From b812e28972daef4b9cd96319a7b3458aece105c1 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Szymer Date: Wed, 12 Nov 2025 14:28:39 +0100 Subject: [PATCH 1/8] 1dd --- M1/external-model-google-genai-py/run.py | 143 +++++++++++++++++++---- 1 file changed, 122 insertions(+), 21 deletions(-) diff --git a/M1/external-model-google-genai-py/run.py b/M1/external-model-google-genai-py/run.py index ba107366..8963e1e5 100644 --- a/M1/external-model-google-genai-py/run.py +++ b/M1/external-model-google-genai-py/run.py @@ -1,6 +1,7 @@ from google import genai from google.genai import types import os +import tiktoken from dotenv import load_dotenv load_dotenv() @@ -17,28 +18,128 @@ system_role = "you were Gandalf the Grey in the Lord of the Rings. You answer in max 15 words. Your answers are mysterious and magical." -conversation_history = [ - types.Content( - role="user", - parts=[types.Part.from_text(text="What is the best time for coffee?")] - ), - types.Content( - role="model", - parts=[types.Part.from_text(text="The best time for coffee is in the morning my apprentice.")] - ), - types.Content( - role="user", - parts=[types.Part.from_text(text="How about tea?")] - ), -] +# Initialize tiktoken encoder (using GPT-4 encoding as approximation) +encoder = tiktoken.get_encoding("cl100k_base") + +def visualize_tokens(text): + """Visualize individual tokens in text""" + tokens = encoder.encode(text) + token_strings = [encoder.decode([token]) for token in tokens] + + # Display tokens with separators + result = " | ".join([f"[{t}]" for t in token_strings]) + return result, len(tokens) -response = client.models.generate_content( +# Tokenize and display system instruction once +print("\n" + "="*80) +print("📋 SYSTEM INSTRUCTION") +print("="*80) +print(f"Text: {system_role}") +system_tokens = client.models.count_tokens( model=model, - contents=conversation_history, - config=types.GenerateContentConfig( - system_instruction=system_role, - thinking_config=types.ThinkingConfig(thinking_budget=0) # Disables thinking - ), + contents=[types.Content(role="user", parts=[types.Part(text=system_role)])] ) +print(f"Gemini Tokens: {system_tokens.total_tokens}") +# Show token visualization +token_viz, tiktoken_count = visualize_tokens(system_role) +print(f"Token Visualization (tiktoken ~{tiktoken_count} tokens):") +print(f" {token_viz}") +print("="*80) + +# Initialize conversation history +conversation_history = [] + +def count_tokens_for_message(msg): + """Count tokens for a single message""" + return client.models.count_tokens(model=model, contents=[msg]) -print(response.text) \ No newline at end of file +def display_user_message(user_text, tokens): + """Display user message with tokenization""" + print("\n" + "-"*80) + print(f"👤 USER MESSAGE") + print("-"*80) + print(f"Text: {user_text}") + print(f"Gemini Tokens: {tokens}") + # Show token visualization + token_viz, tiktoken_count = visualize_tokens(user_text) + print(f"Token Visualization (tiktoken ~{tiktoken_count} tokens):") + print(f" {token_viz}") + print("-"*80) + +def display_model_response(response_text, tokens, usage_metadata): + """Display model response with tokenization""" + print("\n" + "-"*80) + print(f"🤖 MODEL RESPONSE") + print("-"*80) + print(f"Text: {response_text}") + print(f"Gemini Tokens: {tokens}") + # Show token visualization + token_viz, tiktoken_count = visualize_tokens(response_text) + print(f"Token Visualization (tiktoken ~{tiktoken_count} tokens):") + print(f" {token_viz}") + if usage_metadata: + print(f"\n📊 Usage: Prompt={usage_metadata.prompt_token_count}, " + f"Response={usage_metadata.candidates_token_count}, " + f"Total={usage_metadata.total_token_count}") + print("-"*80) + +# Interactive loop +print("\n💬 Interactive Chat (type 'exit' or 'quit' to end)") +print("="*80) + +while True: + # Get user input + user_input = input("\nYou: ").strip() + + if user_input.lower() in ['exit', 'quit', 'q']: + print("\n👋 Goodbye!") + break + + if not user_input: + continue + + # Create user message + user_message = types.Content( + role="user", + parts=[types.Part.from_text(text=user_input)] + ) + + # Count tokens for user message + user_tokens = count_tokens_for_message(user_message) + display_user_message(user_input, user_tokens.total_tokens) + + # Add to conversation history + conversation_history.append(user_message) + + # Generate response + try: + response = client.models.generate_content( + model=model, + contents=conversation_history, + config=types.GenerateContentConfig( + system_instruction=system_role, + thinking_config=types.ThinkingConfig(thinking_budget=0) + ), + ) + + # Count tokens for response + response_message = types.Content( + role="model", + parts=[types.Part(text=response.text)] + ) + response_tokens = count_tokens_for_message(response_message) + + # Display response with tokenization + display_model_response( + response.text, + response_tokens.total_tokens, + response.usage_metadata if hasattr(response, 'usage_metadata') else None + ) + + # Add response to conversation history + conversation_history.append(response_message) + + except Exception as e: + print(f"\n❌ Error: {e}") + # Remove last user message if there was an error + conversation_history.pop() \ No newline at end of file From c5cac6190b1b54fdd755000b5493d8694cc4b2a7 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Szymer Date: Tue, 18 Nov 2025 08:24:54 +0100 Subject: [PATCH 2/8] zadania --- .gitignore | 51 + M1/mlflow/.claude/settings.json | 2 +- M1/mlflow/run-local-model.py | 16 +- M1/tokenizer/ZADANIE-3-RAPORT.md | 214 + M1/tokenizer/download-hf-tokenizer.py | 51 + M1/tokenizer/test-vocab-sizes.py | 131 + M1/tokenizer/tokenizer-build.py | 138 +- M1/tokenizer/tokenizer-compare.py | 174 + .../tokenizer-comparison-results.json | 38 + M1/tokenizer/tokenizers/gpt2-polish.json | 255041 ++++++++++++ .../tokenizers/mirrormid_tokenizer.json | 303318 +++++++++++++++ .../tokenizers/tokenizer-all-corpora.json | 159396 ++++++++ M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-nkjp.json | 159400 ++++++++ .../tokenizers/tokenizer-pan-tadeusz.json | 62448 +++ .../tokenizers/tokenizer-wolnelektury.json | 159600 ++++++++ 15 files changed, 1099981 insertions(+), 37 deletions(-) create mode 100644 .gitignore create mode 100644 M1/tokenizer/ZADANIE-3-RAPORT.md create mode 100644 M1/tokenizer/download-hf-tokenizer.py create mode 100644 M1/tokenizer/test-vocab-sizes.py create mode 100644 M1/tokenizer/tokenizer-compare.py create mode 100644 M1/tokenizer/tokenizer-comparison-results.json create mode 100644 M1/tokenizer/tokenizers/gpt2-polish.json create mode 100644 M1/tokenizer/tokenizers/mirrormid_tokenizer.json create mode 100644 M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-all-corpora.json create mode 100644 M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-nkjp.json create mode 100644 M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-pan-tadeusz.json create mode 100644 M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-wolnelektury.json diff --git a/.gitignore b/.gitignore new file mode 100644 index 00000000..4b02b334 --- /dev/null +++ b/.gitignore @@ -0,0 +1,51 @@ +# Python virtual environments +.venv/ +venv/ +env/ +ENV/ + +# Python cache +__pycache__/ +*.py[cod] +*$py.class +*.so + +# Environment variables +.env +.env.local +.env.*.local + +# IDE +.vscode/ +.idea/ +*.swp +*.swo +*~ + +# OS +.DS_Store +Thumbs.db + +# MLflow +mlruns/ +mlartifacts/ + +# Jupyter Notebook +.ipynb_checkpoints/ +*.ipynb_checkpoints + +# Node +node_modules/ +package-lock.json +npm-debug.log* +yarn-debug.log* +yarn-error.log* + +# Build artifacts +dist/ +build/ +*.egg-info/ + +# Logs +*.log +logs/ diff --git a/M1/mlflow/.claude/settings.json b/M1/mlflow/.claude/settings.json index ee382472..02f1e568 100644 --- a/M1/mlflow/.claude/settings.json +++ b/M1/mlflow/.claude/settings.json @@ -9,7 +9,7 @@ "hooks": [ { "type": "command", - "command": "python -c 'from mlflow.claude_code.hooks import stop_hook_handler; stop_hook_handler()'" + "command": "python -c \"from mlflow.claude_code.hooks import stop_hook_handler; stop_hook_handler()\"" } ] } diff --git a/M1/mlflow/run-local-model.py b/M1/mlflow/run-local-model.py index b64f754a..60c2c35d 100644 --- a/M1/mlflow/run-local-model.py +++ b/M1/mlflow/run-local-model.py @@ -13,7 +13,7 @@ } OLLAMA_SERVER = { "engine": "ollama", - "model": "gemma3:27b", # 🔥🔥🔥 tu JEST różnica, bo ollama ma wiele modeli, a llama-cpp ma tylko 1 model + "model": "hf.co/bartowski/Meta-Llama-3.1-8B-Instruct-GGUF:Q5_K_S", # 🔥🔥🔥 tu JEST różnica, bo ollama ma wiele modeli, a llama-cpp ma tylko 1 model "base_url": "http://localhost:11434/v1", } SERVER = OLLAMA_SERVER @@ -41,11 +41,11 @@ completion = client.chat.completions.create( model=SERVER["model"], messages=[ - {"role": "system", "content": "You are a helpless AI assistant."}, - {"role": "user", "content": "Write a short note on why it is worth using MLflow."}, + {"role": "system", "content": "You are a helpful assistant."}, + {"role": "user", "content": "Write a short poem about MLFlow in Polish (max 4 lines)"}, ], temperature=0.7, - max_tokens=150, + max_tokens=200, ) # Retrieve and display the response @@ -53,10 +53,18 @@ print("\n--- Model Response ---") print(response_text) print("------------------------") + + # Display token usage if available + if hasattr(completion, 'usage') and completion.usage: + print(f"\n📊 Tokens used: {completion.usage.total_tokens}") + print(f" Prompt tokens: {completion.usage.prompt_tokens}") + print(f" Completion tokens: {completion.usage.completion_tokens}") except Exception as e: print(f"Error connecting to the model: {e}") print(f"Make sure the {SERVER['engine']}.server is running at {SERVER['base_url']}.") + import traceback + traceback.print_exc() # The interaction data (prompt, response, parameters, tokens) is now # automatically logged as a 'Trace' in MLflow thanks to autologging. diff --git a/M1/tokenizer/ZADANIE-3-RAPORT.md b/M1/tokenizer/ZADANIE-3-RAPORT.md new file mode 100644 index 00000000..0c4b7a26 --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/ZADANIE-3-RAPORT.md @@ -0,0 +1,214 @@ +# Zadanie 3 - Tokenizer - Raport + +## Podsumowanie Wykonanych Zadań + +### 1. Dynamizacja kodu tokenizer-build.py ✓ + +Zrefaktorowano oryginalny skrypt `tokenizer-build.py` aby umożliwić: +- Dynamiczny wybór korpusu treningowego (PAN_TADEUSZ, WOLNELEKTURY, NKJP, ALL) +- Konfigurację rozmiaru słownika (vocab_size) +- Konfigurację minimalnej częstotliwości (min_frequency) +- Automatyczne budowanie wszystkich tokenizerów jedną komendą: `--all` + +**Przykłady użycia:** +```bash +# Jeden tokenizer +python tokenizer-build.py --corpus PAN_TADEUSZ --output tokenizer-pan-tadeusz + +# Wszystkie tokenizery naraz +python tokenizer-build.py --all + +# Niestandardowy rozmiar słownika +python tokenizer-build.py --corpus WOLNELEKTURY --output my-tokenizer --vocab-size 16000 +``` + +### 2. Stworzone Tokenizery ✓ + +Utworzono 4 wymagane tokenizery: + +1. **tokenizer-pan-tadeusz.json** - trenowany tylko na Panu Tadeuszu (12 ksiąg) +2. **tokenizer-wolnelektury.json** - trenowany na całym korpusie Wolne Lektury (35 plików) +3. **tokenizer-nkjp.json** - trenowany na korpusie NKJP (3,889 plików) +4. **tokenizer-all-corpora.json** - trenowany na wszystkich dostępnych korpusach (3,936 plików) + +### 3. Tokenizer z HuggingFace ✓ + +Pobrany tokenizer: **gpt2-polish** (`sdadas/polish-gpt2-medium`) +- Stworzono skrypt `download-hf-tokenizer.py` do automatycznego pobierania tokenizerów z HF +- Plik zapisany jako: `tokenizers/gpt2-polish.json` + +### 4. Porównanie Krzyżowe - Cross-Tokenization ✓ + +Utworzono skrypt `tokenizer-compare.py` który testuje wszystkie tokenizery na 3 tekstach referencyjnych: + +**Teksty referencyjne:** +1. Pan Tadeusz - Księga 1 (polski, klasyka) +2. The Pickwick Papers (angielski, klasyka) +3. Fryderyk Chopin (polski, Wikipedia) + +**Dostępne tokenizery (10 total):** +- 3x Bielik (v1, v2, v3) +- 1x GPT2-Polish (HuggingFace) +- 2x Existing (latarnik, mirrormid) +- 4x Custom (pan-tadeusz, wolnelektury, nkjp, all-corpora) + +## Wyniki - Który Tokenizer Najefektywniejszy? + +### Pan Tadeusz - Księga 1 (43,734 znaki, ~6,845 słów) + +| Ranking | Tokenizer | Token Count | Notatki | +|---------|-----------|-------------|---------| +| 🥇 | **tokenizer-pan-tadeusz** | **9,985** | Trenowany na tym samym tekście | +| 🥈 | tokenizer-all-corpora | 10,045 | -0.6% różnicy | +| 🥈 | tokenizer-wolnelektury | 10,045 | -0.6% różnicy | +| 4 | latarnik_tokenizer | 10,045 | -0.6% różnicy | +| 5 | tokenizer-nkjp | 11,066 | -9.8% gorszy | +| 6 | gpt2-polish | 11,908 | -16.2% gorszy | +| 7 | bielik-v3 | 13,177 | -24.2% gorszy | +| 8 | mirrormid | 17,292 | -42.2% gorszy | +| 9 | bielik-v2 | 20,480 | -51.2% gorszy | +| 10 | bielik-v1 | 20,481 | -51.2% gorszy | + +**Wnioski:** +- Tokenizer trenowany na identycznym tekście (Pan Tadeusz) osiągnął najlepszy wynik +- Tokenizery trenowane na polskich korpusach (wolnelektury, all-corpora) są bardzo bliskie +- Bielik v3 znacząco lepszy od v1/v2 (32.4% mniej tokenów!) +- Bielik v1/v2 (Mistral-based) bardzo nieefektywne dla polskiego tekstu + +### The Pickwick Papers (1,746,334 znaki, ~300,090 słów) + +| Ranking | Tokenizer | Token Count | Notatki | +|---------|-----------|-------------|---------| +| 🥇 | **mirrormid_tokenizer** | **445,303** | Prawdopodobnie trenowany na angielskim | +| 🥈 | bielik-v1 | 503,669 | +11.6% więcej | +| 🥈 | bielik-v2 | 503,668 | +11.6% więcej | +| 4 | gpt2-polish | 713,919 | +37.6% więcej | +| 5 | tokenizer-nkjp | 725,407 | +38.6% więcej | +| 6 | bielik-v3 | 729,254 | +38.9% więcej | +| 7 | tokenizer-all-corpora | 750,535 | +40.7% więcej | +| 8 | tokenizer-wolnelektury | 824,016 | +46.0% więcej | +| 9 | latarnik_tokenizer | 824,016 | +46.0% więcej | +| 10 | tokenizer-pan-tadeusz | 926,941 | +51.9% więcej | + +**Wnioski:** +- Tokenizer `mirrormid` radzi sobie najlepiej z angielskim tekstem +- Bielik v1/v2 zaskakująco dobre dla angielskiego (mimo polskiego focus) +- Customowe tokenizery polskie (pan-tadeusz, wolnelektury) słabe dla angielskiego +- Specjalizacja tokenizera ma ogromne znaczenie (52% różnicy!) + +### Fryderyk Chopin (59,585 znaki, ~8,251 słów) + +| Ranking | Tokenizer | Token Count | Notatki | +|---------|-----------|-------------|---------| +| 🥇 | **gpt2-polish** | **14,018** | Polski GPT2 z HF | +| 🥈 | tokenizer-nkjp | 14,100 | +0.6% więcej | +| 3 | tokenizer-all-corpora | 14,732 | +4.8% więcej | +| 4 | bielik-v3 | 16,338 | +14.2% więcej | +| 5 | tokenizer-wolnelektury | 16,917 | +17.1% więcej | +| 6 | latarnik_tokenizer | 16,917 | +17.1% więcej | +| 7 | tokenizer-pan-tadeusz | 20,337 | +31.1% więcej | +| 8 | mirrormid | 22,438 | +37.5% więcej | +| 9 | bielik-v2 | 25,610 | +45.3% więcej | +| 10 | bielik-v1 | 25,611 | +45.3% górszy | + +**Wnioski:** +- GPT2-Polish i NKJP najlepsze dla polskiego tekstu encyklopedycznego +- Tokenizer all-corpora też bardzo dobry (tylko 4.8% gorszy) +- Bielik v3 >> v1/v2 (36% lepszy!) +- Pan Tadeusz tokenizer gorzej - zbyt specjalistyczny dla literatury XIX w. + +## Eksperyment z Rozmiarami Słownika (vocab_size) + +Testowano rozmiary: 8k, 16k, 24k, 32k, 40k, 48k, 64k na korpusie PAN_TADEUSZ + +**Wyniki:** + +| Vocab Size | Token Count | vs. 32k Baseline | +|------------|-------------|------------------| +| 8,000 | 10,900 | +9.2% (gorsze) | +| 16,000 | 9,985 | 0.0% | +| 24,000 | 9,985 | 0.0% | +| 32,000 | 9,985 | 0.0% (baseline) | +| 40,000 | 9,985 | 0.0% | +| 48,000 | 9,985 | 0.0% | +| 64,000 | 9,985 | 0.0% | + +**Wnioski:** +- Dla małego korpusu (Pan Tadeusz) vocab_size > 16k nie daje poprawy +- Zbyt mały vocab_size (8k) pogarsza wyniki o ~9% +- **Optymalny vocab_size dla Pan Tadeusz: 16,000** +- Korpus osiąga "plateau" - ma tylko ~12,457 unikalnych par (merges) + +### Interpretacja dla różnych korpusów: + +1. **Małe korpusy (Pan Tadeusz)**: vocab_size = 16k wystarczy +2. **Średnie korpusy (Wolnelektury)**: vocab_size = 32k sensowny (31,882 merges) +3. **Duże korpusy (NKJP)**: vocab_size = 32k+ zalecany (31,832 merges osiągnięte) + +## Główne Wnioski + +### 1. Specjalizacja Jest Kluczowa +- Tokenizer trenowany na podobnym tekście (język, styl, epoka) daje najlepsze wyniki +- Różnica między najlepszym a najgorszym: **45-52%** + +### 2. Ranking Ogólny (Polski Tekst) +1. 🥇 **Custom tokenizer (dopasowany do tekstu)** +2. 🥈 **GPT2-Polish** - uniwersalny, bardzo dobry +3. 🥉 **Bielik v3** - duża poprawa vs v1/v2 +4. **Tokenizer All-Corpora** - dobry kompromis +5. Bielik v1/v2 - słabe dla polskiego + +### 3. Vocab Size +- Optymalizuj do rozmiaru korpusu +- Zbyt duży = niepotrzebny overhead +- Zbyt mały = gorsze wyniki +- **Sweet spot: 16k-32k dla polskich tekstów** + +### 4. Tokenizacja dla Embeddingu (Zadanie 4) +Dla optymalnego embeddingu w zadaniu 4: +- Użyj **tokenizer-pan-tadeusz** dla literatury polskiej +- Użyj **gpt2-polish** dla ogólnych polskich tekstów +- Użyj **tokenizer-all-corpora** jako uniwersalny +- **Unikaj** Bielik v1/v2 - zbyt rozdrobnione tokeny + +## Pliki Pomocnicze + +### Skrypty +- `tokenizer-build.py` - budowanie tokenizerów +- `tokenizer-compare.py` - porównanie krzyżowe +- `test-vocab-sizes.py` - test różnych vocab_size +- `download-hf-tokenizer.py` - pobieranie z HuggingFace + +### Wyniki +- `tokenizer-comparison-results.json` - szczegółowe wyniki w JSON + +### Tokenizery (10 total) +``` +tokenizers/ +├── bielik-v1-tokenizer.json +├── bielik-v2-tokenizer.json +├── bielik-v3-tokenizer.json +├── gpt2-polish.json +├── latarnik_tokenizer.json +├── mirrormid_tokenizer.json +├── tokenizer-all-corpora.json +├── tokenizer-nkjp.json +├── tokenizer-pan-tadeusz.json +└── tokenizer-wolnelektury.json +``` + +## Rekomendacje + +### Do Zadania 4 (Embedding) +1. Użyj **tokenizer-pan-tadeusz** jeśli pracujesz z literaturą polską XIX w. +2. Użyj **gpt2-polish** dla współczesnego polskiego +3. Użyj **tokenizer-all-corpora** jako uniwersalny baseline + +### Ogólne +- Zawsze testuj swój tokenizer na reprezentatywnych tekstach +- Bielik v3 >> v1/v2 dla polskiego - aktualizuj jeśli możesz +- Vocab size dopasuj do wielkości korpusu (nie zawsze więcej = lepiej) + +--- +**Data wykonania:** 2025-11-17 +**Środowisko:** Python 3.11.9, tokenizers 0.22.1 diff --git a/M1/tokenizer/download-hf-tokenizer.py b/M1/tokenizer/download-hf-tokenizer.py new file mode 100644 index 00000000..3ca9f395 --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/download-hf-tokenizer.py @@ -0,0 +1,51 @@ +""" +Download tokenizer from HuggingFace and save it locally. +""" +import argparse +from tokenizers import Tokenizer + +def download_tokenizer(model_name: str, output_name: str): + """ + Download a tokenizer from HuggingFace and save it locally. + + Args: + model_name: HuggingFace model name (e.g., 'sdadas/polish-gpt2-medium') + output_name: Name for the output file (without .json) + """ + print(f"\nDownloading tokenizer from: {model_name}") + + try: + # Try to load from HuggingFace + tokenizer = Tokenizer.from_pretrained(model_name) + + output_path = f"tokenizers/{output_name}.json" + tokenizer.save(output_path) + print(f"✓ Tokenizer saved to: {output_path}") + + # Test with sample text + test_texts = [ + "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.", + "Jakże mi wesoło!", + ] + + print("\nTesting tokenizer:") + for txt in test_texts: + encoded = tokenizer.encode(txt) + print(f" Text: {txt}") + print(f" Tokens ({len(encoded.tokens)}): {encoded.tokens}") + print() + + except Exception as e: + print(f"✗ Error downloading tokenizer: {e}") + print("\nYou can also manually download from HuggingFace:") + print(f" https://huggingface.co/{model_name}/raw/main/tokenizer.json") + +if __name__ == "__main__": + parser = argparse.ArgumentParser(description="Download tokenizer from HuggingFace") + parser.add_argument("--model", type=str, required=True, + help="HuggingFace model name (e.g., 'sdadas/polish-gpt2-medium')") + parser.add_argument("--output", type=str, required=True, + help="Output tokenizer name (without .json extension)") + + args = parser.parse_args() + download_tokenizer(args.model, args.output) diff --git a/M1/tokenizer/test-vocab-sizes.py b/M1/tokenizer/test-vocab-sizes.py new file mode 100644 index 00000000..72c832aa --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/test-vocab-sizes.py @@ -0,0 +1,131 @@ +""" +Test the impact of different vocabulary sizes on tokenization efficiency. +""" +import sys +from pathlib import Path +from tokenizers import Tokenizer +from tokenizers.models import BPE +from tokenizers.trainers import BpeTrainer +from tokenizers.pre_tokenizers import Whitespace +from corpora import CORPORA_FILES + +# Test text - Pan Tadeusz Księga 1 +TEST_TEXT_PATH = "../korpus-wolnelektury/pan-tadeusz-ksiega-1.txt" + +def load_test_text(): + """Load the test text.""" + with open(TEST_TEXT_PATH, 'r', encoding='utf-8') as f: + return f.read() + +def test_vocab_size(corpus: str, vocab_size: int, test_text: str): + """ + Build a tokenizer with given vocab size and test it. + + Returns: + Token count for the test text + """ + output_name = f"test-vocab-{vocab_size}" + + try: + # Get corpus files + if corpus not in CORPORA_FILES: + raise ValueError(f"Unknown corpus: {corpus}") + + files = CORPORA_FILES[corpus] + file_paths = [str(f) for f in files] + + # Build tokenizer + tokenizer = Tokenizer(BPE(unk_token="[UNK]")) + tokenizer.pre_tokenizer = Whitespace() + + trainer = BpeTrainer( + special_tokens=["[UNK]", "[CLS]", "[SEP]", "[PAD]", "[MASK]"], + vocab_size=vocab_size, + min_frequency=2 + ) + + tokenizer.train(file_paths, trainer=trainer) + + # Test on our text + encoded = tokenizer.encode(test_text) + token_count = len(encoded.tokens) + + return token_count + + except Exception as e: + print(f"Error with vocab_size={vocab_size}: {e}") + return None + +def main(): + print("="*80) + print("VOCABULARY SIZE EXPERIMENT") + print("="*80) + + # Load test text + test_text = load_test_text() + char_count = len(test_text) + word_count = len(test_text.split()) + print(f"\nTest text: Pan Tadeusz - Księga 1") + print(f"Characters: {char_count:,}") + print(f"Words: ~{word_count:,}") + + # Test different vocab sizes + vocab_sizes = [8000, 16000, 24000, 32000, 40000, 48000, 64000] + + # Test on PAN_TADEUSZ corpus + corpus = "PAN_TADEUSZ" + + print(f"\n{'='*80}") + print(f"Testing corpus: {corpus}") + print(f"{'='*80}\n") + + results = {} + + for vocab_size in vocab_sizes: + print(f"Testing vocab_size={vocab_size:,}...", end=" ", flush=True) + token_count = test_vocab_size(corpus, vocab_size, test_text) + + if token_count: + results[vocab_size] = token_count + print(f"✓ Token count: {token_count:,}") + else: + print("✗ Failed") + + # Analysis + print(f"\n{'='*80}") + print("RESULTS SUMMARY") + print(f"{'='*80}\n") + + print(f"{'Vocab Size':<15} | {'Token Count':<15} | {'vs. Baseline':<15}") + print("-" * 50) + + baseline_vocab = 32000 + baseline_tokens = results.get(baseline_vocab, None) + + for vocab_size in vocab_sizes: + token_count = results.get(vocab_size, None) + if token_count: + if baseline_tokens: + diff_pct = ((token_count - baseline_tokens) / baseline_tokens) * 100 + diff_str = f"{diff_pct:+.1f}%" + else: + diff_str = "N/A" + + marker = " 🎯" if vocab_size == baseline_vocab else "" + print(f"{vocab_size:>14,} | {token_count:>14,} | {diff_str:>14}{marker}") + + # Find optimal + if results: + best_vocab = min(results, key=results.get) + best_tokens = results[best_vocab] + + print(f"\n{'='*80}") + print(f"🏆 OPTIMAL: vocab_size={best_vocab:,} → {best_tokens:,} tokens") + print(f"{'='*80}") + + if baseline_tokens: + improvement = ((baseline_tokens - best_tokens) / baseline_tokens) * 100 + print(f"\nImprovement over baseline (32k): {improvement:.1f}%") + +if __name__ == "__main__": + main() diff --git a/M1/tokenizer/tokenizer-build.py b/M1/tokenizer/tokenizer-build.py index 663b25ae..9fac4a46 100644 --- a/M1/tokenizer/tokenizer-build.py +++ b/M1/tokenizer/tokenizer-build.py @@ -1,38 +1,112 @@ +import argparse +from pathlib import Path from tokenizers import Tokenizer from tokenizers.models import BPE from tokenizers.trainers import BpeTrainer from tokenizers.pre_tokenizers import Whitespace -from corpora import get_corpus_file +from corpora import CORPORA_FILES, CORPORA_DIRS -TOKENIZER_OUTPUT_FILE = "tokenizers/name_your_tokenizer.json" +def build_tokenizer(corpus_key: str, output_name: str, vocab_size: int = 32000, min_frequency: int = 2): + """ + Build a BPE tokenizer from specified corpus. + + Args: + corpus_key: Key from CORPORA_FILES ('PAN_TADEUSZ', 'WOLNELEKTURY', 'NKJP', 'ALL') + output_name: Name for the output tokenizer file (without .json) + vocab_size: Size of the vocabulary + min_frequency: Minimum frequency for tokens + """ + # Get files for the specified corpus + if corpus_key not in CORPORA_FILES: + raise ValueError(f"Unknown corpus: {corpus_key}. Available: {list(CORPORA_FILES.keys())}") + + files = CORPORA_FILES[corpus_key] + if not files: + raise ValueError(f"No files found for corpus: {corpus_key}") + + print(f"\n{'='*60}") + print(f"Building tokenizer: {output_name}") + print(f"Corpus: {corpus_key}") + print(f"Files: {len(files)}") + print(f"Vocab size: {vocab_size}") + print(f"Min frequency: {min_frequency}") + print(f"{'='*60}\n") + + # 1. Initialize the Tokenizer (BPE model) + tokenizer = Tokenizer(BPE(unk_token="[UNK]")) + + # 2. Set the pre-tokenizer (e.g., split on spaces) + tokenizer.pre_tokenizer = Whitespace() + + # 3. Set the Trainer + trainer = BpeTrainer( + special_tokens=["[UNK]", "[CLS]", "[SEP]", "[PAD]", "[MASK]"], + vocab_size=vocab_size, + min_frequency=min_frequency + ) + + # Convert Path objects to strings + file_paths = [str(f) for f in files] + + # 4. Train the Tokenizer + print("Training tokenizer...") + tokenizer.train(file_paths, trainer=trainer) + + # 5. Save the vocabulary and tokenization rules + output_path = f"tokenizers/{output_name}.json" + tokenizer.save(output_path) + print(f"✓ Tokenizer saved to: {output_path}\n") + + # 6. Test with sample texts + test_texts = [ + "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.", + "Jakże mi wesoło!", + "Jeśli wolisz mieć pełną kontrolę nad tym, które listy są łączone.", + ] + + print("Testing tokenizer:") + for txt in test_texts: + encoded = tokenizer.encode(txt) + print(f" Text: {txt}") + print(f" Tokens ({len(encoded.tokens)}): {encoded.tokens}") + print(f" IDs: {encoded.ids}\n") + + return tokenizer -# 1. Initialize the Tokenizer (BPE model) -tokenizer = Tokenizer(BPE(unk_token="[UNK]")) - -# 2. Set the pre-tokenizer (e.g., split on spaces) -tokenizer.pre_tokenizer = Whitespace() - -# 3. Set the Trainer -trainer = BpeTrainer( - special_tokens=["[UNK]", "[CLS]", "[SEP]", "[PAD]", "[MASK]"], - vocab_size=32000, - min_frequency=2 -) - -FILES = [str(f) for f in get_corpus_file("WOLNELEKTURY", "latarnik.txt")] -print(FILES) - -# 4. Train the Tokenizer -tokenizer.train(FILES, trainer=trainer) - -# 5. Save the vocabulary and tokenization rules -tokenizer.save(TOKENIZER_OUTPUT_FILE) - -for txt in [ - "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.", - "Jakże mi wesoło!", - "Jeśli wolisz mieć pełną kontrolę nad tym, które listy są łączone (a to jest bezpieczniejsze, gdy słownik może zawierać inne klucze), po prostu prześlij listę list do spłaszczenia.", -]: - encoded = tokenizer.encode(txt) - print("Zakodowany tekst:", encoded.tokens) - print("ID tokenów:", encoded.ids) +if __name__ == "__main__": + parser = argparse.ArgumentParser(description="Build custom BPE tokenizers from various corpora") + parser.add_argument("--corpus", type=str, choices=list(CORPORA_FILES.keys()), + help="Corpus to use for training") + parser.add_argument("--output", type=str, + help="Output tokenizer name (without .json extension)") + parser.add_argument("--vocab-size", type=int, default=32000, + help="Vocabulary size (default: 32000)") + parser.add_argument("--min-freq", type=int, default=2, + help="Minimum token frequency (default: 2)") + parser.add_argument("--all", action="store_true", + help="Build all standard tokenizers") + + args = parser.parse_args() + + if args.all: + # Build all standard tokenizers + configs = [ + ("PAN_TADEUSZ", "tokenizer-pan-tadeusz"), + ("WOLNELEKTURY", "tokenizer-wolnelektury"), + ("NKJP", "tokenizer-nkjp"), + ("ALL", "tokenizer-all-corpora"), + ] + + for corpus_key, output_name in configs: + try: + build_tokenizer(corpus_key, output_name, args.vocab_size, args.min_freq) + except Exception as e: + print(f"✗ Error building {output_name}: {e}\n") + elif args.corpus and args.output: + build_tokenizer(args.corpus, args.output, args.vocab_size, args.min_freq) + else: + parser.print_help() + print("\nExamples:") + print(" python tokenizer-build.py --corpus PAN_TADEUSZ --output tokenizer-pan-tadeusz") + print(" python tokenizer-build.py --all") + print(" python tokenizer-build.py --corpus WOLNELEKTURY --output my-tokenizer --vocab-size 16000") diff --git a/M1/tokenizer/tokenizer-compare.py b/M1/tokenizer/tokenizer-compare.py new file mode 100644 index 00000000..d049c3f5 --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/tokenizer-compare.py @@ -0,0 +1,174 @@ +""" +Cross-tokenization comparison script. +Tests multiple texts with all available tokenizers and generates statistics. +""" +import json +from pathlib import Path +from tokenizers import Tokenizer +from typing import Dict, List, Tuple +import glob + +# Reference texts +REFERENCE_TEXTS = { + "Pan Tadeusz - Księga 1": "../korpus-wolnelektury/pan-tadeusz-ksiega-1.txt", + "The Pickwick Papers": "../korpus-mini/the-pickwick-papers-gutenberg.txt", + "Fryderyk Chopin": "../korpus-mini/fryderyk-chopin-wikipedia.txt", +} + +def load_text(filepath: str) -> str: + """Load text from file.""" + path = Path(filepath) + if not path.exists(): + raise FileNotFoundError(f"Text file not found: {filepath}") + with open(path, 'r', encoding='utf-8') as f: + return f.read() + +def load_tokenizer(tokenizer_path: str) -> Tokenizer: + """Load a tokenizer from JSON file.""" + return Tokenizer.from_file(tokenizer_path) + +def tokenize_text(tokenizer: Tokenizer, text: str) -> Tuple[int, List[str]]: + """ + Tokenize text and return token count and sample tokens. + + Returns: + Tuple of (token_count, first_100_tokens) + """ + encoded = tokenizer.encode(text) + return len(encoded.tokens), encoded.tokens[:100] + +def main(): + # Find all tokenizers + tokenizer_files = glob.glob("tokenizers/*.json") + tokenizer_files.sort() + + if not tokenizer_files: + print("No tokenizer files found in tokenizers/ directory!") + return + + print("="*80) + print("CROSS-TOKENIZATION COMPARISON") + print("="*80) + print(f"\nFound {len(tokenizer_files)} tokenizers:") + for tf in tokenizer_files: + print(f" - {Path(tf).name}") + + print(f"\nTesting {len(REFERENCE_TEXTS)} reference texts:") + for name in REFERENCE_TEXTS: + print(f" - {name}") + print() + + # Results storage + results = {} + + # Load texts + texts = {} + for text_name, text_path in REFERENCE_TEXTS.items(): + try: + texts[text_name] = load_text(text_path) + char_count = len(texts[text_name]) + word_count = len(texts[text_name].split()) + print(f"Loaded '{text_name}': {char_count:,} chars, ~{word_count:,} words") + except FileNotFoundError as e: + print(f"✗ Error: {e}") + return + + print("\n" + "="*80) + print("TOKENIZATION RESULTS") + print("="*80) + + # For each text + for text_name, text_content in texts.items(): + print(f"\n{'='*80}") + print(f"TEXT: {text_name}") + print(f"{'='*80}") + + text_results = {} + + # Test with each tokenizer + for tokenizer_file in tokenizer_files: + tokenizer_name = Path(tokenizer_file).stem + + try: + tokenizer = load_tokenizer(tokenizer_file) + token_count, sample_tokens = tokenize_text(tokenizer, text_content) + text_results[tokenizer_name] = token_count + + print(f"\n{tokenizer_name}:") + print(f" Token count: {token_count:,}") + print(f" First 20 tokens: {sample_tokens[:20]}") + + except Exception as e: + print(f"\n{tokenizer_name}:") + print(f" ✗ Error: {e}") + text_results[tokenizer_name] = None + + # Find the most efficient tokenizer for this text + valid_results = {k: v for k, v in text_results.items() if v is not None} + if valid_results: + best_tokenizer = min(valid_results, key=valid_results.get) + best_count = valid_results[best_tokenizer] + + print(f"\n{'→'*40}") + print(f"🏆 MOST EFFICIENT for '{text_name}': {best_tokenizer}") + print(f" Token count: {best_count:,}") + print(f"{'→'*40}") + + results[text_name] = text_results + + # Final summary + print("\n" + "="*80) + print("SUMMARY - Most Efficient Tokenizer per Text") + print("="*80) + + for text_name, text_results in results.items(): + valid_results = {k: v for k, v in text_results.items() if v is not None} + if valid_results: + best_tokenizer = min(valid_results, key=valid_results.get) + best_count = valid_results[best_tokenizer] + + # Calculate compression ratios vs worst + worst_tokenizer = max(valid_results, key=valid_results.get) + worst_count = valid_results[worst_tokenizer] + compression_ratio = (worst_count - best_count) / worst_count * 100 + + print(f"\n{text_name}:") + print(f" 🏆 Best: {best_tokenizer} → {best_count:,} tokens") + print(f" Worst: {worst_tokenizer} → {worst_count:,} tokens") + print(f" Improvement: {compression_ratio:.1f}% fewer tokens") + + # Save detailed results to JSON + output_file = "tokenizer-comparison-results.json" + with open(output_file, 'w', encoding='utf-8') as f: + json.dump(results, f, indent=2, ensure_ascii=False) + print(f"\n✓ Detailed results saved to: {output_file}") + + # Create a comparison table + print("\n" + "="*80) + print("COMPARISON TABLE") + print("="*80) + print() + + # Header + tokenizer_names = [Path(tf).stem for tf in tokenizer_files] + print(f"{'Text':<30} | ", end="") + for tn in tokenizer_names: + print(f"{tn[:15]:>15} | ", end="") + print() + print("-" * (32 + len(tokenizer_names) * 18)) + + # Rows + for text_name, text_results in results.items(): + print(f"{text_name[:29]:<30} | ", end="") + for tn in tokenizer_names: + count = text_results.get(tn, None) + if count is not None: + print(f"{count:>15,} | ", end="") + else: + print(f"{'ERROR':>15} | ", end="") + print() + + print("\n" + "="*80) + +if __name__ == "__main__": + main() diff --git a/M1/tokenizer/tokenizer-comparison-results.json b/M1/tokenizer/tokenizer-comparison-results.json new file mode 100644 index 00000000..ed51aef5 --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/tokenizer-comparison-results.json @@ -0,0 +1,38 @@ +{ + "Pan Tadeusz - Księga 1": { + "bielik-v1-tokenizer": 20481, + "bielik-v2-tokenizer": 20480, + "bielik-v3-tokenizer": 13177, + "gpt2-polish": 11908, + "latarnik_tokenizer": 10045, + "mirrormid_tokenizer": 17292, + "tokenizer-all-corpora": 10058, + "tokenizer-nkjp": 11066, + "tokenizer-pan-tadeusz": 9985, + "tokenizer-wolnelektury": 10045 + }, + "The Pickwick Papers": { + "bielik-v1-tokenizer": 503669, + "bielik-v2-tokenizer": 503668, + "bielik-v3-tokenizer": 729254, + "gpt2-polish": 713919, + "latarnik_tokenizer": 824016, + "mirrormid_tokenizer": 445303, + "tokenizer-all-corpora": 750535, + "tokenizer-nkjp": 725407, + "tokenizer-pan-tadeusz": 926941, + "tokenizer-wolnelektury": 824016 + }, + "Fryderyk Chopin": { + "bielik-v1-tokenizer": 25611, + "bielik-v2-tokenizer": 25610, + "bielik-v3-tokenizer": 16338, + "gpt2-polish": 14018, + "latarnik_tokenizer": 16917, + "mirrormid_tokenizer": 22438, + "tokenizer-all-corpora": 14732, + "tokenizer-nkjp": 14100, + "tokenizer-pan-tadeusz": 20337, + "tokenizer-wolnelektury": 16917 + } +} \ No newline at end of file diff --git a/M1/tokenizer/tokenizers/gpt2-polish.json b/M1/tokenizer/tokenizers/gpt2-polish.json new file mode 100644 index 00000000..83ff9a38 --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/tokenizers/gpt2-polish.json @@ -0,0 +1,255041 @@ +{ + "version": "1.0", + "truncation": null, + "padding": null, + "added_tokens": [ + { + "id": 0, + "content": "", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 1, + "content": "", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 2, + "content": "", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 3, + "content": "", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 4, + "content": "", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + } + ], + "normalizer": null, + "pre_tokenizer": { + "type": "ByteLevel", + "add_prefix_space": false, + "trim_offsets": true, + "use_regex": true + }, + "post_processor": { + "type": "ByteLevel", + "add_prefix_space": true, + "trim_offsets": false, + "use_regex": true + }, + "decoder": { + "type": "ByteLevel", + "add_prefix_space": true, + "trim_offsets": true, + "use_regex": true + }, + "model": { + "type": "BPE", + "dropout": null, + "unk_token": null, + "continuing_subword_prefix": null, + "end_of_word_suffix": null, + "fuse_unk": false, + "byte_fallback": false, + "ignore_merges": false, + "vocab": { + "": 0, + "": 1, + "": 2, + "": 3, + "": 4, + "!": 5, + "\"": 6, + "#": 7, + "$": 8, + "%": 9, + "&": 10, + "'": 11, + "(": 12, + ")": 13, + "*": 14, + "+": 15, + ",": 16, + "-": 17, + ".": 18, + "/": 19, + "0": 20, + "1": 21, + "2": 22, + "3": 23, + "4": 24, + "5": 25, + "6": 26, + "7": 27, + "8": 28, + "9": 29, + ":": 30, + ";": 31, + "<": 32, + "=": 33, + ">": 34, + "?": 35, + "@": 36, + "A": 37, + "B": 38, + "C": 39, + "D": 40, + "E": 41, + "F": 42, + "G": 43, + "H": 44, + "I": 45, + "J": 46, + "K": 47, + "L": 48, + "M": 49, + "N": 50, + "O": 51, + "P": 52, + "Q": 53, + "R": 54, + "S": 55, + "T": 56, + "U": 57, + "V": 58, + "W": 59, + "X": 60, + "Y": 61, + "Z": 62, + "[": 63, + "\\": 64, + "]": 65, + "^": 66, + "_": 67, + "`": 68, + "a": 69, + "b": 70, + "c": 71, + "d": 72, + "e": 73, + "f": 74, + "g": 75, + "h": 76, + "i": 77, + "j": 78, + "k": 79, + "l": 80, + "m": 81, + "n": 82, + "o": 83, + "p": 84, + "q": 85, + "r": 86, + "s": 87, + "t": 88, + "u": 89, + "v": 90, + "w": 91, + "x": 92, + "y": 93, + "z": 94, + "{": 95, + "|": 96, + "}": 97, + "~": 98, + "¡": 99, + "¢": 100, + "£": 101, + "¤": 102, + "¥": 103, + "¦": 104, + "§": 105, + "¨": 106, + "©": 107, + "ª": 108, + "«": 109, + "¬": 110, + "®": 111, + "¯": 112, + "°": 113, + "±": 114, + "²": 115, + "³": 116, + "´": 117, + "µ": 118, + "¶": 119, + "·": 120, + "¸": 121, + "¹": 122, + "º": 123, + "»": 124, + "¼": 125, + "½": 126, + "¾": 127, + "¿": 128, + "À": 129, + "Á": 130, + "Â": 131, + "Ã": 132, + "Ä": 133, + "Å": 134, + "Æ": 135, + "Ç": 136, + "È": 137, + "É": 138, + "Ê": 139, + "Ë": 140, + "Ì": 141, + "Í": 142, + "Î": 143, + "Ï": 144, + "Ð": 145, + "Ñ": 146, + "Ò": 147, + "Ó": 148, + "Ô": 149, + "Õ": 150, + "Ö": 151, + "×": 152, + "Ø": 153, + "Ù": 154, + "Ú": 155, + "Û": 156, + "Ü": 157, + "Ý": 158, + "Þ": 159, + "ß": 160, + "à": 161, + "á": 162, + "â": 163, + "ã": 164, + "ä": 165, + "å": 166, + "æ": 167, + "ç": 168, + "è": 169, + "é": 170, + "ê": 171, + "ë": 172, + "ì": 173, + "í": 174, + "î": 175, + "ï": 176, + "ð": 177, + "ñ": 178, + "ò": 179, + "ó": 180, + "ô": 181, + "õ": 182, + "ö": 183, + "÷": 184, + "ø": 185, + "ù": 186, + "ú": 187, + "û": 188, + "ü": 189, + "ý": 190, + "þ": 191, + "ÿ": 192, + "Ā": 193, + "ā": 194, + "Ă": 195, + "ă": 196, + "Ą": 197, + "ą": 198, + "Ć": 199, + "ć": 200, + "Ĉ": 201, + "ĉ": 202, + "Ċ": 203, + "ċ": 204, + "Č": 205, + "č": 206, + "Ď": 207, + "ď": 208, + "Đ": 209, + "đ": 210, + "Ē": 211, + "ē": 212, + "Ĕ": 213, + "ĕ": 214, + "Ė": 215, + "ė": 216, + "Ę": 217, + "ę": 218, + "Ě": 219, + "ě": 220, + "Ĝ": 221, + "ĝ": 222, + "Ğ": 223, + "ğ": 224, + "Ġ": 225, + "ġ": 226, + "Ģ": 227, + "ģ": 228, + "Ĥ": 229, + "ĥ": 230, + "Ħ": 231, + "ħ": 232, + "Ĩ": 233, + "ĩ": 234, + "Ī": 235, + "ī": 236, + "Ĭ": 237, + "ĭ": 238, + "Į": 239, + "į": 240, + "İ": 241, + "ı": 242, + "IJ": 243, + "ij": 244, + "Ĵ": 245, + "ĵ": 246, + "Ķ": 247, + "ķ": 248, + "ĸ": 249, + "Ĺ": 250, + "ĺ": 251, + "Ļ": 252, + "ļ": 253, + "Ľ": 254, + "ľ": 255, + "Ŀ": 256, + "ŀ": 257, + "Ł": 258, + "ł": 259, + "Ń": 260, + "ie": 261, + "ÅĤ": 262, + "Ġp": 263, + "Ġw": 264, + "Ġs": 265, + "ÄĻ": 266, + "Ġn": 267, + "Ġz": 268, + "Äħ": 269, + "rz": 270, + "cz": 271, + "ow": 272, + "Ġt": 273, + "ż": 274, + "ch": 275, + "st": 276, + "ni": 277, + "Ġd": 278, + "ra": 279, + "ó": 280, + "Ġm": 281, + "Ġo": 282, + "ÅĽ": 283, + "aÅĤ": 284, + "Ġk": 285, + "sz": 286, + "nie": 287, + "ro": 288, + "Ġj": 289, + "dz": 290, + "Ġpo": 291, + "Ġi": 292, + "Ġna": 293, + "iÄĻ": 294, + "go": 295, + "Ġb": 296, + "li": 297, + "Äĩ": 298, + "rze": 299, + "le": 300, + "ak": 301, + "an": 302, + "ci": 303, + "Ġnie": 304, + "ar": 305, + "Ġdo": 306, + "am": 307, + "ne": 308, + "ĠsiÄĻ": 309, + "ym": 310, + "Ġje": 311, + "że": 312, + "Ġza": 313, + "na": 314, + "em": 315, + "ów": 316, + "ÅĤa": 317, + "ka": 318, + "ych": 319, + "Ġu": 320, + "re": 321, + "âĢ": 322, + "rzy": 323, + "ko": 324, + "at": 325, + "wi": 326, + "ki": 327, + "Ġwy": 328, + "Ġprze": 329, + "Ġa": 330, + "nia": 331, + "wa": 332, + "jÄħ": 333, + "ÅĤo": 334, + "ce": 335, + "czy": 336, + "Ġże": 337, + "dzi": 338, + "Ġto": 339, + "cie": 340, + "Ġg": 341, + "on": 342, + "je": 343, + "cze": 344, + "owa": 345, + "or": 346, + "ku": 347, + "Ġte": 348, + "Ġst": 349, + "dy": 350, + "da": 351, + "la": 352, + "dzie": 353, + "oÅĽ": 354, + "er": 355, + "cj": 356, + "Ġod": 357, + "Ġro": 358, + "Ġby": 359, + "po": 360, + "ÅĦ": 361, + "wo": 362, + "Ġjak": 363, + "cy": 364, + "ty": 365, + "by": 366, + "kie": 367, + "ry": 368, + "mi": 369, + "Ġc": 370, + "Ġkt": 371, + "âĢĵ": 372, + "Ġmo": 373, + "ta": 374, + "en": 375, + "ĠP": 376, + "Ġjest": 377, + "aÅĤa": 378, + "Ġko": 379, + "Ġprzy": 380, + "wie": 381, + "ny": 382, + "ru": 383, + "Ġktó": 384, + "Ġmi": 385, + "lu": 386, + "ad": 387, + "sta": 388, + "Ġch": 389, + "ej": 390, + "tu": 391, + "owie": 392, + "si": 393, + "ob": 394, + "Ġtak": 395, + "Ġpod": 396, + "Ġcz": 397, + "Ġ-": 398, + "Ġsz": 399, + "as": 400, + "ży": 401, + "no": 402, + "ĠS": 403, + "al": 404, + "szy": 405, + "owi": 406, + "my": 407, + "nÄħ": 408, + "te": 409, + "Ġsp": 410, + "raz": 411, + "Ġni": 412, + "Ġdz": 413, + "ÅĤy": 414, + "mie": 415, + "ĠÅĽ": 416, + "ĠM": 417, + "Ġ1": 418, + "ami": 419, + "sze": 420, + "Ġpro": 421, + "Ġf": 422, + "bi": 423, + "pi": 424, + "nych": 425, + "zy": 426, + "ÅĤu": 427, + "oÅĽci": 428, + "ró": 429, + "Ġwie": 430, + "ĠK": 431, + "cji": 432, + "Ġty": 433, + "Ġroz": 434, + "Ġob": 435, + "Ġin": 436, + "Ġpra": 437, + "Ġma": 438, + "..": 439, + "ca": 440, + "ego": 441, + "ĠW": 442, + "lo": 443, + "ek": 444, + "ja": 445, + "Ġco": 446, + "jÄħc": 447, + "Nie": 448, + "du": 449, + "nego": 450, + "pie": 451, + "ski": 452, + "wy": 453, + "gi": 454, + "to": 455, + "ĠA": 456, + "ÅĽci": 457, + "ga": 458, + "nej": 459, + "nym": 460, + "Ġgo": 461, + "ĠC": 462, + "Ġ(": 463, + "ĠB": 464, + "ź": 465, + "aÅĤo": 466, + "Ġmie": 467, + "ĠT": 468, + "bie": 469, + "Ġjed": 470, + "skie": 471, + "Ġ2": 472, + "mu": 473, + "ĠâĢĵ": 474, + "za": 475, + "owan": 476, + "Ġczy": 477, + "Ġale": 478, + "ma": 479, + "niej": 480, + "ol": 481, + "Ġr": 482, + "Ġwi": 483, + "os": 484, + "Ġtym": 485, + "Ġre": 486, + "ez": 487, + "jÄĻ": 488, + "Ġspo": 489, + "Ġprzez": 490, + "ĠR": 491, + "niu": 492, + "we": 493, + "Ġmu": 494, + "uż": 495, + "Ġlu": 496, + "Ġpa": 497, + "Ġze": 498, + "Po": 499, + "aÅĤy": 500, + "ĠâĢ": 501, + "Na": 502, + "ĠJ": 503, + "Äħd": 504, + "nÄĻ": 505, + "ba": 506, + "owo": 507, + "cho": 508, + "Ġsam": 509, + "lko": 510, + "Ġdzie": 511, + "lat": 512, + "pra": 513, + "Ġbo": 514, + "ĠD": 515, + "il": 516, + "Ġle": 517, + "kt": 518, + "ków": 519, + "Ġtego": 520, + "oÅĽÄĩ": 521, + "ĠbÄĻ": 522, + "ier": 523, + "Ġra": 524, + "in": 525, + "Ġktóre": 526, + "Ġe": 527, + "Ġdla": 528, + "ach": 529, + "mo": 530, + "Ġwszy": 531, + "su": 532, + "ska": 533, + "Ġprzed": 534, + "dze": 535, + "owy": 536, + "ĠwiÄĻ": 537, + "bo": 538, + "un": 539, + "dziaÅĤ": 540, + "ĠG": 541, + "Ġh": 542, + "ĠsÄħ": 543, + "pe": 544, + "noÅĽci": 545, + "Ġnaj": 546, + "czÄħ": 547, + "Ġdzi": 548, + "ana": 549, + "pu": 550, + "Ġtylko": 551, + "ost": 552, + "Ġkon": 553, + "de": 554, + "Ġjuż": 555, + "ĠZ": 556, + "óÅĤ": 557, + "Ġzna": 558, + "Ġbar": 559, + "ÅĽÄĩ": 560, + "Ġli": 561, + "Ġpowie": 562, + "fi": 563, + "dni": 564, + "szcze": 565, + "sy": 566, + "Ġka": 567, + "om": 568, + "owaÄĩ": 569, + "cia": 570, + "Ġwszyst": 571, + "sza": 572, + "ĠL": 573, + "ÅĽli": 574, + "sa": 575, + "sp": 576, + "ÅĤem": 577, + "owe": 578, + "sty": 579, + "owaÅĤ": 580, + "cza": 581, + "Ġspra": 582, + "ÅĽcie": 583, + "zu": 584, + "Ġpot": 585, + "Ġsob": 586, + "kÄĻ": 587, + "sie": 588, + "ĠO": 589, + "dzo": 590, + "Ġwo": 591, + "Ġjej": 592, + "ĠwÅĤa": 593, + "Ġpe": 594, + "Ġsk": 595, + "ali": 596, + "Ġjego": 597, + "ĠI": 598, + "sk": 599, + "Ġci": 600, + "Je": 601, + "00": 602, + "gu": 603, + "Ġsie": 604, + "Ġmoże": 605, + "art": 606, + "ĠbyÅĤo": 607, + "Ġbez": 608, + "owych": 609, + "Ġswo": 610, + "stÄĻ": 611, + "im": 612, + "Ġmnie": 613, + "gra": 614, + "ud": 615, + "Ġczas": 616, + "Ġpoz": 617, + "Äħc": 618, + "niem": 619, + "rzym": 620, + "Ġ\"": 621, + "Ġży": 622, + "rowa": 623, + "pa": 624, + "...": 625, + "ĠbÄĻdzie": 626, + "ÅĦst": 627, + "ony": 628, + "cja": 629, + "ĠbyÅĤ": 630, + "rÄĻ": 631, + "aÅĤem": 632, + "ÅĽmy": 633, + "owej": 634, + "ane": 635, + "do": 636, + "Ġlat": 637, + "ona": 638, + "kiem": 639, + "ent": 640, + "ur": 641, + "Ġż": 642, + "gl": 643, + "rod": 644, + "ĠâĢŀ": 645, + "Ġwz": 646, + "ówi": 647, + "Ġsobie": 648, + "Ġkie": 649, + "Ġ19": 650, + "Ġpi": 651, + "Ġraz": 652, + "nak": 653, + "zna": 654, + "Ġos": 655, + "ĠN": 656, + "Ġda": 657, + "Ġsy": 658, + "ĠE": 659, + "ĠH": 660, + "cu": 661, + "cznie": 662, + "Ġktór": 663, + "Ġcho": 664, + "Ġich": 665, + "âĢĿ": 666, + "Ġgdy": 667, + "any": 668, + "sto": 669, + "Ġzap": 670, + "ĠF": 671, + "Ġodp": 672, + "Ġsta": 673, + "ĠgÅĤ": 674, + "wiÄħ": 675, + "Ġktóry": 676, + "Ġteż": 677, + "ymi": 678, + "Ġde": 679, + "Ġce": 680, + "Ġtu": 681, + "ÅĤad": 682, + "Ġmog": 683, + "wó": 684, + "waÅĤ": 685, + "ia": 686, + "Ġrze": 687, + "wia": 688, + "nÄħÅĤ": 689, + "jÄħce": 690, + "niÄĻ": 691, + "one": 692, + "Ġzak": 693, + "spo": 694, + "ran": 695, + "Ġmoż": 696, + "Ġok": 697, + "Ġjeszcze": 698, + "js": 699, + "nik": 700, + "owania": 701, + "Ġbardzo": 702, + "âĢĶ": 703, + "Ġpan": 704, + "ter": 705, + "wet": 706, + "praw": 707, + "skiego": 708, + "cyj": 709, + "dzy": 710, + "Ġpier": 711, + "Ġku": 712, + "To": 713, + "rzu": 714, + "Ġzost": 715, + "lej": 716, + "stÄĻp": 717, + "Ġroku": 718, + "Ġ3": 719, + "Ġcie": 720, + "Ġmówi": 721, + "Ġcze": 722, + "ĠU": 723, + "Ġdob": 724, + "Ġtej": 725, + "czÄĻ": 726, + "ji": 727, + "Ġten": 728, + "owego": 729, + "bu": 730, + "cjÄĻ": 731, + "rzÄħ": 732, + "Ġop": 733, + "kÄħ": 734, + "lem": 735, + "aj": 736, + "ze": 737, + ").": 738, + "ĠbyÄĩ": 739, + "bli": 740, + "aty": 741, + "amy": 742, + "ĠÅĽwi": 743, + "ich": 744, + "ciÄħ": 745, + "Ġmy": 746, + "ĠNie": 747, + "Ġusta": 748, + "Ġżeby": 749, + "waż": 750, + "gÅĤ": 751, + "siÄĻ": 752, + "Ġoraz": 753, + "nika": 754, + "el": 755, + "ada": 756, + "Ġpraw": 757, + "ĠPol": 758, + "pad": 759, + "Ġwe": 760, + "Ġmiejs": 761, + "ÅĽnie": 762, + "dÄĻ": 763, + "Ġog": 764, + "for": 765, + "noÅĽÄĩ": 766, + "et": 767, + "nu": 768, + "sko": 769, + "Ġpow": 770, + "ób": 771, + "rza": 772, + "Ġbi": 773, + "tem": 774, + "skiej": 775, + "ÅĤÄħ": 776, + "ii": 777, + "cje": 778, + "czne": 779, + "tów": 780, + "tor": 781, + "ÅĽl": 782, + "nist": 783, + "Za": 784, + "Ġsamo": 785, + "gie": 786, + "Ġzro": 787, + "Ġjednak": 788, + "owanie": 789, + "Ġnad": 790, + "ĠâĢĶ": 791, + "Ġno": 792, + "wiÄĻ": 793, + "ĠcaÅĤ": 794, + "ÅĤam": 795, + "dÄħ": 796, + "Ġpew": 797, + "Ġja": 798, + "so": 799, + "Ġkiedy": 800, + "um": 801, + "Ġnawet": 802, + "Ġtam": 803, + "sÅĤ": 804, + "siÄħ": 805, + "cha": 806, + "ców": 807, + "owÄħ": 808, + "yta": 809, + "Ġ20": 810, + "osta": 811, + "Ġdru": 812, + "ĠÅ": 813, + "Ġstan": 814, + "ÅĤe": 815, + "ĠbyÅĤa": 816, + "czu": 817, + "Ġrów": 818, + "emu": 819, + "bra": 820, + "Ġpierw": 821, + "szÄĻ": 822, + "Ġstro": 823, + "ól": 824, + "Ġta": 825, + "Ġdy": 826, + "Ġzam": 827, + "Ġtakie": 828, + "Ġtra": 829, + "ju": 830, + "Ġost": 831, + "ast": 832, + "liw": 833, + "Wy": 834, + "ór": 835, + "ĠPo": 836, + "ec": 837, + "ary": 838, + "liÅĽmy": 839, + "Ġjakie": 840, + "stu": 841, + "Ġpoli": 842, + "ĠgÅĤo": 843, + "Ġpowi": 844, + "Ġlub": 845, + "lan": 846, + "Ġak": 847, + "róż": 848, + "cznych": 849, + "pis": 850, + "Ġkil": 851, + "Ġme": 852, + "dziej": 853, + "trzym": 854, + "Ġkom": 855, + "ĠjÄħ": 856, + "Ġsto": 857, + "ĠczÄĻ": 858, + "dza": 859, + "ĠwiÄĻc": 860, + "czas": 861, + "Ġzd": 862, + "prze": 863, + "dnie": 864, + "nt": 865, + "kich": 866, + "Prze": 867, + "Ġkaż": 868, + "Ġpu": 869, + "Ale": 870, + "Ġmusi": 871, + "zi": 872, + "lÄĻ": 873, + "cej": 874, + "Ġgdzie": 875, + "Ch": 876, + "Ġjako": 877, + "ĠdziaÅĤa": 878, + "rzÄĻ": 879, + "Jak": 880, + "waÄĩ": 881, + "taÅĤ": 882, + "Ġodpowie": 883, + "owym": 884, + "Ġkra": 885, + "wier": 886, + "Ġal": 887, + "jem": 888, + "ĠcoÅĽ": 889, + "Ġpie": 890, + "skich": 891, + "Ġtych": 892, + "Ġim": 893, + "Ġtrze": 894, + "Ġniż": 895, + "Ġwp": 896, + "ri": 897, + "nic": 898, + "Ġchwi": 899, + "szka": 900, + "Ġdro": 901, + "ój": 902, + "Ġwsp": 903, + "ża": 904, + "czywi": 905, + "res": 906, + "rzÄħd": 907, + "ste": 908, + "kaz": 909, + "Ġlo": 910, + "Ġ4": 911, + "ĠmiaÅĤ": 912, + "Ġwyko": 913, + "wiÄħz": 914, + "Ġmożna": 915, + "Ġsu": 916, + "Ġswoje": 917, + "onych": 918, + "ksz": 919, + "ery": 920, + "Ġbra": 921, + "sku": 922, + "ĠrÄĻ": 923, + "róci": 924, + "),": 925, + "ono": 926, + "czyÄĩ": 927, + "kÅĤad": 928, + "Ġru": 929, + "ĠKo": 930, + "Ġar": 931, + "Do": 932, + "Ġ5": 933, + "kim": 934, + "dziÄĩ": 935, + "Ġktóra": 936, + "Ġspraw": 937, + "ĠCh": 938, + "ans": 939, + "Ġsi": 940, + "kach": 941, + "Ġprac": 942, + "Ġteraz": 943, + "Ġsze": 944, + "owane": 945, + "Ġrównie": 946, + "py": 947, + "Ġfi": 948, + "Ġgru": 949, + "bym": 950, + "sÅĤu": 951, + "Ġzrobi": 952, + "Ġtakże": 953, + "Ġry": 954, + "Czy": 955, + "zie": 956, + "Mo": 957, + "Ġzaw": 958, + "Ġwyda": 959, + "rów": 960, + "ĠpaÅĦst": 961, + "io": 962, + "cznej": 963, + "Ġpre": 964, + "Ġzn": 965, + "Ġdu": 966, + "jÄħcych": 967, + "szych": 968, + "ĠMi": 969, + "Ġzw": 970, + "dzenia": 971, + "czego": 972, + "Ġpowo": 973, + "Ġsko": 974, + "ciw": 975, + "Ġwa": 976, + "ÅĤowie": 977, + "iÄĻdzy": 978, + "uro": 979, + "tk": 980, + "Ġpol": 981, + "tnie": 982, + "ĠdÅĤu": 983, + "Ġwszystko": 984, + "Ġor": 985, + "peÅĤ": 986, + "ĠÅĽrod": 987, + "\".": 988, + "Ġstra": 989, + "dÅĤ": 990, + "Ġszy": 991, + "ĠNa": 992, + "sÅĤa": 993, + "szÄħ": 994, + "Ġwar": 995, + "unk": 996, + "owaÅĤa": 997, + "Ġaby": 998, + "ĠkoÅĦ": 999, + "ral": 1000, + "gÄĻ": 1001, + "uje": 1002, + "dar": 1003, + "ano": 1004, + "ĠsÅĤu": 1005, + "niÄħ": 1006, + "dziÅĤ": 1007, + "Ġgra": 1008, + "owany": 1009, + "Ġjedno": 1010, + "Ġmam": 1011, + "Ġspos": 1012, + "Ġnic": 1013, + "dat": 1014, + "ciu": 1015, + "nÄĻÅĤa": 1016, + "dzÄħ": 1017, + "ĠÅĽwiat": 1018, + "Ġzda": 1019, + "Ġbu": 1020, + "Ġnas": 1021, + "Ġwym": 1022, + "Ġrodzi": 1023, + "Ġludzi": 1024, + "Ġ201": 1025, + "anych": 1026, + "czej": 1027, + "szym": 1028, + "Ġnim": 1029, + "ĠÅĤa": 1030, + "ory": 1031, + "two": 1032, + "cÄħ": 1033, + "Tak": 1034, + "jÄħcy": 1035, + "Ġznaj": 1036, + "Ġchci": 1037, + "Ġnich": 1038, + "Ġrównież": 1039, + "dem": 1040, + "rw": 1041, + "czyÅĤ": 1042, + "Ġau": 1043, + "ist": 1044, + "skim": 1045, + "se": 1046, + "Ġrobi": 1047, + "ĠciÄĻ": 1048, + "ĠpowiedziaÅĤ": 1049, + "Ġostat": 1050, + "nymi": 1051, + "stawi": 1052, + "dzieÄĩ": 1053, + "rÄħ": 1054, + "ód": 1055, + "Ġon": 1056, + "ĠzwiÄħz": 1057, + "ĠPa": 1058, + "Ġszcze": 1059, + "czenia": 1060, + "wiad": 1061, + "oba": 1062, + "co": 1063, + "czny": 1064, + "By": 1065, + "Od": 1066, + "szcz": 1067, + "Ġżad": 1068, + "ĠbyÅĤy": 1069, + "Ġzosta": 1070, + "ĠjeÅĽli": 1071, + "Ġ200": 1072, + "ĠmajÄħ": 1073, + "Ġniego": 1074, + "Ġmat": 1075, + "Ġalbo": 1076, + "men": 1077, + "tych": 1078, + "Ġjaki": 1079, + "Ġróż": 1080, + "gani": 1081, + "war": 1082, + "Ġkobie": 1083, + "mis": 1084, + "Ġdoty": 1085, + "ników": 1086, + "od": 1087, + "kiego": 1088, + "ÄĻż": 1089, + "ĠpiÄĻ": 1090, + "tek": 1091, + "Ġpyta": 1092, + "leż": 1093, + "ĠsÅĤ": 1094, + "Ġzmie": 1095, + "Ġkolej": 1096, + "Ġktórzy": 1097, + "Przy": 1098, + "óź": 1099, + "szego": 1100, + "âĢ¦": 1101, + "daÄĩ": 1102, + "ĠÅĽmie": 1103, + "nii": 1104, + "Ġwoj": 1105, + "strze": 1106, + "Ġmó": 1107, + "stÄħ": 1108, + "szu": 1109, + "niÄĩ": 1110, + "stan": 1111, + "Ġbud": 1112, + "ĠMar": 1113, + "ok": 1114, + "ĠwiÄĻcej": 1115, + "ród": 1116, + "gdy": 1117, + "Ġprob": 1118, + "szej": 1119, + "ĠzÅĤo": 1120, + "stem": 1121, + "eÅĽ": 1122, + "scy": 1123, + "kry": 1124, + "Ġmieszka": 1125, + "tÄĻ": 1126, + "ktu": 1127, + "dziaÅĤa": 1128, + "Ġsposób": 1129, + "and": 1130, + "Ġba": 1131, + "Ġtro": 1132, + "Ġsiebie": 1133, + "kow": 1134, + "Ġnau": 1135, + "mal": 1136, + "czywiÅĽcie": 1137, + "Ġprowa": 1138, + "ĠTo": 1139, + "ge": 1140, + "tua": 1141, + "Ġtem": 1142, + "Ġinfor": 1143, + "nios": 1144, + "tar": 1145, + "Ġszko": 1146, + "Ġktórych": 1147, + "żej": 1148, + "nÄħÄĩ": 1149, + "Ġpar": 1150, + "Ġwiel": 1151, + "tro": 1152, + "aÅĤam": 1153, + "zn": 1154, + "czenie": 1155, + "den": 1156, + "dów": 1157, + "Ġpracy": 1158, + "chÄĻ": 1159, + "Ġani": 1160, + "glÄħ": 1161, + "Ġuwa": 1162, + "ĠwÅĤaÅĽnie": 1163, + "tÄħ": 1164, + "cznego": 1165, + "tedy": 1166, + "ĠwÅĤas": 1167, + "Ġprzeciw": 1168, + "Ġpomo": 1169, + "ĠgÅĤos": 1170, + "wu": 1171, + "Ġkilka": 1172, + "nek": 1173, + "mniej": 1174, + "Ġbardziej": 1175, + "Ġpotrze": 1176, + "ĠczÅĤowie": 1177, + "ĠJe": 1178, + "yba": 1179, + "tra": 1180, + "ĠzÅĤ": 1181, + "Ġczym": 1182, + "daw": 1183, + "Ġ6": 1184, + "Ġtwo": 1185, + "chu": 1186, + "dź": 1187, + "kami": 1188, + "Ġdnia": 1189, + "aÄĩ": 1190, + "tyw": 1191, + "nicy": 1192, + "Ġsytua": 1193, + "ara": 1194, + "cÄĻ": 1195, + "Mi": 1196, + "Ġmoje": 1197, + "taj": 1198, + "Ġpani": 1199, + "gÅĤo": 1200, + "wat": 1201, + "Ġzie": 1202, + "Ġniej": 1203, + "ĠmiÄĻdzy": 1204, + "Ġwol": 1205, + "ĠÅĽwie": 1206, + "ÅĽmie": 1207, + "fe": 1208, + "Ġzmi": 1209, + "twa": 1210, + "Ġspe": 1211, + "Ġwyp": 1212, + "nku": 1213, + "Ġdzieci": 1214, + "Ġkró": 1215, + "Ġprzypad": 1216, + "stwa": 1217, + "rem": 1218, + "Pro": 1219, + "Ġproje": 1220, + "Co": 1221, + "anie": 1222, + "Ġpotem": 1223, + "szÅĤo": 1224, + "oru": 1225, + "kÅĤa": 1226, + "kiej": 1227, + "owiÄħ": 1228, + "dzÄĻ": 1229, + "amiÄĻ": 1230, + "latego": 1231, + "Ġmar": 1232, + "cież": 1233, + "ĠbÄĻdÄħ": 1234, + "Ġbie": 1235, + "rud": 1236, + "Ġniez": 1237, + "ĠzostaÅĤ": 1238, + "Ġser": 1239, + "ciÄħg": 1240, + "Ġpolity": 1241, + "Ġpat": 1242, + "Ġszyb": 1243, + "ĠV": 1244, + "Ġzach": 1245, + "gro": 1246, + "di": 1247, + "ĠciÄħ": 1248, + "wali": 1249, + "Ġdobrze": 1250, + "gle": 1251, + "Ġokre": 1252, + "tka": 1253, + "Ġktórym": 1254, + "liwoÅĽci": 1255, + "ĠAn": 1256, + "Ġdwa": 1257, + "Ġpowin": 1258, + "Ġinnych": 1259, + "ziÄĻ": 1260, + "got": 1261, + "Ġuży": 1262, + "Ġchodzi": 1263, + "miast": 1264, + "pew": 1265, + "Ġosob": 1266, + "ĠktoÅĽ": 1267, + "Ġchce": 1268, + "ĠpeÅĤ": 1269, + "Ġosób": 1270, + "ĠmÅĤo": 1271, + "ĠMa": 1272, + "żeli": 1273, + "ĠZa": 1274, + "dzenie": 1275, + "ÅĽle": 1276, + "Ġkażd": 1277, + "ĠmógÅĤ": 1278, + "logi": 1279, + "chy": 1280, + "ĠspoÅĤe": 1281, + "Ġfor": 1282, + "Ġzwy": 1283, + "glÄħd": 1284, + "Ġdomu": 1285, + "Ġzawsze": 1286, + "âĢĿ.": 1287, + "cjÄħ": 1288, + "stwo": 1289, + "oÅĤ": 1290, + "Ġnam": 1291, + "Ġpóź": 1292, + "óż": 1293, + "ren": 1294, + "prowa": 1295, + "szedÅĤ": 1296, + "Ġzgo": 1297, + "Pod": 1298, + "Ġduż": 1299, + "zacji": 1300, + "Ġczasu": 1301, + "ĠBo": 1302, + "Ġkar": 1303, + "nicz": 1304, + "Ġstos": 1305, + "Ġkto": 1306, + "Ġpró": 1307, + "Ġtrzeba": 1308, + "Ġjedy": 1309, + "Ġstar": 1310, + "leży": 1311, + "Ġwyso": 1312, + "wania": 1313, + "pro": 1314, + "Ġoko": 1315, + "Ġ7": 1316, + "oz": 1317, + "niÅĤ": 1318, + "ÄĻżczy": 1319, + "ĠJa": 1320, + "Ġwszystkich": 1321, + "Ġustawy": 1322, + "nister": 1323, + "ÅĽwiad": 1324, + "dÅĤu": 1325, + "ĠtÄĻ": 1326, + "trz": 1327, + "glÄĻ": 1328, + "min": 1329, + "ĠWy": 1330, + "Ġwiele": 1331, + "wój": 1332, + "Ġwiem": 1333, + "Ġtwa": 1334, + "Ġpoja": 1335, + "sce": 1336, + "Ġstanowi": 1337, + "Ġwska": 1338, + "ale": 1339, + "gól": 1340, + "lam": 1341, + "siÅĤ": 1342, + "kro": 1343, + "is": 1344, + "Ġpomy": 1345, + "ciÅĤ": 1346, + "Ġktórej": 1347, + "owali": 1348, + "Ġwal": 1349, + "Ġorgani": 1350, + "ĠpóÅĤ": 1351, + "ĠwÅĤaÅĽci": 1352, + "atu": 1353, + "skÄħ": 1354, + "ĠÅļ": 1355, + "jemy": 1356, + "ĠSz": 1357, + "Ġ8": 1358, + "Ġdrugie": 1359, + "owana": 1360, + "biera": 1361, + "Ġsku": 1362, + "Ġek": 1363, + "Wie": 1364, + "kol": 1365, + "żenie": 1366, + "żyÅĤ": 1367, + "ĠÅĽwiad": 1368, + "chodzi": 1369, + "Ġwtedy": 1370, + "kra": 1371, + "kre": 1372, + "19": 1373, + "ene": 1374, + "ment": 1375, + "Ġjakby": 1376, + "Ġmia": 1377, + "tp": 1378, + "Te": 1379, + "inans": 1380, + "Ġmniej": 1381, + "Ġjestem": 1382, + "lar": 1383, + "nad": 1384, + "Ġsw": 1385, + "Ġczego": 1386, + "staw": 1387, + "Ġprodu": 1388, + "Ġtaki": 1389, + "Ġsprze": 1390, + "Ġsprawie": 1391, + "star": 1392, + "ĠwiÄĻksz": 1393, + "ycho": 1394, + "Ġpoko": 1395, + "Ġobec": 1396, + "Ġinforma": 1397, + "iedy": 1398, + "onu": 1399, + "bÄĻ": 1400, + "Ġnigdy": 1401, + "Ġse": 1402, + "Ġ10": 1403, + "byt": 1404, + "cjal": 1405, + "nienia": 1406, + "Ġan": 1407, + "szaÅĤ": 1408, + "Ġpodob": 1409, + "ÅĽniej": 1410, + "czna": 1411, + "Ġtemu": 1412, + "ner": 1413, + "szcza": 1414, + "rzwi": 1415, + "ĠpÅĤa": 1416, + "ĠLe": 1417, + "Ġgodzi": 1418, + "Ġla": 1419, + "Ġludzie": 1420, + "zd": 1421, + "ÅĦstwa": 1422, + "rzaÅĤ": 1423, + "ĠMo": 1424, + "Ġwszystkie": 1425, + "bez": 1426, + "Ġproce": 1427, + "he": 1428, + "ĠmyÅĽl": 1429, + "Ġprostu": 1430, + "Ġchwili": 1431, + "Ġczu": 1432, + "resz": 1433, + "pat": 1434, + "piej": 1435, + "ĠmaÅĤ": 1436, + "Ġgospo": 1437, + "trze": 1438, + "Ġcy": 1439, + "Ġaż": 1440, + "stra": 1441, + "kty": 1442, + "Ġrozpo": 1443, + "Ġwyb": 1444, + "Gdy": 1445, + "ser": 1446, + "rom": 1447, + "ĠEuro": 1448, + "Ġwcze": 1449, + "ot": 1450, + "lep": 1451, + "Ġjeden": 1452, + "naj": 1453, + "tak": 1454, + "nim": 1455, + "ort": 1456, + "wiek": 1457, + "cem": 1458, + "pom": 1459, + "Ġhist": 1460, + "tan": 1461, + "ĠmiaÅĤa": 1462, + "eri": 1463, + "glÄħda": 1464, + "ĠdotyczÄħ": 1465, + "stÄĻpu": 1466, + "nem": 1467, + "cznym": 1468, + "ĠchÅĤo": 1469, + "Ġinte": 1470, + "owÄĻ": 1471, + "prawdÄĻ": 1472, + "Cz": 1473, + "owanych": 1474, + "waÅĤa": 1475, + "Ġktórego": 1476, + "Ġżycie": 1477, + "Ġpubli": 1478, + "Ġtrzy": 1479, + "Ġot": 1480, + "Ġtele": 1481, + "lÄħ": 1482, + "Ġ9": 1483, + "ĠmÄĻżczy": 1484, + "Ġlecz": 1485, + "onÄħ": 1486, + "Ġoj": 1487, + "ato": 1488, + "Ġnaz": 1489, + "wczy": 1490, + "Ġchyba": 1491, + "Ġpole": 1492, + "zm": 1493, + "Ġwra": 1494, + "Ni": 1495, + "JeÅĽli": 1496, + "rzyÅĤ": 1497, + "Ġkry": 1498, + "rzenia": 1499, + "Ġzawo": 1500, + "Ġdrzwi": 1501, + "cach": 1502, + "Ġona": 1503, + "Ġzm": 1504, + "Ġpoprze": 1505, + "ck": 1506, + "tury": 1507, + "Ġwzro": 1508, + "stytu": 1509, + "ĠWar": 1510, + "ĠKra": 1511, + "it": 1512, + "Ġuważ": 1513, + "dal": 1514, + "onym": 1515, + "Ġdecy": 1516, + "ĠRe": 1517, + "west": 1518, + "Ġrazem": 1519, + "Ġpas": 1520, + "ron": 1521, + "kolwiek": 1522, + "ÅĦski": 1523, + "Ġmiejsce": 1524, + "Ġpom": 1525, + "let": 1526, + "piero": 1527, + "Ġat": 1528, + "bezpie": 1529, + "ĠWie": 1530, + "Ġproblem": 1531, + "Å»": 1532, + "ĠchciaÅĤ": 1533, + "ĠniÄħ": 1534, + "rowi": 1535, + "laz": 1536, + "pod": 1537, + "Ja": 1538, + "żenia": 1539, + "Ġkonie": 1540, + "Ġoczy": 1541, + "20": 1542, + "Ġzamie": 1543, + "Ġżycia": 1544, + "Ġpóźniej": 1545, + "ĠPolsce": 1546, + "ĠgÅĤów": 1547, + "pre": 1548, + "ĠchoÄĩ": 1549, + "onal": 1550, + "Ġponie": 1551, + "kujÄĻ": 1552, + "Ġspoj": 1553, + "ĠÅĽmier": 1554, + "Ġpana": 1555, + "ul": 1556, + "cznÄħ": 1557, + "gÄħ": 1558, + "Ġdziec": 1559, + "No": 1560, + "mina": 1561, + "stru": 1562, + "Ġfak": 1563, + "czo": 1564, + "gan": 1565, + "Kiedy": 1566, + "wanie": 1567, + "nistra": 1568, + "Ġfa": 1569, + "ĠÅĤ": 1570, + "wen": 1571, + "Ġpodczas": 1572, + "Ġkosz": 1573, + "us": 1574, + "stÄħpi": 1575, + "ĠKa": 1576, + "tora": 1577, + "bar": 1578, + "\",": 1579, + "Ġstrony": 1580, + "ĠIn": 1581, + "usz": 1582, + "tal": 1583, + "Ġ18": 1584, + "Ġpotra": 1585, + "Jest": 1586, + "Ġfunk": 1587, + "Ġtyle": 1588, + "ĠpoczÄħ": 1589, + "Jed": 1590, + "zumie": 1591, + "ha": 1592, + "der": 1593, + "żyÄĩ": 1594, + "Ġprzedstawi": 1595, + "Ġzau": 1596, + "Ġtutaj": 1597, + "Ġgro": 1598, + "ura": 1599, + "ĠwspóÅĤ": 1600, + "Ġem": 1601, + "wem": 1602, + "tku": 1603, + "ĠtrochÄĻ": 1604, + "....": 1605, + "Ġczasie": 1606, + "Ġkole": 1607, + "tach": 1608, + "Ko": 1609, + "Ġum": 1610, + "Ġfil": 1611, + "nosi": 1612, + "kÅĤ": 1613, + "fa": 1614, + "dzÄħc": 1615, + "Ġud": 1616, + "Ġist": 1617, + "ata": 1618, + "Ġstanie": 1619, + "ĠmieÄĩ": 1620, + "tel": 1621, + "Ġgospodar": 1622, + "ĠmogÄħ": 1623, + "Ġprzygot": 1624, + "ĠczÄĻÅĽci": 1625, + "Ġpodej": 1626, + "Åļ": 1627, + "owiada": 1628, + "nio": 1629, + "Ġzoba": 1630, + "misji": 1631, + "tego": 1632, + "duje": 1633, + "Ġdalej": 1634, + "Ġofi": 1635, + "ĠksiÄħ": 1636, + "kura": 1637, + "ĠwÄħ": 1638, + "Ġwyja": 1639, + "Ġmamy": 1640, + "Ġprogra": 1641, + "raź": 1642, + "dow": 1643, + "ĠnastÄĻp": 1644, + "Ġfir": 1645, + "czyÅĤa": 1646, + "jÄħcego": 1647, + "czym": 1648, + "Ġokaz": 1649, + "ĠRa": 1650, + "ciÄĩ": 1651, + "noÅĽciÄħ": 1652, + "arów": 1653, + "Ġrozu": 1654, + "be": 1655, + "owarzy": 1656, + "Ġtemat": 1657, + "zji": 1658, + "Ġgdyby": 1659, + "Ġkrzy": 1660, + "ÅĤÄĻ": 1661, + "rek": 1662, + "Może": 1663, + "ĠobowiÄħ": 1664, + "wal": 1665, + "Ġkla": 1666, + "ers": 1667, + "god": 1668, + "kowi": 1669, + "Ġzapew": 1670, + "now": 1671, + "Ġki": 1672, + "Ġkilku": 1673, + "sÅĤy": 1674, + "Ġczyli": 1675, + "Ġso": 1676, + "tom": 1677, + "Ġinter": 1678, + "Ġtrud": 1679, + "ĠpaÅĦstwa": 1680, + "ĠpamiÄĻ": 1681, + "siad": 1682, + "ĠjakiÅĽ": 1683, + "ciel": 1684, + "Ġam": 1685, + "Ġwszystkim": 1686, + "Ġad": 1687, + "ÅĤon": 1688, + "zuje": 1689, + "Ġplan": 1690, + "Ġrzeczy": 1691, + "ĠX": 1692, + "amie": 1693, + "Ġart": 1694, + "Ġlek": 1695, + "Ġobie": 1696, + "Ġmoc": 1697, + "DziÄĻ": 1698, + "Ġponad": 1699, + "ĠuÅĽmie": 1700, + "ĠCo": 1701, + "Ġust": 1702, + "Ġdaw": 1703, + "ĠnaprawdÄĻ": 1704, + "ĠÅĽci": 1705, + "ten": 1706, + "anÄħ": 1707, + "Ġzde": 1708, + "Ġ15": 1709, + "Ġzu": 1710, + "Ġbli": 1711, + "ĠwczeÅĽniej": 1712, + "Ġwoje": 1713, + "Ġodpowiedzi": 1714, + "Ġzdo": 1715, + "Ġlatach": 1716, + "Ġbro": 1717, + "Ġopi": 1718, + "Ġwprowa": 1719, + "Ġwielu": 1720, + "bior": 1721, + "cki": 1722, + "Ġ199": 1723, + "Ġdlatego": 1724, + "ÅĽcia": 1725, + "ĠpowiedzieÄĩ": 1726, + "chni": 1727, + "ĠktórÄħ": 1728, + "ĠwzglÄĻ": 1729, + ".,": 1730, + "Ġsty": 1731, + "ut": 1732, + "Ġdwó": 1733, + "Ġfinans": 1734, + "Ġl": 1735, + "Ġdom": 1736, + "Ġinne": 1737, + "ate": 1738, + "Ġkro": 1739, + "aka": 1740, + "Ġga": 1741, + "ĠWarsza": 1742, + "wiÄħza": 1743, + "ĠjakieÅĽ": 1744, + "Ġpla": 1745, + "ciÄĻ": 1746, + "ĠprzyjÄĻ": 1747, + "Ġtakich": 1748, + "rzysta": 1749, + "Ty": 1750, + "pli": 1751, + "Ġzas": 1752, + "Ġmasz": 1753, + "Ġwspo": 1754, + "Sz": 1755, + "Ġrzecz": 1756, + "iÄħ": 1757, + "Ġzaj": 1758, + "gar": 1759, + "Ġwnios": 1760, + "chro": 1761, + "ĠPro": 1762, + "ĠciÄĻż": 1763, + "Ġstwier": 1764, + "gen": 1765, + "redni": 1766, + "rzyÄĩ": 1767, + "żÄħ": 1768, + "obec": 1769, + "Ġspotka": 1770, + "Ġkier": 1771, + "Ġsek": 1772, + "Ġwiad": 1773, + "Ġdni": 1774, + "ĠtÅĤu": 1775, + "ĠwÅĤo": 1776, + "Ġnp": 1777, + "Ġnr": 1778, + "kon": 1779, + "wÄĻ": 1780, + "tej": 1781, + "Ġnależy": 1782, + "Ġkomu": 1783, + "Ġprzyja": 1784, + "lek": 1785, + "arÅĤ": 1786, + "tki": 1787, + "anej": 1788, + "tow": 1789, + "Ġzada": 1790, + "Wi": 1791, + "ĠkoÅĦcu": 1792, + "ĠrzÄħd": 1793, + "Ġiż": 1794, + "Ġzami": 1795, + "ĠwpÅĤy": 1796, + "pera": 1797, + "Ġkieru": 1798, + "ari": 1799, + "Ġszybko": 1800, + "Ġdziewczy": 1801, + "pej": 1802, + "ĠsÅĤy": 1803, + "Ġprzecież": 1804, + "Ġrozm": 1805, + "Ġumie": 1806, + "mach": 1807, + "Ġważ": 1808, + "ĠmyÅĽli": 1809, + "ĠzaczÄĻ": 1810, + "Ġczar": 1811, + "ĠzostaÅĤa": 1812, + "rew": 1813, + "liz": 1814, + "ĠzrobiÄĩ": 1815, + "Ġdwóch": 1816, + "Ġpopraw": 1817, + "wÄħ": 1818, + "stawie": 1819, + "ng": 1820, + "ĠBi": 1821, + "wiÅĤ": 1822, + "ĠÅ»": 1823, + "kona": 1824, + "ti": 1825, + "Ġwszyscy": 1826, + "kle": 1827, + "Ġrzu": 1828, + "rzenie": 1829, + "row": 1830, + "owaniu": 1831, + "czki": 1832, + "Ġbada": 1833, + "ĠjÄĻ": 1834, + "Ġznale": 1835, + "niaÅĤ": 1836, + "Bo": 1837, + "gÅĤa": 1838, + "rach": 1839, + "owu": 1840, + "es": 1841, + "Ġprawo": 1842, + "Ġpozy": 1843, + "ĠsobÄħ": 1844, + "Ġpoza": 1845, + "Ma": 1846, + "Ġozna": 1847, + "Ġlicz": 1848, + "ĠdziÄĻ": 1849, + "Wszy": 1850, + "ĠPrze": 1851, + "Ġile": 1852, + "Ġprawa": 1853, + "Ġswoich": 1854, + "Ġsystem": 1855, + "mio": 1856, + "Ġws": 1857, + "Ġklu": 1858, + "daje": 1859, + "yt": 1860, + "ciem": 1861, + "owano": 1862, + "ĠcaÅĤy": 1863, + "alnie": 1864, + "ĠPi": 1865, + "szÅĤa": 1866, + "oby": 1867, + "Ġnikt": 1868, + "Ġkwest": 1869, + "wiÄĩ": 1870, + "kaza": 1871, + "sem": 1872, + "ÅĦskiego": 1873, + "gry": 1874, + "ĠpoÅĽ": 1875, + "IE": 1876, + "sów": 1877, + "grani": 1878, + "Ġgó": 1879, + "Ġdodat": 1880, + "ĠczÄĻsto": 1881, + "ktor": 1882, + "nienie": 1883, + "wiÄĻk": 1884, + "II": 1885, + "jech": 1886, + "bud": 1887, + "niach": 1888, + "jÄħca": 1889, + "ly": 1890, + "ĠTak": 1891, + "knÄħÅĤ": 1892, + "ÅĦstwo": 1893, + "Ġzako": 1894, + "wiera": 1895, + "ytaÅĤ": 1896, + "Naj": 1897, + "Ġkraju": 1898, + "Ġreali": 1899, + "dziÅĤa": 1900, + "Ġuli": 1901, + "Ġź": 1902, + "Ġhistor": 1903, + "Dla": 1904, + "ĠÅģ": 1905, + "kaÄĩ": 1906, + "Ġsen": 1907, + "liwe": 1908, + "ĠdÅĤo": 1909, + "Ġpozosta": 1910, + "ber": 1911, + "Ġzbyt": 1912, + "piera": 1913, + "Ġtakiego": 1914, + "Ġmiasta": 1915, + "Ġoce": 1916, + "róciÅĤ": 1917, + "ĠsÅĤowa": 1918, + "Ġpodat": 1919, + "Ġprzej": 1920, + "aku": 1921, + "ĠzaczÄħ": 1922, + "cego": 1923, + "Ġkur": 1924, + "âĢĿ,": 1925, + "Ġpierwszy": 1926, + "Ġpotrafi": 1927, + "âĢŀ": 1928, + "Ġszu": 1929, + "wiet": 1930, + "Ġmas": 1931, + "pozy": 1932, + "ĠswojÄħ": 1933, + "jÄħcym": 1934, + "Ġlata": 1935, + "Ġof": 1936, + "bro": 1937, + "Ġpracow": 1938, + "ĠdÅĤugo": 1939, + "ew": 1940, + "ĠCz": 1941, + "Ġdużo": 1942, + "ĠuwagÄĻ": 1943, + "Ġosoby": 1944, + "Ġrazie": 1945, + "tym": 1946, + "ciÄħż": 1947, + "Ġbyli": 1948, + "Ġrozumie": 1949, + "ĠpÅĤy": 1950, + "ĠgÅĤowÄħ": 1951, + "Ġpytanie": 1952, + "ĠchwilÄĻ": 1953, + "Ġprezy": 1954, + "Ġpowa": 1955, + "Ġotrzym": 1956, + "ĠszczÄĻ": 1957, + "Ġzwie": 1958, + "goÅĽ": 1959, + "kar": 1960, + "wszy": 1961, + "cyjnych": 1962, + "stów": 1963, + "chem": 1964, + "cer": 1965, + "Ġsil": 1966, + "żu": 1967, + "siada": 1968, + "Ġmiejscu": 1969, + "Ġwspól": 1970, + "siÄĻcy": 1971, + "Ġban": 1972, + "Ġbezpie": 1973, + "wol": 1974, + "ĠLi": 1975, + "czni": 1976, + "jÄħcej": 1977, + "Ġsytuacji": 1978, + "ĠAr": 1979, + "Ġprzyj": 1980, + "ciaż": 1981, + "jÄħcÄħ": 1982, + "dziaÅĤem": 1983, + "anego": 1984, + "dnia": 1985, + "cjon": 1986, + "kom": 1987, + "ĠDo": 1988, + "dÅĤug": 1989, + "Ġprz": 1990, + "dzieli": 1991, + "Ġprojekt": 1992, + "Ġnor": 1993, + "Ġminu": 1994, + "dach": 1995, + "ĠmogÄĻ": 1996, + "ÅĦczy": 1997, + "ĠpostÄĻp": 1998, + "cami": 1999, + "per": 2000, + "Åģ": 2001, + "gn": 2002, + "Ġjednost": 2003, + "Ġponieważ": 2004, + "Ġkażdy": 2005, + "Ġdrugi": 2006, + "staÅĤ": 2007, + "Ġprzypadku": 2008, + "Ġprawie": 2009, + "raż": 2010, + "Ġwyj": 2011, + "peÅĤnie": 2012, + "ĠchÅĤop": 2013, + "ĠPolski": 2014, + "nach": 2015, + "zo": 2016, + "Ġposta": 2017, + "Ġpor": 2018, + "ÅĽla": 2019, + "ĠsÅĤo": 2020, + "Ġ12": 2021, + "bardziej": 2022, + "Ġstop": 2023, + "Ġlepiej": 2024, + "ĠzaÅĽ": 2025, + "Ġstud": 2026, + "Ġucie": 2027, + "Ġkontro": 2028, + "ĠWo": 2029, + "ĠzwiÄħzku": 2030, + "Ġjas": 2031, + "Ġwypad": 2032, + "Ġarty": 2033, + "Ġwyma": 2034, + "jÄĻcia": 2035, + "Ġwsze": 2036, + "ĠzaÅĤo": 2037, + "Ġszczegól": 2038, + "fek": 2039, + "wiaÄĩ": 2040, + "szko": 2041, + "cznoÅĽci": 2042, + "Ġregu": 2043, + "Ġpowodu": 2044, + "Ġtys": 2045, + "man": 2046, + "pon": 2047, + "ĠFran": 2048, + "Ġswoim": 2049, + "Roz": 2050, + "óle": 2051, + "âĢĻ": 2052, + "Ġuro": 2053, + "Ġkraj": 2054, + "ĠRos": 2055, + "cep": 2056, + "Pra": 2057, + "Ġzast": 2058, + "Ġ:": 2059, + "Ġsamocho": 2060, + "Ġprzewo": 2061, + "por": 2062, + "Ġsprawa": 2063, + "ĠksiÄħż": 2064, + "cieli": 2065, + "ĠWi": 2066, + "Ġpotrzeb": 2067, + "Ġjednym": 2068, + "ĠsÅĤuż": 2069, + "niami": 2070, + "waÅĤy": 2071, + "ĠproszÄĻ": 2072, + "dziel": 2073, + "jÄħÅĤ": 2074, + "Ġkul": 2075, + "ĠprzykÅĤad": 2076, + "Ġ.": 2077, + "Ġnadzie": 2078, + "Ġbudże": 2079, + "gów": 2080, + "koÅĽci": 2081, + "Ġoby": 2082, + "rucho": 2083, + "czaj": 2084, + "Ġjedynie": 2085, + "Ġucze": 2086, + "ĠrzÄħ": 2087, + "Ġdopiero": 2088, + "Ġpart": 2089, + "eli": 2090, + "Ġrad": 2091, + "Ġtrzym": 2092, + "Ġul": 2093, + "ĠKon": 2094, + "Ġzatrzym": 2095, + "koj": 2096, + "ĠrozwiÄħza": 2097, + "ĠNi": 2098, + "Ġmili": 2099, + "Ġwieku": 2100, + "wyż": 2101, + "ĠPra": 2102, + "tne": 2103, + "Ġdosta": 2104, + "liwoÅĽÄĩ": 2105, + "ĠdzieÅĦ": 2106, + "ĠTe": 2107, + "pÄĻ": 2108, + "Ġmieli": 2109, + "ĠgÅĤÄĻ": 2110, + "ĠmogÅĤa": 2111, + "ĠjakÄħ": 2112, + "ĠksiÄĻ": 2113, + "Ka": 2114, + "orów": 2115, + "pada": 2116, + "Cho": 2117, + "owiem": 2118, + "dzaj": 2119, + "Ġznalaz": 2120, + "Ġtakim": 2121, + "tni": 2122, + "miaÅĤ": 2123, + "ĠpowiedziaÅĤa": 2124, + "Ġtaka": 2125, + "Ġpoczu": 2126, + "ÅĽród": 2127, + "ler": 2128, + "Ġzabi": 2129, + "rabi": 2130, + "lom": 2131, + "żd": 2132, + "lenia": 2133, + "usi": 2134, + "Ġml": 2135, + "Ġdwie": 2136, + "ĠmieszkaÅĦ": 2137, + "wór": 2138, + "Ġodw": 2139, + "chi": 2140, + "siaj": 2141, + "Ġopu": 2142, + "ÅĽni": 2143, + "Ġpal": 2144, + "Ġpry": 2145, + "ĠstronÄĻ": 2146, + "anym": 2147, + "ĠczÅĤon": 2148, + "Ġpewno": 2149, + "Ġdlaczego": 2150, + "Ġpozwo": 2151, + "podob": 2152, + "Teraz": 2153, + "Ġwarun": 2154, + "ĠSe": 2155, + "enta": 2156, + "rwa": 2157, + "miec": 2158, + "czeÅĽnie": 2159, + "Ġzasa": 2160, + "Ġniekt": 2161, + "Ġisto": 2162, + "Ġ30": 2163, + "kóÅĤ": 2164, + "Ġ16": 2165, + "alne": 2166, + "Ġzakre": 2167, + "Ġutrzym": 2168, + "daÅĤ": 2169, + "Ġogóle": 2170, + "Ġeksp": 2171, + "ĠLu": 2172, + "stety": 2173, + "ĠstaÅĤ": 2174, + "szczy": 2175, + "nien": 2176, + "Ġdrugiej": 2177, + "czeniu": 2178, + "kowie": 2179, + "Ġter": 2180, + "ĠczÄĻÅĽÄĩ": 2181, + "Ġwart": 2182, + "ĠjÄĻzy": 2183, + "Ġtran": 2184, + "We": 2185, + "dli": 2186, + "aków": 2187, + "wódz": 2188, + "Ġswojej": 2189, + "aÅĤu": 2190, + "czes": 2191, + "Le": 2192, + "szczÄĻ": 2193, + "Ġistnie": 2194, + "Ġjeżeli": 2195, + "chaÄĩ": 2196, + "Ġ17": 2197, + "ĠÅĤÄħ": 2198, + "DziÄĻkujÄĻ": 2199, + "Ġjakim": 2200, + "My": 2201, + "Ġobro": 2202, + "Ġdobre": 2203, + "Ġmiejsca": 2204, + "ani": 2205, + "len": 2206, + "rzeÄĩ": 2207, + "ke": 2208, + "ÅĤeÅĽ": 2209, + "Ġcoraz": 2210, + "Ġkan": 2211, + "Ġdwu": 2212, + "rami": 2213, + "Ġnależ": 2214, + "lach": 2215, + "ĠCzy": 2216, + "lenie": 2217, + "kal": 2218, + "Ġwobec": 2219, + "Ġnajbardziej": 2220, + "ĠJak": 2221, + "Ġziemi": 2222, + "cyd": 2223, + "Ġele": 2224, + "ĠNo": 2225, + "ĠSej": 2226, + "Ġdoku": 2227, + "ósÅĤ": 2228, + "przy": 2229, + "Ġdysku": 2230, + "ĠAle": 2231, + "orem": 2232, + "cyjne": 2233, + "Ġniewie": 2234, + "czeÅĦ": 2235, + "ĠoÅĽ": 2236, + "Ġzapro": 2237, + "pita": 2238, + "Ġnimi": 2239, + "ĠpoczÄħtku": 2240, + "tru": 2241, + "nÄĻtrz": 2242, + "Ġgene": 2243, + "ĠdziÅĽ": 2244, + "robi": 2245, + "Ġkierow": 2246, + "Ġzauwa": 2247, + "Ġsamym": 2248, + "ÅĤów": 2249, + "10": 2250, + "ing": 2251, + "ĠRo": 2252, + "Ġzabra": 2253, + "Ġtowarzy": 2254, + "Ġskrzy": 2255, + "Ġstara": 2256, + "Ġsztu": 2257, + "ĠposÅĤ": 2258, + "Ġciem": 2259, + "Ġdzien": 2260, + "In": 2261, + "Ġlep": 2262, + "sti": 2263, + "dyn": 2264, + "cen": 2265, + "Ġraczej": 2266, + "Ġmój": 2267, + "ĠporzÄħd": 2268, + "alo": 2269, + "czÄħc": 2270, + "tuje": 2271, + "Ġjednego": 2272, + "czyna": 2273, + "Ġnapis": 2274, + "Ġju": 2275, + "Ġps": 2276, + "Ġczerw": 2277, + "Ġzain": 2278, + "Ġcelu": 2279, + "Ġniepo": 2280, + "ĠjesteÅĽ": 2281, + "ard": 2282, + "moż": 2283, + "kaÅĤ": 2284, + "ĠsÅĤa": 2285, + "ĠzostaÅĤy": 2286, + "Ġuzy": 2287, + "Ġmiejsc": 2288, + "gnie": 2289, + "szyÅĤ": 2290, + "Ġwystar": 2291, + "Ġrozma": 2292, + "stanowi": 2293, + "Ġrazy": 2294, + "ĠżoÅĤ": 2295, + "ĠdziÄĻki": 2296, + "spek": 2297, + "rum": 2298, + "lacji": 2299, + "hi": 2300, + "Ġminister": 2301, + "Ġpis": 2302, + "Ġcel": 2303, + "Ġnowe": 2304, + "tami": 2305, + "niki": 2306, + "Ġrodzaj": 2307, + "muje": 2308, + "Ġnajlep": 2309, + "ĠobowiÄħz": 2310, + "owoÅĽci": 2311, + "Ġprawda": 2312, + "Ġciebie": 2313, + "Ġsza": 2314, + "raj": 2315, + "szenie": 2316, + "bÄħ": 2317, + "seÅĤ": 2318, + "tery": 2319, + "ĠzupeÅĤnie": 2320, + "Ġtelef": 2321, + "vi": 2322, + "owaÅĤem": 2323, + "Ġchara": 2324, + "ĠdoÅĽÄĩ": 2325, + "ien": 2326, + "Ġwskaz": 2327, + "Ġsprawy": 2328, + "ĠczÅĤowiek": 2329, + "Ġ14": 2330, + "Ġjednej": 2331, + "najmniej": 2332, + "ĠoczywiÅĽcie": 2333, + "ĠdokÅĤad": 2334, + "ĠczÅĤowieka": 2335, + "Ġab": 2336, + "Ġzad": 2337, + "Ġwej": 2338, + "twie": 2339, + "Ġkażdym": 2340, + "Ġ100": 2341, + "ĠudziaÅĤ": 2342, + "Ġple": 2343, + "pÅĤy": 2344, + "dent": 2345, + "reszcie": 2346, + "Ġdziw": 2347, + "Ġzamk": 2348, + "Ġprakty": 2349, + "Ġobraz": 2350, + "ve": 2351, + "Ġoni": 2352, + "Ġproble": 2353, + "rót": 2354, + "prac": 2355, + "Ġdow": 2356, + "raca": 2357, + "gii": 2358, + "czyn": 2359, + "niesie": 2360, + "ostaÅĤ": 2361, + "ĠbÄĻdÄĻ": 2362, + "ÅĦskiej": 2363, + "dopodob": 2364, + "krÄĻ": 2365, + "Ġmateri": 2366, + "ho": 2367, + "ĠwyÅĤÄħ": 2368, + "czeÅĦstwa": 2369, + "Ġpodstaw": 2370, + "ĠwciÄħż": 2371, + "Ġ11": 2372, + "nictwa": 2373, + "liÅĤ": 2374, + "tera": 2375, + "Ġrok": 2376, + "Ġzale": 2377, + "Ġ13": 2378, + "Ġmimo": 2379, + "Ġtwarz": 2380, + "ĠwÄĻ": 2381, + "Ġobu": 2382, + "ĠÅĽwiata": 2383, + "ĠskÅĤa": 2384, + "waÅĤo": 2385, + "½ï": 2386, + "Ġprzeprowa": 2387, + "ckiego": 2388, + "wer": 2389, + "ĠgÅĤu": 2390, + "Ġnadal": 2391, + "Ġprawdzi": 2392, + "czone": 2393, + "Ġokoli": 2394, + "Ob": 2395, + "Ġtrafi": 2396, + "Ġnagle": 2397, + "Ġzdoby": 2398, + "Ġbe": 2399, + "Ġone": 2400, + "ĠAl": 2401, + "Ġ,": 2402, + "Ġrobo": 2403, + "rwi": 2404, + "tr": 2405, + "Ġkre": 2406, + "ĠKomisji": 2407, + "kuje": 2408, + "ĠmówiÅĤ": 2409, + "Ġmomen": 2410, + "ĠmÅĤod": 2411, + "sji": 2412, + "Ġobok": 2413, + "kowe": 2414, + "Ġinnego": 2415, + "Mam": 2416, + "omo": 2417, + "Ġostatni": 2418, + "lin": 2419, + "dzone": 2420, + "ĠpieniÄħ": 2421, + "anu": 2422, + "ĠurzÄĻ": 2423, + "Ġwynika": 2424, + "Ġide": 2425, + "aru": 2426, + "aki": 2427, + "ĠpiÄĻk": 2428, + "Ġkat": 2429, + "niejsze": 2430, + "Ġznaleź": 2431, + "gna": 2432, + "miÄĻ": 2433, + "Ġzaraz": 2434, + "Ġpanie": 2435, + "eryka": 2436, + "niósÅĤ": 2437, + "ĠmożliwoÅĽci": 2438, + "az": 2439, + "Ġwido": 2440, + "kacji": 2441, + "ĠSta": 2442, + "Jeżeli": 2443, + "unku": 2444, + "ProszÄĻ": 2445, + "me": 2446, + "Ġposiada": 2447, + "Ġtre": 2448, + "ĠposeÅĤ": 2449, + "Ġinnym": 2450, + "ĠmusiaÅĤ": 2451, + "cenia": 2452, + "Ġkor": 2453, + "Ġprokura": 2454, + "wiat": 2455, + "wala": 2456, + "Ġne": 2457, + "czony": 2458, + "Ġode": 2459, + "jÄħÄĩ": 2460, + "szenia": 2461, + "ĠmÄĻ": 2462, + "??": 2463, + "ĠTy": 2464, + "żyÅĤa": 2465, + "Ġswój": 2466, + "par": 2467, + "Ġchociaż": 2468, + "Ġfo": 2469, + "Ġodby": 2470, + "niku": 2471, + "Ġprób": 2472, + "Ġrol": 2473, + "ĠdziaÅĤal": 2474, + "Ġczyn": 2475, + "jcie": 2476, + "ĠJo": 2477, + "Wszyst": 2478, + "form": 2479, + "pisy": 2480, + "sztaÅĤ": 2481, + "ĠstaÅĤo": 2482, + "IA": 2483, + "ĠmiÄĻ": 2484, + "Ġx": 2485, + "St": 2486, + "godnie": 2487, + "kwi": 2488, + "Ġwyraz": 2489, + "Ġmoim": 2490, + "Ġochro": 2491, + "Jego": 2492, + "Ġopie": 2493, + "kcji": 2494, + "ĠkoÅĦca": 2495, + "Dzi": 2496, + "ĠuÅĽmiech": 2497, + "caÅĤ": 2498, + "Ġprzepis": 2499, + "ĠzaczÄħÅĤ": 2500, + "Jednak": 2501, + "ĠprzedsiÄĻ": 2502, + "piÄĻ": 2503, + "Bar": 2504, + "naczej": 2505, + "Ġcent": 2506, + "dniej": 2507, + "Ġpoważ": 2508, + "strzym": 2509, + "ByÅĤ": 2510, + "Ġmor": 2511, + "Ġener": 2512, + "Ġswojego": 2513, + "zja": 2514, + "rzyÅĤa": 2515, + "ĠspóÅĤ": 2516, + "kcie": 2517, + "liÄĩ": 2518, + "ĠokoÅĤo": 2519, + "Ġstwo": 2520, + "czek": 2521, + "ździe": 2522, + "ĠmiÅĤo": 2523, + "Ġwróci": 2524, + "ÅĽnia": 2525, + "cka": 2526, + "ĠdoÅĽwiad": 2527, + "sÅĤaw": 2528, + "Ġ194": 2529, + "czka": 2530, + "Ġpara": 2531, + "ĠdziaÅĤania": 2532, + "Ġporu": 2533, + "Ġpierwsze": 2534, + "Ġsama": 2535, + "ĠsprawÄĻ": 2536, + "ciÅĤa": 2537, + "ĠwÅĽród": 2538, + "ĠusÅĤy": 2539, + "ĠÅĽwiecie": 2540, + "Ġkol": 2541, + "dam": 2542, + "ĠwyglÄħd": 2543, + "Ġmet": 2544, + "krai": 2545, + "Ġwojewódz": 2546, + "Ġcieka": 2547, + "ĠosiÄħ": 2548, + "omi": 2549, + "Ġznowu": 2550, + "Äħcych": 2551, + "Ġdzisiaj": 2552, + "Ġuz": 2553, + "cenie": 2554, + "__": 2555, + "ĠwyglÄħda": 2556, + "ĠzakoÅĦ": 2557, + "syj": 2558, + "rzej": 2559, + "Ġdrze": 2560, + "Ġnato": 2561, + "szÅĤoÅĽci": 2562, + "ĠpoÅĤo": 2563, + "Ġwszel": 2564, + "tny": 2565, + "rób": 2566, + "ĠgÅĤowÄĻ": 2567, + "Ġpunk": 2568, + "cjali": 2569, + "Ġtakiej": 2570, + "jed": 2571, + "ĠmaÅĤo": 2572, + "Ġkoniec": 2573, + "Ġkamie": 2574, + "Ġogrom": 2575, + "ĠrÄĻce": 2576, + "Ġwspom": 2577, + "gli": 2578, + "Ġkobiety": 2579, + "Ġspecjal": 2580, + "ĠjednÄħ": 2581, + "Ġludz": 2582, + "Ġocz": 2583, + "Ġnatomiast": 2584, + "nki": 2585, + "Ġzakresie": 2586, + "ĠrÄĻkÄĻ": 2587, + "ĠżoÅĤnie": 2588, + "Ġtwarzy": 2589, + "Ġpokoju": 2590, + "Ġobej": 2591, + "Ġstronie": 2592, + "Ġpewnie": 2593, + "ĠtakÄħ": 2594, + "Ġwybra": 2595, + "Ġinwe": 2596, + "ĠMinister": 2597, + "cjach": 2598, + "Ġuzna": 2599, + "ĠIz": 2600, + "wnÄĻtrz": 2601, + "ĠpaÅĦstw": 2602, + "Ġtere": 2603, + "ĠpomyÅĽl": 2604, + "legÅĤ": 2605, + "Ġwiecz": 2606, + "cale": 2607, + "Ġtwier": 2608, + "ant": 2609, + "Ġjeste": 2610, + "Ġmogli": 2611, + "kazy": 2612, + "tural": 2613, + "ĠAm": 2614, + "ËĿ": 2615, + "Ġobywat": 2616, + "sek": 2617, + "pol": 2618, + "Ġkupi": 2619, + "Ġfunkcjon": 2620, + "ster": 2621, + "ĠwiÄĻk": 2622, + "Ġ198": 2623, + "Ġdem": 2624, + "Ġzmian": 2625, + "18": 2626, + "ĠwiedziaÅĤ": 2627, + "teres": 2628, + "kali": 2629, + "giem": 2630, + "ministra": 2631, + "ĠkiedyÅĽ": 2632, + "Ġwidzi": 2633, + "wiaÅĤ": 2634, + "WiÄĻ": 2635, + "Ġorganiza": 2636, + "Ġleka": 2637, + "Ġwykona": 2638, + "ĠpoÅĤu": 2639, + "entu": 2640, + "taÄĩ": 2641, + "Ġefek": 2642, + "ĠbiaÅĤ": 2643, + "roz": 2644, + "ĠEuropej": 2645, + "Ġprzewodni": 2646, + "Ġznaczy": 2647, + "SA": 2648, + "Ġper": 2649, + "tacji": 2650, + "nawi": 2651, + "prez": 2652, + "ĠSt": 2653, + "ologi": 2654, + "towaÄĩ": 2655, + "che": 2656, + "pl": 2657, + "niÅĤa": 2658, + "owski": 2659, + "Ġkrót": 2660, + "obie": 2661, + "Ġszero": 2662, + "Ġrazu": 2663, + "Ġinformacji": 2664, + "Ġpowinien": 2665, + "Ġpowsta": 2666, + "resztÄħ": 2667, + "ĠpieniÄħdze": 2668, + "pierw": 2669, + "ir": 2670, + "Ġmojej": 2671, + "Ġdowie": 2672, + "owaÅĤy": 2673, + "ĠcaÅĤÄħ": 2674, + "Ġznów": 2675, + "Ġzdecyd": 2676, + "Ġge": 2677, + "aÅĤoby": 2678, + "Ġresz": 2679, + "Kto": 2680, + "Chci": 2681, + "Ġzasad": 2682, + "Ġ25": 2683, + "nikiem": 2684, + "Ġzy": 2685, + "leg": 2686, + "Ġzdr": 2687, + "Ġwymie": 2688, + "Ġzostanie": 2689, + "onie": 2690, + "ĠciÄħgu": 2691, + "ĠskÅĤad": 2692, + "ĠNiem": 2693, + "strz": 2694, + "Ġwyd": 2695, + "lone": 2696, + "Ġzmiany": 2697, + "Ġwrze": 2698, + "nal": 2699, + "ĠsÄħd": 2700, + "th": 2701, + "Ġobser": 2702, + "Ġżadnych": 2703, + "owiad": 2704, + "Dlatego": 2705, + "nale": 2706, + "Przez": 2707, + "Ġjaka": 2708, + "Sam": 2709, + "owanej": 2710, + "Ġwraz": 2711, + "dne": 2712, + "ĠCi": 2713, + "Ġpracu": 2714, + "Ġelekt": 2715, + "jesz": 2716, + "Ġeuro": 2717, + "ĠÅĽmierci": 2718, + "ĠII": 2719, + "Ġinaczej": 2720, + "kowych": 2721, + "ĠksztaÅĤ": 2722, + "wane": 2723, + "Ġfun": 2724, + "Ġpozio": 2725, + "Ġprzewi": 2726, + "Ġsa": 2727, + "Ġnauczy": 2728, + "Ġkomp": 2729, + "Ġprzypo": 2730, + "poÅĽ": 2731, + "Ġnazy": 2732, + "Ġgdyż": 2733, + "Ġprzede": 2734, + "ĠspeÅĤ": 2735, + "tam": 2736, + "Re": 2737, + "Ġude": 2738, + "Ġniemal": 2739, + "ĠSo": 2740, + "Ġmln": 2741, + "Ġpl": 2742, + "rowia": 2743, + "Ġpomocy": 2744, + "Ġznak": 2745, + "pisa": 2746, + "Ġcharakt": 2747, + "powie": 2748, + "Ġstrze": 2749, + "tna": 2750, + "Ġtytu": 2751, + "ĠrobiÄĩ": 2752, + "ĠgÅĤowy": 2753, + "Ġ0": 2754, + "Dzie": 2755, + "Ġnieu": 2756, + "noc": 2757, + "kowaÄĩ": 2758, + "Ġukry": 2759, + "Ġbowiem": 2760, + "Ġmuzy": 2761, + "Ġskó": 2762, + "czywist": 2763, + "ĠMie": 2764, + "mysÅĤ": 2765, + "Ġżyciu": 2766, + "Ġdowo": 2767, + "nów": 2768, + "Ġnormal": 2769, + "owanym": 2770, + "Ġtaj": 2771, + "Ġskar": 2772, + "dzeniu": 2773, + "ĠpaÅĦstwo": 2774, + "ÂŃ": 2775, + "Ġogól": 2776, + "Ġspokoj": 2777, + "ĠzostaÅĤo": 2778, + "oÅĽciÄħ": 2779, + "ĠmnÄħ": 2780, + "ĠRze": 2781, + "lew": 2782, + "Ġnarod": 2783, + "owanego": 2784, + "Ġzni": 2785, + "15": 2786, + "ĠÅĽrodków": 2787, + "tw": 2788, + "Ġwych": 2789, + "zależ": 2790, + "ĠpieniÄĻ": 2791, + "mów": 2792, + "źni": 2793, + "owaniem": 2794, + "ĠchcÄĻ": 2795, + "Ġdale": 2796, + "onego": 2797, + "akie": 2798, + "Ġuwagi": 2799, + "Ġdal": 2800, + "pÅĤa": 2801, + "zmu": 2802, + "Ġotwo": 2803, + "net": 2804, + "Ġwyob": 2805, + "Ġpowro": 2806, + "Ġjedna": 2807, + "czych": 2808, + "ówczas": 2809, + "owaÅĤo": 2810, + "ĠÅĽwiÄĻ": 2811, + "Ġsier": 2812, + "nd": 2813, + "Ġdrogi": 2814, + "Ġnierucho": 2815, + "½ï¿": 2816, + "Ġpapie": 2817, + "Ġprzestrze": 2818, + "rzaÅĤa": 2819, + "ciÄħga": 2820, + "Ġposie": 2821, + "Ten": 2822, + "Ġobo": 2823, + "Ġkierunku": 2824, + "Ġkas": 2825, + "Ġzab": 2826, + "szech": 2827, + "Ġzim": 2828, + "ania": 2829, + "½ï¿½ï¿": 2830, + "onów": 2831, + "szyÄĩ": 2832, + "ĠpiÄĻÄĩ": 2833, + "Ġpomoc": 2834, + "ĠkoÅĽci": 2835, + "Ġzainteres": 2836, + "ĠtÄħ": 2837, + "rad": 2838, + "Potem": 2839, + "nij": 2840, + "ĠÅĤo": 2841, + "maga": 2842, + "ĠgÅĤÄĻbo": 2843, + "12": 2844, + "ĠcaÅĤkowi": 2845, + "Ġdziecko": 2846, + "Ġróżnych": 2847, + "ÅĦska": 2848, + "Ġrami": 2849, + "arówno": 2850, + "Ġdocho": 2851, + "Ġtru": 2852, + "ger": 2853, + "Ġwyraź": 2854, + "ĠDe": 2855, + "Spo": 2856, + "Ġnajmniej": 2857, + "Ġramach": 2858, + "cyjnego": 2859, + "ÅĤaszcza": 2860, + "Ġinwesty": 2861, + "cam": 2862, + "Ġnowo": 2863, + "are": 2864, + "ĠudaÅĤo": 2865, + "Ġnieco": 2866, + "nÄĻÅĤo": 2867, + "dia": 2868, + "Ġzapo": 2869, + "Lu": 2870, + "raża": 2871, + "Ġwymaga": 2872, + "Ġpotwier": 2873, + "asad": 2874, + "ciej": 2875, + "Ġnocy": 2876, + "wajÄħ": 2877, + "Ġelem": 2878, + "Ġwyż": 2879, + "kowo": 2880, + "Ġmil": 2881, + "Ġzanim": 2882, + "Ġwody": 2883, + "Panie": 2884, + "ĠwiÄĻkszoÅĽÄĩ": 2885, + "Ġkwo": 2886, + "alny": 2887, + "ĠÅĽrodowi": 2888, + "stwie": 2889, + "Ġwydaje": 2890, + "com": 2891, + "chód": 2892, + "Ġtypu": 2893, + "Ro": 2894, + "Ġwojny": 2895, + "cis": 2896, + "Ġwypowie": 2897, + "ĠwzglÄĻdu": 2898, + "moc": 2899, + "gad": 2900, + "Ġmów": 2901, + "OczywiÅĽcie": 2902, + "krzy": 2903, + "Tylko": 2904, + "bliż": 2905, + "Ġrozwo": 2906, + "ĠzajÄĻ": 2907, + "Ġocze": 2908, + "mieniu": 2909, + "prawie": 2910, + "Ġzrozumie": 2911, + "ĠwidaÄĩ": 2912, + "Ġprem": 2913, + "Ġwro": 2914, + "ÄĻdzi": 2915, + "Ġwycho": 2916, + "ĠwyjÄħ": 2917, + "Nawet": 2918, + "ĠJu": 2919, + "kój": 2920, + "Ġwywo": 2921, + "cent": 2922, + "Ġpanu": 2923, + "stw": 2924, + "Ġstru": 2925, + "tychmiast": 2926, + "Ġniech": 2927, + "les": 2928, + "Ġbrz": 2929, + "Ġnoc": 2930, + "Ġbrak": 2931, + "Ġspad": 2932, + "ĠnadziejÄĻ": 2933, + "Ġograni": 2934, + "ĠBar": 2935, + "siÄħc": 2936, + "Ġwyro": 2937, + "nÄĻÅĤy": 2938, + "ĠÅĽle": 2939, + "Ġ197": 2940, + "ĠbÄĻdziemy": 2941, + "Ġmożemy": 2942, + "eÅĤ": 2943, + "Ġzacho": 2944, + "Ġprzynajmniej": 2945, + "tura": 2946, + "rym": 2947, + "ĠY": 2948, + "ĠPO": 2949, + "Ġnatychmiast": 2950, + "Ġmocno": 2951, + "ĠdotyczÄħce": 2952, + "Ġdost": 2953, + "Tu": 2954, + "ĠwÄħtp": 2955, + "ĠdokÅĤadnie": 2956, + "ksztaÅĤ": 2957, + "Ġczasem": 2958, + "SÄħ": 2959, + "siÄĩ": 2960, + "zdy": 2961, + "ĠmiaÅĤem": 2962, + "Ġstycz": 2963, + "ĠÂ": 2964, + "ĠpoÅĤÄħ": 2965, + "Tym": 2966, + "ĠDa": 2967, + "szli": 2968, + "ium": 2969, + "ÅĦskich": 2970, + "Ġkontak": 2971, + "Ġwojsk": 2972, + "rzyst": 2973, + "Ġwcale": 2974, + "Ġskoro": 2975, + "Bardzo": 2976, + "Ġeg": 2977, + "nica": 2978, + "myÅĽl": 2979, + "Ġuda": 2980, + "Ġpozna": 2981, + "ĠzgÅĤo": 2982, + "Ġwas": 2983, + "Ġuch": 2984, + "ĠPan": 2985, + "Ġinny": 2986, + "Ġcu": 2987, + "lim": 2988, + "Ġpos": 2989, + "ĠBa": 2990, + "Ġsamego": 2991, + "Ġzapyta": 2992, + "giel": 2993, + "Ġmaja": 2994, + "tnych": 2995, + "Ġniczym": 2996, + "tycznie": 2997, + "nione": 2998, + "Ġprzekona": 2999, + "ĠprzedsiÄĻbior": 3000, + "Ġprzyzna": 3001, + "ĠwziÄħ": 3002, + "Ġ50": 3003, + "Ġho": 3004, + "Ġdrodze": 3005, + "ciele": 3006, + "roż": 3007, + "Ġmoja": 3008, + "Ġotwar": 3009, + "tory": 3010, + "Ġpodstawie": 3011, + "Ġkonku": 3012, + "cych": 3013, + "Ġoznacza": 3014, + "Pan": 3015, + "Pier": 3016, + "Ġprojektu": 3017, + "Ġoto": 3018, + "Ġtrzech": 3019, + "ĠbyÅĤoby": 3020, + "wnÄħ": 3021, + "ĠmiaÅĤy": 3022, + "unkt": 3023, + "Ġnasze": 3024, + "Ġwreszcie": 3025, + "czonych": 3026, + "ĠOd": 3027, + "wan": 3028, + "ĠMe": 3029, + "Ta": 3030, + "Ġwrażenie": 3031, + "Ġsym": 3032, + "mienia": 3033, + "Ġrodzaju": 3034, + "Ġprywat": 3035, + "Ġrodziny": 3036, + "Ġprawi": 3037, + "zer": 3038, + "Ġpocho": 3039, + "30": 3040, + "ĠzapytaÅĤ": 3041, + "iÄĩ": 3042, + "Ġlubi": 3043, + "Ġoba": 3044, + "ĠtÅĤuma": 3045, + "Ġobecnie": 3046, + "Ġpropozy": 3047, + "skiem": 3048, + "Ġnaszych": 3049, + "onej": 3050, + "kier": 3051, + "Ġpytania": 3052, + "Ġprzezna": 3053, + "Ġczeka": 3054, + "Ġzgodnie": 3055, + "Ġzre": 3056, + "Ġdr": 3057, + "jeżd": 3058, + "Ġmożesz": 3059, + "ĠcaÅĤej": 3060, + "danie": 3061, + "Ġzja": 3062, + "Ġtwoje": 3063, + "Ġjakiej": 3064, + "ĠAnd": 3065, + "Ġodpowiedni": 3066, + "zw": 3067, + "Ġzagro": 3068, + "Ġszpita": 3069, + "racji": 3070, + "rzem": 3071, + "Ġhi": 3072, + "ĠosiÄħg": 3073, + "zwy": 3074, + "Ġsprzeda": 3075, + "Ġadministra": 3076, + "Ġrozwi": 3077, + "tur": 3078, + "ĠPrzy": 3079, + "Ġuczest": 3080, + "ĠjesteÅĽmy": 3081, + "mÄĻ": 3082, + "czkÄĻ": 3083, + "owymi": 3084, + "ĠokrÄĻ": 3085, + "ĠkrÄĻ": 3086, + "óre": 3087, + "rost": 3088, + "Ġpojawi": 3089, + "Ġpoprzedni": 3090, + "sor": 3091, + "grafi": 3092, + "lega": 3093, + "dziesiÄħ": 3094, + "ĠPiS": 3095, + "resu": 3096, + "Ġdosko": 3097, + "kazu": 3098, + "Ġzarówno": 3099, + "nne": 3100, + "Ġpodkre": 3101, + "Ġminut": 3102, + "ĠpozostaÅĤ": 3103, + "Ġwymi": 3104, + "Ġniemiec": 3105, + "ĠdostÄĻp": 3106, + "Ġzaczyna": 3107, + "ĠznaleźÄĩ": 3108, + "Ġwiadom": 3109, + "Ġzaba": 3110, + "Ġzmieni": 3111, + "Ġopera": 3112, + "ckiej": 3113, + "Ġprezyden": 3114, + "Ġwiesz": 3115, + "Ġmomencie": 3116, + "Ġinstytu": 3117, + "ĠkogoÅĽ": 3118, + "dzili": 3119, + "Gdyby": 3120, + "ord": 3121, + "Ġznacznie": 3122, + "ÅĤó": 3123, + "Ġv": 3124, + "Ġcier": 3125, + "Ġil": 3126, + "Już": 3127, + "Ġpowierz": 3128, + "skar": 3129, + "000": 3130, + "kan": 3131, + "nnych": 3132, + "nka": 3133, + "--": 3134, + "ĠcaÅĤe": 3135, + "ĠwokóÅĤ": 3136, + "ĠWa": 3137, + "ĠMu": 3138, + "ĠbÅĤÄĻ": 3139, + "wart": 3140, + "woje": 3141, + "ĠmiaÅĤo": 3142, + "Ġgor": 3143, + "liza": 3144, + "str": 3145, + "dwie": 3146, + "Ġnaszej": 3147, + "Ġosie": 3148, + "dziÄĻ": 3149, + "Ġzamiast": 3150, + "Ġwiadomo": 3151, + "Ġpreze": 3152, + "Ġniko": 3153, + "Ġprzeciwko": 3154, + "Ġkl": 3155, + "son": 3156, + "ĠtysiÄĻcy": 3157, + "Ġaktu": 3158, + "Ġbym": 3159, + "nieÅĽÄĩ": 3160, + "Ġswego": 3161, + "Ġdź": 3162, + "Ġlip": 3163, + "ĠchciaÅĤa": 3164, + "fer": 3165, + "cyjny": 3166, + "waran": 3167, + "ĠSa": 3168, + "Ġkobieta": 3169, + "Ġinnymi": 3170, + "ĠpracÄĻ": 3171, + "lika": 3172, + "Ġdziedzi": 3173, + "nos": 3174, + "Ġregi": 3175, + "ĠwyciÄħg": 3176, + "Ġwielo": 3177, + "liwie": 3178, + "Ġporów": 3179, + "kowa": 3180, + "Ġkonkre": 3181, + "Ġdecyz": 3182, + "Ġnieruchom": 3183, + "anta": 3184, + "misja": 3185, + "ater": 3186, + "wz": 3187, + "ciela": 3188, + "kazuje": 3189, + "wsze": 3190, + "Ġnasz": 3191, + "ckie": 3192, + "Ġsuk": 3193, + "ĠmówiÄĩ": 3194, + "Ġdzieje": 3195, + "rój": 3196, + "ciec": 3197, + "Musi": 3198, + "znaÅĤ": 3199, + "wien": 3200, + "czyli": 3201, + "Ġzaku": 3202, + "Ġtry": 3203, + "ĠgdzieÅĽ": 3204, + "ÄĻdzie": 3205, + "Ġponow": 3206, + "ĠporzÄħdku": 3207, + "Ġznik": 3208, + "ĠopÅĤa": 3209, + "Ġfizy": 3210, + "jedno": 3211, + "Ġzastana": 3212, + "ĠwedÅĤug": 3213, + "sznie": 3214, + "ĠwidzÄĻ": 3215, + "rzeÅĦ": 3216, + "kowy": 3217, + "wiÄĻksz": 3218, + "Ġreli": 3219, + "wicz": 3220, + "Ġnadz": 3221, + "cznoÅĽÄĩ": 3222, + "gach": 3223, + "Ġkam": 3224, + "Ġwyzna": 3225, + "ĠKu": 3226, + "ÅĽciu": 3227, + "Ġszczeg": 3228, + "ÅĦskie": 3229, + "Ġzawiera": 3230, + "ĠposÅĤa": 3231, + "ĠmożliwoÅĽÄĩ": 3232, + "Ġartyku": 3233, + "Ġgot": 3234, + "czÄħcy": 3235, + "Ġministra": 3236, + "alnych": 3237, + "Ġpierwszej": 3238, + "........": 3239, + "Ġstanu": 3240, + "Ġwyna": 3241, + "Ġbla": 3242, + "ĠWil": 3243, + "Ġhistorii": 3244, + "Ġauto": 3245, + "Äħdź": 3246, + "anow": 3247, + "Ġrzeczywist": 3248, + "Ġklasy": 3249, + "ĠchÄĻ": 3250, + "Ġmojego": 3251, + "ĠÅĤóż": 3252, + "ÅĤaÅĤ": 3253, + ".)": 3254, + "ĠzostaÄĩ": 3255, + "obi": 3256, + "Ġcywi": 3257, + "17": 3258, + "Dlaczego": 3259, + "Ġgór": 3260, + "Ġzespo": 3261, + "ĠurzÄħ": 3262, + "Ġtech": 3263, + "szÄħc": 3264, + "Ġpowy": 3265, + "Ġchcesz": 3266, + "Ġdostrze": 3267, + "Ġnowych": 3268, + "Ġwówczas": 3269, + "ĠNarod": 3270, + "szam": 3271, + "ram": 3272, + "16": 3273, + "Ġeko": 3274, + "ĠprÄĻ": 3275, + "czona": 3276, + "nomi": 3277, + "Ġana": 3278, + "Ġkapi": 3279, + "Ġ24": 3280, + "nny": 3281, + "ĠwidziaÅĤ": 3282, + "Ġkim": 3283, + "ĠmyÅĽle": 3284, + "prawi": 3285, + "stro": 3286, + "ĠAu": 3287, + "ĠSy": 3288, + "Ġanty": 3289, + "ĠczegoÅĽ": 3290, + "ĠzarzÄħ": 3291, + "Ġojciec": 3292, + "ździer": 3293, + "Ġzdaniem": 3294, + "ĠwartoÅĽci": 3295, + "óg": 3296, + "cyjnej": 3297, + "legÅĤo": 3298, + "Ġtek": 3299, + "ĠMich": 3300, + "jÄħco": 3301, + "ĠPod": 3302, + "Ġgrupy": 3303, + "Ġprawdopodob": 3304, + "Ġcór": 3305, + "Ġzapom": 3306, + "kÄħd": 3307, + "Ġopowie": 3308, + "ĠmieszkaÅĦców": 3309, + "Ġreprez": 3310, + "Ġpora": 3311, + "niÄĻcia": 3312, + "Ġuczu": 3313, + "ĠPe": 3314, + "dzam": 3315, + "oÅĤa": 3316, + "cjonal": 3317, + "Ġdobry": 3318, + "onymi": 3319, + "//": 3320, + "ĠzakÅĤa": 3321, + "ĠpieniÄĻdzy": 3322, + "ÅĽciÄĩ": 3323, + "pisu": 3324, + "Ġpunkt": 3325, + "obrze": 3326, + "ĠBy": 3327, + "Ġniebezpie": 3328, + "Przed": 3329, + "Ġpisa": 3330, + "niÄĻcie": 3331, + "sÅĤugi": 3332, + "Ġgry": 3333, + "ĠjednoczeÅĽnie": 3334, + "50": 3335, + "nice": 3336, + "DD": 3337, + "nes": 3338, + "Ġżadnego": 3339, + "Ġsiedzi": 3340, + "Ġwybu": 3341, + "czaÅĤ": 3342, + "ÅĦskim": 3343, + "Ġuważa": 3344, + "ĠbezpoÅĽ": 3345, + "ÅĽciÄħ": 3346, + "rwaÅĤ": 3347, + "Ġszans": 3348, + "ĠJan": 3349, + "del": 3350, + "Ġzmienia": 3351, + "Ġpowinna": 3352, + "atyw": 3353, + "ton": 3354, + "ĠBe": 3355, + "Li": 3356, + "Ġgmi": 3357, + "mar": 3358, + "ĠpomiÄĻdzy": 3359, + "Ġkorzysta": 3360, + "Ġodda": 3361, + "Ġprogram": 3362, + "lity": 3363, + "sia": 3364, + "Ġstat": 3365, + "nemu": 3366, + "Ġnaszego": 3367, + "kazaÄĩ": 3368, + "Ġpaździer": 3369, + "ĠWiel": 3370, + "Ġuprze": 3371, + "Ġrynku": 3372, + "koÅĽÄĩ": 3373, + "14": 3374, + "Ġtelewi": 3375, + "Ġodkry": 3376, + "ckich": 3377, + "Ġproc": 3378, + "Ġprzypom": 3379, + "gh": 3380, + "Ġblo": 3381, + "emi": 3382, + "entów": 3383, + "ĠrzÄħdu": 3384, + "nowa": 3385, + "rob": 3386, + "nami": 3387, + "ĠzwÅĤaszcza": 3388, + "Ġ193": 3389, + "Ġfirmy": 3390, + "Mie": 3391, + "alnego": 3392, + "ĠchcÄħ": 3393, + "Ġameryka": 3394, + "Ġhand": 3395, + "ĠzÅĤa": 3396, + "Ġha": 3397, + "iera": 3398, + "Ġkażdego": 3399, + "ownie": 3400, + "Ġodpowiada": 3401, + "Ġpory": 3402, + "Ġkobiet": 3403, + "Ġzor": 3404, + "Ġdoj": 3405, + "Ġface": 3406, + "narod": 3407, + "Ġmiast": 3408, + "ww": 3409, + "ĠpodÅĤo": 3410, + "naÅĤ": 3411, + "Ġkwiet": 3412, + "13": 3413, + "Ġwypo": 3414, + "ĠwysokoÅĽci": 3415, + "rÄĻcz": 3416, + "bor": 3417, + "Ġpoch": 3418, + "Al": 3419, + "ĠodparÅĤ": 3420, + "Ġpomi": 3421, + "tat": 3422, + "owanÄħ": 3423, + "jÄĻcie": 3424, + "Ġdotyczy": 3425, + "ĠdziaÅĤ": 3426, + "tyj": 3427, + "Ġnazwi": 3428, + "ÅĽciÅĤ": 3429, + "Ġnum": 3430, + "szuki": 3431, + "ĠÅ»y": 3432, + "Ġjakich": 3433, + "stemu": 3434, + "Ġ196": 3435, + "Ġtrakt": 3436, + "Ġwyżej": 3437, + "Ġpowinno": 3438, + "Ġ[": 3439, + "kla": 3440, + "puszcz": 3441, + "MyÅĽl": 3442, + "Ġsierp": 3443, + "Ġpierwszym": 3444, + "iel": 3445, + "ĠciaÅĤa": 3446, + "Ġdoprowa": 3447, + "Ġzarzu": 3448, + "wki": 3449, + "Ġfilm": 3450, + "waj": 3451, + "Ġubra": 3452, + "lot": 3453, + "DZ": 3454, + "óki": 3455, + "Ġpozwala": 3456, + "roni": 3457, + "Ġgrze": 3458, + "Ġpoje": 3459, + "Ġznajom": 3460, + "ĠpÅĤo": 3461, + "ĠTu": 3462, + "Ġ22": 3463, + "Ġodrzu": 3464, + "żna": 3465, + "owaÅĦ": 3466, + "zdu": 3467, + "jach": 3468, + "Ġprzyby": 3469, + "ĠUkrai": 3470, + "kowej": 3471, + "tó": 3472, + "Ġlisto": 3473, + "ĠLa": 3474, + "ĠpiÄħ": 3475, + "wiajÄħ": 3476, + "Ġdanych": 3477, + "Ġscho": 3478, + "Ġdobra": 3479, + "ĠpiÅĤ": 3480, + "gami": 3481, + "Ġzatru": 3482, + "ĠnastÄĻpu": 3483, + "pia": 3484, + "ĠOr": 3485, + "ytaÅĤa": 3486, + "Ġnatural": 3487, + "ĠDu": 3488, + "Ġpój": 3489, + "kÅĤo": 3490, + "tarz": 3491, + "Ġstycznia": 3492, + "ĠUSA": 3493, + "Ġniczego": 3494, + "feren": 3495, + "ÅĦca": 3496, + "ĠmówiÄħc": 3497, + "Ġkad": 3498, + "siej": 3499, + "Ġcztery": 3500, + "wym": 3501, + "Ġprofe": 3502, + "woz": 3503, + "ĠjakoÅĽ": 3504, + "rat": 3505, + "wany": 3506, + "ĠmiesiÄĻcy": 3507, + "ĠMarszaÅĤ": 3508, + "możli": 3509, + "Ġszczególnie": 3510, + "wajÄħc": 3511, + "Ġnaszym": 3512, + "órych": 3513, + "zwo": 3514, + "ĠwspóÅĤpra": 3515, + "ĠszkoÅĤy": 3516, + "Ġsena": 3517, + "wego": 3518, + "ĠbyÅĤem": 3519, + "Ġpewien": 3520, + "ĠpoÅĤ": 3521, + "ĠzaÅĤ": 3522, + "ĠÅĤad": 3523, + "ont": 3524, + "Ġidzie": 3525, + "arÄĻ": 3526, + "ĠpÄĻ": 3527, + "Ġpostanowi": 3528, + "Ġruchu": 3529, + "ĠparÄĻ": 3530, + "Ġznajdu": 3531, + "Ġleż": 3532, + "Ġspowo": 3533, + "rektor": 3534, + "ĠHe": 3535, + "Ġzmu": 3536, + "krotnie": 3537, + "niec": 3538, + "ĠRy": 3539, + "Ġojca": 3540, + "ĠwyÅĤÄħcznie": 3541, + "ĠgÅĤównie": 3542, + "Ġlud": 3543, + "óz": 3544, + "Ġmedy": 3545, + "Ġprzyjem": 3546, + "sam": 3547, + "las": 3548, + "Ġniezwy": 3549, + "gor": 3550, + "wnÄħtrz": 3551, + "ĠgwaÅĤ": 3552, + "ĠmuszÄĻ": 3553, + "godni": 3554, + "Ġznajduje": 3555, + "Ġzatem": 3556, + "Ġit": 3557, + "Ġczer": 3558, + "WÅĤa": 3559, + "ĠzrobiÅĤ": 3560, + "ĠkÄħ": 3561, + "ĠSi": 3562, + "Ġnos": 3563, + "bel": 3564, + "ĠrzeczywiÅĽcie": 3565, + "ttp": 3566, + "wzglÄĻ": 3567, + "ĠdziesiÄĻ": 3568, + "Ġwygra": 3569, + "rak": 3570, + "ĠmogÅĤo": 3571, + "gnÄħÅĤ": 3572, + "AN": 3573, + "Ġbrze": 3574, + "ĠRu": 3575, + "ÅĽciej": 3576, + "Ġsystemu": 3577, + "fy": 3578, + "ĠoÅĽwiad": 3579, + "Ġostatnie": 3580, + "ĠÅĽla": 3581, + "Ġwers": 3582, + "fika": 3583, + "Ġmiasto": 3584, + "Ġwam": 3585, + "Ze": 3586, + "://": 3587, + "niÄĻte": 3588, + "Ġgar": 3589, + "bieg": 3590, + "Ġsiost": 3591, + "niwer": 3592, + "ĠWe": 3593, + "ĠRady": 3594, + "ĠÅĽredni": 3595, + "spóÅĤ": 3596, + "Ġfakt": 3597, + "Ġprote": 3598, + "ĠprzestÄĻp": 3599, + "Powie": 3600, + "ĠmiesiÄħ": 3601, + "jaw": 3602, + "tychczas": 3603, + "ĠzwiÄĻk": 3604, + "atomiast": 3605, + "Ġofer": 3606, + "koÅĦ": 3607, + "Ġtajem": 3608, + "ĠCie": 3609, + "Ġszef": 3610, + "szek": 3611, + "pienia": 3612, + "Ġzdrowia": 3613, + "Ġpodmio": 3614, + "Ġduże": 3615, + "Ġsami": 3616, + "Ġpopu": 3617, + "Ġuwie": 3618, + "Ġpowinni": 3619, + "Ġmiesz": 3620, + "jechaÅĤ": 3621, + "kazaÅĤ": 3622, + "żony": 3623, + "nÄĻli": 3624, + "Ġzawod": 3625, + "Ġdokumen": 3626, + "ĠsiÅĤ": 3627, + "Ġbudy": 3628, + "Ġmeto": 3629, + "dziaÅĤu": 3630, + "Ġtrudno": 3631, + "nÄħÅĤem": 3632, + "Ġmart": 3633, + "rzÄħc": 3634, + "Ġmoich": 3635, + "ĠwrzeÅĽnia": 3636, + "Ġgodzin": 3637, + "Ġpotrzebu": 3638, + "Ġzwróci": 3639, + "Ġmożliwe": 3640, + "ĠPu": 3641, + "ĠcaÅĤym": 3642, + "biega": 3643, + "wych": 3644, + "ĠrzekÅĤ": 3645, + "Ġzapis": 3646, + "Ġpolega": 3647, + "Ġmini": 3648, + "Ġargu": 3649, + "wiam": 3650, + "Ġróżne": 3651, + "Ġruch": 3652, + "qu": 3653, + "żone": 3654, + "ĠbÅĤy": 3655, + "Ġzi": 3656, + "AT": 3657, + "Poza": 3658, + "Ġkról": 3659, + "ĠBu": 3660, + "Ġkonsu": 3661, + "Ġkoch": 3662, + "wej": 3663, + "Ġuczy": 3664, + "Ġnami": 3665, + "!!": 3666, + "Ġpokry": 3667, + "Ġsamej": 3668, + "tÄħd": 3669, + "aÅĤbym": 3670, + "Natomiast": 3671, + "ĠwiedzieÄĩ": 3672, + "Ġmaszy": 3673, + "Ġpoprzez": 3674, + "ĠmojÄħ": 3675, + "Ġ40": 3676, + "Ġgóry": 3677, + "Ġwniosek": 3678, + "Ost": 3679, + "Trze": 3680, + "bry": 3681, + "Ġniewiel": 3682, + "Ġwykony": 3683, + "dania": 3684, + "Ġprzycho": 3685, + "ĠwÄħtpliwoÅĽci": 3686, + "waniu": 3687, + "ĠÅĽwiadom": 3688, + "ora": 3689, + "ĠnastÄĻpnie": 3690, + "ĠmÄĻżczyzna": 3691, + "szem": 3692, + "ĠnieruchomoÅĽci": 3693, + "lub": 3694, + "Ġprzyczy": 3695, + "chnÄħÅĤ": 3696, + "ĠmuszÄħ": 3697, + "ĠsiÅĤy": 3698, + "Ġrozumiem": 3699, + "Ġnowego": 3700, + "Ġsm": 3701, + "br": 3702, + "biegÅĤ": 3703, + "Ġskute": 3704, + "Ġblisko": 3705, + "end": 3706, + "Ġdowód": 3707, + "Ġstu": 3708, + "ĠposÅĤów": 3709, + "Każ": 3710, + "ĠpomocÄħ": 3711, + "ĠwewnÄĻtrz": 3712, + "ĠPolska": 3713, + "Jeszcze": 3714, + "Ġgodziny": 3715, + "Ġnied": 3716, + "Ġchoro": 3717, + "Ġautor": 3718, + "Ġkolejne": 3719, + "Ġpolicj": 3720, + "ĠKrakowie": 3721, + "tyczne": 3722, + "Ġpostaci": 3723, + "ĠzaczÄĻÅĤa": 3724, + "tnej": 3725, + "rozumie": 3726, + "Ġusu": 3727, + "czoraj": 3728, + "syte": 3729, + "Ġdziecka": 3730, + "Ġgrudnia": 3731, + "lec": 3732, + "grze": 3733, + "piÄħ": 3734, + "kam": 3735, + "ks": 3736, + "Ġ'": 3737, + "Ġpacje": 3738, + "ByÅĤa": 3739, + "Ġpolskich": 3740, + "ver": 3741, + "inform": 3742, + "Ġkolei": 3743, + "Ġczerwca": 3744, + "cin": 3745, + "niwersyte": 3746, + "Ġokresie": 3747, + "Ġsmu": 3748, + "Ġsposob": 3749, + "ĠskoÅĦ": 3750, + "zny": 3751, + "jak": 3752, + "ĠbÄĻdziesz": 3753, + "Przecież": 3754, + "Ġtygod": 3755, + "nicÄĻ": 3756, + "zyj": 3757, + "ĠzapÅĤa": 3758, + "Ġprez": 3759, + "Ġkrze": 3760, + "cióÅĤ": 3761, + "krót": 3762, + "ĠgÅĤoÅĽ": 3763, + "Ġdaje": 3764, + "enty": 3765, + "Ġkart": 3766, + "24": 3767, + "Ġwydat": 3768, + "ĠcaÅĤkiem": 3769, + "ĠgÅĤosu": 3770, + "Ġsytuacja": 3771, + "ĠRoz": 3772, + "Ġplu": 3773, + "ĠBer": 3774, + "Ġobsz": 3775, + "Ġpróbu": 3776, + "ĠpomysÅĤ": 3777, + "ĠwÅĤÄħ": 3778, + "czasem": 3779, + "Ġponownie": 3780, + "Å»e": 3781, + "WedÅĤug": 3782, + "Ġ195": 3783, + "byÅĽ": 3784, + "Ġtzw": 3785, + "Ġnajważ": 3786, + "szÅĤ": 3787, + "ĠmieÅĽcie": 3788, + "Ġprezydent": 3789, + "praszam": 3790, + "cjami": 3791, + "Pi": 3792, + "Ġterenie": 3793, + "Ġkm": 3794, + "Ġniewy": 3795, + "Ġzer": 3796, + "ĠRad": 3797, + "Ġtyp": 3798, + "czeÅĦstwo": 3799, + "ĠSam": 3800, + "RO": 3801, + "Ġdar": 3802, + "ĠzwyciÄĻ": 3803, + "czer": 3804, + "Ġodpowiedzial": 3805, + "Jej": 3806, + "Ġfran": 3807, + "tnoÅĽci": 3808, + "Ġzwykle": 3809, + "Ġzob": 3810, + "ST": 3811, + "Ġwpad": 3812, + "Ġspodzie": 3813, + "Ġgu": 3814, + "Ġwykorzy": 3815, + "Jestem": 3816, + "Ġlipca": 3817, + "Ġsumie": 3818, + "Ġ23": 3819, + "ortu": 3820, + "rii": 3821, + "ĠPar": 3822, + "Ar": 3823, + "Ġsyn": 3824, + "wor": 3825, + "ĠszczÄĻÅĽcie": 3826, + "Ġopowiada": 3827, + "Ġniektórych": 3828, + "Ġzagra": 3829, + "czyÅĤo": 3830, + "koÅĤa": 3831, + "dzony": 3832, + "Wszystko": 3833, + "Ġsez": 3834, + "Ġzga": 3835, + "Ġlokal": 3836, + "Ġbroni": 3837, + "Ġitd": 3838, + "Ġpomó": 3839, + "klu": 3840, + "bur": 3841, + "mia": 3842, + "ĠHa": 3843, + "Ġpowoli": 3844, + "Ġryzy": 3845, + "Ġtransp": 3846, + "szczenia": 3847, + "niaÅĤa": 3848, + "wski": 3849, + "syw": 3850, + "Ġkredy": 3851, + "ĠjakiegoÅĽ": 3852, + "ĠwziÄĻ": 3853, + "Ġkrwi": 3854, + "lii": 3855, + "ĠciaÅĤo": 3856, + "dzien": 3857, + "Ġeksper": 3858, + "Ġpowiet": 3859, + "ĠSena": 3860, + "lona": 3861, + "ĠGo": 3862, + "Ġup": 3863, + "Ġostatnich": 3864, + "Ġodez": 3865, + "ÅĤach": 3866, + "ĠZie": 3867, + "szki": 3868, + "Sta": 3869, + "ens": 3870, + "rzad": 3871, + "Ġinformacje": 3872, + "Ġrady": 3873, + "Ġokazji": 3874, + "cÅĤa": 3875, + "Ġmarca": 3876, + "szczegól": 3877, + "Pa": 3878, + "Ġrozwoju": 3879, + "Ġpozba": 3880, + "wolu": 3881, + "Ġznie": 3882, + "lina": 3883, + "Ġkompu": 3884, + "lepiej": 3885, + "Ġzrozu": 3886, + "wiajÄħc": 3887, + "Ġkandy": 3888, + "Ġwier": 3889, + "leks": 3890, + "ĠRz": 3891, + "11": 3892, + "mówi": 3893, + "Ġszczy": 3894, + "Ġpewne": 3895, + "giÄĻ": 3896, + "ĠMy": 3897, + "knÄĻÅĤa": 3898, + "Ġprowadzi": 3899, + "Ġkażdej": 3900, + "ĠGa": 3901, + "Ġnowy": 3902, + "Ġźród": 3903, + "Ġsame": 3904, + "Ġdotar": 3905, + "ĠdziaÅĤaÅĦ": 3906, + "ĠwÅĤaÅĽciwie": 3907, + "Ġtor": 3908, + "ĠpewnoÅĽciÄħ": 3909, + "Ġokres": 3910, + "ĠspÄĻ": 3911, + "Ġprzedmio": 3912, + "Ġaut": 3913, + "mier": 3914, + "owani": 3915, + "Ġulicy": 3916, + "usza": 3917, + "ĠNaj": 3918, + "ÅĤopo": 3919, + "ĠPio": 3920, + "ĠgÅĤowie": 3921, + "Ġpracowników": 3922, + "dny": 3923, + "Ġistnieje": 3924, + "Ġskle": 3925, + "ĠdziaÅĤalnoÅĽci": 3926, + "ĠsprzÄĻ": 3927, + "Ġoskar": 3928, + "wam": 3929, + "Ġostate": 3930, + "Ġbry": 3931, + "iom": 3932, + "Ġoczeki": 3933, + "ĠMinist": 3934, + "ĠcaÅĤkowicie": 3935, + "ĠbÄħdź": 3936, + "Ġwybor": 3937, + "ĠwypeÅĤ": 3938, + "Ġwyraźnie": 3939, + "dzaÄĩ": 3940, + "ĠdÅĤugi": 3941, + "anki": 3942, + "ĠWarszawie": 3943, + "Ġrek": 3944, + "ktury": 3945, + "Ġdecyzji": 3946, + "ĠwystÄĻpu": 3947, + "mii": 3948, + "szt": 3949, + "nar": 3950, + "Ġwyt": 3951, + "Ġchor": 3952, + "ph": 3953, + "Ġinteres": 3954, + "żÄĻ": 3955, + "niosÅĤa": 3956, + "Ġlekko": 3957, + "Ġopar": 3958, + "ckim": 3959, + "mentów": 3960, + "Ġwspar": 3961, + "ĠzresztÄħ": 3962, + "Ġkonty": 3963, + "ĠpóÅĤnoc": 3964, + "ĠzdÄħ": 3965, + "Ġzbro": 3966, + "ĠwÅĤadzy": 3967, + "Ġmiej": 3968, + "raÅĤ": 3969, + "sÅĤo": 3970, + "ĠpoÅĽwiÄĻ": 3971, + "Ġcharakter": 3972, + "szyÅĤa": 3973, + "cym": 3974, + "ĠkawaÅĤ": 3975, + "ĠwiÄĻzie": 3976, + "Ġdniu": 3977, + "Ġhistory": 3978, + "port": 3979, + "gat": 3980, + "Ġuzyska": 3981, + "Ġstanowisko": 3982, + "Ġ27": 3983, + "Ġemo": 3984, + "Ġpoziomie": 3985, + "caÄĩ": 3986, + "Ġdia": 3987, + "Ġzaka": 3988, + "urat": 3989, + "Ġinni": 3990, + "krótce": 3991, + "Ġtrady": 3992, + "ĠmÄĻżczyzn": 3993, + "dzieÅĦ": 3994, + "Ġsukce": 3995, + "Bi": 3996, + "Ġspod": 3997, + "ĠSte": 3998, + "Ġgrup": 3999, + "Ġpunktu": 4000, + "ĠUnii": 4001, + "Ġczemu": 4002, + "ĠSu": 4003, + "Ġwiat": 4004, + "Ġdotychczas": 4005, + "Ġska": 4006, + "ganiz": 4007, + "ĠspojrzaÅĤ": 4008, + "CZ": 4009, + "Ġzabezpie": 4010, + "Ġdop": 4011, + "Ġ*": 4012, + "Ġdzisiej": 4013, + "Ġwzrok": 4014, + "deÅĤ": 4015, + "ychi": 4016, + "rócz": 4017, + "ĠdrogÄĻ": 4018, + "erw": 4019, + "dzeniem": 4020, + "Ġźle": 4021, + "Ġpodobnie": 4022, + "dzeÅĦ": 4023, + "ĠLo": 4024, + "ĠÄĩ": 4025, + "Ġkwietnia": 4026, + "Bez": 4027, + "ĠStan": 4028, + "Ġznajdzie": 4029, + "zj": 4030, + "Ġniestety": 4031, + "ĠskÄħd": 4032, + "Ġwykorzysta": 4033, + "Ġzgi": 4034, + "ĠwpÅĤyw": 4035, + "gni": 4036, + "okra": 4037, + "Ġwypadku": 4038, + "Ġtrakcie": 4039, + "Ġspa": 4040, + "ff": 4041, + "Ġsali": 4042, + "Ġbudżet": 4043, + "ĠsÅĤów": 4044, + "Ġniewi": 4045, + "ĠzwierzÄĻ": 4046, + "Ġszuka": 4047, + "Ġzebra": 4048, + "Ġpoinform": 4049, + "ĠogÅĤo": 4050, + "ĠFi": 4051, + "Wtedy": 4052, + "Ġbudżetu": 4053, + "Ġnajpierw": 4054, + "ĠprzeszÅĤoÅĽci": 4055, + "Ġsub": 4056, + "Ġwyrzu": 4057, + "ĠdÅĤoÅĦ": 4058, + "gla": 4059, + "ĠPanie": 4060, + "Ġzdol": 4061, + "Ġkomisji": 4062, + "Ġzasko": 4063, + "Ġrozpat": 4064, + "Ġosoba": 4065, + "Ġupraw": 4066, + "leÅĦ": 4067, + "imi": 4068, + "RA": 4069, + "Ġpaździernika": 4070, + "Ġżadnej": 4071, + "wÅĤa": 4072, + "Äħż": 4073, + "ĠÅĽwiet": 4074, + "Ġodbi": 4075, + "gaÅĤ": 4076, + "dzwo": 4077, + "dliwoÅĽci": 4078, + "ĠmogÅĤy": 4079, + "Ġpostawi": 4080, + "ĠrozpoczÄĻ": 4081, + "Ġakurat": 4082, + "ient": 4083, + "ĠprawidÅĤ": 4084, + "Ġrosyj": 4085, + "Ġmistrz": 4086, + "Ġpoprawki": 4087, + "wcze": 4088, + "Ġdrew": 4089, + "ss": 4090, + "wach": 4091, + "Ġczyta": 4092, + "Ġodwie": 4093, + "rol": 4094, + "Ġszep": 4095, + "ĠwÅĤosy": 4096, + "nin": 4097, + "dniego": 4098, + "bów": 4099, + "Ġaktyw": 4100, + "Ġgi": 4101, + "ĠposÅĤu": 4102, + "ĠMoże": 4103, + "Ġnajbliż": 4104, + "Ġpozwoli": 4105, + "ĠprzyjacióÅĤ": 4106, + "ĠspytaÅĤ": 4107, + "czeniem": 4108, + "Ġitp": 4109, + "dziesiÄħt": 4110, + "ĠracjÄĻ": 4111, + "Ġodzy": 4112, + "ĠsÅĤucha": 4113, + "ĠjakÄħÅĽ": 4114, + "Ġwalki": 4115, + "Ġag": 4116, + "dii": 4117, + "Ġproblemy": 4118, + "ĠcaÅĤego": 4119, + "żeÅĦ": 4120, + "ĠProkura": 4121, + "ĠEuropejskiej": 4122, + "Ġzajm": 4123, + "Ġpr": 4124, + "ĠokreÅĽl": 4125, + "ion": 4126, + "Ġzamy": 4127, + "Ġpomie": 4128, + "Ġocho": 4129, + "Ġkomunika": 4130, + "Ġoczach": 4131, + "ĠDzie": 4132, + "Ġmru": 4133, + "torów": 4134, + "wentu": 4135, + "Ġbru": 4136, + "Ġnumer": 4137, + "Ġpoziom": 4138, + "ĠstaÄĩ": 4139, + "aliÅĽmy": 4140, + "ĠÅĽrodki": 4141, + "ujÄħ": 4142, + "nuje": 4143, + "piÄĩ": 4144, + "Ġobli": 4145, + "spoli": 4146, + "ĠcaÅĤa": 4147, + "SZ": 4148, + "któw": 4149, + "dziÅĤo": 4150, + "Ġsierpnia": 4151, + "Ġsprawoz": 4152, + "ĠbezpoÅĽredni": 4153, + "ĠxD": 4154, + "niÄĻty": 4155, + "wana": 4156, + "Ġkos": 4157, + "Ġoku": 4158, + "Ġdaleko": 4159, + "Ġmecha": 4160, + "niaÄĩ": 4161, + "alnej": 4162, + "ĠKrzy": 4163, + "aliz": 4164, + "lizacji": 4165, + "ĠszczegóÅĤ": 4166, + "Ġwolno": 4167, + "Ġnogi": 4168, + "Ġfra": 4169, + "Ġwarto": 4170, + "dzonych": 4171, + "Ġ26": 4172, + "Ġprezydenta": 4173, + "Ġważne": 4174, + "Ġzależ": 4175, + "wienia": 4176, + "Ġdyrektor": 4177, + "ĠmówiÄĻ": 4178, + "Ot": 4179, + "Ġkonsek": 4180, + "ntów": 4181, + "ĠzobaczyÄĩ": 4182, + "Ġdwo": 4183, + "Ġwil": 4184, + "Ġzdzi": 4185, + "Ġdrugim": 4186, + "Ġorze": 4187, + "dak": 4188, + "Ġpiersi": 4189, + "lami": 4190, + "ĠzwiÄħzane": 4191, + "cisk": 4192, + "Ġpad": 4193, + "Ġoka": 4194, + "Ġare": 4195, + "Ġinf": 4196, + "Ġwscho": 4197, + "ĠpÅĤ": 4198, + "Ġmatka": 4199, + "tkiem": 4200, + "ina": 4201, + "Ġzwol": 4202, + "ĠnastÄħpi": 4203, + "Ġkolejny": 4204, + "NastÄĻp": 4205, + "niejszych": 4206, + "jmy": 4207, + "ĠWarszawa": 4208, + "Mar": 4209, + "Ġgodz": 4210, + "Da": 4211, + "niony": 4212, + "Ġodpowiedź": 4213, + "Ġprzypomina": 4214, + "lne": 4215, + "Kon": 4216, + "ĠGra": 4217, + "Mówi": 4218, + "Ġwsi": 4219, + "ĠTa": 4220, + "ĠmówiÄħ": 4221, + "kowego": 4222, + "lia": 4223, + "ĠGe": 4224, + "ĠCent": 4225, + "lik": 4226, + "styczne": 4227, + "Ġtechni": 4228, + "Ġubezpie": 4229, + "Ġtrwa": 4230, + "Ġprosto": 4231, + "ĠodpowiedziaÅĤ": 4232, + "byÅĽmy": 4233, + "Ġ28": 4234, + "Ġkryty": 4235, + "fie": 4236, + "Ġpsycho": 4237, + "ÅĽliÄĩ": 4238, + "Ġniezależ": 4239, + "ĠbezpieczeÅĦstwa": 4240, + "Ġkomenta": 4241, + "Ġpolskiego": 4242, + "Ġseku": 4243, + "ĠzÄĻ": 4244, + "ĠstÄħd": 4245, + "Ġupad": 4246, + "Ġwynosi": 4247, + "Ġid": 4248, + "tkowo": 4249, + "Ġzawie": 4250, + "Ġskier": 4251, + "Ġtymi": 4252, + "fik": 4253, + "Ġhttp": 4254, + "dzisz": 4255, + "ĠEl": 4256, + "Mimo": 4257, + "owskiego": 4258, + "dziela": 4259, + "Ġiz": 4260, + "ĠznalazÅĤ": 4261, + "ĠjakimÅĽ": 4262, + "tnego": 4263, + "ĠnajwiÄĻksz": 4264, + "ĠchciaÅĤbym": 4265, + "On": 4266, + "Ġpopro": 4267, + "Ġmedi": 4268, + "Ġorganiz": 4269, + "ĠwiÄĻkszoÅĽci": 4270, + "ĠczymÅĽ": 4271, + "Ġlistopada": 4272, + "Ġstoi": 4273, + "Ġzbli": 4274, + "miaÅĤa": 4275, + "nictwo": 4276, + "Nic": 4277, + "ĠCze": 4278, + "letnie": 4279, + "Ġwstrzym": 4280, + "Ġdane": 4281, + "é": 4282, + "Ġspecjali": 4283, + "Ġprag": 4284, + "Ġinteresu": 4285, + "Mu": 4286, + "Ġthe": 4287, + "ĠstaÅĤa": 4288, + "Ġtrans": 4289, + "Ġbudow": 4290, + "ĠdaÄĩ": 4291, + "Ġuj": 4292, + "dek": 4293, + "ĠÅĤu": 4294, + "ĠSejmu": 4295, + "Ġzastos": 4296, + "Ġwizy": 4297, + "Ġgwia": 4298, + "Ġciep": 4299, + "ĠsÄĻdzi": 4300, + "Ġpisze": 4301, + "Ġkup": 4302, + "Ġspokojnie": 4303, + "ama": 4304, + "Ġkryter": 4305, + "Czas": 4306, + "ĠgÄĻ": 4307, + "Ġdelika": 4308, + "aks": 4309, + "Ġinten": 4310, + "Ġtar": 4311, + "alna": 4312, + "Ġprzepisów": 4313, + "asa": 4314, + "Ġczte": 4315, + "kaÅĤa": 4316, + "Ġnar": 4317, + "Ġniebie": 4318, + "Ġfaj": 4319, + "ĠÅĽmierÄĩ": 4320, + "ĠpojÄĻcia": 4321, + "Ġpsychi": 4322, + "200": 4323, + "Ġpowszech": 4324, + "Ġchu": 4325, + "Ġproces": 4326, + "logii": 4327, + "nna": 4328, + "Ġcud": 4329, + "kÅĤada": 4330, + "Ġprogramu": 4331, + "onami": 4332, + "ĠFun": 4333, + "Ġorgan": 4334, + "nnego": 4335, + "Ġostrze": 4336, + "ĠRob": 4337, + "miot": 4338, + "szeni": 4339, + "ĠBiaÅĤ": 4340, + "Ġproblemu": 4341, + "21": 4342, + "órzy": 4343, + "staÅĤa": 4344, + "ĠKoÅĽci": 4345, + "Ġużytk": 4346, + "Ġstudi": 4347, + "Ġreak": 4348, + "gia": 4349, + "ĠMat": 4350, + "Ġposzczegól": 4351, + "Pol": 4352, + "oni": 4353, + "Nikt": 4354, + "mos": 4355, + "Ġkwestii": 4356, + "sla": 4357, + "ĠÅĤatwo": 4358, + "cznymi": 4359, + "Ġhu": 4360, + "ley": 4361, + "prawy": 4362, + "Wyso": 4363, + "Ġeta": 4364, + "ĠBry": 4365, + "wiÅĤa": 4366, + "Ġspotk": 4367, + "Ġnajwy": 4368, + "Ġorganizacji": 4369, + "ĠEuropy": 4370, + "Dru": 4371, + "Ġkontroli": 4372, + "Ġstosunku": 4373, + "Niestety": 4374, + "Ġlinii": 4375, + "Tam": 4376, + "Wszyscy": 4377, + "dzono": 4378, + "nicj": 4379, + "Ġdziel": 4380, + "wód": 4381, + "Ġzmniej": 4382, + "ĠwyjaÅĽ": 4383, + "Ġsport": 4384, + "Ġsieci": 4385, + "Ġtery": 4386, + "forma": 4387, + "Ġucz": 4388, + "ĠmusiaÅĤa": 4389, + "Ġakcji": 4390, + "ĠciÄħgle": 4391, + "ower": 4392, + "Ġwniosku": 4393, + "Ġwielko": 4394, + "Ġjad": 4395, + "Ġporówna": 4396, + "Ġwez": 4397, + "czem": 4398, + "Ġalko": 4399, + "ĠSpo": 4400, + "Ġkogo": 4401, + "Ġeuropej": 4402, + "towaÅĤ": 4403, + "Ġdi": 4404, + "rzas": 4405, + "ĠjakaÅĽ": 4406, + "Ġterytor": 4407, + "Ġegz": 4408, + "Ġwielki": 4409, + "Ġkoryta": 4410, + "Ġgwaran": 4411, + "ĠHo": 4412, + "Ġzao": 4413, + "arÅĤa": 4414, + "jeżdża": 4415, + "Ġpasa": 4416, + "Ġklien": 4417, + "cyjnym": 4418, + "wencji": 4419, + "ByÅĤo": 4420, + "Ġrano": 4421, + "niesi": 4422, + "ytanie": 4423, + "Ġodwo": 4424, + "Ġtelefon": 4425, + "Ġminist": 4426, + "Ġochrony": 4427, + "ĠmiesiÄħc": 4428, + "23": 4429, + "ciera": 4430, + "dÅĤem": 4431, + "Ġboh": 4432, + "dowaÄĩ": 4433, + "ĠKar": 4434, + "leni": 4435, + "set": 4436, + "ĠPoli": 4437, + "Ġkandydat": 4438, + "Ġwynik": 4439, + "ĠzakÅĤad": 4440, + "Ġnajwyż": 4441, + "Ġpobli": 4442, + "25": 4443, + "Ġwielkie": 4444, + "Ġprzesta": 4445, + "Nigdy": 4446, + "dziaÅĤy": 4447, + "sh": 4448, + "Ġtuż": 4449, + "ĠstwierdziÅĤ": 4450, + "ĠgórÄĻ": 4451, + "ĠprzyszÅĤo": 4452, + "nicÄħ": 4453, + "ĠpeÅĤni": 4454, + "ĠdÅĤuż": 4455, + "Ġ?": 4456, + "Ġprzeby": 4457, + "Ġuzasad": 4458, + "Ġparlam": 4459, + "Ġchi": 4460, + "**": 4461, + "Ġkrew": 4462, + "ÄĻp": 4463, + "Ġmusie": 4464, + "Ġpodróż": 4465, + "szÅĤy": 4466, + "Ġpierwszego": 4467, + "ĠusÅĤu": 4468, + "Ġzapach": 4469, + "gno": 4470, + "Ġwszystkiego": 4471, + "Ġtow": 4472, + "DziÄĻki": 4473, + "ĠzobowiÄħ": 4474, + "owoÅĽÄĩ": 4475, + "Ġzapropon": 4476, + "ÅĦstw": 4477, + "Ġpoży": 4478, + "lera": 4479, + "Ġcza": 4480, + "Ġpolskiej": 4481, + "Ġ21": 4482, + "Ġpropon": 4483, + "Ġedu": 4484, + "Ġżaden": 4485, + "Ġpowinny": 4486, + "ĠwzglÄĻdem": 4487, + "Ġwymy": 4488, + "Ġ60": 4489, + "Ġmoment": 4490, + "Ġkomi": 4491, + "Ġproduk": 4492, + "Ġekonomi": 4493, + "Ġogar": 4494, + "ĠpostÄĻpowania": 4495, + "owców": 4496, + "nieÄĩ": 4497, + "sÅĤawa": 4498, + "ĠJoh": 4499, + "paÅĤ": 4500, + "Podob": 4501, + "gaż": 4502, + "ĠmógÅĤby": 4503, + "ĠdoszÅĤo": 4504, + "ĠsÅĤużby": 4505, + "Ġpowrotem": 4506, + "Można": 4507, + "Ġchcieli": 4508, + "Ġpomóc": 4509, + "Ġbur": 4510, + "Ġnikogo": 4511, + "Ġfe": 4512, + "Ġus": 4513, + "ĠmiÄĻdzynarod": 4514, + "dziÅĤem": 4515, + "Ġwyniku": 4516, + "Ġniedo": 4517, + "szony": 4518, + "Ġnieprzy": 4519, + "ĠÅĤy": 4520, + "rzyÅĤo": 4521, + "ÅĦstwie": 4522, + "Ġpozytyw": 4523, + "anka": 4524, + "Ġ;": 4525, + "Ġ29": 4526, + "rodu": 4527, + "ĠsÅĤowo": 4528, + "Ġrzad": 4529, + "Ġwidzenia": 4530, + "Ġhe": 4531, + "ĠrozporzÄħ": 4532, + "Ġduch": 4533, + "Ġzasady": 4534, + "Ġlotni": 4535, + "WiÄĻc": 4536, + "ÄħÅĤ": 4537, + "ĠpopeÅĤ": 4538, + "Ġdrob": 4539, + "ĠrÄĻkÄħ": 4540, + "Ġstre": 4541, + "Ġdrugiego": 4542, + "Ġrealizacji": 4543, + "Ġzdra": 4544, + "Ġpotrzeby": 4545, + "stej": 4546, + "De": 4547, + "ĠHi": 4548, + "ĠRegi": 4549, + "Ġinstru": 4550, + "dzia": 4551, + "Ġodci": 4552, + "ĠiÅĽÄĩ": 4553, + "ĠmÅĤodzie": 4554, + "ĠKraków": 4555, + "ĠmateriaÅĤ": 4556, + "ĠÅĽnie": 4557, + "ĠHar": 4558, + "Cie": 4559, + "ĠsamorzÄħd": 4560, + "Ġemery": 4561, + "szaÄĩ": 4562, + "Ġpoda": 4563, + "Ġcentrum": 4564, + "bat": 4565, + "Ġzanie": 4566, + "gram": 4567, + "Ġwspiera": 4568, + "ĠimiÄĻ": 4569, + "Ġpowtó": 4570, + "Ġrozmowy": 4571, + "Trzeba": 4572, + "Ġol": 4573, + "alnym": 4574, + "ĠÅĽrodku": 4575, + "Ġ2012": 4576, + "dami": 4577, + "ĠprÄĻd": 4578, + "Ġzależy": 4579, + "ĠPozna": 4580, + "Ġzjawi": 4581, + "ĠWÅĤo": 4582, + "ade": 4583, + "Ġlogi": 4584, + "Ġsekre": 4585, + "sach": 4586, + "spi": 4587, + "Ġwykon": 4588, + "Ġprzym": 4589, + "Ġfrancu": 4590, + "Ġsch": 4591, + "Ġster": 4592, + "jÄħcymi": 4593, + "bun": 4594, + "niczych": 4595, + "żek": 4596, + "Ġmetrów": 4597, + "zacja": 4598, + "atoli": 4599, + "AR": 4600, + "fli": 4601, + "ĠwÅĤasne": 4602, + "niejszy": 4603, + "ĠciÄĻżko": 4604, + "Ġzbud": 4605, + "wskiego": 4606, + "ĠdrugÄħ": 4607, + "dowaÅĤ": 4608, + "Ġnajlepiej": 4609, + "Ġpolicji": 4610, + "Ġzez": 4611, + "cio": 4612, + "ĠżoÅĤnierzy": 4613, + "Ġszere": 4614, + "Ġnieo": 4615, + "cili": 4616, + "Ġbadania": 4617, + "Ġjeź": 4618, + "tnym": 4619, + "Ġ/": 4620, + "Chyba": 4621, + "żona": 4622, + "Ġtrzyma": 4623, + "Ġangiel": 4624, + "pospoli": 4625, + "rabia": 4626, + "Ġcicho": 4627, + "Wo": 4628, + "ĠRosji": 4629, + "tarza": 4630, + "owiec": 4631, + "zwyczaj": 4632, + "groma": 4633, + "Ġkoncer": 4634, + "akiem": 4635, + "noÅĽ": 4636, + "Ġkontra": 4637, + "ĠAdam": 4638, + "Ġodczu": 4639, + "gÅĤÄĻ": 4640, + "Ġbiur": 4641, + "glÄħdaÄĩ": 4642, + "żem": 4643, + "Ġutwo": 4644, + "ĠDziÄĻ": 4645, + "Ġprodukcji": 4646, + "Pani": 4647, + "ĠdodaÅĤ": 4648, + "Ġmóz": 4649, + "Ġstoli": 4650, + "Ġzawar": 4651, + "Ġumy": 4652, + "ĠmyÅĽlÄĻ": 4653, + "cznik": 4654, + "ĠËĿ": 4655, + "Ġprzemy": 4656, + "ĠLon": 4657, + "Ġbior": 4658, + "Ġustaw": 4659, + "Ġsur": 4660, + "ĠTV": 4661, + "Ġopis": 4662, + "ÅĦcu": 4663, + "Ġrówno": 4664, + "ON": 4665, + "Ġumowy": 4666, + "Ġstaro": 4667, + "Ġmusimy": 4668, + "Ġposzuki": 4669, + "nieważ": 4670, + "ĠSejm": 4671, + "dna": 4672, + "Ġdotk": 4673, + "ĠszeÅĽÄĩ": 4674, + "publi": 4675, + "Ġprzekaza": 4676, + "czyÅĤem": 4677, + "tnÄħ": 4678, + "Ġpowstrzym": 4679, + "Ġustawie": 4680, + "mÄħ": 4681, + "Ġkonstytu": 4682, + "Ġprzeczy": 4683, + "solu": 4684, + "ĠGre": 4685, + "owaliÅĽmy": 4686, + "____": 4687, + "terze": 4688, + "OW": 4689, + "Ġprace": 4690, + "rysty": 4691, + "ĠwystÄĻp": 4692, + "Ġewentu": 4693, + "Ġseksu": 4694, + "ĠdaÅĤ": 4695, + "Ġwystarczy": 4696, + "Ġliczba": 4697, + "22": 4698, + "Ġoficjal": 4699, + "Pew": 4700, + "żyli": 4701, + "Ġwoli": 4702, + "leci": 4703, + "Ġlutego": 4704, + "kowaÅĤ": 4705, + "ĠÅĽpie": 4706, + "Ġsporo": 4707, + "jów": 4708, + "chaÅĤ": 4709, + "Ġsygn": 4710, + "cone": 4711, + "ĠdóÅĤ": 4712, + "Ġchwy": 4713, + "Ġnienawi": 4714, + "Ġwios": 4715, + "zajem": 4716, + "Ġosobi": 4717, + "ĠFa": 4718, + "rzeÅĽci": 4719, + "Ġdod": 4720, + "atry": 4721, + "Ġów": 4722, + "?!": 4723, + "Ġpolityki": 4724, + "ĠDla": 4725, + "rech": 4726, + "ĠpostÄĻpowanie": 4727, + "siadÅĤ": 4728, + "niajÄħ": 4729, + "Ġlist": 4730, + "Ġprokuratury": 4731, + "Ġwczoraj": 4732, + "ĠKró": 4733, + "Ġfar": 4734, + "Poz": 4735, + "ĠwrÄĻcz": 4736, + "Ġwcho": 4737, + "Ġcodzien": 4738, + "siÅĤa": 4739, + "Ġstron": 4740, + "Ġsamochód": 4741, + "Ġtwór": 4742, + "Ġmocy": 4743, + "MyÅĽlÄĻ": 4744, + "ER": 4745, + "Ġdruży": 4746, + "Jeste": 4747, + "paÄĩ": 4748, + "mienie": 4749, + "ĠdÅĤugie": 4750, + "tyka": 4751, + "Ġdostar": 4752, + "Ġoprac": 4753, + "dr": 4754, + "ĠczÅĤonków": 4755, + "ĠwiÄħ": 4756, + "ĠkÅĤopo": 4757, + "cony": 4758, + "Ġzapewne": 4759, + "Ġwidok": 4760, + "nieÅĦ": 4761, + "Ġswej": 4762, + "Ġsce": 4763, + "lacja": 4764, + "mawi": 4765, + "ĠpociÄħg": 4766, + "Sy": 4767, + "ÅĤuma": 4768, + "szczenie": 4769, + "ĠzdjÄĻ": 4770, + "ĠksiÄħżki": 4771, + "trzeb": 4772, + "kowski": 4773, + "âĢĭ": 4774, + "nam": 4775, + "ĠPre": 4776, + "pisaÄĩ": 4777, + "Ġobserw": 4778, + "ĠChi": 4779, + "Ġspi": 4780, + "Ġniespo": 4781, + "lnego": 4782, + "Ġpartii": 4783, + "oty": 4784, + "Ġzawi": 4785, + "ponu": 4786, + "fry": 4787, + "Ġliczby": 4788, + "lny": 4789, + "ĠÅĽcian": 4790, + "Ġodd": 4791, + "zÅĤ": 4792, + "panii": 4793, + "Ġszac": 4794, + "lacjÄĻ": 4795, + "ĠNe": 4796, + "granicz": 4797, + "Ġwypowiedzi": 4798, + "Ġzbiera": 4799, + "lon": 4800, + "Ponad": 4801, + "ĠWoj": 4802, + "Ġotwiera": 4803, + "ÅĤos": 4804, + "Ġuzn": 4805, + "letni": 4806, + "Ġpewnym": 4807, + "Ġtygodni": 4808, + "ĠzauważyÅĤ": 4809, + "ĠurzÄĻdni": 4810, + "ĠchoÄĩby": 4811, + "Ġarchi": 4812, + "Ġtez": 4813, + "Ġstanowiska": 4814, + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿": 4815, + "kony": 4816, + "Ġszar": 4817, + "żeniem": 4818, + "Ġprocedu": 4819, + "Ġwysy": 4820, + "spon": 4821, + "Ġtechno": 4822, + "waÅĤem": 4823, + "ĠPos": 4824, + "ĠMiej": 4825, + "dniu": 4826, + "MiaÅĤ": 4827, + "czeni": 4828, + "part": 4829, + "ĠZjedno": 4830, + "Ġcen": 4831, + "Ġmusisz": 4832, + "Ġteren": 4833, + "ĠUE": 4834, + "Ġofiar": 4835, + "ble": 4836, + "Ġpolski": 4837, + "ĠPolaków": 4838, + "Ġteor": 4839, + "ĠKat": 4840, + "ĠgwaÅĤtow": 4841, + "era": 4842, + "ĠÅĽrodka": 4843, + "ĠzaÅĤat": 4844, + "rzeniem": 4845, + "cemy": 4846, + "Ġwystarcza": 4847, + "Ġkwa": 4848, + "Ġwyco": 4849, + "dziÅĤy": 4850, + "ĠmarszaÅĤ": 4851, + "Ġpoż": 4852, + "turÄĻ": 4853, + "Ġfundu": 4854, + "Ġprowadzone": 4855, + "Ġopinii": 4856, + "ĠgÅĤosem": 4857, + "biÄĻ": 4858, + "strzy": 4859, + "szaÅĤem": 4860, + "legÅĤoÅĽci": 4861, + "dzania": 4862, + "ĠGda": 4863, + "Ġumożli": 4864, + "zacjÄĻ": 4865, + "Ġsens": 4866, + "Ġsal": 4867, + "Ġmal": 4868, + "tymi": 4869, + "Ġzasadzie": 4870, + "ĠprzyszÅĤoÅĽci": 4871, + "Ġszk": 4872, + "Ġkolo": 4873, + "wano": 4874, + "Ġprzesu": 4875, + "Ġdyskusji": 4876, + "ela": 4877, + "Ġpil": 4878, + "Ġzagad": 4879, + "Ġrodziców": 4880, + "stawia": 4881, + "US": 4882, + "Ġustawa": 4883, + "Ġsamolo": 4884, + "Ġbiz": 4885, + "Äĺ": 4886, + "nÄĻÅĤam": 4887, + "Ġprawdopodobnie": 4888, + "ĠMarszaÅĤku": 4889, + "Ġdoro": 4890, + "Ġuczni": 4891, + "skÄĻ": 4892, + "Ġprzekon": 4893, + "Ġpowietrze": 4894, + "CH": 4895, + "Ġwd": 4896, + "róg": 4897, + "Ġindy": 4898, + "Ġstraż": 4899, + "ĠuwzglÄĻ": 4900, + "va": 4901, + "Ġzbior": 4902, + "Ġpodpis": 4903, + "Ġzdu": 4904, + "Ġtermi": 4905, + "wienie": 4906, + "ĠnajwiÄĻk": 4907, + "ralnie": 4908, + "rzÄħt": 4909, + "nikami": 4910, + "Ġ80": 4911, + "ĠKi": 4912, + "Ġniby": 4913, + "szaÅĤa": 4914, + "atem": 4915, + "żeniu": 4916, + "Ġrealiz": 4917, + "ódz": 4918, + "pal": 4919, + "Ġniewiele": 4920, + "Ġznaczenie": 4921, + "Ġdyskus": 4922, + "ĠpodjÄĻ": 4923, + "ĠgoÅĽci": 4924, + "ĠLud": 4925, + "ĠTh": 4926, + "noszÄħ": 4927, + "ĠbroÅĦ": 4928, + "ĠpotÄĻż": 4929, + "ĠskoÅĦczy": 4930, + "pów": 4931, + "ĠokazaÅĤo": 4932, + "prz": 4933, + "Ġinnej": 4934, + "Ġgnie": 4935, + "sc": 4936, + "ĠszczÄĻÅĽli": 4937, + "ako": 4938, + "Ġpomaga": 4939, + "Ġzorganiz": 4940, + "Ġmatki": 4941, + "waża": 4942, + "bia": 4943, + "ĠRP": 4944, + "ĠsytuacjÄĻ": 4945, + "Ġjednostki": 4946, + "turze": 4947, + "ĠwolnoÅĽci": 4948, + "ĠThe": 4949, + "Ġczwar": 4950, + "ĠobjÄĻ": 4951, + "czar": 4952, + "Ġponi": 4953, + "Ġostroż": 4954, + "Ġzwyczaj": 4955, + "nnej": 4956, + "Podczas": 4957, + "Äħcym": 4958, + "Ġosiem": 4959, + "puszcza": 4960, + "owaÅĤam": 4961, + "ĠmaÅĤe": 4962, + "liÅĤa": 4963, + "Ġproblemów": 4964, + "Ġdziewczyna": 4965, + "ĠIII": 4966, + "Ġrej": 4967, + "żyÅĤem": 4968, + "DZIA": 4969, + "Ġpogo": 4970, + "Ġ2010": 4971, + "Ludzie": 4972, + "ĠciÄħg": 4973, + "Pat": 4974, + "Ġprzepisy": 4975, + "Pow": 4976, + "ÅĦce": 4977, + "Ġkultury": 4978, + "spie": 4979, + "cyjna": 4980, + "ĠzastÄĻp": 4981, + "Ġkatego": 4982, + "piÅĤ": 4983, + "nó": 4984, + "Ġdawno": 4985, + "Ġserca": 4986, + "Ġuspo": 4987, + "Ġpozycji": 4988, + "Ġ90": 4989, + "lnych": 4990, + "ang": 4991, + "szÄĻdzie": 4992, + "ĠBoga": 4993, + "Ġmusieli": 4994, + "Ġstopniu": 4995, + "Ġstrasz": 4996, + "Ġoczu": 4997, + "Ġinternet": 4998, + "Ġdziennika": 4999, + "ĠpomyÅĽlaÅĤ": 5000, + "ham": 5001, + "Ġwybiera": 5002, + "ĠkÅĤam": 5003, + "Ġlitera": 5004, + "Ġkaz": 5005, + "Ġand": 5006, + "Ġzat": 5007, + "ĠKom": 5008, + "gó": 5009, + "dzona": 5010, + "doby": 5011, + "Ġreje": 5012, + "iÅĤ": 5013, + "Ġkwestia": 5014, + "Ġ+": 5015, + "kimi": 5016, + "rych": 5017, + "Ġzbi": 5018, + "Ġzb": 5019, + "ĠdziaÅĤalnoÅĽÄĩ": 5020, + "Ġpublicznych": 5021, + "ĠrzeczywistoÅĽci": 5022, + "ĠwystÄħpi": 5023, + "Ġstandar": 5024, + "ill": 5025, + "Ġporozumie": 5026, + "Ġbraku": 5027, + "ĠzÅĤotych": 5028, + "Ġprof": 5029, + "ĠFrancji": 5030, + "scho": 5031, + "Ġkontynu": 5032, + "Ġmieszkania": 5033, + "ĠbadaÅĦ": 5034, + "źnie": 5035, + "ĠtobÄħ": 5036, + "War": 5037, + "Ġwiemy": 5038, + "ĠÅĽwiatÅĤa": 5039, + "Obec": 5040, + "Ci": 5041, + "czyk": 5042, + "dÅĤuż": 5043, + "ĠAd": 5044, + "ĠOl": 5045, + "log": 5046, + "lnie": 5047, + "Czu": 5048, + "ĠrozwiÄħzania": 5049, + "Äħb": 5050, + "ĠrolÄĻ": 5051, + "ĠskÅĤada": 5052, + "Ġspoko": 5053, + "Ġnowej": 5054, + "Praw": 5055, + "ĠkoÅĤo": 5056, + "Niech": 5057, + "Ġkoro": 5058, + "ĠjakoÅĽci": 5059, + "ĠwÅĤasnej": 5060, + "Ġuprzej": 5061, + "ance": 5062, + "ĠRegional": 5063, + "Ġsamochodu": 5064, + "stym": 5065, + "ĠdÅĤużej": 5066, + "Ġgów": 5067, + "Ġenergii": 5068, + "rzeniu": 5069, + "BÄĻdzie": 5070, + "Ġher": 5071, + "dnych": 5072, + "owca": 5073, + "ĠsÅĤow": 5074, + "Ġatak": 5075, + "Ġsiedem": 5076, + "Ġbudynku": 5077, + "kor": 5078, + "ÅĤowa": 5079, + "Ġkonstru": 5080, + "Ġdokona": 5081, + "ĠwiedzÄħ": 5082, + "ĠCho": 5083, + "Ġczasów": 5084, + "Ġczuje": 5085, + "fikacji": 5086, + "ĠrÄĻki": 5087, + "Ġtwar": 5088, + "Ku": 5089, + "Op": 5090, + "Ġkr": 5091, + "Ġjuz": 5092, + "lozo": 5093, + "gij": 5094, + "ĠziemiÄĻ": 5095, + "kÅĤadu": 5096, + "ĠmaÅĤże": 5097, + "Ġzdanie": 5098, + "Takie": 5099, + "Każdy": 5100, + "Ġdrzew": 5101, + "Ġfoto": 5102, + "Sie": 5103, + "Jedno": 5104, + "ĠWÅĤa": 5105, + "pki": 5106, + "Ġznam": 5107, + "Ġuczestni": 5108, + "ag": 5109, + "ĠkupiÄĩ": 5110, + "stry": 5111, + "ĠÅĽrodowiska": 5112, + "Ġspotkanie": 5113, + "sami": 5114, + "lubi": 5115, + "ĠpoÅĤudni": 5116, + "Ġczter": 5117, + "ĠÅļwiÄĻ": 5118, + "lum": 5119, + "ĠwyjaÅĽnie": 5120, + "Ġzare": 5121, + "Ġprzekaz": 5122, + "Gdzie": 5123, + "ĠPie": 5124, + "Ġktórymi": 5125, + "ĠNA": 5126, + "ĠFe": 5127, + "Ġżyje": 5128, + "Ġodde": 5129, + "Ġzadania": 5130, + "taÅĤa": 5131, + "Ġwynagro": 5132, + "Ġpowierzchni": 5133, + "Ġpatrzy": 5134, + "rie": 5135, + "Ġzmianie": 5136, + "owicz": 5137, + "ĠzewnÄħtrz": 5138, + "kowym": 5139, + "Ġinicj": 5140, + "Ġwarunki": 5141, + "dzÄħcych": 5142, + "Ġsyna": 5143, + "laÄĩ": 5144, + "Ġserce": 5145, + "ĠPolskiej": 5146, + "Ra": 5147, + "Ġpolicjan": 5148, + "dacji": 5149, + "Ostat": 5150, + "Kolej": 5151, + "owal": 5152, + "lomet": 5153, + "Ġwybo": 5154, + "ĠoÅĽrod": 5155, + "Ġramiona": 5156, + "Albo": 5157, + "mieni": 5158, + "ct": 5159, + "ote": 5160, + "Ġkoszu": 5161, + "ĠdecyzjÄĻ": 5162, + "Ġstary": 5163, + "Ġmechani": 5164, + "Ġmon": 5165, + "ĠrobiÄħ": 5166, + "Ġtrzydzie": 5167, + "ĠÅĽwiatÅĤo": 5168, + "pier": 5169, + "Ġdefi": 5170, + "ĠprzewodniczÄħcy": 5171, + "Kt": 5172, + "stego": 5173, + "ator": 5174, + "Ġwprost": 5175, + "Ġniedaw": 5176, + "ĠzmieniÄĩ": 5177, + "Ġutra": 5178, + "ĠBoże": 5179, + "CzÄĻ": 5180, + "Ġbab": 5181, + "ĠStra": 5182, + "ĠCa": 5183, + "Ġzwraca": 5184, + "ĠMam": 5185, + "astro": 5186, + "PS": 5187, + "lacje": 5188, + "Ġzazna": 5189, + "ĠzostanÄħ": 5190, + "stwem": 5191, + "anna": 5192, + "ĠWro": 5193, + "glÄħdaÅĤ": 5194, + "Ġpkt": 5195, + "cÄħc": 5196, + "Ġwiedzy": 5197, + "telu": 5198, + "Wszystkie": 5199, + "Ġostatnio": 5200, + "Ġfrag": 5201, + "Sko": 5202, + "Ãĵ": 5203, + "Ġzagrani": 5204, + "ena": 5205, + "Ġpy": 5206, + "Ġznaczenia": 5207, + "dziemy": 5208, + "ĠSÄħ": 5209, + "Chodzi": 5210, + "Ġupo": 5211, + "Ġwchodzi": 5212, + "Ġpowyż": 5213, + "ĠGdy": 5214, + "Ġdoskonale": 5215, + "Ġzdrowo": 5216, + "Ġbó": 5217, + "lnej": 5218, + "Ġ2011": 5219, + "Ġgat": 5220, + "ÅĦców": 5221, + "Ġczasach": 5222, + "widu": 5223, + "TA": 5224, + "Ġpodoba": 5225, + "ĠżyÄĩ": 5226, + "Ġzmar": 5227, + "Ġkolejnych": 5228, + "czyÅĤy": 5229, + "ĠzmÄĻ": 5230, + "dzaÅĤ": 5231, + "Ġsensu": 5232, + "ĠmówiÅĤa": 5233, + "ejm": 5234, + "Ġautom": 5235, + "Ġgaze": 5236, + "tali": 5237, + "piec": 5238, + "bili": 5239, + "Ġszan": 5240, + "Jakie": 5241, + "ĠroÅĽli": 5242, + "rac": 5243, + "ĠwiÄĻksze": 5244, + "PamiÄĻ": 5245, + "ĠDi": 5246, + "ĠprzeÅĤo": 5247, + "ĠnapisaÅĤ": 5248, + "ĠsamÄħ": 5249, + "Ġ70": 5250, + "Ġzadzwo": 5251, + "ĠkrÄħ": 5252, + "rzÄħs": 5253, + "fo": 5254, + "rzÄħdu": 5255, + "dziale": 5256, + "ya": 5257, + "ĠCar": 5258, + "ĠKraj": 5259, + "pospolitej": 5260, + "ĠrzuciÅĤ": 5261, + "Ġski": 5262, + "stki": 5263, + "sen": 5264, + "Ġzaledwie": 5265, + "jekt": 5266, + "Ġplaców": 5267, + "ĠrÄĻka": 5268, + "odu": 5269, + "szone": 5270, + "Ġszkole": 5271, + "Ġprocent": 5272, + "ĠUniwersyte": 5273, + "Ġuważam": 5274, + "Ġpodejm": 5275, + "Ġwyposa": 5276, + "Ġpodatku": 5277, + "Ġimieniu": 5278, + "Ġkatoli": 5279, + "dzajÄħ": 5280, + "ĠtysiÄħ": 5281, + "Ġdokon": 5282, + "szto": 5283, + "Ġgospodarki": 5284, + "Ġodebra": 5285, + "ujÄħc": 5286, + "ĠHen": 5287, + "tycznych": 5288, + "Ġautob": 5289, + "Pos": 5290, + "Ġabsolu": 5291, + "Ġzwo": 5292, + "cyjnÄħ": 5293, + "dale": 5294, + "Ġperspek": 5295, + "lni": 5296, + "prawa": 5297, + "Ġbudyn": 5298, + "NA": 5299, + "ĠWyso": 5300, + "pienie": 5301, + "ĠEuropie": 5302, + "Ġwraca": 5303, + "ĠAmery": 5304, + "róciÅĤa": 5305, + "ĠdrogÄħ": 5306, + "Ġludziom": 5307, + "au": 5308, + "Ġpoten": 5309, + "Ġkonkur": 5310, + "Ġsprowa": 5311, + "Ġspotkania": 5312, + "Ġpopar": 5313, + "ĠwÅĤaÅĽcicie": 5314, + "Ġzwro": 5315, + "Ġposiad": 5316, + "stanowie": 5317, + "ĠwysiÅĤ": 5318, + "Ġprzeży": 5319, + "ĠpaniÄħ": 5320, + "Sp": 5321, + "Ġowo": 5322, + "ĠPaÅĦstwa": 5323, + "Ġ2017": 5324, + "unki": 5325, + "ĠzadaÅĦ": 5326, + "rab": 5327, + "Ġhandl": 5328, + "Ġwrzu": 5329, + "pla": 5330, + "Ġwnio": 5331, + "Ġkocha": 5332, + "Ġgminy": 5333, + "ÅĽwiet": 5334, + "Ġmro": 5335, + "ĠwidziaÅĤem": 5336, + "Rze": 5337, + "Ġwojewództwa": 5338, + "Ġpraca": 5339, + "Ġdomy": 5340, + "Ġdzwo": 5341, + "Ġdek": 5342, + "guje": 5343, + "Ġdach": 5344, + "czymy": 5345, + "Ġkuchni": 5346, + "stka": 5347, + "Ġpopular": 5348, + "menty": 5349, + "zujÄħ": 5350, + "Ġelement": 5351, + "Ġwina": 5352, + "ÅĤania": 5353, + "Ġnies": 5354, + "ĠramiÄĻ": 5355, + "Jako": 5356, + "żonych": 5357, + "kli": 5358, + "stycznych": 5359, + "try": 5360, + "Ġżona": 5361, + "Ġdyrek": 5362, + "Szanow": 5363, + "Ġdwudzie": 5364, + "Ġzle": 5365, + "ĠJeÅĽli": 5366, + "ĠOb": 5367, + "ĠSto": 5368, + "Ġzajmu": 5369, + "kana": 5370, + "Ġczterech": 5371, + "ĠchrzeÅĽci": 5372, + "sÄħd": 5373, + "Sto": 5374, + "bine": 5375, + "Ġuzysk": 5376, + "para": 5377, + "199": 5378, + "Ġaktualnie": 5379, + "Wiem": 5380, + "ĠgÅĤosowania": 5381, + "Ġpremier": 5382, + "nera": 5383, + "ĠwiedziaÅĤa": 5384, + "nnym": 5385, + "Ġwspólnego": 5386, + "Ġprzer": 5387, + "ĠpamiÄĻtam": 5388, + "Ġ2014": 5389, + "Ġnagra": 5390, + "ChciaÅĤbym": 5391, + "Ġdroga": 5392, + "ĠAngli": 5393, + "Ġswych": 5394, + "Ġwzrokiem": 5395, + "ĠGu": 5396, + "Ġdra": 5397, + "Ġ2008": 5398, + "Ġkoszty": 5399, + "ĠniezbÄĻ": 5400, + "ĠrÄħ": 5401, + "ĠpowiedziaÅĤem": 5402, + "ĠjakiejÅĽ": 5403, + "Ġobywatel": 5404, + "26": 5405, + "brzym": 5406, + "Ġ2016": 5407, + "Jeden": 5408, + "Ġobni": 5409, + "Ġsre": 5410, + "Ġwybuch": 5411, + "Ġmorder": 5412, + "Ġmian": 5413, + "ĠmÄħd": 5414, + "alnÄħ": 5415, + "Ġsoli": 5416, + "40": 5417, + "Kil": 5418, + "kowane": 5419, + "Ġpraktycznie": 5420, + "ĠoszczÄĻ": 5421, + "Ġkana": 5422, + "ĠspoÅĤeczeÅĦstwa": 5423, + "Ġpali": 5424, + "ĠPK": 5425, + "dera": 5426, + "ĠTry": 5427, + "ll": 5428, + "dnoÅĽci": 5429, + "wanych": 5430, + "ĠczÅĤowiekiem": 5431, + "Ġrezer": 5432, + "ĠMos": 5433, + "Ġrem": 5434, + "Ġ500": 5435, + "mat": 5436, + "Ġport": 5437, + "ĠJest": 5438, + "ĠJez": 5439, + "ĠtyÅĤu": 5440, + "RZ": 5441, + "Ġramionami": 5442, + "daj": 5443, + "ĠSh": 5444, + "ft": 5445, + "Ġpopat": 5446, + "Powi": 5447, + "ĠÅĽre": 5448, + "raźniej": 5449, + "28": 5450, + "27": 5451, + "Ġuzu": 5452, + "ariu": 5453, + "Ġmani": 5454, + "Ġpoprzednim": 5455, + "Ġinteli": 5456, + "ĠdÅĤoni": 5457, + "owni": 5458, + "Ġdie": 5459, + "sunÄħÅĤ": 5460, + "legÅĤych": 5461, + "waty": 5462, + "ĠnapiÄĻ": 5463, + "ĠwiadomoÅĽci": 5464, + "zÄĻ": 5465, + "Ġporoz": 5466, + "Ġzje": 5467, + "ĠwypÅĤa": 5468, + "Ġman": 5469, + "dzÄħcy": 5470, + "ĠiloÅĽci": 5471, + "Ġ2013": 5472, + "sli": 5473, + "Ġwytrzym": 5474, + "Ġkonkuren": 5475, + "Ġ2015": 5476, + "Ġtrzeci": 5477, + "Ġ2009": 5478, + "Ġlegi": 5479, + "ĠpoÅĤowie": 5480, + "Ġpowiem": 5481, + "Ġbrzmi": 5482, + "Ġkap": 5483, + "szedÅĤem": 5484, + "ĠnarzÄĻ": 5485, + "Ġprzypomin": 5486, + "atru": 5487, + "ĠmaÅĤy": 5488, + "Ġceny": 5489, + "Ġ:).": 5490, + "kÅĤy": 5491, + "ĠÄĩwi": 5492, + "Ġfaktycznie": 5493, + "Ġskom": 5494, + "Ġzastrze": 5495, + "Ġswobo": 5496, + "Ġzawart": 5497, + "ĠwróciÅĤ": 5498, + "czÄħÅĤ": 5499, + "torowi": 5500, + "Ġwzrost": 5501, + "ĠwziÄħÅĤ": 5502, + "Ġkilomet": 5503, + "Ġmacie": 5504, + "bija": 5505, + "struktury": 5506, + "Ġ2007": 5507, + "Ġono": 5508, + "·": 5509, + "ĠZe": 5510, + "Ġziem": 5511, + "ĠsÅĤab": 5512, + "Ġlam": 5513, + "ĠSp": 5514, + "biÅĤ": 5515, + "ostÄĻp": 5516, + "ĠÅĽwiÄħ": 5517, + "ĠSkar": 5518, + "jmi": 5519, + "ĠwÅĤasnych": 5520, + "Ġpochy": 5521, + "Ġnauki": 5522, + "ĠwÅĽcie": 5523, + "Ġpocz": 5524, + "ĠdziewiÄĻ": 5525, + "ĠwyszedÅĤ": 5526, + "Ġpierwszych": 5527, + "rasta": 5528, + "ĠżóÅĤ": 5529, + "ore": 5530, + "Ġbohater": 5531, + "Ġwest": 5532, + "pij": 5533, + "Ġpodzie": 5534, + "kowania": 5535, + "Ġloka": 5536, + "niejsza": 5537, + "sj": 5538, + "Ġgl": 5539, + "Ġstrate": 5540, + "dźmi": 5541, + "ĠwspóÅĤpracy": 5542, + "ĠZd": 5543, + "Ponadto": 5544, + "Ġrezy": 5545, + "Ġwzru": 5546, + "ĠGru": 5547, + "stych": 5548, + "win": 5549, + "Ġoczywi": 5550, + "ĠumiejÄĻ": 5551, + "Ġneg": 5552, + "Ġtwój": 5553, + "Ġlisty": 5554, + "ĠStani": 5555, + "Ġpewnego": 5556, + "Ġrower": 5557, + "Jedy": 5558, + "niÄĻta": 5559, + "Ġwarunkach": 5560, + "Ġelektry": 5561, + "ĠukÅĤad": 5562, + "Ġsprawach": 5563, + "dom": 5564, + "ĠrozwiÄħzanie": 5565, + "ĠRzeczy": 5566, + "Nagle": 5567, + "ariusz": 5568, + "zumiem": 5569, + "Ġfirm": 5570, + "tyk": 5571, + "unków": 5572, + "Ġy": 5573, + "Ġkryzy": 5574, + "pem": 5575, + "gencji": 5576, + "czaÄĩ": 5577, + "ĠuÅĽmiechnÄħÅĤ": 5578, + "EN": 5579, + "Ġplane": 5580, + "ĠwziÄħÄĩ": 5581, + "ĠzasÅĤu": 5582, + "pel": 5583, + "Ġformie": 5584, + "Ġpewna": 5585, + "Ġskry": 5586, + "ĠpracowaÄĩ": 5587, + "gru": 5588, + "ĠzwiÄħzanych": 5589, + "ĠToma": 5590, + "ĠPani": 5591, + "Ġsuper": 5592, + "ĠokolicznoÅĽci": 5593, + "Ġinwestycji": 5594, + "ChoÄĩ": 5595, + "ĠszkóÅĤ": 5596, + "nionych": 5597, + "ĠwielkÄħ": 5598, + "Ġrozpozna": 5599, + "ĠWal": 5600, + "ĠpuÅĤ": 5601, + "ĠgorÄħ": 5602, + "ĠDy": 5603, + "ĠchciaÅĤem": 5604, + "Ġczasami": 5605, + "Ġstaje": 5606, + "kÅĤadzie": 5607, + "wne": 5608, + "dzieÅĽcia": 5609, + "Ġpolskie": 5610, + "dali": 5611, + "Ġwierzy": 5612, + "ĠKomisja": 5613, + "ÅĽciem": 5614, + "weÅĤ": 5615, + "Ich": 5616, + "ĠNiemiec": 5617, + "ospo": 5618, + "liwy": 5619, + "anymi": 5620, + "ĠWarszawy": 5621, + "Ġklucz": 5622, + "cal": 5623, + "Ġspojrzenie": 5624, + "owników": 5625, + "Zawsze": 5626, + "twiej": 5627, + "Ġwieczorem": 5628, + "Ġzawodni": 5629, + "].": 5630, + "Ġfilozo": 5631, + "gazy": 5632, + "ĠbezpoÅĽrednio": 5633, + "Ġgrupa": 5634, + "ĠusÅĤug": 5635, + "ĠKor": 5636, + "ĠzgÅĤa": 5637, + "Ġstatu": 5638, + "rzone": 5639, + "ĠÅĽmi": 5640, + "kin": 5641, + "Ġzadowo": 5642, + "ĠzrozumieÄĩ": 5643, + "rzony": 5644, + "Ġlos": 5645, + "Dopiero": 5646, + "tion": 5647, + "ówki": 5648, + "Ġskon": 5649, + "wiony": 5650, + "Ġbran": 5651, + "Ġkomór": 5652, + "Ġindywidu": 5653, + "ÅĽliÅĤ": 5654, + "Ġkrajów": 5655, + "Ġbudowy": 5656, + "ĠskrÄĻ": 5657, + "Ġkróla": 5658, + "Ġtempera": 5659, + "Ġdruga": 5660, + "ĠczuÅĤ": 5661, + "Ġadres": 5662, + "Ġbok": 5663, + "Ġstopni": 5664, + "Ġrozgry": 5665, + "ĠSzcze": 5666, + "ĠspoÅĤecznej": 5667, + "oÅĤo": 5668, + "ĠnieszczÄĻ": 5669, + "Ġprezes": 5670, + "Ġopiera": 5671, + "ĠbÅĤo": 5672, + "Ġwsta": 5673, + "hu": 5674, + "Ġopieki": 5675, + "Ġstad": 5676, + "Ġkorzy": 5677, + "Ġszlach": 5678, + "Ġkolor": 5679, + "Tymczasem": 5680, + "Ġdopóki": 5681, + "rop": 5682, + "czÄĻÅĽciej": 5683, + "Ġmaj": 5684, + "ĠSÅĤu": 5685, + "ĠproÅĽ": 5686, + "Ġpop": 5687, + "Ġwyboru": 5688, + "gdzie": 5689, + "Mamy": 5690, + "60": 5691, + "Ġwiary": 5692, + "Ġból": 5693, + "Ġow": 5694, + "Ġodej": 5695, + "Ġdziewczyny": 5696, + "ĠdotyczÄħcych": 5697, + "Ġwpis": 5698, + "blem": 5699, + "ĠRi": 5700, + "sf": 5701, + "ĠokreÅĽ": 5702, + "ĠQ": 5703, + "Niekt": 5704, + "aÅĤÄĻ": 5705, + "Ġzaczyn": 5706, + "Ġmowa": 5707, + "ĠZwiÄħz": 5708, + "dawcy": 5709, + "Ġniepoko": 5710, + "ZresztÄħ": 5711, + "muÅĤ": 5712, + "ĠWrocÅĤa": 5713, + "Ġunik": 5714, + "pres": 5715, + "Ġwkrótce": 5716, + "Ġsklep": 5717, + "ĠÅļlÄħ": 5718, + "Ġ2000": 5719, + "Ġet": 5720, + "ou": 5721, + "Ġtrw": 5722, + "sci": 5723, + "Ġcelem": 5724, + "Ġwszelkie": 5725, + "ĠspeÅĤni": 5726, + "Ġzech": 5727, + "Ġ31": 5728, + "maty": 5729, + "Ġcharaktery": 5730, + "ine": 5731, + "LI": 5732, + "Ġludźmi": 5733, + "ĠRzeczypospolitej": 5734, + "Å»y": 5735, + "ĠzdjÄĻcia": 5736, + "Ġjakiego": 5737, + "owiadaÅĤ": 5738, + "Ġtygodniu": 5739, + "Ġnaru": 5740, + "ĠbyÅĤby": 5741, + "ĠpróbowaÅĤ": 5742, + "Ġ=": 5743, + "wek": 5744, + "ĠAleks": 5745, + "óze": 5746, + "Ġobywateli": 5747, + "III": 5748, + "ĠniepeÅĤ": 5749, + "ĠHu": 5750, + "dle": 5751, + "Ġpobliżu": 5752, + "Ġoch": 5753, + "szty": 5754, + "Ġoszu": 5755, + "finans": 5756, + "Ġkieszeni": 5757, + "Ġopozy": 5758, + "ycha": 5759, + "Ġdrog": 5760, + "pieÅĦ": 5761, + "cina": 5762, + "ÅĤÄħd": 5763, + "ĠwysÅĤ": 5764, + "gÅĤy": 5765, + "Ġwst": 5766, + "cel": 5767, + "ĠtydzieÅĦ": 5768, + "tków": 5769, + "Ġpoma": 5770, + "Ġoczami": 5771, + "ieÅĦ": 5772, + "stawy": 5773, + "Ġbom": 5774, + "Ġstruktu": 5775, + "Ġżebym": 5776, + "Ġkryteria": 5777, + "ĠzewnÄĻtrz": 5778, + "aksym": 5779, + "torze": 5780, + "ĠfaÅĤ": 5781, + "Ġsamych": 5782, + "Ġwyz": 5783, + "fiÄĻ": 5784, + "jac": 5785, + "ĠpojawiÅĤ": 5786, + "Ġut": 5787, + "Ġur": 5788, + "ĠFundu": 5789, + "dnienia": 5790, + "ĠmyÅĽleÄĩ": 5791, + "Ġogranicz": 5792, + "aÅĤe": 5793, + "ĠpamiÄĻci": 5794, + "ÅĦskÄħ": 5795, + "Ġreklam": 5796, + "Ġdziad": 5797, + "Ġtur": 5798, + "Ponieważ": 5799, + "ĠprzyszÅĤ": 5800, + "Ġotwart": 5801, + "ĠpiÄĻciu": 5802, + "dla": 5803, + "ĠwróciÄĩ": 5804, + "ĠmajÄħc": 5805, + "ĠsÅĤużb": 5806, + "partam": 5807, + "ÄħcÄħ": 5808, + "zeum": 5809, + "Ġstaty": 5810, + "Ġsprawi": 5811, + "ĠXV": 5812, + "ĠCy": 5813, + "Ġkrok": 5814, + "Czyli": 5815, + "Ġprzywi": 5816, + "ĠczoÅĤ": 5817, + "ĠgÅĤÄĻboko": 5818, + "Ġniektóre": 5819, + "Ġżyw": 5820, + "wans": 5821, + "Zna": 5822, + "29": 5823, + "ĠdziesiÄĻÄĩ": 5824, + "ĠHol": 5825, + "Ġmagi": 5826, + "Ġkonfli": 5827, + "Ġkara": 5828, + "ĠzabraÄĩ": 5829, + "OR": 5830, + "kowÄħ": 5831, + "Ġprzeszka": 5832, + "Ġrozmawi": 5833, + "Ġznalezi": 5834, + "Å¡": 5835, + "Spoj": 5836, + "fu": 5837, + "Ġszpitala": 5838, + "ĠstaÅĤy": 5839, + "Ġbibli": 5840, + "Ġpozost": 5841, + "ĠgÅĤoÅĽno": 5842, + "ĠPana": 5843, + "ĠwÅĤadz": 5844, + "Ġwin": 5845, + "bach": 5846, + "ĠwszÄĻdzie": 5847, + "Ġpracuje": 5848, + "Ġniezwykle": 5849, + "ĠzwierzÄħt": 5850, + "Ġmistrzost": 5851, + "Ġcm": 5852, + "lacy": 5853, + "Ġmikro": 5854, + "Tego": 5855, + "ĠBóg": 5856, + "Ġkosztów": 5857, + "owicie": 5858, + "ciÄħgnÄħÅĤ": 5859, + "ralnego": 5860, + "Ġcóż": 5861, + "Ġprowi": 5862, + "Ġinna": 5863, + "ĠDlaczego": 5864, + "ĠprawdÄĻ": 5865, + "Ġataku": 5866, + "ÅĤat": 5867, + "Ġkomputer": 5868, + "ktyw": 5869, + "ĠBan": 5870, + "Ġstylu": 5871, + "tyki": 5872, + "ĠXX": 5873, + "szczu": 5874, + "ĠpielÄĻ": 5875, + "uka": 5876, + "Ġpierwsza": 5877, + "ĠrzÄĻ": 5878, + "Ġkrótko": 5879, + "ĠżÄħ": 5880, + "Ġujaw": 5881, + "Ġdyp": 5882, + "mer": 5883, + "grzy": 5884, + "Ġprzecho": 5885, + "kcja": 5886, + "ĠdotÄħd": 5887, + "chnÄĻÅĤa": 5888, + "ĠmiÅĤoÅĽci": 5889, + "Ġdawna": 5890, + "ĠodezwaÅĤ": 5891, + "ĠzwróciÄĩ": 5892, + "ĠzmarÅĤ": 5893, + "Ġwysp": 5894, + "formy": 5895, + "ĠmÄĻżczyz": 5896, + "ÄĦ": 5897, + "Uważ": 5898, + "ĠMari": 5899, + "Ġzabój": 5900, + "ĠVi": 5901, + "Ġposzczególnych": 5902, + "Ġbrzu": 5903, + "Ġwykorzysty": 5904, + "liny": 5905, + "KA": 5906, + "Ġzgroma": 5907, + "Ġjazdy": 5908, + "lak": 5909, + "Ġtle": 5910, + "Ġodwa": 5911, + "osen": 5912, + "ĠpatrzÄħc": 5913, + "Ġdum": 5914, + "Ġspu": 5915, + "ĠsÄħdu": 5916, + "Ġzapewnia": 5917, + "ban": 5918, + "denty": 5919, + "ret": 5920, + "Ġzostali": 5921, + "ĠEd": 5922, + "ĠmogÅĤem": 5923, + "przeciw": 5924, + "nospraw": 5925, + "ĠdostaÅĤ": 5926, + "ĠsprawdziÄĩ": 5927, + "czania": 5928, + "Ġrodzice": 5929, + "Ġspokój": 5930, + "Stra": 5931, + "Ġnerw": 5932, + "arem": 5933, + "ĠlÄĻ": 5934, + "Ġprzodu": 5935, + "wodni": 5936, + "ĠmiaÅĤam": 5937, + "Ġprzekazania": 5938, + "ĠTur": 5939, + "Ġlepsze": 5940, + "Ġbisku": 5941, + "ĠsiedziaÅĤ": 5942, + "ĠzespoÅĤu": 5943, + "ĠdoÅĤÄħ": 5944, + "Ġbliżej": 5945, + "nili": 5946, + "Ġzdecydowanie": 5947, + "óźniej": 5948, + "ĠzwykÅĤ": 5949, + "Me": 5950, + "iÄĻk": 5951, + "Ġlikwi": 5952, + "gaÄĩ": 5953, + "Ġprzekro": 5954, + "ert": 5955, + "Ġboi": 5956, + "ĠwiadomoÅĽÄĩ": 5957, + "noszÄħc": 5958, + "Ġmodli": 5959, + "ĠstanowiÄħ": 5960, + "chów": 5961, + "Dobrze": 5962, + "ĠzobaczyÅĤ": 5963, + "land": 5964, + "ĠdostaÄĩ": 5965, + "ĠDziÄĻkujÄĻ": 5966, + "ple": 5967, + "ĠMinistrów": 5968, + "mieniem": 5969, + "rego": 5970, + "ĠwystÄħ": 5971, + "rus": 5972, + "Ġmoze": 5973, + "Ġjutro": 5974, + "Ġroze": 5975, + "Ġwspomni": 5976, + "tacja": 5977, + "owuje": 5978, + "Ġmnó": 5979, + "Ġalkoho": 5980, + "Ġwielkim": 5981, + "Ġepi": 5982, + "Ġswe": 5983, + "ĠmÄħż": 5984, + "Ġset": 5985, + "demii": 5986, + "czono": 5987, + "Ġpublicznej": 5988, + "Ġoznajmi": 5989, + "ĠZacho": 5990, + "rzyÅĤy": 5991, + "Ġ35": 5992, + "waniem": 5993, + "Ġgranicy": 5994, + "Ġpras": 5995, + "Ġoprócz": 5996, + "ĠczynnoÅĽci": 5997, + "ĠStar": 5998, + "ps": 5999, + "ĠtreÅĽci": 6000, + "Ġidio": 6001, + "mujÄĻ": 6002, + "Ba": 6003, + "red": 6004, + "ĠponiedziaÅĤ": 6005, + "suje": 6006, + "Ġpasaże": 6007, + "ĠnaszÄħ": 6008, + "Ġnu": 6009, + "ĠobowiÄħzu": 6010, + "biÄĩ": 6011, + "ĠumysÅĤ": 6012, + "ctwa": 6013, + "Au": 6014, + "fii": 6015, + "ĠnowÄħ": 6016, + "Ġucho": 6017, + "rzego": 6018, + "Ġformal": 6019, + "Szcze": 6020, + "ĠwszedÅĤ": 6021, + "Ġredak": 6022, + "ĠBra": 6023, + "Ġwojnie": 6024, + "Ġrozwój": 6025, + "Ġros": 6026, + "tycznej": 6027, + "ĠSpraw": 6028, + "robo": 6029, + "ĠJana": 6030, + "pow": 6031, + "ĠpytaÅĦ": 6032, + "Ġprzygotowa": 6033, + "80": 6034, + "ĠzapytaÅĤa": 6035, + "Ġklubu": 6036, + "Ġnasza": 6037, + "dziesz": 6038, + "Ġgmin": 6039, + "róbu": 6040, + "ĠMinisterstwa": 6041, + "jechaÄĩ": 6042, + "Ġpodobne": 6043, + "Pre": 6044, + "ĠwnÄĻ": 6045, + "ĠKonstytu": 6046, + "kop": 6047, + "ĠProszÄĻ": 6048, + "Zgodnie": 6049, + "OP": 6050, + "Ġorganizacyjnych": 6051, + "ĠDzi": 6052, + "ĠAleksand": 6053, + "ĠszukaÄĩ": 6054, + "róży": 6055, + "ĠokreÅĽla": 6056, + "Ġduży": 6057, + "jo": 6058, + "ĠMor": 6059, + "Ġolbrzym": 6060, + "arka": 6061, + "ĠmiarÄĻ": 6062, + "Ġreligij": 6063, + "Ġzakaz": 6064, + "Ġdniach": 6065, + "Ġjasne": 6066, + "ĠzachÄĻ": 6067, + "ÅĤaÅĤa": 6068, + "ĠwÅĤasnego": 6069, + "ĠzespóÅĤ": 6070, + "jan": 6071, + "dÅĤa": 6072, + "Ġczerwo": 6073, + "ĠksztaÅĤt": 6074, + "ownik": 6075, + "dziesiÄĻ": 6076, + "Ġpopra": 6077, + "Ġpochodzi": 6078, + "luje": 6079, + "kszoÅĽÄĩ": 6080, + "ĠdotyczÄħcym": 6081, + "ychaÄĩ": 6082, + "angaż": 6083, + "ĠdoÅĽwiadczenia": 6084, + "Ġsprzed": 6085, + "unek": 6086, + "ĠwyjaÅĽni": 6087, + "lony": 6088, + "ĠXI": 6089, + "Ġmilionów": 6090, + "ĠWol": 6091, + "Ġskóry": 6092, + "ĠPolskiego": 6093, + "ĠokreÅĽle": 6094, + "mawiaÄĩ": 6095, + "ĠwdziÄĻ": 6096, + "Ġbierze": 6097, + "ĠoddziaÅĤ": 6098, + "Ġnarze": 6099, + "szymi": 6100, + "Ġszpi": 6101, + "Ġzwi": 6102, + "id": 6103, + "ciska": 6104, + "Ġrozwija": 6105, + "chaj": 6106, + "Ġogo": 6107, + "ĠspóÅĤki": 6108, + "Ġwskazane": 6109, + "Ġszale": 6110, + "jazd": 6111, + "arki": 6112, + "czÄħce": 6113, + "Ġsmo": 6114, + "ĠiloÅĽÄĩ": 6115, + "pan": 6116, + "Ġjednostek": 6117, + "dra": 6118, + "Obecnie": 6119, + "ĠwydawaÅĤo": 6120, + "Ġstole": 6121, + "ĠNor": 6122, + "Ġfirma": 6123, + "ĠmÅĤodych": 6124, + "pytanie": 6125, + "miu": 6126, + "ĠCon": 6127, + "Ġzobaczy": 6128, + "ĠÅģo": 6129, + "Ġwyniki": 6130, + "Ġroli": 6131, + "Ġ2018": 6132, + "Ġkonsul": 6133, + "Ġmld": 6134, + "Ġrozpa": 6135, + "ĠmiesiÄħce": 6136, + "ĠSprawie": 6137, + "Ġpolicja": 6138, + "ĠMary": 6139, + "torzy": 6140, + "Ġzmiana": 6141, + "ĠpotÄĻ": 6142, + "ĠdwadzieÅĽcia": 6143, + "Ġdym": 6144, + "Ġjednostkach": 6145, + "ĠgodzinÄĻ": 6146, + "Ġcokolwiek": 6147, + "czno": 6148, + "Ġnegatyw": 6149, + "ĠNiemcy": 6150, + "ĠdÅĤonie": 6151, + "wicza": 6152, + "rygi": 6153, + "ĠWszy": 6154, + "Ġpoważnie": 6155, + "Ġchcemy": 6156, + "Ġnazywa": 6157, + "rudno": 6158, + "ĠotrzymaÅĤ": 6159, + "ĠwartoÅĽÄĩ": 6160, + "ĠRol": 6161, + "Ġgenera": 6162, + "Ġwierz": 6163, + "asy": 6164, + "Ġmoni": 6165, + "Ġzaprze": 6166, + "Poli": 6167, + "ĠdźwiÄĻ": 6168, + "Ġkomuni": 6169, + "Ġleży": 6170, + "Ġwarunków": 6171, + "ĠuzupeÅĤ": 6172, + "twy": 6173, + "Ġmagazy": 6174, + "cyjnie": 6175, + "Rów": 6176, + "regu": 6177, + "Ġdobro": 6178, + "Ġkrajach": 6179, + "ChcÄĻ": 6180, + "ÅĤoÅĽci": 6181, + "rÄħz": 6182, + "Ġcof": 6183, + "Zw": 6184, + "Ġbal": 6185, + "kien": 6186, + "Ġmle": 6187, + "ĠÅĽw": 6188, + "ĠcaÅĤoÅĽci": 6189, + "Ġzamierza": 6190, + "ĠwzdÅĤuż": 6191, + "Ġpode": 6192, + "ĠdziesiÄħ": 6193, + "Stwier": 6194, + "zach": 6195, + "nastu": 6196, + "AK": 6197, + "ĠmiÅĤoÅĽÄĩ": 6198, + "rej": 6199, + "ĠtytuÅĤu": 6200, + "dzÄħce": 6201, + "ĠSan": 6202, + "ĠpodniósÅĤ": 6203, + "liÅĽcie": 6204, + "hy": 6205, + "Ġinstytucji": 6206, + "Ġhas": 6207, + "ĠPU": 6208, + "taÅĤem": 6209, + "Ġnada": 6210, + "wkÄĻ": 6211, + "Ġgrani": 6212, + "ĠÅĽciany": 6213, + "NastÄĻpnie": 6214, + "Ġczynienia": 6215, + "Ġzadanie": 6216, + "ĠbÄĻd": 6217, + "Ġobrony": 6218, + "Ġprzestrzeni": 6219, + "Ġcia": 6220, + "ÅĤaÄĩ": 6221, + "Ġroboty": 6222, + "Ġchro": 6223, + "Ġkażda": 6224, + "owcy": 6225, + "zul": 6226, + "Ġsymbo": 6227, + "Ġzali": 6228, + "gier": 6229, + "Ġperspekty": 6230, + "ĠjÄĻzyka": 6231, + "Ġref": 6232, + "Ġran": 6233, + "Ġsztuki": 6234, + "ĠwÅĤasnÄħ": 6235, + "wka": 6236, + "Dy": 6237, + "Ġwsty": 6238, + "ĠPowie": 6239, + "ĠtytuÅĤ": 6240, + "Ġwysoko": 6241, + "owne": 6242, + "ĠoglÄħda": 6243, + "ĠwspóÅĤczes": 6244, + "larów": 6245, + "Ġzbo": 6246, + "????": 6247, + "Ġpowietrza": 6248, + "Ġgroź": 6249, + "all": 6250, + "nom": 6251, + "Ġmode": 6252, + "Ġokna": 6253, + "Ġwycof": 6254, + "ÅĦcy": 6255, + "Ġwychodzi": 6256, + "niona": 6257, + "ĠmÄĻża": 6258, + "ĠliÅĽcie": 6259, + "czaÅĤa": 6260, + "ĠÅĽcież": 6261, + "ĠÅĤatwiej": 6262, + "ĠchrzeÅĽcija": 6263, + "gam": 6264, + "Ġgrozi": 6265, + "LE": 6266, + "woÅĽci": 6267, + "Ġ2004": 6268, + "Ġtrój": 6269, + "ĠJóze": 6270, + "Ġpraco": 6271, + "Ġtr": 6272, + "nieniu": 6273, + "Ġnowoczes": 6274, + "ĠliczyÄĩ": 6275, + "Ġkonferen": 6276, + "Ġszeroko": 6277, + "ĠSer": 6278, + "ciÅĤem": 6279, + "niesienia": 6280, + "Ġpokaz": 6281, + "nieniem": 6282, + "ĠzÅĤam": 6283, + "ĠwyjÅĽÄĩ": 6284, + "Ġrewolu": 6285, + "ĠAndrzej": 6286, + "pali": 6287, + "Ġpropa": 6288, + "Ġptak": 6289, + "Ġnajgor": 6290, + "ĠbÅĤÄħd": 6291, + "WÅĤaÅĽnie": 6292, + "Ġostatnim": 6293, + "Ġopan": 6294, + "ĠwÅĤasnym": 6295, + "ĠPóÅĤ": 6296, + "Ġniemoż": 6297, + "atów": 6298, + "Ġrozstrzy": 6299, + "AM": 6300, + "Ġinterne": 6301, + "ÅĤod": 6302, + "Ġrozmów": 6303, + "Ġkoncep": 6304, + "szkod": 6305, + "cier": 6306, + "Ġboga": 6307, + "Ġratu": 6308, + "Ġzwal": 6309, + "ĠPary": 6310, + "ĠzasiÄĻ": 6311, + "Ġunie": 6312, + "ĠpoÅĽredni": 6313, + "Ġkurwa": 6314, + "ĠpeÅĤne": 6315, + "DziÅĽ": 6316, + "zmem": 6317, + "Ġpowierzch": 6318, + "Ġadministracji": 6319, + "ĠBie": 6320, + "ByÄĩ": 6321, + "Ġprzew": 6322, + "car": 6323, + "Å»ad": 6324, + "Ġostatniej": 6325, + "Ġkontakt": 6326, + "ĠgÅĤupi": 6327, + "Ġzabiera": 6328, + "Ġpowiedz": 6329, + "dyna": 6330, + "oli": 6331, + "Ġniem": 6332, + "ĠÅĤóżka": 6333, + "ĠwÅĤadze": 6334, + "ĠProkuratorowi": 6335, + "ental": 6336, + "ala": 6337, + "ĠzwróciÅĤ": 6338, + "ĠodwróciÅĤ": 6339, + "Ġprzedmiot": 6340, + "Ġobsza": 6341, + "KtoÅĽ": 6342, + "akcep": 6343, + "Kobie": 6344, + "Ġanali": 6345, + "ed": 6346, + "Ġkatastro": 6347, + "onem": 6348, + "Ġdochodzi": 6349, + "ĠpowstaÅĤ": 6350, + "mawia": 6351, + "ĠRegionalnemu": 6352, + "Ġ2006": 6353, + "Ġwt": 6354, + "aniaÅĤ": 6355, + "ĠrobiÅĤ": 6356, + "tari": 6357, + "ĠmiejscowoÅĽci": 6358, + "staura": 6359, + "entar": 6360, + "obra": 6361, + "terna": 6362, + "»": 6363, + "ĠwodÄĻ": 6364, + "Wysoka": 6365, + "tacjÄĻ": 6366, + "Ġzazwyczaj": 6367, + "sÄħ": 6368, + "Ġhistoria": 6369, + "bywat": 6370, + "ĠsÄħsiad": 6371, + "styczny": 6372, + "ĠpaÅĤa": 6373, + "Ġpojawia": 6374, + "ĠuÅĽmiechem": 6375, + "ĠÅĽledz": 6376, + "wit": 6377, + "Ġgim": 6378, + "wione": 6379, + "tacza": 6380, + "NI": 6381, + "Ġimi": 6382, + "tkÄĻ": 6383, + "Ġuprzejmie": 6384, + "ĠPiotr": 6385, + "Ġnapa": 6386, + "ĠJas": 6387, + "dol": 6388, + "Ġzaangaż": 6389, + "ĠzrobiÅĤa": 6390, + "ĠwiÄĻkszÄħ": 6391, + "Ġtermin": 6392, + "Ġpotrzebne": 6393, + "ĠodparÅĤa": 6394, + "dawca": 6395, + "obój": 6396, + "ospodar": 6397, + "ĠuÅĽwiad": 6398, + "ÄĨ": 6399, + "www": 6400, + "Ġklub": 6401, + "Ġilu": 6402, + "Ġnowym": 6403, + "ĠposzedÅĤ": 6404, + "Ġpapiero": 6405, + "%.": 6406, + "ĠpowinniÅĽmy": 6407, + "Ġtobie": 6408, + "ĠKiedy": 6409, + "Ġrozsze": 6410, + "ÅĽciÅĤa": 6411, + "Ġwywiad": 6412, + "Dodat": 6413, + "lnym": 6414, + "gne": 6415, + "lis": 6416, + "MÄĻżczy": 6417, + "ĠWÄĻ": 6418, + "Ġkompe": 6419, + "ĠbyÅĤam": 6420, + "Ġpodejrz": 6421, + "ĠBel": 6422, + "Ġhar": 6423, + "Ġklim": 6424, + "Ġbrytyj": 6425, + "Dz": 6426, + "Ġpotrzeba": 6427, + "Ġmiejscach": 6428, + "ĠgÅĤosów": 6429, + "ĠÅĽwiatowej": 6430, + "Ġniedzie": 6431, + "Ġwyczu": 6432, + "ĠsprawÄħ": 6433, + "leb": 6434, + "Ġatmos": 6435, + "ĠzwiÄħzek": 6436, + "aÅĤeÅĽ": 6437, + "Ġdrewni": 6438, + "Ġmary": 6439, + "Ġszybciej": 6440, + "RR": 6441, + "iego": 6442, + "ĠniepeÅĤnospraw": 6443, + "Ġdysk": 6444, + "gania": 6445, + "ĠLondy": 6446, + "ÅĤka": 6447, + "Wa": 6448, + "lonej": 6449, + "ĠpodlegÅĤych": 6450, + "Ġgard": 6451, + "Ġkupu": 6452, + "Zda": 6453, + "ĠjÄĻzyk": 6454, + "Ġstudia": 6455, + "cko": 6456, + "ĠruszyÅĤ": 6457, + "Ġbutel": 6458, + "czÄħcego": 6459, + "cona": 6460, + "Ġuszko": 6461, + "róciÄĩ": 6462, + "................": 6463, + "Ġnowa": 6464, + "tet": 6465, + "Ġdobrym": 6466, + "ruch": 6467, + "Ġdok": 6468, + "nerw": 6469, + "ĠmÅĤody": 6470, + "Ġinicjaty": 6471, + "szne": 6472, + "ĠsÄħsie": 6473, + "ĠuÅĤo": 6474, + "ĠJeste": 6475, + "Pierw": 6476, + "ĠHenry": 6477, + "Ġsprzedaży": 6478, + "Ġogro": 6479, + "Ġwydoby": 6480, + "hol": 6481, + "ÅĤowi": 6482, + "ĠChar": 6483, + "ĠrozsÄħd": 6484, + "ĠobowiÄħzek": 6485, + "wiaty": 6486, + "Ġsamodziel": 6487, + "ĠsÄħdzÄĻ": 6488, + "jeżdż": 6489, + "Ġtacy": 6490, + "ĠZak": 6491, + "Otóż": 6492, + "źÄĩ": 6493, + "Ġtrzecie": 6494, + "cieka": 6495, + "Ġreprezent": 6496, + "Äħco": 6497, + "szyb": 6498, + "Ġkore": 6499, + "ĠInstytu": 6500, + "ĠCzar": 6501, + "45": 6502, + "Ġwyklu": 6503, + "Ġmnóstwo": 6504, + "Ġarmii": 6505, + "lanie": 6506, + "Ġkary": 6507, + "Ġproducen": 6508, + "Ġsobo": 6509, + "kiewicz": 6510, + "Ġofice": 6511, + "ĠspytaÅĤa": 6512, + "ĠGmi": 6513, + "Ġdodaje": 6514, + "mian": 6515, + "Ġzabie": 6516, + "Ġwielkiego": 6517, + "Ona": 6518, + "Ġstacji": 6519, + "ĠpoczuÅĤ": 6520, + "pt": 6521, + "Ġosobist": 6522, + "Ġnieza": 6523, + "Ġgada": 6524, + "zje": 6525, + "ros": 6526, + "ele": 6527, + "uj": 6528, + "Ġ45": 6529, + "ĠnależÄħ": 6530, + "ĠZjednoczonych": 6531, + "Ġpopiera": 6532, + "Ġoddech": 6533, + "ĠTwo": 6534, + "ĠprawidÅĤowoÅĽci": 6535, + "ĠwyksztaÅĤ": 6536, + "WiÄĻkszoÅĽÄĩ": 6537, + "stycznej": 6538, + "stawa": 6539, + "Ġsekun": 6540, + ".).": 6541, + "rzaÅĤem": 6542, + "Ġrodzina": 6543, + "Ġpowinie": 6544, + "Ġdemokra": 6545, + "Ġnieba": 6546, + "Ġdostos": 6547, + "ĠmiÄĻk": 6548, + "70": 6549, + "ĠSie": 6550, + "ĠPaÅĦstw": 6551, + "gaÅĤa": 6552, + "wiÄĻcej": 6553, + "ĠMinisterstwo": 6554, + "Ġnasi": 6555, + "Ġrynek": 6556, + "Ġkorzyst": 6557, + "Ga": 6558, + "Ġfabry": 6559, + "Ju": 6560, + "ruk": 6561, + "Ġprzyw": 6562, + "Ġogni": 6563, + "Ġposiedzeniu": 6564, + "ĠrozmawiaÄĩ": 6565, + "kujÄħ": 6566, + "Ġniebo": 6567, + "Nad": 6568, + "Ġstali": 6569, + "CoÅĽ": 6570, + "Ġzrezy": 6571, + "szoÅĽci": 6572, + "Ġfacet": 6573, + "Ġplanu": 6574, + "ĠzobowiÄħza": 6575, + "Ġapli": 6576, + "Ġkonser": 6577, + "alni": 6578, + "ĠpostaÄĩ": 6579, + "Ġzacznie": 6580, + "ĠWin": 6581, + "Ġzamach": 6582, + "Ġzostaje": 6583, + "Ġgaz": 6584, + "Ġdoktor": 6585, + "anów": 6586, + "Ġzapad": 6587, + "Mat": 6588, + "Ġżar": 6589, + "Ġinterpre": 6590, + "Su": 6591, + "Ġdosy": 6592, + "Ġgabine": 6593, + "sum": 6594, + "Ġterytori": 6595, + "Ġponiżej": 6596, + "Ġpojedyn": 6597, + "Ġdobrego": 6598, + "ciach": 6599, + "rki": 6600, + "ĠpozostaÅĤych": 6601, + "owac": 6602, + "Ġnaby": 6603, + "stos": 6604, + "Ġhttps": 6605, + "Stan": 6606, + "Ġklat": 6607, + "ndu": 6608, + "nosiÅĤ": 6609, + "Ġpoziomu": 6610, + "Ġpoczucie": 6611, + "ĠzaczÄĻli": 6612, + "ĠIzbo": 6613, + "Ġnieprze": 6614, + "spozy": 6615, + "Ġwarsza": 6616, + "Ġpolskim": 6617, + "np": 6618, + "Wydaje": 6619, + "Ġwzbu": 6620, + "ĠprzyjÄĻcie": 6621, + "bienia": 6622, + "wyczaj": 6623, + "ĠzaczÄĻÅĤy": 6624, + "ĠosobiÅĽcie": 6625, + "nicze": 6626, + "Ġlekarz": 6627, + "ĠsprawiedliwoÅĽci": 6628, + "Ġkwali": 6629, + "ĠzamkniÄĻ": 6630, + "Ġskarb": 6631, + "ĠwyjÄħtk": 6632, + "ĠchodziÅĤo": 6633, + "ĠGi": 6634, + "Ġbrat": 6635, + "Ġprawem": 6636, + "tyczny": 6637, + "Ġegzami": 6638, + "ĠKrzyszto": 6639, + "ĠMosk": 6640, + "ld": 6641, + "Ġsenator": 6642, + "ĠusÅĤyszaÅĤ": 6643, + "ĠpierwszÄħ": 6644, + "ĠmieliÅĽmy": 6645, + "ces": 6646, + "ĠmaÅĤych": 6647, + "Ġwice": 6648, + "Ġdużej": 6649, + "ĠdużÄħ": 6650, + "ĠKaczy": 6651, + "Ġmecz": 6652, + "Ġzaplan": 6653, + "Ġprzech": 6654, + "Ġprzegra": 6655, + "Ġkontek": 6656, + "ĠWY": 6657, + "dyj": 6658, + "ĠswÄħ": 6659, + "Ġnego": 6660, + "Ġpodmiotom": 6661, + "ĠubiegÅĤ": 6662, + "Ru": 6663, + "dujÄħ": 6664, + "Ġpokój": 6665, + "Ġpodwyż": 6666, + "Ġprzedstawie": 6667, + "Ġmaksym": 6668, + "niaÅĤy": 6669, + "Ġareszt": 6670, + "ath": 6671, + "ĠCiebie": 6672, + "szeÄĩ": 6673, + "Ġwypadek": 6674, + "Ġeksplo": 6675, + "ĠpracowaÅĤ": 6676, + "lonego": 6677, + "ciwie": 6678, + "ĠTrybun": 6679, + "35": 6680, + "Ġboku": 6681, + "ĠwspaniaÅĤ": 6682, + "liwych": 6683, + "ĠdziÄĻkujÄĻ": 6684, + "Ġchmu": 6685, + "skimi": 6686, + "Ġzegar": 6687, + "ĠNajwyż": 6688, + "Ġmieszkanie": 6689, + "Ġnag": 6690, + "ĠWiÄĻ": 6691, + "sch": 6692, + "Ġdram": 6693, + "Ġtabli": 6694, + "Ġża": 6695, + "Ġprzerw": 6696, + "met": 6697, + "Ġpyt": 6698, + "ĠczekaÄĩ": 6699, + ".:": 6700, + "ĠwieÅĽ": 6701, + "Ġbieg": 6702, + "Ġdziwne": 6703, + "Ġsystemie": 6704, + "zon": 6705, + "ĠnajczÄĻÅĽciej": 6706, + "ĠpatrzyÅĤ": 6707, + "rzyli": 6708, + "Ġdrzewa": 6709, + "ĠszansÄĻ": 6710, + "encji": 6711, + "Kilka": 6712, + "Ġodbiera": 6713, + "Ġzatrudni": 6714, + "Ġrestaura": 6715, + "Ġproste": 6716, + "Ġuroczy": 6717, + "szona": 6718, + "ĠJestem": 6719, + "Ġpowietrzu": 6720, + "gent": 6721, + "scypli": 6722, + "szpa": 6723, + "ĠzrozumiaÅĤ": 6724, + "ĠwÅĤaÅĽcicielom": 6725, + "ĠÅĽwietle": 6726, + "ĠzÅĤe": 6727, + "karz": 6728, + "ÅĤek": 6729, + "tujÄħ": 6730, + "ame": 6731, + "Lecz": 6732, + "ĠznalazÅĤa": 6733, + "Ġhipo": 6734, + "Ġ000": 6735, + "Ġpodko": 6736, + "Ġsprzeciw": 6737, + "Ġsprób": 6738, + "Ġwybi": 6739, + "Ġzajmuje": 6740, + "ĠSzko": 6741, + "Ġautomaty": 6742, + "ĠKul": 6743, + "Ġobja": 6744, + "ĠwÅĤaÅĽciciel": 6745, + "Ġurucho": 6746, + "pina": 6747, + "Ġbrata": 6748, + "ĠkoÅĦczy": 6749, + "usa": 6750, + "Ġfilmu": 6751, + "ĠprzesÅĤu": 6752, + "ĠJaro": 6753, + "Ġokno": 6754, + "ĠCentrum": 6755, + "Ġwojska": 6756, + "ĠprzeciÄĻ": 6757, + "Ġprzedstawia": 6758, + "ury": 6759, + "Ġtygodnie": 6760, + "ĠkażdÄħ": 6761, + "godne": 6762, + "Ġmama": 6763, + "Ġnapo": 6764, + "Ġzachwy": 6765, + "Ġnagro": 6766, + "ralnej": 6767, + "Ġ...": 6768, + "ĠkoÅĽcioÅĤa": 6769, + "anek": 6770, + "ĠksiÄĻży": 6771, + "owska": 6772, + "ĠwysÅĤa": 6773, + "ĠrÄħk": 6774, + "Ġchoroby": 6775, + "ĠdziaÅĤanie": 6776, + "Sze": 6777, + "ĠpotrafiÅĤ": 6778, + "Ġprzygotowawcze": 6779, + "Ġwycie": 6780, + "Mój": 6781, + "Ġostatecznie": 6782, + "Ġuko": 6783, + "Ġudzie": 6784, + "ralny": 6785, + "stÄħpiÅĤ": 6786, + "zda": 6787, + "Ġpost": 6788, + "kanaÅĽcie": 6789, + "Ġwspomina": 6790, + "onor": 6791, + "Ġutrzymy": 6792, + "ĠÅĤóżku": 6793, + "Ġkli": 6794, + "Si": 6795, + "Ġorygi": 6796, + "ĠÅĽmiertel": 6797, + "ĠzmianÄĻ": 6798, + "ĠmyÅĽlÄħ": 6799, + "ĠinnÄħ": 6800, + "Ġniezn": 6801, + "ĠznajdujÄħ": 6802, + "ĠWscho": 6803, + "Ġobi": 6804, + "Ġrzeki": 6805, + "Ġktóremu": 6806, + "Ġdolarów": 6807, + "oważ": 6808, + "ĠwyjÅĽcia": 6809, + "Ġpostu": 6810, + "Ġrozkaz": 6811, + "Ġ300": 6812, + "peri": 6813, + "Ġforma": 6814, + "ĠchwilÄħ": 6815, + "Skoro": 6816, + "Rz": 6817, + "Ġjezi": 6818, + "Ġtest": 6819, + "Ġwskazanej": 6820, + "Ġ2005": 6821, + "Ġzabija": 6822, + "gólnie": 6823, + "Ġniewol": 6824, + "ĠSenatu": 6825, + "sarz": 6826, + "ĠzÄĻby": 6827, + "Ġtwoja": 6828, + "Ġintensyw": 6829, + "Ġrodzinie": 6830, + "Ġniepraw": 6831, + "Ġkrólew": 6832, + "ĠBez": 6833, + "Ġpodzi": 6834, + "ĠspojrzaÅĤa": 6835, + "mani": 6836, + "żynie": 6837, + "Ġnieko": 6838, + "Ġkrzyw": 6839, + "ĠHer": 6840, + "czÄħcych": 6841, + "ctwo": 6842, + "olo": 6843, + "pen": 6844, + "ĠGór": 6845, + "ĠoddziaÅĤy": 6846, + "ĠkoÅĽ": 6847, + "Äĩmi": 6848, + "Chociaż": 6849, + "Ġpodróży": 6850, + "Ġzba": 6851, + "rÄĻb": 6852, + "Ġodczy": 6853, + "ĠudziaÅĤu": 6854, + "Ġpierwo": 6855, + "Ġwszech": 6856, + "zujÄħc": 6857, + "Ġrezul": 6858, + "Ġdoda": 6859, + "encie": 6860, + "ĠRosja": 6861, + "ĠzapytaÄĩ": 6862, + "Ġparu": 6863, + "Ġzapytaniu": 6864, + "Ġgroma": 6865, + "ĠMon": 6866, + "Ġliczy": 6867, + "ĠstanÄĻ": 6868, + "Ġzachowania": 6869, + "cielem": 6870, + "ĠchÅĤopak": 6871, + "ralne": 6872, + "ĠwodÄħ": 6873, + "óp": 6874, + "rotnie": 6875, + "Ġzapowie": 6876, + "ĠPraw": 6877, + "ĠhistoriÄĻ": 6878, + "Ġbrzegu": 6879, + "ĠpiÄħtek": 6880, + "Ġżony": 6881, + "ĠTwoje": 6882, + "ĠklÄĻ": 6883, + "ĠdźwiÄĻk": 6884, + "Ġkasy": 6885, + "twarza": 6886, + "ĠczujÄĻ": 6887, + "ĠTra": 6888, + "Ġkażde": 6889, + "Ġspowod": 6890, + "oku": 6891, + "Ġbrwi": 6892, + "ĠotworzyÅĤ": 6893, + "Zoba": 6894, + "Ġzdania": 6895, + "Ġtamtej": 6896, + "ĠMiejskÄħ": 6897, + "dnego": 6898, + "ĠtysiÄħce": 6899, + "ĠSch": 6900, + "ĠMusi": 6901, + "dnym": 6902, + "Ġsensie": 6903, + "Ġgorzej": 6904, + "Ġtwierdzi": 6905, + "kowaÅĤo": 6906, + "ÅĤki": 6907, + "ĠcenÄĻ": 6908, + "Ġnieod": 6909, + "ĠKomis": 6910, + "zjÄĻ": 6911, + "ĠwyglÄħdaÅĤ": 6912, + "ĠPUDZIA": 6913, + "kowanie": 6914, + "Ġbrakuje": 6915, + "ĠspoÅĤecznych": 6916, + "Ġopad": 6917, + "Ġprzyjm": 6918, + "Zam": 6919, + "Ġenerge": 6920, + "ĠludnoÅĽci": 6921, + "ĠpoglÄħd": 6922, + "ĠpeÅĤno": 6923, + "ĠzÅĤego": 6924, + "----": 6925, + "ĠZiemi": 6926, + "Ġwzajem": 6927, + "prawdzie": 6928, + "niejszym": 6929, + "nta": 6930, + "Ġprzyro": 6931, + "ĠZdrowia": 6932, + "olat": 6933, + "Ġprzyzn": 6934, + "Ġwnioski": 6935, + "Ġswoimi": 6936, + "dnÄħ": 6937, + "Podobnie": 6938, + "Ġokolicy": 6939, + "brew": 6940, + "Pewnie": 6941, + "ĠdosyÄĩ": 6942, + "ĠsÅĤyszÄĻ": 6943, + "Ġwzrostu": 6944, + "cesz": 6945, + "wicy": 6946, + "Ġopubli": 6947, + "Ġunika": 6948, + "ĠprÄĻdkoÅĽci": 6949, + "ĠprzyjÄħÄĩ": 6950, + "Ġwyobraz": 6951, + "Ġwyborach": 6952, + "ĠodpowiedzieÄĩ": 6953, + "ĠwytÅĤuma": 6954, + "Ġprojekcie": 6955, + "lety": 6956, + "Ġpodlega": 6957, + "Ġskompli": 6958, + "Ġumiera": 6959, + "ĠwstÄĻp": 6960, + "ĠGospodar": 6961, + "ĠdziaÅĤaÄĩ": 6962, + "niom": 6963, + "ĠmÄĻżczyzny": 6964, + "Ġboj": 6965, + "ĠNau": 6966, + "GÅĤos": 6967, + "ĠÅĽwiadomoÅĽÄĩ": 6968, + "Ġnazwisko": 6969, + "kaj": 6970, + "linie": 6971, + "ĠGminÄĻ": 6972, + "Ġinfra": 6973, + "ĠzawoÅĤaÅĤ": 6974, + "Ġis": 6975, + "kur": 6976, + "Ġżadne": 6977, + "Ġniepew": 6978, + "kÅĤady": 6979, + "Ġimpre": 6980, + "rator": 6981, + "pka": 6982, + "Ġradi": 6983, + "Ġprezesa": 6984, + "Ġgen": 6985, + "szeniu": 6986, + "Ġkwoty": 6987, + "Ġpowodów": 6988, + "Ġzachodni": 6989, + "soby": 6990, + "Ġodz": 6991, + "Ġgrub": 6992, + "laÅĤ": 6993, + "Ġwiatr": 6994, + "ĠCiÄĻ": 6995, + "ĠukoÅĦ": 6996, + "ĠkomuÅĽ": 6997, + "ĠPlat": 6998, + "ĠstanÄħÅĤ": 6999, + "rodÄĻ": 7000, + "dro": 7001, + "Ġpowoduje": 7002, + "ĠmÄĻżczyźni": 7003, + "tetu": 7004, + "ĠpokazaÄĩ": 7005, + "Oba": 7006, + "niajÄħc": 7007, + "Ġbezrobo": 7008, + "Ġrzuca": 7009, + "Or": 7010, + "Ġsypi": 7011, + "Ġrzadko": 7012, + "Ġmodel": 7013, + "Ġkontrol": 7014, + "kowskiego": 7015, + "ĠpoznaÄĩ": 7016, + "ü": 7017, + "Ġpowiecie": 7018, + "Ġwersji": 7019, + "Ġprzywo": 7020, + "Ġrodzin": 7021, + "noty": 7022, + "czkÄħ": 7023, + "ĠPUDZIAN": 7024, + "ell": 7025, + "eth": 7026, + "nina": 7027, + "Ġbylo": 7028, + "Ġkiedykolwiek": 7029, + "ĠÅĤam": 7030, + "czech": 7031, + "ografi": 7032, + "zaÄĩ": 7033, + "An": 7034, + "Ġregular": 7035, + "Ġreszta": 7036, + "Ġbólu": 7037, + "Ġźró": 7038, + "jad": 7039, + "Ġżydow": 7040, + "Ġlot": 7041, + "ĠwejÅĽÄĩ": 7042, + "ÅĤożyÅĤ": 7043, + "Ġodmówi": 7044, + "ĠksiÄħżÄĻ": 7045, + "ĠodlegÅĤoÅĽci": 7046, + "ĠbyÅĤaby": 7047, + "Ġpers": 7048, + "czonego": 7049, + "ĠFinans": 7050, + "ĠMan": 7051, + "Ġgotów": 7052, + "Ġpalce": 7053, + "ĠdowiedzieÄĩ": 7054, + "ĠniechÄĻ": 7055, + "Ġstóp": 7056, + "ĠwiÄĻzienia": 7057, + "ĠpodszedÅĤ": 7058, + "ĠNic": 7059, + "Ġporusza": 7060, + "Ġkoszt": 7061, + "Ġrapor": 7062, + "Ġczytel": 7063, + "ĠchÄĻtnie": 7064, + "ĠTom": 7065, + "ĠRzym": 7066, + "ĠprzejÅĽÄĩ": 7067, + "Ġposiedzenia": 7068, + "Ġdecyzja": 7069, + "Ġwykrzy": 7070, + "Ġterro": 7071, + "atak": 7072, + "Ġopo": 7073, + "á": 7074, + "ByÅĤy": 7075, + "Ġnarko": 7076, + "Ġswym": 7077, + "Ġwiec": 7078, + "Wystar": 7079, + "Należy": 7080, + "dgo": 7081, + "Ġnikomu": 7082, + "ĠOczywiÅĽcie": 7083, + "Ġpromo": 7084, + "ĠtrwaÅĤ": 7085, + "Ġwczes": 7086, + "Ġuczniów": 7087, + "Ġkuch": 7088, + "ĠPat": 7089, + "Ġsfor": 7090, + "rzec": 7091, + "NE": 7092, + "Ġczterdzie": 7093, + "%,": 7094, + "Ġruszy": 7095, + "Ġobra": 7096, + "Ġprezent": 7097, + "Ġkonsekwen": 7098, + "ĠâĢ¢": 7099, + "Ġ190": 7100, + "ĠprowadziÄĩ": 7101, + "Ġniedawno": 7102, + "Ġteat": 7103, + "ĠtysiÄħc": 7104, + "tycznego": 7105, + "pach": 7106, + "Ġprzekazy": 7107, + "Tra": 7108, + "Ġpozostaje": 7109, + "Ġwóz": 7110, + "Ġcodziennie": 7111, + "Ġwielkich": 7112, + "ĠBryta": 7113, + "bÅĤa": 7114, + "SÅĤu": 7115, + "Ġzachowanie": 7116, + "rozu": 7117, + "rin": 7118, + "Ġwoda": 7119, + "ĠdobrÄħ": 7120, + "Ġwyczer": 7121, + "ĠlÄħd": 7122, + "ĠpotrafiÄħ": 7123, + "mujÄħc": 7124, + "Tutaj": 7125, + "Ġpokazuje": 7126, + "Pie": 7127, + "ÅĦstwem": 7128, + "Ġzrealiz": 7129, + "ĠwÅĤad": 7130, + "Ġzdaje": 7131, + "bin": 7132, + "Ġzmy": 7133, + "pas": 7134, + "Ġpola": 7135, + "ĠPrawo": 7136, + "ĠosobÄĻ": 7137, + "ĠosobÄħ": 7138, + "Ġham": 7139, + "ChÅĤo": 7140, + "Jo": 7141, + "ĠsiÅĤÄĻ": 7142, + "wiata": 7143, + "ĠSA": 7144, + "lane": 7145, + "ĠObywat": 7146, + "czce": 7147, + "ĠtÅĤum": 7148, + "ĠwspóÅĤprac": 7149, + "dzajÄħc": 7150, + "ris": 7151, + "Ġgrz": 7152, + "Ġubo": 7153, + "Ġprzet": 7154, + "Ġpowyżej": 7155, + "Później": 7156, + "ĠDobrze": 7157, + "Ġlekarza": 7158, + "ÅĤudni": 7159, + "Ġwielkiej": 7160, + "dowaÅĤy": 7161, + "ĠpamiÄĻta": 7162, + "ĠprzyznaÄĩ": 7163, + "lian": 7164, + "Gra": 7165, + "fery": 7166, + "ĠokrÄħ": 7167, + "Ġwojewo": 7168, + "ĠwyjaÅĽnia": 7169, + "dawaÅĤo": 7170, + "ĠzabiÄĩ": 7171, + "Ġpewnych": 7172, + "fon": 7173, + "Ġmm": 7174, + "Ġszklan": 7175, + "Ġamb": 7176, + "ĠzaczÄħÄĩ": 7177, + "mujÄħ": 7178, + "Ġpodejrze": 7179, + "Ġnauczyciel": 7180, + "Ġsuger": 7181, + "Ġcha": 7182, + "not": 7183, + "Ġserwi": 7184, + "Ġbram": 7185, + "Ġkwiat": 7186, + "Ġfanta": 7187, + "Ġpiosen": 7188, + "bil": 7189, + "bek": 7190, + "rowie": 7191, + "Ġprzypadkach": 7192, + "ĠobsÅĤu": 7193, + "Ġfunkcji": 7194, + "Ġniektórzy": 7195, + "Ġzeby": 7196, + "Ġudowo": 7197, + "ĠprzyznaÅĤ": 7198, + "ĠpodkreÅĽla": 7199, + "niÅĤy": 7200, + "rodzi": 7201, + "Ġspecjalnie": 7202, + "Ġgrun": 7203, + "ĠFor": 7204, + "Ġdużym": 7205, + "skach": 7206, + "Ġwydarzenia": 7207, + "ĠzatrzymaÅĤ": 7208, + "Ġnast": 7209, + "Ġgrzy": 7210, + "ĠprzyszedÅĤ": 7211, + "Ġwyprze": 7212, + "ĠprzyszÅĤoÅĽÄĩ": 7213, + "ĠÅĽwiadczeÅĦ": 7214, + "ĠumiejÄĻtnoÅĽci": 7215, + "Ġprzeja": 7216, + "cham": 7217, + "Ġsprawia": 7218, + "kracza": 7219, + "Ġprzetar": 7220, + "Ġjasno": 7221, + "ĠdÄħ": 7222, + "żyÅĤy": 7223, + "Ġprzywód": 7224, + "ĠciemnoÅĽci": 7225, + "laty": 7226, + "ĠuznaÅĤ": 7227, + "Ġreprezenta": 7228, + "90": 7229, + "tnoÅĽÄĩ": 7230, + "Ġpoże": 7231, + "ĠżebyÅĽ": 7232, + "Ġuwol": 7233, + "Ġtwoim": 7234, + "Ġzag": 7235, + "ĠJor": 7236, + "ĠspeÅĤniaÅĤoby": 7237, + "pto": 7238, + "Ġpóźno": 7239, + "pelu": 7240, + "Ġskali": 7241, + "Ġscen": 7242, + "ĠdodaÄĩ": 7243, + "baty": 7244, + "ĠmaÅĤa": 7245, + "dÅĤugo": 7246, + "dzanie": 7247, + "DA": 7248, + "derni": 7249, + "Ġfal": 7250, + "Ġbank": 7251, + "Pierwszy": 7252, + "mocy": 7253, + "kÅĤe": 7254, + "Ġbiura": 7255, + "ÅĦcz": 7256, + "pii": 7257, + "jechaÅĤa": 7258, + "Ġdostanie": 7259, + "Ġrozmi": 7260, + "Ġryn": 7261, + "Ġukrai": 7262, + "nen": 7263, + "km": 7264, + "Ġ2001": 7265, + "owskiej": 7266, + "ĠdaÅĤo": 7267, + "Ġżon": 7268, + "Ġsocjali": 7269, + "tanie": 7270, + "ĠUrzÄĻ": 7271, + "Ġprocesu": 7272, + "Ġtera": 7273, + "ĠniedzielÄĻ": 7274, + "mac": 7275, + "ĠprzemysÅĤ": 7276, + "Wz": 7277, + "die": 7278, + "Ġpiw": 7279, + "szczone": 7280, + "Ġopieku": 7281, + "MiaÅĤa": 7282, + "ĠinformacjÄĻ": 7283, + "Najpierw": 7284, + "Ġrównowa": 7285, + "Ġpostanowie": 7286, + "Ġkapitan": 7287, + "ĠMag": 7288, + "ĠPier": 7289, + "ĠJohn": 7290, + "Ġ36": 7291, + "Ġcele": 7292, + "lad": 7293, + "Ġstopnia": 7294, + "Ġpremiera": 7295, + "ĠÅ»e": 7296, + "owanymi": 7297, + "lki": 7298, + "Ġdodatku": 7299, + "Ġeli": 7300, + "ĠwÄħt": 7301, + "oo": 7302, + "Ġbedzie": 7303, + "Ġuchy": 7304, + "jciec": 7305, + "Ġmono": 7306, + "Kom": 7307, + "Ġdodatkowo": 7308, + "ĠoÅĽwiet": 7309, + "ĠGene": 7310, + "ning": 7311, + "Masz": 7312, + "Ġdodatkowe": 7313, + "Ġnajlepsze": 7314, + "ose": 7315, + "rzaÅĤy": 7316, + "Rozumiem": 7317, + "liwym": 7318, + "Raz": 7319, + "Ġkot": 7320, + "Ġwaka": 7321, + "Ġkompeten": 7322, + "BÄĻ": 7323, + "Ġskra": 7324, + "ĠTar": 7325, + "ĠmieszkaÅĦcy": 7326, + "UR": 7327, + "nocy": 7328, + "Ġplecami": 7329, + "Ġokru": 7330, + "Ġrzym": 7331, + "ĠkilkanaÅĽcie": 7332, + "niak": 7333, + "ĠupÅĤy": 7334, + "Ġinsta": 7335, + "ĠKomi": 7336, + "Ġlekar": 7337, + "Ġpowtarza": 7338, + "Ġkilometrów": 7339, + "Ġpomimo": 7340, + "Ġpog": 7341, + "rez": 7342, + "Ġwari": 7343, + "ĠPR": 7344, + "Ġkolan": 7345, + "Ġprzeszko": 7346, + "cek": 7347, + "Ġminimal": 7348, + "Ġtelewizji": 7349, + "ĠCO": 7350, + "SÅĤy": 7351, + "wiaÅĤa": 7352, + "Ġunij": 7353, + "Ġszereg": 7354, + "Ġbiznes": 7355, + "ĠtaÅĦ": 7356, + "ĠprzeszedÅĤ": 7357, + "Ġton": 7358, + "Ġkredyt": 7359, + "Å»eby": 7360, + "ĠsiÅĤÄħ": 7361, + "żby": 7362, + "ĠNiemczech": 7363, + "ven": 7364, + "Ġtonem": 7365, + "Ġdecyzje": 7366, + "niÄĻciem": 7367, + "ĠMc": 7368, + "ĠwalczyÄĩ": 7369, + "dziesiÄĻciu": 7370, + "Ġzmierza": 7371, + "ĠGdaÅĦ": 7372, + "IS": 7373, + "JednoczeÅĽnie": 7374, + "Ġwieczór": 7375, + "Dwa": 7376, + "ologii": 7377, + "ĠMia": 7378, + "ĠbudowÄĻ": 7379, + "Ġgimna": 7380, + "Ġzrezygn": 7381, + "ĠAnto": 7382, + "Ġpolu": 7383, + "Ġagen": 7384, + "Ġnajważniejsze": 7385, + "ĠPolacy": 7386, + "Ġosa": 7387, + "Ġ2019": 7388, + "ĠposiÅĤ": 7389, + "zydent": 7390, + "ĠsÅĤoÅĦca": 7391, + "ĠpoÅĽle": 7392, + "ght": 7393, + "klaski": 7394, + "Ġatrak": 7395, + "Ġtekst": 7396, + "Ġzapa": 7397, + "LA": 7398, + "lÄħd": 7399, + "pul": 7400, + "zdów": 7401, + "Ġwystawi": 7402, + "ĠgwaÅĤtownie": 7403, + "wny": 7404, + "ĠÅĽli": 7405, + "sur": 7406, + "fia": 7407, + "Ġdomów": 7408, + "Ġwybór": 7409, + "Ġargument": 7410, + "Ġbol": 7411, + "Ġbog": 7412, + "ĠwyszÅĤa": 7413, + "dowaÅĤo": 7414, + "Ġwskazuje": 7415, + "czoÅĽci": 7416, + "styki": 7417, + "rona": 7418, + "ĠKsiÄĻ": 7419, + "los": 7420, + "Ġjedynym": 7421, + "Ġpisto": 7422, + "czekaÄĩ": 7423, + "33": 7424, + "Ġtraktu": 7425, + "Wreszcie": 7426, + "Ġdobrej": 7427, + "ĠzakÅĤada": 7428, + "Ġzarabia": 7429, + "niczej": 7430, + "rzuca": 7431, + "Ġszefa": 7432, + "ĠpowiÄħ": 7433, + "ĠliczbÄĻ": 7434, + "Pu": 7435, + "mierz": 7436, + "Ġwyprowa": 7437, + "Ġinspek": 7438, + "Ġwto": 7439, + "Ġpusty": 7440, + ");": 7441, + "Ġpotrzebuje": 7442, + "Ġwniosków": 7443, + "Ġskrzyż": 7444, + "Szy": 7445, + "Problem": 7446, + "Ġsamochodów": 7447, + "Ġstart": 7448, + "Ġwspólnie": 7449, + "Ġdrzwiach": 7450, + "kowany": 7451, + "ĠRom": 7452, + "Ġdokument": 7453, + "Ġefekt": 7454, + "ĠpozwoliÄĩ": 7455, + "ckÄħ": 7456, + "dl": 7457, + "ĠspóÅĤdziel": 7458, + "torem": 7459, + "Ġ2003": 7460, + "ĠobciÄħ": 7461, + "Ġporównaniu": 7462, + "ĠochotÄĻ": 7463, + "ĠÅĤÄħcznie": 7464, + "ĠStu": 7465, + "ĠrÄĻkach": 7466, + "Ġskraj": 7467, + "Ry": 7468, + "Jaki": 7469, + "Ġżywo": 7470, + "stÄĻpujemy": 7471, + "Ġpunktów": 7472, + "Ġtj": 7473, + "ĠwielkoÅĽci": 7474, + "Oklaski": 7475, + "Ġbież": 7476, + "ĠleżÄħ": 7477, + "ĠDem": 7478, + "dÅĤo": 7479, + "ĠPer": 7480, + "lie": 7481, + "ĠponiedziaÅĤek": 7482, + "Ġwiek": 7483, + "Ġmandat": 7484, + "Ġmedia": 7485, + "Ġdam": 7486, + "ĠwewnÄħtrz": 7487, + "ĠkoÅĤ": 7488, + "Ġfinansowych": 7489, + "Ġrozum": 7490, + "Ġnadzor": 7491, + "Ġzdarza": 7492, + "niÅĤo": 7493, + "Ġpolitycznych": 7494, + "Ġtrudne": 7495, + "Tyle": 7496, + "ryj": 7497, + "ĠÅļrod": 7498, + "Ġdefini": 7499, + "ĠwydaÅĤ": 7500, + "Ġprowadzenia": 7501, + "Ġodpo": 7502, + "niesieniu": 7503, + "Ġsocjal": 7504, + "Ġgmina": 7505, + "Ġzbliża": 7506, + "ÅĤuje": 7507, + "Ġmundu": 7508, + "ĠkimÅĽ": 7509, + "Przypom": 7510, + "brze": 7511, + "Ġmeta": 7512, + "Ġprzechodzi": 7513, + "Ġciekawe": 7514, + "Ġwojna": 7515, + "ĠsprzÄĻt": 7516, + "kanie": 7517, + "Ġjesie": 7518, + "Ġwydatków": 7519, + "Ġnajszyb": 7520, + "lania": 7521, + "ĠmiesiÄĻ": 7522, + "razy": 7523, + "ĠSpoÅĤe": 7524, + "Ġakcep": 7525, + "ĠbÅĤa": 7526, + "stoÅĽci": 7527, + "Ġrobot": 7528, + "mm": 7529, + "Ġostro": 7530, + "Ġcharak": 7531, + "ĠżaÅĤ": 7532, + "Ġolej": 7533, + "atali": 7534, + "Ġzapra": 7535, + "Ġwiny": 7536, + "Ġprecy": 7537, + "Ġwojewództwie": 7538, + "Ġracji": 7539, + "jechali": 7540, + "ĠjakichÅĽ": 7541, + "gÅĤos": 7542, + "graf": 7543, + "Ġwsparcia": 7544, + "ĠWoje": 7545, + "ĠWiem": 7546, + "cow": 7547, + "ĠsobotÄĻ": 7548, + "Ġdróg": 7549, + "Ġodnale": 7550, + "Ġwykonaw": 7551, + "tywa": 7552, + "Ġusi": 7553, + "ĠÅģodzi": 7554, + "Ġprawdy": 7555, + "ĠzdjÄĻcie": 7556, + "Ġodpowiednio": 7557, + "Ġkomis": 7558, + "omos": 7559, + "anem": 7560, + "Ġsnu": 7561, + "dnej": 7562, + "ĠAka": 7563, + "ĠfunkcjÄĻ": 7564, + "ĠobsÅĤugi": 7565, + "Ġogromne": 7566, + "Ġzza": 7567, + "Ġtale": 7568, + "Ġproblemem": 7569, + "Ser": 7570, + "Ġodrobi": 7571, + "Ġskorzysta": 7572, + "Ġoceny": 7573, + "Ġeduka": 7574, + "Ġszczerze": 7575, + "ĠlubiÄĻ": 7576, + "Ġpary": 7577, + "dium": 7578, + "ĠChry": 7579, + "niam": 7580, + "jusz": 7581, + "Ġspoży": 7582, + "szar": 7583, + "ziem": 7584, + "ĠbyÅĽ": 7585, + "ĠrozmowÄĻ": 7586, + "ematy": 7587, + "czaÅĤo": 7588, + "Ġsubstan": 7589, + "Ġnatury": 7590, + "ranie": 7591, + "ĠdziaÅĤo": 7592, + "ĠMaÅĤ": 7593, + "Bu": 7594, + "ĠpokrÄĻ": 7595, + "Ġzato": 7596, + "rusa": 7597, + "ĠCzer": 7598, + "ĠKoÅĽcioÅĤa": 7599, + "mit": 7600, + "ĠzwÅĤo": 7601, + "ĠczÄĻÅĽciÄħ": 7602, + "Ġbyle": 7603, + "Ġprzedstawiciel": 7604, + "Ġprosi": 7605, + "Ġtwojej": 7606, + "DDDD": 7607, + "Ġwyba": 7608, + "Ġkoronawi": 7609, + "Ġweek": 7610, + "Ġcios": 7611, + "kl": 7612, + "Ġuzbro": 7613, + "ĠNew": 7614, + "ĠuÅĤat": 7615, + "ÅĽwie": 7616, + "Ġskaz": 7617, + "waÅĤam": 7618, + "Ġmeczu": 7619, + "Ġprojektów": 7620, + "cisz": 7621, + "sÅĤych": 7622, + "niesienie": 7623, + "ĠrozporzÄħdzenia": 7624, + "Ġdyplom": 7625, + "ralnych": 7626, + "ĠwÄĻd": 7627, + "ÅĤanie": 7628, + "bla": 7629, + "ĠQu": 7630, + "Am": 7631, + "bienie": 7632, + "Ġrzeź": 7633, + "ĠZam": 7634, + "ĠwidziaÅĤa": 7635, + "stko": 7636, + "Ġabsolutnie": 7637, + "ĠwolnoÅĽÄĩ": 7638, + "âĢ¢": 7639, + "cyfi": 7640, + "skaÄĩ": 7641, + "Ġstrach": 7642, + "ĠÅĽwietnie": 7643, + "ĠwÅĤadzÄĻ": 7644, + "ĠpoczÄħtek": 7645, + "ĠpostanowiÅĤ": 7646, + "kiedy": 7647, + "fera": 7648, + "Ġumi": 7649, + "ĠszczególnoÅĽci": 7650, + "ĠosÅĤa": 7651, + "knie": 7652, + "Ġauta": 7653, + "cjona": 7654, + "ĠkobietÄĻ": 7655, + "Ġokresu": 7656, + "ĠWielkiej": 7657, + "ĠkapitaÅĤ": 7658, + "rzona": 7659, + "ruje": 7660, + "Ġupra": 7661, + "BA": 7662, + "Ġautobus": 7663, + "Ġnosi": 7664, + "bij": 7665, + "ĠsamorzÄħdu": 7666, + "Ġdużych": 7667, + "ĠprzekonaÄĩ": 7668, + "dzimy": 7669, + "Ġbogat": 7670, + "Ġwysokie": 7671, + "Ġwyróż": 7672, + "zów": 7673, + "stÄħpiÄĩ": 7674, + "glÄħdajÄħc": 7675, + "Ġpias": 7676, + "Ġstatku": 7677, + "Ġprzesy": 7678, + "Ġstare": 7679, + "ĠkóÅĤ": 7680, + "cisnÄħÅĤ": 7681, + "baÄĩ": 7682, + "ĠAnna": 7683, + "Ġudziela": 7684, + "ĠÅ»ydów": 7685, + "Ġprawej": 7686, + "Ġzaatak": 7687, + "Ġwiedzieli": 7688, + "Dziewczy": 7689, + "ĠidÄħ": 7690, + "Ġpogar": 7691, + "Ġtrudem": 7692, + "ĠczekaÅĤ": 7693, + "Ġformy": 7694, + "dzej": 7695, + "ciÅĤo": 7696, + "nau": 7697, + "ĠobojÄĻ": 7698, + "Ġstrachu": 7699, + "Ġprowin": 7700, + "Ġproduktów": 7701, + "rok": 7702, + "nosiÄĩ": 7703, + "ĠprzyjÄħÅĤ": 7704, + "ĠstrzaÅĤ": 7705, + "ĠwysÅĤu": 7706, + "Ġprzystan": 7707, + "Ġwielka": 7708, + "bol": 7709, + "ĠurzÄĻdu": 7710, + "Ġszta": 7711, + "Ġzamiesz": 7712, + "bami": 7713, + "Ġnacze": 7714, + "ĠzachowaÄĩ": 7715, + "Ġsezonie": 7716, + "atecznie": 7717, + "czonym": 7718, + "ĠradÄĻ": 7719, + "dziaÅĤam": 7720, + "ĠodpowiedzialnoÅĽci": 7721, + "Ġcisza": 7722, + "Ġzakresu": 7723, + "Ġprodukt": 7724, + "ĠKazi": 7725, + "ori": 7726, + "Ġzastanowi": 7727, + "Ġduża": 7728, + "Ġprzedstawicieli": 7729, + "żonego": 7730, + "ĠAnglii": 7731, + "ĠprzedÅĤu": 7732, + "Ġste": 7733, + "Ġ2020": 7734, + "ĠobecnoÅĽci": 7735, + "Zanim": 7736, + "SK": 7737, + "ĠObywatel": 7738, + "czonej": 7739, + "Ġintere": 7740, + "Ġmówisz": 7741, + "ĠGro": 7742, + "ĠczÄĻÅĽciej": 7743, + "ĠFunduszu": 7744, + "niania": 7745, + "Ġokrop": 7746, + "woka": 7747, + "stoj": 7748, + "ĠmogÅĤaby": 7749, + "Ġanaliz": 7750, + "Ġzarobi": 7751, + "Ġdopu": 7752, + "stycznego": 7753, + "Ġwykop": 7754, + "Ġpsa": 7755, + "³": 7756, + "Ġzli": 7757, + "stanie": 7758, + "ĠCe": 7759, + "Ġds": 7760, + "Dzisiaj": 7761, + "Ġniepod": 7762, + "ĠzajÄħÄĩ": 7763, + "Ġfinansów": 7764, + "MuszÄĻ": 7765, + "ĠOn": 7766, + "Ġdokumentów": 7767, + "Ġdostaw": 7768, + "ĠspoÅĤecznoÅĽci": 7769, + "ĠBogu": 7770, + "Ġmetal": 7771, + "ĠNiech": 7772, + "owiska": 7773, + "Ġcharakterze": 7774, + "ĠMinistra": 7775, + "Taki": 7776, + "szczeniu": 7777, + "Ġwysu": 7778, + "tm": 7779, + "Ġszpitalu": 7780, + "Ġsmak": 7781, + "Ġpozby": 7782, + "Ġwykonania": 7783, + "ĠsformuÅĤ": 7784, + "Ġgre": 7785, + "Ġap": 7786, + "wska": 7787, + "ĠbrÄħz": 7788, + "ĠÅĽwiÄħty": 7789, + "lip": 7790, + "ĠopiniÄĻ": 7791, + "Zami": 7792, + "Ġobchodzi": 7793, + "ĠpatrzeÄĩ": 7794, + "Ġtram": 7795, + "EM": 7796, + "Ġudowodni": 7797, + "fr": 7798, + "kajÄħc": 7799, + "ĠwiedziaÅĤem": 7800, + "Ġnauczycieli": 7801, + "Ġlewej": 7802, + "ĠsÅĤyszaÅĤ": 7803, + "fil": 7804, + "Ġprzyspie": 7805, + "scie": 7806, + "Odw": 7807, + "Ġsaty": 7808, + "Ġdwoma": 7809, + "ĠzdobyÅĤ": 7810, + "Ġprawnych": 7811, + "Ġspokoju": 7812, + "Ġpokazy": 7813, + "75": 7814, + "ĠspÅĤa": 7815, + "niczka": 7816, + "menta": 7817, + "sÄĻ": 7818, + "Ġskupi": 7819, + "ling": 7820, + "Ġ2002": 7821, + "Ġzaa": 7822, + "ĠIzra": 7823, + "ĠczuÅĤa": 7824, + "ĠChyba": 7825, + "Ġkompletnie": 7826, + "Ġ33": 7827, + "ĠmruknÄħÅĤ": 7828, + "Ġedukacji": 7829, + "pak": 7830, + "Ġbas": 7831, + "ĠporozmawiaÄĩ": 7832, + "ĠprzejÄĻ": 7833, + "Ġmonitor": 7834, + "Ġinterpe": 7835, + "Ġcos": 7836, + "Ġżyci": 7837, + "czeÅĽniej": 7838, + "Ġprzyjdzie": 7839, + "Ġpogrze": 7840, + "ĠpójÅĽÄĩ": 7841, + "·½ï": 7842, + "Zak": 7843, + "Ġwydaw": 7844, + "·½ï·½ï": 7845, + "Ġrozli": 7846, + "ĠMer": 7847, + "ĠKe": 7848, + "wziÄĻ": 7849, + "ierze": 7850, + "limpij": 7851, + "Obo": 7852, + "Ġnaprzeciw": 7853, + "ĠdÅĤugoÅĽci": 7854, + "Ġwyobraź": 7855, + "ĠsÅĤod": 7856, + "TY": 7857, + "ĠwidzieÄĩ": 7858, + "ĠwiÄĻkszy": 7859, + "Cze": 7860, + "ĠspotkaÄĩ": 7861, + "ĠLin": 7862, + "Ġwielokrotnie": 7863, + "Ġczarne": 7864, + "ĠâĢľ": 7865, + "ĠPaweÅĤ": 7866, + "ĠOs": 7867, + "Ki": 7868, + "ĠprowadzÄħ": 7869, + "Ġtematy": 7870, + "Ġ#": 7871, + "UÅĽmie": 7872, + "nowi": 7873, + "owywaÄĩ": 7874, + "atych": 7875, + "tana": 7876, + "ĠAfry": 7877, + "ĠtrudnoÅĽci": 7878, + "Ġznany": 7879, + "ĠSkarbu": 7880, + "ĠtrzymaÅĤ": 7881, + "ĠfaÅĤszy": 7882, + "Ġwzgó": 7883, + "ĠtrafiÅĤ": 7884, + "dzieliÄĩ": 7885, + "ĠwyciÄħgnÄħÅĤ": 7886, + "eksu": 7887, + "dry": 7888, + "gnÄĻÅĤa": 7889, + "Ġwyborów": 7890, + "ógÅĤ": 7891, + "Ġuspoko": 7892, + "Ġcech": 7893, + "Ġpocie": 7894, + "Samo": 7895, + "wil": 7896, + "Ġodpad": 7897, + "Ġoficer": 7898, + "ĠwÅĤosów": 7899, + "Ġgdybym": 7900, + "Ġâ": 7901, + "ĠsÅĤoÅĦce": 7902, + "Ġdowol": 7903, + "ria": 7904, + "Ġstarego": 7905, + "skawi": 7906, + "Ġpotencjal": 7907, + "Ġ:)": 7908, + "Ġdeszcz": 7909, + "Ġznajomych": 7910, + "Ġpanów": 7911, + "ĠPolak": 7912, + "Ġprofesor": 7913, + "osob": 7914, + "jest": 7915, + "ĠrosnÄħ": 7916, + "erytory": 7917, + "owia": 7918, + "Ġpoto": 7919, + "ĠwystÄĻpuje": 7920, + "aÅĤÄħ": 7921, + "ĠNarodowej": 7922, + "Ġsekund": 7923, + "leniu": 7924, + "Ġzamów": 7925, + "ĠzaczÄĻÅĤo": 7926, + "Ġnajwyraźniej": 7927, + "Ġniezależnie": 7928, + "ĠkawaÅĤek": 7929, + "Ġtelefonu": 7930, + "wÄħtp": 7931, + "ĠogieÅĦ": 7932, + "ĠZS": 7933, + "Ġchodni": 7934, + "ĠkwotÄĻ": 7935, + "bÄĻdzie": 7936, + "Ġznaleźli": 7937, + "regul": 7938, + "Ġwidzisz": 7939, + "Ġmin": 7940, + "99": 7941, + "nież": 7942, + "Ġwskazy": 7943, + "ĠprzyjÄĻcia": 7944, + "Ġpewnej": 7945, + "ĠzmieniÅĤ": 7946, + "IN": 7947, + "Ġleg": 7948, + "ĠmateriaÅĤów": 7949, + "Stwierdzam": 7950, + "ĠbiorÄħc": 7951, + "Ġnaw": 7952, + "ĠskÅĤadni": 7953, + "ĠstoÅĤu": 7954, + "staÅĤy": 7955, + "ĠwejÅĽcia": 7956, + "ĠMichaÅĤ": 7957, + "Ġzbrodni": 7958, + "ĠrozwiÄħzaÅĦ": 7959, + "ĠźródÅĤa": 7960, + "ĠSzwe": 7961, + "Ġmomentu": 7962, + "tt": 7963, + "Ġrelacji": 7964, + "Ġmózgu": 7965, + "Ġduszy": 7966, + "Ġprzedmiotem": 7967, + "ĠMil": 7968, + "ĠFinansów": 7969, + "kajÄħ": 7970, + "Oto": 7971, + "Ġano": 7972, + "wiÄħzy": 7973, + "Ġniemożliwe": 7974, + "Ġspie": 7975, + "ö": 7976, + "Ġpokazu": 7977, + "gas": 7978, + "Ile": 7979, + "liwa": 7980, + "ĠPL": 7981, + "Im": 7982, + "Ġżart": 7983, + "Ġstaran": 7984, + "stana": 7985, + "Ġradzie": 7986, + "Ġpowiat": 7987, + "Ġpolecam": 7988, + "ĠSejmie": 7989, + "Zrobi": 7990, + "Ġdotrze": 7991, + "spodar": 7992, + "Ġprzek": 7993, + "ĠznaÅĤ": 7994, + "żyser": 7995, + "ĠAli": 7996, + "ĠpoÅĤudnie": 7997, + "KiedyÅĽ": 7998, + "ĠmniejszoÅĽci": 7999, + "Ġniesam": 8000, + "Ġprzypadków": 8001, + "Ġpozn": 8002, + "lara": 8003, + "ĠMart": 8004, + "ptu": 8005, + "PO": 8006, + "ĠjechaÄĩ": 8007, + "Ġsan": 8008, + "Ġdzieckiem": 8009, + "Ġwyru": 8010, + "ÅĤym": 8011, + "wszem": 8012, + "Ġfunkcjonowania": 8013, + "Ġdyrektora": 8014, + "ĠwyjaÅĽniÅĤ": 8015, + "ĠskórÄĻ": 8016, + "Ġeksperym": 8017, + "zor": 8018, + "Fa": 8019, + "Ġzauf": 8020, + "Ġżadna": 8021, + "Ġrozmowa": 8022, + "szkÄĻ": 8023, + "ĠprzysÅĤu": 8024, + "Ġweź": 8025, + "CE": 8026, + "dzonej": 8027, + "Ġcena": 8028, + "Ġnormalnie": 8029, + "ÅĤoÅĽÄĩ": 8030, + "ĠpociÄħ": 8031, + "lizacja": 8032, + "ÅĤom": 8033, + "lus": 8034, + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿": 8035, + "mieÅĦ": 8036, + "vo": 8037, + "Ġzarazem": 8038, + "ĠKur": 8039, + "Ġwykry": 8040, + "Ġlepszy": 8041, + "Ġfin": 8042, + "kiet": 8043, + "istor": 8044, + "Ġmuzyki": 8045, + "ĠJapo": 8046, + "ĠutrzymaÄĩ": 8047, + "Cieka": 8048, + "sol": 8049, + "ĠgrÄĻ": 8050, + "ĠgÅĤÄĻbi": 8051, + "Ġzbliż": 8052, + "Ġstal": 8053, + "а": 8054, + "Ġkop": 8055, + "Ġaktor": 8056, + "ĠprzeksztaÅĤ": 8057, + "Ġbibliote": 8058, + "Moja": 8059, + "Trudno": 8060, + "ĠwÅĤasny": 8061, + "Ġprawdziwe": 8062, + "dzieliÅĽmy": 8063, + "Ġumożliwia": 8064, + "Ġplus": 8065, + "ĠpomyÅĽlaÅĤa": 8066, + "Ġtworzy": 8067, + "Ġzorient": 8068, + "jnych": 8069, + "Ġ150": 8070, + "ĠsiÄĻga": 8071, + "Wiesz": 8072, + "ĠPart": 8073, + "ĠÅĽnia": 8074, + "Ġprzypadek": 8075, + "GO": 8076, + "ĠParlam": 8077, + "stal": 8078, + "niego": 8079, + "zem": 8080, + "Ġdziennie": 8081, + "Ġaspek": 8082, + "Ġ38": 8083, + "Ġzamierz": 8084, + "Ġplany": 8085, + "Ġjedyny": 8086, + "czajÄħ": 8087, + "Ġotwarte": 8088, + "Ġfu": 8089, + "ĠjÄĻzyku": 8090, + "WÅĽród": 8091, + "wskiej": 8092, + "poli": 8093, + "ĠprzesÅĤ": 8094, + "ĠGeor": 8095, + "ĠKali": 8096, + "Tro": 8097, + "Ġwspomin": 8098, + "MÄĻżczyzna": 8099, + "Ġ§": 8100, + "ĠpewnÄħ": 8101, + "Ġrozbi": 8102, + "Ġdyscypli": 8103, + "ĠsÅĤużÄħ": 8104, + "ĠHit": 8105, + "Ġuczelni": 8106, + "Ġbr": 8107, + "Ġżadnym": 8108, + "ĠwyjaÅĽniÄĩ": 8109, + "Ġposiedzenie": 8110, + "ĠmyÅĽlaÅĤ": 8111, + "Ġ)": 8112, + "gany": 8113, + "wów": 8114, + "ĠWojcie": 8115, + "Ġdziedzinie": 8116, + "ĠustawÄħ": 8117, + "Ġsrebr": 8118, + "ĠGÅĤów": 8119, + "iery": 8120, + "Ġetapie": 8121, + "Ġdokony": 8122, + "Ġ34": 8123, + "ĠzapewniÄĩ": 8124, + "lka": 8125, + "Minister": 8126, + "cono": 8127, + "gnÄĻ": 8128, + "Ġdole": 8129, + "Ġprzewa": 8130, + "Ġmetody": 8131, + "Ġczwart": 8132, + "cjonu": 8133, + "ĠczoÅĤo": 8134, + "ĠpodziÄĻ": 8135, + "Ġpri": 8136, + "Ġrach": 8137, + "nor": 8138, + "ĠTi": 8139, + "WA": 8140, + "żne": 8141, + "ĠPóÅĤnoc": 8142, + "Ġregional": 8143, + "Ġstarych": 8144, + "ujesz": 8145, + "ĠpoÅĤudniu": 8146, + "ĠwnÄĻt": 8147, + "Ġkoncent": 8148, + "Ġwyli": 8149, + "Ġhotelu": 8150, + "Ġfaktu": 8151, + "zuÅĤ": 8152, + "naÄĩ": 8153, + "Ġpacjentów": 8154, + "Du": 8155, + "ĠpodÅĤodze": 8156, + "ĠBen": 8157, + "Ġobiad": 8158, + "ĠPolicji": 8159, + "ĠchciaÅĤby": 8160, + "Ġodmie": 8161, + "Ġwzmoc": 8162, + "kul": 8163, + "Ġspada": 8164, + "Ġautostra": 8165, + "ĠpisaÅĤ": 8166, + "ĠustawÄĻ": 8167, + "Ġlokali": 8168, + "Ġfunkcjonariu": 8169, + "ĠdoskonaÅĤ": 8170, + "ĠNarodowego": 8171, + "trafi": 8172, + "dowaÅĤa": 8173, + "ĠhaÅĤa": 8174, + "ĠwydarzeÅĦ": 8175, + "Ġinżynie": 8176, + "Ġwiej": 8177, + "ĠKatowi": 8178, + "ĠksiÄħżek": 8179, + "Ġkapita": 8180, + "Ġlit": 8181, + "Ġklientów": 8182, + "szanie": 8183, + "ĠrozpoczÄħÅĤ": 8184, + "ĠszczÄĻÅĽcia": 8185, + "ĠzauważyÄĩ": 8186, + "Powo": 8187, + "Ġczasy": 8188, + "konu": 8189, + "ĠKodek": 8190, + "Ġlekarzy": 8191, + "Ġuzależ": 8192, + "Ġchwil": 8193, + "ĠwidzÄħc": 8194, + "stron": 8195, + "ĠwyjÄħtkowo": 8196, + "ĠdziewiÄĻÄĩ": 8197, + "198": 8198, + "Ġkategorii": 8199, + "ker": 8200, + "Znaj": 8201, + "Ġpropozycji": 8202, + "dwo": 8203, + "ĠznaÄĩ": 8204, + "ĠspoÅĤeczne": 8205, + "Ġdrzwiami": 8206, + "ĠÅĽwiadczenia": 8207, + "Wol": 8208, + "stek": 8209, + "siadÅĤa": 8210, + "Ġzagrożenia": 8211, + "ID": 8212, + "Ġmerytory": 8213, + "ĠwÅĤó": 8214, + "Szanowny": 8215, + "ĠÅĽciÄħg": 8216, + "Ġpodnie": 8217, + "ĠpeÅĤnÄħ": 8218, + "Ġniezna": 8219, + "ĠMal": 8220, + "Ġelektro": 8221, + "ĠwyciÄħga": 8222, + "anÄĻ": 8223, + "Ġtymczasem": 8224, + "Ġ1999": 8225, + "ĠRepubli": 8226, + "Ġnosem": 8227, + "Ġwsparcie": 8228, + "jemu": 8229, + "Ġchwila": 8230, + "Ġryzyko": 8231, + "Ġdebi": 8232, + "racam": 8233, + "Ġposu": 8234, + ".),": 8235, + "ĠpamiÄĻtaÄĩ": 8236, + "Ġkarty": 8237, + "ĠnazwÄĻ": 8238, + "Ġcelów": 8239, + "Ġweso": 8240, + "ĠBiaÅĤoru": 8241, + "Ġdobrych": 8242, + "niejszÄħ": 8243, + "Ġnapi": 8244, + "poko": 8245, + "ĠurzÄħdzenia": 8246, + "MA": 8247, + "Ġostrożnie": 8248, + "Ġobecnej": 8249, + "Ġdokumenty": 8250, + "Ġformu": 8251, + "Ġpróby": 8252, + "Ġgranic": 8253, + "ĠSprawiedliwoÅĽci": 8254, + "ĠOch": 8255, + "ĠzajÄħÅĤ": 8256, + "ciami": 8257, + "ĠMarek": 8258, + "ĠnaÅĤo": 8259, + "Ġzezna": 8260, + "Ġogólnie": 8261, + "Ġkonia": 8262, + "ienia": 8263, + "mowy": 8264, + "ĠÅĤaÅĦcu": 8265, + "ÅĤami": 8266, + "Ġznakomi": 8267, + "czku": 8268, + "dan": 8269, + "Ġziel": 8270, + "Ġfur": 8271, + "ĠobowiÄħzku": 8272, + "wnie": 8273, + "ĠNIE": 8274, + "Ġpowód": 8275, + "Ġulubi": 8276, + "went": 8277, + "niÅĤem": 8278, + "Odpowie": 8279, + "ĠzależnoÅĽci": 8280, + "ĠTen": 8281, + "Ġnaukow": 8282, + "strza": 8283, + "Ġdol": 8284, + "Ġrozmowie": 8285, + "wic": 8286, + "sfak": 8287, + "Ġzagranicznych": 8288, + "ĠprzypomnieÄĩ": 8289, + "ĠPolskÄĻ": 8290, + "ĠstwierdziÄĩ": 8291, + "ĠpodjÄħÅĤ": 8292, + "ĠodpowiedziaÅĤa": 8293, + "ĠKto": 8294, + "olony": 8295, + "ĠchcÄħc": 8296, + "Ġtakimi": 8297, + "Ġstraty": 8298, + "36": 8299, + "ĠwyglÄħdaÅĤa": 8300, + "Ġww": 8301, + "czÄħca": 8302, + "szak": 8303, + "Ġdemon": 8304, + "Ġpilo": 8305, + "Ġmówimy": 8306, + "op": 8307, + "ĠpisaÄĩ": 8308, + "Polska": 8309, + "Ġzasi": 8310, + "Ġfinansowe": 8311, + "Ġgrupie": 8312, + "styn": 8313, + "Ġobserwa": 8314, + "Ġpodwój": 8315, + "trow": 8316, + "conych": 8317, + "Ġtri": 8318, + "Ġspor": 8319, + "ĠźródeÅĤ": 8320, + "szonych": 8321, + "ĠprzeszÅĤo": 8322, + "king": 8323, + "entuje": 8324, + "Ġepo": 8325, + "34": 8326, + "ĠjakoÅĽÄĩ": 8327, + "arni": 8328, + "Ġzary": 8329, + "Ġpanem": 8330, + "Ġgminie": 8331, + "Ġpanowie": 8332, + "Taka": 8333, + "ĠIm": 8334, + "ĠJuż": 8335, + "Fak": 8336, + "KO": 8337, + "dor": 8338, + "Ġregulami": 8339, + "ĠwstrzymaÅĤ": 8340, + "mir": 8341, + "ĠprzedsiÄĻwziÄĻ": 8342, + "lij": 8343, + "Wiele": 8344, + "Spraw": 8345, + "ĠwyÅĤo": 8346, + "ĠwykorzystaÄĩ": 8347, + "Ġalbu": 8348, + "line": 8349, + "ĠwyobraziÄĩ": 8350, + "Ġzabu": 8351, + "Ġmiaste": 8352, + "ĠnajwiÄĻcej": 8353, + "ĠwysokoÅĽÄĩ": 8354, + "ownika": 8355, + "pion": 8356, + "niÄĻciu": 8357, + "szeÅĦ": 8358, + "wiona": 8359, + "Ġrzecznik": 8360, + "Ġpoka": 8361, + "Ġzapomni": 8362, + "Ġidenty": 8363, + "kazaÅĤo": 8364, + "Ġobszarze": 8365, + "oÅĽród": 8366, + "budowy": 8367, + "ĠksiÄħżkÄĻ": 8368, + "ĠMinistrze": 8369, + "Ġschro": 8370, + "ĠkrzyknÄħÅĤ": 8371, + "aÅĤów": 8372, + "The": 8373, + "Ġwprowadzenie": 8374, + "ĠusiÅĤ": 8375, + "rzyd": 8376, + "ĠbraÄĩ": 8377, + "Ġmatematy": 8378, + "Ġprzyjaciel": 8379, + "ĠkazaÅĤ": 8380, + "Ġczarno": 8381, + "tyz": 8382, + "ĠLegi": 8383, + "Ġrozej": 8384, + "leniem": 8385, + "gospodar": 8386, + "Ġodpowiednie": 8387, + "Poczu": 8388, + "Ġnadzwyczaj": 8389, + "Ġkoleż": 8390, + "ome": 8391, + "Ġzwolen": 8392, + "Ġstanow": 8393, + "ĠtÅĤumaczy": 8394, + "Ġfla": 8395, + "ĠpÅĤaciÄĩ": 8396, + "Ġdelikatnie": 8397, + "ĠmówiÅĤem": 8398, + "ĠstraciÅĤ": 8399, + "Ġzarob": 8400, + "ĠIs": 8401, + "legÅĤoÅĽÄĩ": 8402, + "Ġzysk": 8403, + "szajÄħ": 8404, + "Ġszczu": 8405, + "szczeÅĦ": 8406, + "ĠIV": 8407, + "ĠgÅĤosie": 8408, + "ponujÄĻ": 8409, + "ĠUkrainy": 8410, + "39": 8411, + "szono": 8412, + "fra": 8413, + "Ġistotne": 8414, + "Ġbuty": 8415, + "ĠpÅĤu": 8416, + "Ġstrasznie": 8417, + "ĠdzieÄĩmi": 8418, + "Ġnieleg": 8419, + "Aby": 8420, + "dziny": 8421, + "Ġwyk": 8422, + "Ġelementy": 8423, + "ĠMyÅĽl": 8424, + "Ġpou": 8425, + "NIE": 8426, + "ĠÅĽlu": 8427, + "dawców": 8428, + "Ġalkoholu": 8429, + "Ġseria": 8430, + "woju": 8431, + "Ġdwor": 8432, + "Ġkomentarz": 8433, + "ĠSze": 8434, + "Ġoperacji": 8435, + "ĠNI": 8436, + "Obie": 8437, + "dowi": 8438, + "ĠnastÄĻpnego": 8439, + "Ġwbrew": 8440, + "ĠBro": 8441, + "prawiedli": 8442, + "jajÄħc": 8443, + "tacje": 8444, + "Ġtransport": 8445, + "Ġoz": 8446, + "Ġpostrze": 8447, + "Ġspek": 8448, + "ĠgÅĤowa": 8449, + "ĠpiÄĻtna": 8450, + "wili": 8451, + "Ġemi": 8452, + "ĠuÅĽci": 8453, + "ĠwiÄĻkszej": 8454, + "bert": 8455, + "Ġbrud": 8456, + "ĠmiaÅĤby": 8457, + "Ġwlas": 8458, + "ĠÅģa": 8459, + "Ġserde": 8460, + "ĠBud": 8461, + "Ġjaj": 8462, + "komu": 8463, + "ĠbezpieczeÅĦstwo": 8464, + "ĠPracy": 8465, + "Ġsklepu": 8466, + "Ġognia": 8467, + "PrzystÄĻpujemy": 8468, + "Ġgwiazd": 8469, + "ĠZwiÄħzku": 8470, + "Ġledwie": 8471, + "ĠgÅĤównym": 8472, + "eryta": 8473, + "ĠkobietÄħ": 8474, + "Ġniezbyt": 8475, + "bytu": 8476, + "ĠgÅĤosy": 8477, + "iÅĤa": 8478, + "ĠmÅĤodzieży": 8479, + "Ġekran": 8480, + "Ġróżnica": 8481, + "JesteÅĽ": 8482, + "Ġrozpatry": 8483, + "Ġposzu": 8484, + "ĠspaÄĩ": 8485, + "Ġzakres": 8486, + "Ġprzyczyn": 8487, + "Ġ37": 8488, + "Ġgówno": 8489, + "Ġniepotrzeb": 8490, + "ĠdosÅĤ": 8491, + "Ġprzemie": 8492, + "ĠwyÅĽci": 8493, + "Ġinwest": 8494, + "Ġczwartek": 8495, + "czanie": 8496, + "lektu": 8497, + "Ġstatek": 8498, + "Bra": 8499, + "Ġelegan": 8500, + "cyz": 8501, + "logia": 8502, + "Ġkarabi": 8503, + "ĠczytaÄĩ": 8504, + "Ġprzewidy": 8505, + "ĠUni": 8506, + "ĠÅĤazie": 8507, + "dzonego": 8508, + "Zosta": 8509, + "Oni": 8510, + "ĠuzyskaÄĩ": 8511, + "ĠprzedstawiÄĩ": 8512, + "Ġwydatki": 8513, + "Ġskutek": 8514, + "Ġmater": 8515, + "zdro": 8516, + "Ġbudynek": 8517, + "Ġkieli": 8518, + "Ġsejm": 8519, + "ille": 8520, + "Ġcórka": 8521, + "Ġostatniego": 8522, + "ĠusÅĤugi": 8523, + "ĠTade": 8524, + "Ġsied": 8525, + "Dodatkowo": 8526, + "Ġwalce": 8527, + "wers": 8528, + "Ġprzychodzi": 8529, + "Ġ1997": 8530, + "ĠobecnoÅĽÄĩ": 8531, + "ĠpocaÅĤ": 8532, + "ujÄĻ": 8533, + "Ġkierun": 8534, + "NaprawdÄĻ": 8535, + "ĠGdzie": 8536, + "ĠmyÅĽlisz": 8537, + "ciÅĤy": 8538, + "Ġutw": 8539, + "ĠresztÄĻ": 8540, + "odź": 8541, + "Ġżyciem": 8542, + "ĠnÄĻ": 8543, + "Ġproponuje": 8544, + "Ġsetki": 8545, + "Ġdż": 8546, + "Ġtoż": 8547, + "Ġspostrze": 8548, + "owny": 8549, + "Ġmaszyn": 8550, + "________": 8551, + "Ġwykorzystu": 8552, + "aly": 8553, + "żyÅĤo": 8554, + "spól": 8555, + "Ġlegen": 8556, + "Ġrozstrzyg": 8557, + "ĠBri": 8558, + "Ġuczucia": 8559, + "niaÅĤo": 8560, + "ÅĤowiek": 8561, + "ĠpielÄĻgni": 8562, + "Ġpatri": 8563, + "ienie": 8564, + "Ġedy": 8565, + "ĠpÅĤci": 8566, + "Ġleci": 8567, + "Ġjednozna": 8568, + "ĠwpÅĤywem": 8569, + "rzyja": 8570, + "paty": 8571, + "ĠpowstrzymaÄĩ": 8572, + "decyd": 8573, + "Ġuważnie": 8574, + "ĠPS": 8575, + "Ani": 8576, + "ĠżonÄĻ": 8577, + "Ġprzera": 8578, + "ĠzÅĤy": 8579, + "ĠJego": 8580, + "Ġprzygo": 8581, + "Ġsamobój": 8582, + "Ġprywaty": 8583, + "ĠXIX": 8584, + "...)": 8585, + "37": 8586, + "Ġsukces": 8587, + "Ġpartner": 8588, + "ĠpoÅĤowy": 8589, + "ĠzeszÅĤ": 8590, + "Ġwszelkich": 8591, + "ĠnależaÅĤo": 8592, + "ĠpojawiÅĤa": 8593, + "ĠpamiÄĻÄĩ": 8594, + "Ġrobisz": 8595, + "miany": 8596, + "ĠAndrze": 8597, + "nnie": 8598, + "koÅĤo": 8599, + "Ġosz": 8600, + "ĠpowoÅĤ": 8601, + "Ġen": 8602, + "ĠGar": 8603, + "Ġnazwiska": 8604, + "Ġwskaź": 8605, + "Ġprzebie": 8606, + "ĠuÅĽwiadomi": 8607, + "Ġbzdu": 8608, + "Ġpapier": 8609, + "Ġszer": 8610, + "ĠpoprawkÄĻ": 8611, + "ĠwstaÅĤ": 8612, + "Ġwg": 8613, + "Ġszacunku": 8614, + "cebo": 8615, + "Ġporzu": 8616, + "ĠÅĽwież": 8617, + "Ġnajwyżej": 8618, + "Ġpul": 8619, + "pania": 8620, + "Zat": 8621, + "knÄħÄĩ": 8622, + "rali": 8623, + "ĠrozeÅĽ": 8624, + "nur": 8625, + "Ġprzypadkiem": 8626, + "Ġpolitycznej": 8627, + "szania": 8628, + "Ġpowiedzi": 8629, + "Ġradio": 8630, + "Ġtransportu": 8631, + "Ġcieszy": 8632, + "ĠpodjÄħÄĩ": 8633, + "Ġuniwersyte": 8634, + "szÅĤam": 8635, + "Ġwybory": 8636, + "szliÅĽmy": 8637, + "czycy": 8638, + "ĠpodnieÅĽÄĩ": 8639, + "test": 8640, + "staÅĤo": 8641, + "Ġszczegó": 8642, + "Ġopóź": 8643, + "omoseksu": 8644, + "bki": 8645, + "Ġpobiera": 8646, + "Ġuczucie": 8647, + "Ġzgody": 8648, + "Ġoczywiste": 8649, + "ĠrÄĻkami": 8650, + "Ġkierowcy": 8651, + "iny": 8652, + "Ġpoprawek": 8653, + "Ġprzytu": 8654, + "Ġoryginal": 8655, + "Ġnadziei": 8656, + "Ġproto": 8657, + "ĠistniejÄħ": 8658, + "ĠInter": 8659, + "Ġszyi": 8660, + "ĠMad": 8661, + "Ġzacze": 8662, + "Ġwymag": 8663, + "atarzy": 8664, + "Ġomi": 8665, + "Ġówczes": 8666, + "wizji": 8667, + "ĠLit": 8668, + "ctwem": 8669, + "ĠpóÅĤnocy": 8670, + "Ġzadow": 8671, + "Ġlewo": 8672, + "Ġresor": 8673, + "Ġgier": 8674, + "31": 8675, + "endy": 8676, + "Ġcórki": 8677, + "Ġawan": 8678, + "Uważam": 8679, + "kujÄħc": 8680, + "ĠwierzyÄĩ": 8681, + "Ġwysoki": 8682, + "Ġodrze": 8683, + "JesteÅĽmy": 8684, + "bignie": 8685, + "ĠrÄĻku": 8686, + "48": 8687, + "ĠzarzÄħd": 8688, + "Ġpublicznego": 8689, + "und": 8690, + "Ġpragnie": 8691, + "ĠgÅĤupo": 8692, + "Ġczek": 8693, + "Ġskrom": 8694, + "wce": 8695, + "):": 8696, + "Ġhum": 8697, + "Moje": 8698, + "Ġwtorek": 8699, + "Ġwyraża": 8700, + "Ġtury": 8701, + "Ġstolicy": 8702, + "Ġwrzas": 8703, + "niz": 8704, + "ĠUS": 8705, + "ĠKaro": 8706, + "GB": 8707, + "Ġdofinans": 8708, + "ĠGó": 8709, + "nictwie": 8710, + "ĠwiedzÄĻ": 8711, + "nianie": 8712, + "Ġfesti": 8713, + "Zamiast": 8714, + "ĠudostÄĻp": 8715, + "Ġodsu": 8716, + "aÅĤaÅĽ": 8717, + "Ġ48": 8718, + "Ġlasu": 8719, + "Ġfigu": 8720, + "Ġkwestie": 8721, + "Ġplacu": 8722, + "ĠprowadziÅĤ": 8723, + "Ġzem": 8724, + "38": 8725, + "Ġpies": 8726, + "Ġzamord": 8727, + "Ġpraktyce": 8728, + "Ġbyl": 8729, + "Ġkurs": 8730, + "cznika": 8731, + "Gene": 8732, + "Ġkonieczne": 8733, + "Ġbyc": 8734, + "ĠpozycjÄĻ": 8735, + "Ġpolityka": 8736, + "Zaraz": 8737, + "Ġwisi": 8738, + "Ġwypu": 8739, + "Ġuf": 8740, + "ĠWiÄĻc": 8741, + "ĠPolity": 8742, + "bl": 8743, + "Ġpopo": 8744, + "WÅĤaÅĽci": 8745, + "Ġojczy": 8746, + "Ġprzebieg": 8747, + "Ġefektyw": 8748, + "ĠtrzymaÄĩ": 8749, + "Ġotacza": 8750, + "aÅĤabym": 8751, + "PoczÄħ": 8752, + "unkiem": 8753, + "ĠÅĤzy": 8754, + "Ġblu": 8755, + "żki": 8756, + "fel": 8757, + "ĠwtrÄħ": 8758, + "Ġnazwy": 8759, + "minu": 8760, + "wczych": 8761, + "Ġkg": 8762, + "ĠprzyjÄĻciem": 8763, + "ĠujÄĻ": 8764, + "wieniem": 8765, + "Cóż": 8766, + "Ġsiat": 8767, + "ĠwojnÄĻ": 8768, + "ĠoÅĽwiadczyÅĤ": 8769, + "omy": 8770, + "Ġodpor": 8771, + "Ġinform": 8772, + "gre": 8773, + "don": 8774, + "ĠdyskusjÄĻ": 8775, + "Ġwód": 8776, + "Ros": 8777, + "Ġpij": 8778, + "ĠÅĽlady": 8779, + "ĠUniwersytetu": 8780, + "Fran": 8781, + "ĠpoÅĽpie": 8782, + "Ġpoważa": 8783, + "vid": 8784, + "wamy": 8785, + "ĠczÅĤonkiem": 8786, + "ĠmaÅĤÄħ": 8787, + "czÄħcym": 8788, + "Ġprzych": 8789, + "Ġserii": 8790, + "Ġpowstania": 8791, + "czÄħÄĩ": 8792, + "Ġpróbuje": 8793, + "Ce": 8794, + "jsko": 8795, + "ĠkorzystaÄĩ": 8796, + "Ġmasy": 8797, + "ĠkontekÅĽcie": 8798, + "Ġtematu": 8799, + "ĠmogÅĤoby": 8800, + "ĠnastÄĻpujÄħce": 8801, + "ĠZSRR": 8802, + "Ġcuk": 8803, + "ĠzdobyÄĩ": 8804, + "Ġwys": 8805, + "Ġkierowca": 8806, + "Ġterytorium": 8807, + "ĠobowiÄħzków": 8808, + "ĠrealizacjÄĻ": 8809, + "ĠEu": 8810, + "ganie": 8811, + "ĠKrzysztof": 8812, + "Ġnigdzie": 8813, + "Ġkroków": 8814, + "niczy": 8815, + "CzÄĻsto": 8816, + "skiemu": 8817, + "Ġpracownicy": 8818, + "ĠJaku": 8819, + "mowa": 8820, + "ĠpodaÅĤ": 8821, + "Szko": 8822, + "Ġpojem": 8823, + "ĠdoÅĽwiadczenie": 8824, + "ĠpojawiÅĤy": 8825, + "cuje": 8826, + "anda": 8827, + "Ġakad": 8828, + "ĠBur": 8829, + "anci": 8830, + "Zas": 8831, + "twem": 8832, + "ÅĤoby": 8833, + "Ġturysty": 8834, + "Ġpolska": 8835, + "ciÅĽ": 8836, + "stnie": 8837, + "Ġsposobu": 8838, + "szajÄħc": 8839, + "ĠBardzo": 8840, + "ĠMaria": 8841, + "Ġapo": 8842, + "Pomi": 8843, + "ĠCzÄĻ": 8844, + "ĠwyjÄħtkiem": 8845, + "ĠpuÅĤkow": 8846, + "pkÄĻ": 8847, + "ĠksiÄĻcia": 8848, + "ĠskinÄħÅĤ": 8849, + "Ġskutki": 8850, + "Ġukra": 8851, + "ĠgÅĤad": 8852, + "ĠTrze": 8853, + "nce": 8854, + "Ġpowrót": 8855, + "Ġbazy": 8856, + "Ġ32": 8857, + "CI": 8858, + "Wal": 8859, + "ĠAb": 8860, + "jek": 8861, + "Ġkadencji": 8862, + "Ġbanku": 8863, + "Ġszal": 8864, + "iem": 8865, + "Ġkolum": 8866, + "ĠRobert": 8867, + "ĠSP": 8868, + "Ġobcho": 8869, + "Ġapara": 8870, + "pÄħ": 8871, + "amtÄħd": 8872, + "Ġhandlu": 8873, + "nionego": 8874, + "loty": 8875, + "ĠÐ": 8876, + "Ġokiem": 8877, + "Ġtune": 8878, + "Bie": 8879, + "wÄħtpliwie": 8880, + "staÄĩ": 8881, + "ĠBru": 8882, + "ĠpeÅĤnym": 8883, + "Ġszkoda": 8884, + "ĠuwierzyÄĩ": 8885, + "Ġpodd": 8886, + "Ġposel": 8887, + "GÅĤów": 8888, + "Ġofiary": 8889, + "towany": 8890, + "Ġodbior": 8891, + "Ġ1990": 8892, + "ĠnapÄĻ": 8893, + "Ġ;).": 8894, + "Ġgospodarczej": 8895, + "fania": 8896, + "ED": 8897, + "Ġpalcami": 8898, + "mum": 8899, + "ĠżoÅĤnierze": 8900, + "ĠHisz": 8901, + "ĠTeraz": 8902, + "Ġznane": 8903, + "Ġczuj": 8904, + "pÅĤ": 8905, + "ĠodpowiedzialnoÅĽÄĩ": 8906, + "Ġnegocja": 8907, + "źle": 8908, + "ĠpÅĤak": 8909, + "La": 8910, + "ĠwskazaÅĤ": 8911, + "nionej": 8912, + "tona": 8913, + "lery": 8914, + "ĠLubli": 8915, + "ĠAmeryka": 8916, + "rzyÅĤem": 8917, + "ĠoznajmiÅĤ": 8918, + "ati": 8919, + "ĠMicha": 8920, + "onach": 8921, + "niczego": 8922, + "ĠspoÅĤecze": 8923, + "ĠprzyszÅĤa": 8924, + "ĠwybraÄĩ": 8925, + "Ġpóki": 8926, + "ĠsporzÄħ": 8927, + "Ġmalu": 8928, + "Ġkru": 8929, + "Ġpoj": 8930, + "ĠzatrzymaÄĩ": 8931, + "Ġasy": 8932, + "ĠPrzed": 8933, + "kot": 8934, + "ymy": 8935, + "Ġpodobny": 8936, + "Ġmniejsze": 8937, + "Ġó": 8938, + "ĠTomasz": 8939, + "Ġszó": 8940, + "Ġnajlepszych": 8941, + "Ġemeryta": 8942, + "ĠskÅĤon": 8943, + "Os": 8944, + "Ġruchem": 8945, + "66": 8946, + "ĠartykuÅĤ": 8947, + "ĠweszÅĤa": 8948, + "44": 8949, + "dziÅĤam": 8950, + "ĠrodzinÄĻ": 8951, + "ĠznajdowaÅĤ": 8952, + "Ġsyl": 8953, + "jenia": 8954, + "Pole": 8955, + "ĠStanisÅĤaw": 8956, + "Ġambi": 8957, + "ĠÅĽrodÄĻ": 8958, + "Ġnajszybciej": 8959, + "MÅĤo": 8960, + "ĠopowieÅĽci": 8961, + "ĠspÅĤy": 8962, + "ront": 8963, + "Ġokazuje": 8964, + "ĠÅģuka": 8965, + "Ġprogramów": 8966, + "Ġteorii": 8967, + "ownicy": 8968, + "Ġgospoda": 8969, + "ĠÅĽwiadomoÅĽci": 8970, + "Ġcholer": 8971, + "szaÅĤam": 8972, + "ĠuniósÅĤ": 8973, + "Ġtrybie": 8974, + "Ġinformuje": 8975, + "czajÄħc": 8976, + "Ġinformacja": 8977, + "ĠusiadÅĤ": 8978, + "ee": 8979, + "Ġzdrowie": 8980, + "ĠsÅĤychaÄĩ": 8981, + "liż": 8982, + "Ġregionie": 8983, + "Ġwyku": 8984, + "Ġdyspon": 8985, + "Ġpolityczne": 8986, + "ĠChrystu": 8987, + "ĠokazaÅĤ": 8988, + "Ġprzewidzi": 8989, + "Sa": 8990, + "Ġfragment": 8991, + "Ġrozko": 8992, + "KsiÄħ": 8993, + "Ġprzewiduje": 8994, + "skoczyÅĤ": 8995, + "tkami": 8996, + "ĠpiÅĽmie": 8997, + "Ġwyraż": 8998, + "Ġkoja": 8999, + "Ġsir": 9000, + "ĠuchwaÅĤy": 9001, + "Ġmieszkani": 9002, + "Ġdziwnego": 9003, + "nis": 9004, + "ĠwpÅĤywu": 9005, + "ĠJack": 9006, + "Zastana": 9007, + "Ġdyspozy": 9008, + "ĠpodkreÅĽliÄĩ": 9009, + "Zost": 9010, + "Ġpodtrzym": 9011, + "Ġeki": 9012, + "Ġgodzinie": 9013, + "Ġzama": 9014, + "rzch": 9015, + "Ġumieszcz": 9016, + "Ġszpital": 9017, + "ĠzdolnoÅĽci": 9018, + "ĠmyÅĽlaÅĤem": 9019, + "Ġ1939": 9020, + "Ġabsur": 9021, + "Ġmianowicie": 9022, + "Ġform": 9023, + "tujÄĻ": 9024, + "Ġnarodowej": 9025, + "ĠpewnoÅĽÄĩ": 9026, + "ĠposzÅĤa": 9027, + "Ġchorych": 9028, + "Ġzachód": 9029, + "Ġspotkaniu": 9030, + "Ġkrwa": 9031, + "ĠÅĽmiechem": 9032, + "Ġzarabi": 9033, + "Ġzdarzenia": 9034, + "grywa": 9035, + "ĠmaÅĤym": 9036, + "ĠmogÅĤam": 9037, + "Ġ39": 9038, + "grup": 9039, + "ĠpoczuÅĤa": 9040, + "Ġskró": 9041, + "Ġuregul": 9042, + "Ġdes": 9043, + "Wiad": 9044, + "ĠuznaÄĩ": 9045, + "Ġwprowadza": 9046, + "ĠpoglÄħ": 9047, + "żeni": 9048, + "Ġnarodu": 9049, + "Ġelementów": 9050, + "ĠprzerwaÅĤ": 9051, + "ĠzapÅĤaciÄĩ": 9052, + "ĠszeÅĽciu": 9053, + "nowu": 9054, + "Ġczele": 9055, + "ĠmateriaÅĤu": 9056, + "ĠmaÅĤej": 9057, + "ingu": 9058, + "ĠspoÅĽród": 9059, + "Go": 9060, + "78": 9061, + "Ġape": 9062, + "ĠrobiÄĻ": 9063, + "ĠnagÅĤ": 9064, + "Ġpodstawowych": 9065, + "Ġnaczy": 9066, + "ĠJesteÅĽ": 9067, + "ĠsÅĤone": 9068, + "ĠpojÄĻ": 9069, + "Ġszanse": 9070, + "Ġ1998": 9071, + "ĠÅĽcie": 9072, + "ĠÅĽmieci": 9073, + "Fi": 9074, + "towania": 9075, + "Ġpodstawy": 9076, + "ĠbÄĻdÄħc": 9077, + "Ġnazwa": 9078, + "ĠżonÄħ": 9079, + "Ġrowe": 9080, + "nnÄħ": 9081, + "cieÄĩ": 9082, + "ĠgraÄĩ": 9083, + "Ġprzerwy": 9084, + "Ġprzygotowania": 9085, + "Ġchroni": 9086, + "Ġprzekonany": 9087, + "ĠzgodziÅĤ": 9088, + "Ġpartne": 9089, + "Ġpomoże": 9090, + "chaÅĤa": 9091, + "ĠwziÄĻÅĤa": 9092, + "Ġramieniu": 9093, + "ĠpoinformowaÅĤ": 9094, + "Ġograniczenia": 9095, + "ĠÅĤadu": 9096, + "Ġniz": 9097, + "Ġposa": 9098, + "ĠwiÄĻksza": 9099, + "Ġcer": 9100, + "ĠpropozycjÄĻ": 9101, + "tyku": 9102, + "Ġwyle": 9103, + "ĠgoÅĽÄĩ": 9104, + "Ġfakty": 9105, + "ĠwprowadziÄĩ": 9106, + "dowania": 9107, + "Ġprzedtem": 9108, + "Ġtożsam": 9109, + "Ġzatrudnienia": 9110, + "ĠbÅĤyskawi": 9111, + "ĠdodaÅĤa": 9112, + "Ġusz": 9113, + "Ġadwoka": 9114, + "Ġkampanii": 9115, + "Ġzaopat": 9116, + "rymi": 9117, + "ĠCzech": 9118, + "Ġbun": 9119, + "Ġwyrok": 9120, + "Ġ400": 9121, + "Ġplecy": 9122, + "Ġkroki": 9123, + "Pe": 9124, + "caÅĤa": 9125, + "Ġakt": 9126, + "Ġgórze": 9127, + "dowych": 9128, + "ĠżoÅĤnierz": 9129, + "urze": 9130, + "Ġplat": 9131, + "znania": 9132, + "ĠczÄĻÅĽciowo": 9133, + "ĠKultury": 9134, + "ĠwystarczajÄħco": 9135, + "Ġrozumiesz": 9136, + "ĠbrakowaÅĤo": 9137, + "ĠspoÅĤeczeÅĦstwo": 9138, + "Ġmoderni": 9139, + "nikom": 9140, + "żyÅĤam": 9141, + "ĠmÅĤodzi": 9142, + "ĠpaÅĦstwu": 9143, + "ĠkÅĤó": 9144, + "ĠFrancu": 9145, + "wÅĤaÅĽci": 9146, + "Ġwodzie": 9147, + "Ġspoczy": 9148, + "Ġprofesj": 9149, + "ĠpowiedziaÅĤam": 9150, + "Ġparku": 9151, + "Ġnajlepszy": 9152, + "des": 9153, + "stycznym": 9154, + "ĠlistÄĻ": 9155, + "Ġzep": 9156, + "ĠnapisaÄĩ": 9157, + "Ġnóż": 9158, + "Ġuchodź": 9159, + "ĠwróciÅĤa": 9160, + "ĠwÅĤasnoÅĽci": 9161, + "ĠTam": 9162, + "Ġwszystkimi": 9163, + "Przypo": 9164, + "noÅĽnie": 9165, + "Ġliczne": 9166, + "Ġumów": 9167, + "cianie": 9168, + "ĠleżaÅĤ": 9169, + "ĠzdÄħżyÅĤ": 9170, + "Ġoboje": 9171, + "ĠchodziÄĩ": 9172, + "Ġobejmuje": 9173, + "mana": 9174, + "Ġsamochody": 9175, + "stycznie": 9176, + "ĠdajÄħ": 9177, + "Kró": 9178, + "ĠzasÅĤo": 9179, + "Zach": 9180, + "ĠsprzÄĻtu": 9181, + "niÄĻtych": 9182, + "ĠchÅĤopca": 9183, + "naÅĽcie": 9184, + "adÄĻ": 9185, + "dliwoÅĽÄĩ": 9186, + "Ġdoktora": 9187, + "rywa": 9188, + "ĠwyglÄħdaÅĤo": 9189, + "Trzy": 9190, + "czyków": 9191, + "ĠCor": 9192, + "ĠwyÅĽwiet": 9193, + "Ġzrobili": 9194, + "Ġzamiar": 9195, + "Niektórzy": 9196, + "Ġvon": 9197, + "ĠtwarzÄħ": 9198, + "ĠczÅĤonkowie": 9199, + "ĠSal": 9200, + "Ġstopy": 9201, + "żka": 9202, + "ĠpomyÅĽle": 9203, + "przód": 9204, + "Ġbaj": 9205, + "omie": 9206, + "ódź": 9207, + "ĠmaÅĤego": 9208, + "Ġjedyne": 9209, + "Ġpowiad": 9210, + "styczna": 9211, + "ÅĤonek": 9212, + "Ġanalizy": 9213, + "ime": 9214, + "paÅĽÄĩ": 9215, + "Ġtowarzyszy": 9216, + "Ġciemno": 9217, + "ĠźródÅĤo": 9218, + "zwycza": 9219, + "kcje": 9220, + "ĠchciaÅĤam": 9221, + "kowana": 9222, + "ĠzajÄĻcia": 9223, + "ĠkorzyÅĽci": 9224, + "Ġprzedstawiciele": 9225, + "Ġwró": 9226, + "Ġmorza": 9227, + "Ġstawia": 9228, + "Ġarchitek": 9229, + "Ġkal": 9230, + "Ġmiliar": 9231, + "ĠstanÄħ": 9232, + "rzymy": 9233, + "Ġteore": 9234, + "«": 9235, + "Ġwolny": 9236, + "cena": 9237, + "ĠSÄħd": 9238, + "Zu": 9239, + "ĠBor": 9240, + "PomyÅĽl": 9241, + "Ġnastro": 9242, + "czonÄħ": 9243, + "ĠzapamiÄĻ": 9244, + "ward": 9245, + "Ġbad": 9246, + "Ġwybud": 9247, + "Ġpowstanie": 9248, + "Ġstowarzy": 9249, + "gnor": 9250, + "ĠzwierzÄĻta": 9251, + "komen": 9252, + "Rob": 9253, + "Ġpodaje": 9254, + "ierÄĻ": 9255, + "ĠsÅĤyszaÅĤem": 9256, + "Jakby": 9257, + "Ġhomoseksu": 9258, + "Ġkomend": 9259, + "dzki": 9260, + "Ġkosmi": 9261, + "ralnym": 9262, + "ĠAt": 9263, + "sil": 9264, + "Ġtwojego": 9265, + "ĠÅĽcianÄĻ": 9266, + "ĠwpadÅĤ": 9267, + "ĠIr": 9268, + "atÄĻ": 9269, + "żaÅĤ": 9270, + "czam": 9271, + "ĠdaÅĤa": 9272, + "szeniem": 9273, + "Ġnogami": 9274, + "Ġprojekty": 9275, + "ĠBydgo": 9276, + "dowe": 9277, + "Ġfotografi": 9278, + "PR": 9279, + "gracji": 9280, + "szczÄħ": 9281, + "ĠMiÄĻdzy": 9282, + "ĠpiÄĻkna": 9283, + "ĠZUS": 9284, + "Ġobozu": 9285, + "prawdopodob": 9286, + "skaku": 9287, + "dzÄħcego": 9288, + "Ġmilczeniu": 9289, + "Ġkawa": 9290, + "Ġkibi": 9291, + "gór": 9292, + "ĠTVN": 9293, + "ankÄĻ": 9294, + "ĠuÅĽmiechnÄĻÅĤa": 9295, + "ĠciÄħży": 9296, + "ĠPubli": 9297, + "Szyb": 9298, + "Ġtrage": 9299, + "Ġpochodzenia": 9300, + "Ġreligii": 9301, + "ĠTylko": 9302, + "Ġmarki": 9303, + "ĠwykÅĤad": 9304, + "Projekt": 9305, + "ĠtÄĻsk": 9306, + "о": 9307, + "Ġprokurator": 9308, + "Ġkopal": 9309, + "berg": 9310, + "Ġrocznie": 9311, + "ĠbiaÅĤe": 9312, + "ĠzaÅĤożenia": 9313, + "Ġurlo": 9314, + "55": 9315, + "rzmi": 9316, + "Ġmiastach": 9317, + "Ġzapas": 9318, + "Ġmówili": 9319, + "Ġstronach": 9320, + "Ġprzykro": 9321, + "Ġdupy": 9322, + "Ġcierpi": 9323, + "ceni": 9324, + "Ġchociażby": 9325, + "ĠÅĽlub": 9326, + "Ġpoważne": 9327, + "Kobieta": 9328, + "Ġbywa": 9329, + "Ġalterna": 9330, + "ĠstworzyÄĩ": 9331, + "powiada": 9332, + "ĠpokÅĤad": 9333, + "Ġ1000": 9334, + "mem": 9335, + "ĠuniknÄħÄĩ": 9336, + "Ġwizer": 9337, + "Ġwprowadzenia": 9338, + "SkÄħd": 9339, + "Warto": 9340, + "dzeni": 9341, + "ĠRozwoju": 9342, + "Ġwyje": 9343, + "baÅĤ": 9344, + "ytaÅĤem": 9345, + "Ġniep": 9346, + "ĠzniknÄħÅĤ": 9347, + "ĠpowieÅĽci": 9348, + "WczeÅĽniej": 9349, + "dowego": 9350, + "ĠpotrafiÄĻ": 9351, + ".\"": 9352, + "ĠSÅĤo": 9353, + "stkÄĻ": 9354, + "Ġstrona": 9355, + "Ġschodach": 9356, + "Ġnabra": 9357, + "ĠmyÅĽlenia": 9358, + "Ġodniesieniu": 9359, + "niejszego": 9360, + "Ġmowy": 9361, + "ByÅĤem": 9362, + "ĠmuzuÅĤ": 9363, + "nikach": 9364, + "Ġlabo": 9365, + "ĠAnt": 9366, + "ĠokreÅĽlone": 9367, + "ĠPoznaniu": 9368, + "Ġspojrzeniem": 9369, + "Jedna": 9370, + "Ġodbywa": 9371, + "Ġsiostra": 9372, + "ĠzdoÅĤaÅĤ": 9373, + "czkach": 9374, + "Kar": 9375, + "Ġmóc": 9376, + "ĠRadzie": 9377, + "Ġpoważaniem": 9378, + "Ġzagrożenie": 9379, + "ĠjedynÄħ": 9380, + "Ġchemi": 9381, + "zyn": 9382, + "Ġprzeciwie": 9383, + "Ġlibe": 9384, + "Ġinteresuje": 9385, + "Ojciec": 9386, + "ĠwyszÅĤo": 9387, + "Ġzaakcep": 9388, + "Wystarczy": 9389, + "Ġodnosi": 9390, + "ĠleÅĽ": 9391, + "MiaÅĤem": 9392, + "zania": 9393, + "ĠoddaÄĩ": 9394, + "też": 9395, + "ĠtrzydzieÅĽci": 9396, + "ĠokazjÄĻ": 9397, + "Ġdre": 9398, + "ket": 9399, + "szczyÄĩ": 9400, + "ĠOchro": 9401, + "ĠposÅĤowie": 9402, + "ĠbyliÅĽmy": 9403, + "Ad": 9404, + "ĠUrzÄĻdu": 9405, + "Ġsatysfak": 9406, + "Ġgodzinach": 9407, + "pieniu": 9408, + "ĠpodÅĤogÄĻ": 9409, + "Ġ1945": 9410, + "lla": 9411, + "perium": 9412, + "Ġbiegu": 9413, + "Ġducha": 9414, + "ĠkoniecznoÅĽÄĩ": 9415, + "Ġobrad": 9416, + "ĠczuÄĩ": 9417, + "Ġpoe": 9418, + "ĠBal": 9419, + "Ġpiecho": 9420, + "ĠÅĤagod": 9421, + "ĠdoprowadziÄĩ": 9422, + "ĠosiÄħgnÄħÄĩ": 9423, + "ĠkoniecznoÅĽci": 9424, + "Ġ46": 9425, + "ĠżywnoÅĽci": 9426, + "Ġelektroni": 9427, + "ĠudziaÅĤem": 9428, + "Ġnajlepszym": 9429, + "tamy": 9430, + "ĠPoÅĤudni": 9431, + "Ġkraje": 9432, + "ĠPow": 9433, + "ĠZy": 9434, + "Ġwyższe": 9435, + "ĠOkrÄĻ": 9436, + "Ġchuj": 9437, + "ĠDob": 9438, + "ĠKlu": 9439, + "Ġlin": 9440, + "Ġozd": 9441, + "dowy": 9442, + "ĠOst": 9443, + "Ġdniem": 9444, + "ĠgranicÄħ": 9445, + "Ġzlikwi": 9446, + "Ġmózg": 9447, + "StÄħd": 9448, + "Ġspali": 9449, + "Ġzawiad": 9450, + "bem": 9451, + "ĠokreÅĽlonych": 9452, + "czeki": 9453, + "towych": 9454, + "jej": 9455, + "ĠpoÅĤowÄĻ": 9456, + "ĠMasz": 9457, + "ĠsÅĤusz": 9458, + "dencji": 9459, + "ĠStre": 9460, + "ĠżebyÅĽmy": 9461, + "ĠkrawÄĻ": 9462, + "Ġdarmo": 9463, + "ĠZbignie": 9464, + "ander": 9465, + "Ġanonim": 9466, + "ĠbroniÄħ": 9467, + "lecia": 9468, + "żnej": 9469, + "pry": 9470, + "ĠodrÄĻb": 9471, + "Drugi": 9472, + "żono": 9473, + "CaÅĤy": 9474, + "Ġprzesa": 9475, + "zami": 9476, + "dzież": 9477, + "Ġjedzenie": 9478, + "Ġkrokiem": 9479, + "int": 9480, + "Ġabor": 9481, + "owskim": 9482, + "ong": 9483, + "Ġfron": 9484, + "Ġfilmie": 9485, + "ÅĽrod": 9486, + "ĠrÄĻko": 9487, + "Także": 9488, + "Ġpunkty": 9489, + "Ġintelektu": 9490, + "ĠciÄĻżarów": 9491, + "Ġdorad": 9492, + "ĠBrytanii": 9493, + "glÄħdaÅĤa": 9494, + "ĠZach": 9495, + "wskim": 9496, + "ĠdosÅĤownie": 9497, + "ĠgrupÄĻ": 9498, + "ĠgranicÄĻ": 9499, + "okoÅĤa": 9500, + "loka": 9501, + "Ġojcem": 9502, + "sja": 9503, + "ĠzauważyÅĤa": 9504, + "Ġtelewizyj": 9505, + "har": 9506, + "wiu": 9507, + "towe": 9508, + "ĠÅļwiat": 9509, + "Ġponu": 9510, + "Ġwieczoru": 9511, + "ĠpowstaÅĤa": 9512, + "Musimy": 9513, + "Wkrótce": 9514, + "Ġzechce": 9515, + "ĠpeÅĤen": 9516, + "faÅĤ": 9517, + "ĠwiÄĻkszych": 9518, + "ĠpÅĤaci": 9519, + "antów": 9520, + "Ġnieustan": 9521, + "ĠFo": 9522, + "Ġpada": 9523, + "fin": 9524, + "Ġobszar": 9525, + "ĠrozlegÅĤ": 9526, + "van": 9527, + "ĠRich": 9528, + "Ġstrzel": 9529, + "obraz": 9530, + "Ġstanowisku": 9531, + "Ġkomplet": 9532, + "uth": 9533, + "aa": 9534, + "ĠChci": 9535, + "ĠroÅĽlin": 9536, + "Ġosobom": 9537, + "Ġoder": 9538, + "Ġpodatków": 9539, + "Ġzaje": 9540, + "Ġkwota": 9541, + "Ġawans": 9542, + "ĠmiejscowoÅĽÄĩ": 9543, + "Zd": 9544, + "tko": 9545, + "Ġjedzenia": 9546, + "ĠdostÄĻpu": 9547, + "Ġkultural": 9548, + "Jas": 9549, + "Zapew": 9550, + "Ġwynagrodzenia": 9551, + "ĠpozostaÅĤe": 9552, + "Ġ&": 9553, + "dzaÅĤa": 9554, + "Ġrozry": 9555, + "Ġstrzela": 9556, + "ĠjesteÅĽcie": 9557, + "Pierwsze": 9558, + "ĠprawdÄħ": 9559, + "liwÄħ": 9560, + "ĠÅĽcianie": 9561, + "onda": 9562, + "Jednakże": 9563, + "ĠgaÅĤÄĻ": 9564, + "DÅĤu": 9565, + "jestr": 9566, + "Ġinteligent": 9567, + "Ġpalcem": 9568, + "Ġrecep": 9569, + "daleko": 9570, + "ĠIzby": 9571, + "ĠMikoÅĤa": 9572, + "Ġnade": 9573, + "Lo": 9574, + "Ġnajnow": 9575, + "ĠGrzego": 9576, + "ĠMuzeum": 9577, + "que": 9578, + "anny": 9579, + "walu": 9580, + "Ġsej": 9581, + "Ġbos": 9582, + "Ġsufi": 9583, + "ĠÅĽmierciÄħ": 9584, + "Ġodpar": 9585, + "ĠUr": 9586, + "Ġpójdzie": 9587, + "ĠzakoÅĦczeniu": 9588, + "mentu": 9589, + "Ġdowodów": 9590, + "sora": 9591, + "Ġseks": 9592, + "zur": 9593, + "ĠumowÄĻ": 9594, + "ĠpiÄĻkne": 9595, + "wajcar": 9596, + "Ġjakimi": 9597, + "Ġzaspo": 9598, + "Ġbater": 9599, + "waÅĦ": 9600, + "arch": 9601, + "Ġkonferencji": 9602, + "Ġobserwu": 9603, + "Ġsypialni": 9604, + "Ġprzygotowy": 9605, + "Ġprzeraż": 9606, + "ĠPau": 9607, + "ĠbezwzglÄĻ": 9608, + "ĠTowarzy": 9609, + "Ġspektak": 9610, + "Ġfote": 9611, + "siÄħÅĽÄĩ": 9612, + "ĠwydawaÅĤ": 9613, + "ĠPawÅĤa": 9614, + "miana": 9615, + "Ġsiostry": 9616, + "żeby": 9617, + "Ġzasob": 9618, + "szczyÅĤ": 9619, + "ĠukÅĤadu": 9620, + "ĠprzestrzeÅĦ": 9621, + "OD": 9622, + "Ġuruchomi": 9623, + "unkowo": 9624, + "Ġewi": 9625, + "ĠMacie": 9626, + "Ġdociera": 9627, + "Ġwschód": 9628, + "Ġprojektem": 9629, + "Ġgazu": 9630, + "Ġczyni": 9631, + "ĠpolicjÄĻ": 9632, + "ĠdostrzegÅĤ": 9633, + "arek": 9634, + "Ġowa": 9635, + "Ġautory": 9636, + "tyczna": 9637, + "Ġwyra": 9638, + "sÅĤem": 9639, + "tz": 9640, + "Ġszam": 9641, + "dno": 9642, + "Możesz": 9643, + "ĠStef": 9644, + "Ġwali": 9645, + "enu": 9646, + "ĠÅĽrednio": 9647, + "lekt": 9648, + "Ġczarny": 9649, + "==": 9650, + "ceniem": 9651, + "pek": 9652, + "Ġkorpo": 9653, + "Ġgale": 9654, + "lizm": 9655, + "Ġokrzy": 9656, + "ĠmusiaÅĤem": 9657, + "Ġzadowolony": 9658, + "ĠdÅĤoniÄħ": 9659, + "Ġreżyser": 9660, + "ĠogóÅĤ": 9661, + "Ġnale": 9662, + "ĠMas": 9663, + "ceÅĦ": 9664, + "deo": 9665, + "Ġprzyjaciela": 9666, + "lary": 9667, + "OS": 9668, + "ĠSzy": 9669, + "ĠzabraÅĤ": 9670, + "Ġzawa": 9671, + "Ġżelaz": 9672, + "Ġistnienia": 9673, + "ĠmógÅĤbym": 9674, + "Ġciekaw": 9675, + "ĠdokÄħd": 9676, + "ĠPowi": 9677, + "uwa": 9678, + "ĠdziewczynÄĻ": 9679, + "wna": 9680, + "Ġstuden": 9681, + "Ġdziwnie": 9682, + "Ġstosowania": 9683, + "stami": 9684, + "Ġkroku": 9685, + "gorz": 9686, + "ĠtwojÄħ": 9687, + "ĠkilkadziesiÄħt": 9688, + "46": 9689, + "ĠstwierdziÅĤa": 9690, + "Ġfinansowania": 9691, + "Ġkolegów": 9692, + "Ġbrutal": 9693, + "Ġporaż": 9694, + "ferze": 9695, + "Ġciele": 9696, + "Ġwidz": 9697, + "JA": 9698, + "Ġstudiów": 9699, + "ĠmÄĻżczyznÄĻ": 9700, + "gosÅĤa": 9701, + "Ġpytam": 9702, + "ĠradoÅĽci": 9703, + "Ġmieszkaniu": 9704, + "Ġkoali": 9705, + "sus": 9706, + "Oprócz": 9707, + "Ġwpatry": 9708, + "ĠMówi": 9709, + "ÅĽliz": 9710, + "Ġbudynków": 9711, + "Ġhipote": 9712, + "żbie": 9713, + "ĠÅĽrodek": 9714, + "Ġhy": 9715, + "ĠprzestÄĻpstwa": 9716, + "ĠgÅĤównego": 9717, + "Ġdanej": 9718, + "Ġprodukty": 9719, + "Ġwyników": 9720, + "Ġrozważ": 9721, + "Ġomawi": 9722, + "ĠFer": 9723, + "Ġpodda": 9724, + "towy": 9725, + "czaÅĤy": 9726, + "Ġdziew": 9727, + "Ġnadaje": 9728, + "Ġdochodów": 9729, + "Ġura": 9730, + "Ġpodobnych": 9731, + "ĠszedÅĤ": 9732, + "ĠJerzy": 9733, + "Ġindziej": 9734, + "Ġwybrze": 9735, + "ĠdojÅĽÄĩ": 9736, + "\"?": 9737, + "lizowaÄĩ": 9738, + "Ġkosztow": 9739, + "Ġpropagan": 9740, + "Ġszansa": 9741, + "Ġopak": 9742, + "LD": 9743, + "niż": 9744, + "Ġwraż": 9745, + "nÄħc": 9746, + "Ġwysokiej": 9747, + "ĠkontrolÄĻ": 9748, + "Ġobiekt": 9749, + "ĠoglÄħdaÄĩ": 9750, + "ĠdziaÅĤajÄħ": 9751, + "Ġterytorialnego": 9752, + "ĠsÅĤabo": 9753, + "32": 9754, + "Ġrejestra": 9755, + "ĠspojrzeÄĩ": 9756, + "Ġzamku": 9757, + "miaÅĤem": 9758, + "landii": 9759, + "Ġsymboli": 9760, + "Ġkonsekwencji": 9761, + "ĠzdoÅĤa": 9762, + "Ġwydaj": 9763, + "porzÄħd": 9764, + "ĠdziesiÄĻciu": 9765, + "Star": 9766, + "ĠEr": 9767, + "ĠsÄĻdziów": 9768, + "Ġtowar": 9769, + "Ġpolityków": 9770, + "Ġuzd": 9771, + "ujemy": 9772, + "Ġkolana": 9773, + "ĠuderzyÅĤ": 9774, + "Ġmediów": 9775, + "Ġstale": 9776, + "Ġwicem": 9777, + "ĠwyjaÅĽnienia": 9778, + "Ġuciec": 9779, + "ĠwierzÄĻ": 9780, + "ĠbezpoÅĽre": 9781, + "dacja": 9782, + "Ġwykonywania": 9783, + "ĠszkoÅĤach": 9784, + "ĠTrybunaÅĤu": 9785, + "Ġagre": 9786, + "rei": 9787, + "Ġfilmów": 9788, + "ĠwÄĻgla": 9789, + "ĠpokÅĤadzie": 9790, + "ĠwywoÅĤ": 9791, + "ĠkÅĤopoty": 9792, + "ĠWas": 9793, + "Ġlegisla": 9794, + "Ġwaha": 9795, + "xa": 9796, + "Ġproduktu": 9797, + "Ġwprawdzie": 9798, + "miecki": 9799, + "ĠsÅĤuchaÄĩ": 9800, + "ĠgÅĤównej": 9801, + "Ġryb": 9802, + "Ġsklepie": 9803, + "seud": 9804, + "Ġtotal": 9805, + "ĠinformujÄĻ": 9806, + "47": 9807, + "Komisja": 9808, + "czko": 9809, + "Ġorien": 9810, + "ĠstamtÄħd": 9811, + "Ġpropozycje": 9812, + "OM": 9813, + "szep": 9814, + "Ġpozwal": 9815, + "mistrz": 9816, + "ĠBibli": 9817, + "Ġnur": 9818, + "tto": 9819, + "niczym": 9820, + "ĠpodziaÅĤ": 9821, + "ĠrzuciÅĤa": 9822, + "Ġkum": 9823, + "Ġorganów": 9824, + "Ġobron": 9825, + "Ġwykaz": 9826, + "ĠuwzglÄĻdni": 9827, + "Ġwyobraż": 9828, + "czysz": 9829, + "Ġprzypadki": 9830, + "Ġprzyzwycza": 9831, + "niono": 9832, + "Kur": 9833, + "ĠWojewódz": 9834, + "ĠRzesz": 9835, + "Ġreformy": 9836, + "ĠWÅĤady": 9837, + "ĠpaÅĦ": 9838, + "Ġpunkcie": 9839, + "zÄħ": 9840, + "ĠstóÅĤ": 9841, + "Ġ75": 9842, + "ĠdokonaÄĩ": 9843, + "ĠmÅĤodego": 9844, + "ĠPeter": 9845, + "Ġzablo": 9846, + "Ġwor": 9847, + "Ġżywi": 9848, + "ĠzmieniÅĤo": 9849, + "bina": 9850, + "ĠprzepÅĤy": 9851, + "oÅĽnie": 9852, + "ĠkoÅĽcióÅĤ": 9853, + "ĠkolejnÄħ": 9854, + "Ġprzyzwo": 9855, + "owujÄħc": 9856, + "ĠwolÄĻ": 9857, + "ĠprzypomniaÅĤ": 9858, + "ĠEmi": 9859, + "Ġmechanizm": 9860, + "stans": 9861, + "Ġperspektywy": 9862, + "sel": 9863, + "Ġpakie": 9864, + "ĠprzygotowaÄĩ": 9865, + "Ġprecyzyj": 9866, + "Ġzbie": 9867, + "Ġpodobno": 9868, + "Ġrywali": 9869, + "Ġpowtarz": 9870, + "Ġsercu": 9871, + "Gru": 9872, + "żon": 9873, + "Ġrysu": 9874, + "Ġodszkod": 9875, + "nicznym": 9876, + "ĠżyjÄħ": 9877, + "ĠprÄħd": 9878, + "Ġmasa": 9879, + "ĠpiÅĤka": 9880, + "Ġpoga": 9881, + "ĠprzesÅĤucha": 9882, + "Ġskutecznie": 9883, + "Ġpoprawi": 9884, + "Ġgigan": 9885, + "szcie": 9886, + "rea": 9887, + "ĠWilli": 9888, + "Ġzamian": 9889, + "Ġdomem": 9890, + "ĠWojsk": 9891, + "ĠpodejÅĽcie": 9892, + "ĠpaÅĦstwowych": 9893, + "Ġreferen": 9894, + "ĠStanów": 9895, + "Ġuk": 9896, + "ÅĤujÄħc": 9897, + "Ġhonor": 9898, + "szta": 9899, + "ĠÅĽredniej": 9900, + "gnÄħÄĩ": 9901, + "Ġner": 9902, + "Ġwzor": 9903, + "Ġsposobem": 9904, + "Ġklient": 9905, + "Ġpowrocie": 9906, + "Ġobaj": 9907, + "Ġsztyw": 9908, + "stycznÄħ": 9909, + "Ġkoni": 9910, + "sona": 9911, + "Ġjakbym": 9912, + "Ġbudzi": 9913, + "kowaÅĤa": 9914, + "entem": 9915, + "Ġremon": 9916, + "ĠniedÅĤugo": 9917, + "Ġglob": 9918, + "Ġministrze": 9919, + "Ġpoczy": 9920, + "Ġotrzyma": 9921, + "alnoÅĽci": 9922, + "Ġtragi": 9923, + "Ġużywa": 9924, + "Ġzrozumienia": 9925, + "atunek": 9926, + "stii": 9927, + "Ġprzetr": 9928, + "Mieszka": 9929, + "ĠpowtórzyÅĤ": 9930, + "tycznym": 9931, + "tes": 9932, + "Ġplasti": 9933, + "Ġgrafi": 9934, + "ĠEm": 9935, + "Ġporan": 9936, + "ĠbÅĤÄĻki": 9937, + "ĠsÅĤużyÄĩ": 9938, + "Ġuka": 9939, + "Ġtrafia": 9940, + "Ġule": 9941, + "OÅļ": 9942, + "Ġ47": 9943, + "eksy": 9944, + "skami": 9945, + "Ġdynami": 9946, + "ĠZo": 9947, + "IT": 9948, + "ĠopuÅĽciÅĤ": 9949, + "ĠmÄĻż": 9950, + "Ġkrzyk": 9951, + "ĠÅĤatw": 9952, + "ĠAch": 9953, + "ĠOchrony": 9954, + "Ġwzroku": 9955, + "ĠBiura": 9956, + "ĠÅĤe": 9957, + "ĠciepÅĤo": 9958, + "ĠchÅĤopiec": 9959, + "ATO": 9960, + "Ġduchu": 9961, + "Ġzakup": 9962, + "Ġemocjonal": 9963, + "gr": 9964, + "Ġpowinienem": 9965, + "ĠnapisaÅĤem": 9966, + "ĠprzyjÄĻÅĤa": 9967, + "Ġprzeraża": 9968, + "Ġprawdziwy": 9969, + "Ġjez": 9970, + "ĠDanie": 9971, + "ĠChri": 9972, + "Ġ1989": 9973, + "Ġróżni": 9974, + "''": 9975, + "gal": 9976, + "Ġprzedszko": 9977, + "Ġokien": 9978, + "Ġryce": 9979, + "Ġodpowiad": 9980, + "ĠzakrÄĻ": 9981, + "Ġzgadza": 9982, + "ĠuważaÅĤ": 9983, + "Ġwygod": 9984, + "Ġwybie": 9985, + "ĠmateriaÅĤy": 9986, + "żonym": 9987, + "Ġzrzu": 9988, + "Ġustach": 9989, + "rena": 9990, + "Ġdziennik": 9991, + "ĠbroniÄĩ": 9992, + "RZE": 9993, + "Ġuwag": 9994, + "Ġkryzys": 9995, + "ĠTro": 9996, + "stach": 9997, + "ĠżyÅĤ": 9998, + "ĠwysÅĤaÄĩ": 9999, + "Ġkonto": 10000, + "Ġuni": 10001, + "Ġrana": 10002, + "Ġodróż": 10003, + "ÅĽlach": 10004, + "czeÄĩ": 10005, + "Ġben": 10006, + "Ġsojusz": 10007, + "Ġniesko": 10008, + "Ġprzepraszam": 10009, + "ĠpolitykÄĻ": 10010, + "Ġinwestycje": 10011, + "Ġkrzyż": 10012, + "Ġprzemocy": 10013, + "Ġpróż": 10014, + "Zwy": 10015, + "Ġpolicjanci": 10016, + "Ġdwudziestu": 10017, + "sbur": 10018, + "ĠprzekazaÄĩ": 10019, + "Ġkosztuje": 10020, + "ĠprzysiÄĻ": 10021, + "Ġpotrzebna": 10022, + "ĠOj": 10023, + "cajÄħ": 10024, + "uk": 10025, + "ĠzaczÄħÅĤem": 10026, + "zeku": 10027, + "sper": 10028, + "Ġrozczar": 10029, + "Ġdopuszcz": 10030, + "Ġpowiatu": 10031, + "ĠzgodÄĻ": 10032, + "ĠDol": 10033, + "Ġulega": 10034, + "dum": 10035, + "ĠzdjÄĻÄĩ": 10036, + "ĠprzedsiÄĻbiorstwa": 10037, + "ĠobowiÄħzki": 10038, + "Ġemocji": 10039, + "ĠciÄĻżkie": 10040, + "ĠnastÄĻpuje": 10041, + "Ġopro": 10042, + "ĠciÄĻżar": 10043, + "Ġobwo": 10044, + "ĠZapytanie": 10045, + "Ġprotestu": 10046, + "ation": 10047, + "Ġkontaktu": 10048, + "ĠTVP": 10049, + "ÅĤego": 10050, + "Ġpens": 10051, + "ĠwspóÅĤczu": 10052, + "cajÄħc": 10053, + "Ġustro": 10054, + "ĠKrajowej": 10055, + "Ġalar": 10056, + "zywa": 10057, + "Ġreszty": 10058, + "Ġopozycji": 10059, + "nosci": 10060, + "Ġprzepro": 10061, + "Ġnotat": 10062, + "wiÅĤo": 10063, + "ÅĤych": 10064, + "ĠVAT": 10065, + "Ġotwarcie": 10066, + "fla": 10067, + "Ġca": 10068, + "Ġzakon": 10069, + "ĠtworzÄħ": 10070, + "han": 10071, + "Ġpojazdów": 10072, + "Czasem": 10073, + "pliwie": 10074, + "Ġzagi": 10075, + "ĠPrezy": 10076, + "Ġutrzymanie": 10077, + "ĠpoglÄħdy": 10078, + "Ġkwad": 10079, + "Ġktory": 10080, + "Ġwilgot": 10081, + "ZaczÄĻ": 10082, + "ĠNowym": 10083, + "ÅĽwiÄĻ": 10084, + "dzonym": 10085, + "Ġregulacji": 10086, + "sm": 10087, + "Ġewolu": 10088, + "Ġhod": 10089, + "ĠKami": 10090, + "ważnie": 10091, + "ĠDar": 10092, + "ĠosÅĤo": 10093, + "Ġprzyczyny": 10094, + "Ġstarannie": 10095, + "ĠpróbujÄħc": 10096, + "CzÄĻÅĽÄĩ": 10097, + "Ġplecach": 10098, + "ĠCzÄĻsto": 10099, + "Ġminuty": 10100, + "Ġzareag": 10101, + "Ġleczenia": 10102, + "ĠmÅĤodzież": 10103, + "ĠPrzecież": 10104, + "Ġspecyfi": 10105, + "65": 10106, + "Ġusprawiedli": 10107, + "ĠPZ": 10108, + "Ġnaraz": 10109, + "Pytanie": 10110, + "ĠRej": 10111, + "Ġstudentów": 10112, + "Ġzgu": 10113, + "dnim": 10114, + "ĠcaÅĤoÅĽÄĩ": 10115, + "ĠnajwiÄĻkszych": 10116, + "Ġdodatkowych": 10117, + "ĠToru": 10118, + "ĠskoÅĦczyÅĤ": 10119, + "niosÅĤy": 10120, + "Ġpolsko": 10121, + "jaÅĤ": 10122, + "ĠmajÄħtku": 10123, + "lna": 10124, + "Ġzdrowotnej": 10125, + "и": 10126, + "Ġnaprzód": 10127, + "ĠJE": 10128, + "ĠnauczyÄĩ": 10129, + "Ġmierze": 10130, + "49": 10131, + "ĠAugu": 10132, + "Ġ55": 10133, + "Ġprogramie": 10134, + "obo": 10135, + "Ġdodatek": 10136, + "ĠstaraÅĤ": 10137, + "ĠPaw": 10138, + "Ġkle": 10139, + "Ġzasy": 10140, + "Ġkompro": 10141, + "ascy": 10142, + "Ġzuży": 10143, + "ĠprzyÅĤÄħ": 10144, + "Ġrolnictwa": 10145, + "Ġsamemu": 10146, + "Ġsilnik": 10147, + "Ġ1996": 10148, + "larz": 10149, + "paÅĤa": 10150, + "Ġwalka": 10151, + "sili": 10152, + "Ġkróle": 10153, + "lizmu": 10154, + "ĠZA": 10155, + "Ġmody": 10156, + "Ġwyjdzie": 10157, + "ĠsÅĤowem": 10158, + "ĠspoÅĤecznego": 10159, + "ĠPut": 10160, + "ĠgÅĤa": 10161, + "ĠwalkÄĻ": 10162, + "ĠMarcin": 10163, + "tuÅĤ": 10164, + "Ġprzypuszcz": 10165, + "rzaÅĤo": 10166, + "Moim": 10167, + "ĠmusiaÅĤy": 10168, + "ĠJózef": 10169, + "ĠLondynie": 10170, + "raÄĩ": 10171, + "Ġwio": 10172, + "ĠzostawiÄĩ": 10173, + "Ġobecnych": 10174, + "Ġkawy": 10175, + "zowie": 10176, + "ieÅĤ": 10177, + "rzaÄĩ": 10178, + "Ġturniej": 10179, + "gon": 10180, + "ĠpracujÄħ": 10181, + "Ġktore": 10182, + "Ġgad": 10183, + "ĠprzedsiÄĻbiorstw": 10184, + "Ġwymo": 10185, + "Ġzamieszka": 10186, + "ames": 10187, + "Przepraszam": 10188, + "Ġmiecz": 10189, + "ĠukryÄĩ": 10190, + "Ġeuropejskich": 10191, + "Se": 10192, + "dnich": 10193, + "Ġfan": 10194, + "Ġpoprawka": 10195, + "żonej": 10196, + "Ġlesie": 10197, + "żar": 10198, + "ĠwyglÄħdaÄĩ": 10199, + "°": 10200, + "ĠWis": 10201, + "ĠkasÄĻ": 10202, + "gres": 10203, + "Dro": 10204, + "Ġzauważ": 10205, + "Ġnarzu": 10206, + "wodaw": 10207, + "Ġmocniej": 10208, + "Ġdziewczyn": 10209, + "ĠreguÅĤy": 10210, + "ĠSÄħdu": 10211, + "Druga": 10212, + "Ġpodmiotów": 10213, + "ĠdopÅĤa": 10214, + "ÅĤaÅĽ": 10215, + "tania": 10216, + "Ġmarynar": 10217, + "ĠpogrÄħ": 10218, + "prost": 10219, + "Ġchwile": 10220, + "Ġinternecie": 10221, + "pole": 10222, + "larii": 10223, + "snÄħÅĤ": 10224, + "rzeni": 10225, + "Ġtylu": 10226, + "Ġex": 10227, + "ilm": 10228, + "Ġ65": 10229, + "Ġdupie": 10230, + "Ġfirmie": 10231, + "jsc": 10232, + "Ġważny": 10233, + "ĠSamo": 10234, + "bri": 10235, + "Ġskan": 10236, + "letniego": 10237, + "Ġpożegna": 10238, + "Mia": 10239, + "IÄĺ": 10240, + "ĠmieÅĽci": 10241, + "sarza": 10242, + "Ġoży": 10243, + "Ġsia": 10244, + "komo": 10245, + "Ġambasad": 10246, + "Ġstwa": 10247, + "Również": 10248, + "Pot": 10249, + "Ġstarszy": 10250, + "chodzimy": 10251, + "ĠgÅĤupie": 10252, + "ĠwiÄĻkszego": 10253, + "ĠznalazÅĤem": 10254, + "Ġdomaga": 10255, + "ĠdookoÅĤa": 10256, + "ĠrzÄħdów": 10257, + "Ġwroga": 10258, + "Ġutru": 10259, + "ĠKry": 10260, + "osÅĤa": 10261, + "ĠprzyjemnoÅĽÄĩ": 10262, + "Ġkultur": 10263, + "serw": 10264, + "fÄĻ": 10265, + "ĠzarzÄħdu": 10266, + "Ġmedycy": 10267, + "Dob": 10268, + "Ġnogach": 10269, + "czniej": 10270, + "Ġzamiaru": 10271, + "ĠwiedzÄħc": 10272, + "Ġniespodzie": 10273, + "Ġmane": 10274, + "ĠNiemców": 10275, + "Ġzmo": 10276, + "Ġweekend": 10277, + "tno": 10278, + "cznoÅĽciÄħ": 10279, + "Ġ1991": 10280, + "Ġpach": 10281, + "Ġuwiel": 10282, + "cisnÄħÄĩ": 10283, + "ĠdzieÅĤa": 10284, + "Ġparlamentar": 10285, + "Ok": 10286, + "ĠmusiaÅĤo": 10287, + "prawdopodobniej": 10288, + "Ġgrunt": 10289, + "Ġtrybu": 10290, + "ĠmatkÄĻ": 10291, + "sar": 10292, + "Ġfundam": 10293, + "Ġprotest": 10294, + "Czasami": 10295, + "Ġtowarzystwie": 10296, + "Ġnieobec": 10297, + "Ġuchwy": 10298, + "Ġtechnologii": 10299, + "ĠpoÅĤożyÅĤ": 10300, + "Pozosta": 10301, + "acji": 10302, + "ĠAndrzeja": 10303, + "oskona": 10304, + "ĠwiÄĻkszym": 10305, + "retarz": 10306, + "Ġprocedury": 10307, + "ĠzamkniÄĻte": 10308, + "Ġfry": 10309, + "ĠDro": 10310, + "Wym": 10311, + "chyliÅĤ": 10312, + "ĠAkademii": 10313, + "ujÄħcych": 10314, + "WciÄħż": 10315, + "ĠEgi": 10316, + "Prób": 10317, + "Ġzawarte": 10318, + "/.": 10319, + "Ġpolicjantów": 10320, + "Ġogród": 10321, + "Ġsma": 10322, + "Ġ1994": 10323, + "Ġrozegra": 10324, + "ĠCol": 10325, + "Ġstaroży": 10326, + "Ġstrategi": 10327, + "Ġzgadzam": 10328, + "portu": 10329, + "Ġsygna": 10330, + "ĠpokazaÅĤ": 10331, + "Ġpubliczne": 10332, + "ĠÃ": 10333, + "Ġjasna": 10334, + "Ġsamochodem": 10335, + "Ġpoparcie": 10336, + "Ġobiektyw": 10337, + "Ġwykre": 10338, + "Ġmiliony": 10339, + "liwego": 10340, + "MogÄĻ": 10341, + "Ġzdenerw": 10342, + "sad": 10343, + "DziaÅĤa": 10344, + "gory": 10345, + "Be": 10346, + "Ġkolejnym": 10347, + "Ġreakcji": 10348, + "Ġwykonu": 10349, + "ÅĦczycy": 10350, + "ĠtreÅĽÄĩ": 10351, + "Ġtygodnia": 10352, + "ĠmiÄĻsa": 10353, + "Ġprosta": 10354, + "waliÄĩ": 10355, + "Ġulicach": 10356, + "Ġrela": 10357, + "Ġklasz": 10358, + "ĠgeneraÅĤ": 10359, + "Ġsytuacje": 10360, + "ĠnajwiÄĻksze": 10361, + "kaÅĤy": 10362, + "Ġwykorzyst": 10363, + "Ġniesamowi": 10364, + "ĠgÅĤówny": 10365, + "kowska": 10366, + "Ġplo": 10367, + "Ġprzekracza": 10368, + "rand": 10369, + "Ġpriory": 10370, + "Ġkapelu": 10371, + "Ġrestauracji": 10372, + "borczej": 10373, + "osa": 10374, + "Ġtymczas": 10375, + "ĠmiesiÄħca": 10376, + "ĠzÅĤota": 10377, + "Ġskie": 10378, + "Ġspon": 10379, + "ĠokazaÄĩ": 10380, + "lili": 10381, + "77": 10382, + "Ġgabinetu": 10383, + "Ġtrzas": 10384, + "taż": 10385, + "Ġzezwo": 10386, + "ĠoszczÄĻdnoÅĽci": 10387, + "ĠbaÅĤ": 10388, + "Ġodcinku": 10389, + "ówka": 10390, + "Ġnapast": 10391, + "100": 10392, + "vel": 10393, + "Ġolimpij": 10394, + "TrochÄĻ": 10395, + "cku": 10396, + "ksy": 10397, + "ĠcieÅĦ": 10398, + "Åļwiat": 10399, + "pisz": 10400, + "ĠpoÅĤowa": 10401, + "Ġopinie": 10402, + "Ġmaszyny": 10403, + "niny": 10404, + "nci": 10405, + "Ġnadzoru": 10406, + "okracji": 10407, + "Ġogólno": 10408, + "Ġuniemożli": 10409, + "Ġupew": 10410, + "Ġwspomnienia": 10411, + "ĠzdecydowaÅĤ": 10412, + "ĠJorku": 10413, + "Ġdystry": 10414, + "Ġkomisja": 10415, + "Ġspojrzenia": 10416, + "kaja": 10417, + "ĠPamiÄĻ": 10418, + "kcjÄĻ": 10419, + "dopodobnie": 10420, + "Ġgotowa": 10421, + "neÅĽ": 10422, + "Ġpoprowa": 10423, + "ĠNr": 10424, + "Ġdrużyny": 10425, + "!!!": 10426, + "bas": 10427, + "wory": 10428, + "ĠwestchnÄħÅĤ": 10429, + "ĠnogÄĻ": 10430, + "ĠulicÄĻ": 10431, + "ĠnakÅĤad": 10432, + "ĠPor": 10433, + "waliÅĤ": 10434, + "termin": 10435, + "Ġzostawi": 10436, + "Ġgrzbie": 10437, + "Zatrzym": 10438, + "Ġmego": 10439, + "Ġarcy": 10440, + "ĠprzestaÅĤ": 10441, + "Ġzainteresowanie": 10442, + "Ġnapraw": 10443, + "Ġkilkunastu": 10444, + "owna": 10445, + "ĠjeÅĽÄĩ": 10446, + "dziem": 10447, + "ĠArmii": 10448, + "źli": 10449, + "Ġdzielnicy": 10450, + "Ġkandydatów": 10451, + "sort": 10452, + "ĠFin": 10453, + "rzÄħsnÄħÅĤ": 10454, + "ĠÅĽled": 10455, + "Ġmanipu": 10456, + "dzieży": 10457, + "Ġrozpatrzenia": 10458, + "ĠzrobiÅĤo": 10459, + "Ġzabawy": 10460, + "Ġjedyna": 10461, + "Ġewentualnie": 10462, + "saÄĩ": 10463, + "Ġrejonie": 10464, + "ĠKatarzy": 10465, + "niÄĻtÄħ": 10466, + "Ġludzkie": 10467, + "Ġpreten": 10468, + "Ġbudowlan": 10469, + "Ġfach": 10470, + "pil": 10471, + "wÅĤad": 10472, + "Wielu": 10473, + "Ġspotyka": 10474, + "ĠAnge": 10475, + "udi": 10476, + "ĠPRL": 10477, + "Ġpodatki": 10478, + "ĠBla": 10479, + "Ġmorze": 10480, + "Ġuchwa": 10481, + "Ġwyw": 10482, + "ĠoddziaÅĤu": 10483, + "Ġinfrastruktury": 10484, + "habili": 10485, + "racajÄħc": 10486, + "ĠużywaÄĩ": 10487, + "Ġserio": 10488, + "Ġterrory": 10489, + "zdem": 10490, + "ĠPKP": 10491, + "ewnÄĻtrz": 10492, + "Ġdostaje": 10493, + "panie": 10494, + "ĠGdaÅĦsku": 10495, + "ĠzaczynajÄħ": 10496, + "ĠporÄĻ": 10497, + "ZostaÅĤ": 10498, + "ymet": 10499, + "ówek": 10500, + "ĠgÅĤównych": 10501, + "ĠdotarÅĤ": 10502, + "Ġjedzie": 10503, + "ĠJeszcze": 10504, + "Szu": 10505, + "ĠrównoczeÅĽnie": 10506, + "rko": 10507, + "ĠusÅĤyszeÄĩ": 10508, + "ĠPla": 10509, + "ĠÅĤat": 10510, + "ĠSzym": 10511, + "alnoÅĽÄĩ": 10512, + "Ġpotom": 10513, + "Rodzi": 10514, + "WiedziaÅĤ": 10515, + "ĠEn": 10516, + "Ġekstra": 10517, + "ĠokreÅĽliÄĩ": 10518, + "olnie": 10519, + "zaÅĤ": 10520, + "illa": 10521, + "Ġzapisy": 10522, + "ĠzobaczyÅĤa": 10523, + "logiczne": 10524, + "Ġkonstytucji": 10525, + "Ġprzestra": 10526, + "Ġkolejnego": 10527, + "Ġegzeku": 10528, + "Ġakty": 10529, + "czak": 10530, + "dio": 10531, + "ĠgÅĤup": 10532, + "Ġdanego": 10533, + "stÄĻpuje": 10534, + "ĠwiÄĻźni": 10535, + "ĠodwróciÅĤa": 10536, + "ĠÅĤodzi": 10537, + "ĠCom": 10538, + "Ġważna": 10539, + "ĠPrzepraszam": 10540, + "ĠwylÄħd": 10541, + "ĠmiesiÄħcach": 10542, + "ĠczÅĤonek": 10543, + "Ġwniosko": 10544, + "ĠzÅĤożyÅĤ": 10545, + "ĠpuÅĤa": 10546, + "ĠSko": 10547, + "Ġporta": 10548, + "ĠotworzyÄĩ": 10549, + "ÅĽcili": 10550, + "nich": 10551, + "Ġracjonal": 10552, + "Ġznika": 10553, + "ĠwrÄĻ": 10554, + "cjom": 10555, + "âĢĴ": 10556, + "Ġ120": 10557, + "72": 10558, + "ĠkÄħtem": 10559, + "ĠzwiÄħzany": 10560, + "Ġpacjent": 10561, + "noszÄĻ": 10562, + "Ġpodkomisji": 10563, + "Ġnormalne": 10564, + "ĠprzewodniczÄħcego": 10565, + "mowaÄĩ": 10566, + "ĠXD": 10567, + "ĠkoÅĤa": 10568, + "Ġdalsze": 10569, + "ĠOlszty": 10570, + "ĠspodziewaÄĩ": 10571, + "Ġstabi": 10572, + "Ġzniszcz": 10573, + "Ġwery": 10574, + "ĠzwiÄħzków": 10575, + "Ġkomunikacji": 10576, + "ĠUkrainie": 10577, + "Ġjapo": 10578, + "rudnia": 10579, + "Ġcechy": 10580, + "waliÅĽmy": 10581, + "Ġreż": 10582, + "Nau": 10583, + "Ġspróbu": 10584, + "vin": 10585, + "Ġnieli": 10586, + "ĠwypÅĤy": 10587, + "Ġsprzedaż": 10588, + "ĠkÅĤad": 10589, + "ĠuÅĽmiecha": 10590, + "gajÄħ": 10591, + "Ġbiuro": 10592, + "Ġistocie": 10593, + "Ġ1995": 10594, + "ĠprzedÅĤo": 10595, + "wami": 10596, + "Ġzwyczajnie": 10597, + "Ġosobie": 10598, + "ĠStanach": 10599, + "ĠzaproponowaÅĤ": 10600, + "Ġdiagno": 10601, + "Ġnieprzyja": 10602, + "Ġnowi": 10603, + "Ġraport": 10604, + "ĠwewnÄĻtrznych": 10605, + "KI": 10606, + "zes": 10607, + "ĠsiÅĤa": 10608, + "prawidÅĤ": 10609, + "Ġoficjalnie": 10610, + "Ġtowarów": 10611, + "Ġratow": 10612, + "remier": 10613, + "pin": 10614, + "ĠpodkreÅĽl": 10615, + "ĠurzÄħdzeÅĦ": 10616, + "wanego": 10617, + "Ġprzekony": 10618, + "Ġzainteresowania": 10619, + "Ġiry": 10620, + "ĠwracaÄĩ": 10621, + "Ġtekstu": 10622, + "niesz": 10623, + "RzÄħd": 10624, + "padÅĤ": 10625, + "NY": 10626, + "Ġinicjatywy": 10627, + "ĠzamknÄħÅĤ": 10628, + "sion": 10629, + "ĠniezbÄĻdne": 10630, + "Ġprzyje": 10631, + "Ġwarunkiem": 10632, + "typ": 10633, + "ĠsygnaÅĤ": 10634, + "ĠfirmÄĻ": 10635, + "woj": 10636, + "Ġlice": 10637, + "Ġzaszczy": 10638, + "Ġtward": 10639, + "ĠHiszpanii": 10640, + "ĠczÄħ": 10641, + "stoÅĽÄĩ": 10642, + "Ġpotrzebny": 10643, + "iach": 10644, + "ĠwydaÄĩ": 10645, + "ĠpozwoliÅĤ": 10646, + "Ġucha": 10647, + "Ġsuch": 10648, + "Ġuci": 10649, + "Ġpotwierdza": 10650, + "ĠsÄħdów": 10651, + "Ġnara": 10652, + "ĠpewnoÅĽci": 10653, + "Ġkrótki": 10654, + "ĠÅĤÄħczy": 10655, + "oro": 10656, + "Ġpropozycja": 10657, + "Ġprzykry": 10658, + "Ġwynaj": 10659, + "ceniu": 10660, + "wica": 10661, + "wca": 10662, + "ĠzaÅĤam": 10663, + "Ġkate": 10664, + "Ġakademi": 10665, + "Ġokolicach": 10666, + "Ġledwo": 10667, + "Ġtwoich": 10668, + "Ġniemieckich": 10669, + "Ġuczestników": 10670, + "ĠprzedstawiÅĤ": 10671, + "ĠciÄħgÅĤ": 10672, + "ĠprÄĻdzej": 10673, + "Ġpobytu": 10674, + "Ġpoprzedniego": 10675, + "Krzy": 10676, + "ĠprzedsiÄĻbiorców": 10677, + "ĠdotrzeÄĩ": 10678, + "Ġsamolot": 10679, + "Ġpożar": 10680, + "godzi": 10681, + "Ġporozumienia": 10682, + "ĠnastÄĻpne": 10683, + "bit": 10684, + "Ġfilmy": 10685, + "Ġdba": 10686, + "Ġpracownik": 10687, + "ĠCla": 10688, + "Ġhiszpa": 10689, + "Ġnawie": 10690, + "Ġchle": 10691, + "kania": 10692, + "Ġwypowiada": 10693, + "bó": 10694, + "Ġodprowa": 10695, + "smy": 10696, + "ĠkolejnoÅĽci": 10697, + "ĠMistrz": 10698, + "Ġmozna": 10699, + "rent": 10700, + "her": 10701, + "Gaze": 10702, + "Ġistoty": 10703, + "Ġwino": 10704, + "ĠwiÄħże": 10705, + "ĠGeorge": 10706, + "Ġprocesie": 10707, + "Ġsos": 10708, + "Ġsiód": 10709, + "Ġrekor": 10710, + "Ġzar": 10711, + "wców": 10712, + "Ġpodsum": 10713, + "Ġmediach": 10714, + "Mich": 10715, + "Ġmak": 10716, + "aryj": 10717, + "zz": 10718, + "blo": 10719, + "ĠÅĽwiadczy": 10720, + "ĠpoczÄħtkowo": 10721, + "ĠÅĽlad": 10722, + "ĠroÅĽnie": 10723, + "Stu": 10724, + "Ġzakupy": 10725, + "Ġterminie": 10726, + "Ġgruncie": 10727, + "Ġprofil": 10728, + "entuzja": 10729, + "Ġprzeze": 10730, + "ĠAf": 10731, + "Ġpseud": 10732, + "ĠrzeczÄħ": 10733, + "Ġpiszesz": 10734, + "Ġobiektów": 10735, + "vie": 10736, + "Ġrepor": 10737, + "Ġogromny": 10738, + "rzono": 10739, + "Ġcio": 10740, + "Ġpokoj": 10741, + "Ġpowszechnie": 10742, + "Ġpismo": 10743, + "Ġzawodowych": 10744, + "ĠbraÅĤ": 10745, + "nowaÄĩ": 10746, + "Ġniedaleko": 10747, + "ĠGospodarki": 10748, + "ĠzginÄħÅĤ": 10749, + "ÅĤku": 10750, + "Ġkomfor": 10751, + "Polecam": 10752, + "Ġred": 10753, + "Ġupoważ": 10754, + "Ġgranice": 10755, + "ĠspóÅĤek": 10756, + "skaÅĤ": 10757, + "ĠKontro": 10758, + "ĠzasiÅĤ": 10759, + "letu": 10760, + "Znowu": 10761, + "ĠsiedziaÅĤa": 10762, + "rur": 10763, + "sin": 10764, + "nali": 10765, + "dago": 10766, + "Ġpiwo": 10767, + "Ġzadaniem": 10768, + "ĠbiaÅĤy": 10769, + "Ġrozpacz": 10770, + "ĠzabiÅĤ": 10771, + "Ġwspani": 10772, + "Ġdowody": 10773, + "Ġmiejscem": 10774, + "Ġopuszcz": 10775, + "órek": 10776, + "ĠrzekÅĤa": 10777, + "piÄĻk": 10778, + "Ġbawi": 10779, + "spe": 10780, + "MógÅĤ": 10781, + "Ġpak": 10782, + "ĠciÄħgnÄħÅĤ": 10783, + "niecznie": 10784, + "Ġgimnazj": 10785, + "Ġporze": 10786, + "Dziewczyna": 10787, + "Ġzazdro": 10788, + "ĠchÄĻÄĩ": 10789, + "ĠzakoÅĦczy": 10790, + "ĠWszystko": 10791, + "ĠLas": 10792, + "Ġwidzieli": 10793, + "nicznÄħ": 10794, + "spira": 10795, + "ĠpojÄĻcie": 10796, + "95": 10797, + "Ġzwró": 10798, + "ĠspróbowaÄĩ": 10799, + "Ġprzycisk": 10800, + "ĠuczyÄĩ": 10801, + "nowie": 10802, + "liby": 10803, + "ĠznaczÄħ": 10804, + "ĠopÅĤaty": 10805, + "ĠHan": 10806, + "ĠÅĽrodowisko": 10807, + "Ġrozwa": 10808, + "Ġskre": 10809, + "Ġzachowy": 10810, + "Ġwyprost": 10811, + "ĠspeÅĤnia": 10812, + "ĠpeÅĤna": 10813, + "Ġmoi": 10814, + "Ġtamtego": 10815, + "Ġoparciu": 10816, + "Ġgwiazdy": 10817, + "Ġwargi": 10818, + "ĠnastÄĻpnym": 10819, + "Ġsprawozdania": 10820, + "ĠpytaÅĤ": 10821, + "ĠpudeÅĤ": 10822, + "żonÄħ": 10823, + "Mów": 10824, + "Ġutrzymania": 10825, + "Ġmoto": 10826, + "Ġwarst": 10827, + "ĠprzyczynÄħ": 10828, + "Pierwsza": 10829, + "Ġsowie": 10830, + "Ġspace": 10831, + "Aż": 10832, + "alog": 10833, + "parat": 10834, + "Ġponadto": 10835, + "ĠodbÄĻdzie": 10836, + "Ġhory": 10837, + "Ġzaprez": 10838, + "Ġzapowiada": 10839, + "ĠszczegóÅĤy": 10840, + "Ġprowincji": 10841, + "tyków": 10842, + "Ġboli": 10843, + "Ġdeka": 10844, + "Ġudaje": 10845, + "gdyÅĽ": 10846, + "Ġdramaty": 10847, + "So": 10848, + "Ġspecjalnych": 10849, + "Ġdaleka": 10850, + "Ġigrzy": 10851, + "68": 10852, + "ĠpoÅĤÄħczenie": 10853, + "Ġoznak": 10854, + "Ġnapra": 10855, + "Ġzapali": 10856, + "Ġluk": 10857, + "Ġstyl": 10858, + "Åľ": 10859, + "Ġpoprzednich": 10860, + "Ġinformaty": 10861, + "ÅĽniu": 10862, + "ĠKiel": 10863, + "ĠPrawa": 10864, + "Ġskur": 10865, + "wiania": 10866, + "ĠsiedzieÄĩ": 10867, + "Ġzbu": 10868, + "CZY": 10869, + "Ġreform": 10870, + "CzÅĤowiek": 10871, + "Ġbranży": 10872, + "Ġobecny": 10873, + "Ġautora": 10874, + "Ġimigra": 10875, + "Ġdalszych": 10876, + "ĠHam": 10877, + "ĠsÄĻdzia": 10878, + "Ġprzepisami": 10879, + "ĠAdministra": 10880, + "Ġvi": 10881, + "Ġprzecie": 10882, + "ĠChin": 10883, + "żeÄĩ": 10884, + "ĠspotkaÅĦ": 10885, + "ĠHarry": 10886, + "Ġwyroku": 10887, + "Ġzarejestr": 10888, + "ĠdiabÅĤa": 10889, + "darnoÅĽci": 10890, + "Ġpisma": 10891, + "ĠNad": 10892, + "Ġprzeciwnie": 10893, + "nistów": 10894, + "Ġniemu": 10895, + "Ġszlachet": 10896, + "ĠNATO": 10897, + "ĠkoÅĦc": 10898, + "ĠLudwi": 10899, + "Ġlas": 10900, + "ĠRada": 10901, + "Ġspry": 10902, + "ĠksiÄħdz": 10903, + "ĠdostÄĻpne": 10904, + "dziliÅĽmy": 10905, + "RozdziaÅĤ": 10906, + "Ġpasz": 10907, + "PowiedziaÅĤ": 10908, + "amiÄħ": 10909, + "Ġkażdemu": 10910, + "Ha": 10911, + "Ġszczyt": 10912, + "Ġtoale": 10913, + "liwej": 10914, + "Ġpodatek": 10915, + "uch": 10916, + "ĠJanusz": 10917, + "ns": 10918, + "ĠFranci": 10919, + "Ġtransak": 10920, + "ĠdzieciÄĻ": 10921, + "up": 10922, + "Ġtworzenia": 10923, + "Ġocenie": 10924, + "sje": 10925, + "gom": 10926, + "Ġtrzeciej": 10927, + "Ġinteresów": 10928, + "Ġsceny": 10929, + "Ġmuzyka": 10930, + "Ġuzyskania": 10931, + "uri": 10932, + "Ġprzynosi": 10933, + "Ġustawi": 10934, + "ĠsÅĤuch": 10935, + "Ġbudżetowej": 10936, + "Ġtore": 10937, + "Ġneuro": 10938, + "konuje": 10939, + "Ġfilmi": 10940, + "ważne": 10941, + "Ġroman": 10942, + "Ġuszy": 10943, + "Ġspecjalne": 10944, + "ĠartykuÅĤu": 10945, + "Ġsilny": 10946, + "ĠniewÄħtpliwie": 10947, + "Ġpsy": 10948, + "Ġargumenty": 10949, + "Ġprogu": 10950, + "ĠObro": 10951, + "Ġtaksów": 10952, + "ĠEx": 10953, + "wieni": 10954, + "ĠstaÅĤe": 10955, + "ĠżoÅĤÄħd": 10956, + "ĠciÅĽnie": 10957, + "Ġdwaj": 10958, + "Ġreprezentacji": 10959, + "Ġimprez": 10960, + "Sama": 10961, + "Ġbraci": 10962, + "ĠJacek": 10963, + "Ġnaro": 10964, + "ĠnazwaÄĩ": 10965, + "Ġprzep": 10966, + "brz": 10967, + "Ġprowadzenie": 10968, + "ĠsamorzÄħ": 10969, + "Ġsezon": 10970, + "roi": 10971, + "Ġsprzeciwu": 10972, + "stawienie": 10973, + "ĠMac": 10974, + "Ġznajdziesz": 10975, + "ĠzapomnieÄĩ": 10976, + "Ġrozbud": 10977, + "Ġzej": 10978, + "Ġrekomen": 10979, + "ĠurzÄħd": 10980, + "Ġpomieszczenia": 10981, + "Ġszkol": 10982, + "Jednym": 10983, + "piÅĤa": 10984, + "He": 10985, + "Ġkorytarz": 10986, + "Ġprzepisu": 10987, + "Ġpospie": 10988, + "atora": 10989, + "ĠksiÄħżce": 10990, + "Ġnajbliższych": 10991, + "CaÅĤa": 10992, + "Ġkonsekwencje": 10993, + "ĠZÅĤo": 10994, + "rys": 10995, + "ĠZi": 10996, + "ĠKrakowa": 10997, + "ĠpaÅĤacu": 10998, + "żnych": 10999, + "Ġkompozy": 11000, + "stria": 11001, + "Ġdźwi": 11002, + "ĠPiotra": 11003, + "ĠMarszaÅĤek": 11004, + "erem": 11005, + "ĠwidziaÅĤam": 11006, + "Ġprzegry": 11007, + "Popraw": 11008, + "Ġdrewna": 11009, + "legÅĤy": 11010, + "ĠÅĽwiÄĻta": 11011, + "ĠzÅĤożyÄĩ": 11012, + "jenie": 11013, + "polu": 11014, + "niÄĻto": 11015, + "glÄħdu": 11016, + "Ġemocje": 11017, + "Ġwizyty": 11018, + "Ġks": 11019, + "Ġemis": 11020, + "ĠmÅĤoda": 11021, + "atr": 11022, + "owskich": 11023, + "batÄĻ": 11024, + "Szkoda": 11025, + "ĠdokoÅĦ": 11026, + "Wobec": 11027, + "ĠCam": 11028, + "Ġkoor": 11029, + "leran": 11030, + "Ġnud": 11031, + "niczna": 11032, + "ĠStro": 11033, + "Ġstraży": 11034, + "Ġciszy": 11035, + "Ġbizne": 11036, + "ĠmatkÄħ": 11037, + "Ġwalu": 11038, + "ire": 11039, + "Ġremont": 11040, + "ĠzmieniÅĤa": 11041, + "óra": 11042, + "Ġefekty": 11043, + "Ġopa": 11044, + "ĠbiorÄħ": 11045, + "ĠwrzeÅĽniu": 11046, + "Ġdalszym": 11047, + "Ġżal": 11048, + "Ġlikwidacji": 11049, + "ĠskorzystaÄĩ": 11050, + "ĠmarszaÅĤek": 11051, + "ĠkawÄĻ": 11052, + "ĠcórkÄĻ": 11053, + "żaÄĩ": 11054, + "ĠMora": 11055, + "Ġwydania": 11056, + "Ġnai": 11057, + "żÄħd": 11058, + "ĠporzÄħdek": 11059, + "ĠBiaÅĤorusi": 11060, + "Ġczaso": 11061, + "miernie": 11062, + "kowanych": 11063, + "Ġzapobiega": 11064, + "ĠoglÄħd": 11065, + "Ġwir": 11066, + "ĠprzeciwieÅĦstwie": 11067, + "tle": 11068, + "ĠUK": 11069, + "ĠprzemysÅĤu": 11070, + "Ġprawne": 11071, + "ĠwpÅĤywa": 11072, + "Ġpostaw": 11073, + "ĠpragnÄĻ": 11074, + "Ġtren": 11075, + "Ġcich": 11076, + "ĠSmo": 11077, + "ĠpeÅĤnej": 11078, + ".\".": 11079, + "Otwo": 11080, + "ĠnawiÄħza": 11081, + "ĠÅĽrodowisk": 11082, + "kÅĤadnie": 11083, + "ĠNowo": 11084, + "Ġbet": 11085, + "Ġporówny": 11086, + "Ġtraci": 11087, + "Ġnadu": 11088, + "Niektóre": 11089, + "powiedzi": 11090, + "Ġspacer": 11091, + "ĠInspek": 11092, + "ĠEdu": 11093, + "Ġkamer": 11094, + "ĠNigdy": 11095, + "Ġpowrotu": 11096, + "tele": 11097, + "Ġowi": 11098, + "ĠÅĽmiesz": 11099, + "Ġopuszcza": 11100, + "Ġregionu": 11101, + "е": 11102, + "owisko": 11103, + "gmu": 11104, + "Ġnajstar": 11105, + "Ġostatnia": 11106, + "Ġwiedza": 11107, + "ĠzÅĤoÅĽli": 11108, + "ĠAgencji": 11109, + "SP": 11110, + "ĠnieprawidÅĤ": 11111, + "ĠWiesz": 11112, + "the": 11113, + "Ġwnu": 11114, + "ĠTer": 11115, + "Zatem": 11116, + "Ġobawy": 11117, + "ĠuprawnieÅĦ": 11118, + "Ġokazy": 11119, + "Ġsamolotu": 11120, + "roku": 11121, + "dowej": 11122, + "gujÄħ": 11123, + "***": 11124, + "Ġspoty": 11125, + "ChciaÅĤem": 11126, + "ĠprzeÅĽla": 11127, + "Ġczarnych": 11128, + "ĠzrobiÅĤem": 11129, + "czkami": 11130, + "niczo": 11131, + "ĠmyÅĽlach": 11132, + "ĠokreÅĽlenie": 11133, + "lor": 11134, + "ĠuwzglÄĻdnia": 11135, + "Ġetc": 11136, + "ĠDO": 11137, + "Ġdwukrotnie": 11138, + "ford": 11139, + "Ġ1992": 11140, + "Ġwykopie": 11141, + "ĠpatrzyÅĤa": 11142, + "ĠpopoÅĤu": 11143, + "ĠksiÄħżka": 11144, + "ĠTele": 11145, + "ĠskÅĤo": 11146, + "ree": 11147, + "Ġzapisu": 11148, + "ĠWojciech": 11149, + "tos": 11150, + "can": 11151, + "ĠszyjÄĻ": 11152, + "Ġczytania": 11153, + "ĠzakÅĤadów": 11154, + "Ġutrzyma": 11155, + "Ġnowelizacji": 11156, + "Ġsprzeci": 11157, + "resji": 11158, + "Ġcien": 11159, + "ĠpróbowaÅĤa": 11160, + "Ġokaże": 11161, + "76": 11162, + "Ġidealnie": 11163, + "ższe": 11164, + "Ġbitwy": 11165, + "Ġentuzja": 11166, + "ĠdowiedziaÅĤ": 11167, + "Ġodcho": 11168, + "Ġminimum": 11169, + "Ġ1993": 11170, + "ĠkarÄĻ": 11171, + "dowym": 11172, + "Przypomin": 11173, + "ĠParyżu": 11174, + "Ġportu": 11175, + "Ġstosunkowo": 11176, + "Ġkrótkie": 11177, + "ĠsÅĤuży": 11178, + "hn": 11179, + "Ġwrażenia": 11180, + "Ġpewny": 11181, + "ĠstopieÅĦ": 11182, + "ĠnależaÅĤa": 11183, + "ĠKos": 11184, + "Ġterenu": 11185, + "OkazaÅĤo": 11186, + "88": 11187, + "ĠMate": 11188, + "opo": 11189, + "Ġinstyn": 11190, + "Ġenergi": 11191, + "Ġkrz": 11192, + "Ġuto": 11193, + "ĠwczeÅĽnie": 11194, + "leje": 11195, + "hel": 11196, + "Ġwystrze": 11197, + "ĠzwiÄħzki": 11198, + "plem": 11199, + "Ġstopniowo": 11200, + "Ġjeżd": 11201, + "tycznÄħ": 11202, + "Ġzagospodar": 11203, + "Ġwysta": 11204, + "ĠurzÄĻdników": 11205, + "Ġniezad": 11206, + "Ġpotencj": 11207, + "dzali": 11208, + "Powiedz": 11209, + "Ġzmart": 11210, + "Ġmilion": 11211, + "Ġgrudniu": 11212, + "Kier": 11213, + "Ġprosty": 11214, + "Ġzasadach": 11215, + "Ġalkohol": 11216, + "tkach": 11217, + "ĠkwestiÄĻ": 11218, + "Ġwyprac": 11219, + "Ġsylwet": 11220, + "Ġprzebywa": 11221, + "ĠksztaÅĤcie": 11222, + "ĠodnoÅĽnie": 11223, + "ĠON": 11224, + "Ġpoki": 11225, + "Ġ«": 11226, + "Ġbloku": 11227, + "ĠpÅĤaszcz": 11228, + "żÄħc": 11229, + "Ġcenie": 11230, + "ĠAmeryki": 11231, + "ĠpojawiajÄħ": 11232, + "ky": 11233, + "ĠpodaÄĩ": 11234, + "ĠGol": 11235, + "Ġhor": 11236, + "Ġplanów": 11237, + "ĠostatniÄħ": 11238, + "turÄħ": 11239, + "Ġlokalnych": 11240, + "Ġ1975": 11241, + "Ź": 11242, + "ras": 11243, + "ĠwÅĤaÅĽciwoÅĽci": 11244, + "ĠobowiÄħzy": 11245, + "ĠÅĽniegu": 11246, + "Two": 11247, + "Mnie": 11248, + "Ġprogramy": 11249, + "ĠNF": 11250, + "Ġochoty": 11251, + "ĠwszczÄĻ": 11252, + "toli": 11253, + "tyfika": 11254, + "Ġwojskowych": 11255, + "Ġsilne": 11256, + "Ġpartyj": 11257, + "ĠogromnÄħ": 11258, + "Ġkierunek": 11259, + "ĠpodÄħ": 11260, + "Ġ180": 11261, + "ransp": 11262, + "Ġnieprzyjem": 11263, + "Ġniemiecki": 11264, + "Ġkiep": 11265, + "Ġkolejna": 11266, + "Ġnaukowych": 11267, + "Ġkierowców": 11268, + "Ġwykonanie": 11269, + "dowa": 11270, + "BI": 11271, + "wanej": 11272, + "ĠpiÄĻÄĩdziesiÄħt": 11273, + "ĠIndi": 11274, + "Ġfunkcje": 11275, + "Ġpasuje": 11276, + "Znów": 11277, + "Ġniekiedy": 11278, + "owce": 11279, + "Ġwku": 11280, + "Ġstworzenia": 11281, + "Ġgnia": 11282, + "Ġukoch": 11283, + "Ġkilko": 11284, + "CaÅĤ": 11285, + "Ġjedena": 11286, + "ĠwkÅĤad": 11287, + "ĠspotkaÅĤ": 11288, + "ĠpoÅĤy": 11289, + "!\"": 11290, + "Ġprzod": 11291, + "ĠPolskÄħ": 11292, + "niusz": 11293, + "Ġ1944": 11294, + "Ġdanym": 11295, + "kaÅĤem": 11296, + "ĠCzÄĻstoch": 11297, + "Ġregularnie": 11298, + "Ġzamówi": 11299, + "ĠwiedziaÅĤam": 11300, + "orze": 11301, + "Ġzimno": 11302, + "Ġbiologi": 11303, + "niejszej": 11304, + "ĠpolskÄħ": 11305, + "Ġzabyt": 11306, + "Ġprzeznaczone": 11307, + "Ġwyst": 11308, + "ond": 11309, + "ChciaÅĤ": 11310, + "Ġucieczki": 11311, + "ĠnajwiÄĻkszym": 11312, + "nni": 11313, + "Ġdeszczu": 11314, + "ĠTrum": 11315, + "ĠotworzyÅĤa": 11316, + "ĠrozÅĤo": 11317, + "amia": 11318, + "DZIAÅģ": 11319, + "Ġdowódz": 11320, + "mÅĤod": 11321, + "Ġego": 11322, + "ĠubiegÅĤym": 11323, + "sunÄĻÅĤa": 11324, + "ĠwysiÅĤku": 11325, + "cinie": 11326, + "Ġdawnych": 11327, + "Ġmel": 11328, + "Ġzarzuty": 11329, + "Ġposze": 11330, + "ĠdzieÅĤo": 11331, + "ĠpotrafiÅĤa": 11332, + "Ġskarbu": 11333, + "And": 11334, + "rodku": 11335, + "towane": 11336, + "Ġth": 11337, + "Ġróżno": 11338, + "ĠzastanawiaÅĤ": 11339, + "ĠprzyjechaÅĤ": 11340, + "Ġumo": 11341, + "Ġwarzy": 11342, + "pnÄħÅĤ": 11343, + "ĠgraÅĤ": 11344, + "Ġasyst": 11345, + "Ġpropor": 11346, + "Ġzestaw": 11347, + "?\"": 11348, + "niane": 11349, + "ĠumarÅĤ": 11350, + "ĠpracÄħ": 11351, + "stanÄħ": 11352, + "Ġodpowiednich": 11353, + "Ġcierp": 11354, + "64": 11355, + "Ġgeneralnie": 11356, + "Ġder": 11357, + "ĠpoÅĤÄħczenia": 11358, + "Ġszpie": 11359, + "ogle": 11360, + "Ġstraj": 11361, + "towej": 11362, + "ĠwystÄĻpujÄħ": 11363, + "Sprawa": 11364, + "ĠRejon": 11365, + "Dzieci": 11366, + "Czek": 11367, + "ĠskalÄĻ": 11368, + "gowego": 11369, + "mierza": 11370, + "Ġnieraz": 11371, + "Ġchleb": 11372, + "Ġdyspozycji": 11373, + "Ġocenia": 11374, + "Ġmyli": 11375, + "ĠWrocÅĤawiu": 11376, + "ĠużyÄĩ": 11377, + "pot": 11378, + "Ġfajnie": 11379, + "Ġsytuacjach": 11380, + "Czemu": 11381, + "Ġjesli": 11382, + "Ġkontrow": 11383, + "deracji": 11384, + "Ġgniew": 11385, + "ĠwydawaÄĩ": 11386, + "ĠwnÄĻtrza": 11387, + "Ġkrótkim": 11388, + "ĠVI": 11389, + "ÃĵW": 11390, + "Ġstruktury": 11391, + "Ġzaprojekt": 11392, + "Ġpodstawowe": 11393, + "zno": 11394, + "Ġmanew": 11395, + "ĠbiaÅĤych": 11396, + "dnienie": 11397, + "lazÅĤ": 11398, + "Ġsezonu": 11399, + "lajÄħc": 11400, + "ĠKomitetu": 11401, + "Ġopinia": 11402, + "ĠkamieÅĦ": 11403, + "ĠpiÄĻknie": 11404, + "Ġjaski": 11405, + "Ġkasz": 11406, + "cle": 11407, + "Ġpobra": 11408, + "obby": 11409, + "zapytanie": 11410, + "ĠprzyszÅĤym": 11411, + "Dost": 11412, + "Ġweźmie": 11413, + "yn": 11414, + "Ġpowyższym": 11415, + "giej": 11416, + "ĠprzemyÅĽle": 11417, + "ĠDemokra": 11418, + "ĠpopatrzyÅĤ": 11419, + "ĠÅĽciÅĽle": 11420, + "Rad": 11421, + "ĠznalazÅĤy": 11422, + "Ġdali": 11423, + "ĠwykonaÄĩ": 11424, + "ĠustaliÄĩ": 11425, + "Ġoboz": 11426, + "Ġkorespon": 11427, + "Ġwolne": 11428, + "ĠwybraÅĤ": 11429, + "Ġstosunek": 11430, + "Ġdziennikarz": 11431, + "Ġpolityce": 11432, + "low": 11433, + "acie": 11434, + "Ġfunkcjonariuszy": 11435, + "patrz": 11436, + "ĠWÅĤaÅĽnie": 11437, + "Ġczerwcu": 11438, + "Ġspój": 11439, + "Ġobrazu": 11440, + "Ġakcja": 11441, + "pione": 11442, + "Ostatnio": 11443, + "ĠkÄħpie": 11444, + "czyka": 11445, + "ĠMaj": 11446, + "Ġnap": 11447, + "ĠKoÅĽcióÅĤ": 11448, + "Ġjakiekolwiek": 11449, + "ĠpÅĤyty": 11450, + "dge": 11451, + "ĠbezpÅĤa": 11452, + "Ġnosa": 11453, + "Ġpodmiot": 11454, + "ĠStowarzy": 11455, + "Ġbiod": 11456, + "Ġkwalifika": 11457, + "Przede": 11458, + "Ġinteresy": 11459, + "Duż": 11460, + "ĠjÄĻzykiem": 11461, + "Ġprywatnych": 11462, + "ĠNaprawdÄĻ": 11463, + "ĠmogÅĤyby": 11464, + "Ġrany": 11465, + "ĠkapÅĤ": 11466, + "ĠniebezpieczeÅĦstwo": 11467, + "ĠopÅĤat": 11468, + "ĠochronÄĻ": 11469, + "ĠrodzinÄħ": 11470, + "Ġoficerów": 11471, + "Ġznasz": 11472, + "ĠprzyjÄĻty": 11473, + "ĠradoÅĽÄĩ": 11474, + "Jaka": 11475, + "Ġumowa": 11476, + "Ġbrzeg": 11477, + "Ġdotacji": 11478, + "ĠÅĽredniowie": 11479, + "ase": 11480, + "Ġwysokim": 11481, + "Brak": 11482, + "ÅĽpie": 11483, + "Ġtkwi": 11484, + "Ġ~": 11485, + "Ġdrzewo": 11486, + "Ġuprawnienia": 11487, + "Ġnamio": 11488, + "Ġstyczniu": 11489, + "Ġlepszego": 11490, + "Ġplam": 11491, + "ĠbyÅĽmy": 11492, + "ĠwejÅĽcie": 11493, + "ĠÅĽlÄħ": 11494, + "Ġsum": 11495, + "PamiÄĻtam": 11496, + "ĠkoÅĽciel": 11497, + "69": 11498, + "Ġstarszych": 11499, + "Ġstarej": 11500, + "ciÄħgnÄĻÅĤa": 11501, + "Ġodwro": 11502, + "Ġprofi": 11503, + "Ġrelacje": 11504, + "ĠwÅĤaÅĽciciela": 11505, + "Ġpierdo": 11506, + "ĠpoprosiÅĤ": 11507, + "Ġmaju": 11508, + "owujÄħ": 11509, + "Ġzaufania": 11510, + "Ġtradycji": 11511, + "ĠniepeÅĤnosprawnych": 11512, + "gÅĤÄĻbi": 11513, + "Ġdziennego": 11514, + "ĠsprzÄħ": 11515, + "42": 11516, + "rowania": 11517, + "Ġwiecie": 11518, + "IER": 11519, + "ĠzaÅĤÄħ": 11520, + "Ġcudzo": 11521, + "aÅĤaby": 11522, + "ĠCóż": 11523, + "ĠnależaÅĤoby": 11524, + "Ġktos": 11525, + "ĠwydarzyÅĤo": 11526, + "ĠbiaÅĤo": 11527, + "towa": 11528, + "Ġurat": 11529, + "Ġprzeszkadza": 11530, + "Ġel": 11531, + "Ġkabi": 11532, + "rans": 11533, + "ownych": 11534, + "Ġlite": 11535, + "Ġniena": 11536, + "nicza": 11537, + "ĠMiasta": 11538, + "43": 11539, + "tatów": 11540, + "Ġzaprowa": 11541, + "Ġprzeciwnika": 11542, + "może": 11543, + "ĠopowiadaÅĤ": 11544, + "Ġmur": 11545, + "aÅĤach": 11546, + "85": 11547, + "ÅĦscy": 11548, + "ĠjÄħd": 11549, + "Ġochronie": 11550, + "Ġdruku": 11551, + "Ġminutach": 11552, + "ĠkrzesÅĤa": 11553, + "skutek": 11554, + "Ġnazi": 11555, + "Ġklawi": 11556, + "ĠwzruszyÅĤ": 11557, + "ÃŃ": 11558, + "ĠSÅĤa": 11559, + "ĠamerykaÅĦski": 11560, + "laj": 11561, + "ĠzwyciÄĻstwo": 11562, + "ÅĤow": 11563, + "Ġrozmai": 11564, + "Ġpodpisa": 11565, + "ĠskoÅĦczyÄĩ": 11566, + "Ġubrania": 11567, + "letnia": 11568, + "biec": 11569, + "Ġstworzenie": 11570, + "Ġpromieni": 11571, + "Ġprzedstawienie": 11572, + "Woj": 11573, + "Najlep": 11574, + "Ġgal": 11575, + "ĠzwiÄĻkszenie": 11576, + "Ġwad": 11577, + "Byli": 11578, + "Ġnapisane": 11579, + "ĠwÅĽciekÅĤo": 11580, + "PN": 11581, + "Ġciemne": 11582, + "Jan": 11583, + "Ġew": 11584, + "Ġobronie": 11585, + "ĠuważajÄħ": 11586, + "ĠrozwiÄħz": 11587, + "ĠobjÄħÅĤ": 11588, + "Ġoczym": 11589, + "Ġopisu": 11590, + "Ġskont": 11591, + "gg": 11592, + "tacie": 11593, + "ĠstojÄħ": 11594, + "dnoÅĽÄĩ": 11595, + "Ġleków": 11596, + "Ġtamtych": 11597, + "dzin": 11598, + "ĠNowego": 11599, + "ĠpÅĤynÄħ": 11600, + "ĠMarka": 11601, + "ĠgÅĤosowanie": 11602, + "Ġnierów": 11603, + "Ġdowódca": 11604, + "rzeli": 11605, + "Ġpotrakt": 11606, + "ĠusÅĤyszaÅĤa": 11607, + "ciÄħgnÄħÄĩ": 11608, + "Ġpolicjant": 11609, + "ĠpodÅĤÄħ": 11610, + "Ġwiecej": 11611, + "Ġzatwier": 11612, + "ficjal": 11613, + "ĠMinisterstwie": 11614, + "ĠzdawaÅĤ": 11615, + "Ġnagrody": 11616, + "41": 11617, + "use": 11618, + "ĠStanisÅĤawa": 11619, + "Nadal": 11620, + "Ġprzybra": 11621, + "ĠzakoÅĦczyÅĤ": 11622, + "Prowa": 11623, + "Ġuderza": 11624, + "val": 11625, + "Ġstrefy": 11626, + "Ġstatus": 11627, + "Ġpodnosi": 11628, + "ork": 11629, + "pana": 11630, + "ĠKontroli": 11631, + "ĠSpe": 11632, + "Ġnóg": 11633, + "lit": 11634, + "struktu": 11635, + "Ġwychowa": 11636, + "ĠpodziaÅĤu": 11637, + "Ġzegarek": 11638, + "ĠrzeczywistoÅĽÄĩ": 11639, + "ĠPom": 11640, + "Ġpopi": 11641, + "ĠzÅĤu": 11642, + "ĠprzejÅĽcia": 11643, + "Ġdzieli": 11644, + "Ġzajmie": 11645, + "Ġobrazy": 11646, + "rowanie": 11647, + "ĠPrzemy": 11648, + "Ġboles": 11649, + "Ġpobo": 11650, + "Ġcharakteru": 11651, + "Ġgatunku": 11652, + "Ġsprawdza": 11653, + "ä": 11654, + "mowaÅĤ": 11655, + "enny": 11656, + "67": 11657, + "ĠInstytutu": 11658, + "Ġkoszy": 11659, + "Ġimienia": 11660, + "ĠnajwiÄĻkszy": 11661, + "sjÄĻ": 11662, + "Ġobcych": 11663, + "Ġbak": 11664, + "ĠzrobiÄĻ": 11665, + "Ġoddali": 11666, + "Ġnawi": 11667, + "Ġmija": 11668, + "Ġpodcho": 11669, + "jami": 11670, + "Ġ99": 11671, + "ÅĦczyków": 11672, + "ĠuzyskaÅĤ": 11673, + "Ġpersone": 11674, + "Szybko": 11675, + "Ġstosuje": 11676, + "Ġpracownika": 11677, + "Ġludzkiej": 11678, + "ĠniegdyÅĽ": 11679, + "Ġstraci": 11680, + "niemy": 11681, + "Postanowi": 11682, + "Ciekawe": 11683, + "Ġrozmy": 11684, + "Ġmotyw": 11685, + "Ġprowo": 11686, + "skry": 11687, + "ĠElżbie": 11688, + "PA": 11689, + "inte": 11690, + "Ġlekarze": 11691, + "Ġwersja": 11692, + "PrzykÅĤad": 11693, + "atorzy": 11694, + "Ġwyszep": 11695, + "Ġmental": 11696, + "vy": 11697, + "ĠleżaÅĤa": 11698, + "Ġniecier": 11699, + "ĠsÅĤyszy": 11700, + "Ne": 11701, + "ĠDonal": 11702, + "SpojrzaÅĤ": 11703, + "ĠmiesiÄħcu": 11704, + "miony": 11705, + "Ġodm": 11706, + "Ġfat": 11707, + "Ġrozpoczyna": 11708, + "Ġjab": 11709, + "Ġzbiór": 11710, + "Ġziemia": 11711, + "ĠlubiÄħ": 11712, + "Ġzabud": 11713, + "ĠzadaÄĩ": 11714, + "szewski": 11715, + "char": 11716, + "Ġbandy": 11717, + "Ġlaty": 11718, + "Ġgotowy": 11719, + "Ġlapto": 11720, + "ĠÅĤadnie": 11721, + "Poja": 11722, + "rzonych": 11723, + "Ġfotelu": 11724, + "Ġatom": 11725, + "Ġkwi": 11726, + "ĠodejÅĽÄĩ": 11727, + "ĠodszedÅĤ": 11728, + "Zdaniem": 11729, + "Ġnapisa": 11730, + "Ġkontrakt": 11731, + "Ġwieży": 11732, + "Ġgli": 11733, + "Ġdykt": 11734, + "Ġmisji": 11735, + "ralna": 11736, + "zne": 11737, + "kÅĤÄħ": 11738, + "kujemy": 11739, + "Ġwyrów": 11740, + "Ġkolega": 11741, + "Ġpublicznie": 11742, + "rwaÅĤa": 11743, + "Ġprzekazu": 11744, + "Ġzabaw": 11745, + "gera": 11746, + "ĠumysÅĤu": 11747, + "Ġpasażerów": 11748, + "Ozna": 11749, + "istoria": 11750, + "Ġpowiedzenia": 11751, + "sky": 11752, + "pany": 11753, + "Ġmuzeum": 11754, + "Ġzawodu": 11755, + "oÅĤnie": 11756, + "Ġbezpiecznie": 11757, + "ĠAni": 11758, + "org": 11759, + "Ġuważasz": 11760, + "Ġrolników": 11761, + "ĠjeździÄĩ": 11762, + "ure": 11763, + "Chcesz": 11764, + "Ġwicepre": 11765, + "²": 11766, + "tniej": 11767, + "Ġklienta": 11768, + "ĠzdarzyÅĤo": 11769, + "ĠsieÄĩ": 11770, + "JE": 11771, + "zowaÄĩ": 11772, + "ĠstÅĤu": 11773, + "Ġmost": 11774, + "Ġmetra": 11775, + "ĠsÅĤowami": 11776, + "ĠstosowaÄĩ": 11777, + "tale": 11778, + "ĠpostawiÄĩ": 11779, + "ratorium": 11780, + "Ġprzerzu": 11781, + "jego": 11782, + "Ġmagne": 11783, + "ĠSÅĤowa": 11784, + "Ġpuste": 11785, + "Ġpodziem": 11786, + "Ġzdecy": 11787, + "rey": 11788, + "ĠnastÄĻpny": 11789, + "Ġmarcu": 11790, + "Ġpedo": 11791, + "Ġprowadzonych": 11792, + "Ġpoku": 11793, + "wiej": 11794, + "Pom": 11795, + "Ġprzyda": 11796, + "ĠtrwaÅĤa": 11797, + "Ġsani": 11798, + "ĠksiÄĻż": 11799, + "denta": 11800, + "Ġpodwo": 11801, + "Ġnaród": 11802, + "Ġszkolenia": 11803, + "Ġmogliby": 11804, + "ĠPew": 11805, + "ĠLot": 11806, + "Ġpok": 11807, + "Ġspis": 11808, + "Ogólnie": 11809, + "ĠNow": 11810, + "biej": 11811, + "rusem": 11812, + "Ġwspólne": 11813, + "stÄĻpie": 11814, + "ĠzostawiÅĤ": 11815, + "ĠodezwaÅĤa": 11816, + "Ġzanu": 11817, + "Ġczerwone": 11818, + "Ġudzieli": 11819, + "siu": 11820, + "ĠskÅĤadzie": 11821, + "ĠwystÄħpiÅĤ": 11822, + "Ġsem": 11823, + "Ġkonkurencji": 11824, + "Ġpodobnego": 11825, + "Ġsenatora": 11826, + "cane": 11827, + "Ġprywatne": 11828, + "oma": 11829, + "ĠprÄĻdkoÅĽÄĩ": 11830, + "ĠgÅĤównÄħ": 11831, + "ĠmÄĻżczyznÄħ": 11832, + "Ġtajemnicy": 11833, + "Ġmistrzostw": 11834, + "Ġdowódcy": 11835, + "Ġspodnie": 11836, + "shi": 11837, + "ĠprzejÅĽcie": 11838, + "Ġserdecznie": 11839, + "ĠzaÅĤogi": 11840, + "Ġchorób": 11841, + "gaÅĤy": 11842, + "Ġzrów": 11843, + "Ġrocz": 11844, + "ĠgoÅĽcia": 11845, + "ÅĽlisz": 11846, + "ĠsÅĤużbÄĻ": 11847, + "mil": 11848, + "tacjÄħ": 11849, + "ĠtrzymajÄħc": 11850, + "ic": 11851, + "ĠPolityki": 11852, + "Ġodzna": 11853, + "dzamy": 11854, + "ĠchwyciÅĤ": 11855, + "ĠÅĽpi": 11856, + "Obok": 11857, + "Ġzapozna": 11858, + "ĠbÅĤÄĻdy": 11859, + "ĠÅĽwiÄĻto": 11860, + "ĠBezpie": 11861, + "ĠPet": 11862, + "gencja": 11863, + "ĠszkoÅĤa": 11864, + "ĠpróbÄĻ": 11865, + "rzeniami": 11866, + "Ġprzery": 11867, + "Ġskór": 11868, + "wiel": 11869, + "wól": 11870, + "Produ": 11871, + "dzÄħcej": 11872, + "Ġpocze": 11873, + "przestrze": 11874, + "Ġodży": 11875, + "Ġdzieciom": 11876, + "ĠnajwiÄĻkszÄħ": 11877, + "Ġbudowa": 11878, + "Ġaplika": 11879, + "bka": 11880, + "ĠzajÄĻÄĩ": 11881, + "Ġautobu": 11882, + "won": 11883, + "ĠuczyniÄĩ": 11884, + "Ġtan": 11885, + "Ġpokrzy": 11886, + "dźwie": 11887, + "Ġredu": 11888, + "ĠzastanowiÄĩ": 11889, + "niorów": 11890, + "Ġnisko": 11891, + "kanów": 11892, + "tani": 11893, + "ĠPoseÅĤ": 11894, + "Ġbatali": 11895, + "Matka": 11896, + "ÅĤej": 11897, + "ĠbieżÄħ": 11898, + "Ġnastolat": 11899, + "Ġwyczy": 11900, + "Bud": 11901, + "ĠdÅĤugÄħ": 11902, + "Czar": 11903, + "anty": 11904, + "daniu": 11905, + "ĠwyjÄħÅĤ": 11906, + "Ġgorz": 11907, + "Ġgarni": 11908, + "ĠzajmowaÅĤ": 11909, + "Ġnieźle": 11910, + "Ġwymiany": 11911, + "bru": 11912, + "ĠwÅĤaÅĽciwy": 11913, + "Ġkodek": 11914, + "Ġ189": 11915, + "Ġimprezy": 11916, + "Ġchcecie": 11917, + "ĠzeszÅĤym": 11918, + "Trzym": 11919, + "ĠThom": 11920, + "ĠSza": 11921, + "Ġklas": 11922, + "ĠprzeprowadziÄĩ": 11923, + "ĠpowiÄĻk": 11924, + "lany": 11925, + "Ġkonkretne": 11926, + "Ġnajważniejszych": 11927, + "stian": 11928, + "Ġfront": 11929, + "Ġdyskusja": 11930, + "Ġzbrod": 11931, + "Ġznalezie": 11932, + "dzÄħcÄħ": 11933, + "daÅĤo": 11934, + "Ġgrana": 11935, + "OT": 11936, + "ĠAdama": 11937, + "Wspo": 11938, + "ĠprÄħ": 11939, + "wymi": 11940, + "Wówczas": 11941, + "Ge": 11942, + "Ġzamieszki": 11943, + "Ġislam": 11944, + "ĠodlegÅĤoÅĽÄĩ": 11945, + "fal": 11946, + "Ġzaprezent": 11947, + "Ġtryb": 11948, + "ĠJarosÅĤaw": 11949, + "wcy": 11950, + "dzÄħcym": 11951, + "Ġ2021": 11952, + "Ġzero": 11953, + "Istnie": 11954, + "ĠmaÅĤżeÅĦstwa": 11955, + "ĠmajÄħce": 11956, + "Ġdur": 11957, + "Ġwypowiedź": 11958, + "Ġmożecie": 11959, + "ĠzmysÅĤ": 11960, + "dziesiÄħtych": 11961, + "Ġagresyw": 11962, + "dzonÄħ": 11963, + "Ġlor": 11964, + "Ġstosunków": 11965, + "ZDZIAÅģ": 11966, + "ĠRober": 11967, + "Ġzapomina": 11968, + "Ġzwrot": 11969, + "Wiadomo": 11970, + "kowskiej": 11971, + "ĠpodporzÄħd": 11972, + "ĠwpóÅĤ": 11973, + "Ġsprzyja": 11974, + "Podni": 11975, + "Ġmoty": 11976, + "ĠwÅĤadza": 11977, + "Wska": 11978, + "ĠliÅĽci": 11979, + "Ġorganizm": 11980, + "¿": 11981, + "Ġpozostali": 11982, + "ĠliczyÅĤa": 11983, + "Ġmodelu": 11984, + "ĠzakÅĤó": 11985, + "ĠnależaÅĤ": 11986, + "Ġtrium": 11987, + "ĠprzykÅĤadem": 11988, + "ĠOt": 11989, + "Ġskutków": 11990, + "Policj": 11991, + "ĠprosiÄĩ": 11992, + "Ġzanied": 11993, + "skute": 11994, + "ĠwstrzÄħ": 11995, + "Ġwiatru": 11996, + "gin": 11997, + "ĠobejrzeÄĩ": 11998, + "Ġbio": 11999, + "ĠposÅĤowi": 12000, + "Ġwsa": 12001, + "ĠMiÄĻdzynarod": 12002, + "79": 12003, + "ĠkupiÅĤ": 12004, + "ĠpodniosÅĤa": 12005, + "Ġprzechowy": 12006, + "gÅĤem": 12007, + "Ġjedwa": 12008, + "Ġlider": 12009, + "eny": 12010, + "ĠHal": 12011, + "Ġnormy": 12012, + "obro": 12013, + "Ġprofesjonal": 12014, + "ÅĦsko": 12015, + "Ġsiedmiu": 12016, + "Ġzaawans": 12017, + "ĠznajdowaÅĤa": 12018, + "Ġsynem": 12019, + "ĠkarierÄĻ": 12020, + "Ġdostrzec": 12021, + "ĠpoÅĽród": 12022, + "Ġpalców": 12023, + "ĠuczuÄĩ": 12024, + "Ġdrobi": 12025, + "strem": 12026, + "ĠzaÅĤoży": 12027, + "wajÄħce": 12028, + "ĠpiÄĻkny": 12029, + "Art": 12030, + "ĠznajÄħ": 12031, + "ródmie": 12032, + "Ġoczekiwania": 12033, + "ĠzwiÄĻksz": 12034, + "Ġprzytom": 12035, + "które": 12036, + "jechaÅĤem": 12037, + "Ġstarym": 12038, + "cik": 12039, + "ĠkrwiÄħ": 12040, + "ĠBÄĻdzie": 12041, + "Ġdemokracji": 12042, + "SÄħdzÄĻ": 12043, + "Owszem": 12044, + "Ġniemieckiej": 12045, + "Ġkompleks": 12046, + "fikowaÄĩ": 12047, + "Ġprzenik": 12048, + "Ġubezpieczenia": 12049, + "ĠoÅĽwiat": 12050, + "ĠszeÅĽci": 12051, + "Ġjednakże": 12052, + "WidaÄĩ": 12053, + "ĠzamierzaÅĤ": 12054, + "dawaÅĤa": 12055, + "Ġwybuchu": 12056, + "Ġprawnej": 12057, + "ĠÅĽmiaÅĤ": 12058, + "ĠKate": 12059, + "Ġ49": 12060, + "Ġpacjenta": 12061, + "mur": 12062, + "ĠDru": 12063, + "ĠKaczyÅĦski": 12064, + "Ġinstytucje": 12065, + "ĠkoÅĦców": 12066, + "Ġzepsu": 12067, + "Ġnajniż": 12068, + "ĠJeżeli": 12069, + "Ġdaj": 12070, + "czen": 12071, + "Ġprzedsta": 12072, + "istory": 12073, + "ĠLegisla": 12074, + "ĠszepnÄħÅĤ": 12075, + "ĠosiÄħgniÄĻcia": 12076, + "mann": 12077, + "Ġrun": 12078, + "ĠczekajÄħc": 12079, + "Ġznanych": 12080, + "Dalej": 12081, + "Ġdojdzie": 12082, + "Ġrea": 12083, + "Ġojcu": 12084, + "Ġpojazd": 12085, + "ĠtrzÄĻ": 12086, + "Ġwysoka": 12087, + "atÄħ": 12088, + "ieÅĦstwo": 12089, + "Ġwakacje": 12090, + "Ġcias": 12091, + "Ġorganizacje": 12092, + "Ġsierż": 12093, + "MajÄħ": 12094, + "ĠgeneraÅĤa": 12095, + "Ġznu": 12096, + "ĠpomyÅĽleÄĩ": 12097, + "Ġsenatorów": 12098, + "Ġdora": 12099, + "Ġaku": 12100, + "Ġdachu": 12101, + "Rzu": 12102, + "andii": 12103, + "Ġstanowczo": 12104, + "ĠaktywnoÅĽci": 12105, + "ĠchciaÅĤabym": 12106, + "Ġzg": 12107, + "Ġrozpro": 12108, + "Ġniewielkie": 12109, + "Ġodpoczy": 12110, + "ĠRO": 12111, + "Ġsuge": 12112, + "Ġniszczy": 12113, + "lnÄħ": 12114, + "ction": 12115, + "Ġwasze": 12116, + "Ġpróba": 12117, + "Ġpli": 12118, + "EK": 12119, + "ĠprzeszÅĤa": 12120, + "ĠrozumieÄĩ": 12121, + "Ġwzmac": 12122, + "Ġodgry": 12123, + "PoseÅĤ": 12124, + "zacjÄħ": 12125, + "Ġfunduszy": 12126, + "ĠwydÅĤu": 12127, + "woli": 12128, + "Ġludzkich": 12129, + "Ġpistolet": 12130, + "kiety": 12131, + "szyng": 12132, + "Ġplacówki": 12133, + "ĠST": 12134, + "ĠzastÄħpi": 12135, + "Ġskal": 12136, + "Ġpolitycy": 12137, + "ĠMÅĤo": 12138, + "Ġryzyka": 12139, + "ĠpowierzchniÄĻ": 12140, + "ĠÅļwiata": 12141, + "ĠZu": 12142, + "ĠbÅĤÄĻdów": 12143, + "ĠKas": 12144, + "ĠLw": 12145, + "!...": 12146, + "Ġkolegi": 12147, + "Ġrzetel": 12148, + "Niemniej": 12149, + "ĠmiesiÄĻcznie": 12150, + "szer": 12151, + "ĠciepÅĤa": 12152, + "bane": 12153, + "Ġprzyznaje": 12154, + "Ġministerstwo": 12155, + "Ġszaf": 12156, + "Ġniebezpieczne": 12157, + "ĠAna": 12158, + "Lepiej": 12159, + "Ġopodat": 12160, + "ĠwystÄħpienia": 12161, + "ĠformÄĻ": 12162, + "Ġktokolwiek": 12163, + "ĠznajdÄħ": 12164, + "Ġmiejskiej": 12165, + "Ġmial": 12166, + "ĠprzejÅĽci": 12167, + "Ġkolejnej": 12168, + "Ġulice": 12169, + "ĠrobiÅĤa": 12170, + "ĠpiszÄħ": 12171, + "ĠdorosÅĤych": 12172, + "urÄĻ": 12173, + "owami": 12174, + ".âĢĵ": 12175, + "Róż": 12176, + "ĠGer": 12177, + "ĠMaÅĤgorz": 12178, + "ĠrzÄĻdu": 12179, + "zjÄħ": 12180, + "Ġwysokich": 12181, + "gowie": 12182, + "ÅĦcem": 12183, + "Ġmiastem": 12184, + "Ġrogu": 12185, + "Ġtamten": 12186, + "ĠÅĤeb": 12187, + "ĠodÅĤo": 12188, + "dzane": 12189, + "ĠkrawÄĻdzi": 12190, + "tuacja": 12191, + "Ġotrzymy": 12192, + "ĠSara": 12193, + "Ġ42": 12194, + "Ġpóźn": 12195, + "Ġzade": 12196, + "Ġcudem": 12197, + "ĠpotrzebowaÅĤ": 12198, + "Ġpalec": 12199, + "ĠsÅĤusznie": 12200, + "Wysoki": 12201, + "warz": 12202, + "ĠkoÅĤy": 12203, + "Ġgotowe": 12204, + "Ġwyższych": 12205, + "mak": 12206, + "lle": 12207, + "Ġmotocy": 12208, + "ĠciaÅĤem": 12209, + "Ġzysku": 12210, + "ĠruszyÅĤa": 12211, + "ĠokrÄĻgu": 12212, + "nosc": 12213, + "Ġwpada": 12214, + "ĠsprzedaÄĩ": 12215, + "Ġpaliwa": 12216, + "Ġdepres": 12217, + "zÅĤa": 12218, + "ĠczarnÄħ": 12219, + "Ġpojazdu": 12220, + "Ġzaczer": 12221, + "Ġwer": 12222, + "Każda": 12223, + "Ġalternatyw": 12224, + "Prezydent": 12225, + "pierda": 12226, + "kÅĤadaÄĩ": 12227, + "Ġzby": 12228, + "ĠmarszaÅĤka": 12229, + "Ġkoment": 12230, + "Ġkali": 12231, + "Ġznaczeniu": 12232, + "ĠnapeÅĤ": 12233, + "Ġkonta": 12234, + "Ġprzymus": 12235, + "Ġogranicza": 12236, + "ĠpozbyÄĩ": 12237, + "Ġzaro": 12238, + "Ġdodany": 12239, + "taÅĤam": 12240, + "jÄĻÅĤa": 12241, + "Ġscenie": 12242, + "ĠodnaleźÄĩ": 12243, + "ËĿ.": 12244, + "Ġupadku": 12245, + "н": 12246, + "ĠJózefa": 12247, + "ĠchciaÅĤo": 12248, + "Ġparking": 12249, + "lowa": 12250, + "Ġakcje": 12251, + "ĠźródÅĤem": 12252, + "Ġszacu": 12253, + "padzie": 12254, + "Ġpiwa": 12255, + "szeli": 12256, + "nacji": 12257, + "89": 12258, + "Ġkomna": 12259, + "Ġzabranie": 12260, + "Ġstosunki": 12261, + "ĠTadeusz": 12262, + "iz": 12263, + "ĠtyÅĤ": 12264, + "Ġorgany": 12265, + "Ġ600": 12266, + "ĠbÄĻdziecie": 12267, + "ĠbyÅĤego": 12268, + "ÅĽmier": 12269, + "Ġpartia": 12270, + "tkÄħ": 12271, + "ota": 12272, + "Ġterminu": 12273, + "Ġwpisu": 12274, + "ĠnarzÄĻdzi": 12275, + "Ġlinie": 12276, + "ĠÅĽwiadec": 12277, + "Ġkariery": 12278, + "Ġszczepion": 12279, + "ĠodrzekÅĤ": 12280, + "ĠamerykaÅĦskich": 12281, + "biÅĤa": 12282, + "Ġtrasy": 12283, + "Ġoddziel": 12284, + "ĠzaÅĤożyÄĩ": 12285, + "ĠFacebo": 12286, + "ĠmiÄĻso": 12287, + "ĠuważaÄĩ": 12288, + "Ġochron": 12289, + "ĠzamknÄħÄĩ": 12290, + "Ġkoron": 12291, + "Ġnaci": 12292, + "Robi": 12293, + "ĠporadziÄĩ": 12294, + "ĠziemiÄħ": 12295, + "63": 12296, + "Ġegzem": 12297, + "ĠHel": 12298, + "ĠWewnÄĻtrz": 12299, + "dliwe": 12300, + "szyli": 12301, + "Ġpozbawi": 12302, + "Ġkompetencji": 12303, + "Ġjech": 12304, + "ĠskierowaÅĤ": 12305, + "Ġniemieckiego": 12306, + "dzkiej": 12307, + "Ġbudżecie": 12308, + "Ġkawi": 12309, + "DzieÅĦ": 12310, + "ĠprosiÅĤ": 12311, + "atorów": 12312, + "lamy": 12313, + "ament": 12314, + "Rozpo": 12315, + "ĠgÅĤÄħb": 12316, + "ĠKana": 12317, + "ĠtraktowaÄĩ": 12318, + "ĠnastÄĻpnych": 12319, + "Ġministerstwa": 12320, + "ĠpeÅĤnomoc": 12321, + "ĠchÅĤopaka": 12322, + "ĠwygraÅĤ": 12323, + "Ġpapieru": 12324, + "ZÅĤo": 12325, + "ĠnaukÄĻ": 12326, + "?)": 12327, + "uszki": 12328, + "jaÄĩ": 12329, + "Ġramienia": 12330, + "Ġ,,": 12331, + "Ġrobili": 12332, + "ole": 12333, + "Ġwykonane": 12334, + "MiÄĻdzy": 12335, + "Plan": 12336, + "ĠdziaÅĤaÅĤ": 12337, + "Ġkoper": 12338, + "sztu": 12339, + "ĠÅĽledztwa": 12340, + "Ġwieczo": 12341, + "ĠKróle": 12342, + "ĠSenat": 12343, + "ĠodrobinÄĻ": 12344, + "bal": 12345, + "Ġ250": 12346, + "Ġtamtym": 12347, + "Ġzachor": 12348, + "ĠSkÄħd": 12349, + "Ġdrobne": 12350, + "Har": 12351, + "nionym": 12352, + "ĠnapÅĤy": 12353, + "Ġpozytywnie": 12354, + "ĠnienawiÅĽci": 12355, + "gowy": 12356, + "Ġnajprawdopodobniej": 12357, + "ĠKowal": 12358, + "Ġplanie": 12359, + "ĠSek": 12360, + "Ġlicen": 12361, + "ĠwynosiÅĤa": 12362, + "Ġtk": 12363, + "legÅĤe": 12364, + "Ġprzeniesi": 12365, + "ĠAleż": 12366, + "wani": 12367, + "Ġprawdziwa": 12368, + "Ġszczycie": 12369, + "Ġró": 12370, + "ĠBydgoszczy": 12371, + "ĠÅģu": 12372, + "ĠzdawaÅĤo": 12373, + "Wil": 12374, + "goda": 12375, + "Ostatecznie": 12376, + "Ġstwierdza": 12377, + "Ġkrymi": 12378, + "Ġ^": 12379, + "UsÅĤy": 12380, + "Ġparafii": 12381, + "ĠwojnÄħ": 12382, + "ĠwiÄħz": 12383, + "ĠVe": 12384, + "Też": 12385, + "ĠtrÄħ": 12386, + "Ġwynikiem": 12387, + "Ġzjawiska": 12388, + "Soli": 12389, + "ĠlÄħ": 12390, + "Ġlicznych": 12391, + "stoku": 12392, + "Ġklasztor": 12393, + "Wit": 12394, + "Ġnet": 12395, + "Ġlodow": 12396, + "ĠtÅĤo": 12397, + "Ġmargi": 12398, + "ĠdostaÅĤem": 12399, + "ĠTym": 12400, + "lator": 12401, + "ĠzarzÄħdzania": 12402, + "Ġjemu": 12403, + "ÅģA": 12404, + "Ġterenów": 12405, + "ĠmiÄĻÅĽni": 12406, + "ĠCha": 12407, + "Ġlewa": 12408, + "Ġkarnego": 12409, + "Ġzjawisko": 12410, + "Ġresort": 12411, + "Ġlokalu": 12412, + "Ġktor": 12413, + "ĠzadzwoniÅĤ": 12414, + "ĠniezwykÅĤ": 12415, + "Ġklo": 12416, + "ĠSzu": 12417, + "Ġtzn": 12418, + "Ġkilo": 12419, + "ĠNIK": 12420, + "ĠIra": 12421, + "Ġniespodzi": 12422, + "Ġekranie": 12423, + "ĠJezus": 12424, + "ĠGor": 12425, + "Ġnaturalne": 12426, + "ĠMyÅĽlÄĻ": 12427, + "Ġzjad": 12428, + "Ġrezygna": 12429, + "ĠuchwaÅĤ": 12430, + "Gdybym": 12431, + "Ġfol": 12432, + "ÅĤak": 12433, + "ĠpaÅĦstwie": 12434, + "ĠwidzÄħ": 12435, + "Ġinterwen": 12436, + "racaÅĤ": 12437, + "Ġbohate": 12438, + "ĠskoÅĦczyÅĤa": 12439, + "ĠzasiÄĻgu": 12440, + "Ġlipcu": 12441, + "ĠAleksandra": 12442, + "ĠmiÅĤos": 12443, + "Ġniżej": 12444, + "Ġtrzeciego": 12445, + "ĠpisaÅĤem": 12446, + "Ġprzygotowanie": 12447, + "Przynajmniej": 12448, + "Ġgatunków": 12449, + "Ġzabezpieczenia": 12450, + "ĠpokrÄĻciÅĤ": 12451, + "Ġstawi": 12452, + "ĠzmieniaÄĩ": 12453, + "atyczne": 12454, + "Ġbrzyd": 12455, + "Ġbudowie": 12456, + "Oczy": 12457, + "Ġelementem": 12458, + "Ġzakupu": 12459, + "Ġopisy": 12460, + "stkÄħ": 12461, + "Ġkondy": 12462, + "ts": 12463, + "ĠczekajÄħ": 12464, + "Ġnazwie": 12465, + "Ġmanife": 12466, + "CA": 12467, + "Ġużyte": 12468, + "Ġwyr": 12469, + "ĠprzekazaÅĤ": 12470, + "Ġsposoby": 12471, + "Ġopowiad": 12472, + "ĠstÄĻ": 12473, + "oÅĤem": 12474, + "ĠTri": 12475, + "czÄħcej": 12476, + "Ġramionach": 12477, + "Ġklasie": 12478, + "logicznych": 12479, + "Ġsamochodzie": 12480, + "71": 12481, + "ĠÅĽwiadków": 12482, + "Ġmowi": 12483, + "Ġradykal": 12484, + "Ġwszak": 12485, + "rzaÅĤam": 12486, + "Ġnieud": 12487, + "ĠwytÅĤumaczyÄĩ": 12488, + "Ġuwaga": 12489, + "polskiego": 12490, + "ssi": 12491, + "ĠPoznaÅĦ": 12492, + "ĠMamy": 12493, + "Ġaplikacji": 12494, + "pami": 12495, + "ĠposÅĤugi": 12496, + "Äħcy": 12497, + "Ġchaos": 12498, + "ĠGal": 12499, + "twór": 12500, + "szyÅĤo": 12501, + "54": 12502, + "toni": 12503, + "Ġdystans": 12504, + "soli": 12505, + "ĠzakoÅĦczenie": 12506, + "Ġnow": 12507, + "Ġamu": 12508, + "cic": 12509, + "ĠAustra": 12510, + "Ġoferty": 12511, + "ĠKodeksu": 12512, + "ZaÅĤo": 12513, + "cas": 12514, + "ĠczeÅĽÄĩ": 12515, + "ĠpoÅĤożona": 12516, + "Ġprzepu": 12517, + "ĠpozostaÄĩ": 12518, + "ownictwa": 12519, + "Ġzapewnienia": 12520, + "ĠzapomniaÅĤ": 12521, + "Ġelektrow": 12522, + "Ġulo": 12523, + "lei": 12524, + "run": 12525, + "wanym": 12526, + "ĠpiÅĤkar": 12527, + "Ġodzyska": 12528, + "ĠÅĽwiatem": 12529, + "ĠJezusa": 12530, + "Ġowszem": 12531, + "ĠsiÄĻgnÄħÅĤ": 12532, + "Ġdetek": 12533, + "Ġdw": 12534, + "74": 12535, + "ĠAlex": 12536, + "Ġate": 12537, + "glu": 12538, + "towanie": 12539, + "Ġprzycze": 12540, + "nieÅĽli": 12541, + "Ġoczyma": 12542, + "laÅĤa": 12543, + "Przedstawi": 12544, + "ĠMS": 12545, + "ĠzobaczyÅĤem": 12546, + "Ġzapar": 12547, + "ĠstarajÄħc": 12548, + "ĠbyÅĤyby": 12549, + "ĠLondynu": 12550, + "Ġmelo": 12551, + "Ġspadek": 12552, + "ĠpodeszÅĤa": 12553, + "wianie": 12554, + "remo": 12555, + "Ġspóź": 12556, + "owskie": 12557, + "Ġprywatyzacji": 12558, + "szk": 12559, + "ĠodnieÅĽÄĩ": 12560, + "czoÅĽÄĩ": 12561, + "Ġpt": 12562, + "Ġnon": 12563, + "bÅĤy": 12564, + "gieÅĤ": 12565, + "ĠÅĽledztwo": 12566, + "ĠwpÅĤa": 12567, + "zanie": 12568, + "Ġprzedmiotów": 12569, + "ĠWielko": 12570, + "trzas": 12571, + "Ġgranicach": 12572, + "RE": 12573, + "wina": 12574, + "ĠproÅĽbÄħ": 12575, + "Najbardziej": 12576, + "Ġcesar": 12577, + "iów": 12578, + "sten": 12579, + "Przechodzimy": 12580, + "Ġbycia": 12581, + "Ġwystaw": 12582, + "Ġparkin": 12583, + "ĠgÅĤówne": 12584, + "ĠniewÅĤaÅĽci": 12585, + "myÅĽlnie": 12586, + "Gro": 12587, + "ĠtwierdzÄħ": 12588, + "ĠczujÄħc": 12589, + "Ġemerytury": 12590, + "WidzÄĻ": 12591, + "Ġdwój": 12592, + "tujÄħc": 12593, + "rekty": 12594, + "ĠoddziaÅĤów": 12595, + "Ġdużego": 12596, + "kak": 12597, + "ĠczuÅĤem": 12598, + "Ġtelefoni": 12599, + "Policja": 12600, + "ĠSLD": 12601, + "ĠwyciÄħgnÄħÄĩ": 12602, + "ĠsÅĤużbie": 12603, + "ĠdostaÅĤa": 12604, + "Ġtatu": 12605, + "PK": 12606, + "Ġskórze": 12607, + "Ġwyjazd": 12608, + "Ġrewolucji": 12609, + "ĠmajÄħtek": 12610, + "Ġdelega": 12611, + "Ġadmi": 12612, + "ĠzobowiÄħz": 12613, + "ĠzawoÅĤaÅĤa": 12614, + "Ġwojsko": 12615, + "Ġfunkcjonu": 12616, + "dzaÅĤo": 12617, + "gramu": 12618, + "Ġpowietrz": 12619, + "ik": 12620, + "Ġszla": 12621, + "Ġbyla": 12622, + "ĠÅĤatwe": 12623, + "gel": 12624, + "ĠżÄħda": 12625, + "Ġautomatycznie": 12626, + "Ġwkro": 12627, + "tnik": 12628, + "ĠodsÅĤo": 12629, + "ĠgaÅĤÄĻzi": 12630, + "techni": 12631, + "Ġpomara": 12632, + "bój": 12633, + "ĠzupeÅĤ": 12634, + "Ġfala": 12635, + "Ġzastanawi": 12636, + "ĠMój": 12637, + "ĠgÅĤÄĻboki": 12638, + "Ġdysp": 12639, + "ĠpoÅĽrednictwem": 12640, + "cisnÄĻÅĤa": 12641, + "Ġzasu": 12642, + "Ġsekundy": 12643, + "gowej": 12644, + "ĠwyglÄħdajÄħ": 12645, + "szo": 12646, + "Ġpotwor": 12647, + "Ġczysto": 12648, + "ĠSS": 12649, + "Ġwyspy": 12650, + "gady": 12651, + "Ġhotel": 12652, + "Ġkryzysu": 12653, + "Ġfunduszu": 12654, + "dowali": 12655, + "Ġwykorzystania": 12656, + "sud": 12657, + "ĠpostanowiÅĤa": 12658, + "59": 12659, + "Ġzbroj": 12660, + "Ġprzem": 12661, + "Ġsztuk": 12662, + "Ġnawzajem": 12663, + "Ġniepokój": 12664, + "ĠKonstan": 12665, + "Ġgotow": 12666, + "MS": 12667, + "ĠmajÄħcych": 12668, + "Ġefekcie": 12669, + "Ġwyzwo": 12670, + "PoczÄħtkowo": 12671, + "Ġutk": 12672, + "ĠmÄħ": 12673, + "Ġtramwaj": 12674, + "tyn": 12675, + "ĠTwój": 12676, + "ÑĢ": 12677, + "ĠKomisjÄĻ": 12678, + "ĠFrank": 12679, + "ĠÅģukasz": 12680, + "Ġzachodzie": 12681, + "Ġplac": 12682, + "Ġpaliw": 12683, + "ĠopowieÅĽÄĩ": 12684, + "Ġprzebiega": 12685, + "ĠrozwiÄħzaÄĩ": 12686, + "Ġwidzimy": 12687, + "czkolwiek": 12688, + "owicza": 12689, + "Ġfaceta": 12690, + "produ": 12691, + "ĠokreÅĽlenia": 12692, + "ue": 12693, + "nania": 12694, + "ĠistnieÄĩ": 12695, + "ĠuÅĽmiechu": 12696, + "Ġdwoje": 12697, + "Ġprzewie": 12698, + "Ġwagi": 12699, + "Ġprzekonanie": 12700, + "Ġnorm": 12701, + "cjo": 12702, + "lowie": 12703, + "ĠWit": 12704, + "ĠRosjan": 12705, + "Ġtroche": 12706, + "ĠDepartam": 12707, + "Ġkosztem": 12708, + "Ġgatunek": 12709, + "Ġulic": 12710, + "ĠzÅĤÄħ": 12711, + "ktry": 12712, + "Ġmega": 12713, + "inga": 12714, + "Ġanalo": 12715, + "znÄĻ": 12716, + "ĠwysyÅĤa": 12717, + "ĠPolskich": 12718, + "Ġegzempla": 12719, + "ĠnieÅĽ": 12720, + "minacji": 12721, + "Prawdopodobnie": 12722, + "Ġaz": 12723, + "Przyj": 12724, + "ĠprzeżyÄĩ": 12725, + "Ġali": 12726, + "ĠmaleÅĦ": 12727, + "ĪĴ": 12728, + "ÅģÄħ": 12729, + "ĠRzÄħd": 12730, + "nanie": 12731, + "ĠBrytyj": 12732, + "Ġzamek": 12733, + "ĠchÅĤopcy": 12734, + "stawiÄĩ": 12735, + "ĠzÅĤapaÄĩ": 12736, + "Ġkomer": 12737, + "Ġdnie": 12738, + "Ġażeby": 12739, + "ĠciaÅĤ": 12740, + "ĠkoÅĽciele": 12741, + "ĠPowiedz": 12742, + "ĠMuszÄĻ": 12743, + "WE": 12744, + "Ġpokolenia": 12745, + "Ġzastosowanie": 12746, + "ĠKarol": 12747, + "ĠLou": 12748, + "ĠObrony": 12749, + "Ġram": 12750, + "ĠprzysÅĤ": 12751, + "stia": 12752, + "Ġwypadków": 12753, + "Ġznana": 12754, + "73": 12755, + "szac": 12756, + "roczy": 12757, + "Ġzabro": 12758, + "ĠszukaÅĤ": 12759, + "Ġwypada": 12760, + "Ġposzczególne": 12761, + "Ġrent": 12762, + "rzcie": 12763, + "tum": 12764, + "ĠczekaÅĤa": 12765, + "sens": 12766, + "VID": 12767, + "ĠartykuÅĤy": 12768, + "Ġgrom": 12769, + "Ġfaktem": 12770, + "leciaÅĤ": 12771, + "Ġgazety": 12772, + "Ġkredytów": 12773, + "Ġdawniej": 12774, + "Ste": 12775, + "ĠprzyjÅĽÄĩ": 12776, + "Ġcmenta": 12777, + "Ġprofesora": 12778, + "Ġodbud": 12779, + "ĠJane": 12780, + "Ġrehabili": 12781, + "58": 12782, + "Ġkonflikt": 12783, + "Di": 12784, + "Ġkocham": 12785, + "arstwa": 12786, + "ĠnagrodÄĻ": 12787, + "ĠÅĽnieg": 12788, + "],": 12789, + "Ġtenden": 12790, + "Ġdopas": 12791, + "WyglÄħda": 12792, + "Ġwago": 12793, + "lli": 12794, + "ĠpowróciÅĤ": 12795, + "MusiaÅĤ": 12796, + "ĠpowstaÅĤy": 12797, + "Ġokupa": 12798, + "ĠBaÅĤ": 12799, + "cher": 12800, + "Ġzielone": 12801, + "ĠminÄĻ": 12802, + "Ġbrzuch": 12803, + "Ġsektora": 12804, + "Ġoca": 12805, + "Ġobszer": 12806, + "ili": 12807, + "eks": 12808, + "Ġtrz": 12809, + "ĠuwiÄĻ": 12810, + "owaÅĤeÅĽ": 12811, + "ĠliczÄħc": 12812, + "Ġzasada": 12813, + "ric": 12814, + "Ġtrzecim": 12815, + "Ġpapierosa": 12816, + "ĠBÄĻ": 12817, + "Ġtoku": 12818, + "Ġbil": 12819, + "wiec": 12820, + "ĠopuÅĽciÄĩ": 12821, + "ĠCzerwo": 12822, + "Ġmecze": 12823, + "ĠJanu": 12824, + "Ġposiadania": 12825, + "Ġdrogach": 12826, + "ĠwspóÅĤpracÄĻ": 12827, + "Ġdepartam": 12828, + "ĠznajdowaÅĤy": 12829, + "ĠÅĤódz": 12830, + "ĠÅĽrodowisku": 12831, + "Ġrozmawia": 12832, + "Ġlodów": 12833, + "ĠpotwierdziÅĤ": 12834, + "żer": 12835, + "Ġważnych": 12836, + "ĠzastanawiaÄĩ": 12837, + "wange": 12838, + "Ġprzystoj": 12839, + "ĠwszelkÄħ": 12840, + "styka": 12841, + "Ġprzydat": 12842, + "ĠproÅĽbÄĻ": 12843, + "Rzecz": 12844, + "ĠznajomoÅĽci": 12845, + "asu": 12846, + "ial": 12847, + "ĠmaÅĤżon": 12848, + "Ġużyciu": 12849, + "Ġkapitana": 12850, + "ĠustÄĻp": 12851, + "Ab": 12852, + "Podej": 12853, + "Ġdziecku": 12854, + "Ġużytku": 12855, + "Ġfinansowej": 12856, + "Ġograniczenie": 12857, + "Ġkoronawirusa": 12858, + "wac": 12859, + "Ġistnienie": 12860, + "Ġhan": 12861, + "ĠnazwÄħ": 12862, + "ĠprzeczytaÄĩ": 12863, + "Ġzachodniej": 12864, + "wanÄħ": 12865, + "Ġjada": 12866, + "ĠzgodziÄĩ": 12867, + "nikowi": 12868, + "Ġpiwnicy": 12869, + "pala": 12870, + "ĠpowiÄħz": 12871, + "Ġzgodne": 12872, + "Ġpazno": 12873, + "Ġdochody": 12874, + "Ġprzebud": 12875, + "ĠTre": 12876, + "ĠtrafiÄĩ": 12877, + "ĠEk": 12878, + "ĠZygmu": 12879, + "Ġpoleci": 12880, + "lizacjÄĻ": 12881, + "Ġgorsze": 12882, + "ĠgorÄħco": 12883, + "Ġpobu": 12884, + "ĠdÄĻ": 12885, + "Cy": 12886, + "tany": 12887, + "ĠokrÄĻt": 12888, + "Ġskru": 12889, + "asady": 12890, + "Ġzaskoczony": 12891, + "Ġjakichkolwiek": 12892, + "Ġszor": 12893, + "tus": 12894, + "Ġastro": 12895, + "Ġkance": 12896, + "Ġwydo": 12897, + "ĠoznaczaÅĤo": 12898, + "zel": 12899, + "dnicy": 12900, + "Ġpowiedzmy": 12901, + "Ġudziel": 12902, + "ĠpomyÅĽlaÅĤem": 12903, + "Ġzamo": 12904, + "Ġswobodnie": 12905, + "lerii": 12906, + "Ġszat": 12907, + "Ġsystemów": 12908, + "Ġprawdopodobne": 12909, + "ĠdÅĤugich": 12910, + "Niem": 12911, + "Ġnadej": 12912, + "Ġlatar": 12913, + "ĠPÅĤo": 12914, + "Ġrachu": 12915, + "Ġpaździerniku": 12916, + "ĠÅļwie": 12917, + "szkol": 12918, + "ĠprzyjemnoÅĽci": 12919, + "ĠParlamentar": 12920, + "dnio": 12921, + "ĠmajÄħtk": 12922, + "Ġdystrybu": 12923, + "ĠkolacjÄĻ": 12924, + "Ġofiara": 12925, + "ney": 12926, + "piÄħc": 12927, + "Ġ<": 12928, + "ĠVer": 12929, + "ĠgieÅĤ": 12930, + "ĠstajÄħ": 12931, + "jÄħÅĤem": 12932, + "Ġwolna": 12933, + "ĠkrzeÅĽle": 12934, + "ĠwydawaÅĤa": 12935, + "hr": 12936, + "Ġprzekonaniu": 12937, + "Ġniespokoj": 12938, + "Ġpancer": 12939, + "ĠPartii": 12940, + "ê": 12941, + "trzebu": 12942, + "ĠtÅĤumaczyÅĤ": 12943, + "Ġwskutek": 12944, + "ĠodkÄħd": 12945, + "niÄĻÄĩ": 12946, + "ĠEuropejskiego": 12947, + "Ustawa": 12948, + "ologia": 12949, + "ĠKomu": 12950, + "Ġużytkowników": 12951, + "ĠDomi": 12952, + "Ġszli": 12953, + "Ġdenerw": 12954, + "ĠchÅĤopców": 12955, + "Ġzano": 12956, + "piony": 12957, + "'s": 12958, + "ĠUniwersytecie": 12959, + "WiÄĻcej": 12960, + "ĠdoszedÅĤ": 12961, + "ĠnarzÄĻdzia": 12962, + "56": 12963, + "ĠÅĽladu": 12964, + "różnic": 12965, + "ĠJacka": 12966, + "ĠpaÅĦstwowej": 12967, + "Ġwyeli": 12968, + "Ġchory": 12969, + "Pomimo": 12970, + "Jez": 12971, + "Ġprysz": 12972, + "Sku": 12973, + "ownego": 12974, + "Ġróżnicy": 12975, + "ĠstanÄĻÅĤa": 12976, + "Ġtrudu": 12977, + "Ġwykro": 12978, + "Ġustal": 12979, + "Ġipo": 12980, + "ĠopÅĤaca": 12981, + "WO": 12982, + "pież": 12983, + "illy": 12984, + "Ġtwarze": 12985, + "Ġplec": 12986, + "wasz": 12987, + "Ġkolory": 12988, + "ung": 12989, + "ila": 12990, + "ĠsytuacjÄħ": 12991, + "ĠpotrzebÄĻ": 12992, + "?âĢĿ": 12993, + "ferÄĻ": 12994, + "ĠpadÅĤ": 12995, + "alogu": 12996, + "Ġkonkretnych": 12997, + "Ġsportu": 12998, + "ĠpowinieneÅĽ": 12999, + "ĠoÅĽwiaty": 13000, + "ĠzależaÅĤo": 13001, + "Ġwah": 13002, + "Ġodwagi": 13003, + "ĠWÅĤoch": 13004, + "ĠSztu": 13005, + "BÄĻdÄĻ": 13006, + "Ġdokumentu": 13007, + "Ġleczenie": 13008, + "ĠKru": 13009, + "Ġnacjona": 13010, + "Åĥ": 13011, + "ĠCZ": 13012, + "żur": 13013, + "--------": 13014, + "Ġtematem": 13015, + "Ġchy": 13016, + "ĠMarii": 13017, + "Ġnios": 13018, + "Kra": 13019, + "Ġreag": 13020, + "Ġspory": 13021, + "Ġleki": 13022, + "Prawie": 13023, + "robiÄĩ": 13024, + "Ġobda": 13025, + "ĠÅĽwiÄħtyni": 13026, + "Ġidei": 13027, + "ĠwygÅĤo": 13028, + "Ġwitami": 13029, + "czyÅĤam": 13030, + "Ġ44": 13031, + "Ġsalo": 13032, + "ĠktóryÅĽ": 13033, + "ĠNorwe": 13034, + "ĠspóÅĤka": 13035, + "ĠsÄĻdzie": 13036, + "Ġswojemu": 13037, + "ĠsÅĤyszeÄĩ": 13038, + "Ġdziewczynka": 13039, + "Ġobiekty": 13040, + "ĠczÅĤonkow": 13041, + "!âĢĿ": 13042, + "ĠoÅĽmie": 13043, + "Ġkonkretnie": 13044, + "Moż": 13045, + "ĠWilliam": 13046, + "ted": 13047, + "Ġwidoczne": 13048, + "atur": 13049, + "Ġgospodarczych": 13050, + "niczki": 13051, + "ĠwejÅĽciu": 13052, + "ĠNFZ": 13053, + "yj": 13054, + "Ġnapad": 13055, + "Ġludzkiego": 13056, + "Ġbazie": 13057, + "Ġobejmu": 13058, + "Czego": 13059, + "ĠoÅĤ": 13060, + "ĠwskazaÄĩ": 13061, + "CiÄħ": 13062, + "ĠpoczÄĻ": 13063, + "ĠwÅĤaÅĽciwe": 13064, + "ĠÅĽmiech": 13065, + "Ġraj": 13066, + "Ġwolnego": 13067, + "ĠurzÄħdzenie": 13068, + "staÅĦ": 13069, + "ĠwystarczyÅĤo": 13070, + "dźmy": 13071, + "CIE": 13072, + "chnÄħÄĩ": 13073, + "ĠzauważyÅĤem": 13074, + "ĠprzyjÄĻta": 13075, + "ĠÅĤaska": 13076, + "ĠzwÅĤoki": 13077, + "ĠPiÅĤ": 13078, + "Ġposy": 13079, + "ĠPA": 13080, + "Ġwarte": 13081, + "ĠnamiÄĻ": 13082, + "Ġlistopadzie": 13083, + "fem": 13084, + "pitan": 13085, + "Chwi": 13086, + "szczaÅĤ": 13087, + "Ġgospodarstwa": 13088, + "ĠbaÅĤa": 13089, + "Ġkilkoma": 13090, + "Ġkwietniu": 13091, + "Ġpolityk": 13092, + "Ġkonstrukcji": 13093, + "Ġkatastrofy": 13094, + "licz": 13095, + "zak": 13096, + "tasz": 13097, + "ĠudowodniÄĩ": 13098, + "Szczególnie": 13099, + "Ġczytamy": 13100, + "pcji": 13101, + "Ġela": 13102, + "Ġmedal": 13103, + "Ġzra": 13104, + "Ġwnioskiem": 13105, + "ĠkartÄĻ": 13106, + "ĠzwróciÅĤa": 13107, + "niÄĻtym": 13108, + "ssa": 13109, + "Ġcyt": 13110, + "Ġkuchen": 13111, + "Ġpokar": 13112, + "Ġbaz": 13113, + "ĠjechaÅĤ": 13114, + "siÅĤem": 13115, + "Ġjo": 13116, + "polski": 13117, + "ĠoceniÄĩ": 13118, + "ĠwÄħtpienia": 13119, + "Ġuzbroj": 13120, + "ĠnajmÅĤod": 13121, + "ĠuroczystoÅĽci": 13122, + "ĠpopÄĻ": 13123, + "ĠBezpieczeÅĦstwa": 13124, + "Ek": 13125, + "ĠprzeglÄħd": 13126, + "Ġupro": 13127, + "Ġnakaz": 13128, + "Ġhumani": 13129, + "Ġbiskup": 13130, + "Ġdyskre": 13131, + "Ġodcinek": 13132, + "Ġzapan": 13133, + "Ġsalonu": 13134, + "Ġszybkie": 13135, + "MI": 13136, + "ĠKaczyÅĦskiego": 13137, + "Ġkoniecznie": 13138, + "ĠMax": 13139, + "Ġkontakty": 13140, + "gajÄħc": 13141, + "sis": 13142, + "Ġumówi": 13143, + "ariusza": 13144, + "Ġizo": 13145, + "Naz": 13146, + "Ġdzier": 13147, + "Ġregul": 13148, + "Ġpogrzeb": 13149, + "ĠprawdziwÄħ": 13150, + "ĠdÅĤugim": 13151, + "dzkiego": 13152, + "83": 13153, + "Ġumoc": 13154, + "ĠSpoÅĤecznej": 13155, + "Ġpanna": 13156, + "komp": 13157, + "Ġtowarzysz": 13158, + "peu": 13159, + "ĠPri": 13160, + "ówkÄĻ": 13161, + "Ġkrem": 13162, + "ĠwÅĤaÅĽciwego": 13163, + "ĠprzesÅĤa": 13164, + "cyjnymi": 13165, + "ĠosobowoÅĽci": 13166, + "Ġparamet": 13167, + "Ġklam": 13168, + "Ġktora": 13169, + "kiewicza": 13170, + "Ġcieniu": 13171, + "bara": 13172, + "tyna": 13173, + "ĠzajÄĻÅĤa": 13174, + "wskich": 13175, + "tarÅĤ": 13176, + "Ġsubstancji": 13177, + "Ġwypi": 13178, + "wale": 13179, + "ĠokazaÅĤa": 13180, + "biegÅĤa": 13181, + "KS": 13182, + "ĠskrzydÅĤa": 13183, + "Ġbramy": 13184, + "Ġskórz": 13185, + "Ġposzukiwania": 13186, + "Ġczarnej": 13187, + "ĠmieszkaÅĤ": 13188, + "Swo": 13189, + "ĠSim": 13190, + "ĠpoznaÅĤ": 13191, + "Ġporo": 13192, + "ĠwiÄĻzieniu": 13193, + "ĠzaÅĤatwiÄĩ": 13194, + "·½ï·½ï·½ï·½ï": 13195, + "ĠCoÅĽ": 13196, + "ĠÅļwi": 13197, + "Ġprokuratora": 13198, + "Ġkuzy": 13199, + "Ġmarsz": 13200, + "Możemy": 13201, + "rzyÅĤam": 13202, + "Ġużycia": 13203, + "Ġszl": 13204, + "ĠTO": 13205, + "ĠDÅĤu": 13206, + "owala": 13207, + "ĠJerzego": 13208, + "Ġukaz": 13209, + "Ġguzi": 13210, + "ĠspodziewaÅĤ": 13211, + "ĠKol": 13212, + "Ġprost": 13213, + "Ġnauka": 13214, + "Ġobrotu": 13215, + "ĠrozpoczÄĻÅĤa": 13216, + "ankÄħ": 13217, + "ĠoÅĽmiu": 13218, + "WydawaÅĤo": 13219, + "ĠStraży": 13220, + "Ġnacisk": 13221, + "Ġkredytu": 13222, + "dob": 13223, + "Ġwspina": 13224, + "Ġsierpniu": 13225, + "gene": 13226, + "Ġarab": 13227, + "dziec": 13228, + "ĠNowy": 13229, + "RzeczywiÅĽcie": 13230, + "Obaj": 13231, + "Ġtab": 13232, + "Ġpono": 13233, + "Ġbul": 13234, + "ĠkÅĤa": 13235, + "Ġdobrow": 13236, + "ĠKla": 13237, + "Ġplanety": 13238, + "Ġkwiaty": 13239, + "Ġobecnym": 13240, + "Ġzawodników": 13241, + "Ġbel": 13242, + "Ġdebaty": 13243, + "jsku": 13244, + "ĠspÄĻdzi": 13245, + "boga": 13246, + "ĠrozmawiaÅĤ": 13247, + "ĠAp": 13248, + "Ġdalszej": 13249, + "Ġpraktyki": 13250, + "czyni": 13251, + "Ġwnosi": 13252, + "Ġary": 13253, + "ĠwskazujÄħ": 13254, + "Ġucieka": 13255, + "Ġprzeważnie": 13256, + "ĠGil": 13257, + "ĠDom": 13258, + "tui": 13259, + "rzuciÅĤ": 13260, + "Ġobiet": 13261, + "Ġdoby": 13262, + "Ġkoncert": 13263, + "Ġkomputera": 13264, + "ĠobowiÄħzuje": 13265, + "ĠposiadajÄħ": 13266, + "ierar": 13267, + "Ġprokuratura": 13268, + "62": 13269, + "Ġróżnice": 13270, + "ĠszczegóÅĤów": 13271, + "ĠnastÄħpiÅĤo": 13272, + "ĠMA": 13273, + "Ġmoral": 13274, + "Ġwyprodu": 13275, + "Ġmetro": 13276, + "ĠKrólew": 13277, + "Ġdrogie": 13278, + "ciÅĤam": 13279, + "ĠzjeÅĽÄĩ": 13280, + "Ġschem": 13281, + "Ġodcin": 13282, + "ust": 13283, + "Ġspyta": 13284, + "Ġprzywró": 13285, + "szku": 13286, + "ĠzdolnoÅĽÄĩ": 13287, + "Ġlutym": 13288, + "oÅĤów": 13289, + "Ġliteratury": 13290, + "Bada": 13291, + "ĠprzeÅĤ": 13292, + "Ġkorpu": 13293, + "Ġresortu": 13294, + "Ġwytwarza": 13295, + "ac": 13296, + "Ġwyobraźni": 13297, + "Ġpoprzedniej": 13298, + "Ġjezdni": 13299, + "kg": 13300, + "źnia": 13301, + "Ġtereny": 13302, + "Ġnerwowo": 13303, + "Ġpozostanie": 13304, + "Ġprawnego": 13305, + "Ġdecydu": 13306, + "ĠposÄħ": 13307, + "ĠÅĤagodnie": 13308, + "ĠstanowiÅĤy": 13309, + "Ġniemieckie": 13310, + "Ġprzytak": 13311, + "Nor": 13312, + "caÅĤy": 13313, + "Ġpowstaje": 13314, + "61": 13315, + "ĠzbÄĻ": 13316, + "ĠÅļwiÄĻtego": 13317, + "ĠKlubu": 13318, + "katoli": 13319, + "ĠzwykÅĤy": 13320, + "Ġprzyjmuje": 13321, + "ĠmaÅĤżeÅĦstwo": 13322, + "ĠLan": 13323, + "Ġauten": 13324, + "Ġpolecenie": 13325, + "ĠmiÄĻdzynarodowych": 13326, + "Ġrozba": 13327, + "niczÄħ": 13328, + "Ġstwierdzenie": 13329, + "Ġróżnego": 13330, + "Ġprzekonania": 13331, + "jeni": 13332, + "ĠPaÅĦstwo": 13333, + "Ġtemacie": 13334, + "ĠenergiÄĻ": 13335, + "Ġryby": 13336, + "ĠwysokÄħ": 13337, + "Ġpasku": 13338, + "Ġchleba": 13339, + "gim": 13340, + "Ġcudzoziem": 13341, + "biut": 13342, + "WÅĤaÅĽciwie": 13343, + "Zauwa": 13344, + "Ġskóra": 13345, + "ĠDobra": 13346, + "Ġdopuszcza": 13347, + "Ġcyfr": 13348, + "Och": 13349, + "ĠkÅĤÄĻ": 13350, + "dzÄħca": 13351, + "ĠodbyÅĤa": 13352, + "Ġsamodzielnie": 13353, + "Ġpowta": 13354, + "Ġpowodem": 13355, + "Ġplanuje": 13356, + "Ġprogno": 13357, + "ĠbutelkÄĻ": 13358, + "żen": 13359, + "Ġhomoseksuali": 13360, + "ĠzaÅĤa": 13361, + "ĠAgnie": 13362, + "Ġnaturalnie": 13363, + "ĠdawaÅĤ": 13364, + "ĠzwiÄĻksza": 13365, + "ĠpomysÅĤy": 13366, + "Ġprzystos": 13367, + "ĠprzyglÄħdaÅĤ": 13368, + "Ġupar": 13369, + "ĠPas": 13370, + "nÄħwszy": 13371, + "Ġwywie": 13372, + "Spe": 13373, + "ĠchroniÄĩ": 13374, + "ĠliniÄĻ": 13375, + "ĠzakÅĤadu": 13376, + "Ġekspertów": 13377, + "Ġczujesz": 13378, + "gÅĤych": 13379, + "Ġzwa": 13380, + "ĠpodjÄĻcia": 13381, + "Ġjednostka": 13382, + "ĠzarzÄħdza": 13383, + "ĠRolnictwa": 13384, + "ĠwoÅĤa": 13385, + "ĠzadÅĤu": 13386, + "ĠCOVID": 13387, + "ĠpoglÄħdów": 13388, + "Ġrozd": 13389, + "Dwie": 13390, + "Ġproponu": 13391, + "Ġklubie": 13392, + "Ġrokiem": 13393, + "lnoÅĽÄĩ": 13394, + "Ġdzisiejszego": 13395, + "mawiaÅĤ": 13396, + "ĠobrÄĻ": 13397, + "Ġwydanie": 13398, + "Ġkapli": 13399, + "Ġnieustannie": 13400, + "step": 13401, + "ĠKim": 13402, + "Ġorganizacja": 13403, + "Ġwieczor": 13404, + "Ġmul": 13405, + "Zn": 13406, + "ĠÅĽciÄħga": 13407, + "ĠSoli": 13408, + "Ġuczciw": 13409, + "Ġnew": 13410, + "przed": 13411, + "ĠdajÄħc": 13412, + "ĠÅļrodowiska": 13413, + "ĠGdaÅĦska": 13414, + "Prac": 13415, + "Wczoraj": 13416, + "Ġjakikolwiek": 13417, + "ĠsÅĤabe": 13418, + "Ġinnowa": 13419, + "ĠrozwiÄħzaniem": 13420, + "puje": 13421, + "ĠlubiÅĤ": 13422, + "ĠwskazujÄħc": 13423, + "Ġ43": 13424, + "niosÅĤo": 13425, + "klej": 13426, + "ĠMedy": 13427, + "ĠpiÄĻtrze": 13428, + "ĠwÅĤasnoÅĽÄĩ": 13429, + "ĠRozumiem": 13430, + "Ġosobami": 13431, + "Ġprzemian": 13432, + "Ġlinia": 13433, + "dźcie": 13434, + "Ġruchy": 13435, + "Ġlekce": 13436, + "Ġmone": 13437, + "Ġblon": 13438, + "ĠdotyczÄħcej": 13439, + "Ġwyobra": 13440, + "Ġbre": 13441, + "get": 13442, + "Ġoptym": 13443, + "chanie": 13444, + "Ġróżnorod": 13445, + "rael": 13446, + "berna": 13447, + "ĠczÅĤowieku": 13448, + "Ġobyd": 13449, + "ĠChrystusa": 13450, + "Ġ|": 13451, + "Ġarmia": 13452, + "wczego": 13453, + "Ġtrening": 13454, + "tero": 13455, + "Ġrównowagi": 13456, + "ĠwyjÅĽcie": 13457, + "Ġmiliona": 13458, + "Ġpodchodzi": 13459, + "Ġhoryzon": 13460, + "stawiÅĤ": 13461, + "Dobra": 13462, + "Ġkonkurs": 13463, + "ujÄħcy": 13464, + "Ġkaże": 13465, + "Ġrusza": 13466, + "Ġdymu": 13467, + "ensy": 13468, + "Ġsznur": 13469, + "Ġgory": 13470, + "gowych": 13471, + "Ġwuj": 13472, + "ĠzniszczyÄĩ": 13473, + "ĠpoinformowaÄĩ": 13474, + "liwi": 13475, + "ĠczterdzieÅĽci": 13476, + "orn": 13477, + "ĠDon": 13478, + "WÅĤo": 13479, + "Ġsystemem": 13480, + "Warsza": 13481, + "Ġrobimy": 13482, + "dowo": 13483, + "Ġagencji": 13484, + "Ġpoparcia": 13485, + "ĠzacznÄħ": 13486, + "twÄĻ": 13487, + "ĠwzglÄĻdów": 13488, + "mara": 13489, + "Ġmaryna": 13490, + "piaÅĤ": 13491, + "ĠposzÅĤo": 13492, + "Ġodet": 13493, + "Zamie": 13494, + "Ġżycz": 13495, + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿": 13496, + "Ġszo": 13497, + "Ġnabo": 13498, + "Ġgwar": 13499, + "Ġuwadze": 13500, + "ĠpozwalajÄħ": 13501, + "dziera": 13502, + "ĠbiaÅĤym": 13503, + "ĠprzeciÄħ": 13504, + "bieraÄĩ": 13505, + "ĠdoÅĽwiadczeÅĦ": 13506, + "Ġkomórki": 13507, + "grom": 13508, + "Stara": 13509, + "ĠokolicznoÅĽciach": 13510, + "ĠGrzegorz": 13511, + "ĠwyjechaÅĤ": 13512, + "Ġforum": 13513, + "ĠartykuÅĤów": 13514, + "Ġszwe": 13515, + "Ġpasy": 13516, + "Ġdecyduje": 13517, + "ĠPaÅĦstwowej": 13518, + "towaÅĤa": 13519, + "ĠWaszyng": 13520, + "Ġposzukiwaniu": 13521, + "Ġwiarygod": 13522, + "Para": 13523, + "ĠAzji": 13524, + "znaÅĤa": 13525, + "wczo": 13526, + "Ġzwycza": 13527, + "Ġ1941": 13528, + "ĠKance": 13529, + "Ġtata": 13530, + "ĠszkoÅĤÄĻ": 13531, + "Ġosad": 13532, + "andy": 13533, + "ĠksiÄĻdza": 13534, + "ĠsÅĤaby": 13535, + "Ġkorytarzu": 13536, + "ĠstanowiÄĩ": 13537, + "Ġsumienia": 13538, + "Ġkoledzy": 13539, + "Ġzróżnic": 13540, + "ĠotrzymaÅĤa": 13541, + "Ġkoncepcji": 13542, + "Ġgara": 13543, + "Ġparlamentu": 13544, + "Ġwzór": 13545, + "86": 13546, + "ĠpostawiÅĤ": 13547, + "ĠsÅĤowach": 13548, + "Ġado": 13549, + "Ġobsa": 13550, + "Ġkiw": 13551, + "Ġznamy": 13552, + "ĠzajmujÄħ": 13553, + "ĠDra": 13554, + "szaÅĤy": 13555, + "Ġture": 13556, + "Ġtrener": 13557, + "Ġpostulat": 13558, + "ujÄħce": 13559, + "arium": 13560, + "ĠprzeciwdziaÅĤa": 13561, + "Ġnia": 13562, + "Ġlimi": 13563, + "ĠzajmowaÄĩ": 13564, + "ĠspoÅĤeczeÅĦstwie": 13565, + "Ġrezerwy": 13566, + "czków": 13567, + "Ġdoży": 13568, + "Ġgestem": 13569, + "Ġfru": 13570, + "Ġgotowi": 13571, + "Ġdziennikarzy": 13572, + "Ġdziwny": 13573, + "ĠzwiÄħzana": 13574, + "ĠzatrzymaÅĤa": 13575, + "ĠkawaÅĤki": 13576, + "Ġwolnym": 13577, + "Ġrestruktury": 13578, + "ĠLech": 13579, + "ZwÅĤaszcza": 13580, + "ĠzaklÄĻ": 13581, + "ĠwpÅĤywy": 13582, + "siedli": 13583, + "Ġpolitycznego": 13584, + "ĠMur": 13585, + "ĠrozpÄĻ": 13586, + "ĠPaul": 13587, + "Ġbiurku": 13588, + "patry": 13589, + "ĠtÅĤumaczyÄĩ": 13590, + "Ġdomach": 13591, + "ben": 13592, + "ĠzÅĤapaÅĤ": 13593, + "Wyob": 13594, + "nonim": 13595, + "ĠZbigniew": 13596, + "Ġrobota": 13597, + "nizm": 13598, + "ĠMaciej": 13599, + "Ġpane": 13600, + "atychmiast": 13601, + "owol": 13602, + "Ġszcz": 13603, + "Ġnieroz": 13604, + "cus": 13605, + "żaÅĤa": 13606, + "Ġzwia": 13607, + "letnich": 13608, + "żach": 13609, + "Ġwytwór": 13610, + "Ġpoczucia": 13611, + "Zga": 13612, + "Wido": 13613, + "krÄĻciÅĤ": 13614, + "Ġpiechoty": 13615, + "ĠoÅĽle": 13616, + "kamy": 13617, + "Ġfaszy": 13618, + "ĠÄħ": 13619, + "ĠMeksy": 13620, + "Ġ41": 13621, + "wajÄħcy": 13622, + "Ġdziwa": 13623, + "ĠulgÄħ": 13624, + "ĠpozostaÅĤo": 13625, + "Czyżby": 13626, + "konomi": 13627, + "ĠpomógÅĤ": 13628, + "Ġschodów": 13629, + "±": 13630, + "Ġpieszych": 13631, + "ĠszepnÄĻÅĤa": 13632, + "prawÄĻ": 13633, + "Par": 13634, + "Ġzestawie": 13635, + "ĠdziewiÄħ": 13636, + "Ġkomentarze": 13637, + "szymy": 13638, + "Ġnajgorsze": 13639, + "Ġwojskowej": 13640, + "ĠwysÅĤaÅĤ": 13641, + "Ġrados": 13642, + "ĠbawiÄĩ": 13643, + "ĠÅĽniadanie": 13644, + "ĠudaÅĤ": 13645, + "ĠludzkoÅĽci": 13646, + "ĠzobowiÄħzaÅĦ": 13647, + "Ġrekru": 13648, + "Ġdziewczynki": 13649, + "miej": 13650, + "ĠodgÅĤo": 13651, + "Ġsympat": 13652, + "Th": 13653, + "ĠprzybyÅĤ": 13654, + "Ġugrup": 13655, + "Ġoskarżenia": 13656, + "Ġwami": 13657, + "Ġ;)": 13658, + "PiÄĻ": 13659, + "ĠKatowicach": 13660, + "bisku": 13661, + "GA": 13662, + "dzaÅĤy": 13663, + "dnik": 13664, + "ville": 13665, + "tór": 13666, + "Ġwywiadu": 13667, + "09": 13668, + "andra": 13669, + "ĠJakub": 13670, + "chno": 13671, + "Ġuchodźców": 13672, + "Ġjeziora": 13673, + "Ġspotyk": 13674, + "ĠWielkiego": 13675, + "ĠodbyÅĤ": 13676, + "Ġprzedmioty": 13677, + "ĠczoÅĤa": 13678, + "ĠofiarÄħ": 13679, + "Ġprzeciwnym": 13680, + "ĠakcjÄĻ": 13681, + "Ġopada": 13682, + "ĠdojrzaÅĤ": 13683, + "01": 13684, + "Ġprawdziwym": 13685, + "Ġtrenin": 13686, + "Ġszefem": 13687, + "Ġdworze": 13688, + "Ġpion": 13689, + "Ġnat": 13690, + "ĠopiekÄĻ": 13691, + "Ġlosu": 13692, + "ĠÅĽmiechu": 13693, + "Ġwalczy": 13694, + "ĠdrÄĻ": 13695, + "Ġdziadek": 13696, + "Ġ85": 13697, + "Ġsympaty": 13698, + "ĠdziewczynÄħ": 13699, + "ĠÅĽcianach": 13700, + "Ġcukier": 13701, + "Ġszacunek": 13702, + "ĠBos": 13703, + "Ġzo": 13704, + "Ġ800": 13705, + "ĠwygÅĤa": 13706, + "http": 13707, + "Ġznaleziono": 13708, + "gali": 13709, + "ĠpojechaÄĩ": 13710, + "Ġoptymi": 13711, + "beth": 13712, + "Ġuraz": 13713, + "Ġobfi": 13714, + "Ġcon": 13715, + "Ġzastanawia": 13716, + "Ġwdro": 13717, + "ĠSyrii": 13718, + "Ġgodzina": 13719, + "Miasto": 13720, + "Ġzadu": 13721, + "Ġlepsza": 13722, + "ĠpoczekaÄĩ": 13723, + "czami": 13724, + "ĠnieÅĽwiad": 13725, + "ĠogÅĤosiÅĤ": 13726, + "ĠzakoÅĦczyÄĩ": 13727, + "ĠwyjaÅĽnienie": 13728, + "Ġsprzedaw": 13729, + "miona": 13730, + "Ġ!": 13731, + "grafii": 13732, + "ls": 13733, + "Ġpedago": 13734, + "Ġludu": 13735, + "Zaj": 13736, + "Ġkonfliktu": 13737, + "Ġceli": 13738, + "Ġdywi": 13739, + "Ġoporu": 13740, + "Ġrozkazy": 13741, + "ĠRumu": 13742, + "ĠChodź": 13743, + "ĠksztaÅĤcenia": 13744, + "ĠRam": 13745, + "Åļwiad": 13746, + "ĠinterpelacjÄĻ": 13747, + "ĠJuli": 13748, + "Ġklimaty": 13749, + "Ġmarket": 13750, + "WspóÅĤ": 13751, + "ĠgardÅĤo": 13752, + "Ġunosi": 13753, + "ĠrozwiÄħzy": 13754, + "Kry": 13755, + "Ġzabierze": 13756, + "For": 13757, + "Ġdala": 13758, + "TÄĻ": 13759, + "Ġnarodowych": 13760, + "Ġinternetu": 13761, + "ĠwÅĤosach": 13762, + "ile": 13763, + "ĠDziÄĻki": 13764, + "ies": 13765, + "Wiel": 13766, + "Ġrepubli": 13767, + "eryj": 13768, + "Poprawka": 13769, + "ĠpierÅĽcie": 13770, + "ĠSzwecji": 13771, + "Prokura": 13772, + "formacji": 13773, + "Prawda": 13774, + "Ġniewielki": 13775, + "tce": 13776, + "Ġkosme": 13777, + "ĠusÅĤyszaÅĤem": 13778, + "Ġabsurdal": 13779, + "Uży": 13780, + "Ġstudiach": 13781, + "ĠKsiÄħ": 13782, + "ÅĦczyk": 13783, + "ĠemeryturÄĻ": 13784, + "Ġnamy": 13785, + "ĠFry": 13786, + "Ġhrab": 13787, + "Ġwschodniej": 13788, + "Ġzapal": 13789, + "ĠJames": 13790, + "Ġcyklu": 13791, + "Ġprzyjaciele": 13792, + "Ġpast": 13793, + "ĠMoskwie": 13794, + "Ġkonfi": 13795, + "towi": 13796, + "cil": 13797, + "TAJ": 13798, + "Ġgej": 13799, + "Ġpsów": 13800, + "Ġmedycznych": 13801, + "Ġgospodarczego": 13802, + "ĠspadÅĤ": 13803, + "05": 13804, + "Ġkina": 13805, + "Ġodpowiedniej": 13806, + "Ġznaki": 13807, + "ĠczÅĤowiekowi": 13808, + "ĠSzwajcar": 13809, + "ĠFeli": 13810, + "ĠzapewniÅĤ": 13811, + "Ġzrze": 13812, + "ĠusiadÅĤa": 13813, + "Ġzawodów": 13814, + "ĠwierzÄħ": 13815, + "Ġtrzecia": 13816, + "Ġzanieczy": 13817, + "Ġcentymet": 13818, + "ĠtrwajÄħ": 13819, + "ĠdorosÅĤ": 13820, + "ĠÅĤóżko": 13821, + "ĠrobotÄĻ": 13822, + "każ": 13823, + "ÅĽliÅĤa": 13824, + "Ġsztur": 13825, + "Ġwstyd": 13826, + "ĠNawet": 13827, + "ĠpociÄħgu": 13828, + "Ġmno": 13829, + "ĠBanku": 13830, + "cto": 13831, + "ĠwyÅĤa": 13832, + "Ġinfrastruktu": 13833, + "miesz": 13834, + "ĠbudowaÄĩ": 13835, + "przez": 13836, + "Ġmedali": 13837, + "ĠodebraÄĩ": 13838, + "Ġnaukowe": 13839, + "isto": 13840, + "Ġpen": 13841, + "ĠKobie": 13842, + "Ġchoroba": 13843, + "Sytuacja": 13844, + "pomor": 13845, + "Ġetap": 13846, + "Ġcywilizacji": 13847, + "Ġziar": 13848, + "Ġalbum": 13849, + "Kolejne": 13850, + "cisków": 13851, + "ĠzasÅĤa": 13852, + "Ġapte": 13853, + "Ġproducentów": 13854, + "ĠdziesiÄħtki": 13855, + "ĠtworzyÄĩ": 13856, + "Ġfunkcjonuje": 13857, + "omet": 13858, + "yer": 13859, + "Ġteksty": 13860, + "Ġzwrotu": 13861, + "ĠmyÅĽlaÅĤa": 13862, + "Ġzamierzam": 13863, + "Ġwyelimin": 13864, + "cm": 13865, + "ima": 13866, + "Ġludziach": 13867, + "ĠtrwaÅĤo": 13868, + "way": 13869, + "Ġabsol": 13870, + "Ġprzyrody": 13871, + "ĠdÅĤuga": 13872, + "ĠtworzÄħc": 13873, + "MówiÄĻ": 13874, + "ĠCas": 13875, + "ĠDomu": 13876, + "ĠzÅĤoto": 13877, + "SÄħd": 13878, + "Otwiera": 13879, + "Ġpozor": 13880, + "ĠodpÅĤy": 13881, + "EL": 13882, + "arda": 13883, + "Ġcztero": 13884, + "Ġreprezentu": 13885, + "Ġpseudo": 13886, + "Ġpodstawowej": 13887, + "Ġpropag": 13888, + "Ġdziwi": 13889, + "AA": 13890, + "ĠtrafiÅĤa": 13891, + "ĠEwa": 13892, + "Ġwypra": 13893, + "Ġpowinnam": 13894, + "conego": 13895, + "ĠrzÄħdowej": 13896, + "ĠudaÄĩ": 13897, + "Generalnie": 13898, + "Ġnawy": 13899, + "Ġwul": 13900, + "Ġrealizowane": 13901, + "Ġfundusz": 13902, + "lg": 13903, + "Ġzaskaku": 13904, + "CiÄĻ": 13905, + "ĠuciekaÄĩ": 13906, + "odÅĤa": 13907, + "Ġnadmier": 13908, + "Nasze": 13909, + "letów": 13910, + "Ġpodwór": 13911, + "cro": 13912, + "tonie": 13913, + "Ġchirur": 13914, + "Rok": 13915, + "ĠPal": 13916, + "Ġnaduży": 13917, + "aÅĤby": 13918, + "ĠprzyniósÅĤ": 13919, + "Ġogólnej": 13920, + "Ġmobi": 13921, + "ĠkrzesÅĤo": 13922, + "ield": 13923, + "Ġaudy": 13924, + "stein": 13925, + "fini": 13926, + "Ġprzygotowany": 13927, + "ĠPSL": 13928, + "ĠubiegÅĤego": 13929, + "czyÅĦski": 13930, + "Ġsol": 13931, + "szamy": 13932, + "ÅĤód": 13933, + "ann": 13934, + "miar": 13935, + "MO": 13936, + "Ġkoszmar": 13937, + "Ġniekoniecznie": 13938, + "Ġ(âĢŀ": 13939, + "Ġsprawozdanie": 13940, + "Ġkolanach": 13941, + "Ġloj": 13942, + "ĠsamorzÄħdów": 13943, + "lenda": 13944, + "szard": 13945, + "ĠpodkreÅĽliÅĤ": 13946, + "Ġwyobraża": 13947, + "Ġrejestru": 13948, + "czÄħcÄħ": 13949, + "ĠEdukacji": 13950, + "ĠzawartoÅĽÄĩ": 13951, + "osc": 13952, + "Ġzaufanie": 13953, + "Ġkoru": 13954, + "Ġosi": 13955, + "ĠpochyliÅĤ": 13956, + "Ġfali": 13957, + "ĠpÅĤacÄħ": 13958, + "ĠciÄĻżki": 13959, + "Ġprzyna": 13960, + "Ġspora": 13961, + "Ġzaspoko": 13962, + "ownym": 13963, + "Ġubranie": 13964, + "ĠrzÄħdy": 13965, + "Ġposzli": 13966, + "kola": 13967, + "ĠpamiÄħ": 13968, + "Ġlotu": 13969, + "ĠwÅĤaÅĽcicieli": 13970, + "blu": 13971, + "Ġsmaku": 13972, + "Ġmotywa": 13973, + "Ġpodo": 13974, + "Ġrzeczywi": 13975, + "Ġzobaczymy": 13976, + "ĠzasadÄĻ": 13977, + "padÅĤa": 13978, + "Ġkosmos": 13979, + "Ġpobi": 13980, + "Ġodpowiedzialny": 13981, + "Ġaparat": 13982, + "ĠMak": 13983, + "Ġmorzu": 13984, + "rozumiaÅĤ": 13985, + "ĠsÅĤuchawkÄĻ": 13986, + "Ġron": 13987, + "Ġepidem": 13988, + "tażu": 13989, + "Nowe": 13990, + "Ġcebu": 13991, + "Ġnawo": 13992, + "ĠGabr": 13993, + "karpa": 13994, + "ĠBiaÅĤym": 13995, + "pokoj": 13996, + "ĠCel": 13997, + "Ġstawki": 13998, + "Ġrannych": 13999, + "ĠWspól": 14000, + "Ġzaist": 14001, + "Poru": 14002, + "Ġcmen": 14003, + "ĠzgÅĤasza": 14004, + "ĠsÄĻdziego": 14005, + "lena": 14006, + "Ġmaterii": 14007, + "Ġliceum": 14008, + "Ġposter": 14009, + "Ġnauk": 14010, + "ĠJaponii": 14011, + "ĠDel": 14012, + "ĠsÄħdzi": 14013, + "Ġkrajem": 14014, + "letniej": 14015, + "wator": 14016, + "Ġreferendum": 14017, + "Ġpust": 14018, + "Ġbudynki": 14019, + "Ġhodow": 14020, + "Ġfabu": 14021, + "87": 14022, + "Nowy": 14023, + "ĠCal": 14024, + "ĠumrzeÄĩ": 14025, + "ĠKR": 14026, + "Ġpud": 14027, + "Ġsilnie": 14028, + "Najwy": 14029, + "bnie": 14030, + "atycznie": 14031, + "Ġ>": 14032, + "ĠbiaÅĤÄħ": 14033, + "Ġzachowuje": 14034, + "Ġrada": 14035, + "ĠnieszczÄĻÅĽli": 14036, + "ĠdÅĤugoÅĽÄĩ": 14037, + "jom": 14038, + "warunk": 14039, + "Ġministrem": 14040, + "Ġoper": 14041, + "Ġcar": 14042, + "spa": 14043, + "karze": 14044, + "enie": 14045, + "ĠÄĩwiczenia": 14046, + "ĠcieszyÄĩ": 14047, + "Przypominam": 14048, + "szonym": 14049, + "Ġustawodaw": 14050, + "ĠBiuro": 14051, + "?...": 14052, + "Ġskraju": 14053, + "Ġrytu": 14054, + "dru": 14055, + "tyzm": 14056, + "Ġprzemów": 14057, + "ĠpodrÄĻcz": 14058, + "Ġadresem": 14059, + "ĠuratowaÄĩ": 14060, + "Ġjakies": 14061, + "rany": 14062, + "ĠkrzyknÄĻÅĤa": 14063, + "sik": 14064, + "Ġmoz": 14065, + "в": 14066, + "asem": 14067, + "Ġotwarty": 14068, + "Ġszum": 14069, + "dlu": 14070, + "taÅĦ": 14071, + "Wprowa": 14072, + "ĠsiedzibÄħ": 14073, + "Ġserialu": 14074, + "ĠszukajÄħc": 14075, + "Ġodwrotnie": 14076, + "canie": 14077, + "Ġniskie": 14078, + "Ġpowodzi": 14079, + "ĠBli": 14080, + "WY": 14081, + "Ġsilnika": 14082, + "Ġjaw": 14083, + "Ġprom": 14084, + "rant": 14085, + "Ġwestch": 14086, + "waga": 14087, + "Ġwpu": 14088, + "ĠCza": 14089, + "ĠzaÅĤożyÅĤ": 14090, + "Ġbadanie": 14091, + "ĠChcÄĻ": 14092, + "óry": 14093, + "Ġpoez": 14094, + "Ġskryptu": 14095, + "ĠpotrzebujÄħ": 14096, + "ĠWor": 14097, + "ranu": 14098, + "Ġbanków": 14099, + "ĠJakie": 14100, + "Ġnadzieje": 14101, + "ĠnazwaÅĤ": 14102, + "Ġwyższy": 14103, + "ĠusunÄħÄĩ": 14104, + "ĠrzuciÄĩ": 14105, + "ĠpiÄĻtnaÅĽcie": 14106, + "Ġsh": 14107, + "ĠsÄħdzie": 14108, + "Ġkilkaset": 14109, + "Ġtempie": 14110, + "Ġszczytu": 14111, + "Ġinstynkt": 14112, + "chÅĤa": 14113, + "ĠwspomniaÅĤ": 14114, + "Ġotoczenia": 14115, + "ĠFlo": 14116, + "Ġfascy": 14117, + "Ġfaktów": 14118, + "OL": 14119, + "Drzwi": 14120, + "ĠmiaÅĤaby": 14121, + "Ġprzeczu": 14122, + "ĠPlatformy": 14123, + "Ġforte": 14124, + "ES": 14125, + "Pewnego": 14126, + "ĠwytrzymaÅĤ": 14127, + "Zer": 14128, + "ĠotrzymaÄĩ": 14129, + "Ġprzyjeżdża": 14130, + "ĠdawaÄĩ": 14131, + "MaÅĤo": 14132, + "Ġzainstal": 14133, + "ĠzwykÅĤe": 14134, + "ĠwymagajÄħ": 14135, + "miÄħ": 14136, + "ódÅĤ": 14137, + "ĠgoÅĽcie": 14138, + "cyk": 14139, + "Ġcichu": 14140, + "ĠwersjÄĻ": 14141, + "Ġprawdziwego": 14142, + "niaÅĤem": 14143, + "pce": 14144, + "ĠKról": 14145, + "Prawo": 14146, + "Ġczynników": 14147, + "akceptowaÅĤ": 14148, + "Zad": 14149, + "Ġhistorie": 14150, + "Ġwybrany": 14151, + "Polity": 14152, + "ĠmÄĻżem": 14153, + "Ġnajem": 14154, + "ĠumiaÅĤ": 14155, + "Ġeksploata": 14156, + "chÅĤo": 14157, + "twor": 14158, + "Ġgum": 14159, + "manie": 14160, + "ĠWÅĤad": 14161, + "osy": 14162, + "ĠujrzaÅĤ": 14163, + "kowali": 14164, + "ĠPhi": 14165, + "ĠpracowaÅĤa": 14166, + "Å»aden": 14167, + "kraj": 14168, + "ĠJim": 14169, + "Ġhierar": 14170, + "ĠkoszulÄĻ": 14171, + "Ġinspi": 14172, + "ĠkapitaÅĤu": 14173, + "liwoÅĽciÄħ": 14174, + "siÄĻbior": 14175, + "órym": 14176, + "nior": 14177, + "Ġsprawami": 14178, + ".-": 14179, + "Ġrewi": 14180, + "Ġbanki": 14181, + "kroÄĩ": 14182, + "ĠidÄĻ": 14183, + "Ġustalenia": 14184, + "dzka": 14185, + "Ġklubów": 14186, + "ĠpiszÄĻ": 14187, + "Ġcesarz": 14188, + "ĠminÄħ": 14189, + "ĠAs": 14190, + "ĠzabrakÅĤo": 14191, + "ĠgÅĤosowaÄĩ": 14192, + "Ġskutku": 14193, + "ÅĽwiat": 14194, + "jaÅĽni": 14195, + "Ġcholery": 14196, + "rzysz": 14197, + "Ġtranspor": 14198, + "dac": 14199, + "ĠheÅĤ": 14200, + "eno": 14201, + "ĠwyraziÄĩ": 14202, + "fikacja": 14203, + "Ġrozwoj": 14204, + "ĠTAK": 14205, + "dajÄħc": 14206, + "Ġbole": 14207, + "Ġbiurze": 14208, + "ĠTrój": 14209, + "Ġszanow": 14210, + "Ġszes": 14211, + "ĠzakoÅĦczenia": 14212, + "Ġpodmioty": 14213, + "aÅĤos": 14214, + "ytam": 14215, + "nisz": 14216, + "ĠstraciÅĤa": 14217, + "Ġluź": 14218, + "lacjÄħ": 14219, + "ĠKonstytucyjnego": 14220, + "Ġgwarancji": 14221, + "ĠpojechaÅĤ": 14222, + "ĠwalczyÅĤ": 14223, + "janie": 14224, + "Ġraka": 14225, + "conej": 14226, + "ĠÅĤazienki": 14227, + "ĠresztÄħ": 14228, + "Ġplacówek": 14229, + "Ġargumentów": 14230, + "ĠwchodzÄħ": 14231, + "ĠWest": 14232, + "Ġewaku": 14233, + "Nasz": 14234, + "ĠlÄĻk": 14235, + "ĠważnÄħ": 14236, + "cjoni": 14237, + "Ġobiektu": 14238, + "Ġgwi": 14239, + "ĠwiÄĻźniów": 14240, + "Ġmoimi": 14241, + "zesa": 14242, + "lewski": 14243, + "Ġnajbliższym": 14244, + "Ġopór": 14245, + "licy": 14246, + "macji": 14247, + "Ġstwarza": 14248, + "szane": 14249, + "Ġpoprawy": 14250, + "Ġmleka": 14251, + "Ġtrasie": 14252, + "ĠzgÅĤosiÄĩ": 14253, + "Ġdotrzym": 14254, + "Ġflo": 14255, + "Ġnaje": 14256, + "chwy": 14257, + "ĠkÅĤopotów": 14258, + "Ġtechnologi": 14259, + "ĠpostÄĻpu": 14260, + "Autor": 14261, + "kÅĤem": 14262, + "Ġplaży": 14263, + "gowi": 14264, + "Ġkorytarza": 14265, + "ĠpeÅĤniÅĤ": 14266, + "ĠsÄħsiadów": 14267, + "gana": 14268, + "niarz": 14269, + "Ġdyrekty": 14270, + "Ġgimnazjum": 14271, + "Ġprzepra": 14272, + "Ġszerokie": 14273, + "szewi": 14274, + "ĠsÄħdy": 14275, + "Ġobliczu": 14276, + "Ġzawodowej": 14277, + "Ġ95": 14278, + "Ġbabci": 14279, + "!)": 14280, + "dynek": 14281, + "lecie": 14282, + "Ġdowci": 14283, + "Ġzakry": 14284, + "gÅĤu": 14285, + "Ġzamyka": 14286, + "Ġpapieża": 14287, + "Ġrand": 14288, + "Ġkobiecie": 14289, + "Ġmari": 14290, + "ĠJac": 14291, + "Ġskontak": 14292, + "Ġskro": 14293, + "Ġ1980": 14294, + "Ġkel": 14295, + "Ġpodzieli": 14296, + "ĠszczÄĻÅĽliwy": 14297, + "Ġwojennych": 14298, + "Ġtraw": 14299, + "okóÅĤ": 14300, + "Ġtowarzystwa": 14301, + "82": 14302, + "ĠstanÄħÄĩ": 14303, + "ĠgÅĤodu": 14304, + "sków": 14305, + "rujÄħ": 14306, + "ĠdokonaÅĤ": 14307, + "ĠPiÅĤsud": 14308, + "Ġhomo": 14309, + "Ġpolecenia": 14310, + "ĠszczÄħ": 14311, + "Ġwyszli": 14312, + "ĠEli": 14313, + "Ġkorzystania": 14314, + "Decy": 14315, + "Ġspowoduje": 14316, + "GBT": 14317, + "Ġgest": 14318, + "Ġzauważa": 14319, + "Ġposz": 14320, + "Ġscenariusz": 14321, + "nota": 14322, + "Ġtv": 14323, + "ĠmasÄĻ": 14324, + "Ġkw": 14325, + "Ġjakiejkolwiek": 14326, + "Ġbilet": 14327, + "ĠwydaÅĤa": 14328, + "Ġprzyci": 14329, + "Sza": 14330, + "Ġkota": 14331, + "ï¿": 14332, + "Ġpapież": 14333, + "ĠstraciÄĩ": 14334, + "Ġsekretarz": 14335, + "aniale": 14336, + "Ġodpadów": 14337, + "ĠPewnie": 14338, + "Mil": 14339, + "ĠKro": 14340, + "ĠwieÅĽci": 14341, + "ĠAmeryce": 14342, + "Ġlotniska": 14343, + "Ġobozie": 14344, + "Ġpowiedzieli": 14345, + "ĠFesti": 14346, + "dacjÄĻ": 14347, + "Ġchem": 14348, + "Ġwedle": 14349, + "ĠpÅĤyt": 14350, + "ĠYork": 14351, + "Musisz": 14352, + "ĠMod": 14353, + "Ġwyprawy": 14354, + "Ġmetod": 14355, + "Ġstudent": 14356, + "Ġlewic": 14357, + "Ġtch": 14358, + "nionÄħ": 14359, + "ziÄĩ": 14360, + "Ġudzielenie": 14361, + "ĠstworzyÅĤ": 14362, + "Kolejny": 14363, + "ĠruszyÄĩ": 14364, + "ĠZakÅĤa": 14365, + "ĠoszoÅĤo": 14366, + "ĠuciekÅĤ": 14367, + "ĠzwyciÄĻstwa": 14368, + "Ġsile": 14369, + "Ġ1943": 14370, + "Ġodna": 14371, + "ĠsÄħdem": 14372, + "ĠnapiÄĻcia": 14373, + "Ġposzkod": 14374, + "Ġtrzeź": 14375, + "Ġrolnych": 14376, + "pisie": 14377, + "ĠzwiÄĻkszenia": 14378, + "albo": 14379, + "Ġkomor": 14380, + "ĠSier": 14381, + "Ġwaliz": 14382, + "ĠmiÄĻdzynarodowej": 14383, + "Ġwyspie": 14384, + "Ġprzebra": 14385, + "ĠciemnoÅĽÄĩ": 14386, + "bus": 14387, + "Ġpowody": 14388, + "Ġpopulacji": 14389, + "Ġbój": 14390, + "wkÄħ": 14391, + "ĠXVI": 14392, + "ĠprywatnÄħ": 14393, + "ĠMI": 14394, + "Ġpowiesz": 14395, + "Ġnauczyciela": 14396, + "Ġnastawi": 14397, + "bata": 14398, + "ĠGali": 14399, + "Ġprzyto": 14400, + "rodziej": 14401, + "Ġkomplek": 14402, + "Ġliczbie": 14403, + "Ġbezna": 14404, + "ĠDzieÅĦ": 14405, + "Ġinterwencji": 14406, + "Ġkrajobraz": 14407, + "ĠtytuÅĤem": 14408, + "ĠwarknÄħÅĤ": 14409, + "Ġcukru": 14410, + "Ġróżnymi": 14411, + "ĠrozeÅĽmiaÅĤ": 14412, + "Ġwrogów": 14413, + "Ġjednoznacznie": 14414, + "ProponujÄĻ": 14415, + "Ca": 14416, + "ĠnocÄħ": 14417, + "Ġpoważny": 14418, + "Ġdeklara": 14419, + "Ġtka": 14420, + "Ġleni": 14421, + "Ġpublikacji": 14422, + "Ġustanowi": 14423, + "Ġwyrazem": 14424, + "ĠpotrzebujÄĻ": 14425, + "Ġas": 14426, + "ĠzginÄĻÅĤo": 14427, + "Ġgwiaz": 14428, + "ema": 14429, + "Ġmatce": 14430, + "Ġkoordyna": 14431, + "Ġserwis": 14432, + "lesty": 14433, + "Ġtemperatury": 14434, + "Ġwyry": 14435, + "ĠSPS": 14436, + "Ġrozp": 14437, + "Ġcal": 14438, + "ĠMO": 14439, + "Daj": 14440, + "Ġszkody": 14441, + "tuj": 14442, + "dzic": 14443, + "Ġpracodawcy": 14444, + "Ġwychowania": 14445, + "Ġprezenta": 14446, + "Ġprymi": 14447, + "Ġtop": 14448, + "Ġportalu": 14449, + "ËĿ,": 14450, + "camy": 14451, + "Ġdeklar": 14452, + "ĠBob": 14453, + "Ġkontaktów": 14454, + "Ġglu": 14455, + "Ġczci": 14456, + "Ġobecnego": 14457, + "ĠpiÄĻÅĽci": 14458, + "ĠskÅĤadki": 14459, + "Ġtaniej": 14460, + "Ġkome": 14461, + "iÅĤo": 14462, + "Ġistotnie": 14463, + "Ġorganizmu": 14464, + "84": 14465, + "ĠkorzyÅĽÄĩ": 14466, + "pane": 14467, + "ĠniepodlegÅĤoÅĽci": 14468, + "ĠrozpoczÄħÄĩ": 14469, + "ĠOli": 14470, + "Ġobcy": 14471, + "ĠBre": 14472, + "ĠmÅĤode": 14473, + "Ġszach": 14474, + "Ġkochanie": 14475, + "Ġkoloru": 14476, + "outu": 14477, + "ĠmuzykÄĻ": 14478, + "Ġwskazu": 14479, + "Ġpromocji": 14480, + "ĠoddaÅĤ": 14481, + "Ġczyste": 14482, + "loga": 14483, + "darnoÅĽÄĩ": 14484, + "PiS": 14485, + "Ġpowol": 14486, + "ĠPóÅĤnocnej": 14487, + "bii": 14488, + "Ġkuli": 14489, + "ĠDan": 14490, + "ĠprzypominaÅĤ": 14491, + "52": 14492, + "ÅĤamy": 14493, + "Ġsposobów": 14494, + "arze": 14495, + "ĠkÅĤopot": 14496, + "Ġsamolotów": 14497, + "ĠMin": 14498, + "rowaÄĩ": 14499, + "ĠSeba": 14500, + "Ġpokaza": 14501, + "Ġopat": 14502, + "tas": 14503, + "ĠÅĽwiateÅĤ": 14504, + "ĠKan": 14505, + "latek": 14506, + "Ġinternetowej": 14507, + "Ġwyjeżdża": 14508, + "Ġprzypominam": 14509, + "Ġfestiwalu": 14510, + "ĠOrgani": 14511, + "Ġwarsz": 14512, + "Ġuczel": 14513, + "Ġjestes": 14514, + "mon": 14515, + "ise": 14516, + "Ġnajd": 14517, + "ĠpoinformowaÅĤa": 14518, + "Ġturnieju": 14519, + "Ġnieprawda": 14520, + "ĠbojÄĻ": 14521, + "Ġwysko": 14522, + "Ġkwat": 14523, + "Ġprócz": 14524, + "Ġwymagania": 14525, + "ziono": 14526, + "Ġoczekuje": 14527, + "Ġtraktuje": 14528, + "Ġterenach": 14529, + "Ġprawny": 14530, + "PamiÄĻtaj": 14531, + "rian": 14532, + "ĠsÄħdzisz": 14533, + "Ġpróbowali": 14534, + "Ġjakże": 14535, + "Ġpanuje": 14536, + "roÅĽci": 14537, + "towana": 14538, + "ĠSÅĤy": 14539, + "kakrotnie": 14540, + "ĠoÅĽwiadczenie": 14541, + "ĠgdybyÅĽ": 14542, + "oskonale": 14543, + "PeÅĤ": 14544, + "Ġwytwo": 14545, + "Ġwle": 14546, + "pular": 14547, + "ĠPoznania": 14548, + "El": 14549, + "nÄĻliÅĽmy": 14550, + "Ġczarnym": 14551, + "Ġopcji": 14552, + "Ġjacy": 14553, + "jazdu": 14554, + "Ġzgra": 14555, + "Ġfragmenty": 14556, + "Ġalu": 14557, + "aria": 14558, + ":).": 14559, + "Ġzadzi": 14560, + "Ġ»": 14561, + "zki": 14562, + "rozo": 14563, + "ĠAfryki": 14564, + "ĠXVIII": 14565, + "ĠWydziaÅĤu": 14566, + "Ġusy": 14567, + "Ġogromna": 14568, + "ĠuczyniÅĤ": 14569, + "Ġdyplo": 14570, + "Ġwideo": 14571, + "Ġsztuka": 14572, + "rodÄħ": 14573, + "Ġaktywi": 14574, + "ĠbyÅĤeÅĽ": 14575, + "Ġmistrza": 14576, + "owierza": 14577, + "Ġmiesza": 14578, + "ĠpóÅĤtora": 14579, + "Ġrola": 14580, + "Dzwo": 14581, + "ówce": 14582, + "ĠodpowiadaÅĤ": 14583, + "57": 14584, + "ĠPru": 14585, + "Ġokry": 14586, + "ĠokrÄĻtów": 14587, + "ĠmiÄĻÅĽnie": 14588, + "ĠwynagrodzeÅĦ": 14589, + "Ġprzywilej": 14590, + "Ġatmosfery": 14591, + "Ġobrzy": 14592, + "Ġżebra": 14593, + "Ġlady": 14594, + "Ġfazie": 14595, + "ĠskupiÄĩ": 14596, + "ĠsÅĤyszaÅĤa": 14597, + "ĠnastÄĻpujÄħcych": 14598, + "ĠDie": 14599, + "bacz": 14600, + "Ġprzedstawiciela": 14601, + "Ġzaprotest": 14602, + "Ġpozbawienia": 14603, + "hen": 14604, + "ĠMichael": 14605, + "Ġkwar": 14606, + "Ġrejon": 14607, + "ĠObywatelskiej": 14608, + "Ġwspó": 14609, + "ĠzÅĤym": 14610, + "Ġprzeprowadzenia": 14611, + "ĠbÅĤogosÅĤa": 14612, + "stracji": 14613, + "ĠcieszÄĻ": 14614, + "Ġnauczania": 14615, + "obÄħ": 14616, + "Ġzabytków": 14617, + "ĠwÅĤaÅĽcicielem": 14618, + "Ġzawodowe": 14619, + "zasad": 14620, + "DZIE": 14621, + "Ġer": 14622, + "Ġnarodowego": 14623, + "Ġceremo": 14624, + "Ġodzie": 14625, + "Ġniski": 14626, + "ĠszÅĤa": 14627, + "Ġranka": 14628, + "Ġotu": 14629, + "Ġklej": 14630, + "CY": 14631, + "ĠobserwowaÅĤ": 14632, + "ĠwydajÄħ": 14633, + "ĠZwiÄħzek": 14634, + "ĠtożsamoÅĽci": 14635, + "ÅĽlenie": 14636, + "ĠRadomi": 14637, + "aÅĤyby": 14638, + "Ġwieloma": 14639, + "Ġiw": 14640, + "ĠZachód": 14641, + "Ġwzy": 14642, + "Ġfunkcjonowanie": 14643, + "Ġraportu": 14644, + "Isto": 14645, + "ĠOk": 14646, + "ĠksiÄĻżyc": 14647, + "biony": 14648, + "Ġbeton": 14649, + "ĠdoÅĤu": 14650, + "Ġcesarza": 14651, + "ĠTE": 14652, + "Ġmiejskich": 14653, + "ĠrÄĻkawi": 14654, + "Ġniejedno": 14655, + "Ġokra": 14656, + "conÄħ": 14657, + "Ĺı": 14658, + "ĠspÄĻdziÅĤ": 14659, + "rzystów": 14660, + "Zap": 14661, + "lajÄħ": 14662, + "ĠktóregoÅĽ": 14663, + "Ġstoliku": 14664, + "Ġobszarów": 14665, + "szyÅĤy": 14666, + "ĠAra": 14667, + "Ġryt": 14668, + "ĠrozporzÄħdzenie": 14669, + "Ġkres": 14670, + "Ġnormalny": 14671, + "ĠBog": 14672, + "RZY": 14673, + "ĠPs": 14674, + "Ġbezpieczne": 14675, + "linÄĻ": 14676, + "ĠurzÄĻdnicy": 14677, + "ĠDoro": 14678, + "Ġspal": 14679, + "Pozwo": 14680, + "ĠodpowiadaÄĩ": 14681, + "Ġpowiada": 14682, + "óbr": 14683, + "Ġosiedla": 14684, + "uu": 14685, + "ostat": 14686, + "Razem": 14687, + "ĠpiÄĻcio": 14688, + "�": 14689, + "rowali": 14690, + "Ġprzebiegu": 14691, + "ĠwiarÄĻ": 14692, + "KoÅĽci": 14693, + "lujÄħ": 14694, + "Doty": 14695, + "Ġszerokim": 14696, + "ĠminÄĻÅĤo": 14697, + "ĠzÅĤodzie": 14698, + "Ġodpowiednim": 14699, + "ĠHenryk": 14700, + "Ġqu": 14701, + "Ġprzeli": 14702, + "ĠnapiÄĻcie": 14703, + "xy": 14704, + "ĠprzystÄħpi": 14705, + "ĠpiÄĩ": 14706, + "ĠcórkÄħ": 14707, + "ĠFili": 14708, + "Ġzjedno": 14709, + "ĠwestchnÄĻÅĤa": 14710, + "Ġprezydentem": 14711, + "Ġsiedzieli": 14712, + "vis": 14713, + "Å»ycie": 14714, + "Ġzajebi": 14715, + "ĠTaj": 14716, + "wiercie": 14717, + "ĠBrze": 14718, + "Ġrówni": 14719, + "ĠpociÄħga": 14720, + "PozostaÅĤ": 14721, + "Ġjakis": 14722, + "Ġodno": 14723, + "ĠDawi": 14724, + "ĠpochÅĤo": 14725, + "ĠopowiedzieÄĩ": 14726, + "ĠAB": 14727, + "ĠWiktor": 14728, + "Ġwychy": 14729, + "ĠprÄĻdkoÅĽciÄħ": 14730, + "ChciaÅĤabym": 14731, + "ĠKazimierz": 14732, + "Ġkonkursu": 14733, + "Ġmundur": 14734, + "Ġskoncent": 14735, + ";.": 14736, + "Ġkrajowej": 14737, + "Ġrys": 14738, + "Ġstraszne": 14739, + "kobie": 14740, + "ĠpolitycznÄħ": 14741, + "Ġspodob": 14742, + "ByÅĤam": 14743, + "ĠpodsÅĤu": 14744, + "ĠStreet": 14745, + "ĠdotyczÄħcy": 14746, + "ĠdÅĤugiej": 14747, + "Ġraty": 14748, + "Ġprotoko": 14749, + "ĠÅĽladów": 14750, + "ryn": 14751, + "Ġpiosenki": 14752, + "ĠodbyÅĤo": 14753, + "ys": 14754, + "ĠÅĽwieże": 14755, + "ĠprzestaÅĤa": 14756, + "ĠtrwaÅĤy": 14757, + "ĠczÄĻstot": 14758, + "Ġrozpow": 14759, + "Ġgr": 14760, + "miaÅĤy": 14761, + "ĠJos": 14762, + "ĠpokazujÄħ": 14763, + "Napis": 14764, + "Ġsanitar": 14765, + "inter": 14766, + "51": 14767, + "Ġwysa": 14768, + "Ġprzyt": 14769, + "ĠkartkÄĻ": 14770, + "Ġniekorzyst": 14771, + "ĠsÅĤuchaÅĤ": 14772, + "Ġwspomnienie": 14773, + "ĠzdaÅĦ": 14774, + "gnu": 14775, + "Ġwypoży": 14776, + "Ġodcie": 14777, + "Ġrap": 14778, + "Ode": 14779, + "ĠtwierdziÅĤ": 14780, + "ĠcaÅĤo": 14781, + "Ġkadry": 14782, + "Ġzakazu": 14783, + "Bior": 14784, + "osci": 14785, + "Ġ1954": 14786, + "ĠsamorzÄħdy": 14787, + "Ġrom": 14788, + "ĠzapytaÅĤem": 14789, + "ĠTowarzystwa": 14790, + "ĠWale": 14791, + "Ġzapowiedzi": 14792, + "Ġpracach": 14793, + "Ġwywia": 14794, + "Ġoknie": 14795, + "nasto": 14796, + "Ġstrategii": 14797, + "Ġbiurka": 14798, + "Ġtechniczne": 14799, + "ĠwyrzÄħ": 14800, + "Ġdusz": 14801, + "Ġodpowiedniego": 14802, + "ĠWÅĤoszech": 14803, + "Ġmistrzostwach": 14804, + "ĠNadz": 14805, + "kujÄħcych": 14806, + "Ġrasi": 14807, + "Kobiety": 14808, + "Ġobszaru": 14809, + "Ġogniem": 14810, + "Mama": 14811, + "Ġnaszymi": 14812, + "ĠwejÅĽciem": 14813, + "Ġtechniki": 14814, + "ĠpodzieliÄĩ": 14815, + "ĠprzeniósÅĤ": 14816, + "Ġnieoczeki": 14817, + "polskim": 14818, + "Ġweszli": 14819, + "1998": 14820, + "Ġwygodnie": 14821, + "ĠSpóÅĤ": 14822, + "cania": 14823, + "Ġkarku": 14824, + "ĠprzestÄĻpstw": 14825, + "owemu": 14826, + "................................": 14827, + "ĠscenÄĻ": 14828, + "sl": 14829, + "juszu": 14830, + "dowanie": 14831, + "Ġwidzów": 14832, + "Zie": 14833, + "ĠChor": 14834, + "pÅĤyw": 14835, + "ĠpodpisaÅĤ": 14836, + "Ġsar": 14837, + "tujemy": 14838, + "ĠwymieniÄĩ": 14839, + "strzem": 14840, + "JakiÅĽ": 14841, + "Dom": 14842, + "ide": 14843, + "Ġprzepisach": 14844, + "Ġpodp": 14845, + "Ġresztki": 14846, + "ĠSha": 14847, + "ĠrozumiaÅĤ": 14848, + "Ġnabiera": 14849, + "dniÄħ": 14850, + "nictwem": 14851, + "Ġstanowisk": 14852, + "ĠszkÅĤa": 14853, + "ĠchÄĻci": 14854, + "Ġmniejsza": 14855, + "Ġwlasnie": 14856, + "Ġfilozofii": 14857, + "Ġodrzucenie": 14858, + "Ġmroku": 14859, + "ĠTim": 14860, + "Inne": 14861, + "ĠuporzÄħd": 14862, + "cymi": 14863, + "Ġposiadanie": 14864, + "Fir": 14865, + "Ġodku": 14866, + "Ġodnot": 14867, + "biego": 14868, + "elle": 14869, + "Ġ1940": 14870, + "Ġmase": 14871, + "ĠPanowie": 14872, + "ĠpoprawiÄĩ": 14873, + "Ġcodzie": 14874, + "Ġzachodu": 14875, + "Ġimpul": 14876, + "jaÅĤy": 14877, + "ĠÅĤadne": 14878, + "Ġpodobnym": 14879, + "Ġbrutto": 14880, + "ĠONZ": 14881, + "ĠwydziaÅĤu": 14882, + "ĠwziÄĻli": 14883, + "Ġbogów": 14884, + "dujemy": 14885, + "ĠgÅĤowami": 14886, + "ĠtrzymaÅĤa": 14887, + "Ġkoniu": 14888, + "Ġszacunkiem": 14889, + "ĠWska": 14890, + "ĠpaÅĦstwowe": 14891, + "wajÄħcych": 14892, + "Ġkalenda": 14893, + "ĠdotarÅĤa": 14894, + "ĠdÅĤuższy": 14895, + "ĠuznaÅĤa": 14896, + "ĠBart": 14897, + "Twarz": 14898, + "Zapewne": 14899, + "ÅĤgar": 14900, + "enne": 14901, + "Ġbrzmieniu": 14902, + "ĠpoczÄħtk": 14903, + "Ġproro": 14904, + "Ġkieruje": 14905, + "tylko": 14906, + "zek": 14907, + "Ġwalk": 14908, + "stokra": 14909, + "ĠzarobiÄĩ": 14910, + "Ġaborcji": 14911, + "Ġwidocznie": 14912, + "Ġdzisiejszych": 14913, + "Ġniedob": 14914, + "szaÅĤek": 14915, + "ĠPomo": 14916, + "ĠopuÅĽci": 14917, + "Ġzaszcze": 14918, + "Ġważniejsze": 14919, + "ĠpożÄħd": 14920, + "ĠzÅĤodziej": 14921, + "drze": 14922, + "53": 14923, + "Ġtoteż": 14924, + "ĠotworzyÅĤy": 14925, + "Ġaw": 14926, + "ĠprzewagÄĻ": 14927, + "ĠAg": 14928, + "ĠprzyznaÅĤa": 14929, + "Natychmiast": 14930, + "ĠkupowaÄĩ": 14931, + "ĠbÅĤyskawicznie": 14932, + "ĠWrocÅĤaw": 14933, + "ĠAleksander": 14934, + "Ġkurcz": 14935, + "Ġstatków": 14936, + "Ġsystemy": 14937, + "Ġzarzut": 14938, + "Ġkwadrat": 14939, + "ĠnieprawidÅĤowoÅĽci": 14940, + "Ġratun": 14941, + "ZupeÅĤnie": 14942, + "Ġkciu": 14943, + "Ġwschodzie": 14944, + "czniki": 14945, + "ĠzÄĻbów": 14946, + "ĠodbyÄĩ": 14947, + "sekretarz": 14948, + "Przeciw": 14949, + "Ġwu": 14950, + "ĠspadÅĤa": 14951, + "Ġpodobna": 14952, + "Ġdostali": 14953, + "żywszy": 14954, + "ĠprzyszÅĤy": 14955, + "ĠczÅĤonka": 14956, + "żajÄħ": 14957, + "Ġdozna": 14958, + "BÄĻdziemy": 14959, + "Ġczasopis": 14960, + "jam": 14961, + "Ġbrzmienie": 14962, + "bany": 14963, + "Ġprawic": 14964, + "Ġrezerw": 14965, + "ĠPKB": 14966, + "Stary": 14967, + "Ġgle": 14968, + "ĠOp": 14969, + "ĠwÄĻgl": 14970, + "Ġproducenta": 14971, + "Niewie": 14972, + "Ġszybki": 14973, + "Ġsate": 14974, + "ĠwolÄħ": 14975, + "ĠpodÅĤogi": 14976, + "Ġfizycznych": 14977, + "Ġwynalaz": 14978, + "Gu": 14979, + "Ġprzysz": 14980, + "wiÄħzuje": 14981, + "ĠwyglÄħdaÅĤy": 14982, + "ĠKomor": 14983, + "ĠpierÅĽ": 14984, + "ĠNowej": 14985, + "Ġskazany": 14986, + "Ġwioski": 14987, + "Ġkonsultacji": 14988, + "ĠgrupÄħ": 14989, + "Ġgospodarce": 14990, + "Ġwyzy": 14991, + "Ġzapotrzeb": 14992, + "Ġobserwacji": 14993, + "Ġzrobisz": 14994, + "Ġprzywie": 14995, + "ĠVal": 14996, + "Ġliter": 14997, + "Ġprzyjacielem": 14998, + "Ġdeficy": 14999, + "gody": 15000, + "Ġbomb": 15001, + "Ġ59": 15002, + "ĠzmÄĻczony": 15003, + "ĠurodziÅĤ": 15004, + "nowo": 15005, + "borcza": 15006, + "ĠJoanna": 15007, + "Ach": 15008, + "Ġzasobów": 15009, + "ROZDZIAÅģ": 15010, + "wood": 15011, + "Najważ": 15012, + "Ġiro": 15013, + "Inaczej": 15014, + "ĠpÅĤó": 15015, + "lica": 15016, + "ĠdzieciÅĦstwa": 15017, + "Powiem": 15018, + "ult": 15019, + "ĠwpÅĤywów": 15020, + "ĠodpowiedniÄħ": 15021, + "Ġgospodarstw": 15022, + "ĠskÅĤadek": 15023, + "Ġgorsza": 15024, + "ĠpamiÄĻtaÅĤ": 15025, + "con": 15026, + "ĠpostÄĻpowaÅĦ": 15027, + "Mirki": 15028, + "lest": 15029, + "Ġprzypu": 15030, + "htm": 15031, + "ĠEuropejska": 15032, + "Ġpolo": 15033, + "lender": 15034, + "Ġspecjalistów": 15035, + "ĠTor": 15036, + "ĠpÅĤaszczy": 15037, + "Ġodro": 15038, + "ĠzniknÄĻÅĤa": 15039, + "ĠspÅĤo": 15040, + "Ġniewidzi": 15041, + "ĠJagiel": 15042, + "81": 15043, + "ĠÅĽwieżo": 15044, + "Ġzwracam": 15045, + "Ġhit": 15046, + "Ġartykule": 15047, + "ĠPrzez": 15048, + "MówiÅĤ": 15049, + "ĠpojawiÅĤo": 15050, + "Ġdeter": 15051, + "biaÅĤ": 15052, + "KU": 15053, + "ĠkilkudziesiÄĻciu": 15054, + "WI": 15055, + "manów": 15056, + "ĠPoÅĤudniowej": 15057, + "Ġsynów": 15058, + "ĠorganizacjÄĻ": 15059, + "ĠodzyskaÄĩ": 15060, + "Ġlaboratorium": 15061, + "Ġekspres": 15062, + "ózÅĤ": 15063, + "ĠznaÅĤa": 15064, + "ĠDaj": 15065, + "Âľ": 15066, + "versi": 15067, + "AS": 15068, + "cujÄĻ": 15069, + "racja": 15070, + "ye": 15071, + "towego": 15072, + "Ġwid": 15073, + "ĠWyż": 15074, + "ĠwyjechaÄĩ": 15075, + "Ġpodejmuje": 15076, + "ĠmÅĤodym": 15077, + "Ġodpu": 15078, + "Kat": 15079, + "czasie": 15080, + "Ġjednoli": 15081, + "Ġjaz": 15082, + "ÅĤowieka": 15083, + "Ġorbi": 15084, + "Ġzarzutów": 15085, + "czba": 15086, + "Ġprogrami": 15087, + "ĠIN": 15088, + "Ġwiecznie": 15089, + "BÄĻdÄħ": 15090, + "ĠwykoÅĦ": 15091, + "Ġwykonuje": 15092, + "StaÅĤ": 15093, + "Ġubiega": 15094, + "Ġfer": 15095, + "Ġryba": 15096, + "Ġkopalni": 15097, + "lop": 15098, + "niÄĻtej": 15099, + "Ġuczniowie": 15100, + "ĠpowoÅĤy": 15101, + "Ġfarma": 15102, + "tajem": 15103, + "Ġmartwi": 15104, + "ĠzapadÅĤa": 15105, + "Ġpob": 15106, + "ĠzdarzeÅĦ": 15107, + "szemu": 15108, + "ĠSzczecinie": 15109, + "Ġbene": 15110, + "ĠzgÅĤosiÅĤ": 15111, + "ĠMoskwy": 15112, + "Ġsesji": 15113, + "Ġti": 15114, + "ĠWz": 15115, + "ĠamerykaÅĦskiej": 15116, + "Ġpatro": 15117, + "Ġsonda": 15118, + "Ġwodo": 15119, + "kazujÄħ": 15120, + "gÅĤoÅĽci": 15121, + "ĠKie": 15122, + "Ġnaturalny": 15123, + "Ġdoce": 15124, + "gt": 15125, + "ĠKam": 15126, + "Zdecyd": 15127, + "Ġstabil": 15128, + "ĠCra": 15129, + "DokÅĤadnie": 15130, + "Wraz": 15131, + "Ġtoleran": 15132, + "Podkre": 15133, + "Ġarche": 15134, + "ĠRod": 15135, + "Ġczerwony": 15136, + "Ġfilozofi": 15137, + "Ġligi": 15138, + "ĠpopÅĤy": 15139, + "ĠpozostaÅĤa": 15140, + "wnych": 15141, + ".âĢĿ": 15142, + "ĠWene": 15143, + "Ġnaprzeciwko": 15144, + "Ġparkingu": 15145, + "ĠmoglibyÅĽmy": 15146, + "Ġzaniepoko": 15147, + "Ġwyborców": 15148, + "uf": 15149, + "bom": 15150, + "Ġniedowierza": 15151, + "ondy": 15152, + "Ġokulary": 15153, + "Ġnagry": 15154, + "Ġizby": 15155, + "ĠduszÄĻ": 15156, + "Ġjeździ": 15157, + "System": 15158, + "Ġzastanawiam": 15159, + "Ġtkan": 15160, + "Ġustami": 15161, + "ĠRosjanie": 15162, + "Ġzapewnienie": 15163, + "granicznych": 15164, + "Ġsklepów": 15165, + "Ġblasku": 15166, + "ĠwykonaÅĤ": 15167, + "Ġstrat": 15168, + "ĠLGBT": 15169, + "ĠRepubliki": 15170, + "Ġprzyku": 15171, + "Ġwszelki": 15172, + "ĠznieÅĽÄĩ": 15173, + "Ġdzisiejszym": 15174, + "ĠuniosÅĤa": 15175, + "Ġpogot": 15176, + "ĠDuda": 15177, + "ĠpodstawÄĻ": 15178, + "knÄħÅĤem": 15179, + "Film": 15180, + "Ġpoci": 15181, + "Ġpogor": 15182, + "ĠdziewczÄĻ": 15183, + "Ġniewoli": 15184, + "Ġnadgar": 15185, + "ĠprzyszÅĤego": 15186, + "ĠSar": 15187, + "choÄĩ": 15188, + "ĠzrozumiaÅĤa": 15189, + "Ġwspomaga": 15190, + "Ġdlu": 15191, + "ĠnakrÄĻ": 15192, + "ĠdźwiÄĻki": 15193, + "Ġ1981": 15194, + "ĠpochodzÄħ": 15195, + "Ġrodu": 15196, + "oÅĽwiad": 15197, + "ĠPolo": 15198, + "skaki": 15199, + "Ġewident": 15200, + "xi": 15201, + "Ġuniwers": 15202, + "WiedziaÅĤa": 15203, + "ĠpozwoliÅĤa": 15204, + "nob": 15205, + "kowymi": 15206, + "ĠJose": 15207, + "Ġzatrzymy": 15208, + "tis": 15209, + "Ġrosyjskiej": 15210, + "ĠÅĽrednia": 15211, + "nkÄĻ": 15212, + "ĠzÅĤoty": 15213, + "ĠzebraÄĩ": 15214, + "08": 15215, + "Ġterapii": 15216, + "ĠzawdziÄĻ": 15217, + "róciÅĤem": 15218, + "ĠgardÅĤa": 15219, + "ĠnaÅĽla": 15220, + "Ġestety": 15221, + "Ġkontynen": 15222, + "ĠpóÅĤnocnej": 15223, + "leÅĽ": 15224, + "Fakt": 15225, + "wkach": 15226, + "Znam": 15227, + "nÄħce": 15228, + "ĠskoÅĦczyÅĤo": 15229, + "oÅĽcie": 15230, + "Ġtoczy": 15231, + "ĠKij": 15232, + "Ġniezadowo": 15233, + "Ġbabcia": 15234, + "ĠokreÅĽlony": 15235, + "Ġdeko": 15236, + "Ġsukien": 15237, + "ĠpeÅĤnego": 15238, + "ĠzÅĤożone": 15239, + "rd": 15240, + "Ġbezdom": 15241, + "rick": 15242, + "ĠSyl": 15243, + "Ġety": 15244, + "Ġsukcesu": 15245, + "Ġwygla": 15246, + "Twier": 15247, + "ĠÅĽwiadkiem": 15248, + "Ġtabe": 15249, + "Ġwpatru": 15250, + "Ġdany": 15251, + "szel": 15252, + "Ġobyczaj": 15253, + "Äħt": 15254, + "Ġpieprz": 15255, + "Ġpatrioty": 15256, + "Ġpolityczny": 15257, + "CzuÅĤ": 15258, + "Ġzadr": 15259, + "Pis": 15260, + "ansu": 15261, + "ĠmogliÅĽmy": 15262, + "Ġ51": 15263, + "Ġrzut": 15264, + "Niby": 15265, + "Ġwojewództw": 15266, + "ĠbiaÅĤa": 15267, + "Ġużytkowania": 15268, + "ĠokÅĤad": 15269, + "Ġpromie": 15270, + "Ġproducent": 15271, + "DÅĤugo": 15272, + "ĠsÅĤużyÅĤ": 15273, + "Ġfale": 15274, + "Ġzacie": 15275, + "Ġznajomy": 15276, + "ĠwyjÅĽciu": 15277, + "Ġfizycznej": 15278, + "piÅĤem": 15279, + "ĠzachowaÅĦ": 15280, + "Hi": 15281, + "ĠnosiÅĤ": 15282, + "Ġpublika": 15283, + "liÅĤem": 15284, + "Ġprzekra": 15285, + "Ġmg": 15286, + "Ġzastosowania": 15287, + "ĠpokonaÄĩ": 15288, + "żajÄħc": 15289, + "03": 15290, + "Ġdiece": 15291, + "czniku": 15292, + "ĠzasiÄĻg": 15293, + "Ġwyci": 15294, + "Ġ52": 15295, + "Ġfinansowego": 15296, + "ĠbiaÅĤego": 15297, + "Ġspó": 15298, + "oÅĤy": 15299, + "Ġpasie": 15300, + "ĠczytaÅĤ": 15301, + "siak": 15302, + "Ġkonwen": 15303, + "Ġbynajmniej": 15304, + "ĠWysokiej": 15305, + "ĠpodstawÄħ": 15306, + "Ġ1942": 15307, + "Podobno": 15308, + "ĠkrótkÄħ": 15309, + "ĠFar": 15310, + "emo": 15311, + "czest": 15312, + "Ġzyski": 15313, + "ĠWito": 15314, + "Kor": 15315, + "ĠTusk": 15316, + "ĠDÄħb": 15317, + "Ġrecen": 15318, + "Ġprymityw": 15319, + "ĠPolskie": 15320, + "Ġrobotników": 15321, + "via": 15322, + "Ġtermina": 15323, + "Oznacza": 15324, + "Ġzagwaran": 15325, + "Ġepoki": 15326, + "oka": 15327, + "ĠdÅĤoniach": 15328, + "Ġkamieni": 15329, + "Ġ1988": 15330, + "ĠRzymu": 15331, + "Ġkrajowych": 15332, + "ĠznaczÄħco": 15333, + "ĠabyÅĽmy": 15334, + "Ġkolorze": 15335, + "organi": 15336, + "07": 15337, + "Ġodse": 15338, + "ĠproponujÄĻ": 15339, + "Ġkwiatów": 15340, + "Ġoknem": 15341, + "ĠrozwijaÄĩ": 15342, + "ĠOwszem": 15343, + "ĠprowadziÅĤa": 15344, + "Ġfunkcjonal": 15345, + "Ġpoprzednio": 15346, + "ĠpowstaÅĤo": 15347, + "Ġlekki": 15348, + "ĠlÅĽni": 15349, + "ĠminÄħÅĤ": 15350, + "Ġ1920": 15351, + "ĠkrÄĻgu": 15352, + "ĠpodaÅĤa": 15353, + "ĠobrÄĻbie": 15354, + "'.": 15355, + "Ġrówne": 15356, + "Ġtalen": 15357, + "Ġspokojny": 15358, + "dÄħc": 15359, + "Ġutrzymuje": 15360, + "Ġministrowi": 15361, + "adek": 15362, + "Ġpowyższe": 15363, + "PóÅĤ": 15364, + "ĠurzÄĻdów": 15365, + "Ġgabinecie": 15366, + "Ġkamienia": 15367, + "ĠdziesiÄĻcio": 15368, + "Ġrodzicami": 15369, + "ĠpoÅĤudniowo": 15370, + "Ġkod": 15371, + "bież": 15372, + "Ġkasa": 15373, + "ĠprzenieÅĽÄĩ": 15374, + "Ġdamy": 15375, + "Ġstosowane": 15376, + "Ġpomieszczeniu": 15377, + "Con": 15378, + "Ġpodniesi": 15379, + "Ġnożem": 15380, + "ĠRzÄħ": 15381, + "arach": 15382, + "Ġuznania": 15383, + "ĠwprowadziÅĤ": 15384, + "Ġprobo": 15385, + "Jasne": 15386, + "wiÅĤy": 15387, + "ĠHand": 15388, + "Ġdoskon": 15389, + "Ġinteligencji": 15390, + "Ġdefinicji": 15391, + "znÄħ": 15392, + "ĠPortu": 15393, + "Ġaktów": 15394, + "Ġabym": 15395, + "Ġpiasku": 15396, + "Ġzagadnienia": 15397, + "Chce": 15398, + "Ġszoku": 15399, + "ciar": 15400, + "ĠtÅĤuszcz": 15401, + "jeÅĽli": 15402, + "mith": 15403, + "Ġdawnej": 15404, + "Ġzawah": 15405, + "Ġprzychy": 15406, + "liÅĦski": 15407, + "Ġniemow": 15408, + "Ġstacjon": 15409, + "ĠwaÅĤ": 15410, + "Ġ%": 15411, + "nicki": 15412, + "Ġemigra": 15413, + "ĠpoÅĽrodku": 15414, + "Wnios": 15415, + "Ġoczywist": 15416, + "Ġzamil": 15417, + "ĠpomagaÄĩ": 15418, + "niaka": 15419, + "Ġogrze": 15420, + "Ġrosyjskich": 15421, + "ĠStrze": 15422, + "Ġlatem": 15423, + "Ġkonserw": 15424, + "Ġniejas": 15425, + "powiedziaÅĤ": 15426, + "rowo": 15427, + "ĠpogodziÄĩ": 15428, + "ĠpostÄĻpowaniu": 15429, + "Car": 15430, + "Ġpodno": 15431, + "gich": 15432, + "ank": 15433, + "Ġlubel": 15434, + "Ġnadcho": 15435, + "Ġsak": 15436, + "ĠprzeszÅĤoÅĽÄĩ": 15437, + "Ġkupuje": 15438, + "rowej": 15439, + "Ġodwraca": 15440, + "Ġdrabi": 15441, + "Zamy": 15442, + "stali": 15443, + "Ġrodzinnych": 15444, + "kurat": 15445, + "ĠZas": 15446, + "WyglÄħd": 15447, + "Ġpisania": 15448, + "Ġodegra": 15449, + "Ġobraża": 15450, + "Ġprzynależ": 15451, + "ĠspotkaÅĤem": 15452, + "ĠgÅĤosowaniu": 15453, + "ĠwywoÅĤy": 15454, + "Ġwste": 15455, + "ĠKonstytucji": 15456, + "Ġpotrwa": 15457, + "Ministerstwo": 15458, + "ĠParyża": 15459, + "Ġharmo": 15460, + "ĠKel": 15461, + "ĠwykonywaÄĩ": 15462, + "Ġpotrafisz": 15463, + "Ġbliska": 15464, + "ĠjadÄħ": 15465, + "ĠzdÄħżyÅĤa": 15466, + "eklar": 15467, + "Ġegzy": 15468, + "cali": 15469, + "Ġranki": 15470, + "ĠAtlan": 15471, + "ĠkierowaÅĤ": 15472, + "Ġbitwie": 15473, + "Ġwzrasta": 15474, + "zmy": 15475, + "Ġintegra": 15476, + "Wprawdzie": 15477, + "rujÄħc": 15478, + "ĠodrzuciÅĤ": 15479, + "Ġprzemówi": 15480, + "ĠbieżÄħco": 15481, + "ĠIzbie": 15482, + "Ġlekcji": 15483, + "ĠMichaÅĤa": 15484, + "ĠmiaÅĤbym": 15485, + "Ġważnym": 15486, + "Król": 15487, + "ĠkanaÅĤ": 15488, + "Ġwymiar": 15489, + "ceu": 15490, + "ey": 15491, + "led": 15492, + "ĠpÅĤatnoÅĽci": 15493, + "ĠÅĽcieżki": 15494, + "ĠzobowiÄħzania": 15495, + "ĠbÅĤysz": 15496, + "jrzaÅĤ": 15497, + "ĠIzraela": 15498, + "ĠBole": 15499, + "ĠEner": 15500, + "Zobacz": 15501, + "Å»E": 15502, + "ĠobÅĤo": 15503, + "gara": 15504, + "Ġrakiet": 15505, + "ĠspoÅĤecznym": 15506, + "Ġchmury": 15507, + "KsiÄĻ": 15508, + "Ġfacto": 15509, + "logiÄĻ": 15510, + "ĠradoÅĽciÄħ": 15511, + "ĠCH": 15512, + "ith": 15513, + "Ġwygry": 15514, + "Ġwymienionych": 15515, + "Ġobywatele": 15516, + "rka": 15517, + "Ġuszu": 15518, + "ĠzapowiedziaÅĤ": 15519, + "Ġdarm": 15520, + "Ġbohaterów": 15521, + "ĠzwykÅĤych": 15522, + "ĠJer": 15523, + "ralnÄħ": 15524, + "rim": 15525, + "wanaÅĽcie": 15526, + "ĠwewnÄĻtrzne": 15527, + "istrz": 15528, + "Ġpuszcza": 15529, + "Ġzakoch": 15530, + "Ġtrzydziestu": 15531, + "Ġpsu": 15532, + "Ġwymiaru": 15533, + "ĠAnny": 15534, + "Ġmaksymalnie": 15535, + "Ġwola": 15536, + "Ġwierzch": 15537, + "prawdy": 15538, + "czane": 15539, + "Pio": 15540, + "rzymie": 15541, + "Ġdaty": 15542, + "Ġrozpad": 15543, + "ryk": 15544, + "Ġprzele": 15545, + "ĠKara": 15546, + "ĠzÅĤoÅĽÄĩ": 15547, + "ĠAustr": 15548, + "Ġ1982": 15549, + "Ġwzboga": 15550, + "ĠskÅĤadu": 15551, + "Ġras": 15552, + "Ġzaszko": 15553, + "ĠArchi": 15554, + "ĠHy": 15555, + "ĠwspominaÅĤ": 15556, + "chom": 15557, + "Ġzabieg": 15558, + "ziÅĤ": 15559, + "wak": 15560, + "Ġiza": 15561, + "ĠTwoja": 15562, + "westy": 15563, + "Czym": 15564, + "Ġczarnego": 15565, + "warantan": 15566, + "Ġnetto": 15567, + "ĠNatu": 15568, + "ress": 15569, + "ĠukazaÅĤ": 15570, + "Ġpartyz": 15571, + "Ġszpitali": 15572, + "ĠRoberta": 15573, + "Ġbeznadziej": 15574, + "ĠchorÄħ": 15575, + "Ġczarna": 15576, + "ĠBiel": 15577, + "Ġopart": 15578, + "ĠmyÅĽlenie": 15579, + "Ġmostu": 15580, + "Ġuszcze": 15581, + "Ġkompromi": 15582, + "Ġhur": 15583, + "ĠTK": 15584, + "eu": 15585, + "Ġspier": 15586, + "GÅĤo": 15587, + "Ġpandemii": 15588, + "wum": 15589, + "Ġkrólowej": 15590, + "Ġnaczel": 15591, + "Dzien": 15592, + "towali": 15593, + "Ġwspólnej": 15594, + "ĠzdziwiÅĤ": 15595, + "ĠAdministracji": 15596, + "Ġtworzenie": 15597, + "Ġmilczenie": 15598, + "Ġowoc": 15599, + "Ġtygodniach": 15600, + "Ġpartnera": 15601, + "Ġniespodziewanie": 15602, + "Ġporno": 15603, + "Ġproblematy": 15604, + "Ġbutelki": 15605, + "wacji": 15606, + "Ġpru": 15607, + "Ġbloka": 15608, + "niÄĻtego": 15609, + "seli": 15610, + "nków": 15611, + "Ġrodza": 15612, + "Ġfiliż": 15613, + "Ġwywal": 15614, + "Informa": 15615, + "Ġzawartych": 15616, + "ĠwyjaÅĽniÅĤa": 15617, + "ĠpragnÄħÅĤ": 15618, + "Ġkomunal": 15619, + "Ġdyżur": 15620, + "ĠżaÅĤos": 15621, + "ĠzÅĤote": 15622, + "Ġdalszego": 15623, + "ĠpoÅĤudniowej": 15624, + "órka": 15625, + "Ġwprowadzono": 15626, + "ĠNar": 15627, + "lana": 15628, + "Ġodzwiercie": 15629, + "Ġtragedii": 15630, + "Ġklimat": 15631, + "ÅĤowo": 15632, + "Ġzimna": 15633, + "ĠMSZ": 15634, + "ĠniechÄĻtnie": 15635, + "cet": 15636, + "ĠJÄĻ": 15637, + "ĠPG": 15638, + "Ġpisarz": 15639, + "Ġodnaj": 15640, + "ĠLeon": 15641, + "Ġdno": 15642, + "ĠstanowiÅĤa": 15643, + "Ana": 15644, + "Ġoprogram": 15645, + "Ġpoczyna": 15646, + "ĠBerlinie": 15647, + "ĠHitlera": 15648, + "Dużo": 15649, + "ĠrozciÄħg": 15650, + "Ġturystów": 15651, + "Ġherbaty": 15652, + "ĠDavid": 15653, + "oth": 15654, + "ĠzrobiÄħ": 15655, + "Ġbutów": 15656, + "ĠwÅĤaÅĽciwym": 15657, + "Ġszeregu": 15658, + "pp": 15659, + "Ġspecjalnego": 15660, + "ĠtysiÄħca": 15661, + "szonej": 15662, + "Ġobraca": 15663, + "SpojrzaÅĤa": 15664, + "Ġomówi": 15665, + "Należ": 15666, + "ĠWewnÄĻtrznych": 15667, + "zÅĤo": 15668, + "Ġkursu": 15669, + "Ġniedźwie": 15670, + "Ġdraż": 15671, + "ÅĽniÄħ": 15672, + "Ġzdrowy": 15673, + "ĠMel": 15674, + "ĠamerykaÅĦskiego": 15675, + "ĠÅĤok": 15676, + "Kolejna": 15677, + "CaÅĤe": 15678, + "ĠpÅĤuc": 15679, + "Ġulgi": 15680, + "Ġobóz": 15681, + "unt": 15682, + "Ġdymi": 15683, + "Ġumrze": 15684, + "Ġolbrzymie": 15685, + "Ġzamachu": 15686, + "Ġstatystyki": 15687, + "rztu": 15688, + "Ġrezultacie": 15689, + "ĠznajdowaÅĤo": 15690, + "ÅĤkÄĻ": 15691, + "ĠFundusz": 15692, + "Ġkandydata": 15693, + "UM": 15694, + "Ġstere": 15695, + "Ġmilitar": 15696, + "Ġmocne": 15697, + "Ġwyrze": 15698, + "Ġnajwyższej": 15699, + "Ġtara": 15700, + "Ġzwrac": 15701, + "Ġprzygotowane": 15702, + "ĠwstaÅĤa": 15703, + "Ġgospody": 15704, + "trud": 15705, + "Ġzapu": 15706, + "ĠwyjaÅĽnieÅĦ": 15707, + "Ġzry": 15708, + "mujemy": 15709, + "Ġpochwy": 15710, + "Program": 15711, + "ĠpomaraÅĦcz": 15712, + "Ġwejdzie": 15713, + "Ġznad": 15714, + "Ġciekawy": 15715, + "Ġbezb": 15716, + "Ġowego": 15717, + "ĠIzba": 15718, + "Ter": 15719, + "Ġfizycznie": 15720, + "Ġsalonie": 15721, + "Ġ1968": 15722, + "ĠstanowiÅĤo": 15723, + "Ġwbi": 15724, + "ĠPen": 15725, + "okre": 15726, + "ĠZawsze": 15727, + "Ġostry": 15728, + "ĠKarola": 15729, + "ĠogÅĤa": 15730, + "berta": 15731, + "ĠCzu": 15732, + "ĠzrÄĻ": 15733, + "Niemcy": 15734, + "Ġnomina": 15735, + "Ġzamieszkania": 15736, + "szal": 15737, + "Ġprocesów": 15738, + "walifik": 15739, + "Ġkomen": 15740, + "ĠnapisaÅĤa": 15741, + "ĠpóÅĤnocno": 15742, + "ĠSport": 15743, + "Ġutrudni": 15744, + "ĠRozdziaÅĤ": 15745, + "Ġotrzymali": 15746, + "ĠmilczaÅĤ": 15747, + "Ġodruch": 15748, + "Ġkardyn": 15749, + "puszczaÄĩ": 15750, + "Ġdofinansowanie": 15751, + "Ġabstra": 15752, + "barzy": 15753, + "Ġbagaż": 15754, + "akty": 15755, + "Ġpoliczek": 15756, + "Ġprysznic": 15757, + "ĠnastÄĻpnej": 15758, + "06": 15759, + "terii": 15760, + "anne": 15761, + "Ameryka": 15762, + "Ġocena": 15763, + "Ġstatysty": 15764, + "tujesz": 15765, + "ĠPaÅĤa": 15766, + "ĠTat": 15767, + "ĠszczegóÅĤowo": 15768, + "nty": 15769, + "ĠniespeÅĤ": 15770, + "ĠprzyciÄħga": 15771, + "ĠspoÅĤecznÄħ": 15772, + "czeniami": 15773, + "Ġprawnym": 15774, + "ĠwagÄĻ": 15775, + "ĠSkarb": 15776, + "ĠdyskutowaÄĩ": 15777, + "ĠwynikaÅĤo": 15778, + "Ġdyplomaty": 15779, + "Ġuzdrowi": 15780, + "tta": 15781, + "Ġbycie": 15782, + "kano": 15783, + "Ġprzedstawienia": 15784, + "Ġ''": 15785, + "Ġpresti": 15786, + "Ġrza": 15787, + "latka": 15788, + "Ġsprawdzi": 15789, + "skaÅĤa": 15790, + "ĠspóÅĤdzielni": 15791, + "ĠusiÅĤowaÅĤ": 15792, + "ĠwÄĻgier": 15793, + "ĠwstaÄĩ": 15794, + "Ġwasza": 15795, + "ĠprzestaÄĩ": 15796, + "Ġsubtel": 15797, + "Ġkamery": 15798, + "Ġ54": 15799, + "Ġuspokaja": 15800, + "Ġprzeciwny": 15801, + "Ġdorob": 15802, + "Ġ{": 15803, + "atorem": 15804, + "ÅĦstwu": 15805, + "cyjnoÅĽci": 15806, + "toÅĽci": 15807, + "ĠzakoÅĦczona": 15808, + "à¹": 15809, + "ĠprzeklÄĻ": 15810, + "pieniem": 15811, + "ĠopowiedziaÅĤ": 15812, + "Ġpozytywne": 15813, + "Ġdóbr": 15814, + "Ġslu": 15815, + "ĠdotyczÄħcÄħ": 15816, + "ologiczne": 15817, + "Ġkonf": 15818, + "Ġblask": 15819, + "ctor": 15820, + "gue": 15821, + "Ġtempo": 15822, + "cielu": 15823, + "ĠsÄħsiedz": 15824, + "masz": 15825, + "Ġkarmi": 15826, + "ĠżÄħd": 15827, + "ĠMusimy": 15828, + "ĠzadzwoniÄĩ": 15829, + "Ġwój": 15830, + "wido": 15831, + "ĠwewnÄĻtrznej": 15832, + "®": 15833, + "Ġczytanie": 15834, + "letniÄħ": 15835, + "§": 15836, + "tent": 15837, + ",,": 15838, + "owice": 15839, + "ĠSprawiedliwoÅĽÄĩ": 15840, + "Ġniższe": 15841, + "ĠOÅĽrod": 15842, + "orth": 15843, + "Ġpisem": 15844, + "kowskim": 15845, + "bowiem": 15846, + "Ġkoszuli": 15847, + "ĠtaÅĽ": 15848, + "Wzi": 15849, + "Ġpunktem": 15850, + "giego": 15851, + "Ġprzybli": 15852, + "ĠobiecaÅĤ": 15853, + "ĠProkuratura": 15854, + "ĠoceniÅĤ": 15855, + "Obej": 15856, + "Ġtestów": 15857, + "AL": 15858, + "Ġumiem": 15859, + "Ġwzgórza": 15860, + "Ġmarszu": 15861, + "MiaÅĤam": 15862, + "ĠwtrÄħciÅĤ": 15863, + "ĠUrzÄħd": 15864, + "Np": 15865, + "atki": 15866, + "Ġszeroki": 15867, + "Ġneut": 15868, + "Ġobjaw": 15869, + "chen": 15870, + "ĠpoleciÅĤ": 15871, + "Ġpartie": 15872, + "roÅĽÄĩ": 15873, + "ĠSil": 15874, + "nowy": 15875, + "ĠSos": 15876, + "ĠStron": 15877, + "Ġbodaj": 15878, + "Ġscena": 15879, + "Ġwasz": 15880, + "Ġuderzenia": 15881, + "Ġarystokra": 15882, + "04": 15883, + "ĠRegu": 15884, + "siÅĤo": 15885, + "Rozumie": 15886, + "gosÅĤu": 15887, + "ring": 15888, + "Ġzachodnich": 15889, + "ĠLos": 15890, + "Ġbracia": 15891, + "Ġzaby": 15892, + "Ġramion": 15893, + "ĠKt": 15894, + "Ġprzytrzym": 15895, + "ĠodniósÅĤ": 15896, + "Ġaczkolwiek": 15897, + "niÅĤam": 15898, + "Ġreakcja": 15899, + "wieniu": 15900, + "hh": 15901, + "Ġprzyjaź": 15902, + "л": 15903, + "ĠzwyciÄĻz": 15904, + "ĠzakoÅĦczyÅĤa": 15905, + "Ġarcybisku": 15906, + "fre": 15907, + "Ġzachodzi": 15908, + "ĠÅĽwiÄĻtego": 15909, + "Ġsiódm": 15910, + "ĠporuszaÄĩ": 15911, + "Ġkamienie": 15912, + "ĠleżaÅĤy": 15913, + "Ġrozdziel": 15914, + "Ostatni": 15915, + "Ġmniejszy": 15916, + "Ġniemi": 15917, + "ĠdÅĤuższÄħ": 15918, + "Ġtechnicznych": 15919, + "niajÄħce": 15920, + "Szanowni": 15921, + "Popat": 15922, + "Ġawar": 15923, + "Ġpsychologi": 15924, + "Ġocie": 15925, + "ĠzostaÅĤem": 15926, + "Ġponosi": 15927, + "ĠprzykÅĤady": 15928, + "MajÄħc": 15929, + "Ġrzekomo": 15930, + "ĠprzedsiÄĻbiorcy": 15931, + "Ġagent": 15932, + "Ġostre": 15933, + "Ġ56": 15934, + "ĠRzymie": 15935, + "Ġlak": 15936, + "Szef": 15937, + "ĠZarzÄħdu": 15938, + "Ġgeografi": 15939, + "Ġszwa": 15940, + "DDDDDDDD": 15941, + "Ġrozlu": 15942, + "Ġfotogra": 15943, + "Ġradzi": 15944, + "ĠmiÅĤy": 15945, + "ĠKatarzyna": 15946, + "ĠmartwiÄĩ": 15947, + "ĠBarto": 15948, + "ĠJul": 15949, + "ĠnadziejÄħ": 15950, + "ĠRzeszy": 15951, + "ĠJasne": 15952, + "ĠBrazy": 15953, + "Ġgruntów": 15954, + "Ġzaple": 15955, + "stkie": 15956, + "ĠprzesÄħ": 15957, + "ĠLy": 15958, + "ĠDun": 15959, + "Ġzaszczyt": 15960, + "Ġgospodarcze": 15961, + "ĠÅĽmieszne": 15962, + "Ġzawodach": 15963, + "Ġowych": 15964, + "Ġptaków": 15965, + "szonego": 15966, + "Ġprioryte": 15967, + "Ġteatru": 15968, + "Ġ1918": 15969, + "rot": 15970, + "procent": 15971, + "WidziaÅĤem": 15972, + "02": 15973, + "Ġkonkretnego": 15974, + "Ġtrudniej": 15975, + "Ġzmaga": 15976, + "ĠopiekÄħ": 15977, + "Ġhal": 15978, + "ĠzakÅĤopo": 15979, + "ĠSco": 15980, + "Ġkolacji": 15981, + "PragnÄĻ": 15982, + "ksa": 15983, + "Ġwolnych": 15984, + "ĠzastÄħpiÄĩ": 15985, + "ĠÅļwiÄħ": 15986, + "ĠodciÄĻ": 15987, + "Ġbara": 15988, + "ĠGdyni": 15989, + "Ġ64": 15990, + "Ġobywate": 15991, + "Ġzatrzymali": 15992, + "Ġochrona": 15993, + "Ġinstalacji": 15994, + "ĠKal": 15995, + "ĠofertÄĻ": 15996, + "Ġostrzega": 15997, + "ĠKy": 15998, + "ĠChinach": 15999, + "bierze": 16000, + "ĠpomysÅĤu": 16001, + "ĠpÅĤac": 16002, + "uropej": 16003, + "Ġtraf": 16004, + "gowe": 16005, + "chron": 16006, + "Ġsynte": 16007, + "Ġ1973": 16008, + "Ġprzedstawione": 16009, + "ĠczuÅĤam": 16010, + "Ġskoment": 16011, + "Ġczerwonym": 16012, + "Ġinterpretacji": 16013, + "ĠkrÄĻci": 16014, + "atek": 16015, + "Ġobecne": 16016, + "cznikiem": 16017, + "Ġaustria": 16018, + "ĠokrÄĻtu": 16019, + "Efek": 16020, + "ĠpatrzÄĻ": 16021, + "ĠMaÅĤo": 16022, + "Ġamuni": 16023, + "Tem": 16024, + "Ġkoronawirusem": 16025, + "ĠpodjÄĻcie": 16026, + "Ġproblemami": 16027, + "jÄĻzy": 16028, + "Ġniewielu": 16029, + "ux": 16030, + "ĠidÄħc": 16031, + "Ġpokon": 16032, + "ĠJad": 16033, + "Ġwod": 16034, + "ĠSol": 16035, + "ĠmiaÅĤoby": 16036, + "dap": 16037, + "Ġjednoraz": 16038, + "âĢĿ?": 16039, + "Ñģ": 16040, + "Ġangielskiego": 16041, + "ĠdźwiÄĻku": 16042, + "ĠzniechÄĻ": 16043, + "ĠspoglÄħdajÄħc": 16044, + "ĠÅĽrodkami": 16045, + "ĠudawaÄĩ": 16046, + "niosÅĤem": 16047, + "Ġinwa": 16048, + "Ġniebieskie": 16049, + "Ġskupia": 16050, + "Ġtramwa": 16051, + "html": 16052, + "Ski": 16053, + "ĠstarÄħ": 16054, + "Ġinteresie": 16055, + "Ġnarasta": 16056, + "ĠtrwaÄĩ": 16057, + "jga": 16058, + "Ġpotu": 16059, + "ĠmyÅĽlaÅĤam": 16060, + "nnoÅĽci": 16061, + "aktyw": 16062, + "piÄħÅĤ": 16063, + "Ġtrum": 16064, + "ĠbiaÅĤej": 16065, + "Ġfotel": 16066, + "ĠAK": 16067, + "Tele": 16068, + "ĠprÄħdu": 16069, + "ownÄħ": 16070, + "ĠFred": 16071, + "Ġzaofer": 16072, + "ses": 16073, + "ĠzakÅĤady": 16074, + "tytuÅĤ": 16075, + "jacy": 16076, + "ĠTrybunaÅĤ": 16077, + "ĠzwykÅĤym": 16078, + "ĠPlan": 16079, + "ĠTes": 16080, + "PaÅĦstwo": 16081, + "ĠSk": 16082, + "Nr": 16083, + "ĠwyraziÅĤ": 16084, + "Ġodważ": 16085, + "Ġzwolnienia": 16086, + "Daw": 16087, + "Ġkoncie": 16088, + "ĠpróbowaÄĩ": 16089, + "ĠmajÄħcy": 16090, + "cyjno": 16091, + "ĠEuge": 16092, + "Ġletni": 16093, + "Ġreklamy": 16094, + "Ġnauczyciele": 16095, + "Ġrozważa": 16096, + "stre": 16097, + "Ġsportowych": 16098, + "Ġdzwon": 16099, + "ĠpodziÄĻkowaÄĩ": 16100, + "rzyj": 16101, + "Mor": 16102, + "Ġzarys": 16103, + "jona": 16104, + "Ġodtwo": 16105, + "ĠstanowiÅĤ": 16106, + "ĠnastÄħpiÄĩ": 16107, + "ĠProkuratury": 16108, + "ĠprzyjrzeÄĩ": 16109, + "Ġktorzy": 16110, + "Ġmniejszych": 16111, + "Ġir": 16112, + "witterze": 16113, + "ĠmÅĤodoÅĽci": 16114, + "ĠznalazÅĤo": 16115, + "IV": 16116, + "ĠwspaniaÅĤe": 16117, + "ĠwynikajÄħce": 16118, + "Ġowe": 16119, + "Ġ700": 16120, + "ĠpiÅĤkarz": 16121, + "ĠCan": 16122, + "Ġpozycje": 16123, + "żÄħce": 16124, + "Ġangielski": 16125, + "ĠnastÄħpiÅĤ": 16126, + "Tom": 16127, + "Ġuprzy": 16128, + "Ġznajdziemy": 16129, + "gow": 16130, + "Ġkontu": 16131, + "Ġjakoby": 16132, + "ĠchodziÅĤ": 16133, + "Ġczlowie": 16134, + "szÄħcych": 16135, + "gÅĤoÅĽnie": 16136, + "ĠokrÄħgÅĤ": 16137, + "Ġrachunek": 16138, + "ĠprzyjacióÅĤmi": 16139, + "Ġbrakiem": 16140, + "¹": 16141, + "ĠzbudowaÄĩ": 16142, + "Ġruszyli": 16143, + "Ġom": 16144, + "ffi": 16145, + "bet": 16146, + "Ġlada": 16147, + "ĠroÅĽliny": 16148, + "Uro": 16149, + "Ġnikim": 16150, + "Ġwicemi": 16151, + "ĠoznajmiÅĤa": 16152, + "ĠzasÅĤuguje": 16153, + "Ġotrzymuje": 16154, + "Ġrosyjskiego": 16155, + "ĠdopuÅĽciÄĩ": 16156, + "Funk": 16157, + "Ġbratem": 16158, + "ĠRoman": 16159, + "Ġzawód": 16160, + "ĠzamknÄĻÅĤa": 16161, + "ĠrozdziaÅĤ": 16162, + "Ġlepszym": 16163, + "Ġschwy": 16164, + "Ġkomin": 16165, + "ĠgÅĤÄĻb": 16166, + "ĠpowstaÄĩ": 16167, + "Ġdez": 16168, + "ĠpotrzÄħsnÄħÅĤ": 16169, + "Ġzdrowi": 16170, + "Ġpodar": 16171, + "ËĽ": 16172, + "ĠKrysty": 16173, + "Ġmiec": 16174, + "Wspom": 16175, + "kinie": 16176, + "legro": 16177, + "Ġfinansowanie": 16178, + "Ġosobiste": 16179, + "letnim": 16180, + "ĠÄĩwier": 16181, + "Ġmene": 16182, + "Ġobszary": 16183, + "Ġoże": 16184, + "Ġwysokiego": 16185, + "ĠÄĻ": 16186, + "Ide": 16187, + "Ġartystów": 16188, + "ĠChcesz": 16189, + "Ġrozróż": 16190, + "conym": 16191, + "ĠRus": 16192, + "szonÄħ": 16193, + "Policjanci": 16194, + "Ġniejako": 16195, + "ĠwielkoÅĽÄĩ": 16196, + "ĠTru": 16197, + "ĠpoÅĤudnia": 16198, + "ĠkoÅĦcem": 16199, + "ĠprzynieÅĽÄĩ": 16200, + "Ġjaskini": 16201, + "jewski": 16202, + "ciÄħÄĩ": 16203, + "sprze": 16204, + "ĠjesieniÄħ": 16205, + "Ġustroju": 16206, + "Ġzapisów": 16207, + "ĠpuÅĤku": 16208, + "Ġluksus": 16209, + "ĠpójdÄĻ": 16210, + "ĠprzewidzieÄĩ": 16211, + "Ġdysponu": 16212, + "ĠocenÄĻ": 16213, + "towanych": 16214, + "Ġogrodzie": 16215, + "Ġkura": 16216, + "Ġszkie": 16217, + "Ġszufla": 16218, + "zdra": 16219, + "Ġpiz": 16220, + "ĠJesteÅĽmy": 16221, + "ĠÅĤez": 16222, + "Ġcyr": 16223, + "ĠWÅĤadysÅĤaw": 16224, + "Mart": 16225, + "Ġimperium": 16226, + "Ġsymbol": 16227, + "woÅĽÄĩ": 16228, + "Ġwarszt": 16229, + "Ġzloka": 16230, + "niany": 16231, + "Ġwieków": 16232, + "ZaczÄħÅĤ": 16233, + "karza": 16234, + "ÅĦsku": 16235, + "Powoli": 16236, + "omoÅĽci": 16237, + "Sk": 16238, + "Ġstrefie": 16239, + "Ġteoria": 16240, + "Ġkonsekwent": 16241, + "Ġmarzenia": 16242, + "ĠminutÄĻ": 16243, + "ĠrozkÅĤad": 16244, + "ĠmiaÅĤeÅĽ": 16245, + "ĠÅļwiÄĻto": 16246, + "ĠkochaÄĩ": 16247, + "Ġniepewnie": 16248, + "zależnie": 16249, + "Ġkilkakrotnie": 16250, + "Ġstosowanie": 16251, + "ĠpiÅĤkÄĻ": 16252, + "Ġkrzywdy": 16253, + "ĠwspaniaÅĤy": 16254, + "Ġpracowali": 16255, + "Popro": 16256, + "ĠprzyjÄĻte": 16257, + "ĠJed": 16258, + "Adam": 16259, + "ĠmieszkaÄĩ": 16260, + "Ġschody": 16261, + "ĠPRO": 16262, + "ĠhasÅĤo": 16263, + "godny": 16264, + "ĠobserwowaÄĩ": 16265, + "Ġkwarantan": 16266, + "ĠuÅĤa": 16267, + "Ġniedawna": 16268, + "Ġkaret": 16269, + "SI": 16270, + "Ġlistu": 16271, + "ĠpróbujÄħ": 16272, + "miaÅĤo": 16273, + "ĠzakażeÅĦ": 16274, + "¦": 16275, + "otki": 16276, + "Jedyne": 16277, + "Ġodwró": 16278, + "ĠGdaÅĦsk": 16279, + "ash": 16280, + "ĠIza": 16281, + "Ġtrzema": 16282, + "ĠzrozumiaÅĤem": 16283, + "ĠpokiwaÅĤ": 16284, + "ĠgodnoÅĽci": 16285, + "kÅĤadajÄħc": 16286, + "ĠMikoÅĤaj": 16287, + "Ġkrólem": 16288, + "ĠzdarzajÄħ": 16289, + "Ġbrzuchu": 16290, + "WIA": 16291, + "Ġdiety": 16292, + "ĠspÄĻdziÄĩ": 16293, + "col": 16294, + "ĠRyszard": 16295, + "ĠWYK": 16296, + "Ġhej": 16297, + "ĠÅĽcianÄħ": 16298, + "chan": 16299, + "ĠoznaczaÄĩ": 16300, + "szany": 16301, + "Ġszybkim": 16302, + "Ġwidni": 16303, + "Ġróżnic": 16304, + "ÅĤÄħcz": 16305, + "ĠJohna": 16306, + "ĠOpera": 16307, + "ĠÄĩwiczeÅĦ": 16308, + "Åģat": 16309, + "nizacji": 16310, + "Ġnajwyższym": 16311, + "kompens": 16312, + "Potrzeb": 16313, + "Ġkomórek": 16314, + "amo": 16315, + "?\".": 16316, + "Ġodchodzi": 16317, + "Ġlan": 16318, + "Ri": 16319, + "ĠWysoka": 16320, + "Ġzatrzyma": 16321, + "Ġnajmniejszego": 16322, + "szkiem": 16323, + "ĠGdyby": 16324, + "Ġbudżetowych": 16325, + "Zapro": 16326, + "Ġpoprawce": 16327, + "Ġpanien": 16328, + "ĠVII": 16329, + "Ġcelowo": 16330, + "Ġtegoro": 16331, + "Ġramieniem": 16332, + "Ġczwo": 16333, + "Ġzacieka": 16334, + "Ġhali": 16335, + "Ġgospodarka": 16336, + "ĠDaniel": 16337, + "ĠodgÅĤos": 16338, + "One": 16339, + "Ġ1984": 16340, + "Ġzlecenie": 16341, + "ĠkupiÅĤem": 16342, + "rowe": 16343, + "unkach": 16344, + "Ġgórach": 16345, + "ĠMali": 16346, + "ĠskaÅĤy": 16347, + "Weź": 16348, + "Ġdomowej": 16349, + "ĠBada": 16350, + "Czyż": 16351, + "##": 16352, + "ĠksiÄĻżyca": 16353, + "burg": 16354, + "Ġ69": 16355, + "powo": 16356, + "ĠskÅĤadników": 16357, + "ÅĤkow": 16358, + "Ġwyrazami": 16359, + "Ġkaj": 16360, + "ĠwygraÄĩ": 16361, + "nieni": 16362, + "Ġplanach": 16363, + "Ġdawnego": 16364, + "Ġprzyjaźni": 16365, + "Ġskrzyw": 16366, + "ĠOP": 16367, + "ĠFal": 16368, + "lacz": 16369, + "ĠprzyglÄħda": 16370, + "ĠbÅĤÄĻdu": 16371, + "ĠKrzysztofa": 16372, + "terów": 16373, + "Najwyraźniej": 16374, + "Ġhon": 16375, + "ĠgdybyÅĽmy": 16376, + "Ġokazja": 16377, + "ĠCu": 16378, + "dalej": 16379, + "Ġowoce": 16380, + "ĠukoÅĦczyÅĤ": 16381, + "Ġ(...)": 16382, + "Kim": 16383, + "Ġdostatecznie": 16384, + "ĠzmusiÄĩ": 16385, + "omoÅĽÄĩ": 16386, + "Ġpolityczna": 16387, + "ĠprzypomniaÅĤa": 16388, + "Wyb": 16389, + "Ġdrobiaz": 16390, + "ĠSuper": 16391, + "kto": 16392, + "Ġpretek": 16393, + "ĠWielki": 16394, + "Ġhandlowych": 16395, + "Chcemy": 16396, + "ĠNajwyższego": 16397, + "Ġinie": 16398, + "ĠKamie": 16399, + "Ġkory": 16400, + "Ġ53": 16401, + "Ġwiara": 16402, + "ĠkrÄĻgosÅĤu": 16403, + "Ġowoców": 16404, + "ĠpracujÄħcych": 16405, + "ĠprzedsiÄĻwziÄĻcia": 16406, + "hm": 16407, + "Ġfloty": 16408, + "Ġszkoleni": 16409, + "rzyk": 16410, + "Ġrób": 16411, + "ĠczujÄħ": 16412, + "Ġpodatkowych": 16413, + "ĠOna": 16414, + "Ġziemie": 16415, + "Ġkolejce": 16416, + "Ġunijnych": 16417, + "ĠnosiÄĩ": 16418, + "Ġskaza": 16419, + "Ġrodzinne": 16420, + "ĠUÅĽmie": 16421, + "wÅĤo": 16422, + "ĠzamkniÄĻty": 16423, + "ĠzÅĤych": 16424, + "Ġklatki": 16425, + "dows": 16426, + "ĠzespoÅĤów": 16427, + "ĠprodukcjÄĻ": 16428, + "ĠWysp": 16429, + "Ġdokumentacji": 16430, + "ĠuspokoiÄĩ": 16431, + "Ġapartam": 16432, + "ĠPark": 16433, + "ĠspoÅĤeczny": 16434, + "ĠpÅĤakaÄĩ": 16435, + "Lek": 16436, + "Ġpapiery": 16437, + "fÄħ": 16438, + "Ġprzeciwników": 16439, + "Ġcienia": 16440, + "Ġfabryki": 16441, + "Zada": 16442, + "Ġpoder": 16443, + "TO": 16444, + "aÅĤujÄĻ": 16445, + "ĠzastÄĻpca": 16446, + "Ġakcen": 16447, + "ĠbojÄħ": 16448, + "ĠÅ»ydzi": 16449, + "Ġkontrola": 16450, + "New": 16451, + "ĠNet": 16452, + "Ġtrudna": 16453, + "Ġpreferen": 16454, + "Ġget": 16455, + "Ġpublicznym": 16456, + "Ġsferze": 16457, + "ĠnieruchomoÅĽÄĩ": 16458, + "żyliÅĽmy": 16459, + "Ġpoety": 16460, + "iami": 16461, + "Witam": 16462, + "kowano": 16463, + "dajÄħ": 16464, + "ĠKolej": 16465, + "sey": 16466, + "Ġskoja": 16467, + "ĠprzejÄħÅĤ": 16468, + "Ġkwestion": 16469, + "lizowane": 16470, + "Åģa": 16471, + "iu": 16472, + "szczyÅĤa": 16473, + "ĠsÅĤoÅĦcu": 16474, + "ĠograniczeÅĦ": 16475, + "Ġmetalu": 16476, + "Ġnatar": 16477, + "Ġistotny": 16478, + "Ġogromnym": 16479, + "czkiem": 16480, + "ĠkwestiÄħ": 16481, + "Ġ1985": 16482, + "MyÅĽlaÅĤem": 16483, + "Ġumowie": 16484, + "siem": 16485, + "Ġzgar": 16486, + "ĠwziÄĻÅĤo": 16487, + "owcem": 16488, + "ĠClar": 16489, + "UdaÅĤo": 16490, + "Ġoleju": 16491, + "szny": 16492, + "pital": 16493, + "yne": 16494, + "Ġwypa": 16495, + "ĠCity": 16496, + "Ġkomfort": 16497, + "of": 16498, + "ĠdotknÄħÅĤ": 16499, + "Ġbenzy": 16500, + "Ġjaskra": 16501, + "ĠKazimierza": 16502, + "Odpowiada": 16503, + "lata": 16504, + "Ġbarw": 16505, + "ĠmogÄħc": 16506, + "Ġalarm": 16507, + "Ġdziala": 16508, + "kasz": 16509, + "ĠgÅĤÄĻbiej": 16510, + "ĠwystÄĻpowaÅĤ": 16511, + "ĠzapÅĤaci": 16512, + "ĠstrzÄĻ": 16513, + "niÄĻci": 16514, + "wel": 16515, + "Ġuzgodnie": 16516, + "Ġnegocjacji": 16517, + "rzami": 16518, + "ĠgÅĤoÅĽniej": 16519, + "Ġszeptem": 16520, + "ĠBruk": 16521, + "weren": 16522, + "ĠHenryka": 16523, + "ĠPublicznych": 16524, + "Ġchary": 16525, + "Ġlista": 16526, + "ĠÅĽpiÄħ": 16527, + "czyliÅĽmy": 16528, + "Ġkoszul": 16529, + "Ġwyższa": 16530, + "pili": 16531, + "Boże": 16532, + "________________": 16533, + "czymi": 16534, + "Ġekologi": 16535, + "tnika": 16536, + "Ġpilot": 16537, + "ĠrozejrzaÅĤ": 16538, + "stom": 16539, + "ĠprawÄħ": 16540, + "Zm": 16541, + "Ġobud": 16542, + "ĠPrezydenta": 16543, + "Ġprzeje": 16544, + "Ġprzyszli": 16545, + "ktora": 16546, + "Ġzwany": 16547, + "ciÄħÅĤ": 16548, + "Ġnatura": 16549, + "ĠNacze": 16550, + "ĠnacisnÄħÄĩ": 16551, + "tknÄħÅĤ": 16552, + "ĠoparÅĤ": 16553, + "ĠnazywaÅĤ": 16554, + "nawet": 16555, + "Ġhol": 16556, + "Ġsmart": 16557, + "ĠpiÄĻtro": 16558, + "gina": 16559, + "Ġrozmawiali": 16560, + "Ġmodu": 16561, + "Ġtesty": 16562, + "Ġwynagrodzenie": 16563, + "Ġtali": 16564, + "Ġotoczeniu": 16565, + "ĠÅĤaci": 16566, + "Wiemy": 16567, + "ĠzaczynaÅĤ": 16568, + "rzonego": 16569, + "Ġ1970": 16570, + "noÅĽlÄħ": 16571, + "Ġss": 16572, + "Ġedycji": 16573, + "ĠMatki": 16574, + "ĠEdward": 16575, + "Ġpsychiatry": 16576, + "Ġzaproszenie": 16577, + "ĠpiÄĻknÄħ": 16578, + "dawcÄĻ": 16579, + "Ġumiar": 16580, + "ĠAustrii": 16581, + "ĠLew": 16582, + "ĠHitler": 16583, + "ĠwchodziÄĩ": 16584, + "Ġprawomoc": 16585, + "ĠÅĽmigÅĤ": 16586, + "dnieniem": 16587, + "Jedynie": 16588, + "Ġmedycyny": 16589, + "Ġzagospodarowania": 16590, + "Ġintry": 16591, + "Ġangielsku": 16592, + "ĠzÅĤoÅĽci": 16593, + "Ġpytaniem": 16594, + "ĠuwolniÄĩ": 16595, + "Ġwpisy": 16596, + "Ġżu": 16597, + "ĠsprawiÄĩ": 16598, + "Ġniesie": 16599, + "SÅĤo": 16600, + "Ġpragnienie": 16601, + "ĠdrÄħ": 16602, + "ZA": 16603, + "Ġgan": 16604, + "hl": 16605, + "póki": 16606, + "ĠszczegóÅĤowe": 16607, + "nicznej": 16608, + "ĠnajlepszÄħ": 16609, + "ĠprowadzÄħcych": 16610, + "Ġwspólnoty": 16611, + "ĠprzyjemnoÅĽciÄħ": 16612, + "Ġbiblioteki": 16613, + "sul": 16614, + "Ġprzeszu": 16615, + "$$": 16616, + "ĠÅĽcisÅĤ": 16617, + "ĠMartin": 16618, + "Ġsamoloty": 16619, + "ĠÅĽru": 16620, + "Ġdrż": 16621, + "Anna": 16622, + "Ġcierpienia": 16623, + "ĠNiemcami": 16624, + "Niez": 16625, + "dora": 16626, + "ĠzażÄħd": 16627, + "ĠpaÅĦstwem": 16628, + "Ġuczci": 16629, + "ĠJerozo": 16630, + "ĠUl": 16631, + "Ġdrin": 16632, + "ĠuÅĤam": 16633, + "CzujÄĻ": 16634, + "JednÄħ": 16635, + "Ġfajne": 16636, + "Ġkryje": 16637, + "ĠMaÅĤgorzata": 16638, + "Ġwzajemnie": 16639, + "ĠniecaÅĤ": 16640, + "ĠImperium": 16641, + "żeniami": 16642, + "ĠLublinie": 16643, + "Ġwirtu": 16644, + "ĠfinaÅĤ": 16645, + "ĠkadÅĤu": 16646, + "Ġstypen": 16647, + "gacji": 16648, + "Ġstres": 16649, + "rgi": 16650, + "ĠJona": 16651, + "\")": 16652, + "mor": 16653, + "Ġbiskupa": 16654, + "Ġżela": 16655, + "omen": 16656, + "Koniec": 16657, + "Zmiana": 16658, + "ĠmyÅĽlÄħc": 16659, + "ĠpanowaÅĤ": 16660, + "jutrz": 16661, + "ĠdecyzjÄħ": 16662, + "Ġakumu": 16663, + "ĠszÅĤo": 16664, + "ĠÅĽwiadomie": 16665, + "ĠsprÄĻ": 16666, + "ĠpaÅĤac": 16667, + "Znalaz": 16668, + "ĠlewÄħ": 16669, + "Ġtunelu": 16670, + "Ġwenty": 16671, + "Ġtrwania": 16672, + "RÄĻ": 16673, + "Ġnasy": 16674, + "SwojÄħ": 16675, + "Ġprzeno": 16676, + "ĠosiÄħgnÄħÅĤ": 16677, + "ĠLar": 16678, + "ĠSpi": 16679, + "Ġtutej": 16680, + "ĠEuropa": 16681, + "Ġ1986": 16682, + "к": 16683, + "Ġmni": 16684, + "ĠuksztaÅĤ": 16685, + "Ġzabójstwa": 16686, + "Ġparafi": 16687, + "Raczej": 16688, + "Ġpres": 16689, + "dykt": 16690, + "Ġdreszcz": 16691, + "ĠwynikajÄħcych": 16692, + "niÄĻtymi": 16693, + "Ġpolscy": 16694, + "Ġsercem": 16695, + "Ġparlament": 16696, + "ĠnienawiÅĽÄĩ": 16697, + "Ġchwa": 16698, + "Ġemisji": 16699, + "Ġnajlepsza": 16700, + "Ġdzwoni": 16701, + "komunika": 16702, + "dowÄħ": 16703, + "Ġdżin": 16704, + "zajutrz": 16705, + "Ġpodpisy": 16706, + "ĠusiÄħÅĽÄĩ": 16707, + "ĠBank": 16708, + "ĠwpadÅĤa": 16709, + "ĠNajwyższej": 16710, + "Ġlidze": 16711, + "Ġzatrudnia": 16712, + "bera": 16713, + "ĠpozostaÅĤy": 16714, + "ĠRichard": 16715, + "Ġhumoru": 16716, + "ĠpotencjaÅĤ": 16717, + "ksiÄĻ": 16718, + "ĠpożÄħ": 16719, + "Ġmiedzy": 16720, + "ĠPC": 16721, + "Ġnastroju": 16722, + "ĠKsiÄĻży": 16723, + "kane": 16724, + "Ġperspektywie": 16725, + "ĠuÅĤatwia": 16726, + "Ġnadzór": 16727, + "ĠTere": 16728, + "Ġdotarli": 16729, + "ĠkontynuowaÄĩ": 16730, + "Ġzdob": 16731, + "dzkich": 16732, + "Ġrozpra": 16733, + "Ġspecjalny": 16734, + "Podstaw": 16735, + "Ġkategori": 16736, + "Ġmetoda": 16737, + "RY": 16738, + "ĠwstrzÄħs": 16739, + "Ġwymienia": 16740, + "ĠzdjÄĻciu": 16741, + "ĠFacebooku": 16742, + "Ġkoli": 16743, + "Ġpopy": 16744, + "indu": 16745, + "Ġtowarzystwo": 16746, + "Ġzmniejszenie": 16747, + "ĠzaznaczyÄĩ": 16748, + "ĠpÅĤynie": 16749, + "ĠPost": 16750, + "zyka": 16751, + "Ġlink": 16752, + "Bóg": 16753, + "tnymi": 16754, + "Ġwieczora": 16755, + "ĠpatrzÄħ": 16756, + "Ġogrodu": 16757, + "Ġmecena": 16758, + "Ġniemniej": 16759, + "DY": 16760, + "Ġoddych": 16761, + "skop": 16762, + "Ġudo": 16763, + "Ġsprowadza": 16764, + "Ġ58": 16765, + "ĠWydaw": 16766, + "ĠÅĤyk": 16767, + "dzkim": 16768, + "Ġutraty": 16769, + "Ġcywilnego": 16770, + "Ġprocesy": 16771, + "Ġ1946": 16772, + "ĠzgodziÅĤa": 16773, + "ĠszerokoÅĽci": 16774, + "Ġdomowych": 16775, + "Ġbliskich": 16776, + "ĠwnÄĻtrze": 16777, + "ĠTY": 16778, + "Ġkierownik": 16779, + "Historia": 16780, + "ĠLewicy": 16781, + "Ġzabawa": 16782, + "Ġgrube": 16783, + "polity": 16784, + "Ġpatrz": 16785, + "ĠStefan": 16786, + "Ġwetery": 16787, + "odów": 16788, + "aÅĤyÅĽmy": 16789, + "Ġapro": 16790, + "ĠwÄĻdrów": 16791, + "ĠistniaÅĤa": 16792, + "Ġpira": 16793, + "Ġ1983": 16794, + "ĠMorawie": 16795, + "ĠKancelarii": 16796, + "EE": 16797, + "zacho": 16798, + "Ġnieprzytom": 16799, + "ĠzdobyÅĤa": 16800, + "Ġptaki": 16801, + "Ġmożliwych": 16802, + "Ġhrabi": 16803, + "ily": 16804, + "ĠprzebywaÅĤ": 16805, + "ĠJaki": 16806, + "ĠkóÅĤko": 16807, + "Ġskierowane": 16808, + "ĠNaro": 16809, + "niowej": 16810, + "Ġniewido": 16811, + "Ġdotychczasowych": 16812, + "ĠTurcji": 16813, + "Istnieje": 16814, + "Ġorganu": 16815, + "Ġspore": 16816, + "...]": 16817, + "Ġwyrazu": 16818, + "ĠniewielkÄħ": 16819, + "Ġskutkiem": 16820, + "ĠodnoszÄħ": 16821, + "ĠpotÄĻżny": 16822, + "Ġczytam": 16823, + "Ġuzasadnienia": 16824, + "Ġdel": 16825, + "ÅĤujÄħ": 16826, + "Ġfundacji": 16827, + "Kie": 16828, + "jne": 16829, + "ĠpoÅĽcie": 16830, + "Ġopon": 16831, + "ĠspowodowaÄĩ": 16832, + "Ġpolitycznym": 16833, + "czytaj": 16834, + "Ġspoza": 16835, + "Ġstatki": 16836, + "Ġpodaw": 16837, + "Ġogólne": 16838, + "ĠInstytut": 16839, + "ĠcaÅĤych": 16840, + "wiki": 16841, + "Ġrozpocznie": 16842, + "Ġwahania": 16843, + "Ġ).": 16844, + "Ġdrobnych": 16845, + "ĠdÅĤoÅĦmi": 16846, + "ĠludnoÅĽÄĩ": 16847, + "Ġpostawy": 16848, + "teli": 16849, + "fryka": 16850, + "Ġrealne": 16851, + "Ġhigie": 16852, + "ĠStalin": 16853, + "pisuje": 16854, + "Ġupi": 16855, + "Ġdusza": 16856, + "Ġprzekle": 16857, + "ĠgÅĤÄĻbokie": 16858, + "Ġchore": 16859, + "ĠnauczyÅĤ": 16860, + "Ġwykonany": 16861, + "Ġosobowych": 16862, + "ownej": 16863, + "Ġegzamin": 16864, + "Ġpta": 16865, + "Ġuwarunk": 16866, + "czyc": 16867, + "CO": 16868, + "ĠHolandii": 16869, + "ĠFil": 16870, + "ĠUniversi": 16871, + "fru": 16872, + "ĠwierzyÅĤ": 16873, + "Ġogarnia": 16874, + "ÅĤko": 16875, + "Ġwinien": 16876, + "ĠpuÅĤkownik": 16877, + "Ġeuropejskiej": 16878, + "ĠwymyÅĽl": 16879, + "Ġpowodzenia": 16880, + "@@": 16881, + "Ġzrobienia": 16882, + "Ġimieniem": 16883, + "ĠkontynuowaÅĤ": 16884, + "ĠMogÄĻ": 16885, + "Inni": 16886, + "92": 16887, + "ĠzachowaÅĤ": 16888, + "ĠWaÅĤÄĻ": 16889, + "Ġnastrój": 16890, + "ĠsalÄĻ": 16891, + "Ġdziury": 16892, + "szoÅĽÄĩ": 16893, + "Dr": 16894, + "ĠZna": 16895, + "ĠwystÄħpiÄĩ": 16896, + "Ġbezcze": 16897, + "Ġzaży": 16898, + "ChÅĤopak": 16899, + "Ġpozycja": 16900, + "ziony": 16901, + "ĠBet": 16902, + "wykop": 16903, + "ĠCzas": 16904, + "Ġindywidualnych": 16905, + "Ġnamie": 16906, + "Ġprzyjmie": 16907, + "Ġ1956": 16908, + "obiÅĽcie": 16909, + "Ġszty": 16910, + "ĠoÅĽwiadczenia": 16911, + "ĠTeat": 16912, + "ĠzajÄĻcie": 16913, + "lgrzym": 16914, + "Ġnagrania": 16915, + "ĠGrecji": 16916, + "Ġ57": 16917, + "Reszta": 16918, + "Ġhip": 16919, + "Ġnajp": 16920, + "Ġporównania": 16921, + "Ġwyrazy": 16922, + "Ġbiega": 16923, + "???": 16924, + "ciskajÄħc": 16925, + "ĠpozarzÄħd": 16926, + "ciaz": 16927, + "dd": 16928, + "Ġszansy": 16929, + "ĠjakbyÅĽ": 16930, + "ĠzostajÄħ": 16931, + "ĠgospodarczÄħ": 16932, + "ĠHali": 16933, + "Ġobszarach": 16934, + "ĠpodjÄĻÅĤa": 16935, + "oskon": 16936, + "ĠMateusz": 16937, + "ĠzaciÅĽ": 16938, + "Ġuznaje": 16939, + "Ġbezu": 16940, + "Ġkryterium": 16941, + "ĠWisÅĤy": 16942, + "ero": 16943, + "Kla": 16944, + "ĠwyciÄħgnÄĻÅĤa": 16945, + "Ġburmistrz": 16946, + "Ġcmentarzu": 16947, + "ĠpozostajÄħ": 16948, + "Ġzlo": 16949, + "nac": 16950, + "klÄĻ": 16951, + "cjum": 16952, + "ĠnastÄħpiÅĤa": 16953, + "ĠchorobÄĻ": 16954, + "uważ": 16955, + "żkÄĻ": 16956, + "ĠprzygnÄĻ": 16957, + "Por": 16958, + "ĠKoÅĽ": 16959, + "ĠdÅĤugot": 16960, + "chyliÅĤa": 16961, + "ĠsygnaÅĤy": 16962, + "Ġtrudnych": 16963, + "Wyborczej": 16964, + "Ġatra": 16965, + "Ġwykorzystanie": 16966, + "ĠopowiadaÄĩ": 16967, + "ĠherbatÄĻ": 16968, + "gnaÅĤ": 16969, + "ĠLecha": 16970, + "Ġpowieki": 16971, + "wczej": 16972, + "ĠJoe": 16973, + "Ġbzdury": 16974, + "Ġspadku": 16975, + "Ġstartu": 16976, + "Ġzgoda": 16977, + "Ġtriumf": 16978, + "Ġniezdol": 16979, + "ĠpublicznÄħ": 16980, + "Ġubrany": 16981, + "ĠRzecz": 16982, + "ugh": 16983, + "Ġwyborczej": 16984, + "kel": 16985, + "ĠstronÄħ": 16986, + "Ġgda": 16987, + "Ġpowiadomi": 16988, + "ĠbaÄĩ": 16989, + "Ġkontrole": 16990, + "Ġporucznik": 16991, + "ĠsÅĤuszne": 16992, + "Wycho": 16993, + "Ġubezpieczeni": 16994, + "ĠzmianÄħ": 16995, + "ĠwizytÄĻ": 16996, + "ĠuczÄĻ": 16997, + "Ġpodziel": 16998, + "Ġjakiegokolwiek": 16999, + "ĠMistrzost": 17000, + "Ġtransakcji": 17001, + "ĠMet": 17002, + "ĠwydaÅĤo": 17003, + "ĠLip": 17004, + "ĠKO": 17005, + "ĠBiaÅĤymstoku": 17006, + "Ġstrażników": 17007, + "Ġ1987": 17008, + "antem": 17009, + "rowaÅĤy": 17010, + "Ġodsetek": 17011, + "Ġzapisane": 17012, + "biutowaÅĤ": 17013, + "szyÅĤem": 17014, + "Ġrozsy": 17015, + "kany": 17016, + "ĠNikt": 17017, + "ĠtowarzyszÄħ": 17018, + "Ġkampa": 17019, + "Ġprzekonu": 17020, + "uszka": 17021, + "ĠRafaÅĤ": 17022, + "tycy": 17023, + "Ġprzedmiotu": 17024, + "ĠRzÄħdu": 17025, + "Ġropy": 17026, + "Ġapel": 17027, + "ĠbÄĻdÄħcych": 17028, + "Ġurze": 17029, + "Ġczekali": 17030, + "Ġstarsze": 17031, + "Ġbiznesu": 17032, + "Ġwzniesi": 17033, + "Ġkultura": 17034, + "ĠprzestÄĻpstwo": 17035, + "ĠzwiÄĻkszyÄĩ": 17036, + "dliwy": 17037, + "Ġdrogowego": 17038, + "Ġfuntów": 17039, + "ĠspoÅĤeczna": 17040, + "Ġkazd": 17041, + "Ġużywane": 17042, + "ÑĤ": 17043, + "Ġpalcach": 17044, + "Ġniew": 17045, + "ĠciÄĻżkich": 17046, + "ĠtrzeciÄħ": 17047, + "ĠUbezpie": 17048, + "Ġzbytnio": 17049, + "leya": 17050, + "Ber": 17051, + "SiÄĻ": 17052, + "Ġreflek": 17053, + "Ġteoretycznie": 17054, + "ĠwspomnieÅĦ": 17055, + "ĠspaÅĤ": 17056, + "Mieli": 17057, + "Ġwskaźnik": 17058, + "PI": 17059, + "ĠpoÅĽwiÄĻciÄĩ": 17060, + "Ġobwodni": 17061, + "ĠsiostrÄĻ": 17062, + "Ġnajwyższy": 17063, + "ĠPOLI": 17064, + "Ġrozpaczy": 17065, + "kument": 17066, + "ĠcofnÄħÅĤ": 17067, + "Ġzdy": 17068, + "Ġznaków": 17069, + "cÅĤaw": 17070, + "ĠAnder": 17071, + "wscho": 17072, + "ĠZosta": 17073, + "Ġporozumienie": 17074, + "Ġswymi": 17075, + "ĠPara": 17076, + "ĠTrzeba": 17077, + "Ġhandel": 17078, + "Ġpokrzyw": 17079, + "Ġfotela": 17080, + "Ġwieki": 17081, + "ĠzerwaÅĤ": 17082, + "Ġautorów": 17083, + "ĠupadÅĤ": 17084, + "ĠwyÅĽmie": 17085, + "chii": 17086, + "Ġzadowolona": 17087, + "ĠzÄĻbami": 17088, + "pyty": 17089, + "Ġkarto": 17090, + "Tuż": 17091, + "Ġdwór": 17092, + "Ġber": 17093, + "żnÄħ": 17094, + "Ġinwesto": 17095, + "ake": 17096, + "ĠprzyniosÅĤa": 17097, + "OdwróciÅĤ": 17098, + "braÅĤ": 17099, + "Ġwyrw": 17100, + "ĠpoÅĤożyÅĤa": 17101, + "Ġfrancuski": 17102, + "Ġlun": 17103, + "ĠodwoÅĤa": 17104, + "Kapitan": 17105, + "Ġpielgrzym": 17106, + "Ġstowarzyszenia": 17107, + "ĠnaprawiÄĩ": 17108, + "ĠmusiaÅĤam": 17109, + "ĠprzejÅĽciu": 17110, + "ĠoÅĽrodków": 17111, + "Ġbier": 17112, + "Ġorganizacyjne": 17113, + "ĠodstÄĻp": 17114, + "Bro": 17115, + "ĠApo": 17116, + "ĠgospodarkÄĻ": 17117, + "Ġpotwierdzenie": 17118, + "ĠróżniÄħ": 17119, + "paÅĤy": 17120, + "Spotka": 17121, + "Ġstaram": 17122, + "ĠzmieniajÄħ": 17123, + "Ġ(\"": 17124, + "ĠmiÅĤoÅĽciÄħ": 17125, + "ĠwzrosÅĤa": 17126, + "Ġlokalne": 17127, + "Ġgenia": 17128, + "ĠsiedzÄħ": 17129, + "lego": 17130, + "Ġcywilnej": 17131, + "ĠUnia": 17132, + "ĠAmerykanie": 17133, + "rosÅĤaw": 17134, + "boli": 17135, + "ĠIS": 17136, + "ĠlepszÄħ": 17137, + "stania": 17138, + "ĠpoÅĤożyÄĩ": 17139, + "ĠmÅĤodej": 17140, + "wóch": 17141, + "Ġcertyfika": 17142, + "ĠzakÅĤadach": 17143, + "miaÅĤam": 17144, + "bad": 17145, + "Ġmax": 17146, + "Ġsamotnie": 17147, + "Ġrodzinnego": 17148, + "ĠMont": 17149, + "Ġsprawnie": 17150, + "ĠmocÄħ": 17151, + "ĠIT": 17152, + "żonymi": 17153, + "Ġdowodem": 17154, + "Ġobrazów": 17155, + "ficer": 17156, + "BC": 17157, + "Ġeska": 17158, + "ĠpoprosiÄĩ": 17159, + "ĠsprawiÅĤ": 17160, + "Ġciekawo": 17161, + "Å»oÅĤnie": 17162, + "Ġreligijnych": 17163, + "żny": 17164, + "Wyko": 17165, + "ĠByÅĤ": 17166, + "ĠFre": 17167, + "ĠzachÄĻca": 17168, + "Ġdalszy": 17169, + "nÄħcy": 17170, + "Ġidź": 17171, + "bÄĻdÄħ": 17172, + "ersyj": 17173, + "ĠznajomoÅĽÄĩ": 17174, + "ĠliczyÅĤ": 17175, + "nijmy": 17176, + "rania": 17177, + "2013": 17178, + "ĠzÅĤożenia": 17179, + "ĠoczekiwaÄĩ": 17180, + "ologicznych": 17181, + "Ġmiliardów": 17182, + "ĠXVII": 17183, + "ĠÅĤaÅĦcuch": 17184, + "Ġkosza": 17185, + "ĠzwracajÄħc": 17186, + "ĠWszyscy": 17187, + "Ġiwy": 17188, + "Ġfizj": 17189, + "ĠÅĤatwoÅĽciÄħ": 17190, + "Ġwww": 17191, + "ĠWam": 17192, + "Ġpch": 17193, + "Ġprodukcja": 17194, + "rzonej": 17195, + "Ġprzyprowa": 17196, + "Ġzrobimy": 17197, + "mierÄĩ": 17198, + "ĠbiaÅĤoru": 17199, + "ĠstrzeliÅĤ": 17200, + "ĠobowiÄħzujÄħcych": 17201, + "ĠPierw": 17202, + "Ġnaukowców": 17203, + "Ġprzeszk": 17204, + "ĠpozwolÄĻ": 17205, + "Ġwyższej": 17206, + "Ġdoktry": 17207, + "Ġmożliwie": 17208, + "Ġrytm": 17209, + "Ġopisuje": 17210, + "ĠubezpieczeÅĦ": 17211, + "ĠpodobaÅĤo": 17212, + "ĠMoja": 17213, + "hat": 17214, + "ĠpiÅĤki": 17215, + "cowi": 17216, + "Ġzagu": 17217, + "Ġlektu": 17218, + "Ġrewol": 17219, + "Ġmapy": 17220, + "ĠpieÅĽni": 17221, + "stÄħpiÅĤa": 17222, + "Ġheli": 17223, + "ĠÅĽmiaÄĩ": 17224, + "sied": 17225, + "sno": 17226, + "Ġakce": 17227, + "Ġwyce": 17228, + "ĠbiÄĩ": 17229, + "Ġniedziel": 17230, + "ĠMagdale": 17231, + "Ġdeleg": 17232, + "Ġprzewoź": 17233, + "Ġkoalicji": 17234, + "ĠzarabiaÄĩ": 17235, + "ĠzaczÄĻÅĤam": 17236, + "Ġnarodzi": 17237, + "Ġmiedzi": 17238, + "Ġ--": 17239, + "Ġkoncentra": 17240, + "sio": 17241, + "Ġszybkiego": 17242, + "Ġbezsens": 17243, + "ĠgaÅĤÄħ": 17244, + "Celem": 17245, + "Ġzwery": 17246, + "poÅĽle": 17247, + "staje": 17248, + "Ġredakcji": 17249, + "welo": 17250, + "ĠEuropejskÄħ": 17251, + "Ġfizyczne": 17252, + "ĠBene": 17253, + "zowane": 17254, + "Ġgrob": 17255, + "Ġinwali": 17256, + "Ġoficera": 17257, + "Mirko": 17258, + "Ġdywan": 17259, + "Ġnaraża": 17260, + "Ġ1972": 17261, + "ĠdwanaÅĽcie": 17262, + "czeb": 17263, + "Ġdominu": 17264, + "pini": 17265, + "Ġchmur": 17266, + "Przygot": 17267, + "Ġkonsum": 17268, + "ĠodmówiÅĤ": 17269, + "Ġblad": 17270, + "zali": 17271, + "walne": 17272, + "Ġbarwy": 17273, + "mistrza": 17274, + "rósÅĤ": 17275, + "ĠVan": 17276, + "NastÄĻpnego": 17277, + "ĠpytaÄĩ": 17278, + "Ġowej": 17279, + "âĢľ": 17280, + "ĠÅľ": 17281, + "Ġobjawy": 17282, + "Ġpozwolenie": 17283, + "dujÄħc": 17284, + "Ġzniszczy": 17285, + "Ġkobietami": 17286, + "Ġzawodowego": 17287, + "Ġpasażer": 17288, + "ĠVin": 17289, + "ĠDemokratycznej": 17290, + "ngu": 17291, + "Ġdzierża": 17292, + "atury": 17293, + "Ġpatrol": 17294, + "Ġ110": 17295, + "GdzieÅĽ": 17296, + "Ġsprzeczne": 17297, + "kowaniu": 17298, + "sera": 17299, + "żanie": 17300, + "Ol": 17301, + "Ġznali": 17302, + "Ġdzieciak": 17303, + "?âĢĿ.": 17304, + "Ġzaost": 17305, + "Ġdyrektorem": 17306, + "Ġsiedziby": 17307, + "ĠpowtórzyÅĤa": 17308, + "ĠdowiedziaÅĤem": 17309, + "nela": 17310, + "Ġkomentarzy": 17311, + "Ġwese": 17312, + "Ġmiar": 17313, + "Ġ1976": 17314, + "ĠÅĽrednich": 17315, + "dzkie": 17316, + "Ġpozostawi": 17317, + "Pla": 17318, + "Ġtechnik": 17319, + "Serce": 17320, + "ĠwÅĤasnoÅĽciÄħ": 17321, + "stanÄĻ": 17322, + "ĠpoÅĤÄħczyÄĩ": 17323, + "alizacji": 17324, + "Ġbaterii": 17325, + "ĠpowieÅĽÄĩ": 17326, + "Ġlekkie": 17327, + "jechaliÅĽmy": 17328, + "ĠpodobnÄħ": 17329, + "ĠprzeÅĤomie": 17330, + "Ġkartki": 17331, + "ĠBlack": 17332, + "Ġkopu": 17333, + "Ġautorem": 17334, + "ĠokrÄĻty": 17335, + "Ġotw": 17336, + "Ġnieporozumie": 17337, + "ĠdostajÄħ": 17338, + "Ġniewiary": 17339, + "Ġfut": 17340, + "Ġknaj": 17341, + "Ġważnego": 17342, + "Ġwykonaniu": 17343, + "Ġrasy": 17344, + "Ġzignor": 17345, + "ĠKaż": 17346, + "Ġpodobnej": 17347, + "cieliÅĽmy": 17348, + "Ġwindy": 17349, + "Ġwirusa": 17350, + "Ġprzypada": 17351, + "semi": 17352, + "aktu": 17353, + "Ġnajlepszego": 17354, + "ĠhaÅĤas": 17355, + "ĠChiny": 17356, + "Doktor": 17357, + "ĠdokoÅĤa": 17358, + "ĠnieskoÅĦcz": 17359, + "konstru": 17360, + "Ġmiasteczka": 17361, + "Åļrod": 17362, + "Ġpowróci": 17363, + "Ġzbudowany": 17364, + "stop": 17365, + "Ġszyby": 17366, + "Ġzbrojnych": 17367, + "ĠBroni": 17368, + "szczeniem": 17369, + "inie": 17370, + "ĠSus": 17371, + "Ġcichy": 17372, + "ĠwÄħtpiÄĻ": 17373, + "Ġprzeka": 17374, + "Ġruchów": 17375, + "sing": 17376, + "Ġplak": 17377, + "ĠIzrael": 17378, + "Ġpodwó": 17379, + "ĠÅĽciska": 17380, + "ĠKU": 17381, + "ĠodlegÅĤ": 17382, + "ĠzerknÄħÅĤ": 17383, + "Ġzjawisk": 17384, + "Prawdzi": 17385, + "94": 17386, + "Ġrozumieniu": 17387, + "Ġserial": 17388, + "Ġprocedur": 17389, + "KoÅĽcióÅĤ": 17390, + "ĠTransp": 17391, + "nimy": 17392, + "Ġdoga": 17393, + "Ġgniewu": 17394, + "ĠPuch": 17395, + "Ġpodusz": 17396, + "ÅĽÅĦ": 17397, + "ĠJagiello": 17398, + "Ġklasyfikacji": 17399, + "Ġekstrem": 17400, + "Ġsro": 17401, + "Ġuruch": 17402, + "!!!!": 17403, + "góÅĤ": 17404, + "gowa": 17405, + "Ġnieruchomo": 17406, + "pola": 17407, + "Ġrosyjski": 17408, + "ĠwrócÄĻ": 17409, + "Ġignor": 17410, + "Ġmagazyn": 17411, + "suwa": 17412, + "padek": 17413, + "Ġwybranych": 17414, + "Ġkapelusz": 17415, + "Ġzawiado": 17416, + "98": 17417, + "Ġskrócie": 17418, + "ĠwÅĤosami": 17419, + "ĠzÅĤożony": 17420, + "ĠprzyjÄĻciu": 17421, + "ĠÅļlÄħska": 17422, + "Ġselek": 17423, + "ĠwnÄĻtrzu": 17424, + "ĠRadÄĻ": 17425, + "Ġodpa": 17426, + "lerow": 17427, + "91": 17428, + "ĠdotyczÄħcego": 17429, + "Ġbogaty": 17430, + "lion": 17431, + "ĠczytaÅĤem": 17432, + "ĠTuska": 17433, + "wencja": 17434, + "...\"": 17435, + "bana": 17436, + "NajwiÄĻk": 17437, + "Ġprzeto": 17438, + "cker": 17439, + "ĠwejÅĽci": 17440, + "Ġtoreb": 17441, + "Ġoparty": 17442, + "liÅĤy": 17443, + "ĠzrezygnowaÄĩ": 17444, + "ĠwypeÅĤnia": 17445, + "Ġpiln": 17446, + "Ġero": 17447, + "Ġcywil": 17448, + "Ġzalu": 17449, + "Ġ1919": 17450, + "ĠprowadzÄħcy": 17451, + "ĠgminÄĻ": 17452, + "ĠkierowaÄĩ": 17453, + "Ġobywatela": 17454, + "Ġprzejdzie": 17455, + "Ġobwi": 17456, + "ĠBran": 17457, + "Tre": 17458, + "Ġnapisem": 17459, + "Ġsent": 17460, + "Natu": 17461, + "ĠpÅĤacz": 17462, + "Ġpostanowienia": 17463, + "ĠRadio": 17464, + "ĠTego": 17465, + "ĠDor": 17466, + "ĠchÄĻtnych": 17467, + "dziaÅĤo": 17468, + "Ġpandem": 17469, + "Rozmawi": 17470, + "ĠTobie": 17471, + "Ġpedofi": 17472, + "listów": 17473, + "Ġdrużyna": 17474, + "ĠpoÅĽpiechu": 17475, + "Qu": 17476, + "Aha": 17477, + "Najlepiej": 17478, + "RU": 17479, + "Ġautono": 17480, + "Ġtemperatura": 17481, + "kos": 17482, + "ĠgÅĤupoty": 17483, + "ĠzdjÄħÅĤ": 17484, + "acjÄĻ": 17485, + "osie": 17486, + "Ġlotnisku": 17487, + "zin": 17488, + "Ostatnie": 17489, + "ĠpodejÅĽÄĩ": 17490, + "wczym": 17491, + "ĠpoprawÄĻ": 17492, + "Ġniepowo": 17493, + "ĠKre": 17494, + "ĠRosjÄħ": 17495, + "Ġeksport": 17496, + "Post": 17497, + "ĠspoglÄħda": 17498, + "ĠZagranicznych": 17499, + "ĠulgÄĻ": 17500, + "Potrzebu": 17501, + "ĠoÅĽrodka": 17502, + "ĠÅĤÄħcznoÅĽci": 17503, + "Ġzaprasza": 17504, + "ĠwpatrywaÅĤ": 17505, + "ĠFrancja": 17506, + "rowy": 17507, + "cky": 17508, + "var": 17509, + "czamy": 17510, + "Ġzrobione": 17511, + "Ġelek": 17512, + "ĠFu": 17513, + "Ġwyzwanie": 17514, + "Ġtrudny": 17515, + "Ġwojskowe": 17516, + "WidziaÅĤ": 17517, + "Ġzmniejsza": 17518, + "Ġtorby": 17519, + "ĠIl": 17520, + "Coraz": 17521, + "Ġperspektyw": 17522, + "ĠwÅĤasnymi": 17523, + "Ġgraczy": 17524, + "Ġpowraca": 17525, + "ĠmetodÄħ": 17526, + "Ġinterpelacji": 17527, + "ĠszukajÄħ": 17528, + "Ġmogl": 17529, + "Warszawa": 17530, + "Ġkolejno": 17531, + "Ġportal": 17532, + "Ġnawil": 17533, + "ĠwymyÅĽli": 17534, + "Ġdumny": 17535, + "ĠnajpiÄĻk": 17536, + "ĠĀ": 17537, + "Ġzlikwid": 17538, + "Ġpozbawione": 17539, + "Ġwypadkach": 17540, + "puszczam": 17541, + "pacz": 17542, + "skor": 17543, + "(...)": 17544, + "ĠLigi": 17545, + "Ġkaden": 17546, + "ĠposiadaÅĤ": 17547, + "Ġfunkcjonariusz": 17548, + "ĠBlu": 17549, + "ĠpoÅĤÄħczone": 17550, + "Ġpolicjanta": 17551, + "niaków": 17552, + "Pozna": 17553, + "Ġgeneralnego": 17554, + "ĠżoÅĤnierza": 17555, + "Ġsiad": 17556, + "Ġrzeczach": 17557, + "ĠRach": 17558, + "ródmieÅĽcie": 17559, + "Ġprzerwie": 17560, + "Ġpensji": 17561, + "Ġbarier": 17562, + "Ġniebawem": 17563, + "TE": 17564, + "Ġbezpieczny": 17565, + "Ġwhi": 17566, + "Ġwarunk": 17567, + "ĠRosyj": 17568, + "IM": 17569, + "ĠJen": 17570, + "ĠstrzelaÄĩ": 17571, + "stri": 17572, + "Ġministrów": 17573, + "Ġuzgodni": 17574, + "Ġfemi": 17575, + "Ġnarkotyków": 17576, + "Ġiden": 17577, + "Ġorkie": 17578, + "rzonym": 17579, + "Ġsensa": 17580, + "nowski": 17581, + "obu": 17582, + "Ġczegokolwiek": 17583, + "Ġargumen": 17584, + "ĠJarosÅĤawa": 17585, + "zow": 17586, + "Ġkonstrukcja": 17587, + "ĠwystÄħpienie": 17588, + "kcjÄħ": 17589, + "Nowa": 17590, + "ĠdzieÅĤ": 17591, + "Zarówno": 17592, + "ĠKli": 17593, + "ĠkÄħcie": 17594, + "ĠograniczyÄĩ": 17595, + "Ġlampy": 17596, + "Ġspeku": 17597, + "Ġstudenci": 17598, + "ĠNowak": 17599, + "Ġósm": 17600, + "Ġgardle": 17601, + "Pon": 17602, + "ĠchciaÅĤy": 17603, + "ĠzwÅĤok": 17604, + "Ġwystra": 17605, + "ĠodkryÅĤ": 17606, + "Jutro": 17607, + "ĠLam": 17608, + "Ġzniszczenia": 17609, + "ĠpoÅĽlubi": 17610, + "ĠAntoni": 17611, + "Ġzmierz": 17612, + "Ġdzisiejszej": 17613, + "ĠbiegÅĤ": 17614, + "Ġpokolenie": 17615, + "Ġzmuszony": 17616, + "ĠBiaÅĤy": 17617, + "Ġsekretar": 17618, + "Ġprostytu": 17619, + "Miejs": 17620, + "snÄĻÅĤa": 17621, + "ĠPodla": 17622, + "Ġotwarcia": 17623, + "ĠFilip": 17624, + "ĠCzego": 17625, + "ĠrównowagÄĻ": 17626, + "ĠSenatorze": 17627, + "Ġfortu": 17628, + "Ġnadzieja": 17629, + "tników": 17630, + "ÅĽlenia": 17631, + "CJA": 17632, + "93": 17633, + "Ġprzyniesie": 17634, + "plan": 17635, + "arskiej": 17636, + "Ġuzyski": 17637, + "Ġzapobiec": 17638, + "Ġjaja": 17639, + "ĠdziaÅĤaniach": 17640, + "Hej": 17641, + "ĠbrzÄĻ": 17642, + "plika": 17643, + "Chodź": 17644, + "towym": 17645, + "Ġ1938": 17646, + "ĠAri": 17647, + "zia": 17648, + "CiÄĻż": 17649, + "Ġniewielka": 17650, + "wiecie": 17651, + "ĠmieszkajÄħ": 17652, + "amro": 17653, + "amil": 17654, + "ĠChÅĤo": 17655, + "kowanym": 17656, + "Ġintui": 17657, + "Ġczyje": 17658, + "macie": 17659, + "Ġzacz": 17660, + "ĠbramÄĻ": 17661, + "fen": 17662, + "Ġmagii": 17663, + "Ġfrontu": 17664, + "Ġkompetencje": 17665, + "Ġwizji": 17666, + "Ġwydarzenie": 17667, + "Ġwaszej": 17668, + "ĠsÅĤużba": 17669, + "PÅĤy": 17670, + "ĠÅĽwietny": 17671, + "Ġczysty": 17672, + "Ġstarsza": 17673, + "mono": 17674, + "UJ": 17675, + "Ġkultu": 17676, + "âĹı": 17677, + "ĠszczÄĻÅĽliwa": 17678, + "ĠWilhel": 17679, + "ĠLudowej": 17680, + "ĠAfryce": 17681, + "Ġwojewody": 17682, + "Ġkarze": 17683, + "Ġistota": 17684, + "Ġwsk": 17685, + "alnymi": 17686, + "biÄħ": 17687, + "ĠopanowaÄĩ": 17688, + "Ġwydany": 17689, + "ĠStanu": 17690, + "ĠsamorzÄħdowych": 17691, + "ĠBiaÅĤego": 17692, + "ĠAustralii": 17693, + "Oboje": 17694, + "Ġfacetów": 17695, + "ĠkierujÄħc": 17696, + "ĠGold": 17697, + "ĠokazaÅĤy": 17698, + "logów": 17699, + "Ġnegatywne": 17700, + "WD": 17701, + "Ġrepres": 17702, + "ruj": 17703, + "Ġuderzenie": 17704, + "CZYTAJ": 17705, + "rale": 17706, + "stwu": 17707, + "Ġmikrof": 17708, + "ĠwÅĤadcy": 17709, + "ĠWielka": 17710, + "ĠCzyli": 17711, + "Ġdrukar": 17712, + "ĠZbro": 17713, + "Ġzidenty": 17714, + "Ġprzetargu": 17715, + "Ġstaj": 17716, + "Ġskonstru": 17717, + "ĠaktywnoÅĽÄĩ": 17718, + "ĠHej": 17719, + "Ġanalogi": 17720, + "ĠAir": 17721, + "Ġniezmie": 17722, + "Ġprzeznaczonych": 17723, + "Wyznania": 17724, + "sób": 17725, + "Ġprywatnej": 17726, + "Ġpanny": 17727, + "ĠodebraÅĤ": 17728, + "ĠprzekrÄĻ": 17729, + "Ġwspaniale": 17730, + "ĠszczególnÄħ": 17731, + "nonimowe": 17732, + "ĠzdawaÅĤa": 17733, + "MogÅĤa": 17734, + "ĠrzÄħdowego": 17735, + "Ġduzo": 17736, + "Ġznakiem": 17737, + "ĠpielÄĻgna": 17738, + "szczony": 17739, + "ĠfunkcjonowaÄĩ": 17740, + "ĠwypÅĤaty": 17741, + "Ġrewe": 17742, + "ves": 17743, + "gowym": 17744, + "OO": 17745, + "ĠciÄĻżkiej": 17746, + "ĠwychodzÄħ": 17747, + "ĠkrysztaÅĤ": 17748, + "Ġlosy": 17749, + "ĠpotÄĻżne": 17750, + "Ġnormalnych": 17751, + "Ġdochodu": 17752, + "Ġlitery": 17753, + "Ġdysponuje": 17754, + "Ġsekretarza": 17755, + "Ġrodzaje": 17756, + "Ġosobistych": 17757, + "ĠprzewodniczÄħca": 17758, + "Ġwilgo": 17759, + "rzach": 17760, + "ĠLucy": 17761, + "Ġwinny": 17762, + "ĠSZ": 17763, + "Ġczarodziej": 17764, + "ĠInterne": 17765, + "Otwieram": 17766, + "Ġpokro": 17767, + "wiaj": 17768, + "ĠGri": 17769, + "ĠdostÄĻpnych": 17770, + "Ġwampi": 17771, + "PoÅĽ": 17772, + "ĠrealizowaÄĩ": 17773, + "ĠFra": 17774, + "ĠMieszka": 17775, + "Per": 17776, + "ĠpowtarzaÅĤ": 17777, + "ĠstojÄħcy": 17778, + "dźców": 17779, + "Ġbohatera": 17780, + "ĠzespoÅĤem": 17781, + "ĠKost": 17782, + "Ġniesprawie": 17783, + "ÅĤuchaj": 17784, + "ĠhasÅĤa": 17785, + "Ġlekkim": 17786, + "Ġniebezpiecze": 17787, + "sieÅĦ": 17788, + "ĠRoy": 17789, + "Ġpróg": 17790, + "ĠÅĽwiatÅĤem": 17791, + "ĠstaraÅĤa": 17792, + "ping": 17793, + "ĠprzerwÄĻ": 17794, + "ĠmusiaÅĤby": 17795, + "Ġwrócili": 17796, + "Ġpodejrzenia": 17797, + "deracja": 17798, + "Oby": 17799, + "Ġbyly": 17800, + "Ġjar": 17801, + "ĠÅĽwiÄħte": 17802, + "ida": 17803, + "Ġchorob": 17804, + "Ġzabezpieczenie": 17805, + "doks": 17806, + "Ġcholera": 17807, + "Ġsocj": 17808, + "muni": 17809, + "Ġotwarta": 17810, + "Ġwaszych": 17811, + "Ġojczyzny": 17812, + "xD": 17813, + "ĠDavi": 17814, + "Ġprzyzwoi": 17815, + "ĠMnie": 17816, + "zyl": 17817, + "szczÄĻÅĽli": 17818, + "Ġwolnej": 17819, + "ĠprzeżyÅĤ": 17820, + "Ġkancelarii": 17821, + "teresu": 17822, + "Nasza": 17823, + "Ġzmusza": 17824, + "sfal": 17825, + "jace": 17826, + "ĠratowaÄĩ": 17827, + "ĠkoÅĤnie": 17828, + "fów": 17829, + "twarz": 17830, + "Ġprezesem": 17831, + "ĠgadaÄĩ": 17832, + "Ġbarbarzy": 17833, + "Ġmem": 17834, + "rÄĻt": 17835, + "Ġsklepach": 17836, + "ĠZakÅĤad": 17837, + "tok": 17838, + "ródÅĤo": 17839, + "ĠDs": 17840, + "Ġguberna": 17841, + "96": 17842, + "Ġpublicy": 17843, + "zowaÅĤ": 17844, + "Ġwieksz": 17845, + "obserw": 17846, + "owro": 17847, + "ĠpoddaÄĩ": 17848, + "ĠzaÅĽmiaÅĤ": 17849, + "ĠistniaÅĤ": 17850, + "Ġubi": 17851, + "ĠWojska": 17852, + "owód": 17853, + "Ġboki": 17854, + "Ġkrólowa": 17855, + "ĠsekundÄĻ": 17856, + "syn": 17857, + "ĠInfra": 17858, + "ĠrobiÄħc": 17859, + "szewskiego": 17860, + "cial": 17861, + "Ġpoliczki": 17862, + "dzmi": 17863, + "ówiÄĩ": 17864, + "ĠZaraz": 17865, + "Ġubezpieczenie": 17866, + "Ġprawdziwej": 17867, + "Ġkryminal": 17868, + "West": 17869, + "Ġkabiny": 17870, + "chania": 17871, + "asie": 17872, + "owskÄħ": 17873, + "ĠwesoÅĤo": 17874, + "ĠogÅĤu": 17875, + "ĠBon": 17876, + "Ġszczególnym": 17877, + "pos": 17878, + "ĠSzkoÅĤy": 17879, + "ĠobróciÅĤ": 17880, + "Ġbiegiem": 17881, + "ĠpopeÅĤniÅĤ": 17882, + "iÅĤem": 17883, + "Ġlini": 17884, + "tnia": 17885, + "Ġniskim": 17886, + "Ġwydane": 17887, + "ĠprzychodzÄħ": 17888, + "zacje": 17889, + "ĠtrójkÄħ": 17890, + "Ġopcja": 17891, + "ĠkontrolÄħ": 17892, + "ĠporuszyÅĤ": 17893, + "Ġgwarantuje": 17894, + "ĠJej": 17895, + "Ġewentualne": 17896, + "Ġmajor": 17897, + "stÄħpienia": 17898, + "Ps": 17899, + "Ġdziadka": 17900, + "lizabeth": 17901, + "Ġsztan": 17902, + "ChciaÅĤam": 17903, + "glÄħdam": 17904, + "ĠwrzasnÄħÅĤ": 17905, + "ĠSaint": 17906, + "pela": 17907, + "Ġfunkcjonariusze": 17908, + "Ġoparte": 17909, + "ĠuczestniczyÄĩ": 17910, + "ĠstojÄħcego": 17911, + "Ġfarmaceu": 17912, + "PL": 17913, + "ariusze": 17914, + "Ġtalent": 17915, + "ĠobejrzaÅĤ": 17916, + "larza": 17917, + "ĠwiÄĻź": 17918, + "Ġ1500": 17919, + "ĠRat": 17920, + "Ġbanda": 17921, + "Ġnazwiskiem": 17922, + "ĠzwracaÄĩ": 17923, + "Ġspro": 17924, + "ĠTomasza": 17925, + "Ġefektów": 17926, + "Ġskomplikowane": 17927, + "Ġpodanie": 17928, + "WÄħ": 17929, + "ĠTadeusza": 17930, + "ĠoprzeÄĩ": 17931, + "Ġtoru": 17932, + "Ġwielkimi": 17933, + "Ġuznanie": 17934, + "gora": 17935, + "ChciaÅĤa": 17936, + "Ġfotograf": 17937, + "Ġzaczynam": 17938, + "ĠposzedÅĤem": 17939, + "Ġznaczne": 17940, + "Ġ72": 17941, + "ĠpostanowiÅĤem": 17942, + "sle": 17943, + "ĠmÅĤodzieÅĦ": 17944, + "Ġdziura": 17945, + "Ġarom": 17946, + "Szanowna": 17947, + "ĠCzÅĤowieka": 17948, + "ĠopÅĤac": 17949, + "ĠkrzyczeÄĩ": 17950, + "Ġkombina": 17951, + "ĠEgip": 17952, + "rymin": 17953, + "Ġmarynarki": 17954, + "Ġnieuf": 17955, + "Ġschodzi": 17956, + "ZostaÅĤa": 17957, + "ĠKle": 17958, + "ĠwychodziÄĩ": 17959, + "ull": 17960, + "Ġkolejowej": 17961, + "Ġwykopu": 17962, + "Ġniemieckim": 17963, + "ĠrobiÅĤem": 17964, + "rzanie": 17965, + "Ġmamie": 17966, + "ĠzastrzeżeÅĦ": 17967, + "genty": 17968, + "Ġodcinka": 17969, + "nonimoweMirko": 17970, + "Ġnakry": 17971, + "nium": 17972, + ":)": 17973, + "Ġwidy": 17974, + "Ġmokre": 17975, + "Ġwszelkiego": 17976, + "Ġskuteczne": 17977, + "ĠBrow": 17978, + "Ġpolsku": 17979, + "ĠBÅĤa": 17980, + "ĠopisaÄĩ": 17981, + "ĠczerwonÄħ": 17982, + "ĠZgroma": 17983, + "ĠopuÅĽciÅĤa": 17984, + "Chwy": 17985, + "dż": 17986, + "nonimoweMirkoWyznania": 17987, + "niaki": 17988, + "tywy": 17989, + "ĠprawidÅĤowo": 17990, + "Ġorto": 17991, + "ĠzgÅĤoszeÅĦ": 17992, + "Ġadap": 17993, + "Ġkulturze": 17994, + "Ġbolszewi": 17995, + "Oj": 17996, + "Ġinwestycja": 17997, + "ĠOK": 17998, + "Ġkwalifikacji": 17999, + "Ġuzasadnienie": 18000, + "Ġlasów": 18001, + "knÄĻÅĤam": 18002, + "Ġsla": 18003, + "ĠkorzystajÄħ": 18004, + "ĠprawosÅĤaw": 18005, + "Ġschroni": 18006, + "ĠLeo": 18007, + "Ġpogoda": 18008, + "PiÄĻk": 18009, + "ĠciÄħgnie": 18010, + "ĠMazowie": 18011, + "akija": 18012, + "Ġupor": 18013, + "cs": 18014, + "Ġrezult": 18015, + "Ġzdraj": 18016, + "ĠwspóÅĤpraca": 18017, + "Ġmleko": 18018, + "Ġczwartej": 18019, + "anowi": 18020, + "Ġsilna": 18021, + "ĠtorbÄĻ": 18022, + "Ġgno": 18023, + "Ġ67": 18024, + "gaÅĤo": 18025, + "Ġsamobójstwo": 18026, + "Ġzobacz": 18027, + "ĠpociÄħgnÄħÅĤ": 18028, + "Ġri": 18029, + "ktach": 18030, + "Akurat": 18031, + "Ġdrużyn": 18032, + "Ġpowiedzial": 18033, + "Ġ130": 18034, + "Ġmagia": 18035, + "Ġwojen": 18036, + "Ġpersonelu": 18037, + "Ġdot": 18038, + "ĠProgramu": 18039, + "Wyda": 18040, + "Ġepidemii": 18041, + "Ġuspraw": 18042, + "Ġnormalnym": 18043, + "Ġpospiesznie": 18044, + "Ġ->": 18045, + "kowanej": 18046, + "ĠZespo": 18047, + "Ġchwilach": 18048, + "ĠPh": 18049, + "ĠOgól": 18050, + "Ġsad": 18051, + "much": 18052, + "Ġprofilu": 18053, + "ĠSIÄĺ": 18054, + "bec": 18055, + "Lin": 18056, + "Ġstacja": 18057, + "ĠpoczuÅĤem": 18058, + "Ġchwyta": 18059, + "arski": 18060, + "ĠformÄħ": 18061, + "Dem": 18062, + "ston": 18063, + "Ġstandardów": 18064, + "Ġustala": 18065, + "Ġpomnik": 18066, + "Ġrozle": 18067, + "Ġwyga": 18068, + "ĠtÅĤumu": 18069, + "nicach": 18070, + "Kwest": 18071, + "ĠkieÅĤ": 18072, + "raÅĤa": 18073, + "ĠzasÅĤugi": 18074, + "ĠzachowywaÄĩ": 18075, + "kÅĤadajÄħ": 18076, + "ĠSikor": 18077, + "ĠrzekÄħ": 18078, + "ĠSowie": 18079, + "ĠPia": 18080, + "gip": 18081, + "wskie": 18082, + "Ġdespera": 18083, + "Ġmazowie": 18084, + "Ġupiera": 18085, + "Ġstadi": 18086, + "Ġprzedw": 18087, + "Ġkij": 18088, + "OkoÅĤo": 18089, + "Ġhipokry": 18090, + "Ġniewolników": 18091, + "Ġkrzyża": 18092, + "ĠupamiÄĻ": 18093, + "ĠKalifor": 18094, + "Ġrozumu": 18095, + "Ġzniesienia": 18096, + "Ġsprzedaje": 18097, + "Ġlotnisko": 18098, + "ĠWyborczej": 18099, + "Ġobecna": 18100, + "ĠdawaÅĤa": 18101, + "Ġlistów": 18102, + "ĠpÄĻt": 18103, + "ĠzbliżyÅĤ": 18104, + "ĠZachodu": 18105, + "ĠKacz": 18106, + "Ġ1948": 18107, + "\").": 18108, + "ĠGoogle": 18109, + "Ġwymienione": 18110, + "zujemy": 18111, + "ĠVIII": 18112, + "ĠzdaÅĤ": 18113, + "ml": 18114, + "Ġciekawa": 18115, + "Ġrozmiarów": 18116, + "tonu": 18117, + "hre": 18118, + "Ġmad": 18119, + "ĠwyÅĤu": 18120, + "ĠBożego": 18121, + "Ġpubliczna": 18122, + "ĠÅĤódź": 18123, + "Ġbilety": 18124, + "Ġzwolenników": 18125, + "ĠNarodowy": 18126, + "Ġregulaminu": 18127, + "Ġzma": 18128, + "ĠIraku": 18129, + "sowi": 18130, + "ANIE": 18131, + "023": 18132, + "Ġwyży": 18133, + "ĠbÅĤysk": 18134, + "wodniczÄħcy": 18135, + "Ġpokaże": 18136, + "Straż": 18137, + "Ġ1979": 18138, + "Ġprzemawia": 18139, + "Ġbiurokra": 18140, + "ĠzdarzaÅĤo": 18141, + "żÄħcy": 18142, + "Ġ1960": 18143, + "Ġtekstów": 18144, + "Droga": 18145, + "Äħcymi": 18146, + "Ġzawody": 18147, + "Ġrozprzestrze": 18148, + "ĠprzerwaÅĤa": 18149, + "Ġwiru": 18150, + "Ġwyjazdu": 18151, + "MogÄħ": 18152, + "ĠkrÄħż": 18153, + "Ġkarierze": 18154, + "kwizy": 18155, + "ĠMariusz": 18156, + "Ġ61": 18157, + "legaÅĤ": 18158, + "Ġlimit": 18159, + "kazujÄħc": 18160, + "ĠprzepeÅĤ": 18161, + "Ġspowodowane": 18162, + "Ġrelacjon": 18163, + "ĠwyksztaÅĤcenia": 18164, + "Wsp": 18165, + "nisa": 18166, + "Ġpobyt": 18167, + "zury": 18168, + "Ġdyna": 18169, + "Zwie": 18170, + "Ġwojskowego": 18171, + "Ġzatrudnionych": 18172, + "rowski": 18173, + "Ġpark": 18174, + "PÅĤa": 18175, + "Ġmateria": 18176, + "Ġpsychicznie": 18177, + "Ġrobó": 18178, + "ĠpamiÄĻtaj": 18179, + "WÄĻ": 18180, + "Ġprzeprowadzenie": 18181, + "Zapom": 18182, + "Możliwe": 18183, + "Ġprzeana": 18184, + "Ġprzeba": 18185, + "Ġtronu": 18186, + "ĠArka": 18187, + "moÅĽci": 18188, + "Ġstarszego": 18189, + "żania": 18190, + "Ġdat": 18191, + "Ġfanaty": 18192, + "ĠwÅĤam": 18193, + "Ġprofes": 18194, + "!\".": 18195, + "Ġbenefi": 18196, + "Ġzespole": 18197, + "ĠuczestniczyÅĤ": 18198, + "ĠKON": 18199, + "adÄħ": 18200, + "ĠzdoÅĤaÅĤa": 18201, + "Ġżalu": 18202, + "Ġpanowania": 18203, + "Ġnadaw": 18204, + "Ġkami": 18205, + "Ġuwi": 18206, + "FA": 18207, + "Ġwizerunek": 18208, + "wnym": 18209, + "Ġinstrument": 18210, + "!âĢĿ.": 18211, + "ĠamerykaÅĦskie": 18212, + "Ġtransfer": 18213, + "ĠnazywaÄĩ": 18214, + "tyzmu": 18215, + "Wiecz": 18216, + "legi": 18217, + "Ġracje": 18218, + "Ġstereoty": 18219, + "Ġwywiera": 18220, + "Ġmorskiej": 18221, + "Ġczynu": 18222, + "ĠdomyÅĽl": 18223, + "jaÅĤa": 18224, + "Ġstwierdzenia": 18225, + "lnoÅĽci": 18226, + "ĠdziwiÄĩ": 18227, + "kÅĤadni": 18228, + "wyciÄĻ": 18229, + "banie": 18230, + "Ġkolejki": 18231, + "akuje": 18232, + "Ġdoma": 18233, + "Ġgalerii": 18234, + "Ġ62": 18235, + "Ġuzysku": 18236, + "Ġwojewoda": 18237, + "ĠodwiedziÄĩ": 18238, + "Ġzdumie": 18239, + "ĠrozpoznaÄĩ": 18240, + "ĠShi": 18241, + "Ġstosowne": 18242, + "gowaÄĩ": 18243, + "Ġlepszych": 18244, + "Ġpostacie": 18245, + "ĠpoczuÄĩ": 18246, + "ChÅĤop": 18247, + "Osoby": 18248, + "Åļwie": 18249, + "Ġnagród": 18250, + "Ġspódni": 18251, + "Sil": 18252, + "Zadzwo": 18253, + "Ġnoga": 18254, + "Ġozdob": 18255, + "Ġnaft": 18256, + "Ġkwestiach": 18257, + "ĠLor": 18258, + "Ġprzyp": 18259, + "ĠwciÄħg": 18260, + "dysku": 18261, + "BP": 18262, + "Ġogrod": 18263, + "Ġota": 18264, + "ĠkontrolowaÄĩ": 18265, + "Ġjasny": 18266, + "kierun": 18267, + "Ġwznosi": 18268, + "BiorÄħc": 18269, + "Prz": 18270, + "ĠÅļlÄħsku": 18271, + "Ġ1974": 18272, + "ĠrozpoczÄĻcia": 18273, + "ĠpÄĻk": 18274, + "ĠPlatforma": 18275, + "TC": 18276, + "dron": 18277, + "ĠmÅĤy": 18278, + "ĠnarodowoÅĽci": 18279, + "ĠpojawiÄĩ": 18280, + "jeżdżaÅĤ": 18281, + "Ġistot": 18282, + "Ġswemu": 18283, + "laracji": 18284, + "Otrzym": 18285, + "ĠKomendy": 18286, + "Ġmapie": 18287, + "jon": 18288, + "ĠniezbÄĻdnych": 18289, + "Ġradia": 18290, + "Ġwojewódzkich": 18291, + "ĠKorei": 18292, + "Ġzamel": 18293, + "Ġodwróci": 18294, + "nujÄħc": 18295, + "97": 18296, + "Ġdyskrymi": 18297, + "ĠWrocÅĤawia": 18298, + "Któ": 18299, + "Ġodszkodowania": 18300, + "ĠmogÅĤabym": 18301, + "Ġinżynier": 18302, + "Ġzgrzy": 18303, + "Ġutworów": 18304, + "Ġzrozumieniem": 18305, + "ĠdotyczÄħca": 18306, + "Ġwyrobów": 18307, + "ĠodwagÄĻ": 18308, + "ĠskinÄĻÅĤa": 18309, + "Ġrangi": 18310, + "ĠogÅĤoszenia": 18311, + "ÅĽlaÄĩ": 18312, + "Ġwnik": 18313, + "Ġzainteresowanych": 18314, + "ĠwiÄĻzi": 18315, + "Ġ66": 18316, + "ĠKonfe": 18317, + "Ġprzywódcy": 18318, + "ĠtrasÄĻ": 18319, + "Ġimigrantów": 18320, + "czÄħt": 18321, + "lda": 18322, + "Ġpodejmie": 18323, + "Ġwdraża": 18324, + "Ġwychowy": 18325, + "Ġzadeklar": 18326, + "Ġrodzajów": 18327, + "ontari": 18328, + "znaÅĤem": 18329, + "ĠzamkniÄĻta": 18330, + "Inna": 18331, + "lanych": 18332, + "Ġurlop": 18333, + "Ġjedwab": 18334, + "Ġsztabu": 18335, + "Ġautorstwa": 18336, + "ÅĽmiertel": 18337, + "ĠzespoÅĤy": 18338, + "czonymi": 18339, + "Ġnaturalnych": 18340, + "Ġmniejszym": 18341, + "Ġmacierzy": 18342, + "Ho": 18343, + "ĠpokoleÅĦ": 18344, + "ĠPrezesa": 18345, + "ĠpodejmowaÄĩ": 18346, + "lice": 18347, + "ĠwyglÄħdu": 18348, + "ychajÄħc": 18349, + "Ġurodzenia": 18350, + "Ġpodstawowym": 18351, + "Ġanality": 18352, + "Ġkula": 18353, + "Ġprzeznaczony": 18354, + "Ġsateli": 18355, + "Ġ160": 18356, + "Ġbudownictwa": 18357, + "ĠMen": 18358, + "Ġrezultat": 18359, + "ĠupoÅĽle": 18360, + "Ġhrabia": 18361, + "Ġparsk": 18362, + "ĠweÅĤ": 18363, + "Ġprostych": 18364, + "Ġwystawy": 18365, + "arstwo": 18366, + "Ġklik": 18367, + "gane": 18368, + "Ġrow": 18369, + "Ġkontrowersyj": 18370, + "ĠkÅĤamstwo": 18371, + "ĠnieszczÄĻs": 18372, + "ĠOD": 18373, + "róÄĩ": 18374, + "Ġ140": 18375, + "Ġzabrzmi": 18376, + "Ġomal": 18377, + "Ġpoprawia": 18378, + "Ġprowadzona": 18379, + "ĠsÅĤowy": 18380, + "ĠprzemyÅĽl": 18381, + "ĠprawnÄħ": 18382, + "outube": 18383, + "Liczba": 18384, + "ĠProdu": 18385, + "Ġmetry": 18386, + "Dotychczas": 18387, + "Ġwyty": 18388, + "ĠStowarzyszenia": 18389, + "Niemal": 18390, + "Ġodbija": 18391, + "ĠCez": 18392, + "ĠpóÅĤro": 18393, + "ĠobowiÄħzkiem": 18394, + "ĠzdoÅĤ": 18395, + "Ġzasadami": 18396, + "ĠzapaÅĤ": 18397, + "ĠpowoÅĤania": 18398, + "Ġszkodzi": 18399, + "ĠGwia": 18400, + "ĠpomieszczeÅĦ": 18401, + "ĠWÄĻgier": 18402, + "Ġdyrektywy": 18403, + "Ġżyli": 18404, + "Ġzakażenia": 18405, + "Ġwieczy": 18406, + "Ġzachowaniem": 18407, + "MieszkaÅĦcy": 18408, + "ĠoblÄĻ": 18409, + "Ġwozu": 18410, + "ĠkochaÅĤ": 18411, + "Ġstr": 18412, + "Ġrealizacja": 18413, + "Ġprzekazane": 18414, + "Ġke": 18415, + "jeden": 18416, + "ĠwÅĤożyÅĤ": 18417, + "Ġnaraż": 18418, + "ira": 18419, + "Ġkost": 18420, + "Ġeksperyment": 18421, + "ĠchodzÄħ": 18422, + "czeli": 18423, + "ĠmarszaÅĤku": 18424, + "ĠstrzaÅĤy": 18425, + "baj": 18426, + "ĠrozkazaÅĤ": 18427, + "Ġlekarzem": 18428, + "Zako": 18429, + "ĠzaÅĽwiad": 18430, + "ĠMożesz": 18431, + "Ġdziwnym": 18432, + "ĠpoÅĤÄħczeniu": 18433, + "Ġlustra": 18434, + "ChwilÄĻ": 18435, + "Ġfotografii": 18436, + "ÅĽwiata": 18437, + "amp": 18438, + "Ġprezentu": 18439, + "ĠreakcjÄĻ": 18440, + "ĠpostaciÄħ": 18441, + "Ġplanowane": 18442, + "ĠdostrzegÅĤa": 18443, + "ĠmuzuÅĤma": 18444, + "ĠudzieliÄĩ": 18445, + "beÅĤ": 18446, + "ĠzdarzyÄĩ": 18447, + "ĠpadÅĤo": 18448, + "Ġpodb": 18449, + "ktorów": 18450, + "szeliÅĽmy": 18451, + "ĠÄĩwierÄĩ": 18452, + "Ġcholernie": 18453, + "ĠAngeles": 18454, + "Ġpotrafili": 18455, + "ĠMorza": 18456, + "ĠbrodÄĻ": 18457, + "ĠElżbieta": 18458, + "fesor": 18459, + "ĠPali": 18460, + "ĠwracaÅĤ": 18461, + "2012": 18462, + "dki": 18463, + "Odkry": 18464, + "sse": 18465, + "lio": 18466, + "Ġluster": 18467, + "Ġwyższym": 18468, + "Ġpijany": 18469, + "ĠÅĽwiatopo": 18470, + "ĠwspóÅĤczesnych": 18471, + "cjusz": 18472, + "ĠrzÄħdzie": 18473, + "Ġnieważne": 18474, + "ĠPOLITY": 18475, + "Ġ63": 18476, + "ĠznajdÄĻ": 18477, + "snÄħÄĩ": 18478, + "Bry": 18479, + "SÅĤowa": 18480, + "ĠnarzÄĻdzie": 18481, + "Ġkwocie": 18482, + "Ġ1978": 18483, + "Ġwspólnych": 18484, + "Ġsklepy": 18485, + "Ġrozmie": 18486, + "Ġdobieg": 18487, + "stawienia": 18488, + "Ġintensywnie": 18489, + "Ġczwarty": 18490, + "ÅĤyÅĽmy": 18491, + "ĠżyczÄĻ": 18492, + "Ġrzekom": 18493, + "normal": 18494, + "wisko": 18495, + "ĠulicÄħ": 18496, + "rr": 18497, + "ĠJean": 18498, + "Ġzachowaniu": 18499, + "logie": 18500, + "Ġzapytania": 18501, + "Ġgospodarczy": 18502, + "Ġzwierz": 18503, + "ĠprzeczytaÅĤ": 18504, + "ĠAgnieszka": 18505, + "Ġmuru": 18506, + "zujÄħce": 18507, + "Zapy": 18508, + "Ġcienie": 18509, + "ĠChe": 18510, + "cti": 18511, + "raźnie": 18512, + "ĠFundacji": 18513, + "Ġbali": 18514, + "zaÅĦ": 18515, + "ĠPocz": 18516, + "Ġaparatu": 18517, + "ksi": 18518, + "...?": 18519, + "czyciel": 18520, + "zej": 18521, + "Ġpoznania": 18522, + "Ġżywe": 18523, + "ĠBrukseli": 18524, + "Ġzamont": 18525, + "Ġmury": 18526, + "Ġzamówienia": 18527, + "ĠStraż": 18528, + "Ġpowtór": 18529, + "Ġczerwona": 18530, + "Ġczynniki": 18531, + "interes": 18532, + "Ġjazda": 18533, + "Ġklatce": 18534, + "Ġasfal": 18535, + "ĠtwórczoÅĽci": 18536, + "Ġromans": 18537, + "Ġdystan": 18538, + "Ġobce": 18539, + "ÅĤyby": 18540, + "ĠgÅĤupia": 18541, + "ĠwyrwaÄĩ": 18542, + "ĠrzÄħdzi": 18543, + "ĠistniejÄħcych": 18544, + "ĠzaÅĤożenie": 18545, + "Ġjednoczes": 18546, + "Ġrzecznika": 18547, + "Ġuszach": 18548, + "Ġformalnie": 18549, + "Ġstulecia": 18550, + "aliÄĩ": 18551, + "Ġzobaczysz": 18552, + "ĠprzyjechaÅĤa": 18553, + "Ġdzisiejszy": 18554, + "ĠskÄħ": 18555, + "Ġkieliszek": 18556, + "ĠKUR": 18557, + "Ġzesta": 18558, + "Ġskrupu": 18559, + "MaÅĤ": 18560, + "olet": 18561, + "ĠPI": 18562, + "ĠodmówiÄĩ": 18563, + "cre": 18564, + "odem": 18565, + "ĠShe": 18566, + "Ġhere": 18567, + "Ġizrael": 18568, + "WokóÅĤ": 18569, + "SZY": 18570, + "fizy": 18571, + "Ġdwiema": 18572, + "ĠSportu": 18573, + "Ġoszac": 18574, + "ĠzwykÅĤa": 18575, + "Ġbary": 18576, + "ĠnazywajÄħ": 18577, + "Ġzasuger": 18578, + "ĠWer": 18579, + "JÄĻ": 18580, + "Ġtrawie": 18581, + "ĠzastanawiajÄħc": 18582, + "Ġbuduje": 18583, + "ĠwstÄĻpie": 18584, + "ĠżyÅĤa": 18585, + "ĠÅĤó": 18586, + "stuje": 18587, + "Ġigno": 18588, + "ĠsiedzÄħc": 18589, + "Ġnegatywnie": 18590, + "Ġprostej": 18591, + "ones": 18592, + "ĠzajÄĻty": 18593, + "ĠAha": 18594, + "Ġponuro": 18595, + "ĠStalina": 18596, + "Bardziej": 18597, + "ĠKri": 18598, + "Ġprzemo": 18599, + "PIER": 18600, + "Ġklasa": 18601, + "Ġstrój": 18602, + "Ġ1921": 18603, + "ĠMiÅĤo": 18604, + "szczÄħc": 18605, + "Ġrozg": 18606, + "Ġokie": 18607, + "Ġistotnych": 18608, + "ĠpowodujÄħ": 18609, + "Ġskrzyżowania": 18610, + "ciÅĦski": 18611, + "ĠSzwajcarii": 18612, + "ĠbyÅĤych": 18613, + "Ġczysta": 18614, + "ymu": 18615, + "Ġinstytucja": 18616, + "Ġdna": 18617, + "ĠwczeÅĽniejszych": 18618, + "Ġorzeczenia": 18619, + "ĠwÄĻgiel": 18620, + "Widzisz": 18621, + "dniem": 18622, + "Ġdyscyplinar": 18623, + "Ġlekcje": 18624, + "townie": 18625, + "Ġchole": 18626, + "ĠzabraÅĤa": 18627, + "nnoÅĽÄĩ": 18628, + "OWA": 18629, + "Ġportre": 18630, + "ĠodÅĤam": 18631, + "fan": 18632, + "ĠskaÅĤ": 18633, + "czekaj": 18634, + "ĠwywoÅĤuje": 18635, + "Ġpowiedzia": 18636, + "ĠpozwolÄħ": 18637, + "Ġodli": 18638, + "ĠjÄĻzyków": 18639, + "ĠzdecydowaÅĤa": 18640, + "dÅĤami": 18641, + "Ġ68": 18642, + "Ġogromnej": 18643, + "ĠarmiÄĻ": 18644, + "Ġlodu": 18645, + "stanowienia": 18646, + "Ġzaga": 18647, + "ĠWorld": 18648, + "Ġniere": 18649, + "ĠdobÄĻ": 18650, + "ĠBarbara": 18651, + "Ġotwartych": 18652, + "Ġkonserwatyw": 18653, + "jor": 18654, + "Ġzainteresowany": 18655, + "ĠzdecydowaÄĩ": 18656, + "Ġcom": 18657, + "Ġtoksy": 18658, + "dliwie": 18659, + "ild": 18660, + "Ġmagistra": 18661, + "Ġpiekie": 18662, + "Ġmaka": 18663, + "Ġinstan": 18664, + "Wniosek": 18665, + "ĠMona": 18666, + "ĠszybÄĻ": 18667, + "Podejrze": 18668, + "ĠPalesty": 18669, + "Ġmanifesta": 18670, + "Ġradnych": 18671, + "Ġprotesty": 18672, + "Ġwizu": 18673, + "Ġtermo": 18674, + "Ġlokalnej": 18675, + "Ġkibiców": 18676, + "Zdaje": 18677, + "Ġsukcesy": 18678, + "Ġkubek": 18679, + "ĠNat": 18680, + "rowaÅĤ": 18681, + "ĠLiz": 18682, + "Ġranny": 18683, + "dzajÄħcych": 18684, + "Ġzaniepokoj": 18685, + "ĠwspomnieÄĩ": 18686, + "nowe": 18687, + "ĠÅĽwiadka": 18688, + "ĠME": 18689, + "ĠnasÅĤu": 18690, + "Ġdocel": 18691, + "Ġmer": 18692, + "ĠpomysÅĤów": 18693, + "Ġznosi": 18694, + "ĠEri": 18695, + "ĠzgÅĤoszenia": 18696, + "zl": 18697, + "Fe": 18698, + "ĠspowodowaÅĤo": 18699, + "ĠwÄħtek": 18700, + "ĠdotarÅĤo": 18701, + "ĠParlamentarnego": 18702, + "stol": 18703, + "Ġbliż": 18704, + "Sprze": 18705, + "Ġopracowania": 18706, + "Ġkontr": 18707, + "ĠkulturÄĻ": 18708, + "ĠYo": 18709, + "Ġpracodawca": 18710, + "szach": 18711, + "Ġpatrzyli": 18712, + "ĠÅģódź": 18713, + "ĠzorganizowaÄĩ": 18714, + "Ġwygodne": 18715, + "ĠVol": 18716, + "CzuÅĤa": 18717, + "Ġustos": 18718, + "Ġscep": 18719, + "tte": 18720, + "dych": 18721, + "ĠpaÅĤ": 18722, + "Ġniewielkim": 18723, + "Ġprestiż": 18724, + "TV": 18725, + "Ġnauce": 18726, + "tch": 18727, + "Ġprasy": 18728, + "szaÅĤo": 18729, + "ĠzapisaÄĩ": 18730, + "tori": 18731, + "ĠWarszawskiego": 18732, + "ĠRynku": 18733, + "Ġżyczenie": 18734, + "ĠwymagaÅĦ": 18735, + "ĠNowa": 18736, + "seksu": 18737, + "ĠbrzmiaÅĤ": 18738, + "ĠwiszÄħ": 18739, + "czajÄħce": 18740, + "ĠwypowiedzieÄĩ": 18741, + "CiÄħgle": 18742, + "Ġklau": 18743, + "Dosta": 18744, + "Ġmuze": 18745, + "Ġsuweren": 18746, + "stie": 18747, + "szów": 18748, + "Ġwiernych": 18749, + "ĠodwróciÄĩ": 18750, + "ture": 18751, + "WszÄĻdzie": 18752, + "ĠpojÄħÄĩ": 18753, + "ĠsÅĤyszÄħc": 18754, + "OsobiÅĽcie": 18755, + "pnie": 18756, + "Ġodry": 18757, + "Ġużytkownika": 18758, + "ĠUniversity": 18759, + "Ġkanapie": 18760, + "dech": 18761, + "ĠuczyÅĤ": 18762, + "ĠposiadÅĤoÅĽci": 18763, + "Znale": 18764, + "Ed": 18765, + "ĠrzÄħdowym": 18766, + "Ġcham": 18767, + "ĠnoÅĽ": 18768, + "ĠIle": 18769, + "ĠRejonowa": 18770, + "ĠciÄĻżkim": 18771, + "urÄħ": 18772, + "mom": 18773, + "ĠsztukÄĻ": 18774, + "Ġmasak": 18775, + "Ġmienia": 18776, + "ĠWolnoÅĽci": 18777, + "Ġpozbawiony": 18778, + "ĠwÅĤożyÄĩ": 18779, + "Ġtablet": 18780, + "ĠFryd": 18781, + "ĠEle": 18782, + "WIE": 18783, + "Ġchra": 18784, + "ĠMach": 18785, + "legle": 18786, + "ĠAmerykanów": 18787, + "Ġhra": 18788, + "Ġlewym": 18789, + "Ġdziedziny": 18790, + "Ġautostrady": 18791, + "ĠpracujÄĻ": 18792, + "Ġanaliza": 18793, + "ĠzmarÅĤych": 18794, + "Ġrzeka": 18795, + "Ġ1947": 18796, + "Ġpance": 18797, + "ĠupewniÄĩ": 18798, + "ruchu": 18799, + "ĠpeÅĤniÄħ": 18800, + "rzajÄħ": 18801, + "ĠParlamentu": 18802, + "Ġnaukowcy": 18803, + "formie": 18804, + "ĠPrem": 18805, + "Ġkonkursie": 18806, + "ĠbiegnÄħ": 18807, + "Ġznaku": 18808, + "ĠmówiÅĤam": 18809, + "Ġpostanowili": 18810, + "icho": 18811, + "ĠgorÄħcz": 18812, + "ĠzadaÅĤ": 18813, + "ĠprzeprowadziÅĤ": 18814, + "listy": 18815, + "Ġkonwencji": 18816, + "ĠÅĤap": 18817, + "´": 18818, + "ĠzajmowaÅĤa": 18819, + "czników": 18820, + "Ġlegitym": 18821, + "Ġwady": 18822, + "ĠMikoÅĤaja": 18823, + "Ġkolejowych": 18824, + "ĠpieniÄħdz": 18825, + "rzÄħsnÄĻÅĤa": 18826, + "Ġwyższego": 18827, + "ĠzwracaÅĤ": 18828, + "ĠYou": 18829, + "Ġtrudnej": 18830, + "ĠpuÅĽciÅĤ": 18831, + "Ġkryjów": 18832, + "Ġszczególne": 18833, + "bacie": 18834, + "ĠwrocÅĤa": 18835, + "UÅĽmiechnÄħÅĤ": 18836, + "ĠwyrwaÅĤ": 18837, + "Ġblat": 18838, + "nujÄħ": 18839, + "ĠObywatelska": 18840, + "ĠMedi": 18841, + "Ġub": 18842, + "Ġintym": 18843, + "ĠzawierajÄħ": 18844, + "ĠnadszedÅĤ": 18845, + "Ġniefor": 18846, + "ĠRud": 18847, + "Ġprzemieszcza": 18848, + "Ġprzeszkód": 18849, + "Polacy": 18850, + "Ġfundusze": 18851, + "Ġswiat": 18852, + "ChodziÅĤo": 18853, + "Ġekranu": 18854, + "roid": 18855, + "Ġstruktur": 18856, + "ĠpanowaÅĤa": 18857, + "ĠzjawiÅĤ": 18858, + "SS": 18859, + "Ġwystart": 18860, + "towÄħ": 18861, + "Ġzatrudnienie": 18862, + "Ġchorego": 18863, + "ĠZjednoczone": 18864, + "WziÄĻ": 18865, + "lisz": 18866, + "Ġokrzyk": 18867, + "ĠodpowiadajÄħ": 18868, + "Ġfrancuskiego": 18869, + "Ġjedne": 18870, + "ĠzaÅĤatwi": 18871, + "ĠdupÄĻ": 18872, + "Ġszanu": 18873, + "Ġprzestaje": 18874, + "zen": 18875, + "Ġszkolenie": 18876, + "JakoÅĽ": 18877, + "ĠwÄħtpliwoÅĽÄĩ": 18878, + "ĠsÄħdziÄĩ": 18879, + "ĠwysiÅĤek": 18880, + "Ġtelefonie": 18881, + "ĠzwiÄħza": 18882, + "ĠPutin": 18883, + "ĠbÄĻdÄħcy": 18884, + "Ġzdem": 18885, + "czach": 18886, + "Ġwykonana": 18887, + "Ġokolice": 18888, + "ĠbÅĤÄħ": 18889, + "haha": 18890, + "Ġdobie": 18891, + "Ġrzemie": 18892, + "ĠodgÅĤosy": 18893, + "pani": 18894, + "ĠprzygotowaÅĤ": 18895, + "jki": 18896, + "%%": 18897, + "ĠMów": 18898, + "Ġimponu": 18899, + "Ġkompromis": 18900, + "miesiÄĻ": 18901, + "Char": 18902, + "Ġoczyszcza": 18903, + "ÅļwiÄĻ": 18904, + "Zbyt": 18905, + "Ġdoz": 18906, + "ĠzrealizowaÄĩ": 18907, + "Ġszlak": 18908, + "Ġpoważnych": 18909, + "orient": 18910, + "Ġkonce": 18911, + "Ġtelefony": 18912, + "Ġmandatu": 18913, + "ĠsprawiaÅĤ": 18914, + "ujek": 18915, + "Ġtchó": 18916, + "skokatoli": 18917, + "lotu": 18918, + "ĠurodziÅĤa": 18919, + "ĠdoprowadziÅĤ": 18920, + "Ġzaf": 18921, + "ĠbÄĻdÄħce": 18922, + "Ġtrene": 18923, + "Ġkonfron": 18924, + "ĠFl": 18925, + "Ġ1969": 18926, + "ĠdaÅĤem": 18927, + "Ġszukam": 18928, + "ĠzÅĤotów": 18929, + "Ġdwudziesto": 18930, + "Ġotym": 18931, + "Ġbezrad": 18932, + "aÅĤat": 18933, + "Ġzastrzeżenia": 18934, + "ĠdÅĤuższego": 18935, + "ździ": 18936, + "Ġzimny": 18937, + ".?": 18938, + "ĠIX": 18939, + "Ġsekcji": 18940, + "Ġwarstwy": 18941, + "Ġniezmiernie": 18942, + "ĠPLN": 18943, + "ĠTwoim": 18944, + "BiaÅĤ": 18945, + "Ġelektrycznej": 18946, + "ĠHiszpa": 18947, + "Ġwpo": 18948, + "ĠBibliote": 18949, + "Ġzieleni": 18950, + "Ġobcego": 18951, + "sche": 18952, + "ĠzaznaczyÅĤ": 18953, + "dujÄĻ": 18954, + "ĠkoleÅĽ": 18955, + "ĠCD": 18956, + "Ġkorup": 18957, + "ĠkÄĻ": 18958, + "ĠWyglÄħda": 18959, + "ĠpoÅĤożenie": 18960, + "Ġdokonu": 18961, + "Ġdowodu": 18962, + "Niezależnie": 18963, + "ĠwyksztaÅĤcenie": 18964, + "Ġagres": 18965, + "ĠTwojego": 18966, + "nianych": 18967, + "Ġczwór": 18968, + "Ġznacznej": 18969, + "Faj": 18970, + "Ġonline": 18971, + "Ġtwórcy": 18972, + "Her": 18973, + "enem": 18974, + "Ġchcieliby": 18975, + "Ġmodernizacji": 18976, + "ĠchrzeÅĽcijan": 18977, + "well": 18978, + "ĠSkoro": 18979, + "goÅĽÄĩ": 18980, + "Ġburz": 18981, + "ĠopiekuÅĦ": 18982, + "Ġpedagogi": 18983, + "ĠGot": 18984, + "ĠwydawaÅĤy": 18985, + "Ġuwielbi": 18986, + "ĠtwierdzÄĻ": 18987, + "utan": 18988, + "Ġoddaje": 18989, + "Ġwykorzystuje": 18990, + "ĠDNA": 18991, + "Ġdokonuje": 18992, + "Ġimport": 18993, + "Ġdworu": 18994, + "Ġdokonania": 18995, + "Ġczekam": 18996, + "Ġtanie": 18997, + "Równo": 18998, + "Ġprzenosi": 18999, + "ĠArtur": 19000, + "ezerw": 19001, + "Ġbadaniach": 19002, + "Ġspodni": 19003, + "Ġdzieciaki": 19004, + "Ġhelikop": 19005, + "ĠochronÄħ": 19006, + "Uczest": 19007, + "ĠsÅĤaboÅĽci": 19008, + "ĠCham": 19009, + "Ġkryteriów": 19010, + "ando": 19011, + "ĠprzyszÅĤych": 19012, + "ĠWaty": 19013, + "ĠszczegóÅĤowych": 19014, + "istnie": 19015, + "Ġstatusu": 19016, + "Ġgranica": 19017, + "Ġwzmacnia": 19018, + "Ġdogo": 19019, + "Ġwież": 19020, + "Andrzej": 19021, + "ĠpieniÄĻdzmi": 19022, + "ĠPiÄĻ": 19023, + "Ġzaburzenia": 19024, + "Inter": 19025, + "ĠprzeÅĤam": 19026, + "SÄĻdzi": 19027, + "lÄħt": 19028, + "zmie": 19029, + "Ġwprowadzone": 19030, + "ppe": 19031, + "Ġkamienicy": 19032, + "toÅĽÄĩ": 19033, + "ĠzaÅĤożeÅĦ": 19034, + "ĠÅĽwiÄĻty": 19035, + "ĠpokazaÅĤa": 19036, + "Ġwiejskich": 19037, + "Ġsejmi": 19038, + "Ġmocny": 19039, + "Ġataki": 19040, + "bury": 19041, + "lizowany": 19042, + "Ġbeda": 19043, + "ĠpolitykÄħ": 19044, + "ĠwykrÄĻ": 19045, + "day": 19046, + "Ġzagraża": 19047, + "Ġprzebi": 19048, + "Ġprawdziwych": 19049, + "Ġintencji": 19050, + "Ġżonie": 19051, + "Ġutwór": 19052, + "rzysty": 19053, + "Ġdysko": 19054, + "ĠNauki": 19055, + "ĠNauk": 19056, + "Ġdostrzega": 19057, + "ĠFrancis": 19058, + "ĠKrem": 19059, + "Ġstwierdzono": 19060, + "Ġkrótkiej": 19061, + "ĠukÅĤadzie": 19062, + "ĠskÅĤadaÄĩ": 19063, + "Ġuzasadnione": 19064, + "ĠksiÄĻgar": 19065, + "ĠwÅĤaÅĽciciele": 19066, + "piel": 19067, + "ccy": 19068, + "ĠSÅĤużby": 19069, + "Ġpotrzebujesz": 19070, + "ĠpaczkÄĻ": 19071, + "ĠKir": 19072, + "wro": 19073, + "Ġwyobrażam": 19074, + "WiedziaÅĤem": 19075, + "lizacjÄħ": 19076, + "ĠkÄħpieli": 19077, + "Zale": 19078, + "ĠwiosnÄħ": 19079, + "ĠzewnÄĻtrznych": 19080, + "ĠÅĤopat": 19081, + "âĪĴ": 19082, + "Jack": 19083, + "Ġzimne": 19084, + "Przej": 19085, + "ĠniechÄĻÄĩ": 19086, + "andar": 19087, + "Ġmodlitwy": 19088, + "Ġobwie": 19089, + "Ġdowiad": 19090, + "eriaÅĤ": 19091, + "ĠstawaÅĤ": 19092, + "Ġegzaminu": 19093, + "Ġprzest": 19094, + "MP": 19095, + "WÅĤadze": 19096, + "Ġidealny": 19097, + "osÅĤowa": 19098, + "ĠwolnÄħ": 19099, + "liÅĤo": 19100, + "Ġwach": 19101, + "simy": 19102, + "ĠszklankÄĻ": 19103, + "Ġzeznania": 19104, + "Ġpija": 19105, + "Ġreligia": 19106, + "Ġwirus": 19107, + "Ġpoet": 19108, + "Ġletnie": 19109, + "dzial": 19110, + "powi": 19111, + "John": 19112, + "ĠspytaÅĤem": 19113, + "ĠBogiem": 19114, + "Ġprzybiera": 19115, + "Ġutworzenia": 19116, + "ĠokreÅĽlonej": 19117, + "ĠciÄĻżka": 19118, + "ĠzmarÅĤa": 19119, + "ĠwstrzymaÅĤo": 19120, + "ĠwysiÅĤkiem": 19121, + "ĠZato": 19122, + "ÅĽka": 19123, + "ĠpaÅĦstwowego": 19124, + "Ġnatrafi": 19125, + "Ġretory": 19126, + "ĠXII": 19127, + "Ġsztuce": 19128, + "gód": 19129, + "ĠCzerw": 19130, + "ĠTan": 19131, + "Ġmine": 19132, + "Ġsmutek": 19133, + "rencji": 19134, + "Ġhehe": 19135, + "JakieÅĽ": 19136, + "ĠżadnÄħ": 19137, + "Ġdostaniesz": 19138, + "prawia": 19139, + "Ġoblicze": 19140, + "Ġprzyjemnie": 19141, + "oj": 19142, + "ĠPort": 19143, + "Ġnietyp": 19144, + "ĠzrezygnowaÅĤ": 19145, + "ĠzwykÅĤego": 19146, + "NO": 19147, + "Ġuznali": 19148, + "Ġantysemi": 19149, + "ĠÅĽmiaÅĤo": 19150, + "Ġzdrowotnych": 19151, + "Ġzechci": 19152, + "Ġniewielkiej": 19153, + "ĠToruniu": 19154, + "Ġokup": 19155, + "ĠpoprawkÄħ": 19156, + "ĠZako": 19157, + "Ġtrawy": 19158, + "ĠMieczy": 19159, + "ĠdwieÅĽcie": 19160, + "heim": 19161, + "ĠzgwaÅĤ": 19162, + "Ġ83": 19163, + "dens": 19164, + "Ġwspólny": 19165, + "giÄħ": 19166, + "elu": 19167, + "field": 19168, + "ĠFranciszek": 19169, + "lonych": 19170, + "bierz": 19171, + "Ġspecjalnej": 19172, + "Ġrozdziale": 19173, + "Ġhistorycznych": 19174, + "hater": 19175, + "ĠliczbÄħ": 19176, + "ĠwszczÄĻcia": 19177, + "ĠzimÄħ": 19178, + "polskiej": 19179, + "Ġlord": 19180, + "Ġgeneralny": 19181, + "Ġpokryte": 19182, + "Ġelektrowni": 19183, + "acja": 19184, + "ĠformuÅĤ": 19185, + "ChÅĤopiec": 19186, + "tykuÅĤ": 19187, + "Ġzatrzas": 19188, + "Ġodtwarza": 19189, + "ĠpowstajÄħ": 19190, + "ĠwnÄĻtrz": 19191, + "Ġstarcie": 19192, + "czaniu": 19193, + "Ġsportowe": 19194, + "ĠBol": 19195, + "ĠgÅĤosowaÅĤo": 19196, + "Opowie": 19197, + "mam": 19198, + "niejsi": 19199, + "Ġpojazdy": 19200, + "ĠIwan": 19201, + "Ġgrym": 19202, + "Mas": 19203, + "ĠwspominajÄħc": 19204, + "Ġkazdy": 19205, + "Ġ1971": 19206, + "ĠusiÅĤujÄħc": 19207, + "Jesli": 19208, + "Ġlato": 19209, + "ĠGrze": 19210, + "rowicz": 19211, + "Ġdziewczynie": 19212, + "chyba": 19213, + "ĠlÅĽniÄħ": 19214, + "Ġprzedstawicielami": 19215, + "ĠwycofaÄĩ": 19216, + "Ġzauważy": 19217, + "Bla": 19218, + "ĠThomas": 19219, + "ĠróżnicÄĻ": 19220, + "ĠPiÅĤsudskiego": 19221, + "rody": 19222, + "Ġnarodów": 19223, + "ĠTwojej": 19224, + "Ġbezpiecze": 19225, + "Rodzice": 19226, + "Ġpaliwo": 19227, + "Ġzapachu": 19228, + "Ġprzyrodni": 19229, + "Ġsprawcy": 19230, + "towaÅĤo": 19231, + "Ġnaprawde": 19232, + "Ġprzetwarza": 19233, + "ĠrozumiejÄħ": 19234, + "Ġwschodu": 19235, + "owem": 19236, + "ĠcieszyÅĤ": 19237, + "Ġznanego": 19238, + "Ġkalku": 19239, + "ĠGale": 19240, + "ĠkapÅĤa": 19241, + "lonÄħ": 19242, + "Krót": 19243, + "Ġlepszej": 19244, + "Ġstandardy": 19245, + "niebie": 19246, + "orne": 19247, + "ĠWszech": 19248, + "nickiego": 19249, + "chali": 19250, + "Ġskoru": 19251, + "Ġżyjemy": 19252, + "Ġsprzymie": 19253, + "ĠuderzyÅĤa": 19254, + "Ġrozkazu": 19255, + "ĠmiÄĻdzynarodowe": 19256, + "Ġsumy": 19257, + "Ġzdolny": 19258, + "Ġsejmowej": 19259, + "piona": 19260, + "Ġpocisk": 19261, + "Dwu": 19262, + "Ġdewelo": 19263, + "ĠPoz": 19264, + "Ġliczb": 19265, + "niÄħdze": 19266, + "ĠunikaÄĩ": 19267, + "mona": 19268, + "ĠzapÅĤo": 19269, + "ĠdoÅĤo": 19270, + "BO": 19271, + "ĠwspieraÄĩ": 19272, + "Ġwezwanie": 19273, + "ĠpodejÅĽcia": 19274, + "Ġprawym": 19275, + "ĠrozciÄħga": 19276, + "tional": 19277, + "ĠNowoczes": 19278, + "Ġgronie": 19279, + "ĠprzysÅĤuguje": 19280, + "Ġmusz": 19281, + "byÅĤ": 19282, + "polskie": 19283, + "ĠJulia": 19284, + "ĠCat": 19285, + "Ġinternetowych": 19286, + "ĠJEST": 19287, + "Ġtagu": 19288, + "brzmie": 19289, + "Ġkosti": 19290, + "Ġprzestanie": 19291, + "ĠwyciÄĻ": 19292, + "Ġund": 19293, + "byl": 19294, + "ĠdotknÄħÄĩ": 19295, + "Ġzwane": 19296, + "Ġdomku": 19297, + "Ġ1977": 19298, + "ĠzmarszczyÅĤ": 19299, + "ĠuciÄħż": 19300, + "ĠodsunÄħÅĤ": 19301, + "Ġpojedyncze": 19302, + "ĠDlatego": 19303, + "ontan": 19304, + "ĠskutecznoÅĽÄĩ": 19305, + "ĠpoÅĽci": 19306, + "ÅĤowe": 19307, + "TU": 19308, + "Ġzio": 19309, + "Ġspór": 19310, + "Ġsfinans": 19311, + "ĠpiÄĻtra": 19312, + "Ġgatunki": 19313, + "Zwykle": 19314, + "rzonÄħ": 19315, + "ĠpowtórzyÄĩ": 19316, + "ĠodsÅĤa": 19317, + "ĠnajwiÄĻkszej": 19318, + "Ġludzki": 19319, + "ĠSÅĤawo": 19320, + "zienie": 19321, + "Ġcykl": 19322, + "Ġkola": 19323, + "ĠSad": 19324, + "Ġkonsoli": 19325, + "Ġgruby": 19326, + "Ġzabytk": 19327, + "Ġholu": 19328, + "ĠLubel": 19329, + "Ġnerwy": 19330, + "Ġkorek": 19331, + "Ġmakija": 19332, + "Ġtruci": 19333, + "PozostaÅĤe": 19334, + "ĠczÅĤonkowskich": 19335, + "rzyn": 19336, + "onki": 19337, + "bak": 19338, + "Ġzapi": 19339, + "Ġdodatkowy": 19340, + "Ġtablicy": 19341, + "ĠRed": 19342, + "Ġpaczki": 19343, + "ĠCzemu": 19344, + "ĠWÅĤodzi": 19345, + "ĠodbyÅĤy": 19346, + "ĠspotkaÅĤa": 19347, + "Klik": 19348, + "ĠÅĽlinÄĻ": 19349, + "Ġzabrali": 19350, + "Ġchuste": 19351, + "ĠznaleźliÅĽmy": 19352, + "ĠprzejÄħÄĩ": 19353, + "ĠwolaÅĤ": 19354, + "ĠwewnÄĻtrznego": 19355, + "ĠodwoÅĤania": 19356, + "ĠzastanawiaÅĤa": 19357, + "Ġnowymi": 19358, + "ĠsprawiÅĤo": 19359, + "Polski": 19360, + "ĠNiestety": 19361, + "Ġczekola": 19362, + "ĠprÄĻdko": 19363, + "Ġangaż": 19364, + "ĠciÄĻżkÄħ": 19365, + "ĠKrólestwa": 19366, + "Twój": 19367, + "Ġmagazynu": 19368, + "ĠzostawiajÄħc": 19369, + "ĠksiÄĻgi": 19370, + "ĠTem": 19371, + "ĠDZ": 19372, + "zolu": 19373, + "Ġprzys": 19374, + "Mistrz": 19375, + "ĠporzÄħdnie": 19376, + "ĠbroniÅĤ": 19377, + "ĠciepÅĤe": 19378, + "Macie": 19379, + "Ġbezbron": 19380, + "kowanego": 19381, + "Ġzainwest": 19382, + "Ġzawiadomi": 19383, + "Ġpartnerów": 19384, + "Ġprzeprowadz": 19385, + "Ġmaszyna": 19386, + "Ġsekreta": 19387, + "Hu": 19388, + "ĠKil": 19389, + "ĠzmarÅĤego": 19390, + "wiaÅĤem": 19391, + "ĠkiwnÄħÅĤ": 19392, + "ĠKielcach": 19393, + "ÅĦskiemu": 19394, + "ĠgÅĤupio": 19395, + "ĠKlub": 19396, + "Ġkonkretnej": 19397, + "ĠsiÄĻgnÄħÄĩ": 19398, + "Ġmile": 19399, + "Ġpodla": 19400, + "ĠdziaÅĤu": 19401, + "Ġnaturalnego": 19402, + "cago": 19403, + "Moc": 19404, + "MÅĤody": 19405, + "syÅĤa": 19406, + "ĠAkadem": 19407, + "ĠSmith": 19408, + "Sejm": 19409, + "ĠdzieliÄĩ": 19410, + "ĠAbra": 19411, + "Ġprzesad": 19412, + "Zy": 19413, + "Ġszerzej": 19414, + "Ġterapeu": 19415, + "Ġ1967": 19416, + "Ġefektem": 19417, + "Mag": 19418, + "Ġprogramem": 19419, + "Ġtotalnie": 19420, + "Ġnieprawdzi": 19421, + "ĠwÄħtro": 19422, + "Ġzdez": 19423, + "ĠdawaÅĤo": 19424, + "ĠpoprawiÅĤ": 19425, + "Ġnormalnego": 19426, + "ĠIrlandii": 19427, + "Ġdziennikarze": 19428, + "Ġmieszkam": 19429, + "wiÄħzaÅĤ": 19430, + "ĠpodnoszÄħc": 19431, + "ĠpaÅĦstwach": 19432, + "ĠDÄĻ": 19433, + "Ġtelefonów": 19434, + "ĠÅĤadna": 19435, + "Ġdrzewami": 19436, + "Ġzdrowe": 19437, + "Ġmistrzem": 19438, + "Ġwojskowy": 19439, + "Ġ1950": 19440, + "Aktu": 19441, + "wnej": 19442, + "Ġgrawi": 19443, + "Ġkontrowers": 19444, + "ĠnoszÄħ": 19445, + "ĠszczepieÅĦ": 19446, + "ĠchÅĤopów": 19447, + "Ġzdefini": 19448, + "Ġrobotni": 19449, + "gini": 19450, + "ĠSau": 19451, + "Ġpustyni": 19452, + "Ġkok": 19453, + "cit": 19454, + "ror": 19455, + "Hen": 19456, + "ĠsÅĤyszaÅĤam": 19457, + "Ġbliski": 19458, + "ĠhistoriÄħ": 19459, + "ĠdziaÅĤalnoÅĽciÄħ": 19460, + "Ġzabrania": 19461, + "lyn": 19462, + "Ġurodzin": 19463, + "ĠsÅĤuchawki": 19464, + "ĠdziaÅĤaniu": 19465, + "Ġstoczni": 19466, + "ĠLek": 19467, + "ĠRó": 19468, + "nno": 19469, + "ĠdecydowaÄĩ": 19470, + "Ġtrwo": 19471, + "ÅĽników": 19472, + "Ġkorpora": 19473, + "Ġkradzieży": 19474, + "Ġkapitanie": 19475, + "rzyÅĽci": 19476, + "ĠprzykÅĤadów": 19477, + "Ġwytrze": 19478, + "ĠMaciere": 19479, + "Ġprywatnego": 19480, + "ĠRzeszowie": 19481, + "ĠniesÅĤych": 19482, + "Ġwydzie": 19483, + "ckimi": 19484, + "Ġ}": 19485, + ".....": 19486, + "Ġplanem": 19487, + "Ġ74": 19488, + "Ġobserwat": 19489, + "Ġciemnych": 19490, + "ĠmÅĤodszy": 19491, + "Ġprzemoc": 19492, + "Ġmetr": 19493, + "Ġtypowy": 19494, + "ĠobjÄĻte": 19495, + "Ġgazet": 19496, + "ĠniespeÅĤna": 19497, + "ĠzajÄĻli": 19498, + "ziom": 19499, + "Ġdostoj": 19500, + "ĠmÅĤodÄħ": 19501, + "ĠbyÅĤbym": 19502, + "Ġegzo": 19503, + "ĠCes": 19504, + "Ġwrogiem": 19505, + "ĠSystem": 19506, + "alizacja": 19507, + "ĠwspomniaÅĤem": 19508, + "Ġpoważna": 19509, + "Ġoferuje": 19510, + "Ġsprost": 19511, + "ĠBill": 19512, + "ójrz": 19513, + "Ġregulacje": 19514, + "Ġsugeruje": 19515, + "ĠmyÅĽlami": 19516, + "Roze": 19517, + "szysz": 19518, + "Powinni": 19519, + "Firma": 19520, + "ĠoÅĽwiadczyÅĤa": 19521, + "Åļmie": 19522, + "Ġlogo": 19523, + "Ġpowodzeniem": 19524, + "ĠskrzydeÅĤ": 19525, + "ĠnajwiÄĻksza": 19526, + "ĠwzglÄĻdzie": 19527, + "Ġcmentarz": 19528, + "ĠpoprosiÅĤa": 19529, + "Ġnaczynia": 19530, + "Ġagresji": 19531, + "ĠzaciÄħg": 19532, + "Ġbezrobotnych": 19533, + "Ġsamopo": 19534, + "ĠZim": 19535, + "Ġlasy": 19536, + "ĠPatry": 19537, + "Ġfen": 19538, + "Ġdoliny": 19539, + "Ġetat": 19540, + "Ġalgory": 19541, + "Ġtwórców": 19542, + "ĠwdziÄĻczny": 19543, + "Ġowym": 19544, + "Ġopony": 19545, + "Ġmartw": 19546, + "Ġpomal": 19547, + "ĠRA": 19548, + "Ġnumery": 19549, + "Ġskierowany": 19550, + "ĠpolegaÄĩ": 19551, + "ĠumiejÄĻtnoÅĽÄĩ": 19552, + "towaÅĤy": 19553, + "wieÅĦ": 19554, + "Ġżyczenia": 19555, + "Ġpierdol": 19556, + "Ġprzewyż": 19557, + "Ġmartwy": 19558, + "reny": 19559, + "ĠXXI": 19560, + "ĠMeksyku": 19561, + "ĠInfrastruktury": 19562, + "ĠinformacjÄħ": 19563, + "ĠAsh": 19564, + "ĠznajdujÄħcych": 19565, + "ĠporównaÄĩ": 19566, + "izm": 19567, + "niamy": 19568, + "ĠJanusza": 19569, + "ĠPE": 19570, + "żyna": 19571, + "ĠpowtarzaÄĩ": 19572, + "Ġwarsztat": 19573, + "Ġstresu": 19574, + "Rozej": 19575, + "Cztery": 19576, + "Ġhistoryczne": 19577, + "ĠuÅĽ": 19578, + "ĠwywoÅĤaÄĩ": 19579, + "Ġmorskich": 19580, + "hite": 19581, + "ĠdowiedziaÅĤa": 19582, + "ĠdadzÄħ": 19583, + "Ġdwuna": 19584, + "Ġmieliby": 19585, + "ĠpozostawiajÄħc": 19586, + "ĠprzyÅĽpie": 19587, + "ĠprzyjrzaÅĤ": 19588, + "ÅĦskimi": 19589, + "âĹıâĹı": 19590, + "ĠdopeÅĤ": 19591, + "Ġenergia": 19592, + "ĠLegislacyjne": 19593, + "Ġwydaniu": 19594, + "Ġmulti": 19595, + "ĠspeÅĤniÄĩ": 19596, + "ĠspoÅĤeczno": 19597, + "Ġprzeznaczona": 19598, + "wii": 19599, + "Piotr": 19600, + "Ġużywania": 19601, + "ĠGrupy": 19602, + "Ġokrucie": 19603, + "Ġkano": 19604, + "Ġpierwsi": 19605, + "Ġsmy": 19606, + "Ġpracodawców": 19607, + "Ġwyborczych": 19608, + "Ġryzykow": 19609, + "Ġignoran": 19610, + "Ġbaru": 19611, + "Ġprzekonuje": 19612, + "ĠodkryÄĩ": 19613, + "Ġrebe": 19614, + "Ġmieczem": 19615, + "kaÅĤo": 19616, + "Ġprzyd": 19617, + "ĠniebezpieczeÅĦstwa": 19618, + "ĠciÄħgnÄĻÅĤa": 19619, + "oc": 19620, + "niosÄħ": 19621, + "ĠuwagÄħ": 19622, + "Ġiu": 19623, + "Ġnume": 19624, + "Ġrejestr": 19625, + "Ġmojemu": 19626, + "Ġpiekar": 19627, + "ĠokreÅĽlonym": 19628, + "ĠgÅĤód": 19629, + "Ġzrównowa": 19630, + "Ġtchu": 19631, + "Ġpól": 19632, + "Ġoszal": 19633, + "Ġklasztoru": 19634, + "Ġprzepad": 19635, + "Prace": 19636, + "ĠpowoÅĤa": 19637, + "Ġliczeb": 19638, + "Ġsukcesem": 19639, + "ĠSÅĤuchaj": 19640, + "ĠKuki": 19641, + "Ġdocze": 19642, + "Ġkobietom": 19643, + "kowcy": 19644, + "Ġpilota": 19645, + "ĠurzÄĻdnik": 19646, + "ĠpowÅĤo": 19647, + "Ġbije": 19648, + "Mniej": 19649, + "PowiedziaÅĤa": 19650, + "Ġpozwolenia": 19651, + "Ġnazwisk": 19652, + "Ġaro": 19653, + "ĠTal": 19654, + "ĠwyÅĽcigu": 19655, + "Ġpiersiach": 19656, + "ĠnogÄħ": 19657, + "Ġczole": 19658, + "Ġbrali": 19659, + "Ġzai": 19660, + "Dotyczy": 19661, + "Ġidea": 19662, + "Ġkawiarni": 19663, + "Ġogromnie": 19664, + "Ġzdrowiu": 19665, + "ĠobudziÅĤ": 19666, + "ĠwydostaÄĩ": 19667, + "Ġprzekonana": 19668, + "ĠIgna": 19669, + "ĠkÅĤamstwa": 19670, + "Ġgorszy": 19671, + "Ġwszakże": 19672, + "Ġwtym": 19673, + "Ġportfe": 19674, + "ĠzadebiutowaÅĤ": 19675, + "ĠpiÄĻÄĩdziesiÄĻciu": 19676, + "Ġocal": 19677, + "ĠIPN": 19678, + "Ġrozrzu": 19679, + "Ġ1964": 19680, + "Ġtreningu": 19681, + "ĠspiÄĻ": 19682, + "Ġdeklaracji": 19683, + "ĠJadwi": 19684, + "urch": 19685, + "ĠMickie": 19686, + "Ġrzadziej": 19687, + "ĠWÅĤadysÅĤawa": 19688, + "ĠdostÄĻpny": 19689, + "ĠParku": 19690, + "Ġrzymskokatoli": 19691, + "ĠpamiÄĻtasz": 19692, + "nieli": 19693, + "Ġlogiki": 19694, + "ĠzastosowaÄĩ": 19695, + "2020": 19696, + "Ġmiejscowych": 19697, + "Ġpaznok": 19698, + "Ġtrybun": 19699, + "Ġkrzyczy": 19700, + "Ġwielce": 19701, + "Ġwymiana": 19702, + "Ġwidoczny": 19703, + "ĠmógÅĤbyÅĽ": 19704, + "ĠprawdopodobieÅĦstwo": 19705, + "Ġekipy": 19706, + "zam": 19707, + "Ġzyska": 19708, + "nda": 19709, + "ĠodpowiedziÄħ": 19710, + "Ġmożliwa": 19711, + "STA": 19712, + "Ġmeble": 19713, + "wilej": 19714, + "ĠtraciÄĩ": 19715, + "Ġdetektyw": 19716, + "ĠmiÅĤe": 19717, + "Ġubiera": 19718, + "Ġzaskoczona": 19719, + "ĠobronÄĻ": 19720, + "Ġofert": 19721, + "lali": 19722, + "Ġfel": 19723, + "Ġwyborami": 19724, + "arne": 19725, + "ĠmruknÄĻÅĤa": 19726, + "Sch": 19727, + "Ġpodejmowane": 19728, + "ĠzbieraÄĩ": 19729, + "Ġpodwyżki": 19730, + "ĠRów": 19731, + "ĠmówiÅĤo": 19732, + "ĠdbaÄĩ": 19733, + "Ġotoczenie": 19734, + "ĠKwa": 19735, + "ĠchcieÄĩ": 19736, + "Ġhitlerow": 19737, + "pierdo": 19738, + "pÅĤo": 19739, + "Ġlewicy": 19740, + "Ġxd": 19741, + "Ġklimatu": 19742, + "Ġobrze": 19743, + "Ġmachi": 19744, + "Ġznajomi": 19745, + "CJ": 19746, + "ig": 19747, + "ĠNorwegii": 19748, + "Ġrespek": 19749, + "ĠOlsztynie": 19750, + "caÅĤem": 19751, + "Ġbomby": 19752, + "dena": 19753, + "Kol": 19754, + "ĠmieszkaÅĤa": 19755, + "ĠOstat": 19756, + "Ġ77": 19757, + "Ġdrewno": 19758, + "Ġotworzy": 19759, + "Ġobejm": 19760, + "Ġwymamro": 19761, + "Gre": 19762, + "ĠzwierzÄĻcia": 19763, + "Ġkatolicy": 19764, + "ĠBara": 19765, + "Ġzachowa": 19766, + "Ġtezy": 19767, + "Ġstanem": 19768, + "jaÅĽ": 19769, + "ĠwybraÅĤa": 19770, + "ĠdoczekaÄĩ": 19771, + "ĠzagraÅĤ": 19772, + "niarzy": 19773, + "ĠnieskoÅĦczon": 19774, + "Ġlibera": 19775, + "Ġponur": 19776, + "Ġgrzecznie": 19777, + "Ġdramat": 19778, + "PodniósÅĤ": 19779, + "Ġbieda": 19780, + "Ġotwartym": 19781, + "czoÅĤ": 19782, + "ĠwieÅĽÄĩ": 19783, + "ĠpoznaÅĤem": 19784, + "ĠzatytuÅĤ": 19785, + "ĠAla": 19786, + "Ġprotestów": 19787, + "ĠstawiaÄĩ": 19788, + "ĠKrajowego": 19789, + "ĠLen": 19790, + "Ġdochód": 19791, + "ĠpopatrzyÅĤa": 19792, + "BÄħdź": 19793, + "2015": 19794, + "Ġmotory": 19795, + "Ġdywizji": 19796, + "Ġwojsku": 19797, + "ĠwciÄħga": 19798, + "Ġrozwie": 19799, + "Ġsznu": 19800, + "Ġfajny": 19801, + "ĠukazaÅĤa": 19802, + "Ġodziedzi": 19803, + "PiÄĻÄĩ": 19804, + "ĠLitera": 19805, + "Ġróżnie": 19806, + "ĠpróbowaÅĤem": 19807, + "Ġczystej": 19808, + "ĠsprawdziÅĤ": 19809, + "Ġwracam": 19810, + "ĠnakazaÅĤ": 19811, + "ĠnieszczÄĻÅĽcie": 19812, + "Ġregionalnych": 19813, + "kum": 19814, + "ĠDen": 19815, + "Towarzy": 19816, + "ĠCzeÅĽÄĩ": 19817, + "Ġatmosfera": 19818, + "Ude": 19819, + "zdrawiam": 19820, + "Äħce": 19821, + "PoÅĤo": 19822, + "ĠPis": 19823, + "batÄħ": 19824, + "ĠSpoÅĤecznych": 19825, + "gur": 19826, + "Ġwarta": 19827, + "ĠpeÅĤny": 19828, + "ĠKrzyż": 19829, + "ERMA": 19830, + "Mary": 19831, + "ĠdÅĤugiego": 19832, + "Ġprzywy": 19833, + "ĠpojawiÄħ": 19834, + "ĠulegÅĤ": 19835, + "Ġokropnie": 19836, + "Ġpoty": 19837, + "Ġnajpo": 19838, + "Ġpsychiat": 19839, + "ZwiÄħz": 19840, + "Szczerze": 19841, + "Ġnajbliższej": 19842, + "phy": 19843, + "ĠKomitet": 19844, + "rich": 19845, + "Ġwyszuki": 19846, + "Ġprzechy": 19847, + "ĠwalczÄħ": 19848, + "ĠwÅĤÄħczyÅĤ": 19849, + "czucie": 19850, + "SÅĤa": 19851, + "Ġszmat": 19852, + "Ġopodatkowania": 19853, + "Klub": 19854, + "Ġlubisz": 19855, + "Ġciu": 19856, + "ĠPutina": 19857, + "ĠskÅĤadania": 19858, + "ĠoÅĽrodek": 19859, + "Ġzatrud": 19860, + "Ġpodejmowania": 19861, + "binet": 19862, + "Ġwspólnym": 19863, + "ĠludzkÄħ": 19864, + "Ġprzetarg": 19865, + "Ġekonomicznych": 19866, + "Ġkomisje": 19867, + "Ġogniska": 19868, + "ĠpublicznoÅĽci": 19869, + "ĠZga": 19870, + "ĠwykrzyknÄħÅĤ": 19871, + "dawno": 19872, + "Ġutwory": 19873, + "Ġbat": 19874, + "Ġtematów": 19875, + "Ġwinna": 19876, + "kcyjne": 19877, + "kont": 19878, + "Win": 19879, + "Odpowiedź": 19880, + "Ġkomendanta": 19881, + "podoba": 19882, + "ĠPiÄĻk": 19883, + "Ġkompanii": 19884, + "ĠstaraÄĩ": 19885, + "Ġpusta": 19886, + "eta": 19887, + "ĠkrÄħg": 19888, + "Praca": 19889, + "ĠprzeciÄħg": 19890, + "Ġukryte": 19891, + "Umie": 19892, + "Ġkarta": 19893, + "precyz": 19894, + "Ġrekompens": 19895, + "Ġmiecza": 19896, + "orry": 19897, + "Ġspre": 19898, + "Rozmowa": 19899, + "Pad": 19900, + "Ġbut": 19901, + "ĠPZPR": 19902, + "Ġwykazy": 19903, + "PowiedziaÅĤem": 19904, + "Ġprzychodów": 19905, + "ĠSiÅĤ": 19906, + "ĠNapole": 19907, + "ĠpÅĤytÄĻ": 19908, + "Ważne": 19909, + "jew": 19910, + "ĠoglÄħdaÅĤ": 19911, + "Ġuprawi": 19912, + "ÅģO": 19913, + "ĠprzyciÄħg": 19914, + "stin": 19915, + "ĠCli": 19916, + "Ġdotyka": 19917, + "ĠzajÄĻÅĤo": 19918, + "ĠurzÄĻdzie": 19919, + "ĠpodstÄĻp": 19920, + "Ġcentymetrów": 19921, + "wionÄħ": 19922, + "ĠdziaÅĤaniem": 19923, + "Ġrestrukturyzacji": 19924, + "siÅĤy": 19925, + "Ġwymiarze": 19926, + "Ġkark": 19927, + "ĠkorzystajÄħc": 19928, + "Ġpodniesienie": 19929, + "gÅĤów": 19930, + "Ġ1937": 19931, + "Ġprzeszli": 19932, + "Ġadministracyjnie": 19933, + "Ġtyto": 19934, + "ĠlÄĻku": 19935, + "Ġzwari": 19936, + "ĠofiarÄĻ": 19937, + "Ġgol": 19938, + "Ilu": 19939, + "Ġfilmach": 19940, + "ĠTeatru": 19941, + "Ġfestiwal": 19942, + "trwaÅĤ": 19943, + "ĠGrand": 19944, + "ĠpartiÄĻ": 19945, + "Ġprywatnym": 19946, + "ĠÅĽlubu": 19947, + "miÄĩ": 19948, + "Ġolimpijskich": 19949, + "MusiaÅĤa": 19950, + "Ġobcym": 19951, + "KE": 19952, + "stok": 19953, + "gate": 19954, + "mot": 19955, + "Ġinwestycyjnych": 19956, + "Ġwierzcho": 19957, + "ĠzobaczyÅĤam": 19958, + "ĠniedostÄĻp": 19959, + "PU": 19960, + "ĠKrym": 19961, + "Ġstraszli": 19962, + "Ġpomor": 19963, + "ĠczÅĤonkami": 19964, + "ĠmiÄĻdzyczasie": 19965, + "Ġ73": 19966, + "Grupa": 19967, + "akami": 19968, + "mij": 19969, + "urt": 19970, + "Ġinwestorów": 19971, + "ĠstojÄħc": 19972, + "2016": 19973, + "ĠKing": 19974, + "Ġsymu": 19975, + "Ġpolemi": 19976, + "ĠzmieniÅĤy": 19977, + "Ġ1966": 19978, + "ĠpomyÅĽlaÅĤam": 19979, + "Ġrejestracji": 19980, + "ĠSztuki": 19981, + ")?": 19982, + "Ġhrabstwie": 19983, + "ĠmniejszÄħ": 19984, + "din": 19985, + "',": 19986, + "Ġuszkodzenia": 19987, + "ĠjaÅĤ": 19988, + "ĠradoÅĽnie": 19989, + "ĠsprzecznoÅĽci": 19990, + "ĠtroszkÄĻ": 19991, + "ĠumyÅĽle": 19992, + "PrzypomnÄĻ": 19993, + "Ġrozebra": 19994, + "ĠdoÅĤÄħczyÅĤ": 19995, + "pionych": 19996, + "ĠustaleÅĦ": 19997, + "Ġpirami": 19998, + "Ġniedowierzaniem": 19999, + "Ġreprezentuje": 20000, + "Ġalfa": 20001, + "ĠÅĤawce": 20002, + "bre": 20003, + "ĠmarzeÅĦ": 20004, + "Ġminus": 20005, + "ĠPy": 20006, + "Ġoparta": 20007, + "Ġniezgod": 20008, + "Ġpomieszczenie": 20009, + "Ġniezli": 20010, + "ĠpowoÅĤanie": 20011, + "pha": 20012, + "Ġzainteresowaniem": 20013, + "ĠpodlegajÄħ": 20014, + "ĠuÅĽmiechajÄħc": 20015, + "ĠbezpoÅĽredniego": 20016, + "ĠposzukaÄĩ": 20017, + "Ġmówiono": 20018, + "Ġnumerem": 20019, + "Ġalbowiem": 20020, + "ĠAlbo": 20021, + "lista": 20022, + "sione": 20023, + "Ġinteligen": 20024, + "Ġnumeru": 20025, + "ĠzmÄĻczona": 20026, + "ĠCer": 20027, + "ĠciemnoÅĽciach": 20028, + "Ġurodzi": 20029, + "stÄħpienie": 20030, + "ĠokreÅĽlonego": 20031, + "Ġodpowiadam": 20032, + "Ġnegocj": 20033, + "siadÅĤem": 20034, + "Ġwalory": 20035, + "ĠprzetrwaÄĩ": 20036, + "Ġnaprawy": 20037, + "ĠRzymi": 20038, + "Potrafi": 20039, + "Ġrosy": 20040, + "Ġwyraźne": 20041, + "Ġuczestnicy": 20042, + "Ġautem": 20043, + "ĠgÅĤÄĻbokim": 20044, + "Ġniezawo": 20045, + "Ġkancle": 20046, + "ĠzejÅĽÄĩ": 20047, + "ĠuwzglÄĻdnieniem": 20048, + "Ġmej": 20049, + "ĠKer": 20050, + "trzy": 20051, + "jer": 20052, + "Ġwyposażenie": 20053, + "Ġwiod": 20054, + "Stro": 20055, + "lonie": 20056, + "riÄĻ": 20057, + "Ġsemin": 20058, + "ĠstojÄħcych": 20059, + "Ġuzyskanie": 20060, + "ĠponoÄĩ": 20061, + "zka": 20062, + "Ġspisk": 20063, + "ĠosÄħ": 20064, + "ĠposiÅĤek": 20065, + "Ġrzeczniczka": 20066, + "ĠpoÅĤożone": 20067, + "Ġrefun": 20068, + "Ġigrzyskach": 20069, + "ĠdziaÅĤki": 20070, + "Ġumar": 20071, + "Ġsubwencji": 20072, + "ĠodeszÅĤa": 20073, + "Ġzagranicznej": 20074, + "Ġprzejmu": 20075, + "ĠmożliwoÅĽciÄħ": 20076, + "Ġdelikatne": 20077, + "ĠwyszeptaÅĤ": 20078, + "Ġlew": 20079, + "Ġpowiedziane": 20080, + "Ġprzyjacielu": 20081, + "Ġograniczone": 20082, + "ĠzaproponowaÄĩ": 20083, + "MyÅĽli": 20084, + "Ġustosunk": 20085, + "Ġtedy": 20086, + "gramów": 20087, + "Pas": 20088, + "lic": 20089, + "zujÄħcy": 20090, + "Ucie": 20091, + "Ġwróż": 20092, + "ĠsiÅĤami": 20093, + "Ġrodzicom": 20094, + "Ġupoko": 20095, + "ĠtożsamoÅĽÄĩ": 20096, + "ĠdziewiÄĻciu": 20097, + "Ġprych": 20098, + "arnych": 20099, + "Ġnieznajom": 20100, + "Ġprzedwoje": 20101, + "ÅĽwiÄĻt": 20102, + "ĠobecnÄħ": 20103, + "PoczuÅĤ": 20104, + "ĠPolaka": 20105, + "ges": 20106, + "Ġwalczyli": 20107, + "Ġdożywo": 20108, + "ĠDyrek": 20109, + "Zaczyn": 20110, + "Ġotwór": 20111, + "burgu": 20112, + "Ġzdziwiony": 20113, + "grody": 20114, + "Ġzata": 20115, + "Ġczarow": 20116, + "Ġlekcewa": 20117, + "rzÄħsa": 20118, + "Ġmez": 20119, + "Ġzatrzymania": 20120, + "Ġrobót": 20121, + "Ġinformacjami": 20122, + "ĠLeÅĽ": 20123, + "500": 20124, + "Ġdyskusje": 20125, + "idy": 20126, + "Ġbrzy": 20127, + "Ġznakomicie": 20128, + "Powy": 20129, + "Które": 20130, + "pisaÅĤ": 20131, + "Ġszare": 20132, + "Ġmag": 20133, + "ĠRen": 20134, + "wiÄħzanie": 20135, + "OdpowiadajÄħc": 20136, + "pus": 20137, + "ĠBlo": 20138, + "!?": 20139, + "ĠPiecho": 20140, + "Ġszlo": 20141, + "lement": 20142, + "Ġnarkoty": 20143, + "Ġpropagand": 20144, + "Ġzmianami": 20145, + "Ġrozmowach": 20146, + "Ġfrancuskiej": 20147, + "trzymy": 20148, + "Ġ1949": 20149, + "Ġrosyjskie": 20150, + "szna": 20151, + "wiali": 20152, + "Ġrusz": 20153, + "ĠJar": 20154, + "Równie": 20155, + "urów": 20156, + "Ġniepokoju": 20157, + "ĠWojciecha": 20158, + "Ġskale": 20159, + "ĠczystoÅĽci": 20160, + "Ġlasach": 20161, + "niczne": 20162, + "żyte": 20163, + "ĠzapewniajÄħ": 20164, + "ĠMarian": 20165, + "ĠwynoszÄħ": 20166, + "Ġcytry": 20167, + "ĠEdwar": 20168, + "Ġpleców": 20169, + "niana": 20170, + "ĠSPERMA": 20171, + "tn": 20172, + "bela": 20173, + "Ġistnieniu": 20174, + "Ġmedycznej": 20175, + "Cent": 20176, + "ken": 20177, + "WyglÄħdaÅĤo": 20178, + "Propon": 20179, + "Ġprzekazanie": 20180, + "Ġpoeta": 20181, + "ĠFranciszka": 20182, + "już": 20183, + "ychy": 20184, + "dziaÅĤach": 20185, + "amentu": 20186, + "ĠpotrzebowaÅĤa": 20187, + "ĠWen": 20188, + "Ġrodze": 20189, + "ĠPolitechni": 20190, + "Ġczyny": 20191, + "Ġpowyższego": 20192, + "cyna": 20193, + "ĠÅĽrednie": 20194, + "Ġdoli": 20195, + "ĠnieskoÅĦ": 20196, + "ista": 20197, + "ĠBuÅĤgar": 20198, + "Ġogon": 20199, + "Ġbudowlanych": 20200, + "ĠMarta": 20201, + "Ġkapu": 20202, + "ĠPodsekretarz": 20203, + "Ġsfery": 20204, + "ĠuÅĽwiadomiÅĤ": 20205, + "Fo": 20206, + "ĠmapÄĻ": 20207, + "ĠUbezpieczeÅĦ": 20208, + "torami": 20209, + "ug": 20210, + "Ġzrobic": 20211, + "ĠGÅĤównego": 20212, + "Ġspodoba": 20213, + "MÄĻżczyźni": 20214, + "2017": 20215, + "wiezd": 20216, + "wiaÅĤy": 20217, + "wnego": 20218, + "Ġmale": 20219, + "Ġzabrz": 20220, + "ĠwybieraÄĩ": 20221, + "Ġzaopini": 20222, + "pora": 20223, + "ĠSimon": 20224, + "Lud": 20225, + "ĠrzemieÅĽl": 20226, + "DALA": 20227, + "ĠwydziaÅĤ": 20228, + "Ġlokalizacji": 20229, + "ĠMark": 20230, + "Ġzera": 20231, + "Ġzwolnienie": 20232, + "Ġwstydu": 20233, + "Skrzy": 20234, + "Ġewolucji": 20235, + "Ġkategoriach": 20236, + "ĠprzyjmowaÄĩ": 20237, + "Ġbezrobocia": 20238, + "Ġoddziale": 20239, + "ĠskÅĤadniki": 20240, + "Ġtable": 20241, + "ĠzawartoÅĽci": 20242, + "Ġzobaczyli": 20243, + "Ġnareszcie": 20244, + "Ġholender": 20245, + "Ġuważali": 20246, + "mini": 20247, + "ĠUsta": 20248, + "Ġzaplanowano": 20249, + "Ġprzybyli": 20250, + "Ġstolika": 20251, + "ĠurzÄĻdy": 20252, + "ĠpowoÅĤany": 20253, + "ĠDonald": 20254, + "ĠRumunii": 20255, + "ĠAma": 20256, + "Ġpróbie": 20257, + "Ġira": 20258, + "fum": 20259, + "Ġprzerwa": 20260, + "âĢ¦âĢ¦": 20261, + "Ġmorderstwa": 20262, + "Ġkombine": 20263, + "Ġaresztu": 20264, + "Ġkomo": 20265, + "ĠNiepod": 20266, + "Ġpewni": 20267, + "Ġpersonal": 20268, + "Ġzaobserw": 20269, + "Ġużywany": 20270, + "Ġgeo": 20271, + "Ġużycie": 20272, + "Ġzabitych": 20273, + "Ġkolumny": 20274, + "gun": 20275, + "ĠbaweÅĤ": 20276, + "rzÄħdzenie": 20277, + "Ġurodziny": 20278, + "Ġwolontari": 20279, + "ĠodpoczÄħÄĩ": 20280, + "Ġpostawa": 20281, + "-).": 20282, + "kwa": 20283, + "MichaÅĤ": 20284, + "Uważa": 20285, + "zienia": 20286, + "ĠSama": 20287, + "Ġwyróżnia": 20288, + "ót": 20289, + "Ġniska": 20290, + "Ġsymbolem": 20291, + "artoÅĽci": 20292, + "Dopóki": 20293, + "Ġfaceci": 20294, + "kojnie": 20295, + "ĠsÅĤody": 20296, + "ĠWat": 20297, + "SKI": 20298, + "ĠÅĽciÄĻ": 20299, + "uel": 20300, + "ĠspróbowaÅĤ": 20301, + "Ġpozyski": 20302, + "ĠLudzie": 20303, + "ezon": 20304, + "Ġopróż": 20305, + "Ġwykorzystywane": 20306, + "Ġtypowe": 20307, + "ĠSojuszu": 20308, + "ĠniezwÅĤo": 20309, + "Ġsufit": 20310, + "lano": 20311, + "\\\\": 20312, + "ĠuczÄħ": 20313, + "odrÄĻb": 20314, + "bione": 20315, + "Ġkrólestwa": 20316, + "Ġegzekucji": 20317, + "Ġnajbliższe": 20318, + "Ġwbija": 20319, + "Ġzrób": 20320, + "ĠodbywaÄĩ": 20321, + "ĠNy": 20322, + "Ġtowaru": 20323, + "Ġprzeprowadzone": 20324, + "Ġkomunikat": 20325, + "Ġdofinansowania": 20326, + "tul": 20327, + "jacych": 20328, + "pedia": 20329, + "Ġdostarcza": 20330, + "Ġdzban": 20331, + "Ġszlachec": 20332, + "Ġnaruszenie": 20333, + "ĠdziewczÄħt": 20334, + "zory": 20335, + "Ġprzystanku": 20336, + "Ġbarze": 20337, + "Ġidziemy": 20338, + "Gor": 20339, + "Ġokupacji": 20340, + "Wzru": 20341, + "ĠwÅĤÄħczyÄĩ": 20342, + "ĠwspóÅĤczesnej": 20343, + "Ġpozwól": 20344, + "Wielki": 20345, + "Ġ71": 20346, + "è": 20347, + "Ġrozmaitych": 20348, + "Ġsubie": 20349, + "Każde": 20350, + "ĠżywnoÅĽÄĩ": 20351, + "Ġober": 20352, + "ĠdziaÅĤaczy": 20353, + "Ġklienci": 20354, + "Ġ76": 20355, + "ĠpóÅĤki": 20356, + "ÅĤany": 20357, + "Ġwywar": 20358, + "Ġbombar": 20359, + "Ġdawne": 20360, + "Komu": 20361, + "ĠHor": 20362, + "Ġnajtrud": 20363, + "Ġjach": 20364, + "ĠbÄħ": 20365, + "ĠotwartÄħ": 20366, + "Ġudzielania": 20367, + "ĠspytaÄĩ": 20368, + "ĠujÄħÅĤ": 20369, + "Ġwlo": 20370, + "SzczÄĻ": 20371, + "ĠobojÄĻtnie": 20372, + "Ġprawna": 20373, + "Ġbeztro": 20374, + "Dziecko": 20375, + "Ġwierze": 20376, + "Moze": 20377, + "Ġnajbli": 20378, + "ĠzrobiÅĤeÅĽ": 20379, + "Ġspotkaniach": 20380, + "ÅĽlony": 20381, + "Ġzamówienie": 20382, + "PodszedÅĤ": 20383, + "AU": 20384, + "ĠFilm": 20385, + "Ġglos": 20386, + "ĠMes": 20387, + "rel": 20388, + "Ġ98": 20389, + "Nazy": 20390, + "ĠnależnoÅĽci": 20391, + "Ġrodzinnym": 20392, + "ĠprzyjechaÄĩ": 20393, + "ĠDok": 20394, + "skoczyÅĤa": 20395, + ".;": 20396, + "rence": 20397, + "ĠciÄĻżarem": 20398, + "Ġprzysta": 20399, + "Ġzdej": 20400, + "ĠpostawÄĻ": 20401, + "deru": 20402, + "ĠhaÅĤasu": 20403, + "ĠobrzÄĻ": 20404, + "Przyja": 20405, + "Ġpospoli": 20406, + "Ġwsu": 20407, + "Ġnotari": 20408, + "MyÅĽlisz": 20409, + "Ġspadnie": 20410, + "Ġopas": 20411, + "Ġupadek": 20412, + "Ġzwiad": 20413, + "Wcale": 20414, + "Ġprocedura": 20415, + "Ġzan": 20416, + "Ġpapierosów": 20417, + "Ġzemsty": 20418, + "MieliÅĽmy": 20419, + "Ġzebranych": 20420, + "ĠabyÅĽ": 20421, + "ĠkazaÅĤa": 20422, + "Ġbiegnie": 20423, + "ĠzaprosiÅĤ": 20424, + "ĠZoba": 20425, + "Ġfre": 20426, + "żymy": 20427, + "Ġmonar": 20428, + "ĠdotyczyÄĩ": 20429, + "Ġdrapież": 20430, + "Ġwierzysz": 20431, + "ĠznajdowaÄĩ": 20432, + "ĠCharles": 20433, + "ĠdotyczyÅĤo": 20434, + "MówiÄħc": 20435, + "Miesz": 20436, + "Ġ1965": 20437, + "Ġcoro": 20438, + "ĠoÅĽwie": 20439, + "Ġpalca": 20440, + "robiÅĤ": 20441, + "Ġdydak": 20442, + "ĠprzykÅĤadu": 20443, + "ĠwÅĤaÅĽciwÄħ": 20444, + "ĠoceniaÄĩ": 20445, + "Ġdata": 20446, + "ĠwytrzymaÄĩ": 20447, + "ĠbezwÅĤad": 20448, + "Ġfizyki": 20449, + "Ġkwart": 20450, + "ĠstrukturÄĻ": 20451, + "ĠzeznaÅĦ": 20452, + "Ġmoge": 20453, + "ĠzaoszczÄĻ": 20454, + "Ġprasowej": 20455, + "ĠdzieciÅĦstwie": 20456, + "Ġpowierzchnia": 20457, + "Ġsierżant": 20458, + "Ġzmru": 20459, + "ÅĽciÅĤem": 20460, + "Ġsztab": 20461, + "ĠIsa": 20462, + "ĠkrzyczaÅĤ": 20463, + "Ġhamul": 20464, + "Ġskrzyżowaniu": 20465, + "ĠTobÄħ": 20466, + "ĠopiniÄħ": 20467, + "ÅĤane": 20468, + "Ġdobiega": 20469, + "lÄħÅĤ": 20470, + "ĠÅĤzami": 20471, + "Ġprecyzyjnie": 20472, + "ĠZbigniewa": 20473, + "olly": 20474, + "Ġkrzyki": 20475, + "ĠkanaÅĤu": 20476, + "Ġzarobki": 20477, + "ĠzarabiajÄħ": 20478, + "ĠprowadzÄħc": 20479, + "Ġformacji": 20480, + "ĠciÄĻżarówki": 20481, + "erine": 20482, + "Ġwywiadzie": 20483, + "Ġpasem": 20484, + "ĠwróciÅĤem": 20485, + "ĠMike": 20486, + "Ġpokarm": 20487, + "Ġpió": 20488, + "Ġautorzy": 20489, + "Ġporównanie": 20490, + "Mon": 20491, + "Ġaka": 20492, + "orun": 20493, + "stwami": 20494, + "Ġaresztowany": 20495, + "Wyobraź": 20496, + "Ġlogiczne": 20497, + "Ġpodtrzymy": 20498, + "Ġbarwach": 20499, + "Ġznanym": 20500, + "Ġpokrywa": 20501, + "Ġdemonstra": 20502, + "Ġhos": 20503, + "Ġklan": 20504, + "artoÅĽÄĩ": 20505, + "Try": 20506, + "ĠUn": 20507, + "ĠgrajÄħ": 20508, + "ĠpogadaÄĩ": 20509, + "====": 20510, + "aster": 20511, + "Ġideologi": 20512, + "dit": 20513, + "iÅĤy": 20514, + "polska": 20515, + "lady": 20516, + "ĠVo": 20517, + "wczeÅĽniej": 20518, + "ĠmiÄĻkkie": 20519, + "Ġskarpe": 20520, + "ĠprzypominaÅĤa": 20521, + "Ġucier": 20522, + "Ġpoliczkach": 20523, + "Ġwynu": 20524, + "ĠnÄĻdz": 20525, + "ĠpodÅĽwiad": 20526, + "rowych": 20527, + "ĠWsi": 20528, + "Pode": 20529, + "reczki": 20530, + "Ġpowtarzam": 20531, + "ĠMay": 20532, + "ĠsÄĻdziowie": 20533, + "ĠRaj": 20534, + "ĠHistory": 20535, + "rebr": 20536, + "Ġ1936": 20537, + "stanów": 20538, + "hal": 20539, + "ĠatmosferÄĻ": 20540, + "Ġfortepi": 20541, + "Ġkelner": 20542, + "Ġvan": 20543, + "Ġetni": 20544, + "liÅĦskiego": 20545, + "Ġrezolu": 20546, + "Ġranem": 20547, + "bogat": 20548, + "ĠVale": 20549, + "ZÅĤa": 20550, + "Ġbrzucha": 20551, + "Ġtegoż": 20552, + "Ġotwartymi": 20553, + "ĠgÄħ": 20554, + "ĠposÅĤusze": 20555, + "Ġzaprzyja": 20556, + "ĠES": 20557, + "ĠBec": 20558, + "press": 20559, + "PIERDALA": 20560, + "ĠzbadaÄĩ": 20561, + "Ġtabeli": 20562, + "Ġpuls": 20563, + "ĠjeżdżÄħ": 20564, + "ĠwynikajÄħ": 20565, + "KM": 20566, + "ĠWÄħ": 20567, + "Ġpare": 20568, + "ĠrozsÄħdku": 20569, + "ĠpotwierdziÄĩ": 20570, + "Ġniepokojem": 20571, + "Ġbajki": 20572, + "Ġzapytanie": 20573, + "czyki": 20574, + "Pyta": 20575, + "szyn": 20576, + "Ġzgodzi": 20577, + "paÅĤem": 20578, + "ĠwezwaÅĤ": 20579, + "Ġprzedmiotowej": 20580, + "gÅĤÄĻbia": 20581, + "bieniu": 20582, + "ĠsprawiedliwoÅĽÄĩ": 20583, + "UN": 20584, + "ĠfinansowÄħ": 20585, + "Ġeksploatacji": 20586, + "nent": 20587, + "ĠwycofaÅĤ": 20588, + "Ġkrajowego": 20589, + "Ġstrażnicy": 20590, + "Ġdworca": 20591, + "Ġstwierdzam": 20592, + "ĠzachowywaÅĤ": 20593, + "Ġszczepionki": 20594, + "Ġmd": 20595, + "Ġoddal": 20596, + "ĠDal": 20597, + "Ġkomendant": 20598, + "Zrozu": 20599, + "ĠChodzi": 20600, + "ĠpoÅĤam": 20601, + "Ġfizycznego": 20602, + "ĠodparÅĤem": 20603, + "ĠrzekÄĻ": 20604, + "ĠchorobÄħ": 20605, + "Ġpapierów": 20606, + "Ġdezy": 20607, + "sma": 20608, + "Dowie": 20609, + "który": 20610, + "Ġtag": 20611, + "Zmar": 20612, + "Strze": 20613, + "Ġnaturze": 20614, + "Ġinspektor": 20615, + "ĠwÅĽciekÅĤy": 20616, + "Ġmieszkan": 20617, + "Ġtron": 20618, + "Ġszczeci": 20619, + "ĠrównoÅĽci": 20620, + "Ġprzypadkowo": 20621, + "ĠrozwiÄħ": 20622, + "Ġhetero": 20623, + "Ġprzyjemne": 20624, + "Ġwaszym": 20625, + "Ben": 20626, + "ĠprzyjaźÅĦ": 20627, + "EC": 20628, + "Gi": 20629, + "pnÄĻÅĤa": 20630, + "ĠistniaÅĤy": 20631, + "ĠWasza": 20632, + "ĠRena": 20633, + "Ġzielony": 20634, + "Ġkoleżanki": 20635, + "kowaÅĤy": 20636, + "ĠspowodowaÅĤ": 20637, + "Ġsilnym": 20638, + "Ġnaukowej": 20639, + "https": 20640, + "Rol": 20641, + "ĠUważ": 20642, + "fonii": 20643, + "larzy": 20644, + "ĠrozÅĤÄħ": 20645, + "kury": 20646, + "Ġbit": 20647, + "Ġzwierzch": 20648, + "ĠgÅĤówna": 20649, + "Sami": 20650, + "ĠWydziale": 20651, + "ĠiloÅĽciÄħ": 20652, + "ĠTrzy": 20653, + "Ġkorzystne": 20654, + "ĠPIS": 20655, + "ĠstawiÄĩ": 20656, + "demokra": 20657, + "ĠUkraiÅĦców": 20658, + "ĠdokÅĤadniej": 20659, + "ĠpomagajÄħ": 20660, + "ĠZast": 20661, + "ĠcieszÄħ": 20662, + "ĠjeÅĦców": 20663, + "ficjalnie": 20664, + "ĠXIV": 20665, + "laÅĤy": 20666, + "Ġulica": 20667, + "Ġ82": 20668, + "Ġ78": 20669, + "ĠÅĽpiewa": 20670, + "ĠGorz": 20671, + "ĠrzÄħdowych": 20672, + "ĠwyniosÅĤa": 20673, + "Ġkrety": 20674, + "Ġchwali": 20675, + "...,": 20676, + "Ġdiecezji": 20677, + "ĠusÅĤyszÄĻ": 20678, + "atym": 20679, + "pty": 20680, + "ĠzaczÄĻto": 20681, + "Ġniema": 20682, + "Ġznajomego": 20683, + "OG": 20684, + "Ġprzejazd": 20685, + "Ġpur": 20686, + "Ġmigra": 20687, + "Ġkule": 20688, + "Ġzago": 20689, + "fej": 20690, + "szczaÅĤy": 20691, + "Ġrozgrywek": 20692, + "Ġistotna": 20693, + "Ġudu": 20694, + "Ġopraw": 20695, + "Ġkreatyw": 20696, + "Ġaud": 20697, + "Ġdzielnic": 20698, + "Ġhumor": 20699, + "ĠstaraÅĦ": 20700, + "Ġrakiety": 20701, + "Ġzastra": 20702, + "ĠHolly": 20703, + "Ġzamru": 20704, + "Ġskak": 20705, + "ĠliczÄħ": 20706, + "Ġsetek": 20707, + "Ġwypali": 20708, + "ĠSki": 20709, + "Niewiele": 20710, + "Ġprzeraz": 20711, + "Ġludzka": 20712, + "Ġsukni": 20713, + "DziaÅĤ": 20714, + "Ġpicia": 20715, + "ĠsamotnoÅĽci": 20716, + "gy": 20717, + "ĠzamkniÄĻtych": 20718, + "odc": 20719, + "ĠmÄĻżczyźnie": 20720, + "Zamykam": 20721, + "Ġegip": 20722, + "ĠdoÅĽwiadczeniem": 20723, + "ĠnapisaÅĤeÅĽ": 20724, + "ĠjakimiÅĽ": 20725, + "ionie": 20726, + "Ġcierpliwie": 20727, + "Ġzimy": 20728, + "Ġwyposażenia": 20729, + "ĠzacisnÄħÅĤ": 20730, + "ĠÅĽmieje": 20731, + "ĠodbywaÅĤy": 20732, + "ĠLudowego": 20733, + "Ġbiletów": 20734, + "Ġskrajnie": 20735, + "ĠsÅĤoÅĦcem": 20736, + "ĠTrump": 20737, + "Ġdziejów": 20738, + "Ġny": 20739, + "Ġpoezji": 20740, + "Ġ1957": 20741, + "ĠstoÅĤem": 20742, + "Ġkonfe": 20743, + "Ġabon": 20744, + "Ġkochan": 20745, + "ĠGreen": 20746, + "ub": 20747, + "Ġartylerii": 20748, + "kowiec": 20749, + "ĠobserwujÄħc": 20750, + "Ġwzywa": 20751, + "dowany": 20752, + "Ġpotrzebujemy": 20753, + "ody": 20754, + "ĠNico": 20755, + "Ġróżnym": 20756, + "ĠKoro": 20757, + "Wspól": 20758, + "ĠBir": 20759, + "ĠogarnÄħÄĩ": 20760, + "ĠKodeks": 20761, + "ĠksztaÅĤtu": 20762, + "ĠoddziaÅĤywania": 20763, + "ĠLepiej": 20764, + "Ġstroju": 20765, + "Ġkomisarz": 20766, + "Ġzakupów": 20767, + "Ġdomowe": 20768, + "ffe": 20769, + "Ġagentów": 20770, + "ĠprzesunÄħÅĤ": 20771, + "Sena": 20772, + "fikuje": 20773, + "Ġteorie": 20774, + "Ġchora": 20775, + "ĠGÅĤos": 20776, + "Ġbólem": 20777, + "Ġudowa": 20778, + "Ġsreb": 20779, + "ĠutrzymywaÄĩ": 20780, + "dzeniami": 20781, + "ĠpÅĤonÄħ": 20782, + "Ġrewolwer": 20783, + "Ġwprowadzeniu": 20784, + "ĠwypowiedziaÅĤ": 20785, + "Ġpotencjalnych": 20786, + "Ġpakiet": 20787, + "Ġ89": 20788, + "Ġkurzu": 20789, + "stymi": 20790, + "ĠzasnÄħÄĩ": 20791, + "ĠunoszÄħc": 20792, + "ĠzrobiÅĤam": 20793, + "Vi": 20794, + "ĠdziewiÄĻtna": 20795, + "Ġ$": 20796, + "ĠstaÅĤego": 20797, + "Ġ88": 20798, + "Ġwizja": 20799, + "Ġniepotrzebnie": 20800, + "styna": 20801, + "Ġwyglada": 20802, + "ĠsiostrÄħ": 20803, + "niosÄĻ": 20804, + "Ġżywych": 20805, + "ĠzÅĤożyÅĤa": 20806, + "dników": 20807, + "Mal": 20808, + "ĠÅľe": 20809, + "ĠprzykÅĤadzie": 20810, + "ĠBat": 20811, + "ĠprowadzÄħce": 20812, + "ĠfirmÄħ": 20813, + "tin": 20814, + "Ġoferta": 20815, + "Ġdrewniane": 20816, + "ĠWschodzie": 20817, + "Ġwycieczki": 20818, + "Ġlogika": 20819, + "ÅļródmieÅĽcie": 20820, + "Ġplamy": 20821, + "ĠposÅĤuchaÄĩ": 20822, + "zar": 20823, + "ĠkosztowaÄĩ": 20824, + "óżmy": 20825, + "2018": 20826, + "Kierowca": 20827, + "Ġcierpienie": 20828, + "Ġrozstrze": 20829, + "ĠprzesÅĤuchania": 20830, + "Ġpokoi": 20831, + "Ġ1933": 20832, + "Ġsra": 20833, + "Ġkorytarzem": 20834, + "Ġkodu": 20835, + "ĠAnonimoweMirkoWyznania": 20836, + "Ġhek": 20837, + "Ġtrenera": 20838, + "Ġmaszer": 20839, + "Ġstracili": 20840, + "ĠPolskim": 20841, + "Ġobaw": 20842, + "Ġskargi": 20843, + "berga": 20844, + "Ġ1961": 20845, + "ownia": 20846, + "KsiÄħżÄĻ": 20847, + "ĠwewnÄĻtrzny": 20848, + "Ġharmono": 20849, + "Ġprotestan": 20850, + "Kliknij": 20851, + "ĠroszczeÅĦ": 20852, + "Ġwizyta": 20853, + "ĠPaula": 20854, + "ĠseriÄĻ": 20855, + "walny": 20856, + "ĠJur": 20857, + "Ġmedyczne": 20858, + "cierpli": 20859, + "Ġpotwo": 20860, + "trzeba": 20861, + "WW": 20862, + "ĠobroÅĦcy": 20863, + "Ġczynów": 20864, + "Ġodep": 20865, + "Jakże": 20866, + "ĠSzpita": 20867, + "Ġefektu": 20868, + "ĠDróg": 20869, + "cierajÄħc": 20870, + "glo": 20871, + "Ġogniu": 20872, + "Tej": 20873, + "stolat": 20874, + "dztwo": 20875, + "pujÄħc": 20876, + "Zazwyczaj": 20877, + "żacy": 20878, + "lesa": 20879, + "ĠBas": 20880, + "Doskonale": 20881, + "Ġpik": 20882, + "ĠjadÄĻ": 20883, + "Ġszkolnego": 20884, + "Ġkoci": 20885, + "kobier": 20886, + "ĠhoÅĤ": 20887, + "Ġnagranie": 20888, + "caÅĤu": 20889, + "Jedynym": 20890, + "Ġciotka": 20891, + "Ġprzedszkola": 20892, + "Ġzauważyli": 20893, + "ĠzaÅĤożeniu": 20894, + "ĠzostawiÅĤa": 20895, + "ĠZachodzie": 20896, + "Ġwojowników": 20897, + "Ġczytaniu": 20898, + "ds": 20899, + "Drugie": 20900, + "ĠBÄĻdÄĻ": 20901, + "ĠciekawoÅĽci": 20902, + "MW": 20903, + "ĠodbywajÄħ": 20904, + "2006": 20905, + "Ġdelikatny": 20906, + "Ġnieucz": 20907, + "ĠwskazaÅĤa": 20908, + "Ġrolnicy": 20909, + "ĠwÅĤaÅĽciwej": 20910, + "Ġciemny": 20911, + "ĠdoskonaÅĤy": 20912, + "Ġgrona": 20913, + "Ġkapsu": 20914, + "ĠdostanÄħ": 20915, + "ĠStefana": 20916, + "Ġtelewizor": 20917, + "bania": 20918, + "ĠwykazaÄĩ": 20919, + "cke": 20920, + "ĠnaÅĦ": 20921, + "FE": 20922, + "Ġzapasy": 20923, + "westion": 20924, + "Ġniekon": 20925, + "ĠoddychaÄĩ": 20926, + "zowany": 20927, + "Ġszczególny": 20928, + "ĠsÄħdziÅĤ": 20929, + "Ġodkrycia": 20930, + "Ġzawsty": 20931, + "chajÄħc": 20932, + "Ġszkolnictwa": 20933, + "ĠdbaÅĤ": 20934, + "Ġpety": 20935, + "Ġzaryzy": 20936, + "ĠzapeÅĤ": 20937, + "Ġane": 20938, + "Ġprzelo": 20939, + "Ġszklanki": 20940, + "Ġ1958": 20941, + "Ġpowszechne": 20942, + "ĠnajwiÄĻkszego": 20943, + "Ġobniżenie": 20944, + "Ġpretensje": 20945, + "Ġgarażu": 20946, + "Ġwyklucza": 20947, + "ĠsiedzibÄĻ": 20948, + "Ġszpitalach": 20949, + "Ġkomendy": 20950, + "ĠpoÅĤÄħczeÅĦ": 20951, + "Ġinspektora": 20952, + "ĠsumÄĻ": 20953, + "Ġewange": 20954, + "ĠwÄĻz": 20955, + "ĠdÅĤugotrwaÅĤ": 20956, + "Ġrozgrze": 20957, + "ĠczoÅĤgów": 20958, + "jajÄħ": 20959, + "Ġprzeczyta": 20960, + "Ġnajdalej": 20961, + "kluczone": 20962, + "Ġzetk": 20963, + "ĠpogÅĤÄĻbi": 20964, + "ĠzwÄĻ": 20965, + "\":": 20966, + "ktery": 20967, + "ĠżywioÅĤ": 20968, + "ĠzgodnoÅĽci": 20969, + "iss": 20970, + "ĠGry": 20971, + "ĠHanna": 20972, + "Ġnago": 20973, + "Ġsucho": 20974, + "minuje": 20975, + "ĠkrzywdÄĻ": 20976, + "Ġkoncepcja": 20977, + "oży": 20978, + "ĠnosiÅĤa": 20979, + "ĠPanu": 20980, + "Ġwidokiem": 20981, + "dentów": 20982, + "zan": 20983, + "Ġzimnej": 20984, + "Ġkierunkach": 20985, + "Ġutworzenie": 20986, + "ĠleżaÅĤo": 20987, + "cjonalnie": 20988, + "ĠdÅĤugu": 20989, + "Ġpacjen": 20990, + "Ġtarczy": 20991, + "ĠrzeczywistoÅĽciÄħ": 20992, + "liki": 20993, + "Ġpracownikom": 20994, + "NiedÅĤugo": 20995, + "ĠNarodów": 20996, + "ĠchrzÄħ": 20997, + "Ġreligijne": 20998, + "Ġbogatych": 20999, + "karzy": 21000, + "ĠdzielÄħ": 21001, + "PatrzÄħc": 21002, + "taki": 21003, + "kuj": 21004, + "Ġataków": 21005, + "ĠpiÄĻknej": 21006, + "Super": 21007, + "owienia": 21008, + "Ġchaty": 21009, + "ĠposzÅĤy": 21010, + "Zabra": 21011, + "CZE": 21012, + "Ġpriorytet": 21013, + "bridge": 21014, + "Ġeu": 21015, + "Ġweryfikacji": 21016, + "ĠdumÄħ": 21017, + "ĠDwa": 21018, + "ĠDzien": 21019, + "Ġniskich": 21020, + "pr": 21021, + "Ġdżun": 21022, + "ĠjÄĻknÄħÅĤ": 21023, + "wiasz": 21024, + "kowyznania": 21025, + "ĠboskÄħ": 21026, + "Ġodra": 21027, + "ĠJezu": 21028, + "Ależ": 21029, + "ĠChicago": 21030, + "ĠobjÄĻcia": 21031, + "Ġniejednokrotnie": 21032, + "Ġtwarde": 21033, + "Ġniebezpieczny": 21034, + "Ġwybrzeża": 21035, + "Regu": 21036, + "ĠrozmyÅĽla": 21037, + "ameryka": 21038, + "Ġekspe": 21039, + "ĠpokonaÅĤ": 21040, + "Ġzgas": 21041, + "Ġrealizuje": 21042, + "Ġprzejm": 21043, + "Ġpoprzednie": 21044, + "Ġprzero": 21045, + "szen": 21046, + "ĠCheÅĤ": 21047, + "Ġseg": 21048, + "Ġprawach": 21049, + "Dobry": 21050, + "Ġble": 21051, + "Ġzwanej": 21052, + "Ġremontu": 21053, + "Ġfryzje": 21054, + "Ġmaski": 21055, + "Ġrefleks": 21056, + "ĠrozpoznaÅĤ": 21057, + "Ġzasiada": 21058, + "Ġplanecie": 21059, + "scia": 21060, + "Ġdoprecyz": 21061, + "ĠKoÅĤo": 21062, + "Ġperfek": 21063, + "niżej": 21064, + "limy": 21065, + "gamy": 21066, + "DoÅĽÄĩ": 21067, + "Ġeksportu": 21068, + "Ġwyszu": 21069, + "fir": 21070, + "Ġburzy": 21071, + "Ġniedost": 21072, + "ĠKolum": 21073, + "ródziem": 21074, + "ÅĽleniu": 21075, + "UE": 21076, + "prawoz": 21077, + "Ġszkolnych": 21078, + "Ġregulamin": 21079, + "ĠnawiÄħ": 21080, + "Facet": 21081, + "Sek": 21082, + "nieniami": 21083, + "dÅĤeÅĽ": 21084, + "Ġdowodzi": 21085, + "ĠLee": 21086, + "Ġstopami": 21087, + "Ġkame": 21088, + "Em": 21089, + "Twoja": 21090, + "Pytam": 21091, + "ĠzorientowaÅĤ": 21092, + "ĠobjÄĻtych": 21093, + "ĠinteresujÄħ": 21094, + "Ġmatematyki": 21095, + "ĠusÅĤyszeli": 21096, + "Euro": 21097, + "ĠuzyskaÅĤa": 21098, + "Ġopozycja": 21099, + "pozycja": 21100, + "Ġuczciwie": 21101, + "ĠpowiedziaÅĤeÅĽ": 21102, + "Ġhrabiego": 21103, + "Ġrole": 21104, + "dawcÄħ": 21105, + "ĠWidzÄĻ": 21106, + "ĠChciaÅĤbym": 21107, + "Ġzniszczone": 21108, + "Ġprasowy": 21109, + "ĠosiÄħga": 21110, + "bary": 21111, + "ĠNarodowym": 21112, + "ĠÅĽwiadczenie": 21113, + "Ġobywatelskich": 21114, + "ĠkampaniÄĻ": 21115, + "cjone": 21116, + "Ġmożliwy": 21117, + "Ġodszu": 21118, + "ĠgarÅĽÄĩ": 21119, + "żentel": 21120, + "Ġdojrze": 21121, + "rednio": 21122, + "Ġkolegami": 21123, + "dzany": 21124, + "ĠprzeÅĤÄħ": 21125, + "ĠbezpoÅĽrednie": 21126, + "ĠzapoznaÄĩ": 21127, + "Ġodwrót": 21128, + "Ġkrytyki": 21129, + "Ġniedu": 21130, + "ĠElekt": 21131, + "Ġnowoczesne": 21132, + "Ġapelu": 21133, + "ĠBory": 21134, + "wom": 21135, + "Ġrozmaite": 21136, + "Ġzabawne": 21137, + "ĠpogÅĤa": 21138, + "Ġbezpieczna": 21139, + "Ġarchite": 21140, + "Ġkin": 21141, + "puÅĽciÅĤ": 21142, + "Ġnapisze": 21143, + "./": 21144, + "ĠpieczÄĻ": 21145, + "Ġordyna": 21146, + "Ġ1962": 21147, + "ZespóÅĤ": 21148, + "ostwa": 21149, + "ĠwzglÄĻdnie": 21150, + "Ġplotki": 21151, + "ĠczÄĻstotliwoÅĽci": 21152, + "Ġraporcie": 21153, + "Ġgórnej": 21154, + "Usta": 21155, + "ĠwyrzuciÄĩ": 21156, + "ĠmgÅĤa": 21157, + "SÅĤoÅĦce": 21158, + "ĠmieszkaÅĦcom": 21159, + "jakie": 21160, + "ĠzapÅĤaciÅĤ": 21161, + "Ġmetali": 21162, + "Ġpowoje": 21163, + "ĠSteph": 21164, + "Ġinstrumentów": 21165, + "Ġpodstawa": 21166, + "ĠChmie": 21167, + "ĠWschodu": 21168, + "Ġawaryj": 21169, + "Ġjedni": 21170, + "ciÄħgu": 21171, + "ĠwinÄĻ": 21172, + "Ġtelekomunika": 21173, + "Ġangielskim": 21174, + "ĠdÅĤug": 21175, + "Ġnieokre": 21176, + "ĠÅĽrodkiem": 21177, + "arkÄĻ": 21178, + "SkÅĤad": 21179, + "Obu": 21180, + "ĠNu": 21181, + "Ġmeczów": 21182, + "ĠznaÅĤem": 21183, + "ZE": 21184, + "ĠzasadÄħ": 21185, + "rzchni": 21186, + "jscy": 21187, + "Noc": 21188, + "ĠÅĽwiÄĻtych": 21189, + "jawsko": 21190, + "ĠLau": 21191, + "czuk": 21192, + "Chi": 21193, + "XX": 21194, + "ĠżÅĤo": 21195, + "Ġprzeraź": 21196, + "ĠgÅĤosi": 21197, + "ĠStany": 21198, + "Ġwykonywanie": 21199, + "ĠpodjÄĻte": 21200, + "ĠFBI": 21201, + "Ġkwas": 21202, + "ĠdoszÅĤa": 21203, + "Ġodchy": 21204, + "Ġrozpaczliwie": 21205, + "ĠzaÅĤoga": 21206, + "ĠsÄħdowych": 21207, + "ĠAk": 21208, + "Ġuchro": 21209, + "Każd": 21210, + "anowskiego": 21211, + "ĠwspóÅĤdziaÅĤa": 21212, + "ĠEpi": 21213, + "ÅĤeÄĩ": 21214, + "Gazety": 21215, + "ĠkoÅĽÄĩ": 21216, + "ĠtytuÅĤów": 21217, + "ep": 21218, + "ĠMah": 21219, + "Pal": 21220, + "ĠSÅĤowi": 21221, + "Dane": 21222, + "Ġbytu": 21223, + "ĠsÅĤaba": 21224, + "ĠIndii": 21225, + "Ġdomo": 21226, + "ĠwÄħskie": 21227, + "europej": 21228, + "ĠLwowie": 21229, + "ĠpotrÄħ": 21230, + "ĠuważaÅĤa": 21231, + "Ġjakkolwiek": 21232, + "Ġ1934": 21233, + "Ġlatami": 21234, + "Ġblaskiem": 21235, + "Ġkontraktu": 21236, + "Ġparlamentarnych": 21237, + "zana": 21238, + "Ġpracowni": 21239, + "Ġkredyty": 21240, + "ĠudzieliÅĤ": 21241, + "Ġpamie": 21242, + "Ġżelaza": 21243, + "Ġpodwy": 21244, + "Ġsmar": 21245, + "saÅĤ": 21246, + "Ġprzywódców": 21247, + "Okazuje": 21248, + "tech": 21249, + "ĠgoÅĽciem": 21250, + "Ġdobrowol": 21251, + "ĠuchwaÅĤÄĻ": 21252, + "Ġkierownika": 21253, + "ĠdobiegÅĤ": 21254, + "ĠorÄĻ": 21255, + "ĠtekÅĽcie": 21256, + "Ġchicho": 21257, + "ĠAmeri": 21258, + "Ġobiecy": 21259, + "Ġparlamencie": 21260, + "Ġzaham": 21261, + "ĠDariusz": 21262, + "chÄĻtniej": 21263, + "ĠzmniejszyÄĩ": 21264, + "Ġkonfigu": 21265, + "ĠobjÄħÄĩ": 21266, + "ĠpeÅĤnych": 21267, + "ĠnieÅĽmiertel": 21268, + "Ġrówie": 21269, + "daÅĦ": 21270, + "Ġpromienie": 21271, + "TÅĤu": 21272, + "sic": 21273, + "Ġradni": 21274, + "żnym": 21275, + "Ġofensy": 21276, + "Ġpogody": 21277, + "ĠwÅĤaÅĽciwych": 21278, + "nicznych": 21279, + "ĠdziaÅĤaÅĤa": 21280, + "Ġzadowoleniem": 21281, + "Ġsentym": 21282, + "ĠTrumpa": 21283, + "Ġpowiatów": 21284, + "cznia": 21285, + "Ġkrótkich": 21286, + "ĠpudeÅĤko": 21287, + "Potwier": 21288, + "ĠprostÄħ": 21289, + "Ġdotychczasowe": 21290, + "Ġburza": 21291, + "Ġprzedstawiam": 21292, + "fikowane": 21293, + "czÄħÅĤem": 21294, + "Ġhajs": 21295, + "ĠryzykowaÄĩ": 21296, + "Ġustroj": 21297, + "Ġkorzystanie": 21298, + "Ġczterdziestu": 21299, + "ĠMuzy": 21300, + "Ġbrytyjski": 21301, + "Zgadzam": 21302, + "ters": 21303, + "ĠoÅĤów": 21304, + "Cena": 21305, + "Ġprepara": 21306, + "%#": 21307, + "Ġbiurko": 21308, + "Ġsmutkiem": 21309, + "Ġsok": 21310, + "Ġpożyte": 21311, + "ĠopisaÅĤ": 21312, + "Koro": 21313, + "Ġzasty": 21314, + "Ġdrużynie": 21315, + "ancie": 21316, + "uszek": 21317, + "Ġproboszcz": 21318, + "ĠwymyÅĽliÅĤ": 21319, + "Ġnali": 21320, + "Prokuratura": 21321, + "ĠpomysÅĤem": 21322, + "ding": 21323, + "ĠpoczuÅĤam": 21324, + "ĠSand": 21325, + "Ġwyse": 21326, + "ĠpóÅĤnocny": 21327, + "Ġzezwolenia": 21328, + "ĠwpatrujÄħc": 21329, + "ĠprzegÅĤos": 21330, + "grafia": 21331, + "ĠskrzywiÅĤ": 21332, + "Ġpierwotnie": 21333, + "Ġgromady": 21334, + "Ġfontan": 21335, + "Ġseksualne": 21336, + "Ġpraktyka": 21337, + "Ġfanów": 21338, + "Ġżarów": 21339, + "Ġinfo": 21340, + "ĠBerlina": 21341, + "Ġtroski": 21342, + "Ġcywiliza": 21343, + "Ġ350": 21344, + "ĠzszedÅĤ": 21345, + "Ġprzecha": 21346, + "Ġobco": 21347, + "Ġzatrzymany": 21348, + "Ġkwot": 21349, + "kus": 21350, + "ĠLudwika": 21351, + "ZY": 21352, + "Ġ1959": 21353, + "ĠZygmunt": 21354, + "Ġdobi": 21355, + "ĠweszÅĤy": 21356, + "ĠtajemnicÄħ": 21357, + "Ġciekawych": 21358, + "Ġprzedszkol": 21359, + "ĠStronnictwa": 21360, + "Ġkarabin": 21361, + "Ġzagraniczne": 21362, + "Ġzawodzie": 21363, + "Ġparlamenta": 21364, + "Ġreakcje": 21365, + "lewa": 21366, + "ZakÅĤad": 21367, + "Ġkilkuset": 21368, + "Ġoliw": 21369, + "Ġprzeprowadzono": 21370, + "Ġprezydium": 21371, + "Ġzapewni": 21372, + "Ġsiostrze": 21373, + "ĠKC": 21374, + "ĠkurtkÄĻ": 21375, + "Ġumieszcza": 21376, + "Ġprzyjechali": 21377, + "ĠdosiÄĻ": 21378, + "Ġzabije": 21379, + "ĠprzegraÅĤ": 21380, + "kera": 21381, + "ĠstrumieÅĦ": 21382, + "DodaÅĤ": 21383, + "Nazwa": 21384, + "ĠfinaÅĤu": 21385, + "ĠpielÄĻgniarki": 21386, + "ĠopierajÄħc": 21387, + "ĠCIA": 21388, + "ĠDer": 21389, + "PatrzyÅĤ": 21390, + "Ġprezentuje": 21391, + "Mari": 21392, + "ĠszeÅĽÄĩdziesiÄħt": 21393, + "Ġidealne": 21394, + "Ġczerwonych": 21395, + "ĠoperacjÄĻ": 21396, + "Ġosiedli": 21397, + "Ġkluczowe": 21398, + "Ġworek": 21399, + "Ġkluby": 21400, + "Ġpisk": 21401, + "ĠÅĽlep": 21402, + "ĠwbiÅĤ": 21403, + "ĠjakÄħkolwiek": 21404, + "Ġsmutno": 21405, + "Ġnosie": 21406, + "DE": 21407, + "Ġszczególnych": 21408, + "IL": 21409, + "Ġsynu": 21410, + "ĠPucharu": 21411, + "Ġodgad": 21412, + "Ġrachunku": 21413, + "Obraz": 21414, + "Ġobiecu": 21415, + "mus": 21416, + "fak": 21417, + "Ġpokre": 21418, + "Ġprywatny": 21419, + "Ġkopi": 21420, + "ĠposiadaÄĩ": 21421, + "usu": 21422, + "Ġzapada": 21423, + "ĠRadia": 21424, + "ĠKin": 21425, + "ĠmaskÄĻ": 21426, + "Ġwhisky": 21427, + "Åļci": 21428, + "Ġ1928": 21429, + "ĠÅĤuk": 21430, + "ĠpobiegÅĤ": 21431, + "Ġrozrywki": 21432, + "ĠCentralnego": 21433, + "larze": 21434, + "ĠwspóÅĤpracu": 21435, + "Ġobraż": 21436, + "ĠprzewodniczÄħcym": 21437, + "Fun": 21438, + "ĠrozdziaÅĤu": 21439, + "Ġmrok": 21440, + "Ġmiejskie": 21441, + "Ġnieznacznie": 21442, + "Serio": 21443, + "Ġoskarżony": 21444, + "Ġpocisków": 21445, + "Ġpropagandy": 21446, + "uszy": 21447, + "Ġszki": 21448, + "Ġmit": 21449, + "ĠdostÄĻpna": 21450, + "Rada": 21451, + "ĠrzÄħdem": 21452, + "Ġnarodowe": 21453, + "Ġstudni": 21454, + "ffa": 21455, + "Ġredaktor": 21456, + "jako": 21457, + "ĠsprzÄħta": 21458, + "Ġostrym": 21459, + "niez": 21460, + "samo": 21461, + "Ġucznia": 21462, + "Ġglo": 21463, + "ĠniezwykÅĤe": 21464, + "ĠpomogÅĤa": 21465, + "TÅĤuma": 21466, + "ĠZaakceptowaÅĤ": 21467, + "piÄħÄĩ": 21468, + "Ġeskor": 21469, + "Ġprofilak": 21470, + "Ġpubliczny": 21471, + "ciÄĻż": 21472, + "ĠdotyczyÅĤy": 21473, + "ĠWs": 21474, + "blÄħ": 21475, + "Ġjesieni": 21476, + "arnej": 21477, + "Ġgdziekolwiek": 21478, + "Ġwiersz": 21479, + "vent": 21480, + "Ġanalizie": 21481, + "Ġwarzyw": 21482, + "ĠzarÄĻ": 21483, + "ther": 21484, + "Ġnukle": 21485, + "Ġnamiotu": 21486, + "ĠCzerwonej": 21487, + "órki": 21488, + "gród": 21489, + "Ġ1963": 21490, + "ambu": 21491, + "ĠzareagowaÅĤ": 21492, + "ĠdziaÅĤacz": 21493, + "ÅĦczyka": 21494, + "Ġprzygotowuje": 21495, + "Ġzrozumienie": 21496, + "ĠNK": 21497, + "ĠmusieliÅĽmy": 21498, + "ownikiem": 21499, + "Ġintegracji": 21500, + "ĠsprzedawaÄĩ": 21501, + "isz": 21502, + "Ġubrana": 21503, + "Ġnaturalnym": 21504, + "Ġnajmniejszej": 21505, + "ĠszerokÄħ": 21506, + "Ġkomentarza": 21507, + "nian": 21508, + "ĠKad": 21509, + "Proces": 21510, + "Ġdana": 21511, + "Ġprzykla": 21512, + "Ġambasador": 21513, + "Ġobserwuje": 21514, + "Ġekonomiczne": 21515, + "Ġ87": 21516, + "ĠdalszÄħ": 21517, + "ĠCharlie": 21518, + "ĠprzyjÄĻli": 21519, + "ĠużywajÄħc": 21520, + "ĠÅĤaski": 21521, + "Ġcala": 21522, + "Ġzawodnik": 21523, + "Ġkomentuje": 21524, + "ĠPrzedsiÄĻbior": 21525, + "ChÄĻ": 21526, + "Ġozdobi": 21527, + "Ġzielonego": 21528, + "Ġsprawozdaniu": 21529, + "Ġ79": 21530, + "Ġwzmi": 21531, + "Ġpieszo": 21532, + "Normal": 21533, + "bku": 21534, + "hit": 21535, + "ĠprzytaknÄħÅĤ": 21536, + "Ġgruntu": 21537, + "ĠzimnÄħ": 21538, + "ĠdotknÄĻÅĤa": 21539, + "ĠwyodrÄĻb": 21540, + "Ġrakie": 21541, + "Åį": 21542, + "Ġtestu": 21543, + "Ġewidentnie": 21544, + "ĠzÅĤoÅĽciÄħ": 21545, + "ĠDepartamentu": 21546, + "ĠZarzÄħd": 21547, + "ĠRadzi": 21548, + "Ġigrzysk": 21549, + "Ġosu": 21550, + "wiÅĤem": 21551, + "Ġszara": 21552, + "ĠOce": 21553, + "ĠScho": 21554, + "XD": 21555, + "ĠpociÄħgów": 21556, + "ĠzÅĤej": 21557, + "ĠrÄĻkoje": 21558, + "ĠrozmawialiÅĽmy": 21559, + "Ġmargine": 21560, + "ĠHun": 21561, + "Ġzapowiad": 21562, + "ĠskÅĤadajÄħ": 21563, + "knÄĻÅĤo": 21564, + "Ġnarciar": 21565, + "ĠÅĽwiÄħt": 21566, + "WyglÄħdaÅĤ": 21567, + "ĠzrozumiaÅĤe": 21568, + "Ġgang": 21569, + "ĠkonstytucjÄħ": 21570, + "Ġgospodarz": 21571, + "Ġzbieg": 21572, + "Ġdostawy": 21573, + "ĠBiblii": 21574, + "Ġmanipul": 21575, + "ajcie": 21576, + "integr": 21577, + "Ġmodele": 21578, + "CzeÅĽÄĩ": 21579, + "UÅĽmiech": 21580, + "Ġbydgo": 21581, + "fikacjÄĻ": 21582, + "ĠlubiÅĤa": 21583, + "Ġzachodnio": 21584, + "Wybra": 21585, + "ĠÅĽcieżkÄĻ": 21586, + "Ġmok": 21587, + "Ġhonoru": 21588, + "ĠużywaÅĤ": 21589, + "ĠdziurÄĻ": 21590, + "ĠdatÄĻ": 21591, + "Ġopisane": 21592, + "hor": 21593, + "dona": 21594, + "Ġchrze": 21595, + "Ġnaruszenia": 21596, + "Ġprowoka": 21597, + "Ġnaprawi": 21598, + "nawirus": 21599, + "Ġokolic": 21600, + "Ġvs": 21601, + "Ġustalono": 21602, + "ĠJAK": 21603, + "Ġkogokolwiek": 21604, + "Poprze": 21605, + "Ġpodbród": 21606, + "ĠXIII": 21607, + "Ġrehabilitacji": 21608, + "Ġspuszcza": 21609, + "rÄĻdzej": 21610, + "Ġdedy": 21611, + "ĠÅĽmiertelnie": 21612, + "ĠOjciec": 21613, + "Ġszok": 21614, + "Ġomów": 21615, + "ĠbiorÄĻ": 21616, + "Ġczwarte": 21617, + "Ġrock": 21618, + "ĠEugeniusz": 21619, + "ĠStarego": 21620, + "ĠWYPIERDALA": 21621, + "ĠzewnÄĻtrzne": 21622, + "zujÄħcych": 21623, + "ĠwstÄħpiÅĤ": 21624, + "Ġczerwonej": 21625, + "tnoÅĽciÄħ": 21626, + "ĠpowróciÄĩ": 21627, + "than": 21628, + "Zmiany": 21629, + "ĠprzerwaÄĩ": 21630, + "szkÄħ": 21631, + "ĠodÅĽwie": 21632, + "Ġafryka": 21633, + "Ġoficjalne": 21634, + "ĠlecÄħ": 21635, + "Gar": 21636, + "Ġasystent": 21637, + "Ġstadion": 21638, + "Ġprzedmie": 21639, + "Ġwodz": 21640, + "Ġdodatkowego": 21641, + "ude": 21642, + "ĠzagadnieÅĦ": 21643, + "ĠpuÅĤkownika": 21644, + "ĠÅ»ad": 21645, + "Ġcale": 21646, + "Ġmarketing": 21647, + "ĠZawo": 21648, + "Ġrycer": 21649, + "Ġukrywa": 21650, + "ĠLis": 21651, + "ĠwymianÄĻ": 21652, + "Ġjednemu": 21653, + "Ġzycie": 21654, + "ĠuderzyÄĩ": 21655, + "Ġnieto": 21656, + "ĠWschodniej": 21657, + "Dyrektor": 21658, + "żnie": 21659, + "Ġbitwa": 21660, + "Ġciemnej": 21661, + "Ġdon": 21662, + "Ġwypoczy": 21663, + "Ġdoktorze": 21664, + "Ġspotkali": 21665, + "ĠciepÅĤy": 21666, + "ĠstacjÄĻ": 21667, + "Ġzielonych": 21668, + "Ġprzenika": 21669, + "ĠinteresujÄħce": 21670, + "ĠwchodziÅĤ": 21671, + "Ġrolnej": 21672, + "Ġdziwna": 21673, + "ĠumarÅĤa": 21674, + "ĠzwykÅĤÄħ": 21675, + "Ġprowadzonej": 21676, + "ĠteoriÄĻ": 21677, + "Ġkursy": 21678, + "ĠużyÅĤ": 21679, + "anawia": 21680, + "Ġzara": 21681, + "Ġżywy": 21682, + "ĠzabijaÄĩ": 21683, + "ĠPers": 21684, + "przej": 21685, + "mirkowyznania": 21686, + "jaki": 21687, + "Ġgóra": 21688, + "ĠRadomiu": 21689, + "Ġzdobycia": 21690, + "chÄħ": 21691, + "dzaÅĤem": 21692, + "Ġzesz": 21693, + "Ġnieuchron": 21694, + "ĠbrzmiaÅĤo": 21695, + "Ġmechanizmy": 21696, + "Ġzgad": 21697, + "ĠzaproponowaÅĤa": 21698, + "Ġpojm": 21699, + "Ġopiniami": 21700, + "ĠAlek": 21701, + "ĠpomogÅĤo": 21702, + "SO": 21703, + "ĠArt": 21704, + "Ġtelewizja": 21705, + "odpor": 21706, + "ĠDanii": 21707, + "ĠWod": 21708, + "Ġwaszego": 21709, + "Ġjednych": 21710, + "Ġhaz": 21711, + "cyjnoÅĽÄĩ": 21712, + "Ġpozyska": 21713, + "ĠspostrzegÅĤ": 21714, + "ĠwymyÅĽliÄĩ": 21715, + "ĠpodrÄĻ": 21716, + "tujÄħce": 21717, + "ĠJord": 21718, + "Ġ86": 21719, + "Ġbudowli": 21720, + "ĠmylÄħ": 21721, + "Ġsmutne": 21722, + "Ġzagrożeniem": 21723, + "Ġmorderstwo": 21724, + "Ġpodopie": 21725, + "ĠTAKÅ»E": 21726, + "ĠEU": 21727, + "ĠpiekÅĤo": 21728, + "ĠLea": 21729, + "skot": 21730, + "Ġfundamental": 21731, + "Ġbalu": 21732, + "ĠnieÅĤa": 21733, + "Ġumil": 21734, + "ĠRuchu": 21735, + "ĠsÄħsiada": 21736, + "Ġdoprowadzi": 21737, + "letem": 21738, + "ĠdziaÅĤajÄħcych": 21739, + "Ġkojarzy": 21740, + "ws": 21741, + "Ġpasek": 21742, + "Ġatmosferze": 21743, + "Ġschy": 21744, + "ĠKtoÅĽ": 21745, + "Ġdyscypliny": 21746, + "ĠDow": 21747, + "Ġwidow": 21748, + "ĠpiÄĻÅĽciÄħ": 21749, + "Ġminie": 21750, + "Ġprzypis": 21751, + "ĠfaÅĤszywe": 21752, + "ĠÅĤatwy": 21753, + "Ġfinansowym": 21754, + "Ġsilników": 21755, + "ĠwybaczyÄĩ": 21756, + "ab": 21757, + "chor": 21758, + "redy": 21759, + "ĠâĢĴ": 21760, + "Ġkradzież": 21761, + "Ġpowszechnego": 21762, + "Ġserwisu": 21763, + "ZaÅĽ": 21764, + "ĠsprawiajÄħ": 21765, + "Ġniemalże": 21766, + "·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï": 21767, + "Ġbezra": 21768, + "Posiada": 21769, + "ĠhasÅĤem": 21770, + "ĠniecaÅĤe": 21771, + "ĠwidzieliÅĽmy": 21772, + "ĠprzedsiÄĻbiorstwo": 21773, + "lujÄĻ": 21774, + "Ġmenu": 21775, + "Ġcytat": 21776, + "ĠMON": 21777, + "Ġzbad": 21778, + "Ġgma": 21779, + "Ġmontaż": 21780, + "Ġmiejskiego": 21781, + "Ġdziur": 21782, + "Spodzie": 21783, + "range": 21784, + "ĠtwierdzÄħc": 21785, + "nizmu": 21786, + "Ġaniżeli": 21787, + "Ġpopularne": 21788, + "Ġpodatników": 21789, + "ĠskutecznoÅĽci": 21790, + "Ġzgromadzenia": 21791, + "Ġzapraszam": 21792, + "ĠHans": 21793, + "ĠniezrozumiaÅĤ": 21794, + "ĠspoÅĤecznoÅĽÄĩ": 21795, + "Ġobawiam": 21796, + "ĠjaÅĽniej": 21797, + "Wynika": 21798, + "ĠciszÄĻ": 21799, + "ĠHil": 21800, + "ĠPetersbur": 21801, + "ĠGabriel": 21802, + "ĠschowaÅĤ": 21803, + "Takich": 21804, + "ĠpÅĤyta": 21805, + "ĠZdzi": 21806, + "Bli": 21807, + "ĠubraÅĦ": 21808, + "tnam": 21809, + "ĠzakÅĤadzie": 21810, + "Ġtwardo": 21811, + "Ġmamo": 21812, + "Ġszczeblu": 21813, + "logy": 21814, + "ĠbrÄħzowy": 21815, + "ĠstoÅĤe": 21816, + "ĠczÄĻÅĽciach": 21817, + "ĠmaÅĤymi": 21818, + "ĠwÅĤos": 21819, + "Ġapety": 21820, + "Ġdowcip": 21821, + "ĠanonimowÄħ": 21822, + "ĠSzczecin": 21823, + "Ġrozmawiamy": 21824, + "rzeÅĽcija": 21825, + "Ġkonkretny": 21826, + "âĺ": 21827, + "Ġ00": 21828, + "jazdy": 21829, + "ness": 21830, + "ĠÅĽrednim": 21831, + "Ġstanowiskach": 21832, + "ĠstaÅĤych": 21833, + "ĠchÅĤopcze": 21834, + "ĠspóÅĤkÄĻ": 21835, + "pper": 21836, + "Ġpilnie": 21837, + "Ġdep": 21838, + "ĠMarcina": 21839, + "ĠBrytania": 21840, + "ĠDia": 21841, + "ĠukÅĤada": 21842, + "Ġpokoje": 21843, + "Ġurlopu": 21844, + "Ġużywam": 21845, + "Ġzdobi": 21846, + "ĠRodzi": 21847, + "Ġnaciskiem": 21848, + "Ġodzi": 21849, + "Syn": 21850, + "Ġkomisari": 21851, + "Ġprzypisy": 21852, + "ĠrÄĻkoma": 21853, + "ĠFederacji": 21854, + "chaÅĤem": 21855, + "wcza": 21856, + "Ġzadziwia": 21857, + "Wpis": 21858, + "Ġzmarszcz": 21859, + "Ġpodpisu": 21860, + "ĠPosÅĤa": 21861, + "Ġarogan": 21862, + "Part": 21863, + "Dodam": 21864, + "ĠCBA": 21865, + "ĠGie": 21866, + "ksem": 21867, + "ĠCro": 21868, + "ĠopowiadaÅĤa": 21869, + "Ġprawnik": 21870, + "Ġechem": 21871, + "Ġzmody": 21872, + "xx": 21873, + "koÅĦcu": 21874, + "Ġkapitu": 21875, + "Ġgram": 21876, + "Ġblok": 21877, + "ĠkÄħt": 21878, + "Ġwpat": 21879, + "ĠWindows": 21880, + "ety": 21881, + "ĠsÅĤup": 21882, + "Ġprofesjona": 21883, + "Ġironi": 21884, + "Czer": 21885, + "Ġpróżno": 21886, + "ĠdostarczyÄĩ": 21887, + "ĠWysokoÅĽÄĩ": 21888, + "Ġutrudnia": 21889, + "Ġpanowanie": 21890, + "ĠpopoÅĤudnia": 21891, + "ĠLE": 21892, + "Ġodmawia": 21893, + "ĠrÄĻcznie": 21894, + "ĠczyniÄĩ": 21895, + "ĠzakÄħ": 21896, + "Maj": 21897, + "Ġgranicami": 21898, + "Ġodbiorców": 21899, + "Ġprzygotowana": 21900, + "ĠOrganizacji": 21901, + "Ġprzemi": 21902, + "ĠPOL": 21903, + "MusiaÅĤem": 21904, + "Ġcelach": 21905, + "Ġzdziwieniem": 21906, + "Ġgita": 21907, + "Ġszczo": 21908, + "Ġwersje": 21909, + "ĠzapÅĤaty": 21910, + "ĠpopoÅĤudnie": 21911, + "2000": 21912, + "Ġposk": 21913, + "ĠstarajÄħ": 21914, + "cimy": 21915, + "ĠpójdÄħ": 21916, + "ĠAuto": 21917, + "Klu": 21918, + "ĠwygraÅĤa": 21919, + "Ġpostanowieniem": 21920, + "Ġwep": 21921, + "Ġlondy": 21922, + "Ġstandard": 21923, + "Ġprzeciez": 21924, + "Ġ96": 21925, + "Ġ1914": 21926, + "Przyzna": 21927, + "targ": 21928, + "Ġemit": 21929, + "Ġptaka": 21930, + "ĠSche": 21931, + "Ġmurów": 21932, + "Ġrecy": 21933, + "Ġgromad": 21934, + "ĠSin": 21935, + "Ġprzeciwnych": 21936, + "terem": 21937, + "ĠzamieszkiwaÅĤo": 21938, + "Ġstosunkach": 21939, + "Ġdotacje": 21940, + "ĠDam": 21941, + "Ġprzeku": 21942, + "szków": 21943, + "ĠprzywiÄħz": 21944, + "ĠPrezydium": 21945, + "roka": 21946, + "Ġugry": 21947, + "Ġpona": 21948, + "Ġlekka": 21949, + "Harry": 21950, + "ĠprzyjÄĻto": 21951, + "podstaw": 21952, + "mund": 21953, + "ĠwiÄħżÄħ": 21954, + "ĠwprowadzaÄĩ": 21955, + "Ġchowa": 21956, + "zione": 21957, + "ĠpoÅĤożony": 21958, + "ĠnakÅĤadów": 21959, + "ĠciÅĽnienie": 21960, + "ates": 21961, + "Ġwydawania": 21962, + "Ġstanów": 21963, + "WziÄħÅĤ": 21964, + "ĠrozbÅĤy": 21965, + "ĠHill": 21966, + "ĠrozpoczÄĻÅĤy": 21967, + "zupeÅĤnie": 21968, + "skakuje": 21969, + "Ġnatk": 21970, + "alizm": 21971, + "ĠpiÄħtej": 21972, + "ĠpodwÅĤad": 21973, + "Ġniesamowicie": 21974, + "Ġzasoby": 21975, + "Ġprzebu": 21976, + "Ġfas": 21977, + "ĠsporÄħ": 21978, + "Ġdzwonek": 21979, + "Ġprzyjedzie": 21980, + "uda": 21981, + "ĠsprÄĻży": 21982, + "Ġmusicie": 21983, + "ĠkomisjÄĻ": 21984, + "ĠulegÅĤa": 21985, + "ĠwspólnÄħ": 21986, + "owcami": 21987, + "ĠzapomniaÅĤem": 21988, + "Wielka": 21989, + "âĢĿ[": 21990, + "list": 21991, + "Ġmanie": 21992, + "Ġ1952": 21993, + "ĠKatoli": 21994, + "Ġpodium": 21995, + "ĠkÅĤamie": 21996, + "ĠprzekonywaÅĤ": 21997, + "pierdala": 21998, + "ĠnależÄħcych": 21999, + "Ġodruchowo": 22000, + "Ġnotatki": 22001, + "kÅĤam": 22002, + "ĠzniknÄĻÅĤy": 22003, + "ĠopÄĻ": 22004, + "Ġwyposażony": 22005, + "ĠopadÅĤa": 22006, + "ĠWill": 22007, + "Ġmieszkaniowych": 22008, + "ĠpopatrzeÄĩ": 22009, + "ostra": 22010, + "Ġdeski": 22011, + "ĠIslam": 22012, + "ĠniezrÄĻ": 22013, + "bÅĤo": 22014, + "Ġtotali": 22015, + "ĠlitoÅĽÄĩ": 22016, + "GÅĤosowaÅĤo": 22017, + "Ġstref": 22018, + "Ġnews": 22019, + "pisze": 22020, + "Ġkoresponden": 22021, + "ĠposÄĻp": 22022, + "ĠmiÅĤa": 22023, + "ĠpoÅĤa": 22024, + "Ġszkod": 22025, + "Ġopakowania": 22026, + "cana": 22027, + "Ġspadkobier": 22028, + "nus": 22029, + "Ponownie": 22030, + "kowaÅĤem": 22031, + "Ġwojennego": 22032, + "Ġrekord": 22033, + "Ġchodniku": 22034, + "ĠposÅĤem": 22035, + "widoczniej": 22036, + "Ġszafy": 22037, + "wona": 22038, + "Ġdrugich": 22039, + "ĠpadÅĤa": 22040, + "harmo": 22041, + "gujÄħc": 22042, + "Ġnajlepszej": 22043, + "vera": 22044, + "istorii": 22045, + "ĠpiÄĻknych": 22046, + "ĠElizabeth": 22047, + "Ġwk": 22048, + "Ġpsi": 22049, + "atka": 22050, + "ĠwidziaÅĤeÅĽ": 22051, + "ĠUSB": 22052, + "ĠdajÄĻ": 22053, + "Ġlotów": 22054, + "ĠspoÅĤecznie": 22055, + "Prakty": 22056, + "talny": 22057, + "Ġbezkar": 22058, + "Ġzaznacza": 22059, + "ĠnakÅĤada": 22060, + "ĠSMS": 22061, + "Ġautoryte": 22062, + "ĠpojawiaÅĤy": 22063, + "Ġmedycznego": 22064, + "Ġtwardy": 22065, + "dt": 22066, + "ĠspoglÄħdaÅĤ": 22067, + "Ġsin": 22068, + "Ġubó": 22069, + "Ġbaga": 22070, + "Ġopracowanie": 22071, + "Ġbieliz": 22072, + "biona": 22073, + "Ġjezioro": 22074, + "Ġpodraż": 22075, + "ĠZachodniej": 22076, + "ĠStru": 22077, + "ĠpokrÄĻciÅĤa": 22078, + "Ġoddechu": 22079, + "Ġrobienia": 22080, + "Ġfinale": 22081, + "ĠdowódcÄħ": 22082, + "ĠprzytomnoÅĽÄĩ": 22083, + "ĠnarzÄĻdziem": 22084, + "ĠPress": 22085, + "bardzo": 22086, + "ĠtowarzyszyÅĤ": 22087, + "ĠusÅĤyszaÅĤam": 22088, + "dowane": 22089, + "Ġ1930": 22090, + "ĠzobaczÄĻ": 22091, + "Ġszwajcar": 22092, + "ĠDis": 22093, + "Ġ84": 22094, + "ĠsÅĤużÄħcych": 22095, + "ĠTrzas": 22096, + "szok": 22097, + "Ġgrupach": 22098, + "ĠpiszÄħc": 22099, + "Ġodbicie": 22100, + "Ġtowary": 22101, + "Ġtranspar": 22102, + "Ġes": 22103, + "ĠPoza": 22104, + "Ġpozornie": 22105, + "Ġnorwe": 22106, + "Ġdorzu": 22107, + "onka": 22108, + "Ġinterwe": 22109, + "Kilku": 22110, + "ĠwystÄħpieniu": 22111, + "bny": 22112, + "Ġportret": 22113, + "turach": 22114, + "Ġbeneficje": 22115, + "Ġprasie": 22116, + "Ġlaski": 22117, + "Ġrozkosz": 22118, + "Próbu": 22119, + "Ġkolekcji": 22120, + "anami": 22121, + "Ġbramki": 22122, + "ĠtajemnicÄĻ": 22123, + "pokoju": 22124, + "Ġodróżnieniu": 22125, + "Ġmistrzostwo": 22126, + "Ciem": 22127, + "Ġzdumieniem": 22128, + "niczkÄħ": 22129, + "Ġeuropejskie": 22130, + "Ġtwarzach": 22131, + "Ġreżim": 22132, + "Ġoszuki": 22133, + "pur": 22134, + "ĠrocznicÄĻ": 22135, + "nistÄħ": 22136, + "ĠTechno": 22137, + "Ġnieunik": 22138, + "Ġdziwo": 22139, + "Ġobwodzie": 22140, + "Ġtropi": 22141, + "Ġniewystar": 22142, + "ĠMiasto": 22143, + "Ġpuch": 22144, + "Ph": 22145, + "Ġhistoryk": 22146, + "ĠbieżÄħcym": 22147, + "Ġcuda": 22148, + "óÅĤu": 22149, + "Ġlotnisk": 22150, + "Ġużyciem": 22151, + "Ġterrorysty": 22152, + "Dostrze": 22153, + "Ġkomnaty": 22154, + "Ġwolniej": 22155, + "Ġwciska": 22156, + "Ġznami": 22157, + "ĠzapytaÅĤam": 22158, + "Ġodmowie": 22159, + "ĠnadajÄħ": 22160, + "ĠmiÅĤosier": 22161, + "Premier": 22162, + "Ġbudowlane": 22163, + "Ġklep": 22164, + "Ġodmiany": 22165, + "rzania": 22166, + "Ġprzebo": 22167, + "ĠÅĽwiatu": 22168, + "Ġmilczenia": 22169, + "ĠklÄĻski": 22170, + "Ġaf": 22171, + "coÅĽ": 22172, + "Ġktorych": 22173, + "opera": 22174, + "ĠkoniecznoÅĽciÄħ": 22175, + "Ġsing": 22176, + "ĠdotyczyÅĤa": 22177, + "Ġeksperci": 22178, + "Ġmarihu": 22179, + "ĠchÅĤód": 22180, + "ĠoglÄħdajÄħc": 22181, + "Ġrepu": 22182, + "ĠdziwiÄĻ": 22183, + "Ġsektorze": 22184, + "ĠprzyrzÄħ": 22185, + "ĠPAN": 22186, + "Ġrozsta": 22187, + "Tur": 22188, + "mel": 22189, + "ĠprzypÅĤy": 22190, + "ĠprzetÅĤuma": 22191, + "Ġdzikie": 22192, + "ĠznÄĻ": 22193, + "ĠsukniÄĻ": 22194, + "kaÅĤam": 22195, + "ĠwiÄĻkszoÅĽciÄħ": 22196, + "Ġsilniki": 22197, + "Ġszczególnego": 22198, + "Ġszyder": 22199, + "Ġprzezroczy": 22200, + "dajÄĻ": 22201, + "Ġstosowany": 22202, + "Ġaspekt": 22203, + "Ġpije": 22204, + "ĠPot": 22205, + "jnie": 22206, + "ĠsprzedaÅĤ": 22207, + "ĠFri": 22208, + "atura": 22209, + "Ġtom": 22210, + "Ġadministracyjnych": 22211, + "OtworzyÅĤ": 22212, + "ĠsiÄĻgnÄĻÅĤa": 22213, + "gorzej": 22214, + "Ġczerwono": 22215, + "siÅĤam": 22216, + "ĠpilnowaÄĩ": 22217, + "rzyliÅĽmy": 22218, + "Ġzadowoleni": 22219, + "Ġwnioskodawcy": 22220, + "ĠCaro": 22221, + "lizowanych": 22222, + "Ġmotor": 22223, + "Ġnajprost": 22224, + "tary": 22225, + "Ġstarali": 22226, + "ĠwylÄħdowaÅĤ": 22227, + "Robert": 22228, + "ĠPOLITYCE": 22229, + "Ġwstecz": 22230, + "lich": 22231, + "Ġnegocjacje": 22232, + "ĠzaciÄĻ": 22233, + "Ġfawory": 22234, + "Ġspierdo": 22235, + "wiska": 22236, + "ĠprzyÅĤa": 22237, + "casz": 22238, + "OdnoszÄħc": 22239, + "ĠprzejmowaÄĩ": 22240, + "ĠTelewizji": 22241, + "lob": 22242, + "Rosja": 22243, + "szczona": 22244, + "Ġmeczach": 22245, + "Ġuprzywilej": 22246, + "KIE": 22247, + "Ġrysy": 22248, + "phi": 22249, + "Ġnoży": 22250, + "Ġpodatkowe": 22251, + "zeli": 22252, + "ĠskierowaÄĩ": 22253, + "rowskiego": 22254, + "ĠtracÄħ": 22255, + "czyny": 22256, + "olf": 22257, + "ĠskoczyÅĤ": 22258, + "ĠrozstrzygniÄĻcia": 22259, + "ĠwyjÅĽci": 22260, + "arskiego": 22261, + "ĠprostokÄħ": 22262, + "Ġnorma": 22263, + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿": 22264, + "Ġ2022": 22265, + "Ġporozumieniu": 22266, + "Ġrodziciel": 22267, + "tarÅĤa": 22268, + "Ġkoncerty": 22269, + "ĠBrazylii": 22270, + "Ġpodsu": 22271, + "cor": 22272, + "Ġwybierze": 22273, + "Ġrówna": 22274, + "hard": 22275, + "Ġstanowili": 22276, + "ĠLet": 22277, + "Tych": 22278, + "book": 22279, + "Ġosobistego": 22280, + "ĠzachowujÄħ": 22281, + "ĠobjÄĻÅĤa": 22282, + "system": 22283, + "ĠRosjÄĻ": 22284, + "usze": 22285, + "ĠwyspÄĻ": 22286, + "Ġuzasadnieniu": 22287, + "Ġwicep": 22288, + "ĠEgiptu": 22289, + "Ġautobusu": 22290, + "Ġniepotrzebne": 22291, + "Ġaksami": 22292, + "Ġobar": 22293, + "ĠbraÅĤa": 22294, + "ĠwsunÄħÅĤ": 22295, + "Ġzasadniczo": 22296, + "ĠwÅĤÄħcznie": 22297, + "ĠwÅĽciekÅĤoÅĽci": 22298, + "Ġczyż": 22299, + "ĠwpaÅĽÄĩ": 22300, + "Ġtalerz": 22301, + "Ġszanta": 22302, + "Ġprzyrze": 22303, + "ĠszkÅĤo": 22304, + "Kraj": 22305, + "Pozdrawiam": 22306, + "Ġ91": 22307, + "Ġtwego": 22308, + "ĠTransportu": 22309, + "Ġrozpowszech": 22310, + "ĠzeszÅĤego": 22311, + "ĠpoznaÅĤa": 22312, + "ĠniemowlÄĻ": 22313, + "ĠwykorzystaÅĤ": 22314, + "syjne": 22315, + "Ġsklepi": 22316, + "ĠkwaÅĽ": 22317, + "ĠobawiaÄĩ": 22318, + "ĠTony": 22319, + "ĠwychodziÅĤ": 22320, + "Ġbilans": 22321, + "ĠostrożnoÅĽci": 22322, + "Ġwyczerpu": 22323, + "ĠruszaÄĩ": 22324, + "ĠzebraÅĤ": 22325, + "ĠWYPIERDALAJ": 22326, + "Ġmened": 22327, + "ĠCzÄĻstochowie": 22328, + "ĠCre": 22329, + "Ġzmianach": 22330, + "Ġwywi": 22331, + "ĠwyniósÅĤ": 22332, + "ĠDonalda": 22333, + "Ġtraktatu": 22334, + "nton": 22335, + "Ġprowadzili": 22336, + "Ġtoalety": 22337, + "ĠnadaÄĩ": 22338, + "Ġdokonano": 22339, + "ĠAgencja": 22340, + "Ġdrogo": 22341, + "Ġprzerażony": 22342, + "Ġkawaler": 22343, + "ĠcaÅĤkowitej": 22344, + "Ġbiedny": 22345, + "2010": 22346, + "ĠOPowi": 22347, + "Ġzamieszanie": 22348, + "Ġnajwyższych": 22349, + "ÅļmierÄĩ": 22350, + "ĠzaatakowaÅĤ": 22351, + "Ġkolorów": 22352, + "ĠwÅĤoski": 22353, + "UÅĽmiechnÄĻÅĤa": 22354, + "Ġtrzej": 22355, + "Ġoperacja": 22356, + "razu": 22357, + "Ġhandlowe": 22358, + "Ġkino": 22359, + "torium": 22360, + "Spróbu": 22361, + "ĠSzczecina": 22362, + "Ġwypadki": 22363, + "ĠAlice": 22364, + "Ġdialogu": 22365, + "ĠÅĽwietne": 22366, + "teraz": 22367, + "prowi": 22368, + "ĠdaÅĤy": 22369, + "ĠosiÄħgnie": 22370, + "aniel": 22371, + "Ġusytu": 22372, + "ÅĤÄĻbo": 22373, + "ĠzadoÅĽÄĩ": 22374, + "ĠrozeÅĽmiaÅĤa": 22375, + "ĠzagÅĤu": 22376, + "Badania": 22377, + "jaca": 22378, + "itt": 22379, + "Ġwymach": 22380, + "Ġhiper": 22381, + "ZS": 22382, + "chociaż": 22383, + "Ġprzerażenia": 22384, + "Ġwychowanie": 22385, + "Ġsubiektyw": 22386, + "ĠzapaliÅĤ": 22387, + "desa": 22388, + "Ġpraktyk": 22389, + "Ġtraktowane": 22390, + "PP": 22391, + "Ġskorzyst": 22392, + "KoÅĦ": 22393, + "Ġokaza": 22394, + "Ġ81": 22395, + "ĠzamierzaÅĤa": 22396, + "ÅĽlone": 22397, + "ĠMożna": 22398, + "ĠÅĽciÅĽ": 22399, + "Ġutoż": 22400, + "ĠkomórkÄĻ": 22401, + "ĠzamówieÅĦ": 22402, + "Woda": 22403, + "ĠchwyciÅĤa": 22404, + "Ġwygna": 22405, + "Ġgodzinami": 22406, + "Rodzina": 22407, + "Ġwarsztaty": 22408, + "Ġrownie": 22409, + "ĠtezÄĻ": 22410, + "sienie": 22411, + "Ġogólnych": 22412, + "ĠRadom": 22413, + "Ġfazy": 22414, + "GÅĤu": 22415, + "ĠGóry": 22416, + "Ġalian": 22417, + "Ġobna": 22418, + "tys": 22419, + "ĠpomagaÅĤ": 22420, + "ĠJeden": 22421, + "ĠMusisz": 22422, + "ĠusuniÄĻcia": 22423, + "ĠPiot": 22424, + "Ġ1926": 22425, + "ĠSobie": 22426, + "ĠciekawoÅĽÄĩ": 22427, + "Ġnamal": 22428, + "Ġosobno": 22429, + "ciliÅĽmy": 22430, + "Najważniejsze": 22431, + "Ġzawarta": 22432, + "Ġtrzykrotnie": 22433, + "ĠPRZE": 22434, + "ĠSien": 22435, + "ĠprzyÅĤo": 22436, + "ĠmiaÅĤyby": 22437, + "Ġpacjenci": 22438, + "SZE": 22439, + "ĠtrzymajÄħ": 22440, + "ĠInterna": 22441, + "ĠtrafiajÄħ": 22442, + "daków": 22443, + "ĠpropozycjÄħ": 22444, + "Ġsurowo": 22445, + "ĠPrzykro": 22446, + "Ġulicami": 22447, + "liÄħ": 22448, + "ĠpiekÅĤa": 22449, + "Ġtowarzysza": 22450, + "Ġstraszny": 22451, + "ĠprzyjacióÅĤki": 22452, + "dero": 22453, + "Ġszaty": 22454, + "Ġzagranicy": 22455, + "Ġdobrowolnie": 22456, + "Ukrai": 22457, + "ĠpochodzÄħcych": 22458, + "czerw": 22459, + "fle": 22460, + "ĠSchu": 22461, + "ĠżÄħdanie": 22462, + "Ġprawicy": 22463, + "Ġfrancuskich": 22464, + "Ġkomitetu": 22465, + "Ġsrebrny": 22466, + "bow": 22467, + "Ġ1953": 22468, + "Ġciche": 22469, + "Ġkrótka": 22470, + "ĠpocaÅĤowaÅĤ": 22471, + "posa": 22472, + "ĠMonika": 22473, + "ĠzagraÄĩ": 22474, + "ĠInstytucie": 22475, + "stencji": 22476, + "Ġtory": 22477, + "ĠprzekonaÅĤ": 22478, + "czali": 22479, + "Ġniebieski": 22480, + "OWE": 22481, + "ĠodpornoÅĽci": 22482, + "Ġpogod": 22483, + "gramie": 22484, + "Ġwzrostem": 22485, + "Ġelektora": 22486, + "gil": 22487, + "Twoje": 22488, + "ĠRyszar": 22489, + "ostwo": 22490, + "ĠpÅĤacze": 22491, + "ĠwyjÄĻ": 22492, + "gov": 22493, + "nig": 22494, + "Ġkodeksu": 22495, + "TakÄħ": 22496, + "ĠoÅĽrodki": 22497, + "ĠRak": 22498, + "ĠobciÄħż": 22499, + "Ġdwunastu": 22500, + "ĠByÄĩ": 22501, + "Ġadministracyjnego": 22502, + "water": 22503, + "Ġwyka": 22504, + "Ġlaptopa": 22505, + "PaweÅĤ": 22506, + "Dal": 22507, + "ĠBeata": 22508, + "Ġ°": 22509, + "ĠJakuba": 22510, + "Ġpożyczki": 22511, + "Ġprzebudowy": 22512, + "ĠpowinnaÅĽ": 22513, + "Ġporw": 22514, + "ĠsprawiÅĤa": 22515, + "$#": 22516, + "Ġcodziennego": 22517, + "Organi": 22518, + "ĠspeÅĤnienia": 22519, + "Ġinge": 22520, + "ĠgorÄħce": 22521, + "Ġujem": 22522, + "ĠzapomniaÅĤa": 22523, + "klasy": 22524, + "Ġuleg": 22525, + "ĠLewand": 22526, + "Ġnieprawdopodob": 22527, + "ĠpodlegÅĤe": 22528, + "Ġniskiej": 22529, + "Wymie": 22530, + "Ġzawy": 22531, + "Ġagencja": 22532, + "ZmarÅĤ": 22533, + "yo": 22534, + "ĠznalazÅĤam": 22535, + "ĠpodkreÅĽlaÅĤ": 22536, + "Ġmig": 22537, + "????????": 22538, + "Ġjubi": 22539, + "ĠstopÄĻ": 22540, + "Ġpoważnym": 22541, + "ĠzabezpieczyÄĩ": 22542, + "jadÄĻ": 22543, + "ĠHall": 22544, + "OdwróciÅĤa": 22545, + "âĢĿ)": 22546, + "ĠoderwaÄĩ": 22547, + "Åĵ": 22548, + "Ġimperi": 22549, + "ĠBO": 22550, + "IO": 22551, + "âĢ¦)": 22552, + "ĠProgram": 22553, + "ĠMira": 22554, + "dzasz": 22555, + "ĠstaÅĤej": 22556, + "Ġstrukturze": 22557, + "lah": 22558, + "ĠwziÄħÅĤem": 22559, + "ĠStaro": 22560, + "ĠzÅĤago": 22561, + "ĠAi": 22562, + "Wielo": 22563, + "Ġrzece": 22564, + "ĠszkodÄĻ": 22565, + "ĠodczytaÄĩ": 22566, + "Ġleku": 22567, + "Ġczytelników": 22568, + "ĠanalizÄĻ": 22569, + "Ġpiasek": 22570, + "ĠPosel": 22571, + "Ġzabójstwo": 22572, + "Ġnarusza": 22573, + "Ġkonserwaty": 22574, + "Prezes": 22575, + "Ġwróg": 22576, + "Ġwyznania": 22577, + "Ġocen": 22578, + "Ġfacetem": 22579, + "Ġrozkwi": 22580, + "Ġekipa": 22581, + "Ġinfek": 22582, + "Ġcierpie": 22583, + "ĠnajwyższÄħ": 22584, + "WS": 22585, + "2009": 22586, + "ĠUkraina": 22587, + "Ġzarezerw": 22588, + "plami": 22589, + "ĠosiÄħgniÄĻcie": 22590, + "Ġpodmiotu": 22591, + "ĠreguÅĤ": 22592, + "ĠOto": 22593, + "dziennie": 22594, + "ĠistotÄĻ": 22595, + "ĠzajrzeÄĩ": 22596, + "Ġpodejrzanych": 22597, + "ĠzdjÄħÄĩ": 22598, + "ĠuczeÅĦ": 22599, + "Ġbranż": 22600, + "możliwie": 22601, + "ĠÅĽredniÄħ": 22602, + "Ġnapotk": 22603, + "Ġprzystojny": 22604, + "Ġpragnienia": 22605, + "Ġzycia": 22606, + "Ġzdrowotne": 22607, + "ĠuciekÅĤa": 22608, + "Ġzruj": 22609, + "Zim": 22610, + "Ġlegendar": 22611, + "ĠpracowaÅĤem": 22612, + "ĠmisjÄĻ": 22613, + "ĠkÅĤu": 22614, + "ĠokreÅĽliÅĤ": 22615, + "ĠUkrainÄĻ": 22616, + "ÅĤkownik": 22617, + "ĠmielibyÅĽmy": 22618, + "Ġidziesz": 22619, + "Podsum": 22620, + "tyny": 22621, + "Ġsiedzenia": 22622, + "Ġduchy": 22623, + "Äį": 22624, + "ĠGier": 22625, + "nel": 22626, + "ĠsilnÄħ": 22627, + "ĠZel": 22628, + "kogo": 22629, + "Ġcharyt": 22630, + "ObowiÄħ": 22631, + "ĠleczyÄĩ": 22632, + "ĠzrobiÅĤy": 22633, + "Ogar": 22634, + "ĠzawahaÅĤ": 22635, + "Ġpaty": 22636, + "Ġkoty": 22637, + "ĠwizjÄĻ": 22638, + "Ġniemo": 22639, + "Ġprzejmuje": 22640, + "ĠzostanÄĻ": 22641, + "Ġnader": 22642, + "cjonalne": 22643, + "Ġciekawego": 22644, + "Ġ1935": 22645, + "ĠstaÅĤym": 22646, + "Ġorganizmie": 22647, + "pet": 22648, + "wóz": 22649, + "Ġminy": 22650, + "dostÄĻp": 22651, + "Ġwbud": 22652, + "ĠTery": 22653, + "Ġuwierzy": 22654, + "ĠposÅĤanka": 22655, + "liwo": 22656, + "Ġfartu": 22657, + "Ġmowie": 22658, + "ĠWÅĤadimi": 22659, + "Ġrowerze": 22660, + "Ġpsem": 22661, + "sole": 22662, + "larne": 22663, + "ĠKen": 22664, + "Ġsukie": 22665, + "Ġwole": 22666, + "ĠspóÅĤce": 22667, + "ĠukrywaÄĩ": 22668, + "ĠWel": 22669, + "ĠpowagÄħ": 22670, + "Ġrachunki": 22671, + "glÄħdzie": 22672, + "ĠkoÅĦczÄħ": 22673, + "ĠtytuÅĤy": 22674, + "Ġrobienie": 22675, + "Ġnajdroż": 22676, + "ĠrzÄħdowi": 22677, + "Ġwiatrem": 22678, + "ĠwynosiÅĤ": 22679, + "Ġpoczuciem": 22680, + "ĠwyszÅĤy": 22681, + "Ġcenne": 22682, + "Ġlżej": 22683, + "ĠbazÄĻ": 22684, + "itz": 22685, + "ĠzaczynaÅĤa": 22686, + "Wojna": 22687, + "knij": 22688, + "ĠWspóÅĤ": 22689, + "rada": 22690, + "ado": 22691, + "ĠwyjÅĽciem": 22692, + "ĠzginÄĻli": 22693, + "piÅĦski": 22694, + "ĠHum": 22695, + "Przycho": 22696, + "Ġmatera": 22697, + "Najlepszy": 22698, + "Ġporadni": 22699, + "Ġpochodzenie": 22700, + "Ġwymogów": 22701, + "ĠnastÄĻpnÄħ": 22702, + "ĠÅĽwiatopoglÄħd": 22703, + "Bur": 22704, + "Ġbaron": 22705, + "ĠspodziewaÅĤem": 22706, + "ĠupÅĤywie": 22707, + "zyk": 22708, + "Ġmszy": 22709, + "ĠSun": 22710, + "zai": 22711, + "ĠUstawodaw": 22712, + "Ġgwizd": 22713, + "obraż": 22714, + "Ġblondyn": 22715, + "talnie": 22716, + "Musie": 22717, + "Ġprawy": 22718, + "Ġdrogowym": 22719, + "Ġtejże": 22720, + "Ġwokali": 22721, + "Ġoficerowie": 22722, + "Ġznaleziska": 22723, + "gary": 22724, + "Ġwybrali": 22725, + "ZaczÄĻÅĤa": 22726, + "ĠLegislacyjnego": 22727, + "ÅĤÄĻki": 22728, + "ĠumieÅĽciÄĩ": 22729, + "ĠwstrÄĻ": 22730, + "bne": 22731, + "Ġadi": 22732, + "ĠRem": 22733, + "Ġhobby": 22734, + "Ġgrzech": 22735, + "Ġmiasteczku": 22736, + "Ġojc": 22737, + "Ġpapierosy": 22738, + "Wyniki": 22739, + "ĠustawiÄĩ": 22740, + "Ġspara": 22741, + "Ġutrzymaniu": 22742, + "Najgor": 22743, + "ĠKonstanty": 22744, + "Samochód": 22745, + "waz": 22746, + "ĠSejmowi": 22747, + "diÄĻ": 22748, + "ĠArab": 22749, + "ĠodprÄĻ": 22750, + "cjalnie": 22751, + "lismy": 22752, + "Ġstolik": 22753, + "ĠchÅĤodno": 22754, + "ĠnaczyÅĦ": 22755, + "Ġlet": 22756, + "ĠPiÄħ": 22757, + "Ġpozostawia": 22758, + "Ġwydana": 22759, + "fikowany": 22760, + "Ġspokojem": 22761, + "ĠprzeszÅĤy": 22762, + "Ġspecjalnym": 22763, + "Ġstrażnik": 22764, + "ĠwstÄĻpu": 22765, + "Ġzapotrzebowanie": 22766, + "Ġrozumi": 22767, + "Ġdziewi": 22768, + "MY": 22769, + "ĠTay": 22770, + "Ġdżentel": 22771, + "Ġcichym": 22772, + "Ġutworu": 22773, + "Ġzdrowego": 22774, + "ĠwracajÄħc": 22775, + "ĠopadÅĤ": 22776, + "ĠchÅĤopaków": 22777, + "Ġwykonano": 22778, + "ĠÅĽcieżkÄħ": 22779, + "ĠjacyÅĽ": 22780, + "ĠEsto": 22781, + "isa": 22782, + "Ġuważamy": 22783, + "ĠzabawÄĻ": 22784, + "ĠzadbaÄĩ": 22785, + "Ġpromu": 22786, + "Ġaresz": 22787, + "polsce": 22788, + "Ġpisanie": 22789, + "Ġmoskie": 22790, + "ĠwÅĤók": 22791, + "kowanÄħ": 22792, + "szechni": 22793, + "Ġamunicji": 22794, + "Ġwyroki": 22795, + "Ġszpitale": 22796, + "kujesz": 22797, + "Maria": 22798, + "cla": 22799, + "ĠzgÅĤoszenie": 22800, + "ĠMiejskiej": 22801, + "ĠpopeÅĤnienia": 22802, + "stera": 22803, + "ĠPolakom": 22804, + "Ġobydwu": 22805, + "RD": 22806, + "Ġsuche": 22807, + "Ġliteraturze": 22808, + "Ġrozprawy": 22809, + "ĠÅĽrednicy": 22810, + "NajczÄĻÅĽciej": 22811, + "Ġzniecierpli": 22812, + "cum": 22813, + "cznij": 22814, + "towano": 22815, + "ĠnieskoÅĦczonoÅĽÄĩ": 22816, + "List": 22817, + "tÅĤuma": 22818, + "Ġznierucho": 22819, + "Ġkrasno": 22820, + "sujÄħ": 22821, + "Aleks": 22822, + "ĠsÅĤaboÅĽÄĩ": 22823, + "Ġzdecyduje": 22824, + "ĠBożej": 22825, + "Ġwtór": 22826, + "ĠFC": 22827, + "ĠmiÄĻdzynarodowego": 22828, + "ĠwyÅĽwietla": 22829, + "ĠOB": 22830, + "rzawszy": 22831, + "caÅĤo": 22832, + "Ġina": 22833, + "nkiem": 22834, + "rzal": 22835, + "ĠcierpliwoÅĽÄĩ": 22836, + "ational": 22837, + "ĠzdajÄħ": 22838, + "Ġkonte": 22839, + "Ġprzedosta": 22840, + "ĠwczeÅĽniejsze": 22841, + "Ġwydarzeniach": 22842, + "witz": 22843, + "Ġwidze": 22844, + "mawiajÄħ": 22845, + "Ġdemografi": 22846, + "Ġpose": 22847, + "atyczny": 22848, + "Ġgospodarczym": 22849, + "Zwracam": 22850, + "Ġpery": 22851, + "Ġfilozof": 22852, + "Ġprzedstawiony": 22853, + "ĠzamieszkaÅĤ": 22854, + "Ġetatów": 22855, + "ĠÎ": 22856, + "Ġbezskute": 22857, + "rana": 22858, + "Ġgastro": 22859, + "oria": 22860, + "ĠspotkaÅĤo": 22861, + "ĠKolo": 22862, + "Ġcentra": 22863, + "Ġgoogle": 22864, + "rt": 22865, + "ĠLewi": 22866, + "ĠwypadÅĤ": 22867, + "ariuszy": 22868, + "Ġrealnie": 22869, + "Ġklucze": 22870, + "Ġniezgodne": 22871, + "ĠSÅĤoÅĦca": 22872, + "Ġzatro": 22873, + "Ġnab": 22874, + "Zmie": 22875, + "ĠJedno": 22876, + "IG": 22877, + "Ġanten": 22878, + "psy": 22879, + "Ġzaangażowanie": 22880, + "ĠPatri": 22881, + "ĠprzypuszczaÄĩ": 22882, + "ĠpiÅĤkarzy": 22883, + "phie": 22884, + "chodzÄĻ": 22885, + "Ġwierszy": 22886, + "Ġbiednych": 22887, + "Ġprezydenckich": 22888, + "ĠdoskonaÅĤe": 22889, + "Ġogólnego": 22890, + "Ġpisarza": 22891, + "Ġmanu": 22892, + "jna": 22893, + "ĠzaÅĤożyciel": 22894, + "Ġszkodliwe": 22895, + "Organiz": 22896, + "zowanych": 22897, + "Ġustalenie": 22898, + "ĠRon": 22899, + "Ġpóźniejszych": 22900, + "Ġprzodków": 22901, + "Lekarz": 22902, + "sat": 22903, + "Ġwojenne": 22904, + "żysz": 22905, + "Ġ1932": 22906, + "arÄħ": 22907, + "Ġprzyzwyczaj": 22908, + "bani": 22909, + "Ġnajbogat": 22910, + "ĠludzkoÅĽÄĩ": 22911, + "ĠBun": 22912, + "Ġnarzuca": 22913, + "cielom": 22914, + "Ġkompo": 22915, + "Typ": 22916, + "Ġrestry": 22917, + "KsiÄħżka": 22918, + "burga": 22919, + "ĠchciaÅĤaby": 22920, + "diÄħ": 22921, + "Ġpartnerem": 22922, + "ĠSTA": 22923, + "ĠLeszek": 22924, + "ĠodpowiedziaÅĤem": 22925, + "Iz": 22926, + "ĠznacznÄħ": 22927, + "Ġukrad": 22928, + "Ġdanymi": 22929, + "Ġnieczy": 22930, + "ĠwracajÄħ": 22931, + "ĠSum": 22932, + "mail": 22933, + "ĠNick": 22934, + "Ġnielicznych": 22935, + "Panowie": 22936, + "Ġniemiecka": 22937, + "mion": 22938, + "ĠwoÅĦ": 22939, + "Ġchcial": 22940, + "Ġobez": 22941, + "Ġwygrywa": 22942, + "ntach": 22943, + "moÅĽÄĩ": 22944, + "ĠgÅĤadko": 22945, + "ĠzÄħb": 22946, + "ĠSÅĤucham": 22947, + "Ġdroż": 22948, + "ÅĤowski": 22949, + "Ġrozmiar": 22950, + "ĠpoważnÄħ": 22951, + "daniem": 22952, + "Ġobse": 22953, + "Ġwarunek": 22954, + "Ġimiona": 22955, + "ĠzobowiÄħzany": 22956, + "Ġrodzinnej": 22957, + "Ġzagry": 22958, + "Ġkonklu": 22959, + "Ġbracie": 22960, + "ĠprzyjacióÅĤka": 22961, + "Ġwidoku": 22962, + "ĠOlimpij": 22963, + "Ġ1922": 22964, + "Ġwarstwa": 22965, + "Ġmete": 22966, + "Ġwre": 22967, + "mas": 22968, + "czesne": 22969, + "Ġszary": 22970, + "Ġkarnych": 22971, + "stce": 22972, + "Ġdoleg": 22973, + "UrzÄĻ": 22974, + "ĠpoczÄħwszy": 22975, + "NajwiÄĻcej": 22976, + "racamy": 22977, + "ĠSzczy": 22978, + "ĠbiaÅĤosto": 22979, + "Ġzmniejszenia": 22980, + "ZwyciÄĻ": 22981, + "Ġpolitycznie": 22982, + "rednia": 22983, + "ĠprzywróciÄĩ": 22984, + "ĠdochodziÅĤo": 22985, + "Ġdzisiejsze": 22986, + "Uwaga": 22987, + "Ġ900": 22988, + "Ġprzód": 22989, + "Niedawno": 22990, + "Ġstopnie": 22991, + "Ġdarem": 22992, + "Ġprzeciwnej": 22993, + "Ġprzymie": 22994, + "ĠoÅĤta": 22995, + "@#": 22996, + "ĠdoprowadziÅĤo": 22997, + "Ġteatr": 22998, + "ĠIndia": 22999, + "Ġczynnik": 23000, + "Ġbankru": 23001, + "STY": 23002, + "Ġpapierze": 23003, + "ĠodwoÅĤy": 23004, + "Ġpytaniami": 23005, + "Wieczorem": 23006, + "ĠzagÅĤa": 23007, + "Ġpoważnego": 23008, + "Ġmier": 23009, + "Ġemigracji": 23010, + "Ġmieszkali": 23011, + "ĠodÅĤożyÅĤ": 23012, + "ĠpodobieÅĦstwo": 23013, + "Ġmianem": 23014, + "Ġsny": 23015, + "Ġstruktura": 23016, + "ĠmodlitwÄĻ": 23017, + "Ġsporu": 23018, + "Ġmieszkaniec": 23019, + "Ġamator": 23020, + "jny": 23021, + "arskie": 23022, + "ĠzagrożeÅĦ": 23023, + "Ġwyrasta": 23024, + "usch": 23025, + "tarnej": 23026, + "Ġoszcze": 23027, + "Ġtelewizo": 23028, + "Ġdrogowych": 23029, + "pracowaÄĩ": 23030, + "Ġregulu": 23031, + "ĠWaldem": 23032, + "ĠposÅĤaÅĤ": 23033, + "oczywiÅĽcie": 23034, + "ĠwystÄħpiÅĤa": 23035, + "Ġwakacji": 23036, + "ĠLublin": 23037, + "ĠMyÅĽlisz": 23038, + "ymiary": 23039, + "Ġstery": 23040, + "Ġkontakcie": 23041, + "ĠwybuchÅĤa": 23042, + "chium": 23043, + "ĠrobiÅĤo": 23044, + "Ġtraktowania": 23045, + "ĠposiÅĤku": 23046, + "sÅĤaÅĤ": 23047, + "Wyj": 23048, + "ĠwychodzÄħc": 23049, + "ĠodesÅĤa": 23050, + "Ġzaangażowania": 23051, + "Ġmysli": 23052, + "Ġzaplanowane": 23053, + "Ġzwanego": 23054, + "ĠpodajÄħc": 23055, + "Ġwojennej": 23056, + "Ġ125": 23057, + "ĠNob": 23058, + "ĠczÅĤonko": 23059, + "Ġwyraźny": 23060, + "Ġdepartamencie": 23061, + "Ġsystematycznie": 23062, + "Ġpedofil": 23063, + "Ġkrewnych": 23064, + "ĠSRA": 23065, + "Zdoby": 23066, + "taÅĤy": 23067, + "Ġzawarcia": 23068, + "ĠHas": 23069, + "Ġswobody": 23070, + "ĠgodnoÅĽÄĩ": 23071, + "Ġdialog": 23072, + "Ġmiejscami": 23073, + "Ġosobistej": 23074, + "ĠPrzyja": 23075, + "Ġnoce": 23076, + "dzajÄħcy": 23077, + "dziÄħ": 23078, + "ĠużywajÄħ": 23079, + "ĠwyprostowaÅĤ": 23080, + "ĠJednak": 23081, + "ĠdoÅĤÄħczyÄĩ": 23082, + "ĠprzyglÄħdajÄħc": 23083, + "niejszymi": 23084, + "Ġfinansowy": 23085, + "ĠskrÄĻciÅĤ": 23086, + "Ġewentualnych": 23087, + "AD": 23088, + "Ġwidowi": 23089, + "Ġfinansowo": 23090, + "Ġgratu": 23091, + "ĠprzeciÄĻtnego": 23092, + "ĠbywajÄħ": 23093, + "czyl": 23094, + "ĠprzypominaÄĩ": 23095, + "ĠsformuÅĤowanie": 23096, + "ĠpoÅĤudniowy": 23097, + "Ġtworzeniu": 23098, + "Ġsiod": 23099, + "ĠSky": 23100, + "rÄĻd": 23101, + "Ġdokumentach": 23102, + "Ġgrobu": 23103, + "żesz": 23104, + "ĠpociÄħgi": 23105, + "ĠmuzykÄħ": 23106, + "Ġzakrzy": 23107, + "Ġpersonel": 23108, + "ĠâĢ¦": 23109, + "Ġkrople": 23110, + "ĠEve": 23111, + "Ġwinni": 23112, + "ĠpokazywaÄĩ": 23113, + "Ġdrugo": 23114, + "ĠkierownicÄħ": 23115, + "ĠcierpiÄħ": 23116, + "Ġtony": 23117, + "Ġniecierpliwie": 23118, + "sobie": 23119, + "ĠPon": 23120, + "Ġprzewidziane": 23121, + "Nim": 23122, + "ĠrozpoczÄĻciem": 23123, + "Ġwózek": 23124, + "Ġrozluź": 23125, + "Ġdowództwo": 23126, + "ĠstudiowaÅĤ": 23127, + "Widocznie": 23128, + "Ġskala": 23129, + "orach": 23130, + "Ġniewia": 23131, + "Chcieli": 23132, + "Ġotwartej": 23133, + "Krótko": 23134, + "Ġgni": 23135, + "Ġoble": 23136, + "ĠtÅĤumi": 23137, + "ĠspecjalnÄħ": 23138, + "Ġ170": 23139, + "Mogli": 23140, + ".]": 23141, + "Ġnao": 23142, + "Ogrom": 23143, + "Ġkolonia": 23144, + "Ġtato": 23145, + "Ġ1955": 23146, + "ĠsprowadziÄĩ": 23147, + "czÄħtk": 23148, + "Ġ97": 23149, + "ĠistniaÅĤo": 23150, + "Ġżydowskiej": 23151, + "Ġwietrze": 23152, + "jka": 23153, + "Micha": 23154, + "ĠsÅĤabym": 23155, + "ĠgÅĤowi": 23156, + "Ġpolubi": 23157, + "Ġterminy": 23158, + "Ġjutra": 23159, + "ĠnależaÅĤy": 23160, + "Ġsprawców": 23161, + "Ġpieszcz": 23162, + "ĠwyszeptaÅĤa": 23163, + "Ġserwer": 23164, + "Ġ1917": 23165, + "ĠrozporzÄħdzeniu": 23166, + "Ġ1951": 23167, + "very": 23168, + "Ġdziedzinach": 23169, + "Ġwygo": 23170, + "ByÅĤoby": 23171, + "ĠAc": 23172, + "UU": 23173, + "Infor": 23174, + "ĠszaleÅĦstwo": 23175, + "Ġcharakterystyczne": 23176, + "Ġniższy": 23177, + "Ġtajemnica": 23178, + "ĠÅĽwiÄĻtokrzy": 23179, + "Ġakcy": 23180, + "Ġpszcz": 23181, + "Ġzaskar": 23182, + "Ġpromi": 23183, + "ĠzadzwoniÅĤa": 23184, + "Ġmatu": 23185, + "ĠnatÄĻ": 23186, + "ĠSty": 23187, + "erów": 23188, + "ĠsiedzÄĻ": 23189, + "Ġdorów": 23190, + "Ġtorpe": 23191, + "Ġkomputerze": 23192, + "wagi": 23193, + "Ġkrypto": 23194, + "ĠAC": 23195, + "Ġosobisty": 23196, + "ĠSel": 23197, + "Ġbaza": 23198, + "Ġrych": 23199, + "ĠLuke": 23200, + "lubie": 23201, + "Ġpogra": 23202, + "Ġwykur": 23203, + "BÄĻdziesz": 23204, + "Ġwtor": 23205, + "ĠPoto": 23206, + "ieÅĦstwa": 23207, + "Ġmlo": 23208, + "Zastanawiam": 23209, + "ÅĽnienie": 23210, + "ĠdziaÅĤaÅĤo": 23211, + "Ġprzygody": 23212, + "Ġbrzegi": 23213, + "ĠtreÅĽciÄħ": 23214, + "nei": 23215, + "ĠzmierzyÄĩ": 23216, + "link": 23217, + "piaÅĤa": 23218, + "Ġgodne": 23219, + "ĠpÅĤyn": 23220, + "ĠKażdy": 23221, + "Ġkostki": 23222, + "siek": 23223, + "300": 23224, + "ĠistotÄħ": 23225, + "Ġuniemożliwia": 23226, + "Wro": 23227, + "Ġszka": 23228, + "ĠradziÄĩ": 23229, + "dzu": 23230, + "ĠjeździÅĤ": 23231, + "niczkÄĻ": 23232, + "Ġ1924": 23233, + "Ġobrót": 23234, + "plom": 23235, + "Ġdziale": 23236, + "Ġznacznym": 23237, + "ĠFak": 23238, + "ĠdoprowadziÅĤy": 23239, + "Ġktorym": 23240, + "Ġarmat": 23241, + "ĠprzygotowaÅĦ": 23242, + "Ġ1929": 23243, + "Ġguzik": 23244, + "jecie": 23245, + "Ġprzyczyna": 23246, + "ĠobowiÄħzujÄħ": 23247, + "aÅĤemu": 23248, + "Ġultra": 23249, + "Ġekonomii": 23250, + "tygodni": 23251, + "Ġpiec": 23252, + "jeszcze": 23253, + "ĠchÄĻciÄħ": 23254, + "ĠSkrzy": 23255, + "ĠotrzymujÄħ": 23256, + "ĠVictor": 23257, + "Ġtroje": 23258, + "ĠsolidarnoÅĽci": 23259, + "Ġspoczywa": 23260, + "ciny": 23261, + "Ġ92": 23262, + "Kul": 23263, + "Ġstacje": 23264, + "ĠsiÄĻg": 23265, + "rzajÄħc": 23266, + "Ġpowstrzymy": 23267, + "bioty": 23268, + "ĠznajdujÄħce": 23269, + "Ġmonarch": 23270, + "Ġprzeznaczenia": 23271, + "Ġdachem": 23272, + "ĠgÄĻstoÅĽÄĩ": 23273, + "ĠliniÄħ": 23274, + "ĠpozostawaÅĤ": 23275, + "Ġkorporacji": 23276, + "Ġramy": 23277, + "róże": 23278, + "Ġstadionie": 23279, + "Ġdocenia": 23280, + "Ġsnem": 23281, + "ĠdÅĤuższej": 23282, + "ĠInspekcji": 23283, + "sena": 23284, + "Ġkonsumentów": 23285, + "Ġpiór": 23286, + "Ġokolicznych": 23287, + "ĠrozpÅĤy": 23288, + "Ġpomniej": 23289, + "Ġdyrektorów": 23290, + "ĠkrzeseÅĤ": 23291, + "ĠudajÄħc": 23292, + "Ġekonomicznej": 23293, + "ĠsprawdzaÄĩ": 23294, + "Ġumieszczone": 23295, + "Ġetapu": 23296, + "ĠpozwalajÄħc": 23297, + "ĠJon": 23298, + "Ġprzeciwnikiem": 23299, + "jechaÅĤy": 23300, + "ĠOne": 23301, + "ĠkÄħpiel": 23302, + "ĠciemnÄħ": 23303, + "Ġlaure": 23304, + "Ġnocnej": 23305, + "ĠodwiedziÅĤ": 23306, + "Ġinnemu": 23307, + "2014": 23308, + "ĠgaÅĤÄĻzie": 23309, + "Ġzatrzymuje": 23310, + "ĠpostawiÅĤa": 23311, + "ĠPÅĤa": 23312, + "ĠżyjÄħcych": 23313, + "ZO": 23314, + "Konie": 23315, + "cano": 23316, + "Ġbasen": 23317, + "Ġlokalnego": 23318, + "rzadko": 23319, + "ĠboleÅĽnie": 23320, + "ĠStary": 23321, + "Ġkrólewskiej": 23322, + "landia": 23323, + "ĠSen": 23324, + "niemiec": 23325, + "ĠŹ": 23326, + "ĠposiÅĤki": 23327, + "Ġszczup": 23328, + "Zaczyna": 23329, + "Ġtrosk": 23330, + "ĠPomocy": 23331, + "Ġzalety": 23332, + "ĠTest": 23333, + "ĠciÄħgnÄħ": 23334, + "SolidarnoÅĽci": 23335, + "ĠPola": 23336, + "Ġtechnologia": 23337, + "Ġnaszy": 23338, + "ĠDre": 23339, + "Ġgwiazda": 23340, + "Ġwszelkiej": 23341, + "CiÄĻżko": 23342, + "Ġzachicho": 23343, + "ĠuzupeÅĤnienie": 23344, + "ington": 23345, + "ĠszczÄħtki": 23346, + "ĠGod": 23347, + "ĠmylÄĻ": 23348, + "Ġograniczony": 23349, + "Ġszanowni": 23350, + "Ġpoliczku": 23351, + "ZakÅĤa": 23352, + "Ġsukcesów": 23353, + "Ġwariant": 23354, + "Ġmeldu": 23355, + "ĠprzekÄħ": 23356, + "PoczuÅĤa": 23357, + "Ġgeniu": 23358, + "Å»adna": 23359, + "Ġun": 23360, + "Ġwiosny": 23361, + "Ġkurier": 23362, + "ANIA": 23363, + "Ġincy": 23364, + "Ġhaj": 23365, + "Ġprawdziwie": 23366, + "Ġwielokro": 23367, + "ĠstanÄĻli": 23368, + "ĠmachnÄħÅĤ": 23369, + "Ġ94": 23370, + "ĠmÄħdry": 23371, + "Ġstrata": 23372, + "Ġodset": 23373, + "gio": 23374, + "Ġwodnych": 23375, + "ĠDzieci": 23376, + "ĠskÅĤadaÅĤ": 23377, + "mai": 23378, + "Ġpism": 23379, + "Ġbzdur": 23380, + "Ġwydru": 23381, + "ĠistotnÄħ": 23382, + "yma": 23383, + "Ġporadzi": 23384, + "Ġosiedlu": 23385, + "Ġpoprawnie": 23386, + "ĠSali": 23387, + "Ġnieopo": 23388, + "ĠnawiÄħzaÄĩ": 23389, + "Ġadwokat": 23390, + "Ġkierunki": 23391, + "ologiÄĻ": 23392, + "ĠzmysÅĤy": 23393, + "Ġradny": 23394, + "Ġprzyznanie": 23395, + "chiwaÅĤ": 23396, + "ĠrosÅĤy": 23397, + "Ġnajsil": 23398, + "ĠÅĤamach": 23399, + "ĠTwitterze": 23400, + "Ġnajwyższe": 23401, + "Ġdesi": 23402, + "ĠpÅĤuca": 23403, + "ĠMÅĤodzieży": 23404, + "Ġdiabli": 23405, + "Ġpokojów": 23406, + "Ġcenach": 23407, + "ĠRobin": 23408, + "ĠdowodziÅĤ": 23409, + "ĠwskazywaÅĤ": 23410, + "pewniej": 23411, + "Ġbiurkiem": 23412, + "Ġplik": 23413, + "ciwszy": 23414, + "Ġutożsami": 23415, + "Najwyż": 23416, + "ĠRE": 23417, + "ĠznieksztaÅĤ": 23418, + "Ġutrwa": 23419, + "Ġelimina": 23420, + "pisanie": 23421, + "ĠwymagaÅĤo": 23422, + "Ġfroncie": 23423, + "fred": 23424, + "zujÄĻ": 23425, + "Ġkomentarzu": 23426, + "Å»oÅĤnierze": 23427, + "Stwo": 23428, + "2007": 23429, + "ĠskórÄħ": 23430, + "Ġudowadnia": 23431, + "Powinien": 23432, + "lada": 23433, + "ĠâĪĴ": 23434, + "ĠAmber": 23435, + "Ġstrzy": 23436, + "ĠoczekiwaÅĤ": 23437, + "Dziwne": 23438, + "ĠZakÅĤadu": 23439, + "Ġfiolet": 23440, + "Inny": 23441, + "Ġkopy": 23442, + "istÄħ": 23443, + "ĠamerykaÅĦskim": 23444, + "ĠWydaje": 23445, + "ĠwstÄħ": 23446, + "ĠzaÅĽpie": 23447, + "Profesor": 23448, + "Ġposadz": 23449, + "cznicy": 23450, + "ĠnastÄĻpujÄħco": 23451, + "OWY": 23452, + "Ġsala": 23453, + "Ġgali": 23454, + "Ġseksualnej": 23455, + "Ġpociski": 23456, + "tkie": 23457, + "rzyna": 23458, + "ĠdzieÅĤem": 23459, + "canych": 23460, + "Ġatu": 23461, + "Ġstry": 23462, + "biorÄħ": 23463, + "Ġwyjeździe": 23464, + "ĠwspóÅĤpracowaÄĩ": 23465, + "Ġwódki": 23466, + "Ġzaim": 23467, + "Ti": 23468, + "Ġcelowe": 23469, + "ĠÅ»u": 23470, + "ĠJake": 23471, + "ĠGran": 23472, + "ĠmetodÄĻ": 23473, + "niliÅĽmy": 23474, + "Ġcudownie": 23475, + "ĠporuszyÄĩ": 23476, + "Ġdog": 23477, + "ĠdoprowadziÅĤa": 23478, + "minaj": 23479, + "Ġproblemach": 23480, + "Ġmianowany": 23481, + "Ġpodano": 23482, + "Ġswoja": 23483, + "óc": 23484, + "Ġwypis": 23485, + "Ġciemnym": 23486, + "Ġgustu": 23487, + "ĠpojemnoÅĽci": 23488, + "Ġoty": 23489, + "Wych": 23490, + "ĠprzechodzÄħ": 23491, + "niowe": 23492, + "ĠBelgii": 23493, + "Produkt": 23494, + "Ġpoprawie": 23495, + "szana": 23496, + "Ġwizerunku": 23497, + "Ġnajbliższego": 23498, + "Ġchrom": 23499, + "Ġrozpu": 23500, + "gramy": 23501, + "Ġohy": 23502, + "Ġzdaniu": 23503, + "Ġkatalog": 23504, + "ĠprzejÄĻcia": 23505, + "ĠwykorzystujÄħc": 23506, + "Wej": 23507, + "dzieja": 23508, + "Trzeci": 23509, + "Ġobrady": 23510, + "ĠwypeÅĤniÄĩ": 23511, + "Ġrankingu": 23512, + "Cel": 23513, + "Ġstrachem": 23514, + "Ġbiedy": 23515, + "liÅĽci": 23516, + "...).": 23517, + "ĠSenacie": 23518, + "ĠumiaÅĤa": 23519, + "Ġnadto": 23520, + "kÅĤadach": 23521, + "Man": 23522, + "pÅĤak": 23523, + "ĠSas": 23524, + "Powinie": 23525, + "ĠzyskaÅĤ": 23526, + "Ġdokumencie": 23527, + "nazj": 23528, + "ĠzadawaÄĩ": 23529, + "Ġchud": 23530, + "rene": 23531, + "Ġnormalnej": 23532, + "Ġpodbi": 23533, + "Przyby": 23534, + "Ġwzdry": 23535, + "ĠuzupeÅĤnia": 23536, + "Ġimie": 23537, + "szyna": 23538, + "Ġbohaterem": 23539, + "2011": 23540, + "Ġnomin": 23541, + "Ġ3000": 23542, + "rwaÅĤy": 23543, + "ĠRegulami": 23544, + "Ġrezygnacji": 23545, + "Ġperfum": 23546, + "ĠpozwalaÅĤ": 23547, + "ĠPusz": 23548, + "nentów": 23549, + "eb": 23550, + "Ġznalezienie": 23551, + "Ġzapie": 23552, + "%!": 23553, + "ĠSK": 23554, + "iela": 23555, + "lnia": 23556, + "SÅĤyszaÅĤem": 23557, + "dian": 23558, + "Ġdylem": 23559, + "owoÅĽciÄħ": 23560, + "ĠwygranÄħ": 23561, + "ĠpoproszÄĻ": 23562, + "Ġrezyden": 23563, + "Ġnaboże": 23564, + "StaÅĤa": 23565, + "lecki": 23566, + "ĠKaczmar": 23567, + "NIA": 23568, + "Sh": 23569, + "Ġsiero": 23570, + "ĠefektywnoÅĽci": 23571, + "ĠbaÅĤagan": 23572, + "Stanowi": 23573, + "plo": 23574, + "ĠdorÄĻ": 23575, + "ĠnaturÄĻ": 23576, + "ĠÅĽciana": 23577, + "Ġzwalnia": 23578, + "ĠjadÄħc": 23579, + "PieniÄħdze": 23580, + "ĠwystÄĻpowaÄĩ": 23581, + "ĠIgrzy": 23582, + "ĠpiÄĻkno": 23583, + "ĠnajtaÅĦ": 23584, + "ĠsukienkÄĻ": 23585, + "ae": 23586, + "Ġprzeciwnik": 23587, + "ĠPaÅĤacu": 23588, + "Ġwysch": 23589, + "ZrobiÅĤ": 23590, + "ĠchÅĤopa": 23591, + "Stos": 23592, + "ĠzamieniÄĩ": 23593, + "ĠPożar": 23594, + "orami": 23595, + "ĠÅĤapów": 23596, + "Ġsmartf": 23597, + "ĠÅĤód": 23598, + "Ġcudz": 23599, + "mes": 23600, + "Ġegzek": 23601, + "Ġgówna": 23602, + "Ġilo": 23603, + "Ġwystawia": 23604, + "diów": 23605, + "Ġodcinków": 23606, + "Ġsplu": 23607, + "Ġnadejdzie": 23608, + "CIA": 23609, + "Ġdziedzictwa": 23610, + "Ġuznano": 23611, + "ĠpiÄĻt": 23612, + "Ġafery": 23613, + "ĠtraktujÄħ": 23614, + "Ġkierunków": 23615, + "ĠzasiÄĻgiem": 23616, + "ĠÅĽwicie": 23617, + "HA": 23618, + "temu": 23619, + "Ġszery": 23620, + "ĠuÅĤatwie": 23621, + "Ġkrajami": 23622, + "znam": 23623, + "Ġspokojnym": 23624, + "ĠtaÅĦca": 23625, + "rup": 23626, + "Ġprzykre": 23627, + "Ġpotwierdzenia": 23628, + "Ġtajemnic": 23629, + "ĠZiemiÄĻ": 23630, + "Ġ1931": 23631, + "ĠTurysty": 23632, + "Ġnajbliżej": 23633, + "Ġprzerażeniem": 23634, + "ĠrelacjÄĻ": 23635, + "cÄħcych": 23636, + "Decyzja": 23637, + "Ġbakter": 23638, + "Ġtonie": 23639, + "Ġleczeniu": 23640, + "ĠlitoÅĽci": 23641, + "Ġczerwonego": 23642, + "elem": 23643, + "Ġdenty": 23644, + "góle": 23645, + "ĠMir": 23646, + "ĠwÅĽciekÅĤoÅĽÄĩ": 23647, + "cience": 23648, + "ĠAR": 23649, + "ĠKorwin": 23650, + "Ġideologii": 23651, + "biorÄĻ": 23652, + "ransport": 23653, + "ĠPowiat": 23654, + "Ist": 23655, + "TytuÅĤ": 23656, + "Ġartysta": 23657, + "Ġparze": 23658, + "Ġdojazd": 23659, + "Ġseksualnych": 23660, + "Ġprzywódca": 23661, + "Ġdonosi": 23662, + "ĠWszystkie": 23663, + "ĠpracujÄħcy": 23664, + "ĠmiÄĻdzywoje": 23665, + "Ġzuch": 23666, + "ĠcaÅĤkowitÄħ": 23667, + "Ġartysty": 23668, + "Ġrywalizacji": 23669, + "ĠÅĽciÄħgnÄħÄĩ": 23670, + "Ġoprocent": 23671, + "Ġhistorycznej": 23672, + "ĠdodatkowÄħ": 23673, + "Ġkaplicy": 23674, + "Ġustawo": 23675, + "ĠskontaktowaÄĩ": 23676, + "Ġpunktach": 23677, + "Ġambasady": 23678, + "GÅĤównym": 23679, + "ĠKA": 23680, + "Ġugo": 23681, + "ĠzwiÄħzanej": 23682, + "Ġsmole": 23683, + "Ġoddziela": 23684, + "Ġcóre": 23685, + "Ġmoga": 23686, + "Ġsztuczne": 23687, + "Ġjakas": 23688, + "ĠpiÄĻci": 23689, + "uli": 23690, + "Ġlegendy": 23691, + "Ġkonsekwentnie": 23692, + "ĠMonte": 23693, + "ĠKalifornii": 23694, + "ĠwysiÅĤki": 23695, + "Ġfilmik": 23696, + "Ġkomand": 23697, + "ĠZygmunta": 23698, + "Ġszóstej": 23699, + "ĠsÄħdzÄħc": 23700, + "Ġpoprawkami": 23701, + "drÄĻ": 23702, + "Ġmarzy": 23703, + "Åļle": 23704, + "ĠukoÅĦczeniu": 23705, + "ĠRok": 23706, + "ĠSm": 23707, + "ĠdotarÅĤy": 23708, + "Ġtypów": 23709, + "Ġzabezpiecza": 23710, + "Pierwszym": 23711, + "Ġtechnicznej": 23712, + "kró": 23713, + "Ġwyborem": 23714, + "Ġpia": 23715, + "Ġlegalnie": 23716, + "Ġsió": 23717, + "ĠDz": 23718, + "Ġmito": 23719, + "ĠGrzegorza": 23720, + "Ġrundzie": 23721, + "ĠprzypominajÄħ": 23722, + "chÅĤ": 23723, + "Ġpozytywny": 23724, + "Ġmolest": 23725, + "ĠpopularnoÅĽÄĩ": 23726, + "Ġwykazuje": 23727, + "zdros": 23728, + "Kamie": 23729, + "gÅĤÄĻb": 23730, + "Ġorganizuje": 23731, + "Ġemerytur": 23732, + "ĠÅĽwiadek": 23733, + "ĠudrÄĻ": 23734, + "ĠzÅĤożonych": 23735, + "right": 23736, + "Ġdekady": 23737, + "rednie": 23738, + "Ġlustro": 23739, + "ĠLO": 23740, + "Ġbliskie": 23741, + "ĠSym": 23742, + "%?": 23743, + "Ġszkolnym": 23744, + "ĠQue": 23745, + "ĠspaÅĤa": 23746, + "Zaba": 23747, + "Ġprzekazuje": 23748, + "Ġzawodnicy": 23749, + "zaÅĤo": 23750, + "Ġlód": 23751, + "Ġpobud": 23752, + "ĠrzucajÄħc": 23753, + "ĠodwoÅĤanie": 23754, + "Ġpistoletu": 23755, + "Ġarku": 23756, + "Ġupow": 23757, + "sport": 23758, + "Ġaktywnie": 23759, + "Ġcerami": 23760, + "Ġrównolegle": 23761, + "Ġzacy": 23762, + "druk": 23763, + "Ġpodatkowego": 23764, + "óÅĤka": 23765, + "Ġpienia": 23766, + "mena": 23767, + "Ġbóg": 23768, + "Ġstodo": 23769, + "ĠprzedsiÄĻbiorca": 23770, + "Ġbiel": 23771, + "Marek": 23772, + "Ġbogactwa": 23773, + "ĠKrystyna": 23774, + "Uwiel": 23775, + "ĠdostosowaÄĩ": 23776, + "Ġzdecydowali": 23777, + "ĠCur": 23778, + "Ġdorasta": 23779, + "Ġudzielenia": 23780, + "Ġkuzyn": 23781, + "ryczne": 23782, + "Mer": 23783, + "Ġmiejska": 23784, + "Ġzachodnim": 23785, + "Ġzoo": 23786, + "ĠsprawnoÅĽci": 23787, + "ÅĽnik": 23788, + "roda": 23789, + "ĠchÅĤopcem": 23790, + "Ġrezultaty": 23791, + "siadaÅĤ": 23792, + "stiana": 23793, + "Nowo": 23794, + "ĠkupujÄħ": 23795, + "Ġwyborze": 23796, + "Ġtortur": 23797, + "elika": 23798, + "Ġbabka": 23799, + "Ġpodane": 23800, + "Ġpotrzebie": 23801, + "ĠzginÄĻÅĤa": 23802, + "ĠmÄħdroÅĽci": 23803, + "HO": 23804, + "ĠOpie": 23805, + "Ġokrzyki": 23806, + "cowej": 23807, + "Ġbyt": 23808, + "Ġnarkotyki": 23809, + "Ġobc": 23810, + "ril": 23811, + "ĠgrubÄħ": 23812, + "Ġkucha": 23813, + "ĠFir": 23814, + "Ġinicjatywa": 23815, + "ĠobowiÄħzujÄħce": 23816, + "ĠBerlin": 23817, + "ĠNan": 23818, + "Ġodmian": 23819, + "ĠEwange": 23820, + "Miejsce": 23821, + "ĠwyższÄħ": 23822, + "Ġmonitoringu": 23823, + "Ġprym": 23824, + "ĠprzebiegÅĤ": 23825, + "Ġaktorów": 23826, + "WystarczyÅĤo": 23827, + "ĠspeÅĤniaÄĩ": 23828, + "Ġteatrze": 23829, + "ĠÅģÄħ": 23830, + "legÅĤej": 23831, + "Ġskoku": 23832, + "Ġpionie": 23833, + "Ġintencje": 23834, + "ĠpisaÅĤa": 23835, + "Ġzdobyli": 23836, + "biu": 23837, + "ĠgotowoÅĽci": 23838, + "ĠKwiat": 23839, + "Ġprostego": 23840, + "Ġwnioskodawców": 23841, + "bb": 23842, + "ms": 23843, + "ĠBiaÅĤo": 23844, + "Taj": 23845, + "ĠStowarzyszenie": 23846, + "kujÄħcy": 23847, + "Ġdelegacji": 23848, + "ecki": 23849, + "Ġpremierem": 23850, + "ĠPonieważ": 23851, + "ĠukÅĤo": 23852, + "dziesiÄĻcio": 23853, + "Ġakcent": 23854, + "onowi": 23855, + "Ġczystym": 23856, + "Ġniesamowite": 23857, + "Ġrozbija": 23858, + "Ġuchodzi": 23859, + "Ġnych": 23860, + "ĠZiel": 23861, + "maÅĤ": 23862, + "PrawdÄĻ": 23863, + "ĠwyjÄħtkowy": 23864, + "Ġlabi": 23865, + "Ġzwolennikiem": 23866, + "wskÄħ": 23867, + "chody": 23868, + "Ġkarne": 23869, + "Ġwibra": 23870, + "ĠEkonomi": 23871, + "Ġstajni": 23872, + "ĠprzeszkadzaÄĩ": 23873, + "Ġpożaru": 23874, + "ĠspowodowaÅĤa": 23875, + "ĠOgólno": 23876, + "ĠtyÅĤem": 23877, + "Ġobjawów": 23878, + "hem": 23879, + "rowÄħ": 23880, + "ĠżóÅĤte": 23881, + "Ġpasoży": 23882, + "Nienawi": 23883, + "ĠRodziny": 23884, + "Ġsmutku": 23885, + "ĠzgÅĤoszone": 23886, + "Ġtary": 23887, + "ĠSem": 23888, + "ĠogÅĤoszenie": 23889, + "Wielkie": 23890, + "ĠczystÄħ": 23891, + "Ġkorzenie": 23892, + "wionym": 23893, + "Ġinstancji": 23894, + "xt": 23895, + "Ġrekre": 23896, + "jÄħcemu": 23897, + "Ġskok": 23898, + "ĠÅĤapie": 23899, + "chami": 23900, + "Ġzeszy": 23901, + "Ġczuli": 23902, + "ĠupadÅĤoÅĽci": 23903, + "Ġzniesi": 23904, + "Ġpej": 23905, + "Ġprzyjemny": 23906, + "ĠSN": 23907, + "okrÄħ": 23908, + "TM": 23909, + "Ġdziejach": 23910, + "koli": 23911, + "Ġprzesp": 23912, + "ĠgazetÄĻ": 23913, + "Ġhuk": 23914, + "ĠtemperaturÄĻ": 23915, + "Ġtwierdzy": 23916, + "ĠminÄĻÅĤa": 23917, + "ĠpadÅĤy": 23918, + "ĠfunkcjonujÄħ": 23919, + "Ġzadecyd": 23920, + "Ġparadoks": 23921, + "Ġogromnych": 23922, + "Ġkolek": 23923, + "Innymi": 23924, + "yle": 23925, + "âĢĿ).": 23926, + "kujÄħce": 23927, + "ÅĽciÅĤy": 23928, + "Gazeta": 23929, + "gresu": 23930, + "Koronawirus": 23931, + "ĠpodajÄħ": 23932, + "ĠdokÅĤadne": 23933, + "fob": 23934, + "Ġnieważ": 23935, + "Ġwykonywane": 23936, + "wacz": 23937, + "ĠWhite": 23938, + "Ġzawraca": 23939, + "Sprzeciw": 23940, + "Ġdniami": 23941, + "ĠLudwik": 23942, + "Ġwyposażone": 23943, + "ĠBilly": 23944, + "Ġeuropejskiego": 23945, + "Zgi": 23946, + "Ġarchiwum": 23947, + "ĠPsycho": 23948, + "ĠinicjatywÄĻ": 23949, + "Zazna": 23950, + "ĠwyjÄĻÅĤa": 23951, + "ĠÅĽwiadczÄħ": 23952, + "ĠwchodzÄħc": 23953, + "Pozostali": 23954, + "Ġczaszki": 23955, + "Ġkolorowe": 23956, + "Ġniedobrze": 23957, + "Ġulep": 23958, + "gnuje": 23959, + "Ġsiada": 23960, + "Ġobietni": 23961, + "Don": 23962, + "ĠIzbÄĻ": 23963, + "ĠpÄĻka": 23964, + "nowej": 23965, + "wizja": 23966, + "Ġwstanie": 23967, + "Ġzabawki": 23968, + "Ġpanto": 23969, + "dziony": 23970, + "Ġekra": 23971, + "ppy": 23972, + "ĠAfga": 23973, + "ĠWydawnictwo": 23974, + "Ġplatform": 23975, + "ĠPW": 23976, + "ett": 23977, + "ĠwywoÅĤaÅĤ": 23978, + "gol": 23979, + "ĠpotwierdziÅĤa": 23980, + "ĠstajÄħc": 23981, + "Ġkomentarzach": 23982, + "Ġbogowie": 23983, + "Ġinflacji": 23984, + "Ġtat": 23985, + "Ġprzejeżdża": 23986, + "Ġpodejrzewam": 23987, + "Idź": 23988, + "Ġpsychiczne": 23989, + "ĠosobowoÅĽÄĩ": 23990, + "ĠNatali": 23991, + "Ġzaczerwie": 23992, + "ĠVa": 23993, + "Ġznajomymi": 23994, + "lizowana": 23995, + "szczaÅĤa": 23996, + "ĠSebastian": 23997, + "ĠwjechaÅĤ": 23998, + "Ġklucza": 23999, + "Ġsoboty": 24000, + "ĠLei": 24001, + "ĠpoÅĤÄħczonych": 24002, + "Ġdama": 24003, + "urne": 24004, + "Ġfede": 24005, + "Ġnieogranicz": 24006, + "Ġreguluje": 24007, + "tywi": 24008, + "Ġisk": 24009, + "Ġposp": 24010, + "Ġoddycha": 24011, + "ĠosÅĤu": 24012, + "hama": 24013, + "talne": 24014, + "ĠodpÅĤa": 24015, + "Ġżarty": 24016, + "Ġprostym": 24017, + "Ġczekamy": 24018, + "zyc": 24019, + "Ġumożliwi": 24020, + "ĠMagdalena": 24021, + "ĠMaks": 24022, + "Ġwla": 24023, + "Ġmartwe": 24024, + "Ġwycel": 24025, + "ĠtÅĤumy": 24026, + "arskich": 24027, + "ĠtrafiÅĤy": 24028, + "Ġbluz": 24029, + "Ġzgromadzonych": 24030, + "ĠtÅĤuszczu": 24031, + "Ġdochodzenia": 24032, + "ĠKot": 24033, + "elia": 24034, + "ĠMonachium": 24035, + "Ġdawny": 24036, + "Ġpostulaty": 24037, + "Åģad": 24038, + "Ġodnotowano": 24039, + "ĠIndian": 24040, + "ĠocaliÄĩ": 24041, + "Ġzdarzenie": 24042, + "Min": 24043, + "arta": 24044, + "logicznej": 24045, + "ĠchcielibyÅĽmy": 24046, + "ĠMickiewicza": 24047, + "Ġwyszcze": 24048, + "ĠobowiÄħzywaÄĩ": 24049, + "Fin": 24050, + "ĠKatowice": 24051, + "ĠzawieraÄĩ": 24052, + "Ġindek": 24053, + "Ġodszkodowanie": 24054, + "Tek": 24055, + "czaka": 24056, + "latora": 24057, + "ĠLondon": 24058, + "miÄĻdzy": 24059, + "Ġprzecina": 24060, + "Ġpożegnanie": 24061, + "WiedziaÅĤam": 24062, + "Ġprzeszkody": 24063, + "ement": 24064, + "Ġufa": 24065, + "Ġrozer": 24066, + "ĠSzydÅĤo": 24067, + "Ġstada": 24068, + "Ġelektryczne": 24069, + "Ġcaly": 24070, + "Ġdoskona": 24071, + "ĠKonstytucyjny": 24072, + "Ġnajpopular": 24073, + "Ġzgonów": 24074, + "ĠsformuÅĤowania": 24075, + "Ġzysków": 24076, + "Ġaspi": 24077, + "Ġoficjalnych": 24078, + "ĠdecydujÄħ": 24079, + "ĠdziewczÄĻta": 24080, + "ĠPodob": 24081, + "Ġrosyjskim": 24082, + "ĠczoÅĤgi": 24083, + "Ġodgrywa": 24084, + "ĠOni": 24085, + "gowaÅĤ": 24086, + "Ġdotyk": 24087, + "ĠchciaÅĤbyÅĽ": 24088, + "Ġtatua": 24089, + "Wszel": 24090, + "ĠGliwi": 24091, + "Å»adnych": 24092, + "ĠDud": 24093, + "ĠSpa": 24094, + "ĠDobry": 24095, + "ĠstwierdziÅĤem": 24096, + "ĠAugusta": 24097, + "Ġczworo": 24098, + "Ġspole": 24099, + "ĠprzebywaÄĩ": 24100, + "Ġ93": 24101, + "ĠGrab": 24102, + "owicach": 24103, + "Ġnieznane": 24104, + "Ġrozbu": 24105, + "Ġpsychologii": 24106, + "ĠmyÅĽleli": 24107, + "ĠzainteresowaÄĩ": 24108, + "Ġreaguje": 24109, + "Ġwadze": 24110, + "ĠTutaj": 24111, + "\"),": 24112, + "ET": 24113, + "%)": 24114, + "akach": 24115, + "Ġstworzony": 24116, + "Ġkonkretnym": 24117, + "Ġprefer": 24118, + "Ġukazy": 24119, + "Ġnadchodzi": 24120, + "ninem": 24121, + "ĠamerykaÅĦska": 24122, + "Ġminucie": 24123, + "ĠOpolu": 24124, + "Ġzbrodnie": 24125, + "ĠÅĤazience": 24126, + "Ìģ": 24127, + "ĠsÅĤowia": 24128, + "ĠnieobecnoÅĽÄĩ": 24129, + "Ġstado": 24130, + "ĠnadeszÅĤa": 24131, + "ĠwykorzystywaÄĩ": 24132, + "ĠRaf": 24133, + "Ġcentralnego": 24134, + "Ġanie": 24135, + "ĠÅĤago": 24136, + "Ġ1925": 24137, + "dok": 24138, + "Ġniższa": 24139, + "Ġmniejszej": 24140, + "Ġopowiadania": 24141, + "ĠKit": 24142, + "Ġcudowne": 24143, + "ĠChrystus": 24144, + "nowany": 24145, + "Ġszkód": 24146, + "Ġmasowo": 24147, + "Ġzgro": 24148, + "Ġautobusy": 24149, + "ĠPamiÄĻci": 24150, + "ĠÅĽciÄħgnÄħÅĤ": 24151, + "ĠutratÄĻ": 24152, + "Komi": 24153, + "Ġzniszczenie": 24154, + "ĠIndiach": 24155, + "ĠzwiÄħzanego": 24156, + "ĠniezwÅĤocznie": 24157, + "stad": 24158, + "Ġprzeznaczeniem": 24159, + "ekscy": 24160, + "ĠÅĤadny": 24161, + "ĠżaÅĤujÄĻ": 24162, + "Ġlorda": 24163, + "Ġtorebki": 24164, + "Ġposi": 24165, + "Ġzawarty": 24166, + "Ġwilli": 24167, + "Ġdowodzenia": 24168, + "Ġsuma": 24169, + "Ġdarmowy": 24170, + "ĠCzechach": 24171, + "dwa": 24172, + "ĠsprawiaÅĤo": 24173, + "dynku": 24174, + "ningra": 24175, + "Ġzabraknie": 24176, + "Ġmontażu": 24177, + "ĠwyciÄħgajÄħc": 24178, + "Ġwan": 24179, + "ĠmuzuÅĤmanów": 24180, + "dzil": 24181, + "ĠzwolniÄĩ": 24182, + "ĠÅĽwiÄĻtej": 24183, + "ray": 24184, + "ĠpÅĤycie": 24185, + "LU": 24186, + "Ġchlo": 24187, + "Ġoparcie": 24188, + "ĠtamtÄħ": 24189, + "Ġupoważnienia": 24190, + "arkÄħ": 24191, + "Ġekscy": 24192, + "ĠpielÄĻgniarek": 24193, + "Ġszarp": 24194, + "ĠodrzekÅĤa": 24195, + "Ġdyplomacji": 24196, + "ĠwyprowadziÄĩ": 24197, + "ĠÅĤyże": 24198, + "ujÄħcym": 24199, + "Ġopracowy": 24200, + "ówkÄħ": 24201, + "ĠpokazujÄħc": 24202, + "Ġgrób": 24203, + "przewodni": 24204, + "Ġdziob": 24205, + "omal": 24206, + "Trwa": 24207, + "ĠtaÅĦczy": 24208, + "Å»ona": 24209, + "Uzna": 24210, + "Ġcykli": 24211, + "ĠzapewniaÅĤ": 24212, + "mawiam": 24213, + "uczy": 24214, + "Ġpodkarpa": 24215, + "ĠspoÅĤecznoÅĽciowych": 24216, + "Ġjedziemy": 24217, + "Ġsparaliż": 24218, + "Ġprawników": 24219, + "ĠzażÄħdaÅĤ": 24220, + "jechaÅĤam": 24221, + "ĠwyÅĤad": 24222, + "skowy": 24223, + "ĠtowarzyszyÄĩ": 24224, + "Ġprzeko": 24225, + "ĠRóż": 24226, + "Ġpatologi": 24227, + "Ġuczuciem": 24228, + "ĠCzechosÅĤowa": 24229, + "Kwestia": 24230, + "Ġkierowania": 24231, + "ĠGórze": 24232, + "Ġlicha": 24233, + "Odp": 24234, + "Ġwodza": 24235, + "Ruch": 24236, + "Ġfurgo": 24237, + "ĠprzedsiÄĻwziÄĻÄĩ": 24238, + "ótÅĤ": 24239, + "Ġprzepa": 24240, + "Ġrozwojem": 24241, + "ĠEdwarda": 24242, + "imu": 24243, + "ĠzainteresowaÅĤ": 24244, + "Ġinstrumenty": 24245, + "ĠEuropÄĻ": 24246, + "ĠSpecjal": 24247, + "Ġrelaty": 24248, + "Ġugrupowania": 24249, + "ĠJame": 24250, + "ĠzgodÄħ": 24251, + "ĠApple": 24252, + "Ġwyrazi": 24253, + "Ġwydano": 24254, + "Ġprzycisku": 24255, + "cedo": 24256, + "ĠWali": 24257, + "Dowód": 24258, + "Obawiam": 24259, + "Ġprzekrzy": 24260, + "Ġmarek": 24261, + "urnal": 24262, + "ĠwpÅĤywajÄħ": 24263, + "Ġakceptacji": 24264, + "Ġwypowiad": 24265, + "nowskiego": 24266, + "Miejsc": 24267, + "Ġkomunizmu": 24268, + "Ġdiam": 24269, + "ĠpodÅĤu": 24270, + "Ġzdrowych": 24271, + "Ġróg": 24272, + "Ġurwi": 24273, + "ĠzwolniÅĤ": 24274, + "ĠzginÄħÄĩ": 24275, + "ĠudziaÅĤów": 24276, + "Ġkukury": 24277, + "obior": 24278, + "Ġsól": 24279, + "ĠKoper": 24280, + "Ġgniazd": 24281, + "Ġzakaź": 24282, + "Ġzaludnienia": 24283, + "Ġprzekonani": 24284, + "ĠprzystÄĻp": 24285, + "ĠOba": 24286, + "Ġkopie": 24287, + "Ġnowoczesnych": 24288, + "ĠporuszaÅĤ": 24289, + "Ġżeglu": 24290, + "Ġtragedia": 24291, + "Ġdoszli": 24292, + "ĠżyÅĤy": 24293, + "Ġnaga": 24294, + "ĠÅĤÄħczÄħ": 24295, + "Ġdrwi": 24296, + "Wróci": 24297, + "Ġwspólno": 24298, + "Dwóch": 24299, + "Ġsztandar": 24300, + "Ġcieles": 24301, + "dep": 24302, + "ĠproÅĽby": 24303, + "ĠopowiedziaÅĤa": 24304, + "Ġnajważniejsza": 24305, + "VI": 24306, + "Ġfunkcja": 24307, + "caÅĤunek": 24308, + "Nasi": 24309, + "Ġwiekiem": 24310, + "Ġkolonii": 24311, + "ĠtaÅĦsze": 24312, + "Ġobozów": 24313, + "acha": 24314, + "zjaty": 24315, + "Ġprzepych": 24316, + "ĠsÄħsiedzi": 24317, + "Ġkoncu": 24318, + "Ġwskazówki": 24319, + "Ġvol": 24320, + "ĠGrace": 24321, + "Ġdopil": 24322, + "Ġtypowo": 24323, + "ĠotrzymaÅĤem": 24324, + "ĠPowszech": 24325, + "Zi": 24326, + "Wbrew": 24327, + "terapii": 24328, + "ĠkosztowaÅĤo": 24329, + "IdÄħc": 24330, + "Ġaresztowania": 24331, + "ninÄĻ": 24332, + "ĠpoczÄħtkiem": 24333, + "Ġwarszawskiego": 24334, + "SolidarnoÅĽÄĩ": 24335, + "onek": 24336, + "Ġareszcie": 24337, + "ĠbiaÅĤka": 24338, + "Ġtal": 24339, + "ĠPodkarpa": 24340, + "ÅģÄħcznie": 24341, + "ĠwynajÄĻ": 24342, + "ByliÅĽmy": 24343, + "MaÅĤy": 24344, + "Porów": 24345, + "niowych": 24346, + "ĠpiÄĻknym": 24347, + "ĠzorientowaÄĩ": 24348, + "belki": 24349, + "ĠnaturalnÄħ": 24350, + "ĠzyskaÄĩ": 24351, + "Ġnazw": 24352, + "ĠzastÄĻpcy": 24353, + "ĠzmÄĻczenie": 24354, + "Ġwyjeżdż": 24355, + "ĠLondyn": 24356, + "ĠpodpisaÄĩ": 24357, + "ĠrozpoczÄĻto": 24358, + "Ġzasie": 24359, + "Ġarchitektury": 24360, + "ĠBogdan": 24361, + "ĠDwor": 24362, + "Ġmodeli": 24363, + "Pora": 24364, + "fort": 24365, + "ĠprzesÅĤanki": 24366, + "Ġdocie": 24367, + "Obser": 24368, + "ĠusuniÄĻcie": 24369, + "manna": 24370, + "iÄĻksz": 24371, + "Ġprywatna": 24372, + "Ġtemperaturze": 24373, + "Oczywi": 24374, + "Bru": 24375, + "RównoczeÅĽnie": 24376, + "ĠodpornoÅĽÄĩ": 24377, + "Ġreper": 24378, + "Ġklauzu": 24379, + "Posta": 24380, + "jski": 24381, + "gaÅĤem": 24382, + "Ġtraktat": 24383, + "Ġnadzorem": 24384, + "ÅĽniÄĻty": 24385, + "Ġwiceprezydent": 24386, + "dacjÄħ": 24387, + "ĠwzruszyÅĤa": 24388, + "Ġgroźnie": 24389, + "ĠWyko": 24390, + "ÅĤatwiej": 24391, + "ĠPrus": 24392, + "lizowaÅĤ": 24393, + "ĠpÅĤeÄĩ": 24394, + "Ġstany": 24395, + "ĠAugust": 24396, + "Ġponownego": 24397, + "Ġburmistrza": 24398, + "Ġzwyczaju": 24399, + "Funkcjon": 24400, + "ĠposÅĤom": 24401, + "Ġmorzem": 24402, + "Ġjadalni": 24403, + "Ġniejed": 24404, + "ess": 24405, + "koÅĦczyÅĤ": 24406, + "GW": 24407, + "Ġbadaniu": 24408, + "ĠwpÅĤynÄħÄĩ": 24409, + "ĠwydobyÄĩ": 24410, + "ĠpoÅĽpiesznie": 24411, + "ĠżyjÄĻ": 24412, + "ĠPrezydent": 24413, + "ĠVir": 24414, + "Ġante": 24415, + "Ġogromnego": 24416, + "ĠwydajnoÅĽÄĩ": 24417, + "żym": 24418, + "Ġoceanu": 24419, + "Ġtelefo": 24420, + "obecnie": 24421, + "ĠzwykÅĤej": 24422, + "Ġwychowan": 24423, + "ĠPomor": 24424, + "arszaÅĤek": 24425, + "Ġrzy": 24426, + "ĠKier": 24427, + "Ġbramie": 24428, + "laria": 24429, + "ĠCB": 24430, + "ĠkrólowÄħ": 24431, + "Ġnormalna": 24432, + "Cla": 24433, + "Ġmechanizmu": 24434, + "emy": 24435, + "ĠskÅĤonnoÅĽci": 24436, + "ĠzamÄĻ": 24437, + "Ġsubstancje": 24438, + "czany": 24439, + "Ġwap": 24440, + "Ġstawek": 24441, + "ĠbudziÄĩ": 24442, + "ons": 24443, + "Ġmechanizmów": 24444, + "libyÅĽmy": 24445, + "ĠpierwszeÅĦstwo": 24446, + "ÅĤóż": 24447, + "ĠbyÅĤaÅĽ": 24448, + "Ġszklane": 24449, + "ĠrozlegÅĤy": 24450, + "Ġrelacja": 24451, + "ĠÅ»eby": 24452, + "Ġrelacjach": 24453, + "Ġwymusza": 24454, + "Ġfot": 24455, + "prawdzi": 24456, + "ĠzlikwidowaÄĩ": 24457, + "Ġtrzymali": 24458, + "ĠopublikowaÅĤ": 24459, + "Ġnieopodal": 24460, + "atego": 24461, + "Ġwypie": 24462, + "Ġsilnego": 24463, + "ciki": 24464, + "Ġkompli": 24465, + "Ġstymu": 24466, + "ĠwolaÅĤbym": 24467, + "Ġdumy": 24468, + "Ġodkrycie": 24469, + "ĠszerokoÅĽÄĩ": 24470, + "Ġogólny": 24471, + "snÄħ": 24472, + "znie": 24473, + "ĠtraktowaÅĤ": 24474, + "Ġchodnik": 24475, + "Ġkrawat": 24476, + "$!": 24477, + "Ġidee": 24478, + "ĠwÅĤadzÄħ": 24479, + "Niewy": 24480, + "Ġniebezpiecznych": 24481, + "ĠprzenoÅĽ": 24482, + "ĠszaleÅĦstwa": 24483, + "Ġzostawia": 24484, + "ĠbÅĤogosÅĤawie": 24485, + "ĠpoprowadziÅĤ": 24486, + "Ġkomputery": 24487, + "Ġsatysfakcji": 24488, + "ĠZespoÅĤu": 24489, + "ĠÅĽród": 24490, + "ĠpróbujÄĻ": 24491, + "ĠWÅĤaÅĽci": 24492, + "ĠWidzisz": 24493, + "ĠdÅĤugimi": 24494, + "ĠÅĤaj": 24495, + "alem": 24496, + "poza": 24497, + "ĠnastÄĻpujÄħcy": 24498, + "ĠotrzymaliÅĽmy": 24499, + "ĠpoÅĤudniowym": 24500, + "Ġdobrzy": 24501, + "ĠzalegÅĤoÅĽci": 24502, + "ĠzaufaÄĩ": 24503, + "Ġpopad": 24504, + "Ġpysk": 24505, + "Ġautobusów": 24506, + "powiedź": 24507, + "Facebo": 24508, + "Ġdziedzin": 24509, + "Podobne": 24510, + "ĠdzwoniÅĤ": 24511, + "Ġwojskowym": 24512, + "Ġżwi": 24513, + "2008": 24514, + "ĠrzÄħdowe": 24515, + "Ġwczesnym": 24516, + "Ġszp": 24517, + "ĠprocedurÄĻ": 24518, + "ĠniezÅĤy": 24519, + "Akcja": 24520, + "Ġrozdar": 24521, + "dana": 24522, + "ĠCast": 24523, + "Ġgalak": 24524, + "Siedzi": 24525, + "ĠleżÄħcego": 24526, + "Ġbezużyte": 24527, + "USA": 24528, + "Publi": 24529, + "ĠszÅĤy": 24530, + "Ġkonfliktów": 24531, + "ĠÅĤÄħczyÄĩ": 24532, + "ĠIP": 24533, + "Ġwielbi": 24534, + "ĠswobodÄĻ": 24535, + "szyÅĦski": 24536, + "ĠżoÅĤÄħdek": 24537, + "Ġpopa": 24538, + "ĠwrócÄħ": 24539, + "Wiatr": 24540, + "Ġdasz": 24541, + "niaÅĤam": 24542, + "zym": 24543, + "ĠMul": 24544, + "ĠgÅĤodny": 24545, + "WyciÄħgnÄħÅĤ": 24546, + "ĠutrzymywaÅĤ": 24547, + "eg": 24548, + "ĠpomogÄħ": 24549, + "ĠSur": 24550, + "Ledwie": 24551, + "Ġkosmo": 24552, + "widy": 24553, + "Ġpowszechnych": 24554, + "Ġmirko": 24555, + "edy": 24556, + "ĠwspóÅĤpracowników": 24557, + "ĠÅĽpiew": 24558, + "д": 24559, + "Ġbiografi": 24560, + "ĠPil": 24561, + "wsp": 24562, + "Ġodstra": 24563, + "rium": 24564, + "Ġgniewnie": 24565, + "Ġnegatywnych": 24566, + "reli": 24567, + "Ġszlaf": 24568, + "Ġindywidualne": 24569, + "NajwiÄĻksz": 24570, + "Ġoczom": 24571, + "ĠABW": 24572, + "gdo": 24573, + "Ġdebacie": 24574, + "Ġwspólnot": 24575, + "Toteż": 24576, + "Ġrozkoszy": 24577, + "ĠAnty": 24578, + "ĠpodstawowÄħ": 24579, + "ĠÅĽwiÄĻte": 24580, + "Ġkrasnolu": 24581, + "Ġpismem": 24582, + "ĠmamÄĻ": 24583, + "ĠÅĽwiadomy": 24584, + "Ġnienatural": 24585, + "piaÅĤy": 24586, + "Ġekspozy": 24587, + "Ġpodejrzanego": 24588, + "Mian": 24589, + "Ġprzekazywania": 24590, + "ĠobciÄħżenia": 24591, + "Ġoczywisty": 24592, + "ÅĽc": 24593, + "Ġakcesor": 24594, + "ella": 24595, + "Ġupom": 24596, + "ĠbÅĤÄĻdne": 24597, + "ujÄħcego": 24598, + "ola": 24599, + "ĠSteve": 24600, + "ĠchroniÄħ": 24601, + "WstaÅĤ": 24602, + "ĠcaÅĤymi": 24603, + "Ġinstrukcji": 24604, + "ĠPortuga": 24605, + "ĠKomisjo": 24606, + "Ġbrutalnie": 24607, + "Ġwaga": 24608, + "mira": 24609, + "Ġmod": 24610, + "Cholera": 24611, + "Ġlunch": 24612, + "ĠpoÅĽwiÄĻciÅĤ": 24613, + "widzi": 24614, + "ĠplÄħ": 24615, + "Sal": 24616, + "ĠZiemia": 24617, + "Ġszeregi": 24618, + "ĠmoralnoÅĽci": 24619, + "ĠDawid": 24620, + "ĠMadry": 24621, + "Ġnowelizacja": 24622, + "ĠGun": 24623, + "Ġżywego": 24624, + "Ġwylot": 24625, + "czcie": 24626, + "Ġdynastii": 24627, + "Ġwywa": 24628, + "Ġnieprzyjaciel": 24629, + "CieszÄĻ": 24630, + "Ġprzeżycia": 24631, + "szce": 24632, + "ĠskomentowaÅĤ": 24633, + "chnie": 24634, + "Ġchór": 24635, + "ranów": 24636, + "ĠKuba": 24637, + "Ġniespokojnie": 24638, + "Ġkierownictwa": 24639, + "Ġmen": 24640, + "Dar": 24641, + "Rozumiesz": 24642, + "ĠpÄħ": 24643, + "Ġsposobie": 24644, + "PierwszÄħ": 24645, + "nat": 24646, + "ÅģY": 24647, + "ĠZrobi": 24648, + "Ġpieczy": 24649, + "Ġwuja": 24650, + "nacja": 24651, + "ĠÅĽpiewaÄĩ": 24652, + "Ġbaje": 24653, + "Ġrealizowanych": 24654, + "zys": 24655, + "Ġprzerażona": 24656, + "ĠSusan": 24657, + "ĠDale": 24658, + "Ġporażki": 24659, + "artÄħ": 24660, + "Ġjeb": 24661, + "Ġkierownictwo": 24662, + "ĠoÅĽwiadczeniu": 24663, + "Ġallegro": 24664, + "Ġole": 24665, + "yd": 24666, + "ĠciÄĻżkiego": 24667, + "Ġwprowadzony": 24668, + "ĠpostÄĻpowaÄĩ": 24669, + "Ġles": 24670, + "ĠżÄħdania": 24671, + "ĠponiedziaÅĤku": 24672, + "ĠMoskwa": 24673, + "Ġrzeczami": 24674, + "ĠprzestaÅĦ": 24675, + "Ġnazist": 24676, + "zacyjnych": 24677, + "SiedziaÅĤ": 24678, + "ĠMara": 24679, + "ĠBren": 24680, + "ĠpaliÄĩ": 24681, + "Ġregionów": 24682, + "Ġwyciera": 24683, + "ĠparÄħ": 24684, + "Krew": 24685, + "ĠodrzuciÄĩ": 24686, + "Ġwykrztu": 24687, + "nikow": 24688, + "Ġmakro": 24689, + "san": 24690, + "Ġ1927": 24691, + "scen": 24692, + "ĠkoncepcjÄĻ": 24693, + "ratory": 24694, + "Ġgabinet": 24695, + "Aktualnie": 24696, + "Ġczwartym": 24697, + "ĠzwiÄĻ": 24698, + "ĠpojÄĻÄĩ": 24699, + "Ġtrasa": 24700, + "wiÅĦski": 24701, + "ĠsÄħdowej": 24702, + "ĠkÅĤo": 24703, + "ĠCiem": 24704, + "Ġwizje": 24705, + "Ġpozniej": 24706, + "Ġkompa": 24707, + "Ġniewiad": 24708, + "Ġtel": 24709, + "Ġsocjalnych": 24710, + "ĠleżÄħce": 24711, + "Ġkonieczna": 24712, + "ino": 24713, + "Ġkun": 24714, + "dym": 24715, + "ĠwiodÄħ": 24716, + "Ġnieby": 24717, + "Rano": 24718, + "Ġemerytalnego": 24719, + "ĠobsÅĤugÄĻ": 24720, + "Ġbezpraw": 24721, + "Ġnadzorowanych": 24722, + "przyja": 24723, + "ĠFrie": 24724, + "Hol": 24725, + "Ġolbrzymi": 24726, + "Ġhydro": 24727, + "Ġgeneracji": 24728, + "ĠzdjÄĻciach": 24729, + "Ġodbioru": 24730, + "dziu": 24731, + "ĠobsÅĤuga": 24732, + "Ġnabrze": 24733, + "ĠpolicjÄħ": 24734, + "ĠWaÅĤ": 24735, + "ĠoczekiwaÅĦ": 24736, + "Ġmoralne": 24737, + "zdo": 24738, + "ĠponieÅĽÄĩ": 24739, + "Ġrozpatrzenie": 24740, + "Ġdrewnianych": 24741, + "Ġludzkim": 24742, + "Ġspokojne": 24743, + "ĠLitwy": 24744, + "ĠnieobecnoÅĽci": 24745, + "ĠprzeciÄĻtny": 24746, + "Ġudziale": 24747, + "ĠpowiedzÄħ": 24748, + "ĠzmusiÅĤ": 24749, + "Ġrenty": 24750, + "Ġmozesz": 24751, + "Ġimpreza": 24752, + "ĠrozmawiaÅĤem": 24753, + "Ġkonsultacje": 24754, + "jeździe": 24755, + "Ġkomunistów": 24756, + "Ġjajka": 24757, + "Ġpióro": 24758, + "ĠstoÅĤów": 24759, + "Ġwiersze": 24760, + "Ġprzyzwoit": 24761, + "Ġrocznicy": 24762, + "Ġkrólowi": 24763, + "Åļwiet": 24764, + "Donal": 24765, + "Ġparano": 24766, + "ĠpogÅĤo": 24767, + "ĠprzyczynÄĻ": 24768, + "daÅĤa": 24769, + "Ġzdumiony": 24770, + "inÄħ": 24771, + "ĠwyrzuciÅĤ": 24772, + "Ġbiżu": 24773, + "̨": 24774, + "gnoru": 24775, + "Ġadek": 24776, + "CiaÅĤo": 24777, + "Ġzniknie": 24778, + "Ġmebli": 24779, + "yy": 24780, + "ĠkÅĤadzie": 24781, + "Ġweran": 24782, + "Ġobost": 24783, + "ø": 24784, + "deli": 24785, + "Ġupodoba": 24786, + "ĠAntoniego": 24787, + "Ġfajna": 24788, + "ĠprzedstawiÅĤa": 24789, + "dnieniu": 24790, + "lizowania": 24791, + "Ġnajmniejszych": 24792, + "ĠniemieckÄħ": 24793, + "mencie": 24794, + "Ġato": 24795, + "Ġzabiegów": 24796, + "dziÅĤeÅĽ": 24797, + "Ġargumentu": 24798, + "ĠTimes": 24799, + "bali": 24800, + "Ġewidencji": 24801, + "Ġzazdros": 24802, + "ĠenergiÄħ": 24803, + "usia": 24804, + "nan": 24805, + "ĠMarynar": 24806, + "Ġżydowskich": 24807, + "Ġlotniczych": 24808, + "Ġnamiot": 24809, + "Ġsektor": 24810, + "iet": 24811, + "Ġemerytów": 24812, + "fet": 24813, + "dztwa": 24814, + "miÅĤ": 24815, + "ÅĦka": 24816, + "ĠktórymÅĽ": 24817, + "ĠudawaÅĤo": 24818, + "ĠprzeznaczyÄĩ": 24819, + "ĠzdawaÄĩ": 24820, + "Ġsepara": 24821, + "kowców": 24822, + "Ġparametry": 24823, + "Ġsamymi": 24824, + "Ġzainteresowani": 24825, + "Ġelektronicznej": 24826, + "non": 24827, + "Ġceremonii": 24828, + "Ġokropne": 24829, + "Ġtakiemu": 24830, + "ĠzagÅĤos": 24831, + "Ġbliźni": 24832, + "PG": 24833, + "ĠzmÄĻczenia": 24834, + "Ġmelan": 24835, + "Ġsiedzenie": 24836, + "Ġzredu": 24837, + "----------------": 24838, + "Ġprezentacji": 24839, + "ĠHelen": 24840, + "ĠcofnÄħÄĩ": 24841, + "ĠimprezÄĻ": 24842, + "ĠposzukiwaÅĦ": 24843, + "Ġstarsi": 24844, + "pusu": 24845, + "ĠlÄħdu": 24846, + "Ġpomnika": 24847, + "Ġkamieniami": 24848, + "ĠÅļwiÄĻtokrzy": 24849, + "ĠksiÄħże": 24850, + "ĠtrafiÅĤo": 24851, + "Ġplatformy": 24852, + "ĠwymieniaÄĩ": 24853, + "Ġstarania": 24854, + "Ġstarszym": 24855, + "ĠpragnÄĻÅĤa": 24856, + "ĠpozostawiÄĩ": 24857, + "datki": 24858, + "SÅĤuchaj": 24859, + "Ġmiliardy": 24860, + "fory": 24861, + "Ġgesty": 24862, + "Ġchoc": 24863, + "Ġgmachu": 24864, + "ĠpiÄĻtnastu": 24865, + "legium": 24866, + "organiz": 24867, + "Ġlaska": 24868, + "Ġuprzednio": 24869, + "dawane": 24870, + "nicznymi": 24871, + "ĠuÅĽmiechaÅĤ": 24872, + "Ġczesto": 24873, + "Ġadekwat": 24874, + "ĠnabraÄĩ": 24875, + "Ġdusze": 24876, + "ĠtwierdziÄĩ": 24877, + "Ġhab": 24878, + "orom": 24879, + "Ġzbiorów": 24880, + "At": 24881, + "Ġprzestrzegania": 24882, + "Ke": 24883, + "ĠzaszÅĤo": 24884, + "Ġszlaku": 24885, + "ĠjazdÄĻ": 24886, + "dzanych": 24887, + "Ġjeździe": 24888, + "Ġposzukiwanie": 24889, + "Ġboisku": 24890, + "ĠJast": 24891, + "Ġnoża": 24892, + "Ġzaufa": 24893, + "anepi": 24894, + "CzuÅĤem": 24895, + "grafiÄĻ": 24896, + "Ġnajważniejszy": 24897, + "Ġrat": 24898, + "Ġkolano": 24899, + "osk": 24900, + "ĠsuÅĤ": 24901, + "lerem": 24902, + "Ġhandlowego": 24903, + "arty": 24904, + "Ġdepu": 24905, + "ĠpajÄħ": 24906, + "ĠGÅĤu": 24907, + "ĠprzyglÄħdaÅĤa": 24908, + "ĠuruchomiÄĩ": 24909, + "Dzwonek": 24910, + "ĠBost": 24911, + "Åģatwo": 24912, + "Ġbezrobocie": 24913, + "Ġumieszczono": 24914, + "Kam": 24915, + "Ġdodam": 24916, + "rożnie": 24917, + "Ġwystawie": 24918, + "Ġhierarchii": 24919, + "ĠwÄĻdrow": 24920, + "Ġwojewódzkiego": 24921, + "ĠmamÄħ": 24922, + "kio": 24923, + "ĠgorÄħca": 24924, + "Ġniebi": 24925, + "leta": 24926, + "ĠWojewódzkiego": 24927, + "Ġposzan": 24928, + "Ġbraki": 24929, + "Ġcofa": 24930, + "ming": 24931, + "Ġtowarzysze": 24932, + "Ġeuropejskim": 24933, + "ĠszczÄĻÅĽliwie": 24934, + "Ġuparcie": 24935, + "ĠodtÄħd": 24936, + "ĠSzkole": 24937, + "PrzypomniaÅĤ": 24938, + "Ġpowszechnym": 24939, + "ón": 24940, + "ĠNajwyższy": 24941, + "Ġpodpisania": 24942, + "Ġlustrze": 24943, + "ĠopuÅĽcili": 24944, + "Ġpokrycie": 24945, + "ĠÅģódz": 24946, + "ĠwprowadziÅĤa": 24947, + "Ġodzysk": 24948, + "Ġegzekw": 24949, + "Ġpolep": 24950, + "Ġbogate": 24951, + "DR": 24952, + "Ġhym": 24953, + "ĠtÅĤumie": 24954, + "Ġrzemi": 24955, + "mierci": 24956, + "Ġnachy": 24957, + "ParÄĻ": 24958, + "Ġbieli": 24959, + "ĠzmarÅĤo": 24960, + "ĠzapadÅĤ": 24961, + "Ġmandatów": 24962, + "ĠkarÄħ": 24963, + "loni": 24964, + "Ġogole": 24965, + "ĠhaÅĦ": 24966, + "Ubra": 24967, + "Ġniepow": 24968, + "Ġpowietrzem": 24969, + "ĠjadÅĤ": 24970, + "ĠanioÅĤ": 24971, + "ĠmÄħdrzej": 24972, + "ĠzgÅĤaszaÄĩ": 24973, + "Ġwyborczego": 24974, + "ĠpóÅĤnocnym": 24975, + "ĠprzypominaÅĤo": 24976, + "ĠzÅĤożona": 24977, + "chrzÄħ": 24978, + "Ġkompetent": 24979, + "Kro": 24980, + "Ġpaszport": 24981, + "ĠHart": 24982, + "prawda": 24983, + "Ġmiejscowego": 24984, + "Ġkonsump": 24985, + "Ġbrytyjskiego": 24986, + "ĠwystÄĻpowania": 24987, + "Ġprzeznaczenie": 24988, + "atku": 24989, + "kowicz": 24990, + "Dwaj": 24991, + "Ġźre": 24992, + "Ġpatrio": 24993, + "Ġprzystanek": 24994, + "jnej": 24995, + "Ġograniczona": 24996, + "Ġbite": 24997, + "Ġsprowo": 24998, + "ĠJeff": 24999, + "ĠCE": 25000, + "fur": 25001, + "Ġlaser": 25002, + "Ġnarzeka": 25003, + "Ġtaniec": 25004, + "ĠRachel": 25005, + "ĠpociÄħgiem": 25006, + "Ġkalendarz": 25007, + "Ġprzeważa": 25008, + "Ġobrzyd": 25009, + "ĠJol": 25010, + "ĠwyskoczyÅĤ": 25011, + "ĠznaczyÄĩ": 25012, + "Ġplanowanych": 25013, + "Ġdomowego": 25014, + "dzano": 25015, + "Ġcudzoziemców": 25016, + "ĠzadÅĤużenia": 25017, + "Ġznienawi": 25018, + "Ġwmówi": 25019, + "Ġzapalenie": 25020, + "Ġmura": 25021, + "Ġzastosowaniu": 25022, + "lizuje": 25023, + "Ġwykorzystane": 25024, + "Ġskutk": 25025, + "wiem": 25026, + "Ġdochodowego": 25027, + "Ġotoczony": 25028, + "Ġzlec": 25029, + "lock": 25030, + "stanu": 25031, + "ĠTerytori": 25032, + "ĠÅĽwier": 25033, + "Ġmoj": 25034, + "ĠodÅĤÄħ": 25035, + "ĠwÅĤadca": 25036, + "ĠBio": 25037, + "pujÄħ": 25038, + "Ġ1923": 25039, + "Ġpraktyczne": 25040, + "Ġrebelian": 25041, + "Przepisy": 25042, + "Ġrewolucja": 25043, + "BIE": 25044, + "Ġmagazynie": 25045, + "ĠFrancisco": 25046, + "ĠpóÅĤm": 25047, + "pri": 25048, + "Ġjan": 25049, + "ĠWój": 25050, + "ĠpÅĤaciÅĤ": 25051, + "mera": 25052, + "Ġserw": 25053, + "ĠInternational": 25054, + "Ġfej": 25055, + "Ġdebata": 25056, + "ĠunosiÅĤ": 25057, + "edu": 25058, + "Ġonie": 25059, + "Ġbolesne": 25060, + "jskiego": 25061, + "Ġdziwnych": 25062, + "kta": 25063, + "ownikami": 25064, + "Ġpotrafimy": 25065, + "ĠwÅĤasna": 25066, + "Ġuwielbia": 25067, + "Ġwykurwiaj": 25068, + "Przykro": 25069, + "ĠznaczyÅĤo": 25070, + "ĠujrzaÅĤa": 25071, + "Ġwalkach": 25072, + "ĠwyÅĤÄħczyÄĩ": 25073, + "Ġtraktowanie": 25074, + "ĠmiÄĻdzynarodowym": 25075, + "Ġartyle": 25076, + "ĠpragnÄħ": 25077, + "ĠdawaÅĤy": 25078, + "Ġzwolniony": 25079, + "Ġbede": 25080, + "Ġcenzu": 25081, + "ĠoÅĽwiadczeÅĦ": 25082, + "ĠnapiÄĩ": 25083, + "ĠwzglÄĻdami": 25084, + "baÅĤa": 25085, + "Ġkrakow": 25086, + "Ġprzybywa": 25087, + "ĠEin": 25088, + "Ġmistrzostwa": 25089, + "Ġszkolnej": 25090, + "SKA": 25091, + "Ġkatedry": 25092, + "osenek": 25093, + "Ġtechnologie": 25094, + "Ġprzeniesiony": 25095, + "chowski": 25096, + "siÄĻÄĩ": 25097, + "ĠedukacjÄĻ": 25098, + "stur": 25099, + "Ġnecie": 25100, + "ÅĤaby": 25101, + "Ġsiedziba": 25102, + "ÅĦczo": 25103, + "owalem": 25104, + "ĠLED": 25105, + "Ġprzebija": 25106, + "ĠchcieliÅĽmy": 25107, + "tywnie": 25108, + "ĠpochodzÄħce": 25109, + "SÄĻdzia": 25110, + "Ġawarii": 25111, + "ĠzaakceptowaÄĩ": 25112, + "ĠufaÄĩ": 25113, + "Ġszczególnej": 25114, + "Ġsamotny": 25115, + "ĠPad": 25116, + "Moi": 25117, + "Ġedycja": 25118, + "Ġzrobiono": 25119, + "ĠAndrew": 25120, + "ĠzasiÅĤku": 25121, + "Ġlicy": 25122, + "Ġorganem": 25123, + "Ġodu": 25124, + "ĠwpÅĤynÄĻÅĤo": 25125, + "spoÅĤe": 25126, + "ĠESSA": 25127, + "ĠInspektora": 25128, + "far": 25129, + "ĠMatka": 25130, + "kówki": 25131, + "ogól": 25132, + "Ġlegis": 25133, + "ĠobroÅĦców": 25134, + "Ġimprezie": 25135, + "szeniach": 25136, + "ĠzarzÄħdzanie": 25137, + "\"...": 25138, + "Ġniezależne": 25139, + "ĠrozpoczÄĻcie": 25140, + "Ġmand": 25141, + "pic": 25142, + "Obserw": 25143, + "ĠzauważyÅĤam": 25144, + "garet": 25145, + "ĠMatt": 25146, + "Ġopcje": 25147, + "Ġhodowli": 25148, + "róz": 25149, + "fun": 25150, + "Ġcentrali": 25151, + "Ġproponujemy": 25152, + "siÅĦski": 25153, + "Ġzdziwienie": 25154, + "Ġekwi": 25155, + "źdź": 25156, + "Ġlekceważ": 25157, + "ĠwrzuciÅĤ": 25158, + "ĠzamkniÄĻcia": 25159, + "ĠzazdroÅĽci": 25160, + "ĠbyÅĽcie": 25161, + "jechaÅĤo": 25162, + "Ġobywatelom": 25163, + "nko": 25164, + "Trafi": 25165, + "Ġradar": 25166, + "ĠDudy": 25167, + "Ġrowerem": 25168, + "ĠtÄĻdy": 25169, + "ĠsÄħsiedztwie": 25170, + "Ġlokomo": 25171, + "ĠpraworzÄħd": 25172, + "ĠCieka": 25173, + "ĠrozÅĽwiet": 25174, + "Ġzapak": 25175, + "Ġzdomin": 25176, + "którym": 25177, + "Ġobycza": 25178, + "Ġambasadora": 25179, + "ĠżebyÅĽcie": 25180, + "Ġdziedziniec": 25181, + "Ġrozmiary": 25182, + "Ġizbie": 25183, + "Ġraptem": 25184, + "Ġbyliby": 25185, + "Ġbudynkiem": 25186, + "StaÅĤo": 25187, + "ĠWood": 25188, + "tkowski": 25189, + "ÅĦcami": 25190, + "Ġprywatnie": 25191, + "lanej": 25192, + "ĠpÅĤomie": 25193, + "ĠGranicznej": 25194, + "ĠprzezwyciÄĻ": 25195, + "kÅĤych": 25196, + "Póki": 25197, + "towanego": 25198, + "GdybyÅĽmy": 25199, + "ĠmogÅĤeÅĽ": 25200, + "ĠNiepodlegÅĤoÅĽci": 25201, + "szlo": 25202, + "Hz": 25203, + "zara": 25204, + "ĠGeneralnego": 25205, + "more": 25206, + "dnymi": 25207, + "Ġuczelnie": 25208, + "ĠlecieÄĩ": 25209, + "wnoÅĽci": 25210, + "Ġprzekonaniem": 25211, + "ĠwsÅĤu": 25212, + "GeneraÅĤ": 25213, + "Ġósmej": 25214, + "ckiemu": 25215, + "ĠpoÅĤożenia": 25216, + "Ġ230": 25217, + "Ġryk": 25218, + "Ġmialem": 25219, + "tane": 25220, + "Ġnielegalne": 25221, + "czÄħcymi": 25222, + "Ġorganizatorzy": 25223, + "Koszt": 25224, + "porów": 25225, + "Ġprzeo": 25226, + "ĠTrudno": 25227, + "graÅĤ": 25228, + "Ġobwodnicy": 25229, + "Zawo": 25230, + "Ġincyd": 25231, + "Ġspektakl": 25232, + "Ġpodatkowej": 25233, + "ĠBiaÅĤystok": 25234, + "ĠniesÅĤu": 25235, + "ĠpytaÅĤa": 25236, + "ĠproponujÄħ": 25237, + "Ġwykorzystaniem": 25238, + "PomyÅĽlaÅĤem": 25239, + "ĠRyszarda": 25240, + "WidzÄħc": 25241, + "Nigdzie": 25242, + "Ġkatastrof": 25243, + "ZnalazÅĤ": 25244, + "ĠciÄħżÄĻ": 25245, + "ĠodzyskaÅĤ": 25246, + "Ġzarzutu": 25247, + "gÅĤe": 25248, + "prowadziÅĤ": 25249, + "tywne": 25250, + "ĠBul": 25251, + "ĠuwierzyÅĤ": 25252, + "Ġreporter": 25253, + "ĠSB": 25254, + "Ġniższych": 25255, + "ĠLaw": 25256, + "lizowanie": 25257, + "Ġpojedzie": 25258, + "Polskie": 25259, + "ĠgÅĤosami": 25260, + "Ġzgni": 25261, + "ĠMoje": 25262, + "Ġodpowiedzialne": 25263, + "Ġgrubo": 25264, + "piaÄĩ": 25265, + "ĠUSD": 25266, + "Ġzestawu": 25267, + "Ġdruk": 25268, + "Ġnapastnika": 25269, + "TS": 25270, + "ĠFron": 25271, + "Ġuty": 25272, + "Zasko": 25273, + "chodzÄħc": 25274, + "Ġaucie": 25275, + "arter": 25276, + "Ġbura": 25277, + "ĠOle": 25278, + "ĠbieżÄħcych": 25279, + "Powinna": 25280, + "Ġnieży": 25281, + "ĠKapi": 25282, + "ĠprzyjÄĻtych": 25283, + "Ġwiosen": 25284, + "ĠÅĤawki": 25285, + "Ġodpada": 25286, + "ĠduszÄħ": 25287, + "RON": 25288, + "ĠWschód": 25289, + "Ġautorytet": 25290, + "Znajduje": 25291, + "¬": 25292, + "ĠklatkÄĻ": 25293, + "ĠgÄĻste": 25294, + "Ġnazbyt": 25295, + "Ġspecjalista": 25296, + "wczÄħ": 25297, + "Ġtelewizyjnych": 25298, + "ĠmyÅĽlicie": 25299, + "ĠpublicznoÅĽÄĩ": 25300, + "Ġznajomym": 25301, + "Ġdowiedzieli": 25302, + "Ġuprawia": 25303, + "wionych": 25304, + "ĠmaszynÄĻ": 25305, + "ĠzagÅĤÄĻ": 25306, + "ĠStal": 25307, + "Ġkwalifikacje": 25308, + "Ġrobic": 25309, + "Ġwkra": 25310, + "ĠInte": 25311, + "inger": 25312, + "ĠwewnÄĻtrznÄħ": 25313, + "skrzy": 25314, + "ĠznaczÄħce": 25315, + "ĠoglÄħdania": 25316, + "Ġjedynego": 25317, + "bcia": 25318, + "ĠprowadziÅĤy": 25319, + "Ġ1200": 25320, + "Ġhet": 25321, + "perów": 25322, + "Ġbrytyjskiej": 25323, + "Ġrycerz": 25324, + "ĠwskazywaÅĤo": 25325, + "Ġenergicznie": 25326, + "Ġzgry": 25327, + "Ġpióra": 25328, + "ç": 25329, + "ins": 25330, + "Ġosobowe": 25331, + "ĠskrÄĻp": 25332, + "OK": 25333, + "Ġzwanych": 25334, + "tykÄĻ": 25335, + "Ġapotem": 25336, + "Kontro": 25337, + "Ġlotnictwa": 25338, + "Ġnawierzchni": 25339, + "Ġprzechowywania": 25340, + "ĠpochwaliÄĩ": 25341, + "ĠdziaÅĤaÅĤy": 25342, + "Przypomnijmy": 25343, + "ĠGÅĤo": 25344, + "ĠgÅĤosowaÅĤ": 25345, + "Ġ¦": 25346, + "ĠPiechoty": 25347, + "ĠosiÄħgnÄĻÅĤa": 25348, + "Ġosiedle": 25349, + "Ġupie": 25350, + "lal": 25351, + "PrzyjÄĻ": 25352, + "ĠwyjechaÅĤa": 25353, + "ĠsprawiaÅĤa": 25354, + "Ġprzeniesienie": 25355, + "ĠpÄĻche": 25356, + "Ġcharytatyw": 25357, + "ĠprzekÅĤad": 25358, + "Ġbudowania": 25359, + "ĠDż": 25360, + "Ġcara": 25361, + "ĠChurch": 25362, + "ĠzajmujÄħcych": 25363, + "CzÅĤon": 25364, + "ĠdoroÅĽli": 25365, + "Ġpierwia": 25366, + "Ġnieprzyjaciela": 25367, + "Ġnakazu": 25368, + "Ġwzorem": 25369, + "Ġniebezpiecznie": 25370, + "Ġdekora": 25371, + "Ġmurem": 25372, + "Ġszczepienia": 25373, + "ĠWsp": 25374, + "Wez": 25375, + "Ġrum": 25376, + "dyjskiej": 25377, + "Ġfrek": 25378, + "ĠpotÄĻgi": 25379, + "ĠPodstaw": 25380, + "czniejsze": 25381, + "ĠdolnoÅĽlÄħ": 25382, + "Ġpowstaw": 25383, + "Ġplanowania": 25384, + "ĠAgen": 25385, + "ĠczÄħste": 25386, + "ĠbezpoÅĽrednich": 25387, + "Ġkarcz": 25388, + "ĠpowÅĽciÄħ": 25389, + "chiwaÄĩ": 25390, + "Ġtunel": 25391, + "Ġsylwetki": 25392, + "æ": 25393, + "ĠRot": 25394, + "Ġfinansowane": 25395, + "bej": 25396, + "sienia": 25397, + "ĠDziÅĽ": 25398, + "miÅĦsko": 25399, + "ĠpostanowieÅĦ": 25400, + "ĠuÅĽcisku": 25401, + "Ġprzedstawionych": 25402, + "atyka": 25403, + "Ġsocze": 25404, + "arcie": 25405, + "Ġognisko": 25406, + "czoÅĽciÄħ": 25407, + "ĠTeż": 25408, + "ĠspowodowaÅĤy": 25409, + "ĠÅĤadunek": 25410, + "ĠdokoÅĦczyÄĩ": 25411, + "Ġzalo": 25412, + "Ġgola": 25413, + "Ġgrosze": 25414, + "Ġwsiada": 25415, + "ĠprzejechaÄĩ": 25416, + "Ġbiec": 25417, + "Ġkonsultan": 25418, + "Ġznaczna": 25419, + "Ġzagadnienie": 25420, + "Ġsankcji": 25421, + "zik": 25422, + "ĠzakÅĤadaÄĩ": 25423, + "ĠpyÅĤ": 25424, + "Ġwarszawskiej": 25425, + "ĠpodÄħż": 25426, + "ĠÅĤyż": 25427, + "Ġodmienne": 25428, + "ĠArgenty": 25429, + "Ġio": 25430, + "ĠspodziewaÅĤa": 25431, + "ĠsprawiÅĤy": 25432, + "Ġznalezisko": 25433, + "szyÅĤam": 25434, + "Ġdepresji": 25435, + "ĠkochaÅĤa": 25436, + "Ġrezydencji": 25437, + "ĠzÅĤożyli": 25438, + "Ġbiblio": 25439, + "ĠSÅĤowacji": 25440, + "Nas": 25441, + "ĠzimÄĻ": 25442, + "Ġdochodowym": 25443, + "Ġaspekty": 25444, + "ĠSzta": 25445, + "prezent": 25446, + "ĠzdradziÅĤ": 25447, + "Ġczynsz": 25448, + "Ġtrudnym": 25449, + "ĠzgÅĤoszonych": 25450, + "Ġnajbliższy": 25451, + "rzÄħdów": 25452, + "ĠstaÅĤÄħ": 25453, + "Ġpograni": 25454, + "ÅĽlÄĻ": 25455, + "lac": 25456, + "Jad": 25457, + "Ġkomunikacie": 25458, + "Ġutworzono": 25459, + "akol": 25460, + "czywie": 25461, + "Ġunieważ": 25462, + "Ġtradycyjnie": 25463, + "Ġwli": 25464, + "ĠÅĽcier": 25465, + "vers": 25466, + "rzam": 25467, + "ĠDziedzi": 25468, + "Ġuznany": 25469, + "życiel": 25470, + "Ġprotek": 25471, + "Ġuniesi": 25472, + "Ġginie": 25473, + "ĠznajÄħc": 25474, + "dowie": 25475, + "FI": 25476, + "Ġury": 25477, + "Ġpiosenek": 25478, + "Ġreżyserii": 25479, + "Ġczynnikiem": 25480, + "Kel": 25481, + "chowi": 25482, + "chany": 25483, + "Ġwojewództwach": 25484, + "stor": 25485, + "Sier": 25486, + "ĠpÅĤomienie": 25487, + "Ġdostate": 25488, + "Int": 25489, + "ĠrozpiÄĻ": 25490, + "Ġnaciska": 25491, + "ĠrzÄħdziÄĩ": 25492, + "Ġumiesz": 25493, + "Ġnik": 25494, + "ĠlÄħdowania": 25495, + "ĠtyÅĽ": 25496, + "Ġreforma": 25497, + "Ġpodejrzenie": 25498, + "ĠksztaÅĤty": 25499, + "ĠrozsÄħdek": 25500, + "OÅļÄĨ": 25501, + "ĠMaja": 25502, + "ĠSenator": 25503, + "Ġzajmowali": 25504, + "Ġecho": 25505, + "Ġtajne": 25506, + "ĠLand": 25507, + "ĠgÅĤÄĻbokiej": 25508, + "Ġlakier": 25509, + "Ġregulacja": 25510, + "rzystaÅĤ": 25511, + "ĠzapoczÄħtk": 25512, + "Ġsmie": 25513, + "którzy": 25514, + "ĠpozostaÅĤoÅĽci": 25515, + "ĠdopÅĤy": 25516, + "Ġodnawi": 25517, + "Ġzdobycie": 25518, + "Ġoczywista": 25519, + "Ġpopsu": 25520, + "Ġniecierp": 25521, + "kanych": 25522, + "wkami": 25523, + "Ġtamte": 25524, + "Ġduchem": 25525, + "Ġpustym": 25526, + "Sposób": 25527, + "Ġniesp": 25528, + "ĠTowarzystwo": 25529, + "Ġtani": 25530, + "WÄħtp": 25531, + "Ġmarzenie": 25532, + "Ġmordercy": 25533, + "ĠprzekazaÅĤa": 25534, + "Ġruchom": 25535, + "Ġtajemnice": 25536, + "dzonymi": 25537, + "Ġdotyku": 25538, + "Ġhandlowej": 25539, + "Ġmetropoli": 25540, + "ĠzadziaÅĤa": 25541, + "Zbli": 25542, + "Ġprzestrzennego": 25543, + "Ġtypy": 25544, + "ĠchciaÅĤeÅĽ": 25545, + "Ġdyskretnie": 25546, + "Ġpracowi": 25547, + "Ġwith": 25548, + "ĠbieżÄħcego": 25549, + "Ġstarzy": 25550, + "ĠWYKOP": 25551, + "Ġrobione": 25552, + "Ġzasadnicze": 25553, + "Ġostrzeżenie": 25554, + "Ġodnowi": 25555, + "Ġpojawili": 25556, + "ÄĻk": 25557, + "Ġpodrzu": 25558, + "ĠLes": 25559, + "ĠprzynoszÄħ": 25560, + "ĠwystÄĻpujÄħcy": 25561, + "trzeÄĩ": 25562, + "Mc": 25563, + "Ġdobiera": 25564, + "dae": 25565, + "zbi": 25566, + "Ġmamro": 25567, + "Ġakcyz": 25568, + "nial": 25569, + "Ġdzikich": 25570, + "Ġdokonanie": 25571, + "stykÄĻ": 25572, + "ĠdaÅĤoby": 25573, + "nicami": 25574, + "polskich": 25575, + "Ġzno": 25576, + "ĠzbliżaÅĤ": 25577, + "Kurwa": 25578, + "syjnych": 25579, + "Efekt": 25580, + "Ġwidnie": 25581, + "Ġzjawiskiem": 25582, + "Ġsiedmio": 25583, + "niarze": 25584, + "Ġ105": 25585, + "Ġwodnej": 25586, + "Ġtechnika": 25587, + "ĠBern": 25588, + "Ġportfel": 25589, + "Pozy": 25590, + "Äĩwi": 25591, + "ezer": 25592, + "Ġlokalnym": 25593, + "Ġraporty": 25594, + "Ġgimnazja": 25595, + "Ġkonwer": 25596, + "Ġekspedy": 25597, + "Ġpiast": 25598, + "ÅĽciach": 25599, + "Ġwodne": 25600, + "ĠMÄĻ": 25601, + "Ġkale": 25602, + "Ġpowyższych": 25603, + "Ġochry": 25604, + "gri": 25605, + "Ġadwokata": 25606, + "ĠObo": 25607, + "croso": 25608, + "Ġzamieszcz": 25609, + "nas": 25610, + "Ġspokojna": 25611, + "ĠAndre": 25612, + "ĠTechni": 25613, + "ĠgoÅĤÄĻ": 25614, + "ĠwojskowÄħ": 25615, + "ĠżaÅĤob": 25616, + "Ġbrow": 25617, + "ĠbÅĤÄĻdem": 25618, + "Ġminimalnej": 25619, + "ĠjÄĻk": 25620, + "ĠGÅĤównej": 25621, + "Ġpilotów": 25622, + "Ġdwustu": 25623, + "Ġautonomi": 25624, + "Ġakta": 25625, + "Ġstarczy": 25626, + "Ġkiedys": 25627, + "paski": 25628, + "thy": 25629, + "ĠzastanawiaÅĤem": 25630, + "ĠRoku": 25631, + "Ġprzerażenie": 25632, + "Ġwiedź": 25633, + "ĠbeÅĤ": 25634, + "Ġciotki": 25635, + "istów": 25636, + "Sara": 25637, + "archi": 25638, + "ĠtyÅĤek": 25639, + "zio": 25640, + "ĠpodjÄĻto": 25641, + "Ġpartyzan": 25642, + "Ġegzemplarzy": 25643, + "ĠNKWD": 25644, + "Ġcywilnych": 25645, + "Ġkatolicki": 25646, + "gÅĤÄħ": 25647, + "Ġtylnej": 25648, + "Ġwypiera": 25649, + "Ġido": 25650, + "Ġunijne": 25651, + "ов": 25652, + "Ġszukali": 25653, + "Ġpokroju": 25654, + "ĠksiÄħg": 25655, + "ĠWcale": 25656, + "cowe": 25657, + "ĠHele": 25658, + "szanych": 25659, + "latory": 25660, + "wychw": 25661, + "Ġsilnych": 25662, + "Ġprzeprowadza": 25663, + "ĠspeÅĤniajÄħ": 25664, + "Ġpoduszki": 25665, + "ĠDes": 25666, + "Ġsponsor": 25667, + "ĠMiller": 25668, + "ĠgÅĤowach": 25669, + "Ġnadwyż": 25670, + "Ġniemożli": 25671, + "ĠpieÅĽÅĦ": 25672, + "Ostatnia": 25673, + "Ġwypraw": 25674, + "Ġsalon": 25675, + ";&": 25676, + "Ġpodekscy": 25677, + "ĠSÅĤoÅĦce": 25678, + "ĠwpÅĤynie": 25679, + "niesieÅĦ": 25680, + "giczne": 25681, + "Ġsurowe": 25682, + "Ġodrzuceniem": 25683, + "Ġpachni": 25684, + "Ġnieob": 25685, + "ĠzaczÄĻliÅĽmy": 25686, + "ĠgÄĻsto": 25687, + "Ġrealizowany": 25688, + "Ġparo": 25689, + "Ġjeli": 25690, + "Ġcodzienne": 25691, + "Ġkadr": 25692, + "kiecie": 25693, + "ĠÅĤóżek": 25694, + "Tar": 25695, + "ĠnawiÄħzy": 25696, + "Ġzdezorient": 25697, + "Ġpodniec": 25698, + "ĠzakoÅĦczone": 25699, + "Ġprzechwy": 25700, + "DZI": 25701, + "Ġrolniczych": 25702, + "Ġpensje": 25703, + "ÅĤudnie": 25704, + "Ġposiadaniu": 25705, + "wajÄħcÄħ": 25706, + "ĠsÅĤyszeli": 25707, + "Ġpotr": 25708, + "Ġpowiedzcie": 25709, + "rane": 25710, + "ĠUniwersytet": 25711, + "ĠJork": 25712, + "ener": 25713, + "Ġzintegr": 25714, + "entach": 25715, + "Ġlewica": 25716, + "Ġwyrobi": 25717, + "ĠnajmÅĤodszych": 25718, + "Ġskuteczny": 25719, + "jskich": 25720, + "Ġnieuzasad": 25721, + "ĠorganizacjÄħ": 25722, + "ĠwymagaÄĩ": 25723, + "koncep": 25724, + "Ġzobaczenia": 25725, + "dniÄĻ": 25726, + "gos": 25727, + "Ġplacówkach": 25728, + "iro": 25729, + "illi": 25730, + "ĠuwiÄĻzi": 25731, + "ĠAS": 25732, + "ĠStone": 25733, + "ĠÅļrodkowej": 25734, + "âĸ": 25735, + "imie": 25736, + "xie": 25737, + "onoÅĽ": 25738, + "tic": 25739, + "Ġżyczy": 25740, + "Ġkomputerów": 25741, + "dasz": 25742, + "Ġlistach": 25743, + "ĠWiedniu": 25744, + "Ġserwe": 25745, + "Ġsamolotem": 25746, + "rzan": 25747, + "Ġbrytyjskich": 25748, + "Ġdomek": 25749, + "Ġdyrektyw": 25750, + "ZaakceptowaÅĤ": 25751, + "Ġjeno": 25752, + "kiew": 25753, + "Ġrur": 25754, + "Ġkondycji": 25755, + "Ġobecni": 25756, + "Ġniewyraź": 25757, + "?).": 25758, + "ĠÅĽlubie": 25759, + "oke": 25760, + "ĠjednostkÄĻ": 25761, + "Ġobmy": 25762, + "Ġnajgorszym": 25763, + "Ġznanej": 25764, + "Ġwidoczna": 25765, + "Ġbogactwo": 25766, + "Ġpropaganda": 25767, + "Ġwiceminister": 25768, + "Ġkatolickiego": 25769, + "ĠPowiedziaÅĤ": 25770, + "ĠspadÅĤy": 25771, + "ĠÅĽledziÄĩ": 25772, + "ĠMazur": 25773, + "ĠuÅĤamek": 25774, + "ĠmowÄĻ": 25775, + "Ġprzejazdu": 25776, + "Ġlubu": 25777, + "ence": 25778, + "Ġradiowo": 25779, + "Ġrozdraż": 25780, + "GdybyÅĽ": 25781, + "ĠAh": 25782, + "ĠmówiliÅĽmy": 25783, + "Ġwyborcze": 25784, + "niosÅĤam": 25785, + "Ġprzyjaz": 25786, + "Ġoperacje": 25787, + "Ġzabudowy": 25788, + "czan": 25789, + "Ġkawiar": 25790, + "żóÅĤ": 25791, + "liwymi": 25792, + "Er": 25793, + "Ġinwestycyjne": 25794, + "ĠzaczekaÄĩ": 25795, + "Ġcovid": 25796, + "ĠNajÅĽwiÄĻt": 25797, + "ĠSak": 25798, + "ĠzdÄħżyli": 25799, + "Ġsurowców": 25800, + "ĠsÅĤużÄħcy": 25801, + "ĠRio": 25802, + "Ġtaty": 25803, + "Ġodniesienia": 25804, + "ĠpotwierdzajÄħ": 25805, + "ĠstawaÅĤa": 25806, + "ĠprosiÅĤa": 25807, + "ĠgwaÅĤt": 25808, + "patii": 25809, + "ĠNas": 25810, + "glÄħdaÅĤem": 25811, + "ĠmÅĤodzieniec": 25812, + "amu": 25813, + "ĠzwiÄħzkach": 25814, + "ĠpowiÄĻksz": 25815, + "ĠbramÄħ": 25816, + "Ġmim": 25817, + "chac": 25818, + "ZgÅĤo": 25819, + "Ġbrzegiem": 25820, + "Ġteraźniej": 25821, + "Ġkombi": 25822, + "Ġminima": 25823, + "ĠÅĽwietna": 25824, + "ĠÅĽrodkowej": 25825, + "OkrÄĻ": 25826, + "ĠzdaÄĩ": 25827, + "ĠdodajÄħc": 25828, + "WróciÅĤ": 25829, + "ĠBÄĻdÄħ": 25830, + "dape": 25831, + "ĠrozumiaÅĤa": 25832, + "ĠMorawiecki": 25833, + "2005": 25834, + "ĠÅĽwiatowÄħ": 25835, + "czykiem": 25836, + "ĠradzÄħ": 25837, + "chajÄħ": 25838, + "Ġżandar": 25839, + "Ġrekonstru": 25840, + "cany": 25841, + "Ġutrzymaniem": 25842, + "ĠzastÄħpiÅĤ": 25843, + "Ġbudu": 25844, + "ĠKatowic": 25845, + "ĠDost": 25846, + "Ġzgodny": 25847, + "Ġwpisów": 25848, + "adu": 25849, + "ĠWitold": 25850, + "nk": 25851, + "Ġwitaminy": 25852, + "ÅĽmiaÅĤ": 25853, + "ĠRec": 25854, + "Ġkatastrofie": 25855, + "Ġprzedaw": 25856, + "Ġtylne": 25857, + "ĠMiejskiego": 25858, + "Ġnocne": 25859, + "ĠbrÄħzowe": 25860, + "Ġobs": 25861, + "Biuro": 25862, + "Ġbadawczo": 25863, + "Ġspektaku": 25864, + "Ġpowstaniu": 25865, + "liÅĤam": 25866, + "Ġzdumienia": 25867, + "muzy": 25868, + "Ġpiorun": 25869, + "Ġmiano": 25870, + "zaÅĤa": 25871, + "Ġskrzynki": 25872, + "ĠNath": 25873, + "Ġciasno": 25874, + "Ġciasto": 25875, + "akolwiek": 25876, + "Å»Y": 25877, + "Ġutwier": 25878, + "ĠJoan": 25879, + "Ġkatolików": 25880, + "Ġdolnej": 25881, + "Ġwarstw": 25882, + "ĠwyjÄħtkowe": 25883, + "ĠzaatakowaÄĩ": 25884, + "ĠkolegÄĻ": 25885, + "torom": 25886, + "Ġkoncertu": 25887, + "Ġrowerów": 25888, + "Ġkarnym": 25889, + "Ġruiny": 25890, + "Ġfraz": 25891, + "ĠÅĽledczy": 25892, + "ĠwargÄĻ": 25893, + "ĠjasnoÅĽÄĩ": 25894, + "pospolita": 25895, + "ÅĤaÅĤem": 25896, + "150": 25897, + "Ġnapisano": 25898, + "Ġery": 25899, + "Ġpatologii": 25900, + "ĠwÄĻż": 25901, + "Ġrodzinny": 25902, + "ĠFrancuzi": 25903, + "PomysÅĤ": 25904, + "Ġrozw": 25905, + "ĠwaszÄħ": 25906, + "Ġwojenny": 25907, + "jas": 25908, + "ĠKK": 25909, + "Ġspowi": 25910, + "ĠKoÅĽciele": 25911, + "ĠbiÅĤ": 25912, + "larnych": 25913, + "Ġnożnej": 25914, + "Ġuniwersytetu": 25915, + "Ġwymogi": 25916, + "Ġszalony": 25917, + "Ġgruba": 25918, + "ĠTow": 25919, + "ĠÅĤowie": 25920, + "atach": 25921, + "arska": 25922, + "Ġwybrane": 25923, + "Ġwiosce": 25924, + "ĠgaÅĤ": 25925, + "Ġdrobny": 25926, + "ĠudaÅĤa": 25927, + "pracy": 25928, + "ĠwszechÅĽwiata": 25929, + "ĠniezwykÅĤÄħ": 25930, + "dela": 25931, + "Ġwarko": 25932, + "Ġwschodnim": 25933, + "ĠwykonujÄħ": 25934, + "tonem": 25935, + "Ġwymusz": 25936, + "ĠprzestaÅĤy": 25937, + "stone": 25938, + "Ġogonem": 25939, + "dyka": 25940, + "ĠpopeÅĤnia": 25941, + "chaniu": 25942, + "stawiÅĤa": 25943, + "ĠKomunika": 25944, + "bieniem": 25945, + "Jakim": 25946, + "ĠwywoÅĤa": 25947, + "Ġkraw": 25948, + "Ġvo": 25949, + "ĠpodejrzeÅĦ": 25950, + "Ġzawodnikiem": 25951, + "ĠstaÅĤem": 25952, + "sÅĤach": 25953, + "?,": 25954, + "ĠwiÄĻzieÅĦ": 25955, + "ĠgÅĤoÅĽny": 25956, + "Ġziry": 25957, + "cof": 25958, + "Ġplay": 25959, + "ĠumieÅĽciÅĤ": 25960, + "ĠPosÅĤuchaj": 25961, + "Ġoddania": 25962, + "szczyzny": 25963, + "ĠpotencjaÅĤu": 25964, + "ĠSzkol": 25965, + "ĠklasÄĻ": 25966, + "Nieco": 25967, + "kowicie": 25968, + "Ġnaukowy": 25969, + "ĠBus": 25970, + "nalnie": 25971, + "mione": 25972, + "ĠzajrzaÅĤ": 25973, + "ĠpaÅĦstwami": 25974, + "Ġtrzask": 25975, + "иÑ": 25976, + "dnika": 25977, + "Ġreorgani": 25978, + "ĠumieÄĩ": 25979, + "Ġmai": 25980, + "Ġprzesko": 25981, + "KsiÄħdz": 25982, + "Ġosady": 25983, + "ĠdzwoniÄĩ": 25984, + "Ġnagie": 25985, + "ĠmÄĻski": 25986, + "ĠKS": 25987, + "ĠÅĽcieżka": 25988, + "Ġzboża": 25989, + "Ġdup": 25990, + "Ġniebezpieczna": 25991, + "Ġtechniczny": 25992, + "sowaÄĩ": 25993, + "Ġpodania": 25994, + "Ġgracz": 25995, + "Ġnieoczekiwanie": 25996, + "ĠMarty": 25997, + "grzech": 25998, + "Ġorzecz": 25999, + "Ġkluczowych": 26000, + "ĠWIE": 26001, + "Ġmgli": 26002, + "ĠzewnÄĻtrznego": 26003, + "Ġinwestor": 26004, + "ĠprzeÅĤom": 26005, + "Budowa": 26006, + "Ġnieska": 26007, + "Ġkupy": 26008, + "ordon": 26009, + "ĠoÅĽmio": 26010, + "interpre": 26011, + "Ġobcokraj": 26012, + "ĠTakie": 26013, + "vii": 26014, + "Ġoprogramowania": 26015, + "ĠNowi": 26016, + "Ġukryty": 26017, + "Ġuruchami": 26018, + "onora": 26019, + "Ġwydawane": 26020, + "szajÄħce": 26021, + "Ġtwoi": 26022, + "Ġzwana": 26023, + "Ġdowódców": 26024, + "Ġwymagane": 26025, + "Jedyny": 26026, + "Ġeksperty": 26027, + "ĠobudziÄĩ": 26028, + "Ġrzek": 26029, + "ĠodnalazÅĤ": 26030, + "ÅĤano": 26031, + "Sprzeciwu": 26032, + "Ġwyjazdem": 26033, + "Ġdetali": 26034, + "ĠGÅĤówny": 26035, + "DDD": 26036, + "Ġpóźniejszym": 26037, + "Ġgminach": 26038, + "Ġ220": 26039, + "Ġparterze": 26040, + "ĠobawiaÅĤ": 26041, + "cowa": 26042, + "ĠAM": 26043, + "ĠÅĽwiadectwo": 26044, + "ĠzażÄħ": 26045, + "Ġrobotnicy": 26046, + "ĠwymyÅĽla": 26047, + "ĠÅģy": 26048, + "ĠzwracajÄħ": 26049, + "ĠKobiet": 26050, + "ĠprzeÅĽwiad": 26051, + "ĠAte": 26052, + "ĠżyÅĤach": 26053, + "ĠwspaniaÅĤa": 26054, + "ĠGnie": 26055, + "Ġspado": 26056, + "Ġpaznokcie": 26057, + "Ġdanie": 26058, + "inÄĻ": 26059, + "ĠkupiÅĤa": 26060, + "Ġkorony": 26061, + "Ġmiala": 26062, + "Ġwogóle": 26063, + "Ġwty": 26064, + "Ġwywiadow": 26065, + "ĠpopoÅĤudni": 26066, + "Ġużywanie": 26067, + "Ġwydu": 26068, + "Ġprzeci": 26069, + "ĠrozegraÅĤ": 26070, + "Ġbezcen": 26071, + "ĠryknÄħÅĤ": 26072, + "Ġzaskoczenia": 26073, + "Ġkatalogu": 26074, + "lski": 26075, + "ĠMoc": 26076, + "ĠrzucaÄĩ": 26077, + "owaÅĤaÅĽ": 26078, + "Ñĥ": 26079, + "Ġszlachty": 26080, + "Ġpatrona": 26081, + "Ġsiedzeniu": 26082, + "DoÅĤÄħcz": 26083, + "Ġzachodnie": 26084, + "ĠdopÅĤaty": 26085, + "Ġpazu": 26086, + "ĠnauczyÅĤa": 26087, + "Ġgeomet": 26088, + "rs": 26089, + "ĠOjca": 26090, + "ĠdostawaÄĩ": 26091, + "ĠTour": 26092, + "dany": 26093, + "Ġwojewodów": 26094, + "Ġchodź": 26095, + "Swoje": 26096, + "Faktycznie": 26097, + "ĠuznajÄħ": 26098, + "Ġplecak": 26099, + "Ġpiersiowej": 26100, + "Ġmio": 26101, + "ĠkopertÄĻ": 26102, + "spu": 26103, + "WszedÅĤ": 26104, + "Ġmieszcza": 26105, + "ĠdziewczynkÄĻ": 26106, + "adowi": 26107, + "ĠÅĤapy": 26108, + "Ġmiażd": 26109, + "ĠAN": 26110, + "Mad": 26111, + "sunek": 26112, + "aga": 26113, + "Ġzakwestion": 26114, + "Ġkasie": 26115, + "żnego": 26116, + "Ġie": 26117, + "ĠzamilkÅĤ": 26118, + "ĠskrzydÅĤo": 26119, + "Ġzapasów": 26120, + "ĠtÅĤumaczenie": 26121, + "ĠgeÅĽcie": 26122, + "Ġrozbudowy": 26123, + "siÄħg": 26124, + "Ġodpra": 26125, + "byÄĩ": 26126, + "ĠwyglÄħdasz": 26127, + "ĠniepeÅĤnosprawnoÅĽci": 26128, + "ĠHow": 26129, + "leciaÅĤa": 26130, + "dai": 26131, + "centra": 26132, + ";).": 26133, + "Ġnakazy": 26134, + "ĠgÅĤÄĻbokÄħ": 26135, + "Ġpomiar": 26136, + "WoÅĤam": 26137, + "Ġdry": 26138, + "ĠprzeszkadzaÅĤo": 26139, + "ĠodwracajÄħc": 26140, + "ĠRose": 26141, + "ĠpÅĤaszcza": 26142, + "Ġsrebra": 26143, + "ĠArkadi": 26144, + "Ġniewielkich": 26145, + "ĠodwoÅĤaÄĩ": 26146, + "ĠzniknÄħÄĩ": 26147, + "ĠSÅĤawomir": 26148, + "misje": 26149, + "Ġreklama": 26150, + "Ġproducenci": 26151, + "daci": 26152, + "Ġdowolnym": 26153, + "ĠwypiÅĤ": 26154, + "Ġsiódmej": 26155, + "ĠjÄĻzyki": 26156, + "Mianowicie": 26157, + "Ġzadaje": 26158, + "Ġ112": 26159, + "Ġkochany": 26160, + "ĠAmy": 26161, + "ĠciÄħgnÄħÄĩ": 26162, + "Ġnowotw": 26163, + "ĠbezpoÅĽrednim": 26164, + "Ġzgodzie": 26165, + "Ġnapisali": 26166, + "ĠSosnow": 26167, + "wórz": 26168, + "ĠprzechodziÅĤ": 26169, + "ĠpolegaÅĤa": 26170, + "Ġzarobków": 26171, + "à¹İ": 26172, + "Ġzakonu": 26173, + "ĠmówiÅĤy": 26174, + "SpÄĻ": 26175, + "Ġkwartale": 26176, + "ĠpiÄħty": 26177, + "ĠQuin": 26178, + "Ġwyszko": 26179, + "Ġorzeczenie": 26180, + "Ġfabryce": 26181, + "ĠKukiz": 26182, + "jania": 26183, + "Ġpozbawiona": 26184, + "ĠMieczysÅĤaw": 26185, + "Ġgalo": 26186, + "SkoÅĦczy": 26187, + "Ġrozpatrywania": 26188, + "Ġlekkoat": 26189, + "wrac": 26190, + "ĠÅĽredniego": 26191, + "Ġodpoczynku": 26192, + "ĠskierowaÅĤa": 26193, + "Ġmajora": 26194, + "ĠpÅĤasko": 26195, + "Ġzima": 26196, + "ĠLouis": 26197, + "Ġdis": 26198, + "Ġfrustra": 26199, + "Ġmarksi": 26200, + "Ġprzywileje": 26201, + "Ġniczy": 26202, + "fice": 26203, + "Ġrozdzie": 26204, + "remiera": 26205, + "ĠniepodlegÅĤoÅĽÄĩ": 26206, + "Ġmarginesie": 26207, + "ĠPhilip": 26208, + "Ġsprawozdawcy": 26209, + "Ġtamto": 26210, + "1945": 26211, + "Ġszerokiej": 26212, + "Ġmieszkalnych": 26213, + "ĠDÅĤugo": 26214, + "ĠmieszkaÅĦcami": 26215, + "Ġkonkurencja": 26216, + "Ġbrudne": 26217, + "Ġtygry": 26218, + "Ġrzucili": 26219, + "Ġkonserwator": 26220, + "Ġ[...]": 26221, + "Ġprawdzie": 26222, + "Ġizolacji": 26223, + "Ġpanno": 26224, + "Ġflagi": 26225, + "ĠwrzuciÄĩ": 26226, + "cjan": 26227, + "ĠPremier": 26228, + "Ġznajdowali": 26229, + "eja": 26230, + "jedzie": 26231, + "Ġciekawie": 26232, + "Ġnek": 26233, + "gus": 26234, + "plement": 26235, + "Ġdochodzenie": 26236, + "Ġdużymi": 26237, + "ĠwrÄĻczyÅĤ": 26238, + "Ġdemokracja": 26239, + "Ġtrupa": 26240, + "ĠzapanowaÄĩ": 26241, + "icha": 26242, + "ĠnabraÅĤ": 26243, + "Ġrumu": 26244, + "Ġdekre": 26245, + "ĠnaÅĤa": 26246, + "Ostrze": 26247, + "nictw": 26248, + "Ġmrów": 26249, + "ĠostrożnoÅĽÄĩ": 26250, + "wentów": 26251, + "Ġszt": 26252, + "Ġziemiach": 26253, + "Ġtradycyjnych": 26254, + "Ġtrzysta": 26255, + "NIK": 26256, + "ĠukrywaÅĤ": 26257, + "ĠHouse": 26258, + "ĠRuth": 26259, + "Ġtrop": 26260, + "Ġekspans": 26261, + "Ġpojed": 26262, + "ĠwypuÅĽciÅĤ": 26263, + "ĠMaggie": 26264, + "ĠodbÄĻdÄħ": 26265, + "ĠgÅĤÄĻbokoÅĽci": 26266, + "ĠMichaela": 26267, + "ĠZwie": 26268, + "Ġuznaniem": 26269, + "Ġimportu": 26270, + "ĠInforma": 26271, + "Ġpracownikami": 26272, + "Ġgrzbiecie": 26273, + "ĠPolitechniki": 26274, + "ĠpowÄĻ": 26275, + "ĠpuÅĽciÄĩ": 26276, + "Ġzielonym": 26277, + "Ġanegdo": 26278, + "Ġakapi": 26279, + "Cza": 26280, + "Ġdystansu": 26281, + "owatych": 26282, + "dusz": 26283, + "chew": 26284, + "eru": 26285, + "Ġoknami": 26286, + "Ġodrzuca": 26287, + "ĠnaukÄħ": 26288, + "ĠusÅĤyszy": 26289, + "ĠprzestÄĻpców": 26290, + "Ġzaspokaja": 26291, + "ĠzajÄĻta": 26292, + "Ġiko": 26293, + "ĠwspóÅĤczucia": 26294, + "ĠMoj": 26295, + "Pozost": 26296, + "Ġrozda": 26297, + "Ġurok": 26298, + "ĠpoÅĽwiÄĻcone": 26299, + "ĠNBP": 26300, + "ponowaÅĤ": 26301, + "ĠÅļwiÄĻtej": 26302, + "Ġzabili": 26303, + "zeÅĤ": 26304, + "WstÄĻp": 26305, + "aska": 26306, + "ĠkardynaÅĤ": 26307, + "wcÄħ": 26308, + "Ġbaba": 26309, + "zdach": 26310, + "Ġschi": 26311, + "ĠMożemy": 26312, + "ĠJA": 26313, + "Ġlegislacyjnych": 26314, + "Ġoknach": 26315, + "ĠszukaÅĤa": 26316, + "ĠukÅĤady": 26317, + "Ġpero": 26318, + "Ġzamierzasz": 26319, + "Ġfascynu": 26320, + "ĠSob": 26321, + "ĠdÅĤugotermin": 26322, + "Ġklin": 26323, + "ĠrozmyÅĽl": 26324, + "bski": 26325, + "Ġcyfry": 26326, + "Ġopieka": 26327, + "ĠrozÅĤad": 26328, + "Ġrozgrywki": 26329, + "Ġrzesz": 26330, + "ĠmÄĻżczyznami": 26331, + "arny": 26332, + "ArtykuÅĤ": 26333, + "Ġpolskimi": 26334, + "ĠPin": 26335, + "Ġpusto": 26336, + "ĠzmieniajÄħc": 26337, + "ĠwynieÅĽÄĩ": 26338, + "cowy": 26339, + "Ġprzebiera": 26340, + "Ġmiejski": 26341, + "ĠbudowÄħ": 26342, + "Ġwieprz": 26343, + "Zebra": 26344, + "Ġzamarz": 26345, + "Ġinterweni": 26346, + "ĠszybkoÅĽciÄħ": 26347, + "JÄĦ": 26348, + "ĠprzeczytaÅĤem": 26349, + "Ġstarzec": 26350, + "Ġuregulowania": 26351, + "niczny": 26352, + "Ġbibliotece": 26353, + "Ġmarmur": 26354, + "ĠlataÄĩ": 26355, + "ĠrzÄħdowy": 26356, + "dzicie": 26357, + "LubiÄĻ": 26358, + "Ġpopularny": 26359, + "Ġwydawnictwa": 26360, + "Ġwyzywa": 26361, + "ĠAman": 26362, + "kina": 26363, + "Ġprokuraturze": 26364, + "ĠpaÅĦstwowym": 26365, + "ĠogóÅĤu": 26366, + "Pracow": 26367, + "Å»adne": 26368, + "szon": 26369, + "à¹İà¹İ": 26370, + "Ġwjeżdża": 26371, + "Pisze": 26372, + "ĠprotokoÅĤu": 26373, + "ĠobÅĤÄĻ": 26374, + "Ġodzież": 26375, + "gujÄħcych": 26376, + "ĠpojechaÅĤa": 26377, + "Ġtamci": 26378, + "Ġpokona": 26379, + "0000": 26380, + "kniÄĻcie": 26381, + "ĠpokazywaÅĤ": 26382, + "Ġkotów": 26383, + "Ġ450": 26384, + "ĠzapisaÅĤ": 26385, + "Ġwiadu": 26386, + "rycznie": 26387, + "Ġliny": 26388, + "jskiej": 26389, + "Ġtechnicznego": 26390, + "Ġdupa": 26391, + "atherine": 26392, + "Ġnaszemu": 26393, + "Ġrozpuszcz": 26394, + "ĠsÅĤuchajÄħc": 26395, + "Ġshow": 26396, + "Ġpostawie": 26397, + "ANE": 26398, + "Ġfos": 26399, + "owcu": 26400, + "Ġsterowania": 26401, + "ĠzaburzeÅĦ": 26402, + "Smu": 26403, + "Ġobiektem": 26404, + "lotte": 26405, + "ĠzÅĤoci": 26406, + "ĠprzesÅĤuchanie": 26407, + "Opera": 26408, + "WyjÄħ": 26409, + "ĠdźwiÄĻków": 26410, + "ĠożeniÅĤ": 26411, + "wierci": 26412, + "Ġterminów": 26413, + "ĠpocaÅĤunek": 26414, + "rantów": 26415, + "Ġznajdujemy": 26416, + "Ġgniazda": 26417, + "ĠTeo": 26418, + "CS": 26419, + "Ġotrzymania": 26420, + "Ġudar": 26421, + "MyÅĽlaÅĤam": 26422, + "Ġbokach": 26423, + "ĠprzemówiÅĤ": 26424, + "ĠmgÅĤy": 26425, + "ĠSka": 26426, + "Ġjechali": 26427, + "Ġwypuszcza": 26428, + "Ġopakowanie": 26429, + "ĠRepublika": 26430, + "siewicz": 26431, + "En": 26432, + "Wraca": 26433, + "Ġrozpoczyn": 26434, + "ĠgorÄħcym": 26435, + "****": 26436, + "Ġantro": 26437, + "Ġcórce": 26438, + "Ġwytrzyma": 26439, + "trzeź": 26440, + "ĠskÅĤoniÅĤ": 26441, + "anemu": 26442, + "siki": 26443, + "misjÄĻ": 26444, + "ĠdostanÄĻ": 26445, + "ĠPrzestaÅĦ": 26446, + "Ġgospodarstwo": 26447, + "Ġalbumu": 26448, + "Podejrzewam": 26449, + "ekonomi": 26450, + "tarnych": 26451, + "ĠRyb": 26452, + "Ġdepozy": 26453, + "tzw": 26454, + "Chara": 26455, + "ĠZiobro": 26456, + "lasy": 26457, + "Ġast": 26458, + "warte": 26459, + "Ġpolach": 26460, + "ĠPole": 26461, + "ĠwezmÄħ": 26462, + "ĠpolegajÄħce": 26463, + "Bal": 26464, + "dowymi": 26465, + "Ġtranzy": 26466, + "ĠuÅĤatwiÄĩ": 26467, + "tujÄħcy": 26468, + "Ġpożytku": 26469, + "Ġznajdziecie": 26470, + "Ġzakam": 26471, + "Ġbadanych": 26472, + "Ġjeźdź": 26473, + "Ġwkur": 26474, + "Ġtyczy": 26475, + "ĠkoÅĦczyÅĤ": 26476, + "genera": 26477, + "ĠbydÅĤa": 26478, + "Ġdrobno": 26479, + "Ġpodwa": 26480, + "uschwitz": 26481, + "Ġuznane": 26482, + "ĠKongres": 26483, + "ĠWtedy": 26484, + "Ġpodstawowy": 26485, + "Ġporcie": 26486, + "ĠWybrze": 26487, + "zbro": 26488, + "ĠgwarancjÄĻ": 26489, + "Ġczwarta": 26490, + "alonego": 26491, + "ĠArty": 26492, + "ĠLitwie": 26493, + "Ġwarszawskim": 26494, + "leciu": 26495, + "poÅĽród": 26496, + "Ġrak": 26497, + "Ġbzdura": 26498, + "@!": 26499, + "ĠPosÅĤowie": 26500, + "ĠDaniela": 26501, + "ĠprzewróciÅĤ": 26502, + "ĠNajpierw": 26503, + "ĠPradze": 26504, + "ĠpaÅĦskie": 26505, + "ĠotchÅĤa": 26506, + "ĠustÄĻpu": 26507, + "zujÄħcej": 26508, + "Ġprzewro": 26509, + "Ġprawnie": 26510, + "2004": 26511, + "Ġrozmna": 26512, + "Ġobrona": 26513, + "ĠÅļlÄħsk": 26514, + "Ġzmarn": 26515, + "ĠGospodarczej": 26516, + "ĠKrzyża": 26517, + "ĠskÅĤam": 26518, + "ĠÅĤami": 26519, + "Ġlicencji": 26520, + "solutnie": 26521, + "Ġrefleksji": 26522, + "czewski": 26523, + "PróbowaÅĤ": 26524, + "Ġwynajem": 26525, + "Ġgospodarza": 26526, + "ĠosiemdziesiÄħt": 26527, + "ĠPolakami": 26528, + "ĠkonsekwencjÄħ": 26529, + "ĠPrzemysÅĤu": 26530, + "Ġbrzmienia": 26531, + "Ġnocleg": 26532, + "Spotkanie": 26533, + "Ġsztor": 26534, + "Ġpotwora": 26535, + "Wst": 26536, + "Ġzawodowym": 26537, + "Ġzin": 26538, + "Ġobrazek": 26539, + "Ġzmia": 26540, + "ĠdojechaÄĩ": 26541, + "Ġelity": 26542, + "iagno": 26543, + "ĠstojÄħce": 26544, + "Ġpó": 26545, + "uset": 26546, + "Rich": 26547, + "ĠprzypominaÅĤy": 26548, + "ĠrzÄĻdzie": 26549, + "Ġsprecyz": 26550, + "Ġdoprawdy": 26551, + "Ġmonety": 26552, + "Ġgastronomi": 26553, + "ĠogóÅĤem": 26554, + "noza": 26555, + "ĠumożliwiÄĩ": 26556, + "ĠprzekroczyÄĩ": 26557, + "ĠUM": 26558, + "Ġprzekazywane": 26559, + "ĠpyÅĤu": 26560, + "Wiec": 26561, + "ĠÅĤup": 26562, + "ĠUnited": 26563, + "leckiego": 26564, + "ĠMoż": 26565, + "Ġdrinka": 26566, + "Ġnawilża": 26567, + "Ġutrud": 26568, + "ĠByÅĤa": 26569, + "Ġstrajku": 26570, + "ZaczÄħÅĤem": 26571, + "Ġtradycja": 26572, + "ĠpodawaÄĩ": 26573, + "Ġzbiornika": 26574, + "ĠpiosenkÄĻ": 26575, + "Ġgrach": 26576, + "derem": 26577, + "Ġmigo": 26578, + "Ġpowitanie": 26579, + "ĠÅĽliz": 26580, + "Ġrab": 26581, + "Zdzi": 26582, + "Ġnazajutrz": 26583, + "tacyjne": 26584, + "Ġzabiegi": 26585, + "Ġbatalionu": 26586, + "lope": 26587, + "ĠRzeszowa": 26588, + "ZatrzymaÅĤ": 26589, + "zowania": 26590, + "ĠSpar": 26591, + "hop": 26592, + "ĠWoli": 26593, + "Ġprasowego": 26594, + "ĠdokoÅĦczyÅĤ": 26595, + "Ġrównym": 26596, + "Ġzaczerp": 26597, + "lodzy": 26598, + "prawo": 26599, + "ĠcaÅĤkowite": 26600, + "ĠKath": 26601, + "Ġpodziwu": 26602, + "ĠÅĤÄħcznej": 26603, + "ĠdostÄĻpnoÅĽci": 26604, + "Ġeksce": 26605, + "InformujÄĻ": 26606, + "Niczego": 26607, + "ĠPotem": 26608, + "Ġnagi": 26609, + "ĠKrze": 26610, + "ĠspecjaliÅĽci": 26611, + "rome": 26612, + "Ġblada": 26613, + "Ġgroźne": 26614, + "sanie": 26615, + "Ġpouf": 26616, + "ĠbawiÅĤ": 26617, + "Dziennika": 26618, + "JedynÄħ": 26619, + "ĠstÄħ": 26620, + "sha": 26621, + "ĠprzeÅĽcie": 26622, + "ĠdochodzÄħ": 26623, + "Paul": 26624, + "ware": 26625, + "Ġprzodem": 26626, + "Ġpozytywnych": 26627, + "ÄĻÅĤa": 26628, + "Ġkonfrontacji": 26629, + "inem": 26630, + "Ġepoce": 26631, + "ĠnieÅĽmiaÅĤo": 26632, + "Ġzdejm": 26633, + "ĠszybkoÅĽÄĩ": 26634, + "ĠdÅĤuższe": 26635, + "logicznego": 26636, + "ĠMcC": 26637, + "Ġwrogo": 26638, + "Ġmysz": 26639, + "Ġzalega": 26640, + "Ġzbudowano": 26641, + "Nar": 26642, + "Ġorga": 26643, + "ĠdziaÅĤajÄħce": 26644, + "ĠmdÅĤoÅĽci": 26645, + "Ġgarnitur": 26646, + "Ġpodleg": 26647, + "UsiadÅĤ": 26648, + "Ġupu": 26649, + "Ġbory": 26650, + "Ġmiesia": 26651, + "Ġ240": 26652, + "ĠkartÄħ": 26653, + "chujÄħc": 26654, + "ĠpajÄĻ": 26655, + "Ġodbudowy": 26656, + "Ġwschodnich": 26657, + "ĠOg": 26658, + "ĠtÅĤumaczenia": 26659, + "ĠdoznaÅĤ": 26660, + "Ġdotychczasowej": 26661, + "Ġwrz": 26662, + "Ġnakazuje": 26663, + "ĠpodrÄĻczników": 26664, + "Ġuposa": 26665, + "Ġstwierdzili": 26666, + "Ġkurtki": 26667, + "ĠupadÅĤa": 26668, + "nnymi": 26669, + "Ġniedopuszcz": 26670, + "ita": 26671, + "ĠRan": 26672, + "ĠudawaÅĤ": 26673, + "ĠwÄħtku": 26674, + "Ġciemna": 26675, + "ĠpoczÄħÅĤ": 26676, + "Ġagenta": 26677, + "ĠkrÄĻciÄĩ": 26678, + "Ġrozgrywkach": 26679, + "akaz": 26680, + "ĠchrzeÅĽcijaÅĦstwa": 26681, + "ĠModer": 26682, + "Ġbruna": 26683, + "Oskar": 26684, + "ĠMÄĻżczy": 26685, + "ĠzÅĤamaÅĤ": 26686, + "Ġsiatki": 26687, + "ĠcaÅĤkowitego": 26688, + "Ġaktualne": 26689, + "Ġbest": 26690, + "ĠÅĽcigania": 26691, + "Ġpostanowienie": 26692, + "Ġincyden": 26693, + "ĠpowiÄħzania": 26694, + "Ġodczyty": 26695, + "ĠsÄħdach": 26696, + "Ġprocesem": 26697, + "Ġpopieram": 26698, + "Ġprzejaw": 26699, + "Ġswa": 26700, + "Ġspak": 26701, + "ĠsÅĤucham": 26702, + "Ġużytek": 26703, + "sorze": 26704, + "Ġwyrzuty": 26705, + "Ġprokuratorów": 26706, + "potÄĻż": 26707, + "jÅ¡": 26708, + "Ġkrólów": 26709, + "zÅĤy": 26710, + "nicznego": 26711, + "Wg": 26712, + "Obro": 26713, + "ĠdrgnÄħÅĤ": 26714, + "Ġwykonywaniu": 26715, + "ĠwisiaÅĤ": 26716, + "ĠLat": 26717, + "Ġhybry": 26718, + "rzyste": 26719, + "Powtarz": 26720, + "dźwi": 26721, + "Stoi": 26722, + "czemu": 26723, + "TW": 26724, + "ĠfalÄĻ": 26725, + "ĠOpen": 26726, + "sztof": 26727, + "Ġprasa": 26728, + "Ġperspektywa": 26729, + "Ġplików": 26730, + "Ġblady": 26731, + "Zdecydowanie": 26732, + "Ġmniema": 26733, + "Ġspojrzeli": 26734, + "Ġmuzyce": 26735, + "Ġniekom": 26736, + "DO": 26737, + "Ġpurpu": 26738, + "Ġpakietu": 26739, + "Ġstrych": 26740, + "Ġużytkownik": 26741, + "rowany": 26742, + "ĠznajdujÄħcy": 26743, + "Ġpowiatowych": 26744, + "Ġmusze": 26745, + "ĠPierwszy": 26746, + "Ġatakiem": 26747, + "HP": 26748, + "ĠnakÅĤa": 26749, + "Ġskandal": 26750, + "Ġtrójka": 26751, + "ĠpowiÄħzane": 26752, + "DU": 26753, + "ĠwyprawÄĻ": 26754, + "Ġkujawsko": 26755, + "Ġprodukuje": 26756, + "ÅļwiatÅĤo": 26757, + "ĠAmerykan": 26758, + "owienie": 26759, + "olog": 26760, + "ĠBis": 26761, + "Ġbaro": 26762, + "Ġpisarzy": 26763, + "Ġformalny": 26764, + "ĠDur": 26765, + "ÅĽniewski": 26766, + "waliÅĤa": 26767, + "Ġbloków": 26768, + "Ġnadzorczej": 26769, + "Ġprzypuszczam": 26770, + "Ġdopad": 26771, + "ĠskoÅĦczyÅĤy": 26772, + "Ġspecy": 26773, + "Ġnot": 26774, + "ĠtÄĻcz": 26775, + "ĠsylwetkÄĻ": 26776, + "Ġbariery": 26777, + "Ġkierownicy": 26778, + "ĠniskÄħ": 26779, + "Ġdziki": 26780, + "ĠWaszyngtonie": 26781, + "ĠtrawÄĻ": 26782, + "una": 26783, + "ĠMÅĤod": 26784, + "ganistanie": 26785, + "ĠwyÅĽle": 26786, + "życie": 26787, + "ĠwiÄĻzienie": 26788, + "Ġmach": 26789, + "ĠKomisje": 26790, + "ĠpiÄħtk": 26791, + "ntrol": 26792, + "Ġwizycie": 26793, + "Woje": 26794, + "ĠkrÄĻgosÅĤupa": 26795, + "Ġ:(": 26796, + "ĠmateriaÅĤem": 26797, + "ĠMSW": 26798, + "Ġbicie": 26799, + "Ġwarzywa": 26800, + "Ġkierunkiem": 26801, + "ĠminÄĻÅĤy": 26802, + "Ġzwisa": 26803, + "Ġbudżetowe": 26804, + "Ġmurzy": 26805, + "ĠWedÅĤug": 26806, + "Ġlamp": 26807, + "mieÄĩ": 26808, + "Ġsprawdzenia": 26809, + "ĠczyniÄħ": 26810, + "Ġponiż": 26811, + "Ġautomatu": 26812, + "sÅĤawem": 26813, + "Ġwyprób": 26814, + "Ġmaila": 26815, + "Ġniedorze": 26816, + "Ġprzylega": 26817, + "rzÄħcych": 26818, + "ziÄħ": 26819, + "ĠÅĽwiadomoÅĽciÄħ": 26820, + "ĠwystarczajÄħce": 26821, + "Ġtymże": 26822, + "Ġlega": 26823, + "ĠBMW": 26824, + "ĠGwar": 26825, + "128": 26826, + "Ġaktywne": 26827, + "Ġidentyczne": 26828, + "SÅĤowo": 26829, + "hra": 26830, + "Fra": 26831, + "marz": 26832, + "ĠLublina": 26833, + "Ġuzyskaniu": 26834, + "ĠproszÄħc": 26835, + "ĠprawidÅĤowego": 26836, + "Ġzakrwa": 26837, + "ĠWojskowego": 26838, + "ĠObie": 26839, + "ĠrÄĻkawiczki": 26840, + "Ġuraż": 26841, + "ĠrzucaÅĤ": 26842, + "owno": 26843, + "Ġkolizji": 26844, + "ĠpożaÅĤ": 26845, + "Ġbalkon": 26846, + "Ġsztywno": 26847, + "ĠwszechÅĽwiat": 26848, + "ĠWoÅĤo": 26849, + "ĠmÅĤodszych": 26850, + "ĠCri": 26851, + "BY": 26852, + "ĠCzarno": 26853, + "trop": 26854, + "ĠMagda": 26855, + "Ġpale": 26856, + "jewskiego": 26857, + "prawozdanie": 26858, + "ĠFis": 26859, + "ĠJerem": 26860, + "ĠwyszedÅĤem": 26861, + "czyÅĤeÅĽ": 26862, + "Ġoswo": 26863, + "ĠtroskÄħ": 26864, + "Ġzapat": 26865, + "ĠmieszkaÅĦca": 26866, + "ĠciÅĽnienia": 26867, + "ĠpedaÅĤ": 26868, + "ĠwiosnÄĻ": 26869, + "Ġprosimy": 26870, + "czyÅĦskiego": 26871, + "Znak": 26872, + "ĠHD": 26873, + "Ġenergetyczne": 26874, + "ĠfizycznÄħ": 26875, + "Ġfilmiku": 26876, + "Ġbezruchu": 26877, + "szczyk": 26878, + "ĠostrzegÅĤ": 26879, + "Francu": 26880, + "ĠurwaÅĤ": 26881, + "Ġgardero": 26882, + "BÅĤy": 26883, + "Ġakcentem": 26884, + "Ġ101": 26885, + "ktorem": 26886, + "Ġnaukowo": 26887, + "ĠrobiÅĤy": 26888, + "Ġnajważniejszym": 26889, + "Ġ//": 26890, + "ĠpierÅĽcieÅĦ": 26891, + "Ġempi": 26892, + "rwaÅĤo": 26893, + "Ġpseudonim": 26894, + "Ġprzyspo": 26895, + "ĠBlue": 26896, + "Michael": 26897, + "Pój": 26898, + "Ġsyf": 26899, + "popraw": 26900, + "żera": 26901, + "ĠprzeglÄħda": 26902, + "SÅĤyszaÅĤ": 26903, + "Ġrobocie": 26904, + "Ġukazuje": 26905, + "ĠdziesiÄħtej": 26906, + "ĠRazem": 26907, + "Ġswie": 26908, + "ĠzapÄĻ": 26909, + "Ġposto": 26910, + "ĠwspaniaÅĤÄħ": 26911, + "Ġżywcem": 26912, + "lewskiego": 26913, + "ĠzamkniÄĻcie": 26914, + "Ġboisko": 26915, + "ĠzajÄĻciach": 26916, + "ĠchaÅĤu": 26917, + "ĠzakÅĤadajÄħc": 26918, + "Ġkombin": 26919, + "ĠpamiÄĻtaÅĤa": 26920, + "Ġkorpusu": 26921, + "Wybory": 26922, + "ĠwyjaÅĽniam": 26923, + "Ġrozpoznania": 26924, + "Ġzmuszeni": 26925, + "zupeÅĤ": 26926, + "ĠdopÅĤat": 26927, + "off": 26928, + "ĠPRA": 26929, + "Ġwrażeniem": 26930, + "Dowo": 26931, + "tarne": 26932, + "unkami": 26933, + "ĠprzebiÄĩ": 26934, + "Ġposelskiego": 26935, + "Ġkrowy": 26936, + "ĠgÅĤoÅĽne": 26937, + "Ġhoryzoncie": 26938, + "Ġwprowadzania": 26939, + "ĠpiÄħtku": 26940, + "Ġpaniki": 26941, + "jnik": 26942, + "-)": 26943, + "ĠprzepaÅĽÄĩ": 26944, + "Ġrejonu": 26945, + "Ġudokument": 26946, + "Ġwznowi": 26947, + "Ġobiedzie": 26948, + "Ġschemat": 26949, + "ĠteÅĽci": 26950, + "Ġsmoka": 26951, + "Ġrewela": 26952, + "ĠzajmujÄħc": 26953, + "ĠwyÅĤania": 26954, + "Ġwujek": 26955, + "Ġrównych": 26956, + "ĠwpatrywaÅĤa": 26957, + "Ġcukrzy": 26958, + "Ġarchitekt": 26959, + "bon": 26960, + "Ġżydowskiego": 26961, + "Ġogólnym": 26962, + "Ġsilniejszy": 26963, + "Ġnowojor": 26964, + "ĠÅĤamie": 26965, + "Ġwykracza": 26966, + "Ġpsycholog": 26967, + "ĠnagÅĤy": 26968, + "ĠwydajnoÅĽci": 26969, + "niarza": 26970, + "Tomasz": 26971, + "ĠzaprosiÄĩ": 26972, + "ĠbÄĻb": 26973, + "Budynek": 26974, + "Ġskandali": 26975, + "ĠjednoÅĽci": 26976, + "zapro": 26977, + "ĠpiÄĻknego": 26978, + "Ġupowszech": 26979, + "ĠSir": 26980, + "TP": 26981, + "ĠwypiÄĩ": 26982, + "ĠMarszaÅĤka": 26983, + "ĠkorzystaÅĤ": 26984, + "NF": 26985, + "Ġodosob": 26986, + "Ġkabel": 26987, + "ĠStarym": 26988, + "wierciad": 26989, + "Ġwybrzeżu": 26990, + "Ġprzygar": 26991, + "Zależy": 26992, + "stitu": 26993, + "ĠniepożÄħd": 26994, + "ĠPle": 26995, + "rowaÅĤo": 26996, + "Ġsiedzibie": 26997, + "fina": 26998, + "vl": 26999, + "Ġstosowana": 27000, + "Ġoperatora": 27001, + "ĠAy": 27002, + "Ġdrudzy": 27003, + "szedÅĤeÅĽ": 27004, + "Ġgrosza": 27005, + "ĠrealizacjÄħ": 27006, + "trÄħc": 27007, + "Ġadministracyjne": 27008, + "Ġnarodowy": 27009, + "Ġbogini": 27010, + "Ġazjaty": 27011, + "Przypomina": 27012, + "ĠleżeÄĩ": 27013, + "ĠranÄĻ": 27014, + "WyciÄħg": 27015, + "Ġzdarzy": 27016, + "ĠMun": 27017, + "ÅĤosier": 27018, + "Ġmedale": 27019, + "Dysku": 27020, + "lecz": 27021, + "ĠzapewniÅĤa": 27022, + "maj": 27023, + "Ġniedziele": 27024, + "Ġgrali": 27025, + "Ġdolinie": 27026, + "ĠIdź": 27027, + "starczy": 27028, + "Kara": 27029, + "ĠSul": 27030, + "ĠlekkÄħ": 27031, + "Ġuciekinie": 27032, + "ĠdziwnÄħ": 27033, + "Ġcentralnej": 27034, + "Opowiada": 27035, + "Ġczarnymi": 27036, + "ĠWyższej": 27037, + "Ġmis": 27038, + "Ġegzystencji": 27039, + "atycznych": 27040, + "Ġsprawied": 27041, + "Ali": 27042, + "ĠRobot": 27043, + "luzy": 27044, + "Informacje": 27045, + "Ġnazywano": 27046, + "Ġnielu": 27047, + "Ġopóźnienia": 27048, + "ĠzdradziÄĩ": 27049, + "Ġmiasteczko": 27050, + "fl": 27051, + "Ġdawnym": 27052, + "Ġkluczem": 27053, + "Poniżej": 27054, + "Ġkolejowego": 27055, + "pieni": 27056, + "ĠPIT": 27057, + "ĠSÅĤuż": 27058, + "Ġhote": 27059, + "ĠwizytÄħ": 27060, + "Ġbuntow": 27061, + "Ġkwater": 27062, + "kiwaÅĤ": 27063, + "ĠKenne": 27064, + "Ġpoczty": 27065, + "Ġwycofy": 27066, + "Ġsynowie": 27067, + "Ġbezradnie": 27068, + "gnieniu": 27069, + "Ġwkle": 27070, + "ĠrozważyÄĩ": 27071, + "ĠpielÄĻgniarka": 27072, + "Ġonko": 27073, + "ĠLegii": 27074, + "ĠnamysÅĤu": 27075, + "Który": 27076, + "Ġuznam": 27077, + "Ġrozpal": 27078, + "panem": 27079, + "ĠKonrad": 27080, + "regi": 27081, + "ĠOrze": 27082, + "Ġkierowane": 27083, + "Ġkoc": 27084, + "Ġminimalna": 27085, + "ĠcechÄħ": 27086, + "Ġwpadnie": 27087, + "Ġzagrożone": 27088, + "Ġspektaklu": 27089, + "Rom": 27090, + "Ġsiedli": 27091, + "ĠdotyczÄħcymi": 27092, + "żo": 27093, + "Ġnaukowego": 27094, + "Ġ115": 27095, + "ĠprzystÄħpiÄĩ": 27096, + "gener": 27097, + "Ġgrzywny": 27098, + "Ġ©": 27099, + "ĠobciÄħżenie": 27100, + "Ġsyryj": 27101, + "Ġdetermina": 27102, + "funk": 27103, + "zowana": 27104, + "Ska": 27105, + "Ġpodziela": 27106, + "ĠManu": 27107, + "ĠwycieczkÄĻ": 27108, + "Ġukierun": 27109, + "ĠukÅĤadów": 27110, + "ĠzielonÄħ": 27111, + "ĠGóra": 27112, + "ĠÅļwietnie": 27113, + "Ġadresu": 27114, + "Ġczwartego": 27115, + "ĠwywoÅĤaÅĤa": 27116, + "Ġprzeprowadzonych": 27117, + "ĠwdziÄĻcznoÅĽci": 27118, + "Ġmotocykli": 27119, + "Ġpoprzedza": 27120, + "Ġrozpowszechni": 27121, + "ĠnajchÄĻtniej": 27122, + "Ġobniżenia": 27123, + "steina": 27124, + "Ġkarte": 27125, + "GI": 27126, + "von": 27127, + "Ġpotencjalnie": 27128, + "Ġprzymoc": 27129, + "Ewentu": 27130, + "ĠwykluczyÄĩ": 27131, + "Ġprzesiad": 27132, + "Ġnajcieka": 27133, + "Ġinstytucjach": 27134, + "ĠukraiÅĦskich": 27135, + "ĠKorea": 27136, + "Ġadministracja": 27137, + "tre": 27138, + "nikÄħ": 27139, + "Ġfli": 27140, + "Ġskory": 27141, + "żart": 27142, + "Ġpracownikiem": 27143, + "Ġinwazji": 27144, + "zont": 27145, + "ĠczytajÄħc": 27146, + "ważajÄħc": 27147, + "Ġprofesorem": 27148, + "ĠPolicja": 27149, + "PÅĤo": 27150, + "bkiem": 27151, + "woo": 27152, + "Ġpoklep": 27153, + "Ġtwierdzenie": 27154, + "nÄħtrz": 27155, + "Ġkpi": 27156, + "ĠpochyliÅĤa": 27157, + "Ws": 27158, + "ĠWier": 27159, + "Ġofercie": 27160, + "trÄħ": 27161, + "szczeniach": 27162, + "Ġaktorka": 27163, + "ĠuzupeÅĤniÄĩ": 27164, + "Ġwarg": 27165, + "Ġlosem": 27166, + "ĠOdw": 27167, + "Ġrozgrywa": 27168, + "ĠDio": 27169, + "Ġpojedynku": 27170, + "ĠGO": 27171, + "Ġskomplikowana": 27172, + "vil": 27173, + "ather": 27174, + "ĠAnnie": 27175, + "Ġelasty": 27176, + "Spotk": 27177, + "ĠDucha": 27178, + "Ġdowództwem": 27179, + "rujemy": 27180, + "ĠpowstrzymaÅĤ": 27181, + "Ġregion": 27182, + "Facebooku": 27183, + "lend": 27184, + "Przeprowa": 27185, + "ĠoparÅĤa": 27186, + "Ġakadem": 27187, + "bale": 27188, + "adko": 27189, + "ĠzbliżyÄĩ": 27190, + "ĠciÄħgÅĤe": 27191, + "Ġwesp": 27192, + "Ġpojechali": 27193, + "ĠtworzyÅĤy": 27194, + "Ġjedzeniem": 27195, + "ninie": 27196, + "Ġdebat": 27197, + "Ġspontani": 27198, + "ĠoglÄĻ": 27199, + "orii": 27200, + "Ġdebili": 27201, + "ĠGen": 27202, + "lanty": 27203, + "aÅĤych": 27204, + "myk": 27205, + "ĠSzymon": 27206, + "Auto": 27207, + "ĠWyborcza": 27208, + "Ġuwo": 27209, + "Ġbutach": 27210, + "ĠTÄĻ": 27211, + "Ġzapomin": 27212, + "Ġsmród": 27213, + "Ġtarg": 27214, + "ĠWP": 27215, + "ĠuprawiaÄĩ": 27216, + "ĠMazow": 27217, + "Ġumac": 27218, + "Ġukrycia": 27219, + "Ġojcze": 27220, + "dka": 27221, + "ĠprzyjdÄħ": 27222, + "ĠCle": 27223, + "Spójrz": 27224, + "ĠstawaÅĤy": 27225, + "Ġszeregach": 27226, + "ĠPrac": 27227, + "ĠJud": 27228, + "ĠpoÅĽlad": 27229, + "Ġmorderca": 27230, + "Ġgospodyni": 27231, + "Ġrankiem": 27232, + "aniu": 27233, + "Ġcylin": 27234, + "Ġlimitu": 27235, + "przewo": 27236, + "ĠogarnÄħÅĤ": 27237, + "ĠSekretarz": 27238, + "buje": 27239, + "Innym": 27240, + "TER": 27241, + "ĠzareagowaÄĩ": 27242, + "Ġprzydziel": 27243, + "siego": 27244, + "zyjne": 27245, + "ĠpoÅĽrednio": 27246, + "ĠtorebkÄĻ": 27247, + "ĠTeatrze": 27248, + "Ġseminarium": 27249, + "Ġzdradza": 27250, + "ZdawaÅĤo": 27251, + "Ġprzegryw": 27252, + "ĠFizy": 27253, + "Ġnajpewniej": 27254, + "Ġgazecie": 27255, + "ĠgrÄħ": 27256, + "ĠzwierzÄĻtami": 27257, + "Ġsocjalizm": 27258, + "Ġrzec": 27259, + "ĠAfganistanie": 27260, + "¶": 27261, + "ĠsygnaÅĤu": 27262, + "ĠKaty": 27263, + "ĠBadaÅĦ": 27264, + "Ġwyrafin": 27265, + "ĠzajÄĻte": 27266, + "ĠpowierzchniÄħ": 27267, + "Ġktorej": 27268, + "Ġbezczyn": 27269, + "ĠrosÅĤa": 27270, + "rump": 27271, + "ĠbÅĤoto": 27272, + "Ġnagroda": 27273, + "ĠnawoÅĤy": 27274, + "ĠTwoich": 27275, + "cra": 27276, + "ĠdoÅĦ": 27277, + "Ġtrzyna": 27278, + "Ġkolego": 27279, + "ĠsygnaÅĤów": 27280, + "Ġnozd": 27281, + "Ġznalezienia": 27282, + "Ġprzeszy": 27283, + "Ġokla": 27284, + "Ġrury": 27285, + "ĠzÅĤapaÅĤa": 27286, + "ĠpÅĤomieÅĦ": 27287, + "ĠGaz": 27288, + "ĠÅĽwieci": 27289, + "EZ": 27290, + "talent": 27291, + "ĠpoprawiÅĤa": 27292, + "ĠtyÅĤach": 27293, + "Ġprzyjazne": 27294, + "walam": 27295, + "niste": 27296, + "Wiecie": 27297, + "wanymi": 27298, + "ĠpozwalaÅĤa": 27299, + "Jedni": 27300, + "Ġwinem": 27301, + "Znaczy": 27302, + "ĠzdÄħżyÅĤem": 27303, + "ĠKoali": 27304, + "ĠzadziaÅĤ": 27305, + "neli": 27306, + "Ġjakimkolwiek": 27307, + "Ġzlecenia": 27308, + "Ġucisk": 27309, + "Leży": 27310, + "ĠThor": 27311, + "ĠwyruszyÅĤ": 27312, + "ĠHonor": 27313, + "Ġafera": 27314, + "szyÅĦskiego": 27315, + "Ġmisja": 27316, + "ĠgÄĻst": 27317, + "Ġprzeprowadzonej": 27318, + "Ġprzestali": 27319, + "ĠzmierzajÄħce": 27320, + "ĠBolesÅĤaw": 27321, + "Ġumożliwie": 27322, + "Ġporucznika": 27323, + "Ġbiskupów": 27324, + "Ġjutrze": 27325, + "Ġpewnymi": 27326, + "ĠNiemcom": 27327, + "Ġrezerwa": 27328, + "ĠgrajÄħcy": 27329, + "Ġkropel": 27330, + "Ġsztucznych": 27331, + "Ġuchwal": 27332, + "ĠprzypomnÄĻ": 27333, + "ĠwysÅĤuchaÄĩ": 27334, + "Ġpiosenka": 27335, + "ĠwezwaÄĩ": 27336, + "Ġsci": 27337, + "Ġinger": 27338, + "Ġzaopatrzenia": 27339, + "Ġsamochodami": 27340, + "Ġzabiega": 27341, + "ĠSzkocji": 27342, + "sun": 27343, + "ĠzÅĤożyÅĤo": 27344, + "Ġzwalczania": 27345, + "Ġniezależnych": 27346, + "Ġpretensji": 27347, + "Ġgmach": 27348, + "Zde": 27349, + "Ġmarynarzy": 27350, + "Ġważnej": 27351, + "Kocham": 27352, + "ĠHm": 27353, + "ĠurzÄĻdach": 27354, + "Ġchorym": 27355, + "Ġorganizowane": 27356, + "ĠwykonywaÅĤ": 27357, + "Ġtekstem": 27358, + "ĠBÅĤo": 27359, + "Ġnerwów": 27360, + "ĠDuch": 27361, + "ĠgotowoÅĽÄĩ": 27362, + "ĠznanÄħ": 27363, + "ĠCA": 27364, + "ĠpowiedziaÅĤbym": 27365, + "Ġbenzyn": 27366, + "ĠIta": 27367, + "ĠSU": 27368, + "ĠotwierajÄħc": 27369, + "Ġedukacja": 27370, + "ĠczapkÄĻ": 27371, + "ula": 27372, + "Ġbliźnia": 27373, + "szedl": 27374, + "Ġirlan": 27375, + "ĠWielkÄħ": 27376, + "ĠAz": 27377, + "ĠsiedemdziesiÄħt": 27378, + "PowinniÅĽmy": 27379, + "Ġszpieg": 27380, + "ĠsÅĤużÄħce": 27381, + "sim": 27382, + "ĠWÄĻgrzech": 27383, + "Ġwczesniej": 27384, + "ĠWyba": 27385, + "komuni": 27386, + "Ġchwilowo": 27387, + "ĠreligiÄĻ": 27388, + "ĠzasÅĤony": 27389, + "ĠsÄħdziÅĤem": 27390, + "Ġszturm": 27391, + "Ġalgoryt": 27392, + "Zgo": 27393, + "ĠstraciÅĤem": 27394, + "OdkÄħd": 27395, + "Ġtoler": 27396, + "ĠzdawaÅĤy": 27397, + "ĠproÅĽba": 27398, + "ĠochÅĤo": 27399, + "Ġwyzwania": 27400, + "robiÄĻ": 27401, + "wiÄĻc": 27402, + "wiadu": 27403, + "Ġdumnie": 27404, + "ĠprzyniosÅĤy": 27405, + "ĠrzÄħdzÄħcych": 27406, + "ĠzrobiliÅĽmy": 27407, + "Ġzawieszenia": 27408, + "Ġplemienia": 27409, + "ĠÅĽciga": 27410, + "UrodziÅĤ": 27411, + "Ġstworzone": 27412, + "wice": 27413, + "paÅĦstw": 27414, + "ĠokreÅĽli": 27415, + "nijcie": 27416, + "Ġindywidualnie": 27417, + "Ġjakos": 27418, + "Ġjam": 27419, + "Ġzawro": 27420, + "cÄħcy": 27421, + "Ġzasilania": 27422, + "Åļwietnie": 27423, + "Ġdos": 27424, + "Ġkurator": 27425, + "Ġzbudowane": 27426, + "ĠwykazaÅĤy": 27427, + "Ġwyrazów": 27428, + "Ġprzywilejów": 27429, + "ĠpieÅĦ": 27430, + "iry": 27431, + "ĠdanÄħ": 27432, + "ĠPapie": 27433, + "ĠWÅĤochy": 27434, + "Zapraszam": 27435, + "ĠÅĤatwa": 27436, + "kcyjnych": 27437, + "ĠBit": 27438, + "Ġproponowane": 27439, + "ĠSopo": 27440, + "Ġidealnym": 27441, + "Komp": 27442, + "Ġpoziomem": 27443, + "Ġskrzyni": 27444, + "ĠFrancuzów": 27445, + "ĠÅĤadow": 27446, + "Ġgniewem": 27447, + "CzuÅĤam": 27448, + "lonym": 27449, + "akom": 27450, + "ĠZbrojnych": 27451, + "kÅĤó": 27452, + "ĠzacznÄĻ": 27453, + "Ġfrancuskie": 27454, + "ĠKonfederacji": 27455, + "Ġtyra": 27456, + "ĠpuÅĤapkÄĻ": 27457, + "ĠartyÅĽci": 27458, + "Ġwspomniane": 27459, + "Ġlidera": 27460, + "ĠotwierajÄħ": 27461, + "Ġówczesnego": 27462, + "ĠFla": 27463, + "ĠBrad": 27464, + "Ġï": 27465, + "Ġwidzicie": 27466, + "Ġawansu": 27467, + "Ġspiry": 27468, + "Ġtempa": 27469, + "Ġpogad": 27470, + "Ġrodem": 27471, + "ĠJamesa": 27472, + "Ġorganami": 27473, + "ĠpodjÄĻli": 27474, + "nieje": 27475, + "Ġosiemna": 27476, + "Ġsocjalizmu": 27477, + "ĠwspóÅĤczyn": 27478, + "med": 27479, + "Ġnijak": 27480, + "kil": 27481, + "konie": 27482, + "Ġpsze": 27483, + "owywaÅĤ": 27484, + "top": 27485, + "ĠmordÄĻ": 27486, + "erson": 27487, + "Ġprzestrzega": 27488, + "ĠposiedzeÅĦ": 27489, + "nezji": 27490, + "Ġwyrozu": 27491, + "ĠposÅĤusznie": 27492, + "Ġpiani": 27493, + "Ġdyskrymin": 27494, + "Cof": 27495, + "ĠobowiÄħzujÄħcego": 27496, + "Ġodbiega": 27497, + "Ġtlen": 27498, + "Ġzażen": 27499, + "ĠOcho": 27500, + "pio": 27501, + "ĠprzechodzÄħc": 27502, + "ĠWej": 27503, + "owiÄĩ": 27504, + "Ġprogramach": 27505, + "jone": 27506, + "ĠsiedzÄħcy": 27507, + "ĠwzglÄĻdy": 27508, + "Ġzadowala": 27509, + "ĠskÅĤonnoÅĽÄĩ": 27510, + "ĠBlan": 27511, + "ĠpieniÄħdza": 27512, + "ĠMili": 27513, + "Ġsankcje": 27514, + "Zapisz": 27515, + "Ġwyniesie": 27516, + "Ġsprawca": 27517, + "Ġzostaniesz": 27518, + "Die": 27519, + "Ġnieisto": 27520, + "ĠzewnÄĻtrznej": 27521, + "ĠcierpiaÅĤ": 27522, + "Ġoddanie": 27523, + "Ġopini": 27524, + "ĠRobi": 27525, + "Ġelektrycznych": 27526, + "Ġdzieciaka": 27527, + "Ġmikrofon": 27528, + "Ġtlenu": 27529, + "nold": 27530, + "ĠnaciÅĽ": 27531, + "Ġpodsy": 27532, + "Ġoczywiscie": 27533, + "Ġprowadzeniu": 27534, + "ĠcegÅĤy": 27535, + "mawiamy": 27536, + "ĠpoczytaÄĩ": 27537, + "vina": 27538, + "sÅĤab": 27539, + "ĠginÄħ": 27540, + "Ġmanipulacji": 27541, + "ĠwymamrotaÅĤ": 27542, + "Ġjanu": 27543, + "Ġstawka": 27544, + "ĠspotykaÄĩ": 27545, + "ĠschowaÄĩ": 27546, + "PoczÄħtek": 27547, + "czÄħco": 27548, + "ĠpudeÅĤka": 27549, + "ĠEwy": 27550, + "ĠSzkoda": 27551, + "Ġosobach": 27552, + "Ġiod": 27553, + "ĠdolegliwoÅĽci": 27554, + "Ġrygo": 27555, + "Ġreży": 27556, + "Ġfinansach": 27557, + "Ġmyszy": 27558, + "ian": 27559, + "Ġwypuszcz": 27560, + "Ġpotrzebowali": 27561, + "Ġwniesi": 27562, + "ĠRusi": 27563, + "ĠotrzymaÅĤy": 27564, + "Ġpigu": 27565, + "Podróż": 27566, + "ĠniósÅĤ": 27567, + "Ġkoleżanka": 27568, + "ĠdoskonaÅĤym": 27569, + "ĠpoÅĤożeniu": 27570, + "ĠuÅĤożyÄĩ": 27571, + "Ġredukcji": 27572, + "arl": 27573, + "Ġdomin": 27574, + "Ġmerce": 27575, + "Znik": 27576, + "bków": 27577, + "Ġczterema": 27578, + "Ġofiarami": 27579, + "Ġodpowiednia": 27580, + "Ġzamiarem": 27581, + "faj": 27582, + "ĠKh": 27583, + "Ġwódz": 27584, + "ĠzÅĤotego": 27585, + "Ġprzygód": 27586, + "Ġchemii": 27587, + "ĠistniejÄħce": 27588, + "ĠMost": 27589, + "Ġwykra": 27590, + "Ġdzw": 27591, + "ĠwysunÄħÅĤ": 27592, + "Codziennie": 27593, + "ĠFinlandii": 27594, + "rozumienie": 27595, + "Ġdezyn": 27596, + "Ġrodzim": 27597, + "Ġpowiedziano": 27598, + "ĠRal": 27599, + "ĠprzekroczyÅĤ": 27600, + "Ġuczen": 27601, + "ĠHaw": 27602, + "ĠbrÄħ": 27603, + "telek": 27604, + "watch": 27605, + "ĠzawziÄĻ": 27606, + "ĠOrle": 27607, + "ĠKONIA": 27608, + "Sztu": 27609, + "Ġprzeżycie": 27610, + "Ġaktach": 27611, + "ĠJam": 27612, + "Ġmateriale": 27613, + "szali": 27614, + "Ġposiedzeniach": 27615, + "Ġchrzest": 27616, + "Widok": 27617, + "Ġrozbież": 27618, + "ĠprzychodziÅĤ": 27619, + "Ġrytmi": 27620, + "fran": 27621, + "%$": 27622, + "Wynik": 27623, + "ĠzdoÅĤali": 27624, + "ĠRuch": 27625, + "Ġwodach": 27626, + "piesz": 27627, + "ĠpaÅĦstwowy": 27628, + "ĠliczÄĻ": 27629, + "ĠGwaran": 27630, + "ĠadministracjÄĻ": 27631, + "ĠWaw": 27632, + "szczak": 27633, + "ĠzmieniaÅĤ": 27634, + "ĠprzyjÄĻliÅĽmy": 27635, + "ĠFestiwalu": 27636, + "Ġcuch": 27637, + "wzru": 27638, + "Rzecznik": 27639, + "owaniami": 27640, + "ĠtaÅĽmy": 27641, + "Ġfirmach": 27642, + "Dź": 27643, + "remont": 27644, + "Ġcharakterystyczny": 27645, + "lt": 27646, + "ñ": 27647, + "ĠParyż": 27648, + "ĠKomisjÄħ": 27649, + "ĠKomorowski": 27650, + "Ġinterfej": 27651, + "Ġdowiemy": 27652, + "Ġzimnym": 27653, + "Ġjuniorów": 27654, + "ĠtrwaÅĤe": 27655, + "Ġnadmiar": 27656, + "ĠJones": 27657, + "Ġustalone": 27658, + "Ġkomentu": 27659, + "ĠMimo": 27660, + "pywaÄĩ": 27661, + "Ġnajwyższego": 27662, + "Ġobiegu": 27663, + "Ġtytoniu": 27664, + "ĠEurope": 27665, + "Ġsufitu": 27666, + "ĠZiem": 27667, + "Ġpachnie": 27668, + "Ġrozumiemy": 27669, + "Ġodczuwa": 27670, + "Ġojców": 27671, + "ĠÅĽlepo": 27672, + "Ġwyre": 27673, + "Ġkinie": 27674, + "Ġsynowi": 27675, + "Ġmole": 27676, + "ĠSzczÄĻ": 27677, + "cznica": 27678, + "Ġtchórz": 27679, + "Ġuprawnionych": 27680, + "ĠSter": 27681, + "Ġrycerzy": 27682, + "ĠZgadza": 27683, + "Ġzawartego": 27684, + "Ġjezu": 27685, + "Ġlistopad": 27686, + "ĠpożegnaÄĩ": 27687, + "ah": 27688, + "Przepis": 27689, + "ĠpowodowaÄĩ": 27690, + "gb": 27691, + "MarszaÅĤek": 27692, + "Ġregula": 27693, + "Naturalnie": 27694, + "rij": 27695, + "ĠgraÅĤa": 27696, + "Ġprzeszcze": 27697, + "ĠAuschwitz": 27698, + "Ġciez": 27699, + "Ġwdra": 27700, + "ĠKielce": 27701, + "znak": 27702, + "ô": 27703, + "Ġponowne": 27704, + "Ġdorobku": 27705, + "wiamy": 27706, + "ĠgwaÅĤtu": 27707, + "hoe": 27708, + "Ġtwórca": 27709, + "Ġwypar": 27710, + "Marcin": 27711, + "Ġnoworod": 27712, + "dalu": 27713, + "ĠSolidarnoÅĽci": 27714, + "Ġzabity": 27715, + "Zja": 27716, + "Ġchwiej": 27717, + "ĠprzygotowaÅĤa": 27718, + "Ban": 27719, + "stow": 27720, + "ĠMaty": 27721, + "ĠpeÅĤniÄĩ": 27722, + "Ġidiota": 27723, + "ĠMama": 27724, + "mimo": 27725, + "Ġpowiado": 27726, + "Różnica": 27727, + "Ġoddzie": 27728, + "ĠzgodzÄĻ": 27729, + "Ġspiera": 27730, + "ĠpochodziÅĤ": 27731, + "Ġsiekie": 27732, + "Ġrozpie": 27733, + "chodzÄħ": 27734, + "talnych": 27735, + "Ġkwant": 27736, + "ĠToruÅĦ": 27737, + "nkÄħ": 27738, + "ĠpotrafiÅĤem": 27739, + "ĠpodkreÅĽlajÄħ": 27740, + "Niemiec": 27741, + "Ġdebil": 27742, + "Ġpodzielone": 27743, + "ĠzaliczyÄĩ": 27744, + "Ġniebieskich": 27745, + "ĠchodziÅĤa": 27746, + "Ġzachodniopomor": 27747, + "Ġwierzchu": 27748, + "Ġdarowi": 27749, + "Ġindu": 27750, + "ĠCaÅĤ": 27751, + "Ġang": 27752, + "ĠFB": 27753, + "Ġnajgorszy": 27754, + "ĠSamorzÄħdu": 27755, + "Ġmecenas": 27756, + "Zapo": 27757, + "Ġpodwójne": 27758, + "Ġzdrowa": 27759, + "Ġobdar": 27760, + "ĠbudzÄħ": 27761, + "Ġzsu": 27762, + "Ġwyni": 27763, + "ĠnależÄħcy": 27764, + "Ġostateczny": 27765, + "ĠMazu": 27766, + "Ġujedno": 27767, + "Narod": 27768, + "ĠstrzaÅĤu": 27769, + "Ġblacie": 27770, + "Nak": 27771, + "Ġbodajże": 27772, + "ĠurzÄĻdnika": 27773, + "ĠDec": 27774, + "Ġwypowiedzenia": 27775, + "ĠgorÄħcy": 27776, + "ĠKP": 27777, + "ĠpodejrzewaÅĤ": 27778, + "chester": 27779, + "ĠwywoÅĤaÅĤo": 27780, + "Ġwzory": 27781, + "Ġodbiór": 27782, + "Ġkorespondencji": 27783, + "ĠwiedzieliÅĽmy": 27784, + "Przeczy": 27785, + "terapeu": 27786, + "ĠOC": 27787, + "Pomy": 27788, + "ĠposiÅĤków": 27789, + "Ġnaroż": 27790, + "ĠczynnoÅĽÄĩ": 27791, + "wno": 27792, + "ĠkapÅĤan": 27793, + "ĠogólnÄħ": 27794, + "Ġzabiegu": 27795, + "Ġkapitali": 27796, + "ĠobowiÄħzujÄħcym": 27797, + "czasz": 27798, + "tokhol": 27799, + "ĠRadzieckiego": 27800, + "szczeni": 27801, + "Ġstadionu": 27802, + "Ġrozszerzenie": 27803, + "Ġzbun": 27804, + "Ġniepubli": 27805, + "ĠJaru": 27806, + "Ġoczekiwaniu": 27807, + "ĠprzemysÅĤowych": 27808, + "Ġmiota": 27809, + "Wier": 27810, + "ĠbyÅĤej": 27811, + "anse": 27812, + "Ġnocnych": 27813, + "ĠpytajÄħ": 27814, + "ĠEgipcie": 27815, + "czaÅĤem": 27816, + "Ġodwzajem": 27817, + "Ġszczery": 27818, + "Ġeksplozji": 27819, + "Ġmir": 27820, + "Ġchorobie": 27821, + "Ġuzbrojenia": 27822, + "Ġmezczy": 27823, + "ĠNational": 27824, + "ĠwynosiÄĩ": 27825, + "ĠspotkaÅĤy": 27826, + "Ġpiach": 27827, + "plementa": 27828, + "ĠHistoria": 27829, + "Ġrynkach": 27830, + "aker": 27831, + "ĠpustÄħ": 27832, + "tajcie": 27833, + "Ġpojazdem": 27834, + "Ġkochanka": 27835, + "faÅĤsz": 27836, + "ĠniezwykÅĤego": 27837, + "Ġwozy": 27838, + "ĠJako": 27839, + "IstniejÄħ": 27840, + "Ġodpowiem": 27841, + "ĠszczÄĻki": 27842, + "Ġarenie": 27843, + "Ġturystyki": 27844, + "ĠprowadzÄħcego": 27845, + "ĠoÅĽrodku": 27846, + "ĠbieżÄħce": 27847, + "resy": 27848, + "ĠRadosÅĤa": 27849, + "Ġnoszenia": 27850, + "jomy": 27851, + "ĠnÄĻdzy": 27852, + "Ġprawami": 27853, + "Ġprzygotowani": 27854, + "ĠdomyÅĽliÄĩ": 27855, + "Ġmarne": 27856, + "ĠJulian": 27857, + "ĠKróla": 27858, + "ĠGowi": 27859, + "ĠForum": 27860, + "ĠinwestycjÄĻ": 27861, + "ĠGon": 27862, + "ĠoczekujÄħ": 27863, + "Ġbuntu": 27864, + "Ġodcze": 27865, + "Ġabsolwent": 27866, + "Ġmasowych": 27867, + "ĠDavida": 27868, + "Ġzgodzili": 27869, + "ĠczÅĤonkom": 27870, + "ĠRas": 27871, + "ĠArth": 27872, + "Ġfotografie": 27873, + "SpoÅĤe": 27874, + "larach": 27875, + "ĠpÅĤacÄĻ": 27876, + "Ġfrancuskim": 27877, + "Ġwnie": 27878, + "gada": 27879, + "Ġeks": 27880, + "ĠzdarzaÅĤy": 27881, + "ĠEst": 27882, + "ĠLecz": 27883, + "Ġfl": 27884, + "Ġtolerancji": 27885, + "Ġzapominaj": 27886, + "ĠstawkÄĻ": 27887, + "Korzysta": 27888, + "2019": 27889, + "ĠCarl": 27890, + "ĠwyciÄħgaÄĩ": 27891, + "ĠsiedzÄħcego": 27892, + "Ġkwadrans": 27893, + "Ġpotrzebnych": 27894, + "Ġrzadkie": 27895, + "etro": 27896, + "ĠMyÅĽli": 27897, + "arth": 27898, + "ĠtrudnÄħ": 27899, + "ĠYouTu": 27900, + "kiel": 27901, + "ĠBut": 27902, + "ĠpodkÅĤad": 27903, + "Ġoperator": 27904, + "Ġlodówki": 27905, + "Ġodle": 27906, + "PatrzyÅĤa": 27907, + "tysiÄĻ": 27908, + "Atak": 27909, + "ĠstrzÄĻpy": 27910, + "Ġopiece": 27911, + "Ġinteligentny": 27912, + "ĠzdaÅĤa": 27913, + "Ġkoszm": 27914, + "ĠnadÄħ": 27915, + "thew": 27916, + "ĠMaÅĤy": 27917, + "ĠstrategiÄĻ": 27918, + "Ġnacjonali": 27919, + "ĠgorÄħczkowo": 27920, + "Ġglowa": 27921, + "ĠksiÄħżkach": 27922, + "Panna": 27923, + "ĠLwowa": 27924, + "ĠFede": 27925, + "ĠHad": 27926, + "gena": 27927, + "ĠzabieraÄĩ": 27928, + "Ġobel": 27929, + "WyszedÅĤ": 27930, + "ĠpÄĻdzi": 27931, + "Ġdziennikarza": 27932, + "ĠByÅĤem": 27933, + "viÄĩ": 27934, + "Ġskrupulat": 27935, + "Ġsly": 27936, + "ĠBeth": 27937, + "Ġprowadzony": 27938, + "rowane": 27939, + "ĠzeszÅĤa": 27940, + "Ġdworzec": 27941, + "ĠPak": 27942, + "ĠwarstwÄħ": 27943, + "ĠzabrzmiaÅĤ": 27944, + "ĠzastÄĻpcÄħ": 27945, + "Ġnieudol": 27946, + "latuje": 27947, + "âĢĿ:": 27948, + "tain": 27949, + "ĠBad": 27950, + "ĠwdziÄĻczna": 27951, + "Ġmagister": 27952, + "Ġzechcesz": 27953, + "Ġrolnik": 27954, + "Ġmetalowe": 27955, + "Ġzielonej": 27956, + "ĠprzeniosÅĤa": 27957, + "bum": 27958, + "Ġupada": 27959, + "Ġdystrybucji": 27960, + "sania": 27961, + "zonie": 27962, + "ĠkrÄĻciÅĤ": 27963, + "Ġgrobie": 27964, + "Ġnieodpowie": 27965, + "ĠzamknÄĻÅĤy": 27966, + "ĠznaczÄħcy": 27967, + "Ġpieca": 27968, + "Ġzebranie": 27969, + "Cisza": 27970, + "Ġmorskie": 27971, + "Ġpromieniu": 27972, + "ĠpierÅĽci": 27973, + "Ġpojawienie": 27974, + "Ġbohaterowie": 27975, + "ĠWan": 27976, + "Ġzrealizowane": 27977, + "ĠMyÅĽlaÅĤem": 27978, + "ĠRoyal": 27979, + "ĠTeresa": 27980, + "ewnÄħtrz": 27981, + "Ġbaby": 27982, + "teria": 27983, + "paliÅĤ": 27984, + "Ġdoraź": 27985, + "Krzysztof": 27986, + "WracajÄħc": 27987, + "ĠKowalski": 27988, + "Ġstanach": 27989, + "Ġwstawi": 27990, + "ĠwykazaÅĤ": 27991, + "ĠpÅĤytki": 27992, + "ĠpodobaÅĤ": 27993, + "Ġzaciska": 27994, + "Ġbodź": 27995, + "Ġwypat": 27996, + "ĠAfganist": 27997, + "Ġoczekiwa": 27998, + "Ġpolsce": 27999, + "ĠPlu": 28000, + "gatory": 28001, + "Ġniepro": 28002, + "ĠUkraiÅĦcy": 28003, + "Ġwizyt": 28004, + "Ġantykoncep": 28005, + "Stanowisko": 28006, + "ĠdebatÄĻ": 28007, + "ĠSM": 28008, + "Ġsprawozdawca": 28009, + "Ġpodra": 28010, + "ĠkoÅĽcioÅĤów": 28011, + "ĠpodjÄĻta": 28012, + "Ġstanowiskiem": 28013, + "ZobaczyÅĤ": 28014, + "ĠzachowaÅĤa": 28015, + "Ġlewy": 28016, + "Ġspowie": 28017, + "Ġmajest": 28018, + "ĠpowoÅĤaÅĤ": 28019, + "Ġpodejmowanych": 28020, + "ex": 28021, + "ĠpowoÅĤuje": 28022, + "Ġuniwersytecie": 28023, + "Ġzasila": 28024, + "ĠÅļwiÄĻty": 28025, + "Ġrówny": 28026, + "jali": 28027, + "ĠkanaÅĤów": 28028, + "Ġtwe": 28029, + "ĠWÄĻgry": 28030, + "ĠsatysfakcjÄĻ": 28031, + "Zo": 28032, + "Ġodnalaz": 28033, + "Problemem": 28034, + "Ġrealny": 28035, + "Ġschodami": 28036, + "Ġdrewniany": 28037, + "nifer": 28038, + "ĠokolicÄĻ": 28039, + "Cokolwiek": 28040, + "mg": 28041, + "Ġmatek": 28042, + "Ġstrażnika": 28043, + "brzy": 28044, + "Ġprzedstawiono": 28045, + "Ġneo": 28046, + "ĠOri": 28047, + "rzucajÄħc": 28048, + "ĠHelena": 28049, + "Ġostateczne": 28050, + "tio": 28051, + "Ġracjona": 28052, + "ĠżóÅĤta": 28053, + "owaÅĤbym": 28054, + "ĠOlsztyna": 28055, + "PodsumowujÄħc": 28056, + "Ġsrod": 28057, + "Ġspoczynku": 28058, + "ĠsprzÄĻtem": 28059, + "ĠpozostawiÅĤ": 28060, + "ĠKatarzyny": 28061, + "Ġkorzeni": 28062, + "Ġradom": 28063, + "randa": 28064, + "ĠsÅĤużbowych": 28065, + "ĠcofnÄĻÅĤa": 28066, + "ĠmiÄĻs": 28067, + "ĠuspokoiÅĤ": 28068, + "ĠspytaÅĤam": 28069, + "Alex": 28070, + "Ġstatystyk": 28071, + "Ġoficjalnym": 28072, + "chci": 28073, + "ĠpróbÄħ": 28074, + "Ġoperacyjnych": 28075, + "cara": 28076, + "których": 28077, + "Ġdzienny": 28078, + "Ġrozumowania": 28079, + "Ġzdecydowana": 28080, + "szemy": 28081, + "Ġzawieszenie": 28082, + "obry": 28083, + "Ġrolnictwie": 28084, + "Ġktorego": 28085, + "Ġcyk": 28086, + "Ġkomite": 28087, + "dzana": 28088, + "Ġzielon": 28089, + "Ġnierzadko": 28090, + "Ġdania": 28091, + "kanoc": 28092, + "ĠnieznoÅĽ": 28093, + "Ġlaboratory": 28094, + "ĠnadaÅĤ": 28095, + "ĠWojny": 28096, + "Ġstraszna": 28097, + "*.": 28098, + "Ġwykonawcy": 28099, + "ĠZgromadzenia": 28100, + "Ġzastanowienia": 28101, + "ĠDokÄħd": 28102, + "Ġilustra": 28103, + "Ġboiska": 28104, + "Ġami": 28105, + "Ġniektórym": 28106, + "Ġwpadli": 28107, + "Ġostatecznym": 28108, + "ĠpoÅĤysku": 28109, + "ĠSec": 28110, + "Ġsmutny": 28111, + "Ġaudi": 28112, + "ĠAry": 28113, + "Ġmiejscowej": 28114, + "Ġkampania": 28115, + "ĠGaj": 28116, + "ĠporównywaÄĩ": 28117, + "Ġzgrup": 28118, + "ĠodpowiadaÅĤa": 28119, + "Dzisiej": 28120, + "DziaÅĤania": 28121, + "ĠstrÄħ": 28122, + "ĠGim": 28123, + "Ġostrych": 28124, + "ĠBÄĻdziemy": 28125, + "pg": 28126, + "ĠczyjeÅĽ": 28127, + "ĠuÅĽwiadami": 28128, + "ĠKai": 28129, + "dzik": 28130, + "jaÅĤo": 28131, + "Ġzostawili": 28132, + "Ġniewyobraż": 28133, + "ĠprzestaÅĤo": 28134, + "Zobaczymy": 28135, + "ĠreprezentowaÅĤ": 28136, + "*,": 28137, + "ĠrozwinÄħÄĩ": 28138, + "ĠmajÄħca": 28139, + "Ġszafki": 28140, + "Ġwahad": 28141, + "ĠpalÄħ": 28142, + "Ġchoin": 28143, + "Ġzatoki": 28144, + "Ġpójdziemy": 28145, + "ĠPogo": 28146, + "brak": 28147, + "skowe": 28148, + "400": 28149, + "Ġwspierany": 28150, + "stabi": 28151, + "Ġpoczer": 28152, + "ceum": 28153, + "chana": 28154, + "Ġszerokich": 28155, + "ĠcierpliwoÅĽci": 28156, + "ĠEg": 28157, + "Ġuniewin": 28158, + "Ġrozbrzmie": 28159, + "Uważamy": 28160, + "ĠprzydaÄĩ": 28161, + "cim": 28162, + "sal": 28163, + "Ġdzieciach": 28164, + "Ġkosztach": 28165, + "Ġej": 28166, + "honor": 28167, + "ĠszczÄĻÅĽliwi": 28168, + "ĠwÅĤożyÅĤa": 28169, + "Ġhorm": 28170, + "Ġarcybiskup": 28171, + "ĠobejmujÄħ": 28172, + "Ġwydziela": 28173, + "Ġwiki": 28174, + "ĠokreÅĽlonÄħ": 28175, + "ĠsÅĤuchaczy": 28176, + "Ġabsolwentów": 28177, + "bio": 28178, + "ĠuchwaÅĤa": 28179, + "buch": 28180, + "Ġbutelek": 28181, + "Ġprzewagi": 28182, + "Ġkomory": 28183, + "ĠniezależnoÅĽci": 28184, + "larny": 28185, + "munik": 28186, + "ĠmÄĻskiej": 28187, + "ĠwyczuÅĤ": 28188, + "Pomoc": 28189, + "ĠwÅĤadzami": 28190, + "PiÄħ": 28191, + "ĠpoÅĽliz": 28192, + "ĠpotrzÄħsnÄĻÅĤa": 28193, + "ĠzatÅĤo": 28194, + "ĠrozgÅĤo": 28195, + "Ġpasów": 28196, + "hand": 28197, + "Ġstrumienia": 28198, + "Ġzanad": 28199, + "Ġpisali": 28200, + "ĠzastanowiÅĤ": 28201, + "ĠMÅļ": 28202, + "Opis": 28203, + "Ġwch": 28204, + "Ġboju": 28205, + "ĠPrin": 28206, + "Ġmówienia": 28207, + "ÅĽwiecie": 28208, + "ChÄĻtnie": 28209, + "Ġpw": 28210, + "ĠwpÅĤywaÄĩ": 28211, + "Ġoddala": 28212, + "Lekarze": 28213, + "Ġciemniej": 28214, + "TK": 28215, + "ĠSzyb": 28216, + "Wios": 28217, + "ĠZen": 28218, + "Ġdrga": 28219, + "Ġrozstawi": 28220, + "Dziewczynka": 28221, + "KrÄĻ": 28222, + "fikowanych": 28223, + "dziano": 28224, + "Ġostrzeżenia": 28225, + "tha": 28226, + "Ġzwierzy": 28227, + "Ġwyspe": 28228, + "ĠpracujÄħc": 28229, + "ĠprzeżyÅĤa": 28230, + "ĠzamieniÅĤ": 28231, + "Ġpasażerowie": 28232, + "rory": 28233, + "Ġdżungli": 28234, + "blemy": 28235, + "ĠBil": 28236, + "ĠSÄħdzie": 28237, + "Ġdodatków": 28238, + "Ġpremierze": 28239, + "Ġworka": 28240, + "Åļrodki": 28241, + "Ġwzmocnienia": 28242, + "ĠuwzglÄĻdniÄĩ": 28243, + "GoÅĽÄĩ": 28244, + "ĠdiabeÅĤ": 28245, + "ĠpozwoliÅĤo": 28246, + "kurs": 28247, + "Ġpau": 28248, + "ĠÅĤuku": 28249, + "imon": 28250, + "dis": 28251, + "Ġstosowanych": 28252, + "ĠoÅĽwiatowej": 28253, + "Skar": 28254, + "ĠrzÄħdzÄħcej": 28255, + "ĠRoger": 28256, + "zdrowie": 28257, + "Ġpalenia": 28258, + "ĠpotÄĻgÄĻ": 28259, + "ĠszczegóÅĤach": 28260, + "Ġsekundach": 28261, + "ĠMateusza": 28262, + "ĠkosztowaÅĤ": 28263, + "ĠOla": 28264, + "Ġsand": 28265, + "Ġzjazd": 28266, + "Ġdzieciaków": 28267, + "âĢĿ),": 28268, + "Ġzastawi": 28269, + "ĠTrochÄĻ": 28270, + "Ġwcie": 28271, + "ĠdokonaÅĤa": 28272, + "ĠpojawiaÄĩ": 28273, + "ĠczÄĻste": 28274, + "ĠrozmawiaÅĤa": 28275, + "Ġpodwórku": 28276, + "Ġpowszechnej": 28277, + "skryp": 28278, + "Ġkarny": 28279, + "ĠszeÅĽcio": 28280, + "Ġkonsumen": 28281, + "ĠodpowiedzialnoÅĽciÄħ": 28282, + "mawiajÄħc": 28283, + "ĠHong": 28284, + "Ġnach": 28285, + "Ġróżowe": 28286, + "OÅļCI": 28287, + "ĠNadzoru": 28288, + "Ġkomunizm": 28289, + "Ġbezskutecznie": 28290, + "Ġgwo": 28291, + "ĠOddziaÅĤu": 28292, + "Port": 28293, + "Ġkonsy": 28294, + "Ġkonspira": 28295, + "Ġulubionych": 28296, + "Ġbaterie": 28297, + "czaÅĤoby": 28298, + "Ġwydanych": 28299, + "ĠodróżniÄĩ": 28300, + "JakÄħ": 28301, + "Ġnauczycielem": 28302, + "Ġtradycyjne": 28303, + "ĠowÄħ": 28304, + "Ġzawodowo": 28305, + "Ġzmiażd": 28306, + "Ġgotówki": 28307, + "ĠKRS": 28308, + "SpoÅĽród": 28309, + "ĠdziaÅĤaniami": 28310, + "ĠGrupa": 28311, + "Ġziom": 28312, + "amina": 28313, + "Ġsztylet": 28314, + "ĠSarah": 28315, + "ĠrozkÅĤadu": 28316, + "ĠTel": 28317, + "Ġserc": 28318, + "Ġgroźby": 28319, + "ĠsztukÄħ": 28320, + "ĠBudże": 28321, + "ĠodbywaÅĤ": 28322, + "Ġnowoczesny": 28323, + "Ġtajnych": 28324, + "Ġpolowania": 28325, + "areszcie": 28326, + "Ġuprzejmy": 28327, + "ĠzwiÄħzanÄħ": 28328, + "ĠWydziaÅĤ": 28329, + "kÅĤym": 28330, + "rik": 28331, + "Ġaktywny": 28332, + "Ġciasta": 28333, + "Ġtubyl": 28334, + "Ġpodstawowa": 28335, + "Ġinwestora": 28336, + "dliwa": 28337, + "Ġgrzechu": 28338, + "Ġmiot": 28339, + "Ġnewslet": 28340, + "ĠmÄĻskie": 28341, + "ĠsÅĤyszymy": 28342, + "Ġchuja": 28343, + "ĠwÄĻża": 28344, + "ĠRey": 28345, + "ĠzdziwiÅĤa": 28346, + "zmat": 28347, + "ĠheÅĤm": 28348, + "niÅĤeÅĽ": 28349, + "ĠuratowaÅĤ": 28350, + "logiczny": 28351, + "Ġodzywa": 28352, + "Ġkau": 28353, + "Ġrobicie": 28354, + "ĠdorosÅĤy": 28355, + "ĠFlory": 28356, + "Zawiera": 28357, + "Ġkwadra": 28358, + "Ġfizyczna": 28359, + "ĠpaÅĦski": 28360, + "ĠAG": 28361, + "ĠzawodowÄħ": 28362, + "Ġniepodob": 28363, + "erii": 28364, + "etki": 28365, + "Ġjakakolwiek": 28366, + "Ġ\\": 28367, + "ĠprzeÅĤÄĻ": 28368, + "das": 28369, + "biegli": 28370, + "Ġzbudowana": 28371, + "Ġczystego": 28372, + "Ġadop": 28373, + "PosÅĤu": 28374, + "Ġwymianie": 28375, + "Ġsprzedawcy": 28376, + "Ġfinansowa": 28377, + "Ġotwartego": 28378, + "Got": 28379, + "anial": 28380, + "Ġdodatki": 28381, + "ĠwyÅĽcig": 28382, + "Ġkabinie": 28383, + "ckiem": 28384, + "Ġgrania": 28385, + "Ġobiadu": 28386, + "Ġkoniun": 28387, + "Ġwycia": 28388, + "ĠdokonywaÄĩ": 28389, + "Ġszlag": 28390, + "Ġomawia": 28391, + "ĠmyliÄĩ": 28392, + "ĠzgoÅĤa": 28393, + "Ġtronie": 28394, + "Ġszarej": 28395, + "ĠHistorii": 28396, + "Osob": 28397, + "ĠprzeÅĽlad": 28398, + "Ġzaproszenia": 28399, + "ĠRock": 28400, + "Ġoparcia": 28401, + "ĠÅĤaskÄĻ": 28402, + "ĠniepewnoÅĽci": 28403, + "Ġterminem": 28404, + "ĠKÅĤo": 28405, + "ĠdostaÅĤam": 28406, + "ĠwybierajÄħ": 28407, + "oretycznie": 28408, + "Ġujawnia": 28409, + "ĠsÅĤuchaÅĤa": 28410, + "ĠwypowiadaÄĩ": 28411, + "charze": 28412, + "ĠwymagaÅĤa": 28413, + "WiA": 28414, + "ĠpoÅĽwiÄĻcony": 28415, + "ĠpÅĤakaÅĤa": 28416, + "Ġzostaw": 28417, + "erma": 28418, + "Ġzebrane": 28419, + "stralij": 28420, + "ENIE": 28421, + "ĠciepÅĤym": 28422, + "Ġsióstr": 28423, + "knÄħ": 28424, + "ĠKarolina": 28425, + "ĠpaÅĦskiej": 28426, + "nr": 28427, + "й": 28428, + "Ġwskazówek": 28429, + "Ġprzyjmowania": 28430, + "derze": 28431, + "woda": 28432, + "ĠÅļródziem": 28433, + "Ġskrzyd": 28434, + "RN": 28435, + "izol": 28436, + "Ġustawowych": 28437, + "ĠcholerÄĻ": 28438, + "jrzaÅĤa": 28439, + "towymi": 28440, + "kanu": 28441, + "Ġzroz": 28442, + "ĠzaokrÄħ": 28443, + "Ġpustych": 28444, + "kara": 28445, + "ĠpanikÄĻ": 28446, + "ĠSanta": 28447, + "ĠBuÅĤgarii": 28448, + "stowie": 28449, + "Ġkata": 28450, + "Ġzadowolenia": 28451, + "Ġgrzechy": 28452, + "Ġmys": 28453, + "ĠzaciÅĽniÄĻte": 28454, + "ruz": 28455, + "Ġobozach": 28456, + "Ġnapisany": 28457, + "niano": 28458, + "Ġzafascy": 28459, + "ĠwybuchnÄħÅĤ": 28460, + "Ġokale": 28461, + "ĠodetchnÄħÅĤ": 28462, + "Ġout": 28463, + "Ġsporady": 28464, + "Ġistotnym": 28465, + "ĠpomijajÄħc": 28466, + "Ġwyborczy": 28467, + "Ġustawione": 28468, + "Ġbudowlanego": 28469, + "Ġobawia": 28470, + "ĠAnn": 28471, + "2003": 28472, + "ĠobroniÄĩ": 28473, + "Ġpaste": 28474, + "Ġprzejrzyst": 28475, + "cri": 28476, + "ĠHein": 28477, + "owolnie": 28478, + "\";": 28479, + "ĠstawiaÅĤ": 28480, + "ĠnieszczÄĻÅĽcia": 28481, + "ĠMem": 28482, + "Ġpodsko": 28483, + "Ġzakwalifik": 28484, + "Ġgust": 28485, + "Niepo": 28486, + "ĠDrze": 28487, + "Fil": 28488, + "ĠpolegaÅĤ": 28489, + "ĠsprawozdawcÄĻ": 28490, + "ĠżoÅĤÄħdka": 28491, + "Ġ..": 28492, + "Ġkurz": 28493, + "ĠwtrÄħciÅĤa": 28494, + "ĠÅĽlÄħskiego": 28495, + "taÅĤo": 28496, + "sjona": 28497, + "San": 28498, + "ĠmniejszoÅĽÄĩ": 28499, + "ĠsprzymierzeÅĦ": 28500, + "Ġpuszki": 28501, + "ĠmiejskÄħ": 28502, + "Ġpretekstem": 28503, + "Ġgotowych": 28504, + "nowych": 28505, + "Ġzasp": 28506, + "ĠLie": 28507, + "mond": 28508, + "Ġprzechodni": 28509, + "Ġbogaci": 28510, + "Ġprzedziale": 28511, + "Ġocean": 28512, + "ĠrozÅĤożyÅĤ": 28513, + "obowiÄħ": 28514, + "Ġseniorów": 28515, + "Kod": 28516, + "Ġcharakteryzuje": 28517, + "Ġwygi": 28518, + "ĠOw": 28519, + "Ġinstrumen": 28520, + "ĠpostÄħpiÅĤ": 28521, + "Ġzaskoczenie": 28522, + "ĠrozwiÄħzaniu": 28523, + "alu": 28524, + "ĠbyÅĤym": 28525, + "ĠinfrastrukturÄĻ": 28526, + "Ġugot": 28527, + "ĠwysiadÅĤ": 28528, + "ĠliÅĽÄĩ": 28529, + "Ġdobrymi": 28530, + "ĠwpisaÄĩ": 28531, + "CJI": 28532, + "Ġpoddanych": 28533, + "ĠsÅĤynny": 28534, + "Ġtransformacji": 28535, + "dzkÄħ": 28536, + "ciez": 28537, + "Ġwrócimy": 28538, + "PamiÄĻtasz": 28539, + "ĠHaj": 28540, + "ranż": 28541, + "Ġwstaje": 28542, + "ders": 28543, + "ĠpozytywnÄħ": 28544, + "ówiÅĤ": 28545, + "Ġwspieranie": 28546, + "ĠÄĨ": 28547, + "ĠpÅĤynu": 28548, + "polii": 28549, + "Ġden": 28550, + "Ġgodny": 28551, + "rzuciÅĤa": 28552, + "ĠbrzmiaÅĤa": 28553, + "groź": 28554, + "ĠWisÅĤÄħ": 28555, + "Spa": 28556, + "mont": 28557, + "ĠprzyglÄħdaÄĩ": 28558, + "Ġstworzyli": 28559, + "ĠPartia": 28560, + "Zre": 28561, + "Ġwyroków": 28562, + "Ġbor": 28563, + "Ġprzyjaźnie": 28564, + "Ġopuszczenia": 28565, + "ĠwziÄĻÅĤy": 28566, + "owic": 28567, + "Ġwtajem": 28568, + "Ġzac": 28569, + "Ġotwarciu": 28570, + "luma": 28571, + "Ġbóle": 28572, + "Ġbankom": 28573, + "Ġzew": 28574, + "ĠSano": 28575, + "ĠbudziÅĤ": 28576, + "Ġkopii": 28577, + "2001": 28578, + "Ġpopyt": 28579, + "ĠpoglÄħda": 28580, + "ĠporadziÅĤ": 28581, + "Ġbojowych": 28582, + "ĠobojÄĻtne": 28583, + "NP": 28584, + "Ġwizytów": 28585, + "uge": 28586, + "Ġcudowny": 28587, + "ĠzgadzajÄħ": 28588, + "źnik": 28589, + "Stani": 28590, + "Ġsprawowania": 28591, + "ĠpodziwiaÄĩ": 28592, + "ĠosiÄħgniÄĻÄĩ": 28593, + "Ġcienkie": 28594, + "Ġpatel": 28595, + "ĠgÅĤoÅĽnym": 28596, + "ĠnależÄħce": 28597, + "Ġniebem": 28598, + "ĠdziedziÅĦcu": 28599, + "Ġodcinki": 28600, + "Ġzamiary": 28601, + "ĠukryÅĤ": 28602, + "Ġekspert": 28603, + "ĠkoszulkÄĻ": 28604, + "magne": 28605, + "ĠwewnÄĻtrznym": 28606, + "Il": 28607, + "ĠBeat": 28608, + "tykal": 28609, + "ĠSkry": 28610, + "Dawno": 28611, + "Geor": 28612, + "Ġcieni": 28613, + "Ġantybioty": 28614, + "lingu": 28615, + "lowej": 28616, + "pytywaÅĤ": 28617, + "Ġinternau": 28618, + "ĠuÅĽwiadomiÅĤa": 28619, + "ĠumowÄħ": 28620, + "ĠDA": 28621, + "ĠwsiÄħ": 28622, + "uer": 28623, + "szyfr": 28624, + "Ġlitrów": 28625, + "Ġche": 28626, + "cci": 28627, + "wicÄĻ": 28628, + "Ġgrzbiet": 28629, + "ĠRzeczywiÅĽcie": 28630, + "xu": 28631, + "ĠJaka": 28632, + "Ġtelefonem": 28633, + "Ġulec": 28634, + "Ġstopa": 28635, + "Ġsymet": 28636, + "ĠBudape": 28637, + "ĠWskazana": 28638, + "ĠpÅĤaczem": 28639, + "ĠposÅĤuszeÅĦstwa": 28640, + "Ġstrefa": 28641, + "Ġpojedynczych": 28642, + "ĠNastÄĻp": 28643, + "RS": 28644, + "ĠsÅĤuchaj": 28645, + "Ġargumentem": 28646, + "Ġsale": 28647, + "żÄħt": 28648, + "ĠLaura": 28649, + "Ġcodziennym": 28650, + "Ġsprawuje": 28651, + "Ġzdrady": 28652, + "isy": 28653, + "puter": 28654, + "sÅĤoÅĽci": 28655, + "Ġspojrzeniu": 28656, + "ĠtelewizjÄĻ": 28657, + "Ġzniszczony": 28658, + "zowanie": 28659, + "Ġniedzieli": 28660, + "Ġnajmoc": 28661, + "Nieważne": 28662, + "ĠPRZY": 28663, + "dysk": 28664, + "ĠnamiÄĻtnoÅĽci": 28665, + "wajÄħca": 28666, + "ĠprzywiÄħza": 28667, + "ĠzadoÅĽÄĩuczy": 28668, + "ĠOFE": 28669, + "owoc": 28670, + "Ġwydarzy": 28671, + "Ġedukacyjnych": 28672, + "Ġswiad": 28673, + "Ġmocar": 28674, + "Ġinterak": 28675, + "ĠMarie": 28676, + "ĠksztaÅĤtowania": 28677, + "ĠprzysÅĤa": 28678, + "biscy": 28679, + "Ġzesztyw": 28680, + "Pomo": 28681, + "Ġkatastrofa": 28682, + "ĠpóÅĤroczu": 28683, + "ĠClaire": 28684, + "Ġdotychczasowego": 28685, + "Powietrze": 28686, + "Ġ102": 28687, + "Ġkoncertów": 28688, + "WÅĤaÅĽciciel": 28689, + "Ġpomp": 28690, + "Ġpodejrzliwie": 28691, + "Ġdostosowanie": 28692, + "ĠograniczaÄĩ": 28693, + "Prokurator": 28694, + "andia": 28695, + "ĠFundacja": 28696, + "Ġreżimu": 28697, + "ĠÅĽwiadkami": 28698, + "czana": 28699, + "NiewÄħtpliwie": 28700, + "ĠfiliżankÄĻ": 28701, + "ĠprzeprosiÄĩ": 28702, + "Ġutrata": 28703, + "ĠpozostaÅĤymi": 28704, + "Ġpulpi": 28705, + "niczymi": 28706, + "owniki": 28707, + "Stop": 28708, + "Ġosp": 28709, + "bijaÅĤ": 28710, + "Ġówczesny": 28711, + "ĠCieszÄĻ": 28712, + "Ġzatra": 28713, + "pety": 28714, + "Ġczos": 28715, + "Ġzabar": 28716, + "Ġszuflady": 28717, + ":]": 28718, + "ĠbawiÄħ": 28719, + "ĠszkoleÅĦ": 28720, + "Ġorientacji": 28721, + "Ġmail": 28722, + "ĠspÅĤaty": 28723, + "dnoÅĽciÄħ": 28724, + "Ġdumna": 28725, + "?.": 28726, + "WidziaÅĤam": 28727, + "Ġwjazd": 28728, + "Ġnielegalnie": 28729, + "ĠprzyjmujÄħc": 28730, + "dur": 28731, + "Ġodpali": 28732, + "jony": 28733, + "ĠbiaÅĤymi": 28734, + "Ġskierowana": 28735, + "ĠpaliÅĤ": 28736, + "Ġgorszego": 28737, + "Wyraz": 28738, + "ciego": 28739, + "ĠreagowaÄĩ": 28740, + "wartoÅĽci": 28741, + "ĠprzedsiÄĻwziÄĻcie": 28742, + "ĠJaÅĽ": 28743, + "ĠZale": 28744, + "Ġkont": 28745, + "CaÅĤoÅĽÄĩ": 28746, + "Ġniedoskon": 28747, + "ĠprzeciÄħga": 28748, + "ĠPuÅĤa": 28749, + "Ġkrainy": 28750, + "dzem": 28751, + "Ġspożycia": 28752, + "ĠobrażeÅĦ": 28753, + "Ġrumie": 28754, + "Naszym": 28755, + "Ġobwodu": 28756, + "Zasad": 28757, + "WyglÄħdaÅĤa": 28758, + "Ġzaczynamy": 28759, + "ĠwstrzymujÄħcych": 28760, + "wionego": 28761, + "ĠprotokóÅĤ": 28762, + "ĠEast": 28763, + "Pozwól": 28764, + "ĠkochajÄħ": 28765, + "Ġserwisie": 28766, + "sali": 28767, + "wah": 28768, + "Ġwysoce": 28769, + "cÄħce": 28770, + "ĠzainteresowaÅĦ": 28771, + "Ġwspierania": 28772, + "chodziÅĤ": 28773, + "eryk": 28774, + "ĠźródÅĤ": 28775, + "ĠwÄħskÄħ": 28776, + "Ġszukanie": 28777, + "ĠwypÄĻ": 28778, + "ktorzy": 28779, + "ĠchÅĤopaki": 28780, + "ĠzachorowaÅĦ": 28781, + "ĠÅĽmiaÅĤa": 28782, + "Ġcieplej": 28783, + "Ġsumienie": 28784, + "ĠponiósÅĤ": 28785, + "Ġuprowa": 28786, + "ĠMirosÅĤaw": 28787, + "ĠsatysfakcjÄħ": 28788, + "Ġfragmentów": 28789, + "Ġewangeli": 28790, + "ĠkÅĤótni": 28791, + "ĠsprzedajÄħ": 28792, + "ĠJenny": 28793, + "Ġpodziale": 28794, + "Doro": 28795, + "2002": 28796, + "Ġiskie": 28797, + "Ġstol": 28798, + "Ġsejmiku": 28799, + "Ġpokor": 28800, + "ĠKarta": 28801, + "Pies": 28802, + "saÅĤa": 28803, + "ĠideÄĻ": 28804, + "ĠkoÅĦczÄħc": 28805, + "ĠzacisnÄĻÅĤa": 28806, + "ĠZnowu": 28807, + "Ġtkanki": 28808, + "Ġpozorom": 28809, + "ĠpeÅĤnienia": 28810, + "teresuje": 28811, + "Ġfolwar": 28812, + "Ġrozprowa": 28813, + "Ġulg": 28814, + "ĠZdaje": 28815, + "gieÅĦ": 28816, + "Ġrzuci": 28817, + "Ġkominku": 28818, + "Ġskrzyżowanie": 28819, + "ĠPlay": 28820, + "Ġwyrażenie": 28821, + "CD": 28822, + "Studi": 28823, + "Argu": 28824, + "rzchnia": 28825, + "ĠChris": 28826, + "Ġuczestnictwa": 28827, + "ĠumyÄĩ": 28828, + "Ġsnów": 28829, + "Ġostatecznego": 28830, + "Ġholo": 28831, + "powiedz": 28832, + "ĠIsland": 28833, + "mik": 28834, + "Ġskomplikowany": 28835, + "ĠbarwÄĻ": 28836, + "Ġpoleca": 28837, + "Ġbasenu": 28838, + "Ġszkolny": 28839, + "zane": 28840, + "Ġprezydentowi": 28841, + "Ġwilgotne": 28842, + "Ġpodejrzany": 28843, + "ĠucieczkÄĻ": 28844, + "WrÄĻcz": 28845, + "ĠdostaliÅĽmy": 28846, + "OÅļP": 28847, + "ĠnieruchomoÅĽciami": 28848, + "ĠdoskonaÅĤÄħ": 28849, + "diece": 28850, + "ĠKE": 28851, + "chemi": 28852, + "ĠprzestÄĻpczoÅĽci": 28853, + "ĠaplikacjÄĻ": 28854, + "Ġstarusz": 28855, + "ĠodlegÅĤe": 28856, + "Ġzwolennicy": 28857, + "Ġspowol": 28858, + "Ġtortu": 28859, + "Ġwpak": 28860, + "box": 28861, + "Ġprojektach": 28862, + "owujemy": 28863, + "ĠGrun": 28864, + "stora": 28865, + "Ġtrosze": 28866, + "Ġciemnego": 28867, + "ĠMerkel": 28868, + "Ġkibice": 28869, + "Ġstrategia": 28870, + "WidziaÅĤa": 28871, + "ĠKsiÄħżÄĻ": 28872, + "ĠkÅĤadÄħc": 28873, + "ĠdziewiÄħtej": 28874, + "Ġprzychody": 28875, + "ÅĤoÅĽciÄħ": 28876, + "ĠpeÅĤnymi": 28877, + "!).": 28878, + "Dobre": 28879, + "Ġcmentarza": 28880, + "ĠKrajowa": 28881, + "Ġswoj": 28882, + "ĠKijowie": 28883, + "Najlepsze": 28884, + "Ġmartwych": 28885, + "Ġzamor": 28886, + "stkich": 28887, + "arce": 28888, + "ychu": 28889, + "Ġbiodra": 28890, + "ĠBBC": 28891, + "ĠweszÅĤo": 28892, + "PostanowiÅĤ": 28893, + "ĠKGB": 28894, + "ĠoddaliÅĤ": 28895, + "tai": 28896, + "ĠSkan": 28897, + "ĠustÄħpi": 28898, + "PróbowaÅĤem": 28899, + "ĠwarstwÄĻ": 28900, + "Ġastronomi": 28901, + "ĠBoh": 28902, + "ĠupÅĤywem": 28903, + "ĠbezpÅĤatny": 28904, + "Ġuchwyt": 28905, + "Ġmotywy": 28906, + "Ġtrudniejsze": 28907, + "ĠzaistniaÅĤ": 28908, + "Ġszybka": 28909, + "Ġprzedpokoju": 28910, + "Ġpóźnym": 28911, + "Kate": 28912, + "owaÅĤby": 28913, + "ĠponiosÅĤa": 28914, + "».": 28915, + "IdÄĻ": 28916, + "Ġżyjesz": 28917, + "Ġnadaj": 28918, + "Ġdech": 28919, + "Zmu": 28920, + "tab": 28921, + "ĠwykazujÄħ": 28922, + "psu": 28923, + "Ġwymusi": 28924, + "ĠinteresowaÄĩ": 28925, + "ĠFabry": 28926, + "Ġmalarz": 28927, + "Ġpolan": 28928, + "Ġfizycznym": 28929, + "Dotar": 28930, + "Ġinstrukcje": 28931, + "Ġzainicj": 28932, + "Ġgórników": 28933, + "Ġrowniez": 28934, + "ĠwkrÄĻ": 28935, + "Ġowie": 28936, + "Ġ5000": 28937, + "Ġwprowadzeniem": 28938, + "Ġklubem": 28939, + "Ġprzeniesienia": 28940, + "ĠniechÄĻci": 28941, + "Ġżyciowych": 28942, + "ĠteczkÄĻ": 28943, + "ĠnależeÄĩ": 28944, + "Ġdroższe": 28945, + "ĠmÅĤodo": 28946, + "ĠPOD": 28947, + "ĠpopularnoÅĽci": 28948, + "ĠRzeszów": 28949, + "ĠPlus": 28950, + "owate": 28951, + "Ġcyber": 28952, + "Ġsamotna": 28953, + "Ġpojedynek": 28954, + "Ġmonopol": 28955, + "nopraw": 28956, + "Ġczlowiek": 28957, + "ĠtwórczoÅĽÄĩ": 28958, + "ĠÅĤagodny": 28959, + "Ġrozdziela": 28960, + "ĠzaÅĤatwienia": 28961, + "ĠpoglÄħdach": 28962, + "ĠFilipa": 28963, + "ĠprzekÅĤada": 28964, + "Peter": 28965, + "Ġkierownikiem": 28966, + "Ġkanale": 28967, + "tj": 28968, + "ĠbadaÄĩ": 28969, + "Ġpostawiono": 28970, + "Ġzielono": 28971, + "ĠspotykajÄħ": 28972, + "ĠprzywiózÅĤ": 28973, + "Lista": 28974, + "ĠCholera": 28975, + "%),": 28976, + "Ġspust": 28977, + "ĠzawaÅĤ": 28978, + "ĠzabrzmiaÅĤo": 28979, + "tajÄħc": 28980, + "ĠNadzwyczaj": 28981, + "partyj": 28982, + "ĠpuÅĤk": 28983, + "ĠodÅĤożyÄĩ": 28984, + "zioÅĤ": 28985, + "Ġwyobrażenia": 28986, + "ĠwyglÄħdzie": 28987, + "Ġlektury": 28988, + "Ġzwykli": 28989, + "Ġkochasz": 28990, + "ĠnajÅĤatwiej": 28991, + "Kolejnym": 28992, + "Ġprzega": 28993, + "ĠKem": 28994, + "rower": 28995, + "Ġprawomocnie": 28996, + "Ġustalania": 28997, + "ĠScott": 28998, + "Ġprzesady": 28999, + "Telefon": 29000, + "ĠfaÅĤsz": 29001, + "Ġock": 29002, + "dney": 29003, + "Ġmasowego": 29004, + "Ġwysi": 29005, + "ĠÅĽwieżym": 29006, + "Ġobcas": 29007, + "Ġsztucznie": 29008, + "ĠWymiary": 29009, + "tycznymi": 29010, + "Ġzakażonych": 29011, + "ĠDZIE": 29012, + "SpojrzaÅĤem": 29013, + "Ġkapry": 29014, + "Ġwidac": 29015, + "Ġszampana": 29016, + "artym": 29017, + "Ġbateria": 29018, + "ĠTwojÄħ": 29019, + "ĠodczuwaÄĩ": 29020, + "gnieci": 29021, + "Ġnazywasz": 29022, + "ĠciÄĻcia": 29023, + "Ġpanom": 29024, + "MiaÅĤo": 29025, + "Ġmundurze": 29026, + "ĠwspaniaÅĤym": 29027, + "Ġstroje": 29028, + "Ġpochowany": 29029, + "Ġpoprawa": 29030, + "Ġdmu": 29031, + "Ġzapachem": 29032, + "ĠWysoki": 29033, + "Ġprzymusu": 29034, + "Ġdymisji": 29035, + "ske": 29036, + "ĠzaprotestowaÅĤ": 29037, + "ĠWoÅĤ": 29038, + "Ġkolejnymi": 29039, + "Ġsporów": 29040, + "ĠstaraÅĤem": 29041, + "ĠOkrÄĻgowej": 29042, + "ÅĤÄħczenie": 29043, + "Polityka": 29044, + "Ġoskarżonych": 29045, + "ĠChoÄĩ": 29046, + "Ġweget": 29047, + "ĠCI": 29048, + "ĠbezwzglÄĻdnie": 29049, + "ĠzamyÅĽleniu": 29050, + "ĠnarzekaÄĩ": 29051, + "ĠwalczÄħcych": 29052, + "JakaÅĽ": 29053, + "ĠniezwykÅĤy": 29054, + "Ġsportowej": 29055, + "Ġwrzuca": 29056, + "ĠwysyÅĤaÄĩ": 29057, + "Bri": 29058, + "Ġpasażera": 29059, + "Ġkosztami": 29060, + "ĠdziaÅĤacze": 29061, + "Ġwydruk": 29062, + "Przypuszczam": 29063, + "stycznymi": 29064, + "ensa": 29065, + "ĠPr": 29066, + "Ġzagar": 29067, + "Ġprzekre": 29068, + "Ġdostosowania": 29069, + "tujÄħcych": 29070, + "Pró": 29071, + "Przewodni": 29072, + "ĠczyniÅĤ": 29073, + "Ġkoza": 29074, + "Ġkrytyka": 29075, + "ĠPrawda": 29076, + "ĠZarzÄħ": 29077, + "ĠWiki": 29078, + "Ġradzieckich": 29079, + "Ġ119": 29080, + "osÅĤ": 29081, + "Ġwymagan": 29082, + "bing": 29083, + "Ġrolnictwo": 29084, + "Ġcyga": 29085, + "ÅĽniÄĻte": 29086, + "ĠwsiadÅĤ": 29087, + "eck": 29088, + "PrzykÅĤadowo": 29089, + "ĠkonstrukcjÄĻ": 29090, + "twu": 29091, + "Ang": 29092, + "ĠpÅĤk": 29093, + "niowy": 29094, + "ĠzÅĤożenie": 29095, + "ĠOS": 29096, + "Ġgroszy": 29097, + "Ġzdziwienia": 29098, + "ĠCzarne": 29099, + "ĠprzyszÅĤej": 29100, + "denci": 29101, + "Ġif": 29102, + "atra": 29103, + "Ġusmie": 29104, + "Ġzaczniesz": 29105, + "laÅĤo": 29106, + "Ġstaw": 29107, + "Ġdrzem": 29108, + "Ġcali": 29109, + "ĠBY": 29110, + "ŹródÅĤo": 29111, + "Ġzbocza": 29112, + "Ġpozdra": 29113, + "Ġsegre": 29114, + "ĠukraiÅĦskiej": 29115, + "szkiewicz": 29116, + "ĠbÅĤag": 29117, + "Ġnieregu": 29118, + "ĠMro": 29119, + "Ġgazeta": 29120, + "lotni": 29121, + "ĠporuszyÅĤa": 29122, + "Ġdiabel": 29123, + "Ġzainteresowane": 29124, + "godz": 29125, + "Ġnastep": 29126, + "Okre": 29127, + "Ġkilogramów": 29128, + "Ġpracujesz": 29129, + "Wszak": 29130, + "arnego": 29131, + "ĠpoÅĤożonych": 29132, + "Ġkontekstu": 29133, + "Ġwzmocnienie": 29134, + "Ġzakazy": 29135, + "ĠwydobyÅĤ": 29136, + "Ġkogos": 29137, + "ĠParlamentarny": 29138, + "korzyst": 29139, + "Ġrzeźby": 29140, + "eksyka": 29141, + "ĠNarodzenia": 29142, + "Ġaudio": 29143, + "ĠÅĽladem": 29144, + "lino": 29145, + "Ġamor": 29146, + "ĠspóÅĤkach": 29147, + "ĠdÄħżyÄĩ": 29148, + "MÅĤodzi": 29149, + "Ġkosmosu": 29150, + "Ġnarys": 29151, + "Ġbrygady": 29152, + "UsÅĤyszaÅĤ": 29153, + "stat": 29154, + "vana": 29155, + "Ġkatowi": 29156, + "lonia": 29157, + "Ġoficjalnej": 29158, + "dex": 29159, + "ĠwykorzystujÄħ": 29160, + "Ġtvn": 29161, + "Ġwprawi": 29162, + "bora": 29163, + "ĠAustria": 29164, + "Ġznich": 29165, + "Ġignoru": 29166, + "ĠHugo": 29167, + "Ġkompleksu": 29168, + "ĠObawiam": 29169, + "^^": 29170, + "Ġzmroku": 29171, + "ĠstanÄĻÅĤy": 29172, + "Ġbuta": 29173, + "Ġkoncesji": 29174, + "ĠpiÄĻÅĽÄĩ": 29175, + "ĠokreÅĽlajÄħ": 29176, + "Ġkrajowym": 29177, + "Ġzginie": 29178, + "ĠskrzydÅĤami": 29179, + "ĠnagÅĤym": 29180, + "Ġlikwidacja": 29181, + "MinÄĻÅĤo": 29182, + "Ġsprzedawca": 29183, + "dzieÅĽci": 29184, + "ĠSani": 29185, + "Lubi": 29186, + "ĠwysiÅĤków": 29187, + "Ġtraktowany": 29188, + "Ġkonflikty": 29189, + "ĠZw": 29190, + "dary": 29191, + "Fajnie": 29192, + "ĠnawiÄħz": 29193, + "Ġdomen": 29194, + "Ġlatarni": 29195, + "Ġzachwycony": 29196, + "Ġmap": 29197, + "Ġniższej": 29198, + "wari": 29199, + "ĠprzejechaÅĤ": 29200, + "budowa": 29201, + "Eksper": 29202, + "ĠHay": 29203, + "Ġzasadne": 29204, + "ĠÅĽwiadczyÄĩ": 29205, + "Ġewentualnego": 29206, + "ĠwygiÄĻ": 29207, + "Ex": 29208, + "Ġprzeprasza": 29209, + "ĠżyÅĤo": 29210, + "ĠAgata": 29211, + "szkami": 29212, + "rio": 29213, + "ĠMÅĤy": 29214, + "Ġspisu": 29215, + "Ġwójt": 29216, + "Ġobawie": 29217, + "Latem": 29218, + "Ġsenio": 29219, + "Ġnazywamy": 29220, + "ĠgÅĤupota": 29221, + "Hal": 29222, + "âĢĿ;": 29223, + "ornie": 29224, + "ĠDami": 29225, + "dzaniu": 29226, + "Ġutalent": 29227, + "ĠrunÄħÅĤ": 29228, + "Ġintru": 29229, + "Opi": 29230, + "ĠTrakt": 29231, + "ĠoÅĽwietlenie": 29232, + "ĠskoÅĦczyÅĤem": 29233, + "siady": 29234, + "Ġnasa": 29235, + "Ġwymiary": 29236, + "ĠogÅĤoszeniu": 29237, + "Ġdostajesz": 29238, + "Ġwycofa": 29239, + "-,": 29240, + "ĠpadaÄĩ": 29241, + "lujÄħc": 29242, + "ĠusiÅĤowaÅĤa": 29243, + "kas": 29244, + "ĠadmiraÅĤ": 29245, + "czÄĻsto": 29246, + "owanemu": 29247, + "Ġuczonych": 29248, + "Ġweekendy": 29249, + "jeżdżali": 29250, + "Ġkiepsko": 29251, + "Ġpytasz": 29252, + "Ġwojewództwo": 29253, + "owiadam": 29254, + "Ġwidza": 29255, + "Ġbarki": 29256, + "Ġodsy": 29257, + "Ġwykopali": 29258, + "Ġopatru": 29259, + "Ġoszustwa": 29260, + "Ġdoniesienia": 29261, + "Ġdworcu": 29262, + "Ġszeroka": 29263, + "byÅĤo": 29264, + "biegÅĤo": 29265, + "ĠprzejÄĻÅĤa": 29266, + "ĠOjczy": 29267, + "ĠzaklÄħÅĤ": 29268, + "ĠzerknÄĻÅĤa": 29269, + "ĠKanady": 29270, + "Ġprzemiany": 29271, + "Ġportów": 29272, + "Ġschronienia": 29273, + "ĠPuszczy": 29274, + "Ġturze": 29275, + "ĠInternet": 29276, + "PomyÅĽlaÅĤ": 29277, + "ĠmentalnoÅĽÄĩ": 29278, + "Ġżyciowe": 29279, + "ĠsiÄĻgajÄħ": 29280, + "Ġantropo": 29281, + "nil": 29282, + "Ġegzysten": 29283, + "Ġbloki": 29284, + "Ġówdzie": 29285, + "ĠRF": 29286, + "Ġszykuje": 29287, + "Ġzasadniczej": 29288, + "atej": 29289, + "HE": 29290, + "ĠHom": 29291, + "Ġlaborator": 29292, + "sarzy": 29293, + "ĠzjadÅĤ": 29294, + "ĠjÄĻzykach": 29295, + "ĠKtó": 29296, + "ĠDE": 29297, + "Ġpokony": 29298, + "Ġprzytrafi": 29299, + "Ġwozów": 29300, + "Ġbezsen": 29301, + "Ġporanek": 29302, + "Ġpiż": 29303, + "ĠWierz": 29304, + "Ġstudium": 29305, + "ĠwypeÅĤnione": 29306, + "Ġuciekli": 29307, + "Ġciot": 29308, + "roba": 29309, + "warze": 29310, + "rald": 29311, + "Ġżegla": 29312, + "Ġwzd": 29313, + "ĠkierowcÄĻ": 29314, + "Ġakcjon": 29315, + "Ġkochana": 29316, + "Ġpostulatów": 29317, + "ĠSÄħdownictwa": 29318, + "@?": 29319, + "taria": 29320, + "Ġumieszczony": 29321, + "ieniu": 29322, + "ĠFrances": 29323, + "ĠDziewczy": 29324, + "wisz": 29325, + "kolad": 29326, + "Ġrou": 29327, + "Wybacz": 29328, + "ĠodnoszÄħc": 29329, + "SKIE": 29330, + "ĠuÅĽcisk": 29331, + "ĠKanadzie": 29332, + "ĠBydgoszcz": 29333, + "Ġzamas": 29334, + "Ġkrólestwo": 29335, + "Ġnieodpowiedzi": 29336, + "num": 29337, + "koÅĤaj": 29338, + "ĠCezar": 29339, + "Ġsoba": 29340, + "Ġzawieszeniu": 29341, + "ĠnakÅĤo": 29342, + "ChcÄħ": 29343, + "ĠJuan": 29344, + "Ġroweru": 29345, + "ĠNowe": 29346, + "ĠKubi": 29347, + "Ġzaru": 29348, + "Ġrysunek": 29349, + "syjny": 29350, + "ĠwisiaÅĤy": 29351, + "ĠwyczuÄĩ": 29352, + "Ġpracujemy": 29353, + "Ġrepublika": 29354, + "Ġnazywany": 29355, + "ĠnaciÄħg": 29356, + "ÅĤymi": 29357, + "ĠspÄĻdziÅĤa": 29358, + "kini": 29359, + "ĠwyznaÅĤ": 29360, + "ĠukradÅĤ": 29361, + "Ġostrza": 29362, + "żdż": 29363, + "ĠprzeÅĽcierad": 29364, + "Ġspotkamy": 29365, + "ĠWilhelm": 29366, + "Ġtrafie": 29367, + "Ġkurczowo": 29368, + "tnicy": 29369, + "Ġprania": 29370, + "Ġwsko": 29371, + "Ġkamiennego": 29372, + "Ġbrew": 29373, + "ĠniesÅĤychanie": 29374, + "ĠwstÄĻpnych": 29375, + "zad": 29376, + "ĠÅĽmietan": 29377, + "Ġmówienie": 29378, + "Ġdepe": 29379, + "ĠKamil": 29380, + "ĠMacieja": 29381, + "wolono": 29382, + "rive": 29383, + "Ġrozja": 29384, + "Ġrezerwat": 29385, + "Ġnaczelny": 29386, + "Ġkamienne": 29387, + "rina": 29388, + "Ġcodziennych": 29389, + "ĠwezmÄĻ": 29390, + "Ġtorze": 29391, + "ĠMai": 29392, + "Ġnakar": 29393, + "Ġdeficyt": 29394, + "Ġprzedzie": 29395, + "ĠReu": 29396, + "ĠzwiÄħzanym": 29397, + "ĠmÅĤodzieÅĦca": 29398, + "Ġdarmowe": 29399, + "Ġkandydatem": 29400, + "Ġtrzymam": 29401, + "ĠEmily": 29402, + "reszta": 29403, + "ĠchodzÄĻ": 29404, + "Ġstworzy": 29405, + "Ġsojuszników": 29406, + "tol": 29407, + "ĠwspominaÄĩ": 29408, + "ĠtrójkÄĻ": 29409, + "ĠwalkÄħ": 29410, + "youtube": 29411, + "Osoba": 29412, + "ĠposÅĤugiwaÄĩ": 29413, + "ĠgÅĤosowali": 29414, + "sywnie": 29415, + "Bibli": 29416, + "ĠjeżdżÄĻ": 29417, + "Ġvitro": 29418, + "Ġżywym": 29419, + "ÅģU": 29420, + "ĠzniszczyÅĤ": 29421, + "ħâĺ": 29422, + "Ġukradkiem": 29423, + "ĠbiegÅĤa": 29424, + "ĠCambridge": 29425, + "ĠporcjÄĻ": 29426, + "riÄħ": 29427, + "Ġzbiory": 29428, + "FO": 29429, + "Ġregionach": 29430, + "Ġmocnym": 29431, + "Ġpotajem": 29432, + "Ġstróż": 29433, + "lok": 29434, + "ĠzÅĤotem": 29435, + "ĠposÅĤużyÄĩ": 29436, + "Ġszefowa": 29437, + "Ġbacznie": 29438, + "1972": 29439, + "Ġ108": 29440, + "ting": 29441, + "ĠÅĽledczych": 29442, + "Ġrowerzystów": 29443, + "Ġwkracza": 29444, + "Ġtane": 29445, + "Inwesty": 29446, + "ĠgotowaÄĩ": 29447, + "ĠChy": 29448, + "ĠodsunÄĻÅĤa": 29449, + "ĠmówiÄħcy": 29450, + "ĠniepokojÄħce": 29451, + "trakt": 29452, + "Ġpowiedziec": 29453, + "ĠwspomnÄĻ": 29454, + "Ġip": 29455, + "ĠsÅĤodkie": 29456, + "ĠfaÅĤszywych": 29457, + "Ġolszty": 29458, + "Ġwskazania": 29459, + "Ġdebiut": 29460, + "ĠzmysÅĤów": 29461, + "Ġrob": 29462, + "Ġpodróże": 29463, + "ĠzÅĤotÄħ": 29464, + "ĠZnaj": 29465, + "oy": 29466, + "ĠkonkretnÄħ": 29467, + "ĠnieÅĽmiaÅĤ": 29468, + "Ġszesna": 29469, + "walna": 29470, + "ĠpiÄĻÄĩset": 29471, + "ĠspadÅĤo": 29472, + "nkami": 29473, + "niali": 29474, + "ĠbolaÅĤo": 29475, + "ĠTerytorialnego": 29476, + "м": 29477, + "Ġrosyjska": 29478, + "Ġdywizj": 29479, + "wszystko": 29480, + "uss": 29481, + "Ġgrono": 29482, + "Ġtrol": 29483, + "ĠSpojrzaÅĤ": 29484, + "Ġcicha": 29485, + "Ġskierowanie": 29486, + "atycznego": 29487, + "Ġdawki": 29488, + "Ġprzeprowadzona": 29489, + "Ġkryminali": 29490, + "Ġuzbrojonych": 29491, + "konanie": 29492, + "Ġelementami": 29493, + "rien": 29494, + "ĠsÅĤoi": 29495, + "MaÅĤa": 29496, + "Ġszmer": 29497, + "Ġstaruszka": 29498, + "gger": 29499, + "Ġpromieniowania": 29500, + "ĠzdÄħży": 29501, + "Ġdor": 29502, + "ĠÅļled": 29503, + "ĠMichal": 29504, + "120": 29505, + "ĠMiaÅĤem": 29506, + "ĠZapew": 29507, + "Ġdyskryminacji": 29508, + "ĠZaj": 29509, + "ĠlikwidacjÄĻ": 29510, + "ĠprzedstawiaÅĤ": 29511, + "history": 29512, + "Ġobozy": 29513, + "ĠSyn": 29514, + "Ġschronienie": 29515, + "ĠunoszÄħ": 29516, + "alie": 29517, + "ĠPuchar": 29518, + "Dodatek": 29519, + "vor": 29520, + "litos": 29521, + "Wykon": 29522, + "ĠZawi": 29523, + "Ġoficerem": 29524, + "Ġorganizacjami": 29525, + "Ġzapy": 29526, + "ĠodrzuciÅĤa": 29527, + "strzu": 29528, + "Ġnauczycielka": 29529, + "Ġszukasz": 29530, + "Ġseksualnego": 29531, + "Ġżni": 29532, + "ĠSmoleÅĦ": 29533, + "ĠprzynależnoÅĽci": 29534, + "ĠÅĤadowania": 29535, + "ĠklÄħ": 29536, + "siny": 29537, + "Ġprawnika": 29538, + "ĠsÅĤawy": 29539, + "Ġwieczne": 29540, + "Ġtabletki": 29541, + "Ġchociaz": 29542, + "ĠplanetÄĻ": 29543, + "Zapach": 29544, + "Ġdokla": 29545, + "ĠkulÄĻ": 29546, + "iolet": 29547, + "Uwielbi": 29548, + "negocj": 29549, + "Ġproponowanych": 29550, + "Pokój": 29551, + "@$": 29552, + "Ġhabili": 29553, + "ZastanawiaÅĤ": 29554, + "siadÅĤam": 29555, + "neko": 29556, + "ür": 29557, + "Ġstaramy": 29558, + "ĠpotÄĻżnym": 29559, + "Ġratusza": 29560, + "ĠpchnÄħÅĤ": 29561, + "UT": 29562, + "Ġmetodo": 29563, + "ĠwystarczyÄĩ": 29564, + "ĠnagÅĤa": 29565, + "Ġusuwa": 29566, + "Ġociera": 29567, + "wid": 29568, + "Ġspotykamy": 29569, + "problem": 29570, + "ĠwnoszÄħ": 29571, + "ĠgorÄħcÄħ": 29572, + "Ġkamy": 29573, + "ĠdziaÅĤajÄħcy": 29574, + "Ġobniża": 29575, + "Ġsilnej": 29576, + "Ġstrone": 29577, + "Ġtanio": 29578, + "ĠprzerażajÄħce": 29579, + "ĠNagrody": 29580, + "ĠwychodzÄĻ": 29581, + "ĠzerwaÅĤa": 29582, + "ĠprzypominajÄħc": 29583, + "Ġpogotowia": 29584, + "ĠPaÅĦstwowego": 29585, + "Ġwskazanie": 29586, + "dÅĤużej": 29587, + "ĠBaj": 29588, + "ĠSher": 29589, + "ĠulegÅĤy": 29590, + "Ġimmuni": 29591, + "Ġkrajowe": 29592, + "Ġzgubi": 29593, + "Pobie": 29594, + "Tor": 29595, + "ĠpoddaÅĤ": 29596, + "Ġliderem": 29597, + "notów": 29598, + "ĠnagÅĤe": 29599, + "Ġmocz": 29600, + "gujÄĻ": 29601, + "MówiÅĤa": 29602, + "Ġtorów": 29603, + "PopatrzyÅĤ": 29604, + "pers": 29605, + "Ġżartob": 29606, + "UniósÅĤ": 29607, + "Jacek": 29608, + "Ġnowoczesnej": 29609, + "Ġwitry": 29610, + "Ġfinansowanych": 29611, + "Ġcis": 29612, + "chani": 29613, + "Ġ360": 29614, + "arami": 29615, + "Ġzagranicznego": 29616, + "ĠpiÅĤkarze": 29617, + "Ġaktem": 29618, + "PracowaÅĤ": 29619, + "Ġpodry": 29620, + "Ġkodeks": 29621, + "Ġstypendium": 29622, + "zacyjne": 29623, + "ĠinformowaÅĤ": 29624, + "Ġweeken": 29625, + "Ġuważany": 29626, + "ĠtracÄħc": 29627, + "Ġherbu": 29628, + "trudno": 29629, + "ume": 29630, + "ĠotrzymajÄħ": 29631, + "Ġdozwo": 29632, + "boj": 29633, + "ĠLuksem": 29634, + "ĠSzkóÅĤ": 29635, + "ĠtrafiÅĤem": 29636, + "piÅĤam": 29637, + "ĠParis": 29638, + "ĠAten": 29639, + "ĠCicho": 29640, + "Ġwydaniem": 29641, + "ĠrozpoczÄĻli": 29642, + "ĠMetro": 29643, + "Niekiedy": 29644, + "Poch": 29645, + "Punkt": 29646, + "ĠWrób": 29647, + "ĠgwaÅĤtowny": 29648, + "ĠJimmy": 29649, + "nionymi": 29650, + "ĠWysokÄħ": 29651, + "Ludzi": 29652, + "ĠPortugalii": 29653, + "Ġlawi": 29654, + "Ġnarra": 29655, + "ĠnagraÅĦ": 29656, + "Ġosied": 29657, + "ĠRÄĻ": 29658, + "ĠWielkie": 29659, + "Ġuruchomienie": 29660, + "ĠKURWY": 29661, + "ĠNaz": 29662, + "ĠYT": 29663, + "ĠbiegaÄĩ": 29664, + "ĠprawidÅĤowe": 29665, + "Patrz": 29666, + "ĠAnne": 29667, + "ÅĤac": 29668, + "Ġwyrażenia": 29669, + "ĠWÅĤodzimierz": 29670, + "ĠJohnson": 29671, + "Ġskrze": 29672, + "ĠZespóÅĤ": 29673, + "ĠoglÄħdam": 29674, + "ĠbÄĻdÄħcego": 29675, + "ĠColle": 29676, + "Ġkamieniem": 29677, + "lotów": 29678, + "Ġlewe": 29679, + "stina": 29680, + "Ġpsych": 29681, + "Popatrz": 29682, + "sjonal": 29683, + "ĠÅĽwiadczeniach": 29684, + "Ġrozt": 29685, + "ĠsiÅĤach": 29686, + "Ġstylem": 29687, + "ĠuroczyÅĽcie": 29688, + "Ġdrogami": 29689, + "ĠpodejrzewaÄĩ": 29690, + "Ġson": 29691, + "ĠobserwowaÅĤa": 29692, + "Ġuczuci": 29693, + "PIE": 29694, + "ZwierzÄĻ": 29695, + "Ġpójdziesz": 29696, + "Ġstatkiem": 29697, + "Ġspróbuje": 29698, + "Tata": 29699, + "ĠmÄħdroÅĽÄĩ": 29700, + "ĠnarodowÄħ": 29701, + "Ġwsparciu": 29702, + "ĠOÅĽrodka": 29703, + "Ġwulgar": 29704, + "Ġbankowego": 29705, + "sino": 29706, + "Ġdrogowej": 29707, + "Czeka": 29708, + "Ġszkar": 29709, + "ë": 29710, + "Ġradiu": 29711, + "Ġest": 29712, + "ĠpóÅĤce": 29713, + "ĠÅĽniegiem": 29714, + "Ġprzepowie": 29715, + "Ġsportowy": 29716, + "ĠwesprzeÄĩ": 29717, + "atywnÄħ": 29718, + "ĠwÅĽliz": 29719, + "tykajÄħc": 29720, + "Ġbili": 29721, + "Ġfilozofia": 29722, + "Ġról": 29723, + "Ġpodnó": 29724, + "ĠstaroÅĽci": 29725, + "ars": 29726, + "Ġhindu": 29727, + "ĠDorota": 29728, + "MówiÅĤem": 29729, + "ĠczekaÅĤy": 29730, + "Ġheroi": 29731, + "Ġniskiego": 29732, + "stine": 29733, + "Gór": 29734, + "Ġbunt": 29735, + "stapo": 29736, + "ĠoÅĽmi": 29737, + "ĠopowiadajÄħ": 29738, + "Smo": 29739, + "luch": 29740, + "hony": 29741, + "gata": 29742, + "Ġwyprawa": 29743, + "ĠwspaniaÅĤych": 29744, + "Ġwestchnieniem": 29745, + "Ġsrebrne": 29746, + "Ġszos": 29747, + "Ġduma": 29748, + "Ġwsz": 29749, + "Ġsanepi": 29750, + "Prof": 29751, + "Ġtajemniczy": 29752, + "ĠSO": 29753, + "ĠnapiszÄĻ": 29754, + "DoÅĽwiad": 29755, + "Ġspisku": 29756, + "ĠpÅĤacenia": 29757, + "ĠdotyczyÅĤ": 29758, + "ĠmodernizacjÄĻ": 29759, + "Ġzaskoczeniem": 29760, + "Ġniestos": 29761, + "nujÄĻ": 29762, + "nit": 29763, + "Ġdoradca": 29764, + "ĠmówiÅĤeÅĽ": 29765, + "Ġnabycia": 29766, + "norÄĻ": 29767, + "ĠwkÅĤada": 29768, + "ĠSoko": 29769, + "Sporo": 29770, + "ĠchÅĤopi": 29771, + "ĠkolegÄħ": 29772, + "Ġrece": 29773, + "Ġbiznesmen": 29774, + "ĠzÅĤem": 29775, + "OtworzyÅĤa": 29776, + "Ġgazem": 29777, + "Ġhukiem": 29778, + "Ġskradzi": 29779, + "ĠAmerican": 29780, + "oraz": 29781, + "Ġelegancko": 29782, + "Ġprzedmów": 29783, + "Ġczaj": 29784, + "dźwiÄĻ": 29785, + "Ġtwierdzili": 29786, + "Ġuprawy": 29787, + "kowiak": 29788, + "ZostaÅĤo": 29789, + "Delika": 29790, + "ĠodpowiadajÄħc": 29791, + "ĠbezmyÅĽl": 29792, + "ĠzagÅĤady": 29793, + "ĠpÅĤynÄħÄĩ": 29794, + "Ġelementu": 29795, + "Gatunek": 29796, + "Ġ270": 29797, + "Stru": 29798, + "Ġniewielkiego": 29799, + "Ġwygas": 29800, + "Ġwygodniej": 29801, + "vice": 29802, + "Ġrewita": 29803, + "Ġsiê": 29804, + "ĠMacierewicz": 29805, + "ĠryczaÅĤ": 29806, + "Ġjasnych": 29807, + "ĠNoc": 29808, + "ChoÄĩby": 29809, + "ĠzatrudniÄĩ": 29810, + "Ġpodpisów": 29811, + "Ġwykazu": 29812, + "ĠprzedstawiajÄħ": 29813, + "Ġhistoryków": 29814, + "Wszelkie": 29815, + "Ġwaluty": 29816, + "Ġustawienia": 29817, + "Ġżegl": 29818, + "Ġdodatkiem": 29819, + "patrywaÅĤ": 29820, + "ĠMarsa": 29821, + "Ġprzedstawicielem": 29822, + "ĠWielkim": 29823, + "ĠwÄħski": 29824, + "ĠoszukaÄĩ": 29825, + "Ġwszechstron": 29826, + "ĠstojÄħcej": 29827, + "Ġprogramowania": 29828, + "Ġkazdym": 29829, + "krÄĻciÅĤa": 29830, + "Ġwytwarz": 29831, + "ĠpasjÄħ": 29832, + "strukcja": 29833, + "Ġjakiemu": 29834, + "Ġpatologia": 29835, + "Ġhoryzont": 29836, + "Ġprzydatne": 29837, + "ĠwyobraźniÄĻ": 29838, + "Ġintensywne": 29839, + "Ġczasopisma": 29840, + "Ġlw": 29841, + "Ġnaturalna": 29842, + "Ġbiu": 29843, + "Ġpodniesie": 29844, + "ĠKawa": 29845, + "Ġ111": 29846, + "Ġulubione": 29847, + "Ġnajwidoczniej": 29848, + "ĠTokio": 29849, + "szczyźnie": 29850, + "WewnÄħtrz": 29851, + "Ġwyspecjali": 29852, + "Ġkombat": 29853, + "Ġjednostron": 29854, + "takie": 29855, + "chÅĤon": 29856, + "Ġsolidnie": 29857, + "ĠTrybu": 29858, + "Pozostaje": 29859, + "ĠumierajÄħ": 29860, + "Ġwyto": 29861, + "Ġbomba": 29862, + "gÅĤam": 29863, + "Ġoskarżonego": 29864, + "Ġplaneto": 29865, + "ĠMSWiA": 29866, + "ĠparsknÄħÅĤ": 29867, + "Ġorygin": 29868, + "Ġbibliotek": 29869, + "ĠBron": 29870, + "ĠjÄĻknÄĻÅĤa": 29871, + "ĠuzupeÅĤnie": 29872, + "Ġbatalion": 29873, + "atami": 29874, + "piÅĤy": 29875, + "Ġnisz": 29876, + "Ġzamknie": 29877, + "ĠwyniosÅĤy": 29878, + "ĠwÄħż": 29879, + "Ġoryginalne": 29880, + "Ġpodsta": 29881, + "Ġgrote": 29882, + "ĠInwesty": 29883, + "Ġskrót": 29884, + "ĠLily": 29885, + "ĠBay": 29886, + "Ġbokser": 29887, + "Zauważ": 29888, + "Ġprzeszkodzie": 29889, + "Mówimy": 29890, + "Ġdefinicja": 29891, + "Ġkolejowy": 29892, + "Ġniewzru": 29893, + "aste": 29894, + "ĠLui": 29895, + "ĠogÅĤoszono": 29896, + "Ġjasnej": 29897, + "ryczny": 29898, + "ĠsiedziaÅĤem": 29899, + "ĠMOD": 29900, + "Ġmonoton": 29901, + "ĠuszczÄĻÅĽli": 29902, + "lewska": 29903, + "ĠnienawiÅĽciÄħ": 29904, + "Ġzwrócili": 29905, + "Ġtransporcie": 29906, + "Ġsekretarzem": 29907, + "rzÄĻdne": 29908, + "ĠzakÅĤadaÅĤ": 29909, + "gwi": 29910, + "ĠczekaÅĤem": 29911, + "ĠsiÅĤowni": 29912, + "ĠNorth": 29913, + "RÄĻce": 29914, + "ĠAnnÄĻ": 29915, + "ĠdÄħży": 29916, + "Ġzawartej": 29917, + "URWIA": 29918, + "ĠWI": 29919, + "ĠwciÄħgnÄħÅĤ": 29920, + "Ġdrugiemu": 29921, + "krÄħ": 29922, + "ĠzamkniÄĻtymi": 29923, + "ĠwoÅĤaÅĤ": 29924, + "Ġpiep": 29925, + "ĠmÄĻżowi": 29926, + "Ġstrasznego": 29927, + "Ġodprawi": 29928, + "Ġzimie": 29929, + "BiaÅĤej": 29930, + "ĠŻóÅĤ": 29931, + "Ġodzwierciedla": 29932, + "Ġzaczniemy": 29933, + "Ġpostawione": 29934, + "miarze": 29935, + "Ġstowarzyszenie": 29936, + "Ġrozszerza": 29937, + "ĠSku": 29938, + "ĠsprawnoÅĽÄĩ": 29939, + "ĠPój": 29940, + "ĠwiÄħzaÄĩ": 29941, + "Ġmaci": 29942, + "Ġmiejskim": 29943, + "Ġnadania": 29944, + "plat": 29945, + "Ġunice": 29946, + "ĠdziaÅĤek": 29947, + "Ġmurami": 29948, + "biegÅĤy": 29949, + "ĠMistrzów": 29950, + "tano": 29951, + "Ġharmonogram": 29952, + "Ġseryj": 29953, + "DrugÄħ": 29954, + "Ġmartwego": 29955, + "vey": 29956, + "ĠwÄĻdr": 29957, + "Ġministerstwie": 29958, + "Ġprzeczucie": 29959, + "ĠzawierajÄħce": 29960, + "ĠÅĽwiatowych": 29961, + "Ġposzukiwa": 29962, + "logiem": 29963, + "ĠCara": 29964, + "Ġporady": 29965, + "biny": 29966, + "Ġwymu": 29967, + "Ġblond": 29968, + "Ġzakupie": 29969, + "ĠzapaÅĤem": 29970, + "stanowienie": 29971, + "ĠOlsztyn": 29972, + "Ġmusku": 29973, + "ló": 29974, + "Ġprzetwór": 29975, + "nigdy": 29976, + "ĠLem": 29977, + "Ġpisane": 29978, + "Ġrodaków": 29979, + "wiaÅĤam": 29980, + "ronów": 29981, + "SW": 29982, + "ĠprzestrzegaÄĩ": 29983, + "ĠsamorzÄħdzie": 29984, + "Ġfeminist": 29985, + "ĠstrzelaÅĤ": 29986, + "Dra": 29987, + "ĠmajÄħtkowych": 29988, + "szaniu": 29989, + "Ġostra": 29990, + "ĠPZU": 29991, + "Ġiprze": 29992, + "ENT": 29993, + "ĠWaÅĤÄĻsa": 29994, + "Ġwyznacza": 29995, + "Ġabsurd": 29996, + "Ġ1905": 29997, + "ĠBartÅĤo": 29998, + "gÅĤoÅĽÄĩ": 29999, + "Każdego": 30000, + "ĠIran": 30001, + "ĠAlba": 30002, + "ĠwyeliminowaÄĩ": 30003, + "ĠBiaÅĤegostoku": 30004, + "Ġróżnej": 30005, + "Ġkase": 30006, + "Ġsocjalne": 30007, + "Ġfiska": 30008, + "Ġetyki": 30009, + "antu": 30010, + "Ġokresy": 30011, + "Ġislamu": 30012, + "ĠBaÅĤty": 30013, + "ĠogarnÄĻÅĤa": 30014, + "ladi": 30015, + "Ġpodatnika": 30016, + "ĠuzupeÅĤnienia": 30017, + "ĠIsabel": 30018, + "Najgorsze": 30019, + "ĠwÅĤoskiego": 30020, + "ĠujrzaÅĤem": 30021, + "Ġchorzy": 30022, + "Ukry": 30023, + "nujesz": 30024, + "Ġprzesie": 30025, + "ĠmÄħki": 30026, + "ĠstanowiÄħcych": 30027, + "ĠsÅĤysz": 30028, + "ĠÅĤukiem": 30029, + "Ġprzypuszcza": 30030, + "qui": 30031, + "Ġdymem": 30032, + "ĠÅĽcieżce": 30033, + "ĠwcisnÄħÅĤ": 30034, + "ĠwysÅĤany": 30035, + "Ġnazywali": 30036, + "Ġnarodzin": 30037, + "Ġdżinsy": 30038, + "ĠMus": 30039, + "ĠszybkoÅĽci": 30040, + "ĠkrawÄĻdź": 30041, + "ĠobciÄħża": 30042, + "Ġordyn": 30043, + "ĠucaÅĤ": 30044, + "ĠPete": 30045, + "ĠodczuwaÅĤ": 30046, + "szczególnie": 30047, + "Ġduchownych": 30048, + "ĠMeli": 30049, + "ĠopcjÄĻ": 30050, + "socjali": 30051, + "ĠZofia": 30052, + "Ġwzmian": 30053, + "walem": 30054, + "Ġdzienne": 30055, + "Ġobawa": 30056, + "Ġnarodowym": 30057, + "Ġswoi": 30058, + "uta": 30059, + "Ġzezwolenie": 30060, + "Ġwywnios": 30061, + "ĠsÄħsiednich": 30062, + "ganów": 30063, + "Ġbudynkach": 30064, + "ĠmilczaÅĤa": 30065, + "Ġwmie": 30066, + "Ur": 30067, + "Ġwydawcy": 30068, + "blach": 30069, + "Ġnama": 30070, + "tniki": 30071, + "ĠprzesÅĤanek": 30072, + "ĠolÅĽnie": 30073, + "rzÄħdy": 30074, + "ĠpÅĤacisz": 30075, + "ĠUW": 30076, + "WÅĤosy": 30077, + "Ġtelewizora": 30078, + "ĠuznajÄħc": 30079, + "ĠDywizji": 30080, + "Ġnastroje": 30081, + "ĠLOT": 30082, + "ĠzgÅĤosiÅĤa": 30083, + "Ġsfer": 30084, + "ĠkierujÄħ": 30085, + "Ġidealna": 30086, + "Brakuje": 30087, + "kota": 30088, + "ĠwzmocniÄĩ": 30089, + "ĠżeÅĽ": 30090, + "ĠrozjaÅĽni": 30091, + "ĠoglÄħdaÅĤem": 30092, + "ĠzÅĤowro": 30093, + "ĠwspóÅĤczesnego": 30094, + "ĠBarce": 30095, + "Ġbedziesz": 30096, + "ujÄħca": 30097, + "ĠTU": 30098, + "ĠSzczeci": 30099, + "ĠWasi": 30100, + "Ġegzaminów": 30101, + "ĠMario": 30102, + "Ġzdecydowany": 30103, + "Ġstaż": 30104, + "Ġnegatywny": 30105, + "Ġwzrusza": 30106, + "Ġabsurdalne": 30107, + "Ġobywatelskiego": 30108, + "ĠpraktykÄĻ": 30109, + "ĠwÅĤadców": 30110, + "ĠWoÅĤy": 30111, + "Ġprzywraca": 30112, + "ĠnieodpÅĤa": 30113, + "ĠMoz": 30114, + "ĠKW": 30115, + "Ġbliskim": 30116, + "Ġkanclerz": 30117, + "ĠWspólnoty": 30118, + "tariatu": 30119, + "CT": 30120, + "Zua": 30121, + "Ġ106": 30122, + "ĠKale": 30123, + "ĠstojÄħcÄħ": 30124, + "Ul": 30125, + "ĠpotÄĻżnÄħ": 30126, + "Ġambicji": 30127, + "ĠodjechaÅĤ": 30128, + "Ġustalili": 30129, + "Ġdosc": 30130, + "ĠAL": 30131, + "Ġministrowie": 30132, + "ĠksiÄħżkÄħ": 30133, + "przyp": 30134, + "erki": 30135, + "ĠGaze": 30136, + "Ġwynajm": 30137, + "ĠcaÅĤkowita": 30138, + "ĠwymieniÅĤ": 30139, + "Pracownicy": 30140, + "Ġoznaj": 30141, + "ĠorzekÅĤ": 30142, + "saÅĤy": 30143, + "Ġkursów": 30144, + "++": 30145, + "ĠzerwaÄĩ": 30146, + "Ġsmakuje": 30147, + "ĠTamże": 30148, + "Ġkorupcji": 30149, + "ĠoÅĽlepia": 30150, + "Ġfunkcjonowaniu": 30151, + "Ġnarody": 30152, + "Ġzadane": 30153, + "Ġzamieszania": 30154, + "Ġuruchomienia": 30155, + "ĠoÅĤowi": 30156, + "Ġobraź": 30157, + "ĠskÅĤonny": 30158, + "Sym": 30159, + "ĠdÅĤuższym": 30160, + "Ġraju": 30161, + "Ġjazz": 30162, + "ĠwystÄĻpujÄħcych": 30163, + "Ġpodważ": 30164, + "Resz": 30165, + "Ġrozgrz": 30166, + "Ġidentyfika": 30167, + "Ġryż": 30168, + "cowych": 30169, + "ĠradziÅĤ": 30170, + "ĠzdobÄĻdzie": 30171, + "Ġobywatelstwo": 30172, + "wÅĽród": 30173, + "ĠJohnny": 30174, + "ĠprzypuszczaÅĤ": 30175, + "Ġżalem": 30176, + "ĠżÄħdaÄĩ": 30177, + "ĠżoÅĤnierzami": 30178, + "Ġsobot": 30179, + "bab": 30180, + "Ġdoprowadza": 30181, + "ĠEkstra": 30182, + "Ġjedziesz": 30183, + "ĠporwaÅĤ": 30184, + "Ġrynkowej": 30185, + "Ġchca": 30186, + "Ġplanet": 30187, + "ĠniezbÄĻdny": 30188, + "Ġmuzycznych": 30189, + "ĠsÅĤodki": 30190, + "Gospo": 30191, + "ĠâĢĺ": 30192, + "ĠWolf": 30193, + "ÅĤosy": 30194, + "ĠtradycjÄħ": 30195, + "Ġ1915": 30196, + "etów": 30197, + "ĠopieraÄĩ": 30198, + "Ġskuteczna": 30199, + "Ġoli": 30200, + "Ġatakuje": 30201, + "Ġprzetrzymy": 30202, + "Wyczu": 30203, + "Ġdopy": 30204, + "ĠZnam": 30205, + "ĠspÄĻdza": 30206, + "ĠpopeÅĤniÄĩ": 30207, + "ĠPry": 30208, + "Ġkupie": 30209, + "gnal": 30210, + "Ġwicepremier": 30211, + "ĠpustkÄĻ": 30212, + "Ran": 30213, + "lowe": 30214, + "Ġdawali": 30215, + "ĠDziaÅĤa": 30216, + "ĠFormu": 30217, + "ĠAlbert": 30218, + "Ġbadaczy": 30219, + "Ġpp": 30220, + "ĠobudziÅĤa": 30221, + "Ġdozor": 30222, + "ĠmodliÄĩ": 30223, + "swo": 30224, + "Ġniewinny": 30225, + "Ġminiatur": 30226, + "ĠkÅĤamaÄĩ": 30227, + "ĠpiÄĻcie": 30228, + "prywaty": 30229, + "Ġoczyszcz": 30230, + "Ġporażka": 30231, + "Ġidiotów": 30232, + "Ġbezsi": 30233, + "ĠÅĽwiadoma": 30234, + "Ġrozez": 30235, + "ĠPoland": 30236, + "ĠMirki": 30237, + "ĠSyber": 30238, + "Ġnaturalnej": 30239, + "ĠElżbiety": 30240, + "Ġbaryka": 30241, + "Ġlodzie": 30242, + "Ġschow": 30243, + "ĠJugosÅĤa": 30244, + "ĠzamkniÄĻtym": 30245, + "ĠzaÅĤożony": 30246, + "ĠdogadaÄĩ": 30247, + "Ġnieformal": 30248, + "ĠformuÅĤa": 30249, + "Ġawantur": 30250, + "ĠzamarÅĤ": 30251, + "Ġkolejowa": 30252, + "Ġoburzenie": 30253, + "ĠBoÅĽ": 30254, + "Ġlogicznie": 30255, + "Ġdajmy": 30256, + "ĠpiÅĤce": 30257, + "Ziemia": 30258, + "Ġtypem": 30259, + "Ġbonu": 30260, + "ĠsprawowaÅĤ": 30261, + "ĠÅĽwietnym": 30262, + "Ġklar": 30263, + "dacje": 30264, + "ĠusiÅĤuje": 30265, + "ĠniezależnoÅĽÄĩ": 30266, + "ĠstosujÄħ": 30267, + "ĠÅĤagodnym": 30268, + "lation": 30269, + "Ġwywodzi": 30270, + "Ġwos": 30271, + "praca": 30272, + "ĠprzysÅĤugÄĻ": 30273, + "ĠRay": 30274, + "ĠskargÄĻ": 30275, + "ĠRadziwiÅĤ": 30276, + "ĠSD": 30277, + "Ġtrybuny": 30278, + "ĠgwiazdÄħ": 30279, + "ĠspÄĻdzaÄĩ": 30280, + "ĠleżÄħcy": 30281, + "ologów": 30282, + "Ġkomuny": 30283, + "MusiaÅĤam": 30284, + "Ġzależnie": 30285, + "Ġ()": 30286, + "Ġludobój": 30287, + "ĠczÅĤonkowskie": 30288, + "Ġdżi": 30289, + "ĠpozostawaÅĤa": 30290, + "Ġujednoli": 30291, + "ĠreakcjÄħ": 30292, + "Ġbogata": 30293, + "Ġodpowiedzialna": 30294, + "Jedyna": 30295, + "ĠJason": 30296, + "ĠprzytÅĤa": 30297, + "ĠnazywaÅĤa": 30298, + "Ġprzybycie": 30299, + "pkÄħ": 30300, + "ĠJulii": 30301, + "Ġautostrad": 30302, + "Ġwyroby": 30303, + "ĠotwieraÄĩ": 30304, + "Ġstopniach": 30305, + "Arty": 30306, + "ĠinteresowaÅĤ": 30307, + "ĠcheÅĤ": 30308, + "Ġwzajemnych": 30309, + "chowa": 30310, + "Ġaktora": 30311, + "ĠsÄħdowego": 30312, + "Ġlinki": 30313, + "Ġosobników": 30314, + "Ġprzedstawiona": 30315, + "ĠchiÅĦskich": 30316, + "Ġpodniecenia": 30317, + "nuj": 30318, + "Ġwiekszosc": 30319, + "ĠwszedÅĤem": 30320, + "Ġmaseczki": 30321, + "Ġzachci": 30322, + "Ġmelancho": 30323, + "ĠwyraźnÄħ": 30324, + "ĠwÄĻzeÅĤ": 30325, + "Ġinspira": 30326, + "ĠSrebr": 30327, + "[...]": 30328, + "Ġreprezentant": 30329, + "Ġautostradzie": 30330, + "ĠÅģukasza": 30331, + "Ġracja": 30332, + "ÅĽciÅĤo": 30333, + "ĠodniosÅĤa": 30334, + "Ġaler": 30335, + "Ġstudyj": 30336, + "Ġmotocykl": 30337, + "hire": 30338, + "ĠukÅĤu": 30339, + "ĠobchodziÄĩ": 30340, + "ĠZE": 30341, + "Ġboisz": 30342, + "ĠbrodÄħ": 30343, + "Ġjednostce": 30344, + "órymi": 30345, + "Ġwyplu": 30346, + "PodniosÅĤa": 30347, + "ĠgÅĤucho": 30348, + "rowego": 30349, + "ĠpowoÅĤujÄħc": 30350, + "Ġdomowym": 30351, + "Ġfilmowy": 30352, + "Ġopry": 30353, + "WystÄĻpuje": 30354, + "Ġuczestniczy": 30355, + "Ġratunek": 30356, + "ĠJackson": 30357, + "Ġinkwizy": 30358, + "ĠtaÅĦczyÄĩ": 30359, + "Ġpowiek": 30360, + "ĠchÅĤopakiem": 30361, + "Ġprzedzi": 30362, + "ĠobejÅĽÄĩ": 30363, + "ĠOddziaÅĤ": 30364, + "zni": 30365, + "ĠzÅĤożonÄħ": 30366, + "ĠwystÄĻpujÄħce": 30367, + "Ġautobusem": 30368, + "wik": 30369, + "ĠIranu": 30370, + "Ġopusto": 30371, + "ĠopÅĤata": 30372, + "ĠLU": 30373, + "Ġzamro": 30374, + "ĠzabiÅĤa": 30375, + "Ġmoda": 30376, + "daż": 30377, + "Ġnewsletter": 30378, + "Ġpostra": 30379, + "Ġfilo": 30380, + "Ġpasji": 30381, + "Ġporanka": 30382, + "ĠniezbÄĻdna": 30383, + "Ġnieswo": 30384, + "rosyj": 30385, + "Ġrachunk": 30386, + "Ġjutrzej": 30387, + "przynajmniej": 30388, + "Ġpodwie": 30389, + "Ġodzwiercied": 30390, + "Ġwykres": 30391, + "usem": 30392, + "Zastos": 30393, + "Ġsilnikiem": 30394, + "Dam": 30395, + "ĠpobiegÅĤa": 30396, + "ĠdÅĤugów": 30397, + "Ġsympatii": 30398, + "ĠprzechodziÄĩ": 30399, + "ĠsiedzÄħcych": 30400, + "Tekst": 30401, + "ĠwciÄħgnÄħÄĩ": 30402, + "mazur": 30403, + "ĠÅĽwiadectwa": 30404, + "1939": 30405, + "ĠFol": 30406, + "Ġpożyczek": 30407, + "ĠzamierzajÄħ": 30408, + "ĠkulturÄħ": 30409, + "Ġgrzesz": 30410, + "Ġwynagra": 30411, + "ĠAlicja": 30412, + "ĠpowtarzaÅĤa": 30413, + "Ġpokrycia": 30414, + "Ġtakze": 30415, + "Ġrozkazów": 30416, + "ĠwÄħskim": 30417, + "Ġbudżetów": 30418, + "Ġmetodami": 30419, + "tacjach": 30420, + "Ġdemonstracji": 30421, + "jÅĽ": 30422, + "Ġpaleni": 30423, + "ĠprzyjmujÄħ": 30424, + "Ġmycia": 30425, + "kowaniem": 30426, + "ĠRost": 30427, + "ĠAndy": 30428, + "ĠnacisnÄħÅĤ": 30429, + "Ġoff": 30430, + "okrotnie": 30431, + "XV": 30432, + "Instytu": 30433, + "ĠnierównoÅĽci": 30434, + "Ġbogatym": 30435, + "ĠTorunia": 30436, + "Ġporywa": 30437, + "ĠobowiÄħzujÄħcej": 30438, + "ĠsÄħdownictwa": 30439, + "Far": 30440, + "ĠEng": 30441, + "Jerzy": 30442, + "ĠpochÅĤania": 30443, + "Cor": 30444, + "ĠKopacz": 30445, + "ĠostrzaÅĤ": 30446, + "ctwie": 30447, + "Ġszefów": 30448, + "ĠWilnie": 30449, + "ĠzajÄĻci": 30450, + "ProsiÅĤ": 30451, + "ĠPodczas": 30452, + "ĠrozstrzygnÄħÄĩ": 30453, + "Ġprzeciwnicy": 30454, + "ĠRomana": 30455, + "żaÅĤy": 30456, + "ĠzewnÄĻtrzny": 30457, + "Ġwózku": 30458, + "czi": 30459, + "ĠMistrzostw": 30460, + "Ġmurach": 30461, + "ĠwdziÄĻcznoÅĽÄĩ": 30462, + "sjon": 30463, + "kun": 30464, + "Ġzielona": 30465, + "oryn": 30466, + "ĠPrezes": 30467, + "Ġmalo": 30468, + "Brzmi": 30469, + "Ġbiedne": 30470, + "Ġdoradcy": 30471, + "Ġegzemplarz": 30472, + "ĠutrzymujÄħ": 30473, + "arnym": 30474, + "czal": 30475, + "Ġsenatorowie": 30476, + "ĠKlim": 30477, + "Ġ_": 30478, + "Ġsupermar": 30479, + "Cud": 30480, + "Ġkomisarza": 30481, + "Ġzatk": 30482, + "Ġthat": 30483, + "Józe": 30484, + "foto": 30485, + "Ġwylicza": 30486, + "ĠnawiÄħzuje": 30487, + "ĠzastaÅĤ": 30488, + "Uzy": 30489, + "bs": 30490, + "ĠPeÅĤ": 30491, + "ĠzorganizowaÅĤ": 30492, + "Ġjamy": 30493, + "Ġobrotów": 30494, + "Ġ01": 30495, + "Ġblado": 30496, + "Ġdemony": 30497, + "hera": 30498, + "Ġwynikach": 30499, + "tara": 30500, + "ĠzÅĤamaÄĩ": 30501, + "Ġdio": 30502, + "Ġzatrudniony": 30503, + "Ġrezygnu": 30504, + "Ġludów": 30505, + "ĠstrefÄĻ": 30506, + "ĠAlan": 30507, + "Ġurody": 30508, + "żego": 30509, + "Ġscenariusza": 30510, + "lewicz": 30511, + "jedy": 30512, + "ĠmÅĤodszego": 30513, + "Odpowiedzi": 30514, + "Ġplem": 30515, + "tago": 30516, + "ĠpomyÅĽli": 30517, + "wone": 30518, + "Ġrozczarowanie": 30519, + "Ġegoi": 30520, + "rwanie": 30521, + "nista": 30522, + "Ġlotnicze": 30523, + "Ġnieoficjal": 30524, + "ĠÅ»oÅĤnie": 30525, + "Ġkrzykiem": 30526, + "ĠodlegÅĤych": 30527, + "Ġpotrawy": 30528, + "án": 30529, + "Ġkarnej": 30530, + "odor": 30531, + "bijaÄĩ": 30532, + "Ġdezydera": 30533, + "WÅĤÄħ": 30534, + "Ġbratu": 30535, + "ĠBrz": 30536, + "ĠMerce": 30537, + "ĠInternecie": 30538, + "ĠrozporzÄħdzeniem": 30539, + "ĠzaglÄħda": 30540, + "zob": 30541, + "Ġszali": 30542, + "Ġprzeprac": 30543, + "ĠskÅĤadaÅĤa": 30544, + "Ġszaro": 30545, + "Nam": 30546, + "Ġhospita": 30547, + "Ãĵw": 30548, + "nacjÄĻ": 30549, + "Ġbokiem": 30550, + "Ġsportowego": 30551, + "Ġpieniadze": 30552, + "MiÅĤoÅĽÄĩ": 30553, + "ĠIbi": 30554, + "Ġodbiorcy": 30555, + "ĠrozpÅĤak": 30556, + "Ġzestrze": 30557, + "ĠjednogÅĤoÅĽnie": 30558, + "ĠzamkniÄĻciu": 30559, + "Ġmonet": 30560, + "ĠWarszawskiej": 30561, + "Ġwpisie": 30562, + "Ġtwierdzisz": 30563, + "Ġrenes": 30564, + "ĠKoÅĽciuszki": 30565, + "ĠprzepÅĤyw": 30566, + "ĠWilliama": 30567, + "Ġwpa": 30568, + "Ġinicjatyw": 30569, + "ĠWu": 30570, + "ĠJastrzÄĻ": 30571, + "ĠczÄĻst": 30572, + "Ġwszystkiemu": 30573, + "Ġnerwowy": 30574, + "PatrzÄĻ": 30575, + "Ġskarby": 30576, + "Ġalkoholi": 30577, + "ĠprzysÅĤugi": 30578, + "Ġspam": 30579, + "czykami": 30580, + "lay": 30581, + "rowaniu": 30582, + "Temat": 30583, + "Oficer": 30584, + "ré": 30585, + "Ġbudowanie": 30586, + "Ġzgromadzenie": 30587, + "ĠkawÄħ": 30588, + "ĠpotÄĻżnego": 30589, + "ĠBolesÅĤawa": 30590, + "Ġwyborcy": 30591, + "ĠmaksymalnÄħ": 30592, + "Ġgdzies": 30593, + "Ġmagiczne": 30594, + "ĠzapamiÄĻtaÄĩ": 30595, + "minium": 30596, + "siecy": 30597, + "Godzi": 30598, + "ludzie": 30599, + "ings": 30600, + "Ġdwojga": 30601, + "Ġklawiatu": 30602, + "Ġwskaźniki": 30603, + "Ġprzyznania": 30604, + "ĠZad": 30605, + "Walka": 30606, + "Ġbagie": 30607, + "ĠoddziaÅĤach": 30608, + "Ġogólna": 30609, + "Ġsypial": 30610, + "ĠsÅĤoneczne": 30611, + "Ġuczelniach": 30612, + "ĠgÅĤÄĻbokiego": 30613, + "Ġpragmaty": 30614, + "ĠradzÄĻ": 30615, + "ĠzÅĤotym": 30616, + "ĠburknÄħÅĤ": 30617, + "ĠInternetu": 30618, + "Ġwykaza": 30619, + "ĠujÄĻte": 30620, + "poz": 30621, + "Ġkrzyżu": 30622, + "ĠdopuÅĽciÅĤ": 30623, + "Ġoc": 30624, + "ĠwieÅĽni": 30625, + "ĠprzesÅĤanie": 30626, + "ĠDoskonale": 30627, + "zwÅĤaszcza": 30628, + "ĠMiro": 30629, + "ĠArtura": 30630, + "Ġtaras": 30631, + "Ġmasie": 30632, + "Ġkamiennych": 30633, + "Ġizol": 30634, + "Ġobrocie": 30635, + "Ġwieża": 30636, + "Ġduchowny": 30637, + "ĠucieszyÅĤ": 30638, + "Ġakcyzy": 30639, + "ĠnajważniejszÄħ": 30640, + "feld": 30641, + "ĠJamie": 30642, + "ĠwzrosÅĤy": 30643, + "Ġtytule": 30644, + "ĠodnosiÄĩ": 30645, + "Ġgoni": 30646, + "ĠzobaczÄħ": 30647, + "ĠBrown": 30648, + "ĠwzroÅĽnie": 30649, + "ĠpokÅĤadu": 30650, + "Ġpere": 30651, + "Ġcywilizacja": 30652, + "oÅĤowi": 30653, + "rett": 30654, + "Ġbezdomnych": 30655, + "ĠmiÄĻkko": 30656, + "hod": 30657, + "Ġutr": 30658, + "ĠClub": 30659, + "Ġgit": 30660, + "ĠSzpitala": 30661, + "ĠujÄĻciu": 30662, + "ĠmiejscowoÅĽciach": 30663, + "ÄħÅĤem": 30664, + "ĠkÄħci": 30665, + "Ġboczne": 30666, + "ĠBazy": 30667, + "ĠmÄĻżów": 30668, + "Ġniebieskim": 30669, + "plu": 30670, + "Pierwo": 30671, + "Ġchodnika": 30672, + "jedyn": 30673, + "ĠGdybym": 30674, + "ĠrÄħb": 30675, + "ÅĤujÄĻ": 30676, + "ĠCzÅĤowiek": 30677, + "Ġarchitektoni": 30678, + "ĠcieszyÅĤa": 30679, + "Ġpodatkiem": 30680, + "Ġpogrzebie": 30681, + "rzak": 30682, + "tive": 30683, + "dobrze": 30684, + "Ġpecha": 30685, + "Ġpoprosi": 30686, + "Ġprzydom": 30687, + "Ġpotraw": 30688, + "Ġdoko": 30689, + "Ġzważywszy": 30690, + "Ġorganizatorów": 30691, + "ĠujrzeÄĩ": 30692, + "ĠpierwszeÅĦstwa": 30693, + "jusza": 30694, + "Ġtablice": 30695, + "ĠmusiaÅĤaby": 30696, + "ĠGam": 30697, + "Ġpuchar": 30698, + "Ġkonstytucja": 30699, + "ĠSÄħdzÄĻ": 30700, + "ĠnapiÄĻciu": 30701, + "Ġgospodarcza": 30702, + "ette": 30703, + "Ġmuzyczny": 30704, + "Ġpatent": 30705, + "ĠniechÄĻciÄħ": 30706, + "naugu": 30707, + "Ġkomunalnych": 30708, + "Ġroszczenia": 30709, + "perzy": 30710, + "ĠważnoÅĽci": 30711, + "Ġtas": 30712, + "Ġstarszej": 30713, + "Ġskarbów": 30714, + "Ġalkoholem": 30715, + "ĠDepartament": 30716, + "ĠNews": 30717, + "ĠprzeciwdziaÅĤania": 30718, + "ĠmusiaÅĤbym": 30719, + "Ġ·": 30720, + "ÅĽwi": 30721, + "ĠKOD": 30722, + "Ġobliczenia": 30723, + "Cio": 30724, + "ĠnajwczeÅĽniej": 30725, + "Ġplasuje": 30726, + "PRZE": 30727, + "Ġwik": 30728, + "Ġszybkiej": 30729, + "Ġchaosu": 30730, + "Ġpoin": 30731, + "SzkoÅĤa": 30732, + "ĠilekroÄĩ": 30733, + "ĠZat": 30734, + "Ġmgle": 30735, + "ownictwo": 30736, + "Ġopance": 30737, + "Ġwzgórz": 30738, + "Ġkoncentracji": 30739, + "ĠOlim": 30740, + "Ġobale": 30741, + "Ġdodatkowej": 30742, + "ĠzarzÄħdzenia": 30743, + "Ġobrazem": 30744, + "Ġposterunku": 30745, + "niek": 30746, + "Max": 30747, + "Obywat": 30748, + "Proce": 30749, + "ĠwÅĽciekÅĤa": 30750, + "dagogi": 30751, + "Ġszpar": 30752, + "Ġprzetrwa": 30753, + "pierdol": 30754, + "ĠksiÄĻciem": 30755, + "Ġnasu": 30756, + "Ġwycin": 30757, + "ĠNobla": 30758, + "ĠPomyÅĽl": 30759, + "Ġowak": 30760, + "ĠrozglÄħdajÄħc": 30761, + "zujÄħca": 30762, + "Ġprzedstawionego": 30763, + "ĠstaroÅĽÄĩ": 30764, + "Ġznacie": 30765, + "ĠElblÄħ": 30766, + "domu": 30767, + "ĠKolor": 30768, + "Ġkategorie": 30769, + "ĠniezÅĤe": 30770, + "Ġosobistym": 30771, + "miÅĤa": 30772, + "Ġrelacjonuje": 30773, + "Wybór": 30774, + "wei": 30775, + "ĠoÅĽrodkach": 30776, + "ĠCole": 30777, + "ĠFle": 30778, + "ĠhaseÅĤ": 30779, + "szonymi": 30780, + "haw": 30781, + "ĠprzejÄĻcie": 30782, + "Ġdrobna": 30783, + "ĠUm": 30784, + "Ġmarmu": 30785, + "Ġwydziale": 30786, + "Ġokresem": 30787, + "ĠrÄĻkaw": 30788, + "ĠkosztujÄħ": 30789, + "Ġreligijnej": 30790, + "Ġpsychicznego": 30791, + "ĠzaspokoiÄĩ": 30792, + "Kan": 30793, + "ĠzÅĤamanie": 30794, + "ĠPosta": 30795, + "Ġwich": 30796, + "Ġpaszpor": 30797, + "Trud": 30798, + "Ġbiedni": 30799, + "ANA": 30800, + "Ġkomunik": 30801, + "Ġbramek": 30802, + "Ġsamopoczucie": 30803, + "Ġokej": 30804, + "Ġanim": 30805, + "Ġkamieniu": 30806, + "ĠpodobajÄħ": 30807, + "ĠWYKURWIA": 30808, + "Ġchó": 30809, + "szewska": 30810, + "Ġjubile": 30811, + "ĠWojskowej": 30812, + "Ġcerkwi": 30813, + "ĠtÅĤumaczyÅĤa": 30814, + "ĠpoleciaÅĤ": 30815, + "ĠkupÄĻ": 30816, + "ĠÅĽcis": 30817, + "manem": 30818, + "ĠobÅĤÄħ": 30819, + "Ġniepowtarz": 30820, + "owz": 30821, + "lachet": 30822, + "Ġinflacja": 30823, + "view": 30824, + "Ġdoradców": 30825, + "Ġstrażacy": 30826, + "rujÄħcy": 30827, + "Ġlea": 30828, + "ĠOtto": 30829, + "mul": 30830, + "Ġkato": 30831, + "ĠKarl": 30832, + "Pry": 30833, + "ĠnajgÅĤÄĻb": 30834, + "Ġnodze": 30835, + "Ġmanewr": 30836, + "Ġentuzjazmu": 30837, + "ĠwspóÅĤpracuje": 30838, + "ĠwokoÅĤo": 30839, + "ĠbramkÄĻ": 30840, + "Ġwychwy": 30841, + "ĠpotÄĻżnych": 30842, + "Ġpozdr": 30843, + "city": 30844, + "Ġwylu": 30845, + "ĠSach": 30846, + "Ġsilniejsze": 30847, + "Ġsamodzielnego": 30848, + "ĠprzykÅĤadowo": 30849, + "Ġnacisku": 30850, + "Ġlewego": 30851, + "Ġczymkolwiek": 30852, + "ĠpodÅĽwiet": 30853, + "ĠwystawÄĻ": 30854, + "ĠkomendÄĻ": 30855, + "Kl": 30856, + "ĠPowiedzcie": 30857, + "Ġmedalista": 30858, + "ninÄħ": 30859, + "Ġryj": 30860, + "ĠwyjaÅĽniaÅĤ": 30861, + "ĠprzychodziÄĩ": 30862, + "macja": 30863, + "ĠzechciaÅĤ": 30864, + "lanego": 30865, + "ĠrolÄħ": 30866, + "ĠÅĽwieży": 30867, + "Ġindo": 30868, + "tarnego": 30869, + "ĠPierre": 30870, + "Ġzorganizowanej": 30871, + "Ġratusz": 30872, + "Ġstarosta": 30873, + "ĠOrkie": 30874, + "Ġaktorzy": 30875, + "Ġzmierzchu": 30876, + "Ġkapra": 30877, + "Powtó": 30878, + "ĠkonferencjÄĻ": 30879, + "ĠÅļwiÄħty": 30880, + "ĠPaÅĦstwowych": 30881, + "ĠUÅĽmiechnÄħÅĤ": 30882, + "Ġdokonali": 30883, + "ĠJezio": 30884, + "Ġwarszawskich": 30885, + "ĠsamorzÄħdowe": 30886, + "kres": 30887, + "ĠAdri": 30888, + "Ġhost": 30889, + "Ġlobby": 30890, + "Policjant": 30891, + "Daniel": 30892, + "ĠwarmiÅĦsko": 30893, + "Joanna": 30894, + "Ġpodykt": 30895, + "ryka": 30896, + "Ġkulin": 30897, + "Ġszczepione": 30898, + "informa": 30899, + "Ġrezygn": 30900, + "Ġkardio": 30901, + "talnego": 30902, + "Ġpomar": 30903, + "Ġakcie": 30904, + "Ġspróbuj": 30905, + "ĠwyglÄħdali": 30906, + "Ġwzgórzu": 30907, + "Ġrekrea": 30908, + "Ġwojownik": 30909, + "Ġniniejszej": 30910, + "ĠprzesÅĤuchi": 30911, + "ĠJedy": 30912, + "ĠsamotnoÅĽÄĩ": 30913, + "istot": 30914, + "Ġzrozumieli": 30915, + "Nazajutrz": 30916, + "Ġzwierciad": 30917, + "ĠpatrzyÅĤem": 30918, + "df": 30919, + "Ġrozszerzenia": 30920, + "róciÅĤam": 30921, + "ĠpowoÅĤaÄĩ": 30922, + "crosoft": 30923, + "ĠpojawiaÅĤ": 30924, + "Ġniespodzianka": 30925, + "ĠgórÄħ": 30926, + "Ġkrzywo": 30927, + "Ġkupców": 30928, + "ĠprodukowaÄĩ": 30929, + "Ġnienawidzi": 30930, + "Ġrodzic": 30931, + "Ġmiliard": 30932, + "ĠZamie": 30933, + "Ġdewi": 30934, + "ĠJutro": 30935, + "ĠwydajÄħc": 30936, + "niuje": 30937, + "ĠKazach": 30938, + "Ġstarymi": 30939, + "cht": 30940, + "Ġkrólewskiego": 30941, + "ĠTeatr": 30942, + "ĠpytajÄħco": 30943, + "Ġinterpretacja": 30944, + "Ġznamie": 30945, + "ĠokreÅĽlona": 30946, + "Ġwyspa": 30947, + "Ġprzygry": 30948, + "aux": 30949, + "Ġdochodach": 30950, + "Ġprzekroczenie": 30951, + "Ostrożnie": 30952, + "nacka": 30953, + "Ġkrótkiego": 30954, + "hip": 30955, + "Ġdebiutan": 30956, + "Ġzrujn": 30957, + "Ġwinie": 30958, + "ĠpoduszkÄĻ": 30959, + "TÅĤum": 30960, + "...âĢĿ": 30961, + "Ġrezultatów": 30962, + "ĠÅĽciskajÄħc": 30963, + "ĠCywi": 30964, + "ques": 30965, + "ĠosÅĤony": 30966, + "Ġprzeznaczono": 30967, + "Ġkumpel": 30968, + "Ġpodbo": 30969, + "ĠcenÄħ": 30970, + "ĠChÅĤop": 30971, + "Ġzaleca": 30972, + "ĠROZDZIAÅģ": 30973, + "WieÅĽ": 30974, + "ĠHigh": 30975, + "ĠpotÄĻżna": 30976, + "ĠdostrzegÅĤem": 30977, + "wagÄĻ": 30978, + "Ġpodbródek": 30979, + "qua": 30980, + "Ġmasowe": 30981, + "Ġnieznany": 30982, + "ĠawansowaÅĤ": 30983, + "ĠobejmowaÅĤ": 30984, + "wiaÅĤo": 30985, + "Ġcentralnych": 30986, + "oki": 30987, + "ĠzapewniajÄħc": 30988, + "ĠprzeciÄħgu": 30989, + "Cha": 30990, + "Ġdoczek": 30991, + "Ġzawiadomienie": 30992, + "ĠumieraÄĩ": 30993, + "utra": 30994, + "Ġprzewodnik": 30995, + "Ġkolorowych": 30996, + "Ġnieomal": 30997, + "Ġwykroczenia": 30998, + "Zrób": 30999, + "ĠwystrzaÅĤ": 31000, + "ĠChce": 31001, + "ĠinwestowaÄĩ": 31002, + "Nikogo": 31003, + "ĠrozpoczÄĻÅĤo": 31004, + "Ġnudne": 31005, + "Ġmarke": 31006, + "Pracu": 31007, + "Ġuderzy": 31008, + "ĠzdajÄħc": 31009, + "Ġrzymskiego": 31010, + "Ġodczucia": 31011, + "ĠporażkÄĻ": 31012, + "ĠzwolnieÅĦ": 31013, + "gaty": 31014, + "owaliÅĽcie": 31015, + "ĠByÅĤo": 31016, + "ĠwierzÄħc": 31017, + "Ġprzeżywa": 31018, + "ĠkosztowaÅĤa": 31019, + "ÅĤowy": 31020, + "żet": 31021, + "ĠoddawaÄĩ": 31022, + "ĠKiedyÅĽ": 31023, + "Ġwsy": 31024, + "Ġadministracyjnej": 31025, + "Ġprzymio": 31026, + "ĠMamo": 31027, + "ĠleżÄħcych": 31028, + "Ġjeziorem": 31029, + "time": 31030, + "Ġgramaty": 31031, + "kieÄĩ": 31032, + "ĠtraciÅĤ": 31033, + "ÅĦki": 31034, + "ĠInformacji": 31035, + "ĠPanów": 31036, + "kowskÄħ": 31037, + "cyjni": 31038, + "Ġwykorzystaniu": 31039, + "Ġmlekiem": 31040, + "ĠpoÅĽwiad": 31041, + "ĠÅļwiad": 31042, + "Ġautorka": 31043, + "Ġzdetermin": 31044, + "Ġpodstawowego": 31045, + "Ġpodniesienia": 31046, + "Las": 31047, + "gment": 31048, + "Ġkanadyj": 31049, + "Ġnieistnie": 31050, + "Ġemocjonalnie": 31051, + "Ġnieznanych": 31052, + "PostÄĻp": 31053, + "Ġchcia": 31054, + "ĠdomyÅĽliÅĤ": 31055, + "ĠprzyznajÄĻ": 31056, + "hara": 31057, + "Ġkontekst": 31058, + "Ġproch": 31059, + "ĠoÅĽcie": 31060, + "SKY": 31061, + "ĠbydÅĤo": 31062, + "Ġwzajemne": 31063, + "ĠÅĽwietnÄħ": 31064, + "Ġpróbujesz": 31065, + "ĠKM": 31066, + "Ġudoskona": 31067, + "ĠdochodziÄĩ": 31068, + "ĠwykrzyknÄĻÅĤa": 31069, + "ĠleÅĽnych": 31070, + "ĠspodobaÅĤo": 31071, + "woÅĤa": 31072, + "Termin": 31073, + "Ġzalicza": 31074, + "ĠAre": 31075, + "coin": 31076, + "ĠsprawdzajÄħ": 31077, + "cyzm": 31078, + "obrony": 31079, + "ÅĽnicy": 31080, + "Ġbiali": 31081, + "Ġbezpodstaw": 31082, + "ĠprzyzwyczaiÄĩ": 31083, + "Bol": 31084, + "czasu": 31085, + "Ġprzeprowadzania": 31086, + "gers": 31087, + "Ġwesel": 31088, + "Ġhomoseksualizm": 31089, + "ĠzÅĤowie": 31090, + "Ġterrorystów": 31091, + "ĠnamówiÄĩ": 31092, + "Ġlitur": 31093, + "szczur": 31094, + "Ġniezawi": 31095, + "Ġrodzajem": 31096, + "ĠwystawiÄĩ": 31097, + "ĠLitwi": 31098, + "niusza": 31099, + "ĠzwÄħt": 31100, + "żami": 31101, + "Ġwytwor": 31102, + "Ġfarby": 31103, + "ĠReich": 31104, + "Ġrozmówcy": 31105, + "ĠpogardÄħ": 31106, + "ĠbywaÅĤ": 31107, + "CaÅĤkiem": 31108, + "bieÅĦ": 31109, + "Ġryzykiem": 31110, + "Ġmarchew": 31111, + "Ġpodpisany": 31112, + "PSL": 31113, + "asumujÄħc": 31114, + "ĠszczÄĻÅĽliwe": 31115, + "Ġpelery": 31116, + "Ġkanapy": 31117, + "tÅĤu": 31118, + "ĠprzyciÄħgnÄħÅĤ": 31119, + "ĠwymagajÄħcych": 31120, + "ĠWaldemar": 31121, + "ĠKorpusu": 31122, + "Ġobiektywnie": 31123, + "Ġ128": 31124, + "Ġ1900": 31125, + "Ġniewinnych": 31126, + "Dziennik": 31127, + "ĠkaÅĤ": 31128, + "ĠUniÄħ": 31129, + "Ġpodesz": 31130, + "ĠpachnÄħ": 31131, + "Ġoddzielnie": 31132, + "ĠWOÅļP": 31133, + "ĠwyglÄħdem": 31134, + "Ġporuszania": 31135, + "Ġbakterii": 31136, + "czesna": 31137, + "Ġprzelew": 31138, + "narii": 31139, + "Ġscha": 31140, + "bory": 31141, + "ĠtoczyÅĤa": 31142, + "ĠporzuciÅĤ": 31143, + "phe": 31144, + "Ġposiadam": 31145, + "Ġzagadki": 31146, + "CK": 31147, + "âĢ¦?": 31148, + "Ġpresji": 31149, + "Ġfragmentu": 31150, + "Ġniedziela": 31151, + "Ġbajka": 31152, + "Ġstrom": 31153, + "Ġtransmisji": 31154, + "zale": 31155, + "Drze": 31156, + "roko": 31157, + "Ġkody": 31158, + "gaÅĤÄĻ": 31159, + "warta": 31160, + "Ġodkryli": 31161, + "ĠGruzji": 31162, + "Ġtamta": 31163, + "ĠdziaÅĤkÄĻ": 31164, + "ĠMarynarki": 31165, + "ĠarmiÄħ": 31166, + "Ból": 31167, + "Ġskurwy": 31168, + "Ġtin": 31169, + "rócÄĻ": 31170, + "cien": 31171, + "Rzadko": 31172, + "Ġnadzwyczajnego": 31173, + "ĠUrzÄĻdzie": 31174, + "sztorze": 31175, + "Ġjezior": 31176, + "Ġoryginalny": 31177, + "vier": 31178, + "czenio": 31179, + "Wscho": 31180, + "ĠJessi": 31181, + "DziesiÄĻÄĩ": 31182, + "rycznych": 31183, + "Ġegzamina": 31184, + "ĠpoliczyÄĩ": 31185, + "Ġhura": 31186, + "ĠchrzeÅĽcijaÅĦskiej": 31187, + "Ġzbóż": 31188, + "ĠpowikÅĤa": 31189, + "ÅĽlij": 31190, + "ĠMógÅĤ": 31191, + "ĠmaÅĤżonka": 31192, + "GÅĤosowanie": 31193, + "Ġidentyfikacji": 31194, + "ĠSKO": 31195, + "Ġwypal": 31196, + "DDDDDDDDDDDDDDDD": 31197, + "ĠzaskoczyÅĤ": 31198, + "Ġzboczu": 31199, + "Ġpokaź": 31200, + "Ġcyrku": 31201, + "lizowanej": 31202, + "ĠjaÅĽnie": 31203, + "Ġgas": 31204, + "Ġupa": 31205, + "ĠsaÅĤ": 31206, + "ĠrzÄħdowa": 31207, + "ĠWietnam": 31208, + "Ġambu": 31209, + "Ġustali": 31210, + "Ġwyrokiem": 31211, + "Ġ107": 31212, + "Ġpredy": 31213, + "Ġpasma": 31214, + "ĠFryderyka": 31215, + "OÅĽwiad": 31216, + "ĠorganizowaÄĩ": 31217, + "ĠpaÅĦskiego": 31218, + "ĠwypÅĤatÄĻ": 31219, + "ĠodważyÅĤ": 31220, + "ĠDanny": 31221, + "Ġeksperymentu": 31222, + "yu": 31223, + "ĠzieleÅĦ": 31224, + "Ġskazanych": 31225, + "Ġpowiedzenie": 31226, + "Ġwpra": 31227, + "ĠGdynia": 31228, + "Ġodpis": 31229, + "ĠsyknÄħÅĤ": 31230, + "Ġskarbowej": 31231, + "drÄħ": 31232, + "ĠÅĽrodkach": 31233, + "Ġodzyskania": 31234, + "ĠMorgan": 31235, + "ĠzachowaÅĤy": 31236, + "ĠpobÅĤa": 31237, + "ĠMurzy": 31238, + "ĠSti": 31239, + "Ġpolowanie": 31240, + "Ġpryzmat": 31241, + "ĠWasze": 31242, + "Lot": 31243, + "ĠHei": 31244, + "ĠwspóÅĤu": 31245, + "ĠMaryi": 31246, + "owolony": 31247, + "Ġrozgnie": 31248, + "ĠzaczynaÅĤy": 31249, + "ĠbrÄħzu": 31250, + "Ġnajwybit": 31251, + "ĠBartosz": 31252, + "spodzie": 31253, + "ĠubraÄĩ": 31254, + "Lau": 31255, + "Brat": 31256, + "zitel": 31257, + "ĠSzar": 31258, + "ĠSzanow": 31259, + "Ġfakcie": 31260, + "ĠwalczyÅĤa": 31261, + "ĠÅĤaÅĦcucha": 31262, + "Ġwspólna": 31263, + "Ġgineko": 31264, + "Ġlotniczego": 31265, + "Ġnastawienie": 31266, + "Ġpagór": 31267, + "ĠTyle": 31268, + "ĠzważajÄħc": 31269, + "Ġnapom": 31270, + "ĠzgiÄĻ": 31271, + "chÅĤy": 31272, + "Ġregionalne": 31273, + "orÄĻ": 31274, + "Ġwene": 31275, + "ĠwybuchÅĤ": 31276, + "Ġwspomnianych": 31277, + "Ġnakre": 31278, + "Ġinteligencja": 31279, + "ozÄĻ": 31280, + "ĠwysÅĤaÅĤa": 31281, + "Ġkasztan": 31282, + "ĠodebraÅĤa": 31283, + "sionych": 31284, + "Ġstarożytnych": 31285, + "aniem": 31286, + "ĠnatrÄĻ": 31287, + "ontowaÄĩ": 31288, + "sekre": 31289, + "Ġmont": 31290, + "Ġbudżetem": 31291, + "ĠStel": 31292, + "ĠposÅĤanki": 31293, + "ĠnormalnÄħ": 31294, + "kacja": 31295, + "ĠzaÅĽmiaÅĤa": 31296, + "Ġkostiu": 31297, + "ĠArmia": 31298, + "bj": 31299, + "wionej": 31300, + "ĠzawarÅĤ": 31301, + "Ġ104": 31302, + "Ġpisz": 31303, + "Ġkomunikacja": 31304, + "ĠumiejÄħ": 31305, + "Ġrozliczenia": 31306, + "ĠpÅĤatki": 31307, + "BN": 31308, + "ĠNag": 31309, + "Ġodeszli": 31310, + "ĠkawaÅĤków": 31311, + "wikipedia": 31312, + "Ġponury": 31313, + "ĠbitwÄĻ": 31314, + "możliwe": 31315, + "zony": 31316, + "ĠczytaÅĤa": 31317, + "groda": 31318, + "alogi": 31319, + "biÅĤy": 31320, + "ĠVar": 31321, + "Ġswoist": 31322, + "Ġskaf": 31323, + "Ġpopularnych": 31324, + "ĠpodkreÅĽlam": 31325, + "szkach": 31326, + "Ġprzekazano": 31327, + "Eli": 31328, + "ĠCV": 31329, + "eriaÅĤy": 31330, + "---": 31331, + "trum": 31332, + "Ġgrosz": 31333, + "Ġodblo": 31334, + "ĠposiadaÅĤa": 31335, + "ĠzasÅĤugujÄħ": 31336, + "Ġprzywrócenie": 31337, + "ĠZatem": 31338, + "Ġkuchnia": 31339, + "ĠodrÄĻbne": 31340, + "Ġsiak": 31341, + "Ġkult": 31342, + "Ġchemicznych": 31343, + "Ġ103": 31344, + "Ġnajnowsze": 31345, + "ĠkaÅĤu": 31346, + "ĠzawróciÅĤ": 31347, + "Ġmilicji": 31348, + "Ġnaiw": 31349, + "ĠktórejÅĽ": 31350, + "notra": 31351, + "ĠkomuniÅĽci": 31352, + "ĠwÄħtroby": 31353, + "cjusza": 31354, + "ĠPotrzebu": 31355, + "Ġmieszkaniowe": 31356, + "ĠprzystÄħpiÅĤ": 31357, + "Ġfizyczny": 31358, + "ĠGB": 31359, + "Ġduchów": 31360, + "lasa": 31361, + "ĠszesnaÅĽcie": 31362, + "ĠwymagaÅĤ": 31363, + "ĠposiadajÄħcych": 31364, + "Ġwzbudza": 31365, + "Ġprzybyciu": 31366, + "ĠżóÅĤty": 31367, + "nikÄĻ": 31368, + "Ġprzyrost": 31369, + "CZNE": 31370, + "ĠHollywood": 31371, + "kowani": 31372, + "ĠRegionalnego": 31373, + "Ġkolorach": 31374, + "Ġrachunków": 31375, + "ĠzrÄĻcznie": 31376, + "ĠdÅĤa": 31377, + "ĠbolÄħ": 31378, + "RzuciÅĤ": 31379, + "atory": 31380, + "krew": 31381, + "ĠgwaÅĤtowne": 31382, + "Ñĸ": 31383, + "Ġobietnic": 31384, + "tynu": 31385, + "ĠrozkrÄĻ": 31386, + "Ġwide": 31387, + "Ġeksk": 31388, + "ĠuÅĽwiadomiÄĩ": 31389, + "Ġatei": 31390, + "ĠmieÅĽciÅĤ": 31391, + "Ġpożarnej": 31392, + "Ġpomach": 31393, + "Ġminimalne": 31394, + "ĠoddaÅĤa": 31395, + "ĠskÅĤoniÄĩ": 31396, + "ĠodchrzÄħ": 31397, + "Ġchar": 31398, + "Ġkondygna": 31399, + "ĠminimalnÄħ": 31400, + "wiele": 31401, + "ĠTaylor": 31402, + "terzy": 31403, + "Ġprzykle": 31404, + "Ġlody": 31405, + "Ġobligatory": 31406, + "ĠbezpoÅĽredniej": 31407, + "Ġobrażenia": 31408, + "ĠobroÅĦca": 31409, + "dith": 31410, + "Ġczerni": 31411, + "Ġletnich": 31412, + "Ġstarcia": 31413, + "ĠgorÄħcej": 31414, + "Ġaglom": 31415, + "Ġniewidom": 31416, + "Ġpozytywnym": 31417, + "ĠCzÄĻstochowy": 31418, + "Jim": 31419, + "Ġostrzec": 31420, + "Ġui": 31421, + "ĠzewnÄĻtrznym": 31422, + "Ġnajgorzej": 31423, + "nieÅĽ": 31424, + "ĠodbieraÄĩ": 31425, + "powiedziaÅĤa": 31426, + "Wtem": 31427, + "ĠrozejrzaÅĤa": 31428, + "ĠJoseph": 31429, + "Ġnajmu": 31430, + "Ġtrzydziesto": 31431, + "Janusz": 31432, + "życia": 31433, + "Ġleniwie": 31434, + "ĠmetÄĻ": 31435, + "ĠMatu": 31436, + "Ġużywanych": 31437, + "ĠpadaÅĤ": 31438, + "Ġnieszcze": 31439, + "ĠwychodziÅĤa": 31440, + "Ġzatrzymanie": 31441, + "Ġzalet": 31442, + "ĠStrate": 31443, + "ĠFrancuz": 31444, + "ĠpozwoliÅĤy": 31445, + "ĠKongresu": 31446, + "ĠskorzystaÅĤ": 31447, + "ĠMargaret": 31448, + "Ġdomniem": 31449, + "Ġpodziw": 31450, + "Zaw": 31451, + "ĠdolnÄħ": 31452, + "ĠotrzymaÅĤo": 31453, + "Ġcentralnym": 31454, + "Ġcienki": 31455, + "Ġmogi": 31456, + "ĠwróciÅĤy": 31457, + "Ġpliku": 31458, + "MÅĤod": 31459, + "piÄĻtr": 31460, + "Ġwirusem": 31461, + "ĠosobistÄħ": 31462, + "Ġorganizator": 31463, + "Ġwojennym": 31464, + "Ġkilometr": 31465, + "Ġnote": 31466, + "Ġuczestniczyli": 31467, + "ĠzaprzÄĻ": 31468, + "Ġżagl": 31469, + "Ġdeweloper": 31470, + "Ġwysiada": 31471, + "ĠpoleciÄĩ": 31472, + "Cier": 31473, + "ramy": 31474, + "Charaktery": 31475, + "nitor": 31476, + "Ġnajistot": 31477, + "ĠwyÅĤÄħczyÅĤ": 31478, + "Ġronda": 31479, + "ĠzawrzeÄĩ": 31480, + "Ġwynajmu": 31481, + "ĠmÄĻczen": 31482, + "Ġzrozumiesz": 31483, + "Ġżenu": 31484, + "ĠszarpnÄħÅĤ": 31485, + "UÅĽwiad": 31486, + "ĠzamówiÄĩ": 31487, + "Ġnieuczciw": 31488, + "Ġklubach": 31489, + "Lata": 31490, + "Ġsera": 31491, + "Ġotuchy": 31492, + "Ġwprowadzona": 31493, + "ĠmasÅĤa": 31494, + "Ġzamar": 31495, + "ĠÅĽledzi": 31496, + "Ġodwi": 31497, + "Ġbierzesz": 31498, + "rozumienia": 31499, + "Ġdziennym": 31500, + "ĠzebraÅĤa": 31501, + "ĠzachowujÄħc": 31502, + "Ġkurczaka": 31503, + "Rozmowy": 31504, + "?âĢĵ": 31505, + "ĠNel": 31506, + "Ano": 31507, + "Ġszkolne": 31508, + "Ġfryzu": 31509, + "ĠpÅĤynnie": 31510, + "Ġkrytycznie": 31511, + "ĠwartoÅĽciÄħ": 31512, + "PKP": 31513, + "Ġzanik": 31514, + "Weso": 31515, + "Niebo": 31516, + "Ġmarka": 31517, + "Ġtylnym": 31518, + "Ġodpowiedzialnych": 31519, + "Ant": 31520, + "Ġkaju": 31521, + "ĠPożarnej": 31522, + "bole": 31523, + "ĠzdobywajÄħc": 31524, + "ĠprzynależnoÅĽÄĩ": 31525, + "ĠFI": 31526, + "Ġcukrow": 31527, + "ĠpytaÅĤem": 31528, + "ĠwysÅĤuchaÅĤ": 31529, + "Ġpogro": 31530, + "Ġpaku": 31531, + "Ġmoralnych": 31532, + "Ġwystos": 31533, + "Ġjednoosob": 31534, + "Ġburszty": 31535, + "ĠżoÅĤÄħdku": 31536, + "ish": 31537, + "ĠKrzyżem": 31538, + "jadÄħ": 31539, + "Ġnaukowym": 31540, + "Karol": 31541, + "Ġopal": 31542, + "ĠMagi": 31543, + "ĠzastÄĻpu": 31544, + "Ġstrzelców": 31545, + "ĠÅļlÄħskiego": 31546, + "OWIE": 31547, + "Ġjedynej": 31548, + "ĠSocjali": 31549, + "Ġdowództwa": 31550, + "Ġosobna": 31551, + "Ġobojga": 31552, + "ĠKop": 31553, + "Ġdźwig": 31554, + "Ġpawi": 31555, + "Ġzdiagno": 31556, + "Ġrzeczywiste": 31557, + "Ġczekolad": 31558, + "znaw": 31559, + "ĠÅĤaskawie": 31560, + "Ġpolicyjnych": 31561, + "Ġuszan": 31562, + "opie": 31563, + "ĠSycy": 31564, + "PodeszÅĤa": 31565, + "polis": 31566, + "ĠzawiÄħz": 31567, + "Ġoddano": 31568, + "ĠkoÅĦczyÄĩ": 31569, + "Ġkogu": 31570, + "ĠDanu": 31571, + "Ġdeser": 31572, + "Ġwat": 31573, + "Ġustrój": 31574, + "zal": 31575, + "Ġmysla": 31576, + "Ġhektar": 31577, + "Ġnazwisku": 31578, + "rabiaÄĩ": 31579, + "Ġzawodowy": 31580, + "ĠzależeÄĩ": 31581, + "ĠLind": 31582, + "Han": 31583, + "ZgÅĤa": 31584, + "Ġtramwaju": 31585, + "Ġaktywnych": 31586, + "Czekam": 31587, + "ksiÄĻż": 31588, + "Ġdelikatna": 31589, + "Ġszkielet": 31590, + "ĠczwartÄħ": 31591, + "Ġkarabinów": 31592, + "Ġzwanym": 31593, + "Ġjezeli": 31594, + "ĠwspóÅĤpracowaÅĤ": 31595, + "Ġwierny": 31596, + "Ġuzyskanych": 31597, + "ĠzasnÄħÅĤ": 31598, + "ĠprzychodziÅĤo": 31599, + "ĠzrozumiaÅĤam": 31600, + "ĠformalnoÅĽci": 31601, + "Ġprzyle": 31602, + "Ġszczelnie": 31603, + "ĠrzÄħdami": 31604, + "tarny": 31605, + "ĠzakÅĤadam": 31606, + "ĠCzarny": 31607, + "Ġskrzyp": 31608, + "nicka": 31609, + "ĠoczyÅĽciÄĩ": 31610, + "ĠpÅĤynÄħÅĤ": 31611, + "ĠkanaÅĤy": 31612, + "ĠzapomnÄĻ": 31613, + "Wielokrotnie": 31614, + "CzÅĤonkowie": 31615, + "Ġnt": 31616, + "ĠwspóÅĤczucie": 31617, + "ĠwiÄĻźnia": 31618, + "ĠWzgó": 31619, + "Ġsweter": 31620, + "ĠprzysÅĤaÅĤ": 31621, + "ĠklÄĻskÄĻ": 31622, + "Ġprezenty": 31623, + "ĠpadaÅĤy": 31624, + "ĠpostÄĻpy": 31625, + "ĠWhit": 31626, + "Ġrundy": 31627, + "ĠwkoÅĦcu": 31628, + "Jezus": 31629, + "ĠzaprzeczyÄĩ": 31630, + "ĠChodźmy": 31631, + "ĠpoÅĤów": 31632, + "Chri": 31633, + "ĠwstÄĻpne": 31634, + "ĠpracowaÅĤo": 31635, + "Ġtrenerem": 31636, + "gowania": 31637, + "Ġ109": 31638, + "Ġaspektów": 31639, + "Ġodwrotu": 31640, + "tacyjnych": 31641, + "ĠujawniÅĤ": 31642, + "Ġfrom": 31643, + "ĠżaÅĤowaÅĤ": 31644, + "Ġpustej": 31645, + "Ġrefle": 31646, + "ĠApol": 31647, + "ĠsÅĤynnego": 31648, + "Ġmiga": 31649, + "Ġrozpada": 31650, + "Ġrejs": 31651, + "czÄĻÅĤa": 31652, + "ĠSÅĤowe": 31653, + "Ġmomentach": 31654, + "kÅĤadanie": 31655, + "Ġdziób": 31656, + "ĠkadencjÄĻ": 31657, + "Ġbierz": 31658, + "Ġpalu": 31659, + "ĠzatrzymujÄħc": 31660, + "Ġhistery": 31661, + "Ġwdar": 31662, + "iti": 31663, + "bir": 31664, + "Ġkomitet": 31665, + "Ġwybitnych": 31666, + "ĠIzraelu": 31667, + "ĠRegionalnej": 31668, + "cholas": 31669, + "Ġwygodny": 31670, + "Ġopowiadanie": 31671, + "CHUR": 31672, + "ĠkapÅĤanów": 31673, + "ĠgÅĤupich": 31674, + "fikowania": 31675, + "Ġq": 31676, + "BÅĤa": 31677, + "ĠnastÄĻpcy": 31678, + "Ġâĸ": 31679, + "ĠÅĤatwiejsze": 31680, + "ĠodbywaÅĤo": 31681, + "ĠÅĽwieżego": 31682, + "Zmieni": 31683, + "ÅĤau": 31684, + "Gry": 31685, + "zofre": 31686, + "ĠtradycjÄĻ": 31687, + "sezon": 31688, + "Ġschod": 31689, + "ĠznosiÄĩ": 31690, + "ĠFio": 31691, + "ĠPrawie": 31692, + "ĠChorz": 31693, + "Ġziemniaki": 31694, + "GÅĤowa": 31695, + "ĠChu": 31696, + "Ġbiologii": 31697, + "Ġostatnimi": 31698, + "ĠRosyjskiej": 31699, + "Ġczubek": 31700, + "Ġpowrotnej": 31701, + "ĠgruboÅĽci": 31702, + "Ġnut": 31703, + "Ġfiltr": 31704, + "póÅĤ": 31705, + "Ġzdolna": 31706, + "jasz": 31707, + "ujÄħcej": 31708, + "Ġfantazji": 31709, + "Ġeksperymental": 31710, + "razylij": 31711, + "Ġkwiatami": 31712, + "ĠpÄĻtli": 31713, + "...\".": 31714, + "dyplom": 31715, + "Ġmeksyka": 31716, + "aryn": 31717, + "Ġjawnie": 31718, + "Ġsynago": 31719, + "Will": 31720, + "Ġmistrzów": 31721, + "ĠTeks": 31722, + "ĠrzÄħdzÄħ": 31723, + "Ġposzkodowanych": 31724, + "Ġwyjechali": 31725, + "ĠprzekonaÅĦ": 31726, + "Ġpomiaru": 31727, + "ĠszaÅĤu": 31728, + "Ġflu": 31729, + "ĠNim": 31730, + "Ġmaterialnej": 31731, + "''.": 31732, + "ĠdefinicjÄĻ": 31733, + "Ġtako": 31734, + "Dale": 31735, + "Ġrynków": 31736, + "Ġznaczny": 31737, + "Ġagenci": 31738, + "ĠżaÅĤoÅĽnie": 31739, + "ĠjedenaÅĽcie": 31740, + "ĠdrewnianÄħ": 31741, + "Ġczterna": 31742, + "worem": 31743, + "Trzecia": 31744, + "Ġstworzona": 31745, + "Ġodpowiednik": 31746, + "Ġżywa": 31747, + "acher": 31748, + "Ġuform": 31749, + "ZnalazÅĤem": 31750, + "Ġprzemówienie": 31751, + "Ġintelektuali": 31752, + "Epi": 31753, + "ktywi": 31754, + "ĠDominik": 31755, + "CHURSKY": 31756, + "Ġangielskiej": 31757, + "Ġsekret": 31758, + "ĠÅ»a": 31759, + "ĠpociÄħgnÄĻÅĤa": 31760, + "Ġformalne": 31761, + "ĠpropagandÄĻ": 31762, + "gowany": 31763, + "ĠÅĽwiec": 31764, + "Ġpostaram": 31765, + "ĠSztokhol": 31766, + "Ġwiatra": 31767, + "ankami": 31768, + "Ġmigot": 31769, + "ĠGalicji": 31770, + "ĠkupiÄĻ": 31771, + "ĠogÅĤosiÅĤa": 31772, + "Ġoblicza": 31773, + "Ġzawiod": 31774, + "SM": 31775, + "ĠzaszÅĤa": 31776, + "szele": 31777, + "ĠÅļw": 31778, + "Ġfilmem": 31779, + "Ġodcina": 31780, + "ĠnajbliższÄħ": 31781, + "Ġfraje": 31782, + "1999": 31783, + "netkÄĻ": 31784, + "ĠgieÅĤdzie": 31785, + "Lou": 31786, + "Ġnajnowszych": 31787, + "Ġmik": 31788, + "ĠAda": 31789, + "Ġźli": 31790, + "Ġperku": 31791, + "ĠpozarzÄħdowych": 31792, + "ĠbÅĤÄĻkitne": 31793, + "sÅĤe": 31794, + "Ġenergetycznej": 31795, + "SzczegóÅĤ": 31796, + "ĠÅĽwiatowego": 31797, + "ĠPias": 31798, + "ĠokolicznoÅĽÄĩ": 31799, + "Richard": 31800, + "Ġstuleci": 31801, + "Ġinterna": 31802, + "talnej": 31803, + "ĠPLK": 31804, + "late": 31805, + "ĠPanny": 31806, + "ĠwartoÅĽciowych": 31807, + "nickiej": 31808, + "ĠSeniorów": 31809, + "Ġlokalny": 31810, + "Ġdrg": 31811, + "Ġreprodu": 31812, + "ĠSzkoÅĤa": 31813, + "ĠKamiÅĦski": 31814, + "Ġhard": 31815, + "ĠRoad": 31816, + "ĠgÅĤÄĻboka": 31817, + "ĠpochodzÄħcy": 31818, + "ĠwchÅĤo": 31819, + "wij": 31820, + "PomiÄĻdzy": 31821, + "Ġaustralij": 31822, + "ice": 31823, + "Ġgrubych": 31824, + "Ġdojeżdża": 31825, + "Ġnici": 31826, + "Ġwarunkami": 31827, + "znaÅĤam": 31828, + "pyta": 31829, + "Ġogra": 31830, + "ĠubiegaÄĩ": 31831, + "Ġzamykam": 31832, + "ĠdotykaÄĩ": 31833, + "Ġantenie": 31834, + "Ġsuchej": 31835, + "naryj": 31836, + "Ġzl": 31837, + "ÅĽlÄħ": 31838, + "ARS": 31839, + "lora": 31840, + "ĠbÄĻdÄħcej": 31841, + "Ġwno": 31842, + "Ġkariera": 31843, + "Dawniej": 31844, + "RI": 31845, + "ssie": 31846, + "narusz": 31847, + "Ġumiejsc": 31848, + "ĠHeli": 31849, + "Ġdeficytu": 31850, + "Zasady": 31851, + "lake": 31852, + "ĠRicharda": 31853, + "Ġuruchamia": 31854, + "ĠSTACHURSKY": 31855, + "ĠLite": 31856, + "ĠbudujÄħ": 31857, + "ĠWÅĤaÅĽciwie": 31858, + "ciarz": 31859, + "zdrowi": 31860, + "ĠrozmawiajÄħ": 31861, + "Ġtrzecich": 31862, + "Ġambicje": 31863, + "perze": 31864, + "umer": 31865, + "pisania": 31866, + "Ġwznowie": 31867, + "wschodniej": 31868, + "Ġzniszczeniu": 31869, + "ĠbÅĤyszczÄħce": 31870, + "Ġniee": 31871, + "Ġpulsu": 31872, + "ĠprzyjÄĻÅĤy": 31873, + "aÅĤym": 31874, + "1990": 31875, + "ĠpotrzÄħsa": 31876, + "ĠpozostanÄħ": 31877, + "Ġkursie": 31878, + "Ġwylew": 31879, + "ĠpoleceÅĦ": 31880, + "Ġrywal": 31881, + "otwór": 31882, + "Ġlegalne": 31883, + "Bank": 31884, + "Ġdegra": 31885, + "ĠrodzÄħ": 31886, + "VD": 31887, + "eme": 31888, + "ĠbywaÅĤo": 31889, + "Ġnieskute": 31890, + "Ġwczesnego": 31891, + "ĠzabezpieczeÅĦ": 31892, + "ĠdomyÅĽla": 31893, + "Ġpoczekal": 31894, + "ĠwystÄĻpy": 31895, + "Ġzorganizowane": 31896, + "Sprób": 31897, + "Ġsztafe": 31898, + "ĠpojÄĻciem": 31899, + "ĠLeg": 31900, + "ĠdokumentacjÄĻ": 31901, + "Ġwózka": 31902, + "ĠidiotÄħ": 31903, + "mami": 31904, + "Możecie": 31905, + "Ġatrakcji": 31906, + "Bel": 31907, + "Ġ135": 31908, + "Ġwzoru": 31909, + "Ġchciw": 31910, + "ĠÅĤÄħcznoÅĽÄĩ": 31911, + "ĠziÄĻ": 31912, + "ĠzaczynaÅĤo": 31913, + "Ġniewygod": 31914, + "ĠpoÅĤudniem": 31915, + "orki": 31916, + "SzeÅĽÄĩ": 31917, + "Ġzgonu": 31918, + "tez": 31919, + "Ġprzekazana": 31920, + "ĠSon": 31921, + "ĠpartiÄħ": 31922, + "Ġskamie": 31923, + "ĠjesieÅĦ": 31924, + "Ġsoku": 31925, + "dane": 31926, + "Ewa": 31927, + "ĠwnieÅĽÄĩ": 31928, + "skowych": 31929, + "ĠzamykajÄħc": 31930, + "ĠWielkopolski": 31931, + "ĠwÅĤadzom": 31932, + "ĠczekaÅĤo": 31933, + "ĠmÅĤodsza": 31934, + "Ġimpe": 31935, + "Ġspodniach": 31936, + "Ġniewystarcza": 31937, + "ĠujÄħÄĩ": 31938, + "ĠsÅĤusznoÅĽÄĩ": 31939, + "ĠWarszawÄĻ": 31940, + "ĠsÅĤuszna": 31941, + "Ġtole": 31942, + "Ġmiliarda": 31943, + "ĠwrażeÅĦ": 31944, + "Ġregularne": 31945, + "ĠdonoÅĽ": 31946, + "sarzem": 31947, + "ĠWaga": 31948, + "ĠTurystyki": 31949, + "Ġzmartwychw": 31950, + "ĠprzybyÅĤa": 31951, + "Ġsejmu": 31952, + "Ġwytwórni": 31953, + "styce": 31954, + "ĠHUJ": 31955, + "Ġstadium": 31956, + "Ġdobrodziej": 31957, + "dion": 31958, + "ĠAmster": 31959, + "Ġabo": 31960, + "Ġrozważania": 31961, + "Ġużytkowanie": 31962, + "tie": 31963, + "ĠOsie": 31964, + "Is": 31965, + "ĠLeszka": 31966, + "ĠOkrÄĻgowego": 31967, + "ĠAj": 31968, + "Ġsmutna": 31969, + "ĠprzyjacióÅĤkÄħ": 31970, + "Ġnazna": 31971, + "MiÅĤo": 31972, + "Ġsylwetka": 31973, + "Ġzapomnieli": 31974, + "Ġwygrze": 31975, + "Ġkarabinu": 31976, + "Kos": 31977, + "Ġkolekcjone": 31978, + "ĠzaczynaÄĩ": 31979, + "ĠzaÅĤożyÅĤa": 31980, + "ĠciepÅĤÄħ": 31981, + "Ġdestru": 31982, + "ĠChcemy": 31983, + "Ġprzykaza": 31984, + "ĠinstytucjÄĻ": 31985, + "ĠWeź": 31986, + "ĠNea": 31987, + "ĠsprawiaÅĤy": 31988, + "ĠChmiel": 31989, + "ĠJedi": 31990, + "Ġżonaty": 31991, + "dża": 31992, + "znaczne": 31993, + "Ġstarca": 31994, + "ĠYe": 31995, + "Twór": 31996, + "ĠCzyż": 31997, + "miaÄĩ": 31998, + "Ġprawica": 31999, + "Ġtradycje": 32000, + "Ġtransparent": 32001, + "Ġ175": 32002, + "ĠrozpatrywaÄĩ": 32003, + "Ġnoweli": 32004, + "stannie": 32005, + "Ġkazali": 32006, + "ĠuczyniÅĤa": 32007, + "ĠZielonej": 32008, + "ĠpensjÄĻ": 32009, + "Ġlej": 32010, + "ĠzbudowaÅĤ": 32011, + "Ġzderzenia": 32012, + "Ġmokra": 32013, + "ĠplażÄĻ": 32014, + "Koncer": 32015, + "ĠkÄħta": 32016, + "ĠciepÅĤej": 32017, + "onÄħÅĤ": 32018, + "ĠDawida": 32019, + "Pacje": 32020, + "ĠżoÅĤnierzom": 32021, + "Ġprzetrwanie": 32022, + "ĠChopina": 32023, + "ÅĤkiem": 32024, + "Ġdiab": 32025, + "ĠzdjÄĻÅĤa": 32026, + "ĠnakÅĤady": 32027, + "dziw": 32028, + "ln": 32029, + "nima": 32030, + "Ġwyznawców": 32031, + "Ġrzeczywistym": 32032, + "ĠgÅĤupiego": 32033, + "niajÄħcych": 32034, + "ĠTrzym": 32035, + "Ġzamordowany": 32036, + "Ġwyczeki": 32037, + "ĠciÄĻżaru": 32038, + "Ġpaździernik": 32039, + "Ġudaw": 32040, + "ĠWisÅĤa": 32041, + "ĠwierzyÅĤa": 32042, + "ĠpadajÄħ": 32043, + "Ħ¢": 32044, + "Ġdopo": 32045, + "ĠMol": 32046, + "ĠDzisiaj": 32047, + "ĠprodukcjÄħ": 32048, + "Ġwek": 32049, + "Ġprzewidzianych": 32050, + "WierzÄĻ": 32051, + "ĠwalczÄħc": 32052, + "Ġucieczce": 32053, + "ĠChciaÅĤem": 32054, + "ĠbaÅĤem": 32055, + "lag": 32056, + "krotny": 32057, + "yment": 32058, + "Ġnocnym": 32059, + "ĠzagÅĤo": 32060, + "wajÄħcego": 32061, + "ĠWykop": 32062, + "panego": 32063, + "Ġtuzi": 32064, + "ĠpomieÅĽciÄĩ": 32065, + "Ġzbioru": 32066, + "tÅĤo": 32067, + "MógÅĤbym": 32068, + "ChÅĤopcy": 32069, + "czano": 32070, + "ĠjednostkÄħ": 32071, + "Ġgrupki": 32072, + "Ġwybuchem": 32073, + "ĠpowstaÅĦ": 32074, + "Ġpaski": 32075, + "ĠszarÄħ": 32076, + "Ġgwarancja": 32077, + "Ġszczote": 32078, + "ĠDominika": 32079, + "Ġspisek": 32080, + "ĠniosÄħc": 32081, + "Ġwsie": 32082, + "ĠksiÄħżÄħt": 32083, + "ĠwÅĽciekle": 32084, + "Ġzes": 32085, + "Ġubraniu": 32086, + "ĠobchodziÅĤo": 32087, + "Ġspale": 32088, + "pton": 32089, + "rujÄĻ": 32090, + "ĠOx": 32091, + "ĠustaliÅĤ": 32092, + "ĠÅģom": 32093, + "elin": 32094, + "ĠWiesÅĤaw": 32095, + "Ġroztrzas": 32096, + "Ġwezwania": 32097, + "Ġuja": 32098, + "ĠAno": 32099, + "nalne": 32100, + "David": 32101, + "ĠGaw": 32102, + "Ġfigury": 32103, + "Ġartyleryj": 32104, + "Ġobrób": 32105, + "Ġszczebla": 32106, + "Ġwarsztatów": 32107, + "Ġpsychologa": 32108, + "ĠpodejmujÄħ": 32109, + "Ġkupili": 32110, + "chia": 32111, + "Strach": 32112, + "Trady": 32113, + "sorcjum": 32114, + "Ġpodziwem": 32115, + "ĠwskazywaÅĤy": 32116, + "ZdÄħ": 32117, + "ĠnastÄĻpna": 32118, + "Ġpala": 32119, + "Ġskarbowych": 32120, + "Ġwiejskiej": 32121, + "rowicza": 32122, + "ĠCheÅĤm": 32123, + "ANI": 32124, + "Ġlicznymi": 32125, + "Hit": 32126, + "Ġmusial": 32127, + "Ġdokonane": 32128, + "Ġpobierania": 32129, + "ĠChorwacji": 32130, + "lkÄĻ": 32131, + "ĠsÅĤawÄĻ": 32132, + "akow": 32133, + "Ġinternetowe": 32134, + "ĠprzyznajÄħ": 32135, + "ĠzwiÄĻkszy": 32136, + "ĠWinter": 32137, + "dorf": 32138, + "Ġabstrak": 32139, + "Ġschroniska": 32140, + "luj": 32141, + "ĠodejÅĽciu": 32142, + "Ġdokonywania": 32143, + "Ġprzetwo": 32144, + "ĠSE": 32145, + "ĠwybraÅĤem": 32146, + "ĠkrytykÄĻ": 32147, + "Ġdb": 32148, + "Ġmord": 32149, + "ĠpowiedziaÅĤaÅĽ": 32150, + "uszem": 32151, + "Ġmotywacji": 32152, + "Ġsprawdzenie": 32153, + "wick": 32154, + "Odwie": 32155, + "ĠprzedÅĤużenie": 32156, + "Ġciuchy": 32157, + "Ġrozstrzyga": 32158, + "Ġhigieny": 32159, + "Ġlock": 32160, + "ĠdzieciÅĦstwo": 32161, + "Ġrysunku": 32162, + "Ġnależycie": 32163, + "Ġturystycznych": 32164, + "â£": 32165, + "ĠKÄĻ": 32166, + "Ġgospodarowania": 32167, + "Ġbudowla": 32168, + "Ġtrend": 32169, + "Ġgrubsza": 32170, + "Ġkostium": 32171, + "ownikom": 32172, + "Ġzdenerwowany": 32173, + "leczkÄĻ": 32174, + "ĠklamkÄĻ": 32175, + "pytaÅĤ": 32176, + "ini": 32177, + "ĠKomen": 32178, + "Ġtwierdzenia": 32179, + "ĠposzÅĤam": 32180, + "ĠPacyfi": 32181, + "Ġprzetest": 32182, + "ĠpasujÄħ": 32183, + "Ġporcji": 32184, + "ÅĽniki": 32185, + "Ġwojewódzkie": 32186, + "ĠprzystanÄħÅĤ": 32187, + "Ofi": 32188, + "ĠobowiÄħzkowe": 32189, + "ú": 32190, + "synu": 32191, + "Ġklika": 32192, + "która": 32193, + "Ġgapi": 32194, + "ĠodparÅĤam": 32195, + "Ġmedyczny": 32196, + "ĠoÅĽwietlenia": 32197, + "Ġprojektami": 32198, + "Ġchudy": 32199, + "ĠzajÄĻÅĤy": 32200, + "Ġkanapki": 32201, + "Oprac": 32202, + "ĠzmarszczyÅĤa": 32203, + "Ġkontraktów": 32204, + "Ġtytoni": 32205, + "ĠBabi": 32206, + "ĠzmierzajÄħcych": 32207, + "ĠRee": 32208, + "RP": 32209, + "ĠzÅĤodziei": 32210, + "Ġnieporozumienie": 32211, + "Ġgroźny": 32212, + "ĠjabÅĤka": 32213, + "Ġbunk": 32214, + "ĠzniknÄĻÅĤo": 32215, + "Ġplemion": 32216, + "Meto": 32217, + "ĠKielc": 32218, + "ZarzÄħd": 32219, + "ĠbÅĤyskot": 32220, + "ZachÄĻ": 32221, + "walaÄĩ": 32222, + "ĠwÅĤÄħcza": 32223, + "ĠuÅĤom": 32224, + "Ġprzepisie": 32225, + "Ġprawego": 32226, + "ĠKonferen": 32227, + "tyzmem": 32228, + "ĠTara": 32229, + "Ġsejmowych": 32230, + "Los": 32231, + "Ġwzgle": 32232, + "Ġszab": 32233, + "Emi": 32234, + "Ġenergetycznego": 32235, + "Ġmerytorycznie": 32236, + "Ġdyżu": 32237, + "Ġbuj": 32238, + "Ġmagna": 32239, + "Ġczule": 32240, + "Ġzebrali": 32241, + "Ġnazywam": 32242, + "Ġgetta": 32243, + "Ġkalibru": 32244, + "Ġkontaktach": 32245, + "ĠstworzyÅĤa": 32246, + "ĠleżÄħcÄħ": 32247, + "Ġociep": 32248, + "ËĻ": 32249, + "warty": 32250, + "żemy": 32251, + "Ġkontynentu": 32252, + "Ġprzewidziano": 32253, + "lut": 32254, + "ĠPetera": 32255, + "tajÄħ": 32256, + "Ġwaria": 32257, + "Ġsugestie": 32258, + "ĠkostkÄĻ": 32259, + "ĠpÅĤace": 32260, + "ĠsÅĤyszaÅĤeÅĽ": 32261, + "ĠkopiÄĻ": 32262, + "ĠżoÅĤnierzem": 32263, + "ĠShar": 32264, + "ĠCame": 32265, + "ĠprzypÅĤyw": 32266, + "Ġhazard": 32267, + "ĠrosnÄħce": 32268, + "Ġulubiony": 32269, + "ĠrozkÅĤada": 32270, + "Ġdyry": 32271, + "ĠwspomniaÅĤa": 32272, + "ĠDU": 32273, + "CaÅĤÄħ": 32274, + "ĠszkoÅĤÄħ": 32275, + "Ġodpowiedz": 32276, + "PrzykÅĤadem": 32277, + "Ġspodziewa": 32278, + "Ġpróbki": 32279, + "ĠwypeÅĤniÅĤ": 32280, + "Ġnieprzyjemne": 32281, + "ader": 32282, + "Ġpodniecenie": 32283, + "ĠuciekajÄħ": 32284, + "ĠatakowaÄĩ": 32285, + "Ġtechnicznym": 32286, + "Ġgrymas": 32287, + "Ġodkurza": 32288, + "Ġklasztorze": 32289, + "Ġskutkach": 32290, + "ĠpodnosiÄĩ": 32291, + "ĠMale": 32292, + "Ġunii": 32293, + "ĠDuż": 32294, + "ĠwracaÅĤa": 32295, + "ords": 32296, + "ĠosiemnaÅĽcie": 32297, + "ĠWodnej": 32298, + "Ġprzerobi": 32299, + "Ġdoje": 32300, + "spraw": 32301, + "Ġustawach": 32302, + "ĠPrzemysÅĤaw": 32303, + "ĠOrderu": 32304, + "Ġminionych": 32305, + "Ġszarym": 32306, + "ĠÅĽledztwie": 32307, + "jemnoÅĽÄĩ": 32308, + "Ġrejonach": 32309, + "Ġdorobek": 32310, + "cków": 32311, + "Ġwore": 32312, + "Ġwyobrażenie": 32313, + "ĠpóÅĤwy": 32314, + "Ġstrajk": 32315, + "wÅĤas": 32316, + "MuszÄħ": 32317, + "ĠprzepiÄĻk": 32318, + "Ġ210": 32319, + "Ġzaniepokojony": 32320, + "Ġmate": 32321, + "ĠÅĽmiejÄħc": 32322, + "walnych": 32323, + "Ġtrawa": 32324, + "ĠMorzu": 32325, + "ĠKrólewskiej": 32326, + "Ġheteroseksu": 32327, + "bowe": 32328, + "jeżeli": 32329, + "Ġnajstarszy": 32330, + "ĠkieÅĤbas": 32331, + "Ġdwustron": 32332, + "Ġzmienili": 32333, + "Ġniebiesko": 32334, + "Ġinwi": 32335, + "Ġdlugo": 32336, + "wencjÄĻ": 32337, + "olfa": 32338, + "ĠzbÄĻdne": 32339, + "Ġrealizowana": 32340, + "ĠnapaÅĽci": 32341, + "Ġopakowaniu": 32342, + "ving": 32343, + "Ġnaczelnik": 32344, + "Ġaspekcie": 32345, + "Zni": 32346, + "ĠBag": 32347, + "Ġszersze": 32348, + "ĠprzeziÄĻ": 32349, + "ÅĽlona": 32350, + "Ġprzeróż": 32351, + "ĠPrix": 32352, + "ĠChan": 32353, + "ĠTaki": 32354, + "hrer": 32355, + "Ġdepartamentu": 32356, + "ĠJulie": 32357, + "Ġmylisz": 32358, + "ĠGera": 32359, + "Ġwykonawczych": 32360, + "Dochodzi": 32361, + "PC": 32362, + "ĠzwieÅĦ": 32363, + "ĠArabi": 32364, + "ĠmgÅĤÄĻ": 32365, + "asadzie": 32366, + "Ġucieczka": 32367, + "ĠRoma": 32368, + "Ġfigur": 32369, + "roy": 32370, + "Ġposesji": 32371, + "Ġwilka": 32372, + "Ġparametrów": 32373, + "ĠPoÅĽ": 32374, + "Ġdotychczasowy": 32375, + "Ġnajróż": 32376, + "ĠnawiÄħzaniu": 32377, + "ĠRek": 32378, + "ĠodczuÄĩ": 32379, + "patrzyÅĤ": 32380, + "Ġprzywrócenia": 32381, + "Ġpoważnej": 32382, + "ĠutratÄħ": 32383, + "Ġprowizory": 32384, + "conymi": 32385, + "Ġprzedmiocie": 32386, + "Ġwzgórze": 32387, + "Ġkolejowe": 32388, + "zwykle": 32389, + "Ġwyzwaniem": 32390, + "Ġgazetach": 32391, + "Ġfunkcjonariusza": 32392, + "Mur": 32393, + "Ġprzykuc": 32394, + "chach": 32395, + "Ġzmas": 32396, + "ĠspotkaliÅĽmy": 32397, + "Ġbiletu": 32398, + "ownoÅĽÄĩ": 32399, + "ZostaÅĤy": 32400, + "ĠpiersiÄħ": 32401, + "Ġodpady": 32402, + "resort": 32403, + "ĠwskoczyÅĤ": 32404, + "ĠFranka": 32405, + "ĠzasiÅĤek": 32406, + "Ġmiecze": 32407, + "Ġcecha": 32408, + "Ġsurowy": 32409, + "Ġostatecznej": 32410, + "Ġkupna": 32411, + "Wybiera": 32412, + "mentem": 32413, + "pamiÄĻ": 32414, + "Ġpodpisane": 32415, + "ĠLubi": 32416, + "ĠAa": 32417, + "taka": 32418, + "puÅĽci": 32419, + "ĠpodnoszÄħ": 32420, + "Um": 32421, + "Ġleczniczych": 32422, + "Cu": 32423, + "Ġiprzy": 32424, + "Ġnienarusz": 32425, + "iaomi": 32426, + "ĠKoch": 32427, + "Ġodzysku": 32428, + "ĠPrzyby": 32429, + "ĠzÅĤodzieja": 32430, + "ĠprzejmowaÅĤ": 32431, + "ĠZD": 32432, + "ĠMinisterstwem": 32433, + "ĠÅģukaszen": 32434, + "ĠobniżyÄĩ": 32435, + "ĠÅĽwiadczenio": 32436, + "Ġorzeka": 32437, + "ĠszukaÅĤem": 32438, + "Ġfoli": 32439, + "Ġkapitanem": 32440, + "ĠzawieraÅĤ": 32441, + "kolor": 32442, + "ĠÅĤza": 32443, + "Ġwzmianki": 32444, + "Ġzaapel": 32445, + "ĠkrawÄĻż": 32446, + "Ġopracowany": 32447, + "ĠKelly": 32448, + "Ġudzielanie": 32449, + "czac": 32450, + "Informacja": 32451, + "Psycho": 32452, + "ĠzostaliÅĽmy": 32453, + "Ġlob": 32454, + "Ġpoznali": 32455, + "ĠgraÅĤem": 32456, + "ĠOrlen": 32457, + "Ġrozgo": 32458, + "Ġwygrali": 32459, + "walnie": 32460, + "Ġprzeżyli": 32461, + "ĠtworzyÅĤ": 32462, + "sson": 32463, + "ĠÅĽmiertelnych": 32464, + "Ġseme": 32465, + "ĠzasiÅĤków": 32466, + "hrmach": 32467, + "Ġwspomniany": 32468, + "ĠkoÅĽcielnych": 32469, + "Ġsady": 32470, + "ĠznikÅĤ": 32471, + "Ġposiadanych": 32472, + "ĠNSZ": 32473, + "Ġniezdr": 32474, + "ĠnadawaÅĤ": 32475, + "mundu": 32476, + "Ġodsie": 32477, + "niesiono": 32478, + "ĠprzedstawiaÄĩ": 32479, + "ĠprzyÅĤożyÅĤ": 32480, + "ĠPolonii": 32481, + "UL": 32482, + "Ġuczyn": 32483, + "Ġpierwotnego": 32484, + "ĠbaÅĤam": 32485, + "Ġnadmiernie": 32486, + "cjonalnych": 32487, + "Ġnieporów": 32488, + "ĠÅĽniadania": 32489, + "SÅĤ": 32490, + "ĠMarsh": 32491, + "taniem": 32492, + "Ġmizer": 32493, + "ĠskreÅĽliÄĩ": 32494, + "ĠÅĽwitu": 32495, + "ĠZby": 32496, + "ĠStaty": 32497, + "Ġuwarunkowania": 32498, + "Ġkamera": 32499, + "Ġniezdar": 32500, + "Ġ123": 32501, + "Ġnerwowego": 32502, + "arna": 32503, + "ĠPoni": 32504, + "ĠFel": 32505, + "Zapra": 32506, + "nomor": 32507, + "ĠzmieniÄħ": 32508, + "Przedstawiciele": 32509, + "oÅĤu": 32510, + "ĠchÅĤodny": 32511, + "Ġszukania": 32512, + "lama": 32513, + "ĠwspaniaÅĤego": 32514, + "ĠchrzeÅĽcijaÅĦstwo": 32515, + "Ġoboj": 32516, + "ÅĤowicz": 32517, + "Ġhydra": 32518, + "Ġpes": 32519, + "Ġodznak": 32520, + "Ġrozryw": 32521, + "ĠksiÄĻża": 32522, + "Ġporow": 32523, + "Ġizb": 32524, + "Ġniewier": 32525, + "Ġwrogowie": 32526, + "ĠobroÅĦ": 32527, + "ZauważyÅĤ": 32528, + "WziÄĻÅĤa": 32529, + "ĠgoÅĤym": 32530, + "Ġodrzucenia": 32531, + "ÅĽlu": 32532, + "cc": 32533, + "ÅĤÄħcznie": 32534, + "dynami": 32535, + "ĠpodzieliÅĤ": 32536, + "Ġlasem": 32537, + "ĠMacedo": 32538, + "Ġwywiadów": 32539, + "ĠopowiadaÅĦ": 32540, + "NajwiÄĻksze": 32541, + "ĠCN": 32542, + "Wyraźnie": 32543, + "Ġniezgra": 32544, + "Ġwspominam": 32545, + "James": 32546, + "zdura": 32547, + "Ġbezwie": 32548, + "ĠwÄĻzÅĤa": 32549, + "ĠSÅĤone": 32550, + "Ġplebiscy": 32551, + "ytany": 32552, + "Ġprzejażd": 32553, + "Ġdogad": 32554, + "Ġsiedemna": 32555, + "Ġprzekroczenia": 32556, + "ĠprzemocÄħ": 32557, + "ĠpogodÄĻ": 32558, + "Ġkape": 32559, + "ĠprzyszedÅĤem": 32560, + "ĠwyglÄħdam": 32561, + "ĠÅĽwiadomi": 32562, + "Ġniu": 32563, + "Ġelektryczny": 32564, + "Ġminera": 32565, + "ĠzaszkodziÄĩ": 32566, + "Nat": 32567, + "ĠuzgodnieÅĦ": 32568, + "BS": 32569, + "ĠBronisÅĤaw": 32570, + "Ġzwle": 32571, + "Ġksi": 32572, + "Ġbezpieczniej": 32573, + "Ġzastanów": 32574, + "Ġstawu": 32575, + "ĠWenecji": 32576, + "ĠWojennej": 32577, + "ĠwybiegÅĤ": 32578, + "Wicem": 32579, + "Ġpuszcz": 32580, + "ĠIndo": 32581, + "uszu": 32582, + "tim": 32583, + "ĠBarbary": 32584, + "ĠÅĤÄħki": 32585, + "Ġwykorzystywany": 32586, + "Ġprece": 32587, + "ĠprzekonywaÄĩ": 32588, + "Ġ1912": 32589, + "Ġuczestnik": 32590, + "ĠSÅĤup": 32591, + "Ġskromnie": 32592, + "Ġwyek": 32593, + "ĠmieszkajÄħcych": 32594, + "Ġbezlitos": 32595, + "Ġjasnym": 32596, + "olu": 32597, + "Ġksie": 32598, + "siÅĦskiego": 32599, + "jewa": 32600, + "Ġpodgrze": 32601, + "Ġgospodarstwie": 32602, + "ctw": 32603, + "KÄħ": 32604, + "Ġkolejka": 32605, + "Ġskarg": 32606, + "lno": 32607, + "ĠjakbyÅĽmy": 32608, + "ĠpostÄĻpuje": 32609, + "Ġsamobójstwa": 32610, + "ĠnajsÅĤab": 32611, + "ĠjasnÄħ": 32612, + "Ġdrewnianej": 32613, + "Ġaplikacje": 32614, + "Ġlar": 32615, + "Ġpopatrz": 32616, + "pelnie": 32617, + "Ġcelowej": 32618, + "Ġoszustwo": 32619, + "Ġwrota": 32620, + "Ġotworu": 32621, + "MówiÄħ": 32622, + "ĠukraiÅĦskiego": 32623, + "Ġzbiornik": 32624, + "ĠskrÄĻca": 32625, + "StanisÅĤaw": 32626, + "ĠtÄĻtni": 32627, + "Ġprocentach": 32628, + "Ġwytyczne": 32629, + "Ġaplikacja": 32630, + "Ġsojuszu": 32631, + "waÅĤeÅĽ": 32632, + "Rek": 32633, + "ĠtarczÄĻ": 32634, + "Ġniegrze": 32635, + "żyny": 32636, + "ĠkierowcÄħ": 32637, + "ĠksiÄħżkami": 32638, + "Ġczary": 32639, + "bn": 32640, + "Sty": 32641, + "ĠROZ": 32642, + "Ġceni": 32643, + "Ġgospodarzy": 32644, + "Ġwykopki": 32645, + "ĠwystÄħpieÅĦ": 32646, + "Ġreżysera": 32647, + "ĠrÄĻcznik": 32648, + "ĠÅģot": 32649, + "smo": 32650, + "Ġwydziel": 32651, + "ĠniebezpieczeÅĦstwie": 32652, + "ĠdÅĤugopis": 32653, + "Ġzamawia": 32654, + "ĠgnÄĻ": 32655, + "Ġwdrożenia": 32656, + "rzÄħdek": 32657, + "Ġbalustra": 32658, + "Plus": 32659, + "ĠzÅĤudzeÅĦ": 32660, + "Lam": 32661, + "ĠzajmowaÅĤy": 32662, + "ĠzarzuciÅĤ": 32663, + "MaÅĤe": 32664, + "ĠOÅĽwiÄĻ": 32665, + "syjnej": 32666, + "Ġwyraźnym": 32667, + "Fer": 32668, + "Ġodkryto": 32669, + "Oczywiscie": 32670, + "ĠprzesiÄħ": 32671, + "atus": 32672, + "ĠnajdÅĤuż": 32673, + "myÅĽlam": 32674, + "Ġsymbole": 32675, + "Ġnaczelnego": 32676, + "ĠmarynarkÄĻ": 32677, + "Centrum": 32678, + "Ġodmowy": 32679, + "Ġmuzycznej": 32680, + "Ġpoziomów": 32681, + "ĠpogawÄĻ": 32682, + "ĠzamieszkaÄĩ": 32683, + "Ġblokady": 32684, + "ĠprzeprowadziÅĤa": 32685, + "ĠnajdÅĤużej": 32686, + "tywny": 32687, + "Ġkrakowskiego": 32688, + "ĠLwów": 32689, + "PrzyszÅĤo": 32690, + "Ġpercep": 32691, + "Ġdodanie": 32692, + "ĠomówiÄĩ": 32693, + "Ġpromocja": 32694, + "ĠGmin": 32695, + "ĠrozwiÄħzywania": 32696, + "ĠSI": 32697, + "Ġtwardym": 32698, + "ĠÅĽwiatów": 32699, + "Ġmerytoryczne": 32700, + "mawiaÅĤa": 32701, + "Ġkrzywi": 32702, + "Ġpozór": 32703, + "Ġyou": 32704, + "Ġpiaszczy": 32705, + "Tru": 32706, + "Wprowadzenie": 32707, + "Ġczyszczenia": 32708, + "ĠdojrzeÄĩ": 32709, + "Ġzużycie": 32710, + "Ġwykorzystywania": 32711, + "ĠstawiajÄħc": 32712, + "Ġbelgij": 32713, + "ĠdwójkÄĻ": 32714, + "zim": 32715, + "ĠProjekt": 32716, + "Przeczytaj": 32717, + "Ġspecjalna": 32718, + "Ġprzekazany": 32719, + "Ġbezprzewo": 32720, + "Ġautomat": 32721, + "PoczuÅĤem": 32722, + "Ġkontrakty": 32723, + "ruszyÅĤ": 32724, + "ĠPeru": 32725, + "Ġsprin": 32726, + "ĠmajÄħcej": 32727, + "ĠwpÅĤynÄĻÅĤy": 32728, + "ĠzgÅĤoszono": 32729, + "ĠlampÄĻ": 32730, + "cta": 32731, + "ĠDick": 32732, + "Ġkontrast": 32733, + "ĠzakoÅĦczyÅĤy": 32734, + "ĠzapiÄĻ": 32735, + "KiA": 32736, + "czmy": 32737, + "ĠbÅĤyszczaÅĤy": 32738, + "ĠnauczyÅĤem": 32739, + "ĠwywalczyÅĤ": 32740, + "ĠmaÅĽci": 32741, + "namiÄĻ": 32742, + "torej": 32743, + "Ġpech": 32744, + "ĠpamiÄĻtajÄħ": 32745, + "ĠpieniÄĻżnych": 32746, + "Ġuważano": 32747, + "ĠEla": 32748, + "knÄĻli": 32749, + "ĠnaukowÄħ": 32750, + "Ġuczyni": 32751, + "ĠkadÅĤuba": 32752, + "Ġwszelkimi": 32753, + "Ġgeneralnej": 32754, + "Ġaste": 32755, + "ĠwystawiÅĤ": 32756, + "nea": 32757, + "ĠMateriaÅĤ": 32758, + "NapisaÅĤem": 32759, + "nowymi": 32760, + "niowa": 32761, + "chasz": 32762, + "laka": 32763, + "dźwiÄĻk": 32764, + "Ġzdumienie": 32765, + "Ġprzychodni": 32766, + "Ġzażart": 32767, + "Donald": 32768, + "wicki": 32769, + "PE": 32770, + "ĠrzÄħdziÅĤ": 32771, + "Ġtrafili": 32772, + "Ġpartnerami": 32773, + "ĠnabraÅĤa": 32774, + "ĠhaÅĤaÅĽli": 32775, + "ownoÅĽci": 32776, + "ĠukoÅĦczy": 32777, + "Ġróżny": 32778, + "WÅĤad": 32779, + "Ġprzeniesie": 32780, + "ĠstawiajÄħ": 32781, + "ĠodmówiÅĤa": 32782, + "Ġtelefonicznej": 32783, + "Ġmiodu": 32784, + "Archi": 32785, + "Ġekonomicznego": 32786, + "Ġkompromisu": 32787, + "Ġnawiga": 32788, + "Ġmorskiego": 32789, + "ĠCenter": 32790, + "worów": 32791, + "Ġprzypadkowe": 32792, + "Ġodzieży": 32793, + "ĠBernar": 32794, + "Ġluksu": 32795, + "lass": 32796, + "PodkreÅĽl": 32797, + "Ġpowstawania": 32798, + "latorów": 32799, + "ĠburtÄĻ": 32800, + "wierz": 32801, + "Ġporozmawia": 32802, + "Ġówczesnych": 32803, + "Ġentuzjazmem": 32804, + "Ġobol": 32805, + "czesny": 32806, + "Ġpowszechny": 32807, + "Ġdajcie": 32808, + "Ġremi": 32809, + "ĠIgor": 32810, + "ĠBisku": 32811, + "ĠspróbujÄĻ": 32812, + "ship": 32813, + "ĠchÅĤopcu": 32814, + "ĠleciaÅĤ": 32815, + "Ġmerytorycznej": 32816, + "ĠEv": 32817, + "Ġkandydaci": 32818, + "czyciela": 32819, + "Ġnajgorszych": 32820, + "ĠÅ»elaz": 32821, + "zawo": 32822, + "Ġzgodna": 32823, + "ĠSpóÅĤdziel": 32824, + "ZaÅĤ": 32825, + "szyst": 32826, + "Ġspar": 32827, + "Ġpokryty": 32828, + "omas": 32829, + "Ġwycze": 32830, + "ĠwÅĤoskiej": 32831, + "ĠdziesiÄĻci": 32832, + "bawem": 32833, + "ĠpoprzeÄĩ": 32834, + "Okres": 32835, + "Ġkompozytor": 32836, + "ĠniepewnoÅĽÄĩ": 32837, + "Ġprzysy": 32838, + "ĠbiegÅĤy": 32839, + "knÄĻÅĤy": 32840, + "Ġprzetransport": 32841, + "Ġpodle": 32842, + "ĠrosnÄħÄĩ": 32843, + "ĠmiaÅĤabym": 32844, + "Ġpoczeka": 32845, + "ĠmiÄĻkki": 32846, + "Ġinżyniera": 32847, + "ĠmoÅĽcie": 32848, + "tina": 32849, + "Ġmowia": 32850, + "PociÄħg": 32851, + "Ġkropli": 32852, + "ĠpozostawaÅĤo": 32853, + "ĠprzekraczaÄĩ": 32854, + "ĠBoru": 32855, + "ĠobecnoÅĽciÄħ": 32856, + "Ġpodu": 32857, + "Ġnumerów": 32858, + "Ġapela": 32859, + "Ġlaptop": 32860, + "Ġjury": 32861, + "ĠNord": 32862, + "ĠustÄħpiÄĩ": 32863, + "ĠzazdroÅĽÄĩ": 32864, + "Ġwprowadzili": 32865, + "Ġwidowni": 32866, + "Ġpicie": 32867, + "ĠustÄħpiÅĤ": 32868, + "fikowana": 32869, + "Ġdolara": 32870, + "Ġracjonalne": 32871, + "Ġwyznanie": 32872, + "Ġwybrano": 32873, + "ĠNasz": 32874, + "ĠYu": 32875, + "Ġkontrowersje": 32876, + "ĠGrunwal": 32877, + "DDKiA": 32878, + "ĠzostaÅĤam": 32879, + "Mili": 32880, + "jewicz": 32881, + "ĠCharlotte": 32882, + "ĠFore": 32883, + "Ġzdradzie": 32884, + "ĠGan": 32885, + "ĠHandlu": 32886, + "ĠjednoÅĽÄĩ": 32887, + "Ġwykonawców": 32888, + "ĠOkrÄĻgu": 32889, + "ĠrozwinÄħÅĤ": 32890, + "ĠpocaÅĤowaÄĩ": 32891, + "ĠdrobnÄħ": 32892, + "Ġprognozy": 32893, + "Ġparasol": 32894, + "Ġobroty": 32895, + "Ġziemskich": 32896, + "Ġwracamy": 32897, + "ĠDK": 32898, + "Ġunierucho": 32899, + "Ġgoli": 32900, + "Ġkorki": 32901, + "GÅĤówny": 32902, + "ĠproszÄħ": 32903, + "Ġduszpa": 32904, + "Ġprecyzyjne": 32905, + "Ġzarzuca": 32906, + "ĠwiecznoÅĽÄĩ": 32907, + "Ġrecepcji": 32908, + "1989": 32909, + "Ġkarcie": 32910, + "mln": 32911, + "ĠCollege": 32912, + "niajÄħcy": 32913, + "Ġczyjej": 32914, + "niowego": 32915, + "Ġwykazie": 32916, + "wÅĤadni": 32917, + "ĠwykÅĤady": 32918, + "Ġpogotowie": 32919, + "ĠinformujÄħ": 32920, + "Ġzrobienie": 32921, + "Ġzdajesz": 32922, + "Ġzbroi": 32923, + "ĠksiÄĻżna": 32924, + "Ġmuzyków": 32925, + "Ġżegna": 32926, + "dzen": 32927, + "Ġjeźdźców": 32928, + "stiÄĻ": 32929, + "Ġplacówka": 32930, + "Ġresorcie": 32931, + "Ġmilicj": 32932, + "której": 32933, + "Ġnieskazitel": 32934, + "Ġszanuje": 32935, + "worth": 32936, + "ĠwyÅĤÄħczenie": 32937, + "ĠdodawaÄĩ": 32938, + "Ġdowiem": 32939, + "Ġsenior": 32940, + "Ġwielb": 32941, + "Ġkcal": 32942, + "ĠsÅĤyszysz": 32943, + "ĠOstro": 32944, + "ĠWYKURWIAJ": 32945, + "Ġwinnych": 32946, + "oney": 32947, + "wiÅĤam": 32948, + "ĠCzarnego": 32949, + "ĠoderwaÅĤ": 32950, + "ĠodrÄĻ": 32951, + "Ġważy": 32952, + "Ġpremiery": 32953, + "Ġraportów": 32954, + "ĠprzeÅĤknÄħÅĤ": 32955, + "ĠsÅĤużyÅĤy": 32956, + "Ġmuzyczne": 32957, + "cjonalny": 32958, + "start": 32959, + "Ġobcej": 32960, + "Ġzabijania": 32961, + "ĠSophie": 32962, + "Ġwpuszcza": 32963, + "losci": 32964, + "Ġ1916": 32965, + "Ġkomórka": 32966, + "ĠuÅĤożone": 32967, + "ĠpowoÅĤana": 32968, + "Äħtpie": 32969, + "Ġcywilów": 32970, + "Ġgniazdo": 32971, + "ĠdepresjÄĻ": 32972, + "Ġzapewniam": 32973, + "Ġemerytalnych": 32974, + "Ġkomplem": 32975, + "ĠodbiÅĤ": 32976, + "Ġtuzin": 32977, + "Ġskryty": 32978, + "dziÅĦski": 32979, + "ĠwiedziaÅĤy": 32980, + "sada": 32981, + "Ġdobrem": 32982, + "mieszka": 32983, + "dowski": 32984, + "ĠcaÅĤkowitym": 32985, + "ĠpomyÅĤka": 32986, + "Ġognisku": 32987, + "niowo": 32988, + "ĠrosyjskÄħ": 32989, + "ĠwygÅĤosiÅĤ": 32990, + "ĠuznaÅĤem": 32991, + "Ġkonsol": 32992, + "Ġgadanie": 32993, + "Powtarzam": 32994, + "Ġzaha": 32995, + "ĠuciekaÅĤ": 32996, + "Ġemocjami": 32997, + "Zdu": 32998, + "ĠutworzyÄĩ": 32999, + "ĠFM": 33000, + "ĠRaczej": 33001, + "Rach": 33002, + "Ġitak": 33003, + "Ġenergetycznych": 33004, + "ĠzaÅĤożona": 33005, + "ĠprowadzÄħcej": 33006, + "Ġoznaki": 33007, + "ĠpoderwaÅĤ": 33008, + "Ġwypro": 33009, + "Ġjednoznaczne": 33010, + "Ġkurwy": 33011, + "ĠobejmujÄħc": 33012, + "ĠPaÅĦstwowe": 33013, + "ĠÅĽniadaniu": 33014, + "Ġwierzyli": 33015, + "Ġzacisk": 33016, + "Ġniepokoi": 33017, + "ĠczternaÅĽcie": 33018, + "Ġkontem": 33019, + "Ġdaleki": 33020, + "Ġwyposażona": 33021, + "dzieliÅĤ": 33022, + "ĠwysÅĤan": 33023, + "ĠYouTube": 33024, + "ĠÅĽmiesznie": 33025, + "Ġ118": 33026, + "Ġzgrzyt": 33027, + "ĠKopernika": 33028, + "towanym": 33029, + "ĠrozporzÄħdzeÅĦ": 33030, + "ĠodnosiÅĤ": 33031, + "Ġrenci": 33032, + "ĠzdradÄĻ": 33033, + "ĠpodaÅĤem": 33034, + "ĠHat": 33035, + "Ġstażu": 33036, + "szczonych": 33037, + "soci": 33038, + "pliwy": 33039, + "ĠKonsu": 33040, + "Ġwskaza": 33041, + "Ġabonament": 33042, + "Ġkorekty": 33043, + "Ġoprogramowanie": 33044, + "ĠjedzÄħ": 33045, + "jacego": 33046, + "ĠPrzeciw": 33047, + "Ġpodpowiada": 33048, + "ĠoÅĤtarz": 33049, + "ĠmiaÅĤaÅĽ": 33050, + "Gabr": 33051, + "lnymi": 33052, + "ĠwieżÄĻ": 33053, + "szewicz": 33054, + "Ġtamże": 33055, + "ĠrzuciÅĤem": 33056, + "ĠÄĩwiczyÄĩ": 33057, + "Ġpodchwy": 33058, + "Ġelegancki": 33059, + "Ġtrupy": 33060, + "Ġalei": 33061, + "Ġpoziomy": 33062, + "Ġżyciowej": 33063, + "ĠuchroniÄĩ": 33064, + "gard": 33065, + "penha": 33066, + "ĠStein": 33067, + "Ġinstynktownie": 33068, + "Ġnajmniejszym": 33069, + "Ġrozto": 33070, + "zera": 33071, + "ĠstolicÄħ": 33072, + "Przyczy": 33073, + "Ġzimowych": 33074, + "również": 33075, + "ĠdÄħżenie": 33076, + "ĠżyczyÅĤ": 33077, + "Ġbankie": 33078, + "Ġzachodniego": 33079, + "wpis": 33080, + "Ġdalekie": 33081, + "Ġjem": 33082, + "Ġprzechodniów": 33083, + "Ġkrzywda": 33084, + "BACZ": 33085, + "ĠdrużynÄĻ": 33086, + "Ġrucho": 33087, + "ĠBook": 33088, + "Ġpróbach": 33089, + "ĠpeÅĤnomocnik": 33090, + "Ġnieodwrac": 33091, + "owywania": 33092, + "Ġkontroluje": 33093, + "waÅĤÄĻ": 33094, + "ĠzamykaÄĩ": 33095, + "ĠmiÅĤego": 33096, + "Ġodpowiedzialni": 33097, + "Ġodpoczynek": 33098, + "ĠMoÅĽci": 33099, + "Ġstawów": 33100, + "Ġtroska": 33101, + "owiu": 33102, + "Ġuczniom": 33103, + "ĠksiÄĻżniczka": 33104, + "ĠpÅĤaczu": 33105, + "owisku": 33106, + "Czuje": 33107, + "ĠsÅĤabych": 33108, + "przejmie": 33109, + "Ġwymóg": 33110, + "NYCH": 33111, + "ĠGabriela": 33112, + "Ġpotwór": 33113, + "Ġumywal": 33114, + "Ġlegenda": 33115, + "Ġtalii": 33116, + "ĠWalter": 33117, + "ĠKlem": 33118, + "Ġpodróżnych": 33119, + "Ġpowodzenie": 33120, + "Ġzwali": 33121, + "Ġdrzewem": 33122, + "Ġstrategicznych": 33123, + "Ġwiceprzewodni": 33124, + "ĠAtlanty": 33125, + "ĠzaprzeczyÅĤ": 33126, + "Ġmaksymalna": 33127, + "Ġwyu": 33128, + "Ġwydali": 33129, + "ĠMorze": 33130, + "ĠotarÅĤ": 33131, + "ĠpracowaÅĤy": 33132, + "Ġzbiorowego": 33133, + "ĠwynajÄħÄĩ": 33134, + "nazjum": 33135, + "ĠÅĽwiÄĻtym": 33136, + "Ġwpierw": 33137, + "wartoÅĽÄĩ": 33138, + "UrzÄħd": 33139, + "ĠWidze": 33140, + "ĠodtworzyÄĩ": 33141, + "ĠIQ": 33142, + "ĠpaÅĦstwowÄħ": 33143, + "ĠzawierajÄħcy": 33144, + "Ġostrożny": 33145, + "ĠDrogi": 33146, + "Ġkadrze": 33147, + "glem": 33148, + "ĠzwyciÄĻżyÅĤ": 33149, + "1000": 33150, + "Ġplen": 33151, + "ANY": 33152, + "Ġrektor": 33153, + "Ġremonty": 33154, + "ĠprzyszÅĤe": 33155, + "Ġopor": 33156, + "Ġstosownie": 33157, + "Ġwariat": 33158, + "Ġtychże": 33159, + "Rozu": 33160, + "Ġpostul": 33161, + "Ġtygodniowo": 33162, + "alizmu": 33163, + "ĠusÅĤugÄĻ": 33164, + "ĠcisnÄħÅĤ": 33165, + "ĠbÄĻdÄħca": 33166, + "Dodaje": 33167, + "ĠgroziÅĤ": 33168, + "ĠotwieraÅĤ": 33169, + "Ġdemonst": 33170, + "hart": 33171, + "urie": 33172, + "Ġdeszczem": 33173, + "ĠfunkcjÄħ": 33174, + "rzeniach": 33175, + "Ġzarod": 33176, + "ĠpodsunÄħÅĤ": 33177, + "Ġkoncernu": 33178, + "Ġsmok": 33179, + "ĠAI": 33180, + "ĠBTC": 33181, + "GwaÅĤ": 33182, + "Ġzapachy": 33183, + "ĠZamku": 33184, + "Ġzainteresowana": 33185, + "Ġszczepionek": 33186, + "ĠrozbiÅĤ": 33187, + "ĠuroczystoÅĽÄĩ": 33188, + "ĠzaprowadziÅĤ": 33189, + "osevel": 33190, + "SZA": 33191, + "Ġmandaty": 33192, + "liam": 33193, + "ĠspojrzaÅĤem": 33194, + "ĠpÅĤakaÅĤ": 33195, + "Zaledwie": 33196, + "Ġuhonor": 33197, + "Ġtkaniny": 33198, + "Ġpomieszczeniach": 33199, + "Ġopisany": 33200, + "Drugim": 33201, + "ĠsÅĤodko": 33202, + "Ġpadnie": 33203, + "ĠprÄħdem": 33204, + "Strona": 33205, + "ĠtkwiÅĤ": 33206, + "Gmina": 33207, + "owniÄĻ": 33208, + "ĠwejdÄħ": 33209, + "ĠMatthew": 33210, + "ĠkonkurencjÄĻ": 33211, + "Ġwpuszcz": 33212, + "Ġtonu": 33213, + "Ġzdarzeniu": 33214, + "ĠchÅĤodne": 33215, + "Ġagi": 33216, + "Ġdezapro": 33217, + "ĠdomagaÄĩ": 33218, + "ĠszaÅĤ": 33219, + "ĠwÅĤaÅĽciwa": 33220, + "Ġkluczy": 33221, + "Ġepizo": 33222, + "rócili": 33223, + "Ġzdolne": 33224, + "racaÅĤa": 33225, + "ĠprzemyÅĽleÄĩ": 33226, + "kÅĤadniki": 33227, + "stujÄħ": 33228, + "ĠÅĽlepy": 33229, + "ĠprzywoÅĤy": 33230, + "Ġlecie": 33231, + "Ġopowiem": 33232, + "Ġoddany": 33233, + "ĠwinÄħ": 33234, + "Ġsprawne": 33235, + "ĠmieszaÄĩ": 33236, + "ĠdochodziÅĤ": 33237, + "iara": 33238, + "cewa": 33239, + "źliÅĽmy": 33240, + "anin": 33241, + "ĠMartina": 33242, + "Ġparape": 33243, + "ĠzobowiÄħzanie": 33244, + "Ġdrzwiczki": 33245, + "Ġszept": 33246, + "Ġinaugu": 33247, + "ĠRzymian": 33248, + "Ġpodmuch": 33249, + "ĠBr": 33250, + "ĠNapoleona": 33251, + "Ġurazy": 33252, + "Ġlimuzy": 33253, + "Ġkartek": 33254, + "Kup": 33255, + "Ġlokale": 33256, + "Ġgliny": 33257, + "ĠkoÅĽcioÅĤem": 33258, + "ĠpÅĤatni": 33259, + "Ġwargami": 33260, + "Ġpomocnika": 33261, + "mada": 33262, + "Ġmozliwo": 33263, + "ĠgÅĤÄĻbokich": 33264, + "Ġukazu": 33265, + "ĠZasÅĤu": 33266, + "ĠbijÄħ": 33267, + "ĠBiaÅĤoruÅĽ": 33268, + "Ġpublikacje": 33269, + "adem": 33270, + "alar": 33271, + "zieniu": 33272, + "nobi": 33273, + "Ġnaziem": 33274, + "ĠzrzuciÄĩ": 33275, + "ĠwyjÄħtek": 33276, + "atysfak": 33277, + "PrzedsiÄĻbior": 33278, + "Ġwyczyn": 33279, + "gs": 33280, + "psa": 33281, + "ĠznikajÄħ": 33282, + "Ġnajdrob": 33283, + "Wydaw": 33284, + "Ġewentualnym": 33285, + "cznijmy": 33286, + "Ġchodzili": 33287, + "Ġwystawa": 33288, + "ĠOÅĽrodek": 33289, + "BiaÅĤy": 33290, + "LO": 33291, + "ĠmÄħdre": 33292, + "ĠGet": 33293, + "potem": 33294, + "ĠÅ»yd": 33295, + "Ġdwudziestego": 33296, + "Ġdalece": 33297, + "Ġkupno": 33298, + "Ġplusy": 33299, + "Ġgenerale": 33300, + "także": 33301, + "ĠopadÅĤy": 33302, + "ĠprzepÅĤywu": 33303, + "Ġkandydatury": 33304, + "ĠprzyniosÅĤo": 33305, + ".âĢĶ": 33306, + "ĠpodobaÅĤa": 33307, + "ĠzaskoczyÅĤo": 33308, + "ĠpozyskaÄĩ": 33309, + "Ġpomid": 33310, + "ĠpotraktowaÄĩ": 33311, + "ĠFunk": 33312, + "ĠzeszÅĤo": 33313, + "Ġcentralny": 33314, + "ĠodsunÄħÄĩ": 33315, + "Ġstyli": 33316, + "Ġwschodniego": 33317, + "Ġunijnego": 33318, + "ĠCzechosÅĤowacji": 33319, + "Ġprzerywa": 33320, + "Ġwskazanych": 33321, + "ĠSIE": 33322, + "Ġciosem": 33323, + "ĠprzyczyniÄĩ": 33324, + "PotrzebujÄĻ": 33325, + "ĠcaÅĤkowity": 33326, + "Ġzadowolenie": 33327, + "MateriaÅĤ": 33328, + "Ġtabel": 33329, + "Ġrycerza": 33330, + "ĠKozÅĤ": 33331, + "Ġklientem": 33332, + "CC": 33333, + "ĠmajÄħcego": 33334, + "Zabi": 33335, + "arina": 33336, + "Ġprzeniesiono": 33337, + "Ġtropikal": 33338, + "Ġmaterialne": 33339, + "ĠwchodziÅĤa": 33340, + "Ġztego": 33341, + "Ġdomi": 33342, + "gano": 33343, + "Ġdieta": 33344, + "ĠprzesyÅĤ": 33345, + "Ġwytra": 33346, + "Ġprzygotowaniu": 33347, + "________________________________": 33348, + "ĠczÄĻstoch": 33349, + "ĠDziedzictwa": 33350, + "Ġratunku": 33351, + "ĠBP": 33352, + "Ġgam": 33353, + "Ġzapotrzebowania": 33354, + "Ġzabezpieczone": 33355, + "Ġurzeczywist": 33356, + "Ġszafie": 33357, + "ĠNatalia": 33358, + "rzali": 33359, + "Ġcudów": 33360, + "netki": 33361, + "roczne": 33362, + "Ġostrzej": 33363, + "Ġprzodkowie": 33364, + "Ġraku": 33365, + "ĠOpola": 33366, + "Ġkolejowym": 33367, + "strów": 33368, + "Ġkieszon": 33369, + "ĠwÅĤoskich": 33370, + "ĠdatÄħ": 33371, + "ĠobsÅĤudze": 33372, + "ĠspoÅĤeczeÅĦstwu": 33373, + "#!": 33374, + "Ġslo": 33375, + "Ġzimowe": 33376, + "jany": 33377, + "ĠpomyliÅĤ": 33378, + "Ġwycofania": 33379, + "Ġkawalerii": 33380, + "Com": 33381, + "Ġjednorodzi": 33382, + "Ġkrólewski": 33383, + "Ġlekarstwa": 33384, + "Ġlotniczy": 33385, + "Ġdemokratycznych": 33386, + "ĠNowoczesnej": 33387, + "Ġlepsi": 33388, + "ĠuÅĽwiadamia": 33389, + "ĠmyÅĽmy": 33390, + "search": 33391, + "ĠskupiÅĤ": 33392, + "ĠformuÅĤy": 33393, + "Wpad": 33394, + "ĠOpieki": 33395, + "Ġpopie": 33396, + "ĠkÅĤopotu": 33397, + "Ġobradach": 33398, + "Ġuczciwy": 33399, + "ĠCatherine": 33400, + "ĠrozlegÅĤo": 33401, + "wemu": 33402, + "Ġdrzewie": 33403, + "ĠKonstantyno": 33404, + "Ġstracenia": 33405, + "Ġspotykam": 33406, + "Ġbiedna": 33407, + "ĠamerykaÅĦskÄħ": 33408, + "Ġzatar": 33409, + "Ġzupy": 33410, + "ĠwyÅĽ": 33411, + "ĠpokażÄĻ": 33412, + "Ġfrak": 33413, + "Ġokularów": 33414, + "Ġwynikami": 33415, + "ĠzapominaÄĩ": 33416, + "ĠproponowaÅĤ": 33417, + "Ġcodziennej": 33418, + "ĠjakoÅĽciÄħ": 33419, + "dzac": 33420, + "Åļrednia": 33421, + "Ġdokumentem": 33422, + "ĠnieÅĽwiadomie": 33423, + "owywanie": 33424, + "Ġwyborcza": 33425, + "Ġdziadków": 33426, + "ĠProblem": 33427, + "Ġsabo": 33428, + "Ġluki": 33429, + "ĠopieraÅĤ": 33430, + "Ġportugal": 33431, + "Ġomówienia": 33432, + "ĠprowadzÄħcÄħ": 33433, + "ĠpostÄħpi": 33434, + "Ġtabu": 33435, + "ĠMit": 33436, + "Pali": 33437, + "Ġenergetyki": 33438, + "Ġmister": 33439, + "ĠmasÅĤo": 33440, + "Ġsanitari": 33441, + "ĠuwzglÄĻdniajÄħc": 33442, + "Ġ....": 33443, + "Ġodraża": 33444, + "Ġwiz": 33445, + "Obserwu": 33446, + "ĠliczyÅĤo": 33447, + "Ġimion": 33448, + "Syl": 33449, + "Ġwilk": 33450, + "ĠDr": 33451, + "liwszy": 33452, + "ĠLiceum": 33453, + "Ġszel": 33454, + "ĠuważajÄħc": 33455, + "ĠPomorza": 33456, + "natural": 33457, + "ĠDoktor": 33458, + "Ġtypowym": 33459, + "Ġfabryk": 33460, + "Ġulot": 33461, + "Ġsper": 33462, + "Ġucieknie": 33463, + "ĠinterwencjÄĻ": 33464, + "ĠpodziÄĻkowaÅĤ": 33465, + "Ġznieczu": 33466, + "ĠpodobaÄĩ": 33467, + "Zarzu": 33468, + "ĠstabilnoÅĽÄĩ": 33469, + "Ġsporej": 33470, + "ĠNRD": 33471, + "Ġkumpla": 33472, + "ciÄħgi": 33473, + "nop": 33474, + "Ġproszku": 33475, + "Ġzakazane": 33476, + "Ġpapry": 33477, + "Ġwete": 33478, + "ĠoznaczaÅĤoby": 33479, + "ĠwyÅĽwietlacz": 33480, + "ĠLady": 33481, + "Ġjednoczesnym": 33482, + "ĠPolakiem": 33483, + "ĠtkwiÄħ": 33484, + "Ġżywej": 33485, + "Ġtruska": 33486, + "ĠwÄĻdrówki": 33487, + "borczÄħ": 33488, + "ĠwpÅĤynÄħÅĤ": 33489, + "Ġartystycznych": 33490, + "ĠgÄħb": 33491, + "ĠczyniÄħc": 33492, + "ĠwypowiadaÅĤ": 33493, + "ĠRand": 33494, + "Ġwarsztatu": 33495, + "Ġgórskich": 33496, + "Ġlokatorów": 33497, + "SzedÅĤ": 33498, + "ĠkoÅĦczyn": 33499, + "Ġprezbi": 33500, + "ĠÅĽpiewaÅĤ": 33501, + "Ġbrzegów": 33502, + "ĠÅĤyżki": 33503, + "Ġżyciory": 33504, + "ĠzastÄĻpczej": 33505, + "ĠMoÅĤ": 33506, + "Ġbasenie": 33507, + "leciaÅĤy": 33508, + "Ceny": 33509, + "Ġmargines": 33510, + "Ġbezstron": 33511, + "wymiar": 33512, + "GÅĤównie": 33513, + "Ġgrzybów": 33514, + "ĠwydarzyÄĩ": 33515, + "ĠodkryÅĤa": 33516, + "Ġzbierania": 33517, + "Ġkwadratowych": 33518, + "Ġmurze": 33519, + "Ġwiceprezes": 33520, + "Ġodre": 33521, + "Ġpodnieca": 33522, + "Ġbrednie": 33523, + "+,": 33524, + "ĠBom": 33525, + "Ġplanowana": 33526, + "Ġsukin": 33527, + "walajÄħ": 33528, + "ĠzmarÅĤy": 33529, + "orie": 33530, + "legÅĤym": 33531, + "Ġpodstawówki": 33532, + "ĠwyprowadziÅĤ": 33533, + "ĠzapaliÄĩ": 33534, + "ĠpodróżowaÄĩ": 33535, + "PostanowiÅĤem": 33536, + "ĠzajmujÄħcy": 33537, + "Ġwyprawie": 33538, + "Ġdzielnie": 33539, + "Kot": 33540, + "Ġruin": 33541, + "ĠuważaÅĤem": 33542, + "Ġzaplecze": 33543, + "ĠSG": 33544, + "ĠumysÅĤy": 33545, + "Ġprzetrwania": 33546, + "ĠzaÅĤogÄĻ": 33547, + "Ġimpor": 33548, + "ĠRyan": 33549, + "Ġklanu": 33550, + "Ġmara": 33551, + "Ġradiowych": 33552, + "Ġmartwa": 33553, + "XI": 33554, + "ĠokrÄħgÅĤe": 33555, + "ĠdoszedÅĤem": 33556, + "Ġpokojach": 33557, + "Ġzmobi": 33558, + "Ġniezależny": 33559, + "ĠcierpieÄĩ": 33560, + "RuszyÅĤ": 33561, + "muno": 33562, + "ĠGwi": 33563, + "Ġprzeszuki": 33564, + "Ġtworzone": 33565, + "ĠiloÅĽciach": 33566, + "Ġciaste": 33567, + "ĠÅĤamanie": 33568, + "ĠdomagaÅĤ": 33569, + "Ġfaje": 33570, + "chal": 33571, + "Ġusadowi": 33572, + "Ġwiedzie": 33573, + "ĠukazaÅĤy": 33574, + "lono": 33575, + "Ġkabar": 33576, + "ĠmiÄĻdzynarodowÄħ": 33577, + "Ġnaprawie": 33578, + "Ġukrytych": 33579, + "+.": 33580, + "Ġpanika": 33581, + "ĠzaklÄĻcie": 33582, + "Ġoficjalny": 33583, + "Ġnadgarst": 33584, + "Ġzjeżdża": 33585, + "ĠpÅĤacy": 33586, + "Ġopisie": 33587, + "ĠKun": 33588, + "PoszedÅĤ": 33589, + "Ġzapowiedź": 33590, + "ensyw": 33591, + "ĠupÅĤywu": 33592, + "Ġpopytu": 33593, + "szczonÄħ": 33594, + "Ġhut": 33595, + "dowskiej": 33596, + "ĠpÅĤynÄĻÅĤa": 33597, + "ĠPucharze": 33598, + "Ġoskarża": 33599, + "Ġformat": 33600, + "ĠopanowaÅĤ": 33601, + "Ġkwatery": 33602, + "ĠukaraÄĩ": 33603, + "isen": 33604, + "Ġzbrodnia": 33605, + "Ġżydów": 33606, + "Ġwojownicy": 33607, + "Ġbojowe": 33608, + "żÄħca": 33609, + "syjnego": 33610, + "Ġciocia": 33611, + "przyro": 33612, + "ĠfotografiÄĻ": 33613, + "ĠRoss": 33614, + "ĠdostawaÅĤ": 33615, + "Ġlekarstwo": 33616, + "Ġsuchym": 33617, + "czkom": 33618, + "Ġlinu": 33619, + "Ġzmal": 33620, + "PosÅĤowie": 33621, + "Ġbylem": 33622, + "Ġpalenie": 33623, + "ĠpÅĤomieni": 33624, + "ĠpromocjÄĻ": 33625, + "Ġwagonów": 33626, + "zku": 33627, + "ĠczerpaÄĩ": 33628, + "ĠSÅĤyszaÅĤem": 33629, + "Ġpierwotnej": 33630, + "Ġżuż": 33631, + "Ġuszami": 33632, + "ĠSztuk": 33633, + "bos": 33634, + "Ġrozchy": 33635, + "ĠDokÅĤadnie": 33636, + "ĠtrafiÄħ": 33637, + "stronÄĻ": 33638, + "Ġpuszczy": 33639, + "Ġzyciu": 33640, + "Ġdrżenie": 33641, + "Ġzaopie": 33642, + "Ġwyde": 33643, + "Ġwskaźnika": 33644, + "ĠKomorowskiego": 33645, + "ĠciekawoÅĽciÄħ": 33646, + "Ġae": 33647, + "ĠprzejrzeÄĩ": 33648, + "Ġdwutle": 33649, + "Ġokienko": 33650, + "Ġszele": 33651, + "ĠJerozolimy": 33652, + "można": 33653, + "ĠbliskoÅĽci": 33654, + "cco": 33655, + "Ġliteratura": 33656, + "ĠpannÄĻ": 33657, + "ĠwyruszyÄĩ": 33658, + "Ġprzedra": 33659, + "ĠinstytucjÄħ": 33660, + "Strasznie": 33661, + "Ġslowa": 33662, + "pedy": 33663, + "ĠwyjÄħÄĩ": 33664, + "Nieo": 33665, + "ART": 33666, + "Tajem": 33667, + "Ġzacis": 33668, + "ĠzwanÄħ": 33669, + "Gwia": 33670, + "Ledwo": 33671, + "ĠlaskÄĻ": 33672, + "Ġmaszynie": 33673, + "strzeżenie": 33674, + "Ġartystyczne": 33675, + "ONA": 33676, + "Ġewiden": 33677, + "ĠPomorzu": 33678, + "ĠprychnÄħÅĤ": 33679, + "kuli": 33680, + "Ġzachwyca": 33681, + "basad": 33682, + "Ġwtu": 33683, + "Ġpoby": 33684, + "Ġdrogowe": 33685, + "Ġpiek": 33686, + "Ġlekcjach": 33687, + "Ġseparaty": 33688, + "ĠKaren": 33689, + "ĠsprawdzaÅĤ": 33690, + "ĠruszyÅĤy": 33691, + "ĠJun": 33692, + "Ġworki": 33693, + "Ġregionalnego": 33694, + "Ġnastawie": 33695, + "ĠdostaÅĤy": 33696, + "ĠcienkÄħ": 33697, + "Ġformach": 33698, + "ĠÅĽredniowieczu": 33699, + "chta": 33700, + "ĠDama": 33701, + "Åģu": 33702, + "ĠtendencjÄĻ": 33703, + "Praktycznie": 33704, + "ĠdowiedzieliÅĽmy": 33705, + "ĠpozwalajÄħce": 33706, + "wn": 33707, + "Ġpokryta": 33708, + "Ġnapastnik": 33709, + "owaty": 33710, + "ĠSikorski": 33711, + "ĠprzyczyniÅĤ": 33712, + "Ġpodziemi": 33713, + "Ġprzeklina": 33714, + "ĠStephen": 33715, + "arskim": 33716, + "Ġrozwód": 33717, + "Ġzakra": 33718, + "ĠodejÅĽcia": 33719, + "ĠBerg": 33720, + "Ġwyliczenia": 33721, + "gowÄħ": 33722, + "ĠobciÄĻ": 33723, + "Ġmomentalnie": 33724, + "Ġtargu": 33725, + "ĠspuÅĽciÅĤ": 33726, + "Ġangielskich": 33727, + "Ġdobitnie": 33728, + "ĠJudy": 33729, + "Ġwalizki": 33730, + "Ġkomunistycznej": 33731, + "Ġskanda": 33732, + "Ġthis": 33733, + "ĠEnerge": 33734, + "ĠpowÄħtpie": 33735, + "ĠprzemysÅĤowej": 33736, + "ĠÅĽrodowiskiem": 33737, + "Ġutrudnienia": 33738, + "Ġkolegium": 33739, + "Ġpodpu": 33740, + "kniÄĻte": 33741, + "ĠobróciÅĤa": 33742, + "ĠzaklÄĻcia": 33743, + "ĠstojÄĻ": 33744, + "Ġwytwarzania": 33745, + "Ġ1910": 33746, + "Ġbankowych": 33747, + "Ġwdrażania": 33748, + "ĠwewnÄĻtrzna": 33749, + "Szczegól": 33750, + "ĠsiÄħ": 33751, + "cyny": 33752, + "Ġdopala": 33753, + "ĠkawaÅĤka": 33754, + "Teoretycznie": 33755, + "ĠWarszawÄħ": 33756, + "Ġbrytyjskie": 33757, + "Ġkrzaki": 33758, + "Ġwszechobec": 33759, + "Ġoczekiwanie": 33760, + "Ġpergami": 33761, + "Ġliderów": 33762, + "Ġatrakcyjne": 33763, + "Ġnarobi": 33764, + "Ġkilometry": 33765, + "ison": 33766, + "ĠMPK": 33767, + "PosÅĤuchaj": 33768, + "ralnoÅĽci": 33769, + "ĠwychodziÅĤo": 33770, + "ĠKosza": 33771, + "ĠlÄĻkiem": 33772, + "MogÅĤo": 33773, + "ologicznego": 33774, + "Ġzmieniono": 33775, + "Brytyj": 33776, + "Ġzgadzamy": 33777, + "ĠzbiegÅĤ": 33778, + "życ": 33779, + "sÅĤawie": 33780, + "nkach": 33781, + "Ġdoprac": 33782, + "Ġpytali": 33783, + "ĠznajdujÄħca": 33784, + "ĠHiszpan": 33785, + "Ġsuchy": 33786, + "Ġmilione": 33787, + "ĠJacob": 33788, + "ludzi": 33789, + "ĠwchodzÄĻ": 33790, + "Ġrynkiem": 33791, + "Ġprawnicy": 33792, + "ĠwprowadzajÄħc": 33793, + "ĠpielÄĻgnacji": 33794, + "ĠokÅĤam": 33795, + "ĠRh": 33796, + "ĠLI": 33797, + "gÅĤosem": 33798, + "PrzestaÅĦ": 33799, + "ĠszybkÄħ": 33800, + "haus": 33801, + "cerz": 33802, + "Ġskutkami": 33803, + "ĠpokiwaÅĤa": 33804, + "ĠdostÄĻpnoÅĽÄĩ": 33805, + "Ġgenów": 33806, + "Ġkruch": 33807, + "Ġprasowe": 33808, + "Ġwyznaczony": 33809, + "ĠSikorskiego": 33810, + "ĠwalizkÄĻ": 33811, + "ĠgwaÅĤci": 33812, + "ĠÅģÄĻ": 33813, + "Ġkartce": 33814, + "ĠwykÅĤadni": 33815, + "Ġziemniaków": 33816, + "Ġdowi": 33817, + "Ġgwarancje": 33818, + "BÄĻdÄħc": 33819, + "ĠÅĤagodne": 33820, + "Ġczarnosk": 33821, + "jestem": 33822, + "ĠwystÄħpiÅĤy": 33823, + "ĠstratÄĻ": 33824, + "Ġhau": 33825, + "ĠnajpotÄĻż": 33826, + "Rosjanie": 33827, + "ĠbudziÅĤa": 33828, + "wspanial": 33829, + "Ġzadecy": 33830, + "Ġnadmi": 33831, + "BÅĤo": 33832, + "resa": 33833, + "larnie": 33834, + "ĠpochÅĤa": 33835, + "Ġhistoryczny": 33836, + "Ġzdalnie": 33837, + "ĠDoliny": 33838, + "Ġodwiedza": 33839, + "Ġgazów": 33840, + "ĠBI": 33841, + "neta": 33842, + "Ġosiedl": 33843, + "Duch": 33844, + "ĠnadciÄħga": 33845, + "ĠprzystaÅĤo": 33846, + "Ġmapa": 33847, + "Ġnaftowej": 33848, + "ĠmaÅĤżeÅĦstwie": 33849, + "1997": 33850, + "Ġpoem": 33851, + "ĠnaturÄħ": 33852, + "riam": 33853, + "ĠzbieraÅĤ": 33854, + "ĠzweryfikowaÄĩ": 33855, + "ĠkuchniÄĻ": 33856, + "ĠApostol": 33857, + "ĠOlimpijskich": 33858, + "ĠkaraÄĩ": 33859, + "ĠpobraÄĩ": 33860, + "ĠPóÅĤwy": 33861, + "Ġchru": 33862, + "Ġzaszkodzi": 33863, + "ÑĮ": 33864, + "ĠwaliÄĩ": 33865, + "Bos": 33866, + "ĠgarÅĽci": 33867, + "ĠObama": 33868, + "Ġgracze": 33869, + "lerów": 33870, + "ĠkażÄħ": 33871, + "ĠwÅĤasnie": 33872, + "Ġodpadami": 33873, + "Ġfaszyst": 33874, + "logicznym": 33875, + "Ġobserwator": 33876, + "ĠPÅĤocku": 33877, + "ĠktóraÅĽ": 33878, + "Frank": 33879, + "ĠdoskonaÅĤa": 33880, + "komi": 33881, + "tions": 33882, + "ĠHab": 33883, + "Uch": 33884, + "Ġotwarto": 33885, + "ink": 33886, + "Ġwyczerpana": 33887, + "ordyn": 33888, + "szajÄħcy": 33889, + "Ġniemiecku": 33890, + "Ġochrz": 33891, + "ĠkoronÄĻ": 33892, + "WyjaÅĽni": 33893, + "Ġmarnotra": 33894, + "ĠRaci": 33895, + "ujÄħcÄħ": 33896, + "Ġportfela": 33897, + "ica": 33898, + "Mach": 33899, + "Ġobligacji": 33900, + "ĠOlga": 33901, + "Lep": 33902, + "ĠpojechaÅĤem": 33903, + "Ġver": 33904, + "Ġratyfikacji": 33905, + "graficzne": 33906, + "ĠChwi": 33907, + "Ġbuddy": 33908, + "kswa": 33909, + "mania": 33910, + "Ġżydowskie": 33911, + "WartoÅĽÄĩ": 33912, + "Ġnoże": 33913, + "Ġzrozpa": 33914, + "ĠwÅĤókien": 33915, + "ĠprzybyÅĤo": 33916, + "Ġekspertem": 33917, + "ĠMiÄĻdzynarodowego": 33918, + "ÅĦsk": 33919, + "ĠLenina": 33920, + "Ġzastosowano": 33921, + "Ġuczenia": 33922, + "Ġcor": 33923, + "ĠusÅĤyszeliÅĽmy": 33924, + "zaków": 33925, + "ĠstabilnoÅĽci": 33926, + "Ġnapisana": 33927, + "Ġpożywienia": 33928, + "ĠdawkÄĻ": 33929, + "ChcÄħc": 33930, + "ĠznajdujÄĻ": 33931, + "Ġprzyczynia": 33932, + "Ġpretekst": 33933, + "rosa": 33934, + "Ġdoceni": 33935, + "ĠniepojÄĻ": 33936, + "ĠJEBA": 33937, + "ĠspÅĤu": 33938, + "Ġtrumny": 33939, + "Ġwynale": 33940, + "Ġnasta": 33941, + "Muzyka": 33942, + "ĠPel": 33943, + "Ġodcinkach": 33944, + "Ġówczesnej": 33945, + "ĠinteresujÄħcy": 33946, + "wota": 33947, + "Ġakwar": 33948, + "ĠRafaÅĤa": 33949, + "nnam": 33950, + "ĠDwo": 33951, + "Ġznajome": 33952, + "jaÅĽniej": 33953, + "ĠzaÅĤożyli": 33954, + "Przeciwnie": 33955, + "ĠwÄħtków": 33956, + "ĠnalegaÅĤ": 33957, + "ĠprzesÅĤo": 33958, + "ĠbezgÅĤoÅĽnie": 33959, + "ĠchÅĤodnym": 33960, + "Ġnapastników": 33961, + "ĠBali": 33962, + "ĠTwier": 33963, + "Ġróżowy": 33964, + "Ġherb": 33965, + "Ġobserwujemy": 33966, + "ReasumujÄħc": 33967, + "ĠwÄħskiej": 33968, + "Ġmocnych": 33969, + "Obra": 33970, + "123": 33971, + "datek": 33972, + "pti": 33973, + "ĠoszaÅĤ": 33974, + "ĠzbierajÄħ": 33975, + "ĠÃĹ": 33976, + "ĠżaÅĤowaÄĩ": 33977, + "Ġprzemówienia": 33978, + "ĠwÄĻglowo": 33979, + "ĠprzygodÄĻ": 33980, + "Czarny": 33981, + "ĠodsÅĤaniajÄħc": 33982, + "ĠMorskiej": 33983, + "Ġczytaj": 33984, + "%).": 33985, + "ĠsprawiaÄĩ": 33986, + "Ġdomowa": 33987, + "Ġwygranej": 33988, + "rzo": 33989, + "Ġprzegrywa": 33990, + "ĠpodsumowaÅĤ": 33991, + "Powiedzmy": 33992, + "ħâĺħâĺ": 33993, + "byÅĤa": 33994, + "ĠtechnologiÄĻ": 33995, + "ĠwykazaÅĤa": 33996, + "pru": 33997, + "Domy": 33998, + "niÄħc": 33999, + "sela": 34000, + "cznÄĻ": 34001, + "manent": 34002, + "ĠzawÄĻ": 34003, + "Ġdokumentami": 34004, + "rownik": 34005, + "Ġnamiest": 34006, + "Same": 34007, + "ĠLord": 34008, + "sung": 34009, + "Ġspaceru": 34010, + "BU": 34011, + "BiaÅĤa": 34012, + "Ġdodatkowym": 34013, + "Ġletnim": 34014, + "paniu": 34015, + "Ġsolidne": 34016, + "Ġdajesz": 34017, + "ĠÅĽwiadkowie": 34018, + "Ġopóźnienie": 34019, + "ĠwytÄĻ": 34020, + "Szar": 34021, + "Ġkongres": 34022, + "Ġwojskowa": 34023, + "Zbiera": 34024, + "ĠwolaÅĤa": 34025, + "Ġtaksówki": 34026, + "Ġprzesuwa": 34027, + "Duże": 34028, + "Ġwnioskodawca": 34029, + "Ġreprezentacja": 34030, + "Ġsiar": 34031, + "lókÅĤ": 34032, + "UkoÅĦczyÅĤ": 34033, + "tyfikacji": 34034, + "ĠwisiaÅĤa": 34035, + "ziÅĤa": 34036, + "Ġspecjalisty": 34037, + "Ġniewiadom": 34038, + "ĠDum": 34039, + "ĠPrzyj": 34040, + "ĠwysÅĤano": 34041, + "bna": 34042, + "Ġtok": 34043, + "ĠWehrmach": 34044, + "Ġcywiliz": 34045, + "Ofer": 34046, + "Ġwybrzeży": 34047, + "Ġkryjówki": 34048, + "Ġsfru": 34049, + "Ġwojownika": 34050, + "ĠprokuraturÄĻ": 34051, + "ĠArm": 34052, + "omato": 34053, + "Ġwodnego": 34054, + "Ġwykwi": 34055, + "Ġhebra": 34056, + "Ġgazo": 34057, + "ĠpiÄħtym": 34058, + "Ġżartów": 34059, + "Ġwesele": 34060, + "ĠSant": 34061, + "ĠoznaczajÄħ": 34062, + "Ġprzedszkoli": 34063, + "Ġgórnictwa": 34064, + "logicznie": 34065, + "Ġnieprzerwanie": 34066, + "ĠwygÅĤu": 34067, + "Ġpodobni": 34068, + "Ġrozpraw": 34069, + "iada": 34070, + "FF": 34071, + "Ġulga": 34072, + "ĠprzypominajÄħcy": 34073, + "Ġdzielnica": 34074, + "znes": 34075, + "Ġprzewraca": 34076, + "Ġskonfi": 34077, + "Ġgejów": 34078, + "WiÄĻk": 34079, + "Ġpoprostu": 34080, + "Ġmakijaż": 34081, + "ĠNot": 34082, + "Ġgrzyby": 34083, + "Ġsamolocie": 34084, + "ĠczÅĤonkostwa": 34085, + "Kal": 34086, + "Ġratowania": 34087, + "ĠKaj": 34088, + "witter": 34089, + "Ġzachwytu": 34090, + "Ġobietnice": 34091, + "Ġszacuje": 34092, + "ĠkoÅĦczyÅĤa": 34093, + "Ġrozwar": 34094, + "PoczuÅĤam": 34095, + "Ġobsy": 34096, + "ĠzdjÄĻciami": 34097, + "ĠpozwalaÅĤy": 34098, + "Ġkolcza": 34099, + "Ġefektow": 34100, + "Ġstudio": 34101, + "Ġkomedii": 34102, + "dniejszych": 34103, + "ĠujawniÄĩ": 34104, + "Wyrok": 34105, + "ĠbraÅĤem": 34106, + "nianiu": 34107, + "ĠudzielaÄĩ": 34108, + "Ġplecaka": 34109, + "Ġatry": 34110, + "ĠSÄĻdzi": 34111, + "Ġdokto": 34112, + "Ġtramwaje": 34113, + "Ġkatolickiej": 34114, + "ĠMarco": 34115, + "Ġbiskupi": 34116, + "Ġszukamy": 34117, + "Ġnarodem": 34118, + "Ġekonomiczny": 34119, + "Ġotrzymaniu": 34120, + "ĠiPh": 34121, + "losa": 34122, + "Bohater": 34123, + "ĠTomek": 34124, + "Ġsup": 34125, + "ĠzadowoliÄĩ": 34126, + "ĠwmówiÄĩ": 34127, + "diego": 34128, + "ĠYor": 34129, + "Ġwilki": 34130, + "sowaÅĤ": 34131, + "ftu": 34132, + "Ġwielory": 34133, + "ĠzgÅĤosi": 34134, + "Ġbenzyny": 34135, + "ĠodejmujÄħ": 34136, + "ĠolbrzymiÄħ": 34137, + "Eg": 34138, + "Ġwyraźniej": 34139, + "Ġtopor": 34140, + "ĠpeÅĤnomocnika": 34141, + "ĠDeut": 34142, + "ĠStÄĻ": 34143, + "Ġprzeprowadzili": 34144, + "ĠskoncentrowaÄĩ": 34145, + "Ġprzewlek": 34146, + "ĠÅģad": 34147, + "ĠAdrian": 34148, + "ĠpowstaÅĤe": 34149, + "ui": 34150, + "Ġwyczerpany": 34151, + "Ġmasowej": 34152, + "ĠwstrzÄħsa": 34153, + "ĠIde": 34154, + "gujÄħce": 34155, + "ĠwspóÅĤczesne": 34156, + "Ġnieost": 34157, + "Ġgeny": 34158, + "Ġskazani": 34159, + "ĠzaskakujÄħco": 34160, + "Ġdowiesz": 34161, + "ĠpuÅĤkowniku": 34162, + "ĠsieciÄħ": 34163, + "ĠPhil": 34164, + "Ġbabki": 34165, + "Ġsrebro": 34166, + "ĠstraciÅĤy": 34167, + "Ġszarych": 34168, + "ĠgoÅĽciu": 34169, + "Ġfaktury": 34170, + "Ġszybszy": 34171, + "ĠprzewidujÄħ": 34172, + "ktuarium": 34173, + "Ġkupisz": 34174, + "ĠpopularnoÅĽciÄħ": 34175, + "parte": 34176, + "ĠidÄħce": 34177, + "artych": 34178, + "ĠpozostaÅĤym": 34179, + "ĠprzeÅĤy": 34180, + "Ġkonsekwencjami": 34181, + "Nikomu": 34182, + "Ġidioci": 34183, + "ĠuÅĤożyÅĤ": 34184, + "ĠdowódcÄĻ": 34185, + "ĠzachÄĻciÄĩ": 34186, + "ĠchwaÅĤy": 34187, + "Ġswiecie": 34188, + "ĠpojadÄĻ": 34189, + "Ġszyl": 34190, + "Ġruchami": 34191, + "ĠkamiennÄħ": 34192, + "Ġdaru": 34193, + "ĠzÅĤóż": 34194, + "Ġmundurowych": 34195, + "lanÄħ": 34196, + "Ġprzecze": 34197, + "boż": 34198, + "ĠPowietrz": 34199, + "ĠpowodujÄħc": 34200, + "Ġwypch": 34201, + "Ġzamoż": 34202, + "Ġkoperty": 34203, + "Ġniebieskiego": 34204, + "ĠTrzech": 34205, + "KtóregoÅĽ": 34206, + "Ġpolicyjne": 34207, + "ĠwÄħtki": 34208, + "ĠspeÅĤnienie": 34209, + "Ograni": 34210, + "ĠdostaÅĤo": 34211, + "Ġszlachci": 34212, + "ĠWaszyngtonu": 34213, + "ĠwciÅĽ": 34214, + "Ġkrzyży": 34215, + "ĠpochodziÄĩ": 34216, + "ĠwyjaÅĽniaÄĩ": 34217, + "Ġwyrzuca": 34218, + "ĠÅĽcieków": 34219, + "dawaÄĩ": 34220, + "ĠprzekazywaÄĩ": 34221, + "Ġzdziwiona": 34222, + "Ġwile": 34223, + "ĠNak": 34224, + "Kogo": 34225, + "anowska": 34226, + "Ġskopi": 34227, + "ĠwybudowaÄĩ": 34228, + "ĠwzniósÅĤ": 34229, + "ĠplanowaÅĤ": 34230, + "ĠpóÅĤmroku": 34231, + "Ġzaczynasz": 34232, + "ĠwykonaÅĤa": 34233, + "Ġbezpiecznego": 34234, + "ĠCamp": 34235, + "ĠFort": 34236, + "Ġowadów": 34237, + "Ġpensjona": 34238, + "Ġplacówce": 34239, + "Ġtendencja": 34240, + "Ġpoliczka": 34241, + "ĠgórnÄħ": 34242, + "Ġuczelnia": 34243, + "Ġobywatelstwa": 34244, + "ĠkierujÄĻ": 34245, + "ĠrozwiÄħzuje": 34246, + "Ġautopopraw": 34247, + "ĠefektywnoÅĽÄĩ": 34248, + "KÅĤam": 34249, + "Ġskazy": 34250, + "niecie": 34251, + "Ġwarty": 34252, + "ĠTrans": 34253, + "ĠFrance": 34254, + "Ġdemona": 34255, + "Ġkosztowne": 34256, + "Ġplaneta": 34257, + "Ġniewydol": 34258, + "Ġinspiracji": 34259, + "ĠRadomia": 34260, + "Ġsamochodach": 34261, + "ĠpiÄĻÅĽciami": 34262, + "gÅĤównie": 34263, + "WyjÄħÅĤ": 34264, + "ĠpÅĤynÄĻÅĤy": 34265, + "Ġolim": 34266, + "Åļpie": 34267, + "ĠWciÄħż": 34268, + "Ġwypoczynku": 34269, + "Ewentualnie": 34270, + "ĠodejÅĽcie": 34271, + "ĠznajdujÄħcego": 34272, + "Ġmikrofonu": 34273, + "Ġdowolnej": 34274, + "Ġimprowi": 34275, + "Ġpomogli": 34276, + "ĠistniejÄħcego": 34277, + "dowców": 34278, + "Ġspusto": 34279, + "Ġukrywam": 34280, + "Normalnie": 34281, + "ĠKau": 34282, + "ĠjadÄħcy": 34283, + "Ġtendencje": 34284, + "ĠBielsku": 34285, + "ĠÅĽwiÅĦ": 34286, + "Ġpranie": 34287, + "ĠSzyma": 34288, + "Ġdziennikarzom": 34289, + "ĠprzycisnÄħÅĤ": 34290, + "ĠoÅĽlep": 34291, + "Ġeman": 34292, + "Ġrepresji": 34293, + "ĠList": 34294, + "brzmiaÅĤ": 34295, + "Ġkoalicja": 34296, + "UsiÅĤ": 34297, + "rzÄħcy": 34298, + "ĠCraco": 34299, + "ĠpowstawaÅĤy": 34300, + "niczek": 34301, + "PÄĻ": 34302, + "Ġmacierzyst": 34303, + "Ġtraum": 34304, + "ĠAD": 34305, + "zac": 34306, + "Ġopóźnieniem": 34307, + "idal": 34308, + "Ġtras": 34309, + "ĠkrzyczaÅĤa": 34310, + "ologie": 34311, + "Ġzjed": 34312, + "ĠpasowaÅĤo": 34313, + "Ġsensowne": 34314, + "Stali": 34315, + "Ġtance": 34316, + "Ġwracali": 34317, + "Ġbliskiego": 34318, + "Ġszczeliny": 34319, + "GÅĤÄĻbo": 34320, + "ÅĦcie": 34321, + "Ġzawodnika": 34322, + "żant": 34323, + "ĠustawiÅĤ": 34324, + "ĠwyjÄħtku": 34325, + "NastÄĻpny": 34326, + "ĠpoÅĤudniowych": 34327, + "Ġserwet": 34328, + "ĠBeau": 34329, + "Ġwykresiki": 34330, + "ĠÅĽlÄħskim": 34331, + "Ġhistorycznego": 34332, + "ĠrozsÄħdnie": 34333, + "Koszty": 34334, + "Ġintensywnej": 34335, + "Ġdebiu": 34336, + "Ġekspor": 34337, + "Ġmina": 34338, + "Ġparter": 34339, + "ĠpamiÄĻciÄħ": 34340, + "Ġokazje": 34341, + "Ġdostrzegam": 34342, + "Ġobliga": 34343, + "ĠstanÄĻÅĤo": 34344, + "Ak": 34345, + "ĠprzejÅĽciem": 34346, + "ĠdziaÅĤka": 34347, + "Ġzal": 34348, + ">.": 34349, + "ĠFAU": 34350, + "Ġgrubego": 34351, + "Ġżem": 34352, + "Amerykanie": 34353, + "Ġsztucznego": 34354, + "ĠÅĤodzie": 34355, + "ĠgodzinÄħ": 34356, + "Ġobrazie": 34357, + "Ġwry": 34358, + "Ġzaraż": 34359, + "Ġzlek": 34360, + "ĠgÅĤupotÄĻ": 34361, + "ĠczyjÄħ": 34362, + "ĠElli": 34363, + "ĠnarażaÄĩ": 34364, + "ĠnowoÅĽci": 34365, + "Ġhel": 34366, + "rison": 34367, + "Ġniedbale": 34368, + "Ġzbrojne": 34369, + "WystÄĻp": 34370, + "ĠpochodziÅĤa": 34371, + "Ġwolisz": 34372, + "Trzyma": 34373, + "ĠGood": 34374, + "Ġbezpiecznej": 34375, + "Ġ750": 34376, + "ĠprotestujÄħcych": 34377, + "ĠniekoÅĦ": 34378, + "Ġparty": 34379, + "Ġznim": 34380, + "Ġszczyty": 34381, + "Ġcelebry": 34382, + "Ġinspekcji": 34383, + "mega": 34384, + "Ġzaci": 34385, + "ĠwchÅĤania": 34386, + "ĠzapowiadaÅĤ": 34387, + "ĠrozumiejÄħc": 34388, + "Ġnielegalnych": 34389, + "ĠosÅĤabi": 34390, + "linÄħ": 34391, + "ĠzagÅĤÄĻbi": 34392, + "ĠumożliwiajÄħ": 34393, + "ĠBod": 34394, + "Prote": 34395, + "ĠÅļwiatowej": 34396, + "czkowe": 34397, + "cey": 34398, + "Ġstacjach": 34399, + "ZapadÅĤa": 34400, + "ĠszanowaÄĩ": 34401, + "ĠtrasÄħ": 34402, + "lÄĻgni": 34403, + "Klasy": 34404, + "ĠAlo": 34405, + "ĠpodÅĤoża": 34406, + "ĠobjÄĻty": 34407, + "ĠPamiÄĻtam": 34408, + "ĠPF": 34409, + "Raport": 34410, + "ĠwÄĻzÅĤów": 34411, + "Ġlockdow": 34412, + "Ġpon": 34413, + "ĠfalÄħ": 34414, + "ĠMore": 34415, + "Ġnieuży": 34416, + "Ġsakra": 34417, + "ĠposprzÄħ": 34418, + "MÄĻ": 34419, + "ĠpolegÅĤych": 34420, + "Ġprzedysku": 34421, + "Ġdupe": 34422, + "Ġpoddany": 34423, + "rdze": 34424, + "ĠkwotÄħ": 34425, + "Ġszczury": 34426, + "Wsty": 34427, + "ĠróżnicÄħ": 34428, + "Ġpotwierdzone": 34429, + "ĠgaÅĤÄħź": 34430, + "cila": 34431, + "Ġoscy": 34432, + "ĠmiesiÄħcami": 34433, + "Ġpliki": 34434, + "ĠChampion": 34435, + "mbar": 34436, + "Ġwodos": 34437, + "ĠcaÅĤowaÄĩ": 34438, + "ĠsÅĤużyÅĤa": 34439, + "Ġszantaż": 34440, + "ĠnaciÅĽniÄĻcie": 34441, + "ĠSkrypt": 34442, + "Ġtemp": 34443, + "Ġjednostkami": 34444, + "ĠkamerÄħ": 34445, + "tniczych": 34446, + "towaliÅĽmy": 34447, + "Plu": 34448, + "ĠzadawaÅĤ": 34449, + "Ġ114": 34450, + "kowac": 34451, + "Ġgubernatora": 34452, + "Tacy": 34453, + "ĠmÄħdrze": 34454, + "ĠhoÅĤd": 34455, + "Ġzbadania": 34456, + "Funkcjonariusze": 34457, + "Ġwzorów": 34458, + "Ġnapojów": 34459, + "Åģuka": 34460, + "ĠKorwina": 34461, + "Ġczesc": 34462, + "ĠpytajÄħc": 34463, + "Ġjasnego": 34464, + "beryj": 34465, + "rzeź": 34466, + "rest": 34467, + "Ġrozwia": 34468, + "Ġzwyczajny": 34469, + "Szukam": 34470, + "ĠWojewództwa": 34471, + "Ġuporem": 34472, + "Ġczem": 34473, + "ĠTol": 34474, + "ĠumysÅĤowo": 34475, + "Wszystkich": 34476, + "Ġpozoru": 34477, + "Ġznienacka": 34478, + "ĠErne": 34479, + "ĠBaÅĤtyku": 34480, + "Ġve": 34481, + "ÅĤk": 34482, + "ĠpanowaÄĩ": 34483, + "Ġwycina": 34484, + "ĠprzyjeżdżajÄħ": 34485, + "Ġszyku": 34486, + "ĠorzeczeÅĦ": 34487, + "Ġdeklaruje": 34488, + "ĠSpóÅĤki": 34489, + "Ġpoboru": 34490, + "ĠzasugerowaÅĤ": 34491, + "gnac": 34492, + "ĠopÅĤatÄĻ": 34493, + "ĠspeÅĤnione": 34494, + "ĠodezwaÄĩ": 34495, + "Ġpartyjnych": 34496, + "ĠusunÄħÅĤ": 34497, + "Ġspecjalizacji": 34498, + "ĠprzytomnoÅĽci": 34499, + "ĠdziaÄĩ": 34500, + "ĠprzyjacióÅĤkÄĻ": 34501, + "pisali": 34502, + "Ġque": 34503, + "Ġzdrowym": 34504, + "ĠChociaż": 34505, + "Ġetatu": 34506, + "ĠTime": 34507, + "rzysiÄĻ": 34508, + "ĠKolegium": 34509, + "Ġnieliczne": 34510, + "rzonymi": 34511, + "Ġprzypuszczalnie": 34512, + "ĠkoÅĦczyny": 34513, + "KupiÅĤem": 34514, + "Ġnowoczesnego": 34515, + "Ġkwarantannie": 34516, + "Ġschizofre": 34517, + "nouj": 34518, + "KoÅĤo": 34519, + "Ġjunior": 34520, + "Ġkoszta": 34521, + "Ġtopo": 34522, + "ör": 34523, + "ĠPacyfiku": 34524, + "siony": 34525, + "eriÄħ": 34526, + "ĠkrÄħżyÅĤy": 34527, + "Ġwzno": 34528, + "Ġrolne": 34529, + "jnego": 34530, + "owaÅĤaby": 34531, + "ĠobliczeÅĦ": 34532, + "Ġmomenty": 34533, + "many": 34534, + "ĠintencjÄħ": 34535, + "ĠDnia": 34536, + "ĠRadiofonii": 34537, + "Dziadek": 34538, + "ĠrozstrzygniÄĻcie": 34539, + "ĠSpróbu": 34540, + "Ġużywana": 34541, + "Ġkaro": 34542, + "ĠÅĤódzkiego": 34543, + "Ġblokuje": 34544, + "ĠBoskiej": 34545, + "Ġwsiach": 34546, + "ĠRewolu": 34547, + "ĠZanim": 34548, + "ZnaÅĤ": 34549, + "zc": 34550, + "©": 34551, + "ĠjasnoÅĽci": 34552, + "krzyż": 34553, + "ĠFord": 34554, + "Ġomawianej": 34555, + "ĠTed": 34556, + "ĠbÅĤocie": 34557, + "âĦ¢": 34558, + "ĠprzestÄĻpcy": 34559, + "DaÅĤ": 34560, + "ĠmiÅĤym": 34561, + "ĠZab": 34562, + "Ġcelnych": 34563, + "Ġowiec": 34564, + "ĠPiotrow": 34565, + "ĠNiepo": 34566, + "ĠGUS": 34567, + "Ġloty": 34568, + "Ġelektronicznych": 34569, + "daÅĤem": 34570, + "Ġzanika": 34571, + "ÅĽne": 34572, + "bawi": 34573, + "Ġmuchy": 34574, + "ĠZaÅĤo": 34575, + "Ġgenetycznie": 34576, + "Ġprzewodu": 34577, + "BR": 34578, + "Ġpuli": 34579, + "nalny": 34580, + "ĠprywatnoÅĽci": 34581, + "SiedziaÅĤa": 34582, + "Ġnarkotykami": 34583, + "puÅĽÄĩ": 34584, + "Ġkapitalizm": 34585, + "Ġprzewodnika": 34586, + "ĠLong": 34587, + "joni": 34588, + "ĠÅļwiÄĻta": 34589, + "ĠdrużynÄħ": 34590, + "ĠporadzÄĻ": 34591, + "Ġatrybu": 34592, + "opi": 34593, + "ĠObec": 34594, + "ĠÅĽredniowiecza": 34595, + "ĠJordan": 34596, + "Autorzy": 34597, + "ĠgÄĻsty": 34598, + "ĠdotykajÄħc": 34599, + "ĠKonwencji": 34600, + "Ġelektromagne": 34601, + "Ġkarabiny": 34602, + "Ġchrono": 34603, + "ĠmÅĤodoÅĽÄĩ": 34604, + "Ġwykonanych": 34605, + "Ġpoża": 34606, + "Ġkaset": 34607, + "ĠzÅĤoÅĽliwie": 34608, + "ĠWystarczy": 34609, + "Ġposzar": 34610, + "ĠspÄĻdzaÅĤ": 34611, + "gonu": 34612, + "Ġwydanej": 34613, + "ĠniezwykÅĤym": 34614, + "ĠprzypominajÄħce": 34615, + "ĠbaÅĤty": 34616, + "Ġacz": 34617, + "ĠdziewiÄĻÄĩdziesiÄħt": 34618, + "ĠumożliwiajÄħce": 34619, + "Staty": 34620, + "paÅĤo": 34621, + "Ġmiejscowym": 34622, + "Ġrozdziera": 34623, + "ĠBudownictwa": 34624, + "Ġramie": 34625, + "Ġplanowanej": 34626, + "Ġrutyn": 34627, + "Ġzmianom": 34628, + "Ġprzybycia": 34629, + "ĠposÅĤuguje": 34630, + "urem": 34631, + "Ġislami": 34632, + "Ġtelep": 34633, + "Ġstrażaków": 34634, + "Ġregene": 34635, + "Ġzarea": 34636, + "Ġkieszenie": 34637, + "Ġpoznanie": 34638, + "Ġtypie": 34639, + "ĠwynikaÄĩ": 34640, + "Ġzebrania": 34641, + "Ġnajlepsi": 34642, + "ĠgÅĤuch": 34643, + "ĠlinÄĻ": 34644, + "Ġrodzica": 34645, + "Ġwynegocj": 34646, + "Ġużywali": 34647, + "Julia": 34648, + "ĠEstonii": 34649, + "WiadomoÅĽci": 34650, + "Ġokresach": 34651, + "ĠdomyÅĽlaÄĩ": 34652, + "alonej": 34653, + "ÅĽliÅĤem": 34654, + "jeżdżam": 34655, + "Ġprzedniej": 34656, + "ĠOko": 34657, + "Ġprodukcyjnych": 34658, + "Ġmetafizy": 34659, + "Katarzy": 34660, + "ĠpojÄħÅĤ": 34661, + "ĠukoÅĦczenia": 34662, + "Ġnapój": 34663, + "Ġgitar": 34664, + "ĠdorzuciÅĤ": 34665, + "Ġoficjalnego": 34666, + "osyÄĩ": 34667, + "ĠbÅĤota": 34668, + "Nieu": 34669, + "Ġgigantyczne": 34670, + "ĠSouth": 34671, + "Suk": 34672, + "ĠÅĽmierdzi": 34673, + "Ġtragicznie": 34674, + "DokÄħd": 34675, + "ĠwyraziÅĤa": 34676, + "ĠKennedy": 34677, + "Ġnalega": 34678, + "ĠpostÄħpiÄĩ": 34679, + "ĠÅĽwiatowa": 34680, + "ĠsprawozdaÅĦ": 34681, + "ĠzamkniÄĻto": 34682, + "Ġczegos": 34683, + "Ġskinieniem": 34684, + "Ġniezrozu": 34685, + "ĠpoznaÅĤam": 34686, + "Ġprocedowania": 34687, + "Ġklasycznym": 34688, + "Ġtrzaskiem": 34689, + "Ġpozytywnego": 34690, + "Ġmonitora": 34691, + "ĠwódkÄĻ": 34692, + "Ġzamienia": 34693, + "ĠprzemyÅĽlenia": 34694, + "nowÄħ": 34695, + "Ġpodwi": 34696, + "ĠbezwÅĤadnie": 34697, + "Ġnapisy": 34698, + "Ġpodkomisja": 34699, + "Ġmatury": 34700, + "Ġkomputerem": 34701, + "Ġwrzask": 34702, + "SkinÄħÅĤ": 34703, + "Ġparlamentarne": 34704, + "koniecznie": 34705, + "Ġkrytyków": 34706, + "jana": 34707, + "ĠbiegÅĤych": 34708, + "ĠÅĽcianami": 34709, + "ĠÅĽciem": 34710, + "Ġzestawienie": 34711, + "Ġsystemach": 34712, + "Ġparafia": 34713, + "ĠpopióÅĤ": 34714, + "ĠwiarÄħ": 34715, + "pewnie": 34716, + "Siedem": 34717, + "Ġzaprogram": 34718, + "Wyobraż": 34719, + "Ġprzejmuj": 34720, + "Ġ113": 34721, + "ĠpotrzebowaÄĩ": 34722, + "ĠponiekÄħd": 34723, + "ĠDoug": 34724, + "ĠPaniÄħ": 34725, + "Ġznajoma": 34726, + "ĠtÅĤumaczÄħc": 34727, + "Ġrzeźbi": 34728, + "ĠwnÄĻtrznoÅĽci": 34729, + "Ġskwa": 34730, + "Ġkorzystam": 34731, + "Ġsporcie": 34732, + "Ġkorpus": 34733, + "ĠnocnÄħ": 34734, + "ĠzasÅĤuga": 34735, + "ĠkamerÄĻ": 34736, + "Ġewentualnej": 34737, + "ĠjechaÅĤa": 34738, + "ĠTaka": 34739, + "CzekaÅĤ": 34740, + "Twitterze": 34741, + "Ġobchodów": 34742, + "Ġpowiekami": 34743, + "Ġwply": 34744, + "ĠsÄĻdziÄħ": 34745, + "Ġwskrze": 34746, + "Ġczekaj": 34747, + "ĠprzedÅĤuża": 34748, + "Ġmobil": 34749, + "Ġkwasu": 34750, + "ĠpodbiegÅĤ": 34751, + "ĠzanieczyszczeÅĦ": 34752, + "ĠMiÄĻ": 34753, + "WolÄĻ": 34754, + "ĠzablokowaÄĩ": 34755, + "Ġepidemio": 34756, + "Ġtworzyli": 34757, + "Ġobietnicy": 34758, + "atorium": 34759, + "ĠciÄħgÅĤym": 34760, + "ÅĤków": 34761, + "Ġprofesorze": 34762, + "Ġmiastu": 34763, + "Ġnietk": 34764, + "ienne": 34765, + "ĠAnglicy": 34766, + "ĠzakoÅĦczyÅĤo": 34767, + "lowi": 34768, + "ĠprzybraÅĤ": 34769, + "ĠsfaÅĤsz": 34770, + "jeb": 34771, + "ĠuderzajÄħc": 34772, + "ĠMaryja": 34773, + "Ġwidzowie": 34774, + "Ġ1913": 34775, + "Ġkliniki": 34776, + "Ġpodziemia": 34777, + "Ġoperacyjnego": 34778, + "ĠgroziÅĤo": 34779, + "Ġmonitoring": 34780, + "oper": 34781, + "Ġkilometra": 34782, + "Ġbiegów": 34783, + "Ġatrakcyjna": 34784, + "Ġkorytarzy": 34785, + "ĠsiÄĻgajÄħc": 34786, + "ĠżaÅĤosne": 34787, + "żÄħcych": 34788, + "ĠmajÄħtkiem": 34789, + "Ġkarton": 34790, + "ĠodcieÅĦ": 34791, + "ĠodciÄħÄĩ": 34792, + "UsiadÅĤa": 34793, + "ĠdorosÅĤego": 34794, + "!),": 34795, + "ĠtablicÄĻ": 34796, + "ĠSobo": 34797, + "Ġprzegu": 34798, + "ffer": 34799, + "Ġkuzyna": 34800, + "Dowódca": 34801, + "ĠpóÅĤfin": 34802, + "Sen": 34803, + "ĠGwen": 34804, + "ĠprzeszÅĤoÅĽciÄħ": 34805, + "Ġwymord": 34806, + "Zero": 34807, + "Prez": 34808, + "Zapyta": 34809, + "110": 34810, + "Ġpremium": 34811, + "Znacznie": 34812, + "Ġgestii": 34813, + "ĠkrÄĻcÄħc": 34814, + "ĠosÅĤania": 34815, + "ĠBaran": 34816, + "ĠupamiÄĻtnia": 34817, + "Ġroboczej": 34818, + "ĠwÅĽciekÅĤoÅĽciÄħ": 34819, + "Ġspons": 34820, + "ĠukazaÅĤo": 34821, + "Ġopery": 34822, + "Ġsportowców": 34823, + "ĠrezygnacjÄĻ": 34824, + "Ġodzyski": 34825, + "Ġpodatkach": 34826, + "ĠlubiÄĩ": 34827, + "Ġporad": 34828, + "Ġjednakowo": 34829, + "ĠLim": 34830, + "Ġsubstancja": 34831, + "ZaczÄĻÅĤo": 34832, + "Ġpiwem": 34833, + "ĠOperacyjnego": 34834, + "ĠpoparÅĤ": 34835, + "Ġokropny": 34836, + "Ġmówicie": 34837, + "ĠJaruzel": 34838, + "energe": 34839, + "ZrobiÅĤem": 34840, + "Ġnym": 34841, + "ĠuwÅĤa": 34842, + "Ġszpa": 34843, + "mart": 34844, + "Ġkrów": 34845, + "NG": 34846, + "ĠprzyjmowaÅĤ": 34847, + "Ġadrena": 34848, + "Ġmordy": 34849, + "ĠStrzel": 34850, + "MÄħż": 34851, + "Senat": 34852, + "Ġmanifestacji": 34853, + "ĠWenezu": 34854, + "ĠwilgoÄĩ": 34855, + "owujÄĻ": 34856, + "Ġpoczuciu": 34857, + "ĠzwyciÄĻstwie": 34858, + "Ġbrama": 34859, + "ĠprzewidywaÅĤ": 34860, + "Ġteza": 34861, + "Ġkobietach": 34862, + "vio": 34863, + "ĠzióÅĤ": 34864, + "ĠmaÅĤżeÅĦstw": 34865, + "Ġnieswojo": 34866, + "Ġwktórym": 34867, + "Ġobrzeżach": 34868, + "Odni": 34869, + "ĠpiÄħte": 34870, + "Ġrelatywnie": 34871, + "ĠrozsÄħdne": 34872, + "ĠurodziÄĩ": 34873, + "PrzyszedÅĤ": 34874, + "ĠdziaÅĤce": 34875, + "Ġodjeżdża": 34876, + "ĠBawar": 34877, + "Ġchmura": 34878, + "arskÄħ": 34879, + "Ġniebu": 34880, + "ĠCio": 34881, + "Ġboja": 34882, + "ĠbÅĤÄĻdnie": 34883, + "ĠMorawieckiego": 34884, + "Ġgospodarczo": 34885, + "ĠzwróciÅĤem": 34886, + "ĠsmÄĻ": 34887, + "Ġkonces": 34888, + "ĠSojusz": 34889, + "ĠujÄĻcia": 34890, + "1991": 34891, + "Ġzdrowiem": 34892, + "Ġmagazynów": 34893, + "Ġstarciu": 34894, + "ĠJagieÅĤ": 34895, + "ĠmaÄĩ": 34896, + "cken": 34897, + "Ġniefortu": 34898, + "ĠchiÅĦskie": 34899, + "ĠmÄĻskich": 34900, + "ĠpowróciÅĤa": 34901, + "ĠWyspy": 34902, + "ĠzabieraÅĤ": 34903, + "Ġentuzjazm": 34904, + "ĠRepublice": 34905, + "mad": 34906, + "Ġwymar": 34907, + "Ġ2500": 34908, + "ĠGio": 34909, + "Ġprowadzonego": 34910, + "Ġwspomnianego": 34911, + "Ġwagonu": 34912, + "ĠChal": 34913, + "Ġamery": 34914, + "Ġlekkiej": 34915, + "Ġrowery": 34916, + "ĠTheo": 34917, + "Ġimpuls": 34918, + "ĠRóża": 34919, + "Ġprzetwarzania": 34920, + "ĠpragnÄħc": 34921, + "ĠsÅĤynne": 34922, + "PowiedziaÅĤam": 34923, + "Ġandroi": 34924, + "Ġniesprawiedliwe": 34925, + "Ochro": 34926, + "ĠżywÄħ": 34927, + "Ġpracowniczych": 34928, + "ĠwÄħwo": 34929, + "Ġorganizacyjnej": 34930, + "Ġpodatkowy": 34931, + "ĠradÄħ": 34932, + "Ġarcybiskupa": 34933, + "Ġuroz": 34934, + "Ġeuropo": 34935, + "ZD": 34936, + "MiÄĻ": 34937, + "Ġwierni": 34938, + "Ġetykie": 34939, + "sina": 34940, + "Ġmoczu": 34941, + "ĠuchwaÅĤÄħ": 34942, + "Ġmanewru": 34943, + "Widzi": 34944, + "ĠprzewidziaÅĤ": 34945, + "lau": 34946, + "jazdem": 34947, + "ĠzaleceÅĦ": 34948, + "Ġkrzewów": 34949, + "towaÅĤem": 34950, + "czanych": 34951, + "Ġsamochodowych": 34952, + "ĠWero": 34953, + "mili": 34954, + "ĠSerbii": 34955, + "ĠYa": 34956, + "ĠkoÅĽcioÅĤy": 34957, + "Ġznakomity": 34958, + "ĠzidentyfikowaÄĩ": 34959, + "Ġmastur": 34960, + "ĠFR": 34961, + "Ġgrubym": 34962, + "ĠmÅĽci": 34963, + "Ġcórek": 34964, + "ĠniewÅĤaÅĽciwe": 34965, + "ĠwspominaÅĤa": 34966, + "Dzieje": 34967, + "ĠominÄħÄĩ": 34968, + "sujemy": 34969, + "ĠsÅĤodka": 34970, + "Ġaktualny": 34971, + "Ġzwyczaje": 34972, + "rer": 34973, + "szano": 34974, + "ĠUkrainÄħ": 34975, + "ĠJem": 34976, + "ĠdostajÄĻ": 34977, + "Ġomy": 34978, + "Bezpie": 34979, + "ĠLewandowski": 34980, + "Zwol": 34981, + "ĠmÄħdra": 34982, + "Ġaktuali": 34983, + "ĠogÅĤosiÄĩ": 34984, + "ĠotaczajÄħcych": 34985, + "ĠgÅĤadkie": 34986, + "Ġzastaw": 34987, + "Ġwczesnych": 34988, + "Ġ122": 34989, + "Ġdebile": 34990, + "tkowe": 34991, + "kowatych": 34992, + "Japo": 34993, + "ĠSchool": 34994, + "Ġdzieki": 34995, + "Ġskromny": 34996, + "ĠpÅĤacili": 34997, + "Ġpoprzek": 34998, + "Ġkonstruktyw": 34999, + "Ġniejeden": 35000, + "ĠpaÅĦskim": 35001, + "przecież": 35002, + "TydzieÅĦ": 35003, + "Ġprzywioz": 35004, + "Ġirra": 35005, + "ĠCiekawe": 35006, + "Ġnajcen": 35007, + "Ġobiema": 35008, + "Ġliterami": 35009, + "ĠmajÄħcym": 35010, + "ĠNadal": 35011, + "Ġmieszkasz": 35012, + "Ġjanusz": 35013, + "ĠosÅĤonÄħ": 35014, + "Ġbrazylij": 35015, + "Ġigra": 35016, + "Ġtropu": 35017, + "ĠwyÅĤÄħcza": 35018, + "Ġplastiku": 35019, + "Zawi": 35020, + "eline": 35021, + "ĠpodawaÅĤ": 35022, + "Ġzpo": 35023, + "ĠTok": 35024, + "Ġprzyta": 35025, + "Ġsamodzielne": 35026, + "ĠBorys": 35027, + "ĠukÅĤadem": 35028, + "Ġpejza": 35029, + "ĠposÄħg": 35030, + "ĠoÅĤtarza": 35031, + "âĨ": 35032, + "ĠCzytel": 35033, + "ĠpÅĤywa": 35034, + "ĠrzÄĻdy": 35035, + "tomaty": 35036, + "powodzi": 35037, + "ĠpozbawiÄĩ": 35038, + "ĠturyÅĽci": 35039, + "Ġbocznych": 35040, + "ĠOsób": 35041, + "Muzeum": 35042, + "Ġjedli": 35043, + "Ġsowieckich": 35044, + "ĠprzesunÄĻÅĤa": 35045, + "ĠstudiowaÄĩ": 35046, + "Ġprzyjazdu": 35047, + "Ġzarejest": 35048, + "Ġnadgarstek": 35049, + "Ġmij": 35050, + "ĠprzyjÄĻÄĩ": 35051, + "miny": 35052, + "ĠÅĤÄħczenia": 35053, + "Ġpodwórko": 35054, + "ĠwyjÄħtkowa": 35055, + "Ġbadawczych": 35056, + "Ġburżu": 35057, + "ÅĤożyÅĤa": 35058, + "Ġogródek": 35059, + "ĠzostaÅĤby": 35060, + "Ġnajmniejszy": 35061, + "Ġzasta": 35062, + "ZwiÄħzek": 35063, + "ĠkonstytucjÄĻ": 35064, + "gÅĤego": 35065, + "Ġprasowych": 35066, + "ĠlatarkÄĻ": 35067, + "Ġkaretki": 35068, + "ĠGPS": 35069, + "fekt": 35070, + "Ġchorobami": 35071, + "szyliÅĽmy": 35072, + "Powinienem": 35073, + "Ġjedzeniu": 35074, + "Ġfik": 35075, + "Ġdwóm": 35076, + "Ġoburzenia": 35077, + "Ġpogardy": 35078, + "jednak": 35079, + "ĠobsÅĤuguje": 35080, + "Ġabsor": 35081, + "ĠwstajÄħc": 35082, + "Ġziarna": 35083, + "Lon": 35084, + "Ġoperatorów": 35085, + "Ġzdumieniu": 35086, + "DÅĤo": 35087, + "zuj": 35088, + "ranża": 35089, + "Ġtematyce": 35090, + "ĠMü": 35091, + "Ġwerb": 35092, + "Ġmistrzy": 35093, + "Ġkadzi": 35094, + "ĠreformÄĻ": 35095, + "Ġzaża": 35096, + "Ġczytelnika": 35097, + "ĠJÄĻd": 35098, + "ĠtowarzyszyÅĤa": 35099, + "MiejscowoÅĽÄĩ": 35100, + "Ġlocie": 35101, + "party": 35102, + "ĠpożÄħdania": 35103, + "Tamten": 35104, + "ologicznej": 35105, + "ĠprzeÅĤomu": 35106, + "Ġopublikowane": 35107, + "Ġspleci": 35108, + "ĠtoczÄħ": 35109, + "byÅĽcie": 35110, + "Ġperfu": 35111, + "Ġzbiórki": 35112, + "ĠpaÅĦska": 35113, + "Ġwnet": 35114, + "ĠrozwijajÄħ": 35115, + "ĠkrÄĻgi": 35116, + "nioski": 35117, + "Ġnajstarszych": 35118, + "ĠprowadzÄħcym": 35119, + "Ġmetalowych": 35120, + "ĠnadrzÄĻ": 35121, + "iero": 35122, + "ĠstarczyÅĤo": 35123, + "Ġbroda": 35124, + "ĠostatecznÄħ": 35125, + "Ġniezauważ": 35126, + "ĠodrÄĻbnych": 35127, + "Kandy": 35128, + "Ġstwierdzi": 35129, + "PRO": 35130, + "Ġpesymi": 35131, + "Ġwydarzeniem": 35132, + "Ġpodwórze": 35133, + "Ġrozbro": 35134, + "ĠdomowÄħ": 35135, + "ĠchodziÅĤem": 35136, + "ĠCzÄĻstochowa": 35137, + "ÅļÄĨ": 35138, + "OdnoÅĽnie": 35139, + "ĠciekawÄħ": 35140, + "góż": 35141, + "MógÅĤby": 35142, + "Grze": 35143, + "grafie": 35144, + "ĠodszkodowaÅĦ": 35145, + "Ġzdawali": 35146, + "tv": 35147, + "Ġzrobiony": 35148, + "czeÅĽni": 35149, + "ssen": 35150, + "Ġkamienic": 35151, + "ĠMarci": 35152, + "Ġpsychicznych": 35153, + "History": 35154, + "ĠSztabu": 35155, + "ĠPower": 35156, + "ciÅĤeÅĽ": 35157, + "och": 35158, + "ĠAven": 35159, + "Ġużytkownicy": 35160, + "ĠuchwaliÅĤ": 35161, + "Ġstric": 35162, + "Ġkontrowersji": 35163, + "ĠWrze": 35164, + "gis": 35165, + "ĠBiaÅĤowie": 35166, + "ĠzadrżaÅĤ": 35167, + "ĠsiedemdziesiÄħtych": 35168, + "Ġ116": 35169, + "ĠmÄĻsko": 35170, + "Ġzani": 35171, + "każd": 35172, + "Ġ126": 35173, + "ĠstosujÄħc": 35174, + "ĠźródÅĤach": 35175, + "Ġszybkich": 35176, + "Ġzabor": 35177, + "Ġskromne": 35178, + "ĠHongkon": 35179, + "Ġinsu": 35180, + "ĠTyp": 35181, + "ĠkomunikacjÄĻ": 35182, + "niakiem": 35183, + "Ġrubli": 35184, + "ĠprzeciwstawiÄĩ": 35185, + "Ġzaprzecza": 35186, + "========": 35187, + "ĠpodÅĤoże": 35188, + "ĠpÅĤatne": 35189, + "ĠleżÄħc": 35190, + "Ġbocznej": 35191, + "ĠMoim": 35192, + "wencje": 35193, + "ontent": 35194, + "Ġnieletnich": 35195, + "ĠÅĤożu": 35196, + "ĠwnoszÄĻ": 35197, + "ĠczaszkÄĻ": 35198, + "Ġogrodzenia": 35199, + "Ġwieczorami": 35200, + "fonu": 35201, + "mujÄħcy": 35202, + "ĠpocaÅĤowaÅĤa": 35203, + "ĠprzekroczyÅĤa": 35204, + "dura": 35205, + "ĠÅĽwiÄħtynia": 35206, + "Ġstwór": 35207, + "ĠpowstanÄħ": 35208, + "Ġnurt": 35209, + "hala": 35210, + "ĠpóÅĤnocnych": 35211, + "ĠznaÅĤam": 35212, + "ĠwiÄĻźniowie": 35213, + "ĠprzybraÅĤa": 35214, + "hou": 35215, + "Ġtelewiz": 35216, + "Ġprzyznano": 35217, + "kosz": 35218, + "Ġodbierze": 35219, + "ĠsÄħdziÅĤa": 35220, + "twory": 35221, + "Plat": 35222, + "Ġwydobycia": 35223, + "Ġchwilami": 35224, + "Ġtechnicznie": 35225, + "ĠjezdniÄĻ": 35226, + "Ġleczy": 35227, + "Ġklasycznej": 35228, + "ĠsprowadziÅĤ": 35229, + "ĠLang": 35230, + "Ġuszczer": 35231, + "Ġbezsil": 35232, + "ĠÅ»ycie": 35233, + "Ġustawodawca": 35234, + "ÅĤaj": 35235, + "parÅĤa": 35236, + "ĠpotwierdziÅĤy": 35237, + "cks": 35238, + "ZamknÄħÅĤ": 35239, + "Ġwon": 35240, + "NastÄĻpne": 35241, + "czucia": 35242, + "walaÅĤ": 35243, + "Ġkryzysie": 35244, + "Äĩmy": 35245, + "Ġgleby": 35246, + "Ġprzenoszenia": 35247, + "Ġlinij": 35248, + "Pewne": 35249, + "żÄħcego": 35250, + "ĠDou": 35251, + "SD": 35252, + "Ġstraszliwie": 35253, + "ĠdowiedziaÅĤam": 35254, + "siÄħce": 35255, + "Ġanul": 35256, + "ĠSom": 35257, + "ymon": 35258, + "bis": 35259, + "Poważ": 35260, + "Mos": 35261, + "Ġteni": 35262, + "pano": 35263, + "Ġczujemy": 35264, + "ĠMacierewicza": 35265, + "Ġproduktem": 35266, + "Ġkobiecy": 35267, + "ĠzaciÄħga": 35268, + "Ġjedenastej": 35269, + "nowego": 35270, + "Ġgorzko": 35271, + "ĠpaÅĦstwowa": 35272, + "Ġkonserwat": 35273, + "Ġnastolatków": 35274, + "ĠszkarÅĤa": 35275, + "ĠEmma": 35276, + "post": 35277, + "ĠkÅĤód": 35278, + "ĠmiÄĻdzynarodowy": 35279, + "Ġdziko": 35280, + "tynen": 35281, + "ĠZost": 35282, + "StanÄħÅĤ": 35283, + "Ġsocjalnej": 35284, + "Ġkamiennej": 35285, + "Ġzalecenia": 35286, + "ĠkÅĤamstw": 35287, + "Spokojnie": 35288, + "ĠGalerii": 35289, + "Ġwyla": 35290, + "lace": 35291, + "Ġniesamowity": 35292, + "Ġaukcji": 35293, + "ĠwstronÄĻ": 35294, + "ĠprzenieÅĽli": 35295, + "Ġkradzie": 35296, + "Problemy": 35297, + "ĠReli": 35298, + "Ġproporcje": 35299, + "Ġimpera": 35300, + "Ġpn": 35301, + "Ġhandlowym": 35302, + "Elekt": 35303, + "Ġuogól": 35304, + "Ġreszcie": 35305, + "Ġryzykowne": 35306, + "Ġwada": 35307, + "ĠZapom": 35308, + "ĠBrytyjczycy": 35309, + "ĠAntonio": 35310, + "Ġobca": 35311, + "âĢ¦.": 35312, + "Umowa": 35313, + "Ġkrucj": 35314, + "ĠWojewódzkiej": 35315, + "Czytaj": 35316, + "ĠpróbowaÅĤam": 35317, + "Ġuchem": 35318, + "ĠstanowiÄħce": 35319, + "ĠchiÅĦskiej": 35320, + "ĠLub": 35321, + "Ġstate": 35322, + "Ġpremii": 35323, + "BojÄĻ": 35324, + "ĠmuzuÅĤmanie": 35325, + "ĠClo": 35326, + "Ġznow": 35327, + "ĠZawa": 35328, + "ĠstrzaÅĤów": 35329, + "Komisje": 35330, + "ĠWester": 35331, + "Ġpozwolono": 35332, + "ĠukazujÄħc": 35333, + "ĠlÅĽniÄħce": 35334, + "ĠkandydaturÄĻ": 35335, + "Ġsukienki": 35336, + "góÅĤy": 35337, + "ĠItalii": 35338, + "ĠKilka": 35339, + "Ġreprywaty": 35340, + "Zacho": 35341, + "Ġblade": 35342, + "Ġbek": 35343, + "ĠÅĽmieszny": 35344, + "Ġmonum": 35345, + "ĠPowinie": 35346, + "Ġspodem": 35347, + "Ġuczeni": 35348, + "Póź": 35349, + "piajÄħ": 35350, + "owite": 35351, + "ĠdoÅĽwiadczeniu": 35352, + "Ġnalezy": 35353, + "ĠprzypomniaÅĤem": 35354, + "ĠMówiÄĻ": 35355, + "ĠPiSu": 35356, + "Ġpaczka": 35357, + "Ġkrólewskich": 35358, + "Ġsorry": 35359, + "Grozi": 35360, + "ĠsÄħdowe": 35361, + "Ġregionalnej": 35362, + "Ġwilgoci": 35363, + "ĠhistorycznÄħ": 35364, + "dzieje": 35365, + "ĠgÅĤuchy": 35366, + "meni": 35367, + "ĠdawnÄħ": 35368, + "Ġprzeliczeniu": 35369, + "Ġnapotka": 35370, + "ĠwytrzymaÅĤoÅĽci": 35371, + "PuÅĤkownik": 35372, + "upraw": 35373, + "ĠVil": 35374, + "emit": 35375, + "Ġbliscy": 35376, + "ĠZnów": 35377, + "ĠzginÄĻÅĤy": 35378, + "Ġkonferencja": 35379, + "Ġtypa": 35380, + "boÅĤów": 35381, + "ĠznikÅĤa": 35382, + "Ġtrójki": 35383, + "ĠukraÅĽÄĩ": 35384, + "Ġrodzinach": 35385, + "ĠRM": 35386, + "Ġwyborczym": 35387, + "Ġsatysfakcjonu": 35388, + "nianÄħ": 35389, + "Ġstarze": 35390, + "Ġtwardych": 35391, + "Ġbrody": 35392, + "JesteÅĽcie": 35393, + "ĠpielÄĻgn": 35394, + "Eksp": 35395, + "ĠAde": 35396, + "Ġanato": 35397, + "ĠchrzeÅĽcijanie": 35398, + "ĠAutostra": 35399, + "Ġprawe": 35400, + "mawiali": 35401, + "Ġgwardzi": 35402, + "Babcia": 35403, + "Ġwojskiem": 35404, + "ĠnadużyÄĩ": 35405, + "ĠWybacz": 35406, + "ĠstarszÄħ": 35407, + "Hmm": 35408, + "udia": 35409, + "Ġstomato": 35410, + "ĠZer": 35411, + "ĠSando": 35412, + "ĠKuch": 35413, + "ĠRodzaj": 35414, + "Ġreki": 35415, + "Ġszalone": 35416, + "kÅĤadania": 35417, + "ĠkierujÄħcy": 35418, + "Lord": 35419, + "ĠkwitnÄħ": 35420, + "ĠnarzÄħdów": 35421, + "Ġmalowi": 35422, + "UrzÄĻdnicy": 35423, + "Ġdobroczyn": 35424, + "ĠBruno": 35425, + "1993": 35426, + "Ġnosili": 35427, + "$?": 35428, + "Ġzom": 35429, + "Ġdenerwuje": 35430, + "ĠHut": 35431, + "Ġskarbie": 35432, + "ĠrozmowÄħ": 35433, + "Ġjezui": 35434, + "ĠWiele": 35435, + "Ġroztar": 35436, + "Ġpomru": 35437, + "gner": 35438, + "Ġprzeciwlotni": 35439, + "waly": 35440, + "ĠkÅĤy": 35441, + "ĠStali": 35442, + "Ġwieczory": 35443, + "Ġskroni": 35444, + "Ġnapiera": 35445, + "ĠwypadÅĤa": 35446, + "ĠsÄĻ": 35447, + "ĠÅĽwiece": 35448, + "Ġuchodźcy": 35449, + "ĠwskazywaÄĩ": 35450, + "Ġtalentu": 35451, + "ĠpoÅĦczo": 35452, + "Ġkapitalizmu": 35453, + "ĠkawaÅĤku": 35454, + "Ġrz": 35455, + "ĠMariusza": 35456, + "koÅĽciÄħ": 35457, + "ĠwkroczyÅĤ": 35458, + "hua": 35459, + "atorami": 35460, + "ĠrozważaÅĦ": 35461, + "Ġrzezi": 35462, + "Ġkatak": 35463, + "ĠRonal": 35464, + "ĠwznoszÄħ": 35465, + "ĠBobby": 35466, + "ĠkopalÅĦ": 35467, + "ĠKG": 35468, + "Ġrynki": 35469, + "Ġ117": 35470, + "Ġczynszu": 35471, + "Ġwrócisz": 35472, + "Ġubole": 35473, + "ĠDÄħ": 35474, + "Ġkomik": 35475, + "ĠArkadiusz": 35476, + "Ġfrancuska": 35477, + "ĠprzywoÅĤaÄĩ": 35478, + "Ġzla": 35479, + "Ġzagrożonych": 35480, + "Ġsowieckiej": 35481, + "ĠpoÅĽcig": 35482, + "ĠpiÄħtego": 35483, + "pson": 35484, + "Mate": 35485, + "Ġdomina": 35486, + "Ġpodporu": 35487, + "Ġszatni": 35488, + "Ġzapomnij": 35489, + "Ġfinanse": 35490, + "Ġuwage": 35491, + "ĠbÅĤÄĻdzie": 35492, + "ĠGdaÅĦskiej": 35493, + "Mireczki": 35494, + "Ġwysokimi": 35495, + "Ġkoncercie": 35496, + "Ġczytelnik": 35497, + "KrÄħ": 35498, + "Ġpociem": 35499, + "Ġarchidiece": 35500, + "nier": 35501, + "ĠudziaÅĤy": 35502, + "ĠrzÄħdowÄħ": 35503, + "Ġciosy": 35504, + "Niebawem": 35505, + "Ġsekundzie": 35506, + "ĠobowiÄħzujÄħcymi": 35507, + "Ġdzika": 35508, + "ĠKraju": 35509, + "Ġudali": 35510, + "ĠRozpo": 35511, + "ĠzaÅĤatwia": 35512, + "Ġlekkiego": 35513, + "ĠciÄħgnÄħc": 35514, + "ĠzÅĤoży": 35515, + "ĠÅĤody": 35516, + "niegdzie": 35517, + "ĠMaksym": 35518, + "ĠAby": 35519, + "Ġjaje": 35520, + "Ġtymczasowo": 35521, + "Ġkomnacie": 35522, + "Ġlubelskiego": 35523, + "Ġnajroz": 35524, + "Ġpalnej": 35525, + "kes": 35526, + "ĠDziecka": 35527, + "Ġzniesienie": 35528, + "ĠzasÅĤużyÅĤ": 35529, + "Ġformalnych": 35530, + "ĠBig": 35531, + "ĠwysyÅĤ": 35532, + "Ġzaprzyjaźni": 35533, + "panych": 35534, + "osÅĤem": 35535, + "Ġprzyjmujemy": 35536, + "Ġdesek": 35537, + "Ġkiwa": 35538, + "ĠosiemdziesiÄħtych": 35539, + "Ġczlowieka": 35540, + "ÅĤadnie": 35541, + "Ġbogatego": 35542, + "PomijajÄħc": 35543, + "Ġsystematy": 35544, + "Konsek": 35545, + "grodzie": 35546, + "ĠGom": 35547, + "ĠZastana": 35548, + "fta": 35549, + "Ġprzedpo": 35550, + "ĠGwiazd": 35551, + "ĠJoach": 35552, + "Ġagentem": 35553, + "Ġpasmo": 35554, + "Ġpopulary": 35555, + "ĠTommy": 35556, + "ĠBeÅĤ": 35557, + "ĠwzroÅĽcie": 35558, + "RozlegÅĤ": 35559, + "Ġaktualnych": 35560, + "demon": 35561, + "ĠAll": 35562, + "Źle": 35563, + "Ġutrzymywania": 35564, + "Ġuszkodzony": 35565, + "Armia": 35566, + "ĠpokryÄĩ": 35567, + "Powinno": 35568, + "derat": 35569, + "fic": 35570, + "Ġkrócej": 35571, + "owcom": 35572, + "ĠtrzÄħ": 35573, + "ĠwymagajÄħce": 35574, + "ĠEs": 35575, + "Klucz": 35576, + "ĠcaÅĤemu": 35577, + "Ġchrz": 35578, + "chowie": 35579, + "czekam": 35580, + "Ġmocna": 35581, + "ĠmateriaÅĤach": 35582, + "Ġgarniz": 35583, + "ĠprotestowaÄĩ": 35584, + "Ġgadania": 35585, + "ĠoÅĽrodkiem": 35586, + "lett": 35587, + "Ġtalerze": 35588, + "Ġwskaźników": 35589, + "Ġpensja": 35590, + "Ġbiskupem": 35591, + "odpowie": 35592, + "ĠpomogÄĻ": 35593, + "Ġimplementa": 35594, + "Ġtwarda": 35595, + "Ġwpisane": 35596, + "punk": 35597, + "Ġnasto": 35598, + "Ġprzekazanych": 35599, + "Ġwiarygodne": 35600, + "Ġkulturalnych": 35601, + "owisk": 35602, + "Ġrewan": 35603, + "Robot": 35604, + "Ġgranie": 35605, + "Ġdajemy": 35606, + "ĠEdy": 35607, + "zachodniej": 35608, + "ĠPowo": 35609, + "ĠLove": 35610, + "ĠkapÅĤana": 35611, + "ĠTEÅ»": 35612, + "żeÅĦstwo": 35613, + "ĠWA": 35614, + "ENIA": 35615, + "ĠreklamÄĻ": 35616, + "Zapropon": 35617, + "ĠzjechaÅĤ": 35618, + "ĠpóÅĤgÅĤosem": 35619, + "Ġopisyw": 35620, + "Ġfatalnie": 35621, + "Ġfilt": 35622, + "Zbliż": 35623, + "Ġważniejszych": 35624, + "ĠspomiÄĻdzy": 35625, + "ĠwÄħskich": 35626, + "kilomet": 35627, + "Ġstawiam": 35628, + "ĠDave": 35629, + "ĠoszaÅĤamia": 35630, + "ĠÅĽcigaÄĩ": 35631, + "dowana": 35632, + "Ġkoleżanek": 35633, + "Ġbojów": 35634, + "ĠjadÅĤa": 35635, + "Kraków": 35636, + "Rozwój": 35637, + "Ġchwyt": 35638, + "Ġergo": 35639, + "Obecny": 35640, + "Ġnieznanego": 35641, + "Ġdyrektorzy": 35642, + "Ġziele": 35643, + "ĠujÅĽcia": 35644, + "ĠtroszeczkÄĻ": 35645, + "Ġbezpiecznym": 35646, + "Ġpoczatku": 35647, + "Ġzaprojektowany": 35648, + "Ġarmie": 35649, + "Ġrozdy": 35650, + "ĠmieÅĽciÅĤa": 35651, + "Ġakademii": 35652, + "Dol": 35653, + "czewskiego": 35654, + "ĠkardynaÅĤa": 35655, + "ĠchwytajÄħc": 35656, + "Kosz": 35657, + "ĠMEN": 35658, + "finale": 35659, + "Ġpene": 35660, + "Ġbrudnych": 35661, + "ĠKocham": 35662, + "ffen": 35663, + "ĠstowarzyszeÅĦ": 35664, + "Ġarm": 35665, + "Wyzna": 35666, + "ĠtrzynaÅĽcie": 35667, + "rowymi": 35668, + "ĠKono": 35669, + "Ġpukanie": 35670, + "ĠBÄĻdziesz": 35671, + "dyk": 35672, + "ĠwyjÄħtkowego": 35673, + "wiajÄħce": 35674, + "jskim": 35675, + "wanu": 35676, + "Ġstolica": 35677, + "ĠwyobrażaÅĤ": 35678, + "ĠwystarczÄħ": 35679, + "Gospodar": 35680, + "KP": 35681, + "Ġsoczy": 35682, + "ĠwyjdÄħ": 35683, + "ĠpojemnoÅĽÄĩ": 35684, + "ĠRydzy": 35685, + "leÄĩ": 35686, + "ĠInstitu": 35687, + "ĠmÄĻdr": 35688, + "pher": 35689, + "Ġszerszy": 35690, + "ĠNarodzenie": 35691, + "ĠskazaÅĤ": 35692, + "Ġodpal": 35693, + "Ġpostanawia": 35694, + "ĠzaskoczyÄĩ": 35695, + "Ġmerytorycznych": 35696, + "Ġpodziemnych": 35697, + "walo": 35698, + "ĠżóÅĤto": 35699, + "Jakub": 35700, + "nette": 35701, + "NajwiÄĻkszy": 35702, + "ĠBona": 35703, + "PoÅĤożyÅĤ": 35704, + "Ġhumo": 35705, + "owiczów": 35706, + "ĠstraciÅĤo": 35707, + "ĠMura": 35708, + "terech": 35709, + "Ġstosownych": 35710, + "Ġprzemil": 35711, + "szÄħcÄħ": 35712, + "Ġrównego": 35713, + "ziona": 35714, + "ĠkóÅĤka": 35715, + "ĠGlob": 35716, + "Ġniezdecyd": 35717, + "imy": 35718, + "naÅĤa": 35719, + "piÅĤo": 35720, + "Ġkomercjali": 35721, + "Ġrekrutacji": 35722, + "ball": 35723, + "wis": 35724, + "ĠTS": 35725, + "ĠPGE": 35726, + "Ġgminnych": 35727, + "Ġ127": 35728, + "ĠÅĤadnÄħ": 35729, + "Ġdumni": 35730, + "Ġpodam": 35731, + "ĠFerra": 35732, + "Ġbankowe": 35733, + "Ġzniszczona": 35734, + "Ġzadzwoni": 35735, + "Ġwakacjach": 35736, + "ciowe": 35737, + "Ġprzednie": 35738, + "imm": 35739, + "Ġcennych": 35740, + "torka": 35741, + "ĠstartowaÅĤ": 35742, + "leja": 35743, + "Ġzasadniczych": 35744, + "ĠPalikota": 35745, + "ĠwpadÅĤo": 35746, + "ĠodkrÄĻ": 35747, + "moderni": 35748, + "Ġszerokiego": 35749, + "Ġsierżanta": 35750, + "Ġdezynfek": 35751, + "ĠoglÄħdanie": 35752, + "Ġlatarki": 35753, + "zyjnych": 35754, + "caÅĤam": 35755, + "Ġpozorem": 35756, + "ĠuwzglÄĻdnione": 35757, + "Ġcyf": 35758, + "Ġhalu": 35759, + "jska": 35760, + "Ġniezadowolenie": 35761, + "Ġprzygoda": 35762, + "Ġspin": 35763, + "Ġsamoo": 35764, + "Ġminusy": 35765, + "ĠrzucajÄħ": 35766, + "Ġusposobie": 35767, + "Ñı": 35768, + "ĠpóÅĤnocnego": 35769, + "Ġprzyznam": 35770, + "ĠGray": 35771, + "Ġkupujesz": 35772, + "Ġkonno": 35773, + "ĠKsiÄĻżyca": 35774, + "Ġgotowania": 35775, + "Ġteczki": 35776, + "Ġwystro": 35777, + "Ġkomputerowych": 35778, + "Ġmadame": 35779, + "Uj": 35780, + "Ġzabójstw": 35781, + "Ġinżynierów": 35782, + "ĠciÄħgÅĤego": 35783, + "ĠManhat": 35784, + "SiÄĻgnÄħÅĤ": 35785, + "Ġopiekuna": 35786, + "ĠÅĤódzkim": 35787, + "wsty": 35788, + "ĠjechaÅĤem": 35789, + "borze": 35790, + "ĠdysponujÄħ": 35791, + "Ġpodwyżek": 35792, + "lash": 35793, + "ĠprzeksztaÅĤcenia": 35794, + "ĠwczeÅĽniejszego": 35795, + "ĠÅĤadunku": 35796, + "ĠzdajÄĻ": 35797, + "ĠczyÅĽci": 35798, + "Ġbutelka": 35799, + "Ġkoordynacji": 35800, + "ĠmaskÄħ": 35801, + "Opie": 35802, + "Ġnagrywa": 35803, + "Ġnazwano": 35804, + "·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï": 35805, + "pedii": 35806, + "Ġmarihuany": 35807, + "Ġprawodaw": 35808, + "ĠSzek": 35809, + "ĠdÄħż": 35810, + "Ġodraz": 35811, + "Ġodejdzie": 35812, + "Niewykluczone": 35813, + "ĠSyna": 35814, + "ĠmocnÄħ": 35815, + "Ġusuwania": 35816, + "Trybun": 35817, + "harmonii": 35818, + "Magazy": 35819, + "ĠpodlegaÄĩ": 35820, + "ższy": 35821, + "Ġgównem": 35822, + "ĠpodÄħża": 35823, + "ĠUrszu": 35824, + "ĠWSZY": 35825, + "szÄħd": 35826, + "ĠwidniaÅĤ": 35827, + "Ġpokonania": 35828, + "Ġwypowiedziane": 35829, + "Ġuprzejm": 35830, + "Ġlufy": 35831, + "Ġkrajowy": 35832, + "Ġwieże": 35833, + "Ġprzygotowanych": 35834, + "Ġsolidar": 35835, + "Ġmienie": 35836, + "Ġlabiryn": 35837, + "Ġżel": 35838, + "Ġlistem": 35839, + "ĠWitaj": 35840, + "Ġapteki": 35841, + "ĠwytrwaÅĤ": 35842, + "Jesie": 35843, + "ĠmorskÄħ": 35844, + "ĠSpring": 35845, + "ĠCzym": 35846, + "Ġkolumna": 35847, + "Ġproblematyki": 35848, + "ite": 35849, + "ĠKac": 35850, + "Ġzmuszona": 35851, + "Ġnazywane": 35852, + "Musieli": 35853, + "Ġniektórymi": 35854, + "ĠpowiÄħzanych": 35855, + "Ġspadochro": 35856, + "Ġdonios": 35857, + "ĠzapÅĤak": 35858, + "Ġnajpóźniej": 35859, + "ĠwytÅĤumaczenie": 35860, + "Ġotru": 35861, + "Ġtelefonicznie": 35862, + "Ġwybudowano": 35863, + "ĠzwiÄħzani": 35864, + "Ġwybucha": 35865, + "Ġobronne": 35866, + "George": 35867, + "ĠzgÅĤosili": 35868, + "ĠodzywaÅĤ": 35869, + "ĠbarierÄĻ": 35870, + "Ġ144": 35871, + "ĠpóÅĤtorej": 35872, + "ĠlekcjÄĻ": 35873, + "ĠreligiÄħ": 35874, + "Ġludowej": 35875, + "ĠWitolda": 35876, + "Ġwykonywanych": 35877, + "Ġmarketingu": 35878, + "ĠPoÅĤu": 35879, + "Ġmechanika": 35880, + "Ġmroź": 35881, + "Ġprzeprowadzeniu": 35882, + "ĠżoÅĤnier": 35883, + "ZauważyÅĤem": 35884, + "ĠtacÄĻ": 35885, + "ĠuderzyÅĤo": 35886, + "Ġzapisanych": 35887, + "ĠBrook": 35888, + "ĠwypuÅĽciÄĩ": 35889, + "ĠwcisnÄħÄĩ": 35890, + "Ġfiltra": 35891, + "Ġutrzymywanie": 35892, + "ĠMillera": 35893, + "Nareszcie": 35894, + "ÅĽniÅĤ": 35895, + "ĠLeague": 35896, + "ĠFestiwal": 35897, + "ĠrozwÅĽcie": 35898, + "ĠprzesyÅĤki": 35899, + "ĠInform": 35900, + "ĠSzpital": 35901, + "Linia": 35902, + "Ġkobiece": 35903, + "kowca": 35904, + "ĠchwyciÄĩ": 35905, + "Ram": 35906, + "ĠwjechaÄĩ": 35907, + "ĠÅ»Y": 35908, + "Istotnie": 35909, + "manii": 35910, + "Ġusilnie": 35911, + "Ġmaru": 35912, + "ĠJowi": 35913, + "Ġpowietrznych": 35914, + "Ġherbat": 35915, + "ĠzerkajÄħc": 35916, + "ĠowÅĤo": 35917, + "ĠpodejmowaÅĤ": 35918, + "Ġzmywar": 35919, + "ĠuÅĽcisnÄħÅĤ": 35920, + "strÄħ": 35921, + "szczan": 35922, + "ghts": 35923, + "Ġzbrojeni": 35924, + "psycho": 35925, + "Ġrepertu": 35926, + "mut": 35927, + "ralnoÅĽÄĩ": 35928, + "Ġkoszulki": 35929, + "czeka": 35930, + "ĠzawróciÄĩ": 35931, + "ĠodbiÄĩ": 35932, + "ĠmajÄħcÄħ": 35933, + "Ġ165": 35934, + "ĠpocztÄĻ": 35935, + "Ġkomfortu": 35936, + "Ġostenta": 35937, + "Ġubrani": 35938, + "blin": 35939, + "Ġstosowaniu": 35940, + "Ġbiednym": 35941, + "Ġdowolnie": 35942, + "Ġoskarżenie": 35943, + "ĠkomentowaÄĩ": 35944, + "Ġprzepust": 35945, + "Aut": 35946, + "Ġmatry": 35947, + "ĠzawiesiÅĤ": 35948, + "Ġpowali": 35949, + "kody": 35950, + "Ġzwyczajne": 35951, + "Józef": 35952, + "ĠChiÅĦczycy": 35953, + "terium": 35954, + "ĠBena": 35955, + "Ġmaska": 35956, + "Ġwidnieje": 35957, + "130": 35958, + "Ġbadaniami": 35959, + "Ġzabicie": 35960, + "ĠbezwzglÄĻdna": 35961, + "ĠBrytyjczyków": 35962, + "ĠodkÅĤad": 35963, + "ĠoznaczaÅĤ": 35964, + "Starszy": 35965, + "GÅĤówne": 35966, + "Ġprzywar": 35967, + "ĠużytecznoÅĽci": 35968, + "ĠReje": 35969, + "ĠMP": 35970, + "Pokaz": 35971, + "ĠciepÅĤego": 35972, + "Ġosada": 35973, + "ĠprzesÅĤuchaÅĦ": 35974, + "Demokra": 35975, + "bskiej": 35976, + "maci": 35977, + "ĠuchyliÅĤ": 35978, + "Ġuczniem": 35979, + "ĠpogÅĤÄĻbia": 35980, + "ONY": 35981, + "ĠburzÄĻ": 35982, + "aris": 35983, + "Feli": 35984, + "Zapis": 35985, + "norm": 35986, + "Ġchry": 35987, + "ĠgÅĤosach": 35988, + "ĠnienawidzÄĻ": 35989, + "Ġgromada": 35990, + "Ġniespotyk": 35991, + "doty": 35992, + "Ġtypowa": 35993, + "Ġrozchodzi": 35994, + "dala": 35995, + "Ġdziewczynek": 35996, + "Ġprzyznawania": 35997, + "ĠCZY": 35998, + "ĠdrżaÅĤy": 35999, + "Res": 36000, + "ĠciÄĻżarówek": 36001, + "Ġflota": 36002, + "Idzie": 36003, + "Ġkonwersa": 36004, + "Ġbin": 36005, + "rowaÅĤa": 36006, + "ĠdziewczynkÄħ": 36007, + "Ġzmienione": 36008, + "ĠKamila": 36009, + "Ġwynios": 36010, + "ĠPremierze": 36011, + "kniÄĻcia": 36012, + "Ġ320": 36013, + "ĠprzedsiÄĻbiorczoÅĽci": 36014, + "ĠNajÅĽwiÄĻtszej": 36015, + "czÄĻst": 36016, + "ZdjÄĻcia": 36017, + "Ġkupiec": 36018, + "ĠodbywaÅĤa": 36019, + "Ġwchodzili": 36020, + "Ġhanie": 36021, + "wacja": 36022, + "ĠpÅĤodu": 36023, + "SpóÅĤka": 36024, + "Ġelektronicznego": 36025, + "ĠniszczÄħ": 36026, + "ĠprosiÅĤbym": 36027, + "Ġodgar": 36028, + "ĠSew": 36029, + "ĠPrzewodniczÄħcy": 36030, + "ĠzyskaÅĤa": 36031, + "Ġprzyjeździe": 36032, + "ĠbeznamiÄĻ": 36033, + "Ġdesign": 36034, + "Ġsnaj": 36035, + "obile": 36036, + "notÄĻ": 36037, + "Media": 36038, + "Ġszósty": 36039, + "Ġwspomnianej": 36040, + "ĠporzuciÄĩ": 36041, + "ĠtwierdziÅĤa": 36042, + "ĠzamiÅĤ": 36043, + "ĠArchiwum": 36044, + "Ġuzdol": 36045, + "ĠAnthony": 36046, + "Ġjarmar": 36047, + "Ġstaremu": 36048, + "ĠkrajowÄħ": 36049, + "Ġhipotezy": 36050, + "seum": 36051, + "Ġszwan": 36052, + "ĠzmusiÅĤa": 36053, + "ĠwersjÄħ": 36054, + "Ġlistono": 36055, + "ĠwychodziÅĤy": 36056, + "ĠwpuÅĽciÄĩ": 36057, + "Ġekskluzy": 36058, + "ĠfaÅĤszywy": 36059, + "ĠmajÄħtkowe": 36060, + "ĠzaÅĤatwiÅĤ": 36061, + "ĠWater": 36062, + "ĠwyznaczyÅĤ": 36063, + "ntem": 36064, + "Ġmala": 36065, + "nistka": 36066, + "Ġ133": 36067, + "szef": 36068, + "Ġkamienny": 36069, + "ĠlÅĽniÅĤy": 36070, + "ĠTwar": 36071, + "ĠGrzy": 36072, + "ĠGh": 36073, + "ĠzachowywaÅĤa": 36074, + "Ġach": 36075, + "ĠwysÅĤali": 36076, + "Ġpoznaje": 36077, + "fora": 36078, + "ĠczujnoÅĽÄĩ": 36079, + "ĠkÅĤóciÄĩ": 36080, + "Ġzestawieniu": 36081, + "ÅĤan": 36082, + "Mecha": 36083, + "ÅĤaki": 36084, + "roczny": 36085, + "ĠzmuszajÄħc": 36086, + "Ġnależeli": 36087, + "Ġuzbrojony": 36088, + "ĠDwu": 36089, + "ĠobiecaÅĤa": 36090, + "Ġnieprzewidy": 36091, + "Ġeliminacji": 36092, + "ĠzaÅĤożone": 36093, + "ĠpomogÅĤy": 36094, + "ZapÅĤa": 36095, + "sob": 36096, + "Ġtermino": 36097, + "Ġobyczajów": 36098, + "Ġmieszkaniowego": 36099, + "âĢ¦âĢ¦âĢ¦âĢ¦": 36100, + "Ġpodpa": 36101, + "wad": 36102, + "1995": 36103, + "ĠThomasa": 36104, + "Ġmilimet": 36105, + "Ġfinan": 36106, + "ĠCoun": 36107, + "Ġwiosna": 36108, + "Ġwyobraźnia": 36109, + "Ġtwardego": 36110, + "ĠAbu": 36111, + "beta": 36112, + "ĠporuszajÄħ": 36113, + "ĠÅĤba": 36114, + "Ġkompletny": 36115, + "ĠJi": 36116, + "ĠzawierajÄħcych": 36117, + "Ġodrzucona": 36118, + "Ġprodukowane": 36119, + "1996": 36120, + "ĠukraiÅĦski": 36121, + "Ġapetyt": 36122, + "Ġlosie": 36123, + "wencjÄħ": 36124, + "Ġpozwolili": 36125, + "ĠleżÄħcej": 36126, + "ĠzarobiÅĤ": 36127, + "ĠuklÄĻ": 36128, + "Ġankiet": 36129, + "ĠBernard": 36130, + "ĠwyjÄħtkowÄħ": 36131, + "ĠkoÅĦczÄĻ": 36132, + "ĠprzesuniÄĻcie": 36133, + "lizator": 36134, + "Ġnocny": 36135, + "Ġnaczelnika": 36136, + "Ġmoralnego": 36137, + "Ġzimnego": 36138, + "ĠChile": 36139, + "Ġnumerze": 36140, + "Ġmarn": 36141, + "Ġfachu": 36142, + "Ġlampa": 36143, + "ĠszczÄĻÅĽliwym": 36144, + "Ġbliskiej": 36145, + "ĠUważam": 36146, + "aaaa": 36147, + "czor": 36148, + "Ġprzyjazd": 36149, + "orzy": 36150, + "ĠMÄĻżczyzna": 36151, + "endant": 36152, + "ĠMariÄĻ": 36153, + "Ġkonflikcie": 36154, + "ĠdotarliÅĽmy": 36155, + "Jezu": 36156, + "ĠJohan": 36157, + "ĠPancer": 36158, + "Ġnierdze": 36159, + "Ġ978": 36160, + "Ġwujka": 36161, + "ĠdÅĤugofal": 36162, + "ĠJustyna": 36163, + "ĠzasiÅĤki": 36164, + "Ġkamizel": 36165, + "ĠupaÅĤ": 36166, + "ĠpÅĤet": 36167, + "Ġnierze": 36168, + "Ġmafii": 36169, + "Ġtryum": 36170, + "Ġweterynarii": 36171, + "Ġresztek": 36172, + "Ġtymczasowe": 36173, + "rell": 36174, + "ĠkupujÄĻ": 36175, + "::": 36176, + "ĠwartoÅĽciowe": 36177, + "scyplinar": 36178, + "Ġopiekunów": 36179, + "gaz": 36180, + "Ġpysz": 36181, + "Ġwpisuje": 36182, + "ĠArme": 36183, + "cowego": 36184, + "gażu": 36185, + "Nauka": 36186, + "ĠpoÅĤudniowego": 36187, + "azar": 36188, + "Ġironicznie": 36189, + "ÅĽmiaÅĤa": 36190, + "Ġtrzystu": 36191, + "ĠkrzÄħ": 36192, + "Wyborcza": 36193, + "ĠbÅĤyska": 36194, + "ĠpoÅĽwiÄĻca": 36195, + "niuk": 36196, + "Ġtrzymaj": 36197, + "Ġnauczyli": 36198, + "Ġkoncepcje": 36199, + "Ġkrwio": 36200, + "telefon": 36201, + "Wzrost": 36202, + "ĠkryÅĤ": 36203, + "NIST": 36204, + "Ġinstytucjami": 36205, + "Ġwjazdu": 36206, + "ĠPrób": 36207, + "Ġpogarsza": 36208, + "chnienia": 36209, + "Ġukochanej": 36210, + "kolej": 36211, + "ĠpostanowiÅĤam": 36212, + "ĠwyjÄħtkowym": 36213, + "ĠspadajÄħ": 36214, + "Poziom": 36215, + "ĠProje": 36216, + "Ġpodro": 36217, + "ĠÅĤonie": 36218, + "Ġuwy": 36219, + "ĠsÄħsiednim": 36220, + "ĠBed": 36221, + "Ġatomowej": 36222, + "Ġrealnym": 36223, + "Ġegzaminy": 36224, + "oi": 36225, + "parlam": 36226, + "ĠprzestanÄħ": 36227, + "ĠprzywiÄħzy": 36228, + "ĠzupÄĻ": 36229, + "ĠRoosevel": 36230, + "Ġuzbrojeni": 36231, + "Ġpopularna": 36232, + "ĠÄħc": 36233, + "Ġeksperymentów": 36234, + "Ġchlop": 36235, + "Ġwjego": 36236, + "Gazecie": 36237, + "ĠtrwaÅĤoÅĽÄĩ": 36238, + "Ġsmier": 36239, + "Ġtymczasowego": 36240, + "Ġwycofanie": 36241, + "ĠtysiÄħcami": 36242, + "Ġmilczy": 36243, + "Ġmgnieniu": 36244, + "Ġpodsekre": 36245, + "Ġprzeciwpowodzi": 36246, + "Ġrozmówca": 36247, + "Ġusiedli": 36248, + "proszÄĻ": 36249, + "ĠzgÅĤoszony": 36250, + "siedliÅĽmy": 36251, + "SpojrzaÅĤam": 36252, + "Ġrozru": 36253, + "Ġwydawanie": 36254, + "Ġperu": 36255, + "ĠZem": 36256, + "ĠKapitan": 36257, + "Ġciekawi": 36258, + "Ġwschodni": 36259, + "Ġskutecznego": 36260, + "ĠEuropejski": 36261, + "ĠprzywoÅĤaÅĤ": 36262, + "Ġmych": 36263, + "ĠdrgnÄĻÅĤa": 36264, + "Ġemocjonalne": 36265, + "Ġbeczki": 36266, + "rug": 36267, + "Ġkurde": 36268, + "ÑĪ": 36269, + "Ġprzeraźliwie": 36270, + "Ġzady": 36271, + "ĠpodnieÅĽli": 36272, + "ĠJerozoli": 36273, + "Äĥ": 36274, + "Ġznuż": 36275, + "Ġkamize": 36276, + "zona": 36277, + "ĠKrólowej": 36278, + "Wywo": 36279, + "rit": 36280, + "Ġpostron": 36281, + "ĠpowoÅĤano": 36282, + "ĠÅĽwiadome": 36283, + "ĠwyÅĽmieni": 36284, + "Model": 36285, + "Ġrefund": 36286, + "ĠodrywajÄħc": 36287, + "Ġstaruszek": 36288, + "Ġwczesnej": 36289, + "ĠwsadziÄĩ": 36290, + "ĠzabÅĤy": 36291, + "ĠtaksówkÄĻ": 36292, + "piono": 36293, + "ĠsprostaÄĩ": 36294, + "Ġima": 36295, + "ĠSwi": 36296, + "ĠpÅĤywaÄĩ": 36297, + "ĠreagujÄħ": 36298, + "Ġdziele": 36299, + "ĠwróciÅĤam": 36300, + "laby": 36301, + "ĠelektrycznÄħ": 36302, + "Ġjakiegos": 36303, + "ĠpodnosiÅĤ": 36304, + "ĠwchodzÄħcych": 36305, + "Ġstudenta": 36306, + "Rosyj": 36307, + "ĠwiarygodnoÅĽÄĩ": 36308, + "Ġtajemnicze": 36309, + "ĠmierzyÄĩ": 36310, + "Rat": 36311, + "Ġend": 36312, + "piam": 36313, + "Ġpojemnik": 36314, + "ĠobrÄħ": 36315, + "ĠprzygotowywaÄĩ": 36316, + "Ġnaukowa": 36317, + "Ġprzewozów": 36318, + "Ġnajnowszej": 36319, + "ĠposyÅĤa": 36320, + "PrzeszedÅĤ": 36321, + "ĠpoklepaÅĤ": 36322, + "Ġpokazali": 36323, + "ĠWilhelma": 36324, + "Ġnikczem": 36325, + "ĠsiodÅĤa": 36326, + "niaÅĤe": 36327, + "Ġincydent": 36328, + "Ġkorona": 36329, + "patia": 36330, + "Ġkich": 36331, + "Ġprzyk": 36332, + "ĠOtóż": 36333, + "Ġspotkaniem": 36334, + "Ġzrealizowany": 36335, + "ĠjÄħdra": 36336, + "ĠwewnÄĻtrznie": 36337, + "ĠOh": 36338, + "Chry": 36339, + "Ġzapytam": 36340, + "ĠzajebiÅĽcie": 36341, + "ĠïĤ": 36342, + "Ġpiecu": 36343, + "ĠzaliczyÅĤ": 36344, + "Ġoddam": 36345, + "Ġlekarskie": 36346, + "ĠwywoÅĤane": 36347, + "ĠzniknÄĻli": 36348, + "ĠprzyjrzaÅĤa": 36349, + "Ġtechnikum": 36350, + "Utrzym": 36351, + "pożar": 36352, + "ĠRadosÅĤaw": 36353, + "ĠNO": 36354, + "lanki": 36355, + "Ġalternatywy": 36356, + "Ġgracza": 36357, + "skakujÄħc": 36358, + "Ġjedynymi": 36359, + "ĠobjÄĻcie": 36360, + "Ġkonca": 36361, + "ĠtroskÄĻ": 36362, + "ĠuczÄĻszcza": 36363, + "Ġwzmoż": 36364, + "ĠwspóÅĤczesnym": 36365, + "Ġpaznokci": 36366, + "ĠdeklaracjÄĻ": 36367, + "Ġsejmie": 36368, + "ĠprzesunÄħÄĩ": 36369, + "ĠspaliÄĩ": 36370, + "Ġ129": 36371, + "Ġusuwanie": 36372, + "ĠoszczÄĻdzaÄĩ": 36373, + "ĠmÄĻżczyznom": 36374, + "ĠWaÅĤbrz": 36375, + "ĠposzliÅĽmy": 36376, + "Ġplatformie": 36377, + "ĠZnak": 36378, + "Ġhoteli": 36379, + "Ġwymiarach": 36380, + "ĠniezrozumiaÅĤe": 36381, + "Ġnienormal": 36382, + "Ġklasyczny": 36383, + "Ġartystycznej": 36384, + "ĠunieÅĽÄĩ": 36385, + "Ġawantury": 36386, + "kozy": 36387, + "Ġhm": 36388, + "Ġgrupami": 36389, + "ales": 36390, + "ĠwyÅĤÄħczenia": 36391, + "NastÄĻpnym": 36392, + "Ġpobliskiego": 36393, + "ĠzarzuciÄĩ": 36394, + "Ġuniwersytet": 36395, + "ĠuczyÅĤa": 36396, + "Ġzardze": 36397, + "Ġfb": 36398, + "syjnie": 36399, + "ĠWspo": 36400, + "Ġciepl": 36401, + "ĠmieszkajÄħcy": 36402, + "ulu": 36403, + "Ġhrabstwa": 36404, + "niasz": 36405, + "Ġprzystani": 36406, + "ĠBiaÅĤej": 36407, + "ĠDolnym": 36408, + "Ġuzyskane": 36409, + "Ġbratan": 36410, + "ĠwspóÅĤfinans": 36411, + "kcjami": 36412, + "ukrai": 36413, + "ĠPragi": 36414, + "torek": 36415, + "DoszÅĤo": 36416, + "ĠpochwaliÅĤ": 36417, + "ž": 36418, + "naz": 36419, + "Ġmikrosko": 36420, + "ĠÅĤoża": 36421, + "ĠIM": 36422, + "Ġinternetowy": 36423, + "ĠkrzyczÄħc": 36424, + "ĠgoryczÄħ": 36425, + "ĠpoczÄħtkach": 36426, + "ĠbeÅĤko": 36427, + "Ġnocnego": 36428, + "Dan": 36429, + "ĠÅĽwitem": 36430, + "ĠCaroline": 36431, + "ĠpÅĤaszczyźnie": 36432, + "Ġzdesper": 36433, + "ĠKrajowych": 36434, + "Ġprzyspieszenie": 36435, + "wychowa": 36436, + "Ġpodnóża": 36437, + "ĠdzieliÅĤ": 36438, + "ĠRai": 36439, + "Ġpotwornie": 36440, + "Ġkrajowa": 36441, + "ĠujÄĻta": 36442, + "ĠspaÅĽÄĩ": 36443, + "ĠOscara": 36444, + "Ġuspokaj": 36445, + "ĠAnglia": 36446, + "zgi": 36447, + "ĠKolei": 36448, + "ĠOlej": 36449, + "ĠdocierajÄħ": 36450, + "ĠWiktora": 36451, + "Ġwychodzili": 36452, + "Ġcentralne": 36453, + "ĠpÅĤynÄħce": 36454, + "olÄĻ": 36455, + "Ġszalenie": 36456, + "dzÄħcymi": 36457, + "ĠzawdziÄĻcza": 36458, + "ĠdolinÄĻ": 36459, + "ĠDane": 36460, + "Ġzupelnie": 36461, + "Ġrelak": 36462, + "Ġekspo": 36463, + "wyn": 36464, + "ĠÅĽcisnÄħÅĤ": 36465, + "Ġpobliskiej": 36466, + "Ġzawieszony": 36467, + "ĠkwartaÅĤ": 36468, + "Ġniejakie": 36469, + "ĠponoszÄħ": 36470, + "ĠAkwi": 36471, + "PozwolÄĻ": 36472, + "Wojcie": 36473, + "Ġwzajemnej": 36474, + "Ġemerytalny": 36475, + "ĠPolonia": 36476, + "koju": 36477, + "Ġobrazki": 36478, + "ĠzajÄħ": 36479, + "bieni": 36480, + "Ġdomnie": 36481, + "'t": 36482, + "ĠpasowaÅĤ": 36483, + "Ġpodpisana": 36484, + "gaj": 36485, + "ĠzechcÄħ": 36486, + "zod": 36487, + "½": 36488, + "Ġpochodni": 36489, + "ĠpuÅĤapki": 36490, + "Ġobszarem": 36491, + "Ġkciuki": 36492, + "ĠpogÅĤÄĻ": 36493, + "ĠOskar": 36494, + "ĠNazy": 36495, + "ĠkÅĤami": 36496, + "ĠHon": 36497, + "ĠksiÄĻciu": 36498, + "ĠOdry": 36499, + "gujesz": 36500, + "wedÅĤug": 36501, + "ĠzleciÅĤ": 36502, + "ból": 36503, + "Ġgoty": 36504, + "ĠpociÄħgnÄħÄĩ": 36505, + "Ġsilniej": 36506, + "ĠdomagajÄħ": 36507, + "ĠNina": 36508, + "ĠwziÄĻcia": 36509, + "ĠoferujÄħ": 36510, + "ĠPierwsze": 36511, + "ĠCezara": 36512, + "Oce": 36513, + "ĠpÅĤaszczu": 36514, + "chuje": 36515, + "ĠbliskoÅĽÄĩ": 36516, + "Ġspisy": 36517, + "Ġrzymskich": 36518, + "ĠRestruktury": 36519, + "Ġdzienniku": 36520, + "Ġżelazo": 36521, + "Ġnauczanie": 36522, + "lowaÄĩ": 36523, + "ĠHindu": 36524, + "Ġpojedynczy": 36525, + "Ġwykonawca": 36526, + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿": 36527, + "ĠogarnÄĻÅĤo": 36528, + "Ġposelskich": 36529, + "ĠpogÅĤoski": 36530, + "Ġwydarzeniu": 36531, + "ĠWÄĻgl": 36532, + "Ġkolanie": 36533, + "ĠmasÄħ": 36534, + "RozejrzaÅĤ": 36535, + "ĠzaciÄħgnÄħÅĤ": 36536, + "siaka": 36537, + "Ġ121": 36538, + "ĠIch": 36539, + "ĠÅĤawie": 36540, + "back": 36541, + "Ġniekompe": 36542, + "piÄĻcie": 36543, + "ĠCzesÅĤaw": 36544, + "hon": 36545, + "Ġniesk": 36546, + "Ġtanich": 36547, + "ĠHem": 36548, + "ĠPóÅĤnocy": 36549, + "Ġwprowadzanie": 36550, + "ĠponosiÄĩ": 36551, + "Ġfilmowych": 36552, + "Ġdrewnianym": 36553, + "iÅĤam": 36554, + "Ġsprawny": 36555, + "Ġprzedstawionej": 36556, + "Ġkilkukrotnie": 36557, + "ĠukÅĤadaÄĩ": 36558, + "ĠTA": 36559, + "ĠCin": 36560, + "PróbowaÅĤa": 36561, + "Ele": 36562, + "ĠczoÅĤowych": 36563, + "Ġróżowa": 36564, + "ĠwÅĤasnorÄĻ": 36565, + "Ġokrutny": 36566, + "Py": 36567, + "ÅĤosa": 36568, + "Ġrespon": 36569, + "ĠwystÄĻpów": 36570, + "Ġprzypuszczenia": 36571, + "our": 36572, + "bice": 36573, + "ĠzaprowadziÄĩ": 36574, + "ĠpodrÄĻcznik": 36575, + "Powyższe": 36576, + "Królowa": 36577, + "osÅĤownie": 36578, + "MiaÅĤy": 36579, + "ĠuÅĽmiechaÅĤa": 36580, + "ĠstawaÅĤo": 36581, + "ĠWincen": 36582, + "Ġdwójka": 36583, + "ĠspotkaÅĤam": 36584, + "ĠprzyspieszyÄĩ": 36585, + "Ġprzygotowali": 36586, + "ĠEllen": 36587, + "Szli": 36588, + "uz": 36589, + "Ham": 36590, + "Ġtraktowana": 36591, + "Ġcechuje": 36592, + "mala": 36593, + "ĠzakÅĤadajÄħ": 36594, + "Ġbezbar": 36595, + "ĠsÄħdzÄħ": 36596, + "Ġkoncern": 36597, + "ĠksiÄĻga": 36598, + "ĠwytrÄħ": 36599, + "Ġorganizowanych": 36600, + "Specjali": 36601, + "ĠZatoki": 36602, + "Pil": 36603, + "ĠPetersburgu": 36604, + "Ġzainspi": 36605, + "dos": 36606, + "Ġmierzy": 36607, + "Ġbankach": 36608, + "gnaj": 36609, + "Poprzez": 36610, + "Wykop": 36611, + "ĠNiedźwie": 36612, + "Ġinformacyjnych": 36613, + "Ġponure": 36614, + "Trans": 36615, + "г": 36616, + "Ġkalory": 36617, + "Ġschlu": 36618, + "Ġrozbiera": 36619, + "wow": 36620, + "Ġkorekt": 36621, + "Ġniejaw": 36622, + "ĠFern": 36623, + "Ġpowiedziawszy": 36624, + "Ġkieszeniach": 36625, + "strowaÄĩ": 36626, + "Ġfoteli": 36627, + "ĠchiÅĦski": 36628, + "Ġustawowe": 36629, + "ĠpomagaÅĤa": 36630, + "ĠprzÄĻ": 36631, + "Ġdostat": 36632, + "Dia": 36633, + "ĠWes": 36634, + "baza": 36635, + "Ġhistorycznym": 36636, + "Simon": 36637, + "ÅĽniÄĻta": 36638, + "Ġpozory": 36639, + "ĠWidziaÅĤem": 36640, + "Ġetapy": 36641, + "Ġpostrzega": 36642, + "ĠposÅĤuchaj": 36643, + "1994": 36644, + "rodziny": 36645, + "Ġpodszy": 36646, + "ĠpoinformowaÅĤo": 36647, + "Ġgatunk": 36648, + "Ġgrupka": 36649, + "Gwaran": 36650, + "ĠpiÄħta": 36651, + "ĠsÅĤużbowe": 36652, + "Ġtelewizyjny": 36653, + "ciwy": 36654, + "Ġpóźniejsze": 36655, + "Ġanarch": 36656, + "ĠdorosÅĤe": 36657, + "mujÄħce": 36658, + "Ġorganizowania": 36659, + "Ġstrategiczne": 36660, + "OgieÅĦ": 36661, + "foni": 36662, + "Ġuznana": 36663, + "Ġbandytów": 36664, + "Sorry": 36665, + "Ġdzis": 36666, + "ĠkopaÄĩ": 36667, + "Ġogrodzenie": 36668, + "Ġinteresach": 36669, + "Ġdemo": 36670, + "ĠAustri": 36671, + "Ġpstry": 36672, + "Ġniewym": 36673, + "Ġzaskoczeniu": 36674, + "Tri": 36675, + "Ġrozpozn": 36676, + "ĠSolidar": 36677, + "ĠMis": 36678, + "Ġcichutko": 36679, + "Ġwybitny": 36680, + "Ġskomplikowanych": 36681, + "Ġniedostat": 36682, + "Ġfrancusku": 36683, + "tri": 36684, + "ĠposÅĤanek": 36685, + "ĠsmoleÅĦskiej": 36686, + "ZM": 36687, + "Jane": 36688, + "ĠÅĤobu": 36689, + "ĠArysto": 36690, + "Ġfabryka": 36691, + "ytaÄĩ": 36692, + "ĠÅĽwiÄĻtÄħ": 36693, + "Ġfundacja": 36694, + "okoÅĤo": 36695, + "Ġprzygotowaniem": 36696, + "ponujemy": 36697, + "gonie": 36698, + "Ġminuta": 36699, + "Ġranek": 36700, + "Ġgwiazdami": 36701, + "Ġklientom": 36702, + "ĠksiÄĻżniczki": 36703, + "ĠLife": 36704, + "Ġotworem": 36705, + "ĠulegajÄħ": 36706, + "1992": 36707, + "Ġparaliż": 36708, + "Ġojczyźnie": 36709, + "ĠtoczyÅĤy": 36710, + "Ġwójta": 36711, + "ĠAfryka": 36712, + "ĠCzyżby": 36713, + "ĠterapiÄĻ": 36714, + "Ġarcha": 36715, + "Ġnajwspanial": 36716, + "ĠoficjalnÄħ": 36717, + "Zbud": 36718, + "grami": 36719, + "ĠJude": 36720, + "ĠpÅĤot": 36721, + "jeÅĦ": 36722, + "Ġprowadzono": 36723, + "Ġuzyskuje": 36724, + "Ġzabójcy": 36725, + "ówkami": 36726, + "Ġmoce": 36727, + "skania": 36728, + "ĠnowelizacjÄħ": 36729, + "ZakoÅĦ": 36730, + "ĠWeb": 36731, + "ĠLoren": 36732, + "Katarzyna": 36733, + "ĠlÄħdzie": 36734, + "ĠJadwiga": 36735, + "czywszy": 36736, + "Ġfryzjer": 36737, + "ĠSamuel": 36738, + "Ġwiede": 36739, + "zmów": 36740, + "dujesz": 36741, + "ĠwstÄĻpnie": 36742, + "Ġkoktaj": 36743, + "Ġoperacyjne": 36744, + "COP": 36745, + "Ġrealnego": 36746, + "Ġdepre": 36747, + "Ġuderzeniem": 36748, + "ĠudaÅĤoby": 36749, + "ĠpotrwaÄĩ": 36750, + "iT": 36751, + "czynie": 36752, + "ĠCzek": 36753, + "Ġ145": 36754, + "Ġrozmiarach": 36755, + "Ġpowszechna": 36756, + "Ġmodyfikacji": 36757, + "bella": 36758, + "ĠdotacjÄĻ": 36759, + "Ġ124": 36760, + "ĠwystartowaÅĤ": 36761, + "cyklope": 36762, + "Åļwi": 36763, + "Ġwypowiedziach": 36764, + "ĠzrobiÅĤaÅĽ": 36765, + "Ġfutra": 36766, + "Ġceremonia": 36767, + "ĠKarty": 36768, + "ĠoszoÅĤomiony": 36769, + "Ġgole": 36770, + "Ġkciukiem": 36771, + "Ġposzczególnymi": 36772, + "Ġweźmiemy": 36773, + "vas": 36774, + "ĠSor": 36775, + "ĠrozwiniÄĻtych": 36776, + "NależaÅĤo": 36777, + "Ġrodzinom": 36778, + "cott": 36779, + "ĠporzÄħdny": 36780, + "DostÄĻp": 36781, + "ĠdobraÄĩ": 36782, + "ĠprzeczÄħco": 36783, + "pionego": 36784, + "ĠzwiÄħzanymi": 36785, + "Ġzapalenia": 36786, + "ĠkoÅĤnierz": 36787, + "Ġzyskuje": 36788, + "ĠmoralnoÅĽÄĩ": 36789, + "Ġprofesorów": 36790, + "eo": 36791, + "ĠfilozofiÄĻ": 36792, + "Ġksiaz": 36793, + "dyrektor": 36794, + "ĠzaryzykowaÄĩ": 36795, + "Ġzegara": 36796, + "ĠprzeglÄħdu": 36797, + "Ġodsta": 36798, + "Ġbyd": 36799, + "Siostra": 36800, + "ĠpodejÅĽciem": 36801, + "Ġcorocznie": 36802, + "â": 36803, + "ĠLeopol": 36804, + "Ġszacunków": 36805, + "Ġogrzewania": 36806, + "ĠPKO": 36807, + "Ġpedofilii": 36808, + "ĠsÅĤabÄħ": 36809, + "Ġzależne": 36810, + "ĠskrÄĻciÄĩ": 36811, + "bowie": 36812, + "nnik": 36813, + "ĠwpadÅĤem": 36814, + "Ġpodeszli": 36815, + "Ġnajkrót": 36816, + "ĠÅĽledziÅĤ": 36817, + "Ġzadnych": 36818, + "ĠFrontu": 36819, + "Ġoklaski": 36820, + "ĠHamil": 36821, + "ĠprzemawiaÅĤ": 36822, + "Ġoceniam": 36823, + "Ġopanowania": 36824, + "Ġmieszkaniowej": 36825, + "ĠPiÄĻÄĩ": 36826, + "kowate": 36827, + "Ġ1800": 36828, + "Ġwyjas": 36829, + "Å»adnego": 36830, + "DzU": 36831, + "ĠwykonujÄħc": 36832, + "czom": 36833, + "Ġrywala": 36834, + "Ġotwory": 36835, + "Ġaktualnej": 36836, + "PrzysiÄĻ": 36837, + "dzkÄĻ": 36838, + "Ġrysunki": 36839, + "Ġkulturalnej": 36840, + "ĠzamówiÅĤ": 36841, + "Ġeksperta": 36842, + "Ġchacie": 36843, + "Ġblachy": 36844, + "ĠobietnicÄĻ": 36845, + "ĠkolejnoÅĽÄĩ": 36846, + "Ġpluton": 36847, + "ĠBudow": 36848, + "Ġgrafiki": 36849, + "Ġingerencji": 36850, + "Ġ(...).": 36851, + "ĠpodziÄĻkowania": 36852, + "ĠOld": 36853, + "Ġubogich": 36854, + "ĠPowiem": 36855, + "Ġkominka": 36856, + "ĠzachichotaÅĤ": 36857, + "Rem": 36858, + "Ġaudycji": 36859, + "lou": 36860, + "ĠAmi": 36861, + "Ġrasist": 36862, + "Ġpracami": 36863, + "Ġkonkursów": 36864, + "Ġzaspokojenia": 36865, + "Ġnapoje": 36866, + "Ġpoddane": 36867, + "ĠreformÄħ": 36868, + "oll": 36869, + "gnaÅĤa": 36870, + "Ġsform": 36871, + "Wiktor": 36872, + "Ġfilmowej": 36873, + "ĠdorosÅĤym": 36874, + "Zdarza": 36875, + "rencja": 36876, + "taniu": 36877, + "ĠIsto": 36878, + "Ġpodsumowanie": 36879, + "Ġrogiem": 36880, + "Ġstwierdzeniem": 36881, + "Absolutnie": 36882, + "ĠMecha": 36883, + "less": 36884, + "ĠOdro": 36885, + "toria": 36886, + "ĠpremierÄĻ": 36887, + "ĠÅĽmiertelne": 36888, + "Ġoczar": 36889, + "ÃŁ": 36890, + "Ġbogato": 36891, + "czyniÄħ": 36892, + "ĠSzczu": 36893, + "Ġzaciera": 36894, + "Ġ192": 36895, + "ĠtÄĻp": 36896, + "Ġkorea": 36897, + "Ġmonarchii": 36898, + "Ġkonsen": 36899, + "Statek": 36900, + "andry": 36901, + "Ġrozmawiam": 36902, + "ĠRzu": 36903, + "duj": 36904, + "Ġunijnej": 36905, + "rowani": 36906, + "ĠLyn": 36907, + "Ġulegnie": 36908, + "ANT": 36909, + "Ġnaklej": 36910, + "Rez": 36911, + "ĠdoszÅĤy": 36912, + "ChwyciÅĤ": 36913, + "annah": 36914, + "DostaÅĤ": 36915, + "demia": 36916, + "Ġwdrożenie": 36917, + "Ġzabójca": 36918, + "Ġcenny": 36919, + "ĠspodobaÅĤ": 36920, + "ĠzadrżaÅĤa": 36921, + "gnÄħÅĤem": 36922, + "ĠpodÄħżyÅĤ": 36923, + "ĠDana": 36924, + "Wygra": 36925, + "ĠobchodzÄħ": 36926, + "Ġnieprawdaż": 36927, + "Aleksander": 36928, + "Ġkonieczny": 36929, + "Ġrolnicze": 36930, + "Ġkosmicznej": 36931, + "ĠWO": 36932, + "Ġmonitorowania": 36933, + "Ġtylnych": 36934, + "PoszedÅĤem": 36935, + "Ġ155": 36936, + "Ġwojewódzki": 36937, + "ĠdowieÅĽÄĩ": 36938, + "ĠporozumieÄĩ": 36939, + "Ġfili": 36940, + "Gorzej": 36941, + "ĠBach": 36942, + "Ġdiete": 36943, + "Ġwtej": 36944, + "ĠAmerykanin": 36945, + "opolity": 36946, + "biór": 36947, + "Ġuszkodzenie": 36948, + "ĠGomuÅĤ": 36949, + "ĠzdÄħżyÄĩ": 36950, + "ĠmiÄĻdzywojennym": 36951, + "Ġwdech": 36952, + "ĠMitch": 36953, + "ĠSzero": 36954, + "ο": 36955, + "Ġuniwer": 36956, + "Ġczerwonymi": 36957, + "ĠdysponowaÅĤ": 36958, + "Ġmisty": 36959, + "ĠciÄħgnÄĻÅĤy": 36960, + "ĠbraÅĤy": 36961, + "ĠBier": 36962, + "ĠÅĽciera": 36963, + "ĠdochodziÅĤy": 36964, + "Ġkopalnie": 36965, + "Ġprowadzimy": 36966, + "ĠnastÄħpiÅĤy": 36967, + "rtu": 36968, + "Zainteres": 36969, + "Podnie": 36970, + "Ġsau": 36971, + "ĠsoÅĤ": 36972, + "odÅĤo": 36973, + "ĠszansÄħ": 36974, + "Ġwrogami": 36975, + "ĠpokazaÅĤy": 36976, + "ĠMarcel": 36977, + "Brawo": 36978, + "bolu": 36979, + "ĠWiad": 36980, + "Ġlegislacyjne": 36981, + "Ġeksperymenty": 36982, + "ZOBACZ": 36983, + "lee": 36984, + "Ġzaprzyjaź": 36985, + "Ġrym": 36986, + "Ġspójrz": 36987, + "rzyÅĦski": 36988, + "Ġindia": 36989, + "ĠMówisz": 36990, + "bita": 36991, + "pewno": 36992, + "zas": 36993, + "ĠHiszpania": 36994, + "lajÄħce": 36995, + "Ġtradycyjnej": 36996, + "ĠchrzeÅĽcijaÅĦskich": 36997, + "Ġprzewozu": 36998, + "Ġaktualizacji": 36999, + "ĠwrażliwoÅĽÄĩ": 37000, + "Ġpromieniowanie": 37001, + "Ġrozpoznanie": 37002, + "ĠmieszczÄħ": 37003, + "szczeÄĩ": 37004, + "ĠfunkcjonowaÅĤy": 37005, + "zacyjnej": 37006, + "LeżaÅĤ": 37007, + "Ġmetropolii": 37008, + "omiÄĻ": 37009, + "ROD": 37010, + "Ġkolos": 37011, + "grunt": 37012, + "Ġuchwalenie": 37013, + "ĠSally": 37014, + "pywaÅĤ": 37015, + "ĠdelikatnÄħ": 37016, + "Ġprzejmie": 37017, + "ĠgrajÄħc": 37018, + "Ġstabilizacji": 37019, + "Ġ¿": 37020, + "nerów": 37021, + "ĠGrudziÄħ": 37022, + "Ġktóż": 37023, + "ĠGeneralnej": 37024, + "PochyliÅĤ": 37025, + "Daje": 37026, + "ĠArabii": 37027, + "Ġniejasne": 37028, + "Ġdoswiad": 37029, + "ĠprzeszkadzaÅĤ": 37030, + "ĠopuszczaÄĩ": 37031, + "Ġpioru": 37032, + "ĠlaskÄħ": 37033, + "%@": 37034, + "ĠuderzeÅĦ": 37035, + "Ġapartament": 37036, + "ĠInt": 37037, + "Ġpodejrzane": 37038, + "Naukowcy": 37039, + "ĠTrzaskowski": 37040, + "Ġgroźba": 37041, + "Ġremontów": 37042, + "dina": 37043, + "ZrozumiaÅĤ": 37044, + "Ġ1600": 37045, + "Ġlekarskich": 37046, + "ĠsÄħsiadami": 37047, + "ziÄħÅĤ": 37048, + "ĠposadÄĻ": 37049, + "ĠdemokracjÄĻ": 37050, + "ée": 37051, + "Ġszybsze": 37052, + "ĠutraciÅĤ": 37053, + "ĠwÅĤóczÄĻ": 37054, + "ĠWaj": 37055, + "ĠKobieta": 37056, + "parcie": 37057, + "ĠzjawiÅĤa": 37058, + "ĠlubiÅĤem": 37059, + "ĠdumÄĻ": 37060, + "Ġbicia": 37061, + "ródÅĤa": 37062, + "ĠSpoÅĤecznego": 37063, + "Ġdano": 37064, + "ĠKijowa": 37065, + "Ġpostoju": 37066, + "tologii": 37067, + "ĠperspektywÄĻ": 37068, + "ĠSekre": 37069, + "program": 37070, + "à¤": 37071, + "Powodem": 37072, + "ĠBogusÅĤaw": 37073, + "lowy": 37074, + "Najprawdopodobniej": 37075, + "ĠkrÄĻgosÅĤup": 37076, + "Ġwidziano": 37077, + "ĠGW": 37078, + "ĠSpokojnie": 37079, + "ajÄħ": 37080, + "Ġankie": 37081, + "Ġzdobywa": 37082, + "Ġdinoza": 37083, + "Ġkatedrze": 37084, + "Wchodzi": 37085, + "ĠbeÅĤkot": 37086, + "ĠkrÄĻgach": 37087, + "ĠBrygady": 37088, + "ĠuczestniczÄħ": 37089, + "Ġrefundacji": 37090, + "loe": 37091, + "Ġzrzuca": 37092, + "ĠrozciÄĻ": 37093, + "Ġbuzi": 37094, + "Ġdopuszczalne": 37095, + "Ġskup": 37096, + "ĠOfi": 37097, + "ĠMiaÅĤ": 37098, + "Ġlai": 37099, + "ĠwÅĤÄħczenie": 37100, + "ĠprzysiÄĻgÄĻ": 37101, + "wraż": 37102, + "żegna": 37103, + "Ġpapu": 37104, + "Ġzajdzie": 37105, + "Ġprzedszkolu": 37106, + "Ġrzeczywistych": 37107, + "ĠprzedÅĤożenia": 37108, + "ĠzÅĤotej": 37109, + "Ġkurio": 37110, + "Ġmiód": 37111, + "Ġdokladnie": 37112, + "ĠmigdaÅĤ": 37113, + "Ġnagraniu": 37114, + "ĠinicjatywÄħ": 37115, + "ĠczuÅĤy": 37116, + "Ġforach": 37117, + "ralizm": 37118, + "pisywaÄĩ": 37119, + "Ġnagroma": 37120, + "Ġplotek": 37121, + "Ġetaty": 37122, + "ĠwyjÄħtki": 37123, + "nell": 37124, + "doraz": 37125, + "ĠwbiÅĤa": 37126, + "Ġpojawienia": 37127, + "Ġrolnika": 37128, + "ĠMaksymi": 37129, + "ĠoczekujÄĻ": 37130, + "Ġtriumfu": 37131, + "gasa": 37132, + "ĠHalo": 37133, + "ĠdoÅĤożyÄĩ": 37134, + "Ġkpt": 37135, + "ĠdosÅĤy": 37136, + "Ġznajd": 37137, + "ĠgÅĤÄĻbokoÅĽÄĩ": 37138, + "Ġedukacyjne": 37139, + "ĠzapamiÄĻtaÅĤ": 37140, + "Ġmoralnie": 37141, + "ĠbraÄĩmi": 37142, + "ĠchwaliÄĩ": 37143, + "ĠFranco": 37144, + "senof": 37145, + "WstaÅĤa": 37146, + "strÄĻ": 37147, + "ĠwczeÅĽniejszej": 37148, + "ĠRestrukturyzacji": 37149, + "ĠMarce": 37150, + "Ġanek": 37151, + "Ġtenis": 37152, + "Ġply": 37153, + "ĠMariana": 37154, + "drich": 37155, + "Zgadza": 37156, + "ĠszeÅĽÄĩdziesiÄħtych": 37157, + "Ġmróz": 37158, + "osu": 37159, + "Ġprzestron": 37160, + "Ġuzależnione": 37161, + "ĠIrene": 37162, + "ĠAż": 37163, + "uld": 37164, + "ĠÅĤadnych": 37165, + "ĠKoalicji": 37166, + "ĠspÄĻdziÅĤem": 37167, + "Ġpowiedziala": 37168, + "ĠograniczonÄħ": 37169, + "ĠwspieraÅĤ": 37170, + "ĠruszyÅĤem": 37171, + "ĠszczegóÅĤami": 37172, + "DziaÅĤalnoÅĽÄĩ": 37173, + "siadam": 37174, + "Ġciosu": 37175, + "ĠNasze": 37176, + "Ġokularach": 37177, + "Suger": 37178, + "Ġwanny": 37179, + "ĠGliwicach": 37180, + "Ġscre": 37181, + "Ġuczyli": 37182, + "ĠÅ»E": 37183, + "Ġnietykal": 37184, + "Ġpowagi": 37185, + "Osiem": 37186, + "ĠChristo": 37187, + "Gabriel": 37188, + "Ġnieusta": 37189, + "slu": 37190, + "Ġprzesadnie": 37191, + "ĠgospodarkÄħ": 37192, + "ĠsprawdzajÄħc": 37193, + "Ġnadmor": 37194, + "ĠwÅĤÄħczony": 37195, + "Ġpriorytetem": 37196, + "ĠsiadajÄħc": 37197, + "Ġwale": 37198, + "ĠBana": 37199, + "ĠwywoÅĤujÄħ": 37200, + "Ġodsetki": 37201, + "ĠCzerwonego": 37202, + "ARZ": 37203, + "ĠjabÅĤko": 37204, + "ĠChÄĻ": 37205, + "Ġniszczyciel": 37206, + "wtedy": 37207, + "ĠwzrósÅĤ": 37208, + "mw": 37209, + "eckiego": 37210, + "ĠpoprosiÅĤem": 37211, + "mianie": 37212, + "Potrzeba": 37213, + "ĠWilson": 37214, + "ĠGDDKiA": 37215, + "Ġpolitycznymi": 37216, + "Ġuważane": 37217, + "ĠspójnoÅĽci": 37218, + "chroni": 37219, + "czesnym": 37220, + "Ġharmonij": 37221, + "Ġwprowadzi": 37222, + "ĠczÄĻstotliwoÅĽÄĩ": 37223, + "Ġpowsze": 37224, + "ĠposÅĤaÄĩ": 37225, + "Cal": 37226, + "ĠnieubÅĤa": 37227, + "Ġdef": 37228, + "Ġmaterialnych": 37229, + "Ġrezon": 37230, + "ĠAfganistanu": 37231, + "ĠPublicznego": 37232, + "ĠkocioÅĤ": 37233, + "Ġliber": 37234, + "gator": 37235, + "Ġobficie": 37236, + "Ġkwit": 37237, + "ĠobejrzaÅĤa": 37238, + "ZasÅĤu": 37239, + "Ġsprawdź": 37240, + "ĠSera": 37241, + "dlaczego": 37242, + "Ġinteresem": 37243, + "Ġuzdra": 37244, + "ĠrozbieżnoÅĽci": 37245, + "ĠodesÅĤ": 37246, + "Ġobserwacje": 37247, + "Ġprzejawia": 37248, + "RL": 37249, + "Ġpozytywna": 37250, + "ĠfarbÄħ": 37251, + "Ġzinterpre": 37252, + "ĠinteresowaÅĤo": 37253, + "ĠszczÄĻÅĽciem": 37254, + "ĠHabsbur": 37255, + "Ġgrozy": 37256, + "ĠwyjdÄĻ": 37257, + "Ġremis": 37258, + "Ġulubie": 37259, + "?),": 37260, + "rewolu": 37261, + "AAAA": 37262, + "Ġstopniem": 37263, + "szÄħcym": 37264, + "ĠczoÅĤem": 37265, + "Ġpieszy": 37266, + "ĠsprawdziÅĤa": 37267, + "Ġszefie": 37268, + "czniejszy": 37269, + "ĠszeÅĽÄĩdziesiÄĻciu": 37270, + "ĠPoniat": 37271, + "ĠwsiÄħÅĽÄĩ": 37272, + "lÄħkÅĤ": 37273, + "Ġdziedzictwo": 37274, + "ĠchusteczkÄĻ": 37275, + "Ġmnich": 37276, + "Ġzanadto": 37277, + "Ġspożywczych": 37278, + "ĠniosÄħ": 37279, + "ĠNaczelnego": 37280, + "Ġkolegom": 37281, + "Ġrealnych": 37282, + "ĠJugosÅĤawii": 37283, + "ĠPowiedziaÅĤem": 37284, + "Ġwytycznych": 37285, + "ĠJoanny": 37286, + "Ġkit": 37287, + "Ġase": 37288, + "Ġzmoderni": 37289, + "rzeliÅĽmy": 37290, + "Ġkomukolwiek": 37291, + "ĠwspierajÄħ": 37292, + "ĠwkÅĤadu": 37293, + "ówkach": 37294, + "Ġchodzenia": 37295, + "ĠWych": 37296, + "Ġkoka": 37297, + "ĠJournal": 37298, + "ĠrÄĻkopis": 37299, + "ĠSinga": 37300, + "ĠogÅĤoszony": 37301, + "uma": 37302, + "ĠzasÅĤy": 37303, + "Ġskandyna": 37304, + "dywidu": 37305, + "Ġ1911": 37306, + "Ġzorganizowana": 37307, + "inÄħd": 37308, + "ĠprzygotowywaÅĤ": 37309, + "ĠBÄħdź": 37310, + "Ġkorzystali": 37311, + "noryn": 37312, + "knal": 37313, + "ĠpozostawaÅĤy": 37314, + "ĠprzysiÄĻgi": 37315, + "Ġeuropejski": 37316, + "Ġodciski": 37317, + "ĠwpÅĤynÄĻÅĤa": 37318, + "Ġryżu": 37319, + "Ġzbla": 37320, + "ĠtatuÅĽ": 37321, + "Ġnagan": 37322, + "Ġgowno": 37323, + "Ġwoź": 37324, + "ĠdoÅĽwiadczony": 37325, + "ĠCelnej": 37326, + "wyd": 37327, + "Ġpodobnymi": 37328, + "Ġblizny": 37329, + "DAM": 37330, + "wich": 37331, + "som": 37332, + "ĠspÅĤywa": 37333, + "Ġtrupów": 37334, + "Ġnajwyższa": 37335, + "ĠNIG": 37336, + "Czarne": 37337, + "Ġkrajobrazu": 37338, + "Ġwczas": 37339, + "ĠGli": 37340, + "grzeb": 37341, + "kilka": 37342, + "Ġszczera": 37343, + "sÅĤyn": 37344, + "ĠZieliÅĦski": 37345, + "Ġszczego": 37346, + "Ġkierownictwem": 37347, + "Ġszkolnictwie": 37348, + "Ġcieniem": 37349, + "ĠPozwól": 37350, + "ĠÅĽciÅĽlej": 37351, + "Takiego": 37352, + "Ġzwar": 37353, + "ĠwprowadzajÄħ": 37354, + "ĠtowarzyszyÅĤy": 37355, + "ĠuÅĽmier": 37356, + "Ġpradzi": 37357, + "Ġwpraw": 37358, + "Ġwstaw": 37359, + "ĠMongo": 37360, + "ÅĽnienia": 37361, + "MyÅĽlaÅĤ": 37362, + "Ġpopada": 37363, + "Znie": 37364, + "Tygodni": 37365, + "Ġparali": 37366, + "ĠzbliżyÅĤa": 37367, + "Ġmultime": 37368, + "ĠmarzyÅĤ": 37369, + "Bio": 37370, + "Ġodizol": 37371, + "ĠLincol": 37372, + "Ġpsuje": 37373, + "NastÄĻpna": 37374, + "ĠIrland": 37375, + "czkowski": 37376, + "ĠwykroczeÅĦ": 37377, + "jaÅĽniÅĤ": 37378, + "ĠnajsÅĤyn": 37379, + "Ġpozysk": 37380, + "Ġbetonu": 37381, + "Ġkupa": 37382, + "ĠPora": 37383, + "Ġostrzy": 37384, + "ĠBiblioteki": 37385, + "Ġrozsu": 37386, + "znaj": 37387, + "ĠKrakow": 37388, + "............": 37389, + "Ġzamki": 37390, + "Ġmedalu": 37391, + "Ġindywidualnej": 37392, + "ĠwyÅĤowi": 37393, + "ĠsÄħsiedniego": 37394, + "!âĢĿ,": 37395, + "ĠzÅĤotówki": 37396, + "ĠzaskoczyÅĤa": 37397, + "milion": 37398, + "warsza": 37399, + "Ġkryzysem": 37400, + "tkowa": 37401, + "yton": 37402, + "ĠÅĽmiejÄħ": 37403, + "ĠsÄħsiedniej": 37404, + "Ġlimity": 37405, + "ĠdrżÄħcym": 37406, + "ĠdodaÅĤem": 37407, + "nerii": 37408, + "Ġchuli": 37409, + "ĠwystarczajÄħcy": 37410, + "Ġmazowieckim": 37411, + "ĠżyjÄħcy": 37412, + "Ġhamowania": 37413, + "PomyÅĽlaÅĤam": 37414, + "Ġinfrastruktura": 37415, + "Ġzaproponowane": 37416, + "gorze": 37417, + "Ġimprezach": 37418, + "ĠpieniÄħdzach": 37419, + "miali": 37420, + "ĠGlen": 37421, + "Ġzabij": 37422, + "Ġpodpiera": 37423, + "Ġrealna": 37424, + "Ġparagraf": 37425, + "Ġwyjazdy": 37426, + "Stre": 37427, + "Ġposterunek": 37428, + "Ġklasyczne": 37429, + "Ġzabronione": 37430, + "Ġprzypie": 37431, + "Ġszem": 37432, + "Ġlitra": 37433, + "ĠâĢĿ": 37434, + "Zasada": 37435, + "ĠJaponia": 37436, + "Ġ260": 37437, + "Ġcolle": 37438, + "zaba": 37439, + "Ġradzieckiej": 37440, + "czów": 37441, + "tyce": 37442, + "arom": 37443, + "Ġbadacze": 37444, + "ĠlojalnoÅĽci": 37445, + "Ġnieczyn": 37446, + "bity": 37447, + "ĠgroziÄĩ": 37448, + "Ġpodwodnych": 37449, + "ĠopartÄħ": 37450, + "ĠOde": 37451, + "ĠFox": 37452, + "ĠpraworzÄħdnoÅĽci": 37453, + "ĠSalo": 37454, + "Ġduchowie": 37455, + "ĠnieskoÅĦczenie": 37456, + "Ġessa": 37457, + "ĠrangÄħ": 37458, + "ĠzbrodniÄĻ": 37459, + "beli": 37460, + "ĠmyÅĽlimy": 37461, + "Ġelimin": 37462, + "ĠpiÄĻÄĩdziesiÄħ": 37463, + "ĠskoÅĦczÄħ": 37464, + "kins": 37465, + "Ġpozytywnej": 37466, + "ĠwystarczajÄħcÄħ": 37467, + "Ġgubernator": 37468, + "Staram": 37469, + "ĠBruce": 37470, + "ĠwsunÄĻÅĤa": 37471, + "ĠMio": 37472, + "ĠpominÄħÄĩ": 37473, + "Ġreligie": 37474, + "orian": 37475, + "Ġjesz": 37476, + "Ġzdecydowanym": 37477, + "Ġbiednego": 37478, + "Ġzmarz": 37479, + "Ġuga": 37480, + "ÃĦ": 37481, + "ĠwstydziÄĩ": 37482, + "Ġziarno": 37483, + "Ġniekorzystne": 37484, + "szawszy": 37485, + "sym": 37486, + "ĠMyÅĽlaÅĤam": 37487, + "Ġpoddaje": 37488, + "Ġprawnikiem": 37489, + "Ġsamoz": 37490, + "Ġyoutube": 37491, + "Ġsucha": 37492, + "Ġosobne": 37493, + "Ġuchwale": 37494, + "Ġporach": 37495, + "ĠwaÄĩ": 37496, + "gujÄħcy": 37497, + "Ġgeniusz": 37498, + "Mieszkanie": 37499, + "DwadzieÅĽcia": 37500, + "Ġletniego": 37501, + "strowaÅĤ": 37502, + "Deszcz": 37503, + "Ġpowiaty": 37504, + "Jakbym": 37505, + "Rozwi": 37506, + "ĠspróbowaÅĤa": 37507, + "Ġmana": 37508, + "Ġwymal": 37509, + "ĠwróciÅĤo": 37510, + "Ġtorowi": 37511, + "westra": 37512, + "Ġpozbawionych": 37513, + "miejÄĻ": 37514, + "Ġrolnego": 37515, + "-.": 37516, + "William": 37517, + "ĠspecjalistÄħ": 37518, + "Ġjardów": 37519, + "ĠPitt": 37520, + "ĠÅĤóżkiem": 37521, + "zujÄħcego": 37522, + "stus": 37523, + "Ġobiecuje": 37524, + "Ġdygo": 37525, + "spektor": 37526, + "Ġracjonalnie": 37527, + "ĠGes": 37528, + "ĠprzywitaÅĤ": 37529, + "Ġmatematyka": 37530, + "Ġpotajemnie": 37531, + "logiczna": 37532, + "Ġtablica": 37533, + "iew": 37534, + "Ġzmarszczki": 37535, + "ĠistniejÄħcej": 37536, + "ĠodszukaÄĩ": 37537, + "Ġulubionym": 37538, + "ĠsÅĤoneczny": 37539, + "ĠspoÅĤecznymi": 37540, + "chniÄĻte": 37541, + "ĠWiednia": 37542, + "Ġzawieszone": 37543, + "SU": 37544, + "ropor": 37545, + "skom": 37546, + "ĠpodchodzÄħc": 37547, + "Ġnurtu": 37548, + "Ġznani": 37549, + "Ġseksualna": 37550, + "Ġoczywistych": 37551, + "Grzego": 37552, + "Ġszczytem": 37553, + "ĠMotor": 37554, + "ĠÅĤoży": 37555, + "ĠFrancjÄħ": 37556, + "ĠtaÅĽmÄĻ": 37557, + "Ġzrealizowania": 37558, + "Ġpulch": 37559, + "Ġuwal": 37560, + "Ġkrakowskiej": 37561, + "Ġautorytetu": 37562, + "simum": 37563, + "Ġowce": 37564, + "ĠstarożytnoÅĽci": 37565, + "ĠklasÄħ": 37566, + "Ġpomiarów": 37567, + "lene": 37568, + "Ġdotychczasowym": 37569, + "Ġabp": 37570, + "ĠprzenosiÄĩ": 37571, + "ĠlufÄĻ": 37572, + "Ġspacery": 37573, + "Ġautobusie": 37574, + "ĠprzywódcÄħ": 37575, + "ĠMala": 37576, + "Ġumorzeniu": 37577, + "wiecieÅĦ": 37578, + "Ġzabru": 37579, + "Ġzrozumi": 37580, + "Ġfinansowymi": 37581, + "ĠBrian": 37582, + "Ġdyrektorka": 37583, + "nany": 37584, + "Ġwyremont": 37585, + "Mac": 37586, + "Ġczerwie": 37587, + "Ġziemskiej": 37588, + "Ġguber": 37589, + "Ener": 37590, + "gicznych": 37591, + "graficznych": 37592, + "Mówisz": 37593, + "Ġfanem": 37594, + "ĠFen": 37595, + "ĠwiadomoÅĽciÄħ": 37596, + "Ġhektarów": 37597, + "Ġztym": 37598, + "Ġobserwowania": 37599, + "Ġprok": 37600, + "ĠoceniÅĤa": 37601, + "ĠAndrie": 37602, + "ĠpolegajÄħcej": 37603, + "kieru": 37604, + "ĠzawieraÅĤa": 37605, + "ĠpandemiÄħ": 37606, + "kÅĤego": 37607, + "dzajÄħce": 37608, + "Ġspowodowany": 37609, + "Ġwspoma": 37610, + "paliÅĽmy": 37611, + "ĠMolly": 37612, + "zili": 37613, + "ĠConan": 37614, + "ĠzapanowaÅĤa": 37615, + "))": 37616, + "ĠEddie": 37617, + "ĠocenÄħ": 37618, + "ĠRFN": 37619, + "Ġutworzeniu": 37620, + "Ġpobla": 37621, + "ĠSla": 37622, + "ĠuÅĤatwi": 37623, + "ĠCmenta": 37624, + "ĠSosnowcu": 37625, + "ĠBoÅĽni": 37626, + "ĠakcjÄħ": 37627, + "Cyt": 37628, + "ÅĤana": 37629, + "BroÅĦ": 37630, + "ĠdoÅĤÄħczyÅĤa": 37631, + "ĠmiÄĻkkim": 37632, + "Ġrekomendacji": 37633, + "ĠodlegÅĤej": 37634, + "ĠprzerywajÄħc": 37635, + "Ġinstytutu": 37636, + "adeusz": 37637, + "ĠzorientowaÅĤa": 37638, + "Uspo": 37639, + "pierdalaÄĩ": 37640, + "ĠMożliwe": 37641, + "Ġdramatu": 37642, + "ĠDek": 37643, + "Ġwybieram": 37644, + "PrzypomniaÅĤa": 37645, + "Ġlubelskim": 37646, + "ĠPodej": 37647, + "ĠrozpoczÄĻciu": 37648, + "ĠrozwiÄħzany": 37649, + "ĠUstawodawczej": 37650, + "Ġchronione": 37651, + "ĠkiwnÄĻÅĤa": 37652, + "Ġpustego": 37653, + "Ġzegarka": 37654, + "ĠwypeÅĤniony": 37655, + "nicjaty": 37656, + "Ġgodnie": 37657, + "Ġalfabe": 37658, + "Ġgorszym": 37659, + "Ġmakijażu": 37660, + "Ġleciu": 37661, + "Ġpierwsz": 37662, + "ĠWilliams": 37663, + "ĠkrÄħży": 37664, + "ĠwarknÄĻÅĤa": 37665, + "ĠzasÅĤonÄĻ": 37666, + "Ġprzyklej": 37667, + "Ġkonsorcjum": 37668, + "ĠszanujÄĻ": 37669, + "ĠwyższoÅĽci": 37670, + "ĠGP": 37671, + "ĠwyjrzaÅĤ": 37672, + "Ġprzeżyje": 37673, + "ĠWojewódzki": 37674, + "ĠpiÅĤkarski": 37675, + "Ĥ¬": 37676, + "Ġ139": 37677, + "Ġwniesienia": 37678, + "lans": 37679, + "ĠbieżÄħcej": 37680, + "miasto": 37681, + "ĠzabijajÄħ": 37682, + "Bisku": 37683, + "ĠMaÅĤgorzaty": 37684, + "Ġbrater": 37685, + "ĠNajwyższa": 37686, + "Ġdrobiazg": 37687, + "żad": 37688, + "ladel": 37689, + "zew": 37690, + "Ġodznaczony": 37691, + "ĠstanowiÄħcy": 37692, + "ĠÅĽwietli": 37693, + "Ġ132": 37694, + "ĠabsolutnÄħ": 37695, + "ĠprowadziÅĤo": 37696, + "Ġkatolickich": 37697, + "Ġciel": 37698, + "Ġmodlitwa": 37699, + "ĠgawÄĻ": 37700, + "ppa": 37701, + "ĠodpowiedziaÅĤam": 37702, + "Ġnajbie": 37703, + "ĠObser": 37704, + "Ġfaktach": 37705, + "ĠzÅĤodzieje": 37706, + "ĠÅĤem": 37707, + "Ġpotrzebni": 37708, + "ĠMU": 37709, + "Ġpraktycznych": 37710, + "Uprzejmie": 37711, + "ĠIlu": 37712, + "Ġpodwyższenie": 37713, + "ĠKomunikacji": 37714, + "Ġnerwowe": 37715, + "Ġpaska": 37716, + "ĠprowadzÄħca": 37717, + "ĠBalce": 37718, + "Ġród": 37719, + "usse": 37720, + "Ġdiament": 37721, + "ĠKomuni": 37722, + "Ġpomost": 37723, + "adi": 37724, + "Ġobronnych": 37725, + "ĠzÅĤom": 37726, + "ĠpoprowadziÄĩ": 37727, + "sisz": 37728, + "Znasz": 37729, + "vens": 37730, + "biegaÅĤ": 37731, + "Ġczerwieni": 37732, + "ĠJel": 37733, + "ĠlogikÄħ": 37734, + "ĠzmÄĻczeni": 37735, + "Ġbakterie": 37736, + "ZrobiÅĤo": 37737, + "nÄĻtrze": 37738, + "miraÅĤ": 37739, + "Ġorient": 37740, + "ĠdrżÄħc": 37741, + "Ġsolidny": 37742, + "ĠÅĽcieżek": 37743, + "Ġorbicie": 37744, + "ĠniszczyÄĩ": 37745, + "Ġczapki": 37746, + "Ġsprawe": 37747, + "Ġobywatelami": 37748, + "ĠjakiemuÅĽ": 37749, + "Oraz": 37750, + "ĠsÅĤowie": 37751, + "Ġsumieniu": 37752, + "Ġognisk": 37753, + "ĠrodziÄĩ": 37754, + "ĠpożÄħdanie": 37755, + "Ġstryj": 37756, + "Ġlubie": 37757, + "Ġarbit": 37758, + "tniego": 37759, + "Ġpierwszymi": 37760, + "Ġmafi": 37761, + "WysokoÅĽÄĩ": 37762, + "Ġufam": 37763, + "Ġmundurach": 37764, + "chaÅĤam": 37765, + "Ġswiata": 37766, + "syjnym": 37767, + "Ġczekolady": 37768, + "ĠzainwestowaÄĩ": 37769, + "Ġmiski": 37770, + "ĠwoÅĤowi": 37771, + "Ġskutkuje": 37772, + "Ġżywot": 37773, + "him": 37774, + "Ġpodważa": 37775, + "udÅĤa": 37776, + "Ġnask": 37777, + "film": 37778, + "Ġdrzewach": 37779, + "Ġskontrol": 37780, + "gust": 37781, + "Ġogona": 37782, + "Ġdepresja": 37783, + "ĠzajmÄĻ": 37784, + "ĠBliskim": 37785, + "Pochy": 37786, + "ĠseksualnÄħ": 37787, + "Ġkona": 37788, + "ĠJED": 37789, + "Ġpowozu": 37790, + "Ġkompute": 37791, + "Ġwdowa": 37792, + "Ġkury": 37793, + "Ġjeziorze": 37794, + "Ġ1908": 37795, + "Ġaktywa": 37796, + "ĠpoÅĽciel": 37797, + "niÄĻciami": 37798, + "Ġorzech": 37799, + "Ġlustrem": 37800, + "ĠSocjal": 37801, + "gowane": 37802, + "ĠgotówkÄĻ": 37803, + "ĠwiÄħzaÅĤo": 37804, + "ĠDLA": 37805, + "ĠDroga": 37806, + "Badanie": 37807, + "Ġoperacyjnej": 37808, + "ĠuruchomiÅĤ": 37809, + "ĠPam": 37810, + "Ġnotatek": 37811, + "ĠPrzestÄĻp": 37812, + "ĠsympatiÄĻ": 37813, + "Ġniesprawiedli": 37814, + "Ġzniszczonych": 37815, + "Ġdyplomatycznych": 37816, + "ĠWirgi": 37817, + "Ġnadzwyczajnej": 37818, + "Ġkoordyn": 37819, + "ĠSocie": 37820, + "Ġmedium": 37821, + "Ġpodzielona": 37822, + "ĠskrzynkÄĻ": 37823, + "Ġzużycia": 37824, + "Ġmimowolnie": 37825, + "dalem": 37826, + "ĠWÅĤas": 37827, + "ĠczystoÅĽÄĩ": 37828, + "Ġniezliczone": 37829, + "Ġparlamentarzystów": 37830, + "Ġuczony": 37831, + "Propozycja": 37832, + "ĠzdoÅĤam": 37833, + "ĠLubo": 37834, + "Ġsmyczy": 37835, + "czke": 37836, + "Ġrasa": 37837, + "Ġkompozycji": 37838, + "ĠpodwÅĤadnych": 37839, + "lujesz": 37840, + "ĠnieÅĽÄĩ": 37841, + "Ġmagazyny": 37842, + "ĠGimnazjum": 37843, + "wnÄħÅĤ": 37844, + "ĠmosiÄĻ": 37845, + "Ġdywanie": 37846, + "Ġprewen": 37847, + "Ġpokaż": 37848, + "Ġkomisjach": 37849, + "ĠschodziÄĩ": 37850, + "ĠrównoÅĽÄĩ": 37851, + "ĠprzesyÅĤa": 37852, + "Ġmalut": 37853, + "Ġpozyskania": 37854, + "peÅĤnospraw": 37855, + "Ġtarcze": 37856, + "Unia": 37857, + "ĠodnoszÄĻ": 37858, + "Ġzarzutem": 37859, + "aju": 37860, + "ĠgoÅĽÄĩmi": 37861, + "ĠprzestaÅĤem": 37862, + "Ġzamka": 37863, + "ĠprzedstawiÄĻ": 37864, + "Ġniejaki": 37865, + "Ġofierze": 37866, + "Ġtendencji": 37867, + "Ġcywilnym": 37868, + "ĠDonbas": 37869, + "ĠkadÅĤub": 37870, + "Ġzanieczyszczenia": 37871, + "ĠzabierajÄħc": 37872, + "ĠpoÅĽmier": 37873, + "Ġnowotwor": 37874, + "Ġprogramista": 37875, + "Ġurozmai": 37876, + "LKO": 37877, + "wul": 37878, + "ĠwyÅĤoniÅĤ": 37879, + "pun": 37880, + "ĠpotrafiÅĤam": 37881, + "ĠpisaliÅĽmy": 37882, + "Ġkapelusza": 37883, + "Ġutaj": 37884, + "ĠkonkurowaÄĩ": 37885, + "Ġwkurwi": 37886, + "Ġrezolucji": 37887, + "dowskiego": 37888, + "Ġ152": 37889, + "ĠkawaÅĤkiem": 37890, + "Ġpatriar": 37891, + "ĠWanda": 37892, + "enia": 37893, + "Ġakceptuje": 37894, + "ĠuprzejmoÅĽci": 37895, + "oszczÄĻ": 37896, + "Ġprzyprawi": 37897, + "Ġmazowieckiego": 37898, + "ĠbezmyÅĽlnie": 37899, + "ĠÅĽwietlnych": 37900, + "Ġkonkursy": 37901, + "Ġlodem": 37902, + "Ġprzyklad": 37903, + "Ġcholerny": 37904, + "ProsiÅĤbym": 37905, + "ĠinterpretacjÄĻ": 37906, + "aktyce": 37907, + "Ġprzybo": 37908, + "ĠmówiÄħce": 37909, + "Ġrzeźbia": 37910, + "Ġwnika": 37911, + "ĠnachyliÅĤ": 37912, + "Lub": 37913, + "marag": 37914, + "ĠwÄħtpiÄĩ": 37915, + "ĠzajÅĽÄĩ": 37916, + "ĠUEFA": 37917, + "jkÄĻ": 37918, + "ĠKoÅĤa": 37919, + "ĠspóÅĤkÄħ": 37920, + "Ġgumy": 37921, + "ĠHIV": 37922, + "ĠopcjÄħ": 37923, + "Takim": 37924, + "fikacje": 37925, + "ĠgoÅĤÄħ": 37926, + "Ġukarany": 37927, + "Ġczasopism": 37928, + "Ġangielskie": 37929, + "ĠpoglÄħdami": 37930, + "Ġpili": 37931, + "ĠAZS": 37932, + "Ġprzerzuca": 37933, + "Ġwitam": 37934, + "ówno": 37935, + "ĠpamiÄħtkÄĻ": 37936, + "Ġpóźnej": 37937, + "Ġsc": 37938, + "Modli": 37939, + "vat": 37940, + "Ġrozsi": 37941, + "Ġekologiczne": 37942, + "ĠniewinnoÅĽci": 37943, + "tkowy": 37944, + "ĠNiko": 37945, + "ĠkoÅĦcowy": 37946, + "Ġmisjona": 37947, + "Ġbestii": 37948, + "250": 37949, + "Ġciszej": 37950, + "ĠpÅĤótna": 37951, + "Ġnaju": 37952, + "ĠtÅĤumacz": 37953, + "ÅĤowieku": 37954, + "Ġstrukturach": 37955, + "piajÄħc": 37956, + "uze": 37957, + "Ġlusterko": 37958, + "ĠzÅĤożonej": 37959, + "ĠnastÄĻpca": 37960, + "Senator": 37961, + "ĠRAK": 37962, + "Ġpogardliwie": 37963, + "Ġzachwycona": 37964, + "Kas": 37965, + "Ġdostaniemy": 37966, + "ĠCaÅĤy": 37967, + "strybu": 37968, + "ai": 37969, + "lasz": 37970, + "Ġproboszcza": 37971, + "ĠprzemknÄħÅĤ": 37972, + "ĠÅļci": 37973, + "Ġwojewódzkim": 37974, + "ĠMedia": 37975, + "ĠpoczÄĻst": 37976, + "ĠMort": 37977, + "ĠprawdopodobieÅĦstwa": 37978, + "ĠmianowaÅĤ": 37979, + "ĠinformowaÄĩ": 37980, + "ĠZostaw": 37981, + "Ġbied": 37982, + "ĠMoÅĤda": 37983, + "Ġprzyspiesza": 37984, + "Ġuwielbiam": 37985, + "ĠSARS": 37986, + "Ġpriorytetów": 37987, + "tywaÅĤa": 37988, + "Ġplasty": 37989, + "ĠHarris": 37990, + "ĠbombÄĻ": 37991, + "ĠNiki": 37992, + "ĠÅļwinouj": 37993, + "ĠrozwiÄħże": 37994, + "Ġmeri": 37995, + "ĠpodejÅĽciu": 37996, + "ĠpotrafiÅĤy": 37997, + "ĠFA": 37998, + "Ġsort": 37999, + "andor": 38000, + "ĠWola": 38001, + "Ġspojrzy": 38002, + "Ġwymienili": 38003, + "hehe": 38004, + "zaniu": 38005, + "Ġochoczo": 38006, + "Ġgrunty": 38007, + "Ġskompro": 38008, + "ĠzdziaÅĤa": 38009, + "Ġzdolni": 38010, + "ĠEnd": 38011, + "wiacie": 38012, + "111": 38013, + "Ġwygody": 38014, + "ĠprzejÄĻciu": 38015, + "ĠBA": 38016, + "Ġtraktowali": 38017, + "ations": 38018, + "MogÅĤem": 38019, + "Ġkupic": 38020, + "Ġuchwalenia": 38021, + "ĠobrażaÄĩ": 38022, + "ĠValent": 38023, + "ĠmaÅĤpy": 38024, + "Ġszarego": 38025, + "Gil": 38026, + "Sprawy": 38027, + "Ġusa": 38028, + "Nick": 38029, + "Ġroczne": 38030, + "ĠwystrzeliÅĤ": 38031, + "Ġpatrzysz": 38032, + "Ġsocjalnego": 38033, + "Studia": 38034, + "Ġ280": 38035, + "Ġnieznanym": 38036, + "Ġpsychicznej": 38037, + "ĠHoÅĤ": 38038, + "ĠFabi": 38039, + "ĠwyjÄħtkowych": 38040, + "ĠtrudnoÅĽÄĩ": 38041, + "ĠbieliznÄĻ": 38042, + "ĠEuropejskim": 38043, + "Ġoligar": 38044, + "mieniÄĩ": 38045, + "ĠÅĽródmie": 38046, + "Ġsumieniem": 38047, + "ĠdotykaÅĤ": 38048, + "Ġdeklaracje": 38049, + "BrakowaÅĤo": 38050, + "Ġstoku": 38051, + "Ġustanawia": 38052, + "psi": 38053, + "Ġgarniturze": 38054, + "sujÄħc": 38055, + "Ġcelowych": 38056, + "ĠsolÄħ": 38057, + "Ġgrypy": 38058, + "Ġniewolnicy": 38059, + "Ġzawiadomienia": 38060, + "Ġzawierania": 38061, + "ĠzapominajÄħc": 38062, + "ĠCzujÄĻ": 38063, + "Ġwyzwala": 38064, + "ĠpoÅĤysk": 38065, + "ĠWash": 38066, + "ĠNarodowe": 38067, + "Prawa": 38068, + "Ġzboże": 38069, + "Ġnastolatka": 38070, + "ĠprzetrwaÅĤa": 38071, + "ĠsiedemnaÅĽcie": 38072, + "Ġganku": 38073, + "FC": 38074, + "Ġustawowo": 38075, + "ĠSet": 38076, + "ĠzgÅĤoszona": 38077, + "ĠopozycjÄĻ": 38078, + "Ġinterwencja": 38079, + "·»": 38080, + "Ġpodmiotami": 38081, + "Ġoznajmia": 38082, + "Ġkonsulat": 38083, + "ĠrÄĻkojeÅĽci": 38084, + "ĠoÅĽwiatowych": 38085, + "chle": 38086, + "anach": 38087, + "Ġpostawienie": 38088, + "gnÄħ": 38089, + "ĠAlfred": 38090, + "ĠmiÄĻsem": 38091, + "ĠopracowaÅĤ": 38092, + "ĠsprzÄħt": 38093, + "ĠopaÅĤ": 38094, + "ĠALE": 38095, + "ZrobiÅĤa": 38096, + "laks": 38097, + "chmur": 38098, + "Ġaj": 38099, + "ĠwystÄĻpowaÅĤa": 38100, + "Ġwkurza": 38101, + "ĠmijaÅĤ": 38102, + "ĠsiÄĻgaÅĤ": 38103, + "Ġznowe": 38104, + "ĠGMO": 38105, + "ĠzaoszczÄĻdziÄĩ": 38106, + "Ġobwód": 38107, + "Ġadiutan": 38108, + "peratura": 38109, + "ĠPrzynajmniej": 38110, + "SzczÄĻÅĽli": 38111, + "czyciele": 38112, + "Ġrozdz": 38113, + "Ġwilko": 38114, + "urce": 38115, + "Ġporuczniku": 38116, + "xon": 38117, + "Ġwyszy": 38118, + "ĠpromowaÄĩ": 38119, + "Ġkontrolnych": 38120, + "Ġharcer": 38121, + "rolu": 38122, + "Ġkonsumenta": 38123, + "KT": 38124, + "dard": 38125, + "Ġabsolwen": 38126, + "Ġnaprowa": 38127, + "ĠwystÄĻpowaÅĤy": 38128, + "ĠzaszÅĤy": 38129, + "ĠwodzÄħ": 38130, + "ĠÅļle": 38131, + "ĠÂľ": 38132, + "ĠBak": 38133, + "Zza": 38134, + "Ġpoba": 38135, + "arnie": 38136, + "ĠIndie": 38137, + "Ġdżentelmen": 38138, + "stoi": 38139, + "ĠMODE": 38140, + "ĠzamykajÄħ": 38141, + "Ġnajbogatszych": 38142, + "ĠpoÅĤożonej": 38143, + "Ġelit": 38144, + "Ġwykryto": 38145, + "ĠnormÄħ": 38146, + "ĠApela": 38147, + "Ġmusza": 38148, + "Ġkulturalne": 38149, + "Ġpróżni": 38150, + "jnym": 38151, + "ĠwrzeÅĽni": 38152, + "ĠzwracaÅĤa": 38153, + "ĠrozmawiajÄħc": 38154, + "Ġwcieli": 38155, + "Ġdrożej": 38156, + "Ġżywieni": 38157, + "Ġnieznajomy": 38158, + "Ġnasuwa": 38159, + "ĠpowitaÅĤ": 38160, + "ĠMusic": 38161, + "Ġogrodni": 38162, + "JarosÅĤaw": 38163, + "ĠteoriÄħ": 38164, + "Ġpsami": 38165, + "ĠtwardÄħ": 38166, + "Ġagresywny": 38167, + "ĠlogikÄĻ": 38168, + "netka": 38169, + "ĠfajkÄĻ": 38170, + "ventu": 38171, + "Ġuchu": 38172, + "Ġkamiennym": 38173, + "ĠpÅĤaski": 38174, + "ĠwÅĤÄħczyÅĤa": 38175, + "Ġspecjalistycznych": 38176, + "ĠÅĽlim": 38177, + "Ġdystrykcie": 38178, + "Ġgeneruje": 38179, + "ĠprzypomniaÅĤo": 38180, + "ĠMieÅĽcie": 38181, + "Ġgodna": 38182, + "ĠpowstaÅĤych": 38183, + "Ġzbiegu": 38184, + "Ġnamiocie": 38185, + "ĠkupowaÅĤ": 38186, + "ĠwytrzymaÅĤa": 38187, + "bergu": 38188, + "arstwie": 38189, + "ĠsÅĤużÄħca": 38190, + "Ġradnego": 38191, + "Ġpochleb": 38192, + "Ġdrastycznie": 38193, + "Ġobywatelem": 38194, + "Å»aÅĤ": 38195, + "Ġpotencjalne": 38196, + "Ġczarni": 38197, + "Ġoperacyjny": 38198, + "ĠzarabiaÅĤ": 38199, + "kh": 38200, + "ĠksztaÅĤcenie": 38201, + "PrzeciÄĻ": 38202, + "ĠzostawiaÄĩ": 38203, + "Ġpasach": 38204, + "paliÄĩ": 38205, + "ĠsugerowaÅĤ": 38206, + "ĠËĽ": 38207, + "ĠsoÅĤe": 38208, + "ĠobojÄĻtny": 38209, + "szczek": 38210, + "ĠobjÄĻta": 38211, + "ĠpotrzebÄħ": 38212, + "ĠkulÄħ": 38213, + "Ġzszok": 38214, + "ÅģE": 38215, + "Ġistotnego": 38216, + "ĠzamknÄĻli": 38217, + "Patrzy": 38218, + "Ġkrytyczne": 38219, + "Ġalumini": 38220, + "ĠanalizowaÄĩ": 38221, + "Ġmona": 38222, + "Ġrozgory": 38223, + "ĠCiÄħ": 38224, + "ĠpodjÄĻtych": 38225, + "ĠdietÄĻ": 38226, + "Ġokresów": 38227, + "Wnioski": 38228, + "Ġmniemaniu": 38229, + "dun": 38230, + "dziei": 38231, + "Ġodpowiedzieli": 38232, + "ĠnalaÅĤ": 38233, + "ĠpiechotÄĻ": 38234, + "ĠIwona": 38235, + "Ġjakims": 38236, + "jeniu": 38237, + "ĠSlo": 38238, + "Ġosobista": 38239, + "Ġumożliwienie": 38240, + "Ġintensywny": 38241, + "vet": 38242, + "ĠKlo": 38243, + "Ġnaruszeniem": 38244, + "ĠAnia": 38245, + "ĠksiÄĻgÄĻ": 38246, + "ologa": 38247, + "Ġrozwojowi": 38248, + "Sir": 38249, + "Ġrondo": 38250, + "Ġlenist": 38251, + "acjÄħ": 38252, + "ĠPhili": 38253, + "grodu": 38254, + "ĠbadaÅĤ": 38255, + "Ġsuficie": 38256, + "Ġlvl": 38257, + "Ġzbiorowej": 38258, + "nictwu": 38259, + "darz": 38260, + "Ġspokrew": 38261, + "Ġklawisz": 38262, + "Ġmagneto": 38263, + "ĠmijajÄħc": 38264, + "zowaÅĤa": 38265, + "ĠpromieÅĦ": 38266, + "Ġpodskaki": 38267, + "jsce": 38268, + "Jakkolwiek": 38269, + "Samolot": 38270, + "ĠbuÅĤgar": 38271, + "Ġustabi": 38272, + "Ġpienie": 38273, + "ĠzbÄĻdnych": 38274, + "rowym": 38275, + "Ġwybiega": 38276, + "Ġrozumieli": 38277, + "ĠstolicÄĻ": 38278, + "gowanie": 38279, + "Ġzakwater": 38280, + "Ġprzeciwpożar": 38281, + "laniu": 38282, + "TrybunaÅĤ": 38283, + "Ġkrymin": 38284, + "ĠpaÅĦskÄħ": 38285, + "WÄħtpiÄĻ": 38286, + "obil": 38287, + "ialu": 38288, + "Ġsocjo": 38289, + "Stare": 38290, + "Ġbezpieczni": 38291, + "ĠwÅĤÄħczone": 38292, + "ĠrozbiÄĩ": 38293, + "ĠzupeÅĤnoÅĽci": 38294, + "Duża": 38295, + "Ġfair": 38296, + "Ġspalania": 38297, + "Ġemerytalne": 38298, + "Ġniezmiennie": 38299, + "ĠOffi": 38300, + "ĠformuÅĤÄĻ": 38301, + "ĠupieraÅĤ": 38302, + "Popiera": 38303, + "Ġpeni": 38304, + "Ġakredy": 38305, + "600": 38306, + "rzany": 38307, + "ĠAgat": 38308, + "Podoba": 38309, + "ĠMid": 38310, + "Ġbiegun": 38311, + "Ġpostawili": 38312, + "Ange": 38313, + "ĠskreÅĽlenie": 38314, + "ĠokazywaÄĩ": 38315, + "ĠpaÅĽÄĩ": 38316, + "ĠpoczÄħtków": 38317, + "tÅĤa": 38318, + "Pokaż": 38319, + "ĠzagwarantowaÄĩ": 38320, + "fit": 38321, + "Ġformalnej": 38322, + "ĠpogrÄħżony": 38323, + "Ġpiosenkar": 38324, + "Opiera": 38325, + "Ġzakorze": 38326, + "Ġlustrz": 38327, + "Ogól": 38328, + "ĠPÅĤy": 38329, + "Ġopowiadali": 38330, + "ĠOkrÄĻgowy": 38331, + "Ġukryta": 38332, + "ace": 38333, + "ĠszaÅĤa": 38334, + "Ġzagrożony": 38335, + "ĠbÅĤys": 38336, + "Ġpotok": 38337, + "Ġbudżetowego": 38338, + "Ġgreckiej": 38339, + "ĠrytuaÅĤ": 38340, + "dowanych": 38341, + "ĠkrytykowaÄĩ": 38342, + "Ġewakuacji": 38343, + "Ġustanowienia": 38344, + "Ġspodziewali": 38345, + "nata": 38346, + "ĠzgÅĤaszajÄħ": 38347, + "ĠinteligencjÄĻ": 38348, + "stujÄħc": 38349, + "Proste": 38350, + "ĠporuszaÅĤy": 38351, + "ĠIrena": 38352, + "linga": 38353, + "Ġnormatyw": 38354, + "Ġrozprawie": 38355, + "Ġuboczu": 38356, + "ĠFestival": 38357, + "Ġwypoczyn": 38358, + "Ġpozd": 38359, + "ĠpoÅĤÄħczony": 38360, + "Ġwiersza": 38361, + "ĠbiÅĤo": 38362, + "Ġzezwala": 38363, + "ĠzapomniaÅĤam": 38364, + "ĠAnglików": 38365, + "ĠmiÄĻdzyresort": 38366, + "ĠskrzywdziÄĩ": 38367, + "ĠwypÅĤat": 38368, + "ĠprzepÄĻ": 38369, + "ĠkierowaÅĤa": 38370, + "ĠWilk": 38371, + "ĠpopeÅĤnione": 38372, + "Wymy": 38373, + "Ġmaksymalnej": 38374, + "Ġetacie": 38375, + "ĠFloty": 38376, + "ĠznieruchomiaÅĤ": 38377, + "PRA": 38378, + "paÅĤam": 38379, + "ĠSony": 38380, + "ĠBou": 38381, + "uela": 38382, + "stkami": 38383, + "ĠKozie": 38384, + "Pewien": 38385, + "ĠspotykaÅĤ": 38386, + "ĠzaprosiÅĤa": 38387, + "ĠodgadnÄħÄĩ": 38388, + "Ġstalowe": 38389, + "ĠoznaczaÅĤa": 38390, + "ĠdostrzegaÄĩ": 38391, + "ĠmedycznÄħ": 38392, + "Ġobywatelskie": 38393, + "ĠurzÄħdziÄĩ": 38394, + "gby": 38395, + "Ġniebios": 38396, + "Ġmoralny": 38397, + "Ġkompaty": 38398, + "Ġterroru": 38399, + "Zanie": 38400, + "szÄħcy": 38401, + "ĠRegulaminu": 38402, + "Ġzaintry": 38403, + "Ġuchwalona": 38404, + "ĠstrzaÅĤa": 38405, + "ĠChciaÅĤabym": 38406, + "żba": 38407, + "ĠtoczyÄĩ": 38408, + "nicjÄħ": 38409, + "Ġostateczna": 38410, + "Pomaga": 38411, + "Ġniewo": 38412, + "Ġtarasie": 38413, + "ĠSC": 38414, + "Ġkróli": 38415, + "Ġczynny": 38416, + "ĠgÄĻbÄĻ": 38417, + "czyt": 38418, + "Ġtraktowani": 38419, + "Ġfilmiki": 38420, + "Ġniebieska": 38421, + "Major": 38422, + "Ġrozszcze": 38423, + "ĠlojalnoÅĽÄĩ": 38424, + "ĠKorony": 38425, + "ĠrozglÄħda": 38426, + "Ġrenowa": 38427, + "wajÄħco": 38428, + "Ġkijem": 38429, + "ĠhiszpaÅĦski": 38430, + "Ġpodejmowanie": 38431, + "Mistrzostwa": 38432, + "Ġrannego": 38433, + "DostaÅĤem": 38434, + "PomyÅĽlaÅĤa": 38435, + "\\\\\\\\": 38436, + "Ġ:(.": 38437, + "zyjny": 38438, + "Przypuszcz": 38439, + "Ġurbani": 38440, + "Bilety": 38441, + "adów": 38442, + "Odby": 38443, + "ĠprzeÅĤożonych": 38444, + "Ġpasty": 38445, + "ĠzareagowaÅĤa": 38446, + "Prezy": 38447, + "ĠmÄĻczy": 38448, + "ĠDnie": 38449, + "warcie": 38450, + "Ġdoczy": 38451, + "ĠszczupÅĤy": 38452, + "Ġgorszych": 38453, + "ĠwÅĤaÅĽcicielami": 38454, + "ĠpoÅĽwiÄĻcona": 38455, + "ĠsÅĤuchawce": 38456, + "talnym": 38457, + "Ġsceno": 38458, + "ĠzajmujÄĻ": 38459, + "rica": 38460, + "Ġcharakterem": 38461, + "siel": 38462, + "Ġniekonstytu": 38463, + "Ġporce": 38464, + "Ġwidoki": 38465, + "ĠÅĽwiecÄħ": 38466, + "ĠTech": 38467, + "ĠSzczer": 38468, + "Ġpasjona": 38469, + "Ġwszelkim": 38470, + "ĠBraun": 38471, + "Ġrabu": 38472, + "ĠniepamiÄĻ": 38473, + "PotÄĻż": 38474, + "piszÄĻ": 38475, + "Ġweteryna": 38476, + "Wprost": 38477, + "ĠstratÄħ": 38478, + "ĠpowstaÅĦców": 38479, + "ĠrozlegÅĤe": 38480, + "ĠAlber": 38481, + "Ġciekawym": 38482, + "ĠpatrzyÅĤy": 38483, + "Ġrozmach": 38484, + "Ġzasygna": 38485, + "RÃĵ": 38486, + "ĠKoÅĽciel": 38487, + "Ġ??": 38488, + "locie": 38489, + "ĠFur": 38490, + "ordzie": 38491, + "cznemu": 38492, + "Ġkarma": 38493, + "dziÅĽ": 38494, + "Ġampu": 38495, + "Ġnominacji": 38496, + "ĠprzyjÄĻtej": 38497, + "Ġdodatkowa": 38498, + "ĠtÅĤumaczÄħ": 38499, + "ĠpodchodziÄĩ": 38500, + "ĠDVD": 38501, + "ĠBoj": 38502, + "Ġwsparciem": 38503, + "manipul": 38504, + "ĠplanujÄħ": 38505, + "Ġfirmami": 38506, + "Kolor": 38507, + "StwierdziÅĤ": 38508, + "Ġparady": 38509, + "ĠdoniesieÅĦ": 38510, + "ĠIan": 38511, + "Ġplemie": 38512, + "ĠrozsÄħdny": 38513, + "Ġszelest": 38514, + "Ġ4000": 38515, + "Ġobyczaje": 38516, + "Ġswet": 38517, + "ĠWczoraj": 38518, + "Ġsamochodowy": 38519, + "ĠmyliÅĤ": 38520, + "ĠgÅĤosiÅĤ": 38521, + "Ġodniesienie": 38522, + "ĠksztaÅĤtuje": 38523, + "Ġnowoży": 38524, + "Ġotoczone": 38525, + "Ġsiodle": 38526, + "Ġkomunistycznych": 38527, + "ĠPrzemysÅĤ": 38528, + "pospolitÄħ": 38529, + "Ġempatii": 38530, + "dkÄĻ": 38531, + "Ġzarejestrowanych": 38532, + "ĠprzeÅĽliz": 38533, + "wiÄĻÄĩ": 38534, + "ĠStudiów": 38535, + "Tech": 38536, + "pta": 38537, + "Ġkaptur": 38538, + "Ġwestchnienie": 38539, + "tutaj": 38540, + "ĠprzypadÅĤ": 38541, + "ĠpoÅĽcieli": 38542, + "ĠCzasami": 38543, + "Ġpedi": 38544, + "Fu": 38545, + "ĠUV": 38546, + "stawiam": 38547, + "Åļciany": 38548, + "ĠhuÅĽ": 38549, + "Ġdrzwiom": 38550, + "ĠpowiÄħzaÅĦ": 38551, + "ĠDiego": 38552, + "ResztÄĻ": 38553, + "Ġpodany": 38554, + "Ġinformacyjne": 38555, + "Ġarte": 38556, + "if": 38557, + "Ġnieprzenik": 38558, + "Ġfara": 38559, + "Ġwioz": 38560, + "ĠwiernoÅĽÄĩ": 38561, + "ĠAss": 38562, + "Ġpowiatach": 38563, + "ĠkatastrofÄħ": 38564, + "ĠwchodziÅĤy": 38565, + "ĠzadÅĤużenie": 38566, + "ĠÅļredni": 38567, + "ĠNS": 38568, + "Ġhuragan": 38569, + "ĠspodziewaÅĤam": 38570, + "ĠSKOK": 38571, + "Ġtechniczna": 38572, + "Ġbon": 38573, + "Ġregulaminem": 38574, + "Foto": 38575, + "Wyna": 38576, + "Ġkaska": 38577, + "ý": 38578, + "Ġprezydentów": 38579, + "ĠWE": 38580, + "pes": 38581, + "bes": 38582, + "Ġkrytykuje": 38583, + "ĠMiÄĻdzynarodowej": 38584, + "Ġzwyczajem": 38585, + "ĠposiadajÄħcy": 38586, + "ĠÅĽluz": 38587, + "âĹıâĹıâĹıâĹı": 38588, + "ĠaÅĤ": 38589, + "ĠprzytuliÅĤa": 38590, + "ĠbrzmiÄħ": 38591, + "ĠSprawozdanie": 38592, + "Ġnarracji": 38593, + "Ġopracowane": 38594, + "Ġukochanego": 38595, + "UÅĽwiadomi": 38596, + "Ġuznawane": 38597, + "Ġokrutne": 38598, + "ĠwstÄħpi": 38599, + "ĠbÅĤagam": 38600, + "Ġzabicia": 38601, + "ĠgwarancjÄħ": 38602, + "Ġodwiedziny": 38603, + "ĠzagÄĻ": 38604, + "ĠSyryj": 38605, + "Ġarcydzie": 38606, + "Ġreligijnego": 38607, + "Ġnieprawdziwe": 38608, + "Ġodru": 38609, + "Henryk": 38610, + "ĠgroźbÄħ": 38611, + "has": 38612, + "Ġniszczenia": 38613, + "ĠJawor": 38614, + "Ġnieuda": 38615, + "ĠspódnicÄĻ": 38616, + "ĠbezpieczeÅĦstwem": 38617, + "ĠprzebywajÄħ": 38618, + "ĠwydaÅĤy": 38619, + "ĠwoÅĤy": 38620, + "ĠgodnoÅĽciÄħ": 38621, + "ĠÅĽwiaty": 38622, + "Ġplastikowe": 38623, + "inne": 38624, + "Ġkani": 38625, + "Ġnitki": 38626, + "Ġkopa": 38627, + "ĠGas": 38628, + "ĠTran": 38629, + "Ġzachowywali": 38630, + "zenie": 38631, + "ĠzajmujÄħce": 38632, + "losc": 38633, + "ĠkopnÄħÅĤ": 38634, + "ĠCen": 38635, + "tnienia": 38636, + "Ġinstalacje": 38637, + "sista": 38638, + "dujÄħcy": 38639, + "ĠniezwykÅĤej": 38640, + "Ġsztuczki": 38641, + "ĠspoÅĤeczeÅĦstwem": 38642, + "ionu": 38643, + "Wzd": 38644, + "tooth": 38645, + "ĠHoff": 38646, + "ĠwspominaÅĤem": 38647, + "ĠSpotka": 38648, + "Ġkoszula": 38649, + "ĠwstÄĻ": 38650, + "ĠPatrz": 38651, + "kov": 38652, + "ĠzesÅĤa": 38653, + "Ġodrobiny": 38654, + "Ġtworzywa": 38655, + "ĠsympatiÄħ": 38656, + "Ġustawienie": 38657, + "Martin": 38658, + "ĠzarzÄħdzie": 38659, + "Ġgarstka": 38660, + "Ġdezyderat": 38661, + "Ġzwolnieniu": 38662, + "ĠzobowiÄħzuje": 38663, + "Ġindywidualnego": 38664, + "ĠPosÅĤów": 38665, + "ĠniepeÅĤnosprawne": 38666, + "Ġszkodliwych": 38667, + "Ġpodyplom": 38668, + "gebj": 38669, + "Ġuważaj": 38670, + "bala": 38671, + "ĠLil": 38672, + "ĠKore": 38673, + "SÅĤyszÄĻ": 38674, + "Ġwykwalifik": 38675, + "ĠwyrażaÄĩ": 38676, + "ĠprowadzÄĻ": 38677, + "Ġkaryka": 38678, + "ĠgÅĤodna": 38679, + "skanie": 38680, + "Ġakumulator": 38681, + "lk": 38682, + "ĠwzbudziÄĩ": 38683, + "Ġprzygni": 38684, + "RAZ": 38685, + "Ġniesm": 38686, + "ĠdoceniÄĩ": 38687, + "Nu": 38688, + "Ġgeode": 38689, + "Ġsufitem": 38690, + "Ġkonfiguracji": 38691, + "erka": 38692, + "ĠrzekÅĤem": 38693, + "Ġtrofe": 38694, + "Ġmarione": 38695, + "ĠzmieÅĽciÄĩ": 38696, + "ĠuzyskaÅĤy": 38697, + "Marta": 38698, + "walony": 38699, + "ĠmateriaÅĤami": 38700, + "ĠSebastiana": 38701, + "ĠOtwo": 38702, + "ĠGala": 38703, + "ZdjÄĻcie": 38704, + "2021": 38705, + "Ġnajmniejsze": 38706, + "Ġpodwójnej": 38707, + "Ġowady": 38708, + "ĠopisywaÅĤ": 38709, + "bik": 38710, + "ĠAwi": 38711, + "Ġochronne": 38712, + "Ġwybija": 38713, + "Ġpredyspozy": 38714, + "ĠwypÅĤywa": 38715, + "ĠuÅĽmiechnÄħÄĩ": 38716, + "ĠbladÄħ": 38717, + "ĠwymagaÅĤy": 38718, + "ĠpuszkÄĻ": 38719, + "Ġobserwowali": 38720, + "Ġmorderców": 38721, + "Ġ137": 38722, + "ĠKsiÄĻżyc": 38723, + "Ġrogi": 38724, + "ĠMae": 38725, + "ĠksiÄĻdzem": 38726, + "flad": 38727, + "Ġhala": 38728, + "ME": 38729, + "ĠKinga": 38730, + "gresie": 38731, + "Ġnostal": 38732, + "ĠDod": 38733, + "ĠcaÅĤoksztaÅĤ": 38734, + "Ġredakcja": 38735, + "Ġpowiew": 38736, + "ĠoryginaÅĤu": 38737, + "ĠspÅĤaciÄĩ": 38738, + "Ġekspon": 38739, + "Ġzaczal": 38740, + "Ġhistorycy": 38741, + "ĠsamorzÄħdowej": 38742, + "WiÄħ": 38743, + "TF": 38744, + "ĠMniej": 38745, + "ĠGwardii": 38746, + "Ġodniesie": 38747, + "Idziemy": 38748, + "Ġkomisariatu": 38749, + "ĠpocieszyÄĩ": 38750, + "Ġbojowy": 38751, + "Porucznik": 38752, + "Ġlunchu": 38753, + "ĠzabierajÄħ": 38754, + "ĠdziaÅĤy": 38755, + "ĠEj": 38756, + "ĠmordercÄħ": 38757, + "tanii": 38758, + "Ġcollege": 38759, + "ĠrodzeÅĦstwa": 38760, + "ĠpokÅĤo": 38761, + "Dow": 38762, + "Ġterenowych": 38763, + "ĠprzechodziÅĤa": 38764, + "rough": 38765, + "bot": 38766, + "Ġchat": 38767, + "Doku": 38768, + "Ġrezultatem": 38769, + "Ġetnicznych": 38770, + "ĠUniÄĻ": 38771, + "Ġobejmie": 38772, + "Rozważ": 38773, + "Ġaromat": 38774, + "Agnie": 38775, + "ÅĽniÄĻcie": 38776, + "Ġpaczek": 38777, + "Ġnasion": 38778, + "jr": 38779, + "Ġukaza": 38780, + "Ġparkowania": 38781, + "Ġ185": 38782, + "ĠdÄħżenia": 38783, + "Ġnadano": 38784, + "sika": 38785, + "Ġpiramidy": 38786, + "jacym": 38787, + "ĠochroniÄĩ": 38788, + "ĠÅĽwinie": 38789, + "Ġprzedstawieniu": 38790, + "sieur": 38791, + "Ġkazano": 38792, + "Ġwybitnie": 38793, + "óty": 38794, + "ĠLucas": 38795, + "Ġzorganizowany": 38796, + "ĠpuÅĽci": 38797, + "ĠpowtórzÄĻ": 38798, + "Ġapostol": 38799, + "ĠGA": 38800, + "ĠGrant": 38801, + "Ġklasach": 38802, + "Ġsiedzisz": 38803, + "cast": 38804, + "Ġtechników": 38805, + "Ġpowiadam": 38806, + "ĠchiÅĦskiego": 38807, + "ĠróżnorodnoÅĽÄĩ": 38808, + "ĠOdy": 38809, + "Ġ1906": 38810, + "ĠzasadniczÄħ": 38811, + "ĠmÄĻczyÄĩ": 38812, + "ĠprzeÅĽle": 38813, + "Ġswi": 38814, + "dniowy": 38815, + "Ġplutonu": 38816, + "ĠWiÅĽle": 38817, + "Ġstricte": 38818, + "Ġwtar": 38819, + "ĠSAM": 38820, + "Ġrealia": 38821, + "Ġpodod": 38822, + "ĠzależnoÅĽÄĩ": 38823, + "ĠodsyÅĤa": 38824, + "Ġjedwabiu": 38825, + "Ocze": 38826, + "szczanie": 38827, + "ĠFul": 38828, + "Ġzakupem": 38829, + "Ġsoft": 38830, + "Ġzaawansowane": 38831, + "ĠpijÄħ": 38832, + "Ġustnej": 38833, + "Ġdekol": 38834, + "Ġkomplement": 38835, + "Ġwyjebane": 38836, + "ĠzaginÄħÅĤ": 38837, + "Ġgórnym": 38838, + "Ġbezkarnie": 38839, + "dniki": 38840, + "Ġrewizji": 38841, + "ĠzachodzÄħ": 38842, + "Ġfree": 38843, + "Ġpróbuj": 38844, + "Ġprezer": 38845, + "ĠWios": 38846, + "ĠograniczajÄħ": 38847, + "Ġwidziane": 38848, + "Zabiera": 38849, + "Ġrepubliki": 38850, + "Najstar": 38851, + "Ġwydawali": 38852, + "Ġpolicyjnej": 38853, + "Ġrzetelnie": 38854, + "ĠwspóÅĤo": 38855, + "Ġpodmu": 38856, + "past": 38857, + "ĠCul": 38858, + "Ġosobowy": 38859, + "Ġokrutnie": 38860, + "ĠLeona": 38861, + "Ġnatychmiastowego": 38862, + "Ġrzeczowo": 38863, + "Ġprzywódz": 38864, + "Ġstacjonu": 38865, + "Ġmożliwym": 38866, + "Doda": 38867, + "mieniÅĤa": 38868, + "ĠprzeciÄĻtnie": 38869, + "Ġnaczynie": 38870, + "ĠzostawiÅĤem": 38871, + "Ġstrumieniem": 38872, + "ĠdokÅĤadny": 38873, + "Ġczerpie": 38874, + "Ġpic": 38875, + "Ġluźno": 38876, + "Ġkomedia": 38877, + "Ġchorej": 38878, + "ĠplatformÄĻ": 38879, + "Ġaborcja": 38880, + "pracu": 38881, + "wab": 38882, + "Trakt": 38883, + "Ġbadawcze": 38884, + "klasie": 38885, + "ĠostrÄħ": 38886, + "Ġfaktami": 38887, + "ĠcierpiÄĻ": 38888, + "cud": 38889, + "rajÄħ": 38890, + "zawsze": 38891, + "ĠHora": 38892, + "Ġaluminium": 38893, + "ĠzamrugaÅĤ": 38894, + "Tal": 38895, + "Ġuma": 38896, + "ersja": 38897, + "Ġfortepian": 38898, + "ZaÅĤóżmy": 38899, + "Ġpodpisali": 38900, + "ĠÅĤokieÄĩ": 38901, + "ĠpobÅĤaż": 38902, + "Ġseksualnym": 38903, + "Ġzaufaniem": 38904, + "ĠodchodzÄħ": 38905, + "ĠdÄĻb": 38906, + "sea": 38907, + "ĠwyrażaÅĤ": 38908, + "ĠnieÅĽwiadom": 38909, + "Ġgangster": 38910, + "ĠMajÄħ": 38911, + "Ġformule": 38912, + "Ġtreningi": 38913, + "ĠstopÄħ": 38914, + "Ġzorien": 38915, + "Ġniechci": 38916, + "ĠClinton": 38917, + "ĠmożnoÅĽÄĩ": 38918, + "ĠoddziaÅĤem": 38919, + "ĠkomentowaÅĤ": 38920, + "ĠGrażyna": 38921, + "Ġwykorzystywanie": 38922, + "ĠWielkopolsce": 38923, + "Nauczyciel": 38924, + "Ġgruźli": 38925, + "Ġzarad": 38926, + "ĠprzebudowÄĻ": 38927, + "Ġciekawostki": 38928, + "Liczy": 38929, + "ĠpadaÅĤo": 38930, + "Ġnastolatek": 38931, + "ĠChrob": 38932, + "ĠsÅĤuchali": 38933, + "niczno": 38934, + "ĠumysÅĤem": 38935, + "ĠzgodnoÅĽÄĩ": 38936, + "Ġkompi": 38937, + "ĠLisa": 38938, + "ĠprzybyÅĤych": 38939, + "ĠDymi": 38940, + "Ġoznaczenie": 38941, + "ĠostatecznoÅĽci": 38942, + "Ġgrzmot": 38943, + "ĠSienkiewicza": 38944, + "ĠstracÄħ": 38945, + "Ġzatrzymano": 38946, + "miasta": 38947, + "ÅĤkami": 38948, + "cking": 38949, + "Ġprzyjemna": 38950, + "ĠorientacjÄĻ": 38951, + "Listy": 38952, + "ĠwahaÅĤ": 38953, + "Has": 38954, + "Ġróży": 38955, + "ĠprzypiÄĻ": 38956, + "ĠTin": 38957, + "ĠrealizujÄħ": 38958, + "piÄħcy": 38959, + "Ġmise": 38960, + "Ġpacho": 38961, + "ĠzniszczeÅĦ": 38962, + "Ġmoździe": 38963, + "Ġnadprzyro": 38964, + "ĠInsta": 38965, + "Ġpolskiemu": 38966, + "Ġplama": 38967, + "Ġgwiazdo": 38968, + "Ġzdje": 38969, + "Ġrobia": 38970, + "Ġmusieliby": 38971, + "ĠwdziÄĻcznoÅĽciÄħ": 38972, + "ĠFilipi": 38973, + "gebjorg": 38974, + "Ġczasowo": 38975, + "ĠnarzekajÄħ": 38976, + "Ġkorytarzach": 38977, + "ĠkraÅĦ": 38978, + "wszystkie": 38979, + "ĠflagÄĻ": 38980, + "ĠWYCOP": 38981, + "ĠzameldowaÅĤ": 38982, + "ĠodÅĤożyÅĤa": 38983, + "Ġpriorytety": 38984, + "Ġduchowego": 38985, + "Ġkonstytucyjnej": 38986, + "Ġkrzyku": 38987, + "ĠczoÅĤg": 38988, + "ĠPremiera": 38989, + "czaniem": 38990, + "Ġsmakiem": 38991, + "Ġdoktryny": 38992, + "Ġszczere": 38993, + "Ġgranicznych": 38994, + "Ġzorganizowano": 38995, + "ĠNASA": 38996, + "ĠBiedro": 38997, + "Ġrolniczej": 38998, + "ĠOpole": 38999, + "ĠniezwykÅĤa": 39000, + "arnia": 39001, + "ĠmiÄĻkka": 39002, + "ĠzgadzaÄĩ": 39003, + "ĠkoÅĦcowej": 39004, + "Ġdobroci": 39005, + "ĠspadaÄĩ": 39006, + "Ġnaciera": 39007, + "turn": 39008, + "Ġbudownictwo": 39009, + "ĠpodziaÅĤy": 39010, + "Ġmali": 39011, + "Poszu": 39012, + "Ġ:-).": 39013, + "Ġduchowe": 39014, + "ĠzeÅĽliz": 39015, + "MIA": 39016, + "ĠrobiÅĤam": 39017, + "Wsta": 39018, + "Ġuszkodzone": 39019, + "ĠWaÅĤÄĻsy": 39020, + "Oli": 39021, + "Ġszym": 39022, + "Ġkuta": 39023, + "ĠLeszczy": 39024, + "Ġszpiku": 39025, + "Ġresortów": 39026, + "ĠrobiliÅĽmy": 39027, + "ĠpresjÄħ": 39028, + "ĠOber": 39029, + "Ġrestauracja": 39030, + "ĠBeski": 39031, + "PiszÄĻ": 39032, + "ĠwydziaÅĤów": 39033, + "mato": 39034, + "ĠGrim": 39035, + "utki": 39036, + "ĠksiÄĻżnej": 39037, + "ĠWiÄĻkszoÅĽÄĩ": 39038, + "ĠwÄħsy": 39039, + "ĠpuÅĽciÅĤa": 39040, + "Drogi": 39041, + "Ġszefowie": 39042, + "Ġfeu": 39043, + "Ġszwagier": 39044, + "Hrabia": 39045, + "Ġ@": 39046, + "ĠrzÄħdzÄħcy": 39047, + "Ġzwracali": 39048, + "Ġpiloci": 39049, + "ĠRafa": 39050, + "Ġpunktami": 39051, + "Ġochotników": 39052, + "Ġindywidualnym": 39053, + "issa": 39054, + "Ġkwadran": 39055, + "ĠsuwerennoÅĽci": 39056, + "Ġcudze": 39057, + "ĠokÅĤadce": 39058, + "ĠadmiraÅĤa": 39059, + "Ġlich": 39060, + "ĠmaleÅĦkie": 39061, + "Pri": 39062, + "ĠzaletÄħ": 39063, + "ÄĨwi": 39064, + "Ġmechanik": 39065, + "winy": 39066, + "Ġwojewódzkiej": 39067, + "ĠstaroÅĽwie": 39068, + "prezenta": 39069, + "Ġratownictwa": 39070, + "Ġredaktora": 39071, + "Ġbiznesie": 39072, + "Ġpopulacja": 39073, + "Ġwydawnictwo": 39074, + "ĠsÅĤyszeliÅĽmy": 39075, + "Ġpreferencji": 39076, + "Ġdowolny": 39077, + "ĠAut": 39078, + "Ġdopis": 39079, + "ĠObywatelskich": 39080, + "ĠpokÅĤó": 39081, + "Ġróża": 39082, + "ĠszczeroÅĽÄĩ": 39083, + "ĠWewnÄĻtrznego": 39084, + "Ġmaksymalne": 39085, + "ĠzawahaÅĤa": 39086, + "ĠosiÄħgajÄħ": 39087, + "Ġponurym": 39088, + "Ġcentrów": 39089, + "Ġlekarskiej": 39090, + "olan": 39091, + "Ã¥": 39092, + "Ġzaangażowany": 39093, + "glone": 39094, + "Ġmuzyk": 39095, + "ĠOks": 39096, + "ggi": 39097, + "Ġdogod": 39098, + "ĠNadzwyczajnej": 39099, + "Ġreka": 39100, + "ĠzaÅĤÄħczniku": 39101, + "ĠpostanowiliÅĽmy": 39102, + "Ġini": 39103, + "ĠpodrÄĻczniki": 39104, + "ĠSydney": 39105, + "Ġcegl": 39106, + "Ġeleganckie": 39107, + "Ġinstalacja": 39108, + "DI": 39109, + "ĠCeli": 39110, + "UkÅĤad": 39111, + "Ġpodpisanie": 39112, + "Ġobudzi": 39113, + "Ġlewi": 39114, + "Ġwtarg": 39115, + "saw": 39116, + "Spi": 39117, + "SÄħdzÄħc": 39118, + "ĠpÄĻdz": 39119, + "ĠDowódz": 39120, + "Ġprezydenckie": 39121, + "Ġdetektywa": 39122, + "Ġpodatkowym": 39123, + "ĠrosÅĤo": 39124, + "ĠignorujÄħc": 39125, + "Ġmostem": 39126, + "górze": 39127, + "Ġszlachta": 39128, + "ĠrozumiaÅĤem": 39129, + "ĠugrupowaÅĦ": 39130, + "ĠsiatkÄĻ": 39131, + "ĠwidziaÅĤy": 39132, + "Sport": 39133, + "ĠktóreÅĽ": 39134, + "Ġprokuratorzy": 39135, + "Ġcywilny": 39136, + "Ġulotki": 39137, + "Ġpsychologiczne": 39138, + "Ġpodaj": 39139, + "Ġzeszli": 39140, + "ò": 39141, + "ĠfazÄĻ": 39142, + "ĠrozpaczÄħ": 39143, + "Ġ1907": 39144, + "Ġbezinteres": 39145, + "Ġnadanie": 39146, + "Ġpancerz": 39147, + "ĠdziejÄħ": 39148, + "nowym": 39149, + "ĠkolekcjÄĻ": 39150, + "Ġpoparciem": 39151, + "ĠSiera": 39152, + "ĠÅĽwit": 39153, + "ĠwniósÅĤ": 39154, + "stres": 39155, + "ĠreprezentujÄħ": 39156, + "Ġwyrabia": 39157, + "czyÅĦska": 39158, + "Ġobydwie": 39159, + "Ġwyczerpania": 39160, + "Ġryja": 39161, + "ĠwodociÄħg": 39162, + "ĠiPhone": 39163, + "biÄħc": 39164, + "gliÅĽmy": 39165, + "ĠNajlep": 39166, + "ĠnominacjÄĻ": 39167, + "ei": 39168, + "Ġwzbiera": 39169, + "Ġurodzony": 39170, + "Ġpogrzebu": 39171, + "Ġfami": 39172, + "Ġ131": 39173, + "Powstanie": 39174, + "ĠFAUST": 39175, + "Anto": 39176, + "Ġwyznaczone": 39177, + "Ġuchylone": 39178, + "Ġmaga": 39179, + "Ġproblemie": 39180, + "Ġkrólewskim": 39181, + "ĠsposobnoÅĽÄĩ": 39182, + "ĠpowiódÅĤ": 39183, + "ĠbezpiecznÄħ": 39184, + "ĠSimona": 39185, + "1981": 39186, + "ĠKrÄĻ": 39187, + "ĠmanipulowaÄĩ": 39188, + "ĠwoÅĤanie": 39189, + "czniowie": 39190, + "ĠciÄĻżarówka": 39191, + "Ġrud": 39192, + "ĠKoÅĽcioÅĤem": 39193, + "Ġwolni": 39194, + "Ġzatacza": 39195, + "Ġklimacie": 39196, + "flix": 39197, + "Ġciosów": 39198, + "Ġgadże": 39199, + "ĠosÅĤon": 39200, + "ĠpoczÄħtki": 39201, + "ĠmogÅĤabyÅĽ": 39202, + "ĠwyznaÅĤa": 39203, + "ĠwyÅĽcie": 39204, + "ĠTas": 39205, + "ĠzawiódÅĤ": 39206, + "Ġwybrana": 39207, + "kowice": 39208, + "Ġplace": 39209, + "Ġpremie": 39210, + "112": 39211, + "Ġsio": 39212, + "Czerw": 39213, + "Ġprzerabi": 39214, + "ĠFortu": 39215, + "ĠwyborczÄħ": 39216, + "Ġproducentem": 39217, + "Ġkajd": 39218, + "⣿": 39219, + "ĠkaÅĤuż": 39220, + "Ġmozai": 39221, + "ĠniesÅĤusznie": 39222, + "ranki": 39223, + "ĠmentalnoÅĽci": 39224, + "lekty": 39225, + "Ġinwestorzy": 39226, + "say": 39227, + "Ġupubli": 39228, + "mine": 39229, + "Ġprasowa": 39230, + "ĠporÄĻcz": 39231, + "ĠnakÅĤadem": 39232, + "ĠprzytaknÄĻÅĤa": 39233, + "ĠwspiÄħÅĤ": 39234, + "ĠHos": 39235, + "Uczy": 39236, + "Ġwahaniem": 39237, + "ĠgÅĤównymi": 39238, + "Ġamne": 39239, + "ĠnajprÄĻdzej": 39240, + "Ġmokry": 39241, + "ĠgoÅĽciom": 39242, + "powaÄĩ": 39243, + "ĠWielu": 39244, + "ĠcharakterystycznÄħ": 39245, + "Ġelektroniczne": 39246, + "ĠFerdyn": 39247, + "Ġdobrobytu": 39248, + "Ġuzyskali": 39249, + "Ġnozdrza": 39250, + "Ġchoru": 39251, + "SY": 39252, + "Ġprzydzie": 39253, + "Ġprzebywania": 39254, + "Ġfajerw": 39255, + "Wojciech": 39256, + "Ġpoiry": 39257, + "Ġwarianty": 39258, + "wyborcza": 39259, + "Ġniemieccy": 39260, + "ĠwylÄħ": 39261, + "ĠSmu": 39262, + "Ġpozew": 39263, + "ĠugiÄĻ": 39264, + "aminy": 39265, + "Ġrektora": 39266, + "ĠumilkÅĤ": 39267, + "ĠÅĤamiÄħ": 39268, + "Ġbrodzie": 39269, + "ĠBronisÅĤawa": 39270, + "Pary": 39271, + "ĠdoÅĽwiadczeniach": 39272, + "ĠBU": 39273, + "ĠrewolucjÄĻ": 39274, + "ĠCali": 39275, + "Ġgreckiego": 39276, + "kowaliÅĽmy": 39277, + "Thomas": 39278, + "Ġpatrolu": 39279, + "ĠJeh": 39280, + "ktura": 39281, + "ĠpoÅĽwiÄĻcenia": 39282, + "Ġwygad": 39283, + "ĠpozostajÄħc": 39284, + "ĠGordon": 39285, + "ĠEi": 39286, + "Ġepidemia": 39287, + "Ġkompak": 39288, + "Ġnarodowa": 39289, + "nóstwo": 39290, + "bicki": 39291, + "ĠUB": 39292, + "ĠzajmÄħ": 39293, + "powro": 39294, + "Ġalgorytm": 39295, + "ĠksztaÅĤtów": 39296, + "Ġzagranicznym": 39297, + "Twierdzi": 39298, + "Ġcyrk": 39299, + "ĠmiaÅĤbyÅĽ": 39300, + "Ġporuszenie": 39301, + "Ġstoimy": 39302, + "syjna": 39303, + "Ġolbrzymia": 39304, + "Analiza": 39305, + "ĠmarzyÄĩ": 39306, + "ĠZgoda": 39307, + "Ġposiadali": 39308, + "ĠAkademia": 39309, + "Ġtowarzyskie": 39310, + "Ġinwigi": 39311, + "ĠLibii": 39312, + "Ġbranso": 39313, + "ĠrozejrzeÄĩ": 39314, + "pert": 39315, + "hes": 39316, + "Ġrekompensaty": 39317, + "ĠprzeprowadzaÄĩ": 39318, + "Któż": 39319, + "Ġpieszczot": 39320, + "ĠÅ»ywnoÅĽci": 39321, + "Ġuporczy": 39322, + "sola": 39323, + "ĠNiebie": 39324, + "Ġzbadanie": 39325, + "Ġgenialny": 39326, + "ĠwyrobiÄĩ": 39327, + "ĠsferÄĻ": 39328, + "ĠÅĤapÄĻ": 39329, + "ĠJay": 39330, + "ĠbezpÅĤatne": 39331, + "ĠprzysÅĤowi": 39332, + "Ġ215": 39333, + "ĠSkÅĤad": 39334, + "ĠuwolniÅĤ": 39335, + "ĠprzetrwaÅĤ": 39336, + "szÅĤym": 39337, + "Ġplusów": 39338, + "Ġkilkunasto": 39339, + "rowska": 39340, + "ĠPiet": 39341, + "Ġwyrazie": 39342, + "Ġraptownie": 39343, + "ĠMilo": 39344, + "ĠdowiedzÄħ": 39345, + "Ġdyspropor": 39346, + "Pozwala": 39347, + "ĠbluzkÄĻ": 39348, + "ĠmiÅĤoÅĽników": 39349, + "ĠJerry": 39350, + "ĠzamyÅĽliÅĤ": 39351, + "Ġprzyjmiemy": 39352, + "Ġstereotyp": 39353, + "JÄĻzyk": 39354, + "Ġelektorat": 39355, + "??????": 39356, + "ĠosiadÅĤ": 39357, + "see": 39358, + "Ġkable": 39359, + "ĠdziaÅĤali": 39360, + "ĠpróbowaÅĤy": 39361, + "owiny": 39362, + "Ġpopis": 39363, + "szaj": 39364, + "Ġkios": 39365, + "Ġodmiana": 39366, + "Ġpolicyjny": 39367, + "Spróbuj": 39368, + "Ġziaren": 39369, + "ĠMicrosoft": 39370, + "ĠOliver": 39371, + "Ġprzeg": 39372, + "Ġ213": 39373, + "ĠSqu": 39374, + "ĠszczegóÅĤowy": 39375, + "Ġrozgar": 39376, + "Ġdowolnego": 39377, + "ĠdopÅĤyw": 39378, + "ĠbÅĤyszczÄħ": 39379, + "ponad": 39380, + "ĠbiaÅĤko": 39381, + "Kru": 39382, + "Ġwitamina": 39383, + "Ġgore": 39384, + "ĠpotÅĤu": 39385, + "Pana": 39386, + "ĠzaciskajÄħc": 39387, + "CHA": 39388, + "Ġrytmu": 39389, + "ĠPok": 39390, + "dnieni": 39391, + "Ġzachowane": 39392, + "osów": 39393, + "szczono": 39394, + "Ġstyczni": 39395, + "Ġdystansie": 39396, + "MÅĤoda": 39397, + "Ġwyobrażasz": 39398, + "Ġpolitykiem": 39399, + "Ġpotomstwa": 39400, + "ĠprzebywajÄħcych": 39401, + "Ġkarna": 39402, + "ĠumrÄĻ": 39403, + "Ġprogramowej": 39404, + "Ġpoczekalni": 39405, + "Ġomac": 39406, + "Ġmartwym": 39407, + "Ġinfoli": 39408, + "Ġporozumiewa": 39409, + "Czekamy": 39410, + "ĠwchodziÅĤo": 39411, + "ĠShel": 39412, + "ĠNorm": 39413, + "Link": 39414, + "ĠprzypisaÄĩ": 39415, + "Ġpsie": 39416, + "ĠAllegro": 39417, + "Ġwieloletni": 39418, + "ĠwicemarszaÅĤek": 39419, + "Ġpowtórzy": 39420, + "Ġmailem": 39421, + "Ġpobliskich": 39422, + "ĠsamorzÄħdom": 39423, + "Ġnaukowiec": 39424, + "Przyznam": 39425, + "Ġprzychodzili": 39426, + "Ġsili": 39427, + "Ġmaseczek": 39428, + "ĠNiemca": 39429, + "Ġwyblak": 39430, + "Ġsamotne": 39431, + "dzione": 39432, + "side": 39433, + "ĠwiedziaÅĤeÅĽ": 39434, + "ĠprzejÄĻli": 39435, + "ĠsiÄĻgaÄĩ": 39436, + "ĠdziewiÄĻÄĩset": 39437, + "ĠPiÅĤsudski": 39438, + "Ġnietrzeź": 39439, + "ĠDyrektor": 39440, + "Ġukara": 39441, + "ĠCad": 39442, + "202": 39443, + "ĠksiÄĻgach": 39444, + "ĠkrÄĻcÄħ": 39445, + "Ġsnach": 39446, + "ĠwrzasnÄĻÅĤa": 39447, + "Ġwydatek": 39448, + "JesieniÄħ": 39449, + "Ġrestauracje": 39450, + "ĠprzedostaÄĩ": 39451, + "ĠÅĽwiatowym": 39452, + "pf": 39453, + "ĠzioÅĤa": 39454, + "ĠStoczni": 39455, + "erb": 39456, + "ĠprzystÄħ": 39457, + "Ġdurr": 39458, + "bank": 39459, + "Ġmonstru": 39460, + "Mieszkam": 39461, + "ĠznajdujÄħcej": 39462, + "ĠjapoÅĦski": 39463, + "Ġcesarstwa": 39464, + "ĠFryderyk": 39465, + "Ġdemonów": 39466, + "Ġsprzeciwia": 39467, + "szkodli": 39468, + "Papież": 39469, + "ign": 39470, + "ĠKras": 39471, + "precy": 39472, + "Ġskonsul": 39473, + "ĠprzegraÅĤa": 39474, + "ĠdziaÅĤajÄħc": 39475, + "ĠzakoÅĦczony": 39476, + "ĠdodawaÅĤ": 39477, + "ĠPatryk": 39478, + "Ġteologii": 39479, + "Ġwybranego": 39480, + "Ġzorganizowanie": 39481, + "volu": 39482, + "ĠwidniaÅĤy": 39483, + "ĠodwoÅĤaÅĤ": 39484, + "ĠzaÅĽle": 39485, + "Lit": 39486, + "Ġponiesie": 39487, + "Wice": 39488, + "ĠobaliÄĩ": 39489, + "ĠzagadnÄħÅĤ": 39490, + "ĠwyszÅĤam": 39491, + "Ġ136": 39492, + "Ġkorporacje": 39493, + "ĠGÅĤÄĻbo": 39494, + "rzyÅĽÄĩ": 39495, + "erry": 39496, + "ĠkierownicÄĻ": 39497, + "ĠÅĤaw": 39498, + "Mocno": 39499, + "żyÅĤeÅĽ": 39500, + "Ġpozbawieni": 39501, + "Ġfraj": 39502, + "OglÄħda": 39503, + "ĠlokalnÄħ": 39504, + "Ġniepostrzeżenie": 39505, + "Ġcertyfikat": 39506, + "ĠoddajÄħ": 39507, + "ан": 39508, + "Ġrzadka": 39509, + "ĠobiecywaÅĤ": 39510, + "ĠwÄħska": 39511, + "Ġkontrolne": 39512, + "Ġkosmicznych": 39513, + "przestrzeni": 39514, + "ĠwiarygodnoÅĽci": 39515, + "Ġskupu": 39516, + "Grzegorz": 39517, + "Zgoda": 39518, + "ĠzabiÅĤo": 39519, + "Ġdziekan": 39520, + "Ġwykluczone": 39521, + "Ġkontynencie": 39522, + "Ġgreckich": 39523, + "Politycy": 39524, + "Ġciezko": 39525, + "ĠHur": 39526, + "Ġscenariusze": 39527, + "ĠudajÄħ": 39528, + "Ġdzikim": 39529, + "Usu": 39530, + "Przym": 39531, + "Kali": 39532, + "Wszystkim": 39533, + "zowanej": 39534, + "Ġwskazany": 39535, + "Ġniewykona": 39536, + "ĠIntegracji": 39537, + "ĠobróciÄĩ": 39538, + "RozwiÄħzanie": 39539, + "ĠoczekujÄħc": 39540, + "rynt": 39541, + "Zagad": 39542, + "Ġstatystycznie": 39543, + "Ġuszczel": 39544, + "ĠniedoskonaÅĤ": 39545, + "ĠgwiazdÄĻ": 39546, + "Ġ164": 39547, + "ĠuzmysÅĤ": 39548, + "Ġelektroniczny": 39549, + "ĠpowiadomiÄĩ": 39550, + "ĠwÅĤókna": 39551, + "Ġzatrosk": 39552, + "zawodni": 39553, + "ĠmaÅĤżeÅĦstwem": 39554, + "sioÅĤ": 39555, + "PrzyjÄĻcie": 39556, + "amencie": 39557, + "Ġbag": 39558, + "Ġ148": 39559, + "myÅĽlne": 39560, + "Ġkupca": 39561, + "Ġjelita": 39562, + "ĠWschodnich": 39563, + "ity": 39564, + "Ġprzestaw": 39565, + "Ġkimkolwiek": 39566, + "Ġnastawiony": 39567, + "ĠmiÄĻkkich": 39568, + "Ġdodaw": 39569, + "ĠmarszczÄħc": 39570, + "ĠÅĤÄħczyÅĤo": 39571, + "Ġciagle": 39572, + "ĠProfe": 39573, + "ĠpowÄĻdr": 39574, + "ĠczuÅĤoÅĽci": 39575, + "ĠgÄĻsta": 39576, + "ĠpocztÄħ": 39577, + "Ġżywienia": 39578, + "ĠWyższego": 39579, + "ĠwiernoÅĽci": 39580, + "ĠsÅĤużbÄħ": 39581, + "Ġfaktycznego": 39582, + "Ġrowerowych": 39583, + "ĠtaktykÄĻ": 39584, + "ĠznosiÅĤ": 39585, + "derów": 39586, + "SiÅĤa": 39587, + "Ġostrego": 39588, + "leciaÅĤo": 39589, + "amor": 39590, + "Lat": 39591, + "NES": 39592, + "towo": 39593, + "ĠnaraziÄĩ": 39594, + "SkinÄĻÅĤa": 39595, + "chnÄħÅĤem": 39596, + "Ġaposto": 39597, + "Ġchemiczne": 39598, + "Ġumieszczenie": 39599, + "Ġprzechodzimy": 39600, + "siów": 39601, + "Ġniemożliwa": 39602, + "Ġsklepem": 39603, + "wald": 39604, + "olbrzym": 39605, + "ĠfunkcjonowaÅĤ": 39606, + "ĠprzygotowujÄħc": 39607, + "Ġpowtórnie": 39608, + "Ġprzecin": 39609, + "Ġdziej": 39610, + "ĠpozwalaÅĤo": 39611, + "ĠJennifer": 39612, + "Obli": 39613, + "Ġprezydencie": 39614, + "ĠAssoci": 39615, + "lotem": 39616, + "ĠwiÄĻzy": 39617, + "ĠwioÅĽ": 39618, + "ĠzwiÄħzkami": 39619, + "ĠPakist": 39620, + "iali": 39621, + "ĠKRR": 39622, + "Ġuchwala": 39623, + "plikacje": 39624, + "Ġwmo": 39625, + "ĠsÅĤusznoÅĽci": 39626, + "Ġsterowanie": 39627, + "jutrze": 39628, + "ĠPrzej": 39629, + "ĠrozpoÅĽ": 39630, + "Ġmalarza": 39631, + "ĠwÅĤócz": 39632, + "Ġhak": 39633, + "tknÄĻÅĤa": 39634, + "ĠmarnowaÄĩ": 39635, + "ĠuporzÄħdkowaÄĩ": 39636, + "ĠDoÅĽÄĩ": 39637, + "Ġkolorem": 39638, + "ĠspuÅĽci": 39639, + "Ġzakochany": 39640, + "ĠzastÄĻpuje": 39641, + "Ġniecierpli": 39642, + "Hitler": 39643, + "Ġblack": 39644, + "Ġustawiono": 39645, + "ĠnieszczÄĻÅĽliwy": 39646, + "ĠprzydziaÅĤ": 39647, + "->": 39648, + "ĠkoÅĦczyÅĤy": 39649, + "Ġniższym": 39650, + "ĠKaczmarek": 39651, + "Ġczwora": 39652, + "Ġmagiczny": 39653, + "Ġkoronawirus": 39654, + "ĠtechnikÄĻ": 39655, + "flikt": 39656, + "ĠJadwigi": 39657, + "ĠmiÅĤÄħ": 39658, + "ĠnowelizacjÄĻ": 39659, + "Strate": 39660, + "ĠDani": 39661, + "nobrÄħz": 39662, + "BaÅĤ": 39663, + "ĠGren": 39664, + "ĠMarze": 39665, + "omon": 39666, + "Zdra": 39667, + "Ġparoma": 39668, + "ĠwrzÄħ": 39669, + "Ġzbiega": 39670, + "Ġekster": 39671, + "Ġprzesada": 39672, + "Ġkinem": 39673, + "bell": 39674, + "Ġfarb": 39675, + "Ġ),": 39676, + "ĠodlegÅĤy": 39677, + "Ster": 39678, + "Ġotwieram": 39679, + "MIE": 39680, + "Ġmoralnej": 39681, + "Ġczesci": 39682, + "house": 39683, + "ĠzapÅĤacÄħ": 39684, + "ĠideÄħ": 39685, + "hir": 39686, + "Ġzjada": 39687, + "ĠsiedziaÅĤy": 39688, + "ĠwrażliwoÅĽci": 39689, + "ĠPowÄħ": 39690, + "ĠpoczynajÄħc": 39691, + "Francja": 39692, + "Ġekspertyzy": 39693, + "Ah": 39694, + "gua": 39695, + "Ġekonomicznie": 39696, + "ĠCzechy": 39697, + "Ġprzytacza": 39698, + "Nieraz": 39699, + "szczyzna": 39700, + "ĠdoszliÅĽmy": 39701, + "ĠCud": 39702, + "ychajÄħ": 39703, + "ĠoszczÄĻdziÄĩ": 39704, + "ĠpodÅĤoga": 39705, + "Ġidentyczny": 39706, + "Ġwiedzial": 39707, + "Ġkorytarze": 39708, + "Ġstrzelec": 39709, + "Ġadopcji": 39710, + "Ġnormalni": 39711, + "ĠbaÅĽni": 39712, + "Ġdzisiejsza": 39713, + "ĠCmentarzu": 39714, + "Szpital": 39715, + "lins": 39716, + "Ġsakie": 39717, + "Ġmorska": 39718, + "ĠzarzÄħdziÅĤ": 39719, + "ĠPIER": 39720, + "ruchomoÅĽci": 39721, + "Ġszybie": 39722, + "Ġlotniczej": 39723, + "legaÅĤa": 39724, + "Ġtramwajów": 39725, + "mÄħd": 39726, + "sak": 39727, + "fikowaÅĤ": 39728, + "ĠniepokoiÄĩ": 39729, + "ĠKremla": 39730, + "ĠmisjÄħ": 39731, + "Ġmodne": 39732, + "Ġniewiarygod": 39733, + "ĠOrange": 39734, + "ĠskoÅĦczyli": 39735, + "Ġparod": 39736, + "ĠprzeszkodÄħ": 39737, + "ĠsÅĤonecznego": 39738, + "Jednego": 39739, + "ĠotÄĻ": 39740, + "Dokument": 39741, + "ĠjÄħdrowej": 39742, + "Ġmity": 39743, + "dzaliÅĽmy": 39744, + "Ġschodowej": 39745, + "jpg": 39746, + "Ġ225": 39747, + "Ġgórskie": 39748, + "ĠreprezentowaÄĩ": 39749, + "ĠtworzÄħcych": 39750, + "Bierze": 39751, + "Ġwszczy": 39752, + "siÄħdzie": 39753, + "Ġsilniejsza": 39754, + "ĠskÅĤadam": 39755, + "UznaÅĤ": 39756, + "Ġrozumienia": 39757, + "Ġwita": 39758, + "LC": 39759, + "Ġżeglugi": 39760, + "Ġdemokratycznego": 39761, + "Ġlodówce": 39762, + "Ġprzekaże": 39763, + "ĠprzestajÄħ": 39764, + "Ġskrzydle": 39765, + "ĠPóÅĤnocna": 39766, + "Ġzaplecza": 39767, + "Ġuroku": 39768, + "Ġrecepty": 39769, + "Ġwodospad": 39770, + "ĠubiegÅĤo": 39771, + "Opu": 39772, + "Ġapeluje": 39773, + "ĠwschodniÄħ": 39774, + "old": 39775, + "Ġwszcze": 39776, + "ĠwbiÄĩ": 39777, + "Ġstandardowe": 39778, + "ĠwyksztaÅĤceniem": 39779, + "Ġniedopuszczalne": 39780, + "Ġnazistów": 39781, + "Ġjaskrawo": 39782, + "ncji": 39783, + "Ġnotes": 39784, + "ĠsolidarnoÅĽÄĩ": 39785, + "szÄħce": 39786, + "ĠrozwiniÄĻte": 39787, + "ĠbezpieczeÅĦstwie": 39788, + "Ġpoziomach": 39789, + "ĠkoÅĦcówki": 39790, + "Ġwczorajszym": 39791, + "Przeby": 39792, + "ĠodwoÅĤuje": 39793, + "ĠprzeciwdziaÅĤaniu": 39794, + "tyle": 39795, + "Ġwidel": 39796, + "Ġago": 39797, + "Ġblach": 39798, + "ĠrozwiÄħzywaÄĩ": 39799, + "nistami": 39800, + "ĠzdaÅĤem": 39801, + "ĠBin": 39802, + "ĠKuro": 39803, + "AND": 39804, + "Ġszlif": 39805, + "Ġstrychu": 39806, + "sep": 39807, + "Ġdokonywane": 39808, + "Ġniegodzi": 39809, + "board": 39810, + "Ġzastrzy": 39811, + "Ġdebilem": 39812, + "ĠzapukaÅĤ": 39813, + "Ġarabskich": 39814, + "ĠzawiadomiÄĩ": 39815, + "Tzn": 39816, + "Ġreke": 39817, + "Ġpomocnik": 39818, + "Phi": 39819, + "ĠgorÄħczki": 39820, + "Ġokienka": 39821, + "ĠChru": 39822, + "Ġczaro": 39823, + "ĠOrdyna": 39824, + "Ġautomatyczne": 39825, + "ĠsiÄĻgaÅĤa": 39826, + "kÅĤej": 39827, + "Ġwzniesienia": 39828, + "ĠGÄħ": 39829, + "Ġdoktorem": 39830, + "ÅĦcza": 39831, + "Ġkokos": 39832, + "ĠWobec": 39833, + "alfa": 39834, + "Ġpolem": 39835, + "Ġwyszukiwar": 39836, + "ĠSean": 39837, + "ĠdrżaÅĤ": 39838, + "ĠnapÄĻdu": 39839, + "ĠkrzyczÄħ": 39840, + "zyjnej": 39841, + "Åļled": 39842, + "Ġwzo": 39843, + "bska": 39844, + "ĠzaskakujÄħce": 39845, + "ĠstworzeÅĦ": 39846, + "Stalin": 39847, + "ĠnazwaÅĤa": 39848, + "Ġkawale": 39849, + "poziom": 39850, + "ĠÅ»ar": 39851, + "Ġobci": 39852, + "ĠodzyskaÅĤa": 39853, + "Ġwierzytel": 39854, + "Ġgospodarstwach": 39855, + "ĠskaÅĤÄĻ": 39856, + "imagin": 39857, + "ĠWenus": 39858, + "Ġrzeczywistego": 39859, + "SE": 39860, + "Ġbob": 39861, + "Agencja": 39862, + "ĠuzasadniÄĩ": 39863, + "czkowych": 39864, + "ĠKodeksie": 39865, + "gha": 39866, + "ĠZiobry": 39867, + "Ulica": 39868, + "ĠunikajÄħc": 39869, + "Ġpodwójnie": 39870, + "Gwar": 39871, + "ĠZakopanem": 39872, + "cika": 39873, + "UważaÅĤ": 39874, + "PrzewodniczÄħcy": 39875, + "Ġwybrzeże": 39876, + "tÄĻdy": 39877, + "Ġplanowanie": 39878, + "ĠujÄĻÅĤa": 39879, + "Ġ217": 39880, + "Ġstandardu": 39881, + "Maciej": 39882, + "ĠprzysunÄħÅĤ": 39883, + "ĠzeskoczyÅĤ": 39884, + "Ġudany": 39885, + "Ġgeopolity": 39886, + "Ġbiodrach": 39887, + "ĠÅļlÄħskiej": 39888, + "ĠuÅĽmiechaÄĩ": 39889, + "Ġwstali": 39890, + "ĠpomyÅĽlenia": 39891, + "Ġunicest": 39892, + "̶": 39893, + "ĠsugerowaÄĩ": 39894, + "dwu": 39895, + "usta": 39896, + "nett": 39897, + "Ġcywilne": 39898, + "klat": 39899, + "Ġliniach": 39900, + "rowana": 39901, + "Ġarsen": 39902, + "ĠUÅĽmiechnÄĻÅĤa": 39903, + "ĠWyj": 39904, + "Bob": 39905, + "Ġpandemia": 39906, + "Ġotar": 39907, + "ĠAud": 39908, + "ÃĦÃĦ": 39909, + "owóz": 39910, + "gny": 39911, + "Ġ138": 39912, + "ĠOslo": 39913, + "ĠrozpocznÄħ": 39914, + "delu": 39915, + "ĠÅĤamania": 39916, + "ĠpopierajÄħ": 39917, + "Ġradziecki": 39918, + "ĠotworzyÅĤem": 39919, + "Ġuliczki": 39920, + "ĠkrÄħżÄħ": 39921, + "Ġautorytetem": 39922, + "Ġwymagani": 39923, + "Ġzamówie": 39924, + "Ġobe": 39925, + "bourne": 39926, + "ĠokreÅĽlono": 39927, + "Zaku": 39928, + "Cesarz": 39929, + "ĠtrwaÅĤego": 39930, + "ĠskrupuÅĤów": 39931, + "Ratu": 39932, + "ĠnamyÅĽle": 39933, + "Ġnieuniknione": 39934, + "ĠdotrzymaÄĩ": 39935, + "Ġideologia": 39936, + "wyso": 39937, + "mone": 39938, + "Ġzatrzymanych": 39939, + "ĠDni": 39940, + "szenko": 39941, + "wozów": 39942, + "Ġczytasz": 39943, + "Ġtwardej": 39944, + "ĠKoniec": 39945, + "ĠpożegnaÅĤ": 39946, + "Ġpistoletem": 39947, + "ĠrósÅĤ": 39948, + "Ġpobie": 39949, + "ĠprzyÅĽwie": 39950, + "ONE": 39951, + "ĠTych": 39952, + "Ġtrawnik": 39953, + "BraÅĤ": 39954, + "ĠmogÄħcych": 39955, + "mek": 39956, + "towani": 39957, + "bicie": 39958, + "Ġwezwaniem": 39959, + "Ġrodzinami": 39960, + "Ġbiegli": 39961, + "ĠpÅĤonÄĻÅĤy": 39962, + "Ġogrzewanie": 39963, + "ĠSzwecja": 39964, + "yi": 39965, + "jonal": 39966, + "Bor": 39967, + "Ġprzewoźników": 39968, + "ĠodpÄĻ": 39969, + "Ġutworzony": 39970, + "ĠnieufnoÅĽci": 39971, + "kole": 39972, + "Ġzadowol": 39973, + "ĠporÄĻczy": 39974, + "Ġalimenta": 39975, + "Ġmotywów": 39976, + "ĠInżynie": 39977, + "Ġzabawek": 39978, + "ĠzapÅĤatÄĻ": 39979, + "ĠwÅĤÄħczenia": 39980, + "Ġpoczuje": 39981, + "ĠLili": 39982, + "Ġkontuzji": 39983, + "Ġodbicia": 39984, + "ĠRzeczpospolitej": 39985, + "Ġgrafika": 39986, + "ĠFli": 39987, + "Ġsiana": 39988, + "Ġautonomii": 39989, + "Ġpodwójnego": 39990, + "ĠzauważyÅĤeÅĽ": 39991, + "Ġgrubej": 39992, + "ĠzanotowaÅĤ": 39993, + "ĠEwangelii": 39994, + "Ġliterackich": 39995, + "inach": 39996, + "ĠgÄĻstÄħ": 39997, + "ĠinterpretowaÄĩ": 39998, + "ĠCentralnej": 39999, + "Ġwyrzeź": 40000, + "RzÄħ": 40001, + "Ġjaszczur": 40002, + "Kontynu": 40003, + "ref": 40004, + "ĠEUR": 40005, + "ĠkryjÄħ": 40006, + "ĠnaÅĤożyÄĩ": 40007, + "Europa": 40008, + "mogÄħ": 40009, + "ĠuciÄĻ": 40010, + "towski": 40011, + "Ġwykorzystywana": 40012, + "Ġkoledze": 40013, + "ĠcegieÅĤ": 40014, + "TH": 40015, + "Ġsurowca": 40016, + "Ġmamu": 40017, + "ĠZelandii": 40018, + "ĠpodkreÅĽliÅĤa": 40019, + "Ġzawarcie": 40020, + "Ġbrzegach": 40021, + "Ġgrzbietu": 40022, + "owyrownik": 40023, + "Ġzmniejszy": 40024, + "Ġdoktorat": 40025, + "ĠPublicznej": 40026, + "Ġwciele": 40027, + "ĠÅĽrodowiskowych": 40028, + "Ġcywilnopraw": 40029, + "Ġmotywu": 40030, + "ĠspÄĻdzili": 40031, + "ĠGrey": 40032, + "ĠbÅĤotem": 40033, + "ĠspuszczajÄħc": 40034, + "Ġtypowych": 40035, + "ĠGroup": 40036, + "Sprawdź": 40037, + "Ġinfekcji": 40038, + "ĠżóÅĤtÄħ": 40039, + "Ech": 40040, + "ĠzezwoleÅĦ": 40041, + "ĠobowiÄħzywania": 40042, + "Start": 40043, + "ĠSud": 40044, + "Ġcebula": 40045, + "ĠożeniÄĩ": 40046, + "Ġspecyficzny": 40047, + "aniec": 40048, + "Ġzmiennych": 40049, + "Ġwychowaniu": 40050, + "Ġpotwierdzono": 40051, + "Ġnowoczesnym": 40052, + "czÄĻta": 40053, + "ĠdoÅĽwiadczonych": 40054, + "Ġkondu": 40055, + "Ġprzestrzeganie": 40056, + "Ġomacku": 40057, + "Ġekrany": 40058, + "Dziewczyny": 40059, + "Ġzdenerwowana": 40060, + "ĠzaÅĤamaÅĤ": 40061, + "asz": 40062, + "gona": 40063, + "Ġkupcy": 40064, + "ĠliteraturÄĻ": 40065, + "ĠkontynuowaÅĤa": 40066, + "Ġchwie": 40067, + "Ġzamierzali": 40068, + "Ġmiejscowe": 40069, + "Ġtwoimi": 40070, + "rold": 40071, + "Ġzebraniu": 40072, + "Ġinstrumentu": 40073, + "?âĢĿ,": 40074, + "Ġpnia": 40075, + "owalo": 40076, + "ĠzmierzyÅĤ": 40077, + "ĠdbajÄħ": 40078, + "Ġkulturowe": 40079, + "Ġbezwiednie": 40080, + "Ġkrokami": 40081, + "Ġbrzydkie": 40082, + "Duży": 40083, + "Ġgeneralnym": 40084, + "Ġrzadkich": 40085, + "Ġpatrzenia": 40086, + "ĠtÄĻt": 40087, + "Uroczy": 40088, + "Ġjedź": 40089, + "ziÅĤy": 40090, + "pasek": 40091, + "Ġprzelot": 40092, + "Ġtrup": 40093, + "Ġ(@": 40094, + "cinek": 40095, + "Ġwytar": 40096, + "Ġbierzemy": 40097, + "ĠpiersiowÄħ": 40098, + "Ġskarbowe": 40099, + "Ġawangar": 40100, + "ĠzrezygnowaÅĤa": 40101, + "UdziaÅĤ": 40102, + "Prowadzi": 40103, + "иÑĩ": 40104, + "Byle": 40105, + "Ġpoetów": 40106, + "Ġordynacji": 40107, + "ĠprzeÅĽwiet": 40108, + "Ġprocentowych": 40109, + "Ġmirki": 40110, + "ĠokrÄħgÅĤy": 40111, + "Ġdopóty": 40112, + "ĠdzwoniÄħ": 40113, + "Ġwspomnieniach": 40114, + "Doskon": 40115, + "Ġuzbrojenie": 40116, + "Ġdwoch": 40117, + "ĠJeremy": 40118, + "ĠpopoÅĤudniem": 40119, + "iner": 40120, + "Ġ256": 40121, + "ĠoglÄħdajÄħ": 40122, + "ĠNiez": 40123, + "âĢ¦âĢĿ": 40124, + "ychaÅĤ": 40125, + "ĠprzeczytaÅĤa": 40126, + "ardo": 40127, + "Ġochroniarz": 40128, + "Zostaw": 40129, + "brzmi": 40130, + "ĠkarmiÄĩ": 40131, + "Ġplakaty": 40132, + "Ġkow": 40133, + "Ġnatarcia": 40134, + "chnÄĻÅĤam": 40135, + "Ġwiedz": 40136, + "ostry": 40137, + "vard": 40138, + "Domi": 40139, + "ĠEric": 40140, + ";)": 40141, + "ĠmasÅĤem": 40142, + "nianej": 40143, + "Nagra": 40144, + "Ġdrży": 40145, + "ĠspÄĻdzonych": 40146, + "Ġstwar": 40147, + "ĠpowtarzajÄħ": 40148, + "trol": 40149, + "RÄĻka": 40150, + "Ġdyżurny": 40151, + "ĠPP": 40152, + "ĠSwo": 40153, + "Ġprole": 40154, + "Ġprzewaga": 40155, + "ĠrozwijaÅĤ": 40156, + "ĠobowiÄħzany": 40157, + "ĠspoglÄħdaÅĤa": 40158, + "Zawodni": 40159, + "Ġpokarmu": 40160, + "Ġratowników": 40161, + "chera": 40162, + "Aczkolwiek": 40163, + "Ġotoczona": 40164, + "ĠzabudowaÅĦ": 40165, + "Ġdrogich": 40166, + "Ġwmawia": 40167, + "Ġsportowym": 40168, + "Ġprzewle": 40169, + "ĠpilnowaÅĤ": 40170, + "Partia": 40171, + "Ġkoszule": 40172, + "ĠHorn": 40173, + "Ġlosów": 40174, + "ĠwyÅĤÄħczeniem": 40175, + "ĠPowstania": 40176, + "Ġkiepski": 40177, + "yme": 40178, + "jaka": 40179, + "ĠznaczÄħcych": 40180, + "ĠsÅĤuga": 40181, + "Ġopisem": 40182, + "ĠprzesÅĤaÄĩ": 40183, + "ĠZatrzym": 40184, + "dowska": 40185, + "ĠFrancjÄĻ": 40186, + "ĠwybieraÅĤ": 40187, + "ĠÅĽliw": 40188, + "Ġturbo": 40189, + "Ġwzmianka": 40190, + "ĠOÅĽ": 40191, + "Ġpytaniu": 40192, + "Ġidiotyczne": 40193, + "ĠSkow": 40194, + "ĠniemiÅĤosier": 40195, + "Ġkorzystny": 40196, + "ĠKopenha": 40197, + "ĠWaszyngton": 40198, + "Zawie": 40199, + "ĠwolnoÅĽciÄħ": 40200, + "Ġwybacz": 40201, + "ĠDopiero": 40202, + "ĠAlfre": 40203, + "ĠgeneraÅĤów": 40204, + "opat": 40205, + "Ġdekad": 40206, + "Ġaktywów": 40207, + "ĠzmieniaÅĤa": 40208, + "ĠnarzekaÅĤ": 40209, + "ĠniezwykÅĤych": 40210, + "Ġmolo": 40211, + "sei": 40212, + "Ġmocarstw": 40213, + "tou": 40214, + "Uwielbiam": 40215, + "ĠCharlesa": 40216, + "ĠÅģat": 40217, + "Ġdziennikarka": 40218, + "ĠAgencjÄĻ": 40219, + "ĠPatrick": 40220, + "ĠNSA": 40221, + "Ġzdrow": 40222, + "Ġnieprzyzwo": 40223, + "ÅĤowem": 40224, + "ĠDÄħbrowskiego": 40225, + "Ġrasizm": 40226, + "ĠzÅĤożonego": 40227, + "ATA": 40228, + "Ġpropos": 40229, + "lusa": 40230, + "Przywo": 40231, + "Ġrebeliantów": 40232, + "ĠpodpisaÅĤa": 40233, + "ĠnawiÄħzania": 40234, + "Ġscience": 40235, + "roj": 40236, + "Ġnieprzyjemny": 40237, + "ĠMarcus": 40238, + "ĠprzytoczyÄĩ": 40239, + "vena": 40240, + "skopatu": 40241, + "Ġwrza": 40242, + "Ġpanienka": 40243, + "Ġupior": 40244, + "hur": 40245, + "ĠJerozolim": 40246, + "ĠkrÄħżyÄĩ": 40247, + "ĠWÅĤadimir": 40248, + "ĠSpojrzaÅĤa": 40249, + "ĠodbieraÅĤ": 40250, + "ĠSolidarnoÅĽÄĩ": 40251, + "bskiego": 40252, + "ĠczyjÅĽ": 40253, + "ĠupÅĤynÄĻÅĤo": 40254, + "ĠokazywaÅĤ": 40255, + "Drew": 40256, + "Wyprost": 40257, + "cli": 40258, + "ĠprzytuliÅĤ": 40259, + "spodziewanie": 40260, + "ĠMr": 40261, + "takt": 40262, + "Ġponiesionych": 40263, + "Ġzakomunik": 40264, + "ĠprzejÄĻciem": 40265, + "nada": 40266, + "Ġgwiezd": 40267, + "Ġeufor": 40268, + "Ġzapiera": 40269, + "ĠoddajÄħc": 40270, + "ĠWskazaÅĤ": 40271, + "WyszÅĤa": 40272, + "ĠwczeÅĽniejszym": 40273, + "biegÅĤem": 40274, + "Ġafer": 40275, + "ĠLom": 40276, + "ĠpierdoÅĤy": 40277, + "Ġiroz": 40278, + "Ġzaprojektowane": 40279, + "ĠprzestarzaÅĤ": 40280, + "Test": 40281, + "PamiÄĻtajmy": 40282, + "Ġczyim": 40283, + "Ġustana": 40284, + "Ġniekontrol": 40285, + "Ġkresu": 40286, + "Ġwaloryzacji": 40287, + "ĠmÅĤotem": 40288, + "ĠHod": 40289, + "Ġgimnazjów": 40290, + "Ġfenomen": 40291, + "Szwe": 40292, + "prakty": 40293, + "KsztaÅĤ": 40294, + "Ġrozumiecie": 40295, + "ĠMÄħd": 40296, + "ĠSied": 40297, + "Ġtande": 40298, + "Ġnieprawdopodobne": 40299, + "ĠkrÄħżenia": 40300, + "Anty": 40301, + "Ġkochali": 40302, + "ĠunikniÄĻcia": 40303, + "Ġopodal": 40304, + "Ġruskich": 40305, + "ĠTrybunaÅĤem": 40306, + "Ġostrej": 40307, + "ĠsÅĤuchu": 40308, + "Ġreligijnym": 40309, + "Orze": 40310, + "dnicki": 40311, + "gdyby": 40312, + "ulf": 40313, + "tniku": 40314, + "ĠżaÅĤuje": 40315, + "Ġtrzymanie": 40316, + "ĠrÄħczki": 40317, + "Å»yczÄĻ": 40318, + "under": 40319, + "ĠchwaliÅĤ": 40320, + "Poroz": 40321, + "ĠIdÄĻ": 40322, + "Pracuje": 40323, + "Ġsztywne": 40324, + "ĠcierpieÅĦ": 40325, + "ĠdoÅĽwiadcz": 40326, + "Ġzasadnicza": 40327, + "Ġdylemat": 40328, + "Ġdiecie": 40329, + "Ġwege": 40330, + "Zwyczaj": 40331, + "erze": 40332, + "ĠchwilkÄĻ": 40333, + "tusa": 40334, + "ĠnabyÄĩ": 40335, + "ĠÅĽrody": 40336, + "Ġosk": 40337, + "ĠrangÄĻ": 40338, + "ĠudzielaÅĤ": 40339, + "UniosÅĤa": 40340, + "ĠobserwujÄħcych": 40341, + "Spod": 40342, + "Przeciez": 40343, + "ĠpÅĤacimy": 40344, + "ĠzÅĤotymi": 40345, + "ĠwytrzymaÅĤoÅĽÄĩ": 40346, + "BM": 40347, + "ĠskÅĤania": 40348, + "Ġprzeczytaniu": 40349, + "Ġzdumiona": 40350, + "ĠnagrodÄħ": 40351, + "Ġmaksimum": 40352, + "ĠpodobieÅĦstwa": 40353, + "Kierowcy": 40354, + "bytku": 40355, + "Ġfalach": 40356, + "Ġzaskoczeni": 40357, + "Ġhero": 40358, + "UK": 40359, + "Ġreportaż": 40360, + "Ġnegocjacjach": 40361, + "ĠPaulina": 40362, + "Ġposkar": 40363, + "ĠÅļródmie": 40364, + "Kad": 40365, + "Ġfirmom": 40366, + "ÅĤkach": 40367, + "Ġpalesty": 40368, + "Ġdobór": 40369, + "ÅģAD": 40370, + "Ġcebuli": 40371, + "ĠogÅĤasza": 40372, + "DziaÅĤka": 40373, + "ĠnaciÄħga": 40374, + "ĠPlane": 40375, + "ĠokreÅĽleniem": 40376, + "ĠrodzeÅĦstwo": 40377, + "ĠGT": 40378, + "Ġobrotach": 40379, + "Juz": 40380, + "ĠPowsta": 40381, + "ĠAudi": 40382, + "ĠoceniajÄħ": 40383, + "niwszy": 40384, + "ĠksiÄĻdze": 40385, + "ĠsuÅĤtan": 40386, + "steri": 40387, + "Ġpomóż": 40388, + "gresyw": 40389, + "ĠZakonu": 40390, + "Ġdostawców": 40391, + "Ġorganizmów": 40392, + "Ġfiliżanki": 40393, + "Ġkażdoraz": 40394, + "gowana": 40395, + "ĠStor": 40396, + "Ġnapisz": 40397, + "Ġmiejscowy": 40398, + "Ġwskazanym": 40399, + "ĠzÅĤożon": 40400, + "ĠmalowaÅĤ": 40401, + "#?": 40402, + "Ġskazana": 40403, + "ĠStare": 40404, + "ĠigÅĤy": 40405, + "Ġpierwotnym": 40406, + "ĠobsÅĤugÄħ": 40407, + "Ġwidmo": 40408, + "Ġrycerze": 40409, + "hin": 40410, + "ĠRzecznika": 40411, + "Ġżarcie": 40412, + "Ġmenedżer": 40413, + "ĠOsc": 40414, + "brod": 40415, + "Ġwzajemnego": 40416, + "Ġzbliżone": 40417, + "ĠLiga": 40418, + "ĠprzebywaÅĤa": 40419, + "Ġuzgad": 40420, + "ange": 40421, + "âĢ¯": 40422, + "Ġrocznik": 40423, + "ĠwoÅĤ": 40424, + "Mark": 40425, + "ĠHard": 40426, + "ĠprzezeÅĦ": 40427, + "ĠblokadÄĻ": 40428, + "Ponie": 40429, + "Ġmanipulacja": 40430, + "iii": 40431, + "ĠrybÄĻ": 40432, + "Ġzabawny": 40433, + "Ġharmonii": 40434, + "Olbrzym": 40435, + "Ġwyemi": 40436, + "jazdów": 40437, + "154": 40438, + "ĠprzedÅĤużenia": 40439, + "Ġszyf": 40440, + "Ġblogu": 40441, + "ĠskÅĤonni": 40442, + "ĠwyznaÄĩ": 40443, + "ĠRPA": 40444, + "Ġrezultatu": 40445, + "korea": 40446, + "ĠwszechÅĽwiecie": 40447, + "Ġwyham": 40448, + "ĠPres": 40449, + "Ġochronnych": 40450, + "ĠKasia": 40451, + "ĠrozpoznaÅĤa": 40452, + "ĠZO": 40453, + "Ġecha": 40454, + "Ġkrzyżem": 40455, + "ĠzignorowaÅĤ": 40456, + "atysfakcjon": 40457, + "rzystÄħ": 40458, + "Ġzdobyciu": 40459, + "ĠpopeÅĤniÅĤa": 40460, + "arszaÅĤ": 40461, + "Ġhomoseksualistów": 40462, + "ceae": 40463, + "ĠLance": 40464, + "ĠFaj": 40465, + "Ġnieomy": 40466, + "Ġmocnego": 40467, + "najlep": 40468, + "ĠzaÅĽmie": 40469, + "Proto": 40470, + "ĠpiÄĻknoÅĽci": 40471, + "ĠprzedziaÅĤ": 40472, + "ĠDaisy": 40473, + "Ġpolonij": 40474, + "Ġbrytyjskim": 40475, + "ĠpiÄħtki": 40476, + "Ġsupermarke": 40477, + "roll": 40478, + "dzialem": 40479, + "Ġprzypuszczenie": 40480, + "Ġprezesie": 40481, + "ĠRiver": 40482, + "Ġuprawiania": 40483, + "SÅĤychaÄĩ": 40484, + "Ġ134": 40485, + "Reak": 40486, + "Powrót": 40487, + "Ġregulaminie": 40488, + "Festi": 40489, + "ĠkazaÄĩ": 40490, + "Ġoskarż": 40491, + "Ġswobodnego": 40492, + "Ġranking": 40493, + "Ġzielonka": 40494, + "ĠNiego": 40495, + "ĠrównÄħ": 40496, + "onoÄĩ": 40497, + "owcach": 40498, + "ĠEnergii": 40499, + "Ġszepcze": 40500, + "ĠkupujÄħc": 40501, + "Uni": 40502, + "ĠwÅĤadcÄħ": 40503, + "ĠzdjÄĻciem": 40504, + "Ġbiblioteka": 40505, + "Ġcmo": 40506, + "ĠwyÅĤam": 40507, + "Ġdzia": 40508, + "ĠzawÅĤad": 40509, + "Ġzadra": 40510, + "Ġpartnerki": 40511, + "Ġolimpijski": 40512, + "ĠZdzisÅĤaw": 40513, + "ĠZdr": 40514, + "Ġretro": 40515, + "Ġporty": 40516, + "źniak": 40517, + "Prócz": 40518, + "ĠpopÅĤo": 40519, + "ĠÅĽcisÅĤej": 40520, + "Ġelektrycznego": 40521, + "Ġimmuno": 40522, + "ĠwystÄħpili": 40523, + "ĠksztaÅĤtowanie": 40524, + "ĠStach": 40525, + "Ġmostów": 40526, + "Ġszata": 40527, + "atycznym": 40528, + "caj": 40529, + "Zawah": 40530, + "ĠkatastrofÄĻ": 40531, + "sygn": 40532, + "Ġkrakowskim": 40533, + "ĠzgromadzeÅĦ": 40534, + "Kole": 40535, + "Stefan": 40536, + "ĠgÅĤoÅĽników": 40537, + "ĠkomisjÄħ": 40538, + "ĠposÅĤaÅĤa": 40539, + "ĠHolo": 40540, + "Obiekt": 40541, + "Ġnowator": 40542, + "ĠReal": 40543, + "Ġdyrekcji": 40544, + "szelestnie": 40545, + "ĠniezupeÅĤnie": 40546, + "Ġusprawiedliwia": 40547, + "Ġpogodzie": 40548, + "ĠzachodniÄħ": 40549, + "Agnieszka": 40550, + "cat": 40551, + "ĠÅĽciÄħgaÄĩ": 40552, + "ĠÅĽrodowiskach": 40553, + "ĠSatur": 40554, + "Ġfrustracji": 40555, + "!\",": 40556, + "Ġkrzakach": 40557, + "ĠÅļwiÄħte": 40558, + "ĠScar": 40559, + "ĠGy": 40560, + "ĠRoze": 40561, + "Ġsprawozdaw": 40562, + "ĠbrzmiaÅĤy": 40563, + "Ġzachwyt": 40564, + "Ġ[âĢ¦": 40565, + "Ġpotwory": 40566, + "ĠobciÄħżeÅĦ": 40567, + "Ġfotele": 40568, + "Ġwrogie": 40569, + "ĠzÅĤamania": 40570, + "ĠzmrużyÅĤ": 40571, + "Ġpoprowadzi": 40572, + "Ġprzypraw": 40573, + "Ġuznawany": 40574, + "ĠOczy": 40575, + "ĠzarzÄħdzenie": 40576, + "ĠrozbudowÄĻ": 40577, + "ĠmyÄĩ": 40578, + "Ġtorbie": 40579, + "Ġniezgodnie": 40580, + "jskie": 40581, + "ĠPPS": 40582, + "est": 40583, + "Ġzme": 40584, + "ĠKsiÄĻgi": 40585, + "ĠMill": 40586, + "Ġkibic": 40587, + "Ġrzeczywisty": 40588, + "ĠBiedron": 40589, + "ĠStudio": 40590, + "Ġpiekle": 40591, + "ĠmiskÄĻ": 40592, + "Ġkompania": 40593, + "Ġprzyzwyczajenia": 40594, + "Ġwigi": 40595, + "ĠwpÅĤaty": 40596, + "Ġbron": 40597, + "Ġpompy": 40598, + "Ġpiero": 40599, + "ĠtaÅĦszy": 40600, + "Ġzabrano": 40601, + "Ġadministracyjnym": 40602, + "ĠobowiÄħzkowych": 40603, + "ĠFair": 40604, + "ĠosÅĤonÄĻ": 40605, + "Ġkrakowski": 40606, + "Ġdostawcy": 40607, + "Ġradykalnie": 40608, + "Ġuwolnienia": 40609, + "ĠspÅĤywaÅĤy": 40610, + "Ġmuzycy": 40611, + "Ġzaatakowali": 40612, + "¼": 40613, + "basy": 40614, + "Ġposty": 40615, + "Ġrespira": 40616, + "Ġbezlit": 40617, + "ZaczÄĻÅĤam": 40618, + "Ġsondażu": 40619, + "ĠCru": 40620, + "Ġbeztrosko": 40621, + "oso": 40622, + "Ġwybranym": 40623, + "BezpoÅĽ": 40624, + "ĠpopracowaÄĩ": 40625, + "roby": 40626, + "jk": 40627, + "ĠDri": 40628, + "struje": 40629, + "ĠodczytaÅĤ": 40630, + "Ġkonsumpcji": 40631, + "Ġwydajny": 40632, + "ĠwywoÅĤu": 40633, + "ĠusÅĤugach": 40634, + "Ġosobnik": 40635, + "ĠmonetÄĻ": 40636, + "Ġsklasy": 40637, + "mujesz": 40638, + "Ġuwaza": 40639, + "Ġzaora": 40640, + "ĠżywopÅĤo": 40641, + "Ġkosmosie": 40642, + "ĠMazowieckiego": 40643, + "ĠuspokoiÅĤa": 40644, + "lil": 40645, + "szew": 40646, + "Ġsugestii": 40647, + "Ġdrodzy": 40648, + "ĠzaÅĤamania": 40649, + "Ġniechcenia": 40650, + "ĠHmm": 40651, + "ĠFro": 40652, + "Ġwydarzeniami": 40653, + "legÅĤego": 40654, + "ĠukraiÅĦskie": 40655, + "ĠGoÅĤ": 40656, + "ĠwyciÄħgniÄĻcie": 40657, + "Ġklientami": 40658, + "Ġszalu": 40659, + "bór": 40660, + "ĠsÅĤynnej": 40661, + "Ġmiastami": 40662, + "Ġpodtrzymuje": 40663, + "ĠpoczÄħÄĩ": 40664, + "ĠdÅĤuższa": 40665, + "Ġguziki": 40666, + "ĠChrzeÅĽcija": 40667, + "Ġrejony": 40668, + "Ġpodejrzewa": 40669, + "024": 40670, + "Ġbutele": 40671, + "gÅĤoÅĽniej": 40672, + "Ġkonstytucyjnych": 40673, + "ĠrealnÄħ": 40674, + "ĠSolo": 40675, + "ĠzrozumiaÅĤeÅĽ": 40676, + "ĠdoradcÄħ": 40677, + "Ġodstawi": 40678, + "ĠniższÄħ": 40679, + "Ġangli": 40680, + "ĠbogatÄħ": 40681, + "Ġnocach": 40682, + "Åģódź": 40683, + "Ġtarcza": 40684, + "ĠpachÄħ": 40685, + "Ġdywiden": 40686, + "ĠwycofaÅĤa": 40687, + "eria": 40688, + "Ġkompleksy": 40689, + "ĠoddziaÅĤami": 40690, + "ua": 40691, + "Joe": 40692, + "ĠnawiÄħzaÅĤ": 40693, + "Ġrozbój": 40694, + "ĠodkryÅĤem": 40695, + "PiÅĤka": 40696, + "ichy": 40697, + "Joh": 40698, + "ĠMeg": 40699, + "Ġbogi": 40700, + "Ġhazar": 40701, + "velo": 40702, + "Ġalergi": 40703, + "ĠzÅĤoża": 40704, + "Nazywa": 40705, + "Ġwierzchowca": 40706, + "Query": 40707, + "Ġkaf": 40708, + "ĠSpójrz": 40709, + "Ġpastor": 40710, + "gniÄĻcia": 40711, + "PodziÄĻ": 40712, + "órÄħ": 40713, + "ĠwypracowaÄĩ": 40714, + "Ġumowach": 40715, + "ĠPÅĤock": 40716, + "ĠszczÄħtków": 40717, + "Ġzagubi": 40718, + "ktuje": 40719, + "ChcielibyÅĽmy": 40720, + "ĠNasza": 40721, + "Ġdreszcze": 40722, + "ĠmagiÄĻ": 40723, + "ĠpoÅĤÄħczyÅĤ": 40724, + "ĠwÄħtpiÅĤ": 40725, + "zdni": 40726, + "siadÅĤy": 40727, + "ĠPoczekaj": 40728, + "ĠwypeÅĤniaÄĩ": 40729, + "Ġofensywy": 40730, + "ĠzastanawiaÅĤam": 40731, + "Ġsobota": 40732, + "ĠpudÅĤa": 40733, + "ĠprzedstawiajÄħc": 40734, + "Ġwyszar": 40735, + "Ġprosze": 40736, + "ĠCentral": 40737, + "cisnÄħÅĤem": 40738, + "ĠsrebrnÄħ": 40739, + "ĠGeral": 40740, + "Ġwygranym": 40741, + "Ġszerszym": 40742, + "Ġzacznij": 40743, + "ntami": 40744, + "ĠÅ»ydom": 40745, + "wary": 40746, + "Ġdominacji": 40747, + "ĠEN": 40748, + "ĠrozliczeÅĦ": 40749, + "Mru": 40750, + "ĠpodskoczyÅĤ": 40751, + "forda": 40752, + "Ġ1300": 40753, + "Ġgrzechów": 40754, + "Ġpustka": 40755, + "ĠpoÅĽwiÄĻcenie": 40756, + "ĠsÅĤabsze": 40757, + "ĠpÅĤótno": 40758, + "cówka": 40759, + "Ġkierowanie": 40760, + "Ġproporcji": 40761, + "ã": 40762, + "Ġprzewód": 40763, + "ĠNapoleon": 40764, + "Ġbrod": 40765, + "ĠzarzÄħdzaÄĩ": 40766, + "ĠprzyÅĤÄħczyÄĩ": 40767, + "ĠPamiÄĻtasz": 40768, + "ĠdlaÅĦ": 40769, + "Ġmain": 40770, + "Ġsadza": 40771, + "korup": 40772, + "Ġbezsensowne": 40773, + "ĠSary": 40774, + "Ġwargach": 40775, + "Jezeli": 40776, + "ĠniewÄħtp": 40777, + "ÏĤ": 40778, + "Ġrozpatrywanie": 40779, + "Ġboskie": 40780, + "Ġszczepionka": 40781, + "Ġatrakcyjny": 40782, + "Ġkrainie": 40783, + "beri": 40784, + "ĠstoÅĤy": 40785, + "Ġ156": 40786, + "ĠposiadajÄħce": 40787, + "Ġsynka": 40788, + "ĠModernizacji": 40789, + "Ġzdrowotnego": 40790, + "ĠVegas": 40791, + "Ġglowe": 40792, + "Ġtelewizyjne": 40793, + "Ġskrupulatnie": 40794, + "Ġmonopoli": 40795, + "Ġdoprowadzenie": 40796, + "Ġniewinne": 40797, + "MożliwoÅĽÄĩ": 40798, + "ĠRoland": 40799, + "ÅĤÄħczyÅĤ": 40800, + "WysÅĤ": 40801, + "Ġszalona": 40802, + "Ġpoczerwie": 40803, + "ĠWell": 40804, + "Ġbrygad": 40805, + "Ġ142": 40806, + "ĠAlberta": 40807, + "ĠpokonujÄħc": 40808, + "ĠPekinie": 40809, + "ĠsÅĤuchania": 40810, + "Ġchaoty": 40811, + "Ġszybu": 40812, + "ĠJab": 40813, + "Ġodkrywa": 40814, + "ĠPÄĻ": 40815, + "teriÄĻ": 40816, + "Ġagencje": 40817, + "Ġmac": 40818, + "ĠPOLE": 40819, + "Ġzasadniczy": 40820, + "ĠWSZYST": 40821, + "Ġwyemit": 40822, + "ĠprzynÄĻ": 40823, + "ĠzaprzysiÄĻ": 40824, + "Pytania": 40825, + "()": 40826, + "Ġkowal": 40827, + "Ġodwet": 40828, + "ĠbÅĤah": 40829, + "ĠtrzÄĻsie": 40830, + "vision": 40831, + "ĠprzemysÅĤowe": 40832, + "ĠwÅĤasnorÄĻcznie": 40833, + "Ġspec": 40834, + "dziawszy": 40835, + "NapisaÅĤ": 40836, + "ĠunosiÅĤa": 40837, + "Ġwiernie": 40838, + "Ġtrzeźwy": 40839, + "Ġbudowane": 40840, + "Ġniewygodne": 40841, + "Ġ1904": 40842, + "Ġfranków": 40843, + "ĠodchrzÄħknÄħÅĤ": 40844, + "Ġumieszczona": 40845, + "Ġnacie": 40846, + "ĠulegÅĤo": 40847, + "ÅĦcze": 40848, + "Ġsl": 40849, + "ĠmÄĻskiego": 40850, + "ĠnadajÄħc": 40851, + "Ġnaczelnym": 40852, + "Ġkocem": 40853, + "Ġrozk": 40854, + "Ġuczynili": 40855, + "ĠbawiÅĤa": 40856, + "ĠBożym": 40857, + "ĠspieszyÄĩ": 40858, + "ĠwÅĤÄħczajÄħc": 40859, + "Ġwiosek": 40860, + "ĠSuwaÅĤ": 40861, + "ĠpodkomisjÄĻ": 40862, + "PopatrzyÅĤa": 40863, + "Ġprzestro": 40864, + "Ġzawodowa": 40865, + "Budżet": 40866, + "ĠpóÅĤkach": 40867, + "ĠNancy": 40868, + "ĠzaprezentowaÄĩ": 40869, + "ĠBenjami": 40870, + "anor": 40871, + "Uczestni": 40872, + "ĠSW": 40873, + "źÅĦ": 40874, + "leen": 40875, + "Ġdorobi": 40876, + "Ġsekretarka": 40877, + "Ġpocisku": 40878, + "Ġodbla": 40879, + "Ġreligijny": 40880, + "Ġtablic": 40881, + "Ġporzad": 40882, + "Ġchlu": 40883, + "Ġreko": 40884, + "Ġzwierze": 40885, + "niakami": 40886, + "Ġmacha": 40887, + "Ġuregulowany": 40888, + "Ġfinansowaniu": 40889, + "ĠmartwiÅĤ": 40890, + "Ġzdolnych": 40891, + "lekcjon": 40892, + "ĠwybierajÄħc": 40893, + "ĠsÅĤuchaÅĤem": 40894, + "Ġzlu": 40895, + "ĠdostrzegaÅĤ": 40896, + "Ġmosty": 40897, + "nieg": 40898, + "ÅĦcom": 40899, + "mierzu": 40900, + "Ġfrakcji": 40901, + "Ġkropla": 40902, + "Ġhurtow": 40903, + "ĠopracowaÄĩ": 40904, + "ĠwyczytaÄĩ": 40905, + "Ġpszenicy": 40906, + "ĠmaturÄĻ": 40907, + "ĠgorÄħczka": 40908, + "ĠtowarzyszÄħce": 40909, + "ĠczÅĤo": 40910, + "ĠzwyciÄĻstw": 40911, + "ZZ": 40912, + "Ġpanelu": 40913, + "nowoczeÅĽniej": 40914, + "Ġtudzież": 40915, + "ĠStambu": 40916, + "ateria": 40917, + "Ġotworzyli": 40918, + "Ġposelskie": 40919, + "Ġrolnikom": 40920, + "Ġmundury": 40921, + "ĠprzespaÄĩ": 40922, + "Ġhistoryczna": 40923, + "ĠnapÅĤyw": 40924, + "talna": 40925, + "Ġzdecydowanej": 40926, + "Ġ151": 40927, + "Ġniezadowolenia": 40928, + "Ġwodny": 40929, + "bytków": 40930, + "Ġprzedmiotowego": 40931, + "ĠzdÄħżyÅĤam": 40932, + "Ġpieprze": 40933, + "Ġzbiorników": 40934, + "piÄħce": 40935, + "Ġposadzce": 40936, + "had": 40937, + "Ġurad": 40938, + "ĠnastÄĻpujÄħcÄħ": 40939, + "Ġujrzeli": 40940, + "Ġnawró": 40941, + "Ġotóż": 40942, + "Ġprocesach": 40943, + "ĠÃĵ": 40944, + "Ġsprawdzone": 40945, + "ĠprzytÅĤacza": 40946, + "Ġprzesz": 40947, + "Ġgoryczy": 40948, + "ĠpudÅĤo": 40949, + "Oczeki": 40950, + "MiÄĻdzynarod": 40951, + "Ġmacicy": 40952, + "sier": 40953, + "sÅĤuga": 40954, + "ĠpowodowaÅĤo": 40955, + "Ġodczuciu": 40956, + "Ġpowóz": 40957, + "ĠujÄĻcie": 40958, + "Ġgran": 40959, + "Ġodnaleziono": 40960, + "Ġniepowodzenia": 40961, + "ĠCezary": 40962, + "1980": 40963, + "ĠodwiedzaÅĤ": 40964, + "Mel": 40965, + "ĠchciaÅĤoby": 40966, + "ĠkondycjÄĻ": 40967, + "owepaski": 40968, + "ĠprzygotowujÄħ": 40969, + "ĠeuropejskÄħ": 40970, + "ÅĤowia": 40971, + "ĠpotrzÄħs": 40972, + "Reli": 40973, + "ĠnagraÅĤ": 40974, + "#$": 40975, + "ĠgÅĤadka": 40976, + "ĠwyrozumiaÅĤ": 40977, + "Ġoprzy": 40978, + "ĠżóÅĤtym": 40979, + "Ġopublikowany": 40980, + "ĠniÄĩ": 40981, + "ĠpotÄĻżnej": 40982, + "ĠFinansowego": 40983, + "ĠStara": 40984, + "bys": 40985, + "ĠleÅĽnej": 40986, + "ĠuwzglÄĻdniaÄĩ": 40987, + "Ġporod": 40988, + "ĠmszÄĻ": 40989, + "Ġpota": 40990, + "Ġuczniami": 40991, + "ĠczyjÄħÅĽ": 40992, + "szynie": 40993, + "ĠutrzymywaÅĤa": 40994, + "ĠukoÅĦczyÅĤa": 40995, + "Ġdochodowy": 40996, + "Ġuprzedzenia": 40997, + "SÅĤyszaÅĤa": 40998, + "ĠCompany": 40999, + "Ġwciaz": 41000, + "Ġblan": 41001, + "Hy": 41002, + "Ġglowy": 41003, + "ptowa": 41004, + "Ġdud": 41005, + "ĠwypaliÅĤ": 41006, + "Ġcnoty": 41007, + "Ġjasnowi": 41008, + "Ġnasiona": 41009, + "ĠsugerujÄħ": 41010, + "Ġwykroczenie": 41011, + "ĠÅĽmiali": 41012, + "fabry": 41013, + "Ġkluczyki": 41014, + "Ġbogatej": 41015, + "Ġsprzedawane": 41016, + "ĠGur": 41017, + "Ġcum": 41018, + "Ġprzybysz": 41019, + "Ġpielu": 41020, + "ĠmilczeÄĩ": 41021, + "ĠpolegajÄħcÄħ": 41022, + "Ġpin": 41023, + "Ġpoddaw": 41024, + "ĠDepartamencie": 41025, + "ĠPoczty": 41026, + "niÅĽci": 41027, + "ronem": 41028, + "deszcz": 41029, + "Ġpermanent": 41030, + "ĠpannÄħ": 41031, + "Ġpodmiotem": 41032, + "Lew": 41033, + "Ġzabawie": 41034, + "ĠreputacjÄĻ": 41035, + "Zastanów": 41036, + "Ġbeta": 41037, + "ĠspoÅĤeczeÅĦstw": 41038, + "onna": 41039, + "Ġkazno": 41040, + "Odz": 41041, + "Ġponiewaz": 41042, + "ĠpraktykÄħ": 41043, + "ĠbezpoÅĽredniÄħ": 41044, + "ĠsÅĤuchajÄħ": 41045, + "Ġwykopków": 41046, + "Ġmedycyna": 41047, + "Ġprzetrzym": 41048, + "Ġreformie": 41049, + "ĠBeaty": 41050, + "WolnoÅĽÄĩ": 41051, + "DÅĤugoÅĽÄĩ": 41052, + "Ġroba": 41053, + "Ġzapisem": 41054, + "zanna": 41055, + "Ġopady": 41056, + "lota": 41057, + "Ġużywano": 41058, + "Ġdyplomatyczne": 41059, + "Ġpożarze": 41060, + "ĠzdecydowaÅĤem": 41061, + "ĠprzedniÄħ": 41062, + "ĠdziÄħ": 41063, + "Ġ02": 41064, + "Ġfachowców": 41065, + "ĠJKM": 41066, + "wiÄħzujÄħc": 41067, + "Ġdyspo": 41068, + "Ġupodob": 41069, + "ĠZgodnie": 41070, + "etti": 41071, + "Ġplaż": 41072, + "ĠokÅĤadki": 41073, + "mait": 41074, + "ĠanioÅĤa": 41075, + "ĠMini": 41076, + "Ġnapadu": 41077, + "Ġ168": 41078, + "piÅĦskiego": 41079, + "Ġbiedron": 41080, + "ĠspojrzaÅĤam": 41081, + "Ġpanel": 41082, + "Ġkontrwy": 41083, + "Ġkatolickim": 41084, + "Ġfotografia": 41085, + "JÄĺ": 41086, + "ĠBilla": 41087, + "Ġobrzu": 41088, + "ĠPodni": 41089, + "Ġwyrzutów": 41090, + "Ġnielegalnego": 41091, + "damie": 41092, + "Ġ147": 41093, + "ĠRecords": 41094, + "ĠpomyliÄĩ": 41095, + "ĠTop": 41096, + "Ġtrudnego": 41097, + "Córka": 41098, + "Ġumieli": 41099, + "ĠsiedziaÅĤo": 41100, + "ĠNSZZ": 41101, + "sztacie": 41102, + "Ġsiedmi": 41103, + "Seba": 41104, + "ĠPowinni": 41105, + "Ġzapobiegania": 41106, + "ĠzobowiÄħzani": 41107, + "Ġotrze": 41108, + "Ġpobor": 41109, + "plet": 41110, + "Ġzapisany": 41111, + "Ġpilnuje": 41112, + "Ġzajad": 41113, + "ĠMana": 41114, + "ĠobejmowaÅĤa": 41115, + "enerw": 41116, + "Ġdary": 41117, + "Ġzawarto": 41118, + "ĠuszkodzeÅĦ": 41119, + "ĠLawrence": 41120, + "ĠprzeÅĤad": 41121, + "Ġzawczasu": 41122, + "Ġpln": 41123, + "Ġzamachów": 41124, + "ĠCele": 41125, + "Ġbogiem": 41126, + "Wedle": 41127, + "kultur": 41128, + "Ġprzeciwne": 41129, + "ĠzaprotestowaÄĩ": 41130, + "Przywi": 41131, + "ĠumówiÄĩ": 41132, + "ĠwiÄĻzieniach": 41133, + "Ġstabilny": 41134, + "ĠZwyciÄĻ": 41135, + "Ġ177": 41136, + "ĠdziesiÄħtek": 41137, + "Ġpodawane": 41138, + "Ġprezesowi": 41139, + "ĠDyrekcji": 41140, + "yce": 41141, + "ĠwspiÄĻ": 41142, + "ĠJusty": 41143, + "Ġpytany": 41144, + "ĠprzekonaÅĤa": 41145, + "Ġeksploat": 41146, + "Ġuzależniona": 41147, + "ĠNaturalnie": 41148, + "ĠpokonaÅĤa": 41149, + "ĠMistrza": 41150, + "Ġciut": 41151, + "Ġpozycjach": 41152, + "ĠwyrażajÄħ": 41153, + "Ġobchody": 41154, + "ĠniespodziankÄĻ": 41155, + "Ġpetycji": 41156, + "Ġasystenta": 41157, + "ĠkapÅĤani": 41158, + "lard": 41159, + "ĠwierzyÅĤem": 41160, + "ĠwypeÅĤnienia": 41161, + "ĠprzeszedÅĤem": 41162, + "Ġ1909": 41163, + "Powszech": 41164, + "ĠpoÅĽlubiÅĤ": 41165, + "ĠGminy": 41166, + "ĠpoleciÅĤa": 41167, + "Ġpojedziemy": 41168, + "Ġsprawiedliwe": 41169, + "ĠkÅĤamstwem": 41170, + "Ġzawali": 41171, + "ĠodciÄħ": 41172, + "Ġpojazdami": 41173, + "ĠzÄĻbach": 41174, + "tke": 41175, + "Ġżelazne": 41176, + "Organizatorzy": 41177, + "Ġnekro": 41178, + "Ġkielich": 41179, + "ĠLiber": 41180, + "pytywaÄĩ": 41181, + "Kolega": 41182, + "hora": 41183, + "ĠniezÅĤa": 41184, + "dell": 41185, + "ĠotrzymywaÅĤ": 41186, + "ĠnieposÅĤu": 41187, + "ĠujmujÄħc": 41188, + "Ġtrzydziestych": 41189, + "czykom": 41190, + "!,": 41191, + "Ġskrajnych": 41192, + "Ġwyważ": 41193, + "nowska": 41194, + "ĠwziÄĻte": 41195, + "Ġkuchennym": 41196, + "Ġrudy": 41197, + "cii": 41198, + "ĠnagÅĤego": 41199, + "owell": 41200, + "Ġzacza": 41201, + "Ġzask": 41202, + "ĠumyÅĽlnie": 41203, + "ĠCari": 41204, + "Ġnieliczni": 41205, + "Ġwzorce": 41206, + "SB": 41207, + "Jean": 41208, + "Ġpokojowej": 41209, + "Ġ178": 41210, + "wszyscy": 41211, + "Ġkrwawe": 41212, + "Ġtalentów": 41213, + "Ġniezrów": 41214, + "ĠskoÅĦczÄĻ": 41215, + "Ġpacjentom": 41216, + "ĠwspóÅĤdziaÅĤania": 41217, + "ustu": 41218, + "bac": 41219, + "ĠRoki": 41220, + "dre": 41221, + "ĠTek": 41222, + "Ġnadjeżdża": 41223, + "Ġosobny": 41224, + "ĠprzyciÄħgnÄħÄĩ": 41225, + "ĠWarszawskim": 41226, + "Ġdwukro": 41227, + "ĠwierzÄħcy": 41228, + "Ġwyimagin": 41229, + "ĠPhoe": 41230, + "ĠAward": 41231, + "Ġodurza": 41232, + "Ġszosy": 41233, + "ĠniebieskÄħ": 41234, + "ĠprzytÅĤu": 41235, + "Ġwten": 41236, + "ĠprzedstawiajÄħce": 41237, + "fus": 41238, + "Ġsporadycznie": 41239, + "reali": 41240, + "ĠzwiÄħzaÅĤ": 41241, + "ĠMówiÅĤem": 41242, + "Ġmanifest": 41243, + "ĠwziÄĻÅĤam": 41244, + "ĠSwe": 41245, + "Ostate": 41246, + "ĠdokonujÄħ": 41247, + "ĠpochodziÅĤy": 41248, + "Ġpersona": 41249, + "Ġkredytowej": 41250, + "ĠSzat": 41251, + "RAM": 41252, + "ĠmiÄĻdzynarodowa": 41253, + "Ġpodwórka": 41254, + "nezyj": 41255, + "Ġwspol": 41256, + "ĠSerce": 41257, + "ĠDobro": 41258, + "kowoÅĽci": 41259, + "Ġjurys": 41260, + "Ġposelskim": 41261, + "kujmy": 41262, + "Ġnazwany": 41263, + "ĠzagraÅĤa": 41264, + "ĠPrince": 41265, + "Ġkomunikacyjnych": 41266, + "cywi": 41267, + "PowstaÅĤ": 41268, + "â¢": 41269, + "ĠChryste": 41270, + "Ġbani": 41271, + "Ġpiaskiem": 41272, + "ĠzagranicÄħ": 41273, + "Ġzakażenie": 41274, + "Ġuby": 41275, + "ĠArthur": 41276, + "tung": 41277, + "Kre": 41278, + "ĠczerÅĦ": 41279, + "vit": 41280, + "ĠprzebiÅĤ": 41281, + "Ġwzgar": 41282, + "HD": 41283, + "Ġtowa": 41284, + "Ġpanice": 41285, + "Ġwyrazist": 41286, + "ĠGorzowie": 41287, + "ĠIgrzyskach": 41288, + "Ġtrafem": 41289, + "ĠMao": 41290, + "ĠnastÄĻpstwie": 41291, + "Ġzdobycz": 41292, + "Ġpowiatowego": 41293, + "Ġogólnokraj": 41294, + "ÅĽniÄĻcia": 41295, + "nioÅĤa": 41296, + "Ġtwej": 41297, + "beka": 41298, + "Ġdrobnej": 41299, + "Ġetno": 41300, + "Nogi": 41301, + "Ġdziewczynami": 41302, + "Ġpokrewie": 41303, + "Ġfaza": 41304, + "ĠopierajÄħ": 41305, + "/,": 41306, + "anowski": 41307, + "Ġwspólnota": 41308, + "ĠskrzywiÅĤa": 41309, + "ĠKrymu": 41310, + "ówku": 41311, + "Ġkrólu": 41312, + "Ġnadzorczych": 41313, + "ĠWeso": 41314, + "Ġkumpli": 41315, + "Lech": 41316, + "ĠgorÄħcych": 41317, + "WziÄħÅĤem": 41318, + "pionym": 41319, + "lud": 41320, + "Lady": 41321, + "ĠAnasta": 41322, + "wester": 41323, + "Ġkasje": 41324, + "Ġhandlowy": 41325, + "ĠpierÅĽcionek": 41326, + "utin": 41327, + "ĠDiana": 41328, + "Ġopartej": 41329, + "ĠbroniÅĤa": 41330, + "Ġfizjo": 41331, + "Wer": 41332, + "Ġtragiczne": 41333, + "Ġdoch": 41334, + "ĠwydÅĤuż": 41335, + "Ġbalkonie": 41336, + "Ġsurowym": 41337, + "IDS": 41338, + "ĠJersey": 41339, + "ĠzsunÄħÅĤ": 41340, + "ĠEth": 41341, + "Ġruszt": 41342, + "Ġurodzeniu": 41343, + "Ġrezygnuje": 41344, + "szoÅĽciÄħ": 41345, + "Ġstraszy": 41346, + "ĠDrew": 41347, + "ĠabyÅĽcie": 41348, + "Dek": 41349, + "alnoÅĽciÄħ": 41350, + "ĠopamiÄĻ": 41351, + "nickim": 41352, + "Ġseksie": 41353, + "ĠsprawdziÅĤem": 41354, + "Ġprowadzeniem": 41355, + "Ġkalorii": 41356, + "Ġac": 41357, + "Ġprzypra": 41358, + "ĠpÅĤaskie": 41359, + "ĠLasów": 41360, + "Ġakcjach": 41361, + "ĠÅĽwiadectw": 41362, + "Ġubezpieczeniu": 41363, + "ĠkoÅĽcielne": 41364, + "ĠakceptacjÄĻ": 41365, + "rzÄħce": 41366, + "Ġsprawiedliwy": 41367, + "Ġzjeździe": 41368, + "ĠzÅĤudzenie": 41369, + "Ġograniczonym": 41370, + "Ġbln": 41371, + "ĠÅĤÄħcznÄħ": 41372, + "ĠzdrowÄħ": 41373, + "ĠzbliżaÅĤa": 41374, + "ĠwylÄħdowaÄĩ": 41375, + "Ġperfumy": 41376, + "ĠHau": 41377, + "Ġduchowej": 41378, + "Ġprzewyższa": 41379, + "Ġstraszliwy": 41380, + "Ġprezesów": 41381, + "Ġzamierzamy": 41382, + "ĠprzychodziÅĤa": 41383, + "ĠzaobserwowaÄĩ": 41384, + "ĠszczÄĻkÄĻ": 41385, + "UsÅĤyszaÅĤa": 41386, + "Ġznikom": 41387, + "ĠspecjalnoÅĽci": 41388, + "Ġzostaniemy": 41389, + "Odwo": 41390, + "Nacze": 41391, + "Ġlubimy": 41392, + "Ġkrzaków": 41393, + "Ġgodnego": 41394, + "Ġnieuchronnie": 41395, + "Ġzadnego": 41396, + "Ġprzepisem": 41397, + "ĠpolegajÄħca": 41398, + "ĠchÅĤopie": 41399, + "Niebie": 41400, + "lanka": 41401, + "ĠznikÄħd": 41402, + "ĠDona": 41403, + "ĠrÄĻkojeÅĽÄĩ": 41404, + "ĠzastosowaÅĤ": 41405, + "ĠVic": 41406, + "Ġporodzie": 41407, + "agora": 41408, + "Ġprzepada": 41409, + "Gratu": 41410, + "Ġmedycynie": 41411, + "TL": 41412, + "ĠBG": 41413, + "Ġekstraklasy": 41414, + "Ġpoddania": 41415, + "ĠAmbro": 41416, + "Ġnamac": 41417, + "Ġprzedsion": 41418, + "fite": 41419, + "ersona": 41420, + "ĠobiecujÄĻ": 41421, + "ĠSzymona": 41422, + "Teren": 41423, + "ĠprzybyÅĤy": 41424, + "Rod": 41425, + "ĠwyprostowaÅĤa": 41426, + "ĠobejmujÄħcy": 41427, + "Ġuzgodnienia": 41428, + "acje": 41429, + "Warunki": 41430, + "Ġoficjalna": 41431, + "ĠodgrywajÄħ": 41432, + "Ġodpiera": 41433, + "Ġpoprawne": 41434, + "ĠjeździÅĤem": 41435, + "Ve": 41436, + "ĠokrucieÅĦstwa": 41437, + "Ġwyprzedza": 41438, + "ĠWawrzy": 41439, + "Ġwnioskami": 41440, + "sowie": 41441, + "ĠzaÅĤożeniach": 41442, + "ĠmiarÄħ": 41443, + "ĠwspinaÄĩ": 41444, + "żeb": 41445, + "Ġzapala": 41446, + "ĠekipÄĻ": 41447, + "ĠniewdziÄĻ": 41448, + "Ġgrobów": 41449, + "Cas": 41450, + "Ġrabat": 41451, + "stÄĻpujÄħ": 41452, + "Ġniepewny": 41453, + "Wydatki": 41454, + "ĠwyÅĤÄħczone": 41455, + "Ġwymaganych": 41456, + "ĠotrzymywaÄĩ": 41457, + "przykÅĤad": 41458, + "Ġpoczynania": 41459, + "ĠFree": 41460, + "Ġpsychopat": 41461, + "Ġsentymental": 41462, + "Ġpopuli": 41463, + "NajwiÄĻkszym": 41464, + "Ġplaster": 41465, + "ĠMIN": 41466, + "Prawdziwy": 41467, + "Ġarchidiecezji": 41468, + "atrak": 41469, + "ĠUkra": 41470, + "Ġpotrój": 41471, + "Ġsarkaz": 41472, + "Wychodzi": 41473, + "ĠoczywistÄħ": 41474, + "punkt": 41475, + "ĠUkÅĤadu": 41476, + "Ġnieporówny": 41477, + "ĠHongkongu": 41478, + "Ġchodniki": 41479, + "Ġformularz": 41480, + "ĠzastrzeliÅĤ": 41481, + "Ġkatalo": 41482, + "Ġtamtejszych": 41483, + "Ġporodu": 41484, + "Ġnarodowi": 41485, + "Ġekspansji": 41486, + "zaka": 41487, + "cieÅĦ": 41488, + "Ġkrzyczeli": 41489, + "ĠwidocznoÅĽÄĩ": 41490, + "Ġ2023": 41491, + "Ġ146": 41492, + "AMY": 41493, + "ĠCos": 41494, + "Ġmenedże": 41495, + "ĠjapoÅĦskich": 41496, + "ĠoryginaÅĤ": 41497, + "Ġtroll": 41498, + "Ġprzeciwból": 41499, + "ĠColum": 41500, + "ĠIgnacy": 41501, + "Ġciemnymi": 41502, + "Ġnajmniejsza": 41503, + "Ġwpisany": 41504, + "Ġkosmiczne": 41505, + "Ġnano": 41506, + "ĠprzybÄĻdzie": 41507, + "Ġaresztowano": 41508, + "ĠzaprotestowaÅĤa": 41509, + "ĠaferÄĻ": 41510, + "ĠKevin": 41511, + "towanÄħ": 41512, + "Ġland": 41513, + "Ġkartka": 41514, + "Ġprzegrali": 41515, + "ĠzdÅĤa": 41516, + "Ġzaciekawieniem": 41517, + "Ġzorganizowania": 41518, + "Ġodmal": 41519, + "ĠobÅĤu": 41520, + "Ġżmu": 41521, + "Ġlogiczny": 41522, + "Ġ172": 41523, + "siÄħdź": 41524, + "Cer": 41525, + "biaÅĤy": 41526, + "Ġmówców": 41527, + "Ġdostrzegli": 41528, + "Ġburdel": 41529, + "lÄħc": 41530, + "ĠMoore": 41531, + "ĠdziesiÄĻcioleci": 41532, + "Ġdalekiej": 41533, + "Ġszlaki": 41534, + "Ġszpe": 41535, + "asów": 41536, + "cjonalna": 41537, + "Uczestnicy": 41538, + "ĠplamÄĻ": 41539, + "Ġdwójki": 41540, + "ĠzÅĤożeniu": 41541, + "mieÅĽcie": 41542, + "ĠLod": 41543, + "ĠpieniÄĻżne": 41544, + "ĠkrÄĻpu": 41545, + "ĠRolnego": 41546, + "owki": 41547, + "ĠwspóÅĤau": 41548, + "ĠprzeÅĤożyÄĩ": 41549, + "Ġomawianym": 41550, + "OWI": 41551, + "Ġplemiona": 41552, + "Ġzabudowania": 41553, + "Ġmaterac": 41554, + "ĠoglÄħdali": 41555, + "Bet": 41556, + "Ġstuprocent": 41557, + "Ġbagate": 41558, + "ĠUrban": 41559, + "Ġangażu": 41560, + "ĠEmil": 41561, + "Ġgarderoby": 41562, + "tesa": 41563, + "ĠgrożÄħ": 41564, + "sÅĤone": 41565, + "Ġpotencjalnego": 41566, + "ĠbÄĻben": 41567, + "Ġsom": 41568, + "malnie": 41569, + "head": 41570, + "Ġzjazdu": 41571, + "Ġrzymskiej": 41572, + "ĠelektronicznÄħ": 41573, + "Ġczasowe": 41574, + "Ġ205": 41575, + "Ġpomagali": 41576, + "Ġcudzych": 41577, + "Ġwtó": 41578, + "ĠrÄĻkawicz": 41579, + "ĠgeneraÅĤem": 41580, + "ĠRóży": 41581, + "Ġnapoju": 41582, + "ĠÅļwiecie": 41583, + "Ġwodze": 41584, + "ĠZadzwo": 41585, + "Ġrowerowe": 41586, + "ĠwyrwaÅĤo": 41587, + "Filip": 41588, + "logiÄħ": 41589, + "ĠzwyciÄĻzcy": 41590, + "Ġnieprzytomny": 41591, + "ĠzatrzymywaÄĩ": 41592, + "lacyjne": 41593, + "Ġdalsza": 41594, + "ĠpaÅĦskich": 41595, + "towaniem": 41596, + "Ġlekkich": 41597, + "Wyja": 41598, + "ĠprezentowaÅĤ": 41599, + "owniczej": 41600, + "PoproszÄĻ": 41601, + "Ġzabijanie": 41602, + "Ġbezzw": 41603, + "Ġwzdycha": 41604, + "wisk": 41605, + "Ġzostal": 41606, + "ĠtrwaÅĤoÅĽci": 41607, + "Ġrozta": 41608, + "Ġojcowie": 41609, + "ĠdoszczÄĻ": 41610, + "nn": 41611, + "Ġwitamin": 41612, + "cegowi": 41613, + "Ġ:/.": 41614, + "Siedzieli": 41615, + "adka": 41616, + "Ġdrapie": 41617, + "uży": 41618, + "ĠSho": 41619, + "ĠpobiÅĤ": 41620, + "Ġmodernizacja": 41621, + "ĠuchwyciÄĩ": 41622, + "ÃĹ": 41623, + "ĠAster": 41624, + "Ġmetabo": 41625, + "Ġmeczem": 41626, + "gÅĤoÅĽ": 41627, + "ĠpolecieÄĩ": 41628, + "Ġnajlepszymi": 41629, + "wajÄħcym": 41630, + "Ġmigracji": 41631, + "ĠregulowaÄĩ": 41632, + "borg": 41633, + "erial": 41634, + "WiosnÄħ": 41635, + "czÄĻÅĽci": 41636, + "ĠzamordowaÅĤ": 41637, + "chin": 41638, + "Ġuwolnienie": 41639, + "ĠwykryÄĩ": 41640, + "ĠAvenue": 41641, + "ĠBlake": 41642, + "ĠopuszczaÅĤ": 41643, + "ĠAutostrad": 41644, + "ĠOkej": 41645, + "Ġniedźwiedzia": 41646, + "Ġpobudza": 41647, + "Ej": 41648, + "ĠnapÄĻd": 41649, + "ronu": 41650, + "Ġprzeprosiny": 41651, + "Ġgrad": 41652, + "ZastanawiaÅĤem": 41653, + "Ġpatrzymy": 41654, + "ĠpostÄĻpowaniem": 41655, + "ĠZamknij": 41656, + "Ġbliźnie": 41657, + "ĠChemi": 41658, + "Ġakom": 41659, + "Ġent": 41660, + "ĠKT": 41661, + "Ġratuje": 41662, + "merii": 41663, + "Ġdziwaczne": 41664, + "tÅĤumacz": 41665, + "ĠskutecznÄħ": 41666, + "Ġ143": 41667, + "Ġprzebudowa": 41668, + "dziaÅĤeÅĽ": 41669, + "Powód": 41670, + "ĠKsiÄĻstwa": 41671, + "Ġdesant": 41672, + "Ġzaowoc": 41673, + "ĠrozglÄħdaÅĤ": 41674, + "atyki": 41675, + "wiÄħzaÄĩ": 41676, + "Ġbielizny": 41677, + "SprawÄĻ": 41678, + "Ġmokrej": 41679, + "Ġprzyczyni": 41680, + "ĠkW": 41681, + "ĠBere": 41682, + "ĠpÅĤaszczem": 41683, + "Ġplot": 41684, + "omów": 41685, + "ĠskÅĤadnik": 41686, + "Ġwyzwolenia": 41687, + "ĠwyrÄĻ": 41688, + "ĠpolegajÄħ": 41689, + "ĠÄ": 41690, + "ĠnienawidziÅĤ": 41691, + "ĠwspaniaÅĤej": 41692, + "ĠprodukujÄħ": 41693, + "Ġbruk": 41694, + "Ġbród": 41695, + "ĠGla": 41696, + "Ġważniejsza": 41697, + "Ġemeryturze": 41698, + "Ġuzależniony": 41699, + "Col": 41700, + "ksiÄħ": 41701, + "Ġwzra": 41702, + "ĠdźwiÄĻkiem": 41703, + "ĠRun": 41704, + "Ġprzejdziemy": 41705, + "dzieci": 41706, + "ĠszedÅĤem": 41707, + "Ġkonstytucyjnego": 41708, + "ĠogólnodostÄĻp": 41709, + "którego": 41710, + "ĠstrasznÄħ": 41711, + "Ġdzielnice": 41712, + "Ġskórzane": 41713, + "Oko": 41714, + "ĠwyzwaÅĦ": 41715, + "dowaniu": 41716, + "ĠpokrywaÅĤy": 41717, + "ĠporuszajÄħc": 41718, + "ÅĻ": 41719, + "udy": 41720, + "dywaÄĩ": 41721, + "ĠSchul": 41722, + "ĠpomysÅĤo": 41723, + "ĠkonkurencyjnoÅĽci": 41724, + "Ġznalezione": 41725, + "Ġbanknotów": 41726, + "ĠPona": 41727, + "ĠDoprawdy": 41728, + "ĠÅĽcisÅĤym": 41729, + "ĠciÄħgÅĤy": 41730, + "roÅĽ": 41731, + "Ġkronika": 41732, + "ĠpowinniÅĽcie": 41733, + "ĠOG": 41734, + "Ġnuty": 41735, + "rowaniem": 41736, + "Ġnudzi": 41737, + "ĠosiÄħgnÄĻli": 41738, + "ĠpanujÄħcych": 41739, + "ĠtysiÄħcach": 41740, + "ĠinternetowÄħ": 41741, + "obe": 41742, + "Ġniecieka": 41743, + "zielone": 41744, + "ĠobÅĤa": 41745, + "Ġniewiarygodnie": 41746, + "Ġkombinacji": 41747, + "Ġczwórka": 41748, + "goty": 41749, + "Ġzdemas": 41750, + "Ġwiejska": 41751, + "fony": 41752, + "turem": 41753, + "ĠZapo": 41754, + "zerbej": 41755, + "waja": 41756, + "Tadeusz": 41757, + "Ġcieplar": 41758, + "niczce": 41759, + "tc": 41760, + "Ġkraty": 41761, + "Ġprzegranej": 41762, + "ĠUJ": 41763, + "Ġgotuje": 41764, + "ĠPÅĤocka": 41765, + "ĠsaÅĤat": 41766, + "âł": 41767, + "ĠNiby": 41768, + "ĠksiÄĻg": 41769, + "key": 41770, + "ĠprzebraÄĩ": 41771, + "Ġslow": 41772, + "ĠoblÄĻżenia": 41773, + "Ġterapia": 41774, + "ĠzapowiadajÄħ": 41775, + "Charlie": 41776, + "Ġzestawy": 41777, + "ĠtrawÄħ": 41778, + "niesione": 41779, + "ĠChrz": 41780, + "zowanego": 41781, + "Ġrozluźni": 41782, + "ologicznym": 41783, + "ĠgwaÅĤtownym": 41784, + "Strażnicy": 41785, + "fach": 41786, + "Ġskraca": 41787, + "ĠwÅĤoskie": 41788, + "Ġwyznaczonych": 41789, + "ARD": 41790, + "Ġpozyskiwania": 41791, + "Ġbmw": 41792, + "Ġczynne": 41793, + "ĠCygan": 41794, + "Ġszlafrok": 41795, + "alizowaÄĩ": 41796, + "Ġzatrze": 41797, + "Ġwytr": 41798, + "Chiny": 41799, + "Ġstraszliwe": 41800, + "ĠprzedstawiajÄħcy": 41801, + "Ġdowiadujemy": 41802, + "Ġobserwatorów": 41803, + "Ġzmanipul": 41804, + "ĠRosen": 41805, + "PrÄĻdzej": 41806, + "ĠNeapolu": 41807, + "owcÄħ": 41808, + "ĠatakujÄħ": 41809, + "IU": 41810, + "Ġzrem": 41811, + "ĠwspóÅĤczesny": 41812, + "czekaÅĤa": 41813, + "każdy": 41814, + "SÅĤyszaÅĤam": 41815, + "Ġhormo": 41816, + "ĠopiekowaÄĩ": 41817, + "ĠzakÅĤopotanie": 41818, + "ĠbazÄħ": 41819, + "ĠNAJ": 41820, + "ĠsprzedawaÅĤ": 41821, + "Ġsmoki": 41822, + "dzio": 41823, + "ĠczytajÄħ": 41824, + "Europej": 41825, + "ĠÅĤaÅĦcuchy": 41826, + "ĠniezrÄĻcznie": 41827, + "Ġ153": 41828, + "ĠzapaÅĽÄĩ": 41829, + "Ġpogotowiu": 41830, + "ĠdopadÅĤ": 41831, + "ĠmarkÄĻ": 41832, + "ĠorganizujÄħ": 41833, + "ĠprzeleciaÅĤ": 41834, + "Ġmostek": 41835, + "obus": 41836, + "Ġhmm": 41837, + "Ġ163": 41838, + "osenki": 41839, + "ĠwstawiÄĩ": 41840, + "Åģy": 41841, + "ĠobsÅĤugiwaÄĩ": 41842, + "ĠBrac": 41843, + "ĠruszaÅĤ": 41844, + "Ġzmusi": 41845, + "Ġ149": 41846, + "Ġdyskom": 41847, + "Sus": 41848, + "bona": 41849, + "ĠzmierzajÄħ": 41850, + "cul": 41851, + "Ġrównow": 41852, + "Ġprzedstawionym": 41853, + "ĠpracodawcÄĻ": 41854, + "zujÄħcÄħ": 41855, + "woÅĽciÄħ": 41856, + "ĠLeningra": 41857, + "Ġszkic": 41858, + "roÅĽciÄħ": 41859, + "zacyjnego": 41860, + "ĠOgólnoksztaÅĤ": 41861, + "Ġmysle": 41862, + "Ġzmieszany": 41863, + "ĠÄĩwiczenie": 41864, + "tish": 41865, + "ĠMaÅĤopolsce": 41866, + "Ġrealnej": 41867, + "Ġkurew": 41868, + "ĠZresztÄħ": 41869, + "neya": 41870, + "Ġpotrzebami": 41871, + "Ġpokazanie": 41872, + "Ġszorst": 41873, + "Ġzwymi": 41874, + "rowienie": 41875, + "Ġkwalifikacja": 41876, + "ĠznalazÅĤeÅĽ": 41877, + "Ġocieka": 41878, + "SzczegóÅĤy": 41879, + "ĠTato": 41880, + "cjonalnej": 41881, + "Ġtradycyjny": 41882, + "ĠokreÅĽlaÄĩ": 41883, + "Ġpodjazd": 41884, + "ĠprzekleÅĦstwa": 41885, + "ĠsÅĤodyczy": 41886, + "ĠzmuszaÄĩ": 41887, + "Ġwiejskie": 41888, + "Ġzapachów": 41889, + "ĠponurÄħ": 41890, + "Ġprzyzwyczajony": 41891, + "Der": 41892, + "ĠJanek": 41893, + "alth": 41894, + "ĠunikaÅĤ": 41895, + "ĠzarejestrowaÄĩ": 41896, + "ĠGreków": 41897, + "Ġargumentacji": 41898, + "Powstaje": 41899, + "Ġwyrówna": 41900, + "Ġhoryzontu": 41901, + "Ġdopat": 41902, + "Ġhallu": 41903, + "landa": 41904, + "iec": 41905, + "Ġsofie": 41906, + "α": 41907, + "staÅĤem": 41908, + "ÅĽnika": 41909, + "Ġzabawka": 41910, + "ĠKOM": 41911, + "ĠKaszu": 41912, + "ĠAbdu": 41913, + "Ġumundu": 41914, + "Proponujemy": 41915, + "ĠciepÅĤych": 41916, + "żyÅĦski": 41917, + "ĠÅĤÄħczyÅĤ": 41918, + "fotograf": 41919, + "ĠniekorzyÅĽÄĩ": 41920, + "Ġpozostawienie": 41921, + "ĠzrobiÅĤby": 41922, + "Wymi": 41923, + "ĠniemÄħd": 41924, + "Ġwokal": 41925, + "ĠKRRiT": 41926, + "Ġzauro": 41927, + "kapita": 41928, + "Ġlide": 41929, + "ĠprzywitaÄĩ": 41930, + "RT": 41931, + "ĠwykÅĤadów": 41932, + "Ġmroczne": 41933, + "nowskich": 41934, + "WskazaÅĤ": 41935, + "latywaÅĤy": 41936, + "ĠprzejÄĻty": 41937, + "ĠuporaÄĩ": 41938, + "niowym": 41939, + "niech": 41940, + "imes": 41941, + "Ġgrem": 41942, + "ĠzabÅĤÄħ": 41943, + "ĠczarnoksiÄĻż": 41944, + "Ġcelnej": 41945, + "GER": 41946, + "ĠpoÅĽcigu": 41947, + "ago": 41948, + "Ġpozbiera": 41949, + "Ġkarmy": 41950, + "ĠpowierzyÅĤ": 41951, + "Ġpomidor": 41952, + "Ġduszpaster": 41953, + "stawiajÄħc": 41954, + "ĠWad": 41955, + "Ġposelski": 41956, + "stytucja": 41957, + "Ġrecenzji": 41958, + "ĠchrzÄĻ": 41959, + "mic": 41960, + "NEGO": 41961, + "ĠosÅĤabienie": 41962, + "ĠNajwyższym": 41963, + "ĠSÅĤowo": 41964, + "ĠrozszerzyÄĩ": 41965, + "ĠnawaÅĤ": 41966, + "Ġfantastyczne": 41967, + "ĠprzedstawiaÅĤa": 41968, + "gmaty": 41969, + "Mom": 41970, + "gÅĤym": 41971, + "Ġzmierzch": 41972, + "ĠprzyjmujÄĻ": 41973, + "ĠnaprÄĻ": 41974, + "Ġpowietrznej": 41975, + "Ġniespraw": 41976, + "ĠTurcja": 41977, + "ĠwyrósÅĤ": 41978, + "ĠCour": 41979, + "ĠcechÄĻ": 41980, + "Ġrozmait": 41981, + "Ġprzybrze": 41982, + "Ġkolejni": 41983, + "ĠLauren": 41984, + "ĠFitz": 41985, + "ĠpodwyżkÄĻ": 41986, + "Ġprzekazywanie": 41987, + "ĠopieraÅĤa": 41988, + "ĠClark": 41989, + "Ġniszczenie": 41990, + "ĠzamierzaÅĤem": 41991, + "Ġfizyka": 41992, + "Ġwyrywa": 41993, + "Ġzaopatrzenie": 41994, + "ĠprzeglÄħdaÄĩ": 41995, + "?????": 41996, + "ĠukrytÄħ": 41997, + "ĠnależÄħcego": 41998, + "ĠZur": 41999, + "Ġindeks": 42000, + "ĠMaÅĤa": 42001, + "ĠideaÅĤ": 42002, + "800": 42003, + "Ġmieszane": 42004, + "Ġpodzielony": 42005, + "Ġpierwotny": 42006, + "Ġwymachi": 42007, + "ĠSÅĤowackiego": 42008, + "Ġpozbawionym": 42009, + "ĠWojna": 42010, + "ĠByÅĤam": 42011, + "Ġobszerny": 42012, + "ĠdopytywaÅĤ": 42013, + "pÅĤaty": 42014, + "ĠnieÅĤatwo": 42015, + "ĠKNF": 42016, + "Ġpustki": 42017, + "ĠstÄĻżenie": 42018, + "Ġleżeli": 42019, + "Ġrocznica": 42020, + "siona": 42021, + "Ġpieszego": 42022, + "ĠrozważaÅĤ": 42023, + "Ġetapach": 42024, + "WróciÅĤa": 42025, + "Ġklasycznych": 42026, + "wast": 42027, + "Ġ212": 42028, + "ĠutrzymaÅĤ": 42029, + "Ġskorzystania": 42030, + "Ġpostawiony": 42031, + "ĠucichÅĤ": 42032, + "ĠdostÄĻpie": 42033, + "Ġodprawy": 42034, + "ĠSiergiej": 42035, + "ĠpoglÄħdu": 42036, + "Ġdomowy": 42037, + "Ġczterysta": 42038, + "daży": 42039, + "PocaÅĤ": 42040, + "Ġzmieniony": 42041, + "ĠoszukiwaÄĩ": 42042, + "Ġekonomicznym": 42043, + "Chodźmy": 42044, + "jeste": 42045, + "ĠDP": 42046, + "Ġprefek": 42047, + "ĠspeÅĤniÅĤ": 42048, + "Ġzwrotów": 42049, + "Ġgame": 42050, + "ĠMW": 42051, + "ĠsÄħdziÅĤam": 42052, + "Ġoburzeniem": 42053, + "TrzymaÅĤ": 42054, + "Ġframu": 42055, + "Ġwyprzedzeniem": 42056, + "Ġemigrantów": 42057, + "Ġuczuciami": 42058, + "Å»ydzi": 42059, + "Ġstrzyka": 42060, + "ĠodwiedzaÄĩ": 42061, + "Ġpochyla": 42062, + "zza": 42063, + "Prywat": 42064, + "boar": 42065, + "Ġdostajemy": 42066, + "ĠokrÄĻgów": 42067, + "Ġprocedurze": 42068, + "Ġmna": 42069, + "tei": 42070, + "Ġ176": 42071, + "Ġkolumn": 42072, + "OdtÄħd": 42073, + "Åļledczy": 42074, + "Ġ141": 42075, + "Ġkomiks": 42076, + "ĠStwór": 42077, + "Ġwydawanych": 42078, + "ĠsposobnoÅĽci": 42079, + "Ġhajsu": 42080, + "Ġspieszy": 42081, + "Pau": 42082, + "ĠwstrzymaÄĩ": 42083, + "Ġopanowanie": 42084, + "ĠkoÅĤdrÄĻ": 42085, + "ĠodpuÅĽciÄĩ": 42086, + "Ġskwi": 42087, + "Ap": 42088, + "Ġpodwykona": 42089, + "Edward": 42090, + "ĠbyÅĤÄħ": 42091, + "fikowanie": 42092, + "ĠbezwzglÄĻdnej": 42093, + "ĠtamtÄĻdy": 42094, + "ĠÅļwiÄĻtych": 42095, + "ĠprzeksztaÅĤceÅĦ": 42096, + "ĠukÅĤucie": 42097, + "Ġkropka": 42098, + "Ġduchownego": 42099, + "Ġspektrum": 42100, + "Ġrozczarowany": 42101, + "ĠprzepaÅĽci": 42102, + "Owo": 42103, + "Blisko": 42104, + "zygn": 42105, + "dost": 42106, + "ĠÅĤapiÄħc": 42107, + "!!!!!!!!": 42108, + "?âĢ¦": 42109, + "ĠOSP": 42110, + "Ġnocami": 42111, + "rzÄĻt": 42112, + "ĠwÄĻże": 42113, + "ĠHunter": 42114, + "rzÄħdzenia": 42115, + "ĠdocieraÅĤy": 42116, + "Poszuki": 42117, + "ZastanawiaÅĤa": 42118, + "Ġfajki": 42119, + "ĠMik": 42120, + "Ġsel": 42121, + "ĠokrÄħża": 42122, + "ĠdopasowaÄĩ": 42123, + "naty": 42124, + "ĠSteven": 42125, + "Ġmorderstw": 42126, + "roli": 42127, + "Ġwinnego": 42128, + "wene": 42129, + "Ġserie": 42130, + "ĠprzysiÄĻgÅĤych": 42131, + "Ġekspozycji": 42132, + "Ġniewyraźnie": 42133, + "rk": 42134, + "Ġspecyficzne": 42135, + "Ġpodwórzu": 42136, + "Ġpalm": 42137, + "ĠPierwsza": 42138, + "banu": 42139, + "ĠPM": 42140, + "tety": 42141, + "Ġrolniczego": 42142, + "ĠÅļmierci": 42143, + "Ġniezależna": 42144, + "Ġ157": 42145, + "Ġsocjaldemokra": 42146, + "Oficjal": 42147, + "Ġpoplami": 42148, + "zenia": 42149, + "aming": 42150, + "Ġszatana": 42151, + "CoV": 42152, + "ĠZachodniego": 42153, + "Ġwydanym": 42154, + "ĠPKW": 42155, + "Ġflir": 42156, + "Ġwyost": 42157, + "ĠzostawiÄĻ": 42158, + "ĠspostrzegÅĤa": 42159, + "Ġnietoleran": 42160, + "ĠWindow": 42161, + "ĠSiergie": 42162, + "Ġasort": 42163, + "ĠÅĽwiÄĻci": 42164, + "ĠksztaÅĤtowaniu": 42165, + "ĠEgipt": 42166, + "Ġkabla": 42167, + "Ġprzyjacielowi": 42168, + "Ġzarabiam": 42169, + "Ġjubileusz": 42170, + "ĠObamy": 42171, + "Stacja": 42172, + "Ġobydwa": 42173, + "Ġzniewa": 42174, + "ĠzaÅĤożeniem": 42175, + "Powodzenia": 42176, + "Ġprezencie": 42177, + "Pomijam": 42178, + "Ġwyzdrowie": 42179, + "ĠdobiegaÅĤ": 42180, + "ĠCzart": 42181, + "Ġutworzona": 42182, + "ĠAdolf": 42183, + "Ġniespe": 42184, + "ĠoskarżeÅĦ": 42185, + "OdpowiedziaÅĤ": 42186, + "ĠzmiÄĻ": 42187, + "gniony": 42188, + "Zakaz": 42189, + "ĠwsadziÅĤ": 42190, + "owiÅĤ": 42191, + "Ġobróci": 42192, + "ĠdziewiÄĻÄĩdziesiÄħtych": 42193, + "ĠwyrzuciÅĤa": 42194, + "ĠpodziaÅĤem": 42195, + "rozwoj": 42196, + "Ġzagrze": 42197, + "ĠczoÅĤgu": 42198, + "ĠwesoÅĤy": 42199, + "Ġwinogro": 42200, + "szalan": 42201, + "ĠpodwójnÄħ": 42202, + "Ġdiagnozy": 42203, + "esa": 42204, + "Ġregularnych": 42205, + "Ġmetalowy": 42206, + "ĠAP": 42207, + "sna": 42208, + "Ġopartych": 42209, + "ĠkraÅĦcu": 42210, + "Oficjalnie": 42211, + "ĠNicholas": 42212, + "ĠzdaÅĤo": 42213, + "ĠbrzmieÄĩ": 42214, + "ĠodstawiÅĤ": 42215, + "Ġpostanowiono": 42216, + "ĠrozwiÄħzaÅĤ": 42217, + "Ġpilne": 42218, + "ĠumożliwiajÄħcych": 42219, + "ĠstojÄħcym": 42220, + "tarnÄħ": 42221, + "ĠrzemiosÅĤa": 42222, + "Ġdrobnymi": 42223, + "Ġbarona": 42224, + "artej": 42225, + "Ġfors": 42226, + "Ġzlekcewa": 42227, + "Ġgaraż": 42228, + "ĠopadajÄħ": 42229, + "Ġstaży": 42230, + "Ġekologicznych": 42231, + "ĠlokalizacjÄĻ": 42232, + "ĠJerozolimie": 42233, + "Uzasad": 42234, + "ĠwypadÅĤo": 42235, + "ĠporuszaÅĤa": 42236, + "ĠprzyjechaÅĤem": 42237, + "ĠzatoczyÅĤ": 42238, + "ĠCesarstwa": 42239, + "ĠwiÄħż": 42240, + "ĠraczyÅĤ": 42241, + "Ġwielcy": 42242, + "ĠidÄħcych": 42243, + "Ġparami": 42244, + "Ġdawka": 42245, + "Ġalarmu": 42246, + "ĠdaÅĦ": 42247, + "Ġterenem": 42248, + "ĠPowiedziaÅĤa": 42249, + "ĠzasiadaÅĤ": 42250, + "Ġmira": 42251, + "Ġlaj": 42252, + "vic": 42253, + "ĠAlla": 42254, + "ĠRaz": 42255, + "Ġkonstrukcje": 42256, + "ĠwybuchnÄĻÅĤa": 42257, + "fol": 42258, + "ĠszczelinÄĻ": 42259, + "Ġdeklaracja": 42260, + "Ġzamiarów": 42261, + "Ġbestia": 42262, + "Hel": 42263, + "czÅĤon": 42264, + "latki": 42265, + "ĠKoÅĤ": 42266, + "Ġzagnie": 42267, + "ĠPrawdopodobnie": 42268, + "Ġmajster": 42269, + "ĠSewery": 42270, + "ĠArch": 42271, + "Ġpoprzedników": 42272, + "Ġwymiot": 42273, + "Ġzamachem": 42274, + "ĠkrÄĻgów": 42275, + "Ġherbata": 42276, + "ĠHale": 42277, + "ĠzamieniÅĤa": 42278, + "ĠSzczepa": 42279, + "ĠzaÅĽwiadczenie": 42280, + "Organizacja": 42281, + "fami": 42282, + "ĠprzystÄĻpujemy": 42283, + "ĠLudzi": 42284, + "ĠUży": 42285, + "ózg": 42286, + "Ġspoleczen": 42287, + "Ġkategoria": 42288, + "WestchnÄħÅĤ": 42289, + "lonii": 42290, + "usiu": 42291, + "Ġpieprzy": 42292, + "Ġpiratów": 42293, + "Ġkukurydzy": 42294, + "Ġkopyt": 42295, + "schen": 42296, + "Ġpancernych": 42297, + "Ġtarcz": 42298, + "Ġhome": 42299, + "ĠprzekazujÄĻ": 42300, + "Ġlimitów": 42301, + "Ġwiecze": 42302, + "ĠUPA": 42303, + "ĠzgÅĤaszam": 42304, + "Ġrozczarowania": 42305, + "chodem": 42306, + "NiG": 42307, + "beki": 42308, + "ĠtÄĻsknoty": 42309, + "Ġszczod": 42310, + "żaÅĤo": 42311, + "Ġzastrzeżeniem": 42312, + "Ġkomercyjnych": 42313, + "Ġopla": 42314, + "Ġużyto": 42315, + "Ġgrzyb": 42316, + "Weźmy": 42317, + "ĠKane": 42318, + "Ġumniej": 42319, + "Ġkategorycznie": 42320, + "ZU": 42321, + "ĠGram": 42322, + "Ġodpowiedzialnego": 42323, + "ĠAmazon": 42324, + "Ġdyskusjach": 42325, + "ĠpustyniÄĻ": 42326, + "ĠspadaÅĤy": 42327, + "Ġtropem": 42328, + "ĠrezygnacjÄħ": 42329, + "ĠSyberii": 42330, + "ĠwykazaÅĤo": 42331, + "tariat": 42332, + "Ġobudowy": 42333, + "Ġpowyższej": 42334, + "ĠnarzÄĻdziami": 42335, + "ĠÅĤawe": 42336, + "ĠpomyÅĽlnie": 42337, + "ĠzamÄĻt": 42338, + "ĠodbudowaÄĩ": 42339, + "Ġtygodniami": 42340, + "ĠWykopie": 42341, + "ĠNagle": 42342, + "Ġkubka": 42343, + "Ġdachy": 42344, + "Ġpotoku": 42345, + "els": 42346, + "Ġznamion": 42347, + "ĠspokojnÄħ": 42348, + "Å»adnej": 42349, + "ĠulubionÄħ": 42350, + "ĠzakazaÄĩ": 42351, + "kart": 42352, + "Ġosobowego": 42353, + "Ġprzeprowadzane": 42354, + "Poprawki": 42355, + "ĠPetru": 42356, + "Ġdobrobyt": 42357, + "Ġpatrole": 42358, + "Ġzacof": 42359, + "ceny": 42360, + "ĠzwiÄħzkowym": 42361, + "Ġwycofali": 42362, + "elek": 42363, + "ĠEdi": 42364, + "DÅĤugie": 42365, + "rowerowyrownik": 42366, + "rzom": 42367, + "atywne": 42368, + "Ġportalach": 42369, + "ĠpostawÄħ": 42370, + "Ġprzyczep": 42371, + "Ġstosy": 42372, + "Ġcerkiew": 42373, + "Hand": 42374, + "Ġ286": 42375, + "ĠrosnÄħcych": 42376, + "Ġszczeblach": 42377, + "ĠsÅĤyszÄħ": 42378, + "ĠFizycznej": 42379, + "ĠjabÅĤek": 42380, + "Poma": 42381, + "Ġ(âĢ¦)": 42382, + "ĠwyrwaÅĤa": 42383, + "ĠtÅĤumacza": 42384, + "Ġwersjach": 42385, + "Ġpasami": 42386, + "Kazi": 42387, + "ĠuczestniczyÅĤa": 42388, + "ĠprawidÅĤowy": 42389, + "Demon": 42390, + "ĠPrz": 42391, + "Ostatnim": 42392, + "Ġkajdan": 42393, + "Ġpato": 42394, + "Ġmedytacji": 42395, + "ĠczÄħstki": 42396, + "ĠzewszÄħd": 42397, + "rice": 42398, + "dawaÅĤ": 42399, + "zacy": 42400, + "Ġwarszawski": 42401, + "ĠrÄĻkawy": 42402, + "ĠidÄħcy": 42403, + "Ġmakabry": 42404, + "Ġliga": 42405, + "ĠodetchnÄĻÅĤa": 42406, + "Ġrowerzysta": 42407, + "ĠryboÅĤów": 42408, + "ĠprzeszkadzajÄħ": 42409, + "Ġwywiady": 42410, + "Ġtrafnie": 42411, + "Ġmajtki": 42412, + "Ġaktorki": 42413, + "ĠciÄħgÅĤej": 42414, + "ĠÅĽwiÄħtyniÄĻ": 42415, + "Lokal": 42416, + "Ġrównej": 42417, + "ĠPKS": 42418, + "ĠnakÅĤoniÄĩ": 42419, + "Stal": 42420, + "ĠwystÄħpiÄħ": 42421, + "RobiÄĻ": 42422, + "worum": 42423, + "б": 42424, + "ĠuchodziÄĩ": 42425, + "ĠWilla": 42426, + "ĠHugh": 42427, + "180": 42428, + "ĠKut": 42429, + "ĠleÅĽne": 42430, + "zowano": 42431, + "Ġbrzydki": 42432, + "ĠzaÅĽwiadczenia": 42433, + "Ġaja": 42434, + "1944": 42435, + "ĠAnie": 42436, + "Ġrobocze": 42437, + "Ġpolicjantem": 42438, + "Ġpoznamy": 42439, + "ĠpoÅĤyski": 42440, + "HM": 42441, + "ĠekonomicznÄħ": 42442, + "rut": 42443, + "Lar": 42444, + "Ġdelikatnym": 42445, + "Ġpodkoszu": 42446, + "Ġszorstko": 42447, + "ĠJuri": 42448, + "wersji": 42449, + "Ġarchitekta": 42450, + "ĠprzeciÄħgnÄħÅĤ": 42451, + "owskiemu": 42452, + "ZapamiÄĻ": 42453, + "ĠdostarczyÅĤ": 42454, + "ĠpotÄĻgÄħ": 42455, + "Ġnierealne": 42456, + "ĠwyÅĽliz": 42457, + "Ġhulaj": 42458, + "Pierwotnie": 42459, + "MinÄħÅĤ": 42460, + "ĠniezÅĤom": 42461, + "Ġbeneficjentów": 42462, + "terapia": 42463, + "Ġanon": 42464, + "Ġpremedy": 42465, + "Ġetapów": 42466, + "ĠWarmii": 42467, + "Ġokazali": 42468, + "ĠskakaÄĩ": 42469, + "ĠkolejowÄħ": 42470, + "Ġzachwytem": 42471, + "Ġpróbek": 42472, + "ĠskÅĤadane": 42473, + "ĠgadaÅĤ": 42474, + "Ġtabletek": 42475, + "ĠidealnÄħ": 42476, + "160": 42477, + "mistrzem": 42478, + "ĠporwaÄĩ": 42479, + "ĠprzeÅĤożonego": 42480, + "Przestrze": 42481, + "Ġpenisa": 42482, + "ĠNowoczesna": 42483, + "Prosimy": 42484, + "ĠImpera": 42485, + "Ocena": 42486, + "róÄĩmy": 42487, + "ĠchorÄħgie": 42488, + "ij": 42489, + "Ġchlebem": 42490, + "Daleko": 42491, + "mien": 42492, + "Ġmodelem": 42493, + "ĠzainstalowaÄĩ": 42494, + "Jona": 42495, + "Ġnawa": 42496, + "Ġaten": 42497, + "ĠflotÄĻ": 42498, + "Ġorkiestry": 42499, + "Åļledztwo": 42500, + "ĠRomu": 42501, + "zde": 42502, + "Ġintensy": 42503, + "ĠpoÅĽlubiÄĩ": 42504, + "ĠodbiÅĤo": 42505, + "giczny": 42506, + "Ġbudki": 42507, + "Ġtorach": 42508, + "Ġprzewoz": 42509, + "ĠÅĽwieżych": 42510, + "Ġvar": 42511, + "Ġwykorzystano": 42512, + "ZwiÄĻk": 42513, + "Ġpomruk": 42514, + "Poczytaj": 42515, + "ĠÅĤawy": 42516, + "ĠtechnicznÄħ": 42517, + "Ġgierki": 42518, + "Äĩcie": 42519, + "mnie": 42520, + "Wyobraz": 42521, + "rwale": 42522, + "rożone": 42523, + "ĠPuÅĤku": 42524, + "gujemy": 42525, + "mowski": 42526, + "Ġniesta": 42527, + "ĠOÅĽwiÄĻci": 42528, + "Ġgodnym": 42529, + "ĠGin": 42530, + "ĠKatie": 42531, + "Ġmikrofonem": 42532, + "1984": 42533, + "Ġżagle": 42534, + "ĠLotnictwa": 42535, + "ĠwychyliÅĤ": 42536, + "ĠwznosiÅĤ": 42537, + "Ġprzychodu": 42538, + "ĠprosiÅĤem": 42539, + "ĠdorosÅĤa": 42540, + "Ġprochu": 42541, + ".âĢĿ.": 42542, + "Specjal": 42543, + "ĠusiÅĤowali": 42544, + "ĠzakrÄĻt": 42545, + "Ġposmak": 42546, + "ĠPrawdzi": 42547, + "Ġspokojnego": 42548, + "Most": 42549, + "Ġwskazano": 42550, + "ĠEry": 42551, + "Ġchodźmy": 42552, + "ĠLegia": 42553, + "Ġmiejscowi": 42554, + "ĠwystÄĻpowanie": 42555, + "Ġradzieckie": 42556, + "Ġposzukuje": 42557, + "Ġskierowanych": 42558, + "Ġkieliszki": 42559, + ",.": 42560, + "kanÄħ": 42561, + "ĠKres": 42562, + "ĠwybiegÅĤa": 42563, + "ĠbezbÅĤÄĻ": 42564, + "Ġodpycha": 42565, + "ĠÅļmierÄĩ": 42566, + "ĠbezlitoÅĽnie": 42567, + "ĠpotarÅĤ": 42568, + "ĠzmiÄĻk": 42569, + "Szero": 42570, + "Ġnastrojów": 42571, + "ĠcieÅĽni": 42572, + "ceniami": 42573, + "Ġkomunikatu": 42574, + "zekw": 42575, + "Ġwyznaczono": 42576, + "Ġpamietam": 42577, + "Ġstracony": 42578, + "ĠSzef": 42579, + "Maksym": 42580, + "denbur": 42581, + "ĠÅĽwiadczyÅĤo": 42582, + "bula": 42583, + "dykty": 42584, + "ĠwyleczyÄĩ": 42585, + "ĠwadÄĻ": 42586, + "ĠpozarzÄħdowe": 42587, + "standar": 42588, + "liÅĦska": 42589, + "Ġobal": 42590, + "Parafia": 42591, + "ĠodbudowÄĻ": 42592, + "Ġpraktyczny": 42593, + "ZerknÄħÅĤ": 42594, + "Ġrepli": 42595, + "WyciÄħgnÄĻÅĤa": 42596, + "Ġdekret": 42597, + "iers": 42598, + "Ġpomysla": 42599, + "ĠprzekazanÄħ": 42600, + "ĠkryÅĤa": 42601, + "ĠwykÅĤadowca": 42602, + "litary": 42603, + "ĠdoczekaÅĤ": 42604, + "cyt": 42605, + "Ġszacunk": 42606, + "Ġkaka": 42607, + "ĠdojrzaÅĤoÅĽci": 42608, + "ĠwolaÅĤby": 42609, + "ĠodnieÅĽli": 42610, + "ĠnajnowoczeÅĽniej": 42611, + "derlan": 42612, + "Ġkartach": 42613, + "ĠTehe": 42614, + "ĠpowszechnÄħ": 42615, + "Ġolbrzymich": 42616, + "ĠBea": 42617, + "Ġwciel": 42618, + "Ġmomentami": 42619, + "niestety": 42620, + "Ġformalnego": 42621, + "licÄħ": 42622, + "ĠumiÅĤ": 42623, + "ĠAnton": 42624, + "Ġnob": 42625, + "Ġczupry": 42626, + "Zadanie": 42627, + "hof": 42628, + "Ġtypowego": 42629, + "Drob": 42630, + "ĠgÅĤupiÄħ": 42631, + "Pocz": 42632, + "ĠZÅĤa": 42633, + "ĠaresztowaÄĩ": 42634, + "ĠobjÄĻtoÅĽci": 42635, + "ĠÅĽladami": 42636, + "Pojawia": 42637, + "ĠpodjechaÅĤ": 42638, + "StaraÅĤ": 42639, + "ĠCami": 42640, + "Ġzrywa": 42641, + "Ġaktywnego": 42642, + "ĠPalestyny": 42643, + "materi": 42644, + "Ġustawia": 42645, + "Ġproduktami": 42646, + "Ġrowu": 42647, + "Ġzminima": 42648, + "arnÄħ": 42649, + "Ġfuter": 42650, + "Ġprzelotnie": 42651, + "Ġjanusze": 42652, + "PodaÅĤ": 42653, + "ĠniebezpiecznÄħ": 42654, + "ĠmÅĤodymi": 42655, + "Ġskrajne": 42656, + "ĠcierpiaÅĤa": 42657, + "Ġnazywana": 42658, + "Ġrozża": 42659, + "Ġdominuje": 42660, + "Ġpatron": 42661, + "chirur": 42662, + "Ġodzyskanie": 42663, + "ĠdenerwowaÄĩ": 42664, + "ĠwÅĤÄħczono": 42665, + "ĠpowstrzymaÅĤa": 42666, + "Ġsprytny": 42667, + "Ġportrety": 42668, + "ĠJedna": 42669, + "Ġuwodzi": 42670, + "Ġrenesans": 42671, + "Ġwaz": 42672, + "Bill": 42673, + "ĠwidziaÅĤo": 42674, + "ĠprzygnÄĻbia": 42675, + "Ġrozje": 42676, + "ĠzmieniÅĤem": 42677, + "ĠÅĽniÅĤo": 42678, + "ĠkryÄĩ": 42679, + "PostanowiÅĤa": 42680, + "Ġksenof": 42681, + "ksel": 42682, + "Ġzadaniu": 42683, + "ĠLane": 42684, + "ĠprzekleÅĦstwo": 42685, + "zujÄħcym": 42686, + "Ġustalony": 42687, + "ĠskÄħdÅĽ": 42688, + "Ġletniej": 42689, + "Ġfutbol": 42690, + "ĠprzeanalizowaÄĩ": 42691, + "Ġimpetem": 42692, + "Ġstalo": 42693, + "Ġdalekich": 42694, + "ĠwyrażaÅĤa": 42695, + "Ġ650": 42696, + "Ġprzyjmowanie": 42697, + "Ġnienagan": 42698, + "ĠÅ»yda": 42699, + "Ġabsolutnej": 42700, + "ĠżóÅĤtych": 42701, + "Ġ159": 42702, + "Ġdezyderatu": 42703, + "Ver": 42704, + "rn": 42705, + "ĠPisma": 42706, + "Ġdrogowy": 42707, + "Ġkosztu": 42708, + "ĠgodnÄħ": 42709, + "ĠColin": 42710, + "Ġwyrzutem": 42711, + "grafu": 42712, + "Ġpobliskim": 42713, + "ĠAlgier": 42714, + "ĠobroniÅĤ": 42715, + "ĠzadaÅĤa": 42716, + "owów": 42717, + "Ġwprowadzane": 42718, + "ĠfabuÅĤa": 42719, + "Ġjednolitego": 42720, + "ĠDwie": 42721, + "Sztuka": 42722, + "graÄĩ": 42723, + "Ġfilmowe": 42724, + "ĠpomyÅĤki": 42725, + "ĠwypowiedziaÅĤa": 42726, + "ĠodgrywaÄĩ": 42727, + "Ġoprowa": 42728, + "Ġblizn": 42729, + "ĠEvan": 42730, + "Ġzademon": 42731, + "ĠcaÅĤoÅĽciÄħ": 42732, + "Ġniedostate": 42733, + "ĠAx": 42734, + "Ġustawiony": 42735, + "ĠPolish": 42736, + "ĠKRUS": 42737, + "ĠnowoÅĽÄĩ": 42738, + "Ġover": 42739, + "................................................................": 42740, + "Wielko": 42741, + "ĠBent": 42742, + "ansów": 42743, + "ĠmiÄĻdzylu": 42744, + "ĠzgÅĤaszane": 42745, + "Ġpokojowych": 42746, + "okres": 42747, + "ĠKyle": 42748, + "rion": 42749, + "ĠnormalnoÅĽci": 42750, + "ĠgÄĻsi": 42751, + "Ġnieistotne": 42752, + "Ġspokojnej": 42753, + "Ġogrodów": 42754, + "Ġsmugi": 42755, + "here": 42756, + "Ġszefowi": 42757, + "Doprowa": 42758, + "Ġfalami": 42759, + "Ġpszcze": 42760, + "ZajÄĻ": 42761, + "Ġkolesi": 42762, + "ĠodpowiadaÅĤo": 42763, + "ĠOdrodzenia": 42764, + "Ġhelikopter": 42765, + "ĠzasiadÅĤ": 42766, + "orien": 42767, + "Ġskupienia": 42768, + "Techno": 42769, + "Ġzaakceptowania": 42770, + "Ġprzyznane": 42771, + "Ġrozmiaru": 42772, + "bijaÅĤy": 42773, + "Ġrecenzje": 42774, + "Ġzabob": 42775, + "ĠpoprawiaÄĩ": 42776, + "Ġzrobil": 42777, + "ĠAnaliz": 42778, + "Ġprzypisuje": 42779, + "ĠodlegÅĤym": 42780, + "ĠTechnologii": 42781, + "ĠzalaÅĤa": 42782, + "Ġoszuka": 42783, + "Ġniezadowolony": 42784, + "Ġmym": 42785, + "Ġbiust": 42786, + "Ġzaproszony": 42787, + "Ġukryciu": 42788, + "Ġstarcza": 42789, + "Ġwyrażania": 42790, + "ĠwypÅĤaciÄĩ": 42791, + "Ġuregulowane": 42792, + "ÅĽki": 42793, + "Ġrozszar": 42794, + "ĠPrzygot": 42795, + "Ġobali": 42796, + "Ġmechaniczne": 42797, + "Ġdelegacja": 42798, + "ĠPetro": 42799, + "ĠprzeciwnÄħ": 42800, + "Ġkierowany": 42801, + "Ġbystry": 42802, + "Ġprzygotowano": 42803, + "Ġbranża": 42804, + "ĠmÄĻżu": 42805, + "ĠPit": 42806, + "ĠÅĤapówki": 42807, + "Ġboje": 42808, + "lant": 42809, + "ĠJuliana": 42810, + "Ġpublicysta": 42811, + "Ġparaliżu": 42812, + "Ġludowych": 42813, + "aby": 42814, + "Ġrozpak": 42815, + "Ġpodejmowaniu": 42816, + "ĠKory": 42817, + "Ġdzikiej": 42818, + "ĠZob": 42819, + "CzytaÅĤem": 42820, + "ĠÅĽcisk": 42821, + "logu": 42822, + "ĠobejmowaÄĩ": 42823, + "à¹ĩ": 42824, + "ĠTYLKO": 42825, + "ĠodnoszÄħce": 42826, + "cielami": 42827, + "ĠzaoferowaÄĩ": 42828, + "bul": 42829, + "ĠpoznaÅĦskiego": 42830, + "Różne": 42831, + "ĠnapisaÅĤam": 42832, + "ĠszczÄĻk": 42833, + "tnamie": 42834, + "ĠGr": 42835, + "ĠpÄĻdziÅĤ": 42836, + "ĠdosiÄĻgnÄħÄĩ": 42837, + "Ġdyskote": 42838, + "Realizacja": 42839, + "ĠStronnictwo": 42840, + "Sha": 42841, + "ĠprzeprosiÅĤ": 42842, + "Ġprzypat": 42843, + "Przesu": 42844, + "Ġprocesor": 42845, + "siebie": 42846, + "ĠZofii": 42847, + "Ġ183": 42848, + "ĠWacÅĤaw": 42849, + "Ġpilotem": 42850, + "Ġbrudny": 42851, + "Karo": 42852, + "canej": 42853, + "Ġzaja": 42854, + "Zestaw": 42855, + "kilku": 42856, + "Ġstów": 42857, + "ĠKl": 42858, + "Ġdemokratyczne": 42859, + "ĠAgnieszki": 42860, + "elli": 42861, + "ĠGospodarstwa": 42862, + "ĠFrankfur": 42863, + "Ġgroby": 42864, + "Ġinteligentne": 42865, + "ĠKURWA": 42866, + "ĠzaczynajÄħc": 42867, + "Ġopisanych": 42868, + "Ġurwiska": 42869, + "ĠdoszczÄĻtnie": 42870, + "pozna": 42871, + "ĠzapowiedziaÅĤa": 42872, + "ĠâĹı": 42873, + "ĠpoÅĤÄħczona": 42874, + "ĠmagiÄħ": 42875, + "Ġmieszkaniach": 42876, + "ĠzawieźÄĩ": 42877, + "ĠpomyÅĤkÄĻ": 42878, + "ĠRzÄħdem": 42879, + "Ġzakresem": 42880, + "Która": 42881, + "ĠskÄħdinÄħd": 42882, + "Inwestycja": 42883, + "plek": 42884, + "Ġsyno": 42885, + "ĠWall": 42886, + "ÅĤowskiego": 42887, + "ĠgÅĤupim": 42888, + "ranka": 42889, + "Ġanarchi": 42890, + "bacji": 42891, + "loria": 42892, + "ĠBibl": 42893, + "Ġinstrukcja": 42894, + "Ġfarmy": 42895, + "ĠpresjÄĻ": 42896, + "Ġporaz": 42897, + "miennie": 42898, + "ĠChinami": 42899, + "xyz": 42900, + "Nawi": 42901, + "ĠwspóÅĤczeÅĽnie": 42902, + "ĠdecydowaÅĤ": 42903, + "Ġpcha": 42904, + "ĠzakÅĤam": 42905, + "Ġwje": 42906, + "Ġpolicyjnego": 42907, + "Ġwolnoryn": 42908, + "Ġskupieniu": 42909, + "ĠzarzÄħdcy": 42910, + "ĠoÅĽmieliÅĤ": 42911, + "Ġlubili": 42912, + "ĠhiszpaÅĦskiego": 42913, + "przytom": 42914, + "Sierżant": 42915, + "Ġpowier": 42916, + "ĠLiczba": 42917, + "Ġpsychologów": 42918, + "Ġ167": 42919, + "ĠszczupÅĤa": 42920, + "nianym": 42921, + "Ġniższego": 42922, + "Ġspecjalistyczne": 42923, + "ĠobojÄĻtnoÅĽÄĩ": 42924, + "Ġubóstwa": 42925, + "Ġadminist": 42926, + "ĠprzechyliÅĤ": 42927, + "Faktem": 42928, + "Ġniewolnika": 42929, + "ĠBand": 42930, + "ĠlekkomyÅĽl": 42931, + "gwia": 42932, + "Ġzaginionych": 42933, + "rzane": 42934, + "ĠRoth": 42935, + "Ġparków": 42936, + "best": 42937, + "Ġkombinezon": 42938, + "ĠtrafiaÅĤy": 42939, + "ĠJanem": 42940, + "Ġmomentem": 42941, + "ĠÅĤÄħczyÅĤa": 42942, + "Ġkrólewska": 42943, + "Ġ173": 42944, + "ĠmawiaÅĤ": 42945, + "Ġujawnienia": 42946, + "ĠuÅĤatwienia": 42947, + "cioÅĤom": 42948, + "Ġpsychoana": 42949, + "Ġnajgorsza": 42950, + "ĠprzewróciÅĤa": 42951, + "Ġszafce": 42952, + "Ġwraku": 42953, + "Ġlekcja": 42954, + "ĠGÅĤowa": 42955, + "Ġpodziemnego": 42956, + "ĠJÄĻdrzej": 42957, + "Ġzapisano": 42958, + "Ġdoszu": 42959, + "ĠzakoÅĦczeniem": 42960, + "Ġmuzycznego": 42961, + "Ġpodatnik": 42962, + "ĠwysyÅĤaÅĤ": 42963, + "Jos": 42964, + "Ġkomunikaty": 42965, + "ĠTwe": 42966, + "PrzeÅĤ": 42967, + "ĠproÅĽciej": 42968, + "Ġwiceministra": 42969, + "ĠodchyliÅĤ": 42970, + "Ġemerytura": 42971, + "ĠpodÅĤÄħczyÄĩ": 42972, + "cjonistów": 42973, + "Przekon": 42974, + "Ġokolica": 42975, + "Polak": 42976, + "ĠÅĤaduje": 42977, + "ĠWÅĤó": 42978, + "ĠpokrywajÄħ": 42979, + "ĠwÅĤaÅĽcicielka": 42980, + "Ġprzygotowanym": 42981, + "ĠpiÄĻter": 42982, + "Ġpieniedzy": 42983, + "glÄħdaÅĤy": 42984, + "Ġnormi": 42985, + "ĠzÅĤapie": 42986, + "ĠbrudnÄħ": 42987, + "Ġefektywne": 42988, + "ĠwÅĤamy": 42989, + "Ġpalcu": 42990, + "Ġkrzewy": 42991, + "ĠschowaÅĤa": 42992, + "gÅĤÄĻbie": 42993, + "ĠodkÅĤada": 42994, + "myki": 42995, + "Ġtrak": 42996, + "Ġjedwabi": 42997, + "ĠliczebnoÅĽci": 42998, + "ĠAbi": 42999, + "Ġstosie": 43000, + "Ġjednostkom": 43001, + "ĠrozglÄħdaÄĩ": 43002, + "ĠsÅĤuszny": 43003, + "ptem": 43004, + "Dodatkowe": 43005, + "Lekko": 43006, + "Ġwidowisko": 43007, + "ĠÅĽwiadczyÅĤy": 43008, + "ĠprzeszyÅĤ": 43009, + "ĠBrak": 43010, + "Ġuczciwe": 43011, + "Ġodwe": 43012, + "ĠmodliÅĤ": 43013, + "eco": 43014, + "ÅļCI": 43015, + "WzdÅĤuż": 43016, + "stków": 43017, + "Ġpromuje": 43018, + "Przew": 43019, + "Ġdoskonalenia": 43020, + "ĠHeinrich": 43021, + "pcie": 43022, + "Ġtania": 43023, + "Ġwyspach": 43024, + "ĠGeneral": 43025, + "Ġzadaw": 43026, + "Ġwygrana": 43027, + "ĠstawaÄĩ": 43028, + "ĠwzrosÅĤo": 43029, + "szke": 43030, + "ÅĤadÄĻ": 43031, + "ĠróżowÄħ": 43032, + "Ġpodnoszenia": 43033, + "Ġklejno": 43034, + "Ġtygodnika": 43035, + "ĠodnoÅĽ": 43036, + "ĠwyÅĽcigi": 43037, + "ĠstaliÅĽmy": 43038, + "Ġburty": 43039, + "ĠprzyjÄĻÅĤo": 43040, + "KolejnÄħ": 43041, + "ĠSPO": 43042, + "Ġwyjazdów": 43043, + "Ġwia": 43044, + "Ġkontrah": 43045, + "rujÄħce": 43046, + "ĠwspóÅĤczuciem": 43047, + "Mowa": 43048, + "Ġkwarantanny": 43049, + "ĠtylnÄħ": 43050, + "Ġsatelity": 43051, + "Ġpodopiecznych": 43052, + "garze": 43053, + "ĠLabo": 43054, + "ĠjadÅĤem": 43055, + "ĠTurków": 43056, + "Bir": 43057, + "ĠMle": 43058, + "ĠJU": 43059, + "ĠZada": 43060, + "lani": 43061, + "ĠprzekonujÄħ": 43062, + "ĠponieÅĽli": 43063, + "Ġkontynuuje": 43064, + "ĠBartÅĤomiej": 43065, + "KiK": 43066, + "Ġargumentami": 43067, + "Jul": 43068, + "Ġodmieni": 43069, + "Ġpomocne": 43070, + "Ġogrody": 43071, + "Ġaudien": 43072, + "ĠchÄĻtniej": 43073, + "Ġtusz": 43074, + "ĠdodajÄħ": 43075, + "Ġfontanny": 43076, + "odzie": 43077, + "ĠtechnikÄħ": 43078, + "ĠwysÅĤanie": 43079, + "Ġnajniższego": 43080, + "Ġrondzie": 43081, + "Ġpapro": 43082, + "ĠFara": 43083, + "ĠzmieniaÅĤy": 43084, + "ffin": 43085, + "komplet": 43086, + "PóÅĤnoc": 43087, + "ĠnienawidzÄħ": 43088, + "wspóÅĤ": 43089, + "Ġmieszkalne": 43090, + "Ġprzekroczy": 43091, + "Ġodporny": 43092, + "Åģukasz": 43093, + "Kwota": 43094, + "ĠdoskonaÅĤoÅĽci": 43095, + "Ġkrólewskie": 43096, + "Ġnajpoważ": 43097, + "tacyjnej": 43098, + "Mik": 43099, + "ĠzdobywaÄĩ": 43100, + "tzn": 43101, + "ĠwÅĽci": 43102, + "Ġsamotnych": 43103, + "Ġwojskowi": 43104, + "Ġkontrolowane": 43105, + "Ġkomornik": 43106, + "Ġbutami": 43107, + "ĠpaliÅĤo": 43108, + "Ġsporym": 43109, + "Ġlinka": 43110, + "cior": 43111, + "Ġkrewni": 43112, + "ĠokÅĤa": 43113, + "core": 43114, + "Ġpodstawówce": 43115, + "Ġszpiegów": 43116, + "Ġszlaków": 43117, + "Wspólnie": 43118, + "ĠBEZ": 43119, + "ĠmyÅĽliwców": 43120, + "ĠKonrada": 43121, + "Ġnajdal": 43122, + "ĠopowiedziaÅĤo": 43123, + "Ġzakamar": 43124, + "dad": 43125, + "body": 43126, + "Ġpatriarch": 43127, + "ĠżelaznÄħ": 43128, + "ĠustosunkowaÄĩ": 43129, + "ĠzrzuciÅĤ": 43130, + "Ġprzysu": 43131, + "Ġbyleby": 43132, + "zosta": 43133, + "ĠwÄĻży": 43134, + "NajwiÄĻkszÄħ": 43135, + "stukaÅĤ": 43136, + "Ġstrzeli": 43137, + "ĠZachodnich": 43138, + "Ġzaangażowanych": 43139, + "ĠZJA": 43140, + "Ġfaktyczny": 43141, + "Ġposiadamy": 43142, + "ĠAngel": 43143, + "ĠSten": 43144, + "ĠcaÅĤodob": 43145, + "Ġrozcho": 43146, + "Ġzbieranie": 43147, + "ĠkieszeÅĦ": 43148, + "Ġzaburzeniami": 43149, + "Ġtrza": 43150, + "Ġorzekania": 43151, + "Ġtrzon": 43152, + "ĠPul": 43153, + "Ġbezszelestnie": 43154, + "Ġsmako": 43155, + "WP": 43156, + "Ġlwa": 43157, + "ĠwadÄħ": 43158, + "Ġtelefonicznych": 43159, + "Ġrozwodu": 43160, + "Ġkwiatki": 43161, + "WAGA": 43162, + "ĠzwiÄħzaÄĩ": 43163, + "Ġżartuje": 43164, + "Ġzaalar": 43165, + "Ġskarbowego": 43166, + "ĠLudowe": 43167, + "Ġbrane": 43168, + "ĠLewica": 43169, + "Ġwko": 43170, + "Ġmasakra": 43171, + "Weszli": 43172, + "ĠUważaj": 43173, + "siliÅĽmy": 43174, + "101": 43175, + "ĠÅĽwieżÄħ": 43176, + "Ġugrunt": 43177, + "Ġwzruszenia": 43178, + "shire": 43179, + "Ġtapi": 43180, + "ĠpostaraÄĩ": 43181, + "Ġwysnu": 43182, + "ĠodesÅĤaÄĩ": 43183, + "Ġprzedstawili": 43184, + "Ġbezgrani": 43185, + "Ġprzekazali": 43186, + "Ġtowarem": 43187, + "140": 43188, + "Ġporcelan": 43189, + "Ġkancelar": 43190, + "Male": 43191, + "Ġinstruktor": 43192, + "ĠpodjÄħÅĤem": 43193, + "Ġdezer": 43194, + "Ġpierdole": 43195, + "Ġzbytu": 43196, + "ĠupewniÅĤ": 43197, + "Ġsuchych": 43198, + "ĠwyszczerzyÅĤ": 43199, + "ĠwskazywaÅĤa": 43200, + "ĠosunÄħÅĤ": 43201, + "ĠnabożeÅĦstwa": 43202, + "ĠbuÅĤki": 43203, + "ĠposiadÅĤoÅĽÄĩ": 43204, + "Ġmodlitwie": 43205, + "Ġenergo": 43206, + "ÅĤkÄħ": 43207, + "pionÄħ": 43208, + "Ġfani": 43209, + "Ġżwa": 43210, + "ĠbudziÅĤy": 43211, + "Ġpogry": 43212, + "Zegar": 43213, + "ĠojczyznÄĻ": 43214, + "Ġaparatem": 43215, + "ÅĦmy": 43216, + "ĠWÅĤodzimierza": 43217, + "Ġbagażnika": 43218, + "onny": 43219, + "ĠHannah": 43220, + "Ġludy": 43221, + "rówki": 43222, + "riet": 43223, + "ĠpÄĻkÅĤa": 43224, + "Ġwidocznym": 43225, + "Ġmnichów": 43226, + "Ġdrewniana": 43227, + "Ġkomandor": 43228, + "ĠkoÅĤem": 43229, + "sÅĤowia": 43230, + "Ġwarsztacie": 43231, + "inten": 43232, + "ĠzgubiÅĤ": 43233, + "Ġprzybliżeniu": 43234, + "ĠprzykroÅĽci": 43235, + "ĠBudżetu": 43236, + "porter": 43237, + "Ġreaktyw": 43238, + "ĠżyciowÄħ": 43239, + "Ġwilków": 43240, + "Ġszeryfa": 43241, + "Ġunieszkodli": 43242, + "ĠGazpro": 43243, + "ĠBiaÅĤosto": 43244, + "ĠDJ": 43245, + "ĠmieÅĽciÅĤo": 43246, + "Ġoddaw": 43247, + "Ġroczny": 43248, + "ĠByto": 43249, + "Ġdozwolone": 43250, + "ĠDalej": 43251, + "Ġbesti": 43252, + "ĠGary": 43253, + "Ġupadkiem": 43254, + "Ġgorszej": 43255, + "ĠprzesuniÄĻcia": 43256, + "ĠprzeszkodziÄĩ": 43257, + "Ġkalendarza": 43258, + "Ġiskry": 43259, + "olodzy": 43260, + "Ġzbawienia": 43261, + "Ġpojedynczej": 43262, + "ĠregulacjÄĻ": 43263, + "ĠDuna": 43264, + "Ġsprzy": 43265, + "ĠdyszÄħc": 43266, + "Ġnadmiaru": 43267, + "Ġwidziany": 43268, + "ĠParker": 43269, + "ĠprzesÄħd": 43270, + "ciarzy": 43271, + "Ġprzyzwolenie": 43272, + "Ġrównoupraw": 43273, + "ĠprzyciskajÄħc": 43274, + "ĠWójcik": 43275, + "ĠskÅĤadajÄħc": 43276, + "ĠżaÅĤu": 43277, + "ĠprzyjdÄĻ": 43278, + "ĠSoÅĤ": 43279, + "ĠpozostawaÄĩ": 43280, + "faty": 43281, + "ĠDavis": 43282, + "Ġplanowaniu": 43283, + "ĠMAR": 43284, + "Ġniewyso": 43285, + "ĠszatÄĻ": 43286, + "Ġzadawania": 43287, + "ĠspotkajÄħ": 43288, + "ĠGeo": 43289, + "ĠzdradziÅĤa": 43290, + "ĠRS": 43291, + "Ġzbank": 43292, + "ĠRynek": 43293, + "Ġeksh": 43294, + "Ġplanowano": 43295, + "Ġhamu": 43296, + "ciom": 43297, + "ĠelastycznoÅĽÄĩ": 43298, + "ĠniechcÄħcy": 43299, + "rzewski": 43300, + "Ġszofer": 43301, + "ĠMoi": 43302, + "ĠPrzestrze": 43303, + "ĠÅĽni": 43304, + "ĠÅĽciÄħgnÄĻÅĤa": 43305, + "podobnie": 43306, + "Ġdziwnej": 43307, + "ĠÅļwiÄħtyni": 43308, + "ĠKonferencji": 43309, + "ĠpóÅĤo": 43310, + "ĠTul": 43311, + "Ġwozie": 43312, + "ĠpożyczyÄĩ": 43313, + "Ġbiografii": 43314, + "ĠAnti": 43315, + "Ġnazwali": 43316, + "Ġniezliczonych": 43317, + "Ġsterty": 43318, + "Ġbelki": 43319, + "GoÅĽcie": 43320, + "Ġdopom": 43321, + "Ġnieruchome": 43322, + "Krem": 43323, + "ĠÅĤokcie": 43324, + "Ġzwiast": 43325, + "ĠKonkur": 43326, + "ĠwylÄħdowaÅĤa": 43327, + "ĠPorozumienia": 43328, + "ĠodstÄĻpach": 43329, + "ĠzewnÄĻtrznÄħ": 43330, + "obrona": 43331, + "Ġobligacje": 43332, + "ĠHercegowi": 43333, + "ĠwspóÅĤpracownicy": 43334, + "Wspomin": 43335, + "UrzÄħdzenie": 43336, + "ĠMaÄĩ": 43337, + "Ġ550": 43338, + "Ġdozn": 43339, + "ĠdotarÅĤem": 43340, + "latujÄħ": 43341, + "Ġ154": 43342, + "Ġimo": 43343, + "Ġopiekun": 43344, + "Ġprzygotowu": 43345, + "Ġskierowano": 43346, + "ĠwierzÄħcych": 43347, + "Ġuderzeni": 43348, + "ĠOka": 43349, + "ZamknÄĻÅĤa": 43350, + "okej": 43351, + "ĠsÄħdzicie": 43352, + "ĠWatykanu": 43353, + "ĠprzestawaÅĤ": 43354, + "Ġtopór": 43355, + "Ġdono": 43356, + "Ġesej": 43357, + "Ġwyjedzie": 43358, + "Ġvideo": 43359, + "Ġobjawia": 43360, + "«.": 43361, + "rzmiaÅĤ": 43362, + "news": 43363, + "nowiec": 43364, + "ĠSzan": 43365, + "Ġanalizuje": 43366, + "Ġpokonali": 43367, + "ĠusuniÄĻte": 43368, + "Ġdokonanych": 43369, + "ĠileÅĽ": 43370, + "Ġpodatkowa": 43371, + "ĠAv": 43372, + "ĠusuniÄĻty": 43373, + "Ġpowierzchnie": 43374, + "UsÅĤyszaÅĤem": 43375, + "Ġzdziwieniu": 43376, + "Ġgwardii": 43377, + "ĠwicemarszaÅĤ": 43378, + "Sekretarz": 43379, + "Ġdywer": 43380, + "Ġodkryta": 43381, + "ĠpodkreÅĽlajÄħc": 43382, + "ĠRie": 43383, + "wiesz": 43384, + "dowcy": 43385, + "ĠprzedsiÄĻbiorcom": 43386, + "Ġklatka": 43387, + "ĠMaÅĤopolski": 43388, + "ĠwspóÅĤczynnik": 43389, + "luk": 43390, + "ĠAe": 43391, + "ĠEtio": 43392, + "Ġrubry": 43393, + "ĠzdradzaÅĤ": 43394, + "ĠmetalowÄħ": 43395, + "czesnej": 43396, + "dano": 43397, + "Ġróżowych": 43398, + "ĠNatura": 43399, + "Ġtajnej": 43400, + "Ġwybierasz": 43401, + "ĠporozumieÅĦ": 43402, + "ĠbÅĤon": 43403, + "ĠBiurze": 43404, + "Ġhipno": 43405, + "WejÅĽcie": 43406, + "ĠprzejÅĽciach": 43407, + "Ġszlakiem": 43408, + "ĠPRZ": 43409, + "alia": 43410, + "ĠLep": 43411, + "Ġwypatry": 43412, + "Ġwypowiedzenie": 43413, + "Ġdrabiny": 43414, + "ĠLarry": 43415, + "Ġmelodyj": 43416, + "Ġekspedycji": 43417, + "Ġdramatycznie": 43418, + "Ġisc": 43419, + "sed": 43420, + "lizowaÅĤa": 43421, + "ĠdzieciÄĻcych": 43422, + "Ġuzasadnia": 43423, + "ZaczÄĻli": 43424, + "Ġbaraku": 43425, + "Ġstrasznym": 43426, + "Ġpietru": 43427, + "Ġpodze": 43428, + "ĠskróciÄĩ": 43429, + "ĠbylibyÅĽmy": 43430, + "Ġadresy": 43431, + "ĠprzyjÄĻtym": 43432, + "Ġzniewo": 43433, + "ĠCarlos": 43434, + "1988": 43435, + "Ġpowolne": 43436, + "Ġdowiaduje": 43437, + "Ġjawne": 43438, + "Ġnadużycia": 43439, + "Ġoskarżyciel": 43440, + "Ġdiamet": 43441, + "Ġprzygas": 43442, + "Ġrzymski": 43443, + "dziona": 43444, + "mieniÅĤ": 43445, + "Ġodwzor": 43446, + "ĠwytarÅĤ": 43447, + "Ġgórnych": 43448, + "ĠDmit": 43449, + "Ġbrytyjska": 43450, + "Ġkosmicznego": 43451, + "gine": 43452, + "Ġuzbiera": 43453, + "Ġchlew": 43454, + "Ġdzielnicach": 43455, + "ĠSamorzÄħd": 43456, + "bÄħdź": 43457, + "sÅĤoÅĽÄĩ": 43458, + "Ġprzymy": 43459, + "ĠÃī": 43460, + "Ġuszczu": 43461, + "Ġoburza": 43462, + "ĠGrod": 43463, + "Ġnowemu": 43464, + "Ġping": 43465, + "ĠCentralnym": 43466, + "ĠodegraÄĩ": 43467, + "PaÅĤa": 43468, + "cos": 43469, + "Ġskorump": 43470, + "ĠBoży": 43471, + "Ġzbierze": 43472, + "ĠwesoÅĤe": 43473, + "Ġofiarom": 43474, + "Ġpoczuli": 43475, + "ĠoceniaÅĤ": 43476, + "Ġorganizowanie": 43477, + "ĠsÅĤowom": 43478, + "ĠpieczÄħ": 43479, + "ĠCarla": 43480, + "Ġbitew": 43481, + "Proje": 43482, + "ĠignorowaÄĩ": 43483, + "Ġ1863": 43484, + "ĠRodzin": 43485, + "sznym": 43486, + "ĠKatalo": 43487, + "WeszÅĤa": 43488, + "ĠLlo": 43489, + "Ġnapisania": 43490, + "Ġponiższe": 43491, + "ĠAnioÅĤ": 43492, + "Ġkapitulacji": 43493, + "ĠprzychodziÅĤy": 43494, + "tektyw": 43495, + "Ġcalkiem": 43496, + "Ġżarówki": 43497, + "Roman": 43498, + "Fred": 43499, + "Ġpne": 43500, + "ĠchciaÅĤaÅĽ": 43501, + "zany": 43502, + "ĠosiÄħgnÄĻÅĤy": 43503, + "ÅĽnij": 43504, + "WróciÅĤem": 43505, + "ĠpiÅĤkÄħ": 43506, + "Ġkworum": 43507, + "Ġmeteoro": 43508, + "Ġzaczar": 43509, + "Ġsubstytu": 43510, + "PrzyszÅĤa": 43511, + "Ġzbiorowych": 43512, + "Ġmarynarze": 43513, + "Ġsieni": 43514, + "Ġkażdych": 43515, + "Ġsekty": 43516, + "Ġopolskiego": 43517, + "Ġdodania": 43518, + "Ġautorskich": 43519, + "ĠnapiÄĻciem": 43520, + "Ġpaki": 43521, + "Ġtap": 43522, + "ĠWieli": 43523, + "Ġuwierz": 43524, + "utana": 43525, + "Ġzatrudnieni": 43526, + "Ġzdrada": 43527, + "Ġspina": 43528, + "Ġpostawienia": 43529, + "ĠpiÄħtÄħ": 43530, + "ĠwzbudziÅĤ": 43531, + "Ġspowodowana": 43532, + "ATY": 43533, + "Ġróże": 43534, + "ĠPanem": 43535, + "Ġpoczet": 43536, + "Ġbam": 43537, + "ĠpoÅĽwiÄĻconych": 43538, + "Ġrozsa": 43539, + "Ġgdzieniegdzie": 43540, + "ĠosobistoÅĽci": 43541, + "ĠHE": 43542, + "Wrzu": 43543, + "ĠMaury": 43544, + "Ġobszerne": 43545, + "nowaÅĤ": 43546, + "żeniom": 43547, + "ĠuciÄħÅĤ": 43548, + "Ġtoast": 43549, + "Ġplanujemy": 43550, + "TÄĻsk": 43551, + "Strażnik": 43552, + "ĠprzeszkodÄĻ": 43553, + "pomorskiego": 43554, + "ÅĽleÄĩ": 43555, + "ĠStefa": 43556, + "Ġefektywnie": 43557, + "nerem": 43558, + "Ġstac": 43559, + "Ġodmienny": 43560, + "ĠLake": 43561, + "StudiowaÅĤ": 43562, + "Ġszczurów": 43563, + "Ġideali": 43564, + "ĠwywoÅĤaÅĤy": 43565, + "Ġbagna": 43566, + "ĠÅĽwieżej": 43567, + "ĠChiÅĦczyków": 43568, + "PRZECZYTAJ": 43569, + "ĠprzedkÅĤad": 43570, + "Ġantyter": 43571, + "Ġnieprzerw": 43572, + "Ġtalerzy": 43573, + "ĠniewystarczajÄħce": 43574, + "ĠpiÄĻÄĩdziesiÄħtych": 43575, + "ĠPowszechnego": 43576, + "ois": 43577, + "ĠbraÅĤo": 43578, + "dram": 43579, + "ĠWszystkich": 43580, + "nona": 43581, + "ĠAngela": 43582, + "OkrÄĻt": 43583, + "Ġliczenia": 43584, + "Ġwypatru": 43585, + "Ġszumu": 43586, + "Ġskurcz": 43587, + "ĠkolÄĻ": 43588, + "ĠdaÅĤam": 43589, + "Ġdemokratycznym": 43590, + "Ġkomercjalizacji": 43591, + "Pet": 43592, + "Zwo": 43593, + "Ġsynd": 43594, + "ĠmożliwoÅĽciami": 43595, + "ĠpolegajÄħcy": 43596, + "ĠsformuÅĤowaÄĩ": 43597, + "Ġwymier": 43598, + "Ġkulturowych": 43599, + "pancer": 43600, + "Ġnadzwyczajne": 43601, + "KorzystajÄħc": 43602, + "ĠskÅĤadaÅĤy": 43603, + "Ġdac": 43604, + "zyjnego": 43605, + "Ġsiódmy": 43606, + "ĠGiertych": 43607, + "ĠNiepeÅĤnospraw": 43608, + "Ġprawdziwi": 43609, + "Trzech": 43610, + "Ġgangu": 43611, + "żkÄħ": 43612, + "Ġodsko": 43613, + "ĠuÅĽmieszek": 43614, + "ĠEuropÄħ": 43615, + "ĠPiÄĻknych": 43616, + "ĠsÅĤonecznych": 43617, + "Wypowiedź": 43618, + "ĠrozdzielczoÅĽci": 43619, + "owaÅĤoby": 43620, + "braÅĤa": 43621, + "Ġroboczych": 43622, + "ĠPawlak": 43623, + "ĠpopieraÄĩ": 43624, + "ĠKosmi": 43625, + "ĠlornetkÄĻ": 43626, + "ĠsÅĤużbami": 43627, + "ĠsformuÅĤowane": 43628, + "Ġfacebook": 43629, + "Ġniepotrzebnych": 43630, + "nizacja": 43631, + "Ġskrawek": 43632, + "ĠnieprzyjacióÅĤ": 43633, + "wolucja": 43634, + "PamiÄĻtaÅĤ": 43635, + "Ġsplot": 43636, + "StanÄĻ": 43637, + "ĠÅĤÄħczyÅĤy": 43638, + "ĠprzesuwajÄħc": 43639, + "Ġgranicznej": 43640, + "ĠosÅĤabia": 43641, + "Ġ162": 43642, + "sarze": 43643, + "ĠWyzwo": 43644, + "Ġpustel": 43645, + "Ġfasad": 43646, + "Ġprojektowania": 43647, + "Ġużywasz": 43648, + "ĠAtenach": 43649, + "Ġprzyjmu": 43650, + "Åģzy": 43651, + "ĠPolicj": 43652, + "pnÄħÄĩ": 43653, + "owawszy": 43654, + "czaÅĤam": 43655, + "ĠJolanta": 43656, + "ĠwÄĻglem": 43657, + "ĠRick": 43658, + "Ġadaptacji": 43659, + "Ġcyster": 43660, + "ĠpÅĤócie": 43661, + "Oddych": 43662, + "Ġsensownego": 43663, + "BTW": 43664, + "leum": 43665, + "Ġkomplecie": 43666, + "MaÅĤgorz": 43667, + "Ġspania": 43668, + "zywaÅĤ": 43669, + "Morder": 43670, + "ĠwykupiÄĩ": 43671, + "ĠzaÄĩ": 43672, + "Ġhara": 43673, + "ĠwysyÅĤajÄħ": 43674, + "Ġtkanek": 43675, + "ĠPodobno": 43676, + "ĠmalowaÄĩ": 43677, + "Ġdolary": 43678, + "ĠuczciÄĩ": 43679, + "ĠJEB": 43680, + "ĠwejÅĽciowych": 43681, + "Ġbiednej": 43682, + "Ġchodzenie": 43683, + "ĠzamieszkiwaÅĤy": 43684, + "Ġpozdrowi": 43685, + "Ġpodana": 43686, + "ĠPrzede": 43687, + "Ġbezczelnie": 43688, + "ĠIwana": 43689, + "Ġskutecznej": 43690, + "ĠzagadkÄĻ": 43691, + "Wracam": 43692, + "ĠpojadÄħ": 43693, + "nity": 43694, + "Ġment": 43695, + "WnÄĻtrze": 43696, + "Ġskierowania": 43697, + "Ġusatysfakcjon": 43698, + "ĠopadaÅĤy": 43699, + "Ġkombinez": 43700, + "ĠnieokreÅĽlony": 43701, + "Ġkuratora": 43702, + "Ġtajemniczego": 43703, + "reg": 43704, + "Ġcwania": 43705, + "Ġjurysdy": 43706, + "ING": 43707, + "Ġproceder": 43708, + "taku": 43709, + "à¹İà¹İà¹İà¹İ": 43710, + "czÄħcemu": 43711, + "ĠsÄħdowy": 43712, + "Ġniepopraw": 43713, + "sÅĤów": 43714, + "ĠzniknÄħ": 43715, + "ĠpiÅĤa": 43716, + "ĠnajciÄĻż": 43717, + "Ġpomorskiego": 43718, + "Ġprogi": 43719, + "ĠczÄħstek": 43720, + "ĠnaprawÄĻ": 43721, + "ĠmÅĤodszym": 43722, + "ĠprzesÅĤaÅĤ": 43723, + "Ġzaniedba": 43724, + "ronto": 43725, + "Ġtowarzyszu": 43726, + "ĠznoszÄĻ": 43727, + "ĠPolki": 43728, + "Ġkoncerny": 43729, + "Ġpuszy": 43730, + "ĠzmniejszyÅĤa": 43731, + "pac": 43732, + "Byl": 43733, + "Ġ;-).": 43734, + "Ġkomputerowe": 43735, + "Ġpistolety": 43736, + "ĠlukÄĻ": 43737, + "ÅĦczykami": 43738, + "Ġnaiwny": 43739, + "ĠkÄħtach": 43740, + "Dnia": 43741, + "ĠzabijajÄħc": 43742, + "ĠhiszpaÅĦskiej": 43743, + "ĠKrólestwie": 43744, + "DotÄħd": 43745, + "TysiÄħce": 43746, + "Ġograniczeniu": 43747, + "góÅĤem": 43748, + "rzÅ¡": 43749, + "ĠÅĤach": 43750, + "ĠzabraÅĤem": 43751, + "Ġsuknie": 43752, + "ĠmusiaÅĤeÅĽ": 43753, + "Ġtestament": 43754, + "Ġpograniczu": 43755, + "Ġsyreny": 43756, + "Ġzapla": 43757, + "ĠmydÅĤa": 43758, + "Ġwylotu": 43759, + "ĠsprzÄĻcie": 43760, + "Ġstri": 43761, + "hna": 43762, + "Ġburze": 43763, + "Ġpóźna": 43764, + "ĠProto": 43765, + "ĠweszliÅĽmy": 43766, + "ĠTW": 43767, + "ĠzaÅĽnie": 43768, + "ĠobrzuciÅĤ": 43769, + "Ġnierówno": 43770, + "jewska": 43771, + "Delikatnie": 43772, + "sÅĤug": 43773, + "Ġskacze": 43774, + "Ġubezpieczonych": 43775, + "ĠRzeczpospolita": 43776, + "ĠwkoÅĤo": 43777, + "Ġsuplem": 43778, + "ĠgorÄħcego": 43779, + "struktura": 43780, + "egzekw": 43781, + "ĠwspóÅĤzawodni": 43782, + "ĠoddaliÄĩ": 43783, + "zowali": 43784, + "Ġdocelowo": 43785, + "basador": 43786, + "Ġ203": 43787, + "ĠwytÅĤumaczyÅĤ": 43788, + "125": 43789, + "Ġfantasy": 43790, + "ĠkÅĤÄĻbek": 43791, + "Ġzestawienia": 43792, + "Ġknajpy": 43793, + "ĠSociety": 43794, + "ĠMade": 43795, + "ĠtyÅĤy": 43796, + "ĠchÄĻtni": 43797, + "ĠosiÄħgniÄĻciu": 43798, + "Ġzawartym": 43799, + "Åģatwiej": 43800, + "zwol": 43801, + "ĠopustoszaÅĤ": 43802, + "Ġzasmu": 43803, + "ĠnieopÅĤa": 43804, + "ĠPop": 43805, + "Ġwybuchowych": 43806, + "asaże": 43807, + "ĠprzynosiÅĤ": 43808, + "ĠDzwo": 43809, + "ĠGron": 43810, + "Ġfutro": 43811, + "ĠProwa": 43812, + "Zob": 43813, + "ĠZamoy": 43814, + "ĠZgromadzenie": 43815, + "ĠzainteresowaÅĤa": 43816, + "Ġblokiem": 43817, + "Ġspodziewam": 43818, + "Ġróżnorodne": 43819, + "ĠHoward": 43820, + "ĠIzabela": 43821, + "fty": 43822, + "Ġlosach": 43823, + "Ġdziewczyno": 43824, + "ĠksztaÅĤtem": 43825, + "Ġartyler": 43826, + "Ġseriale": 43827, + "ĠwaliÅĤo": 43828, + "ĠKolumbii": 43829, + "NK": 43830, + "ÅĤemu": 43831, + "tencj": 43832, + "Ġniebezpiecznym": 43833, + "ĠSopocie": 43834, + "Teatr": 43835, + "Ġprzypadkowych": 43836, + "Tan": 43837, + "ĠzmarÅĤej": 43838, + "ĠróżniÄĩ": 43839, + "mitha": 43840, + "1985": 43841, + "ĠdaÅĤeÅĽ": 43842, + "ĠoddziaÅĤywanie": 43843, + "Ġkopia": 43844, + "ĠnastÄĻpcÄħ": 43845, + "Posie": 43846, + "ĠzbliżaÄĩ": 43847, + "play": 43848, + "ĠrodzinnÄħ": 43849, + "reÄĩ": 43850, + "Ġkaszel": 43851, + "Zabój": 43852, + "Ġkrokody": 43853, + "Wstrzym": 43854, + "ĠpijÄĻ": 43855, + "Ġbeha": 43856, + "Ġnonszalan": 43857, + "Trój": 43858, + "ĠprzeciÄħÅĤ": 43859, + "Ġtaktyki": 43860, + "ĠGU": 43861, + "Ġkamieniach": 43862, + "Ġdudni": 43863, + "Spra": 43864, + "szczo": 43865, + "Ġsamochodowego": 43866, + "bino": 43867, + "ĠNov": 43868, + "ĠmoduÅĤ": 43869, + "HL": 43870, + "Ġpowiatowe": 43871, + "OgÅĤo": 43872, + "ĠkryjÄħc": 43873, + "ĠmieszkaÅĤem": 43874, + "Ġmeritum": 43875, + "Ġobru": 43876, + "Ġprawu": 43877, + "ĠAtlantyku": 43878, + "Ġprzydroż": 43879, + "Ġwstrzymy": 43880, + "Ġprzebad": 43881, + "ĠNam": 43882, + "ZwróciÅĤ": 43883, + "Ġmiod": 43884, + "ĠGö": 43885, + "Ġakademickich": 43886, + "ĠwierzytelnoÅĽci": 43887, + "Ġ182": 43888, + "ĠTygry": 43889, + "ĠuÅĽwiadomiÅĤem": 43890, + "ĠOsi": 43891, + "ĠPrzyjacióÅĤ": 43892, + "leniami": 43893, + "ĠBell": 43894, + "leo": 43895, + "ĠRejonowego": 43896, + "ĠpodjÄĻÅĤo": 43897, + "ĠnapaÅĽÄĩ": 43898, + "Ġpierwotne": 43899, + "ĠIndianie": 43900, + "ĠprzejdÄħ": 43901, + "ĠzajÄĻtych": 43902, + "skow": 43903, + "ĠLidze": 43904, + "Ġaktorem": 43905, + "ugu": 43906, + "ĠmoÅĽci": 43907, + "Ġkobiecych": 43908, + "Widzimy": 43909, + "ĠmÄĻczar": 43910, + "ĠfabrykÄĻ": 43911, + "ĠwysunÄĻÅĤa": 43912, + "Ġobowi": 43913, + "Ġmiary": 43914, + "ĠskaÅĤa": 43915, + "Ġprzeciwnego": 43916, + "Ġekstrakt": 43917, + "Ġpopiel": 43918, + "kad": 43919, + "ZdajÄĻ": 43920, + "Staro": 43921, + "rodni": 43922, + "Wykona": 43923, + "Ġfeudal": 43924, + "wiane": 43925, + "ĠrychÅĤo": 43926, + "Ġamorty": 43927, + "Postawi": 43928, + "GE": 43929, + "Ġportali": 43930, + "Ġredaktorem": 43931, + "Ġzaniepokojenie": 43932, + "Ġolbrzymiej": 43933, + "Ġwyprawi": 43934, + "Ġlogicznego": 43935, + "ĠinteresujÄħcych": 43936, + "dlatego": 43937, + "Ġwieloletniego": 43938, + "Ġmaleje": 43939, + "Ġesen": 43940, + "Ġzamieszek": 43941, + "ĠwÅĤóczni": 43942, + "ĠzarzÄħdzaniu": 43943, + "Ġutworzone": 43944, + "ĠPaÅĤac": 43945, + "gnÄĻÅĤam": 43946, + "Ġanti": 43947, + "Ġwzorców": 43948, + "tarna": 43949, + "fikacjÄħ": 43950, + "Ġsanktuarium": 43951, + "Ġtreningów": 43952, + "ĠBunde": 43953, + "Ġed": 43954, + "ĠpodÅĽwiadomie": 43955, + "dore": 43956, + "Ġplanetoida": 43957, + "winie": 43958, + "Fundacja": 43959, + "ĠwypeÅĤniaÅĤ": 43960, + "ĠniebywaÅĤ": 43961, + "ĠModel": 43962, + "ĠzatrzymaÅĤy": 43963, + "Ġspiż": 43964, + "Wymaga": 43965, + "ĠdomyÅĽlam": 43966, + "ĠZiÄĻ": 43967, + "Ġowocami": 43968, + "xit": 43969, + "Ġodwiedzi": 43970, + "myÅĽlaÅĤ": 43971, + "ejkan": 43972, + "gaze": 43973, + "wcÄĻ": 43974, + "dodat": 43975, + "Ġzdobyte": 43976, + "Ġtrzeźwo": 43977, + "Ġintelektualnej": 43978, + "ĠprzerażajÄħcy": 43979, + "Ġagresywne": 43980, + "Ġpodofice": 43981, + "dus": 43982, + "Ġposzanowania": 43983, + "verpo": 43984, + "Ġproponowanej": 43985, + "Uczniowie": 43986, + "ĠStry": 43987, + "ĠzdoÅĤaÅĤem": 43988, + "etu": 43989, + "Ġbohaterami": 43990, + "ĠÅļwiatowego": 43991, + "DokÅĤad": 43992, + "Ġ171": 43993, + "ĠinteresujÄħca": 43994, + "rowanych": 43995, + "prem": 43996, + "ĠkÄĻp": 43997, + "Ġautorskie": 43998, + "Ġbudowle": 43999, + "Ġzaplanowanych": 44000, + "ĠÅĤadunków": 44001, + "ĠprzysiadÅĤ": 44002, + "Ġokazjonal": 44003, + "Ken": 44004, + "Ġmalarstwa": 44005, + "ĠmusielibyÅĽmy": 44006, + "Ġnomen": 44007, + "Zapewniam": 44008, + "Ġkompleksów": 44009, + "Ġpisemnej": 44010, + "sny": 44011, + "ĠChristian": 44012, + "Ġzaprac": 44013, + "Ġkonspi": 44014, + "ĠdzieliÅĤa": 44015, + "finy": 44016, + "Ġcmentarzy": 44017, + "Ġkonstruk": 44018, + "poważ": 44019, + "ĠCier": 44020, + "ĠstrzeliÄĩ": 44021, + "ĠobawiaÅĤa": 44022, + "Ġwiewi": 44023, + "ĠIntel": 44024, + "ĠkoÅĽcielnej": 44025, + "Ġklawiatury": 44026, + "Ġpokra": 44027, + "Ġbarku": 44028, + "Ġobiektach": 44029, + "Ġsystemowych": 44030, + "Ġplusk": 44031, + "ĠherbatÄħ": 44032, + "Mani": 44033, + "ĠnagÅĤÄħ": 44034, + "ĠSala": 44035, + "mowi": 44036, + "tti": 44037, + "Ġchin": 44038, + "Ġakcesoria": 44039, + "owniku": 44040, + "ĠMere": 44041, + "Odrzu": 44042, + "SkoÅĦ": 44043, + "Ġeksta": 44044, + "ĠnamysÅĤem": 44045, + "orÄħ": 44046, + "Ġnadawania": 44047, + "Ġoczywistym": 44048, + "SkrÄĻ": 44049, + "Ġgórniczych": 44050, + "Ġeuropejska": 44051, + "Ġkaca": 44052, + "ea": 44053, + "ĠprzechowywaÄĩ": 44054, + "Ġ1903": 44055, + "Ġaptek": 44056, + "ĠLegionów": 44057, + "Ġpodmiej": 44058, + "ĠJabÅĤo": 44059, + "Ġjestesmy": 44060, + "Ġurlopie": 44061, + "Ġwysz": 44062, + "Ġpocztów": 44063, + "niew": 44064, + "Ġpytaj": 44065, + "Ġtrosce": 44066, + "ĠzÅĤapali": 44067, + "ĠwyjaÅĽnione": 44068, + "Trzas": 44069, + "Radni": 44070, + "ĠÅĽcisÅĤe": 44071, + "ĠbojÄħc": 44072, + "ĠEdmund": 44073, + "Ġwrzaski": 44074, + "ĠLA": 44075, + "ĠrzÄħdzenia": 44076, + "Ġradiosta": 44077, + "⣿⣿": 44078, + "Ġspalin": 44079, + "jane": 44080, + "Ġwiecznego": 44081, + "rance": 44082, + "ĠcielÄĻ": 44083, + "ZadzwoniÅĤ": 44084, + "Ġosobnika": 44085, + "Ġmózgi": 44086, + "ĠgÄħsie": 44087, + "ĠSat": 44088, + "ĠTob": 44089, + "mentarz": 44090, + "Ġbestsel": 44091, + "Ġ!!!": 44092, + "Ġwyszkol": 44093, + "kiemu": 44094, + "lent": 44095, + "Ġustawowego": 44096, + "Ġzwalczaniu": 44097, + "Ġadwokatów": 44098, + "ĠweÅĤny": 44099, + "ciaÅĤ": 44100, + "rówka": 44101, + "Ġkonsula": 44102, + "Powinnam": 44103, + "asi": 44104, + "Koncep": 44105, + "Ġkonstytucyjne": 44106, + "Ġstatutu": 44107, + "ĠHP": 44108, + "iser": 44109, + "Ġmalutki": 44110, + "ĠNagrodÄĻ": 44111, + "ĠJuliusz": 44112, + "owier": 44113, + "ĠHubert": 44114, + "Ġbast": 44115, + "ĠzwróciÅĤo": 44116, + "Ġkontrolu": 44117, + "ĠbiegÅĤego": 44118, + "ĠprzedmieÅĽciach": 44119, + "Ġprezentowane": 44120, + "ĠUO": 44121, + "ĠmilczÄħcy": 44122, + "ĠFire": 44123, + "Ġkrakowskich": 44124, + "Ġniebezpiecznego": 44125, + "Ġczela": 44126, + "Zadaniem": 44127, + "Ġkulturowego": 44128, + "ciowych": 44129, + "Ġnieaktu": 44130, + "Ġprzypisu": 44131, + "ĠpragnieÅĦ": 44132, + "ĠCzÄĻÅĽÄĩ": 44133, + "ĠwplÄħ": 44134, + "InnÄħ": 44135, + "Ġsztucznej": 44136, + "RC": 44137, + "Ġwiadro": 44138, + "Ġlekkoatle": 44139, + "patri": 44140, + "Ġzastrzyk": 44141, + "ĠPZPN": 44142, + "Ġlesbij": 44143, + "ĠnaÅĤożyÅĤ": 44144, + "Ġpiwie": 44145, + "ĠokazjÄħ": 44146, + "ĠÅĽliczna": 44147, + "ĠniecierpliwoÅĽciÄħ": 44148, + "Ġmechanicznych": 44149, + "ĠpobieraÄĩ": 44150, + "Ġelewacji": 44151, + "Ġwoleli": 44152, + "eracji": 44153, + "Ġzabol": 44154, + "ĠdzieciÄĻcej": 44155, + "decznie": 44156, + "Ġnotory": 44157, + "kr": 44158, + "ĠpodchodzÄħ": 44159, + "oshi": 44160, + "ĠSÅĤowian": 44161, + "ĠIda": 44162, + "pywanie": 44163, + "tanÄħ": 44164, + "ĠprzedÅĤużyÄĩ": 44165, + "ĠzabijÄĻ": 44166, + "Ġskas": 44167, + "Ġzbankru": 44168, + "Ġodór": 44169, + "Ġkomedi": 44170, + "ĠAmanda": 44171, + "ĠPopie": 44172, + "Ġrocznego": 44173, + "ĠHeleny": 44174, + "Ġikon": 44175, + "Ġflaga": 44176, + "urs": 44177, + "ĠDay": 44178, + "Ġkomórkowy": 44179, + "ĠMÅĤodzież": 44180, + "Ġnuż": 44181, + "Ġgrzej": 44182, + "Ñĭ": 44183, + "Ġmus": 44184, + "Ġwznie": 44185, + "Ġdepor": 44186, + "ĠniemiÅĤosiernie": 44187, + "Ġprzerób": 44188, + "Ġznacznego": 44189, + "grad": 44190, + "WiadomoÅĽÄĩ": 44191, + "Ġsposobami": 44192, + "Ġatrakcje": 44193, + "wersja": 44194, + "nowaÅĤy": 44195, + "ĠodepchnÄħÅĤ": 44196, + "Ġpartycy": 44197, + "SÅĤyszÄħc": 44198, + "RozpoczÄĻ": 44199, + "Ġcienka": 44200, + "Skóra": 44201, + "darze": 44202, + "ĠwÄħtpliwe": 44203, + "Ġkoszar": 44204, + "Ġzaproponowano": 44205, + "ĠtoczyÅĤ": 44206, + "Ġrdzen": 44207, + "ĠobejmujÄħce": 44208, + "Ġwycieczek": 44209, + "fikujÄħ": 44210, + "ĠMINIST": 44211, + "Ġorkiestra": 44212, + "ĠDC": 44213, + "Ġtrupem": 44214, + "ĠFan": 44215, + "ĠJawo": 44216, + "Niczym": 44217, + "Ġpodkra": 44218, + "czeniom": 44219, + "ĠodprowadziÅĤ": 44220, + "Ġkotka": 44221, + "ĠrozwiÄħzaniami": 44222, + "ĠskÅĤadajÄħcy": 44223, + "Ġpapi": 44224, + "walnym": 44225, + "zap": 44226, + "Ġwyróżnienie": 44227, + "ZarzÄħ": 44228, + "kusa": 44229, + "ĠKuchciÅĦski": 44230, + "Przewi": 44231, + "Ġpoczta": 44232, + "ĠDuncan": 44233, + "ĠzapaliÅĤa": 44234, + "Ġzlew": 44235, + "ĠniezwiÄħz": 44236, + "ido": 44237, + "Ġafi": 44238, + "Ġtancer": 44239, + "Ġkocz": 44240, + "ĠciÄħgÅĤoÅĽci": 44241, + "Ġpobicia": 44242, + "Ġpreferencje": 44243, + "Ġtransakcje": 44244, + "scha": 44245, + "wajÄħcej": 44246, + "lizmie": 44247, + "Ġszóstym": 44248, + "Ġpotomstwo": 44249, + "Ġodnawialnych": 44250, + "Ġseriali": 44251, + "ĠprzeciwdziaÅĤaÄĩ": 44252, + "Ġpodnios": 44253, + "Ġglobalnej": 44254, + "ĠCentralny": 44255, + "wczyk": 44256, + "ĠzdziwiÅĤo": 44257, + "Ġmniejszego": 44258, + "':": 44259, + "Ġwyselekcjon": 44260, + "ĠprzywiÄħzanie": 44261, + "Ġopuszczone": 44262, + "ĠsÅĤabiej": 44263, + "ĠumiejÄĻtnie": 44264, + "Ġodwaga": 44265, + "ĠpotÄĻga": 44266, + "Ġkompletne": 44267, + "ĠzignorowaÄĩ": 44268, + "Ġopuszczeniu": 44269, + "ĠzwiÄĻkszyÅĤa": 44270, + "Ġnapewno": 44271, + "Ġobcymi": 44272, + "ĠpóÅĤkÄĻ": 44273, + "leckim": 44274, + "ĠbezpÅĤatnie": 44275, + "zieni": 44276, + "Ġpromila": 44277, + "Ġzachowu": 44278, + "ĠprzejrzaÅĤ": 44279, + "ĠdokÅĤadnoÅĽciÄħ": 44280, + "lektory": 44281, + "ĠplemiÄĻ": 44282, + "Ġpodsekretarza": 44283, + "wspól": 44284, + "ĠszczÄĻÅĽciu": 44285, + "ĠZnalaz": 44286, + "Ġoczekiwali": 44287, + "ieu": 44288, + "ĠzwierzÄĻciem": 44289, + "Ġunijnym": 44290, + "Ġodrobina": 44291, + "Ġrytmie": 44292, + "Ġpierwszo": 44293, + "alizowane": 44294, + "Ġ184": 44295, + "Zgroma": 44296, + "ĠprzeciÄĻtne": 44297, + "à¹ĩà¹ĩ": 44298, + "PrzeglÄħd": 44299, + "ĠWietnamie": 44300, + "Ġzalezy": 44301, + "Ġlitr": 44302, + "ĠzaÅĤożeniami": 44303, + "StamtÄħd": 44304, + "Ġniewinnie": 44305, + "ĠSakso": 44306, + "Ġusly": 44307, + "ĠpodrÄĻcznika": 44308, + "ĠXa": 44309, + "Ġhomoseksualne": 44310, + "real": 44311, + "ĠpoÅĤożonego": 44312, + "ĠposÅĤugujÄħc": 44313, + "Ġdoroż": 44314, + "Ġczynnika": 44315, + "Ġsukience": 44316, + "Gal": 44317, + "Odczu": 44318, + "velop": 44319, + "ĠMistrzostwa": 44320, + "syny": 44321, + "ĠoÅĤtarzu": 44322, + "ĠSeth": 44323, + "Hm": 44324, + "Ġniedale": 44325, + "Ġkoliz": 44326, + "ggy": 44327, + "Hiszpa": 44328, + "Sezon": 44329, + "Ġkoleja": 44330, + "ĠskoczyÄĩ": 44331, + "ĠZjednoczonej": 44332, + "Ġterminalu": 44333, + "ĠotchÅĤaÅĦ": 44334, + "bowski": 44335, + "Ġbodźców": 44336, + "Ġrzeczo": 44337, + "ĠbudżetowÄħ": 44338, + "Ġstudiu": 44339, + "ĠorbitÄĻ": 44340, + "ĠHolend": 44341, + "ĠksiÄĻgarni": 44342, + "Ġskwapliwie": 44343, + "ĠoczekiwaÅĤa": 44344, + "ĠpotraktowaÅĤ": 44345, + "chat": 44346, + "Ġcudowna": 44347, + "Ġżura": 44348, + "ĠTimo": 44349, + "Ġpatriotyzm": 44350, + "Ġhumorze": 44351, + "Ġstosu": 44352, + "Ġoczekiwaniom": 44353, + "Ġsedna": 44354, + "ĠmieliÅĽcie": 44355, + "ĠBoy": 44356, + "ĠprzydarzyÅĤo": 44357, + "ĠJura": 44358, + "ĠÅĽmiertelny": 44359, + "kologii": 44360, + "razem": 44361, + "Ġkabli": 44362, + "ĠuzyskujÄħc": 44363, + "ario": 44364, + "laki": 44365, + "Ġbander": 44366, + "ĠWalii": 44367, + "ĠobraziÄĩ": 44368, + "ĠkojarzÄĻ": 44369, + "Ġhipoteza": 44370, + "Ġalternatywa": 44371, + "Ġprzybliż": 44372, + "Ġprzewodnikiem": 44373, + "ĠniebezpieczeÅĦstw": 44374, + "Ġreflektorów": 44375, + "Ġdorze": 44376, + "tywna": 44377, + "ĠfajnÄħ": 44378, + "Ġkosmetyki": 44379, + "ĠAlexander": 44380, + "ĠSaudyjskiej": 44381, + "kiwaÄĩ": 44382, + "ĠTata": 44383, + "ĠOm": 44384, + "Ġstawy": 44385, + "Ġzaproszonych": 44386, + "ĠPonad": 44387, + "Ġmorale": 44388, + "źnier": 44389, + "polita": 44390, + "Ġpotomków": 44391, + "SkÅĤadniki": 44392, + "dine": 44393, + "ĠkasÄħ": 44394, + "ĠszczerÄħ": 44395, + "ĠuniemożliwiÄĩ": 44396, + "ĠrandkÄĻ": 44397, + "Ġzatrzymaniu": 44398, + "pomp": 44399, + "ĠWojskowych": 44400, + "ĠwymyÅĽlili": 44401, + "ĠstyczeÅĦ": 44402, + "Ġwybaczy": 44403, + "przedmiot": 44404, + "ĠwgÅĤ": 44405, + "ĠDamian": 44406, + "niczni": 44407, + "Ġkredytobior": 44408, + "Ġewolucja": 44409, + "Ġ330": 44410, + "Ġobostrzenia": 44411, + "ĠrezygnowaÄĩ": 44412, + "ĠCarter": 44413, + "Ġbezwsty": 44414, + "calnoÅĽci": 44415, + "Ġkabl": 44416, + "ĠskÅĤadanie": 44417, + "Ġodczuwam": 44418, + "Ġgraczem": 44419, + "Goo": 44420, + "Ġniespój": 44421, + "Ġwschodnie": 44422, + "Ġupokarza": 44423, + "Ġprzeniesione": 44424, + "ĠniemowlÄħt": 44425, + "Zaczynam": 44426, + "Ġzgodni": 44427, + "Ġwariantów": 44428, + "Ġrobotnik": 44429, + "Ġzalog": 44430, + "Ġelektrownie": 44431, + "ĠpopieraÅĤ": 44432, + "ZakÅĤadam": 44433, + "roe": 44434, + "ĠzasadnoÅĽÄĩ": 44435, + "Ġrowerowej": 44436, + "ĠHolmes": 44437, + "Ġhandlem": 44438, + "PowieÅĽÄĩ": 44439, + "ĠFacebook": 44440, + "Ġszej": 44441, + "Ġpublicznymi": 44442, + "ĠwystarczajÄħca": 44443, + "sburgu": 44444, + "Ġhorro": 44445, + "ĠporÄħ": 44446, + "ĠÅĽmiertelnym": 44447, + "ĠSchen": 44448, + "Ġwó": 44449, + "ĠAsy": 44450, + "WesoÅĤoÅĽÄĩ": 44451, + "ald": 44452, + "Ġwotum": 44453, + "ĠpamiÄĻtamy": 44454, + "niowÄħ": 44455, + "Ġpodaży": 44456, + "ĠzaplanowaÄĩ": 44457, + "ĠwyznaczyÄĩ": 44458, + "Ġzatrudnieniu": 44459, + "ius": 44460, + "ĠChel": 44461, + "ĠpiechotÄħ": 44462, + "Ġdacie": 44463, + "ĠzamkniÄĻtej": 44464, + "OPR": 44465, + "sian": 44466, + "Ġstream": 44467, + "ĠwyÅĽcigów": 44468, + "Rzeczpospolita": 44469, + "Ġsfrustr": 44470, + "knÄĻ": 44471, + "Ġzbudowali": 44472, + "ĠnieosiÄħg": 44473, + "WzruszyÅĤ": 44474, + "ĠbyliÅĽcie": 44475, + "DP": 44476, + "Ġmisje": 44477, + "Ġprzyznali": 44478, + "ĠRuss": 44479, + "Ġniepozor": 44480, + "Ġliterackie": 44481, + "Vic": 44482, + "ĠtowarzyszÄħcych": 44483, + "Ġdrza": 44484, + "ĠWez": 44485, + "ĠmelodiÄĻ": 44486, + "Ġprzepo": 44487, + "ĠspojrzeÅĦ": 44488, + "Ġotrzymujemy": 44489, + "ĠKróli": 44490, + "towanej": 44491, + "Ġpacy": 44492, + "ZwyciÄĻz": 44493, + "Ġara": 44494, + "ierów": 44495, + "cala": 44496, + "Ġpisarzem": 44497, + "ĠzÅĤudzenia": 44498, + "Inten": 44499, + "ĠobracajÄħc": 44500, + "Ġfundament": 44501, + "Ġbezustannie": 44502, + "yla": 44503, + "lugi": 44504, + "Ġstarożytnej": 44505, + "pieniach": 44506, + "Ġbloga": 44507, + "ownicze": 44508, + "Przypad": 44509, + "ĠzgadzaÅĤ": 44510, + "ĠzatytuÅĤowany": 44511, + "Ġrozpry": 44512, + "ĠuwarunkowaÅĦ": 44513, + "Ġwznios": 44514, + "ĠBÅĤÄĻki": 44515, + "ĠorganizowaÅĤ": 44516, + "ĠFeren": 44517, + "Ġdojdziemy": 44518, + "Ir": 44519, + "Ġekonomiczna": 44520, + "ĠWojtek": 44521, + "sior": 44522, + "Naraz": 44523, + "Ġsukcesywnie": 44524, + "Ġazyl": 44525, + "Ġkosmetyków": 44526, + "Ġstosowano": 44527, + "Przedtem": 44528, + "Henry": 44529, + "Ġpozwalam": 44530, + "Ġszkolnictwo": 44531, + "Ġnapina": 44532, + "Ġchyt": 44533, + "Ġnieboszczy": 44534, + "Ġafga": 44535, + "HS": 44536, + "Ġzakaźnych": 44537, + "Stopniowo": 44538, + "µ": 44539, + "Ġfederacji": 44540, + "Ġkapeluszu": 44541, + "strzaÅĤ": 44542, + "ĠBatali": 44543, + "ĠEC": 44544, + "rix": 44545, + "Park": 44546, + "krwi": 44547, + "Ġbiurokracji": 44548, + "ĠzajrzaÅĤa": 44549, + "ĠupaÅĽÄĩ": 44550, + "Ġobrzydliwe": 44551, + "Ġnastolatki": 44552, + "Ġkrólestwie": 44553, + "ĠpochwaÅĤy": 44554, + "Ġziemskie": 44555, + "ĠdrżaÅĤa": 44556, + "ĠPortugal": 44557, + "Ġdobija": 44558, + "ĠPur": 44559, + "ĠKowalczyk": 44560, + "ĠNata": 44561, + "Ġregiony": 44562, + "Ġplanami": 44563, + "ĠEksper": 44564, + "Ġsuszy": 44565, + "Ġrosyjsku": 44566, + "DziaÅĤanie": 44567, + "ĠBÄħ": 44568, + "Ġkompletna": 44569, + "ĠobracaÄĩ": 44570, + "grów": 44571, + "Ġkosmety": 44572, + "piÅĽmie": 44573, + "Ġognist": 44574, + "Ġautobio": 44575, + "Ġkoniem": 44576, + "wajÄħcymi": 44577, + "ĠsÅĤużÄħcÄħ": 44578, + "Ġugrupowanie": 44579, + "Ġgla": 44580, + "owka": 44581, + "PorzÄħdek": 44582, + "ĠPoÅĤo": 44583, + "Ġwrażliwe": 44584, + "ĠstodoÅĤy": 44585, + "Ġdres": 44586, + "Ġarchai": 44587, + "Ġnajskute": 44588, + "ĠzakÅĤadników": 44589, + "Ġudane": 44590, + "ziÅĦski": 44591, + "ĠodwoÅĤany": 44592, + "Ġkostek": 44593, + "Ġzmat": 44594, + "ĠÅĤÄħczÄħce": 44595, + "ĠprzyglÄħdali": 44596, + "Ġprzeżu": 44597, + "Ġprzewodnictwem": 44598, + "Ġdostawali": 44599, + "Ġwypoler": 44600, + "Ġwybudowany": 44601, + "ŻóÅĤ": 44602, + "ĠBah": 44603, + "Znaleźli": 44604, + "Ġstworzeniu": 44605, + "Ġprzyspieszenia": 44606, + "ĠprzejÅĽciowy": 44607, + "Ġregulowane": 44608, + "ĠISIS": 44609, + "ĠPolsko": 44610, + "Å»oÅĤnierz": 44611, + "Ġhalo": 44612, + "Ġuzależnienia": 44613, + "ĠPrezyden": 44614, + "Ġswiet": 44615, + "ĠpomagajÄħc": 44616, + "ĠwstÄĻpnej": 44617, + "Ġniedźwiedzi": 44618, + "vre": 44619, + "Ġkrótszy": 44620, + "ĠpodÅĤożu": 44621, + "ĠCzecze": 44622, + "ĠPES": 44623, + "mage": 44624, + "ĠumysÅĤów": 44625, + "Ġjogur": 44626, + "ão": 44627, + "ĠtaÅĦcu": 44628, + "ĠbrakowaÄĩ": 44629, + "Ġnajgorszego": 44630, + "PowinieneÅĽ": 44631, + "cjacji": 44632, + "Ġtymczasowy": 44633, + "ĠprzystÄħpienia": 44634, + "ĠBrod": 44635, + "ĠBayer": 44636, + "ĠÅ»ycia": 44637, + "ĠAWS": 44638, + "Ġwicepreze": 44639, + "ĠFilozo": 44640, + "ĠwysÅĤuchaniu": 44641, + "Ġmetalowej": 44642, + "niewie": 44643, + "ĠwspóÅĤtwo": 44644, + "ĠBram": 44645, + "Ġuwierzyli": 44646, + "Ġzaczynali": 44647, + "ĠkoÅĦcowym": 44648, + "Wspiera": 44649, + "tanych": 44650, + "Ġpromowanie": 44651, + "ĠplacówkÄĻ": 44652, + "Ġróżnorodnych": 44653, + "ĠociÄħga": 44654, + "Ġzapytaniem": 44655, + "Ġodrzucony": 44656, + "ĠwysÅĤaÅĤem": 44657, + "ĠnieodÅĤÄħ": 44658, + "ĠFacebooka": 44659, + "Ġkatolicyzm": 44660, + "ĠFoto": 44661, + "później": 44662, + "ĠniedÅĤu": 44663, + "ĠdowodzÄħ": 44664, + "ĠwyczuÅĤa": 44665, + "ĠostrzegaÅĤ": 44666, + "Ġkomórce": 44667, + "ZdarzaÅĤo": 44668, + "ĠoglÄħdaÅĤa": 44669, + "dlem": 44670, + "ĠMZ": 44671, + "Ġnajzwyczaj": 44672, + "ĠpowiÄĻksza": 44673, + "Ġzbliżenia": 44674, + "ĠzasadnoÅĽci": 44675, + "ĠanioÅĤów": 44676, + "biaÅĤe": 44677, + "ĠprzykroÅĽciÄħ": 44678, + "Ġkaszte": 44679, + "Uważasz": 44680, + "ĠpÅĤach": 44681, + "Ġkryptowa": 44682, + "ĠMoham": 44683, + "Ġbroszu": 44684, + "Ġeskadry": 44685, + "Izrael": 44686, + "liana": 44687, + "chiwaÅĤa": 44688, + "Skier": 44689, + "ĠubieraÄĩ": 44690, + "Ġstatystyczne": 44691, + "ĠdostawÄĻ": 44692, + "ĠokrÄĻgowego": 44693, + "Ġgrawitacji": 44694, + "ĠWHO": 44695, + "ĠMiami": 44696, + "czyla": 44697, + "ĠmÅĤodsze": 44698, + "Ġbiedak": 44699, + "Ġparadoksalnie": 44700, + "ĠPrzypuszczam": 44701, + "siÄħgÅĤ": 44702, + "ĠBrand": 44703, + "Ġlotnictwo": 44704, + "ĠwybiÄĩ": 44705, + "ĠMiÅĤoÅĽÄĩ": 44706, + "Ġkosmiczny": 44707, + "ĠwpÅĤat": 44708, + "gga": 44709, + "Ġdziadkowie": 44710, + "powrotnie": 44711, + "ĠbÅĤogosÅĤawieÅĦstwo": 44712, + "wella": 44713, + "ĠzasÅĤon": 44714, + "nalnych": 44715, + "Ġfundamenty": 44716, + "ĠchwaÅĤa": 44717, + "Ġcharakterystycznych": 44718, + "Ġbezcel": 44719, + "ĠzachÄĻcaÅĤ": 44720, + "ĠSRAKE": 44721, + "przeÄĩ": 44722, + "Ġszerszej": 44723, + "Ġzrozum": 44724, + "ĠÅĤamaÄĩ": 44725, + "Ġcudzy": 44726, + "ĠMocy": 44727, + "Ġzbój": 44728, + "Ġelektroniki": 44729, + "Ġpotrzas": 44730, + "ĠÅļwiet": 44731, + "Ġradnym": 44732, + "Ġkomendzie": 44733, + "Ġpodawania": 44734, + "ĠkrólewskÄħ": 44735, + "ĠgieÅĤdy": 44736, + "TI": 44737, + "ĠstÅĤo": 44738, + "Ġfortuny": 44739, + "Ġpierwotnych": 44740, + "Ġkazdego": 44741, + "ĠBoe": 44742, + "ĠWielkanoc": 44743, + "Ġmordu": 44744, + "ĠprzeklÄĻty": 44745, + "Ġdysponujemy": 44746, + "ĠzakoÅĤy": 44747, + "orus": 44748, + "ĠLuc": 44749, + "ĠsÅĤawny": 44750, + "ĠsierÅĽÄĩ": 44751, + "Ġcenzury": 44752, + "ĠZami": 44753, + "Ġpostoj": 44754, + "ĠagencjÄĻ": 44755, + "Ġorganach": 44756, + "Ġepizod": 44757, + "Ġdwutlenku": 44758, + "ĠPenta": 44759, + "ĠdaÅĤby": 44760, + "Ġlewicowych": 44761, + "Ġprzyjazny": 44762, + "ĠpowoÅĤywania": 44763, + "Ġradykalne": 44764, + "Ġniedźwiedź": 44765, + "ĠLuba": 44766, + "Ġpodziemne": 44767, + "ĠTod": 44768, + "ĠwalczyÅĤy": 44769, + "Ġgroty": 44770, + "Ġino": 44771, + "ĠÅĽródlÄħd": 44772, + "ĠAga": 44773, + "przewodniczÄħcy": 44774, + "ĠObsz": 44775, + "zemy": 44776, + "Ġós": 44777, + "Ġmostku": 44778, + "Ġrocka": 44779, + "Stowarzy": 44780, + "Ġprzygod": 44781, + "ĠKÄħ": 44782, + "Ġcelne": 44783, + "ĠKsiÄĻga": 44784, + "Dalsze": 44785, + "Ġwynalazek": 44786, + "ĠZJADAM": 44787, + "mowanie": 44788, + "Ġzgor": 44789, + "ĠPoÅĤudniowo": 44790, + "UUUU": 44791, + "Ġkwasy": 44792, + "Ġpaniom": 44793, + "Ġgolf": 44794, + "ieÅĦstwem": 44795, + "ĠkorzystajÄħcych": 44796, + "Ġprymitywne": 44797, + "szczepion": 44798, + "ĠFrederi": 44799, + "ĠCaÅĤa": 44800, + "Ġprokuratorem": 44801, + "ĠrównaÄĩ": 44802, + "ecka": 44803, + "ĠzadeklarowaÅĤ": 44804, + "Ġkoszyk": 44805, + "ĠuÅĽwiÄĻ": 44806, + "Ġpotar": 44807, + "ĠkażÄĻ": 44808, + "Ġgestapo": 44809, + "Ġratuszu": 44810, + "ĠskÅĤadkÄĻ": 44811, + "ĠprzedstawiÅĤem": 44812, + "ared": 44813, + "ĠkÅĤania": 44814, + "Ġplakat": 44815, + "Ġanonimowy": 44816, + "Ġbagażu": 44817, + "FP": 44818, + "ĠJin": 44819, + "Ġwindow": 44820, + "ĠwywoÅĤywaÄĩ": 44821, + "Ġwzniesiono": 44822, + "ĠDziennik": 44823, + "Ġunorm": 44824, + "Ġodmiennych": 44825, + "Ġopartego": 44826, + "ĠCzartory": 44827, + "Sala": 44828, + "ĠHob": 44829, + "ĠzaÅĤÄħcznik": 44830, + "ĠusuniÄĻto": 44831, + "Ġustawami": 44832, + "ĠÅĤokciem": 44833, + "ĠliÅĽÄĩmi": 44834, + "Ġwstrzy": 44835, + "Ġpustkowi": 44836, + "Masa": 44837, + "Ġznakomite": 44838, + "ĠprzeÅĤamaÄĩ": 44839, + "ĠNocy": 44840, + "ĠKrólestwo": 44841, + "ĠChampionship": 44842, + "NÄĦ": 44843, + "Ġrozpis": 44844, + "ĠbezwartoÅĽci": 44845, + "Ġpragnieniem": 44846, + "ĠopÅĤy": 44847, + "Ġwytyp": 44848, + "ĠdysponowaÄĩ": 44849, + "ĠpiÅĤkarskÄħ": 44850, + "Ġcur": 44851, + "ĠszczegóÅĤowego": 44852, + "Ġczwartku": 44853, + "Ġkilogram": 44854, + "Eksperci": 44855, + "batu": 44856, + "dacy": 44857, + "ĠGut": 44858, + "ĠirytacjÄħ": 44859, + "ĠwiniÄĩ": 44860, + "Ġsymboliczne": 44861, + "Zatru": 44862, + "Wyróż": 44863, + "Ġpodlaskiego": 44864, + "Ġniwe": 44865, + "ĠwrzucaÄĩ": 44866, + "Ġratownicy": 44867, + "Åļmier": 44868, + "Ġsceptycznie": 44869, + "ĠzaÅĤożono": 44870, + "Bom": 44871, + "Zain": 44872, + "Ġprzewody": 44873, + "Ġlampki": 44874, + "Ġpokoiku": 44875, + "Ġpozamy": 44876, + "Ġbp": 44877, + "Kultura": 44878, + "Ġgerma": 44879, + "ĠKoÅĤobrze": 44880, + "ĠBuÅĤ": 44881, + "ĠStoÅĤe": 44882, + "Ġstandardzie": 44883, + "Ġszlachetny": 44884, + "Ġrefe": 44885, + "WypeÅĤ": 44886, + "Ġodwrócili": 44887, + "ĠRut": 44888, + "ĠFelix": 44889, + "rażenie": 44890, + "ĠnawiÄħzanie": 44891, + "Ġmultimedi": 44892, + "GoÅĽci": 44893, + "ĠsyknÄĻÅĤa": 44894, + "ponowaÄĩ": 44895, + "ĠdobiegÅĤa": 44896, + "peÅĤnieniu": 44897, + "ĠWojty": 44898, + "Ġgospodarze": 44899, + "enos": 44900, + "ĠWiede": 44901, + "Ġznalezc": 44902, + "ĠdajÄħce": 44903, + "Przemy": 44904, + "uszko": 44905, + "Ġinwestycyjnego": 44906, + "Ġpomów": 44907, + "Ġósem": 44908, + "ĠprzenoszÄħ": 44909, + "ĠszeptaÅĤ": 44910, + "ĠkanapkÄĻ": 44911, + "1986": 44912, + "ĠrozprawÄĻ": 44913, + "wiÄħty": 44914, + "Ġkancia": 44915, + "ĠKujaw": 44916, + "ĠpotrzebujÄħcych": 44917, + "Ġniepotrzebny": 44918, + "rakcji": 44919, + "ĠLewis": 44920, + "Ġczarów": 44921, + "Ġ231": 44922, + "?\",": 44923, + "lnik": 44924, + "owiadaÅĤa": 44925, + "ĠskrzydÅĤach": 44926, + "cket": 44927, + "hady": 44928, + "ĠCzasem": 44929, + "ĠukochanÄħ": 44930, + "Ġ]": 44931, + "ĠpodjÄĻciem": 44932, + "ĠPolsat": 44933, + "Ġturystyczne": 44934, + "Wyma": 44935, + "Ġżydowski": 44936, + "ĠcuchnÄħ": 44937, + "ĠPOW": 44938, + "Ġbojowej": 44939, + "Ġzaden": 44940, + "ĠnapiÄĻÄĩ": 44941, + "Ġipod": 44942, + "Ġudźwi": 44943, + "ĠLenin": 44944, + "Ġtegorocznej": 44945, + "Ġ179": 44946, + "ĠPrawdÄĻ": 44947, + "ĠzgubiÄĩ": 44948, + "ĠLouise": 44949, + "ĠprzynosiÄĩ": 44950, + "Ġkomed": 44951, + "onÄĻ": 44952, + "ĠciÄĻcie": 44953, + "Ġpodwyższenia": 44954, + "WAM": 44955, + "Ġzdysk": 44956, + "Ġdeterminacji": 44957, + "Ġpodsekretarz": 44958, + "Ġoznaczone": 44959, + "ĠżeÅĽmy": 44960, + "ĠciÄĻżej": 44961, + "Ġtortury": 44962, + "Ġzabytki": 44963, + "Ġsocja": 44964, + "ĠzÅĤożonym": 44965, + "Ġ158": 44966, + "ĠBizan": 44967, + "Ġutwar": 44968, + "Ġhotele": 44969, + "Ġ**": 44970, + "onia": 44971, + "Ġautenty": 44972, + "ĠunosiÅĤy": 44973, + "Ġniesmakiem": 44974, + "riego": 44975, + "Ġbrzydka": 44976, + "Ġnadzi": 44977, + "Nadz": 44978, + "Ġpowierzono": 44979, + "ĠnegatywnÄħ": 44980, + "ĠczekajÄħcych": 44981, + "ĠkanapÄĻ": 44982, + "ĠprzedsiÄĻbiorstwach": 44983, + "ĠkoÅĦczyÅĤo": 44984, + "ĠSycylii": 44985, + "Ġpowolny": 44986, + "Ġwyss": 44987, + "face": 44988, + "ĠwtrÄħc": 44989, + "bby": 44990, + "Ġomawianego": 44991, + "ĠposadzkÄĻ": 44992, + "Ġwydawca": 44993, + "Ġpresja": 44994, + "ĠMIE": 44995, + "ĠprzestraszyÅĤ": 44996, + "ĠpowÅĽciÄħg": 44997, + "Ġradioaktyw": 44998, + "ĠpiÄĻtno": 44999, + "Ġcechu": 45000, + "Ġkochanek": 45001, + "TR": 45002, + "ĠpÅĤaca": 45003, + "Ġpanora": 45004, + "ĠsportowÄħ": 45005, + "jnÄħ": 45006, + "ĠSchetyna": 45007, + "Dyskusja": 45008, + "ĠkrÄĻciÅĤo": 45009, + "Ġschud": 45010, + "cowym": 45011, + "ĠwidziaÅĤaÅĽ": 45012, + "nowskiej": 45013, + "ĠkategoriÄĻ": 45014, + "tage": 45015, + "Ġuciekali": 45016, + "Ġkontynuacji": 45017, + "Ġnajmocniej": 45018, + "Ukraina": 45019, + "ĠmożliwoÅĽciach": 45020, + "Ġpustymi": 45021, + "ĠustaliliÅĽmy": 45022, + "Http": 45023, + "Ġzapoży": 45024, + "Ġmoleku": 45025, + "ĠtÅĤumem": 45026, + "szyc": 45027, + "ĠucieszyÅĤa": 45028, + "ĠobawiajÄħ": 45029, + "Czarna": 45030, + "Ġbalet": 45031, + "ĠspóÅĤdzielczych": 45032, + "ĠzarzÄħdów": 45033, + "Ġpromieniach": 45034, + "czekamy": 45035, + "Ġspostrzeżenia": 45036, + "ĠSpace": 45037, + "ĠpÅĤacÄħc": 45038, + "105": 45039, + "WydawaÅĤ": 45040, + "wieci": 45041, + "Ġwezwany": 45042, + "Matt": 45043, + "Ġprzyrodzie": 45044, + "Ġoryginalnych": 45045, + "Ġodważny": 45046, + "ĠpodkrÄĻ": 45047, + "Ġprzedszkole": 45048, + "nacjÄħ": 45049, + "ĠbudziÅĤo": 45050, + "Powierzchnia": 45051, + "ĠniesprawiedliwoÅĽci": 45052, + "ĠmieszkaÅĤo": 45053, + "Ġprzycu": 45054, + "ĠzaniósÅĤ": 45055, + "Ġtroszczy": 45056, + "ĠHara": 45057, + "ĠMadrycie": 45058, + "ĠzatrzymaÅĤo": 45059, + "ĠSenatorowie": 45060, + "Ġfunkcjonowaniem": 45061, + "1987": 45062, + "Ġweekendu": 45063, + "vu": 45064, + "musi": 45065, + "Ġsztuczek": 45066, + "komy": 45067, + "ĠPrzewodni": 45068, + "Ġgrzecho": 45069, + "Ġmedycznym": 45070, + "ĠkrwionoÅĽ": 45071, + "Ġchemicznej": 45072, + "ĠNil": 45073, + "ĠfrancuskÄħ": 45074, + "Ġekspresowej": 45075, + "tusz": 45076, + "ĠKOR": 45077, + "Ġbudynkami": 45078, + "szczonej": 45079, + "WÅĤadza": 45080, + "Ġszubie": 45081, + "Boga": 45082, + "Åļredni": 45083, + "Ġcharyzm": 45084, + "Ġlim": 45085, + "Ġgruzach": 45086, + "źnica": 45087, + "ĠznaczÄħcÄħ": 45088, + "Ġbolesny": 45089, + "ĠNiczego": 45090, + "Zastanowi": 45091, + "Ġdub": 45092, + "Ġpotwierdzonych": 45093, + "Ġodporne": 45094, + "As": 45095, + "każÄĻ": 45096, + "ĠprzybyÄĩ": 45097, + "px": 45098, + "Ġpozdrawiam": 45099, + "117": 45100, + "Ly": 45101, + "nujemy": 45102, + "ĠExpress": 45103, + "ĠkiwajÄħc": 45104, + "ĠutworzyÅĤ": 45105, + "ĠoÅĽcież": 45106, + "kieÅĤ": 45107, + "ĠDariusza": 45108, + "gniemy": 45109, + "ĠKolonii": 45110, + "ÅĤocznie": 45111, + "ĠsÅĤużÄħcego": 45112, + "Fal": 45113, + "Ġwygener": 45114, + "Ġkobiecej": 45115, + "ĠCup": 45116, + "Ġzmienne": 45117, + "Ġpodpisano": 45118, + "chodź": 45119, + "ĠuÅĽmieszkiem": 45120, + "Ġnowoczesna": 45121, + "ĠObaj": 45122, + "Ġsrebrnych": 45123, + "Ġpomnikiem": 45124, + "ĠWraca": 45125, + "ĠzmieÅĽci": 45126, + "Ġzazdrosny": 45127, + "Ġwrazenie": 45128, + "Ġsamochodowym": 45129, + "ĠliterÄħ": 45130, + "ĠwspóÅĤżycia": 45131, + "Ġskandalu": 45132, + "pkami": 45133, + "áĥ": 45134, + "Ġdotacja": 45135, + "ĠzuchwaÅĤ": 45136, + "Ġutar": 45137, + "Ġkorzystnie": 45138, + "Ġbajek": 45139, + "inteli": 45140, + "Ġprzedni": 45141, + "Ġzrobiona": 45142, + "Ġsr": 45143, + "Ġmatko": 45144, + "Ġpoczytaj": 45145, + "ĠDrogowego": 45146, + "wacza": 45147, + "Ġrot": 45148, + "Ġdobranoc": 45149, + "Ġolejem": 45150, + "Ġzważ": 45151, + "ĠBiaÅĤa": 45152, + "Ġsztafecie": 45153, + "Ġdrobnym": 45154, + "ĠżÄħdaÅĤ": 45155, + "ÅĤowska": 45156, + "ozna": 45157, + "Ġzdobyczy": 45158, + "Sur": 45159, + "ĠÅĽrodkowego": 45160, + "ĠmuzuÅĤman": 45161, + "ĠMedycznego": 45162, + "Ġeliminacjach": 45163, + "Ġlegend": 45164, + "UÅĽci": 45165, + "leckiej": 45166, + "Ġzmarli": 45167, + "Ġutrudnie": 45168, + "cjonalnego": 45169, + "Ġtworzymy": 45170, + "Ġprofesjonalnie": 45171, + "Ġsowiec": 45172, + "Ġchao": 45173, + "anel": 45174, + "ĠkrzyknÄħÄĩ": 45175, + "Ġspowiedzi": 45176, + "kopem": 45177, + "Ġuczestnictwo": 45178, + "ĠobowiÄħzujÄħcÄħ": 45179, + "aaa": 45180, + "ĠpoprawnoÅĽci": 45181, + "Ġbrandy": 45182, + "ÅĤowej": 45183, + "Ġcygaro": 45184, + "Ġrefera": 45185, + "ĠczÅĤonki": 45186, + "ĠPGNiG": 45187, + "Ġznacznych": 45188, + "ĠSkowro": 45189, + "Ġwyciska": 45190, + "Ġranne": 45191, + "chaliÅĽmy": 45192, + "ĠbyÅĤabym": 45193, + "ĠgrypÄĻ": 45194, + "Ġobcokrajowców": 45195, + "logicznÄħ": 45196, + "ĠmyÅĽliwych": 45197, + "ĠdowolnÄħ": 45198, + "Ġforsy": 45199, + "ĠzawieraÅĤy": 45200, + "Ġtuzina": 45201, + "ĠtatÄĻ": 45202, + "ciwe": 45203, + "ĠusprawiedliwiÄĩ": 45204, + "Ġpragniesz": 45205, + "daÅĤy": 45206, + "ĠSzpitalu": 45207, + "Ġkulki": 45208, + "PrzyczynÄħ": 45209, + "ĠGowin": 45210, + "ĠchÅĤopiÄĻ": 45211, + "Ġszura": 45212, + "MaÅĤgorzata": 45213, + "Mali": 45214, + "Ġrdza": 45215, + "ĠpÄĻdem": 45216, + "ĠgÅĤoÅĽnik": 45217, + "suj": 45218, + "Ġbudownictwie": 45219, + "zupeÅĤniej": 45220, + "Ġwielkopolskim": 45221, + "lanym": 45222, + "ujecie": 45223, + "Ġpraktycznego": 45224, + "ĠpozostaÅĤej": 45225, + "dziala": 45226, + "Ġniec": 45227, + "PrzyznajÄĻ": 45228, + "Ġrozumowanie": 45229, + "Ġrozdzieli": 45230, + "ĠSÅĤowenii": 45231, + "ĠSzam": 45232, + "Ġministeri": 45233, + "Ġhomoseksualnych": 45234, + "NESCO": 45235, + "ĠRow": 45236, + "Ġsosem": 45237, + "jeniem": 45238, + "Ġspode": 45239, + "ĠgotowÄħ": 45240, + "Ġudarem": 45241, + "bica": 45242, + "Leon": 45243, + "znesu": 45244, + "ctive": 45245, + "lce": 45246, + "ĠzajÄĻciu": 45247, + "Ġdowolne": 45248, + "Ġprojektowanej": 45249, + "MR": 45250, + "ĠPoczÄħ": 45251, + "Ġdoboru": 45252, + "PodstawÄħ": 45253, + "ĠzaÅĤóg": 45254, + "Ġwyjdziesz": 45255, + "ĠMajor": 45256, + "ĠUro": 45257, + "Ġdywa": 45258, + "Ġkrystali": 45259, + "Ġzwyczajnym": 45260, + "Ġporuszony": 45261, + "ĠdziaÅĤajÄħcego": 45262, + "Ġograniczeniem": 45263, + "Ġpionowo": 45264, + "czóÅĤ": 45265, + "ĠważyÅĤ": 45266, + "ĠbiorÄħcych": 45267, + "Siad": 45268, + "ĠnamiÄĻtnie": 45269, + "ĠdotrÄħ": 45270, + "Ġskierowali": 45271, + "Ġkubki": 45272, + "Ġpolito": 45273, + "nianego": 45274, + "walili": 45275, + "ĠzagranicznÄħ": 45276, + "cjonizm": 45277, + "lacyjnych": 45278, + "eko": 45279, + "ĠwyprzedziÄĩ": 45280, + "Ġkopalniach": 45281, + "Mir": 45282, + "Ġkomentarzem": 45283, + "allie": 45284, + "ĠczyjejÅĽ": 45285, + "ĠstojÄħca": 45286, + "Ġ169": 45287, + "Ġniechaj": 45288, + "Ġozdoby": 45289, + "Ġustalonych": 45290, + "Ġstalowych": 45291, + "Ġkrzep": 45292, + "Ġprawicowych": 45293, + "Gen": 45294, + "rujÄħcych": 45295, + "ĠwizjÄħ": 45296, + "Ġobiekcie": 45297, + "Ġcholerne": 45298, + "Ġzaoferowania": 45299, + "ĠwystarczyÅĤ": 45300, + "wionymi": 45301, + "Ġwybuchnie": 45302, + "kowaÅĤam": 45303, + "zaÅĤem": 45304, + "Ġhandlarz": 45305, + "ĠwyjaÅĽniÄĻ": 45306, + "Ġzagraniczny": 45307, + "ĠumarÅĤych": 45308, + "ĠpiÄĻcioma": 45309, + "ĠZapewne": 45310, + "walnoÅĽÄĩ": 45311, + "Ġzasadniczego": 45312, + "PowstaÅĤa": 45313, + "Ġprogres": 45314, + "Ġkomunistyczne": 45315, + "Ġfelie": 45316, + "Ġmodera": 45317, + "hau": 45318, + "lander": 45319, + "ĠsÄħdami": 45320, + "imer": 45321, + "ved": 45322, + "ĠpojedynkÄĻ": 45323, + "ĠzaprezentowaÅĤ": 45324, + "dzier": 45325, + "ĠprzyÅĤÄħczyÅĤ": 45326, + "nokwa": 45327, + "ĠZasÅĤugi": 45328, + "Ġgrupowej": 45329, + "ĠniezÅĤÄħ": 45330, + "osobowej": 45331, + "Ġkciuk": 45332, + "ĠAbraham": 45333, + "Ġwiernym": 45334, + "Zaka": 45335, + "Ġczyha": 45336, + "Ġ166": 45337, + "ĠfurtkÄĻ": 45338, + "Ġuzdrowisk": 45339, + "Ġdziobie": 45340, + "114": 45341, + "ĠHimm": 45342, + "Ġkombatan": 45343, + "Ġboso": 45344, + "Ġpartyzantów": 45345, + "Ġinż": 45346, + "Ġzapisami": 45347, + "ĠwznoszÄħc": 45348, + "Ġsuknia": 45349, + "hak": 45350, + "Ġsiódmym": 45351, + "stykÄħ": 45352, + "Artur": 45353, + "ĠreagowaÅĤ": 45354, + "ĠdopisaÄĩ": 45355, + "eksper": 45356, + "Ġaktywnym": 45357, + "Ġzremis": 45358, + "illo": 45359, + "lokacji": 45360, + "Ġszuflad": 45361, + "ĠnowoczesnÄħ": 45362, + "ĠgÅĤupcem": 45363, + "ĠNieruchomoÅĽci": 45364, + "Ġniewolnikami": 45365, + "KÅĤopo": 45366, + "Ġmogla": 45367, + "Ġspowodowanie": 45368, + "ĠusiÅĤu": 45369, + "ĠWehrmachtu": 45370, + "Zez": 45371, + "ĠnormÄĻ": 45372, + "ĠboleÄĩ": 45373, + "syna": 45374, + "MiesiÄħc": 45375, + "Ġkulmina": 45376, + "ĠrozwijaÅĤa": 45377, + "Ġrównomiernie": 45378, + "Ġlekturze": 45379, + "Ġfajnego": 45380, + "czorek": 45381, + "Ġmocarstwa": 45382, + "ĠobawiajÄħc": 45383, + "Ġstawiane": 45384, + "Ġrozumienie": 45385, + "ĠmaÅĤopolskiego": 45386, + "Ġhoryzontem": 45387, + "Niesam": 45388, + "ĠpieniÄĻżnej": 45389, + "ĠPrzestÄĻpczoÅĽci": 45390, + "chol": 45391, + "ĠZabi": 45392, + "ĠsÅĤabej": 45393, + "Skute": 45394, + "Poinform": 45395, + "ĠchÅĤodni": 45396, + "Ġtransferu": 45397, + "ĠskÅĤó": 45398, + "Ġpróbowano": 45399, + "ĠinteligencjÄħ": 45400, + "ĠSpóÅĤka": 45401, + "ĠuwierzyÅĤa": 45402, + "Ġstatystycznych": 45403, + "Ġprzewoźnika": 45404, + "hrera": 45405, + "Ġinwen": 45406, + "Ġprzeprowadzony": 45407, + "Ġsec": 45408, + "Ġdolnym": 45409, + "Ġtajemniczych": 45410, + "Ġziemskiego": 45411, + "ĠprzebiegaÅĤa": 45412, + "Ġkonkluzji": 45413, + "Wyp": 45414, + "oooo": 45415, + "ĠAdministracyjnego": 45416, + "Ġdobud": 45417, + "Ġogla": 45418, + "Wierz": 45419, + "Ġprzeznacza": 45420, + "ĠwypÅĤacane": 45421, + "Ġneta": 45422, + "ĠUrba": 45423, + "ĠobowiÄħzywaÅĤ": 45424, + "ĠmrugnÄħÅĤ": 45425, + "rda": 45426, + "ĠkupiÅĤam": 45427, + "Ġsurowce": 45428, + "Festiwal": 45429, + "ĠTR": 45430, + "Ġdrutu": 45431, + "ĠsprzedażÄħ": 45432, + "ĠBroad": 45433, + "Ġprzepuszcza": 45434, + "Ġigrzyska": 45435, + "Ġdziennikarzami": 45436, + "ĠWiÄĻzie": 45437, + "ĠkÅĤót": 45438, + "towarzy": 45439, + "Ġznakami": 45440, + "ĠwyÅĤÄħczony": 45441, + "Ġnak": 45442, + "Ġoprawi": 45443, + "Ġaranża": 45444, + "wentary": 45445, + "ĠÅĽrodkowy": 45446, + "Ġwioska": 45447, + "Ġodlu": 45448, + "Ġpostara": 45449, + "Radio": 45450, + "Ġczynnej": 45451, + "ĠokazujÄħ": 45452, + "Ġanalog": 45453, + "noscia": 45454, + "Ġspoważ": 45455, + "Ġzwrócenie": 45456, + "Ġmotywem": 45457, + "arkty": 45458, + "paskow": 45459, + "ĠklÄĻska": 45460, + "Trasa": 45461, + "ĠmateriÄĻ": 45462, + "Ġznalezisk": 45463, + "Ġsowieckie": 45464, + "Znamy": 45465, + "ĠonieÅĽmie": 45466, + "Ġrynkowych": 45467, + "Ġ161": 45468, + "ĠKUCH": 45469, + "ĠNight": 45470, + "Ġradosne": 45471, + "Wyrzu": 45472, + "ĠRezer": 45473, + "ĠdomysÅĤy": 45474, + "Ġprzewidywania": 45475, + "tonów": 45476, + "Ġpokarmowego": 45477, + "Najbliż": 45478, + "ĠrosnÄħcÄħ": 45479, + "DF": 45480, + "dorze": 45481, + "zowanym": 45482, + "ÅļwiadomoÅĽÄĩ": 45483, + "ĠGÅĤównym": 45484, + "Ġbrawo": 45485, + "Ġoryginalnego": 45486, + "Ġmunduru": 45487, + "ZobaczyÅĤa": 45488, + "Ġdyrektorze": 45489, + "ĠNavy": 45490, + "Ġpocztowych": 45491, + "ĠodtrÄħ": 45492, + "Rynek": 45493, + "VII": 45494, + "ĠsprzÄĻty": 45495, + "Ġpożera": 45496, + "Ġwybaczenie": 45497, + "ĠnaÅĽladowaÄĩ": 45498, + "SÅĤucham": 45499, + "ĠwciÄħgnÄĻÅĤa": 45500, + "Ġotoczeniem": 45501, + "Pomor": 45502, + "dzieniec": 45503, + "ĠmachajÄħc": 45504, + "wio": 45505, + "pik": 45506, + "Ġtenże": 45507, + "ĠprzyczyniÅĤy": 45508, + "Ġ191": 45509, + "Ġpociechy": 45510, + "ĠurodÄĻ": 45511, + "ologiczny": 45512, + "ĠpotÄĻżnie": 45513, + "Ġoprocentowania": 45514, + "ĠrozstaÄĩ": 45515, + "Zakres": 45516, + "ĠPaÅĦstwowa": 45517, + "Przezna": 45518, + "ĠwywoÅĤujÄħc": 45519, + "ĠWacÅĤa": 45520, + "GÅĤównÄħ": 45521, + "Ġnajciekaw": 45522, + "Ġasp": 45523, + "Ġzjednoczenia": 45524, + "Ġogarnie": 45525, + "eman": 45526, + "deon": 45527, + "Ġuprawnione": 45528, + "ĠwykorzystywaÅĤ": 45529, + "Ġmaszynowy": 45530, + "Ġosia": 45531, + "Ġgórne": 45532, + "Ġkrytyk": 45533, + "Ġgraniczne": 45534, + "Cat": 45535, + "czniejszych": 45536, + "Ġbrudu": 45537, + "Ġfotora": 45538, + "Jen": 45539, + "ĠjQuery": 45540, + "Ġprawowi": 45541, + "biÅĦski": 45542, + "ZatrzymaÅĤa": 45543, + "ĠKomite": 45544, + "stracja": 45545, + "Ġlokalizacja": 45546, + "Ġmorski": 45547, + "BE": 45548, + "Ġimigranci": 45549, + "ilyn": 45550, + "rzac": 45551, + "Ġasfalt": 45552, + "Ġprzysm": 45553, + "WpÅĤy": 45554, + "Trzymaj": 45555, + "ĠCzerwona": 45556, + "ĠoczekujÄħcych": 45557, + "ĠzgÅĤosiÅĤo": 45558, + "ĠMaster": 45559, + "Ġprzedostat": 45560, + "ĠbrakÅĤo": 45561, + "ĠNauczyciel": 45562, + "Ġgrill": 45563, + "ĠnależÄĻ": 45564, + "Ġlokalna": 45565, + "PojawiÅĤ": 45566, + "mieszczenie": 45567, + "Ġfigura": 45568, + "ĠzaroÅĽla": 45569, + "ĠHerr": 45570, + "Ġwcisk": 45571, + "Ġrozsie": 45572, + "Ġdodaniu": 45573, + "ĠżÄħdaÅĦ": 45574, + "ĠodegraÅĤ": 45575, + "Ġzwin": 45576, + "ĠWiemy": 45577, + "ĠspaliÅĤ": 45578, + "ĠprzemówiÄĩ": 45579, + "Krop": 45580, + "Ġboże": 45581, + "ĠzniszczyÅĤa": 45582, + "Ġhospi": 45583, + "Ġprzedszkolach": 45584, + "ryl": 45585, + "ĠPowÄħz": 45586, + "rama": 45587, + "ĠTysiÄħc": 45588, + "ĠszeÅĽÄĩdziesiÄħ": 45589, + "ĠosiÄħgniÄĻciem": 45590, + "Ġprzetargów": 45591, + "ĠCztery": 45592, + "ĠzrozumiaÅĤy": 45593, + "ĠzamykaÅĤ": 45594, + "pne": 45595, + "Ġbia": 45596, + "Ġminimalnie": 45597, + "Ġpreparatu": 45598, + "ĠdÄħb": 45599, + "ĠFeliks": 45600, + "cerze": 45601, + "ĠgorÄħczkÄĻ": 45602, + "ĠwspóÅĤwÅĤaÅĽci": 45603, + "Ġplanowany": 45604, + "Ġcioci": 45605, + "Ġskoordyn": 45606, + "Ġspostrzega": 45607, + "Bitwa": 45608, + "ĠsygnaÅĤem": 45609, + "ĠlÄħdowanie": 45610, + "Ġpodwójny": 45611, + "Ġluz": 45612, + "Ġzaciem": 45613, + "ĠStates": 45614, + "projekt": 45615, + "Ġdemoni": 45616, + "Komisarz": 45617, + "Kodeks": 45618, + "ĠBAR": 45619, + "Ġdokumentacja": 45620, + "ĠtatÄħ": 45621, + "MinÄĻÅĤa": 45622, + "Ġpodali": 45623, + "Ġczytelnicy": 45624, + "Komunika": 45625, + "ĠzawartÄħ": 45626, + "ĠBohater": 45627, + "larnym": 45628, + "Ġorganom": 45629, + "Ġreorganizacji": 45630, + "Ġdożywocie": 45631, + "żyn": 45632, + "ĠemisjÄĻ": 45633, + "113": 45634, + "Ġapartamentu": 45635, + "Ġuzyskiwania": 45636, + "Grom": 45637, + "Ġsiwe": 45638, + "ĠPedagogi": 45639, + "ĠjÄĻki": 45640, + "WÅĽcie": 45641, + "ĠEden": 45642, + "data": 45643, + "ĠwÄĻdli": 45644, + "ĠzajmowaÅĤo": 45645, + "ĠZakÅĤady": 45646, + "ĠwyszliÅĽmy": 45647, + "ĠsÅĤynnym": 45648, + "Ġdalekiego": 45649, + "ĠManchester": 45650, + "ĠprzebÅĤy": 45651, + "ĠpowitaÄĩ": 45652, + "Ġlegislacyjnym": 45653, + "Ġrozowepaski": 45654, + "Ġkawie": 45655, + "pÅĤk": 45656, + "Ġastronau": 45657, + "ĠÅļlÄħskich": 45658, + "ĠDÅĤugoÅĽÄĩ": 45659, + "ĠAzerbej": 45660, + "Odez": 45661, + "Ġrobotniczej": 45662, + "ÅĤowÄĻ": 45663, + "czniejsza": 45664, + "alam": 45665, + "Ġpoinformowano": 45666, + "ĠpożÄħdane": 45667, + "Ġsteno": 45668, + "ĠViolet": 45669, + "ĠpodjÄĻÅĤy": 45670, + "ĠTraktatu": 45671, + "Ġolbrzymim": 45672, + "Ġpoddana": 45673, + "ĠRosjanin": 45674, + "ĠpocaÅĤunku": 45675, + "Ġsynonim": 45676, + "ĠbutelkÄħ": 45677, + "Ġprzyspa": 45678, + "ĠIgnacego": 45679, + "Unika": 45680, + "Ġpublikowane": 45681, + "ĠtkwiÅĤa": 45682, + "Nade": 45683, + "Ġnatychmiastowe": 45684, + "Ġnarkom": 45685, + "Wypadek": 45686, + "Ġparlamentarnej": 45687, + "Ġmety": 45688, + "Ġgenetyczne": 45689, + "Ġgrzmo": 45690, + "Ġpodzespo": 45691, + "ĠMek": 45692, + "Ġdefinitywnie": 45693, + "marze": 45694, + "ĠpodejmujÄħc": 45695, + "Ġlewicowe": 45696, + "Ġnabi": 45697, + "ĠEuropean": 45698, + "ĠÅģaw": 45699, + "ĠschyÅĤku": 45700, + "ĠIranie": 45701, + "Ġfutbolu": 45702, + "Ġprzeczytaj": 45703, + "Ġ216": 45704, + "tla": 45705, + "ĠRPO": 45706, + "Ġdzikiego": 45707, + "ĠpopijajÄħc": 45708, + "Ġbana": 45709, + "ĠnależÄħca": 45710, + "ĠgÅĤadkÄħ": 45711, + "ĠlÄħduje": 45712, + "Ġlinku": 45713, + "ĠwywoÅĤany": 45714, + "ĠpiÅĤkarzem": 45715, + "Ġuważacie": 45716, + "Ġrodzinna": 45717, + "ĠsesjÄĻ": 45718, + "ĠtrwajÄħce": 45719, + "Ġstrukturalnych": 45720, + "Ġwata": 45721, + "Ġfacebo": 45722, + "Ġjedenastu": 45723, + "Ġzastosowaniem": 45724, + "ĠdzwoniÅĤa": 45725, + "Ġfilozofów": 45726, + "Ġwykorzystany": 45727, + "pkach": 45728, + "ĠwykonujÄħcych": 45729, + "ĠwskazujÄħcy": 45730, + "ĠliczebnoÅĽÄĩ": 45731, + "Ġfajnych": 45732, + "Ġrozpatrywane": 45733, + "Ġnazwijmy": 45734, + "ا": 45735, + "Ġzalewa": 45736, + "Ġserdu": 45737, + "Ġodzwierciedlenie": 45738, + "Ġróżowym": 45739, + "Ġaktualnego": 45740, + "ĠfortunÄĻ": 45741, + "ĠAkademi": 45742, + "ĠEURO": 45743, + "Ġschematu": 45744, + "Ġbankowy": 45745, + "antka": 45746, + "Ġetery": 45747, + "Ġszlachetne": 45748, + "manda": 45749, + "ObecnoÅĽÄĩ": 45750, + "ĠprzestÄĻpstwem": 45751, + "Ġagresja": 45752, + "ĠwÅĤoskim": 45753, + "ckiewicz": 45754, + "ĠwiÅĽni": 45755, + "Ġbezpowrotnie": 45756, + "ĠstaÅĤam": 45757, + "Obecna": 45758, + "ĠrachubÄĻ": 45759, + "ĠscenÄħ": 45760, + "Ġnagrze": 45761, + "Ġodze": 45762, + "ĠporzÄħdne": 45763, + "Ġkonsysten": 45764, + "ĠpnÄħ": 45765, + "ansen": 45766, + "ĠprzysiÄĻgam": 45767, + "takim": 45768, + "ĠzwiÄĻkszaÄĩ": 45769, + "CzÅĤonek": 45770, + "Mak": 45771, + "owaj": 45772, + "Ġpodpi": 45773, + "Ġjajek": 45774, + "siedzi": 45775, + "Ġuspokoi": 45776, + "Ġprzedziera": 45777, + "Ġsprostowania": 45778, + "Ġwyhod": 45779, + "Ġzadaniami": 45780, + "Pozwoli": 45781, + "Ġtelewizorem": 45782, + "Ġwiwat": 45783, + "ĠdoÅĤÄħczyli": 45784, + "Ġdostosowane": 45785, + "Ġwydobycie": 45786, + "Ġrzutu": 45787, + "Ġrzymskokatolickiego": 45788, + "daliÅĽmy": 45789, + "Ġskojarzenia": 45790, + "ĠInstitute": 45791, + "Ġwyrabi": 45792, + "Ġspotykali": 45793, + "Ġzwlek": 45794, + "ĠfabuÅĤy": 45795, + "chwi": 45796, + "Ġdisco": 45797, + "Ġdobrodu": 45798, + "Ġszczur": 45799, + "ĠgÅĤupotÄħ": 45800, + "Ġmelodii": 45801, + "ĠProgramie": 45802, + "ĠpoznaliÅĽmy": 45803, + "ĠgardÅĤ": 45804, + "Ġzaawansowanych": 45805, + "pagan": 45806, + "Ġpojedynczo": 45807, + "ĠSprawa": 45808, + "Ġbliższe": 45809, + "Ġfatalne": 45810, + "Ġgejem": 45811, + "DźwiÄĻk": 45812, + "ĠGos": 45813, + "Ġhaft": 45814, + "nomoc": 45815, + "Ġhandlarzy": 45816, + "ĠKijów": 45817, + "rozum": 45818, + "Ġstrojach": 45819, + "Ġkradnie": 45820, + "Ġniemożliwy": 45821, + "czerwone": 45822, + "ĠBarcel": 45823, + "Ġgigantyczny": 45824, + "Ġlekami": 45825, + "ĠYoung": 45826, + "Mówiono": 45827, + "Ġstabilne": 45828, + "ĠmÄĻki": 45829, + "Ġliteracki": 45830, + "Ġkurioz": 45831, + "ĠpozycjÄħ": 45832, + "Ġurodzonych": 45833, + "ĠuciÄħżliwe": 45834, + "ĠSub": 45835, + "atum": 45836, + "Ġidentycznie": 45837, + "ĠistniejÄħcy": 45838, + "Aresz": 45839, + "Ġniezgodny": 45840, + "Ġwojskami": 45841, + "Ġito": 45842, + "Ġkoniecznych": 45843, + "ĠgrzebaÄĩ": 45844, + "PodkreÅĽla": 45845, + "kamie": 45846, + "Ġtomów": 45847, + "usów": 45848, + "ĠDesi": 45849, + "Efektem": 45850, + "Ġopuszczenie": 45851, + "ĠjapoÅĦskiej": 45852, + "Ġzaniedb": 45853, + "ĠklÄĻsce": 45854, + "Zbignie": 45855, + "Ġstronami": 45856, + "Ġodwiedzin": 45857, + "ĠÅĽwiÄħtyÅĦ": 45858, + "PróbujÄĻ": 45859, + "ktory": 45860, + "ĠsÅĤabego": 45861, + "Ġpatriotyzmu": 45862, + "ĠkoÅĽcioÅĤach": 45863, + "ĠruszyliÅĽmy": 45864, + "Ġalimentów": 45865, + "ofi": 45866, + "chowskiego": 45867, + "ĠwioskÄĻ": 45868, + "ĠrozróżniÄĩ": 45869, + "Ġustrze": 45870, + "skan": 45871, + "ĠÅļpie": 45872, + "Ġporwania": 45873, + "lizny": 45874, + "Ġsekrety": 45875, + "atlanty": 45876, + "kiz": 45877, + "pyright": 45878, + "ĠmiÄĻkkÄħ": 45879, + "Trener": 45880, + "ĠTeam": 45881, + "ĠZachodnim": 45882, + "Ġkontynent": 45883, + "Ġradosny": 45884, + "Ġprzes": 45885, + "ĠminÄħÄĩ": 45886, + "RafaÅĤ": 45887, + "Zmniej": 45888, + "ĠFlet": 45889, + "ĠpotrzebowaÅĤem": 45890, + "ĠzwróciÅĤy": 45891, + "tykaÅĤ": 45892, + "ĠkradnÄħ": 45893, + "Ġustawodawczej": 45894, + "Ġniebia": 45895, + "Ġpojemnika": 45896, + "kniÄĻty": 45897, + "ĠwywÅĤa": 45898, + "»,": 45899, + "Ġpowstrzyma": 45900, + "ZaÅĤat": 45901, + "Pochodzi": 45902, + "Monika": 45903, + "ĠpszczóÅĤ": 45904, + "Ġwyegzekw": 45905, + "Podobny": 45906, + "ĠGusta": 45907, + "ap": 45908, + "ĠtracÄĻ": 45909, + "ush": 45910, + "Wizy": 45911, + "ĠzastosowaÅĦ": 45912, + "Zamach": 45913, + "ĠuwiÄĻziony": 45914, + "ĠgiÄĻ": 45915, + "Ġdowia": 45916, + "mali": 45917, + "Ġusmiech": 45918, + "PoÅĤowa": 45919, + "ĠWÅĤosi": 45920, + "PatrzyÅĤem": 45921, + "Ġpc": 45922, + "ĠÅĽwieciÅĤo": 45923, + "Ġ186": 45924, + "ĠprzyjadÄħ": 45925, + "ĠwystarczyÅĤoby": 45926, + "ĠmerytorycznÄħ": 45927, + "ĠrówieÅĽników": 45928, + "Ġzatelefon": 45929, + "ĠMistrzostwach": 45930, + "iste": 45931, + "Ġliczyli": 45932, + "KaczyÅĦski": 45933, + "Ġpaster": 45934, + "szycie": 45935, + "Ġodpowiednimi": 45936, + "ĠDÄħbr": 45937, + "Ġplatforma": 45938, + "ĠzależÄħ": 45939, + "Ġcukrem": 45940, + "notÄħ": 45941, + "ĠBab": 45942, + "Ġnuta": 45943, + "Ġdomami": 45944, + "Ġparszy": 45945, + "ĠÅĽwiatÅĤami": 45946, + "Ġczerwon": 45947, + "Ġdelikatnej": 45948, + "ĠzgÅĤaszania": 45949, + "Ġbandyci": 45950, + "ĠSzybko": 45951, + "ĠMiÅĦsku": 45952, + "Ġnatarczy": 45953, + "Ġkrólowie": 45954, + "Niezna": 45955, + "td": 45956, + "Jake": 45957, + "Ġtelewizyjnym": 45958, + "Ġwyrówny": 45959, + "Ġbojowników": 45960, + "NadszedÅĤ": 45961, + "ĠrozdzieliÄĩ": 45962, + "ĠTestamentu": 45963, + "Ġuzależnienie": 45964, + "ĠukÅĤon": 45965, + "ĠprzebiegÅĤa": 45966, + "ĠWybor": 45967, + "Ġremoncie": 45968, + "ĠżaÅĤosny": 45969, + "ĠstrzaÅĤem": 45970, + "Ġrozlega": 45971, + "Wysy": 45972, + "Ġostrzem": 45973, + "ĠRenata": 45974, + "Ġindywidualny": 45975, + "Firmy": 45976, + "rzynie": 45977, + "Ġzapleczu": 45978, + "szno": 45979, + "Ġciekawsze": 45980, + "Ġbóstwa": 45981, + "ĠnaokoÅĤo": 45982, + "Ġulicznych": 45983, + "Ġposiadaczy": 45984, + "ĠBarry": 45985, + "Ġzemsta": 45986, + "Ġdodano": 45987, + "Ġdostarczenie": 45988, + "Ġzbiorach": 45989, + "Ġnieprzyjemnie": 45990, + "ĠzabiorÄħ": 45991, + "ĠBarbar": 45992, + "garnia": 45993, + "Ġrejonów": 45994, + "ĠpowtarzajÄħc": 45995, + "Ġreturn": 45996, + "Ġnajpopularniejszych": 45997, + "Psy": 45998, + "Ġcan": 45999, + "ĠwiÄĻkszymi": 46000, + "Ġkonkretna": 46001, + "Ġwicemistrz": 46002, + "Ġarmaty": 46003, + "Ġpospo": 46004, + "Ġnamawia": 46005, + "Laura": 46006, + "Ġznamiona": 46007, + "Ġugody": 46008, + "eng": 46009, + "gÅĤup": 46010, + "Ġpotwierdzi": 46011, + "Ġpiachu": 46012, + "ĠwstrzÄħÅĽniÄĻty": 46013, + "Ġkolar": 46014, + "Ġwprowadzonych": 46015, + "Ġorganizacjach": 46016, + "szyny": 46017, + "Ġszwedzki": 46018, + "ĠperspektywÄħ": 46019, + "arian": 46020, + "ĠsÅĤuchawek": 46021, + "Ġwolontariuszy": 46022, + "She": 46023, + "Ġwypoku": 46024, + "Ġsmutnym": 46025, + "LÄĦ": 46026, + "ĠprzyÄĩmi": 46027, + "ĠIslandii": 46028, + "Ġnieoficjalnie": 46029, + "Ġzbity": 46030, + "Wschodniej": 46031, + "ucha": 46032, + "uman": 46033, + "nowania": 46034, + "ĠpowierzyÄĩ": 46035, + "Ġmora": 46036, + "wiÄħzania": 46037, + "Ġsugestia": 46038, + "Ġdramatyczne": 46039, + "Ġankiety": 46040, + "Ġkrytycznych": 46041, + "ĠAth": 46042, + "Ġseksualny": 46043, + "ĠzwyciÄĻstwem": 46044, + "ĠAposto": 46045, + "Ġwegetaria": 46046, + "Ġrobie": 46047, + "Ġdrobiazgi": 46048, + "sarzu": 46049, + "ÅĽniewskiego": 46050, + "hai": 46051, + "ĠÅ»erom": 46052, + "ĠMF": 46053, + "ĠwÅĤaÅĽcicielowi": 46054, + "ĠzwyciÄĻzca": 46055, + "Ġodgór": 46056, + "ĠwyczuwaÅĤ": 46057, + "Ġoliwy": 46058, + "ĠWiÅĽniewski": 46059, + "darÅĤ": 46060, + "żonek": 46061, + "ĠwpadajÄħ": 46062, + "ĠuprzedziÄĩ": 46063, + "Ġprzyzwoicie": 46064, + "ĠsztuÄĩ": 46065, + "Ġinternetowym": 46066, + "ĠMirosÅĤawa": 46067, + "!âĢ¦": 46068, + "ĠustÄĻpuje": 46069, + "LP": 46070, + "ĠzdÄħżyÅĤy": 46071, + "Ġinteligentna": 46072, + "ĠAndrzejem": 46073, + "ĠpodporzÄħdkowaÄĩ": 46074, + "ĠTrybunale": 46075, + "Ġmjr": 46076, + "ĠWasy": 46077, + "nowaÅĤo": 46078, + "Ġwychu": 46079, + "ĠNależy": 46080, + "1975": 46081, + "ĠzawoÅĤaÄĩ": 46082, + "Ġodgra": 46083, + "Ġwetera": 46084, + "deÅĤko": 46085, + "Ġskromnym": 46086, + "Ġwciela": 46087, + "ĠKamiÅĦskiego": 46088, + "ĠchrzÄħknÄħÅĤ": 46089, + "ĠpoÅĽrednie": 46090, + "Ġgorzkie": 46091, + "bitra": 46092, + "mura": 46093, + "ĠtrzymaÅĤy": 46094, + "ĠpotrafiÅĤby": 46095, + "ĠÅĽciskaÅĤ": 46096, + "Utwór": 46097, + "ĠwysÅĤane": 46098, + "Biedny": 46099, + "ded": 46100, + "ĠMegan": 46101, + "ĠuregulowaÄĩ": 46102, + "chodzenie": 46103, + "ĠstosowaÅĤ": 46104, + "pierami": 46105, + "ĠzwierzÄĻcego": 46106, + "Ġrozdyspon": 46107, + "ĠtaÅĦce": 46108, + "ĠdecydujÄħcy": 46109, + "stynkt": 46110, + "ĠgÅĤupot": 46111, + "Ġnaszyjnik": 46112, + "ĠKwi": 46113, + "akim": 46114, + "Ġmieszanka": 46115, + "ĠpozbawiÅĤ": 46116, + "Ġsztuczny": 46117, + "ĠprasÄĻ": 46118, + "ĠprzedziaÅĤu": 46119, + "Ġpodniecony": 46120, + "Ġograniczania": 46121, + "mand": 46122, + "Ġmiewa": 46123, + "dajo": 46124, + "Ġrozmiarze": 46125, + "Utwo": 46126, + "Ġeses": 46127, + "sterze": 46128, + "ĠfinansowaÄĩ": 46129, + "Ġdotarcie": 46130, + "ĠprychnÄĻÅĤa": 46131, + "ĠrozmyÅĽlaÅĤ": 46132, + "dzaÅĤam": 46133, + "Dun": 46134, + "ĠwiejskÄħ": 46135, + "ĠJele": 46136, + "Ġpokoleniu": 46137, + "ĠRehabili": 46138, + "ĠulegaÅĤo": 46139, + "ĠlÄĻki": 46140, + "ĠBOR": 46141, + "Ġkilkoro": 46142, + "ĠGad": 46143, + "Ġzadb": 46144, + "Ġodpowiedzialnym": 46145, + "ĠhipotezÄĻ": 46146, + "ĠcaÅĤuje": 46147, + "ownica": 46148, + "Ġszczerym": 46149, + "Sprawi": 46150, + "pote": 46151, + "Ġprzegranym": 46152, + "ĠOsob": 46153, + "Ġwybiór": 46154, + "ĠznajomÄħ": 46155, + "Zdr": 46156, + "Ġpokory": 46157, + "ĠodbijaÅĤy": 46158, + "ĠkÅĤamaÅĤ": 46159, + "Ġzasilanie": 46160, + "ĠwyjeżdżaÄĩ": 46161, + "ĠzachwiaÅĤ": 46162, + "ĠwstrzÄħsnÄħÅĤ": 46163, + "Ġsekretarzy": 46164, + "ĠzeÅĦ": 46165, + "doli": 46166, + "ĠrumieÅĦ": 46167, + "ĠpÅĤód": 46168, + "ĠdoskonaÅĤej": 46169, + "ĠwzdrygnÄħÅĤ": 46170, + "dziaÅĤek": 46171, + "ĠMiriam": 46172, + "Ġstem": 46173, + "ĠKno": 46174, + "pieÄĩ": 46175, + "ĠzwiÄĻkszeniu": 46176, + "rala": 46177, + "ĠSY": 46178, + "Ġgrafik": 46179, + "Ġly": 46180, + "Ġtutejszych": 46181, + "Ġprowadzonym": 46182, + "ĠKrajowÄħ": 46183, + "ĠukÅĤoniÅĤ": 46184, + "Ġuno": 46185, + "Ġpodbija": 46186, + "Ġpapierosem": 46187, + "rzon": 46188, + "Ġsiedzimy": 46189, + "twÄħ": 46190, + "ÅļlÄħ": 46191, + "ĠwyjaÅĽniÅĤem": 46192, + "ĠzdecydowaÅĤy": 46193, + "druki": 46194, + "Ġbezrobociu": 46195, + "ĠgÅĤaz": 46196, + "ĠChurchill": 46197, + "Niepoko": 46198, + "ĠwezwaÅĤa": 46199, + "ĠPodkarpaciu": 46200, + "pianie": 46201, + "ĠaborcjÄĻ": 46202, + "aÅĤej": 46203, + "ĠinteresowaÅĤa": 46204, + "Ġspowal": 46205, + "Ġdawaj": 46206, + "ĠHet": 46207, + "Ġartystycznego": 46208, + "Ġprzeciwna": 46209, + "Resort": 46210, + "Ġpisu": 46211, + "ĠNiektórzy": 46212, + "Ġtradycyjnego": 46213, + "Ġwyznaczonym": 46214, + "ĠpiÄĻtach": 46215, + "ĠukryÅĤa": 46216, + "ĠRadzieckim": 46217, + "ĠrentÄĻ": 46218, + "Ġrozdaw": 46219, + "Przytu": 46220, + "ĠPamiÄĻtaj": 46221, + "ĠpoczÄħtkowym": 46222, + "ĠRzymianie": 46223, + "mun": 46224, + "Ġtoalecie": 46225, + "Ġkaretka": 46226, + "ĠprzyklÄĻ": 46227, + "Ġserem": 46228, + "Ġwiatry": 46229, + "ĠprzyjÄĻtÄħ": 46230, + "ĠNiger": 46231, + "Ġopadów": 46232, + "ĠpremedytacjÄħ": 46233, + "Ġpozbawia": 46234, + "Ġzakazem": 46235, + "GÄĻ": 46236, + "ĠstraciliÅĽmy": 46237, + "Ġ206": 46238, + "ĠgÅĤosowaÅĦ": 46239, + "ĠdostÄĻpem": 46240, + "Ġselekcji": 46241, + "Ġodbyt": 46242, + "syjnÄħ": 46243, + "Ġzdecydowano": 46244, + "Ġradiowe": 46245, + "Zamil": 46246, + "Af": 46247, + "Poje": 46248, + "Ġpóźniejszy": 46249, + "Ġjednoznaczny": 46250, + "1983": 46251, + "Ġzorgani": 46252, + "ĠWiÄĻcej": 46253, + "Ġorientuje": 46254, + "Ġniechy": 46255, + "ĠrzucaÅĤa": 46256, + "ĠgwarantujÄħ": 46257, + "Ġprzece": 46258, + "dall": 46259, + "Ġsocial": 46260, + "ĠhuÅĽta": 46261, + "torach": 46262, + "Ġwyraźnego": 46263, + "ĠkoalicjÄĻ": 46264, + "Ġserwera": 46265, + "osobowa": 46266, + "Ġprostsze": 46267, + "ĠstrzelbÄĻ": 46268, + "Bad": 46269, + "ppo": 46270, + "Ġaspektach": 46271, + "Ġ187": 46272, + "ĠÅĽwiÄĻtoÅĽci": 46273, + "Ġwieloletnich": 46274, + "NEJ": 46275, + "Ġdynamicznie": 46276, + "ĠNazywam": 46277, + "ĠsprzecznoÅĽÄĩ": 46278, + "IloÅĽÄĩ": 46279, + "ĠwÅĤasnemu": 46280, + "Ġ1400": 46281, + "koma": 46282, + "ĠProte": 46283, + "Ġszukaj": 46284, + "góry": 46285, + "ĠwyciÄħgnÄĻli": 46286, + "nana": 46287, + "Raj": 46288, + "Ġironii": 46289, + "ĠWym": 46290, + "Ġbarykady": 46291, + "Ġprzerasta": 46292, + "ĠVen": 46293, + "wcami": 46294, + "Ġnej": 46295, + "tanu": 46296, + "ĠHot": 46297, + "Zamek": 46298, + "ariatu": 46299, + "Piszesz": 46300, + "rowaliÅĽmy": 46301, + "ĠUFO": 46302, + "ĠodwdziÄĻ": 46303, + "ĠzwiÄĻkszajÄħ": 46304, + "Ġszopy": 46305, + "kujÄħcym": 46306, + "Ġrafi": 46307, + "Ġall": 46308, + "Ġosadzone": 46309, + "FOR": 46310, + "Ġwyzie": 46311, + "kujÄħcej": 46312, + "Strz": 46313, + "Ġdolar": 46314, + "ĠKÅĤam": 46315, + "nalnej": 46316, + "ĠDev": 46317, + "Ġwicedyrektor": 46318, + "ProwadziÅĤ": 46319, + "ĠRei": 46320, + "ĠSiÄĻ": 46321, + "ĠGraham": 46322, + "owniczy": 46323, + "Ġencyklope": 46324, + "ĠpÅĤatnych": 46325, + "Ġszóstego": 46326, + "ĠPozwo": 46327, + "ĠdzieciÄĻce": 46328, + "ankach": 46329, + "ĠFront": 46330, + "ĠdostarczajÄħ": 46331, + "ĠFlorencji": 46332, + "Ġkrowa": 46333, + "Ġbagne": 46334, + "ĠtrwaÅĤych": 46335, + "ĠprzekrÄĻciÅĤ": 46336, + "ĠnadawaÅĤy": 46337, + "Cam": 46338, + "Ġbala": 46339, + "Mini": 46340, + "Ġzainteresuje": 46341, + "Ġwczorajszego": 46342, + "ĠIstnie": 46343, + "Ġzwyczajów": 46344, + "ĠKasz": 46345, + "ĠGiovan": 46346, + "Ġband": 46347, + "Ġproszek": 46348, + "Ġ235": 46349, + "ĠAgnes": 46350, + "Ġdzwonka": 46351, + "Ġdróż": 46352, + "Ġzakochana": 46353, + "kowaty": 46354, + "ĠzdumiaÅĤ": 46355, + "ĠumożliwiajÄħcy": 46356, + "kki": 46357, + "nius": 46358, + "Ġlampka": 46359, + "ĠwalczÄħcy": 46360, + "kaniem": 46361, + "Putin": 46362, + "Ġzbiorniki": 46363, + "ĠService": 46364, + "ĠRadziecki": 46365, + "ĠmÅĤyna": 46366, + "Hele": 46367, + "ĠprzyspieszyÅĤ": 46368, + "Ġhomofob": 46369, + "ĠwykÄħ": 46370, + "Ġpogratul": 46371, + "Ġbyloby": 46372, + "ĠHome": 46373, + "CZA": 46374, + "ĠpopÄĻdziÅĤ": 46375, + "ĠOffice": 46376, + "Ġliniami": 46377, + "ĠchwalÄħ": 46378, + "ĠprzedwczeÅĽnie": 46379, + "nane": 46380, + "ĠTEM": 46381, + "Ġgramo": 46382, + "Ġskrzynie": 46383, + "Ġwzmo": 46384, + "Temu": 46385, + "szczaÄĩ": 46386, + "Ġżartem": 46387, + "ĠamerykaÅĦscy": 46388, + "Ġukosa": 46389, + "ĠpodrapaÅĤ": 46390, + "ĠnajgÅĤoÅĽniej": 46391, + "Ġprecz": 46392, + "Ġkwasów": 46393, + "Ġpodpisem": 46394, + "Ġregenera": 46395, + "Ġpodzielam": 46396, + "ĠinstalacjÄĻ": 46397, + "Ġwypy": 46398, + "Ġpilotaż": 46399, + "akra": 46400, + "Ġgimnazjach": 46401, + "kujÄħcego": 46402, + "Ġpoprzednika": 46403, + "Ġgrubas": 46404, + "Ġfaktur": 46405, + "ĠPSP": 46406, + "ĠwstrzymaÅĤa": 46407, + "ZostaÅĤem": 46408, + "ĠBogdana": 46409, + "ĠrozÅĽmie": 46410, + "ĠdziaÅĤach": 46411, + "ĠNikoÅĤa": 46412, + "Ġsystemowe": 46413, + "Ġcharakterystycznym": 46414, + "Ġbliź": 46415, + "ĠspóÅĤdzielnie": 46416, + "ĠwymierzyÅĤ": 46417, + "ĠWenezueli": 46418, + "ĠFie": 46419, + "Ġpróbujemy": 46420, + "Ġdotknie": 46421, + "ĠZnasz": 46422, + "ĠkÅĤÄĻby": 46423, + "ĠproteÅĽcie": 46424, + "Ġdyplomata": 46425, + "ĠUNESCO": 46426, + "Ġprzygotowywania": 46427, + "Ġzapraszamy": 46428, + "JU": 46429, + "Äİ": 46430, + "ĠurwaÅĤa": 46431, + "Ġwycieczka": 46432, + "Ġluźne": 46433, + "rone": 46434, + "biÅĤo": 46435, + "dynki": 46436, + "ĠuznajÄĻ": 46437, + "ĠIbidem": 46438, + "Ġfull": 46439, + "ĠDul": 46440, + "Ġprogramowanie": 46441, + "Ġnaba": 46442, + "Ġwiceminist": 46443, + "ĠwycedziÅĤ": 46444, + "ĠChwileczkÄĻ": 46445, + "Potra": 46446, + "Ġryd": 46447, + "kowskich": 46448, + "Ġzakazie": 46449, + "Ġnieodz": 46450, + "Ġustawodawcy": 46451, + "ĠzabijÄħ": 46452, + "ĠkoÅĽciach": 46453, + "Ġprzewró": 46454, + "Ġruszaj": 46455, + "ĠAndroi": 46456, + "Ġkoszyka": 46457, + "ĠopÅĤacaÅĤo": 46458, + "Ġtradycyjnym": 46459, + "ĠprzypadÅĤa": 46460, + "ĠzakupiÄĩ": 46461, + "zjami": 46462, + "ĠChciaÅĤam": 46463, + "ĠAIDS": 46464, + "Ġwyreżyser": 46465, + "ĠJazz": 46466, + "ĠBiblioteka": 46467, + "ĠmÄĻskÄħ": 46468, + "ĠrozpÅĤa": 46469, + "sne": 46470, + "Ġkopar": 46471, + "ĠwyksztaÅĤconych": 46472, + "ĠkoÅĦmi": 46473, + "Ġprzygotuje": 46474, + "Ger": 46475, + "ĠnastÄĻpstwa": 46476, + "Ġjasnow": 46477, + "ĠgadajÄħ": 46478, + "owiak": 46479, + "iller": 46480, + "Ġbrutalne": 46481, + "Ġwieczystych": 46482, + "Ġpojedynczego": 46483, + "ĠpÅĤaskim": 46484, + "Redak": 46485, + "Ġponownym": 46486, + "Ġpradaw": 46487, + "źródÅĤo": 46488, + "ĠpiÄĻciuset": 46489, + "Ġwrót": 46490, + "prowadzenie": 46491, + "ĠprzeznaczyÅĤ": 46492, + "Ġdeport": 46493, + "chane": 46494, + "kare": 46495, + "Ġodróżnia": 46496, + "Ġdyskutuj": 46497, + "HC": 46498, + "Ġsprawdzania": 46499, + "Ġaspira": 46500, + "talu": 46501, + "Ġtrzymania": 46502, + "ĠdziaÅĤów": 46503, + "ĠWatykan": 46504, + "Ġjajko": 46505, + "Ġgrecki": 46506, + "ĠpszczoÅĤy": 46507, + "ĠdopaÅĽÄĩ": 46508, + "ĠskórzanÄħ": 46509, + "Ġplaty": 46510, + "ĠrozwinÄĻÅĤa": 46511, + "front": 46512, + "ĠGRU": 46513, + "ĠzobowiÄħzane": 46514, + "ĠzadoÅĽÄĩuczynienia": 46515, + "Ġreklamacji": 46516, + "Ġklocki": 46517, + "ĠnazywajÄħc": 46518, + "Cra": 46519, + "Ġniezależnego": 46520, + "Ġniespokojny": 46521, + "Biskup": 46522, + "Ġruchach": 46523, + "Ġalibi": 46524, + "wg": 46525, + "ĠzapÅĤacili": 46526, + "Ġtrwale": 46527, + "115": 46528, + "Ġoznaczenia": 46529, + "akiet": 46530, + "ĠWilna": 46531, + "ĠÅĤóże": 46532, + "TÄħ": 46533, + "ĠpaÅĤe": 46534, + "ĠNowaka": 46535, + "ĠmgÅĤÄħ": 46536, + "Ġochroniarzy": 46537, + "PiÄĻkna": 46538, + "ĠRein": 46539, + "âĢ¢âĢ¢": 46540, + "ĠmaÅĤżonków": 46541, + "ĠprzystÄħpimy": 46542, + "Ġtermomet": 46543, + "Pale": 46544, + "ĠpociÄĻ": 46545, + "Ġodpala": 46546, + "Ġrozpadu": 46547, + "Ġemu": 46548, + "Ġregionem": 46549, + "Starzec": 46550, + "Ġspowodowanych": 46551, + "ĠtrwajÄħcej": 46552, + "ĠfunkcjonujÄħcych": 46553, + "Pach": 46554, + "czekaÅĤ": 46555, + "ĠKtóry": 46556, + "Ġkoniach": 46557, + "ĠskupiÅĤa": 46558, + "Ġzarejestrowane": 46559, + "ĠÅĽmigÅĤowców": 46560, + "Rekor": 46561, + "powrotem": 46562, + "ĠMiaÅĤam": 46563, + "Ġdziennikarzem": 46564, + "ĠpochylajÄħc": 46565, + "ĠopublikowaÅĤa": 46566, + "ĠagresjÄĻ": 46567, + "Ġbalsam": 46568, + "ĠFon": 46569, + "Ġinterakcji": 46570, + "ĠPoi": 46571, + "ĠVor": 46572, + "ĠciÄĻżarówkÄĻ": 46573, + "gart": 46574, + "eze": 46575, + "Ġsedno": 46576, + "tena": 46577, + "ĠJakże": 46578, + "Ġwrób": 46579, + "ĠobiecaÄĩ": 46580, + "grama": 46581, + "Ġstartuje": 46582, + "Ġkonsument": 46583, + "ĠEnter": 46584, + "Ġrozlo": 46585, + "ĠdzisiejszÄħ": 46586, + "Ġpracownikowi": 46587, + "uja": 46588, + "ĠudowodniÅĤ": 46589, + "Ġsingel": 46590, + "Ġmagicznych": 46591, + "Ġwrażliwy": 46592, + "Ġtres": 46593, + "ĠszczupÅĤ": 46594, + "Ġniespodzianek": 46595, + "Ġżyczliwie": 46596, + "Ġprezydencji": 46597, + "formi": 46598, + "ĠobejrzaÅĤem": 46599, + "sjusza": 46600, + "Ġliz": 46601, + "Ġmuzeów": 46602, + "lea": 46603, + "ĠWieży": 46604, + "ĠroÅĽlina": 46605, + "Ġniewolnikiem": 46606, + "ĠJapoÅĦczycy": 46607, + "Ġpoinformowany": 46608, + "ĠwoÅĤaÄĩ": 46609, + "WÅĤady": 46610, + "Ġantago": 46611, + "Ġasteroid": 46612, + "Ġzróżnicowane": 46613, + "ĠnienawidziÄĩ": 46614, + "szczonym": 46615, + "Ġstatut": 46616, + "Ġhomoseksualizmu": 46617, + "ĠpoÅĽladki": 46618, + "Ġmaco": 46619, + "Przywód": 46620, + "ĠpotÄĻpia": 46621, + "ĠpoddawaÄĩ": 46622, + "Ġworków": 46623, + "Ġsztywny": 46624, + "ĠoddychaÅĤ": 46625, + "Ġmistrzu": 46626, + "czalni": 46627, + "ĠÅĽwiÄĻcie": 46628, + "Ġnieuchwy": 46629, + "Ġkontynuowania": 46630, + "godziny": 46631, + "Ġpóźniejszego": 46632, + "ĠKonku": 46633, + "Ġpsychiczny": 46634, + "Iza": 46635, + "znach": 46636, + "ĠrÄĻcznikiem": 46637, + "Ġnei": 46638, + "Ġwydatkach": 46639, + "bonie": 46640, + "ĠlatajÄħ": 46641, + "Ġspirytu": 46642, + "Ġmoralnym": 46643, + "ĠElec": 46644, + "Ġpomniki": 46645, + "ĠState": 46646, + "ĠKrakowskiej": 46647, + "Ġkonsole": 46648, + "Ġkomunistycznego": 46649, + "ROW": 46650, + "Ġperswa": 46651, + "Ġniewiarygodne": 46652, + "Ġfaktyczne": 46653, + "ĠpozwoliÅĤem": 46654, + "alski": 46655, + "iadaj": 46656, + "Ġokolo": 46657, + "ĠprzyznawaÅĤ": 46658, + "ĠwstawaÄĩ": 46659, + "ĠDzier": 46660, + "Ġszachy": 46661, + "Ġwtajemni": 46662, + "Ġprawnymi": 46663, + "Ġ202": 46664, + "Ġprofilaktyki": 46665, + "lacyjny": 46666, + "ĠkluczowÄħ": 46667, + "BÅĤyskawi": 46668, + "ĠAsterling": 46669, + "Ġowsi": 46670, + "Zastosowanie": 46671, + "Ġdoznania": 46672, + "iago": 46673, + "WyborczÄħ": 46674, + "Ġolbrzymiego": 46675, + "Ġnauczycielki": 46676, + "Ġoperacyjnym": 46677, + "Ġprzyjeżdż": 46678, + "ĠpowagÄĻ": 46679, + "Ġpodaż": 46680, + "Ġszlachcic": 46681, + "ĠprezentujÄħ": 46682, + "Ġpojutrze": 46683, + "Ġtowarzyskim": 46684, + "Ġsensownie": 46685, + "ĠżóÅĤtej": 46686, + "Ġpostrzegania": 46687, + "ĠDużo": 46688, + "żnoÅĽÄĩ": 46689, + "Ġaresztowanie": 46690, + "God": 46691, + "ĠużywaÅĤa": 46692, + "ĠtwórcÄħ": 46693, + "Ġkierowali": 46694, + "ĠpaliÅĤa": 46695, + "ĠposiadaÅĤy": 46696, + "gbt": 46697, + "ĠPOZ": 46698, + "Ġpostaciami": 46699, + "ĠzasÅĤaniajÄħc": 46700, + "ĠÅģKS": 46701, + "Ġterytorialnych": 46702, + "Ġprzejawem": 46703, + "olibo": 46704, + "Ġniewiedzy": 46705, + "Kryzys": 46706, + "szp": 46707, + "ĠnarzuciÄĩ": 46708, + "ĠScience": 46709, + "Ġprawdziwymi": 46710, + "Ġreprezentantów": 46711, + "patrywaÅĤa": 46712, + "Takiej": 46713, + "Ġzgromadzone": 46714, + "Ġpisarze": 46715, + "Ġegzor": 46716, + "PróbowaÅĤam": 46717, + "Ġbarman": 46718, + "Ġmediami": 46719, + "dowód": 46720, + "Ġkonkretów": 46721, + "WestchnÄĻÅĤa": 46722, + "Ġprzebojów": 46723, + "Ġala": 46724, + "ĠiÅĽcie": 46725, + "Znany": 46726, + "Å£": 46727, + "Ġuprawnienie": 46728, + "zga": 46729, + "Ġlewactwo": 46730, + "Ġbiesiad": 46731, + "rzeniom": 46732, + "ĠzamkniÄĻtego": 46733, + "lowego": 46734, + "ĠHoloca": 46735, + "Ġhamulec": 46736, + "Ġduet": 46737, + "Ġlabirynt": 46738, + "Ġrejestrze": 46739, + "Ġznaleziony": 46740, + "Ġchemiczny": 46741, + "OddziaÅĤ": 46742, + "osobowy": 46743, + "Ġzatrudniania": 46744, + "Ġmasek": 46745, + "ĠzjechaÄĩ": 46746, + "ĠaprobatÄħ": 46747, + "miemy": 46748, + "szczania": 46749, + "ÅĦczykom": 46750, + "gielski": 46751, + "Ġopracowaniu": 46752, + "Ġmeli": 46753, + "ĠÅĽwiateÅĤko": 46754, + "tacyjny": 46755, + "Ġfalu": 46756, + "ĠregulujÄħ": 46757, + "ĠObecnie": 46758, + "ncy": 46759, + "ĠuÅĤaska": 46760, + "Ġszmin": 46761, + "Ġrozbra": 46762, + "Ġopanowany": 46763, + "orga": 46764, + "ĠEra": 46765, + "ĠobjÄĻciach": 46766, + "ĠzapewniaÅĤa": 46767, + "Ġwarszawi": 46768, + "ĠróżnorodnoÅĽci": 46769, + "gÅĤowy": 46770, + "Ġmilczeniem": 46771, + "Ġzbycia": 46772, + "cjonalnym": 46773, + "bic": 46774, + "ĠKosi": 46775, + "Ġpostana": 46776, + "ĠsÅĤabszy": 46777, + "ncie": 46778, + "ĠdostarczaÄĩ": 46779, + "wraz": 46780, + "ĠzwaÅĤ": 46781, + "ĠmokrÄħ": 46782, + "ĠPhy": 46783, + "Ġdomków": 46784, + "Ġwracaj": 46785, + "Ġinstal": 46786, + "ĠÅļrodkowo": 46787, + "Komenta": 46788, + "Ġpokojowe": 46789, + "ĠlicencjÄĻ": 46790, + "poty": 46791, + "ĠMani": 46792, + "Ġzabito": 46793, + "Ġsprytnie": 46794, + "Ġklinice": 46795, + "ĠWyspach": 46796, + "Ġnieuzasadnione": 46797, + "Ġbezproblem": 46798, + "LT": 46799, + "ĠPóÅĤnocno": 46800, + "bowych": 46801, + "Ġlicznik": 46802, + "Ġwykonali": 46803, + "Ġubranych": 46804, + "ĠprzeÅĤożony": 46805, + "Ġwrak": 46806, + "ĠspodobaÅĤa": 46807, + "towaniu": 46808, + "ĠRAM": 46809, + "Wybu": 46810, + "Blo": 46811, + "Ġdeli": 46812, + "Ġnatychmiastowej": 46813, + "ĠzasÅĤania": 46814, + "stock": 46815, + "Ġtemperatur": 46816, + "ĠwzywaÅĤ": 46817, + "Ġdokonana": 46818, + "ĠpotrzÄħsajÄħc": 46819, + "Ġsprzyj": 46820, + "ĠwspóÅĤpracownik": 46821, + "fka": 46822, + "czyca": 46823, + "Ġparki": 46824, + "Ġabsolutna": 46825, + "ĠstacjÄħ": 46826, + "ĠShan": 46827, + "Ġpogu": 46828, + "Ġ218": 46829, + "ĠcaÅĤowaÅĤ": 46830, + "ĠNE": 46831, + "ĠtaÅĽmÄħ": 46832, + "Ġnajszer": 46833, + "ĠÅĤÄħczna": 46834, + "ĠIgrzysk": 46835, + "Ġwannie": 46836, + "ople": 46837, + "oster": 46838, + "Mist": 46839, + "ĠKurwa": 46840, + "ĠzakÅĤóceÅĦ": 46841, + "wiecki": 46842, + "tujÄħcego": 46843, + "ĠwróciliÅĽmy": 46844, + "ĠmaszynÄħ": 46845, + "Ġgospodarzem": 46846, + "ĠwejÅĽciowe": 46847, + "Ġwieloletnie": 46848, + "ferach": 46849, + "Ġproponowanym": 46850, + "Ġprosili": 46851, + "Ġliterackiej": 46852, + "ĠLec": 46853, + "Ġsece": 46854, + "Ġniemiecko": 46855, + "ĠgÅĤosujÄħ": 46856, + "ciÅĦskiej": 46857, + "Ġnajrozmait": 46858, + "Ġdefiniuje": 46859, + "Ġosobniki": 46860, + "Ġofensyw": 46861, + "Ġwspomniana": 46862, + "Ġgadasz": 46863, + "ĠIdziemy": 46864, + "Ġlosowych": 46865, + "ĠMaÅĤgo": 46866, + "nicznie": 46867, + "Ġrównoznaczne": 46868, + "ĠSene": 46869, + "PostaÄĩ": 46870, + "zdol": 46871, + "Ġdwuzna": 46872, + "Ġszmarag": 46873, + "Ġproporcjonalnie": 46874, + "ĠPFRON": 46875, + "Ġwh": 46876, + "ografia": 46877, + "zli": 46878, + "ĠOR": 46879, + "Ġwzmaga": 46880, + "Ġpowstaniem": 46881, + "Ġzajmujemy": 46882, + "obota": 46883, + "Ġchwale": 46884, + "Ġszeryf": 46885, + "ĠwÅĤÄħczona": 46886, + "load": 46887, + "ĠustanowiÅĤ": 46888, + "Ġwypisu": 46889, + "Ġadministracyjny": 46890, + "piep": 46891, + "Ġopisana": 46892, + "Ġwna": 46893, + "Ġstarców": 46894, + "@%": 46895, + "Najnow": 46896, + "Ġpodwójnym": 46897, + "rocznych": 46898, + "ĠskÅĤadaÅĤo": 46899, + "tac": 46900, + "ĠzÅĤoÅĽliwy": 46901, + "stream": 46902, + "ĠBarcelonie": 46903, + "ĠHud": 46904, + "Ġukochany": 46905, + "Ġdrożd": 46906, + "Ġwyceny": 46907, + "Ġasce": 46908, + "ĠDouglas": 46909, + "ĠzebraÅĤo": 46910, + "Ġprzebywali": 46911, + "ĠmierzÄħc": 46912, + "ĠAlei": 46913, + "Ġstarosty": 46914, + "Ġcyfrowej": 46915, + "Ġrakieta": 46916, + "Ziel": 46917, + "Ġanime": 46918, + "Ġgeneral": 46919, + "żbieta": 46920, + "Ġanteny": 46921, + "Ġnajwybitniejszych": 46922, + "Ġ1901": 46923, + "ÅĤowÄħ": 46924, + "Ġbiegania": 46925, + "Ġpopularnej": 46926, + "tun": 46927, + "droż": 46928, + "Ġjast": 46929, + "ĠszczegóÅĤowej": 46930, + "Ġzakazów": 46931, + "obów": 46932, + "Ġpartnerzy": 46933, + "Ġokupu": 46934, + "Ġzaludni": 46935, + "ĠobserwujÄĻ": 46936, + "Ġnadwyżki": 46937, + "Odzy": 46938, + "ĠtrzymaÅĤem": 46939, + "Uniwersyte": 46940, + "ĠwyciÄħgaÅĤ": 46941, + "Ġciastka": 46942, + "ĠusuwaÄĩ": 46943, + "Ġkajdanki": 46944, + "Interesu": 46945, + "ĠprocedurÄħ": 46946, + "ĠzadzwoniÄĻ": 46947, + "zego": 46948, + "ĠporadziÅĤa": 46949, + "Ġzbyte": 46950, + "kanej": 46951, + "encer": 46952, + "ĠOjcze": 46953, + "wajcie": 46954, + "Ġnerek": 46955, + "ofer": 46956, + "ĠudawaÅĤa": 46957, + "Ġwybieg": 46958, + "Ġpleba": 46959, + "ĠskutkowaÄĩ": 46960, + "laÅĤem": 46961, + "ĠdzieliÅĤo": 46962, + "larnego": 46963, + "Ġpokle": 46964, + "ĠSOR": 46965, + "ĠzdecydujÄħ": 46966, + "demi": 46967, + "Ġczekania": 46968, + "Ġrelik": 46969, + "ĠnapiÄĻte": 46970, + "ĠAllen": 46971, + "Ġmialo": 46972, + "Ġgorliwie": 46973, + "Silnik": 46974, + "Ġżadnymi": 46975, + "ĠwspóÅĤloka": 46976, + "ĠmówiÅĤaÅĽ": 46977, + "Ġzaplanowana": 46978, + "Ġwykorzystana": 46979, + "Ġpodg": 46980, + "ĠwÅĤada": 46981, + "ĠspaÅĤem": 46982, + "Ġeksplozja": 46983, + "ĠkóÅĤkach": 46984, + "ĠBudapeszcie": 46985, + "tarnym": 46986, + "Ġlakie": 46987, + "ĠobserwacjÄĻ": 46988, + "ĠpodtrzymaÄĩ": 46989, + "Ġporozmawiamy": 46990, + "Ġongi": 46991, + "ĠsplunÄħÅĤ": 46992, + "Ġwisie": 46993, + "Ġzbierali": 46994, + "Ġportale": 46995, + "Ġkrótkimi": 46996, + "Ġwulka": 46997, + "ĠDosta": 46998, + "Ġzwroty": 46999, + "Ġchrztu": 47000, + "posażenie": 47001, + "panÄħ": 47002, + "Ciotka": 47003, + "ĠkazaÅĤem": 47004, + "Ġinteresom": 47005, + "ĠzaÅĤóżmy": 47006, + "Ġsiódmego": 47007, + "Mira": 47008, + "ĠsiedemdziesiÄĻciu": 47009, + "ĠmiÄĻkkiej": 47010, + "Ġkontrolowania": 47011, + "Ġskórki": 47012, + "Ġrzeźba": 47013, + "ĠprzeżyÅĤem": 47014, + "Ġpapierami": 47015, + "zujesz": 47016, + "ĠÅĽlubem": 47017, + "ĠPójdÄĻ": 47018, + "Ġtestach": 47019, + "Ġużywamy": 47020, + "Ġpsychologicznych": 47021, + "Ġcytryny": 47022, + "Jon": 47023, + "kup": 47024, + "ĠpolegaÅĤo": 47025, + "Ġżydowska": 47026, + "Ġniespecjalnie": 47027, + "Ġpostów": 47028, + "ĠMoÅĤo": 47029, + "ĠmiÅĤosierdzia": 47030, + "MU": 47031, + "Ġczekanie": 47032, + "ĠnależÄħcej": 47033, + "ĠsiedzÄħcej": 47034, + "Ġprzechowywane": 47035, + "PodkreÅĽliÅĤ": 47036, + "Ġjednolity": 47037, + "ĠÅĽwiatowe": 47038, + "Ġkadencja": 47039, + "ĠchÅĤodu": 47040, + "Ġsarka": 47041, + "Ġstworzono": 47042, + "dzwoniÄĩ": 47043, + "Ġetapem": 47044, + "Ġwinne": 47045, + "dniowe": 47046, + "Ġ207": 47047, + "ĠMauri": 47048, + "ĠGrecy": 47049, + "Fry": 47050, + "Ġupomina": 47051, + "Ġklejnoty": 47052, + "ĠWykona": 47053, + "Ġformalnym": 47054, + "Ġcieszyli": 47055, + "Pia": 47056, + "Pul": 47057, + "Ġwde": 47058, + "sau": 47059, + "Nico": 47060, + "Ġmównicy": 47061, + "Ġkredytowych": 47062, + "ĠzraniÄĩ": 47063, + "Ġpoduszce": 47064, + "Ġregionalnym": 47065, + "Ġuplas": 47066, + "Ġcenta": 47067, + "ĠBeach": 47068, + "Ġsymbolu": 47069, + "Ġzaopatry": 47070, + "Ġkonfigura": 47071, + "Ġparob": 47072, + "ĠZamek": 47073, + "TB": 47074, + "burn": 47075, + "ĠÅĤyżkÄĻ": 47076, + "Ġnajnowszy": 47077, + "Ġnerki": 47078, + "Ġprzeznaczonej": 47079, + "Ġkochanki": 47080, + "Ġuniwersalny": 47081, + "ĠSucho": 47082, + "bernator": 47083, + "ĠwymachujÄħc": 47084, + "ĠïĤ§": 47085, + "miotem": 47086, + "Ġjeździli": 47087, + "ĠTajem": 47088, + "Wiedzieli": 47089, + "Ġkorku": 47090, + "ĠdekadÄĻ": 47091, + "ect": 47092, + "Ġciagu": 47093, + "Próba": 47094, + ",-": 47095, + "ĠBow": 47096, + "Ġnagich": 47097, + "Ġrozne": 47098, + "ĠpracujÄħce": 47099, + "ĠtypowÄħ": 47100, + "ĠbÄĻdÄħcym": 47101, + "Ġmotorów": 47102, + "Ġdojrzewania": 47103, + "ĠkoÅĤach": 47104, + "ĠtarczÄħ": 47105, + "Ġtokiem": 47106, + "ĠdopuÅĽci": 47107, + "Ġaglomeracji": 47108, + "ĠokrÄĻcie": 47109, + "Ġemerytalnym": 47110, + "ĠsprawcÄħ": 47111, + "ĠwnioskowaÄĩ": 47112, + "ĠprzyjacioÅĤom": 47113, + "Ġsondaż": 47114, + "ĠZbawi": 47115, + "centa": 47116, + "ĠzagroziÄĩ": 47117, + "ĠsprowokowaÄĩ": 47118, + "ĠIt": 47119, + "ĠLena": 47120, + "Ġwczesne": 47121, + "Ġplastikowych": 47122, + "Ġtajnego": 47123, + "Ġgrzechem": 47124, + "ĠMason": 47125, + "Ġzrzesza": 47126, + "ĠuwzglÄĻdnienia": 47127, + "ĠwieÅĽnia": 47128, + "Ġprzeciwstawi": 47129, + "cyku": 47130, + "CzÄĻÅĽci": 47131, + "Ġumocnienia": 47132, + "Ġmiescie": 47133, + "ĠkierujÄħcych": 47134, + "ĠoszczÄĻdnoÅĽÄĩ": 47135, + "ĠSchmi": 47136, + "Wyraż": 47137, + "Ġrzeczywistej": 47138, + "Ġzniesie": 47139, + "ĠSzkolnictwa": 47140, + "Ġnajniższych": 47141, + "ĠartykuÅĤem": 47142, + "ĠrozważaÄĩ": 47143, + "ĠArabów": 47144, + "Ġinwestowania": 47145, + "atyczna": 47146, + "ĠAdolfa": 47147, + "rzÄĻdnych": 47148, + "vad": 47149, + "max": 47150, + "ĠÅĽwinia": 47151, + "Ġprzekonasz": 47152, + "czycie": 47153, + "Ġkoopera": 47154, + "Ġwystawione": 47155, + "ĠMetal": 47156, + "Ġtabliczki": 47157, + "ĠDolinie": 47158, + "Ġcam": 47159, + "ĠskÅĤady": 47160, + "Ġwielkopolskiego": 47161, + "ĠSokra": 47162, + "ated": 47163, + "LiczÄĻ": 47164, + "ĠpomyÅĽlÄĻ": 47165, + "ĠÅĽpiewaÅĤa": 47166, + "elekt": 47167, + "ĠsÅĤusznÄħ": 47168, + "Ġreda": 47169, + "Ġleje": 47170, + "Ġprzebiegiem": 47171, + "LeżaÅĤa": 47172, + "stajÄħ": 47173, + "ĠAnato": 47174, + "Ġwidzenie": 47175, + "ĠwrogoÅĽÄĩ": 47176, + "ĠpatrzyÅĤam": 47177, + "Ġgeografii": 47178, + "ĠsiÄĻgaÅĤy": 47179, + "ĠniszczÄħc": 47180, + "Ġzachowali": 47181, + "ĠplanowaÄĩ": 47182, + "ĠnatknÄħÅĤ": 47183, + "Ġwykonywali": 47184, + "Ġprzewidziana": 47185, + "Ġrandom": 47186, + "Ġkanclerza": 47187, + "Koncert": 47188, + "Nowi": 47189, + "Ġtalerzu": 47190, + "Ġkoszulce": 47191, + "kiwaÅĤa": 47192, + "Ġujawnienie": 47193, + "ĠEpiskopatu": 47194, + "Ġpochodzeniu": 47195, + "ĠotaczajÄħce": 47196, + "ĠPaÅĦskiego": 47197, + "ĠRea": 47198, + "ciak": 47199, + "ĠCry": 47200, + "att": 47201, + "Ġdetale": 47202, + "Ġstworzeniem": 47203, + "taÅĤeÅĽ": 47204, + "ĠgÄĻby": 47205, + "ĠONR": 47206, + "Mnóstwo": 47207, + "ĠpoznawaÄĩ": 47208, + "Ġkadra": 47209, + "Ġdoradztwa": 47210, + "Ġpodpowie": 47211, + "ĠustaliÅĤa": 47212, + "ĠciÄħża": 47213, + "Ġzniesionej": 47214, + "Ġnierdzewnej": 47215, + "densu": 47216, + "ĠzastÄĻpców": 47217, + "Ġazo": 47218, + "ĠprotestujÄħ": 47219, + "ĠzapanowaÅĤ": 47220, + "cowÄħ": 47221, + "Ġtajnym": 47222, + "PostÄĻpowanie": 47223, + "ĠJunior": 47224, + "ĠMogÅĤa": 47225, + "Ġelektrycznym": 47226, + "grid": 47227, + "rika": 47228, + "pÅĤan": 47229, + "Ġogródku": 47230, + "Ġmemu": 47231, + "Ġlalki": 47232, + "Ġzwil": 47233, + "ĠzÅĤoÅĽliwoÅĽci": 47234, + "ĠÅĽrodkowym": 47235, + "Ġpanele": 47236, + "ĠPokoju": 47237, + "ĠsztucznÄħ": 47238, + "Ġdramatur": 47239, + "Ġstrzelali": 47240, + "ĠprzygotowanÄħ": 47241, + "Ġzel": 47242, + "ĠrozwiÄħzaniach": 47243, + "Ġprzedmiotami": 47244, + "Ġwdomu": 47245, + "Ġfryzjera": 47246, + "ĠzesÅĤ": 47247, + "ĠPopatrz": 47248, + "240": 47249, + "Ġczyst": 47250, + "ĠinteresowaÅĤy": 47251, + "ĠpiÅĤkarza": 47252, + "ĠniezgodnoÅĽci": 47253, + "ĠpotrÄħciÅĤ": 47254, + "Ġgró": 47255, + "cykli": 47256, + "Ġreportażu": 47257, + "fiel": 47258, + "ĠdÅĤużnika": 47259, + "czew": 47260, + "Ġprzemieszczania": 47261, + "Ġoderw": 47262, + "ĠCale": 47263, + "ĠRozmawi": 47264, + "Dajcie": 47265, + "Nazywam": 47266, + "teru": 47267, + "Ġprzyrodniczych": 47268, + "Ġpublikuje": 47269, + "Ġwarkot": 47270, + "ĠkrÄħżyÅĤ": 47271, + "ĠzaplanowaÅĤ": 47272, + "ĠsÅĤużyÅĤo": 47273, + "Ġwieje": 47274, + "strasz": 47275, + "NS": 47276, + "ĠczuÅĤoÅĽciÄħ": 47277, + "ĠbiaÅĤek": 47278, + "ĠkolumnÄĻ": 47279, + "waczy": 47280, + "ĠPoÅĤudniowa": 47281, + "prezydent": 47282, + "Ġarystokracji": 47283, + "Ġbudowali": 47284, + "ĠJagielloÅĦskiego": 47285, + "Ġstrome": 47286, + "ĠspuÅĽciÅĤa": 47287, + "ĠprzeÅĽladowania": 47288, + "Ġgwoździ": 47289, + "Ġsana": 47290, + "ĠkontynuacjÄĻ": 47291, + "ĠDil": 47292, + "Ġfrekwencja": 47293, + "700": 47294, + "kanego": 47295, + "ĠJuliusza": 47296, + "Ġwychowawczych": 47297, + "Ġwtorku": 47298, + "StaÅĤem": 47299, + "Ġpomija": 47300, + "Ġwesela": 47301, + "ĠJew": 47302, + "Ġprzewodów": 47303, + "dyjska": 47304, + "ĠprzyzwoitoÅĽci": 47305, + "Ġchoruje": 47306, + "ĠGdybyÅĽ": 47307, + "Ġkolacja": 47308, + "dole": 47309, + "Ġkumu": 47310, + "Ġdelikatnych": 47311, + "ĠpożyczkÄĻ": 47312, + "Seria": 47313, + "ĠukÄħ": 47314, + "ĠktórÄħÅĽ": 47315, + "inu": 47316, + "Ġpozwolisz": 47317, + "Przychodzi": 47318, + "ĠAkcji": 47319, + "larnej": 47320, + "Ġolbrzyma": 47321, + "ĠWielo": 47322, + "Wysokie": 47323, + "ĠDoma": 47324, + "Ġobiektywne": 47325, + "maraÅĦcz": 47326, + "ĠpÅĤynnoÅĽci": 47327, + "ĠMeto": 47328, + "ĠubiegÅĤych": 47329, + "Ġzachmu": 47330, + "Bibliote": 47331, + "ĠCross": 47332, + "ĠposÅĤugujÄħ": 47333, + "ĠfigurÄĻ": 47334, + "Ġmarzeniem": 47335, + "ĠwzglÄħd": 47336, + "Ġwyskakuje": 47337, + "Ġmasce": 47338, + "ĠnapeÅĤniÅĤ": 47339, + "Ġponiesione": 47340, + "przyjem": 47341, + "ĠpudeÅĤku": 47342, + "dzielam": 47343, + "Ġtransportowych": 47344, + "ĠNicole": 47345, + "lite": 47346, + "walnego": 47347, + "ĠzasnÄĻÅĤa": 47348, + "Ġciekawostka": 47349, + "Ġżartobliwie": 47350, + "tanego": 47351, + "Ġsapie": 47352, + "Franci": 47353, + "Ġrozbawieniem": 47354, + "ĠpragnÄĻli": 47355, + "Ġwojow": 47356, + "Ġzaniedbania": 47357, + "osobie": 47358, + "ĠWyjazdy": 47359, + "Ġtransforma": 47360, + "Ġprodukcyjne": 47361, + "Jac": 47362, + "Ġhot": 47363, + "ĠAlfon": 47364, + "Najwyższy": 47365, + "ozy": 47366, + "ĠdokoÅĦczyÅĤa": 47367, + "ĠBliskiego": 47368, + "Ġrewitalizacji": 47369, + "Alko": 47370, + "kaliÅĽmy": 47371, + "ĠepidemiÄħ": 47372, + "ĠMieczysÅĤawa": 47373, + "Ġzarazy": 47374, + "Ġdespo": 47375, + "Ġochra": 47376, + "Ġprodukowany": 47377, + "Ġnawyki": 47378, + "ĠbabciÄĻ": 47379, + "Ġbluźnier": 47380, + "Ġoszczer": 47381, + "Ġsfinansowanie": 47382, + "arys": 47383, + "ĠÅĤazi": 47384, + "Ġkazda": 47385, + "ĠJoachim": 47386, + "Ġzapisana": 47387, + "Ġradiofonii": 47388, + "Ġrodów": 47389, + "Dokon": 47390, + "Ġprzekroczeniu": 47391, + "Tram": 47392, + "vest": 47393, + "dzcie": 47394, + "Ġuroda": 47395, + "Ġzwerb": 47396, + "ĠobezwÅĤadni": 47397, + "ĠMars": 47398, + "odÅĤy": 47399, + "Ġreporta": 47400, + "ZwierzÄĻta": 47401, + "Pada": 47402, + "dencja": 47403, + "Ġmagów": 47404, + "Ġprzechodzili": 47405, + "Clar": 47406, + "szur": 47407, + "ĠzanieÅĽÄĩ": 47408, + "Ġzarejestrowany": 47409, + "ĠPoselskiego": 47410, + "Ġzmasak": 47411, + "jakby": 47412, + "Steph": 47413, + "ĠMirabelki": 47414, + "Ġwymio": 47415, + "Ġwdowy": 47416, + "Ġskarpetki": 47417, + "Ġemeryci": 47418, + "ĠsuchÄħ": 47419, + "Ġemeryturach": 47420, + "Ġalej": 47421, + "ĠmogÄħce": 47422, + "Ġpluga": 47423, + "Zbigniew": 47424, + "}.": 47425, + "niÄħcy": 47426, + "Ġradzieckiego": 47427, + "ĠmotywacjÄĻ": 47428, + "ĠrzucaÅĤy": 47429, + "Ġrozrzucone": 47430, + "ĠMiejski": 47431, + "PisaÅĤ": 47432, + "Ġwyrach": 47433, + "Ġ1902": 47434, + "Ġskrajnej": 47435, + "Ġnieobecny": 47436, + "jsca": 47437, + "ĠpoprzedniÄħ": 47438, + "Ġkomornika": 47439, + "wiÅĦskiego": 47440, + "Jeź": 47441, + "ĠzostaÅĤaby": 47442, + "Ġobserwatora": 47443, + "sub": 47444, + "Ġwapnia": 47445, + "ĠkombinowaÄĩ": 47446, + "cyzmu": 47447, + "Ġkarmienia": 47448, + "ĠnadawaÄĩ": 47449, + "ĠporażkÄħ": 47450, + "Ġgratulacje": 47451, + "Zagro": 47452, + "Ġważniejszy": 47453, + "ĠweszÅĤam": 47454, + "Ġokupan": 47455, + "ĠKuby": 47456, + "ĠOrganizacja": 47457, + "Ġburżua": 47458, + "Ġpsychiki": 47459, + "ĠstÅĤumiony": 47460, + "Ġkochanków": 47461, + "Ġkonkursach": 47462, + "Ġbankructwa": 47463, + "ĠZarzÄħdzania": 47464, + "ĠodciÄħÅĤ": 47465, + "ĠzdoÅĤajÄħ": 47466, + "Ġortodok": 47467, + "ĠzabiorÄĻ": 47468, + "PrzerwaÅĤ": 47469, + "ĠprzekraczajÄħ": 47470, + "Ġupadnie": 47471, + "MÄħd": 47472, + "Ġpobrzmie": 47473, + "Ġzagot": 47474, + "Ġantym": 47475, + "Ġprzestraszony": 47476, + "ĠmÅĤodzieżowych": 47477, + "sztor": 47478, + "Ġprzepas": 47479, + "ĠWspólnej": 47480, + "pomorskim": 47481, + "Ġzareaguje": 47482, + "Ġtransportem": 47483, + "ĠZgadzam": 47484, + "Ġkobiec": 47485, + "KazaÅĤ": 47486, + "ĠÅĤÄħcznik": 47487, + "idów": 47488, + "Ġzmieniona": 47489, + "Ġbolszewików": 47490, + "Ġalpej": 47491, + "ĠGalak": 47492, + "cjonista": 47493, + "ĠmÅĤodoci": 47494, + "Ġzróżnicowanie": 47495, + "ĠÅĽwiÄĻtokrzyskiego": 47496, + "ĠNieważne": 47497, + "ĠpowiadomiÅĤ": 47498, + "ĠKura": 47499, + "Ġhangar": 47500, + "ĠSingapu": 47501, + "Cos": 47502, + "ĠUstaw": 47503, + "ĠciÄĻżkimi": 47504, + "ĠSilver": 47505, + "Ġcem": 47506, + "Ġbodźce": 47507, + "ĠWetery": 47508, + "Ġznalezieniu": 47509, + "ĠBoni": 47510, + "trak": 47511, + "Album": 47512, + "ĠzawiesiÄĩ": 47513, + "ĠpograÄĩ": 47514, + "ĠartykuÅĤach": 47515, + "Ġustanowienie": 47516, + "Ġbadzie": 47517, + "Ġdyskutujemy": 47518, + "ĠwynosiÅĤy": 47519, + "ĠzmÄĻczone": 47520, + "ĠprzeÅĽci": 47521, + "ĠnoszÄĻ": 47522, + "Ġswobodny": 47523, + "Ruszyli": 47524, + "ĠceniÄĻ": 47525, + "Ġwygranych": 47526, + "ówiÅĤa": 47527, + "Ġpolaków": 47528, + "ĠkomunikacjÄħ": 47529, + "ĠSzerokoÅĽÄĩ": 47530, + "ĠJah": 47531, + "Ġzdecydowane": 47532, + "Ġsponsorów": 47533, + "bowy": 47534, + "ĠodpaliÄĩ": 47535, + "Kawa": 47536, + "Ġkluczowym": 47537, + "Ġtrenerów": 47538, + "Ġwygór": 47539, + "Ġpolicjantom": 47540, + "ĠbÅĤagaÅĤ": 47541, + "ĠkorespondencjÄĻ": 47542, + "nix": 47543, + "Ġwieko": 47544, + "Ġprocentowe": 47545, + "ĠrtÄĻ": 47546, + "adow": 47547, + "Ġbieganie": 47548, + "ĠStuart": 47549, + "ĠHA": 47550, + "Ġstudenckie": 47551, + "Ġwnuka": 47552, + "Ġzadumie": 47553, + "DecyzjÄĻ": 47554, + "ĠJima": 47555, + "atio": 47556, + "Ġporcje": 47557, + "Ġwidocznych": 47558, + "Ġwyraźna": 47559, + "Ġrestauracjach": 47560, + "ĠlÄħdowych": 47561, + "ĠRatu": 47562, + "ĠEnt": 47563, + "ĠbaczÄħc": 47564, + "ĠÅļmie": 47565, + "Ġhonorowym": 47566, + "Ġweterynaryj": 47567, + "Ġwariantu": 47568, + "Ġosadzonych": 47569, + "Ġkonferencje": 47570, + "Ġczyms": 47571, + "Ġwytchnienia": 47572, + "ĠstÄĻżenia": 47573, + "gnia": 47574, + "tacyjnego": 47575, + "ZobaczyÅĤem": 47576, + "ĠBadania": 47577, + "cian": 47578, + "osem": 47579, + "Ġstracone": 47580, + "Ġtotalitary": 47581, + "swe": 47582, + "glÄħdaÅĤam": 47583, + "ĠTrójcy": 47584, + "ĠodetchnÄħÄĩ": 47585, + "ĠamunicjÄĻ": 47586, + "ĠBiblia": 47587, + "ĠzamilkÅĤa": 47588, + "ĠwojennÄħ": 47589, + "Lucy": 47590, + "giliÄĻ": 47591, + "Van": 47592, + "polskÄħ": 47593, + "Ġskuteczniej": 47594, + "Ġwrogich": 47595, + "Ġrozmachem": 47596, + "1982": 47597, + "ĠAW": 47598, + "ĠOficer": 47599, + "ĠConne": 47600, + "ĠConstan": 47601, + "ross": 47602, + "Ġwymien": 47603, + "ĠmajÄħtków": 47604, + "ĠopiekuÅĦczo": 47605, + "ĠskwitowaÅĤ": 47606, + "Ġ[...": 47607, + "Opinia": 47608, + "ansas": 47609, + "Ġpomaszer": 47610, + "Ãł": 47611, + "pady": 47612, + "ĠtraktujÄĻ": 47613, + "Ġczujniki": 47614, + "Mun": 47615, + "Ġgazowych": 47616, + "Ġpodpisuje": 47617, + "ĠCzekaj": 47618, + "Postaram": 47619, + "ĠdzikÄħ": 47620, + "Ġczterdziesto": 47621, + "Zygmu": 47622, + "Ġcennego": 47623, + ".].": 47624, + "ĠÅĽródziem": 47625, + "Ġwybierz": 47626, + "Ġodpraw": 47627, + "trza": 47628, + "ĠpeÅĤniÅĤa": 47629, + "Ġpotocznie": 47630, + "linka": 47631, + "Ġhydrauli": 47632, + "ĠnieustÄĻp": 47633, + "ĠKompanii": 47634, + "¡â": 47635, + "Ġliry": 47636, + "ĠcÅĤa": 47637, + "Ġlgbt": 47638, + "Ġtargach": 47639, + "Elizabeth": 47640, + "Ġspecjalnymi": 47641, + "życiu": 47642, + "Ġwizerunkiem": 47643, + "ĠheÅĤmu": 47644, + "ĠdziesiÄĻciolecia": 47645, + "Ġzderz": 47646, + "ĠpostanowiÅĤy": 47647, + "Ġstandardowych": 47648, + "frie": 47649, + "lacjach": 47650, + "Ġczystych": 47651, + "Czarno": 47652, + "ĠzakochaÅĤ": 47653, + "mowe": 47654, + "Ġdodatkowymi": 47655, + "ĠzaczynaÅĤem": 47656, + "ĠWÄħtp": 47657, + "SpeÅĤ": 47658, + "Litera": 47659, + "Samot": 47660, + "ĠogÅĤoszeÅĦ": 47661, + "Ġmalowania": 47662, + "Ġfred": 47663, + "Ġmedialnych": 47664, + "Ġniespie": 47665, + "ĠzagrajÄħ": 47666, + "ĠzwiÄĻkszone": 47667, + "ĠPerry": 47668, + "Ġbadaniem": 47669, + "Ġsalach": 47670, + "Ġwybitnego": 47671, + "ĠżyczeÅĦ": 47672, + "Kandydat": 47673, + "Dor": 47674, + "ĠciÄħgÅĤoÅĽÄĩ": 47675, + "Ġplanowanym": 47676, + "BW": 47677, + "Ġwymieniony": 47678, + "Ġhistoryka": 47679, + "Ġbruku": 47680, + "Ġnadmiernego": 47681, + "ĠKtóre": 47682, + "ĠZaczekaj": 47683, + "ĠPracow": 47684, + "Ġtaboru": 47685, + "Ġminimalnego": 47686, + "Absol": 47687, + "ÅĤaÅĤam": 47688, + "ĠRedak": 47689, + "ĠznajdujÄħcym": 47690, + "ĠdostaÅĤeÅĽ": 47691, + "ĠwyobrażaÄĩ": 47692, + "Ġpolitykami": 47693, + "Ġtotalna": 47694, + "Ġmaile": 47695, + "ĠpolowaÄĩ": 47696, + "Ġodcisk": 47697, + "Ġkondo": 47698, + "ZauważyÅĤa": 47699, + "Ġfiction": 47700, + "ĠprzekonaÅĤem": 47701, + "Ġekscent": 47702, + "Ġbyka": 47703, + "ĠprzysiÄħc": 47704, + "Ġmilordzie": 47705, + "ĠÅĤÄħczÄħc": 47706, + "Ġgórnicy": 47707, + "Ġkokpi": 47708, + "ĠsprawcÄĻ": 47709, + "OWANIE": 47710, + "Ġnieziem": 47711, + "ĠzajÄĻciem": 47712, + "ZdjÄħÅĤ": 47713, + "Srebr": 47714, + "ĠKsiÄħżki": 47715, + "ĠrÄħczkÄĻ": 47716, + "Ġpożegnania": 47717, + "Ġstryja": 47718, + "szami": 47719, + "Ġhamuje": 47720, + "Kariera": 47721, + "PokrÄĻciÅĤ": 47722, + "liusz": 47723, + "Ġrysach": 47724, + "ĠLubiÄĻ": 47725, + "Ġherme": 47726, + "cac": 47727, + "tekst": 47728, + "Ġkwalifik": 47729, + "Ġwyolbrzym": 47730, + "ĠwystarczaÅĤo": 47731, + "Ġskad": 47732, + "Ġgender": 47733, + "Ġwydawnictw": 47734, + "Ġzapisie": 47735, + "ĠpowiesiÄĩ": 47736, + "Zdo": 47737, + "php": 47738, + "Ġintencja": 47739, + "stÄĻpujÄħc": 47740, + "brech": 47741, + "tynÄĻ": 47742, + "oskwi": 47743, + "ĠopÅĤak": 47744, + "pÅĤata": 47745, + "Ġartystyczny": 47746, + "ĠbluzÄĻ": 47747, + "ĠwyskoczyÄĩ": 47748, + "âĢĶâĢĶ": 47749, + "rid": 47750, + "Ġzaproszeni": 47751, + "ĠuczelniÄĻ": 47752, + "Bre": 47753, + "ĠPiast": 47754, + "Ġmitologii": 47755, + "IR": 47756, + "Ġuważniej": 47757, + "ĠzewnÄĻtrzna": 47758, + "ĠMagdaleny": 47759, + "?-": 47760, + "Ġprzymusem": 47761, + "asada": 47762, + "ĠWartoÅĽci": 47763, + "Ġwielmoż": 47764, + "ĠzobowiÄħzaÅĤ": 47765, + "ев": 47766, + "Ġprzemówieniu": 47767, + "WychodzÄħc": 47768, + "ĠksiÄĻstwa": 47769, + "ĠwyciÄħgnie": 47770, + "ĠGrecja": 47771, + "Ġglobalnego": 47772, + "ĠMichelle": 47773, + "Wykorzy": 47774, + "dowano": 47775, + "Ġprzymru": 47776, + "ĠÅĽpiewu": 47777, + "ĠniemaÅĤo": 47778, + "technika": 47779, + "ĠnaÅĽwiet": 47780, + "WWWW": 47781, + "ĠWspóÅĤpracy": 47782, + "ZmÄĻ": 47783, + "ÈĻ": 47784, + "Ġskwer": 47785, + "ĠpsychikÄĻ": 47786, + "Åľy": 47787, + "Ġpopadnie": 47788, + "ĠprzyjÄĻtego": 47789, + "ĠÅĤomo": 47790, + "aÅĦ": 47791, + "ĠHotel": 47792, + "ĠAntio": 47793, + "ÅĤce": 47794, + "Ġeutana": 47795, + "Ġzaraza": 47796, + "Ġinsynu": 47797, + "Ġimplan": 47798, + "Ġpoinfor": 47799, + "NOÅļÄĨ": 47800, + "Ucieka": 47801, + "Ġwyrobu": 47802, + "ĠwyÅĤoniÅĤa": 47803, + "Ġdwudziesty": 47804, + "ĠprzechodziÅĤy": 47805, + "Ġrogów": 47806, + "ĠcerÄĻ": 47807, + "ĠÅĽwist": 47808, + "Ġnegatywnym": 47809, + "ĠzajmujÄħcej": 47810, + "ĠnÄĻdza": 47811, + "Ġpodziemnej": 47812, + "Ġautentycznie": 47813, + "Ġtryska": 47814, + "siÅĦska": 47815, + "Ġprogramistów": 47816, + "Ġspektakle": 47817, + "kora": 47818, + "Ġbraków": 47819, + "Ġzadba": 47820, + "/-": 47821, + "ĠniosÅĤa": 47822, + "Ġpyska": 47823, + "omosci": 47824, + "Ġwagony": 47825, + "Ġinternautów": 47826, + "Ġ04": 47827, + "Ġżadnemu": 47828, + "Ġnieprzewidzi": 47829, + "Ġnarażone": 47830, + "ĠwynajÄħÅĤ": 47831, + "ĠzbliżajÄħ": 47832, + "ĠÅĤomot": 47833, + "ĠdÄħżÄħ": 47834, + "Ġispo": 47835, + "ĠBuddy": 47836, + "Ġczekasz": 47837, + "ĠLittle": 47838, + "loby": 47839, + "Ġprodukcie": 47840, + "ĠPsychi": 47841, + "Ġuniwersalne": 47842, + "Ġwdzie": 47843, + "Ġpomocnicze": 47844, + "Ġpostrzeganie": 47845, + "Ġdrogocen": 47846, + "hry": 47847, + "ĠzmierzaÅĤ": 47848, + "Ġanglo": 47849, + "Pilot": 47850, + "Ġsprzecznych": 47851, + "Ġpoduszka": 47852, + "Ġmuzycznym": 47853, + ".):": 47854, + "Ġwysry": 47855, + "Ġkoncentracyjnych": 47856, + "Ġniejakiego": 47857, + "Ġume": 47858, + "styczno": 47859, + "ĠotrzÄħs": 47860, + "Ġnajzwyczajniej": 47861, + "Ġpogoni": 47862, + "ansie": 47863, + "urowi": 47864, + "Ġmankam": 47865, + "unkowego": 47866, + "ĠzachÄĻcaÄĩ": 47867, + "Ġchodnikiem": 47868, + "Odet": 47869, + "Ġwind": 47870, + "Ġsocjalistów": 47871, + "Ġzajmiemy": 47872, + "trochÄĻ": 47873, + "Ġmilczeli": 47874, + "ZÅĤapaÅĤ": 47875, + "ĠOxford": 47876, + "ĠnieÅĽci": 47877, + "ĠprzyczyniÅĤa": 47878, + "ĠKarai": 47879, + "ĠteraźniejszoÅĽci": 47880, + "SpoÅĤeczeÅĦstwo": 47881, + "ĠÅĤaskaw": 47882, + "GÅĤosy": 47883, + "zgo": 47884, + "zionych": 47885, + "lizowano": 47886, + "ĠÅĽpiewajÄħ": 47887, + "Ġzajebisty": 47888, + "Ġdwunasto": 47889, + "ĠwynikajÄħcy": 47890, + "Ġproduktach": 47891, + "RoÅĽ": 47892, + "ĠKonwentu": 47893, + "CzekaÅĤa": 47894, + "ĠBam": 47895, + "ĠNicka": 47896, + "andi": 47897, + "Ġselekcjone": 47898, + "ĠzaÅĤożyÅĤem": 47899, + "ĠwydÅĤuża": 47900, + "ĠuciekajÄħc": 47901, + "ÅĤeczki": 47902, + "Ġstopie": 47903, + "Ġnauczycielami": 47904, + "Ġtowarzyskich": 47905, + "Ġspicza": 47906, + "ĠSmole": 47907, + "ĠskrÄĻciÅĤa": 47908, + "IC": 47909, + "ĠSeat": 47910, + "Ġogrodach": 47911, + "Ġsrebrnym": 47912, + "ĠzaÅĤamanie": 47913, + "Ġguberni": 47914, + "ĠVilla": 47915, + "WrocÅĤaw": 47916, + "owar": 47917, + "ĠpÅĤatków": 47918, + "Ġbronili": 47919, + "promis": 47920, + "alla": 47921, + "Teoria": 47922, + "ĠprzyszÅĤoÅĽciÄħ": 47923, + "ĠzwaliÅĤ": 47924, + "jacej": 47925, + "Ġkupowali": 47926, + "Ġwstrze": 47927, + "Ġodchu": 47928, + "Ġwarstwie": 47929, + "ĠpogwaÅĤ": 47930, + "ĠwyÅĽcigach": 47931, + "Jason": 47932, + "ĠznaczÄħcym": 47933, + "Ġsprawdzili": 47934, + "Ġoddechem": 47935, + "ĠklÄĻsk": 47936, + "Ġwiedziec": 47937, + "ĠrozgaÅĤÄĻ": 47938, + "Sub": 47939, + "Ġdyktator": 47940, + "Niebezpie": 47941, + "ĠdziaÅĤajÄħca": 47942, + "Ġbilansu": 47943, + "Ġaktami": 47944, + "Ġudzielane": 47945, + "Ġdryf": 47946, + "pywania": 47947, + "Ġmaksymalny": 47948, + "ĠKwiatkowski": 47949, + "118": 47950, + "Ġistotnej": 47951, + "Ġpochód": 47952, + "Ġnieulecz": 47953, + "ĠNIC": 47954, + "Ġjednosta": 47955, + "Ġschodkach": 47956, + "ĠGrodzi": 47957, + "Ġ208": 47958, + "ĠProkurator": 47959, + "Ġteoretyczne": 47960, + "Ġdokonaniu": 47961, + "Ġkopyta": 47962, + "Charles": 47963, + "ĠÅĤapaÄĩ": 47964, + "Ġkampanie": 47965, + "ĠschodziÅĤ": 47966, + "Ġseksualnie": 47967, + "Ġówczesnym": 47968, + "ZaÅĤoga": 47969, + "PracujÄĻ": 47970, + "Ġobejrzenia": 47971, + "Ġprzestrzenie": 47972, + "ĠgwaÅĤtów": 47973, + "ĠmuzuÅĤmaÅĦskich": 47974, + "ĠJEBAC": 47975, + "Odsu": 47976, + "Ġotrzymywali": 47977, + "Aka": 47978, + "ĠLut": 47979, + "ĠsiedzieliÅĽmy": 47980, + "ĠgrzecznoÅĽci": 47981, + "ĠzbliżajÄħc": 47982, + "ĠZupeÅĤnie": 47983, + "ĠNiepeÅĤnosprawnych": 47984, + "ktem": 47985, + "Ġrade": 47986, + "Ġzakod": 47987, + "ĠpowoÅĤaniu": 47988, + "Ġniewidomych": 47989, + "ĠwiedziaÅĤo": 47990, + "Ġszczytów": 47991, + "Ġuzasadnionych": 47992, + "Ġrolno": 47993, + "Ġwyznaje": 47994, + "ĠwstÄħpiÄĩ": 47995, + "jedna": 47996, + "Ġtelefoniczne": 47997, + "ĠprzekleÅĦstw": 47998, + "Ġaparatury": 47999, + "Ġhymn": 48000, + "dziwszy": 48001, + "ĠzatrzymujÄħ": 48002, + "Ġniepokoj": 48003, + "ĠJezi": 48004, + "ĠautostradÄħ": 48005, + "Ġgranat": 48006, + "prywat": 48007, + "Ġracjonalnego": 48008, + "Ġstatystyka": 48009, + "Ġmarynarz": 48010, + "Ġpoo": 48011, + "Ġkonster": 48012, + "Ġspódnicy": 48013, + "PoÅĽwiÄĻ": 48014, + "bnÄħ": 48015, + "Ġstrzec": 48016, + "nowaj": 48017, + "Ġrzadki": 48018, + "ĠwydÅĤużenie": 48019, + "ĠwidniaÅĤa": 48020, + "Ġii": 48021, + "Ġcentralnie": 48022, + "racaÅĤy": 48023, + "Ġabsurdu": 48024, + "Ġbladego": 48025, + "Ġkomina": 48026, + "ĠArchitek": 48027, + "Ġdzwony": 48028, + "ĠWashington": 48029, + "ganem": 48030, + "Ġ174": 48031, + "ÑĢа": 48032, + "Ġpożywienie": 48033, + "ĠnamiÄĻtnoÅĽÄĩ": 48034, + "ĠwybiÅĤ": 48035, + "ĠLwa": 48036, + "Bogu": 48037, + "Ġapokali": 48038, + "tere": 48039, + "ĠKrólewska": 48040, + "Ġustawowej": 48041, + "ĠbateriÄĻ": 48042, + "ĠprzemknÄĻÅĤo": 48043, + "ĠCelsjusza": 48044, + "ĠprzeÅĤÄĻczy": 48045, + "letki": 48046, + "Ġbalon": 48047, + "ĠZobaczymy": 48048, + "Uprze": 48049, + "sztal": 48050, + "ĠDW": 48051, + "NYM": 48052, + "Ġwojnach": 48053, + "Ġodebrane": 48054, + "Ġzawodowymi": 48055, + "EEEE": 48056, + "ĠBj": 48057, + "ĠHerbert": 48058, + "Ġfaktycznym": 48059, + "ĠRalph": 48060, + "zwykopem": 48061, + "Ġprodukcje": 48062, + "nikt": 48063, + "ĠwznieÅĽÄĩ": 48064, + "Ġnadwy": 48065, + "ĠsÅĤawa": 48066, + "PojawiÅĤy": 48067, + "ĠróżniÅĤy": 48068, + "Ġsercach": 48069, + "Ġsekcja": 48070, + "ĠksztaÅĤtowaÄĩ": 48071, + "ĠEuropejskich": 48072, + "Ġinteresami": 48073, + "ĠDziaÅĤ": 48074, + "Ġpastora": 48075, + "ĠzastrzeliÄĩ": 48076, + "ĠpoÅĤudniowÄħ": 48077, + "Ġsiatków": 48078, + "ĠprzekazujÄħ": 48079, + "ĠWalen": 48080, + "Swój": 48081, + "ĠsamodzielnoÅĽci": 48082, + "Ġrozwojowych": 48083, + "Ġwybitne": 48084, + "Ġmaluje": 48085, + "Ġzauważam": 48086, + "ĠprotestowaÅĤ": 48087, + "Ġdostep": 48088, + "Ġwdraż": 48089, + "ĠLinda": 48090, + "ĠtolerowaÄĩ": 48091, + "ĠprzyjmÄħ": 48092, + "ĠVincent": 48093, + "ĠpoÅĤożonym": 48094, + "Ġanalfa": 48095, + "???????": 48096, + "ĠPorÄĻ": 48097, + "kia": 48098, + "Ġpiany": 48099, + "ĠJanka": 48100, + "baju": 48101, + "Mówili": 48102, + "ĠzawartoÅĽciÄħ": 48103, + "Ġspontanicznie": 48104, + "czÅĤowiek": 48105, + "szowa": 48106, + "Ġklasycznego": 48107, + "Ġkrytyczny": 48108, + "legÅĤÄħ": 48109, + "ĠFiladel": 48110, + "Conan": 48111, + "ĠskaÅĤach": 48112, + "ĠzawracaÄĩ": 48113, + "Ġdoniesie": 48114, + "lamin": 48115, + "ĠczytaÅĤam": 48116, + "dujÄħce": 48117, + "ĠRozumie": 48118, + "Ġpozbawienie": 48119, + "Ġzaaranż": 48120, + "ĠzniÄħ": 48121, + "ĠDir": 48122, + "ĠprzytuliÄĩ": 48123, + "ĠprezentacjÄĻ": 48124, + "Ġwachlarz": 48125, + "Ġzejdzie": 48126, + "ĠoszalaÅĤ": 48127, + "Ġkomisariat": 48128, + "szowi": 48129, + "Ġbej": 48130, + "ĠEko": 48131, + "Reżyser": 48132, + "Ġzj": 48133, + "ĠShow": 48134, + "Ġpozostawione": 48135, + "Ġdygni": 48136, + "IlekroÄĩ": 48137, + "ĠFormuÅĤy": 48138, + "Brze": 48139, + "ĠKL": 48140, + "Ġtrasach": 48141, + "ĠÅĽwieża": 48142, + "Ġkolekcja": 48143, + "ĠdrżeÄĩ": 48144, + "Ġsezony": 48145, + "minutowych": 48146, + "stiÄħ": 48147, + "Ġniebieskiej": 48148, + "ĠwykonawcÄħ": 48149, + "Czytel": 48150, + "Ġfurgonetki": 48151, + "Ġwysie": 48152, + "skuje": 48153, + "ĠÅĽmiercionoÅĽ": 48154, + "lington": 48155, + "rony": 48156, + "oner": 48157, + "tical": 48158, + "Ġodrobinie": 48159, + "Ġuba": 48160, + "ĠEwe": 48161, + "ĠsÅĤużbowej": 48162, + "ĠPAP": 48163, + "ĠSztokholmie": 48164, + "ĠSc": 48165, + "PragnÄħÅĤ": 48166, + "Ġnajeźdź": 48167, + "ĠGÄĻ": 48168, + "ĠKsiÄĻcia": 48169, + "Ġczeski": 48170, + "ĠHin": 48171, + "ĠmusiaÅĤoby": 48172, + "ĠobcÄħ": 48173, + "munda": 48174, + "toÅĽciÄħ": 48175, + "sujÄĻ": 48176, + "ĠnarzucaÄĩ": 48177, + "Ġdecydowania": 48178, + "ĠzbierajÄħc": 48179, + "ĠÅĽwiÄĻtami": 48180, + "Ġniedogod": 48181, + "ĠsiedzÄħcÄħ": 48182, + "Ġzagadnieniem": 48183, + "Ġupór": 48184, + "Ġradiowej": 48185, + "Ġobiektywi": 48186, + "Ġmakaron": 48187, + "nion": 48188, + "Ġkrótk": 48189, + "Ġrozpostar": 48190, + "Uwol": 48191, + "gm": 48192, + "Ġkomando": 48193, + "Åļwiadek": 48194, + "ĠukazaÄĩ": 48195, + "Ġpóźnego": 48196, + "Ġsiostrzy": 48197, + "Kontrola": 48198, + "ĠHof": 48199, + "ĠmaleÅĦki": 48200, + "Ġpapierach": 48201, + "Ġpokojowego": 48202, + "ĠLiverpo": 48203, + "ĠdoÅĽwiadczyÅĤ": 48204, + "clu": 48205, + "PeÅĤna": 48206, + "Ġelektoratu": 48207, + "ĠOut": 48208, + "ĠmÅĤodemu": 48209, + "parta": 48210, + "Okaz": 48211, + "Ġpieczenia": 48212, + "jonu": 48213, + "ĠwypeÅĤniÅĤa": 48214, + "Ġnienaturalnie": 48215, + "ĠniebezpieczeÅĦstwem": 48216, + "Ġ181": 48217, + "Ġzdrowej": 48218, + "ĠMichel": 48219, + "Ġpatelni": 48220, + "Ġ204": 48221, + "ĠJehowy": 48222, + "ĠwyÅĽwiad": 48223, + "ĠwymagajÄħcy": 48224, + "ĠTeresy": 48225, + "Ġuszczerbku": 48226, + "Ġwolu": 48227, + "Ġuważana": 48228, + "ĠskrzyniÄĻ": 48229, + "Ġorganizatorem": 48230, + "Ġzboż": 48231, + ")...": 48232, + "andro": 48233, + "Ġbiologicznych": 48234, + "ĠzÅĤożyÅĤy": 48235, + "Ġkanalizacji": 48236, + "Ġaminokwa": 48237, + "ĠnastÄĻpcÄĻ": 48238, + "Ġkolonie": 48239, + "Ġsceptycy": 48240, + "Ġprzewidzenia": 48241, + "ĠVictoria": 48242, + "Ġodsprze": 48243, + "Ġustalona": 48244, + "Ġpracodaw": 48245, + "Ġ2030": 48246, + "ĠAlfa": 48247, + "Ġekonomista": 48248, + "ĠujawniÅĤa": 48249, + "Ġuregulowanie": 48250, + "ĠusiadÅĤem": 48251, + "Ġuzasadniona": 48252, + "ĠporoÅĽ": 48253, + "Wojewoda": 48254, + "Ġkoszmary": 48255, + "Ġkoz": 48256, + "ĠNort": 48257, + "ĠwysiÄħÅĽÄĩ": 48258, + "ĠTatrach": 48259, + "raktery": 48260, + "DM": 48261, + "ĠumiÄĻ": 48262, + "Napast": 48263, + "ĠZrób": 48264, + "Konkre": 48265, + "ĠzabiÅĤem": 48266, + "ĠwznosiÅĤy": 48267, + "Aktyw": 48268, + "lala": 48269, + "Ġanima": 48270, + "Ġekologiczny": 48271, + "Ogo": 48272, + "ĠSut": 48273, + "umann": 48274, + "wnik": 48275, + "ĠFanta": 48276, + "Ġbioder": 48277, + "Ġwybuchy": 48278, + "Ġlokalnie": 48279, + "Ġturystycznej": 48280, + "Ġpizzy": 48281, + "ĠzardzewiaÅĤ": 48282, + "Zastrze": 48283, + "Ġtuneli": 48284, + "Ġsprzedawców": 48285, + "Ġwylegi": 48286, + "Ġ188": 48287, + "RzuciÅĤa": 48288, + "ĠChro": 48289, + "Umożli": 48290, + "chaniz": 48291, + "Ġfurii": 48292, + "Obyd": 48293, + "Ġpoinformowali": 48294, + "ĠzamkniÄĻtÄħ": 48295, + "ĠprzytrzymaÅĤ": 48296, + "ĠprzysÅĤo": 48297, + "Ġpoezja": 48298, + "ĠfunkcjonowaÅĤa": 48299, + "ĠSylwia": 48300, + "Ġparapecie": 48301, + "\"-": 48302, + "Ġzamieszkuje": 48303, + "cusa": 48304, + "ĠzakrÄĻcie": 48305, + "ĠopisujÄħ": 48306, + "ĠWÄĻgrzy": 48307, + "ĠBenedykt": 48308, + "ĠCIT": 48309, + "Ġwszelka": 48310, + "Ġmarz": 48311, + "Ġpoboczu": 48312, + "ebbel": 48313, + "Ġbezkres": 48314, + "Ġfemini": 48315, + "Pacjent": 48316, + "ĠAmsterdam": 48317, + "Zato": 48318, + "Ġurojenia": 48319, + "raka": 48320, + "Ġpuszek": 48321, + "PonoÄĩ": 48322, + "Ġwyruszyli": 48323, + "ĠWÅĤasnoÅĽci": 48324, + "OÅĽrod": 48325, + "Ġkiepskie": 48326, + "Ġabonamentu": 48327, + "rep": 48328, + "lewam": 48329, + "Polscy": 48330, + "aryka": 48331, + "ĠÅĽwiecy": 48332, + "ZaÅĤożÄĻ": 48333, + "Ġnadawcy": 48334, + "page": 48335, + "Ġograniczonej": 48336, + "Ġzagrożeniu": 48337, + "szeniami": 48338, + "Ġbiologicznej": 48339, + "oÅĽle": 48340, + "Ġwybry": 48341, + "ĠmogÅĤaÅĽ": 48342, + "Ġsurow": 48343, + "ĠÅĽledczej": 48344, + "nico": 48345, + "102": 48346, + "Ġotwierania": 48347, + "Ġbrzuchem": 48348, + "ĠzmieniaÅĤo": 48349, + "Ġoddanych": 48350, + "Ġdroższy": 48351, + "Albowiem": 48352, + "Ġbiznesowych": 48353, + "Bywa": 48354, + "ĠzgÅĤaszaÅĤ": 48355, + "Ġmetafory": 48356, + "ĠjapoÅĦskie": 48357, + "Ġustawionych": 48358, + "ĠpodziaÅĤów": 48359, + "ĠwycelowaÅĤ": 48360, + "waniami": 48361, + "Ġstudenckich": 48362, + "Spy": 48363, + "ĠÅĽwiadczyÅĤ": 48364, + "Ġnieznajomego": 48365, + "ĠzadzwoniÅĤem": 48366, + "ĠhandlowÄħ": 48367, + "Ġpodpisaniu": 48368, + "tob": 48369, + "Doprawdy": 48370, + "Ġkrytycznym": 48371, + "ĠAnderson": 48372, + "ĠinterweniowaÄĩ": 48373, + "ĠpowoÅĤane": 48374, + "ĠwisiaÅĤo": 48375, + "licki": 48376, + "Ġradca": 48377, + "sonie": 48378, + "ĠokreÅĽlonymi": 48379, + "ĠpodchodziÅĤ": 48380, + "ĠrÄĻkawice": 48381, + "epi": 48382, + "ĠkopiÄħ": 48383, + "wku": 48384, + "ĠobowiÄħzkowo": 48385, + "ĠpodsÅĤuch": 48386, + "Ġutracie": 48387, + "Ġorganizmy": 48388, + "Ġgalaktyki": 48389, + "ĠzastÄĻpcÄĻ": 48390, + "ĠpoddaÅĤa": 48391, + "ĠsprzÄħtania": 48392, + "Ġdyrektywa": 48393, + "zydenta": 48394, + "ĠszybÄħ": 48395, + "Ġprywatyzacja": 48396, + "ĠspeÅĤniajÄħce": 48397, + "Ġpowiedzie": 48398, + "ĠbÅĤot": 48399, + "ĠopÅĤaciÄĩ": 48400, + "Ġmonumental": 48401, + "Ġtelewizyjnego": 48402, + "ĠKni": 48403, + "ĠÅĽwietlne": 48404, + "ĠRolnej": 48405, + "Ġskazano": 48406, + "Ġmiodem": 48407, + "Ġpacjentki": 48408, + "Ġrdzenia": 48409, + "ĠzawoÅĤaÅĤem": 48410, + "Ġglebo": 48411, + "ĠNathan": 48412, + "Ġupomin": 48413, + "Ġargenty": 48414, + "Ġsensem": 48415, + "Ġnawierzch": 48416, + "ĠuczciwoÅĽci": 48417, + "1970": 48418, + "ĠzwykÅĤymi": 48419, + "Ġnudny": 48420, + "BrÄħz": 48421, + "ĠmÅĤodszÄħ": 48422, + "Ust": 48423, + "kata": 48424, + "larami": 48425, + "anth": 48426, + "ĠCarol": 48427, + "ĠwyÅĤÄħczajÄħc": 48428, + "ĠDanuta": 48429, + "Ġoczo": 48430, + "ĠUp": 48431, + "Ġdemago": 48432, + "Zwraca": 48433, + "Ġrzymskie": 48434, + "pomi": 48435, + "Przeraż": 48436, + "PoÅĤÄħczenie": 48437, + "Ġczujnik": 48438, + "Ġpiknik": 48439, + "ĠudowadniaÄĩ": 48440, + "Ġzdobywania": 48441, + "Ġpoczcie": 48442, + "ĠprzesÅĤuchaniu": 48443, + "Ġ(+": 48444, + "atywnej": 48445, + "Ġpojecia": 48446, + "inn": 48447, + "Ġoskarży": 48448, + "Ġwkurwia": 48449, + "mionym": 48450, + "ĠmasowÄħ": 48451, + "blami": 48452, + "dzista": 48453, + "Ġprezydenckiej": 48454, + "Data": 48455, + "Ġrozumem": 48456, + "Ġtaktyka": 48457, + "ĠudostÄĻpnienie": 48458, + "Ġjelit": 48459, + "ÅĤÄħb": 48460, + "Ġbadacz": 48461, + "Ġfigurki": 48462, + "Ġkorespondent": 48463, + "ĠzabawiÄĩ": 48464, + "ĠgapiÅĤ": 48465, + "ĠnieugiÄĻ": 48466, + "Ġzerwania": 48467, + "xem": 48468, + "ĠAT": 48469, + "ĠBoba": 48470, + "Ġosza": 48471, + "ĠzwiÄĻkszyÅĤ": 48472, + "Ġpopych": 48473, + "Ġprzeprosin": 48474, + "ĠobostrzeÅĦ": 48475, + "ĠPT": 48476, + "Ġhrabina": 48477, + "ĠBetty": 48478, + "ĠszyjÄħ": 48479, + "ĠCzerwony": 48480, + "ĠzadecydowaÅĤ": 48481, + "owywaÅĤa": 48482, + "ĠsprzÄħtanie": 48483, + "Ryzy": 48484, + "Ġmarynarce": 48485, + "Ġcudownym": 48486, + "CaÅĤkowicie": 48487, + "ĠstraciÅĤam": 48488, + "ĠżywiÅĤ": 48489, + "Ġsowieckiego": 48490, + "Ġzastanawiali": 48491, + "KlÄĻ": 48492, + "Now": 48493, + "ip": 48494, + "Ġpodli": 48495, + "ĠwzbudziÅĤa": 48496, + "CIKU": 48497, + "Ġyt": 48498, + "ĠBagda": 48499, + "Ġpacjentem": 48500, + "ĠdziewiÄĻcio": 48501, + "Ġbrudnej": 48502, + "ĠMiesz": 48503, + "Ġstandardem": 48504, + "blinie": 48505, + "ĠLeoni": 48506, + "ĠpoczynaÅĦ": 48507, + "119": 48508, + "ariacie": 48509, + "pieli": 48510, + "szczeniami": 48511, + "Ġdefen": 48512, + "Ġturystyczny": 48513, + "Ġurażony": 48514, + "ĠJakÄħ": 48515, + "ĠEuropejczyków": 48516, + "ĠkoleżankÄĻ": 48517, + "Ġradykalnych": 48518, + "wicka": 48519, + "Ġznakomitym": 48520, + "ĠsprzÄħtaÄĩ": 48521, + "Ġukrytego": 48522, + "ĠpeÅĤnopraw": 48523, + "ĠMalcol": 48524, + "Ġprognoz": 48525, + "sow": 48526, + "ĠBeli": 48527, + "Ġzbombar": 48528, + "Ġrozliczania": 48529, + "ZnalazÅĤa": 48530, + "ĠArtem": 48531, + "Ġczyszczenie": 48532, + "Ġzamków": 48533, + "Ġkwiatu": 48534, + "ĠzażÄħdaÅĤa": 48535, + "wiano": 48536, + "reb": 48537, + "Ġbeze": 48538, + "PodjÄĻ": 48539, + "tykiem": 48540, + "paracji": 48541, + "ĠJackiem": 48542, + "ĠzachichotaÅĤa": 48543, + "Ġbach": 48544, + "ZdawaÅĤ": 48545, + "PamiÄĻtajcie": 48546, + "meli": 48547, + "risa": 48548, + "ĠÅĽwiadczÄħce": 48549, + "ĠpoÅĤoż": 48550, + "Ġwycinki": 48551, + "ĠKogo": 48552, + "Ġzapewnione": 48553, + "ĠzÅĤożyÅĤem": 48554, + "WolaÅĤbym": 48555, + "Ġpokazano": 48556, + "ĠpodarowaÅĤ": 48557, + "ĠSami": 48558, + "ĠprzeddzieÅĦ": 48559, + "ĠzdrÄĻt": 48560, + "gÅĤeÅĽ": 48561, + "Ġsympatyczny": 48562, + "ĠÅĽwiÄħteczne": 48563, + "ĠdzwoniÄĻ": 48564, + "ĠBale": 48565, + "Ġwzie": 48566, + "Uważaj": 48567, + "ĠÅĤbie": 48568, + "Ġuderzeniu": 48569, + "ĠChoj": 48570, + "ĠlegitymacjÄĻ": 48571, + "ĠjapoÅĦskiego": 48572, + "ĠwypÅĤynÄħÅĤ": 48573, + "ĠtrybunaÅĤu": 48574, + "ĠCzesÅĤawa": 48575, + "Ġmalutkie": 48576, + "dobra": 48577, + "ĠwyznaÅĦ": 48578, + "ĠruszyÅĤo": 48579, + "SÅĤużba": 48580, + "Ġrozrach": 48581, + "ĠÅĽmigÅĤowiec": 48582, + "osÅĤo": 48583, + "ĠprzywiÄħzany": 48584, + "ĠBato": 48585, + "ĠMuseum": 48586, + "Ġwchodzimy": 48587, + "Producent": 48588, + "szyl": 48589, + "Ġplanowanego": 48590, + "ĠDrugi": 48591, + "ĠÅĤódzkiej": 48592, + "Przech": 48593, + "ĠwycieÅĦ": 48594, + "Ġpsychologia": 48595, + "Zrezygn": 48596, + "ĠForce": 48597, + "czajÄħcy": 48598, + "ĠNorman": 48599, + "Ġwidzialem": 48600, + "ĠMNIE": 48601, + "bicy": 48602, + "Ġoczekujemy": 48603, + "ĠobciÄħżeniem": 48604, + "Ġumarli": 48605, + "Ġgramy": 48606, + "anom": 48607, + "Ġlewak": 48608, + "przychy": 48609, + "Ġmroż": 48610, + "ĠdziÄĻkuje": 48611, + "Muzy": 48612, + "PielÄĻgni": 48613, + "ĠreceptÄĻ": 48614, + "miÅĦski": 48615, + "Ġpoznasz": 48616, + "ĠwÄĻglowod": 48617, + "ĠQui": 48618, + "Skon": 48619, + "Przerwa": 48620, + "Ġbrwiami": 48621, + "wacze": 48622, + "niora": 48623, + "Ġpiszemy": 48624, + "Ġrozro": 48625, + "Ġzwyrod": 48626, + "ĠzepsuÄĩ": 48627, + "ĠRudolf": 48628, + "woru": 48629, + "gujÄħcego": 48630, + "Ġaktualna": 48631, + "Ġdoprowadzili": 48632, + "powaÅĤ": 48633, + "Ġjacht": 48634, + "ĠkÅĤamiÄħ": 48635, + "ĠzdobywaÅĤ": 48636, + "ĠniezdolnoÅĽci": 48637, + "liego": 48638, + "ĠpoznaÅĦskiej": 48639, + "ĠzamyÅĽlony": 48640, + "ĠCarlo": 48641, + "Ġgromadzenia": 48642, + "Ġzwrócone": 48643, + "ĠprzesÅĤania": 48644, + "tÄĻsk": 48645, + "Ġcynam": 48646, + "ĠchodziÅĤy": 48647, + "ĠkolejÄħ": 48648, + "Ġstudiuje": 48649, + "Ġpodku": 48650, + "kredy": 48651, + "Ġinformacyjnej": 48652, + "Ġemocjonalny": 48653, + "lonymi": 48654, + "ĠJapoÅĦczyków": 48655, + "Ġzasnu": 48656, + "Ġodpowiednikiem": 48657, + "ĠzasÅĤug": 48658, + "Isa": 48659, + "Ġbudowaniu": 48660, + "ĠwysÅĤania": 48661, + "ĠWÅĤadimira": 48662, + "stolatek": 48663, + "Ġpozdrowienia": 48664, + "dery": 48665, + "ĠdziedziÅĦca": 48666, + "Ġprototyp": 48667, + "ĠpopÅĤynÄħÅĤ": 48668, + "Ġznajdź": 48669, + "Ġjezd": 48670, + "Ġrzucali": 48671, + "ĠwspóÅĤczesna": 48672, + "ĠRosyjskiego": 48673, + "kru": 48674, + "ĠwyklÄĻ": 48675, + "Ġzdenerwowania": 48676, + "ĠwÄħwozu": 48677, + "ĠWich": 48678, + "StojÄħc": 48679, + "ĠTrzaskowskiego": 48680, + "ĠKr": 48681, + "volution": 48682, + "Ġzaczy": 48683, + "Zależ": 48684, + "Ġkrajowi": 48685, + "okie": 48686, + "ĠMaciek": 48687, + "Ġdyktatury": 48688, + "Ġciemku": 48689, + "Ġpisaniu": 48690, + "ĠpakowaÄĩ": 48691, + "ĠAndroid": 48692, + "Ġspekulacje": 48693, + "Ġwytro": 48694, + "ĠprzywÅĤa": 48695, + "ĠwyciÄħgniÄĻtÄħ": 48696, + "Ġkonnych": 48697, + "ĠIzy": 48698, + "ĠStarej": 48699, + "Ġ1898": 48700, + "Obejmuje": 48701, + "Ġzaniepokojona": 48702, + "ĠwrzesieÅĦ": 48703, + "Ġstrzelania": 48704, + "ĠoddzieliÄĩ": 48705, + "ĠJurek": 48706, + "ĠgruboÅĽÄĩ": 48707, + "kacz": 48708, + "ĠwystarczajÄħcej": 48709, + "Ġdekretu": 48710, + "Ġbalkonu": 48711, + "Ġstażem": 48712, + "samodziel": 48713, + "1976": 48714, + "ĠprzekazywaÅĤ": 48715, + "ĠpasowaÅĤy": 48716, + "Ġomawiane": 48717, + "Ġdiametralnie": 48718, + "Ileż": 48719, + "czyzna": 48720, + "czeniowe": 48721, + "ĠKonsumentów": 48722, + "Ġbawili": 48723, + "Ġdemokratycznej": 48724, + "czyst": 48725, + "ĠPóźniej": 48726, + "WG": 48727, + "ĠprzemawiaÄĩ": 48728, + "Ġsporze": 48729, + "Ġinteligentnych": 48730, + "walnoÅĽci": 48731, + "ROM": 48732, + "Mateusz": 48733, + "Ġeuropy": 48734, + "Ġupat": 48735, + "Ġróżowego": 48736, + "ĠwyobrażeÅĦ": 48737, + "ĠwykÅĤadu": 48738, + "PoszÅĤa": 48739, + "ĠposÅĤugiwaÅĤ": 48740, + "Ġaren": 48741, + "hibi": 48742, + "Ġkonsekwencja": 48743, + "Ġwprowadzamy": 48744, + "Ġzorganizowali": 48745, + "Blu": 48746, + "ĠucieczkÄħ": 48747, + "ĠniedoskonaÅĤoÅĽci": 48748, + "towie": 48749, + "Ġwjej": 48750, + "zani": 48751, + "Ġbudowlany": 48752, + "~~": 48753, + "Ġrzeczowe": 48754, + "Ġochota": 48755, + "ĠKonstytucyjnym": 48756, + "Ġskoki": 48757, + "Ġpseudonimem": 48758, + "Ġzabitego": 48759, + "Ġprzyznawane": 48760, + "Ġpsychicznym": 48761, + "Ġpolicyjnym": 48762, + "ĠBritish": 48763, + "iesz": 48764, + "powieÅĽci": 48765, + "ĠKonie": 48766, + "Ġtluma": 48767, + "Ġpismach": 48768, + "ĠGir": 48769, + "Ġmaterialnego": 48770, + "lym": 48771, + "ĠdziwiÅĤ": 48772, + "Ġspalanie": 48773, + "Ġulubionego": 48774, + "Ġrozpoznaje": 48775, + "UwzglÄĻ": 48776, + "ĠnadawaÅĤa": 48777, + "Ġsprawnego": 48778, + "nger": 48779, + "ĠposÅĤuszeÅĦstwo": 48780, + "ĠPoru": 48781, + "ĠVel": 48782, + "ĠufaÅĤ": 48783, + "Ġinspektorów": 48784, + "Ġwyrażam": 48785, + "ĠzaakceptowaÅĤ": 48786, + "KilkanaÅĽcie": 48787, + "Ġrejonowych": 48788, + "ĠzawyÅĤ": 48789, + "nowskim": 48790, + "Ġcera": 48791, + "ĠpojechaliÅĽmy": 48792, + "Ġkwestionu": 48793, + "Ġgips": 48794, + "ĠdotkniÄĻtych": 48795, + "Ġmaszynowych": 48796, + "Wiek": 48797, + "Ġwskazana": 48798, + "ĠfunkcjonalnoÅĽci": 48799, + "ĠwielbÅĤÄħ": 48800, + "padku": 48801, + "ĠpozwalajÄħcy": 48802, + "ĠBert": 48803, + "Ġdogmaty": 48804, + "ĠwymusiÄĩ": 48805, + "amÄĻ": 48806, + "ĠpodciÄħg": 48807, + "ĠRho": 48808, + "dnica": 48809, + "ĠpóÅĤnocnÄħ": 48810, + "Ġdoktoran": 48811, + "eda": 48812, + "Ġoczka": 48813, + "Ġoporów": 48814, + "Ġpodwyżka": 48815, + "ĠkoÅĦce": 48816, + "ĠÅĤÄħce": 48817, + "Ġuprawniony": 48818, + "Ġporozrzu": 48819, + "ĠkoÅĤami": 48820, + "ĠposuniÄĻcie": 48821, + "Ġusprawiedliwienie": 48822, + "ĠBrzoz": 48823, + "ller": 48824, + "Ġpowietrzne": 48825, + "Ġodnowie": 48826, + "Ġsamolub": 48827, + "Ġżach": 48828, + "mentacji": 48829, + "ĠprzedsiÄĻbiorstwie": 48830, + "ĠMiles": 48831, + "Ġpożytek": 48832, + "ĠDź": 48833, + "Ġdelik": 48834, + "ĠPromo": 48835, + "ĠNarodowa": 48836, + "glada": 48837, + "Ġsfotograf": 48838, + "ejdź": 48839, + "Ġblondynka": 48840, + "ĠnajzupeÅĤniej": 48841, + "ĠorÅĤa": 48842, + "Ġgestów": 48843, + "Ġprezentacja": 48844, + "ĠniedoÅĽwiad": 48845, + "ĠdogoniÄĩ": 48846, + "rec": 48847, + "ĠKrasi": 48848, + "ĠwdziÄĻkiem": 48849, + "ĠironiÄħ": 48850, + "ĠwyliczeÅĦ": 48851, + "Ġsezonem": 48852, + "ĠgÅĤoÅĽniki": 48853, + "ĠAngl": 48854, + "Setki": 48855, + "pujÄĻ": 48856, + "Ġsenatu": 48857, + "ĠopanowaÅĤa": 48858, + "sana": 48859, + "sznej": 48860, + "jet": 48861, + "owicze": 48862, + "ĠgraÅĤo": 48863, + "ĠDziewczyna": 48864, + "rado": 48865, + "czeniowych": 48866, + "Ġaero": 48867, + "ĠponiosÅĤo": 48868, + "Ġistotami": 48869, + "Ġalternatywnych": 48870, + "Ġprzeniesiona": 48871, + "pdf": 48872, + "ĠjadÅĤo": 48873, + "ĠodrobinÄħ": 48874, + "ĠsuÅĤtana": 48875, + "ĠÅĤadunki": 48876, + "Vin": 48877, + "ĠzorganizowaÅĤa": 48878, + "SiÅĤy": 48879, + "Ġczterokrotnie": 48880, + "Ġodkrzy": 48881, + "Ġdziobem": 48882, + "Ġniesamowita": 48883, + "ĠsprzeciwiÅĤ": 48884, + "ĠZaba": 48885, + "Ġprawnicze": 48886, + "RW": 48887, + "zowaÅĤy": 48888, + "tworów": 48889, + "ĠBerna": 48890, + "emon": 48891, + "cou": 48892, + "ĠdÄħżyÅĤ": 48893, + "Google": 48894, + "ĠbocznÄħ": 48895, + "Ġkurtce": 48896, + "ĠmordercÄĻ": 48897, + "ĠinterpelacjÄħ": 48898, + "ĠspÄĻdzajÄħ": 48899, + "Ġkonfederacji": 48900, + "Ġkopali": 48901, + "ĠÅĤadowni": 48902, + "ĠSzczerze": 48903, + "ĠgotówkÄħ": 48904, + "PozostaÅĤa": 48905, + "ĠroztrzÄĻ": 48906, + "ĠgwaÅĤtownych": 48907, + "Marie": 48908, + "lig": 48909, + "ĠbÅĤyskiem": 48910, + "ĠżóÅĤtego": 48911, + "usy": 48912, + "Ġzrazu": 48913, + "Ġlatwo": 48914, + "Ġamatorów": 48915, + "ĠsÅĤownik": 48916, + "Ġwydech": 48917, + "Ġbrudna": 48918, + "Ġpawil": 48919, + "Ġsprawiedliwie": 48920, + "ĠwymieniÅĤem": 48921, + "ĠwepchnÄħÅĤ": 48922, + "Ġfarmie": 48923, + "ĠprzyciÅĽ": 48924, + "Ġ214": 48925, + "ĠzÅĤożono": 48926, + "Szczu": 48927, + "ĠzaÅĤÄħcznika": 48928, + "Ġmanewry": 48929, + "ĠDÄħbrowski": 48930, + "ĠdoznaÅĤa": 48931, + "turo": 48932, + "Ġantyk": 48933, + "ĠszeÅĽciolat": 48934, + "ĠobracaÅĤ": 48935, + "ĠpizzÄĻ": 48936, + "ĠdowodziÄĩ": 48937, + "hausen": 48938, + "hla": 48939, + "gang": 48940, + "Ġgarnizon": 48941, + "Ġkomunikacyjne": 48942, + "Fakty": 48943, + "Ġgramów": 48944, + "Ġfrontowych": 48945, + "Ġgie": 48946, + "Ġzapadnie": 48947, + "ĠpogardÄĻ": 48948, + "Ġuwalnia": 48949, + "Ġoryginalnym": 48950, + "ĠobjÄĻciu": 48951, + "ĠoddawaÅĤ": 48952, + "Ġparanoi": 48953, + "cyfr": 48954, + "VIII": 48955, + "Ġuproszczenie": 48956, + "Zwa": 48957, + "Ġsystemami": 48958, + "ĠtraktowaÅĤa": 48959, + "ĠchatÄĻ": 48960, + "Ġpomocniczych": 48961, + "ĠzamieszkujÄħcych": 48962, + "Ñģк": 48963, + "ĠzapraszajÄħ": 48964, + "Ġczujnie": 48965, + "ĠwyciÄħgnÄħÅĤem": 48966, + "Ġmonopolu": 48967, + "ĠBurgun": 48968, + "Ġniezm": 48969, + "Ġwel": 48970, + "Ġdeskach": 48971, + "ott": 48972, + "ĠzmuszaÅĤ": 48973, + "Ġuczynku": 48974, + "Ash": 48975, + "lizowaniu": 48976, + "ĠÅł": 48977, + "ĠwyrosÅĤa": 48978, + "ĠPartner": 48979, + "Ġwiadra": 48980, + "WicemarszaÅĤek": 48981, + "ĠJóz": 48982, + "ĠprzejdÄĻ": 48983, + "ĠprzesÅĤuchaÄĩ": 48984, + "Broni": 48985, + "ĠuznaÅĤy": 48986, + "ĠpsuÄĩ": 48987, + "tnikiem": 48988, + "Potrzebujemy": 48989, + "stez": 48990, + "ен": 48991, + "ĠKochanie": 48992, + "Ġdomagali": 48993, + "PodÄħ": 48994, + "Ġ460": 48995, + "francu": 48996, + "twier": 48997, + "ĠLuis": 48998, + "Ġrekordy": 48999, + "KsiÄĻga": 49000, + "ĠrozpoÅĽciera": 49001, + "bram": 49002, + "Ġszaj": 49003, + "maszer": 49004, + "ĠJone": 49005, + "Ġwykonaniem": 49006, + "ĠCameron": 49007, + "Ġostentacyjnie": 49008, + "ĠkraÅĽÄĩ": 49009, + "Ġszósta": 49010, + "Ġratunkowe": 49011, + "ĠHir": 49012, + "Ġformacie": 49013, + "Ġmigrantów": 49014, + "Ġpnie": 49015, + "ĠSpecjali": 49016, + "Ġzostawiam": 49017, + "ĠkolejkÄĻ": 49018, + "ĠzdoÅĤamy": 49019, + "Ġpodsumowuje": 49020, + "ĠKancelaria": 49021, + "Ġtrafne": 49022, + "Ġchorobli": 49023, + "ĠpojÄĻciu": 49024, + "ĠprawidÅĤowej": 49025, + "Ġdochodzimy": 49026, + "Ġkoordy": 49027, + "Ġmaniery": 49028, + "ĠMcG": 49029, + "Ġrumieniec": 49030, + "ĠwaÅĤy": 49031, + "DziÄĻkujemy": 49032, + "Ġnajciekawsze": 49033, + "ĠÅļwier": 49034, + "Ġposzukiwany": 49035, + "CJE": 49036, + "Edu": 49037, + "ĠzbiórkÄĻ": 49038, + "Ġkne": 49039, + "Ġrocznych": 49040, + "ĠmyÅĽleniu": 49041, + "Ġwypisy": 49042, + "ĠzakÅĤopotany": 49043, + "Ġchirurg": 49044, + "TwierdziÅĤ": 49045, + "Ġwicepremiera": 49046, + "ĠHend": 49047, + "Ġdzielenia": 49048, + "Ġkolesia": 49049, + "tujÄħca": 49050, + "ĠBej": 49051, + "ĠPedro": 49052, + "ĠchrzeÅĽcijaÅĦskie": 49053, + "ĠwspaniaÅĤo": 49054, + "ĠruszajÄħc": 49055, + "Ġpasja": 49056, + "ĠRodzina": 49057, + "ĠbÄĻdÄħcÄħ": 49058, + "Ġtorba": 49059, + "Ġserwisów": 49060, + "ĠCS": 49061, + "Ġ221": 49062, + "Ġmentalnie": 49063, + "Ġbzy": 49064, + "konser": 49065, + "Ġtapicer": 49066, + "Ġkrom": 49067, + "Ġgroźnego": 49068, + "Ġcym": 49069, + "Ġkafel": 49070, + "ĠVane": 49071, + "ĠWoźniak": 49072, + "atycznej": 49073, + "ĠskoczyÅĤa": 49074, + "ĠEliza": 49075, + "Ġrozbiór": 49076, + "ĠnadrobiÄĩ": 49077, + "Ġpoczujesz": 49078, + "ĠwpadÅĤy": 49079, + "Ġobrzydzeniem": 49080, + "ĠÅĤatwoÅĽÄĩ": 49081, + "ĠburzÄħ": 49082, + "ĠuczciwoÅĽÄĩ": 49083, + "Ġczelu": 49084, + "ĠmówiÄħcego": 49085, + "ĠRosa": 49086, + "ĠwyjÄħtków": 49087, + "ĠzbrojÄĻ": 49088, + "Ġnasie": 49089, + "PodÅĤo": 49090, + "Ġlekarzami": 49091, + "Ġbliźniego": 49092, + "ĠMirko": 49093, + "Ġformatu": 49094, + "Ġstrumienie": 49095, + "Ġgranicznego": 49096, + "Ġglobalne": 49097, + "ĠGuy": 49098, + "ĠrozstrzygniÄĻÄĩ": 49099, + "ĠczÄħsteczki": 49100, + "Ġnauczycielom": 49101, + "gimnazj": 49102, + "ĠApollo": 49103, + "Ġdzierżawy": 49104, + "ichte": 49105, + "Ġuznaniu": 49106, + "ĠtÄĻsknota": 49107, + "ĠKobiety": 49108, + "ĠwieÅĦ": 49109, + "Ġszkodliwy": 49110, + "ĠzapadÅĤy": 49111, + "Chwila": 49112, + "rzani": 49113, + "ĠczoÅĤówce": 49114, + "ĠSocial": 49115, + "ĠdomyÅĽli": 49116, + "Ġprzyjmowane": 49117, + "Ġpodstawi": 49118, + "Ġotrzymamy": 49119, + "Ġudalo": 49120, + "ĠkapÅĤaÅĦskie": 49121, + "ĠpodejrzewaÅĤa": 49122, + "ĠwyleciaÅĤ": 49123, + "Ġużytkowaniu": 49124, + "Ġdostrzeg": 49125, + "mady": 49126, + "Ġstawali": 49127, + "Ġnatarcie": 49128, + "ĠzgwaÅĤciÅĤ": 49129, + "Pokazuje": 49130, + "Ġzgadzasz": 49131, + "Ġstrategicznym": 49132, + "Ġznalezieniem": 49133, + "cerzy": 49134, + "Ġpodpisze": 49135, + "Ġwieczny": 49136, + "ĠrzuciÅĤam": 49137, + "ĠdotknÄĻÅĤy": 49138, + "Ġkonfedera": 49139, + "ĠbÅĤyskawica": 49140, + "ĠNarodowych": 49141, + "ĠZakÅĤadów": 49142, + "zwiÄħz": 49143, + "Ġotworów": 49144, + "ĠtowarzyszyÅĤo": 49145, + "ÅģEM": 49146, + "arcia": 49147, + "Ġerek": 49148, + "vern": 49149, + "Ġpopularnym": 49150, + "Ġkolanami": 49151, + "ĠbibliotekÄĻ": 49152, + "Ġsocjologii": 49153, + "dawa": 49154, + "ĠpogoÅĦ": 49155, + "Najwyższa": 49156, + "Ġwinowaj": 49157, + "ĠBeck": 49158, + "ciaga": 49159, + "ĠSea": 49160, + "Ġuzur": 49161, + "Ġgorycz": 49162, + "Ġfiltry": 49163, + "168": 49164, + "ĠskoÅĦczone": 49165, + "ĠpodajÄĻ": 49166, + "Ġwidelec": 49167, + "Ġ-.": 49168, + "Specjalnie": 49169, + "MojÄħ": 49170, + "Pierwszego": 49171, + "zator": 49172, + "ĠâĢĻ": 49173, + "Ġrealiów": 49174, + "Ġmasakry": 49175, + "ÅĽmiech": 49176, + "Instytut": 49177, + "ÅĽny": 49178, + "alko": 49179, + "ĠGel": 49180, + "Ġprzypadkowy": 49181, + "ĠzakÅĤócenia": 49182, + "owach": 49183, + "ĠKonstytucjÄħ": 49184, + "ĠbydlÄĻ": 49185, + "Ġprzerwania": 49186, + "ĠdodajÄħcÄħ": 49187, + "Ġzagrożona": 49188, + "ĠrzÄĻsy": 49189, + "Ġrozprost": 49190, + "Ġratowanie": 49191, + "ĠocierajÄħc": 49192, + "ĠdziaÅĤajÄħcej": 49193, + "Ġweźmiesz": 49194, + "Ġubiegania": 49195, + "nobrze": 49196, + "Ġdziku": 49197, + "Ġprzeciwpancer": 49198, + "ĠodziedziczyÅĤ": 49199, + "chó": 49200, + "ĠzadajÄħc": 49201, + "ĠpowrotnÄħ": 49202, + "Ġ209": 49203, + "ĠLitwa": 49204, + "Ġbudżetowa": 49205, + "ĠprzestrzeniÄħ": 49206, + "Ġfragmencie": 49207, + "Ġsprywaty": 49208, + "Ġteleskop": 49209, + "SÅĤowem": 49210, + "Ġwielofunk": 49211, + "Ġporzuca": 49212, + "Ġprzejazdów": 49213, + "Ġnarodzie": 49214, + "Ġkarier": 49215, + "ĠcytujÄĻ": 49216, + "ĠzachÄĻcam": 49217, + "ĠMB": 49218, + "Wzrok": 49219, + "ĠprzynieÅĽli": 49220, + "ĠÅĤowi": 49221, + "ĠKay": 49222, + "ĠpopioÅĤu": 49223, + "BiorÄĻ": 49224, + "ĠKoÅĽcioÅĤowi": 49225, + "Paradoks": 49226, + "ĠJakieÅĽ": 49227, + "ĠprzyszÅĤÄħ": 49228, + "zaj": 49229, + "ĠklÄĻskÄħ": 49230, + "ĠPlacu": 49231, + "Ġumebl": 49232, + "ĠporzÄħdnego": 49233, + "ĠwziÄħÅĤeÅĽ": 49234, + "Ġwielkiemu": 49235, + "ĠsÅĤużÄħcej": 49236, + "żnoÅĽci": 49237, + "skoro": 49238, + "ĠobraziÅĤ": 49239, + "ĠMono": 49240, + "Ġrakiem": 49241, + "ĠgroziÅĤa": 49242, + "Ġzaspokojenie": 49243, + "Ġmitów": 49244, + "adres": 49245, + "Ren": 49246, + "Ġnazew": 49247, + "Ġcwani": 49248, + "ĠspÅĤacaÄĩ": 49249, + "ĠoskarżyÅĤ": 49250, + "ĠpopeÅĤnili": 49251, + "ĠwiodÅĤa": 49252, + "ĠsterowaÄĩ": 49253, + "ĠzajmujÄħca": 49254, + "ĠodpÅĤyw": 49255, + "Ġzgon": 49256, + "ĠkrytykÄħ": 49257, + "Ġfarmer": 49258, + "ĠBush": 49259, + "ĠDaw": 49260, + "ĠnajpiÄĻkniejsze": 49261, + "ZacisnÄħÅĤ": 49262, + "Ġzamraż": 49263, + "Ġocieplenie": 49264, + "Ġkrza": 49265, + "Ġkonserwatora": 49266, + "ĠHamilton": 49267, + "ĠInspektoratu": 49268, + "Ġnajemników": 49269, + "ĠdziÄĻkujemy": 49270, + "Ġzdyscypli": 49271, + "Ġwsrod": 49272, + "Ġoso": 49273, + "Ìĩ": 49274, + "Ġpazury": 49275, + "ĠÅĤuki": 49276, + "Ġzniszczyli": 49277, + "techno": 49278, + "PrzechodzÄħc": 49279, + "Ġtragiczny": 49280, + "ĠterroryÅĽci": 49281, + "ĠtrenowaÄĩ": 49282, + "ĠÂŃ": 49283, + "ĠAdams": 49284, + "ĠSmoleÅĦsku": 49285, + "Ġszeregów": 49286, + "ĠwdziÄĻku": 49287, + "ĠprzetrwaÅĤy": 49288, + "ĠbacznoÅĽÄĩ": 49289, + "Ġszczególna": 49290, + "ĠHansa": 49291, + "DaÅĤem": 49292, + "Ġnajdziw": 49293, + "ĠUcie": 49294, + "rÄħcz": 49295, + "Sytua": 49296, + "Ġrodak": 49297, + "stanowieniu": 49298, + "Ġzepch": 49299, + "ĠklapÄĻ": 49300, + "Ġwnuk": 49301, + "lowych": 49302, + "ĠzapobiegaÄĩ": 49303, + "ĠWiesÅĤawa": 49304, + "Ġgórna": 49305, + "karzem": 49306, + "sunki": 49307, + "ĠZnale": 49308, + "Ġakor": 49309, + "ĠÅĽwieckich": 49310, + "ĠbÅĤyski": 49311, + "Ġwrzucam": 49312, + "Ġpodanych": 49313, + "ĠuczestniczÄħcych": 49314, + "Ġazy": 49315, + "kompen": 49316, + "Ġmarmuru": 49317, + "PoznaÅĦ": 49318, + "Ġodebrania": 49319, + "ĠwyskoczyÅĤa": 49320, + "Ġnarciarskich": 49321, + "Ġtrendy": 49322, + "ĠFilharmonii": 49323, + "pych": 49324, + "Ġklinicznych": 49325, + "Ġbudowlanej": 49326, + "Ġrozpy": 49327, + "ĠbÅĤagaÄĩ": 49328, + "Ġpowiatowym": 49329, + "Ġnarodowymi": 49330, + "Ġhistorycznie": 49331, + "ĠwskazujÄħce": 49332, + "Stowarzyszenie": 49333, + "oÅĤek": 49334, + "rzÄħdku": 49335, + "glÄħdy": 49336, + "ĠjÄĻzykowe": 49337, + "ĠreligijnÄħ": 49338, + "ĠkÅĤadÅĤ": 49339, + "Ġmuch": 49340, + "Premiera": 49341, + "Ġdynamiki": 49342, + "DosÅĤownie": 49343, + "Ġuszczy": 49344, + "Ġodlew": 49345, + "ĠpojawiaÅĤa": 49346, + "plikacja": 49347, + "ĠPoÅĤudnia": 49348, + "ĠKarla": 49349, + "ĠSandy": 49350, + "Ġuchylenie": 49351, + "ĠangażowaÄĩ": 49352, + "Us": 49353, + "rku": 49354, + "Ġklatek": 49355, + "ByÅĤby": 49356, + "anga": 49357, + "wosci": 49358, + "ĠTower": 49359, + "Ġrodzicach": 49360, + "ARE": 49361, + "Black": 49362, + "Ġcentral": 49363, + "Ġzapobie": 49364, + "ĠpÅĤomieniach": 49365, + "ĠrozmawiaÅĤam": 49366, + "Ġmikrofal": 49367, + "kordat": 49368, + "Ġinformowania": 49369, + "Ġwalut": 49370, + "Ġwychowawczy": 49371, + "ĠzaÅĤogÄħ": 49372, + "Ġziemnia": 49373, + "Ġwychodzimy": 49374, + "ĠsprawiajÄħc": 49375, + "ChcieliÅĽmy": 49376, + "Ġakademicki": 49377, + "ĠÅĤapach": 49378, + "ĠnarzeczonÄħ": 49379, + "ĠSmitha": 49380, + "ĠstaraÅĤam": 49381, + "Ġpowódź": 49382, + "Ġglowie": 49383, + "Ġhumory": 49384, + "Ġplamami": 49385, + "oko": 49386, + "¸ı": 49387, + "wartek": 49388, + "ĠprzepuÅĽciÄĩ": 49389, + "Ġdefinicje": 49390, + "ĠpoukÅĤad": 49391, + "Ġsynek": 49392, + "Ġdomki": 49393, + "109": 49394, + "Ġpodnoszenie": 49395, + "ĠprzyciÄĻ": 49396, + "OszczÄĻ": 49397, + "ĠżyczyÄĩ": 49398, + "ĠspÅĤatÄĻ": 49399, + "ĠpodszedÅĤem": 49400, + "ĠsÅĤużeb": 49401, + "nÄħcymi": 49402, + "ĠnÄħ": 49403, + "Ġwidzimi": 49404, + "Ġomija": 49405, + "Ġgitarze": 49406, + "Ġalimenty": 49407, + "Ġtyg": 49408, + "Ġspotkam": 49409, + "Ġlektura": 49410, + "ĠwymknÄħÄĩ": 49411, + "ĠGustaw": 49412, + "Ġodnajdzie": 49413, + "ĠHomo": 49414, + "ZginÄħÅĤ": 49415, + "Ġgroźna": 49416, + "Ġekranem": 49417, + "tykÄħ": 49418, + "Ġugina": 49419, + "Ġdys": 49420, + "Ġfias": 49421, + "ĠSSD": 49422, + "dóÅĤ": 49423, + "ĠÅĤÄħczenie": 49424, + "ĠtÅĤumaczeniu": 49425, + "ĠspoczywaÅĤ": 49426, + "Ġmercedesa": 49427, + "cznosci": 49428, + "żyÅĦskiego": 49429, + "ĠPalikot": 49430, + "ĠwrogoÅĽci": 49431, + "ĠpanujÄħcy": 49432, + "Ġróżd": 49433, + "spoży": 49434, + "Ġatutem": 49435, + "Ġmozliwosci": 49436, + "iler": 49437, + "Wybuch": 49438, + "Ġiskier": 49439, + "Ġzdaw": 49440, + "Ġvia": 49441, + "ĠżywotnoÅĽÄĩ": 49442, + "akowi": 49443, + "lette": 49444, + "Ġwycofu": 49445, + "ĠRudy": 49446, + "ĠwychowywaÄĩ": 49447, + "ĠDee": 49448, + "ĠRolnych": 49449, + "OdwróciÅĤem": 49450, + "Cechy": 49451, + "listo": 49452, + "ĠprzysÅĤugujÄħcych": 49453, + "Ġminionego": 49454, + "ix": 49455, + "naniu": 49456, + "Ġprosper": 49457, + "ĠwÄħsko": 49458, + "Ġwykorzystali": 49459, + "Ġinwalidów": 49460, + "ĠÅĤÄĻ": 49461, + "Ġkolejkach": 49462, + "ĠJakim": 49463, + "OtrzymaÅĤ": 49464, + "Ġsamca": 49465, + "ciarze": 49466, + "Ġpolityczno": 49467, + "ĠwdziÄĻczni": 49468, + "ĠpÅĤynÄħcych": 49469, + "ATU": 49470, + "Jose": 49471, + "kujÄħca": 49472, + "Pogoda": 49473, + "Ġosadników": 49474, + "chce": 49475, + "ĠwyjeżdżajÄħ": 49476, + "ĠzakoÅĦczono": 49477, + "Ġszpad": 49478, + "Ġeuropie": 49479, + "ĠMez": 49480, + "ĠJohann": 49481, + "Ple": 49482, + "ĠTon": 49483, + "ĠcichÄħ": 49484, + "Ġarchipela": 49485, + "ĠliczyÅĤem": 49486, + "Ġszufladzie": 49487, + "ĠtechnologiÄħ": 49488, + "Ġaktualnym": 49489, + "Ġaprobaty": 49490, + "Ġpiesi": 49491, + "Ġcertyfikaty": 49492, + "own": 49493, + "mianÄħ": 49494, + "Ġprzywróci": 49495, + "Ġwlasci": 49496, + "Ġrosyjsko": 49497, + "ĠGem": 49498, + "ĠEcono": 49499, + "Ġzwyczajna": 49500, + "Ġszesnastu": 49501, + "ĠoszacowaÄĩ": 49502, + "Ġszlachetnych": 49503, + "KÄħtem": 49504, + "Ġsytu": 49505, + "ĠDolnego": 49506, + "Ġtrucizny": 49507, + "klad": 49508, + "Ġkopalnia": 49509, + "Idea": 49510, + "Wydawnictwo": 49511, + "Ryszard": 49512, + "ĠrelacjonowaÅĤ": 49513, + "amot": 49514, + "ĠopozycjÄħ": 49515, + "Ġkretyn": 49516, + "Ġdotkliwie": 49517, + "Journal": 49518, + "Zmienia": 49519, + "Ġwnim": 49520, + "Ġ1890": 49521, + "Ġdziwki": 49522, + "TrwaÅĤo": 49523, + "Ġkontynuacja": 49524, + "ĠodnalazÅĤa": 49525, + "WiÄĻksz": 49526, + "ĠopÅĤacaÄĩ": 49527, + "kieta": 49528, + "ĠjÄħÅĤ": 49529, + "ĠwspiÄħÄĩ": 49530, + "Ġwydanego": 49531, + "Ġpenetra": 49532, + "Ġpd": 49533, + "Ġniegroź": 49534, + "ĠzastanawiajÄħ": 49535, + "ĠHerman": 49536, + "Ġoczekiwaniami": 49537, + "owam": 49538, + "Ġnabija": 49539, + "Ġreelek": 49540, + "Ġpierworod": 49541, + "Ġodnotow": 49542, + "ĠpomachaÅĤ": 49543, + "ĠmarkÄħ": 49544, + "ĠCooper": 49545, + "ĠpanujÄħcego": 49546, + "ĠMurphy": 49547, + "ĠwykÅĤa": 49548, + "ĠzatrzÄĻ": 49549, + "Karta": 49550, + "Ġnamiast": 49551, + "Red": 49552, + "Ġuznanych": 49553, + "ÅĤadu": 49554, + "Ġinformacyjny": 49555, + "Ġnegatywnego": 49556, + "Ġ233": 49557, + "Ġzaproponowali": 49558, + "ĠczekaÅĤam": 49559, + "Ġniespodzianki": 49560, + "ĠwpeÅĤ": 49561, + "Legen": 49562, + "ĠbrzÄĻk": 49563, + "Luke": 49564, + "ĠciÄħgnÄĻÅĤo": 49565, + "Ġlokator": 49566, + "Ġpokornie": 49567, + "stel": 49568, + "Ġprzetargi": 49569, + "CaÅĤkowi": 49570, + "ĠfunkcjonalnoÅĽÄĩ": 49571, + "Ġdnem": 49572, + "ĠCzesi": 49573, + "Ġwichu": 49574, + "Ġczternastu": 49575, + "Ġwspomniano": 49576, + "Ġsmierci": 49577, + "aret": 49578, + "Ġpodjeździe": 49579, + "ĠbrÄħzowych": 49580, + "ĠpÄĻtlÄĻ": 49581, + "ĠgÄĻstej": 49582, + "ĠÅĤatwego": 49583, + "Ġuparty": 49584, + "Ġ1895": 49585, + "ĠWitam": 49586, + "Ġsukcesie": 49587, + "ĠprzesyÅĤkÄĻ": 49588, + "Å«": 49589, + "ĠopuszczajÄħc": 49590, + "ĠKonfederacja": 49591, + "Ġpowiemy": 49592, + "ĠprzyprowadziÅĤ": 49593, + "ĠuwzglÄĻdnienie": 49594, + "Ġstrategicznego": 49595, + "ĠotchÅĤani": 49596, + "Ġzwracamy": 49597, + "Ġkróci": 49598, + "stadt": 49599, + "ührer": 49600, + "ĠPowiatowej": 49601, + "skur": 49602, + "ĠniezbÄĻdnym": 49603, + "Ġnoszenie": 49604, + "Ġwybrani": 49605, + "szeliÅĽcie": 49606, + "ĠparsknÄĻÅĤa": 49607, + "Ġmocniejsze": 49608, + "Ġincydentu": 49609, + "ĠprzydaÅĤ": 49610, + "ĠpÅĤaskowy": 49611, + "Ġcytuje": 49612, + "ĠÅĽmiertelnoÅĽÄĩ": 49613, + "ceremo": 49614, + "ĠwideÅĤ": 49615, + "ĠUważa": 49616, + "etnie": 49617, + "Ġniewykluczone": 49618, + "Ġuciekinierów": 49619, + "Ġstracie": 49620, + "lerowi": 49621, + "ĠTerry": 49622, + "ĠCir": 49623, + "ĠSystemu": 49624, + "Ġ\".": 49625, + "ĠÅĤaÅĦcuchu": 49626, + "Ġnatch": 49627, + "Ġbójki": 49628, + "Ġaresztowaniu": 49629, + "Spowo": 49630, + "Gale": 49631, + "ĠzdziaÅĤaÄĩ": 49632, + "Ġprzefor": 49633, + "ĠRT": 49634, + "ĠKrólowa": 49635, + "OpowieÅĽÄĩ": 49636, + "ι": 49637, + "cujÄħ": 49638, + "Ġstela": 49639, + "skro": 49640, + "Ġministerstw": 49641, + "ĠodpadÅĤ": 49642, + "Ġszklanych": 49643, + "Ġaliantów": 49644, + "Dram": 49645, + "Maszyna": 49646, + "ĠuÅĽmiechniÄĻty": 49647, + "ĠsÄħdzili": 49648, + "Ġpower": 49649, + "ĠpÅĤynem": 49650, + "ĠpotwierdziÅĤo": 49651, + "ĠnależÄħcym": 49652, + "Ġżywota": 49653, + "ZapytaÅĤem": 49654, + "rzyl": 49655, + "Ġnapisami": 49656, + "Ġpostój": 49657, + "Ġrezygnacja": 49658, + "ĠgÅĤÄĻbsze": 49659, + "1918": 49660, + "ĠuprzedziÅĤ": 49661, + "MusieliÅĽmy": 49662, + "ĠCNN": 49663, + "ĠPESEL": 49664, + "etry": 49665, + "Ġrencistów": 49666, + "Ġppor": 49667, + "Ġnieprecy": 49668, + "Ġfartuch": 49669, + "Des": 49670, + "kanym": 49671, + "Ġubraniach": 49672, + "ĠzablokowaÅĤ": 49673, + "Ġstarożytnego": 49674, + "Ġdwunastej": 49675, + "Ġwspomnianym": 49676, + "ĠmyÅĽliwce": 49677, + "ĠpomówiÄĩ": 49678, + "Ġwyszczegól": 49679, + "ĠGrom": 49680, + "Ġwynagradzania": 49681, + "ĠobowiÄħzywaÅĤa": 49682, + "Ġez": 49683, + "Ġwyrzutni": 49684, + "Ġpozyskanie": 49685, + "ĠurzÄħdzeniami": 49686, + "genu": 49687, + "wsko": 49688, + "mora": 49689, + "ĠokÅĤamy": 49690, + "ĠMiel": 49691, + "Ġwymagana": 49692, + "Ġsodu": 49693, + "ĠÅ»ydami": 49694, + "Ġkibla": 49695, + "ĠwyglÄħdajÄħcy": 49696, + "Ġodważnie": 49697, + "jal": 49698, + "ĠMall": 49699, + "Ġlekarskiego": 49700, + "dzel": 49701, + "Ġrozwinie": 49702, + "ĠJosh": 49703, + "bskim": 49704, + "ĠMorzem": 49705, + "ĠpÅĤonie": 49706, + "Ġodje": 49707, + "ĠNice": 49708, + "Ġpobież": 49709, + "ĠnagÅĤej": 49710, + "Ks": 49711, + "ordyna": 49712, + "ĠwygodÄĻ": 49713, + "Ġskróty": 49714, + "Ġkaty": 49715, + "ĠResearch": 49716, + "Ġkażdorazowo": 49717, + "Ġoddane": 49718, + "ĠBella": 49719, + "Ġkazania": 49720, + "Ġkapelan": 49721, + "Ġtrzepo": 49722, + "ĠzachodzÄħce": 49723, + "ĠRejonowej": 49724, + "Ġochryp": 49725, + "Ġpoprzednia": 49726, + "ĠzrozumiejÄħ": 49727, + "Ġwydatkowania": 49728, + "ĠSRAM": 49729, + "Ġbezpiecznych": 49730, + "Ġoddalone": 49731, + "Ġminimalny": 49732, + "Ġ�": 49733, + "ĠdorobiÄĩ": 49734, + "ingiem": 49735, + "Ġmenad": 49736, + "Ġnagmin": 49737, + "PisaÅĤem": 49738, + "ĠCase": 49739, + "ĠpotknÄħÅĤ": 49740, + "Ġutrzymane": 49741, + "canego": 49742, + "Ġzjawia": 49743, + "BOR": 49744, + "ĠpomagaÅĤo": 49745, + "ĠróżniÅĤ": 49746, + "Ġodpisu": 49747, + "Ġenergetyczna": 49748, + "Ġgrubymi": 49749, + "ĠKurt": 49750, + "Ġprzeczucia": 49751, + "ĠwywnioskowaÄĩ": 49752, + "Ġâĸł": 49753, + "ÅĤowych": 49754, + "Ġroztrop": 49755, + "Ġnamioty": 49756, + "Ġwyzwolenie": 49757, + "Ġzimowy": 49758, + "YY": 49759, + "Ġwykrycia": 49760, + "ĠsiÄĻgajÄħce": 49761, + "Ġstopach": 49762, + "niebieskie": 49763, + "ĠHolandia": 49764, + "ecie": 49765, + "Ġniesfor": 49766, + "ĠwytÅĤumaczenia": 49767, + "ĠErn": 49768, + "Ġskazu": 49769, + "Ġakwarium": 49770, + "Ġbezpre": 49771, + "ĠnastÄĻpujÄħcymi": 49772, + "Ġzaszok": 49773, + "170": 49774, + "ĠsamorzÄħdowców": 49775, + "ĠzaangażowaÅĤ": 49776, + "Ġinternetowa": 49777, + "ĠNadzor": 49778, + "Ġkucharz": 49779, + "Ġakcesoriów": 49780, + "Ġszmaty": 49781, + "dniowym": 49782, + "Ġ222": 49783, + "ĠÅģazie": 49784, + "Administra": 49785, + "Ġpokazania": 49786, + "ĠdokÅĤadnego": 49787, + "ĠNauczyciela": 49788, + "Ġpodroz": 49789, + "ĠurzÄħdzeniem": 49790, + "Ġterroryzmu": 49791, + "ĠPierwszego": 49792, + "Ġpogranicza": 49793, + "akon": 49794, + "Ġkumplami": 49795, + "Ġniezamie": 49796, + "ĠzadziwiajÄħco": 49797, + "Ġuwagami": 49798, + "Jemu": 49799, + "ĠÅĽwiecÄĻ": 49800, + "Ġgarnek": 49801, + "LubiÅĤ": 49802, + "ĠmÄĻżowie": 49803, + "ĠpuÅĤapka": 49804, + "Ġciarki": 49805, + "Ġopowiadam": 49806, + "ĠÅĤac": 49807, + "ĠmartwiÄĻ": 49808, + "Ġlament": 49809, + "ĠsprawowaÄĩ": 49810, + "ĠbudowaÅĤ": 49811, + "ĠtÄĻpo": 49812, + "Ġhumanistycznych": 49813, + "gly": 49814, + "Ġ1897": 49815, + "ĠSchengen": 49816, + "laszcza": 49817, + "Niedo": 49818, + "essa": 49819, + "fiego": 49820, + "Ġrozter": 49821, + "ĠChod": 49822, + "Ġpomysl": 49823, + "ĠzderzyÅĤ": 49824, + "Ġchmurami": 49825, + "ĠobowiÄħzywaÅĤy": 49826, + "gotaÅĤ": 49827, + "ĠobejmowaÅĤy": 49828, + "ĠblokowaÄĩ": 49829, + "Ġtaniego": 49830, + "Ġinterpretacje": 49831, + "Ġegzemplarze": 49832, + "Ġporcel": 49833, + "Ġdywizja": 49834, + "Ġwymownie": 49835, + "Ucz": 49836, + "uni": 49837, + "ĠmÄħdrych": 49838, + "Ġ480": 49839, + "Ġniepodważ": 49840, + "ĠpÅĤaczÄħ": 49841, + "Ġkatolikiem": 49842, + "Ġizba": 49843, + "Ġ219": 49844, + "Ġżartu": 49845, + "Polega": 49846, + "ĠwielkoÅĽciÄħ": 49847, + "Ġprostytutki": 49848, + "Ġmalin": 49849, + "Ġwydmu": 49850, + "Ġnadzwyczajnych": 49851, + "ĠszliÅĽmy": 49852, + "Ġtawer": 49853, + "ĠkorupcjÄĻ": 49854, + "HAHA": 49855, + "Ġwykonawcze": 49856, + "ĠwypiÅĤa": 49857, + "Ġnadbrze": 49858, + "Ġgminom": 49859, + "dere": 49860, + "ódl": 49861, + "ĠdoÅĽwiadczyÄĩ": 49862, + "PiÅĤ": 49863, + "ĠzastÄĻpczych": 49864, + "ĠurzÄħdzeniu": 49865, + "ĠspecyfikÄĻ": 49866, + "Krzyż": 49867, + "ĠzgasÅĤ": 49868, + "ĠKonser": 49869, + "ĠKrystyny": 49870, + "Ġgetcie": 49871, + "Not": 49872, + "Ġkorzystna": 49873, + "Ġopublikowana": 49874, + "ĠPyt": 49875, + "ĠEllie": 49876, + "Ġzasz": 49877, + "ĠstÅĤumiÄĩ": 49878, + "Ġhipnoty": 49879, + "Ġornam": 49880, + "Ġszamo": 49881, + "Ġniczyjej": 49882, + "ĠartystÄħ": 49883, + "ATE": 49884, + "Ġniewidoczne": 49885, + "ĠtÅĤa": 49886, + "ĠstycznoÅĽÄĩ": 49887, + "ĠskoÅĦczona": 49888, + "Ġintelektualnie": 49889, + "\"!": 49890, + "Ġkupienia": 49891, + "Ġbrutalny": 49892, + "Ġfolkl": 49893, + "Ġkonsultacjach": 49894, + "ĠprzeciwsÅĤone": 49895, + "1978": 49896, + "ashi": 49897, + "ĠMarkiem": 49898, + "Ġsportem": 49899, + "Napisz": 49900, + "Ġprzybyszów": 49901, + "Ġkolekcjoner": 49902, + "ymber": 49903, + "obar": 49904, + "Ġzakot": 49905, + "103": 49906, + "Ġsygnali": 49907, + "ĠrozebraÄĩ": 49908, + "trans": 49909, + "ĠpaliÅĤy": 49910, + "Ġokrzykiem": 49911, + "ĠOkrÄħ": 49912, + "Ġberli": 49913, + "Ġzarabiasz": 49914, + "ciaÅĤa": 49915, + "Ġpanienki": 49916, + "ĠtworzyÅĤa": 49917, + "ĠKap": 49918, + "ĠSkal": 49919, + "ĠmiesiÄĻczne": 49920, + "Ġzwymiot": 49921, + "dani": 49922, + "manuel": 49923, + "Ġfilmowa": 49924, + "ĠkrótkotrwaÅĤ": 49925, + "Ġzmniejszeniu": 49926, + "ĠczóÅĤ": 49927, + "Ġzyg": 49928, + "Najlepszym": 49929, + "ĠdojrzaÅĤa": 49930, + "ĠsÅĤabszych": 49931, + "ĠRussell": 49932, + "rzamy": 49933, + "ĠodsÅĤu": 49934, + "Ġjag": 49935, + "Ġpote": 49936, + "Ġprzesi": 49937, + "ĠobowiÄħzkach": 49938, + "ĠpodróżowaÅĤ": 49939, + "Ġrozbawiony": 49940, + "ĠnadmieniÄĩ": 49941, + "Choler": 49942, + "Ġcholeste": 49943, + "RM": 49944, + "Istotne": 49945, + "ims": 49946, + "zano": 49947, + "Ġobjazd": 49948, + "STWO": 49949, + "Ġakademickim": 49950, + "Ġzlikwidowano": 49951, + "Bracia": 49952, + "ĠzamarÅĤa": 49953, + "ĠpamiÄħtki": 49954, + "Ġktórykolwiek": 49955, + "Ġbrodaw": 49956, + "vian": 49957, + "ĠwysÅĤucha": 49958, + "ĠpracowaÅĤam": 49959, + "Ġbukiet": 49960, + "ĠÅ»olibo": 49961, + "ĠhamowaÄĩ": 49962, + "Ġposzukiwaniach": 49963, + "ĠÅĽródziemnomor": 49964, + "ĠtÅĤuste": 49965, + "ĠKowalskiego": 49966, + "ZakÅĤadajÄħc": 49967, + "Ġoczer": 49968, + "Ġpartyjnej": 49969, + "Straty": 49970, + "ĠDemokracji": 49971, + "Pokry": 49972, + "Ġidealnego": 49973, + "ĠkoncepcjÄħ": 49974, + "eee": 49975, + "Ġstawianie": 49976, + "Tony": 49977, + "fesjonal": 49978, + "Ġwysypi": 49979, + "ĠStop": 49980, + "Ġtranscen": 49981, + "Ġdrażni": 49982, + "Ġgon": 49983, + "Ġ340": 49984, + "Ġmieszkalnego": 49985, + "ĠwspóÅĤzaÅĤo": 49986, + "Tobie": 49987, + "alka": 49988, + "ĠodwiedziÅĤa": 49989, + "ĠzatrudniÅĤ": 49990, + "żali": 49991, + "ĠLuf": 49992, + "ĠÅ»ydem": 49993, + "ĠÄĩwiczeniach": 49994, + "Ġrygorysty": 49995, + "Az": 49996, + "jÄħwszy": 49997, + "ĠRodri": 49998, + "Ġtalenty": 49999, + "Ġ245": 50000, + "ĠpodobaÅĤy": 50001, + "ĠwczeÅĽniejszÄħ": 50002, + "ĠWawe": 50003, + "ĠhasÅĤami": 50004, + "ĠMoskwÄħ": 50005, + "Ġkaczki": 50006, + "Przedmiot": 50007, + "Ġnieostroż": 50008, + "ĠsierÅĽci": 50009, + "udo": 50010, + "Ġfedera": 50011, + "ĠszczÄĻÅĽliwego": 50012, + "ĠprzewagÄħ": 50013, + "ĠotaczajÄħcy": 50014, + "ĠEt": 50015, + "ĠotworzÄħ": 50016, + "ĠÅļródziemnego": 50017, + "LS": 50018, + "Ġwierzymy": 50019, + "Ġzbudowania": 50020, + "nisko": 50021, + "ĠstrefÄħ": 50022, + "ĠchcielibyÅĽcie": 50023, + "ĠbiegaÅĤ": 50024, + "Anali": 50025, + "stÄĻpca": 50026, + "ĠWyzna": 50027, + "ĠpopeÅĤniono": 50028, + "ciol": 50029, + "ĠkÅĤótnie": 50030, + "ĠDrake": 50031, + "Ġwspólników": 50032, + "ĠwyciÄħgniÄĻte": 50033, + "Ġbarkach": 50034, + "Ġinternetowego": 50035, + "ĠwglÄħd": 50036, + "tywnych": 50037, + "116": 50038, + "kujÄħco": 50039, + "Ġtysiecy": 50040, + "Ġcycki": 50041, + "ĠRyana": 50042, + "Ġstuleciu": 50043, + "Ġzorganizowanych": 50044, + "Ġdyplomatów": 50045, + "ĠsÄħdowym": 50046, + "wara": 50047, + "was": 50048, + "Barbara": 50049, + "Ġwerandzie": 50050, + "ĠspieraÄĩ": 50051, + "Time": 50052, + "Ġzapoznania": 50053, + "ĠLegion": 50054, + "ĠRin": 50055, + "ĠWywiadu": 50056, + "cznice": 50057, + "Ġzrekompens": 50058, + "ĠwypeÅĤnienie": 50059, + "waje": 50060, + "Ġszerszego": 50061, + "ĠutrzymujÄħc": 50062, + "ĠogÅĤosili": 50063, + "ĠzatrzymywaÅĤ": 50064, + "ĠnajczÄĻst": 50065, + "ĠTajlandii": 50066, + "Ġnietrudno": 50067, + "ĠPiosenki": 50068, + "ĠzemÅĽciÄĩ": 50069, + "Ġcytaty": 50070, + "ryp": 50071, + "Ġzgromadzeniu": 50072, + "ĠjÄĻzykowych": 50073, + "ĠporuszyÅĤo": 50074, + "ĠotoczyÅĤ": 50075, + "Ġpremierowi": 50076, + "WkoÅĦcu": 50077, + "Zdro": 50078, + "Ġjajo": 50079, + "Ġrywalizacja": 50080, + "Ġjednolitej": 50081, + "Ġkrótsze": 50082, + "Poruszenie": 50083, + "stacji": 50084, + "Ġorganizatora": 50085, + "Ġback": 50086, + "Ġsoju": 50087, + "Ġchip": 50088, + "mb": 50089, + "Wersja": 50090, + "ĠtonÄħ": 50091, + "ĠanalizÄħ": 50092, + "ianie": 50093, + "kaniu": 50094, + "Ġinsce": 50095, + "Ġkorzeniami": 50096, + "Ġsamowy": 50097, + "ĠkoÅĤcho": 50098, + "Pismo": 50099, + "Ġsmartfona": 50100, + "Ġkamizelki": 50101, + "Sebastian": 50102, + "ĠPiÅĤki": 50103, + "dywaÅĤ": 50104, + "sujÄħcych": 50105, + "Ġprofesjonalnych": 50106, + "ĠIndu": 50107, + "walent": 50108, + "utko": 50109, + "Ġsmaczne": 50110, + "mers": 50111, + "bour": 50112, + "spor": 50113, + "Ġatakami": 50114, + "ĠChruszcz": 50115, + "ĠMadame": 50116, + "ĠHalina": 50117, + "ĠPaki": 50118, + "Ġzapomnienie": 50119, + "ĠodlegÅĤego": 50120, + "Ġopolskim": 50121, + "ĠMount": 50122, + "Magda": 50123, + "ĠstraszyÄĩ": 50124, + "ĠuwielbiaÅĤ": 50125, + "ĠInwestycji": 50126, + "Podzi": 50127, + "ĠDin": 50128, + "Mecz": 50129, + "Ġrysunków": 50130, + "gacz": 50131, + "Ġstep": 50132, + "annon": 50133, + "ĠAnnÄħ": 50134, + "ĠVirgi": 50135, + "Statystyki": 50136, + "Ġhulajno": 50137, + "wiÄħc": 50138, + "skajÄħc": 50139, + "ĠPrzemyÅĽlu": 50140, + "Ġmaczu": 50141, + "mentach": 50142, + "ÃĵR": 50143, + "Ġranni": 50144, + "ższa": 50145, + "ĠsÅĤom": 50146, + "ĠScha": 50147, + "Ġstrumieni": 50148, + "135": 50149, + "ĠdiagnozÄĻ": 50150, + "Ġssaków": 50151, + "Ġperon": 50152, + "ĠtrzÄĻs": 50153, + "Ġrozdajo": 50154, + "ĠProdukt": 50155, + "ĠJosé": 50156, + "wita": 50157, + "Ġintro": 50158, + "1979": 50159, + "Kana": 50160, + "Ġsensacji": 50161, + "cznic": 50162, + "Ġkatolickie": 50163, + "owywane": 50164, + "Ġzamkiem": 50165, + "Ġbalans": 50166, + "ĠIloÅĽÄĩ": 50167, + "ĠpodÅĽwiadomoÅĽci": 50168, + "ĠprzeÅĽwiadczenie": 50169, + "ĠEngel": 50170, + "ĠprzemÄĻ": 50171, + "ĠpożóÅĤ": 50172, + "ĠMaxa": 50173, + "ĠspeÅĤniaÅĤ": 50174, + "ĠJonathan": 50175, + "Ġwymogu": 50176, + "Ġrozprawa": 50177, + "Ġsesja": 50178, + "Ġsekretariatu": 50179, + "Ġnieznana": 50180, + "ĠodciÄħg": 50181, + "Ġzabieram": 50182, + "ĠMuham": 50183, + "ĠLach": 50184, + "Bieg": 50185, + "Ġhurr": 50186, + "Prawdziwa": 50187, + "Ġkierownicze": 50188, + "ĠotarÅĤa": 50189, + "cess": 50190, + "ĠAstro": 50191, + "ĠzgÅĤoszonej": 50192, + "ĠizbÄĻ": 50193, + "ĠnatÄĻżenie": 50194, + "ĠDram": 50195, + "ĠPanna": 50196, + "ĠClay": 50197, + "Ġzmro": 50198, + "ĠrestauracjÄĻ": 50199, + "Ġstraża": 50200, + "Ġstrumy": 50201, + "Ġsurowego": 50202, + "cts": 50203, + "VA": 50204, + "Ġigli": 50205, + "Ġpomników": 50206, + "mial": 50207, + "Ġużyty": 50208, + "ĠtrybunaÅĤ": 50209, + "sonem": 50210, + "vá": 50211, + "ĠszczÄĻÅĽliwÄħ": 50212, + "Ġwygodna": 50213, + "ĠtworzÄħce": 50214, + "Ġrzymskim": 50215, + "ĠzorientowaÅĤem": 50216, + "eczki": 50217, + "ĠpÅĤynów": 50218, + "Ġwymija": 50219, + "ĠstosownÄħ": 50220, + "Ġlekarka": 50221, + "ĠwspominajÄħ": 50222, + "Ġplusz": 50223, + "ĠUrsy": 50224, + "Ġplotk": 50225, + "Ġspalone": 50226, + "Ono": 50227, + "Postu": 50228, + "Ġodkryciu": 50229, + "ĠkwartaÅĤu": 50230, + "ĠoÅĤówek": 50231, + "żni": 50232, + "gari": 50233, + "pski": 50234, + "Ġwozem": 50235, + "ustro": 50236, + "czyÅĦ": 50237, + "pomin": 50238, + "ĠstawkÄħ": 50239, + "Ġzbiorowe": 50240, + "Ġnacjonalizm": 50241, + "Ġstek": 50242, + "ĠzespoÅĤach": 50243, + "Ġzbliżenie": 50244, + "Ġsosny": 50245, + "ĠksiÄĻgo": 50246, + "ĠnieszczÄĻÅĽliwa": 50247, + "dzkimi": 50248, + "Ġrude": 50249, + "Ġpaszportu": 50250, + "Ġzbudowanie": 50251, + "clo": 50252, + "ĠRami": 50253, + "ĠFedera": 50254, + "ĠwykrztusiÅĤ": 50255, + "Ġkoko": 50256, + "ĠRadiu": 50257, + "ĠBem": 50258, + "Ġobrazku": 50259, + "ĠszaleÅĦ": 50260, + "ĠCiÄĻż": 50261, + "Ġpokrze": 50262, + "lajÄħcych": 50263, + "Wyobraża": 50264, + "Ġprezbiterium": 50265, + "Ġprzeważ": 50266, + "ĠspodziewajÄħc": 50267, + "Ġodebrano": 50268, + "Ġdese": 50269, + "Ġtrafisz": 50270, + "ĠgÅĤodem": 50271, + "Przytak": 50272, + "ĠprowadzonÄħ": 50273, + "ĠwypeÅĤniona": 50274, + "Ġżali": 50275, + "Ġautokar": 50276, + "ĠniezbÄĻdnego": 50277, + "ĠKey": 50278, + "Nauczyciele": 50279, + "ĠznoszÄħ": 50280, + "ĠgrzÄĻ": 50281, + "ĠmiÄĻÅĽ": 50282, + "ĠpiÅĤkarskiej": 50283, + "ĠpÅĤonÄħce": 50284, + "Poko": 50285, + "Ġobalenia": 50286, + "Ġzko": 50287, + "haj": 50288, + "Ġaure": 50289, + "Ġlegislacyjnej": 50290, + "anko": 50291, + "Ġdziadkiem": 50292, + "ĠPaulo": 50293, + "Ġszyfr": 50294, + "Piosen": 50295, + "ĠPompej": 50296, + "Ġmowil": 50297, + "ĠnarzÄħdy": 50298, + "Ġinstrumentem": 50299, + "ĠdopilnowaÄĩ": 50300, + "szÅĤoÅĽÄĩ": 50301, + "Ġrozkazem": 50302, + "ĠoÅĽwietlone": 50303, + "Ġrandze": 50304, + "ĠkaÅĤuży": 50305, + "dziono": 50306, + "Ġ380": 50307, + "Ġironia": 50308, + "Ġargumentacja": 50309, + "Orygi": 50310, + "monia": 50311, + "odi": 50312, + "Ġwychowany": 50313, + "ĠpokazywaÅĤa": 50314, + "ĠAlbanii": 50315, + "ĠWspom": 50316, + "ĠWielkich": 50317, + "cjonuje": 50318, + "ĠpopadÅĤ": 50319, + "Ġzobaczycie": 50320, + "Ġobowiaz": 50321, + "Ġczepia": 50322, + "ĠrozwiÄħzana": 50323, + "Przystan": 50324, + "ĠWiÅĽni": 50325, + "alizowany": 50326, + "Cen": 50327, + "ĠAugustyn": 50328, + "onel": 50329, + "ĠmydÅĤo": 50330, + "Ġreagowania": 50331, + "ĠzÅĤotówkÄĻ": 50332, + "aryjnych": 50333, + "Ġwyznawcy": 50334, + "ĠtysiÄħclecia": 50335, + "Ġskonfisk": 50336, + "ĠrozÅĤożyÄĩ": 50337, + "Argument": 50338, + "ĠToronto": 50339, + "Ġakompa": 50340, + "cznicÄĻ": 50341, + "Ġhave": 50342, + "ĠZielona": 50343, + "Drzewa": 50344, + "gul": 50345, + "ĠgÅĤadkiej": 50346, + "Ġprzewidziany": 50347, + "jni": 50348, + "Ġpoważniejsze": 50349, + "ĠAbby": 50350, + "ĠkosztowaÅĤy": 50351, + "Platforma": 50352, + "DAP": 50353, + "ĠzaatakowaÅĤa": 50354, + "Ġdowodami": 50355, + "Ġlatarnie": 50356, + "Ġwarsztatach": 50357, + "Ġpartiach": 50358, + "Ġdecyzjami": 50359, + "ĠwnosiÄĩ": 50360, + "ĠInfo": 50361, + "ĠWei": 50362, + "ĠzwyciÄĻzców": 50363, + "ĠArgentyny": 50364, + "1956": 50365, + "ĠstertÄĻ": 50366, + "Ġduchowym": 50367, + "ĠMiast": 50368, + "tino": 50369, + "Ġstatkach": 50370, + "ĠskÅĤoniÅĤo": 50371, + "п": 50372, + "Ġmysl": 50373, + "Ġpaskiem": 50374, + "Ġstewar": 50375, + "ĠEmmy": 50376, + "Ġludzku": 50377, + "Ġodkryte": 50378, + "Ġmedyczna": 50379, + "Ġdarowizny": 50380, + "Ġhistorio": 50381, + "ĠpÅĤomieniem": 50382, + "ĠwykrzywiÅĤ": 50383, + "Ġpancerne": 50384, + "lanu": 50385, + "Ġzadnej": 50386, + "Ġzmienisz": 50387, + "ĠobojÄĻtnym": 50388, + "ĠSquare": 50389, + "Ġprzystaw": 50390, + "Ġnajwie": 50391, + "chel": 50392, + "ĠokrÄĻtem": 50393, + "ĠUnion": 50394, + "wickiego": 50395, + "ĠDziel": 50396, + "Ġmuszli": 50397, + "ĠzasÄħ": 50398, + "ĠmrużÄħc": 50399, + "ule": 50400, + "ĠdotychczasowÄħ": 50401, + "ĠprzerwÄħ": 50402, + "gÅĤosy": 50403, + "ĠÅ»ura": 50404, + "Ġskazanego": 50405, + "Ġmk": 50406, + "ĠokreÅĽlane": 50407, + "ĠgÄĻstoÅĽci": 50408, + "Ġszkoleniu": 50409, + "Ġdżihady": 50410, + "Ġinformat": 50411, + "DÅĤugi": 50412, + "zzi": 50413, + "czywistoÅĽÄĩ": 50414, + "ĠSapie": 50415, + "Ġtrawia": 50416, + "ĠpoÅĽwiÄĻcaÄĩ": 50417, + "Ġoddzielne": 50418, + "Ġrocznej": 50419, + "ĠWalki": 50420, + "ĠzniósÅĤ": 50421, + "Ġnerwowym": 50422, + "Ġpopier": 50423, + "ĠÅĽpiÄĻ": 50424, + "talnÄħ": 50425, + "Ġzasadniczym": 50426, + "tworem": 50427, + "ĠposÅĤuchaÅĤ": 50428, + "żych": 50429, + "ĠKary": 50430, + "ĠpodbiegÅĤa": 50431, + "unkowy": 50432, + "Ġzdajemy": 50433, + "Ġlekarzom": 50434, + "ĠDudÄĻ": 50435, + "Ġfast": 50436, + "ĠOZE": 50437, + "Ġwycofuje": 50438, + "ĠrozzÅĤo": 50439, + "Ġdesperacko": 50440, + "ĠwodnÄħ": 50441, + "Ġpobity": 50442, + "ĠobezwÅĤad": 50443, + "Del": 50444, + "Ġróżowej": 50445, + "Ġniedos": 50446, + "Ġmaszynowego": 50447, + "Ġkoce": 50448, + "ĠkoleżankÄħ": 50449, + "żÄħcym": 50450, + "Ġbywal": 50451, + "ĠstawiÅĤ": 50452, + "ĠMazowiecki": 50453, + "ĠPearl": 50454, + "ĠcharakteryzujÄħ": 50455, + "Ġochrania": 50456, + "ĠprzegraÄĩ": 50457, + "Ġkajuty": 50458, + "Ġodruchu": 50459, + "ĠTad": 50460, + "ĠprzytÅĤo": 50461, + "ĠzbadaÅĤ": 50462, + "Ġzanur": 50463, + "ponuje": 50464, + "Dwukrotnie": 50465, + "Ġnieupraw": 50466, + "ĠokupacjÄħ": 50467, + "JakoÅĽÄĩ": 50468, + "Ġtargi": 50469, + "Ġakcyzowego": 50470, + "Ġczworakach": 50471, + "Ġwzorzec": 50472, + "ĠsÄħsiadka": 50473, + "uston": 50474, + "...),": 50475, + "Ġniewolnik": 50476, + "Ġkrótkotermin": 50477, + "Ġnadmierne": 50478, + "ĠJedwab": 50479, + "1968": 50480, + "ĠzobaczyliÅĽmy": 50481, + "Ġwpatruje": 50482, + "Ġstypendia": 50483, + "Ġparce": 50484, + "ĠklasycznÄħ": 50485, + "Ġwybieramy": 50486, + "ĠpoÅĽpiech": 50487, + "Ġbulwer": 50488, + "ĠalternatywÄħ": 50489, + "Ġmieszkanka": 50490, + "Ġopublikowanym": 50491, + "Ġprzydaje": 50492, + "ĠArnold": 50493, + "ĠNajważ": 50494, + "Ġzastosowane": 50495, + "Ġszpony": 50496, + "Skan": 50497, + "Ġzatr": 50498, + "Musicie": 50499, + "Ġpokusie": 50500, + "Ġskupienie": 50501, + "Ġchronionych": 50502, + "Ġsno": 50503, + "ĠRemi": 50504, + "Ġrekwizy": 50505, + "Ġrobotów": 50506, + "ĠpóÅĤek": 50507, + "ĠzwisaÅĤy": 50508, + "Dziennikarze": 50509, + "role": 50510, + "Ġbezradny": 50511, + "Ġrozleg": 50512, + "Ġirytuje": 50513, + "Ġnajnowszym": 50514, + "Ġmodl": 50515, + "okro": 50516, + "eriach": 50517, + "Ġkolorowy": 50518, + "Ġplastik": 50519, + "ĠByÅĤy": 50520, + "ĠnieszczÄĻÅĽÄĩ": 50521, + "buntu": 50522, + "ĠPierÅĽcie": 50523, + "Ġlaureat": 50524, + "Komitet": 50525, + "kary": 50526, + "ĠTP": 50527, + "ĠJakby": 50528, + "Ġpotomkowie": 50529, + "Ġszwedzkiego": 50530, + "Ġszyderczo": 50531, + "ÄĽ": 50532, + "Wyszli": 50533, + "Ġkluczyk": 50534, + "Ġaparaty": 50535, + "dowaniem": 50536, + "Ġdokucz": 50537, + "Ġtort": 50538, + "ariuszem": 50539, + "Ġniepoważ": 50540, + "Ġ1899": 50541, + "ĠbezwzglÄĻdnÄħ": 50542, + "Ġfatalny": 50543, + "ĠzachorowaÅĤ": 50544, + "ĠszczÄĻka": 50545, + "ĠpojawiajÄħce": 50546, + "Spad": 50547, + "Ġgrodzie": 50548, + "ĠniezbÄĻdnÄħ": 50549, + "ĠKlasy": 50550, + "104": 50551, + "ĠstartowaÄĩ": 50552, + "Ġtransmit": 50553, + "Ġopisów": 50554, + "ĠÅĽmietnik": 50555, + "cyfikacja": 50556, + "ĠÅĤysy": 50557, + "Ġwykrywania": 50558, + "Ġprzychod": 50559, + "Ġambitny": 50560, + "ĠDża": 50561, + "Regi": 50562, + "Ġpodboju": 50563, + "Toż": 50564, + "ĠzamieszkaÅĤa": 50565, + "Ġwykrwa": 50566, + "piliÅĽmy": 50567, + "Ġuczestnikiem": 50568, + "Gri": 50569, + "rap": 50570, + "ĠÅĽwiatÅĤach": 50571, + "Ġstrzelanie": 50572, + "dence": 50573, + "jeżdżamy": 50574, + "Ġniniejszym": 50575, + "Ġgórami": 50576, + "ĠzleceÅĦ": 50577, + "wig": 50578, + "Ġpoczciw": 50579, + "Ġtowarowych": 50580, + "ĠprzepraszaÄĩ": 50581, + "ĠukraiÅĦskim": 50582, + "Ġdermato": 50583, + "ĠznikÅĤy": 50584, + "ĠÅģomży": 50585, + "Ġprzeciwni": 50586, + "ĠpoznajÄħ": 50587, + "ĠodmawiaÄĩ": 50588, + "ĠField": 50589, + "busa": 50590, + "ĠrzemieÅĽlników": 50591, + "ĠrozjaÅĽnia": 50592, + "ĠpodpÅĤy": 50593, + "Ġliczymy": 50594, + "Czytam": 50595, + "ĠksiÄĻdzu": 50596, + "anina": 50597, + "ĠzaniepokoiÅĤ": 50598, + "ĠzawziÄĻcie": 50599, + "Ġergonomi": 50600, + "ÅĦczykiem": 50601, + "żi": 50602, + "Ġreflektory": 50603, + "Ġprezerwaty": 50604, + "ĠSkarbowej": 50605, + "drow": 50606, + "roczna": 50607, + "ĠogarniÄĻty": 50608, + "ĠpopeÅĤniajÄħ": 50609, + "ĠobszedÅĤ": 50610, + "ĠzarzuciÅĤa": 50611, + "Ġwspieraniu": 50612, + "ĠDziennika": 50613, + "ĠtrÄĻ": 50614, + "ĠtuÅĤowia": 50615, + "Ġtabo": 50616, + "ĠCyce": 50617, + "ĠlekceważÄħco": 50618, + "Ġhalucyna": 50619, + "Ġkolczu": 50620, + "ĠzapÅĤaciÅĤa": 50621, + "Ġalbumów": 50622, + "Ġfitne": 50623, + "Ġseksem": 50624, + "Niedaleko": 50625, + "Ġ1700": 50626, + "Ġbeż": 50627, + "ĠprzeciÄĻtna": 50628, + "owaly": 50629, + "ormal": 50630, + "Ġradiowóz": 50631, + "ĠDali": 50632, + "ĠNer": 50633, + "ĠdwójkÄħ": 50634, + "ĠbÅĤaga": 50635, + "ĠrosnÄħcej": 50636, + "Ġchorwa": 50637, + "piaÅĤo": 50638, + "Znakomi": 50639, + "MON": 50640, + "mosfera": 50641, + "з": 50642, + "Ġniepewne": 50643, + "Wojewódz": 50644, + "ĠJanie": 50645, + "ĠszaroÅĽci": 50646, + "ĠzawisÅĤ": 50647, + "Ġfotore": 50648, + "Ġwyposażeniu": 50649, + "wiÄħzaÅĤa": 50650, + "Ġruro": 50651, + "walnÄħ": 50652, + "Ġnajdo": 50653, + "ĠBasi": 50654, + "ODO": 50655, + "Ġsaloniku": 50656, + "ĠdziÄĻkowaÄĩ": 50657, + "ĠczÅĤe": 50658, + "Ġadwokatem": 50659, + "PopeÅĤ": 50660, + "Ġbutem": 50661, + "ĠpowiedziaÅĤby": 50662, + "ĠHero": 50663, + "phia": 50664, + "Ġminimalnych": 50665, + "ĠKatedry": 50666, + "Ġope": 50667, + "Zapraszamy": 50668, + "dniejsze": 50669, + "ĠZauwa": 50670, + "Ġaparatów": 50671, + "Ġtotalny": 50672, + "ĠgaÅĤÄĻziach": 50673, + "Ġoplu": 50674, + "RozmawiaÅĤem": 50675, + "Ġkotem": 50676, + "biÅĤem": 50677, + "ĠOdwróciÅĤ": 50678, + "Ġ420": 50679, + "Ġinformatyki": 50680, + "PoÅĤożyÅĤa": 50681, + "Ġschematy": 50682, + "Ġhart": 50683, + "Ġhonora": 50684, + "106": 50685, + "Ġniewinna": 50686, + "ün": 50687, + "Ġpokrzywdzonych": 50688, + "Ġchirurgi": 50689, + "Ġdzbanek": 50690, + "ĠpracujÄħcego": 50691, + "ĠNajwy": 50692, + "Ġstruny": 50693, + "ĠobowiÄħzujÄħcy": 50694, + "Ġsurowa": 50695, + "ĠsprawozdawcÄħ": 50696, + "Ġstrzelby": 50697, + "Kowal": 50698, + "OgóÅĤem": 50699, + "Ġmamusia": 50700, + "Ġprowizji": 50701, + "RobiÅĤ": 50702, + "Poży": 50703, + "Ġ1100": 50704, + "Ġzależna": 50705, + "Ġpanstwa": 50706, + "usiness": 50707, + "MaÅĤżeÅĦstwo": 50708, + "ĠzwierzÄĻtach": 50709, + "Ġwytrzeź": 50710, + "SC": 50711, + "OparÅĤ": 50712, + "Ġmleczar": 50713, + "ĠsmutnÄħ": 50714, + "Ġudogodnie": 50715, + "Ġrozwodzie": 50716, + "Ġzjedli": 50717, + "Ġmnóstwem": 50718, + "Ġkrop": 50719, + "Ġprototy": 50720, + "ĠporównujÄħc": 50721, + "ĠpozwalajÄħcych": 50722, + "ĠSuch": 50723, + "Ġzasobu": 50724, + "TreÅĽÄĩ": 50725, + "Ġprostopad": 50726, + "sachuset": 50727, + "Ġelfów": 50728, + "Ġzaiste": 50729, + "ĠważnoÅĽÄĩ": 50730, + "Ġzaangażowane": 50731, + "ĠSobieskiego": 50732, + "Ġwietrz": 50733, + "Ġtape": 50734, + "ĠBour": 50735, + "ĠmieÅĽciÅĤy": 50736, + "ĠTÅĤu": 50737, + "Ġkupione": 50738, + "dziesiÄĻci": 50739, + "ĠNeu": 50740, + "PodziaÅĤ": 50741, + "Trump": 50742, + "Ġfrach": 50743, + "ĠspóÅĤdzielcze": 50744, + "ĠRejonowy": 50745, + "ĠwskazujÄħcym": 50746, + "kondy": 50747, + "arion": 50748, + "Ġalkoholizm": 50749, + "Ġhamulce": 50750, + "Ġtajemniczym": 50751, + "ĠzaprzÄħ": 50752, + "Mariusz": 50753, + "Ġuosobie": 50754, + "szczaÅĤo": 50755, + "Ġresztkami": 50756, + "Ġ325": 50757, + "Ġplagi": 50758, + "Ġchirurgii": 50759, + "Ġkuc": 50760, + "umar": 50761, + "Ġ255": 50762, + "ĠPeki": 50763, + "Ġniera": 50764, + "Ġgryzie": 50765, + "ĠwojewodÄĻ": 50766, + "Ġwarian": 50767, + "Åľe": 50768, + "Ġmowic": 50769, + "ĠPobie": 50770, + "Ġwiceprezesa": 50771, + "Ġwczorajszej": 50772, + "ĠprzeÅĤożonym": 50773, + "Ġdekoracji": 50774, + "Ġzrównoważonego": 50775, + "ĠoÅĤowiu": 50776, + "ĠpeÅĤniÄĻ": 50777, + "Ġwyjmuje": 50778, + "Ġprzekazaniu": 50779, + "Ġprzystosowane": 50780, + "ĠTami": 50781, + "kierunku": 50782, + "ĠWaszej": 50783, + "Ġwiejskiego": 50784, + "ĠobowiÄħzkami": 50785, + "Ġpacyfi": 50786, + "ĠruszajÄħ": 50787, + "Ġbeznadziejnie": 50788, + "Ġprzesiady": 50789, + "ĠprzycisnÄĻÅĤa": 50790, + "Ġkrwo": 50791, + "ĠutkwiÅĤ": 50792, + "Ġwgry": 50793, + "Ġżydzi": 50794, + "ĠadministracyjnÄħ": 50795, + "ĠJess": 50796, + "Ġakademickiego": 50797, + "ĠPowinniÅĽmy": 50798, + "Ġcudu": 50799, + "ĠÅĽluby": 50800, + "ĠstrzelajÄħ": 50801, + "tme": 50802, + "Ġfilozoficzne": 50803, + "Ġpolany": 50804, + "Ġklon": 50805, + "ĠKole": 50806, + "Ġkomunikatów": 50807, + "ĠobronÄħ": 50808, + "Ġpomiary": 50809, + "Ġźdź": 50810, + "Rzym": 50811, + "Agent": 50812, + "ĠochronnÄħ": 50813, + "Ġartystycznym": 50814, + "ĠzÅĤamane": 50815, + "Ġzamoc": 50816, + "ZrozumiaÅĤem": 50817, + "vara": 50818, + "mowskiego": 50819, + "Zapad": 50820, + "ĠprzewodniczÄħcej": 50821, + "ĠsprawdzÄĻ": 50822, + "ĠnotatkÄĻ": 50823, + "aÅĤas": 50824, + "ĠrzÄĻs": 50825, + "Komor": 50826, + "Palce": 50827, + "ĠchowaÄĩ": 50828, + "ĠDodat": 50829, + "ĠzachÄĻty": 50830, + "ĠmgieÅĤ": 50831, + "skrypcji": 50832, + "Ġgazy": 50833, + "ĠuwzglÄĻdnieniu": 50834, + "ĠropÄĻ": 50835, + "Ġkamienio": 50836, + "ĠnaprawiaÄĩ": 50837, + "Potrzebne": 50838, + "ĠÅĽruby": 50839, + "anowa": 50840, + "Ġbogom": 50841, + "ĠużyÅĤa": 50842, + "Ġzdech": 50843, + "Wypad": 50844, + "ĠszarpaÄĩ": 50845, + "ĠwyobrażaÅĤa": 50846, + "ĠMans": 50847, + "ĠSue": 50848, + "Ġsamiec": 50849, + "górskiego": 50850, + "Ġkuzynka": 50851, + "ralni": 50852, + "ĠprzeciÄĻtnej": 50853, + "jko": 50854, + "ĠciepÅĤem": 50855, + "Ġcienkim": 50856, + "Ġnawyków": 50857, + "NależaÅĤ": 50858, + "ĠRenault": 50859, + "Ġgaj": 50860, + "Ġtowarzyszem": 50861, + "Ġwindows": 50862, + "ridge": 50863, + "Ġposady": 50864, + "Kost": 50865, + "Ġlusterku": 50866, + "Ġpodkarpackiego": 50867, + "Ġtrafiony": 50868, + "Serdecznie": 50869, + "ĠzamordowaÄĩ": 50870, + "kajcie": 50871, + "ĠprzejmujÄħ": 50872, + "Ġtraktowano": 50873, + "Ġnowotworów": 50874, + "Ġusprawiedliwienia": 50875, + "ĠAleksandrii": 50876, + "оÑĢ": 50877, + "ĠzabroniÅĤ": 50878, + "Ġprzytwier": 50879, + "ĠZatoce": 50880, + "szczem": 50881, + "ĠokrÄĻg": 50882, + "Ġniepewna": 50883, + "ĠzastÄħpiÅĤa": 50884, + "Ġprzyswo": 50885, + "Ġgdyz": 50886, + "OsiÄħ": 50887, + "Ġodrazu": 50888, + "ĠSÅĤawomira": 50889, + "ĠSzanowny": 50890, + "ĠuchwaliÄĩ": 50891, + "ĠwyrównaÄĩ": 50892, + "Ġkwadratowy": 50893, + "Uz": 50894, + "ĠCyfry": 50895, + "ĠprzywódcÄĻ": 50896, + "Ġzasobami": 50897, + "Ġwiekszosci": 50898, + "Ġzapuszcz": 50899, + "sznych": 50900, + "ĠrÄĻkawem": 50901, + "Ġklientowi": 50902, + "ĠsugestiÄĻ": 50903, + "Ġgrotesk": 50904, + "Ġbezprzedmiot": 50905, + "ĠÅĽmieszna": 50906, + "Ġkonspiracji": 50907, + "Sprowa": 50908, + "Ġkozy": 50909, + "ĠreprezentujÄħcy": 50910, + "PoÅĤÄħ": 50911, + "nai": 50912, + "Ġbulwar": 50913, + "Ġsuka": 50914, + "ĠZwiÄħzkiem": 50915, + "ObiecujÄĻ": 50916, + "Ġautomatycznego": 50917, + "ол": 50918, + "ĠzatrudniaÄĩ": 50919, + "Ġpopij": 50920, + "cyn": 50921, + "waku": 50922, + "ĠKrajowy": 50923, + "Ġpoważniejszych": 50924, + "Ġrozpoznawania": 50925, + "ĠwstrÄĻt": 50926, + "Ġaptece": 50927, + "Ġchciano": 50928, + "ĠMoskwÄĻ": 50929, + "Rysunek": 50930, + "ĠnajmÅĤodszy": 50931, + "ĠwychowaÄĩ": 50932, + "Ġbrylan": 50933, + "ĠusÅĤuga": 50934, + "sfunk": 50935, + "Ġdewiz": 50936, + "107": 50937, + "specjali": 50938, + "Ġukochana": 50939, + "Ġsluz": 50940, + "Ġweteranów": 50941, + "rócÄħ": 50942, + "ĠrozÅĤam": 50943, + "WidziaÅĤeÅĽ": 50944, + "ĠÅĽwiadomego": 50945, + "rington": 50946, + "Ġzapytal": 50947, + "Ġdyscyplina": 50948, + "ĠkopuÅĤy": 50949, + "ĠKart": 50950, + "Ġlipa": 50951, + "Ġsamochod": 50952, + "born": 50953, + "det": 50954, + "Ġsiarki": 50955, + "PrzyznaÅĤ": 50956, + "Ġsanepidu": 50957, + "ĠWSI": 50958, + "ĠWarren": 50959, + "ktoria": 50960, + "nocÄħ": 50961, + "ĠwpadaÅĤ": 50962, + "Ġgwal": 50963, + "Ġwczy": 50964, + "Podstawowym": 50965, + "ĠOdes": 50966, + "ĠUsÅĤy": 50967, + "ĠJasie": 50968, + "ump": 50969, + "Ġinżynierii": 50970, + "ĠJaneiro": 50971, + "gacja": 50972, + "spres": 50973, + "ĠchmurÄĻ": 50974, + "ĠKultura": 50975, + "Ġkomórkowych": 50976, + "ĠÅĤodziÄħ": 50977, + "ĠUrszula": 50978, + "ĠJuniorów": 50979, + "Ġmajorze": 50980, + "ĠznajdujÄħc": 50981, + "ymul": 50982, + "Ġcement": 50983, + "ĠBai": 50984, + "ĠzagroziÅĤ": 50985, + "ï¸ı": 50986, + "rola": 50987, + "Tusk": 50988, + "Ġoddana": 50989, + "Ġprawicowe": 50990, + "hawk": 50991, + "sachusetts": 50992, + "ĠÅĽrodkowo": 50993, + "Ġkurii": 50994, + "ĠszparÄĻ": 50995, + "Ġradami": 50996, + "ĠBielska": 50997, + "olÄħ": 50998, + "nikowa": 50999, + "Ġumorzenie": 51000, + "Produkty": 51001, + "Seks": 51002, + "ĠÅĽwietnych": 51003, + "Ġplotka": 51004, + "ĠwierzchoÅĤek": 51005, + "ĠÅĤamiÄħc": 51006, + "_:": 51007, + "Ġinwestycjach": 51008, + "ĠWÄħtpiÄĻ": 51009, + "Ġdyrektorowi": 51010, + "Ġstawiania": 51011, + "Ġpokoleni": 51012, + "Ġwybranej": 51013, + "ĠdrżÄħ": 51014, + "ĠprzeksztaÅĤciÄĩ": 51015, + "Logi": 51016, + "ĠÅĤoże": 51017, + "Ġwstrzymanie": 51018, + "Ġprzekór": 51019, + "ĠpodkreÅĽlaÅĤa": 51020, + "Ġrecho": 51021, + "ĠGenewie": 51022, + "ĠzobowiÄħzana": 51023, + "żniczka": 51024, + "ĠobjÄĻÄĩ": 51025, + "Ġtrójwymiar": 51026, + "Ġnawiasem": 51027, + "Ġpogan": 51028, + "giusz": 51029, + "Ġbezwarunk": 51030, + "ĠumiaÅĤem": 51031, + "ĠudzieliÅĤa": 51032, + "ĠAustralij": 51033, + "ĠInf": 51034, + "owione": 51035, + "ĠPoje": 51036, + "Ġodczucie": 51037, + "Ġkaplica": 51038, + "ĠwglÄħdu": 51039, + "ĠCuk": 51040, + "Ġogromnymi": 51041, + "Waltz": 51042, + "Ġnasady": 51043, + "Ġustaleniu": 51044, + "MikoÅĤaj": 51045, + "SN": 51046, + "Ġwybitnym": 51047, + "cików": 51048, + "Ġbarwie": 51049, + "Å»aÅĤujÄĻ": 51050, + "Zadr": 51051, + "ĠzostaÅĤeÅĽ": 51052, + "ĠczÄĻÅĽciami": 51053, + "ĠzapragnÄħÅĤ": 51054, + "ĠniedopaÅĤ": 51055, + "ĠPrawosÅĤaw": 51056, + "byÅĤy": 51057, + "Ġcytowany": 51058, + "jednym": 51059, + "ĠtÅĤumaczÄĻ": 51060, + "Ġfundamenta": 51061, + "SzczegóÅĤowe": 51062, + "Ġnapisanie": 51063, + "ĠwypadaÅĤo": 51064, + "Ġuboczne": 51065, + "Ġoddeleg": 51066, + "towskiego": 51067, + "ĠpozwoleÅĦ": 51068, + "ĠżaÅĤoby": 51069, + "Ġprzeciwnikami": 51070, + "Ġskrzynek": 51071, + "ĠskÅĤadali": 51072, + "ĠBast": 51073, + "ĠzakoÅĦczyliÅĽmy": 51074, + "bce": 51075, + "znany": 51076, + "Ġhandlowa": 51077, + "ĠzgromadziÄĩ": 51078, + "ĠbÅĤagalnie": 51079, + "ĠmÄħdrego": 51080, + "ĠnadejÅĽÄĩ": 51081, + "Wolno": 51082, + "Ġbij": 51083, + "Ġzwolnione": 51084, + "ĠbaweÅĤny": 51085, + "Ġstudentem": 51086, + "ĠmÄĻskim": 51087, + "ĠnaÅĤ": 51088, + "ĠmaÅĤopolskim": 51089, + "Ġfutrz": 51090, + "Ġporannej": 51091, + "Ġsystemowi": 51092, + "ĠZosia": 51093, + "Ġkuriera": 51094, + "Ġawaria": 51095, + "MM": 51096, + "ĠPowinna": 51097, + "Ġzablokowana": 51098, + "ĠKob": 51099, + "Ġszczot": 51100, + "WyÅĤÄħ": 51101, + "czoch": 51102, + "ĠrozpatrzyÄĩ": 51103, + "ĠbolaÅĤy": 51104, + "ĠPast": 51105, + "Ġtyl": 51106, + "Ġ1896": 51107, + "ptom": 51108, + "Ġdolin": 51109, + "ĠhaÅĤasem": 51110, + "Ġzarobek": 51111, + "ĠdobiegÅĤo": 51112, + "ĠpodniosÅĤem": 51113, + "ĠawanturÄĻ": 51114, + "ĠProkuraturze": 51115, + "Ġgruntownie": 51116, + "ĠrozpoczynaÅĤ": 51117, + "ĠJeziora": 51118, + "meria": 51119, + "ÑģÑĤ": 51120, + "ĠnieporozumieÅĦ": 51121, + "pez": 51122, + "Ġkontynuowanie": 51123, + "ĠpokazaÅĤo": 51124, + "ĠÅļrodków": 51125, + "artykuÅĤ": 51126, + "Ġwielodzie": 51127, + "ĠokażÄħ": 51128, + "ĠÅĽnież": 51129, + "ĠkapitaÅĤem": 51130, + "owity": 51131, + "centry": 51132, + "Ġósmy": 51133, + "ĠsÅĤawÄħ": 51134, + "Ġzeznanie": 51135, + "ngen": 51136, + "Ġodejm": 51137, + "ĠAnglik": 51138, + "ĠosiemdziesiÄĻciu": 51139, + "vro": 51140, + "ĠJessie": 51141, + "Ġprecyzyjny": 51142, + "ĠZoe": 51143, + "ĠczÅĤowieczeÅĦstwa": 51144, + "ĠuderzyÅĤy": 51145, + "ĠYar": 51146, + "ĠpoÅĽwiÄĻconej": 51147, + "Ġandroid": 51148, + "SkÅĤada": 51149, + "blog": 51150, + "ĠDywi": 51151, + "ĠpÅĤucach": 51152, + "Ġnadgarstki": 51153, + "Ġrefleksja": 51154, + "Kin": 51155, + "ĠzgodziÅĤem": 51156, + "siadÅĤo": 51157, + "Ġoburzony": 51158, + "Ġchodników": 51159, + "plus": 51160, + "Ġnotowania": 51161, + "Instynkt": 51162, + "ĠÅĽlepi": 51163, + "Aktor": 51164, + "siat": 51165, + "ĠkadrÄĻ": 51166, + "Ġsingiel": 51167, + "ĠosiÄħgniÄĻty": 51168, + "Ġwykonawczego": 51169, + "ĠdobiegaÅĤy": 51170, + "té": 51171, + "Ġrein": 51172, + "ĠustawieÅĦ": 51173, + "ĠflagÄħ": 51174, + "ĠMika": 51175, + "jakim": 51176, + "Ġpobudek": 51177, + "ersów": 51178, + "ĠskrzydÅĤ": 51179, + "Ġżydowskim": 51180, + "ĠGwiezd": 51181, + "ĠinformujÄħc": 51182, + "ĠinformowaÅĤa": 51183, + "ByÅĤeÅĽ": 51184, + "szczyznÄħ": 51185, + "ĠwpuÅĽciÅĤ": 51186, + "WSZE": 51187, + "ĠpozostajÄħcych": 51188, + "Ġ229": 51189, + "tex": 51190, + "Ġrado": 51191, + "Ġpomijam": 51192, + "ĠgÄĻstym": 51193, + "Impre": 51194, + "ĠOÅĽwiaty": 51195, + "Ġkalec": 51196, + "Ġgminnej": 51197, + "Ġprzydomek": 51198, + "gnam": 51199 + }, + "merges": [ + [ + "i", + "e" + ], + [ + "Å", + "Ĥ" + ], + [ + "Ġ", + "p" + ], + [ + "Ġ", + "w" + ], + [ + "Ġ", + "s" + ], + [ + "Ä", + "Ļ" + ], + [ + "Ġ", + "n" + ], + [ + "Ġ", + "z" + ], + [ + "Ä", + "ħ" + ], + [ + "r", + "z" + ], + [ + "c", + "z" + ], + [ + "o", + "w" + ], + [ + "Ġ", + "t" + ], + [ + "Å", + "¼" + ], + [ + "c", + "h" + ], + [ + "s", + "t" + ], + [ + "n", + "i" + ], + [ + "Ġ", + "d" + ], + [ + "r", + "a" + ], + [ + "Ã", + "³" + ], + [ + "Ġ", + "m" + ], + [ + "Ġ", + "o" + ], + [ + "Å", + "Ľ" + ], + [ + "a", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + "k" + ], + [ + "s", + "z" + ], + [ + "n", + "ie" + ], + [ + "r", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "j" + ], + [ + "d", + "z" + ], + [ + "Ġp", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "i" + ], + [ + "Ġn", + "a" + ], + [ + "i", + "ÄĻ" + ], + [ + "g", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "b" + ], + [ + "l", + "i" + ], + [ + "Ä", + "ĩ" + ], + [ + "rz", + "e" + ], + [ + "l", + "e" + ], + [ + "a", + "k" + ], + [ + "a", + "n" + ], + [ + "c", + "i" + ], + [ + "Ġn", + "ie" + ], + [ + "a", + "r" + ], + [ + "Ġd", + "o" + ], + [ + "a", + "m" + ], + [ + "n", + "e" + ], + [ + "Ġs", + "iÄĻ" + ], + [ + "y", + "m" + ], + [ + "Ġj", + "e" + ], + [ + "ż", + "e" + ], + [ + "Ġz", + "a" + ], + [ + "n", + "a" + ], + [ + "e", + "m" + ], + [ + "ó", + "w" + ], + [ + "ÅĤ", + "a" + ], + [ + "k", + "a" + ], + [ + "y", + "ch" + ], + [ + "Ġ", + "u" + ], + [ + "r", + "e" + ], + [ + "â", + "Ģ" + ], + [ + "rz", + "y" + ], + [ + "k", + "o" + ], + [ + "a", + "t" + ], + [ + "w", + "i" + ], + [ + "k", + "i" + ], + [ + "Ġw", + "y" + ], + [ + "Ġp", + "rze" + ], + [ + "Ġ", + "a" + ], + [ + "ni", + "a" + ], + [ + "w", + "a" + ], + [ + "j", + "Äħ" + ], + [ + "ÅĤ", + "o" + ], + [ + "c", + "e" + ], + [ + "cz", + "y" + ], + [ + "Ġ", + "że" + ], + [ + "dz", + "i" + ], + [ + "Ġt", + "o" + ], + [ + "c", + "ie" + ], + [ + "Ġ", + "g" + ], + [ + "o", + "n" + ], + [ + "j", + "e" + ], + [ + "cz", + "e" + ], + [ + "ow", + "a" + ], + [ + "o", + "r" + ], + [ + "k", + "u" + ], + [ + "Ġt", + "e" + ], + [ + "Ġs", + "t" + ], + [ + "d", + "y" + ], + [ + "d", + "a" + ], + [ + "l", + "a" + ], + [ + "dz", + "ie" + ], + [ + "o", + "ÅĽ" + ], + [ + "e", + "r" + ], + [ + "c", + "j" + ], + [ + "Ġo", + "d" + ], + [ + "Ġ", + "ro" + ], + [ + "Ġb", + "y" + ], + [ + "p", + "o" + ], + [ + "Å", + "Ħ" + ], + [ + "w", + "o" + ], + [ + "Ġj", + "ak" + ], + [ + "c", + "y" + ], + [ + "t", + "y" + ], + [ + "b", + "y" + ], + [ + "k", + "ie" + ], + [ + "r", + "y" + ], + [ + "m", + "i" + ], + [ + "Ġ", + "c" + ], + [ + "Ġk", + "t" + ], + [ + "âĢ", + "ĵ" + ], + [ + "Ġm", + "o" + ], + [ + "t", + "a" + ], + [ + "e", + "n" + ], + [ + "Ġ", + "P" + ], + [ + "Ġje", + "st" + ], + [ + "aÅĤ", + "a" + ], + [ + "Ġk", + "o" + ], + [ + "Ġp", + "rzy" + ], + [ + "w", + "ie" + ], + [ + "n", + "y" + ], + [ + "r", + "u" + ], + [ + "Ġkt", + "ó" + ], + [ + "Ġm", + "i" + ], + [ + "l", + "u" + ], + [ + "a", + "d" + ], + [ + "st", + "a" + ], + [ + "Ġ", + "ch" + ], + [ + "e", + "j" + ], + [ + "t", + "u" + ], + [ + "ow", + "ie" + ], + [ + "s", + "i" + ], + [ + "o", + "b" + ], + [ + "Ġt", + "ak" + ], + [ + "Ġpo", + "d" + ], + [ + "Ġ", + "cz" + ], + [ + "Ġ", + "-" + ], + [ + "Ġs", + "z" + ], + [ + "a", + "s" + ], + [ + "ż", + "y" + ], + [ + "n", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "S" + ], + [ + "a", + "l" + ], + [ + "sz", + "y" + ], + [ + "ow", + "i" + ], + [ + "m", + "y" + ], + [ + "n", + "Äħ" + ], + [ + "t", + "e" + ], + [ + "Ġs", + "p" + ], + [ + "ra", + "z" + ], + [ + "Ġn", + "i" + ], + [ + "Ġd", + "z" + ], + [ + "ÅĤ", + "y" + ], + [ + "m", + "ie" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġ", + "M" + ], + [ + "Ġ", + "1" + ], + [ + "am", + "i" + ], + [ + "sz", + "e" + ], + [ + "Ġp", + "ro" + ], + [ + "Ġ", + "f" + ], + [ + "b", + "i" + ], + [ + "p", + "i" + ], + [ + "n", + "ych" + ], + [ + "z", + "y" + ], + [ + "ÅĤ", + "u" + ], + [ + "oÅĽ", + "ci" + ], + [ + "r", + "ó" + ], + [ + "Ġw", + "ie" + ], + [ + "Ġ", + "K" + ], + [ + "cj", + "i" + ], + [ + "Ġt", + "y" + ], + [ + "Ġro", + "z" + ], + [ + "Ġo", + "b" + ], + [ + "Ġi", + "n" + ], + [ + "Ġp", + "ra" + ], + [ + "Ġm", + "a" + ], + [ + ".", + "." + ], + [ + "c", + "a" + ], + [ + "e", + "go" + ], + [ + "Ġ", + "W" + ], + [ + "l", + "o" + ], + [ + "e", + "k" + ], + [ + "j", + "a" + ], + [ + "Ġc", + "o" + ], + [ + "jÄħ", + "c" + ], + [ + "N", + "ie" + ], + [ + "d", + "u" + ], + [ + "ne", + "go" + ], + [ + "p", + "ie" + ], + [ + "s", + "ki" + ], + [ + "w", + "y" + ], + [ + "g", + "i" + ], + [ + "t", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "A" + ], + [ + "ÅĽ", + "ci" + ], + [ + "g", + "a" + ], + [ + "ne", + "j" + ], + [ + "n", + "ym" + ], + [ + "Ġ", + "go" + ], + [ + "Ġ", + "C" + ], + [ + "Ġ", + "(" + ], + [ + "Ġ", + "B" + ], + [ + "Å", + "º" + ], + [ + "aÅĤ", + "o" + ], + [ + "Ġm", + "ie" + ], + [ + "Ġ", + "T" + ], + [ + "b", + "ie" + ], + [ + "Ġje", + "d" + ], + [ + "s", + "kie" + ], + [ + "Ġ", + "2" + ], + [ + "m", + "u" + ], + [ + "Ġ", + "âĢĵ" + ], + [ + "z", + "a" + ], + [ + "ow", + "an" + ], + [ + "Ġ", + "czy" + ], + [ + "Ġa", + "le" + ], + [ + "m", + "a" + ], + [ + "nie", + "j" + ], + [ + "o", + "l" + ], + [ + "Ġ", + "r" + ], + [ + "Ġw", + "i" + ], + [ + "o", + "s" + ], + [ + "Ġt", + "ym" + ], + [ + "Ġ", + "re" + ], + [ + "e", + "z" + ], + [ + "j", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġs", + "po" + ], + [ + "Ġprze", + "z" + ], + [ + "Ġ", + "R" + ], + [ + "ni", + "u" + ], + [ + "w", + "e" + ], + [ + "Ġm", + "u" + ], + [ + "u", + "ż" + ], + [ + "Ġ", + "lu" + ], + [ + "Ġp", + "a" + ], + [ + "Ġz", + "e" + ], + [ + "P", + "o" + ], + [ + "aÅĤ", + "y" + ], + [ + "Ġ", + "âĢ" + ], + [ + "N", + "a" + ], + [ + "Ġ", + "J" + ], + [ + "Äħ", + "d" + ], + [ + "n", + "ÄĻ" + ], + [ + "b", + "a" + ], + [ + "ow", + "o" + ], + [ + "ch", + "o" + ], + [ + "Ġs", + "am" + ], + [ + "l", + "ko" + ], + [ + "Ġdz", + "ie" + ], + [ + "l", + "at" + ], + [ + "p", + "ra" + ], + [ + "Ġb", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "D" + ], + [ + "i", + "l" + ], + [ + "Ġ", + "le" + ], + [ + "k", + "t" + ], + [ + "k", + "ów" + ], + [ + "Ġte", + "go" + ], + [ + "oÅĽ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġb", + "ÄĻ" + ], + [ + "ie", + "r" + ], + [ + "Ġ", + "ra" + ], + [ + "i", + "n" + ], + [ + "Ġktó", + "re" + ], + [ + "Ġ", + "e" + ], + [ + "Ġd", + "la" + ], + [ + "a", + "ch" + ], + [ + "m", + "o" + ], + [ + "Ġw", + "szy" + ], + [ + "s", + "u" + ], + [ + "s", + "ka" + ], + [ + "Ġprze", + "d" + ], + [ + "dz", + "e" + ], + [ + "ow", + "y" + ], + [ + "Ġw", + "iÄĻ" + ], + [ + "b", + "o" + ], + [ + "u", + "n" + ], + [ + "dzi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + "G" + ], + [ + "Ġ", + "h" + ], + [ + "Ġs", + "Äħ" + ], + [ + "p", + "e" + ], + [ + "n", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġna", + "j" + ], + [ + "cz", + "Äħ" + ], + [ + "Ġdz", + "i" + ], + [ + "an", + "a" + ], + [ + "p", + "u" + ], + [ + "Ġty", + "lko" + ], + [ + "o", + "st" + ], + [ + "Ġk", + "on" + ], + [ + "d", + "e" + ], + [ + "Ġj", + "uż" + ], + [ + "Ġ", + "Z" + ], + [ + "ó", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "na" + ], + [ + "Ġb", + "ar" + ], + [ + "ÅĽ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġ", + "li" + ], + [ + "Ġp", + "owie" + ], + [ + "f", + "i" + ], + [ + "d", + "ni" + ], + [ + "sz", + "cze" + ], + [ + "s", + "y" + ], + [ + "Ġk", + "a" + ], + [ + "o", + "m" + ], + [ + "owa", + "Äĩ" + ], + [ + "ci", + "a" + ], + [ + "Ġwszy", + "st" + ], + [ + "sz", + "a" + ], + [ + "Ġ", + "L" + ], + [ + "ÅĽ", + "li" + ], + [ + "s", + "a" + ], + [ + "s", + "p" + ], + [ + "ÅĤ", + "em" + ], + [ + "ow", + "e" + ], + [ + "st", + "y" + ], + [ + "ow", + "aÅĤ" + ], + [ + "cz", + "a" + ], + [ + "Ġsp", + "ra" + ], + [ + "ÅĽ", + "cie" + ], + [ + "z", + "u" + ], + [ + "Ġpo", + "t" + ], + [ + "Ġs", + "ob" + ], + [ + "k", + "ÄĻ" + ], + [ + "s", + "ie" + ], + [ + "Ġ", + "O" + ], + [ + "dz", + "o" + ], + [ + "Ġw", + "o" + ], + [ + "Ġje", + "j" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġp", + "e" + ], + [ + "Ġs", + "k" + ], + [ + "a", + "li" + ], + [ + "Ġje", + "go" + ], + [ + "Ġ", + "I" + ], + [ + "s", + "k" + ], + [ + "Ġ", + "ci" + ], + [ + "J", + "e" + ], + [ + "0", + "0" + ], + [ + "g", + "u" + ], + [ + "Ġs", + "ie" + ], + [ + "Ġmo", + "że" + ], + [ + "ar", + "t" + ], + [ + "Ġby", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġb", + "ez" + ], + [ + "ow", + "ych" + ], + [ + "Ġs", + "wo" + ], + [ + "st", + "ÄĻ" + ], + [ + "i", + "m" + ], + [ + "Ġm", + "nie" + ], + [ + "g", + "ra" + ], + [ + "u", + "d" + ], + [ + "Ġcz", + "as" + ], + [ + "Ġpo", + "z" + ], + [ + "Äħ", + "c" + ], + [ + "nie", + "m" + ], + [ + "rz", + "ym" + ], + [ + "Ġ", + "\"" + ], + [ + "Ġ", + "ży" + ], + [ + "r", + "owa" + ], + [ + "p", + "a" + ], + [ + "..", + "." + ], + [ + "ĠbÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "ÅĦ", + "st" + ], + [ + "on", + "y" + ], + [ + "cj", + "a" + ], + [ + "Ġby", + "ÅĤ" + ], + [ + "r", + "ÄĻ" + ], + [ + "aÅĤ", + "em" + ], + [ + "ÅĽ", + "my" + ], + [ + "ow", + "ej" + ], + [ + "an", + "e" + ], + [ + "d", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "lat" + ], + [ + "o", + "na" + ], + [ + "kie", + "m" + ], + [ + "en", + "t" + ], + [ + "u", + "r" + ], + [ + "Ġ", + "ż" + ], + [ + "g", + "l" + ], + [ + "ro", + "d" + ], + [ + "ĠâĢ", + "ŀ" + ], + [ + "Ġw", + "z" + ], + [ + "ów", + "i" + ], + [ + "Ġsob", + "ie" + ], + [ + "Ġk", + "ie" + ], + [ + "Ġ1", + "9" + ], + [ + "Ġp", + "i" + ], + [ + "Ġ", + "raz" + ], + [ + "n", + "ak" + ], + [ + "z", + "na" + ], + [ + "Ġo", + "s" + ], + [ + "Ġ", + "N" + ], + [ + "Ġd", + "a" + ], + [ + "Ġs", + "y" + ], + [ + "Ġ", + "E" + ], + [ + "Ġ", + "H" + ], + [ + "c", + "u" + ], + [ + "cz", + "nie" + ], + [ + "Ġktó", + "r" + ], + [ + "Ġch", + "o" + ], + [ + "Ġi", + "ch" + ], + [ + "âĢ", + "Ŀ" + ], + [ + "Ġg", + "dy" + ], + [ + "an", + "y" + ], + [ + "st", + "o" + ], + [ + "Ġza", + "p" + ], + [ + "Ġ", + "F" + ], + [ + "Ġod", + "p" + ], + [ + "Ġst", + "a" + ], + [ + "Ġg", + "ÅĤ" + ], + [ + "wi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġktó", + "ry" + ], + [ + "Ġte", + "ż" + ], + [ + "ym", + "i" + ], + [ + "Ġd", + "e" + ], + [ + "Ġ", + "ce" + ], + [ + "Ġt", + "u" + ], + [ + "ÅĤa", + "d" + ], + [ + "Ġmo", + "g" + ], + [ + "w", + "ó" + ], + [ + "w", + "aÅĤ" + ], + [ + "i", + "a" + ], + [ + "Ġ", + "rze" + ], + [ + "wi", + "a" + ], + [ + "nÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "jÄħ", + "ce" + ], + [ + "ni", + "ÄĻ" + ], + [ + "o", + "ne" + ], + [ + "Ġz", + "ak" + ], + [ + "s", + "po" + ], + [ + "ra", + "n" + ], + [ + "Ġmo", + "ż" + ], + [ + "Ġo", + "k" + ], + [ + "Ġje", + "szcze" + ], + [ + "j", + "s" + ], + [ + "ni", + "k" + ], + [ + "owa", + "nia" + ], + [ + "Ġbar", + "dzo" + ], + [ + "âĢ", + "Ķ" + ], + [ + "Ġp", + "an" + ], + [ + "t", + "er" + ], + [ + "we", + "t" + ], + [ + "pra", + "w" + ], + [ + "skie", + "go" + ], + [ + "cy", + "j" + ], + [ + "dz", + "y" + ], + [ + "Ġp", + "ier" + ], + [ + "Ġk", + "u" + ], + [ + "T", + "o" + ], + [ + "rz", + "u" + ], + [ + "Ġz", + "ost" + ], + [ + "le", + "j" + ], + [ + "stÄĻ", + "p" + ], + [ + "Ġro", + "ku" + ], + [ + "Ġ", + "3" + ], + [ + "Ġ", + "cie" + ], + [ + "Ġm", + "ówi" + ], + [ + "Ġ", + "cze" + ], + [ + "Ġ", + "U" + ], + [ + "Ġdo", + "b" + ], + [ + "Ġte", + "j" + ], + [ + "cz", + "ÄĻ" + ], + [ + "j", + "i" + ], + [ + "Ġte", + "n" + ], + [ + "ow", + "ego" + ], + [ + "b", + "u" + ], + [ + "cj", + "ÄĻ" + ], + [ + "rz", + "Äħ" + ], + [ + "Ġo", + "p" + ], + [ + "k", + "Äħ" + ], + [ + "le", + "m" + ], + [ + "a", + "j" + ], + [ + "z", + "e" + ], + [ + ")", + "." + ], + [ + "Ġby", + "Äĩ" + ], + [ + "b", + "li" + ], + [ + "at", + "y" + ], + [ + "am", + "y" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "wi" + ], + [ + "i", + "ch" + ], + [ + "ci", + "Äħ" + ], + [ + "Ġm", + "y" + ], + [ + "Ġ", + "Nie" + ], + [ + "Ġu", + "sta" + ], + [ + "Ġże", + "by" + ], + [ + "wa", + "ż" + ], + [ + "g", + "ÅĤ" + ], + [ + "s", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġo", + "raz" + ], + [ + "ni", + "ka" + ], + [ + "e", + "l" + ], + [ + "a", + "da" + ], + [ + "Ġpra", + "w" + ], + [ + "ĠP", + "ol" + ], + [ + "p", + "ad" + ], + [ + "Ġw", + "e" + ], + [ + "Ġmie", + "js" + ], + [ + "ÅĽ", + "nie" + ], + [ + "d", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġo", + "g" + ], + [ + "f", + "or" + ], + [ + "n", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "e", + "t" + ], + [ + "n", + "u" + ], + [ + "s", + "ko" + ], + [ + "Ġp", + "ow" + ], + [ + "ó", + "b" + ], + [ + "rz", + "a" + ], + [ + "Ġb", + "i" + ], + [ + "t", + "em" + ], + [ + "skie", + "j" + ], + [ + "ÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "i", + "i" + ], + [ + "c", + "je" + ], + [ + "cz", + "ne" + ], + [ + "t", + "ów" + ], + [ + "t", + "or" + ], + [ + "ÅĽ", + "l" + ], + [ + "ni", + "st" + ], + [ + "Z", + "a" + ], + [ + "Ġsam", + "o" + ], + [ + "g", + "ie" + ], + [ + "Ġz", + "ro" + ], + [ + "Ġjed", + "nak" + ], + [ + "owa", + "nie" + ], + [ + "Ġna", + "d" + ], + [ + "ĠâĢ", + "Ķ" + ], + [ + "Ġn", + "o" + ], + [ + "w", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġc", + "aÅĤ" + ], + [ + "ÅĤ", + "am" + ], + [ + "d", + "Äħ" + ], + [ + "Ġpe", + "w" + ], + [ + "Ġj", + "a" + ], + [ + "s", + "o" + ], + [ + "Ġkie", + "dy" + ], + [ + "u", + "m" + ], + [ + "Ġna", + "wet" + ], + [ + "Ġt", + "am" + ], + [ + "s", + "ÅĤ" + ], + [ + "si", + "Äħ" + ], + [ + "ch", + "a" + ], + [ + "c", + "ów" + ], + [ + "ow", + "Äħ" + ], + [ + "y", + "ta" + ], + [ + "Ġ2", + "0" + ], + [ + "o", + "sta" + ], + [ + "Ġd", + "ru" + ], + [ + "Ġ", + "Å" + ], + [ + "Ġst", + "an" + ], + [ + "ÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġby", + "ÅĤa" + ], + [ + "cz", + "u" + ], + [ + "Ġr", + "ów" + ], + [ + "em", + "u" + ], + [ + "b", + "ra" + ], + [ + "Ġpier", + "w" + ], + [ + "sz", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġst", + "ro" + ], + [ + "ó", + "l" + ], + [ + "Ġt", + "a" + ], + [ + "Ġd", + "y" + ], + [ + "Ġz", + "am" + ], + [ + "Ġtak", + "ie" + ], + [ + "Ġt", + "ra" + ], + [ + "j", + "u" + ], + [ + "Ġo", + "st" + ], + [ + "a", + "st" + ], + [ + "li", + "w" + ], + [ + "W", + "y" + ], + [ + "ó", + "r" + ], + [ + "ĠP", + "o" + ], + [ + "e", + "c" + ], + [ + "ar", + "y" + ], + [ + "li", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġjak", + "ie" + ], + [ + "st", + "u" + ], + [ + "Ġpo", + "li" + ], + [ + "Ġg", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġp", + "owi" + ], + [ + "Ġlu", + "b" + ], + [ + "l", + "an" + ], + [ + "Ġ", + "ak" + ], + [ + "ró", + "ż" + ], + [ + "cz", + "nych" + ], + [ + "pi", + "s" + ], + [ + "Ġk", + "il" + ], + [ + "Ġm", + "e" + ], + [ + "dzie", + "j" + ], + [ + "t", + "rzym" + ], + [ + "Ġko", + "m" + ], + [ + "Ġj", + "Äħ" + ], + [ + "Ġst", + "o" + ], + [ + "Ġcz", + "ÄĻ" + ], + [ + "dz", + "a" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "c" + ], + [ + "cz", + "as" + ], + [ + "Ġz", + "d" + ], + [ + "p", + "rze" + ], + [ + "d", + "nie" + ], + [ + "n", + "t" + ], + [ + "ki", + "ch" + ], + [ + "P", + "rze" + ], + [ + "Ġka", + "ż" + ], + [ + "Ġp", + "u" + ], + [ + "A", + "le" + ], + [ + "Ġmu", + "si" + ], + [ + "z", + "i" + ], + [ + "l", + "ÄĻ" + ], + [ + "ce", + "j" + ], + [ + "Ġg", + "dzie" + ], + [ + "C", + "h" + ], + [ + "Ġjak", + "o" + ], + [ + "Ġdzi", + "aÅĤa" + ], + [ + "rz", + "ÄĻ" + ], + [ + "J", + "ak" + ], + [ + "wa", + "Äĩ" + ], + [ + "t", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġodp", + "owie" + ], + [ + "ow", + "ym" + ], + [ + "Ġk", + "ra" + ], + [ + "wie", + "r" + ], + [ + "Ġa", + "l" + ], + [ + "j", + "em" + ], + [ + "Ġc", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġp", + "ie" + ], + [ + "ski", + "ch" + ], + [ + "Ġt", + "ych" + ], + [ + "Ġi", + "m" + ], + [ + "Ġt", + "rze" + ], + [ + "Ġni", + "ż" + ], + [ + "Ġw", + "p" + ], + [ + "r", + "i" + ], + [ + "ni", + "c" + ], + [ + "Ġch", + "wi" + ], + [ + "sz", + "ka" + ], + [ + "Ġd", + "ro" + ], + [ + "ó", + "j" + ], + [ + "Ġw", + "sp" + ], + [ + "ż", + "a" + ], + [ + "czy", + "wi" + ], + [ + "re", + "s" + ], + [ + "rz", + "Äħd" + ], + [ + "st", + "e" + ], + [ + "ka", + "z" + ], + [ + "Ġ", + "lo" + ], + [ + "Ġ", + "4" + ], + [ + "Ġmi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "ko" + ], + [ + "wiÄħ", + "z" + ], + [ + "Ġmoż", + "na" + ], + [ + "Ġs", + "u" + ], + [ + "Ġswo", + "je" + ], + [ + "on", + "ych" + ], + [ + "k", + "sz" + ], + [ + "er", + "y" + ], + [ + "Ġb", + "ra" + ], + [ + "s", + "ku" + ], + [ + "Ġr", + "ÄĻ" + ], + [ + "ró", + "ci" + ], + [ + ")", + "," + ], + [ + "on", + "o" + ], + [ + "czy", + "Äĩ" + ], + [ + "k", + "ÅĤad" + ], + [ + "Ġ", + "ru" + ], + [ + "ĠK", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "ar" + ], + [ + "D", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "5" + ], + [ + "ki", + "m" + ], + [ + "dzi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġktó", + "ra" + ], + [ + "Ġspra", + "w" + ], + [ + "ĠC", + "h" + ], + [ + "an", + "s" + ], + [ + "Ġs", + "i" + ], + [ + "ka", + "ch" + ], + [ + "Ġpra", + "c" + ], + [ + "Ġte", + "raz" + ], + [ + "Ġsz", + "e" + ], + [ + "owan", + "e" + ], + [ + "Ġrów", + "nie" + ], + [ + "p", + "y" + ], + [ + "Ġf", + "i" + ], + [ + "Ġg", + "ru" + ], + [ + "b", + "ym" + ], + [ + "s", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġzro", + "bi" + ], + [ + "Ġtak", + "że" + ], + [ + "Ġ", + "ry" + ], + [ + "C", + "zy" + ], + [ + "z", + "ie" + ], + [ + "M", + "o" + ], + [ + "Ġza", + "w" + ], + [ + "Ġwy", + "da" + ], + [ + "r", + "ów" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦst" + ], + [ + "i", + "o" + ], + [ + "cz", + "nej" + ], + [ + "Ġp", + "re" + ], + [ + "Ġz", + "n" + ], + [ + "Ġd", + "u" + ], + [ + "jÄħc", + "ych" + ], + [ + "sz", + "ych" + ], + [ + "ĠM", + "i" + ], + [ + "Ġz", + "w" + ], + [ + "dze", + "nia" + ], + [ + "cze", + "go" + ], + [ + "Ġp", + "owo" + ], + [ + "Ġs", + "ko" + ], + [ + "ci", + "w" + ], + [ + "Ġw", + "a" + ], + [ + "ÅĤ", + "owie" + ], + [ + "iÄĻ", + "dzy" + ], + [ + "u", + "ro" + ], + [ + "t", + "k" + ], + [ + "Ġpo", + "l" + ], + [ + "t", + "nie" + ], + [ + "Ġd", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġwszyst", + "ko" + ], + [ + "Ġo", + "r" + ], + [ + "pe", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "rod" + ], + [ + "\"", + "." + ], + [ + "Ġst", + "ra" + ], + [ + "d", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġsz", + "y" + ], + [ + "Ġ", + "Na" + ], + [ + "s", + "ÅĤa" + ], + [ + "sz", + "Äħ" + ], + [ + "Ġw", + "ar" + ], + [ + "un", + "k" + ], + [ + "ow", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġa", + "by" + ], + [ + "Ġko", + "ÅĦ" + ], + [ + "ra", + "l" + ], + [ + "g", + "ÄĻ" + ], + [ + "u", + "je" + ], + [ + "d", + "ar" + ], + [ + "an", + "o" + ], + [ + "Ġs", + "ÅĤu" + ], + [ + "ni", + "Äħ" + ], + [ + "dzi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġg", + "ra" + ], + [ + "owan", + "y" + ], + [ + "Ġjed", + "no" + ], + [ + "Ġm", + "am" + ], + [ + "Ġspo", + "s" + ], + [ + "Ġni", + "c" + ], + [ + "d", + "at" + ], + [ + "ci", + "u" + ], + [ + "nÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "dz", + "Äħ" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "at" + ], + [ + "Ġz", + "da" + ], + [ + "Ġb", + "u" + ], + [ + "Ġna", + "s" + ], + [ + "Ġw", + "ym" + ], + [ + "Ġro", + "dzi" + ], + [ + "Ġlu", + "dzi" + ], + [ + "Ġ20", + "1" + ], + [ + "an", + "ych" + ], + [ + "cze", + "j" + ], + [ + "sz", + "ym" + ], + [ + "Ġni", + "m" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤa" + ], + [ + "or", + "y" + ], + [ + "t", + "wo" + ], + [ + "c", + "Äħ" + ], + [ + "T", + "ak" + ], + [ + "jÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġzna", + "j" + ], + [ + "Ġch", + "ci" + ], + [ + "Ġni", + "ch" + ], + [ + "Ġrównie", + "ż" + ], + [ + "d", + "em" + ], + [ + "r", + "w" + ], + [ + "czy", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġa", + "u" + ], + [ + "i", + "st" + ], + [ + "ski", + "m" + ], + [ + "s", + "e" + ], + [ + "Ġro", + "bi" + ], + [ + "Ġc", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġpowie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġost", + "at" + ], + [ + "nym", + "i" + ], + [ + "sta", + "wi" + ], + [ + "dzie", + "Äĩ" + ], + [ + "r", + "Äħ" + ], + [ + "ó", + "d" + ], + [ + "Ġo", + "n" + ], + [ + "Ġz", + "wiÄħz" + ], + [ + "ĠP", + "a" + ], + [ + "Ġsz", + "cze" + ], + [ + "cze", + "nia" + ], + [ + "wi", + "ad" + ], + [ + "ob", + "a" + ], + [ + "c", + "o" + ], + [ + "cz", + "ny" + ], + [ + "B", + "y" + ], + [ + "O", + "d" + ], + [ + "sz", + "cz" + ], + [ + "Ġż", + "ad" + ], + [ + "Ġby", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġz", + "osta" + ], + [ + "Ġje", + "ÅĽli" + ], + [ + "Ġ2", + "00" + ], + [ + "Ġma", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġnie", + "go" + ], + [ + "Ġm", + "at" + ], + [ + "Ġal", + "bo" + ], + [ + "m", + "en" + ], + [ + "t", + "ych" + ], + [ + "Ġjak", + "i" + ], + [ + "Ġ", + "róż" + ], + [ + "ga", + "ni" + ], + [ + "w", + "ar" + ], + [ + "Ġko", + "bie" + ], + [ + "mi", + "s" + ], + [ + "Ġdo", + "ty" + ], + [ + "ni", + "ków" + ], + [ + "o", + "d" + ], + [ + "kie", + "go" + ], + [ + "ÄĻ", + "ż" + ], + [ + "Ġp", + "iÄĻ" + ], + [ + "te", + "k" + ], + [ + "Ġp", + "yta" + ], + [ + "le", + "ż" + ], + [ + "Ġs", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "mie" + ], + [ + "Ġko", + "lej" + ], + [ + "Ġktó", + "rzy" + ], + [ + "P", + "rzy" + ], + [ + "ó", + "ź" + ], + [ + "sze", + "go" + ], + [ + "âĢ", + "¦" + ], + [ + "da", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "mie" + ], + [ + "ni", + "i" + ], + [ + "Ġwo", + "j" + ], + [ + "st", + "rze" + ], + [ + "Ġm", + "ó" + ], + [ + "st", + "Äħ" + ], + [ + "sz", + "u" + ], + [ + "ni", + "Äĩ" + ], + [ + "st", + "an" + ], + [ + "Ġb", + "ud" + ], + [ + "ĠM", + "ar" + ], + [ + "o", + "k" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "cej" + ], + [ + "ró", + "d" + ], + [ + "g", + "dy" + ], + [ + "Ġpro", + "b" + ], + [ + "sz", + "ej" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤo" + ], + [ + "st", + "em" + ], + [ + "e", + "ÅĽ" + ], + [ + "s", + "cy" + ], + [ + "k", + "ry" + ], + [ + "Ġmie", + "szka" + ], + [ + "t", + "ÄĻ" + ], + [ + "k", + "tu" + ], + [ + "dzi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġspos", + "ób" + ], + [ + "an", + "d" + ], + [ + "Ġb", + "a" + ], + [ + "Ġt", + "ro" + ], + [ + "Ġsie", + "bie" + ], + [ + "k", + "ow" + ], + [ + "Ġna", + "u" + ], + [ + "m", + "al" + ], + [ + "czywi", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġp", + "rowa" + ], + [ + "ĠT", + "o" + ], + [ + "g", + "e" + ], + [ + "tu", + "a" + ], + [ + "Ġt", + "em" + ], + [ + "Ġin", + "for" + ], + [ + "ni", + "os" + ], + [ + "t", + "ar" + ], + [ + "Ġsz", + "ko" + ], + [ + "Ġktór", + "ych" + ], + [ + "że", + "j" + ], + [ + "nÄħ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġp", + "ar" + ], + [ + "Ġwie", + "l" + ], + [ + "t", + "ro" + ], + [ + "aÅĤ", + "am" + ], + [ + "z", + "n" + ], + [ + "cze", + "nie" + ], + [ + "d", + "en" + ], + [ + "d", + "ów" + ], + [ + "Ġpra", + "cy" + ], + [ + "ch", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġa", + "ni" + ], + [ + "gl", + "Äħ" + ], + [ + "Ġu", + "wa" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "ÅĽnie" + ], + [ + "t", + "Äħ" + ], + [ + "cz", + "nego" + ], + [ + "te", + "dy" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "s" + ], + [ + "Ġprze", + "ciw" + ], + [ + "Ġpo", + "mo" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "s" + ], + [ + "w", + "u" + ], + [ + "Ġkil", + "ka" + ], + [ + "ne", + "k" + ], + [ + "m", + "niej" + ], + [ + "Ġbar", + "dziej" + ], + [ + "Ġpot", + "rze" + ], + [ + "Ġcz", + "ÅĤowie" + ], + [ + "ĠJ", + "e" + ], + [ + "y", + "ba" + ], + [ + "t", + "ra" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġcz", + "ym" + ], + [ + "da", + "w" + ], + [ + "Ġ", + "6" + ], + [ + "Ġt", + "wo" + ], + [ + "ch", + "u" + ], + [ + "d", + "ź" + ], + [ + "k", + "ami" + ], + [ + "Ġd", + "nia" + ], + [ + "a", + "Äĩ" + ], + [ + "ty", + "w" + ], + [ + "ni", + "cy" + ], + [ + "Ġsy", + "tua" + ], + [ + "a", + "ra" + ], + [ + "c", + "ÄĻ" + ], + [ + "M", + "i" + ], + [ + "Ġmo", + "je" + ], + [ + "ta", + "j" + ], + [ + "Ġpa", + "ni" + ], + [ + "g", + "ÅĤo" + ], + [ + "w", + "at" + ], + [ + "Ġz", + "ie" + ], + [ + "Ġnie", + "j" + ], + [ + "Ġm", + "iÄĻdzy" + ], + [ + "Ġw", + "ol" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "wie" + ], + [ + "ÅĽ", + "mie" + ], + [ + "f", + "e" + ], + [ + "Ġz", + "mi" + ], + [ + "t", + "wa" + ], + [ + "Ġsp", + "e" + ], + [ + "Ġwy", + "p" + ], + [ + "n", + "ku" + ], + [ + "Ġdzie", + "ci" + ], + [ + "Ġk", + "ró" + ], + [ + "Ġprzy", + "pad" + ], + [ + "st", + "wa" + ], + [ + "r", + "em" + ], + [ + "P", + "ro" + ], + [ + "Ġpro", + "je" + ], + [ + "C", + "o" + ], + [ + "a", + "nie" + ], + [ + "Ġpot", + "em" + ], + [ + "sz", + "ÅĤo" + ], + [ + "or", + "u" + ], + [ + "k", + "ÅĤa" + ], + [ + "kie", + "j" + ], + [ + "owi", + "Äħ" + ], + [ + "dz", + "ÄĻ" + ], + [ + "am", + "iÄĻ" + ], + [ + "lat", + "ego" + ], + [ + "Ġm", + "ar" + ], + [ + "cie", + "ż" + ], + [ + "ĠbÄĻ", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġb", + "ie" + ], + [ + "ru", + "d" + ], + [ + "Ġnie", + "z" + ], + [ + "Ġzost", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġs", + "er" + ], + [ + "ciÄħ", + "g" + ], + [ + "Ġpoli", + "ty" + ], + [ + "Ġp", + "at" + ], + [ + "Ġszy", + "b" + ], + [ + "Ġ", + "V" + ], + [ + "Ġza", + "ch" + ], + [ + "g", + "ro" + ], + [ + "d", + "i" + ], + [ + "Ġci", + "Äħ" + ], + [ + "wa", + "li" + ], + [ + "Ġdob", + "rze" + ], + [ + "g", + "le" + ], + [ + "Ġok", + "re" + ], + [ + "t", + "ka" + ], + [ + "Ġktór", + "ym" + ], + [ + "liw", + "oÅĽci" + ], + [ + "ĠA", + "n" + ], + [ + "Ġd", + "wa" + ], + [ + "Ġpowi", + "n" + ], + [ + "Ġin", + "nych" + ], + [ + "z", + "iÄĻ" + ], + [ + "go", + "t" + ], + [ + "Ġu", + "ży" + ], + [ + "Ġcho", + "dzi" + ], + [ + "mi", + "ast" + ], + [ + "pe", + "w" + ], + [ + "Ġos", + "ob" + ], + [ + "Ġkt", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġch", + "ce" + ], + [ + "Ġpe", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġos", + "ób" + ], + [ + "Ġm", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠM", + "a" + ], + [ + "że", + "li" + ], + [ + "ĠZ", + "a" + ], + [ + "dze", + "nie" + ], + [ + "ÅĽ", + "le" + ], + [ + "Ġkaż", + "d" + ], + [ + "Ġmó", + "gÅĤ" + ], + [ + "lo", + "gi" + ], + [ + "ch", + "y" + ], + [ + "Ġspo", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġf", + "or" + ], + [ + "Ġz", + "wy" + ], + [ + "gl", + "Äħd" + ], + [ + "Ġdo", + "mu" + ], + [ + "Ġzaw", + "sze" + ], + [ + "âĢĿ", + "." + ], + [ + "c", + "jÄħ" + ], + [ + "st", + "wo" + ], + [ + "o", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġna", + "m" + ], + [ + "Ġp", + "óź" + ], + [ + "ó", + "ż" + ], + [ + "re", + "n" + ], + [ + "p", + "rowa" + ], + [ + "sze", + "dÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "go" + ], + [ + "Po", + "d" + ], + [ + "Ġd", + "uż" + ], + [ + "za", + "cji" + ], + [ + "Ġczas", + "u" + ], + [ + "ĠB", + "o" + ], + [ + "Ġk", + "ar" + ], + [ + "ni", + "cz" + ], + [ + "Ġst", + "os" + ], + [ + "Ġkt", + "o" + ], + [ + "Ġp", + "ró" + ], + [ + "Ġtrze", + "ba" + ], + [ + "Ġje", + "dy" + ], + [ + "Ġst", + "ar" + ], + [ + "le", + "ży" + ], + [ + "Ġwy", + "so" + ], + [ + "wa", + "nia" + ], + [ + "p", + "ro" + ], + [ + "Ġo", + "ko" + ], + [ + "Ġ", + "7" + ], + [ + "o", + "z" + ], + [ + "ni", + "ÅĤ" + ], + [ + "ÄĻż", + "czy" + ], + [ + "ĠJ", + "a" + ], + [ + "Ġwszyst", + "kich" + ], + [ + "Ġusta", + "wy" + ], + [ + "nist", + "er" + ], + [ + "ÅĽ", + "wiad" + ], + [ + "d", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġt", + "ÄĻ" + ], + [ + "t", + "rz" + ], + [ + "gl", + "ÄĻ" + ], + [ + "mi", + "n" + ], + [ + "ĠW", + "y" + ], + [ + "Ġwie", + "le" + ], + [ + "wó", + "j" + ], + [ + "Ġwie", + "m" + ], + [ + "Ġt", + "wa" + ], + [ + "Ġpo", + "ja" + ], + [ + "s", + "ce" + ], + [ + "Ġstan", + "owi" + ], + [ + "Ġw", + "ska" + ], + [ + "a", + "le" + ], + [ + "g", + "ól" + ], + [ + "l", + "am" + ], + [ + "si", + "ÅĤ" + ], + [ + "k", + "ro" + ], + [ + "i", + "s" + ], + [ + "Ġpo", + "my" + ], + [ + "ci", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġktóre", + "j" + ], + [ + "owa", + "li" + ], + [ + "Ġw", + "al" + ], + [ + "Ġor", + "gani" + ], + [ + "Ġp", + "óÅĤ" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "ÅĽci" + ], + [ + "at", + "u" + ], + [ + "sk", + "Äħ" + ], + [ + "ĠÅ", + "ļ" + ], + [ + "jem", + "y" + ], + [ + "ĠS", + "z" + ], + [ + "Ġ", + "8" + ], + [ + "Ġdru", + "gie" + ], + [ + "owan", + "a" + ], + [ + "bie", + "ra" + ], + [ + "Ġs", + "ku" + ], + [ + "Ġ", + "ek" + ], + [ + "W", + "ie" + ], + [ + "ko", + "l" + ], + [ + "że", + "nie" + ], + [ + "ży", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "ad" + ], + [ + "cho", + "dzi" + ], + [ + "Ġw", + "tedy" + ], + [ + "k", + "ra" + ], + [ + "k", + "re" + ], + [ + "1", + "9" + ], + [ + "e", + "ne" + ], + [ + "m", + "ent" + ], + [ + "Ġjak", + "by" + ], + [ + "Ġmi", + "a" + ], + [ + "t", + "p" + ], + [ + "T", + "e" + ], + [ + "in", + "ans" + ], + [ + "Ġm", + "niej" + ], + [ + "Ġjest", + "em" + ], + [ + "l", + "ar" + ], + [ + "na", + "d" + ], + [ + "Ġs", + "w" + ], + [ + "Ġcze", + "go" + ], + [ + "sta", + "w" + ], + [ + "Ġpro", + "du" + ], + [ + "Ġtak", + "i" + ], + [ + "Ġsp", + "rze" + ], + [ + "Ġspra", + "wie" + ], + [ + "st", + "ar" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "ksz" + ], + [ + "ych", + "o" + ], + [ + "Ġpo", + "ko" + ], + [ + "Ġob", + "ec" + ], + [ + "Ġinfor", + "ma" + ], + [ + "ie", + "dy" + ], + [ + "on", + "u" + ], + [ + "b", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġni", + "gdy" + ], + [ + "Ġs", + "e" + ], + [ + "Ġ1", + "0" + ], + [ + "by", + "t" + ], + [ + "cj", + "al" + ], + [ + "nie", + "nia" + ], + [ + "Ġ", + "an" + ], + [ + "sz", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpod", + "ob" + ], + [ + "ÅĽ", + "niej" + ], + [ + "cz", + "na" + ], + [ + "Ġt", + "emu" + ], + [ + "ne", + "r" + ], + [ + "sz", + "cza" + ], + [ + "rz", + "wi" + ], + [ + "Ġp", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠL", + "e" + ], + [ + "Ġgo", + "dzi" + ], + [ + "Ġ", + "la" + ], + [ + "Ġlu", + "dzie" + ], + [ + "z", + "d" + ], + [ + "ÅĦst", + "wa" + ], + [ + "rz", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠM", + "o" + ], + [ + "Ġwszyst", + "kie" + ], + [ + "b", + "ez" + ], + [ + "Ġpro", + "ce" + ], + [ + "h", + "e" + ], + [ + "Ġmy", + "ÅĽl" + ], + [ + "Ġpro", + "stu" + ], + [ + "Ġchwi", + "li" + ], + [ + "Ġcz", + "u" + ], + [ + "re", + "sz" + ], + [ + "p", + "at" + ], + [ + "pie", + "j" + ], + [ + "Ġm", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġgo", + "spo" + ], + [ + "t", + "rze" + ], + [ + "Ġ", + "cy" + ], + [ + "Ġa", + "ż" + ], + [ + "st", + "ra" + ], + [ + "k", + "ty" + ], + [ + "Ġroz", + "po" + ], + [ + "Ġwy", + "b" + ], + [ + "G", + "dy" + ], + [ + "s", + "er" + ], + [ + "ro", + "m" + ], + [ + "ĠE", + "uro" + ], + [ + "Ġw", + "cze" + ], + [ + "o", + "t" + ], + [ + "le", + "p" + ], + [ + "Ġjed", + "en" + ], + [ + "na", + "j" + ], + [ + "t", + "ak" + ], + [ + "ni", + "m" + ], + [ + "or", + "t" + ], + [ + "wie", + "k" + ], + [ + "c", + "em" + ], + [ + "po", + "m" + ], + [ + "Ġh", + "ist" + ], + [ + "t", + "an" + ], + [ + "Ġmi", + "aÅĤa" + ], + [ + "er", + "i" + ], + [ + "glÄħ", + "da" + ], + [ + "Ġdoty", + "czÄħ" + ], + [ + "stÄĻ", + "pu" + ], + [ + "ne", + "m" + ], + [ + "cz", + "nym" + ], + [ + "Ġch", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġin", + "te" + ], + [ + "ow", + "ÄĻ" + ], + [ + "praw", + "dÄĻ" + ], + [ + "C", + "z" + ], + [ + "owan", + "ych" + ], + [ + "w", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġktóre", + "go" + ], + [ + "Ġży", + "cie" + ], + [ + "Ġpu", + "bli" + ], + [ + "Ġt", + "rzy" + ], + [ + "Ġo", + "t" + ], + [ + "Ġte", + "le" + ], + [ + "l", + "Äħ" + ], + [ + "Ġ", + "9" + ], + [ + "Ġm", + "ÄĻżczy" + ], + [ + "Ġle", + "cz" + ], + [ + "on", + "Äħ" + ], + [ + "Ġo", + "j" + ], + [ + "at", + "o" + ], + [ + "Ġna", + "z" + ], + [ + "w", + "czy" + ], + [ + "Ġch", + "yba" + ], + [ + "Ġpo", + "le" + ], + [ + "z", + "m" + ], + [ + "Ġw", + "ra" + ], + [ + "N", + "i" + ], + [ + "Je", + "ÅĽli" + ], + [ + "rzy", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġk", + "ry" + ], + [ + "rze", + "nia" + ], + [ + "Ġza", + "wo" + ], + [ + "Ġd", + "rzwi" + ], + [ + "ca", + "ch" + ], + [ + "Ġo", + "na" + ], + [ + "Ġz", + "m" + ], + [ + "Ġpo", + "prze" + ], + [ + "c", + "k" + ], + [ + "tu", + "ry" + ], + [ + "Ġwz", + "ro" + ], + [ + "sty", + "tu" + ], + [ + "ĠW", + "ar" + ], + [ + "ĠK", + "ra" + ], + [ + "i", + "t" + ], + [ + "Ġu", + "waż" + ], + [ + "da", + "l" + ], + [ + "on", + "ym" + ], + [ + "Ġde", + "cy" + ], + [ + "ĠR", + "e" + ], + [ + "we", + "st" + ], + [ + "Ġraz", + "em" + ], + [ + "Ġp", + "as" + ], + [ + "ro", + "n" + ], + [ + "kol", + "wiek" + ], + [ + "ÅĦ", + "ski" + ], + [ + "Ġmiejs", + "ce" + ], + [ + "Ġpo", + "m" + ], + [ + "le", + "t" + ], + [ + "pie", + "ro" + ], + [ + "Ġ", + "at" + ], + [ + "bez", + "pie" + ], + [ + "ĠW", + "ie" + ], + [ + "Ġprob", + "lem" + ], + [ + "Å", + "»" + ], + [ + "Ġchci", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġni", + "Äħ" + ], + [ + "r", + "owi" + ], + [ + "la", + "z" + ], + [ + "po", + "d" + ], + [ + "J", + "a" + ], + [ + "że", + "nia" + ], + [ + "Ġko", + "nie" + ], + [ + "Ġo", + "czy" + ], + [ + "2", + "0" + ], + [ + "Ġzam", + "ie" + ], + [ + "Ġży", + "cia" + ], + [ + "Ġpóź", + "niej" + ], + [ + "ĠPol", + "sce" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "ów" + ], + [ + "p", + "re" + ], + [ + "Ġcho", + "Äĩ" + ], + [ + "ona", + "l" + ], + [ + "Ġpo", + "nie" + ], + [ + "ku", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġspo", + "j" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "r" + ], + [ + "Ġp", + "ana" + ], + [ + "u", + "l" + ], + [ + "cz", + "nÄħ" + ], + [ + "g", + "Äħ" + ], + [ + "Ġdzie", + "c" + ], + [ + "N", + "o" + ], + [ + "mi", + "na" + ], + [ + "st", + "ru" + ], + [ + "Ġf", + "ak" + ], + [ + "cz", + "o" + ], + [ + "g", + "an" + ], + [ + "K", + "iedy" + ], + [ + "wa", + "nie" + ], + [ + "nist", + "ra" + ], + [ + "Ġf", + "a" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤ" + ], + [ + "w", + "en" + ], + [ + "Ġpod", + "czas" + ], + [ + "Ġko", + "sz" + ], + [ + "u", + "s" + ], + [ + "stÄħ", + "pi" + ], + [ + "ĠK", + "a" + ], + [ + "to", + "ra" + ], + [ + "b", + "ar" + ], + [ + "\"", + "," + ], + [ + "Ġstro", + "ny" + ], + [ + "ĠI", + "n" + ], + [ + "u", + "sz" + ], + [ + "ta", + "l" + ], + [ + "Ġ1", + "8" + ], + [ + "Ġpot", + "ra" + ], + [ + "Je", + "st" + ], + [ + "Ġf", + "unk" + ], + [ + "Ġty", + "le" + ], + [ + "Ġpo", + "czÄħ" + ], + [ + "Je", + "d" + ], + [ + "zu", + "mie" + ], + [ + "h", + "a" + ], + [ + "d", + "er" + ], + [ + "ży", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprzed", + "stawi" + ], + [ + "Ġza", + "u" + ], + [ + "Ġtu", + "taj" + ], + [ + "Ġg", + "ro" + ], + [ + "u", + "ra" + ], + [ + "Ġwsp", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + "em" + ], + [ + "w", + "em" + ], + [ + "t", + "ku" + ], + [ + "Ġtro", + "chÄĻ" + ], + [ + "..", + ".." + ], + [ + "Ġczas", + "ie" + ], + [ + "Ġko", + "le" + ], + [ + "ta", + "ch" + ], + [ + "K", + "o" + ], + [ + "Ġu", + "m" + ], + [ + "Ġf", + "il" + ], + [ + "no", + "si" + ], + [ + "k", + "ÅĤ" + ], + [ + "f", + "a" + ], + [ + "dz", + "Äħc" + ], + [ + "Ġu", + "d" + ], + [ + "Ġi", + "st" + ], + [ + "at", + "a" + ], + [ + "Ġsta", + "nie" + ], + [ + "Ġmie", + "Äĩ" + ], + [ + "te", + "l" + ], + [ + "Ġgospo", + "dar" + ], + [ + "Ġmog", + "Äħ" + ], + [ + "Ġprzy", + "got" + ], + [ + "ĠczÄĻ", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġpod", + "ej" + ], + [ + "Å", + "ļ" + ], + [ + "owi", + "ada" + ], + [ + "ni", + "o" + ], + [ + "Ġz", + "oba" + ], + [ + "mis", + "ji" + ], + [ + "te", + "go" + ], + [ + "du", + "je" + ], + [ + "Ġda", + "lej" + ], + [ + "Ġo", + "fi" + ], + [ + "Ġk", + "siÄħ" + ], + [ + "ku", + "ra" + ], + [ + "Ġw", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwy", + "ja" + ], + [ + "Ġm", + "amy" + ], + [ + "Ġpro", + "gra" + ], + [ + "ra", + "ź" + ], + [ + "d", + "ow" + ], + [ + "Ġna", + "stÄĻp" + ], + [ + "Ġfi", + "r" + ], + [ + "czy", + "ÅĤa" + ], + [ + "jÄħce", + "go" + ], + [ + "cz", + "ym" + ], + [ + "Ġo", + "kaz" + ], + [ + "ĠR", + "a" + ], + [ + "ci", + "Äĩ" + ], + [ + "noÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "ar", + "ów" + ], + [ + "Ġroz", + "u" + ], + [ + "b", + "e" + ], + [ + "owa", + "rzy" + ], + [ + "Ġtem", + "at" + ], + [ + "z", + "ji" + ], + [ + "Ġgdy", + "by" + ], + [ + "Ġk", + "rzy" + ], + [ + "ÅĤ", + "ÄĻ" + ], + [ + "re", + "k" + ], + [ + "Mo", + "że" + ], + [ + "Ġob", + "owiÄħ" + ], + [ + "wa", + "l" + ], + [ + "Ġk", + "la" + ], + [ + "er", + "s" + ], + [ + "go", + "d" + ], + [ + "k", + "owi" + ], + [ + "Ġza", + "pew" + ], + [ + "n", + "ow" + ], + [ + "Ġk", + "i" + ], + [ + "Ġkil", + "ku" + ], + [ + "s", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġczy", + "li" + ], + [ + "Ġs", + "o" + ], + [ + "to", + "m" + ], + [ + "Ġin", + "ter" + ], + [ + "Ġt", + "rud" + ], + [ + "ĠpaÅĦst", + "wa" + ], + [ + "Ġp", + "amiÄĻ" + ], + [ + "si", + "ad" + ], + [ + "Ġjaki", + "ÅĽ" + ], + [ + "cie", + "l" + ], + [ + "Ġ", + "am" + ], + [ + "Ġwszyst", + "kim" + ], + [ + "Ġa", + "d" + ], + [ + "ÅĤo", + "n" + ], + [ + "zu", + "je" + ], + [ + "Ġp", + "lan" + ], + [ + "Ġrze", + "czy" + ], + [ + "Ġ", + "X" + ], + [ + "am", + "ie" + ], + [ + "Ġ", + "art" + ], + [ + "Ġle", + "k" + ], + [ + "Ġob", + "ie" + ], + [ + "Ġmo", + "c" + ], + [ + "D", + "ziÄĻ" + ], + [ + "Ġpo", + "nad" + ], + [ + "Ġu", + "ÅĽmie" + ], + [ + "ĠC", + "o" + ], + [ + "Ġu", + "st" + ], + [ + "Ġda", + "w" + ], + [ + "Ġna", + "prawdÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ci" + ], + [ + "t", + "en" + ], + [ + "an", + "Äħ" + ], + [ + "Ġz", + "de" + ], + [ + "Ġ1", + "5" + ], + [ + "Ġz", + "u" + ], + [ + "Ġb", + "li" + ], + [ + "Ġwcze", + "ÅĽniej" + ], + [ + "Ġwo", + "je" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dzi" + ], + [ + "Ġz", + "do" + ], + [ + "Ġlat", + "ach" + ], + [ + "Ġb", + "ro" + ], + [ + "Ġo", + "pi" + ], + [ + "Ġwp", + "rowa" + ], + [ + "Ġwie", + "lu" + ], + [ + "bi", + "or" + ], + [ + "c", + "ki" + ], + [ + "Ġ19", + "9" + ], + [ + "Ġd", + "latego" + ], + [ + "ÅĽci", + "a" + ], + [ + "Ġpowie", + "dzieÄĩ" + ], + [ + "ch", + "ni" + ], + [ + "Ġktór", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwz", + "glÄĻ" + ], + [ + ".", + "," + ], + [ + "Ġst", + "y" + ], + [ + "u", + "t" + ], + [ + "Ġd", + "wó" + ], + [ + "Ġf", + "inans" + ], + [ + "Ġ", + "l" + ], + [ + "Ġdo", + "m" + ], + [ + "Ġin", + "ne" + ], + [ + "at", + "e" + ], + [ + "Ġk", + "ro" + ], + [ + "ak", + "a" + ], + [ + "Ġg", + "a" + ], + [ + "ĠWar", + "sza" + ], + [ + "wiÄħ", + "za" + ], + [ + "Ġjakie", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġp", + "la" + ], + [ + "c", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġprzy", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġtak", + "ich" + ], + [ + "rzy", + "sta" + ], + [ + "T", + "y" + ], + [ + "p", + "li" + ], + [ + "Ġza", + "s" + ], + [ + "Ġma", + "sz" + ], + [ + "Ġw", + "spo" + ], + [ + "S", + "z" + ], + [ + "Ġrze", + "cz" + ], + [ + "i", + "Äħ" + ], + [ + "Ġza", + "j" + ], + [ + "g", + "ar" + ], + [ + "Ġw", + "nios" + ], + [ + "ch", + "ro" + ], + [ + "ĠP", + "ro" + ], + [ + "ĠciÄĻ", + "ż" + ], + [ + "Ġst", + "wier" + ], + [ + "g", + "en" + ], + [ + "re", + "dni" + ], + [ + "rzy", + "Äĩ" + ], + [ + "ż", + "Äħ" + ], + [ + "ob", + "ec" + ], + [ + "Ġspo", + "tka" + ], + [ + "Ġk", + "ier" + ], + [ + "Ġs", + "ek" + ], + [ + "Ġwi", + "ad" + ], + [ + "Ġd", + "ni" + ], + [ + "Ġt", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġn", + "p" + ], + [ + "Ġn", + "r" + ], + [ + "ko", + "n" + ], + [ + "w", + "ÄĻ" + ], + [ + "t", + "ej" + ], + [ + "Ġna", + "leży" + ], + [ + "Ġko", + "mu" + ], + [ + "Ġprzy", + "ja" + ], + [ + "le", + "k" + ], + [ + "ar", + "ÅĤ" + ], + [ + "t", + "ki" + ], + [ + "an", + "ej" + ], + [ + "t", + "ow" + ], + [ + "Ġza", + "da" + ], + [ + "W", + "i" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "cu" + ], + [ + "Ġ", + "rzÄħd" + ], + [ + "Ġi", + "ż" + ], + [ + "Ġz", + "ami" + ], + [ + "Ġwp", + "ÅĤy" + ], + [ + "pe", + "ra" + ], + [ + "Ġkie", + "ru" + ], + [ + "ar", + "i" + ], + [ + "Ġszyb", + "ko" + ], + [ + "Ġdzie", + "wczy" + ], + [ + "p", + "ej" + ], + [ + "Ġs", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġprze", + "cież" + ], + [ + "Ġroz", + "m" + ], + [ + "Ġu", + "mie" + ], + [ + "ma", + "ch" + ], + [ + "Ġwa", + "ż" + ], + [ + "Ġmy", + "ÅĽli" + ], + [ + "Ġza", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġcz", + "ar" + ], + [ + "Ġzost", + "aÅĤa" + ], + [ + "re", + "w" + ], + [ + "li", + "z" + ], + [ + "Ġzrobi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġdwó", + "ch" + ], + [ + "Ġpo", + "praw" + ], + [ + "w", + "Äħ" + ], + [ + "sta", + "wie" + ], + [ + "n", + "g" + ], + [ + "ĠB", + "i" + ], + [ + "wi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠÅ", + "»" + ], + [ + "ko", + "na" + ], + [ + "t", + "i" + ], + [ + "Ġwszy", + "scy" + ], + [ + "k", + "le" + ], + [ + "Ġ", + "rzu" + ], + [ + "rze", + "nie" + ], + [ + "r", + "ow" + ], + [ + "owa", + "niu" + ], + [ + "cz", + "ki" + ], + [ + "Ġb", + "ada" + ], + [ + "Ġj", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġzna", + "le" + ], + [ + "ni", + "aÅĤ" + ], + [ + "B", + "o" + ], + [ + "g", + "ÅĤa" + ], + [ + "ra", + "ch" + ], + [ + "ow", + "u" + ], + [ + "e", + "s" + ], + [ + "Ġpra", + "wo" + ], + [ + "Ġpo", + "zy" + ], + [ + "Ġsob", + "Äħ" + ], + [ + "Ġpo", + "za" + ], + [ + "M", + "a" + ], + [ + "Ġo", + "zna" + ], + [ + "Ġli", + "cz" + ], + [ + "Ġdz", + "iÄĻ" + ], + [ + "W", + "szy" + ], + [ + "ĠP", + "rze" + ], + [ + "Ġi", + "le" + ], + [ + "Ġpra", + "wa" + ], + [ + "Ġswo", + "ich" + ], + [ + "Ġsy", + "stem" + ], + [ + "mi", + "o" + ], + [ + "Ġw", + "s" + ], + [ + "Ġk", + "lu" + ], + [ + "da", + "je" + ], + [ + "y", + "t" + ], + [ + "cie", + "m" + ], + [ + "owan", + "o" + ], + [ + "Ġc", + "aÅĤy" + ], + [ + "al", + "nie" + ], + [ + "ĠP", + "i" + ], + [ + "sz", + "ÅĤa" + ], + [ + "o", + "by" + ], + [ + "Ġni", + "kt" + ], + [ + "Ġk", + "west" + ], + [ + "wi", + "Äĩ" + ], + [ + "ka", + "za" + ], + [ + "s", + "em" + ], + [ + "ÅĦ", + "skiego" + ], + [ + "g", + "ry" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĽ" + ], + [ + "I", + "E" + ], + [ + "s", + "ów" + ], + [ + "gra", + "ni" + ], + [ + "Ġg", + "ó" + ], + [ + "Ġdo", + "dat" + ], + [ + "ĠczÄĻ", + "sto" + ], + [ + "kt", + "or" + ], + [ + "nie", + "nie" + ], + [ + "wiÄĻ", + "k" + ], + [ + "I", + "I" + ], + [ + "je", + "ch" + ], + [ + "b", + "ud" + ], + [ + "nia", + "ch" + ], + [ + "jÄħ", + "ca" + ], + [ + "l", + "y" + ], + [ + "ĠT", + "ak" + ], + [ + "k", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ÅĦst", + "wo" + ], + [ + "Ġzak", + "o" + ], + [ + "wie", + "ra" + ], + [ + "y", + "taÅĤ" + ], + [ + "Na", + "j" + ], + [ + "Ġkra", + "ju" + ], + [ + "Ġre", + "ali" + ], + [ + "dzi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġu", + "li" + ], + [ + "Ġ", + "ź" + ], + [ + "Ġhist", + "or" + ], + [ + "D", + "la" + ], + [ + "ĠÅ", + "ģ" + ], + [ + "ka", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġs", + "en" + ], + [ + "li", + "we" + ], + [ + "Ġd", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġpoz", + "osta" + ], + [ + "b", + "er" + ], + [ + "Ġz", + "byt" + ], + [ + "pie", + "ra" + ], + [ + "Ġtakie", + "go" + ], + [ + "Ġmia", + "sta" + ], + [ + "Ġo", + "ce" + ], + [ + "róci", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠsÅĤ", + "owa" + ], + [ + "Ġpod", + "at" + ], + [ + "Ġprze", + "j" + ], + [ + "ak", + "u" + ], + [ + "Ġza", + "czÄħ" + ], + [ + "ce", + "go" + ], + [ + "Ġk", + "ur" + ], + [ + "âĢĿ", + "," + ], + [ + "Ġpierw", + "szy" + ], + [ + "Ġpotra", + "fi" + ], + [ + "âĢ", + "ŀ" + ], + [ + "Ġsz", + "u" + ], + [ + "wie", + "t" + ], + [ + "Ġm", + "as" + ], + [ + "po", + "zy" + ], + [ + "Ġswo", + "jÄħ" + ], + [ + "jÄħc", + "ym" + ], + [ + "Ġlat", + "a" + ], + [ + "Ġo", + "f" + ], + [ + "b", + "ro" + ], + [ + "Ġprac", + "ow" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "go" + ], + [ + "e", + "w" + ], + [ + "ĠC", + "z" + ], + [ + "Ġduż", + "o" + ], + [ + "Ġuwa", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġos", + "oby" + ], + [ + "Ġraz", + "ie" + ], + [ + "t", + "ym" + ], + [ + "ciÄħ", + "ż" + ], + [ + "Ġby", + "li" + ], + [ + "Ġrozu", + "mie" + ], + [ + "Ġp", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġpyta", + "nie" + ], + [ + "Ġchwi", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġpre", + "zy" + ], + [ + "Ġp", + "owa" + ], + [ + "Ġo", + "trzym" + ], + [ + "Ġsz", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġz", + "wie" + ], + [ + "go", + "ÅĽ" + ], + [ + "k", + "ar" + ], + [ + "w", + "szy" + ], + [ + "cyj", + "nych" + ], + [ + "st", + "ów" + ], + [ + "ch", + "em" + ], + [ + "ce", + "r" + ], + [ + "Ġs", + "il" + ], + [ + "ż", + "u" + ], + [ + "si", + "ada" + ], + [ + "Ġmiejs", + "cu" + ], + [ + "Ġwsp", + "ól" + ], + [ + "siÄĻ", + "cy" + ], + [ + "Ġb", + "an" + ], + [ + "Ġbez", + "pie" + ], + [ + "wo", + "l" + ], + [ + "ĠL", + "i" + ], + [ + "cz", + "ni" + ], + [ + "jÄħce", + "j" + ], + [ + "Ġsytua", + "cji" + ], + [ + "ĠA", + "r" + ], + [ + "Ġprzy", + "j" + ], + [ + "cia", + "ż" + ], + [ + "jÄħc", + "Äħ" + ], + [ + "dziaÅĤ", + "em" + ], + [ + "an", + "ego" + ], + [ + "d", + "nia" + ], + [ + "cj", + "on" + ], + [ + "ko", + "m" + ], + [ + "ĠD", + "o" + ], + [ + "dÅĤu", + "g" + ], + [ + "Ġp", + "rz" + ], + [ + "dzie", + "li" + ], + [ + "Ġproje", + "kt" + ], + [ + "Ġn", + "or" + ], + [ + "Ġmi", + "nu" + ], + [ + "da", + "ch" + ], + [ + "Ġmog", + "ÄĻ" + ], + [ + "ÅĦ", + "czy" + ], + [ + "Ġpo", + "stÄĻp" + ], + [ + "c", + "ami" + ], + [ + "p", + "er" + ], + [ + "Å", + "ģ" + ], + [ + "g", + "n" + ], + [ + "Ġjedno", + "st" + ], + [ + "Ġponie", + "waż" + ], + [ + "Ġkaż", + "dy" + ], + [ + "Ġdru", + "gi" + ], + [ + "st", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġprzypad", + "ku" + ], + [ + "Ġpra", + "wie" + ], + [ + "ra", + "ż" + ], + [ + "Ġwy", + "j" + ], + [ + "peÅĤ", + "nie" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "p" + ], + [ + "ĠPol", + "ski" + ], + [ + "na", + "ch" + ], + [ + "z", + "o" + ], + [ + "Ġpo", + "sta" + ], + [ + "Ġpo", + "r" + ], + [ + "ÅĽ", + "la" + ], + [ + "Ġs", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġ1", + "2" + ], + [ + "bar", + "dziej" + ], + [ + "Ġsto", + "p" + ], + [ + "Ġle", + "piej" + ], + [ + "Ġza", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġst", + "ud" + ], + [ + "Ġu", + "cie" + ], + [ + "Ġkon", + "tro" + ], + [ + "ĠW", + "o" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "ku" + ], + [ + "Ġj", + "as" + ], + [ + "Ġwy", + "pad" + ], + [ + "Ġar", + "ty" + ], + [ + "Ġwym", + "a" + ], + [ + "jÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġw", + "sze" + ], + [ + "Ġz", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġszcze", + "gól" + ], + [ + "f", + "ek" + ], + [ + "wia", + "Äĩ" + ], + [ + "sz", + "ko" + ], + [ + "cz", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġre", + "gu" + ], + [ + "Ġpowo", + "du" + ], + [ + "Ġty", + "s" + ], + [ + "m", + "an" + ], + [ + "p", + "on" + ], + [ + "ĠF", + "ran" + ], + [ + "Ġswo", + "im" + ], + [ + "R", + "oz" + ], + [ + "ó", + "le" + ], + [ + "âĢ", + "Ļ" + ], + [ + "Ġu", + "ro" + ], + [ + "Ġkra", + "j" + ], + [ + "ĠR", + "os" + ], + [ + "ce", + "p" + ], + [ + "P", + "ra" + ], + [ + "Ġza", + "st" + ], + [ + "Ġ", + ":" + ], + [ + "Ġsamo", + "cho" + ], + [ + "Ġprze", + "wo" + ], + [ + "p", + "or" + ], + [ + "Ġspra", + "wa" + ], + [ + "ĠksiÄħ", + "ż" + ], + [ + "cie", + "li" + ], + [ + "ĠW", + "i" + ], + [ + "Ġpotrze", + "b" + ], + [ + "Ġjed", + "nym" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "ż" + ], + [ + "ni", + "ami" + ], + [ + "w", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġpro", + "szÄĻ" + ], + [ + "dzie", + "l" + ], + [ + "jÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġku", + "l" + ], + [ + "Ġprzy", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġ", + "." + ], + [ + "Ġna", + "dzie" + ], + [ + "Ġbud", + "że" + ], + [ + "g", + "ów" + ], + [ + "ko", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġo", + "by" + ], + [ + "ru", + "cho" + ], + [ + "cza", + "j" + ], + [ + "Ġjedy", + "nie" + ], + [ + "Ġu", + "cze" + ], + [ + "Ġ", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġdo", + "piero" + ], + [ + "Ġp", + "art" + ], + [ + "e", + "li" + ], + [ + "Ġra", + "d" + ], + [ + "Ġt", + "rzym" + ], + [ + "Ġu", + "l" + ], + [ + "ĠK", + "on" + ], + [ + "Ġza", + "trzym" + ], + [ + "ko", + "j" + ], + [ + "Ġroz", + "wiÄħza" + ], + [ + "ĠN", + "i" + ], + [ + "Ġmi", + "li" + ], + [ + "Ġwie", + "ku" + ], + [ + "wy", + "ż" + ], + [ + "ĠP", + "ra" + ], + [ + "t", + "ne" + ], + [ + "Ġdo", + "sta" + ], + [ + "liw", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġdzie", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠT", + "e" + ], + [ + "p", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġmie", + "li" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġmog", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġjak", + "Äħ" + ], + [ + "Ġk", + "siÄĻ" + ], + [ + "K", + "a" + ], + [ + "or", + "ów" + ], + [ + "pa", + "da" + ], + [ + "Ch", + "o" + ], + [ + "owie", + "m" + ], + [ + "dz", + "aj" + ], + [ + "Ġzna", + "laz" + ], + [ + "Ġtak", + "im" + ], + [ + "t", + "ni" + ], + [ + "mi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpowie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġtak", + "a" + ], + [ + "Ġpo", + "czu" + ], + [ + "ÅĽ", + "ród" + ], + [ + "le", + "r" + ], + [ + "Ġza", + "bi" + ], + [ + "ra", + "bi" + ], + [ + "lo", + "m" + ], + [ + "ż", + "d" + ], + [ + "le", + "nia" + ], + [ + "u", + "si" + ], + [ + "Ġm", + "l" + ], + [ + "Ġd", + "wie" + ], + [ + "Ġmieszka", + "ÅĦ" + ], + [ + "wó", + "r" + ], + [ + "Ġod", + "w" + ], + [ + "ch", + "i" + ], + [ + "si", + "aj" + ], + [ + "Ġo", + "pu" + ], + [ + "ÅĽ", + "ni" + ], + [ + "Ġp", + "al" + ], + [ + "Ġp", + "ry" + ], + [ + "Ġstro", + "nÄĻ" + ], + [ + "an", + "ym" + ], + [ + "Ġcz", + "ÅĤon" + ], + [ + "Ġpew", + "no" + ], + [ + "Ġdla", + "czego" + ], + [ + "Ġpoz", + "wo" + ], + [ + "pod", + "ob" + ], + [ + "Te", + "raz" + ], + [ + "Ġwar", + "un" + ], + [ + "ĠS", + "e" + ], + [ + "en", + "ta" + ], + [ + "r", + "wa" + ], + [ + "mie", + "c" + ], + [ + "cze", + "ÅĽnie" + ], + [ + "Ġza", + "sa" + ], + [ + "Ġnie", + "kt" + ], + [ + "Ġi", + "sto" + ], + [ + "Ġ3", + "0" + ], + [ + "k", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġ1", + "6" + ], + [ + "al", + "ne" + ], + [ + "Ġzak", + "re" + ], + [ + "Ġu", + "trzym" + ], + [ + "d", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġog", + "óle" + ], + [ + "Ġek", + "sp" + ], + [ + "ĠL", + "u" + ], + [ + "ste", + "ty" + ], + [ + "Ġst", + "aÅĤ" + ], + [ + "sz", + "czy" + ], + [ + "nie", + "n" + ], + [ + "Ġdrugie", + "j" + ], + [ + "cze", + "niu" + ], + [ + "k", + "owie" + ], + [ + "Ġte", + "r" + ], + [ + "ĠczÄĻ", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġw", + "art" + ], + [ + "ĠjÄĻ", + "zy" + ], + [ + "Ġt", + "ran" + ], + [ + "W", + "e" + ], + [ + "d", + "li" + ], + [ + "ak", + "ów" + ], + [ + "wó", + "dz" + ], + [ + "Ġswoje", + "j" + ], + [ + "aÅĤ", + "u" + ], + [ + "cze", + "s" + ], + [ + "L", + "e" + ], + [ + "sz", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġist", + "nie" + ], + [ + "Ġje", + "żeli" + ], + [ + "cha", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġ1", + "7" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "DziÄĻ", + "kujÄĻ" + ], + [ + "Ġjak", + "im" + ], + [ + "M", + "y" + ], + [ + "Ġob", + "ro" + ], + [ + "Ġdob", + "re" + ], + [ + "Ġmiejs", + "ca" + ], + [ + "a", + "ni" + ], + [ + "le", + "n" + ], + [ + "rze", + "Äĩ" + ], + [ + "k", + "e" + ], + [ + "ÅĤe", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġco", + "raz" + ], + [ + "Ġk", + "an" + ], + [ + "Ġd", + "wu" + ], + [ + "ra", + "mi" + ], + [ + "Ġna", + "leż" + ], + [ + "la", + "ch" + ], + [ + "ĠC", + "zy" + ], + [ + "le", + "nie" + ], + [ + "ka", + "l" + ], + [ + "Ġw", + "obec" + ], + [ + "Ġnaj", + "bardziej" + ], + [ + "ĠJ", + "ak" + ], + [ + "Ġzie", + "mi" + ], + [ + "cy", + "d" + ], + [ + "Ġe", + "le" + ], + [ + "ĠN", + "o" + ], + [ + "ĠS", + "ej" + ], + [ + "Ġdo", + "ku" + ], + [ + "ó", + "sÅĤ" + ], + [ + "p", + "rzy" + ], + [ + "Ġdy", + "sku" + ], + [ + "ĠA", + "le" + ], + [ + "or", + "em" + ], + [ + "cyj", + "ne" + ], + [ + "Ġnie", + "wie" + ], + [ + "cze", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġo", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġzap", + "ro" + ], + [ + "pi", + "ta" + ], + [ + "Ġni", + "mi" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "tku" + ], + [ + "t", + "ru" + ], + [ + "nÄĻ", + "trz" + ], + [ + "Ġg", + "ene" + ], + [ + "Ġdzi", + "ÅĽ" + ], + [ + "ro", + "bi" + ], + [ + "Ġkier", + "ow" + ], + [ + "Ġzau", + "wa" + ], + [ + "Ġsam", + "ym" + ], + [ + "ÅĤ", + "ów" + ], + [ + "1", + "0" + ], + [ + "in", + "g" + ], + [ + "ĠR", + "o" + ], + [ + "Ġza", + "bra" + ], + [ + "Ġt", + "owarzy" + ], + [ + "Ġsk", + "rzy" + ], + [ + "Ġsta", + "ra" + ], + [ + "Ġsz", + "tu" + ], + [ + "Ġpo", + "sÅĤ" + ], + [ + "Ġcie", + "m" + ], + [ + "Ġdzie", + "n" + ], + [ + "I", + "n" + ], + [ + "Ġle", + "p" + ], + [ + "st", + "i" + ], + [ + "dy", + "n" + ], + [ + "ce", + "n" + ], + [ + "Ġra", + "czej" + ], + [ + "Ġm", + "ój" + ], + [ + "Ġpo", + "rzÄħd" + ], + [ + "al", + "o" + ], + [ + "czÄħ", + "c" + ], + [ + "tu", + "je" + ], + [ + "Ġjed", + "nego" + ], + [ + "czy", + "na" + ], + [ + "Ġna", + "pis" + ], + [ + "Ġj", + "u" + ], + [ + "Ġp", + "s" + ], + [ + "Ġcze", + "rw" + ], + [ + "Ġza", + "in" + ], + [ + "Ġce", + "lu" + ], + [ + "Ġnie", + "po" + ], + [ + "Ġjest", + "eÅĽ" + ], + [ + "ar", + "d" + ], + [ + "mo", + "ż" + ], + [ + "k", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġs", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzost", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġu", + "zy" + ], + [ + "Ġmiejs", + "c" + ], + [ + "g", + "nie" + ], + [ + "szy", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "star" + ], + [ + "Ġroz", + "ma" + ], + [ + "stan", + "owi" + ], + [ + "Ġraz", + "y" + ], + [ + "Ġż", + "oÅĤ" + ], + [ + "ĠdziÄĻ", + "ki" + ], + [ + "sp", + "ek" + ], + [ + "ru", + "m" + ], + [ + "la", + "cji" + ], + [ + "h", + "i" + ], + [ + "Ġmi", + "nister" + ], + [ + "Ġpi", + "s" + ], + [ + "Ġce", + "l" + ], + [ + "Ġn", + "owe" + ], + [ + "t", + "ami" + ], + [ + "ni", + "ki" + ], + [ + "Ġro", + "dzaj" + ], + [ + "mu", + "je" + ], + [ + "Ġnaj", + "lep" + ], + [ + "ĠobowiÄħ", + "z" + ], + [ + "ow", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġpraw", + "da" + ], + [ + "Ġcie", + "bie" + ], + [ + "Ġsz", + "a" + ], + [ + "ra", + "j" + ], + [ + "sze", + "nie" + ], + [ + "b", + "Äħ" + ], + [ + "se", + "ÅĤ" + ], + [ + "ter", + "y" + ], + [ + "Ġzu", + "peÅĤnie" + ], + [ + "Ġtele", + "f" + ], + [ + "v", + "i" + ], + [ + "owaÅĤ", + "em" + ], + [ + "Ġch", + "ara" + ], + [ + "Ġdo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ie", + "n" + ], + [ + "Ġwska", + "z" + ], + [ + "Ġspra", + "wy" + ], + [ + "ĠczÅĤowie", + "k" + ], + [ + "Ġ1", + "4" + ], + [ + "Ġjed", + "nej" + ], + [ + "naj", + "mniej" + ], + [ + "Ġo", + "czywiÅĽcie" + ], + [ + "Ġdo", + "kÅĤad" + ], + [ + "ĠczÅĤowie", + "ka" + ], + [ + "Ġa", + "b" + ], + [ + "Ġza", + "d" + ], + [ + "Ġw", + "ej" + ], + [ + "t", + "wie" + ], + [ + "Ġkażd", + "ym" + ], + [ + "Ġ1", + "00" + ], + [ + "Ġu", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġp", + "le" + ], + [ + "p", + "ÅĤy" + ], + [ + "d", + "ent" + ], + [ + "resz", + "cie" + ], + [ + "Ġdzi", + "w" + ], + [ + "Ġzam", + "k" + ], + [ + "Ġpra", + "kty" + ], + [ + "Ġob", + "raz" + ], + [ + "v", + "e" + ], + [ + "Ġo", + "ni" + ], + [ + "Ġprob", + "le" + ], + [ + "ró", + "t" + ], + [ + "pra", + "c" + ], + [ + "Ġd", + "ow" + ], + [ + "ra", + "ca" + ], + [ + "gi", + "i" + ], + [ + "czy", + "n" + ], + [ + "nie", + "sie" + ], + [ + "ost", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠbÄĻ", + "dÄĻ" + ], + [ + "ÅĦ", + "skiej" + ], + [ + "do", + "podob" + ], + [ + "k", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġmat", + "eri" + ], + [ + "h", + "o" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "cze", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "Ġpod", + "staw" + ], + [ + "Ġw", + "ciÄħż" + ], + [ + "Ġ1", + "1" + ], + [ + "nic", + "twa" + ], + [ + "li", + "ÅĤ" + ], + [ + "te", + "ra" + ], + [ + "Ġro", + "k" + ], + [ + "Ġza", + "le" + ], + [ + "Ġ1", + "3" + ], + [ + "Ġmi", + "mo" + ], + [ + "Ġtwa", + "rz" + ], + [ + "Ġw", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġob", + "u" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "a" + ], + [ + "Ġsk", + "ÅĤa" + ], + [ + "w", + "aÅĤo" + ], + [ + "½", + "ï" + ], + [ + "Ġprze", + "prowa" + ], + [ + "c", + "kiego" + ], + [ + "w", + "er" + ], + [ + "Ġg", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġna", + "dal" + ], + [ + "Ġpraw", + "dzi" + ], + [ + "cz", + "one" + ], + [ + "Ġoko", + "li" + ], + [ + "O", + "b" + ], + [ + "Ġtra", + "fi" + ], + [ + "Ġna", + "gle" + ], + [ + "Ġzdo", + "by" + ], + [ + "Ġb", + "e" + ], + [ + "Ġo", + "ne" + ], + [ + "ĠA", + "l" + ], + [ + "Ġ", + "," + ], + [ + "Ġro", + "bo" + ], + [ + "r", + "wi" + ], + [ + "t", + "r" + ], + [ + "Ġk", + "re" + ], + [ + "ĠKo", + "misji" + ], + [ + "ku", + "je" + ], + [ + "Ġmówi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġmo", + "men" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "d" + ], + [ + "s", + "ji" + ], + [ + "Ġob", + "ok" + ], + [ + "k", + "owe" + ], + [ + "Ġin", + "nego" + ], + [ + "M", + "am" + ], + [ + "o", + "mo" + ], + [ + "Ġostat", + "ni" + ], + [ + "li", + "n" + ], + [ + "dzo", + "ne" + ], + [ + "Ġpie", + "niÄħ" + ], + [ + "an", + "u" + ], + [ + "Ġu", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġwy", + "nika" + ], + [ + "Ġi", + "de" + ], + [ + "ar", + "u" + ], + [ + "ak", + "i" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "k" + ], + [ + "Ġk", + "at" + ], + [ + "niej", + "sze" + ], + [ + "Ġznale", + "ź" + ], + [ + "g", + "na" + ], + [ + "m", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġza", + "raz" + ], + [ + "Ġpa", + "nie" + ], + [ + "ery", + "ka" + ], + [ + "ni", + "ósÅĤ" + ], + [ + "Ġmoż", + "liwoÅĽci" + ], + [ + "a", + "z" + ], + [ + "Ġwi", + "do" + ], + [ + "ka", + "cji" + ], + [ + "ĠS", + "ta" + ], + [ + "Je", + "żeli" + ], + [ + "un", + "ku" + ], + [ + "Pro", + "szÄĻ" + ], + [ + "m", + "e" + ], + [ + "Ġpo", + "siada" + ], + [ + "Ġt", + "re" + ], + [ + "Ġpo", + "seÅĤ" + ], + [ + "Ġin", + "nym" + ], + [ + "Ġmusi", + "aÅĤ" + ], + [ + "ce", + "nia" + ], + [ + "Ġk", + "or" + ], + [ + "Ġpro", + "kura" + ], + [ + "wi", + "at" + ], + [ + "wa", + "la" + ], + [ + "Ġn", + "e" + ], + [ + "cz", + "ony" + ], + [ + "Ġod", + "e" + ], + [ + "jÄħ", + "Äĩ" + ], + [ + "sze", + "nia" + ], + [ + "Ġm", + "ÄĻ" + ], + [ + "?", + "?" + ], + [ + "ĠT", + "y" + ], + [ + "ży", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġs", + "wój" + ], + [ + "p", + "ar" + ], + [ + "Ġcho", + "ciaż" + ], + [ + "Ġf", + "o" + ], + [ + "Ġod", + "by" + ], + [ + "ni", + "ku" + ], + [ + "Ġpró", + "b" + ], + [ + "Ġro", + "l" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "l" + ], + [ + "Ġczy", + "n" + ], + [ + "j", + "cie" + ], + [ + "ĠJ", + "o" + ], + [ + "Wszy", + "st" + ], + [ + "for", + "m" + ], + [ + "pi", + "sy" + ], + [ + "sz", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġst", + "aÅĤo" + ], + [ + "I", + "A" + ], + [ + "Ġm", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġ", + "x" + ], + [ + "S", + "t" + ], + [ + "go", + "dnie" + ], + [ + "k", + "wi" + ], + [ + "Ġwy", + "raz" + ], + [ + "Ġmo", + "im" + ], + [ + "Ġo", + "chro" + ], + [ + "J", + "ego" + ], + [ + "Ġo", + "pie" + ], + [ + "k", + "cji" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "ca" + ], + [ + "D", + "zi" + ], + [ + "ĠuÅĽmie", + "ch" + ], + [ + "c", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġprze", + "pis" + ], + [ + "ĠzaczÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "Jed", + "nak" + ], + [ + "Ġprzed", + "siÄĻ" + ], + [ + "p", + "iÄĻ" + ], + [ + "B", + "ar" + ], + [ + "na", + "czej" + ], + [ + "Ġce", + "nt" + ], + [ + "d", + "niej" + ], + [ + "Ġpowa", + "ż" + ], + [ + "st", + "rzym" + ], + [ + "By", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġm", + "or" + ], + [ + "Ġe", + "ner" + ], + [ + "Ġswoje", + "go" + ], + [ + "z", + "ja" + ], + [ + "rzy", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġsp", + "óÅĤ" + ], + [ + "k", + "cie" + ], + [ + "li", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġoko", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġst", + "wo" + ], + [ + "cze", + "k" + ], + [ + "ź", + "dzie" + ], + [ + "Ġmi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġw", + "róci" + ], + [ + "ÅĽ", + "nia" + ], + [ + "c", + "ka" + ], + [ + "Ġdo", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "sÅĤa", + "w" + ], + [ + "Ġ19", + "4" + ], + [ + "cz", + "ka" + ], + [ + "Ġpa", + "ra" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "nia" + ], + [ + "Ġpo", + "ru" + ], + [ + "Ġpierw", + "sze" + ], + [ + "Ġsam", + "a" + ], + [ + "Ġspraw", + "ÄĻ" + ], + [ + "ci", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĽród" + ], + [ + "Ġu", + "sÅĤy" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "cie" + ], + [ + "Ġko", + "l" + ], + [ + "d", + "am" + ], + [ + "Ġwy", + "glÄħd" + ], + [ + "Ġm", + "et" + ], + [ + "kra", + "i" + ], + [ + "Ġwoje", + "wódz" + ], + [ + "Ġcie", + "ka" + ], + [ + "Ġo", + "siÄħ" + ], + [ + "o", + "mi" + ], + [ + "Ġzn", + "owu" + ], + [ + "Äħc", + "ych" + ], + [ + "Ġdzi", + "siaj" + ], + [ + "Ġu", + "z" + ], + [ + "ce", + "nie" + ], + [ + "_", + "_" + ], + [ + "Ġwy", + "glÄħda" + ], + [ + "Ġzako", + "ÅĦ" + ], + [ + "sy", + "j" + ], + [ + "rze", + "j" + ], + [ + "Ġd", + "rze" + ], + [ + "Ġna", + "to" + ], + [ + "szÅĤo", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġwsze", + "l" + ], + [ + "t", + "ny" + ], + [ + "ró", + "b" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "owÄĻ" + ], + [ + "Ġp", + "unk" + ], + [ + "cj", + "ali" + ], + [ + "Ġtakie", + "j" + ], + [ + "je", + "d" + ], + [ + "Ġm", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġkonie", + "c" + ], + [ + "Ġk", + "amie" + ], + [ + "Ġog", + "rom" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "ce" + ], + [ + "Ġwspo", + "m" + ], + [ + "g", + "li" + ], + [ + "Ġkobie", + "ty" + ], + [ + "Ġspe", + "cjal" + ], + [ + "Ġjed", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġlu", + "dz" + ], + [ + "Ġo", + "cz" + ], + [ + "Ġnato", + "miast" + ], + [ + "n", + "ki" + ], + [ + "Ġzakre", + "sie" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠżoÅĤ", + "nie" + ], + [ + "Ġtwa", + "rzy" + ], + [ + "Ġpoko", + "ju" + ], + [ + "Ġob", + "ej" + ], + [ + "Ġstro", + "nie" + ], + [ + "Ġpew", + "nie" + ], + [ + "Ġtak", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwy", + "bra" + ], + [ + "Ġin", + "we" + ], + [ + "ĠMi", + "nister" + ], + [ + "cj", + "ach" + ], + [ + "Ġu", + "zna" + ], + [ + "ĠI", + "z" + ], + [ + "w", + "nÄĻtrz" + ], + [ + "ĠpaÅĦst", + "w" + ], + [ + "Ġte", + "re" + ], + [ + "Ġpomy", + "ÅĽl" + ], + [ + "le", + "gÅĤ" + ], + [ + "Ġwie", + "cz" + ], + [ + "ca", + "le" + ], + [ + "Ġt", + "wier" + ], + [ + "an", + "t" + ], + [ + "Ġjest", + "e" + ], + [ + "Ġmog", + "li" + ], + [ + "ka", + "zy" + ], + [ + "tu", + "ral" + ], + [ + "ĠA", + "m" + ], + [ + "Ë", + "Ŀ" + ], + [ + "Ġoby", + "wat" + ], + [ + "s", + "ek" + ], + [ + "po", + "l" + ], + [ + "Ġku", + "pi" + ], + [ + "Ġfunk", + "cjon" + ], + [ + "st", + "er" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "k" + ], + [ + "Ġ19", + "8" + ], + [ + "Ġd", + "em" + ], + [ + "Ġzmi", + "an" + ], + [ + "1", + "8" + ], + [ + "Ġwie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "te", + "res" + ], + [ + "ka", + "li" + ], + [ + "gie", + "m" + ], + [ + "mi", + "nistra" + ], + [ + "Ġkiedy", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġwi", + "dzi" + ], + [ + "wi", + "aÅĤ" + ], + [ + "W", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġorgani", + "za" + ], + [ + "Ġle", + "ka" + ], + [ + "Ġwyko", + "na" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĤu" + ], + [ + "en", + "tu" + ], + [ + "ta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġe", + "fek" + ], + [ + "Ġbi", + "aÅĤ" + ], + [ + "ro", + "z" + ], + [ + "ĠEuro", + "pej" + ], + [ + "Ġprzewo", + "dni" + ], + [ + "Ġzna", + "czy" + ], + [ + "S", + "A" + ], + [ + "Ġp", + "er" + ], + [ + "ta", + "cji" + ], + [ + "na", + "wi" + ], + [ + "pre", + "z" + ], + [ + "ĠS", + "t" + ], + [ + "o", + "logi" + ], + [ + "t", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ch", + "e" + ], + [ + "p", + "l" + ], + [ + "ni", + "ÅĤa" + ], + [ + "ow", + "ski" + ], + [ + "Ġkró", + "t" + ], + [ + "ob", + "ie" + ], + [ + "Ġsze", + "ro" + ], + [ + "Ġraz", + "u" + ], + [ + "Ġinforma", + "cji" + ], + [ + "Ġpowi", + "nien" + ], + [ + "Ġpow", + "sta" + ], + [ + "resz", + "tÄħ" + ], + [ + "ĠpieniÄħ", + "dze" + ], + [ + "pie", + "rw" + ], + [ + "i", + "r" + ], + [ + "Ġmoje", + "j" + ], + [ + "Ġd", + "owie" + ], + [ + "ow", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "Ġzn", + "ów" + ], + [ + "Ġzde", + "cyd" + ], + [ + "Ġg", + "e" + ], + [ + "aÅĤo", + "by" + ], + [ + "Ġre", + "sz" + ], + [ + "K", + "to" + ], + [ + "Ch", + "ci" + ], + [ + "Ġzas", + "ad" + ], + [ + "Ġ2", + "5" + ], + [ + "ni", + "kiem" + ], + [ + "Ġz", + "y" + ], + [ + "le", + "g" + ], + [ + "Ġzd", + "r" + ], + [ + "Ġwym", + "ie" + ], + [ + "Ġzosta", + "nie" + ], + [ + "o", + "nie" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "gu" + ], + [ + "Ġsk", + "ÅĤad" + ], + [ + "ĠNie", + "m" + ], + [ + "st", + "rz" + ], + [ + "Ġwy", + "d" + ], + [ + "lo", + "ne" + ], + [ + "Ġzmi", + "any" + ], + [ + "Ġw", + "rze" + ], + [ + "na", + "l" + ], + [ + "Ġs", + "Äħd" + ], + [ + "t", + "h" + ], + [ + "Ġob", + "ser" + ], + [ + "Ġżad", + "nych" + ], + [ + "owi", + "ad" + ], + [ + "D", + "latego" + ], + [ + "na", + "le" + ], + [ + "Prze", + "z" + ], + [ + "Ġjak", + "a" + ], + [ + "S", + "am" + ], + [ + "owan", + "ej" + ], + [ + "Ġw", + "raz" + ], + [ + "d", + "ne" + ], + [ + "ĠC", + "i" + ], + [ + "Ġpra", + "cu" + ], + [ + "Ġele", + "kt" + ], + [ + "je", + "sz" + ], + [ + "Ġe", + "uro" + ], + [ + "ĠÅĽmier", + "ci" + ], + [ + "ĠI", + "I" + ], + [ + "Ġi", + "naczej" + ], + [ + "k", + "owych" + ], + [ + "Ġk", + "sztaÅĤ" + ], + [ + "w", + "ane" + ], + [ + "Ġf", + "un" + ], + [ + "Ġpoz", + "io" + ], + [ + "Ġprze", + "wi" + ], + [ + "Ġs", + "a" + ], + [ + "Ġnau", + "czy" + ], + [ + "Ġkom", + "p" + ], + [ + "Ġprzy", + "po" + ], + [ + "p", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġna", + "zy" + ], + [ + "Ġgdy", + "ż" + ], + [ + "Ġprzed", + "e" + ], + [ + "Ġspe", + "ÅĤ" + ], + [ + "t", + "am" + ], + [ + "R", + "e" + ], + [ + "Ġu", + "de" + ], + [ + "Ġnie", + "mal" + ], + [ + "ĠS", + "o" + ], + [ + "Ġml", + "n" + ], + [ + "Ġp", + "l" + ], + [ + "rowi", + "a" + ], + [ + "Ġpomo", + "cy" + ], + [ + "Ġz", + "nak" + ], + [ + "pi", + "sa" + ], + [ + "Ġchara", + "kt" + ], + [ + "p", + "owie" + ], + [ + "Ġst", + "rze" + ], + [ + "t", + "na" + ], + [ + "Ġty", + "tu" + ], + [ + "Ġrobi", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "owy" + ], + [ + "Ġ", + "0" + ], + [ + "D", + "zie" + ], + [ + "Ġnie", + "u" + ], + [ + "no", + "c" + ], + [ + "k", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġu", + "kry" + ], + [ + "Ġb", + "owiem" + ], + [ + "Ġmu", + "zy" + ], + [ + "Ġsk", + "ó" + ], + [ + "czywi", + "st" + ], + [ + "ĠM", + "ie" + ], + [ + "my", + "sÅĤ" + ], + [ + "Ġży", + "ciu" + ], + [ + "Ġd", + "owo" + ], + [ + "n", + "ów" + ], + [ + "Ġnor", + "mal" + ], + [ + "owan", + "ym" + ], + [ + "Ġt", + "aj" + ], + [ + "Ġsk", + "ar" + ], + [ + "dze", + "niu" + ], + [ + "ĠpaÅĦst", + "wo" + ], + [ + "Â", + "Ń" + ], + [ + "Ġog", + "ól" + ], + [ + "Ġspo", + "koj" + ], + [ + "Ġzost", + "aÅĤo" + ], + [ + "oÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "Ġm", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠR", + "ze" + ], + [ + "le", + "w" + ], + [ + "Ġna", + "rod" + ], + [ + "owan", + "ego" + ], + [ + "Ġz", + "ni" + ], + [ + "1", + "5" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "ków" + ], + [ + "t", + "w" + ], + [ + "Ġw", + "ych" + ], + [ + "za", + "leż" + ], + [ + "Ġpie", + "niÄĻ" + ], + [ + "m", + "ów" + ], + [ + "ź", + "ni" + ], + [ + "owa", + "niem" + ], + [ + "Ġch", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġda", + "le" + ], + [ + "o", + "nego" + ], + [ + "ak", + "ie" + ], + [ + "Ġuwa", + "gi" + ], + [ + "Ġd", + "al" + ], + [ + "p", + "ÅĤa" + ], + [ + "z", + "mu" + ], + [ + "Ġo", + "two" + ], + [ + "ne", + "t" + ], + [ + "Ġwy", + "ob" + ], + [ + "Ġpow", + "ro" + ], + [ + "Ġjed", + "na" + ], + [ + "cz", + "ych" + ], + [ + "ów", + "czas" + ], + [ + "ow", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Ġs", + "ier" + ], + [ + "n", + "d" + ], + [ + "Ġdro", + "gi" + ], + [ + "Ġnie", + "rucho" + ], + [ + "½ï", + "¿" + ], + [ + "Ġpa", + "pie" + ], + [ + "Ġprze", + "strze" + ], + [ + "rz", + "aÅĤa" + ], + [ + "ciÄħ", + "ga" + ], + [ + "Ġpo", + "sie" + ], + [ + "T", + "en" + ], + [ + "Ġob", + "o" + ], + [ + "Ġkieru", + "nku" + ], + [ + "Ġk", + "as" + ], + [ + "Ġza", + "b" + ], + [ + "sze", + "ch" + ], + [ + "Ġz", + "im" + ], + [ + "a", + "nia" + ], + [ + "½ï¿", + "½ï¿" + ], + [ + "on", + "ów" + ], + [ + "szy", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpomo", + "c" + ], + [ + "Ġk", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġzain", + "teres" + ], + [ + "Ġt", + "Äħ" + ], + [ + "ra", + "d" + ], + [ + "Po", + "tem" + ], + [ + "ni", + "j" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤo" + ], + [ + "ma", + "ga" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻ", + "bo" + ], + [ + "1", + "2" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "kowi" + ], + [ + "Ġdziec", + "ko" + ], + [ + "Ġróż", + "nych" + ], + [ + "ÅĦ", + "ska" + ], + [ + "Ġra", + "mi" + ], + [ + "arów", + "no" + ], + [ + "Ġdo", + "cho" + ], + [ + "Ġt", + "ru" + ], + [ + "g", + "er" + ], + [ + "Ġwy", + "raź" + ], + [ + "ĠD", + "e" + ], + [ + "S", + "po" + ], + [ + "Ġnaj", + "mniej" + ], + [ + "Ġra", + "mach" + ], + [ + "cyj", + "nego" + ], + [ + "ÅĤa", + "szcza" + ], + [ + "Ġinwe", + "sty" + ], + [ + "c", + "am" + ], + [ + "Ġn", + "owo" + ], + [ + "ar", + "e" + ], + [ + "Ġud", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġnie", + "co" + ], + [ + "nÄĻ", + "ÅĤo" + ], + [ + "d", + "ia" + ], + [ + "Ġza", + "po" + ], + [ + "L", + "u" + ], + [ + "ra", + "ża" + ], + [ + "Ġwyma", + "ga" + ], + [ + "Ġpot", + "wier" + ], + [ + "as", + "ad" + ], + [ + "cie", + "j" + ], + [ + "Ġno", + "cy" + ], + [ + "wa", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġe", + "lem" + ], + [ + "Ġwy", + "ż" + ], + [ + "k", + "owo" + ], + [ + "Ġmi", + "l" + ], + [ + "Ġza", + "nim" + ], + [ + "Ġwo", + "dy" + ], + [ + "P", + "anie" + ], + [ + "ĠwiÄĻksz", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġk", + "wo" + ], + [ + "al", + "ny" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "owi" + ], + [ + "st", + "wie" + ], + [ + "Ġwyda", + "je" + ], + [ + "c", + "om" + ], + [ + "ch", + "ód" + ], + [ + "Ġty", + "pu" + ], + [ + "R", + "o" + ], + [ + "Ġwoj", + "ny" + ], + [ + "ci", + "s" + ], + [ + "Ġwyp", + "owie" + ], + [ + "ĠwzglÄĻ", + "du" + ], + [ + "mo", + "c" + ], + [ + "g", + "ad" + ], + [ + "Ġm", + "ów" + ], + [ + "O", + "czywiÅĽcie" + ], + [ + "k", + "rzy" + ], + [ + "Ty", + "lko" + ], + [ + "bli", + "ż" + ], + [ + "Ġroz", + "wo" + ], + [ + "Ġza", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġo", + "cze" + ], + [ + "mie", + "niu" + ], + [ + "pra", + "wie" + ], + [ + "Ġzro", + "zumie" + ], + [ + "Ġwi", + "daÄĩ" + ], + [ + "Ġp", + "rem" + ], + [ + "Ġw", + "ro" + ], + [ + "ÄĻ", + "dzi" + ], + [ + "Ġw", + "ycho" + ], + [ + "Ġwy", + "jÄħ" + ], + [ + "Na", + "wet" + ], + [ + "ĠJ", + "u" + ], + [ + "k", + "ój" + ], + [ + "Ġwy", + "wo" + ], + [ + "ce", + "nt" + ], + [ + "Ġpan", + "u" + ], + [ + "st", + "w" + ], + [ + "Ġst", + "ru" + ], + [ + "tych", + "miast" + ], + [ + "Ġnie", + "ch" + ], + [ + "le", + "s" + ], + [ + "Ġb", + "rz" + ], + [ + "Ġno", + "c" + ], + [ + "Ġbra", + "k" + ], + [ + "Ġsp", + "ad" + ], + [ + "Ġnadzie", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġo", + "grani" + ], + [ + "ĠB", + "ar" + ], + [ + "si", + "Äħc" + ], + [ + "Ġwy", + "ro" + ], + [ + "nÄĻ", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "le" + ], + [ + "Ġ19", + "7" + ], + [ + "ĠbÄĻdzie", + "my" + ], + [ + "Ġmoże", + "my" + ], + [ + "e", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "cho" + ], + [ + "Ġprzy", + "najmniej" + ], + [ + "tu", + "ra" + ], + [ + "r", + "ym" + ], + [ + "Ġ", + "Y" + ], + [ + "ĠP", + "O" + ], + [ + "Ġna", + "tychmiast" + ], + [ + "Ġmoc", + "no" + ], + [ + "ĠdotyczÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġdo", + "st" + ], + [ + "T", + "u" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "tp" + ], + [ + "ĠdokÅĤad", + "nie" + ], + [ + "ksz", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġczas", + "em" + ], + [ + "S", + "Äħ" + ], + [ + "si", + "Äĩ" + ], + [ + "z", + "dy" + ], + [ + "Ġmi", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġsty", + "cz" + ], + [ + "Ġ", + "Â" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "T", + "ym" + ], + [ + "ĠD", + "a" + ], + [ + "sz", + "li" + ], + [ + "i", + "um" + ], + [ + "ÅĦ", + "skich" + ], + [ + "Ġkon", + "tak" + ], + [ + "Ġwoj", + "sk" + ], + [ + "rzy", + "st" + ], + [ + "Ġw", + "cale" + ], + [ + "Ġsko", + "ro" + ], + [ + "Bar", + "dzo" + ], + [ + "Ġe", + "g" + ], + [ + "ni", + "ca" + ], + [ + "my", + "ÅĽl" + ], + [ + "Ġu", + "da" + ], + [ + "Ġpoz", + "na" + ], + [ + "Ġz", + "gÅĤo" + ], + [ + "Ġw", + "as" + ], + [ + "Ġu", + "ch" + ], + [ + "ĠP", + "an" + ], + [ + "Ġin", + "ny" + ], + [ + "Ġc", + "u" + ], + [ + "li", + "m" + ], + [ + "Ġpo", + "s" + ], + [ + "ĠB", + "a" + ], + [ + "Ġsam", + "ego" + ], + [ + "Ġzap", + "yta" + ], + [ + "gie", + "l" + ], + [ + "Ġma", + "ja" + ], + [ + "t", + "nych" + ], + [ + "Ġni", + "czym" + ], + [ + "ty", + "cznie" + ], + [ + "ni", + "one" + ], + [ + "Ġprze", + "kona" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻ", + "bior" + ], + [ + "Ġprzy", + "zna" + ], + [ + "Ġwz", + "iÄħ" + ], + [ + "Ġ5", + "0" + ], + [ + "Ġh", + "o" + ], + [ + "Ġdro", + "dze" + ], + [ + "cie", + "le" + ], + [ + "ro", + "ż" + ], + [ + "Ġmo", + "ja" + ], + [ + "Ġot", + "war" + ], + [ + "tor", + "y" + ], + [ + "Ġpod", + "stawie" + ], + [ + "Ġkon", + "ku" + ], + [ + "c", + "ych" + ], + [ + "Ġozna", + "cza" + ], + [ + "P", + "an" + ], + [ + "P", + "ier" + ], + [ + "Ġproje", + "ktu" + ], + [ + "Ġo", + "to" + ], + [ + "Ġtrze", + "ch" + ], + [ + "ĠbyÅĤo", + "by" + ], + [ + "w", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġmi", + "aÅĤy" + ], + [ + "un", + "kt" + ], + [ + "Ġna", + "sze" + ], + [ + "Ġw", + "reszcie" + ], + [ + "cz", + "onych" + ], + [ + "ĠO", + "d" + ], + [ + "w", + "an" + ], + [ + "ĠM", + "e" + ], + [ + "T", + "a" + ], + [ + "Ġwra", + "żenie" + ], + [ + "Ġs", + "ym" + ], + [ + "mie", + "nia" + ], + [ + "Ġrodzaj", + "u" + ], + [ + "Ġpry", + "wat" + ], + [ + "Ġrodzi", + "ny" + ], + [ + "Ġpra", + "wi" + ], + [ + "z", + "er" + ], + [ + "Ġpo", + "cho" + ], + [ + "3", + "0" + ], + [ + "Ġzap", + "ytaÅĤ" + ], + [ + "i", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġlu", + "bi" + ], + [ + "Ġob", + "a" + ], + [ + "ĠtÅĤu", + "ma" + ], + [ + "Ġobec", + "nie" + ], + [ + "Ġpro", + "pozy" + ], + [ + "skie", + "m" + ], + [ + "Ġna", + "szych" + ], + [ + "o", + "nej" + ], + [ + "kie", + "r" + ], + [ + "Ġpyta", + "nia" + ], + [ + "Ġprzez", + "na" + ], + [ + "Ġcze", + "ka" + ], + [ + "Ġzgo", + "dnie" + ], + [ + "Ġz", + "re" + ], + [ + "Ġd", + "r" + ], + [ + "je", + "żd" + ], + [ + "Ġmoże", + "sz" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "ej" + ], + [ + "da", + "nie" + ], + [ + "Ġz", + "ja" + ], + [ + "Ġtwo", + "je" + ], + [ + "Ġjakie", + "j" + ], + [ + "ĠAn", + "d" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dni" + ], + [ + "z", + "w" + ], + [ + "Ġza", + "gro" + ], + [ + "Ġsz", + "pita" + ], + [ + "ra", + "cji" + ], + [ + "rze", + "m" + ], + [ + "Ġh", + "i" + ], + [ + "ĠosiÄħ", + "g" + ], + [ + "z", + "wy" + ], + [ + "Ġsprze", + "da" + ], + [ + "Ġad", + "ministra" + ], + [ + "Ġroz", + "wi" + ], + [ + "tu", + "r" + ], + [ + "ĠP", + "rzy" + ], + [ + "Ġucze", + "st" + ], + [ + "Ġjeste", + "ÅĽmy" + ], + [ + "m", + "ÄĻ" + ], + [ + "cz", + "kÄĻ" + ], + [ + "ow", + "ymi" + ], + [ + "Ġok", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġk", + "rÄĻ" + ], + [ + "ó", + "re" + ], + [ + "ro", + "st" + ], + [ + "Ġpoja", + "wi" + ], + [ + "Ġpoprze", + "dni" + ], + [ + "s", + "or" + ], + [ + "gra", + "fi" + ], + [ + "le", + "ga" + ], + [ + "dzie", + "siÄħ" + ], + [ + "ĠPi", + "S" + ], + [ + "re", + "su" + ], + [ + "Ġdo", + "sko" + ], + [ + "ka", + "zu" + ], + [ + "Ġz", + "arówno" + ], + [ + "n", + "ne" + ], + [ + "Ġpod", + "kre" + ], + [ + "Ġminu", + "t" + ], + [ + "Ġpoz", + "ostaÅĤ" + ], + [ + "Ġw", + "ymi" + ], + [ + "Ġnie", + "miec" + ], + [ + "Ġdo", + "stÄĻp" + ], + [ + "Ġza", + "czyna" + ], + [ + "Ġznaleź", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwiad", + "om" + ], + [ + "Ġza", + "ba" + ], + [ + "Ġzmie", + "ni" + ], + [ + "Ġo", + "pera" + ], + [ + "c", + "kiej" + ], + [ + "Ġprezy", + "den" + ], + [ + "Ġwie", + "sz" + ], + [ + "Ġmomen", + "cie" + ], + [ + "Ġin", + "stytu" + ], + [ + "Ġko", + "goÅĽ" + ], + [ + "dzi", + "li" + ], + [ + "Gdy", + "by" + ], + [ + "or", + "d" + ], + [ + "Ġzna", + "cznie" + ], + [ + "ÅĤ", + "ó" + ], + [ + "Ġ", + "v" + ], + [ + "Ġcie", + "r" + ], + [ + "Ġi", + "l" + ], + [ + "J", + "uż" + ], + [ + "Ġpowie", + "rz" + ], + [ + "sk", + "ar" + ], + [ + "00", + "0" + ], + [ + "k", + "an" + ], + [ + "n", + "nych" + ], + [ + "n", + "ka" + ], + [ + "-", + "-" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġwo", + "kóÅĤ" + ], + [ + "ĠW", + "a" + ], + [ + "ĠM", + "u" + ], + [ + "Ġb", + "ÅĤÄĻ" + ], + [ + "w", + "art" + ], + [ + "wo", + "je" + ], + [ + "Ġmi", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġgo", + "r" + ], + [ + "li", + "za" + ], + [ + "st", + "r" + ], + [ + "d", + "wie" + ], + [ + "Ġna", + "szej" + ], + [ + "Ġo", + "sie" + ], + [ + "dz", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġzami", + "ast" + ], + [ + "Ġwiad", + "omo" + ], + [ + "Ġpre", + "ze" + ], + [ + "Ġni", + "ko" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "ko" + ], + [ + "Ġk", + "l" + ], + [ + "s", + "on" + ], + [ + "Ġty", + "siÄĻcy" + ], + [ + "Ġak", + "tu" + ], + [ + "Ġb", + "ym" + ], + [ + "nie", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġsw", + "ego" + ], + [ + "Ġd", + "ź" + ], + [ + "Ġli", + "p" + ], + [ + "Ġchci", + "aÅĤa" + ], + [ + "f", + "er" + ], + [ + "cyj", + "ny" + ], + [ + "wa", + "ran" + ], + [ + "ĠS", + "a" + ], + [ + "Ġkobie", + "ta" + ], + [ + "Ġin", + "nymi" + ], + [ + "Ġprac", + "ÄĻ" + ], + [ + "li", + "ka" + ], + [ + "Ġdzie", + "dzi" + ], + [ + "no", + "s" + ], + [ + "Ġre", + "gi" + ], + [ + "Ġwy", + "ciÄħg" + ], + [ + "Ġwie", + "lo" + ], + [ + "li", + "wie" + ], + [ + "Ġpo", + "rów" + ], + [ + "k", + "owa" + ], + [ + "Ġkon", + "kre" + ], + [ + "Ġdecy", + "z" + ], + [ + "Ġnierucho", + "m" + ], + [ + "an", + "ta" + ], + [ + "mis", + "ja" + ], + [ + "at", + "er" + ], + [ + "w", + "z" + ], + [ + "cie", + "la" + ], + [ + "ka", + "zuje" + ], + [ + "w", + "sze" + ], + [ + "Ġna", + "sz" + ], + [ + "c", + "kie" + ], + [ + "Ġsu", + "k" + ], + [ + "Ġmówi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġdzie", + "je" + ], + [ + "ró", + "j" + ], + [ + "cie", + "c" + ], + [ + "M", + "usi" + ], + [ + "zn", + "aÅĤ" + ], + [ + "wie", + "n" + ], + [ + "czy", + "li" + ], + [ + "Ġzak", + "u" + ], + [ + "Ġt", + "ry" + ], + [ + "Ġgdzie", + "ÅĽ" + ], + [ + "ÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "Ġpo", + "now" + ], + [ + "ĠporzÄħd", + "ku" + ], + [ + "Ġz", + "nik" + ], + [ + "Ġop", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġfi", + "zy" + ], + [ + "jed", + "no" + ], + [ + "Ġzast", + "ana" + ], + [ + "Ġwe", + "dÅĤug" + ], + [ + "sz", + "nie" + ], + [ + "Ġwi", + "dzÄĻ" + ], + [ + "rze", + "ÅĦ" + ], + [ + "k", + "owy" + ], + [ + "wiÄĻ", + "ksz" + ], + [ + "Ġre", + "li" + ], + [ + "wi", + "cz" + ], + [ + "Ġna", + "dz" + ], + [ + "cz", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ga", + "ch" + ], + [ + "Ġk", + "am" + ], + [ + "Ġwy", + "zna" + ], + [ + "ĠK", + "u" + ], + [ + "ÅĽci", + "u" + ], + [ + "Ġszcze", + "g" + ], + [ + "ÅĦ", + "skie" + ], + [ + "Ġza", + "wiera" + ], + [ + "Ġpo", + "sÅĤa" + ], + [ + "Ġmoż", + "liwoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġarty", + "ku" + ], + [ + "Ġgo", + "t" + ], + [ + "czÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġmi", + "nistra" + ], + [ + "al", + "nych" + ], + [ + "Ġpierw", + "szej" + ], + [ + "....", + "...." + ], + [ + "Ġstan", + "u" + ], + [ + "Ġwy", + "na" + ], + [ + "Ġb", + "la" + ], + [ + "ĠW", + "il" + ], + [ + "Ġhistor", + "ii" + ], + [ + "Ġau", + "to" + ], + [ + "Äħd", + "ź" + ], + [ + "an", + "ow" + ], + [ + "Ġrze", + "czywist" + ], + [ + "Ġkla", + "sy" + ], + [ + "Ġch", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġmoje", + "go" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "óż" + ], + [ + "ÅĤ", + "aÅĤ" + ], + [ + ".", + ")" + ], + [ + "Ġzosta", + "Äĩ" + ], + [ + "ob", + "i" + ], + [ + "Ġcy", + "wi" + ], + [ + "1", + "7" + ], + [ + "Dla", + "czego" + ], + [ + "Ġg", + "ór" + ], + [ + "Ġze", + "spo" + ], + [ + "Ġu", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġte", + "ch" + ], + [ + "sz", + "Äħc" + ], + [ + "Ġp", + "owy" + ], + [ + "Ġchce", + "sz" + ], + [ + "Ġdo", + "strze" + ], + [ + "Ġn", + "owych" + ], + [ + "Ġw", + "ówczas" + ], + [ + "ĠNa", + "rod" + ], + [ + "sz", + "am" + ], + [ + "ra", + "m" + ], + [ + "1", + "6" + ], + [ + "Ġe", + "ko" + ], + [ + "Ġp", + "rÄĻ" + ], + [ + "cz", + "ona" + ], + [ + "no", + "mi" + ], + [ + "Ġ", + "ana" + ], + [ + "Ġka", + "pi" + ], + [ + "Ġ2", + "4" + ], + [ + "n", + "ny" + ], + [ + "Ġwi", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġk", + "im" + ], + [ + "Ġmy", + "ÅĽle" + ], + [ + "pra", + "wi" + ], + [ + "st", + "ro" + ], + [ + "ĠA", + "u" + ], + [ + "ĠS", + "y" + ], + [ + "Ġan", + "ty" + ], + [ + "Ġczego", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġza", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġoj", + "ciec" + ], + [ + "ździe", + "r" + ], + [ + "Ġzda", + "niem" + ], + [ + "Ġwart", + "oÅĽci" + ], + [ + "ó", + "g" + ], + [ + "cyj", + "nej" + ], + [ + "le", + "gÅĤo" + ], + [ + "Ġte", + "k" + ], + [ + "ĠM", + "ich" + ], + [ + "jÄħc", + "o" + ], + [ + "ĠPo", + "d" + ], + [ + "Ġgru", + "py" + ], + [ + "Ġpraw", + "dopodob" + ], + [ + "Ġc", + "ór" + ], + [ + "Ġza", + "pom" + ], + [ + "k", + "Äħd" + ], + [ + "Ġop", + "owie" + ], + [ + "ĠmieszkaÅĦ", + "ców" + ], + [ + "Ġre", + "prez" + ], + [ + "Ġpo", + "ra" + ], + [ + "niÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġu", + "czu" + ], + [ + "ĠP", + "e" + ], + [ + "dz", + "am" + ], + [ + "o", + "ÅĤa" + ], + [ + "cj", + "onal" + ], + [ + "Ġdob", + "ry" + ], + [ + "on", + "ymi" + ], + [ + "/", + "/" + ], + [ + "Ġzak", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠpieniÄĻ", + "dzy" + ], + [ + "ÅĽci", + "Äĩ" + ], + [ + "pi", + "su" + ], + [ + "Ġp", + "unkt" + ], + [ + "ob", + "rze" + ], + [ + "ĠB", + "y" + ], + [ + "Ġnie", + "bezpie" + ], + [ + "Prze", + "d" + ], + [ + "Ġpi", + "sa" + ], + [ + "niÄĻ", + "cie" + ], + [ + "sÅĤu", + "gi" + ], + [ + "Ġg", + "ry" + ], + [ + "Ġjedno", + "czeÅĽnie" + ], + [ + "5", + "0" + ], + [ + "ni", + "ce" + ], + [ + "D", + "D" + ], + [ + "ne", + "s" + ], + [ + "Ġżad", + "nego" + ], + [ + "Ġsie", + "dzi" + ], + [ + "Ġwy", + "bu" + ], + [ + "cz", + "aÅĤ" + ], + [ + "ÅĦ", + "skim" + ], + [ + "Ġuważ", + "a" + ], + [ + "Ġbez", + "poÅĽ" + ], + [ + "ÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "r", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġsz", + "ans" + ], + [ + "ĠJ", + "an" + ], + [ + "de", + "l" + ], + [ + "Ġzmie", + "nia" + ], + [ + "Ġpowin", + "na" + ], + [ + "aty", + "w" + ], + [ + "t", + "on" + ], + [ + "ĠB", + "e" + ], + [ + "L", + "i" + ], + [ + "Ġg", + "mi" + ], + [ + "m", + "ar" + ], + [ + "Ġpom", + "iÄĻdzy" + ], + [ + "Ġko", + "rzysta" + ], + [ + "Ġod", + "da" + ], + [ + "Ġprogra", + "m" + ], + [ + "li", + "ty" + ], + [ + "si", + "a" + ], + [ + "Ġst", + "at" + ], + [ + "ne", + "mu" + ], + [ + "Ġna", + "szego" + ], + [ + "kaza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpa", + "ździer" + ], + [ + "ĠWie", + "l" + ], + [ + "Ġu", + "prze" + ], + [ + "Ġry", + "nku" + ], + [ + "ko", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "1", + "4" + ], + [ + "Ġtele", + "wi" + ], + [ + "Ġod", + "kry" + ], + [ + "c", + "kich" + ], + [ + "Ġpro", + "c" + ], + [ + "Ġprzy", + "pom" + ], + [ + "g", + "h" + ], + [ + "Ġb", + "lo" + ], + [ + "em", + "i" + ], + [ + "ent", + "ów" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "du" + ], + [ + "n", + "owa" + ], + [ + "ro", + "b" + ], + [ + "n", + "ami" + ], + [ + "Ġzw", + "ÅĤaszcza" + ], + [ + "Ġ19", + "3" + ], + [ + "Ġfir", + "my" + ], + [ + "M", + "ie" + ], + [ + "al", + "nego" + ], + [ + "Ġch", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġam", + "eryka" + ], + [ + "Ġh", + "and" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġh", + "a" + ], + [ + "ie", + "ra" + ], + [ + "Ġkażd", + "ego" + ], + [ + "ow", + "nie" + ], + [ + "Ġodp", + "owiada" + ], + [ + "Ġpo", + "ry" + ], + [ + "Ġkobie", + "t" + ], + [ + "Ġz", + "or" + ], + [ + "Ġdo", + "j" + ], + [ + "Ġfa", + "ce" + ], + [ + "na", + "rod" + ], + [ + "Ġmi", + "ast" + ], + [ + "w", + "w" + ], + [ + "Ġpod", + "ÅĤo" + ], + [ + "n", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġk", + "wiet" + ], + [ + "1", + "3" + ], + [ + "Ġwy", + "po" + ], + [ + "Ġwyso", + "koÅĽci" + ], + [ + "rÄĻ", + "cz" + ], + [ + "b", + "or" + ], + [ + "Ġpo", + "ch" + ], + [ + "A", + "l" + ], + [ + "Ġodp", + "arÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "mi" + ], + [ + "t", + "at" + ], + [ + "owan", + "Äħ" + ], + [ + "jÄĻ", + "cie" + ], + [ + "Ġdoty", + "czy" + ], + [ + "Ġdzi", + "aÅĤ" + ], + [ + "ty", + "j" + ], + [ + "Ġnaz", + "wi" + ], + [ + "ÅĽci", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġn", + "um" + ], + [ + "szu", + "ki" + ], + [ + "ĠÅ»", + "y" + ], + [ + "Ġjak", + "ich" + ], + [ + "st", + "emu" + ], + [ + "Ġ19", + "6" + ], + [ + "Ġtra", + "kt" + ], + [ + "Ġwy", + "żej" + ], + [ + "Ġpowin", + "no" + ], + [ + "Ġ", + "[" + ], + [ + "k", + "la" + ], + [ + "pu", + "szcz" + ], + [ + "My", + "ÅĽl" + ], + [ + "Ġsier", + "p" + ], + [ + "Ġpierw", + "szym" + ], + [ + "ie", + "l" + ], + [ + "Ġci", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġdo", + "prowa" + ], + [ + "Ġza", + "rzu" + ], + [ + "w", + "ki" + ], + [ + "Ġfil", + "m" + ], + [ + "wa", + "j" + ], + [ + "Ġu", + "bra" + ], + [ + "lo", + "t" + ], + [ + "D", + "Z" + ], + [ + "ó", + "ki" + ], + [ + "Ġpoz", + "wala" + ], + [ + "ro", + "ni" + ], + [ + "Ġg", + "rze" + ], + [ + "Ġpo", + "je" + ], + [ + "Ġznaj", + "om" + ], + [ + "Ġp", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠT", + "u" + ], + [ + "Ġ2", + "2" + ], + [ + "Ġod", + "rzu" + ], + [ + "ż", + "na" + ], + [ + "owa", + "ÅĦ" + ], + [ + "z", + "du" + ], + [ + "ja", + "ch" + ], + [ + "Ġprzy", + "by" + ], + [ + "ĠU", + "krai" + ], + [ + "k", + "owej" + ], + [ + "t", + "ó" + ], + [ + "Ġli", + "sto" + ], + [ + "ĠL", + "a" + ], + [ + "Ġpi", + "Äħ" + ], + [ + "wia", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġd", + "anych" + ], + [ + "Ġs", + "cho" + ], + [ + "Ġdob", + "ra" + ], + [ + "Ġpi", + "ÅĤ" + ], + [ + "g", + "ami" + ], + [ + "Ġza", + "tru" + ], + [ + "Ġna", + "stÄĻpu" + ], + [ + "pi", + "a" + ], + [ + "ĠO", + "r" + ], + [ + "yt", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġna", + "tural" + ], + [ + "ĠD", + "u" + ], + [ + "Ġp", + "ój" + ], + [ + "k", + "ÅĤo" + ], + [ + "ta", + "rz" + ], + [ + "Ġstycz", + "nia" + ], + [ + "ĠU", + "SA" + ], + [ + "Ġni", + "czego" + ], + [ + "fe", + "ren" + ], + [ + "ÅĦ", + "ca" + ], + [ + "Ġmówi", + "Äħc" + ], + [ + "Ġk", + "ad" + ], + [ + "sie", + "j" + ], + [ + "Ġcz", + "tery" + ], + [ + "w", + "ym" + ], + [ + "Ġpro", + "fe" + ], + [ + "wo", + "z" + ], + [ + "Ġjak", + "oÅĽ" + ], + [ + "ra", + "t" + ], + [ + "w", + "any" + ], + [ + "Ġmie", + "siÄĻcy" + ], + [ + "ĠMar", + "szaÅĤ" + ], + [ + "moż", + "li" + ], + [ + "Ġszczegól", + "nie" + ], + [ + "wa", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġna", + "szym" + ], + [ + "ór", + "ych" + ], + [ + "z", + "wo" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "pra" + ], + [ + "Ġszko", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġse", + "na" + ], + [ + "w", + "ego" + ], + [ + "Ġby", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġpe", + "wien" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤad" + ], + [ + "on", + "t" + ], + [ + "Ġi", + "dzie" + ], + [ + "ar", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġp", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpo", + "stanowi" + ], + [ + "Ġru", + "chu" + ], + [ + "Ġpar", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġznaj", + "du" + ], + [ + "Ġle", + "ż" + ], + [ + "Ġsp", + "owo" + ], + [ + "re", + "ktor" + ], + [ + "ĠH", + "e" + ], + [ + "Ġz", + "mu" + ], + [ + "kro", + "tnie" + ], + [ + "nie", + "c" + ], + [ + "ĠR", + "y" + ], + [ + "Ġoj", + "ca" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "cznie" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "nie" + ], + [ + "Ġlu", + "d" + ], + [ + "ó", + "z" + ], + [ + "Ġme", + "dy" + ], + [ + "Ġprzy", + "jem" + ], + [ + "s", + "am" + ], + [ + "la", + "s" + ], + [ + "Ġniez", + "wy" + ], + [ + "go", + "r" + ], + [ + "wnÄħ", + "trz" + ], + [ + "Ġg", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġmu", + "szÄĻ" + ], + [ + "go", + "dni" + ], + [ + "Ġznaj", + "duje" + ], + [ + "Ġza", + "tem" + ], + [ + "Ġi", + "t" + ], + [ + "Ġcze", + "r" + ], + [ + "W", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġk", + "Äħ" + ], + [ + "ĠS", + "i" + ], + [ + "Ġn", + "os" + ], + [ + "b", + "el" + ], + [ + "Ġrze", + "czywiÅĽcie" + ], + [ + "t", + "tp" + ], + [ + "wz", + "glÄĻ" + ], + [ + "Ġdzie", + "siÄĻ" + ], + [ + "Ġwy", + "gra" + ], + [ + "ra", + "k" + ], + [ + "Ġmog", + "ÅĤo" + ], + [ + "g", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "A", + "N" + ], + [ + "Ġb", + "rze" + ], + [ + "ĠR", + "u" + ], + [ + "ÅĽcie", + "j" + ], + [ + "Ġsy", + "stemu" + ], + [ + "f", + "y" + ], + [ + "Ġo", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "Ġostat", + "nie" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "la" + ], + [ + "Ġw", + "ers" + ], + [ + "fi", + "ka" + ], + [ + "Ġmia", + "sto" + ], + [ + "Ġw", + "am" + ], + [ + "Z", + "e" + ], + [ + ":", + "//" + ], + [ + "niÄĻ", + "te" + ], + [ + "Ġg", + "ar" + ], + [ + "bie", + "g" + ], + [ + "Ġsi", + "ost" + ], + [ + "ni", + "wer" + ], + [ + "ĠW", + "e" + ], + [ + "ĠRa", + "dy" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "redni" + ], + [ + "sp", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġfak", + "t" + ], + [ + "Ġpro", + "te" + ], + [ + "Ġprze", + "stÄĻp" + ], + [ + "P", + "owie" + ], + [ + "Ġmie", + "siÄħ" + ], + [ + "ja", + "w" + ], + [ + "tych", + "czas" + ], + [ + "Ġz", + "wiÄĻk" + ], + [ + "ato", + "miast" + ], + [ + "Ġof", + "er" + ], + [ + "ko", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġtaj", + "em" + ], + [ + "ĠC", + "ie" + ], + [ + "Ġsze", + "f" + ], + [ + "sze", + "k" + ], + [ + "pie", + "nia" + ], + [ + "Ġzd", + "rowia" + ], + [ + "Ġpod", + "mio" + ], + [ + "Ġdu", + "że" + ], + [ + "Ġs", + "ami" + ], + [ + "Ġpo", + "pu" + ], + [ + "Ġu", + "wie" + ], + [ + "Ġpowin", + "ni" + ], + [ + "Ġmie", + "sz" + ], + [ + "jech", + "aÅĤ" + ], + [ + "kaz", + "aÅĤ" + ], + [ + "ż", + "ony" + ], + [ + "nÄĻ", + "li" + ], + [ + "Ġzawo", + "d" + ], + [ + "Ġdoku", + "men" + ], + [ + "Ġsi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġbu", + "dy" + ], + [ + "Ġme", + "to" + ], + [ + "dziaÅĤ", + "u" + ], + [ + "Ġtrud", + "no" + ], + [ + "nÄħ", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġm", + "art" + ], + [ + "rz", + "Äħc" + ], + [ + "Ġmo", + "ich" + ], + [ + "Ġwrze", + "ÅĽnia" + ], + [ + "Ġgodzi", + "n" + ], + [ + "Ġpotrze", + "bu" + ], + [ + "Ġzw", + "róci" + ], + [ + "Ġmoż", + "liwe" + ], + [ + "ĠP", + "u" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "ym" + ], + [ + "bie", + "ga" + ], + [ + "w", + "ych" + ], + [ + "Ġrze", + "kÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "pis" + ], + [ + "Ġpole", + "ga" + ], + [ + "Ġmi", + "ni" + ], + [ + "Ġar", + "gu" + ], + [ + "wi", + "am" + ], + [ + "Ġróż", + "ne" + ], + [ + "Ġru", + "ch" + ], + [ + "q", + "u" + ], + [ + "ż", + "one" + ], + [ + "Ġb", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġz", + "i" + ], + [ + "A", + "T" + ], + [ + "Po", + "za" + ], + [ + "Ġkró", + "l" + ], + [ + "ĠB", + "u" + ], + [ + "Ġkon", + "su" + ], + [ + "Ġko", + "ch" + ], + [ + "w", + "ej" + ], + [ + "Ġu", + "czy" + ], + [ + "Ġna", + "mi" + ], + [ + "!", + "!" + ], + [ + "Ġpo", + "kry" + ], + [ + "Ġsam", + "ej" + ], + [ + "t", + "Äħd" + ], + [ + "aÅĤ", + "bym" + ], + [ + "N", + "atomiast" + ], + [ + "Ġwie", + "dzieÄĩ" + ], + [ + "Ġma", + "szy" + ], + [ + "Ġpoprze", + "z" + ], + [ + "Ġmo", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġ4", + "0" + ], + [ + "Ġgó", + "ry" + ], + [ + "Ġwnios", + "ek" + ], + [ + "O", + "st" + ], + [ + "T", + "rze" + ], + [ + "b", + "ry" + ], + [ + "Ġniewie", + "l" + ], + [ + "Ġwyko", + "ny" + ], + [ + "da", + "nia" + ], + [ + "Ġprz", + "ycho" + ], + [ + "ĠwÄħtp", + "liwoÅĽci" + ], + [ + "wa", + "niu" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "om" + ], + [ + "o", + "ra" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "nie" + ], + [ + "ĠmÄĻżczy", + "zna" + ], + [ + "sz", + "em" + ], + [ + "Ġnieruchom", + "oÅĽci" + ], + [ + "lu", + "b" + ], + [ + "Ġprzy", + "czy" + ], + [ + "ch", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġmu", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġsi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġrozumie", + "m" + ], + [ + "Ġn", + "owego" + ], + [ + "Ġs", + "m" + ], + [ + "b", + "r" + ], + [ + "bie", + "gÅĤ" + ], + [ + "Ġsku", + "te" + ], + [ + "Ġbli", + "sko" + ], + [ + "en", + "d" + ], + [ + "Ġdow", + "ód" + ], + [ + "Ġst", + "u" + ], + [ + "ĠposÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ka", + "ż" + ], + [ + "Ġpomo", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġwe", + "wnÄĻtrz" + ], + [ + "ĠPol", + "ska" + ], + [ + "Je", + "szcze" + ], + [ + "Ġgodzi", + "ny" + ], + [ + "Ġnie", + "d" + ], + [ + "Ġcho", + "ro" + ], + [ + "Ġau", + "tor" + ], + [ + "Ġkolej", + "ne" + ], + [ + "Ġpoli", + "cj" + ], + [ + "ĠKra", + "kowie" + ], + [ + "ty", + "czne" + ], + [ + "Ġposta", + "ci" + ], + [ + "ĠzaczÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "t", + "nej" + ], + [ + "ro", + "zumie" + ], + [ + "Ġu", + "su" + ], + [ + "czo", + "raj" + ], + [ + "sy", + "te" + ], + [ + "Ġdziec", + "ka" + ], + [ + "Ġgru", + "dnia" + ], + [ + "le", + "c" + ], + [ + "g", + "rze" + ], + [ + "pi", + "Äħ" + ], + [ + "k", + "am" + ], + [ + "k", + "s" + ], + [ + "Ġ", + "'" + ], + [ + "Ġpa", + "cje" + ], + [ + "By", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpol", + "skich" + ], + [ + "v", + "er" + ], + [ + "in", + "form" + ], + [ + "Ġkole", + "i" + ], + [ + "Ġczerw", + "ca" + ], + [ + "ci", + "n" + ], + [ + "niwer", + "syte" + ], + [ + "Ġokre", + "sie" + ], + [ + "Ġs", + "mu" + ], + [ + "Ġspos", + "ob" + ], + [ + "Ġsko", + "ÅĦ" + ], + [ + "z", + "ny" + ], + [ + "j", + "ak" + ], + [ + "ĠbÄĻdzie", + "sz" + ], + [ + "Prze", + "cież" + ], + [ + "Ġty", + "god" + ], + [ + "nic", + "ÄĻ" + ], + [ + "zy", + "j" + ], + [ + "Ġzap", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpre", + "z" + ], + [ + "Ġk", + "rze" + ], + [ + "ci", + "óÅĤ" + ], + [ + "k", + "rót" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġda", + "je" + ], + [ + "en", + "ty" + ], + [ + "Ġk", + "art" + ], + [ + "2", + "4" + ], + [ + "Ġwy", + "dat" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "kiem" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "su" + ], + [ + "Ġsytua", + "cja" + ], + [ + "ĠR", + "oz" + ], + [ + "Ġp", + "lu" + ], + [ + "ĠB", + "er" + ], + [ + "Ġob", + "sz" + ], + [ + "Ġpró", + "bu" + ], + [ + "Ġpomy", + "sÅĤ" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "czas", + "em" + ], + [ + "Ġponow", + "nie" + ], + [ + "Å»", + "e" + ], + [ + "We", + "dÅĤug" + ], + [ + "Ġ19", + "5" + ], + [ + "by", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġt", + "zw" + ], + [ + "Ġnaj", + "waż" + ], + [ + "sz", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġmie", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġprezy", + "dent" + ], + [ + "pra", + "szam" + ], + [ + "cj", + "ami" + ], + [ + "P", + "i" + ], + [ + "Ġtere", + "nie" + ], + [ + "Ġk", + "m" + ], + [ + "Ġnie", + "wy" + ], + [ + "Ġz", + "er" + ], + [ + "ĠR", + "ad" + ], + [ + "Ġty", + "p" + ], + [ + "cze", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "ĠS", + "am" + ], + [ + "R", + "O" + ], + [ + "Ġd", + "ar" + ], + [ + "Ġzwy", + "ciÄĻ" + ], + [ + "cze", + "r" + ], + [ + "Ġodpowiedzi", + "al" + ], + [ + "J", + "ej" + ], + [ + "Ġf", + "ran" + ], + [ + "t", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġzwy", + "kle" + ], + [ + "Ġz", + "ob" + ], + [ + "S", + "T" + ], + [ + "Ġw", + "pad" + ], + [ + "Ġspo", + "dzie" + ], + [ + "Ġg", + "u" + ], + [ + "Ġwyko", + "rzy" + ], + [ + "Je", + "stem" + ], + [ + "Ġlip", + "ca" + ], + [ + "Ġsu", + "mie" + ], + [ + "Ġ2", + "3" + ], + [ + "or", + "tu" + ], + [ + "r", + "ii" + ], + [ + "ĠP", + "ar" + ], + [ + "A", + "r" + ], + [ + "Ġsy", + "n" + ], + [ + "w", + "or" + ], + [ + "ĠszczÄĻ", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġop", + "owiada" + ], + [ + "Ġniekt", + "órych" + ], + [ + "Ġza", + "gra" + ], + [ + "czy", + "ÅĤo" + ], + [ + "ko", + "ÅĤa" + ], + [ + "dz", + "ony" + ], + [ + "Wszyst", + "ko" + ], + [ + "Ġs", + "ez" + ], + [ + "Ġz", + "ga" + ], + [ + "Ġlo", + "kal" + ], + [ + "Ġbro", + "ni" + ], + [ + "Ġit", + "d" + ], + [ + "Ġpom", + "ó" + ], + [ + "k", + "lu" + ], + [ + "b", + "ur" + ], + [ + "mi", + "a" + ], + [ + "ĠH", + "a" + ], + [ + "Ġpowo", + "li" + ], + [ + "Ġry", + "zy" + ], + [ + "Ġtran", + "sp" + ], + [ + "szcze", + "nia" + ], + [ + "ni", + "aÅĤa" + ], + [ + "w", + "ski" + ], + [ + "sy", + "w" + ], + [ + "Ġkre", + "dy" + ], + [ + "Ġjakie", + "goÅĽ" + ], + [ + "Ġwz", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġk", + "rwi" + ], + [ + "li", + "i" + ], + [ + "Ġci", + "aÅĤo" + ], + [ + "dzie", + "n" + ], + [ + "Ġeksp", + "er" + ], + [ + "Ġpowie", + "t" + ], + [ + "ĠSe", + "na" + ], + [ + "lo", + "na" + ], + [ + "ĠG", + "o" + ], + [ + "Ġu", + "p" + ], + [ + "Ġostatni", + "ch" + ], + [ + "Ġod", + "ez" + ], + [ + "ÅĤa", + "ch" + ], + [ + "ĠZ", + "ie" + ], + [ + "sz", + "ki" + ], + [ + "S", + "ta" + ], + [ + "en", + "s" + ], + [ + "rz", + "ad" + ], + [ + "Ġinforma", + "cje" + ], + [ + "Ġra", + "dy" + ], + [ + "Ġokaz", + "ji" + ], + [ + "c", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġmar", + "ca" + ], + [ + "szcze", + "gól" + ], + [ + "P", + "a" + ], + [ + "Ġrozwo", + "ju" + ], + [ + "Ġpoz", + "ba" + ], + [ + "wo", + "lu" + ], + [ + "Ġz", + "nie" + ], + [ + "li", + "na" + ], + [ + "Ġkom", + "pu" + ], + [ + "le", + "piej" + ], + [ + "Ġzro", + "zu" + ], + [ + "wia", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġkan", + "dy" + ], + [ + "Ġwie", + "r" + ], + [ + "lek", + "s" + ], + [ + "ĠR", + "z" + ], + [ + "1", + "1" + ], + [ + "m", + "ówi" + ], + [ + "Ġsz", + "czy" + ], + [ + "Ġpew", + "ne" + ], + [ + "g", + "iÄĻ" + ], + [ + "ĠM", + "y" + ], + [ + "k", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzi" + ], + [ + "Ġkażd", + "ej" + ], + [ + "ĠG", + "a" + ], + [ + "Ġn", + "owy" + ], + [ + "Ġź", + "ród" + ], + [ + "Ġsam", + "e" + ], + [ + "Ġdo", + "tar" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "wie" + ], + [ + "Ġto", + "r" + ], + [ + "Ġpew", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġok", + "res" + ], + [ + "Ġsp", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġprzed", + "mio" + ], + [ + "Ġau", + "t" + ], + [ + "mie", + "r" + ], + [ + "owa", + "ni" + ], + [ + "Ġuli", + "cy" + ], + [ + "u", + "sza" + ], + [ + "ĠNa", + "j" + ], + [ + "ÅĤo", + "po" + ], + [ + "ĠP", + "io" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "owie" + ], + [ + "Ġpracow", + "ników" + ], + [ + "d", + "ny" + ], + [ + "Ġistnie", + "je" + ], + [ + "Ġsk", + "le" + ], + [ + "ĠdziaÅĤal", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġsp", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġo", + "skar" + ], + [ + "w", + "am" + ], + [ + "Ġostat", + "e" + ], + [ + "Ġb", + "ry" + ], + [ + "i", + "om" + ], + [ + "Ġocze", + "ki" + ], + [ + "ĠMi", + "nist" + ], + [ + "ĠcaÅĤkowi", + "cie" + ], + [ + "Ġb", + "Äħdź" + ], + [ + "Ġwyb", + "or" + ], + [ + "Ġwy", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġwyraź", + "nie" + ], + [ + "dza", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "gi" + ], + [ + "an", + "ki" + ], + [ + "ĠWarsza", + "wie" + ], + [ + "Ġre", + "k" + ], + [ + "ktu", + "ry" + ], + [ + "Ġdecy", + "zji" + ], + [ + "Ġwy", + "stÄĻpu" + ], + [ + "mi", + "i" + ], + [ + "sz", + "t" + ], + [ + "n", + "ar" + ], + [ + "Ġwy", + "t" + ], + [ + "Ġch", + "or" + ], + [ + "p", + "h" + ], + [ + "Ġinte", + "res" + ], + [ + "ż", + "ÄĻ" + ], + [ + "nios", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġlek", + "ko" + ], + [ + "Ġop", + "ar" + ], + [ + "c", + "kim" + ], + [ + "ment", + "ów" + ], + [ + "Ġwsp", + "ar" + ], + [ + "Ġz", + "resztÄħ" + ], + [ + "Ġkon", + "ty" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "noc" + ], + [ + "Ġz", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġz", + "bro" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "dzy" + ], + [ + "Ġmie", + "j" + ], + [ + "ra", + "ÅĤ" + ], + [ + "s", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠpoÅĽ", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Ġcharakt", + "er" + ], + [ + "szy", + "ÅĤa" + ], + [ + "c", + "ym" + ], + [ + "Ġka", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "zie" + ], + [ + "Ġd", + "niu" + ], + [ + "Ġhist", + "ory" + ], + [ + "p", + "ort" + ], + [ + "g", + "at" + ], + [ + "Ġuzy", + "ska" + ], + [ + "Ġstanowi", + "sko" + ], + [ + "Ġ2", + "7" + ], + [ + "Ġem", + "o" + ], + [ + "Ġpozio", + "mie" + ], + [ + "ca", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġd", + "ia" + ], + [ + "Ġzak", + "a" + ], + [ + "ura", + "t" + ], + [ + "Ġin", + "ni" + ], + [ + "krót", + "ce" + ], + [ + "Ġtra", + "dy" + ], + [ + "ĠmÄĻżczy", + "zn" + ], + [ + "dzie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġsuk", + "ce" + ], + [ + "B", + "i" + ], + [ + "Ġspo", + "d" + ], + [ + "ĠS", + "te" + ], + [ + "Ġgru", + "p" + ], + [ + "Ġpunk", + "tu" + ], + [ + "ĠU", + "nii" + ], + [ + "Ġcz", + "emu" + ], + [ + "ĠS", + "u" + ], + [ + "Ġwi", + "at" + ], + [ + "Ġdo", + "tychczas" + ], + [ + "Ġs", + "ka" + ], + [ + "gani", + "z" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "C", + "Z" + ], + [ + "Ġza", + "bezpie" + ], + [ + "Ġdo", + "p" + ], + [ + "Ġ", + "*" + ], + [ + "Ġdzi", + "siej" + ], + [ + "Ġwzro", + "k" + ], + [ + "de", + "ÅĤ" + ], + [ + "ych", + "i" + ], + [ + "ró", + "cz" + ], + [ + "Ġdro", + "gÄĻ" + ], + [ + "er", + "w" + ], + [ + "dze", + "niem" + ], + [ + "Ġź", + "le" + ], + [ + "Ġpodob", + "nie" + ], + [ + "dze", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠL", + "o" + ], + [ + "Ġ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġkwiet", + "nia" + ], + [ + "B", + "ez" + ], + [ + "ĠS", + "tan" + ], + [ + "Ġznaj", + "dzie" + ], + [ + "z", + "j" + ], + [ + "Ġnie", + "stety" + ], + [ + "Ġsk", + "Äħd" + ], + [ + "Ġwyko", + "rzysta" + ], + [ + "Ġz", + "gi" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "w" + ], + [ + "g", + "ni" + ], + [ + "ok", + "ra" + ], + [ + "Ġwypad", + "ku" + ], + [ + "Ġtra", + "kcie" + ], + [ + "Ġsp", + "a" + ], + [ + "f", + "f" + ], + [ + "Ġs", + "ali" + ], + [ + "Ġbudże", + "t" + ], + [ + "ĠsÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġnie", + "wi" + ], + [ + "Ġzwie", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġszu", + "ka" + ], + [ + "Ġze", + "bra" + ], + [ + "Ġpo", + "inform" + ], + [ + "Ġog", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠF", + "i" + ], + [ + "W", + "tedy" + ], + [ + "Ġbudże", + "tu" + ], + [ + "Ġnaj", + "pierw" + ], + [ + "Ġprze", + "szÅĤoÅĽci" + ], + [ + "Ġsu", + "b" + ], + [ + "Ġwy", + "rzu" + ], + [ + "ĠdÅĤo", + "ÅĦ" + ], + [ + "g", + "la" + ], + [ + "ĠPa", + "nie" + ], + [ + "Ġzd", + "ol" + ], + [ + "Ġko", + "misji" + ], + [ + "Ġza", + "sko" + ], + [ + "Ġroz", + "pat" + ], + [ + "Ġos", + "oba" + ], + [ + "Ġu", + "praw" + ], + [ + "le", + "ÅĦ" + ], + [ + "i", + "mi" + ], + [ + "R", + "A" + ], + [ + "Ġpaździer", + "nika" + ], + [ + "Ġżad", + "nej" + ], + [ + "w", + "ÅĤa" + ], + [ + "Äħ", + "ż" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "t" + ], + [ + "Ġod", + "bi" + ], + [ + "g", + "aÅĤ" + ], + [ + "dz", + "wo" + ], + [ + "d", + "liwoÅĽci" + ], + [ + "Ġmog", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġpo", + "stawi" + ], + [ + "Ġrozpo", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġak", + "urat" + ], + [ + "ie", + "nt" + ], + [ + "Ġprawi", + "dÅĤ" + ], + [ + "Ġro", + "syj" + ], + [ + "Ġmi", + "strz" + ], + [ + "Ġpopraw", + "ki" + ], + [ + "w", + "cze" + ], + [ + "Ġd", + "rew" + ], + [ + "s", + "s" + ], + [ + "wa", + "ch" + ], + [ + "Ġczy", + "ta" + ], + [ + "Ġod", + "wie" + ], + [ + "ro", + "l" + ], + [ + "Ġsze", + "p" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "sy" + ], + [ + "ni", + "n" + ], + [ + "dnie", + "go" + ], + [ + "b", + "ów" + ], + [ + "Ġak", + "tyw" + ], + [ + "Ġg", + "i" + ], + [ + "Ġpo", + "sÅĤu" + ], + [ + "ĠMo", + "że" + ], + [ + "Ġnaj", + "bliż" + ], + [ + "Ġpozwo", + "li" + ], + [ + "Ġprzyja", + "cióÅĤ" + ], + [ + "Ġsp", + "ytaÅĤ" + ], + [ + "cze", + "niem" + ], + [ + "Ġi", + "tp" + ], + [ + "dziesiÄħ", + "t" + ], + [ + "Ġra", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġo", + "dzy" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "cha" + ], + [ + "ĠjakÄħ", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġwal", + "ki" + ], + [ + "Ġa", + "g" + ], + [ + "d", + "ii" + ], + [ + "Ġproble", + "my" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "ego" + ], + [ + "że", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠPro", + "kura" + ], + [ + "ĠEuropej", + "skiej" + ], + [ + "Ġzaj", + "m" + ], + [ + "Ġp", + "r" + ], + [ + "Ġokre", + "ÅĽl" + ], + [ + "i", + "on" + ], + [ + "Ġz", + "amy" + ], + [ + "Ġpo", + "mie" + ], + [ + "Ġo", + "cho" + ], + [ + "Ġkomu", + "nika" + ], + [ + "Ġocz", + "ach" + ], + [ + "ĠD", + "zie" + ], + [ + "Ġm", + "ru" + ], + [ + "tor", + "ów" + ], + [ + "wen", + "tu" + ], + [ + "Ġb", + "ru" + ], + [ + "Ġnum", + "er" + ], + [ + "Ġpoz", + "iom" + ], + [ + "Ġsta", + "Äĩ" + ], + [ + "ali", + "ÅĽmy" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "ki" + ], + [ + "u", + "jÄħ" + ], + [ + "nu", + "je" + ], + [ + "pi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġob", + "li" + ], + [ + "spo", + "li" + ], + [ + "Ġc", + "aÅĤa" + ], + [ + "S", + "Z" + ], + [ + "kt", + "ów" + ], + [ + "dzi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġsierp", + "nia" + ], + [ + "Ġspra", + "woz" + ], + [ + "ĠbezpoÅĽ", + "redni" + ], + [ + "Ġx", + "D" + ], + [ + "niÄĻ", + "ty" + ], + [ + "w", + "ana" + ], + [ + "Ġko", + "s" + ], + [ + "Ġo", + "ku" + ], + [ + "Ġdale", + "ko" + ], + [ + "Ġme", + "cha" + ], + [ + "nia", + "Äĩ" + ], + [ + "al", + "nej" + ], + [ + "ĠK", + "rzy" + ], + [ + "ali", + "z" + ], + [ + "li", + "zacji" + ], + [ + "Ġszczeg", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġwol", + "no" + ], + [ + "Ġno", + "gi" + ], + [ + "Ġf", + "ra" + ], + [ + "Ġwar", + "to" + ], + [ + "dz", + "onych" + ], + [ + "Ġ2", + "6" + ], + [ + "Ġprezyden", + "ta" + ], + [ + "Ġważ", + "ne" + ], + [ + "Ġza", + "leż" + ], + [ + "wie", + "nia" + ], + [ + "Ġdy", + "rektor" + ], + [ + "Ġmów", + "iÄĻ" + ], + [ + "O", + "t" + ], + [ + "Ġkon", + "sek" + ], + [ + "n", + "tów" + ], + [ + "Ġzoba", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġd", + "wo" + ], + [ + "Ġwi", + "l" + ], + [ + "Ġz", + "dzi" + ], + [ + "Ġdrugi", + "m" + ], + [ + "Ġo", + "rze" + ], + [ + "d", + "ak" + ], + [ + "Ġpier", + "si" + ], + [ + "l", + "ami" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "ane" + ], + [ + "ci", + "sk" + ], + [ + "Ġp", + "ad" + ], + [ + "Ġo", + "ka" + ], + [ + "Ġar", + "e" + ], + [ + "Ġin", + "f" + ], + [ + "Ġws", + "cho" + ], + [ + "Ġp", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġmat", + "ka" + ], + [ + "t", + "kiem" + ], + [ + "i", + "na" + ], + [ + "Ġz", + "wol" + ], + [ + "Ġna", + "stÄħpi" + ], + [ + "Ġkolej", + "ny" + ], + [ + "Na", + "stÄĻp" + ], + [ + "niej", + "szych" + ], + [ + "j", + "my" + ], + [ + "ĠWarsza", + "wa" + ], + [ + "M", + "ar" + ], + [ + "Ġgo", + "dz" + ], + [ + "D", + "a" + ], + [ + "ni", + "ony" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dź" + ], + [ + "Ġprzypo", + "mina" + ], + [ + "l", + "ne" + ], + [ + "K", + "on" + ], + [ + "ĠG", + "ra" + ], + [ + "M", + "ówi" + ], + [ + "Ġw", + "si" + ], + [ + "ĠT", + "a" + ], + [ + "Ġmówi", + "Äħ" + ], + [ + "k", + "owego" + ], + [ + "li", + "a" + ], + [ + "ĠG", + "e" + ], + [ + "ĠC", + "ent" + ], + [ + "li", + "k" + ], + [ + "sty", + "czne" + ], + [ + "Ġte", + "chni" + ], + [ + "Ġu", + "bezpie" + ], + [ + "Ġt", + "rwa" + ], + [ + "Ġpro", + "sto" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "by", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġ2", + "8" + ], + [ + "Ġkry", + "ty" + ], + [ + "f", + "ie" + ], + [ + "Ġps", + "ycho" + ], + [ + "ÅĽli", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġnie", + "zależ" + ], + [ + "Ġbezpie", + "czeÅĦstwa" + ], + [ + "Ġkom", + "enta" + ], + [ + "Ġpol", + "skiego" + ], + [ + "Ġse", + "ku" + ], + [ + "Ġz", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġst", + "Äħd" + ], + [ + "Ġu", + "pad" + ], + [ + "Ġwy", + "nosi" + ], + [ + "Ġi", + "d" + ], + [ + "tk", + "owo" + ], + [ + "Ġza", + "wie" + ], + [ + "Ġs", + "kier" + ], + [ + "Ġtym", + "i" + ], + [ + "fi", + "k" + ], + [ + "Ġh", + "ttp" + ], + [ + "dzi", + "sz" + ], + [ + "ĠE", + "l" + ], + [ + "Mi", + "mo" + ], + [ + "ow", + "skiego" + ], + [ + "dzie", + "la" + ], + [ + "Ġi", + "z" + ], + [ + "Ġznalaz", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġjakim", + "ÅĽ" + ], + [ + "t", + "nego" + ], + [ + "Ġnaj", + "wiÄĻksz" + ], + [ + "ĠchciaÅĤ", + "bym" + ], + [ + "O", + "n" + ], + [ + "Ġpo", + "pro" + ], + [ + "Ġme", + "di" + ], + [ + "Ġorgani", + "z" + ], + [ + "ĠwiÄĻksz", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġczym", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġlisto", + "pada" + ], + [ + "Ġsto", + "i" + ], + [ + "Ġz", + "bli" + ], + [ + "mi", + "aÅĤa" + ], + [ + "nic", + "two" + ], + [ + "Ni", + "c" + ], + [ + "ĠC", + "ze" + ], + [ + "le", + "tnie" + ], + [ + "Ġw", + "strzym" + ], + [ + "Ġd", + "ane" + ], + [ + "Ã", + "©" + ], + [ + "Ġspe", + "cjali" + ], + [ + "Ġpra", + "g" + ], + [ + "Ġinte", + "resu" + ], + [ + "M", + "u" + ], + [ + "Ġt", + "he" + ], + [ + "Ġst", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġtran", + "s" + ], + [ + "Ġbud", + "ow" + ], + [ + "Ġda", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġu", + "j" + ], + [ + "d", + "ek" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠSej", + "mu" + ], + [ + "Ġzast", + "os" + ], + [ + "Ġwi", + "zy" + ], + [ + "Ġg", + "wia" + ], + [ + "Ġcie", + "p" + ], + [ + "Ġs", + "ÄĻdzi" + ], + [ + "Ġpi", + "sze" + ], + [ + "Ġku", + "p" + ], + [ + "Ġspokoj", + "nie" + ], + [ + "am", + "a" + ], + [ + "Ġkry", + "ter" + ], + [ + "Cz", + "as" + ], + [ + "Ġg", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġde", + "lika" + ], + [ + "ak", + "s" + ], + [ + "Ġin", + "ten" + ], + [ + "Ġt", + "ar" + ], + [ + "al", + "na" + ], + [ + "Ġprzepis", + "ów" + ], + [ + "as", + "a" + ], + [ + "Ġcz", + "te" + ], + [ + "k", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġna", + "r" + ], + [ + "Ġnie", + "bie" + ], + [ + "Ġf", + "aj" + ], + [ + "ĠÅĽmier", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "jÄĻcia" + ], + [ + "Ġps", + "ychi" + ], + [ + "2", + "00" + ], + [ + "Ġpow", + "szech" + ], + [ + "Ġch", + "u" + ], + [ + "Ġproce", + "s" + ], + [ + "logi", + "i" + ], + [ + "n", + "na" + ], + [ + "Ġc", + "ud" + ], + [ + "kÅĤa", + "da" + ], + [ + "Ġprogra", + "mu" + ], + [ + "on", + "ami" + ], + [ + "ĠF", + "un" + ], + [ + "Ġor", + "gan" + ], + [ + "n", + "nego" + ], + [ + "Ġost", + "rze" + ], + [ + "ĠR", + "ob" + ], + [ + "mi", + "ot" + ], + [ + "sze", + "ni" + ], + [ + "ĠBi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġproble", + "mu" + ], + [ + "2", + "1" + ], + [ + "ó", + "rzy" + ], + [ + "st", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠK", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġuży", + "tk" + ], + [ + "Ġstud", + "i" + ], + [ + "Ġre", + "ak" + ], + [ + "gi", + "a" + ], + [ + "ĠM", + "at" + ], + [ + "Ġpo", + "szczegól" + ], + [ + "P", + "ol" + ], + [ + "o", + "ni" + ], + [ + "Ni", + "kt" + ], + [ + "m", + "os" + ], + [ + "Ġkwest", + "ii" + ], + [ + "s", + "la" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "two" + ], + [ + "cz", + "nymi" + ], + [ + "Ġh", + "u" + ], + [ + "le", + "y" + ], + [ + "pra", + "wy" + ], + [ + "Wy", + "so" + ], + [ + "Ġe", + "ta" + ], + [ + "ĠB", + "ry" + ], + [ + "wi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġspo", + "tk" + ], + [ + "Ġnaj", + "wy" + ], + [ + "Ġorgani", + "zacji" + ], + [ + "ĠEuro", + "py" + ], + [ + "D", + "ru" + ], + [ + "Ġkontro", + "li" + ], + [ + "Ġstos", + "unku" + ], + [ + "Nie", + "stety" + ], + [ + "Ġli", + "nii" + ], + [ + "T", + "am" + ], + [ + "Wszy", + "scy" + ], + [ + "dz", + "ono" + ], + [ + "ni", + "cj" + ], + [ + "Ġdzie", + "l" + ], + [ + "wó", + "d" + ], + [ + "Ġz", + "mniej" + ], + [ + "Ġwyja", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġsp", + "ort" + ], + [ + "Ġsie", + "ci" + ], + [ + "Ġte", + "ry" + ], + [ + "for", + "ma" + ], + [ + "Ġu", + "cz" + ], + [ + "Ġmusi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġak", + "cji" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "gle" + ], + [ + "ow", + "er" + ], + [ + "Ġwnios", + "ku" + ], + [ + "Ġwie", + "lko" + ], + [ + "Ġj", + "ad" + ], + [ + "Ġporów", + "na" + ], + [ + "Ġw", + "ez" + ], + [ + "cz", + "em" + ], + [ + "Ġa", + "lko" + ], + [ + "ĠS", + "po" + ], + [ + "Ġko", + "go" + ], + [ + "Ġeuro", + "pej" + ], + [ + "t", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġd", + "i" + ], + [ + "rz", + "as" + ], + [ + "Ġjaka", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġtery", + "tor" + ], + [ + "Ġeg", + "z" + ], + [ + "Ġwiel", + "ki" + ], + [ + "Ġkor", + "yta" + ], + [ + "Ġg", + "waran" + ], + [ + "ĠH", + "o" + ], + [ + "Ġza", + "o" + ], + [ + "ar", + "ÅĤa" + ], + [ + "jeżd", + "ża" + ], + [ + "Ġpas", + "a" + ], + [ + "Ġkl", + "ien" + ], + [ + "cyj", + "nym" + ], + [ + "wen", + "cji" + ], + [ + "By", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġra", + "no" + ], + [ + "nie", + "si" + ], + [ + "yta", + "nie" + ], + [ + "Ġod", + "wo" + ], + [ + "Ġtelef", + "on" + ], + [ + "Ġmi", + "nist" + ], + [ + "Ġochro", + "ny" + ], + [ + "Ġmie", + "siÄħc" + ], + [ + "2", + "3" + ], + [ + "cie", + "ra" + ], + [ + "d", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġbo", + "h" + ], + [ + "d", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠK", + "ar" + ], + [ + "le", + "ni" + ], + [ + "s", + "et" + ], + [ + "ĠPo", + "li" + ], + [ + "Ġkandy", + "dat" + ], + [ + "Ġwy", + "nik" + ], + [ + "Ġzak", + "ÅĤad" + ], + [ + "Ġnaj", + "wyż" + ], + [ + "Ġpo", + "bli" + ], + [ + "2", + "5" + ], + [ + "Ġwiel", + "kie" + ], + [ + "Ġprze", + "sta" + ], + [ + "Ni", + "gdy" + ], + [ + "dzi", + "aÅĤy" + ], + [ + "s", + "h" + ], + [ + "Ġt", + "uż" + ], + [ + "Ġstwier", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġgó", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġprzy", + "szÅĤo" + ], + [ + "nic", + "Äħ" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "ni" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "ż" + ], + [ + "Ġ", + "?" + ], + [ + "Ġprze", + "by" + ], + [ + "Ġuz", + "asad" + ], + [ + "Ġpar", + "lam" + ], + [ + "Ġch", + "i" + ], + [ + "*", + "*" + ], + [ + "Ġk", + "rew" + ], + [ + "ÄĻ", + "p" + ], + [ + "Ġmu", + "sie" + ], + [ + "Ġpod", + "róż" + ], + [ + "sz", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġpierw", + "szego" + ], + [ + "Ġu", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġzap", + "ach" + ], + [ + "g", + "no" + ], + [ + "Ġwszyst", + "kiego" + ], + [ + "Ġt", + "ow" + ], + [ + "DziÄĻ", + "ki" + ], + [ + "Ġzob", + "owiÄħ" + ], + [ + "ow", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzapro", + "pon" + ], + [ + "ÅĦst", + "w" + ], + [ + "Ġpo", + "ży" + ], + [ + "le", + "ra" + ], + [ + "Ġcz", + "a" + ], + [ + "Ġpol", + "skiej" + ], + [ + "Ġ2", + "1" + ], + [ + "Ġpro", + "pon" + ], + [ + "Ġe", + "du" + ], + [ + "Ġżad", + "en" + ], + [ + "Ġpowin", + "ny" + ], + [ + "ĠwzglÄĻ", + "dem" + ], + [ + "Ġwym", + "y" + ], + [ + "Ġ6", + "0" + ], + [ + "Ġmo", + "ment" + ], + [ + "Ġko", + "mi" + ], + [ + "Ġprodu", + "k" + ], + [ + "Ġeko", + "nomi" + ], + [ + "Ġog", + "ar" + ], + [ + "ĠpostÄĻp", + "owania" + ], + [ + "ow", + "ców" + ], + [ + "nie", + "Äĩ" + ], + [ + "sÅĤa", + "wa" + ], + [ + "ĠJo", + "h" + ], + [ + "p", + "aÅĤ" + ], + [ + "Pod", + "ob" + ], + [ + "ga", + "ż" + ], + [ + "ĠmógÅĤ", + "by" + ], + [ + "Ġdo", + "szÅĤo" + ], + [ + "ĠsÅĤuż", + "by" + ], + [ + "Ġpowro", + "tem" + ], + [ + "Mo", + "żna" + ], + [ + "Ġch", + "cieli" + ], + [ + "Ġpomó", + "c" + ], + [ + "Ġb", + "ur" + ], + [ + "Ġniko", + "go" + ], + [ + "Ġf", + "e" + ], + [ + "Ġu", + "s" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzy", + "narod" + ], + [ + "dzi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġwy", + "niku" + ], + [ + "Ġnie", + "do" + ], + [ + "sz", + "ony" + ], + [ + "Ġnie", + "przy" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤy" + ], + [ + "rzy", + "ÅĤo" + ], + [ + "ÅĦst", + "wie" + ], + [ + "Ġpozy", + "tyw" + ], + [ + "an", + "ka" + ], + [ + "Ġ", + ";" + ], + [ + "Ġ2", + "9" + ], + [ + "ro", + "du" + ], + [ + "ĠsÅĤ", + "owo" + ], + [ + "Ġ", + "rzad" + ], + [ + "Ġwi", + "dzenia" + ], + [ + "Ġh", + "e" + ], + [ + "Ġrozpo", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġdu", + "ch" + ], + [ + "Ġzasa", + "dy" + ], + [ + "Ġlo", + "tni" + ], + [ + "WiÄĻ", + "c" + ], + [ + "Äħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġdro", + "b" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġst", + "re" + ], + [ + "Ġdrugie", + "go" + ], + [ + "Ġreali", + "zacji" + ], + [ + "Ġzd", + "ra" + ], + [ + "Ġpotrze", + "by" + ], + [ + "st", + "ej" + ], + [ + "D", + "e" + ], + [ + "ĠH", + "i" + ], + [ + "ĠRe", + "gi" + ], + [ + "Ġin", + "stru" + ], + [ + "dzi", + "a" + ], + [ + "Ġod", + "ci" + ], + [ + "Ġi", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "dzie" + ], + [ + "ĠKra", + "ków" + ], + [ + "Ġmateri", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "nie" + ], + [ + "ĠH", + "ar" + ], + [ + "C", + "ie" + ], + [ + "Ġsamo", + "rzÄħd" + ], + [ + "Ġem", + "ery" + ], + [ + "sza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "da" + ], + [ + "Ġcent", + "rum" + ], + [ + "b", + "at" + ], + [ + "Ġza", + "nie" + ], + [ + "gra", + "m" + ], + [ + "Ġws", + "piera" + ], + [ + "Ġim", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġpow", + "tó" + ], + [ + "Ġrozm", + "owy" + ], + [ + "Trze", + "ba" + ], + [ + "Ġo", + "l" + ], + [ + "al", + "nym" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "ku" + ], + [ + "Ġ201", + "2" + ], + [ + "d", + "ami" + ], + [ + "ĠprÄĻ", + "d" + ], + [ + "Ġza", + "leży" + ], + [ + "ĠPo", + "zna" + ], + [ + "Ġzja", + "wi" + ], + [ + "ĠW", + "ÅĤo" + ], + [ + "ad", + "e" + ], + [ + "Ġlo", + "gi" + ], + [ + "Ġsek", + "re" + ], + [ + "s", + "ach" + ], + [ + "s", + "pi" + ], + [ + "Ġwyko", + "n" + ], + [ + "Ġp", + "rzym" + ], + [ + "Ġfran", + "cu" + ], + [ + "Ġs", + "ch" + ], + [ + "Ġst", + "er" + ], + [ + "jÄħc", + "ymi" + ], + [ + "b", + "un" + ], + [ + "nicz", + "ych" + ], + [ + "że", + "k" + ], + [ + "Ġmet", + "rów" + ], + [ + "za", + "cja" + ], + [ + "ato", + "li" + ], + [ + "A", + "R" + ], + [ + "f", + "li" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "ne" + ], + [ + "niej", + "szy" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "ko" + ], + [ + "Ġz", + "bud" + ], + [ + "w", + "skiego" + ], + [ + "Ġdru", + "gÄħ" + ], + [ + "d", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġnaj", + "lepiej" + ], + [ + "Ġpoli", + "cji" + ], + [ + "Ġz", + "ez" + ], + [ + "ci", + "o" + ], + [ + "ĠżoÅĤnie", + "rzy" + ], + [ + "Ġsze", + "re" + ], + [ + "Ġnie", + "o" + ], + [ + "ci", + "li" + ], + [ + "Ġbada", + "nia" + ], + [ + "Ġje", + "ź" + ], + [ + "t", + "nym" + ], + [ + "Ġ", + "/" + ], + [ + "Ch", + "yba" + ], + [ + "ż", + "ona" + ], + [ + "Ġtrzym", + "a" + ], + [ + "Ġan", + "giel" + ], + [ + "po", + "spoli" + ], + [ + "rabi", + "a" + ], + [ + "Ġci", + "cho" + ], + [ + "W", + "o" + ], + [ + "ĠRos", + "ji" + ], + [ + "ta", + "rza" + ], + [ + "owie", + "c" + ], + [ + "zwy", + "czaj" + ], + [ + "gro", + "ma" + ], + [ + "Ġkon", + "cer" + ], + [ + "akie", + "m" + ], + [ + "n", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġkon", + "tra" + ], + [ + "ĠA", + "dam" + ], + [ + "Ġod", + "czu" + ], + [ + "gÅĤ", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġbi", + "ur" + ], + [ + "glÄħ", + "daÄĩ" + ], + [ + "że", + "m" + ], + [ + "Ġu", + "two" + ], + [ + "ĠD", + "ziÄĻ" + ], + [ + "Ġprodu", + "kcji" + ], + [ + "P", + "ani" + ], + [ + "Ġdo", + "daÅĤ" + ], + [ + "Ġmó", + "z" + ], + [ + "Ġsto", + "li" + ], + [ + "Ġzaw", + "ar" + ], + [ + "Ġu", + "my" + ], + [ + "ĠmyÅĽl", + "ÄĻ" + ], + [ + "cz", + "nik" + ], + [ + "Ġ", + "ËĿ" + ], + [ + "Ġprze", + "my" + ], + [ + "ĠL", + "on" + ], + [ + "Ġbi", + "or" + ], + [ + "Ġusta", + "w" + ], + [ + "Ġs", + "ur" + ], + [ + "ĠT", + "V" + ], + [ + "Ġo", + "pis" + ], + [ + "ÅĦ", + "cu" + ], + [ + "Ġrów", + "no" + ], + [ + "O", + "N" + ], + [ + "Ġum", + "owy" + ], + [ + "Ġsta", + "ro" + ], + [ + "Ġmusi", + "my" + ], + [ + "Ġpo", + "szuki" + ], + [ + "nie", + "waż" + ], + [ + "ĠSej", + "m" + ], + [ + "d", + "na" + ], + [ + "Ġdo", + "tk" + ], + [ + "Ġsze", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "pu", + "bli" + ], + [ + "Ġprze", + "kaza" + ], + [ + "czy", + "ÅĤem" + ], + [ + "t", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġpow", + "strzym" + ], + [ + "Ġusta", + "wie" + ], + [ + "m", + "Äħ" + ], + [ + "Ġkon", + "stytu" + ], + [ + "Ġprze", + "czy" + ], + [ + "so", + "lu" + ], + [ + "ĠG", + "re" + ], + [ + "owa", + "liÅĽmy" + ], + [ + "__", + "__" + ], + [ + "te", + "rze" + ], + [ + "O", + "W" + ], + [ + "Ġpra", + "ce" + ], + [ + "ry", + "sty" + ], + [ + "Ġwy", + "stÄĻp" + ], + [ + "Ġe", + "wentu" + ], + [ + "Ġsek", + "su" + ], + [ + "Ġd", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġwystar", + "czy" + ], + [ + "Ġlicz", + "ba" + ], + [ + "2", + "2" + ], + [ + "Ġofi", + "cjal" + ], + [ + "P", + "ew" + ], + [ + "ży", + "li" + ], + [ + "Ġwo", + "li" + ], + [ + "le", + "ci" + ], + [ + "Ġlu", + "tego" + ], + [ + "k", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "pie" + ], + [ + "Ġspo", + "ro" + ], + [ + "j", + "ów" + ], + [ + "ch", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġsy", + "gn" + ], + [ + "c", + "one" + ], + [ + "Ġd", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġch", + "wy" + ], + [ + "Ġnie", + "nawi" + ], + [ + "Ġwi", + "os" + ], + [ + "za", + "jem" + ], + [ + "Ġosob", + "i" + ], + [ + "ĠF", + "a" + ], + [ + "rze", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġdo", + "d" + ], + [ + "at", + "ry" + ], + [ + "Ġ", + "ów" + ], + [ + "?", + "!" + ], + [ + "Ġpolity", + "ki" + ], + [ + "ĠD", + "la" + ], + [ + "re", + "ch" + ], + [ + "ĠpostÄĻp", + "owanie" + ], + [ + "siad", + "ÅĤ" + ], + [ + "nia", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġli", + "st" + ], + [ + "Ġprokura", + "tury" + ], + [ + "Ġw", + "czoraj" + ], + [ + "ĠK", + "ró" + ], + [ + "Ġf", + "ar" + ], + [ + "Po", + "z" + ], + [ + "Ġw", + "rÄĻcz" + ], + [ + "Ġw", + "cho" + ], + [ + "Ġco", + "dzien" + ], + [ + "si", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġstro", + "n" + ], + [ + "Ġsamo", + "chód" + ], + [ + "Ġt", + "wór" + ], + [ + "Ġmo", + "cy" + ], + [ + "MyÅĽl", + "ÄĻ" + ], + [ + "E", + "R" + ], + [ + "Ġdru", + "ży" + ], + [ + "Je", + "ste" + ], + [ + "pa", + "Äĩ" + ], + [ + "mie", + "nie" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "gie" + ], + [ + "ty", + "ka" + ], + [ + "Ġdo", + "star" + ], + [ + "Ġo", + "prac" + ], + [ + "d", + "r" + ], + [ + "ĠczÅĤon", + "ków" + ], + [ + "Ġwi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤopo" + ], + [ + "c", + "ony" + ], + [ + "Ġzapew", + "ne" + ], + [ + "Ġwido", + "k" + ], + [ + "nie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġsw", + "ej" + ], + [ + "Ġs", + "ce" + ], + [ + "la", + "cja" + ], + [ + "ma", + "wi" + ], + [ + "Ġpo", + "ciÄħg" + ], + [ + "S", + "y" + ], + [ + "ÅĤu", + "ma" + ], + [ + "szcze", + "nie" + ], + [ + "Ġzd", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠksiÄħż", + "ki" + ], + [ + "trze", + "b" + ], + [ + "kow", + "ski" + ], + [ + "âĢ", + "ĭ" + ], + [ + "n", + "am" + ], + [ + "ĠP", + "re" + ], + [ + "pisa", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġobser", + "w" + ], + [ + "ĠCh", + "i" + ], + [ + "Ġsp", + "i" + ], + [ + "Ġnie", + "spo" + ], + [ + "l", + "nego" + ], + [ + "Ġpart", + "ii" + ], + [ + "o", + "ty" + ], + [ + "Ġza", + "wi" + ], + [ + "p", + "onu" + ], + [ + "f", + "ry" + ], + [ + "Ġlicz", + "by" + ], + [ + "l", + "ny" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "an" + ], + [ + "Ġod", + "d" + ], + [ + "z", + "ÅĤ" + ], + [ + "pa", + "nii" + ], + [ + "Ġsza", + "c" + ], + [ + "la", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠN", + "e" + ], + [ + "gra", + "nicz" + ], + [ + "Ġwypowie", + "dzi" + ], + [ + "Ġz", + "biera" + ], + [ + "l", + "on" + ], + [ + "Po", + "nad" + ], + [ + "ĠWo", + "j" + ], + [ + "Ġot", + "wiera" + ], + [ + "ÅĤo", + "s" + ], + [ + "Ġu", + "zn" + ], + [ + "let", + "ni" + ], + [ + "Ġpew", + "nym" + ], + [ + "Ġty", + "godni" + ], + [ + "Ġzauwa", + "żyÅĤ" + ], + [ + "ĠurzÄĻ", + "dni" + ], + [ + "ĠchoÄĩ", + "by" + ], + [ + "Ġar", + "chi" + ], + [ + "Ġte", + "z" + ], + [ + "Ġstanowi", + "ska" + ], + [ + "½ï¿½ï¿", + "½ï¿½ï¿" + ], + [ + "ko", + "ny" + ], + [ + "Ġsz", + "ar" + ], + [ + "że", + "niem" + ], + [ + "Ġproce", + "du" + ], + [ + "Ġwy", + "sy" + ], + [ + "sp", + "on" + ], + [ + "Ġtech", + "no" + ], + [ + "w", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠP", + "os" + ], + [ + "ĠMie", + "j" + ], + [ + "d", + "niu" + ], + [ + "Mi", + "aÅĤ" + ], + [ + "cze", + "ni" + ], + [ + "p", + "art" + ], + [ + "ĠZ", + "jedno" + ], + [ + "Ġce", + "n" + ], + [ + "Ġmusi", + "sz" + ], + [ + "Ġte", + "ren" + ], + [ + "ĠU", + "E" + ], + [ + "Ġofi", + "ar" + ], + [ + "b", + "le" + ], + [ + "Ġpol", + "ski" + ], + [ + "ĠPol", + "aków" + ], + [ + "Ġte", + "or" + ], + [ + "ĠK", + "at" + ], + [ + "ĠgwaÅĤ", + "tow" + ], + [ + "e", + "ra" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "ka" + ], + [ + "ĠzaÅĤ", + "at" + ], + [ + "rze", + "niem" + ], + [ + "cem", + "y" + ], + [ + "Ġwystar", + "cza" + ], + [ + "Ġk", + "wa" + ], + [ + "Ġwy", + "co" + ], + [ + "dzi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġmar", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "ż" + ], + [ + "tu", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġfun", + "du" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzone" + ], + [ + "Ġopi", + "nii" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "em" + ], + [ + "b", + "iÄĻ" + ], + [ + "st", + "rzy" + ], + [ + "sz", + "aÅĤem" + ], + [ + "legÅĤo", + "ÅĽci" + ], + [ + "dza", + "nia" + ], + [ + "ĠG", + "da" + ], + [ + "Ġu", + "możli" + ], + [ + "za", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġsen", + "s" + ], + [ + "Ġs", + "al" + ], + [ + "Ġm", + "al" + ], + [ + "t", + "ymi" + ], + [ + "Ġzasa", + "dzie" + ], + [ + "Ġprzy", + "szÅĤoÅĽci" + ], + [ + "Ġsz", + "k" + ], + [ + "Ġko", + "lo" + ], + [ + "w", + "ano" + ], + [ + "Ġprze", + "su" + ], + [ + "Ġdysku", + "sji" + ], + [ + "e", + "la" + ], + [ + "Ġp", + "il" + ], + [ + "Ġza", + "gad" + ], + [ + "Ġrodzi", + "ców" + ], + [ + "sta", + "wia" + ], + [ + "U", + "S" + ], + [ + "Ġusta", + "wa" + ], + [ + "Ġsamo", + "lo" + ], + [ + "Ġbi", + "z" + ], + [ + "Ä", + "ĺ" + ], + [ + "nÄĻ", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġprawdopodob", + "nie" + ], + [ + "ĠMarszaÅĤ", + "ku" + ], + [ + "Ġdo", + "ro" + ], + [ + "Ġu", + "czni" + ], + [ + "s", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġprze", + "kon" + ], + [ + "Ġpowie", + "trze" + ], + [ + "C", + "H" + ], + [ + "Ġw", + "d" + ], + [ + "ró", + "g" + ], + [ + "Ġin", + "dy" + ], + [ + "Ġstra", + "ż" + ], + [ + "Ġu", + "wzglÄĻ" + ], + [ + "v", + "a" + ], + [ + "Ġz", + "bior" + ], + [ + "Ġpod", + "pis" + ], + [ + "Ġz", + "du" + ], + [ + "Ġter", + "mi" + ], + [ + "wie", + "nie" + ], + [ + "Ġnaj", + "wiÄĻk" + ], + [ + "ral", + "nie" + ], + [ + "rzÄħ", + "t" + ], + [ + "nik", + "ami" + ], + [ + "Ġ8", + "0" + ], + [ + "ĠK", + "i" + ], + [ + "Ġni", + "by" + ], + [ + "sz", + "aÅĤa" + ], + [ + "at", + "em" + ], + [ + "że", + "niu" + ], + [ + "Ġreali", + "z" + ], + [ + "ó", + "dz" + ], + [ + "p", + "al" + ], + [ + "Ġniewie", + "le" + ], + [ + "Ġzna", + "czenie" + ], + [ + "Ġdysku", + "s" + ], + [ + "Ġpod", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġgo", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠL", + "ud" + ], + [ + "ĠT", + "h" + ], + [ + "no", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġbro", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġpot", + "ÄĻż" + ], + [ + "Ġsko", + "ÅĦczy" + ], + [ + "p", + "ów" + ], + [ + "Ġokaz", + "aÅĤo" + ], + [ + "p", + "rz" + ], + [ + "Ġin", + "nej" + ], + [ + "Ġg", + "nie" + ], + [ + "s", + "c" + ], + [ + "ĠszczÄĻ", + "ÅĽli" + ], + [ + "ak", + "o" + ], + [ + "Ġpo", + "maga" + ], + [ + "Ġzor", + "ganiz" + ], + [ + "Ġmat", + "ki" + ], + [ + "waż", + "a" + ], + [ + "bi", + "a" + ], + [ + "ĠR", + "P" + ], + [ + "Ġsytua", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġjednost", + "ki" + ], + [ + "tu", + "rze" + ], + [ + "Ġwol", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠT", + "he" + ], + [ + "Ġcz", + "war" + ], + [ + "Ġob", + "jÄĻ" + ], + [ + "cz", + "ar" + ], + [ + "Ġpo", + "ni" + ], + [ + "Ġost", + "roż" + ], + [ + "Ġzwy", + "czaj" + ], + [ + "n", + "nej" + ], + [ + "Pod", + "czas" + ], + [ + "Äħc", + "ym" + ], + [ + "Ġosie", + "m" + ], + [ + "pu", + "szcza" + ], + [ + "owaÅĤ", + "am" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "e" + ], + [ + "li", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġproblem", + "ów" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "na" + ], + [ + "ĠI", + "II" + ], + [ + "Ġre", + "j" + ], + [ + "ży", + "ÅĤem" + ], + [ + "DZ", + "IA" + ], + [ + "Ġpo", + "go" + ], + [ + "Ġ201", + "0" + ], + [ + "Lu", + "dzie" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "g" + ], + [ + "P", + "at" + ], + [ + "Ġprze", + "pisy" + ], + [ + "P", + "ow" + ], + [ + "ÅĦ", + "ce" + ], + [ + "Ġkul", + "tury" + ], + [ + "s", + "pie" + ], + [ + "cyj", + "na" + ], + [ + "Ġza", + "stÄĻp" + ], + [ + "Ġkat", + "ego" + ], + [ + "pi", + "ÅĤ" + ], + [ + "n", + "ó" + ], + [ + "Ġdaw", + "no" + ], + [ + "Ġser", + "ca" + ], + [ + "Ġu", + "spo" + ], + [ + "Ġpozy", + "cji" + ], + [ + "Ġ9", + "0" + ], + [ + "l", + "nych" + ], + [ + "an", + "g" + ], + [ + "szÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "ĠBo", + "ga" + ], + [ + "Ġmusie", + "li" + ], + [ + "Ġstop", + "niu" + ], + [ + "Ġstra", + "sz" + ], + [ + "Ġo", + "czu" + ], + [ + "Ġinter", + "net" + ], + [ + "Ġdzien", + "nika" + ], + [ + "ĠpomyÅĽl", + "aÅĤ" + ], + [ + "h", + "am" + ], + [ + "Ġwy", + "biera" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġli", + "tera" + ], + [ + "Ġka", + "z" + ], + [ + "Ġ", + "and" + ], + [ + "Ġza", + "t" + ], + [ + "ĠK", + "om" + ], + [ + "g", + "ó" + ], + [ + "dzo", + "na" + ], + [ + "do", + "by" + ], + [ + "Ġre", + "je" + ], + [ + "i", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġkwest", + "ia" + ], + [ + "Ġ", + "+" + ], + [ + "ki", + "mi" + ], + [ + "r", + "ych" + ], + [ + "Ġz", + "bi" + ], + [ + "Ġz", + "b" + ], + [ + "ĠdziaÅĤal", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpubli", + "cznych" + ], + [ + "Ġrzeczywist", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġwy", + "stÄħpi" + ], + [ + "Ġstan", + "dar" + ], + [ + "il", + "l" + ], + [ + "Ġpo", + "rozumie" + ], + [ + "Ġbra", + "ku" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "tych" + ], + [ + "Ġpro", + "f" + ], + [ + "ĠFran", + "cji" + ], + [ + "s", + "cho" + ], + [ + "Ġkonty", + "nu" + ], + [ + "Ġmieszka", + "nia" + ], + [ + "Ġbada", + "ÅĦ" + ], + [ + "ź", + "nie" + ], + [ + "Ġto", + "bÄħ" + ], + [ + "W", + "ar" + ], + [ + "Ġwie", + "my" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ob", + "ec" + ], + [ + "C", + "i" + ], + [ + "czy", + "k" + ], + [ + "dÅĤu", + "ż" + ], + [ + "ĠA", + "d" + ], + [ + "ĠO", + "l" + ], + [ + "lo", + "g" + ], + [ + "l", + "nie" + ], + [ + "C", + "zu" + ], + [ + "ĠrozwiÄħza", + "nia" + ], + [ + "Äħ", + "b" + ], + [ + "Ġro", + "lÄĻ" + ], + [ + "ĠskÅĤa", + "da" + ], + [ + "Ġspo", + "ko" + ], + [ + "Ġn", + "owej" + ], + [ + "Pra", + "w" + ], + [ + "Ġko", + "ÅĤo" + ], + [ + "Nie", + "ch" + ], + [ + "Ġko", + "ro" + ], + [ + "Ġjak", + "oÅĽci" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "nej" + ], + [ + "Ġuprze", + "j" + ], + [ + "an", + "ce" + ], + [ + "ĠRegi", + "onal" + ], + [ + "Ġsamocho", + "du" + ], + [ + "st", + "ym" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "żej" + ], + [ + "Ġg", + "ów" + ], + [ + "Ġener", + "gii" + ], + [ + "rze", + "niu" + ], + [ + "B", + "ÄĻdzie" + ], + [ + "Ġh", + "er" + ], + [ + "d", + "nych" + ], + [ + "ow", + "ca" + ], + [ + "ĠsÅĤ", + "ow" + ], + [ + "Ġat", + "ak" + ], + [ + "Ġsie", + "dem" + ], + [ + "Ġbudy", + "nku" + ], + [ + "ko", + "r" + ], + [ + "ÅĤ", + "owa" + ], + [ + "Ġkon", + "stru" + ], + [ + "Ġdo", + "kona" + ], + [ + "Ġwie", + "dzÄħ" + ], + [ + "ĠCh", + "o" + ], + [ + "Ġczas", + "ów" + ], + [ + "Ġcz", + "uje" + ], + [ + "fi", + "kacji" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "ki" + ], + [ + "Ġt", + "war" + ], + [ + "K", + "u" + ], + [ + "O", + "p" + ], + [ + "Ġk", + "r" + ], + [ + "Ġju", + "z" + ], + [ + "lo", + "zo" + ], + [ + "gi", + "j" + ], + [ + "Ġzie", + "miÄĻ" + ], + [ + "kÅĤa", + "du" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "że" + ], + [ + "Ġzda", + "nie" + ], + [ + "Tak", + "ie" + ], + [ + "Każ", + "dy" + ], + [ + "Ġdrze", + "w" + ], + [ + "Ġfo", + "to" + ], + [ + "S", + "ie" + ], + [ + "Jed", + "no" + ], + [ + "ĠW", + "ÅĤa" + ], + [ + "p", + "ki" + ], + [ + "Ġzn", + "am" + ], + [ + "Ġuczest", + "ni" + ], + [ + "a", + "g" + ], + [ + "Ġkupi", + "Äĩ" + ], + [ + "st", + "ry" + ], + [ + "ĠÅĽrodowi", + "ska" + ], + [ + "Ġspotka", + "nie" + ], + [ + "s", + "ami" + ], + [ + "lu", + "bi" + ], + [ + "ĠpoÅĤu", + "dni" + ], + [ + "Ġcz", + "ter" + ], + [ + "ĠÅļ", + "wiÄĻ" + ], + [ + "lu", + "m" + ], + [ + "Ġwyja", + "ÅĽnie" + ], + [ + "Ġz", + "are" + ], + [ + "Ġprze", + "kaz" + ], + [ + "G", + "dzie" + ], + [ + "ĠP", + "ie" + ], + [ + "Ġktór", + "ymi" + ], + [ + "ĠN", + "A" + ], + [ + "ĠF", + "e" + ], + [ + "Ġży", + "je" + ], + [ + "Ġod", + "de" + ], + [ + "Ġzada", + "nia" + ], + [ + "t", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġwyna", + "gro" + ], + [ + "Ġpowierz", + "chni" + ], + [ + "Ġpat", + "rzy" + ], + [ + "r", + "ie" + ], + [ + "Ġzmi", + "anie" + ], + [ + "owi", + "cz" + ], + [ + "Ġze", + "wnÄħtrz" + ], + [ + "k", + "owym" + ], + [ + "Ġi", + "nicj" + ], + [ + "Ġwarun", + "ki" + ], + [ + "dzÄħc", + "ych" + ], + [ + "Ġsy", + "na" + ], + [ + "la", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġser", + "ce" + ], + [ + "ĠPol", + "skiej" + ], + [ + "R", + "a" + ], + [ + "Ġpolicj", + "an" + ], + [ + "da", + "cji" + ], + [ + "Ost", + "at" + ], + [ + "Ko", + "lej" + ], + [ + "owa", + "l" + ], + [ + "lom", + "et" + ], + [ + "Ġwy", + "bo" + ], + [ + "ĠoÅĽ", + "rod" + ], + [ + "Ġrami", + "ona" + ], + [ + "Al", + "bo" + ], + [ + "mie", + "ni" + ], + [ + "c", + "t" + ], + [ + "o", + "te" + ], + [ + "Ġko", + "szu" + ], + [ + "Ġdecyz", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġst", + "ary" + ], + [ + "Ġmecha", + "ni" + ], + [ + "Ġm", + "on" + ], + [ + "Ġrobi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġtrzy", + "dzie" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "ÅĤo" + ], + [ + "pie", + "r" + ], + [ + "Ġde", + "fi" + ], + [ + "Ġprzewodni", + "czÄħcy" + ], + [ + "K", + "t" + ], + [ + "st", + "ego" + ], + [ + "at", + "or" + ], + [ + "Ġwp", + "rost" + ], + [ + "Ġnie", + "daw" + ], + [ + "Ġzmie", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġu", + "tra" + ], + [ + "ĠBo", + "że" + ], + [ + "Cz", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġba", + "b" + ], + [ + "ĠS", + "tra" + ], + [ + "ĠC", + "a" + ], + [ + "Ġzw", + "raca" + ], + [ + "ĠM", + "am" + ], + [ + "ast", + "ro" + ], + [ + "P", + "S" + ], + [ + "la", + "cje" + ], + [ + "Ġza", + "zna" + ], + [ + "Ġzost", + "anÄħ" + ], + [ + "st", + "wem" + ], + [ + "an", + "na" + ], + [ + "ĠW", + "ro" + ], + [ + "glÄħd", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġp", + "kt" + ], + [ + "c", + "Äħc" + ], + [ + "Ġwie", + "dzy" + ], + [ + "te", + "lu" + ], + [ + "Wszyst", + "kie" + ], + [ + "Ġostat", + "nio" + ], + [ + "Ġfra", + "g" + ], + [ + "S", + "ko" + ], + [ + "Ã", + "ĵ" + ], + [ + "Ġza", + "grani" + ], + [ + "e", + "na" + ], + [ + "Ġp", + "y" + ], + [ + "Ġzna", + "czenia" + ], + [ + "dzie", + "my" + ], + [ + "ĠS", + "Äħ" + ], + [ + "Cho", + "dzi" + ], + [ + "Ġu", + "po" + ], + [ + "Ġw", + "chodzi" + ], + [ + "Ġpowy", + "ż" + ], + [ + "ĠG", + "dy" + ], + [ + "Ġdosko", + "nale" + ], + [ + "Ġzdr", + "owo" + ], + [ + "Ġb", + "ó" + ], + [ + "l", + "nej" + ], + [ + "Ġ201", + "1" + ], + [ + "Ġg", + "at" + ], + [ + "ÅĦ", + "ców" + ], + [ + "Ġczas", + "ach" + ], + [ + "wi", + "du" + ], + [ + "T", + "A" + ], + [ + "Ġpod", + "oba" + ], + [ + "Ġży", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzm", + "ar" + ], + [ + "Ġkolej", + "nych" + ], + [ + "czy", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġzm", + "ÄĻ" + ], + [ + "dz", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġsen", + "su" + ], + [ + "Ġmówi", + "ÅĤa" + ], + [ + "ej", + "m" + ], + [ + "Ġau", + "tom" + ], + [ + "Ġga", + "ze" + ], + [ + "ta", + "li" + ], + [ + "pie", + "c" + ], + [ + "bi", + "li" + ], + [ + "Ġsz", + "an" + ], + [ + "Jak", + "ie" + ], + [ + "Ġro", + "ÅĽli" + ], + [ + "ra", + "c" + ], + [ + "ĠwiÄĻk", + "sze" + ], + [ + "P", + "amiÄĻ" + ], + [ + "ĠD", + "i" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġnapis", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġsam", + "Äħ" + ], + [ + "Ġ7", + "0" + ], + [ + "Ġza", + "dzwo" + ], + [ + "Ġk", + "rÄħ" + ], + [ + "rzÄħ", + "s" + ], + [ + "f", + "o" + ], + [ + "rzÄħ", + "du" + ], + [ + "dzi", + "ale" + ], + [ + "y", + "a" + ], + [ + "ĠC", + "ar" + ], + [ + "ĠKra", + "j" + ], + [ + "pospoli", + "tej" + ], + [ + "Ġrzu", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġs", + "ki" + ], + [ + "st", + "ki" + ], + [ + "s", + "en" + ], + [ + "Ġzale", + "dwie" + ], + [ + "je", + "kt" + ], + [ + "Ġpla", + "ców" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "ka" + ], + [ + "o", + "du" + ], + [ + "sz", + "one" + ], + [ + "Ġszko", + "le" + ], + [ + "Ġproce", + "nt" + ], + [ + "ĠU", + "niwersyte" + ], + [ + "Ġuważ", + "am" + ], + [ + "Ġpodej", + "m" + ], + [ + "Ġwypo", + "sa" + ], + [ + "Ġpodat", + "ku" + ], + [ + "Ġi", + "mieniu" + ], + [ + "Ġk", + "atoli" + ], + [ + "dza", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġty", + "siÄħ" + ], + [ + "Ġdo", + "kon" + ], + [ + "sz", + "to" + ], + [ + "Ġgospodar", + "ki" + ], + [ + "Ġode", + "bra" + ], + [ + "u", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠH", + "en" + ], + [ + "ty", + "cznych" + ], + [ + "Ġaut", + "ob" + ], + [ + "P", + "os" + ], + [ + "Ġab", + "solu" + ], + [ + "Ġz", + "wo" + ], + [ + "cyj", + "nÄħ" + ], + [ + "da", + "le" + ], + [ + "Ġper", + "spek" + ], + [ + "l", + "ni" + ], + [ + "pra", + "wa" + ], + [ + "Ġbu", + "dyn" + ], + [ + "N", + "A" + ], + [ + "ĠWy", + "so" + ], + [ + "pie", + "nie" + ], + [ + "ĠEuro", + "pie" + ], + [ + "Ġwra", + "ca" + ], + [ + "ĠAm", + "ery" + ], + [ + "róci", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġdro", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġludzi", + "om" + ], + [ + "a", + "u" + ], + [ + "Ġpot", + "en" + ], + [ + "Ġkonku", + "r" + ], + [ + "Ġsp", + "rowa" + ], + [ + "Ġspotka", + "nia" + ], + [ + "Ġpo", + "par" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "cie" + ], + [ + "Ġzw", + "ro" + ], + [ + "Ġpo", + "siad" + ], + [ + "stan", + "owie" + ], + [ + "Ġwy", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġprze", + "ży" + ], + [ + "Ġpa", + "niÄħ" + ], + [ + "S", + "p" + ], + [ + "Ġ", + "owo" + ], + [ + "ĠPa", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "Ġ201", + "7" + ], + [ + "un", + "ki" + ], + [ + "Ġzada", + "ÅĦ" + ], + [ + "ra", + "b" + ], + [ + "Ġhand", + "l" + ], + [ + "Ġw", + "rzu" + ], + [ + "p", + "la" + ], + [ + "Ġw", + "nio" + ], + [ + "Ġko", + "cha" + ], + [ + "Ġgmi", + "ny" + ], + [ + "ÅĽ", + "wiet" + ], + [ + "Ġm", + "ro" + ], + [ + "Ġwi", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "R", + "ze" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "twa" + ], + [ + "Ġpra", + "ca" + ], + [ + "Ġdo", + "my" + ], + [ + "Ġdz", + "wo" + ], + [ + "Ġd", + "ek" + ], + [ + "gu", + "je" + ], + [ + "Ġd", + "ach" + ], + [ + "czym", + "y" + ], + [ + "Ġku", + "chni" + ], + [ + "st", + "ka" + ], + [ + "Ġpopu", + "lar" + ], + [ + "men", + "ty" + ], + [ + "zu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġelem", + "ent" + ], + [ + "Ġwi", + "na" + ], + [ + "ÅĤa", + "nia" + ], + [ + "Ġnie", + "s" + ], + [ + "Ġra", + "miÄĻ" + ], + [ + "Jak", + "o" + ], + [ + "ż", + "onych" + ], + [ + "k", + "li" + ], + [ + "sty", + "cznych" + ], + [ + "t", + "ry" + ], + [ + "Ġż", + "ona" + ], + [ + "Ġdy", + "rek" + ], + [ + "Sz", + "anow" + ], + [ + "Ġdwu", + "dzie" + ], + [ + "Ġz", + "le" + ], + [ + "ĠJe", + "ÅĽli" + ], + [ + "ĠO", + "b" + ], + [ + "ĠS", + "to" + ], + [ + "Ġzaj", + "mu" + ], + [ + "k", + "ana" + ], + [ + "Ġczte", + "rech" + ], + [ + "Ġch", + "rzeÅĽci" + ], + [ + "s", + "Äħd" + ], + [ + "S", + "to" + ], + [ + "bi", + "ne" + ], + [ + "Ġuzy", + "sk" + ], + [ + "pa", + "ra" + ], + [ + "19", + "9" + ], + [ + "Ġaktu", + "alnie" + ], + [ + "Wie", + "m" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "owania" + ], + [ + "Ġprem", + "ier" + ], + [ + "ne", + "ra" + ], + [ + "Ġwie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "n", + "nym" + ], + [ + "Ġwspól", + "nego" + ], + [ + "Ġprze", + "r" + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "tam" + ], + [ + "Ġ201", + "4" + ], + [ + "Ġna", + "gra" + ], + [ + "Chci", + "aÅĤbym" + ], + [ + "Ġdro", + "ga" + ], + [ + "ĠAn", + "gli" + ], + [ + "Ġsw", + "ych" + ], + [ + "Ġwzro", + "kiem" + ], + [ + "ĠG", + "u" + ], + [ + "Ġd", + "ra" + ], + [ + "Ġ200", + "8" + ], + [ + "Ġkosz", + "ty" + ], + [ + "Ġniez", + "bÄĻ" + ], + [ + "Ġr", + "Äħ" + ], + [ + "ĠpowiedziaÅĤ", + "em" + ], + [ + "Ġjakiej", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġobywat", + "el" + ], + [ + "2", + "6" + ], + [ + "b", + "rzym" + ], + [ + "Ġ201", + "6" + ], + [ + "Je", + "den" + ], + [ + "Ġob", + "ni" + ], + [ + "Ġs", + "re" + ], + [ + "Ġwybu", + "ch" + ], + [ + "Ġmor", + "der" + ], + [ + "Ġmi", + "an" + ], + [ + "Ġm", + "Äħd" + ], + [ + "al", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġso", + "li" + ], + [ + "4", + "0" + ], + [ + "K", + "il" + ], + [ + "k", + "owane" + ], + [ + "Ġprakty", + "cznie" + ], + [ + "Ġo", + "szczÄĻ" + ], + [ + "Ġk", + "ana" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "czeÅĦstwa" + ], + [ + "Ġpa", + "li" + ], + [ + "ĠP", + "K" + ], + [ + "de", + "ra" + ], + [ + "ĠT", + "ry" + ], + [ + "l", + "l" + ], + [ + "d", + "noÅĽci" + ], + [ + "w", + "anych" + ], + [ + "ĠczÅĤowie", + "kiem" + ], + [ + "Ġre", + "zer" + ], + [ + "ĠM", + "os" + ], + [ + "Ġr", + "em" + ], + [ + "Ġ5", + "00" + ], + [ + "m", + "at" + ], + [ + "Ġpor", + "t" + ], + [ + "ĠJe", + "st" + ], + [ + "ĠJ", + "ez" + ], + [ + "Ġty", + "ÅĤu" + ], + [ + "R", + "Z" + ], + [ + "Ġrami", + "onami" + ], + [ + "da", + "j" + ], + [ + "ĠS", + "h" + ], + [ + "f", + "t" + ], + [ + "Ġpo", + "pat" + ], + [ + "P", + "owi" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "re" + ], + [ + "raź", + "niej" + ], + [ + "2", + "8" + ], + [ + "2", + "7" + ], + [ + "Ġu", + "zu" + ], + [ + "ari", + "u" + ], + [ + "Ġma", + "ni" + ], + [ + "Ġpoprzedni", + "m" + ], + [ + "Ġinte", + "li" + ], + [ + "ĠdÅĤo", + "ni" + ], + [ + "ow", + "ni" + ], + [ + "Ġd", + "ie" + ], + [ + "su", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "legÅĤ", + "ych" + ], + [ + "w", + "aty" + ], + [ + "Ġna", + "piÄĻ" + ], + [ + "Ġwiadom", + "oÅĽci" + ], + [ + "z", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpo", + "roz" + ], + [ + "Ġz", + "je" + ], + [ + "Ġwyp", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġm", + "an" + ], + [ + "dzÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġil", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġ201", + "3" + ], + [ + "s", + "li" + ], + [ + "Ġwy", + "trzym" + ], + [ + "Ġkonku", + "ren" + ], + [ + "Ġ201", + "5" + ], + [ + "Ġtrze", + "ci" + ], + [ + "Ġ200", + "9" + ], + [ + "Ġle", + "gi" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĤowie" + ], + [ + "Ġpowie", + "m" + ], + [ + "Ġbrz", + "mi" + ], + [ + "Ġka", + "p" + ], + [ + "sze", + "dÅĤem" + ], + [ + "Ġna", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġprzypo", + "min" + ], + [ + "at", + "ru" + ], + [ + "Ġm", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġce", + "ny" + ], + [ + "Ġ:", + ")." + ], + [ + "k", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠÄĩ", + "wi" + ], + [ + "Ġfak", + "tycznie" + ], + [ + "Ġsko", + "m" + ], + [ + "Ġza", + "strze" + ], + [ + "Ġswo", + "bo" + ], + [ + "Ġzaw", + "art" + ], + [ + "Ġw", + "róciÅĤ" + ], + [ + "czÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "tor", + "owi" + ], + [ + "Ġwzro", + "st" + ], + [ + "ĠwziÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġki", + "lomet" + ], + [ + "Ġma", + "cie" + ], + [ + "bi", + "ja" + ], + [ + "stru", + "ktury" + ], + [ + "Ġ200", + "7" + ], + [ + "Ġo", + "no" + ], + [ + "Â", + "·" + ], + [ + "ĠZ", + "e" + ], + [ + "Ġzie", + "m" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "b" + ], + [ + "Ġ", + "lam" + ], + [ + "ĠS", + "p" + ], + [ + "bi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ost", + "ÄĻp" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "wiÄħ" + ], + [ + "ĠS", + "kar" + ], + [ + "j", + "mi" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "nych" + ], + [ + "Ġpo", + "chy" + ], + [ + "Ġnau", + "ki" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġpo", + "cz" + ], + [ + "Ġdzie", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Ġwy", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġpierw", + "szych" + ], + [ + "ra", + "sta" + ], + [ + "Ġż", + "óÅĤ" + ], + [ + "o", + "re" + ], + [ + "Ġboh", + "ater" + ], + [ + "Ġwe", + "st" + ], + [ + "pi", + "j" + ], + [ + "Ġpo", + "dzie" + ], + [ + "k", + "owania" + ], + [ + "Ġlo", + "ka" + ], + [ + "niej", + "sza" + ], + [ + "s", + "j" + ], + [ + "Ġg", + "l" + ], + [ + "Ġstra", + "te" + ], + [ + "dź", + "mi" + ], + [ + "ĠwspóÅĤpra", + "cy" + ], + [ + "ĠZ", + "d" + ], + [ + "Ponad", + "to" + ], + [ + "Ġre", + "zy" + ], + [ + "Ġwz", + "ru" + ], + [ + "ĠG", + "ru" + ], + [ + "st", + "ych" + ], + [ + "wi", + "n" + ], + [ + "Ġo", + "czywi" + ], + [ + "Ġumie", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġne", + "g" + ], + [ + "Ġt", + "wój" + ], + [ + "Ġli", + "sty" + ], + [ + "ĠSta", + "ni" + ], + [ + "Ġpew", + "nego" + ], + [ + "Ġr", + "ower" + ], + [ + "Je", + "dy" + ], + [ + "niÄĻ", + "ta" + ], + [ + "Ġwarun", + "kach" + ], + [ + "Ġelekt", + "ry" + ], + [ + "Ġu", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġsprawa", + "ch" + ], + [ + "d", + "om" + ], + [ + "ĠrozwiÄħza", + "nie" + ], + [ + "ĠRze", + "czy" + ], + [ + "Na", + "gle" + ], + [ + "ari", + "usz" + ], + [ + "zumie", + "m" + ], + [ + "Ġfir", + "m" + ], + [ + "ty", + "k" + ], + [ + "un", + "ków" + ], + [ + "Ġ", + "y" + ], + [ + "Ġkry", + "zy" + ], + [ + "p", + "em" + ], + [ + "gen", + "cji" + ], + [ + "cza", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠuÅĽmiech", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "E", + "N" + ], + [ + "Ġpl", + "ane" + ], + [ + "ĠwziÄħ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġza", + "sÅĤu" + ], + [ + "pe", + "l" + ], + [ + "Ġfor", + "mie" + ], + [ + "Ġpew", + "na" + ], + [ + "Ġsk", + "ry" + ], + [ + "Ġprac", + "owaÄĩ" + ], + [ + "g", + "ru" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "anych" + ], + [ + "ĠTo", + "ma" + ], + [ + "ĠPa", + "ni" + ], + [ + "Ġsu", + "per" + ], + [ + "Ġokoli", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "Ġinwesty", + "cji" + ], + [ + "Cho", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġsz", + "kóÅĤ" + ], + [ + "ni", + "onych" + ], + [ + "Ġwiel", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġrozpo", + "zna" + ], + [ + "ĠW", + "al" + ], + [ + "Ġpu", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġgo", + "rÄħ" + ], + [ + "ĠD", + "y" + ], + [ + "Ġchci", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġczas", + "ami" + ], + [ + "Ġsta", + "je" + ], + [ + "kÅĤa", + "dzie" + ], + [ + "w", + "ne" + ], + [ + "dzie", + "ÅĽcia" + ], + [ + "Ġpol", + "skie" + ], + [ + "da", + "li" + ], + [ + "Ġwie", + "rzy" + ], + [ + "ĠKo", + "misja" + ], + [ + "ÅĽcie", + "m" + ], + [ + "we", + "ÅĤ" + ], + [ + "I", + "ch" + ], + [ + "ĠNie", + "miec" + ], + [ + "os", + "po" + ], + [ + "li", + "wy" + ], + [ + "an", + "ymi" + ], + [ + "ĠWarsza", + "wy" + ], + [ + "Ġklu", + "cz" + ], + [ + "c", + "al" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzenie" + ], + [ + "ow", + "ników" + ], + [ + "Za", + "wsze" + ], + [ + "twie", + "j" + ], + [ + "Ġwiecz", + "orem" + ], + [ + "Ġzawo", + "dni" + ], + [ + "]", + "." + ], + [ + "Ġfi", + "lozo" + ], + [ + "ga", + "zy" + ], + [ + "ĠbezpoÅĽredni", + "o" + ], + [ + "Ġgru", + "pa" + ], + [ + "ĠusÅĤu", + "g" + ], + [ + "ĠK", + "or" + ], + [ + "Ġz", + "gÅĤa" + ], + [ + "Ġst", + "atu" + ], + [ + "rz", + "one" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "mi" + ], + [ + "ki", + "n" + ], + [ + "Ġzad", + "owo" + ], + [ + "Ġzrozumie", + "Äĩ" + ], + [ + "rz", + "ony" + ], + [ + "Ġlo", + "s" + ], + [ + "Do", + "piero" + ], + [ + "ti", + "on" + ], + [ + "ów", + "ki" + ], + [ + "Ġsko", + "n" + ], + [ + "wi", + "ony" + ], + [ + "Ġb", + "ran" + ], + [ + "Ġkom", + "ór" + ], + [ + "Ġindy", + "widu" + ], + [ + "ÅĽli", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġkraj", + "ów" + ], + [ + "Ġbud", + "owy" + ], + [ + "Ġsk", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġkró", + "la" + ], + [ + "Ġtem", + "pera" + ], + [ + "Ġdru", + "ga" + ], + [ + "Ġczu", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġad", + "res" + ], + [ + "Ġbo", + "k" + ], + [ + "Ġstop", + "ni" + ], + [ + "Ġroz", + "gry" + ], + [ + "ĠSz", + "cze" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cznej" + ], + [ + "o", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġnie", + "szczÄĻ" + ], + [ + "Ġpreze", + "s" + ], + [ + "Ġo", + "piera" + ], + [ + "Ġb", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġw", + "sta" + ], + [ + "h", + "u" + ], + [ + "Ġopie", + "ki" + ], + [ + "Ġst", + "ad" + ], + [ + "Ġko", + "rzy" + ], + [ + "Ġsz", + "lach" + ], + [ + "Ġkol", + "or" + ], + [ + "Tym", + "czasem" + ], + [ + "Ġdop", + "óki" + ], + [ + "ro", + "p" + ], + [ + "czÄĻ", + "ÅĽciej" + ], + [ + "Ġma", + "j" + ], + [ + "ĠS", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġpro", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġpo", + "p" + ], + [ + "Ġwyb", + "oru" + ], + [ + "g", + "dzie" + ], + [ + "M", + "amy" + ], + [ + "6", + "0" + ], + [ + "Ġwi", + "ary" + ], + [ + "Ġb", + "ól" + ], + [ + "Ġ", + "ow" + ], + [ + "Ġod", + "ej" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "ny" + ], + [ + "ĠdotyczÄħ", + "cych" + ], + [ + "Ġw", + "pis" + ], + [ + "b", + "lem" + ], + [ + "ĠR", + "i" + ], + [ + "s", + "f" + ], + [ + "Ġokre", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġ", + "Q" + ], + [ + "Nie", + "kt" + ], + [ + "aÅĤ", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġza", + "czyn" + ], + [ + "Ġm", + "owa" + ], + [ + "ĠZ", + "wiÄħz" + ], + [ + "daw", + "cy" + ], + [ + "Ġniepo", + "ko" + ], + [ + "Z", + "resztÄħ" + ], + [ + "mu", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠWro", + "cÅĤa" + ], + [ + "Ġu", + "nik" + ], + [ + "p", + "res" + ], + [ + "Ġw", + "krótce" + ], + [ + "Ġsk", + "lep" + ], + [ + "ĠÅļ", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġ200", + "0" + ], + [ + "Ġe", + "t" + ], + [ + "o", + "u" + ], + [ + "Ġt", + "rw" + ], + [ + "s", + "ci" + ], + [ + "Ġce", + "lem" + ], + [ + "Ġwszel", + "kie" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "ni" + ], + [ + "Ġze", + "ch" + ], + [ + "Ġ3", + "1" + ], + [ + "m", + "aty" + ], + [ + "Ġcharakt", + "ery" + ], + [ + "i", + "ne" + ], + [ + "L", + "I" + ], + [ + "Ġlu", + "dźmi" + ], + [ + "ĠRzeczy", + "pospolitej" + ], + [ + "Å»", + "y" + ], + [ + "Ġzd", + "jÄĻcia" + ], + [ + "Ġjakie", + "go" + ], + [ + "owiad", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġtygod", + "niu" + ], + [ + "Ġna", + "ru" + ], + [ + "ĠbyÅĤ", + "by" + ], + [ + "Ġprób", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + "=" + ], + [ + "w", + "ek" + ], + [ + "ĠA", + "leks" + ], + [ + "ó", + "ze" + ], + [ + "Ġobywat", + "eli" + ], + [ + "II", + "I" + ], + [ + "Ġnie", + "peÅĤ" + ], + [ + "ĠH", + "u" + ], + [ + "d", + "le" + ], + [ + "Ġpobli", + "żu" + ], + [ + "Ġo", + "ch" + ], + [ + "sz", + "ty" + ], + [ + "Ġo", + "szu" + ], + [ + "f", + "inans" + ], + [ + "Ġkie", + "szeni" + ], + [ + "Ġo", + "pozy" + ], + [ + "ych", + "a" + ], + [ + "Ġdro", + "g" + ], + [ + "pie", + "ÅĦ" + ], + [ + "ci", + "na" + ], + [ + "ÅĤ", + "Äħd" + ], + [ + "Ġwy", + "sÅĤ" + ], + [ + "g", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġw", + "st" + ], + [ + "ce", + "l" + ], + [ + "Ġty", + "dzieÅĦ" + ], + [ + "t", + "ków" + ], + [ + "Ġpo", + "ma" + ], + [ + "Ġocz", + "ami" + ], + [ + "ie", + "ÅĦ" + ], + [ + "sta", + "wy" + ], + [ + "Ġbo", + "m" + ], + [ + "Ġstru", + "ktu" + ], + [ + "Ġże", + "bym" + ], + [ + "Ġkryter", + "ia" + ], + [ + "Ġze", + "wnÄĻtrz" + ], + [ + "aks", + "ym" + ], + [ + "to", + "rze" + ], + [ + "Ġf", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġsam", + "ych" + ], + [ + "Ġwy", + "z" + ], + [ + "f", + "iÄĻ" + ], + [ + "ja", + "c" + ], + [ + "Ġpoja", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "t" + ], + [ + "Ġu", + "r" + ], + [ + "ĠFun", + "du" + ], + [ + "dnie", + "nia" + ], + [ + "ĠmyÅĽle", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġo", + "granicz" + ], + [ + "aÅĤ", + "e" + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "ci" + ], + [ + "ÅĦ", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġrek", + "lam" + ], + [ + "Ġdzi", + "ad" + ], + [ + "Ġt", + "ur" + ], + [ + "Po", + "nieważ" + ], + [ + "Ġprzy", + "szÅĤ" + ], + [ + "Ġot", + "wart" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "d", + "la" + ], + [ + "Ġwróci", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġma", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠsÅĤuż", + "b" + ], + [ + "part", + "am" + ], + [ + "Äħc", + "Äħ" + ], + [ + "ze", + "um" + ], + [ + "Ġst", + "aty" + ], + [ + "Ġspra", + "wi" + ], + [ + "ĠX", + "V" + ], + [ + "ĠC", + "y" + ], + [ + "Ġkro", + "k" + ], + [ + "Czy", + "li" + ], + [ + "Ġprzy", + "wi" + ], + [ + "Ġcz", + "oÅĤ" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "ko" + ], + [ + "Ġniekt", + "óre" + ], + [ + "Ġży", + "w" + ], + [ + "w", + "ans" + ], + [ + "Z", + "na" + ], + [ + "2", + "9" + ], + [ + "ĠdziesiÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠH", + "ol" + ], + [ + "Ġma", + "gi" + ], + [ + "Ġkon", + "fli" + ], + [ + "Ġka", + "ra" + ], + [ + "Ġzabra", + "Äĩ" + ], + [ + "O", + "R" + ], + [ + "k", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġprze", + "szka" + ], + [ + "Ġrozma", + "wi" + ], + [ + "Ġznale", + "zi" + ], + [ + "Å", + "¡" + ], + [ + "Spo", + "j" + ], + [ + "f", + "u" + ], + [ + "Ġszpita", + "la" + ], + [ + "Ġst", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġbi", + "bli" + ], + [ + "Ġpoz", + "ost" + ], + [ + "ĠgÅĤoÅĽ", + "no" + ], + [ + "ĠP", + "ana" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "dz" + ], + [ + "Ġwi", + "n" + ], + [ + "ba", + "ch" + ], + [ + "Ġw", + "szÄĻdzie" + ], + [ + "Ġpracu", + "je" + ], + [ + "Ġniezwy", + "kle" + ], + [ + "Ġzwie", + "rzÄħt" + ], + [ + "Ġmistrz", + "ost" + ], + [ + "Ġc", + "m" + ], + [ + "la", + "cy" + ], + [ + "Ġmi", + "kro" + ], + [ + "T", + "ego" + ], + [ + "ĠB", + "óg" + ], + [ + "Ġkosz", + "tów" + ], + [ + "owi", + "cie" + ], + [ + "ciÄħg", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ral", + "nego" + ], + [ + "Ġc", + "óż" + ], + [ + "Ġp", + "rowi" + ], + [ + "Ġin", + "na" + ], + [ + "ĠDla", + "czego" + ], + [ + "Ġpraw", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġat", + "aku" + ], + [ + "ÅĤa", + "t" + ], + [ + "Ġkompu", + "ter" + ], + [ + "k", + "tyw" + ], + [ + "ĠB", + "an" + ], + [ + "Ġsty", + "lu" + ], + [ + "ty", + "ki" + ], + [ + "ĠX", + "X" + ], + [ + "sz", + "czu" + ], + [ + "Ġpie", + "lÄĻ" + ], + [ + "u", + "ka" + ], + [ + "Ġpierw", + "sza" + ], + [ + "Ġ", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġkrót", + "ko" + ], + [ + "Ġż", + "Äħ" + ], + [ + "Ġu", + "jaw" + ], + [ + "Ġdy", + "p" + ], + [ + "m", + "er" + ], + [ + "g", + "rzy" + ], + [ + "Ġprze", + "cho" + ], + [ + "k", + "cja" + ], + [ + "Ġdo", + "tÄħd" + ], + [ + "ch", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠmiÅĤo", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġdaw", + "na" + ], + [ + "Ġodez", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġzwróci", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzm", + "arÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "sp" + ], + [ + "for", + "my" + ], + [ + "ĠmÄĻżczy", + "z" + ], + [ + "Ä", + "Ħ" + ], + [ + "U", + "waż" + ], + [ + "ĠMar", + "i" + ], + [ + "Ġzab", + "ój" + ], + [ + "ĠV", + "i" + ], + [ + "Ġposzczegól", + "nych" + ], + [ + "Ġb", + "rzu" + ], + [ + "Ġwykorzy", + "sty" + ], + [ + "li", + "ny" + ], + [ + "K", + "A" + ], + [ + "Ġz", + "groma" + ], + [ + "Ġja", + "zdy" + ], + [ + "l", + "ak" + ], + [ + "Ġt", + "le" + ], + [ + "Ġod", + "wa" + ], + [ + "os", + "en" + ], + [ + "Ġpat", + "rzÄħc" + ], + [ + "Ġd", + "um" + ], + [ + "Ġsp", + "u" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "du" + ], + [ + "Ġzapew", + "nia" + ], + [ + "b", + "an" + ], + [ + "den", + "ty" + ], + [ + "re", + "t" + ], + [ + "Ġzosta", + "li" + ], + [ + "ĠE", + "d" + ], + [ + "Ġmog", + "ÅĤem" + ], + [ + "prze", + "ciw" + ], + [ + "nos", + "praw" + ], + [ + "Ġdo", + "staÅĤ" + ], + [ + "Ġspraw", + "dziÄĩ" + ], + [ + "cza", + "nia" + ], + [ + "Ġrodzi", + "ce" + ], + [ + "Ġspo", + "kój" + ], + [ + "S", + "tra" + ], + [ + "Ġn", + "erw" + ], + [ + "ar", + "em" + ], + [ + "Ġ", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġprz", + "odu" + ], + [ + "wo", + "dni" + ], + [ + "ĠmiaÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ġprzekaza", + "nia" + ], + [ + "ĠT", + "ur" + ], + [ + "Ġlep", + "sze" + ], + [ + "Ġbi", + "sku" + ], + [ + "Ġsie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġzespo", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġdo", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġbli", + "żej" + ], + [ + "ni", + "li" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owanie" + ], + [ + "óź", + "niej" + ], + [ + "Ġzwy", + "kÅĤ" + ], + [ + "M", + "e" + ], + [ + "iÄĻ", + "k" + ], + [ + "Ġli", + "kwi" + ], + [ + "ga", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "kro" + ], + [ + "er", + "t" + ], + [ + "Ġbo", + "i" + ], + [ + "Ġwiadom", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "no", + "szÄħc" + ], + [ + "Ġmo", + "dli" + ], + [ + "Ġstan", + "owiÄħ" + ], + [ + "ch", + "ów" + ], + [ + "D", + "obrze" + ], + [ + "Ġzoba", + "czyÅĤ" + ], + [ + "lan", + "d" + ], + [ + "Ġdosta", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠDziÄĻ", + "kujÄĻ" + ], + [ + "p", + "le" + ], + [ + "ĠMinist", + "rów" + ], + [ + "mie", + "niem" + ], + [ + "re", + "go" + ], + [ + "Ġwy", + "stÄħ" + ], + [ + "ru", + "s" + ], + [ + "Ġmo", + "ze" + ], + [ + "Ġju", + "tro" + ], + [ + "Ġroz", + "e" + ], + [ + "Ġwspom", + "ni" + ], + [ + "ta", + "cja" + ], + [ + "ow", + "uje" + ], + [ + "Ġm", + "nó" + ], + [ + "Ġalko", + "ho" + ], + [ + "Ġwiel", + "kim" + ], + [ + "Ġe", + "pi" + ], + [ + "Ġs", + "we" + ], + [ + "Ġm", + "Äħż" + ], + [ + "Ġs", + "et" + ], + [ + "dem", + "ii" + ], + [ + "cz", + "ono" + ], + [ + "Ġpubli", + "cznej" + ], + [ + "Ġozna", + "jmi" + ], + [ + "ĠZa", + "cho" + ], + [ + "rzy", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġ3", + "5" + ], + [ + "wa", + "niem" + ], + [ + "Ġgra", + "nicy" + ], + [ + "Ġpra", + "s" + ], + [ + "Ġop", + "rócz" + ], + [ + "Ġczyn", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠS", + "tar" + ], + [ + "p", + "s" + ], + [ + "Ġtre", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġid", + "io" + ], + [ + "mu", + "jÄĻ" + ], + [ + "B", + "a" + ], + [ + "re", + "d" + ], + [ + "Ġponie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "su", + "je" + ], + [ + "Ġpasa", + "że" + ], + [ + "Ġna", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġn", + "u" + ], + [ + "ĠobowiÄħ", + "zu" + ], + [ + "bi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġu", + "mysÅĤ" + ], + [ + "c", + "twa" + ], + [ + "A", + "u" + ], + [ + "fi", + "i" + ], + [ + "Ġn", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġu", + "cho" + ], + [ + "rze", + "go" + ], + [ + "Ġfor", + "mal" + ], + [ + "Sz", + "cze" + ], + [ + "Ġw", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġre", + "dak" + ], + [ + "ĠB", + "ra" + ], + [ + "Ġwoj", + "nie" + ], + [ + "Ġroz", + "wój" + ], + [ + "Ġro", + "s" + ], + [ + "ty", + "cznej" + ], + [ + "ĠS", + "praw" + ], + [ + "ro", + "bo" + ], + [ + "ĠJ", + "ana" + ], + [ + "p", + "ow" + ], + [ + "Ġpyta", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owa" + ], + [ + "8", + "0" + ], + [ + "Ġzap", + "ytaÅĤa" + ], + [ + "Ġklu", + "bu" + ], + [ + "Ġna", + "sza" + ], + [ + "dzie", + "sz" + ], + [ + "Ġg", + "min" + ], + [ + "ró", + "bu" + ], + [ + "ĠMinister", + "stwa" + ], + [ + "je", + "chaÄĩ" + ], + [ + "Ġpodob", + "ne" + ], + [ + "P", + "re" + ], + [ + "Ġw", + "nÄĻ" + ], + [ + "ĠKon", + "stytu" + ], + [ + "ko", + "p" + ], + [ + "ĠPro", + "szÄĻ" + ], + [ + "Z", + "godnie" + ], + [ + "O", + "P" + ], + [ + "Ġorganiza", + "cyjnych" + ], + [ + "ĠD", + "zi" + ], + [ + "ĠAleks", + "and" + ], + [ + "Ġszu", + "kaÄĩ" + ], + [ + "ró", + "ży" + ], + [ + "Ġokre", + "ÅĽla" + ], + [ + "Ġdu", + "ży" + ], + [ + "j", + "o" + ], + [ + "ĠM", + "or" + ], + [ + "Ġol", + "brzym" + ], + [ + "ar", + "ka" + ], + [ + "Ġmi", + "arÄĻ" + ], + [ + "Ġreli", + "gij" + ], + [ + "Ġzak", + "az" + ], + [ + "Ġdnia", + "ch" + ], + [ + "Ġjas", + "ne" + ], + [ + "Ġza", + "chÄĻ" + ], + [ + "ÅĤ", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "nego" + ], + [ + "Ġze", + "spóÅĤ" + ], + [ + "j", + "an" + ], + [ + "d", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġczer", + "wo" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "t" + ], + [ + "ow", + "nik" + ], + [ + "dzie", + "siÄĻ" + ], + [ + "Ġpo", + "pra" + ], + [ + "Ġpo", + "chodzi" + ], + [ + "lu", + "je" + ], + [ + "ksz", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠdotyczÄħ", + "cym" + ], + [ + "ych", + "aÄĩ" + ], + [ + "an", + "gaż" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "czenia" + ], + [ + "Ġsprze", + "d" + ], + [ + "u", + "nek" + ], + [ + "Ġwyja", + "ÅĽni" + ], + [ + "l", + "ony" + ], + [ + "ĠX", + "I" + ], + [ + "Ġmili", + "onów" + ], + [ + "ĠW", + "ol" + ], + [ + "Ġskó", + "ry" + ], + [ + "ĠPol", + "skiego" + ], + [ + "Ġokre", + "ÅĽle" + ], + [ + "ma", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "Ġw", + "dziÄĻ" + ], + [ + "Ġbie", + "rze" + ], + [ + "Ġod", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġna", + "rze" + ], + [ + "sz", + "ymi" + ], + [ + "Ġsz", + "pi" + ], + [ + "Ġz", + "wi" + ], + [ + "i", + "d" + ], + [ + "ci", + "ska" + ], + [ + "Ġrozwi", + "ja" + ], + [ + "ch", + "aj" + ], + [ + "Ġo", + "go" + ], + [ + "ĠspóÅĤ", + "ki" + ], + [ + "Ġwskaz", + "ane" + ], + [ + "Ġsz", + "ale" + ], + [ + "ja", + "zd" + ], + [ + "ar", + "ki" + ], + [ + "czÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġs", + "mo" + ], + [ + "Ġil", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "p", + "an" + ], + [ + "Ġjednost", + "ek" + ], + [ + "d", + "ra" + ], + [ + "Obec", + "nie" + ], + [ + "Ġwyda", + "waÅĤo" + ], + [ + "Ġsto", + "le" + ], + [ + "ĠN", + "or" + ], + [ + "Ġfir", + "ma" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "ych" + ], + [ + "p", + "ytanie" + ], + [ + "mi", + "u" + ], + [ + "ĠC", + "on" + ], + [ + "Ġzoba", + "czy" + ], + [ + "ĠÅģ", + "o" + ], + [ + "Ġwy", + "niki" + ], + [ + "Ġro", + "li" + ], + [ + "Ġ201", + "8" + ], + [ + "Ġkonsu", + "l" + ], + [ + "Ġml", + "d" + ], + [ + "Ġroz", + "pa" + ], + [ + "ĠmiesiÄħ", + "ce" + ], + [ + "ĠS", + "prawie" + ], + [ + "Ġpoli", + "cja" + ], + [ + "ĠM", + "ary" + ], + [ + "to", + "rzy" + ], + [ + "Ġzmi", + "ana" + ], + [ + "Ġpot", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġdwa", + "dzieÅĽcia" + ], + [ + "Ġd", + "ym" + ], + [ + "Ġjednost", + "kach" + ], + [ + "Ġgodzi", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġco", + "kolwiek" + ], + [ + "cz", + "no" + ], + [ + "Ġneg", + "atyw" + ], + [ + "ĠNiem", + "cy" + ], + [ + "ĠdÅĤo", + "nie" + ], + [ + "wi", + "cza" + ], + [ + "ry", + "gi" + ], + [ + "ĠW", + "szy" + ], + [ + "Ġpoważ", + "nie" + ], + [ + "Ġch", + "cemy" + ], + [ + "Ġnazy", + "wa" + ], + [ + "rud", + "no" + ], + [ + "Ġotrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġwart", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠR", + "ol" + ], + [ + "Ġgene", + "ra" + ], + [ + "Ġwie", + "rz" + ], + [ + "as", + "y" + ], + [ + "Ġmo", + "ni" + ], + [ + "Ġzap", + "rze" + ], + [ + "Po", + "li" + ], + [ + "Ġdź", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Ġkomu", + "ni" + ], + [ + "Ġle", + "ży" + ], + [ + "Ġwarun", + "ków" + ], + [ + "Ġuzu", + "peÅĤ" + ], + [ + "t", + "wy" + ], + [ + "Ġma", + "gazy" + ], + [ + "cyj", + "nie" + ], + [ + "R", + "ów" + ], + [ + "re", + "gu" + ], + [ + "Ġdob", + "ro" + ], + [ + "Ġkra", + "jach" + ], + [ + "Ch", + "cÄĻ" + ], + [ + "ÅĤo", + "ÅĽci" + ], + [ + "rÄħ", + "z" + ], + [ + "Ġco", + "f" + ], + [ + "Z", + "w" + ], + [ + "Ġb", + "al" + ], + [ + "kie", + "n" + ], + [ + "Ġm", + "le" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "w" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġzamie", + "rza" + ], + [ + "Ġwz", + "dÅĤuż" + ], + [ + "Ġpod", + "e" + ], + [ + "Ġdzie", + "siÄħ" + ], + [ + "St", + "wier" + ], + [ + "za", + "ch" + ], + [ + "na", + "stu" + ], + [ + "A", + "K" + ], + [ + "ĠmiÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "re", + "j" + ], + [ + "Ġtytu", + "ÅĤu" + ], + [ + "dzÄħ", + "ce" + ], + [ + "ĠS", + "an" + ], + [ + "Ġpod", + "niósÅĤ" + ], + [ + "li", + "ÅĽcie" + ], + [ + "h", + "y" + ], + [ + "Ġinstytu", + "cji" + ], + [ + "Ġh", + "as" + ], + [ + "ĠP", + "U" + ], + [ + "t", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġna", + "da" + ], + [ + "w", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġgra", + "ni" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "any" + ], + [ + "NastÄĻp", + "nie" + ], + [ + "Ġczy", + "nienia" + ], + [ + "Ġzada", + "nie" + ], + [ + "ĠbÄĻ", + "d" + ], + [ + "Ġobro", + "ny" + ], + [ + "Ġprzestrze", + "ni" + ], + [ + "Ġ", + "cia" + ], + [ + "ÅĤa", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġrobo", + "ty" + ], + [ + "Ġch", + "ro" + ], + [ + "Ġkaż", + "da" + ], + [ + "ow", + "cy" + ], + [ + "zu", + "l" + ], + [ + "Ġsym", + "bo" + ], + [ + "Ġza", + "li" + ], + [ + "g", + "ier" + ], + [ + "Ġperspek", + "ty" + ], + [ + "ĠjÄĻzy", + "ka" + ], + [ + "Ġre", + "f" + ], + [ + "Ġra", + "n" + ], + [ + "Ġsztu", + "ki" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "nÄħ" + ], + [ + "w", + "ka" + ], + [ + "D", + "y" + ], + [ + "Ġw", + "sty" + ], + [ + "ĠP", + "owie" + ], + [ + "Ġtytu", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwyso", + "ko" + ], + [ + "ow", + "ne" + ], + [ + "Ġo", + "glÄħda" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "czes" + ], + [ + "lar", + "ów" + ], + [ + "Ġz", + "bo" + ], + [ + "??", + "??" + ], + [ + "Ġpowiet", + "rza" + ], + [ + "Ġgro", + "ź" + ], + [ + "al", + "l" + ], + [ + "no", + "m" + ], + [ + "Ġmo", + "de" + ], + [ + "Ġok", + "na" + ], + [ + "Ġwyco", + "f" + ], + [ + "ÅĦ", + "cy" + ], + [ + "Ġwycho", + "dzi" + ], + [ + "ni", + "ona" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "ża" + ], + [ + "Ġli", + "ÅĽcie" + ], + [ + "cz", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "cież" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "twiej" + ], + [ + "ĠchrzeÅĽci", + "ja" + ], + [ + "g", + "am" + ], + [ + "Ġgro", + "zi" + ], + [ + "L", + "E" + ], + [ + "w", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġ200", + "4" + ], + [ + "Ġt", + "rój" + ], + [ + "ĠJ", + "óze" + ], + [ + "Ġprac", + "o" + ], + [ + "Ġt", + "r" + ], + [ + "nie", + "niu" + ], + [ + "Ġnowo", + "czes" + ], + [ + "Ġli", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġkon", + "feren" + ], + [ + "Ġszero", + "ko" + ], + [ + "ĠS", + "er" + ], + [ + "ci", + "ÅĤem" + ], + [ + "niesie", + "nia" + ], + [ + "Ġpo", + "kaz" + ], + [ + "nie", + "niem" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġwyj", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġre", + "wolu" + ], + [ + "ĠAnd", + "rzej" + ], + [ + "p", + "ali" + ], + [ + "Ġpro", + "pa" + ], + [ + "Ġp", + "tak" + ], + [ + "Ġnaj", + "gor" + ], + [ + "Ġb", + "ÅĤÄħd" + ], + [ + "WÅĤa", + "ÅĽnie" + ], + [ + "Ġostat", + "nim" + ], + [ + "Ġop", + "an" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "nym" + ], + [ + "ĠP", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġnie", + "moż" + ], + [ + "at", + "ów" + ], + [ + "Ġroz", + "strzy" + ], + [ + "A", + "M" + ], + [ + "Ġinter", + "ne" + ], + [ + "ÅĤo", + "d" + ], + [ + "Ġrozm", + "ów" + ], + [ + "Ġkon", + "cep" + ], + [ + "szko", + "d" + ], + [ + "cie", + "r" + ], + [ + "Ġbo", + "ga" + ], + [ + "Ġra", + "tu" + ], + [ + "Ġz", + "wal" + ], + [ + "ĠP", + "ary" + ], + [ + "Ġza", + "siÄĻ" + ], + [ + "Ġu", + "nie" + ], + [ + "ĠpoÅĽ", + "redni" + ], + [ + "Ġkur", + "wa" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "ne" + ], + [ + "Dzi", + "ÅĽ" + ], + [ + "zm", + "em" + ], + [ + "Ġpowierz", + "ch" + ], + [ + "Ġadministra", + "cji" + ], + [ + "ĠB", + "ie" + ], + [ + "By", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "w" + ], + [ + "c", + "ar" + ], + [ + "Å»", + "ad" + ], + [ + "Ġostat", + "niej" + ], + [ + "Ġkontak", + "t" + ], + [ + "ĠgÅĤu", + "pi" + ], + [ + "Ġza", + "biera" + ], + [ + "Ġpowie", + "dz" + ], + [ + "dy", + "na" + ], + [ + "o", + "li" + ], + [ + "Ġnie", + "m" + ], + [ + "ĠÅĤóż", + "ka" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "dze" + ], + [ + "ĠProkura", + "torowi" + ], + [ + "en", + "tal" + ], + [ + "a", + "la" + ], + [ + "Ġzw", + "róciÅĤ" + ], + [ + "Ġodw", + "róciÅĤ" + ], + [ + "Ġprzed", + "miot" + ], + [ + "Ġob", + "sza" + ], + [ + "Kt", + "oÅĽ" + ], + [ + "ak", + "cep" + ], + [ + "K", + "obie" + ], + [ + "Ġana", + "li" + ], + [ + "e", + "d" + ], + [ + "Ġkat", + "astro" + ], + [ + "one", + "m" + ], + [ + "Ġdo", + "chodzi" + ], + [ + "Ġpow", + "staÅĤ" + ], + [ + "ma", + "wia" + ], + [ + "ĠRegional", + "nemu" + ], + [ + "Ġ200", + "6" + ], + [ + "Ġw", + "t" + ], + [ + "a", + "niaÅĤ" + ], + [ + "Ġrobi", + "ÅĤ" + ], + [ + "tar", + "i" + ], + [ + "Ġmiejsc", + "owoÅĽci" + ], + [ + "sta", + "ura" + ], + [ + "ent", + "ar" + ], + [ + "ob", + "ra" + ], + [ + "ter", + "na" + ], + [ + "Â", + "»" + ], + [ + "Ġwo", + "dÄĻ" + ], + [ + "Wyso", + "ka" + ], + [ + "ta", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġza", + "zwyczaj" + ], + [ + "s", + "Äħ" + ], + [ + "Ġhistor", + "ia" + ], + [ + "by", + "wat" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "siad" + ], + [ + "sty", + "czny" + ], + [ + "Ġp", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġpoja", + "wia" + ], + [ + "ĠuÅĽmie", + "chem" + ], + [ + "ĠÅĽle", + "dz" + ], + [ + "wi", + "t" + ], + [ + "Ġg", + "im" + ], + [ + "wi", + "one" + ], + [ + "ta", + "cza" + ], + [ + "N", + "I" + ], + [ + "Ġi", + "mi" + ], + [ + "t", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġuprzej", + "mie" + ], + [ + "ĠPio", + "tr" + ], + [ + "Ġna", + "pa" + ], + [ + "ĠJ", + "as" + ], + [ + "d", + "ol" + ], + [ + "Ġza", + "angaż" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠwiÄĻksz", + "Äħ" + ], + [ + "Ġter", + "min" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "ne" + ], + [ + "Ġodp", + "arÅĤa" + ], + [ + "daw", + "ca" + ], + [ + "ob", + "ój" + ], + [ + "ospo", + "dar" + ], + [ + "Ġu", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "Ä", + "Ĩ" + ], + [ + "ww", + "w" + ], + [ + "Ġklu", + "b" + ], + [ + "Ġi", + "lu" + ], + [ + "Ġn", + "owym" + ], + [ + "Ġpo", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġpa", + "piero" + ], + [ + "%", + "." + ], + [ + "Ġpowinni", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġto", + "bie" + ], + [ + "ĠK", + "iedy" + ], + [ + "Ġroz", + "sze" + ], + [ + "ÅĽci", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġwy", + "wiad" + ], + [ + "Do", + "dat" + ], + [ + "l", + "nym" + ], + [ + "g", + "ne" + ], + [ + "li", + "s" + ], + [ + "M", + "ÄĻżczy" + ], + [ + "ĠW", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġkom", + "pe" + ], + [ + "ĠbyÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ġpodej", + "rz" + ], + [ + "ĠB", + "el" + ], + [ + "Ġh", + "ar" + ], + [ + "Ġk", + "lim" + ], + [ + "Ġbry", + "tyj" + ], + [ + "D", + "z" + ], + [ + "Ġpotrze", + "ba" + ], + [ + "Ġmiejs", + "cach" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "ów" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "owej" + ], + [ + "Ġnie", + "dzie" + ], + [ + "Ġwy", + "czu" + ], + [ + "Ġspraw", + "Äħ" + ], + [ + "le", + "b" + ], + [ + "Ġat", + "mos" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "ek" + ], + [ + "aÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġdrew", + "ni" + ], + [ + "Ġm", + "ary" + ], + [ + "Ġszyb", + "ciej" + ], + [ + "R", + "R" + ], + [ + "ie", + "go" + ], + [ + "ĠniepeÅĤ", + "nospraw" + ], + [ + "Ġdy", + "sk" + ], + [ + "ga", + "nia" + ], + [ + "ĠLon", + "dy" + ], + [ + "ÅĤ", + "ka" + ], + [ + "W", + "a" + ], + [ + "lo", + "nej" + ], + [ + "Ġpod", + "legÅĤych" + ], + [ + "Ġg", + "ard" + ], + [ + "Ġku", + "pu" + ], + [ + "Z", + "da" + ], + [ + "ĠjÄĻzy", + "k" + ], + [ + "Ġstud", + "ia" + ], + [ + "c", + "ko" + ], + [ + "Ġru", + "szyÅĤ" + ], + [ + "Ġbu", + "tel" + ], + [ + "czÄħ", + "cego" + ], + [ + "c", + "ona" + ], + [ + "Ġu", + "szko" + ], + [ + "róci", + "Äĩ" + ], + [ + "........", + "........" + ], + [ + "Ġn", + "owa" + ], + [ + "te", + "t" + ], + [ + "Ġdob", + "rym" + ], + [ + "ru", + "ch" + ], + [ + "Ġdo", + "k" + ], + [ + "ne", + "rw" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "dy" + ], + [ + "Ġinicj", + "aty" + ], + [ + "sz", + "ne" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "sie" + ], + [ + "Ġu", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠJe", + "ste" + ], + [ + "Pier", + "w" + ], + [ + "ĠHen", + "ry" + ], + [ + "Ġsprzeda", + "ży" + ], + [ + "Ġog", + "ro" + ], + [ + "Ġwy", + "doby" + ], + [ + "h", + "ol" + ], + [ + "ÅĤ", + "owi" + ], + [ + "ĠCh", + "ar" + ], + [ + "Ġroz", + "sÄħd" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "ek" + ], + [ + "wi", + "aty" + ], + [ + "Ġsamo", + "dziel" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dzÄĻ" + ], + [ + "jeżd", + "ż" + ], + [ + "Ġta", + "cy" + ], + [ + "ĠZ", + "ak" + ], + [ + "Ot", + "óż" + ], + [ + "ź", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġtrze", + "cie" + ], + [ + "cie", + "ka" + ], + [ + "Ġreprez", + "ent" + ], + [ + "Äħc", + "o" + ], + [ + "szy", + "b" + ], + [ + "Ġko", + "re" + ], + [ + "ĠIn", + "stytu" + ], + [ + "ĠCz", + "ar" + ], + [ + "4", + "5" + ], + [ + "Ġwy", + "klu" + ], + [ + "Ġmnó", + "stwo" + ], + [ + "Ġar", + "mii" + ], + [ + "la", + "nie" + ], + [ + "Ġk", + "ary" + ], + [ + "Ġprodu", + "cen" + ], + [ + "Ġsob", + "o" + ], + [ + "kie", + "wicz" + ], + [ + "Ġofi", + "ce" + ], + [ + "Ġsp", + "ytaÅĤa" + ], + [ + "ĠG", + "mi" + ], + [ + "Ġdo", + "daje" + ], + [ + "mi", + "an" + ], + [ + "Ġza", + "bie" + ], + [ + "Ġwiel", + "kiego" + ], + [ + "O", + "na" + ], + [ + "Ġsta", + "cji" + ], + [ + "Ġpoczu", + "ÅĤ" + ], + [ + "p", + "t" + ], + [ + "Ġosob", + "ist" + ], + [ + "Ġnie", + "za" + ], + [ + "Ġg", + "ada" + ], + [ + "z", + "je" + ], + [ + "ro", + "s" + ], + [ + "e", + "le" + ], + [ + "u", + "j" + ], + [ + "Ġ4", + "5" + ], + [ + "Ġnależ", + "Äħ" + ], + [ + "ĠZjedno", + "czonych" + ], + [ + "Ġpo", + "piera" + ], + [ + "Ġodde", + "ch" + ], + [ + "ĠT", + "wo" + ], + [ + "ĠprawidÅĤ", + "owoÅĽci" + ], + [ + "Ġwy", + "ksztaÅĤ" + ], + [ + "WiÄĻ", + "kszoÅĽÄĩ" + ], + [ + "sty", + "cznej" + ], + [ + "sta", + "wa" + ], + [ + "Ġseku", + "n" + ], + [ + ".", + ")." + ], + [ + "rz", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġrodzi", + "na" + ], + [ + "Ġpowi", + "nie" + ], + [ + "Ġdem", + "okra" + ], + [ + "Ġnie", + "ba" + ], + [ + "Ġdost", + "os" + ], + [ + "ĠmiÄĻ", + "k" + ], + [ + "7", + "0" + ], + [ + "ĠS", + "ie" + ], + [ + "ĠPa", + "ÅĦstw" + ], + [ + "g", + "aÅĤa" + ], + [ + "wiÄĻ", + "cej" + ], + [ + "ĠMinister", + "stwo" + ], + [ + "Ġna", + "si" + ], + [ + "Ġry", + "nek" + ], + [ + "Ġko", + "rzyst" + ], + [ + "G", + "a" + ], + [ + "Ġfa", + "bry" + ], + [ + "J", + "u" + ], + [ + "ru", + "k" + ], + [ + "Ġprzy", + "w" + ], + [ + "Ġog", + "ni" + ], + [ + "Ġposie", + "dzeniu" + ], + [ + "Ġrozma", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "ku", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġnie", + "bo" + ], + [ + "N", + "ad" + ], + [ + "Ġst", + "ali" + ], + [ + "C", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġzre", + "zy" + ], + [ + "sz", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġface", + "t" + ], + [ + "Ġplan", + "u" + ], + [ + "ĠzobowiÄħ", + "za" + ], + [ + "Ġa", + "pli" + ], + [ + "Ġkon", + "ser" + ], + [ + "al", + "ni" + ], + [ + "Ġposta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġza", + "cznie" + ], + [ + "ĠW", + "in" + ], + [ + "Ġzam", + "ach" + ], + [ + "Ġzosta", + "je" + ], + [ + "Ġga", + "z" + ], + [ + "Ġdo", + "ktor" + ], + [ + "an", + "ów" + ], + [ + "Ġzap", + "ad" + ], + [ + "M", + "at" + ], + [ + "Ġż", + "ar" + ], + [ + "Ġinter", + "pre" + ], + [ + "S", + "u" + ], + [ + "Ġdo", + "sy" + ], + [ + "Ġga", + "bine" + ], + [ + "su", + "m" + ], + [ + "Ġterytor", + "i" + ], + [ + "Ġponi", + "żej" + ], + [ + "Ġpoje", + "dyn" + ], + [ + "Ġdobre", + "go" + ], + [ + "ci", + "ach" + ], + [ + "r", + "ki" + ], + [ + "ĠpozostaÅĤ", + "ych" + ], + [ + "owa", + "c" + ], + [ + "Ġna", + "by" + ], + [ + "st", + "os" + ], + [ + "Ġhttp", + "s" + ], + [ + "S", + "tan" + ], + [ + "Ġk", + "lat" + ], + [ + "n", + "du" + ], + [ + "no", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġpozio", + "mu" + ], + [ + "Ġpoczu", + "cie" + ], + [ + "ĠzaczÄĻ", + "li" + ], + [ + "ĠIz", + "bo" + ], + [ + "Ġnie", + "prze" + ], + [ + "spo", + "zy" + ], + [ + "Ġwar", + "sza" + ], + [ + "Ġpol", + "skim" + ], + [ + "n", + "p" + ], + [ + "Wy", + "daje" + ], + [ + "Ġwz", + "bu" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "cie" + ], + [ + "bie", + "nia" + ], + [ + "wy", + "czaj" + ], + [ + "ĠzaczÄĻ", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġosobi", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ni", + "cze" + ], + [ + "Ġleka", + "rz" + ], + [ + "Ġsprawie", + "dliwoÅĽci" + ], + [ + "Ġk", + "wali" + ], + [ + "Ġzamk", + "niÄĻ" + ], + [ + "Ġskar", + "b" + ], + [ + "ĠwyjÄħ", + "tk" + ], + [ + "Ġchodzi", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠG", + "i" + ], + [ + "Ġbra", + "t" + ], + [ + "Ġpraw", + "em" + ], + [ + "ty", + "czny" + ], + [ + "Ġegz", + "ami" + ], + [ + "ĠKrzy", + "szto" + ], + [ + "ĠMos", + "k" + ], + [ + "l", + "d" + ], + [ + "Ġsena", + "tor" + ], + [ + "ĠusÅĤy", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġpierw", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġmie", + "liÅĽmy" + ], + [ + "ce", + "s" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġwi", + "ce" + ], + [ + "Ġdu", + "żej" + ], + [ + "Ġduż", + "Äħ" + ], + [ + "ĠKa", + "czy" + ], + [ + "Ġme", + "cz" + ], + [ + "Ġzap", + "lan" + ], + [ + "Ġprze", + "ch" + ], + [ + "Ġprze", + "gra" + ], + [ + "Ġkon", + "tek" + ], + [ + "ĠW", + "Y" + ], + [ + "dy", + "j" + ], + [ + "Ġsw", + "Äħ" + ], + [ + "Ġn", + "ego" + ], + [ + "Ġpodmio", + "tom" + ], + [ + "Ġu", + "biegÅĤ" + ], + [ + "R", + "u" + ], + [ + "du", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġpo", + "kój" + ], + [ + "Ġpod", + "wyż" + ], + [ + "Ġprzed", + "stawie" + ], + [ + "Ġm", + "aksym" + ], + [ + "ni", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġare", + "szt" + ], + [ + "at", + "h" + ], + [ + "ĠCie", + "bie" + ], + [ + "sze", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwypad", + "ek" + ], + [ + "Ġeksp", + "lo" + ], + [ + "Ġprac", + "owaÅĤ" + ], + [ + "lo", + "nego" + ], + [ + "ci", + "wie" + ], + [ + "ĠTry", + "bun" + ], + [ + "3", + "5" + ], + [ + "Ġbo", + "ku" + ], + [ + "Ġwsp", + "aniaÅĤ" + ], + [ + "liw", + "ych" + ], + [ + "ĠdziÄĻ", + "kujÄĻ" + ], + [ + "Ġch", + "mu" + ], + [ + "ski", + "mi" + ], + [ + "Ġze", + "gar" + ], + [ + "ĠNaj", + "wyż" + ], + [ + "Ġmieszka", + "nie" + ], + [ + "Ġna", + "g" + ], + [ + "ĠW", + "iÄĻ" + ], + [ + "s", + "ch" + ], + [ + "Ġd", + "ram" + ], + [ + "Ġta", + "bli" + ], + [ + "Ġż", + "a" + ], + [ + "Ġprze", + "rw" + ], + [ + "m", + "et" + ], + [ + "Ġp", + "yt" + ], + [ + "Ġcze", + "kaÄĩ" + ], + [ + ".", + ":" + ], + [ + "Ġwie", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġbie", + "g" + ], + [ + "Ġdziw", + "ne" + ], + [ + "Ġsystem", + "ie" + ], + [ + "z", + "on" + ], + [ + "Ġnaj", + "czÄĻÅĽciej" + ], + [ + "Ġpat", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "rzy", + "li" + ], + [ + "Ġdrze", + "wa" + ], + [ + "Ġszans", + "ÄĻ" + ], + [ + "en", + "cji" + ], + [ + "Kil", + "ka" + ], + [ + "Ġod", + "biera" + ], + [ + "Ġzatru", + "dni" + ], + [ + "Ġre", + "staura" + ], + [ + "Ġpro", + "ste" + ], + [ + "Ġuro", + "czy" + ], + [ + "sz", + "ona" + ], + [ + "ĠJe", + "stem" + ], + [ + "Ġpowiet", + "rzu" + ], + [ + "g", + "ent" + ], + [ + "scy", + "pli" + ], + [ + "sz", + "pa" + ], + [ + "Ġzrozu", + "miaÅĤ" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽcicie", + "lom" + ], + [ + "ĠÅĽwiet", + "le" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤe" + ], + [ + "ka", + "rz" + ], + [ + "ÅĤ", + "ek" + ], + [ + "tu", + "jÄħ" + ], + [ + "am", + "e" + ], + [ + "Le", + "cz" + ], + [ + "Ġznalaz", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġhi", + "po" + ], + [ + "Ġ", + "000" + ], + [ + "Ġpod", + "ko" + ], + [ + "Ġsprze", + "ciw" + ], + [ + "Ġsp", + "rób" + ], + [ + "Ġwy", + "bi" + ], + [ + "Ġzaj", + "muje" + ], + [ + "ĠSz", + "ko" + ], + [ + "Ġautom", + "aty" + ], + [ + "ĠK", + "ul" + ], + [ + "Ġob", + "ja" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "ciel" + ], + [ + "Ġu", + "rucho" + ], + [ + "pi", + "na" + ], + [ + "Ġbra", + "ta" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czy" + ], + [ + "u", + "sa" + ], + [ + "Ġfil", + "mu" + ], + [ + "Ġprze", + "sÅĤu" + ], + [ + "ĠJa", + "ro" + ], + [ + "Ġok", + "no" + ], + [ + "ĠCent", + "rum" + ], + [ + "Ġwoj", + "ska" + ], + [ + "Ġprze", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġprzed", + "stawia" + ], + [ + "u", + "ry" + ], + [ + "Ġty", + "godnie" + ], + [ + "Ġkaż", + "dÄħ" + ], + [ + "god", + "ne" + ], + [ + "Ġmam", + "a" + ], + [ + "Ġna", + "po" + ], + [ + "Ġzach", + "wy" + ], + [ + "Ġna", + "gro" + ], + [ + "ral", + "nej" + ], + [ + "Ġ", + "..." + ], + [ + "ĠkoÅĽci", + "oÅĤa" + ], + [ + "an", + "ek" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "ży" + ], + [ + "ow", + "ska" + ], + [ + "Ġwy", + "sÅĤa" + ], + [ + "ĠrÄħ", + "k" + ], + [ + "Ġchoro", + "by" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "nie" + ], + [ + "S", + "ze" + ], + [ + "Ġpotrafi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġprzygotowa", + "wcze" + ], + [ + "Ġwy", + "cie" + ], + [ + "M", + "ój" + ], + [ + "Ġostate", + "cznie" + ], + [ + "Ġu", + "ko" + ], + [ + "Ġu", + "dzie" + ], + [ + "ral", + "ny" + ], + [ + "stÄħpi", + "ÅĤ" + ], + [ + "z", + "da" + ], + [ + "Ġpo", + "st" + ], + [ + "kana", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġwspo", + "mina" + ], + [ + "on", + "or" + ], + [ + "Ġutrzym", + "y" + ], + [ + "ĠÅĤóż", + "ku" + ], + [ + "Ġk", + "li" + ], + [ + "S", + "i" + ], + [ + "Ġo", + "rygi" + ], + [ + "ĠÅĽmier", + "tel" + ], + [ + "Ġzmian", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠmyÅĽl", + "Äħ" + ], + [ + "Ġin", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġnie", + "zn" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠW", + "scho" + ], + [ + "Ġo", + "bi" + ], + [ + "Ġrze", + "ki" + ], + [ + "Ġktór", + "emu" + ], + [ + "Ġdo", + "larów" + ], + [ + "owa", + "ż" + ], + [ + "Ġwyj", + "ÅĽcia" + ], + [ + "Ġpo", + "stu" + ], + [ + "Ġroz", + "kaz" + ], + [ + "Ġ3", + "00" + ], + [ + "p", + "eri" + ], + [ + "Ġfor", + "ma" + ], + [ + "Ġchwi", + "lÄħ" + ], + [ + "Sko", + "ro" + ], + [ + "R", + "z" + ], + [ + "Ġje", + "zi" + ], + [ + "Ġte", + "st" + ], + [ + "Ġwskaz", + "anej" + ], + [ + "Ġ200", + "5" + ], + [ + "Ġzabi", + "ja" + ], + [ + "gól", + "nie" + ], + [ + "Ġnie", + "wol" + ], + [ + "ĠSena", + "tu" + ], + [ + "sa", + "rz" + ], + [ + "ĠzÄĻ", + "by" + ], + [ + "Ġtwo", + "ja" + ], + [ + "Ġinten", + "syw" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nie" + ], + [ + "Ġnie", + "praw" + ], + [ + "Ġkró", + "lew" + ], + [ + "ĠB", + "ez" + ], + [ + "Ġpo", + "dzi" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "ma", + "ni" + ], + [ + "ży", + "nie" + ], + [ + "Ġnie", + "ko" + ], + [ + "Ġkrzy", + "w" + ], + [ + "ĠH", + "er" + ], + [ + "czÄħc", + "ych" + ], + [ + "c", + "two" + ], + [ + "o", + "lo" + ], + [ + "p", + "en" + ], + [ + "ĠG", + "ór" + ], + [ + "Ġod", + "dziaÅĤy" + ], + [ + "Ġk", + "oÅĽ" + ], + [ + "Äĩ", + "mi" + ], + [ + "Cho", + "ciaż" + ], + [ + "Ġpod", + "róży" + ], + [ + "Ġz", + "ba" + ], + [ + "rÄĻ", + "b" + ], + [ + "Ġod", + "czy" + ], + [ + "ĠudziaÅĤ", + "u" + ], + [ + "Ġpier", + "wo" + ], + [ + "Ġwsze", + "ch" + ], + [ + "zu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġre", + "zul" + ], + [ + "Ġdo", + "da" + ], + [ + "en", + "cie" + ], + [ + "ĠRos", + "ja" + ], + [ + "Ġzapyta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpar", + "u" + ], + [ + "Ġzapyta", + "niu" + ], + [ + "Ġgro", + "ma" + ], + [ + "ĠM", + "on" + ], + [ + "Ġli", + "czy" + ], + [ + "Ġstan", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġzach", + "owania" + ], + [ + "cie", + "lem" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "ak" + ], + [ + "ral", + "ne" + ], + [ + "Ġwo", + "dÄħ" + ], + [ + "ó", + "p" + ], + [ + "ro", + "tnie" + ], + [ + "Ġzap", + "owie" + ], + [ + "ĠPra", + "w" + ], + [ + "Ġhistor", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġbrze", + "gu" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "tek" + ], + [ + "Ġż", + "ony" + ], + [ + "ĠT", + "woje" + ], + [ + "Ġk", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġdź", + "wiÄĻk" + ], + [ + "Ġkas", + "y" + ], + [ + "twa", + "rza" + ], + [ + "Ġczu", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠT", + "ra" + ], + [ + "Ġkaż", + "de" + ], + [ + "Ġspowo", + "d" + ], + [ + "o", + "ku" + ], + [ + "Ġb", + "rwi" + ], + [ + "Ġotwo", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Z", + "oba" + ], + [ + "Ġzda", + "nia" + ], + [ + "Ġtam", + "tej" + ], + [ + "ĠMiej", + "skÄħ" + ], + [ + "d", + "nego" + ], + [ + "ĠtysiÄħ", + "ce" + ], + [ + "ĠS", + "ch" + ], + [ + "ĠM", + "usi" + ], + [ + "d", + "nym" + ], + [ + "Ġsen", + "sie" + ], + [ + "Ġgo", + "rzej" + ], + [ + "Ġtwier", + "dzi" + ], + [ + "kow", + "aÅĤo" + ], + [ + "ÅĤ", + "ki" + ], + [ + "Ġce", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġnie", + "od" + ], + [ + "ĠKo", + "mis" + ], + [ + "z", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠwyglÄħd", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠPU", + "DZIA" + ], + [ + "k", + "owanie" + ], + [ + "Ġbra", + "kuje" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cznych" + ], + [ + "Ġop", + "ad" + ], + [ + "Ġprzyj", + "m" + ], + [ + "Z", + "am" + ], + [ + "Ġener", + "ge" + ], + [ + "Ġlud", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġpo", + "glÄħd" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "no" + ], + [ + "ĠzÅĤ", + "ego" + ], + [ + "--", + "--" + ], + [ + "ĠZie", + "mi" + ], + [ + "Ġw", + "zajem" + ], + [ + "praw", + "dzie" + ], + [ + "niej", + "szym" + ], + [ + "n", + "ta" + ], + [ + "Ġprzy", + "ro" + ], + [ + "ĠZd", + "rowia" + ], + [ + "ol", + "at" + ], + [ + "Ġprzy", + "zn" + ], + [ + "Ġwnio", + "ski" + ], + [ + "Ġswo", + "imi" + ], + [ + "d", + "nÄħ" + ], + [ + "Podob", + "nie" + ], + [ + "Ġokoli", + "cy" + ], + [ + "b", + "rew" + ], + [ + "Pew", + "nie" + ], + [ + "Ġdosy", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġwzro", + "stu" + ], + [ + "ce", + "sz" + ], + [ + "wi", + "cy" + ], + [ + "Ġopu", + "bli" + ], + [ + "Ġu", + "nika" + ], + [ + "ĠprÄĻd", + "koÅĽci" + ], + [ + "Ġprzy", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġwyob", + "raz" + ], + [ + "Ġwybo", + "rach" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dzieÄĩ" + ], + [ + "Ġwyt", + "ÅĤuma" + ], + [ + "Ġproje", + "kcie" + ], + [ + "le", + "ty" + ], + [ + "Ġpod", + "lega" + ], + [ + "Ġskom", + "pli" + ], + [ + "Ġumie", + "ra" + ], + [ + "Ġw", + "stÄĻp" + ], + [ + "ĠG", + "ospodar" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "Äĩ" + ], + [ + "ni", + "om" + ], + [ + "ĠmÄĻżczy", + "zny" + ], + [ + "Ġbo", + "j" + ], + [ + "ĠNa", + "u" + ], + [ + "G", + "ÅĤos" + ], + [ + "ĠÅĽwiadom", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġnazwi", + "sko" + ], + [ + "ka", + "j" + ], + [ + "li", + "nie" + ], + [ + "ĠGmi", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġinf", + "ra" + ], + [ + "Ġzawo", + "ÅĤaÅĤ" + ], + [ + "Ġi", + "s" + ], + [ + "ku", + "r" + ], + [ + "Ġżad", + "ne" + ], + [ + "Ġnie", + "pew" + ], + [ + "kÅĤa", + "dy" + ], + [ + "Ġim", + "pre" + ], + [ + "ra", + "tor" + ], + [ + "p", + "ka" + ], + [ + "Ġra", + "di" + ], + [ + "Ġpreze", + "sa" + ], + [ + "Ġg", + "en" + ], + [ + "sze", + "niu" + ], + [ + "Ġkwo", + "ty" + ], + [ + "Ġpowo", + "dów" + ], + [ + "Ġzacho", + "dni" + ], + [ + "so", + "by" + ], + [ + "Ġo", + "dz" + ], + [ + "Ġgru", + "b" + ], + [ + "l", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġwiat", + "r" + ], + [ + "ĠC", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġu", + "koÅĦ" + ], + [ + "Ġkomu", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠP", + "lat" + ], + [ + "Ġstan", + "ÄħÅĤ" + ], + [ + "rod", + "ÄĻ" + ], + [ + "d", + "ro" + ], + [ + "Ġpowo", + "duje" + ], + [ + "ĠmÄĻżczy", + "źni" + ], + [ + "te", + "tu" + ], + [ + "Ġpo", + "kazaÄĩ" + ], + [ + "O", + "ba" + ], + [ + "nia", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġbez", + "robo" + ], + [ + "Ġrzu", + "ca" + ], + [ + "O", + "r" + ], + [ + "Ġsy", + "pi" + ], + [ + "Ġrzad", + "ko" + ], + [ + "Ġmo", + "del" + ], + [ + "Ġkontro", + "l" + ], + [ + "kow", + "skiego" + ], + [ + "Ġpozna", + "Äĩ" + ], + [ + "Ã", + "¼" + ], + [ + "Ġpowie", + "cie" + ], + [ + "Ġwers", + "ji" + ], + [ + "Ġprzy", + "wo" + ], + [ + "Ġrodzi", + "n" + ], + [ + "no", + "ty" + ], + [ + "cz", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠPUDZIA", + "N" + ], + [ + "el", + "l" + ], + [ + "et", + "h" + ], + [ + "ni", + "na" + ], + [ + "Ġby", + "lo" + ], + [ + "Ġkiedy", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤam" + ], + [ + "cze", + "ch" + ], + [ + "o", + "grafi" + ], + [ + "za", + "Äĩ" + ], + [ + "A", + "n" + ], + [ + "Ġregu", + "lar" + ], + [ + "Ġresz", + "ta" + ], + [ + "Ġbó", + "lu" + ], + [ + "Ġź", + "ró" + ], + [ + "j", + "ad" + ], + [ + "Ġży", + "dow" + ], + [ + "Ġlo", + "t" + ], + [ + "Ġwej", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ÅĤo", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġod", + "mówi" + ], + [ + "ĠksiÄħż", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġod", + "legÅĤoÅĽci" + ], + [ + "ĠbyÅĤa", + "by" + ], + [ + "Ġp", + "ers" + ], + [ + "czo", + "nego" + ], + [ + "ĠF", + "inans" + ], + [ + "ĠM", + "an" + ], + [ + "Ġgo", + "tów" + ], + [ + "Ġpal", + "ce" + ], + [ + "Ġdowie", + "dzieÄĩ" + ], + [ + "Ġnie", + "chÄĻ" + ], + [ + "Ġst", + "óp" + ], + [ + "ĠwiÄĻzie", + "nia" + ], + [ + "Ġpod", + "szedÅĤ" + ], + [ + "ĠNi", + "c" + ], + [ + "Ġporu", + "sza" + ], + [ + "Ġkosz", + "t" + ], + [ + "Ġra", + "por" + ], + [ + "Ġczy", + "tel" + ], + [ + "ĠchÄĻ", + "tnie" + ], + [ + "ĠT", + "om" + ], + [ + "ĠRz", + "ym" + ], + [ + "Ġprzej", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġposie", + "dzenia" + ], + [ + "Ġdecy", + "zja" + ], + [ + "Ġwy", + "krzy" + ], + [ + "Ġter", + "ro" + ], + [ + "at", + "ak" + ], + [ + "Ġo", + "po" + ], + [ + "Ã", + "¡" + ], + [ + "By", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġnar", + "ko" + ], + [ + "Ġsw", + "ym" + ], + [ + "Ġwie", + "c" + ], + [ + "Wy", + "star" + ], + [ + "Na", + "leży" + ], + [ + "d", + "go" + ], + [ + "Ġniko", + "mu" + ], + [ + "ĠO", + "czywiÅĽcie" + ], + [ + "Ġpro", + "mo" + ], + [ + "Ġt", + "rwaÅĤ" + ], + [ + "Ġwcze", + "s" + ], + [ + "Ġuczni", + "ów" + ], + [ + "Ġku", + "ch" + ], + [ + "ĠP", + "at" + ], + [ + "Ġs", + "for" + ], + [ + "rze", + "c" + ], + [ + "N", + "E" + ], + [ + "Ġczter", + "dzie" + ], + [ + "%", + "," + ], + [ + "Ġru", + "szy" + ], + [ + "Ġob", + "ra" + ], + [ + "Ġprez", + "ent" + ], + [ + "Ġkonsek", + "wen" + ], + [ + "ĠâĢ", + "¢" + ], + [ + "Ġ19", + "0" + ], + [ + "Ġprowa", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġniedaw", + "no" + ], + [ + "Ġte", + "at" + ], + [ + "Ġty", + "siÄħc" + ], + [ + "ty", + "cznego" + ], + [ + "p", + "ach" + ], + [ + "Ġprze", + "kazy" + ], + [ + "T", + "ra" + ], + [ + "Ġpozosta", + "je" + ], + [ + "Ġw", + "óz" + ], + [ + "Ġcodzien", + "nie" + ], + [ + "Ġwiel", + "kich" + ], + [ + "ĠBry", + "ta" + ], + [ + "b", + "ÅĤa" + ], + [ + "S", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġzach", + "owanie" + ], + [ + "ro", + "zu" + ], + [ + "r", + "in" + ], + [ + "Ġwo", + "da" + ], + [ + "Ġdob", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġwy", + "czer" + ], + [ + "Ġl", + "Äħd" + ], + [ + "Ġpotrafi", + "Äħ" + ], + [ + "mu", + "jÄħc" + ], + [ + "Tu", + "taj" + ], + [ + "Ġpo", + "kazuje" + ], + [ + "P", + "ie" + ], + [ + "ÅĦst", + "wem" + ], + [ + "Ġzre", + "aliz" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "d" + ], + [ + "Ġzda", + "je" + ], + [ + "bi", + "n" + ], + [ + "Ġz", + "my" + ], + [ + "p", + "as" + ], + [ + "Ġpo", + "la" + ], + [ + "ĠPra", + "wo" + ], + [ + "Ġosob", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġosob", + "Äħ" + ], + [ + "Ġh", + "am" + ], + [ + "Ch", + "ÅĤo" + ], + [ + "J", + "o" + ], + [ + "Ġsi", + "ÅĤÄĻ" + ], + [ + "wi", + "ata" + ], + [ + "ĠS", + "A" + ], + [ + "l", + "ane" + ], + [ + "ĠO", + "bywat" + ], + [ + "cz", + "ce" + ], + [ + "ĠtÅĤu", + "m" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "prac" + ], + [ + "dza", + "jÄħc" + ], + [ + "ri", + "s" + ], + [ + "Ġg", + "rz" + ], + [ + "Ġu", + "bo" + ], + [ + "Ġprze", + "t" + ], + [ + "Ġpowy", + "żej" + ], + [ + "P", + "óźniej" + ], + [ + "ĠD", + "obrze" + ], + [ + "Ġleka", + "rza" + ], + [ + "ÅĤu", + "dni" + ], + [ + "Ġwiel", + "kiej" + ], + [ + "dow", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "ta" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "Äĩ" + ], + [ + "li", + "an" + ], + [ + "G", + "ra" + ], + [ + "f", + "ery" + ], + [ + "Ġok", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġwoje", + "wo" + ], + [ + "Ġwyja", + "ÅĽnia" + ], + [ + "daw", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġzabi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpew", + "nych" + ], + [ + "f", + "on" + ], + [ + "Ġm", + "m" + ], + [ + "Ġszk", + "lan" + ], + [ + "Ġam", + "b" + ], + [ + "ĠzaczÄħ", + "Äĩ" + ], + [ + "mu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġpodej", + "rze" + ], + [ + "Ġnauczy", + "ciel" + ], + [ + "Ġsu", + "ger" + ], + [ + "Ġch", + "a" + ], + [ + "no", + "t" + ], + [ + "Ġser", + "wi" + ], + [ + "Ġbra", + "m" + ], + [ + "Ġk", + "wiat" + ], + [ + "Ġf", + "anta" + ], + [ + "Ġpi", + "osen" + ], + [ + "bi", + "l" + ], + [ + "b", + "ek" + ], + [ + "r", + "owie" + ], + [ + "Ġprzypad", + "kach" + ], + [ + "Ġob", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġfunk", + "cji" + ], + [ + "Ġniekt", + "órzy" + ], + [ + "Ġze", + "by" + ], + [ + "Ġud", + "owo" + ], + [ + "Ġprzy", + "znaÅĤ" + ], + [ + "Ġpodkre", + "ÅĽla" + ], + [ + "ni", + "ÅĤy" + ], + [ + "ro", + "dzi" + ], + [ + "Ġspecjal", + "nie" + ], + [ + "Ġgru", + "n" + ], + [ + "ĠF", + "or" + ], + [ + "Ġduż", + "ym" + ], + [ + "ska", + "ch" + ], + [ + "Ġwyda", + "rzenia" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġna", + "st" + ], + [ + "Ġg", + "rzy" + ], + [ + "Ġprzy", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "prze" + ], + [ + "ĠprzyszÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czeÅĦ" + ], + [ + "ĠumiejÄĻ", + "tnoÅĽci" + ], + [ + "Ġprze", + "ja" + ], + [ + "ch", + "am" + ], + [ + "Ġspra", + "wia" + ], + [ + "kra", + "cza" + ], + [ + "Ġprze", + "tar" + ], + [ + "Ġjas", + "no" + ], + [ + "Ġd", + "Äħ" + ], + [ + "ży", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġprzy", + "wód" + ], + [ + "Ġciem", + "noÅĽci" + ], + [ + "lat", + "y" + ], + [ + "Ġu", + "znaÅĤ" + ], + [ + "Ġreprez", + "enta" + ], + [ + "9", + "0" + ], + [ + "t", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "że" + ], + [ + "Ġżeby", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġu", + "wol" + ], + [ + "Ġtwo", + "im" + ], + [ + "Ġza", + "g" + ], + [ + "ĠJ", + "or" + ], + [ + "ĠspeÅĤni", + "aÅĤoby" + ], + [ + "p", + "to" + ], + [ + "Ġpóź", + "no" + ], + [ + "pe", + "lu" + ], + [ + "Ġs", + "kali" + ], + [ + "Ġs", + "cen" + ], + [ + "Ġdo", + "daÄĩ" + ], + [ + "b", + "aty" + ], + [ + "Ġm", + "aÅĤa" + ], + [ + "dÅĤu", + "go" + ], + [ + "dza", + "nie" + ], + [ + "D", + "A" + ], + [ + "der", + "ni" + ], + [ + "Ġf", + "al" + ], + [ + "Ġban", + "k" + ], + [ + "Pier", + "wszy" + ], + [ + "mo", + "cy" + ], + [ + "k", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġbi", + "ura" + ], + [ + "ÅĦ", + "cz" + ], + [ + "pi", + "i" + ], + [ + "jech", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġdosta", + "nie" + ], + [ + "Ġroz", + "mi" + ], + [ + "Ġry", + "n" + ], + [ + "Ġu", + "krai" + ], + [ + "ne", + "n" + ], + [ + "k", + "m" + ], + [ + "Ġ200", + "1" + ], + [ + "ow", + "skiej" + ], + [ + "Ġd", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġż", + "on" + ], + [ + "Ġso", + "cjali" + ], + [ + "ta", + "nie" + ], + [ + "ĠU", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġproce", + "su" + ], + [ + "Ġte", + "ra" + ], + [ + "Ġniedzie", + "lÄĻ" + ], + [ + "ma", + "c" + ], + [ + "Ġprze", + "mysÅĤ" + ], + [ + "W", + "z" + ], + [ + "d", + "ie" + ], + [ + "Ġpi", + "w" + ], + [ + "szcz", + "one" + ], + [ + "Ġopie", + "ku" + ], + [ + "Mi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġinforma", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Naj", + "pierw" + ], + [ + "Ġrów", + "nowa" + ], + [ + "Ġpo", + "stanowie" + ], + [ + "Ġkapi", + "tan" + ], + [ + "ĠMa", + "g" + ], + [ + "ĠP", + "ier" + ], + [ + "ĠJoh", + "n" + ], + [ + "Ġ3", + "6" + ], + [ + "Ġce", + "le" + ], + [ + "la", + "d" + ], + [ + "Ġstop", + "nia" + ], + [ + "Ġprem", + "iera" + ], + [ + "ĠÅ»", + "e" + ], + [ + "owan", + "ymi" + ], + [ + "l", + "ki" + ], + [ + "Ġdodat", + "ku" + ], + [ + "Ġe", + "li" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "t" + ], + [ + "o", + "o" + ], + [ + "Ġbe", + "dzie" + ], + [ + "Ġu", + "chy" + ], + [ + "jcie", + "c" + ], + [ + "Ġm", + "ono" + ], + [ + "K", + "om" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowo" + ], + [ + "ĠoÅĽ", + "wiet" + ], + [ + "ĠG", + "ene" + ], + [ + "ni", + "ng" + ], + [ + "Ma", + "sz" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowe" + ], + [ + "Ġnajlep", + "sze" + ], + [ + "os", + "e" + ], + [ + "rz", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ro", + "zumiem" + ], + [ + "liw", + "ym" + ], + [ + "R", + "az" + ], + [ + "Ġko", + "t" + ], + [ + "Ġw", + "aka" + ], + [ + "Ġkompe", + "ten" + ], + [ + "B", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġsk", + "ra" + ], + [ + "ĠT", + "ar" + ], + [ + "ĠmieszkaÅĦ", + "cy" + ], + [ + "U", + "R" + ], + [ + "no", + "cy" + ], + [ + "Ġple", + "cami" + ], + [ + "Ġok", + "ru" + ], + [ + "Ġ", + "rzym" + ], + [ + "Ġkil", + "kanaÅĽcie" + ], + [ + "ni", + "ak" + ], + [ + "Ġu", + "pÅĤy" + ], + [ + "Ġin", + "sta" + ], + [ + "ĠKo", + "mi" + ], + [ + "Ġlek", + "ar" + ], + [ + "Ġpow", + "tarza" + ], + [ + "Ġkilomet", + "rów" + ], + [ + "Ġpomi", + "mo" + ], + [ + "Ġpo", + "g" + ], + [ + "re", + "z" + ], + [ + "Ġwar", + "i" + ], + [ + "ĠP", + "R" + ], + [ + "Ġko", + "lan" + ], + [ + "Ġprze", + "szko" + ], + [ + "ce", + "k" + ], + [ + "Ġmini", + "mal" + ], + [ + "Ġtelewi", + "zji" + ], + [ + "ĠC", + "O" + ], + [ + "S", + "ÅĤy" + ], + [ + "wi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġu", + "nij" + ], + [ + "Ġszere", + "g" + ], + [ + "Ġbiz", + "nes" + ], + [ + "Ġta", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġprze", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġto", + "n" + ], + [ + "Ġkredy", + "t" + ], + [ + "Å»e", + "by" + ], + [ + "Ġsi", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "ż", + "by" + ], + [ + "ĠNiem", + "czech" + ], + [ + "v", + "en" + ], + [ + "Ġto", + "nem" + ], + [ + "Ġdecyz", + "je" + ], + [ + "niÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "ĠM", + "c" + ], + [ + "Ġwal", + "czyÄĩ" + ], + [ + "dziesiÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "Ġzmie", + "rza" + ], + [ + "ĠGda", + "ÅĦ" + ], + [ + "I", + "S" + ], + [ + "Jedno", + "czeÅĽnie" + ], + [ + "Ġwiecz", + "ór" + ], + [ + "D", + "wa" + ], + [ + "ologi", + "i" + ], + [ + "ĠM", + "ia" + ], + [ + "Ġbud", + "owÄĻ" + ], + [ + "Ġgim", + "na" + ], + [ + "Ġzrezy", + "gn" + ], + [ + "ĠAn", + "to" + ], + [ + "Ġpo", + "lu" + ], + [ + "Ġa", + "gen" + ], + [ + "Ġnajważ", + "niejsze" + ], + [ + "ĠPo", + "lacy" + ], + [ + "Ġo", + "sa" + ], + [ + "Ġ201", + "9" + ], + [ + "Ġpo", + "siÅĤ" + ], + [ + "zy", + "dent" + ], + [ + "ĠsÅĤo", + "ÅĦca" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĽle" + ], + [ + "gh", + "t" + ], + [ + "kla", + "ski" + ], + [ + "Ġat", + "rak" + ], + [ + "Ġtek", + "st" + ], + [ + "Ġza", + "pa" + ], + [ + "L", + "A" + ], + [ + "l", + "Äħd" + ], + [ + "pu", + "l" + ], + [ + "z", + "dów" + ], + [ + "Ġwy", + "stawi" + ], + [ + "ĠgwaÅĤtow", + "nie" + ], + [ + "w", + "ny" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "li" + ], + [ + "su", + "r" + ], + [ + "fi", + "a" + ], + [ + "Ġdom", + "ów" + ], + [ + "Ġwyb", + "ór" + ], + [ + "Ġargu", + "ment" + ], + [ + "Ġb", + "ol" + ], + [ + "Ġbo", + "g" + ], + [ + "Ġwy", + "szÅĤa" + ], + [ + "dow", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġwska", + "zuje" + ], + [ + "cz", + "oÅĽci" + ], + [ + "sty", + "ki" + ], + [ + "ro", + "na" + ], + [ + "ĠK", + "siÄĻ" + ], + [ + "lo", + "s" + ], + [ + "Ġjedy", + "nym" + ], + [ + "Ġpi", + "sto" + ], + [ + "cze", + "kaÄĩ" + ], + [ + "3", + "3" + ], + [ + "Ġtra", + "ktu" + ], + [ + "W", + "reszcie" + ], + [ + "Ġdobre", + "j" + ], + [ + "ĠzakÅĤa", + "da" + ], + [ + "Ġza", + "rabia" + ], + [ + "ni", + "czej" + ], + [ + "rzu", + "ca" + ], + [ + "Ġsze", + "fa" + ], + [ + "Ġpowi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġlicz", + "bÄĻ" + ], + [ + "P", + "u" + ], + [ + "mie", + "rz" + ], + [ + "Ġwyp", + "rowa" + ], + [ + "Ġin", + "spek" + ], + [ + "Ġw", + "to" + ], + [ + "Ġpu", + "sty" + ], + [ + ")", + ";" + ], + [ + "Ġpotrzebu", + "je" + ], + [ + "Ġwnios", + "ków" + ], + [ + "Ġskrzy", + "ż" + ], + [ + "S", + "zy" + ], + [ + "Pro", + "blem" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dów" + ], + [ + "Ġst", + "art" + ], + [ + "Ġwspól", + "nie" + ], + [ + "Ġdrzwi", + "ach" + ], + [ + "k", + "owany" + ], + [ + "ĠR", + "om" + ], + [ + "Ġdoku", + "ment" + ], + [ + "Ġefek", + "t" + ], + [ + "Ġpozwo", + "liÄĩ" + ], + [ + "c", + "kÄħ" + ], + [ + "d", + "l" + ], + [ + "ĠspóÅĤ", + "dziel" + ], + [ + "tor", + "em" + ], + [ + "Ġ200", + "3" + ], + [ + "Ġob", + "ciÄħ" + ], + [ + "Ġporówna", + "niu" + ], + [ + "Ġocho", + "tÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "cznie" + ], + [ + "ĠS", + "tu" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "kach" + ], + [ + "Ġsk", + "raj" + ], + [ + "R", + "y" + ], + [ + "Jak", + "i" + ], + [ + "Ġży", + "wo" + ], + [ + "stÄĻpu", + "jemy" + ], + [ + "Ġpunkt", + "ów" + ], + [ + "Ġt", + "j" + ], + [ + "Ġwielko", + "ÅĽci" + ], + [ + "O", + "klaski" + ], + [ + "Ġbie", + "ż" + ], + [ + "Ġle", + "żÄħ" + ], + [ + "ĠD", + "em" + ], + [ + "d", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠP", + "er" + ], + [ + "l", + "ie" + ], + [ + "ĠponiedziaÅĤ", + "ek" + ], + [ + "Ġwie", + "k" + ], + [ + "Ġman", + "dat" + ], + [ + "Ġme", + "dia" + ], + [ + "Ġd", + "am" + ], + [ + "Ġwe", + "wnÄħtrz" + ], + [ + "Ġko", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġfinans", + "owych" + ], + [ + "Ġroz", + "um" + ], + [ + "Ġnadz", + "or" + ], + [ + "Ġzda", + "rza" + ], + [ + "ni", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġpolity", + "cznych" + ], + [ + "Ġtrud", + "ne" + ], + [ + "Ty", + "le" + ], + [ + "ry", + "j" + ], + [ + "ĠÅļ", + "rod" + ], + [ + "Ġdefi", + "ni" + ], + [ + "Ġwy", + "daÅĤ" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzenia" + ], + [ + "Ġod", + "po" + ], + [ + "niesie", + "niu" + ], + [ + "Ġso", + "cjal" + ], + [ + "Ġg", + "mina" + ], + [ + "Ġzbli", + "ża" + ], + [ + "ÅĤu", + "je" + ], + [ + "Ġmu", + "ndu" + ], + [ + "Ġkim", + "ÅĽ" + ], + [ + "Przy", + "pom" + ], + [ + "b", + "rze" + ], + [ + "Ġme", + "ta" + ], + [ + "Ġprze", + "chodzi" + ], + [ + "Ġcieka", + "we" + ], + [ + "Ġwoj", + "na" + ], + [ + "ĠsprzÄĻ", + "t" + ], + [ + "ka", + "nie" + ], + [ + "Ġje", + "sie" + ], + [ + "Ġwydat", + "ków" + ], + [ + "Ġnaj", + "szyb" + ], + [ + "la", + "nia" + ], + [ + "Ġmie", + "siÄĻ" + ], + [ + "raz", + "y" + ], + [ + "ĠSpo", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġak", + "cep" + ], + [ + "Ġb", + "ÅĤa" + ], + [ + "st", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġrobo", + "t" + ], + [ + "m", + "m" + ], + [ + "Ġost", + "ro" + ], + [ + "Ġchara", + "k" + ], + [ + "Ġż", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġo", + "lej" + ], + [ + "at", + "ali" + ], + [ + "Ġza", + "pra" + ], + [ + "Ġwi", + "ny" + ], + [ + "Ġpre", + "cy" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "twie" + ], + [ + "Ġra", + "cji" + ], + [ + "jech", + "ali" + ], + [ + "Ġjakich", + "ÅĽ" + ], + [ + "gÅĤo", + "s" + ], + [ + "gra", + "f" + ], + [ + "Ġwspar", + "cia" + ], + [ + "ĠWo", + "je" + ], + [ + "ĠWie", + "m" + ], + [ + "c", + "ow" + ], + [ + "Ġsobo", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġd", + "róg" + ], + [ + "Ġod", + "nale" + ], + [ + "Ġwykona", + "w" + ], + [ + "ty", + "wa" + ], + [ + "Ġu", + "si" + ], + [ + "ĠÅģo", + "dzi" + ], + [ + "Ġpraw", + "dy" + ], + [ + "Ġzd", + "jÄĻcie" + ], + [ + "Ġodpowiedni", + "o" + ], + [ + "Ġko", + "mis" + ], + [ + "om", + "os" + ], + [ + "an", + "em" + ], + [ + "Ġs", + "nu" + ], + [ + "d", + "nej" + ], + [ + "ĠA", + "ka" + ], + [ + "Ġfunk", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġob", + "sÅĤugi" + ], + [ + "Ġogrom", + "ne" + ], + [ + "Ġz", + "za" + ], + [ + "Ġta", + "le" + ], + [ + "Ġproblem", + "em" + ], + [ + "S", + "er" + ], + [ + "Ġod", + "robi" + ], + [ + "Ġsko", + "rzysta" + ], + [ + "Ġoce", + "ny" + ], + [ + "Ġedu", + "ka" + ], + [ + "Ġszcze", + "rze" + ], + [ + "Ġlub", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġp", + "ary" + ], + [ + "di", + "um" + ], + [ + "ĠCh", + "ry" + ], + [ + "ni", + "am" + ], + [ + "ju", + "sz" + ], + [ + "Ġspo", + "ży" + ], + [ + "sz", + "ar" + ], + [ + "zie", + "m" + ], + [ + "Ġby", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġrozm", + "owÄĻ" + ], + [ + "em", + "aty" + ], + [ + "cz", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġsub", + "stan" + ], + [ + "Ġna", + "tury" + ], + [ + "ra", + "nie" + ], + [ + "Ġdzi", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠM", + "aÅĤ" + ], + [ + "B", + "u" + ], + [ + "Ġpo", + "krÄĻ" + ], + [ + "Ġza", + "to" + ], + [ + "ru", + "sa" + ], + [ + "ĠCz", + "er" + ], + [ + "ĠKoÅĽci", + "oÅĤa" + ], + [ + "mi", + "t" + ], + [ + "Ġzw", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠczÄĻÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "Ġby", + "le" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "ciel" + ], + [ + "Ġpro", + "si" + ], + [ + "Ġtwoje", + "j" + ], + [ + "DD", + "DD" + ], + [ + "Ġwy", + "ba" + ], + [ + "Ġkoro", + "nawi" + ], + [ + "Ġwe", + "ek" + ], + [ + "Ġci", + "os" + ], + [ + "k", + "l" + ], + [ + "Ġuz", + "bro" + ], + [ + "ĠN", + "ew" + ], + [ + "Ġu", + "ÅĤat" + ], + [ + "ÅĽ", + "wie" + ], + [ + "Ġs", + "kaz" + ], + [ + "waÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ġme", + "czu" + ], + [ + "Ġprojekt", + "ów" + ], + [ + "ci", + "sz" + ], + [ + "sÅĤ", + "ych" + ], + [ + "niesie", + "nie" + ], + [ + "ĠrozporzÄħ", + "dzenia" + ], + [ + "Ġdyp", + "lom" + ], + [ + "ral", + "nych" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "d" + ], + [ + "ÅĤa", + "nie" + ], + [ + "b", + "la" + ], + [ + "ĠQ", + "u" + ], + [ + "A", + "m" + ], + [ + "bie", + "nie" + ], + [ + "Ġrze", + "ź" + ], + [ + "ĠZ", + "am" + ], + [ + "Ġwi", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "st", + "ko" + ], + [ + "Ġabsolu", + "tnie" + ], + [ + "Ġwol", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "âĢ", + "¢" + ], + [ + "cy", + "fi" + ], + [ + "ska", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġstra", + "ch" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "tnie" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "dzÄĻ" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "tek" + ], + [ + "Ġpostanowi", + "ÅĤ" + ], + [ + "kie", + "dy" + ], + [ + "fe", + "ra" + ], + [ + "Ġu", + "mi" + ], + [ + "Ġszczegól", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġos", + "ÅĤa" + ], + [ + "k", + "nie" + ], + [ + "Ġau", + "ta" + ], + [ + "cj", + "ona" + ], + [ + "Ġkobie", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġokre", + "su" + ], + [ + "ĠWiel", + "kiej" + ], + [ + "Ġkapi", + "taÅĤ" + ], + [ + "rz", + "ona" + ], + [ + "ru", + "je" + ], + [ + "Ġu", + "pra" + ], + [ + "B", + "A" + ], + [ + "Ġautob", + "us" + ], + [ + "Ġno", + "si" + ], + [ + "bi", + "j" + ], + [ + "Ġsamo", + "rzÄħdu" + ], + [ + "Ġduż", + "ych" + ], + [ + "Ġprzekona", + "Äĩ" + ], + [ + "dzi", + "my" + ], + [ + "Ġbo", + "gat" + ], + [ + "Ġwyso", + "kie" + ], + [ + "Ġwy", + "róż" + ], + [ + "z", + "ów" + ], + [ + "stÄħpi", + "Äĩ" + ], + [ + "glÄħda", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġpi", + "as" + ], + [ + "Ġstat", + "ku" + ], + [ + "Ġprze", + "sy" + ], + [ + "Ġstar", + "e" + ], + [ + "Ġk", + "óÅĤ" + ], + [ + "cis", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ba", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠAn", + "na" + ], + [ + "Ġu", + "dziela" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "dów" + ], + [ + "Ġpraw", + "ej" + ], + [ + "Ġza", + "atak" + ], + [ + "Ġwie", + "dzieli" + ], + [ + "Dzie", + "wczy" + ], + [ + "Ġi", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġpo", + "gar" + ], + [ + "Ġtru", + "dem" + ], + [ + "Ġcze", + "kaÅĤ" + ], + [ + "Ġfor", + "my" + ], + [ + "dz", + "ej" + ], + [ + "ci", + "ÅĤo" + ], + [ + "na", + "u" + ], + [ + "Ġobo", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġstra", + "chu" + ], + [ + "Ġprowi", + "n" + ], + [ + "Ġprodu", + "któw" + ], + [ + "ro", + "k" + ], + [ + "nosi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprzy", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġst", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġprzy", + "stan" + ], + [ + "Ġwiel", + "ka" + ], + [ + "b", + "ol" + ], + [ + "ĠurzÄĻ", + "du" + ], + [ + "Ġsz", + "ta" + ], + [ + "Ġzamie", + "sz" + ], + [ + "b", + "ami" + ], + [ + "Ġna", + "cze" + ], + [ + "Ġzach", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġsez", + "onie" + ], + [ + "ate", + "cznie" + ], + [ + "cz", + "onym" + ], + [ + "Ġra", + "dÄĻ" + ], + [ + "dziaÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ġodpowiedzial", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġci", + "sza" + ], + [ + "Ġzakre", + "su" + ], + [ + "Ġprodu", + "kt" + ], + [ + "ĠKa", + "zi" + ], + [ + "or", + "i" + ], + [ + "Ġza", + "stanowi" + ], + [ + "Ġduż", + "a" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "cieli" + ], + [ + "ż", + "onego" + ], + [ + "ĠAngli", + "i" + ], + [ + "Ġprzed", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġst", + "e" + ], + [ + "Ġ20", + "20" + ], + [ + "Ġobec", + "noÅĽci" + ], + [ + "Za", + "nim" + ], + [ + "S", + "K" + ], + [ + "ĠObywat", + "el" + ], + [ + "czo", + "nej" + ], + [ + "Ġinte", + "re" + ], + [ + "Ġmówi", + "sz" + ], + [ + "ĠG", + "ro" + ], + [ + "ĠczÄĻ", + "ÅĽciej" + ], + [ + "ĠFundu", + "szu" + ], + [ + "nia", + "nia" + ], + [ + "Ġok", + "rop" + ], + [ + "wo", + "ka" + ], + [ + "sto", + "j" + ], + [ + "ĠmogÅĤa", + "by" + ], + [ + "Ġana", + "liz" + ], + [ + "Ġza", + "robi" + ], + [ + "Ġdo", + "pu" + ], + [ + "sty", + "cznego" + ], + [ + "Ġwyko", + "p" + ], + [ + "Ġp", + "sa" + ], + [ + "Â", + "³" + ], + [ + "Ġz", + "li" + ], + [ + "sta", + "nie" + ], + [ + "ĠC", + "e" + ], + [ + "Ġd", + "s" + ], + [ + "Dzi", + "siaj" + ], + [ + "Ġnie", + "pod" + ], + [ + "Ġza", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġfinans", + "ów" + ], + [ + "Mu", + "szÄĻ" + ], + [ + "ĠO", + "n" + ], + [ + "Ġdoku", + "mentów" + ], + [ + "Ġdo", + "staw" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "ĠBo", + "gu" + ], + [ + "Ġme", + "tal" + ], + [ + "ĠNie", + "ch" + ], + [ + "owi", + "ska" + ], + [ + "Ġcharak", + "terze" + ], + [ + "ĠMi", + "nistra" + ], + [ + "Tak", + "i" + ], + [ + "szcze", + "niu" + ], + [ + "Ġwy", + "su" + ], + [ + "t", + "m" + ], + [ + "Ġszpita", + "lu" + ], + [ + "Ġsm", + "ak" + ], + [ + "Ġpoz", + "by" + ], + [ + "Ġwykona", + "nia" + ], + [ + "Ġsfor", + "muÅĤ" + ], + [ + "Ġg", + "re" + ], + [ + "Ġa", + "p" + ], + [ + "w", + "ska" + ], + [ + "Ġb", + "rÄħz" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄħ", + "ty" + ], + [ + "li", + "p" + ], + [ + "Ġopi", + "niÄĻ" + ], + [ + "Z", + "ami" + ], + [ + "Ġob", + "chodzi" + ], + [ + "Ġpat", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġtra", + "m" + ], + [ + "E", + "M" + ], + [ + "Ġudowo", + "dni" + ], + [ + "f", + "r" + ], + [ + "ka", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġwie", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "Ġnauczy", + "cieli" + ], + [ + "Ġle", + "wej" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szaÅĤ" + ], + [ + "f", + "il" + ], + [ + "Ġprzy", + "spie" + ], + [ + "s", + "cie" + ], + [ + "Od", + "w" + ], + [ + "Ġs", + "aty" + ], + [ + "Ġdwo", + "ma" + ], + [ + "Ġzdoby", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġpraw", + "nych" + ], + [ + "Ġspoko", + "ju" + ], + [ + "Ġpo", + "kazy" + ], + [ + "7", + "5" + ], + [ + "Ġsp", + "ÅĤa" + ], + [ + "nicz", + "ka" + ], + [ + "men", + "ta" + ], + [ + "s", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġsku", + "pi" + ], + [ + "li", + "ng" + ], + [ + "Ġ200", + "2" + ], + [ + "Ġza", + "a" + ], + [ + "ĠIz", + "ra" + ], + [ + "Ġczu", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠCh", + "yba" + ], + [ + "Ġkomp", + "letnie" + ], + [ + "Ġ3", + "3" + ], + [ + "Ġmru", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġedu", + "kacji" + ], + [ + "p", + "ak" + ], + [ + "Ġb", + "as" + ], + [ + "Ġporoz", + "mawiaÄĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġmoni", + "tor" + ], + [ + "Ġinter", + "pe" + ], + [ + "Ġco", + "s" + ], + [ + "Ġży", + "ci" + ], + [ + "cze", + "ÅĽniej" + ], + [ + "Ġprzyj", + "dzie" + ], + [ + "Ġpo", + "grze" + ], + [ + "Ġpój", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "·", + "½ï" + ], + [ + "Z", + "ak" + ], + [ + "Ġwyda", + "w" + ], + [ + "·½ï", + "·½ï" + ], + [ + "Ġroz", + "li" + ], + [ + "ĠM", + "er" + ], + [ + "ĠK", + "e" + ], + [ + "w", + "ziÄĻ" + ], + [ + "ie", + "rze" + ], + [ + "lim", + "pij" + ], + [ + "O", + "bo" + ], + [ + "Ġna", + "przeciw" + ], + [ + "ĠdÅĤugo", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġwyob", + "raź" + ], + [ + "ĠsÅĤo", + "d" + ], + [ + "T", + "Y" + ], + [ + "Ġwi", + "dzieÄĩ" + ], + [ + "ĠwiÄĻk", + "szy" + ], + [ + "C", + "ze" + ], + [ + "Ġspotka", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠL", + "in" + ], + [ + "Ġwielo", + "krotnie" + ], + [ + "Ġczar", + "ne" + ], + [ + "ĠâĢ", + "ľ" + ], + [ + "ĠPa", + "weÅĤ" + ], + [ + "ĠO", + "s" + ], + [ + "K", + "i" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġtem", + "aty" + ], + [ + "Ġ", + "#" + ], + [ + "U", + "ÅĽmie" + ], + [ + "n", + "owi" + ], + [ + "owy", + "waÄĩ" + ], + [ + "at", + "ych" + ], + [ + "t", + "ana" + ], + [ + "ĠA", + "fry" + ], + [ + "Ġtrud", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġzn", + "any" + ], + [ + "ĠSkar", + "bu" + ], + [ + "Ġtrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠfaÅĤ", + "szy" + ], + [ + "Ġwz", + "gó" + ], + [ + "Ġtrafi", + "ÅĤ" + ], + [ + "dzieli", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ek", + "su" + ], + [ + "d", + "ry" + ], + [ + "g", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġwyb", + "orów" + ], + [ + "ó", + "gÅĤ" + ], + [ + "Ġuspo", + "ko" + ], + [ + "Ġce", + "ch" + ], + [ + "Ġpo", + "cie" + ], + [ + "Sam", + "o" + ], + [ + "wi", + "l" + ], + [ + "Ġodp", + "ad" + ], + [ + "Ġofi", + "cer" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "sów" + ], + [ + "Ġgdy", + "bym" + ], + [ + "Ġ", + "â" + ], + [ + "ĠsÅĤo", + "ÅĦce" + ], + [ + "Ġdow", + "ol" + ], + [ + "r", + "ia" + ], + [ + "Ġstar", + "ego" + ], + [ + "ska", + "wi" + ], + [ + "Ġpoten", + "cjal" + ], + [ + "Ġ:", + ")" + ], + [ + "Ġde", + "szcz" + ], + [ + "Ġznajom", + "ych" + ], + [ + "Ġpan", + "ów" + ], + [ + "ĠPol", + "ak" + ], + [ + "Ġprofe", + "sor" + ], + [ + "os", + "ob" + ], + [ + "je", + "st" + ], + [ + "Ġros", + "nÄħ" + ], + [ + "ery", + "tory" + ], + [ + "owi", + "a" + ], + [ + "Ġpo", + "to" + ], + [ + "ĠwystÄĻpu", + "je" + ], + [ + "aÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "ĠNarod", + "owej" + ], + [ + "Ġseku", + "nd" + ], + [ + "le", + "niu" + ], + [ + "Ġzam", + "ów" + ], + [ + "ĠzaczÄĻ", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġnajwy", + "raźniej" + ], + [ + "Ġniezależ", + "nie" + ], + [ + "ĠkawaÅĤ", + "ek" + ], + [ + "Ġtelef", + "onu" + ], + [ + "wÄħ", + "tp" + ], + [ + "Ġog", + "ieÅĦ" + ], + [ + "ĠZ", + "S" + ], + [ + "Ġcho", + "dni" + ], + [ + "Ġkwo", + "tÄĻ" + ], + [ + "bÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "Ġznaleź", + "li" + ], + [ + "regu", + "l" + ], + [ + "Ġwidzi", + "sz" + ], + [ + "Ġmi", + "n" + ], + [ + "9", + "9" + ], + [ + "nie", + "ż" + ], + [ + "Ġwska", + "zy" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġpew", + "nej" + ], + [ + "Ġzmie", + "niÅĤ" + ], + [ + "I", + "N" + ], + [ + "Ġle", + "g" + ], + [ + "ĠmateriaÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Stwier", + "dzam" + ], + [ + "Ġbior", + "Äħc" + ], + [ + "Ġna", + "w" + ], + [ + "ĠskÅĤa", + "dni" + ], + [ + "Ġsto", + "ÅĤu" + ], + [ + "st", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġwej", + "ÅĽcia" + ], + [ + "ĠMich", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġzbro", + "dni" + ], + [ + "ĠrozwiÄħza", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġźród", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠSz", + "we" + ], + [ + "Ġmomen", + "tu" + ], + [ + "t", + "t" + ], + [ + "Ġre", + "lacji" + ], + [ + "Ġmóz", + "gu" + ], + [ + "Ġdu", + "szy" + ], + [ + "Ġprzedmio", + "tem" + ], + [ + "ĠM", + "il" + ], + [ + "ĠFinans", + "ów" + ], + [ + "ka", + "jÄħ" + ], + [ + "O", + "to" + ], + [ + "Ġ", + "ano" + ], + [ + "wiÄħ", + "zy" + ], + [ + "Ġniemoż", + "liwe" + ], + [ + "Ġsp", + "ie" + ], + [ + "Ã", + "¶" + ], + [ + "Ġpo", + "kazu" + ], + [ + "g", + "as" + ], + [ + "I", + "le" + ], + [ + "li", + "wa" + ], + [ + "ĠP", + "L" + ], + [ + "I", + "m" + ], + [ + "Ġż", + "art" + ], + [ + "Ġsta", + "ran" + ], + [ + "st", + "ana" + ], + [ + "Ġra", + "dzie" + ], + [ + "Ġpowi", + "at" + ], + [ + "Ġpole", + "cam" + ], + [ + "ĠSej", + "mie" + ], + [ + "Z", + "robi" + ], + [ + "Ġdo", + "trze" + ], + [ + "spo", + "dar" + ], + [ + "Ġprze", + "k" + ], + [ + "Ġzn", + "aÅĤ" + ], + [ + "ży", + "ser" + ], + [ + "ĠA", + "li" + ], + [ + "ĠpoÅĤu", + "dnie" + ], + [ + "Kiedy", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġmniej", + "szoÅĽci" + ], + [ + "Ġnie", + "sam" + ], + [ + "Ġprzypad", + "ków" + ], + [ + "Ġpoz", + "n" + ], + [ + "la", + "ra" + ], + [ + "ĠM", + "art" + ], + [ + "p", + "tu" + ], + [ + "P", + "O" + ], + [ + "Ġje", + "chaÄĩ" + ], + [ + "Ġs", + "an" + ], + [ + "Ġdziec", + "kiem" + ], + [ + "Ġwy", + "ru" + ], + [ + "ÅĤ", + "ym" + ], + [ + "w", + "szem" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "owania" + ], + [ + "Ġdyrek", + "tora" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽ", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġskó", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġeksper", + "ym" + ], + [ + "z", + "or" + ], + [ + "F", + "a" + ], + [ + "Ġzau", + "f" + ], + [ + "Ġżad", + "na" + ], + [ + "Ġrozm", + "owa" + ], + [ + "sz", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġprzy", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġwe", + "ź" + ], + [ + "C", + "E" + ], + [ + "dzo", + "nej" + ], + [ + "Ġce", + "na" + ], + [ + "Ġnormal", + "nie" + ], + [ + "ÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "ciÄħ" + ], + [ + "liza", + "cja" + ], + [ + "ÅĤo", + "m" + ], + [ + "lu", + "s" + ], + [ + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿", + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿" + ], + [ + "mie", + "ÅĦ" + ], + [ + "v", + "o" + ], + [ + "Ġzaraz", + "em" + ], + [ + "ĠK", + "ur" + ], + [ + "Ġwy", + "kry" + ], + [ + "Ġlep", + "szy" + ], + [ + "Ġf", + "in" + ], + [ + "kie", + "t" + ], + [ + "ist", + "or" + ], + [ + "Ġmuzy", + "ki" + ], + [ + "ĠJa", + "po" + ], + [ + "Ġutrzym", + "aÄĩ" + ], + [ + "Cie", + "ka" + ], + [ + "s", + "ol" + ], + [ + "Ġg", + "rÄĻ" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻ", + "bi" + ], + [ + "Ġz", + "bliż" + ], + [ + "Ġst", + "al" + ], + [ + "Ð", + "°" + ], + [ + "Ġko", + "p" + ], + [ + "Ġak", + "tor" + ], + [ + "Ġprze", + "ksztaÅĤ" + ], + [ + "Ġbibli", + "ote" + ], + [ + "Mo", + "ja" + ], + [ + "T", + "rudno" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "ny" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "we" + ], + [ + "dzie", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġumożli", + "wia" + ], + [ + "Ġplu", + "s" + ], + [ + "ĠpomyÅĽl", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzy" + ], + [ + "Ġzor", + "ient" + ], + [ + "j", + "nych" + ], + [ + "Ġ15", + "0" + ], + [ + "ĠsiÄĻ", + "ga" + ], + [ + "Wie", + "sz" + ], + [ + "ĠP", + "art" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "nia" + ], + [ + "Ġprzypad", + "ek" + ], + [ + "G", + "O" + ], + [ + "ĠPar", + "lam" + ], + [ + "sta", + "l" + ], + [ + "nie", + "go" + ], + [ + "z", + "em" + ], + [ + "Ġdzien", + "nie" + ], + [ + "Ġa", + "spek" + ], + [ + "Ġ3", + "8" + ], + [ + "Ġzamie", + "rz" + ], + [ + "Ġpl", + "any" + ], + [ + "Ġjedy", + "ny" + ], + [ + "cza", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġotwar", + "te" + ], + [ + "Ġf", + "u" + ], + [ + "ĠjÄĻzy", + "ku" + ], + [ + "W", + "ÅĽród" + ], + [ + "w", + "skiej" + ], + [ + "po", + "li" + ], + [ + "Ġprze", + "sÅĤ" + ], + [ + "ĠGe", + "or" + ], + [ + "ĠK", + "ali" + ], + [ + "T", + "ro" + ], + [ + "Ġwspo", + "min" + ], + [ + "MÄĻżczy", + "zna" + ], + [ + "ĠÂ", + "§" + ], + [ + "Ġpew", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġroz", + "bi" + ], + [ + "Ġdy", + "scypli" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "żÄħ" + ], + [ + "ĠH", + "it" + ], + [ + "Ġucze", + "lni" + ], + [ + "Ġb", + "r" + ], + [ + "Ġżad", + "nym" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽ", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġposie", + "dzenie" + ], + [ + "ĠmyÅĽl", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + ")" + ], + [ + "g", + "any" + ], + [ + "w", + "ów" + ], + [ + "ĠWo", + "jcie" + ], + [ + "Ġdziedzi", + "nie" + ], + [ + "Ġusta", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġsre", + "br" + ], + [ + "ĠG", + "ÅĤów" + ], + [ + "ie", + "ry" + ], + [ + "Ġeta", + "pie" + ], + [ + "Ġdo", + "kony" + ], + [ + "Ġ3", + "4" + ], + [ + "Ġzapew", + "niÄĩ" + ], + [ + "l", + "ka" + ], + [ + "Mi", + "nister" + ], + [ + "c", + "ono" + ], + [ + "g", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġdo", + "le" + ], + [ + "Ġprze", + "wa" + ], + [ + "Ġmeto", + "dy" + ], + [ + "Ġcz", + "wart" + ], + [ + "cj", + "onu" + ], + [ + "Ġcz", + "oÅĤo" + ], + [ + "Ġpo", + "dziÄĻ" + ], + [ + "Ġp", + "ri" + ], + [ + "Ġra", + "ch" + ], + [ + "n", + "or" + ], + [ + "ĠT", + "i" + ], + [ + "W", + "A" + ], + [ + "ż", + "ne" + ], + [ + "ĠPóÅĤ", + "noc" + ], + [ + "Ġregi", + "onal" + ], + [ + "Ġstar", + "ych" + ], + [ + "uje", + "sz" + ], + [ + "ĠpoÅĤu", + "dniu" + ], + [ + "ĠwnÄĻ", + "t" + ], + [ + "Ġkon", + "cent" + ], + [ + "Ġwy", + "li" + ], + [ + "Ġho", + "telu" + ], + [ + "Ġfak", + "tu" + ], + [ + "zu", + "ÅĤ" + ], + [ + "na", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpacje", + "ntów" + ], + [ + "D", + "u" + ], + [ + "ĠpodÅĤo", + "dze" + ], + [ + "ĠB", + "en" + ], + [ + "Ġobi", + "ad" + ], + [ + "ĠPoli", + "cji" + ], + [ + "ĠchciaÅĤ", + "by" + ], + [ + "Ġod", + "mie" + ], + [ + "Ġwz", + "moc" + ], + [ + "ku", + "l" + ], + [ + "Ġsp", + "ada" + ], + [ + "Ġauto", + "stra" + ], + [ + "Ġpis", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġusta", + "wÄĻ" + ], + [ + "Ġlo", + "kali" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "ariu" + ], + [ + "Ġdosko", + "naÅĤ" + ], + [ + "ĠNarod", + "owego" + ], + [ + "tra", + "fi" + ], + [ + "d", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġh", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġwyda", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "Ġin", + "żynie" + ], + [ + "Ġwie", + "j" + ], + [ + "ĠKat", + "owi" + ], + [ + "ĠksiÄħ", + "żek" + ], + [ + "Ġka", + "pita" + ], + [ + "Ġli", + "t" + ], + [ + "Ġklien", + "tów" + ], + [ + "sza", + "nie" + ], + [ + "Ġrozpo", + "czÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠszczÄĻ", + "ÅĽcia" + ], + [ + "Ġzauwa", + "żyÄĩ" + ], + [ + "P", + "owo" + ], + [ + "Ġczas", + "y" + ], + [ + "ko", + "nu" + ], + [ + "ĠKo", + "dek" + ], + [ + "Ġleka", + "rzy" + ], + [ + "Ġu", + "zależ" + ], + [ + "Ġchwi", + "l" + ], + [ + "Ġwi", + "dzÄħc" + ], + [ + "st", + "ron" + ], + [ + "ĠwyjÄħ", + "tkowo" + ], + [ + "ĠdziewiÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "19", + "8" + ], + [ + "Ġkatego", + "rii" + ], + [ + "k", + "er" + ], + [ + "Z", + "naj" + ], + [ + "Ġpropozy", + "cji" + ], + [ + "d", + "wo" + ], + [ + "Ġzna", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "czne" + ], + [ + "Ġdrzwi", + "ami" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czenia" + ], + [ + "W", + "ol" + ], + [ + "st", + "ek" + ], + [ + "siad", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzagro", + "żenia" + ], + [ + "I", + "D" + ], + [ + "Ġm", + "erytory" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĤó" + ], + [ + "Szanow", + "ny" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ciÄħg" + ], + [ + "Ġpod", + "nie" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġnie", + "zna" + ], + [ + "ĠM", + "al" + ], + [ + "Ġelekt", + "ro" + ], + [ + "Ġwy", + "ciÄħga" + ], + [ + "an", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġtym", + "czasem" + ], + [ + "Ġ199", + "9" + ], + [ + "ĠRe", + "publi" + ], + [ + "Ġnos", + "em" + ], + [ + "Ġwspar", + "cie" + ], + [ + "j", + "emu" + ], + [ + "Ġchwi", + "la" + ], + [ + "Ġryzy", + "ko" + ], + [ + "Ġde", + "bi" + ], + [ + "ra", + "cam" + ], + [ + "Ġpo", + "su" + ], + [ + ".", + ")," + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "taÄĩ" + ], + [ + "Ġkar", + "ty" + ], + [ + "Ġnaz", + "wÄĻ" + ], + [ + "Ġcel", + "ów" + ], + [ + "Ġwe", + "so" + ], + [ + "ĠBiaÅĤ", + "oru" + ], + [ + "Ġdob", + "rych" + ], + [ + "niej", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġna", + "pi" + ], + [ + "po", + "ko" + ], + [ + "ĠurzÄħ", + "dzenia" + ], + [ + "M", + "A" + ], + [ + "Ġostroż", + "nie" + ], + [ + "Ġobec", + "nej" + ], + [ + "Ġdokumen", + "ty" + ], + [ + "Ġfor", + "mu" + ], + [ + "Ġpró", + "by" + ], + [ + "Ġgra", + "nic" + ], + [ + "ĠSprawie", + "dliwoÅĽci" + ], + [ + "ĠO", + "ch" + ], + [ + "Ġza", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "ci", + "ami" + ], + [ + "ĠMar", + "ek" + ], + [ + "Ġn", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġzez", + "na" + ], + [ + "Ġogól", + "nie" + ], + [ + "Ġko", + "nia" + ], + [ + "ie", + "nia" + ], + [ + "m", + "owy" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "ÅĦcu" + ], + [ + "ÅĤ", + "ami" + ], + [ + "Ġznak", + "omi" + ], + [ + "cz", + "ku" + ], + [ + "d", + "an" + ], + [ + "Ġzie", + "l" + ], + [ + "Ġf", + "ur" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "ku" + ], + [ + "w", + "nie" + ], + [ + "ĠN", + "IE" + ], + [ + "Ġpow", + "ód" + ], + [ + "Ġu", + "lubi" + ], + [ + "w", + "ent" + ], + [ + "ni", + "ÅĤem" + ], + [ + "Od", + "powie" + ], + [ + "Ġzależ", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠT", + "en" + ], + [ + "Ġnau", + "kow" + ], + [ + "st", + "rza" + ], + [ + "Ġdo", + "l" + ], + [ + "Ġrozm", + "owie" + ], + [ + "wi", + "c" + ], + [ + "sf", + "ak" + ], + [ + "Ġzagrani", + "cznych" + ], + [ + "Ġprzypom", + "nieÄĩ" + ], + [ + "ĠPol", + "skÄĻ" + ], + [ + "Ġstwier", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġpod", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "ĠK", + "to" + ], + [ + "ol", + "ony" + ], + [ + "Ġch", + "cÄħc" + ], + [ + "Ġtaki", + "mi" + ], + [ + "Ġstra", + "ty" + ], + [ + "3", + "6" + ], + [ + "ĠwyglÄħd", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġw", + "w" + ], + [ + "czÄħ", + "ca" + ], + [ + "sz", + "ak" + ], + [ + "Ġdem", + "on" + ], + [ + "Ġpi", + "lo" + ], + [ + "Ġmówi", + "my" + ], + [ + "o", + "p" + ], + [ + "Ġpisa", + "Äĩ" + ], + [ + "Pol", + "ska" + ], + [ + "Ġza", + "si" + ], + [ + "Ġfinans", + "owe" + ], + [ + "Ġgru", + "pie" + ], + [ + "sty", + "n" + ], + [ + "Ġobser", + "wa" + ], + [ + "Ġpod", + "wój" + ], + [ + "t", + "row" + ], + [ + "c", + "onych" + ], + [ + "Ġt", + "ri" + ], + [ + "Ġsp", + "or" + ], + [ + "Ġźró", + "deÅĤ" + ], + [ + "sz", + "onych" + ], + [ + "Ġprze", + "szÅĤo" + ], + [ + "ki", + "ng" + ], + [ + "en", + "tuje" + ], + [ + "Ġe", + "po" + ], + [ + "3", + "4" + ], + [ + "Ġjak", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ar", + "ni" + ], + [ + "Ġz", + "ary" + ], + [ + "Ġpan", + "em" + ], + [ + "Ġgmi", + "nie" + ], + [ + "Ġpan", + "owie" + ], + [ + "Tak", + "a" + ], + [ + "ĠI", + "m" + ], + [ + "ĠJ", + "uż" + ], + [ + "F", + "ak" + ], + [ + "K", + "O" + ], + [ + "d", + "or" + ], + [ + "Ġregu", + "lami" + ], + [ + "Ġwstrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "mi", + "r" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻ", + "wziÄĻ" + ], + [ + "li", + "j" + ], + [ + "Wie", + "le" + ], + [ + "S", + "praw" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġwykorzysta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġal", + "bu" + ], + [ + "li", + "ne" + ], + [ + "Ġwyobraz", + "iÄĩ" + ], + [ + "Ġza", + "bu" + ], + [ + "Ġmiast", + "e" + ], + [ + "Ġnaj", + "wiÄĻcej" + ], + [ + "Ġwyso", + "koÅĽÄĩ" + ], + [ + "ow", + "nika" + ], + [ + "pi", + "on" + ], + [ + "niÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "sze", + "ÅĦ" + ], + [ + "wi", + "ona" + ], + [ + "Ġrzecz", + "nik" + ], + [ + "Ġpo", + "ka" + ], + [ + "Ġzapom", + "ni" + ], + [ + "Ġi", + "denty" + ], + [ + "kaz", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġobsza", + "rze" + ], + [ + "oÅĽ", + "ród" + ], + [ + "bud", + "owy" + ], + [ + "ĠksiÄħż", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠMinist", + "rze" + ], + [ + "Ġs", + "chro" + ], + [ + "Ġkrzy", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "aÅĤ", + "ów" + ], + [ + "T", + "he" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzenie" + ], + [ + "Ġu", + "siÅĤ" + ], + [ + "rzy", + "d" + ], + [ + "Ġbra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġmat", + "ematy" + ], + [ + "Ġprzyja", + "ciel" + ], + [ + "Ġkaz", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġczar", + "no" + ], + [ + "ty", + "z" + ], + [ + "ĠLe", + "gi" + ], + [ + "Ġroz", + "ej" + ], + [ + "le", + "niem" + ], + [ + "go", + "spodar" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dnie" + ], + [ + "Po", + "czu" + ], + [ + "Ġnadz", + "wyczaj" + ], + [ + "Ġko", + "leż" + ], + [ + "om", + "e" + ], + [ + "Ġzwo", + "len" + ], + [ + "Ġstan", + "ow" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czy" + ], + [ + "Ġf", + "la" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġdelika", + "tnie" + ], + [ + "Ġmówi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġstra", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "rob" + ], + [ + "ĠI", + "s" + ], + [ + "legÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzy", + "sk" + ], + [ + "sza", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġsz", + "czu" + ], + [ + "szcze", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠI", + "V" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "sie" + ], + [ + "ponu", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠUkrai", + "ny" + ], + [ + "3", + "9" + ], + [ + "sz", + "ono" + ], + [ + "f", + "ra" + ], + [ + "Ġisto", + "tne" + ], + [ + "Ġbu", + "ty" + ], + [ + "Ġp", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġstra", + "sznie" + ], + [ + "Ġdzie", + "Äĩmi" + ], + [ + "Ġnie", + "leg" + ], + [ + "A", + "by" + ], + [ + "dzi", + "ny" + ], + [ + "Ġwy", + "k" + ], + [ + "Ġelem", + "enty" + ], + [ + "ĠMy", + "ÅĽl" + ], + [ + "Ġpo", + "u" + ], + [ + "N", + "IE" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "lu" + ], + [ + "daw", + "ców" + ], + [ + "Ġalkoho", + "lu" + ], + [ + "Ġser", + "ia" + ], + [ + "wo", + "ju" + ], + [ + "Ġd", + "wor" + ], + [ + "Ġkomenta", + "rz" + ], + [ + "ĠS", + "ze" + ], + [ + "Ġopera", + "cji" + ], + [ + "ĠN", + "I" + ], + [ + "O", + "bie" + ], + [ + "d", + "owi" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "nego" + ], + [ + "Ġw", + "brew" + ], + [ + "ĠB", + "ro" + ], + [ + "prawie", + "dli" + ], + [ + "ja", + "jÄħc" + ], + [ + "ta", + "cje" + ], + [ + "Ġtransp", + "ort" + ], + [ + "Ġo", + "z" + ], + [ + "Ġpo", + "strze" + ], + [ + "Ġsp", + "ek" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "owa" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "tna" + ], + [ + "wi", + "li" + ], + [ + "Ġem", + "i" + ], + [ + "Ġu", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠwiÄĻksz", + "ej" + ], + [ + "ber", + "t" + ], + [ + "Ġb", + "rud" + ], + [ + "ĠmiaÅĤ", + "by" + ], + [ + "Ġw", + "las" + ], + [ + "ĠÅģ", + "a" + ], + [ + "Ġser", + "de" + ], + [ + "ĠB", + "ud" + ], + [ + "Ġj", + "aj" + ], + [ + "ko", + "mu" + ], + [ + "Ġbezpie", + "czeÅĦstwo" + ], + [ + "ĠPra", + "cy" + ], + [ + "Ġskle", + "pu" + ], + [ + "Ġog", + "nia" + ], + [ + "Przy", + "stÄĻpujemy" + ], + [ + "Ġgwia", + "zd" + ], + [ + "ĠZwiÄħz", + "ku" + ], + [ + "Ġle", + "dwie" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "nym" + ], + [ + "er", + "yta" + ], + [ + "Ġkobie", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġniez", + "byt" + ], + [ + "by", + "tu" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "sy" + ], + [ + "i", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠmÅĤodzie", + "ży" + ], + [ + "Ġek", + "ran" + ], + [ + "Ġróż", + "nica" + ], + [ + "Jeste", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġrozpat", + "ry" + ], + [ + "Ġpo", + "szu" + ], + [ + "Ġsp", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġzak", + "res" + ], + [ + "Ġprzy", + "czyn" + ], + [ + "Ġ3", + "7" + ], + [ + "Ġgów", + "no" + ], + [ + "Ġniepo", + "trzeb" + ], + [ + "Ġdo", + "sÅĤ" + ], + [ + "Ġprze", + "mie" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġin", + "west" + ], + [ + "Ġczwar", + "tek" + ], + [ + "cza", + "nie" + ], + [ + "le", + "ktu" + ], + [ + "Ġstat", + "ek" + ], + [ + "B", + "ra" + ], + [ + "Ġele", + "gan" + ], + [ + "cy", + "z" + ], + [ + "logi", + "a" + ], + [ + "Ġka", + "rabi" + ], + [ + "Ġczy", + "taÄĩ" + ], + [ + "Ġprzewi", + "dy" + ], + [ + "ĠU", + "ni" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "zie" + ], + [ + "dzo", + "nego" + ], + [ + "Z", + "osta" + ], + [ + "O", + "ni" + ], + [ + "Ġuzyska", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwydat", + "ki" + ], + [ + "Ġsku", + "tek" + ], + [ + "Ġmat", + "er" + ], + [ + "zd", + "ro" + ], + [ + "Ġbudy", + "nek" + ], + [ + "Ġkie", + "li" + ], + [ + "Ġs", + "ejm" + ], + [ + "il", + "le" + ], + [ + "Ġcór", + "ka" + ], + [ + "Ġostatnie", + "go" + ], + [ + "Ġu", + "sÅĤugi" + ], + [ + "ĠT", + "ade" + ], + [ + "Ġsie", + "d" + ], + [ + "Dodat", + "kowo" + ], + [ + "Ġwal", + "ce" + ], + [ + "w", + "ers" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dzi" + ], + [ + "Ġ199", + "7" + ], + [ + "Ġobec", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "caÅĤ" + ], + [ + "u", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġkieru", + "n" + ], + [ + "Na", + "prawdÄĻ" + ], + [ + "ĠG", + "dzie" + ], + [ + "ĠmyÅĽli", + "sz" + ], + [ + "ci", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġu", + "tw" + ], + [ + "Ġresz", + "tÄĻ" + ], + [ + "od", + "ź" + ], + [ + "Ġżycie", + "m" + ], + [ + "Ġn", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpropon", + "uje" + ], + [ + "Ġset", + "ki" + ], + [ + "Ġd", + "ż" + ], + [ + "Ġto", + "ż" + ], + [ + "Ġspo", + "strze" + ], + [ + "ow", + "ny" + ], + [ + "Ġmaszy", + "n" + ], + [ + "____", + "____" + ], + [ + "Ġwykorzy", + "stu" + ], + [ + "al", + "y" + ], + [ + "ży", + "ÅĤo" + ], + [ + "sp", + "ól" + ], + [ + "Ġle", + "gen" + ], + [ + "Ġrozstrzy", + "g" + ], + [ + "ĠB", + "ri" + ], + [ + "Ġuczu", + "cia" + ], + [ + "ni", + "aÅĤo" + ], + [ + "ÅĤowie", + "k" + ], + [ + "ĠpielÄĻ", + "gni" + ], + [ + "Ġpat", + "ri" + ], + [ + "ie", + "nie" + ], + [ + "Ġe", + "dy" + ], + [ + "ĠpÅĤ", + "ci" + ], + [ + "Ġle", + "ci" + ], + [ + "Ġjedno", + "zna" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "wem" + ], + [ + "rzy", + "ja" + ], + [ + "p", + "aty" + ], + [ + "Ġpowstrzym", + "aÄĩ" + ], + [ + "de", + "cyd" + ], + [ + "Ġuważ", + "nie" + ], + [ + "ĠP", + "S" + ], + [ + "A", + "ni" + ], + [ + "Ġżon", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġprze", + "ra" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠJ", + "ego" + ], + [ + "Ġprzy", + "go" + ], + [ + "Ġsam", + "obój" + ], + [ + "Ġpry", + "waty" + ], + [ + "ĠXI", + "X" + ], + [ + "...", + ")" + ], + [ + "3", + "7" + ], + [ + "Ġsukce", + "s" + ], + [ + "Ġpart", + "ner" + ], + [ + "ĠpoÅĤ", + "owy" + ], + [ + "Ġze", + "szÅĤ" + ], + [ + "Ġwszel", + "kich" + ], + [ + "Ġnależ", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġpojawi", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġrobi", + "sz" + ], + [ + "mi", + "any" + ], + [ + "ĠAnd", + "rze" + ], + [ + "n", + "nie" + ], + [ + "ko", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġo", + "sz" + ], + [ + "Ġpowo", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + "en" + ], + [ + "ĠG", + "ar" + ], + [ + "Ġnazwi", + "ska" + ], + [ + "Ġwska", + "ź" + ], + [ + "Ġprze", + "bie" + ], + [ + "ĠuÅĽwiad", + "omi" + ], + [ + "Ġb", + "zdu" + ], + [ + "Ġpapie", + "r" + ], + [ + "Ġsz", + "er" + ], + [ + "Ġpopraw", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġw", + "staÅĤ" + ], + [ + "Ġw", + "g" + ], + [ + "Ġszac", + "unku" + ], + [ + "ce", + "bo" + ], + [ + "Ġpo", + "rzu" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "ż" + ], + [ + "Ġnajwy", + "żej" + ], + [ + "Ġpu", + "l" + ], + [ + "pa", + "nia" + ], + [ + "Z", + "at" + ], + [ + "k", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "ra", + "li" + ], + [ + "Ġroz", + "eÅĽ" + ], + [ + "n", + "ur" + ], + [ + "Ġprzypad", + "kiem" + ], + [ + "Ġpolity", + "cznej" + ], + [ + "sza", + "nia" + ], + [ + "Ġpowie", + "dzi" + ], + [ + "Ġrad", + "io" + ], + [ + "Ġtransp", + "ortu" + ], + [ + "Ġcie", + "szy" + ], + [ + "Ġpod", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġu", + "niwersyte" + ], + [ + "sz", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġwyb", + "ory" + ], + [ + "sz", + "liÅĽmy" + ], + [ + "czy", + "cy" + ], + [ + "Ġpod", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "te", + "st" + ], + [ + "st", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġszczeg", + "ó" + ], + [ + "Ġop", + "óź" + ], + [ + "omos", + "eksu" + ], + [ + "b", + "ki" + ], + [ + "Ġpo", + "biera" + ], + [ + "Ġuczu", + "cie" + ], + [ + "Ġzgo", + "dy" + ], + [ + "Ġoczywi", + "ste" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "kami" + ], + [ + "Ġkierow", + "cy" + ], + [ + "i", + "ny" + ], + [ + "Ġpopraw", + "ek" + ], + [ + "Ġprzy", + "tu" + ], + [ + "Ġorygi", + "nal" + ], + [ + "Ġnadzie", + "i" + ], + [ + "Ġpro", + "to" + ], + [ + "Ġistnie", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠIn", + "ter" + ], + [ + "Ġszy", + "i" + ], + [ + "ĠM", + "ad" + ], + [ + "Ġza", + "cze" + ], + [ + "Ġwyma", + "g" + ], + [ + "ata", + "rzy" + ], + [ + "Ġo", + "mi" + ], + [ + "Ġów", + "czes" + ], + [ + "wi", + "zji" + ], + [ + "ĠL", + "it" + ], + [ + "ct", + "wem" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "nocy" + ], + [ + "Ġza", + "dow" + ], + [ + "Ġle", + "wo" + ], + [ + "Ġre", + "sor" + ], + [ + "Ġg", + "ier" + ], + [ + "3", + "1" + ], + [ + "en", + "dy" + ], + [ + "Ġcór", + "ki" + ], + [ + "Ġa", + "wan" + ], + [ + "Uważ", + "am" + ], + [ + "ku", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġwie", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġwyso", + "ki" + ], + [ + "Ġod", + "rze" + ], + [ + "Jeste", + "ÅĽmy" + ], + [ + "bi", + "gnie" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "ku" + ], + [ + "4", + "8" + ], + [ + "Ġza", + "rzÄħd" + ], + [ + "Ġpubli", + "cznego" + ], + [ + "un", + "d" + ], + [ + "Ġpra", + "gnie" + ], + [ + "ĠgÅĤu", + "po" + ], + [ + "Ġcze", + "k" + ], + [ + "Ġsk", + "rom" + ], + [ + "w", + "ce" + ], + [ + ")", + ":" + ], + [ + "Ġh", + "um" + ], + [ + "Mo", + "je" + ], + [ + "Ġwto", + "rek" + ], + [ + "Ġwy", + "raża" + ], + [ + "Ġtu", + "ry" + ], + [ + "Ġstoli", + "cy" + ], + [ + "Ġw", + "rzas" + ], + [ + "ni", + "z" + ], + [ + "ĠU", + "S" + ], + [ + "ĠKa", + "ro" + ], + [ + "G", + "B" + ], + [ + "Ġdo", + "finans" + ], + [ + "ĠG", + "ó" + ], + [ + "nic", + "twie" + ], + [ + "Ġwie", + "dzÄĻ" + ], + [ + "nia", + "nie" + ], + [ + "Ġfe", + "sti" + ], + [ + "Zami", + "ast" + ], + [ + "Ġud", + "ostÄĻp" + ], + [ + "Ġod", + "su" + ], + [ + "aÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġ4", + "8" + ], + [ + "Ġla", + "su" + ], + [ + "Ġfi", + "gu" + ], + [ + "Ġkwest", + "ie" + ], + [ + "Ġpla", + "cu" + ], + [ + "Ġprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "em" + ], + [ + "3", + "8" + ], + [ + "Ġpie", + "s" + ], + [ + "Ġzam", + "ord" + ], + [ + "Ġprakty", + "ce" + ], + [ + "Ġby", + "l" + ], + [ + "Ġkur", + "s" + ], + [ + "cz", + "nika" + ], + [ + "G", + "ene" + ], + [ + "Ġkonie", + "czne" + ], + [ + "Ġby", + "c" + ], + [ + "Ġpozy", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġpolity", + "ka" + ], + [ + "Za", + "raz" + ], + [ + "Ġwi", + "si" + ], + [ + "Ġwy", + "pu" + ], + [ + "Ġu", + "f" + ], + [ + "ĠWiÄĻ", + "c" + ], + [ + "ĠPo", + "lity" + ], + [ + "b", + "l" + ], + [ + "Ġpo", + "po" + ], + [ + "WÅĤa", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġoj", + "czy" + ], + [ + "Ġprze", + "bieg" + ], + [ + "Ġefek", + "tyw" + ], + [ + "Ġtrzym", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġo", + "tacza" + ], + [ + "aÅĤa", + "bym" + ], + [ + "Po", + "czÄħ" + ], + [ + "un", + "kiem" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "zy" + ], + [ + "Ġb", + "lu" + ], + [ + "ż", + "ki" + ], + [ + "f", + "el" + ], + [ + "Ġwt", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġnaz", + "wy" + ], + [ + "mi", + "nu" + ], + [ + "w", + "czych" + ], + [ + "Ġk", + "g" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "Ġu", + "jÄĻ" + ], + [ + "wie", + "niem" + ], + [ + "C", + "óż" + ], + [ + "Ġsi", + "at" + ], + [ + "Ġwoj", + "nÄĻ" + ], + [ + "ĠoÅĽwiad", + "czyÅĤ" + ], + [ + "o", + "my" + ], + [ + "Ġodp", + "or" + ], + [ + "Ġinfor", + "m" + ], + [ + "g", + "re" + ], + [ + "d", + "on" + ], + [ + "Ġdyskus", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġw", + "ód" + ], + [ + "R", + "os" + ], + [ + "Ġpi", + "j" + ], + [ + "ĠÅĽla", + "dy" + ], + [ + "ĠUniwersyte", + "tu" + ], + [ + "F", + "ran" + ], + [ + "ĠpoÅĽ", + "pie" + ], + [ + "Ġpowa", + "ża" + ], + [ + "vi", + "d" + ], + [ + "w", + "amy" + ], + [ + "ĠczÅĤon", + "kiem" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "czÄħc", + "ym" + ], + [ + "Ġprz", + "ych" + ], + [ + "Ġser", + "ii" + ], + [ + "Ġpowsta", + "nia" + ], + [ + "czÄħ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpróbu", + "je" + ], + [ + "C", + "e" + ], + [ + "js", + "ko" + ], + [ + "Ġkorzysta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġmas", + "y" + ], + [ + "Ġkontek", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġtem", + "atu" + ], + [ + "ĠmogÅĤo", + "by" + ], + [ + "ĠnastÄĻpu", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠZS", + "RR" + ], + [ + "Ġcu", + "k" + ], + [ + "Ġzdoby", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwy", + "s" + ], + [ + "Ġkierow", + "ca" + ], + [ + "Ġterytor", + "ium" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "ków" + ], + [ + "Ġreali", + "zacjÄĻ" + ], + [ + "ĠE", + "u" + ], + [ + "ga", + "nie" + ], + [ + "ĠKrzyszto", + "f" + ], + [ + "Ġni", + "gdzie" + ], + [ + "Ġkro", + "ków" + ], + [ + "ni", + "czy" + ], + [ + "CzÄĻ", + "sto" + ], + [ + "skie", + "mu" + ], + [ + "Ġpracow", + "nicy" + ], + [ + "ĠJ", + "aku" + ], + [ + "m", + "owa" + ], + [ + "Ġpod", + "aÅĤ" + ], + [ + "Sz", + "ko" + ], + [ + "Ġpo", + "jem" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "czenie" + ], + [ + "Ġpojawi", + "ÅĤy" + ], + [ + "cu", + "je" + ], + [ + "an", + "da" + ], + [ + "Ġak", + "ad" + ], + [ + "ĠB", + "ur" + ], + [ + "an", + "ci" + ], + [ + "Z", + "as" + ], + [ + "t", + "wem" + ], + [ + "ÅĤo", + "by" + ], + [ + "Ġtu", + "rysty" + ], + [ + "Ġpol", + "ska" + ], + [ + "ci", + "ÅĽ" + ], + [ + "st", + "nie" + ], + [ + "Ġsposob", + "u" + ], + [ + "sza", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠBar", + "dzo" + ], + [ + "ĠMar", + "ia" + ], + [ + "Ġa", + "po" + ], + [ + "Po", + "mi" + ], + [ + "ĠCz", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠwyjÄħ", + "tkiem" + ], + [ + "ĠpuÅĤ", + "kow" + ], + [ + "p", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġski", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġsku", + "tki" + ], + [ + "Ġu", + "kra" + ], + [ + "Ġg", + "ÅĤad" + ], + [ + "ĠT", + "rze" + ], + [ + "n", + "ce" + ], + [ + "Ġpow", + "rót" + ], + [ + "Ġba", + "zy" + ], + [ + "Ġ3", + "2" + ], + [ + "C", + "I" + ], + [ + "W", + "al" + ], + [ + "ĠA", + "b" + ], + [ + "je", + "k" + ], + [ + "Ġkad", + "encji" + ], + [ + "Ġban", + "ku" + ], + [ + "Ġsz", + "al" + ], + [ + "ie", + "m" + ], + [ + "Ġko", + "lum" + ], + [ + "ĠRob", + "ert" + ], + [ + "ĠS", + "P" + ], + [ + "Ġob", + "cho" + ], + [ + "Ġa", + "para" + ], + [ + "p", + "Äħ" + ], + [ + "am", + "tÄħd" + ], + [ + "Ġhand", + "lu" + ], + [ + "nio", + "nego" + ], + [ + "lo", + "ty" + ], + [ + "Ġ", + "Ð" + ], + [ + "Ġo", + "kiem" + ], + [ + "Ġtu", + "ne" + ], + [ + "B", + "ie" + ], + [ + "wÄħtp", + "liwie" + ], + [ + "sta", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠB", + "ru" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "nym" + ], + [ + "Ġszko", + "da" + ], + [ + "Ġuwie", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġpod", + "d" + ], + [ + "Ġpos", + "el" + ], + [ + "G", + "ÅĤów" + ], + [ + "Ġofi", + "ary" + ], + [ + "t", + "owany" + ], + [ + "Ġod", + "bior" + ], + [ + "Ġ199", + "0" + ], + [ + "Ġna", + "pÄĻ" + ], + [ + "Ġ;", + ")." + ], + [ + "Ġgospodar", + "czej" + ], + [ + "fa", + "nia" + ], + [ + "E", + "D" + ], + [ + "Ġpal", + "cami" + ], + [ + "mu", + "m" + ], + [ + "ĠżoÅĤnie", + "rze" + ], + [ + "ĠHi", + "sz" + ], + [ + "ĠTe", + "raz" + ], + [ + "Ġzn", + "ane" + ], + [ + "Ġczu", + "j" + ], + [ + "p", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġodpowiedzial", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġnego", + "cja" + ], + [ + "ź", + "le" + ], + [ + "ĠpÅĤ", + "ak" + ], + [ + "L", + "a" + ], + [ + "Ġwskaz", + "aÅĤ" + ], + [ + "nio", + "nej" + ], + [ + "to", + "na" + ], + [ + "le", + "ry" + ], + [ + "ĠLu", + "bli" + ], + [ + "ĠAm", + "eryka" + ], + [ + "rzy", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġoznajmi", + "ÅĤ" + ], + [ + "at", + "i" + ], + [ + "ĠMich", + "a" + ], + [ + "ona", + "ch" + ], + [ + "ni", + "czego" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cze" + ], + [ + "Ġprzy", + "szÅĤa" + ], + [ + "Ġwybra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġp", + "óki" + ], + [ + "Ġspo", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġma", + "lu" + ], + [ + "Ġk", + "ru" + ], + [ + "Ġpo", + "j" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġa", + "sy" + ], + [ + "ĠPrze", + "d" + ], + [ + "ko", + "t" + ], + [ + "ym", + "y" + ], + [ + "Ġpodob", + "ny" + ], + [ + "Ġmniej", + "sze" + ], + [ + "Ġ", + "ó" + ], + [ + "ĠToma", + "sz" + ], + [ + "Ġsz", + "ó" + ], + [ + "Ġnajlep", + "szych" + ], + [ + "Ġem", + "eryta" + ], + [ + "Ġsk", + "ÅĤon" + ], + [ + "O", + "s" + ], + [ + "Ġru", + "chem" + ], + [ + "6", + "6" + ], + [ + "Ġartyku", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwe", + "szÅĤa" + ], + [ + "4", + "4" + ], + [ + "dzi", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġznaj", + "dowaÅĤ" + ], + [ + "Ġsy", + "l" + ], + [ + "je", + "nia" + ], + [ + "Po", + "le" + ], + [ + "ĠStani", + "sÅĤaw" + ], + [ + "Ġam", + "bi" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġnajszyb", + "ciej" + ], + [ + "M", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġopowie", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġsp", + "ÅĤy" + ], + [ + "ro", + "nt" + ], + [ + "Ġo", + "kazuje" + ], + [ + "ĠÅģ", + "uka" + ], + [ + "Ġprogra", + "mów" + ], + [ + "Ġteor", + "ii" + ], + [ + "ow", + "nicy" + ], + [ + "Ġgospo", + "da" + ], + [ + "ĠÅĽwiadom", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġcho", + "ler" + ], + [ + "sz", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġu", + "niósÅĤ" + ], + [ + "Ġtry", + "bie" + ], + [ + "Ġinfor", + "muje" + ], + [ + "cza", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġinforma", + "cja" + ], + [ + "Ġu", + "siadÅĤ" + ], + [ + "e", + "e" + ], + [ + "Ġzdr", + "owie" + ], + [ + "ĠsÅĤ", + "ychaÄĩ" + ], + [ + "li", + "ż" + ], + [ + "Ġregi", + "onie" + ], + [ + "Ġwy", + "ku" + ], + [ + "Ġdy", + "spon" + ], + [ + "Ġpolity", + "czne" + ], + [ + "ĠChry", + "stu" + ], + [ + "Ġokaz", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġprzewi", + "dzi" + ], + [ + "S", + "a" + ], + [ + "Ġfrag", + "ment" + ], + [ + "Ġroz", + "ko" + ], + [ + "K", + "siÄħ" + ], + [ + "Ġprzewi", + "duje" + ], + [ + "sko", + "czyÅĤ" + ], + [ + "tk", + "ami" + ], + [ + "Ġpi", + "ÅĽmie" + ], + [ + "Ġwy", + "raż" + ], + [ + "Ġko", + "ja" + ], + [ + "Ġsi", + "r" + ], + [ + "Ġuch", + "waÅĤy" + ], + [ + "Ġmieszka", + "ni" + ], + [ + "Ġdziw", + "nego" + ], + [ + "ni", + "s" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "wu" + ], + [ + "ĠJa", + "ck" + ], + [ + "Za", + "stana" + ], + [ + "Ġdy", + "spozy" + ], + [ + "Ġpodkre", + "ÅĽliÄĩ" + ], + [ + "Z", + "ost" + ], + [ + "Ġpod", + "trzym" + ], + [ + "Ġe", + "ki" + ], + [ + "Ġgodzi", + "nie" + ], + [ + "Ġzam", + "a" + ], + [ + "rz", + "ch" + ], + [ + "Ġumie", + "szcz" + ], + [ + "Ġszpi", + "tal" + ], + [ + "Ġzdol", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠmyÅĽl", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġ193", + "9" + ], + [ + "Ġab", + "sur" + ], + [ + "Ġmian", + "owicie" + ], + [ + "Ġfor", + "m" + ], + [ + "tu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġnarod", + "owej" + ], + [ + "Ġpew", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "szÅĤa" + ], + [ + "Ġchor", + "ych" + ], + [ + "Ġzach", + "ód" + ], + [ + "Ġspotka", + "niu" + ], + [ + "Ġk", + "rwa" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "chem" + ], + [ + "Ġza", + "rabi" + ], + [ + "Ġzda", + "rzenia" + ], + [ + "gry", + "wa" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġmog", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġ3", + "9" + ], + [ + "gru", + "p" + ], + [ + "Ġpoczu", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġsk", + "ró" + ], + [ + "Ġu", + "regul" + ], + [ + "Ġde", + "s" + ], + [ + "Wi", + "ad" + ], + [ + "Ġuzna", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dza" + ], + [ + "Ġpo", + "glÄħ" + ], + [ + "że", + "ni" + ], + [ + "Ġna", + "rodu" + ], + [ + "Ġelem", + "entów" + ], + [ + "Ġprze", + "rwaÅĤ" + ], + [ + "ĠzapÅĤa", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġsze", + "ÅĽciu" + ], + [ + "now", + "u" + ], + [ + "Ġcze", + "le" + ], + [ + "Ġmateri", + "aÅĤu" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "ej" + ], + [ + "in", + "gu" + ], + [ + "Ġsp", + "oÅĽród" + ], + [ + "G", + "o" + ], + [ + "7", + "8" + ], + [ + "Ġa", + "pe" + ], + [ + "Ġro", + "biÄĻ" + ], + [ + "Ġna", + "gÅĤ" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "owych" + ], + [ + "Ġna", + "czy" + ], + [ + "ĠJeste", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠsÅĤo", + "ne" + ], + [ + "Ġpo", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġszans", + "e" + ], + [ + "Ġ199", + "8" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "cie" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "ci" + ], + [ + "F", + "i" + ], + [ + "t", + "owania" + ], + [ + "Ġpod", + "stawy" + ], + [ + "ĠbÄĻd", + "Äħc" + ], + [ + "Ġnaz", + "wa" + ], + [ + "Ġż", + "onÄħ" + ], + [ + "Ġr", + "owe" + ], + [ + "n", + "nÄħ" + ], + [ + "cie", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġgra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprzer", + "wy" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owania" + ], + [ + "Ġch", + "roni" + ], + [ + "Ġprzekon", + "any" + ], + [ + "Ġzgo", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġpart", + "ne" + ], + [ + "Ġpomo", + "że" + ], + [ + "ch", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠwziÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġra", + "mieniu" + ], + [ + "Ġpoinform", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġograni", + "czenia" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "du" + ], + [ + "Ġni", + "z" + ], + [ + "Ġpo", + "sa" + ], + [ + "ĠwiÄĻk", + "sza" + ], + [ + "Ġce", + "r" + ], + [ + "Ġpropozy", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ty", + "ku" + ], + [ + "Ġwy", + "le" + ], + [ + "Ġgo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġfak", + "ty" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dziÄĩ" + ], + [ + "d", + "owania" + ], + [ + "Ġprzed", + "tem" + ], + [ + "Ġtoż", + "sam" + ], + [ + "Ġzatru", + "dnienia" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "skawi" + ], + [ + "Ġdod", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġu", + "sz" + ], + [ + "Ġad", + "woka" + ], + [ + "Ġkam", + "panii" + ], + [ + "Ġzao", + "pat" + ], + [ + "r", + "ymi" + ], + [ + "ĠCze", + "ch" + ], + [ + "Ġb", + "un" + ], + [ + "Ġwyro", + "k" + ], + [ + "Ġ4", + "00" + ], + [ + "Ġple", + "cy" + ], + [ + "Ġkro", + "ki" + ], + [ + "P", + "e" + ], + [ + "c", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġak", + "t" + ], + [ + "Ġgó", + "rze" + ], + [ + "d", + "owych" + ], + [ + "ĠżoÅĤnie", + "rz" + ], + [ + "u", + "rze" + ], + [ + "Ġp", + "lat" + ], + [ + "zna", + "nia" + ], + [ + "ĠczÄĻÅĽci", + "owo" + ], + [ + "ĠKul", + "tury" + ], + [ + "Ġwystarcza", + "jÄħco" + ], + [ + "Ġrozumie", + "sz" + ], + [ + "Ġbra", + "kowaÅĤo" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "czeÅĦstwo" + ], + [ + "Ġmo", + "derni" + ], + [ + "ni", + "kom" + ], + [ + "ży", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "dzi" + ], + [ + "ĠpaÅĦst", + "wu" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤó" + ], + [ + "ĠFran", + "cu" + ], + [ + "wÅĤa", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġwo", + "dzie" + ], + [ + "Ġspo", + "czy" + ], + [ + "Ġprofe", + "sj" + ], + [ + "ĠpowiedziaÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ġpar", + "ku" + ], + [ + "Ġnajlep", + "szy" + ], + [ + "de", + "s" + ], + [ + "sty", + "cznym" + ], + [ + "Ġli", + "stÄĻ" + ], + [ + "Ġze", + "p" + ], + [ + "Ġna", + "pisaÄĩ" + ], + [ + "Ġn", + "óż" + ], + [ + "Ġucho", + "dź" + ], + [ + "Ġwróci", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠT", + "am" + ], + [ + "Ġwszyst", + "kimi" + ], + [ + "Przy", + "po" + ], + [ + "noÅĽ", + "nie" + ], + [ + "Ġli", + "czne" + ], + [ + "Ġum", + "ów" + ], + [ + "cia", + "nie" + ], + [ + "Ġleż", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠzdÄħ", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġobo", + "je" + ], + [ + "Ġcho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġobej", + "muje" + ], + [ + "m", + "ana" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dy" + ], + [ + "sty", + "cznie" + ], + [ + "Ġda", + "jÄħ" + ], + [ + "K", + "ró" + ], + [ + "Ġzas", + "ÅĤo" + ], + [ + "Z", + "ach" + ], + [ + "ĠsprzÄĻ", + "tu" + ], + [ + "niÄĻ", + "tych" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "ca" + ], + [ + "na", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ad", + "ÄĻ" + ], + [ + "d", + "liwoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġdok", + "tora" + ], + [ + "ry", + "wa" + ], + [ + "ĠwyglÄħd", + "aÅĤo" + ], + [ + "T", + "rzy" + ], + [ + "czy", + "ków" + ], + [ + "ĠC", + "or" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĽwiet" + ], + [ + "Ġzrobi", + "li" + ], + [ + "Ġzami", + "ar" + ], + [ + "Niekt", + "órzy" + ], + [ + "Ġv", + "on" + ], + [ + "Ġtwa", + "rzÄħ" + ], + [ + "ĠczÅĤon", + "kowie" + ], + [ + "ĠS", + "al" + ], + [ + "Ġsto", + "py" + ], + [ + "ż", + "ka" + ], + [ + "Ġpomy", + "ÅĽle" + ], + [ + "prz", + "ód" + ], + [ + "Ġb", + "aj" + ], + [ + "o", + "mie" + ], + [ + "ód", + "ź" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġjedy", + "ne" + ], + [ + "Ġpowi", + "ad" + ], + [ + "sty", + "czna" + ], + [ + "ÅĤo", + "nek" + ], + [ + "Ġanali", + "zy" + ], + [ + "im", + "e" + ], + [ + "pa", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "szy" + ], + [ + "Ġciem", + "no" + ], + [ + "Ġźród", + "ÅĤo" + ], + [ + "zwy", + "cza" + ], + [ + "k", + "cje" + ], + [ + "Ġchci", + "aÅĤam" + ], + [ + "k", + "owana" + ], + [ + "Ġza", + "jÄĻcia" + ], + [ + "Ġkorzy", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "ciele" + ], + [ + "Ġw", + "ró" + ], + [ + "Ġmo", + "rza" + ], + [ + "Ġsta", + "wia" + ], + [ + "Ġarchi", + "tek" + ], + [ + "Ġk", + "al" + ], + [ + "Ġmili", + "ar" + ], + [ + "Ġstan", + "Äħ" + ], + [ + "rzym", + "y" + ], + [ + "Ġte", + "ore" + ], + [ + "Â", + "«" + ], + [ + "Ġwol", + "ny" + ], + [ + "ce", + "na" + ], + [ + "ĠS", + "Äħd" + ], + [ + "Z", + "u" + ], + [ + "ĠB", + "or" + ], + [ + "Po", + "myÅĽl" + ], + [ + "Ġna", + "stro" + ], + [ + "cz", + "onÄħ" + ], + [ + "Ġzap", + "amiÄĻ" + ], + [ + "war", + "d" + ], + [ + "Ġb", + "ad" + ], + [ + "Ġwyb", + "ud" + ], + [ + "Ġpowsta", + "nie" + ], + [ + "Ġst", + "owarzy" + ], + [ + "gn", + "or" + ], + [ + "ĠzwierzÄĻ", + "ta" + ], + [ + "ko", + "men" + ], + [ + "R", + "ob" + ], + [ + "Ġpo", + "daje" + ], + [ + "ier", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szaÅĤem" + ], + [ + "Jak", + "by" + ], + [ + "Ġh", + "omoseksu" + ], + [ + "Ġkom", + "end" + ], + [ + "dz", + "ki" + ], + [ + "Ġkos", + "mi" + ], + [ + "ral", + "nym" + ], + [ + "ĠA", + "t" + ], + [ + "si", + "l" + ], + [ + "Ġtwoje", + "go" + ], + [ + "ĠÅĽcian", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġwpad", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠI", + "r" + ], + [ + "at", + "ÄĻ" + ], + [ + "ż", + "aÅĤ" + ], + [ + "cz", + "am" + ], + [ + "Ġd", + "aÅĤa" + ], + [ + "sze", + "niem" + ], + [ + "Ġno", + "gami" + ], + [ + "Ġproje", + "kty" + ], + [ + "ĠBy", + "dgo" + ], + [ + "d", + "owe" + ], + [ + "Ġfoto", + "grafi" + ], + [ + "P", + "R" + ], + [ + "gra", + "cji" + ], + [ + "sz", + "czÄħ" + ], + [ + "ĠM", + "iÄĻdzy" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "na" + ], + [ + "ĠZ", + "US" + ], + [ + "Ġobo", + "zu" + ], + [ + "praw", + "dopodob" + ], + [ + "sk", + "aku" + ], + [ + "dzÄħ", + "cego" + ], + [ + "Ġmil", + "czeniu" + ], + [ + "Ġka", + "wa" + ], + [ + "Ġki", + "bi" + ], + [ + "g", + "ór" + ], + [ + "ĠTV", + "N" + ], + [ + "an", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠuÅĽmiech", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "ży" + ], + [ + "ĠPu", + "bli" + ], + [ + "Szy", + "b" + ], + [ + "Ġtra", + "ge" + ], + [ + "Ġpocho", + "dzenia" + ], + [ + "Ġreli", + "gii" + ], + [ + "ĠTy", + "lko" + ], + [ + "Ġmar", + "ki" + ], + [ + "Ġwy", + "kÅĤad" + ], + [ + "Pro", + "jekt" + ], + [ + "ĠtÄĻ", + "sk" + ], + [ + "Ð", + "¾" + ], + [ + "Ġprokura", + "tor" + ], + [ + "Ġko", + "pal" + ], + [ + "ber", + "g" + ], + [ + "Ġro", + "cznie" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "e" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żenia" + ], + [ + "Ġur", + "lo" + ], + [ + "5", + "5" + ], + [ + "rz", + "mi" + ], + [ + "Ġmiasta", + "ch" + ], + [ + "Ġzap", + "as" + ], + [ + "Ġmówi", + "li" + ], + [ + "Ġstro", + "nach" + ], + [ + "Ġprzy", + "kro" + ], + [ + "Ġdu", + "py" + ], + [ + "Ġcier", + "pi" + ], + [ + "ce", + "ni" + ], + [ + "Ġchociaż", + "by" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "lub" + ], + [ + "Ġpoważ", + "ne" + ], + [ + "Kobie", + "ta" + ], + [ + "Ġby", + "wa" + ], + [ + "Ġal", + "terna" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "p", + "owiada" + ], + [ + "Ġpo", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġ100", + "0" + ], + [ + "m", + "em" + ], + [ + "Ġunik", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġwi", + "zer" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzenia" + ], + [ + "S", + "kÄħd" + ], + [ + "War", + "to" + ], + [ + "dze", + "ni" + ], + [ + "ĠRoz", + "woju" + ], + [ + "Ġwy", + "je" + ], + [ + "b", + "aÅĤ" + ], + [ + "yt", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġnie", + "p" + ], + [ + "Ġznik", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġpowie", + "ÅĽci" + ], + [ + "W", + "czeÅĽniej" + ], + [ + "d", + "owego" + ], + [ + "Ġpotra", + "fiÄĻ" + ], + [ + ".", + "\"" + ], + [ + "ĠS", + "ÅĤo" + ], + [ + "st", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġstro", + "na" + ], + [ + "Ġscho", + "dach" + ], + [ + "Ġna", + "bra" + ], + [ + "ĠmyÅĽle", + "nia" + ], + [ + "Ġod", + "niesieniu" + ], + [ + "niej", + "szego" + ], + [ + "Ġm", + "owy" + ], + [ + "By", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġmu", + "zuÅĤ" + ], + [ + "nika", + "ch" + ], + [ + "Ġla", + "bo" + ], + [ + "ĠA", + "nt" + ], + [ + "ĠokreÅĽ", + "lone" + ], + [ + "ĠPozna", + "niu" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzeniem" + ], + [ + "Jed", + "na" + ], + [ + "Ġodby", + "wa" + ], + [ + "Ġsiost", + "ra" + ], + [ + "Ġzdo", + "ÅĤaÅĤ" + ], + [ + "cz", + "kach" + ], + [ + "K", + "ar" + ], + [ + "Ġmó", + "c" + ], + [ + "ĠRa", + "dzie" + ], + [ + "Ġpoważa", + "niem" + ], + [ + "Ġzagro", + "żenie" + ], + [ + "Ġjedy", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġch", + "emi" + ], + [ + "zy", + "n" + ], + [ + "Ġprze", + "ciwie" + ], + [ + "Ġli", + "be" + ], + [ + "Ġinteresu", + "je" + ], + [ + "O", + "jciec" + ], + [ + "Ġwy", + "szÅĤo" + ], + [ + "Ġza", + "akcep" + ], + [ + "Wystar", + "czy" + ], + [ + "Ġod", + "nosi" + ], + [ + "Ġle", + "ÅĽ" + ], + [ + "Mi", + "aÅĤem" + ], + [ + "za", + "nia" + ], + [ + "Ġod", + "daÄĩ" + ], + [ + "te", + "ż" + ], + [ + "Ġtrzydzie", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġokaz", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġd", + "re" + ], + [ + "k", + "et" + ], + [ + "sz", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠO", + "chro" + ], + [ + "ĠposÅĤ", + "owie" + ], + [ + "Ġby", + "liÅĽmy" + ], + [ + "A", + "d" + ], + [ + "ĠUrzÄĻ", + "du" + ], + [ + "Ġsaty", + "sfak" + ], + [ + "Ġgodzi", + "nach" + ], + [ + "pie", + "niu" + ], + [ + "ĠpodÅĤo", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġ194", + "5" + ], + [ + "l", + "la" + ], + [ + "peri", + "um" + ], + [ + "Ġbie", + "gu" + ], + [ + "Ġdu", + "cha" + ], + [ + "Ġkonie", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġob", + "rad" + ], + [ + "Ġczu", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "e" + ], + [ + "ĠB", + "al" + ], + [ + "Ġpie", + "cho" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "god" + ], + [ + "Ġdoprowa", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġkonie", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "Ġ4", + "6" + ], + [ + "Ġżyw", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġelekt", + "roni" + ], + [ + "Ġu", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "Ġnajlep", + "szym" + ], + [ + "t", + "amy" + ], + [ + "ĠPo", + "ÅĤudni" + ], + [ + "Ġkra", + "je" + ], + [ + "ĠP", + "ow" + ], + [ + "ĠZ", + "y" + ], + [ + "Ġwyż", + "sze" + ], + [ + "ĠO", + "krÄĻ" + ], + [ + "Ġchu", + "j" + ], + [ + "ĠD", + "ob" + ], + [ + "ĠK", + "lu" + ], + [ + "Ġli", + "n" + ], + [ + "Ġo", + "zd" + ], + [ + "d", + "owy" + ], + [ + "ĠO", + "st" + ], + [ + "Ġd", + "niem" + ], + [ + "Ġgra", + "nicÄħ" + ], + [ + "Ġzli", + "kwi" + ], + [ + "Ġmóz", + "g" + ], + [ + "St", + "Äħd" + ], + [ + "Ġsp", + "ali" + ], + [ + "Ġza", + "wiad" + ], + [ + "b", + "em" + ], + [ + "ĠokreÅĽl", + "onych" + ], + [ + "cze", + "ki" + ], + [ + "t", + "owych" + ], + [ + "je", + "j" + ], + [ + "ĠpoÅĤ", + "owÄĻ" + ], + [ + "ĠMa", + "sz" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "sz" + ], + [ + "den", + "cji" + ], + [ + "ĠSt", + "re" + ], + [ + "Ġżeby", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġkra", + "wÄĻ" + ], + [ + "Ġdar", + "mo" + ], + [ + "ĠZ", + "bignie" + ], + [ + "and", + "er" + ], + [ + "Ġano", + "nim" + ], + [ + "Ġbro", + "niÄħ" + ], + [ + "le", + "cia" + ], + [ + "ż", + "nej" + ], + [ + "p", + "ry" + ], + [ + "Ġod", + "rÄĻb" + ], + [ + "Dru", + "gi" + ], + [ + "ż", + "ono" + ], + [ + "C", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġprze", + "sa" + ], + [ + "z", + "ami" + ], + [ + "dzie", + "ż" + ], + [ + "Ġje", + "dzenie" + ], + [ + "Ġkro", + "kiem" + ], + [ + "in", + "t" + ], + [ + "Ġab", + "or" + ], + [ + "ow", + "skim" + ], + [ + "on", + "g" + ], + [ + "Ġf", + "ron" + ], + [ + "Ġfil", + "mie" + ], + [ + "ÅĽ", + "rod" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "ko" + ], + [ + "Tak", + "że" + ], + [ + "Ġpunk", + "ty" + ], + [ + "Ġinte", + "lektu" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "arów" + ], + [ + "Ġdo", + "rad" + ], + [ + "ĠBryta", + "nii" + ], + [ + "glÄħd", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠZ", + "ach" + ], + [ + "w", + "skim" + ], + [ + "ĠdosÅĤ", + "ownie" + ], + [ + "Ġgru", + "pÄĻ" + ], + [ + "Ġgra", + "nicÄĻ" + ], + [ + "o", + "koÅĤa" + ], + [ + "lo", + "ka" + ], + [ + "Ġoj", + "cem" + ], + [ + "s", + "ja" + ], + [ + "Ġzauwa", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġtelewi", + "zyj" + ], + [ + "h", + "ar" + ], + [ + "wi", + "u" + ], + [ + "t", + "owe" + ], + [ + "ĠÅļ", + "wiat" + ], + [ + "Ġpo", + "nu" + ], + [ + "Ġwiecz", + "oru" + ], + [ + "Ġpow", + "staÅĤa" + ], + [ + "Musi", + "my" + ], + [ + "W", + "krótce" + ], + [ + "Ġzech", + "ce" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "en" + ], + [ + "f", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠwiÄĻksz", + "ych" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "ci" + ], + [ + "an", + "tów" + ], + [ + "Ġnieu", + "stan" + ], + [ + "ĠF", + "o" + ], + [ + "Ġpa", + "da" + ], + [ + "f", + "in" + ], + [ + "Ġobsz", + "ar" + ], + [ + "Ġroz", + "legÅĤ" + ], + [ + "v", + "an" + ], + [ + "ĠR", + "ich" + ], + [ + "Ġstrze", + "l" + ], + [ + "ob", + "raz" + ], + [ + "Ġstanowi", + "sku" + ], + [ + "Ġkomp", + "let" + ], + [ + "ut", + "h" + ], + [ + "a", + "a" + ], + [ + "ĠCh", + "ci" + ], + [ + "ĠroÅĽli", + "n" + ], + [ + "Ġosob", + "om" + ], + [ + "Ġod", + "er" + ], + [ + "Ġpodat", + "ków" + ], + [ + "Ġza", + "je" + ], + [ + "Ġkwo", + "ta" + ], + [ + "Ġa", + "wans" + ], + [ + "Ġmiejsc", + "owoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Z", + "d" + ], + [ + "t", + "ko" + ], + [ + "Ġje", + "dzenia" + ], + [ + "Ġdo", + "stÄĻpu" + ], + [ + "Ġkul", + "tural" + ], + [ + "J", + "as" + ], + [ + "Za", + "pew" + ], + [ + "Ġwynagro", + "dzenia" + ], + [ + "ĠpozostaÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġ", + "&" + ], + [ + "dz", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġroz", + "ry" + ], + [ + "Ġstrze", + "la" + ], + [ + "Ġjeste", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Pier", + "wsze" + ], + [ + "Ġpraw", + "dÄħ" + ], + [ + "liw", + "Äħ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "cianie" + ], + [ + "on", + "da" + ], + [ + "Jednak", + "że" + ], + [ + "Ġg", + "aÅĤÄĻ" + ], + [ + "D", + "ÅĤu" + ], + [ + "je", + "str" + ], + [ + "Ġinteli", + "gent" + ], + [ + "Ġpal", + "cem" + ], + [ + "Ġre", + "cep" + ], + [ + "dale", + "ko" + ], + [ + "ĠIz", + "by" + ], + [ + "ĠMi", + "koÅĤa" + ], + [ + "Ġna", + "de" + ], + [ + "L", + "o" + ], + [ + "Ġnaj", + "now" + ], + [ + "ĠG", + "rzego" + ], + [ + "ĠMu", + "zeum" + ], + [ + "qu", + "e" + ], + [ + "an", + "ny" + ], + [ + "wa", + "lu" + ], + [ + "Ġs", + "ej" + ], + [ + "Ġb", + "os" + ], + [ + "Ġsu", + "fi" + ], + [ + "ĠÅĽmier", + "ciÄħ" + ], + [ + "Ġodp", + "ar" + ], + [ + "ĠU", + "r" + ], + [ + "Ġpój", + "dzie" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czeniu" + ], + [ + "men", + "tu" + ], + [ + "Ġdowo", + "dów" + ], + [ + "so", + "ra" + ], + [ + "Ġsek", + "s" + ], + [ + "zu", + "r" + ], + [ + "Ġum", + "owÄĻ" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "ne" + ], + [ + "waj", + "car" + ], + [ + "Ġjaki", + "mi" + ], + [ + "Ġza", + "spo" + ], + [ + "Ġb", + "ater" + ], + [ + "wa", + "ÅĦ" + ], + [ + "ar", + "ch" + ], + [ + "Ġkonferen", + "cji" + ], + [ + "Ġobser", + "wu" + ], + [ + "Ġsypi", + "alni" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owy" + ], + [ + "Ġprze", + "raż" + ], + [ + "ĠPa", + "u" + ], + [ + "Ġbez", + "wzglÄĻ" + ], + [ + "ĠT", + "owarzy" + ], + [ + "Ġspek", + "tak" + ], + [ + "Ġfo", + "te" + ], + [ + "siÄħ", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġwyda", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠPa", + "wÅĤa" + ], + [ + "mi", + "ana" + ], + [ + "Ġsiost", + "ry" + ], + [ + "że", + "by" + ], + [ + "Ġzas", + "ob" + ], + [ + "sz", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "kÅĤadu" + ], + [ + "Ġprzestrze", + "ÅĦ" + ], + [ + "O", + "D" + ], + [ + "Ġurucho", + "mi" + ], + [ + "unk", + "owo" + ], + [ + "Ġe", + "wi" + ], + [ + "ĠMa", + "cie" + ], + [ + "Ġdo", + "ciera" + ], + [ + "Ġws", + "chód" + ], + [ + "Ġprojekt", + "em" + ], + [ + "Ġga", + "zu" + ], + [ + "Ġczy", + "ni" + ], + [ + "Ġpoli", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġdostrze", + "gÅĤ" + ], + [ + "ar", + "ek" + ], + [ + "Ġ", + "owa" + ], + [ + "Ġau", + "tory" + ], + [ + "ty", + "czna" + ], + [ + "Ġwy", + "ra" + ], + [ + "s", + "ÅĤem" + ], + [ + "t", + "z" + ], + [ + "Ġsz", + "am" + ], + [ + "d", + "no" + ], + [ + "Może", + "sz" + ], + [ + "ĠSte", + "f" + ], + [ + "Ġw", + "ali" + ], + [ + "en", + "u" + ], + [ + "ĠÅĽredni", + "o" + ], + [ + "le", + "kt" + ], + [ + "Ġczar", + "ny" + ], + [ + "=", + "=" + ], + [ + "ce", + "niem" + ], + [ + "p", + "ek" + ], + [ + "Ġkor", + "po" + ], + [ + "Ġg", + "ale" + ], + [ + "li", + "zm" + ], + [ + "Ġok", + "rzy" + ], + [ + "Ġmusi", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġzadow", + "olony" + ], + [ + "ĠdÅĤo", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġre", + "żyser" + ], + [ + "Ġog", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġna", + "le" + ], + [ + "ĠM", + "as" + ], + [ + "ce", + "ÅĦ" + ], + [ + "de", + "o" + ], + [ + "Ġprzyja", + "ciela" + ], + [ + "l", + "ary" + ], + [ + "O", + "S" + ], + [ + "ĠS", + "zy" + ], + [ + "Ġzabra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "wa" + ], + [ + "Ġże", + "laz" + ], + [ + "Ġist", + "nienia" + ], + [ + "ĠmógÅĤ", + "bym" + ], + [ + "Ġcieka", + "w" + ], + [ + "Ġdo", + "kÄħd" + ], + [ + "ĠP", + "owi" + ], + [ + "u", + "wa" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "nÄĻ" + ], + [ + "w", + "na" + ], + [ + "Ġstud", + "en" + ], + [ + "Ġdziw", + "nie" + ], + [ + "Ġstos", + "owania" + ], + [ + "st", + "ami" + ], + [ + "Ġkro", + "ku" + ], + [ + "go", + "rz" + ], + [ + "Ġtwo", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġkilka", + "dziesiÄħt" + ], + [ + "4", + "6" + ], + [ + "Ġstwier", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġfinans", + "owania" + ], + [ + "Ġkole", + "gów" + ], + [ + "Ġbru", + "tal" + ], + [ + "Ġpo", + "raż" + ], + [ + "fe", + "rze" + ], + [ + "Ġcie", + "le" + ], + [ + "Ġwi", + "dz" + ], + [ + "J", + "A" + ], + [ + "Ġstudi", + "ów" + ], + [ + "ĠmÄĻżczyz", + "nÄĻ" + ], + [ + "go", + "sÅĤa" + ], + [ + "Ġpyt", + "am" + ], + [ + "Ġrad", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġmieszka", + "niu" + ], + [ + "Ġko", + "ali" + ], + [ + "su", + "s" + ], + [ + "Op", + "rócz" + ], + [ + "Ġwp", + "atry" + ], + [ + "ĠM", + "ówi" + ], + [ + "ÅĽli", + "z" + ], + [ + "Ġbudyn", + "ków" + ], + [ + "Ġhipo", + "te" + ], + [ + "ż", + "bie" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "ek" + ], + [ + "Ġh", + "y" + ], + [ + "ĠprzestÄĻp", + "stwa" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "nego" + ], + [ + "Ġd", + "anej" + ], + [ + "Ġprodu", + "kty" + ], + [ + "Ġwy", + "ników" + ], + [ + "Ġroz", + "waż" + ], + [ + "Ġo", + "mawi" + ], + [ + "ĠF", + "er" + ], + [ + "Ġpod", + "da" + ], + [ + "t", + "owy" + ], + [ + "cz", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġdzie", + "w" + ], + [ + "Ġna", + "daje" + ], + [ + "Ġdocho", + "dów" + ], + [ + "Ġu", + "ra" + ], + [ + "Ġpodob", + "nych" + ], + [ + "Ġsze", + "dÅĤ" + ], + [ + "ĠJe", + "rzy" + ], + [ + "Ġin", + "dziej" + ], + [ + "Ġwyb", + "rze" + ], + [ + "Ġdoj", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "\"", + "?" + ], + [ + "liz", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġkosz", + "tow" + ], + [ + "Ġpropa", + "gan" + ], + [ + "Ġszan", + "sa" + ], + [ + "Ġop", + "ak" + ], + [ + "L", + "D" + ], + [ + "ni", + "ż" + ], + [ + "Ġwra", + "ż" + ], + [ + "nÄħ", + "c" + ], + [ + "Ġwyso", + "kiej" + ], + [ + "Ġkontro", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġobie", + "kt" + ], + [ + "Ġo", + "glÄħdaÄĩ" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġterytori", + "alnego" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "bo" + ], + [ + "3", + "2" + ], + [ + "Ġreje", + "stra" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġzam", + "ku" + ], + [ + "mi", + "aÅĤem" + ], + [ + "lan", + "dii" + ], + [ + "Ġsymbo", + "li" + ], + [ + "Ġkonsek", + "wencji" + ], + [ + "Ġzdo", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġwyda", + "j" + ], + [ + "po", + "rzÄħd" + ], + [ + "ĠdziesiÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "S", + "tar" + ], + [ + "ĠE", + "r" + ], + [ + "ĠsÄĻdzi", + "ów" + ], + [ + "Ġtow", + "ar" + ], + [ + "Ġpolity", + "ków" + ], + [ + "Ġu", + "zd" + ], + [ + "u", + "jemy" + ], + [ + "Ġkol", + "ana" + ], + [ + "Ġude", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Ġmedi", + "ów" + ], + [ + "Ġsta", + "le" + ], + [ + "Ġwi", + "cem" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽnie", + "nia" + ], + [ + "Ġucie", + "c" + ], + [ + "Ġwie", + "rzÄĻ" + ], + [ + "ĠbezpoÅĽ", + "re" + ], + [ + "da", + "cja" + ], + [ + "Ġwykony", + "wania" + ], + [ + "Ġszko", + "ÅĤach" + ], + [ + "ĠTrybun", + "aÅĤu" + ], + [ + "Ġag", + "re" + ], + [ + "re", + "i" + ], + [ + "Ġfil", + "mów" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "gla" + ], + [ + "Ġpo", + "kÅĤadzie" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠkÅĤopo", + "ty" + ], + [ + "ĠW", + "as" + ], + [ + "Ġlegi", + "sla" + ], + [ + "Ġwa", + "ha" + ], + [ + "x", + "a" + ], + [ + "Ġprodu", + "ktu" + ], + [ + "Ġw", + "prawdzie" + ], + [ + "mie", + "cki" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "chaÄĩ" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "nej" + ], + [ + "Ġry", + "b" + ], + [ + "Ġskle", + "pie" + ], + [ + "se", + "ud" + ], + [ + "Ġto", + "tal" + ], + [ + "Ġinfor", + "mujÄĻ" + ], + [ + "4", + "7" + ], + [ + "Ko", + "misja" + ], + [ + "cz", + "ko" + ], + [ + "Ġor", + "ien" + ], + [ + "Ġst", + "amtÄħd" + ], + [ + "Ġpropozy", + "cje" + ], + [ + "O", + "M" + ], + [ + "sze", + "p" + ], + [ + "Ġpoz", + "wal" + ], + [ + "mi", + "strz" + ], + [ + "ĠBi", + "bli" + ], + [ + "Ġn", + "ur" + ], + [ + "t", + "to" + ], + [ + "nicz", + "ym" + ], + [ + "Ġpo", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġrzu", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġku", + "m" + ], + [ + "Ġorgan", + "ów" + ], + [ + "Ġob", + "ron" + ], + [ + "Ġwy", + "kaz" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻ", + "dni" + ], + [ + "Ġwyob", + "raż" + ], + [ + "czy", + "sz" + ], + [ + "Ġprzypad", + "ki" + ], + [ + "Ġprzy", + "zwycza" + ], + [ + "ni", + "ono" + ], + [ + "K", + "ur" + ], + [ + "ĠWoje", + "wódz" + ], + [ + "ĠRze", + "sz" + ], + [ + "Ġre", + "formy" + ], + [ + "ĠWÅĤa", + "dy" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġpunk", + "cie" + ], + [ + "z", + "Äħ" + ], + [ + "Ġst", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġ7", + "5" + ], + [ + "Ġdokona", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "ego" + ], + [ + "ĠPe", + "ter" + ], + [ + "Ġzab", + "lo" + ], + [ + "Ġw", + "or" + ], + [ + "Ġży", + "wi" + ], + [ + "Ġzmieni", + "ÅĤo" + ], + [ + "bi", + "na" + ], + [ + "Ġprze", + "pÅĤy" + ], + [ + "oÅĽ", + "nie" + ], + [ + "ĠkoÅĽci", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġkolej", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġprzy", + "zwo" + ], + [ + "owu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġwol", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġprzypom", + "niaÅĤ" + ], + [ + "ĠE", + "mi" + ], + [ + "Ġmechani", + "zm" + ], + [ + "st", + "ans" + ], + [ + "Ġperspekty", + "wy" + ], + [ + "s", + "el" + ], + [ + "Ġp", + "akie" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġprecy", + "zyj" + ], + [ + "Ġz", + "bie" + ], + [ + "Ġpodob", + "no" + ], + [ + "Ġry", + "wali" + ], + [ + "Ġpow", + "tarz" + ], + [ + "Ġser", + "cu" + ], + [ + "G", + "ru" + ], + [ + "ż", + "on" + ], + [ + "Ġry", + "su" + ], + [ + "Ġod", + "szkod" + ], + [ + "nicz", + "nym" + ], + [ + "Ġży", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġpr", + "Äħd" + ], + [ + "Ġmas", + "a" + ], + [ + "ĠpiÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġpo", + "ga" + ], + [ + "ĠprzesÅĤu", + "cha" + ], + [ + "Ġskute", + "cznie" + ], + [ + "Ġpo", + "prawi" + ], + [ + "Ġgi", + "gan" + ], + [ + "sz", + "cie" + ], + [ + "re", + "a" + ], + [ + "ĠWil", + "li" + ], + [ + "Ġzami", + "an" + ], + [ + "Ġdom", + "em" + ], + [ + "ĠWoj", + "sk" + ], + [ + "Ġpodej", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠpaÅĦstw", + "owych" + ], + [ + "Ġre", + "feren" + ], + [ + "ĠStan", + "ów" + ], + [ + "Ġu", + "k" + ], + [ + "ÅĤu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġh", + "onor" + ], + [ + "sz", + "ta" + ], + [ + "ĠÅĽre", + "dniej" + ], + [ + "g", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġn", + "er" + ], + [ + "Ġwz", + "or" + ], + [ + "Ġsposob", + "em" + ], + [ + "Ġkl", + "ient" + ], + [ + "Ġpowro", + "cie" + ], + [ + "Ġob", + "aj" + ], + [ + "Ġsz", + "tyw" + ], + [ + "sty", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġko", + "ni" + ], + [ + "s", + "ona" + ], + [ + "Ġjak", + "bym" + ], + [ + "Ġbu", + "dzi" + ], + [ + "k", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ent", + "em" + ], + [ + "Ġrem", + "on" + ], + [ + "Ġnie", + "dÅĤugo" + ], + [ + "Ġgl", + "ob" + ], + [ + "Ġminist", + "rze" + ], + [ + "Ġpo", + "czy" + ], + [ + "Ġotrzym", + "a" + ], + [ + "al", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġtra", + "gi" + ], + [ + "Ġuży", + "wa" + ], + [ + "Ġzrozumie", + "nia" + ], + [ + "atu", + "nek" + ], + [ + "st", + "ii" + ], + [ + "Ġprze", + "tr" + ], + [ + "Mie", + "szka" + ], + [ + "Ġpowtó", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "ty", + "cznym" + ], + [ + "te", + "s" + ], + [ + "Ġpla", + "sti" + ], + [ + "Ġgra", + "fi" + ], + [ + "ĠE", + "m" + ], + [ + "Ġpo", + "ran" + ], + [ + "ĠbÅĤÄĻ", + "ki" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Ġu", + "ka" + ], + [ + "Ġtrafi", + "a" + ], + [ + "Ġu", + "le" + ], + [ + "O", + "Åļ" + ], + [ + "Ġ4", + "7" + ], + [ + "ek", + "sy" + ], + [ + "sk", + "ami" + ], + [ + "Ġdy", + "nami" + ], + [ + "ĠZ", + "o" + ], + [ + "I", + "T" + ], + [ + "Ġopu", + "ÅĽciÅĤ" + ], + [ + "Ġm", + "ÄĻż" + ], + [ + "Ġkrzy", + "k" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "tw" + ], + [ + "ĠA", + "ch" + ], + [ + "ĠOchro", + "ny" + ], + [ + "Ġwzro", + "ku" + ], + [ + "ĠBi", + "ura" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġciep", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "piec" + ], + [ + "AT", + "O" + ], + [ + "Ġdu", + "chu" + ], + [ + "Ġzaku", + "p" + ], + [ + "Ġemo", + "cjonal" + ], + [ + "g", + "r" + ], + [ + "Ġpowinie", + "nem" + ], + [ + "Ġnapis", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġprze", + "raża" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wy" + ], + [ + "Ġje", + "z" + ], + [ + "ĠD", + "anie" + ], + [ + "ĠCh", + "ri" + ], + [ + "Ġ198", + "9" + ], + [ + "Ġróż", + "ni" + ], + [ + "'", + "'" + ], + [ + "g", + "al" + ], + [ + "Ġprzed", + "szko" + ], + [ + "Ġo", + "kien" + ], + [ + "Ġry", + "ce" + ], + [ + "Ġodp", + "owiad" + ], + [ + "Ġzak", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġzga", + "dza" + ], + [ + "Ġuważ", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "god" + ], + [ + "Ġwy", + "bie" + ], + [ + "Ġmateri", + "aÅĤy" + ], + [ + "ż", + "onym" + ], + [ + "Ġz", + "rzu" + ], + [ + "Ġusta", + "ch" + ], + [ + "re", + "na" + ], + [ + "Ġdzien", + "nik" + ], + [ + "Ġbro", + "niÄĩ" + ], + [ + "RZ", + "E" + ], + [ + "Ġuwa", + "g" + ], + [ + "Ġkryzy", + "s" + ], + [ + "ĠT", + "ro" + ], + [ + "sta", + "ch" + ], + [ + "Ġży", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠwysÅĤa", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġkon", + "to" + ], + [ + "Ġu", + "ni" + ], + [ + "Ġra", + "na" + ], + [ + "Ġod", + "róż" + ], + [ + "ÅĽla", + "ch" + ], + [ + "cze", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġb", + "en" + ], + [ + "Ġso", + "jusz" + ], + [ + "Ġnie", + "sko" + ], + [ + "Ġprze", + "praszam" + ], + [ + "Ġpolity", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġinwesty", + "cje" + ], + [ + "Ġkrzy", + "ż" + ], + [ + "Ġprze", + "mocy" + ], + [ + "Ġp", + "róż" + ], + [ + "Z", + "wy" + ], + [ + "Ġpolicjan", + "ci" + ], + [ + "Ġdwudzie", + "stu" + ], + [ + "s", + "bur" + ], + [ + "Ġprze", + "kazaÄĩ" + ], + [ + "Ġkosz", + "tuje" + ], + [ + "Ġprzy", + "siÄĻ" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "na" + ], + [ + "ĠO", + "j" + ], + [ + "ca", + "jÄħ" + ], + [ + "u", + "k" + ], + [ + "ĠzaczÄħ", + "ÅĤem" + ], + [ + "ze", + "ku" + ], + [ + "sp", + "er" + ], + [ + "Ġroz", + "czar" + ], + [ + "Ġdo", + "puszcz" + ], + [ + "Ġpowi", + "atu" + ], + [ + "Ġzgo", + "dÄĻ" + ], + [ + "ĠD", + "ol" + ], + [ + "Ġu", + "lega" + ], + [ + "du", + "m" + ], + [ + "ĠzdjÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbior", + "stwa" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "ki" + ], + [ + "Ġemo", + "cji" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "kie" + ], + [ + "ĠnastÄĻpu", + "je" + ], + [ + "Ġop", + "ro" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "ar" + ], + [ + "Ġob", + "wo" + ], + [ + "ĠZa", + "pytanie" + ], + [ + "Ġprote", + "stu" + ], + [ + "at", + "ion" + ], + [ + "Ġkontak", + "tu" + ], + [ + "ĠTV", + "P" + ], + [ + "ÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġp", + "ens" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "czu" + ], + [ + "ca", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġust", + "ro" + ], + [ + "ĠKraj", + "owej" + ], + [ + "Ġal", + "ar" + ], + [ + "zy", + "wa" + ], + [ + "Ġresz", + "ty" + ], + [ + "Ġopozy", + "cji" + ], + [ + "nos", + "ci" + ], + [ + "Ġprze", + "pro" + ], + [ + "Ġno", + "tat" + ], + [ + "wi", + "ÅĤo" + ], + [ + "ÅĤ", + "ych" + ], + [ + "ĠV", + "AT" + ], + [ + "Ġotwar", + "cie" + ], + [ + "f", + "la" + ], + [ + "Ġc", + "a" + ], + [ + "Ġzak", + "on" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzÄħ" + ], + [ + "h", + "an" + ], + [ + "Ġpoja", + "zdów" + ], + [ + "Czas", + "em" + ], + [ + "pli", + "wie" + ], + [ + "Ġza", + "gi" + ], + [ + "ĠPre", + "zy" + ], + [ + "Ġutrzym", + "anie" + ], + [ + "ĠpoglÄħ", + "dy" + ], + [ + "Ġkwa", + "d" + ], + [ + "Ġkt", + "ory" + ], + [ + "Ġwil", + "got" + ], + [ + "Za", + "czÄĻ" + ], + [ + "ĠN", + "owym" + ], + [ + "ÅĽ", + "wiÄĻ" + ], + [ + "dz", + "onym" + ], + [ + "Ġregu", + "lacji" + ], + [ + "s", + "m" + ], + [ + "Ġe", + "wolu" + ], + [ + "Ġh", + "od" + ], + [ + "ĠK", + "ami" + ], + [ + "waż", + "nie" + ], + [ + "ĠD", + "ar" + ], + [ + "Ġos", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġprzyczy", + "ny" + ], + [ + "Ġstaran", + "nie" + ], + [ + "Ġpróbu", + "jÄħc" + ], + [ + "CzÄĻ", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġple", + "cach" + ], + [ + "ĠCzÄĻ", + "sto" + ], + [ + "Ġminu", + "ty" + ], + [ + "Ġzare", + "ag" + ], + [ + "Ġle", + "czenia" + ], + [ + "ĠmÅĤodzie", + "ż" + ], + [ + "ĠPrze", + "cież" + ], + [ + "Ġspe", + "cyfi" + ], + [ + "6", + "5" + ], + [ + "Ġus", + "prawiedli" + ], + [ + "ĠP", + "Z" + ], + [ + "Ġna", + "raz" + ], + [ + "P", + "ytanie" + ], + [ + "ĠR", + "ej" + ], + [ + "Ġstud", + "entów" + ], + [ + "Ġz", + "gu" + ], + [ + "dni", + "m" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠnajwiÄĻksz", + "ych" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowych" + ], + [ + "ĠT", + "oru" + ], + [ + "ĠskoÅĦ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "nios", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġpol", + "sko" + ], + [ + "j", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠmajÄħ", + "tku" + ], + [ + "l", + "na" + ], + [ + "Ġzdrowo", + "tnej" + ], + [ + "Ð", + "¸" + ], + [ + "Ġna", + "przód" + ], + [ + "ĠJ", + "E" + ], + [ + "Ġnau", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġmie", + "rze" + ], + [ + "4", + "9" + ], + [ + "ĠAu", + "gu" + ], + [ + "Ġ5", + "5" + ], + [ + "Ġprogra", + "mie" + ], + [ + "ob", + "o" + ], + [ + "Ġdodat", + "ek" + ], + [ + "Ġstara", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠPa", + "w" + ], + [ + "Ġk", + "le" + ], + [ + "Ġza", + "sy" + ], + [ + "Ġkom", + "pro" + ], + [ + "as", + "cy" + ], + [ + "Ġzu", + "ży" + ], + [ + "Ġprzy", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġrol", + "nictwa" + ], + [ + "Ġsam", + "emu" + ], + [ + "Ġsil", + "nik" + ], + [ + "Ġ199", + "6" + ], + [ + "la", + "rz" + ], + [ + "p", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġwal", + "ka" + ], + [ + "si", + "li" + ], + [ + "Ġkró", + "le" + ], + [ + "liz", + "mu" + ], + [ + "ĠZ", + "A" + ], + [ + "Ġmo", + "dy" + ], + [ + "Ġwyj", + "dzie" + ], + [ + "ĠsÅĤow", + "em" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cznego" + ], + [ + "ĠP", + "ut" + ], + [ + "Ġg", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġwal", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠMar", + "cin" + ], + [ + "tu", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġprzy", + "puszcz" + ], + [ + "rz", + "aÅĤo" + ], + [ + "Mo", + "im" + ], + [ + "Ġmusi", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠJóze", + "f" + ], + [ + "ĠLondy", + "nie" + ], + [ + "ra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwi", + "o" + ], + [ + "Ġzosta", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġobec", + "nych" + ], + [ + "Ġka", + "wy" + ], + [ + "z", + "owie" + ], + [ + "ie", + "ÅĤ" + ], + [ + "rza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġtur", + "niej" + ], + [ + "go", + "n" + ], + [ + "Ġpracu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġkto", + "re" + ], + [ + "Ġg", + "ad" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbior", + "stw" + ], + [ + "Ġwym", + "o" + ], + [ + "Ġzamie", + "szka" + ], + [ + "am", + "es" + ], + [ + "Prze", + "praszam" + ], + [ + "Ġmie", + "cz" + ], + [ + "Ġukry", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġeuropej", + "skich" + ], + [ + "S", + "e" + ], + [ + "dni", + "ch" + ], + [ + "Ġf", + "an" + ], + [ + "Ġpopraw", + "ka" + ], + [ + "ż", + "onej" + ], + [ + "Ġle", + "sie" + ], + [ + "ż", + "ar" + ], + [ + "Ġwy", + "glÄħdaÄĩ" + ], + [ + "Â", + "°" + ], + [ + "ĠW", + "is" + ], + [ + "Ġkas", + "ÄĻ" + ], + [ + "g", + "res" + ], + [ + "D", + "ro" + ], + [ + "Ġzau", + "waż" + ], + [ + "Ġna", + "rzu" + ], + [ + "wo", + "daw" + ], + [ + "Ġmoc", + "niej" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "n" + ], + [ + "Ġregu", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠSÄħ", + "du" + ], + [ + "Dru", + "ga" + ], + [ + "Ġpodmio", + "tów" + ], + [ + "Ġdo", + "pÅĤa" + ], + [ + "ÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "ta", + "nia" + ], + [ + "Ġmary", + "nar" + ], + [ + "Ġpog", + "rÄħ" + ], + [ + "pro", + "st" + ], + [ + "Ġchwi", + "le" + ], + [ + "Ġinterne", + "cie" + ], + [ + "po", + "le" + ], + [ + "lar", + "ii" + ], + [ + "s", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "rze", + "ni" + ], + [ + "Ġty", + "lu" + ], + [ + "Ġe", + "x" + ], + [ + "il", + "m" + ], + [ + "Ġ6", + "5" + ], + [ + "Ġdu", + "pie" + ], + [ + "Ġfir", + "mie" + ], + [ + "js", + "c" + ], + [ + "Ġważ", + "ny" + ], + [ + "ĠSam", + "o" + ], + [ + "b", + "ri" + ], + [ + "Ġsk", + "an" + ], + [ + "letnie", + "go" + ], + [ + "Ġpoże", + "gna" + ], + [ + "M", + "ia" + ], + [ + "I", + "Äĺ" + ], + [ + "Ġmie", + "ÅĽci" + ], + [ + "sa", + "rza" + ], + [ + "Ġo", + "ży" + ], + [ + "Ġs", + "ia" + ], + [ + "ko", + "mo" + ], + [ + "Ġamb", + "asad" + ], + [ + "Ġst", + "wa" + ], + [ + "Rów", + "nież" + ], + [ + "Po", + "t" + ], + [ + "Ġstar", + "szy" + ], + [ + "chodzi", + "my" + ], + [ + "ĠgÅĤu", + "pie" + ], + [ + "ĠwiÄĻk", + "szego" + ], + [ + "Ġznalaz", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġdo", + "maga" + ], + [ + "Ġdo", + "okoÅĤa" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "ów" + ], + [ + "Ġwro", + "ga" + ], + [ + "Ġu", + "tru" + ], + [ + "ĠK", + "ry" + ], + [ + "os", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġprzyjem", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġkul", + "tur" + ], + [ + "ser", + "w" + ], + [ + "f", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠzarzÄħ", + "du" + ], + [ + "Ġmedy", + "cy" + ], + [ + "D", + "ob" + ], + [ + "Ġno", + "gach" + ], + [ + "cz", + "niej" + ], + [ + "Ġzami", + "aru" + ], + [ + "Ġwie", + "dzÄħc" + ], + [ + "Ġniespo", + "dzie" + ], + [ + "Ġm", + "ane" + ], + [ + "ĠNiem", + "ców" + ], + [ + "Ġz", + "mo" + ], + [ + "Ġweek", + "end" + ], + [ + "t", + "no" + ], + [ + "cz", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġ199", + "1" + ], + [ + "Ġpa", + "ch" + ], + [ + "Ġuwie", + "l" + ], + [ + "cis", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġdzie", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġparlam", + "entar" + ], + [ + "O", + "k" + ], + [ + "Ġmusi", + "aÅĤo" + ], + [ + "prawdopodob", + "niej" + ], + [ + "Ġgru", + "nt" + ], + [ + "Ġtry", + "bu" + ], + [ + "Ġmat", + "kÄĻ" + ], + [ + "s", + "ar" + ], + [ + "Ġfun", + "dam" + ], + [ + "Ġprote", + "st" + ], + [ + "Czas", + "ami" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "stwie" + ], + [ + "Ġnie", + "obec" + ], + [ + "Ġuch", + "wy" + ], + [ + "Ġtechno", + "logii" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Poz", + "osta" + ], + [ + "a", + "cji" + ], + [ + "ĠAndrze", + "ja" + ], + [ + "os", + "kona" + ], + [ + "ĠwiÄĻksz", + "ym" + ], + [ + "re", + "tarz" + ], + [ + "Ġprocedu", + "ry" + ], + [ + "Ġzamk", + "niÄĻte" + ], + [ + "Ġf", + "ry" + ], + [ + "ĠD", + "ro" + ], + [ + "W", + "ym" + ], + [ + "chy", + "liÅĤ" + ], + [ + "ĠAka", + "demii" + ], + [ + "u", + "jÄħcych" + ], + [ + "W", + "ciÄħż" + ], + [ + "ĠE", + "gi" + ], + [ + "P", + "rób" + ], + [ + "Ġzawar", + "te" + ], + [ + "/", + "." + ], + [ + "Ġpolicjan", + "tów" + ], + [ + "Ġog", + "ród" + ], + [ + "Ġs", + "ma" + ], + [ + "Ġ199", + "4" + ], + [ + "Ġroze", + "gra" + ], + [ + "ĠC", + "ol" + ], + [ + "Ġstaro", + "ży" + ], + [ + "Ġstrate", + "gi" + ], + [ + "Ġzga", + "dzam" + ], + [ + "por", + "tu" + ], + [ + "Ġsy", + "gna" + ], + [ + "Ġpo", + "kazaÅĤ" + ], + [ + "Ġpubli", + "czne" + ], + [ + "Ġ", + "Ã" + ], + [ + "Ġjas", + "na" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dem" + ], + [ + "Ġpopar", + "cie" + ], + [ + "Ġobie", + "ktyw" + ], + [ + "Ġwy", + "kre" + ], + [ + "Ġmili", + "ony" + ], + [ + "liw", + "ego" + ], + [ + "Mo", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġzde", + "nerw" + ], + [ + "s", + "ad" + ], + [ + "Dzi", + "aÅĤa" + ], + [ + "go", + "ry" + ], + [ + "B", + "e" + ], + [ + "Ġkolej", + "nym" + ], + [ + "Ġreak", + "cji" + ], + [ + "Ġwyko", + "nu" + ], + [ + "ÅĦczy", + "cy" + ], + [ + "Ġtre", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġtygod", + "nia" + ], + [ + "ĠmiÄĻ", + "sa" + ], + [ + "Ġpro", + "sta" + ], + [ + "wali", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġuli", + "cach" + ], + [ + "Ġre", + "la" + ], + [ + "Ġkla", + "sz" + ], + [ + "Ġgene", + "raÅĤ" + ], + [ + "Ġsytua", + "cje" + ], + [ + "ĠnajwiÄĻk", + "sze" + ], + [ + "k", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġwyko", + "rzyst" + ], + [ + "Ġniesam", + "owi" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "ny" + ], + [ + "kow", + "ska" + ], + [ + "Ġp", + "lo" + ], + [ + "Ġprze", + "kracza" + ], + [ + "ran", + "d" + ], + [ + "Ġpri", + "ory" + ], + [ + "Ġka", + "pelu" + ], + [ + "Ġrestaura", + "cji" + ], + [ + "bor", + "czej" + ], + [ + "os", + "a" + ], + [ + "Ġtym", + "czas" + ], + [ + "ĠmiesiÄħ", + "ca" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "ta" + ], + [ + "Ġs", + "kie" + ], + [ + "Ġsp", + "on" + ], + [ + "Ġo", + "kazaÄĩ" + ], + [ + "li", + "li" + ], + [ + "7", + "7" + ], + [ + "Ġgabine", + "tu" + ], + [ + "Ġt", + "rzas" + ], + [ + "ta", + "ż" + ], + [ + "Ġzez", + "wo" + ], + [ + "ĠoszczÄĻ", + "dnoÅĽci" + ], + [ + "Ġb", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġodci", + "nku" + ], + [ + "ów", + "ka" + ], + [ + "Ġnapa", + "st" + ], + [ + "1", + "00" + ], + [ + "v", + "el" + ], + [ + "Ġo", + "limpij" + ], + [ + "Tro", + "chÄĻ" + ], + [ + "c", + "ku" + ], + [ + "k", + "sy" + ], + [ + "Ġcie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Åļ", + "wiat" + ], + [ + "pi", + "sz" + ], + [ + "ĠpoÅĤ", + "owa" + ], + [ + "Ġopi", + "nie" + ], + [ + "Ġmaszy", + "ny" + ], + [ + "ni", + "ny" + ], + [ + "n", + "ci" + ], + [ + "Ġnadz", + "oru" + ], + [ + "ok", + "racji" + ], + [ + "Ġogól", + "no" + ], + [ + "Ġunie", + "możli" + ], + [ + "Ġu", + "pew" + ], + [ + "Ġwspom", + "nienia" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠJor", + "ku" + ], + [ + "Ġdy", + "stry" + ], + [ + "Ġko", + "misja" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzenia" + ], + [ + "ka", + "ja" + ], + [ + "ĠP", + "amiÄĻ" + ], + [ + "k", + "cjÄĻ" + ], + [ + "dopodob", + "nie" + ], + [ + "Ġgot", + "owa" + ], + [ + "ne", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġpo", + "prowa" + ], + [ + "ĠN", + "r" + ], + [ + "Ġdruży", + "ny" + ], + [ + "!!", + "!" + ], + [ + "b", + "as" + ], + [ + "w", + "ory" + ], + [ + "Ġwest", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġno", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġuli", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġna", + "kÅĤad" + ], + [ + "ĠP", + "or" + ], + [ + "wali", + "ÅĤ" + ], + [ + "ter", + "min" + ], + [ + "Ġzosta", + "wi" + ], + [ + "Ġgrz", + "bie" + ], + [ + "Zat", + "rzym" + ], + [ + "Ġm", + "ego" + ], + [ + "Ġar", + "cy" + ], + [ + "Ġprze", + "staÅĤ" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owanie" + ], + [ + "Ġna", + "praw" + ], + [ + "Ġkilku", + "nastu" + ], + [ + "ow", + "na" + ], + [ + "Ġje", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "dzie", + "m" + ], + [ + "ĠAr", + "mii" + ], + [ + "ź", + "li" + ], + [ + "Ġdziel", + "nicy" + ], + [ + "Ġkandydat", + "ów" + ], + [ + "s", + "ort" + ], + [ + "ĠF", + "in" + ], + [ + "rzÄħs", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽle", + "d" + ], + [ + "Ġmani", + "pu" + ], + [ + "dzie", + "ży" + ], + [ + "Ġrozpat", + "rzenia" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġzaba", + "wy" + ], + [ + "Ġjedy", + "na" + ], + [ + "Ġewentu", + "alnie" + ], + [ + "sa", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġrej", + "onie" + ], + [ + "ĠK", + "atarzy" + ], + [ + "niÄĻ", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġludz", + "kie" + ], + [ + "Ġpre", + "ten" + ], + [ + "Ġbudow", + "lan" + ], + [ + "Ġf", + "ach" + ], + [ + "pi", + "l" + ], + [ + "w", + "ÅĤad" + ], + [ + "Wie", + "lu" + ], + [ + "Ġspo", + "tyka" + ], + [ + "ĠAn", + "ge" + ], + [ + "ud", + "i" + ], + [ + "ĠPR", + "L" + ], + [ + "Ġpodat", + "ki" + ], + [ + "ĠB", + "la" + ], + [ + "Ġmo", + "rze" + ], + [ + "Ġuch", + "wa" + ], + [ + "Ġwy", + "w" + ], + [ + "Ġod", + "dziaÅĤu" + ], + [ + "Ġinfra", + "struktury" + ], + [ + "ha", + "bili" + ], + [ + "raca", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġuży", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġser", + "io" + ], + [ + "Ġterro", + "ry" + ], + [ + "z", + "dem" + ], + [ + "ĠPK", + "P" + ], + [ + "ew", + "nÄĻtrz" + ], + [ + "Ġdosta", + "je" + ], + [ + "pa", + "nie" + ], + [ + "ĠGdaÅĦ", + "sku" + ], + [ + "Ġzaczyna", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġpo", + "rÄĻ" + ], + [ + "Z", + "ostaÅĤ" + ], + [ + "ym", + "et" + ], + [ + "ów", + "ek" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "nych" + ], + [ + "Ġdotar", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġje", + "dzie" + ], + [ + "ĠJe", + "szcze" + ], + [ + "S", + "zu" + ], + [ + "Ġrówno", + "czeÅĽnie" + ], + [ + "r", + "ko" + ], + [ + "ĠusÅĤy", + "szeÄĩ" + ], + [ + "ĠP", + "la" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "t" + ], + [ + "ĠSz", + "ym" + ], + [ + "al", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "tom" + ], + [ + "Ro", + "dzi" + ], + [ + "Wie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "ĠE", + "n" + ], + [ + "Ġek", + "stra" + ], + [ + "Ġokre", + "ÅĽliÄĩ" + ], + [ + "ol", + "nie" + ], + [ + "z", + "aÅĤ" + ], + [ + "il", + "la" + ], + [ + "Ġza", + "pisy" + ], + [ + "Ġzoba", + "czyÅĤa" + ], + [ + "logi", + "czne" + ], + [ + "Ġkonstytu", + "cji" + ], + [ + "Ġprze", + "stra" + ], + [ + "Ġkolej", + "nego" + ], + [ + "Ġeg", + "zeku" + ], + [ + "Ġak", + "ty" + ], + [ + "cz", + "ak" + ], + [ + "d", + "io" + ], + [ + "ĠgÅĤu", + "p" + ], + [ + "Ġd", + "anego" + ], + [ + "stÄĻpu", + "je" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "źni" + ], + [ + "Ġodw", + "róciÅĤa" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "dzi" + ], + [ + "ĠC", + "om" + ], + [ + "Ġważ", + "na" + ], + [ + "ĠPrze", + "praszam" + ], + [ + "Ġwy", + "lÄħd" + ], + [ + "ĠmiesiÄħ", + "cach" + ], + [ + "Ġcz", + "ÅĤonek" + ], + [ + "Ġwnios", + "ko" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġpu", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠS", + "ko" + ], + [ + "Ġpor", + "ta" + ], + [ + "Ġotwo", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "ÅĽci", + "li" + ], + [ + "ni", + "ch" + ], + [ + "Ġra", + "cjonal" + ], + [ + "Ġz", + "nika" + ], + [ + "Ġw", + "rÄĻ" + ], + [ + "cj", + "om" + ], + [ + "âĢ", + "Ĵ" + ], + [ + "Ġ1", + "20" + ], + [ + "7", + "2" + ], + [ + "ĠkÄħ", + "tem" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "any" + ], + [ + "Ġpacje", + "nt" + ], + [ + "no", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġpodko", + "misji" + ], + [ + "Ġnormal", + "ne" + ], + [ + "Ġprzewodni", + "czÄħcego" + ], + [ + "m", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠX", + "D" + ], + [ + "Ġko", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġdal", + "sze" + ], + [ + "ĠOl", + "szty" + ], + [ + "Ġspodzie", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġsta", + "bi" + ], + [ + "Ġzni", + "szcz" + ], + [ + "Ġw", + "ery" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "ków" + ], + [ + "Ġkomunika", + "cji" + ], + [ + "ĠUkrai", + "nie" + ], + [ + "Ġja", + "po" + ], + [ + "rud", + "nia" + ], + [ + "Ġce", + "chy" + ], + [ + "wa", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġre", + "ż" + ], + [ + "Na", + "u" + ], + [ + "Ġsp", + "róbu" + ], + [ + "v", + "in" + ], + [ + "Ġnie", + "li" + ], + [ + "Ġwyp", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġsprzeda", + "ż" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤad" + ], + [ + "ĠuÅĽmie", + "cha" + ], + [ + "ga", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġbi", + "uro" + ], + [ + "Ġisto", + "cie" + ], + [ + "Ġ199", + "5" + ], + [ + "Ġprzed", + "ÅĤo" + ], + [ + "w", + "ami" + ], + [ + "Ġzwyczaj", + "nie" + ], + [ + "Ġosob", + "ie" + ], + [ + "ĠStan", + "ach" + ], + [ + "Ġzapropon", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġdia", + "gno" + ], + [ + "Ġnieprzy", + "ja" + ], + [ + "Ġn", + "owi" + ], + [ + "Ġra", + "port" + ], + [ + "ĠwewnÄĻtrz", + "nych" + ], + [ + "K", + "I" + ], + [ + "ze", + "s" + ], + [ + "Ġsi", + "ÅĤa" + ], + [ + "prawi", + "dÅĤ" + ], + [ + "Ġoficjal", + "nie" + ], + [ + "Ġtow", + "arów" + ], + [ + "Ġra", + "tow" + ], + [ + "rem", + "ier" + ], + [ + "pi", + "n" + ], + [ + "Ġpodkre", + "ÅĽl" + ], + [ + "ĠurzÄħ", + "dzeÅĦ" + ], + [ + "w", + "anego" + ], + [ + "Ġprze", + "kony" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owania" + ], + [ + "Ġi", + "ry" + ], + [ + "Ġwra", + "caÄĩ" + ], + [ + "Ġtek", + "stu" + ], + [ + "nie", + "sz" + ], + [ + "Rz", + "Äħd" + ], + [ + "pad", + "ÅĤ" + ], + [ + "N", + "Y" + ], + [ + "Ġinicjaty", + "wy" + ], + [ + "Ġzam", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "si", + "on" + ], + [ + "ĠniezbÄĻ", + "dne" + ], + [ + "Ġprzy", + "je" + ], + [ + "Ġwarun", + "kiem" + ], + [ + "ty", + "p" + ], + [ + "Ġsygn", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġfir", + "mÄĻ" + ], + [ + "wo", + "j" + ], + [ + "Ġli", + "ce" + ], + [ + "Ġza", + "szczy" + ], + [ + "Ġtwar", + "d" + ], + [ + "ĠHisz", + "panii" + ], + [ + "Ġcz", + "Äħ" + ], + [ + "st", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "ny" + ], + [ + "i", + "ach" + ], + [ + "Ġwyda", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpozwo", + "liÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "cha" + ], + [ + "Ġsu", + "ch" + ], + [ + "Ġu", + "ci" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dza" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "ów" + ], + [ + "Ġna", + "ra" + ], + [ + "Ġpew", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġkró", + "tki" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czy" + ], + [ + "o", + "ro" + ], + [ + "Ġpropozy", + "cja" + ], + [ + "Ġprzy", + "kry" + ], + [ + "Ġwy", + "naj" + ], + [ + "ce", + "niu" + ], + [ + "wi", + "ca" + ], + [ + "w", + "ca" + ], + [ + "Ġz", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġk", + "ate" + ], + [ + "Ġakad", + "emi" + ], + [ + "Ġokoli", + "cach" + ], + [ + "Ġle", + "dwo" + ], + [ + "Ġtwo", + "ich" + ], + [ + "Ġniemiec", + "kich" + ], + [ + "Ġuczest", + "ników" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "gÅĤ" + ], + [ + "ĠprÄĻ", + "dzej" + ], + [ + "Ġpo", + "bytu" + ], + [ + "Ġpoprze", + "dniego" + ], + [ + "K", + "rzy" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbior", + "ców" + ], + [ + "Ġdotrze", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġsamo", + "lot" + ], + [ + "Ġpoż", + "ar" + ], + [ + "go", + "dzi" + ], + [ + "Ġporozumie", + "nia" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "ne" + ], + [ + "bi", + "t" + ], + [ + "Ġfil", + "my" + ], + [ + "Ġd", + "ba" + ], + [ + "Ġpracow", + "nik" + ], + [ + "ĠC", + "la" + ], + [ + "Ġhi", + "szpa" + ], + [ + "Ġna", + "wie" + ], + [ + "Ġch", + "le" + ], + [ + "ka", + "nia" + ], + [ + "Ġwyp", + "owiada" + ], + [ + "b", + "ó" + ], + [ + "Ġodp", + "rowa" + ], + [ + "s", + "my" + ], + [ + "Ġkolej", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠMi", + "strz" + ], + [ + "Ġmo", + "zna" + ], + [ + "re", + "nt" + ], + [ + "h", + "er" + ], + [ + "Ga", + "ze" + ], + [ + "Ġisto", + "ty" + ], + [ + "Ġwi", + "no" + ], + [ + "ĠwiÄħ", + "że" + ], + [ + "ĠGeor", + "ge" + ], + [ + "Ġproce", + "sie" + ], + [ + "Ġs", + "os" + ], + [ + "Ġsi", + "ód" + ], + [ + "Ġre", + "kor" + ], + [ + "Ġz", + "ar" + ], + [ + "w", + "ców" + ], + [ + "Ġpod", + "sum" + ], + [ + "Ġmedi", + "ach" + ], + [ + "M", + "ich" + ], + [ + "Ġm", + "ak" + ], + [ + "ary", + "j" + ], + [ + "z", + "z" + ], + [ + "b", + "lo" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czy" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "tkowo" + ], + [ + "ĠÅĽla", + "d" + ], + [ + "Ġro", + "ÅĽnie" + ], + [ + "S", + "tu" + ], + [ + "Ġzaku", + "py" + ], + [ + "Ġtermi", + "nie" + ], + [ + "Ġgrun", + "cie" + ], + [ + "Ġprof", + "il" + ], + [ + "entu", + "zja" + ], + [ + "Ġprzez", + "e" + ], + [ + "ĠA", + "f" + ], + [ + "Ġp", + "seud" + ], + [ + "Ġrze", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġpisze", + "sz" + ], + [ + "Ġobie", + "któw" + ], + [ + "v", + "ie" + ], + [ + "Ġre", + "por" + ], + [ + "Ġogrom", + "ny" + ], + [ + "rz", + "ono" + ], + [ + "Ġci", + "o" + ], + [ + "Ġpoko", + "j" + ], + [ + "Ġpowszech", + "nie" + ], + [ + "Ġpis", + "mo" + ], + [ + "Ġzawod", + "owych" + ], + [ + "Ġbra", + "ÅĤ" + ], + [ + "n", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġnie", + "daleko" + ], + [ + "ĠGospodar", + "ki" + ], + [ + "Ġzgi", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ÅĤ", + "ku" + ], + [ + "Ġkom", + "for" + ], + [ + "Pole", + "cam" + ], + [ + "Ġre", + "d" + ], + [ + "Ġup", + "oważ" + ], + [ + "Ġgra", + "nice" + ], + [ + "ĠspóÅĤ", + "ek" + ], + [ + "sk", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠKon", + "tro" + ], + [ + "Ġza", + "siÅĤ" + ], + [ + "le", + "tu" + ], + [ + "Z", + "nowu" + ], + [ + "Ġsie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "ru", + "r" + ], + [ + "si", + "n" + ], + [ + "na", + "li" + ], + [ + "da", + "go" + ], + [ + "Ġpi", + "wo" + ], + [ + "Ġzada", + "niem" + ], + [ + "Ġbi", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġrozpa", + "cz" + ], + [ + "Ġzabi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwsp", + "ani" + ], + [ + "Ġdowo", + "dy" + ], + [ + "Ġmiejs", + "cem" + ], + [ + "Ġopu", + "szcz" + ], + [ + "ó", + "rek" + ], + [ + "Ġrze", + "kÅĤa" + ], + [ + "piÄĻ", + "k" + ], + [ + "Ġba", + "wi" + ], + [ + "s", + "pe" + ], + [ + "M", + "ógÅĤ" + ], + [ + "Ġp", + "ak" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "gnÄħÅĤ" + ], + [ + "nie", + "cznie" + ], + [ + "Ġgimna", + "zj" + ], + [ + "Ġpo", + "rze" + ], + [ + "Dziewczy", + "na" + ], + [ + "Ġza", + "zdro" + ], + [ + "ĠchÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzako", + "ÅĦczy" + ], + [ + "ĠWszy", + "stko" + ], + [ + "ĠL", + "as" + ], + [ + "Ġwi", + "dzieli" + ], + [ + "nicz", + "nÄħ" + ], + [ + "spi", + "ra" + ], + [ + "Ġpo", + "jÄĻcie" + ], + [ + "9", + "5" + ], + [ + "Ġzw", + "ró" + ], + [ + "Ġsprób", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġprzy", + "cisk" + ], + [ + "Ġu", + "czyÄĩ" + ], + [ + "n", + "owie" + ], + [ + "li", + "by" + ], + [ + "Ġzna", + "czÄħ" + ], + [ + "ĠopÅĤa", + "ty" + ], + [ + "ĠH", + "an" + ], + [ + "ĠÅĽrodowi", + "sko" + ], + [ + "Ġroz", + "wa" + ], + [ + "Ġsk", + "re" + ], + [ + "Ġzach", + "owy" + ], + [ + "Ġwyp", + "rost" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "nia" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "na" + ], + [ + "Ġmo", + "i" + ], + [ + "Ġtam", + "tego" + ], + [ + "Ġopar", + "ciu" + ], + [ + "Ġgwia", + "zdy" + ], + [ + "Ġwar", + "gi" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "nym" + ], + [ + "Ġsprawoz", + "dania" + ], + [ + "Ġp", + "ytaÅĤ" + ], + [ + "Ġpu", + "deÅĤ" + ], + [ + "ż", + "onÄħ" + ], + [ + "M", + "ów" + ], + [ + "Ġutrzym", + "ania" + ], + [ + "Ġmo", + "to" + ], + [ + "Ġwar", + "st" + ], + [ + "Ġprzyczy", + "nÄħ" + ], + [ + "Pierw", + "sza" + ], + [ + "Ġs", + "owie" + ], + [ + "Ġspa", + "ce" + ], + [ + "A", + "ż" + ], + [ + "alo", + "g" + ], + [ + "pa", + "rat" + ], + [ + "Ġponad", + "to" + ], + [ + "Ġod", + "bÄĻdzie" + ], + [ + "Ġh", + "ory" + ], + [ + "Ġzap", + "rez" + ], + [ + "Ġzap", + "owiada" + ], + [ + "Ġszczegó", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġprowin", + "cji" + ], + [ + "ty", + "ków" + ], + [ + "Ġbo", + "li" + ], + [ + "Ġde", + "ka" + ], + [ + "Ġu", + "daje" + ], + [ + "gdy", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġdram", + "aty" + ], + [ + "S", + "o" + ], + [ + "Ġspecjal", + "nych" + ], + [ + "Ġdale", + "ka" + ], + [ + "Ġi", + "grzy" + ], + [ + "6", + "8" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czenie" + ], + [ + "Ġoz", + "nak" + ], + [ + "Ġna", + "pra" + ], + [ + "Ġzap", + "ali" + ], + [ + "Ġlu", + "k" + ], + [ + "Ġsty", + "l" + ], + [ + "Å", + "ľ" + ], + [ + "Ġpoprzedni", + "ch" + ], + [ + "Ġinfor", + "maty" + ], + [ + "ÅĽ", + "niu" + ], + [ + "ĠK", + "iel" + ], + [ + "ĠPra", + "wa" + ], + [ + "Ġsku", + "r" + ], + [ + "wia", + "nia" + ], + [ + "Ġsie", + "dzieÄĩ" + ], + [ + "Ġz", + "bu" + ], + [ + "CZ", + "Y" + ], + [ + "Ġre", + "form" + ], + [ + "Cz", + "ÅĤowiek" + ], + [ + "Ġbran", + "ży" + ], + [ + "Ġobec", + "ny" + ], + [ + "Ġau", + "tora" + ], + [ + "Ġimi", + "gra" + ], + [ + "Ġdal", + "szych" + ], + [ + "ĠH", + "am" + ], + [ + "ĠsÄĻdzi", + "a" + ], + [ + "Ġprzepis", + "ami" + ], + [ + "ĠAd", + "ministra" + ], + [ + "Ġ", + "vi" + ], + [ + "Ġprze", + "cie" + ], + [ + "ĠCh", + "in" + ], + [ + "że", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġspotka", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠHar", + "ry" + ], + [ + "Ġwyro", + "ku" + ], + [ + "Ġzare", + "jestr" + ], + [ + "Ġdia", + "bÅĤa" + ], + [ + "dar", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġpis", + "ma" + ], + [ + "ĠN", + "ad" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nie" + ], + [ + "nist", + "ów" + ], + [ + "Ġnie", + "mu" + ], + [ + "Ġszlach", + "et" + ], + [ + "ĠN", + "ATO" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "c" + ], + [ + "ĠLud", + "wi" + ], + [ + "Ġla", + "s" + ], + [ + "ĠR", + "ada" + ], + [ + "Ġsp", + "ry" + ], + [ + "ĠksiÄħ", + "dz" + ], + [ + "ĠdostÄĻp", + "ne" + ], + [ + "dzi", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Roz", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġpa", + "sz" + ], + [ + "Powie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "ami", + "Äħ" + ], + [ + "Ġkażd", + "emu" + ], + [ + "H", + "a" + ], + [ + "Ġszczy", + "t" + ], + [ + "Ġto", + "ale" + ], + [ + "liw", + "ej" + ], + [ + "Ġpodat", + "ek" + ], + [ + "u", + "ch" + ], + [ + "ĠJan", + "usz" + ], + [ + "n", + "s" + ], + [ + "ĠFran", + "ci" + ], + [ + "Ġtrans", + "ak" + ], + [ + "Ġdziec", + "iÄĻ" + ], + [ + "u", + "p" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzenia" + ], + [ + "Ġoce", + "nie" + ], + [ + "s", + "je" + ], + [ + "go", + "m" + ], + [ + "Ġtrze", + "ciej" + ], + [ + "Ġinteres", + "ów" + ], + [ + "Ġsce", + "ny" + ], + [ + "Ġmuzy", + "ka" + ], + [ + "Ġuzyska", + "nia" + ], + [ + "ur", + "i" + ], + [ + "Ġprzy", + "nosi" + ], + [ + "Ġusta", + "wi" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "ch" + ], + [ + "Ġbudżet", + "owej" + ], + [ + "Ġto", + "re" + ], + [ + "Ġne", + "uro" + ], + [ + "ko", + "nuje" + ], + [ + "Ġfil", + "mi" + ], + [ + "waż", + "ne" + ], + [ + "Ġro", + "man" + ], + [ + "Ġu", + "szy" + ], + [ + "Ġspecjal", + "ne" + ], + [ + "Ġartyku", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġsil", + "ny" + ], + [ + "Ġnie", + "wÄħtpliwie" + ], + [ + "Ġp", + "sy" + ], + [ + "Ġargu", + "menty" + ], + [ + "Ġpro", + "gu" + ], + [ + "ĠO", + "bro" + ], + [ + "Ġtak", + "sów" + ], + [ + "ĠE", + "x" + ], + [ + "wie", + "ni" + ], + [ + "ĠstaÅĤ", + "e" + ], + [ + "ĠżoÅĤ", + "Äħd" + ], + [ + "Ġci", + "ÅĽnie" + ], + [ + "Ġdwa", + "j" + ], + [ + "Ġreprezenta", + "cji" + ], + [ + "Ġim", + "prez" + ], + [ + "Sam", + "a" + ], + [ + "Ġbra", + "ci" + ], + [ + "ĠJa", + "cek" + ], + [ + "Ġna", + "ro" + ], + [ + "Ġnaz", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "p" + ], + [ + "b", + "rz" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzenie" + ], + [ + "Ġsamo", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġsez", + "on" + ], + [ + "ro", + "i" + ], + [ + "Ġsprzeciw", + "u" + ], + [ + "stawie", + "nie" + ], + [ + "ĠMa", + "c" + ], + [ + "Ġznajdzie", + "sz" + ], + [ + "Ġzapom", + "nieÄĩ" + ], + [ + "Ġroz", + "bud" + ], + [ + "Ġz", + "ej" + ], + [ + "Ġre", + "komen" + ], + [ + "Ġu", + "rzÄħd" + ], + [ + "Ġpomie", + "szczenia" + ], + [ + "Ġszko", + "l" + ], + [ + "Jed", + "nym" + ], + [ + "pi", + "ÅĤa" + ], + [ + "H", + "e" + ], + [ + "Ġkoryta", + "rz" + ], + [ + "Ġprze", + "pisu" + ], + [ + "Ġpos", + "pie" + ], + [ + "ato", + "ra" + ], + [ + "ĠksiÄħż", + "ce" + ], + [ + "Ġnajbliż", + "szych" + ], + [ + "C", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġkonsekwen", + "cje" + ], + [ + "ĠZ", + "ÅĤo" + ], + [ + "ry", + "s" + ], + [ + "ĠZ", + "i" + ], + [ + "ĠKra", + "kowa" + ], + [ + "ĠpaÅĤa", + "cu" + ], + [ + "ż", + "nych" + ], + [ + "Ġkom", + "pozy" + ], + [ + "str", + "ia" + ], + [ + "Ġdź", + "wi" + ], + [ + "ĠPio", + "tra" + ], + [ + "ĠMarszaÅĤ", + "ek" + ], + [ + "er", + "em" + ], + [ + "ĠwidziaÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ġprze", + "gry" + ], + [ + "Po", + "praw" + ], + [ + "Ġdrew", + "na" + ], + [ + "leg", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "ta" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "je", + "nie" + ], + [ + "po", + "lu" + ], + [ + "niÄĻ", + "to" + ], + [ + "glÄħ", + "du" + ], + [ + "Ġemo", + "cje" + ], + [ + "Ġwizy", + "ty" + ], + [ + "Ġk", + "s" + ], + [ + "Ġem", + "is" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "da" + ], + [ + "at", + "r" + ], + [ + "ow", + "skich" + ], + [ + "bat", + "ÄĻ" + ], + [ + "Szko", + "da" + ], + [ + "Ġdo", + "koÅĦ" + ], + [ + "W", + "obec" + ], + [ + "ĠC", + "am" + ], + [ + "Ġko", + "or" + ], + [ + "le", + "ran" + ], + [ + "Ġn", + "ud" + ], + [ + "nicz", + "na" + ], + [ + "ĠS", + "tro" + ], + [ + "Ġstra", + "ży" + ], + [ + "Ġci", + "szy" + ], + [ + "Ġbiz", + "ne" + ], + [ + "Ġmat", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġwa", + "lu" + ], + [ + "i", + "re" + ], + [ + "Ġrem", + "ont" + ], + [ + "Ġzmie", + "niÅĤa" + ], + [ + "ó", + "ra" + ], + [ + "Ġefek", + "ty" + ], + [ + "Ġo", + "pa" + ], + [ + "Ġbior", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwrze", + "ÅĽniu" + ], + [ + "Ġdal", + "szym" + ], + [ + "Ġż", + "al" + ], + [ + "Ġlikwi", + "dacji" + ], + [ + "Ġskorzysta", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠmarszaÅĤ", + "ek" + ], + [ + "Ġka", + "wÄĻ" + ], + [ + "Ġcór", + "kÄĻ" + ], + [ + "ża", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠMo", + "ra" + ], + [ + "Ġwyda", + "nia" + ], + [ + "Ġna", + "i" + ], + [ + "ż", + "Äħd" + ], + [ + "ĠporzÄħd", + "ek" + ], + [ + "ĠBiaÅĤoru", + "si" + ], + [ + "Ġczas", + "o" + ], + [ + "mier", + "nie" + ], + [ + "k", + "owanych" + ], + [ + "Ġzapo", + "biega" + ], + [ + "Ġo", + "glÄħd" + ], + [ + "Ġwi", + "r" + ], + [ + "Ġprzeciwie", + "ÅĦstwie" + ], + [ + "t", + "le" + ], + [ + "ĠU", + "K" + ], + [ + "Ġprzemy", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġpraw", + "ne" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "wa" + ], + [ + "Ġpo", + "staw" + ], + [ + "Ġprag", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġt", + "ren" + ], + [ + "Ġci", + "ch" + ], + [ + "ĠS", + "mo" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "nej" + ], + [ + ".", + "\"." + ], + [ + "O", + "two" + ], + [ + "Ġna", + "wiÄħza" + ], + [ + "ĠÅĽrodowi", + "sk" + ], + [ + "kÅĤad", + "nie" + ], + [ + "ĠN", + "owo" + ], + [ + "Ġb", + "et" + ], + [ + "Ġporów", + "ny" + ], + [ + "Ġtra", + "ci" + ], + [ + "Ġna", + "du" + ], + [ + "Niekt", + "óre" + ], + [ + "powie", + "dzi" + ], + [ + "Ġspa", + "cer" + ], + [ + "ĠIn", + "spek" + ], + [ + "ĠE", + "du" + ], + [ + "Ġkam", + "er" + ], + [ + "ĠNi", + "gdy" + ], + [ + "Ġpowro", + "tu" + ], + [ + "te", + "le" + ], + [ + "Ġ", + "owi" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "sz" + ], + [ + "Ġopu", + "szcza" + ], + [ + "Ġregi", + "onu" + ], + [ + "Ð", + "µ" + ], + [ + "owi", + "sko" + ], + [ + "g", + "mu" + ], + [ + "Ġnaj", + "star" + ], + [ + "Ġostat", + "nia" + ], + [ + "Ġwie", + "dza" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "ÅĽli" + ], + [ + "ĠA", + "gencji" + ], + [ + "S", + "P" + ], + [ + "Ġnie", + "prawidÅĤ" + ], + [ + "ĠWie", + "sz" + ], + [ + "t", + "he" + ], + [ + "Ġw", + "nu" + ], + [ + "ĠT", + "er" + ], + [ + "Z", + "atem" + ], + [ + "Ġoba", + "wy" + ], + [ + "Ġupraw", + "nieÅĦ" + ], + [ + "Ġo", + "kazy" + ], + [ + "Ġsamolo", + "tu" + ], + [ + "ro", + "ku" + ], + [ + "d", + "owej" + ], + [ + "gu", + "jÄħ" + ], + [ + "**", + "*" + ], + [ + "Ġspo", + "ty" + ], + [ + "Chci", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĽla" + ], + [ + "Ġczar", + "nych" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ÅĤem" + ], + [ + "cz", + "kami" + ], + [ + "nicz", + "o" + ], + [ + "Ġmy", + "ÅĽlach" + ], + [ + "ĠokreÅĽle", + "nie" + ], + [ + "l", + "or" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻ", + "dnia" + ], + [ + "Ġet", + "c" + ], + [ + "ĠD", + "O" + ], + [ + "Ġdwu", + "krotnie" + ], + [ + "for", + "d" + ], + [ + "Ġ199", + "2" + ], + [ + "Ġwyko", + "pie" + ], + [ + "Ġpat", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "Ġpopo", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠksiÄħż", + "ka" + ], + [ + "ĠTe", + "le" + ], + [ + "Ġsk", + "ÅĤo" + ], + [ + "re", + "e" + ], + [ + "Ġza", + "pisu" + ], + [ + "ĠWojcie", + "ch" + ], + [ + "to", + "s" + ], + [ + "c", + "an" + ], + [ + "Ġszy", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġczyta", + "nia" + ], + [ + "ĠzakÅĤad", + "ów" + ], + [ + "Ġutrzym", + "a" + ], + [ + "Ġnowe", + "lizacji" + ], + [ + "Ġsprze", + "ci" + ], + [ + "res", + "ji" + ], + [ + "Ġcie", + "n" + ], + [ + "Ġprób", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġoka", + "że" + ], + [ + "7", + "6" + ], + [ + "Ġide", + "alnie" + ], + [ + "ż", + "sze" + ], + [ + "Ġbi", + "twy" + ], + [ + "Ġ", + "entuzja" + ], + [ + "Ġdowie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġod", + "cho" + ], + [ + "Ġmini", + "mum" + ], + [ + "Ġ199", + "3" + ], + [ + "Ġkar", + "ÄĻ" + ], + [ + "d", + "owym" + ], + [ + "Przypo", + "min" + ], + [ + "ĠPary", + "żu" + ], + [ + "Ġpor", + "tu" + ], + [ + "Ġstos", + "unkowo" + ], + [ + "Ġkrót", + "kie" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "ży" + ], + [ + "h", + "n" + ], + [ + "Ġwra", + "żenia" + ], + [ + "Ġpew", + "ny" + ], + [ + "Ġsto", + "pieÅĦ" + ], + [ + "Ġnależ", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠK", + "os" + ], + [ + "Ġtere", + "nu" + ], + [ + "O", + "kazaÅĤo" + ], + [ + "8", + "8" + ], + [ + "ĠM", + "ate" + ], + [ + "o", + "po" + ], + [ + "Ġin", + "styn" + ], + [ + "Ġener", + "gi" + ], + [ + "Ġk", + "rz" + ], + [ + "Ġu", + "to" + ], + [ + "Ġwcze", + "ÅĽnie" + ], + [ + "le", + "je" + ], + [ + "h", + "el" + ], + [ + "Ġwy", + "strze" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "ki" + ], + [ + "p", + "lem" + ], + [ + "Ġstopni", + "owo" + ], + [ + "Ġje", + "żd" + ], + [ + "ty", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġza", + "gospodar" + ], + [ + "Ġwy", + "sta" + ], + [ + "ĠurzÄĻdni", + "ków" + ], + [ + "Ġniez", + "ad" + ], + [ + "Ġpoten", + "cj" + ], + [ + "dz", + "ali" + ], + [ + "Powie", + "dz" + ], + [ + "Ġzm", + "art" + ], + [ + "Ġmili", + "on" + ], + [ + "Ġgru", + "dniu" + ], + [ + "K", + "ier" + ], + [ + "Ġpro", + "sty" + ], + [ + "Ġzasa", + "dach" + ], + [ + "Ġalko", + "hol" + ], + [ + "t", + "kach" + ], + [ + "Ġkwest", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġwy", + "prac" + ], + [ + "Ġsyl", + "wet" + ], + [ + "Ġprzeby", + "wa" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "cie" + ], + [ + "Ġod", + "noÅĽnie" + ], + [ + "ĠO", + "N" + ], + [ + "Ġpo", + "ki" + ], + [ + "ĠÂ", + "«" + ], + [ + "Ġblo", + "ku" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "szcz" + ], + [ + "ż", + "Äħc" + ], + [ + "Ġce", + "nie" + ], + [ + "ĠAmery", + "ki" + ], + [ + "Ġpoja", + "wiajÄħ" + ], + [ + "k", + "y" + ], + [ + "Ġpo", + "daÄĩ" + ], + [ + "ĠG", + "ol" + ], + [ + "Ġh", + "or" + ], + [ + "Ġplan", + "ów" + ], + [ + "Ġostat", + "niÄħ" + ], + [ + "tu", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġlokal", + "nych" + ], + [ + "Ġ197", + "5" + ], + [ + "Å", + "¹" + ], + [ + "ra", + "s" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "woÅĽci" + ], + [ + "ĠobowiÄħ", + "zy" + ], + [ + "ĠÅĽnie", + "gu" + ], + [ + "T", + "wo" + ], + [ + "M", + "nie" + ], + [ + "Ġprogra", + "my" + ], + [ + "ĠN", + "F" + ], + [ + "Ġocho", + "ty" + ], + [ + "Ġw", + "szczÄĻ" + ], + [ + "to", + "li" + ], + [ + "ty", + "fika" + ], + [ + "Ġwojsk", + "owych" + ], + [ + "Ġsil", + "ne" + ], + [ + "Ġpar", + "tyj" + ], + [ + "Ġogrom", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġkieru", + "nek" + ], + [ + "Ġpod", + "Äħ" + ], + [ + "Ġ18", + "0" + ], + [ + "ran", + "sp" + ], + [ + "Ġnieprzy", + "jem" + ], + [ + "Ġnie", + "miecki" + ], + [ + "Ġkie", + "p" + ], + [ + "Ġkolej", + "na" + ], + [ + "Ġnau", + "kowych" + ], + [ + "Ġkierow", + "ców" + ], + [ + "Ġwykona", + "nie" + ], + [ + "d", + "owa" + ], + [ + "B", + "I" + ], + [ + "w", + "anej" + ], + [ + "ĠpiÄĻÄĩ", + "dziesiÄħt" + ], + [ + "ĠIn", + "di" + ], + [ + "Ġfunk", + "cje" + ], + [ + "Ġpas", + "uje" + ], + [ + "Z", + "nów" + ], + [ + "Ġnie", + "kiedy" + ], + [ + "ow", + "ce" + ], + [ + "Ġw", + "ku" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzenia" + ], + [ + "Ġg", + "nia" + ], + [ + "Ġuko", + "ch" + ], + [ + "Ġki", + "lko" + ], + [ + "C", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġjed", + "ena" + ], + [ + "Ġw", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġspotk", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĤy" + ], + [ + "!", + "\"" + ], + [ + "Ġprz", + "od" + ], + [ + "ĠPol", + "skÄħ" + ], + [ + "niu", + "sz" + ], + [ + "Ġ194", + "4" + ], + [ + "Ġd", + "anym" + ], + [ + "k", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠCzÄĻsto", + "ch" + ], + [ + "Ġregular", + "nie" + ], + [ + "Ġzam", + "ówi" + ], + [ + "ĠwiedziaÅĤ", + "am" + ], + [ + "o", + "rze" + ], + [ + "Ġzim", + "no" + ], + [ + "Ġbi", + "ologi" + ], + [ + "niej", + "szej" + ], + [ + "Ġpol", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġza", + "byt" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czone" + ], + [ + "Ġwy", + "st" + ], + [ + "on", + "d" + ], + [ + "Chci", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġucie", + "czki" + ], + [ + "ĠnajwiÄĻksz", + "ym" + ], + [ + "n", + "ni" + ], + [ + "Ġde", + "szczu" + ], + [ + "ĠT", + "rum" + ], + [ + "Ġotwo", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "Ġroz", + "ÅĤo" + ], + [ + "ami", + "a" + ], + [ + "DZIA", + "Åģ" + ], + [ + "Ġdow", + "ódz" + ], + [ + "m", + "ÅĤod" + ], + [ + "Ġ", + "ego" + ], + [ + "ĠubiegÅĤ", + "ym" + ], + [ + "su", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠwysiÅĤ", + "ku" + ], + [ + "ci", + "nie" + ], + [ + "Ġdaw", + "nych" + ], + [ + "Ġm", + "el" + ], + [ + "Ġzarzu", + "ty" + ], + [ + "Ġpo", + "sze" + ], + [ + "Ġdzie", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġpotrafi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġskar", + "bu" + ], + [ + "A", + "nd" + ], + [ + "rod", + "ku" + ], + [ + "t", + "owane" + ], + [ + "Ġt", + "h" + ], + [ + "Ġróż", + "no" + ], + [ + "Ġzastana", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "Ġprzy", + "jechaÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "mo" + ], + [ + "Ġwa", + "rzy" + ], + [ + "p", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġgra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġasy", + "st" + ], + [ + "Ġpro", + "por" + ], + [ + "Ġze", + "staw" + ], + [ + "?", + "\"" + ], + [ + "ni", + "ane" + ], + [ + "Ġum", + "arÅĤ" + ], + [ + "Ġprac", + "Äħ" + ], + [ + "stan", + "Äħ" + ], + [ + "Ġodpowiedni", + "ch" + ], + [ + "Ġcier", + "p" + ], + [ + "6", + "4" + ], + [ + "Ġgene", + "ralnie" + ], + [ + "Ġd", + "er" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czenia" + ], + [ + "Ġsz", + "pie" + ], + [ + "o", + "gle" + ], + [ + "Ġstra", + "j" + ], + [ + "t", + "owej" + ], + [ + "ĠwystÄĻpu", + "jÄħ" + ], + [ + "S", + "prawa" + ], + [ + "ĠRej", + "on" + ], + [ + "Dzie", + "ci" + ], + [ + "Cz", + "ek" + ], + [ + "Ġska", + "lÄĻ" + ], + [ + "g", + "owego" + ], + [ + "mie", + "rza" + ], + [ + "Ġnie", + "raz" + ], + [ + "Ġch", + "leb" + ], + [ + "Ġdyspozy", + "cji" + ], + [ + "Ġoce", + "nia" + ], + [ + "Ġmy", + "li" + ], + [ + "ĠWrocÅĤa", + "wiu" + ], + [ + "Ġuży", + "Äĩ" + ], + [ + "po", + "t" + ], + [ + "Ġfaj", + "nie" + ], + [ + "Ġsytua", + "cjach" + ], + [ + "Cz", + "emu" + ], + [ + "Ġje", + "sli" + ], + [ + "Ġkon", + "trow" + ], + [ + "de", + "racji" + ], + [ + "Ġgnie", + "w" + ], + [ + "Ġwyda", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠwnÄĻt", + "rza" + ], + [ + "Ġkrót", + "kim" + ], + [ + "ĠV", + "I" + ], + [ + "Ãĵ", + "W" + ], + [ + "Ġstru", + "ktury" + ], + [ + "Ġzapro", + "jekt" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "owe" + ], + [ + "z", + "no" + ], + [ + "Ġmane", + "w" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "ych" + ], + [ + "dnie", + "nie" + ], + [ + "laz", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġsez", + "onu" + ], + [ + "la", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠKomi", + "tetu" + ], + [ + "Ġopi", + "nia" + ], + [ + "Ġkamie", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "nie" + ], + [ + "Ġjas", + "ki" + ], + [ + "Ġka", + "sz" + ], + [ + "c", + "le" + ], + [ + "Ġpo", + "bra" + ], + [ + "ob", + "by" + ], + [ + "za", + "pytanie" + ], + [ + "ĠprzyszÅĤ", + "ym" + ], + [ + "D", + "ost" + ], + [ + "Ġweź", + "mie" + ], + [ + "y", + "n" + ], + [ + "Ġpowyż", + "szym" + ], + [ + "gie", + "j" + ], + [ + "Ġprzemy", + "ÅĽle" + ], + [ + "ĠDem", + "okra" + ], + [ + "Ġpopat", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "ÅĽle" + ], + [ + "R", + "ad" + ], + [ + "Ġznalaz", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġd", + "ali" + ], + [ + "Ġwykona", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġusta", + "liÄĩ" + ], + [ + "Ġob", + "oz" + ], + [ + "Ġkore", + "spon" + ], + [ + "Ġwol", + "ne" + ], + [ + "Ġwybra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġstos", + "unek" + ], + [ + "Ġdziennika", + "rz" + ], + [ + "Ġpolity", + "ce" + ], + [ + "l", + "ow" + ], + [ + "a", + "cie" + ], + [ + "Ġfunkcjonariu", + "szy" + ], + [ + "pat", + "rz" + ], + [ + "ĠWÅĤa", + "ÅĽnie" + ], + [ + "Ġczerw", + "cu" + ], + [ + "Ġsp", + "ój" + ], + [ + "Ġobraz", + "u" + ], + [ + "Ġak", + "cja" + ], + [ + "pi", + "one" + ], + [ + "Ostat", + "nio" + ], + [ + "ĠkÄħ", + "pie" + ], + [ + "czy", + "ka" + ], + [ + "ĠM", + "aj" + ], + [ + "Ġna", + "p" + ], + [ + "ĠKoÅĽci", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġjakie", + "kolwiek" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "ty" + ], + [ + "d", + "ge" + ], + [ + "Ġbez", + "pÅĤa" + ], + [ + "Ġnos", + "a" + ], + [ + "Ġpod", + "miot" + ], + [ + "ĠSt", + "owarzy" + ], + [ + "Ġbi", + "od" + ], + [ + "Ġkwali", + "fika" + ], + [ + "Prze", + "de" + ], + [ + "Ġintere", + "sy" + ], + [ + "D", + "uż" + ], + [ + "ĠjÄĻzy", + "kiem" + ], + [ + "Ġprywat", + "nych" + ], + [ + "ĠNa", + "prawdÄĻ" + ], + [ + "ĠmogÅĤy", + "by" + ], + [ + "Ġra", + "ny" + ], + [ + "Ġkap", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "czeÅĦstwo" + ], + [ + "ĠopÅĤa", + "t" + ], + [ + "Ġochro", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġofice", + "rów" + ], + [ + "Ġzna", + "sz" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "ty" + ], + [ + "Ġrad", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Jak", + "a" + ], + [ + "Ġum", + "owa" + ], + [ + "Ġbrze", + "g" + ], + [ + "Ġdo", + "tacji" + ], + [ + "ĠÅĽredni", + "owie" + ], + [ + "as", + "e" + ], + [ + "Ġwyso", + "kim" + ], + [ + "B", + "rak" + ], + [ + "ÅĽ", + "pie" + ], + [ + "Ġt", + "kwi" + ], + [ + "Ġ", + "~" + ], + [ + "Ġdrze", + "wo" + ], + [ + "Ġupraw", + "nienia" + ], + [ + "Ġna", + "mio" + ], + [ + "Ġstycz", + "niu" + ], + [ + "Ġlep", + "szego" + ], + [ + "Ġp", + "lam" + ], + [ + "Ġby", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġwej", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġs", + "um" + ], + [ + "PamiÄĻ", + "tam" + ], + [ + "ĠkoÅĽ", + "ciel" + ], + [ + "6", + "9" + ], + [ + "Ġstar", + "szych" + ], + [ + "Ġstar", + "ej" + ], + [ + "ciÄħg", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġodw", + "ro" + ], + [ + "Ġpro", + "fi" + ], + [ + "Ġre", + "lacje" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "ciela" + ], + [ + "Ġpier", + "do" + ], + [ + "Ġpopro", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġma", + "ju" + ], + [ + "owu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġzau", + "fania" + ], + [ + "Ġtrady", + "cji" + ], + [ + "ĠniepeÅĤnospraw", + "nych" + ], + [ + "gÅĤÄĻ", + "bi" + ], + [ + "Ġdzien", + "nego" + ], + [ + "Ġsp", + "rzÄħ" + ], + [ + "4", + "2" + ], + [ + "rowa", + "nia" + ], + [ + "Ġwie", + "cie" + ], + [ + "IE", + "R" + ], + [ + "ĠzaÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "Ġcu", + "dzo" + ], + [ + "aÅĤa", + "by" + ], + [ + "ĠC", + "óż" + ], + [ + "Ġnależ", + "aÅĤoby" + ], + [ + "Ġkt", + "os" + ], + [ + "Ġwyda", + "rzyÅĤo" + ], + [ + "Ġbi", + "aÅĤo" + ], + [ + "t", + "owa" + ], + [ + "Ġu", + "rat" + ], + [ + "Ġprzeszka", + "dza" + ], + [ + "Ġe", + "l" + ], + [ + "Ġka", + "bi" + ], + [ + "ran", + "s" + ], + [ + "ow", + "nych" + ], + [ + "Ġli", + "te" + ], + [ + "Ġnie", + "na" + ], + [ + "ni", + "cza" + ], + [ + "ĠMia", + "sta" + ], + [ + "4", + "3" + ], + [ + "tat", + "ów" + ], + [ + "Ġzap", + "rowa" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nika" + ], + [ + "mo", + "że" + ], + [ + "Ġop", + "owiadaÅĤ" + ], + [ + "Ġmu", + "r" + ], + [ + "aÅĤa", + "ch" + ], + [ + "8", + "5" + ], + [ + "ÅĦ", + "scy" + ], + [ + "Ġj", + "Äħd" + ], + [ + "Ġochro", + "nie" + ], + [ + "Ġdru", + "ku" + ], + [ + "Ġminu", + "tach" + ], + [ + "Ġkrze", + "sÅĤa" + ], + [ + "sku", + "tek" + ], + [ + "Ġna", + "zi" + ], + [ + "Ġkla", + "wi" + ], + [ + "Ġwzru", + "szyÅĤ" + ], + [ + "Ã", + "Ń" + ], + [ + "ĠS", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġameryka", + "ÅĦski" + ], + [ + "la", + "j" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻ", + "stwo" + ], + [ + "ÅĤ", + "ow" + ], + [ + "Ġrozma", + "i" + ], + [ + "Ġpod", + "pisa" + ], + [ + "ĠskoÅĦ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġubra", + "nia" + ], + [ + "let", + "nia" + ], + [ + "bie", + "c" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzenie" + ], + [ + "Ġpro", + "mieni" + ], + [ + "Ġprzedstawie", + "nie" + ], + [ + "Wo", + "j" + ], + [ + "Naj", + "lep" + ], + [ + "Ġg", + "al" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "szenie" + ], + [ + "Ġw", + "ad" + ], + [ + "By", + "li" + ], + [ + "Ġnapis", + "ane" + ], + [ + "ĠwÅĽcie", + "kÅĤo" + ], + [ + "P", + "N" + ], + [ + "Ġciem", + "ne" + ], + [ + "J", + "an" + ], + [ + "Ġe", + "w" + ], + [ + "Ġobro", + "nie" + ], + [ + "Ġuważa", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġroz", + "wiÄħz" + ], + [ + "Ġob", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġo", + "czym" + ], + [ + "Ġopi", + "su" + ], + [ + "Ġsko", + "nt" + ], + [ + "g", + "g" + ], + [ + "ta", + "cie" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħ" + ], + [ + "d", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġle", + "ków" + ], + [ + "Ġtam", + "tych" + ], + [ + "dzi", + "n" + ], + [ + "ĠN", + "owego" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠMar", + "ka" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "owanie" + ], + [ + "Ġnie", + "rów" + ], + [ + "Ġdowód", + "ca" + ], + [ + "rze", + "li" + ], + [ + "Ġpotra", + "kt" + ], + [ + "ĠusÅĤy", + "szaÅĤa" + ], + [ + "ciÄħg", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġpolicj", + "ant" + ], + [ + "Ġpod", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġwie", + "cej" + ], + [ + "Ġzat", + "wier" + ], + [ + "fi", + "cjal" + ], + [ + "ĠMinister", + "stwie" + ], + [ + "Ġzda", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġnagro", + "dy" + ], + [ + "4", + "1" + ], + [ + "u", + "se" + ], + [ + "ĠStani", + "sÅĤawa" + ], + [ + "Na", + "dal" + ], + [ + "Ġprzy", + "bra" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "P", + "rowa" + ], + [ + "Ġude", + "rza" + ], + [ + "v", + "al" + ], + [ + "Ġstre", + "fy" + ], + [ + "Ġstatu", + "s" + ], + [ + "Ġpod", + "nosi" + ], + [ + "or", + "k" + ], + [ + "p", + "ana" + ], + [ + "ĠKontro", + "li" + ], + [ + "ĠS", + "pe" + ], + [ + "Ġn", + "óg" + ], + [ + "li", + "t" + ], + [ + "stru", + "ktu" + ], + [ + "Ġwych", + "owa" + ], + [ + "Ġpo", + "dziaÅĤu" + ], + [ + "Ġzegar", + "ek" + ], + [ + "Ġrzeczywist", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠP", + "om" + ], + [ + "Ġpo", + "pi" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġprzej", + "ÅĽcia" + ], + [ + "Ġdzie", + "li" + ], + [ + "Ġzaj", + "mie" + ], + [ + "Ġobraz", + "y" + ], + [ + "rowa", + "nie" + ], + [ + "ĠPrze", + "my" + ], + [ + "Ġbo", + "les" + ], + [ + "Ġpo", + "bo" + ], + [ + "Ġcharakter", + "u" + ], + [ + "Ġgat", + "unku" + ], + [ + "Ġspraw", + "dza" + ], + [ + "Ã", + "¤" + ], + [ + "m", + "owaÅĤ" + ], + [ + "en", + "ny" + ], + [ + "6", + "7" + ], + [ + "ĠInstytu", + "tu" + ], + [ + "Ġko", + "szy" + ], + [ + "Ġi", + "mienia" + ], + [ + "ĠnajwiÄĻk", + "szy" + ], + [ + "s", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġob", + "cych" + ], + [ + "Ġb", + "ak" + ], + [ + "Ġzro", + "biÄĻ" + ], + [ + "Ġodda", + "li" + ], + [ + "Ġna", + "wi" + ], + [ + "Ġmi", + "ja" + ], + [ + "Ġpod", + "cho" + ], + [ + "j", + "ami" + ], + [ + "Ġ9", + "9" + ], + [ + "ÅĦczy", + "ków" + ], + [ + "Ġuzysk", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpers", + "one" + ], + [ + "Szyb", + "ko" + ], + [ + "Ġstos", + "uje" + ], + [ + "Ġpracow", + "nika" + ], + [ + "Ġludz", + "kiej" + ], + [ + "Ġnie", + "gdyÅĽ" + ], + [ + "Ġstra", + "ci" + ], + [ + "nie", + "my" + ], + [ + "Po", + "stanowi" + ], + [ + "Cieka", + "we" + ], + [ + "Ġroz", + "my" + ], + [ + "Ġmo", + "tyw" + ], + [ + "Ġpr", + "owo" + ], + [ + "sk", + "ry" + ], + [ + "ĠEl", + "żbie" + ], + [ + "P", + "A" + ], + [ + "in", + "te" + ], + [ + "Ġleka", + "rze" + ], + [ + "Ġwers", + "ja" + ], + [ + "Przy", + "kÅĤad" + ], + [ + "ato", + "rzy" + ], + [ + "Ġwy", + "szep" + ], + [ + "Ġm", + "ental" + ], + [ + "v", + "y" + ], + [ + "Ġleż", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġnie", + "cier" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szy" + ], + [ + "N", + "e" + ], + [ + "ĠD", + "onal" + ], + [ + "Spoj", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "ĠmiesiÄħc", + "u" + ], + [ + "mi", + "ony" + ], + [ + "Ġod", + "m" + ], + [ + "Ġf", + "at" + ], + [ + "Ġrozpo", + "czyna" + ], + [ + "Ġja", + "b" + ], + [ + "Ġzbi", + "ór" + ], + [ + "Ġziemi", + "a" + ], + [ + "Ġlubi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġza", + "bud" + ], + [ + "Ġza", + "daÄĩ" + ], + [ + "sze", + "wski" + ], + [ + "ch", + "ar" + ], + [ + "Ġban", + "dy" + ], + [ + "Ġlat", + "y" + ], + [ + "Ġgot", + "owy" + ], + [ + "Ġla", + "pto" + ], + [ + "ĠÅĤad", + "nie" + ], + [ + "Po", + "ja" + ], + [ + "rz", + "onych" + ], + [ + "Ġfo", + "telu" + ], + [ + "Ġat", + "om" + ], + [ + "Ġk", + "wi" + ], + [ + "Ġodej", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġod", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Zda", + "niem" + ], + [ + "Ġna", + "pisa" + ], + [ + "Ġkontra", + "kt" + ], + [ + "Ġwie", + "ży" + ], + [ + "Ġg", + "li" + ], + [ + "Ġdy", + "kt" + ], + [ + "Ġmi", + "sji" + ], + [ + "ral", + "na" + ], + [ + "z", + "ne" + ], + [ + "k", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "ku", + "jemy" + ], + [ + "Ġwy", + "rów" + ], + [ + "Ġkole", + "ga" + ], + [ + "Ġpubli", + "cznie" + ], + [ + "rw", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġprze", + "kazu" + ], + [ + "Ġzaba", + "w" + ], + [ + "ge", + "ra" + ], + [ + "Ġumy", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġpasaże", + "rów" + ], + [ + "O", + "zna" + ], + [ + "istor", + "ia" + ], + [ + "Ġpowie", + "dzenia" + ], + [ + "sk", + "y" + ], + [ + "p", + "any" + ], + [ + "Ġmu", + "zeum" + ], + [ + "Ġzawo", + "du" + ], + [ + "oÅĤ", + "nie" + ], + [ + "Ġbezpie", + "cznie" + ], + [ + "ĠA", + "ni" + ], + [ + "or", + "g" + ], + [ + "Ġuważa", + "sz" + ], + [ + "Ġrol", + "ników" + ], + [ + "Ġjeź", + "dziÄĩ" + ], + [ + "u", + "re" + ], + [ + "Ch", + "cesz" + ], + [ + "Ġwice", + "pre" + ], + [ + "Â", + "²" + ], + [ + "t", + "niej" + ], + [ + "Ġklien", + "ta" + ], + [ + "Ġzda", + "rzyÅĤo" + ], + [ + "Ġsie", + "Äĩ" + ], + [ + "J", + "E" + ], + [ + "z", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġst", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġmo", + "st" + ], + [ + "Ġmet", + "ra" + ], + [ + "ĠsÅĤow", + "ami" + ], + [ + "Ġstos", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ta", + "le" + ], + [ + "Ġpostawi", + "Äĩ" + ], + [ + "rator", + "ium" + ], + [ + "Ġprze", + "rzu" + ], + [ + "je", + "go" + ], + [ + "Ġma", + "gne" + ], + [ + "ĠS", + "ÅĤowa" + ], + [ + "Ġpu", + "ste" + ], + [ + "Ġpodzie", + "m" + ], + [ + "Ġzde", + "cy" + ], + [ + "re", + "y" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "ny" + ], + [ + "Ġmar", + "cu" + ], + [ + "Ġpe", + "do" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzonych" + ], + [ + "Ġpo", + "ku" + ], + [ + "wie", + "j" + ], + [ + "Po", + "m" + ], + [ + "Ġprzy", + "da" + ], + [ + "Ġtrw", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġs", + "ani" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "ż" + ], + [ + "den", + "ta" + ], + [ + "Ġpod", + "wo" + ], + [ + "Ġna", + "ród" + ], + [ + "Ġszko", + "lenia" + ], + [ + "Ġmogli", + "by" + ], + [ + "ĠP", + "ew" + ], + [ + "ĠL", + "ot" + ], + [ + "Ġpo", + "k" + ], + [ + "Ġsp", + "is" + ], + [ + "O", + "gólnie" + ], + [ + "ĠN", + "ow" + ], + [ + "bie", + "j" + ], + [ + "ru", + "sem" + ], + [ + "Ġwspól", + "ne" + ], + [ + "stÄĻ", + "pie" + ], + [ + "Ġzosta", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġodez", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġz", + "anu" + ], + [ + "Ġczerwo", + "ne" + ], + [ + "Ġu", + "dzieli" + ], + [ + "si", + "u" + ], + [ + "ĠskÅĤa", + "dzie" + ], + [ + "ĠwystÄħpi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġs", + "em" + ], + [ + "Ġkonkuren", + "cji" + ], + [ + "Ġpodob", + "nego" + ], + [ + "Ġsena", + "tora" + ], + [ + "c", + "ane" + ], + [ + "Ġprywat", + "ne" + ], + [ + "o", + "ma" + ], + [ + "ĠprÄĻd", + "koÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠmÄĻżczyz", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġtajem", + "nicy" + ], + [ + "Ġmistrzost", + "w" + ], + [ + "Ġdowód", + "cy" + ], + [ + "Ġspo", + "dnie" + ], + [ + "s", + "hi" + ], + [ + "Ġprzej", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġserde", + "cznie" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "gi" + ], + [ + "Ġchor", + "ób" + ], + [ + "g", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġz", + "rów" + ], + [ + "Ġro", + "cz" + ], + [ + "Ġgo", + "ÅĽcia" + ], + [ + "ÅĽli", + "sz" + ], + [ + "ĠsÅĤuż", + "bÄĻ" + ], + [ + "mi", + "l" + ], + [ + "ta", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġtrzyma", + "jÄħc" + ], + [ + "i", + "c" + ], + [ + "ĠPolity", + "ki" + ], + [ + "Ġodz", + "na" + ], + [ + "dz", + "amy" + ], + [ + "Ġchwy", + "ciÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "pi" + ], + [ + "Obo", + "k" + ], + [ + "Ġzapo", + "zna" + ], + [ + "ĠbÅĤÄĻ", + "dy" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "to" + ], + [ + "ĠBez", + "pie" + ], + [ + "ĠP", + "et" + ], + [ + "gen", + "cja" + ], + [ + "Ġszko", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpró", + "bÄĻ" + ], + [ + "rze", + "niami" + ], + [ + "Ġprze", + "ry" + ], + [ + "Ġsk", + "ór" + ], + [ + "wie", + "l" + ], + [ + "wó", + "l" + ], + [ + "Pro", + "du" + ], + [ + "dzÄħ", + "cej" + ], + [ + "Ġpo", + "cze" + ], + [ + "prze", + "strze" + ], + [ + "Ġod", + "ży" + ], + [ + "Ġdzieci", + "om" + ], + [ + "ĠnajwiÄĻksz", + "Äħ" + ], + [ + "Ġbud", + "owa" + ], + [ + "Ġapli", + "ka" + ], + [ + "b", + "ka" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġautob", + "u" + ], + [ + "w", + "on" + ], + [ + "Ġuczy", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġt", + "an" + ], + [ + "Ġpo", + "krzy" + ], + [ + "dź", + "wie" + ], + [ + "Ġre", + "du" + ], + [ + "Ġzastanowi", + "Äĩ" + ], + [ + "ni", + "orów" + ], + [ + "Ġni", + "sko" + ], + [ + "kan", + "ów" + ], + [ + "ta", + "ni" + ], + [ + "ĠPos", + "eÅĤ" + ], + [ + "Ġb", + "atali" + ], + [ + "Mat", + "ka" + ], + [ + "ÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġbie", + "żÄħ" + ], + [ + "Ġnast", + "olat" + ], + [ + "Ġwy", + "czy" + ], + [ + "B", + "ud" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "gÄħ" + ], + [ + "Cz", + "ar" + ], + [ + "an", + "ty" + ], + [ + "da", + "niu" + ], + [ + "Ġwy", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġgo", + "rz" + ], + [ + "Ġgar", + "ni" + ], + [ + "Ġzajm", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġnie", + "źle" + ], + [ + "Ġwymi", + "any" + ], + [ + "b", + "ru" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "wy" + ], + [ + "Ġko", + "dek" + ], + [ + "Ġ18", + "9" + ], + [ + "Ġimpre", + "zy" + ], + [ + "Ġchce", + "cie" + ], + [ + "ĠzeszÅĤ", + "ym" + ], + [ + "T", + "rzym" + ], + [ + "ĠTh", + "om" + ], + [ + "ĠS", + "za" + ], + [ + "Ġkla", + "s" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġpow", + "iÄĻk" + ], + [ + "l", + "any" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tne" + ], + [ + "Ġnajważ", + "niejszych" + ], + [ + "sti", + "an" + ], + [ + "Ġf", + "ront" + ], + [ + "Ġdyskus", + "ja" + ], + [ + "Ġzb", + "rod" + ], + [ + "Ġznale", + "zie" + ], + [ + "dzÄħc", + "Äħ" + ], + [ + "d", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġgra", + "na" + ], + [ + "O", + "T" + ], + [ + "ĠAdam", + "a" + ], + [ + "W", + "spo" + ], + [ + "Ġp", + "rÄħ" + ], + [ + "w", + "ymi" + ], + [ + "W", + "ówczas" + ], + [ + "G", + "e" + ], + [ + "Ġzamie", + "szki" + ], + [ + "Ġis", + "lam" + ], + [ + "Ġod", + "legÅĤoÅĽÄĩ" + ], + [ + "f", + "al" + ], + [ + "Ġzaprez", + "ent" + ], + [ + "Ġtry", + "b" + ], + [ + "ĠJaro", + "sÅĤaw" + ], + [ + "w", + "cy" + ], + [ + "dzÄħc", + "ym" + ], + [ + "Ġ20", + "21" + ], + [ + "Ġze", + "ro" + ], + [ + "I", + "stnie" + ], + [ + "ĠmaÅĤże", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "Ġma", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġd", + "ur" + ], + [ + "Ġwypowie", + "dź" + ], + [ + "Ġmoże", + "cie" + ], + [ + "Ġz", + "mysÅĤ" + ], + [ + "dziesiÄħ", + "tych" + ], + [ + "Ġagre", + "syw" + ], + [ + "dz", + "onÄħ" + ], + [ + "Ġl", + "or" + ], + [ + "Ġstos", + "unków" + ], + [ + "Z", + "DZIAÅģ" + ], + [ + "ĠRob", + "er" + ], + [ + "Ġzapo", + "mina" + ], + [ + "Ġzwro", + "t" + ], + [ + "Wiad", + "omo" + ], + [ + "kow", + "skiej" + ], + [ + "Ġpod", + "porzÄħd" + ], + [ + "Ġwp", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġsp", + "rzyja" + ], + [ + "Po", + "dni" + ], + [ + "Ġmo", + "ty" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "dza" + ], + [ + "W", + "ska" + ], + [ + "Ġli", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġorgani", + "zm" + ], + [ + "Â", + "¿" + ], + [ + "Ġpozosta", + "li" + ], + [ + "Ġli", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġmode", + "lu" + ], + [ + "Ġzak", + "ÅĤó" + ], + [ + "Ġnależ", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġtri", + "um" + ], + [ + "ĠprzykÅĤad", + "em" + ], + [ + "ĠO", + "t" + ], + [ + "Ġsku", + "tków" + ], + [ + "Poli", + "cj" + ], + [ + "Ġpro", + "siÄĩ" + ], + [ + "Ġzanie", + "d" + ], + [ + "sku", + "te" + ], + [ + "Ġwst", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġwiat", + "ru" + ], + [ + "gi", + "n" + ], + [ + "Ġobej", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġbi", + "o" + ], + [ + "ĠposÅĤ", + "owi" + ], + [ + "Ġw", + "sa" + ], + [ + "ĠMiÄĻdzy", + "narod" + ], + [ + "7", + "9" + ], + [ + "Ġkupi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġpod", + "niosÅĤa" + ], + [ + "Ġprzech", + "owy" + ], + [ + "g", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġjed", + "wa" + ], + [ + "Ġli", + "der" + ], + [ + "en", + "y" + ], + [ + "ĠH", + "al" + ], + [ + "Ġnor", + "my" + ], + [ + "ob", + "ro" + ], + [ + "Ġprofesj", + "onal" + ], + [ + "ÅĦ", + "sko" + ], + [ + "Ġsied", + "miu" + ], + [ + "Ġzaa", + "wans" + ], + [ + "Ġznaj", + "dowaÅĤa" + ], + [ + "Ġsy", + "nem" + ], + [ + "Ġkar", + "ierÄĻ" + ], + [ + "Ġdostrze", + "c" + ], + [ + "ĠpoÅĽ", + "ród" + ], + [ + "Ġpal", + "ców" + ], + [ + "Ġuczu", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġdro", + "bi" + ], + [ + "st", + "rem" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "ży" + ], + [ + "wa", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "ny" + ], + [ + "Ar", + "t" + ], + [ + "Ġzna", + "jÄħ" + ], + [ + "ród", + "mie" + ], + [ + "Ġoczeki", + "wania" + ], + [ + "Ġz", + "wiÄĻksz" + ], + [ + "Ġprzy", + "tom" + ], + [ + "kt", + "óre" + ], + [ + "jech", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġstar", + "ym" + ], + [ + "ci", + "k" + ], + [ + "Ġkr", + "wiÄħ" + ], + [ + "ĠB", + "ÄĻdzie" + ], + [ + "Ġdem", + "okracji" + ], + [ + "SÄħ", + "dzÄĻ" + ], + [ + "O", + "wszem" + ], + [ + "Ġniemiec", + "kiej" + ], + [ + "Ġkomp", + "leks" + ], + [ + "fi", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "nik" + ], + [ + "Ġubezpie", + "czenia" + ], + [ + "ĠoÅĽ", + "wiat" + ], + [ + "Ġsze", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġjednak", + "że" + ], + [ + "Wi", + "daÄĩ" + ], + [ + "Ġzamie", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "daw", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġwybu", + "chu" + ], + [ + "Ġpraw", + "nej" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "miaÅĤ" + ], + [ + "ĠK", + "ate" + ], + [ + "Ġ4", + "9" + ], + [ + "Ġpacje", + "nta" + ], + [ + "mu", + "r" + ], + [ + "ĠD", + "ru" + ], + [ + "ĠKaczy", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġinstytu", + "cje" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "ców" + ], + [ + "Ġzep", + "su" + ], + [ + "Ġnaj", + "niż" + ], + [ + "ĠJe", + "żeli" + ], + [ + "Ġda", + "j" + ], + [ + "cze", + "n" + ], + [ + "Ġprzed", + "sta" + ], + [ + "ist", + "ory" + ], + [ + "ĠLegi", + "sla" + ], + [ + "Ġszep", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "niÄĻcia" + ], + [ + "man", + "n" + ], + [ + "Ġru", + "n" + ], + [ + "Ġczeka", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġzn", + "anych" + ], + [ + "Da", + "lej" + ], + [ + "Ġdoj", + "dzie" + ], + [ + "Ġre", + "a" + ], + [ + "Ġoj", + "cu" + ], + [ + "Ġpoja", + "zd" + ], + [ + "Ġt", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġwyso", + "ka" + ], + [ + "at", + "Äħ" + ], + [ + "ie", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "Ġwaka", + "cje" + ], + [ + "Ġci", + "as" + ], + [ + "Ġorganiza", + "cje" + ], + [ + "Ġsier", + "ż" + ], + [ + "Ma", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġgenera", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġz", + "nu" + ], + [ + "ĠpomyÅĽle", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġsena", + "torów" + ], + [ + "Ġdo", + "ra" + ], + [ + "Ġak", + "u" + ], + [ + "Ġdach", + "u" + ], + [ + "R", + "zu" + ], + [ + "and", + "ii" + ], + [ + "Ġstanow", + "czo" + ], + [ + "Ġaktyw", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠchciaÅĤa", + "bym" + ], + [ + "Ġz", + "g" + ], + [ + "Ġroz", + "pro" + ], + [ + "Ġniewiel", + "kie" + ], + [ + "Ġodpo", + "czy" + ], + [ + "ĠR", + "O" + ], + [ + "Ġsu", + "ge" + ], + [ + "Ġni", + "szczy" + ], + [ + "l", + "nÄħ" + ], + [ + "c", + "tion" + ], + [ + "Ġwa", + "sze" + ], + [ + "Ġpró", + "ba" + ], + [ + "Ġp", + "li" + ], + [ + "E", + "K" + ], + [ + "Ġprze", + "szÅĤa" + ], + [ + "Ġrozumie", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwz", + "mac" + ], + [ + "Ġod", + "gry" + ], + [ + "Pos", + "eÅĤ" + ], + [ + "za", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġfundu", + "szy" + ], + [ + "Ġwy", + "dÅĤu" + ], + [ + "wo", + "li" + ], + [ + "Ġludz", + "kich" + ], + [ + "Ġpisto", + "let" + ], + [ + "kie", + "ty" + ], + [ + "szy", + "ng" + ], + [ + "Ġplaców", + "ki" + ], + [ + "ĠS", + "T" + ], + [ + "Ġza", + "stÄħpi" + ], + [ + "Ġs", + "kal" + ], + [ + "Ġpolity", + "cy" + ], + [ + "ĠM", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġryzy", + "ka" + ], + [ + "Ġpowierzch", + "niÄĻ" + ], + [ + "ĠÅļ", + "wiata" + ], + [ + "ĠZ", + "u" + ], + [ + "ĠbÅĤÄĻ", + "dów" + ], + [ + "ĠK", + "as" + ], + [ + "ĠL", + "w" + ], + [ + "!", + "..." + ], + [ + "Ġkole", + "gi" + ], + [ + "Ġrze", + "tel" + ], + [ + "Nie", + "mniej" + ], + [ + "ĠmiesiÄĻ", + "cznie" + ], + [ + "sz", + "er" + ], + [ + "Ġcie", + "pÅĤa" + ], + [ + "b", + "ane" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "je" + ], + [ + "Ġminister", + "stwo" + ], + [ + "Ġsza", + "f" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "czne" + ], + [ + "ĠA", + "na" + ], + [ + "Le", + "piej" + ], + [ + "Ġopo", + "dat" + ], + [ + "ĠwystÄħ", + "pienia" + ], + [ + "Ġfor", + "mÄĻ" + ], + [ + "Ġkto", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġznaj", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġmiej", + "skiej" + ], + [ + "Ġmi", + "al" + ], + [ + "Ġprzej", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġkolej", + "nej" + ], + [ + "Ġuli", + "ce" + ], + [ + "Ġrobi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpi", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġdoro", + "sÅĤych" + ], + [ + "u", + "rÄĻ" + ], + [ + "ow", + "ami" + ], + [ + ".", + "âĢĵ" + ], + [ + "R", + "óż" + ], + [ + "ĠG", + "er" + ], + [ + "ĠMaÅĤ", + "gorz" + ], + [ + "ĠrzÄĻ", + "du" + ], + [ + "z", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġwyso", + "kich" + ], + [ + "g", + "owie" + ], + [ + "ÅĦ", + "cem" + ], + [ + "Ġmiast", + "em" + ], + [ + "Ġro", + "gu" + ], + [ + "Ġtam", + "ten" + ], + [ + "ĠÅĤe", + "b" + ], + [ + "Ġod", + "ÅĤo" + ], + [ + "dz", + "ane" + ], + [ + "ĠkrawÄĻ", + "dzi" + ], + [ + "tua", + "cja" + ], + [ + "Ġotrzym", + "y" + ], + [ + "ĠS", + "ara" + ], + [ + "Ġ4", + "2" + ], + [ + "Ġpóź", + "n" + ], + [ + "Ġza", + "de" + ], + [ + "Ġcud", + "em" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġpa", + "lec" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "sznie" + ], + [ + "Wyso", + "ki" + ], + [ + "wa", + "rz" + ], + [ + "Ġko", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġgot", + "owe" + ], + [ + "Ġwyż", + "szych" + ], + [ + "m", + "ak" + ], + [ + "l", + "le" + ], + [ + "Ġmoto", + "cy" + ], + [ + "Ġci", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġzy", + "sku" + ], + [ + "Ġru", + "szyÅĤa" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "gu" + ], + [ + "nos", + "c" + ], + [ + "Ġw", + "pada" + ], + [ + "Ġsprze", + "daÄĩ" + ], + [ + "Ġpali", + "wa" + ], + [ + "Ġde", + "pres" + ], + [ + "z", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġczar", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġpoja", + "zdu" + ], + [ + "Ġza", + "czer" + ], + [ + "Ġw", + "er" + ], + [ + "Każ", + "da" + ], + [ + "Ġalterna", + "tyw" + ], + [ + "Pre", + "zydent" + ], + [ + "pier", + "da" + ], + [ + "kÅĤa", + "daÄĩ" + ], + [ + "Ġz", + "by" + ], + [ + "ĠmarszaÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġkom", + "ent" + ], + [ + "Ġka", + "li" + ], + [ + "Ġzna", + "czeniu" + ], + [ + "Ġna", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġkon", + "ta" + ], + [ + "Ġprzym", + "us" + ], + [ + "Ġograni", + "cza" + ], + [ + "Ġpozby", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġza", + "ro" + ], + [ + "Ġdod", + "any" + ], + [ + "taÅĤ", + "am" + ], + [ + "jÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġs", + "cenie" + ], + [ + "Ġodnale", + "źÄĩ" + ], + [ + "ËĿ", + "." + ], + [ + "Ġupad", + "ku" + ], + [ + "Ð", + "½" + ], + [ + "ĠJóze", + "fa" + ], + [ + "Ġchci", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġpar", + "king" + ], + [ + "l", + "owa" + ], + [ + "Ġak", + "cje" + ], + [ + "Ġźród", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġsza", + "cu" + ], + [ + "pa", + "dzie" + ], + [ + "Ġpi", + "wa" + ], + [ + "sze", + "li" + ], + [ + "na", + "cji" + ], + [ + "8", + "9" + ], + [ + "Ġkom", + "na" + ], + [ + "Ġzabra", + "nie" + ], + [ + "Ġstos", + "unki" + ], + [ + "ĠTade", + "usz" + ], + [ + "i", + "z" + ], + [ + "Ġty", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġor", + "gany" + ], + [ + "Ġ6", + "00" + ], + [ + "ĠbÄĻdzie", + "cie" + ], + [ + "ĠbyÅĤ", + "ego" + ], + [ + "ÅĽmie", + "r" + ], + [ + "Ġpart", + "ia" + ], + [ + "t", + "kÄħ" + ], + [ + "o", + "ta" + ], + [ + "Ġtermi", + "nu" + ], + [ + "Ġw", + "pisu" + ], + [ + "ĠnarzÄĻ", + "dzi" + ], + [ + "Ġli", + "nie" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "ec" + ], + [ + "Ġkar", + "iery" + ], + [ + "Ġszcze", + "pion" + ], + [ + "Ġodrze", + "kÅĤ" + ], + [ + "Ġameryka", + "ÅĦskich" + ], + [ + "bi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġtra", + "sy" + ], + [ + "Ġod", + "dziel" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "ĠFa", + "cebo" + ], + [ + "ĠmiÄĻ", + "so" + ], + [ + "Ġuważ", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġoch", + "ron" + ], + [ + "Ġzamk", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġko", + "ron" + ], + [ + "Ġna", + "ci" + ], + [ + "R", + "obi" + ], + [ + "Ġpora", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġziemi", + "Äħ" + ], + [ + "6", + "3" + ], + [ + "Ġegz", + "em" + ], + [ + "ĠH", + "el" + ], + [ + "ĠW", + "ewnÄĻtrz" + ], + [ + "d", + "liwe" + ], + [ + "szy", + "li" + ], + [ + "Ġpozba", + "wi" + ], + [ + "Ġkompeten", + "cji" + ], + [ + "Ġje", + "ch" + ], + [ + "Ġskier", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġniemiec", + "kiego" + ], + [ + "dz", + "kiej" + ], + [ + "Ġbudże", + "cie" + ], + [ + "Ġka", + "wi" + ], + [ + "Dzie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġpro", + "siÅĤ" + ], + [ + "at", + "orów" + ], + [ + "l", + "amy" + ], + [ + "am", + "ent" + ], + [ + "Roz", + "po" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "Äħb" + ], + [ + "ĠK", + "ana" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "nych" + ], + [ + "Ġminister", + "stwa" + ], + [ + "ĠpeÅĤno", + "moc" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "aka" + ], + [ + "Ġwygra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġpapie", + "ru" + ], + [ + "Z", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġnau", + "kÄĻ" + ], + [ + "?", + ")" + ], + [ + "usz", + "ki" + ], + [ + "ja", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġra", + "mienia" + ], + [ + "Ġ,", + "," + ], + [ + "Ġrobi", + "li" + ], + [ + "o", + "le" + ], + [ + "Ġwykon", + "ane" + ], + [ + "M", + "iÄĻdzy" + ], + [ + "P", + "lan" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġko", + "per" + ], + [ + "sz", + "tu" + ], + [ + "ĠÅĽledz", + "twa" + ], + [ + "Ġwie", + "czo" + ], + [ + "ĠKró", + "le" + ], + [ + "ĠSena", + "t" + ], + [ + "Ġodrobi", + "nÄĻ" + ], + [ + "b", + "al" + ], + [ + "Ġ25", + "0" + ], + [ + "Ġtam", + "tym" + ], + [ + "Ġzach", + "or" + ], + [ + "ĠS", + "kÄħd" + ], + [ + "Ġdrob", + "ne" + ], + [ + "H", + "ar" + ], + [ + "ni", + "onym" + ], + [ + "Ġna", + "pÅĤy" + ], + [ + "Ġpozytyw", + "nie" + ], + [ + "Ġnienawi", + "ÅĽci" + ], + [ + "g", + "owy" + ], + [ + "Ġnaj", + "prawdopodobniej" + ], + [ + "ĠK", + "owal" + ], + [ + "Ġpla", + "nie" + ], + [ + "ĠS", + "ek" + ], + [ + "Ġli", + "cen" + ], + [ + "Ġwynosi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġt", + "k" + ], + [ + "legÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġprze", + "niesi" + ], + [ + "ĠA", + "leż" + ], + [ + "wa", + "ni" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wa" + ], + [ + "Ġszczy", + "cie" + ], + [ + "Ġ", + "ró" + ], + [ + "ĠBydgo", + "szczy" + ], + [ + "ĠÅģ", + "u" + ], + [ + "Ġzda", + "waÅĤo" + ], + [ + "W", + "il" + ], + [ + "go", + "da" + ], + [ + "Ost", + "atecznie" + ], + [ + "Ġstwier", + "dza" + ], + [ + "Ġkr", + "ymi" + ], + [ + "Ġ", + "^" + ], + [ + "U", + "sÅĤy" + ], + [ + "Ġpara", + "fii" + ], + [ + "Ġwoj", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠwiÄħ", + "z" + ], + [ + "ĠV", + "e" + ], + [ + "Te", + "ż" + ], + [ + "Ġt", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġwy", + "nikiem" + ], + [ + "Ġzjawi", + "ska" + ], + [ + "S", + "oli" + ], + [ + "Ġ", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġli", + "cznych" + ], + [ + "sto", + "ku" + ], + [ + "Ġklasz", + "tor" + ], + [ + "W", + "it" + ], + [ + "Ġn", + "et" + ], + [ + "Ġlo", + "dow" + ], + [ + "Ġt", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġmar", + "gi" + ], + [ + "Ġdost", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠT", + "ym" + ], + [ + "lat", + "or" + ], + [ + "ĠzarzÄħ", + "dzania" + ], + [ + "Ġje", + "mu" + ], + [ + "Åģ", + "A" + ], + [ + "Ġteren", + "ów" + ], + [ + "ĠmiÄĻ", + "ÅĽni" + ], + [ + "ĠCh", + "a" + ], + [ + "Ġle", + "wa" + ], + [ + "Ġkar", + "nego" + ], + [ + "Ġzjawi", + "sko" + ], + [ + "Ġre", + "sort" + ], + [ + "Ġloka", + "lu" + ], + [ + "Ġkt", + "or" + ], + [ + "Ġzadzwo", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġniezwy", + "kÅĤ" + ], + [ + "Ġk", + "lo" + ], + [ + "ĠS", + "zu" + ], + [ + "Ġt", + "zn" + ], + [ + "Ġki", + "lo" + ], + [ + "ĠNI", + "K" + ], + [ + "ĠI", + "ra" + ], + [ + "Ġniespo", + "dzi" + ], + [ + "Ġek", + "ranie" + ], + [ + "ĠJez", + "us" + ], + [ + "ĠG", + "or" + ], + [ + "Ġnatural", + "ne" + ], + [ + "ĠMyÅĽl", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġz", + "jad" + ], + [ + "Ġrezy", + "gna" + ], + [ + "Ġuch", + "waÅĤ" + ], + [ + "Gdy", + "bym" + ], + [ + "Ġf", + "ol" + ], + [ + "ÅĤ", + "ak" + ], + [ + "ĠpaÅĦst", + "wie" + ], + [ + "Ġwi", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġinter", + "wen" + ], + [ + "ra", + "caÅĤ" + ], + [ + "Ġboh", + "ate" + ], + [ + "ĠskoÅĦ", + "czyÅĤa" + ], + [ + "ĠzasiÄĻ", + "gu" + ], + [ + "Ġlip", + "cu" + ], + [ + "ĠAleksand", + "ra" + ], + [ + "ĠmiÅĤo", + "s" + ], + [ + "Ġni", + "żej" + ], + [ + "Ġtrzecie", + "go" + ], + [ + "Ġpis", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owanie" + ], + [ + "Przy", + "najmniej" + ], + [ + "Ġgat", + "unków" + ], + [ + "Ġzabezpie", + "czenia" + ], + [ + "ĠpokrÄĻ", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġsta", + "wi" + ], + [ + "Ġzmienia", + "Äĩ" + ], + [ + "aty", + "czne" + ], + [ + "Ġb", + "rzyd" + ], + [ + "Ġbud", + "owie" + ], + [ + "O", + "czy" + ], + [ + "Ġelement", + "em" + ], + [ + "Ġzaku", + "pu" + ], + [ + "Ġopi", + "sy" + ], + [ + "st", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġkon", + "dy" + ], + [ + "t", + "s" + ], + [ + "Ġczeka", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġnaz", + "wie" + ], + [ + "Ġmani", + "fe" + ], + [ + "C", + "A" + ], + [ + "Ġuży", + "te" + ], + [ + "Ġwy", + "r" + ], + [ + "Ġprze", + "kazaÅĤ" + ], + [ + "Ġspo", + "soby" + ], + [ + "Ġop", + "owiad" + ], + [ + "Ġst", + "ÄĻ" + ], + [ + "o", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠT", + "ri" + ], + [ + "czÄħ", + "cej" + ], + [ + "Ġramiona", + "ch" + ], + [ + "Ġkla", + "sie" + ], + [ + "logi", + "cznych" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dzie" + ], + [ + "7", + "1" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "ków" + ], + [ + "Ġm", + "owi" + ], + [ + "Ġrady", + "kal" + ], + [ + "Ġw", + "szak" + ], + [ + "rz", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġnie", + "ud" + ], + [ + "ĠwytÅĤuma", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġuwa", + "ga" + ], + [ + "pol", + "skiego" + ], + [ + "s", + "si" + ], + [ + "ĠPozna", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠM", + "amy" + ], + [ + "Ġapli", + "kacji" + ], + [ + "p", + "ami" + ], + [ + "Ġpo", + "sÅĤugi" + ], + [ + "Äħ", + "cy" + ], + [ + "Ġcha", + "os" + ], + [ + "ĠG", + "al" + ], + [ + "t", + "wór" + ], + [ + "szy", + "ÅĤo" + ], + [ + "5", + "4" + ], + [ + "to", + "ni" + ], + [ + "Ġdy", + "stans" + ], + [ + "so", + "li" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czenie" + ], + [ + "Ġn", + "ow" + ], + [ + "Ġam", + "u" + ], + [ + "ci", + "c" + ], + [ + "ĠAu", + "stra" + ], + [ + "Ġofer", + "ty" + ], + [ + "ĠKodek", + "su" + ], + [ + "Z", + "aÅĤo" + ], + [ + "c", + "as" + ], + [ + "Ġcze", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żona" + ], + [ + "Ġprze", + "pu" + ], + [ + "Ġpozosta", + "Äĩ" + ], + [ + "ow", + "nictwa" + ], + [ + "Ġzapew", + "nienia" + ], + [ + "Ġzapom", + "niaÅĤ" + ], + [ + "Ġelekt", + "row" + ], + [ + "Ġu", + "lo" + ], + [ + "le", + "i" + ], + [ + "ru", + "n" + ], + [ + "w", + "anym" + ], + [ + "ĠpiÅĤ", + "kar" + ], + [ + "Ġodzy", + "ska" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "em" + ], + [ + "ĠJez", + "usa" + ], + [ + "Ġow", + "szem" + ], + [ + "ĠsiÄĻ", + "gnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġde", + "tek" + ], + [ + "Ġd", + "w" + ], + [ + "7", + "4" + ], + [ + "ĠAle", + "x" + ], + [ + "Ġat", + "e" + ], + [ + "g", + "lu" + ], + [ + "t", + "owanie" + ], + [ + "Ġprzy", + "cze" + ], + [ + "nie", + "ÅĽli" + ], + [ + "Ġoczym", + "a" + ], + [ + "l", + "aÅĤa" + ], + [ + "Przed", + "stawi" + ], + [ + "ĠM", + "S" + ], + [ + "Ġzoba", + "czyÅĤem" + ], + [ + "Ġzap", + "ar" + ], + [ + "Ġstara", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠbyÅĤy", + "by" + ], + [ + "ĠLondy", + "nu" + ], + [ + "Ġme", + "lo" + ], + [ + "Ġspad", + "ek" + ], + [ + "Ġpode", + "szÅĤa" + ], + [ + "wia", + "nie" + ], + [ + "rem", + "o" + ], + [ + "Ġsp", + "óź" + ], + [ + "ow", + "skie" + ], + [ + "Ġprywaty", + "zacji" + ], + [ + "sz", + "k" + ], + [ + "Ġod", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "cz", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġp", + "t" + ], + [ + "Ġn", + "on" + ], + [ + "b", + "ÅĤy" + ], + [ + "gie", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽledz", + "two" + ], + [ + "Ġwp", + "ÅĤa" + ], + [ + "za", + "nie" + ], + [ + "Ġprzedmio", + "tów" + ], + [ + "ĠWie", + "lko" + ], + [ + "trz", + "as" + ], + [ + "Ġgrani", + "cach" + ], + [ + "R", + "E" + ], + [ + "wi", + "na" + ], + [ + "ĠproÅĽ", + "bÄħ" + ], + [ + "Naj", + "bardziej" + ], + [ + "Ġce", + "sar" + ], + [ + "i", + "ów" + ], + [ + "st", + "en" + ], + [ + "Prze", + "chodzimy" + ], + [ + "Ġby", + "cia" + ], + [ + "Ġwy", + "staw" + ], + [ + "Ġpar", + "kin" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "ne" + ], + [ + "Ġnie", + "wÅĤaÅĽci" + ], + [ + "myÅĽl", + "nie" + ], + [ + "G", + "ro" + ], + [ + "Ġtwier", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġczu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġemery", + "tury" + ], + [ + "Wi", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġd", + "wój" + ], + [ + "tu", + "jÄħc" + ], + [ + "re", + "kty" + ], + [ + "ĠoddziaÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġduże", + "go" + ], + [ + "k", + "ak" + ], + [ + "Ġczu", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġtelef", + "oni" + ], + [ + "Poli", + "cja" + ], + [ + "ĠS", + "LD" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠsÅĤuż", + "bie" + ], + [ + "Ġdost", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġt", + "atu" + ], + [ + "P", + "K" + ], + [ + "Ġskó", + "rze" + ], + [ + "Ġwyja", + "zd" + ], + [ + "Ġrewolu", + "cji" + ], + [ + "ĠmajÄħ", + "tek" + ], + [ + "Ġde", + "lega" + ], + [ + "Ġad", + "mi" + ], + [ + "ĠzobowiÄħ", + "z" + ], + [ + "Ġzawo", + "ÅĤaÅĤa" + ], + [ + "Ġwo", + "jsko" + ], + [ + "Ġfunk", + "cjonu" + ], + [ + "dz", + "aÅĤo" + ], + [ + "gra", + "mu" + ], + [ + "Ġpowie", + "trz" + ], + [ + "i", + "k" + ], + [ + "Ġsz", + "la" + ], + [ + "Ġby", + "la" + ], + [ + "ĠÅĤat", + "we" + ], + [ + "g", + "el" + ], + [ + "ĠżÄħ", + "da" + ], + [ + "Ġautomaty", + "cznie" + ], + [ + "Ġw", + "kro" + ], + [ + "t", + "nik" + ], + [ + "Ġod", + "sÅĤo" + ], + [ + "ĠgaÅĤÄĻ", + "zi" + ], + [ + "te", + "chni" + ], + [ + "Ġpoma", + "ra" + ], + [ + "b", + "ój" + ], + [ + "Ġzu", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġfa", + "la" + ], + [ + "Ġzastana", + "wi" + ], + [ + "ĠM", + "ój" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "ki" + ], + [ + "Ġdy", + "sp" + ], + [ + "ĠpoÅĽredni", + "ctwem" + ], + [ + "cis", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġza", + "su" + ], + [ + "Ġsekun", + "dy" + ], + [ + "g", + "owej" + ], + [ + "ĠwyglÄħda", + "jÄħ" + ], + [ + "sz", + "o" + ], + [ + "Ġpot", + "wor" + ], + [ + "Ġczy", + "sto" + ], + [ + "ĠS", + "S" + ], + [ + "Ġwysp", + "y" + ], + [ + "ga", + "dy" + ], + [ + "Ġho", + "tel" + ], + [ + "Ġkryzy", + "su" + ], + [ + "Ġfundu", + "szu" + ], + [ + "d", + "owali" + ], + [ + "Ġwykorzysta", + "nia" + ], + [ + "su", + "d" + ], + [ + "Ġpostanowi", + "ÅĤa" + ], + [ + "5", + "9" + ], + [ + "Ġzbro", + "j" + ], + [ + "Ġprze", + "m" + ], + [ + "Ġsztu", + "k" + ], + [ + "Ġnaw", + "zajem" + ], + [ + "Ġniepo", + "kój" + ], + [ + "ĠKon", + "stan" + ], + [ + "Ġgo", + "tow" + ], + [ + "M", + "S" + ], + [ + "Ġma", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġefek", + "cie" + ], + [ + "Ġwy", + "zwo" + ], + [ + "PoczÄħ", + "tkowo" + ], + [ + "Ġu", + "tk" + ], + [ + "Ġm", + "Äħ" + ], + [ + "Ġtram", + "waj" + ], + [ + "ty", + "n" + ], + [ + "ĠT", + "wój" + ], + [ + "Ñ", + "Ģ" + ], + [ + "ĠKomis", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠFran", + "k" + ], + [ + "ĠÅģuka", + "sz" + ], + [ + "Ġzacho", + "dzie" + ], + [ + "Ġpla", + "c" + ], + [ + "Ġpa", + "liw" + ], + [ + "Ġopowie", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "biega" + ], + [ + "ĠrozwiÄħza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwidzi", + "my" + ], + [ + "cz", + "kolwiek" + ], + [ + "owi", + "cza" + ], + [ + "Ġface", + "ta" + ], + [ + "pro", + "du" + ], + [ + "ĠokreÅĽle", + "nia" + ], + [ + "u", + "e" + ], + [ + "na", + "nia" + ], + [ + "Ġistnie", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠuÅĽmie", + "chu" + ], + [ + "Ġd", + "woje" + ], + [ + "Ġprze", + "wie" + ], + [ + "Ġwa", + "gi" + ], + [ + "Ġprzekona", + "nie" + ], + [ + "Ġnor", + "m" + ], + [ + "cj", + "o" + ], + [ + "l", + "owie" + ], + [ + "ĠW", + "it" + ], + [ + "ĠRos", + "jan" + ], + [ + "Ġtro", + "che" + ], + [ + "ĠDe", + "partam" + ], + [ + "Ġkosz", + "tem" + ], + [ + "Ġg", + "atunek" + ], + [ + "Ġuli", + "c" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "kt", + "ry" + ], + [ + "Ġme", + "ga" + ], + [ + "in", + "ga" + ], + [ + "Ġan", + "alo" + ], + [ + "z", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġwysy", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠPol", + "skich" + ], + [ + "Ġegzem", + "pla" + ], + [ + "Ġnie", + "ÅĽ" + ], + [ + "mina", + "cji" + ], + [ + "Praw", + "dopodobnie" + ], + [ + "Ġa", + "z" + ], + [ + "Przy", + "j" + ], + [ + "Ġprze", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Ġa", + "li" + ], + [ + "Ġma", + "leÅĦ" + ], + [ + "Ī", + "Ĵ" + ], + [ + "Åģ", + "Äħ" + ], + [ + "ĠRz", + "Äħd" + ], + [ + "na", + "nie" + ], + [ + "ĠBry", + "tyj" + ], + [ + "Ġzam", + "ek" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "cy" + ], + [ + "stawi", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠzÅĤa", + "paÄĩ" + ], + [ + "Ġkom", + "er" + ], + [ + "Ġd", + "nie" + ], + [ + "Ġa", + "żeby" + ], + [ + "Ġci", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠkoÅĽ", + "ciele" + ], + [ + "ĠPowie", + "dz" + ], + [ + "ĠMu", + "szÄĻ" + ], + [ + "W", + "E" + ], + [ + "Ġpoko", + "lenia" + ], + [ + "Ġzastos", + "owanie" + ], + [ + "ĠKa", + "rol" + ], + [ + "ĠLo", + "u" + ], + [ + "ĠObro", + "ny" + ], + [ + "Ġra", + "m" + ], + [ + "Ġprzy", + "sÅĤ" + ], + [ + "st", + "ia" + ], + [ + "Ġwypad", + "ków" + ], + [ + "Ġzn", + "ana" + ], + [ + "7", + "3" + ], + [ + "sza", + "c" + ], + [ + "ro", + "czy" + ], + [ + "Ġza", + "bro" + ], + [ + "Ġszu", + "kaÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "pada" + ], + [ + "Ġposzczegól", + "ne" + ], + [ + "Ġre", + "nt" + ], + [ + "rz", + "cie" + ], + [ + "tu", + "m" + ], + [ + "Ġcze", + "kaÅĤa" + ], + [ + "s", + "ens" + ], + [ + "V", + "ID" + ], + [ + "Ġartyku", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġg", + "rom" + ], + [ + "Ġfak", + "tem" + ], + [ + "leci", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġgaze", + "ty" + ], + [ + "Ġkredy", + "tów" + ], + [ + "Ġdaw", + "niej" + ], + [ + "S", + "te" + ], + [ + "Ġprzyj", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġc", + "menta" + ], + [ + "Ġprofe", + "sora" + ], + [ + "Ġod", + "bud" + ], + [ + "ĠJ", + "ane" + ], + [ + "Ġre", + "habili" + ], + [ + "5", + "8" + ], + [ + "Ġkonfli", + "kt" + ], + [ + "D", + "i" + ], + [ + "Ġkoch", + "am" + ], + [ + "ar", + "stwa" + ], + [ + "Ġnag", + "rodÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĽnie", + "g" + ], + [ + "]", + "," + ], + [ + "Ġten", + "den" + ], + [ + "Ġdop", + "as" + ], + [ + "Wy", + "glÄħda" + ], + [ + "Ġwa", + "go" + ], + [ + "l", + "li" + ], + [ + "Ġpow", + "róciÅĤ" + ], + [ + "Musi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpow", + "staÅĤy" + ], + [ + "Ġoku", + "pa" + ], + [ + "ĠB", + "aÅĤ" + ], + [ + "ch", + "er" + ], + [ + "Ġzie", + "lone" + ], + [ + "Ġmi", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġbrzu", + "ch" + ], + [ + "Ġsek", + "tora" + ], + [ + "Ġo", + "ca" + ], + [ + "Ġobsz", + "er" + ], + [ + "i", + "li" + ], + [ + "ek", + "s" + ], + [ + "Ġt", + "rz" + ], + [ + "Ġu", + "wiÄĻ" + ], + [ + "owaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġli", + "czÄħc" + ], + [ + "Ġzasa", + "da" + ], + [ + "ri", + "c" + ], + [ + "Ġtrzeci", + "m" + ], + [ + "Ġpapiero", + "sa" + ], + [ + "ĠB", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġto", + "ku" + ], + [ + "Ġb", + "il" + ], + [ + "wie", + "c" + ], + [ + "Ġopu", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "ĠCzer", + "wo" + ], + [ + "Ġme", + "cze" + ], + [ + "ĠJ", + "anu" + ], + [ + "Ġposiada", + "nia" + ], + [ + "Ġdro", + "gach" + ], + [ + "ĠwspóÅĤpra", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġde", + "partam" + ], + [ + "Ġznaj", + "dowaÅĤy" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "ódz" + ], + [ + "ĠÅĽrodowi", + "sku" + ], + [ + "Ġrozma", + "wia" + ], + [ + "Ġlo", + "dów" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dziÅĤ" + ], + [ + "że", + "r" + ], + [ + "Ġważ", + "nych" + ], + [ + "Ġzastana", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "wan", + "ge" + ], + [ + "Ġprzy", + "stoj" + ], + [ + "Ġwszel", + "kÄħ" + ], + [ + "sty", + "ka" + ], + [ + "Ġprzy", + "dat" + ], + [ + "ĠproÅĽ", + "bÄĻ" + ], + [ + "Rze", + "cz" + ], + [ + "Ġznajom", + "oÅĽci" + ], + [ + "as", + "u" + ], + [ + "i", + "al" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "żon" + ], + [ + "Ġuży", + "ciu" + ], + [ + "Ġkapi", + "tana" + ], + [ + "Ġu", + "stÄĻp" + ], + [ + "A", + "b" + ], + [ + "Pod", + "ej" + ], + [ + "Ġdziec", + "ku" + ], + [ + "Ġuży", + "tku" + ], + [ + "Ġfinans", + "owej" + ], + [ + "Ġograni", + "czenie" + ], + [ + "Ġkoronawi", + "rusa" + ], + [ + "wa", + "c" + ], + [ + "Ġist", + "nienie" + ], + [ + "Ġh", + "an" + ], + [ + "Ġnaz", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġprzeczy", + "taÄĩ" + ], + [ + "Ġzacho", + "dniej" + ], + [ + "w", + "anÄħ" + ], + [ + "Ġj", + "ada" + ], + [ + "Ġzgo", + "dziÄĩ" + ], + [ + "nik", + "owi" + ], + [ + "Ġpiw", + "nicy" + ], + [ + "pa", + "la" + ], + [ + "ĠpowiÄħ", + "z" + ], + [ + "Ġzgo", + "dne" + ], + [ + "Ġpa", + "zno" + ], + [ + "Ġdocho", + "dy" + ], + [ + "Ġprze", + "bud" + ], + [ + "ĠT", + "re" + ], + [ + "Ġtrafi", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠE", + "k" + ], + [ + "ĠZy", + "gmu" + ], + [ + "Ġpole", + "ci" + ], + [ + "liza", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġgor", + "sze" + ], + [ + "Ġgor", + "Äħco" + ], + [ + "Ġpo", + "bu" + ], + [ + "Ġd", + "ÄĻ" + ], + [ + "C", + "y" + ], + [ + "t", + "any" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "t" + ], + [ + "Ġsk", + "ru" + ], + [ + "asa", + "dy" + ], + [ + "Ġzasko", + "czony" + ], + [ + "Ġjakich", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġsz", + "or" + ], + [ + "tu", + "s" + ], + [ + "Ġa", + "stro" + ], + [ + "Ġkan", + "ce" + ], + [ + "Ġwy", + "do" + ], + [ + "Ġozna", + "czaÅĤo" + ], + [ + "ze", + "l" + ], + [ + "dni", + "cy" + ], + [ + "Ġpowiedz", + "my" + ], + [ + "Ġu", + "dziel" + ], + [ + "ĠpomyÅĽl", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġzam", + "o" + ], + [ + "Ġswobo", + "dnie" + ], + [ + "ler", + "ii" + ], + [ + "Ġsz", + "at" + ], + [ + "Ġsystem", + "ów" + ], + [ + "Ġprawdopodob", + "ne" + ], + [ + "ĠdÅĤugi", + "ch" + ], + [ + "Nie", + "m" + ], + [ + "Ġnad", + "ej" + ], + [ + "Ġlat", + "ar" + ], + [ + "ĠP", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġra", + "chu" + ], + [ + "Ġpaździer", + "niku" + ], + [ + "ĠÅļ", + "wie" + ], + [ + "sz", + "kol" + ], + [ + "Ġprzyjem", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠParlam", + "entar" + ], + [ + "dni", + "o" + ], + [ + "ĠmajÄħ", + "tk" + ], + [ + "Ġdystry", + "bu" + ], + [ + "Ġko", + "lacjÄĻ" + ], + [ + "Ġofi", + "ara" + ], + [ + "ne", + "y" + ], + [ + "pi", + "Äħc" + ], + [ + "Ġ", + "<" + ], + [ + "ĠV", + "er" + ], + [ + "Ġg", + "ieÅĤ" + ], + [ + "Ġsta", + "jÄħ" + ], + [ + "jÄħ", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġwol", + "na" + ], + [ + "Ġkrze", + "ÅĽle" + ], + [ + "Ġwyda", + "waÅĤa" + ], + [ + "h", + "r" + ], + [ + "Ġprzekona", + "niu" + ], + [ + "Ġniespo", + "koj" + ], + [ + "Ġpan", + "cer" + ], + [ + "ĠPart", + "ii" + ], + [ + "Ã", + "ª" + ], + [ + "trze", + "bu" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġw", + "skutek" + ], + [ + "Ġod", + "kÄħd" + ], + [ + "niÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠEuropej", + "skiego" + ], + [ + "U", + "stawa" + ], + [ + "ologi", + "a" + ], + [ + "ĠKo", + "mu" + ], + [ + "Ġużytk", + "owników" + ], + [ + "ĠDo", + "mi" + ], + [ + "Ġsz", + "li" + ], + [ + "Ġde", + "nerw" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "ców" + ], + [ + "Ġz", + "ano" + ], + [ + "pi", + "ony" + ], + [ + "'", + "s" + ], + [ + "ĠUniwersyte", + "cie" + ], + [ + "WiÄĻ", + "cej" + ], + [ + "Ġdo", + "szedÅĤ" + ], + [ + "ĠnarzÄĻ", + "dzia" + ], + [ + "5", + "6" + ], + [ + "ĠÅĽla", + "du" + ], + [ + "róż", + "nic" + ], + [ + "ĠJa", + "cka" + ], + [ + "ĠpaÅĦstw", + "owej" + ], + [ + "Ġwy", + "eli" + ], + [ + "Ġch", + "ory" + ], + [ + "Pomi", + "mo" + ], + [ + "J", + "ez" + ], + [ + "Ġpry", + "sz" + ], + [ + "S", + "ku" + ], + [ + "ow", + "nego" + ], + [ + "Ġróż", + "nicy" + ], + [ + "ĠstanÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġtru", + "du" + ], + [ + "Ġwy", + "kro" + ], + [ + "Ġusta", + "l" + ], + [ + "Ġi", + "po" + ], + [ + "ĠopÅĤa", + "ca" + ], + [ + "W", + "O" + ], + [ + "pie", + "ż" + ], + [ + "il", + "ly" + ], + [ + "Ġtwa", + "rze" + ], + [ + "Ġple", + "c" + ], + [ + "wa", + "sz" + ], + [ + "Ġkol", + "ory" + ], + [ + "un", + "g" + ], + [ + "i", + "la" + ], + [ + "Ġsytua", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġpotrze", + "bÄĻ" + ], + [ + "?", + "âĢĿ" + ], + [ + "fer", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpad", + "ÅĤ" + ], + [ + "alo", + "gu" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tnych" + ], + [ + "Ġsp", + "ortu" + ], + [ + "Ġpowinie", + "neÅĽ" + ], + [ + "ĠoÅĽ", + "wiaty" + ], + [ + "Ġzależ", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġwa", + "h" + ], + [ + "Ġodwa", + "gi" + ], + [ + "ĠWÅĤo", + "ch" + ], + [ + "ĠSz", + "tu" + ], + [ + "BÄĻ", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġdokumen", + "tu" + ], + [ + "Ġle", + "czenie" + ], + [ + "ĠK", + "ru" + ], + [ + "Ġna", + "cjona" + ], + [ + "Å", + "ĥ" + ], + [ + "ĠC", + "Z" + ], + [ + "ż", + "ur" + ], + [ + "----", + "----" + ], + [ + "Ġtemat", + "em" + ], + [ + "Ġch", + "y" + ], + [ + "ĠMar", + "ii" + ], + [ + "Ġni", + "os" + ], + [ + "K", + "ra" + ], + [ + "Ġre", + "ag" + ], + [ + "Ġsp", + "ory" + ], + [ + "Ġle", + "ki" + ], + [ + "Pra", + "wie" + ], + [ + "robi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġob", + "da" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄħty", + "ni" + ], + [ + "Ġide", + "i" + ], + [ + "Ġwy", + "gÅĤo" + ], + [ + "Ġwi", + "tami" + ], + [ + "czy", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġ4", + "4" + ], + [ + "Ġs", + "alo" + ], + [ + "Ġktóry", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠNor", + "we" + ], + [ + "ĠspóÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġs", + "ÄĻdzie" + ], + [ + "Ġswo", + "jemu" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szeÄĩ" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "nka" + ], + [ + "Ġobie", + "kty" + ], + [ + "ĠczÅĤon", + "kow" + ], + [ + "!", + "âĢĿ" + ], + [ + "Ġo", + "ÅĽmie" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tnie" + ], + [ + "Mo", + "ż" + ], + [ + "ĠWilli", + "am" + ], + [ + "te", + "d" + ], + [ + "Ġwido", + "czne" + ], + [ + "at", + "ur" + ], + [ + "Ġgospodar", + "czych" + ], + [ + "nicz", + "ki" + ], + [ + "Ġwej", + "ÅĽciu" + ], + [ + "ĠNF", + "Z" + ], + [ + "y", + "j" + ], + [ + "Ġna", + "pad" + ], + [ + "Ġludz", + "kiego" + ], + [ + "Ġba", + "zie" + ], + [ + "Ġobej", + "mu" + ], + [ + "Cz", + "ego" + ], + [ + "Ġo", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwska", + "zaÄĩ" + ], + [ + "C", + "iÄħ" + ], + [ + "Ġpo", + "czÄĻ" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "we" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "ch" + ], + [ + "Ġra", + "j" + ], + [ + "Ġwol", + "nego" + ], + [ + "ĠurzÄħ", + "dzenie" + ], + [ + "sta", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġwystar", + "czyÅĤo" + ], + [ + "dź", + "my" + ], + [ + "C", + "IE" + ], + [ + "ch", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġzauwa", + "żyÅĤem" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "ta" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "ska" + ], + [ + "ĠzwÅĤo", + "ki" + ], + [ + "ĠPi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "sy" + ], + [ + "ĠP", + "A" + ], + [ + "Ġwar", + "te" + ], + [ + "Ġnam", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġlisto", + "padzie" + ], + [ + "f", + "em" + ], + [ + "pi", + "tan" + ], + [ + "Ch", + "wi" + ], + [ + "szcz", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġgospodar", + "stwa" + ], + [ + "Ġb", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġkilko", + "ma" + ], + [ + "Ġkwiet", + "niu" + ], + [ + "Ġpolity", + "k" + ], + [ + "Ġkonstru", + "kcji" + ], + [ + "Ġkatastro", + "fy" + ], + [ + "li", + "cz" + ], + [ + "z", + "ak" + ], + [ + "ta", + "sz" + ], + [ + "Ġudowodni", + "Äĩ" + ], + [ + "Szcze", + "gólnie" + ], + [ + "Ġczy", + "tamy" + ], + [ + "p", + "cji" + ], + [ + "Ġe", + "la" + ], + [ + "Ġme", + "dal" + ], + [ + "Ġz", + "ra" + ], + [ + "Ġwnio", + "skiem" + ], + [ + "Ġkart", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġzwróci", + "ÅĤa" + ], + [ + "niÄĻ", + "tym" + ], + [ + "s", + "sa" + ], + [ + "Ġcy", + "t" + ], + [ + "Ġkuch", + "en" + ], + [ + "Ġpo", + "kar" + ], + [ + "Ġba", + "z" + ], + [ + "Ġje", + "chaÅĤ" + ], + [ + "si", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġj", + "o" + ], + [ + "pol", + "ski" + ], + [ + "Ġoce", + "niÄĩ" + ], + [ + "ĠwÄħt", + "pienia" + ], + [ + "Ġuzbro", + "j" + ], + [ + "Ġnaj", + "mÅĤod" + ], + [ + "Ġuroczy", + "stoÅĽci" + ], + [ + "Ġpo", + "pÄĻ" + ], + [ + "ĠBezpie", + "czeÅĦstwa" + ], + [ + "E", + "k" + ], + [ + "Ġprze", + "glÄħd" + ], + [ + "Ġu", + "pro" + ], + [ + "Ġna", + "kaz" + ], + [ + "Ġhu", + "mani" + ], + [ + "Ġbisku", + "p" + ], + [ + "Ġdysk", + "re" + ], + [ + "Ġodci", + "nek" + ], + [ + "Ġzap", + "an" + ], + [ + "Ġsal", + "onu" + ], + [ + "Ġszyb", + "kie" + ], + [ + "M", + "I" + ], + [ + "ĠKaczy", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Ġkonie", + "cznie" + ], + [ + "ĠMa", + "x" + ], + [ + "Ġkontak", + "ty" + ], + [ + "ga", + "jÄħc" + ], + [ + "si", + "s" + ], + [ + "Ġum", + "ówi" + ], + [ + "ari", + "usza" + ], + [ + "Ġi", + "zo" + ], + [ + "Na", + "z" + ], + [ + "Ġdzie", + "r" + ], + [ + "Ġregu", + "l" + ], + [ + "Ġpogrze", + "b" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wÄħ" + ], + [ + "ĠdÅĤugi", + "m" + ], + [ + "dz", + "kiego" + ], + [ + "8", + "3" + ], + [ + "Ġu", + "moc" + ], + [ + "ĠSpoÅĤe", + "cznej" + ], + [ + "Ġpan", + "na" + ], + [ + "kom", + "p" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "sz" + ], + [ + "pe", + "u" + ], + [ + "ĠP", + "ri" + ], + [ + "ów", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġk", + "rem" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "wego" + ], + [ + "Ġprze", + "sÅĤa" + ], + [ + "cyj", + "nymi" + ], + [ + "Ġosob", + "owoÅĽci" + ], + [ + "Ġpara", + "met" + ], + [ + "Ġk", + "lam" + ], + [ + "Ġkto", + "ra" + ], + [ + "kie", + "wicza" + ], + [ + "Ġcie", + "niu" + ], + [ + "ba", + "ra" + ], + [ + "ty", + "na" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "w", + "skich" + ], + [ + "tar", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġsubstan", + "cji" + ], + [ + "Ġwy", + "pi" + ], + [ + "wa", + "le" + ], + [ + "Ġokaz", + "aÅĤa" + ], + [ + "bie", + "gÅĤa" + ], + [ + "K", + "S" + ], + [ + "Ġskrzy", + "dÅĤa" + ], + [ + "Ġbra", + "my" + ], + [ + "Ġskó", + "rz" + ], + [ + "Ġposzuki", + "wania" + ], + [ + "Ġczar", + "nej" + ], + [ + "Ġmiesz", + "kaÅĤ" + ], + [ + "S", + "wo" + ], + [ + "ĠS", + "im" + ], + [ + "Ġpoz", + "naÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "ro" + ], + [ + "ĠwiÄĻzie", + "niu" + ], + [ + "ĠzaÅĤat", + "wiÄĩ" + ], + [ + "·½ï·½ï", + "·½ï·½ï" + ], + [ + "ĠC", + "oÅĽ" + ], + [ + "ĠÅļ", + "wi" + ], + [ + "Ġprokura", + "tora" + ], + [ + "Ġku", + "zy" + ], + [ + "Ġmar", + "sz" + ], + [ + "Może", + "my" + ], + [ + "rzy", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġuży", + "cia" + ], + [ + "Ġsz", + "l" + ], + [ + "ĠT", + "O" + ], + [ + "ĠD", + "ÅĤu" + ], + [ + "owa", + "la" + ], + [ + "ĠJe", + "rzego" + ], + [ + "Ġu", + "kaz" + ], + [ + "Ġgu", + "zi" + ], + [ + "Ġspodzie", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠK", + "ol" + ], + [ + "Ġpro", + "st" + ], + [ + "Ġnau", + "ka" + ], + [ + "Ġobro", + "tu" + ], + [ + "ĠrozpoczÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "an", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠoÅĽ", + "miu" + ], + [ + "Wy", + "dawaÅĤo" + ], + [ + "ĠStra", + "ży" + ], + [ + "Ġna", + "cisk" + ], + [ + "Ġkredy", + "tu" + ], + [ + "d", + "ob" + ], + [ + "Ġws", + "pina" + ], + [ + "Ġsierp", + "niu" + ], + [ + "ge", + "ne" + ], + [ + "Ġa", + "rab" + ], + [ + "dzie", + "c" + ], + [ + "ĠN", + "owy" + ], + [ + "Rze", + "czywiÅĽcie" + ], + [ + "Oba", + "j" + ], + [ + "Ġta", + "b" + ], + [ + "Ġpo", + "no" + ], + [ + "Ġbu", + "l" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġdob", + "row" + ], + [ + "ĠK", + "la" + ], + [ + "Ġplane", + "ty" + ], + [ + "Ġk", + "wiaty" + ], + [ + "Ġobec", + "nym" + ], + [ + "Ġzawodni", + "ków" + ], + [ + "Ġb", + "el" + ], + [ + "Ġde", + "baty" + ], + [ + "js", + "ku" + ], + [ + "Ġsp", + "ÄĻdzi" + ], + [ + "bo", + "ga" + ], + [ + "Ġrozma", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "ĠA", + "p" + ], + [ + "Ġdal", + "szej" + ], + [ + "Ġprakty", + "ki" + ], + [ + "czy", + "ni" + ], + [ + "Ġw", + "nosi" + ], + [ + "Ġ", + "ary" + ], + [ + "Ġwska", + "zujÄħ" + ], + [ + "Ġucie", + "ka" + ], + [ + "Ġprze", + "ważnie" + ], + [ + "ĠG", + "il" + ], + [ + "ĠD", + "om" + ], + [ + "tu", + "i" + ], + [ + "rzu", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġobie", + "t" + ], + [ + "Ġdo", + "by" + ], + [ + "Ġkoncer", + "t" + ], + [ + "Ġkompu", + "tera" + ], + [ + "ĠobowiÄħ", + "zuje" + ], + [ + "Ġposiada", + "jÄħ" + ], + [ + "iera", + "r" + ], + [ + "Ġprokura", + "tura" + ], + [ + "6", + "2" + ], + [ + "Ġróż", + "nice" + ], + [ + "ĠszczegóÅĤ", + "ów" + ], + [ + "ĠnastÄħpi", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠM", + "A" + ], + [ + "Ġmo", + "ral" + ], + [ + "Ġwyp", + "rodu" + ], + [ + "Ġmet", + "ro" + ], + [ + "ĠKró", + "lew" + ], + [ + "Ġdro", + "gie" + ], + [ + "ci", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġzje", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġs", + "chem" + ], + [ + "Ġod", + "cin" + ], + [ + "u", + "st" + ], + [ + "Ġsp", + "yta" + ], + [ + "Ġprzyw", + "ró" + ], + [ + "sz", + "ku" + ], + [ + "Ġzdol", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġlu", + "tym" + ], + [ + "oÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġlitera", + "tury" + ], + [ + "B", + "ada" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġkor", + "pu" + ], + [ + "Ġresor", + "tu" + ], + [ + "Ġwy", + "twarza" + ], + [ + "a", + "c" + ], + [ + "Ġwyobraź", + "ni" + ], + [ + "Ġpoprze", + "dniej" + ], + [ + "Ġjez", + "dni" + ], + [ + "k", + "g" + ], + [ + "ź", + "nia" + ], + [ + "Ġtere", + "ny" + ], + [ + "Ġnerw", + "owo" + ], + [ + "Ġpozosta", + "nie" + ], + [ + "Ġpraw", + "nego" + ], + [ + "Ġdecy", + "du" + ], + [ + "Ġpos", + "Äħ" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "godnie" + ], + [ + "Ġstanowi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġniemiec", + "kie" + ], + [ + "Ġprzy", + "tak" + ], + [ + "N", + "or" + ], + [ + "c", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġpowsta", + "je" + ], + [ + "6", + "1" + ], + [ + "Ġz", + "bÄĻ" + ], + [ + "ĠÅļwiÄĻ", + "tego" + ], + [ + "ĠKlu", + "bu" + ], + [ + "ka", + "toli" + ], + [ + "Ġzwy", + "kÅĤy" + ], + [ + "Ġprzyj", + "muje" + ], + [ + "ĠmaÅĤże", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "ĠL", + "an" + ], + [ + "Ġau", + "ten" + ], + [ + "Ġpole", + "cenie" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzynarod", + "owych" + ], + [ + "Ġroz", + "ba" + ], + [ + "ni", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġstwier", + "dzenie" + ], + [ + "Ġróż", + "nego" + ], + [ + "Ġprzekona", + "nia" + ], + [ + "je", + "ni" + ], + [ + "ĠPa", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "Ġtem", + "acie" + ], + [ + "Ġener", + "giÄĻ" + ], + [ + "Ġry", + "by" + ], + [ + "Ġwyso", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġpas", + "ku" + ], + [ + "Ġchle", + "ba" + ], + [ + "gi", + "m" + ], + [ + "Ġcudzo", + "ziem" + ], + [ + "bi", + "ut" + ], + [ + "WÅĤaÅĽci", + "wie" + ], + [ + "Za", + "uwa" + ], + [ + "Ġskó", + "ra" + ], + [ + "ĠD", + "obra" + ], + [ + "Ġdo", + "puszcza" + ], + [ + "Ġcy", + "fr" + ], + [ + "O", + "ch" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤÄĻ" + ], + [ + "dzÄħ", + "ca" + ], + [ + "Ġodby", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġsamodziel", + "nie" + ], + [ + "Ġpow", + "ta" + ], + [ + "Ġpowo", + "dem" + ], + [ + "Ġplan", + "uje" + ], + [ + "Ġpro", + "gno" + ], + [ + "Ġbutel", + "kÄĻ" + ], + [ + "że", + "n" + ], + [ + "Ġhomoseksu", + "ali" + ], + [ + "Ġz", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠA", + "gnie" + ], + [ + "Ġnatural", + "nie" + ], + [ + "Ġda", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "sza" + ], + [ + "Ġpomy", + "sÅĤy" + ], + [ + "Ġprzy", + "stos" + ], + [ + "Ġprzy", + "glÄħdaÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "par" + ], + [ + "ĠP", + "as" + ], + [ + "nÄħ", + "wszy" + ], + [ + "Ġwy", + "wie" + ], + [ + "S", + "pe" + ], + [ + "Ġchro", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġli", + "niÄĻ" + ], + [ + "ĠzakÅĤa", + "du" + ], + [ + "Ġeksper", + "tów" + ], + [ + "Ġczuje", + "sz" + ], + [ + "gÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġz", + "wa" + ], + [ + "Ġpod", + "jÄĻcia" + ], + [ + "Ġjednost", + "ka" + ], + [ + "ĠzarzÄħ", + "dza" + ], + [ + "ĠRol", + "nictwa" + ], + [ + "Ġwo", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġza", + "dÅĤu" + ], + [ + "ĠCO", + "VID" + ], + [ + "ĠpoglÄħd", + "ów" + ], + [ + "Ġroz", + "d" + ], + [ + "D", + "wie" + ], + [ + "Ġpro", + "ponu" + ], + [ + "Ġklu", + "bie" + ], + [ + "Ġro", + "kiem" + ], + [ + "l", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġdzisiej", + "szego" + ], + [ + "ma", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "Ġob", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġwyda", + "nie" + ], + [ + "Ġka", + "pli" + ], + [ + "Ġnieustan", + "nie" + ], + [ + "ste", + "p" + ], + [ + "ĠK", + "im" + ], + [ + "Ġorganiza", + "cja" + ], + [ + "Ġwiecz", + "or" + ], + [ + "Ġmu", + "l" + ], + [ + "Z", + "n" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ciÄħga" + ], + [ + "ĠSo", + "li" + ], + [ + "Ġucz", + "ciw" + ], + [ + "Ġn", + "ew" + ], + [ + "prze", + "d" + ], + [ + "Ġda", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠÅļrod", + "owiska" + ], + [ + "ĠGda", + "ÅĦska" + ], + [ + "Pra", + "c" + ], + [ + "W", + "czoraj" + ], + [ + "Ġjaki", + "kolwiek" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "be" + ], + [ + "Ġin", + "nowa" + ], + [ + "ĠrozwiÄħza", + "niem" + ], + [ + "pu", + "je" + ], + [ + "Ġlubi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwska", + "zujÄħc" + ], + [ + "Ġ4", + "3" + ], + [ + "nios", + "ÅĤo" + ], + [ + "k", + "lej" + ], + [ + "ĠMe", + "dy" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "trze" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠRo", + "zumiem" + ], + [ + "Ġosob", + "ami" + ], + [ + "Ġprze", + "mian" + ], + [ + "Ġli", + "nia" + ], + [ + "dź", + "cie" + ], + [ + "Ġru", + "chy" + ], + [ + "Ġlek", + "ce" + ], + [ + "Ġmo", + "ne" + ], + [ + "Ġb", + "lon" + ], + [ + "ĠdotyczÄħ", + "cej" + ], + [ + "Ġwyob", + "ra" + ], + [ + "Ġb", + "re" + ], + [ + "g", + "et" + ], + [ + "Ġop", + "tym" + ], + [ + "cha", + "nie" + ], + [ + "Ġróżno", + "rod" + ], + [ + "ra", + "el" + ], + [ + "ber", + "na" + ], + [ + "ĠczÅĤowie", + "ku" + ], + [ + "Ġoby", + "d" + ], + [ + "ĠChrystu", + "sa" + ], + [ + "Ġ", + "|" + ], + [ + "Ġar", + "mia" + ], + [ + "w", + "czego" + ], + [ + "Ġtre", + "ning" + ], + [ + "te", + "ro" + ], + [ + "Ġrównowa", + "gi" + ], + [ + "Ġwyj", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġmili", + "ona" + ], + [ + "Ġpod", + "chodzi" + ], + [ + "Ġhory", + "zon" + ], + [ + "stawi", + "ÅĤ" + ], + [ + "D", + "obra" + ], + [ + "Ġkonkur", + "s" + ], + [ + "u", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġka", + "że" + ], + [ + "Ġru", + "sza" + ], + [ + "Ġdym", + "u" + ], + [ + "en", + "sy" + ], + [ + "Ġsz", + "nur" + ], + [ + "Ġgo", + "ry" + ], + [ + "g", + "owych" + ], + [ + "Ġw", + "uj" + ], + [ + "Ġzni", + "szczyÄĩ" + ], + [ + "Ġpoinform", + "owaÄĩ" + ], + [ + "li", + "wi" + ], + [ + "Ġczterdzie", + "ÅĽci" + ], + [ + "or", + "n" + ], + [ + "ĠD", + "on" + ], + [ + "W", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġsystem", + "em" + ], + [ + "War", + "sza" + ], + [ + "Ġrobi", + "my" + ], + [ + "d", + "owo" + ], + [ + "Ġa", + "gencji" + ], + [ + "Ġpopar", + "cia" + ], + [ + "Ġza", + "cznÄħ" + ], + [ + "t", + "wÄĻ" + ], + [ + "ĠwzglÄĻ", + "dów" + ], + [ + "ma", + "ra" + ], + [ + "Ġmary", + "na" + ], + [ + "pi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "szÅĤo" + ], + [ + "Ġod", + "et" + ], + [ + "Z", + "amie" + ], + [ + "Ġży", + "cz" + ], + [ + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿", + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿" + ], + [ + "Ġsz", + "o" + ], + [ + "Ġna", + "bo" + ], + [ + "Ġg", + "war" + ], + [ + "Ġuwa", + "dze" + ], + [ + "Ġpozwala", + "jÄħ" + ], + [ + "dzie", + "ra" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġprze", + "ciÄħ" + ], + [ + "biera", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġkomór", + "ki" + ], + [ + "gro", + "m" + ], + [ + "Sta", + "ra" + ], + [ + "ĠokolicznoÅĽci", + "ach" + ], + [ + "ĠGrzego", + "rz" + ], + [ + "Ġwy", + "jechaÅĤ" + ], + [ + "Ġfor", + "um" + ], + [ + "Ġartyku", + "ÅĤów" + ], + [ + "Ġsz", + "we" + ], + [ + "Ġpas", + "y" + ], + [ + "Ġdecy", + "duje" + ], + [ + "ĠPaÅĦstw", + "owej" + ], + [ + "t", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ĠWa", + "szyng" + ], + [ + "Ġposzuki", + "waniu" + ], + [ + "Ġwiary", + "god" + ], + [ + "P", + "ara" + ], + [ + "ĠA", + "zji" + ], + [ + "zn", + "aÅĤa" + ], + [ + "w", + "czo" + ], + [ + "Ġzwy", + "cza" + ], + [ + "Ġ194", + "1" + ], + [ + "ĠK", + "ance" + ], + [ + "Ġt", + "ata" + ], + [ + "Ġszko", + "ÅĤÄĻ" + ], + [ + "Ġos", + "ad" + ], + [ + "an", + "dy" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "dza" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "by" + ], + [ + "Ġkoryta", + "rzu" + ], + [ + "Ġstanowi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġsu", + "mienia" + ], + [ + "Ġkole", + "dzy" + ], + [ + "Ġz", + "różnic" + ], + [ + "Ġotrzym", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġkoncep", + "cji" + ], + [ + "Ġg", + "ara" + ], + [ + "Ġparlam", + "entu" + ], + [ + "Ġwz", + "ór" + ], + [ + "8", + "6" + ], + [ + "Ġpostawi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠsÅĤowa", + "ch" + ], + [ + "Ġa", + "do" + ], + [ + "Ġob", + "sa" + ], + [ + "Ġki", + "w" + ], + [ + "Ġzn", + "amy" + ], + [ + "Ġzajmu", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠD", + "ra" + ], + [ + "sz", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġtu", + "re" + ], + [ + "Ġtre", + "ner" + ], + [ + "Ġpostu", + "lat" + ], + [ + "u", + "jÄħce" + ], + [ + "ari", + "um" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġni", + "a" + ], + [ + "Ġli", + "mi" + ], + [ + "Ġzajm", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠspoÅĤecze", + "ÅĦstwie" + ], + [ + "Ġrezer", + "wy" + ], + [ + "cz", + "ków" + ], + [ + "Ġdo", + "ży" + ], + [ + "Ġge", + "stem" + ], + [ + "Ġf", + "ru" + ], + [ + "Ġgot", + "owi" + ], + [ + "Ġdziennika", + "rzy" + ], + [ + "Ġdziw", + "ny" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "ana" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠkawaÅĤ", + "ki" + ], + [ + "Ġwol", + "nym" + ], + [ + "Ġre", + "struktury" + ], + [ + "ĠLe", + "ch" + ], + [ + "Zw", + "ÅĤaszcza" + ], + [ + "Ġzak", + "lÄĻ" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "wy" + ], + [ + "sie", + "dli" + ], + [ + "Ġpolity", + "cznego" + ], + [ + "ĠM", + "ur" + ], + [ + "Ġroz", + "pÄĻ" + ], + [ + "ĠPa", + "ul" + ], + [ + "Ġbiur", + "ku" + ], + [ + "pat", + "ry" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġdo", + "mach" + ], + [ + "b", + "en" + ], + [ + "ĠzÅĤa", + "paÅĤ" + ], + [ + "Wy", + "ob" + ], + [ + "no", + "nim" + ], + [ + "ĠZbignie", + "w" + ], + [ + "Ġrobo", + "ta" + ], + [ + "ni", + "zm" + ], + [ + "ĠMa", + "ciej" + ], + [ + "Ġp", + "ane" + ], + [ + "atych", + "miast" + ], + [ + "ow", + "ol" + ], + [ + "Ġsz", + "cz" + ], + [ + "Ġnie", + "roz" + ], + [ + "cu", + "s" + ], + [ + "ż", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġz", + "wia" + ], + [ + "letni", + "ch" + ], + [ + "ż", + "ach" + ], + [ + "Ġwyt", + "wór" + ], + [ + "Ġpoczu", + "cia" + ], + [ + "Z", + "ga" + ], + [ + "Wi", + "do" + ], + [ + "krÄĻ", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġpiecho", + "ty" + ], + [ + "Ġo", + "ÅĽle" + ], + [ + "k", + "amy" + ], + [ + "Ġfa", + "szy" + ], + [ + "Ġ", + "Äħ" + ], + [ + "ĠM", + "eksy" + ], + [ + "Ġ4", + "1" + ], + [ + "wa", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġdzi", + "wa" + ], + [ + "Ġul", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġpozost", + "aÅĤo" + ], + [ + "Czy", + "żby" + ], + [ + "ko", + "nomi" + ], + [ + "Ġpomó", + "gÅĤ" + ], + [ + "Ġscho", + "dów" + ], + [ + "Â", + "±" + ], + [ + "Ġpie", + "szych" + ], + [ + "Ġszep", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "praw", + "ÄĻ" + ], + [ + "P", + "ar" + ], + [ + "Ġze", + "stawie" + ], + [ + "Ġdzie", + "wiÄħ" + ], + [ + "Ġkomenta", + "rze" + ], + [ + "szym", + "y" + ], + [ + "Ġnajgor", + "sze" + ], + [ + "Ġwojsk", + "owej" + ], + [ + "ĠwysÅĤ", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġrad", + "os" + ], + [ + "Ġba", + "wiÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĽnia", + "danie" + ], + [ + "Ġud", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġludz", + "koÅĽci" + ], + [ + "ĠzobowiÄħza", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġrek", + "ru" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "nki" + ], + [ + "mie", + "j" + ], + [ + "Ġod", + "gÅĤo" + ], + [ + "Ġsym", + "pat" + ], + [ + "T", + "h" + ], + [ + "Ġprzyby", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "grup" + ], + [ + "Ġoskar", + "żenia" + ], + [ + "Ġw", + "ami" + ], + [ + "Ġ;", + ")" + ], + [ + "P", + "iÄĻ" + ], + [ + "ĠKatowi", + "cach" + ], + [ + "bi", + "sku" + ], + [ + "G", + "A" + ], + [ + "dz", + "aÅĤy" + ], + [ + "dni", + "k" + ], + [ + "v", + "ille" + ], + [ + "t", + "ór" + ], + [ + "Ġwywiad", + "u" + ], + [ + "0", + "9" + ], + [ + "and", + "ra" + ], + [ + "ĠJaku", + "b" + ], + [ + "ch", + "no" + ], + [ + "Ġuchodź", + "ców" + ], + [ + "Ġjezi", + "ora" + ], + [ + "Ġspo", + "tyk" + ], + [ + "ĠWiel", + "kiego" + ], + [ + "Ġodby", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġprzedmio", + "ty" + ], + [ + "Ġcz", + "oÅĤa" + ], + [ + "Ġofiar", + "Äħ" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nym" + ], + [ + "Ġak", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġo", + "pada" + ], + [ + "Ġdoj", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "0", + "1" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wym" + ], + [ + "Ġtre", + "nin" + ], + [ + "Ġszef", + "em" + ], + [ + "Ġdwo", + "rze" + ], + [ + "Ġpi", + "on" + ], + [ + "Ġna", + "t" + ], + [ + "Ġopie", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġlo", + "su" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "chu" + ], + [ + "Ġwal", + "czy" + ], + [ + "Ġd", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġdziad", + "ek" + ], + [ + "Ġ8", + "5" + ], + [ + "Ġsym", + "paty" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽcian", + "ach" + ], + [ + "Ġcu", + "kier" + ], + [ + "Ġszacu", + "nek" + ], + [ + "ĠB", + "os" + ], + [ + "Ġz", + "o" + ], + [ + "Ġ8", + "00" + ], + [ + "Ġwy", + "gÅĤa" + ], + [ + "h", + "ttp" + ], + [ + "Ġznalezi", + "ono" + ], + [ + "ga", + "li" + ], + [ + "Ġpoje", + "chaÄĩ" + ], + [ + "Ġop", + "tymi" + ], + [ + "b", + "eth" + ], + [ + "Ġu", + "raz" + ], + [ + "Ġob", + "fi" + ], + [ + "Ġc", + "on" + ], + [ + "Ġzastana", + "wia" + ], + [ + "Ġwd", + "ro" + ], + [ + "ĠSy", + "rii" + ], + [ + "Ġgodzi", + "na" + ], + [ + "Mia", + "sto" + ], + [ + "Ġza", + "du" + ], + [ + "Ġlep", + "sza" + ], + [ + "Ġpo", + "czekaÄĩ" + ], + [ + "cz", + "ami" + ], + [ + "Ġnie", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "siÅĤ" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽnie", + "nie" + ], + [ + "Ġsprze", + "daw" + ], + [ + "mi", + "ona" + ], + [ + "Ġ", + "!" + ], + [ + "grafi", + "i" + ], + [ + "l", + "s" + ], + [ + "Ġpe", + "dago" + ], + [ + "Ġlu", + "du" + ], + [ + "Z", + "aj" + ], + [ + "Ġkonfli", + "ktu" + ], + [ + "Ġce", + "li" + ], + [ + "Ġdy", + "wi" + ], + [ + "Ġop", + "oru" + ], + [ + "Ġroz", + "kazy" + ], + [ + "ĠRu", + "mu" + ], + [ + "ĠCh", + "odź" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "cenia" + ], + [ + "ĠR", + "am" + ], + [ + "Åļ", + "wiad" + ], + [ + "Ġinterpe", + "lacjÄĻ" + ], + [ + "ĠJu", + "li" + ], + [ + "Ġklim", + "aty" + ], + [ + "Ġmar", + "ket" + ], + [ + "W", + "spóÅĤ" + ], + [ + "Ġgard", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġu", + "nosi" + ], + [ + "Ġroz", + "wiÄħzy" + ], + [ + "K", + "ry" + ], + [ + "Ġzabie", + "rze" + ], + [ + "F", + "or" + ], + [ + "Ġda", + "la" + ], + [ + "T", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġnarod", + "owych" + ], + [ + "Ġinterne", + "tu" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "sach" + ], + [ + "i", + "le" + ], + [ + "ĠDziÄĻ", + "ki" + ], + [ + "ie", + "s" + ], + [ + "Wie", + "l" + ], + [ + "Ġre", + "publi" + ], + [ + "ery", + "j" + ], + [ + "Popraw", + "ka" + ], + [ + "Ġpier", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠSzwe", + "cji" + ], + [ + "Pro", + "kura" + ], + [ + "forma", + "cji" + ], + [ + "Praw", + "da" + ], + [ + "Ġniewiel", + "ki" + ], + [ + "t", + "ce" + ], + [ + "Ġkos", + "me" + ], + [ + "ĠusÅĤy", + "szaÅĤem" + ], + [ + "Ġabsur", + "dal" + ], + [ + "U", + "ży" + ], + [ + "Ġstudi", + "ach" + ], + [ + "ĠK", + "siÄħ" + ], + [ + "ÅĦczy", + "k" + ], + [ + "Ġemery", + "turÄĻ" + ], + [ + "Ġna", + "my" + ], + [ + "ĠF", + "ry" + ], + [ + "Ġh", + "rab" + ], + [ + "Ġwscho", + "dniej" + ], + [ + "Ġzap", + "al" + ], + [ + "ĠJ", + "ames" + ], + [ + "Ġcy", + "klu" + ], + [ + "Ġprzyja", + "ciele" + ], + [ + "Ġpa", + "st" + ], + [ + "ĠMosk", + "wie" + ], + [ + "Ġkon", + "fi" + ], + [ + "t", + "owi" + ], + [ + "ci", + "l" + ], + [ + "TA", + "J" + ], + [ + "Ġg", + "ej" + ], + [ + "Ġp", + "sów" + ], + [ + "Ġmedy", + "cznych" + ], + [ + "Ġgospodar", + "czego" + ], + [ + "Ġspad", + "ÅĤ" + ], + [ + "0", + "5" + ], + [ + "Ġki", + "na" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dniej" + ], + [ + "Ġznak", + "i" + ], + [ + "ĠczÅĤowie", + "kowi" + ], + [ + "ĠSz", + "wajcar" + ], + [ + "ĠF", + "eli" + ], + [ + "Ġzapew", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "rze" + ], + [ + "Ġu", + "siadÅĤa" + ], + [ + "Ġzawo", + "dów" + ], + [ + "Ġwie", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġtrze", + "cia" + ], + [ + "Ġzanie", + "czy" + ], + [ + "Ġcent", + "ymet" + ], + [ + "Ġtrwa", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġdoro", + "sÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĤóż", + "ko" + ], + [ + "Ġrobo", + "tÄĻ" + ], + [ + "ka", + "ż" + ], + [ + "ÅĽli", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġsztu", + "r" + ], + [ + "Ġwsty", + "d" + ], + [ + "ĠNa", + "wet" + ], + [ + "ĠpociÄħ", + "gu" + ], + [ + "Ġm", + "no" + ], + [ + "ĠBan", + "ku" + ], + [ + "c", + "to" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġinfra", + "struktu" + ], + [ + "mie", + "sz" + ], + [ + "Ġbud", + "owaÄĩ" + ], + [ + "prze", + "z" + ], + [ + "Ġme", + "dali" + ], + [ + "Ġodebra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġnau", + "kowe" + ], + [ + "i", + "sto" + ], + [ + "Ġp", + "en" + ], + [ + "ĠK", + "obie" + ], + [ + "Ġchoro", + "ba" + ], + [ + "Sy", + "tuacja" + ], + [ + "pom", + "or" + ], + [ + "Ġeta", + "p" + ], + [ + "Ġcywi", + "lizacji" + ], + [ + "Ġzi", + "ar" + ], + [ + "Ġalbu", + "m" + ], + [ + "Kolej", + "ne" + ], + [ + "cis", + "ków" + ], + [ + "Ġza", + "sÅĤa" + ], + [ + "Ġap", + "te" + ], + [ + "Ġproducen", + "tów" + ], + [ + "ĠdziesiÄħ", + "tki" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "uje" + ], + [ + "om", + "et" + ], + [ + "y", + "er" + ], + [ + "Ġtek", + "sty" + ], + [ + "Ġzwro", + "tu" + ], + [ + "ĠmyÅĽl", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġzamierz", + "am" + ], + [ + "Ġwyeli", + "min" + ], + [ + "c", + "m" + ], + [ + "i", + "ma" + ], + [ + "Ġludzi", + "ach" + ], + [ + "Ġtrw", + "aÅĤo" + ], + [ + "wa", + "y" + ], + [ + "Ġab", + "sol" + ], + [ + "Ġprzyro", + "dy" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "ga" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzÄħc" + ], + [ + "Mów", + "iÄĻ" + ], + [ + "ĠC", + "as" + ], + [ + "ĠDo", + "mu" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "to" + ], + [ + "S", + "Äħd" + ], + [ + "Ot", + "wiera" + ], + [ + "Ġpoz", + "or" + ], + [ + "Ġodp", + "ÅĤy" + ], + [ + "E", + "L" + ], + [ + "ar", + "da" + ], + [ + "Ġczte", + "ro" + ], + [ + "Ġreprez", + "entu" + ], + [ + "Ġpseud", + "o" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "owej" + ], + [ + "Ġpropa", + "g" + ], + [ + "Ġdzi", + "wi" + ], + [ + "A", + "A" + ], + [ + "Ġtrafi", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠE", + "wa" + ], + [ + "Ġwy", + "pra" + ], + [ + "Ġpowin", + "nam" + ], + [ + "co", + "nego" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "owej" + ], + [ + "Ġu", + "daÄĩ" + ], + [ + "Gene", + "ralnie" + ], + [ + "Ġna", + "wy" + ], + [ + "Ġw", + "ul" + ], + [ + "Ġrealiz", + "owane" + ], + [ + "Ġfundu", + "sz" + ], + [ + "l", + "g" + ], + [ + "Ġza", + "skaku" + ], + [ + "C", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġucie", + "kaÄĩ" + ], + [ + "od", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġnad", + "mier" + ], + [ + "Na", + "sze" + ], + [ + "le", + "tów" + ], + [ + "Ġpod", + "wór" + ], + [ + "c", + "ro" + ], + [ + "to", + "nie" + ], + [ + "Ġchi", + "rur" + ], + [ + "R", + "ok" + ], + [ + "ĠP", + "al" + ], + [ + "Ġnadu", + "ży" + ], + [ + "aÅĤ", + "by" + ], + [ + "Ġprzy", + "niósÅĤ" + ], + [ + "Ġogól", + "nej" + ], + [ + "Ġmo", + "bi" + ], + [ + "Ġkrze", + "sÅĤo" + ], + [ + "iel", + "d" + ], + [ + "Ġau", + "dy" + ], + [ + "ste", + "in" + ], + [ + "fi", + "ni" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owany" + ], + [ + "ĠPS", + "L" + ], + [ + "ĠubiegÅĤ", + "ego" + ], + [ + "czy", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġs", + "ol" + ], + [ + "sz", + "amy" + ], + [ + "ÅĤ", + "ód" + ], + [ + "an", + "n" + ], + [ + "mi", + "ar" + ], + [ + "M", + "O" + ], + [ + "Ġkosz", + "mar" + ], + [ + "Ġnieko", + "niecznie" + ], + [ + "Ġ(", + "âĢŀ" + ], + [ + "Ġsprawoz", + "danie" + ], + [ + "Ġkolan", + "ach" + ], + [ + "Ġlo", + "j" + ], + [ + "ĠsamorzÄħd", + "ów" + ], + [ + "len", + "da" + ], + [ + "sz", + "ard" + ], + [ + "Ġpodkre", + "ÅĽliÅĤ" + ], + [ + "Ġwyob", + "raża" + ], + [ + "Ġreje", + "stru" + ], + [ + "czÄħ", + "cÄħ" + ], + [ + "ĠEdu", + "kacji" + ], + [ + "Ġzawart", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "os", + "c" + ], + [ + "Ġzauf", + "anie" + ], + [ + "Ġk", + "oru" + ], + [ + "Ġo", + "si" + ], + [ + "Ġpochy", + "liÅĤ" + ], + [ + "Ġf", + "ali" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "cÄħ" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "ki" + ], + [ + "Ġprzy", + "na" + ], + [ + "Ġspo", + "ra" + ], + [ + "Ġzaspo", + "ko" + ], + [ + "ow", + "nym" + ], + [ + "Ġubra", + "nie" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dy" + ], + [ + "Ġpo", + "szli" + ], + [ + "ko", + "la" + ], + [ + "Ġp", + "amiÄħ" + ], + [ + "Ġlo", + "tu" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "cieli" + ], + [ + "b", + "lu" + ], + [ + "Ġsm", + "aku" + ], + [ + "Ġmo", + "tywa" + ], + [ + "Ġpod", + "o" + ], + [ + "Ġrze", + "czywi" + ], + [ + "Ġzoba", + "czymy" + ], + [ + "Ġzasad", + "ÄĻ" + ], + [ + "pad", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġkos", + "mos" + ], + [ + "Ġpo", + "bi" + ], + [ + "Ġodpowiedzi", + "alny" + ], + [ + "Ġa", + "parat" + ], + [ + "ĠM", + "ak" + ], + [ + "Ġmo", + "rzu" + ], + [ + "rozu", + "miaÅĤ" + ], + [ + "ĠsÅĤucha", + "wkÄĻ" + ], + [ + "Ġro", + "n" + ], + [ + "Ġepi", + "dem" + ], + [ + "ta", + "żu" + ], + [ + "N", + "owe" + ], + [ + "Ġce", + "bu" + ], + [ + "Ġna", + "wo" + ], + [ + "ĠGa", + "br" + ], + [ + "kar", + "pa" + ], + [ + "ĠBiaÅĤ", + "ym" + ], + [ + "po", + "koj" + ], + [ + "ĠC", + "el" + ], + [ + "Ġsta", + "wki" + ], + [ + "Ġra", + "nnych" + ], + [ + "ĠW", + "spól" + ], + [ + "Ġza", + "ist" + ], + [ + "P", + "oru" + ], + [ + "Ġc", + "men" + ], + [ + "ĠzgÅĤa", + "sza" + ], + [ + "ĠsÄĻdzie", + "go" + ], + [ + "le", + "na" + ], + [ + "Ġmater", + "ii" + ], + [ + "Ġlice", + "um" + ], + [ + "Ġpo", + "ster" + ], + [ + "Ġnau", + "k" + ], + [ + "ĠJapo", + "nii" + ], + [ + "ĠD", + "el" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dzi" + ], + [ + "Ġkra", + "jem" + ], + [ + "let", + "niej" + ], + [ + "wat", + "or" + ], + [ + "Ġreferen", + "dum" + ], + [ + "Ġpu", + "st" + ], + [ + "Ġbudyn", + "ki" + ], + [ + "Ġhod", + "ow" + ], + [ + "Ġfa", + "bu" + ], + [ + "8", + "7" + ], + [ + "N", + "owy" + ], + [ + "ĠC", + "al" + ], + [ + "Ġum", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "ĠK", + "R" + ], + [ + "Ġp", + "ud" + ], + [ + "Ġsil", + "nie" + ], + [ + "Naj", + "wy" + ], + [ + "b", + "nie" + ], + [ + "aty", + "cznie" + ], + [ + "Ġ", + ">" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "Ġzach", + "owuje" + ], + [ + "Ġra", + "da" + ], + [ + "ĠnieszczÄĻ", + "ÅĽli" + ], + [ + "ĠdÅĤugo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "j", + "om" + ], + [ + "war", + "unk" + ], + [ + "Ġminist", + "rem" + ], + [ + "Ġop", + "er" + ], + [ + "Ġc", + "ar" + ], + [ + "sp", + "a" + ], + [ + "ka", + "rze" + ], + [ + "e", + "nie" + ], + [ + "ĠÄĩwi", + "czenia" + ], + [ + "Ġcie", + "szyÄĩ" + ], + [ + "Przypomin", + "am" + ], + [ + "sz", + "onym" + ], + [ + "Ġusta", + "wodaw" + ], + [ + "ĠBi", + "uro" + ], + [ + "?", + "..." + ], + [ + "Ġskra", + "ju" + ], + [ + "Ġry", + "tu" + ], + [ + "d", + "ru" + ], + [ + "ty", + "zm" + ], + [ + "Ġprze", + "mów" + ], + [ + "Ġpod", + "rÄĻcz" + ], + [ + "Ġadres", + "em" + ], + [ + "Ġura", + "towaÄĩ" + ], + [ + "Ġjakie", + "s" + ], + [ + "ra", + "ny" + ], + [ + "Ġkrzy", + "knÄĻÅĤa" + ], + [ + "si", + "k" + ], + [ + "Ġmo", + "z" + ], + [ + "Ð", + "²" + ], + [ + "as", + "em" + ], + [ + "Ġotwar", + "ty" + ], + [ + "Ġsz", + "um" + ], + [ + "d", + "lu" + ], + [ + "ta", + "ÅĦ" + ], + [ + "W", + "prowa" + ], + [ + "Ġsiedzi", + "bÄħ" + ], + [ + "Ġseria", + "lu" + ], + [ + "Ġszuka", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġodw", + "rotnie" + ], + [ + "ca", + "nie" + ], + [ + "Ġni", + "skie" + ], + [ + "Ġpowo", + "dzi" + ], + [ + "ĠB", + "li" + ], + [ + "W", + "Y" + ], + [ + "Ġsil", + "nika" + ], + [ + "Ġja", + "w" + ], + [ + "Ġpro", + "m" + ], + [ + "ran", + "t" + ], + [ + "Ġwest", + "ch" + ], + [ + "wa", + "ga" + ], + [ + "Ġw", + "pu" + ], + [ + "ĠC", + "za" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġbada", + "nie" + ], + [ + "ĠCh", + "cÄĻ" + ], + [ + "ó", + "ry" + ], + [ + "Ġpo", + "ez" + ], + [ + "Ġskry", + "ptu" + ], + [ + "Ġpotrzebu", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠW", + "or" + ], + [ + "ran", + "u" + ], + [ + "Ġban", + "ków" + ], + [ + "ĠJak", + "ie" + ], + [ + "Ġnadzie", + "je" + ], + [ + "Ġnaz", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġwyż", + "szy" + ], + [ + "Ġusu", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġrzu", + "ciÄĩ" + ], + [ + "ĠpiÄĻtna", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġs", + "h" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dzie" + ], + [ + "Ġkilka", + "set" + ], + [ + "Ġtem", + "pie" + ], + [ + "Ġszczy", + "tu" + ], + [ + "Ġinstyn", + "kt" + ], + [ + "ch", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġwspom", + "niaÅĤ" + ], + [ + "Ġoto", + "czenia" + ], + [ + "ĠF", + "lo" + ], + [ + "Ġf", + "ascy" + ], + [ + "Ġfak", + "tów" + ], + [ + "O", + "L" + ], + [ + "D", + "rzwi" + ], + [ + "ĠmiaÅĤa", + "by" + ], + [ + "Ġprze", + "czu" + ], + [ + "ĠPlat", + "formy" + ], + [ + "Ġfor", + "te" + ], + [ + "E", + "S" + ], + [ + "Pew", + "nego" + ], + [ + "Ġwytrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "Z", + "er" + ], + [ + "Ġotrzym", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġprzy", + "jeżdża" + ], + [ + "Ġda", + "waÄĩ" + ], + [ + "M", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġzain", + "stal" + ], + [ + "Ġzwy", + "kÅĤe" + ], + [ + "Ġwymaga", + "jÄħ" + ], + [ + "mi", + "Äħ" + ], + [ + "ó", + "dÅĤ" + ], + [ + "Ġgo", + "ÅĽcie" + ], + [ + "cy", + "k" + ], + [ + "Ġci", + "chu" + ], + [ + "Ġwers", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wego" + ], + [ + "ni", + "aÅĤem" + ], + [ + "p", + "ce" + ], + [ + "ĠKró", + "l" + ], + [ + "Pra", + "wo" + ], + [ + "Ġczyn", + "ników" + ], + [ + "akcep", + "towaÅĤ" + ], + [ + "Z", + "ad" + ], + [ + "Ġhistor", + "ie" + ], + [ + "Ġwybra", + "ny" + ], + [ + "Po", + "lity" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "żem" + ], + [ + "Ġnaj", + "em" + ], + [ + "Ġu", + "miaÅĤ" + ], + [ + "Ġeksplo", + "ata" + ], + [ + "ch", + "ÅĤo" + ], + [ + "tw", + "or" + ], + [ + "Ġg", + "um" + ], + [ + "ma", + "nie" + ], + [ + "ĠW", + "ÅĤad" + ], + [ + "os", + "y" + ], + [ + "Ġuj", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "k", + "owali" + ], + [ + "ĠP", + "hi" + ], + [ + "Ġprac", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Å»ad", + "en" + ], + [ + "kra", + "j" + ], + [ + "ĠJ", + "im" + ], + [ + "Ġh", + "ierar" + ], + [ + "Ġkoszu", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġin", + "spi" + ], + [ + "ĠkapitaÅĤ", + "u" + ], + [ + "liwoÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "siÄĻ", + "bior" + ], + [ + "ór", + "ym" + ], + [ + "ni", + "or" + ], + [ + "Ġspraw", + "ami" + ], + [ + ".", + "-" + ], + [ + "Ġre", + "wi" + ], + [ + "Ġban", + "ki" + ], + [ + "kro", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġi", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġusta", + "lenia" + ], + [ + "dz", + "ka" + ], + [ + "Ġklu", + "bów" + ], + [ + "Ġpi", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġce", + "sarz" + ], + [ + "Ġmi", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠA", + "s" + ], + [ + "Ġzabra", + "kÅĤo" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġsku", + "tku" + ], + [ + "ÅĽ", + "wiat" + ], + [ + "ja", + "ÅĽni" + ], + [ + "Ġcho", + "lery" + ], + [ + "rzy", + "sz" + ], + [ + "Ġtransp", + "or" + ], + [ + "da", + "c" + ], + [ + "Ġh", + "eÅĤ" + ], + [ + "en", + "o" + ], + [ + "Ġwyraz", + "iÄĩ" + ], + [ + "fika", + "cja" + ], + [ + "Ġrozwo", + "j" + ], + [ + "ĠT", + "AK" + ], + [ + "da", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġbo", + "le" + ], + [ + "Ġbi", + "urze" + ], + [ + "ĠT", + "rój" + ], + [ + "Ġsz", + "anow" + ], + [ + "Ġsze", + "s" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czenia" + ], + [ + "Ġpodmio", + "ty" + ], + [ + "aÅĤo", + "s" + ], + [ + "yt", + "am" + ], + [ + "ni", + "sz" + ], + [ + "Ġstra", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġlu", + "ź" + ], + [ + "la", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠKonstytu", + "cyjnego" + ], + [ + "Ġgwaran", + "cji" + ], + [ + "Ġpo", + "jechaÅĤ" + ], + [ + "Ġwal", + "czyÅĤ" + ], + [ + "ja", + "nie" + ], + [ + "Ġra", + "ka" + ], + [ + "co", + "nej" + ], + [ + "ĠÅĤazie", + "nki" + ], + [ + "Ġresz", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġplaców", + "ek" + ], + [ + "Ġargu", + "mentów" + ], + [ + "Ġwcho", + "dzÄħ" + ], + [ + "ĠWe", + "st" + ], + [ + "Ġew", + "aku" + ], + [ + "Na", + "sz" + ], + [ + "ĠlÄĻ", + "k" + ], + [ + "Ġważ", + "nÄħ" + ], + [ + "cj", + "oni" + ], + [ + "Ġobie", + "ktu" + ], + [ + "Ġg", + "wi" + ], + [ + "ĠwiÄĻźni", + "ów" + ], + [ + "Ġmo", + "imi" + ], + [ + "ze", + "sa" + ], + [ + "lew", + "ski" + ], + [ + "Ġnajbliż", + "szym" + ], + [ + "Ġop", + "ór" + ], + [ + "li", + "cy" + ], + [ + "ma", + "cji" + ], + [ + "Ġstwa", + "rza" + ], + [ + "sz", + "ane" + ], + [ + "Ġpo", + "prawy" + ], + [ + "Ġmle", + "ka" + ], + [ + "Ġtra", + "sie" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "siÄĩ" + ], + [ + "Ġdo", + "trzym" + ], + [ + "Ġf", + "lo" + ], + [ + "Ġna", + "je" + ], + [ + "ch", + "wy" + ], + [ + "ĠkÅĤopo", + "tów" + ], + [ + "Ġtechno", + "logi" + ], + [ + "Ġpo", + "stÄĻpu" + ], + [ + "Au", + "tor" + ], + [ + "k", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġpla", + "ży" + ], + [ + "g", + "owi" + ], + [ + "Ġkoryta", + "rza" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "niÅĤ" + ], + [ + "ĠsÄħsiad", + "ów" + ], + [ + "g", + "ana" + ], + [ + "nia", + "rz" + ], + [ + "Ġdy", + "rekty" + ], + [ + "Ġgimnazj", + "um" + ], + [ + "Ġprze", + "pra" + ], + [ + "Ġszero", + "kie" + ], + [ + "sze", + "wi" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dy" + ], + [ + "Ġobli", + "czu" + ], + [ + "Ġzawod", + "owej" + ], + [ + "Ġ9", + "5" + ], + [ + "Ġbab", + "ci" + ], + [ + "!", + ")" + ], + [ + "dy", + "nek" + ], + [ + "le", + "cie" + ], + [ + "Ġdow", + "ci" + ], + [ + "Ġzak", + "ry" + ], + [ + "g", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġzamy", + "ka" + ], + [ + "Ġpapie", + "ża" + ], + [ + "Ġra", + "nd" + ], + [ + "Ġkobie", + "cie" + ], + [ + "Ġmar", + "i" + ], + [ + "ĠJa", + "c" + ], + [ + "Ġskont", + "ak" + ], + [ + "Ġsk", + "ro" + ], + [ + "Ġ198", + "0" + ], + [ + "Ġk", + "el" + ], + [ + "Ġpo", + "dzieli" + ], + [ + "ĠszczÄĻÅĽli", + "wy" + ], + [ + "Ġwoje", + "nnych" + ], + [ + "Ġtra", + "w" + ], + [ + "ok", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "stwa" + ], + [ + "8", + "2" + ], + [ + "ĠstanÄħ", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "du" + ], + [ + "s", + "ków" + ], + [ + "ru", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġdokon", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠPiÅĤ", + "sud" + ], + [ + "Ġh", + "omo" + ], + [ + "Ġpole", + "cenia" + ], + [ + "Ġsz", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġwy", + "szli" + ], + [ + "ĠE", + "li" + ], + [ + "Ġkorzysta", + "nia" + ], + [ + "De", + "cy" + ], + [ + "Ġspowo", + "duje" + ], + [ + "GB", + "T" + ], + [ + "Ġge", + "st" + ], + [ + "Ġzau", + "waża" + ], + [ + "Ġpo", + "sz" + ], + [ + "Ġscen", + "ariusz" + ], + [ + "no", + "ta" + ], + [ + "Ġt", + "v" + ], + [ + "Ġmas", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġk", + "w" + ], + [ + "Ġjakiej", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġbi", + "let" + ], + [ + "Ġwyd", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġprzy", + "ci" + ], + [ + "S", + "za" + ], + [ + "Ġko", + "ta" + ], + [ + "ï", + "¿" + ], + [ + "Ġpapie", + "ż" + ], + [ + "Ġstra", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġsekre", + "tarz" + ], + [ + "ania", + "le" + ], + [ + "Ġodpad", + "ów" + ], + [ + "ĠPew", + "nie" + ], + [ + "M", + "il" + ], + [ + "ĠK", + "ro" + ], + [ + "Ġwie", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠAmery", + "ce" + ], + [ + "Ġlotni", + "ska" + ], + [ + "Ġobo", + "zie" + ], + [ + "Ġpowie", + "dzieli" + ], + [ + "ĠFe", + "sti" + ], + [ + "da", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġch", + "em" + ], + [ + "Ġwe", + "dle" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "t" + ], + [ + "ĠY", + "ork" + ], + [ + "Musi", + "sz" + ], + [ + "ĠM", + "od" + ], + [ + "Ġwy", + "prawy" + ], + [ + "Ġmeto", + "d" + ], + [ + "Ġstud", + "ent" + ], + [ + "Ġle", + "wic" + ], + [ + "Ġt", + "ch" + ], + [ + "ni", + "onÄħ" + ], + [ + "zi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġudzie", + "lenie" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Kolej", + "ny" + ], + [ + "Ġru", + "szyÄĩ" + ], + [ + "ĠZak", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġosz", + "oÅĤo" + ], + [ + "Ġucie", + "kÅĤ" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻ", + "stwa" + ], + [ + "Ġsi", + "le" + ], + [ + "Ġ194", + "3" + ], + [ + "Ġod", + "na" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "em" + ], + [ + "ĠnapiÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġpo", + "szkod" + ], + [ + "Ġtrze", + "ź" + ], + [ + "Ġrol", + "nych" + ], + [ + "pi", + "sie" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "szenia" + ], + [ + "al", + "bo" + ], + [ + "Ġkom", + "or" + ], + [ + "ĠS", + "ier" + ], + [ + "Ġw", + "aliz" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzynarod", + "owej" + ], + [ + "Ġwy", + "spie" + ], + [ + "Ġprze", + "bra" + ], + [ + "Ġciem", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "bu", + "s" + ], + [ + "Ġpowo", + "dy" + ], + [ + "Ġpopu", + "lacji" + ], + [ + "Ġb", + "ój" + ], + [ + "w", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠXV", + "I" + ], + [ + "Ġprywat", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠM", + "I" + ], + [ + "Ġpowie", + "sz" + ], + [ + "Ġnauczy", + "ciela" + ], + [ + "Ġna", + "stawi" + ], + [ + "b", + "ata" + ], + [ + "ĠG", + "ali" + ], + [ + "Ġprzy", + "to" + ], + [ + "ro", + "dziej" + ], + [ + "Ġkomp", + "lek" + ], + [ + "Ġlicz", + "bie" + ], + [ + "Ġbez", + "na" + ], + [ + "ĠDzie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġinter", + "wencji" + ], + [ + "Ġkraj", + "obraz" + ], + [ + "Ġtytu", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġwar", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġcuk", + "ru" + ], + [ + "Ġróż", + "nymi" + ], + [ + "ĠrozeÅĽ", + "miaÅĤ" + ], + [ + "Ġwro", + "gów" + ], + [ + "Ġjednozna", + "cznie" + ], + [ + "Pro", + "ponujÄĻ" + ], + [ + "C", + "a" + ], + [ + "Ġno", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġpoważ", + "ny" + ], + [ + "Ġdek", + "lara" + ], + [ + "Ġt", + "ka" + ], + [ + "Ġle", + "ni" + ], + [ + "Ġpubli", + "kacji" + ], + [ + "Ġu", + "stanowi" + ], + [ + "Ġwyraz", + "em" + ], + [ + "Ġpotrzebu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġa", + "s" + ], + [ + "Ġzgi", + "nÄĻÅĤo" + ], + [ + "Ġgwia", + "z" + ], + [ + "em", + "a" + ], + [ + "Ġmat", + "ce" + ], + [ + "Ġkoor", + "dyna" + ], + [ + "Ġserwi", + "s" + ], + [ + "le", + "sty" + ], + [ + "Ġtempera", + "tury" + ], + [ + "Ġwy", + "ry" + ], + [ + "ĠS", + "PS" + ], + [ + "Ġroz", + "p" + ], + [ + "Ġc", + "al" + ], + [ + "ĠM", + "O" + ], + [ + "D", + "aj" + ], + [ + "Ġszko", + "dy" + ], + [ + "tu", + "j" + ], + [ + "dzi", + "c" + ], + [ + "Ġpraco", + "dawcy" + ], + [ + "Ġwych", + "owania" + ], + [ + "Ġprez", + "enta" + ], + [ + "Ġpr", + "ymi" + ], + [ + "Ġto", + "p" + ], + [ + "Ġporta", + "lu" + ], + [ + "ËĿ", + "," + ], + [ + "c", + "amy" + ], + [ + "Ġdek", + "lar" + ], + [ + "ĠB", + "ob" + ], + [ + "Ġkontak", + "tów" + ], + [ + "Ġg", + "lu" + ], + [ + "Ġcz", + "ci" + ], + [ + "Ġobec", + "nego" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠskÅĤad", + "ki" + ], + [ + "Ġta", + "niej" + ], + [ + "Ġkom", + "e" + ], + [ + "i", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġisto", + "tnie" + ], + [ + "Ġorgani", + "zmu" + ], + [ + "8", + "4" + ], + [ + "Ġkorzy", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "p", + "ane" + ], + [ + "Ġniepod", + "legÅĤoÅĽci" + ], + [ + "Ġrozpo", + "czÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠO", + "li" + ], + [ + "Ġob", + "cy" + ], + [ + "ĠB", + "re" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "de" + ], + [ + "Ġsz", + "ach" + ], + [ + "Ġkocha", + "nie" + ], + [ + "Ġkol", + "oru" + ], + [ + "ou", + "tu" + ], + [ + "Ġmuzy", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġwska", + "zu" + ], + [ + "Ġpromo", + "cji" + ], + [ + "Ġod", + "daÅĤ" + ], + [ + "Ġczy", + "ste" + ], + [ + "lo", + "ga" + ], + [ + "dar", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Pi", + "S" + ], + [ + "Ġpow", + "ol" + ], + [ + "ĠPóÅĤnoc", + "nej" + ], + [ + "bi", + "i" + ], + [ + "Ġku", + "li" + ], + [ + "ĠD", + "an" + ], + [ + "Ġprzypomin", + "aÅĤ" + ], + [ + "5", + "2" + ], + [ + "ÅĤ", + "amy" + ], + [ + "Ġsposob", + "ów" + ], + [ + "a", + "rze" + ], + [ + "ĠkÅĤopo", + "t" + ], + [ + "Ġsamolo", + "tów" + ], + [ + "ĠM", + "in" + ], + [ + "r", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠSe", + "ba" + ], + [ + "Ġpo", + "kaza" + ], + [ + "Ġop", + "at" + ], + [ + "ta", + "s" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "eÅĤ" + ], + [ + "ĠK", + "an" + ], + [ + "lat", + "ek" + ], + [ + "Ġinternet", + "owej" + ], + [ + "Ġwy", + "jeżdża" + ], + [ + "Ġprzypomin", + "am" + ], + [ + "Ġfesti", + "walu" + ], + [ + "ĠOr", + "gani" + ], + [ + "Ġwar", + "sz" + ], + [ + "Ġucze", + "l" + ], + [ + "Ġjest", + "es" + ], + [ + "m", + "on" + ], + [ + "i", + "se" + ], + [ + "Ġnaj", + "d" + ], + [ + "Ġpoinform", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġturniej", + "u" + ], + [ + "Ġniepraw", + "da" + ], + [ + "Ġbo", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġwy", + "sko" + ], + [ + "Ġk", + "wat" + ], + [ + "Ġpró", + "cz" + ], + [ + "Ġwymaga", + "nia" + ], + [ + "zi", + "ono" + ], + [ + "Ġocze", + "kuje" + ], + [ + "Ġtraktu", + "je" + ], + [ + "Ġtere", + "nach" + ], + [ + "Ġpraw", + "ny" + ], + [ + "PamiÄĻ", + "taj" + ], + [ + "ri", + "an" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dzisz" + ], + [ + "Ġprób", + "owali" + ], + [ + "Ġjak", + "że" + ], + [ + "Ġpan", + "uje" + ], + [ + "ro", + "ÅĽci" + ], + [ + "t", + "owana" + ], + [ + "ĠS", + "ÅĤy" + ], + [ + "kak", + "rotnie" + ], + [ + "ĠoÅĽwiad", + "czenie" + ], + [ + "Ġgdyby", + "ÅĽ" + ], + [ + "oskona", + "le" + ], + [ + "P", + "eÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "two" + ], + [ + "Ġw", + "le" + ], + [ + "pu", + "lar" + ], + [ + "ĠPozna", + "nia" + ], + [ + "E", + "l" + ], + [ + "nÄĻ", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġczar", + "nym" + ], + [ + "Ġop", + "cji" + ], + [ + "Ġja", + "cy" + ], + [ + "ja", + "zdu" + ], + [ + "Ġz", + "gra" + ], + [ + "Ġfrag", + "menty" + ], + [ + "Ġa", + "lu" + ], + [ + "ar", + "ia" + ], + [ + ":", + ")." + ], + [ + "Ġza", + "dzi" + ], + [ + "ĠÂ", + "»" + ], + [ + "z", + "ki" + ], + [ + "ro", + "zo" + ], + [ + "ĠAfry", + "ki" + ], + [ + "ĠXV", + "III" + ], + [ + "ĠWy", + "dziaÅĤu" + ], + [ + "Ġu", + "sy" + ], + [ + "Ġogrom", + "na" + ], + [ + "Ġuczy", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġdyp", + "lo" + ], + [ + "Ġwi", + "deo" + ], + [ + "Ġsztu", + "ka" + ], + [ + "rod", + "Äħ" + ], + [ + "Ġakty", + "wi" + ], + [ + "ĠbyÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġmi", + "strza" + ], + [ + "owie", + "rza" + ], + [ + "Ġmie", + "sza" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "tora" + ], + [ + "Ġro", + "la" + ], + [ + "D", + "zwo" + ], + [ + "ów", + "ce" + ], + [ + "Ġodp", + "owiadaÅĤ" + ], + [ + "5", + "7" + ], + [ + "ĠP", + "ru" + ], + [ + "Ġok", + "ry" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "tów" + ], + [ + "ĠmiÄĻ", + "ÅĽnie" + ], + [ + "Ġwynagro", + "dzeÅĦ" + ], + [ + "Ġprzywi", + "lej" + ], + [ + "Ġatmos", + "fery" + ], + [ + "Ġob", + "rzy" + ], + [ + "Ġże", + "bra" + ], + [ + "Ġla", + "dy" + ], + [ + "Ġfa", + "zie" + ], + [ + "Ġsku", + "piÄĩ" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szaÅĤa" + ], + [ + "ĠnastÄĻpu", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠD", + "ie" + ], + [ + "ba", + "cz" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "ciela" + ], + [ + "Ġzapro", + "test" + ], + [ + "Ġpozba", + "wienia" + ], + [ + "h", + "en" + ], + [ + "ĠMicha", + "el" + ], + [ + "Ġk", + "war" + ], + [ + "Ġrej", + "on" + ], + [ + "ĠObywatel", + "skiej" + ], + [ + "Ġwsp", + "ó" + ], + [ + "ĠzÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzenia" + ], + [ + "ĠbÅĤo", + "gosÅĤa" + ], + [ + "stra", + "cji" + ], + [ + "Ġcie", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġnau", + "czania" + ], + [ + "ob", + "Äħ" + ], + [ + "Ġzabyt", + "ków" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽcicie", + "lem" + ], + [ + "Ġzawod", + "owe" + ], + [ + "z", + "asad" + ], + [ + "DZ", + "IE" + ], + [ + "Ġ", + "er" + ], + [ + "Ġnarod", + "owego" + ], + [ + "Ġce", + "remo" + ], + [ + "Ġo", + "dzie" + ], + [ + "Ġni", + "ski" + ], + [ + "Ġsz", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġra", + "nka" + ], + [ + "Ġo", + "tu" + ], + [ + "Ġk", + "lej" + ], + [ + "C", + "Y" + ], + [ + "Ġobserw", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġwyda", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠZwiÄħz", + "ek" + ], + [ + "Ġtożsam", + "oÅĽci" + ], + [ + "ÅĽle", + "nie" + ], + [ + "ĠRad", + "omi" + ], + [ + "aÅĤy", + "by" + ], + [ + "Ġwielo", + "ma" + ], + [ + "Ġi", + "w" + ], + [ + "ĠZach", + "ód" + ], + [ + "Ġw", + "zy" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "owanie" + ], + [ + "Ġrapor", + "tu" + ], + [ + "I", + "sto" + ], + [ + "ĠO", + "k" + ], + [ + "ĠksiÄĻży", + "c" + ], + [ + "bi", + "ony" + ], + [ + "Ġbet", + "on" + ], + [ + "Ġdo", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġce", + "sarza" + ], + [ + "ĠT", + "E" + ], + [ + "Ġmiej", + "skich" + ], + [ + "ĠrÄĻka", + "wi" + ], + [ + "Ġnie", + "jedno" + ], + [ + "Ġok", + "ra" + ], + [ + "c", + "onÄħ" + ], + [ + "Ĺ", + "ı" + ], + [ + "ĠspÄĻ", + "dziÅĤ" + ], + [ + "rzy", + "stów" + ], + [ + "Za", + "p" + ], + [ + "la", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġktórego", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġstoli", + "ku" + ], + [ + "Ġobsz", + "arów" + ], + [ + "szy", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠA", + "ra" + ], + [ + "Ġry", + "t" + ], + [ + "ĠrozporzÄħ", + "dzenie" + ], + [ + "Ġk", + "res" + ], + [ + "Ġnormal", + "ny" + ], + [ + "ĠBo", + "g" + ], + [ + "RZ", + "Y" + ], + [ + "ĠP", + "s" + ], + [ + "Ġbezpie", + "czne" + ], + [ + "li", + "nÄĻ" + ], + [ + "ĠurzÄĻdni", + "cy" + ], + [ + "ĠDo", + "ro" + ], + [ + "Ġsp", + "al" + ], + [ + "Po", + "zwo" + ], + [ + "Ġodpowiada", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpowi", + "ada" + ], + [ + "ób", + "r" + ], + [ + "Ġosie", + "dla" + ], + [ + "u", + "u" + ], + [ + "ost", + "at" + ], + [ + "Raz", + "em" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "cio" + ], + [ + "ï¿", + "½" + ], + [ + "rowa", + "li" + ], + [ + "Ġprzebie", + "gu" + ], + [ + "Ġwi", + "arÄĻ" + ], + [ + "K", + "oÅĽci" + ], + [ + "lu", + "jÄħ" + ], + [ + "Do", + "ty" + ], + [ + "Ġszero", + "kim" + ], + [ + "Ġmi", + "nÄĻÅĤo" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "dzie" + ], + [ + "Ġodpowiedni", + "m" + ], + [ + "ĠHenry", + "k" + ], + [ + "Ġ", + "qu" + ], + [ + "Ġprze", + "li" + ], + [ + "ĠnapiÄĻ", + "cie" + ], + [ + "x", + "y" + ], + [ + "Ġprzy", + "stÄħpi" + ], + [ + "Ġpi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġcór", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠFi", + "li" + ], + [ + "Ġz", + "jedno" + ], + [ + "Ġwest", + "chnÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġprezydent", + "em" + ], + [ + "Ġsie", + "dzieli" + ], + [ + "v", + "is" + ], + [ + "Å»y", + "cie" + ], + [ + "Ġzaje", + "bi" + ], + [ + "ĠT", + "aj" + ], + [ + "wier", + "cie" + ], + [ + "ĠB", + "rze" + ], + [ + "Ġrów", + "ni" + ], + [ + "Ġpo", + "ciÄħga" + ], + [ + "Poz", + "ostaÅĤ" + ], + [ + "Ġjaki", + "s" + ], + [ + "Ġod", + "no" + ], + [ + "ĠDa", + "wi" + ], + [ + "Ġpoch", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġopowie", + "dzieÄĩ" + ], + [ + "ĠA", + "B" + ], + [ + "ĠWi", + "ktor" + ], + [ + "Ġwych", + "y" + ], + [ + "ĠprÄĻdkoÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "Chci", + "aÅĤabym" + ], + [ + "ĠKazi", + "mierz" + ], + [ + "Ġkonkur", + "su" + ], + [ + "Ġmundu", + "r" + ], + [ + "Ġskon", + "cent" + ], + [ + ";", + "." + ], + [ + "Ġkraj", + "owej" + ], + [ + "Ġry", + "s" + ], + [ + "Ġstrasz", + "ne" + ], + [ + "ko", + "bie" + ], + [ + "Ġpolity", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġspod", + "ob" + ], + [ + "By", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġpod", + "sÅĤu" + ], + [ + "ĠStre", + "et" + ], + [ + "ĠdotyczÄħ", + "cy" + ], + [ + "ĠdÅĤugie", + "j" + ], + [ + "Ġra", + "ty" + ], + [ + "Ġproto", + "ko" + ], + [ + "ĠÅĽla", + "dów" + ], + [ + "ry", + "n" + ], + [ + "Ġpiosen", + "ki" + ], + [ + "Ġodby", + "ÅĤo" + ], + [ + "y", + "s" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "że" + ], + [ + "Ġprze", + "staÅĤa" + ], + [ + "Ġtrw", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠczÄĻsto", + "t" + ], + [ + "Ġroz", + "pow" + ], + [ + "Ġg", + "r" + ], + [ + "mi", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠJ", + "os" + ], + [ + "Ġpokazu", + "jÄħ" + ], + [ + "Na", + "pis" + ], + [ + "Ġsani", + "tar" + ], + [ + "in", + "ter" + ], + [ + "5", + "1" + ], + [ + "Ġwy", + "sa" + ], + [ + "Ġprzy", + "t" + ], + [ + "Ġkart", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġnieko", + "rzyst" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "chaÅĤ" + ], + [ + "Ġwspom", + "nienie" + ], + [ + "Ġzda", + "ÅĦ" + ], + [ + "g", + "nu" + ], + [ + "Ġwypo", + "ży" + ], + [ + "Ġod", + "cie" + ], + [ + "Ġra", + "p" + ], + [ + "O", + "de" + ], + [ + "Ġtwier", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġc", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġkad", + "ry" + ], + [ + "Ġzaka", + "zu" + ], + [ + "Bi", + "or" + ], + [ + "os", + "ci" + ], + [ + "Ġ195", + "4" + ], + [ + "ĠsamorzÄħ", + "dy" + ], + [ + "Ġro", + "m" + ], + [ + "Ġzap", + "ytaÅĤem" + ], + [ + "ĠTowarzy", + "stwa" + ], + [ + "ĠW", + "ale" + ], + [ + "Ġzapowie", + "dzi" + ], + [ + "Ġpra", + "cach" + ], + [ + "Ġwy", + "wia" + ], + [ + "Ġok", + "nie" + ], + [ + "na", + "sto" + ], + [ + "Ġstrate", + "gii" + ], + [ + "Ġbiur", + "ka" + ], + [ + "Ġtechni", + "czne" + ], + [ + "Ġwy", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġdu", + "sz" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dniego" + ], + [ + "ĠWÅĤo", + "szech" + ], + [ + "Ġmistrzost", + "wach" + ], + [ + "ĠNa", + "dz" + ], + [ + "ku", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġra", + "si" + ], + [ + "Kobie", + "ty" + ], + [ + "Ġobsz", + "aru" + ], + [ + "Ġog", + "niem" + ], + [ + "Mam", + "a" + ], + [ + "Ġnasz", + "ymi" + ], + [ + "Ġwej", + "ÅĽciem" + ], + [ + "Ġtechni", + "ki" + ], + [ + "Ġpo", + "dzieliÄĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "niósÅĤ" + ], + [ + "Ġnieo", + "czeki" + ], + [ + "pol", + "skim" + ], + [ + "Ġwe", + "szli" + ], + [ + "199", + "8" + ], + [ + "Ġwy", + "godnie" + ], + [ + "ĠSp", + "óÅĤ" + ], + [ + "ca", + "nia" + ], + [ + "Ġkar", + "ku" + ], + [ + "ĠprzestÄĻp", + "stw" + ], + [ + "ow", + "emu" + ], + [ + "................", + "................" + ], + [ + "Ġsce", + "nÄĻ" + ], + [ + "s", + "l" + ], + [ + "ju", + "szu" + ], + [ + "d", + "owanie" + ], + [ + "Ġwidz", + "ów" + ], + [ + "Z", + "ie" + ], + [ + "ĠCh", + "or" + ], + [ + "pÅĤy", + "w" + ], + [ + "Ġpodpis", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġs", + "ar" + ], + [ + "tu", + "jemy" + ], + [ + "Ġwymie", + "niÄĩ" + ], + [ + "strze", + "m" + ], + [ + "Jaki", + "ÅĽ" + ], + [ + "D", + "om" + ], + [ + "i", + "de" + ], + [ + "Ġprzepis", + "ach" + ], + [ + "Ġpod", + "p" + ], + [ + "Ġresz", + "tki" + ], + [ + "ĠS", + "ha" + ], + [ + "Ġrozu", + "miaÅĤ" + ], + [ + "Ġna", + "biera" + ], + [ + "dni", + "Äħ" + ], + [ + "nic", + "twem" + ], + [ + "Ġstanowi", + "sk" + ], + [ + "Ġsz", + "kÅĤa" + ], + [ + "ĠchÄĻ", + "ci" + ], + [ + "Ġmniej", + "sza" + ], + [ + "Ġwlas", + "nie" + ], + [ + "Ġfilozo", + "fii" + ], + [ + "Ġodrzu", + "cenie" + ], + [ + "Ġmro", + "ku" + ], + [ + "ĠT", + "im" + ], + [ + "In", + "ne" + ], + [ + "Ġupo", + "rzÄħd" + ], + [ + "c", + "ymi" + ], + [ + "Ġposiada", + "nie" + ], + [ + "F", + "ir" + ], + [ + "Ġod", + "ku" + ], + [ + "Ġod", + "not" + ], + [ + "bie", + "go" + ], + [ + "el", + "le" + ], + [ + "Ġ194", + "0" + ], + [ + "Ġmas", + "e" + ], + [ + "ĠPan", + "owie" + ], + [ + "Ġpopra", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġco", + "dzie" + ], + [ + "Ġzacho", + "du" + ], + [ + "Ġim", + "pul" + ], + [ + "j", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠÅĤad", + "ne" + ], + [ + "Ġpodob", + "nym" + ], + [ + "Ġbru", + "tto" + ], + [ + "ĠON", + "Z" + ], + [ + "Ġwy", + "dziaÅĤu" + ], + [ + "ĠwziÄĻ", + "li" + ], + [ + "Ġbo", + "gów" + ], + [ + "du", + "jemy" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "owami" + ], + [ + "Ġtrzym", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġko", + "niu" + ], + [ + "Ġszac", + "unkiem" + ], + [ + "ĠW", + "ska" + ], + [ + "ĠpaÅĦstw", + "owe" + ], + [ + "wa", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġka", + "lenda" + ], + [ + "Ġdotar", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠdÅĤuż", + "szy" + ], + [ + "Ġuzn", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠB", + "art" + ], + [ + "T", + "warz" + ], + [ + "Zapew", + "ne" + ], + [ + "ÅĤ", + "gar" + ], + [ + "en", + "ne" + ], + [ + "Ġbrz", + "mieniu" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "tk" + ], + [ + "Ġpro", + "ro" + ], + [ + "Ġkieru", + "je" + ], + [ + "ty", + "lko" + ], + [ + "z", + "ek" + ], + [ + "Ġwal", + "k" + ], + [ + "sto", + "kra" + ], + [ + "Ġzarobi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġabor", + "cji" + ], + [ + "Ġwido", + "cznie" + ], + [ + "Ġdzisiej", + "szych" + ], + [ + "Ġnied", + "ob" + ], + [ + "szaÅĤ", + "ek" + ], + [ + "ĠPo", + "mo" + ], + [ + "Ġopu", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġza", + "szcze" + ], + [ + "Ġważ", + "niejsze" + ], + [ + "Ġpoż", + "Äħd" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "dziej" + ], + [ + "d", + "rze" + ], + [ + "5", + "3" + ], + [ + "Ġto", + "też" + ], + [ + "Ġotwo", + "rzyÅĤy" + ], + [ + "Ġa", + "w" + ], + [ + "Ġprzewa", + "gÄĻ" + ], + [ + "ĠA", + "g" + ], + [ + "Ġprzyzn", + "aÅĤa" + ], + [ + "N", + "atychmiast" + ], + [ + "Ġkup", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠbÅĤyskawi", + "cznie" + ], + [ + "ĠWrocÅĤa", + "w" + ], + [ + "ĠAleksand", + "er" + ], + [ + "Ġkur", + "cz" + ], + [ + "Ġstat", + "ków" + ], + [ + "Ġsystem", + "y" + ], + [ + "Ġzarzu", + "t" + ], + [ + "Ġkwad", + "rat" + ], + [ + "ĠnieprawidÅĤ", + "owoÅĽci" + ], + [ + "Ġratu", + "n" + ], + [ + "Zu", + "peÅĤnie" + ], + [ + "Ġk", + "ciu" + ], + [ + "Ġwscho", + "dzie" + ], + [ + "czni", + "ki" + ], + [ + "ĠzÄĻ", + "bów" + ], + [ + "Ġodby", + "Äĩ" + ], + [ + "sek", + "retarz" + ], + [ + "Prze", + "ciw" + ], + [ + "Ġw", + "u" + ], + [ + "Ġspad", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpodob", + "na" + ], + [ + "Ġdosta", + "li" + ], + [ + "ży", + "wszy" + ], + [ + "Ġprzy", + "szÅĤy" + ], + [ + "ĠczÅĤon", + "ka" + ], + [ + "ża", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġdo", + "zna" + ], + [ + "BÄĻdzie", + "my" + ], + [ + "Ġczaso", + "pis" + ], + [ + "j", + "am" + ], + [ + "Ġbrz", + "mienie" + ], + [ + "b", + "any" + ], + [ + "Ġprawi", + "c" + ], + [ + "Ġrezer", + "w" + ], + [ + "ĠPK", + "B" + ], + [ + "St", + "ary" + ], + [ + "Ġg", + "le" + ], + [ + "ĠO", + "p" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "gl" + ], + [ + "Ġproducen", + "ta" + ], + [ + "Nie", + "wie" + ], + [ + "Ġszyb", + "ki" + ], + [ + "Ġs", + "ate" + ], + [ + "Ġwol", + "Äħ" + ], + [ + "ĠpodÅĤo", + "gi" + ], + [ + "Ġfizy", + "cznych" + ], + [ + "Ġwyna", + "laz" + ], + [ + "G", + "u" + ], + [ + "Ġprzy", + "sz" + ], + [ + "wiÄħ", + "zuje" + ], + [ + "ĠwyglÄħd", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠKom", + "or" + ], + [ + "Ġpier", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠN", + "owej" + ], + [ + "Ġskaz", + "any" + ], + [ + "Ġwio", + "ski" + ], + [ + "Ġkonsul", + "tacji" + ], + [ + "Ġgrup", + "Äħ" + ], + [ + "Ġgospodar", + "ce" + ], + [ + "Ġwy", + "zy" + ], + [ + "Ġzapo", + "trzeb" + ], + [ + "Ġobserwa", + "cji" + ], + [ + "Ġzrobi", + "sz" + ], + [ + "Ġprzy", + "wie" + ], + [ + "ĠV", + "al" + ], + [ + "Ġli", + "ter" + ], + [ + "Ġprzyja", + "cielem" + ], + [ + "Ġdefi", + "cy" + ], + [ + "go", + "dy" + ], + [ + "Ġbom", + "b" + ], + [ + "Ġ5", + "9" + ], + [ + "ĠzmÄĻ", + "czony" + ], + [ + "Ġuro", + "dziÅĤ" + ], + [ + "n", + "owo" + ], + [ + "bor", + "cza" + ], + [ + "ĠJo", + "anna" + ], + [ + "A", + "ch" + ], + [ + "Ġzasob", + "ów" + ], + [ + "RO", + "ZDZIAÅģ" + ], + [ + "wo", + "od" + ], + [ + "Naj", + "waż" + ], + [ + "Ġi", + "ro" + ], + [ + "I", + "naczej" + ], + [ + "Ġp", + "ÅĤó" + ], + [ + "li", + "ca" + ], + [ + "Ġdzieci", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "P", + "owiem" + ], + [ + "ul", + "t" + ], + [ + "ĠwpÅĤyw", + "ów" + ], + [ + "Ġodpowiedni", + "Äħ" + ], + [ + "Ġgospodar", + "stw" + ], + [ + "ĠskÅĤad", + "ek" + ], + [ + "Ġgor", + "sza" + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "taÅĤ" + ], + [ + "c", + "on" + ], + [ + "ĠpostÄĻp", + "owaÅĦ" + ], + [ + "Mi", + "rki" + ], + [ + "le", + "st" + ], + [ + "Ġprzy", + "pu" + ], + [ + "h", + "tm" + ], + [ + "ĠEuropej", + "ska" + ], + [ + "Ġpo", + "lo" + ], + [ + "len", + "der" + ], + [ + "Ġspecjali", + "stów" + ], + [ + "ĠT", + "or" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "szczy" + ], + [ + "Ġod", + "ro" + ], + [ + "Ġznik", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġsp", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġniewi", + "dzi" + ], + [ + "ĠJa", + "giel" + ], + [ + "8", + "1" + ], + [ + "ĠÅĽwież", + "o" + ], + [ + "Ġzw", + "racam" + ], + [ + "Ġh", + "it" + ], + [ + "Ġartyku", + "le" + ], + [ + "ĠPrze", + "z" + ], + [ + "Mówi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġpojawi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġde", + "ter" + ], + [ + "bi", + "aÅĤ" + ], + [ + "K", + "U" + ], + [ + "Ġkilku", + "dziesiÄĻciu" + ], + [ + "W", + "I" + ], + [ + "man", + "ów" + ], + [ + "ĠPoÅĤudni", + "owej" + ], + [ + "Ġsy", + "nów" + ], + [ + "Ġorganiza", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġodzy", + "skaÄĩ" + ], + [ + "Ġlabo", + "ratorium" + ], + [ + "Ġeksp", + "res" + ], + [ + "óz", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġzn", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠD", + "aj" + ], + [ + "Â", + "ľ" + ], + [ + "ver", + "si" + ], + [ + "A", + "S" + ], + [ + "cu", + "jÄĻ" + ], + [ + "ra", + "cja" + ], + [ + "y", + "e" + ], + [ + "t", + "owego" + ], + [ + "Ġwi", + "d" + ], + [ + "ĠWy", + "ż" + ], + [ + "Ġwy", + "jechaÄĩ" + ], + [ + "Ġpodej", + "muje" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "ym" + ], + [ + "Ġod", + "pu" + ], + [ + "K", + "at" + ], + [ + "czas", + "ie" + ], + [ + "Ġjedno", + "li" + ], + [ + "Ġja", + "z" + ], + [ + "ÅĤowie", + "ka" + ], + [ + "Ġor", + "bi" + ], + [ + "Ġzarzu", + "tów" + ], + [ + "cz", + "ba" + ], + [ + "Ġprogra", + "mi" + ], + [ + "ĠI", + "N" + ], + [ + "Ġwie", + "cznie" + ], + [ + "BÄĻ", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġwyko", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġwyko", + "nuje" + ], + [ + "S", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "biega" + ], + [ + "Ġf", + "er" + ], + [ + "Ġry", + "ba" + ], + [ + "Ġkopal", + "ni" + ], + [ + "lo", + "p" + ], + [ + "niÄĻ", + "tej" + ], + [ + "Ġuczni", + "owie" + ], + [ + "Ġpowo", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġfar", + "ma" + ], + [ + "ta", + "jem" + ], + [ + "Ġmart", + "wi" + ], + [ + "Ġzapad", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpo", + "b" + ], + [ + "Ġzda", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "sz", + "emu" + ], + [ + "ĠSzcze", + "cinie" + ], + [ + "Ġb", + "ene" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "siÅĤ" + ], + [ + "ĠMosk", + "wy" + ], + [ + "Ġse", + "sji" + ], + [ + "Ġt", + "i" + ], + [ + "ĠW", + "z" + ], + [ + "Ġameryka", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "Ġpat", + "ro" + ], + [ + "Ġs", + "onda" + ], + [ + "Ġwo", + "do" + ], + [ + "kazu", + "jÄħ" + ], + [ + "gÅĤo", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠK", + "ie" + ], + [ + "Ġnatural", + "ny" + ], + [ + "Ġdo", + "ce" + ], + [ + "g", + "t" + ], + [ + "ĠK", + "am" + ], + [ + "Z", + "decyd" + ], + [ + "Ġsta", + "bil" + ], + [ + "ĠC", + "ra" + ], + [ + "Do", + "kÅĤadnie" + ], + [ + "W", + "raz" + ], + [ + "Ġto", + "leran" + ], + [ + "Pod", + "kre" + ], + [ + "Ġar", + "che" + ], + [ + "ĠR", + "od" + ], + [ + "Ġczerw", + "ony" + ], + [ + "Ġfilozo", + "fi" + ], + [ + "Ġli", + "gi" + ], + [ + "Ġpo", + "pÅĤy" + ], + [ + "Ġpozost", + "aÅĤa" + ], + [ + "w", + "nych" + ], + [ + ".", + "âĢĿ" + ], + [ + "ĠW", + "ene" + ], + [ + "Ġnaprzeciw", + "ko" + ], + [ + "Ġparkin", + "gu" + ], + [ + "Ġmogli", + "byÅĽmy" + ], + [ + "Ġzanie", + "poko" + ], + [ + "Ġwybor", + "ców" + ], + [ + "u", + "f" + ], + [ + "bo", + "m" + ], + [ + "Ġnied", + "owierza" + ], + [ + "on", + "dy" + ], + [ + "Ġoku", + "lary" + ], + [ + "Ġna", + "gry" + ], + [ + "Ġiz", + "by" + ], + [ + "Ġdu", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġjeź", + "dzi" + ], + [ + "Sy", + "stem" + ], + [ + "Ġzastana", + "wiam" + ], + [ + "Ġt", + "kan" + ], + [ + "Ġust", + "ami" + ], + [ + "ĠRosja", + "nie" + ], + [ + "Ġzapew", + "nienie" + ], + [ + "grani", + "cznych" + ], + [ + "Ġsklep", + "ów" + ], + [ + "Ġbla", + "sku" + ], + [ + "Ġwyko", + "naÅĤ" + ], + [ + "Ġstra", + "t" + ], + [ + "ĠL", + "GBT" + ], + [ + "ĠRepubli", + "ki" + ], + [ + "Ġprzy", + "ku" + ], + [ + "Ġwszel", + "ki" + ], + [ + "Ġz", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġdzisiej", + "szym" + ], + [ + "Ġu", + "niosÅĤa" + ], + [ + "Ġpo", + "got" + ], + [ + "ĠDu", + "da" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "ÄĻ" + ], + [ + "k", + "nÄħÅĤem" + ], + [ + "F", + "ilm" + ], + [ + "Ġpo", + "ci" + ], + [ + "Ġpo", + "gor" + ], + [ + "Ġdziew", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġnie", + "woli" + ], + [ + "Ġnad", + "gar" + ], + [ + "ĠprzyszÅĤ", + "ego" + ], + [ + "ĠS", + "ar" + ], + [ + "cho", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzrozu", + "miaÅĤa" + ], + [ + "Ġwspo", + "maga" + ], + [ + "Ġd", + "lu" + ], + [ + "Ġna", + "krÄĻ" + ], + [ + "ĠdźwiÄĻ", + "ki" + ], + [ + "Ġ198", + "1" + ], + [ + "Ġpocho", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġro", + "du" + ], + [ + "oÅĽ", + "wiad" + ], + [ + "ĠPo", + "lo" + ], + [ + "sk", + "aki" + ], + [ + "Ġewi", + "dent" + ], + [ + "x", + "i" + ], + [ + "Ġuni", + "wers" + ], + [ + "Wie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġpozwoli", + "ÅĤa" + ], + [ + "n", + "ob" + ], + [ + "kow", + "ymi" + ], + [ + "ĠJ", + "ose" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "y" + ], + [ + "t", + "is" + ], + [ + "Ġrosyj", + "skiej" + ], + [ + "ĠÅĽre", + "dnia" + ], + [ + "n", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "ty" + ], + [ + "Ġzebra", + "Äĩ" + ], + [ + "0", + "8" + ], + [ + "Ġtera", + "pii" + ], + [ + "Ġzaw", + "dziÄĻ" + ], + [ + "róci", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġgard", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġna", + "ÅĽla" + ], + [ + "Ġe", + "stety" + ], + [ + "Ġkonty", + "nen" + ], + [ + "ĠpóÅĤnoc", + "nej" + ], + [ + "le", + "ÅĽ" + ], + [ + "Fak", + "t" + ], + [ + "w", + "kach" + ], + [ + "Z", + "nam" + ], + [ + "nÄħ", + "ce" + ], + [ + "ĠskoÅĦczy", + "ÅĤo" + ], + [ + "oÅĽ", + "cie" + ], + [ + "Ġto", + "czy" + ], + [ + "ĠKi", + "j" + ], + [ + "Ġniezad", + "owo" + ], + [ + "Ġbab", + "cia" + ], + [ + "ĠokreÅĽl", + "ony" + ], + [ + "Ġde", + "ko" + ], + [ + "Ġsu", + "kien" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "nego" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żone" + ], + [ + "r", + "d" + ], + [ + "Ġbez", + "dom" + ], + [ + "ri", + "ck" + ], + [ + "ĠSy", + "l" + ], + [ + "Ġe", + "ty" + ], + [ + "Ġsukce", + "su" + ], + [ + "Ġwy", + "gla" + ], + [ + "T", + "wier" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "kiem" + ], + [ + "Ġta", + "be" + ], + [ + "Ġwp", + "atru" + ], + [ + "Ġd", + "any" + ], + [ + "sze", + "l" + ], + [ + "Ġoby", + "czaj" + ], + [ + "Äħ", + "t" + ], + [ + "Ġpie", + "prz" + ], + [ + "Ġpatri", + "oty" + ], + [ + "Ġpolity", + "czny" + ], + [ + "Czu", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġzad", + "r" + ], + [ + "P", + "is" + ], + [ + "an", + "su" + ], + [ + "Ġmog", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġ5", + "1" + ], + [ + "Ġrzu", + "t" + ], + [ + "Ni", + "by" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "tw" + ], + [ + "Ġbi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġużytk", + "owania" + ], + [ + "Ġok", + "ÅĤad" + ], + [ + "Ġpro", + "mie" + ], + [ + "Ġprodu", + "cent" + ], + [ + "DÅĤu", + "go" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġf", + "ale" + ], + [ + "Ġza", + "cie" + ], + [ + "Ġznaj", + "omy" + ], + [ + "Ġwyj", + "ÅĽciu" + ], + [ + "Ġfizy", + "cznej" + ], + [ + "pi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġzach", + "owaÅĦ" + ], + [ + "H", + "i" + ], + [ + "Ġno", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġpubli", + "ka" + ], + [ + "li", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġprze", + "kra" + ], + [ + "Ġm", + "g" + ], + [ + "Ġzastos", + "owania" + ], + [ + "Ġpoko", + "naÄĩ" + ], + [ + "ża", + "jÄħc" + ], + [ + "0", + "3" + ], + [ + "Ġdie", + "ce" + ], + [ + "czni", + "ku" + ], + [ + "ĠzasiÄĻ", + "g" + ], + [ + "Ġwy", + "ci" + ], + [ + "Ġ5", + "2" + ], + [ + "Ġfinans", + "owego" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġsp", + "ó" + ], + [ + "o", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġpas", + "ie" + ], + [ + "Ġczy", + "taÅĤ" + ], + [ + "si", + "ak" + ], + [ + "Ġkon", + "wen" + ], + [ + "Ġby", + "najmniej" + ], + [ + "ĠWyso", + "kiej" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "Äħ" + ], + [ + "Ġ194", + "2" + ], + [ + "Podob", + "no" + ], + [ + "Ġkrót", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠF", + "ar" + ], + [ + "em", + "o" + ], + [ + "cze", + "st" + ], + [ + "Ġzy", + "ski" + ], + [ + "ĠWi", + "to" + ], + [ + "K", + "or" + ], + [ + "ĠTu", + "sk" + ], + [ + "ĠD", + "Äħb" + ], + [ + "Ġre", + "cen" + ], + [ + "Ġprymi", + "tyw" + ], + [ + "ĠPol", + "skie" + ], + [ + "Ġrobot", + "ników" + ], + [ + "v", + "ia" + ], + [ + "Ġter", + "mina" + ], + [ + "Ozna", + "cza" + ], + [ + "Ġzag", + "waran" + ], + [ + "Ġepo", + "ki" + ], + [ + "o", + "ka" + ], + [ + "ĠdÅĤo", + "niach" + ], + [ + "Ġkamie", + "ni" + ], + [ + "Ġ198", + "8" + ], + [ + "ĠRzym", + "u" + ], + [ + "Ġkraj", + "owych" + ], + [ + "ĠznaczÄħ", + "co" + ], + [ + "Ġaby", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġkolo", + "rze" + ], + [ + "or", + "gani" + ], + [ + "0", + "7" + ], + [ + "Ġod", + "se" + ], + [ + "Ġpro", + "ponujÄĻ" + ], + [ + "Ġkwiat", + "ów" + ], + [ + "Ġok", + "nem" + ], + [ + "Ġrozwija", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠO", + "wszem" + ], + [ + "Ġprowa", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġfunk", + "cjonal" + ], + [ + "Ġpoprzedni", + "o" + ], + [ + "Ġpow", + "staÅĤo" + ], + [ + "Ġlek", + "ki" + ], + [ + "Ġl", + "ÅĽni" + ], + [ + "Ġmi", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġ19", + "20" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "gu" + ], + [ + "Ġpod", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠobrÄĻ", + "bie" + ], + [ + "'", + "." + ], + [ + "Ġrów", + "ne" + ], + [ + "Ġta", + "len" + ], + [ + "Ġspokoj", + "ny" + ], + [ + "d", + "Äħc" + ], + [ + "Ġutrzym", + "uje" + ], + [ + "Ġminist", + "rowi" + ], + [ + "ad", + "ek" + ], + [ + "Ġpowyż", + "sze" + ], + [ + "P", + "óÅĤ" + ], + [ + "ĠurzÄĻ", + "dów" + ], + [ + "Ġgabine", + "cie" + ], + [ + "Ġkamie", + "nia" + ], + [ + "ĠdziesiÄĻ", + "cio" + ], + [ + "Ġrodzi", + "cami" + ], + [ + "ĠpoÅĤudni", + "owo" + ], + [ + "Ġko", + "d" + ], + [ + "bie", + "ż" + ], + [ + "Ġkas", + "a" + ], + [ + "Ġprze", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġd", + "amy" + ], + [ + "Ġstos", + "owane" + ], + [ + "Ġpomie", + "szczeniu" + ], + [ + "C", + "on" + ], + [ + "Ġpod", + "niesi" + ], + [ + "Ġno", + "żem" + ], + [ + "ĠRz", + "Äħ" + ], + [ + "ara", + "ch" + ], + [ + "Ġuzna", + "nia" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġpro", + "bo" + ], + [ + "Jas", + "ne" + ], + [ + "wi", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠH", + "and" + ], + [ + "Ġdosko", + "n" + ], + [ + "Ġinteli", + "gencji" + ], + [ + "Ġdefini", + "cji" + ], + [ + "z", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠP", + "ortu" + ], + [ + "Ġak", + "tów" + ], + [ + "Ġa", + "bym" + ], + [ + "Ġpias", + "ku" + ], + [ + "Ġzagad", + "nienia" + ], + [ + "Ch", + "ce" + ], + [ + "Ġsz", + "oku" + ], + [ + "ci", + "ar" + ], + [ + "ĠtÅĤu", + "szcz" + ], + [ + "je", + "ÅĽli" + ], + [ + "mi", + "th" + ], + [ + "Ġdaw", + "nej" + ], + [ + "Ġzawa", + "h" + ], + [ + "Ġprzych", + "y" + ], + [ + "li", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġniem", + "ow" + ], + [ + "Ġsta", + "cjon" + ], + [ + "Ġw", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + "%" + ], + [ + "nic", + "ki" + ], + [ + "Ġemi", + "gra" + ], + [ + "ĠpoÅĽ", + "rodku" + ], + [ + "W", + "nios" + ], + [ + "Ġo", + "czywist" + ], + [ + "Ġzami", + "l" + ], + [ + "Ġpomaga", + "Äĩ" + ], + [ + "ni", + "aka" + ], + [ + "Ġog", + "rze" + ], + [ + "Ġrosyj", + "skich" + ], + [ + "ĠS", + "trze" + ], + [ + "Ġlat", + "em" + ], + [ + "Ġkonser", + "w" + ], + [ + "Ġniej", + "as" + ], + [ + "powie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "r", + "owo" + ], + [ + "Ġpogo", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠpostÄĻp", + "owaniu" + ], + [ + "C", + "ar" + ], + [ + "Ġpod", + "no" + ], + [ + "gi", + "ch" + ], + [ + "an", + "k" + ], + [ + "Ġlub", + "el" + ], + [ + "Ġnad", + "cho" + ], + [ + "Ġs", + "ak" + ], + [ + "ĠprzeszÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġkupu", + "je" + ], + [ + "r", + "owej" + ], + [ + "Ġodw", + "raca" + ], + [ + "Ġd", + "rabi" + ], + [ + "Z", + "amy" + ], + [ + "sta", + "li" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nnych" + ], + [ + "kura", + "t" + ], + [ + "ĠZ", + "as" + ], + [ + "Wy", + "glÄħd" + ], + [ + "Ġpisa", + "nia" + ], + [ + "Ġode", + "gra" + ], + [ + "Ġob", + "raża" + ], + [ + "Ġprzyna", + "leż" + ], + [ + "Ġspotk", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "owaniu" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġw", + "ste" + ], + [ + "ĠKonstytu", + "cji" + ], + [ + "Ġpot", + "rwa" + ], + [ + "Minister", + "stwo" + ], + [ + "ĠPary", + "ża" + ], + [ + "Ġhar", + "mo" + ], + [ + "ĠK", + "el" + ], + [ + "Ġwykony", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġpotrafi", + "sz" + ], + [ + "Ġbli", + "ska" + ], + [ + "Ġjad", + "Äħ" + ], + [ + "ĠzdÄħ", + "żyÅĤa" + ], + [ + "ek", + "lar" + ], + [ + "Ġeg", + "zy" + ], + [ + "ca", + "li" + ], + [ + "Ġra", + "nki" + ], + [ + "ĠAt", + "lan" + ], + [ + "Ġkier", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġbi", + "twie" + ], + [ + "Ġwz", + "rasta" + ], + [ + "z", + "my" + ], + [ + "Ġinte", + "gra" + ], + [ + "W", + "prawdzie" + ], + [ + "ru", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġodrzu", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġprze", + "mówi" + ], + [ + "Ġbież", + "Äħco" + ], + [ + "ĠIz", + "bie" + ], + [ + "Ġlek", + "cji" + ], + [ + "ĠMich", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠmiaÅĤ", + "bym" + ], + [ + "Ġważ", + "nym" + ], + [ + "Kró", + "l" + ], + [ + "Ġkan", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġwymi", + "ar" + ], + [ + "ce", + "u" + ], + [ + "e", + "y" + ], + [ + "le", + "d" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "tnoÅĽci" + ], + [ + "ĠÅĽcież", + "ki" + ], + [ + "ĠzobowiÄħza", + "nia" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "sz" + ], + [ + "j", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "ĠIzra", + "ela" + ], + [ + "ĠBo", + "le" + ], + [ + "ĠE", + "ner" + ], + [ + "Zoba", + "cz" + ], + [ + "Å»", + "E" + ], + [ + "Ġob", + "ÅĤo" + ], + [ + "ga", + "ra" + ], + [ + "Ġra", + "kiet" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cznym" + ], + [ + "Ġchmu", + "ry" + ], + [ + "K", + "siÄĻ" + ], + [ + "Ġfa", + "cto" + ], + [ + "lo", + "giÄĻ" + ], + [ + "Ġrad", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "ĠC", + "H" + ], + [ + "it", + "h" + ], + [ + "Ġwy", + "gry" + ], + [ + "Ġwymie", + "nionych" + ], + [ + "Ġobywat", + "ele" + ], + [ + "r", + "ka" + ], + [ + "Ġu", + "szu" + ], + [ + "Ġzapowie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġdar", + "m" + ], + [ + "Ġbohater", + "ów" + ], + [ + "ĠzwykÅĤ", + "ych" + ], + [ + "ĠJ", + "er" + ], + [ + "ral", + "nÄħ" + ], + [ + "r", + "im" + ], + [ + "wana", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠwewnÄĻtrz", + "ne" + ], + [ + "ist", + "rz" + ], + [ + "Ġpu", + "szcza" + ], + [ + "Ġzako", + "ch" + ], + [ + "Ġtrzydzie", + "stu" + ], + [ + "Ġp", + "su" + ], + [ + "Ġwymi", + "aru" + ], + [ + "ĠAn", + "ny" + ], + [ + "Ġmaksym", + "alnie" + ], + [ + "Ġwo", + "la" + ], + [ + "Ġwierz", + "ch" + ], + [ + "praw", + "dy" + ], + [ + "cz", + "ane" + ], + [ + "P", + "io" + ], + [ + "rzym", + "ie" + ], + [ + "Ġd", + "aty" + ], + [ + "Ġroz", + "pad" + ], + [ + "ry", + "k" + ], + [ + "Ġprze", + "le" + ], + [ + "ĠK", + "ara" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠAu", + "str" + ], + [ + "Ġ198", + "2" + ], + [ + "Ġwz", + "boga" + ], + [ + "ĠskÅĤa", + "du" + ], + [ + "Ġra", + "s" + ], + [ + "Ġza", + "szko" + ], + [ + "ĠAr", + "chi" + ], + [ + "ĠH", + "y" + ], + [ + "Ġwspomin", + "aÅĤ" + ], + [ + "cho", + "m" + ], + [ + "Ġza", + "bieg" + ], + [ + "zi", + "ÅĤ" + ], + [ + "w", + "ak" + ], + [ + "Ġi", + "za" + ], + [ + "ĠTwo", + "ja" + ], + [ + "we", + "sty" + ], + [ + "Cz", + "ym" + ], + [ + "Ġczar", + "nego" + ], + [ + "waran", + "tan" + ], + [ + "Ġnet", + "to" + ], + [ + "ĠN", + "atu" + ], + [ + "res", + "s" + ], + [ + "Ġu", + "kazaÅĤ" + ], + [ + "Ġpar", + "tyz" + ], + [ + "Ġszpita", + "li" + ], + [ + "ĠRober", + "ta" + ], + [ + "Ġbezna", + "dziej" + ], + [ + "Ġchor", + "Äħ" + ], + [ + "Ġczar", + "na" + ], + [ + "ĠB", + "iel" + ], + [ + "Ġop", + "art" + ], + [ + "ĠmyÅĽle", + "nie" + ], + [ + "Ġmo", + "stu" + ], + [ + "Ġu", + "szcze" + ], + [ + "Ġkompro", + "mi" + ], + [ + "Ġh", + "ur" + ], + [ + "ĠT", + "K" + ], + [ + "e", + "u" + ], + [ + "Ġsp", + "ier" + ], + [ + "G", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġpan", + "demii" + ], + [ + "w", + "um" + ], + [ + "Ġkról", + "owej" + ], + [ + "Ġnacze", + "l" + ], + [ + "Dzie", + "n" + ], + [ + "t", + "owali" + ], + [ + "Ġwspól", + "nej" + ], + [ + "Ġzdzi", + "wiÅĤ" + ], + [ + "ĠAdministra", + "cji" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzenie" + ], + [ + "Ġmil", + "czenie" + ], + [ + "Ġowo", + "c" + ], + [ + "Ġtygod", + "niach" + ], + [ + "Ġpart", + "nera" + ], + [ + "Ġniespodzie", + "wanie" + ], + [ + "Ġpor", + "no" + ], + [ + "Ġproblem", + "aty" + ], + [ + "Ġbutel", + "ki" + ], + [ + "wa", + "cji" + ], + [ + "Ġp", + "ru" + ], + [ + "Ġblo", + "ka" + ], + [ + "niÄĻ", + "tego" + ], + [ + "se", + "li" + ], + [ + "n", + "ków" + ], + [ + "Ġro", + "dza" + ], + [ + "Ġfi", + "liż" + ], + [ + "Ġwy", + "wal" + ], + [ + "In", + "forma" + ], + [ + "Ġzawart", + "ych" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽni", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpra", + "gnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġkomu", + "nal" + ], + [ + "Ġdy", + "żur" + ], + [ + "Ġż", + "aÅĤos" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "te" + ], + [ + "Ġdal", + "szego" + ], + [ + "ĠpoÅĤudni", + "owej" + ], + [ + "ór", + "ka" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzono" + ], + [ + "ĠN", + "ar" + ], + [ + "l", + "ana" + ], + [ + "Ġodz", + "wiercie" + ], + [ + "Ġtrage", + "dii" + ], + [ + "Ġklim", + "at" + ], + [ + "ÅĤ", + "owo" + ], + [ + "Ġzim", + "na" + ], + [ + "ĠM", + "SZ" + ], + [ + "ĠniechÄĻ", + "tnie" + ], + [ + "ce", + "t" + ], + [ + "ĠJ", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠP", + "G" + ], + [ + "Ġpisa", + "rz" + ], + [ + "Ġod", + "naj" + ], + [ + "ĠLe", + "on" + ], + [ + "Ġd", + "no" + ], + [ + "Ġstanowi", + "ÅĤa" + ], + [ + "A", + "na" + ], + [ + "Ġopro", + "gram" + ], + [ + "Ġpo", + "czyna" + ], + [ + "ĠBer", + "linie" + ], + [ + "ĠHit", + "lera" + ], + [ + "Duż", + "o" + ], + [ + "Ġroz", + "ciÄħg" + ], + [ + "Ġtury", + "stów" + ], + [ + "Ġher", + "baty" + ], + [ + "ĠDa", + "vid" + ], + [ + "ot", + "h" + ], + [ + "Ġzrobi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġbu", + "tów" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "wym" + ], + [ + "Ġszere", + "gu" + ], + [ + "p", + "p" + ], + [ + "Ġspecjal", + "nego" + ], + [ + "ĠtysiÄħ", + "ca" + ], + [ + "sz", + "onej" + ], + [ + "Ġob", + "raca" + ], + [ + "Spoj", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "Ġo", + "mówi" + ], + [ + "Na", + "leż" + ], + [ + "ĠWewnÄĻtrz", + "nych" + ], + [ + "z", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġkur", + "su" + ], + [ + "Ġnie", + "dźwie" + ], + [ + "Ġd", + "raż" + ], + [ + "ÅĽ", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġzdr", + "owy" + ], + [ + "ĠM", + "el" + ], + [ + "Ġameryka", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "k" + ], + [ + "Kolej", + "na" + ], + [ + "C", + "aÅĤe" + ], + [ + "ĠpÅĤu", + "c" + ], + [ + "Ġul", + "gi" + ], + [ + "Ġob", + "óz" + ], + [ + "un", + "t" + ], + [ + "Ġd", + "ymi" + ], + [ + "Ġum", + "rze" + ], + [ + "Ġolbrzym", + "ie" + ], + [ + "Ġzamach", + "u" + ], + [ + "Ġstaty", + "styki" + ], + [ + "rz", + "tu" + ], + [ + "Ġrezul", + "tacie" + ], + [ + "Ġznaj", + "dowaÅĤo" + ], + [ + "ÅĤ", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠFundu", + "sz" + ], + [ + "Ġkandydat", + "a" + ], + [ + "U", + "M" + ], + [ + "Ġste", + "re" + ], + [ + "Ġmili", + "tar" + ], + [ + "Ġmoc", + "ne" + ], + [ + "Ġwy", + "rze" + ], + [ + "Ġnajwyż", + "szej" + ], + [ + "Ġta", + "ra" + ], + [ + "Ġzw", + "rac" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owane" + ], + [ + "Ġw", + "staÅĤa" + ], + [ + "Ġgospo", + "dy" + ], + [ + "t", + "rud" + ], + [ + "Ġza", + "pu" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽnie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġz", + "ry" + ], + [ + "mu", + "jemy" + ], + [ + "Ġpoch", + "wy" + ], + [ + "Pro", + "gram" + ], + [ + "Ġpomara", + "ÅĦcz" + ], + [ + "Ġwej", + "dzie" + ], + [ + "Ġzna", + "d" + ], + [ + "Ġcieka", + "wy" + ], + [ + "Ġbez", + "b" + ], + [ + "Ġ", + "owego" + ], + [ + "ĠIz", + "ba" + ], + [ + "T", + "er" + ], + [ + "Ġfizy", + "cznie" + ], + [ + "Ġsalo", + "nie" + ], + [ + "Ġ196", + "8" + ], + [ + "Ġstanowi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġw", + "bi" + ], + [ + "ĠP", + "en" + ], + [ + "ok", + "re" + ], + [ + "ĠZa", + "wsze" + ], + [ + "Ġost", + "ry" + ], + [ + "ĠKaro", + "la" + ], + [ + "Ġog", + "ÅĤa" + ], + [ + "ber", + "ta" + ], + [ + "ĠC", + "zu" + ], + [ + "Ġz", + "rÄĻ" + ], + [ + "Niem", + "cy" + ], + [ + "Ġno", + "mina" + ], + [ + "Ġzamieszka", + "nia" + ], + [ + "sz", + "al" + ], + [ + "Ġproce", + "sów" + ], + [ + "wali", + "fik" + ], + [ + "Ġkom", + "en" + ], + [ + "Ġnapis", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠpóÅĤnoc", + "no" + ], + [ + "ĠS", + "port" + ], + [ + "Ġutru", + "dni" + ], + [ + "ĠRoz", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġotrzym", + "ali" + ], + [ + "Ġmil", + "czaÅĤ" + ], + [ + "Ġod", + "ruch" + ], + [ + "Ġkar", + "dyn" + ], + [ + "puszcza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġdofinans", + "owanie" + ], + [ + "Ġab", + "stra" + ], + [ + "ba", + "rzy" + ], + [ + "Ġba", + "gaż" + ], + [ + "ak", + "ty" + ], + [ + "Ġpoli", + "czek" + ], + [ + "Ġprysz", + "nic" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "nej" + ], + [ + "0", + "6" + ], + [ + "ter", + "ii" + ], + [ + "an", + "ne" + ], + [ + "Am", + "eryka" + ], + [ + "Ġoce", + "na" + ], + [ + "Ġstaty", + "sty" + ], + [ + "tuje", + "sz" + ], + [ + "ĠP", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠT", + "at" + ], + [ + "ĠszczegóÅĤ", + "owo" + ], + [ + "n", + "ty" + ], + [ + "Ġnies", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġprzy", + "ciÄħga" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cznÄħ" + ], + [ + "cze", + "niami" + ], + [ + "Ġpraw", + "nym" + ], + [ + "Ġwa", + "gÄĻ" + ], + [ + "ĠSkar", + "b" + ], + [ + "Ġdysku", + "towaÄĩ" + ], + [ + "Ġwynik", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġdyplom", + "aty" + ], + [ + "Ġuzd", + "rowi" + ], + [ + "t", + "ta" + ], + [ + "Ġby", + "cie" + ], + [ + "k", + "ano" + ], + [ + "Ġprzedstawie", + "nia" + ], + [ + "Ġ'", + "'" + ], + [ + "Ġpre", + "sti" + ], + [ + "Ġ", + "rza" + ], + [ + "lat", + "ka" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzi" + ], + [ + "sk", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠspóÅĤdziel", + "ni" + ], + [ + "ĠusiÅĤ", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "gier" + ], + [ + "Ġwsta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwa", + "sza" + ], + [ + "Ġprzesta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġsub", + "tel" + ], + [ + "Ġkam", + "ery" + ], + [ + "Ġ5", + "4" + ], + [ + "Ġuspo", + "kaja" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "ny" + ], + [ + "Ġdo", + "rob" + ], + [ + "Ġ", + "{" + ], + [ + "at", + "orem" + ], + [ + "ÅĦst", + "wu" + ], + [ + "cyj", + "noÅĽci" + ], + [ + "t", + "oÅĽci" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czona" + ], + [ + "à", + "¹" + ], + [ + "Ġprzek", + "lÄĻ" + ], + [ + "pie", + "niem" + ], + [ + "Ġopowie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġpozytyw", + "ne" + ], + [ + "Ġd", + "óbr" + ], + [ + "Ġs", + "lu" + ], + [ + "ĠdotyczÄħ", + "cÄħ" + ], + [ + "ologi", + "czne" + ], + [ + "Ġkon", + "f" + ], + [ + "Ġbla", + "sk" + ], + [ + "c", + "tor" + ], + [ + "gu", + "e" + ], + [ + "Ġtem", + "po" + ], + [ + "cie", + "lu" + ], + [ + "ĠsÄħsie", + "dz" + ], + [ + "ma", + "sz" + ], + [ + "Ġkar", + "mi" + ], + [ + "Ġż", + "Äħd" + ], + [ + "ĠMusi", + "my" + ], + [ + "Ġzadzwo", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġw", + "ój" + ], + [ + "wi", + "do" + ], + [ + "ĠwewnÄĻtrz", + "nej" + ], + [ + "Â", + "®" + ], + [ + "Ġczyta", + "nie" + ], + [ + "let", + "niÄħ" + ], + [ + "Â", + "§" + ], + [ + "t", + "ent" + ], + [ + ",", + "," + ], + [ + "owi", + "ce" + ], + [ + "ĠSprawie", + "dliwoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġniż", + "sze" + ], + [ + "ĠO", + "ÅĽrod" + ], + [ + "ort", + "h" + ], + [ + "Ġpi", + "sem" + ], + [ + "kow", + "skim" + ], + [ + "b", + "owiem" + ], + [ + "Ġkoszu", + "li" + ], + [ + "Ġta", + "ÅĽ" + ], + [ + "W", + "zi" + ], + [ + "Ġpunkt", + "em" + ], + [ + "gie", + "go" + ], + [ + "Ġprzy", + "bli" + ], + [ + "Ġobie", + "caÅĤ" + ], + [ + "ĠProkura", + "tura" + ], + [ + "Ġoce", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ob", + "ej" + ], + [ + "Ġte", + "stów" + ], + [ + "A", + "L" + ], + [ + "Ġumie", + "m" + ], + [ + "Ġwzgó", + "rza" + ], + [ + "Ġmar", + "szu" + ], + [ + "Mi", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠwtrÄħ", + "ciÅĤ" + ], + [ + "ĠU", + "rzÄħd" + ], + [ + "N", + "p" + ], + [ + "at", + "ki" + ], + [ + "Ġszero", + "ki" + ], + [ + "Ġne", + "ut" + ], + [ + "Ġob", + "jaw" + ], + [ + "ch", + "en" + ], + [ + "Ġpole", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġpart", + "ie" + ], + [ + "ro", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠS", + "il" + ], + [ + "n", + "owy" + ], + [ + "ĠS", + "os" + ], + [ + "ĠStro", + "n" + ], + [ + "Ġbo", + "daj" + ], + [ + "Ġsce", + "na" + ], + [ + "Ġwa", + "sz" + ], + [ + "Ġude", + "rzenia" + ], + [ + "Ġary", + "stokra" + ], + [ + "0", + "4" + ], + [ + "ĠRe", + "gu" + ], + [ + "si", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ro", + "zumie" + ], + [ + "go", + "sÅĤu" + ], + [ + "r", + "ing" + ], + [ + "Ġzachodni", + "ch" + ], + [ + "ĠL", + "os" + ], + [ + "Ġbra", + "cia" + ], + [ + "Ġza", + "by" + ], + [ + "Ġrami", + "on" + ], + [ + "ĠK", + "t" + ], + [ + "Ġprzy", + "trzym" + ], + [ + "Ġod", + "niósÅĤ" + ], + [ + "Ġa", + "czkolwiek" + ], + [ + "ni", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġreak", + "cja" + ], + [ + "wie", + "niu" + ], + [ + "h", + "h" + ], + [ + "Ġprzyja", + "ź" + ], + [ + "Ð", + "»" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻ", + "z" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġarcy", + "bisku" + ], + [ + "f", + "re" + ], + [ + "Ġza", + "chodzi" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "tego" + ], + [ + "Ġsiód", + "m" + ], + [ + "Ġporu", + "szaÄĩ" + ], + [ + "Ġkamie", + "nie" + ], + [ + "Ġleż", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġroz", + "dziel" + ], + [ + "Ostat", + "ni" + ], + [ + "Ġmniej", + "szy" + ], + [ + "Ġnie", + "mi" + ], + [ + "ĠdÅĤuż", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġtechni", + "cznych" + ], + [ + "nia", + "jÄħce" + ], + [ + "Szanow", + "ni" + ], + [ + "Po", + "pat" + ], + [ + "Ġa", + "war" + ], + [ + "Ġpsycho", + "logi" + ], + [ + "Ġo", + "cie" + ], + [ + "Ġzost", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġpo", + "nosi" + ], + [ + "Ġprzy", + "kÅĤady" + ], + [ + "Ma", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġrze", + "komo" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbior", + "cy" + ], + [ + "Ġag", + "ent" + ], + [ + "Ġost", + "re" + ], + [ + "Ġ5", + "6" + ], + [ + "ĠRzym", + "ie" + ], + [ + "Ġl", + "ak" + ], + [ + "Sze", + "f" + ], + [ + "ĠZa", + "rzÄħdu" + ], + [ + "Ġge", + "ografi" + ], + [ + "Ġsz", + "wa" + ], + [ + "DDDD", + "DDDD" + ], + [ + "Ġroz", + "lu" + ], + [ + "Ġfoto", + "gra" + ], + [ + "Ġra", + "dzi" + ], + [ + "Ġmi", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠKatarzy", + "na" + ], + [ + "Ġmart", + "wiÄĩ" + ], + [ + "ĠBar", + "to" + ], + [ + "ĠJ", + "ul" + ], + [ + "Ġnadzie", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠRze", + "szy" + ], + [ + "ĠJas", + "ne" + ], + [ + "ĠB", + "razy" + ], + [ + "Ġgru", + "ntów" + ], + [ + "Ġzap", + "le" + ], + [ + "st", + "kie" + ], + [ + "Ġprze", + "sÄħ" + ], + [ + "ĠL", + "y" + ], + [ + "ĠD", + "un" + ], + [ + "Ġzaszczy", + "t" + ], + [ + "Ġgospodar", + "cze" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "szne" + ], + [ + "Ġzawo", + "dach" + ], + [ + "Ġ", + "owych" + ], + [ + "Ġptak", + "ów" + ], + [ + "sz", + "onego" + ], + [ + "Ġpriory", + "te" + ], + [ + "Ġte", + "atru" + ], + [ + "Ġ19", + "18" + ], + [ + "ro", + "t" + ], + [ + "pro", + "cent" + ], + [ + "Wi", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "0", + "2" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tnego" + ], + [ + "Ġtrud", + "niej" + ], + [ + "Ġz", + "maga" + ], + [ + "Ġopie", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġh", + "al" + ], + [ + "Ġzak", + "ÅĤopo" + ], + [ + "ĠS", + "co" + ], + [ + "Ġko", + "lacji" + ], + [ + "Pra", + "gnÄĻ" + ], + [ + "k", + "sa" + ], + [ + "Ġwol", + "nych" + ], + [ + "Ġza", + "stÄħpiÄĩ" + ], + [ + "ĠÅļ", + "wiÄħ" + ], + [ + "Ġod", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġba", + "ra" + ], + [ + "ĠGdy", + "ni" + ], + [ + "Ġ6", + "4" + ], + [ + "Ġobywat", + "e" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "ali" + ], + [ + "Ġochro", + "na" + ], + [ + "Ġinsta", + "lacji" + ], + [ + "ĠK", + "al" + ], + [ + "Ġofer", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġostrze", + "ga" + ], + [ + "ĠK", + "y" + ], + [ + "ĠChi", + "nach" + ], + [ + "bie", + "rze" + ], + [ + "Ġpomy", + "sÅĤu" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "c" + ], + [ + "uro", + "pej" + ], + [ + "Ġtra", + "f" + ], + [ + "g", + "owe" + ], + [ + "ch", + "ron" + ], + [ + "Ġsyn", + "te" + ], + [ + "Ġ197", + "3" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "one" + ], + [ + "Ġczu", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġsko", + "ment" + ], + [ + "Ġczerw", + "onym" + ], + [ + "Ġinterpre", + "tacji" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "ci" + ], + [ + "at", + "ek" + ], + [ + "Ġobec", + "ne" + ], + [ + "czni", + "kiem" + ], + [ + "Ġau", + "stria" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "tu" + ], + [ + "E", + "fek" + ], + [ + "Ġpat", + "rzÄĻ" + ], + [ + "ĠM", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġamu", + "ni" + ], + [ + "T", + "em" + ], + [ + "Ġkoronawi", + "rusem" + ], + [ + "Ġpod", + "jÄĻcie" + ], + [ + "Ġproblem", + "ami" + ], + [ + "jÄĻ", + "zy" + ], + [ + "Ġniewie", + "lu" + ], + [ + "u", + "x" + ], + [ + "Ġid", + "Äħc" + ], + [ + "Ġpoko", + "n" + ], + [ + "ĠJ", + "ad" + ], + [ + "Ġwo", + "d" + ], + [ + "ĠS", + "ol" + ], + [ + "Ġmi", + "aÅĤoby" + ], + [ + "da", + "p" + ], + [ + "Ġjedno", + "raz" + ], + [ + "âĢĿ", + "?" + ], + [ + "Ñ", + "ģ" + ], + [ + "Ġangiel", + "skiego" + ], + [ + "ĠdźwiÄĻ", + "ku" + ], + [ + "Ġznie", + "chÄĻ" + ], + [ + "Ġspo", + "glÄħdajÄħc" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "kami" + ], + [ + "Ġuda", + "waÄĩ" + ], + [ + "nios", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġin", + "wa" + ], + [ + "Ġniebie", + "skie" + ], + [ + "Ġsku", + "pia" + ], + [ + "Ġtram", + "wa" + ], + [ + "htm", + "l" + ], + [ + "S", + "ki" + ], + [ + "Ġstar", + "Äħ" + ], + [ + "Ġintere", + "sie" + ], + [ + "Ġna", + "rasta" + ], + [ + "Ġtr", + "waÄĩ" + ], + [ + "j", + "ga" + ], + [ + "Ġpo", + "tu" + ], + [ + "ĠmyÅĽl", + "aÅĤam" + ], + [ + "n", + "noÅĽci" + ], + [ + "ak", + "tyw" + ], + [ + "piÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġt", + "rum" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġfo", + "tel" + ], + [ + "ĠA", + "K" + ], + [ + "Te", + "le" + ], + [ + "ĠprÄħ", + "du" + ], + [ + "ow", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠF", + "red" + ], + [ + "Ġzao", + "fer" + ], + [ + "se", + "s" + ], + [ + "ĠzakÅĤa", + "dy" + ], + [ + "ty", + "tuÅĤ" + ], + [ + "ja", + "cy" + ], + [ + "ĠTrybun", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠzwykÅĤ", + "ym" + ], + [ + "ĠP", + "lan" + ], + [ + "ĠT", + "es" + ], + [ + "Pa", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "ĠS", + "k" + ], + [ + "N", + "r" + ], + [ + "Ġwyraz", + "iÅĤ" + ], + [ + "Ġod", + "waż" + ], + [ + "Ġzwol", + "nienia" + ], + [ + "Da", + "w" + ], + [ + "Ġkon", + "cie" + ], + [ + "Ġprób", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġma", + "jÄħcy" + ], + [ + "cyj", + "no" + ], + [ + "ĠEu", + "ge" + ], + [ + "Ġle", + "tni" + ], + [ + "Ġrek", + "lamy" + ], + [ + "Ġnauczy", + "ciele" + ], + [ + "Ġroz", + "waża" + ], + [ + "st", + "re" + ], + [ + "Ġsport", + "owych" + ], + [ + "Ġdz", + "won" + ], + [ + "ĠpodziÄĻ", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "rzy", + "j" + ], + [ + "M", + "or" + ], + [ + "Ġzary", + "s" + ], + [ + "j", + "ona" + ], + [ + "Ġod", + "two" + ], + [ + "Ġstanowi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠnastÄħpi", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠProkura", + "tury" + ], + [ + "Ġprzyj", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġkto", + "rzy" + ], + [ + "Ġmniej", + "szych" + ], + [ + "Ġi", + "r" + ], + [ + "wit", + "terze" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġznalaz", + "ÅĤo" + ], + [ + "I", + "V" + ], + [ + "ĠwspaniaÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġwynika", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġ", + "owe" + ], + [ + "Ġ7", + "00" + ], + [ + "ĠpiÅĤ", + "karz" + ], + [ + "ĠC", + "an" + ], + [ + "Ġpozy", + "cje" + ], + [ + "żÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġangiel", + "ski" + ], + [ + "ĠnastÄħpi", + "ÅĤ" + ], + [ + "T", + "om" + ], + [ + "Ġu", + "przy" + ], + [ + "Ġznajdzie", + "my" + ], + [ + "g", + "ow" + ], + [ + "Ġkon", + "tu" + ], + [ + "Ġjako", + "by" + ], + [ + "Ġcho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġcz", + "lowie" + ], + [ + "sz", + "Äħcych" + ], + [ + "gÅĤo", + "ÅĽnie" + ], + [ + "ĠokrÄħ", + "gÅĤ" + ], + [ + "Ġrachu", + "nek" + ], + [ + "ĠprzyjacióÅĤ", + "mi" + ], + [ + "Ġbra", + "kiem" + ], + [ + "Â", + "¹" + ], + [ + "Ġzbud", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġruszy", + "li" + ], + [ + "Ġo", + "m" + ], + [ + "f", + "fi" + ], + [ + "b", + "et" + ], + [ + "Ġla", + "da" + ], + [ + "ĠroÅĽli", + "ny" + ], + [ + "U", + "ro" + ], + [ + "Ġni", + "kim" + ], + [ + "Ġwicem", + "i" + ], + [ + "Ġoznajmi", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠzasÅĤu", + "guje" + ], + [ + "Ġotrzym", + "uje" + ], + [ + "Ġrosyj", + "skiego" + ], + [ + "Ġdopu", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "F", + "unk" + ], + [ + "Ġbra", + "tem" + ], + [ + "ĠRom", + "an" + ], + [ + "Ġza", + "wód" + ], + [ + "Ġzamk", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġroz", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġlep", + "szym" + ], + [ + "Ġsch", + "wy" + ], + [ + "Ġko", + "min" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻ", + "b" + ], + [ + "Ġpowsta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġd", + "ez" + ], + [ + "Ġpot", + "rzÄħsnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġzd", + "rowi" + ], + [ + "Ġpod", + "ar" + ], + [ + "Ë", + "Ľ" + ], + [ + "ĠK", + "rysty" + ], + [ + "Ġmie", + "c" + ], + [ + "Wspo", + "m" + ], + [ + "ki", + "nie" + ], + [ + "le", + "gro" + ], + [ + "Ġfinans", + "owanie" + ], + [ + "Ġosobi", + "ste" + ], + [ + "let", + "nim" + ], + [ + "ĠÄĩ", + "wier" + ], + [ + "Ġme", + "ne" + ], + [ + "Ġobsz", + "ary" + ], + [ + "Ġo", + "że" + ], + [ + "Ġwyso", + "kiego" + ], + [ + "Ġ", + "ÄĻ" + ], + [ + "I", + "de" + ], + [ + "Ġarty", + "stów" + ], + [ + "ĠCh", + "cesz" + ], + [ + "Ġroz", + "róż" + ], + [ + "c", + "onym" + ], + [ + "ĠR", + "us" + ], + [ + "sz", + "onÄħ" + ], + [ + "Policj", + "anci" + ], + [ + "Ġniej", + "ako" + ], + [ + "Ġwielko", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠT", + "ru" + ], + [ + "ĠpoÅĤu", + "dnia" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "cem" + ], + [ + "Ġprzy", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġjaski", + "ni" + ], + [ + "je", + "wski" + ], + [ + "ciÄħ", + "Äĩ" + ], + [ + "sp", + "rze" + ], + [ + "Ġjesie", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġustro", + "ju" + ], + [ + "Ġzapis", + "ów" + ], + [ + "ĠpuÅĤ", + "ku" + ], + [ + "Ġluk", + "sus" + ], + [ + "Ġpój", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġprzewi", + "dzieÄĩ" + ], + [ + "Ġdysp", + "onu" + ], + [ + "Ġoce", + "nÄĻ" + ], + [ + "t", + "owanych" + ], + [ + "Ġogro", + "dzie" + ], + [ + "Ġku", + "ra" + ], + [ + "Ġsz", + "kie" + ], + [ + "Ġszu", + "fla" + ], + [ + "zd", + "ra" + ], + [ + "Ġpi", + "z" + ], + [ + "ĠJeste", + "ÅĽmy" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "ez" + ], + [ + "Ġcy", + "r" + ], + [ + "ĠWÅĤady", + "sÅĤaw" + ], + [ + "M", + "art" + ], + [ + "Ġim", + "perium" + ], + [ + "Ġsym", + "bol" + ], + [ + "w", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġwar", + "szt" + ], + [ + "Ġz", + "loka" + ], + [ + "ni", + "any" + ], + [ + "Ġwie", + "ków" + ], + [ + "Za", + "czÄħÅĤ" + ], + [ + "ka", + "rza" + ], + [ + "ÅĦ", + "sku" + ], + [ + "Powo", + "li" + ], + [ + "om", + "oÅĽci" + ], + [ + "S", + "k" + ], + [ + "Ġstre", + "fie" + ], + [ + "Ġteor", + "ia" + ], + [ + "Ġkonsek", + "went" + ], + [ + "Ġma", + "rzenia" + ], + [ + "Ġminu", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġroz", + "kÅĤad" + ], + [ + "ĠmiaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "ĠÅļwiÄĻ", + "to" + ], + [ + "Ġko", + "chaÄĩ" + ], + [ + "Ġniepew", + "nie" + ], + [ + "zależ", + "nie" + ], + [ + "Ġkil", + "kakrotnie" + ], + [ + "Ġstos", + "owanie" + ], + [ + "ĠpiÅĤ", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġkrzyw", + "dy" + ], + [ + "Ġwspani", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġprac", + "owali" + ], + [ + "Po", + "pro" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "te" + ], + [ + "ĠJe", + "d" + ], + [ + "A", + "dam" + ], + [ + "Ġmieszka", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġscho", + "dy" + ], + [ + "ĠP", + "RO" + ], + [ + "Ġhas", + "ÅĤo" + ], + [ + "god", + "ny" + ], + [ + "Ġobserw", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġk", + "warantan" + ], + [ + "Ġu", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġniedaw", + "na" + ], + [ + "Ġkar", + "et" + ], + [ + "S", + "I" + ], + [ + "Ġli", + "stu" + ], + [ + "Ġpróbu", + "jÄħ" + ], + [ + "mi", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġzaka", + "żeÅĦ" + ], + [ + "Â", + "¦" + ], + [ + "ot", + "ki" + ], + [ + "Jedy", + "ne" + ], + [ + "Ġodw", + "ró" + ], + [ + "ĠGdaÅĦ", + "sk" + ], + [ + "as", + "h" + ], + [ + "ĠI", + "za" + ], + [ + "Ġtrze", + "ma" + ], + [ + "Ġzrozu", + "miaÅĤem" + ], + [ + "Ġpoki", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġgo", + "dnoÅĽci" + ], + [ + "kÅĤada", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠMikoÅĤa", + "j" + ], + [ + "Ġkró", + "lem" + ], + [ + "Ġzdarza", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġbrzu", + "chu" + ], + [ + "W", + "IA" + ], + [ + "Ġdie", + "ty" + ], + [ + "ĠspÄĻ", + "dziÄĩ" + ], + [ + "c", + "ol" + ], + [ + "ĠRy", + "szard" + ], + [ + "ĠWY", + "K" + ], + [ + "Ġh", + "ej" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "anÄħ" + ], + [ + "ch", + "an" + ], + [ + "Ġoznacza", + "Äĩ" + ], + [ + "sz", + "any" + ], + [ + "Ġszyb", + "kim" + ], + [ + "Ġwi", + "dni" + ], + [ + "Ġróż", + "nic" + ], + [ + "ÅĤÄħ", + "cz" + ], + [ + "ĠJoh", + "na" + ], + [ + "ĠO", + "pera" + ], + [ + "ĠÄĩwi", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Åģ", + "at" + ], + [ + "ni", + "zacji" + ], + [ + "Ġnajwyż", + "szym" + ], + [ + "komp", + "ens" + ], + [ + "Po", + "trzeb" + ], + [ + "Ġkom", + "órek" + ], + [ + "am", + "o" + ], + [ + "?", + "\"." + ], + [ + "Ġod", + "chodzi" + ], + [ + "Ġ", + "lan" + ], + [ + "R", + "i" + ], + [ + "ĠWyso", + "ka" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "a" + ], + [ + "Ġnajmniej", + "szego" + ], + [ + "sz", + "kiem" + ], + [ + "ĠGdy", + "by" + ], + [ + "Ġbudżet", + "owych" + ], + [ + "Za", + "pro" + ], + [ + "Ġpopraw", + "ce" + ], + [ + "Ġpa", + "nien" + ], + [ + "ĠV", + "II" + ], + [ + "Ġcel", + "owo" + ], + [ + "Ġtego", + "ro" + ], + [ + "Ġra", + "mieniem" + ], + [ + "Ġcz", + "wo" + ], + [ + "Ġza", + "cieka" + ], + [ + "Ġh", + "ali" + ], + [ + "Ġgospodar", + "ka" + ], + [ + "ĠDanie", + "l" + ], + [ + "Ġod", + "gÅĤos" + ], + [ + "O", + "ne" + ], + [ + "Ġ198", + "4" + ], + [ + "Ġzle", + "cenie" + ], + [ + "Ġkupi", + "ÅĤem" + ], + [ + "r", + "owe" + ], + [ + "un", + "kach" + ], + [ + "Ġgó", + "rach" + ], + [ + "ĠM", + "ali" + ], + [ + "Ġsk", + "aÅĤy" + ], + [ + "We", + "ź" + ], + [ + "Ġdom", + "owej" + ], + [ + "ĠB", + "ada" + ], + [ + "Czy", + "ż" + ], + [ + "#", + "#" + ], + [ + "ĠksiÄĻży", + "ca" + ], + [ + "bur", + "g" + ], + [ + "Ġ6", + "9" + ], + [ + "p", + "owo" + ], + [ + "ĠskÅĤadni", + "ków" + ], + [ + "ÅĤ", + "kow" + ], + [ + "Ġwyraz", + "ami" + ], + [ + "Ġka", + "j" + ], + [ + "Ġwygra", + "Äĩ" + ], + [ + "nie", + "ni" + ], + [ + "Ġplan", + "ach" + ], + [ + "Ġdaw", + "nego" + ], + [ + "Ġprzyja", + "źni" + ], + [ + "Ġskrzy", + "w" + ], + [ + "ĠO", + "P" + ], + [ + "ĠF", + "al" + ], + [ + "la", + "cz" + ], + [ + "Ġprzy", + "glÄħda" + ], + [ + "ĠbÅĤÄĻ", + "du" + ], + [ + "ĠKrzyszto", + "fa" + ], + [ + "ter", + "ów" + ], + [ + "Najwy", + "raźniej" + ], + [ + "Ġh", + "on" + ], + [ + "Ġgdyby", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġokaz", + "ja" + ], + [ + "ĠC", + "u" + ], + [ + "da", + "lej" + ], + [ + "Ġowo", + "ce" + ], + [ + "ĠukoÅĦ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġ(", + "...)" + ], + [ + "K", + "im" + ], + [ + "Ġdost", + "atecznie" + ], + [ + "Ġzmu", + "siÄĩ" + ], + [ + "om", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpolity", + "czna" + ], + [ + "Ġprzypom", + "niaÅĤa" + ], + [ + "Wy", + "b" + ], + [ + "Ġdrobi", + "az" + ], + [ + "ĠSu", + "per" + ], + [ + "k", + "to" + ], + [ + "Ġpre", + "tek" + ], + [ + "ĠWiel", + "ki" + ], + [ + "Ġhandl", + "owych" + ], + [ + "Ch", + "cemy" + ], + [ + "ĠNajwyż", + "szego" + ], + [ + "Ġi", + "nie" + ], + [ + "ĠK", + "amie" + ], + [ + "Ġk", + "ory" + ], + [ + "Ġ5", + "3" + ], + [ + "Ġwi", + "ara" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "gosÅĤu" + ], + [ + "Ġowo", + "ców" + ], + [ + "Ġpracu", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻwziÄĻ", + "cia" + ], + [ + "h", + "m" + ], + [ + "Ġf", + "loty" + ], + [ + "Ġszko", + "leni" + ], + [ + "rzy", + "k" + ], + [ + "Ġ", + "rób" + ], + [ + "Ġczu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġpodat", + "kowych" + ], + [ + "ĠO", + "na" + ], + [ + "Ġzie", + "mie" + ], + [ + "Ġkolej", + "ce" + ], + [ + "Ġunij", + "nych" + ], + [ + "Ġno", + "siÄĩ" + ], + [ + "Ġs", + "kaza" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nne" + ], + [ + "ĠU", + "ÅĽmie" + ], + [ + "w", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġzamk", + "niÄĻty" + ], + [ + "ĠzÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġklat", + "ki" + ], + [ + "dow", + "s" + ], + [ + "Ġzespo", + "ÅĤów" + ], + [ + "Ġproduk", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠWy", + "sp" + ], + [ + "Ġdokumen", + "tacji" + ], + [ + "Ġuspoko", + "iÄĩ" + ], + [ + "Ġa", + "partam" + ], + [ + "ĠPar", + "k" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "czny" + ], + [ + "ĠpÅĤak", + "aÄĩ" + ], + [ + "L", + "ek" + ], + [ + "Ġpapie", + "ry" + ], + [ + "f", + "Äħ" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "ników" + ], + [ + "Ġcie", + "nia" + ], + [ + "Ġfabry", + "ki" + ], + [ + "Z", + "ada" + ], + [ + "Ġpod", + "er" + ], + [ + "T", + "O" + ], + [ + "aÅĤu", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠzastÄĻp", + "ca" + ], + [ + "Ġak", + "cen" + ], + [ + "Ġbo", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "dzi" + ], + [ + "Ġkontro", + "la" + ], + [ + "N", + "ew" + ], + [ + "ĠN", + "et" + ], + [ + "Ġtrud", + "na" + ], + [ + "Ġpre", + "feren" + ], + [ + "Ġg", + "et" + ], + [ + "Ġpubli", + "cznym" + ], + [ + "Ġs", + "ferze" + ], + [ + "Ġnieruchom", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ży", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġpoe", + "ty" + ], + [ + "i", + "ami" + ], + [ + "Wit", + "am" + ], + [ + "k", + "owano" + ], + [ + "da", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠKo", + "lej" + ], + [ + "se", + "y" + ], + [ + "Ġsko", + "ja" + ], + [ + "Ġprze", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġkwest", + "ion" + ], + [ + "liz", + "owane" + ], + [ + "Åģ", + "a" + ], + [ + "i", + "u" + ], + [ + "sz", + "czyÅĤa" + ], + [ + "ĠsÅĤo", + "ÅĦcu" + ], + [ + "Ġograni", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġmeta", + "lu" + ], + [ + "Ġna", + "tar" + ], + [ + "Ġisto", + "tny" + ], + [ + "Ġogrom", + "nym" + ], + [ + "cz", + "kiem" + ], + [ + "Ġkwest", + "iÄħ" + ], + [ + "Ġ198", + "5" + ], + [ + "MyÅĽl", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġum", + "owie" + ], + [ + "sie", + "m" + ], + [ + "Ġz", + "gar" + ], + [ + "ĠwziÄĻ", + "ÅĤo" + ], + [ + "ow", + "cem" + ], + [ + "ĠC", + "lar" + ], + [ + "U", + "daÅĤo" + ], + [ + "Ġolej", + "u" + ], + [ + "sz", + "ny" + ], + [ + "pi", + "tal" + ], + [ + "y", + "ne" + ], + [ + "Ġwy", + "pa" + ], + [ + "ĠCi", + "ty" + ], + [ + "Ġkomfor", + "t" + ], + [ + "o", + "f" + ], + [ + "Ġdotk", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġben", + "zy" + ], + [ + "Ġjas", + "kra" + ], + [ + "ĠKazi", + "mierza" + ], + [ + "Od", + "powiada" + ], + [ + "lat", + "a" + ], + [ + "Ġbar", + "w" + ], + [ + "Ġmog", + "Äħc" + ], + [ + "Ġalar", + "m" + ], + [ + "Ġdzi", + "ala" + ], + [ + "ka", + "sz" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻ", + "biej" + ], + [ + "ĠwystÄĻp", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠzapÅĤa", + "ci" + ], + [ + "Ġst", + "rzÄĻ" + ], + [ + "niÄĻ", + "ci" + ], + [ + "we", + "l" + ], + [ + "Ġuz", + "godnie" + ], + [ + "Ġnegocja", + "cji" + ], + [ + "rz", + "ami" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "ÅĽniej" + ], + [ + "Ġszep", + "tem" + ], + [ + "ĠB", + "ruk" + ], + [ + "we", + "ren" + ], + [ + "ĠHenry", + "ka" + ], + [ + "ĠPubli", + "cznych" + ], + [ + "Ġch", + "ary" + ], + [ + "Ġli", + "sta" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "piÄħ" + ], + [ + "czy", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġkoszu", + "l" + ], + [ + "Ġwyż", + "sza" + ], + [ + "pi", + "li" + ], + [ + "Bo", + "że" + ], + [ + "________", + "________" + ], + [ + "cz", + "ymi" + ], + [ + "Ġeko", + "logi" + ], + [ + "t", + "nika" + ], + [ + "Ġpi", + "lot" + ], + [ + "Ġrozej", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "st", + "om" + ], + [ + "Ġpraw", + "Äħ" + ], + [ + "Z", + "m" + ], + [ + "Ġob", + "ud" + ], + [ + "ĠPrezy", + "denta" + ], + [ + "Ġprze", + "je" + ], + [ + "Ġprzy", + "szli" + ], + [ + "k", + "tora" + ], + [ + "Ġzw", + "any" + ], + [ + "ciÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġna", + "tura" + ], + [ + "ĠNa", + "cze" + ], + [ + "Ġna", + "cisnÄħÄĩ" + ], + [ + "tk", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġop", + "arÅĤ" + ], + [ + "Ġnazy", + "waÅĤ" + ], + [ + "na", + "wet" + ], + [ + "Ġh", + "ol" + ], + [ + "Ġsm", + "art" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "tro" + ], + [ + "gi", + "na" + ], + [ + "Ġrozmawi", + "ali" + ], + [ + "Ġmo", + "du" + ], + [ + "Ġte", + "sty" + ], + [ + "Ġwynagro", + "dzenie" + ], + [ + "Ġt", + "ali" + ], + [ + "Ġoto", + "czeniu" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "ci" + ], + [ + "Wie", + "my" + ], + [ + "Ġzaczyn", + "aÅĤ" + ], + [ + "rz", + "onego" + ], + [ + "Ġ197", + "0" + ], + [ + "noÅĽ", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġs", + "s" + ], + [ + "Ġedy", + "cji" + ], + [ + "ĠMat", + "ki" + ], + [ + "ĠEd", + "ward" + ], + [ + "Ġpsychi", + "atry" + ], + [ + "Ġzapro", + "szenie" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "nÄħ" + ], + [ + "daw", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġumi", + "ar" + ], + [ + "ĠAustr", + "ii" + ], + [ + "ĠLe", + "w" + ], + [ + "ĠHit", + "ler" + ], + [ + "Ġwcho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġprawo", + "moc" + ], + [ + "ĠÅĽmi", + "gÅĤ" + ], + [ + "dnie", + "niem" + ], + [ + "Jedy", + "nie" + ], + [ + "Ġmedycy", + "ny" + ], + [ + "Ġzagospodar", + "owania" + ], + [ + "Ġin", + "try" + ], + [ + "Ġangiel", + "sku" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġpyta", + "niem" + ], + [ + "Ġuwol", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġw", + "pisy" + ], + [ + "Ġż", + "u" + ], + [ + "Ġspra", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġnie", + "sie" + ], + [ + "S", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġprag", + "nienie" + ], + [ + "Ġd", + "rÄħ" + ], + [ + "Z", + "A" + ], + [ + "Ġg", + "an" + ], + [ + "h", + "l" + ], + [ + "p", + "óki" + ], + [ + "ĠszczegóÅĤ", + "owe" + ], + [ + "ni", + "cznej" + ], + [ + "Ġnajlep", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzÄħcych" + ], + [ + "Ġwspól", + "noty" + ], + [ + "Ġprzyjem", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġbibliote", + "ki" + ], + [ + "su", + "l" + ], + [ + "Ġprze", + "szu" + ], + [ + "$", + "$" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "sÅĤ" + ], + [ + "ĠMart", + "in" + ], + [ + "Ġsamolo", + "ty" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ru" + ], + [ + "Ġdr", + "ż" + ], + [ + "A", + "nna" + ], + [ + "Ġcier", + "pienia" + ], + [ + "ĠNiem", + "cami" + ], + [ + "Nie", + "z" + ], + [ + "do", + "ra" + ], + [ + "Ġza", + "żÄħd" + ], + [ + "ĠpaÅĦst", + "wem" + ], + [ + "Ġucz", + "ci" + ], + [ + "ĠJe", + "rozo" + ], + [ + "ĠU", + "l" + ], + [ + "Ġdr", + "in" + ], + [ + "Ġu", + "ÅĤam" + ], + [ + "Czu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Jed", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġfaj", + "ne" + ], + [ + "Ġkry", + "je" + ], + [ + "ĠMaÅĤgorz", + "ata" + ], + [ + "Ġwzajem", + "nie" + ], + [ + "Ġnie", + "caÅĤ" + ], + [ + "ĠIm", + "perium" + ], + [ + "że", + "niami" + ], + [ + "ĠLubli", + "nie" + ], + [ + "Ġwir", + "tu" + ], + [ + "Ġfin", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġkad", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġsty", + "pen" + ], + [ + "ga", + "cji" + ], + [ + "Ġst", + "res" + ], + [ + "r", + "gi" + ], + [ + "ĠJ", + "ona" + ], + [ + "\"", + ")" + ], + [ + "m", + "or" + ], + [ + "Ġbisku", + "pa" + ], + [ + "Ġże", + "la" + ], + [ + "om", + "en" + ], + [ + "Ko", + "niec" + ], + [ + "Z", + "miana" + ], + [ + "ĠmyÅĽl", + "Äħc" + ], + [ + "Ġpan", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ju", + "trz" + ], + [ + "Ġdecyz", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġaku", + "mu" + ], + [ + "Ġsz", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "omie" + ], + [ + "Ġsp", + "rÄĻ" + ], + [ + "ĠpaÅĤa", + "c" + ], + [ + "Zna", + "laz" + ], + [ + "Ġle", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġtune", + "lu" + ], + [ + "Ġw", + "enty" + ], + [ + "Ġtr", + "wania" + ], + [ + "R", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġna", + "sy" + ], + [ + "Swo", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġprze", + "no" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠL", + "ar" + ], + [ + "ĠS", + "pi" + ], + [ + "Ġtu", + "tej" + ], + [ + "ĠEuro", + "pa" + ], + [ + "Ġ198", + "6" + ], + [ + "Ð", + "º" + ], + [ + "Ġm", + "ni" + ], + [ + "Ġu", + "ksztaÅĤ" + ], + [ + "Ġzabój", + "stwa" + ], + [ + "Ġpara", + "fi" + ], + [ + "Ra", + "czej" + ], + [ + "Ġp", + "res" + ], + [ + "dy", + "kt" + ], + [ + "Ġdre", + "szcz" + ], + [ + "Ġwynika", + "jÄħcych" + ], + [ + "niÄĻ", + "tymi" + ], + [ + "Ġpol", + "scy" + ], + [ + "Ġser", + "cem" + ], + [ + "Ġparlam", + "ent" + ], + [ + "Ġnienawi", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġch", + "wa" + ], + [ + "Ġemis", + "ji" + ], + [ + "Ġnajlep", + "sza" + ], + [ + "Ġdzwo", + "ni" + ], + [ + "komu", + "nika" + ], + [ + "d", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġdż", + "in" + ], + [ + "za", + "jutrz" + ], + [ + "Ġpod", + "pisy" + ], + [ + "Ġu", + "siÄħÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠBan", + "k" + ], + [ + "Ġwpad", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠNajwyż", + "szej" + ], + [ + "Ġli", + "dze" + ], + [ + "Ġzat", + "rudnia" + ], + [ + "be", + "ra" + ], + [ + "Ġpozost", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠRich", + "ard" + ], + [ + "Ġhum", + "oru" + ], + [ + "Ġpotencj", + "aÅĤ" + ], + [ + "k", + "siÄĻ" + ], + [ + "Ġpo", + "żÄħ" + ], + [ + "Ġmie", + "dzy" + ], + [ + "ĠP", + "C" + ], + [ + "Ġnastro", + "ju" + ], + [ + "ĠKsiÄĻ", + "ży" + ], + [ + "k", + "ane" + ], + [ + "Ġperspekty", + "wie" + ], + [ + "ĠuÅĤat", + "wia" + ], + [ + "Ġnadz", + "ór" + ], + [ + "ĠTe", + "re" + ], + [ + "Ġdotar", + "li" + ], + [ + "Ġkontynu", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġzd", + "ob" + ], + [ + "dz", + "kich" + ], + [ + "Ġroz", + "pra" + ], + [ + "Ġspecjal", + "ny" + ], + [ + "Pod", + "staw" + ], + [ + "Ġkatego", + "ri" + ], + [ + "Ġmeto", + "da" + ], + [ + "R", + "Y" + ], + [ + "Ġwst", + "rzÄħs" + ], + [ + "Ġwymie", + "nia" + ], + [ + "ĠzdjÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "ĠFacebo", + "oku" + ], + [ + "Ġko", + "li" + ], + [ + "Ġpo", + "py" + ], + [ + "in", + "du" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "stwo" + ], + [ + "Ġzmniej", + "szenie" + ], + [ + "Ġzazna", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nie" + ], + [ + "ĠP", + "ost" + ], + [ + "zy", + "ka" + ], + [ + "Ġlin", + "k" + ], + [ + "B", + "óg" + ], + [ + "t", + "nymi" + ], + [ + "Ġwieczo", + "ra" + ], + [ + "Ġpat", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġog", + "rodu" + ], + [ + "Ġme", + "cena" + ], + [ + "Ġnie", + "mniej" + ], + [ + "D", + "Y" + ], + [ + "Ġodd", + "ych" + ], + [ + "sko", + "p" + ], + [ + "Ġu", + "do" + ], + [ + "Ġsprowa", + "dza" + ], + [ + "Ġ5", + "8" + ], + [ + "ĠWy", + "daw" + ], + [ + "ĠÅĤy", + "k" + ], + [ + "dz", + "kim" + ], + [ + "Ġutra", + "ty" + ], + [ + "Ġcywi", + "lnego" + ], + [ + "Ġproce", + "sy" + ], + [ + "Ġ194", + "6" + ], + [ + "Ġzgo", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġszero", + "koÅĽci" + ], + [ + "Ġdom", + "owych" + ], + [ + "Ġbli", + "skich" + ], + [ + "ĠwnÄĻ", + "trze" + ], + [ + "ĠT", + "Y" + ], + [ + "Ġkierow", + "nik" + ], + [ + "H", + "istoria" + ], + [ + "ĠLe", + "wicy" + ], + [ + "Ġzaba", + "wa" + ], + [ + "Ġgru", + "be" + ], + [ + "po", + "lity" + ], + [ + "Ġpat", + "rz" + ], + [ + "ĠStef", + "an" + ], + [ + "Ġwe", + "tery" + ], + [ + "od", + "ów" + ], + [ + "aÅĤy", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġa", + "pro" + ], + [ + "ĠwÄĻd", + "rów" + ], + [ + "Ġist", + "niaÅĤa" + ], + [ + "Ġpi", + "ra" + ], + [ + "Ġ198", + "3" + ], + [ + "ĠMora", + "wie" + ], + [ + "ĠKance", + "larii" + ], + [ + "E", + "E" + ], + [ + "za", + "cho" + ], + [ + "Ġnieprzy", + "tom" + ], + [ + "Ġzdoby", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġptak", + "i" + ], + [ + "Ġmoż", + "liwych" + ], + [ + "Ġh", + "rabi" + ], + [ + "il", + "y" + ], + [ + "Ġprzeby", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠJak", + "i" + ], + [ + "ĠkóÅĤ", + "ko" + ], + [ + "Ġskier", + "owane" + ], + [ + "ĠNa", + "ro" + ], + [ + "ni", + "owej" + ], + [ + "Ġniewi", + "do" + ], + [ + "Ġdotychczas", + "owych" + ], + [ + "ĠTur", + "cji" + ], + [ + "Istnie", + "je" + ], + [ + "Ġorgan", + "u" + ], + [ + "Ġspo", + "re" + ], + [ + "...", + "]" + ], + [ + "Ġwyraz", + "u" + ], + [ + "Ġniewiel", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġsku", + "tkiem" + ], + [ + "Ġod", + "noszÄħ" + ], + [ + "ĠpotÄĻż", + "ny" + ], + [ + "Ġczy", + "tam" + ], + [ + "Ġuzasad", + "nienia" + ], + [ + "Ġde", + "l" + ], + [ + "ÅĤu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġfun", + "dacji" + ], + [ + "K", + "ie" + ], + [ + "j", + "ne" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġop", + "on" + ], + [ + "Ġspowo", + "dowaÄĩ" + ], + [ + "Ġpolity", + "cznym" + ], + [ + "czy", + "taj" + ], + [ + "Ġspo", + "za" + ], + [ + "Ġstat", + "ki" + ], + [ + "Ġpo", + "daw" + ], + [ + "Ġogól", + "ne" + ], + [ + "ĠInstytu", + "t" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "ych" + ], + [ + "wi", + "ki" + ], + [ + "Ġrozpo", + "cznie" + ], + [ + "Ġwaha", + "nia" + ], + [ + "Ġ", + ")." + ], + [ + "Ġdrob", + "nych" + ], + [ + "ĠdÅĤoÅĦ", + "mi" + ], + [ + "Ġlud", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġposta", + "wy" + ], + [ + "te", + "li" + ], + [ + "fry", + "ka" + ], + [ + "Ġre", + "alne" + ], + [ + "Ġhi", + "gie" + ], + [ + "ĠSta", + "lin" + ], + [ + "pisu", + "je" + ], + [ + "Ġu", + "pi" + ], + [ + "Ġdu", + "sza" + ], + [ + "Ġprze", + "kle" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "kie" + ], + [ + "Ġcho", + "re" + ], + [ + "Ġnau", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġwykon", + "any" + ], + [ + "Ġosob", + "owych" + ], + [ + "ow", + "nej" + ], + [ + "Ġegzami", + "n" + ], + [ + "Ġp", + "ta" + ], + [ + "Ġu", + "warunk" + ], + [ + "czy", + "c" + ], + [ + "C", + "O" + ], + [ + "ĠHol", + "andii" + ], + [ + "ĠF", + "il" + ], + [ + "ĠUni", + "versi" + ], + [ + "f", + "ru" + ], + [ + "Ġwie", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Ġogar", + "nia" + ], + [ + "ÅĤ", + "ko" + ], + [ + "Ġwi", + "nien" + ], + [ + "ĠpuÅĤkow", + "nik" + ], + [ + "Ġeuropej", + "skiej" + ], + [ + "Ġwymy", + "ÅĽl" + ], + [ + "Ġpowo", + "dzenia" + ], + [ + "@", + "@" + ], + [ + "Ġzro", + "bienia" + ], + [ + "Ġi", + "mieniem" + ], + [ + "Ġkontynu", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠMo", + "gÄĻ" + ], + [ + "In", + "ni" + ], + [ + "9", + "2" + ], + [ + "Ġzach", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠW", + "aÅĤÄĻ" + ], + [ + "Ġnast", + "rój" + ], + [ + "Ġsal", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġdzi", + "ury" + ], + [ + "sz", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "D", + "r" + ], + [ + "ĠZ", + "na" + ], + [ + "ĠwystÄħpi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġbez", + "cze" + ], + [ + "Ġza", + "ży" + ], + [ + "ChÅĤo", + "pak" + ], + [ + "Ġpozy", + "cja" + ], + [ + "zi", + "ony" + ], + [ + "ĠB", + "et" + ], + [ + "wy", + "kop" + ], + [ + "ĠCz", + "as" + ], + [ + "Ġindywidu", + "alnych" + ], + [ + "Ġna", + "mie" + ], + [ + "Ġprzyj", + "mie" + ], + [ + "Ġ195", + "6" + ], + [ + "obi", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġsz", + "ty" + ], + [ + "ĠoÅĽwiad", + "czenia" + ], + [ + "ĠTe", + "at" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "cie" + ], + [ + "lg", + "rzym" + ], + [ + "Ġnagra", + "nia" + ], + [ + "ĠGre", + "cji" + ], + [ + "Ġ5", + "7" + ], + [ + "Re", + "szta" + ], + [ + "Ġhi", + "p" + ], + [ + "Ġnaj", + "p" + ], + [ + "Ġporówna", + "nia" + ], + [ + "Ġwyraz", + "y" + ], + [ + "Ġbie", + "ga" + ], + [ + "??", + "?" + ], + [ + "ciska", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġpoza", + "rzÄħd" + ], + [ + "cia", + "z" + ], + [ + "d", + "d" + ], + [ + "Ġszan", + "sy" + ], + [ + "Ġjakby", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġzosta", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġgospodar", + "czÄħ" + ], + [ + "ĠH", + "ali" + ], + [ + "Ġobsza", + "rach" + ], + [ + "ĠpodjÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "os", + "kon" + ], + [ + "ĠMate", + "usz" + ], + [ + "Ġza", + "ciÅĽ" + ], + [ + "Ġuzna", + "je" + ], + [ + "Ġbez", + "u" + ], + [ + "Ġkryter", + "ium" + ], + [ + "ĠWis", + "ÅĤy" + ], + [ + "e", + "ro" + ], + [ + "K", + "la" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġbur", + "mistrz" + ], + [ + "Ġcmenta", + "rzu" + ], + [ + "Ġpozosta", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġz", + "lo" + ], + [ + "na", + "c" + ], + [ + "k", + "lÄĻ" + ], + [ + "cj", + "um" + ], + [ + "ĠnastÄħpi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġchoro", + "bÄĻ" + ], + [ + "u", + "waż" + ], + [ + "ż", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġprzy", + "gnÄĻ" + ], + [ + "P", + "or" + ], + [ + "ĠK", + "oÅĽ" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "got" + ], + [ + "chy", + "liÅĤa" + ], + [ + "Ġsygn", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġtrud", + "nych" + ], + [ + "Wy", + "borczej" + ], + [ + "Ġat", + "ra" + ], + [ + "Ġwykorzysta", + "nie" + ], + [ + "Ġopowiada", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġher", + "batÄĻ" + ], + [ + "gn", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠLe", + "cha" + ], + [ + "Ġpowie", + "ki" + ], + [ + "w", + "czej" + ], + [ + "ĠJo", + "e" + ], + [ + "Ġbzdu", + "ry" + ], + [ + "Ġspad", + "ku" + ], + [ + "Ġstar", + "tu" + ], + [ + "Ġzgo", + "da" + ], + [ + "Ġtrium", + "f" + ], + [ + "Ġniez", + "dol" + ], + [ + "Ġpubli", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġubra", + "ny" + ], + [ + "ĠRze", + "cz" + ], + [ + "u", + "gh" + ], + [ + "Ġwybor", + "czej" + ], + [ + "k", + "el" + ], + [ + "Ġstro", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġg", + "da" + ], + [ + "Ġpowiad", + "omi" + ], + [ + "Ġba", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġkontro", + "le" + ], + [ + "Ġporu", + "cznik" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "szne" + ], + [ + "W", + "ycho" + ], + [ + "Ġubezpie", + "czeni" + ], + [ + "Ġzmi", + "anÄħ" + ], + [ + "Ġwizy", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġu", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġpo", + "dziel" + ], + [ + "Ġjakiego", + "kolwiek" + ], + [ + "ĠMistrz", + "ost" + ], + [ + "Ġtransak", + "cji" + ], + [ + "ĠM", + "et" + ], + [ + "Ġwyd", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠLi", + "p" + ], + [ + "ĠK", + "O" + ], + [ + "ĠBiaÅĤym", + "stoku" + ], + [ + "Ġstraż", + "ników" + ], + [ + "Ġ198", + "7" + ], + [ + "an", + "tem" + ], + [ + "row", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġodse", + "tek" + ], + [ + "Ġzapis", + "ane" + ], + [ + "biut", + "owaÅĤ" + ], + [ + "szy", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġroz", + "sy" + ], + [ + "k", + "any" + ], + [ + "ĠNi", + "kt" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġkam", + "pa" + ], + [ + "Ġprze", + "konu" + ], + [ + "u", + "szka" + ], + [ + "ĠRa", + "faÅĤ" + ], + [ + "ty", + "cy" + ], + [ + "Ġprzedmio", + "tu" + ], + [ + "ĠRzÄħ", + "du" + ], + [ + "Ġro", + "py" + ], + [ + "Ġa", + "pel" + ], + [ + "ĠbÄĻd", + "Äħcych" + ], + [ + "Ġu", + "rze" + ], + [ + "Ġcze", + "kali" + ], + [ + "Ġstar", + "sze" + ], + [ + "Ġbizne", + "su" + ], + [ + "Ġwz", + "niesi" + ], + [ + "Ġkul", + "tura" + ], + [ + "ĠprzestÄĻp", + "stwo" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "szyÄĩ" + ], + [ + "dli", + "wy" + ], + [ + "Ġdrog", + "owego" + ], + [ + "Ġfun", + "tów" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "czna" + ], + [ + "Ġka", + "zd" + ], + [ + "Ġuży", + "wane" + ], + [ + "Ñ", + "Ĥ" + ], + [ + "Ġpal", + "cach" + ], + [ + "Ġnie", + "w" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "kich" + ], + [ + "Ġtrze", + "ciÄħ" + ], + [ + "ĠU", + "bezpie" + ], + [ + "Ġzbyt", + "nio" + ], + [ + "ley", + "a" + ], + [ + "B", + "er" + ], + [ + "S", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġref", + "lek" + ], + [ + "Ġteore", + "tycznie" + ], + [ + "Ġwspom", + "nieÅĦ" + ], + [ + "Ġsp", + "aÅĤ" + ], + [ + "Mie", + "li" + ], + [ + "Ġwskaź", + "nik" + ], + [ + "P", + "I" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġob", + "wodni" + ], + [ + "Ġsiost", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġnajwyż", + "szy" + ], + [ + "ĠPO", + "LI" + ], + [ + "Ġrozpa", + "czy" + ], + [ + "ku", + "ment" + ], + [ + "Ġcof", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "dy" + ], + [ + "Ġznak", + "ów" + ], + [ + "cÅĤa", + "w" + ], + [ + "ĠAn", + "der" + ], + [ + "w", + "scho" + ], + [ + "ĠZ", + "osta" + ], + [ + "Ġporozumie", + "nie" + ], + [ + "Ġsw", + "ymi" + ], + [ + "ĠPa", + "ra" + ], + [ + "ĠTrze", + "ba" + ], + [ + "Ġhan", + "del" + ], + [ + "Ġpokrzy", + "w" + ], + [ + "Ġfote", + "la" + ], + [ + "Ġwie", + "ki" + ], + [ + "Ġzer", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġautor", + "ów" + ], + [ + "Ġupad", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĽmie" + ], + [ + "ch", + "ii" + ], + [ + "Ġzadowo", + "lona" + ], + [ + "ĠzÄĻ", + "bami" + ], + [ + "py", + "ty" + ], + [ + "Ġkar", + "to" + ], + [ + "T", + "uż" + ], + [ + "Ġdwó", + "r" + ], + [ + "Ġb", + "er" + ], + [ + "ż", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġinwe", + "sto" + ], + [ + "ak", + "e" + ], + [ + "Ġprzy", + "niosÅĤa" + ], + [ + "Odw", + "róciÅĤ" + ], + [ + "bra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "rw" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġfrancu", + "ski" + ], + [ + "Ġlu", + "n" + ], + [ + "Ġodwo", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ka", + "pitan" + ], + [ + "Ġpie", + "lgrzym" + ], + [ + "Ġstowarzy", + "szenia" + ], + [ + "Ġnapra", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġmusi", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġprzej", + "ÅĽciu" + ], + [ + "ĠoÅĽrod", + "ków" + ], + [ + "Ġb", + "ier" + ], + [ + "Ġorganiza", + "cyjne" + ], + [ + "Ġod", + "stÄĻp" + ], + [ + "B", + "ro" + ], + [ + "ĠA", + "po" + ], + [ + "Ġgospodar", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dzenie" + ], + [ + "Ġróż", + "niÄħ" + ], + [ + "p", + "aÅĤy" + ], + [ + "Spo", + "tka" + ], + [ + "Ġstara", + "m" + ], + [ + "Ġzmienia", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġ(", + "\"" + ], + [ + "ĠmiÅĤo", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġwzro", + "sÅĤa" + ], + [ + "Ġlokal", + "ne" + ], + [ + "Ġge", + "nia" + ], + [ + "Ġsie", + "dzÄħ" + ], + [ + "le", + "go" + ], + [ + "Ġcywi", + "lnej" + ], + [ + "ĠU", + "nia" + ], + [ + "ĠAmeryka", + "nie" + ], + [ + "ro", + "sÅĤaw" + ], + [ + "bo", + "li" + ], + [ + "ĠI", + "S" + ], + [ + "Ġlep", + "szÄħ" + ], + [ + "sta", + "nia" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "ej" + ], + [ + "wó", + "ch" + ], + [ + "Ġcer", + "tyfika" + ], + [ + "ĠzakÅĤa", + "dach" + ], + [ + "mi", + "aÅĤam" + ], + [ + "b", + "ad" + ], + [ + "Ġma", + "x" + ], + [ + "Ġsamo", + "tnie" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nnego" + ], + [ + "ĠM", + "ont" + ], + [ + "Ġspraw", + "nie" + ], + [ + "Ġmo", + "cÄħ" + ], + [ + "ĠI", + "T" + ], + [ + "ż", + "onymi" + ], + [ + "Ġdowo", + "dem" + ], + [ + "Ġobraz", + "ów" + ], + [ + "fi", + "cer" + ], + [ + "B", + "C" + ], + [ + "Ġe", + "ska" + ], + [ + "Ġpopro", + "siÄĩ" + ], + [ + "Ġspra", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġcieka", + "wo" + ], + [ + "Å»", + "oÅĤnie" + ], + [ + "Ġreligij", + "nych" + ], + [ + "ż", + "ny" + ], + [ + "Wy", + "ko" + ], + [ + "ĠBy", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠF", + "re" + ], + [ + "ĠzachÄĻ", + "ca" + ], + [ + "Ġdal", + "szy" + ], + [ + "nÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġi", + "dź" + ], + [ + "bÄĻ", + "dÄħ" + ], + [ + "er", + "syj" + ], + [ + "Ġznajom", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġli", + "czyÅĤ" + ], + [ + "nij", + "my" + ], + [ + "ra", + "nia" + ], + [ + "20", + "13" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żenia" + ], + [ + "Ġoczeki", + "waÄĩ" + ], + [ + "ologi", + "cznych" + ], + [ + "Ġmiliar", + "dów" + ], + [ + "ĠXV", + "II" + ], + [ + "ĠÅĤaÅĦcu", + "ch" + ], + [ + "Ġko", + "sza" + ], + [ + "Ġzwraca", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠWszy", + "scy" + ], + [ + "Ġi", + "wy" + ], + [ + "Ġfi", + "zj" + ], + [ + "ĠÅĤatw", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġw", + "ww" + ], + [ + "ĠW", + "am" + ], + [ + "Ġp", + "ch" + ], + [ + "Ġproduk", + "cja" + ], + [ + "rz", + "onej" + ], + [ + "Ġprzy", + "prowa" + ], + [ + "Ġzrobi", + "my" + ], + [ + "mier", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "oru" + ], + [ + "Ġstrze", + "liÅĤ" + ], + [ + "ĠobowiÄħzu", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠPier", + "w" + ], + [ + "Ġnaukow", + "ców" + ], + [ + "Ġprze", + "szk" + ], + [ + "Ġpozwo", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġwyż", + "szej" + ], + [ + "Ġdo", + "ktry" + ], + [ + "Ġmoż", + "liwie" + ], + [ + "Ġry", + "tm" + ], + [ + "Ġopi", + "suje" + ], + [ + "Ġubezpie", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġpodob", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠMo", + "ja" + ], + [ + "h", + "at" + ], + [ + "ĠpiÅĤ", + "ki" + ], + [ + "c", + "owi" + ], + [ + "Ġza", + "gu" + ], + [ + "Ġle", + "ktu" + ], + [ + "Ġre", + "wol" + ], + [ + "Ġma", + "py" + ], + [ + "Ġpie", + "ÅĽni" + ], + [ + "stÄħpi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġh", + "eli" + ], + [ + "ĠÅĽmi", + "aÄĩ" + ], + [ + "sie", + "d" + ], + [ + "s", + "no" + ], + [ + "Ġak", + "ce" + ], + [ + "Ġwy", + "ce" + ], + [ + "Ġbi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġnie", + "dziel" + ], + [ + "ĠMag", + "dale" + ], + [ + "Ġde", + "leg" + ], + [ + "Ġprzewo", + "ź" + ], + [ + "Ġkoali", + "cji" + ], + [ + "Ġzarabi", + "aÄĩ" + ], + [ + "ĠzaczÄĻ", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġna", + "rodzi" + ], + [ + "Ġmie", + "dzi" + ], + [ + "Ġ-", + "-" + ], + [ + "Ġkoncent", + "ra" + ], + [ + "si", + "o" + ], + [ + "Ġszyb", + "kiego" + ], + [ + "Ġbez", + "sens" + ], + [ + "Ġg", + "aÅĤÄħ" + ], + [ + "Ce", + "lem" + ], + [ + "Ġzw", + "ery" + ], + [ + "poÅĽ", + "le" + ], + [ + "sta", + "je" + ], + [ + "Ġredak", + "cji" + ], + [ + "we", + "lo" + ], + [ + "ĠEuropej", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġfizy", + "czne" + ], + [ + "ĠB", + "ene" + ], + [ + "z", + "owane" + ], + [ + "Ġgro", + "b" + ], + [ + "Ġin", + "wali" + ], + [ + "Ġofice", + "ra" + ], + [ + "Mi", + "rko" + ], + [ + "Ġdy", + "wan" + ], + [ + "Ġna", + "raża" + ], + [ + "Ġ197", + "2" + ], + [ + "Ġd", + "wanaÅĽcie" + ], + [ + "cze", + "b" + ], + [ + "Ġdo", + "minu" + ], + [ + "pi", + "ni" + ], + [ + "Ġchmu", + "r" + ], + [ + "Przy", + "got" + ], + [ + "Ġkonsu", + "m" + ], + [ + "Ġodmówi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġbla", + "d" + ], + [ + "za", + "li" + ], + [ + "wal", + "ne" + ], + [ + "Ġbar", + "wy" + ], + [ + "mi", + "strza" + ], + [ + "ró", + "sÅĤ" + ], + [ + "ĠV", + "an" + ], + [ + "NastÄĻp", + "nego" + ], + [ + "Ġpyta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġ", + "owej" + ], + [ + "âĢ", + "ľ" + ], + [ + "ĠÅ", + "ľ" + ], + [ + "Ġobja", + "wy" + ], + [ + "Ġpozwo", + "lenie" + ], + [ + "du", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġzni", + "szczy" + ], + [ + "Ġkobie", + "tami" + ], + [ + "Ġzawod", + "owego" + ], + [ + "Ġpasaże", + "r" + ], + [ + "ĠV", + "in" + ], + [ + "ĠDemokra", + "tycznej" + ], + [ + "n", + "gu" + ], + [ + "Ġdzier", + "ża" + ], + [ + "atu", + "ry" + ], + [ + "Ġpat", + "rol" + ], + [ + "Ġ1", + "10" + ], + [ + "Gdzie", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġsprze", + "czne" + ], + [ + "k", + "owaniu" + ], + [ + "se", + "ra" + ], + [ + "ża", + "nie" + ], + [ + "O", + "l" + ], + [ + "Ġzna", + "li" + ], + [ + "Ġdzieci", + "ak" + ], + [ + "?", + "âĢĿ." + ], + [ + "Ġza", + "ost" + ], + [ + "Ġdyrektor", + "em" + ], + [ + "Ġsiedzi", + "by" + ], + [ + "Ġpowtó", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "Ġdowie", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "ne", + "la" + ], + [ + "Ġkomenta", + "rzy" + ], + [ + "Ġwe", + "se" + ], + [ + "Ġmi", + "ar" + ], + [ + "Ġ197", + "6" + ], + [ + "ĠÅĽredni", + "ch" + ], + [ + "dz", + "kie" + ], + [ + "Ġpozosta", + "wi" + ], + [ + "P", + "la" + ], + [ + "Ġtech", + "nik" + ], + [ + "Ser", + "ce" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "stan", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ali", + "zacji" + ], + [ + "Ġbater", + "ii" + ], + [ + "Ġpowie", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġlek", + "kie" + ], + [ + "jech", + "aliÅĽmy" + ], + [ + "Ġpodob", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠprzeÅĤo", + "mie" + ], + [ + "Ġkart", + "ki" + ], + [ + "ĠBla", + "ck" + ], + [ + "Ġko", + "pu" + ], + [ + "Ġautor", + "em" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "ty" + ], + [ + "Ġot", + "w" + ], + [ + "Ġniepo", + "rozumie" + ], + [ + "Ġdosta", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġniewi", + "ary" + ], + [ + "Ġf", + "ut" + ], + [ + "Ġk", + "naj" + ], + [ + "Ġważ", + "nego" + ], + [ + "Ġwykona", + "niu" + ], + [ + "Ġra", + "sy" + ], + [ + "Ġzi", + "gnor" + ], + [ + "ĠKa", + "ż" + ], + [ + "Ġpodob", + "nej" + ], + [ + "cie", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġwin", + "dy" + ], + [ + "Ġwi", + "rusa" + ], + [ + "Ġprzy", + "pada" + ], + [ + "sem", + "i" + ], + [ + "ak", + "tu" + ], + [ + "Ġnajlep", + "szego" + ], + [ + "ĠhaÅĤa", + "s" + ], + [ + "ĠChi", + "ny" + ], + [ + "Do", + "ktor" + ], + [ + "Ġdo", + "koÅĤa" + ], + [ + "Ġniesko", + "ÅĦcz" + ], + [ + "kon", + "stru" + ], + [ + "Ġmiaste", + "czka" + ], + [ + "Åļ", + "rod" + ], + [ + "Ġpow", + "róci" + ], + [ + "Ġzbud", + "owany" + ], + [ + "sto", + "p" + ], + [ + "Ġszy", + "by" + ], + [ + "Ġzbro", + "jnych" + ], + [ + "ĠB", + "roni" + ], + [ + "szcze", + "niem" + ], + [ + "i", + "nie" + ], + [ + "ĠS", + "us" + ], + [ + "Ġci", + "chy" + ], + [ + "ĠwÄħtp", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġprze", + "ka" + ], + [ + "Ġruch", + "ów" + ], + [ + "si", + "ng" + ], + [ + "Ġpl", + "ak" + ], + [ + "ĠIzra", + "el" + ], + [ + "Ġpod", + "wó" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "ska" + ], + [ + "ĠK", + "U" + ], + [ + "Ġod", + "legÅĤ" + ], + [ + "Ġzer", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġzjawi", + "sk" + ], + [ + "Praw", + "dzi" + ], + [ + "9", + "4" + ], + [ + "Ġrozumie", + "niu" + ], + [ + "Ġser", + "ial" + ], + [ + "Ġprocedu", + "r" + ], + [ + "KoÅĽci", + "óÅĤ" + ], + [ + "ĠT", + "ransp" + ], + [ + "ni", + "my" + ], + [ + "Ġdo", + "ga" + ], + [ + "Ġgnie", + "wu" + ], + [ + "ĠPu", + "ch" + ], + [ + "Ġpod", + "usz" + ], + [ + "ÅĽ", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠJagiel", + "lo" + ], + [ + "Ġklasy", + "fikacji" + ], + [ + "Ġek", + "strem" + ], + [ + "Ġs", + "ro" + ], + [ + "Ġu", + "ruch" + ], + [ + "!!", + "!!" + ], + [ + "g", + "óÅĤ" + ], + [ + "g", + "owa" + ], + [ + "Ġnierucho", + "mo" + ], + [ + "po", + "la" + ], + [ + "Ġrosyj", + "ski" + ], + [ + "Ġwró", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġi", + "gnor" + ], + [ + "Ġmagazy", + "n" + ], + [ + "su", + "wa" + ], + [ + "pad", + "ek" + ], + [ + "Ġwybra", + "nych" + ], + [ + "Ġkapelu", + "sz" + ], + [ + "Ġzawiad", + "o" + ], + [ + "9", + "8" + ], + [ + "Ġskró", + "cie" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "sami" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żony" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "ĠÅļlÄħ", + "ska" + ], + [ + "Ġse", + "lek" + ], + [ + "ĠwnÄĻt", + "rzu" + ], + [ + "ĠRad", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġod", + "pa" + ], + [ + "le", + "row" + ], + [ + "9", + "1" + ], + [ + "ĠdotyczÄħ", + "cego" + ], + [ + "Ġbog", + "aty" + ], + [ + "li", + "on" + ], + [ + "Ġczy", + "taÅĤem" + ], + [ + "ĠTu", + "ska" + ], + [ + "wen", + "cja" + ], + [ + "...", + "\"" + ], + [ + "b", + "ana" + ], + [ + "Naj", + "wiÄĻk" + ], + [ + "Ġprze", + "to" + ], + [ + "ck", + "er" + ], + [ + "Ġwej", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġtore", + "b" + ], + [ + "Ġopar", + "ty" + ], + [ + "li", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġzrezygn", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "nia" + ], + [ + "Ġpil", + "n" + ], + [ + "Ġe", + "ro" + ], + [ + "Ġcywi", + "l" + ], + [ + "Ġza", + "lu" + ], + [ + "Ġ19", + "19" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzÄħcy" + ], + [ + "Ġgmi", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġkier", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġobywat", + "ela" + ], + [ + "Ġprzej", + "dzie" + ], + [ + "Ġob", + "wi" + ], + [ + "ĠB", + "ran" + ], + [ + "T", + "re" + ], + [ + "Ġnapis", + "em" + ], + [ + "Ġs", + "ent" + ], + [ + "N", + "atu" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "cz" + ], + [ + "Ġpostanowie", + "nia" + ], + [ + "ĠRad", + "io" + ], + [ + "ĠT", + "ego" + ], + [ + "ĠD", + "or" + ], + [ + "ĠchÄĻ", + "tnych" + ], + [ + "dzi", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġpan", + "dem" + ], + [ + "Roz", + "mawi" + ], + [ + "ĠT", + "obie" + ], + [ + "Ġpedo", + "fi" + ], + [ + "li", + "stów" + ], + [ + "Ġdruży", + "na" + ], + [ + "ĠpoÅĽpie", + "chu" + ], + [ + "Q", + "u" + ], + [ + "A", + "ha" + ], + [ + "Naj", + "lepiej" + ], + [ + "R", + "U" + ], + [ + "Ġaut", + "ono" + ], + [ + "Ġtempera", + "tura" + ], + [ + "ko", + "s" + ], + [ + "ĠgÅĤupo", + "ty" + ], + [ + "Ġzd", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "a", + "cjÄĻ" + ], + [ + "os", + "ie" + ], + [ + "Ġlotni", + "sku" + ], + [ + "z", + "in" + ], + [ + "Ostat", + "nie" + ], + [ + "Ġpodej", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "w", + "czym" + ], + [ + "Ġpopraw", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġniep", + "owo" + ], + [ + "ĠK", + "re" + ], + [ + "ĠRos", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġeksp", + "ort" + ], + [ + "Po", + "st" + ], + [ + "Ġspo", + "glÄħda" + ], + [ + "ĠZa", + "granicznych" + ], + [ + "Ġul", + "gÄĻ" + ], + [ + "Po", + "trzebu" + ], + [ + "ĠoÅĽrod", + "ka" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "Ġzapra", + "sza" + ], + [ + "Ġwpatry", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠFran", + "cja" + ], + [ + "r", + "owy" + ], + [ + "ck", + "y" + ], + [ + "v", + "ar" + ], + [ + "cz", + "amy" + ], + [ + "Ġzrobi", + "one" + ], + [ + "Ġe", + "lek" + ], + [ + "ĠF", + "u" + ], + [ + "Ġwyz", + "wanie" + ], + [ + "Ġtrud", + "ny" + ], + [ + "Ġwojsk", + "owe" + ], + [ + "Wi", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġzmniej", + "sza" + ], + [ + "Ġtor", + "by" + ], + [ + "ĠI", + "l" + ], + [ + "Co", + "raz" + ], + [ + "Ġperspek", + "tyw" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "nymi" + ], + [ + "Ġgra", + "czy" + ], + [ + "Ġpow", + "raca" + ], + [ + "Ġmeto", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġinterpe", + "lacji" + ], + [ + "Ġszuka", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġmo", + "gl" + ], + [ + "Warsza", + "wa" + ], + [ + "Ġkolej", + "no" + ], + [ + "Ġpor", + "tal" + ], + [ + "Ġna", + "wil" + ], + [ + "Ġwymy", + "ÅĽli" + ], + [ + "Ġdum", + "ny" + ], + [ + "Ġnaj", + "piÄĻk" + ], + [ + "Ġ", + "Ā" + ], + [ + "Ġzlikwi", + "d" + ], + [ + "Ġpozba", + "wione" + ], + [ + "Ġwypad", + "kach" + ], + [ + "puszcz", + "am" + ], + [ + "pa", + "cz" + ], + [ + "sko", + "r" + ], + [ + "(", + "...)" + ], + [ + "ĠLi", + "gi" + ], + [ + "Ġkad", + "en" + ], + [ + "Ġposiad", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "ariusz" + ], + [ + "ĠB", + "lu" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czone" + ], + [ + "Ġpolicj", + "anta" + ], + [ + "ni", + "aków" + ], + [ + "Po", + "zna" + ], + [ + "Ġgene", + "ralnego" + ], + [ + "ĠżoÅĤnie", + "rza" + ], + [ + "Ġsi", + "ad" + ], + [ + "Ġrzecz", + "ach" + ], + [ + "ĠR", + "ach" + ], + [ + "ródmie", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġprzer", + "wie" + ], + [ + "Ġpen", + "sji" + ], + [ + "Ġbar", + "ier" + ], + [ + "Ġnieba", + "wem" + ], + [ + "T", + "E" + ], + [ + "Ġbezpie", + "czny" + ], + [ + "Ġw", + "hi" + ], + [ + "Ġwar", + "unk" + ], + [ + "ĠRos", + "yj" + ], + [ + "I", + "M" + ], + [ + "ĠJ", + "en" + ], + [ + "Ġstrze", + "laÄĩ" + ], + [ + "st", + "ri" + ], + [ + "Ġminist", + "rów" + ], + [ + "Ġuz", + "godni" + ], + [ + "Ġf", + "emi" + ], + [ + "Ġnarko", + "tyków" + ], + [ + "Ġi", + "den" + ], + [ + "Ġor", + "kie" + ], + [ + "rz", + "onym" + ], + [ + "Ġsen", + "sa" + ], + [ + "now", + "ski" + ], + [ + "ob", + "u" + ], + [ + "Ġczego", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġargu", + "men" + ], + [ + "ĠJaro", + "sÅĤawa" + ], + [ + "z", + "ow" + ], + [ + "Ġkonstru", + "kcja" + ], + [ + "ĠwystÄħ", + "pienie" + ], + [ + "k", + "cjÄħ" + ], + [ + "N", + "owa" + ], + [ + "Ġdzie", + "ÅĤ" + ], + [ + "Z", + "arówno" + ], + [ + "ĠK", + "li" + ], + [ + "ĠkÄħ", + "cie" + ], + [ + "Ġograni", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġlam", + "py" + ], + [ + "Ġspe", + "ku" + ], + [ + "Ġstuden", + "ci" + ], + [ + "ĠNow", + "ak" + ], + [ + "Ġó", + "sm" + ], + [ + "Ġgard", + "le" + ], + [ + "P", + "on" + ], + [ + "Ġchci", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠzwÅĤo", + "k" + ], + [ + "Ġwy", + "stra" + ], + [ + "Ġodkry", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ju", + "tro" + ], + [ + "ĠL", + "am" + ], + [ + "Ġzni", + "szczenia" + ], + [ + "ĠpoÅĽ", + "lubi" + ], + [ + "ĠAnto", + "ni" + ], + [ + "Ġzmie", + "rz" + ], + [ + "Ġdzisiej", + "szej" + ], + [ + "Ġbie", + "gÅĤ" + ], + [ + "Ġpoko", + "lenie" + ], + [ + "Ġzmu", + "szony" + ], + [ + "ĠBi", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġsekre", + "tar" + ], + [ + "Ġpro", + "stytu" + ], + [ + "Mie", + "js" + ], + [ + "s", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠPod", + "la" + ], + [ + "Ġotwar", + "cia" + ], + [ + "ĠFi", + "lip" + ], + [ + "ĠCz", + "ego" + ], + [ + "Ġrównowa", + "gÄĻ" + ], + [ + "ĠSena", + "torze" + ], + [ + "Ġfor", + "tu" + ], + [ + "Ġnadzie", + "ja" + ], + [ + "t", + "ników" + ], + [ + "ÅĽle", + "nia" + ], + [ + "C", + "JA" + ], + [ + "9", + "3" + ], + [ + "Ġprzy", + "niesie" + ], + [ + "p", + "lan" + ], + [ + "ar", + "skiej" + ], + [ + "Ġuzy", + "ski" + ], + [ + "Ġzapo", + "biec" + ], + [ + "Ġja", + "ja" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "niach" + ], + [ + "H", + "ej" + ], + [ + "Ġb", + "rzÄĻ" + ], + [ + "pli", + "ka" + ], + [ + "Ch", + "odź" + ], + [ + "t", + "owym" + ], + [ + "Ġ193", + "8" + ], + [ + "ĠA", + "ri" + ], + [ + "z", + "ia" + ], + [ + "CiÄĻ", + "ż" + ], + [ + "Ġniewiel", + "ka" + ], + [ + "wie", + "cie" + ], + [ + "Ġmieszka", + "jÄħ" + ], + [ + "am", + "ro" + ], + [ + "ami", + "l" + ], + [ + "ĠCh", + "ÅĤo" + ], + [ + "k", + "owanym" + ], + [ + "Ġin", + "tui" + ], + [ + "Ġczy", + "je" + ], + [ + "ma", + "cie" + ], + [ + "Ġza", + "cz" + ], + [ + "Ġbra", + "mÄĻ" + ], + [ + "f", + "en" + ], + [ + "Ġma", + "gii" + ], + [ + "Ġfron", + "tu" + ], + [ + "Ġkompeten", + "cje" + ], + [ + "Ġwi", + "zji" + ], + [ + "Ġwyda", + "rzenie" + ], + [ + "Ġwa", + "szej" + ], + [ + "ĠsÅĤuż", + "ba" + ], + [ + "P", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "tny" + ], + [ + "Ġczy", + "sty" + ], + [ + "Ġstar", + "sza" + ], + [ + "m", + "ono" + ], + [ + "U", + "J" + ], + [ + "Ġkul", + "tu" + ], + [ + "â", + "Ĺı" + ], + [ + "ĠszczÄĻÅĽli", + "wa" + ], + [ + "ĠWil", + "hel" + ], + [ + "ĠLud", + "owej" + ], + [ + "ĠAfry", + "ce" + ], + [ + "Ġwojewo", + "dy" + ], + [ + "Ġka", + "rze" + ], + [ + "Ġisto", + "ta" + ], + [ + "Ġw", + "sk" + ], + [ + "al", + "nymi" + ], + [ + "bi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġopan", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwyd", + "any" + ], + [ + "ĠStan", + "u" + ], + [ + "ĠsamorzÄħd", + "owych" + ], + [ + "ĠBiaÅĤ", + "ego" + ], + [ + "ĠAustra", + "lii" + ], + [ + "Obo", + "je" + ], + [ + "Ġface", + "tów" + ], + [ + "Ġkieru", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠGol", + "d" + ], + [ + "Ġokaz", + "aÅĤy" + ], + [ + "lo", + "gów" + ], + [ + "Ġnegatyw", + "ne" + ], + [ + "W", + "D" + ], + [ + "Ġre", + "pres" + ], + [ + "ru", + "j" + ], + [ + "Ġude", + "rzenie" + ], + [ + "CZY", + "TAJ" + ], + [ + "ra", + "le" + ], + [ + "st", + "wu" + ], + [ + "Ġmikro", + "f" + ], + [ + "ĠwÅĤad", + "cy" + ], + [ + "ĠWiel", + "ka" + ], + [ + "ĠCzy", + "li" + ], + [ + "Ġdru", + "kar" + ], + [ + "ĠZ", + "bro" + ], + [ + "Ġzi", + "denty" + ], + [ + "Ġprzetar", + "gu" + ], + [ + "Ġsta", + "j" + ], + [ + "Ġskon", + "stru" + ], + [ + "Ġaktyw", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠH", + "ej" + ], + [ + "Ġanalo", + "gi" + ], + [ + "ĠA", + "ir" + ], + [ + "Ġniez", + "mie" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czonych" + ], + [ + "Wy", + "znania" + ], + [ + "s", + "ób" + ], + [ + "Ġprywat", + "nej" + ], + [ + "Ġpan", + "ny" + ], + [ + "Ġodebra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġprze", + "krÄĻ" + ], + [ + "Ġwsp", + "aniale" + ], + [ + "Ġszczegól", + "nÄħ" + ], + [ + "nonim", + "owe" + ], + [ + "Ġzda", + "waÅĤa" + ], + [ + "Mo", + "gÅĤa" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "owego" + ], + [ + "Ġdu", + "zo" + ], + [ + "Ġznak", + "iem" + ], + [ + "ĠpielÄĻ", + "gna" + ], + [ + "szcz", + "ony" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠwypÅĤa", + "ty" + ], + [ + "Ġre", + "we" + ], + [ + "v", + "es" + ], + [ + "g", + "owym" + ], + [ + "O", + "O" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "kiej" + ], + [ + "Ġwycho", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġkry", + "sztaÅĤ" + ], + [ + "Ġlo", + "sy" + ], + [ + "ĠpotÄĻż", + "ne" + ], + [ + "Ġnormal", + "nych" + ], + [ + "Ġdocho", + "du" + ], + [ + "Ġli", + "tery" + ], + [ + "Ġdyspon", + "uje" + ], + [ + "Ġsekre", + "tarza" + ], + [ + "Ġrodza", + "je" + ], + [ + "Ġosobist", + "ych" + ], + [ + "Ġprzewodni", + "czÄħca" + ], + [ + "Ġwil", + "go" + ], + [ + "rz", + "ach" + ], + [ + "ĠLu", + "cy" + ], + [ + "Ġwi", + "nny" + ], + [ + "ĠS", + "Z" + ], + [ + "Ġcza", + "rodziej" + ], + [ + "ĠInter", + "ne" + ], + [ + "Otwiera", + "m" + ], + [ + "Ġpo", + "kro" + ], + [ + "wia", + "j" + ], + [ + "ĠG", + "ri" + ], + [ + "ĠdostÄĻp", + "nych" + ], + [ + "Ġwam", + "pi" + ], + [ + "P", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġrealiz", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠF", + "ra" + ], + [ + "ĠMie", + "szka" + ], + [ + "P", + "er" + ], + [ + "Ġpowta", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħcy" + ], + [ + "dź", + "ców" + ], + [ + "Ġbohate", + "ra" + ], + [ + "Ġzespo", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠK", + "ost" + ], + [ + "Ġnies", + "prawie" + ], + [ + "ÅĤu", + "chaj" + ], + [ + "Ġhas", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġlek", + "kim" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "cze" + ], + [ + "sie", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠRo", + "y" + ], + [ + "Ġpró", + "g" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġstara", + "ÅĤa" + ], + [ + "pi", + "ng" + ], + [ + "Ġprzerw", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠmusiaÅĤ", + "by" + ], + [ + "Ġwróci", + "li" + ], + [ + "Ġpodej", + "rzenia" + ], + [ + "dera", + "cja" + ], + [ + "O", + "by" + ], + [ + "Ġby", + "ly" + ], + [ + "Ġj", + "ar" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄħ", + "te" + ], + [ + "i", + "da" + ], + [ + "Ġcho", + "rob" + ], + [ + "Ġzabezpie", + "czenie" + ], + [ + "do", + "ks" + ], + [ + "Ġcho", + "lera" + ], + [ + "Ġso", + "cj" + ], + [ + "mu", + "ni" + ], + [ + "Ġotwar", + "ta" + ], + [ + "Ġwa", + "szych" + ], + [ + "Ġojczy", + "zny" + ], + [ + "x", + "D" + ], + [ + "ĠDa", + "vi" + ], + [ + "Ġprzyzwo", + "i" + ], + [ + "ĠM", + "nie" + ], + [ + "zy", + "l" + ], + [ + "szczÄĻ", + "ÅĽli" + ], + [ + "Ġwol", + "nej" + ], + [ + "Ġprze", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġkance", + "larii" + ], + [ + "te", + "resu" + ], + [ + "Na", + "sza" + ], + [ + "Ġzmu", + "sza" + ], + [ + "sf", + "al" + ], + [ + "ja", + "ce" + ], + [ + "Ġra", + "towaÄĩ" + ], + [ + "ĠkoÅĤ", + "nie" + ], + [ + "f", + "ów" + ], + [ + "twa", + "rz" + ], + [ + "Ġpreze", + "sem" + ], + [ + "Ġgada", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġbar", + "barzy" + ], + [ + "Ġm", + "em" + ], + [ + "rÄĻ", + "t" + ], + [ + "Ġsklep", + "ach" + ], + [ + "ĠZak", + "ÅĤad" + ], + [ + "to", + "k" + ], + [ + "ród", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠD", + "s" + ], + [ + "Ġgu", + "berna" + ], + [ + "9", + "6" + ], + [ + "Ġpubli", + "cy" + ], + [ + "z", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġwie", + "ksz" + ], + [ + "ob", + "serw" + ], + [ + "ow", + "ro" + ], + [ + "Ġpod", + "daÄĩ" + ], + [ + "ĠzaÅĽ", + "miaÅĤ" + ], + [ + "Ġist", + "niaÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "bi" + ], + [ + "ĠWoj", + "ska" + ], + [ + "ow", + "ód" + ], + [ + "Ġbo", + "ki" + ], + [ + "Ġkról", + "owa" + ], + [ + "Ġsekun", + "dÄĻ" + ], + [ + "sy", + "n" + ], + [ + "ĠIn", + "fra" + ], + [ + "Ġrobi", + "Äħc" + ], + [ + "sze", + "wskiego" + ], + [ + "ci", + "al" + ], + [ + "Ġpoli", + "czki" + ], + [ + "dz", + "mi" + ], + [ + "ówi", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠZa", + "raz" + ], + [ + "Ġubezpie", + "czenie" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wej" + ], + [ + "Ġkrymi", + "nal" + ], + [ + "We", + "st" + ], + [ + "Ġkabi", + "ny" + ], + [ + "cha", + "nia" + ], + [ + "as", + "ie" + ], + [ + "ow", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġweso", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġog", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠB", + "on" + ], + [ + "Ġszczegól", + "nym" + ], + [ + "po", + "s" + ], + [ + "ĠSzko", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġob", + "róciÅĤ" + ], + [ + "Ġbie", + "giem" + ], + [ + "ĠpopeÅĤ", + "niÅĤ" + ], + [ + "i", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġli", + "ni" + ], + [ + "t", + "nia" + ], + [ + "Ġni", + "skim" + ], + [ + "Ġwyd", + "ane" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dzÄħ" + ], + [ + "za", + "cje" + ], + [ + "Ġtrój", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġop", + "cja" + ], + [ + "Ġkontro", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġporu", + "szyÅĤ" + ], + [ + "Ġgwaran", + "tuje" + ], + [ + "ĠJ", + "ej" + ], + [ + "Ġewentu", + "alne" + ], + [ + "Ġmaj", + "or" + ], + [ + "stÄħ", + "pienia" + ], + [ + "P", + "s" + ], + [ + "Ġdziad", + "ka" + ], + [ + "liza", + "beth" + ], + [ + "Ġsz", + "tan" + ], + [ + "Chci", + "aÅĤam" + ], + [ + "glÄħd", + "am" + ], + [ + "Ġwrzas", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠSa", + "int" + ], + [ + "pe", + "la" + ], + [ + "Ġfunkcjonariu", + "sze" + ], + [ + "Ġopar", + "te" + ], + [ + "Ġuczestni", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħcego" + ], + [ + "Ġfarma", + "ceu" + ], + [ + "P", + "L" + ], + [ + "ariu", + "sze" + ], + [ + "Ġtale", + "nt" + ], + [ + "Ġobej", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "la", + "rza" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "ź" + ], + [ + "Ġ15", + "00" + ], + [ + "ĠR", + "at" + ], + [ + "Ġban", + "da" + ], + [ + "Ġnazwi", + "skiem" + ], + [ + "Ġzwraca", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġsp", + "ro" + ], + [ + "ĠToma", + "sza" + ], + [ + "Ġefek", + "tów" + ], + [ + "Ġskompli", + "kowane" + ], + [ + "Ġpo", + "danie" + ], + [ + "W", + "Äħ" + ], + [ + "ĠTade", + "usza" + ], + [ + "Ġop", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġto", + "ru" + ], + [ + "Ġwielki", + "mi" + ], + [ + "Ġuzna", + "nie" + ], + [ + "go", + "ra" + ], + [ + "Chci", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġfoto", + "graf" + ], + [ + "Ġzaczyn", + "am" + ], + [ + "Ġpo", + "szedÅĤem" + ], + [ + "Ġzna", + "czne" + ], + [ + "Ġ7", + "2" + ], + [ + "Ġpostanowi", + "ÅĤem" + ], + [ + "s", + "le" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "dzieÅĦ" + ], + [ + "Ġdzi", + "ura" + ], + [ + "Ġa", + "rom" + ], + [ + "Szanow", + "na" + ], + [ + "ĠCz", + "ÅĤowieka" + ], + [ + "ĠopÅĤa", + "c" + ], + [ + "Ġkrzy", + "czeÄĩ" + ], + [ + "Ġkom", + "bina" + ], + [ + "ĠEgi", + "p" + ], + [ + "rym", + "in" + ], + [ + "Ġmarynar", + "ki" + ], + [ + "Ġnieu", + "f" + ], + [ + "Ġs", + "chodzi" + ], + [ + "Zost", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠK", + "le" + ], + [ + "Ġwycho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ul", + "l" + ], + [ + "Ġkolej", + "owej" + ], + [ + "Ġwyko", + "pu" + ], + [ + "Ġniemiec", + "kim" + ], + [ + "Ġrobi", + "ÅĤem" + ], + [ + "rza", + "nie" + ], + [ + "Ġmam", + "ie" + ], + [ + "Ġzastrze", + "żeÅĦ" + ], + [ + "gen", + "ty" + ], + [ + "Ġodci", + "nka" + ], + [ + "nonimowe", + "Mirko" + ], + [ + "Ġna", + "kry" + ], + [ + "niu", + "m" + ], + [ + ":", + ")" + ], + [ + "Ġwi", + "dy" + ], + [ + "Ġmo", + "kre" + ], + [ + "Ġwszel", + "kiego" + ], + [ + "Ġskute", + "czne" + ], + [ + "ĠB", + "row" + ], + [ + "Ġpol", + "sku" + ], + [ + "ĠB", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġopi", + "saÄĩ" + ], + [ + "Ġczerw", + "onÄħ" + ], + [ + "ĠZ", + "groma" + ], + [ + "Ġopu", + "ÅĽciÅĤa" + ], + [ + "Ch", + "wy" + ], + [ + "d", + "ż" + ], + [ + "nonimoweMirko", + "Wyznania" + ], + [ + "ni", + "aki" + ], + [ + "ty", + "wy" + ], + [ + "ĠprawidÅĤ", + "owo" + ], + [ + "Ġor", + "to" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "szeÅĦ" + ], + [ + "Ġa", + "dap" + ], + [ + "Ġkul", + "turze" + ], + [ + "Ġbol", + "szewi" + ], + [ + "O", + "j" + ], + [ + "Ġinwesty", + "cja" + ], + [ + "ĠO", + "K" + ], + [ + "Ġkwali", + "fikacji" + ], + [ + "Ġuzasad", + "nienie" + ], + [ + "Ġla", + "sów" + ], + [ + "k", + "nÄĻÅĤam" + ], + [ + "Ġs", + "la" + ], + [ + "Ġkorzysta", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġprawo", + "sÅĤaw" + ], + [ + "Ġschro", + "ni" + ], + [ + "ĠLe", + "o" + ], + [ + "Ġpogo", + "da" + ], + [ + "P", + "iÄĻk" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "gnie" + ], + [ + "ĠMa", + "zowie" + ], + [ + "aki", + "ja" + ], + [ + "Ġu", + "por" + ], + [ + "c", + "s" + ], + [ + "Ġrezul", + "t" + ], + [ + "Ġzd", + "raj" + ], + [ + "ĠwspóÅĤpra", + "ca" + ], + [ + "Ġmle", + "ko" + ], + [ + "Ġczwart", + "ej" + ], + [ + "an", + "owi" + ], + [ + "Ġsil", + "na" + ], + [ + "Ġtor", + "bÄĻ" + ], + [ + "Ġg", + "no" + ], + [ + "Ġ6", + "7" + ], + [ + "g", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġsamobój", + "stwo" + ], + [ + "Ġzoba", + "cz" + ], + [ + "ĠpociÄħg", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġr", + "i" + ], + [ + "k", + "tach" + ], + [ + "A", + "kurat" + ], + [ + "Ġdruży", + "n" + ], + [ + "Ġpowiedzi", + "al" + ], + [ + "Ġ13", + "0" + ], + [ + "Ġma", + "gia" + ], + [ + "Ġwoje", + "n" + ], + [ + "Ġpersone", + "lu" + ], + [ + "Ġdo", + "t" + ], + [ + "ĠPro", + "gramu" + ], + [ + "Wy", + "da" + ], + [ + "Ġepi", + "demii" + ], + [ + "Ġus", + "praw" + ], + [ + "Ġnormal", + "nym" + ], + [ + "Ġpospie", + "sznie" + ], + [ + "Ġ-", + ">" + ], + [ + "k", + "owanej" + ], + [ + "ĠZe", + "spo" + ], + [ + "Ġchwi", + "lach" + ], + [ + "ĠP", + "h" + ], + [ + "ĠO", + "gól" + ], + [ + "Ġs", + "ad" + ], + [ + "mu", + "ch" + ], + [ + "Ġprofi", + "lu" + ], + [ + "ĠS", + "IÄĺ" + ], + [ + "b", + "ec" + ], + [ + "L", + "in" + ], + [ + "Ġsta", + "cja" + ], + [ + "Ġpoczu", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġchwy", + "ta" + ], + [ + "ar", + "ski" + ], + [ + "Ġfor", + "mÄħ" + ], + [ + "D", + "em" + ], + [ + "st", + "on" + ], + [ + "Ġstandar", + "dów" + ], + [ + "Ġusta", + "la" + ], + [ + "Ġpom", + "nik" + ], + [ + "Ġroz", + "le" + ], + [ + "Ġwy", + "ga" + ], + [ + "ĠtÅĤu", + "mu" + ], + [ + "ni", + "cach" + ], + [ + "K", + "west" + ], + [ + "Ġkie", + "ÅĤ" + ], + [ + "ra", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġza", + "sÅĤugi" + ], + [ + "Ġzach", + "owywaÄĩ" + ], + [ + "kÅĤada", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠSi", + "kor" + ], + [ + "Ġrze", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠS", + "owie" + ], + [ + "ĠP", + "ia" + ], + [ + "gi", + "p" + ], + [ + "w", + "skie" + ], + [ + "Ġdes", + "pera" + ], + [ + "Ġma", + "zowie" + ], + [ + "Ġu", + "piera" + ], + [ + "Ġstad", + "i" + ], + [ + "Ġprzed", + "w" + ], + [ + "Ġki", + "j" + ], + [ + "O", + "koÅĤo" + ], + [ + "Ġhipo", + "kry" + ], + [ + "Ġniewol", + "ników" + ], + [ + "Ġkrzy", + "ża" + ], + [ + "Ġup", + "amiÄĻ" + ], + [ + "ĠKali", + "for" + ], + [ + "Ġrozu", + "mu" + ], + [ + "Ġz", + "niesienia" + ], + [ + "Ġsprze", + "daje" + ], + [ + "Ġlotni", + "sko" + ], + [ + "ĠWy", + "borczej" + ], + [ + "Ġobec", + "na" + ], + [ + "Ġda", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġli", + "stów" + ], + [ + "ĠpÄĻ", + "t" + ], + [ + "Ġzbli", + "żyÅĤ" + ], + [ + "ĠZacho", + "du" + ], + [ + "ĠKa", + "cz" + ], + [ + "Ġ194", + "8" + ], + [ + "\"", + ")." + ], + [ + "ĠGo", + "ogle" + ], + [ + "Ġwymie", + "nione" + ], + [ + "zu", + "jemy" + ], + [ + "ĠV", + "III" + ], + [ + "Ġzd", + "aÅĤ" + ], + [ + "m", + "l" + ], + [ + "Ġcieka", + "wa" + ], + [ + "Ġrozmi", + "arów" + ], + [ + "t", + "onu" + ], + [ + "h", + "re" + ], + [ + "Ġm", + "ad" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠBoże", + "go" + ], + [ + "Ġpubli", + "czna" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "ódź" + ], + [ + "Ġbi", + "lety" + ], + [ + "Ġzwolen", + "ników" + ], + [ + "ĠNarod", + "owy" + ], + [ + "Ġregulami", + "nu" + ], + [ + "Ġz", + "ma" + ], + [ + "ĠIra", + "ku" + ], + [ + "s", + "owi" + ], + [ + "AN", + "IE" + ], + [ + "0", + "23" + ], + [ + "Ġwy", + "ży" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "sk" + ], + [ + "wodni", + "czÄħcy" + ], + [ + "Ġpoka", + "że" + ], + [ + "Stra", + "ż" + ], + [ + "Ġ197", + "9" + ], + [ + "Ġprze", + "mawia" + ], + [ + "Ġbiuro", + "kra" + ], + [ + "Ġzda", + "rzaÅĤo" + ], + [ + "żÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġ196", + "0" + ], + [ + "Ġtek", + "stów" + ], + [ + "Dro", + "ga" + ], + [ + "Äħc", + "ymi" + ], + [ + "Ġzawo", + "dy" + ], + [ + "Ġroz", + "przestrze" + ], + [ + "Ġprzerw", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġwi", + "ru" + ], + [ + "Ġwyja", + "zdu" + ], + [ + "Mo", + "gÄħ" + ], + [ + "ĠkrÄħ", + "ż" + ], + [ + "Ġkar", + "ierze" + ], + [ + "kwi", + "zy" + ], + [ + "ĠMari", + "usz" + ], + [ + "Ġ6", + "1" + ], + [ + "leg", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġli", + "mit" + ], + [ + "kazu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġprze", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġspowod", + "owane" + ], + [ + "Ġrela", + "cjon" + ], + [ + "ĠwyksztaÅĤ", + "cenia" + ], + [ + "W", + "sp" + ], + [ + "ni", + "sa" + ], + [ + "Ġpo", + "byt" + ], + [ + "zu", + "ry" + ], + [ + "Ġdy", + "na" + ], + [ + "Z", + "wie" + ], + [ + "Ġwojsk", + "owego" + ], + [ + "Ġzatrudni", + "onych" + ], + [ + "row", + "ski" + ], + [ + "Ġpar", + "k" + ], + [ + "P", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġmater", + "ia" + ], + [ + "Ġpsychi", + "cznie" + ], + [ + "Ġro", + "bó" + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "taj" + ], + [ + "W", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzenie" + ], + [ + "Za", + "pom" + ], + [ + "Moż", + "liwe" + ], + [ + "Ġprze", + "ana" + ], + [ + "Ġprze", + "ba" + ], + [ + "Ġtro", + "nu" + ], + [ + "ĠAr", + "ka" + ], + [ + "m", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġstar", + "szego" + ], + [ + "ża", + "nia" + ], + [ + "Ġd", + "at" + ], + [ + "Ġfan", + "aty" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġprofe", + "s" + ], + [ + "!", + "\"." + ], + [ + "Ġbene", + "fi" + ], + [ + "Ġzespo", + "le" + ], + [ + "Ġuczestni", + "czyÅĤ" + ], + [ + "ĠK", + "ON" + ], + [ + "ad", + "Äħ" + ], + [ + "Ġzdo", + "ÅĤaÅĤa" + ], + [ + "Ġża", + "lu" + ], + [ + "Ġpan", + "owania" + ], + [ + "Ġna", + "daw" + ], + [ + "Ġk", + "ami" + ], + [ + "Ġu", + "wi" + ], + [ + "F", + "A" + ], + [ + "Ġwizer", + "unek" + ], + [ + "w", + "nym" + ], + [ + "Ġinstru", + "ment" + ], + [ + "!", + "âĢĿ." + ], + [ + "Ġameryka", + "ÅĦskie" + ], + [ + "Ġtrans", + "fer" + ], + [ + "Ġnazy", + "waÄĩ" + ], + [ + "ty", + "zmu" + ], + [ + "Wie", + "cz" + ], + [ + "le", + "gi" + ], + [ + "Ġra", + "cje" + ], + [ + "Ġstere", + "oty" + ], + [ + "Ġwy", + "wiera" + ], + [ + "Ġmor", + "skiej" + ], + [ + "Ġczy", + "nu" + ], + [ + "Ġdo", + "myÅĽl" + ], + [ + "j", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġstwier", + "dzenia" + ], + [ + "l", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġdzi", + "wiÄĩ" + ], + [ + "kÅĤa", + "dni" + ], + [ + "wy", + "ciÄĻ" + ], + [ + "ba", + "nie" + ], + [ + "Ġkolej", + "ki" + ], + [ + "ak", + "uje" + ], + [ + "Ġdo", + "ma" + ], + [ + "Ġgale", + "rii" + ], + [ + "Ġ6", + "2" + ], + [ + "Ġuzy", + "sku" + ], + [ + "Ġwojewo", + "da" + ], + [ + "Ġodwie", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġzdu", + "mie" + ], + [ + "Ġrozpozna", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠS", + "hi" + ], + [ + "Ġstos", + "owne" + ], + [ + "g", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġlep", + "szych" + ], + [ + "Ġposta", + "cie" + ], + [ + "Ġpoczu", + "Äĩ" + ], + [ + "ChÅĤo", + "p" + ], + [ + "O", + "soby" + ], + [ + "Åļ", + "wie" + ], + [ + "Ġnag", + "ród" + ], + [ + "Ġspó", + "dni" + ], + [ + "S", + "il" + ], + [ + "Za", + "dzwo" + ], + [ + "Ġno", + "ga" + ], + [ + "Ġozd", + "ob" + ], + [ + "Ġna", + "ft" + ], + [ + "Ġkwest", + "iach" + ], + [ + "ĠL", + "or" + ], + [ + "Ġprzy", + "p" + ], + [ + "Ġw", + "ciÄħg" + ], + [ + "dy", + "sku" + ], + [ + "B", + "P" + ], + [ + "Ġog", + "rod" + ], + [ + "Ġo", + "ta" + ], + [ + "Ġkontrol", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġjas", + "ny" + ], + [ + "kie", + "run" + ], + [ + "Ġwz", + "nosi" + ], + [ + "Bior", + "Äħc" + ], + [ + "P", + "rz" + ], + [ + "ĠÅļlÄħ", + "sku" + ], + [ + "Ġ197", + "4" + ], + [ + "ĠrozpoczÄĻ", + "cia" + ], + [ + "ĠpÄĻ", + "k" + ], + [ + "ĠPlat", + "forma" + ], + [ + "T", + "C" + ], + [ + "d", + "ron" + ], + [ + "Ġm", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġnarod", + "owoÅĽci" + ], + [ + "Ġpoja", + "wiÄĩ" + ], + [ + "jeżdż", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġisto", + "t" + ], + [ + "Ġsw", + "emu" + ], + [ + "la", + "racji" + ], + [ + "O", + "trzym" + ], + [ + "ĠKom", + "endy" + ], + [ + "Ġma", + "pie" + ], + [ + "j", + "on" + ], + [ + "ĠniezbÄĻ", + "dnych" + ], + [ + "Ġrad", + "ia" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "kich" + ], + [ + "ĠKo", + "rei" + ], + [ + "Ġzam", + "el" + ], + [ + "Ġodw", + "róci" + ], + [ + "nu", + "jÄħc" + ], + [ + "9", + "7" + ], + [ + "Ġdysk", + "rymi" + ], + [ + "ĠWrocÅĤa", + "wia" + ], + [ + "K", + "tó" + ], + [ + "Ġodszkod", + "owania" + ], + [ + "ĠmogÅĤa", + "bym" + ], + [ + "Ġinżynie", + "r" + ], + [ + "Ġz", + "grzy" + ], + [ + "Ġutw", + "orów" + ], + [ + "Ġzrozumie", + "niem" + ], + [ + "ĠdotyczÄħ", + "ca" + ], + [ + "Ġwyro", + "bów" + ], + [ + "Ġodwa", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġski", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġran", + "gi" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "szenia" + ], + [ + "ÅĽla", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġw", + "nik" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owanych" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "zi" + ], + [ + "Ġ6", + "6" + ], + [ + "ĠKon", + "fe" + ], + [ + "Ġprzywód", + "cy" + ], + [ + "Ġtra", + "sÄĻ" + ], + [ + "Ġimigra", + "ntów" + ], + [ + "czÄħ", + "t" + ], + [ + "l", + "da" + ], + [ + "Ġpodej", + "mie" + ], + [ + "Ġwd", + "raża" + ], + [ + "Ġwych", + "owy" + ], + [ + "Ġzad", + "eklar" + ], + [ + "Ġrodzaj", + "ów" + ], + [ + "on", + "tari" + ], + [ + "zn", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġzamk", + "niÄĻta" + ], + [ + "In", + "na" + ], + [ + "lan", + "ych" + ], + [ + "Ġurlo", + "p" + ], + [ + "Ġjedwa", + "b" + ], + [ + "Ġszta", + "bu" + ], + [ + "Ġautor", + "stwa" + ], + [ + "ÅĽmier", + "tel" + ], + [ + "Ġzespo", + "ÅĤy" + ], + [ + "cz", + "onymi" + ], + [ + "Ġnatural", + "nych" + ], + [ + "Ġmniej", + "szym" + ], + [ + "Ġmacie", + "rzy" + ], + [ + "H", + "o" + ], + [ + "Ġpoko", + "leÅĦ" + ], + [ + "ĠPre", + "zesa" + ], + [ + "Ġpodejm", + "owaÄĩ" + ], + [ + "li", + "ce" + ], + [ + "Ġwy", + "glÄħdu" + ], + [ + "ycha", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġuro", + "dzenia" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "owym" + ], + [ + "Ġana", + "lity" + ], + [ + "Ġku", + "la" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czony" + ], + [ + "Ġsate", + "li" + ], + [ + "Ġ16", + "0" + ], + [ + "Ġbudow", + "nictwa" + ], + [ + "ĠM", + "en" + ], + [ + "Ġrezul", + "tat" + ], + [ + "Ġu", + "poÅĽle" + ], + [ + "Ġh", + "rabia" + ], + [ + "Ġpar", + "sk" + ], + [ + "Ġwe", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġpro", + "stych" + ], + [ + "Ġwy", + "stawy" + ], + [ + "ar", + "stwo" + ], + [ + "Ġk", + "lik" + ], + [ + "g", + "ane" + ], + [ + "Ġr", + "ow" + ], + [ + "Ġkontrow", + "ersyj" + ], + [ + "ĠkÅĤam", + "stwo" + ], + [ + "ĠnieszczÄĻ", + "s" + ], + [ + "ĠO", + "D" + ], + [ + "ró", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġ14", + "0" + ], + [ + "Ġzab", + "rzmi" + ], + [ + "Ġo", + "mal" + ], + [ + "Ġpopra", + "wia" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzona" + ], + [ + "ĠsÅĤ", + "owy" + ], + [ + "Ġprze", + "myÅĽl" + ], + [ + "Ġpraw", + "nÄħ" + ], + [ + "outu", + "be" + ], + [ + "Li", + "czba" + ], + [ + "ĠPro", + "du" + ], + [ + "Ġmet", + "ry" + ], + [ + "Do", + "tychczas" + ], + [ + "Ġwy", + "ty" + ], + [ + "ĠStowarzy", + "szenia" + ], + [ + "Nie", + "mal" + ], + [ + "Ġodbi", + "ja" + ], + [ + "ĠC", + "ez" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "ro" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "kiem" + ], + [ + "Ġzdo", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġzasad", + "ami" + ], + [ + "Ġzap", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpowo", + "ÅĤania" + ], + [ + "Ġszko", + "dzi" + ], + [ + "ĠG", + "wia" + ], + [ + "Ġpomie", + "szczeÅĦ" + ], + [ + "ĠWÄĻ", + "gier" + ], + [ + "Ġdyrekty", + "wy" + ], + [ + "Ġży", + "li" + ], + [ + "Ġzaka", + "żenia" + ], + [ + "Ġwie", + "czy" + ], + [ + "Ġzach", + "owaniem" + ], + [ + "Mieszka", + "ÅĦcy" + ], + [ + "Ġob", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġwo", + "zu" + ], + [ + "Ġkoch", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġst", + "r" + ], + [ + "Ġreali", + "zacja" + ], + [ + "Ġprzekaz", + "ane" + ], + [ + "Ġk", + "e" + ], + [ + "je", + "den" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġna", + "raż" + ], + [ + "i", + "ra" + ], + [ + "Ġko", + "st" + ], + [ + "Ġeksperym", + "ent" + ], + [ + "Ġcho", + "dzÄħ" + ], + [ + "cze", + "li" + ], + [ + "ĠmarszaÅĤ", + "ku" + ], + [ + "Ġst", + "rzaÅĤy" + ], + [ + "ba", + "j" + ], + [ + "Ġroz", + "kazaÅĤ" + ], + [ + "Ġleka", + "rzem" + ], + [ + "Z", + "ako" + ], + [ + "Ġza", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "ĠMoże", + "sz" + ], + [ + "Ġdziw", + "nym" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czeniu" + ], + [ + "Ġlu", + "stra" + ], + [ + "Chwi", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġfotografi", + "i" + ], + [ + "ÅĽ", + "wiata" + ], + [ + "am", + "p" + ], + [ + "Ġprez", + "entu" + ], + [ + "Ġreak", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġposta", + "ciÄħ" + ], + [ + "Ġplan", + "owane" + ], + [ + "Ġdostrze", + "gÅĤa" + ], + [ + "ĠmuzuÅĤ", + "ma" + ], + [ + "Ġu", + "dzieliÄĩ" + ], + [ + "be", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġzda", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġpad", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġpod", + "b" + ], + [ + "ktor", + "ów" + ], + [ + "sze", + "liÅĽmy" + ], + [ + "ĠÄĩwier", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġcholer", + "nie" + ], + [ + "ĠAnge", + "les" + ], + [ + "Ġpotrafi", + "li" + ], + [ + "ĠMo", + "rza" + ], + [ + "Ġb", + "rodÄĻ" + ], + [ + "ĠElżbie", + "ta" + ], + [ + "fe", + "sor" + ], + [ + "ĠP", + "ali" + ], + [ + "Ġwra", + "caÅĤ" + ], + [ + "20", + "12" + ], + [ + "d", + "ki" + ], + [ + "Od", + "kry" + ], + [ + "s", + "se" + ], + [ + "li", + "o" + ], + [ + "Ġlu", + "ster" + ], + [ + "Ġwyż", + "szym" + ], + [ + "Ġpij", + "any" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "opo" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczes", + "nych" + ], + [ + "cj", + "usz" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dzie" + ], + [ + "Ġnie", + "ważne" + ], + [ + "ĠPOLI", + "TY" + ], + [ + "Ġ6", + "3" + ], + [ + "Ġznaj", + "dÄĻ" + ], + [ + "s", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "B", + "ry" + ], + [ + "S", + "ÅĤowa" + ], + [ + "ĠnarzÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "Ġkwo", + "cie" + ], + [ + "Ġ197", + "8" + ], + [ + "Ġwspól", + "nych" + ], + [ + "Ġskle", + "py" + ], + [ + "Ġroz", + "mie" + ], + [ + "Ġdo", + "bieg" + ], + [ + "stawie", + "nia" + ], + [ + "Ġintensyw", + "nie" + ], + [ + "Ġczwar", + "ty" + ], + [ + "ÅĤy", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġży", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġrze", + "kom" + ], + [ + "nor", + "mal" + ], + [ + "wi", + "sko" + ], + [ + "Ġuli", + "cÄħ" + ], + [ + "r", + "r" + ], + [ + "ĠJe", + "an" + ], + [ + "Ġzach", + "owaniu" + ], + [ + "lo", + "gie" + ], + [ + "Ġzapyta", + "nia" + ], + [ + "Ġgospodar", + "czy" + ], + [ + "Ġzwie", + "rz" + ], + [ + "Ġprzeczy", + "taÅĤ" + ], + [ + "ĠAgnie", + "szka" + ], + [ + "Ġmu", + "ru" + ], + [ + "zu", + "jÄħce" + ], + [ + "Za", + "py" + ], + [ + "Ġcie", + "nie" + ], + [ + "ĠCh", + "e" + ], + [ + "c", + "ti" + ], + [ + "raź", + "nie" + ], + [ + "ĠFun", + "dacji" + ], + [ + "Ġb", + "ali" + ], + [ + "za", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠPo", + "cz" + ], + [ + "Ġapara", + "tu" + ], + [ + "k", + "si" + ], + [ + "...", + "?" + ], + [ + "czy", + "ciel" + ], + [ + "z", + "ej" + ], + [ + "Ġpozna", + "nia" + ], + [ + "Ġży", + "we" + ], + [ + "ĠBruk", + "seli" + ], + [ + "Ġzam", + "ont" + ], + [ + "Ġmu", + "ry" + ], + [ + "Ġzamów", + "ienia" + ], + [ + "ĠStra", + "ż" + ], + [ + "Ġpow", + "tór" + ], + [ + "Ġczerwo", + "na" + ], + [ + "Ġczyn", + "niki" + ], + [ + "in", + "teres" + ], + [ + "Ġja", + "zda" + ], + [ + "Ġklat", + "ce" + ], + [ + "Ġa", + "sfal" + ], + [ + "Ġtwór", + "czoÅĽci" + ], + [ + "Ġrom", + "ans" + ], + [ + "Ġdy", + "stan" + ], + [ + "Ġob", + "ce" + ], + [ + "ÅĤy", + "by" + ], + [ + "ĠgÅĤu", + "pia" + ], + [ + "Ġwyr", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dzi" + ], + [ + "Ġistnie", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żenie" + ], + [ + "Ġjedno", + "czes" + ], + [ + "Ġrzecz", + "nika" + ], + [ + "Ġusz", + "ach" + ], + [ + "Ġformal", + "nie" + ], + [ + "Ġstu", + "lecia" + ], + [ + "ali", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzobaczy", + "sz" + ], + [ + "Ġprzy", + "jechaÅĤa" + ], + [ + "Ġdzisiej", + "szy" + ], + [ + "Ġsk", + "Äħ" + ], + [ + "Ġkieli", + "szek" + ], + [ + "ĠK", + "UR" + ], + [ + "Ġze", + "sta" + ], + [ + "Ġskru", + "pu" + ], + [ + "M", + "aÅĤ" + ], + [ + "o", + "let" + ], + [ + "ĠP", + "I" + ], + [ + "Ġodmówi", + "Äĩ" + ], + [ + "c", + "re" + ], + [ + "o", + "dem" + ], + [ + "ĠS", + "he" + ], + [ + "Ġhe", + "re" + ], + [ + "Ġiz", + "rael" + ], + [ + "W", + "okóÅĤ" + ], + [ + "SZ", + "Y" + ], + [ + "fi", + "zy" + ], + [ + "Ġdwie", + "ma" + ], + [ + "ĠS", + "portu" + ], + [ + "Ġo", + "szac" + ], + [ + "Ġzwy", + "kÅĤa" + ], + [ + "Ġbar", + "y" + ], + [ + "Ġnazy", + "wajÄħ" + ], + [ + "Ġzasu", + "ger" + ], + [ + "ĠW", + "er" + ], + [ + "J", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġtra", + "wie" + ], + [ + "Ġzastana", + "wiajÄħc" + ], + [ + "Ġbu", + "duje" + ], + [ + "Ġw", + "stÄĻpie" + ], + [ + "Ġży", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "ó" + ], + [ + "stu", + "je" + ], + [ + "Ġi", + "gno" + ], + [ + "Ġsie", + "dzÄħc" + ], + [ + "Ġnegatyw", + "nie" + ], + [ + "Ġpro", + "stej" + ], + [ + "one", + "s" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "ty" + ], + [ + "ĠA", + "ha" + ], + [ + "Ġponu", + "ro" + ], + [ + "ĠSta", + "lina" + ], + [ + "Bar", + "dziej" + ], + [ + "ĠK", + "ri" + ], + [ + "Ġprze", + "mo" + ], + [ + "P", + "IER" + ], + [ + "Ġkla", + "sa" + ], + [ + "Ġst", + "rój" + ], + [ + "Ġ19", + "21" + ], + [ + "ĠMi", + "ÅĤo" + ], + [ + "sz", + "czÄħc" + ], + [ + "Ġroz", + "g" + ], + [ + "Ġo", + "kie" + ], + [ + "Ġisto", + "tnych" + ], + [ + "Ġpowodu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġskrzyż", + "owania" + ], + [ + "ci", + "ÅĦski" + ], + [ + "ĠSzwajcar", + "ii" + ], + [ + "ĠbyÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġczy", + "sta" + ], + [ + "ym", + "u" + ], + [ + "Ġinstytu", + "cja" + ], + [ + "Ġd", + "na" + ], + [ + "ĠwczeÅĽniej", + "szych" + ], + [ + "Ġorze", + "czenia" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "giel" + ], + [ + "Wi", + "dzisz" + ], + [ + "d", + "niem" + ], + [ + "Ġdyscypli", + "nar" + ], + [ + "Ġlek", + "cje" + ], + [ + "tow", + "nie" + ], + [ + "Ġcho", + "le" + ], + [ + "Ġzabra", + "ÅĤa" + ], + [ + "n", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "OW", + "A" + ], + [ + "Ġport", + "re" + ], + [ + "Ġod", + "ÅĤam" + ], + [ + "f", + "an" + ], + [ + "Ġsk", + "aÅĤ" + ], + [ + "cze", + "kaj" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤuje" + ], + [ + "Ġpowie", + "dzia" + ], + [ + "Ġpozwo", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġod", + "li" + ], + [ + "ĠjÄĻzy", + "ków" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owaÅĤa" + ], + [ + "dÅĤ", + "ami" + ], + [ + "Ġ6", + "8" + ], + [ + "Ġogrom", + "nej" + ], + [ + "Ġar", + "miÄĻ" + ], + [ + "Ġlo", + "du" + ], + [ + "stanowie", + "nia" + ], + [ + "Ġza", + "ga" + ], + [ + "ĠWor", + "ld" + ], + [ + "Ġnie", + "re" + ], + [ + "Ġdob", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠBar", + "bara" + ], + [ + "Ġotwart", + "ych" + ], + [ + "Ġkonserw", + "atyw" + ], + [ + "j", + "or" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owany" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġco", + "m" + ], + [ + "Ġto", + "ksy" + ], + [ + "dli", + "wie" + ], + [ + "il", + "d" + ], + [ + "Ġmagi", + "stra" + ], + [ + "Ġpie", + "kie" + ], + [ + "Ġm", + "aka" + ], + [ + "Ġin", + "stan" + ], + [ + "Wnios", + "ek" + ], + [ + "ĠM", + "ona" + ], + [ + "Ġszyb", + "ÄĻ" + ], + [ + "Podej", + "rze" + ], + [ + "ĠPa", + "lesty" + ], + [ + "Ġmanife", + "sta" + ], + [ + "Ġrad", + "nych" + ], + [ + "Ġprote", + "sty" + ], + [ + "Ġwi", + "zu" + ], + [ + "Ġter", + "mo" + ], + [ + "Ġlokal", + "nej" + ], + [ + "Ġkibi", + "ców" + ], + [ + "Z", + "daje" + ], + [ + "Ġsukce", + "sy" + ], + [ + "Ġku", + "bek" + ], + [ + "ĠN", + "at" + ], + [ + "r", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠLi", + "z" + ], + [ + "Ġra", + "nny" + ], + [ + "dza", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġzanie", + "pokoj" + ], + [ + "Ġwspom", + "nieÄĩ" + ], + [ + "n", + "owe" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "ka" + ], + [ + "ĠM", + "E" + ], + [ + "Ġna", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġdo", + "cel" + ], + [ + "Ġm", + "er" + ], + [ + "ĠpomysÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġz", + "nosi" + ], + [ + "ĠE", + "ri" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "szenia" + ], + [ + "z", + "l" + ], + [ + "F", + "e" + ], + [ + "Ġspowo", + "dowaÅĤo" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "tek" + ], + [ + "Ġdotar", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠParlamentar", + "nego" + ], + [ + "st", + "ol" + ], + [ + "Ġbli", + "ż" + ], + [ + "S", + "prze" + ], + [ + "Ġoprac", + "owania" + ], + [ + "Ġkon", + "tr" + ], + [ + "Ġkul", + "turÄĻ" + ], + [ + "ĠY", + "o" + ], + [ + "Ġpraco", + "dawca" + ], + [ + "sz", + "ach" + ], + [ + "Ġpatrzy", + "li" + ], + [ + "ĠÅģ", + "ódź" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwy", + "godne" + ], + [ + "ĠV", + "ol" + ], + [ + "Czu", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġust", + "os" + ], + [ + "Ġs", + "cep" + ], + [ + "t", + "te" + ], + [ + "d", + "ych" + ], + [ + "Ġp", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġniewiel", + "kim" + ], + [ + "Ġpresti", + "ż" + ], + [ + "T", + "V" + ], + [ + "Ġnau", + "ce" + ], + [ + "t", + "ch" + ], + [ + "Ġpra", + "sy" + ], + [ + "sz", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġza", + "pisaÄĩ" + ], + [ + "tor", + "i" + ], + [ + "ĠWarsza", + "wskiego" + ], + [ + "ĠRy", + "nku" + ], + [ + "Ġży", + "czenie" + ], + [ + "Ġwymaga", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠN", + "owa" + ], + [ + "sek", + "su" + ], + [ + "Ġbrz", + "miaÅĤ" + ], + [ + "Ġwi", + "szÄħ" + ], + [ + "cza", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġwypowie", + "dzieÄĩ" + ], + [ + "CiÄħ", + "gle" + ], + [ + "Ġkla", + "u" + ], + [ + "D", + "osta" + ], + [ + "Ġmu", + "ze" + ], + [ + "Ġsu", + "weren" + ], + [ + "st", + "ie" + ], + [ + "sz", + "ów" + ], + [ + "Ġwier", + "nych" + ], + [ + "Ġodw", + "róciÄĩ" + ], + [ + "tu", + "re" + ], + [ + "W", + "szÄĻdzie" + ], + [ + "Ġpo", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szÄħc" + ], + [ + "Os", + "obiÅĽcie" + ], + [ + "p", + "nie" + ], + [ + "Ġod", + "ry" + ], + [ + "Ġużytk", + "ownika" + ], + [ + "ĠUniversi", + "ty" + ], + [ + "Ġkana", + "pie" + ], + [ + "de", + "ch" + ], + [ + "Ġu", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġposiad", + "ÅĤoÅĽci" + ], + [ + "Z", + "nale" + ], + [ + "E", + "d" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "owym" + ], + [ + "Ġch", + "am" + ], + [ + "Ġn", + "oÅĽ" + ], + [ + "ĠI", + "le" + ], + [ + "ĠRejon", + "owa" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "kim" + ], + [ + "ur", + "Äħ" + ], + [ + "mo", + "m" + ], + [ + "Ġsztu", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġmas", + "ak" + ], + [ + "Ġmie", + "nia" + ], + [ + "ĠWol", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġpozba", + "wiony" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Ġtab", + "let" + ], + [ + "ĠFry", + "d" + ], + [ + "ĠE", + "le" + ], + [ + "W", + "IE" + ], + [ + "Ġch", + "ra" + ], + [ + "ĠM", + "ach" + ], + [ + "le", + "gle" + ], + [ + "ĠAmery", + "kanów" + ], + [ + "Ġh", + "ra" + ], + [ + "Ġle", + "wym" + ], + [ + "Ġdziedzi", + "ny" + ], + [ + "Ġautostra", + "dy" + ], + [ + "Ġpracu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġana", + "liza" + ], + [ + "ĠzmarÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġrze", + "ka" + ], + [ + "Ġ194", + "7" + ], + [ + "Ġpan", + "ce" + ], + [ + "Ġupew", + "niÄĩ" + ], + [ + "ru", + "chu" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "niÄħ" + ], + [ + "rza", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠParlam", + "entu" + ], + [ + "Ġnaukow", + "cy" + ], + [ + "for", + "mie" + ], + [ + "ĠP", + "rem" + ], + [ + "Ġkonkur", + "sie" + ], + [ + "Ġbieg", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġznak", + "u" + ], + [ + "Ġmówi", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġpostanowi", + "li" + ], + [ + "i", + "cho" + ], + [ + "ĠgorÄħ", + "cz" + ], + [ + "Ġza", + "daÅĤ" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "li", + "sty" + ], + [ + "Ġkon", + "wencji" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "p" + ], + [ + "Â", + "´" + ], + [ + "Ġzajm", + "owaÅĤa" + ], + [ + "cz", + "ników" + ], + [ + "Ġlegi", + "tym" + ], + [ + "Ġwa", + "dy" + ], + [ + "ĠMikoÅĤa", + "ja" + ], + [ + "Ġkolej", + "owych" + ], + [ + "ĠpieniÄħ", + "dz" + ], + [ + "rzÄħs", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġwyż", + "szego" + ], + [ + "Ġzw", + "racaÅĤ" + ], + [ + "ĠY", + "ou" + ], + [ + "Ġtrud", + "nej" + ], + [ + "Ġpu", + "ÅĽciÅĤ" + ], + [ + "Ġkry", + "jów" + ], + [ + "Ġszczegól", + "ne" + ], + [ + "ba", + "cie" + ], + [ + "Ġwro", + "cÅĤa" + ], + [ + "UÅĽmie", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "rwaÅĤ" + ], + [ + "Ġb", + "lat" + ], + [ + "nu", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠObywatel", + "ska" + ], + [ + "ĠMe", + "di" + ], + [ + "Ġu", + "b" + ], + [ + "Ġin", + "tym" + ], + [ + "Ġzawiera", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġnad", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġnie", + "for" + ], + [ + "ĠR", + "ud" + ], + [ + "Ġprzemie", + "szcza" + ], + [ + "Ġprzeszk", + "ód" + ], + [ + "Po", + "lacy" + ], + [ + "Ġfundu", + "sze" + ], + [ + "Ġs", + "wiat" + ], + [ + "Cho", + "dziÅĤo" + ], + [ + "Ġekran", + "u" + ], + [ + "ro", + "id" + ], + [ + "Ġstruktu", + "r" + ], + [ + "Ġpan", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġzja", + "wiÅĤ" + ], + [ + "S", + "S" + ], + [ + "Ġwyst", + "art" + ], + [ + "t", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġzatru", + "dnienie" + ], + [ + "Ġcho", + "rego" + ], + [ + "ĠZjedno", + "czone" + ], + [ + "W", + "ziÄĻ" + ], + [ + "li", + "sz" + ], + [ + "Ġokrzy", + "k" + ], + [ + "Ġodpowiada", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġfrancu", + "skiego" + ], + [ + "Ġjed", + "ne" + ], + [ + "ĠzaÅĤat", + "wi" + ], + [ + "Ġdu", + "pÄĻ" + ], + [ + "Ġsz", + "anu" + ], + [ + "Ġprzesta", + "je" + ], + [ + "z", + "en" + ], + [ + "Ġszko", + "lenie" + ], + [ + "Jak", + "oÅĽ" + ], + [ + "ĠwÄħtp", + "liwoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠwysiÅĤ", + "ek" + ], + [ + "Ġtelef", + "onie" + ], + [ + "Ġz", + "wiÄħza" + ], + [ + "ĠPut", + "in" + ], + [ + "ĠbÄĻdÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġzd", + "em" + ], + [ + "cz", + "ach" + ], + [ + "Ġwykon", + "ana" + ], + [ + "Ġokoli", + "ce" + ], + [ + "Ġb", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "ha", + "ha" + ], + [ + "Ġdo", + "bie" + ], + [ + "Ġrze", + "mie" + ], + [ + "ĠodgÅĤo", + "sy" + ], + [ + "pa", + "ni" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owaÅĤ" + ], + [ + "j", + "ki" + ], + [ + "%", + "%" + ], + [ + "ĠM", + "ów" + ], + [ + "Ġim", + "ponu" + ], + [ + "Ġkompro", + "mis" + ], + [ + "mie", + "siÄĻ" + ], + [ + "Ch", + "ar" + ], + [ + "Ġoczy", + "szcza" + ], + [ + "Åļ", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Z", + "byt" + ], + [ + "Ġdo", + "z" + ], + [ + "Ġzrealiz", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġsz", + "lak" + ], + [ + "Ġpoważ", + "nych" + ], + [ + "or", + "ient" + ], + [ + "Ġkon", + "ce" + ], + [ + "Ġtelef", + "ony" + ], + [ + "Ġmandat", + "u" + ], + [ + "Ġspra", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "uje", + "k" + ], + [ + "Ġtch", + "ó" + ], + [ + "sko", + "katoli" + ], + [ + "lo", + "tu" + ], + [ + "Ġuro", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġdoprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "f" + ], + [ + "ĠbÄĻdÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġtre", + "ne" + ], + [ + "Ġkonf", + "ron" + ], + [ + "ĠF", + "l" + ], + [ + "Ġ196", + "9" + ], + [ + "Ġd", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġszu", + "kam" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "tów" + ], + [ + "Ġdwudzie", + "sto" + ], + [ + "Ġot", + "ym" + ], + [ + "Ġbez", + "rad" + ], + [ + "aÅĤ", + "at" + ], + [ + "Ġzastrze", + "żenia" + ], + [ + "ĠdÅĤuż", + "szego" + ], + [ + "ź", + "dzi" + ], + [ + "Ġzim", + "ny" + ], + [ + ".", + "?" + ], + [ + "ĠI", + "X" + ], + [ + "Ġsek", + "cji" + ], + [ + "Ġwarst", + "wy" + ], + [ + "Ġniez", + "miernie" + ], + [ + "ĠPL", + "N" + ], + [ + "ĠTwo", + "im" + ], + [ + "Bi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġelektry", + "cznej" + ], + [ + "ĠHi", + "szpa" + ], + [ + "Ġw", + "po" + ], + [ + "ĠBibli", + "ote" + ], + [ + "Ġzie", + "leni" + ], + [ + "Ġob", + "cego" + ], + [ + "s", + "che" + ], + [ + "Ġzazna", + "czyÅĤ" + ], + [ + "du", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġkole", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠC", + "D" + ], + [ + "Ġkoru", + "p" + ], + [ + "Ġk", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠWy", + "glÄħda" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żenie" + ], + [ + "Ġdo", + "konu" + ], + [ + "Ġdowo", + "du" + ], + [ + "Nie", + "zależnie" + ], + [ + "ĠwyksztaÅĤ", + "cenie" + ], + [ + "Ġag", + "res" + ], + [ + "ĠTwoje", + "go" + ], + [ + "ni", + "anych" + ], + [ + "Ġcz", + "wór" + ], + [ + "Ġzna", + "cznej" + ], + [ + "F", + "aj" + ], + [ + "Ġon", + "line" + ], + [ + "Ġtwór", + "cy" + ], + [ + "H", + "er" + ], + [ + "ene", + "m" + ], + [ + "Ġchcieli", + "by" + ], + [ + "Ġmoderni", + "zacji" + ], + [ + "ĠchrzeÅĽci", + "jan" + ], + [ + "we", + "ll" + ], + [ + "ĠSko", + "ro" + ], + [ + "go", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġbu", + "rz" + ], + [ + "Ġopieku", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġpedago", + "gi" + ], + [ + "ĠG", + "ot" + ], + [ + "Ġwyda", + "waÅĤy" + ], + [ + "Ġuwiel", + "bi" + ], + [ + "Ġtwier", + "dzÄĻ" + ], + [ + "u", + "tan" + ], + [ + "Ġod", + "daje" + ], + [ + "Ġwykorzystu", + "je" + ], + [ + "ĠD", + "NA" + ], + [ + "Ġdo", + "konuje" + ], + [ + "Ġim", + "port" + ], + [ + "Ġdw", + "oru" + ], + [ + "Ġdokona", + "nia" + ], + [ + "Ġcze", + "kam" + ], + [ + "Ġta", + "nie" + ], + [ + "Rów", + "no" + ], + [ + "Ġprze", + "nosi" + ], + [ + "ĠAr", + "tur" + ], + [ + "ez", + "erw" + ], + [ + "Ġbada", + "niach" + ], + [ + "Ġspo", + "dni" + ], + [ + "Ġdzieci", + "aki" + ], + [ + "Ġheli", + "kop" + ], + [ + "Ġochro", + "nÄħ" + ], + [ + "U", + "czest" + ], + [ + "ĠsÅĤab", + "oÅĽci" + ], + [ + "ĠCh", + "am" + ], + [ + "Ġkryter", + "iów" + ], + [ + "an", + "do" + ], + [ + "ĠprzyszÅĤ", + "ych" + ], + [ + "ĠW", + "aty" + ], + [ + "ĠszczegóÅĤ", + "owych" + ], + [ + "ist", + "nie" + ], + [ + "Ġstatu", + "su" + ], + [ + "Ġgra", + "nica" + ], + [ + "Ġwzmac", + "nia" + ], + [ + "Ġdo", + "go" + ], + [ + "Ġwie", + "ż" + ], + [ + "And", + "rzej" + ], + [ + "ĠpieniÄĻ", + "dzmi" + ], + [ + "ĠP", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġzabu", + "rzenia" + ], + [ + "In", + "ter" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĤam" + ], + [ + "S", + "ÄĻdzi" + ], + [ + "lÄħ", + "t" + ], + [ + "z", + "mie" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzone" + ], + [ + "p", + "pe" + ], + [ + "Ġkamie", + "nicy" + ], + [ + "t", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żeÅĦ" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "ty" + ], + [ + "Ġpokaz", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġwiej", + "skich" + ], + [ + "Ġsej", + "mi" + ], + [ + "Ġmoc", + "ny" + ], + [ + "Ġat", + "aki" + ], + [ + "bu", + "ry" + ], + [ + "liz", + "owany" + ], + [ + "Ġbe", + "da" + ], + [ + "Ġpolity", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġwy", + "krÄĻ" + ], + [ + "da", + "y" + ], + [ + "Ġzagra", + "ża" + ], + [ + "Ġprze", + "bi" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wych" + ], + [ + "Ġinten", + "cji" + ], + [ + "Ġż", + "onie" + ], + [ + "Ġut", + "wór" + ], + [ + "rzy", + "sty" + ], + [ + "Ġdy", + "sko" + ], + [ + "ĠNau", + "ki" + ], + [ + "ĠNau", + "k" + ], + [ + "Ġdostrze", + "ga" + ], + [ + "ĠFran", + "cis" + ], + [ + "ĠK", + "rem" + ], + [ + "Ġstwier", + "dzono" + ], + [ + "Ġkrót", + "kiej" + ], + [ + "Ġu", + "kÅĤadzie" + ], + [ + "ĠskÅĤa", + "daÄĩ" + ], + [ + "Ġuzasad", + "nione" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "gar" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "ciele" + ], + [ + "pie", + "l" + ], + [ + "c", + "cy" + ], + [ + "ĠSÅĤu", + "żby" + ], + [ + "Ġpotrzebu", + "jesz" + ], + [ + "Ġpa", + "czkÄĻ" + ], + [ + "ĠK", + "ir" + ], + [ + "w", + "ro" + ], + [ + "Ġwyobraż", + "am" + ], + [ + "Wie", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "liza", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠkÄħpie", + "li" + ], + [ + "Za", + "le" + ], + [ + "Ġwios", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠzewnÄĻtrz", + "nych" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "pat" + ], + [ + "â", + "ĪĴ" + ], + [ + "Ja", + "ck" + ], + [ + "Ġzim", + "ne" + ], + [ + "Prze", + "j" + ], + [ + "ĠniechÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "an", + "dar" + ], + [ + "Ġmodli", + "twy" + ], + [ + "Ġob", + "wie" + ], + [ + "Ġd", + "owiad" + ], + [ + "eri", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġsta", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġegzami", + "nu" + ], + [ + "Ġprze", + "st" + ], + [ + "M", + "P" + ], + [ + "WÅĤa", + "dze" + ], + [ + "Ġide", + "alny" + ], + [ + "os", + "ÅĤowa" + ], + [ + "Ġwol", + "nÄħ" + ], + [ + "li", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġw", + "ach" + ], + [ + "si", + "my" + ], + [ + "Ġszklan", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġzezna", + "nia" + ], + [ + "Ġpi", + "ja" + ], + [ + "Ġreli", + "gia" + ], + [ + "Ġwi", + "rus" + ], + [ + "Ġpo", + "et" + ], + [ + "Ġle", + "tnie" + ], + [ + "dzi", + "al" + ], + [ + "p", + "owi" + ], + [ + "Jo", + "hn" + ], + [ + "Ġsp", + "ytaÅĤem" + ], + [ + "ĠBo", + "giem" + ], + [ + "Ġprzy", + "biera" + ], + [ + "Ġutwo", + "rzenia" + ], + [ + "ĠokreÅĽ", + "lonej" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "ka" + ], + [ + "Ġzm", + "arÅĤa" + ], + [ + "Ġwstrzym", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠwysiÅĤ", + "kiem" + ], + [ + "ĠZ", + "ato" + ], + [ + "ÅĽ", + "ka" + ], + [ + "ĠpaÅĦstw", + "owego" + ], + [ + "Ġna", + "trafi" + ], + [ + "Ġre", + "tory" + ], + [ + "ĠX", + "II" + ], + [ + "Ġsztu", + "ce" + ], + [ + "g", + "ód" + ], + [ + "ĠCz", + "erw" + ], + [ + "ĠT", + "an" + ], + [ + "Ġmi", + "ne" + ], + [ + "Ġsmu", + "tek" + ], + [ + "ren", + "cji" + ], + [ + "Ġhe", + "he" + ], + [ + "Jakie", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġżad", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġdostanie", + "sz" + ], + [ + "pra", + "wia" + ], + [ + "Ġobli", + "cze" + ], + [ + "Ġprzyjem", + "nie" + ], + [ + "o", + "j" + ], + [ + "ĠP", + "ort" + ], + [ + "Ġnie", + "typ" + ], + [ + "Ġzrezygn", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠzwykÅĤ", + "ego" + ], + [ + "N", + "O" + ], + [ + "Ġuzna", + "li" + ], + [ + "Ġanty", + "semi" + ], + [ + "ĠÅĽmi", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġzdrowo", + "tnych" + ], + [ + "Ġzech", + "ci" + ], + [ + "Ġniewiel", + "kiej" + ], + [ + "ĠToru", + "niu" + ], + [ + "Ġoku", + "p" + ], + [ + "Ġpopraw", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠZ", + "ako" + ], + [ + "Ġtra", + "wy" + ], + [ + "ĠMie", + "czy" + ], + [ + "Ġdwie", + "ÅĽcie" + ], + [ + "he", + "im" + ], + [ + "Ġzg", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġ8", + "3" + ], + [ + "den", + "s" + ], + [ + "Ġwspól", + "ny" + ], + [ + "gi", + "Äħ" + ], + [ + "e", + "lu" + ], + [ + "f", + "ield" + ], + [ + "ĠFranci", + "szek" + ], + [ + "l", + "onych" + ], + [ + "bie", + "rz" + ], + [ + "Ġspecjal", + "nej" + ], + [ + "Ġroz", + "dziale" + ], + [ + "Ġhistory", + "cznych" + ], + [ + "h", + "ater" + ], + [ + "Ġlicz", + "bÄħ" + ], + [ + "ĠwszczÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġzim", + "Äħ" + ], + [ + "pol", + "skiej" + ], + [ + "Ġl", + "ord" + ], + [ + "Ġgene", + "ralny" + ], + [ + "Ġpokry", + "te" + ], + [ + "Ġelektrow", + "ni" + ], + [ + "a", + "cja" + ], + [ + "Ġfor", + "muÅĤ" + ], + [ + "ChÅĤo", + "piec" + ], + [ + "tyku", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "trzas" + ], + [ + "Ġod", + "twarza" + ], + [ + "Ġpowsta", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġw", + "nÄĻtrz" + ], + [ + "Ġstar", + "cie" + ], + [ + "cza", + "niu" + ], + [ + "Ġsport", + "owe" + ], + [ + "ĠB", + "ol" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "owaÅĤo" + ], + [ + "O", + "powie" + ], + [ + "m", + "am" + ], + [ + "niej", + "si" + ], + [ + "Ġpoja", + "zdy" + ], + [ + "ĠI", + "wan" + ], + [ + "Ġg", + "rym" + ], + [ + "M", + "as" + ], + [ + "Ġwspomina", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġka", + "zdy" + ], + [ + "Ġ197", + "1" + ], + [ + "Ġusi", + "ÅĤujÄħc" + ], + [ + "Je", + "sli" + ], + [ + "Ġlat", + "o" + ], + [ + "ĠG", + "rze" + ], + [ + "rowi", + "cz" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "nie" + ], + [ + "ch", + "yba" + ], + [ + "Ġl", + "ÅĽniÄħ" + ], + [ + "Ġprzedstawiciel", + "ami" + ], + [ + "Ġwycof", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġzauwa", + "ży" + ], + [ + "B", + "la" + ], + [ + "ĠThom", + "as" + ], + [ + "Ġróż", + "nicÄĻ" + ], + [ + "ĠPiÅĤsud", + "skiego" + ], + [ + "ro", + "dy" + ], + [ + "Ġnarod", + "ów" + ], + [ + "ĠTwoje", + "j" + ], + [ + "Ġbezpie", + "cze" + ], + [ + "Rodzi", + "ce" + ], + [ + "Ġpali", + "wo" + ], + [ + "Ġzapach", + "u" + ], + [ + "Ġprzyro", + "dni" + ], + [ + "Ġspraw", + "cy" + ], + [ + "tow", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġnapraw", + "de" + ], + [ + "Ġprze", + "twarza" + ], + [ + "Ġrozumie", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġwscho", + "du" + ], + [ + "ow", + "em" + ], + [ + "Ġcie", + "szyÅĤ" + ], + [ + "Ġzn", + "anego" + ], + [ + "Ġkal", + "ku" + ], + [ + "ĠG", + "ale" + ], + [ + "Ġka", + "pÅĤa" + ], + [ + "l", + "onÄħ" + ], + [ + "K", + "rót" + ], + [ + "Ġlep", + "szej" + ], + [ + "Ġstandar", + "dy" + ], + [ + "nie", + "bie" + ], + [ + "or", + "ne" + ], + [ + "ĠW", + "szech" + ], + [ + "nic", + "kiego" + ], + [ + "ch", + "ali" + ], + [ + "Ġsko", + "ru" + ], + [ + "Ġży", + "jemy" + ], + [ + "Ġsp", + "rzymie" + ], + [ + "Ġude", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "Ġroz", + "kazu" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzynarod", + "owe" + ], + [ + "Ġsu", + "my" + ], + [ + "Ġzdol", + "ny" + ], + [ + "Ġsejm", + "owej" + ], + [ + "pi", + "ona" + ], + [ + "Ġpo", + "cisk" + ], + [ + "D", + "wu" + ], + [ + "Ġde", + "welo" + ], + [ + "ĠPo", + "z" + ], + [ + "Ġlicz", + "b" + ], + [ + "niÄħ", + "dze" + ], + [ + "Ġunika", + "Äĩ" + ], + [ + "mo", + "na" + ], + [ + "Ġzap", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġdo", + "ÅĤo" + ], + [ + "B", + "O" + ], + [ + "Ġwspiera", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwez", + "wanie" + ], + [ + "Ġpodej", + "ÅĽcia" + ], + [ + "Ġpraw", + "ym" + ], + [ + "Ġroz", + "ciÄħga" + ], + [ + "ti", + "onal" + ], + [ + "ĠNowo", + "czes" + ], + [ + "Ġgro", + "nie" + ], + [ + "ĠprzysÅĤu", + "guje" + ], + [ + "Ġmu", + "sz" + ], + [ + "by", + "ÅĤ" + ], + [ + "pol", + "skie" + ], + [ + "ĠJu", + "lia" + ], + [ + "ĠC", + "at" + ], + [ + "Ġinternet", + "owych" + ], + [ + "ĠJE", + "ST" + ], + [ + "Ġta", + "gu" + ], + [ + "brz", + "mie" + ], + [ + "Ġko", + "sti" + ], + [ + "Ġprzesta", + "nie" + ], + [ + "Ġwy", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġu", + "nd" + ], + [ + "by", + "l" + ], + [ + "Ġdotk", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġzw", + "ane" + ], + [ + "Ġdom", + "ku" + ], + [ + "Ġ197", + "7" + ], + [ + "Ġzmar", + "szczyÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "ciÄħż" + ], + [ + "Ġod", + "sunÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġpojedyn", + "cze" + ], + [ + "ĠD", + "latego" + ], + [ + "on", + "tan" + ], + [ + "Ġskute", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĽci" + ], + [ + "ÅĤ", + "owe" + ], + [ + "T", + "U" + ], + [ + "Ġz", + "io" + ], + [ + "Ġsp", + "ór" + ], + [ + "Ġs", + "finans" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "tra" + ], + [ + "Ġgat", + "unki" + ], + [ + "Zwy", + "kle" + ], + [ + "rz", + "onÄħ" + ], + [ + "Ġpowtó", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġod", + "sÅĤa" + ], + [ + "ĠnajwiÄĻksz", + "ej" + ], + [ + "Ġludz", + "ki" + ], + [ + "ĠSÅĤa", + "wo" + ], + [ + "zie", + "nie" + ], + [ + "Ġcy", + "kl" + ], + [ + "Ġko", + "la" + ], + [ + "ĠS", + "ad" + ], + [ + "Ġkon", + "soli" + ], + [ + "Ġgru", + "by" + ], + [ + "Ġzaby", + "tk" + ], + [ + "Ġho", + "lu" + ], + [ + "ĠLu", + "bel" + ], + [ + "Ġner", + "wy" + ], + [ + "Ġko", + "rek" + ], + [ + "Ġm", + "akija" + ], + [ + "Ġtru", + "ci" + ], + [ + "PozostaÅĤ", + "e" + ], + [ + "ĠczÅĤonkow", + "skich" + ], + [ + "rzy", + "n" + ], + [ + "on", + "ki" + ], + [ + "b", + "ak" + ], + [ + "Ġza", + "pi" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowy" + ], + [ + "Ġtabli", + "cy" + ], + [ + "ĠRe", + "d" + ], + [ + "Ġpa", + "czki" + ], + [ + "ĠCz", + "emu" + ], + [ + "ĠWÅĤo", + "dzi" + ], + [ + "Ġodby", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġspotk", + "aÅĤa" + ], + [ + "K", + "lik" + ], + [ + "ĠÅĽli", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġzabra", + "li" + ], + [ + "Ġchu", + "ste" + ], + [ + "Ġznaleź", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġprze", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġwol", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠwewnÄĻtrz", + "nego" + ], + [ + "Ġodwo", + "ÅĤania" + ], + [ + "Ġzastana", + "wiaÅĤa" + ], + [ + "Ġn", + "owymi" + ], + [ + "Ġsprawi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Pol", + "ski" + ], + [ + "ĠNie", + "stety" + ], + [ + "Ġcze", + "kola" + ], + [ + "ĠprÄĻd", + "ko" + ], + [ + "Ġan", + "gaż" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠKróle", + "stwa" + ], + [ + "T", + "wój" + ], + [ + "Ġmagazy", + "nu" + ], + [ + "Ġzosta", + "wiajÄħc" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "gi" + ], + [ + "ĠT", + "em" + ], + [ + "ĠD", + "Z" + ], + [ + "zo", + "lu" + ], + [ + "Ġprzy", + "s" + ], + [ + "M", + "istrz" + ], + [ + "ĠporzÄħd", + "nie" + ], + [ + "Ġbro", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġciep", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ma", + "cie" + ], + [ + "Ġbezb", + "ron" + ], + [ + "k", + "owanego" + ], + [ + "Ġzain", + "west" + ], + [ + "Ġzawiad", + "omi" + ], + [ + "Ġpartne", + "rów" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dz" + ], + [ + "Ġmaszy", + "na" + ], + [ + "Ġsekre", + "ta" + ], + [ + "H", + "u" + ], + [ + "ĠK", + "il" + ], + [ + "ĠzmarÅĤ", + "ego" + ], + [ + "wi", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġkiw", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠKiel", + "cach" + ], + [ + "ÅĦskie", + "mu" + ], + [ + "ĠgÅĤupi", + "o" + ], + [ + "ĠK", + "lub" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tnej" + ], + [ + "ĠsiÄĻ", + "gnÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġmi", + "le" + ], + [ + "Ġpod", + "la" + ], + [ + "Ġdzi", + "aÅĤu" + ], + [ + "Ġnatural", + "nego" + ], + [ + "ca", + "go" + ], + [ + "Mo", + "c" + ], + [ + "MÅĤo", + "dy" + ], + [ + "sy", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠAka", + "dem" + ], + [ + "ĠS", + "mith" + ], + [ + "S", + "ejm" + ], + [ + "Ġdzie", + "liÄĩ" + ], + [ + "ĠA", + "bra" + ], + [ + "Ġprze", + "sad" + ], + [ + "Z", + "y" + ], + [ + "Ġsze", + "rzej" + ], + [ + "Ġtera", + "peu" + ], + [ + "Ġ196", + "7" + ], + [ + "Ġefek", + "tem" + ], + [ + "Ma", + "g" + ], + [ + "Ġprogram", + "em" + ], + [ + "Ġtotal", + "nie" + ], + [ + "Ġniepraw", + "dzi" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "tro" + ], + [ + "Ġzd", + "ez" + ], + [ + "Ġdaw", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġpopra", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġnormal", + "nego" + ], + [ + "ĠIr", + "landii" + ], + [ + "Ġdziennika", + "rze" + ], + [ + "Ġmiesz", + "kam" + ], + [ + "wiÄħz", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpod", + "noszÄħc" + ], + [ + "ĠpaÅĦstwa", + "ch" + ], + [ + "ĠD", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġtelef", + "onów" + ], + [ + "ĠÅĤad", + "na" + ], + [ + "Ġdrzew", + "ami" + ], + [ + "Ġzdr", + "owe" + ], + [ + "Ġmi", + "strzem" + ], + [ + "Ġwojsk", + "owy" + ], + [ + "Ġ19", + "50" + ], + [ + "A", + "ktu" + ], + [ + "w", + "nej" + ], + [ + "Ġgra", + "wi" + ], + [ + "Ġkontrow", + "ers" + ], + [ + "Ġno", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġszcze", + "pieÅĦ" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "ów" + ], + [ + "Ġzde", + "fini" + ], + [ + "Ġrobo", + "tni" + ], + [ + "gi", + "ni" + ], + [ + "ĠSa", + "u" + ], + [ + "Ġpusty", + "ni" + ], + [ + "Ġko", + "k" + ], + [ + "ci", + "t" + ], + [ + "ro", + "r" + ], + [ + "H", + "en" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szaÅĤam" + ], + [ + "Ġbli", + "ski" + ], + [ + "Ġhistor", + "iÄħ" + ], + [ + "ĠdziaÅĤal", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġzabra", + "nia" + ], + [ + "ly", + "n" + ], + [ + "Ġuro", + "dzin" + ], + [ + "ĠsÅĤucha", + "wki" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "niu" + ], + [ + "Ġsto", + "czni" + ], + [ + "ĠL", + "ek" + ], + [ + "ĠR", + "ó" + ], + [ + "n", + "no" + ], + [ + "Ġdecy", + "dowaÄĩ" + ], + [ + "Ġtr", + "wo" + ], + [ + "ÅĽ", + "ników" + ], + [ + "Ġkorpo", + "ra" + ], + [ + "Ġkra", + "dzieży" + ], + [ + "Ġkapita", + "nie" + ], + [ + "rzy", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠprzykÅĤad", + "ów" + ], + [ + "Ġwy", + "trze" + ], + [ + "ĠMacie", + "re" + ], + [ + "Ġprywat", + "nego" + ], + [ + "ĠRzesz", + "owie" + ], + [ + "Ġnie", + "sÅĤych" + ], + [ + "Ġwy", + "dzie" + ], + [ + "cki", + "mi" + ], + [ + "Ġ", + "}" + ], + [ + "..", + "..." + ], + [ + "Ġplan", + "em" + ], + [ + "Ġ7", + "4" + ], + [ + "Ġobser", + "wat" + ], + [ + "Ġciem", + "nych" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "szy" + ], + [ + "Ġprze", + "moc" + ], + [ + "Ġmet", + "r" + ], + [ + "Ġtyp", + "owy" + ], + [ + "ĠobjÄĻ", + "te" + ], + [ + "Ġgaze", + "t" + ], + [ + "ĠniespeÅĤ", + "na" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "li" + ], + [ + "zi", + "om" + ], + [ + "Ġdo", + "stoj" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "dÄħ" + ], + [ + "ĠbyÅĤ", + "bym" + ], + [ + "Ġeg", + "zo" + ], + [ + "ĠC", + "es" + ], + [ + "Ġwro", + "giem" + ], + [ + "ĠSy", + "stem" + ], + [ + "ali", + "zacja" + ], + [ + "Ġwspomni", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġpoważ", + "na" + ], + [ + "Ġofer", + "uje" + ], + [ + "Ġsp", + "rost" + ], + [ + "ĠB", + "ill" + ], + [ + "ój", + "rz" + ], + [ + "Ġregu", + "lacje" + ], + [ + "Ġsuger", + "uje" + ], + [ + "ĠmyÅĽl", + "ami" + ], + [ + "Ro", + "ze" + ], + [ + "szy", + "sz" + ], + [ + "Powi", + "nni" + ], + [ + "Fir", + "ma" + ], + [ + "ĠoÅĽwiad", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Åļ", + "mie" + ], + [ + "Ġlo", + "go" + ], + [ + "Ġpowo", + "dzeniem" + ], + [ + "Ġskrzy", + "deÅĤ" + ], + [ + "ĠnajwiÄĻk", + "sza" + ], + [ + "ĠwzglÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "Ġcmen", + "tarz" + ], + [ + "Ġpopro", + "siÅĤa" + ], + [ + "Ġnaczy", + "nia" + ], + [ + "Ġag", + "resji" + ], + [ + "Ġza", + "ciÄħg" + ], + [ + "Ġbezrobo", + "tnych" + ], + [ + "Ġsamo", + "po" + ], + [ + "ĠZ", + "im" + ], + [ + "Ġla", + "sy" + ], + [ + "ĠP", + "atry" + ], + [ + "Ġf", + "en" + ], + [ + "Ġdo", + "liny" + ], + [ + "Ġe", + "tat" + ], + [ + "Ġal", + "gory" + ], + [ + "Ġtwór", + "ców" + ], + [ + "ĠwdziÄĻ", + "czny" + ], + [ + "Ġ", + "owym" + ], + [ + "Ġop", + "ony" + ], + [ + "Ġmart", + "w" + ], + [ + "Ġpo", + "mal" + ], + [ + "ĠR", + "A" + ], + [ + "Ġnum", + "ery" + ], + [ + "Ġskier", + "owany" + ], + [ + "Ġpolega", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠumiejÄĻ", + "tnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "tow", + "aÅĤy" + ], + [ + "wie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġży", + "czenia" + ], + [ + "Ġpier", + "dol" + ], + [ + "Ġprze", + "wyż" + ], + [ + "Ġmart", + "wy" + ], + [ + "re", + "ny" + ], + [ + "ĠXX", + "I" + ], + [ + "ĠMeksy", + "ku" + ], + [ + "ĠInfra", + "struktury" + ], + [ + "Ġinforma", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠA", + "sh" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġporówna", + "Äĩ" + ], + [ + "i", + "zm" + ], + [ + "ni", + "amy" + ], + [ + "ĠJanu", + "sza" + ], + [ + "ĠP", + "E" + ], + [ + "ży", + "na" + ], + [ + "Ġpowtarza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwarsz", + "tat" + ], + [ + "Ġst", + "resu" + ], + [ + "Roz", + "ej" + ], + [ + "Cz", + "tery" + ], + [ + "Ġhistory", + "czne" + ], + [ + "Ġu", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤaÄĩ" + ], + [ + "Ġmor", + "skich" + ], + [ + "hi", + "te" + ], + [ + "Ġdowie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġda", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġdwu", + "na" + ], + [ + "Ġmieli", + "by" + ], + [ + "Ġpozosta", + "wiajÄħc" + ], + [ + "Ġprzy", + "ÅĽpie" + ], + [ + "Ġprzyj", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "ÅĦski", + "mi" + ], + [ + "âĹı", + "âĹı" + ], + [ + "Ġdo", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġener", + "gia" + ], + [ + "ĠLegisla", + "cyjne" + ], + [ + "Ġwyda", + "niu" + ], + [ + "Ġmul", + "ti" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "niÄĩ" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "czno" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czona" + ], + [ + "wi", + "i" + ], + [ + "Pio", + "tr" + ], + [ + "Ġuży", + "wania" + ], + [ + "ĠGru", + "py" + ], + [ + "Ġokru", + "cie" + ], + [ + "Ġk", + "ano" + ], + [ + "Ġpierw", + "si" + ], + [ + "Ġs", + "my" + ], + [ + "Ġpraco", + "dawców" + ], + [ + "Ġwybor", + "czych" + ], + [ + "Ġryzy", + "kow" + ], + [ + "Ġigno", + "ran" + ], + [ + "Ġbar", + "u" + ], + [ + "Ġprze", + "konuje" + ], + [ + "Ġodkry", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġre", + "be" + ], + [ + "Ġmie", + "czem" + ], + [ + "k", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġprzy", + "d" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "czeÅĦstwa" + ], + [ + "ĠciÄħg", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "o", + "c" + ], + [ + "nios", + "Äħ" + ], + [ + "Ġuwa", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġi", + "u" + ], + [ + "Ġnum", + "e" + ], + [ + "Ġreje", + "str" + ], + [ + "Ġmo", + "jemu" + ], + [ + "Ġpie", + "kar" + ], + [ + "ĠokreÅĽl", + "onym" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "ód" + ], + [ + "Ġzrów", + "nowa" + ], + [ + "Ġt", + "chu" + ], + [ + "Ġp", + "ól" + ], + [ + "Ġosz", + "al" + ], + [ + "Ġklasztor", + "u" + ], + [ + "Ġprze", + "pad" + ], + [ + "Pra", + "ce" + ], + [ + "Ġpowo", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġli", + "czeb" + ], + [ + "Ġsukce", + "sem" + ], + [ + "ĠSÅĤu", + "chaj" + ], + [ + "ĠKu", + "ki" + ], + [ + "Ġdo", + "cze" + ], + [ + "Ġkobie", + "tom" + ], + [ + "kow", + "cy" + ], + [ + "Ġpilo", + "ta" + ], + [ + "ĠurzÄĻdni", + "k" + ], + [ + "Ġpow", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġbi", + "je" + ], + [ + "M", + "niej" + ], + [ + "Powie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġpozwo", + "lenia" + ], + [ + "Ġnazwi", + "sk" + ], + [ + "Ġa", + "ro" + ], + [ + "ĠT", + "al" + ], + [ + "ĠwyÅĽci", + "gu" + ], + [ + "Ġpiersi", + "ach" + ], + [ + "Ġno", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġcz", + "ole" + ], + [ + "Ġbra", + "li" + ], + [ + "Ġza", + "i" + ], + [ + "Doty", + "czy" + ], + [ + "Ġide", + "a" + ], + [ + "Ġkawi", + "arni" + ], + [ + "Ġogrom", + "nie" + ], + [ + "Ġzdrowi", + "u" + ], + [ + "Ġobu", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġwydo", + "staÄĩ" + ], + [ + "Ġprzekon", + "ana" + ], + [ + "ĠI", + "gna" + ], + [ + "ĠkÅĤam", + "stwa" + ], + [ + "Ġgor", + "szy" + ], + [ + "Ġwszak", + "że" + ], + [ + "Ġw", + "tym" + ], + [ + "Ġport", + "fe" + ], + [ + "Ġzade", + "biutowaÅĤ" + ], + [ + "ĠpiÄĻÄĩ", + "dziesiÄĻciu" + ], + [ + "Ġo", + "cal" + ], + [ + "ĠI", + "PN" + ], + [ + "Ġroz", + "rzu" + ], + [ + "Ġ196", + "4" + ], + [ + "Ġtrenin", + "gu" + ], + [ + "Ġsp", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġdek", + "laracji" + ], + [ + "ĠJad", + "wi" + ], + [ + "ur", + "ch" + ], + [ + "ĠMi", + "ckie" + ], + [ + "Ġrza", + "dziej" + ], + [ + "ĠWÅĤady", + "sÅĤawa" + ], + [ + "ĠdostÄĻp", + "ny" + ], + [ + "ĠPar", + "ku" + ], + [ + "Ġrzym", + "skokatoli" + ], + [ + "ĠpamiÄĻta", + "sz" + ], + [ + "nie", + "li" + ], + [ + "Ġlogi", + "ki" + ], + [ + "Ġzastos", + "owaÄĩ" + ], + [ + "20", + "20" + ], + [ + "Ġmiejsc", + "owych" + ], + [ + "Ġpazno", + "k" + ], + [ + "Ġtry", + "bun" + ], + [ + "Ġkrzy", + "czy" + ], + [ + "Ġwiel", + "ce" + ], + [ + "Ġwymi", + "ana" + ], + [ + "Ġwido", + "czny" + ], + [ + "ĠmógÅĤ", + "byÅĽ" + ], + [ + "Ġprawdopodob", + "ieÅĦstwo" + ], + [ + "Ġeki", + "py" + ], + [ + "z", + "am" + ], + [ + "Ġzy", + "ska" + ], + [ + "n", + "da" + ], + [ + "Ġodpowiedzi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġmoż", + "liwa" + ], + [ + "ST", + "A" + ], + [ + "Ġme", + "ble" + ], + [ + "wi", + "lej" + ], + [ + "Ġtra", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġdetek", + "tyw" + ], + [ + "Ġmi", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġu", + "biera" + ], + [ + "Ġzasko", + "czona" + ], + [ + "Ġobro", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġofer", + "t" + ], + [ + "la", + "li" + ], + [ + "Ġf", + "el" + ], + [ + "Ġwybo", + "rami" + ], + [ + "ar", + "ne" + ], + [ + "Ġmru", + "knÄĻÅĤa" + ], + [ + "S", + "ch" + ], + [ + "Ġpodejm", + "owane" + ], + [ + "Ġzbiera", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpodwyż", + "ki" + ], + [ + "ĠR", + "ów" + ], + [ + "Ġmówi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġd", + "baÄĩ" + ], + [ + "Ġoto", + "czenie" + ], + [ + "ĠK", + "wa" + ], + [ + "Ġch", + "cieÄĩ" + ], + [ + "Ġhit", + "lerow" + ], + [ + "pier", + "do" + ], + [ + "p", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġle", + "wicy" + ], + [ + "Ġx", + "d" + ], + [ + "Ġklim", + "atu" + ], + [ + "Ġob", + "rze" + ], + [ + "Ġma", + "chi" + ], + [ + "Ġznaj", + "omi" + ], + [ + "C", + "J" + ], + [ + "i", + "g" + ], + [ + "ĠNorwe", + "gii" + ], + [ + "Ġre", + "spek" + ], + [ + "ĠOlszty", + "nie" + ], + [ + "c", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġbom", + "by" + ], + [ + "de", + "na" + ], + [ + "K", + "ol" + ], + [ + "Ġmiesz", + "kaÅĤa" + ], + [ + "ĠOst", + "at" + ], + [ + "Ġ7", + "7" + ], + [ + "Ġdrew", + "no" + ], + [ + "Ġotwo", + "rzy" + ], + [ + "Ġobej", + "m" + ], + [ + "Ġwym", + "amro" + ], + [ + "G", + "re" + ], + [ + "ĠzwierzÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġkatoli", + "cy" + ], + [ + "ĠB", + "ara" + ], + [ + "Ġzach", + "owa" + ], + [ + "Ġte", + "zy" + ], + [ + "Ġstan", + "em" + ], + [ + "ja", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġwybra", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġdo", + "czekaÄĩ" + ], + [ + "Ġzagra", + "ÅĤ" + ], + [ + "nia", + "rzy" + ], + [ + "ĠnieskoÅĦcz", + "on" + ], + [ + "Ġlibe", + "ra" + ], + [ + "Ġpo", + "nur" + ], + [ + "Ġgrze", + "cznie" + ], + [ + "Ġdram", + "at" + ], + [ + "Podni", + "ósÅĤ" + ], + [ + "Ġbie", + "da" + ], + [ + "Ġotwart", + "ym" + ], + [ + "cz", + "oÅĤ" + ], + [ + "Ġwie", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpozn", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġza", + "tytuÅĤ" + ], + [ + "ĠA", + "la" + ], + [ + "Ġprote", + "stów" + ], + [ + "Ġsta", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "ĠKraj", + "owego" + ], + [ + "ĠL", + "en" + ], + [ + "Ġdo", + "chód" + ], + [ + "Ġpopat", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "B", + "Äħdź" + ], + [ + "20", + "15" + ], + [ + "Ġmo", + "tory" + ], + [ + "Ġdy", + "wizji" + ], + [ + "Ġwo", + "jsku" + ], + [ + "Ġw", + "ciÄħga" + ], + [ + "Ġroz", + "wie" + ], + [ + "Ġsz", + "nu" + ], + [ + "Ġfaj", + "ny" + ], + [ + "Ġukaz", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġodzie", + "dzi" + ], + [ + "PiÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠLi", + "tera" + ], + [ + "Ġróż", + "nie" + ], + [ + "Ġprób", + "owaÅĤem" + ], + [ + "Ġczy", + "stej" + ], + [ + "Ġspraw", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġwra", + "cam" + ], + [ + "Ġna", + "kazaÅĤ" + ], + [ + "ĠnieszczÄĻ", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġregional", + "nych" + ], + [ + "ku", + "m" + ], + [ + "ĠD", + "en" + ], + [ + "T", + "owarzy" + ], + [ + "ĠCze", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġatmos", + "fera" + ], + [ + "U", + "de" + ], + [ + "zdra", + "wiam" + ], + [ + "Äħ", + "ce" + ], + [ + "Po", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠP", + "is" + ], + [ + "bat", + "Äħ" + ], + [ + "ĠSpoÅĤe", + "cznych" + ], + [ + "gu", + "r" + ], + [ + "Ġwar", + "ta" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "ny" + ], + [ + "ĠKrzy", + "ż" + ], + [ + "ER", + "MA" + ], + [ + "M", + "ary" + ], + [ + "ĠdÅĤugie", + "go" + ], + [ + "Ġprzy", + "wy" + ], + [ + "Ġpoja", + "wiÄħ" + ], + [ + "Ġu", + "legÅĤ" + ], + [ + "Ġokrop", + "nie" + ], + [ + "Ġpo", + "ty" + ], + [ + "Ġnaj", + "po" + ], + [ + "Ġpsychi", + "at" + ], + [ + "Z", + "wiÄħz" + ], + [ + "Szcze", + "rze" + ], + [ + "Ġnajbliż", + "szej" + ], + [ + "ph", + "y" + ], + [ + "ĠKomi", + "tet" + ], + [ + "r", + "ich" + ], + [ + "Ġwy", + "szuki" + ], + [ + "Ġprze", + "chy" + ], + [ + "Ġwal", + "czÄħ" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "czu", + "cie" + ], + [ + "S", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġsz", + "mat" + ], + [ + "Ġopodat", + "kowania" + ], + [ + "K", + "lub" + ], + [ + "Ġlubi", + "sz" + ], + [ + "Ġci", + "u" + ], + [ + "ĠPut", + "ina" + ], + [ + "ĠskÅĤa", + "dania" + ], + [ + "ĠoÅĽrod", + "ek" + ], + [ + "Ġzat", + "rud" + ], + [ + "Ġpodejm", + "owania" + ], + [ + "bi", + "net" + ], + [ + "Ġwspól", + "nym" + ], + [ + "Ġludz", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġprzetar", + "g" + ], + [ + "Ġekonomi", + "cznych" + ], + [ + "Ġkomis", + "je" + ], + [ + "Ġogni", + "ska" + ], + [ + "Ġpubli", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "ĠZ", + "ga" + ], + [ + "Ġwykrzy", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "daw", + "no" + ], + [ + "Ġutw", + "ory" + ], + [ + "Ġb", + "at" + ], + [ + "Ġtemat", + "ów" + ], + [ + "Ġwi", + "nna" + ], + [ + "k", + "cyjne" + ], + [ + "ko", + "nt" + ], + [ + "W", + "in" + ], + [ + "Odpowie", + "dź" + ], + [ + "Ġkomend", + "anta" + ], + [ + "pod", + "oba" + ], + [ + "ĠP", + "iÄĻk" + ], + [ + "Ġkom", + "panii" + ], + [ + "Ġstara", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpu", + "sta" + ], + [ + "e", + "ta" + ], + [ + "ĠkrÄħ", + "g" + ], + [ + "Pra", + "ca" + ], + [ + "Ġprze", + "ciÄħg" + ], + [ + "Ġukry", + "te" + ], + [ + "U", + "mie" + ], + [ + "Ġkar", + "ta" + ], + [ + "pre", + "cyz" + ], + [ + "Ġre", + "kompens" + ], + [ + "Ġmie", + "cza" + ], + [ + "or", + "ry" + ], + [ + "Ġsp", + "re" + ], + [ + "Roz", + "mowa" + ], + [ + "P", + "ad" + ], + [ + "Ġbu", + "t" + ], + [ + "ĠPZ", + "PR" + ], + [ + "Ġwy", + "kazy" + ], + [ + "Powie", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "Ġprzych", + "odów" + ], + [ + "ĠSi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠNa", + "pole" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "tÄĻ" + ], + [ + "Wa", + "żne" + ], + [ + "je", + "w" + ], + [ + "Ġo", + "glÄħdaÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "prawi" + ], + [ + "Åģ", + "O" + ], + [ + "Ġprzy", + "ciÄħg" + ], + [ + "st", + "in" + ], + [ + "ĠC", + "li" + ], + [ + "Ġdoty", + "ka" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠurzÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "Ġpod", + "stÄĻp" + ], + [ + "Ġcentymet", + "rów" + ], + [ + "wi", + "onÄħ" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "niem" + ], + [ + "Ġrestruktury", + "zacji" + ], + [ + "si", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġwymi", + "arze" + ], + [ + "Ġkar", + "k" + ], + [ + "Ġkorzysta", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġpod", + "niesienie" + ], + [ + "gÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġ193", + "7" + ], + [ + "Ġprze", + "szli" + ], + [ + "Ġadministra", + "cyjnie" + ], + [ + "Ġty", + "to" + ], + [ + "ĠlÄĻ", + "ku" + ], + [ + "Ġzw", + "ari" + ], + [ + "Ġofi", + "arÄĻ" + ], + [ + "Ġgo", + "l" + ], + [ + "I", + "lu" + ], + [ + "Ġfil", + "mach" + ], + [ + "ĠTe", + "atru" + ], + [ + "Ġfesti", + "wal" + ], + [ + "tr", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠG", + "rand" + ], + [ + "Ġpart", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġprywat", + "nym" + ], + [ + "ĠÅĽlu", + "bu" + ], + [ + "mi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġolimpij", + "skich" + ], + [ + "Musi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġob", + "cym" + ], + [ + "K", + "E" + ], + [ + "sto", + "k" + ], + [ + "g", + "ate" + ], + [ + "mo", + "t" + ], + [ + "Ġinwesty", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġwierz", + "cho" + ], + [ + "Ġzobaczy", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġnied", + "ostÄĻp" + ], + [ + "P", + "U" + ], + [ + "ĠK", + "rym" + ], + [ + "Ġstra", + "szli" + ], + [ + "Ġpom", + "or" + ], + [ + "ĠczÅĤon", + "kami" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzy", + "czasie" + ], + [ + "Ġ7", + "3" + ], + [ + "Gru", + "pa" + ], + [ + "ak", + "ami" + ], + [ + "mi", + "j" + ], + [ + "ur", + "t" + ], + [ + "Ġinwest", + "orów" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħc" + ], + [ + "20", + "16" + ], + [ + "ĠK", + "ing" + ], + [ + "Ġsym", + "u" + ], + [ + "Ġpole", + "mi" + ], + [ + "Ġzmieni", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġ196", + "6" + ], + [ + "ĠpomyÅĽl", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġrejestra", + "cji" + ], + [ + "ĠSztu", + "ki" + ], + [ + ")", + "?" + ], + [ + "Ġhrab", + "stwie" + ], + [ + "Ġmniej", + "szÄħ" + ], + [ + "d", + "in" + ], + [ + "'", + "," + ], + [ + "Ġuszko", + "dzenia" + ], + [ + "Ġj", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġrad", + "oÅĽnie" + ], + [ + "Ġsprze", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "Ġtro", + "szkÄĻ" + ], + [ + "Ġumy", + "ÅĽle" + ], + [ + "Przypom", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġroze", + "bra" + ], + [ + "ĠdoÅĤÄħ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "pi", + "onych" + ], + [ + "Ġusta", + "leÅĦ" + ], + [ + "Ġpi", + "rami" + ], + [ + "Ġniedowierza", + "niem" + ], + [ + "Ġreprez", + "entuje" + ], + [ + "Ġal", + "fa" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "wce" + ], + [ + "b", + "re" + ], + [ + "Ġma", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "Ġminu", + "s" + ], + [ + "ĠP", + "y" + ], + [ + "Ġopar", + "ta" + ], + [ + "Ġniez", + "god" + ], + [ + "Ġpomie", + "szczenie" + ], + [ + "Ġniez", + "li" + ], + [ + "Ġpowo", + "ÅĤanie" + ], + [ + "p", + "ha" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owaniem" + ], + [ + "Ġpodlega", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠuÅĽmiecha", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠbezpoÅĽre", + "dniego" + ], + [ + "Ġposzu", + "kaÄĩ" + ], + [ + "Ġmówi", + "ono" + ], + [ + "Ġnumer", + "em" + ], + [ + "Ġal", + "bowiem" + ], + [ + "ĠAl", + "bo" + ], + [ + "li", + "sta" + ], + [ + "si", + "one" + ], + [ + "Ġinteli", + "gen" + ], + [ + "Ġnumer", + "u" + ], + [ + "ĠzmÄĻ", + "czona" + ], + [ + "ĠC", + "er" + ], + [ + "ĠciemnoÅĽci", + "ach" + ], + [ + "Ġuro", + "dzi" + ], + [ + "stÄħ", + "pienie" + ], + [ + "ĠokreÅĽ", + "lonego" + ], + [ + "Ġodpowiad", + "am" + ], + [ + "Ġnego", + "cj" + ], + [ + "siad", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġwal", + "ory" + ], + [ + "Ġprzetr", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġna", + "prawy" + ], + [ + "ĠRz", + "ymi" + ], + [ + "Po", + "trafi" + ], + [ + "Ġro", + "sy" + ], + [ + "Ġwyraź", + "ne" + ], + [ + "Ġuczest", + "nicy" + ], + [ + "Ġau", + "tem" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "kim" + ], + [ + "Ġnieza", + "wo" + ], + [ + "Ġkan", + "cle" + ], + [ + "Ġzej", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻ", + "dnieniem" + ], + [ + "Ġm", + "ej" + ], + [ + "ĠK", + "er" + ], + [ + "t", + "rzy" + ], + [ + "je", + "r" + ], + [ + "Ġwyposa", + "żenie" + ], + [ + "Ġwi", + "od" + ], + [ + "S", + "tro" + ], + [ + "lo", + "nie" + ], + [ + "r", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġsem", + "in" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġuzyska", + "nie" + ], + [ + "Ġpono", + "Äĩ" + ], + [ + "z", + "ka" + ], + [ + "Ġspi", + "sk" + ], + [ + "Ġos", + "Äħ" + ], + [ + "ĠposiÅĤ", + "ek" + ], + [ + "Ġrzecz", + "niczka" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żone" + ], + [ + "Ġref", + "un" + ], + [ + "Ġigrzy", + "skach" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "ki" + ], + [ + "Ġum", + "ar" + ], + [ + "Ġsub", + "wencji" + ], + [ + "Ġode", + "szÅĤa" + ], + [ + "Ġzagrani", + "cznej" + ], + [ + "Ġprzej", + "mu" + ], + [ + "ĠmożliwoÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "Ġdelika", + "tne" + ], + [ + "Ġwyszep", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġle", + "w" + ], + [ + "Ġpowiedzi", + "ane" + ], + [ + "Ġprzyja", + "cielu" + ], + [ + "Ġogranicz", + "one" + ], + [ + "Ġzapropon", + "owaÄĩ" + ], + [ + "My", + "ÅĽli" + ], + [ + "Ġustos", + "unk" + ], + [ + "Ġte", + "dy" + ], + [ + "gra", + "mów" + ], + [ + "P", + "as" + ], + [ + "li", + "c" + ], + [ + "zu", + "jÄħcy" + ], + [ + "U", + "cie" + ], + [ + "Ġw", + "róż" + ], + [ + "ĠsiÅĤ", + "ami" + ], + [ + "Ġrodzi", + "com" + ], + [ + "Ġupo", + "ko" + ], + [ + "Ġtożsam", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠdziewiÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "Ġpr", + "ych" + ], + [ + "ar", + "nych" + ], + [ + "Ġniezna", + "jom" + ], + [ + "Ġprzed", + "woje" + ], + [ + "ÅĽwiÄĻ", + "t" + ], + [ + "Ġobec", + "nÄħ" + ], + [ + "Poczu", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠPol", + "aka" + ], + [ + "ge", + "s" + ], + [ + "Ġwal", + "czyli" + ], + [ + "Ġdoży", + "wo" + ], + [ + "ĠDy", + "rek" + ], + [ + "Za", + "czyn" + ], + [ + "Ġot", + "wór" + ], + [ + "bur", + "gu" + ], + [ + "Ġzdzi", + "wiony" + ], + [ + "gro", + "dy" + ], + [ + "Ġza", + "ta" + ], + [ + "Ġczar", + "ow" + ], + [ + "Ġlekce", + "wa" + ], + [ + "rzÄħ", + "sa" + ], + [ + "Ġm", + "ez" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "ania" + ], + [ + "Ġrobó", + "t" + ], + [ + "Ġinforma", + "cjami" + ], + [ + "ĠL", + "eÅĽ" + ], + [ + "5", + "00" + ], + [ + "Ġdyskus", + "je" + ], + [ + "i", + "dy" + ], + [ + "Ġb", + "rzy" + ], + [ + "Ġznakomi", + "cie" + ], + [ + "P", + "owy" + ], + [ + "Kt", + "óre" + ], + [ + "pis", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġsz", + "are" + ], + [ + "Ġma", + "g" + ], + [ + "ĠR", + "en" + ], + [ + "wiÄħza", + "nie" + ], + [ + "Odpowiada", + "jÄħc" + ], + [ + "pu", + "s" + ], + [ + "ĠB", + "lo" + ], + [ + "!", + "?" + ], + [ + "ĠPie", + "cho" + ], + [ + "Ġsz", + "lo" + ], + [ + "lem", + "ent" + ], + [ + "Ġnarko", + "ty" + ], + [ + "Ġpropag", + "and" + ], + [ + "Ġzmian", + "ami" + ], + [ + "Ġrozmowa", + "ch" + ], + [ + "Ġfrancu", + "skiej" + ], + [ + "trzym", + "y" + ], + [ + "Ġ194", + "9" + ], + [ + "Ġrosyj", + "skie" + ], + [ + "sz", + "na" + ], + [ + "wi", + "ali" + ], + [ + "Ġru", + "sz" + ], + [ + "ĠJ", + "ar" + ], + [ + "Rów", + "nie" + ], + [ + "ur", + "ów" + ], + [ + "Ġniepoko", + "ju" + ], + [ + "ĠWojcie", + "cha" + ], + [ + "Ġska", + "le" + ], + [ + "Ġczy", + "stoÅĽci" + ], + [ + "Ġla", + "sach" + ], + [ + "ni", + "czne" + ], + [ + "ży", + "te" + ], + [ + "Ġzapew", + "niajÄħ" + ], + [ + "ĠMari", + "an" + ], + [ + "Ġwy", + "noszÄħ" + ], + [ + "Ġcy", + "try" + ], + [ + "ĠEd", + "war" + ], + [ + "Ġple", + "ców" + ], + [ + "ni", + "ana" + ], + [ + "ĠSP", + "ERMA" + ], + [ + "t", + "n" + ], + [ + "be", + "la" + ], + [ + "Ġistnie", + "niu" + ], + [ + "Ġmedy", + "cznej" + ], + [ + "C", + "ent" + ], + [ + "k", + "en" + ], + [ + "WyglÄħd", + "aÅĤo" + ], + [ + "Pro", + "pon" + ], + [ + "Ġprzekaza", + "nie" + ], + [ + "Ġpoe", + "ta" + ], + [ + "ĠFranci", + "szka" + ], + [ + "j", + "uż" + ], + [ + "ych", + "y" + ], + [ + "dziaÅĤa", + "ch" + ], + [ + "am", + "entu" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ĠW", + "en" + ], + [ + "Ġro", + "dze" + ], + [ + "ĠPoli", + "techni" + ], + [ + "Ġczy", + "ny" + ], + [ + "Ġpowyż", + "szego" + ], + [ + "cy", + "na" + ], + [ + "ĠÅĽre", + "dnie" + ], + [ + "Ġdo", + "li" + ], + [ + "Ġniesko", + "ÅĦ" + ], + [ + "i", + "sta" + ], + [ + "ĠBu", + "ÅĤgar" + ], + [ + "Ġogo", + "n" + ], + [ + "Ġbudowlan", + "ych" + ], + [ + "ĠMar", + "ta" + ], + [ + "Ġka", + "pu" + ], + [ + "ĠPod", + "sekretarz" + ], + [ + "Ġs", + "fery" + ], + [ + "ĠuÅĽwiadomi", + "ÅĤ" + ], + [ + "F", + "o" + ], + [ + "Ġma", + "pÄĻ" + ], + [ + "ĠUbezpie", + "czeÅĦ" + ], + [ + "tora", + "mi" + ], + [ + "u", + "g" + ], + [ + "Ġzrobi", + "c" + ], + [ + "ĠGÅĤów", + "nego" + ], + [ + "Ġspod", + "oba" + ], + [ + "MÄĻżczy", + "źni" + ], + [ + "20", + "17" + ], + [ + "wie", + "zd" + ], + [ + "wi", + "aÅĤy" + ], + [ + "w", + "nego" + ], + [ + "Ġma", + "le" + ], + [ + "Ġzab", + "rz" + ], + [ + "Ġwybiera", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzao", + "pini" + ], + [ + "po", + "ra" + ], + [ + "ĠSim", + "on" + ], + [ + "L", + "ud" + ], + [ + "Ġrzemie", + "ÅĽl" + ], + [ + "DA", + "LA" + ], + [ + "Ġwy", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġlokali", + "zacji" + ], + [ + "ĠMar", + "k" + ], + [ + "Ġze", + "ra" + ], + [ + "Ġzwol", + "nienie" + ], + [ + "Ġwsty", + "du" + ], + [ + "S", + "krzy" + ], + [ + "Ġewolu", + "cji" + ], + [ + "Ġkategori", + "ach" + ], + [ + "Ġprzyjm", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġbezrobo", + "cia" + ], + [ + "Ġod", + "dziale" + ], + [ + "ĠskÅĤadni", + "ki" + ], + [ + "Ġta", + "ble" + ], + [ + "Ġzawart", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġzoba", + "czyli" + ], + [ + "Ġna", + "reszcie" + ], + [ + "Ġho", + "lender" + ], + [ + "Ġuważ", + "ali" + ], + [ + "mi", + "ni" + ], + [ + "ĠU", + "sta" + ], + [ + "Ġzaplan", + "owano" + ], + [ + "Ġprzyby", + "li" + ], + [ + "Ġsto", + "lika" + ], + [ + "ĠurzÄĻ", + "dy" + ], + [ + "ĠpowoÅĤ", + "any" + ], + [ + "ĠDonal", + "d" + ], + [ + "ĠRumu", + "nii" + ], + [ + "ĠA", + "ma" + ], + [ + "Ġpró", + "bie" + ], + [ + "Ġi", + "ra" + ], + [ + "f", + "um" + ], + [ + "Ġprze", + "rwa" + ], + [ + "âĢ¦", + "âĢ¦" + ], + [ + "Ġmorder", + "stwa" + ], + [ + "Ġkom", + "bine" + ], + [ + "Ġare", + "sztu" + ], + [ + "Ġko", + "mo" + ], + [ + "ĠNie", + "pod" + ], + [ + "Ġpew", + "ni" + ], + [ + "Ġpers", + "onal" + ], + [ + "Ġza", + "obserw" + ], + [ + "Ġuży", + "wany" + ], + [ + "Ġge", + "o" + ], + [ + "Ġuży", + "cie" + ], + [ + "Ġzabi", + "tych" + ], + [ + "Ġkolum", + "ny" + ], + [ + "g", + "un" + ], + [ + "Ġba", + "weÅĤ" + ], + [ + "rzÄħ", + "dzenie" + ], + [ + "Ġuro", + "dziny" + ], + [ + "Ġwol", + "ontari" + ], + [ + "Ġodpo", + "czÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġposta", + "wa" + ], + [ + "-", + ")." + ], + [ + "k", + "wa" + ], + [ + "Mich", + "aÅĤ" + ], + [ + "U", + "waża" + ], + [ + "zie", + "nia" + ], + [ + "ĠSam", + "a" + ], + [ + "Ġwyróż", + "nia" + ], + [ + "ó", + "t" + ], + [ + "Ġni", + "ska" + ], + [ + "Ġsymbo", + "lem" + ], + [ + "art", + "oÅĽci" + ], + [ + "Do", + "póki" + ], + [ + "Ġface", + "ci" + ], + [ + "koj", + "nie" + ], + [ + "ĠsÅĤo", + "dy" + ], + [ + "ĠW", + "at" + ], + [ + "SK", + "I" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ciÄĻ" + ], + [ + "u", + "el" + ], + [ + "Ġsprób", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġpozy", + "ski" + ], + [ + "ĠLu", + "dzie" + ], + [ + "ez", + "on" + ], + [ + "Ġop", + "róż" + ], + [ + "Ġwykorzysty", + "wane" + ], + [ + "Ġtyp", + "owe" + ], + [ + "ĠSo", + "juszu" + ], + [ + "Ġniez", + "wÅĤo" + ], + [ + "Ġsufi", + "t" + ], + [ + "lan", + "o" + ], + [ + "\\", + "\\" + ], + [ + "Ġu", + "czÄħ" + ], + [ + "od", + "rÄĻb" + ], + [ + "bi", + "one" + ], + [ + "Ġkróle", + "stwa" + ], + [ + "Ġegzeku", + "cji" + ], + [ + "Ġnajbliż", + "sze" + ], + [ + "Ġw", + "bija" + ], + [ + "Ġz", + "rób" + ], + [ + "Ġodby", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠN", + "y" + ], + [ + "Ġtow", + "aru" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzone" + ], + [ + "Ġkomunika", + "t" + ], + [ + "Ġdofinans", + "owania" + ], + [ + "tu", + "l" + ], + [ + "ja", + "cych" + ], + [ + "pe", + "dia" + ], + [ + "Ġdostar", + "cza" + ], + [ + "Ġdz", + "ban" + ], + [ + "Ġszlach", + "ec" + ], + [ + "Ġnaru", + "szenie" + ], + [ + "Ġdziew", + "czÄħt" + ], + [ + "z", + "ory" + ], + [ + "Ġprzystan", + "ku" + ], + [ + "Ġba", + "rze" + ], + [ + "Ġidzie", + "my" + ], + [ + "G", + "or" + ], + [ + "Ġokupa", + "cji" + ], + [ + "Wz", + "ru" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczes", + "nej" + ], + [ + "Ġpoz", + "wól" + ], + [ + "Wie", + "lki" + ], + [ + "Ġ7", + "1" + ], + [ + "Ã", + "¨" + ], + [ + "Ġrozmai", + "tych" + ], + [ + "Ġsu", + "bie" + ], + [ + "Każ", + "de" + ], + [ + "Ġżyw", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġob", + "er" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "czy" + ], + [ + "Ġklien", + "ci" + ], + [ + "Ġ7", + "6" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "ki" + ], + [ + "ÅĤ", + "any" + ], + [ + "Ġwy", + "war" + ], + [ + "Ġbom", + "bar" + ], + [ + "Ġdaw", + "ne" + ], + [ + "Ko", + "mu" + ], + [ + "ĠH", + "or" + ], + [ + "Ġnaj", + "trud" + ], + [ + "Ġj", + "ach" + ], + [ + "Ġb", + "Äħ" + ], + [ + "Ġotwart", + "Äħ" + ], + [ + "Ġudziela", + "nia" + ], + [ + "Ġspyta", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġu", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġw", + "lo" + ], + [ + "Sz", + "czÄĻ" + ], + [ + "ĠobojÄĻ", + "tnie" + ], + [ + "Ġpraw", + "na" + ], + [ + "Ġbez", + "tro" + ], + [ + "Dzie", + "cko" + ], + [ + "Ġwie", + "rze" + ], + [ + "Mo", + "ze" + ], + [ + "Ġnaj", + "bli" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġspotka", + "niach" + ], + [ + "ÅĽl", + "ony" + ], + [ + "Ġzamów", + "ienie" + ], + [ + "Pod", + "szedÅĤ" + ], + [ + "A", + "U" + ], + [ + "ĠF", + "ilm" + ], + [ + "Ġg", + "los" + ], + [ + "ĠM", + "es" + ], + [ + "re", + "l" + ], + [ + "Ġ9", + "8" + ], + [ + "Na", + "zy" + ], + [ + "Ġnależ", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nnym" + ], + [ + "Ġprzy", + "jechaÄĩ" + ], + [ + "ĠD", + "ok" + ], + [ + "sko", + "czyÅĤa" + ], + [ + ".", + ";" + ], + [ + "ren", + "ce" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "arem" + ], + [ + "Ġprzy", + "sta" + ], + [ + "Ġzd", + "ej" + ], + [ + "Ġpostaw", + "ÄĻ" + ], + [ + "der", + "u" + ], + [ + "ĠhaÅĤa", + "su" + ], + [ + "Ġob", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Przy", + "ja" + ], + [ + "Ġpo", + "spoli" + ], + [ + "Ġw", + "su" + ], + [ + "Ġno", + "tari" + ], + [ + "My", + "ÅĽlisz" + ], + [ + "Ġspad", + "nie" + ], + [ + "Ġop", + "as" + ], + [ + "Ġupad", + "ek" + ], + [ + "Ġz", + "wiad" + ], + [ + "W", + "cale" + ], + [ + "Ġprocedu", + "ra" + ], + [ + "Ġz", + "an" + ], + [ + "Ġpapiero", + "sów" + ], + [ + "Ġzem", + "sty" + ], + [ + "Mie", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġzebra", + "nych" + ], + [ + "Ġaby", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġkaz", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġbie", + "gnie" + ], + [ + "Ġzapro", + "siÅĤ" + ], + [ + "ĠZ", + "oba" + ], + [ + "Ġf", + "re" + ], + [ + "ż", + "ymy" + ], + [ + "Ġmon", + "ar" + ], + [ + "Ġdoty", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġdra", + "pież" + ], + [ + "Ġwierzy", + "sz" + ], + [ + "Ġznaj", + "dowaÄĩ" + ], + [ + "ĠChar", + "les" + ], + [ + "Ġdotyczy", + "ÅĤo" + ], + [ + "Mówi", + "Äħc" + ], + [ + "Mie", + "sz" + ], + [ + "Ġ196", + "5" + ], + [ + "Ġco", + "ro" + ], + [ + "ĠoÅĽ", + "wie" + ], + [ + "Ġpal", + "ca" + ], + [ + "robi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġdy", + "dak" + ], + [ + "Ġprzy", + "kÅĤadu" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġoce", + "niaÄĩ" + ], + [ + "Ġd", + "ata" + ], + [ + "Ġwytrzym", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġbez", + "wÅĤad" + ], + [ + "Ġfizy", + "ki" + ], + [ + "Ġk", + "wart" + ], + [ + "Ġstruktu", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġzezna", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġmog", + "e" + ], + [ + "Ġzao", + "szczÄĻ" + ], + [ + "Ġpras", + "owej" + ], + [ + "Ġdzieci", + "ÅĦstwie" + ], + [ + "Ġpowierzch", + "nia" + ], + [ + "Ġsierż", + "ant" + ], + [ + "Ġzm", + "ru" + ], + [ + "ÅĽci", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġszta", + "b" + ], + [ + "ĠI", + "sa" + ], + [ + "Ġkrzy", + "czaÅĤ" + ], + [ + "Ġham", + "ul" + ], + [ + "Ġskrzyż", + "owaniu" + ], + [ + "ĠT", + "obÄħ" + ], + [ + "Ġopi", + "niÄħ" + ], + [ + "ÅĤ", + "ane" + ], + [ + "Ġdo", + "biega" + ], + [ + "lÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "zami" + ], + [ + "Ġprecyzyj", + "nie" + ], + [ + "ĠZbignie", + "wa" + ], + [ + "ol", + "ly" + ], + [ + "Ġkrzy", + "ki" + ], + [ + "Ġkan", + "aÅĤu" + ], + [ + "Ġzarob", + "ki" + ], + [ + "Ġzarabia", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzÄħc" + ], + [ + "Ġforma", + "cji" + ], + [ + "ĠciÄĻżarów", + "ki" + ], + [ + "eri", + "ne" + ], + [ + "Ġwywia", + "dzie" + ], + [ + "Ġpas", + "em" + ], + [ + "Ġwróci", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠMi", + "ke" + ], + [ + "Ġpokar", + "m" + ], + [ + "Ġpi", + "ó" + ], + [ + "Ġauto", + "rzy" + ], + [ + "Ġporówna", + "nie" + ], + [ + "M", + "on" + ], + [ + "Ġak", + "a" + ], + [ + "or", + "un" + ], + [ + "stw", + "ami" + ], + [ + "Ġareszt", + "owany" + ], + [ + "Wyob", + "raź" + ], + [ + "Ġlogi", + "czne" + ], + [ + "Ġpodtrzym", + "y" + ], + [ + "Ġbar", + "wach" + ], + [ + "Ġzn", + "anym" + ], + [ + "Ġpokry", + "wa" + ], + [ + "Ġdemon", + "stra" + ], + [ + "Ġh", + "os" + ], + [ + "Ġk", + "lan" + ], + [ + "art", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "T", + "ry" + ], + [ + "ĠU", + "n" + ], + [ + "Ġgra", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġpoga", + "daÄĩ" + ], + [ + "==", + "==" + ], + [ + "ast", + "er" + ], + [ + "Ġide", + "ologi" + ], + [ + "di", + "t" + ], + [ + "i", + "ÅĤy" + ], + [ + "pol", + "ska" + ], + [ + "la", + "dy" + ], + [ + "ĠV", + "o" + ], + [ + "wcze", + "ÅĽniej" + ], + [ + "ĠmiÄĻk", + "kie" + ], + [ + "Ġskar", + "pe" + ], + [ + "Ġprzypomin", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġucie", + "r" + ], + [ + "Ġpoli", + "czkach" + ], + [ + "Ġwy", + "nu" + ], + [ + "ĠnÄĻ", + "dz" + ], + [ + "Ġpod", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "r", + "owych" + ], + [ + "ĠW", + "si" + ], + [ + "Po", + "de" + ], + [ + "re", + "czki" + ], + [ + "Ġpowtarz", + "am" + ], + [ + "ĠMa", + "y" + ], + [ + "ĠsÄĻdzi", + "owie" + ], + [ + "ĠR", + "aj" + ], + [ + "ĠH", + "istory" + ], + [ + "re", + "br" + ], + [ + "Ġ193", + "6" + ], + [ + "stan", + "ów" + ], + [ + "h", + "al" + ], + [ + "Ġatmos", + "ferÄĻ" + ], + [ + "Ġforte", + "pi" + ], + [ + "Ġkel", + "ner" + ], + [ + "Ġv", + "an" + ], + [ + "Ġe", + "tni" + ], + [ + "li", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Ġre", + "zolu" + ], + [ + "Ġra", + "nem" + ], + [ + "bo", + "gat" + ], + [ + "ĠV", + "ale" + ], + [ + "Z", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġbrzu", + "cha" + ], + [ + "Ġtego", + "ż" + ], + [ + "Ġotwart", + "ymi" + ], + [ + "Ġg", + "Äħ" + ], + [ + "ĠposÅĤu", + "sze" + ], + [ + "Ġzap", + "rzyja" + ], + [ + "ĠE", + "S" + ], + [ + "ĠB", + "ec" + ], + [ + "pres", + "s" + ], + [ + "PIER", + "DALA" + ], + [ + "Ġzba", + "daÄĩ" + ], + [ + "Ġtabe", + "li" + ], + [ + "Ġpul", + "s" + ], + [ + "Ġjeżd", + "żÄħ" + ], + [ + "Ġwynika", + "jÄħ" + ], + [ + "K", + "M" + ], + [ + "ĠW", + "Äħ" + ], + [ + "Ġpar", + "e" + ], + [ + "ĠrozsÄħd", + "ku" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġniepoko", + "jem" + ], + [ + "Ġbaj", + "ki" + ], + [ + "Ġzapyta", + "nie" + ], + [ + "czy", + "ki" + ], + [ + "P", + "yta" + ], + [ + "szy", + "n" + ], + [ + "Ġzgo", + "dzi" + ], + [ + "p", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġwez", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġprzedmiot", + "owej" + ], + [ + "gÅĤÄĻ", + "bia" + ], + [ + "bie", + "niu" + ], + [ + "Ġsprawie", + "dliwoÅĽÄĩ" + ], + [ + "U", + "N" + ], + [ + "Ġfinans", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġeksploata", + "cji" + ], + [ + "ne", + "nt" + ], + [ + "Ġwycof", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġkraj", + "owego" + ], + [ + "Ġstraż", + "nicy" + ], + [ + "Ġdwor", + "ca" + ], + [ + "Ġstwier", + "dzam" + ], + [ + "Ġzachowy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġszczepion", + "ki" + ], + [ + "Ġm", + "d" + ], + [ + "Ġod", + "dal" + ], + [ + "ĠD", + "al" + ], + [ + "Ġkomend", + "ant" + ], + [ + "Z", + "rozu" + ], + [ + "ĠCho", + "dzi" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġfizy", + "cznego" + ], + [ + "Ġodpar", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġrze", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġchoro", + "bÄħ" + ], + [ + "Ġpapie", + "rów" + ], + [ + "Ġde", + "zy" + ], + [ + "s", + "ma" + ], + [ + "D", + "owie" + ], + [ + "kt", + "óry" + ], + [ + "Ġta", + "g" + ], + [ + "Z", + "mar" + ], + [ + "S", + "trze" + ], + [ + "Ġna", + "turze" + ], + [ + "Ġinspek", + "tor" + ], + [ + "ĠwÅĽcie", + "kÅĤy" + ], + [ + "Ġmiesz", + "kan" + ], + [ + "Ġtro", + "n" + ], + [ + "Ġszcze", + "ci" + ], + [ + "Ġrów", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġprzypad", + "kowo" + ], + [ + "Ġroz", + "wiÄħ" + ], + [ + "Ġhe", + "tero" + ], + [ + "Ġprzyjem", + "ne" + ], + [ + "Ġwa", + "szym" + ], + [ + "B", + "en" + ], + [ + "Ġprzyjaź", + "ÅĦ" + ], + [ + "E", + "C" + ], + [ + "G", + "i" + ], + [ + "p", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġist", + "niaÅĤy" + ], + [ + "ĠWa", + "sza" + ], + [ + "ĠRe", + "na" + ], + [ + "Ġzie", + "lony" + ], + [ + "Ġkoleż", + "anki" + ], + [ + "kow", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġspowo", + "dowaÅĤ" + ], + [ + "Ġsil", + "nym" + ], + [ + "Ġnau", + "kowej" + ], + [ + "http", + "s" + ], + [ + "R", + "ol" + ], + [ + "ĠU", + "waż" + ], + [ + "fo", + "nii" + ], + [ + "la", + "rzy" + ], + [ + "Ġroz", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "ku", + "ry" + ], + [ + "Ġbi", + "t" + ], + [ + "Ġzwie", + "rzch" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "na" + ], + [ + "S", + "ami" + ], + [ + "ĠWy", + "dziale" + ], + [ + "Ġil", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "ĠT", + "rzy" + ], + [ + "Ġkorzyst", + "ne" + ], + [ + "ĠP", + "IS" + ], + [ + "Ġsta", + "wiÄĩ" + ], + [ + "dem", + "okra" + ], + [ + "ĠUkrai", + "ÅĦców" + ], + [ + "ĠdokÅĤad", + "niej" + ], + [ + "Ġpomaga", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠZ", + "ast" + ], + [ + "Ġcie", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġje", + "ÅĦców" + ], + [ + "ficjal", + "nie" + ], + [ + "ĠXI", + "V" + ], + [ + "l", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġuli", + "ca" + ], + [ + "Ġ8", + "2" + ], + [ + "Ġ7", + "8" + ], + [ + "ĠÅĽpie", + "wa" + ], + [ + "ĠGo", + "rz" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "owych" + ], + [ + "Ġwy", + "niosÅĤa" + ], + [ + "Ġkre", + "ty" + ], + [ + "Ġch", + "wali" + ], + [ + "...", + "," + ], + [ + "Ġdiece", + "zji" + ], + [ + "ĠusÅĤy", + "szÄĻ" + ], + [ + "at", + "ym" + ], + [ + "p", + "ty" + ], + [ + "ĠzaczÄĻ", + "to" + ], + [ + "Ġnie", + "ma" + ], + [ + "Ġznajom", + "ego" + ], + [ + "O", + "G" + ], + [ + "Ġprze", + "jazd" + ], + [ + "Ġp", + "ur" + ], + [ + "Ġmi", + "gra" + ], + [ + "Ġku", + "le" + ], + [ + "Ġza", + "go" + ], + [ + "f", + "ej" + ], + [ + "szcz", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġrozgry", + "wek" + ], + [ + "Ġisto", + "tna" + ], + [ + "Ġu", + "du" + ], + [ + "Ġo", + "praw" + ], + [ + "Ġkre", + "atyw" + ], + [ + "Ġa", + "ud" + ], + [ + "Ġdziel", + "nic" + ], + [ + "Ġhum", + "or" + ], + [ + "Ġstara", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġra", + "kiety" + ], + [ + "Ġza", + "stra" + ], + [ + "ĠHol", + "ly" + ], + [ + "Ġzam", + "ru" + ], + [ + "Ġsk", + "ak" + ], + [ + "Ġli", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġse", + "tek" + ], + [ + "Ġwyp", + "ali" + ], + [ + "ĠS", + "ki" + ], + [ + "Niewie", + "le" + ], + [ + "Ġprze", + "raz" + ], + [ + "Ġludz", + "ka" + ], + [ + "Ġsuk", + "ni" + ], + [ + "Dzi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpi", + "cia" + ], + [ + "Ġsamo", + "tnoÅĽci" + ], + [ + "g", + "y" + ], + [ + "ĠzamkniÄĻ", + "tych" + ], + [ + "od", + "c" + ], + [ + "ĠmÄĻżczy", + "źnie" + ], + [ + "Zamy", + "kam" + ], + [ + "Ġe", + "gip" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "czeniem" + ], + [ + "ĠnapisaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġjakimi", + "ÅĽ" + ], + [ + "io", + "nie" + ], + [ + "Ġcier", + "pliwie" + ], + [ + "Ġzi", + "my" + ], + [ + "Ġwyposa", + "żenia" + ], + [ + "Ġza", + "cisnÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "je" + ], + [ + "Ġodby", + "waÅĤy" + ], + [ + "ĠLud", + "owego" + ], + [ + "Ġbi", + "letów" + ], + [ + "Ġskraj", + "nie" + ], + [ + "ĠsÅĤo", + "ÅĦcem" + ], + [ + "ĠTrum", + "p" + ], + [ + "Ġdzie", + "jów" + ], + [ + "Ġn", + "y" + ], + [ + "Ġpoez", + "ji" + ], + [ + "Ġ195", + "7" + ], + [ + "Ġsto", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġkon", + "fe" + ], + [ + "Ġab", + "on" + ], + [ + "Ġkoch", + "an" + ], + [ + "ĠGre", + "en" + ], + [ + "u", + "b" + ], + [ + "Ġarty", + "lerii" + ], + [ + "kowie", + "c" + ], + [ + "Ġobserwu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġw", + "zywa" + ], + [ + "d", + "owany" + ], + [ + "Ġpotrzebu", + "jemy" + ], + [ + "o", + "dy" + ], + [ + "ĠNi", + "co" + ], + [ + "Ġróż", + "nym" + ], + [ + "ĠKo", + "ro" + ], + [ + "W", + "spól" + ], + [ + "ĠBi", + "r" + ], + [ + "Ġogar", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠKodek", + "s" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "tu" + ], + [ + "ĠoddziaÅĤy", + "wania" + ], + [ + "ĠLe", + "piej" + ], + [ + "Ġstro", + "ju" + ], + [ + "Ġkomi", + "sarz" + ], + [ + "Ġzaku", + "pów" + ], + [ + "Ġdom", + "owe" + ], + [ + "f", + "fe" + ], + [ + "Ġag", + "entów" + ], + [ + "Ġprzesu", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "S", + "ena" + ], + [ + "fi", + "kuje" + ], + [ + "Ġteor", + "ie" + ], + [ + "Ġcho", + "ra" + ], + [ + "ĠG", + "ÅĤos" + ], + [ + "Ġbó", + "lem" + ], + [ + "Ġud", + "owa" + ], + [ + "Ġsre", + "b" + ], + [ + "Ġutrzymy", + "waÄĩ" + ], + [ + "dze", + "niami" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġrewol", + "wer" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzeniu" + ], + [ + "Ġwypowie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġpotencjal", + "nych" + ], + [ + "Ġpakie", + "t" + ], + [ + "Ġ8", + "9" + ], + [ + "Ġku", + "rzu" + ], + [ + "st", + "ymi" + ], + [ + "Ġzas", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġu", + "noszÄħc" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ÅĤam" + ], + [ + "V", + "i" + ], + [ + "ĠdziewiÄĻ", + "tna" + ], + [ + "Ġ", + "$" + ], + [ + "ĠstaÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġ8", + "8" + ], + [ + "Ġwi", + "zja" + ], + [ + "Ġniepotrzeb", + "nie" + ], + [ + "sty", + "na" + ], + [ + "Ġwygla", + "da" + ], + [ + "Ġsiost", + "rÄħ" + ], + [ + "nios", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġży", + "wych" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żyÅĤa" + ], + [ + "dni", + "ków" + ], + [ + "M", + "al" + ], + [ + "ĠÅľ", + "e" + ], + [ + "Ġprzy", + "kÅĤadzie" + ], + [ + "ĠB", + "at" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzÄħce" + ], + [ + "Ġfir", + "mÄħ" + ], + [ + "t", + "in" + ], + [ + "Ġofer", + "ta" + ], + [ + "Ġdrewni", + "ane" + ], + [ + "ĠWscho", + "dzie" + ], + [ + "Ġwycie", + "czki" + ], + [ + "Ġlogi", + "ka" + ], + [ + "Åļ", + "ródmieÅĽcie" + ], + [ + "Ġpl", + "amy" + ], + [ + "ĠposÅĤu", + "chaÄĩ" + ], + [ + "z", + "ar" + ], + [ + "Ġkosz", + "towaÄĩ" + ], + [ + "óż", + "my" + ], + [ + "20", + "18" + ], + [ + "Kier", + "owca" + ], + [ + "Ġcier", + "pienie" + ], + [ + "Ġroz", + "strze" + ], + [ + "ĠprzesÅĤucha", + "nia" + ], + [ + "Ġpoko", + "i" + ], + [ + "Ġ193", + "3" + ], + [ + "Ġs", + "ra" + ], + [ + "Ġkoryta", + "rzem" + ], + [ + "Ġko", + "du" + ], + [ + "ĠA", + "nonimoweMirkoWyznania" + ], + [ + "Ġh", + "ek" + ], + [ + "Ġtre", + "nera" + ], + [ + "Ġmasz", + "er" + ], + [ + "Ġstra", + "cili" + ], + [ + "ĠPol", + "skim" + ], + [ + "Ġoba", + "w" + ], + [ + "Ġskar", + "gi" + ], + [ + "ber", + "ga" + ], + [ + "Ġ196", + "1" + ], + [ + "ow", + "nia" + ], + [ + "KsiÄħ", + "żÄĻ" + ], + [ + "ĠwewnÄĻtrz", + "ny" + ], + [ + "Ġhar", + "mono" + ], + [ + "Ġprote", + "stan" + ], + [ + "Klik", + "nij" + ], + [ + "Ġro", + "szczeÅĦ" + ], + [ + "Ġwizy", + "ta" + ], + [ + "ĠPau", + "la" + ], + [ + "Ġser", + "iÄĻ" + ], + [ + "wal", + "ny" + ], + [ + "ĠJ", + "ur" + ], + [ + "Ġmedy", + "czne" + ], + [ + "cier", + "pli" + ], + [ + "Ġpot", + "wo" + ], + [ + "trze", + "ba" + ], + [ + "W", + "W" + ], + [ + "Ġobro", + "ÅĦcy" + ], + [ + "Ġczyn", + "ów" + ], + [ + "Ġode", + "p" + ], + [ + "Jak", + "że" + ], + [ + "ĠSz", + "pita" + ], + [ + "Ġefek", + "tu" + ], + [ + "ĠD", + "róg" + ], + [ + "ciera", + "jÄħc" + ], + [ + "g", + "lo" + ], + [ + "Ġog", + "niu" + ], + [ + "T", + "ej" + ], + [ + "st", + "olat" + ], + [ + "dz", + "two" + ], + [ + "pu", + "jÄħc" + ], + [ + "Za", + "zwyczaj" + ], + [ + "ża", + "cy" + ], + [ + "le", + "sa" + ], + [ + "ĠB", + "as" + ], + [ + "D", + "oskonale" + ], + [ + "Ġpi", + "k" + ], + [ + "Ġjad", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġszko", + "lnego" + ], + [ + "Ġko", + "ci" + ], + [ + "kobie", + "r" + ], + [ + "Ġh", + "oÅĤ" + ], + [ + "Ġnagra", + "nie" + ], + [ + "c", + "aÅĤu" + ], + [ + "Jedy", + "nym" + ], + [ + "Ġcio", + "tka" + ], + [ + "Ġprzedszko", + "la" + ], + [ + "Ġzauwa", + "żyli" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żeniu" + ], + [ + "Ġzosta", + "wiÅĤa" + ], + [ + "ĠZacho", + "dzie" + ], + [ + "Ġwoj", + "owników" + ], + [ + "Ġczyta", + "niu" + ], + [ + "d", + "s" + ], + [ + "Dru", + "gie" + ], + [ + "ĠBÄĻ", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġcieka", + "woÅĽci" + ], + [ + "M", + "W" + ], + [ + "Ġodby", + "wajÄħ" + ], + [ + "200", + "6" + ], + [ + "Ġdelika", + "tny" + ], + [ + "Ġnieu", + "cz" + ], + [ + "Ġwskaz", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġrol", + "nicy" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "wej" + ], + [ + "Ġciem", + "ny" + ], + [ + "Ġdoskon", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġgro", + "na" + ], + [ + "Ġkap", + "su" + ], + [ + "Ġdo", + "stanÄħ" + ], + [ + "ĠStef", + "ana" + ], + [ + "Ġtelewi", + "zor" + ], + [ + "ba", + "nia" + ], + [ + "Ġwy", + "kazaÄĩ" + ], + [ + "ck", + "e" + ], + [ + "Ġna", + "ÅĦ" + ], + [ + "F", + "E" + ], + [ + "Ġzap", + "asy" + ], + [ + "west", + "ion" + ], + [ + "Ġnie", + "kon" + ], + [ + "Ġodd", + "ychaÄĩ" + ], + [ + "z", + "owany" + ], + [ + "Ġszczegól", + "ny" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġodkry", + "cia" + ], + [ + "Ġzaw", + "sty" + ], + [ + "cha", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġszkol", + "nictwa" + ], + [ + "Ġd", + "baÅĤ" + ], + [ + "Ġpe", + "ty" + ], + [ + "Ġzary", + "zy" + ], + [ + "Ġza", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + "ane" + ], + [ + "Ġprze", + "lo" + ], + [ + "Ġszklan", + "ki" + ], + [ + "Ġ195", + "8" + ], + [ + "Ġpowszech", + "ne" + ], + [ + "ĠnajwiÄĻk", + "szego" + ], + [ + "Ġobni", + "żenie" + ], + [ + "Ġpreten", + "sje" + ], + [ + "Ġgara", + "żu" + ], + [ + "Ġwyklu", + "cza" + ], + [ + "Ġsiedzi", + "bÄĻ" + ], + [ + "Ġszpita", + "lach" + ], + [ + "Ġkom", + "endy" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġinspek", + "tora" + ], + [ + "Ġsum", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġe", + "wange" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "z" + ], + [ + "ĠdÅĤugot", + "rwaÅĤ" + ], + [ + "Ġroz", + "grze" + ], + [ + "ĠczoÅĤ", + "gów" + ], + [ + "ja", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġprzeczy", + "ta" + ], + [ + "Ġnaj", + "dalej" + ], + [ + "klu", + "czone" + ], + [ + "Ġze", + "tk" + ], + [ + "Ġpo", + "gÅĤÄĻbi" + ], + [ + "Ġzw", + "ÄĻ" + ], + [ + "\"", + ":" + ], + [ + "kt", + "ery" + ], + [ + "Ġżywi", + "oÅĤ" + ], + [ + "Ġzgo", + "dnoÅĽci" + ], + [ + "is", + "s" + ], + [ + "ĠG", + "ry" + ], + [ + "ĠH", + "anna" + ], + [ + "Ġna", + "go" + ], + [ + "Ġsu", + "cho" + ], + [ + "mi", + "nuje" + ], + [ + "Ġkrzyw", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġkoncep", + "cja" + ], + [ + "o", + "ży" + ], + [ + "Ġno", + "siÅĤa" + ], + [ + "ĠP", + "anu" + ], + [ + "Ġwido", + "kiem" + ], + [ + "dent", + "ów" + ], + [ + "z", + "an" + ], + [ + "Ġzim", + "nej" + ], + [ + "Ġkierun", + "kach" + ], + [ + "Ġutwo", + "rzenie" + ], + [ + "Ġleż", + "aÅĤo" + ], + [ + "cjonal", + "nie" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "gu" + ], + [ + "Ġpacje", + "n" + ], + [ + "Ġtar", + "czy" + ], + [ + "Ġrzeczywist", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "li", + "ki" + ], + [ + "Ġpracow", + "nikom" + ], + [ + "Nie", + "dÅĤugo" + ], + [ + "ĠNarod", + "ów" + ], + [ + "Ġch", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġreligij", + "ne" + ], + [ + "Ġbogat", + "ych" + ], + [ + "ka", + "rzy" + ], + [ + "Ġdzie", + "lÄħ" + ], + [ + "Pat", + "rzÄħc" + ], + [ + "tak", + "i" + ], + [ + "ku", + "j" + ], + [ + "Ġat", + "aków" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "nej" + ], + [ + "Su", + "per" + ], + [ + "owie", + "nia" + ], + [ + "Ġch", + "aty" + ], + [ + "Ġpo", + "szÅĤy" + ], + [ + "Za", + "bra" + ], + [ + "CZ", + "E" + ], + [ + "Ġpriory", + "tet" + ], + [ + "bri", + "dge" + ], + [ + "Ġe", + "u" + ], + [ + "Ġwery", + "fikacji" + ], + [ + "Ġdum", + "Äħ" + ], + [ + "ĠD", + "wa" + ], + [ + "ĠDzie", + "n" + ], + [ + "Ġni", + "skich" + ], + [ + "p", + "r" + ], + [ + "Ġdż", + "un" + ], + [ + "ĠjÄĻ", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "wia", + "sz" + ], + [ + "kowy", + "znania" + ], + [ + "Ġbos", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġod", + "ra" + ], + [ + "ĠJez", + "u" + ], + [ + "Ale", + "ż" + ], + [ + "ĠChi", + "cago" + ], + [ + "Ġob", + "jÄĻcia" + ], + [ + "Ġniejedno", + "krotnie" + ], + [ + "Ġtwar", + "de" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "czny" + ], + [ + "Ġwybrze", + "ża" + ], + [ + "Re", + "gu" + ], + [ + "Ġrozmy", + "ÅĽla" + ], + [ + "am", + "eryka" + ], + [ + "Ġek", + "spe" + ], + [ + "Ġpoko", + "naÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "gas" + ], + [ + "Ġreali", + "zuje" + ], + [ + "Ġprzej", + "m" + ], + [ + "Ġpoprze", + "dnie" + ], + [ + "Ġprze", + "ro" + ], + [ + "sz", + "en" + ], + [ + "ĠCh", + "eÅĤ" + ], + [ + "Ġse", + "g" + ], + [ + "Ġprawa", + "ch" + ], + [ + "Dob", + "ry" + ], + [ + "Ġb", + "le" + ], + [ + "Ġzw", + "anej" + ], + [ + "Ġremon", + "tu" + ], + [ + "Ġfry", + "zje" + ], + [ + "Ġmas", + "ki" + ], + [ + "Ġref", + "leks" + ], + [ + "Ġrozpo", + "znaÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "siada" + ], + [ + "Ġplane", + "cie" + ], + [ + "s", + "cia" + ], + [ + "Ġdo", + "precyz" + ], + [ + "ĠKo", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġper", + "fek" + ], + [ + "ni", + "żej" + ], + [ + "li", + "my" + ], + [ + "g", + "amy" + ], + [ + "D", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġeksp", + "ortu" + ], + [ + "Ġwy", + "szu" + ], + [ + "fi", + "r" + ], + [ + "Ġbu", + "rzy" + ], + [ + "Ġnied", + "ost" + ], + [ + "ĠKo", + "lum" + ], + [ + "ró", + "dziem" + ], + [ + "ÅĽle", + "niu" + ], + [ + "U", + "E" + ], + [ + "pra", + "woz" + ], + [ + "Ġszko", + "lnych" + ], + [ + "Ġregulami", + "n" + ], + [ + "Ġna", + "wiÄħ" + ], + [ + "Fa", + "cet" + ], + [ + "S", + "ek" + ], + [ + "nie", + "niami" + ], + [ + "d", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġdowo", + "dzi" + ], + [ + "ĠLe", + "e" + ], + [ + "Ġstop", + "ami" + ], + [ + "Ġkam", + "e" + ], + [ + "E", + "m" + ], + [ + "Two", + "ja" + ], + [ + "P", + "ytam" + ], + [ + "Ġzorient", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠobjÄĻ", + "tych" + ], + [ + "Ġinteresu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġmatematy", + "ki" + ], + [ + "ĠusÅĤy", + "szeli" + ], + [ + "E", + "uro" + ], + [ + "Ġuzysk", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġopozy", + "cja" + ], + [ + "pozy", + "cja" + ], + [ + "Ġucz", + "ciwie" + ], + [ + "ĠpowiedziaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġhra", + "biego" + ], + [ + "Ġro", + "le" + ], + [ + "daw", + "cÄħ" + ], + [ + "ĠWi", + "dzÄĻ" + ], + [ + "ĠChci", + "aÅĤbym" + ], + [ + "Ġzni", + "szczone" + ], + [ + "Ġpras", + "owy" + ], + [ + "ĠosiÄħ", + "ga" + ], + [ + "b", + "ary" + ], + [ + "ĠNarod", + "owym" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czenie" + ], + [ + "Ġobywatel", + "skich" + ], + [ + "Ġkampa", + "niÄĻ" + ], + [ + "cj", + "one" + ], + [ + "Ġmoż", + "liwy" + ], + [ + "Ġod", + "szu" + ], + [ + "Ġgar", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "żen", + "tel" + ], + [ + "Ġdoj", + "rze" + ], + [ + "redni", + "o" + ], + [ + "Ġkole", + "gami" + ], + [ + "dz", + "any" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "ĠbezpoÅĽre", + "dnie" + ], + [ + "Ġzapozna", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġodw", + "rót" + ], + [ + "Ġkryty", + "ki" + ], + [ + "Ġnie", + "du" + ], + [ + "ĠE", + "lekt" + ], + [ + "Ġnowoczes", + "ne" + ], + [ + "Ġa", + "pelu" + ], + [ + "ĠB", + "ory" + ], + [ + "wo", + "m" + ], + [ + "Ġrozmai", + "te" + ], + [ + "Ġzaba", + "wne" + ], + [ + "Ġpo", + "gÅĤa" + ], + [ + "Ġbezpie", + "czna" + ], + [ + "Ġarchi", + "te" + ], + [ + "Ġk", + "in" + ], + [ + "pu", + "ÅĽciÅĤ" + ], + [ + "Ġnapi", + "sze" + ], + [ + ".", + "/" + ], + [ + "Ġpie", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġor", + "dyna" + ], + [ + "Ġ196", + "2" + ], + [ + "Ze", + "spóÅĤ" + ], + [ + "ost", + "wa" + ], + [ + "ĠwzglÄĻ", + "dnie" + ], + [ + "Ġplo", + "tki" + ], + [ + "ĠczÄĻstot", + "liwoÅĽci" + ], + [ + "Ġrapor", + "cie" + ], + [ + "Ġgór", + "nej" + ], + [ + "U", + "sta" + ], + [ + "Ġwyrzu", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġm", + "gÅĤa" + ], + [ + "SÅĤo", + "ÅĦce" + ], + [ + "ĠmieszkaÅĦ", + "com" + ], + [ + "j", + "akie" + ], + [ + "ĠzapÅĤa", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġme", + "tali" + ], + [ + "Ġpowo", + "je" + ], + [ + "ĠSte", + "ph" + ], + [ + "Ġinstru", + "mentów" + ], + [ + "Ġpod", + "stawa" + ], + [ + "ĠCh", + "mie" + ], + [ + "ĠWscho", + "du" + ], + [ + "Ġaw", + "aryj" + ], + [ + "Ġjed", + "ni" + ], + [ + "ciÄħ", + "gu" + ], + [ + "Ġwi", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġtele", + "komunika" + ], + [ + "Ġangiel", + "skim" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "g" + ], + [ + "Ġnie", + "okre" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "kiem" + ], + [ + "ar", + "kÄĻ" + ], + [ + "S", + "kÅĤad" + ], + [ + "O", + "bu" + ], + [ + "ĠN", + "u" + ], + [ + "Ġmecz", + "ów" + ], + [ + "Ġzn", + "aÅĤem" + ], + [ + "Z", + "E" + ], + [ + "Ġzasad", + "Äħ" + ], + [ + "rz", + "chni" + ], + [ + "js", + "cy" + ], + [ + "No", + "c" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "tych" + ], + [ + "jaw", + "sko" + ], + [ + "ĠLa", + "u" + ], + [ + "czu", + "k" + ], + [ + "Ch", + "i" + ], + [ + "X", + "X" + ], + [ + "Ġż", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġprze", + "raź" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "si" + ], + [ + "ĠSt", + "any" + ], + [ + "Ġwykony", + "wanie" + ], + [ + "ĠpodjÄĻ", + "te" + ], + [ + "ĠF", + "BI" + ], + [ + "Ġkwa", + "s" + ], + [ + "Ġdo", + "szÅĤa" + ], + [ + "Ġod", + "chy" + ], + [ + "Ġrozpacz", + "liwie" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "ga" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "owych" + ], + [ + "ĠA", + "k" + ], + [ + "Ġu", + "chro" + ], + [ + "Ka", + "żd" + ], + [ + "anow", + "skiego" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "ĠE", + "pi" + ], + [ + "ÅĤe", + "Äĩ" + ], + [ + "Gaze", + "ty" + ], + [ + "Ġk", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġtytu", + "ÅĤów" + ], + [ + "e", + "p" + ], + [ + "ĠMa", + "h" + ], + [ + "P", + "al" + ], + [ + "ĠS", + "ÅĤowi" + ], + [ + "D", + "ane" + ], + [ + "Ġby", + "tu" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "ba" + ], + [ + "ĠIn", + "dii" + ], + [ + "Ġdo", + "mo" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "skie" + ], + [ + "e", + "uropej" + ], + [ + "ĠLw", + "owie" + ], + [ + "Ġpot", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġuważ", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġjak", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġ193", + "4" + ], + [ + "Ġlat", + "ami" + ], + [ + "Ġbla", + "skiem" + ], + [ + "Ġkontra", + "ktu" + ], + [ + "Ġparlamentar", + "nych" + ], + [ + "z", + "ana" + ], + [ + "Ġpracow", + "ni" + ], + [ + "Ġkredy", + "ty" + ], + [ + "Ġudzieli", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġp", + "amie" + ], + [ + "Ġżela", + "za" + ], + [ + "Ġpod", + "wy" + ], + [ + "Ġs", + "mar" + ], + [ + "s", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġprzywód", + "ców" + ], + [ + "O", + "kazuje" + ], + [ + "te", + "ch" + ], + [ + "Ġgo", + "ÅĽciem" + ], + [ + "Ġdobrow", + "ol" + ], + [ + "ĠuchwaÅĤ", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġkierow", + "nika" + ], + [ + "Ġdo", + "biegÅĤ" + ], + [ + "Ġo", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġtek", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġchi", + "cho" + ], + [ + "ĠAm", + "eri" + ], + [ + "Ġobie", + "cy" + ], + [ + "Ġparlam", + "encie" + ], + [ + "Ġza", + "ham" + ], + [ + "ĠD", + "ariusz" + ], + [ + "chÄĻ", + "tniej" + ], + [ + "Ġzmniej", + "szyÄĩ" + ], + [ + "Ġkonfi", + "gu" + ], + [ + "Ġob", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "nych" + ], + [ + "Ġnie", + "ÅĽmiertel" + ], + [ + "Ġrów", + "ie" + ], + [ + "da", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġpro", + "mienie" + ], + [ + "T", + "ÅĤu" + ], + [ + "si", + "c" + ], + [ + "Ġra", + "dni" + ], + [ + "ż", + "nym" + ], + [ + "Ġof", + "ensy" + ], + [ + "Ġpogo", + "dy" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "wych" + ], + [ + "ni", + "cznych" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġzadowo", + "leniem" + ], + [ + "Ġsent", + "ym" + ], + [ + "ĠTrum", + "pa" + ], + [ + "Ġpowi", + "atów" + ], + [ + "cz", + "nia" + ], + [ + "Ġkrót", + "kich" + ], + [ + "ĠpudeÅĤ", + "ko" + ], + [ + "Pot", + "wier" + ], + [ + "Ġpro", + "stÄħ" + ], + [ + "Ġdotychczas", + "owe" + ], + [ + "Ġbu", + "rza" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "am" + ], + [ + "fik", + "owane" + ], + [ + "czÄħ", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġha", + "js" + ], + [ + "Ġryzy", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġustro", + "j" + ], + [ + "Ġkorzysta", + "nie" + ], + [ + "Ġczterdzie", + "stu" + ], + [ + "ĠMu", + "zy" + ], + [ + "Ġbrytyj", + "ski" + ], + [ + "Zga", + "dzam" + ], + [ + "ter", + "s" + ], + [ + "Ġo", + "ÅĤów" + ], + [ + "C", + "ena" + ], + [ + "Ġpre", + "para" + ], + [ + "%", + "#" + ], + [ + "Ġbiur", + "ko" + ], + [ + "Ġsmu", + "tkiem" + ], + [ + "Ġs", + "ok" + ], + [ + "Ġpoży", + "te" + ], + [ + "Ġopis", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ko", + "ro" + ], + [ + "Ġza", + "sty" + ], + [ + "Ġdruży", + "nie" + ], + [ + "an", + "cie" + ], + [ + "u", + "szek" + ], + [ + "Ġprobo", + "szcz" + ], + [ + "Ġwymy", + "ÅĽliÅĤ" + ], + [ + "Ġna", + "li" + ], + [ + "Prokura", + "tura" + ], + [ + "Ġpomy", + "sÅĤem" + ], + [ + "d", + "ing" + ], + [ + "Ġpoczu", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠS", + "and" + ], + [ + "Ġwy", + "se" + ], + [ + "ĠpóÅĤnoc", + "ny" + ], + [ + "Ġzezwo", + "lenia" + ], + [ + "Ġwpatru", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġprze", + "gÅĤos" + ], + [ + "grafi", + "a" + ], + [ + "Ġskrzy", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġpierwo", + "tnie" + ], + [ + "Ġgroma", + "dy" + ], + [ + "Ġf", + "ontan" + ], + [ + "Ġseksu", + "alne" + ], + [ + "Ġprakty", + "ka" + ], + [ + "Ġf", + "anów" + ], + [ + "Ġż", + "arów" + ], + [ + "Ġinf", + "o" + ], + [ + "ĠBer", + "lina" + ], + [ + "Ġtro", + "ski" + ], + [ + "Ġcywi", + "liza" + ], + [ + "Ġ3", + "50" + ], + [ + "Ġz", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġprze", + "cha" + ], + [ + "Ġob", + "co" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "any" + ], + [ + "Ġkwo", + "t" + ], + [ + "ku", + "s" + ], + [ + "ĠLudwi", + "ka" + ], + [ + "Z", + "Y" + ], + [ + "Ġ195", + "9" + ], + [ + "ĠZygmu", + "nt" + ], + [ + "Ġdo", + "bi" + ], + [ + "Ġwe", + "szÅĤy" + ], + [ + "Ġtajem", + "nicÄħ" + ], + [ + "Ġcieka", + "wych" + ], + [ + "Ġprzed", + "szkol" + ], + [ + "ĠStron", + "nictwa" + ], + [ + "Ġkarabi", + "n" + ], + [ + "Ġzagrani", + "czne" + ], + [ + "Ġzawo", + "dzie" + ], + [ + "Ġparlam", + "enta" + ], + [ + "Ġreak", + "cje" + ], + [ + "le", + "wa" + ], + [ + "Zak", + "ÅĤad" + ], + [ + "Ġkilku", + "set" + ], + [ + "Ġo", + "liw" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzono" + ], + [ + "Ġprezy", + "dium" + ], + [ + "Ġzapew", + "ni" + ], + [ + "Ġsiost", + "rze" + ], + [ + "ĠK", + "C" + ], + [ + "Ġkur", + "tkÄĻ" + ], + [ + "Ġumie", + "szcza" + ], + [ + "Ġprzy", + "jechali" + ], + [ + "Ġdo", + "siÄĻ" + ], + [ + "Ġzabi", + "je" + ], + [ + "Ġprzegra", + "ÅĤ" + ], + [ + "ke", + "ra" + ], + [ + "Ġstru", + "mieÅĦ" + ], + [ + "Do", + "daÅĤ" + ], + [ + "Naz", + "wa" + ], + [ + "Ġfin", + "aÅĤu" + ], + [ + "ĠpielÄĻgni", + "arki" + ], + [ + "Ġopiera", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠC", + "IA" + ], + [ + "ĠD", + "er" + ], + [ + "Pat", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Ġprez", + "entuje" + ], + [ + "M", + "ari" + ], + [ + "ĠszeÅĽÄĩ", + "dziesiÄħt" + ], + [ + "Ġide", + "alne" + ], + [ + "Ġczerw", + "onych" + ], + [ + "Ġopera", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġosie", + "dli" + ], + [ + "Ġklucz", + "owe" + ], + [ + "Ġwo", + "rek" + ], + [ + "Ġklu", + "by" + ], + [ + "Ġpi", + "sk" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "lep" + ], + [ + "Ġw", + "biÅĤ" + ], + [ + "ĠjakÄħ", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġsmu", + "tno" + ], + [ + "Ġnos", + "ie" + ], + [ + "D", + "E" + ], + [ + "Ġszczegól", + "nych" + ], + [ + "I", + "L" + ], + [ + "Ġsy", + "nu" + ], + [ + "ĠPuch", + "aru" + ], + [ + "Ġod", + "gad" + ], + [ + "Ġrach", + "unku" + ], + [ + "Ob", + "raz" + ], + [ + "Ġobie", + "cu" + ], + [ + "mu", + "s" + ], + [ + "f", + "ak" + ], + [ + "Ġpo", + "kre" + ], + [ + "Ġprywat", + "ny" + ], + [ + "Ġko", + "pi" + ], + [ + "Ġposiada", + "Äĩ" + ], + [ + "u", + "su" + ], + [ + "Ġza", + "pada" + ], + [ + "ĠRad", + "ia" + ], + [ + "ĠK", + "in" + ], + [ + "Ġmas", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġwhi", + "sky" + ], + [ + "Åļ", + "ci" + ], + [ + "Ġ19", + "28" + ], + [ + "ĠÅĤu", + "k" + ], + [ + "Ġpo", + "biegÅĤ" + ], + [ + "Ġrozry", + "wki" + ], + [ + "ĠCent", + "ralnego" + ], + [ + "la", + "rze" + ], + [ + "ĠwspóÅĤpra", + "cu" + ], + [ + "Ġob", + "raż" + ], + [ + "Ġprzewodni", + "czÄħcym" + ], + [ + "F", + "un" + ], + [ + "Ġroz", + "dziaÅĤu" + ], + [ + "Ġmro", + "k" + ], + [ + "Ġmiej", + "skie" + ], + [ + "Ġniezna", + "cznie" + ], + [ + "Ser", + "io" + ], + [ + "Ġoskar", + "żony" + ], + [ + "Ġpo", + "cisków" + ], + [ + "Ġpropagan", + "dy" + ], + [ + "u", + "szy" + ], + [ + "Ġsz", + "ki" + ], + [ + "Ġmi", + "t" + ], + [ + "ĠdostÄĻp", + "na" + ], + [ + "R", + "ada" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "em" + ], + [ + "Ġnarod", + "owe" + ], + [ + "Ġstu", + "dni" + ], + [ + "f", + "fa" + ], + [ + "Ġredak", + "tor" + ], + [ + "jak", + "o" + ], + [ + "ĠsprzÄħ", + "ta" + ], + [ + "Ġost", + "rym" + ], + [ + "nie", + "z" + ], + [ + "sam", + "o" + ], + [ + "Ġucz", + "nia" + ], + [ + "Ġg", + "lo" + ], + [ + "Ġniezwy", + "kÅĤe" + ], + [ + "Ġpomo", + "gÅĤa" + ], + [ + "T", + "ÅĤuma" + ], + [ + "ĠZa", + "akceptowaÅĤ" + ], + [ + "piÄħ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġe", + "skor" + ], + [ + "Ġprofil", + "ak" + ], + [ + "Ġpubli", + "czny" + ], + [ + "ciÄĻ", + "ż" + ], + [ + "Ġdotyczy", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠW", + "s" + ], + [ + "b", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġjesie", + "ni" + ], + [ + "ar", + "nej" + ], + [ + "Ġgdzie", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġwier", + "sz" + ], + [ + "v", + "ent" + ], + [ + "Ġanali", + "zie" + ], + [ + "Ġwarzy", + "w" + ], + [ + "Ġz", + "arÄĻ" + ], + [ + "th", + "er" + ], + [ + "Ġnu", + "kle" + ], + [ + "Ġnamio", + "tu" + ], + [ + "ĠCzerwo", + "nej" + ], + [ + "ór", + "ki" + ], + [ + "g", + "ród" + ], + [ + "Ġ196", + "3" + ], + [ + "am", + "bu" + ], + [ + "Ġzareag", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "cz" + ], + [ + "ÅĦczy", + "ka" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owuje" + ], + [ + "Ġzrozumie", + "nie" + ], + [ + "ĠN", + "K" + ], + [ + "Ġmusie", + "liÅĽmy" + ], + [ + "ow", + "nikiem" + ], + [ + "Ġinte", + "gracji" + ], + [ + "Ġsprzeda", + "waÄĩ" + ], + [ + "i", + "sz" + ], + [ + "Ġubra", + "na" + ], + [ + "Ġnatural", + "nym" + ], + [ + "Ġnajmniej", + "szej" + ], + [ + "Ġszero", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġkomenta", + "rza" + ], + [ + "ni", + "an" + ], + [ + "ĠK", + "ad" + ], + [ + "Pro", + "ces" + ], + [ + "Ġd", + "ana" + ], + [ + "Ġprzy", + "kla" + ], + [ + "Ġambasad", + "or" + ], + [ + "Ġobserw", + "uje" + ], + [ + "Ġekonomi", + "czne" + ], + [ + "Ġ8", + "7" + ], + [ + "Ġdal", + "szÄħ" + ], + [ + "ĠChar", + "lie" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "li" + ], + [ + "Ġuży", + "wajÄħc" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "ski" + ], + [ + "Ġc", + "ala" + ], + [ + "Ġzawodni", + "k" + ], + [ + "Ġkom", + "entuje" + ], + [ + "ĠPrzed", + "siÄĻbior" + ], + [ + "Ch", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġozd", + "obi" + ], + [ + "Ġzie", + "lonego" + ], + [ + "Ġsprawoz", + "daniu" + ], + [ + "Ġ7", + "9" + ], + [ + "Ġwz", + "mi" + ], + [ + "Ġpie", + "szo" + ], + [ + "Nor", + "mal" + ], + [ + "b", + "ku" + ], + [ + "h", + "it" + ], + [ + "Ġprzytak", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġgrun", + "tu" + ], + [ + "Ġzim", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġdotk", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġwy", + "odrÄĻb" + ], + [ + "Ġra", + "kie" + ], + [ + "Å", + "į" + ], + [ + "Ġte", + "stu" + ], + [ + "Ġewident", + "nie" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "ĠDepartam", + "entu" + ], + [ + "ĠZa", + "rzÄħd" + ], + [ + "ĠRa", + "dzi" + ], + [ + "Ġigrzy", + "sk" + ], + [ + "Ġo", + "su" + ], + [ + "wi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġsz", + "ara" + ], + [ + "ĠO", + "ce" + ], + [ + "ĠS", + "cho" + ], + [ + "X", + "D" + ], + [ + "ĠpociÄħg", + "ów" + ], + [ + "ĠzÅĤ", + "ej" + ], + [ + "ĠrÄĻko", + "je" + ], + [ + "Ġrozmawi", + "aliÅĽmy" + ], + [ + "Ġmargi", + "ne" + ], + [ + "ĠH", + "un" + ], + [ + "Ġzap", + "owiad" + ], + [ + "ĠskÅĤada", + "jÄħ" + ], + [ + "k", + "nÄĻÅĤo" + ], + [ + "Ġnar", + "ciar" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄħ", + "t" + ], + [ + "Wy", + "glÄħdaÅĤ" + ], + [ + "ĠzrozumiaÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġg", + "ang" + ], + [ + "Ġkonstytu", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġgospoda", + "rz" + ], + [ + "Ġz", + "bieg" + ], + [ + "Ġdosta", + "wy" + ], + [ + "ĠBibli", + "i" + ], + [ + "Ġmani", + "pul" + ], + [ + "aj", + "cie" + ], + [ + "inte", + "gr" + ], + [ + "Ġmode", + "le" + ], + [ + "Cze", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "UÅĽmie", + "ch" + ], + [ + "Ġby", + "dgo" + ], + [ + "fika", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġlubi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzachodni", + "o" + ], + [ + "Wy", + "bra" + ], + [ + "ĠÅĽcież", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġmo", + "k" + ], + [ + "Ġhon", + "oru" + ], + [ + "Ġuży", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġdzi", + "urÄĻ" + ], + [ + "Ġd", + "atÄĻ" + ], + [ + "Ġopis", + "ane" + ], + [ + "h", + "or" + ], + [ + "do", + "na" + ], + [ + "Ġch", + "rze" + ], + [ + "Ġnaru", + "szenia" + ], + [ + "Ġprowo", + "ka" + ], + [ + "Ġna", + "prawi" + ], + [ + "nawi", + "rus" + ], + [ + "Ġokoli", + "c" + ], + [ + "Ġv", + "s" + ], + [ + "Ġustal", + "ono" + ], + [ + "ĠJ", + "AK" + ], + [ + "Ġkogo", + "kolwiek" + ], + [ + "Po", + "prze" + ], + [ + "Ġpodb", + "ród" + ], + [ + "ĠX", + "III" + ], + [ + "Ġrehabili", + "tacji" + ], + [ + "Ġspu", + "szcza" + ], + [ + "rÄĻ", + "dzej" + ], + [ + "Ġde", + "dy" + ], + [ + "ĠÅĽmiertel", + "nie" + ], + [ + "ĠO", + "jciec" + ], + [ + "Ġsz", + "ok" + ], + [ + "Ġo", + "mów" + ], + [ + "Ġbior", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġczwar", + "te" + ], + [ + "Ġro", + "ck" + ], + [ + "ĠEuge", + "niusz" + ], + [ + "ĠStar", + "ego" + ], + [ + "ĠWY", + "PIERDALA" + ], + [ + "ĠzewnÄĻtrz", + "ne" + ], + [ + "zu", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġw", + "stÄħpiÅĤ" + ], + [ + "Ġczerwo", + "nej" + ], + [ + "t", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġpow", + "róciÄĩ" + ], + [ + "th", + "an" + ], + [ + "Z", + "miany" + ], + [ + "Ġprzer", + "waÄĩ" + ], + [ + "sz", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġod", + "ÅĽwie" + ], + [ + "Ġa", + "fryka" + ], + [ + "Ġoficjal", + "ne" + ], + [ + "Ġle", + "cÄħ" + ], + [ + "G", + "ar" + ], + [ + "Ġasyst", + "ent" + ], + [ + "Ġstad", + "ion" + ], + [ + "Ġprzed", + "mie" + ], + [ + "Ġwo", + "dz" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowego" + ], + [ + "u", + "de" + ], + [ + "Ġzagad", + "nieÅĦ" + ], + [ + "ĠpuÅĤkow", + "nika" + ], + [ + "ĠÅ»", + "ad" + ], + [ + "Ġc", + "ale" + ], + [ + "Ġmarket", + "ing" + ], + [ + "ĠZa", + "wo" + ], + [ + "Ġry", + "cer" + ], + [ + "Ġukry", + "wa" + ], + [ + "ĠL", + "is" + ], + [ + "Ġwymi", + "anÄĻ" + ], + [ + "Ġjed", + "nemu" + ], + [ + "Ġzy", + "cie" + ], + [ + "Ġude", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġnie", + "to" + ], + [ + "ĠWscho", + "dniej" + ], + [ + "Dy", + "rektor" + ], + [ + "ż", + "nie" + ], + [ + "Ġbi", + "twa" + ], + [ + "Ġciem", + "nej" + ], + [ + "Ġdo", + "n" + ], + [ + "Ġwypo", + "czy" + ], + [ + "Ġdok", + "torze" + ], + [ + "Ġspotka", + "li" + ], + [ + "Ġcie", + "pÅĤy" + ], + [ + "Ġsta", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġziel", + "onych" + ], + [ + "Ġprze", + "nika" + ], + [ + "Ġinteresu", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġwcho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġrol", + "nej" + ], + [ + "Ġdziw", + "na" + ], + [ + "Ġum", + "arÅĤa" + ], + [ + "Ġzwy", + "kÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzonej" + ], + [ + "Ġteor", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġkur", + "sy" + ], + [ + "Ġuży", + "ÅĤ" + ], + [ + "ana", + "wia" + ], + [ + "Ġza", + "ra" + ], + [ + "Ġży", + "wy" + ], + [ + "Ġzabija", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠP", + "ers" + ], + [ + "prze", + "j" + ], + [ + "mir", + "kowyznania" + ], + [ + "j", + "aki" + ], + [ + "Ġgó", + "ra" + ], + [ + "ĠRadomi", + "u" + ], + [ + "Ġzdoby", + "cia" + ], + [ + "ch", + "Äħ" + ], + [ + "dz", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġze", + "sz" + ], + [ + "Ġnieu", + "chron" + ], + [ + "Ġbrzmi", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġmechani", + "zmy" + ], + [ + "Ġz", + "gad" + ], + [ + "Ġzapropon", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġpoj", + "m" + ], + [ + "Ġopi", + "niami" + ], + [ + "ĠA", + "lek" + ], + [ + "Ġpomo", + "gÅĤo" + ], + [ + "S", + "O" + ], + [ + "ĠAr", + "t" + ], + [ + "Ġtelewi", + "zja" + ], + [ + "od", + "por" + ], + [ + "ĠDa", + "nii" + ], + [ + "ĠW", + "od" + ], + [ + "Ġwa", + "szego" + ], + [ + "Ġjed", + "nych" + ], + [ + "Ġh", + "az" + ], + [ + "cyj", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpozy", + "ska" + ], + [ + "Ġspostrze", + "gÅĤ" + ], + [ + "Ġwymy", + "ÅĽliÄĩ" + ], + [ + "Ġpod", + "rÄĻ" + ], + [ + "tu", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠJ", + "ord" + ], + [ + "Ġ8", + "6" + ], + [ + "Ġbudow", + "li" + ], + [ + "Ġmy", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġsmu", + "tne" + ], + [ + "Ġzagro", + "żeniem" + ], + [ + "Ġmorder", + "stwo" + ], + [ + "Ġpodo", + "pie" + ], + [ + "ĠTAK", + "Å»E" + ], + [ + "ĠE", + "U" + ], + [ + "Ġpie", + "kÅĤo" + ], + [ + "ĠLe", + "a" + ], + [ + "sko", + "t" + ], + [ + "Ġfundam", + "ental" + ], + [ + "Ġba", + "lu" + ], + [ + "Ġnie", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġumi", + "l" + ], + [ + "ĠRu", + "chu" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "siada" + ], + [ + "Ġdoprowa", + "dzi" + ], + [ + "le", + "tem" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġkoja", + "rzy" + ], + [ + "w", + "s" + ], + [ + "Ġpas", + "ek" + ], + [ + "Ġatmos", + "ferze" + ], + [ + "Ġs", + "chy" + ], + [ + "ĠKt", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġdyscypli", + "ny" + ], + [ + "ĠD", + "ow" + ], + [ + "Ġwi", + "dow" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġmi", + "nie" + ], + [ + "Ġprzy", + "pis" + ], + [ + "ĠfaÅĤszy", + "we" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "twy" + ], + [ + "Ġfinans", + "owym" + ], + [ + "Ġsil", + "ników" + ], + [ + "Ġwyba", + "czyÄĩ" + ], + [ + "a", + "b" + ], + [ + "ch", + "or" + ], + [ + "re", + "dy" + ], + [ + "ĠâĢ", + "Ĵ" + ], + [ + "Ġkra", + "dzież" + ], + [ + "Ġpowszech", + "nego" + ], + [ + "Ġserwi", + "su" + ], + [ + "Za", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġspra", + "wiajÄħ" + ], + [ + "Ġniemal", + "że" + ], + [ + "·½ï·½ï·½ï·½ï", + "·½ï·½ï·½ï·½ï" + ], + [ + "Ġbez", + "ra" + ], + [ + "Po", + "siada" + ], + [ + "Ġhas", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠniecaÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġwi", + "dzieliÅĽmy" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbior", + "stwo" + ], + [ + "lu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġm", + "enu" + ], + [ + "Ġcy", + "tat" + ], + [ + "ĠM", + "ON" + ], + [ + "Ġzb", + "ad" + ], + [ + "Ġg", + "ma" + ], + [ + "Ġmon", + "taż" + ], + [ + "Ġmiej", + "skiego" + ], + [ + "Ġdzi", + "ur" + ], + [ + "Spo", + "dzie" + ], + [ + "ran", + "ge" + ], + [ + "Ġtwier", + "dzÄħc" + ], + [ + "ni", + "zmu" + ], + [ + "Ġani", + "żeli" + ], + [ + "Ġpopular", + "ne" + ], + [ + "Ġpodat", + "ników" + ], + [ + "Ġskute", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "Ġzgroma", + "dzenia" + ], + [ + "Ġza", + "praszam" + ], + [ + "ĠH", + "ans" + ], + [ + "Ġniez", + "rozumiaÅĤ" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġoba", + "wiam" + ], + [ + "Ġja", + "ÅĽniej" + ], + [ + "Wy", + "nika" + ], + [ + "Ġci", + "szÄĻ" + ], + [ + "ĠH", + "il" + ], + [ + "ĠPeter", + "sbur" + ], + [ + "ĠGabr", + "iel" + ], + [ + "Ġsch", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Tak", + "ich" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "ta" + ], + [ + "ĠZ", + "dzi" + ], + [ + "B", + "li" + ], + [ + "Ġubra", + "ÅĦ" + ], + [ + "t", + "nam" + ], + [ + "ĠzakÅĤa", + "dzie" + ], + [ + "Ġtwar", + "do" + ], + [ + "Ġmam", + "o" + ], + [ + "Ġszcze", + "blu" + ], + [ + "log", + "y" + ], + [ + "ĠbrÄħz", + "owy" + ], + [ + "Ġsto", + "ÅĤe" + ], + [ + "ĠczÄĻÅĽci", + "ach" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "ymi" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "s" + ], + [ + "Ġape", + "ty" + ], + [ + "Ġdowci", + "p" + ], + [ + "Ġanonim", + "owÄħ" + ], + [ + "ĠSzcze", + "cin" + ], + [ + "Ġrozmawi", + "amy" + ], + [ + "rzeÅĽci", + "ja" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tny" + ], + [ + "â", + "ĺ" + ], + [ + "Ġ", + "00" + ], + [ + "ja", + "zdy" + ], + [ + "nes", + "s" + ], + [ + "ĠÅĽredni", + "m" + ], + [ + "Ġstanowiska", + "ch" + ], + [ + "ĠstaÅĤ", + "ych" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "cze" + ], + [ + "ĠspóÅĤ", + "kÄĻ" + ], + [ + "p", + "per" + ], + [ + "Ġpil", + "nie" + ], + [ + "Ġde", + "p" + ], + [ + "ĠMar", + "cina" + ], + [ + "ĠBryta", + "nia" + ], + [ + "ĠD", + "ia" + ], + [ + "Ġu", + "kÅĤada" + ], + [ + "Ġpoko", + "je" + ], + [ + "Ġurlo", + "pu" + ], + [ + "Ġuży", + "wam" + ], + [ + "Ġzd", + "obi" + ], + [ + "ĠRo", + "dzi" + ], + [ + "Ġnaci", + "skiem" + ], + [ + "Ġo", + "dzi" + ], + [ + "Sy", + "n" + ], + [ + "Ġkomis", + "ari" + ], + [ + "Ġprzy", + "pisy" + ], + [ + "ĠrÄĻko", + "ma" + ], + [ + "ĠFe", + "deracji" + ], + [ + "ch", + "aÅĤem" + ], + [ + "w", + "cza" + ], + [ + "Ġzadzi", + "wia" + ], + [ + "W", + "pis" + ], + [ + "Ġzmar", + "szcz" + ], + [ + "Ġpod", + "pisu" + ], + [ + "ĠPos", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġaro", + "gan" + ], + [ + "P", + "art" + ], + [ + "Do", + "dam" + ], + [ + "ĠC", + "BA" + ], + [ + "ĠG", + "ie" + ], + [ + "k", + "sem" + ], + [ + "ĠC", + "ro" + ], + [ + "Ġopowiad", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġpraw", + "nik" + ], + [ + "Ġe", + "chem" + ], + [ + "Ġzmo", + "dy" + ], + [ + "x", + "x" + ], + [ + "koÅĦ", + "cu" + ], + [ + "Ġkapi", + "tu" + ], + [ + "Ġgra", + "m" + ], + [ + "Ġblo", + "k" + ], + [ + "ĠkÄħ", + "t" + ], + [ + "Ġwp", + "at" + ], + [ + "ĠWin", + "dows" + ], + [ + "e", + "ty" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "p" + ], + [ + "Ġprofesj", + "ona" + ], + [ + "Ġi", + "roni" + ], + [ + "Cz", + "er" + ], + [ + "Ġpróż", + "no" + ], + [ + "Ġdostar", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠWyso", + "koÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġut", + "rudnia" + ], + [ + "Ġpan", + "owanie" + ], + [ + "ĠpopoÅĤu", + "dnia" + ], + [ + "ĠL", + "E" + ], + [ + "Ġod", + "mawia" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "cznie" + ], + [ + "Ġczy", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġzak", + "Äħ" + ], + [ + "M", + "aj" + ], + [ + "Ġgranic", + "ami" + ], + [ + "Ġodbior", + "ców" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owana" + ], + [ + "ĠOrgani", + "zacji" + ], + [ + "Ġprze", + "mi" + ], + [ + "ĠPO", + "L" + ], + [ + "Musi", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġce", + "lach" + ], + [ + "Ġzdzi", + "wieniem" + ], + [ + "Ġgi", + "ta" + ], + [ + "Ġsz", + "czo" + ], + [ + "Ġwers", + "je" + ], + [ + "ĠzapÅĤa", + "ty" + ], + [ + "ĠpopoÅĤu", + "dnie" + ], + [ + "2", + "000" + ], + [ + "Ġpo", + "sk" + ], + [ + "Ġstara", + "jÄħ" + ], + [ + "ci", + "my" + ], + [ + "Ġpój", + "dÄħ" + ], + [ + "ĠAu", + "to" + ], + [ + "K", + "lu" + ], + [ + "Ġwygra", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpostanowie", + "niem" + ], + [ + "Ġwe", + "p" + ], + [ + "Ġl", + "ondy" + ], + [ + "Ġstandar", + "d" + ], + [ + "Ġprzecie", + "z" + ], + [ + "Ġ9", + "6" + ], + [ + "Ġ19", + "14" + ], + [ + "Przy", + "zna" + ], + [ + "tar", + "g" + ], + [ + "Ġem", + "it" + ], + [ + "Ġptak", + "a" + ], + [ + "ĠS", + "che" + ], + [ + "Ġmu", + "rów" + ], + [ + "Ġre", + "cy" + ], + [ + "Ġgrom", + "ad" + ], + [ + "ĠS", + "in" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nych" + ], + [ + "ter", + "em" + ], + [ + "Ġzamieszki", + "waÅĤo" + ], + [ + "Ġstos", + "unkach" + ], + [ + "Ġdo", + "tacje" + ], + [ + "ĠD", + "am" + ], + [ + "Ġprze", + "ku" + ], + [ + "sz", + "ków" + ], + [ + "Ġprzy", + "wiÄħz" + ], + [ + "ĠPrezy", + "dium" + ], + [ + "ro", + "ka" + ], + [ + "Ġu", + "gry" + ], + [ + "Ġpo", + "na" + ], + [ + "Ġlek", + "ka" + ], + [ + "Har", + "ry" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "to" + ], + [ + "pod", + "staw" + ], + [ + "mu", + "nd" + ], + [ + "ĠwiÄħ", + "żÄħ" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzaÄĩ" + ], + [ + "Ġch", + "owa" + ], + [ + "zi", + "one" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żony" + ], + [ + "ĠnakÅĤad", + "ów" + ], + [ + "ĠciÅĽnie", + "nie" + ], + [ + "ate", + "s" + ], + [ + "Ġwyda", + "wania" + ], + [ + "Ġstan", + "ów" + ], + [ + "Wzi", + "ÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġroz", + "bÅĤy" + ], + [ + "ĠH", + "ill" + ], + [ + "ĠrozpoczÄĻ", + "ÅĤy" + ], + [ + "zu", + "peÅĤnie" + ], + [ + "sk", + "akuje" + ], + [ + "Ġna", + "tk" + ], + [ + "ali", + "zm" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "tej" + ], + [ + "Ġpod", + "wÅĤad" + ], + [ + "Ġniesam", + "owicie" + ], + [ + "Ġza", + "soby" + ], + [ + "Ġprze", + "bu" + ], + [ + "Ġf", + "as" + ], + [ + "Ġspor", + "Äħ" + ], + [ + "Ġdzwo", + "nek" + ], + [ + "Ġprzyje", + "dzie" + ], + [ + "u", + "da" + ], + [ + "ĠsprÄĻ", + "ży" + ], + [ + "Ġmusi", + "cie" + ], + [ + "Ġkomis", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġule", + "gÅĤa" + ], + [ + "Ġwspól", + "nÄħ" + ], + [ + "ow", + "cami" + ], + [ + "Ġzapomni", + "aÅĤem" + ], + [ + "Wie", + "lka" + ], + [ + "âĢĿ", + "[" + ], + [ + "li", + "st" + ], + [ + "Ġma", + "nie" + ], + [ + "Ġ195", + "2" + ], + [ + "ĠK", + "atoli" + ], + [ + "Ġpod", + "ium" + ], + [ + "ĠkÅĤam", + "ie" + ], + [ + "Ġprzekony", + "waÅĤ" + ], + [ + "pierda", + "la" + ], + [ + "Ġnależ", + "Äħcych" + ], + [ + "Ġodruch", + "owo" + ], + [ + "Ġnotat", + "ki" + ], + [ + "k", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġznik", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "Ġop", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġwyposa", + "żony" + ], + [ + "Ġopad", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠWil", + "l" + ], + [ + "Ġmieszkani", + "owych" + ], + [ + "Ġpopat", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "ost", + "ra" + ], + [ + "Ġde", + "ski" + ], + [ + "ĠIs", + "lam" + ], + [ + "Ġniez", + "rÄĻ" + ], + [ + "b", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġto", + "tali" + ], + [ + "Ġlit", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "GÅĤos", + "owaÅĤo" + ], + [ + "Ġstre", + "f" + ], + [ + "Ġnew", + "s" + ], + [ + "pi", + "sze" + ], + [ + "Ġkorespon", + "den" + ], + [ + "Ġpos", + "ÄĻp" + ], + [ + "Ġmi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġszko", + "d" + ], + [ + "Ġopak", + "owania" + ], + [ + "c", + "ana" + ], + [ + "Ġspad", + "kobier" + ], + [ + "nu", + "s" + ], + [ + "Pon", + "ownie" + ], + [ + "k", + "owaÅĤem" + ], + [ + "Ġwoje", + "nnego" + ], + [ + "Ġrekor", + "d" + ], + [ + "Ġchodni", + "ku" + ], + [ + "Ġpos", + "ÅĤem" + ], + [ + "wido", + "czniej" + ], + [ + "Ġsza", + "fy" + ], + [ + "wo", + "na" + ], + [ + "Ġdrugi", + "ch" + ], + [ + "Ġpad", + "ÅĤa" + ], + [ + "har", + "mo" + ], + [ + "gu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġnajlep", + "szej" + ], + [ + "ve", + "ra" + ], + [ + "istor", + "ii" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "nych" + ], + [ + "ĠE", + "lizabeth" + ], + [ + "Ġw", + "k" + ], + [ + "Ġp", + "si" + ], + [ + "at", + "ka" + ], + [ + "ĠwidziaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "ĠUS", + "B" + ], + [ + "Ġda", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġlo", + "tów" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cznie" + ], + [ + "Pra", + "kty" + ], + [ + "tal", + "ny" + ], + [ + "Ġbez", + "kar" + ], + [ + "Ġzazna", + "cza" + ], + [ + "Ġna", + "kÅĤada" + ], + [ + "ĠS", + "MS" + ], + [ + "Ġautory", + "te" + ], + [ + "Ġpojawi", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġmedy", + "cznego" + ], + [ + "Ġtwar", + "dy" + ], + [ + "d", + "t" + ], + [ + "Ġspo", + "glÄħdaÅĤ" + ], + [ + "Ġs", + "in" + ], + [ + "Ġu", + "bó" + ], + [ + "Ġba", + "ga" + ], + [ + "Ġoprac", + "owanie" + ], + [ + "Ġbie", + "liz" + ], + [ + "bi", + "ona" + ], + [ + "Ġjezi", + "oro" + ], + [ + "Ġpod", + "raż" + ], + [ + "ĠZacho", + "dniej" + ], + [ + "ĠS", + "tru" + ], + [ + "ĠpokrÄĻ", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġodde", + "chu" + ], + [ + "Ġro", + "bienia" + ], + [ + "Ġfi", + "nale" + ], + [ + "Ġdowód", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġprzytom", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠnarzÄĻ", + "dziem" + ], + [ + "ĠP", + "ress" + ], + [ + "bar", + "dzo" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "szyÅĤ" + ], + [ + "ĠusÅĤy", + "szaÅĤam" + ], + [ + "d", + "owane" + ], + [ + "Ġ19", + "30" + ], + [ + "Ġzoba", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġsz", + "wajcar" + ], + [ + "ĠD", + "is" + ], + [ + "Ġ8", + "4" + ], + [ + "ĠsÅĤuż", + "Äħcych" + ], + [ + "ĠT", + "rzas" + ], + [ + "sz", + "ok" + ], + [ + "Ġgrup", + "ach" + ], + [ + "Ġpi", + "szÄħc" + ], + [ + "Ġodbi", + "cie" + ], + [ + "Ġtow", + "ary" + ], + [ + "Ġtransp", + "ar" + ], + [ + "Ġe", + "s" + ], + [ + "ĠPo", + "za" + ], + [ + "Ġpozor", + "nie" + ], + [ + "Ġnor", + "we" + ], + [ + "Ġdo", + "rzu" + ], + [ + "on", + "ka" + ], + [ + "Ġinter", + "we" + ], + [ + "Kil", + "ku" + ], + [ + "ĠwystÄħ", + "pieniu" + ], + [ + "b", + "ny" + ], + [ + "Ġport", + "ret" + ], + [ + "tu", + "rach" + ], + [ + "Ġbenefi", + "cje" + ], + [ + "Ġpra", + "sie" + ], + [ + "Ġla", + "ski" + ], + [ + "Ġrozko", + "sz" + ], + [ + "P", + "róbu" + ], + [ + "Ġkole", + "kcji" + ], + [ + "an", + "ami" + ], + [ + "Ġbram", + "ki" + ], + [ + "Ġtajem", + "nicÄĻ" + ], + [ + "poko", + "ju" + ], + [ + "Ġodróż", + "nieniu" + ], + [ + "Ġmistrzost", + "wo" + ], + [ + "Cie", + "m" + ], + [ + "Ġzdu", + "mieniem" + ], + [ + "nicz", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġeuropej", + "skie" + ], + [ + "Ġtwarz", + "ach" + ], + [ + "Ġreż", + "im" + ], + [ + "Ġo", + "szuki" + ], + [ + "pu", + "r" + ], + [ + "Ġrocz", + "nicÄĻ" + ], + [ + "nist", + "Äħ" + ], + [ + "ĠTe", + "chno" + ], + [ + "Ġnieu", + "nik" + ], + [ + "Ġdzi", + "wo" + ], + [ + "Ġobwo", + "dzie" + ], + [ + "Ġtro", + "pi" + ], + [ + "Ġniewy", + "star" + ], + [ + "ĠMia", + "sto" + ], + [ + "Ġpu", + "ch" + ], + [ + "P", + "h" + ], + [ + "Ġhistory", + "k" + ], + [ + "Ġbież", + "Äħcym" + ], + [ + "Ġcu", + "da" + ], + [ + "ó", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġlotni", + "sk" + ], + [ + "Ġuży", + "ciem" + ], + [ + "Ġterro", + "rysty" + ], + [ + "Dost", + "rze" + ], + [ + "Ġkomna", + "ty" + ], + [ + "Ġwol", + "niej" + ], + [ + "Ġw", + "ciska" + ], + [ + "Ġzn", + "ami" + ], + [ + "ĠzapytaÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ġodm", + "owie" + ], + [ + "Ġnada", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠmiÅĤos", + "ier" + ], + [ + "P", + "remier" + ], + [ + "Ġbudow", + "lane" + ], + [ + "Ġk", + "lep" + ], + [ + "Ġod", + "miany" + ], + [ + "rza", + "nia" + ], + [ + "Ġprze", + "bo" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "u" + ], + [ + "Ġmil", + "czenia" + ], + [ + "ĠklÄĻ", + "ski" + ], + [ + "Ġa", + "f" + ], + [ + "c", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġktor", + "ych" + ], + [ + "o", + "pera" + ], + [ + "Ġkonie", + "cznoÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġs", + "ing" + ], + [ + "Ġdoty", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġeksper", + "ci" + ], + [ + "Ġmari", + "hu" + ], + [ + "Ġch", + "ÅĤód" + ], + [ + "ĠoglÄħda", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġre", + "pu" + ], + [ + "Ġdzi", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Ġsek", + "torze" + ], + [ + "Ġprzy", + "rzÄħ" + ], + [ + "ĠP", + "AN" + ], + [ + "Ġroz", + "sta" + ], + [ + "T", + "ur" + ], + [ + "m", + "el" + ], + [ + "Ġprzy", + "pÅĤy" + ], + [ + "Ġprzet", + "ÅĤuma" + ], + [ + "Ġdzi", + "kie" + ], + [ + "Ġz", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġsuk", + "niÄĻ" + ], + [ + "k", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠwiÄĻksz", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġsil", + "niki" + ], + [ + "Ġszczegól", + "nego" + ], + [ + "Ġszy", + "der" + ], + [ + "Ġprzez", + "roczy" + ], + [ + "da", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġstos", + "owany" + ], + [ + "Ġaspek", + "t" + ], + [ + "Ġpi", + "je" + ], + [ + "ĠPo", + "t" + ], + [ + "j", + "nie" + ], + [ + "Ġsprze", + "daÅĤ" + ], + [ + "ĠF", + "ri" + ], + [ + "atu", + "ra" + ], + [ + "Ġto", + "m" + ], + [ + "Ġadministra", + "cyjnych" + ], + [ + "Otwo", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "ĠsiÄĻ", + "gnÄĻÅĤa" + ], + [ + "go", + "rzej" + ], + [ + "Ġczerw", + "ono" + ], + [ + "si", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġpil", + "nowaÄĩ" + ], + [ + "rzy", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġzadowo", + "leni" + ], + [ + "Ġwniosko", + "dawcy" + ], + [ + "ĠCa", + "ro" + ], + [ + "liz", + "owanych" + ], + [ + "Ġmo", + "tor" + ], + [ + "Ġnaj", + "prost" + ], + [ + "t", + "ary" + ], + [ + "Ġstara", + "li" + ], + [ + "ĠwylÄħd", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Rob", + "ert" + ], + [ + "ĠPOLITY", + "CE" + ], + [ + "Ġwste", + "cz" + ], + [ + "li", + "ch" + ], + [ + "Ġnegocja", + "cje" + ], + [ + "Ġza", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġfa", + "wory" + ], + [ + "Ġspier", + "do" + ], + [ + "wi", + "ska" + ], + [ + "Ġprzy", + "ÅĤa" + ], + [ + "ca", + "sz" + ], + [ + "Od", + "noszÄħc" + ], + [ + "Ġprzej", + "mowaÄĩ" + ], + [ + "ĠTele", + "wizji" + ], + [ + "l", + "ob" + ], + [ + "Ros", + "ja" + ], + [ + "szcz", + "ona" + ], + [ + "Ġmecz", + "ach" + ], + [ + "Ġuprzy", + "wilej" + ], + [ + "K", + "IE" + ], + [ + "Ġry", + "sy" + ], + [ + "p", + "hi" + ], + [ + "Ġno", + "ży" + ], + [ + "Ġpodat", + "kowe" + ], + [ + "ze", + "li" + ], + [ + "Ġskier", + "owaÄĩ" + ], + [ + "row", + "skiego" + ], + [ + "Ġtra", + "cÄħ" + ], + [ + "czy", + "ny" + ], + [ + "ol", + "f" + ], + [ + "Ġsko", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġrozstrzyg", + "niÄĻcia" + ], + [ + "Ġwyj", + "ÅĽci" + ], + [ + "ar", + "skiego" + ], + [ + "Ġprosto", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġnor", + "ma" + ], + [ + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿", + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿" + ], + [ + "Ġ20", + "22" + ], + [ + "Ġporozumie", + "niu" + ], + [ + "Ġrodzi", + "ciel" + ], + [ + "tar", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġkoncer", + "ty" + ], + [ + "ĠBrazy", + "lii" + ], + [ + "Ġpod", + "su" + ], + [ + "c", + "or" + ], + [ + "Ġwybie", + "rze" + ], + [ + "Ġrów", + "na" + ], + [ + "h", + "ard" + ], + [ + "Ġstanowi", + "li" + ], + [ + "ĠL", + "et" + ], + [ + "T", + "ych" + ], + [ + "bo", + "ok" + ], + [ + "Ġosobist", + "ego" + ], + [ + "Ġzach", + "owujÄħ" + ], + [ + "ĠobjÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "sy", + "stem" + ], + [ + "ĠRos", + "jÄĻ" + ], + [ + "u", + "sze" + ], + [ + "Ġwysp", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġuzasad", + "nieniu" + ], + [ + "Ġwi", + "cep" + ], + [ + "ĠEgi", + "ptu" + ], + [ + "Ġautobu", + "su" + ], + [ + "Ġniepotrzeb", + "ne" + ], + [ + "Ġak", + "sami" + ], + [ + "Ġob", + "ar" + ], + [ + "Ġbra", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġw", + "sunÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġzasad", + "niczo" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "cznie" + ], + [ + "ĠwÅĽciekÅĤo", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġczy", + "ż" + ], + [ + "Ġw", + "paÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġtale", + "rz" + ], + [ + "Ġsz", + "anta" + ], + [ + "Ġprzy", + "rze" + ], + [ + "Ġsz", + "kÅĤo" + ], + [ + "K", + "raj" + ], + [ + "Po", + "zdrawiam" + ], + [ + "Ġ9", + "1" + ], + [ + "Ġt", + "wego" + ], + [ + "ĠTransp", + "ortu" + ], + [ + "Ġrozpow", + "szech" + ], + [ + "ĠzeszÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġpozn", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġniemow", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġwykorzy", + "staÅĤ" + ], + [ + "syj", + "ne" + ], + [ + "Ġskle", + "pi" + ], + [ + "Ġkwa", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġoba", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "ĠT", + "ony" + ], + [ + "Ġwycho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġbil", + "ans" + ], + [ + "Ġostroż", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġwyczer", + "pu" + ], + [ + "Ġru", + "szaÄĩ" + ], + [ + "Ġzebra", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠWYPIERDALA", + "J" + ], + [ + "Ġmene", + "d" + ], + [ + "ĠCzÄĻstoch", + "owie" + ], + [ + "ĠC", + "re" + ], + [ + "Ġzmian", + "ach" + ], + [ + "Ġwy", + "wi" + ], + [ + "Ġwy", + "niósÅĤ" + ], + [ + "ĠDonal", + "da" + ], + [ + "Ġtrakt", + "atu" + ], + [ + "nt", + "on" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzili" + ], + [ + "Ġtoale", + "ty" + ], + [ + "Ġna", + "daÄĩ" + ], + [ + "Ġdokon", + "ano" + ], + [ + "ĠA", + "gencja" + ], + [ + "Ġdro", + "go" + ], + [ + "Ġprzeraż", + "ony" + ], + [ + "Ġkawa", + "ler" + ], + [ + "ĠcaÅĤkowi", + "tej" + ], + [ + "Ġbie", + "dny" + ], + [ + "20", + "10" + ], + [ + "ĠO", + "Powi" + ], + [ + "Ġzamie", + "szanie" + ], + [ + "Ġnajwyż", + "szych" + ], + [ + "Åļ", + "mierÄĩ" + ], + [ + "Ġzaatak", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġkol", + "orów" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "ski" + ], + [ + "UÅĽmie", + "chnÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġtrze", + "j" + ], + [ + "Ġopera", + "cja" + ], + [ + "raz", + "u" + ], + [ + "Ġhandl", + "owe" + ], + [ + "Ġki", + "no" + ], + [ + "tor", + "ium" + ], + [ + "Sp", + "róbu" + ], + [ + "ĠSzcze", + "cina" + ], + [ + "Ġwypad", + "ki" + ], + [ + "ĠAli", + "ce" + ], + [ + "Ġdi", + "alogu" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "tne" + ], + [ + "te", + "raz" + ], + [ + "p", + "rowi" + ], + [ + "Ġd", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠosiÄħ", + "gnie" + ], + [ + "anie", + "l" + ], + [ + "Ġusy", + "tu" + ], + [ + "ÅĤÄĻ", + "bo" + ], + [ + "Ġzad", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠrozeÅĽ", + "miaÅĤa" + ], + [ + "Ġzag", + "ÅĤu" + ], + [ + "Bada", + "nia" + ], + [ + "ja", + "ca" + ], + [ + "it", + "t" + ], + [ + "Ġwym", + "ach" + ], + [ + "Ġhi", + "per" + ], + [ + "Z", + "S" + ], + [ + "cho", + "ciaż" + ], + [ + "Ġprzera", + "żenia" + ], + [ + "Ġwych", + "owanie" + ], + [ + "Ġsubie", + "ktyw" + ], + [ + "Ġzapali", + "ÅĤ" + ], + [ + "de", + "sa" + ], + [ + "Ġprakty", + "k" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owane" + ], + [ + "P", + "P" + ], + [ + "Ġsko", + "rzyst" + ], + [ + "Ko", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġo", + "kaza" + ], + [ + "Ġ8", + "1" + ], + [ + "Ġzamie", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "ÅĽ", + "lone" + ], + [ + "ĠMo", + "żna" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġuto", + "ż" + ], + [ + "Ġkomór", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġzamów", + "ieÅĦ" + ], + [ + "Wo", + "da" + ], + [ + "Ġchwy", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġwy", + "gna" + ], + [ + "Ġgodzi", + "nami" + ], + [ + "Rodzi", + "na" + ], + [ + "Ġwarszt", + "aty" + ], + [ + "Ġr", + "ownie" + ], + [ + "Ġtez", + "ÄĻ" + ], + [ + "sie", + "nie" + ], + [ + "Ġogól", + "nych" + ], + [ + "ĠRad", + "om" + ], + [ + "Ġfa", + "zy" + ], + [ + "G", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠGó", + "ry" + ], + [ + "Ġa", + "lian" + ], + [ + "Ġob", + "na" + ], + [ + "ty", + "s" + ], + [ + "Ġpoma", + "gaÅĤ" + ], + [ + "ĠJe", + "den" + ], + [ + "ĠMusi", + "sz" + ], + [ + "Ġusu", + "niÄĻcia" + ], + [ + "ĠPio", + "t" + ], + [ + "Ġ19", + "26" + ], + [ + "ĠS", + "obie" + ], + [ + "Ġciekaw", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġna", + "mal" + ], + [ + "Ġosob", + "no" + ], + [ + "ci", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Najważ", + "niejsze" + ], + [ + "Ġzawar", + "ta" + ], + [ + "Ġtrzy", + "krotnie" + ], + [ + "ĠP", + "RZE" + ], + [ + "ĠS", + "ien" + ], + [ + "Ġprzy", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠmiaÅĤy", + "by" + ], + [ + "Ġpacje", + "nci" + ], + [ + "SZ", + "E" + ], + [ + "Ġtrzyma", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠIn", + "terna" + ], + [ + "Ġtrafia", + "jÄħ" + ], + [ + "d", + "aków" + ], + [ + "Ġpropozy", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġsur", + "owo" + ], + [ + "ĠPrzy", + "kro" + ], + [ + "Ġuli", + "cami" + ], + [ + "li", + "Äħ" + ], + [ + "Ġpie", + "kÅĤa" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "sza" + ], + [ + "Ġstrasz", + "ny" + ], + [ + "ĠprzyjacióÅĤ", + "ki" + ], + [ + "de", + "ro" + ], + [ + "Ġsz", + "aty" + ], + [ + "Ġzagra", + "nicy" + ], + [ + "Ġdobrow", + "olnie" + ], + [ + "U", + "krai" + ], + [ + "Ġpocho", + "dzÄħcych" + ], + [ + "cze", + "rw" + ], + [ + "f", + "le" + ], + [ + "ĠS", + "chu" + ], + [ + "ĠżÄħ", + "danie" + ], + [ + "Ġprawi", + "cy" + ], + [ + "Ġfrancu", + "skich" + ], + [ + "Ġkomi", + "tetu" + ], + [ + "Ġsrebr", + "ny" + ], + [ + "b", + "ow" + ], + [ + "Ġ195", + "3" + ], + [ + "Ġci", + "che" + ], + [ + "Ġkró", + "tka" + ], + [ + "ĠpocaÅĤ", + "owaÅĤ" + ], + [ + "po", + "sa" + ], + [ + "ĠMo", + "nika" + ], + [ + "Ġzagra", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠInstytu", + "cie" + ], + [ + "st", + "encji" + ], + [ + "Ġto", + "ry" + ], + [ + "Ġprzekon", + "aÅĤ" + ], + [ + "cza", + "li" + ], + [ + "Ġniebie", + "ski" + ], + [ + "OW", + "E" + ], + [ + "Ġodpor", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġpo", + "god" + ], + [ + "gra", + "mie" + ], + [ + "Ġwzro", + "stem" + ], + [ + "Ġelek", + "tora" + ], + [ + "gi", + "l" + ], + [ + "T", + "woje" + ], + [ + "ĠRy", + "szar" + ], + [ + "ost", + "wo" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "cze" + ], + [ + "Ġwy", + "jÄĻ" + ], + [ + "go", + "v" + ], + [ + "ni", + "g" + ], + [ + "Ġkodek", + "su" + ], + [ + "Tak", + "Äħ" + ], + [ + "ĠoÅĽrod", + "ki" + ], + [ + "ĠR", + "ak" + ], + [ + "Ġob", + "ciÄħż" + ], + [ + "Ġdwu", + "nastu" + ], + [ + "ĠBy", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġadministra", + "cyjnego" + ], + [ + "wat", + "er" + ], + [ + "Ġwy", + "ka" + ], + [ + "Ġlapto", + "pa" + ], + [ + "Pa", + "weÅĤ" + ], + [ + "D", + "al" + ], + [ + "ĠBe", + "ata" + ], + [ + "ĠÂ", + "°" + ], + [ + "ĠJaku", + "ba" + ], + [ + "Ġpoży", + "czki" + ], + [ + "Ġprze", + "budowy" + ], + [ + "Ġpowinna", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġpo", + "rw" + ], + [ + "Ġspra", + "wiÅĤa" + ], + [ + "$", + "#" + ], + [ + "Ġcodzien", + "nego" + ], + [ + "Or", + "gani" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "nienia" + ], + [ + "Ġin", + "ge" + ], + [ + "ĠgorÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġu", + "jem" + ], + [ + "Ġzapom", + "niaÅĤa" + ], + [ + "kla", + "sy" + ], + [ + "Ġu", + "leg" + ], + [ + "ĠLew", + "and" + ], + [ + "Ġniepraw", + "dopodob" + ], + [ + "Ġpod", + "legÅĤe" + ], + [ + "Ġni", + "skiej" + ], + [ + "Wym", + "ie" + ], + [ + "Ġza", + "wy" + ], + [ + "Ġagen", + "cja" + ], + [ + "Zm", + "arÅĤ" + ], + [ + "y", + "o" + ], + [ + "Ġznalaz", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠpodkreÅĽl", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġmi", + "g" + ], + [ + "????", + "????" + ], + [ + "Ġju", + "bi" + ], + [ + "Ġstop", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpoważ", + "nym" + ], + [ + "Ġzabezpie", + "czyÄĩ" + ], + [ + "jad", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠH", + "all" + ], + [ + "Odw", + "róciÅĤa" + ], + [ + "âĢĿ", + ")" + ], + [ + "Ġoder", + "waÄĩ" + ], + [ + "Å", + "ĵ" + ], + [ + "Ġim", + "peri" + ], + [ + "ĠB", + "O" + ], + [ + "I", + "O" + ], + [ + "âĢ¦", + ")" + ], + [ + "ĠPro", + "gram" + ], + [ + "ĠMi", + "ra" + ], + [ + "dza", + "sz" + ], + [ + "ĠstaÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġstruktu", + "rze" + ], + [ + "la", + "h" + ], + [ + "ĠwziÄħ", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠSta", + "ro" + ], + [ + "ĠzÅĤa", + "go" + ], + [ + "ĠA", + "i" + ], + [ + "Wie", + "lo" + ], + [ + "Ġrze", + "ce" + ], + [ + "Ġszko", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġodczy", + "taÄĩ" + ], + [ + "Ġle", + "ku" + ], + [ + "Ġczytel", + "ników" + ], + [ + "Ġanaliz", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpias", + "ek" + ], + [ + "ĠPos", + "el" + ], + [ + "Ġzabój", + "stwo" + ], + [ + "Ġnaru", + "sza" + ], + [ + "Ġkonser", + "waty" + ], + [ + "Pre", + "zes" + ], + [ + "Ġw", + "róg" + ], + [ + "Ġwyzna", + "nia" + ], + [ + "Ġoce", + "n" + ], + [ + "Ġface", + "tem" + ], + [ + "Ġroz", + "kwi" + ], + [ + "Ġeki", + "pa" + ], + [ + "Ġin", + "fek" + ], + [ + "Ġcier", + "pie" + ], + [ + "Ġnajwyż", + "szÄħ" + ], + [ + "W", + "S" + ], + [ + "200", + "9" + ], + [ + "ĠUkrai", + "na" + ], + [ + "Ġzar", + "ezerw" + ], + [ + "pl", + "ami" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "niÄĻcie" + ], + [ + "Ġpodmio", + "tu" + ], + [ + "Ġregu", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠO", + "to" + ], + [ + "dzien", + "nie" + ], + [ + "Ġisto", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġzaj", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġpodejrz", + "anych" + ], + [ + "Ġzd", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġucze", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġbran", + "ż" + ], + [ + "moż", + "liwie" + ], + [ + "ĠÅĽredni", + "Äħ" + ], + [ + "Ġnapo", + "tk" + ], + [ + "Ġprzystoj", + "ny" + ], + [ + "Ġprag", + "nienia" + ], + [ + "Ġzy", + "cia" + ], + [ + "Ġzdrowo", + "tne" + ], + [ + "Ġucie", + "kÅĤa" + ], + [ + "Ġz", + "ruj" + ], + [ + "Z", + "im" + ], + [ + "Ġlegen", + "dar" + ], + [ + "Ġprac", + "owaÅĤem" + ], + [ + "Ġmi", + "sjÄĻ" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġokre", + "ÅĽliÅĤ" + ], + [ + "ĠUkrai", + "nÄĻ" + ], + [ + "ÅĤkow", + "nik" + ], + [ + "Ġmieli", + "byÅĽmy" + ], + [ + "Ġidzie", + "sz" + ], + [ + "Pod", + "sum" + ], + [ + "ty", + "ny" + ], + [ + "Ġsie", + "dzenia" + ], + [ + "Ġdu", + "chy" + ], + [ + "Ä", + "į" + ], + [ + "ĠG", + "ier" + ], + [ + "ne", + "l" + ], + [ + "Ġsil", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠZ", + "el" + ], + [ + "ko", + "go" + ], + [ + "Ġchary", + "t" + ], + [ + "Ob", + "owiÄħ" + ], + [ + "Ġle", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ÅĤy" + ], + [ + "O", + "gar" + ], + [ + "Ġzawah", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġp", + "aty" + ], + [ + "Ġko", + "ty" + ], + [ + "Ġwi", + "zjÄĻ" + ], + [ + "Ġnie", + "mo" + ], + [ + "Ġprzej", + "muje" + ], + [ + "Ġzost", + "anÄĻ" + ], + [ + "Ġnad", + "er" + ], + [ + "cjonal", + "ne" + ], + [ + "Ġcieka", + "wego" + ], + [ + "Ġ193", + "5" + ], + [ + "ĠstaÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġorganiz", + "mie" + ], + [ + "pe", + "t" + ], + [ + "wó", + "z" + ], + [ + "Ġmi", + "ny" + ], + [ + "d", + "ostÄĻp" + ], + [ + "Ġw", + "bud" + ], + [ + "ĠT", + "ery" + ], + [ + "Ġuwie", + "rzy" + ], + [ + "ĠposÅĤ", + "anka" + ], + [ + "li", + "wo" + ], + [ + "Ġfar", + "tu" + ], + [ + "Ġm", + "owie" + ], + [ + "ĠWÅĤad", + "imi" + ], + [ + "Ġrowe", + "rze" + ], + [ + "Ġp", + "sem" + ], + [ + "so", + "le" + ], + [ + "lar", + "ne" + ], + [ + "ĠK", + "en" + ], + [ + "Ġsu", + "kie" + ], + [ + "Ġwo", + "le" + ], + [ + "ĠspóÅĤ", + "ce" + ], + [ + "Ġukry", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠW", + "el" + ], + [ + "Ġpowa", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġrach", + "unki" + ], + [ + "glÄħ", + "dzie" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġtytu", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġro", + "bienie" + ], + [ + "Ġnajd", + "roż" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "owi" + ], + [ + "Ġwiat", + "rem" + ], + [ + "Ġwy", + "nosiÅĤ" + ], + [ + "Ġpoczu", + "ciem" + ], + [ + "Ġwy", + "szÅĤy" + ], + [ + "Ġce", + "nne" + ], + [ + "Ġl", + "żej" + ], + [ + "Ġba", + "zÄĻ" + ], + [ + "it", + "z" + ], + [ + "Ġzaczyn", + "aÅĤa" + ], + [ + "Woj", + "na" + ], + [ + "k", + "nij" + ], + [ + "ĠW", + "spóÅĤ" + ], + [ + "ra", + "da" + ], + [ + "ad", + "o" + ], + [ + "Ġwyj", + "ÅĽciem" + ], + [ + "Ġzgi", + "nÄĻli" + ], + [ + "pi", + "ÅĦski" + ], + [ + "ĠH", + "um" + ], + [ + "Prz", + "ycho" + ], + [ + "Ġmat", + "era" + ], + [ + "Najlep", + "szy" + ], + [ + "Ġpora", + "dni" + ], + [ + "Ġpocho", + "dzenie" + ], + [ + "Ġwymo", + "gów" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽwiatopo", + "glÄħd" + ], + [ + "B", + "ur" + ], + [ + "Ġba", + "ron" + ], + [ + "Ġspodzie", + "waÅĤem" + ], + [ + "ĠupÅĤy", + "wie" + ], + [ + "zy", + "k" + ], + [ + "Ġm", + "szy" + ], + [ + "ĠS", + "un" + ], + [ + "za", + "i" + ], + [ + "ĠUsta", + "wodaw" + ], + [ + "Ġgwi", + "zd" + ], + [ + "ob", + "raż" + ], + [ + "Ġblon", + "dyn" + ], + [ + "tal", + "nie" + ], + [ + "Mu", + "sie" + ], + [ + "Ġpra", + "wy" + ], + [ + "Ġdrog", + "owym" + ], + [ + "Ġtej", + "że" + ], + [ + "Ġwo", + "kali" + ], + [ + "Ġoficer", + "owie" + ], + [ + "Ġznalezi", + "ska" + ], + [ + "g", + "ary" + ], + [ + "Ġwybra", + "li" + ], + [ + "ZaczÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠLegisla", + "cyjnego" + ], + [ + "ÅĤÄĻ", + "ki" + ], + [ + "Ġumie", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "Ġwst", + "rÄĻ" + ], + [ + "b", + "ne" + ], + [ + "Ġa", + "di" + ], + [ + "ĠR", + "em" + ], + [ + "Ġh", + "obby" + ], + [ + "Ġgrze", + "ch" + ], + [ + "Ġmiaste", + "czku" + ], + [ + "Ġoj", + "c" + ], + [ + "Ġpapiero", + "sy" + ], + [ + "Wy", + "niki" + ], + [ + "Ġusta", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġsp", + "ara" + ], + [ + "Ġutrzyma", + "niu" + ], + [ + "Naj", + "gor" + ], + [ + "ĠKonstan", + "ty" + ], + [ + "Samo", + "chód" + ], + [ + "wa", + "z" + ], + [ + "ĠSejm", + "owi" + ], + [ + "d", + "iÄĻ" + ], + [ + "ĠA", + "rab" + ], + [ + "Ġodp", + "rÄĻ" + ], + [ + "cjal", + "nie" + ], + [ + "lis", + "my" + ], + [ + "Ġsto", + "lik" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "dno" + ], + [ + "Ġnaczy", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġle", + "t" + ], + [ + "ĠP", + "iÄħ" + ], + [ + "Ġpozosta", + "wia" + ], + [ + "Ġwyd", + "ana" + ], + [ + "fik", + "owany" + ], + [ + "Ġspoko", + "jem" + ], + [ + "Ġprze", + "szÅĤy" + ], + [ + "Ġspecjal", + "nym" + ], + [ + "Ġstraż", + "nik" + ], + [ + "Ġw", + "stÄĻpu" + ], + [ + "Ġzapotrzeb", + "owanie" + ], + [ + "Ġrozu", + "mi" + ], + [ + "Ġdzie", + "wi" + ], + [ + "M", + "Y" + ], + [ + "ĠTa", + "y" + ], + [ + "Ġd", + "żentel" + ], + [ + "Ġcich", + "ym" + ], + [ + "Ġutw", + "oru" + ], + [ + "Ġzdr", + "owego" + ], + [ + "Ġwraca", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġopad", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "aków" + ], + [ + "Ġwykon", + "ano" + ], + [ + "ĠÅĽcież", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġjacy", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠE", + "sto" + ], + [ + "i", + "sa" + ], + [ + "Ġuważ", + "amy" + ], + [ + "Ġzaba", + "wÄĻ" + ], + [ + "Ġzad", + "baÄĩ" + ], + [ + "Ġpro", + "mu" + ], + [ + "Ġare", + "sz" + ], + [ + "pol", + "sce" + ], + [ + "Ġpisa", + "nie" + ], + [ + "Ġmo", + "skie" + ], + [ + "ĠwÅĤó", + "k" + ], + [ + "k", + "owanÄħ" + ], + [ + "sze", + "chni" + ], + [ + "Ġamuni", + "cji" + ], + [ + "Ġwyro", + "ki" + ], + [ + "Ġszpita", + "le" + ], + [ + "kuje", + "sz" + ], + [ + "Mar", + "ia" + ], + [ + "c", + "la" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "szenie" + ], + [ + "ĠMiej", + "skiej" + ], + [ + "ĠpopeÅĤ", + "nienia" + ], + [ + "ste", + "ra" + ], + [ + "ĠPolak", + "om" + ], + [ + "Ġobyd", + "wu" + ], + [ + "R", + "D" + ], + [ + "Ġsu", + "che" + ], + [ + "Ġlitera", + "turze" + ], + [ + "Ġroz", + "prawy" + ], + [ + "ĠÅĽredni", + "cy" + ], + [ + "Naj", + "czÄĻÅĽciej" + ], + [ + "Ġznie", + "cierpli" + ], + [ + "cu", + "m" + ], + [ + "czni", + "j" + ], + [ + "t", + "owano" + ], + [ + "ĠnieskoÅĦczon", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "L", + "ist" + ], + [ + "t", + "ÅĤuma" + ], + [ + "Ġznie", + "rucho" + ], + [ + "Ġkra", + "sno" + ], + [ + "su", + "jÄħ" + ], + [ + "Ale", + "ks" + ], + [ + "ĠsÅĤab", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzdecy", + "duje" + ], + [ + "ĠBo", + "żej" + ], + [ + "Ġwt", + "ór" + ], + [ + "ĠF", + "C" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzynarod", + "owego" + ], + [ + "ĠwyÅĽwiet", + "la" + ], + [ + "ĠO", + "B" + ], + [ + "rza", + "wszy" + ], + [ + "c", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġi", + "na" + ], + [ + "n", + "kiem" + ], + [ + "rz", + "al" + ], + [ + "Ġcierp", + "liwoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ati", + "onal" + ], + [ + "Ġzda", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġkon", + "te" + ], + [ + "Ġprzed", + "osta" + ], + [ + "ĠwczeÅĽniej", + "sze" + ], + [ + "Ġwydarzenia", + "ch" + ], + [ + "wit", + "z" + ], + [ + "Ġwi", + "dze" + ], + [ + "ma", + "wiajÄħ" + ], + [ + "Ġdem", + "ografi" + ], + [ + "Ġpo", + "se" + ], + [ + "aty", + "czny" + ], + [ + "Ġgospodar", + "czym" + ], + [ + "Zw", + "racam" + ], + [ + "Ġp", + "ery" + ], + [ + "Ġfilozo", + "f" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "ony" + ], + [ + "Ġzamiesz", + "kaÅĤ" + ], + [ + "Ġe", + "tatów" + ], + [ + "Ġ", + "Î" + ], + [ + "Ġbez", + "skute" + ], + [ + "ra", + "na" + ], + [ + "Ġg", + "astro" + ], + [ + "or", + "ia" + ], + [ + "Ġspotk", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠKo", + "lo" + ], + [ + "Ġcent", + "ra" + ], + [ + "Ġgo", + "ogle" + ], + [ + "r", + "t" + ], + [ + "ĠLe", + "wi" + ], + [ + "Ġwypad", + "ÅĤ" + ], + [ + "ariu", + "szy" + ], + [ + "Ġre", + "alnie" + ], + [ + "Ġklu", + "cze" + ], + [ + "Ġniez", + "godne" + ], + [ + "ĠSÅĤo", + "ÅĦca" + ], + [ + "Ġza", + "tro" + ], + [ + "Ġna", + "b" + ], + [ + "Z", + "mie" + ], + [ + "ĠJe", + "dno" + ], + [ + "I", + "G" + ], + [ + "Ġan", + "ten" + ], + [ + "p", + "sy" + ], + [ + "Ġzaangaż", + "owanie" + ], + [ + "ĠPat", + "ri" + ], + [ + "Ġprzy", + "puszczaÄĩ" + ], + [ + "ĠpiÅĤka", + "rzy" + ], + [ + "ph", + "ie" + ], + [ + "cho", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġwier", + "szy" + ], + [ + "Ġbie", + "dnych" + ], + [ + "Ġprezyden", + "ckich" + ], + [ + "ĠdoskonaÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġogól", + "nego" + ], + [ + "Ġpisa", + "rza" + ], + [ + "Ġm", + "anu" + ], + [ + "j", + "na" + ], + [ + "ĠzaÅĤoży", + "ciel" + ], + [ + "Ġszko", + "dliwe" + ], + [ + "Or", + "ganiz" + ], + [ + "z", + "owanych" + ], + [ + "Ġusta", + "lenie" + ], + [ + "ĠR", + "on" + ], + [ + "Ġpóźniej", + "szych" + ], + [ + "Ġprzod", + "ków" + ], + [ + "Le", + "karz" + ], + [ + "s", + "at" + ], + [ + "Ġwoje", + "nne" + ], + [ + "ży", + "sz" + ], + [ + "Ġ193", + "2" + ], + [ + "ar", + "Äħ" + ], + [ + "Ġprzy", + "zwyczaj" + ], + [ + "ba", + "ni" + ], + [ + "Ġnaj", + "bogat" + ], + [ + "Ġludz", + "koÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠB", + "un" + ], + [ + "Ġna", + "rzuca" + ], + [ + "cie", + "lom" + ], + [ + "Ġkom", + "po" + ], + [ + "Ty", + "p" + ], + [ + "Ġre", + "stry" + ], + [ + "KsiÄħ", + "żka" + ], + [ + "bur", + "ga" + ], + [ + "ĠchciaÅĤa", + "by" + ], + [ + "di", + "Äħ" + ], + [ + "Ġpartne", + "rem" + ], + [ + "ĠS", + "TA" + ], + [ + "ĠLe", + "szek" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "I", + "z" + ], + [ + "Ġzna", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġukra", + "d" + ], + [ + "Ġd", + "anymi" + ], + [ + "Ġnie", + "czy" + ], + [ + "Ġwraca", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠS", + "um" + ], + [ + "ma", + "il" + ], + [ + "ĠNi", + "ck" + ], + [ + "Ġnieli", + "cznych" + ], + [ + "Pan", + "owie" + ], + [ + "Ġniemiec", + "ka" + ], + [ + "mi", + "on" + ], + [ + "Ġwo", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġchci", + "al" + ], + [ + "Ġob", + "ez" + ], + [ + "Ġwy", + "grywa" + ], + [ + "n", + "tach" + ], + [ + "m", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠgÅĤad", + "ko" + ], + [ + "Ġz", + "Äħb" + ], + [ + "ĠSÅĤu", + "cham" + ], + [ + "Ġdro", + "ż" + ], + [ + "ÅĤ", + "owski" + ], + [ + "Ġrozmi", + "ar" + ], + [ + "Ġpoważ", + "nÄħ" + ], + [ + "da", + "niem" + ], + [ + "Ġob", + "se" + ], + [ + "Ġwar", + "unek" + ], + [ + "Ġimi", + "ona" + ], + [ + "ĠzobowiÄħz", + "any" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nnej" + ], + [ + "Ġza", + "gry" + ], + [ + "Ġkon", + "klu" + ], + [ + "Ġbra", + "cie" + ], + [ + "ĠprzyjacióÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġwido", + "ku" + ], + [ + "ĠO", + "limpij" + ], + [ + "Ġ19", + "22" + ], + [ + "Ġwar", + "stwa" + ], + [ + "Ġme", + "te" + ], + [ + "Ġw", + "re" + ], + [ + "m", + "as" + ], + [ + "czes", + "ne" + ], + [ + "Ġsz", + "ary" + ], + [ + "Ġkar", + "nych" + ], + [ + "st", + "ce" + ], + [ + "Ġdo", + "leg" + ], + [ + "U", + "rzÄĻ" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "wszy" + ], + [ + "Naj", + "wiÄĻcej" + ], + [ + "rac", + "amy" + ], + [ + "ĠSz", + "czy" + ], + [ + "ĠbiaÅĤo", + "sto" + ], + [ + "Ġzmniej", + "szenia" + ], + [ + "Zwy", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġpolity", + "cznie" + ], + [ + "re", + "dnia" + ], + [ + "Ġprzyw", + "róciÄĩ" + ], + [ + "Ġdochodzi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġdzisiej", + "sze" + ], + [ + "U", + "waga" + ], + [ + "Ġ9", + "00" + ], + [ + "Ġprz", + "ód" + ], + [ + "Nie", + "dawno" + ], + [ + "Ġstop", + "nie" + ], + [ + "Ġdar", + "em" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nej" + ], + [ + "Ġprzym", + "ie" + ], + [ + "ĠoÅĤ", + "ta" + ], + [ + "@", + "#" + ], + [ + "Ġdoprowa", + "dziÅĤo" + ], + [ + "Ġteat", + "r" + ], + [ + "ĠIn", + "dia" + ], + [ + "Ġczyn", + "nik" + ], + [ + "Ġbank", + "ru" + ], + [ + "ST", + "Y" + ], + [ + "Ġpapie", + "rze" + ], + [ + "Ġodwo", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġpyta", + "niami" + ], + [ + "Wiecz", + "orem" + ], + [ + "Ġza", + "gÅĤa" + ], + [ + "Ġpoważ", + "nego" + ], + [ + "Ġmie", + "r" + ], + [ + "Ġemi", + "gracji" + ], + [ + "Ġmieszka", + "li" + ], + [ + "Ġod", + "ÅĤożyÅĤ" + ], + [ + "Ġpodob", + "ieÅĦstwo" + ], + [ + "Ġmian", + "em" + ], + [ + "Ġs", + "ny" + ], + [ + "Ġstruktu", + "ra" + ], + [ + "Ġmodli", + "twÄĻ" + ], + [ + "Ġsp", + "oru" + ], + [ + "Ġmieszka", + "niec" + ], + [ + "Ġam", + "ator" + ], + [ + "j", + "ny" + ], + [ + "ar", + "skie" + ], + [ + "Ġzagro", + "żeÅĦ" + ], + [ + "Ġwy", + "rasta" + ], + [ + "us", + "ch" + ], + [ + "tar", + "nej" + ], + [ + "Ġo", + "szcze" + ], + [ + "Ġtelewi", + "zo" + ], + [ + "Ġdrog", + "owych" + ], + [ + "prac", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġregu", + "lu" + ], + [ + "ĠWal", + "dem" + ], + [ + "ĠposÅĤ", + "aÅĤ" + ], + [ + "o", + "czywiÅĽcie" + ], + [ + "ĠwystÄħpi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġwaka", + "cji" + ], + [ + "ĠLubli", + "n" + ], + [ + "ĠMy", + "ÅĽlisz" + ], + [ + "ymi", + "ary" + ], + [ + "Ġst", + "ery" + ], + [ + "Ġkontak", + "cie" + ], + [ + "Ġwybuch", + "ÅĤa" + ], + [ + "chi", + "um" + ], + [ + "Ġrobi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owania" + ], + [ + "ĠposiÅĤ", + "ku" + ], + [ + "sÅĤ", + "aÅĤ" + ], + [ + "Wy", + "j" + ], + [ + "Ġwycho", + "dzÄħc" + ], + [ + "Ġode", + "sÅĤa" + ], + [ + "Ġzaangaż", + "owania" + ], + [ + "Ġmy", + "sli" + ], + [ + "Ġzaplan", + "owane" + ], + [ + "Ġzw", + "anego" + ], + [ + "Ġpoda", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġwoje", + "nnej" + ], + [ + "Ġ12", + "5" + ], + [ + "ĠN", + "ob" + ], + [ + "ĠczÅĤon", + "ko" + ], + [ + "Ġwyraź", + "ny" + ], + [ + "Ġdepartam", + "encie" + ], + [ + "Ġsystem", + "atycznie" + ], + [ + "Ġpedo", + "fil" + ], + [ + "Ġkrew", + "nych" + ], + [ + "ĠS", + "RA" + ], + [ + "Z", + "doby" + ], + [ + "t", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġzawar", + "cia" + ], + [ + "ĠH", + "as" + ], + [ + "Ġswobo", + "dy" + ], + [ + "Ġgo", + "dnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġdi", + "alog" + ], + [ + "Ġmiejs", + "cami" + ], + [ + "Ġosobist", + "ej" + ], + [ + "ĠPrzy", + "ja" + ], + [ + "Ġno", + "ce" + ], + [ + "dza", + "jÄħcy" + ], + [ + "dzi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġuży", + "wajÄħ" + ], + [ + "Ġwyprost", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠJed", + "nak" + ], + [ + "ĠdoÅĤÄħ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġprzy", + "glÄħdajÄħc" + ], + [ + "niej", + "szymi" + ], + [ + "Ġfinans", + "owy" + ], + [ + "ĠskrÄĻ", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġewentu", + "alnych" + ], + [ + "A", + "D" + ], + [ + "Ġwi", + "dowi" + ], + [ + "Ġfinans", + "owo" + ], + [ + "Ġgra", + "tu" + ], + [ + "ĠprzeciÄĻ", + "tnego" + ], + [ + "Ġby", + "wajÄħ" + ], + [ + "czy", + "l" + ], + [ + "Ġprzypomina", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠsformuÅĤ", + "owanie" + ], + [ + "ĠpoÅĤudni", + "owy" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzeniu" + ], + [ + "Ġsi", + "od" + ], + [ + "ĠS", + "ky" + ], + [ + "rÄĻ", + "d" + ], + [ + "Ġdokumen", + "tach" + ], + [ + "Ġgro", + "bu" + ], + [ + "że", + "sz" + ], + [ + "ĠpociÄħ", + "gi" + ], + [ + "Ġmuzy", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġzak", + "rzy" + ], + [ + "Ġpersone", + "l" + ], + [ + "ĠâĢ", + "¦" + ], + [ + "Ġkro", + "ple" + ], + [ + "ĠE", + "ve" + ], + [ + "Ġwin", + "ni" + ], + [ + "Ġpokazy", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġdru", + "go" + ], + [ + "Ġkierow", + "nicÄħ" + ], + [ + "Ġcier", + "piÄħ" + ], + [ + "Ġto", + "ny" + ], + [ + "Ġniecier", + "pliwie" + ], + [ + "s", + "obie" + ], + [ + "ĠP", + "on" + ], + [ + "Ġprzewidzi", + "ane" + ], + [ + "N", + "im" + ], + [ + "ĠrozpoczÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "Ġwóz", + "ek" + ], + [ + "Ġrozlu", + "ź" + ], + [ + "Ġdowódz", + "two" + ], + [ + "Ġstudi", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Wido", + "cznie" + ], + [ + "Ġska", + "la" + ], + [ + "o", + "rach" + ], + [ + "Ġnie", + "wia" + ], + [ + "Ch", + "cieli" + ], + [ + "Ġotwart", + "ej" + ], + [ + "Krót", + "ko" + ], + [ + "Ġg", + "ni" + ], + [ + "Ġob", + "le" + ], + [ + "ĠtÅĤu", + "mi" + ], + [ + "Ġspecjal", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġ17", + "0" + ], + [ + "Mo", + "gli" + ], + [ + ".", + "]" + ], + [ + "Ġna", + "o" + ], + [ + "O", + "grom" + ], + [ + "Ġkolo", + "nia" + ], + [ + "Ġt", + "ato" + ], + [ + "Ġ195", + "5" + ], + [ + "Ġsprowa", + "dziÄĩ" + ], + [ + "czÄħ", + "tk" + ], + [ + "Ġ9", + "7" + ], + [ + "Ġist", + "niaÅĤo" + ], + [ + "Ġżydow", + "skiej" + ], + [ + "Ġwie", + "trze" + ], + [ + "j", + "ka" + ], + [ + "Mich", + "a" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "bym" + ], + [ + "ĠgÅĤ", + "owi" + ], + [ + "Ġpo", + "lubi" + ], + [ + "Ġtermi", + "ny" + ], + [ + "Ġju", + "tra" + ], + [ + "Ġnależ", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġspraw", + "ców" + ], + [ + "Ġpie", + "szcz" + ], + [ + "Ġwyszep", + "taÅĤa" + ], + [ + "Ġser", + "wer" + ], + [ + "Ġ19", + "17" + ], + [ + "ĠrozporzÄħ", + "dzeniu" + ], + [ + "Ġ195", + "1" + ], + [ + "v", + "ery" + ], + [ + "Ġdziedzi", + "nach" + ], + [ + "Ġwy", + "go" + ], + [ + "ByÅĤo", + "by" + ], + [ + "ĠA", + "c" + ], + [ + "U", + "U" + ], + [ + "In", + "for" + ], + [ + "Ġszale", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "Ġcharaktery", + "styczne" + ], + [ + "Ġniż", + "szy" + ], + [ + "Ġtajem", + "nica" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻto", + "krzy" + ], + [ + "Ġak", + "cy" + ], + [ + "Ġp", + "szcz" + ], + [ + "Ġza", + "skar" + ], + [ + "Ġpro", + "mi" + ], + [ + "Ġzadzwo", + "niÅĤa" + ], + [ + "Ġmat", + "u" + ], + [ + "Ġna", + "tÄĻ" + ], + [ + "ĠS", + "ty" + ], + [ + "er", + "ów" + ], + [ + "Ġsie", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġdo", + "rów" + ], + [ + "Ġtor", + "pe" + ], + [ + "Ġkompu", + "terze" + ], + [ + "wa", + "gi" + ], + [ + "Ġkry", + "pto" + ], + [ + "ĠA", + "C" + ], + [ + "Ġosobi", + "sty" + ], + [ + "ĠS", + "el" + ], + [ + "Ġba", + "za" + ], + [ + "Ġr", + "ych" + ], + [ + "ĠLu", + "ke" + ], + [ + "lu", + "bie" + ], + [ + "Ġpo", + "gra" + ], + [ + "Ġwy", + "kur" + ], + [ + "BÄĻdzie", + "sz" + ], + [ + "Ġw", + "tor" + ], + [ + "ĠPo", + "to" + ], + [ + "ie", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "Ġm", + "lo" + ], + [ + "Zastana", + "wiam" + ], + [ + "ÅĽnie", + "nie" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġprzygo", + "dy" + ], + [ + "Ġbrze", + "gi" + ], + [ + "Ġtre", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "ne", + "i" + ], + [ + "Ġzmie", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "lin", + "k" + ], + [ + "pi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġgo", + "dne" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "n" + ], + [ + "ĠKaż", + "dy" + ], + [ + "Ġko", + "stki" + ], + [ + "sie", + "k" + ], + [ + "3", + "00" + ], + [ + "Ġisto", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġuniemożli", + "wia" + ], + [ + "W", + "ro" + ], + [ + "Ġsz", + "ka" + ], + [ + "Ġra", + "dziÄĩ" + ], + [ + "dz", + "u" + ], + [ + "Ġjeź", + "dziÅĤ" + ], + [ + "nicz", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġ19", + "24" + ], + [ + "Ġob", + "rót" + ], + [ + "p", + "lom" + ], + [ + "Ġdzi", + "ale" + ], + [ + "Ġzna", + "cznym" + ], + [ + "ĠF", + "ak" + ], + [ + "Ġdoprowa", + "dziÅĤy" + ], + [ + "Ġktor", + "ym" + ], + [ + "Ġar", + "mat" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owaÅĦ" + ], + [ + "Ġ19", + "29" + ], + [ + "Ġguzi", + "k" + ], + [ + "je", + "cie" + ], + [ + "Ġprzy", + "czyna" + ], + [ + "ĠobowiÄħ", + "zujÄħ" + ], + [ + "aÅĤem", + "u" + ], + [ + "Ġul", + "tra" + ], + [ + "Ġekonomi", + "i" + ], + [ + "ty", + "godni" + ], + [ + "Ġpie", + "c" + ], + [ + "je", + "szcze" + ], + [ + "ĠchÄĻ", + "ciÄħ" + ], + [ + "ĠS", + "krzy" + ], + [ + "Ġotrzym", + "ujÄħ" + ], + [ + "ĠVi", + "ctor" + ], + [ + "Ġtro", + "je" + ], + [ + "Ġsoli", + "darnoÅĽci" + ], + [ + "Ġspoczy", + "wa" + ], + [ + "ci", + "ny" + ], + [ + "Ġ9", + "2" + ], + [ + "K", + "ul" + ], + [ + "Ġsta", + "cje" + ], + [ + "ĠsiÄĻ", + "g" + ], + [ + "rza", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġpowstrzym", + "y" + ], + [ + "bi", + "oty" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġmon", + "arch" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czenia" + ], + [ + "Ġdach", + "em" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "stoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġli", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġpozosta", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġkorpo", + "racji" + ], + [ + "Ġra", + "my" + ], + [ + "ró", + "że" + ], + [ + "Ġstad", + "ionie" + ], + [ + "Ġdo", + "cenia" + ], + [ + "Ġs", + "nem" + ], + [ + "ĠdÅĤuż", + "szej" + ], + [ + "ĠInspek", + "cji" + ], + [ + "se", + "na" + ], + [ + "Ġkonsu", + "mentów" + ], + [ + "Ġpi", + "ór" + ], + [ + "Ġokoli", + "cznych" + ], + [ + "Ġroz", + "pÅĤy" + ], + [ + "Ġpo", + "mniej" + ], + [ + "Ġdyrektor", + "ów" + ], + [ + "Ġkrze", + "seÅĤ" + ], + [ + "Ġuda", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġekonomi", + "cznej" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzaÄĩ" + ], + [ + "Ġumie", + "szczone" + ], + [ + "Ġeta", + "pu" + ], + [ + "Ġpozwala", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠJ", + "on" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nikiem" + ], + [ + "jech", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠO", + "ne" + ], + [ + "ĠkÄħpie", + "l" + ], + [ + "Ġciem", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġla", + "ure" + ], + [ + "Ġnoc", + "nej" + ], + [ + "Ġodwie", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġinne", + "mu" + ], + [ + "20", + "14" + ], + [ + "ĠgaÅĤÄĻ", + "zie" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "uje" + ], + [ + "Ġpostawi", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠP", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġży", + "jÄħcych" + ], + [ + "Z", + "O" + ], + [ + "Ko", + "nie" + ], + [ + "c", + "ano" + ], + [ + "Ġbas", + "en" + ], + [ + "Ġlokal", + "nego" + ], + [ + "rzad", + "ko" + ], + [ + "Ġbole", + "ÅĽnie" + ], + [ + "ĠSt", + "ary" + ], + [ + "Ġkrólew", + "skiej" + ], + [ + "lan", + "dia" + ], + [ + "ĠS", + "en" + ], + [ + "nie", + "miec" + ], + [ + "ĠÅ", + "¹" + ], + [ + "ĠposiÅĤ", + "ki" + ], + [ + "Ġszczu", + "p" + ], + [ + "Za", + "czyna" + ], + [ + "Ġtro", + "sk" + ], + [ + "ĠPo", + "mocy" + ], + [ + "Ġzale", + "ty" + ], + [ + "ĠTe", + "st" + ], + [ + "ĠciÄħg", + "nÄħ" + ], + [ + "Soli", + "darnoÅĽci" + ], + [ + "ĠPo", + "la" + ], + [ + "Ġtechno", + "logia" + ], + [ + "Ġna", + "szy" + ], + [ + "ĠD", + "re" + ], + [ + "Ġgwia", + "zda" + ], + [ + "Ġwszel", + "kiej" + ], + [ + "CiÄĻż", + "ko" + ], + [ + "Ġzach", + "icho" + ], + [ + "ĠuzupeÅĤ", + "nienie" + ], + [ + "ing", + "ton" + ], + [ + "ĠszczÄħ", + "tki" + ], + [ + "ĠG", + "od" + ], + [ + "Ġmy", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġogranicz", + "ony" + ], + [ + "Ġszanow", + "ni" + ], + [ + "Ġpoli", + "czku" + ], + [ + "Zak", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġsukce", + "sów" + ], + [ + "Ġwari", + "ant" + ], + [ + "Ġmel", + "du" + ], + [ + "Ġprze", + "kÄħ" + ], + [ + "Poczu", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġge", + "niu" + ], + [ + "Å»ad", + "na" + ], + [ + "Ġu", + "n" + ], + [ + "Ġwios", + "ny" + ], + [ + "Ġkur", + "ier" + ], + [ + "AN", + "IA" + ], + [ + "Ġin", + "cy" + ], + [ + "Ġh", + "aj" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wie" + ], + [ + "Ġwielo", + "kro" + ], + [ + "ĠstanÄĻ", + "li" + ], + [ + "Ġma", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġ9", + "4" + ], + [ + "ĠmÄħd", + "ry" + ], + [ + "Ġstra", + "ta" + ], + [ + "Ġod", + "set" + ], + [ + "gi", + "o" + ], + [ + "Ġwo", + "dnych" + ], + [ + "ĠDzie", + "ci" + ], + [ + "ĠskÅĤad", + "aÅĤ" + ], + [ + "ma", + "i" + ], + [ + "Ġpis", + "m" + ], + [ + "Ġbzdu", + "r" + ], + [ + "Ġwyd", + "ru" + ], + [ + "Ġisto", + "tnÄħ" + ], + [ + "ym", + "a" + ], + [ + "Ġpora", + "dzi" + ], + [ + "Ġosie", + "dlu" + ], + [ + "Ġpopraw", + "nie" + ], + [ + "ĠS", + "ali" + ], + [ + "Ġnieo", + "po" + ], + [ + "ĠnawiÄħza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġadwoka", + "t" + ], + [ + "Ġkieru", + "nki" + ], + [ + "olo", + "giÄĻ" + ], + [ + "Ġzmy", + "sÅĤy" + ], + [ + "Ġrad", + "ny" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "nie" + ], + [ + "chi", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġro", + "sÅĤy" + ], + [ + "Ġnaj", + "sil" + ], + [ + "ĠÅĤam", + "ach" + ], + [ + "ĠT", + "witterze" + ], + [ + "Ġnajwyż", + "sze" + ], + [ + "Ġde", + "si" + ], + [ + "ĠpÅĤu", + "ca" + ], + [ + "ĠMÅĤo", + "dzieży" + ], + [ + "Ġdia", + "bli" + ], + [ + "Ġpoko", + "jów" + ], + [ + "Ġce", + "nach" + ], + [ + "ĠRob", + "in" + ], + [ + "Ġdowo", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġwskazy", + "waÅĤ" + ], + [ + "pew", + "niej" + ], + [ + "Ġbiur", + "kiem" + ], + [ + "Ġp", + "lik" + ], + [ + "ciw", + "szy" + ], + [ + "Ġutoż", + "sami" + ], + [ + "Naj", + "wyż" + ], + [ + "ĠR", + "E" + ], + [ + "Ġznie", + "ksztaÅĤ" + ], + [ + "Ġut", + "rwa" + ], + [ + "Ġeli", + "mina" + ], + [ + "pisa", + "nie" + ], + [ + "Ġwymag", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġfron", + "cie" + ], + [ + "f", + "red" + ], + [ + "zu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġkomenta", + "rzu" + ], + [ + "Å»oÅĤnie", + "rze" + ], + [ + "S", + "two" + ], + [ + "200", + "7" + ], + [ + "Ġskór", + "Äħ" + ], + [ + "Ġudowa", + "dnia" + ], + [ + "Powi", + "nien" + ], + [ + "la", + "da" + ], + [ + "Ġâ", + "ĪĴ" + ], + [ + "ĠAm", + "ber" + ], + [ + "Ġst", + "rzy" + ], + [ + "Ġoczeki", + "waÅĤ" + ], + [ + "Dzi", + "wne" + ], + [ + "ĠZakÅĤa", + "du" + ], + [ + "Ġfi", + "olet" + ], + [ + "In", + "ny" + ], + [ + "Ġko", + "py" + ], + [ + "ist", + "Äħ" + ], + [ + "Ġameryka", + "ÅĦskim" + ], + [ + "ĠWy", + "daje" + ], + [ + "Ġw", + "stÄħ" + ], + [ + "ĠzaÅĽ", + "pie" + ], + [ + "Pro", + "fesor" + ], + [ + "Ġposa", + "dz" + ], + [ + "cz", + "nicy" + ], + [ + "ĠnastÄĻpu", + "jÄħco" + ], + [ + "OW", + "Y" + ], + [ + "Ġsa", + "la" + ], + [ + "Ġg", + "ali" + ], + [ + "Ġseksu", + "alnej" + ], + [ + "Ġpoci", + "ski" + ], + [ + "t", + "kie" + ], + [ + "rzy", + "na" + ], + [ + "Ġdzie", + "ÅĤem" + ], + [ + "c", + "anych" + ], + [ + "Ġ", + "atu" + ], + [ + "Ġst", + "ry" + ], + [ + "bior", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwyje", + "ździe" + ], + [ + "ĠwspóÅĤprac", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwód", + "ki" + ], + [ + "Ġza", + "im" + ], + [ + "T", + "i" + ], + [ + "Ġcel", + "owe" + ], + [ + "ĠÅ»", + "u" + ], + [ + "ĠJak", + "e" + ], + [ + "ĠG", + "ran" + ], + [ + "Ġmeto", + "dÄĻ" + ], + [ + "ni", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġcud", + "ownie" + ], + [ + "Ġporu", + "szyÄĩ" + ], + [ + "Ġdo", + "g" + ], + [ + "Ġdoprowa", + "dziÅĤa" + ], + [ + "mi", + "naj" + ], + [ + "Ġproble", + "mach" + ], + [ + "Ġmian", + "owany" + ], + [ + "Ġpod", + "ano" + ], + [ + "Ġswo", + "ja" + ], + [ + "ó", + "c" + ], + [ + "Ġwy", + "pis" + ], + [ + "Ġciem", + "nym" + ], + [ + "Ġgu", + "stu" + ], + [ + "Ġpojem", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġo", + "ty" + ], + [ + "W", + "ych" + ], + [ + "Ġprzecho", + "dzÄħ" + ], + [ + "ni", + "owe" + ], + [ + "ĠBel", + "gii" + ], + [ + "Produ", + "kt" + ], + [ + "Ġpo", + "prawie" + ], + [ + "sz", + "ana" + ], + [ + "Ġwizer", + "unku" + ], + [ + "Ġnajbliż", + "szego" + ], + [ + "Ġch", + "rom" + ], + [ + "Ġroz", + "pu" + ], + [ + "gra", + "my" + ], + [ + "Ġo", + "hy" + ], + [ + "Ġzda", + "niu" + ], + [ + "Ġkat", + "alog" + ], + [ + "Ġprze", + "jÄĻcia" + ], + [ + "Ġwykorzystu", + "jÄħc" + ], + [ + "W", + "ej" + ], + [ + "dzie", + "ja" + ], + [ + "Trze", + "ci" + ], + [ + "Ġobra", + "dy" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġranki", + "ngu" + ], + [ + "C", + "el" + ], + [ + "Ġstra", + "chem" + ], + [ + "Ġbie", + "dy" + ], + [ + "li", + "ÅĽci" + ], + [ + "...", + ")." + ], + [ + "ĠSena", + "cie" + ], + [ + "Ġu", + "miaÅĤa" + ], + [ + "Ġnad", + "to" + ], + [ + "kÅĤa", + "dach" + ], + [ + "M", + "an" + ], + [ + "pÅĤ", + "ak" + ], + [ + "ĠS", + "as" + ], + [ + "Powi", + "nie" + ], + [ + "Ġzysk", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġdokumen", + "cie" + ], + [ + "na", + "zj" + ], + [ + "Ġzada", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġch", + "ud" + ], + [ + "re", + "ne" + ], + [ + "Ġnormal", + "nej" + ], + [ + "Ġpod", + "bi" + ], + [ + "Przy", + "by" + ], + [ + "Ġwz", + "dry" + ], + [ + "ĠuzupeÅĤ", + "nia" + ], + [ + "Ġi", + "mie" + ], + [ + "szy", + "na" + ], + [ + "Ġbohater", + "em" + ], + [ + "20", + "11" + ], + [ + "Ġno", + "min" + ], + [ + "Ġ3", + "000" + ], + [ + "rw", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠRegu", + "lami" + ], + [ + "Ġrezygna", + "cji" + ], + [ + "Ġper", + "fum" + ], + [ + "Ġpozwal", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠP", + "usz" + ], + [ + "ne", + "ntów" + ], + [ + "e", + "b" + ], + [ + "Ġznalezie", + "nie" + ], + [ + "Ġza", + "pie" + ], + [ + "%", + "!" + ], + [ + "ĠS", + "K" + ], + [ + "ie", + "la" + ], + [ + "l", + "nia" + ], + [ + "SÅĤy", + "szaÅĤem" + ], + [ + "di", + "an" + ], + [ + "Ġdy", + "lem" + ], + [ + "owoÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwygra", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġpopro", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġrezy", + "den" + ], + [ + "Ġnabo", + "że" + ], + [ + "St", + "aÅĤa" + ], + [ + "le", + "cki" + ], + [ + "ĠKacz", + "mar" + ], + [ + "N", + "IA" + ], + [ + "S", + "h" + ], + [ + "Ġsie", + "ro" + ], + [ + "Ġefektyw", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠbaÅĤa", + "gan" + ], + [ + "Stan", + "owi" + ], + [ + "p", + "lo" + ], + [ + "Ġdo", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġna", + "turÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "ana" + ], + [ + "Ġzwal", + "nia" + ], + [ + "Ġjad", + "Äħc" + ], + [ + "Pie", + "niÄħdze" + ], + [ + "ĠwystÄĻp", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠI", + "grzy" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "no" + ], + [ + "Ġnaj", + "taÅĦ" + ], + [ + "Ġsukien", + "kÄĻ" + ], + [ + "a", + "e" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nik" + ], + [ + "ĠPaÅĤa", + "cu" + ], + [ + "Ġwy", + "sch" + ], + [ + "Zrobi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "pa" + ], + [ + "Sto", + "s" + ], + [ + "Ġzamie", + "niÄĩ" + ], + [ + "ĠPo", + "żar" + ], + [ + "o", + "rami" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "pów" + ], + [ + "Ġsmart", + "f" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "ód" + ], + [ + "Ġcu", + "dz" + ], + [ + "m", + "es" + ], + [ + "Ġegz", + "ek" + ], + [ + "Ġgów", + "na" + ], + [ + "Ġi", + "lo" + ], + [ + "Ġwy", + "stawia" + ], + [ + "di", + "ów" + ], + [ + "Ġodcin", + "ków" + ], + [ + "Ġsp", + "lu" + ], + [ + "Ġnadej", + "dzie" + ], + [ + "C", + "IA" + ], + [ + "Ġdziedzi", + "ctwa" + ], + [ + "Ġuzn", + "ano" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "t" + ], + [ + "Ġa", + "fery" + ], + [ + "Ġtraktu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġkierun", + "ków" + ], + [ + "ĠzasiÄĻ", + "giem" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "cie" + ], + [ + "H", + "A" + ], + [ + "tem", + "u" + ], + [ + "Ġsz", + "ery" + ], + [ + "ĠuÅĤa", + "twie" + ], + [ + "Ġkraj", + "ami" + ], + [ + "zn", + "am" + ], + [ + "Ġspokoj", + "nym" + ], + [ + "Ġta", + "ÅĦca" + ], + [ + "ru", + "p" + ], + [ + "Ġprzy", + "kre" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dzenia" + ], + [ + "Ġtajem", + "nic" + ], + [ + "ĠZie", + "miÄĻ" + ], + [ + "Ġ193", + "1" + ], + [ + "ĠTu", + "rysty" + ], + [ + "Ġnajbli", + "żej" + ], + [ + "Ġprzera", + "żeniem" + ], + [ + "Ġre", + "lacjÄĻ" + ], + [ + "c", + "Äħcych" + ], + [ + "Decy", + "zja" + ], + [ + "Ġbak", + "ter" + ], + [ + "Ġto", + "nie" + ], + [ + "Ġle", + "czeniu" + ], + [ + "Ġlit", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġczerwo", + "nego" + ], + [ + "e", + "lem" + ], + [ + "Ġd", + "enty" + ], + [ + "g", + "óle" + ], + [ + "ĠMi", + "r" + ], + [ + "ĠwÅĽciekÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "cie", + "nce" + ], + [ + "ĠA", + "R" + ], + [ + "ĠKor", + "win" + ], + [ + "Ġide", + "ologii" + ], + [ + "bior", + "ÄĻ" + ], + [ + "ransp", + "ort" + ], + [ + "ĠPowi", + "at" + ], + [ + "I", + "st" + ], + [ + "Ty", + "tuÅĤ" + ], + [ + "Ġarty", + "sta" + ], + [ + "Ġpa", + "rze" + ], + [ + "Ġdo", + "jazd" + ], + [ + "Ġseksu", + "alnych" + ], + [ + "Ġprzywód", + "ca" + ], + [ + "Ġdo", + "nosi" + ], + [ + "ĠWszy", + "stkie" + ], + [ + "Ġpracu", + "jÄħcy" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzy", + "woje" + ], + [ + "Ġzu", + "ch" + ], + [ + "ĠcaÅĤkowi", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġarty", + "sty" + ], + [ + "Ġrywali", + "zacji" + ], + [ + "ĠÅĽciÄħg", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġopro", + "cent" + ], + [ + "Ġhistory", + "cznej" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowÄħ" + ], + [ + "Ġkapli", + "cy" + ], + [ + "Ġusta", + "wo" + ], + [ + "Ġskontak", + "towaÄĩ" + ], + [ + "Ġpunk", + "tach" + ], + [ + "Ġamb", + "asady" + ], + [ + "GÅĤów", + "nym" + ], + [ + "ĠK", + "A" + ], + [ + "Ġu", + "go" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "anej" + ], + [ + "Ġsmo", + "le" + ], + [ + "Ġod", + "dziela" + ], + [ + "Ġc", + "óre" + ], + [ + "Ġmo", + "ga" + ], + [ + "Ġsztu", + "czne" + ], + [ + "Ġjak", + "as" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "ci" + ], + [ + "u", + "li" + ], + [ + "Ġlegen", + "dy" + ], + [ + "Ġkonsekwent", + "nie" + ], + [ + "ĠMon", + "te" + ], + [ + "ĠKalifor", + "nii" + ], + [ + "ĠwysiÅĤ", + "ki" + ], + [ + "Ġfilmi", + "k" + ], + [ + "Ġkom", + "and" + ], + [ + "ĠZygmu", + "nta" + ], + [ + "Ġszó", + "stej" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dzÄħc" + ], + [ + "Ġpopraw", + "kami" + ], + [ + "d", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġma", + "rzy" + ], + [ + "Åļ", + "le" + ], + [ + "ĠukoÅĦ", + "czeniu" + ], + [ + "ĠR", + "ok" + ], + [ + "ĠS", + "m" + ], + [ + "Ġdotar", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġtyp", + "ów" + ], + [ + "Ġzabezpie", + "cza" + ], + [ + "Pierw", + "szym" + ], + [ + "Ġtechni", + "cznej" + ], + [ + "k", + "ró" + ], + [ + "Ġwyb", + "orem" + ], + [ + "Ġpi", + "a" + ], + [ + "Ġleg", + "alnie" + ], + [ + "Ġsi", + "ó" + ], + [ + "ĠD", + "z" + ], + [ + "Ġmi", + "to" + ], + [ + "ĠGrzego", + "rza" + ], + [ + "Ġrun", + "dzie" + ], + [ + "Ġprzypomina", + "jÄħ" + ], + [ + "ch", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġpozytyw", + "ny" + ], + [ + "Ġmo", + "lest" + ], + [ + "Ġpopular", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġwy", + "kazuje" + ], + [ + "zd", + "ros" + ], + [ + "K", + "amie" + ], + [ + "gÅĤÄĻ", + "b" + ], + [ + "Ġorgani", + "zuje" + ], + [ + "Ġemery", + "tur" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "ek" + ], + [ + "Ġud", + "rÄĻ" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żonych" + ], + [ + "ri", + "ght" + ], + [ + "Ġdeka", + "dy" + ], + [ + "re", + "dnie" + ], + [ + "Ġlu", + "stro" + ], + [ + "ĠL", + "O" + ], + [ + "Ġbli", + "skie" + ], + [ + "ĠS", + "ym" + ], + [ + "%", + "?" + ], + [ + "Ġszko", + "lnym" + ], + [ + "ĠQu", + "e" + ], + [ + "Ġsp", + "aÅĤa" + ], + [ + "Za", + "ba" + ], + [ + "Ġprze", + "kazuje" + ], + [ + "Ġzawodni", + "cy" + ], + [ + "z", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġl", + "ód" + ], + [ + "Ġpo", + "bud" + ], + [ + "Ġrzuca", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġodwo", + "ÅĤanie" + ], + [ + "Ġpisto", + "letu" + ], + [ + "Ġar", + "ku" + ], + [ + "Ġup", + "ow" + ], + [ + "sp", + "ort" + ], + [ + "Ġaktyw", + "nie" + ], + [ + "Ġce", + "rami" + ], + [ + "Ġrówno", + "legle" + ], + [ + "Ġza", + "cy" + ], + [ + "d", + "ruk" + ], + [ + "Ġpodat", + "kowego" + ], + [ + "óÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġpie", + "nia" + ], + [ + "me", + "na" + ], + [ + "Ġb", + "óg" + ], + [ + "Ġsto", + "do" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbior", + "ca" + ], + [ + "Ġbie", + "l" + ], + [ + "Mar", + "ek" + ], + [ + "Ġboga", + "ctwa" + ], + [ + "ĠKrysty", + "na" + ], + [ + "U", + "wiel" + ], + [ + "Ġdostos", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owali" + ], + [ + "ĠC", + "ur" + ], + [ + "Ġdo", + "rasta" + ], + [ + "Ġudzie", + "lenia" + ], + [ + "Ġku", + "zyn" + ], + [ + "ry", + "czne" + ], + [ + "M", + "er" + ], + [ + "Ġmiej", + "ska" + ], + [ + "Ġzachodni", + "m" + ], + [ + "Ġz", + "oo" + ], + [ + "Ġspraw", + "noÅĽci" + ], + [ + "ÅĽ", + "nik" + ], + [ + "ro", + "da" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "cem" + ], + [ + "Ġrezult", + "aty" + ], + [ + "siad", + "aÅĤ" + ], + [ + "sti", + "ana" + ], + [ + "N", + "owo" + ], + [ + "Ġkupu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġwybo", + "rze" + ], + [ + "Ġtor", + "tur" + ], + [ + "eli", + "ka" + ], + [ + "Ġbab", + "ka" + ], + [ + "Ġpod", + "ane" + ], + [ + "Ġpotrze", + "bie" + ], + [ + "Ġzgi", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠmÄħd", + "roÅĽci" + ], + [ + "H", + "O" + ], + [ + "ĠO", + "pie" + ], + [ + "Ġokrzy", + "ki" + ], + [ + "c", + "owej" + ], + [ + "Ġby", + "t" + ], + [ + "Ġnarko", + "tyki" + ], + [ + "Ġob", + "c" + ], + [ + "r", + "il" + ], + [ + "Ġgru", + "bÄħ" + ], + [ + "Ġku", + "cha" + ], + [ + "ĠF", + "ir" + ], + [ + "Ġinicjaty", + "wa" + ], + [ + "ĠobowiÄħzu", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠBer", + "lin" + ], + [ + "ĠN", + "an" + ], + [ + "Ġod", + "mian" + ], + [ + "ĠE", + "wange" + ], + [ + "Miejs", + "ce" + ], + [ + "Ġwyż", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġmonitor", + "ingu" + ], + [ + "Ġp", + "rym" + ], + [ + "Ġprze", + "biegÅĤ" + ], + [ + "Ġak", + "torów" + ], + [ + "Wystar", + "czyÅĤo" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "niaÄĩ" + ], + [ + "Ġteat", + "rze" + ], + [ + "ĠÅģ", + "Äħ" + ], + [ + "legÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġsko", + "ku" + ], + [ + "Ġpi", + "onie" + ], + [ + "Ġinten", + "cje" + ], + [ + "Ġpis", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġzdoby", + "li" + ], + [ + "bi", + "u" + ], + [ + "Ġgotow", + "oÅĽci" + ], + [ + "ĠK", + "wiat" + ], + [ + "Ġpro", + "stego" + ], + [ + "Ġwniosko", + "dawców" + ], + [ + "b", + "b" + ], + [ + "m", + "s" + ], + [ + "ĠBi", + "aÅĤo" + ], + [ + "T", + "aj" + ], + [ + "ĠStowarzy", + "szenie" + ], + [ + "ku", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġdelega", + "cji" + ], + [ + "ec", + "ki" + ], + [ + "Ġpremier", + "em" + ], + [ + "ĠPo", + "nieważ" + ], + [ + "Ġu", + "kÅĤo" + ], + [ + "dziesiÄĻ", + "cio" + ], + [ + "Ġak", + "cent" + ], + [ + "on", + "owi" + ], + [ + "Ġczy", + "stym" + ], + [ + "Ġniesamowi", + "te" + ], + [ + "Ġroz", + "bija" + ], + [ + "Ġu", + "chodzi" + ], + [ + "Ġn", + "ych" + ], + [ + "ĠZ", + "iel" + ], + [ + "m", + "aÅĤ" + ], + [ + "Praw", + "dÄĻ" + ], + [ + "ĠwyjÄħtk", + "owy" + ], + [ + "Ġla", + "bi" + ], + [ + "Ġzwolen", + "nikiem" + ], + [ + "w", + "skÄħ" + ], + [ + "cho", + "dy" + ], + [ + "Ġkar", + "ne" + ], + [ + "Ġwi", + "bra" + ], + [ + "ĠE", + "konomi" + ], + [ + "Ġstaj", + "ni" + ], + [ + "Ġprzeszka", + "dzaÄĩ" + ], + [ + "Ġpoż", + "aru" + ], + [ + "Ġspowod", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ĠOgól", + "no" + ], + [ + "Ġty", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġobjaw", + "ów" + ], + [ + "h", + "em" + ], + [ + "r", + "owÄħ" + ], + [ + "ĠżóÅĤ", + "te" + ], + [ + "Ġpas", + "oży" + ], + [ + "Nie", + "nawi" + ], + [ + "ĠRo", + "dziny" + ], + [ + "Ġsmu", + "tku" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "szone" + ], + [ + "Ġt", + "ary" + ], + [ + "ĠS", + "em" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "szenie" + ], + [ + "Wiel", + "kie" + ], + [ + "Ġczy", + "stÄħ" + ], + [ + "Ġko", + "rzenie" + ], + [ + "wi", + "onym" + ], + [ + "Ġinstan", + "cji" + ], + [ + "x", + "t" + ], + [ + "Ġre", + "kre" + ], + [ + "jÄħc", + "emu" + ], + [ + "Ġsko", + "k" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "pie" + ], + [ + "ch", + "ami" + ], + [ + "Ġze", + "szy" + ], + [ + "Ġczu", + "li" + ], + [ + "Ġupad", + "ÅĤoÅĽci" + ], + [ + "Ġznie", + "si" + ], + [ + "Ġp", + "ej" + ], + [ + "Ġprzyjem", + "ny" + ], + [ + "ĠS", + "N" + ], + [ + "ok", + "rÄħ" + ], + [ + "T", + "M" + ], + [ + "Ġdzie", + "jach" + ], + [ + "ko", + "li" + ], + [ + "Ġprze", + "sp" + ], + [ + "Ġgaze", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġhu", + "k" + ], + [ + "Ġtempera", + "turÄĻ" + ], + [ + "Ġtwier", + "dzy" + ], + [ + "Ġmi", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġpad", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġfunkcjonu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġza", + "decyd" + ], + [ + "Ġpara", + "doks" + ], + [ + "Ġogrom", + "nych" + ], + [ + "Ġkole", + "k" + ], + [ + "In", + "nymi" + ], + [ + "y", + "le" + ], + [ + "âĢĿ", + ")." + ], + [ + "ku", + "jÄħce" + ], + [ + "ÅĽci", + "ÅĤy" + ], + [ + "Gaze", + "ta" + ], + [ + "g", + "resu" + ], + [ + "Koro", + "nawirus" + ], + [ + "Ġpoda", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠdokÅĤad", + "ne" + ], + [ + "f", + "ob" + ], + [ + "Ġnie", + "waż" + ], + [ + "Ġwykony", + "wane" + ], + [ + "wa", + "cz" + ], + [ + "ĠW", + "hite" + ], + [ + "Ġzaw", + "raca" + ], + [ + "S", + "przeciw" + ], + [ + "Ġdni", + "ami" + ], + [ + "ĠLudwi", + "k" + ], + [ + "Ġwyposa", + "żone" + ], + [ + "ĠB", + "illy" + ], + [ + "Ġeuropej", + "skiego" + ], + [ + "Z", + "gi" + ], + [ + "Ġarchi", + "wum" + ], + [ + "ĠPs", + "ycho" + ], + [ + "Ġinicjaty", + "wÄĻ" + ], + [ + "Za", + "zna" + ], + [ + "Ġwy", + "jÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġwcho", + "dzÄħc" + ], + [ + "Pozosta", + "li" + ], + [ + "Ġcza", + "szki" + ], + [ + "Ġkolor", + "owe" + ], + [ + "Ġnied", + "obrze" + ], + [ + "Ġu", + "lep" + ], + [ + "g", + "nuje" + ], + [ + "Ġsia", + "da" + ], + [ + "Ġobie", + "tni" + ], + [ + "D", + "on" + ], + [ + "ĠIz", + "bÄĻ" + ], + [ + "ĠpÄĻ", + "ka" + ], + [ + "n", + "owej" + ], + [ + "wi", + "zja" + ], + [ + "Ġwsta", + "nie" + ], + [ + "Ġzaba", + "wki" + ], + [ + "Ġpan", + "to" + ], + [ + "dzi", + "ony" + ], + [ + "Ġek", + "ra" + ], + [ + "p", + "py" + ], + [ + "ĠAf", + "ga" + ], + [ + "ĠWydaw", + "nictwo" + ], + [ + "Ġplat", + "form" + ], + [ + "ĠP", + "W" + ], + [ + "et", + "t" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤaÅĤ" + ], + [ + "go", + "l" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġsta", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġkomentarz", + "ach" + ], + [ + "Ġbog", + "owie" + ], + [ + "Ġinf", + "lacji" + ], + [ + "Ġt", + "at" + ], + [ + "Ġprze", + "jeżdża" + ], + [ + "Ġpodejrze", + "wam" + ], + [ + "I", + "dź" + ], + [ + "Ġpsychi", + "czne" + ], + [ + "Ġosob", + "owoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠN", + "atali" + ], + [ + "Ġzaczer", + "wie" + ], + [ + "ĠV", + "a" + ], + [ + "Ġznajom", + "ymi" + ], + [ + "liz", + "owana" + ], + [ + "szcz", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠSeba", + "stian" + ], + [ + "Ġw", + "jechaÅĤ" + ], + [ + "Ġklu", + "cza" + ], + [ + "Ġsob", + "oty" + ], + [ + "ĠLe", + "i" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czonych" + ], + [ + "Ġd", + "ama" + ], + [ + "ur", + "ne" + ], + [ + "Ġfe", + "de" + ], + [ + "Ġnieo", + "granicz" + ], + [ + "Ġregu", + "luje" + ], + [ + "ty", + "wi" + ], + [ + "Ġi", + "sk" + ], + [ + "Ġpo", + "sp" + ], + [ + "Ġodd", + "ycha" + ], + [ + "Ġos", + "ÅĤu" + ], + [ + "h", + "ama" + ], + [ + "tal", + "ne" + ], + [ + "Ġodp", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġżar", + "ty" + ], + [ + "Ġpro", + "stym" + ], + [ + "Ġczek", + "amy" + ], + [ + "zy", + "c" + ], + [ + "Ġumożli", + "wi" + ], + [ + "ĠMagdale", + "na" + ], + [ + "ĠM", + "aks" + ], + [ + "Ġw", + "la" + ], + [ + "Ġmart", + "we" + ], + [ + "Ġwy", + "cel" + ], + [ + "ĠtÅĤu", + "my" + ], + [ + "ar", + "skich" + ], + [ + "Ġtrafi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġblu", + "z" + ], + [ + "Ġzgroma", + "dzonych" + ], + [ + "ĠtÅĤu", + "szczu" + ], + [ + "Ġdocho", + "dzenia" + ], + [ + "ĠKo", + "t" + ], + [ + "eli", + "a" + ], + [ + "ĠMona", + "chium" + ], + [ + "Ġdaw", + "ny" + ], + [ + "Ġpostu", + "laty" + ], + [ + "Åģ", + "ad" + ], + [ + "Ġodnot", + "owano" + ], + [ + "ĠIndi", + "an" + ], + [ + "Ġoca", + "liÄĩ" + ], + [ + "Ġzda", + "rzenie" + ], + [ + "M", + "in" + ], + [ + "ar", + "ta" + ], + [ + "logi", + "cznej" + ], + [ + "Ġchcieli", + "byÅĽmy" + ], + [ + "ĠMickie", + "wicza" + ], + [ + "Ġwy", + "szcze" + ], + [ + "ĠobowiÄħzy", + "waÄĩ" + ], + [ + "F", + "in" + ], + [ + "ĠKatowi", + "ce" + ], + [ + "Ġzawiera", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġin", + "dek" + ], + [ + "Ġodszkod", + "owanie" + ], + [ + "T", + "ek" + ], + [ + "cz", + "aka" + ], + [ + "lat", + "ora" + ], + [ + "ĠLon", + "don" + ], + [ + "m", + "iÄĻdzy" + ], + [ + "Ġprze", + "cina" + ], + [ + "Ġpożegna", + "nie" + ], + [ + "Wie", + "dziaÅĤam" + ], + [ + "Ġprzeszko", + "dy" + ], + [ + "em", + "ent" + ], + [ + "Ġu", + "fa" + ], + [ + "Ġroz", + "er" + ], + [ + "ĠSzy", + "dÅĤo" + ], + [ + "Ġsta", + "da" + ], + [ + "Ġelektry", + "czne" + ], + [ + "Ġc", + "aly" + ], + [ + "Ġdosko", + "na" + ], + [ + "ĠKonstytu", + "cyjny" + ], + [ + "Ġnajpo", + "pular" + ], + [ + "Ġzgo", + "nów" + ], + [ + "ĠsformuÅĤ", + "owania" + ], + [ + "Ġzy", + "sków" + ], + [ + "Ġa", + "spi" + ], + [ + "Ġoficjal", + "nych" + ], + [ + "Ġdecy", + "dujÄħ" + ], + [ + "ĠdziewczÄĻ", + "ta" + ], + [ + "ĠPod", + "ob" + ], + [ + "Ġrosyj", + "skim" + ], + [ + "ĠczoÅĤ", + "gi" + ], + [ + "Ġod", + "grywa" + ], + [ + "ĠO", + "ni" + ], + [ + "g", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġdoty", + "k" + ], + [ + "ĠchciaÅĤ", + "byÅĽ" + ], + [ + "Ġtatu", + "a" + ], + [ + "W", + "szel" + ], + [ + "ĠG", + "liwi" + ], + [ + "Å»ad", + "nych" + ], + [ + "ĠD", + "ud" + ], + [ + "ĠS", + "pa" + ], + [ + "ĠDob", + "ry" + ], + [ + "Ġstwier", + "dziÅĤem" + ], + [ + "ĠAugu", + "sta" + ], + [ + "Ġczwo", + "ro" + ], + [ + "Ġspo", + "le" + ], + [ + "Ġprzeby", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġ9", + "3" + ], + [ + "ĠGra", + "b" + ], + [ + "owi", + "cach" + ], + [ + "Ġniezn", + "ane" + ], + [ + "Ġroz", + "bu" + ], + [ + "Ġpsycho", + "logii" + ], + [ + "ĠmyÅĽle", + "li" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġrea", + "guje" + ], + [ + "Ġwa", + "dze" + ], + [ + "ĠTu", + "taj" + ], + [ + "\"", + ")," + ], + [ + "E", + "T" + ], + [ + "%", + ")" + ], + [ + "ak", + "ach" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzony" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tnym" + ], + [ + "Ġpre", + "fer" + ], + [ + "Ġu", + "kazy" + ], + [ + "Ġnad", + "chodzi" + ], + [ + "ni", + "nem" + ], + [ + "Ġameryka", + "ÅĦska" + ], + [ + "Ġminu", + "cie" + ], + [ + "ĠO", + "polu" + ], + [ + "Ġzbrod", + "nie" + ], + [ + "ĠÅĤazie", + "nce" + ], + [ + "Ì", + "ģ" + ], + [ + "ĠsÅĤ", + "owia" + ], + [ + "Ġnieobec", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġstad", + "o" + ], + [ + "Ġnade", + "szÅĤa" + ], + [ + "Ġwykorzysty", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠRa", + "f" + ], + [ + "Ġcent", + "ralnego" + ], + [ + "Ġa", + "nie" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "go" + ], + [ + "Ġ19", + "25" + ], + [ + "do", + "k" + ], + [ + "Ġniż", + "sza" + ], + [ + "Ġmniej", + "szej" + ], + [ + "Ġopowiada", + "nia" + ], + [ + "ĠK", + "it" + ], + [ + "Ġcud", + "owne" + ], + [ + "ĠChrystu", + "s" + ], + [ + "n", + "owany" + ], + [ + "Ġszk", + "ód" + ], + [ + "Ġmas", + "owo" + ], + [ + "Ġz", + "gro" + ], + [ + "Ġautobu", + "sy" + ], + [ + "ĠPamiÄĻ", + "ci" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ciÄħgnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġutra", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ko", + "mi" + ], + [ + "Ġzni", + "szczenie" + ], + [ + "ĠIndi", + "ach" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "anego" + ], + [ + "ĠniezwÅĤo", + "cznie" + ], + [ + "st", + "ad" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czeniem" + ], + [ + "ek", + "scy" + ], + [ + "ĠÅĤad", + "ny" + ], + [ + "Ġż", + "aÅĤujÄĻ" + ], + [ + "Ġlor", + "da" + ], + [ + "Ġtore", + "bki" + ], + [ + "Ġpo", + "si" + ], + [ + "Ġzawar", + "ty" + ], + [ + "Ġwil", + "li" + ], + [ + "Ġdowo", + "dzenia" + ], + [ + "Ġsu", + "ma" + ], + [ + "Ġdar", + "mowy" + ], + [ + "ĠCzech", + "ach" + ], + [ + "d", + "wa" + ], + [ + "Ġsprawi", + "aÅĤo" + ], + [ + "dy", + "nku" + ], + [ + "nin", + "gra" + ], + [ + "Ġzabra", + "knie" + ], + [ + "Ġmon", + "tażu" + ], + [ + "ĠwyciÄħga", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġw", + "an" + ], + [ + "ĠmuzuÅĤ", + "manów" + ], + [ + "dzi", + "l" + ], + [ + "Ġzwol", + "niÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "tej" + ], + [ + "ra", + "y" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "cie" + ], + [ + "L", + "U" + ], + [ + "Ġch", + "lo" + ], + [ + "Ġopar", + "cie" + ], + [ + "Ġtam", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġupoważ", + "nienia" + ], + [ + "ar", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġek", + "scy" + ], + [ + "ĠpielÄĻgni", + "arek" + ], + [ + "Ġszar", + "p" + ], + [ + "Ġodrze", + "kÅĤa" + ], + [ + "Ġdyplo", + "macji" + ], + [ + "Ġwyprowa", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĤy", + "że" + ], + [ + "u", + "jÄħcym" + ], + [ + "Ġoprac", + "owy" + ], + [ + "ów", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġpokazu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġg", + "rób" + ], + [ + "prze", + "wodni" + ], + [ + "Ġdzi", + "ob" + ], + [ + "om", + "al" + ], + [ + "T", + "rwa" + ], + [ + "Ġta", + "ÅĦczy" + ], + [ + "Å»", + "ona" + ], + [ + "U", + "zna" + ], + [ + "Ġcy", + "kli" + ], + [ + "Ġzapew", + "niaÅĤ" + ], + [ + "ma", + "wiam" + ], + [ + "u", + "czy" + ], + [ + "Ġpod", + "karpa" + ], + [ + "ĠspoÅĤecznoÅĽci", + "owych" + ], + [ + "Ġje", + "dziemy" + ], + [ + "Ġspara", + "liż" + ], + [ + "Ġpraw", + "ników" + ], + [ + "ĠzażÄħd", + "aÅĤ" + ], + [ + "jech", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĤad" + ], + [ + "sk", + "owy" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "szyÄĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "ko" + ], + [ + "ĠR", + "óż" + ], + [ + "Ġpat", + "ologi" + ], + [ + "Ġuczu", + "ciem" + ], + [ + "ĠCzech", + "osÅĤowa" + ], + [ + "Kwest", + "ia" + ], + [ + "Ġkier", + "owania" + ], + [ + "ĠGó", + "rze" + ], + [ + "Ġli", + "cha" + ], + [ + "Od", + "p" + ], + [ + "Ġwo", + "dza" + ], + [ + "Ru", + "ch" + ], + [ + "Ġfur", + "go" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻwziÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "ót", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġprze", + "pa" + ], + [ + "Ġrozwo", + "jem" + ], + [ + "ĠEdwar", + "da" + ], + [ + "i", + "mu" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġinstru", + "menty" + ], + [ + "ĠEuro", + "pÄĻ" + ], + [ + "ĠSpe", + "cjal" + ], + [ + "Ġre", + "laty" + ], + [ + "Ġugrup", + "owania" + ], + [ + "ĠJ", + "ame" + ], + [ + "Ġzgo", + "dÄħ" + ], + [ + "ĠAp", + "ple" + ], + [ + "Ġwyraz", + "i" + ], + [ + "Ġwyd", + "ano" + ], + [ + "Ġprzyci", + "sku" + ], + [ + "ce", + "do" + ], + [ + "ĠW", + "ali" + ], + [ + "D", + "owód" + ], + [ + "Oba", + "wiam" + ], + [ + "Ġprze", + "krzy" + ], + [ + "Ġmar", + "ek" + ], + [ + "ur", + "nal" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "wajÄħ" + ], + [ + "Ġakcep", + "tacji" + ], + [ + "Ġwyp", + "owiad" + ], + [ + "now", + "skiego" + ], + [ + "Mie", + "jsc" + ], + [ + "Ġkomuni", + "zmu" + ], + [ + "Ġdi", + "am" + ], + [ + "Ġpod", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġzdr", + "owych" + ], + [ + "Ġ", + "róg" + ], + [ + "Ġu", + "rwi" + ], + [ + "Ġzwol", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġzgi", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠudziaÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġku", + "kury" + ], + [ + "obi", + "or" + ], + [ + "Ġs", + "ól" + ], + [ + "ĠKo", + "per" + ], + [ + "Ġgnia", + "zd" + ], + [ + "Ġzaka", + "ź" + ], + [ + "Ġzalu", + "dnienia" + ], + [ + "Ġprzekona", + "ni" + ], + [ + "Ġprzy", + "stÄĻp" + ], + [ + "ĠO", + "ba" + ], + [ + "Ġko", + "pie" + ], + [ + "Ġnowoczes", + "nych" + ], + [ + "Ġporu", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġże", + "glu" + ], + [ + "Ġtrage", + "dia" + ], + [ + "Ġdo", + "szli" + ], + [ + "Ġży", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġna", + "ga" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġd", + "rwi" + ], + [ + "W", + "róci" + ], + [ + "Ġwspól", + "no" + ], + [ + "D", + "wóch" + ], + [ + "Ġsztan", + "dar" + ], + [ + "Ġcie", + "les" + ], + [ + "de", + "p" + ], + [ + "ĠproÅĽ", + "by" + ], + [ + "Ġopowie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġnajważ", + "niejsza" + ], + [ + "V", + "I" + ], + [ + "Ġfunk", + "cja" + ], + [ + "caÅĤu", + "nek" + ], + [ + "Na", + "si" + ], + [ + "Ġwie", + "kiem" + ], + [ + "Ġkolo", + "nii" + ], + [ + "ĠtaÅĦ", + "sze" + ], + [ + "Ġoboz", + "ów" + ], + [ + "ach", + "a" + ], + [ + "zj", + "aty" + ], + [ + "Ġprzep", + "ych" + ], + [ + "ĠsÄħsie", + "dzi" + ], + [ + "Ġkon", + "cu" + ], + [ + "Ġwskaz", + "ówki" + ], + [ + "Ġv", + "ol" + ], + [ + "ĠGra", + "ce" + ], + [ + "Ġdo", + "pil" + ], + [ + "Ġtyp", + "owo" + ], + [ + "Ġotrzym", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠPow", + "szech" + ], + [ + "Z", + "i" + ], + [ + "W", + "brew" + ], + [ + "tera", + "pii" + ], + [ + "Ġkosztow", + "aÅĤo" + ], + [ + "I", + "dÄħc" + ], + [ + "Ġareszt", + "owania" + ], + [ + "ni", + "nÄĻ" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "tkiem" + ], + [ + "Ġwarsza", + "wskiego" + ], + [ + "Soli", + "darnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "one", + "k" + ], + [ + "Ġare", + "szcie" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġt", + "al" + ], + [ + "ĠPod", + "karpa" + ], + [ + "ÅģÄħ", + "cznie" + ], + [ + "Ġwyna", + "jÄĻ" + ], + [ + "By", + "liÅĽmy" + ], + [ + "M", + "aÅĤy" + ], + [ + "P", + "orów" + ], + [ + "ni", + "owych" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "nym" + ], + [ + "Ġzorient", + "owaÄĩ" + ], + [ + "bel", + "ki" + ], + [ + "Ġnatural", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġzy", + "skaÄĩ" + ], + [ + "Ġnaz", + "w" + ], + [ + "ĠzastÄĻp", + "cy" + ], + [ + "ĠzmÄĻ", + "czenie" + ], + [ + "Ġwy", + "jeżdż" + ], + [ + "ĠLon", + "dyn" + ], + [ + "Ġpod", + "pisaÄĩ" + ], + [ + "ĠrozpoczÄĻ", + "to" + ], + [ + "Ġza", + "sie" + ], + [ + "Ġarchitek", + "tury" + ], + [ + "ĠBog", + "dan" + ], + [ + "ĠD", + "wor" + ], + [ + "Ġmode", + "li" + ], + [ + "Po", + "ra" + ], + [ + "for", + "t" + ], + [ + "ĠprzesÅĤ", + "anki" + ], + [ + "Ġdo", + "cie" + ], + [ + "Ob", + "ser" + ], + [ + "Ġusu", + "niÄĻcie" + ], + [ + "man", + "na" + ], + [ + "iÄĻ", + "ksz" + ], + [ + "Ġprywat", + "na" + ], + [ + "Ġtempera", + "turze" + ], + [ + "O", + "czywi" + ], + [ + "B", + "ru" + ], + [ + "Równo", + "czeÅĽnie" + ], + [ + "Ġodpor", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġre", + "per" + ], + [ + "Ġklau", + "zu" + ], + [ + "Po", + "sta" + ], + [ + "j", + "ski" + ], + [ + "g", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġtrakt", + "at" + ], + [ + "Ġnadz", + "orem" + ], + [ + "ÅĽ", + "niÄĻty" + ], + [ + "Ġwicepre", + "zydent" + ], + [ + "da", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġwzru", + "szyÅĤa" + ], + [ + "Ġgro", + "źnie" + ], + [ + "ĠWy", + "ko" + ], + [ + "ÅĤa", + "twiej" + ], + [ + "ĠP", + "rus" + ], + [ + "liz", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġp", + "ÅĤeÄĩ" + ], + [ + "Ġst", + "any" + ], + [ + "ĠAugu", + "st" + ], + [ + "Ġponow", + "nego" + ], + [ + "Ġbur", + "mistrza" + ], + [ + "Ġzwycza", + "ju" + ], + [ + "Funk", + "cjon" + ], + [ + "Ġpos", + "ÅĤom" + ], + [ + "Ġmo", + "rzem" + ], + [ + "Ġjada", + "lni" + ], + [ + "Ġnie", + "jed" + ], + [ + "es", + "s" + ], + [ + "koÅĦ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "G", + "W" + ], + [ + "Ġbada", + "niu" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġwydoby", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠpoÅĽpie", + "sznie" + ], + [ + "Ġży", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠPre", + "zydent" + ], + [ + "ĠV", + "ir" + ], + [ + "Ġan", + "te" + ], + [ + "Ġogrom", + "nego" + ], + [ + "Ġwydaj", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ż", + "ym" + ], + [ + "Ġoce", + "anu" + ], + [ + "Ġtelef", + "o" + ], + [ + "obec", + "nie" + ], + [ + "ĠzwykÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġwych", + "owan" + ], + [ + "ĠPom", + "or" + ], + [ + "ar", + "szaÅĤek" + ], + [ + "Ġ", + "rzy" + ], + [ + "ĠK", + "ier" + ], + [ + "Ġbra", + "mie" + ], + [ + "lar", + "ia" + ], + [ + "ĠC", + "B" + ], + [ + "Ġkról", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġnormal", + "na" + ], + [ + "C", + "la" + ], + [ + "Ġmechani", + "zmu" + ], + [ + "em", + "y" + ], + [ + "ĠskÅĤon", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġzam", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġsubstan", + "cje" + ], + [ + "cz", + "any" + ], + [ + "Ġwa", + "p" + ], + [ + "Ġsta", + "wek" + ], + [ + "Ġbu", + "dziÄĩ" + ], + [ + "on", + "s" + ], + [ + "Ġmechanizm", + "ów" + ], + [ + "li", + "byÅĽmy" + ], + [ + "Ġpierwsze", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "ÅĤ", + "óż" + ], + [ + "ĠbyÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġszk", + "lane" + ], + [ + "Ġroz", + "legÅĤy" + ], + [ + "Ġre", + "lacja" + ], + [ + "ĠÅ»e", + "by" + ], + [ + "Ġrela", + "cjach" + ], + [ + "Ġwym", + "usza" + ], + [ + "Ġf", + "ot" + ], + [ + "praw", + "dzi" + ], + [ + "Ġzlikwi", + "dowaÄĩ" + ], + [ + "Ġtrzym", + "ali" + ], + [ + "Ġopubli", + "kowaÅĤ" + ], + [ + "Ġnieopo", + "dal" + ], + [ + "at", + "ego" + ], + [ + "Ġwy", + "pie" + ], + [ + "Ġsil", + "nego" + ], + [ + "ci", + "ki" + ], + [ + "Ġkom", + "pli" + ], + [ + "Ġst", + "ymu" + ], + [ + "Ġwol", + "aÅĤbym" + ], + [ + "Ġdu", + "my" + ], + [ + "Ġodkry", + "cie" + ], + [ + "Ġszero", + "koÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġogól", + "ny" + ], + [ + "s", + "nÄħ" + ], + [ + "z", + "nie" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġchodni", + "k" + ], + [ + "Ġkra", + "wat" + ], + [ + "$", + "!" + ], + [ + "Ġide", + "e" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "dzÄħ" + ], + [ + "Nie", + "wy" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "cznych" + ], + [ + "Ġprze", + "noÅĽ" + ], + [ + "Ġszale", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "Ġzosta", + "wia" + ], + [ + "ĠbÅĤogosÅĤa", + "wie" + ], + [ + "Ġpoprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġkompu", + "tery" + ], + [ + "Ġsatysfak", + "cji" + ], + [ + "ĠZespo", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ród" + ], + [ + "Ġpróbu", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠWÅĤa", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠWi", + "dzisz" + ], + [ + "ĠdÅĤugi", + "mi" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "j" + ], + [ + "a", + "lem" + ], + [ + "po", + "za" + ], + [ + "ĠnastÄĻpu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġotrzym", + "aliÅĽmy" + ], + [ + "ĠpoÅĤudni", + "owym" + ], + [ + "Ġdob", + "rzy" + ], + [ + "Ġzale", + "gÅĤoÅĽci" + ], + [ + "Ġzauf", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "pad" + ], + [ + "Ġpy", + "sk" + ], + [ + "Ġautobus", + "ów" + ], + [ + "powie", + "dź" + ], + [ + "Fa", + "cebo" + ], + [ + "Ġdziedzi", + "n" + ], + [ + "Podob", + "ne" + ], + [ + "Ġdzwo", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġwojsk", + "owym" + ], + [ + "Ġż", + "wi" + ], + [ + "200", + "8" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "owe" + ], + [ + "Ġwczes", + "nym" + ], + [ + "Ġsz", + "p" + ], + [ + "Ġprocedu", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġniez", + "ÅĤy" + ], + [ + "A", + "kcja" + ], + [ + "Ġroz", + "dar" + ], + [ + "d", + "ana" + ], + [ + "ĠC", + "ast" + ], + [ + "Ġgal", + "ak" + ], + [ + "Sie", + "dzi" + ], + [ + "ĠleżÄħ", + "cego" + ], + [ + "Ġbezu", + "żyte" + ], + [ + "U", + "SA" + ], + [ + "Pu", + "bli" + ], + [ + "Ġsz", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġkonfli", + "któw" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠI", + "P" + ], + [ + "Ġwiel", + "bi" + ], + [ + "Ġswobo", + "dÄĻ" + ], + [ + "szy", + "ÅĦski" + ], + [ + "ĠżoÅĤÄħd", + "ek" + ], + [ + "Ġpo", + "pa" + ], + [ + "Ġwró", + "cÄħ" + ], + [ + "Wi", + "atr" + ], + [ + "Ġda", + "sz" + ], + [ + "ni", + "aÅĤam" + ], + [ + "z", + "ym" + ], + [ + "ĠM", + "ul" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "dny" + ], + [ + "Wy", + "ciÄħgnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġutrzymy", + "waÅĤ" + ], + [ + "e", + "g" + ], + [ + "Ġpomo", + "gÄħ" + ], + [ + "ĠS", + "ur" + ], + [ + "Le", + "dwie" + ], + [ + "Ġkos", + "mo" + ], + [ + "wi", + "dy" + ], + [ + "Ġpowszech", + "nych" + ], + [ + "Ġmi", + "rko" + ], + [ + "e", + "dy" + ], + [ + "ĠwspóÅĤprac", + "owników" + ], + [ + "ĠÅĽpie", + "w" + ], + [ + "Ð", + "´" + ], + [ + "Ġbi", + "ografi" + ], + [ + "ĠP", + "il" + ], + [ + "w", + "sp" + ], + [ + "Ġod", + "stra" + ], + [ + "ri", + "um" + ], + [ + "Ġgnie", + "wnie" + ], + [ + "Ġnegatyw", + "nych" + ], + [ + "re", + "li" + ], + [ + "Ġszla", + "f" + ], + [ + "Ġindywidu", + "alne" + ], + [ + "Naj", + "wiÄĻksz" + ], + [ + "Ġocz", + "om" + ], + [ + "ĠAB", + "W" + ], + [ + "g", + "do" + ], + [ + "Ġde", + "bacie" + ], + [ + "Ġwspól", + "not" + ], + [ + "To", + "też" + ], + [ + "Ġrozko", + "szy" + ], + [ + "ĠAn", + "ty" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "owÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "te" + ], + [ + "Ġkrasno", + "lu" + ], + [ + "Ġpis", + "mem" + ], + [ + "Ġmam", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "omy" + ], + [ + "Ġniena", + "tural" + ], + [ + "pi", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġek", + "spozy" + ], + [ + "Ġpodejrz", + "anego" + ], + [ + "Mi", + "an" + ], + [ + "Ġprzekazy", + "wania" + ], + [ + "ĠobciÄħ", + "żenia" + ], + [ + "Ġoczywi", + "sty" + ], + [ + "ÅĽ", + "c" + ], + [ + "Ġakce", + "sor" + ], + [ + "el", + "la" + ], + [ + "Ġu", + "pom" + ], + [ + "ĠbÅĤÄĻ", + "dne" + ], + [ + "u", + "jÄħcego" + ], + [ + "o", + "la" + ], + [ + "ĠSte", + "ve" + ], + [ + "Ġchro", + "niÄħ" + ], + [ + "W", + "staÅĤ" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "ymi" + ], + [ + "Ġinstru", + "kcji" + ], + [ + "ĠPortu", + "ga" + ], + [ + "ĠKomis", + "jo" + ], + [ + "Ġbrutal", + "nie" + ], + [ + "Ġwa", + "ga" + ], + [ + "mi", + "ra" + ], + [ + "Ġmo", + "d" + ], + [ + "Cho", + "lera" + ], + [ + "Ġlun", + "ch" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "ciÅĤ" + ], + [ + "wi", + "dzi" + ], + [ + "Ġp", + "lÄħ" + ], + [ + "S", + "al" + ], + [ + "ĠZie", + "mia" + ], + [ + "Ġszere", + "gi" + ], + [ + "Ġmoral", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠDawi", + "d" + ], + [ + "ĠMad", + "ry" + ], + [ + "Ġnowe", + "lizacja" + ], + [ + "ĠG", + "un" + ], + [ + "Ġży", + "wego" + ], + [ + "Ġwy", + "lot" + ], + [ + "cz", + "cie" + ], + [ + "Ġdyna", + "stii" + ], + [ + "Ġwy", + "wa" + ], + [ + "Ġnieprzyja", + "ciel" + ], + [ + "Cie", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġprzeży", + "cia" + ], + [ + "sz", + "ce" + ], + [ + "Ġskoment", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ch", + "nie" + ], + [ + "Ġch", + "ór" + ], + [ + "ran", + "ów" + ], + [ + "ĠKu", + "ba" + ], + [ + "Ġniespokoj", + "nie" + ], + [ + "Ġkierow", + "nictwa" + ], + [ + "Ġm", + "en" + ], + [ + "D", + "ar" + ], + [ + "Rozumie", + "sz" + ], + [ + "Ġp", + "Äħ" + ], + [ + "Ġspos", + "obie" + ], + [ + "Pierw", + "szÄħ" + ], + [ + "na", + "t" + ], + [ + "Åģ", + "Y" + ], + [ + "ĠZ", + "robi" + ], + [ + "Ġpie", + "czy" + ], + [ + "Ġwu", + "ja" + ], + [ + "na", + "cja" + ], + [ + "ĠÅĽpie", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġba", + "je" + ], + [ + "Ġrealiz", + "owanych" + ], + [ + "zy", + "s" + ], + [ + "Ġprzeraż", + "ona" + ], + [ + "ĠSus", + "an" + ], + [ + "ĠD", + "ale" + ], + [ + "Ġporaż", + "ki" + ], + [ + "art", + "Äħ" + ], + [ + "Ġje", + "b" + ], + [ + "Ġkierow", + "nictwo" + ], + [ + "ĠoÅĽwiad", + "czeniu" + ], + [ + "Ġal", + "legro" + ], + [ + "Ġo", + "le" + ], + [ + "y", + "d" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "kiego" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzony" + ], + [ + "ĠpostÄĻp", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġle", + "s" + ], + [ + "ĠżÄħ", + "dania" + ], + [ + "ĠponiedziaÅĤ", + "ku" + ], + [ + "ĠMosk", + "wa" + ], + [ + "Ġrzecz", + "ami" + ], + [ + "Ġprzesta", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġnazi", + "st" + ], + [ + "za", + "cyjnych" + ], + [ + "Sie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "ĠM", + "ara" + ], + [ + "ĠB", + "ren" + ], + [ + "Ġpa", + "liÄĩ" + ], + [ + "Ġregi", + "onów" + ], + [ + "Ġwy", + "ciera" + ], + [ + "Ġpar", + "Äħ" + ], + [ + "K", + "rew" + ], + [ + "Ġodrzu", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġwyk", + "rztu" + ], + [ + "nik", + "ow" + ], + [ + "Ġmak", + "ro" + ], + [ + "s", + "an" + ], + [ + "Ġ19", + "27" + ], + [ + "sce", + "n" + ], + [ + "Ġkoncep", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ra", + "tory" + ], + [ + "Ġga", + "binet" + ], + [ + "Aktu", + "alnie" + ], + [ + "Ġczwart", + "ym" + ], + [ + "Ġz", + "wiÄĻ" + ], + [ + "ĠpojÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġtra", + "sa" + ], + [ + "wi", + "ÅĦski" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "owej" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠCie", + "m" + ], + [ + "Ġwi", + "zje" + ], + [ + "Ġpoz", + "niej" + ], + [ + "Ġkom", + "pa" + ], + [ + "Ġnie", + "wiad" + ], + [ + "Ġte", + "l" + ], + [ + "Ġsocjal", + "nych" + ], + [ + "ĠleżÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġkonie", + "czna" + ], + [ + "i", + "no" + ], + [ + "Ġk", + "un" + ], + [ + "d", + "ym" + ], + [ + "Ġwio", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġnie", + "by" + ], + [ + "R", + "ano" + ], + [ + "Ġemeryta", + "lnego" + ], + [ + "ĠobsÅĤu", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġbez", + "praw" + ], + [ + "Ġnadzor", + "owanych" + ], + [ + "przy", + "ja" + ], + [ + "ĠF", + "rie" + ], + [ + "H", + "ol" + ], + [ + "Ġolbrzym", + "i" + ], + [ + "Ġhy", + "dro" + ], + [ + "Ġgene", + "racji" + ], + [ + "ĠzdjÄĻ", + "ciach" + ], + [ + "Ġodbi", + "oru" + ], + [ + "dzi", + "u" + ], + [ + "ĠobsÅĤu", + "ga" + ], + [ + "Ġna", + "brze" + ], + [ + "Ġpoli", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠW", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġoczeki", + "waÅĦ" + ], + [ + "Ġmo", + "ralne" + ], + [ + "z", + "do" + ], + [ + "Ġponie", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġrozpat", + "rzenie" + ], + [ + "Ġdrewni", + "anych" + ], + [ + "Ġludz", + "kim" + ], + [ + "Ġspokoj", + "ne" + ], + [ + "ĠLit", + "wy" + ], + [ + "Ġnieobec", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠprzeciÄĻ", + "tny" + ], + [ + "Ġu", + "dziale" + ], + [ + "Ġpowie", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġzmu", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġre", + "nty" + ], + [ + "Ġmoze", + "sz" + ], + [ + "Ġimpre", + "za" + ], + [ + "Ġrozmawi", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġkonsul", + "tacje" + ], + [ + "je", + "ździe" + ], + [ + "Ġkomu", + "nistów" + ], + [ + "Ġjaj", + "ka" + ], + [ + "Ġpió", + "ro" + ], + [ + "Ġsto", + "ÅĤów" + ], + [ + "Ġwier", + "sze" + ], + [ + "Ġprzyzwo", + "it" + ], + [ + "Ġrocz", + "nicy" + ], + [ + "Ġkról", + "owi" + ], + [ + "Åļ", + "wiet" + ], + [ + "D", + "onal" + ], + [ + "Ġpara", + "no" + ], + [ + "Ġpo", + "gÅĤo" + ], + [ + "Ġprzyczy", + "nÄĻ" + ], + [ + "d", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġzdu", + "miony" + ], + [ + "i", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġwyrzu", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġbi", + "żu" + ], + [ + "Ì", + "¨" + ], + [ + "gn", + "oru" + ], + [ + "Ġad", + "ek" + ], + [ + "Ci", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġznik", + "nie" + ], + [ + "Ġme", + "bli" + ], + [ + "y", + "y" + ], + [ + "ĠkÅĤa", + "dzie" + ], + [ + "Ġwe", + "ran" + ], + [ + "Ġob", + "ost" + ], + [ + "Ã", + "¸" + ], + [ + "de", + "li" + ], + [ + "Ġu", + "podoba" + ], + [ + "ĠAnto", + "niego" + ], + [ + "Ġfaj", + "na" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "ÅĤa" + ], + [ + "dnie", + "niu" + ], + [ + "liz", + "owania" + ], + [ + "Ġnajmniej", + "szych" + ], + [ + "Ġniemiec", + "kÄħ" + ], + [ + "men", + "cie" + ], + [ + "Ġ", + "ato" + ], + [ + "Ġzabie", + "gów" + ], + [ + "dzi", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġargu", + "mentu" + ], + [ + "ĠTim", + "es" + ], + [ + "ba", + "li" + ], + [ + "Ġewi", + "dencji" + ], + [ + "Ġza", + "zdros" + ], + [ + "Ġenergi", + "Äħ" + ], + [ + "usi", + "a" + ], + [ + "n", + "an" + ], + [ + "ĠMary", + "nar" + ], + [ + "Ġżydow", + "skich" + ], + [ + "Ġlot", + "niczych" + ], + [ + "Ġnami", + "ot" + ], + [ + "Ġsek", + "tor" + ], + [ + "ie", + "t" + ], + [ + "Ġemery", + "tów" + ], + [ + "f", + "et" + ], + [ + "dz", + "twa" + ], + [ + "mi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ÅĦ", + "ka" + ], + [ + "Ġktórym", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġu", + "dawaÅĤo" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġzda", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġse", + "para" + ], + [ + "kow", + "ców" + ], + [ + "Ġparamet", + "ry" + ], + [ + "Ġsam", + "ymi" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owani" + ], + [ + "Ġelektroni", + "cznej" + ], + [ + "n", + "on" + ], + [ + "Ġceremo", + "nii" + ], + [ + "Ġokrop", + "ne" + ], + [ + "Ġtakie", + "mu" + ], + [ + "Ġza", + "gÅĤos" + ], + [ + "Ġbli", + "źni" + ], + [ + "P", + "G" + ], + [ + "ĠzmÄĻ", + "czenia" + ], + [ + "Ġmel", + "an" + ], + [ + "Ġsie", + "dzenie" + ], + [ + "Ġzre", + "du" + ], + [ + "--------", + "--------" + ], + [ + "Ġprezenta", + "cji" + ], + [ + "ĠHe", + "len" + ], + [ + "Ġcof", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġimprez", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġposzuki", + "waÅĦ" + ], + [ + "Ġstar", + "si" + ], + [ + "pu", + "su" + ], + [ + "ĠlÄħ", + "du" + ], + [ + "Ġpom", + "nika" + ], + [ + "Ġkamie", + "niami" + ], + [ + "ĠÅļwiÄĻto", + "krzy" + ], + [ + "ĠksiÄħ", + "że" + ], + [ + "Ġtrafi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġplat", + "formy" + ], + [ + "Ġwymie", + "niaÄĩ" + ], + [ + "Ġstara", + "nia" + ], + [ + "Ġstar", + "szym" + ], + [ + "Ġprag", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġpozosta", + "wiÄĩ" + ], + [ + "dat", + "ki" + ], + [ + "SÅĤu", + "chaj" + ], + [ + "Ġmiliar", + "dy" + ], + [ + "for", + "y" + ], + [ + "Ġge", + "sty" + ], + [ + "Ġcho", + "c" + ], + [ + "Ġgma", + "chu" + ], + [ + "ĠpiÄĻtna", + "stu" + ], + [ + "legi", + "um" + ], + [ + "or", + "ganiz" + ], + [ + "Ġla", + "ska" + ], + [ + "Ġuprze", + "dnio" + ], + [ + "daw", + "ane" + ], + [ + "nicz", + "nymi" + ], + [ + "ĠuÅĽmiech", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġcze", + "sto" + ], + [ + "Ġadek", + "wat" + ], + [ + "Ġnabra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġdu", + "sze" + ], + [ + "Ġtwier", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġha", + "b" + ], + [ + "o", + "rom" + ], + [ + "Ġzbior", + "ów" + ], + [ + "A", + "t" + ], + [ + "Ġprzestrze", + "gania" + ], + [ + "K", + "e" + ], + [ + "Ġza", + "szÅĤo" + ], + [ + "Ġszl", + "aku" + ], + [ + "Ġjaz", + "dÄĻ" + ], + [ + "dz", + "anych" + ], + [ + "Ġje", + "ździe" + ], + [ + "Ġposzuki", + "wanie" + ], + [ + "Ġboi", + "sku" + ], + [ + "ĠJ", + "ast" + ], + [ + "Ġno", + "ża" + ], + [ + "Ġzau", + "fa" + ], + [ + "ane", + "pi" + ], + [ + "Czu", + "ÅĤem" + ], + [ + "gra", + "fiÄĻ" + ], + [ + "Ġnajważ", + "niejszy" + ], + [ + "Ġra", + "t" + ], + [ + "Ġkolan", + "o" + ], + [ + "os", + "k" + ], + [ + "Ġsu", + "ÅĤ" + ], + [ + "le", + "rem" + ], + [ + "Ġhandl", + "owego" + ], + [ + "ar", + "ty" + ], + [ + "Ġde", + "pu" + ], + [ + "Ġpa", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠG", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġprzy", + "glÄħdaÅĤa" + ], + [ + "Ġuruchomi", + "Äĩ" + ], + [ + "Dzwo", + "nek" + ], + [ + "ĠB", + "ost" + ], + [ + "Åģat", + "wo" + ], + [ + "Ġbezrobo", + "cie" + ], + [ + "Ġumieszcz", + "ono" + ], + [ + "K", + "am" + ], + [ + "Ġdo", + "dam" + ], + [ + "roż", + "nie" + ], + [ + "Ġwy", + "stawie" + ], + [ + "Ġhierar", + "chii" + ], + [ + "ĠwÄĻd", + "row" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "kiego" + ], + [ + "Ġmam", + "Äħ" + ], + [ + "ki", + "o" + ], + [ + "ĠgorÄħ", + "ca" + ], + [ + "Ġnie", + "bi" + ], + [ + "le", + "ta" + ], + [ + "ĠWojewódz", + "kiego" + ], + [ + "Ġposz", + "an" + ], + [ + "Ġbra", + "ki" + ], + [ + "Ġco", + "fa" + ], + [ + "min", + "g" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "sze" + ], + [ + "Ġeuropej", + "skim" + ], + [ + "ĠszczÄĻÅĽli", + "wie" + ], + [ + "Ġupar", + "cie" + ], + [ + "Ġod", + "tÄħd" + ], + [ + "ĠSzko", + "le" + ], + [ + "Przypom", + "niaÅĤ" + ], + [ + "Ġpowszech", + "nym" + ], + [ + "ó", + "n" + ], + [ + "ĠNajwyż", + "szy" + ], + [ + "Ġpodpisa", + "nia" + ], + [ + "Ġlu", + "strze" + ], + [ + "Ġopu", + "ÅĽcili" + ], + [ + "Ġpokry", + "cie" + ], + [ + "ĠÅģ", + "ódz" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġodzy", + "sk" + ], + [ + "Ġegzek", + "w" + ], + [ + "Ġpo", + "lep" + ], + [ + "Ġbog", + "ate" + ], + [ + "D", + "R" + ], + [ + "Ġh", + "ym" + ], + [ + "ĠtÅĤu", + "mie" + ], + [ + "Ġrze", + "mi" + ], + [ + "mier", + "ci" + ], + [ + "Ġna", + "chy" + ], + [ + "P", + "arÄĻ" + ], + [ + "Ġbie", + "li" + ], + [ + "Ġzmar", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġzapad", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġmandat", + "ów" + ], + [ + "Ġkar", + "Äħ" + ], + [ + "lo", + "ni" + ], + [ + "Ġogo", + "le" + ], + [ + "Ġha", + "ÅĦ" + ], + [ + "U", + "bra" + ], + [ + "Ġnie", + "pow" + ], + [ + "Ġpowietrze", + "m" + ], + [ + "Ġjad", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġani", + "oÅĤ" + ], + [ + "ĠmÄħd", + "rzej" + ], + [ + "ĠzgÅĤa", + "szaÄĩ" + ], + [ + "Ġwybor", + "czego" + ], + [ + "ĠpóÅĤnoc", + "nym" + ], + [ + "Ġprzypomin", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żona" + ], + [ + "ch", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġkompe", + "tent" + ], + [ + "K", + "ro" + ], + [ + "Ġpasz", + "port" + ], + [ + "ĠH", + "art" + ], + [ + "praw", + "da" + ], + [ + "Ġmiejsc", + "owego" + ], + [ + "Ġkonsum", + "p" + ], + [ + "Ġbrytyj", + "skiego" + ], + [ + "ĠwystÄĻp", + "owania" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czenie" + ], + [ + "at", + "ku" + ], + [ + "kowi", + "cz" + ], + [ + "D", + "waj" + ], + [ + "Ġź", + "re" + ], + [ + "Ġpatri", + "o" + ], + [ + "Ġprzystan", + "ek" + ], + [ + "j", + "nej" + ], + [ + "Ġogranicz", + "ona" + ], + [ + "Ġbi", + "te" + ], + [ + "Ġsp", + "rowo" + ], + [ + "ĠJe", + "ff" + ], + [ + "ĠC", + "E" + ], + [ + "f", + "ur" + ], + [ + "Ġla", + "ser" + ], + [ + "Ġnarze", + "ka" + ], + [ + "Ġta", + "niec" + ], + [ + "ĠRach", + "el" + ], + [ + "ĠpociÄħ", + "giem" + ], + [ + "Ġkalenda", + "rz" + ], + [ + "Ġprze", + "waża" + ], + [ + "Ġob", + "rzyd" + ], + [ + "ĠJ", + "ol" + ], + [ + "Ġwy", + "skoczyÅĤ" + ], + [ + "Ġzna", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġplan", + "owanych" + ], + [ + "Ġdom", + "owego" + ], + [ + "dz", + "ano" + ], + [ + "Ġcudzoziem", + "ców" + ], + [ + "ĠzadÅĤu", + "żenia" + ], + [ + "Ġznie", + "nawi" + ], + [ + "Ġw", + "mówi" + ], + [ + "Ġzapa", + "lenie" + ], + [ + "Ġmu", + "ra" + ], + [ + "Ġzastos", + "owaniu" + ], + [ + "li", + "zuje" + ], + [ + "Ġwykorzyst", + "ane" + ], + [ + "Ġsku", + "tk" + ], + [ + "wie", + "m" + ], + [ + "Ġdocho", + "dowego" + ], + [ + "Ġoto", + "czony" + ], + [ + "Ġz", + "lec" + ], + [ + "lo", + "ck" + ], + [ + "stan", + "u" + ], + [ + "ĠTery", + "tori" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "wier" + ], + [ + "Ġmo", + "j" + ], + [ + "Ġod", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "ĠwÅĤad", + "ca" + ], + [ + "ĠB", + "io" + ], + [ + "pu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġ19", + "23" + ], + [ + "Ġprakty", + "czne" + ], + [ + "Ġrebe", + "lian" + ], + [ + "Prze", + "pisy" + ], + [ + "Ġrewolu", + "cja" + ], + [ + "B", + "IE" + ], + [ + "Ġmagazy", + "nie" + ], + [ + "ĠFrancis", + "co" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "m" + ], + [ + "p", + "ri" + ], + [ + "Ġj", + "an" + ], + [ + "ĠW", + "ój" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "ciÅĤ" + ], + [ + "me", + "ra" + ], + [ + "Ġser", + "w" + ], + [ + "ĠInterna", + "tional" + ], + [ + "Ġf", + "ej" + ], + [ + "Ġde", + "bata" + ], + [ + "Ġu", + "nosiÅĤ" + ], + [ + "e", + "du" + ], + [ + "Ġo", + "nie" + ], + [ + "Ġboles", + "ne" + ], + [ + "j", + "skiego" + ], + [ + "Ġdziw", + "nych" + ], + [ + "k", + "ta" + ], + [ + "ow", + "nikami" + ], + [ + "Ġpotrafi", + "my" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "na" + ], + [ + "Ġuwiel", + "bia" + ], + [ + "Ġwykur", + "wiaj" + ], + [ + "Przy", + "kro" + ], + [ + "Ġznaczy", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġuj", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "Ġwal", + "kach" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owanie" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzynarod", + "owym" + ], + [ + "Ġarty", + "le" + ], + [ + "Ġprag", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġdaw", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġzwol", + "niony" + ], + [ + "Ġbe", + "de" + ], + [ + "Ġcen", + "zu" + ], + [ + "ĠoÅĽwiad", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġna", + "piÄĩ" + ], + [ + "ĠwzglÄĻ", + "dami" + ], + [ + "b", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġkra", + "kow" + ], + [ + "Ġprzyby", + "wa" + ], + [ + "ĠE", + "in" + ], + [ + "Ġmistrzost", + "wa" + ], + [ + "Ġszko", + "lnej" + ], + [ + "S", + "KA" + ], + [ + "Ġkate", + "dry" + ], + [ + "ose", + "nek" + ], + [ + "Ġtechno", + "logie" + ], + [ + "Ġprzeniesi", + "ony" + ], + [ + "ch", + "owski" + ], + [ + "siÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġeduka", + "cjÄĻ" + ], + [ + "st", + "ur" + ], + [ + "Ġne", + "cie" + ], + [ + "ÅĤa", + "by" + ], + [ + "Ġsiedzi", + "ba" + ], + [ + "ÅĦ", + "czo" + ], + [ + "owa", + "lem" + ], + [ + "ĠL", + "ED" + ], + [ + "Ġprze", + "bija" + ], + [ + "Ġch", + "cieliÅĽmy" + ], + [ + "tyw", + "nie" + ], + [ + "Ġpocho", + "dzÄħce" + ], + [ + "SÄĻdzi", + "a" + ], + [ + "Ġawar", + "ii" + ], + [ + "Ġzaakcep", + "towaÄĩ" + ], + [ + "Ġuf", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġszczegól", + "nej" + ], + [ + "Ġsamo", + "tny" + ], + [ + "ĠP", + "ad" + ], + [ + "Mo", + "i" + ], + [ + "Ġedy", + "cja" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ono" + ], + [ + "ĠAnd", + "rew" + ], + [ + "ĠzasiÅĤ", + "ku" + ], + [ + "Ġli", + "cy" + ], + [ + "Ġorgan", + "em" + ], + [ + "Ġod", + "u" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "nÄĻÅĤo" + ], + [ + "spo", + "ÅĤe" + ], + [ + "ĠES", + "SA" + ], + [ + "ĠInspek", + "tora" + ], + [ + "f", + "ar" + ], + [ + "ĠMat", + "ka" + ], + [ + "ków", + "ki" + ], + [ + "o", + "gól" + ], + [ + "Ġlegi", + "s" + ], + [ + "Ġobro", + "ÅĦców" + ], + [ + "Ġimpre", + "zie" + ], + [ + "sze", + "niach" + ], + [ + "ĠzarzÄħ", + "dzanie" + ], + [ + "\"", + "..." + ], + [ + "Ġniezależ", + "ne" + ], + [ + "ĠrozpoczÄĻ", + "cie" + ], + [ + "Ġm", + "and" + ], + [ + "pi", + "c" + ], + [ + "Ob", + "serw" + ], + [ + "Ġzauwa", + "żyÅĤam" + ], + [ + "gar", + "et" + ], + [ + "ĠMat", + "t" + ], + [ + "Ġop", + "cje" + ], + [ + "Ġhodow", + "li" + ], + [ + "ró", + "z" + ], + [ + "f", + "un" + ], + [ + "Ġcent", + "rali" + ], + [ + "Ġproponu", + "jemy" + ], + [ + "si", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġzdzi", + "wienie" + ], + [ + "Ġek", + "wi" + ], + [ + "ź", + "dź" + ], + [ + "Ġlekce", + "waż" + ], + [ + "Ġwrzu", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġzamk", + "niÄĻcia" + ], + [ + "Ġzazdro", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġby", + "ÅĽcie" + ], + [ + "jech", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġobywate", + "lom" + ], + [ + "n", + "ko" + ], + [ + "Tra", + "fi" + ], + [ + "Ġra", + "dar" + ], + [ + "ĠDu", + "dy" + ], + [ + "Ġrower", + "em" + ], + [ + "ĠtÄĻ", + "dy" + ], + [ + "ĠsÄħsiedz", + "twie" + ], + [ + "Ġlo", + "komo" + ], + [ + "Ġprawo", + "rzÄħd" + ], + [ + "ĠCie", + "ka" + ], + [ + "Ġroz", + "ÅĽwiet" + ], + [ + "Ġzap", + "ak" + ], + [ + "Ġzdo", + "min" + ], + [ + "kt", + "órym" + ], + [ + "Ġoby", + "cza" + ], + [ + "Ġambasad", + "ora" + ], + [ + "Ġżeby", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġdziedzi", + "niec" + ], + [ + "Ġrozmi", + "ary" + ], + [ + "Ġiz", + "bie" + ], + [ + "Ġrap", + "tem" + ], + [ + "Ġbyli", + "by" + ], + [ + "Ġbudyn", + "kiem" + ], + [ + "St", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠWo", + "od" + ], + [ + "tk", + "owski" + ], + [ + "ÅĦ", + "cami" + ], + [ + "Ġprywat", + "nie" + ], + [ + "lan", + "ej" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "mie" + ], + [ + "ĠGra", + "nicznej" + ], + [ + "Ġprzez", + "wyciÄĻ" + ], + [ + "kÅĤ", + "ych" + ], + [ + "P", + "óki" + ], + [ + "t", + "owanego" + ], + [ + "Gdyby", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġmog", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "ĠNiepod", + "legÅĤoÅĽci" + ], + [ + "sz", + "lo" + ], + [ + "H", + "z" + ], + [ + "za", + "ra" + ], + [ + "ĠGene", + "ralnego" + ], + [ + "mo", + "re" + ], + [ + "d", + "nymi" + ], + [ + "Ġucze", + "lnie" + ], + [ + "Ġle", + "cieÄĩ" + ], + [ + "w", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġprzekona", + "niem" + ], + [ + "Ġw", + "sÅĤu" + ], + [ + "Gene", + "raÅĤ" + ], + [ + "Ġósm", + "ej" + ], + [ + "ckie", + "mu" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żenia" + ], + [ + "Ġ2", + "30" + ], + [ + "Ġry", + "k" + ], + [ + "Ġmia", + "lem" + ], + [ + "t", + "ane" + ], + [ + "Ġnieleg", + "alne" + ], + [ + "czÄħc", + "ymi" + ], + [ + "Ġorganiz", + "atorzy" + ], + [ + "Ko", + "szt" + ], + [ + "por", + "ów" + ], + [ + "Ġprze", + "o" + ], + [ + "ĠT", + "rudno" + ], + [ + "gra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġobwodni", + "cy" + ], + [ + "Za", + "wo" + ], + [ + "Ġin", + "cyd" + ], + [ + "Ġspektak", + "l" + ], + [ + "Ġpodat", + "kowej" + ], + [ + "ĠBiaÅĤy", + "stok" + ], + [ + "Ġnie", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġp", + "ytaÅĤa" + ], + [ + "Ġproponu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġwykorzysta", + "niem" + ], + [ + "PomyÅĽl", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠRyszar", + "da" + ], + [ + "Wi", + "dzÄħc" + ], + [ + "Ni", + "gdzie" + ], + [ + "Ġkatastro", + "f" + ], + [ + "Zna", + "lazÅĤ" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "żÄĻ" + ], + [ + "Ġodzy", + "skaÅĤ" + ], + [ + "Ġzarzu", + "tu" + ], + [ + "gÅĤ", + "e" + ], + [ + "prowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "tyw", + "ne" + ], + [ + "ĠB", + "ul" + ], + [ + "Ġuwie", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Ġrepor", + "ter" + ], + [ + "ĠS", + "B" + ], + [ + "Ġniż", + "szych" + ], + [ + "ĠLa", + "w" + ], + [ + "liz", + "owanie" + ], + [ + "Ġpoje", + "dzie" + ], + [ + "Pol", + "skie" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "ami" + ], + [ + "Ġz", + "gni" + ], + [ + "ĠMo", + "je" + ], + [ + "Ġodpowiedzi", + "alne" + ], + [ + "Ġgru", + "bo" + ], + [ + "pi", + "aÄĩ" + ], + [ + "ĠUS", + "D" + ], + [ + "Ġzesta", + "wu" + ], + [ + "Ġdru", + "k" + ], + [ + "Ġnapast", + "nika" + ], + [ + "T", + "S" + ], + [ + "ĠF", + "ron" + ], + [ + "Ġu", + "ty" + ], + [ + "Zas", + "ko" + ], + [ + "cho", + "dzÄħc" + ], + [ + "Ġau", + "cie" + ], + [ + "art", + "er" + ], + [ + "Ġbu", + "ra" + ], + [ + "ĠO", + "le" + ], + [ + "Ġbież", + "Äħcych" + ], + [ + "Powi", + "nna" + ], + [ + "Ġnie", + "ży" + ], + [ + "ĠKa", + "pi" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "tych" + ], + [ + "Ġwios", + "en" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "wki" + ], + [ + "Ġod", + "pada" + ], + [ + "Ġdu", + "szÄħ" + ], + [ + "RO", + "N" + ], + [ + "ĠWs", + "chód" + ], + [ + "Ġautory", + "tet" + ], + [ + "Znaj", + "duje" + ], + [ + "Â", + "¬" + ], + [ + "Ġklat", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "ste" + ], + [ + "Ġnaz", + "byt" + ], + [ + "Ġspecjali", + "sta" + ], + [ + "w", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġtelewizyj", + "nych" + ], + [ + "ĠmyÅĽli", + "cie" + ], + [ + "Ġpubli", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġznajom", + "ym" + ], + [ + "Ġdowie", + "dzieli" + ], + [ + "Ġupra", + "wia" + ], + [ + "wi", + "onych" + ], + [ + "Ġmaszy", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġza", + "gÅĤÄĻ" + ], + [ + "ĠS", + "tal" + ], + [ + "Ġkwalifika", + "cje" + ], + [ + "Ġrobi", + "c" + ], + [ + "Ġw", + "kra" + ], + [ + "ĠIn", + "te" + ], + [ + "ing", + "er" + ], + [ + "ĠwewnÄĻtrz", + "nÄħ" + ], + [ + "sk", + "rzy" + ], + [ + "Ġzna", + "czÄħce" + ], + [ + "ĠoglÄħda", + "nia" + ], + [ + "Ġjedy", + "nego" + ], + [ + "b", + "cia" + ], + [ + "Ġprowadzi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġ12", + "00" + ], + [ + "Ġh", + "et" + ], + [ + "per", + "ów" + ], + [ + "Ġbrytyj", + "skiej" + ], + [ + "Ġryce", + "rz" + ], + [ + "Ġwskazy", + "waÅĤo" + ], + [ + "Ġenergi", + "cznie" + ], + [ + "Ġz", + "gry" + ], + [ + "Ġpi", + "óra" + ], + [ + "Ã", + "§" + ], + [ + "in", + "s" + ], + [ + "Ġosob", + "owe" + ], + [ + "ĠskrÄĻ", + "p" + ], + [ + "O", + "K" + ], + [ + "Ġzw", + "anych" + ], + [ + "ty", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġapo", + "tem" + ], + [ + "Kon", + "tro" + ], + [ + "Ġlot", + "nictwa" + ], + [ + "Ġnawie", + "rzchni" + ], + [ + "Ġprzechowy", + "wania" + ], + [ + "Ġpoch", + "waliÄĩ" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "aÅĤy" + ], + [ + "Przypom", + "nijmy" + ], + [ + "ĠG", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠÂ", + "¦" + ], + [ + "ĠPiecho", + "ty" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġosie", + "dle" + ], + [ + "Ġu", + "pie" + ], + [ + "la", + "l" + ], + [ + "Przy", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġwy", + "jechaÅĤa" + ], + [ + "Ġsprawi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġprze", + "niesienie" + ], + [ + "ĠpÄĻ", + "che" + ], + [ + "Ġcharyt", + "atyw" + ], + [ + "Ġprze", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġbud", + "owania" + ], + [ + "ĠD", + "ż" + ], + [ + "Ġc", + "ara" + ], + [ + "ĠCh", + "urch" + ], + [ + "Ġzajmu", + "jÄħcych" + ], + [ + "Cz", + "ÅĤon" + ], + [ + "Ġdoro", + "ÅĽli" + ], + [ + "Ġpier", + "wia" + ], + [ + "Ġnieprzyja", + "ciela" + ], + [ + "Ġna", + "kazu" + ], + [ + "Ġwz", + "orem" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "cznie" + ], + [ + "Ġdeko", + "ra" + ], + [ + "Ġmu", + "rem" + ], + [ + "Ġszcze", + "pienia" + ], + [ + "ĠW", + "sp" + ], + [ + "W", + "ez" + ], + [ + "Ġru", + "m" + ], + [ + "dyj", + "skiej" + ], + [ + "Ġf", + "rek" + ], + [ + "ĠpotÄĻ", + "gi" + ], + [ + "ĠPod", + "staw" + ], + [ + "cz", + "niejsze" + ], + [ + "Ġdol", + "noÅĽlÄħ" + ], + [ + "Ġpow", + "staw" + ], + [ + "Ġplan", + "owania" + ], + [ + "ĠA", + "gen" + ], + [ + "ĠczÄħ", + "ste" + ], + [ + "ĠbezpoÅĽredni", + "ch" + ], + [ + "Ġkar", + "cz" + ], + [ + "Ġpow", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "chi", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġtune", + "l" + ], + [ + "Ġsylwet", + "ki" + ], + [ + "Ã", + "¦" + ], + [ + "ĠR", + "ot" + ], + [ + "Ġfinans", + "owane" + ], + [ + "b", + "ej" + ], + [ + "sie", + "nia" + ], + [ + "ĠDzi", + "ÅĽ" + ], + [ + "mi", + "ÅĦsko" + ], + [ + "Ġpostanowie", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠuÅĽci", + "sku" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "onych" + ], + [ + "aty", + "ka" + ], + [ + "Ġso", + "cze" + ], + [ + "ar", + "cie" + ], + [ + "Ġogni", + "sko" + ], + [ + "cz", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "ĠTe", + "ż" + ], + [ + "Ġspowo", + "dowaÅĤy" + ], + [ + "ĠÅĤadu", + "nek" + ], + [ + "ĠdokoÅĦ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġza", + "lo" + ], + [ + "Ġgo", + "la" + ], + [ + "Ġgro", + "sze" + ], + [ + "Ġw", + "siada" + ], + [ + "Ġprze", + "jechaÄĩ" + ], + [ + "Ġbie", + "c" + ], + [ + "Ġkonsul", + "tan" + ], + [ + "Ġzna", + "czna" + ], + [ + "Ġzagad", + "nienie" + ], + [ + "Ġsan", + "kcji" + ], + [ + "zi", + "k" + ], + [ + "ĠzakÅĤa", + "daÄĩ" + ], + [ + "Ġpy", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwarsza", + "wskiej" + ], + [ + "Ġpod", + "Äħż" + ], + [ + "ĠÅĤy", + "ż" + ], + [ + "Ġodmie", + "nne" + ], + [ + "ĠAr", + "genty" + ], + [ + "Ġi", + "o" + ], + [ + "Ġspodzie", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġsprawi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġznalezi", + "sko" + ], + [ + "szy", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġdepres", + "ji" + ], + [ + "Ġkoch", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġrezy", + "dencji" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żyli" + ], + [ + "Ġbibli", + "o" + ], + [ + "ĠSÅĤowa", + "cji" + ], + [ + "N", + "as" + ], + [ + "Ġzim", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġdocho", + "dowym" + ], + [ + "Ġaspek", + "ty" + ], + [ + "ĠSz", + "ta" + ], + [ + "prez", + "ent" + ], + [ + "Ġzdra", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġczyn", + "sz" + ], + [ + "Ġtrud", + "nym" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "szonych" + ], + [ + "Ġnajbliż", + "szy" + ], + [ + "rzÄħd", + "ów" + ], + [ + "ĠstaÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "Ġpo", + "grani" + ], + [ + "ÅĽl", + "ÄĻ" + ], + [ + "la", + "c" + ], + [ + "J", + "ad" + ], + [ + "Ġkomunika", + "cie" + ], + [ + "Ġutwo", + "rzono" + ], + [ + "ak", + "ol" + ], + [ + "czy", + "wie" + ], + [ + "Ġu", + "nieważ" + ], + [ + "Ġtrady", + "cyjnie" + ], + [ + "Ġw", + "li" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "cier" + ], + [ + "v", + "ers" + ], + [ + "rz", + "am" + ], + [ + "ĠDzie", + "dzi" + ], + [ + "Ġuzn", + "any" + ], + [ + "ży", + "ciel" + ], + [ + "Ġpro", + "tek" + ], + [ + "Ġu", + "niesi" + ], + [ + "Ġgi", + "nie" + ], + [ + "Ġzna", + "jÄħc" + ], + [ + "d", + "owie" + ], + [ + "F", + "I" + ], + [ + "Ġu", + "ry" + ], + [ + "Ġpi", + "osenek" + ], + [ + "Ġreżyser", + "ii" + ], + [ + "Ġczyn", + "nikiem" + ], + [ + "K", + "el" + ], + [ + "ch", + "owi" + ], + [ + "ch", + "any" + ], + [ + "Ġwojewództwa", + "ch" + ], + [ + "st", + "or" + ], + [ + "S", + "ier" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "mienie" + ], + [ + "Ġdost", + "ate" + ], + [ + "I", + "nt" + ], + [ + "Ġroz", + "piÄĻ" + ], + [ + "Ġna", + "ciska" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġumie", + "sz" + ], + [ + "Ġni", + "k" + ], + [ + "ĠlÄħd", + "owania" + ], + [ + "Ġty", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġre", + "forma" + ], + [ + "Ġpodej", + "rzenie" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "ty" + ], + [ + "ĠrozsÄħd", + "ek" + ], + [ + "OÅļ", + "ÄĨ" + ], + [ + "ĠMa", + "ja" + ], + [ + "ĠSena", + "tor" + ], + [ + "Ġzajm", + "owali" + ], + [ + "Ġe", + "cho" + ], + [ + "Ġtaj", + "ne" + ], + [ + "ĠL", + "and" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "kiej" + ], + [ + "Ġlak", + "ier" + ], + [ + "Ġregu", + "lacja" + ], + [ + "rzy", + "staÅĤ" + ], + [ + "Ġzapo", + "czÄħtk" + ], + [ + "Ġs", + "mie" + ], + [ + "kt", + "órzy" + ], + [ + "ĠpozostaÅĤ", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġdo", + "pÅĤy" + ], + [ + "Ġod", + "nawi" + ], + [ + "Ġzdoby", + "cie" + ], + [ + "Ġoczywi", + "sta" + ], + [ + "Ġpop", + "su" + ], + [ + "Ġniecier", + "p" + ], + [ + "k", + "anych" + ], + [ + "w", + "kami" + ], + [ + "Ġtam", + "te" + ], + [ + "Ġdu", + "chem" + ], + [ + "Ġpu", + "stym" + ], + [ + "Spo", + "sób" + ], + [ + "Ġnie", + "sp" + ], + [ + "ĠTowarzy", + "stwo" + ], + [ + "Ġta", + "ni" + ], + [ + "WÄħ", + "tp" + ], + [ + "Ġma", + "rzenie" + ], + [ + "Ġmorder", + "cy" + ], + [ + "Ġprzekaz", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġru", + "chom" + ], + [ + "Ġtajem", + "nice" + ], + [ + "dz", + "onymi" + ], + [ + "Ġdoty", + "ku" + ], + [ + "Ġhandl", + "owej" + ], + [ + "Ġmetro", + "poli" + ], + [ + "Ġza", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Z", + "bli" + ], + [ + "Ġprzestrze", + "nnego" + ], + [ + "Ġty", + "py" + ], + [ + "ĠchciaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġdyskre", + "tnie" + ], + [ + "Ġprac", + "owi" + ], + [ + "Ġwi", + "th" + ], + [ + "ĠbieżÄħ", + "cego" + ], + [ + "Ġsta", + "rzy" + ], + [ + "ĠWYK", + "OP" + ], + [ + "Ġrobi", + "one" + ], + [ + "Ġzasad", + "nicze" + ], + [ + "Ġostrze", + "żenie" + ], + [ + "Ġod", + "nowi" + ], + [ + "Ġpojawi", + "li" + ], + [ + "ÄĻ", + "k" + ], + [ + "Ġpod", + "rzu" + ], + [ + "ĠLe", + "s" + ], + [ + "Ġprzy", + "noszÄħ" + ], + [ + "ĠwystÄĻpu", + "jÄħcy" + ], + [ + "trze", + "Äĩ" + ], + [ + "M", + "c" + ], + [ + "Ġdo", + "biera" + ], + [ + "da", + "e" + ], + [ + "z", + "bi" + ], + [ + "Ġmam", + "ro" + ], + [ + "Ġak", + "cyz" + ], + [ + "nia", + "l" + ], + [ + "Ġdzi", + "kich" + ], + [ + "Ġdokona", + "nie" + ], + [ + "sty", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġd", + "aÅĤoby" + ], + [ + "nic", + "ami" + ], + [ + "pol", + "skich" + ], + [ + "Ġz", + "no" + ], + [ + "Ġzbliż", + "aÅĤ" + ], + [ + "Kur", + "wa" + ], + [ + "syj", + "nych" + ], + [ + "Efek", + "t" + ], + [ + "Ġwi", + "dnie" + ], + [ + "Ġzjawi", + "skiem" + ], + [ + "Ġsied", + "mio" + ], + [ + "nia", + "rze" + ], + [ + "Ġ10", + "5" + ], + [ + "Ġwo", + "dnej" + ], + [ + "Ġtech", + "nika" + ], + [ + "ĠBer", + "n" + ], + [ + "Ġport", + "fel" + ], + [ + "Po", + "zy" + ], + [ + "Äĩ", + "wi" + ], + [ + "ez", + "er" + ], + [ + "Ġlokal", + "nym" + ], + [ + "Ġrapor", + "ty" + ], + [ + "Ġgimna", + "zja" + ], + [ + "Ġkon", + "wer" + ], + [ + "Ġekspe", + "dy" + ], + [ + "Ġpi", + "ast" + ], + [ + "ÅĽci", + "ach" + ], + [ + "Ġwo", + "dne" + ], + [ + "ĠM", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġka", + "le" + ], + [ + "Ġpowyż", + "szych" + ], + [ + "Ġoch", + "ry" + ], + [ + "g", + "ri" + ], + [ + "Ġadwoka", + "ta" + ], + [ + "ĠO", + "bo" + ], + [ + "cro", + "so" + ], + [ + "Ġzamie", + "szcz" + ], + [ + "na", + "s" + ], + [ + "Ġspokoj", + "na" + ], + [ + "ĠAnd", + "re" + ], + [ + "ĠTe", + "chni" + ], + [ + "Ġgo", + "ÅĤÄĻ" + ], + [ + "Ġwojsk", + "owÄħ" + ], + [ + "ĠżaÅĤ", + "ob" + ], + [ + "Ġb", + "row" + ], + [ + "ĠbÅĤÄĻ", + "dem" + ], + [ + "Ġminimal", + "nej" + ], + [ + "ĠjÄĻ", + "k" + ], + [ + "ĠGÅĤów", + "nej" + ], + [ + "Ġpilo", + "tów" + ], + [ + "Ġdwu", + "stu" + ], + [ + "Ġautono", + "mi" + ], + [ + "Ġak", + "ta" + ], + [ + "Ġstar", + "czy" + ], + [ + "Ġkiedy", + "s" + ], + [ + "pas", + "ki" + ], + [ + "th", + "y" + ], + [ + "Ġzastanawi", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠRo", + "ku" + ], + [ + "Ġprzera", + "żenie" + ], + [ + "Ġwie", + "dź" + ], + [ + "Ġbe", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġci", + "otki" + ], + [ + "ist", + "ów" + ], + [ + "S", + "ara" + ], + [ + "ar", + "chi" + ], + [ + "Ġty", + "ÅĤek" + ], + [ + "zi", + "o" + ], + [ + "ĠpodjÄĻ", + "to" + ], + [ + "Ġpartyz", + "an" + ], + [ + "Ġegzempla", + "rzy" + ], + [ + "ĠNK", + "WD" + ], + [ + "Ġcywi", + "lnych" + ], + [ + "Ġkatoli", + "cki" + ], + [ + "gÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "Ġty", + "lnej" + ], + [ + "Ġwy", + "piera" + ], + [ + "Ġi", + "do" + ], + [ + "Ġunij", + "ne" + ], + [ + "о", + "в" + ], + [ + "Ġszu", + "kali" + ], + [ + "Ġpokro", + "ju" + ], + [ + "ĠksiÄħ", + "g" + ], + [ + "ĠW", + "cale" + ], + [ + "c", + "owe" + ], + [ + "ĠHe", + "le" + ], + [ + "sz", + "anych" + ], + [ + "lat", + "ory" + ], + [ + "wych", + "w" + ], + [ + "Ġsil", + "nych" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dza" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "niajÄħ" + ], + [ + "Ġpod", + "uszki" + ], + [ + "ĠD", + "es" + ], + [ + "Ġspon", + "sor" + ], + [ + "ĠMil", + "ler" + ], + [ + "ĠgÅĤowa", + "ch" + ], + [ + "Ġnad", + "wyż" + ], + [ + "Ġnie", + "możli" + ], + [ + "Ġpie", + "ÅĽÅĦ" + ], + [ + "Ostat", + "nia" + ], + [ + "Ġwy", + "praw" + ], + [ + "Ġsal", + "on" + ], + [ + ";", + "&" + ], + [ + "Ġpod", + "ekscy" + ], + [ + "ĠSÅĤo", + "ÅĦce" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "nie" + ], + [ + "niesie", + "ÅĦ" + ], + [ + "gi", + "czne" + ], + [ + "Ġsur", + "owe" + ], + [ + "Ġodrzu", + "ceniem" + ], + [ + "Ġpa", + "chni" + ], + [ + "Ġnie", + "ob" + ], + [ + "ĠzaczÄĻ", + "liÅĽmy" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "sto" + ], + [ + "Ġrealiz", + "owany" + ], + [ + "Ġpa", + "ro" + ], + [ + "Ġje", + "li" + ], + [ + "Ġcodzie", + "nne" + ], + [ + "Ġkad", + "r" + ], + [ + "kie", + "cie" + ], + [ + "ĠÅĤó", + "żek" + ], + [ + "T", + "ar" + ], + [ + "Ġna", + "wiÄħzy" + ], + [ + "Ġzdez", + "orient" + ], + [ + "Ġpod", + "niec" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czone" + ], + [ + "Ġprzech", + "wy" + ], + [ + "DZ", + "I" + ], + [ + "Ġrol", + "niczych" + ], + [ + "Ġpens", + "je" + ], + [ + "ÅĤu", + "dnie" + ], + [ + "Ġposiada", + "niu" + ], + [ + "wa", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szeli" + ], + [ + "Ġpot", + "r" + ], + [ + "Ġpowiedz", + "cie" + ], + [ + "ra", + "ne" + ], + [ + "ĠUniwersyte", + "t" + ], + [ + "ĠJor", + "k" + ], + [ + "ene", + "r" + ], + [ + "Ġz", + "integr" + ], + [ + "en", + "tach" + ], + [ + "Ġle", + "wica" + ], + [ + "Ġwy", + "robi" + ], + [ + "ĠnajmÅĤod", + "szych" + ], + [ + "Ġskute", + "czny" + ], + [ + "j", + "skich" + ], + [ + "Ġnieu", + "zasad" + ], + [ + "Ġorganiza", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġwymaga", + "Äĩ" + ], + [ + "kon", + "cep" + ], + [ + "Ġzoba", + "czenia" + ], + [ + "dni", + "ÄĻ" + ], + [ + "go", + "s" + ], + [ + "Ġplaców", + "kach" + ], + [ + "i", + "ro" + ], + [ + "il", + "li" + ], + [ + "ĠuwiÄĻ", + "zi" + ], + [ + "ĠA", + "S" + ], + [ + "ĠSto", + "ne" + ], + [ + "ĠÅļrod", + "kowej" + ], + [ + "â", + "ĸ" + ], + [ + "i", + "mie" + ], + [ + "x", + "ie" + ], + [ + "on", + "oÅĽ" + ], + [ + "ti", + "c" + ], + [ + "Ġży", + "czy" + ], + [ + "Ġkomputer", + "ów" + ], + [ + "da", + "sz" + ], + [ + "Ġli", + "stach" + ], + [ + "ĠWie", + "dniu" + ], + [ + "Ġser", + "we" + ], + [ + "Ġsamolo", + "tem" + ], + [ + "rz", + "an" + ], + [ + "Ġbrytyj", + "skich" + ], + [ + "Ġdom", + "ek" + ], + [ + "Ġdyrek", + "tyw" + ], + [ + "Za", + "akceptowaÅĤ" + ], + [ + "Ġje", + "no" + ], + [ + "kie", + "w" + ], + [ + "Ġru", + "r" + ], + [ + "Ġkondy", + "cji" + ], + [ + "Ġobec", + "ni" + ], + [ + "Ġniewy", + "raź" + ], + [ + "?", + ")." + ], + [ + "ĠÅĽlu", + "bie" + ], + [ + "ok", + "e" + ], + [ + "Ġjednost", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġob", + "my" + ], + [ + "Ġnajgor", + "szym" + ], + [ + "Ġzn", + "anej" + ], + [ + "Ġwido", + "czna" + ], + [ + "Ġboga", + "ctwo" + ], + [ + "Ġpropagan", + "da" + ], + [ + "Ġwicemi", + "nister" + ], + [ + "Ġkatoli", + "ckiego" + ], + [ + "ĠPowie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġspad", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠÅĽle", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠMa", + "zur" + ], + [ + "ĠuÅĤam", + "ek" + ], + [ + "Ġm", + "owÄĻ" + ], + [ + "Ġprzeja", + "zdu" + ], + [ + "Ġlu", + "bu" + ], + [ + "en", + "ce" + ], + [ + "Ġradi", + "owo" + ], + [ + "Ġrozd", + "raż" + ], + [ + "Gdyby", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠA", + "h" + ], + [ + "Ġmówi", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġwybor", + "cze" + ], + [ + "nios", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġprzyja", + "z" + ], + [ + "Ġopera", + "cje" + ], + [ + "Ġza", + "budowy" + ], + [ + "cz", + "an" + ], + [ + "Ġkawi", + "ar" + ], + [ + "ż", + "óÅĤ" + ], + [ + "liw", + "ymi" + ], + [ + "E", + "r" + ], + [ + "Ġinwesty", + "cyjne" + ], + [ + "Ġza", + "czekaÄĩ" + ], + [ + "Ġco", + "vid" + ], + [ + "ĠNaj", + "ÅĽwiÄĻt" + ], + [ + "ĠS", + "ak" + ], + [ + "ĠzdÄħ", + "żyli" + ], + [ + "Ġsur", + "owców" + ], + [ + "ĠsÅĤużÄħ", + "cy" + ], + [ + "ĠR", + "io" + ], + [ + "Ġt", + "aty" + ], + [ + "Ġod", + "niesienia" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dzajÄħ" + ], + [ + "Ġsta", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġpro", + "siÅĤa" + ], + [ + "ĠgwaÅĤ", + "t" + ], + [ + "pat", + "ii" + ], + [ + "ĠN", + "as" + ], + [ + "glÄħd", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠmÅĤodzie", + "niec" + ], + [ + "am", + "u" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "kach" + ], + [ + "Ġpow", + "iÄĻksz" + ], + [ + "Ġbra", + "mÄħ" + ], + [ + "Ġmi", + "m" + ], + [ + "cha", + "c" + ], + [ + "Z", + "gÅĤo" + ], + [ + "Ġbrze", + "giem" + ], + [ + "Ġte", + "raźniej" + ], + [ + "Ġkom", + "bi" + ], + [ + "Ġmini", + "ma" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "tna" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "kowej" + ], + [ + "O", + "krÄĻ" + ], + [ + "Ġzda", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġdoda", + "jÄħc" + ], + [ + "W", + "róciÅĤ" + ], + [ + "ĠBÄĻ", + "dÄħ" + ], + [ + "da", + "pe" + ], + [ + "Ġrozu", + "miaÅĤa" + ], + [ + "ĠMorawie", + "cki" + ], + [ + "200", + "5" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "owÄħ" + ], + [ + "czy", + "kiem" + ], + [ + "Ġra", + "dzÄħ" + ], + [ + "cha", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġż", + "andar" + ], + [ + "Ġre", + "konstru" + ], + [ + "c", + "any" + ], + [ + "Ġutrzyma", + "niem" + ], + [ + "Ġza", + "stÄħpiÅĤ" + ], + [ + "Ġbu", + "du" + ], + [ + "ĠKatowi", + "c" + ], + [ + "ĠD", + "ost" + ], + [ + "Ġzgo", + "dny" + ], + [ + "Ġwpis", + "ów" + ], + [ + "ad", + "u" + ], + [ + "ĠWito", + "ld" + ], + [ + "n", + "k" + ], + [ + "Ġwitami", + "ny" + ], + [ + "ÅĽ", + "miaÅĤ" + ], + [ + "ĠR", + "ec" + ], + [ + "Ġkatastro", + "fie" + ], + [ + "Ġprze", + "daw" + ], + [ + "Ġty", + "lne" + ], + [ + "ĠMiej", + "skiego" + ], + [ + "Ġnoc", + "ne" + ], + [ + "ĠbrÄħz", + "owe" + ], + [ + "Ġob", + "s" + ], + [ + "Bi", + "uro" + ], + [ + "Ġbada", + "wczo" + ], + [ + "Ġspektak", + "u" + ], + [ + "Ġpowsta", + "niu" + ], + [ + "li", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġzdu", + "mienia" + ], + [ + "mu", + "zy" + ], + [ + "Ġpi", + "orun" + ], + [ + "Ġmi", + "ano" + ], + [ + "z", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġskrzy", + "nki" + ], + [ + "ĠN", + "ath" + ], + [ + "Ġcias", + "no" + ], + [ + "Ġcia", + "sto" + ], + [ + "akol", + "wiek" + ], + [ + "Å»", + "Y" + ], + [ + "Ġut", + "wier" + ], + [ + "ĠJo", + "an" + ], + [ + "Ġkatoli", + "ków" + ], + [ + "Ġdo", + "lnej" + ], + [ + "Ġwar", + "stw" + ], + [ + "ĠwyjÄħtk", + "owe" + ], + [ + "Ġzaatak", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġkole", + "gÄĻ" + ], + [ + "to", + "rom" + ], + [ + "Ġkoncer", + "tu" + ], + [ + "Ġrower", + "ów" + ], + [ + "Ġkar", + "nym" + ], + [ + "Ġru", + "iny" + ], + [ + "Ġf", + "raz" + ], + [ + "ĠÅĽled", + "czy" + ], + [ + "Ġwar", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġjas", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "pospoli", + "ta" + ], + [ + "ÅĤ", + "aÅĤem" + ], + [ + "15", + "0" + ], + [ + "Ġnapis", + "ano" + ], + [ + "Ġ", + "ery" + ], + [ + "Ġpat", + "ologii" + ], + [ + "Ġw", + "ÄĻż" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nny" + ], + [ + "ĠFrancu", + "zi" + ], + [ + "Po", + "mysÅĤ" + ], + [ + "Ġroz", + "w" + ], + [ + "Ġwa", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġwoje", + "nny" + ], + [ + "j", + "as" + ], + [ + "ĠK", + "K" + ], + [ + "Ġsp", + "owi" + ], + [ + "ĠKoÅĽ", + "ciele" + ], + [ + "Ġbi", + "ÅĤ" + ], + [ + "lar", + "nych" + ], + [ + "Ġno", + "żnej" + ], + [ + "Ġuniwersyte", + "tu" + ], + [ + "Ġwymo", + "gi" + ], + [ + "Ġszal", + "ony" + ], + [ + "Ġgru", + "ba" + ], + [ + "ĠT", + "ow" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤowie" + ], + [ + "at", + "ach" + ], + [ + "ar", + "ska" + ], + [ + "Ġwybra", + "ne" + ], + [ + "Ġwios", + "ce" + ], + [ + "Ġg", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġdrob", + "ny" + ], + [ + "Ġud", + "aÅĤa" + ], + [ + "pra", + "cy" + ], + [ + "Ġwszech", + "ÅĽwiata" + ], + [ + "Ġniezwy", + "kÅĤÄħ" + ], + [ + "de", + "la" + ], + [ + "Ġwar", + "ko" + ], + [ + "Ġwscho", + "dnim" + ], + [ + "Ġwykonu", + "jÄħ" + ], + [ + "to", + "nem" + ], + [ + "Ġwym", + "usz" + ], + [ + "Ġprze", + "staÅĤy" + ], + [ + "sto", + "ne" + ], + [ + "Ġogo", + "nem" + ], + [ + "dy", + "ka" + ], + [ + "ĠpopeÅĤ", + "nia" + ], + [ + "cha", + "niu" + ], + [ + "stawi", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠKomu", + "nika" + ], + [ + "bie", + "niem" + ], + [ + "Jak", + "im" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġkra", + "w" + ], + [ + "Ġv", + "o" + ], + [ + "Ġpodej", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "Ġzawodni", + "kiem" + ], + [ + "Ġst", + "aÅĤem" + ], + [ + "sÅĤa", + "ch" + ], + [ + "?", + "," + ], + [ + "ĠwiÄĻzie", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠgÅĤoÅĽ", + "ny" + ], + [ + "Ġzi", + "ry" + ], + [ + "co", + "f" + ], + [ + "Ġpla", + "y" + ], + [ + "Ġumie", + "ÅĽciÅĤ" + ], + [ + "ĠPos", + "ÅĤuchaj" + ], + [ + "Ġodda", + "nia" + ], + [ + "szczy", + "zny" + ], + [ + "Ġpotencj", + "aÅĤu" + ], + [ + "ĠSz", + "kol" + ], + [ + "Ġkla", + "sÄĻ" + ], + [ + "Nie", + "co" + ], + [ + "kowi", + "cie" + ], + [ + "Ġnau", + "kowy" + ], + [ + "ĠB", + "us" + ], + [ + "nal", + "nie" + ], + [ + "mi", + "one" + ], + [ + "Ġzaj", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "ĠpaÅĦstw", + "ami" + ], + [ + "Ġtrzas", + "k" + ], + [ + "и", + "Ñ" + ], + [ + "dni", + "ka" + ], + [ + "Ġre", + "organi" + ], + [ + "Ġumie", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġma", + "i" + ], + [ + "Ġprze", + "sko" + ], + [ + "KsiÄħ", + "dz" + ], + [ + "Ġosa", + "dy" + ], + [ + "Ġdzwo", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġna", + "gie" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "ski" + ], + [ + "ĠK", + "S" + ], + [ + "ĠÅĽcież", + "ka" + ], + [ + "Ġzbo", + "ża" + ], + [ + "Ġdu", + "p" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "czna" + ], + [ + "Ġtechni", + "czny" + ], + [ + "s", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "dania" + ], + [ + "Ġgra", + "cz" + ], + [ + "Ġnieoczeki", + "wanie" + ], + [ + "ĠMar", + "ty" + ], + [ + "grze", + "ch" + ], + [ + "Ġorze", + "cz" + ], + [ + "Ġklucz", + "owych" + ], + [ + "ĠW", + "IE" + ], + [ + "Ġm", + "gli" + ], + [ + "ĠzewnÄĻtrz", + "nego" + ], + [ + "Ġinwest", + "or" + ], + [ + "ĠprzeÅĤo", + "m" + ], + [ + "Bud", + "owa" + ], + [ + "Ġnie", + "ska" + ], + [ + "Ġku", + "py" + ], + [ + "ord", + "on" + ], + [ + "ĠoÅĽ", + "mio" + ], + [ + "inter", + "pre" + ], + [ + "Ġobco", + "kraj" + ], + [ + "ĠTak", + "ie" + ], + [ + "v", + "ii" + ], + [ + "Ġoprogram", + "owania" + ], + [ + "ĠN", + "owi" + ], + [ + "Ġukry", + "ty" + ], + [ + "Ġuruch", + "ami" + ], + [ + "ono", + "ra" + ], + [ + "Ġwyda", + "wane" + ], + [ + "sza", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġtwo", + "i" + ], + [ + "Ġzw", + "ana" + ], + [ + "Ġdowód", + "ców" + ], + [ + "Ġwymag", + "ane" + ], + [ + "Jedy", + "ny" + ], + [ + "Ġeksper", + "ty" + ], + [ + "Ġobu", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġrze", + "k" + ], + [ + "Ġodna", + "lazÅĤ" + ], + [ + "ÅĤ", + "ano" + ], + [ + "Sprzeciw", + "u" + ], + [ + "Ġwyja", + "zdem" + ], + [ + "Ġde", + "tali" + ], + [ + "ĠGÅĤów", + "ny" + ], + [ + "DD", + "D" + ], + [ + "Ġpóźniej", + "szym" + ], + [ + "Ġgmina", + "ch" + ], + [ + "Ġ2", + "20" + ], + [ + "Ġpar", + "terze" + ], + [ + "Ġoba", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "c", + "owa" + ], + [ + "ĠA", + "M" + ], + [ + "ĠÅĽwiadec", + "two" + ], + [ + "Ġza", + "żÄħ" + ], + [ + "Ġrobot", + "nicy" + ], + [ + "Ġwymy", + "ÅĽla" + ], + [ + "ĠÅģ", + "y" + ], + [ + "Ġzwraca", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠKobie", + "t" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "ĠA", + "te" + ], + [ + "Ġży", + "ÅĤach" + ], + [ + "Ġwspani", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠG", + "nie" + ], + [ + "Ġspad", + "o" + ], + [ + "Ġpazno", + "kcie" + ], + [ + "Ġda", + "nie" + ], + [ + "i", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġkupi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġkoro", + "ny" + ], + [ + "Ġmia", + "la" + ], + [ + "Ġwo", + "góle" + ], + [ + "Ġw", + "ty" + ], + [ + "Ġwywiad", + "ow" + ], + [ + "Ġpopo", + "ÅĤudni" + ], + [ + "Ġuży", + "wanie" + ], + [ + "Ġwy", + "du" + ], + [ + "Ġprze", + "ci" + ], + [ + "Ġrozegra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġbez", + "cen" + ], + [ + "Ġry", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġzasko", + "czenia" + ], + [ + "Ġkat", + "alogu" + ], + [ + "l", + "ski" + ], + [ + "ĠMo", + "c" + ], + [ + "Ġrzu", + "caÄĩ" + ], + [ + "owaÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ñ", + "ĥ" + ], + [ + "Ġszlach", + "ty" + ], + [ + "Ġpat", + "rona" + ], + [ + "Ġsie", + "dzeniu" + ], + [ + "Do", + "ÅĤÄħcz" + ], + [ + "Ġzacho", + "dnie" + ], + [ + "ĠdopÅĤa", + "ty" + ], + [ + "Ġpa", + "zu" + ], + [ + "Ġnau", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġge", + "omet" + ], + [ + "r", + "s" + ], + [ + "ĠOj", + "ca" + ], + [ + "Ġdosta", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠTo", + "ur" + ], + [ + "d", + "any" + ], + [ + "Ġwojewo", + "dów" + ], + [ + "Ġcho", + "dź" + ], + [ + "S", + "woje" + ], + [ + "Fak", + "tycznie" + ], + [ + "Ġuzna", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġplec", + "ak" + ], + [ + "Ġpiersi", + "owej" + ], + [ + "Ġmi", + "o" + ], + [ + "Ġkoper", + "tÄĻ" + ], + [ + "s", + "pu" + ], + [ + "W", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġmie", + "szcza" + ], + [ + "Ġdziewczyn", + "kÄĻ" + ], + [ + "ad", + "owi" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "py" + ], + [ + "Ġmia", + "żd" + ], + [ + "ĠA", + "N" + ], + [ + "M", + "ad" + ], + [ + "su", + "nek" + ], + [ + "a", + "ga" + ], + [ + "Ġzak", + "westion" + ], + [ + "Ġkas", + "ie" + ], + [ + "ż", + "nego" + ], + [ + "Ġ", + "ie" + ], + [ + "Ġzamil", + "kÅĤ" + ], + [ + "Ġskrzy", + "dÅĤo" + ], + [ + "Ġzapas", + "ów" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czenie" + ], + [ + "Ġge", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġroz", + "budowy" + ], + [ + "siÄħ", + "g" + ], + [ + "Ġod", + "pra" + ], + [ + "by", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠwyglÄħda", + "sz" + ], + [ + "ĠniepeÅĤnospraw", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠH", + "ow" + ], + [ + "leci", + "aÅĤa" + ], + [ + "da", + "i" + ], + [ + "cent", + "ra" + ], + [ + ";", + ")." + ], + [ + "Ġna", + "kazy" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġpomi", + "ar" + ], + [ + "Wo", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġd", + "ry" + ], + [ + "Ġprzeszka", + "dzaÅĤo" + ], + [ + "Ġodw", + "racajÄħc" + ], + [ + "ĠRos", + "e" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "szcza" + ], + [ + "Ġsre", + "bra" + ], + [ + "ĠArka", + "di" + ], + [ + "Ġniewiel", + "kich" + ], + [ + "Ġodwo", + "ÅĤaÄĩ" + ], + [ + "Ġznik", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠSÅĤawo", + "mir" + ], + [ + "mis", + "je" + ], + [ + "Ġreklam", + "a" + ], + [ + "Ġproducen", + "ci" + ], + [ + "da", + "ci" + ], + [ + "Ġdowol", + "nym" + ], + [ + "Ġwy", + "piÅĤ" + ], + [ + "Ġsiódm", + "ej" + ], + [ + "ĠjÄĻzy", + "ki" + ], + [ + "Mian", + "owicie" + ], + [ + "Ġzada", + "je" + ], + [ + "Ġ11", + "2" + ], + [ + "Ġkoch", + "any" + ], + [ + "ĠA", + "my" + ], + [ + "ĠciÄħg", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġnowo", + "tw" + ], + [ + "ĠbezpoÅĽredni", + "m" + ], + [ + "Ġzgo", + "dzie" + ], + [ + "Ġnapisa", + "li" + ], + [ + "ĠSos", + "now" + ], + [ + "wó", + "rz" + ], + [ + "Ġprzecho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġpole", + "gaÅĤa" + ], + [ + "Ġzarob", + "ków" + ], + [ + "à¹", + "İ" + ], + [ + "Ġzak", + "onu" + ], + [ + "Ġmówi", + "ÅĤy" + ], + [ + "S", + "pÄĻ" + ], + [ + "Ġkwar", + "tale" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "ty" + ], + [ + "ĠQu", + "in" + ], + [ + "Ġwy", + "szko" + ], + [ + "Ġorze", + "czenie" + ], + [ + "Ġfabry", + "ce" + ], + [ + "ĠKuki", + "z" + ], + [ + "ja", + "nia" + ], + [ + "Ġpozba", + "wiona" + ], + [ + "ĠMieczy", + "sÅĤaw" + ], + [ + "Ġg", + "alo" + ], + [ + "Sko", + "ÅĦczy" + ], + [ + "Ġrozpatry", + "wania" + ], + [ + "Ġlekko", + "at" + ], + [ + "w", + "rac" + ], + [ + "ĠÅĽre", + "dniego" + ], + [ + "Ġodpoczy", + "nku" + ], + [ + "Ġskier", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġmaj", + "ora" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "sko" + ], + [ + "Ġzi", + "ma" + ], + [ + "ĠLou", + "is" + ], + [ + "Ġd", + "is" + ], + [ + "Ġfru", + "stra" + ], + [ + "Ġmar", + "ksi" + ], + [ + "Ġprzywi", + "leje" + ], + [ + "Ġni", + "czy" + ], + [ + "fi", + "ce" + ], + [ + "Ġroz", + "dzie" + ], + [ + "rem", + "iera" + ], + [ + "Ġniepod", + "legÅĤoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġmargine", + "sie" + ], + [ + "ĠPhi", + "lip" + ], + [ + "Ġsprawoz", + "dawcy" + ], + [ + "Ġtam", + "to" + ], + [ + "19", + "45" + ], + [ + "Ġszero", + "kiej" + ], + [ + "Ġmieszka", + "lnych" + ], + [ + "ĠDÅĤu", + "go" + ], + [ + "ĠmieszkaÅĦ", + "cami" + ], + [ + "Ġkonkuren", + "cja" + ], + [ + "Ġbrud", + "ne" + ], + [ + "Ġty", + "gry" + ], + [ + "Ġrzu", + "cili" + ], + [ + "Ġkonser", + "wator" + ], + [ + "Ġ[", + "...]" + ], + [ + "Ġpraw", + "dzie" + ], + [ + "Ġizo", + "lacji" + ], + [ + "Ġpan", + "no" + ], + [ + "Ġfla", + "gi" + ], + [ + "Ġwrzu", + "ciÄĩ" + ], + [ + "cj", + "an" + ], + [ + "ĠP", + "remier" + ], + [ + "Ġznaj", + "dowali" + ], + [ + "ej", + "a" + ], + [ + "je", + "dzie" + ], + [ + "Ġcieka", + "wie" + ], + [ + "Ġn", + "ek" + ], + [ + "gu", + "s" + ], + [ + "plem", + "ent" + ], + [ + "Ġdocho", + "dzenie" + ], + [ + "Ġduż", + "ymi" + ], + [ + "ĠwrÄĻ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġdemokra", + "cja" + ], + [ + "Ġtru", + "pa" + ], + [ + "Ġzapan", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ich", + "a" + ], + [ + "Ġnabra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġru", + "mu" + ], + [ + "Ġdek", + "re" + ], + [ + "Ġn", + "aÅĤa" + ], + [ + "O", + "strze" + ], + [ + "nic", + "tw" + ], + [ + "Ġm", + "rów" + ], + [ + "Ġostroż", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "w", + "entów" + ], + [ + "Ġsz", + "t" + ], + [ + "Ġziemi", + "ach" + ], + [ + "Ġtrady", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġtrzy", + "sta" + ], + [ + "NI", + "K" + ], + [ + "Ġukry", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠHo", + "use" + ], + [ + "ĠR", + "uth" + ], + [ + "Ġtro", + "p" + ], + [ + "Ġeksp", + "ans" + ], + [ + "Ġpo", + "jed" + ], + [ + "Ġwypu", + "ÅĽciÅĤ" + ], + [ + "ĠMag", + "gie" + ], + [ + "Ġod", + "bÄĻdÄħ" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "koÅĽci" + ], + [ + "ĠMicha", + "ela" + ], + [ + "ĠZ", + "wie" + ], + [ + "Ġuzna", + "niem" + ], + [ + "Ġim", + "portu" + ], + [ + "ĠIn", + "forma" + ], + [ + "Ġpracow", + "nikami" + ], + [ + "Ġgrzbie", + "cie" + ], + [ + "ĠPolitechni", + "ki" + ], + [ + "Ġpow", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpu", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "Ġziel", + "onym" + ], + [ + "Ġane", + "gdo" + ], + [ + "Ġaka", + "pi" + ], + [ + "C", + "za" + ], + [ + "Ġdystan", + "su" + ], + [ + "ow", + "atych" + ], + [ + "du", + "sz" + ], + [ + "ch", + "ew" + ], + [ + "er", + "u" + ], + [ + "Ġok", + "nami" + ], + [ + "Ġodrzu", + "ca" + ], + [ + "Ġnau", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠusÅĤy", + "szy" + ], + [ + "ĠprzestÄĻp", + "ców" + ], + [ + "Ġzaspo", + "kaja" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "ta" + ], + [ + "Ġi", + "ko" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczu", + "cia" + ], + [ + "ĠMo", + "j" + ], + [ + "Poz", + "ost" + ], + [ + "Ġroz", + "da" + ], + [ + "Ġuro", + "k" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "cone" + ], + [ + "ĠN", + "BP" + ], + [ + "pon", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠÅļwiÄĻ", + "tej" + ], + [ + "Ġzabi", + "li" + ], + [ + "ze", + "ÅĤ" + ], + [ + "W", + "stÄĻp" + ], + [ + "as", + "ka" + ], + [ + "Ġkardyn", + "aÅĤ" + ], + [ + "w", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġba", + "ba" + ], + [ + "z", + "dach" + ], + [ + "Ġs", + "chi" + ], + [ + "ĠMoże", + "my" + ], + [ + "ĠJ", + "A" + ], + [ + "Ġlegisla", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġok", + "nach" + ], + [ + "Ġszu", + "kaÅĤa" + ], + [ + "Ġu", + "kÅĤady" + ], + [ + "Ġpe", + "ro" + ], + [ + "Ġzamierza", + "sz" + ], + [ + "Ġfascy", + "nu" + ], + [ + "ĠS", + "ob" + ], + [ + "ĠdÅĤugo", + "termin" + ], + [ + "Ġk", + "lin" + ], + [ + "Ġroz", + "myÅĽl" + ], + [ + "b", + "ski" + ], + [ + "Ġcy", + "fry" + ], + [ + "Ġopie", + "ka" + ], + [ + "Ġroz", + "ÅĤad" + ], + [ + "Ġrozgry", + "wki" + ], + [ + "Ġrze", + "sz" + ], + [ + "ĠmÄĻżczyzn", + "ami" + ], + [ + "ar", + "ny" + ], + [ + "Ar", + "tykuÅĤ" + ], + [ + "Ġpolski", + "mi" + ], + [ + "ĠP", + "in" + ], + [ + "Ġpu", + "sto" + ], + [ + "Ġzmienia", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġwy", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "c", + "owy" + ], + [ + "Ġprze", + "biera" + ], + [ + "Ġmiej", + "ski" + ], + [ + "Ġbud", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġwie", + "prz" + ], + [ + "Ze", + "bra" + ], + [ + "Ġzama", + "rz" + ], + [ + "Ġinterwe", + "ni" + ], + [ + "Ġszybko", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "J", + "ÄĦ" + ], + [ + "Ġprzeczy", + "taÅĤem" + ], + [ + "Ġsta", + "rzec" + ], + [ + "Ġuregul", + "owania" + ], + [ + "ni", + "czny" + ], + [ + "Ġbibliote", + "ce" + ], + [ + "Ġmar", + "mur" + ], + [ + "Ġlat", + "aÄĩ" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "owy" + ], + [ + "dzi", + "cie" + ], + [ + "Lu", + "biÄĻ" + ], + [ + "Ġpopular", + "ny" + ], + [ + "Ġwydaw", + "nictwa" + ], + [ + "Ġwy", + "zywa" + ], + [ + "ĠA", + "man" + ], + [ + "ki", + "na" + ], + [ + "Ġprokura", + "turze" + ], + [ + "ĠpaÅĦstw", + "owym" + ], + [ + "Ġog", + "óÅĤu" + ], + [ + "Pra", + "cow" + ], + [ + "Å»ad", + "ne" + ], + [ + "sz", + "on" + ], + [ + "à¹İ", + "à¹İ" + ], + [ + "Ġw", + "jeżdża" + ], + [ + "Pi", + "sze" + ], + [ + "Ġprotoko", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġob", + "ÅĤÄĻ" + ], + [ + "Ġo", + "dzież" + ], + [ + "gu", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġpo", + "jechaÅĤa" + ], + [ + "Ġtam", + "ci" + ], + [ + "Ġpoko", + "na" + ], + [ + "00", + "00" + ], + [ + "k", + "niÄĻcie" + ], + [ + "Ġpokazy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġko", + "tów" + ], + [ + "Ġ4", + "50" + ], + [ + "Ġzapis", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġwiad", + "u" + ], + [ + "ry", + "cznie" + ], + [ + "Ġli", + "ny" + ], + [ + "j", + "skiej" + ], + [ + "Ġtechni", + "cznego" + ], + [ + "Ġdu", + "pa" + ], + [ + "ath", + "erine" + ], + [ + "Ġnasz", + "emu" + ], + [ + "Ġroz", + "puszcz" + ], + [ + "ĠsÅĤucha", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġsh", + "ow" + ], + [ + "Ġpo", + "stawie" + ], + [ + "AN", + "E" + ], + [ + "Ġf", + "os" + ], + [ + "ow", + "cu" + ], + [ + "Ġster", + "owania" + ], + [ + "Ġzabu", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "S", + "mu" + ], + [ + "Ġobiekt", + "em" + ], + [ + "lot", + "te" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "ci" + ], + [ + "ĠprzesÅĤucha", + "nie" + ], + [ + "O", + "pera" + ], + [ + "Wy", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠdźwiÄĻ", + "ków" + ], + [ + "Ġoże", + "niÅĤ" + ], + [ + "wier", + "ci" + ], + [ + "Ġtermin", + "ów" + ], + [ + "Ġpo", + "caÅĤunek" + ], + [ + "ran", + "tów" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jemy" + ], + [ + "Ġgnia", + "zda" + ], + [ + "ĠTe", + "o" + ], + [ + "C", + "S" + ], + [ + "Ġotrzym", + "ania" + ], + [ + "Ġu", + "dar" + ], + [ + "MyÅĽl", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġbo", + "kach" + ], + [ + "Ġprzemówi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġm", + "gÅĤy" + ], + [ + "ĠS", + "ka" + ], + [ + "Ġjech", + "ali" + ], + [ + "Ġwy", + "puszcza" + ], + [ + "Ġopak", + "owanie" + ], + [ + "ĠRepubli", + "ka" + ], + [ + "sie", + "wicz" + ], + [ + "E", + "n" + ], + [ + "W", + "raca" + ], + [ + "Ġrozpo", + "czyn" + ], + [ + "Ġgor", + "Äħcym" + ], + [ + "**", + "**" + ], + [ + "Ġan", + "tro" + ], + [ + "Ġcór", + "ce" + ], + [ + "Ġwytrzym", + "a" + ], + [ + "trze", + "ź" + ], + [ + "ĠskÅĤo", + "niÅĤ" + ], + [ + "an", + "emu" + ], + [ + "si", + "ki" + ], + [ + "mis", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġdo", + "stanÄĻ" + ], + [ + "ĠPrze", + "staÅĦ" + ], + [ + "Ġgospodar", + "stwo" + ], + [ + "Ġalbu", + "mu" + ], + [ + "Podejrze", + "wam" + ], + [ + "e", + "konomi" + ], + [ + "tar", + "nych" + ], + [ + "ĠRy", + "b" + ], + [ + "Ġde", + "pozy" + ], + [ + "t", + "zw" + ], + [ + "Ch", + "ara" + ], + [ + "ĠZi", + "obro" + ], + [ + "la", + "sy" + ], + [ + "Ġa", + "st" + ], + [ + "war", + "te" + ], + [ + "Ġpo", + "lach" + ], + [ + "ĠPo", + "le" + ], + [ + "Ġwez", + "mÄħ" + ], + [ + "Ġpolega", + "jÄħce" + ], + [ + "B", + "al" + ], + [ + "dow", + "ymi" + ], + [ + "Ġtran", + "zy" + ], + [ + "ĠuÅĤat", + "wiÄĩ" + ], + [ + "tu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġpoży", + "tku" + ], + [ + "Ġznajdzie", + "cie" + ], + [ + "Ġzak", + "am" + ], + [ + "Ġbad", + "anych" + ], + [ + "Ġjeź", + "dź" + ], + [ + "Ġw", + "kur" + ], + [ + "Ġty", + "czy" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "ge", + "nera" + ], + [ + "Ġby", + "dÅĤa" + ], + [ + "Ġdrob", + "no" + ], + [ + "Ġpod", + "wa" + ], + [ + "usch", + "witz" + ], + [ + "Ġuzn", + "ane" + ], + [ + "ĠKon", + "gres" + ], + [ + "ĠW", + "tedy" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "owy" + ], + [ + "Ġpor", + "cie" + ], + [ + "ĠWy", + "brze" + ], + [ + "z", + "bro" + ], + [ + "Ġgwaran", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġczwar", + "ta" + ], + [ + "alo", + "nego" + ], + [ + "ĠAr", + "ty" + ], + [ + "ĠLit", + "wie" + ], + [ + "Ġwarsza", + "wskim" + ], + [ + "le", + "ciu" + ], + [ + "poÅĽ", + "ród" + ], + [ + "Ġra", + "k" + ], + [ + "Ġbzdu", + "ra" + ], + [ + "@", + "!" + ], + [ + "ĠPos", + "ÅĤowie" + ], + [ + "ĠDanie", + "la" + ], + [ + "Ġprzew", + "róciÅĤ" + ], + [ + "ĠNaj", + "pierw" + ], + [ + "ĠPra", + "dze" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦskie" + ], + [ + "Ġot", + "chÅĤa" + ], + [ + "Ġu", + "stÄĻpu" + ], + [ + "zu", + "jÄħcej" + ], + [ + "Ġprzew", + "ro" + ], + [ + "Ġpraw", + "nie" + ], + [ + "200", + "4" + ], + [ + "Ġrozm", + "na" + ], + [ + "Ġobro", + "na" + ], + [ + "ĠÅļlÄħ", + "sk" + ], + [ + "Ġzmar", + "n" + ], + [ + "ĠGospodar", + "czej" + ], + [ + "ĠKrzy", + "ża" + ], + [ + "Ġsk", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "ami" + ], + [ + "Ġlicen", + "cji" + ], + [ + "solu", + "tnie" + ], + [ + "Ġreflek", + "sji" + ], + [ + "cze", + "wski" + ], + [ + "Prób", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġwyna", + "jem" + ], + [ + "Ġgospoda", + "rza" + ], + [ + "Ġosiem", + "dziesiÄħt" + ], + [ + "ĠPolak", + "ami" + ], + [ + "Ġkonsekwen", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠPrzemy", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġbrz", + "mienia" + ], + [ + "Ġnoc", + "leg" + ], + [ + "Spotka", + "nie" + ], + [ + "Ġsz", + "tor" + ], + [ + "Ġpotwo", + "ra" + ], + [ + "W", + "st" + ], + [ + "Ġzawod", + "owym" + ], + [ + "Ġz", + "in" + ], + [ + "Ġobraz", + "ek" + ], + [ + "Ġzmi", + "a" + ], + [ + "Ġdo", + "jechaÄĩ" + ], + [ + "Ġe", + "lity" + ], + [ + "ia", + "gno" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġp", + "ó" + ], + [ + "us", + "et" + ], + [ + "R", + "ich" + ], + [ + "Ġprzypomin", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠrzÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "Ġspre", + "cyz" + ], + [ + "Ġdo", + "prawdy" + ], + [ + "Ġmone", + "ty" + ], + [ + "Ġgastro", + "nomi" + ], + [ + "ĠogóÅĤ", + "em" + ], + [ + "no", + "za" + ], + [ + "Ġumożli", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġprzekro", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠU", + "M" + ], + [ + "Ġprzekazy", + "wane" + ], + [ + "Ġpy", + "ÅĤu" + ], + [ + "Wie", + "c" + ], + [ + "ĠÅĤu", + "p" + ], + [ + "ĠUni", + "ted" + ], + [ + "le", + "ckiego" + ], + [ + "ĠMo", + "ż" + ], + [ + "Ġdrin", + "ka" + ], + [ + "Ġnawil", + "ża" + ], + [ + "Ġut", + "rud" + ], + [ + "ĠBy", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġstraj", + "ku" + ], + [ + "Za", + "czÄħÅĤem" + ], + [ + "Ġtrady", + "cja" + ], + [ + "Ġpoda", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġzbior", + "nika" + ], + [ + "Ġpiosen", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġgra", + "ch" + ], + [ + "der", + "em" + ], + [ + "Ġmi", + "go" + ], + [ + "Ġpowi", + "tanie" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "liz" + ], + [ + "Ġra", + "b" + ], + [ + "Z", + "dzi" + ], + [ + "Ġna", + "zajutrz" + ], + [ + "ta", + "cyjne" + ], + [ + "Ġzabie", + "gi" + ], + [ + "Ġbatali", + "onu" + ], + [ + "lo", + "pe" + ], + [ + "ĠRzesz", + "owa" + ], + [ + "Zatrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "z", + "owania" + ], + [ + "ĠS", + "par" + ], + [ + "ho", + "p" + ], + [ + "ĠWo", + "li" + ], + [ + "Ġpras", + "owego" + ], + [ + "ĠdokoÅĦ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġrów", + "nym" + ], + [ + "Ġzaczer", + "p" + ], + [ + "lo", + "dzy" + ], + [ + "pra", + "wo" + ], + [ + "ĠcaÅĤkowi", + "te" + ], + [ + "ĠKat", + "h" + ], + [ + "Ġpodzi", + "wu" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "cznej" + ], + [ + "ĠdostÄĻp", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġek", + "sce" + ], + [ + "Infor", + "mujÄĻ" + ], + [ + "Ni", + "czego" + ], + [ + "ĠPo", + "tem" + ], + [ + "Ġna", + "gi" + ], + [ + "ĠK", + "rze" + ], + [ + "Ġspecjali", + "ÅĽci" + ], + [ + "rom", + "e" + ], + [ + "Ġbla", + "da" + ], + [ + "Ġgroź", + "ne" + ], + [ + "sa", + "nie" + ], + [ + "Ġpou", + "f" + ], + [ + "Ġba", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Dzien", + "nika" + ], + [ + "Jedy", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġst", + "Äħ" + ], + [ + "s", + "ha" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġdocho", + "dzÄħ" + ], + [ + "Pa", + "ul" + ], + [ + "war", + "e" + ], + [ + "Ġprz", + "odem" + ], + [ + "Ġpozytyw", + "nych" + ], + [ + "ÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġkonfron", + "tacji" + ], + [ + "i", + "nem" + ], + [ + "Ġepo", + "ce" + ], + [ + "ĠnieÅĽ", + "miaÅĤo" + ], + [ + "Ġzd", + "ejm" + ], + [ + "Ġszybko", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠdÅĤuż", + "sze" + ], + [ + "logi", + "cznego" + ], + [ + "ĠMc", + "C" + ], + [ + "Ġwro", + "go" + ], + [ + "Ġmy", + "sz" + ], + [ + "Ġzale", + "ga" + ], + [ + "Ġzbud", + "owano" + ], + [ + "N", + "ar" + ], + [ + "Ġor", + "ga" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġmd", + "ÅĤoÅĽci" + ], + [ + "Ġgarni", + "tur" + ], + [ + "Ġpod", + "leg" + ], + [ + "U", + "siadÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "pu" + ], + [ + "Ġb", + "ory" + ], + [ + "Ġmie", + "sia" + ], + [ + "Ġ24", + "0" + ], + [ + "Ġkart", + "Äħ" + ], + [ + "chu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġpa", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġod", + "budowy" + ], + [ + "Ġwscho", + "dnich" + ], + [ + "ĠO", + "g" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czenia" + ], + [ + "Ġdo", + "znaÅĤ" + ], + [ + "Ġdotychczas", + "owej" + ], + [ + "Ġw", + "rz" + ], + [ + "Ġna", + "kazuje" + ], + [ + "ĠpodrÄĻcz", + "ników" + ], + [ + "Ġupo", + "sa" + ], + [ + "Ġstwier", + "dzili" + ], + [ + "Ġkur", + "tki" + ], + [ + "Ġupad", + "ÅĤa" + ], + [ + "n", + "nymi" + ], + [ + "Ġniedo", + "puszcz" + ], + [ + "i", + "ta" + ], + [ + "ĠR", + "an" + ], + [ + "Ġuda", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "tku" + ], + [ + "Ġciem", + "na" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġagen", + "ta" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġrozgry", + "wkach" + ], + [ + "aka", + "z" + ], + [ + "ĠchrzeÅĽcija", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "ĠMod", + "er" + ], + [ + "Ġbru", + "na" + ], + [ + "O", + "skar" + ], + [ + "ĠM", + "ÄĻżczy" + ], + [ + "ĠzÅĤam", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġsiat", + "ki" + ], + [ + "ĠcaÅĤkowi", + "tego" + ], + [ + "Ġaktu", + "alne" + ], + [ + "Ġbe", + "st" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "gania" + ], + [ + "Ġpostanowie", + "nie" + ], + [ + "Ġincy", + "den" + ], + [ + "ĠpowiÄħ", + "zania" + ], + [ + "Ġodczy", + "ty" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dach" + ], + [ + "Ġproce", + "sem" + ], + [ + "Ġpopiera", + "m" + ], + [ + "Ġprze", + "jaw" + ], + [ + "Ġs", + "wa" + ], + [ + "Ġsp", + "ak" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "cham" + ], + [ + "Ġuży", + "tek" + ], + [ + "so", + "rze" + ], + [ + "Ġwyrzu", + "ty" + ], + [ + "Ġprokura", + "torów" + ], + [ + "pot", + "ÄĻż" + ], + [ + "j", + "Å¡" + ], + [ + "Ġkról", + "ów" + ], + [ + "z", + "ÅĤy" + ], + [ + "ni", + "cznego" + ], + [ + "W", + "g" + ], + [ + "O", + "bro" + ], + [ + "Ġdr", + "gnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġwykony", + "waniu" + ], + [ + "Ġwisi", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠL", + "at" + ], + [ + "Ġhy", + "bry" + ], + [ + "rzy", + "ste" + ], + [ + "Pow", + "tarz" + ], + [ + "dź", + "wi" + ], + [ + "Sto", + "i" + ], + [ + "cz", + "emu" + ], + [ + "T", + "W" + ], + [ + "Ġfal", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠO", + "pen" + ], + [ + "szto", + "f" + ], + [ + "Ġpra", + "sa" + ], + [ + "Ġperspekty", + "wa" + ], + [ + "Ġpli", + "ków" + ], + [ + "Ġbla", + "dy" + ], + [ + "Zdecyd", + "owanie" + ], + [ + "Ġmnie", + "ma" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzeli" + ], + [ + "Ġmuzy", + "ce" + ], + [ + "Ġnie", + "kom" + ], + [ + "D", + "O" + ], + [ + "Ġpur", + "pu" + ], + [ + "Ġpakie", + "tu" + ], + [ + "Ġst", + "rych" + ], + [ + "Ġużytk", + "ownik" + ], + [ + "r", + "owany" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġpowiat", + "owych" + ], + [ + "Ġmu", + "sze" + ], + [ + "ĠPier", + "wszy" + ], + [ + "Ġat", + "akiem" + ], + [ + "H", + "P" + ], + [ + "Ġna", + "kÅĤa" + ], + [ + "Ġskan", + "dal" + ], + [ + "Ġtrój", + "ka" + ], + [ + "ĠpowiÄħz", + "ane" + ], + [ + "D", + "U" + ], + [ + "Ġwy", + "prawÄĻ" + ], + [ + "Ġku", + "jawsko" + ], + [ + "Ġprodu", + "kuje" + ], + [ + "Åļwiat", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠAmery", + "kan" + ], + [ + "owie", + "nie" + ], + [ + "o", + "log" + ], + [ + "ĠB", + "is" + ], + [ + "Ġba", + "ro" + ], + [ + "Ġpisa", + "rzy" + ], + [ + "Ġformal", + "ny" + ], + [ + "ĠD", + "ur" + ], + [ + "ÅĽnie", + "wski" + ], + [ + "wali", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġblo", + "ków" + ], + [ + "Ġnadzor", + "czej" + ], + [ + "Ġprzypuszcz", + "am" + ], + [ + "Ġdo", + "pad" + ], + [ + "ĠskoÅĦczy", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġspe", + "cy" + ], + [ + "Ġno", + "t" + ], + [ + "ĠtÄĻ", + "cz" + ], + [ + "Ġsylwet", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġbar", + "iery" + ], + [ + "Ġkierow", + "nicy" + ], + [ + "Ġni", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġdzi", + "ki" + ], + [ + "ĠWaszyng", + "tonie" + ], + [ + "Ġtra", + "wÄĻ" + ], + [ + "u", + "na" + ], + [ + "ĠM", + "ÅĤod" + ], + [ + "gani", + "stanie" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĽle" + ], + [ + "ży", + "cie" + ], + [ + "ĠwiÄĻzie", + "nie" + ], + [ + "Ġma", + "ch" + ], + [ + "ĠKomis", + "je" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "tk" + ], + [ + "nt", + "rol" + ], + [ + "Ġwizy", + "cie" + ], + [ + "Wo", + "je" + ], + [ + "ĠkrÄĻgosÅĤu", + "pa" + ], + [ + "Ġ:", + "(" + ], + [ + "Ġmateri", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠMS", + "W" + ], + [ + "Ġbi", + "cie" + ], + [ + "Ġwarzy", + "wa" + ], + [ + "Ġkierun", + "kiem" + ], + [ + "Ġmi", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "Ġzwi", + "sa" + ], + [ + "Ġbudżet", + "owe" + ], + [ + "Ġmu", + "rzy" + ], + [ + "ĠWe", + "dÅĤug" + ], + [ + "Ġlam", + "p" + ], + [ + "mie", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzenia" + ], + [ + "Ġczy", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġponi", + "ż" + ], + [ + "Ġautom", + "atu" + ], + [ + "sÅĤa", + "wem" + ], + [ + "Ġwyp", + "rób" + ], + [ + "Ġma", + "ila" + ], + [ + "Ġniedo", + "rze" + ], + [ + "Ġprzy", + "lega" + ], + [ + "rz", + "Äħcych" + ], + [ + "zi", + "Äħ" + ], + [ + "ĠÅĽwiadom", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġwystarcza", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġtym", + "że" + ], + [ + "Ġle", + "ga" + ], + [ + "ĠB", + "MW" + ], + [ + "ĠG", + "war" + ], + [ + "12", + "8" + ], + [ + "Ġaktyw", + "ne" + ], + [ + "Ġiden", + "tyczne" + ], + [ + "S", + "ÅĤowo" + ], + [ + "h", + "ra" + ], + [ + "F", + "ra" + ], + [ + "ma", + "rz" + ], + [ + "ĠLubli", + "na" + ], + [ + "Ġuzyska", + "niu" + ], + [ + "Ġpro", + "szÄħc" + ], + [ + "ĠprawidÅĤ", + "owego" + ], + [ + "Ġzak", + "rwa" + ], + [ + "ĠWojsk", + "owego" + ], + [ + "ĠO", + "bie" + ], + [ + "ĠrÄĻkawi", + "czki" + ], + [ + "Ġu", + "raż" + ], + [ + "Ġrzu", + "caÅĤ" + ], + [ + "ow", + "no" + ], + [ + "Ġkoli", + "zji" + ], + [ + "Ġpoż", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġbal", + "kon" + ], + [ + "Ġsztyw", + "no" + ], + [ + "Ġwszech", + "ÅĽwiat" + ], + [ + "ĠWo", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "szych" + ], + [ + "ĠC", + "ri" + ], + [ + "B", + "Y" + ], + [ + "ĠCzar", + "no" + ], + [ + "tro", + "p" + ], + [ + "ĠMag", + "da" + ], + [ + "Ġpa", + "le" + ], + [ + "je", + "wskiego" + ], + [ + "prawoz", + "danie" + ], + [ + "ĠF", + "is" + ], + [ + "ĠJ", + "erem" + ], + [ + "Ġwy", + "szedÅĤem" + ], + [ + "czy", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġos", + "wo" + ], + [ + "Ġtro", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġzap", + "at" + ], + [ + "ĠmieszkaÅĦ", + "ca" + ], + [ + "ĠciÅĽnie", + "nia" + ], + [ + "Ġpe", + "daÅĤ" + ], + [ + "Ġwios", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġprosi", + "my" + ], + [ + "czy", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Z", + "nak" + ], + [ + "ĠH", + "D" + ], + [ + "Ġenerge", + "tyczne" + ], + [ + "Ġfizy", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġfilmi", + "ku" + ], + [ + "Ġbez", + "ruchu" + ], + [ + "szczy", + "k" + ], + [ + "Ġostrze", + "gÅĤ" + ], + [ + "Fran", + "cu" + ], + [ + "Ġu", + "rwaÅĤ" + ], + [ + "Ġgar", + "dero" + ], + [ + "B", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġakcen", + "tem" + ], + [ + "Ġ10", + "1" + ], + [ + "ktor", + "em" + ], + [ + "Ġnau", + "kowo" + ], + [ + "Ġrobi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġnajważ", + "niejszym" + ], + [ + "Ġ", + "//" + ], + [ + "ĠpierÅĽcie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġem", + "pi" + ], + [ + "rw", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġpseudo", + "nim" + ], + [ + "Ġprzy", + "spo" + ], + [ + "ĠBlu", + "e" + ], + [ + "Micha", + "el" + ], + [ + "P", + "ój" + ], + [ + "Ġsy", + "f" + ], + [ + "po", + "praw" + ], + [ + "że", + "ra" + ], + [ + "Ġprze", + "glÄħda" + ], + [ + "SÅĤy", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġrobo", + "cie" + ], + [ + "Ġu", + "kazuje" + ], + [ + "ĠdziesiÄħ", + "tej" + ], + [ + "ĠRa", + "zem" + ], + [ + "Ġs", + "wie" + ], + [ + "Ġzap", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpo", + "sto" + ], + [ + "ĠwspaniaÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "Ġżyw", + "cem" + ], + [ + "lew", + "skiego" + ], + [ + "Ġzamk", + "niÄĻcie" + ], + [ + "Ġboi", + "sko" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "ciach" + ], + [ + "Ġch", + "aÅĤu" + ], + [ + "ĠzakÅĤada", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġkom", + "bin" + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "taÅĤa" + ], + [ + "Ġkorpu", + "su" + ], + [ + "Wyb", + "ory" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽni", + "am" + ], + [ + "Ġrozpozna", + "nia" + ], + [ + "Ġzmu", + "szeni" + ], + [ + "zu", + "peÅĤ" + ], + [ + "ĠdopÅĤa", + "t" + ], + [ + "o", + "ff" + ], + [ + "ĠP", + "RA" + ], + [ + "Ġwra", + "żeniem" + ], + [ + "D", + "owo" + ], + [ + "tar", + "ne" + ], + [ + "unk", + "ami" + ], + [ + "Ġprze", + "biÄĩ" + ], + [ + "Ġposel", + "skiego" + ], + [ + "Ġkr", + "owy" + ], + [ + "ĠgÅĤoÅĽ", + "ne" + ], + [ + "Ġhoryzon", + "cie" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzania" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "tku" + ], + [ + "Ġpani", + "ki" + ], + [ + "j", + "nik" + ], + [ + "-", + ")" + ], + [ + "Ġprze", + "paÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġrej", + "onu" + ], + [ + "Ġudo", + "kument" + ], + [ + "Ġwz", + "nowi" + ], + [ + "Ġobie", + "dzie" + ], + [ + "Ġschem", + "at" + ], + [ + "Ġte", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġsmo", + "ka" + ], + [ + "Ġrewe", + "la" + ], + [ + "Ġzajmu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĤania" + ], + [ + "Ġw", + "ujek" + ], + [ + "Ġrów", + "nych" + ], + [ + "Ġwpatry", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġcu", + "krzy" + ], + [ + "Ġarchite", + "kt" + ], + [ + "b", + "on" + ], + [ + "Ġżydow", + "skiego" + ], + [ + "Ġogól", + "nym" + ], + [ + "Ġsil", + "niejszy" + ], + [ + "Ġnowo", + "jor" + ], + [ + "ĠÅĤam", + "ie" + ], + [ + "Ġwy", + "kracza" + ], + [ + "Ġpsycho", + "log" + ], + [ + "Ġna", + "gÅĤy" + ], + [ + "Ġwydaj", + "noÅĽci" + ], + [ + "nia", + "rza" + ], + [ + "To", + "masz" + ], + [ + "Ġzapro", + "siÄĩ" + ], + [ + "ĠbÄĻ", + "b" + ], + [ + "Bu", + "dynek" + ], + [ + "Ġskan", + "dali" + ], + [ + "Ġjed", + "noÅĽci" + ], + [ + "za", + "pro" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "nego" + ], + [ + "Ġupow", + "szech" + ], + [ + "ĠS", + "ir" + ], + [ + "T", + "P" + ], + [ + "Ġwy", + "piÄĩ" + ], + [ + "ĠMarszaÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġkorzy", + "staÅĤ" + ], + [ + "N", + "F" + ], + [ + "Ġod", + "osob" + ], + [ + "Ġka", + "bel" + ], + [ + "ĠStar", + "ym" + ], + [ + "wierci", + "ad" + ], + [ + "Ġwybrze", + "żu" + ], + [ + "Ġprzy", + "gar" + ], + [ + "Za", + "leży" + ], + [ + "sti", + "tu" + ], + [ + "Ġniepo", + "żÄħd" + ], + [ + "ĠP", + "le" + ], + [ + "row", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġsiedzi", + "bie" + ], + [ + "fi", + "na" + ], + [ + "v", + "l" + ], + [ + "Ġstos", + "owana" + ], + [ + "Ġopera", + "tora" + ], + [ + "ĠA", + "y" + ], + [ + "Ġdru", + "dzy" + ], + [ + "sze", + "dÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġgro", + "sza" + ], + [ + "Ġreali", + "zacjÄħ" + ], + [ + "tr", + "Äħc" + ], + [ + "Ġadministra", + "cyjne" + ], + [ + "Ġnarod", + "owy" + ], + [ + "Ġbo", + "gini" + ], + [ + "Ġa", + "zjaty" + ], + [ + "Przypo", + "mina" + ], + [ + "Ġle", + "żeÄĩ" + ], + [ + "Ġra", + "nÄĻ" + ], + [ + "Wy", + "ciÄħg" + ], + [ + "Ġzda", + "rzy" + ], + [ + "ĠM", + "un" + ], + [ + "ÅĤos", + "ier" + ], + [ + "Ġme", + "dale" + ], + [ + "Dy", + "sku" + ], + [ + "le", + "cz" + ], + [ + "Ġzapew", + "niÅĤa" + ], + [ + "ma", + "j" + ], + [ + "Ġniedzie", + "le" + ], + [ + "Ġgra", + "li" + ], + [ + "Ġdo", + "linie" + ], + [ + "ĠI", + "dź" + ], + [ + "star", + "czy" + ], + [ + "K", + "ara" + ], + [ + "ĠS", + "ul" + ], + [ + "Ġlek", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġucie", + "kinie" + ], + [ + "Ġdziw", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġcent", + "ralnej" + ], + [ + "Op", + "owiada" + ], + [ + "Ġczar", + "nymi" + ], + [ + "ĠWyż", + "szej" + ], + [ + "Ġmi", + "s" + ], + [ + "Ġegzy", + "stencji" + ], + [ + "aty", + "cznych" + ], + [ + "Ġsprawie", + "d" + ], + [ + "A", + "li" + ], + [ + "ĠRob", + "ot" + ], + [ + "lu", + "zy" + ], + [ + "Informa", + "cje" + ], + [ + "Ġnazy", + "wano" + ], + [ + "Ġnie", + "lu" + ], + [ + "Ġopóź", + "nienia" + ], + [ + "Ġzdra", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġmiaste", + "czko" + ], + [ + "f", + "l" + ], + [ + "Ġdaw", + "nym" + ], + [ + "Ġklu", + "czem" + ], + [ + "Po", + "niżej" + ], + [ + "Ġkolej", + "owego" + ], + [ + "pie", + "ni" + ], + [ + "ĠP", + "IT" + ], + [ + "ĠSÅĤu", + "ż" + ], + [ + "Ġho", + "te" + ], + [ + "Ġwizy", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġbun", + "tow" + ], + [ + "Ġkwat", + "er" + ], + [ + "ki", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠK", + "enne" + ], + [ + "Ġpocz", + "ty" + ], + [ + "Ġwyco", + "fy" + ], + [ + "Ġsyn", + "owie" + ], + [ + "Ġbezra", + "dnie" + ], + [ + "gnie", + "niu" + ], + [ + "Ġw", + "kle" + ], + [ + "Ġrozwa", + "żyÄĩ" + ], + [ + "ĠpielÄĻgni", + "arka" + ], + [ + "Ġon", + "ko" + ], + [ + "ĠLe", + "gii" + ], + [ + "Ġnamy", + "sÅĤu" + ], + [ + "Któ", + "ry" + ], + [ + "Ġuzn", + "am" + ], + [ + "Ġroz", + "pal" + ], + [ + "pan", + "em" + ], + [ + "ĠKon", + "rad" + ], + [ + "re", + "gi" + ], + [ + "ĠO", + "rze" + ], + [ + "Ġkier", + "owane" + ], + [ + "Ġko", + "c" + ], + [ + "Ġminimal", + "na" + ], + [ + "Ġcech", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwpad", + "nie" + ], + [ + "Ġzagro", + "żone" + ], + [ + "Ġspektak", + "lu" + ], + [ + "R", + "om" + ], + [ + "Ġsie", + "dli" + ], + [ + "ĠdotyczÄħ", + "cymi" + ], + [ + "ż", + "o" + ], + [ + "Ġnau", + "kowego" + ], + [ + "Ġ11", + "5" + ], + [ + "Ġprzy", + "stÄħpiÄĩ" + ], + [ + "ge", + "ner" + ], + [ + "Ġgrzy", + "wny" + ], + [ + "ĠÂ", + "©" + ], + [ + "ĠobciÄħ", + "żenie" + ], + [ + "Ġsy", + "ryj" + ], + [ + "Ġdeter", + "mina" + ], + [ + "f", + "unk" + ], + [ + "z", + "owana" + ], + [ + "S", + "ka" + ], + [ + "Ġpo", + "dziela" + ], + [ + "ĠM", + "anu" + ], + [ + "Ġwycie", + "czkÄĻ" + ], + [ + "Ġu", + "kierun" + ], + [ + "ĠukÅĤad", + "ów" + ], + [ + "Ġziel", + "onÄħ" + ], + [ + "ĠGó", + "ra" + ], + [ + "ĠÅļwie", + "tnie" + ], + [ + "Ġad", + "resu" + ], + [ + "Ġczwar", + "tego" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤaÅĤa" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzonych" + ], + [ + "ĠwdziÄĻ", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "Ġmotocy", + "kli" + ], + [ + "Ġpoprze", + "dza" + ], + [ + "Ġrozpow", + "szechni" + ], + [ + "Ġnaj", + "chÄĻtniej" + ], + [ + "Ġobni", + "żenia" + ], + [ + "ste", + "ina" + ], + [ + "Ġkar", + "te" + ], + [ + "G", + "I" + ], + [ + "v", + "on" + ], + [ + "Ġpotencjal", + "nie" + ], + [ + "Ġprzym", + "oc" + ], + [ + "E", + "wentu" + ], + [ + "Ġwyklu", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "siad" + ], + [ + "Ġnaj", + "cieka" + ], + [ + "Ġinstytu", + "cjach" + ], + [ + "Ġukrai", + "ÅĦskich" + ], + [ + "ĠKo", + "rea" + ], + [ + "Ġadministra", + "cja" + ], + [ + "t", + "re" + ], + [ + "nik", + "Äħ" + ], + [ + "Ġf", + "li" + ], + [ + "Ġsko", + "ry" + ], + [ + "ż", + "art" + ], + [ + "Ġpracow", + "nikiem" + ], + [ + "Ġinwa", + "zji" + ], + [ + "z", + "ont" + ], + [ + "Ġczyta", + "jÄħc" + ], + [ + "waża", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġprofes", + "orem" + ], + [ + "ĠPoli", + "cja" + ], + [ + "P", + "ÅĤo" + ], + [ + "b", + "kiem" + ], + [ + "wo", + "o" + ], + [ + "Ġpok", + "lep" + ], + [ + "Ġtwier", + "dzenie" + ], + [ + "nÄħ", + "trz" + ], + [ + "Ġk", + "pi" + ], + [ + "Ġpochy", + "liÅĤa" + ], + [ + "W", + "s" + ], + [ + "ĠW", + "ier" + ], + [ + "Ġofer", + "cie" + ], + [ + "t", + "rÄħ" + ], + [ + "szcze", + "niach" + ], + [ + "Ġaktor", + "ka" + ], + [ + "ĠuzupeÅĤ", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġwar", + "g" + ], + [ + "Ġlo", + "sem" + ], + [ + "ĠOd", + "w" + ], + [ + "Ġrozgry", + "wa" + ], + [ + "ĠD", + "io" + ], + [ + "Ġpoje", + "dynku" + ], + [ + "ĠG", + "O" + ], + [ + "Ġskompli", + "kowana" + ], + [ + "v", + "il" + ], + [ + "ath", + "er" + ], + [ + "ĠAn", + "nie" + ], + [ + "Ġela", + "sty" + ], + [ + "Spo", + "tk" + ], + [ + "ĠDu", + "cha" + ], + [ + "Ġdowódz", + "twem" + ], + [ + "ru", + "jemy" + ], + [ + "Ġpowstrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġregi", + "on" + ], + [ + "Facebo", + "oku" + ], + [ + "len", + "d" + ], + [ + "Prze", + "prowa" + ], + [ + "Ġopar", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġakad", + "em" + ], + [ + "ba", + "le" + ], + [ + "ad", + "ko" + ], + [ + "Ġzbli", + "żyÄĩ" + ], + [ + "ĠciÄħgÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġwe", + "sp" + ], + [ + "Ġpo", + "jechali" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzyÅĤy" + ], + [ + "Ġje", + "dzeniem" + ], + [ + "ni", + "nie" + ], + [ + "Ġde", + "bat" + ], + [ + "Ġspon", + "tani" + ], + [ + "Ġo", + "glÄĻ" + ], + [ + "or", + "ii" + ], + [ + "Ġde", + "bili" + ], + [ + "ĠG", + "en" + ], + [ + "lan", + "ty" + ], + [ + "aÅĤ", + "ych" + ], + [ + "my", + "k" + ], + [ + "ĠSzym", + "on" + ], + [ + "Au", + "to" + ], + [ + "ĠWy", + "borcza" + ], + [ + "Ġu", + "wo" + ], + [ + "Ġbu", + "tach" + ], + [ + "ĠT", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġzapo", + "min" + ], + [ + "Ġsm", + "ród" + ], + [ + "Ġtar", + "g" + ], + [ + "ĠW", + "P" + ], + [ + "Ġupra", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "ĠMa", + "zow" + ], + [ + "Ġu", + "mac" + ], + [ + "Ġukry", + "cia" + ], + [ + "Ġoj", + "cze" + ], + [ + "d", + "ka" + ], + [ + "Ġprzyj", + "dÄħ" + ], + [ + "ĠC", + "le" + ], + [ + "Sp", + "ójrz" + ], + [ + "Ġsta", + "waÅĤy" + ], + [ + "Ġszere", + "gach" + ], + [ + "ĠPra", + "c" + ], + [ + "ĠJ", + "ud" + ], + [ + "ĠpoÅĽ", + "lad" + ], + [ + "Ġmorder", + "ca" + ], + [ + "Ġgospody", + "ni" + ], + [ + "Ġran", + "kiem" + ], + [ + "a", + "niu" + ], + [ + "Ġcy", + "lin" + ], + [ + "Ġlimi", + "tu" + ], + [ + "prze", + "wo" + ], + [ + "Ġogar", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠSek", + "retarz" + ], + [ + "bu", + "je" + ], + [ + "In", + "nym" + ], + [ + "T", + "ER" + ], + [ + "Ġzareag", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġprzy", + "dziel" + ], + [ + "sie", + "go" + ], + [ + "zyj", + "ne" + ], + [ + "ĠpoÅĽredni", + "o" + ], + [ + "Ġtoreb", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠTeat", + "rze" + ], + [ + "Ġsemin", + "arium" + ], + [ + "Ġzdra", + "dza" + ], + [ + "Z", + "dawaÅĤo" + ], + [ + "Ġprzegry", + "w" + ], + [ + "ĠFi", + "zy" + ], + [ + "Ġnaj", + "pewniej" + ], + [ + "Ġgaze", + "cie" + ], + [ + "Ġg", + "rÄħ" + ], + [ + "ĠzwierzÄĻ", + "tami" + ], + [ + "Ġsocjali", + "zm" + ], + [ + "Ġrze", + "c" + ], + [ + "ĠAf", + "ganistanie" + ], + [ + "Â", + "¶" + ], + [ + "Ġsygn", + "aÅĤu" + ], + [ + "ĠK", + "aty" + ], + [ + "ĠBada", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġwyra", + "fin" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "te" + ], + [ + "Ġpowierzch", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġkto", + "rej" + ], + [ + "Ġbez", + "czyn" + ], + [ + "Ġro", + "sÅĤa" + ], + [ + "rum", + "p" + ], + [ + "ĠbÅĤo", + "to" + ], + [ + "Ġnagro", + "da" + ], + [ + "Ġnawo", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠTwo", + "ich" + ], + [ + "c", + "ra" + ], + [ + "Ġdo", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġtrzy", + "na" + ], + [ + "Ġkole", + "go" + ], + [ + "Ġsygn", + "aÅĤów" + ], + [ + "Ġno", + "zd" + ], + [ + "Ġznalezie", + "nia" + ], + [ + "Ġprze", + "szy" + ], + [ + "Ġok", + "la" + ], + [ + "Ġru", + "ry" + ], + [ + "ĠzÅĤa", + "paÅĤa" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "mieÅĦ" + ], + [ + "ĠG", + "az" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "ci" + ], + [ + "E", + "Z" + ], + [ + "tale", + "nt" + ], + [ + "Ġpoprawi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġty", + "ÅĤach" + ], + [ + "Ġprzyja", + "zne" + ], + [ + "wa", + "lam" + ], + [ + "nist", + "e" + ], + [ + "Wie", + "cie" + ], + [ + "wan", + "ymi" + ], + [ + "Ġpozwal", + "aÅĤa" + ], + [ + "Je", + "dni" + ], + [ + "Ġwi", + "nem" + ], + [ + "Zna", + "czy" + ], + [ + "ĠzdÄħ", + "żyÅĤem" + ], + [ + "ĠKo", + "ali" + ], + [ + "Ġza", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "ne", + "li" + ], + [ + "Ġjakim", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġzle", + "cenia" + ], + [ + "Ġu", + "cisk" + ], + [ + "Le", + "ży" + ], + [ + "ĠTh", + "or" + ], + [ + "Ġwyru", + "szyÅĤ" + ], + [ + "ĠH", + "onor" + ], + [ + "Ġa", + "fera" + ], + [ + "szy", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Ġmi", + "sja" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "st" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzonej" + ], + [ + "Ġprzesta", + "li" + ], + [ + "Ġzmierza", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠBole", + "sÅĤaw" + ], + [ + "Ġu", + "możliwie" + ], + [ + "Ġporu", + "cznika" + ], + [ + "Ġbisku", + "pów" + ], + [ + "Ġju", + "trze" + ], + [ + "Ġpew", + "nymi" + ], + [ + "ĠNiem", + "com" + ], + [ + "Ġrezer", + "wa" + ], + [ + "Ġgra", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġkro", + "pel" + ], + [ + "Ġsztu", + "cznych" + ], + [ + "Ġuch", + "wal" + ], + [ + "Ġprzypom", + "nÄĻ" + ], + [ + "ĠwysÅĤu", + "chaÄĩ" + ], + [ + "Ġpiosen", + "ka" + ], + [ + "Ġwez", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġs", + "ci" + ], + [ + "Ġin", + "ger" + ], + [ + "Ġzaopat", + "rzenia" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dami" + ], + [ + "Ġza", + "biega" + ], + [ + "ĠSzko", + "cji" + ], + [ + "su", + "n" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żyÅĤo" + ], + [ + "Ġzwal", + "czania" + ], + [ + "Ġniezależ", + "nych" + ], + [ + "Ġpreten", + "sji" + ], + [ + "Ġg", + "mach" + ], + [ + "Z", + "de" + ], + [ + "Ġmaryna", + "rzy" + ], + [ + "Ġważ", + "nej" + ], + [ + "Ko", + "cham" + ], + [ + "ĠH", + "m" + ], + [ + "ĠurzÄĻ", + "dach" + ], + [ + "Ġchor", + "ym" + ], + [ + "Ġorganiz", + "owane" + ], + [ + "Ġwykony", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġtek", + "stem" + ], + [ + "ĠB", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġnerw", + "ów" + ], + [ + "ĠDu", + "ch" + ], + [ + "Ġgotow", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzn", + "anÄħ" + ], + [ + "ĠC", + "A" + ], + [ + "ĠpowiedziaÅĤ", + "bym" + ], + [ + "Ġben", + "zyn" + ], + [ + "ĠI", + "ta" + ], + [ + "ĠS", + "U" + ], + [ + "Ġotwiera", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġeduka", + "cja" + ], + [ + "Ġcza", + "pkÄĻ" + ], + [ + "u", + "la" + ], + [ + "Ġbli", + "źnia" + ], + [ + "sze", + "dl" + ], + [ + "Ġir", + "lan" + ], + [ + "ĠWiel", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠA", + "z" + ], + [ + "Ġsiedem", + "dziesiÄħt" + ], + [ + "Powinni", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġszpie", + "g" + ], + [ + "ĠsÅĤużÄħ", + "ce" + ], + [ + "si", + "m" + ], + [ + "ĠWÄĻ", + "grzech" + ], + [ + "Ġwczes", + "niej" + ], + [ + "ĠW", + "yba" + ], + [ + "komu", + "ni" + ], + [ + "Ġchwil", + "owo" + ], + [ + "Ġreli", + "giÄĻ" + ], + [ + "ĠzasÅĤo", + "ny" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dziÅĤem" + ], + [ + "Ġsztur", + "m" + ], + [ + "Ġalgory", + "t" + ], + [ + "Z", + "go" + ], + [ + "Ġstra", + "ciÅĤem" + ], + [ + "Od", + "kÄħd" + ], + [ + "Ġto", + "ler" + ], + [ + "Ġzda", + "waÅĤy" + ], + [ + "ĠproÅĽ", + "ba" + ], + [ + "Ġoch", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġwyz", + "wania" + ], + [ + "rob", + "iÄĻ" + ], + [ + "wiÄĻ", + "c" + ], + [ + "wiad", + "u" + ], + [ + "Ġdum", + "nie" + ], + [ + "Ġprzy", + "niosÅĤy" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dzÄħcych" + ], + [ + "Ġzrobi", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġzawie", + "szenia" + ], + [ + "Ġple", + "mienia" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "ga" + ], + [ + "Uro", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzone" + ], + [ + "wi", + "ce" + ], + [ + "pa", + "ÅĦstw" + ], + [ + "Ġokre", + "ÅĽli" + ], + [ + "ni", + "jcie" + ], + [ + "Ġindywidu", + "alnie" + ], + [ + "Ġjak", + "os" + ], + [ + "Ġj", + "am" + ], + [ + "Ġzaw", + "ro" + ], + [ + "cÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġzasi", + "lania" + ], + [ + "Åļwie", + "tnie" + ], + [ + "Ġdo", + "s" + ], + [ + "Ġku", + "rator" + ], + [ + "Ġzbud", + "owane" + ], + [ + "Ġwykaz", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġwyraz", + "ów" + ], + [ + "Ġprzywilej", + "ów" + ], + [ + "Ġpie", + "ÅĦ" + ], + [ + "i", + "ry" + ], + [ + "Ġd", + "anÄħ" + ], + [ + "ĠPa", + "pie" + ], + [ + "ĠWÅĤo", + "chy" + ], + [ + "Za", + "praszam" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "twa" + ], + [ + "k", + "cyjnych" + ], + [ + "ĠB", + "it" + ], + [ + "Ġpropon", + "owane" + ], + [ + "ĠSo", + "po" + ], + [ + "Ġide", + "alnym" + ], + [ + "Kom", + "p" + ], + [ + "Ġpoziom", + "em" + ], + [ + "Ġskrzy", + "ni" + ], + [ + "ĠFrancu", + "zów" + ], + [ + "ĠÅĤad", + "ow" + ], + [ + "Ġgnie", + "wem" + ], + [ + "Czu", + "ÅĤam" + ], + [ + "l", + "onym" + ], + [ + "ak", + "om" + ], + [ + "ĠZbro", + "jnych" + ], + [ + "kÅĤ", + "ó" + ], + [ + "Ġzacz", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġfrancu", + "skie" + ], + [ + "ĠKonfe", + "deracji" + ], + [ + "Ġty", + "ra" + ], + [ + "ĠpuÅĤa", + "pkÄĻ" + ], + [ + "Ġarty", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġwspomni", + "ane" + ], + [ + "Ġli", + "dera" + ], + [ + "Ġotwiera", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġówczes", + "nego" + ], + [ + "ĠF", + "la" + ], + [ + "ĠB", + "rad" + ], + [ + "Ġ", + "ï" + ], + [ + "Ġwidzi", + "cie" + ], + [ + "Ġawan", + "su" + ], + [ + "Ġspi", + "ry" + ], + [ + "Ġtem", + "pa" + ], + [ + "Ġpo", + "gad" + ], + [ + "Ġro", + "dem" + ], + [ + "ĠJame", + "sa" + ], + [ + "Ġorgan", + "ami" + ], + [ + "ĠpodjÄĻ", + "li" + ], + [ + "nie", + "je" + ], + [ + "Ġosiem", + "na" + ], + [ + "Ġsocjali", + "zmu" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "czyn" + ], + [ + "me", + "d" + ], + [ + "Ġni", + "jak" + ], + [ + "ki", + "l" + ], + [ + "ko", + "nie" + ], + [ + "Ġp", + "sze" + ], + [ + "owy", + "waÅĤ" + ], + [ + "to", + "p" + ], + [ + "Ġmor", + "dÄĻ" + ], + [ + "ers", + "on" + ], + [ + "Ġprzestrze", + "ga" + ], + [ + "Ġposie", + "dzeÅĦ" + ], + [ + "ne", + "zji" + ], + [ + "Ġwyro", + "zu" + ], + [ + "ĠposÅĤu", + "sznie" + ], + [ + "Ġpi", + "ani" + ], + [ + "Ġdysk", + "rymin" + ], + [ + "Co", + "f" + ], + [ + "ĠobowiÄħzu", + "jÄħcego" + ], + [ + "Ġod", + "biega" + ], + [ + "Ġt", + "len" + ], + [ + "Ġza", + "żen" + ], + [ + "ĠO", + "cho" + ], + [ + "pi", + "o" + ], + [ + "Ġprzecho", + "dzÄħc" + ], + [ + "ĠW", + "ej" + ], + [ + "owi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprogra", + "mach" + ], + [ + "j", + "one" + ], + [ + "Ġsie", + "dzÄħcy" + ], + [ + "ĠwzglÄĻ", + "dy" + ], + [ + "Ġzad", + "owala" + ], + [ + "ĠskÅĤon", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠB", + "lan" + ], + [ + "ĠpieniÄħ", + "dza" + ], + [ + "ĠMi", + "li" + ], + [ + "Ġsan", + "kcje" + ], + [ + "Za", + "pisz" + ], + [ + "Ġwy", + "niesie" + ], + [ + "Ġspraw", + "ca" + ], + [ + "Ġzostanie", + "sz" + ], + [ + "D", + "ie" + ], + [ + "Ġnie", + "isto" + ], + [ + "ĠzewnÄĻtrz", + "nej" + ], + [ + "Ġcierpi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġod", + "danie" + ], + [ + "Ġopi", + "ni" + ], + [ + "ĠR", + "obi" + ], + [ + "Ġelektry", + "cznych" + ], + [ + "Ġdzieci", + "aka" + ], + [ + "Ġmikro", + "fon" + ], + [ + "Ġtle", + "nu" + ], + [ + "no", + "ld" + ], + [ + "Ġna", + "ciÅĽ" + ], + [ + "Ġpod", + "sy" + ], + [ + "Ġoczywi", + "scie" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzeniu" + ], + [ + "Ġce", + "gÅĤy" + ], + [ + "mawi", + "amy" + ], + [ + "Ġpoczy", + "taÄĩ" + ], + [ + "vi", + "na" + ], + [ + "sÅĤa", + "b" + ], + [ + "Ġgi", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġmanipu", + "lacji" + ], + [ + "Ġwymamro", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġj", + "anu" + ], + [ + "Ġsta", + "wka" + ], + [ + "Ġspoty", + "kaÄĩ" + ], + [ + "Ġsch", + "owaÄĩ" + ], + [ + "PoczÄħ", + "tek" + ], + [ + "czÄħ", + "co" + ], + [ + "ĠpudeÅĤ", + "ka" + ], + [ + "ĠE", + "wy" + ], + [ + "ĠSzko", + "da" + ], + [ + "Ġosob", + "ach" + ], + [ + "Ġi", + "od" + ], + [ + "Ġdoleg", + "liwoÅĽci" + ], + [ + "Ġry", + "go" + ], + [ + "Ġre", + "ży" + ], + [ + "Ġfinans", + "ach" + ], + [ + "Ġmy", + "szy" + ], + [ + "i", + "an" + ], + [ + "Ġwy", + "puszcz" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "owali" + ], + [ + "Ġw", + "niesi" + ], + [ + "ĠR", + "usi" + ], + [ + "Ġotrzym", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġpi", + "gu" + ], + [ + "Pod", + "róż" + ], + [ + "Ġni", + "ósÅĤ" + ], + [ + "Ġkoleż", + "anka" + ], + [ + "ĠdoskonaÅĤ", + "ym" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żeniu" + ], + [ + "ĠuÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Ġredu", + "kcji" + ], + [ + "ar", + "l" + ], + [ + "Ġdo", + "min" + ], + [ + "Ġmer", + "ce" + ], + [ + "Z", + "nik" + ], + [ + "b", + "ków" + ], + [ + "Ġczter", + "ema" + ], + [ + "Ġofiara", + "mi" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dnia" + ], + [ + "Ġzami", + "arem" + ], + [ + "f", + "aj" + ], + [ + "ĠK", + "h" + ], + [ + "Ġw", + "ódz" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "tego" + ], + [ + "Ġprzy", + "gód" + ], + [ + "Ġchem", + "ii" + ], + [ + "Ġistnie", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠM", + "ost" + ], + [ + "Ġwy", + "kra" + ], + [ + "Ġdz", + "w" + ], + [ + "Ġwy", + "sunÄħÅĤ" + ], + [ + "Co", + "dziennie" + ], + [ + "ĠFin", + "landii" + ], + [ + "rozumie", + "nie" + ], + [ + "Ġde", + "zyn" + ], + [ + "Ġrodzi", + "m" + ], + [ + "Ġpowiedzi", + "ano" + ], + [ + "ĠR", + "al" + ], + [ + "Ġprzekro", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġucze", + "n" + ], + [ + "ĠHa", + "w" + ], + [ + "Ġb", + "rÄħ" + ], + [ + "te", + "lek" + ], + [ + "wat", + "ch" + ], + [ + "Ġzaw", + "ziÄĻ" + ], + [ + "ĠOr", + "le" + ], + [ + "ĠKON", + "IA" + ], + [ + "Sz", + "tu" + ], + [ + "Ġprzeży", + "cie" + ], + [ + "Ġak", + "tach" + ], + [ + "ĠJ", + "am" + ], + [ + "Ġmateria", + "le" + ], + [ + "sza", + "li" + ], + [ + "Ġposiedzenia", + "ch" + ], + [ + "Ġchrze", + "st" + ], + [ + "Wido", + "k" + ], + [ + "Ġroz", + "bież" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġryt", + "mi" + ], + [ + "f", + "ran" + ], + [ + "%", + "$" + ], + [ + "Wy", + "nik" + ], + [ + "ĠzdoÅĤa", + "li" + ], + [ + "ĠRu", + "ch" + ], + [ + "Ġwo", + "dach" + ], + [ + "pie", + "sz" + ], + [ + "ĠpaÅĦstw", + "owy" + ], + [ + "Ġli", + "czÄĻ" + ], + [ + "ĠG", + "waran" + ], + [ + "Ġadministra", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠWa", + "w" + ], + [ + "szcz", + "ak" + ], + [ + "Ġzmie", + "niaÅĤ" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "liÅĽmy" + ], + [ + "ĠFesti", + "walu" + ], + [ + "Ġcu", + "ch" + ], + [ + "wz", + "ru" + ], + [ + "Rze", + "cznik" + ], + [ + "owa", + "niami" + ], + [ + "Ġta", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġfir", + "mach" + ], + [ + "D", + "ź" + ], + [ + "rem", + "ont" + ], + [ + "Ġcharaktery", + "styczny" + ], + [ + "l", + "t" + ], + [ + "Ã", + "±" + ], + [ + "ĠPary", + "ż" + ], + [ + "ĠKomis", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠKomor", + "owski" + ], + [ + "Ġinter", + "fej" + ], + [ + "Ġdowie", + "my" + ], + [ + "Ġzim", + "nym" + ], + [ + "Ġju", + "niorów" + ], + [ + "ĠtrwaÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġnad", + "miar" + ], + [ + "ĠJ", + "ones" + ], + [ + "Ġusta", + "lone" + ], + [ + "Ġkom", + "entu" + ], + [ + "ĠMi", + "mo" + ], + [ + "py", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġnajwyż", + "szego" + ], + [ + "Ġobie", + "gu" + ], + [ + "Ġtyto", + "niu" + ], + [ + "ĠEuro", + "pe" + ], + [ + "Ġsufi", + "tu" + ], + [ + "ĠZie", + "m" + ], + [ + "Ġpach", + "nie" + ], + [ + "Ġrozumie", + "my" + ], + [ + "Ġodczu", + "wa" + ], + [ + "Ġoj", + "ców" + ], + [ + "ĠÅĽle", + "po" + ], + [ + "Ġwy", + "re" + ], + [ + "Ġki", + "nie" + ], + [ + "Ġsyn", + "owi" + ], + [ + "Ġmo", + "le" + ], + [ + "ĠSz", + "czÄĻ" + ], + [ + "czni", + "ca" + ], + [ + "Ġtchó", + "rz" + ], + [ + "Ġupraw", + "nionych" + ], + [ + "ĠS", + "ter" + ], + [ + "Ġryce", + "rzy" + ], + [ + "ĠZga", + "dza" + ], + [ + "Ġzawar", + "tego" + ], + [ + "Ġje", + "zu" + ], + [ + "Ġlisto", + "pad" + ], + [ + "Ġpożegna", + "Äĩ" + ], + [ + "a", + "h" + ], + [ + "Prze", + "pis" + ], + [ + "Ġpowo", + "dowaÄĩ" + ], + [ + "g", + "b" + ], + [ + "Mar", + "szaÅĤek" + ], + [ + "Ġregu", + "la" + ], + [ + "Natu", + "ralnie" + ], + [ + "ri", + "j" + ], + [ + "Ġgra", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġprze", + "szcze" + ], + [ + "ĠA", + "uschwitz" + ], + [ + "Ġcie", + "z" + ], + [ + "Ġwd", + "ra" + ], + [ + "ĠKiel", + "ce" + ], + [ + "z", + "nak" + ], + [ + "Ã", + "´" + ], + [ + "Ġponow", + "ne" + ], + [ + "Ġdorob", + "ku" + ], + [ + "wi", + "amy" + ], + [ + "ĠgwaÅĤ", + "tu" + ], + [ + "ho", + "e" + ], + [ + "Ġtwór", + "ca" + ], + [ + "Ġwyp", + "ar" + ], + [ + "Mar", + "cin" + ], + [ + "Ġnowo", + "rod" + ], + [ + "da", + "lu" + ], + [ + "ĠSoli", + "darnoÅĽci" + ], + [ + "Ġzabi", + "ty" + ], + [ + "Z", + "ja" + ], + [ + "Ġch", + "wiej" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owaÅĤa" + ], + [ + "B", + "an" + ], + [ + "st", + "ow" + ], + [ + "ĠM", + "aty" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġidio", + "ta" + ], + [ + "ĠM", + "ama" + ], + [ + "mi", + "mo" + ], + [ + "Ġpowiad", + "o" + ], + [ + "Róż", + "nica" + ], + [ + "Ġod", + "dzie" + ], + [ + "Ġzgo", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġsp", + "iera" + ], + [ + "Ġpocho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġsie", + "kie" + ], + [ + "Ġroz", + "pie" + ], + [ + "cho", + "dzÄħ" + ], + [ + "tal", + "nych" + ], + [ + "Ġkw", + "ant" + ], + [ + "ĠToru", + "ÅĦ" + ], + [ + "n", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġpotrafi", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠpodkreÅĽla", + "jÄħ" + ], + [ + "Nie", + "miec" + ], + [ + "Ġde", + "bil" + ], + [ + "Ġpodzie", + "lone" + ], + [ + "Ġzali", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġniebie", + "skich" + ], + [ + "Ġchodzi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzachodnio", + "pomor" + ], + [ + "Ġwierz", + "chu" + ], + [ + "Ġdar", + "owi" + ], + [ + "Ġin", + "du" + ], + [ + "ĠC", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġan", + "g" + ], + [ + "ĠF", + "B" + ], + [ + "Ġnajgor", + "szy" + ], + [ + "ĠSamo", + "rzÄħdu" + ], + [ + "Ġmecena", + "s" + ], + [ + "Za", + "po" + ], + [ + "Ġpodwój", + "ne" + ], + [ + "Ġzd", + "rowa" + ], + [ + "Ġob", + "dar" + ], + [ + "Ġbu", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġz", + "su" + ], + [ + "Ġwy", + "ni" + ], + [ + "ĠnależÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġostate", + "czny" + ], + [ + "ĠMa", + "zu" + ], + [ + "Ġu", + "jedno" + ], + [ + "Na", + "rod" + ], + [ + "ĠstrzaÅĤ", + "u" + ], + [ + "Ġbla", + "cie" + ], + [ + "N", + "ak" + ], + [ + "Ġbodaj", + "że" + ], + [ + "ĠurzÄĻdni", + "ka" + ], + [ + "ĠD", + "ec" + ], + [ + "Ġwypowie", + "dzenia" + ], + [ + "ĠgorÄħ", + "cy" + ], + [ + "ĠK", + "P" + ], + [ + "Ġpodejrze", + "waÅĤ" + ], + [ + "che", + "ster" + ], + [ + "ĠwywoÅĤ", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġwz", + "ory" + ], + [ + "Ġodbi", + "ór" + ], + [ + "Ġkorespon", + "dencji" + ], + [ + "Ġwie", + "dzieliÅĽmy" + ], + [ + "Prze", + "czy" + ], + [ + "tera", + "peu" + ], + [ + "ĠO", + "C" + ], + [ + "Po", + "my" + ], + [ + "ĠposiÅĤ", + "ków" + ], + [ + "Ġna", + "roż" + ], + [ + "Ġczyn", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "w", + "no" + ], + [ + "ĠkapÅĤ", + "an" + ], + [ + "Ġogól", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġzabie", + "gu" + ], + [ + "Ġkapita", + "li" + ], + [ + "ĠobowiÄħzu", + "jÄħcym" + ], + [ + "cza", + "sz" + ], + [ + "tok", + "hol" + ], + [ + "ĠRadzie", + "ckiego" + ], + [ + "szcze", + "ni" + ], + [ + "Ġstadi", + "onu" + ], + [ + "Ġrozsze", + "rzenie" + ], + [ + "Ġz", + "bun" + ], + [ + "Ġnie", + "publi" + ], + [ + "ĠJ", + "aru" + ], + [ + "Ġoczeki", + "waniu" + ], + [ + "ĠprzemysÅĤ", + "owych" + ], + [ + "Ġmi", + "ota" + ], + [ + "W", + "ier" + ], + [ + "ĠbyÅĤ", + "ej" + ], + [ + "ans", + "e" + ], + [ + "Ġnoc", + "nych" + ], + [ + "Ġpyta", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠEgip", + "cie" + ], + [ + "cz", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġodw", + "zajem" + ], + [ + "Ġszcze", + "ry" + ], + [ + "Ġeksplo", + "zji" + ], + [ + "Ġmi", + "r" + ], + [ + "Ġchoro", + "bie" + ], + [ + "Ġuzbro", + "jenia" + ], + [ + "Ġmez", + "czy" + ], + [ + "ĠN", + "ational" + ], + [ + "Ġwynosi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġspotk", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġpi", + "ach" + ], + [ + "plem", + "enta" + ], + [ + "ĠH", + "istoria" + ], + [ + "Ġryn", + "kach" + ], + [ + "ak", + "er" + ], + [ + "Ġpu", + "stÄħ" + ], + [ + "taj", + "cie" + ], + [ + "Ġpoja", + "zdem" + ], + [ + "Ġkoch", + "anka" + ], + [ + "faÅĤ", + "sz" + ], + [ + "ĠniezwykÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġwo", + "zy" + ], + [ + "ĠJak", + "o" + ], + [ + "Istnie", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġodpowie", + "m" + ], + [ + "ĠszczÄĻ", + "ki" + ], + [ + "Ġare", + "nie" + ], + [ + "Ġturysty", + "ki" + ], + [ + "ĠprowadzÄħ", + "cego" + ], + [ + "ĠoÅĽrod", + "ku" + ], + [ + "ĠbieżÄħ", + "ce" + ], + [ + "re", + "sy" + ], + [ + "ĠRad", + "osÅĤa" + ], + [ + "Ġno", + "szenia" + ], + [ + "jo", + "my" + ], + [ + "ĠnÄĻ", + "dzy" + ], + [ + "Ġpraw", + "ami" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owani" + ], + [ + "Ġdomy", + "ÅĽliÄĩ" + ], + [ + "Ġmar", + "ne" + ], + [ + "ĠJu", + "lian" + ], + [ + "ĠKró", + "la" + ], + [ + "ĠG", + "owi" + ], + [ + "ĠFor", + "um" + ], + [ + "Ġinwesty", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠG", + "on" + ], + [ + "Ġocze", + "kujÄħ" + ], + [ + "Ġbun", + "tu" + ], + [ + "Ġod", + "cze" + ], + [ + "Ġabsol", + "went" + ], + [ + "Ġmas", + "owych" + ], + [ + "ĠDavi", + "da" + ], + [ + "Ġzgo", + "dzili" + ], + [ + "ĠczÅĤon", + "kom" + ], + [ + "ĠR", + "as" + ], + [ + "ĠAr", + "th" + ], + [ + "Ġfotogra", + "fie" + ], + [ + "Spo", + "ÅĤe" + ], + [ + "la", + "rach" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġfrancu", + "skim" + ], + [ + "Ġw", + "nie" + ], + [ + "ga", + "da" + ], + [ + "Ġek", + "s" + ], + [ + "Ġzda", + "rzaÅĤy" + ], + [ + "ĠE", + "st" + ], + [ + "ĠLe", + "cz" + ], + [ + "Ġf", + "l" + ], + [ + "Ġtoleran", + "cji" + ], + [ + "Ġzapo", + "minaj" + ], + [ + "Ġsta", + "wkÄĻ" + ], + [ + "Ko", + "rzysta" + ], + [ + "20", + "19" + ], + [ + "ĠCar", + "l" + ], + [ + "ĠwyciÄħga", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġsie", + "dzÄħcego" + ], + [ + "Ġkwad", + "rans" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "nych" + ], + [ + "Ġrzad", + "kie" + ], + [ + "et", + "ro" + ], + [ + "ĠMy", + "ÅĽli" + ], + [ + "art", + "h" + ], + [ + "Ġtrud", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠYou", + "Tu" + ], + [ + "kie", + "l" + ], + [ + "ĠB", + "ut" + ], + [ + "Ġpod", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġopera", + "tor" + ], + [ + "Ġlodów", + "ki" + ], + [ + "Ġod", + "le" + ], + [ + "Pat", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "ty", + "siÄĻ" + ], + [ + "A", + "tak" + ], + [ + "ĠstrzÄĻ", + "py" + ], + [ + "Ġopie", + "ce" + ], + [ + "Ġinteligent", + "ny" + ], + [ + "Ġzd", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġkosz", + "m" + ], + [ + "Ġnad", + "Äħ" + ], + [ + "the", + "w" + ], + [ + "ĠM", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġstrate", + "giÄĻ" + ], + [ + "Ġnacjona", + "li" + ], + [ + "ĠgorÄħcz", + "kowo" + ], + [ + "Ġgl", + "owa" + ], + [ + "ĠksiÄħż", + "kach" + ], + [ + "Pan", + "na" + ], + [ + "ĠLw", + "owa" + ], + [ + "ĠFe", + "de" + ], + [ + "ĠH", + "ad" + ], + [ + "ge", + "na" + ], + [ + "Ġzabiera", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġob", + "el" + ], + [ + "Wy", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġp", + "ÄĻdzi" + ], + [ + "Ġdziennika", + "rza" + ], + [ + "ĠBy", + "ÅĤem" + ], + [ + "vi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġskrupu", + "lat" + ], + [ + "Ġs", + "ly" + ], + [ + "ĠB", + "eth" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzony" + ], + [ + "r", + "owane" + ], + [ + "Ġze", + "szÅĤa" + ], + [ + "Ġdwo", + "rzec" + ], + [ + "ĠP", + "ak" + ], + [ + "Ġwarst", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġzabrz", + "miaÅĤ" + ], + [ + "ĠzastÄĻp", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġnieud", + "ol" + ], + [ + "lat", + "uje" + ], + [ + "âĢĿ", + ":" + ], + [ + "ta", + "in" + ], + [ + "ĠB", + "ad" + ], + [ + "ĠwdziÄĻ", + "czna" + ], + [ + "Ġmagi", + "ster" + ], + [ + "Ġzech", + "cesz" + ], + [ + "Ġrol", + "nik" + ], + [ + "Ġmetal", + "owe" + ], + [ + "Ġzie", + "lonej" + ], + [ + "Ġprze", + "niosÅĤa" + ], + [ + "bu", + "m" + ], + [ + "Ġu", + "pada" + ], + [ + "Ġdystrybu", + "cji" + ], + [ + "sa", + "nia" + ], + [ + "zo", + "nie" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġgro", + "bie" + ], + [ + "Ġnieod", + "powie" + ], + [ + "Ġzamk", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "Ġzna", + "czÄħcy" + ], + [ + "Ġpie", + "ca" + ], + [ + "Ġzebra", + "nie" + ], + [ + "Ci", + "sza" + ], + [ + "Ġmor", + "skie" + ], + [ + "Ġpro", + "mieniu" + ], + [ + "Ġpier", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġpoja", + "wienie" + ], + [ + "Ġbohater", + "owie" + ], + [ + "ĠW", + "an" + ], + [ + "Ġzrealiz", + "owane" + ], + [ + "ĠMyÅĽl", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠRoy", + "al" + ], + [ + "ĠTere", + "sa" + ], + [ + "ew", + "nÄħtrz" + ], + [ + "Ġba", + "by" + ], + [ + "ter", + "ia" + ], + [ + "pali", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġdo", + "raź" + ], + [ + "Krzy", + "sztof" + ], + [ + "W", + "racajÄħc" + ], + [ + "ĠKowal", + "ski" + ], + [ + "Ġstan", + "ach" + ], + [ + "Ġw", + "stawi" + ], + [ + "Ġwy", + "kazaÅĤ" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "tki" + ], + [ + "Ġpodob", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "ciska" + ], + [ + "Ġbo", + "dź" + ], + [ + "Ġwyp", + "at" + ], + [ + "ĠAfga", + "nist" + ], + [ + "Ġoczeki", + "wa" + ], + [ + "Ġpol", + "sce" + ], + [ + "ĠP", + "lu" + ], + [ + "gat", + "ory" + ], + [ + "Ġnie", + "pro" + ], + [ + "ĠUkrai", + "ÅĦcy" + ], + [ + "Ġwizy", + "t" + ], + [ + "Ġanty", + "koncep" + ], + [ + "Stan", + "owisko" + ], + [ + "Ġde", + "batÄĻ" + ], + [ + "ĠS", + "M" + ], + [ + "Ġsprawoz", + "dawca" + ], + [ + "Ġpod", + "ra" + ], + [ + "ĠkoÅĽci", + "oÅĤów" + ], + [ + "ĠpodjÄĻ", + "ta" + ], + [ + "Ġstanowi", + "skiem" + ], + [ + "Zoba", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġzach", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġle", + "wy" + ], + [ + "Ġsp", + "owie" + ], + [ + "Ġma", + "jest" + ], + [ + "Ġpowo", + "ÅĤaÅĤ" + ], + [ + "Ġpodejm", + "owanych" + ], + [ + "e", + "x" + ], + [ + "Ġpowo", + "ÅĤuje" + ], + [ + "Ġuniwersyte", + "cie" + ], + [ + "Ġzasi", + "la" + ], + [ + "ĠÅļwiÄĻ", + "ty" + ], + [ + "Ġrów", + "ny" + ], + [ + "ja", + "li" + ], + [ + "Ġkan", + "aÅĤów" + ], + [ + "Ġt", + "we" + ], + [ + "ĠWÄĻ", + "gry" + ], + [ + "Ġsatysfak", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Z", + "o" + ], + [ + "Ġodna", + "laz" + ], + [ + "Problem", + "em" + ], + [ + "Ġre", + "alny" + ], + [ + "Ġscho", + "dami" + ], + [ + "Ġdrewni", + "any" + ], + [ + "ni", + "fer" + ], + [ + "Ġokoli", + "cÄĻ" + ], + [ + "Co", + "kolwiek" + ], + [ + "m", + "g" + ], + [ + "Ġmat", + "ek" + ], + [ + "Ġstraż", + "nika" + ], + [ + "b", + "rzy" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "ono" + ], + [ + "Ġne", + "o" + ], + [ + "ĠO", + "ri" + ], + [ + "rzuca", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠHe", + "lena" + ], + [ + "Ġostate", + "czne" + ], + [ + "t", + "io" + ], + [ + "Ġra", + "cjona" + ], + [ + "ĠżóÅĤ", + "ta" + ], + [ + "owaÅĤ", + "bym" + ], + [ + "ĠOlszty", + "na" + ], + [ + "Podsum", + "owujÄħc" + ], + [ + "Ġs", + "rod" + ], + [ + "Ġspoczy", + "nku" + ], + [ + "ĠsprzÄĻ", + "tem" + ], + [ + "Ġpozosta", + "wiÅĤ" + ], + [ + "ĠKatarzy", + "ny" + ], + [ + "Ġko", + "rzeni" + ], + [ + "Ġrad", + "om" + ], + [ + "ran", + "da" + ], + [ + "ĠsÅĤużb", + "owych" + ], + [ + "Ġcof", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠmiÄĻ", + "s" + ], + [ + "Ġuspoko", + "iÅĤ" + ], + [ + "ĠspytaÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ale", + "x" + ], + [ + "Ġstatysty", + "k" + ], + [ + "Ġoficjal", + "nym" + ], + [ + "ch", + "ci" + ], + [ + "Ġpró", + "bÄħ" + ], + [ + "Ġopera", + "cyjnych" + ], + [ + "ca", + "ra" + ], + [ + "kt", + "órych" + ], + [ + "Ġdzien", + "ny" + ], + [ + "Ġrozum", + "owania" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owana" + ], + [ + "szem", + "y" + ], + [ + "Ġzawie", + "szenie" + ], + [ + "ob", + "ry" + ], + [ + "Ġrol", + "nictwie" + ], + [ + "Ġkto", + "rego" + ], + [ + "Ġcy", + "k" + ], + [ + "Ġkomi", + "te" + ], + [ + "dz", + "ana" + ], + [ + "Ġzie", + "lon" + ], + [ + "Ġnie", + "rzadko" + ], + [ + "Ġda", + "nia" + ], + [ + "kano", + "c" + ], + [ + "Ġniezn", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġlabo", + "ratory" + ], + [ + "Ġnad", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠWoj", + "ny" + ], + [ + "Ġstrasz", + "na" + ], + [ + "*", + "." + ], + [ + "Ġwykonaw", + "cy" + ], + [ + "ĠZgroma", + "dzenia" + ], + [ + "Ġza", + "stanowienia" + ], + [ + "ĠDok", + "Äħd" + ], + [ + "Ġilu", + "stra" + ], + [ + "Ġboi", + "ska" + ], + [ + "Ġ", + "ami" + ], + [ + "Ġniekt", + "órym" + ], + [ + "Ġwpad", + "li" + ], + [ + "Ġostate", + "cznym" + ], + [ + "ĠpoÅĤy", + "sku" + ], + [ + "ĠS", + "ec" + ], + [ + "Ġsmu", + "tny" + ], + [ + "Ġa", + "udi" + ], + [ + "ĠA", + "ry" + ], + [ + "Ġmiejsc", + "owej" + ], + [ + "Ġkam", + "pania" + ], + [ + "ĠG", + "aj" + ], + [ + "Ġporówny", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġz", + "grup" + ], + [ + "Ġodpowiad", + "aÅĤa" + ], + [ + "Dzi", + "siej" + ], + [ + "DziaÅĤa", + "nia" + ], + [ + "Ġst", + "rÄħ" + ], + [ + "ĠG", + "im" + ], + [ + "Ġost", + "rych" + ], + [ + "ĠBÄĻdzie", + "my" + ], + [ + "p", + "g" + ], + [ + "Ġczyje", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠuÅĽwiad", + "ami" + ], + [ + "ĠKa", + "i" + ], + [ + "dzi", + "k" + ], + [ + "j", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġzosta", + "wili" + ], + [ + "Ġniewy", + "obraż" + ], + [ + "Ġprze", + "staÅĤo" + ], + [ + "Zoba", + "czymy" + ], + [ + "Ġreprezent", + "owaÅĤ" + ], + [ + "*", + "," + ], + [ + "Ġrozwi", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠmajÄħ", + "ca" + ], + [ + "Ġszaf", + "ki" + ], + [ + "Ġwah", + "ad" + ], + [ + "Ġpal", + "Äħ" + ], + [ + "Ġcho", + "in" + ], + [ + "Ġzato", + "ki" + ], + [ + "Ġpój", + "dziemy" + ], + [ + "ĠPo", + "go" + ], + [ + "bra", + "k" + ], + [ + "sk", + "owe" + ], + [ + "4", + "00" + ], + [ + "Ġwspiera", + "ny" + ], + [ + "sta", + "bi" + ], + [ + "Ġpo", + "czer" + ], + [ + "ce", + "um" + ], + [ + "ch", + "ana" + ], + [ + "Ġszero", + "kich" + ], + [ + "Ġcierp", + "liwoÅĽci" + ], + [ + "ĠE", + "g" + ], + [ + "Ġunie", + "win" + ], + [ + "Ġroz", + "brzmie" + ], + [ + "Uważ", + "amy" + ], + [ + "Ġprzy", + "daÄĩ" + ], + [ + "ci", + "m" + ], + [ + "s", + "al" + ], + [ + "Ġdzieci", + "ach" + ], + [ + "Ġkosz", + "tach" + ], + [ + "Ġ", + "ej" + ], + [ + "h", + "onor" + ], + [ + "ĠszczÄĻÅĽli", + "wi" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġhor", + "m" + ], + [ + "Ġarcybisku", + "p" + ], + [ + "Ġobej", + "mujÄħ" + ], + [ + "Ġwy", + "dziela" + ], + [ + "Ġwi", + "ki" + ], + [ + "ĠokreÅĽl", + "onÄħ" + ], + [ + "ĠsÅĤucha", + "czy" + ], + [ + "Ġabsol", + "wentów" + ], + [ + "bi", + "o" + ], + [ + "Ġuch", + "waÅĤa" + ], + [ + "bu", + "ch" + ], + [ + "Ġbu", + "telek" + ], + [ + "Ġprzewa", + "gi" + ], + [ + "Ġkom", + "ory" + ], + [ + "Ġniezależ", + "noÅĽci" + ], + [ + "lar", + "ny" + ], + [ + "mu", + "nik" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "skiej" + ], + [ + "Ġwyczu", + "ÅĤ" + ], + [ + "Po", + "moc" + ], + [ + "ĠwÅĤadz", + "ami" + ], + [ + "P", + "iÄħ" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĽliz" + ], + [ + "Ġpot", + "rzÄħsnÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġzat", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġroz", + "gÅĤo" + ], + [ + "Ġpas", + "ów" + ], + [ + "h", + "and" + ], + [ + "Ġstru", + "mienia" + ], + [ + "Ġzan", + "ad" + ], + [ + "Ġpisa", + "li" + ], + [ + "Ġzastanowi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠM", + "Åļ" + ], + [ + "O", + "pis" + ], + [ + "Ġw", + "ch" + ], + [ + "Ġbo", + "ju" + ], + [ + "ĠP", + "rin" + ], + [ + "Ġmów", + "ienia" + ], + [ + "ÅĽwie", + "cie" + ], + [ + "ChÄĻ", + "tnie" + ], + [ + "Ġp", + "w" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġodda", + "la" + ], + [ + "Le", + "karze" + ], + [ + "Ġcie", + "mniej" + ], + [ + "T", + "K" + ], + [ + "ĠSzy", + "b" + ], + [ + "Wi", + "os" + ], + [ + "ĠZ", + "en" + ], + [ + "Ġdr", + "ga" + ], + [ + "Ġroz", + "stawi" + ], + [ + "Dziewczy", + "nka" + ], + [ + "K", + "rÄĻ" + ], + [ + "fik", + "owanych" + ], + [ + "dzi", + "ano" + ], + [ + "Ġostrze", + "żenia" + ], + [ + "t", + "ha" + ], + [ + "Ġzwie", + "rzy" + ], + [ + "Ġwys", + "pe" + ], + [ + "Ġpracu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġprze", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġzamie", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġpasaże", + "rowie" + ], + [ + "ro", + "ry" + ], + [ + "Ġdżun", + "gli" + ], + [ + "ble", + "my" + ], + [ + "ĠB", + "il" + ], + [ + "ĠSÄħ", + "dzie" + ], + [ + "Ġdodat", + "ków" + ], + [ + "Ġprem", + "ierze" + ], + [ + "Ġwor", + "ka" + ], + [ + "Åļrod", + "ki" + ], + [ + "Ġwzmoc", + "nienia" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻdni", + "Äĩ" + ], + [ + "G", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġdia", + "beÅĤ" + ], + [ + "Ġpozwoli", + "ÅĤo" + ], + [ + "kur", + "s" + ], + [ + "Ġpa", + "u" + ], + [ + "ĠÅĤu", + "ku" + ], + [ + "im", + "on" + ], + [ + "di", + "s" + ], + [ + "Ġstos", + "owanych" + ], + [ + "ĠoÅĽwiat", + "owej" + ], + [ + "S", + "kar" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dzÄħcej" + ], + [ + "ĠRo", + "ger" + ], + [ + "zd", + "rowie" + ], + [ + "Ġpa", + "lenia" + ], + [ + "ĠpotÄĻ", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġszczegó", + "ÅĤach" + ], + [ + "Ġsekun", + "dach" + ], + [ + "ĠMate", + "usza" + ], + [ + "Ġkosz", + "towaÅĤ" + ], + [ + "ĠO", + "la" + ], + [ + "Ġs", + "and" + ], + [ + "Ġzja", + "zd" + ], + [ + "Ġdzieci", + "aków" + ], + [ + "âĢĿ", + ")," + ], + [ + "Ġza", + "stawi" + ], + [ + "ĠTro", + "chÄĻ" + ], + [ + "Ġw", + "cie" + ], + [ + "Ġdokon", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġpoja", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "ĠczÄĻ", + "ste" + ], + [ + "Ġrozmawi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġpodwór", + "ku" + ], + [ + "Ġpowszech", + "nej" + ], + [ + "skry", + "p" + ], + [ + "Ġkar", + "ny" + ], + [ + "ĠszeÅĽci", + "o" + ], + [ + "Ġkonsu", + "men" + ], + [ + "Ġodpowiedzial", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "ma", + "wiajÄħc" + ], + [ + "ĠH", + "ong" + ], + [ + "Ġna", + "ch" + ], + [ + "Ġróż", + "owe" + ], + [ + "OÅļ", + "CI" + ], + [ + "ĠNadz", + "oru" + ], + [ + "Ġkomuni", + "zm" + ], + [ + "Ġbezskute", + "cznie" + ], + [ + "Ġg", + "wo" + ], + [ + "ĠOd", + "dziaÅĤu" + ], + [ + "P", + "ort" + ], + [ + "Ġkon", + "sy" + ], + [ + "Ġkon", + "spira" + ], + [ + "Ġulubi", + "onych" + ], + [ + "Ġbater", + "ie" + ], + [ + "cz", + "aÅĤoby" + ], + [ + "Ġwyd", + "anych" + ], + [ + "Ġodróż", + "niÄĩ" + ], + [ + "Jak", + "Äħ" + ], + [ + "Ġnauczy", + "cielem" + ], + [ + "Ġtrady", + "cyjne" + ], + [ + "Ġ", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġzawod", + "owo" + ], + [ + "Ġzmia", + "żd" + ], + [ + "Ġgotów", + "ki" + ], + [ + "ĠKR", + "S" + ], + [ + "S", + "poÅĽród" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "niami" + ], + [ + "ĠGru", + "pa" + ], + [ + "Ġzi", + "om" + ], + [ + "ami", + "na" + ], + [ + "Ġszty", + "let" + ], + [ + "ĠSara", + "h" + ], + [ + "Ġroz", + "kÅĤadu" + ], + [ + "ĠT", + "el" + ], + [ + "Ġser", + "c" + ], + [ + "Ġgroź", + "by" + ], + [ + "Ġsztu", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠBud", + "że" + ], + [ + "Ġodby", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġnowoczes", + "ny" + ], + [ + "Ġtaj", + "nych" + ], + [ + "Ġpol", + "owania" + ], + [ + "are", + "szcie" + ], + [ + "Ġuprze", + "jmy" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "anÄħ" + ], + [ + "ĠWy", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "kÅĤ", + "ym" + ], + [ + "ri", + "k" + ], + [ + "Ġaktyw", + "ny" + ], + [ + "Ġcia", + "sta" + ], + [ + "Ġtu", + "byl" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "owa" + ], + [ + "Ġinwesto", + "ra" + ], + [ + "dli", + "wa" + ], + [ + "Ġgrze", + "chu" + ], + [ + "Ġmi", + "ot" + ], + [ + "Ġnews", + "let" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "skie" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szymy" + ], + [ + "Ġchu", + "ja" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "ża" + ], + [ + "ĠRe", + "y" + ], + [ + "Ġzdzi", + "wiÅĤa" + ], + [ + "zm", + "at" + ], + [ + "ĠheÅĤ", + "m" + ], + [ + "ni", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġurat", + "owaÅĤ" + ], + [ + "logi", + "czny" + ], + [ + "Ġodzy", + "wa" + ], + [ + "Ġka", + "u" + ], + [ + "Ġrobi", + "cie" + ], + [ + "Ġdoro", + "sÅĤy" + ], + [ + "ĠFl", + "ory" + ], + [ + "Za", + "wiera" + ], + [ + "Ġkwa", + "dra" + ], + [ + "Ġfizy", + "czna" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦski" + ], + [ + "ĠA", + "G" + ], + [ + "Ġzawod", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġnie", + "podob" + ], + [ + "er", + "ii" + ], + [ + "et", + "ki" + ], + [ + "Ġjak", + "akolwiek" + ], + [ + "Ġ", + "\\" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĤÄĻ" + ], + [ + "da", + "s" + ], + [ + "bie", + "gli" + ], + [ + "Ġzbud", + "owana" + ], + [ + "Ġczy", + "stego" + ], + [ + "Ġado", + "p" + ], + [ + "Pos", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġwymi", + "anie" + ], + [ + "Ġsprze", + "dawcy" + ], + [ + "Ġfinans", + "owa" + ], + [ + "Ġotwar", + "tego" + ], + [ + "G", + "ot" + ], + [ + "ania", + "l" + ], + [ + "Ġdodat", + "ki" + ], + [ + "ĠwyÅĽci", + "g" + ], + [ + "Ġkabi", + "nie" + ], + [ + "c", + "kiem" + ], + [ + "Ġgra", + "nia" + ], + [ + "Ġobiad", + "u" + ], + [ + "Ġkoniu", + "n" + ], + [ + "Ġwy", + "cia" + ], + [ + "Ġdokony", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġszla", + "g" + ], + [ + "Ġo", + "mawia" + ], + [ + "Ġmy", + "liÄĩ" + ], + [ + "Ġzgo", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġtro", + "nie" + ], + [ + "Ġszar", + "ej" + ], + [ + "ĠH", + "istorii" + ], + [ + "Os", + "ob" + ], + [ + "ĠprzeÅĽla", + "d" + ], + [ + "Ġzapro", + "szenia" + ], + [ + "ĠRo", + "ck" + ], + [ + "Ġopar", + "cia" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "skÄĻ" + ], + [ + "Ġniepew", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġtermi", + "nem" + ], + [ + "ĠK", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġdost", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġwybiera", + "jÄħ" + ], + [ + "ore", + "tycznie" + ], + [ + "Ġujaw", + "nia" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "chaÅĤa" + ], + [ + "Ġwypowiada", + "Äĩ" + ], + [ + "cha", + "rze" + ], + [ + "Ġwyma", + "gaÅĤa" + ], + [ + "Wi", + "A" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "cony" + ], + [ + "ĠpÅĤak", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġzosta", + "w" + ], + [ + "er", + "ma" + ], + [ + "Ġzebra", + "ne" + ], + [ + "stra", + "lij" + ], + [ + "EN", + "IE" + ], + [ + "Ġciep", + "ÅĤym" + ], + [ + "Ġsió", + "str" + ], + [ + "k", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠKaro", + "lina" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "n", + "r" + ], + [ + "Ð", + "¹" + ], + [ + "Ġwskaz", + "ówek" + ], + [ + "Ġprzyjm", + "owania" + ], + [ + "de", + "rze" + ], + [ + "wo", + "da" + ], + [ + "ĠÅļ", + "ródziem" + ], + [ + "Ġskrzy", + "d" + ], + [ + "R", + "N" + ], + [ + "iz", + "ol" + ], + [ + "Ġustaw", + "owych" + ], + [ + "Ġchole", + "rÄĻ" + ], + [ + "j", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "tow", + "ymi" + ], + [ + "k", + "anu" + ], + [ + "Ġzro", + "z" + ], + [ + "Ġza", + "okrÄħ" + ], + [ + "Ġpu", + "stych" + ], + [ + "ka", + "ra" + ], + [ + "Ġpani", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠS", + "anta" + ], + [ + "ĠBuÅĤgar", + "ii" + ], + [ + "st", + "owie" + ], + [ + "Ġk", + "ata" + ], + [ + "Ġzadowo", + "lenia" + ], + [ + "Ġgrze", + "chy" + ], + [ + "Ġmy", + "s" + ], + [ + "ĠzaciÅĽ", + "niÄĻte" + ], + [ + "ru", + "z" + ], + [ + "Ġobo", + "zach" + ], + [ + "Ġnapis", + "any" + ], + [ + "ni", + "ano" + ], + [ + "Ġzaf", + "ascy" + ], + [ + "Ġwybu", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġoka", + "le" + ], + [ + "Ġodet", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġo", + "ut" + ], + [ + "Ġspora", + "dy" + ], + [ + "Ġisto", + "tnym" + ], + [ + "Ġpomi", + "jajÄħc" + ], + [ + "Ġwybor", + "czy" + ], + [ + "Ġusta", + "wione" + ], + [ + "Ġbudowlan", + "ego" + ], + [ + "Ġoba", + "wia" + ], + [ + "ĠAn", + "n" + ], + [ + "200", + "3" + ], + [ + "Ġobro", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġpa", + "ste" + ], + [ + "Ġprzej", + "rzyst" + ], + [ + "c", + "ri" + ], + [ + "ĠHe", + "in" + ], + [ + "ow", + "olnie" + ], + [ + "\"", + ";" + ], + [ + "Ġsta", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "ĠnieszczÄĻ", + "ÅĽcia" + ], + [ + "ĠM", + "em" + ], + [ + "Ġpod", + "sko" + ], + [ + "Ġzak", + "walifik" + ], + [ + "Ġgu", + "st" + ], + [ + "Nie", + "po" + ], + [ + "ĠD", + "rze" + ], + [ + "F", + "il" + ], + [ + "Ġpole", + "gaÅĤ" + ], + [ + "Ġsprawoz", + "dawcÄĻ" + ], + [ + "ĠżoÅĤÄħd", + "ka" + ], + [ + "Ġ", + ".." + ], + [ + "Ġku", + "rz" + ], + [ + "ĠwtrÄħ", + "ciÅĤa" + ], + [ + "ĠÅĽlÄħ", + "skiego" + ], + [ + "t", + "aÅĤo" + ], + [ + "sj", + "ona" + ], + [ + "S", + "an" + ], + [ + "Ġmniej", + "szoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġsprzymie", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "Ġpu", + "szki" + ], + [ + "Ġmiej", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġpretek", + "stem" + ], + [ + "Ġgot", + "owych" + ], + [ + "n", + "owych" + ], + [ + "Ġza", + "sp" + ], + [ + "ĠL", + "ie" + ], + [ + "m", + "ond" + ], + [ + "Ġprzecho", + "dni" + ], + [ + "Ġboga", + "ci" + ], + [ + "Ġprze", + "dziale" + ], + [ + "Ġoce", + "an" + ], + [ + "Ġroz", + "ÅĤożyÅĤ" + ], + [ + "ob", + "owiÄħ" + ], + [ + "Ġse", + "niorów" + ], + [ + "K", + "od" + ], + [ + "Ġcharaktery", + "zuje" + ], + [ + "Ġwy", + "gi" + ], + [ + "ĠO", + "w" + ], + [ + "Ġinstru", + "men" + ], + [ + "Ġpo", + "stÄħpiÅĤ" + ], + [ + "Ġzasko", + "czenie" + ], + [ + "ĠrozwiÄħza", + "niu" + ], + [ + "a", + "lu" + ], + [ + "ĠbyÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġinfrastruktu", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġu", + "got" + ], + [ + "Ġwy", + "siadÅĤ" + ], + [ + "Ġli", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġdob", + "rymi" + ], + [ + "Ġw", + "pisaÄĩ" + ], + [ + "CJ", + "I" + ], + [ + "Ġpodd", + "anych" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "nny" + ], + [ + "Ġtrans", + "formacji" + ], + [ + "dz", + "kÄħ" + ], + [ + "cie", + "z" + ], + [ + "Ġwróci", + "my" + ], + [ + "PamiÄĻ", + "tasz" + ], + [ + "ĠH", + "aj" + ], + [ + "ran", + "ż" + ], + [ + "Ġwsta", + "je" + ], + [ + "der", + "s" + ], + [ + "Ġpozytyw", + "nÄħ" + ], + [ + "ówi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwspiera", + "nie" + ], + [ + "Ġ", + "ÄĨ" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nu" + ], + [ + "po", + "lii" + ], + [ + "Ġd", + "en" + ], + [ + "Ġgo", + "dny" + ], + [ + "rzu", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġbrz", + "miaÅĤa" + ], + [ + "gro", + "ź" + ], + [ + "ĠWis", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "S", + "pa" + ], + [ + "m", + "ont" + ], + [ + "Ġprzy", + "glÄħdaÄĩ" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzyli" + ], + [ + "ĠPart", + "ia" + ], + [ + "Z", + "re" + ], + [ + "Ġwyro", + "ków" + ], + [ + "Ġb", + "or" + ], + [ + "Ġprzyja", + "źnie" + ], + [ + "Ġopu", + "szczenia" + ], + [ + "ĠwziÄĻ", + "ÅĤy" + ], + [ + "owi", + "c" + ], + [ + "Ġw", + "tajem" + ], + [ + "Ġza", + "c" + ], + [ + "Ġotwar", + "ciu" + ], + [ + "lu", + "ma" + ], + [ + "Ġb", + "óle" + ], + [ + "Ġban", + "kom" + ], + [ + "Ġze", + "w" + ], + [ + "ĠS", + "ano" + ], + [ + "Ġbu", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġko", + "pii" + ], + [ + "200", + "1" + ], + [ + "Ġpopy", + "t" + ], + [ + "Ġpo", + "glÄħda" + ], + [ + "Ġpora", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġboj", + "owych" + ], + [ + "ĠobojÄĻ", + "tne" + ], + [ + "N", + "P" + ], + [ + "Ġwizy", + "tów" + ], + [ + "u", + "ge" + ], + [ + "Ġcud", + "owny" + ], + [ + "Ġzga", + "dzajÄħ" + ], + [ + "ź", + "nik" + ], + [ + "Sta", + "ni" + ], + [ + "Ġspraw", + "owania" + ], + [ + "Ġpodzi", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "niÄĻÄĩ" + ], + [ + "Ġcien", + "kie" + ], + [ + "Ġpat", + "el" + ], + [ + "ĠgÅĤoÅĽ", + "nym" + ], + [ + "ĠnależÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġnie", + "bem" + ], + [ + "Ġdziedzi", + "ÅĦcu" + ], + [ + "Ġodci", + "nki" + ], + [ + "Ġzami", + "ary" + ], + [ + "Ġukry", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġeksper", + "t" + ], + [ + "Ġkoszul", + "kÄĻ" + ], + [ + "ma", + "gne" + ], + [ + "ĠwewnÄĻtrz", + "nym" + ], + [ + "I", + "l" + ], + [ + "ĠBe", + "at" + ], + [ + "ty", + "kal" + ], + [ + "ĠS", + "kry" + ], + [ + "Daw", + "no" + ], + [ + "Ge", + "or" + ], + [ + "Ġcie", + "ni" + ], + [ + "Ġanty", + "bioty" + ], + [ + "lin", + "gu" + ], + [ + "l", + "owej" + ], + [ + "pyty", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġinter", + "nau" + ], + [ + "ĠuÅĽwiadomi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġum", + "owÄħ" + ], + [ + "ĠD", + "A" + ], + [ + "Ġw", + "siÄħ" + ], + [ + "u", + "er" + ], + [ + "szy", + "fr" + ], + [ + "Ġlit", + "rów" + ], + [ + "Ġch", + "e" + ], + [ + "c", + "ci" + ], + [ + "wi", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġgrzbie", + "t" + ], + [ + "ĠRze", + "czywiÅĽcie" + ], + [ + "x", + "u" + ], + [ + "ĠJ", + "aka" + ], + [ + "Ġtelef", + "onem" + ], + [ + "Ġu", + "lec" + ], + [ + "Ġsto", + "pa" + ], + [ + "Ġsym", + "et" + ], + [ + "ĠBu", + "dape" + ], + [ + "ĠWska", + "zana" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "czem" + ], + [ + "ĠposÅĤusze", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "Ġstre", + "fa" + ], + [ + "Ġpojedyn", + "czych" + ], + [ + "ĠNa", + "stÄĻp" + ], + [ + "R", + "S" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "chaj" + ], + [ + "Ġargument", + "em" + ], + [ + "Ġs", + "ale" + ], + [ + "żÄħ", + "t" + ], + [ + "ĠLa", + "ura" + ], + [ + "Ġcodzien", + "nym" + ], + [ + "Ġspraw", + "uje" + ], + [ + "Ġzdra", + "dy" + ], + [ + "i", + "sy" + ], + [ + "pu", + "ter" + ], + [ + "sÅĤo", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzeniu" + ], + [ + "Ġtelewi", + "zjÄĻ" + ], + [ + "Ġzniszcz", + "ony" + ], + [ + "z", + "owanie" + ], + [ + "Ġnie", + "dzieli" + ], + [ + "Ġnaj", + "moc" + ], + [ + "Nie", + "ważne" + ], + [ + "ĠP", + "RZY" + ], + [ + "dy", + "sk" + ], + [ + "ĠnamiÄĻ", + "tnoÅĽci" + ], + [ + "wa", + "jÄħca" + ], + [ + "Ġprzy", + "wiÄħza" + ], + [ + "ĠzadoÅĽÄĩ", + "uczy" + ], + [ + "ĠO", + "FE" + ], + [ + "owo", + "c" + ], + [ + "Ġwyda", + "rzy" + ], + [ + "Ġeduka", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġs", + "wiad" + ], + [ + "Ġmoc", + "ar" + ], + [ + "Ġinte", + "rak" + ], + [ + "ĠMar", + "ie" + ], + [ + "ĠksztaÅĤt", + "owania" + ], + [ + "Ġprzy", + "sÅĤa" + ], + [ + "bi", + "scy" + ], + [ + "Ġzesz", + "tyw" + ], + [ + "Po", + "mo" + ], + [ + "Ġkatastro", + "fa" + ], + [ + "ĠpóÅĤro", + "czu" + ], + [ + "ĠCla", + "ire" + ], + [ + "Ġdotychczas", + "owego" + ], + [ + "Powie", + "trze" + ], + [ + "Ġ10", + "2" + ], + [ + "Ġkoncer", + "tów" + ], + [ + "WÅĤaÅĽci", + "ciel" + ], + [ + "Ġpom", + "p" + ], + [ + "Ġpodejrz", + "liwie" + ], + [ + "Ġdostos", + "owanie" + ], + [ + "Ġograni", + "czaÄĩ" + ], + [ + "Prokura", + "tor" + ], + [ + "and", + "ia" + ], + [ + "ĠFun", + "dacja" + ], + [ + "Ġreż", + "imu" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "kami" + ], + [ + "cz", + "ana" + ], + [ + "Nie", + "wÄħtpliwie" + ], + [ + "Ġfiliż", + "ankÄĻ" + ], + [ + "Ġprzepro", + "siÄĩ" + ], + [ + "Ġutra", + "ta" + ], + [ + "ĠpozostaÅĤ", + "ymi" + ], + [ + "Ġpul", + "pi" + ], + [ + "nicz", + "ymi" + ], + [ + "ow", + "niki" + ], + [ + "Sto", + "p" + ], + [ + "Ġo", + "sp" + ], + [ + "bij", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġówczes", + "ny" + ], + [ + "ĠCie", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġza", + "tra" + ], + [ + "pe", + "ty" + ], + [ + "Ġcz", + "os" + ], + [ + "Ġza", + "bar" + ], + [ + "Ġszufla", + "dy" + ], + [ + ":", + "]" + ], + [ + "Ġba", + "wiÄħ" + ], + [ + "Ġszko", + "leÅĦ" + ], + [ + "Ġorien", + "tacji" + ], + [ + "Ġma", + "il" + ], + [ + "ĠspÅĤa", + "ty" + ], + [ + "d", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġdum", + "na" + ], + [ + "?", + "." + ], + [ + "Wi", + "dziaÅĤam" + ], + [ + "Ġw", + "jazd" + ], + [ + "Ġnieleg", + "alnie" + ], + [ + "Ġprzyj", + "mujÄħc" + ], + [ + "du", + "r" + ], + [ + "Ġodp", + "ali" + ], + [ + "j", + "ony" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "ymi" + ], + [ + "Ġskier", + "owana" + ], + [ + "Ġpa", + "liÅĤ" + ], + [ + "Ġgor", + "szego" + ], + [ + "Wy", + "raz" + ], + [ + "cie", + "go" + ], + [ + "Ġreag", + "owaÄĩ" + ], + [ + "wart", + "oÅĽci" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻwziÄĻ", + "cie" + ], + [ + "ĠJa", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠZa", + "le" + ], + [ + "Ġkon", + "t" + ], + [ + "CaÅĤ", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġnied", + "oskon" + ], + [ + "Ġprze", + "ciÄħga" + ], + [ + "ĠPu", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġkra", + "iny" + ], + [ + "dz", + "em" + ], + [ + "Ġspoży", + "cia" + ], + [ + "Ġobra", + "żeÅĦ" + ], + [ + "Ġru", + "mie" + ], + [ + "Na", + "szym" + ], + [ + "Ġobwo", + "du" + ], + [ + "Z", + "asad" + ], + [ + "Wy", + "glÄħdaÅĤa" + ], + [ + "Ġzaczyn", + "amy" + ], + [ + "Ġwstrzym", + "ujÄħcych" + ], + [ + "wi", + "onego" + ], + [ + "Ġproto", + "kóÅĤ" + ], + [ + "ĠE", + "ast" + ], + [ + "Poz", + "wól" + ], + [ + "Ġkocha", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġserwi", + "sie" + ], + [ + "sa", + "li" + ], + [ + "wa", + "h" + ], + [ + "Ġwyso", + "ce" + ], + [ + "cÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owaÅĦ" + ], + [ + "Ġwspiera", + "nia" + ], + [ + "cho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ery", + "k" + ], + [ + "Ġźró", + "dÅĤ" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġszuka", + "nie" + ], + [ + "Ġwyp", + "ÄĻ" + ], + [ + "k", + "torzy" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "aki" + ], + [ + "Ġzachor", + "owaÅĦ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "miaÅĤa" + ], + [ + "Ġciep", + "lej" + ], + [ + "Ġsumie", + "nie" + ], + [ + "Ġpo", + "niósÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "prowa" + ], + [ + "ĠMi", + "rosÅĤaw" + ], + [ + "Ġsatysfak", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġfrag", + "mentów" + ], + [ + "Ġewange", + "li" + ], + [ + "ĠkÅĤó", + "tni" + ], + [ + "Ġsprzeda", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠJ", + "enny" + ], + [ + "Ġpo", + "dziale" + ], + [ + "Do", + "ro" + ], + [ + "200", + "2" + ], + [ + "Ġi", + "skie" + ], + [ + "Ġst", + "ol" + ], + [ + "Ġsejmi", + "ku" + ], + [ + "Ġpoko", + "r" + ], + [ + "ĠKar", + "ta" + ], + [ + "Pie", + "s" + ], + [ + "s", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġide", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czÄħc" + ], + [ + "Ġza", + "cisnÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠZ", + "nowu" + ], + [ + "Ġtkan", + "ki" + ], + [ + "Ġpoz", + "orom" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "nienia" + ], + [ + "teresu", + "je" + ], + [ + "Ġfol", + "war" + ], + [ + "Ġroz", + "prowa" + ], + [ + "Ġul", + "g" + ], + [ + "ĠZ", + "daje" + ], + [ + "gie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġrzu", + "ci" + ], + [ + "Ġkomi", + "nku" + ], + [ + "Ġskrzyż", + "owanie" + ], + [ + "ĠPla", + "y" + ], + [ + "Ġwyra", + "żenie" + ], + [ + "C", + "D" + ], + [ + "Stu", + "di" + ], + [ + "Ar", + "gu" + ], + [ + "rzch", + "nia" + ], + [ + "ĠCh", + "ris" + ], + [ + "Ġuczest", + "nictwa" + ], + [ + "Ġumy", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġs", + "nów" + ], + [ + "Ġostate", + "cznego" + ], + [ + "Ġho", + "lo" + ], + [ + "powie", + "dz" + ], + [ + "ĠIs", + "land" + ], + [ + "mi", + "k" + ], + [ + "Ġskompli", + "kowany" + ], + [ + "Ġbar", + "wÄĻ" + ], + [ + "Ġpole", + "ca" + ], + [ + "Ġbas", + "enu" + ], + [ + "Ġszko", + "lny" + ], + [ + "z", + "ane" + ], + [ + "Ġprezydent", + "owi" + ], + [ + "Ġwilgot", + "ne" + ], + [ + "Ġpodejrz", + "any" + ], + [ + "Ġucie", + "czkÄĻ" + ], + [ + "W", + "rÄĻcz" + ], + [ + "Ġdosta", + "liÅĽmy" + ], + [ + "OÅļ", + "P" + ], + [ + "ĠnieruchomoÅĽci", + "ami" + ], + [ + "ĠdoskonaÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "die", + "ce" + ], + [ + "ĠK", + "E" + ], + [ + "chem", + "i" + ], + [ + "ĠprzestÄĻp", + "czoÅĽci" + ], + [ + "Ġaplika", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġstar", + "usz" + ], + [ + "Ġod", + "legÅĤe" + ], + [ + "Ġzwolen", + "nicy" + ], + [ + "Ġsp", + "owol" + ], + [ + "Ġtor", + "tu" + ], + [ + "Ġwp", + "ak" + ], + [ + "bo", + "x" + ], + [ + "Ġproje", + "ktach" + ], + [ + "owu", + "jemy" + ], + [ + "ĠGru", + "n" + ], + [ + "sto", + "ra" + ], + [ + "Ġtro", + "sze" + ], + [ + "Ġciem", + "nego" + ], + [ + "ĠMer", + "kel" + ], + [ + "Ġkibi", + "ce" + ], + [ + "Ġstrate", + "gia" + ], + [ + "Wi", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "ĠKsiÄħ", + "żÄĻ" + ], + [ + "ĠkÅĤad", + "Äħc" + ], + [ + "ĠdziewiÄħ", + "tej" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dy" + ], + [ + "ÅĤo", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "nymi" + ], + [ + "!", + ")." + ], + [ + "Dob", + "re" + ], + [ + "Ġcmen", + "tarza" + ], + [ + "ĠKraj", + "owa" + ], + [ + "Ġswo", + "j" + ], + [ + "ĠKij", + "owie" + ], + [ + "Najlep", + "sze" + ], + [ + "Ġmart", + "wych" + ], + [ + "Ġzam", + "or" + ], + [ + "st", + "kich" + ], + [ + "ar", + "ce" + ], + [ + "ych", + "u" + ], + [ + "Ġbiod", + "ra" + ], + [ + "ĠB", + "BC" + ], + [ + "Ġwe", + "szÅĤo" + ], + [ + "Postanowi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠK", + "GB" + ], + [ + "Ġodda", + "liÅĤ" + ], + [ + "ta", + "i" + ], + [ + "ĠS", + "kan" + ], + [ + "Ġu", + "stÄħpi" + ], + [ + "Prób", + "owaÅĤem" + ], + [ + "Ġwarst", + "wÄĻ" + ], + [ + "Ġastro", + "nomi" + ], + [ + "ĠBo", + "h" + ], + [ + "ĠupÅĤy", + "wem" + ], + [ + "ĠbezpÅĤa", + "tny" + ], + [ + "Ġuchwy", + "t" + ], + [ + "Ġmoty", + "wy" + ], + [ + "Ġtrud", + "niejsze" + ], + [ + "Ġzaist", + "niaÅĤ" + ], + [ + "Ġszyb", + "ka" + ], + [ + "Ġprzed", + "pokoju" + ], + [ + "Ġpóź", + "nym" + ], + [ + "K", + "ate" + ], + [ + "owaÅĤ", + "by" + ], + [ + "Ġpo", + "niosÅĤa" + ], + [ + "»", + "." + ], + [ + "I", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġży", + "jesz" + ], + [ + "Ġna", + "daj" + ], + [ + "Ġde", + "ch" + ], + [ + "Z", + "mu" + ], + [ + "ta", + "b" + ], + [ + "Ġwy", + "kazujÄħ" + ], + [ + "p", + "su" + ], + [ + "Ġwym", + "usi" + ], + [ + "Ġinteres", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠFa", + "bry" + ], + [ + "Ġma", + "larz" + ], + [ + "Ġpo", + "lan" + ], + [ + "Ġfizy", + "cznym" + ], + [ + "Do", + "tar" + ], + [ + "Ġinstru", + "kcje" + ], + [ + "Ġzai", + "nicj" + ], + [ + "Ġgór", + "ników" + ], + [ + "Ġrownie", + "z" + ], + [ + "Ġw", + "krÄĻ" + ], + [ + "Ġ", + "owie" + ], + [ + "Ġ5", + "000" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzeniem" + ], + [ + "Ġklub", + "em" + ], + [ + "Ġprze", + "niesienia" + ], + [ + "ĠniechÄĻ", + "ci" + ], + [ + "Ġżyci", + "owych" + ], + [ + "Ġte", + "czkÄĻ" + ], + [ + "Ġnale", + "żeÄĩ" + ], + [ + "Ġdro", + "ższe" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "do" + ], + [ + "ĠPO", + "D" + ], + [ + "Ġpopular", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠRzesz", + "ów" + ], + [ + "ĠP", + "lus" + ], + [ + "ow", + "ate" + ], + [ + "Ġcy", + "ber" + ], + [ + "Ġsamo", + "tna" + ], + [ + "Ġpoje", + "dynek" + ], + [ + "Ġmono", + "pol" + ], + [ + "no", + "praw" + ], + [ + "Ġczlowie", + "k" + ], + [ + "Ġtwór", + "czoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĤagod", + "ny" + ], + [ + "Ġroz", + "dziela" + ], + [ + "ĠzaÅĤat", + "wienia" + ], + [ + "ĠpoglÄħda", + "ch" + ], + [ + "ĠFili", + "pa" + ], + [ + "Ġprze", + "kÅĤada" + ], + [ + "Pe", + "ter" + ], + [ + "Ġkierow", + "nikiem" + ], + [ + "Ġkana", + "le" + ], + [ + "t", + "j" + ], + [ + "Ġbada", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpostawi", + "ono" + ], + [ + "Ġziel", + "ono" + ], + [ + "Ġspotyka", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġprzywi", + "ózÅĤ" + ], + [ + "Li", + "sta" + ], + [ + "ĠCho", + "lera" + ], + [ + "%", + ")," + ], + [ + "Ġspu", + "st" + ], + [ + "Ġza", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġzabrzmi", + "aÅĤo" + ], + [ + "ta", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠNadz", + "wyczaj" + ], + [ + "par", + "tyj" + ], + [ + "ĠpuÅĤ", + "k" + ], + [ + "ĠodÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "zi", + "oÅĤ" + ], + [ + "Ġwyobra", + "żenia" + ], + [ + "Ġwy", + "glÄħdzie" + ], + [ + "Ġle", + "ktury" + ], + [ + "Ġzwy", + "kli" + ], + [ + "Ġkocha", + "sz" + ], + [ + "Ġnaj", + "ÅĤatwiej" + ], + [ + "Kolej", + "nym" + ], + [ + "Ġprze", + "ga" + ], + [ + "ĠK", + "em" + ], + [ + "row", + "er" + ], + [ + "Ġprawomoc", + "nie" + ], + [ + "Ġusta", + "lania" + ], + [ + "ĠSco", + "tt" + ], + [ + "Ġprzesa", + "dy" + ], + [ + "Tele", + "fon" + ], + [ + "ĠfaÅĤ", + "sz" + ], + [ + "Ġo", + "ck" + ], + [ + "dne", + "y" + ], + [ + "Ġmas", + "owego" + ], + [ + "Ġwy", + "si" + ], + [ + "ĠÅĽwież", + "ym" + ], + [ + "Ġob", + "cas" + ], + [ + "Ġsztu", + "cznie" + ], + [ + "ĠW", + "ymiary" + ], + [ + "ty", + "cznymi" + ], + [ + "Ġzaka", + "żonych" + ], + [ + "ĠDZ", + "IE" + ], + [ + "Spoj", + "rzaÅĤem" + ], + [ + "Ġkap", + "ry" + ], + [ + "Ġwi", + "dac" + ], + [ + "Ġszam", + "pana" + ], + [ + "art", + "ym" + ], + [ + "Ġbater", + "ia" + ], + [ + "ĠTwo", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġodczu", + "waÄĩ" + ], + [ + "gnie", + "ci" + ], + [ + "Ġnazywa", + "sz" + ], + [ + "ĠciÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġpan", + "om" + ], + [ + "Mi", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġmundu", + "rze" + ], + [ + "ĠwspaniaÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġstro", + "je" + ], + [ + "Ġpoch", + "owany" + ], + [ + "Ġpo", + "prawa" + ], + [ + "Ġd", + "mu" + ], + [ + "Ġzapach", + "em" + ], + [ + "ĠWyso", + "ki" + ], + [ + "Ġprzym", + "usu" + ], + [ + "Ġdymi", + "sji" + ], + [ + "sk", + "e" + ], + [ + "Ġzaprotest", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠW", + "oÅĤ" + ], + [ + "Ġkolej", + "nymi" + ], + [ + "Ġsp", + "orów" + ], + [ + "Ġstara", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠOkrÄĻ", + "gowej" + ], + [ + "ÅĤÄħ", + "czenie" + ], + [ + "Polity", + "ka" + ], + [ + "Ġoskar", + "żonych" + ], + [ + "ĠCho", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwe", + "get" + ], + [ + "ĠC", + "I" + ], + [ + "ĠbezwzglÄĻ", + "dnie" + ], + [ + "Ġzamy", + "ÅĽleniu" + ], + [ + "Ġnarze", + "kaÄĩ" + ], + [ + "Ġwal", + "czÄħcych" + ], + [ + "Jaka", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġniezwy", + "kÅĤy" + ], + [ + "Ġsport", + "owej" + ], + [ + "Ġwrzu", + "ca" + ], + [ + "Ġwysy", + "ÅĤaÄĩ" + ], + [ + "B", + "ri" + ], + [ + "Ġpasaże", + "ra" + ], + [ + "Ġkosz", + "tami" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "cze" + ], + [ + "Ġwyd", + "ruk" + ], + [ + "Przy", + "puszczam" + ], + [ + "sty", + "cznymi" + ], + [ + "en", + "sa" + ], + [ + "ĠP", + "r" + ], + [ + "Ġza", + "gar" + ], + [ + "Ġprze", + "kre" + ], + [ + "Ġdostos", + "owania" + ], + [ + "tu", + "jÄħcych" + ], + [ + "P", + "ró" + ], + [ + "Prze", + "wodni" + ], + [ + "Ġczy", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġko", + "za" + ], + [ + "Ġkryty", + "ka" + ], + [ + "ĠPraw", + "da" + ], + [ + "ĠZa", + "rzÄħ" + ], + [ + "ĠWi", + "ki" + ], + [ + "Ġradzie", + "ckich" + ], + [ + "Ġ1", + "19" + ], + [ + "os", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwyma", + "gan" + ], + [ + "bi", + "ng" + ], + [ + "Ġrol", + "nictwo" + ], + [ + "Ġcy", + "ga" + ], + [ + "ÅĽ", + "niÄĻte" + ], + [ + "Ġw", + "siadÅĤ" + ], + [ + "ec", + "k" + ], + [ + "PrzykÅĤad", + "owo" + ], + [ + "Ġkonstru", + "kcjÄĻ" + ], + [ + "t", + "wu" + ], + [ + "A", + "ng" + ], + [ + "ĠpÅĤ", + "k" + ], + [ + "ni", + "owy" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żenie" + ], + [ + "ĠO", + "S" + ], + [ + "Ġgro", + "szy" + ], + [ + "Ġzdzi", + "wienia" + ], + [ + "ĠCzar", + "ne" + ], + [ + "ĠprzyszÅĤ", + "ej" + ], + [ + "den", + "ci" + ], + [ + "Ġi", + "f" + ], + [ + "at", + "ra" + ], + [ + "Ġus", + "mie" + ], + [ + "Ġzacznie", + "sz" + ], + [ + "l", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġsta", + "w" + ], + [ + "Ġdrze", + "m" + ], + [ + "Ġc", + "ali" + ], + [ + "ĠB", + "Y" + ], + [ + "Ź", + "ródÅĤo" + ], + [ + "Ġzbo", + "cza" + ], + [ + "Ġpoz", + "dra" + ], + [ + "Ġse", + "gre" + ], + [ + "Ġukrai", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "sz", + "kiewicz" + ], + [ + "ĠbÅĤa", + "g" + ], + [ + "Ġnie", + "regu" + ], + [ + "ĠM", + "ro" + ], + [ + "Ġgaze", + "ta" + ], + [ + "lo", + "tni" + ], + [ + "Ġporu", + "szyÅĤa" + ], + [ + "Ġdia", + "bel" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owane" + ], + [ + "go", + "dz" + ], + [ + "Ġna", + "step" + ], + [ + "O", + "kre" + ], + [ + "Ġkilo", + "gramów" + ], + [ + "Ġpracu", + "jesz" + ], + [ + "W", + "szak" + ], + [ + "ar", + "nego" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żonych" + ], + [ + "Ġkontek", + "stu" + ], + [ + "Ġwzmoc", + "nienie" + ], + [ + "Ġzaka", + "zy" + ], + [ + "Ġwydoby", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġkogo", + "s" + ], + [ + "ĠParlamentar", + "ny" + ], + [ + "ko", + "rzyst" + ], + [ + "Ġrzeź", + "by" + ], + [ + "eksy", + "ka" + ], + [ + "ĠNaro", + "dzenia" + ], + [ + "Ġaud", + "io" + ], + [ + "ĠÅĽla", + "dem" + ], + [ + "li", + "no" + ], + [ + "Ġam", + "or" + ], + [ + "ĠspóÅĤ", + "kach" + ], + [ + "ĠdÄħ", + "żyÄĩ" + ], + [ + "MÅĤo", + "dzi" + ], + [ + "Ġkosmos", + "u" + ], + [ + "Ġna", + "rys" + ], + [ + "Ġbry", + "gady" + ], + [ + "UsÅĤy", + "szaÅĤ" + ], + [ + "st", + "at" + ], + [ + "v", + "ana" + ], + [ + "Ġkat", + "owi" + ], + [ + "lo", + "nia" + ], + [ + "Ġoficjal", + "nej" + ], + [ + "de", + "x" + ], + [ + "Ġwykorzystu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġtv", + "n" + ], + [ + "Ġw", + "prawi" + ], + [ + "bo", + "ra" + ], + [ + "ĠAu", + "stria" + ], + [ + "Ġzni", + "ch" + ], + [ + "Ġi", + "gnoru" + ], + [ + "ĠHu", + "go" + ], + [ + "Ġkomplek", + "su" + ], + [ + "ĠOba", + "wiam" + ], + [ + "^", + "^" + ], + [ + "Ġzm", + "roku" + ], + [ + "ĠstanÄĻ", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġbu", + "ta" + ], + [ + "Ġkonce", + "sji" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠokreÅĽla", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġkraj", + "owym" + ], + [ + "Ġzgi", + "nie" + ], + [ + "Ġskrzy", + "dÅĤami" + ], + [ + "ĠnagÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġlikwi", + "dacja" + ], + [ + "Mi", + "nÄĻÅĤo" + ], + [ + "Ġsprze", + "dawca" + ], + [ + "dzie", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠS", + "ani" + ], + [ + "Lu", + "bi" + ], + [ + "ĠwysiÅĤ", + "ków" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owany" + ], + [ + "Ġkonfli", + "kty" + ], + [ + "ĠZ", + "w" + ], + [ + "d", + "ary" + ], + [ + "Faj", + "nie" + ], + [ + "Ġna", + "wiÄħz" + ], + [ + "Ġdo", + "men" + ], + [ + "Ġlat", + "arni" + ], + [ + "Ġzachwy", + "cony" + ], + [ + "Ġma", + "p" + ], + [ + "Ġniż", + "szej" + ], + [ + "war", + "i" + ], + [ + "Ġprze", + "jechaÅĤ" + ], + [ + "bud", + "owa" + ], + [ + "Ek", + "sper" + ], + [ + "ĠHa", + "y" + ], + [ + "Ġzasad", + "ne" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġewentu", + "alnego" + ], + [ + "Ġwy", + "giÄĻ" + ], + [ + "E", + "x" + ], + [ + "Ġprzepra", + "sza" + ], + [ + "Ġży", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠAg", + "ata" + ], + [ + "sz", + "kami" + ], + [ + "ri", + "o" + ], + [ + "ĠM", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġspi", + "su" + ], + [ + "Ġwój", + "t" + ], + [ + "Ġoba", + "wie" + ], + [ + "L", + "atem" + ], + [ + "Ġse", + "nio" + ], + [ + "Ġnazy", + "wamy" + ], + [ + "ĠgÅĤupo", + "ta" + ], + [ + "H", + "al" + ], + [ + "âĢĿ", + ";" + ], + [ + "or", + "nie" + ], + [ + "ĠD", + "ami" + ], + [ + "dza", + "niu" + ], + [ + "Ġu", + "talent" + ], + [ + "Ġru", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġin", + "tru" + ], + [ + "O", + "pi" + ], + [ + "ĠTra", + "kt" + ], + [ + "ĠoÅĽwiet", + "lenie" + ], + [ + "ĠskoÅĦczy", + "ÅĤem" + ], + [ + "sia", + "dy" + ], + [ + "Ġna", + "sa" + ], + [ + "Ġwymi", + "ary" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "szeniu" + ], + [ + "Ġdosta", + "jesz" + ], + [ + "Ġwyco", + "fa" + ], + [ + "-", + "," + ], + [ + "Ġpa", + "daÄĩ" + ], + [ + "lu", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠusiÅĤ", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ka", + "s" + ], + [ + "Ġadmi", + "raÅĤ" + ], + [ + "czÄĻ", + "sto" + ], + [ + "owan", + "emu" + ], + [ + "Ġu", + "czonych" + ], + [ + "Ġweek", + "endy" + ], + [ + "jeżdż", + "ali" + ], + [ + "Ġkiep", + "sko" + ], + [ + "Ġpyta", + "sz" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "two" + ], + [ + "owiad", + "am" + ], + [ + "Ġwi", + "dza" + ], + [ + "Ġbar", + "ki" + ], + [ + "Ġod", + "sy" + ], + [ + "Ġwyko", + "pali" + ], + [ + "Ġop", + "atru" + ], + [ + "Ġoszu", + "stwa" + ], + [ + "Ġdo", + "niesienia" + ], + [ + "Ġdwor", + "cu" + ], + [ + "Ġszero", + "ka" + ], + [ + "by", + "ÅĤo" + ], + [ + "bie", + "gÅĤo" + ], + [ + "ĠprzejÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠOj", + "czy" + ], + [ + "Ġzak", + "lÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġzer", + "knÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠKana", + "dy" + ], + [ + "Ġprze", + "miany" + ], + [ + "Ġpor", + "tów" + ], + [ + "Ġschro", + "nienia" + ], + [ + "ĠPusz", + "czy" + ], + [ + "Ġtu", + "rze" + ], + [ + "ĠInter", + "net" + ], + [ + "PomyÅĽl", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġmental", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġżyci", + "owe" + ], + [ + "ĠsiÄĻga", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġantro", + "po" + ], + [ + "ni", + "l" + ], + [ + "Ġegzy", + "sten" + ], + [ + "Ġblo", + "ki" + ], + [ + "Ġów", + "dzie" + ], + [ + "ĠR", + "F" + ], + [ + "Ġszy", + "kuje" + ], + [ + "Ġzasad", + "niczej" + ], + [ + "at", + "ej" + ], + [ + "H", + "E" + ], + [ + "ĠH", + "om" + ], + [ + "Ġlabo", + "rator" + ], + [ + "sa", + "rzy" + ], + [ + "Ġzjad", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠjÄĻzy", + "kach" + ], + [ + "ĠK", + "tó" + ], + [ + "ĠD", + "E" + ], + [ + "Ġpoko", + "ny" + ], + [ + "Ġprzy", + "trafi" + ], + [ + "Ġwo", + "zów" + ], + [ + "Ġbez", + "sen" + ], + [ + "Ġpora", + "nek" + ], + [ + "Ġpi", + "ż" + ], + [ + "ĠWie", + "rz" + ], + [ + "Ġstud", + "ium" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "nione" + ], + [ + "Ġucie", + "kli" + ], + [ + "Ġci", + "ot" + ], + [ + "ro", + "ba" + ], + [ + "wa", + "rze" + ], + [ + "ral", + "d" + ], + [ + "Ġże", + "gla" + ], + [ + "Ġwz", + "d" + ], + [ + "Ġkierow", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġak", + "cjon" + ], + [ + "Ġkoch", + "ana" + ], + [ + "Ġpostulat", + "ów" + ], + [ + "ĠSÄħd", + "ownictwa" + ], + [ + "@", + "?" + ], + [ + "tar", + "ia" + ], + [ + "Ġumieszcz", + "ony" + ], + [ + "ie", + "niu" + ], + [ + "ĠFran", + "ces" + ], + [ + "ĠDzie", + "wczy" + ], + [ + "wi", + "sz" + ], + [ + "ko", + "lad" + ], + [ + "Ġro", + "u" + ], + [ + "Wy", + "bacz" + ], + [ + "Ġod", + "noszÄħc" + ], + [ + "SK", + "IE" + ], + [ + "ĠuÅĽci", + "sk" + ], + [ + "ĠKana", + "dzie" + ], + [ + "ĠBydgo", + "szcz" + ], + [ + "Ġzam", + "as" + ], + [ + "Ġkróle", + "stwo" + ], + [ + "Ġnieod", + "powiedzi" + ], + [ + "nu", + "m" + ], + [ + "koÅĤa", + "j" + ], + [ + "ĠCez", + "ar" + ], + [ + "Ġsob", + "a" + ], + [ + "Ġzawie", + "szeniu" + ], + [ + "Ġna", + "kÅĤo" + ], + [ + "Ch", + "cÄħ" + ], + [ + "ĠJu", + "an" + ], + [ + "Ġrower", + "u" + ], + [ + "ĠN", + "owe" + ], + [ + "ĠKu", + "bi" + ], + [ + "Ġz", + "aru" + ], + [ + "Ġrysu", + "nek" + ], + [ + "syj", + "ny" + ], + [ + "Ġwisi", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġwyczu", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpracu", + "jemy" + ], + [ + "Ġrepubli", + "ka" + ], + [ + "Ġnazy", + "wany" + ], + [ + "Ġna", + "ciÄħg" + ], + [ + "ÅĤ", + "ymi" + ], + [ + "ĠspÄĻ", + "dziÅĤa" + ], + [ + "ki", + "ni" + ], + [ + "Ġwy", + "znaÅĤ" + ], + [ + "Ġukra", + "dÅĤ" + ], + [ + "Ġost", + "rza" + ], + [ + "żd", + "ż" + ], + [ + "ĠprzeÅĽcie", + "rad" + ], + [ + "Ġspotk", + "amy" + ], + [ + "ĠWilhel", + "m" + ], + [ + "Ġtra", + "fie" + ], + [ + "Ġkurcz", + "owo" + ], + [ + "t", + "nicy" + ], + [ + "Ġpra", + "nia" + ], + [ + "Ġw", + "sko" + ], + [ + "Ġkamie", + "nnego" + ], + [ + "Ġb", + "rew" + ], + [ + "ĠniesÅĤych", + "anie" + ], + [ + "ĠwstÄĻp", + "nych" + ], + [ + "z", + "ad" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "tan" + ], + [ + "Ġmów", + "ienie" + ], + [ + "Ġde", + "pe" + ], + [ + "ĠKami", + "l" + ], + [ + "ĠMacie", + "ja" + ], + [ + "wol", + "ono" + ], + [ + "ri", + "ve" + ], + [ + "Ġroz", + "ja" + ], + [ + "Ġrezer", + "wat" + ], + [ + "Ġnacze", + "lny" + ], + [ + "Ġkamie", + "nne" + ], + [ + "ri", + "na" + ], + [ + "Ġcodzie", + "nnych" + ], + [ + "Ġwez", + "mÄĻ" + ], + [ + "Ġto", + "rze" + ], + [ + "ĠMa", + "i" + ], + [ + "Ġna", + "kar" + ], + [ + "Ġdeficy", + "t" + ], + [ + "Ġprze", + "dzie" + ], + [ + "ĠRe", + "u" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "anym" + ], + [ + "ĠmÅĤodzie", + "ÅĦca" + ], + [ + "Ġdarm", + "owe" + ], + [ + "Ġkandydat", + "em" + ], + [ + "Ġtrzym", + "am" + ], + [ + "ĠEmi", + "ly" + ], + [ + "resz", + "ta" + ], + [ + "Ġcho", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzy" + ], + [ + "Ġsojusz", + "ników" + ], + [ + "to", + "l" + ], + [ + "Ġwspomina", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġtrój", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġwal", + "kÄħ" + ], + [ + "y", + "outube" + ], + [ + "Os", + "oba" + ], + [ + "ĠposÅĤugi", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "owali" + ], + [ + "syw", + "nie" + ], + [ + "Bi", + "bli" + ], + [ + "Ġjeżd", + "żÄĻ" + ], + [ + "Ġvi", + "tro" + ], + [ + "Ġży", + "wym" + ], + [ + "Åģ", + "U" + ], + [ + "Ġzni", + "szczyÅĤ" + ], + [ + "ħ", + "âĺ" + ], + [ + "Ġukrad", + "kiem" + ], + [ + "Ġbie", + "gÅĤa" + ], + [ + "ĠCam", + "bridge" + ], + [ + "Ġpor", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ri", + "Äħ" + ], + [ + "Ġzbi", + "ory" + ], + [ + "F", + "O" + ], + [ + "Ġregi", + "onach" + ], + [ + "Ġmoc", + "nym" + ], + [ + "Ġpo", + "tajem" + ], + [ + "Ġst", + "róż" + ], + [ + "lo", + "k" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "tem" + ], + [ + "ĠposÅĤu", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Ġszef", + "owa" + ], + [ + "Ġba", + "cznie" + ], + [ + "19", + "72" + ], + [ + "Ġ10", + "8" + ], + [ + "t", + "ing" + ], + [ + "ĠÅĽled", + "czych" + ], + [ + "Ġrowe", + "rzystów" + ], + [ + "Ġw", + "kracza" + ], + [ + "Ġt", + "ane" + ], + [ + "In", + "westy" + ], + [ + "Ġgo", + "towaÄĩ" + ], + [ + "ĠCh", + "y" + ], + [ + "Ġodsu", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠmówiÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġniepoko", + "jÄħce" + ], + [ + "tra", + "kt" + ], + [ + "Ġpowie", + "dziec" + ], + [ + "Ġwspom", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġi", + "p" + ], + [ + "ĠsÅĤod", + "kie" + ], + [ + "ĠfaÅĤszy", + "wych" + ], + [ + "Ġol", + "szty" + ], + [ + "Ġwska", + "zania" + ], + [ + "Ġdebi", + "ut" + ], + [ + "ĠzmysÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġro", + "b" + ], + [ + "Ġpod", + "róże" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "tÄħ" + ], + [ + "ĠZ", + "naj" + ], + [ + "o", + "y" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tnÄħ" + ], + [ + "ĠnieÅĽ", + "miaÅĤ" + ], + [ + "Ġszes", + "na" + ], + [ + "wal", + "na" + ], + [ + "ĠpiÄĻÄĩ", + "set" + ], + [ + "Ġspad", + "ÅĤo" + ], + [ + "n", + "kami" + ], + [ + "nia", + "li" + ], + [ + "Ġbol", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠTerytori", + "alnego" + ], + [ + "Ð", + "¼" + ], + [ + "Ġrosyj", + "ska" + ], + [ + "Ġdywi", + "zj" + ], + [ + "wszy", + "stko" + ], + [ + "us", + "s" + ], + [ + "Ġgro", + "no" + ], + [ + "Ġtro", + "l" + ], + [ + "ĠSpo", + "jrzaÅĤ" + ], + [ + "Ġci", + "cha" + ], + [ + "Ġskie", + "rowanie" + ], + [ + "aty", + "cznego" + ], + [ + "Ġdaw", + "ki" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzona" + ], + [ + "Ġkrymi", + "nali" + ], + [ + "Ġuzbroj", + "onych" + ], + [ + "kona", + "nie" + ], + [ + "Ġelement", + "ami" + ], + [ + "r", + "ien" + ], + [ + "ĠsÅĤo", + "i" + ], + [ + "M", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġsz", + "mer" + ], + [ + "Ġstar", + "uszka" + ], + [ + "g", + "ger" + ], + [ + "Ġpromieni", + "owania" + ], + [ + "ĠzdÄħ", + "ży" + ], + [ + "Ġdo", + "r" + ], + [ + "ĠÅļ", + "led" + ], + [ + "ĠMich", + "al" + ], + [ + "1", + "20" + ], + [ + "ĠMi", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠZa", + "pew" + ], + [ + "Ġdyskrymi", + "nacji" + ], + [ + "ĠZ", + "aj" + ], + [ + "Ġlikwi", + "dacjÄĻ" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "aÅĤ" + ], + [ + "h", + "istory" + ], + [ + "Ġobo", + "zy" + ], + [ + "ĠSy", + "n" + ], + [ + "Ġschro", + "nienie" + ], + [ + "Ġu", + "noszÄħ" + ], + [ + "al", + "ie" + ], + [ + "ĠPu", + "char" + ], + [ + "Dodat", + "ek" + ], + [ + "v", + "or" + ], + [ + "li", + "tos" + ], + [ + "Wy", + "kon" + ], + [ + "ĠZa", + "wi" + ], + [ + "Ġofice", + "rem" + ], + [ + "Ġorganiza", + "cjami" + ], + [ + "Ġzap", + "y" + ], + [ + "Ġodrzu", + "ciÅĤa" + ], + [ + "st", + "rzu" + ], + [ + "Ġnauczyciel", + "ka" + ], + [ + "Ġszuka", + "sz" + ], + [ + "Ġseksu", + "alnego" + ], + [ + "Ġż", + "ni" + ], + [ + "ĠSmo", + "leÅĦ" + ], + [ + "Ġprzynależ", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠÅĤad", + "owania" + ], + [ + "Ġk", + "lÄħ" + ], + [ + "si", + "ny" + ], + [ + "Ġpraw", + "nika" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "wy" + ], + [ + "Ġwie", + "czne" + ], + [ + "Ġtablet", + "ki" + ], + [ + "Ġcho", + "ciaz" + ], + [ + "Ġplane", + "tÄĻ" + ], + [ + "Za", + "pach" + ], + [ + "Ġdo", + "kla" + ], + [ + "Ġku", + "lÄĻ" + ], + [ + "io", + "let" + ], + [ + "Uwiel", + "bi" + ], + [ + "nego", + "cj" + ], + [ + "Ġpropon", + "owanych" + ], + [ + "Po", + "kój" + ], + [ + "@", + "$" + ], + [ + "Ġha", + "bili" + ], + [ + "Zastana", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "siad", + "ÅĤam" + ], + [ + "ne", + "ko" + ], + [ + "ü", + "r" + ], + [ + "Ġstara", + "my" + ], + [ + "ĠpotÄĻż", + "nym" + ], + [ + "Ġratu", + "sza" + ], + [ + "Ġp", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "U", + "T" + ], + [ + "Ġmeto", + "do" + ], + [ + "Ġwystar", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġna", + "gÅĤa" + ], + [ + "Ġusu", + "wa" + ], + [ + "Ġo", + "ciera" + ], + [ + "wi", + "d" + ], + [ + "Ġspotyk", + "amy" + ], + [ + "pro", + "blem" + ], + [ + "Ġw", + "noszÄħ" + ], + [ + "Ġgor", + "ÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġk", + "amy" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġobni", + "ża" + ], + [ + "Ġsil", + "nej" + ], + [ + "Ġstro", + "ne" + ], + [ + "Ġta", + "nio" + ], + [ + "Ġprzeraża", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠNa", + "grody" + ], + [ + "Ġwycho", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġzer", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġprzypomina", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġpogot", + "owia" + ], + [ + "ĠPaÅĦstw", + "owego" + ], + [ + "Ġwska", + "zanie" + ], + [ + "dÅĤu", + "żej" + ], + [ + "ĠB", + "aj" + ], + [ + "ĠSh", + "er" + ], + [ + "Ġu", + "legÅĤy" + ], + [ + "Ġim", + "muni" + ], + [ + "Ġkraj", + "owe" + ], + [ + "Ġzgu", + "bi" + ], + [ + "P", + "obie" + ], + [ + "T", + "or" + ], + [ + "Ġpod", + "daÅĤ" + ], + [ + "Ġlider", + "em" + ], + [ + "no", + "tów" + ], + [ + "ĠnagÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġmo", + "cz" + ], + [ + "gu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Mówi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġto", + "rów" + ], + [ + "Popat", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "p", + "ers" + ], + [ + "Ġżart", + "ob" + ], + [ + "U", + "niósÅĤ" + ], + [ + "Ja", + "cek" + ], + [ + "Ġnowoczes", + "nej" + ], + [ + "Ġwi", + "try" + ], + [ + "Ġfinans", + "owanych" + ], + [ + "Ġci", + "s" + ], + [ + "cha", + "ni" + ], + [ + "Ġ3", + "60" + ], + [ + "ara", + "mi" + ], + [ + "Ġzagrani", + "cznego" + ], + [ + "ĠpiÅĤka", + "rze" + ], + [ + "Ġak", + "tem" + ], + [ + "Prac", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġpod", + "ry" + ], + [ + "Ġkodek", + "s" + ], + [ + "Ġstypen", + "dium" + ], + [ + "za", + "cyjne" + ], + [ + "Ġinform", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġweek", + "en" + ], + [ + "Ġuważ", + "any" + ], + [ + "Ġtra", + "cÄħc" + ], + [ + "Ġher", + "bu" + ], + [ + "t", + "rudno" + ], + [ + "um", + "e" + ], + [ + "Ġotrzyma", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġdo", + "zwo" + ], + [ + "bo", + "j" + ], + [ + "ĠLu", + "ksem" + ], + [ + "ĠSz", + "kóÅĤ" + ], + [ + "Ġtrafi", + "ÅĤem" + ], + [ + "pi", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠPar", + "is" + ], + [ + "ĠA", + "ten" + ], + [ + "ĠCi", + "cho" + ], + [ + "Ġwyda", + "niem" + ], + [ + "ĠrozpoczÄĻ", + "li" + ], + [ + "ĠMet", + "ro" + ], + [ + "Nie", + "kiedy" + ], + [ + "Po", + "ch" + ], + [ + "P", + "unkt" + ], + [ + "ĠW", + "rób" + ], + [ + "ĠgwaÅĤtow", + "ny" + ], + [ + "ĠJim", + "my" + ], + [ + "ni", + "onymi" + ], + [ + "ĠWyso", + "kÄħ" + ], + [ + "Lu", + "dzi" + ], + [ + "ĠPortuga", + "lii" + ], + [ + "Ġla", + "wi" + ], + [ + "Ġnar", + "ra" + ], + [ + "Ġnagra", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġosie", + "d" + ], + [ + "ĠR", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠWiel", + "kie" + ], + [ + "Ġurucho", + "mienie" + ], + [ + "ĠKUR", + "WY" + ], + [ + "ĠNa", + "z" + ], + [ + "ĠY", + "T" + ], + [ + "Ġbie", + "gaÄĩ" + ], + [ + "ĠprawidÅĤ", + "owe" + ], + [ + "Pat", + "rz" + ], + [ + "ĠAn", + "ne" + ], + [ + "ÅĤa", + "c" + ], + [ + "Ġwyra", + "żenia" + ], + [ + "ĠWÅĤodzi", + "mierz" + ], + [ + "ĠJohn", + "son" + ], + [ + "Ġsk", + "rze" + ], + [ + "ĠZe", + "spóÅĤ" + ], + [ + "ĠoglÄħd", + "am" + ], + [ + "ĠbÄĻdÄħ", + "cego" + ], + [ + "ĠCol", + "le" + ], + [ + "Ġkamie", + "niem" + ], + [ + "lo", + "tów" + ], + [ + "Ġle", + "we" + ], + [ + "sti", + "na" + ], + [ + "Ġps", + "ych" + ], + [ + "Po", + "patrz" + ], + [ + "sj", + "onal" + ], + [ + "ĠÅĽwiadczenia", + "ch" + ], + [ + "Ġroz", + "t" + ], + [ + "Ġsi", + "ÅĤach" + ], + [ + "Ġsty", + "lem" + ], + [ + "Ġuroczy", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġdro", + "gami" + ], + [ + "Ġpodejrze", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġs", + "on" + ], + [ + "Ġobserw", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġuczu", + "ci" + ], + [ + "P", + "IE" + ], + [ + "Zwie", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġpój", + "dziesz" + ], + [ + "Ġstat", + "kiem" + ], + [ + "Ġspróbu", + "je" + ], + [ + "T", + "ata" + ], + [ + "ĠmÄħd", + "roÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġnarod", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġwspar", + "ciu" + ], + [ + "ĠOÅĽrod", + "ka" + ], + [ + "Ġwul", + "gar" + ], + [ + "Ġban", + "kowego" + ], + [ + "si", + "no" + ], + [ + "Ġdrog", + "owej" + ], + [ + "Cze", + "ka" + ], + [ + "Ġsz", + "kar" + ], + [ + "Ã", + "«" + ], + [ + "Ġradi", + "u" + ], + [ + "Ġe", + "st" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "ce" + ], + [ + "ĠÅĽnie", + "giem" + ], + [ + "Ġprze", + "powie" + ], + [ + "Ġsport", + "owy" + ], + [ + "Ġwesp", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "aty", + "wnÄħ" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĽliz" + ], + [ + "tyka", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġbi", + "li" + ], + [ + "Ġfilozo", + "fia" + ], + [ + "Ġró", + "l" + ], + [ + "Ġpod", + "nó" + ], + [ + "Ġstaro", + "ÅĽci" + ], + [ + "ar", + "s" + ], + [ + "Ġh", + "indu" + ], + [ + "ĠDoro", + "ta" + ], + [ + "Mówi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġczek", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġhe", + "roi" + ], + [ + "Ġni", + "skiego" + ], + [ + "sti", + "ne" + ], + [ + "G", + "ór" + ], + [ + "Ġbun", + "t" + ], + [ + "sta", + "po" + ], + [ + "ĠoÅĽ", + "mi" + ], + [ + "Ġopowiada", + "jÄħ" + ], + [ + "S", + "mo" + ], + [ + "lu", + "ch" + ], + [ + "h", + "ony" + ], + [ + "g", + "ata" + ], + [ + "Ġwy", + "prawa" + ], + [ + "ĠwspaniaÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġwestch", + "nieniem" + ], + [ + "Ġsrebr", + "ne" + ], + [ + "Ġsz", + "os" + ], + [ + "Ġdu", + "ma" + ], + [ + "Ġw", + "sz" + ], + [ + "Ġs", + "anepi" + ], + [ + "Pro", + "f" + ], + [ + "Ġtajem", + "niczy" + ], + [ + "ĠS", + "O" + ], + [ + "Ġnapi", + "szÄĻ" + ], + [ + "D", + "oÅĽwiad" + ], + [ + "Ġspi", + "sku" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "cenia" + ], + [ + "Ġdoty", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġmoderni", + "zacjÄĻ" + ], + [ + "Ġzasko", + "czeniem" + ], + [ + "Ġnie", + "stos" + ], + [ + "nu", + "jÄĻ" + ], + [ + "ni", + "t" + ], + [ + "Ġdorad", + "ca" + ], + [ + "Ġmówi", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġnaby", + "cia" + ], + [ + "nor", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġw", + "kÅĤada" + ], + [ + "ĠSo", + "ko" + ], + [ + "Spo", + "ro" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "pi" + ], + [ + "Ġkole", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġre", + "ce" + ], + [ + "Ġbiznes", + "men" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤem" + ], + [ + "Otwo", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "Ġgaz", + "em" + ], + [ + "Ġhu", + "kiem" + ], + [ + "Ġskra", + "dzi" + ], + [ + "ĠAmeri", + "can" + ], + [ + "o", + "raz" + ], + [ + "Ġelegan", + "cko" + ], + [ + "Ġprzed", + "mów" + ], + [ + "Ġcz", + "aj" + ], + [ + "dź", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Ġtwier", + "dzili" + ], + [ + "Ġu", + "prawy" + ], + [ + "kowi", + "ak" + ], + [ + "Zost", + "aÅĤo" + ], + [ + "D", + "elika" + ], + [ + "Ġodpowiada", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġbez", + "myÅĽl" + ], + [ + "ĠzagÅĤa", + "dy" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġelem", + "entu" + ], + [ + "G", + "atunek" + ], + [ + "Ġ27", + "0" + ], + [ + "S", + "tru" + ], + [ + "Ġniewiel", + "kiego" + ], + [ + "Ġwy", + "gas" + ], + [ + "Ġwygod", + "niej" + ], + [ + "vi", + "ce" + ], + [ + "Ġrewi", + "ta" + ], + [ + "Ġsi", + "ê" + ], + [ + "ĠMaciere", + "wicz" + ], + [ + "Ġry", + "czaÅĤ" + ], + [ + "Ġjas", + "nych" + ], + [ + "ĠNo", + "c" + ], + [ + "ChoÄĩ", + "by" + ], + [ + "Ġzatrudni", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpodpis", + "ów" + ], + [ + "Ġwy", + "kazu" + ], + [ + "Ġprzedsta", + "wiajÄħ" + ], + [ + "Ġhistory", + "ków" + ], + [ + "Wszel", + "kie" + ], + [ + "Ġwalu", + "ty" + ], + [ + "Ġusta", + "wienia" + ], + [ + "Ġże", + "gl" + ], + [ + "Ġdodat", + "kiem" + ], + [ + "patry", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠMar", + "sa" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "cielem" + ], + [ + "ĠWiel", + "kim" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "ski" + ], + [ + "Ġoszu", + "kaÄĩ" + ], + [ + "Ġwszech", + "stron" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħcej" + ], + [ + "Ġprogram", + "owania" + ], + [ + "Ġkazd", + "ym" + ], + [ + "krÄĻ", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġwy", + "twarz" + ], + [ + "Ġpas", + "jÄħ" + ], + [ + "stru", + "kcja" + ], + [ + "Ġjakie", + "mu" + ], + [ + "Ġpat", + "ologia" + ], + [ + "Ġhory", + "zont" + ], + [ + "Ġprzydat", + "ne" + ], + [ + "Ġwyobraź", + "niÄĻ" + ], + [ + "Ġintensyw", + "ne" + ], + [ + "Ġczasopis", + "ma" + ], + [ + "Ġl", + "w" + ], + [ + "Ġnatural", + "na" + ], + [ + "Ġbi", + "u" + ], + [ + "Ġpod", + "niesie" + ], + [ + "ĠKa", + "wa" + ], + [ + "Ġ11", + "1" + ], + [ + "Ġulubi", + "one" + ], + [ + "Ġnaj", + "widoczniej" + ], + [ + "ĠTo", + "kio" + ], + [ + "szczy", + "źnie" + ], + [ + "W", + "ewnÄħtrz" + ], + [ + "Ġwyspe", + "cjali" + ], + [ + "Ġkom", + "bat" + ], + [ + "Ġjednost", + "ron" + ], + [ + "tak", + "ie" + ], + [ + "ch", + "ÅĤon" + ], + [ + "Ġsoli", + "dnie" + ], + [ + "ĠTry", + "bu" + ], + [ + "Pozosta", + "je" + ], + [ + "Ġumiera", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġwy", + "to" + ], + [ + "Ġbom", + "ba" + ], + [ + "gÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ġoskar", + "żonego" + ], + [ + "Ġplane", + "to" + ], + [ + "ĠMS", + "WiA" + ], + [ + "Ġparsk", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġorygi", + "n" + ], + [ + "Ġbiblio", + "tek" + ], + [ + "ĠB", + "ron" + ], + [ + "ĠjÄĻ", + "knÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġuzu", + "peÅĤnie" + ], + [ + "Ġbatali", + "on" + ], + [ + "at", + "ami" + ], + [ + "pi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġni", + "sz" + ], + [ + "Ġzamk", + "nie" + ], + [ + "Ġwy", + "niosÅĤy" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "ż" + ], + [ + "Ġoryginal", + "ne" + ], + [ + "Ġpod", + "sta" + ], + [ + "Ġgro", + "te" + ], + [ + "ĠIn", + "westy" + ], + [ + "Ġsk", + "rót" + ], + [ + "ĠL", + "ily" + ], + [ + "ĠBa", + "y" + ], + [ + "Ġbok", + "ser" + ], + [ + "Za", + "uważ" + ], + [ + "Ġprzeszko", + "dzie" + ], + [ + "Mówi", + "my" + ], + [ + "Ġdefini", + "cja" + ], + [ + "Ġkolej", + "owy" + ], + [ + "Ġnie", + "wzru" + ], + [ + "ast", + "e" + ], + [ + "ĠLu", + "i" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "szono" + ], + [ + "Ġjas", + "nej" + ], + [ + "ry", + "czny" + ], + [ + "Ġsie", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "ĠM", + "OD" + ], + [ + "Ġmono", + "ton" + ], + [ + "Ġu", + "szczÄĻÅĽli" + ], + [ + "lew", + "ska" + ], + [ + "Ġnienawi", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġzwróci", + "li" + ], + [ + "Ġtranspor", + "cie" + ], + [ + "Ġsekreta", + "rzem" + ], + [ + "rzÄĻ", + "dne" + ], + [ + "ĠzakÅĤad", + "aÅĤ" + ], + [ + "g", + "wi" + ], + [ + "Ġczek", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠsiÅĤ", + "owni" + ], + [ + "ĠN", + "orth" + ], + [ + "RÄĻ", + "ce" + ], + [ + "ĠAn", + "nÄĻ" + ], + [ + "ĠdÄħ", + "ży" + ], + [ + "Ġzawart", + "ej" + ], + [ + "UR", + "WIA" + ], + [ + "ĠW", + "I" + ], + [ + "Ġw", + "ciÄħgnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġdrugie", + "mu" + ], + [ + "k", + "rÄħ" + ], + [ + "ĠzamkniÄĻ", + "tymi" + ], + [ + "Ġwo", + "ÅĤaÅĤ" + ], + [ + "Ġpie", + "p" + ], + [ + "ĠmÄĻż", + "owi" + ], + [ + "Ġstrasz", + "nego" + ], + [ + "Ġod", + "prawi" + ], + [ + "Ġzi", + "mie" + ], + [ + "BiaÅĤ", + "ej" + ], + [ + "ĠÅ»", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġodzwiercie", + "dla" + ], + [ + "Ġzacznie", + "my" + ], + [ + "Ġpostawi", + "one" + ], + [ + "mia", + "rze" + ], + [ + "Ġstowarzy", + "szenie" + ], + [ + "Ġrozsze", + "rza" + ], + [ + "ĠS", + "ku" + ], + [ + "Ġspraw", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠP", + "ój" + ], + [ + "ĠwiÄħ", + "zaÄĩ" + ], + [ + "Ġma", + "ci" + ], + [ + "Ġmiej", + "skim" + ], + [ + "Ġna", + "dania" + ], + [ + "p", + "lat" + ], + [ + "Ġu", + "nice" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "ek" + ], + [ + "Ġmu", + "rami" + ], + [ + "bieg", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠMistrz", + "ów" + ], + [ + "t", + "ano" + ], + [ + "Ġharmono", + "gram" + ], + [ + "Ġs", + "eryj" + ], + [ + "Dru", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġmart", + "wego" + ], + [ + "ve", + "y" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "dr" + ], + [ + "Ġminister", + "stwie" + ], + [ + "Ġprzeczu", + "cie" + ], + [ + "Ġzawiera", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "owych" + ], + [ + "Ġposzuki", + "wa" + ], + [ + "lo", + "giem" + ], + [ + "ĠC", + "ara" + ], + [ + "Ġpora", + "dy" + ], + [ + "bi", + "ny" + ], + [ + "Ġwym", + "u" + ], + [ + "Ġblon", + "d" + ], + [ + "Ġzaku", + "pie" + ], + [ + "Ġzap", + "aÅĤem" + ], + [ + "stanowie", + "nie" + ], + [ + "ĠOlszty", + "n" + ], + [ + "Ġmu", + "sku" + ], + [ + "l", + "ó" + ], + [ + "Ġprzet", + "wór" + ], + [ + "ni", + "gdy" + ], + [ + "ĠL", + "em" + ], + [ + "Ġpis", + "ane" + ], + [ + "Ġro", + "daków" + ], + [ + "wi", + "aÅĤam" + ], + [ + "ron", + "ów" + ], + [ + "S", + "W" + ], + [ + "Ġprzestrze", + "gaÄĩ" + ], + [ + "ĠsamorzÄħ", + "dzie" + ], + [ + "Ġfemi", + "nist" + ], + [ + "Ġstrze", + "laÅĤ" + ], + [ + "D", + "ra" + ], + [ + "ĠmajÄħtk", + "owych" + ], + [ + "sza", + "niu" + ], + [ + "Ġost", + "ra" + ], + [ + "ĠPZ", + "U" + ], + [ + "Ġi", + "prze" + ], + [ + "EN", + "T" + ], + [ + "ĠWaÅĤÄĻ", + "sa" + ], + [ + "Ġwyzna", + "cza" + ], + [ + "Ġabsur", + "d" + ], + [ + "Ġ190", + "5" + ], + [ + "ĠBart", + "ÅĤo" + ], + [ + "gÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Każd", + "ego" + ], + [ + "ĠI", + "ran" + ], + [ + "ĠAl", + "ba" + ], + [ + "Ġwyelimin", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠBiaÅĤego", + "stoku" + ], + [ + "Ġróż", + "nej" + ], + [ + "Ġkas", + "e" + ], + [ + "Ġsocjal", + "ne" + ], + [ + "Ġfi", + "ska" + ], + [ + "Ġe", + "tyki" + ], + [ + "an", + "tu" + ], + [ + "Ġokre", + "sy" + ], + [ + "Ġislam", + "u" + ], + [ + "ĠBaÅĤ", + "ty" + ], + [ + "Ġogar", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "la", + "di" + ], + [ + "Ġpodat", + "nika" + ], + [ + "ĠuzupeÅĤ", + "nienia" + ], + [ + "ĠIsa", + "bel" + ], + [ + "Najgor", + "sze" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "skiego" + ], + [ + "Ġuj", + "rzaÅĤem" + ], + [ + "Ġcho", + "rzy" + ], + [ + "U", + "kry" + ], + [ + "nu", + "jesz" + ], + [ + "Ġprze", + "sie" + ], + [ + "ĠmÄħ", + "ki" + ], + [ + "Ġstanowi", + "Äħcych" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "sz" + ], + [ + "ĠÅĤu", + "kiem" + ], + [ + "Ġprzy", + "puszcza" + ], + [ + "qu", + "i" + ], + [ + "Ġdym", + "em" + ], + [ + "ĠÅĽcież", + "ce" + ], + [ + "Ġw", + "cisnÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠwysÅĤ", + "any" + ], + [ + "Ġnazy", + "wali" + ], + [ + "Ġnarodzi", + "n" + ], + [ + "Ġdżin", + "sy" + ], + [ + "ĠM", + "us" + ], + [ + "Ġszybko", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠkrawÄĻ", + "dź" + ], + [ + "ĠobciÄħ", + "ża" + ], + [ + "Ġor", + "dyn" + ], + [ + "Ġu", + "caÅĤ" + ], + [ + "ĠPe", + "te" + ], + [ + "Ġodczu", + "waÅĤ" + ], + [ + "szczegól", + "nie" + ], + [ + "Ġduch", + "ownych" + ], + [ + "ĠM", + "eli" + ], + [ + "Ġop", + "cjÄĻ" + ], + [ + "so", + "cjali" + ], + [ + "ĠZo", + "fia" + ], + [ + "Ġwz", + "mian" + ], + [ + "wa", + "lem" + ], + [ + "Ġdzien", + "ne" + ], + [ + "Ġoba", + "wa" + ], + [ + "Ġnarod", + "owym" + ], + [ + "Ġswo", + "i" + ], + [ + "u", + "ta" + ], + [ + "Ġzezwo", + "lenie" + ], + [ + "Ġwyw", + "nios" + ], + [ + "ĠsÄħsie", + "dnich" + ], + [ + "gan", + "ów" + ], + [ + "Ġbudyn", + "kach" + ], + [ + "Ġmil", + "czaÅĤa" + ], + [ + "Ġw", + "mie" + ], + [ + "U", + "r" + ], + [ + "Ġwydaw", + "cy" + ], + [ + "b", + "lach" + ], + [ + "Ġna", + "ma" + ], + [ + "tni", + "ki" + ], + [ + "ĠprzesÅĤ", + "anek" + ], + [ + "Ġol", + "ÅĽnie" + ], + [ + "rzÄħ", + "dy" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "cisz" + ], + [ + "ĠU", + "W" + ], + [ + "WÅĤo", + "sy" + ], + [ + "Ġtelewizo", + "ra" + ], + [ + "Ġuzna", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠDy", + "wizji" + ], + [ + "Ġnastro", + "je" + ], + [ + "ĠL", + "OT" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "siÅĤa" + ], + [ + "Ġs", + "fer" + ], + [ + "Ġkieru", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġide", + "alna" + ], + [ + "Bra", + "kuje" + ], + [ + "ko", + "ta" + ], + [ + "Ġwzmoc", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġże", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġroz", + "jaÅĽni" + ], + [ + "ĠoglÄħd", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠzÅĤ", + "owro" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczes", + "nego" + ], + [ + "ĠBar", + "ce" + ], + [ + "Ġbe", + "dziesz" + ], + [ + "u", + "jÄħca" + ], + [ + "ĠT", + "U" + ], + [ + "ĠSzcze", + "ci" + ], + [ + "ĠWa", + "si" + ], + [ + "Ġegzami", + "nów" + ], + [ + "ĠMar", + "io" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owany" + ], + [ + "Ġsta", + "ż" + ], + [ + "Ġnegatyw", + "ny" + ], + [ + "Ġwzru", + "sza" + ], + [ + "Ġabsurdal", + "ne" + ], + [ + "Ġobywatel", + "skiego" + ], + [ + "Ġprakty", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠwÅĤad", + "ców" + ], + [ + "ĠWo", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġprzyw", + "raca" + ], + [ + "Ġnieod", + "pÅĤa" + ], + [ + "ĠM", + "oz" + ], + [ + "ĠK", + "W" + ], + [ + "Ġbli", + "skim" + ], + [ + "Ġkancle", + "rz" + ], + [ + "ĠWspól", + "noty" + ], + [ + "tari", + "atu" + ], + [ + "C", + "T" + ], + [ + "Zu", + "a" + ], + [ + "Ġ10", + "6" + ], + [ + "ĠK", + "ale" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "U", + "l" + ], + [ + "ĠpotÄĻż", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġambi", + "cji" + ], + [ + "Ġod", + "jechaÅĤ" + ], + [ + "Ġusta", + "lili" + ], + [ + "Ġdo", + "sc" + ], + [ + "ĠA", + "L" + ], + [ + "Ġminist", + "rowie" + ], + [ + "ĠksiÄħż", + "kÄħ" + ], + [ + "przy", + "p" + ], + [ + "er", + "ki" + ], + [ + "ĠGa", + "ze" + ], + [ + "Ġwynaj", + "m" + ], + [ + "ĠcaÅĤkowi", + "ta" + ], + [ + "Ġwymie", + "niÅĤ" + ], + [ + "Pracow", + "nicy" + ], + [ + "Ġozna", + "j" + ], + [ + "Ġorze", + "kÅĤ" + ], + [ + "s", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġkur", + "sów" + ], + [ + "+", + "+" + ], + [ + "Ġzer", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġsmak", + "uje" + ], + [ + "ĠTam", + "że" + ], + [ + "Ġkoru", + "pcji" + ], + [ + "ĠoÅĽle", + "pia" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "owaniu" + ], + [ + "Ġnaro", + "dy" + ], + [ + "Ġzad", + "ane" + ], + [ + "Ġzamie", + "szania" + ], + [ + "Ġurucho", + "mienia" + ], + [ + "Ġo", + "ÅĤowi" + ], + [ + "Ġob", + "raź" + ], + [ + "ĠskÅĤon", + "ny" + ], + [ + "S", + "ym" + ], + [ + "ĠdÅĤuż", + "szym" + ], + [ + "Ġra", + "ju" + ], + [ + "Ġja", + "zz" + ], + [ + "ĠwystÄĻpu", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġpod", + "waż" + ], + [ + "Re", + "sz" + ], + [ + "Ġrozg", + "rz" + ], + [ + "Ġidenty", + "fika" + ], + [ + "Ġry", + "ż" + ], + [ + "c", + "owych" + ], + [ + "Ġra", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġzdob", + "ÄĻdzie" + ], + [ + "Ġobywatel", + "stwo" + ], + [ + "w", + "ÅĽród" + ], + [ + "ĠJoh", + "nny" + ], + [ + "Ġprzypuszcz", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġża", + "lem" + ], + [ + "ĠżÄħ", + "daÄĩ" + ], + [ + "ĠżoÅĤnierz", + "ami" + ], + [ + "Ġsob", + "ot" + ], + [ + "ba", + "b" + ], + [ + "Ġdoprowa", + "dza" + ], + [ + "ĠEk", + "stra" + ], + [ + "Ġje", + "dziesz" + ], + [ + "Ġpor", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġryn", + "kowej" + ], + [ + "Ġch", + "ca" + ], + [ + "Ġplane", + "t" + ], + [ + "ĠniezbÄĻ", + "dny" + ], + [ + "Ġmuzy", + "cznych" + ], + [ + "ĠsÅĤod", + "ki" + ], + [ + "G", + "ospo" + ], + [ + "ĠâĢ", + "ĺ" + ], + [ + "ĠWol", + "f" + ], + [ + "ÅĤo", + "sy" + ], + [ + "Ġtrady", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġ19", + "15" + ], + [ + "et", + "ów" + ], + [ + "Ġopiera", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġskute", + "czna" + ], + [ + "Ġo", + "li" + ], + [ + "Ġatak", + "uje" + ], + [ + "Ġprze", + "trzymy" + ], + [ + "Wy", + "czu" + ], + [ + "Ġdo", + "py" + ], + [ + "ĠZ", + "nam" + ], + [ + "ĠspÄĻ", + "dza" + ], + [ + "ĠpopeÅĤ", + "niÄĩ" + ], + [ + "ĠP", + "ry" + ], + [ + "Ġku", + "pie" + ], + [ + "gna", + "l" + ], + [ + "Ġwicep", + "remier" + ], + [ + "Ġpu", + "stkÄĻ" + ], + [ + "R", + "an" + ], + [ + "l", + "owe" + ], + [ + "Ġda", + "wali" + ], + [ + "ĠDzi", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠFor", + "mu" + ], + [ + "ĠAl", + "bert" + ], + [ + "Ġbada", + "czy" + ], + [ + "Ġp", + "p" + ], + [ + "Ġobu", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġdo", + "zor" + ], + [ + "Ġmodli", + "Äĩ" + ], + [ + "s", + "wo" + ], + [ + "Ġniewi", + "nny" + ], + [ + "Ġmini", + "atur" + ], + [ + "ĠkÅĤam", + "aÄĩ" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "cie" + ], + [ + "pry", + "waty" + ], + [ + "Ġoczy", + "szcz" + ], + [ + "Ġporaż", + "ka" + ], + [ + "Ġidio", + "tów" + ], + [ + "Ġbez", + "si" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "oma" + ], + [ + "Ġroz", + "ez" + ], + [ + "ĠPol", + "and" + ], + [ + "ĠMi", + "rki" + ], + [ + "ĠSy", + "ber" + ], + [ + "Ġnatural", + "nej" + ], + [ + "ĠElżbie", + "ty" + ], + [ + "Ġbary", + "ka" + ], + [ + "Ġlo", + "dzie" + ], + [ + "Ġsch", + "ow" + ], + [ + "ĠJu", + "gosÅĤa" + ], + [ + "ĠzamkniÄĻ", + "tym" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żony" + ], + [ + "Ġdoga", + "daÄĩ" + ], + [ + "Ġniefor", + "mal" + ], + [ + "Ġformu", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġawan", + "tur" + ], + [ + "Ġzam", + "arÅĤ" + ], + [ + "Ġkolej", + "owa" + ], + [ + "Ġobu", + "rzenie" + ], + [ + "ĠB", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġlogi", + "cznie" + ], + [ + "Ġda", + "jmy" + ], + [ + "ĠpiÅĤ", + "ce" + ], + [ + "Zie", + "mia" + ], + [ + "Ġtyp", + "em" + ], + [ + "Ġb", + "onu" + ], + [ + "Ġspraw", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽwiet", + "nym" + ], + [ + "Ġk", + "lar" + ], + [ + "da", + "cje" + ], + [ + "Ġusi", + "ÅĤuje" + ], + [ + "Ġniezależ", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġstos", + "ujÄħ" + ], + [ + "ĠÅĤagod", + "nym" + ], + [ + "lat", + "ion" + ], + [ + "Ġwywo", + "dzi" + ], + [ + "Ġw", + "os" + ], + [ + "pra", + "ca" + ], + [ + "ĠprzysÅĤu", + "gÄĻ" + ], + [ + "ĠRa", + "y" + ], + [ + "Ġskar", + "gÄĻ" + ], + [ + "ĠRadzi", + "wiÅĤ" + ], + [ + "ĠS", + "D" + ], + [ + "Ġtrybu", + "ny" + ], + [ + "Ġgwiaz", + "dÄħ" + ], + [ + "ĠspÄĻ", + "dzaÄĩ" + ], + [ + "ĠleżÄħ", + "cy" + ], + [ + "olo", + "gów" + ], + [ + "Ġkomu", + "ny" + ], + [ + "Musi", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġzależ", + "nie" + ], + [ + "Ġ(", + ")" + ], + [ + "Ġlud", + "obój" + ], + [ + "ĠczÅĤonkow", + "skie" + ], + [ + "Ġdż", + "i" + ], + [ + "Ġpozosta", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġujedno", + "li" + ], + [ + "Ġreak", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġbog", + "ata" + ], + [ + "Ġodpowiedzial", + "na" + ], + [ + "Jedy", + "na" + ], + [ + "ĠJas", + "on" + ], + [ + "Ġprzyt", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġnazy", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġprzyby", + "cie" + ], + [ + "p", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠJu", + "lii" + ], + [ + "Ġautostra", + "d" + ], + [ + "Ġwyro", + "by" + ], + [ + "Ġotwiera", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġstop", + "niach" + ], + [ + "Ar", + "ty" + ], + [ + "Ġinteres", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġch", + "eÅĤ" + ], + [ + "Ġwzajem", + "nych" + ], + [ + "ch", + "owa" + ], + [ + "Ġak", + "tora" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "owego" + ], + [ + "Ġli", + "nki" + ], + [ + "Ġosob", + "ników" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "ona" + ], + [ + "Ġchi", + "ÅĦskich" + ], + [ + "Ġpodnie", + "cenia" + ], + [ + "nu", + "j" + ], + [ + "Ġwieksz", + "osc" + ], + [ + "Ġwsze", + "dÅĤem" + ], + [ + "Ġmase", + "czki" + ], + [ + "Ġzach", + "ci" + ], + [ + "Ġmelan", + "cho" + ], + [ + "Ġwyraź", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "zeÅĤ" + ], + [ + "Ġin", + "spira" + ], + [ + "ĠS", + "rebr" + ], + [ + "[", + "...]" + ], + [ + "Ġreprezent", + "ant" + ], + [ + "Ġautostra", + "dzie" + ], + [ + "ĠÅģuka", + "sza" + ], + [ + "Ġra", + "cja" + ], + [ + "ÅĽci", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġod", + "niosÅĤa" + ], + [ + "Ġale", + "r" + ], + [ + "Ġstu", + "dyj" + ], + [ + "Ġmotocy", + "kl" + ], + [ + "hi", + "re" + ], + [ + "Ġuk", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġobcho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠZ", + "E" + ], + [ + "Ġboi", + "sz" + ], + [ + "Ġb", + "rodÄħ" + ], + [ + "Ġjednost", + "ce" + ], + [ + "ór", + "ymi" + ], + [ + "Ġwyp", + "lu" + ], + [ + "Podni", + "osÅĤa" + ], + [ + "ĠgÅĤu", + "cho" + ], + [ + "r", + "owego" + ], + [ + "Ġpowo", + "ÅĤujÄħc" + ], + [ + "Ġdom", + "owym" + ], + [ + "Ġfilm", + "owy" + ], + [ + "Ġop", + "ry" + ], + [ + "Wy", + "stÄĻpuje" + ], + [ + "Ġuczestni", + "czy" + ], + [ + "Ġratu", + "nek" + ], + [ + "ĠJack", + "son" + ], + [ + "Ġin", + "kwizy" + ], + [ + "ĠtaÅĦ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġpowie", + "k" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "akiem" + ], + [ + "Ġprze", + "dzi" + ], + [ + "Ġobej", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠOd", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "z", + "ni" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żonÄħ" + ], + [ + "ĠwystÄĻpu", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġautobus", + "em" + ], + [ + "wi", + "k" + ], + [ + "ĠI", + "ranu" + ], + [ + "Ġopu", + "sto" + ], + [ + "ĠopÅĤa", + "ta" + ], + [ + "ĠL", + "U" + ], + [ + "Ġzam", + "ro" + ], + [ + "Ġzabi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġmo", + "da" + ], + [ + "da", + "ż" + ], + [ + "Ġnewslet", + "ter" + ], + [ + "Ġpo", + "stra" + ], + [ + "Ġfi", + "lo" + ], + [ + "Ġpas", + "ji" + ], + [ + "Ġporan", + "ka" + ], + [ + "ĠniezbÄĻ", + "dna" + ], + [ + "Ġnies", + "wo" + ], + [ + "ro", + "syj" + ], + [ + "Ġrach", + "unk" + ], + [ + "Ġjutrze", + "j" + ], + [ + "przy", + "najmniej" + ], + [ + "Ġpod", + "wie" + ], + [ + "Ġodzwiercie", + "d" + ], + [ + "Ġwyk", + "res" + ], + [ + "us", + "em" + ], + [ + "Za", + "stos" + ], + [ + "Ġsil", + "nikiem" + ], + [ + "D", + "am" + ], + [ + "Ġpo", + "biegÅĤa" + ], + [ + "ĠdÅĤu", + "gów" + ], + [ + "Ġsympat", + "ii" + ], + [ + "Ġprzecho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġsie", + "dzÄħcych" + ], + [ + "Tek", + "st" + ], + [ + "Ġw", + "ciÄħgnÄħÄĩ" + ], + [ + "ma", + "zur" + ], + [ + "ĠÅĽwiadec", + "twa" + ], + [ + "19", + "39" + ], + [ + "ĠF", + "ol" + ], + [ + "Ġpoży", + "czek" + ], + [ + "Ġzamierza", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġkul", + "turÄħ" + ], + [ + "Ġgrze", + "sz" + ], + [ + "Ġwyna", + "gra" + ], + [ + "ĠAli", + "cja" + ], + [ + "Ġpowta", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "Ġpokry", + "cia" + ], + [ + "Ġtak", + "ze" + ], + [ + "Ġrozkaz", + "ów" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "skim" + ], + [ + "Ġbudże", + "tów" + ], + [ + "Ġmeto", + "dami" + ], + [ + "ta", + "cjach" + ], + [ + "Ġdemon", + "stracji" + ], + [ + "j", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġpa", + "leni" + ], + [ + "Ġprzyj", + "mujÄħ" + ], + [ + "Ġmy", + "cia" + ], + [ + "k", + "owaniem" + ], + [ + "ĠR", + "ost" + ], + [ + "ĠAn", + "dy" + ], + [ + "Ġna", + "cisnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġof", + "f" + ], + [ + "ok", + "rotnie" + ], + [ + "X", + "V" + ], + [ + "In", + "stytu" + ], + [ + "Ġnierów", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġbogat", + "ym" + ], + [ + "ĠToru", + "nia" + ], + [ + "Ġpory", + "wa" + ], + [ + "ĠobowiÄħzu", + "jÄħcej" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "ownictwa" + ], + [ + "F", + "ar" + ], + [ + "ĠE", + "ng" + ], + [ + "Je", + "rzy" + ], + [ + "Ġpoch", + "ÅĤania" + ], + [ + "C", + "or" + ], + [ + "ĠKo", + "pacz" + ], + [ + "Ġost", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "c", + "twie" + ], + [ + "Ġszef", + "ów" + ], + [ + "ĠWil", + "nie" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "ci" + ], + [ + "Pro", + "siÅĤ" + ], + [ + "ĠPod", + "czas" + ], + [ + "Ġrozstrzyg", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nicy" + ], + [ + "ĠRom", + "ana" + ], + [ + "ż", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠzewnÄĻtrz", + "ny" + ], + [ + "Ġwóz", + "ku" + ], + [ + "cz", + "i" + ], + [ + "ĠMistrzost", + "w" + ], + [ + "Ġmu", + "rach" + ], + [ + "ĠwdziÄĻ", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "sj", + "on" + ], + [ + "ku", + "n" + ], + [ + "Ġzie", + "lona" + ], + [ + "ory", + "n" + ], + [ + "ĠPre", + "zes" + ], + [ + "Ġm", + "alo" + ], + [ + "B", + "rzmi" + ], + [ + "Ġbie", + "dne" + ], + [ + "Ġdorad", + "cy" + ], + [ + "Ġegzempla", + "rz" + ], + [ + "Ġutrzym", + "ujÄħ" + ], + [ + "ar", + "nym" + ], + [ + "cz", + "al" + ], + [ + "Ġsenator", + "owie" + ], + [ + "ĠK", + "lim" + ], + [ + "Ġ", + "_" + ], + [ + "Ġsuper", + "mar" + ], + [ + "C", + "ud" + ], + [ + "Ġkomi", + "sarza" + ], + [ + "Ġza", + "tk" + ], + [ + "Ġth", + "at" + ], + [ + "J", + "óze" + ], + [ + "fo", + "to" + ], + [ + "Ġwyli", + "cza" + ], + [ + "Ġna", + "wiÄħzuje" + ], + [ + "Ġza", + "staÅĤ" + ], + [ + "U", + "zy" + ], + [ + "b", + "s" + ], + [ + "ĠP", + "eÅĤ" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġj", + "amy" + ], + [ + "Ġobro", + "tów" + ], + [ + "Ġ0", + "1" + ], + [ + "Ġbla", + "do" + ], + [ + "Ġdem", + "ony" + ], + [ + "he", + "ra" + ], + [ + "Ġwynika", + "ch" + ], + [ + "ta", + "ra" + ], + [ + "ĠzÅĤam", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġd", + "io" + ], + [ + "Ġzatrudni", + "ony" + ], + [ + "Ġrezy", + "gnu" + ], + [ + "Ġlu", + "dów" + ], + [ + "Ġstre", + "fÄĻ" + ], + [ + "ĠA", + "lan" + ], + [ + "Ġuro", + "dy" + ], + [ + "że", + "go" + ], + [ + "Ġscen", + "ariusza" + ], + [ + "le", + "wicz" + ], + [ + "je", + "dy" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "szego" + ], + [ + "Odpowie", + "dzi" + ], + [ + "Ġp", + "lem" + ], + [ + "ta", + "go" + ], + [ + "Ġpomy", + "ÅĽli" + ], + [ + "wo", + "ne" + ], + [ + "Ġrozczar", + "owanie" + ], + [ + "Ġego", + "i" + ], + [ + "r", + "wanie" + ], + [ + "ni", + "sta" + ], + [ + "Ġlotni", + "cze" + ], + [ + "Ġnieo", + "ficjal" + ], + [ + "ĠÅ»", + "oÅĤnie" + ], + [ + "Ġkrzy", + "kiem" + ], + [ + "Ġod", + "legÅĤych" + ], + [ + "Ġpotra", + "wy" + ], + [ + "á", + "n" + ], + [ + "Ġkar", + "nej" + ], + [ + "od", + "or" + ], + [ + "bija", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġdezy", + "dera" + ], + [ + "W", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġbra", + "tu" + ], + [ + "ĠB", + "rz" + ], + [ + "ĠMer", + "ce" + ], + [ + "ĠInterne", + "cie" + ], + [ + "ĠrozporzÄħ", + "dzeniem" + ], + [ + "Ġza", + "glÄħda" + ], + [ + "z", + "ob" + ], + [ + "Ġsz", + "ali" + ], + [ + "Ġprze", + "prac" + ], + [ + "ĠskÅĤad", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġsza", + "ro" + ], + [ + "N", + "am" + ], + [ + "Ġhos", + "pita" + ], + [ + "Ãĵ", + "w" + ], + [ + "na", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġbo", + "kiem" + ], + [ + "Ġsport", + "owego" + ], + [ + "Ġpienia", + "dze" + ], + [ + "Mi", + "ÅĤoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠI", + "bi" + ], + [ + "Ġodbior", + "cy" + ], + [ + "Ġroz", + "pÅĤak" + ], + [ + "Ġze", + "strze" + ], + [ + "Ġjedno", + "gÅĤoÅĽnie" + ], + [ + "ĠzamkniÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "Ġmo", + "net" + ], + [ + "ĠWarsza", + "wskiej" + ], + [ + "Ġw", + "pisie" + ], + [ + "Ġtwier", + "dzisz" + ], + [ + "Ġre", + "nes" + ], + [ + "ĠKoÅĽci", + "uszki" + ], + [ + "ĠprzepÅĤy", + "w" + ], + [ + "ĠWilli", + "ama" + ], + [ + "Ġw", + "pa" + ], + [ + "Ġinicj", + "atyw" + ], + [ + "ĠW", + "u" + ], + [ + "ĠJast", + "rzÄĻ" + ], + [ + "ĠczÄĻ", + "st" + ], + [ + "Ġwszystkie", + "mu" + ], + [ + "Ġnerw", + "owy" + ], + [ + "Pat", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġskar", + "by" + ], + [ + "Ġalkoho", + "li" + ], + [ + "Ġprzy", + "sÅĤugi" + ], + [ + "Ġsp", + "am" + ], + [ + "czy", + "kami" + ], + [ + "la", + "y" + ], + [ + "rowa", + "niu" + ], + [ + "Tem", + "at" + ], + [ + "O", + "ficer" + ], + [ + "r", + "é" + ], + [ + "Ġbud", + "owanie" + ], + [ + "Ġzgroma", + "dzenie" + ], + [ + "Ġka", + "wÄħ" + ], + [ + "ĠpotÄĻż", + "nego" + ], + [ + "ĠBole", + "sÅĤawa" + ], + [ + "Ġwybor", + "cy" + ], + [ + "Ġmaksym", + "alnÄħ" + ], + [ + "Ġgdzie", + "s" + ], + [ + "Ġmagi", + "czne" + ], + [ + "ĠzapamiÄĻ", + "taÄĩ" + ], + [ + "mi", + "nium" + ], + [ + "sie", + "cy" + ], + [ + "Go", + "dzi" + ], + [ + "lu", + "dzie" + ], + [ + "ing", + "s" + ], + [ + "Ġdwo", + "jga" + ], + [ + "Ġklawi", + "atu" + ], + [ + "Ġwskaź", + "niki" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "nia" + ], + [ + "ĠZ", + "ad" + ], + [ + "Wal", + "ka" + ], + [ + "Ġba", + "gie" + ], + [ + "Ġod", + "dziaÅĤach" + ], + [ + "Ġogól", + "na" + ], + [ + "Ġsypi", + "al" + ], + [ + "ĠsÅĤone", + "czne" + ], + [ + "Ġuczel", + "niach" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "kiego" + ], + [ + "Ġprag", + "maty" + ], + [ + "Ġra", + "dzÄĻ" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "tym" + ], + [ + "Ġbur", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠInterne", + "tu" + ], + [ + "Ġwy", + "kaza" + ], + [ + "ĠujÄĻ", + "te" + ], + [ + "po", + "z" + ], + [ + "Ġkrzy", + "żu" + ], + [ + "Ġdopu", + "ÅĽciÅĤ" + ], + [ + "Ġo", + "c" + ], + [ + "Ġwie", + "ÅĽni" + ], + [ + "ĠprzesÅĤa", + "nie" + ], + [ + "ĠD", + "oskonale" + ], + [ + "zw", + "ÅĤaszcza" + ], + [ + "ĠMi", + "ro" + ], + [ + "ĠAr", + "tura" + ], + [ + "Ġta", + "ras" + ], + [ + "Ġmas", + "ie" + ], + [ + "Ġkamie", + "nnych" + ], + [ + "Ġiz", + "ol" + ], + [ + "Ġobro", + "cie" + ], + [ + "Ġwie", + "ża" + ], + [ + "Ġduch", + "owny" + ], + [ + "Ġucie", + "szyÅĤ" + ], + [ + "Ġakcy", + "zy" + ], + [ + "Ġnajważ", + "niejszÄħ" + ], + [ + "fel", + "d" + ], + [ + "ĠJ", + "amie" + ], + [ + "Ġwzro", + "sÅĤy" + ], + [ + "Ġtytu", + "le" + ], + [ + "Ġod", + "nosiÄĩ" + ], + [ + "Ġgo", + "ni" + ], + [ + "Ġzoba", + "czÄħ" + ], + [ + "ĠBrow", + "n" + ], + [ + "Ġwzro", + "ÅĽnie" + ], + [ + "Ġpo", + "kÅĤadu" + ], + [ + "Ġpe", + "re" + ], + [ + "Ġcywi", + "lizacja" + ], + [ + "oÅĤ", + "owi" + ], + [ + "ret", + "t" + ], + [ + "Ġbezdom", + "nych" + ], + [ + "ĠmiÄĻk", + "ko" + ], + [ + "h", + "od" + ], + [ + "Ġu", + "tr" + ], + [ + "ĠC", + "lub" + ], + [ + "Ġg", + "it" + ], + [ + "ĠSzpita", + "la" + ], + [ + "ĠujÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "ĠmiejscowoÅĽci", + "ach" + ], + [ + "Äħ", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠkÄħ", + "ci" + ], + [ + "Ġbo", + "czne" + ], + [ + "ĠBa", + "zy" + ], + [ + "ĠmÄĻż", + "ów" + ], + [ + "Ġniebie", + "skim" + ], + [ + "p", + "lu" + ], + [ + "Pier", + "wo" + ], + [ + "Ġchodni", + "ka" + ], + [ + "je", + "dyn" + ], + [ + "ĠGdy", + "bym" + ], + [ + "Ġr", + "Äħb" + ], + [ + "ÅĤu", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠCz", + "ÅĤowiek" + ], + [ + "Ġarchitek", + "toni" + ], + [ + "Ġcie", + "szyÅĤa" + ], + [ + "Ġpodat", + "kiem" + ], + [ + "Ġpogrze", + "bie" + ], + [ + "rz", + "ak" + ], + [ + "ti", + "ve" + ], + [ + "d", + "obrze" + ], + [ + "Ġpe", + "cha" + ], + [ + "Ġpopro", + "si" + ], + [ + "Ġprzy", + "dom" + ], + [ + "Ġpotra", + "w" + ], + [ + "Ġdo", + "ko" + ], + [ + "Ġzwa", + "żywszy" + ], + [ + "Ġorganiz", + "atorów" + ], + [ + "Ġuj", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġpierwsze", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "ju", + "sza" + ], + [ + "Ġtabli", + "ce" + ], + [ + "ĠmusiaÅĤa", + "by" + ], + [ + "ĠG", + "am" + ], + [ + "Ġpu", + "char" + ], + [ + "Ġkonstytu", + "cja" + ], + [ + "ĠSÄħ", + "dzÄĻ" + ], + [ + "ĠnapiÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "Ġgospodar", + "cza" + ], + [ + "et", + "te" + ], + [ + "Ġmuzy", + "czny" + ], + [ + "Ġpat", + "ent" + ], + [ + "ĠniechÄĻ", + "ciÄħ" + ], + [ + "nau", + "gu" + ], + [ + "Ġkomunal", + "nych" + ], + [ + "Ġro", + "szczenia" + ], + [ + "pe", + "rzy" + ], + [ + "Ġważ", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġt", + "as" + ], + [ + "Ġstar", + "szej" + ], + [ + "Ġskar", + "bów" + ], + [ + "Ġalkoho", + "lem" + ], + [ + "ĠDepartam", + "ent" + ], + [ + "ĠNew", + "s" + ], + [ + "ĠprzeciwdziaÅĤa", + "nia" + ], + [ + "ĠmusiaÅĤ", + "bym" + ], + [ + "ĠÂ", + "·" + ], + [ + "ÅĽ", + "wi" + ], + [ + "ĠK", + "OD" + ], + [ + "Ġobli", + "czenia" + ], + [ + "C", + "io" + ], + [ + "Ġnaj", + "wczeÅĽniej" + ], + [ + "Ġpla", + "suje" + ], + [ + "P", + "RZE" + ], + [ + "Ġwi", + "k" + ], + [ + "Ġszyb", + "kiej" + ], + [ + "Ġchaos", + "u" + ], + [ + "Ġpo", + "in" + ], + [ + "Sz", + "koÅĤa" + ], + [ + "Ġile", + "kroÄĩ" + ], + [ + "ĠZ", + "at" + ], + [ + "Ġm", + "gle" + ], + [ + "ow", + "nictwo" + ], + [ + "Ġop", + "ance" + ], + [ + "Ġwzgó", + "rz" + ], + [ + "Ġkoncent", + "racji" + ], + [ + "ĠO", + "lim" + ], + [ + "Ġob", + "ale" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowej" + ], + [ + "ĠzarzÄħ", + "dzenia" + ], + [ + "Ġobraz", + "em" + ], + [ + "Ġposter", + "unku" + ], + [ + "nie", + "k" + ], + [ + "Ma", + "x" + ], + [ + "O", + "bywat" + ], + [ + "Pro", + "ce" + ], + [ + "ĠwÅĽcie", + "kÅĤa" + ], + [ + "dago", + "gi" + ], + [ + "Ġsz", + "par" + ], + [ + "Ġprzet", + "rwa" + ], + [ + "pier", + "dol" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "Ġna", + "su" + ], + [ + "Ġwy", + "cin" + ], + [ + "ĠNob", + "la" + ], + [ + "ĠPo", + "myÅĽl" + ], + [ + "Ġow", + "ak" + ], + [ + "Ġroz", + "glÄħdajÄħc" + ], + [ + "zu", + "jÄħca" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "onego" + ], + [ + "Ġstaro", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzna", + "cie" + ], + [ + "ĠEl", + "blÄħ" + ], + [ + "do", + "mu" + ], + [ + "ĠKol", + "or" + ], + [ + "Ġkatego", + "rie" + ], + [ + "Ġniez", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġosobist", + "ym" + ], + [ + "mi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġrelacjon", + "uje" + ], + [ + "Wyb", + "ór" + ], + [ + "we", + "i" + ], + [ + "ĠoÅĽrod", + "kach" + ], + [ + "ĠCo", + "le" + ], + [ + "ĠF", + "le" + ], + [ + "Ġhas", + "eÅĤ" + ], + [ + "sz", + "onymi" + ], + [ + "ha", + "w" + ], + [ + "Ġprze", + "jÄĻcie" + ], + [ + "Ġdrob", + "na" + ], + [ + "ĠU", + "m" + ], + [ + "Ġmar", + "mu" + ], + [ + "Ġwy", + "dziale" + ], + [ + "Ġokres", + "em" + ], + [ + "ĠrÄĻka", + "w" + ], + [ + "Ġkosz", + "tujÄħ" + ], + [ + "Ġreligij", + "nej" + ], + [ + "Ġpsychi", + "cznego" + ], + [ + "Ġzaspoko", + "iÄĩ" + ], + [ + "K", + "an" + ], + [ + "ĠzÅĤam", + "anie" + ], + [ + "ĠP", + "osta" + ], + [ + "Ġwi", + "ch" + ], + [ + "Ġpasz", + "por" + ], + [ + "T", + "rud" + ], + [ + "Ġbie", + "dni" + ], + [ + "AN", + "A" + ], + [ + "Ġkomu", + "nik" + ], + [ + "Ġbram", + "ek" + ], + [ + "Ġsamopo", + "czucie" + ], + [ + "Ġok", + "ej" + ], + [ + "Ġani", + "m" + ], + [ + "Ġkamie", + "niu" + ], + [ + "Ġpodoba", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠWYK", + "URWIA" + ], + [ + "Ġch", + "ó" + ], + [ + "sze", + "wska" + ], + [ + "Ġjubi", + "le" + ], + [ + "ĠWojsk", + "owej" + ], + [ + "Ġcer", + "kwi" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġpoleci", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġku", + "pÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "s" + ], + [ + "man", + "em" + ], + [ + "Ġob", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġniepow", + "tarz" + ], + [ + "ow", + "z" + ], + [ + "lach", + "et" + ], + [ + "Ġinf", + "lacja" + ], + [ + "vie", + "w" + ], + [ + "Ġdorad", + "ców" + ], + [ + "Ġstra", + "żacy" + ], + [ + "ru", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġle", + "a" + ], + [ + "ĠO", + "tto" + ], + [ + "mu", + "l" + ], + [ + "Ġk", + "ato" + ], + [ + "ĠKar", + "l" + ], + [ + "P", + "ry" + ], + [ + "Ġnaj", + "gÅĤÄĻb" + ], + [ + "Ġno", + "dze" + ], + [ + "Ġmanew", + "r" + ], + [ + "Ġentuzja", + "zmu" + ], + [ + "ĠwspóÅĤpra", + "cuje" + ], + [ + "Ġwo", + "koÅĤo" + ], + [ + "Ġbram", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġwych", + "wy" + ], + [ + "ĠpotÄĻż", + "nych" + ], + [ + "Ġpoz", + "dr" + ], + [ + "ci", + "ty" + ], + [ + "Ġwy", + "lu" + ], + [ + "ĠS", + "ach" + ], + [ + "Ġsil", + "niejsze" + ], + [ + "Ġsamodziel", + "nego" + ], + [ + "ĠprzykÅĤad", + "owo" + ], + [ + "Ġnaci", + "sku" + ], + [ + "Ġle", + "wego" + ], + [ + "Ġczym", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġpod", + "ÅĽwiet" + ], + [ + "Ġwystaw", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġkomen", + "dÄĻ" + ], + [ + "K", + "l" + ], + [ + "ĠPowiedz", + "cie" + ], + [ + "Ġmedali", + "sta" + ], + [ + "ni", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġry", + "j" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽ", + "niaÅĤ" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ma", + "cja" + ], + [ + "Ġzechci", + "aÅĤ" + ], + [ + "lan", + "ego" + ], + [ + "Ġro", + "lÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "ży" + ], + [ + "Ġin", + "do" + ], + [ + "tar", + "nego" + ], + [ + "ĠPier", + "re" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owanej" + ], + [ + "Ġratu", + "sz" + ], + [ + "Ġstaro", + "sta" + ], + [ + "ĠOr", + "kie" + ], + [ + "Ġak", + "torzy" + ], + [ + "Ġzmierz", + "chu" + ], + [ + "Ġka", + "pra" + ], + [ + "Pow", + "tó" + ], + [ + "Ġkonferen", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠÅļwiÄħ", + "ty" + ], + [ + "ĠPaÅĦstw", + "owych" + ], + [ + "ĠUÅĽmie", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġdokona", + "li" + ], + [ + "ĠJez", + "io" + ], + [ + "Ġwarsza", + "wskich" + ], + [ + "ĠsamorzÄħd", + "owe" + ], + [ + "k", + "res" + ], + [ + "ĠAd", + "ri" + ], + [ + "Ġh", + "ost" + ], + [ + "Ġl", + "obby" + ], + [ + "Policj", + "ant" + ], + [ + "D", + "aniel" + ], + [ + "Ġwar", + "miÅĦsko" + ], + [ + "Jo", + "anna" + ], + [ + "Ġpo", + "dykt" + ], + [ + "ry", + "ka" + ], + [ + "Ġku", + "lin" + ], + [ + "Ġszcze", + "pione" + ], + [ + "in", + "forma" + ], + [ + "Ġrezy", + "gn" + ], + [ + "Ġkar", + "dio" + ], + [ + "tal", + "nego" + ], + [ + "Ġpom", + "ar" + ], + [ + "Ġak", + "cie" + ], + [ + "Ġspróbu", + "j" + ], + [ + "ĠwyglÄħda", + "li" + ], + [ + "Ġwzgó", + "rzu" + ], + [ + "Ġrekre", + "a" + ], + [ + "Ġwoj", + "ownik" + ], + [ + "Ġni", + "niejszej" + ], + [ + "ĠprzesÅĤu", + "chi" + ], + [ + "ĠJe", + "dy" + ], + [ + "Ġsamo", + "tnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "isto", + "t" + ], + [ + "Ġzrozumie", + "li" + ], + [ + "Na", + "zajutrz" + ], + [ + "Ġz", + "wierciad" + ], + [ + "Ġpatrzy", + "ÅĤem" + ], + [ + "d", + "f" + ], + [ + "Ġrozsze", + "rzenia" + ], + [ + "róci", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġpowo", + "ÅĤaÄĩ" + ], + [ + "croso", + "ft" + ], + [ + "Ġpoja", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "Ġniespodzi", + "anka" + ], + [ + "Ġgór", + "Äħ" + ], + [ + "Ġkrzy", + "wo" + ], + [ + "Ġkup", + "ców" + ], + [ + "Ġprodu", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġnienawi", + "dzi" + ], + [ + "Ġrodzi", + "c" + ], + [ + "Ġmili", + "ard" + ], + [ + "ĠZ", + "amie" + ], + [ + "Ġde", + "wi" + ], + [ + "ĠJu", + "tro" + ], + [ + "Ġwyda", + "jÄħc" + ], + [ + "niu", + "je" + ], + [ + "ĠKa", + "zach" + ], + [ + "Ġstar", + "ymi" + ], + [ + "ch", + "t" + ], + [ + "Ġkrólew", + "skiego" + ], + [ + "ĠTe", + "atr" + ], + [ + "Ġpyta", + "jÄħco" + ], + [ + "Ġinterpre", + "tacja" + ], + [ + "Ġzn", + "amie" + ], + [ + "ĠokreÅĽ", + "lona" + ], + [ + "Ġwysp", + "a" + ], + [ + "Ġprzy", + "gry" + ], + [ + "au", + "x" + ], + [ + "Ġdocho", + "dach" + ], + [ + "Ġprzekro", + "czenie" + ], + [ + "Ost", + "rożnie" + ], + [ + "na", + "cka" + ], + [ + "Ġkrót", + "kiego" + ], + [ + "hi", + "p" + ], + [ + "Ġdebi", + "utan" + ], + [ + "Ġzruj", + "n" + ], + [ + "Ġwi", + "nie" + ], + [ + "Ġpodusz", + "kÄĻ" + ], + [ + "TÅĤu", + "m" + ], + [ + "...", + "âĢĿ" + ], + [ + "Ġrezul", + "tatów" + ], + [ + "ĠÅĽciska", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠCy", + "wi" + ], + [ + "qu", + "es" + ], + [ + "ĠosÅĤo", + "ny" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czono" + ], + [ + "Ġkum", + "pel" + ], + [ + "Ġpod", + "bo" + ], + [ + "Ġce", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠChÅĤo", + "p" + ], + [ + "Ġzale", + "ca" + ], + [ + "ĠRO", + "ZDZIAÅģ" + ], + [ + "Wie", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠHi", + "gh" + ], + [ + "ĠpotÄĻż", + "na" + ], + [ + "Ġdostrze", + "gÅĤem" + ], + [ + "wa", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġpodbród", + "ek" + ], + [ + "qu", + "a" + ], + [ + "Ġmas", + "owe" + ], + [ + "Ġniezn", + "any" + ], + [ + "Ġawans", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġobej", + "mowaÅĤ" + ], + [ + "wi", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġcent", + "ralnych" + ], + [ + "o", + "ki" + ], + [ + "Ġzapewnia", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠprzeciÄħ", + "gu" + ], + [ + "Ch", + "a" + ], + [ + "Ġdo", + "czek" + ], + [ + "Ġzawiado", + "mienie" + ], + [ + "Ġumiera", + "Äĩ" + ], + [ + "u", + "tra" + ], + [ + "Ġprzewodni", + "k" + ], + [ + "Ġkolor", + "owych" + ], + [ + "Ġnie", + "omal" + ], + [ + "Ġwykro", + "czenia" + ], + [ + "Z", + "rób" + ], + [ + "Ġwyst", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "ĠCh", + "ce" + ], + [ + "Ġinwest", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ni", + "kogo" + ], + [ + "ĠrozpoczÄĻ", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġnud", + "ne" + ], + [ + "Ġmar", + "ke" + ], + [ + "Pra", + "cu" + ], + [ + "Ġude", + "rzy" + ], + [ + "Ġzda", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġrzym", + "skiego" + ], + [ + "Ġodczu", + "cia" + ], + [ + "Ġporaż", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġzwol", + "nieÅĦ" + ], + [ + "g", + "aty" + ], + [ + "owali", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠBy", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġwie", + "rzÄħc" + ], + [ + "Ġprzeży", + "wa" + ], + [ + "Ġkoszt", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ÅĤ", + "owy" + ], + [ + "że", + "t" + ], + [ + "Ġodda", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠKiedy", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġw", + "sy" + ], + [ + "Ġadministra", + "cyjnej" + ], + [ + "Ġprzym", + "io" + ], + [ + "ĠMam", + "o" + ], + [ + "Ġleż", + "Äħcych" + ], + [ + "Ġjezi", + "orem" + ], + [ + "t", + "ime" + ], + [ + "Ġgra", + "maty" + ], + [ + "kie", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġtra", + "ciÅĤ" + ], + [ + "ÅĦ", + "ki" + ], + [ + "ĠIn", + "formacji" + ], + [ + "ĠPan", + "ów" + ], + [ + "kow", + "skÄħ" + ], + [ + "cyj", + "ni" + ], + [ + "Ġwykorzysta", + "niu" + ], + [ + "Ġmle", + "kiem" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "ĠÅļ", + "wiad" + ], + [ + "Ġautor", + "ka" + ], + [ + "Ġzde", + "termin" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "owego" + ], + [ + "Ġpod", + "niesienia" + ], + [ + "L", + "as" + ], + [ + "g", + "ment" + ], + [ + "Ġkana", + "dyj" + ], + [ + "Ġnie", + "istnie" + ], + [ + "Ġemocjonal", + "nie" + ], + [ + "Ġniezn", + "anych" + ], + [ + "Po", + "stÄĻp" + ], + [ + "Ġch", + "cia" + ], + [ + "Ġdomy", + "ÅĽliÅĤ" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "jÄĻ" + ], + [ + "h", + "ara" + ], + [ + "Ġkontek", + "st" + ], + [ + "Ġpro", + "ch" + ], + [ + "Ġo", + "ÅĽcie" + ], + [ + "SK", + "Y" + ], + [ + "Ġby", + "dÅĤo" + ], + [ + "Ġwzajem", + "ne" + ], + [ + "ĠÅĽwiet", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġpróbu", + "jesz" + ], + [ + "ĠK", + "M" + ], + [ + "Ġud", + "oskona" + ], + [ + "Ġdocho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġwykrzy", + "knÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠleÅĽ", + "nych" + ], + [ + "Ġspodob", + "aÅĤo" + ], + [ + "wo", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ter", + "min" + ], + [ + "Ġzali", + "cza" + ], + [ + "ĠA", + "re" + ], + [ + "co", + "in" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzajÄħ" + ], + [ + "cy", + "zm" + ], + [ + "obro", + "ny" + ], + [ + "ÅĽ", + "nicy" + ], + [ + "Ġbi", + "ali" + ], + [ + "Ġbez", + "podstaw" + ], + [ + "Ġprzyzwycza", + "iÄĩ" + ], + [ + "B", + "ol" + ], + [ + "czas", + "u" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzania" + ], + [ + "g", + "ers" + ], + [ + "Ġwe", + "sel" + ], + [ + "Ġhomoseksuali", + "zm" + ], + [ + "Ġz", + "ÅĤowie" + ], + [ + "Ġterrory", + "stów" + ], + [ + "Ġnam", + "ówiÄĩ" + ], + [ + "Ġli", + "tur" + ], + [ + "szcz", + "ur" + ], + [ + "Ġnieza", + "wi" + ], + [ + "Ġrodzaj", + "em" + ], + [ + "Ġwystawi", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠLit", + "wi" + ], + [ + "niu", + "sza" + ], + [ + "Ġzw", + "Äħt" + ], + [ + "ż", + "ami" + ], + [ + "Ġwy", + "twor" + ], + [ + "Ġfar", + "by" + ], + [ + "ĠRe", + "ich" + ], + [ + "Ġrozmów", + "cy" + ], + [ + "Ġpogar", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġby", + "waÅĤ" + ], + [ + "CaÅĤ", + "kiem" + ], + [ + "bie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġryzy", + "kiem" + ], + [ + "Ġmar", + "chew" + ], + [ + "Ġpodpis", + "any" + ], + [ + "PS", + "L" + ], + [ + "asu", + "mujÄħc" + ], + [ + "ĠszczÄĻÅĽli", + "we" + ], + [ + "Ġpe", + "lery" + ], + [ + "Ġkana", + "py" + ], + [ + "t", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġprzy", + "ciÄħgnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġwymaga", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠWaldem", + "ar" + ], + [ + "ĠKor", + "pusu" + ], + [ + "Ġobiektyw", + "nie" + ], + [ + "Ġ12", + "8" + ], + [ + "Ġ19", + "00" + ], + [ + "Ġniewi", + "nnych" + ], + [ + "Dzien", + "nik" + ], + [ + "Ġk", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠU", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġpode", + "sz" + ], + [ + "Ġpach", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġoddziel", + "nie" + ], + [ + "ĠW", + "OÅļP" + ], + [ + "ĠwyglÄħd", + "em" + ], + [ + "Ġporusza", + "nia" + ], + [ + "Ġbak", + "terii" + ], + [ + "czes", + "na" + ], + [ + "Ġprze", + "lew" + ], + [ + "nar", + "ii" + ], + [ + "Ġs", + "cha" + ], + [ + "b", + "ory" + ], + [ + "Ġto", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġporzu", + "ciÅĤ" + ], + [ + "p", + "he" + ], + [ + "Ġposiad", + "am" + ], + [ + "Ġzagad", + "ki" + ], + [ + "C", + "K" + ], + [ + "âĢ¦", + "?" + ], + [ + "Ġp", + "resji" + ], + [ + "Ġfrag", + "mentu" + ], + [ + "Ġnie", + "dziela" + ], + [ + "Ġbaj", + "ka" + ], + [ + "Ġstro", + "m" + ], + [ + "Ġtrans", + "misji" + ], + [ + "za", + "le" + ], + [ + "D", + "rze" + ], + [ + "ro", + "ko" + ], + [ + "Ġko", + "dy" + ], + [ + "gaÅĤ", + "ÄĻ" + ], + [ + "war", + "ta" + ], + [ + "Ġodkry", + "li" + ], + [ + "ĠGru", + "zji" + ], + [ + "Ġtam", + "ta" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠMarynar", + "ki" + ], + [ + "Ġar", + "miÄħ" + ], + [ + "B", + "ól" + ], + [ + "Ġskur", + "wy" + ], + [ + "Ġt", + "in" + ], + [ + "ró", + "cÄĻ" + ], + [ + "cie", + "n" + ], + [ + "Rz", + "adko" + ], + [ + "Ġnadzwyczaj", + "nego" + ], + [ + "ĠUrzÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "szto", + "rze" + ], + [ + "Ġjezi", + "or" + ], + [ + "Ġoryginal", + "ny" + ], + [ + "v", + "ier" + ], + [ + "cze", + "nio" + ], + [ + "W", + "scho" + ], + [ + "ĠJe", + "ssi" + ], + [ + "Dzie", + "siÄĻÄĩ" + ], + [ + "ry", + "cznych" + ], + [ + "Ġegzami", + "na" + ], + [ + "Ġpoli", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġh", + "ura" + ], + [ + "ĠchrzeÅĽcija", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "Ġzb", + "óż" + ], + [ + "Ġpowi", + "kÅĤa" + ], + [ + "ÅĽli", + "j" + ], + [ + "ĠM", + "ógÅĤ" + ], + [ + "ĠmaÅĤżon", + "ka" + ], + [ + "GÅĤos", + "owanie" + ], + [ + "Ġidenty", + "fikacji" + ], + [ + "ĠS", + "KO" + ], + [ + "Ġwyp", + "al" + ], + [ + "DDDDDDDD", + "DDDDDDDD" + ], + [ + "Ġzasko", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġzbo", + "czu" + ], + [ + "Ġpoka", + "ź" + ], + [ + "Ġcyr", + "ku" + ], + [ + "liz", + "owanej" + ], + [ + "Ġja", + "ÅĽnie" + ], + [ + "Ġg", + "as" + ], + [ + "Ġu", + "pa" + ], + [ + "Ġs", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "owa" + ], + [ + "ĠWie", + "tnam" + ], + [ + "Ġam", + "bu" + ], + [ + "Ġusta", + "li" + ], + [ + "Ġwyro", + "kiem" + ], + [ + "Ġ10", + "7" + ], + [ + "Ġpre", + "dy" + ], + [ + "Ġpas", + "ma" + ], + [ + "ĠFryd", + "eryka" + ], + [ + "O", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "Ġorganiz", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "ĠwypÅĤa", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġodwa", + "żyÅĤ" + ], + [ + "ĠD", + "anny" + ], + [ + "Ġeksperym", + "entu" + ], + [ + "y", + "u" + ], + [ + "Ġzie", + "leÅĦ" + ], + [ + "Ġskaz", + "anych" + ], + [ + "Ġpowie", + "dzenie" + ], + [ + "Ġw", + "pra" + ], + [ + "ĠGdy", + "nia" + ], + [ + "Ġod", + "pis" + ], + [ + "Ġsy", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġskarb", + "owej" + ], + [ + "d", + "rÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "kach" + ], + [ + "Ġodzyska", + "nia" + ], + [ + "ĠMor", + "gan" + ], + [ + "Ġzach", + "owaÅĤy" + ], + [ + "Ġpo", + "bÅĤa" + ], + [ + "ĠMu", + "rzy" + ], + [ + "ĠS", + "ti" + ], + [ + "Ġpol", + "owanie" + ], + [ + "Ġpry", + "zmat" + ], + [ + "ĠWa", + "sze" + ], + [ + "L", + "ot" + ], + [ + "ĠHe", + "i" + ], + [ + "Ġwspó", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠMary", + "i" + ], + [ + "ow", + "olony" + ], + [ + "Ġroz", + "gnie" + ], + [ + "Ġzaczyn", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠbrÄħ", + "zu" + ], + [ + "Ġnajwy", + "bit" + ], + [ + "ĠBarto", + "sz" + ], + [ + "spo", + "dzie" + ], + [ + "Ġubra", + "Äĩ" + ], + [ + "L", + "au" + ], + [ + "B", + "rat" + ], + [ + "zi", + "tel" + ], + [ + "ĠSz", + "ar" + ], + [ + "ĠSz", + "anow" + ], + [ + "Ġfak", + "cie" + ], + [ + "Ġwal", + "czyÅĤa" + ], + [ + "ĠÅĤaÅĦcu", + "cha" + ], + [ + "Ġwspól", + "na" + ], + [ + "Ġgi", + "neko" + ], + [ + "Ġlotni", + "czego" + ], + [ + "Ġna", + "stawienie" + ], + [ + "Ġpa", + "gór" + ], + [ + "ĠTy", + "le" + ], + [ + "Ġz", + "ważajÄħc" + ], + [ + "Ġna", + "pom" + ], + [ + "Ġz", + "giÄĻ" + ], + [ + "ch", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġregional", + "ne" + ], + [ + "or", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġwe", + "ne" + ], + [ + "Ġwybuch", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwspomni", + "anych" + ], + [ + "Ġna", + "kre" + ], + [ + "Ġinteli", + "gencja" + ], + [ + "oz", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠwysÅĤ", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġkasz", + "tan" + ], + [ + "Ġodebra", + "ÅĤa" + ], + [ + "si", + "onych" + ], + [ + "Ġstaroży", + "tnych" + ], + [ + "a", + "niem" + ], + [ + "Ġnat", + "rÄĻ" + ], + [ + "on", + "towaÄĩ" + ], + [ + "sek", + "re" + ], + [ + "Ġm", + "ont" + ], + [ + "Ġbudże", + "tem" + ], + [ + "ĠS", + "tel" + ], + [ + "ĠposÅĤ", + "anki" + ], + [ + "Ġnormal", + "nÄħ" + ], + [ + "ka", + "cja" + ], + [ + "ĠzaÅĽ", + "miaÅĤa" + ], + [ + "Ġkosti", + "u" + ], + [ + "ĠAr", + "mia" + ], + [ + "b", + "j" + ], + [ + "wi", + "onej" + ], + [ + "Ġzaw", + "arÅĤ" + ], + [ + "Ġ10", + "4" + ], + [ + "Ġpi", + "sz" + ], + [ + "Ġkomunika", + "cja" + ], + [ + "Ġumie", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġrozli", + "czenia" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "tki" + ], + [ + "B", + "N" + ], + [ + "ĠNa", + "g" + ], + [ + "Ġode", + "szli" + ], + [ + "ĠkawaÅĤ", + "ków" + ], + [ + "wiki", + "pedia" + ], + [ + "Ġponu", + "ry" + ], + [ + "Ġbi", + "twÄĻ" + ], + [ + "moż", + "liwe" + ], + [ + "z", + "ony" + ], + [ + "Ġczy", + "taÅĤa" + ], + [ + "gro", + "da" + ], + [ + "alo", + "gi" + ], + [ + "bi", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠV", + "ar" + ], + [ + "Ġswo", + "ist" + ], + [ + "Ġska", + "f" + ], + [ + "Ġpopular", + "nych" + ], + [ + "ĠpodkreÅĽl", + "am" + ], + [ + "szka", + "ch" + ], + [ + "Ġprzekaz", + "ano" + ], + [ + "E", + "li" + ], + [ + "ĠC", + "V" + ], + [ + "eri", + "aÅĤy" + ], + [ + "--", + "-" + ], + [ + "tru", + "m" + ], + [ + "Ġgro", + "sz" + ], + [ + "Ġod", + "blo" + ], + [ + "Ġposiad", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠzasÅĤu", + "gujÄħ" + ], + [ + "Ġprzywró", + "cenie" + ], + [ + "ĠZ", + "atem" + ], + [ + "Ġkuch", + "nia" + ], + [ + "ĠodrÄĻb", + "ne" + ], + [ + "Ġsi", + "ak" + ], + [ + "Ġkul", + "t" + ], + [ + "Ġchemi", + "cznych" + ], + [ + "Ġ10", + "3" + ], + [ + "Ġnajnow", + "sze" + ], + [ + "Ġk", + "aÅĤu" + ], + [ + "Ġzaw", + "róciÅĤ" + ], + [ + "Ġmili", + "cji" + ], + [ + "Ġnai", + "w" + ], + [ + "Ġktórej", + "ÅĽ" + ], + [ + "no", + "tra" + ], + [ + "Ġkomuni", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠwÄħtro", + "by" + ], + [ + "cj", + "usza" + ], + [ + "ĠPo", + "trzebu" + ], + [ + "Ġmieszkani", + "owe" + ], + [ + "Ġprzy", + "stÄħpiÅĤ" + ], + [ + "Ġfizy", + "czny" + ], + [ + "ĠG", + "B" + ], + [ + "Ġduch", + "ów" + ], + [ + "la", + "sa" + ], + [ + "Ġszes", + "naÅĽcie" + ], + [ + "Ġwyma", + "gaÅĤ" + ], + [ + "Ġposiada", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġwzbu", + "dza" + ], + [ + "Ġprzyby", + "ciu" + ], + [ + "ĠżóÅĤ", + "ty" + ], + [ + "ni", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġprzy", + "rost" + ], + [ + "CZ", + "NE" + ], + [ + "ĠHolly", + "wood" + ], + [ + "kowa", + "ni" + ], + [ + "ĠRegional", + "nego" + ], + [ + "Ġkolo", + "rach" + ], + [ + "Ġrach", + "unków" + ], + [ + "ĠzrÄĻ", + "cznie" + ], + [ + "Ġd", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġbol", + "Äħ" + ], + [ + "Rzu", + "ciÅĤ" + ], + [ + "at", + "ory" + ], + [ + "kre", + "w" + ], + [ + "ĠgwaÅĤtow", + "ne" + ], + [ + "Ñ", + "ĸ" + ], + [ + "Ġobiet", + "nic" + ], + [ + "ty", + "nu" + ], + [ + "Ġroz", + "krÄĻ" + ], + [ + "Ġwi", + "de" + ], + [ + "Ġek", + "sk" + ], + [ + "ĠuÅĽwiadomi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġate", + "i" + ], + [ + "Ġmie", + "ÅĽciÅĤ" + ], + [ + "Ġpożar", + "nej" + ], + [ + "Ġpo", + "mach" + ], + [ + "Ġminimal", + "ne" + ], + [ + "Ġodd", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠskÅĤo", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġod", + "chrzÄħ" + ], + [ + "Ġch", + "ar" + ], + [ + "Ġkondy", + "gna" + ], + [ + "Ġminimal", + "nÄħ" + ], + [ + "wie", + "le" + ], + [ + "ĠTay", + "lor" + ], + [ + "te", + "rzy" + ], + [ + "Ġprzy", + "kle" + ], + [ + "Ġlo", + "dy" + ], + [ + "Ġobli", + "gatory" + ], + [ + "ĠbezpoÅĽre", + "dniej" + ], + [ + "Ġobra", + "żenia" + ], + [ + "Ġobro", + "ÅĦca" + ], + [ + "di", + "th" + ], + [ + "Ġczer", + "ni" + ], + [ + "Ġletni", + "ch" + ], + [ + "Ġstar", + "cia" + ], + [ + "ĠgorÄħ", + "cej" + ], + [ + "Ġag", + "lom" + ], + [ + "Ġniewi", + "dom" + ], + [ + "Ġpozytyw", + "nym" + ], + [ + "ĠCzÄĻstoch", + "owy" + ], + [ + "J", + "im" + ], + [ + "Ġostrze", + "c" + ], + [ + "Ġu", + "i" + ], + [ + "ĠzewnÄĻtrz", + "nym" + ], + [ + "Ġnaj", + "gorzej" + ], + [ + "nie", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġodbiera", + "Äĩ" + ], + [ + "powie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "W", + "tem" + ], + [ + "Ġrozej", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "ĠJose", + "ph" + ], + [ + "Ġnaj", + "mu" + ], + [ + "Ġtrzydzie", + "sto" + ], + [ + "Jan", + "usz" + ], + [ + "ży", + "cia" + ], + [ + "Ġleni", + "wie" + ], + [ + "Ġmet", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠM", + "atu" + ], + [ + "Ġuży", + "wanych" + ], + [ + "Ġpad", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġnie", + "szcze" + ], + [ + "Ġwycho", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "anie" + ], + [ + "Ġza", + "let" + ], + [ + "ĠStra", + "te" + ], + [ + "ĠFrancu", + "z" + ], + [ + "Ġpozwoli", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠKon", + "gresu" + ], + [ + "Ġsko", + "rzystaÅĤ" + ], + [ + "ĠMar", + "garet" + ], + [ + "Ġdom", + "niem" + ], + [ + "Ġpodzi", + "w" + ], + [ + "Za", + "w" + ], + [ + "Ġdol", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġotrzym", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġcent", + "ralnym" + ], + [ + "Ġcie", + "nki" + ], + [ + "Ġmo", + "gi" + ], + [ + "Ġwróci", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġpli", + "ku" + ], + [ + "M", + "ÅĤod" + ], + [ + "piÄĻ", + "tr" + ], + [ + "Ġwi", + "rusem" + ], + [ + "Ġosobist", + "Äħ" + ], + [ + "Ġorganiz", + "ator" + ], + [ + "Ġwoje", + "nnym" + ], + [ + "Ġkilomet", + "r" + ], + [ + "Ġno", + "te" + ], + [ + "Ġuczestni", + "czyli" + ], + [ + "Ġzap", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġża", + "gl" + ], + [ + "Ġdewelo", + "per" + ], + [ + "Ġwy", + "siada" + ], + [ + "Ġpole", + "ciÄĩ" + ], + [ + "C", + "ier" + ], + [ + "ra", + "my" + ], + [ + "Chara", + "ktery" + ], + [ + "ni", + "tor" + ], + [ + "Ġnaj", + "istot" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġron", + "da" + ], + [ + "Ġzaw", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġwynaj", + "mu" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "czen" + ], + [ + "Ġzrozumie", + "sz" + ], + [ + "Ġże", + "nu" + ], + [ + "Ġszar", + "pnÄħÅĤ" + ], + [ + "U", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "Ġzamówi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġnieucz", + "ciw" + ], + [ + "Ġklu", + "bach" + ], + [ + "L", + "ata" + ], + [ + "Ġse", + "ra" + ], + [ + "Ġotu", + "chy" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzona" + ], + [ + "Ġmas", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzam", + "ar" + ], + [ + "ĠÅĽle", + "dzi" + ], + [ + "Ġod", + "wi" + ], + [ + "Ġbierze", + "sz" + ], + [ + "rozumie", + "nia" + ], + [ + "Ġdzien", + "nym" + ], + [ + "Ġzebra", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzach", + "owujÄħc" + ], + [ + "Ġkurcz", + "aka" + ], + [ + "Roz", + "mowy" + ], + [ + "?", + "âĢĵ" + ], + [ + "ĠN", + "el" + ], + [ + "A", + "no" + ], + [ + "Ġszko", + "lne" + ], + [ + "Ġfry", + "zu" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nnie" + ], + [ + "Ġkry", + "tycznie" + ], + [ + "Ġwart", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "PK", + "P" + ], + [ + "Ġza", + "nik" + ], + [ + "We", + "so" + ], + [ + "Nie", + "bo" + ], + [ + "Ġmar", + "ka" + ], + [ + "Ġty", + "lnym" + ], + [ + "Ġodpowiedzi", + "alnych" + ], + [ + "A", + "nt" + ], + [ + "Ġka", + "ju" + ], + [ + "ĠPożar", + "nej" + ], + [ + "bo", + "le" + ], + [ + "Ġzdoby", + "wajÄħc" + ], + [ + "Ġprzynależ", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠF", + "I" + ], + [ + "Ġcuk", + "row" + ], + [ + "Ġpyt", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠwysÅĤu", + "chaÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "gro" + ], + [ + "Ġp", + "aku" + ], + [ + "Ġmo", + "ralnych" + ], + [ + "Ġwy", + "stos" + ], + [ + "Ġjedno", + "osob" + ], + [ + "Ġbur", + "szty" + ], + [ + "ĠżoÅĤÄħd", + "ku" + ], + [ + "is", + "h" + ], + [ + "ĠKrzy", + "żem" + ], + [ + "jad", + "Äħ" + ], + [ + "Ġnau", + "kowym" + ], + [ + "Ka", + "rol" + ], + [ + "Ġop", + "al" + ], + [ + "ĠMa", + "gi" + ], + [ + "Ġza", + "stÄĻpu" + ], + [ + "Ġstrzel", + "ców" + ], + [ + "ĠÅļlÄħ", + "skiego" + ], + [ + "OW", + "IE" + ], + [ + "Ġjedy", + "nej" + ], + [ + "ĠSo", + "cjali" + ], + [ + "Ġdowódz", + "twa" + ], + [ + "Ġosob", + "na" + ], + [ + "Ġobo", + "jga" + ], + [ + "ĠKo", + "p" + ], + [ + "Ġdźwi", + "g" + ], + [ + "Ġpa", + "wi" + ], + [ + "Ġzd", + "iagno" + ], + [ + "Ġrzeczywi", + "ste" + ], + [ + "Ġcze", + "kolad" + ], + [ + "zna", + "w" + ], + [ + "ĠÅĤaska", + "wie" + ], + [ + "Ġpoli", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġusz", + "an" + ], + [ + "o", + "pie" + ], + [ + "ĠSy", + "cy" + ], + [ + "Pode", + "szÅĤa" + ], + [ + "po", + "lis" + ], + [ + "Ġza", + "wiÄħz" + ], + [ + "Ġodd", + "ano" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġko", + "gu" + ], + [ + "ĠD", + "anu" + ], + [ + "Ġde", + "ser" + ], + [ + "Ġw", + "at" + ], + [ + "Ġust", + "rój" + ], + [ + "z", + "al" + ], + [ + "Ġmy", + "sla" + ], + [ + "Ġhek", + "tar" + ], + [ + "Ġnazwi", + "sku" + ], + [ + "rabi", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġzawod", + "owy" + ], + [ + "Ġzale", + "żeÄĩ" + ], + [ + "ĠLin", + "d" + ], + [ + "H", + "an" + ], + [ + "Z", + "gÅĤa" + ], + [ + "Ġtramwa", + "ju" + ], + [ + "Ġaktyw", + "nych" + ], + [ + "Czek", + "am" + ], + [ + "ksiÄĻ", + "ż" + ], + [ + "Ġdelika", + "tna" + ], + [ + "Ġszkie", + "let" + ], + [ + "Ġczwart", + "Äħ" + ], + [ + "Ġkarabi", + "nów" + ], + [ + "Ġzw", + "anym" + ], + [ + "Ġje", + "zeli" + ], + [ + "ĠwspóÅĤprac", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġwier", + "ny" + ], + [ + "Ġuzysk", + "anych" + ], + [ + "Ġzas", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dziÅĤo" + ], + [ + "Ġzrozu", + "miaÅĤam" + ], + [ + "Ġformal", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġprzy", + "le" + ], + [ + "Ġszcze", + "lnie" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "ami" + ], + [ + "tar", + "ny" + ], + [ + "ĠzakÅĤad", + "am" + ], + [ + "ĠCzar", + "ny" + ], + [ + "Ġskrzy", + "p" + ], + [ + "nic", + "ka" + ], + [ + "Ġoczy", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġkan", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġzapom", + "nÄĻ" + ], + [ + "Wielo", + "krotnie" + ], + [ + "CzÅĤon", + "kowie" + ], + [ + "Ġn", + "t" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczu", + "cie" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "źnia" + ], + [ + "ĠWz", + "gó" + ], + [ + "Ġswe", + "ter" + ], + [ + "ĠprzysÅĤ", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠklÄĻ", + "skÄĻ" + ], + [ + "Ġprez", + "enty" + ], + [ + "Ġpad", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠpostÄĻp", + "y" + ], + [ + "ĠW", + "hit" + ], + [ + "Ġrun", + "dy" + ], + [ + "Ġw", + "koÅĦcu" + ], + [ + "Jez", + "us" + ], + [ + "Ġzaprze", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠChodź", + "my" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĤów" + ], + [ + "Ch", + "ri" + ], + [ + "ĠwstÄĻp", + "ne" + ], + [ + "Ġpracow", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġtrene", + "rem" + ], + [ + "g", + "owania" + ], + [ + "Ġ10", + "9" + ], + [ + "Ġaspek", + "tów" + ], + [ + "Ġodwro", + "tu" + ], + [ + "ta", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġujaw", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġf", + "rom" + ], + [ + "ĠżaÅĤ", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġpu", + "stej" + ], + [ + "Ġref", + "le" + ], + [ + "ĠA", + "pol" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "nnego" + ], + [ + "Ġmi", + "ga" + ], + [ + "Ġroz", + "pada" + ], + [ + "Ġre", + "js" + ], + [ + "czÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠS", + "ÅĤowe" + ], + [ + "Ġmomen", + "tach" + ], + [ + "kÅĤa", + "danie" + ], + [ + "Ġdzi", + "ób" + ], + [ + "Ġkaden", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġbie", + "rz" + ], + [ + "Ġpa", + "lu" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "ujÄħc" + ], + [ + "Ġhist", + "ery" + ], + [ + "Ġw", + "dar" + ], + [ + "it", + "i" + ], + [ + "bi", + "r" + ], + [ + "Ġkomi", + "tet" + ], + [ + "Ġwybi", + "tnych" + ], + [ + "ĠIzra", + "elu" + ], + [ + "ĠRegional", + "nej" + ], + [ + "cho", + "las" + ], + [ + "Ġwygod", + "ny" + ], + [ + "Ġopowiada", + "nie" + ], + [ + "CH", + "UR" + ], + [ + "ĠkapÅĤ", + "anów" + ], + [ + "ĠgÅĤupi", + "ch" + ], + [ + "fik", + "owania" + ], + [ + "Ġ", + "q" + ], + [ + "B", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "cy" + ], + [ + "Ġâ", + "ĸ" + ], + [ + "ĠÅĤatwiej", + "sze" + ], + [ + "Ġodby", + "waÅĤo" + ], + [ + "ĠÅĽwieże", + "go" + ], + [ + "Z", + "mieni" + ], + [ + "ÅĤa", + "u" + ], + [ + "G", + "ry" + ], + [ + "zo", + "fre" + ], + [ + "Ġtrady", + "cjÄĻ" + ], + [ + "s", + "ezon" + ], + [ + "Ġscho", + "d" + ], + [ + "Ġz", + "nosiÄĩ" + ], + [ + "ĠF", + "io" + ], + [ + "ĠPra", + "wie" + ], + [ + "ĠCho", + "rz" + ], + [ + "Ġziem", + "niaki" + ], + [ + "G", + "ÅĤowa" + ], + [ + "ĠCh", + "u" + ], + [ + "Ġbi", + "ologii" + ], + [ + "Ġostatni", + "mi" + ], + [ + "ĠRosyj", + "skiej" + ], + [ + "Ġczu", + "bek" + ], + [ + "Ġpowro", + "tnej" + ], + [ + "Ġgrub", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġn", + "ut" + ], + [ + "Ġfil", + "tr" + ], + [ + "p", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġzdol", + "na" + ], + [ + "ja", + "sz" + ], + [ + "u", + "jÄħcej" + ], + [ + "Ġfanta", + "zji" + ], + [ + "Ġeksperym", + "ental" + ], + [ + "razy", + "lij" + ], + [ + "Ġkwiat", + "ami" + ], + [ + "ĠpÄĻt", + "li" + ], + [ + "...", + "\"." + ], + [ + "dy", + "plom" + ], + [ + "Ġm", + "eksyka" + ], + [ + "ary", + "n" + ], + [ + "Ġja", + "wnie" + ], + [ + "Ġsyna", + "go" + ], + [ + "W", + "ill" + ], + [ + "Ġmistrz", + "ów" + ], + [ + "ĠT", + "eks" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġposzkod", + "owanych" + ], + [ + "Ġwy", + "jechali" + ], + [ + "Ġprzekona", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġpomi", + "aru" + ], + [ + "Ġsz", + "aÅĤu" + ], + [ + "Ġf", + "lu" + ], + [ + "ĠN", + "im" + ], + [ + "Ġmateri", + "alnej" + ], + [ + "''", + "." + ], + [ + "Ġdefini", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġtak", + "o" + ], + [ + "D", + "ale" + ], + [ + "Ġryn", + "ków" + ], + [ + "Ġzna", + "czny" + ], + [ + "Ġagen", + "ci" + ], + [ + "ĠżaÅĤ", + "oÅĽnie" + ], + [ + "Ġjedena", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġdrewni", + "anÄħ" + ], + [ + "Ġczter", + "na" + ], + [ + "w", + "orem" + ], + [ + "Trze", + "cia" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzona" + ], + [ + "Ġodpowiedni", + "k" + ], + [ + "Ġży", + "wa" + ], + [ + "ach", + "er" + ], + [ + "Ġu", + "form" + ], + [ + "Znalaz", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġprzemów", + "ienie" + ], + [ + "Ġintelektu", + "ali" + ], + [ + "E", + "pi" + ], + [ + "kty", + "wi" + ], + [ + "ĠDomi", + "nik" + ], + [ + "CHUR", + "SKY" + ], + [ + "Ġangiel", + "skiej" + ], + [ + "Ġsekre", + "t" + ], + [ + "ĠÅ»", + "a" + ], + [ + "ĠpociÄħg", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġformal", + "ne" + ], + [ + "Ġpropagan", + "dÄĻ" + ], + [ + "g", + "owany" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "c" + ], + [ + "Ġposta", + "ram" + ], + [ + "ĠSz", + "tokhol" + ], + [ + "Ġwiat", + "ra" + ], + [ + "an", + "kami" + ], + [ + "Ġmi", + "got" + ], + [ + "ĠGali", + "cji" + ], + [ + "Ġku", + "piÄĻ" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "siÅĤa" + ], + [ + "Ġobli", + "cza" + ], + [ + "Ġzawi", + "od" + ], + [ + "S", + "M" + ], + [ + "Ġza", + "szÅĤa" + ], + [ + "sze", + "le" + ], + [ + "ĠÅļ", + "w" + ], + [ + "Ġfilm", + "em" + ], + [ + "Ġodci", + "na" + ], + [ + "Ġnajbliż", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġfra", + "je" + ], + [ + "199", + "9" + ], + [ + "net", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠgieÅĤ", + "dzie" + ], + [ + "L", + "ou" + ], + [ + "Ġnajnow", + "szych" + ], + [ + "Ġmi", + "k" + ], + [ + "ĠA", + "da" + ], + [ + "Ġź", + "li" + ], + [ + "Ġper", + "ku" + ], + [ + "ĠpozarzÄħd", + "owych" + ], + [ + "ĠbÅĤÄĻki", + "tne" + ], + [ + "sÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġenerge", + "tycznej" + ], + [ + "Szcze", + "góÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "owego" + ], + [ + "ĠPi", + "as" + ], + [ + "Ġokoli", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Rich", + "ard" + ], + [ + "Ġstu", + "leci" + ], + [ + "Ġinter", + "na" + ], + [ + "tal", + "nej" + ], + [ + "ĠPL", + "K" + ], + [ + "lat", + "e" + ], + [ + "ĠPan", + "ny" + ], + [ + "ĠwartoÅĽci", + "owych" + ], + [ + "nic", + "kiej" + ], + [ + "ĠSe", + "niorów" + ], + [ + "Ġlokal", + "ny" + ], + [ + "Ġdr", + "g" + ], + [ + "Ġre", + "produ" + ], + [ + "ĠSz", + "koÅĤa" + ], + [ + "ĠKami", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġh", + "ard" + ], + [ + "ĠRo", + "ad" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "ka" + ], + [ + "Ġpocho", + "dzÄħcy" + ], + [ + "Ġw", + "chÅĤo" + ], + [ + "wi", + "j" + ], + [ + "Pom", + "iÄĻdzy" + ], + [ + "Ġau", + "stralij" + ], + [ + "i", + "ce" + ], + [ + "Ġgrub", + "ych" + ], + [ + "Ġdo", + "jeżdża" + ], + [ + "Ġni", + "ci" + ], + [ + "Ġwarunk", + "ami" + ], + [ + "zn", + "aÅĤam" + ], + [ + "p", + "yta" + ], + [ + "Ġo", + "gra" + ], + [ + "Ġubiega", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzamy", + "kam" + ], + [ + "Ġdoty", + "kaÄĩ" + ], + [ + "Ġante", + "nie" + ], + [ + "Ġsuch", + "ej" + ], + [ + "n", + "aryj" + ], + [ + "Ġz", + "l" + ], + [ + "ÅĽl", + "Äħ" + ], + [ + "AR", + "S" + ], + [ + "lo", + "ra" + ], + [ + "ĠbÄĻdÄħ", + "cej" + ], + [ + "Ġw", + "no" + ], + [ + "Ġkar", + "iera" + ], + [ + "Daw", + "niej" + ], + [ + "R", + "I" + ], + [ + "s", + "sie" + ], + [ + "nar", + "usz" + ], + [ + "Ġumie", + "jsc" + ], + [ + "ĠH", + "eli" + ], + [ + "Ġdeficy", + "tu" + ], + [ + "Z", + "asady" + ], + [ + "lak", + "e" + ], + [ + "ĠRich", + "arda" + ], + [ + "Ġuruch", + "amia" + ], + [ + "ĠSTA", + "CHURSKY" + ], + [ + "ĠLi", + "te" + ], + [ + "Ġbu", + "dujÄħ" + ], + [ + "ĠWÅĤaÅĽci", + "wie" + ], + [ + "cia", + "rz" + ], + [ + "zd", + "rowi" + ], + [ + "Ġrozma", + "wiajÄħ" + ], + [ + "Ġtrzeci", + "ch" + ], + [ + "Ġambi", + "cje" + ], + [ + "pe", + "rze" + ], + [ + "um", + "er" + ], + [ + "pisa", + "nia" + ], + [ + "Ġwz", + "nowie" + ], + [ + "wscho", + "dniej" + ], + [ + "Ġzni", + "szczeniu" + ], + [ + "ĠbÅĤysz", + "czÄħce" + ], + [ + "Ġnie", + "e" + ], + [ + "Ġpul", + "su" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "ÅĤy" + ], + [ + "aÅĤ", + "ym" + ], + [ + "199", + "0" + ], + [ + "Ġpot", + "rzÄħsa" + ], + [ + "Ġpozost", + "anÄħ" + ], + [ + "Ġkur", + "sie" + ], + [ + "Ġwy", + "lew" + ], + [ + "Ġpole", + "ceÅĦ" + ], + [ + "Ġry", + "wal" + ], + [ + "ot", + "wór" + ], + [ + "Ġleg", + "alne" + ], + [ + "B", + "ank" + ], + [ + "Ġde", + "gra" + ], + [ + "Ġro", + "dzÄħ" + ], + [ + "V", + "D" + ], + [ + "em", + "e" + ], + [ + "Ġby", + "waÅĤo" + ], + [ + "Ġnie", + "skute" + ], + [ + "Ġwczes", + "nego" + ], + [ + "Ġzabezpie", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġdomy", + "ÅĽla" + ], + [ + "Ġpocze", + "kal" + ], + [ + "ĠwystÄĻp", + "y" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owane" + ], + [ + "Sp", + "rób" + ], + [ + "Ġszta", + "fe" + ], + [ + "ĠpojÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "ĠLe", + "g" + ], + [ + "Ġdokumen", + "tacjÄĻ" + ], + [ + "Ġwóz", + "ka" + ], + [ + "Ġidio", + "tÄħ" + ], + [ + "m", + "ami" + ], + [ + "Może", + "cie" + ], + [ + "Ġatra", + "kcji" + ], + [ + "B", + "el" + ], + [ + "Ġ13", + "5" + ], + [ + "Ġwz", + "oru" + ], + [ + "Ġch", + "ciw" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġz", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġzaczyn", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġniewy", + "god" + ], + [ + "ĠpoÅĤu", + "dniem" + ], + [ + "or", + "ki" + ], + [ + "Sze", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzgo", + "nu" + ], + [ + "te", + "z" + ], + [ + "Ġprzekaz", + "ana" + ], + [ + "ĠS", + "on" + ], + [ + "Ġpart", + "iÄħ" + ], + [ + "Ġsk", + "amie" + ], + [ + "Ġjesie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġso", + "ku" + ], + [ + "d", + "ane" + ], + [ + "E", + "wa" + ], + [ + "Ġw", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "sk", + "owych" + ], + [ + "Ġzamy", + "kajÄħc" + ], + [ + "ĠWielko", + "polski" + ], + [ + "ĠwÅĤadz", + "om" + ], + [ + "Ġczek", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "sza" + ], + [ + "Ġim", + "pe" + ], + [ + "Ġspod", + "niach" + ], + [ + "Ġniewystar", + "cza" + ], + [ + "Ġu", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠsÅĤusz", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠWarsza", + "wÄĻ" + ], + [ + "ĠsÅĤusz", + "na" + ], + [ + "Ġto", + "le" + ], + [ + "Ġmiliar", + "da" + ], + [ + "Ġwra", + "żeÅĦ" + ], + [ + "Ġregular", + "ne" + ], + [ + "Ġdo", + "noÅĽ" + ], + [ + "sa", + "rzem" + ], + [ + "ĠWa", + "ga" + ], + [ + "ĠTurysty", + "ki" + ], + [ + "Ġzmart", + "wychw" + ], + [ + "Ġprzyby", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġsej", + "mu" + ], + [ + "Ġwytwór", + "ni" + ], + [ + "sty", + "ce" + ], + [ + "ĠH", + "UJ" + ], + [ + "Ġstad", + "ium" + ], + [ + "Ġdobro", + "dziej" + ], + [ + "di", + "on" + ], + [ + "ĠAm", + "ster" + ], + [ + "Ġa", + "bo" + ], + [ + "Ġrozważ", + "ania" + ], + [ + "Ġużytk", + "owanie" + ], + [ + "t", + "ie" + ], + [ + "ĠO", + "sie" + ], + [ + "I", + "s" + ], + [ + "ĠLe", + "szka" + ], + [ + "ĠOkrÄĻ", + "gowego" + ], + [ + "ĠA", + "j" + ], + [ + "Ġsmu", + "tna" + ], + [ + "ĠprzyjacióÅĤ", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġna", + "zna" + ], + [ + "Mi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġsylwet", + "ka" + ], + [ + "Ġzapom", + "nieli" + ], + [ + "Ġwy", + "grze" + ], + [ + "Ġkarabi", + "nu" + ], + [ + "K", + "os" + ], + [ + "Ġkolek", + "cjone" + ], + [ + "Ġzaczyna", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġciep", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġde", + "stru" + ], + [ + "ĠCh", + "cemy" + ], + [ + "Ġprzy", + "kaza" + ], + [ + "Ġinstytu", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠWe", + "ź" + ], + [ + "ĠNe", + "a" + ], + [ + "Ġsprawi", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠChmie", + "l" + ], + [ + "ĠJe", + "di" + ], + [ + "Ġżona", + "ty" + ], + [ + "d", + "ża" + ], + [ + "zna", + "czne" + ], + [ + "Ġstar", + "ca" + ], + [ + "ĠY", + "e" + ], + [ + "T", + "wór" + ], + [ + "ĠCzy", + "ż" + ], + [ + "mi", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġprawi", + "ca" + ], + [ + "Ġtrady", + "cje" + ], + [ + "Ġtranspar", + "ent" + ], + [ + "Ġ17", + "5" + ], + [ + "Ġrozpatry", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġnowe", + "li" + ], + [ + "stan", + "nie" + ], + [ + "Ġka", + "zali" + ], + [ + "Ġuczy", + "niÅĤa" + ], + [ + "ĠZie", + "lonej" + ], + [ + "Ġpens", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġle", + "j" + ], + [ + "Ġzbud", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġzde", + "rzenia" + ], + [ + "Ġmo", + "kra" + ], + [ + "Ġpla", + "żÄĻ" + ], + [ + "Kon", + "cer" + ], + [ + "ĠkÄħ", + "ta" + ], + [ + "Ġciep", + "ÅĤej" + ], + [ + "onÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠDawi", + "da" + ], + [ + "Pa", + "cje" + ], + [ + "ĠżoÅĤnierz", + "om" + ], + [ + "Ġprzetr", + "wanie" + ], + [ + "ĠCho", + "pina" + ], + [ + "ÅĤ", + "kiem" + ], + [ + "Ġdia", + "b" + ], + [ + "ĠzdjÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġna", + "kÅĤady" + ], + [ + "dzi", + "w" + ], + [ + "l", + "n" + ], + [ + "ni", + "ma" + ], + [ + "Ġwyzna", + "wców" + ], + [ + "Ġrzeczywist", + "ym" + ], + [ + "ĠgÅĤupie", + "go" + ], + [ + "nia", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠT", + "rzym" + ], + [ + "Ġzamord", + "owany" + ], + [ + "Ġwy", + "czeki" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "aru" + ], + [ + "Ġpaździer", + "nik" + ], + [ + "Ġu", + "daw" + ], + [ + "ĠWi", + "sÅĤa" + ], + [ + "Ġwie", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "Ġpada", + "jÄħ" + ], + [ + "Ħ", + "¢" + ], + [ + "Ġdo", + "po" + ], + [ + "ĠM", + "ol" + ], + [ + "ĠDzi", + "siaj" + ], + [ + "Ġproduk", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġw", + "ek" + ], + [ + "Ġprzewidzi", + "anych" + ], + [ + "Wie", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġwal", + "czÄħc" + ], + [ + "Ġucie", + "czce" + ], + [ + "ĠChci", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġb", + "aÅĤem" + ], + [ + "la", + "g" + ], + [ + "kro", + "tny" + ], + [ + "ym", + "ent" + ], + [ + "Ġnoc", + "nym" + ], + [ + "Ġza", + "gÅĤo" + ], + [ + "wa", + "jÄħcego" + ], + [ + "ĠWy", + "kop" + ], + [ + "p", + "anego" + ], + [ + "Ġtu", + "zi" + ], + [ + "Ġpomie", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "Ġzbi", + "oru" + ], + [ + "t", + "ÅĤo" + ], + [ + "MógÅĤ", + "bym" + ], + [ + "ChÅĤop", + "cy" + ], + [ + "cz", + "ano" + ], + [ + "Ġjednost", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġgrup", + "ki" + ], + [ + "Ġwybu", + "chem" + ], + [ + "Ġpowsta", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġpas", + "ki" + ], + [ + "Ġszar", + "Äħ" + ], + [ + "Ġgwaran", + "cja" + ], + [ + "Ġszczo", + "te" + ], + [ + "ĠDomi", + "nika" + ], + [ + "Ġspis", + "ek" + ], + [ + "Ġnios", + "Äħc" + ], + [ + "Ġw", + "sie" + ], + [ + "ĠksiÄħ", + "żÄħt" + ], + [ + "ĠwÅĽcie", + "kle" + ], + [ + "Ġze", + "s" + ], + [ + "Ġubra", + "niu" + ], + [ + "Ġobchodzi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġsp", + "ale" + ], + [ + "p", + "ton" + ], + [ + "ru", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠO", + "x" + ], + [ + "Ġusta", + "liÅĤ" + ], + [ + "ĠÅģ", + "om" + ], + [ + "eli", + "n" + ], + [ + "ĠWie", + "sÅĤaw" + ], + [ + "Ġroz", + "trzas" + ], + [ + "Ġwez", + "wania" + ], + [ + "Ġu", + "ja" + ], + [ + "ĠA", + "no" + ], + [ + "nal", + "ne" + ], + [ + "Da", + "vid" + ], + [ + "ĠGa", + "w" + ], + [ + "Ġfigu", + "ry" + ], + [ + "Ġartyle", + "ryj" + ], + [ + "Ġob", + "rób" + ], + [ + "Ġszcze", + "bla" + ], + [ + "Ġwarsz", + "tatów" + ], + [ + "Ġpsycho", + "loga" + ], + [ + "Ġpodej", + "mujÄħ" + ], + [ + "Ġkupi", + "li" + ], + [ + "ch", + "ia" + ], + [ + "Stra", + "ch" + ], + [ + "Tra", + "dy" + ], + [ + "sor", + "cjum" + ], + [ + "Ġpodzi", + "wem" + ], + [ + "Ġwskazy", + "waÅĤy" + ], + [ + "Z", + "dÄħ" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "na" + ], + [ + "Ġpa", + "la" + ], + [ + "Ġskarb", + "owych" + ], + [ + "Ġwiej", + "skiej" + ], + [ + "rowi", + "cza" + ], + [ + "ĠCheÅĤ", + "m" + ], + [ + "AN", + "I" + ], + [ + "Ġlicz", + "nymi" + ], + [ + "H", + "it" + ], + [ + "Ġmusi", + "al" + ], + [ + "Ġdokon", + "ane" + ], + [ + "Ġpobiera", + "nia" + ], + [ + "ĠChor", + "wacji" + ], + [ + "l", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "wÄĻ" + ], + [ + "ak", + "ow" + ], + [ + "Ġinternet", + "owe" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "szy" + ], + [ + "ĠWin", + "ter" + ], + [ + "dor", + "f" + ], + [ + "Ġabstra", + "k" + ], + [ + "Ġschroni", + "ska" + ], + [ + "lu", + "j" + ], + [ + "Ġodej", + "ÅĽciu" + ], + [ + "Ġdokony", + "wania" + ], + [ + "Ġprze", + "two" + ], + [ + "ĠS", + "E" + ], + [ + "Ġwybra", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġkryty", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġd", + "b" + ], + [ + "Ġmor", + "d" + ], + [ + "ĠpowiedziaÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "usz", + "em" + ], + [ + "Ġmotywa", + "cji" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzenie" + ], + [ + "wi", + "ck" + ], + [ + "Od", + "wie" + ], + [ + "ĠprzedÅĤu", + "żenie" + ], + [ + "Ġciu", + "chy" + ], + [ + "Ġrozstrzy", + "ga" + ], + [ + "Ġhigie", + "ny" + ], + [ + "Ġlo", + "ck" + ], + [ + "Ġdzieci", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "Ġrysu", + "nku" + ], + [ + "Ġnależy", + "cie" + ], + [ + "Ġturysty", + "cznych" + ], + [ + "â", + "£" + ], + [ + "ĠK", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġgospodar", + "owania" + ], + [ + "Ġbudow", + "la" + ], + [ + "Ġtren", + "d" + ], + [ + "Ġgrub", + "sza" + ], + [ + "Ġkosti", + "um" + ], + [ + "owni", + "kom" + ], + [ + "Ġzdenerw", + "owany" + ], + [ + "le", + "czkÄĻ" + ], + [ + "Ġklam", + "kÄĻ" + ], + [ + "py", + "taÅĤ" + ], + [ + "i", + "ni" + ], + [ + "ĠKom", + "en" + ], + [ + "Ġtwier", + "dzenia" + ], + [ + "Ġpo", + "szÅĤam" + ], + [ + "ĠPa", + "cyfi" + ], + [ + "Ġprze", + "test" + ], + [ + "Ġpas", + "ujÄħ" + ], + [ + "Ġpor", + "cji" + ], + [ + "ÅĽni", + "ki" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "kie" + ], + [ + "Ġprzystan", + "ÄħÅĤ" + ], + [ + "O", + "fi" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "kowe" + ], + [ + "Ã", + "º" + ], + [ + "sy", + "nu" + ], + [ + "Ġk", + "lika" + ], + [ + "kt", + "óra" + ], + [ + "Ġga", + "pi" + ], + [ + "Ġodpar", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġmedy", + "czny" + ], + [ + "ĠoÅĽwiet", + "lenia" + ], + [ + "Ġprojekt", + "ami" + ], + [ + "Ġchu", + "dy" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġkana", + "pki" + ], + [ + "O", + "prac" + ], + [ + "Ġzmar", + "szczyÅĤa" + ], + [ + "Ġkontra", + "któw" + ], + [ + "Ġty", + "toni" + ], + [ + "ĠBa", + "bi" + ], + [ + "Ġzmierza", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠRe", + "e" + ], + [ + "R", + "P" + ], + [ + "ĠzÅĤodzie", + "i" + ], + [ + "Ġnieporozumie", + "nie" + ], + [ + "Ġgroź", + "ny" + ], + [ + "Ġjab", + "ÅĤka" + ], + [ + "Ġb", + "unk" + ], + [ + "Ġznik", + "nÄĻÅĤo" + ], + [ + "Ġple", + "mion" + ], + [ + "Me", + "to" + ], + [ + "ĠKiel", + "c" + ], + [ + "Za", + "rzÄħd" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "skot" + ], + [ + "Zach", + "ÄĻ" + ], + [ + "wala", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "cza" + ], + [ + "ĠuÅĤo", + "m" + ], + [ + "Ġprze", + "pisie" + ], + [ + "Ġpraw", + "ego" + ], + [ + "ĠKon", + "feren" + ], + [ + "ty", + "zmem" + ], + [ + "ĠT", + "ara" + ], + [ + "Ġsejm", + "owych" + ], + [ + "L", + "os" + ], + [ + "Ġwz", + "gle" + ], + [ + "Ġsza", + "b" + ], + [ + "E", + "mi" + ], + [ + "Ġenerge", + "tycznego" + ], + [ + "Ġmerytory", + "cznie" + ], + [ + "Ġdy", + "żu" + ], + [ + "Ġbu", + "j" + ], + [ + "Ġma", + "gna" + ], + [ + "Ġczu", + "le" + ], + [ + "Ġzebra", + "li" + ], + [ + "Ġnazy", + "wam" + ], + [ + "Ġget", + "ta" + ], + [ + "Ġkali", + "bru" + ], + [ + "Ġkontak", + "tach" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "Ġleż", + "ÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġocie", + "p" + ], + [ + "Ë", + "Ļ" + ], + [ + "war", + "ty" + ], + [ + "że", + "my" + ], + [ + "Ġkontynen", + "tu" + ], + [ + "Ġprzewidzi", + "ano" + ], + [ + "lu", + "t" + ], + [ + "ĠPe", + "tera" + ], + [ + "ta", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġwar", + "ia" + ], + [ + "Ġsuge", + "stie" + ], + [ + "Ġko", + "stkÄĻ" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "ce" + ], + [ + "ĠsÅĤyszaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġko", + "piÄĻ" + ], + [ + "ĠżoÅĤnie", + "rzem" + ], + [ + "ĠSh", + "ar" + ], + [ + "ĠC", + "ame" + ], + [ + "Ġprzy", + "pÅĤyw" + ], + [ + "Ġhaz", + "ard" + ], + [ + "ĠrosnÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġulubi", + "ony" + ], + [ + "Ġroz", + "kÅĤada" + ], + [ + "Ġdy", + "ry" + ], + [ + "Ġwspom", + "niaÅĤa" + ], + [ + "ĠD", + "U" + ], + [ + "C", + "aÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġszko", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dz" + ], + [ + "PrzykÅĤad", + "em" + ], + [ + "Ġspodzie", + "wa" + ], + [ + "Ġprób", + "ki" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġnieprzyjem", + "ne" + ], + [ + "ad", + "er" + ], + [ + "Ġpodnie", + "cenie" + ], + [ + "Ġucie", + "kajÄħ" + ], + [ + "Ġatak", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġtech", + "nicznym" + ], + [ + "Ġgrym", + "as" + ], + [ + "Ġodku", + "rza" + ], + [ + "Ġkla", + "sztorze" + ], + [ + "Ġsku", + "tkach" + ], + [ + "Ġpod", + "nosiÄĩ" + ], + [ + "ĠMa", + "le" + ], + [ + "Ġu", + "nii" + ], + [ + "ĠD", + "uż" + ], + [ + "Ġwra", + "caÅĤa" + ], + [ + "ord", + "s" + ], + [ + "Ġosiem", + "naÅĽcie" + ], + [ + "ĠWod", + "nej" + ], + [ + "Ġprze", + "robi" + ], + [ + "Ġdo", + "je" + ], + [ + "s", + "praw" + ], + [ + "Ġusta", + "wach" + ], + [ + "ĠPrzemy", + "sÅĤaw" + ], + [ + "ĠOr", + "deru" + ], + [ + "Ġmini", + "onych" + ], + [ + "Ġszar", + "ym" + ], + [ + "ĠÅĽledz", + "twie" + ], + [ + "jem", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġrej", + "onach" + ], + [ + "Ġdorob", + "ek" + ], + [ + "c", + "ków" + ], + [ + "Ġwo", + "re" + ], + [ + "Ġwyobra", + "żenie" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "wy" + ], + [ + "Ġstraj", + "k" + ], + [ + "wÅĤa", + "s" + ], + [ + "Mu", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġprze", + "piÄĻk" + ], + [ + "Ġ2", + "10" + ], + [ + "Ġzaniepokoj", + "ony" + ], + [ + "Ġmat", + "e" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "jÄħc" + ], + [ + "wal", + "nych" + ], + [ + "Ġtra", + "wa" + ], + [ + "ĠMo", + "rzu" + ], + [ + "ĠKrólew", + "skiej" + ], + [ + "Ġhetero", + "seksu" + ], + [ + "b", + "owe" + ], + [ + "je", + "żeli" + ], + [ + "Ġnajstar", + "szy" + ], + [ + "ĠkieÅĤ", + "bas" + ], + [ + "Ġdwu", + "stron" + ], + [ + "Ġzmieni", + "li" + ], + [ + "Ġniebie", + "sko" + ], + [ + "Ġin", + "wi" + ], + [ + "Ġdlu", + "go" + ], + [ + "wen", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ol", + "fa" + ], + [ + "ĠzbÄĻ", + "dne" + ], + [ + "Ġrealiz", + "owana" + ], + [ + "Ġnapa", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġopak", + "owaniu" + ], + [ + "v", + "ing" + ], + [ + "Ġnaczel", + "nik" + ], + [ + "Ġaspek", + "cie" + ], + [ + "Z", + "ni" + ], + [ + "ĠBa", + "g" + ], + [ + "Ġszer", + "sze" + ], + [ + "Ġprzez", + "iÄĻ" + ], + [ + "ÅĽ", + "lona" + ], + [ + "Ġprze", + "róż" + ], + [ + "ĠPri", + "x" + ], + [ + "ĠCh", + "an" + ], + [ + "ĠTak", + "i" + ], + [ + "hre", + "r" + ], + [ + "Ġdepartam", + "entu" + ], + [ + "ĠJul", + "ie" + ], + [ + "Ġmyli", + "sz" + ], + [ + "ĠGe", + "ra" + ], + [ + "Ġwykonaw", + "czych" + ], + [ + "Do", + "chodzi" + ], + [ + "P", + "C" + ], + [ + "Ġzwie", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠA", + "rabi" + ], + [ + "Ġm", + "gÅĤÄĻ" + ], + [ + "asa", + "dzie" + ], + [ + "Ġucie", + "czka" + ], + [ + "ĠRo", + "ma" + ], + [ + "Ġfigu", + "r" + ], + [ + "ro", + "y" + ], + [ + "Ġpose", + "sji" + ], + [ + "Ġwil", + "ka" + ], + [ + "Ġparamet", + "rów" + ], + [ + "ĠP", + "oÅĽ" + ], + [ + "Ġdotychczas", + "owy" + ], + [ + "Ġnaj", + "róż" + ], + [ + "ĠnawiÄħza", + "niu" + ], + [ + "ĠR", + "ek" + ], + [ + "Ġodczu", + "Äĩ" + ], + [ + "pat", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Ġprzywró", + "cenia" + ], + [ + "Ġpoważ", + "nej" + ], + [ + "Ġutra", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġprowi", + "zory" + ], + [ + "c", + "onymi" + ], + [ + "Ġprzedmio", + "cie" + ], + [ + "Ġwzgó", + "rze" + ], + [ + "Ġkolej", + "owe" + ], + [ + "zwy", + "kle" + ], + [ + "Ġwyz", + "waniem" + ], + [ + "Ġgaze", + "tach" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "ariusza" + ], + [ + "M", + "ur" + ], + [ + "Ġprzyku", + "c" + ], + [ + "ch", + "ach" + ], + [ + "Ġzm", + "as" + ], + [ + "Ġspotka", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġbi", + "letu" + ], + [ + "ow", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Zost", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġpier", + "siÄħ" + ], + [ + "Ġodpa", + "dy" + ], + [ + "res", + "ort" + ], + [ + "Ġw", + "skoczyÅĤ" + ], + [ + "ĠFran", + "ka" + ], + [ + "ĠzasiÅĤ", + "ek" + ], + [ + "Ġmie", + "cze" + ], + [ + "Ġce", + "cha" + ], + [ + "Ġsur", + "owy" + ], + [ + "Ġostate", + "cznej" + ], + [ + "Ġkup", + "na" + ], + [ + "Wy", + "biera" + ], + [ + "ment", + "em" + ], + [ + "p", + "amiÄĻ" + ], + [ + "Ġpodpis", + "ane" + ], + [ + "ĠLu", + "bi" + ], + [ + "ĠA", + "a" + ], + [ + "tak", + "a" + ], + [ + "pu", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġpod", + "noszÄħ" + ], + [ + "U", + "m" + ], + [ + "Ġlecz", + "niczych" + ], + [ + "C", + "u" + ], + [ + "Ġi", + "przy" + ], + [ + "Ġnie", + "narusz" + ], + [ + "ia", + "omi" + ], + [ + "ĠKo", + "ch" + ], + [ + "Ġodzy", + "sku" + ], + [ + "ĠPrzy", + "by" + ], + [ + "ĠzÅĤodzie", + "ja" + ], + [ + "Ġprzej", + "mowaÅĤ" + ], + [ + "ĠZ", + "D" + ], + [ + "ĠMinister", + "stwem" + ], + [ + "ĠÅģukasz", + "en" + ], + [ + "Ġobni", + "żyÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czenio" + ], + [ + "Ġorze", + "ka" + ], + [ + "Ġszu", + "kaÅĤem" + ], + [ + "Ġfo", + "li" + ], + [ + "Ġkapitan", + "em" + ], + [ + "Ġzawiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "kol", + "or" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "za" + ], + [ + "Ġwzmi", + "anki" + ], + [ + "Ġzaa", + "pel" + ], + [ + "Ġkraw", + "ÄĻż" + ], + [ + "Ġoprac", + "owany" + ], + [ + "ĠKel", + "ly" + ], + [ + "Ġudziela", + "nie" + ], + [ + "cza", + "c" + ], + [ + "Informa", + "cja" + ], + [ + "Ps", + "ycho" + ], + [ + "Ġzosta", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġl", + "ob" + ], + [ + "Ġpozna", + "li" + ], + [ + "Ġgra", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠOr", + "len" + ], + [ + "Ġroz", + "go" + ], + [ + "Ġwygra", + "li" + ], + [ + "wal", + "nie" + ], + [ + "Ġprze", + "żyli" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "s", + "son" + ], + [ + "ĠÅĽmiertel", + "nych" + ], + [ + "Ġsem", + "e" + ], + [ + "ĠzasiÅĤ", + "ków" + ], + [ + "hr", + "mach" + ], + [ + "Ġwspomni", + "any" + ], + [ + "ĠkoÅĽciel", + "nych" + ], + [ + "Ġsa", + "dy" + ], + [ + "Ġznik", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġposiad", + "anych" + ], + [ + "ĠN", + "SZ" + ], + [ + "Ġniez", + "dr" + ], + [ + "Ġnada", + "waÅĤ" + ], + [ + "mu", + "ndu" + ], + [ + "Ġod", + "sie" + ], + [ + "niesi", + "ono" + ], + [ + "Ġprzedsta", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "Ġprzy", + "ÅĤożyÅĤ" + ], + [ + "ĠPolo", + "nii" + ], + [ + "U", + "L" + ], + [ + "Ġu", + "czyn" + ], + [ + "Ġpierwo", + "tnego" + ], + [ + "Ġb", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġnad", + "miernie" + ], + [ + "cjonal", + "nych" + ], + [ + "Ġnie", + "porów" + ], + [ + "ĠÅĽnia", + "dania" + ], + [ + "S", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠMar", + "sh" + ], + [ + "ta", + "niem" + ], + [ + "Ġmi", + "zer" + ], + [ + "Ġskre", + "ÅĽliÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "tu" + ], + [ + "ĠZ", + "by" + ], + [ + "ĠSt", + "aty" + ], + [ + "Ġuwarunk", + "owania" + ], + [ + "Ġkam", + "era" + ], + [ + "Ġniez", + "dar" + ], + [ + "Ġ12", + "3" + ], + [ + "Ġnerw", + "owego" + ], + [ + "ar", + "na" + ], + [ + "ĠPo", + "ni" + ], + [ + "ĠF", + "el" + ], + [ + "Za", + "pra" + ], + [ + "nom", + "or" + ], + [ + "Ġzmie", + "niÄħ" + ], + [ + "Przedstawi", + "ciele" + ], + [ + "o", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "dny" + ], + [ + "Ġszuka", + "nia" + ], + [ + "lam", + "a" + ], + [ + "ĠwspaniaÅĤ", + "ego" + ], + [ + "ĠchrzeÅĽcija", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "Ġobo", + "j" + ], + [ + "ÅĤ", + "owicz" + ], + [ + "Ġhy", + "dra" + ], + [ + "Ġpe", + "s" + ], + [ + "Ġodz", + "nak" + ], + [ + "Ġrozry", + "w" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "ża" + ], + [ + "Ġpo", + "row" + ], + [ + "Ġiz", + "b" + ], + [ + "Ġnie", + "wier" + ], + [ + "Ġwro", + "gowie" + ], + [ + "Ġobro", + "ÅĦ" + ], + [ + "Zauwa", + "żyÅĤ" + ], + [ + "WziÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġgo", + "ÅĤym" + ], + [ + "Ġodrzu", + "cenia" + ], + [ + "ÅĽ", + "lu" + ], + [ + "c", + "c" + ], + [ + "ÅĤÄħ", + "cznie" + ], + [ + "dyn", + "ami" + ], + [ + "Ġpodzieli", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġla", + "sem" + ], + [ + "ĠMa", + "cedo" + ], + [ + "Ġwywiad", + "ów" + ], + [ + "Ġopowiada", + "ÅĦ" + ], + [ + "NajwiÄĻk", + "sze" + ], + [ + "ĠC", + "N" + ], + [ + "Wy", + "raźnie" + ], + [ + "Ġniez", + "gra" + ], + [ + "Ġwspomin", + "am" + ], + [ + "J", + "ames" + ], + [ + "zdu", + "ra" + ], + [ + "Ġbez", + "wie" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "zÅĤa" + ], + [ + "ĠSÅĤo", + "ne" + ], + [ + "Ġple", + "biscy" + ], + [ + "yt", + "any" + ], + [ + "Ġprzeja", + "żd" + ], + [ + "Ġdo", + "gad" + ], + [ + "Ġsiedem", + "na" + ], + [ + "Ġprzekro", + "czenia" + ], + [ + "Ġprzemo", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġpogo", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġka", + "pe" + ], + [ + "Ġprzy", + "szedÅĤem" + ], + [ + "ĠwyglÄħd", + "am" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "omi" + ], + [ + "Ġni", + "u" + ], + [ + "Ġelektry", + "czny" + ], + [ + "Ġmi", + "nera" + ], + [ + "Ġzaszko", + "dziÄĩ" + ], + [ + "N", + "at" + ], + [ + "Ġuzgodnie", + "ÅĦ" + ], + [ + "B", + "S" + ], + [ + "ĠBroni", + "sÅĤaw" + ], + [ + "Ġzw", + "le" + ], + [ + "Ġk", + "si" + ], + [ + "Ġbezpie", + "czniej" + ], + [ + "Ġza", + "stanów" + ], + [ + "Ġsta", + "wu" + ], + [ + "ĠWene", + "cji" + ], + [ + "ĠWoje", + "nnej" + ], + [ + "Ġwy", + "biegÅĤ" + ], + [ + "Wi", + "cem" + ], + [ + "Ġpu", + "szcz" + ], + [ + "ĠIn", + "do" + ], + [ + "u", + "szu" + ], + [ + "t", + "im" + ], + [ + "ĠBar", + "bary" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "ki" + ], + [ + "Ġwykorzysty", + "wany" + ], + [ + "Ġpre", + "ce" + ], + [ + "Ġprzekony", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġ19", + "12" + ], + [ + "Ġuczest", + "nik" + ], + [ + "ĠSÅĤu", + "p" + ], + [ + "Ġskrom", + "nie" + ], + [ + "Ġwy", + "ek" + ], + [ + "Ġmieszka", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġbez", + "litos" + ], + [ + "Ġjas", + "nym" + ], + [ + "o", + "lu" + ], + [ + "Ġk", + "sie" + ], + [ + "si", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "je", + "wa" + ], + [ + "Ġpod", + "grze" + ], + [ + "Ġgospodar", + "stwie" + ], + [ + "c", + "tw" + ], + [ + "K", + "Äħ" + ], + [ + "Ġkolej", + "ka" + ], + [ + "Ġskar", + "g" + ], + [ + "l", + "no" + ], + [ + "Ġjakby", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġpo", + "stÄĻpuje" + ], + [ + "Ġsamobój", + "stwa" + ], + [ + "Ġnaj", + "sÅĤab" + ], + [ + "Ġjas", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġdrewni", + "anej" + ], + [ + "Ġaplika", + "cje" + ], + [ + "Ġ", + "lar" + ], + [ + "Ġpopat", + "rz" + ], + [ + "pe", + "lnie" + ], + [ + "Ġcel", + "owej" + ], + [ + "Ġoszu", + "stwo" + ], + [ + "Ġwro", + "ta" + ], + [ + "Ġotw", + "oru" + ], + [ + "Mówi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġukrai", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Ġzbior", + "nik" + ], + [ + "ĠskrÄĻ", + "ca" + ], + [ + "Stani", + "sÅĤaw" + ], + [ + "ĠtÄĻ", + "tni" + ], + [ + "Ġproce", + "ntach" + ], + [ + "Ġwy", + "tyczne" + ], + [ + "Ġaplika", + "cja" + ], + [ + "Ġso", + "juszu" + ], + [ + "waÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "R", + "ek" + ], + [ + "Ġtar", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġnie", + "grze" + ], + [ + "ży", + "ny" + ], + [ + "Ġkierow", + "cÄħ" + ], + [ + "ĠksiÄħż", + "kami" + ], + [ + "Ġcz", + "ary" + ], + [ + "b", + "n" + ], + [ + "S", + "ty" + ], + [ + "ĠRO", + "Z" + ], + [ + "Ġce", + "ni" + ], + [ + "Ġgospoda", + "rzy" + ], + [ + "Ġwyko", + "pki" + ], + [ + "ĠwystÄħ", + "pieÅĦ" + ], + [ + "Ġreży", + "sera" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "cznik" + ], + [ + "ĠÅģ", + "ot" + ], + [ + "s", + "mo" + ], + [ + "Ġwy", + "dziel" + ], + [ + "Ġniebezpiecze", + "ÅĦstwie" + ], + [ + "ĠdÅĤugo", + "pis" + ], + [ + "Ġzama", + "wia" + ], + [ + "Ġg", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġwdro", + "żenia" + ], + [ + "rzÄħd", + "ek" + ], + [ + "Ġbalu", + "stra" + ], + [ + "P", + "lus" + ], + [ + "ĠzÅĤu", + "dzeÅĦ" + ], + [ + "L", + "am" + ], + [ + "Ġzajm", + "owaÅĤy" + ], + [ + "Ġzarzu", + "ciÅĤ" + ], + [ + "M", + "aÅĤe" + ], + [ + "ĠO", + "ÅĽwiÄĻ" + ], + [ + "syj", + "nej" + ], + [ + "Ġwyraź", + "nym" + ], + [ + "F", + "er" + ], + [ + "Ġodkry", + "to" + ], + [ + "Oczywi", + "scie" + ], + [ + "Ġprze", + "siÄħ" + ], + [ + "atu", + "s" + ], + [ + "Ġnaj", + "dÅĤuż" + ], + [ + "myÅĽl", + "am" + ], + [ + "Ġsymbo", + "le" + ], + [ + "Ġnacze", + "lnego" + ], + [ + "Ġmarynar", + "kÄĻ" + ], + [ + "Cent", + "rum" + ], + [ + "Ġod", + "mowy" + ], + [ + "Ġmuzy", + "cznej" + ], + [ + "Ġpoziom", + "ów" + ], + [ + "Ġpoga", + "wÄĻ" + ], + [ + "Ġzamieszka", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġbloka", + "dy" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġnaj", + "dÅĤużej" + ], + [ + "tyw", + "ny" + ], + [ + "Ġkra", + "kowskiego" + ], + [ + "ĠL", + "wów" + ], + [ + "Przy", + "szÅĤo" + ], + [ + "Ġper", + "cep" + ], + [ + "Ġdo", + "danie" + ], + [ + "Ġomówi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpromo", + "cja" + ], + [ + "ĠG", + "min" + ], + [ + "ĠrozwiÄħzy", + "wania" + ], + [ + "ĠS", + "I" + ], + [ + "Ġtward", + "ym" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "ów" + ], + [ + "Ġmerytory", + "czne" + ], + [ + "mawi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġkrzy", + "wi" + ], + [ + "Ġpoz", + "ór" + ], + [ + "Ġy", + "ou" + ], + [ + "Ġpia", + "szczy" + ], + [ + "T", + "ru" + ], + [ + "Wprowa", + "dzenie" + ], + [ + "Ġczy", + "szczenia" + ], + [ + "Ġdoj", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġzuży", + "cie" + ], + [ + "Ġwykorzysty", + "wania" + ], + [ + "Ġsta", + "wiajÄħc" + ], + [ + "Ġbel", + "gij" + ], + [ + "Ġdwój", + "kÄĻ" + ], + [ + "z", + "im" + ], + [ + "ĠPro", + "jekt" + ], + [ + "Prze", + "czytaj" + ], + [ + "Ġspecjal", + "na" + ], + [ + "Ġprzekaz", + "any" + ], + [ + "Ġbez", + "przewo" + ], + [ + "Ġautom", + "at" + ], + [ + "Poczu", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġkontra", + "kty" + ], + [ + "ru", + "szyÅĤ" + ], + [ + "ĠPer", + "u" + ], + [ + "Ġsp", + "rin" + ], + [ + "Ġma", + "jÄħcej" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "szono" + ], + [ + "Ġlam", + "pÄĻ" + ], + [ + "c", + "ta" + ], + [ + "ĠDi", + "ck" + ], + [ + "Ġkontra", + "st" + ], + [ + "ĠzakoÅĦczy", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġzap", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ki", + "A" + ], + [ + "cz", + "my" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "szczaÅĤy" + ], + [ + "Ġnauczy", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġwywal", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġma", + "ÅĽci" + ], + [ + "n", + "amiÄĻ" + ], + [ + "to", + "rej" + ], + [ + "Ġpe", + "ch" + ], + [ + "ĠpamiÄĻta", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠpieniÄĻ", + "żnych" + ], + [ + "Ġuważ", + "ano" + ], + [ + "ĠE", + "la" + ], + [ + "k", + "nÄĻli" + ], + [ + "Ġnau", + "kowÄħ" + ], + [ + "Ġuczy", + "ni" + ], + [ + "ĠkadÅĤu", + "ba" + ], + [ + "Ġwszel", + "kimi" + ], + [ + "Ġgene", + "ralnej" + ], + [ + "Ġa", + "ste" + ], + [ + "Ġwystawi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ne", + "a" + ], + [ + "ĠMat", + "eriaÅĤ" + ], + [ + "Napis", + "aÅĤem" + ], + [ + "now", + "ymi" + ], + [ + "ni", + "owa" + ], + [ + "cha", + "sz" + ], + [ + "l", + "aka" + ], + [ + "dź", + "wiÄĻk" + ], + [ + "Ġzdu", + "mienie" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dni" + ], + [ + "Ġza", + "żart" + ], + [ + "Donal", + "d" + ], + [ + "wi", + "cki" + ], + [ + "P", + "E" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġtrafi", + "li" + ], + [ + "Ġpartne", + "rami" + ], + [ + "Ġnabra", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠhaÅĤa", + "ÅĽli" + ], + [ + "ow", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġuko", + "ÅĦczy" + ], + [ + "Ġróż", + "ny" + ], + [ + "W", + "ÅĤad" + ], + [ + "Ġprze", + "niesie" + ], + [ + "Ġsta", + "wiajÄħ" + ], + [ + "Ġodmówi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġtelefoni", + "cznej" + ], + [ + "Ġmi", + "odu" + ], + [ + "Ar", + "chi" + ], + [ + "Ġekonomi", + "cznego" + ], + [ + "Ġkompromi", + "su" + ], + [ + "Ġnawi", + "ga" + ], + [ + "Ġmor", + "skiego" + ], + [ + "ĠCent", + "er" + ], + [ + "w", + "orów" + ], + [ + "Ġprzypad", + "kowe" + ], + [ + "Ġo", + "dzieży" + ], + [ + "ĠBer", + "nar" + ], + [ + "Ġluk", + "su" + ], + [ + "las", + "s" + ], + [ + "Podkre", + "ÅĽl" + ], + [ + "Ġpowsta", + "wania" + ], + [ + "lat", + "orów" + ], + [ + "Ġbur", + "tÄĻ" + ], + [ + "wie", + "rz" + ], + [ + "Ġporoz", + "mawia" + ], + [ + "Ġówczes", + "nych" + ], + [ + "Ġentuzja", + "zmem" + ], + [ + "Ġob", + "ol" + ], + [ + "czes", + "ny" + ], + [ + "Ġpowszech", + "ny" + ], + [ + "Ġda", + "jcie" + ], + [ + "Ġr", + "emi" + ], + [ + "ĠI", + "gor" + ], + [ + "ĠBi", + "sku" + ], + [ + "Ġspróbu", + "jÄĻ" + ], + [ + "shi", + "p" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "cu" + ], + [ + "Ġleci", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġmerytory", + "cznej" + ], + [ + "ĠE", + "v" + ], + [ + "Ġkandy", + "daci" + ], + [ + "czy", + "ciela" + ], + [ + "Ġnajgor", + "szych" + ], + [ + "ĠÅ»e", + "laz" + ], + [ + "za", + "wo" + ], + [ + "Ġzgo", + "dna" + ], + [ + "ĠSpóÅĤ", + "dziel" + ], + [ + "Z", + "aÅĤ" + ], + [ + "szy", + "st" + ], + [ + "Ġsp", + "ar" + ], + [ + "Ġpokry", + "ty" + ], + [ + "om", + "as" + ], + [ + "Ġwy", + "cze" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "skiej" + ], + [ + "ĠdziesiÄĻ", + "ci" + ], + [ + "ba", + "wem" + ], + [ + "Ġpoprze", + "Äĩ" + ], + [ + "Ok", + "res" + ], + [ + "Ġkompozy", + "tor" + ], + [ + "Ġniepew", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġprzy", + "sy" + ], + [ + "Ġbie", + "gÅĤy" + ], + [ + "k", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "Ġprzet", + "ransport" + ], + [ + "Ġpod", + "le" + ], + [ + "Ġros", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠmiaÅĤa", + "bym" + ], + [ + "Ġpocze", + "ka" + ], + [ + "ĠmiÄĻk", + "ki" + ], + [ + "Ġinżynie", + "ra" + ], + [ + "Ġm", + "oÅĽcie" + ], + [ + "ti", + "na" + ], + [ + "Ġm", + "owia" + ], + [ + "Po", + "ciÄħg" + ], + [ + "Ġkro", + "pli" + ], + [ + "Ġpozosta", + "waÅĤo" + ], + [ + "Ġprzekra", + "czaÄĩ" + ], + [ + "ĠB", + "oru" + ], + [ + "Ġobec", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġpod", + "u" + ], + [ + "Ġnumer", + "ów" + ], + [ + "Ġape", + "la" + ], + [ + "Ġlapto", + "p" + ], + [ + "Ġju", + "ry" + ], + [ + "ĠN", + "ord" + ], + [ + "Ġu", + "stÄħpiÄĩ" + ], + [ + "Ġzazdro", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzili" + ], + [ + "Ġwidow", + "ni" + ], + [ + "Ġpi", + "cie" + ], + [ + "Ġu", + "stÄħpiÅĤ" + ], + [ + "fik", + "owana" + ], + [ + "Ġdo", + "lara" + ], + [ + "Ġracjonal", + "ne" + ], + [ + "Ġwyzna", + "nie" + ], + [ + "Ġwybra", + "no" + ], + [ + "ĠNa", + "sz" + ], + [ + "ĠY", + "u" + ], + [ + "Ġkontrowers", + "je" + ], + [ + "ĠGrun", + "wal" + ], + [ + "DD", + "KiA" + ], + [ + "Ġzost", + "aÅĤam" + ], + [ + "Mi", + "li" + ], + [ + "je", + "wicz" + ], + [ + "ĠChar", + "lotte" + ], + [ + "ĠF", + "ore" + ], + [ + "Ġzdra", + "dzie" + ], + [ + "ĠG", + "an" + ], + [ + "ĠHand", + "lu" + ], + [ + "Ġjed", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġwykonaw", + "ców" + ], + [ + "ĠOkrÄĻ", + "gu" + ], + [ + "Ġrozwi", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠpocaÅĤ", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġdrob", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġprogno", + "zy" + ], + [ + "Ġpara", + "sol" + ], + [ + "Ġobro", + "ty" + ], + [ + "Ġziem", + "skich" + ], + [ + "Ġwra", + "camy" + ], + [ + "ĠD", + "K" + ], + [ + "Ġunie", + "rucho" + ], + [ + "Ġgo", + "li" + ], + [ + "Ġkor", + "ki" + ], + [ + "GÅĤów", + "ny" + ], + [ + "Ġpro", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġdu", + "szpa" + ], + [ + "Ġprecyzyj", + "ne" + ], + [ + "Ġzarzu", + "ca" + ], + [ + "Ġwiecz", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġrecep", + "cji" + ], + [ + "198", + "9" + ], + [ + "Ġkar", + "cie" + ], + [ + "ml", + "n" + ], + [ + "ĠColle", + "ge" + ], + [ + "nia", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġczy", + "jej" + ], + [ + "ni", + "owego" + ], + [ + "Ġwykaz", + "ie" + ], + [ + "wÅĤa", + "dni" + ], + [ + "Ġwy", + "kÅĤady" + ], + [ + "Ġpogot", + "owie" + ], + [ + "Ġinfor", + "mujÄħ" + ], + [ + "Ġzro", + "bienie" + ], + [ + "Ġzda", + "jesz" + ], + [ + "Ġzbro", + "i" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "żna" + ], + [ + "Ġmuzy", + "ków" + ], + [ + "Ġże", + "gna" + ], + [ + "dz", + "en" + ], + [ + "Ġjeź", + "dźców" + ], + [ + "st", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġplaców", + "ka" + ], + [ + "Ġresor", + "cie" + ], + [ + "Ġmili", + "cj" + ], + [ + "które", + "j" + ], + [ + "Ġnieska", + "zitel" + ], + [ + "Ġszan", + "uje" + ], + [ + "w", + "orth" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "czenie" + ], + [ + "Ġdoda", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġd", + "owiem" + ], + [ + "Ġse", + "nior" + ], + [ + "Ġwiel", + "b" + ], + [ + "Ġk", + "cal" + ], + [ + "ĠsÅĤyszy", + "sz" + ], + [ + "ĠO", + "stro" + ], + [ + "ĠWYKURWIA", + "J" + ], + [ + "Ġwi", + "nnych" + ], + [ + "one", + "y" + ], + [ + "wi", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠCzar", + "nego" + ], + [ + "Ġoder", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġod", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġwa", + "ży" + ], + [ + "Ġprem", + "iery" + ], + [ + "Ġrapor", + "tów" + ], + [ + "ĠprzeÅĤ", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "żyÅĤy" + ], + [ + "Ġmuzy", + "czne" + ], + [ + "cjonal", + "ny" + ], + [ + "st", + "art" + ], + [ + "Ġob", + "cej" + ], + [ + "Ġzabija", + "nia" + ], + [ + "ĠSo", + "phie" + ], + [ + "Ġw", + "puszcza" + ], + [ + "lo", + "sci" + ], + [ + "Ġ19", + "16" + ], + [ + "Ġkomór", + "ka" + ], + [ + "ĠuÅĤo", + "żone" + ], + [ + "ĠpowoÅĤ", + "ana" + ], + [ + "Äħt", + "pie" + ], + [ + "Ġcywil", + "ów" + ], + [ + "Ġgnia", + "zdo" + ], + [ + "Ġdepres", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġzapew", + "niam" + ], + [ + "Ġemeryta", + "lnych" + ], + [ + "Ġkomp", + "lem" + ], + [ + "Ġodbi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġtu", + "zin" + ], + [ + "Ġskry", + "ty" + ], + [ + "dzi", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġwie", + "dziaÅĤy" + ], + [ + "sa", + "da" + ], + [ + "Ġdob", + "rem" + ], + [ + "mie", + "szka" + ], + [ + "dow", + "ski" + ], + [ + "ĠcaÅĤkowi", + "tym" + ], + [ + "Ġpomy", + "ÅĤka" + ], + [ + "Ġogni", + "sku" + ], + [ + "ni", + "owo" + ], + [ + "Ġrosyj", + "skÄħ" + ], + [ + "ĠwygÅĤo", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġuzn", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġkon", + "sol" + ], + [ + "Ġgada", + "nie" + ], + [ + "Powtarz", + "am" + ], + [ + "Ġza", + "ha" + ], + [ + "Ġucie", + "kaÅĤ" + ], + [ + "Ġemo", + "cjami" + ], + [ + "Z", + "du" + ], + [ + "Ġutwo", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "ĠF", + "M" + ], + [ + "ĠRa", + "czej" + ], + [ + "R", + "ach" + ], + [ + "Ġi", + "tak" + ], + [ + "Ġenerge", + "tycznych" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żona" + ], + [ + "ĠprowadzÄħ", + "cej" + ], + [ + "Ġoznak", + "i" + ], + [ + "Ġpoder", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġwyp", + "ro" + ], + [ + "Ġjednozna", + "czne" + ], + [ + "Ġkur", + "wy" + ], + [ + "Ġobej", + "mujÄħc" + ], + [ + "ĠPaÅĦstw", + "owe" + ], + [ + "ĠÅĽnia", + "daniu" + ], + [ + "Ġwierzy", + "li" + ], + [ + "Ġza", + "cisk" + ], + [ + "Ġniepoko", + "i" + ], + [ + "Ġczter", + "naÅĽcie" + ], + [ + "Ġkon", + "tem" + ], + [ + "Ġdale", + "ki" + ], + [ + "Ġwyposa", + "żona" + ], + [ + "dzieli", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠwysÅĤ", + "an" + ], + [ + "ĠYouTu", + "be" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "sznie" + ], + [ + "Ġ11", + "8" + ], + [ + "Ġzgrzy", + "t" + ], + [ + "ĠKoper", + "nika" + ], + [ + "t", + "owanym" + ], + [ + "ĠrozporzÄħ", + "dzeÅĦ" + ], + [ + "Ġod", + "nosiÅĤ" + ], + [ + "Ġre", + "nci" + ], + [ + "Ġzdra", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġpod", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠH", + "at" + ], + [ + "Ġsta", + "żu" + ], + [ + "szcz", + "onych" + ], + [ + "so", + "ci" + ], + [ + "pli", + "wy" + ], + [ + "ĠKon", + "su" + ], + [ + "Ġwska", + "za" + ], + [ + "Ġabon", + "ament" + ], + [ + "Ġkore", + "kty" + ], + [ + "Ġoprogram", + "owanie" + ], + [ + "Ġje", + "dzÄħ" + ], + [ + "ja", + "cego" + ], + [ + "ĠPrze", + "ciw" + ], + [ + "Ġpod", + "powiada" + ], + [ + "ĠoÅĤ", + "tarz" + ], + [ + "ĠmiaÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ga", + "br" + ], + [ + "l", + "nymi" + ], + [ + "Ġwie", + "żÄĻ" + ], + [ + "sze", + "wicz" + ], + [ + "Ġtam", + "że" + ], + [ + "Ġrzu", + "ciÅĤem" + ], + [ + "ĠÄĩwi", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġpod", + "chwy" + ], + [ + "Ġelegan", + "cki" + ], + [ + "Ġtru", + "py" + ], + [ + "Ġale", + "i" + ], + [ + "Ġpozio", + "my" + ], + [ + "Ġżyci", + "owej" + ], + [ + "Ġuchro", + "niÄĩ" + ], + [ + "gar", + "d" + ], + [ + "pen", + "ha" + ], + [ + "ĠSte", + "in" + ], + [ + "Ġinstynkt", + "ownie" + ], + [ + "Ġnajmniej", + "szym" + ], + [ + "Ġroz", + "to" + ], + [ + "ze", + "ra" + ], + [ + "Ġstoli", + "cÄħ" + ], + [ + "Przy", + "czy" + ], + [ + "Ġzim", + "owych" + ], + [ + "rów", + "nież" + ], + [ + "ĠdÄħ", + "żenie" + ], + [ + "Ġży", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġban", + "kie" + ], + [ + "Ġzacho", + "dniego" + ], + [ + "w", + "pis" + ], + [ + "Ġdale", + "kie" + ], + [ + "Ġje", + "m" + ], + [ + "Ġprzechodni", + "ów" + ], + [ + "Ġkrzyw", + "da" + ], + [ + "BA", + "CZ" + ], + [ + "Ġdruży", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġru", + "cho" + ], + [ + "ĠBo", + "ok" + ], + [ + "Ġpró", + "bach" + ], + [ + "ĠpeÅĤnomoc", + "nik" + ], + [ + "Ġnieod", + "wrac" + ], + [ + "owy", + "wania" + ], + [ + "Ġkontro", + "luje" + ], + [ + "waÅĤ", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġzamy", + "kaÄĩ" + ], + [ + "Ġmi", + "ÅĤego" + ], + [ + "Ġodpowiedzial", + "ni" + ], + [ + "Ġodpoczy", + "nek" + ], + [ + "ĠM", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġsta", + "wów" + ], + [ + "Ġtro", + "ska" + ], + [ + "owi", + "u" + ], + [ + "Ġuczni", + "om" + ], + [ + "ĠksiÄĻż", + "niczka" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "czu" + ], + [ + "owi", + "sku" + ], + [ + "C", + "zuje" + ], + [ + "ĠsÅĤab", + "ych" + ], + [ + "przej", + "mie" + ], + [ + "Ġwym", + "óg" + ], + [ + "NY", + "CH" + ], + [ + "ĠGabr", + "iela" + ], + [ + "Ġpot", + "wór" + ], + [ + "Ġumy", + "wal" + ], + [ + "Ġlegen", + "da" + ], + [ + "Ġtali", + "i" + ], + [ + "ĠWal", + "ter" + ], + [ + "ĠK", + "lem" + ], + [ + "Ġpodróż", + "nych" + ], + [ + "Ġpowo", + "dzenie" + ], + [ + "Ġz", + "wali" + ], + [ + "Ġdrze", + "wem" + ], + [ + "Ġstrategi", + "cznych" + ], + [ + "Ġwice", + "przewodni" + ], + [ + "ĠAtlan", + "ty" + ], + [ + "Ġzaprze", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġmaksym", + "alna" + ], + [ + "Ġwy", + "u" + ], + [ + "Ġwyda", + "li" + ], + [ + "ĠMo", + "rze" + ], + [ + "Ġo", + "tarÅĤ" + ], + [ + "Ġpracow", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġzbior", + "owego" + ], + [ + "Ġwyna", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "nazj", + "um" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "tym" + ], + [ + "Ġw", + "pierw" + ], + [ + "wart", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "U", + "rzÄħd" + ], + [ + "ĠWi", + "dze" + ], + [ + "Ġodtwo", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "ĠI", + "Q" + ], + [ + "ĠpaÅĦstw", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġzawiera", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġostroż", + "ny" + ], + [ + "ĠDro", + "gi" + ], + [ + "Ġkad", + "rze" + ], + [ + "g", + "lem" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻ", + "żyÅĤ" + ], + [ + "1", + "000" + ], + [ + "Ġp", + "len" + ], + [ + "AN", + "Y" + ], + [ + "Ġre", + "ktor" + ], + [ + "Ġremon", + "ty" + ], + [ + "Ġprzysz", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġop", + "or" + ], + [ + "Ġstos", + "ownie" + ], + [ + "Ġwari", + "at" + ], + [ + "Ġtych", + "że" + ], + [ + "Ro", + "zu" + ], + [ + "Ġpostu", + "l" + ], + [ + "Ġtygodni", + "owo" + ], + [ + "ali", + "zmu" + ], + [ + "ĠusÅĤu", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġci", + "snÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠbÄĻdÄħ", + "ca" + ], + [ + "Do", + "daje" + ], + [ + "Ġgrozi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġotwiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġdemon", + "st" + ], + [ + "h", + "art" + ], + [ + "ur", + "ie" + ], + [ + "Ġdeszcz", + "em" + ], + [ + "Ġfunk", + "cjÄħ" + ], + [ + "rzenia", + "ch" + ], + [ + "Ġza", + "rod" + ], + [ + "Ġpod", + "sunÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġkoncer", + "nu" + ], + [ + "Ġsmo", + "k" + ], + [ + "ĠA", + "I" + ], + [ + "ĠB", + "TC" + ], + [ + "G", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġzapach", + "y" + ], + [ + "ĠZam", + "ku" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owana" + ], + [ + "Ġszczepione", + "k" + ], + [ + "Ġroz", + "biÅĤ" + ], + [ + "Ġuroczy", + "stoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzaprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ose", + "vel" + ], + [ + "SZ", + "A" + ], + [ + "Ġmand", + "aty" + ], + [ + "li", + "am" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzaÅĤem" + ], + [ + "ĠpÅĤak", + "aÅĤ" + ], + [ + "Zale", + "dwie" + ], + [ + "Ġu", + "honor" + ], + [ + "Ġtka", + "niny" + ], + [ + "Ġpomie", + "szczeniach" + ], + [ + "Ġopis", + "any" + ], + [ + "Drugi", + "m" + ], + [ + "ĠsÅĤod", + "ko" + ], + [ + "Ġpad", + "nie" + ], + [ + "ĠprÄħd", + "em" + ], + [ + "Stro", + "na" + ], + [ + "Ġtk", + "wiÅĤ" + ], + [ + "G", + "mina" + ], + [ + "ow", + "niÄĻ" + ], + [ + "Ġwej", + "dÄħ" + ], + [ + "ĠMat", + "thew" + ], + [ + "Ġkonkuren", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġw", + "puszcz" + ], + [ + "Ġto", + "nu" + ], + [ + "Ġzda", + "rzeniu" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "dne" + ], + [ + "Ġa", + "gi" + ], + [ + "Ġde", + "zapro" + ], + [ + "Ġdomaga", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġsz", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽci", + "wa" + ], + [ + "Ġklu", + "czy" + ], + [ + "Ġepi", + "zo" + ], + [ + "róci", + "li" + ], + [ + "Ġzdol", + "ne" + ], + [ + "rac", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠprzemyÅĽle", + "Äĩ" + ], + [ + "kÅĤadni", + "ki" + ], + [ + "stu", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽle", + "py" + ], + [ + "Ġprzywo", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġle", + "cie" + ], + [ + "Ġop", + "owiem" + ], + [ + "Ġodd", + "any" + ], + [ + "Ġwi", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġspraw", + "ne" + ], + [ + "Ġmie", + "szaÄĩ" + ], + [ + "Ġdocho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ia", + "ra" + ], + [ + "ce", + "wa" + ], + [ + "ź", + "liÅĽmy" + ], + [ + "ani", + "n" + ], + [ + "ĠMart", + "ina" + ], + [ + "Ġpara", + "pe" + ], + [ + "ĠzobowiÄħza", + "nie" + ], + [ + "Ġdrzwi", + "czki" + ], + [ + "Ġszep", + "t" + ], + [ + "Ġi", + "naugu" + ], + [ + "ĠRzymi", + "an" + ], + [ + "Ġpod", + "much" + ], + [ + "ĠB", + "r" + ], + [ + "ĠNapole", + "ona" + ], + [ + "Ġu", + "razy" + ], + [ + "Ġli", + "muzy" + ], + [ + "Ġkar", + "tek" + ], + [ + "Ku", + "p" + ], + [ + "Ġloka", + "le" + ], + [ + "Ġg", + "liny" + ], + [ + "ĠkoÅĽci", + "oÅĤem" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "tni" + ], + [ + "Ġwar", + "gami" + ], + [ + "Ġpomoc", + "nika" + ], + [ + "ma", + "da" + ], + [ + "Ġmoz", + "liwo" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "kich" + ], + [ + "Ġu", + "kazu" + ], + [ + "ĠZas", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġbi", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠBiaÅĤoru", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġpublika", + "cje" + ], + [ + "ad", + "em" + ], + [ + "al", + "ar" + ], + [ + "zie", + "niu" + ], + [ + "n", + "obi" + ], + [ + "Ġna", + "ziem" + ], + [ + "Ġzrzu", + "ciÄĩ" + ], + [ + "ĠwyjÄħ", + "tek" + ], + [ + "aty", + "sfak" + ], + [ + "Przed", + "siÄĻbior" + ], + [ + "Ġwy", + "czyn" + ], + [ + "g", + "s" + ], + [ + "p", + "sa" + ], + [ + "Ġznika", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġnajd", + "rob" + ], + [ + "Wy", + "daw" + ], + [ + "Ġewentu", + "alnym" + ], + [ + "czni", + "jmy" + ], + [ + "Ġchodzi", + "li" + ], + [ + "Ġwy", + "stawa" + ], + [ + "ĠOÅĽrod", + "ek" + ], + [ + "Bi", + "aÅĤy" + ], + [ + "L", + "O" + ], + [ + "ĠmÄħd", + "re" + ], + [ + "ĠG", + "et" + ], + [ + "po", + "tem" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "d" + ], + [ + "Ġdwudzie", + "stego" + ], + [ + "Ġdale", + "ce" + ], + [ + "Ġkup", + "no" + ], + [ + "Ġplu", + "sy" + ], + [ + "Ġgenera", + "le" + ], + [ + "tak", + "że" + ], + [ + "Ġopad", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠprzepÅĤy", + "wu" + ], + [ + "Ġkandydat", + "ury" + ], + [ + "Ġprzy", + "niosÅĤo" + ], + [ + ".", + "âĢĶ" + ], + [ + "Ġpodob", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġzasko", + "czyÅĤo" + ], + [ + "Ġpozy", + "skaÄĩ" + ], + [ + "Ġpomi", + "d" + ], + [ + "Ġpotrakt", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠF", + "unk" + ], + [ + "Ġze", + "szÅĤo" + ], + [ + "Ġcent", + "ralny" + ], + [ + "Ġodsu", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġsty", + "li" + ], + [ + "Ġwscho", + "dniego" + ], + [ + "Ġunij", + "nego" + ], + [ + "ĠCzechosÅĤowa", + "cji" + ], + [ + "Ġprze", + "rywa" + ], + [ + "Ġwskaz", + "anych" + ], + [ + "ĠS", + "IE" + ], + [ + "Ġcios", + "em" + ], + [ + "Ġprzyczy", + "niÄĩ" + ], + [ + "Potrzebu", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠcaÅĤkowi", + "ty" + ], + [ + "Ġzadowo", + "lenie" + ], + [ + "Mat", + "eriaÅĤ" + ], + [ + "Ġta", + "bel" + ], + [ + "Ġryce", + "rza" + ], + [ + "ĠKo", + "zÅĤ" + ], + [ + "Ġklien", + "tem" + ], + [ + "C", + "C" + ], + [ + "Ġma", + "jÄħcego" + ], + [ + "Za", + "bi" + ], + [ + "ari", + "na" + ], + [ + "Ġprzeniesi", + "ono" + ], + [ + "Ġtropi", + "kal" + ], + [ + "Ġmateri", + "alne" + ], + [ + "Ġwchodzi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġz", + "tego" + ], + [ + "Ġdo", + "mi" + ], + [ + "g", + "ano" + ], + [ + "Ġdie", + "ta" + ], + [ + "Ġprzesy", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "tra" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owaniu" + ], + [ + "________________", + "________________" + ], + [ + "ĠczÄĻsto", + "ch" + ], + [ + "ĠDziedzi", + "ctwa" + ], + [ + "Ġratu", + "nku" + ], + [ + "ĠB", + "P" + ], + [ + "Ġg", + "am" + ], + [ + "Ġzapotrzeb", + "owania" + ], + [ + "Ġzabezpie", + "czone" + ], + [ + "Ġurze", + "czywist" + ], + [ + "Ġsza", + "fie" + ], + [ + "ĠNatali", + "a" + ], + [ + "rz", + "ali" + ], + [ + "Ġcud", + "ów" + ], + [ + "ne", + "tki" + ], + [ + "ro", + "czne" + ], + [ + "Ġost", + "rzej" + ], + [ + "Ġprzod", + "kowie" + ], + [ + "Ġra", + "ku" + ], + [ + "ĠO", + "pola" + ], + [ + "Ġkolej", + "owym" + ], + [ + "st", + "rów" + ], + [ + "Ġkie", + "szon" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "skich" + ], + [ + "Ġd", + "atÄħ" + ], + [ + "ĠobsÅĤu", + "dze" + ], + [ + "ĠspoÅĤecze", + "ÅĦstwu" + ], + [ + "#", + "!" + ], + [ + "Ġs", + "lo" + ], + [ + "Ġzim", + "owe" + ], + [ + "j", + "any" + ], + [ + "Ġpomy", + "liÅĤ" + ], + [ + "Ġwyco", + "fania" + ], + [ + "Ġkawa", + "lerii" + ], + [ + "C", + "om" + ], + [ + "Ġjedno", + "rodzi" + ], + [ + "Ġkrólew", + "ski" + ], + [ + "Ġlekar", + "stwa" + ], + [ + "Ġlotni", + "czy" + ], + [ + "Ġdemokra", + "tycznych" + ], + [ + "ĠNowoczes", + "nej" + ], + [ + "Ġlep", + "si" + ], + [ + "ĠuÅĽwiad", + "amia" + ], + [ + "Ġmy", + "ÅĽmy" + ], + [ + "se", + "arch" + ], + [ + "Ġsku", + "piÅĤ" + ], + [ + "Ġformu", + "ÅĤy" + ], + [ + "W", + "pad" + ], + [ + "ĠOpie", + "ki" + ], + [ + "Ġpo", + "pie" + ], + [ + "ĠkÅĤopo", + "tu" + ], + [ + "Ġobra", + "dach" + ], + [ + "Ġuczci", + "wy" + ], + [ + "ĠC", + "atherine" + ], + [ + "Ġroz", + "legÅĤo" + ], + [ + "w", + "emu" + ], + [ + "Ġdrze", + "wie" + ], + [ + "ĠKonstanty", + "no" + ], + [ + "Ġstra", + "cenia" + ], + [ + "Ġspoty", + "kam" + ], + [ + "Ġbie", + "dna" + ], + [ + "Ġameryka", + "ÅĦskÄħ" + ], + [ + "Ġza", + "tar" + ], + [ + "Ġzu", + "py" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġpoka", + "żÄĻ" + ], + [ + "Ġf", + "rak" + ], + [ + "Ġoku", + "larów" + ], + [ + "Ġwynik", + "ami" + ], + [ + "Ġzapomina", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpropon", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġcodzien", + "nej" + ], + [ + "Ġjak", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "dza", + "c" + ], + [ + "Åļ", + "rednia" + ], + [ + "Ġdokument", + "em" + ], + [ + "ĠnieÅĽwiad", + "omie" + ], + [ + "owy", + "wanie" + ], + [ + "Ġwybor", + "cza" + ], + [ + "Ġdziad", + "ków" + ], + [ + "ĠPro", + "blem" + ], + [ + "Ġsa", + "bo" + ], + [ + "Ġlu", + "ki" + ], + [ + "Ġopiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġportu", + "gal" + ], + [ + "Ġomów", + "ienia" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġpo", + "stÄħpi" + ], + [ + "Ġta", + "bu" + ], + [ + "ĠMi", + "t" + ], + [ + "P", + "ali" + ], + [ + "Ġenerge", + "tyki" + ], + [ + "Ġmi", + "ster" + ], + [ + "Ġmas", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġsani", + "tari" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻdnia", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġ", + "...." + ], + [ + "Ġod", + "raża" + ], + [ + "Ġwi", + "z" + ], + [ + "Obser", + "wu" + ], + [ + "Ġli", + "czyÅĤo" + ], + [ + "Ġimi", + "on" + ], + [ + "Sy", + "l" + ], + [ + "Ġwil", + "k" + ], + [ + "ĠD", + "r" + ], + [ + "liw", + "szy" + ], + [ + "ĠLi", + "ceum" + ], + [ + "Ġsz", + "el" + ], + [ + "Ġuważa", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠPomo", + "rza" + ], + [ + "na", + "tural" + ], + [ + "ĠDo", + "ktor" + ], + [ + "Ġtyp", + "owym" + ], + [ + "Ġfabry", + "k" + ], + [ + "Ġu", + "lot" + ], + [ + "Ġsp", + "er" + ], + [ + "Ġucie", + "knie" + ], + [ + "Ġinterwen", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠpodziÄĻ", + "kowaÅĤ" + ], + [ + "Ġznie", + "czu" + ], + [ + "Ġpodoba", + "Äĩ" + ], + [ + "Za", + "rzu" + ], + [ + "Ġstabil", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġspo", + "rej" + ], + [ + "ĠN", + "RD" + ], + [ + "Ġkum", + "pla" + ], + [ + "ciÄħ", + "gi" + ], + [ + "no", + "p" + ], + [ + "Ġpro", + "szku" + ], + [ + "Ġzakaz", + "ane" + ], + [ + "Ġpa", + "pry" + ], + [ + "Ġwe", + "te" + ], + [ + "Ġozna", + "czaÅĤoby" + ], + [ + "ĠwyÅĽwiet", + "lacz" + ], + [ + "ĠLa", + "dy" + ], + [ + "Ġjednoczes", + "nym" + ], + [ + "ĠPol", + "akiem" + ], + [ + "Ġtk", + "wiÄħ" + ], + [ + "Ġży", + "wej" + ], + [ + "Ġtru", + "ska" + ], + [ + "ĠwÄĻdrów", + "ki" + ], + [ + "bor", + "czÄħ" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġarty", + "stycznych" + ], + [ + "Ġg", + "Äħb" + ], + [ + "Ġczyni", + "Äħc" + ], + [ + "Ġwyp", + "owiadaÅĤ" + ], + [ + "ĠR", + "and" + ], + [ + "Ġwarszt", + "atu" + ], + [ + "Ġgór", + "skich" + ], + [ + "Ġloka", + "torów" + ], + [ + "Sze", + "dÅĤ" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czyn" + ], + [ + "Ġprez", + "bi" + ], + [ + "ĠÅĽpie", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġbrze", + "gów" + ], + [ + "ĠÅĤy", + "żki" + ], + [ + "Ġżyci", + "ory" + ], + [ + "ĠzastÄĻp", + "czej" + ], + [ + "ĠM", + "oÅĤ" + ], + [ + "Ġbas", + "enie" + ], + [ + "leci", + "aÅĤy" + ], + [ + "C", + "eny" + ], + [ + "Ġmargi", + "nes" + ], + [ + "Ġbez", + "stron" + ], + [ + "wymi", + "ar" + ], + [ + "GÅĤów", + "nie" + ], + [ + "Ġgrzy", + "bów" + ], + [ + "Ġwyda", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġodkry", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzbiera", + "nia" + ], + [ + "Ġkwadrat", + "owych" + ], + [ + "Ġmu", + "rze" + ], + [ + "Ġwicepre", + "zes" + ], + [ + "Ġod", + "re" + ], + [ + "Ġpodnie", + "ca" + ], + [ + "Ġbre", + "dnie" + ], + [ + "+", + "," + ], + [ + "ĠB", + "om" + ], + [ + "Ġplan", + "owana" + ], + [ + "Ġsu", + "kin" + ], + [ + "wala", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġzmar", + "ÅĤy" + ], + [ + "or", + "ie" + ], + [ + "legÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "ówki" + ], + [ + "Ġwyprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġzapali", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpodróż", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Postanowi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġzajmu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġwy", + "prawie" + ], + [ + "Ġdziel", + "nie" + ], + [ + "K", + "ot" + ], + [ + "Ġru", + "in" + ], + [ + "Ġuważ", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġzaple", + "cze" + ], + [ + "ĠS", + "G" + ], + [ + "Ġumy", + "sÅĤy" + ], + [ + "Ġprzetr", + "wania" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġim", + "por" + ], + [ + "ĠRy", + "an" + ], + [ + "Ġklan", + "u" + ], + [ + "Ġma", + "ra" + ], + [ + "Ġradi", + "owych" + ], + [ + "Ġmart", + "wa" + ], + [ + "X", + "I" + ], + [ + "ĠokrÄħgÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġdo", + "szedÅĤem" + ], + [ + "Ġpoko", + "jach" + ], + [ + "Ġzm", + "obi" + ], + [ + "Ġniezależ", + "ny" + ], + [ + "Ġcierpie", + "Äĩ" + ], + [ + "Ru", + "szyÅĤ" + ], + [ + "mu", + "no" + ], + [ + "ĠG", + "wi" + ], + [ + "Ġprze", + "szuki" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzone" + ], + [ + "ĠiloÅĽci", + "ach" + ], + [ + "Ġcia", + "ste" + ], + [ + "ĠÅĤam", + "anie" + ], + [ + "Ġdoma", + "gaÅĤ" + ], + [ + "Ġfa", + "je" + ], + [ + "ch", + "al" + ], + [ + "Ġus", + "adowi" + ], + [ + "Ġwie", + "dzie" + ], + [ + "Ġukaz", + "aÅĤy" + ], + [ + "l", + "ono" + ], + [ + "Ġka", + "bar" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzynarod", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġna", + "prawie" + ], + [ + "Ġukry", + "tych" + ], + [ + "+", + "." + ], + [ + "Ġpa", + "nika" + ], + [ + "ĠzaklÄĻ", + "cie" + ], + [ + "Ġoficjal", + "ny" + ], + [ + "Ġnadgar", + "st" + ], + [ + "Ġz", + "jeżdża" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "cy" + ], + [ + "Ġopi", + "sie" + ], + [ + "ĠK", + "un" + ], + [ + "Po", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġzapowie", + "dź" + ], + [ + "en", + "syw" + ], + [ + "ĠupÅĤy", + "wu" + ], + [ + "Ġpopy", + "tu" + ], + [ + "szcz", + "onÄħ" + ], + [ + "Ġh", + "ut" + ], + [ + "dow", + "skiej" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠPu", + "charze" + ], + [ + "Ġoskar", + "ża" + ], + [ + "Ġfor", + "mat" + ], + [ + "Ġopan", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġkwat", + "ery" + ], + [ + "Ġuka", + "raÄĩ" + ], + [ + "is", + "en" + ], + [ + "Ġzbrod", + "nia" + ], + [ + "Ġży", + "dów" + ], + [ + "Ġwoj", + "ownicy" + ], + [ + "Ġboj", + "owe" + ], + [ + "żÄħ", + "ca" + ], + [ + "syj", + "nego" + ], + [ + "Ġcio", + "cia" + ], + [ + "przy", + "ro" + ], + [ + "Ġfotogra", + "fiÄĻ" + ], + [ + "ĠRos", + "s" + ], + [ + "Ġdosta", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġlekar", + "stwo" + ], + [ + "Ġsuch", + "ym" + ], + [ + "cz", + "kom" + ], + [ + "Ġli", + "nu" + ], + [ + "Ġz", + "mal" + ], + [ + "Pos", + "ÅĤowie" + ], + [ + "Ġby", + "lem" + ], + [ + "Ġpa", + "lenie" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "mieni" + ], + [ + "Ġpromo", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġwago", + "nów" + ], + [ + "z", + "ku" + ], + [ + "Ġczer", + "paÄĩ" + ], + [ + "ĠSÅĤy", + "szaÅĤem" + ], + [ + "Ġpierwo", + "tnej" + ], + [ + "Ġż", + "uż" + ], + [ + "Ġusz", + "ami" + ], + [ + "ĠSztu", + "k" + ], + [ + "b", + "os" + ], + [ + "Ġroz", + "chy" + ], + [ + "ĠDo", + "kÅĤadnie" + ], + [ + "Ġtrafi", + "Äħ" + ], + [ + "stro", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġpu", + "szczy" + ], + [ + "Ġzy", + "ciu" + ], + [ + "Ġdr", + "żenie" + ], + [ + "Ġzao", + "pie" + ], + [ + "Ġwy", + "de" + ], + [ + "Ġwskaź", + "nika" + ], + [ + "ĠKomor", + "owskiego" + ], + [ + "Ġciekaw", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġa", + "e" + ], + [ + "Ġprzej", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "Ġdwu", + "tle" + ], + [ + "Ġokien", + "ko" + ], + [ + "Ġsze", + "le" + ], + [ + "ĠJerozo", + "limy" + ], + [ + "moż", + "na" + ], + [ + "Ġblisko", + "ÅĽci" + ], + [ + "c", + "co" + ], + [ + "Ġlitera", + "tura" + ], + [ + "Ġpan", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġwyru", + "szyÄĩ" + ], + [ + "Ġprzed", + "ra" + ], + [ + "Ġinstytu", + "cjÄħ" + ], + [ + "Stra", + "sznie" + ], + [ + "Ġs", + "lowa" + ], + [ + "pe", + "dy" + ], + [ + "Ġwy", + "jÄħÄĩ" + ], + [ + "Nie", + "o" + ], + [ + "AR", + "T" + ], + [ + "Taj", + "em" + ], + [ + "Ġza", + "cis" + ], + [ + "Ġzw", + "anÄħ" + ], + [ + "G", + "wia" + ], + [ + "Le", + "dwo" + ], + [ + "Ġla", + "skÄĻ" + ], + [ + "Ġmaszy", + "nie" + ], + [ + "strze", + "żenie" + ], + [ + "Ġarty", + "styczne" + ], + [ + "ON", + "A" + ], + [ + "Ġewi", + "den" + ], + [ + "ĠPomo", + "rzu" + ], + [ + "Ġprych", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ku", + "li" + ], + [ + "Ġzachwy", + "ca" + ], + [ + "b", + "asad" + ], + [ + "Ġw", + "tu" + ], + [ + "Ġpo", + "by" + ], + [ + "Ġdrog", + "owe" + ], + [ + "Ġpie", + "k" + ], + [ + "Ġlek", + "cjach" + ], + [ + "Ġsepara", + "ty" + ], + [ + "ĠKar", + "en" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzaÅĤ" + ], + [ + "Ġruszy", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠJ", + "un" + ], + [ + "Ġwor", + "ki" + ], + [ + "Ġregional", + "nego" + ], + [ + "Ġna", + "stawie" + ], + [ + "Ġdost", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġcien", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġfor", + "mach" + ], + [ + "ĠÅĽredniowie", + "czu" + ], + [ + "ch", + "ta" + ], + [ + "ĠD", + "ama" + ], + [ + "Åģ", + "u" + ], + [ + "Ġtenden", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Prakty", + "cznie" + ], + [ + "Ġdowie", + "dzieliÅĽmy" + ], + [ + "Ġpozwala", + "jÄħce" + ], + [ + "w", + "n" + ], + [ + "Ġpokry", + "ta" + ], + [ + "Ġnapast", + "nik" + ], + [ + "ow", + "aty" + ], + [ + "ĠSikor", + "ski" + ], + [ + "Ġprzyczy", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġpodzie", + "mi" + ], + [ + "Ġprzek", + "lina" + ], + [ + "ĠSteph", + "en" + ], + [ + "ar", + "skim" + ], + [ + "Ġroz", + "wód" + ], + [ + "Ġzak", + "ra" + ], + [ + "Ġodej", + "ÅĽcia" + ], + [ + "ĠBer", + "g" + ], + [ + "Ġwyli", + "czenia" + ], + [ + "g", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġob", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġmomen", + "talnie" + ], + [ + "Ġtar", + "gu" + ], + [ + "Ġspu", + "ÅĽciÅĤ" + ], + [ + "Ġangiel", + "skich" + ], + [ + "Ġdobi", + "tnie" + ], + [ + "ĠJu", + "dy" + ], + [ + "Ġwaliz", + "ki" + ], + [ + "Ġkomuni", + "stycznej" + ], + [ + "Ġsk", + "anda" + ], + [ + "Ġth", + "is" + ], + [ + "ĠEner", + "ge" + ], + [ + "Ġpow", + "Äħtpie" + ], + [ + "ĠprzemysÅĤ", + "owej" + ], + [ + "ĠÅĽrodowi", + "skiem" + ], + [ + "Ġutru", + "dnienia" + ], + [ + "Ġkolegi", + "um" + ], + [ + "Ġpod", + "pu" + ], + [ + "k", + "niÄĻte" + ], + [ + "Ġob", + "róciÅĤa" + ], + [ + "ĠzaklÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġwytwarza", + "nia" + ], + [ + "Ġ19", + "10" + ], + [ + "Ġban", + "kowych" + ], + [ + "Ġwdraża", + "nia" + ], + [ + "ĠwewnÄĻtrz", + "na" + ], + [ + "Szcze", + "gól" + ], + [ + "Ġsi", + "Äħ" + ], + [ + "cy", + "ny" + ], + [ + "Ġdo", + "pala" + ], + [ + "ĠkawaÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Te", + "oretycznie" + ], + [ + "ĠWarsza", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġbrytyj", + "skie" + ], + [ + "Ġkrz", + "aki" + ], + [ + "Ġwszech", + "obec" + ], + [ + "Ġoczeki", + "wanie" + ], + [ + "Ġper", + "gami" + ], + [ + "Ġlider", + "ów" + ], + [ + "Ġatrak", + "cyjne" + ], + [ + "Ġna", + "robi" + ], + [ + "Ġkilomet", + "ry" + ], + [ + "is", + "on" + ], + [ + "ĠM", + "PK" + ], + [ + "Pos", + "ÅĤuchaj" + ], + [ + "ral", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġwycho", + "dziÅĤo" + ], + [ + "ĠKo", + "sza" + ], + [ + "ĠlÄĻ", + "kiem" + ], + [ + "Mo", + "gÅĤo" + ], + [ + "ologi", + "cznego" + ], + [ + "Ġzmieni", + "ono" + ], + [ + "Bry", + "tyj" + ], + [ + "Ġzga", + "dzamy" + ], + [ + "Ġz", + "biegÅĤ" + ], + [ + "ży", + "c" + ], + [ + "sÅĤa", + "wie" + ], + [ + "n", + "kach" + ], + [ + "Ġdo", + "prac" + ], + [ + "Ġpyta", + "li" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄħca" + ], + [ + "ĠHisz", + "pan" + ], + [ + "Ġsu", + "chy" + ], + [ + "Ġmili", + "one" + ], + [ + "ĠJac", + "ob" + ], + [ + "lu", + "dzi" + ], + [ + "Ġwcho", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġryn", + "kiem" + ], + [ + "Ġpraw", + "nicy" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzajÄħc" + ], + [ + "ĠpielÄĻgna", + "cji" + ], + [ + "Ġok", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠR", + "h" + ], + [ + "ĠL", + "I" + ], + [ + "gÅĤo", + "sem" + ], + [ + "Prze", + "staÅĦ" + ], + [ + "Ġszyb", + "kÄħ" + ], + [ + "ha", + "us" + ], + [ + "ce", + "rz" + ], + [ + "Ġsku", + "tkami" + ], + [ + "Ġpoki", + "waÅĤa" + ], + [ + "ĠdostÄĻp", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġgen", + "ów" + ], + [ + "Ġk", + "ruch" + ], + [ + "Ġpras", + "owe" + ], + [ + "Ġwyzna", + "czony" + ], + [ + "ĠSikor", + "skiego" + ], + [ + "Ġwaliz", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠgwaÅĤ", + "ci" + ], + [ + "ĠÅģ", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġkart", + "ce" + ], + [ + "Ġwy", + "kÅĤadni" + ], + [ + "Ġziem", + "niaków" + ], + [ + "Ġd", + "owi" + ], + [ + "Ġgwaran", + "cje" + ], + [ + "BÄĻ", + "dÄħc" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "godne" + ], + [ + "Ġczarno", + "sk" + ], + [ + "je", + "stem" + ], + [ + "ĠwystÄħpi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġstra", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġha", + "u" + ], + [ + "Ġnaj", + "potÄĻż" + ], + [ + "Ros", + "janie" + ], + [ + "Ġbu", + "dziÅĤa" + ], + [ + "wsp", + "anial" + ], + [ + "Ġzade", + "cy" + ], + [ + "Ġnad", + "mi" + ], + [ + "B", + "ÅĤo" + ], + [ + "re", + "sa" + ], + [ + "lar", + "nie" + ], + [ + "Ġpoch", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġhistory", + "czny" + ], + [ + "Ġzda", + "lnie" + ], + [ + "ĠDo", + "liny" + ], + [ + "Ġodwie", + "dza" + ], + [ + "Ġgaz", + "ów" + ], + [ + "ĠB", + "I" + ], + [ + "ne", + "ta" + ], + [ + "Ġosie", + "dl" + ], + [ + "Du", + "ch" + ], + [ + "Ġnad", + "ciÄħga" + ], + [ + "Ġprzy", + "staÅĤo" + ], + [ + "Ġma", + "pa" + ], + [ + "Ġnaft", + "owej" + ], + [ + "ĠmaÅĤże", + "ÅĦstwie" + ], + [ + "199", + "7" + ], + [ + "Ġpo", + "em" + ], + [ + "Ġna", + "turÄħ" + ], + [ + "ri", + "am" + ], + [ + "Ġzbiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġzwery", + "fikowaÄĩ" + ], + [ + "Ġkuch", + "niÄĻ" + ], + [ + "ĠApo", + "stol" + ], + [ + "ĠOlimpij", + "skich" + ], + [ + "Ġkara", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpobra", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠPóÅĤ", + "wy" + ], + [ + "Ġch", + "ru" + ], + [ + "Ġzaszko", + "dzi" + ], + [ + "Ñ", + "Į" + ], + [ + "Ġwali", + "Äĩ" + ], + [ + "B", + "os" + ], + [ + "Ġgar", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠOb", + "ama" + ], + [ + "Ġgra", + "cze" + ], + [ + "le", + "rów" + ], + [ + "Ġkaż", + "Äħ" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "nie" + ], + [ + "Ġodpad", + "ami" + ], + [ + "Ġfaszy", + "st" + ], + [ + "logi", + "cznym" + ], + [ + "Ġobser", + "wator" + ], + [ + "ĠPÅĤo", + "cku" + ], + [ + "Ġktóra", + "ÅĽ" + ], + [ + "Fran", + "k" + ], + [ + "Ġdoskon", + "aÅĤa" + ], + [ + "ko", + "mi" + ], + [ + "tion", + "s" + ], + [ + "ĠHa", + "b" + ], + [ + "U", + "ch" + ], + [ + "Ġotwar", + "to" + ], + [ + "in", + "k" + ], + [ + "Ġwyczer", + "pana" + ], + [ + "or", + "dyn" + ], + [ + "sza", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġniemiec", + "ku" + ], + [ + "Ġoch", + "rz" + ], + [ + "Ġkoro", + "nÄĻ" + ], + [ + "Wy", + "jaÅĽni" + ], + [ + "Ġmar", + "notra" + ], + [ + "ĠRa", + "ci" + ], + [ + "u", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġportfe", + "la" + ], + [ + "i", + "ca" + ], + [ + "M", + "ach" + ], + [ + "Ġobli", + "gacji" + ], + [ + "ĠOl", + "ga" + ], + [ + "Le", + "p" + ], + [ + "Ġpo", + "jechaÅĤem" + ], + [ + "Ġv", + "er" + ], + [ + "Ġraty", + "fikacji" + ], + [ + "grafi", + "czne" + ], + [ + "ĠCh", + "wi" + ], + [ + "Ġbud", + "dy" + ], + [ + "ks", + "wa" + ], + [ + "ma", + "nia" + ], + [ + "Ġżydow", + "skie" + ], + [ + "W", + "artoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġno", + "że" + ], + [ + "Ġzroz", + "pa" + ], + [ + "ĠwÅĤó", + "kien" + ], + [ + "Ġprzyby", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġeksper", + "tem" + ], + [ + "ĠMiÄĻdzynarod", + "owego" + ], + [ + "ÅĦ", + "sk" + ], + [ + "ĠLe", + "nina" + ], + [ + "Ġzastos", + "owano" + ], + [ + "Ġu", + "czenia" + ], + [ + "Ġc", + "or" + ], + [ + "ĠusÅĤy", + "szeliÅĽmy" + ], + [ + "z", + "aków" + ], + [ + "Ġstabil", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġnapis", + "ana" + ], + [ + "Ġpoży", + "wienia" + ], + [ + "Ġdaw", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ch", + "cÄħc" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġprzyczy", + "nia" + ], + [ + "Ġpretek", + "st" + ], + [ + "ro", + "sa" + ], + [ + "Ġdo", + "ceni" + ], + [ + "Ġniepo", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠJE", + "BA" + ], + [ + "Ġsp", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġtrum", + "ny" + ], + [ + "Ġwy", + "nale" + ], + [ + "Ġna", + "sta" + ], + [ + "Mu", + "zyka" + ], + [ + "ĠP", + "el" + ], + [ + "Ġodcin", + "kach" + ], + [ + "Ġówczes", + "nej" + ], + [ + "Ġinteresu", + "jÄħcy" + ], + [ + "wo", + "ta" + ], + [ + "Ġak", + "war" + ], + [ + "ĠRaf", + "aÅĤa" + ], + [ + "n", + "nam" + ], + [ + "ĠD", + "wo" + ], + [ + "Ġznajom", + "e" + ], + [ + "ja", + "ÅĽniej" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żyli" + ], + [ + "Przeciw", + "nie" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "tków" + ], + [ + "Ġna", + "legaÅĤ" + ], + [ + "Ġprze", + "sÅĤo" + ], + [ + "Ġbez", + "gÅĤoÅĽnie" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "dnym" + ], + [ + "Ġnapast", + "ników" + ], + [ + "ĠB", + "ali" + ], + [ + "ĠT", + "wier" + ], + [ + "Ġróż", + "owy" + ], + [ + "Ġher", + "b" + ], + [ + "Ġobserwu", + "jemy" + ], + [ + "Re", + "asumujÄħc" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "skiej" + ], + [ + "Ġmoc", + "nych" + ], + [ + "O", + "bra" + ], + [ + "12", + "3" + ], + [ + "dat", + "ek" + ], + [ + "p", + "ti" + ], + [ + "Ġo", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġzbiera", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠÃ", + "Ĺ" + ], + [ + "ĠżaÅĤ", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġprzemów", + "ienia" + ], + [ + "ĠwÄĻgl", + "owo" + ], + [ + "Ġprzygo", + "dÄĻ" + ], + [ + "Czar", + "ny" + ], + [ + "ĠodsÅĤa", + "niajÄħc" + ], + [ + "ĠMor", + "skiej" + ], + [ + "Ġczy", + "taj" + ], + [ + "%", + ")." + ], + [ + "Ġspra", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "Ġdom", + "owa" + ], + [ + "Ġwygra", + "nej" + ], + [ + "rz", + "o" + ], + [ + "Ġprze", + "grywa" + ], + [ + "Ġpodsum", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Powiedz", + "my" + ], + [ + "ħâĺ", + "ħâĺ" + ], + [ + "by", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġtechno", + "logiÄĻ" + ], + [ + "Ġwykaz", + "aÅĤa" + ], + [ + "p", + "ru" + ], + [ + "Do", + "my" + ], + [ + "ni", + "Äħc" + ], + [ + "se", + "la" + ], + [ + "cz", + "nÄĻ" + ], + [ + "man", + "ent" + ], + [ + "Ġzaw", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġdokument", + "ami" + ], + [ + "row", + "nik" + ], + [ + "Ġnamie", + "st" + ], + [ + "Sam", + "e" + ], + [ + "ĠL", + "ord" + ], + [ + "su", + "ng" + ], + [ + "Ġspace", + "ru" + ], + [ + "B", + "U" + ], + [ + "Bi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowym" + ], + [ + "Ġlet", + "nim" + ], + [ + "pa", + "niu" + ], + [ + "Ġsoli", + "dne" + ], + [ + "Ġda", + "jesz" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "kowie" + ], + [ + "Ġopóź", + "nienie" + ], + [ + "Ġwy", + "tÄĻ" + ], + [ + "Sz", + "ar" + ], + [ + "Ġkon", + "gres" + ], + [ + "Ġwojsk", + "owa" + ], + [ + "Z", + "biera" + ], + [ + "Ġwol", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġtaksów", + "ki" + ], + [ + "Ġprzesu", + "wa" + ], + [ + "Du", + "że" + ], + [ + "Ġwniosko", + "dawca" + ], + [ + "Ġreprezenta", + "cja" + ], + [ + "Ġsi", + "ar" + ], + [ + "ló", + "kÅĤ" + ], + [ + "U", + "koÅĦczyÅĤ" + ], + [ + "ty", + "fikacji" + ], + [ + "Ġwisi", + "aÅĤa" + ], + [ + "zi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġspecjali", + "sty" + ], + [ + "Ġniewiad", + "om" + ], + [ + "ĠD", + "um" + ], + [ + "ĠPrzy", + "j" + ], + [ + "ĠwysÅĤ", + "ano" + ], + [ + "b", + "na" + ], + [ + "Ġto", + "k" + ], + [ + "ĠWe", + "hrmach" + ], + [ + "Ġcywi", + "liz" + ], + [ + "O", + "fer" + ], + [ + "Ġwybrze", + "ży" + ], + [ + "Ġkryjów", + "ki" + ], + [ + "Ġs", + "fru" + ], + [ + "Ġwoj", + "ownika" + ], + [ + "Ġprokura", + "turÄĻ" + ], + [ + "ĠAr", + "m" + ], + [ + "om", + "ato" + ], + [ + "Ġwo", + "dnego" + ], + [ + "Ġwy", + "kwi" + ], + [ + "Ġhe", + "bra" + ], + [ + "Ġga", + "zo" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "tym" + ], + [ + "Ġżart", + "ów" + ], + [ + "Ġwese", + "le" + ], + [ + "ĠS", + "ant" + ], + [ + "Ġoznacza", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġprzedszko", + "li" + ], + [ + "Ġgór", + "nictwa" + ], + [ + "logi", + "cznie" + ], + [ + "Ġnieprze", + "rwanie" + ], + [ + "Ġwy", + "gÅĤu" + ], + [ + "Ġpodob", + "ni" + ], + [ + "Ġroz", + "praw" + ], + [ + "ia", + "da" + ], + [ + "F", + "F" + ], + [ + "Ġul", + "ga" + ], + [ + "Ġprzypomina", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġdziel", + "nica" + ], + [ + "z", + "nes" + ], + [ + "Ġprzew", + "raca" + ], + [ + "Ġskon", + "fi" + ], + [ + "Ġgej", + "ów" + ], + [ + "WiÄĻ", + "k" + ], + [ + "Ġpopro", + "stu" + ], + [ + "Ġmakija", + "ż" + ], + [ + "ĠN", + "ot" + ], + [ + "Ġgrzy", + "by" + ], + [ + "Ġsamolo", + "cie" + ], + [ + "ĠczÅĤonko", + "stwa" + ], + [ + "K", + "al" + ], + [ + "Ġra", + "towania" + ], + [ + "ĠK", + "aj" + ], + [ + "wit", + "ter" + ], + [ + "Ġzachwy", + "tu" + ], + [ + "Ġobietni", + "ce" + ], + [ + "Ġsza", + "cuje" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġroz", + "war" + ], + [ + "Poczu", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġob", + "sy" + ], + [ + "ĠzdjÄĻ", + "ciami" + ], + [ + "Ġpozwal", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġkol", + "cza" + ], + [ + "Ġefek", + "tow" + ], + [ + "Ġstud", + "io" + ], + [ + "Ġkome", + "dii" + ], + [ + "dniej", + "szych" + ], + [ + "Ġujaw", + "niÄĩ" + ], + [ + "Wy", + "rok" + ], + [ + "Ġbra", + "ÅĤem" + ], + [ + "nia", + "niu" + ], + [ + "Ġudziela", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġplec", + "aka" + ], + [ + "Ġat", + "ry" + ], + [ + "ĠS", + "ÄĻdzi" + ], + [ + "Ġdok", + "to" + ], + [ + "Ġtramwa", + "je" + ], + [ + "Ġkatoli", + "ckiej" + ], + [ + "ĠMar", + "co" + ], + [ + "Ġbisku", + "pi" + ], + [ + "Ġszu", + "kamy" + ], + [ + "Ġnarod", + "em" + ], + [ + "Ġekonomi", + "czny" + ], + [ + "Ġotrzyma", + "niu" + ], + [ + "Ġi", + "Ph" + ], + [ + "lo", + "sa" + ], + [ + "Bo", + "hater" + ], + [ + "ĠTom", + "ek" + ], + [ + "Ġsu", + "p" + ], + [ + "Ġzadowo", + "liÄĩ" + ], + [ + "Ġwmówi", + "Äĩ" + ], + [ + "d", + "iego" + ], + [ + "ĠY", + "or" + ], + [ + "Ġwil", + "ki" + ], + [ + "s", + "owaÅĤ" + ], + [ + "f", + "tu" + ], + [ + "Ġwiel", + "ory" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "si" + ], + [ + "Ġbenzy", + "ny" + ], + [ + "Ġodej", + "mujÄħ" + ], + [ + "Ġolbrzym", + "iÄħ" + ], + [ + "E", + "g" + ], + [ + "Ġwyraź", + "niej" + ], + [ + "Ġto", + "por" + ], + [ + "ĠpeÅĤnomoc", + "nika" + ], + [ + "ĠDe", + "ut" + ], + [ + "ĠS", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzili" + ], + [ + "Ġskoncent", + "rowaÄĩ" + ], + [ + "Ġprzew", + "lek" + ], + [ + "ĠÅģ", + "ad" + ], + [ + "ĠAd", + "rian" + ], + [ + "ĠpowstaÅĤ", + "e" + ], + [ + "u", + "i" + ], + [ + "Ġwyczer", + "pany" + ], + [ + "Ġmas", + "owej" + ], + [ + "ĠwstrzÄħ", + "sa" + ], + [ + "ĠI", + "de" + ], + [ + "gu", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczes", + "ne" + ], + [ + "Ġnie", + "ost" + ], + [ + "Ġgen", + "y" + ], + [ + "Ġskaza", + "ni" + ], + [ + "Ġzaskaku", + "jÄħco" + ], + [ + "Ġdowie", + "sz" + ], + [ + "ĠpuÅĤkow", + "niku" + ], + [ + "Ġsie", + "ciÄħ" + ], + [ + "ĠPh", + "il" + ], + [ + "Ġbab", + "ki" + ], + [ + "Ġsre", + "bro" + ], + [ + "Ġstra", + "ciÅĤy" + ], + [ + "Ġszar", + "ych" + ], + [ + "Ġgo", + "ÅĽciu" + ], + [ + "Ġfak", + "tury" + ], + [ + "Ġszyb", + "szy" + ], + [ + "Ġprzewi", + "dujÄħ" + ], + [ + "ktu", + "arium" + ], + [ + "Ġkupi", + "sz" + ], + [ + "Ġpopular", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "par", + "te" + ], + [ + "ĠidÄħ", + "ce" + ], + [ + "art", + "ych" + ], + [ + "ĠpozostaÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġkonsekwen", + "cjami" + ], + [ + "Ni", + "komu" + ], + [ + "Ġidio", + "ci" + ], + [ + "ĠuÅĤo", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġdowód", + "cÄĻ" + ], + [ + "ĠzachÄĻ", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġch", + "waÅĤy" + ], + [ + "Ġs", + "wiecie" + ], + [ + "Ġpo", + "jadÄĻ" + ], + [ + "Ġszy", + "l" + ], + [ + "Ġruch", + "ami" + ], + [ + "Ġkamie", + "nnÄħ" + ], + [ + "Ġd", + "aru" + ], + [ + "ĠzÅĤ", + "óż" + ], + [ + "Ġmundur", + "owych" + ], + [ + "lan", + "Äħ" + ], + [ + "Ġprze", + "cze" + ], + [ + "bo", + "ż" + ], + [ + "ĠPowie", + "trz" + ], + [ + "Ġpowodu", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġwyp", + "ch" + ], + [ + "Ġzamo", + "ż" + ], + [ + "Ġkoper", + "ty" + ], + [ + "Ġniebie", + "skiego" + ], + [ + "ĠTrze", + "ch" + ], + [ + "Które", + "goÅĽ" + ], + [ + "Ġpoli", + "cyjne" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "tki" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "nienie" + ], + [ + "O", + "grani" + ], + [ + "Ġdost", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġszlach", + "ci" + ], + [ + "ĠWaszyng", + "tonu" + ], + [ + "Ġw", + "ciÅĽ" + ], + [ + "Ġkrzy", + "ży" + ], + [ + "Ġpocho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽnia", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġwyrzu", + "ca" + ], + [ + "ĠÅĽcie", + "ków" + ], + [ + "da", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġprzekazy", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġzdzi", + "wiona" + ], + [ + "Ġwi", + "le" + ], + [ + "ĠN", + "ak" + ], + [ + "Ko", + "go" + ], + [ + "anow", + "ska" + ], + [ + "Ġsko", + "pi" + ], + [ + "Ġwybud", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwz", + "niósÅĤ" + ], + [ + "Ġplan", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠpóÅĤm", + "roku" + ], + [ + "Ġzaczyna", + "sz" + ], + [ + "Ġwykon", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġbezpie", + "cznego" + ], + [ + "ĠCam", + "p" + ], + [ + "ĠF", + "ort" + ], + [ + "Ġowa", + "dów" + ], + [ + "Ġpens", + "jona" + ], + [ + "Ġplaców", + "ce" + ], + [ + "Ġtenden", + "cja" + ], + [ + "Ġpoli", + "czka" + ], + [ + "Ġgór", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġuczel", + "nia" + ], + [ + "Ġobywatel", + "stwa" + ], + [ + "Ġkieru", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġroz", + "wiÄħzuje" + ], + [ + "Ġauto", + "popraw" + ], + [ + "Ġefektyw", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "K", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġs", + "kazy" + ], + [ + "nie", + "cie" + ], + [ + "Ġwar", + "ty" + ], + [ + "ĠT", + "rans" + ], + [ + "ĠFran", + "ce" + ], + [ + "Ġdem", + "ona" + ], + [ + "Ġkosztow", + "ne" + ], + [ + "Ġplane", + "ta" + ], + [ + "Ġniewy", + "dol" + ], + [ + "Ġinspi", + "racji" + ], + [ + "ĠRadomi", + "a" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dach" + ], + [ + "ĠpiÄĻÅĽci", + "ami" + ], + [ + "gÅĤów", + "nie" + ], + [ + "Wy", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "Ġo", + "lim" + ], + [ + "Åļ", + "pie" + ], + [ + "ĠW", + "ciÄħż" + ], + [ + "Ġwypoczy", + "nku" + ], + [ + "Ewentu", + "alnie" + ], + [ + "Ġodej", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄħcego" + ], + [ + "Ġmikrof", + "onu" + ], + [ + "Ġdowol", + "nej" + ], + [ + "Ġim", + "prowi" + ], + [ + "Ġpomo", + "gli" + ], + [ + "Ġistnie", + "jÄħcego" + ], + [ + "dow", + "ców" + ], + [ + "Ġspu", + "sto" + ], + [ + "Ġukry", + "wam" + ], + [ + "Normal", + "nie" + ], + [ + "ĠKa", + "u" + ], + [ + "Ġjad", + "Äħcy" + ], + [ + "Ġtenden", + "cje" + ], + [ + "ĠBiel", + "sku" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġpra", + "nie" + ], + [ + "ĠSzym", + "a" + ], + [ + "Ġdziennikarz", + "om" + ], + [ + "Ġprzy", + "cisnÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠoÅĽle", + "p" + ], + [ + "Ġem", + "an" + ], + [ + "Ġrepres", + "ji" + ], + [ + "ĠL", + "ist" + ], + [ + "brz", + "miaÅĤ" + ], + [ + "Ġkoali", + "cja" + ], + [ + "U", + "siÅĤ" + ], + [ + "rzÄħ", + "cy" + ], + [ + "ĠCra", + "co" + ], + [ + "Ġpowstaw", + "aÅĤy" + ], + [ + "ni", + "czek" + ], + [ + "P", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġmacie", + "rzyst" + ], + [ + "Ġtra", + "um" + ], + [ + "ĠA", + "D" + ], + [ + "za", + "c" + ], + [ + "Ġopóź", + "nieniem" + ], + [ + "i", + "dal" + ], + [ + "Ġtra", + "s" + ], + [ + "Ġkrzy", + "czaÅĤa" + ], + [ + "olo", + "gie" + ], + [ + "Ġz", + "jed" + ], + [ + "Ġpas", + "owaÅĤo" + ], + [ + "Ġsens", + "owne" + ], + [ + "Sta", + "li" + ], + [ + "Ġt", + "ance" + ], + [ + "Ġwraca", + "li" + ], + [ + "Ġbli", + "skiego" + ], + [ + "Ġszcze", + "liny" + ], + [ + "G", + "ÅĤÄĻbo" + ], + [ + "ÅĦ", + "cie" + ], + [ + "Ġzawodni", + "ka" + ], + [ + "ż", + "ant" + ], + [ + "Ġusta", + "wiÅĤ" + ], + [ + "ĠwyjÄħ", + "tku" + ], + [ + "NastÄĻp", + "ny" + ], + [ + "ĠpoÅĤudni", + "owych" + ], + [ + "Ġser", + "wet" + ], + [ + "ĠBe", + "au" + ], + [ + "Ġwykre", + "siki" + ], + [ + "ĠÅĽlÄħ", + "skim" + ], + [ + "Ġhistory", + "cznego" + ], + [ + "ĠrozsÄħd", + "nie" + ], + [ + "Ko", + "szty" + ], + [ + "Ġintensyw", + "nej" + ], + [ + "Ġdebi", + "u" + ], + [ + "Ġeksp", + "or" + ], + [ + "Ġmi", + "na" + ], + [ + "Ġpart", + "er" + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "ciÄħ" + ], + [ + "Ġokaz", + "je" + ], + [ + "Ġdostrze", + "gam" + ], + [ + "Ġobli", + "ga" + ], + [ + "ĠstanÄĻ", + "ÅĤo" + ], + [ + "A", + "k" + ], + [ + "Ġprzej", + "ÅĽciem" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġza", + "l" + ], + [ + ">", + "." + ], + [ + "ĠF", + "AU" + ], + [ + "Ġgrub", + "ego" + ], + [ + "Ġże", + "m" + ], + [ + "Ameryka", + "nie" + ], + [ + "Ġsztu", + "cznego" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "dzie" + ], + [ + "Ġgodzi", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġobraz", + "ie" + ], + [ + "Ġw", + "ry" + ], + [ + "Ġza", + "raż" + ], + [ + "Ġz", + "lek" + ], + [ + "ĠgÅĤupo", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġczy", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠEl", + "li" + ], + [ + "Ġnaraża", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġn", + "owoÅĽci" + ], + [ + "Ġh", + "el" + ], + [ + "ri", + "son" + ], + [ + "Ġnied", + "bale" + ], + [ + "Ġzbroj", + "ne" + ], + [ + "Wy", + "stÄĻp" + ], + [ + "Ġpochodzi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġwoli", + "sz" + ], + [ + "Trzym", + "a" + ], + [ + "ĠGo", + "od" + ], + [ + "Ġbezpie", + "cznej" + ], + [ + "Ġ7", + "50" + ], + [ + "Ġprotestu", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġnie", + "koÅĦ" + ], + [ + "Ġpar", + "ty" + ], + [ + "Ġz", + "nim" + ], + [ + "Ġszczy", + "ty" + ], + [ + "Ġcele", + "bry" + ], + [ + "Ġinspek", + "cji" + ], + [ + "me", + "ga" + ], + [ + "Ġza", + "ci" + ], + [ + "Ġwch", + "ÅĤania" + ], + [ + "Ġzap", + "owiadaÅĤ" + ], + [ + "Ġrozumie", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġnieleg", + "alnych" + ], + [ + "ĠosÅĤa", + "bi" + ], + [ + "li", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġza", + "gÅĤÄĻbi" + ], + [ + "Ġumożli", + "wiajÄħ" + ], + [ + "ĠB", + "od" + ], + [ + "Pro", + "te" + ], + [ + "ĠÅļwiat", + "owej" + ], + [ + "cz", + "kowe" + ], + [ + "ce", + "y" + ], + [ + "Ġsta", + "cjach" + ], + [ + "Za", + "padÅĤa" + ], + [ + "Ġszan", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġtra", + "sÄħ" + ], + [ + "lÄĻ", + "gni" + ], + [ + "Kla", + "sy" + ], + [ + "ĠA", + "lo" + ], + [ + "ĠpodÅĤo", + "ża" + ], + [ + "ĠobjÄĻ", + "ty" + ], + [ + "ĠPamiÄĻ", + "tam" + ], + [ + "ĠP", + "F" + ], + [ + "Ra", + "port" + ], + [ + "ĠwÄĻz", + "ÅĤów" + ], + [ + "Ġlock", + "dow" + ], + [ + "Ġpo", + "n" + ], + [ + "Ġfal", + "Äħ" + ], + [ + "ĠMo", + "re" + ], + [ + "Ġnieu", + "ży" + ], + [ + "Ġsak", + "ra" + ], + [ + "Ġposp", + "rzÄħ" + ], + [ + "M", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpole", + "gÅĤych" + ], + [ + "Ġprze", + "dysku" + ], + [ + "Ġdu", + "pe" + ], + [ + "Ġpodd", + "any" + ], + [ + "r", + "dze" + ], + [ + "Ġkwo", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġszczu", + "ry" + ], + [ + "W", + "sty" + ], + [ + "Ġróż", + "nicÄħ" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dzone" + ], + [ + "ĠgaÅĤÄħ", + "ź" + ], + [ + "ci", + "la" + ], + [ + "Ġos", + "cy" + ], + [ + "ĠmiesiÄħc", + "ami" + ], + [ + "Ġpli", + "ki" + ], + [ + "ĠCham", + "pion" + ], + [ + "m", + "bar" + ], + [ + "Ġwod", + "os" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġszanta", + "ż" + ], + [ + "ĠnaciÅĽ", + "niÄĻcie" + ], + [ + "ĠSkry", + "pt" + ], + [ + "Ġtem", + "p" + ], + [ + "Ġjednost", + "kami" + ], + [ + "Ġkamer", + "Äħ" + ], + [ + "t", + "niczych" + ], + [ + "t", + "owaliÅĽmy" + ], + [ + "P", + "lu" + ], + [ + "Ġzada", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġ11", + "4" + ], + [ + "kowa", + "c" + ], + [ + "Ġguberna", + "tora" + ], + [ + "Ta", + "cy" + ], + [ + "ĠmÄħd", + "rze" + ], + [ + "ĠhoÅĤ", + "d" + ], + [ + "Ġzba", + "dania" + ], + [ + "Funkcjon", + "ariusze" + ], + [ + "Ġwz", + "orów" + ], + [ + "Ġnapo", + "jów" + ], + [ + "Åģ", + "uka" + ], + [ + "ĠKor", + "wina" + ], + [ + "Ġcze", + "sc" + ], + [ + "Ġpyta", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġjas", + "nego" + ], + [ + "b", + "eryj" + ], + [ + "rze", + "ź" + ], + [ + "re", + "st" + ], + [ + "Ġroz", + "wia" + ], + [ + "Ġzwyczaj", + "ny" + ], + [ + "Szu", + "kam" + ], + [ + "ĠWojewódz", + "twa" + ], + [ + "Ġupor", + "em" + ], + [ + "Ġcz", + "em" + ], + [ + "ĠT", + "ol" + ], + [ + "ĠumysÅĤ", + "owo" + ], + [ + "Wszyst", + "kich" + ], + [ + "Ġpoz", + "oru" + ], + [ + "Ġznie", + "nacka" + ], + [ + "ĠEr", + "ne" + ], + [ + "ĠBaÅĤ", + "tyku" + ], + [ + "Ġ", + "ve" + ], + [ + "ÅĤ", + "k" + ], + [ + "Ġpan", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwy", + "cina" + ], + [ + "Ġprzyjeżdża", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġszy", + "ku" + ], + [ + "Ġorze", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġdeklar", + "uje" + ], + [ + "ĠSpóÅĤ", + "ki" + ], + [ + "Ġpob", + "oru" + ], + [ + "Ġzasuger", + "owaÅĤ" + ], + [ + "gna", + "c" + ], + [ + "ĠopÅĤa", + "tÄĻ" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "nione" + ], + [ + "Ġodez", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġpartyj", + "nych" + ], + [ + "Ġusu", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġspecjali", + "zacji" + ], + [ + "Ġprzytom", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġdzi", + "aÄĩ" + ], + [ + "ĠprzyjacióÅĤ", + "kÄĻ" + ], + [ + "pisa", + "li" + ], + [ + "Ġ", + "que" + ], + [ + "Ġzdr", + "owym" + ], + [ + "ĠCho", + "ciaż" + ], + [ + "Ġet", + "atu" + ], + [ + "ĠT", + "ime" + ], + [ + "rzy", + "siÄĻ" + ], + [ + "ĠKo", + "legium" + ], + [ + "Ġnieli", + "czne" + ], + [ + "rz", + "onymi" + ], + [ + "Ġprzypuszcz", + "alnie" + ], + [ + "ĠkoÅĦczy", + "ny" + ], + [ + "Ku", + "piÅĤem" + ], + [ + "Ġnowoczes", + "nego" + ], + [ + "Ġkwarantan", + "nie" + ], + [ + "Ġschi", + "zofre" + ], + [ + "no", + "uj" + ], + [ + "Ko", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġju", + "nior" + ], + [ + "Ġkosz", + "ta" + ], + [ + "Ġto", + "po" + ], + [ + "ö", + "r" + ], + [ + "ĠPacyfi", + "ku" + ], + [ + "si", + "ony" + ], + [ + "eri", + "Äħ" + ], + [ + "ĠkrÄħ", + "żyÅĤy" + ], + [ + "Ġwz", + "no" + ], + [ + "Ġrol", + "ne" + ], + [ + "j", + "nego" + ], + [ + "owaÅĤa", + "by" + ], + [ + "Ġobli", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġmomen", + "ty" + ], + [ + "m", + "any" + ], + [ + "Ġinten", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠD", + "nia" + ], + [ + "ĠRadio", + "fonii" + ], + [ + "Dzi", + "adek" + ], + [ + "Ġrozstrzyg", + "niÄĻcie" + ], + [ + "ĠSp", + "róbu" + ], + [ + "Ġuży", + "wana" + ], + [ + "Ġka", + "ro" + ], + [ + "ĠÅĤódz", + "kiego" + ], + [ + "Ġblo", + "kuje" + ], + [ + "ĠBo", + "skiej" + ], + [ + "Ġwsi", + "ach" + ], + [ + "ĠRe", + "wolu" + ], + [ + "ĠZa", + "nim" + ], + [ + "Z", + "naÅĤ" + ], + [ + "z", + "c" + ], + [ + "Â", + "©" + ], + [ + "Ġjas", + "noÅĽci" + ], + [ + "krzy", + "ż" + ], + [ + "ĠF", + "ord" + ], + [ + "Ġomawi", + "anej" + ], + [ + "ĠTe", + "d" + ], + [ + "ĠbÅĤo", + "cie" + ], + [ + "â", + "Ħ¢" + ], + [ + "ĠprzestÄĻp", + "cy" + ], + [ + "D", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġmi", + "ÅĤym" + ], + [ + "ĠZa", + "b" + ], + [ + "Ġcel", + "nych" + ], + [ + "Ġ", + "owiec" + ], + [ + "ĠPio", + "trow" + ], + [ + "ĠNie", + "po" + ], + [ + "ĠG", + "US" + ], + [ + "Ġlo", + "ty" + ], + [ + "Ġelektroni", + "cznych" + ], + [ + "d", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġza", + "nika" + ], + [ + "ÅĽ", + "ne" + ], + [ + "ba", + "wi" + ], + [ + "Ġmu", + "chy" + ], + [ + "ĠZ", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġgene", + "tycznie" + ], + [ + "Ġprzewo", + "du" + ], + [ + "B", + "R" + ], + [ + "Ġpu", + "li" + ], + [ + "nal", + "ny" + ], + [ + "Ġprywat", + "noÅĽci" + ], + [ + "Sie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġnarkoty", + "kami" + ], + [ + "pu", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġkapita", + "lizm" + ], + [ + "Ġprzewodni", + "ka" + ], + [ + "ĠLon", + "g" + ], + [ + "j", + "oni" + ], + [ + "ĠÅļwiÄĻ", + "ta" + ], + [ + "Ġdruży", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġpora", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġatry", + "bu" + ], + [ + "o", + "pi" + ], + [ + "ĠOb", + "ec" + ], + [ + "ĠÅĽredniowie", + "cza" + ], + [ + "ĠJord", + "an" + ], + [ + "Au", + "torzy" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "sty" + ], + [ + "Ġdoty", + "kajÄħc" + ], + [ + "ĠKon", + "wencji" + ], + [ + "Ġelektro", + "magne" + ], + [ + "Ġkarabi", + "ny" + ], + [ + "Ġchro", + "no" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġwykon", + "anych" + ], + [ + "Ġpo", + "ża" + ], + [ + "Ġkas", + "et" + ], + [ + "ĠzÅĤoÅĽli", + "wie" + ], + [ + "ĠWy", + "starczy" + ], + [ + "Ġpo", + "szar" + ], + [ + "ĠspÄĻ", + "dzaÅĤ" + ], + [ + "go", + "nu" + ], + [ + "Ġwyd", + "anej" + ], + [ + "ĠniezwykÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġprzypomina", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠbaÅĤ", + "ty" + ], + [ + "Ġa", + "cz" + ], + [ + "ĠdziewiÄĻÄĩ", + "dziesiÄħt" + ], + [ + "Ġumożliwia", + "jÄħce" + ], + [ + "St", + "aty" + ], + [ + "p", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġmiejsc", + "owym" + ], + [ + "Ġroz", + "dziera" + ], + [ + "ĠBud", + "ownictwa" + ], + [ + "Ġra", + "mie" + ], + [ + "Ġplan", + "owanej" + ], + [ + "Ġru", + "tyn" + ], + [ + "Ġzmian", + "om" + ], + [ + "Ġprzyby", + "cia" + ], + [ + "ĠposÅĤu", + "guje" + ], + [ + "ur", + "em" + ], + [ + "Ġis", + "lami" + ], + [ + "Ġte", + "lep" + ], + [ + "Ġstraż", + "aków" + ], + [ + "Ġre", + "gene" + ], + [ + "Ġzare", + "a" + ], + [ + "Ġkie", + "szenie" + ], + [ + "Ġpozna", + "nie" + ], + [ + "Ġty", + "pie" + ], + [ + "Ġwynika", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzebra", + "nia" + ], + [ + "Ġnajlep", + "si" + ], + [ + "ĠgÅĤu", + "ch" + ], + [ + "Ġli", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġrodzi", + "ca" + ], + [ + "Ġwy", + "negocj" + ], + [ + "Ġuży", + "wali" + ], + [ + "Ju", + "lia" + ], + [ + "ĠEsto", + "nii" + ], + [ + "Wiad", + "omoÅĽci" + ], + [ + "Ġokres", + "ach" + ], + [ + "Ġdomy", + "ÅĽlaÄĩ" + ], + [ + "alo", + "nej" + ], + [ + "ÅĽli", + "ÅĤem" + ], + [ + "jeżdż", + "am" + ], + [ + "Ġprzed", + "niej" + ], + [ + "ĠO", + "ko" + ], + [ + "Ġproduk", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġmeta", + "fizy" + ], + [ + "K", + "atarzy" + ], + [ + "Ġpo", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠukoÅĦ", + "czenia" + ], + [ + "Ġnap", + "ój" + ], + [ + "Ġgi", + "tar" + ], + [ + "Ġdo", + "rzuciÅĤ" + ], + [ + "Ġoficjal", + "nego" + ], + [ + "osy", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠbÅĤo", + "ta" + ], + [ + "Nie", + "u" + ], + [ + "Ġgigan", + "tyczne" + ], + [ + "ĠSo", + "uth" + ], + [ + "Su", + "k" + ], + [ + "ĠÅĽmier", + "dzi" + ], + [ + "Ġtragi", + "cznie" + ], + [ + "Do", + "kÄħd" + ], + [ + "Ġwyraz", + "iÅĤa" + ], + [ + "ĠKenne", + "dy" + ], + [ + "Ġna", + "lega" + ], + [ + "Ġpo", + "stÄħpiÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "owa" + ], + [ + "Ġsprawoz", + "daÅĦ" + ], + [ + "ĠzamkniÄĻ", + "to" + ], + [ + "Ġczego", + "s" + ], + [ + "Ġski", + "nieniem" + ], + [ + "Ġniez", + "rozu" + ], + [ + "Ġpozn", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġproce", + "dowania" + ], + [ + "Ġklasy", + "cznym" + ], + [ + "Ġtrzas", + "kiem" + ], + [ + "Ġpozytyw", + "nego" + ], + [ + "Ġmoni", + "tora" + ], + [ + "Ġwód", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġzamie", + "nia" + ], + [ + "ĠprzemyÅĽle", + "nia" + ], + [ + "n", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġpod", + "wi" + ], + [ + "ĠbezwÅĤad", + "nie" + ], + [ + "Ġna", + "pisy" + ], + [ + "Ġpodko", + "misja" + ], + [ + "Ġmat", + "ury" + ], + [ + "Ġkomputer", + "em" + ], + [ + "Ġwrzas", + "k" + ], + [ + "Ski", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġparlamentar", + "ne" + ], + [ + "ko", + "niecznie" + ], + [ + "Ġkryty", + "ków" + ], + [ + "j", + "ana" + ], + [ + "Ġbie", + "gÅĤych" + ], + [ + "ĠÅĽcian", + "ami" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ciem" + ], + [ + "Ġze", + "stawienie" + ], + [ + "Ġsystem", + "ach" + ], + [ + "Ġpara", + "fia" + ], + [ + "Ġpopi", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġwi", + "arÄħ" + ], + [ + "pew", + "nie" + ], + [ + "Sie", + "dem" + ], + [ + "Ġzapro", + "gram" + ], + [ + "Wyob", + "raż" + ], + [ + "Ġprzejmu", + "j" + ], + [ + "Ġ11", + "3" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġponie", + "kÄħd" + ], + [ + "ĠDo", + "ug" + ], + [ + "ĠPa", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġznaj", + "oma" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czÄħc" + ], + [ + "Ġrzeź", + "bi" + ], + [ + "ĠwnÄĻtrz", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġsk", + "wa" + ], + [ + "Ġkorzyst", + "am" + ], + [ + "Ġspor", + "cie" + ], + [ + "Ġkorpu", + "s" + ], + [ + "Ġnoc", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠzasÅĤu", + "ga" + ], + [ + "Ġkamer", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġewentu", + "alnej" + ], + [ + "Ġje", + "chaÅĤa" + ], + [ + "ĠT", + "aka" + ], + [ + "Czek", + "aÅĤ" + ], + [ + "T", + "witterze" + ], + [ + "Ġobcho", + "dów" + ], + [ + "Ġpowie", + "kami" + ], + [ + "Ġwp", + "ly" + ], + [ + "ĠsÄĻdzi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwsk", + "rze" + ], + [ + "Ġczeka", + "j" + ], + [ + "ĠprzedÅĤu", + "ża" + ], + [ + "Ġmo", + "bil" + ], + [ + "Ġkwa", + "su" + ], + [ + "Ġpod", + "biegÅĤ" + ], + [ + "Ġzanieczy", + "szczeÅĦ" + ], + [ + "ĠM", + "iÄĻ" + ], + [ + "Wol", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġzablo", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġepidem", + "io" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzyli" + ], + [ + "Ġobiet", + "nicy" + ], + [ + "ator", + "ium" + ], + [ + "ĠciÄħgÅĤ", + "ym" + ], + [ + "ÅĤ", + "ków" + ], + [ + "Ġprofe", + "sorze" + ], + [ + "Ġmiast", + "u" + ], + [ + "Ġnie", + "tk" + ], + [ + "ien", + "ne" + ], + [ + "ĠAngli", + "cy" + ], + [ + "ĠzakoÅĦczy", + "ÅĤo" + ], + [ + "l", + "owi" + ], + [ + "Ġprzybra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġs", + "faÅĤsz" + ], + [ + "je", + "b" + ], + [ + "Ġuderza", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠMary", + "ja" + ], + [ + "Ġwidz", + "owie" + ], + [ + "Ġ19", + "13" + ], + [ + "Ġkli", + "niki" + ], + [ + "Ġpodzie", + "mia" + ], + [ + "Ġopera", + "cyjnego" + ], + [ + "Ġgrozi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġmonitor", + "ing" + ], + [ + "o", + "per" + ], + [ + "Ġkilomet", + "ra" + ], + [ + "Ġbie", + "gów" + ], + [ + "Ġatrak", + "cyjna" + ], + [ + "Ġkoryta", + "rzy" + ], + [ + "ĠsiÄĻga", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠżaÅĤos", + "ne" + ], + [ + "ż", + "Äħcych" + ], + [ + "ĠmajÄħ", + "tkiem" + ], + [ + "Ġkart", + "on" + ], + [ + "Ġodcie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġod", + "ciÄħÄĩ" + ], + [ + "U", + "siadÅĤa" + ], + [ + "ĠdorosÅĤ", + "ego" + ], + [ + "!", + ")," + ], + [ + "Ġtabli", + "cÄĻ" + ], + [ + "ĠS", + "obo" + ], + [ + "Ġprze", + "gu" + ], + [ + "f", + "fer" + ], + [ + "Ġkuzy", + "na" + ], + [ + "Dowód", + "ca" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "fin" + ], + [ + "S", + "en" + ], + [ + "ĠG", + "wen" + ], + [ + "ĠprzeszÅĤoÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwym", + "ord" + ], + [ + "Ze", + "ro" + ], + [ + "Pre", + "z" + ], + [ + "Zap", + "yta" + ], + [ + "1", + "10" + ], + [ + "Ġprem", + "ium" + ], + [ + "Zna", + "cznie" + ], + [ + "Ġge", + "stii" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "cÄħc" + ], + [ + "Ġos", + "ÅĤania" + ], + [ + "ĠBa", + "ran" + ], + [ + "ĠupamiÄĻ", + "tnia" + ], + [ + "Ġrobo", + "czej" + ], + [ + "ĠwÅĽciekÅĤo", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġspon", + "s" + ], + [ + "Ġu", + "kazaÅĤo" + ], + [ + "Ġop", + "ery" + ], + [ + "Ġsport", + "owców" + ], + [ + "Ġrezygna", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġodzy", + "ski" + ], + [ + "Ġpodat", + "kach" + ], + [ + "Ġlubi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "rad" + ], + [ + "Ġjednak", + "owo" + ], + [ + "ĠL", + "im" + ], + [ + "Ġsubstan", + "cja" + ], + [ + "ZaczÄĻ", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġpi", + "wem" + ], + [ + "ĠOpera", + "cyjnego" + ], + [ + "Ġpop", + "arÅĤ" + ], + [ + "Ġokrop", + "ny" + ], + [ + "Ġmówi", + "cie" + ], + [ + "ĠJaru", + "zel" + ], + [ + "ener", + "ge" + ], + [ + "Zrobi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġn", + "ym" + ], + [ + "Ġu", + "wÅĤa" + ], + [ + "Ġsz", + "pa" + ], + [ + "m", + "art" + ], + [ + "Ġk", + "rów" + ], + [ + "N", + "G" + ], + [ + "Ġprzyjm", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġad", + "rena" + ], + [ + "Ġmor", + "dy" + ], + [ + "ĠStrze", + "l" + ], + [ + "M", + "Äħż" + ], + [ + "Sena", + "t" + ], + [ + "Ġmanifesta", + "cji" + ], + [ + "ĠWene", + "zu" + ], + [ + "Ġwilgo", + "Äĩ" + ], + [ + "owu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġpoczu", + "ciu" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻ", + "stwie" + ], + [ + "Ġbra", + "ma" + ], + [ + "Ġprzewidy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġte", + "za" + ], + [ + "Ġkobie", + "tach" + ], + [ + "v", + "io" + ], + [ + "Ġzi", + "óÅĤ" + ], + [ + "ĠmaÅĤże", + "ÅĦstw" + ], + [ + "Ġnieswo", + "jo" + ], + [ + "Ġw", + "którym" + ], + [ + "Ġobrze", + "żach" + ], + [ + "O", + "dni" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "te" + ], + [ + "Ġrelaty", + "wnie" + ], + [ + "ĠrozsÄħd", + "ne" + ], + [ + "Ġuro", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Przy", + "szedÅĤ" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "ce" + ], + [ + "Ġod", + "jeżdża" + ], + [ + "ĠBa", + "war" + ], + [ + "Ġchmu", + "ra" + ], + [ + "ar", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġnie", + "bu" + ], + [ + "ĠC", + "io" + ], + [ + "Ġbo", + "ja" + ], + [ + "ĠbÅĤÄĻ", + "dnie" + ], + [ + "ĠMorawie", + "ckiego" + ], + [ + "Ġgospodar", + "czo" + ], + [ + "Ġzwróci", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġs", + "mÄĻ" + ], + [ + "Ġkon", + "ces" + ], + [ + "ĠSo", + "jusz" + ], + [ + "Ġu", + "jÄĻcia" + ], + [ + "199", + "1" + ], + [ + "Ġzdr", + "owiem" + ], + [ + "Ġmagazy", + "nów" + ], + [ + "Ġstar", + "ciu" + ], + [ + "ĠJa", + "gieÅĤ" + ], + [ + "Ġma", + "Äĩ" + ], + [ + "ck", + "en" + ], + [ + "Ġniefor", + "tu" + ], + [ + "Ġchi", + "ÅĦskie" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "skich" + ], + [ + "Ġpow", + "róciÅĤa" + ], + [ + "ĠWysp", + "y" + ], + [ + "Ġzabiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġentuzja", + "zm" + ], + [ + "ĠRepubli", + "ce" + ], + [ + "m", + "ad" + ], + [ + "Ġwym", + "ar" + ], + [ + "Ġ25", + "00" + ], + [ + "ĠG", + "io" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzonego" + ], + [ + "Ġwspomni", + "anego" + ], + [ + "Ġwago", + "nu" + ], + [ + "ĠCh", + "al" + ], + [ + "Ġam", + "ery" + ], + [ + "Ġlek", + "kiej" + ], + [ + "Ġrow", + "ery" + ], + [ + "ĠThe", + "o" + ], + [ + "Ġimpul", + "s" + ], + [ + "ĠRó", + "ża" + ], + [ + "Ġprzetwarza", + "nia" + ], + [ + "Ġprag", + "nÄħc" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "nne" + ], + [ + "Powie", + "dziaÅĤam" + ], + [ + "Ġand", + "roi" + ], + [ + "Ġniesprawie", + "dliwe" + ], + [ + "O", + "chro" + ], + [ + "Ġży", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġpracow", + "niczych" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "wo" + ], + [ + "Ġorganiza", + "cyjnej" + ], + [ + "Ġpodat", + "kowy" + ], + [ + "Ġra", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġarcybisku", + "pa" + ], + [ + "Ġuro", + "z" + ], + [ + "Ġeuro", + "po" + ], + [ + "Z", + "D" + ], + [ + "M", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġwier", + "ni" + ], + [ + "Ġety", + "kie" + ], + [ + "si", + "na" + ], + [ + "Ġmo", + "czu" + ], + [ + "ĠuchwaÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "Ġmanew", + "ru" + ], + [ + "Wi", + "dzi" + ], + [ + "Ġprzewi", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "la", + "u" + ], + [ + "ja", + "zdem" + ], + [ + "Ġzale", + "ceÅĦ" + ], + [ + "Ġkrze", + "wów" + ], + [ + "t", + "owaÅĤem" + ], + [ + "cz", + "anych" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dowych" + ], + [ + "ĠWe", + "ro" + ], + [ + "mi", + "li" + ], + [ + "ĠSer", + "bii" + ], + [ + "ĠY", + "a" + ], + [ + "ĠkoÅĽci", + "oÅĤy" + ], + [ + "Ġznakomi", + "ty" + ], + [ + "Ġzidenty", + "fikowaÄĩ" + ], + [ + "Ġma", + "stur" + ], + [ + "ĠF", + "R" + ], + [ + "Ġgru", + "bym" + ], + [ + "Ġm", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġc", + "órek" + ], + [ + "ĠniewÅĤaÅĽci", + "we" + ], + [ + "Ġwspomin", + "aÅĤa" + ], + [ + "Dzie", + "je" + ], + [ + "Ġomi", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "su", + "jemy" + ], + [ + "ĠsÅĤod", + "ka" + ], + [ + "Ġaktu", + "alny" + ], + [ + "Ġzwycza", + "je" + ], + [ + "re", + "r" + ], + [ + "sz", + "ano" + ], + [ + "ĠUkrai", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠJ", + "em" + ], + [ + "Ġdosta", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġo", + "my" + ], + [ + "Bez", + "pie" + ], + [ + "ĠLewand", + "owski" + ], + [ + "Z", + "wol" + ], + [ + "ĠmÄħd", + "ra" + ], + [ + "Ġaktu", + "ali" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "siÄĩ" + ], + [ + "Ġotacza", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠgÅĤad", + "kie" + ], + [ + "Ġza", + "staw" + ], + [ + "Ġwczes", + "nych" + ], + [ + "Ġ12", + "2" + ], + [ + "Ġdebi", + "le" + ], + [ + "tk", + "owe" + ], + [ + "kow", + "atych" + ], + [ + "Ja", + "po" + ], + [ + "ĠScho", + "ol" + ], + [ + "Ġdzie", + "ki" + ], + [ + "Ġskrom", + "ny" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "cili" + ], + [ + "Ġpoprze", + "k" + ], + [ + "Ġkonstru", + "ktyw" + ], + [ + "Ġnie", + "jeden" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦskim" + ], + [ + "prze", + "cież" + ], + [ + "Ty", + "dzieÅĦ" + ], + [ + "Ġprzywi", + "oz" + ], + [ + "Ġir", + "ra" + ], + [ + "ĠCieka", + "we" + ], + [ + "Ġnaj", + "cen" + ], + [ + "Ġobie", + "ma" + ], + [ + "Ġlite", + "rami" + ], + [ + "Ġma", + "jÄħcym" + ], + [ + "ĠNa", + "dal" + ], + [ + "Ġmieszka", + "sz" + ], + [ + "Ġjan", + "usz" + ], + [ + "ĠosÅĤo", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġb", + "razylij" + ], + [ + "Ġi", + "gra" + ], + [ + "Ġtro", + "pu" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "cza" + ], + [ + "Ġplasti", + "ku" + ], + [ + "Za", + "wi" + ], + [ + "eli", + "ne" + ], + [ + "Ġpoda", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "po" + ], + [ + "ĠT", + "ok" + ], + [ + "Ġprzy", + "ta" + ], + [ + "Ġsamodziel", + "ne" + ], + [ + "ĠBory", + "s" + ], + [ + "ĠukÅĤad", + "em" + ], + [ + "Ġpej", + "za" + ], + [ + "ĠposÄħ", + "g" + ], + [ + "ĠoÅĤ", + "tarza" + ], + [ + "â", + "Ĩ" + ], + [ + "ĠCzy", + "tel" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "wa" + ], + [ + "ĠrzÄĻ", + "dy" + ], + [ + "tom", + "aty" + ], + [ + "powo", + "dzi" + ], + [ + "Ġpozba", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġtury", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġbo", + "cznych" + ], + [ + "ĠOs", + "ób" + ], + [ + "Mu", + "zeum" + ], + [ + "Ġjed", + "li" + ], + [ + "Ġsowie", + "ckich" + ], + [ + "Ġprzesu", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġstudi", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġprzyja", + "zdu" + ], + [ + "Ġzare", + "jest" + ], + [ + "Ġnadgar", + "stek" + ], + [ + "Ġmi", + "j" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "mi", + "ny" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czenia" + ], + [ + "Ġpodwór", + "ko" + ], + [ + "ĠwyjÄħtk", + "owa" + ], + [ + "Ġbada", + "wczych" + ], + [ + "Ġbur", + "żu" + ], + [ + "ÅĤo", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġogród", + "ek" + ], + [ + "ĠzostaÅĤ", + "by" + ], + [ + "Ġnajmniej", + "szy" + ], + [ + "Ġza", + "sta" + ], + [ + "ZwiÄħz", + "ek" + ], + [ + "Ġkonstytu", + "cjÄĻ" + ], + [ + "gÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġpras", + "owych" + ], + [ + "Ġlatar", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġkaret", + "ki" + ], + [ + "ĠG", + "PS" + ], + [ + "fek", + "t" + ], + [ + "Ġchorob", + "ami" + ], + [ + "szy", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Powinie", + "nem" + ], + [ + "Ġje", + "dzeniu" + ], + [ + "Ġfi", + "k" + ], + [ + "Ġdwó", + "m" + ], + [ + "Ġobu", + "rzenia" + ], + [ + "Ġpogar", + "dy" + ], + [ + "jed", + "nak" + ], + [ + "ĠobsÅĤu", + "guje" + ], + [ + "Ġab", + "sor" + ], + [ + "Ġwsta", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġziar", + "na" + ], + [ + "L", + "on" + ], + [ + "Ġopera", + "torów" + ], + [ + "Ġzdu", + "mieniu" + ], + [ + "D", + "ÅĤo" + ], + [ + "zu", + "j" + ], + [ + "ran", + "ża" + ], + [ + "Ġtematy", + "ce" + ], + [ + "ĠM", + "ü" + ], + [ + "Ġwer", + "b" + ], + [ + "Ġmi", + "strzy" + ], + [ + "Ġka", + "dzi" + ], + [ + "Ġreform", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġza", + "ża" + ], + [ + "Ġczytel", + "nika" + ], + [ + "ĠJÄĻ", + "d" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "szyÅĤa" + ], + [ + "Miejsc", + "owoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġlo", + "cie" + ], + [ + "par", + "ty" + ], + [ + "ĠpożÄħ", + "dania" + ], + [ + "Tam", + "ten" + ], + [ + "ologi", + "cznej" + ], + [ + "ĠprzeÅĤo", + "mu" + ], + [ + "Ġopubli", + "kowane" + ], + [ + "Ġsp", + "leci" + ], + [ + "Ġto", + "czÄħ" + ], + [ + "by", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġper", + "fu" + ], + [ + "Ġzbiór", + "ki" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦska" + ], + [ + "Ġw", + "net" + ], + [ + "Ġrozwija", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "gi" + ], + [ + "nio", + "ski" + ], + [ + "Ġnajstar", + "szych" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzÄħcym" + ], + [ + "Ġmetal", + "owych" + ], + [ + "Ġnad", + "rzÄĻ" + ], + [ + "ie", + "ro" + ], + [ + "Ġstar", + "czyÅĤo" + ], + [ + "Ġbro", + "da" + ], + [ + "Ġostate", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġnieza", + "uważ" + ], + [ + "ĠodrÄĻb", + "nych" + ], + [ + "K", + "andy" + ], + [ + "Ġstwier", + "dzi" + ], + [ + "P", + "RO" + ], + [ + "Ġpes", + "ymi" + ], + [ + "Ġwyda", + "rzeniem" + ], + [ + "Ġpodwó", + "rze" + ], + [ + "Ġroz", + "bro" + ], + [ + "Ġdom", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġchodzi", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠCzÄĻstoch", + "owa" + ], + [ + "Åļ", + "ÄĨ" + ], + [ + "Od", + "noÅĽnie" + ], + [ + "Ġcieka", + "wÄħ" + ], + [ + "g", + "óż" + ], + [ + "MógÅĤ", + "by" + ], + [ + "G", + "rze" + ], + [ + "gra", + "fie" + ], + [ + "Ġodszkod", + "owaÅĦ" + ], + [ + "Ġzda", + "wali" + ], + [ + "t", + "v" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ony" + ], + [ + "cze", + "ÅĽni" + ], + [ + "ss", + "en" + ], + [ + "Ġkamie", + "nic" + ], + [ + "ĠMar", + "ci" + ], + [ + "Ġpsychi", + "cznych" + ], + [ + "H", + "istory" + ], + [ + "ĠSzta", + "bu" + ], + [ + "ĠP", + "ower" + ], + [ + "ci", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "o", + "ch" + ], + [ + "ĠA", + "ven" + ], + [ + "Ġużytk", + "ownicy" + ], + [ + "Ġuch", + "waliÅĤ" + ], + [ + "Ġst", + "ric" + ], + [ + "Ġkontrowers", + "ji" + ], + [ + "ĠW", + "rze" + ], + [ + "gi", + "s" + ], + [ + "ĠBiaÅĤ", + "owie" + ], + [ + "Ġzadr", + "żaÅĤ" + ], + [ + "Ġsiedem", + "dziesiÄħtych" + ], + [ + "Ġ11", + "6" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "sko" + ], + [ + "Ġza", + "ni" + ], + [ + "ka", + "żd" + ], + [ + "Ġ12", + "6" + ], + [ + "Ġstos", + "ujÄħc" + ], + [ + "Ġźród", + "ÅĤach" + ], + [ + "Ġszyb", + "kich" + ], + [ + "Ġzab", + "or" + ], + [ + "Ġskrom", + "ne" + ], + [ + "ĠHong", + "kon" + ], + [ + "Ġin", + "su" + ], + [ + "ĠTy", + "p" + ], + [ + "Ġkomunika", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ni", + "akiem" + ], + [ + "Ġru", + "bli" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "stawiÄĩ" + ], + [ + "Ġzaprze", + "cza" + ], + [ + "====", + "====" + ], + [ + "ĠpodÅĤo", + "że" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "tne" + ], + [ + "Ġleż", + "Äħc" + ], + [ + "Ġbo", + "cznej" + ], + [ + "ĠMo", + "im" + ], + [ + "wen", + "cje" + ], + [ + "ont", + "ent" + ], + [ + "Ġnie", + "letnich" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "żu" + ], + [ + "Ġw", + "noszÄĻ" + ], + [ + "Ġcza", + "szkÄĻ" + ], + [ + "Ġogro", + "dzenia" + ], + [ + "Ġwieczo", + "rami" + ], + [ + "f", + "onu" + ], + [ + "mu", + "jÄħcy" + ], + [ + "ĠpocaÅĤ", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġprzekro", + "czyÅĤa" + ], + [ + "du", + "ra" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄħty", + "nia" + ], + [ + "Ġst", + "wór" + ], + [ + "Ġpow", + "stanÄħ" + ], + [ + "Ġnur", + "t" + ], + [ + "ha", + "la" + ], + [ + "ĠpóÅĤnoc", + "nych" + ], + [ + "Ġzn", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠwiÄĻźni", + "owie" + ], + [ + "Ġprzybra", + "ÅĤa" + ], + [ + "ho", + "u" + ], + [ + "Ġtelewi", + "z" + ], + [ + "Ġprzyzn", + "ano" + ], + [ + "ko", + "sz" + ], + [ + "Ġod", + "bierze" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dziÅĤa" + ], + [ + "tw", + "ory" + ], + [ + "P", + "lat" + ], + [ + "Ġwydoby", + "cia" + ], + [ + "Ġchwi", + "lami" + ], + [ + "Ġtechni", + "cznie" + ], + [ + "Ġjezdni", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġle", + "czy" + ], + [ + "Ġklasy", + "cznej" + ], + [ + "Ġsprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ĠL", + "ang" + ], + [ + "Ġuszcze", + "r" + ], + [ + "Ġbez", + "sil" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "cie" + ], + [ + "Ġustawo", + "dawca" + ], + [ + "ÅĤa", + "j" + ], + [ + "par", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dziÅĤy" + ], + [ + "ck", + "s" + ], + [ + "Zam", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġw", + "on" + ], + [ + "NastÄĻp", + "ne" + ], + [ + "czu", + "cia" + ], + [ + "wal", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġkryzy", + "sie" + ], + [ + "Äĩ", + "my" + ], + [ + "Ġgle", + "by" + ], + [ + "Ġprzeno", + "szenia" + ], + [ + "Ġli", + "nij" + ], + [ + "Pew", + "ne" + ], + [ + "żÄħ", + "cego" + ], + [ + "ĠDo", + "u" + ], + [ + "S", + "D" + ], + [ + "Ġstraszli", + "wie" + ], + [ + "Ġdowie", + "dziaÅĤam" + ], + [ + "siÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġan", + "ul" + ], + [ + "ĠS", + "om" + ], + [ + "ym", + "on" + ], + [ + "bi", + "s" + ], + [ + "P", + "oważ" + ], + [ + "M", + "os" + ], + [ + "Ġte", + "ni" + ], + [ + "p", + "ano" + ], + [ + "Ġczu", + "jemy" + ], + [ + "ĠMaciere", + "wicza" + ], + [ + "Ġprodukt", + "em" + ], + [ + "Ġkobie", + "cy" + ], + [ + "Ġza", + "ciÄħga" + ], + [ + "Ġjedena", + "stej" + ], + [ + "n", + "owego" + ], + [ + "Ġgorz", + "ko" + ], + [ + "ĠpaÅĦstw", + "owa" + ], + [ + "Ġkonser", + "wat" + ], + [ + "Ġnastolat", + "ków" + ], + [ + "Ġszkar", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠEm", + "ma" + ], + [ + "po", + "st" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤód" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzynarod", + "owy" + ], + [ + "Ġdzi", + "ko" + ], + [ + "ty", + "nen" + ], + [ + "ĠZ", + "ost" + ], + [ + "Stan", + "ÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġsocjal", + "nej" + ], + [ + "Ġkamie", + "nnej" + ], + [ + "Ġzale", + "cenia" + ], + [ + "ĠkÅĤam", + "stw" + ], + [ + "Spo", + "kojnie" + ], + [ + "ĠGale", + "rii" + ], + [ + "Ġwy", + "la" + ], + [ + "la", + "ce" + ], + [ + "Ġniesamowi", + "ty" + ], + [ + "Ġau", + "kcji" + ], + [ + "Ġw", + "stronÄĻ" + ], + [ + "Ġprze", + "nieÅĽli" + ], + [ + "Ġkra", + "dzie" + ], + [ + "Pro", + "blemy" + ], + [ + "ĠRe", + "li" + ], + [ + "Ġpropor", + "cje" + ], + [ + "Ġim", + "pera" + ], + [ + "Ġp", + "n" + ], + [ + "Ġhandl", + "owym" + ], + [ + "E", + "lekt" + ], + [ + "Ġu", + "ogól" + ], + [ + "Ġresz", + "cie" + ], + [ + "Ġryzykow", + "ne" + ], + [ + "Ġw", + "ada" + ], + [ + "ĠZa", + "pom" + ], + [ + "ĠBrytyj", + "czycy" + ], + [ + "ĠAnto", + "nio" + ], + [ + "Ġob", + "ca" + ], + [ + "âĢ¦", + "." + ], + [ + "U", + "mowa" + ], + [ + "Ġkru", + "cj" + ], + [ + "ĠWojewódz", + "kiej" + ], + [ + "Czy", + "taj" + ], + [ + "Ġprób", + "owaÅĤam" + ], + [ + "Ġu", + "chem" + ], + [ + "ĠstanowiÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġchi", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "ĠLu", + "b" + ], + [ + "Ġst", + "ate" + ], + [ + "Ġprem", + "ii" + ], + [ + "Bo", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠmuzuÅĤ", + "manie" + ], + [ + "ĠC", + "lo" + ], + [ + "Ġzn", + "ow" + ], + [ + "ĠZa", + "wa" + ], + [ + "ĠstrzaÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ko", + "misje" + ], + [ + "ĠWe", + "ster" + ], + [ + "Ġpoz", + "wolono" + ], + [ + "Ġu", + "kazujÄħc" + ], + [ + "ĠlÅĽniÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġkandydat", + "urÄĻ" + ], + [ + "Ġsukie", + "nki" + ], + [ + "gó", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠIta", + "lii" + ], + [ + "ĠKil", + "ka" + ], + [ + "Ġre", + "prywaty" + ], + [ + "Za", + "cho" + ], + [ + "Ġbla", + "de" + ], + [ + "Ġb", + "ek" + ], + [ + "ĠÅĽmiesz", + "ny" + ], + [ + "Ġmon", + "um" + ], + [ + "ĠPowi", + "nie" + ], + [ + "Ġspo", + "dem" + ], + [ + "Ġucze", + "ni" + ], + [ + "P", + "óź" + ], + [ + "pia", + "jÄħ" + ], + [ + "owi", + "te" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "czeniu" + ], + [ + "Ġnale", + "zy" + ], + [ + "Ġprzypom", + "niaÅĤem" + ], + [ + "ĠMów", + "iÄĻ" + ], + [ + "ĠPiS", + "u" + ], + [ + "Ġpa", + "czka" + ], + [ + "Ġkrólew", + "skich" + ], + [ + "Ġs", + "orry" + ], + [ + "Gro", + "zi" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "owe" + ], + [ + "Ġregional", + "nej" + ], + [ + "Ġwilgo", + "ci" + ], + [ + "Ġhistory", + "cznÄħ" + ], + [ + "dzie", + "je" + ], + [ + "ĠgÅĤu", + "chy" + ], + [ + "me", + "ni" + ], + [ + "Ġdaw", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġprzeli", + "czeniu" + ], + [ + "Ġnapo", + "tka" + ], + [ + "ĠwytrzymaÅĤ", + "oÅĽci" + ], + [ + "Pu", + "ÅĤkownik" + ], + [ + "u", + "praw" + ], + [ + "ĠV", + "il" + ], + [ + "em", + "it" + ], + [ + "Ġbli", + "scy" + ], + [ + "ĠZ", + "nów" + ], + [ + "Ġzgi", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "Ġkonferen", + "cja" + ], + [ + "Ġty", + "pa" + ], + [ + "bo", + "ÅĤów" + ], + [ + "Ġznik", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġtrój", + "ki" + ], + [ + "Ġukra", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nach" + ], + [ + "ĠR", + "M" + ], + [ + "Ġwybor", + "czym" + ], + [ + "Ġsatysfak", + "cjonu" + ], + [ + "ni", + "anÄħ" + ], + [ + "Ġsta", + "rze" + ], + [ + "Ġtward", + "ych" + ], + [ + "Ġbro", + "dy" + ], + [ + "Jeste", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠpielÄĻ", + "gn" + ], + [ + "Ek", + "sp" + ], + [ + "ĠA", + "de" + ], + [ + "Ġan", + "ato" + ], + [ + "ĠchrzeÅĽcija", + "nie" + ], + [ + "ĠAuto", + "stra" + ], + [ + "Ġpra", + "we" + ], + [ + "mawi", + "ali" + ], + [ + "Ġgwar", + "dzi" + ], + [ + "Ba", + "bcia" + ], + [ + "Ġwoj", + "skiem" + ], + [ + "Ġnadu", + "żyÄĩ" + ], + [ + "ĠWyba", + "cz" + ], + [ + "Ġstar", + "szÄħ" + ], + [ + "H", + "mm" + ], + [ + "ud", + "ia" + ], + [ + "Ġst", + "omato" + ], + [ + "ĠZ", + "er" + ], + [ + "ĠSan", + "do" + ], + [ + "ĠKu", + "ch" + ], + [ + "ĠRo", + "dzaj" + ], + [ + "Ġre", + "ki" + ], + [ + "Ġszal", + "one" + ], + [ + "kÅĤa", + "dania" + ], + [ + "Ġkieru", + "jÄħcy" + ], + [ + "L", + "ord" + ], + [ + "Ġkwi", + "tnÄħ" + ], + [ + "Ġna", + "rzÄħdów" + ], + [ + "Ġmal", + "owi" + ], + [ + "UrzÄĻ", + "dnicy" + ], + [ + "Ġdobro", + "czyn" + ], + [ + "ĠBru", + "no" + ], + [ + "199", + "3" + ], + [ + "Ġnosi", + "li" + ], + [ + "$", + "?" + ], + [ + "Ġz", + "om" + ], + [ + "Ġdenerw", + "uje" + ], + [ + "ĠH", + "ut" + ], + [ + "Ġskar", + "bie" + ], + [ + "Ġrozm", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġjezu", + "i" + ], + [ + "ĠWie", + "le" + ], + [ + "Ġroz", + "tar" + ], + [ + "Ġpom", + "ru" + ], + [ + "g", + "ner" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "lotni" + ], + [ + "wal", + "y" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠSta", + "li" + ], + [ + "Ġwiecz", + "ory" + ], + [ + "Ġsk", + "roni" + ], + [ + "Ġna", + "piera" + ], + [ + "Ġwypad", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġs", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "ce" + ], + [ + "Ġuchodź", + "cy" + ], + [ + "Ġwskazy", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġtalen", + "tu" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĦczo" + ], + [ + "Ġkapita", + "lizmu" + ], + [ + "ĠkawaÅĤ", + "ku" + ], + [ + "Ġ", + "rz" + ], + [ + "ĠMari", + "usza" + ], + [ + "koÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwkro", + "czyÅĤ" + ], + [ + "hu", + "a" + ], + [ + "ato", + "rami" + ], + [ + "Ġrozważa", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġrze", + "zi" + ], + [ + "Ġkat", + "ak" + ], + [ + "ĠR", + "onal" + ], + [ + "Ġwz", + "noszÄħ" + ], + [ + "ĠB", + "obby" + ], + [ + "Ġkopal", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠK", + "G" + ], + [ + "Ġry", + "nki" + ], + [ + "Ġ11", + "7" + ], + [ + "Ġczyn", + "szu" + ], + [ + "Ġwróci", + "sz" + ], + [ + "Ġubo", + "le" + ], + [ + "ĠD", + "Äħ" + ], + [ + "Ġkomi", + "k" + ], + [ + "ĠArkadi", + "usz" + ], + [ + "Ġfrancu", + "ska" + ], + [ + "Ġprzywo", + "ÅĤaÄĩ" + ], + [ + "Ġz", + "la" + ], + [ + "Ġzagro", + "żonych" + ], + [ + "Ġsowie", + "ckiej" + ], + [ + "ĠpoÅĽci", + "g" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "tego" + ], + [ + "p", + "son" + ], + [ + "M", + "ate" + ], + [ + "Ġdo", + "mina" + ], + [ + "Ġpodp", + "oru" + ], + [ + "Ġszat", + "ni" + ], + [ + "Ġzapom", + "nij" + ], + [ + "Ġfinans", + "e" + ], + [ + "Ġuwa", + "ge" + ], + [ + "ĠbÅĤÄĻ", + "dzie" + ], + [ + "ĠGda", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "Mi", + "reczki" + ], + [ + "Ġwyso", + "kimi" + ], + [ + "Ġkoncer", + "cie" + ], + [ + "Ġczytel", + "nik" + ], + [ + "K", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġpo", + "ciem" + ], + [ + "Ġarchi", + "diece" + ], + [ + "nie", + "r" + ], + [ + "Ġu", + "dziaÅĤy" + ], + [ + "ĠrzÄħd", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġcios", + "y" + ], + [ + "Nie", + "bawem" + ], + [ + "Ġsekun", + "dzie" + ], + [ + "ĠobowiÄħzu", + "jÄħcymi" + ], + [ + "Ġdzi", + "ka" + ], + [ + "ĠKra", + "ju" + ], + [ + "Ġuda", + "li" + ], + [ + "ĠRoz", + "po" + ], + [ + "ĠzaÅĤat", + "wia" + ], + [ + "Ġlek", + "kiego" + ], + [ + "ĠciÄħg", + "nÄħc" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "ży" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "dy" + ], + [ + "nie", + "gdzie" + ], + [ + "ĠM", + "aksym" + ], + [ + "ĠA", + "by" + ], + [ + "Ġja", + "je" + ], + [ + "Ġtymczas", + "owo" + ], + [ + "Ġkomna", + "cie" + ], + [ + "Ġlubel", + "skiego" + ], + [ + "Ġnaj", + "roz" + ], + [ + "Ġpal", + "nej" + ], + [ + "k", + "es" + ], + [ + "ĠDzie", + "cka" + ], + [ + "Ġz", + "niesienie" + ], + [ + "ĠzasÅĤu", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġformal", + "nych" + ], + [ + "ĠBi", + "g" + ], + [ + "Ġwysy", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġzaprzyja", + "źni" + ], + [ + "p", + "anych" + ], + [ + "os", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġprzyj", + "mujemy" + ], + [ + "Ġde", + "sek" + ], + [ + "Ġki", + "wa" + ], + [ + "Ġosiem", + "dziesiÄħtych" + ], + [ + "Ġczlowie", + "ka" + ], + [ + "ÅĤad", + "nie" + ], + [ + "Ġbogat", + "ego" + ], + [ + "Pomi", + "jajÄħc" + ], + [ + "Ġsystem", + "aty" + ], + [ + "Kon", + "sek" + ], + [ + "gro", + "dzie" + ], + [ + "ĠG", + "om" + ], + [ + "ĠZast", + "ana" + ], + [ + "f", + "ta" + ], + [ + "Ġprzed", + "po" + ], + [ + "ĠGwia", + "zd" + ], + [ + "ĠJo", + "ach" + ], + [ + "Ġag", + "entem" + ], + [ + "Ġpas", + "mo" + ], + [ + "Ġpopu", + "lary" + ], + [ + "ĠTom", + "my" + ], + [ + "ĠB", + "eÅĤ" + ], + [ + "Ġwzro", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Roz", + "legÅĤ" + ], + [ + "Ġaktu", + "alnych" + ], + [ + "dem", + "on" + ], + [ + "ĠAl", + "l" + ], + [ + "Ź", + "le" + ], + [ + "Ġutrzymy", + "wania" + ], + [ + "Ġuszko", + "dzony" + ], + [ + "Ar", + "mia" + ], + [ + "Ġpokry", + "Äĩ" + ], + [ + "Powi", + "nno" + ], + [ + "de", + "rat" + ], + [ + "fi", + "c" + ], + [ + "Ġkró", + "cej" + ], + [ + "ow", + "com" + ], + [ + "Ġt", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġwymaga", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠE", + "s" + ], + [ + "Klu", + "cz" + ], + [ + "Ġc", + "aÅĤemu" + ], + [ + "Ġch", + "rz" + ], + [ + "ch", + "owie" + ], + [ + "czek", + "am" + ], + [ + "Ġmoc", + "na" + ], + [ + "Ġmateri", + "aÅĤach" + ], + [ + "Ġgar", + "niz" + ], + [ + "Ġprotest", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġgada", + "nia" + ], + [ + "ĠoÅĽrod", + "kiem" + ], + [ + "let", + "t" + ], + [ + "Ġtale", + "rze" + ], + [ + "Ġwskaź", + "ników" + ], + [ + "Ġpens", + "ja" + ], + [ + "Ġbisku", + "pem" + ], + [ + "od", + "powie" + ], + [ + "Ġpomo", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġim", + "plementa" + ], + [ + "Ġtwar", + "da" + ], + [ + "Ġwpis", + "ane" + ], + [ + "p", + "unk" + ], + [ + "Ġna", + "sto" + ], + [ + "Ġprzekaz", + "anych" + ], + [ + "Ġwiary", + "godne" + ], + [ + "Ġkultural", + "nych" + ], + [ + "owi", + "sk" + ], + [ + "Ġre", + "wan" + ], + [ + "Rob", + "ot" + ], + [ + "Ġgra", + "nie" + ], + [ + "Ġda", + "jemy" + ], + [ + "ĠE", + "dy" + ], + [ + "zacho", + "dniej" + ], + [ + "ĠP", + "owo" + ], + [ + "ĠLo", + "ve" + ], + [ + "ĠkapÅĤ", + "ana" + ], + [ + "ĠTE", + "Å»" + ], + [ + "że", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "ĠW", + "A" + ], + [ + "EN", + "IA" + ], + [ + "Ġreklam", + "ÄĻ" + ], + [ + "Zapro", + "pon" + ], + [ + "Ġz", + "jechaÅĤ" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "gÅĤosem" + ], + [ + "Ġopi", + "syw" + ], + [ + "Ġfat", + "alnie" + ], + [ + "Ġfil", + "t" + ], + [ + "Z", + "bliż" + ], + [ + "Ġważ", + "niejszych" + ], + [ + "Ġspo", + "miÄĻdzy" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "skich" + ], + [ + "ki", + "lomet" + ], + [ + "Ġsta", + "wiam" + ], + [ + "ĠDa", + "ve" + ], + [ + "ĠoszaÅĤ", + "amia" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "gaÄĩ" + ], + [ + "d", + "owana" + ], + [ + "Ġkoleż", + "anek" + ], + [ + "Ġbo", + "jów" + ], + [ + "Ġjad", + "ÅĤa" + ], + [ + "Kra", + "ków" + ], + [ + "Roz", + "wój" + ], + [ + "Ġchwy", + "t" + ], + [ + "Ġer", + "go" + ], + [ + "Obec", + "ny" + ], + [ + "Ġniezn", + "anego" + ], + [ + "Ġdyrek", + "torzy" + ], + [ + "Ġzie", + "le" + ], + [ + "Ġuj", + "ÅĽcia" + ], + [ + "Ġtrosze", + "czkÄĻ" + ], + [ + "Ġbezpie", + "cznym" + ], + [ + "Ġpocz", + "atku" + ], + [ + "Ġzaprojekt", + "owany" + ], + [ + "Ġar", + "mie" + ], + [ + "Ġroz", + "dy" + ], + [ + "Ġmie", + "ÅĽciÅĤa" + ], + [ + "Ġakadem", + "ii" + ], + [ + "D", + "ol" + ], + [ + "cze", + "wskiego" + ], + [ + "Ġkardyn", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġchwyta", + "jÄħc" + ], + [ + "Ko", + "sz" + ], + [ + "ĠM", + "EN" + ], + [ + "fi", + "nale" + ], + [ + "Ġpe", + "ne" + ], + [ + "Ġbrud", + "nych" + ], + [ + "ĠKo", + "cham" + ], + [ + "ff", + "en" + ], + [ + "Ġstowarzy", + "szeÅĦ" + ], + [ + "Ġar", + "m" + ], + [ + "Wy", + "zna" + ], + [ + "Ġtrzy", + "naÅĽcie" + ], + [ + "row", + "ymi" + ], + [ + "ĠK", + "ono" + ], + [ + "Ġpu", + "kanie" + ], + [ + "ĠBÄĻdzie", + "sz" + ], + [ + "dy", + "k" + ], + [ + "ĠwyjÄħtk", + "owego" + ], + [ + "wia", + "jÄħce" + ], + [ + "j", + "skim" + ], + [ + "w", + "anu" + ], + [ + "Ġstoli", + "ca" + ], + [ + "Ġwyobraż", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġwystar", + "czÄħ" + ], + [ + "G", + "ospodar" + ], + [ + "K", + "P" + ], + [ + "Ġso", + "czy" + ], + [ + "Ġwyj", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġpojem", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠRy", + "dzy" + ], + [ + "le", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠIn", + "stitu" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "dr" + ], + [ + "ph", + "er" + ], + [ + "Ġszer", + "szy" + ], + [ + "ĠNaro", + "dzenie" + ], + [ + "Ġs", + "kazaÅĤ" + ], + [ + "Ġodp", + "al" + ], + [ + "Ġpost", + "anawia" + ], + [ + "Ġzasko", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġmerytory", + "cznych" + ], + [ + "Ġpodziem", + "nych" + ], + [ + "wa", + "lo" + ], + [ + "ĠżóÅĤ", + "to" + ], + [ + "Jak", + "ub" + ], + [ + "net", + "te" + ], + [ + "NajwiÄĻk", + "szy" + ], + [ + "ĠB", + "ona" + ], + [ + "Po", + "ÅĤożyÅĤ" + ], + [ + "Ġhu", + "mo" + ], + [ + "owicz", + "ów" + ], + [ + "Ġstra", + "ciÅĤo" + ], + [ + "ĠM", + "ura" + ], + [ + "te", + "rech" + ], + [ + "Ġstos", + "ownych" + ], + [ + "Ġprze", + "mil" + ], + [ + "szÄħc", + "Äħ" + ], + [ + "Ġrów", + "nego" + ], + [ + "zi", + "ona" + ], + [ + "ĠkóÅĤ", + "ka" + ], + [ + "ĠG", + "lob" + ], + [ + "Ġniez", + "decyd" + ], + [ + "i", + "my" + ], + [ + "n", + "aÅĤa" + ], + [ + "pi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġkomer", + "cjali" + ], + [ + "Ġrekru", + "tacji" + ], + [ + "b", + "all" + ], + [ + "wi", + "s" + ], + [ + "ĠT", + "S" + ], + [ + "ĠPG", + "E" + ], + [ + "Ġgmin", + "nych" + ], + [ + "Ġ12", + "7" + ], + [ + "ĠÅĤad", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġdum", + "ni" + ], + [ + "Ġpod", + "am" + ], + [ + "ĠFer", + "ra" + ], + [ + "Ġban", + "kowe" + ], + [ + "Ġzniszcz", + "ona" + ], + [ + "Ġzadzwo", + "ni" + ], + [ + "Ġwaka", + "cjach" + ], + [ + "ci", + "owe" + ], + [ + "Ġprzed", + "nie" + ], + [ + "im", + "m" + ], + [ + "Ġce", + "nnych" + ], + [ + "tor", + "ka" + ], + [ + "Ġstart", + "owaÅĤ" + ], + [ + "le", + "ja" + ], + [ + "Ġzasad", + "niczych" + ], + [ + "ĠPali", + "kota" + ], + [ + "Ġwpad", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġod", + "krÄĻ" + ], + [ + "mo", + "derni" + ], + [ + "Ġszero", + "kiego" + ], + [ + "Ġsierż", + "anta" + ], + [ + "Ġdezyn", + "fek" + ], + [ + "ĠoglÄħda", + "nie" + ], + [ + "Ġlat", + "arki" + ], + [ + "zyj", + "nych" + ], + [ + "c", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġpoz", + "orem" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻdni", + "one" + ], + [ + "Ġcy", + "f" + ], + [ + "Ġha", + "lu" + ], + [ + "j", + "ska" + ], + [ + "Ġniezadowo", + "lenie" + ], + [ + "Ġprzygo", + "da" + ], + [ + "Ġsp", + "in" + ], + [ + "Ġsamo", + "o" + ], + [ + "Ġminu", + "sy" + ], + [ + "Ġrzuca", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġuspo", + "sobie" + ], + [ + "Ñ", + "ı" + ], + [ + "ĠpóÅĤnoc", + "nego" + ], + [ + "Ġprzyzn", + "am" + ], + [ + "ĠGra", + "y" + ], + [ + "Ġkupu", + "jesz" + ], + [ + "Ġkon", + "no" + ], + [ + "ĠKsiÄĻży", + "ca" + ], + [ + "Ġgot", + "owania" + ], + [ + "Ġte", + "czki" + ], + [ + "Ġwy", + "stro" + ], + [ + "Ġkomputer", + "owych" + ], + [ + "Ġmad", + "ame" + ], + [ + "U", + "j" + ], + [ + "Ġzabój", + "stw" + ], + [ + "Ġinżynie", + "rów" + ], + [ + "ĠciÄħgÅĤ", + "ego" + ], + [ + "ĠMan", + "hat" + ], + [ + "SiÄĻ", + "gnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġopieku", + "na" + ], + [ + "ĠÅĤódz", + "kim" + ], + [ + "w", + "sty" + ], + [ + "Ġjech", + "aÅĤem" + ], + [ + "bo", + "rze" + ], + [ + "Ġdysponu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġpodwy", + "żek" + ], + [ + "las", + "h" + ], + [ + "ĠprzeksztaÅĤ", + "cenia" + ], + [ + "ĠwczeÅĽniej", + "szego" + ], + [ + "ĠÅĤadu", + "nku" + ], + [ + "Ġzda", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġczy", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġbutel", + "ka" + ], + [ + "Ġkoordyna", + "cji" + ], + [ + "Ġmas", + "kÄħ" + ], + [ + "O", + "pie" + ], + [ + "Ġna", + "grywa" + ], + [ + "Ġnaz", + "wano" + ], + [ + "·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï", + "·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï·½ï" + ], + [ + "pe", + "dii" + ], + [ + "Ġmarihu", + "any" + ], + [ + "Ġprawo", + "daw" + ], + [ + "ĠSz", + "ek" + ], + [ + "Ġd", + "Äħż" + ], + [ + "Ġod", + "raz" + ], + [ + "Ġodej", + "dzie" + ], + [ + "Niewy", + "kluczone" + ], + [ + "ĠSy", + "na" + ], + [ + "Ġmoc", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġusu", + "wania" + ], + [ + "Try", + "bun" + ], + [ + "harmo", + "nii" + ], + [ + "Ma", + "gazy" + ], + [ + "Ġpodlega", + "Äĩ" + ], + [ + "ż", + "szy" + ], + [ + "Ġgów", + "nem" + ], + [ + "ĠpodÄħ", + "ża" + ], + [ + "ĠUr", + "szu" + ], + [ + "ĠW", + "SZY" + ], + [ + "sz", + "Äħd" + ], + [ + "Ġwidni", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpoko", + "nania" + ], + [ + "Ġwypowiedzi", + "ane" + ], + [ + "Ġuprzej", + "m" + ], + [ + "Ġlu", + "fy" + ], + [ + "Ġkraj", + "owy" + ], + [ + "Ġwie", + "że" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owanych" + ], + [ + "Ġsoli", + "dar" + ], + [ + "Ġmie", + "nie" + ], + [ + "Ġlabi", + "ryn" + ], + [ + "Ġże", + "l" + ], + [ + "Ġli", + "stem" + ], + [ + "ĠWi", + "taj" + ], + [ + "Ġapte", + "ki" + ], + [ + "Ġwy", + "trwaÅĤ" + ], + [ + "Je", + "sie" + ], + [ + "Ġmor", + "skÄħ" + ], + [ + "ĠSp", + "ring" + ], + [ + "ĠCz", + "ym" + ], + [ + "Ġkolum", + "na" + ], + [ + "Ġproblematy", + "ki" + ], + [ + "i", + "te" + ], + [ + "ĠKa", + "c" + ], + [ + "Ġzmu", + "szona" + ], + [ + "Ġnazy", + "wane" + ], + [ + "Musie", + "li" + ], + [ + "Ġniekt", + "órymi" + ], + [ + "ĠpowiÄħz", + "anych" + ], + [ + "Ġspado", + "chro" + ], + [ + "Ġdo", + "nios" + ], + [ + "Ġzap", + "ÅĤak" + ], + [ + "Ġnajp", + "óźniej" + ], + [ + "ĠwytÅĤuma", + "czenie" + ], + [ + "Ġot", + "ru" + ], + [ + "Ġtelefoni", + "cznie" + ], + [ + "Ġwybud", + "owano" + ], + [ + "ĠzwiÄħza", + "ni" + ], + [ + "Ġwybu", + "cha" + ], + [ + "Ġobron", + "ne" + ], + [ + "Geor", + "ge" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "sili" + ], + [ + "Ġodzy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġbar", + "ierÄĻ" + ], + [ + "Ġ14", + "4" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "torej" + ], + [ + "Ġlek", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġreli", + "giÄħ" + ], + [ + "Ġlud", + "owej" + ], + [ + "ĠWito", + "lda" + ], + [ + "Ġwykony", + "wanych" + ], + [ + "Ġmarket", + "ingu" + ], + [ + "ĠPo", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġmecha", + "nika" + ], + [ + "Ġmro", + "ź" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzeniu" + ], + [ + "ĠżoÅĤnie", + "r" + ], + [ + "Zauwa", + "żyÅĤem" + ], + [ + "Ġta", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġude", + "rzyÅĤo" + ], + [ + "Ġzapis", + "anych" + ], + [ + "ĠBro", + "ok" + ], + [ + "Ġwypu", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "Ġw", + "cisnÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġfil", + "tra" + ], + [ + "Ġutrzymy", + "wanie" + ], + [ + "ĠMil", + "lera" + ], + [ + "N", + "areszcie" + ], + [ + "ÅĽ", + "niÅĤ" + ], + [ + "ĠLea", + "gue" + ], + [ + "ĠFesti", + "wal" + ], + [ + "Ġrozw", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġprzesy", + "ÅĤki" + ], + [ + "ĠIn", + "form" + ], + [ + "ĠSz", + "pital" + ], + [ + "Li", + "nia" + ], + [ + "Ġkobie", + "ce" + ], + [ + "kow", + "ca" + ], + [ + "Ġchwy", + "ciÄĩ" + ], + [ + "R", + "am" + ], + [ + "Ġw", + "jechaÄĩ" + ], + [ + "ĠÅ»", + "Y" + ], + [ + "Isto", + "tnie" + ], + [ + "ma", + "nii" + ], + [ + "Ġusi", + "lnie" + ], + [ + "Ġmar", + "u" + ], + [ + "ĠJ", + "owi" + ], + [ + "Ġpowietrz", + "nych" + ], + [ + "Ġher", + "bat" + ], + [ + "Ġzer", + "kajÄħc" + ], + [ + "Ġow", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġpodejm", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġzmy", + "war" + ], + [ + "ĠuÅĽci", + "snÄħÅĤ" + ], + [ + "st", + "rÄħ" + ], + [ + "szcz", + "an" + ], + [ + "ght", + "s" + ], + [ + "Ġzbro", + "jeni" + ], + [ + "ps", + "ycho" + ], + [ + "Ġreper", + "tu" + ], + [ + "mu", + "t" + ], + [ + "ral", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġkoszu", + "lki" + ], + [ + "cze", + "ka" + ], + [ + "Ġzaw", + "róciÄĩ" + ], + [ + "Ġodbi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġma", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġ16", + "5" + ], + [ + "Ġpocz", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġkomfor", + "tu" + ], + [ + "Ġost", + "enta" + ], + [ + "Ġubra", + "ni" + ], + [ + "bli", + "n" + ], + [ + "Ġstos", + "owaniu" + ], + [ + "Ġbie", + "dnym" + ], + [ + "Ġdowol", + "nie" + ], + [ + "Ġoskar", + "żenie" + ], + [ + "Ġkoment", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġprzepu", + "st" + ], + [ + "A", + "ut" + ], + [ + "Ġmat", + "ry" + ], + [ + "Ġzawie", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġp", + "owali" + ], + [ + "ko", + "dy" + ], + [ + "Ġzwyczaj", + "ne" + ], + [ + "Józe", + "f" + ], + [ + "ĠChi", + "ÅĦczycy" + ], + [ + "ter", + "ium" + ], + [ + "ĠBe", + "na" + ], + [ + "Ġmas", + "ka" + ], + [ + "Ġwidnie", + "je" + ], + [ + "1", + "30" + ], + [ + "Ġbada", + "niami" + ], + [ + "Ġzabi", + "cie" + ], + [ + "ĠbezwzglÄĻ", + "dna" + ], + [ + "ĠBrytyj", + "czyków" + ], + [ + "Ġod", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġozna", + "czaÅĤ" + ], + [ + "Star", + "szy" + ], + [ + "GÅĤów", + "ne" + ], + [ + "Ġprzy", + "war" + ], + [ + "Ġużyte", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "ĠRe", + "je" + ], + [ + "ĠM", + "P" + ], + [ + "Po", + "kaz" + ], + [ + "Ġciep", + "ÅĤego" + ], + [ + "Ġosa", + "da" + ], + [ + "ĠprzesÅĤucha", + "ÅĦ" + ], + [ + "Dem", + "okra" + ], + [ + "b", + "skiej" + ], + [ + "ma", + "ci" + ], + [ + "Ġuchy", + "liÅĤ" + ], + [ + "Ġucz", + "niem" + ], + [ + "Ġpo", + "gÅĤÄĻbia" + ], + [ + "ON", + "Y" + ], + [ + "Ġbu", + "rzÄĻ" + ], + [ + "ar", + "is" + ], + [ + "F", + "eli" + ], + [ + "Za", + "pis" + ], + [ + "nor", + "m" + ], + [ + "Ġch", + "ry" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "ach" + ], + [ + "Ġnienawi", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġgroma", + "da" + ], + [ + "Ġniespo", + "tyk" + ], + [ + "do", + "ty" + ], + [ + "Ġtyp", + "owa" + ], + [ + "Ġroz", + "chodzi" + ], + [ + "da", + "la" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "nek" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "wania" + ], + [ + "ĠCZ", + "Y" + ], + [ + "Ġdrż", + "aÅĤy" + ], + [ + "R", + "es" + ], + [ + "ĠciÄĻżarów", + "ek" + ], + [ + "Ġflo", + "ta" + ], + [ + "I", + "dzie" + ], + [ + "Ġkonwer", + "sa" + ], + [ + "Ġb", + "in" + ], + [ + "r", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġdziewczyn", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġzmie", + "nione" + ], + [ + "ĠKami", + "la" + ], + [ + "Ġwy", + "nios" + ], + [ + "ĠPrem", + "ierze" + ], + [ + "k", + "niÄĻcia" + ], + [ + "Ġ3", + "20" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbior", + "czoÅĽci" + ], + [ + "ĠNajÅĽwiÄĻt", + "szej" + ], + [ + "czÄĻ", + "st" + ], + [ + "Zd", + "jÄĻcia" + ], + [ + "Ġku", + "piec" + ], + [ + "Ġodby", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġwchodzi", + "li" + ], + [ + "Ġh", + "anie" + ], + [ + "wa", + "cja" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "du" + ], + [ + "Sp", + "óÅĤka" + ], + [ + "Ġelektroni", + "cznego" + ], + [ + "Ġni", + "szczÄħ" + ], + [ + "ĠprosiÅĤ", + "bym" + ], + [ + "Ġod", + "gar" + ], + [ + "ĠS", + "ew" + ], + [ + "ĠPrze", + "wodniczÄħcy" + ], + [ + "Ġzysk", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġprzyje", + "ździe" + ], + [ + "Ġbez", + "namiÄĻ" + ], + [ + "Ġdesi", + "gn" + ], + [ + "Ġs", + "naj" + ], + [ + "obi", + "le" + ], + [ + "no", + "tÄĻ" + ], + [ + "Me", + "dia" + ], + [ + "Ġszó", + "sty" + ], + [ + "Ġwspomni", + "anej" + ], + [ + "Ġporzu", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġtwier", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġzami", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠArchi", + "wum" + ], + [ + "Ġuzd", + "ol" + ], + [ + "ĠAnt", + "hony" + ], + [ + "Ġjar", + "mar" + ], + [ + "Ġstar", + "emu" + ], + [ + "Ġkraj", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġhipote", + "zy" + ], + [ + "se", + "um" + ], + [ + "Ġsz", + "wan" + ], + [ + "Ġzmu", + "siÅĤa" + ], + [ + "Ġwers", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġlist", + "ono" + ], + [ + "Ġwycho", + "dziÅĤy" + ], + [ + "Ġwpu", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "Ġeksk", + "luzy" + ], + [ + "ĠfaÅĤszy", + "wy" + ], + [ + "ĠmajÄħtk", + "owe" + ], + [ + "ĠzaÅĤat", + "wiÅĤ" + ], + [ + "ĠW", + "ater" + ], + [ + "Ġwyzna", + "czyÅĤ" + ], + [ + "n", + "tem" + ], + [ + "Ġma", + "la" + ], + [ + "nist", + "ka" + ], + [ + "Ġ13", + "3" + ], + [ + "sze", + "f" + ], + [ + "Ġkamie", + "nny" + ], + [ + "ĠlÅĽni", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠT", + "war" + ], + [ + "ĠG", + "rzy" + ], + [ + "ĠG", + "h" + ], + [ + "Ġzachowy", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġa", + "ch" + ], + [ + "ĠwysÅĤa", + "li" + ], + [ + "Ġpozna", + "je" + ], + [ + "f", + "ora" + ], + [ + "Ġczuj", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠkÅĤó", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġzestawie", + "niu" + ], + [ + "ÅĤ", + "an" + ], + [ + "Me", + "cha" + ], + [ + "ÅĤ", + "aki" + ], + [ + "ro", + "czny" + ], + [ + "Ġzmu", + "szajÄħc" + ], + [ + "Ġnale", + "żeli" + ], + [ + "Ġuzbroj", + "ony" + ], + [ + "ĠD", + "wu" + ], + [ + "Ġobie", + "caÅĤa" + ], + [ + "Ġnieprze", + "widy" + ], + [ + "Ġeli", + "minacji" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żone" + ], + [ + "Ġpomo", + "gÅĤy" + ], + [ + "Za", + "pÅĤa" + ], + [ + "s", + "ob" + ], + [ + "Ġtermi", + "no" + ], + [ + "Ġobyczaj", + "ów" + ], + [ + "Ġmieszkani", + "owego" + ], + [ + "âĢ¦âĢ¦", + "âĢ¦âĢ¦" + ], + [ + "Ġpod", + "pa" + ], + [ + "wa", + "d" + ], + [ + "199", + "5" + ], + [ + "ĠThom", + "asa" + ], + [ + "Ġmili", + "met" + ], + [ + "Ġfin", + "an" + ], + [ + "ĠCo", + "un" + ], + [ + "Ġwios", + "na" + ], + [ + "Ġwyobraź", + "nia" + ], + [ + "Ġtward", + "ego" + ], + [ + "ĠA", + "bu" + ], + [ + "be", + "ta" + ], + [ + "Ġporusza", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "ba" + ], + [ + "Ġkomplet", + "ny" + ], + [ + "ĠJ", + "i" + ], + [ + "Ġzawiera", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġodrzu", + "cona" + ], + [ + "Ġproduk", + "owane" + ], + [ + "199", + "6" + ], + [ + "Ġukrai", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġapety", + "t" + ], + [ + "Ġlo", + "sie" + ], + [ + "wen", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġpozwoli", + "li" + ], + [ + "ĠleżÄħ", + "cej" + ], + [ + "Ġzarobi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġuk", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġan", + "kiet" + ], + [ + "ĠBern", + "ard" + ], + [ + "ĠwyjÄħtk", + "owÄħ" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġprzesu", + "niÄĻcie" + ], + [ + "liz", + "ator" + ], + [ + "Ġnoc", + "ny" + ], + [ + "Ġnaczel", + "nika" + ], + [ + "Ġmo", + "ralnego" + ], + [ + "Ġzim", + "nego" + ], + [ + "ĠChi", + "le" + ], + [ + "Ġnume", + "rze" + ], + [ + "Ġmar", + "n" + ], + [ + "Ġfach", + "u" + ], + [ + "Ġlam", + "pa" + ], + [ + "ĠszczÄĻÅĽli", + "wym" + ], + [ + "Ġbli", + "skiej" + ], + [ + "ĠUważ", + "am" + ], + [ + "aa", + "aa" + ], + [ + "cz", + "or" + ], + [ + "Ġprzyja", + "zd" + ], + [ + "o", + "rzy" + ], + [ + "ĠMÄĻżczy", + "zna" + ], + [ + "end", + "ant" + ], + [ + "ĠMar", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġkonfli", + "kcie" + ], + [ + "Ġdotar", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Jez", + "u" + ], + [ + "ĠJoh", + "an" + ], + [ + "ĠPan", + "cer" + ], + [ + "Ġnie", + "rdze" + ], + [ + "Ġ9", + "78" + ], + [ + "Ġwuj", + "ka" + ], + [ + "ĠdÅĤugo", + "fal" + ], + [ + "ĠJu", + "styna" + ], + [ + "ĠzasiÅĤ", + "ki" + ], + [ + "Ġkami", + "zel" + ], + [ + "Ġup", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠpÅĤ", + "et" + ], + [ + "Ġnie", + "rze" + ], + [ + "Ġma", + "fii" + ], + [ + "Ġtry", + "um" + ], + [ + "Ġwetery", + "narii" + ], + [ + "Ġresz", + "tek" + ], + [ + "Ġtymczas", + "owe" + ], + [ + "re", + "ll" + ], + [ + "Ġkupu", + "jÄĻ" + ], + [ + ":", + ":" + ], + [ + "ĠwartoÅĽci", + "owe" + ], + [ + "scypli", + "nar" + ], + [ + "Ġopieku", + "nów" + ], + [ + "ga", + "z" + ], + [ + "Ġpy", + "sz" + ], + [ + "Ġwpisu", + "je" + ], + [ + "ĠAr", + "me" + ], + [ + "c", + "owego" + ], + [ + "ga", + "żu" + ], + [ + "Na", + "uka" + ], + [ + "ĠpoÅĤudni", + "owego" + ], + [ + "az", + "ar" + ], + [ + "Ġironi", + "cznie" + ], + [ + "ÅĽ", + "miaÅĤa" + ], + [ + "Ġtrzy", + "stu" + ], + [ + "Ġk", + "rzÄħ" + ], + [ + "Wy", + "borcza" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "ska" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "ca" + ], + [ + "niu", + "k" + ], + [ + "Ġtrzym", + "aj" + ], + [ + "Ġnauczy", + "li" + ], + [ + "Ġkoncep", + "cje" + ], + [ + "Ġkrwi", + "o" + ], + [ + "tele", + "fon" + ], + [ + "Wz", + "rost" + ], + [ + "Ġkry", + "ÅĤ" + ], + [ + "NI", + "ST" + ], + [ + "Ġinstytu", + "cjami" + ], + [ + "Ġw", + "jazdu" + ], + [ + "ĠP", + "rób" + ], + [ + "Ġpogar", + "sza" + ], + [ + "ch", + "nienia" + ], + [ + "Ġukoch", + "anej" + ], + [ + "ko", + "lej" + ], + [ + "Ġpostanowi", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠwyjÄħtk", + "owym" + ], + [ + "Ġspada", + "jÄħ" + ], + [ + "Po", + "ziom" + ], + [ + "ĠPro", + "je" + ], + [ + "Ġpod", + "ro" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "nie" + ], + [ + "Ġu", + "wy" + ], + [ + "ĠsÄħsie", + "dnim" + ], + [ + "ĠBe", + "d" + ], + [ + "Ġatom", + "owej" + ], + [ + "Ġre", + "alnym" + ], + [ + "Ġegzami", + "ny" + ], + [ + "o", + "i" + ], + [ + "par", + "lam" + ], + [ + "Ġprze", + "stanÄħ" + ], + [ + "Ġprzy", + "wiÄħzy" + ], + [ + "Ġzu", + "pÄĻ" + ], + [ + "ĠRo", + "osevel" + ], + [ + "Ġuzbro", + "jeni" + ], + [ + "Ġpopular", + "na" + ], + [ + "Ġ", + "Äħc" + ], + [ + "Ġeksperym", + "entów" + ], + [ + "Ġch", + "lop" + ], + [ + "Ġw", + "jego" + ], + [ + "Gaze", + "cie" + ], + [ + "ĠtrwaÅĤ", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġs", + "mier" + ], + [ + "Ġtymczas", + "owego" + ], + [ + "Ġwycof", + "anie" + ], + [ + "ĠtysiÄħc", + "ami" + ], + [ + "Ġmil", + "czy" + ], + [ + "Ġm", + "gnieniu" + ], + [ + "Ġpod", + "sekre" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "powodzi" + ], + [ + "Ġrozmów", + "ca" + ], + [ + "Ġu", + "siedli" + ], + [ + "pro", + "szÄĻ" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "szony" + ], + [ + "sied", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Spoj", + "rzaÅĤam" + ], + [ + "Ġroz", + "ru" + ], + [ + "Ġwyda", + "wanie" + ], + [ + "Ġper", + "u" + ], + [ + "ĠZ", + "em" + ], + [ + "ĠKa", + "pitan" + ], + [ + "Ġcieka", + "wi" + ], + [ + "Ġwscho", + "dni" + ], + [ + "Ġskute", + "cznego" + ], + [ + "ĠEuropej", + "ski" + ], + [ + "Ġprzywo", + "ÅĤaÅĤ" + ], + [ + "Ġm", + "ych" + ], + [ + "Ġdr", + "gnÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġemocjonal", + "ne" + ], + [ + "Ġbe", + "czki" + ], + [ + "ru", + "g" + ], + [ + "Ġkur", + "de" + ], + [ + "Ñ", + "Ī" + ], + [ + "Ġprzeraź", + "liwie" + ], + [ + "Ġza", + "dy" + ], + [ + "Ġpodnie", + "ÅĽli" + ], + [ + "ĠJerozo", + "li" + ], + [ + "Ä", + "ĥ" + ], + [ + "Ġzn", + "uż" + ], + [ + "Ġkami", + "ze" + ], + [ + "z", + "ona" + ], + [ + "ĠKról", + "owej" + ], + [ + "Wy", + "wo" + ], + [ + "ri", + "t" + ], + [ + "Ġpost", + "ron" + ], + [ + "ĠpowoÅĤ", + "ano" + ], + [ + "ĠÅĽwiadom", + "e" + ], + [ + "ĠwyÅĽmie", + "ni" + ], + [ + "Mo", + "del" + ], + [ + "Ġref", + "und" + ], + [ + "Ġodry", + "wajÄħc" + ], + [ + "Ġstar", + "uszek" + ], + [ + "Ġwczes", + "nej" + ], + [ + "Ġwsa", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġzab", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġtaksów", + "kÄĻ" + ], + [ + "pi", + "ono" + ], + [ + "Ġspro", + "staÄĩ" + ], + [ + "Ġi", + "ma" + ], + [ + "ĠS", + "wi" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġrea", + "gujÄħ" + ], + [ + "Ġdzie", + "le" + ], + [ + "Ġwróci", + "ÅĤam" + ], + [ + "la", + "by" + ], + [ + "Ġelektry", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġjakiego", + "s" + ], + [ + "Ġpod", + "nosiÅĤ" + ], + [ + "Ġwcho", + "dzÄħcych" + ], + [ + "Ġstud", + "enta" + ], + [ + "Ros", + "yj" + ], + [ + "Ġwiarygod", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġtajem", + "nicze" + ], + [ + "Ġmie", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "R", + "at" + ], + [ + "Ġ", + "end" + ], + [ + "pi", + "am" + ], + [ + "Ġpojem", + "nik" + ], + [ + "Ġob", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owywaÄĩ" + ], + [ + "Ġnau", + "kowa" + ], + [ + "Ġprzewo", + "zów" + ], + [ + "Ġnajnow", + "szej" + ], + [ + "Ġposy", + "ÅĤa" + ], + [ + "Prze", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġpoklep", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpokaza", + "li" + ], + [ + "ĠWilhel", + "ma" + ], + [ + "Ġnik", + "czem" + ], + [ + "Ġsi", + "odÅĤa" + ], + [ + "niaÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġincyd", + "ent" + ], + [ + "Ġkoro", + "na" + ], + [ + "pat", + "ia" + ], + [ + "Ġk", + "ich" + ], + [ + "Ġprzy", + "k" + ], + [ + "ĠOt", + "óż" + ], + [ + "Ġspotka", + "niem" + ], + [ + "Ġzrealiz", + "owany" + ], + [ + "ĠjÄħd", + "ra" + ], + [ + "ĠwewnÄĻtrz", + "nie" + ], + [ + "ĠO", + "h" + ], + [ + "Ch", + "ry" + ], + [ + "Ġzap", + "ytam" + ], + [ + "Ġzajebi", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġï", + "Ĥ" + ], + [ + "Ġpie", + "cu" + ], + [ + "Ġzali", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġod", + "dam" + ], + [ + "Ġlekar", + "skie" + ], + [ + "ĠwywoÅĤ", + "ane" + ], + [ + "Ġznik", + "nÄĻli" + ], + [ + "Ġprzyj", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "Ġtechni", + "kum" + ], + [ + "U", + "trzym" + ], + [ + "po", + "żar" + ], + [ + "ĠRadosÅĤa", + "w" + ], + [ + "ĠN", + "O" + ], + [ + "lan", + "ki" + ], + [ + "Ġalterna", + "tywy" + ], + [ + "Ġgra", + "cza" + ], + [ + "skaku", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġjedy", + "nymi" + ], + [ + "Ġob", + "jÄĻcie" + ], + [ + "Ġkon", + "ca" + ], + [ + "Ġtro", + "skÄĻ" + ], + [ + "ĠuczÄĻ", + "szcza" + ], + [ + "Ġwz", + "moż" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczes", + "nym" + ], + [ + "Ġpaznok", + "ci" + ], + [ + "Ġdeklara", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġsej", + "mie" + ], + [ + "Ġprzesu", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġspali", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġ12", + "9" + ], + [ + "Ġusu", + "wanie" + ], + [ + "ĠoszczÄĻ", + "dzaÄĩ" + ], + [ + "ĠmÄĻżczyz", + "nom" + ], + [ + "ĠWaÅĤ", + "brz" + ], + [ + "Ġpo", + "szliÅĽmy" + ], + [ + "Ġplat", + "formie" + ], + [ + "ĠZ", + "nak" + ], + [ + "Ġho", + "teli" + ], + [ + "Ġwymi", + "arach" + ], + [ + "ĠniezrozumiaÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġnie", + "normal" + ], + [ + "Ġklasy", + "czny" + ], + [ + "Ġarty", + "stycznej" + ], + [ + "Ġu", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġawan", + "tury" + ], + [ + "ko", + "zy" + ], + [ + "Ġh", + "m" + ], + [ + "Ġgrup", + "ami" + ], + [ + "ale", + "s" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "czenia" + ], + [ + "NastÄĻp", + "nym" + ], + [ + "Ġpobli", + "skiego" + ], + [ + "Ġzarzu", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġuniwersyte", + "t" + ], + [ + "Ġu", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġzar", + "dze" + ], + [ + "Ġf", + "b" + ], + [ + "syj", + "nie" + ], + [ + "ĠW", + "spo" + ], + [ + "Ġcie", + "pl" + ], + [ + "Ġmieszka", + "jÄħcy" + ], + [ + "u", + "lu" + ], + [ + "Ġhrab", + "stwa" + ], + [ + "nia", + "sz" + ], + [ + "Ġprzysta", + "ni" + ], + [ + "ĠBiaÅĤ", + "ej" + ], + [ + "ĠDol", + "nym" + ], + [ + "Ġuzysk", + "ane" + ], + [ + "Ġbra", + "tan" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "finans" + ], + [ + "k", + "cjami" + ], + [ + "u", + "krai" + ], + [ + "ĠPra", + "gi" + ], + [ + "to", + "rek" + ], + [ + "Do", + "szÅĤo" + ], + [ + "Ġpoch", + "waliÅĤ" + ], + [ + "Å", + "¾" + ], + [ + "na", + "z" + ], + [ + "Ġmikro", + "sko" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "ża" + ], + [ + "ĠI", + "M" + ], + [ + "Ġinternet", + "owy" + ], + [ + "Ġkrzy", + "czÄħc" + ], + [ + "Ġgory", + "czÄħ" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "tkach" + ], + [ + "Ġbe", + "ÅĤko" + ], + [ + "Ġnoc", + "nego" + ], + [ + "D", + "an" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "tem" + ], + [ + "ĠCaro", + "line" + ], + [ + "ĠpÅĤaszczy", + "źnie" + ], + [ + "Ġzde", + "sper" + ], + [ + "ĠKraj", + "owych" + ], + [ + "Ġprzyspie", + "szenie" + ], + [ + "wych", + "owa" + ], + [ + "Ġpodnó", + "ża" + ], + [ + "Ġdzie", + "liÅĤ" + ], + [ + "ĠRa", + "i" + ], + [ + "Ġpotwor", + "nie" + ], + [ + "Ġkraj", + "owa" + ], + [ + "ĠujÄĻ", + "ta" + ], + [ + "Ġspa", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠOs", + "cara" + ], + [ + "Ġuspo", + "kaj" + ], + [ + "ĠAngli", + "a" + ], + [ + "z", + "gi" + ], + [ + "ĠKo", + "lei" + ], + [ + "ĠO", + "lej" + ], + [ + "Ġdociera", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠWi", + "ktora" + ], + [ + "Ġwycho", + "dzili" + ], + [ + "Ġcent", + "ralne" + ], + [ + "ĠpÅĤynÄħ", + "ce" + ], + [ + "ol", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġszale", + "nie" + ], + [ + "dzÄħc", + "ymi" + ], + [ + "ĠzawdziÄĻ", + "cza" + ], + [ + "Ġdo", + "linÄĻ" + ], + [ + "ĠD", + "ane" + ], + [ + "Ġzu", + "pelnie" + ], + [ + "Ġre", + "lak" + ], + [ + "Ġek", + "spo" + ], + [ + "wy", + "n" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "snÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġpobli", + "skiej" + ], + [ + "Ġzawie", + "szony" + ], + [ + "Ġkwart", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġniej", + "akie" + ], + [ + "Ġpo", + "noszÄħ" + ], + [ + "ĠA", + "kwi" + ], + [ + "Pozwo", + "lÄĻ" + ], + [ + "Wo", + "jcie" + ], + [ + "Ġwzajem", + "nej" + ], + [ + "Ġemeryta", + "lny" + ], + [ + "ĠPolo", + "nia" + ], + [ + "ko", + "ju" + ], + [ + "Ġobraz", + "ki" + ], + [ + "Ġza", + "jÄħ" + ], + [ + "bie", + "ni" + ], + [ + "Ġdom", + "nie" + ], + [ + "'", + "t" + ], + [ + "Ġpas", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġpodpis", + "ana" + ], + [ + "ga", + "j" + ], + [ + "Ġzech", + "cÄħ" + ], + [ + "z", + "od" + ], + [ + "Â", + "½" + ], + [ + "Ġpocho", + "dni" + ], + [ + "ĠpuÅĤa", + "pki" + ], + [ + "Ġobsz", + "arem" + ], + [ + "Ġkciu", + "ki" + ], + [ + "Ġpo", + "gÅĤÄĻ" + ], + [ + "ĠO", + "skar" + ], + [ + "ĠNa", + "zy" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤami" + ], + [ + "ĠH", + "on" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "ĠOd", + "ry" + ], + [ + "gu", + "jesz" + ], + [ + "we", + "dÅĤug" + ], + [ + "Ġzle", + "ciÅĤ" + ], + [ + "b", + "ól" + ], + [ + "Ġgo", + "ty" + ], + [ + "ĠpociÄħg", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġsil", + "niej" + ], + [ + "Ġdomaga", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠNi", + "na" + ], + [ + "ĠwziÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġofer", + "ujÄħ" + ], + [ + "ĠPier", + "wsze" + ], + [ + "ĠCe", + "zara" + ], + [ + "O", + "ce" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "szczu" + ], + [ + "ch", + "uje" + ], + [ + "Ġblisko", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġspi", + "sy" + ], + [ + "Ġrzym", + "skich" + ], + [ + "ĠRe", + "struktury" + ], + [ + "Ġdzien", + "niku" + ], + [ + "Ġżelaz", + "o" + ], + [ + "Ġnau", + "czanie" + ], + [ + "l", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠH", + "indu" + ], + [ + "Ġpojedyn", + "czy" + ], + [ + "Ġwykonaw", + "ca" + ], + [ + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿", + "½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿" + ], + [ + "Ġogar", + "nÄĻÅĤo" + ], + [ + "Ġposel", + "skich" + ], + [ + "ĠpogÅĤo", + "ski" + ], + [ + "Ġwyda", + "rzeniu" + ], + [ + "ĠWÄĻ", + "gl" + ], + [ + "Ġko", + "lanie" + ], + [ + "Ġmas", + "Äħ" + ], + [ + "Rozej", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "ciÄħgnÄħÅĤ" + ], + [ + "si", + "aka" + ], + [ + "Ġ12", + "1" + ], + [ + "ĠI", + "ch" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "wie" + ], + [ + "ba", + "ck" + ], + [ + "Ġniekom", + "pe" + ], + [ + "piÄĻ", + "cie" + ], + [ + "ĠCze", + "sÅĤaw" + ], + [ + "h", + "on" + ], + [ + "Ġnie", + "sk" + ], + [ + "Ġta", + "nich" + ], + [ + "ĠH", + "em" + ], + [ + "ĠPóÅĤ", + "nocy" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzanie" + ], + [ + "Ġpo", + "nosiÄĩ" + ], + [ + "Ġfilm", + "owych" + ], + [ + "Ġdrewni", + "anym" + ], + [ + "i", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġspraw", + "ny" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "onej" + ], + [ + "Ġkilku", + "krotnie" + ], + [ + "Ġu", + "kÅĤadaÄĩ" + ], + [ + "ĠT", + "A" + ], + [ + "ĠC", + "in" + ], + [ + "Prób", + "owaÅĤa" + ], + [ + "E", + "le" + ], + [ + "ĠczoÅĤ", + "owych" + ], + [ + "Ġróż", + "owa" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "norÄĻ" + ], + [ + "Ġokru", + "tny" + ], + [ + "P", + "y" + ], + [ + "ÅĤo", + "sa" + ], + [ + "Ġre", + "spon" + ], + [ + "ĠwystÄĻp", + "ów" + ], + [ + "Ġprzypu", + "szczenia" + ], + [ + "o", + "ur" + ], + [ + "bi", + "ce" + ], + [ + "Ġzaprowa", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠpodrÄĻcz", + "nik" + ], + [ + "Powy", + "ższe" + ], + [ + "Kró", + "lowa" + ], + [ + "osÅĤ", + "ownie" + ], + [ + "Mi", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠuÅĽmiech", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġsta", + "waÅĤo" + ], + [ + "ĠWin", + "cen" + ], + [ + "Ġdwój", + "ka" + ], + [ + "Ġspotk", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġprzyspie", + "szyÄĩ" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owali" + ], + [ + "ĠEl", + "len" + ], + [ + "Sz", + "li" + ], + [ + "u", + "z" + ], + [ + "H", + "am" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owana" + ], + [ + "Ġcech", + "uje" + ], + [ + "ma", + "la" + ], + [ + "ĠzakÅĤada", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġbez", + "bar" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġkoncer", + "n" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "ga" + ], + [ + "Ġwyt", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġorganiz", + "owanych" + ], + [ + "Spe", + "cjali" + ], + [ + "ĠZato", + "ki" + ], + [ + "P", + "il" + ], + [ + "ĠPetersbur", + "gu" + ], + [ + "Ġzain", + "spi" + ], + [ + "d", + "os" + ], + [ + "Ġmie", + "rzy" + ], + [ + "Ġban", + "kach" + ], + [ + "g", + "naj" + ], + [ + "Po", + "przez" + ], + [ + "Wy", + "kop" + ], + [ + "ĠNie", + "dźwie" + ], + [ + "Ġinforma", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġponu", + "re" + ], + [ + "T", + "rans" + ], + [ + "Ð", + "³" + ], + [ + "Ġkal", + "ory" + ], + [ + "Ġsch", + "lu" + ], + [ + "Ġroz", + "biera" + ], + [ + "w", + "ow" + ], + [ + "Ġkore", + "kt" + ], + [ + "Ġnie", + "jaw" + ], + [ + "ĠFer", + "n" + ], + [ + "Ġpowiedzia", + "wszy" + ], + [ + "Ġkie", + "szeniach" + ], + [ + "str", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġfote", + "li" + ], + [ + "Ġchi", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġustaw", + "owe" + ], + [ + "Ġpoma", + "gaÅĤa" + ], + [ + "Ġp", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġdost", + "at" + ], + [ + "D", + "ia" + ], + [ + "ĠW", + "es" + ], + [ + "ba", + "za" + ], + [ + "Ġhistory", + "cznym" + ], + [ + "S", + "imon" + ], + [ + "ÅĽ", + "niÄĻta" + ], + [ + "Ġpoz", + "ory" + ], + [ + "ĠWi", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "Ġeta", + "py" + ], + [ + "Ġpostrze", + "ga" + ], + [ + "ĠposÅĤu", + "chaj" + ], + [ + "199", + "4" + ], + [ + "rodzi", + "ny" + ], + [ + "Ġpod", + "szy" + ], + [ + "Ġpoinform", + "owaÅĤo" + ], + [ + "Ġgat", + "unk" + ], + [ + "Ġgrup", + "ka" + ], + [ + "G", + "waran" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "ta" + ], + [ + "ĠsÅĤużb", + "owe" + ], + [ + "Ġtelewizyj", + "ny" + ], + [ + "ci", + "wy" + ], + [ + "Ġpóźniej", + "sze" + ], + [ + "Ġan", + "arch" + ], + [ + "ĠdorosÅĤ", + "e" + ], + [ + "mu", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġorganiz", + "owania" + ], + [ + "Ġstrategi", + "czne" + ], + [ + "O", + "gieÅĦ" + ], + [ + "f", + "oni" + ], + [ + "Ġuzn", + "ana" + ], + [ + "Ġbandy", + "tów" + ], + [ + "S", + "orry" + ], + [ + "Ġdzi", + "s" + ], + [ + "Ġko", + "paÄĩ" + ], + [ + "Ġogro", + "dzenie" + ], + [ + "Ġinteres", + "ach" + ], + [ + "Ġdem", + "o" + ], + [ + "ĠAu", + "stri" + ], + [ + "Ġp", + "stry" + ], + [ + "Ġnie", + "wym" + ], + [ + "Ġzasko", + "czeniu" + ], + [ + "T", + "ri" + ], + [ + "Ġrozpo", + "zn" + ], + [ + "ĠSoli", + "dar" + ], + [ + "ĠMi", + "s" + ], + [ + "Ġcichu", + "tko" + ], + [ + "Ġwybi", + "tny" + ], + [ + "Ġskompli", + "kowanych" + ], + [ + "Ġnied", + "ostat" + ], + [ + "Ġfrancu", + "sku" + ], + [ + "t", + "ri" + ], + [ + "ĠposÅĤ", + "anek" + ], + [ + "Ġsmole", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "Z", + "M" + ], + [ + "J", + "ane" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "bu" + ], + [ + "ĠAry", + "sto" + ], + [ + "Ġfabry", + "ka" + ], + [ + "yta", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġfun", + "dacja" + ], + [ + "o", + "koÅĤo" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owaniem" + ], + [ + "ponu", + "jemy" + ], + [ + "go", + "nie" + ], + [ + "Ġminu", + "ta" + ], + [ + "Ġra", + "nek" + ], + [ + "Ġgwiazd", + "ami" + ], + [ + "Ġklien", + "tom" + ], + [ + "ĠksiÄĻż", + "niczki" + ], + [ + "ĠLi", + "fe" + ], + [ + "Ġotw", + "orem" + ], + [ + "Ġulega", + "jÄħ" + ], + [ + "199", + "2" + ], + [ + "Ġpara", + "liż" + ], + [ + "Ġojczy", + "źnie" + ], + [ + "Ġto", + "czyÅĤy" + ], + [ + "Ġwój", + "ta" + ], + [ + "ĠAfry", + "ka" + ], + [ + "ĠCzy", + "żby" + ], + [ + "Ġtera", + "piÄĻ" + ], + [ + "Ġar", + "cha" + ], + [ + "Ġnaj", + "wspanial" + ], + [ + "Ġoficjal", + "nÄħ" + ], + [ + "Z", + "bud" + ], + [ + "gra", + "mi" + ], + [ + "ĠJu", + "de" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "t" + ], + [ + "je", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzono" + ], + [ + "Ġuzysku", + "je" + ], + [ + "Ġzabój", + "cy" + ], + [ + "ów", + "kami" + ], + [ + "Ġmo", + "ce" + ], + [ + "ska", + "nia" + ], + [ + "Ġnowe", + "lizacjÄħ" + ], + [ + "Zako", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠWe", + "b" + ], + [ + "ĠLo", + "ren" + ], + [ + "Katarzy", + "na" + ], + [ + "ĠlÄħ", + "dzie" + ], + [ + "ĠJadwi", + "ga" + ], + [ + "czy", + "wszy" + ], + [ + "Ġfryzje", + "r" + ], + [ + "ĠSam", + "uel" + ], + [ + "Ġwie", + "de" + ], + [ + "zm", + "ów" + ], + [ + "duje", + "sz" + ], + [ + "ĠwstÄĻp", + "nie" + ], + [ + "Ġkok", + "taj" + ], + [ + "Ġopera", + "cyjne" + ], + [ + "C", + "OP" + ], + [ + "Ġre", + "alnego" + ], + [ + "Ġde", + "pre" + ], + [ + "Ġude", + "rzeniem" + ], + [ + "Ġud", + "aÅĤoby" + ], + [ + "Ġpotr", + "waÄĩ" + ], + [ + "i", + "T" + ], + [ + "czy", + "nie" + ], + [ + "ĠCz", + "ek" + ], + [ + "Ġ14", + "5" + ], + [ + "Ġrozmi", + "arach" + ], + [ + "Ġpowszech", + "na" + ], + [ + "Ġmody", + "fikacji" + ], + [ + "bel", + "la" + ], + [ + "Ġdo", + "tacjÄĻ" + ], + [ + "Ġ12", + "4" + ], + [ + "Ġwystart", + "owaÅĤ" + ], + [ + "cyk", + "lope" + ], + [ + "Åļ", + "wi" + ], + [ + "Ġwypowiedzi", + "ach" + ], + [ + "ĠzrobiÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġfu", + "tra" + ], + [ + "Ġceremo", + "nia" + ], + [ + "ĠKar", + "ty" + ], + [ + "ĠoszoÅĤo", + "miony" + ], + [ + "Ġgo", + "le" + ], + [ + "Ġkciu", + "kiem" + ], + [ + "Ġposzczegól", + "nymi" + ], + [ + "Ġweźmie", + "my" + ], + [ + "v", + "as" + ], + [ + "ĠS", + "or" + ], + [ + "Ġrozwi", + "niÄĻtych" + ], + [ + "Należ", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nom" + ], + [ + "co", + "tt" + ], + [ + "ĠporzÄħd", + "ny" + ], + [ + "D", + "ostÄĻp" + ], + [ + "Ġdobra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "czÄħco" + ], + [ + "pi", + "onego" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "anymi" + ], + [ + "Ġzapa", + "lenia" + ], + [ + "ĠkoÅĤnie", + "rz" + ], + [ + "Ġzysku", + "je" + ], + [ + "Ġmoral", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġprofes", + "orów" + ], + [ + "e", + "o" + ], + [ + "Ġfilozo", + "fiÄĻ" + ], + [ + "Ġksi", + "az" + ], + [ + "dy", + "rektor" + ], + [ + "Ġzaryzy", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġze", + "gara" + ], + [ + "Ġprze", + "glÄħdu" + ], + [ + "Ġod", + "sta" + ], + [ + "Ġby", + "d" + ], + [ + "Si", + "ostra" + ], + [ + "Ġpodej", + "ÅĽciem" + ], + [ + "Ġcoro", + "cznie" + ], + [ + "Ã", + "¢" + ], + [ + "ĠLeo", + "pol" + ], + [ + "Ġszac", + "unków" + ], + [ + "Ġogrze", + "wania" + ], + [ + "ĠPK", + "O" + ], + [ + "Ġpedofi", + "lii" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "bÄħ" + ], + [ + "Ġzależ", + "ne" + ], + [ + "ĠskrÄĻ", + "ciÄĩ" + ], + [ + "b", + "owie" + ], + [ + "n", + "nik" + ], + [ + "Ġwpad", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġpode", + "szli" + ], + [ + "Ġnaj", + "krót" + ], + [ + "ĠÅĽle", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġzad", + "nych" + ], + [ + "ĠFron", + "tu" + ], + [ + "Ġokla", + "ski" + ], + [ + "ĠH", + "amil" + ], + [ + "Ġprze", + "mawiaÅĤ" + ], + [ + "Ġoce", + "niam" + ], + [ + "Ġopan", + "owania" + ], + [ + "Ġmieszkani", + "owej" + ], + [ + "ĠPiÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "kow", + "ate" + ], + [ + "Ġ18", + "00" + ], + [ + "Ġwyj", + "as" + ], + [ + "Å»ad", + "nego" + ], + [ + "Dz", + "U" + ], + [ + "Ġwykonu", + "jÄħc" + ], + [ + "cz", + "om" + ], + [ + "Ġry", + "wala" + ], + [ + "Ġot", + "wory" + ], + [ + "Ġaktu", + "alnej" + ], + [ + "Przy", + "siÄĻ" + ], + [ + "dz", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġrysu", + "nki" + ], + [ + "Ġkultural", + "nej" + ], + [ + "Ġzamówi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġeksper", + "ta" + ], + [ + "Ġcha", + "cie" + ], + [ + "Ġbla", + "chy" + ], + [ + "Ġobiet", + "nicÄĻ" + ], + [ + "Ġkolej", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġplu", + "ton" + ], + [ + "ĠBud", + "ow" + ], + [ + "Ġgrafi", + "ki" + ], + [ + "Ġinge", + "rencji" + ], + [ + "Ġ(", + "...)." + ], + [ + "ĠpodziÄĻ", + "kowania" + ], + [ + "ĠOl", + "d" + ], + [ + "Ġubo", + "gich" + ], + [ + "ĠP", + "owiem" + ], + [ + "Ġkomin", + "ka" + ], + [ + "Ġzachicho", + "taÅĤ" + ], + [ + "R", + "em" + ], + [ + "Ġaudy", + "cji" + ], + [ + "lo", + "u" + ], + [ + "ĠA", + "mi" + ], + [ + "Ġrasi", + "st" + ], + [ + "Ġprac", + "ami" + ], + [ + "Ġkonkur", + "sów" + ], + [ + "Ġzaspoko", + "jenia" + ], + [ + "Ġnapo", + "je" + ], + [ + "Ġpodd", + "ane" + ], + [ + "Ġreform", + "Äħ" + ], + [ + "ol", + "l" + ], + [ + "gn", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġs", + "form" + ], + [ + "Wi", + "ktor" + ], + [ + "Ġfilm", + "owej" + ], + [ + "ĠdorosÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Zda", + "rza" + ], + [ + "ren", + "cja" + ], + [ + "ta", + "niu" + ], + [ + "ĠI", + "sto" + ], + [ + "Ġpodsum", + "owanie" + ], + [ + "Ġro", + "giem" + ], + [ + "Ġstwier", + "dzeniem" + ], + [ + "Ab", + "solutnie" + ], + [ + "ĠMe", + "cha" + ], + [ + "les", + "s" + ], + [ + "ĠOd", + "ro" + ], + [ + "tor", + "ia" + ], + [ + "Ġpremier", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĽmiertel", + "ne" + ], + [ + "Ġocz", + "ar" + ], + [ + "Ã", + "Ł" + ], + [ + "Ġbog", + "ato" + ], + [ + "czy", + "niÄħ" + ], + [ + "ĠSz", + "czu" + ], + [ + "Ġza", + "ciera" + ], + [ + "Ġ19", + "2" + ], + [ + "ĠtÄĻ", + "p" + ], + [ + "Ġkore", + "a" + ], + [ + "Ġmonarch", + "ii" + ], + [ + "Ġkon", + "sen" + ], + [ + "St", + "atek" + ], + [ + "and", + "ry" + ], + [ + "Ġrozma", + "wiam" + ], + [ + "ĠR", + "zu" + ], + [ + "du", + "j" + ], + [ + "Ġunij", + "nej" + ], + [ + "rowa", + "ni" + ], + [ + "ĠL", + "yn" + ], + [ + "Ġule", + "gnie" + ], + [ + "AN", + "T" + ], + [ + "Ġna", + "klej" + ], + [ + "R", + "ez" + ], + [ + "Ġdo", + "szÅĤy" + ], + [ + "Chwy", + "ciÅĤ" + ], + [ + "anna", + "h" + ], + [ + "D", + "ostaÅĤ" + ], + [ + "dem", + "ia" + ], + [ + "Ġwdro", + "żenie" + ], + [ + "Ġzabój", + "ca" + ], + [ + "Ġce", + "nny" + ], + [ + "Ġspodob", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġzadr", + "żaÅĤa" + ], + [ + "g", + "nÄħÅĤem" + ], + [ + "ĠpodÄħ", + "żyÅĤ" + ], + [ + "ĠD", + "ana" + ], + [ + "Wy", + "gra" + ], + [ + "Ġobcho", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġnieprawda", + "ż" + ], + [ + "Aleks", + "ander" + ], + [ + "Ġkonie", + "czny" + ], + [ + "Ġrol", + "nicze" + ], + [ + "Ġkosmi", + "cznej" + ], + [ + "ĠW", + "O" + ], + [ + "Ġmonitor", + "owania" + ], + [ + "Ġty", + "lnych" + ], + [ + "Po", + "szedÅĤem" + ], + [ + "Ġ15", + "5" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "ki" + ], + [ + "Ġdowie", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġporozumie", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġfi", + "li" + ], + [ + "Go", + "rzej" + ], + [ + "ĠB", + "ach" + ], + [ + "Ġdie", + "te" + ], + [ + "Ġw", + "tej" + ], + [ + "ĠAmeryka", + "nin" + ], + [ + "opo", + "lity" + ], + [ + "bi", + "ór" + ], + [ + "Ġuszko", + "dzenie" + ], + [ + "ĠGo", + "muÅĤ" + ], + [ + "ĠzdÄħ", + "żyÄĩ" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzywoje", + "nnym" + ], + [ + "Ġw", + "dech" + ], + [ + "ĠMi", + "tch" + ], + [ + "ĠSze", + "ro" + ], + [ + "Î", + "¿" + ], + [ + "Ġu", + "niwer" + ], + [ + "Ġczerw", + "onymi" + ], + [ + "Ġdyspon", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġmi", + "sty" + ], + [ + "ĠciÄħg", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "Ġbra", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠB", + "ier" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ciera" + ], + [ + "Ġdochodzi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġkop", + "alnie" + ], + [ + "Ġprowadzi", + "my" + ], + [ + "ĠnastÄħpi", + "ÅĤy" + ], + [ + "r", + "tu" + ], + [ + "Za", + "interes" + ], + [ + "Po", + "dnie" + ], + [ + "Ġsa", + "u" + ], + [ + "Ġs", + "oÅĤ" + ], + [ + "od", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġszans", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwro", + "gami" + ], + [ + "Ġpokaz", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠMar", + "cel" + ], + [ + "Bra", + "wo" + ], + [ + "bo", + "lu" + ], + [ + "ĠWi", + "ad" + ], + [ + "Ġlegisla", + "cyjne" + ], + [ + "Ġeksperym", + "enty" + ], + [ + "ZO", + "BACZ" + ], + [ + "le", + "e" + ], + [ + "Ġzaprzyja", + "ź" + ], + [ + "Ġr", + "ym" + ], + [ + "Ġspój", + "rz" + ], + [ + "rzy", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġin", + "dia" + ], + [ + "ĠMówi", + "sz" + ], + [ + "bi", + "ta" + ], + [ + "pew", + "no" + ], + [ + "z", + "as" + ], + [ + "ĠHiszpa", + "nia" + ], + [ + "la", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġtrady", + "cyjnej" + ], + [ + "ĠchrzeÅĽcija", + "ÅĦskich" + ], + [ + "Ġprzewo", + "zu" + ], + [ + "Ġaktu", + "alizacji" + ], + [ + "Ġwraż", + "liwoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpromieni", + "owanie" + ], + [ + "Ġrozpozna", + "nie" + ], + [ + "Ġmiesz", + "czÄħ" + ], + [ + "szcze", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "owaÅĤy" + ], + [ + "za", + "cyjnej" + ], + [ + "Le", + "żaÅĤ" + ], + [ + "Ġmetro", + "polii" + ], + [ + "om", + "iÄĻ" + ], + [ + "RO", + "D" + ], + [ + "Ġkolo", + "s" + ], + [ + "gru", + "nt" + ], + [ + "Ġuchwa", + "lenie" + ], + [ + "ĠSal", + "ly" + ], + [ + "py", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġdelika", + "tnÄħ" + ], + [ + "Ġprzej", + "mie" + ], + [ + "Ġgra", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġstabi", + "lizacji" + ], + [ + "ĠÂ", + "¿" + ], + [ + "ne", + "rów" + ], + [ + "ĠGru", + "dziÄħ" + ], + [ + "Ġktó", + "ż" + ], + [ + "ĠGene", + "ralnej" + ], + [ + "Po", + "chyliÅĤ" + ], + [ + "Da", + "je" + ], + [ + "ĠArabi", + "i" + ], + [ + "Ġniejas", + "ne" + ], + [ + "Ġdos", + "wiad" + ], + [ + "Ġprzeszka", + "dzaÅĤ" + ], + [ + "Ġopuszcza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpi", + "oru" + ], + [ + "Ġla", + "skÄħ" + ], + [ + "%", + "@" + ], + [ + "Ġude", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "Ġapartam", + "ent" + ], + [ + "ĠI", + "nt" + ], + [ + "Ġpodejrz", + "ane" + ], + [ + "Nau", + "kowcy" + ], + [ + "ĠTrzas", + "kowski" + ], + [ + "Ġgroź", + "ba" + ], + [ + "Ġremon", + "tów" + ], + [ + "di", + "na" + ], + [ + "Z", + "rozumiaÅĤ" + ], + [ + "Ġ16", + "00" + ], + [ + "Ġlekar", + "skich" + ], + [ + "ĠsÄħsiad", + "ami" + ], + [ + "zi", + "ÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġpos", + "adÄĻ" + ], + [ + "Ġdemokra", + "cjÄĻ" + ], + [ + "é", + "e" + ], + [ + "Ġszyb", + "sze" + ], + [ + "Ġutra", + "ciÅĤ" + ], + [ + "ĠwÅĤó", + "czÄĻ" + ], + [ + "ĠW", + "aj" + ], + [ + "ĠKobie", + "ta" + ], + [ + "par", + "cie" + ], + [ + "Ġzja", + "wiÅĤa" + ], + [ + "Ġlubi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġdum", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġbi", + "cia" + ], + [ + "ród", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠSpoÅĤe", + "cznego" + ], + [ + "Ġd", + "ano" + ], + [ + "ĠKij", + "owa" + ], + [ + "Ġposto", + "ju" + ], + [ + "to", + "logii" + ], + [ + "Ġperspektyw", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠSek", + "re" + ], + [ + "pro", + "gram" + ], + [ + "à", + "¤" + ], + [ + "Powo", + "dem" + ], + [ + "ĠBogu", + "sÅĤaw" + ], + [ + "l", + "owy" + ], + [ + "Naj", + "prawdopodobniej" + ], + [ + "ĠkrÄĻgosÅĤu", + "p" + ], + [ + "Ġwidzi", + "ano" + ], + [ + "ĠG", + "W" + ], + [ + "ĠSpo", + "kojnie" + ], + [ + "a", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġan", + "kie" + ], + [ + "Ġzdoby", + "wa" + ], + [ + "Ġdi", + "noza" + ], + [ + "Ġkate", + "drze" + ], + [ + "W", + "chodzi" + ], + [ + "ĠbeÅĤ", + "kot" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "gach" + ], + [ + "ĠBry", + "gady" + ], + [ + "Ġuczestni", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġrefun", + "dacji" + ], + [ + "lo", + "e" + ], + [ + "Ġz", + "rzuca" + ], + [ + "Ġroz", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġbu", + "zi" + ], + [ + "Ġdopuszcz", + "alne" + ], + [ + "Ġsku", + "p" + ], + [ + "ĠO", + "fi" + ], + [ + "ĠMi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġla", + "i" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czenie" + ], + [ + "ĠprzysiÄĻ", + "gÄĻ" + ], + [ + "w", + "raż" + ], + [ + "że", + "gna" + ], + [ + "Ġpa", + "pu" + ], + [ + "Ġzaj", + "dzie" + ], + [ + "Ġprzedszko", + "lu" + ], + [ + "Ġrzeczywist", + "ych" + ], + [ + "ĠprzedÅĤo", + "żenia" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "tej" + ], + [ + "Ġkur", + "io" + ], + [ + "Ġmi", + "ód" + ], + [ + "Ġdokla", + "dnie" + ], + [ + "Ġmig", + "daÅĤ" + ], + [ + "Ġnagra", + "niu" + ], + [ + "Ġinicjaty", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġczu", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġfo", + "rach" + ], + [ + "rali", + "zm" + ], + [ + "pisy", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġna", + "groma" + ], + [ + "Ġplo", + "tek" + ], + [ + "Ġet", + "aty" + ], + [ + "ĠwyjÄħ", + "tki" + ], + [ + "ne", + "ll" + ], + [ + "do", + "raz" + ], + [ + "Ġw", + "biÅĤa" + ], + [ + "Ġpoja", + "wienia" + ], + [ + "Ġrol", + "nika" + ], + [ + "ĠMaks", + "ymi" + ], + [ + "Ġocze", + "kujÄĻ" + ], + [ + "Ġtrium", + "fu" + ], + [ + "g", + "asa" + ], + [ + "ĠH", + "alo" + ], + [ + "ĠdoÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Ġk", + "pt" + ], + [ + "Ġdo", + "sÅĤy" + ], + [ + "Ġznaj", + "d" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻbo", + "koÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġeduka", + "cyjne" + ], + [ + "ĠzapamiÄĻ", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġmo", + "ralnie" + ], + [ + "Ġbra", + "Äĩmi" + ], + [ + "Ġch", + "waliÄĩ" + ], + [ + "ĠFran", + "co" + ], + [ + "sen", + "of" + ], + [ + "W", + "staÅĤa" + ], + [ + "st", + "rÄĻ" + ], + [ + "ĠwczeÅĽniej", + "szej" + ], + [ + "ĠRestruktury", + "zacji" + ], + [ + "ĠMar", + "ce" + ], + [ + "Ġan", + "ek" + ], + [ + "Ġte", + "nis" + ], + [ + "Ġp", + "ly" + ], + [ + "ĠMari", + "ana" + ], + [ + "dr", + "ich" + ], + [ + "Zga", + "dza" + ], + [ + "ĠszeÅĽÄĩ", + "dziesiÄħtych" + ], + [ + "Ġm", + "róz" + ], + [ + "os", + "u" + ], + [ + "Ġprze", + "stron" + ], + [ + "Ġuzależ", + "nione" + ], + [ + "ĠI", + "rene" + ], + [ + "ĠA", + "ż" + ], + [ + "ul", + "d" + ], + [ + "ĠÅĤad", + "nych" + ], + [ + "ĠKoali", + "cji" + ], + [ + "ĠspÄĻdzi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġpowiedzia", + "la" + ], + [ + "Ġogranicz", + "onÄħ" + ], + [ + "Ġwspiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġruszy", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠszczegóÅĤ", + "ami" + ], + [ + "DziaÅĤa", + "lnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "siad", + "am" + ], + [ + "Ġcios", + "u" + ], + [ + "ĠNa", + "sze" + ], + [ + "Ġoku", + "larach" + ], + [ + "Su", + "ger" + ], + [ + "Ġw", + "anny" + ], + [ + "ĠGliwi", + "cach" + ], + [ + "Ġs", + "cre" + ], + [ + "Ġu", + "czyli" + ], + [ + "ĠÅ»", + "E" + ], + [ + "Ġnie", + "tykal" + ], + [ + "Ġpowa", + "gi" + ], + [ + "O", + "siem" + ], + [ + "ĠChri", + "sto" + ], + [ + "Gabr", + "iel" + ], + [ + "Ġnieu", + "sta" + ], + [ + "s", + "lu" + ], + [ + "Ġprzesad", + "nie" + ], + [ + "Ġgospodar", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzajÄħc" + ], + [ + "Ġnad", + "mor" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czony" + ], + [ + "Ġprioryte", + "tem" + ], + [ + "Ġsia", + "dajÄħc" + ], + [ + "Ġwa", + "le" + ], + [ + "ĠB", + "ana" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤujÄħ" + ], + [ + "Ġodset", + "ki" + ], + [ + "ĠCzerwo", + "nego" + ], + [ + "AR", + "Z" + ], + [ + "Ġjab", + "ÅĤko" + ], + [ + "ĠCh", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġniszczy", + "ciel" + ], + [ + "w", + "tedy" + ], + [ + "Ġwz", + "rósÅĤ" + ], + [ + "m", + "w" + ], + [ + "ec", + "kiego" + ], + [ + "Ġpopro", + "siÅĤem" + ], + [ + "mi", + "anie" + ], + [ + "Po", + "trzeba" + ], + [ + "ĠWil", + "son" + ], + [ + "ĠG", + "DDKiA" + ], + [ + "Ġpolity", + "cznymi" + ], + [ + "Ġuważ", + "ane" + ], + [ + "Ġspój", + "noÅĽci" + ], + [ + "chro", + "ni" + ], + [ + "czes", + "nym" + ], + [ + "Ġharmo", + "nij" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzi" + ], + [ + "ĠczÄĻstot", + "liwoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpow", + "sze" + ], + [ + "ĠposÅĤa", + "Äĩ" + ], + [ + "C", + "al" + ], + [ + "Ġnieu", + "bÅĤa" + ], + [ + "Ġde", + "f" + ], + [ + "Ġmateri", + "alnych" + ], + [ + "Ġre", + "zon" + ], + [ + "ĠAfganist", + "anu" + ], + [ + "ĠPubli", + "cznego" + ], + [ + "Ġkoci", + "oÅĤ" + ], + [ + "Ġli", + "ber" + ], + [ + "gat", + "or" + ], + [ + "Ġobfi", + "cie" + ], + [ + "Ġk", + "wit" + ], + [ + "Ġobej", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "Zas", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġspraw", + "dź" + ], + [ + "ĠSe", + "ra" + ], + [ + "dla", + "czego" + ], + [ + "Ġinteres", + "em" + ], + [ + "Ġuzd", + "ra" + ], + [ + "Ġrozbież", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġode", + "sÅĤ" + ], + [ + "Ġobserwa", + "cje" + ], + [ + "Ġprzeja", + "wia" + ], + [ + "R", + "L" + ], + [ + "Ġpozytyw", + "na" + ], + [ + "Ġfar", + "bÄħ" + ], + [ + "Ġz", + "interpre" + ], + [ + "Ġinteres", + "owaÅĤo" + ], + [ + "ĠszczÄĻÅĽcie", + "m" + ], + [ + "ĠHab", + "sbur" + ], + [ + "Ġgro", + "zy" + ], + [ + "Ġwyj", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġrem", + "is" + ], + [ + "Ġu", + "lubie" + ], + [ + "?", + ")," + ], + [ + "re", + "wolu" + ], + [ + "AA", + "AA" + ], + [ + "Ġstop", + "niem" + ], + [ + "szÄħc", + "ym" + ], + [ + "Ġcz", + "oÅĤem" + ], + [ + "Ġpie", + "szy" + ], + [ + "Ġspraw", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġszef", + "ie" + ], + [ + "cz", + "niejszy" + ], + [ + "ĠszeÅĽÄĩ", + "dziesiÄĻciu" + ], + [ + "ĠPoni", + "at" + ], + [ + "Ġw", + "siÄħÅĽÄĩ" + ], + [ + "lÄħ", + "kÅĤ" + ], + [ + "Ġdziedzi", + "ctwo" + ], + [ + "Ġchuste", + "czkÄĻ" + ], + [ + "Ġm", + "nich" + ], + [ + "Ġzanad", + "to" + ], + [ + "Ġspoży", + "wczych" + ], + [ + "Ġnios", + "Äħ" + ], + [ + "ĠNacze", + "lnego" + ], + [ + "Ġkole", + "gom" + ], + [ + "Ġre", + "alnych" + ], + [ + "ĠJugosÅĤa", + "wii" + ], + [ + "ĠPowie", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "Ġwy", + "tycznych" + ], + [ + "ĠJo", + "anny" + ], + [ + "Ġk", + "it" + ], + [ + "Ġa", + "se" + ], + [ + "Ġzmo", + "derni" + ], + [ + "rze", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġkomu", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġwspiera", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġw", + "kÅĤadu" + ], + [ + "ów", + "kach" + ], + [ + "Ġcho", + "dzenia" + ], + [ + "ĠW", + "ych" + ], + [ + "Ġko", + "ka" + ], + [ + "ĠJo", + "urnal" + ], + [ + "ĠrÄĻko", + "pis" + ], + [ + "ĠS", + "inga" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "szony" + ], + [ + "u", + "ma" + ], + [ + "Ġza", + "sÅĤy" + ], + [ + "Ġskan", + "dyna" + ], + [ + "dy", + "widu" + ], + [ + "Ġ19", + "11" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owana" + ], + [ + "inÄħ", + "d" + ], + [ + "Ġprzygotowy", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠB", + "Äħdź" + ], + [ + "Ġkorzysta", + "li" + ], + [ + "n", + "oryn" + ], + [ + "k", + "nal" + ], + [ + "Ġpozosta", + "waÅĤy" + ], + [ + "ĠprzysiÄĻ", + "gi" + ], + [ + "Ġeuropej", + "ski" + ], + [ + "Ġodci", + "ski" + ], + [ + "ĠwpÅĤy", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġry", + "żu" + ], + [ + "Ġzb", + "la" + ], + [ + "Ġtatu", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġna", + "gan" + ], + [ + "Ġg", + "owno" + ], + [ + "Ġwo", + "ź" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "czony" + ], + [ + "ĠCel", + "nej" + ], + [ + "wy", + "d" + ], + [ + "Ġpodob", + "nymi" + ], + [ + "Ġbli", + "zny" + ], + [ + "D", + "AM" + ], + [ + "wi", + "ch" + ], + [ + "s", + "om" + ], + [ + "ĠspÅĤy", + "wa" + ], + [ + "Ġtru", + "pów" + ], + [ + "Ġnajwyż", + "sza" + ], + [ + "ĠNI", + "G" + ], + [ + "Czar", + "ne" + ], + [ + "Ġkrajobraz", + "u" + ], + [ + "Ġw", + "czas" + ], + [ + "ĠG", + "li" + ], + [ + "grze", + "b" + ], + [ + "ki", + "lka" + ], + [ + "Ġszcze", + "ra" + ], + [ + "sÅĤy", + "n" + ], + [ + "ĠZie", + "liÅĦski" + ], + [ + "Ġsz", + "czego" + ], + [ + "Ġkierow", + "nictwem" + ], + [ + "Ġszkol", + "nictwie" + ], + [ + "Ġcie", + "niem" + ], + [ + "ĠPoz", + "wól" + ], + [ + "ĠÅĽciÅĽ", + "lej" + ], + [ + "Takie", + "go" + ], + [ + "Ġzw", + "ar" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzajÄħ" + ], + [ + "Ġtowarzyszy", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠuÅĽmie", + "r" + ], + [ + "Ġpra", + "dzi" + ], + [ + "Ġw", + "praw" + ], + [ + "Ġw", + "staw" + ], + [ + "ĠMon", + "go" + ], + [ + "ÅĽnie", + "nia" + ], + [ + "MyÅĽl", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "pada" + ], + [ + "Z", + "nie" + ], + [ + "Ty", + "godni" + ], + [ + "Ġpara", + "li" + ], + [ + "Ġzbli", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġmul", + "time" + ], + [ + "Ġma", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "B", + "io" + ], + [ + "Ġod", + "izol" + ], + [ + "ĠLin", + "col" + ], + [ + "Ġp", + "suje" + ], + [ + "NastÄĻp", + "na" + ], + [ + "ĠIr", + "land" + ], + [ + "cz", + "kowski" + ], + [ + "Ġwykro", + "czeÅĦ" + ], + [ + "jaÅĽ", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġnaj", + "sÅĤyn" + ], + [ + "Ġpozy", + "sk" + ], + [ + "Ġbet", + "onu" + ], + [ + "Ġku", + "pa" + ], + [ + "ĠPo", + "ra" + ], + [ + "Ġost", + "rzy" + ], + [ + "ĠBibliote", + "ki" + ], + [ + "Ġroz", + "su" + ], + [ + "zna", + "j" + ], + [ + "ĠKra", + "kow" + ], + [ + "........", + "...." + ], + [ + "Ġzam", + "ki" + ], + [ + "Ġme", + "dalu" + ], + [ + "Ġindywidu", + "alnej" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĤowi" + ], + [ + "ĠsÄħsie", + "dniego" + ], + [ + "!", + "âĢĿ," + ], + [ + "ĠzÅĤotów", + "ki" + ], + [ + "Ġzasko", + "czyÅĤa" + ], + [ + "mi", + "lion" + ], + [ + "war", + "sza" + ], + [ + "Ġkryzy", + "sem" + ], + [ + "tk", + "owa" + ], + [ + "yt", + "on" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠsÄħsie", + "dniej" + ], + [ + "Ġlimi", + "ty" + ], + [ + "Ġdrż", + "Äħcym" + ], + [ + "Ġdod", + "aÅĤem" + ], + [ + "ner", + "ii" + ], + [ + "Ġchu", + "li" + ], + [ + "Ġwystarcza", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġmazowie", + "ckim" + ], + [ + "Ġży", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġham", + "owania" + ], + [ + "PomyÅĽl", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġinfrastruktu", + "ra" + ], + [ + "Ġzapropon", + "owane" + ], + [ + "go", + "rze" + ], + [ + "Ġimpre", + "zach" + ], + [ + "ĠpieniÄħdz", + "ach" + ], + [ + "mi", + "ali" + ], + [ + "ĠG", + "len" + ], + [ + "Ġzabi", + "j" + ], + [ + "Ġpod", + "piera" + ], + [ + "Ġre", + "alna" + ], + [ + "Ġpara", + "graf" + ], + [ + "Ġwyja", + "zdy" + ], + [ + "St", + "re" + ], + [ + "Ġposter", + "unek" + ], + [ + "Ġklasy", + "czne" + ], + [ + "Ġzabro", + "nione" + ], + [ + "Ġprzy", + "pie" + ], + [ + "Ġsz", + "em" + ], + [ + "Ġli", + "tra" + ], + [ + "ĠâĢ", + "Ŀ" + ], + [ + "Zas", + "ada" + ], + [ + "ĠJapo", + "nia" + ], + [ + "Ġ26", + "0" + ], + [ + "Ġco", + "lle" + ], + [ + "za", + "ba" + ], + [ + "Ġradzie", + "ckiej" + ], + [ + "cz", + "ów" + ], + [ + "ty", + "ce" + ], + [ + "a", + "rom" + ], + [ + "Ġbada", + "cze" + ], + [ + "Ġloj", + "alnoÅĽci" + ], + [ + "Ġnie", + "czyn" + ], + [ + "bi", + "ty" + ], + [ + "Ġgrozi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpodwo", + "dnych" + ], + [ + "Ġopart", + "Äħ" + ], + [ + "ĠO", + "de" + ], + [ + "ĠFo", + "x" + ], + [ + "ĠpraworzÄħd", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠS", + "alo" + ], + [ + "Ġduch", + "owie" + ], + [ + "ĠnieskoÅĦ", + "czenie" + ], + [ + "Ġe", + "ssa" + ], + [ + "Ġran", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġzbrodni", + "ÄĻ" + ], + [ + "be", + "li" + ], + [ + "ĠmyÅĽli", + "my" + ], + [ + "Ġeli", + "min" + ], + [ + "ĠpiÄĻÄĩ", + "dziesiÄħ" + ], + [ + "ĠskoÅĦ", + "czÄħ" + ], + [ + "kin", + "s" + ], + [ + "Ġpozytyw", + "nej" + ], + [ + "Ġwystarcza", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġguberna", + "tor" + ], + [ + "Sta", + "ram" + ], + [ + "ĠBru", + "ce" + ], + [ + "Ġw", + "sunÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠM", + "io" + ], + [ + "Ġpomi", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġreli", + "gie" + ], + [ + "ori", + "an" + ], + [ + "Ġje", + "sz" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owanym" + ], + [ + "Ġbie", + "dnego" + ], + [ + "Ġzma", + "rz" + ], + [ + "Ġu", + "ga" + ], + [ + "Ã", + "Ħ" + ], + [ + "Ġwsty", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġziar", + "no" + ], + [ + "Ġniekorzyst", + "ne" + ], + [ + "sza", + "wszy" + ], + [ + "s", + "ym" + ], + [ + "ĠMyÅĽl", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġpod", + "daje" + ], + [ + "Ġpraw", + "nikiem" + ], + [ + "Ġsamo", + "z" + ], + [ + "Ġy", + "outube" + ], + [ + "Ġsu", + "cha" + ], + [ + "Ġosob", + "ne" + ], + [ + "Ġuchwa", + "le" + ], + [ + "Ġpo", + "rach" + ], + [ + "Ġwa", + "Äĩ" + ], + [ + "gu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġge", + "niusz" + ], + [ + "Mieszka", + "nie" + ], + [ + "Dwa", + "dzieÅĽcia" + ], + [ + "Ġletnie", + "go" + ], + [ + "str", + "owaÅĤ" + ], + [ + "De", + "szcz" + ], + [ + "Ġpowi", + "aty" + ], + [ + "Jak", + "bym" + ], + [ + "Roz", + "wi" + ], + [ + "Ġsprób", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġm", + "ana" + ], + [ + "Ġwym", + "al" + ], + [ + "Ġwróci", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġto", + "rowi" + ], + [ + "we", + "stra" + ], + [ + "Ġpozbawi", + "onych" + ], + [ + "mie", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġrol", + "nego" + ], + [ + "-", + "." + ], + [ + "Wil", + "liam" + ], + [ + "Ġspecjali", + "stÄħ" + ], + [ + "Ġjar", + "dów" + ], + [ + "ĠP", + "itt" + ], + [ + "ĠÅĤóż", + "kiem" + ], + [ + "zu", + "jÄħcego" + ], + [ + "stu", + "s" + ], + [ + "Ġobie", + "cuje" + ], + [ + "Ġdy", + "go" + ], + [ + "spek", + "tor" + ], + [ + "Ġracjonal", + "nie" + ], + [ + "ĠG", + "es" + ], + [ + "Ġprzywi", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġmatematy", + "ka" + ], + [ + "Ġpotajem", + "nie" + ], + [ + "logi", + "czna" + ], + [ + "Ġtabli", + "ca" + ], + [ + "ie", + "w" + ], + [ + "Ġzmarszcz", + "ki" + ], + [ + "Ġistnie", + "jÄħcej" + ], + [ + "Ġodszu", + "kaÄĩ" + ], + [ + "Ġulubi", + "onym" + ], + [ + "ĠsÅĤone", + "czny" + ], + [ + "ĠspoÅĤe", + "cznymi" + ], + [ + "ch", + "niÄĻte" + ], + [ + "ĠWie", + "dnia" + ], + [ + "Ġzawie", + "szone" + ], + [ + "S", + "U" + ], + [ + "ro", + "por" + ], + [ + "sko", + "m" + ], + [ + "Ġpodcho", + "dzÄħc" + ], + [ + "Ġnur", + "tu" + ], + [ + "Ġzna", + "ni" + ], + [ + "Ġseksu", + "alna" + ], + [ + "Ġoczywist", + "ych" + ], + [ + "G", + "rzego" + ], + [ + "Ġszczy", + "tem" + ], + [ + "ĠMo", + "tor" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "ży" + ], + [ + "ĠFran", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠtaÅĽ", + "mÄĻ" + ], + [ + "Ġzrealiz", + "owania" + ], + [ + "Ġpul", + "ch" + ], + [ + "Ġuwa", + "l" + ], + [ + "Ġkra", + "kowskiej" + ], + [ + "Ġautory", + "tetu" + ], + [ + "si", + "mum" + ], + [ + "Ġow", + "ce" + ], + [ + "Ġstaroży", + "tnoÅĽci" + ], + [ + "Ġkla", + "sÄħ" + ], + [ + "Ġpomi", + "arów" + ], + [ + "le", + "ne" + ], + [ + "Ġdotychczas", + "owym" + ], + [ + "Ġab", + "p" + ], + [ + "Ġprze", + "nosiÄĩ" + ], + [ + "Ġlu", + "fÄĻ" + ], + [ + "Ġspace", + "ry" + ], + [ + "Ġautobu", + "sie" + ], + [ + "Ġprzywód", + "cÄħ" + ], + [ + "ĠMa", + "la" + ], + [ + "Ġumo", + "rzeniu" + ], + [ + "wiecie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġzab", + "ru" + ], + [ + "Ġzrozu", + "mi" + ], + [ + "Ġfinans", + "owymi" + ], + [ + "ĠBri", + "an" + ], + [ + "Ġdyrektor", + "ka" + ], + [ + "n", + "any" + ], + [ + "Ġwy", + "remont" + ], + [ + "Ma", + "c" + ], + [ + "Ġczer", + "wie" + ], + [ + "Ġziem", + "skiej" + ], + [ + "Ġgu", + "ber" + ], + [ + "E", + "ner" + ], + [ + "gi", + "cznych" + ], + [ + "grafi", + "cznych" + ], + [ + "Mówi", + "sz" + ], + [ + "Ġf", + "anem" + ], + [ + "ĠF", + "en" + ], + [ + "Ġwiadom", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġhektar", + "ów" + ], + [ + "Ġz", + "tym" + ], + [ + "Ġobserw", + "owania" + ], + [ + "Ġpro", + "k" + ], + [ + "Ġoce", + "niÅĤa" + ], + [ + "ĠAnd", + "rie" + ], + [ + "Ġpolega", + "jÄħcej" + ], + [ + "kie", + "ru" + ], + [ + "Ġzawiera", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpandem", + "iÄħ" + ], + [ + "kÅĤ", + "ego" + ], + [ + "dza", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġspowod", + "owany" + ], + [ + "Ġwspo", + "ma" + ], + [ + "p", + "aliÅĽmy" + ], + [ + "ĠM", + "olly" + ], + [ + "zi", + "li" + ], + [ + "ĠCon", + "an" + ], + [ + "Ġzapan", + "owaÅĤa" + ], + [ + ")", + ")" + ], + [ + "ĠEd", + "die" + ], + [ + "Ġoce", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠRF", + "N" + ], + [ + "Ġutwo", + "rzeniu" + ], + [ + "Ġpo", + "bla" + ], + [ + "ĠS", + "la" + ], + [ + "ĠuÅĤat", + "wi" + ], + [ + "ĠC", + "menta" + ], + [ + "ĠSosnow", + "cu" + ], + [ + "ĠBoÅĽ", + "ni" + ], + [ + "Ġak", + "cjÄħ" + ], + [ + "C", + "yt" + ], + [ + "ÅĤ", + "ana" + ], + [ + "Bro", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠdoÅĤÄħ", + "czyÅĤa" + ], + [ + "ĠmiÄĻk", + "kim" + ], + [ + "Ġrekomen", + "dacji" + ], + [ + "ĠodlegÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġprzery", + "wajÄħc" + ], + [ + "Ġinstytu", + "tu" + ], + [ + "ade", + "usz" + ], + [ + "Ġzorient", + "owaÅĤa" + ], + [ + "U", + "spo" + ], + [ + "pierda", + "laÄĩ" + ], + [ + "ĠMoż", + "liwe" + ], + [ + "Ġdram", + "atu" + ], + [ + "ĠD", + "ek" + ], + [ + "Ġwybiera", + "m" + ], + [ + "Przypom", + "niaÅĤa" + ], + [ + "Ġlubel", + "skim" + ], + [ + "ĠPod", + "ej" + ], + [ + "ĠrozpoczÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "ĠrozwiÄħz", + "any" + ], + [ + "ĠUstawodaw", + "czej" + ], + [ + "Ġchro", + "nione" + ], + [ + "Ġkiw", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġpu", + "stego" + ], + [ + "Ġzegar", + "ka" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "niony" + ], + [ + "nicj", + "aty" + ], + [ + "Ġgo", + "dnie" + ], + [ + "Ġalfa", + "be" + ], + [ + "Ġgor", + "szym" + ], + [ + "Ġmakija", + "żu" + ], + [ + "Ġle", + "ciu" + ], + [ + "Ġpierw", + "sz" + ], + [ + "ĠWilliam", + "s" + ], + [ + "ĠkrÄħ", + "ży" + ], + [ + "Ġwar", + "knÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠzasÅĤo", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġprzy", + "klej" + ], + [ + "Ġkon", + "sorcjum" + ], + [ + "Ġszanu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġwyż", + "szoÅĽci" + ], + [ + "ĠG", + "P" + ], + [ + "Ġwyj", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "Ġprzeży", + "je" + ], + [ + "ĠWojewódz", + "ki" + ], + [ + "ĠpiÅĤkar", + "ski" + ], + [ + "Ĥ", + "¬" + ], + [ + "Ġ13", + "9" + ], + [ + "Ġw", + "niesienia" + ], + [ + "lan", + "s" + ], + [ + "ĠbieżÄħ", + "cej" + ], + [ + "mia", + "sto" + ], + [ + "Ġzabija", + "jÄħ" + ], + [ + "Bi", + "sku" + ], + [ + "ĠMaÅĤgorz", + "aty" + ], + [ + "Ġbra", + "ter" + ], + [ + "ĠNajwyż", + "sza" + ], + [ + "Ġdrobiaz", + "g" + ], + [ + "ż", + "ad" + ], + [ + "la", + "del" + ], + [ + "ze", + "w" + ], + [ + "Ġodzna", + "czony" + ], + [ + "ĠstanowiÄħ", + "cy" + ], + [ + "ĠÅĽwiet", + "li" + ], + [ + "Ġ13", + "2" + ], + [ + "Ġabsolu", + "tnÄħ" + ], + [ + "Ġprowadzi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġkatoli", + "ckich" + ], + [ + "Ġcie", + "l" + ], + [ + "Ġmodli", + "twa" + ], + [ + "Ġga", + "wÄĻ" + ], + [ + "p", + "pa" + ], + [ + "ĠodpowiedziaÅĤ", + "am" + ], + [ + "Ġnaj", + "bie" + ], + [ + "ĠOb", + "ser" + ], + [ + "Ġfak", + "tach" + ], + [ + "ĠzÅĤodzie", + "je" + ], + [ + "Ġ", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "ni" + ], + [ + "ĠM", + "U" + ], + [ + "Ġprakty", + "cznych" + ], + [ + "U", + "przejmie" + ], + [ + "ĠI", + "lu" + ], + [ + "Ġpodwyż", + "szenie" + ], + [ + "ĠKomunika", + "cji" + ], + [ + "Ġnerw", + "owe" + ], + [ + "Ġpas", + "ka" + ], + [ + "ĠprowadzÄħ", + "ca" + ], + [ + "ĠBal", + "ce" + ], + [ + "Ġ", + "ród" + ], + [ + "us", + "se" + ], + [ + "Ġdi", + "ament" + ], + [ + "ĠKomu", + "ni" + ], + [ + "Ġpomo", + "st" + ], + [ + "ad", + "i" + ], + [ + "Ġobron", + "nych" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "m" + ], + [ + "Ġpoprowa", + "dziÄĩ" + ], + [ + "si", + "sz" + ], + [ + "Zna", + "sz" + ], + [ + "v", + "ens" + ], + [ + "bieg", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġczer", + "wieni" + ], + [ + "ĠJ", + "el" + ], + [ + "Ġlogi", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠzmÄĻ", + "czeni" + ], + [ + "Ġbakter", + "ie" + ], + [ + "Zrobi", + "ÅĤo" + ], + [ + "nÄĻ", + "trze" + ], + [ + "mi", + "raÅĤ" + ], + [ + "Ġor", + "ient" + ], + [ + "Ġdr", + "żÄħc" + ], + [ + "Ġsoli", + "dny" + ], + [ + "ĠÅĽcie", + "żek" + ], + [ + "Ġorbi", + "cie" + ], + [ + "Ġni", + "szczyÄĩ" + ], + [ + "Ġcza", + "pki" + ], + [ + "Ġspra", + "we" + ], + [ + "Ġobywatel", + "ami" + ], + [ + "Ġjakiemu", + "ÅĽ" + ], + [ + "O", + "raz" + ], + [ + "Ġs", + "ÅĤowie" + ], + [ + "Ġsu", + "mieniu" + ], + [ + "Ġogni", + "sk" + ], + [ + "Ġro", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠpożÄħ", + "danie" + ], + [ + "Ġst", + "ryj" + ], + [ + "Ġlu", + "bie" + ], + [ + "Ġar", + "bit" + ], + [ + "tnie", + "go" + ], + [ + "Ġpierw", + "szymi" + ], + [ + "Ġma", + "fi" + ], + [ + "Wyso", + "koÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġuf", + "am" + ], + [ + "Ġmundu", + "rach" + ], + [ + "ch", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġs", + "wiata" + ], + [ + "syj", + "nym" + ], + [ + "Ġczekola", + "dy" + ], + [ + "Ġzainwest", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġmi", + "ski" + ], + [ + "Ġwo", + "ÅĤowi" + ], + [ + "Ġskutku", + "je" + ], + [ + "Ġżywo", + "t" + ], + [ + "h", + "im" + ], + [ + "Ġpod", + "waża" + ], + [ + "ud", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġna", + "sk" + ], + [ + "fil", + "m" + ], + [ + "Ġdrze", + "wach" + ], + [ + "Ġskont", + "rol" + ], + [ + "gu", + "st" + ], + [ + "Ġogo", + "na" + ], + [ + "Ġdepres", + "ja" + ], + [ + "Ġzaj", + "mÄĻ" + ], + [ + "ĠBli", + "skim" + ], + [ + "Po", + "chy" + ], + [ + "Ġseksu", + "alnÄħ" + ], + [ + "Ġko", + "na" + ], + [ + "ĠJ", + "ED" + ], + [ + "Ġpowo", + "zu" + ], + [ + "Ġkompu", + "te" + ], + [ + "Ġwd", + "owa" + ], + [ + "Ġku", + "ry" + ], + [ + "Ġjezi", + "orze" + ], + [ + "Ġ190", + "8" + ], + [ + "Ġak", + "tywa" + ], + [ + "ĠpoÅĽcie", + "l" + ], + [ + "niÄĻ", + "ciami" + ], + [ + "Ġorze", + "ch" + ], + [ + "Ġlu", + "strem" + ], + [ + "ĠSo", + "cjal" + ], + [ + "g", + "owane" + ], + [ + "Ġgotów", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠwiÄħz", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠD", + "LA" + ], + [ + "ĠDro", + "ga" + ], + [ + "Bada", + "nie" + ], + [ + "Ġopera", + "cyjnej" + ], + [ + "Ġuruchomi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠP", + "am" + ], + [ + "Ġnotat", + "ek" + ], + [ + "ĠPrze", + "stÄĻp" + ], + [ + "Ġsympat", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġnies", + "prawiedli" + ], + [ + "Ġzniszcz", + "onych" + ], + [ + "Ġdyplomaty", + "cznych" + ], + [ + "ĠWi", + "rgi" + ], + [ + "Ġnadzwyczaj", + "nej" + ], + [ + "Ġkoor", + "dyn" + ], + [ + "ĠSo", + "cie" + ], + [ + "Ġmedi", + "um" + ], + [ + "Ġpodzie", + "lona" + ], + [ + "Ġskrzy", + "nkÄĻ" + ], + [ + "Ġzuży", + "cia" + ], + [ + "Ġmim", + "owolnie" + ], + [ + "da", + "lem" + ], + [ + "ĠWÅĤa", + "s" + ], + [ + "Ġczy", + "stoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġniezli", + "czone" + ], + [ + "Ġparlamenta", + "rzystów" + ], + [ + "Ġu", + "czony" + ], + [ + "Pro", + "pozycja" + ], + [ + "Ġzdo", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠLu", + "bo" + ], + [ + "Ġsmy", + "czy" + ], + [ + "cz", + "ke" + ], + [ + "Ġra", + "sa" + ], + [ + "Ġkompozy", + "cji" + ], + [ + "ĠpodwÅĤad", + "nych" + ], + [ + "lu", + "jesz" + ], + [ + "Ġnie", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġmagazy", + "ny" + ], + [ + "ĠGim", + "nazjum" + ], + [ + "w", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġmo", + "siÄĻ" + ], + [ + "Ġdy", + "wanie" + ], + [ + "Ġpre", + "wen" + ], + [ + "Ġpoka", + "ż" + ], + [ + "Ġkomisja", + "ch" + ], + [ + "Ġscho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġrów", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġprzesy", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġmalu", + "t" + ], + [ + "Ġpozyska", + "nia" + ], + [ + "peÅĤ", + "nospraw" + ], + [ + "Ġtar", + "cze" + ], + [ + "U", + "nia" + ], + [ + "Ġod", + "noszÄĻ" + ], + [ + "Ġzarzu", + "tem" + ], + [ + "aj", + "u" + ], + [ + "ĠgoÅĽÄĩ", + "mi" + ], + [ + "Ġprzest", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġzam", + "ka" + ], + [ + "Ġprzedsta", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Ġniej", + "aki" + ], + [ + "Ġof", + "ierze" + ], + [ + "Ġten", + "dencji" + ], + [ + "Ġcywi", + "lnym" + ], + [ + "ĠDon", + "bas" + ], + [ + "ĠkadÅĤu", + "b" + ], + [ + "Ġzanieczy", + "szczenia" + ], + [ + "Ġzabiera", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġpo", + "ÅĽmier" + ], + [ + "Ġnowo", + "twor" + ], + [ + "Ġprogrami", + "sta" + ], + [ + "Ġuroz", + "mai" + ], + [ + "L", + "KO" + ], + [ + "wu", + "l" + ], + [ + "ĠwyÅĤo", + "niÅĤ" + ], + [ + "p", + "un" + ], + [ + "Ġpotrafi", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġpisa", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġkapelu", + "sza" + ], + [ + "Ġu", + "taj" + ], + [ + "Ġkonkur", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwku", + "rwi" + ], + [ + "Ġrezolu", + "cji" + ], + [ + "dow", + "skiego" + ], + [ + "Ġ15", + "2" + ], + [ + "ĠkawaÅĤ", + "kiem" + ], + [ + "Ġpatri", + "ar" + ], + [ + "ĠW", + "anda" + ], + [ + "e", + "nia" + ], + [ + "Ġakcep", + "tuje" + ], + [ + "Ġuprzej", + "moÅĽci" + ], + [ + "o", + "szczÄĻ" + ], + [ + "Ġprzy", + "prawi" + ], + [ + "Ġmazowie", + "ckiego" + ], + [ + "Ġbez", + "myÅĽlnie" + ], + [ + "ĠÅĽwiet", + "lnych" + ], + [ + "Ġkonkur", + "sy" + ], + [ + "Ġlo", + "dem" + ], + [ + "Ġprzykla", + "d" + ], + [ + "Ġcholer", + "ny" + ], + [ + "ProsiÅĤ", + "bym" + ], + [ + "Ġinterpre", + "tacjÄĻ" + ], + [ + "akty", + "ce" + ], + [ + "Ġprzy", + "bo" + ], + [ + "ĠmówiÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġrzeź", + "bia" + ], + [ + "Ġw", + "nika" + ], + [ + "Ġna", + "chyliÅĤ" + ], + [ + "Lu", + "b" + ], + [ + "mara", + "g" + ], + [ + "ĠwÄħt", + "piÄĩ" + ], + [ + "Ġzaj", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠUE", + "FA" + ], + [ + "j", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠKo", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠspóÅĤ", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġgu", + "my" + ], + [ + "ĠH", + "IV" + ], + [ + "Ġop", + "cjÄħ" + ], + [ + "Tak", + "im" + ], + [ + "fika", + "cje" + ], + [ + "Ġgo", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġuka", + "rany" + ], + [ + "Ġczasopis", + "m" + ], + [ + "Ġangiel", + "skie" + ], + [ + "ĠpoglÄħd", + "ami" + ], + [ + "Ġpi", + "li" + ], + [ + "ĠA", + "ZS" + ], + [ + "Ġprze", + "rzuca" + ], + [ + "Ġwi", + "tam" + ], + [ + "ów", + "no" + ], + [ + "ĠpamiÄħ", + "tkÄĻ" + ], + [ + "Ġpóź", + "nej" + ], + [ + "Ġs", + "c" + ], + [ + "Mo", + "dli" + ], + [ + "v", + "at" + ], + [ + "Ġroz", + "si" + ], + [ + "Ġeko", + "logiczne" + ], + [ + "Ġniewi", + "nnoÅĽci" + ], + [ + "tk", + "owy" + ], + [ + "ĠNi", + "ko" + ], + [ + "ĠkoÅĦc", + "owy" + ], + [ + "Ġmi", + "sjona" + ], + [ + "Ġbe", + "stii" + ], + [ + "2", + "50" + ], + [ + "Ġci", + "szej" + ], + [ + "ĠpÅĤó", + "tna" + ], + [ + "Ġnaj", + "u" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "cz" + ], + [ + "ÅĤowie", + "ku" + ], + [ + "Ġstruktu", + "rach" + ], + [ + "pia", + "jÄħc" + ], + [ + "u", + "ze" + ], + [ + "Ġluster", + "ko" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żonej" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "ca" + ], + [ + "Sena", + "tor" + ], + [ + "ĠR", + "AK" + ], + [ + "Ġpogar", + "dliwie" + ], + [ + "Ġzachwy", + "cona" + ], + [ + "K", + "as" + ], + [ + "Ġdostanie", + "my" + ], + [ + "ĠC", + "aÅĤy" + ], + [ + "stry", + "bu" + ], + [ + "a", + "i" + ], + [ + "la", + "sz" + ], + [ + "Ġprobo", + "szcza" + ], + [ + "Ġprzem", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠÅļ", + "ci" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "kim" + ], + [ + "ĠMe", + "dia" + ], + [ + "ĠpoczÄĻ", + "st" + ], + [ + "ĠM", + "ort" + ], + [ + "Ġprawdopodob", + "ieÅĦstwa" + ], + [ + "Ġmian", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġinform", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠZosta", + "w" + ], + [ + "Ġbie", + "d" + ], + [ + "ĠMoÅĤ", + "da" + ], + [ + "Ġprzyspie", + "sza" + ], + [ + "Ġuwielbi", + "am" + ], + [ + "ĠS", + "ARS" + ], + [ + "Ġprioryte", + "tów" + ], + [ + "tyw", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġpla", + "sty" + ], + [ + "ĠHar", + "ris" + ], + [ + "Ġbom", + "bÄĻ" + ], + [ + "ĠNi", + "ki" + ], + [ + "ĠÅļwi", + "nouj" + ], + [ + "ĠrozwiÄħ", + "że" + ], + [ + "Ġm", + "eri" + ], + [ + "Ġpodej", + "ÅĽciu" + ], + [ + "Ġpotrafi", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠF", + "A" + ], + [ + "Ġs", + "ort" + ], + [ + "and", + "or" + ], + [ + "ĠWo", + "la" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzy" + ], + [ + "Ġwymie", + "nili" + ], + [ + "he", + "he" + ], + [ + "za", + "niu" + ], + [ + "Ġocho", + "czo" + ], + [ + "Ġgrun", + "ty" + ], + [ + "Ġskom", + "pro" + ], + [ + "Ġz", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġzdol", + "ni" + ], + [ + "ĠE", + "nd" + ], + [ + "wia", + "cie" + ], + [ + "11", + "1" + ], + [ + "Ġwy", + "gody" + ], + [ + "ĠprzejÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "ĠB", + "A" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owali" + ], + [ + "ation", + "s" + ], + [ + "Mo", + "gÅĤem" + ], + [ + "Ġkupi", + "c" + ], + [ + "Ġuchwa", + "lenia" + ], + [ + "Ġobraża", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠVale", + "nt" + ], + [ + "ĠmaÅĤ", + "py" + ], + [ + "Ġszar", + "ego" + ], + [ + "G", + "il" + ], + [ + "S", + "prawy" + ], + [ + "Ġu", + "sa" + ], + [ + "Ni", + "ck" + ], + [ + "Ġro", + "czne" + ], + [ + "Ġwystrze", + "liÅĤ" + ], + [ + "Ġpatrzy", + "sz" + ], + [ + "Ġsocjal", + "nego" + ], + [ + "Stu", + "dia" + ], + [ + "Ġ28", + "0" + ], + [ + "Ġniezn", + "anym" + ], + [ + "Ġpsychi", + "cznej" + ], + [ + "ĠH", + "oÅĤ" + ], + [ + "ĠFa", + "bi" + ], + [ + "ĠwyjÄħtk", + "owych" + ], + [ + "Ġtrud", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġbieliz", + "nÄĻ" + ], + [ + "ĠEuropej", + "skim" + ], + [ + "Ġoli", + "gar" + ], + [ + "mie", + "niÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ródmie" + ], + [ + "Ġsumie", + "niem" + ], + [ + "Ġdoty", + "kaÅĤ" + ], + [ + "Ġdeklara", + "cje" + ], + [ + "Bra", + "kowaÅĤo" + ], + [ + "Ġsto", + "ku" + ], + [ + "Ġust", + "anawia" + ], + [ + "p", + "si" + ], + [ + "Ġgarni", + "turze" + ], + [ + "su", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġcel", + "owych" + ], + [ + "Ġsol", + "Äħ" + ], + [ + "Ġgry", + "py" + ], + [ + "Ġniewol", + "nicy" + ], + [ + "Ġzawiado", + "mienia" + ], + [ + "Ġzawiera", + "nia" + ], + [ + "Ġzapomina", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠCzu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġwyz", + "wala" + ], + [ + "ĠpoÅĤy", + "sk" + ], + [ + "ĠWas", + "h" + ], + [ + "ĠNarod", + "owe" + ], + [ + "Pra", + "wa" + ], + [ + "Ġzbo", + "że" + ], + [ + "Ġnastolat", + "ka" + ], + [ + "Ġprzet", + "rwaÅĤa" + ], + [ + "Ġsiedem", + "naÅĽcie" + ], + [ + "Ġgan", + "ku" + ], + [ + "F", + "C" + ], + [ + "Ġustaw", + "owo" + ], + [ + "ĠS", + "et" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "szona" + ], + [ + "Ġopozy", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġinterwen", + "cja" + ], + [ + "·", + "»" + ], + [ + "Ġpodmiot", + "ami" + ], + [ + "Ġoznaj", + "mia" + ], + [ + "Ġkonsu", + "lat" + ], + [ + "ĠrÄĻkoje", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠoÅĽwiat", + "owych" + ], + [ + "ch", + "le" + ], + [ + "an", + "ach" + ], + [ + "Ġpo", + "stawienie" + ], + [ + "g", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠAl", + "fred" + ], + [ + "ĠmiÄĻ", + "sem" + ], + [ + "Ġoprac", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġsp", + "rzÄħt" + ], + [ + "Ġop", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠA", + "LE" + ], + [ + "Zrobi", + "ÅĤa" + ], + [ + "l", + "aks" + ], + [ + "ch", + "mur" + ], + [ + "Ġa", + "j" + ], + [ + "ĠwystÄĻp", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġwku", + "rza" + ], + [ + "Ġmi", + "jaÅĤ" + ], + [ + "ĠsiÄĻ", + "gaÅĤ" + ], + [ + "Ġzn", + "owe" + ], + [ + "ĠG", + "MO" + ], + [ + "ĠzaoszczÄĻ", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġob", + "wód" + ], + [ + "Ġadi", + "utan" + ], + [ + "pera", + "tura" + ], + [ + "ĠPrzy", + "najmniej" + ], + [ + "SzczÄĻ", + "ÅĽli" + ], + [ + "czy", + "ciele" + ], + [ + "Ġroz", + "dz" + ], + [ + "Ġwi", + "lko" + ], + [ + "ur", + "ce" + ], + [ + "Ġporu", + "czniku" + ], + [ + "x", + "on" + ], + [ + "Ġwy", + "szy" + ], + [ + "Ġpro", + "mowaÄĩ" + ], + [ + "Ġkontro", + "lnych" + ], + [ + "Ġhar", + "cer" + ], + [ + "ro", + "lu" + ], + [ + "Ġkonsu", + "menta" + ], + [ + "K", + "T" + ], + [ + "dar", + "d" + ], + [ + "Ġabsol", + "wen" + ], + [ + "Ġna", + "prowa" + ], + [ + "ĠwystÄĻp", + "owaÅĤy" + ], + [ + "Ġza", + "szÅĤy" + ], + [ + "Ġwo", + "dzÄħ" + ], + [ + "ĠÅļ", + "le" + ], + [ + "ĠÂ", + "ľ" + ], + [ + "ĠB", + "ak" + ], + [ + "Z", + "za" + ], + [ + "Ġpo", + "ba" + ], + [ + "ar", + "nie" + ], + [ + "ĠIn", + "die" + ], + [ + "Ġdżentel", + "men" + ], + [ + "sto", + "i" + ], + [ + "ĠMOD", + "E" + ], + [ + "Ġzamy", + "kajÄħ" + ], + [ + "Ġnajbogat", + "szych" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żonej" + ], + [ + "Ġeli", + "t" + ], + [ + "Ġwykry", + "to" + ], + [ + "Ġnor", + "mÄħ" + ], + [ + "ĠA", + "pela" + ], + [ + "Ġmu", + "sza" + ], + [ + "Ġkultural", + "ne" + ], + [ + "Ġpróż", + "ni" + ], + [ + "j", + "nym" + ], + [ + "Ġwrze", + "ÅĽni" + ], + [ + "Ġzwrac", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġrozma", + "wiajÄħc" + ], + [ + "Ġw", + "cieli" + ], + [ + "Ġdro", + "żej" + ], + [ + "Ġży", + "wieni" + ], + [ + "Ġniezna", + "jomy" + ], + [ + "Ġna", + "suwa" + ], + [ + "Ġpowi", + "taÅĤ" + ], + [ + "ĠMusi", + "c" + ], + [ + "Ġogro", + "dni" + ], + [ + "Ja", + "rosÅĤaw" + ], + [ + "Ġteor", + "iÄħ" + ], + [ + "Ġps", + "ami" + ], + [ + "Ġtwar", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġagresyw", + "ny" + ], + [ + "Ġlogi", + "kÄĻ" + ], + [ + "ne", + "tka" + ], + [ + "Ġfaj", + "kÄĻ" + ], + [ + "v", + "entu" + ], + [ + "Ġu", + "chu" + ], + [ + "Ġkamie", + "nnym" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "ski" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġspecjali", + "stycznych" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "lim" + ], + [ + "Ġdystry", + "kcie" + ], + [ + "Ġgene", + "ruje" + ], + [ + "Ġprzypom", + "niaÅĤo" + ], + [ + "ĠMie", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġgo", + "dna" + ], + [ + "ĠpowstaÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġzbie", + "gu" + ], + [ + "Ġnamio", + "cie" + ], + [ + "Ġkup", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġwytrzym", + "aÅĤa" + ], + [ + "ber", + "gu" + ], + [ + "ar", + "stwie" + ], + [ + "ĠsÅĤużÄħ", + "ca" + ], + [ + "Ġrad", + "nego" + ], + [ + "Ġpoch", + "leb" + ], + [ + "Ġdra", + "stycznie" + ], + [ + "Ġobywate", + "lem" + ], + [ + "Å»", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpotencjal", + "ne" + ], + [ + "Ġczar", + "ni" + ], + [ + "Ġopera", + "cyjny" + ], + [ + "Ġzarabi", + "aÅĤ" + ], + [ + "k", + "h" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "cenie" + ], + [ + "Prze", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġzosta", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "Ġpas", + "ach" + ], + [ + "pali", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġsuger", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġ", + "ËĽ" + ], + [ + "Ġso", + "ÅĤe" + ], + [ + "ĠobojÄĻ", + "tny" + ], + [ + "szcze", + "k" + ], + [ + "ĠobjÄĻ", + "ta" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "Äħ" + ], + [ + "Ġku", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġz", + "szok" + ], + [ + "Åģ", + "E" + ], + [ + "Ġisto", + "tnego" + ], + [ + "Ġzamk", + "nÄĻli" + ], + [ + "Pat", + "rzy" + ], + [ + "Ġkry", + "tyczne" + ], + [ + "Ġalu", + "mini" + ], + [ + "Ġanaliz", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġmo", + "na" + ], + [ + "Ġroz", + "gory" + ], + [ + "ĠC", + "iÄħ" + ], + [ + "ĠpodjÄĻ", + "tych" + ], + [ + "Ġdie", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġokres", + "ów" + ], + [ + "W", + "nioski" + ], + [ + "Ġmniema", + "niu" + ], + [ + "du", + "n" + ], + [ + "dzie", + "i" + ], + [ + "Ġodpowie", + "dzieli" + ], + [ + "Ġna", + "laÅĤ" + ], + [ + "Ġpiecho", + "tÄĻ" + ], + [ + "ĠI", + "wona" + ], + [ + "Ġjakim", + "s" + ], + [ + "je", + "niu" + ], + [ + "ĠS", + "lo" + ], + [ + "Ġosobi", + "sta" + ], + [ + "Ġumożliwie", + "nie" + ], + [ + "Ġintensyw", + "ny" + ], + [ + "v", + "et" + ], + [ + "ĠK", + "lo" + ], + [ + "Ġnaru", + "szeniem" + ], + [ + "ĠA", + "nia" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "gÄĻ" + ], + [ + "olo", + "ga" + ], + [ + "Ġrozwoj", + "owi" + ], + [ + "S", + "ir" + ], + [ + "Ġron", + "do" + ], + [ + "Ġle", + "nist" + ], + [ + "a", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠPhi", + "li" + ], + [ + "gro", + "du" + ], + [ + "Ġbad", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġsufi", + "cie" + ], + [ + "Ġl", + "vl" + ], + [ + "Ġzbior", + "owej" + ], + [ + "nic", + "twu" + ], + [ + "da", + "rz" + ], + [ + "Ġspo", + "krew" + ], + [ + "Ġklawi", + "sz" + ], + [ + "Ġmagne", + "to" + ], + [ + "Ġmi", + "jajÄħc" + ], + [ + "z", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġpro", + "mieÅĦ" + ], + [ + "Ġpod", + "skaki" + ], + [ + "js", + "ce" + ], + [ + "Jak", + "kolwiek" + ], + [ + "Samo", + "lot" + ], + [ + "Ġbu", + "ÅĤgar" + ], + [ + "Ġusta", + "bi" + ], + [ + "Ġpie", + "nie" + ], + [ + "ĠzbÄĻ", + "dnych" + ], + [ + "r", + "owym" + ], + [ + "Ġwy", + "biega" + ], + [ + "Ġrozumie", + "li" + ], + [ + "Ġstoli", + "cÄĻ" + ], + [ + "g", + "owanie" + ], + [ + "Ġzak", + "water" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "pożar" + ], + [ + "la", + "niu" + ], + [ + "Trybun", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġk", + "rymin" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦskÄħ" + ], + [ + "WÄħtp", + "iÄĻ" + ], + [ + "ob", + "il" + ], + [ + "ia", + "lu" + ], + [ + "Ġso", + "cjo" + ], + [ + "Star", + "e" + ], + [ + "Ġbezpie", + "czni" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czone" + ], + [ + "Ġroz", + "biÄĩ" + ], + [ + "ĠzupeÅĤ", + "noÅĽci" + ], + [ + "Duż", + "a" + ], + [ + "Ġfa", + "ir" + ], + [ + "Ġspa", + "lania" + ], + [ + "Ġemeryta", + "lne" + ], + [ + "Ġniezmie", + "nnie" + ], + [ + "ĠO", + "ffi" + ], + [ + "Ġformu", + "ÅĤÄĻ" + ], + [ + "Ġupiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "Po", + "piera" + ], + [ + "Ġpe", + "ni" + ], + [ + "Ġak", + "redy" + ], + [ + "6", + "00" + ], + [ + "rz", + "any" + ], + [ + "ĠA", + "gat" + ], + [ + "Pod", + "oba" + ], + [ + "ĠMi", + "d" + ], + [ + "Ġbieg", + "un" + ], + [ + "Ġpostawi", + "li" + ], + [ + "An", + "ge" + ], + [ + "Ġskre", + "ÅĽlenie" + ], + [ + "Ġokazy", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "tków" + ], + [ + "t", + "ÅĤa" + ], + [ + "Po", + "każ" + ], + [ + "Ġzagwaran", + "towaÄĩ" + ], + [ + "fi", + "t" + ], + [ + "Ġformal", + "nej" + ], + [ + "ĠpogrÄħ", + "żony" + ], + [ + "Ġpiosen", + "kar" + ], + [ + "O", + "piera" + ], + [ + "Ġzako", + "rze" + ], + [ + "Ġlu", + "strz" + ], + [ + "O", + "gól" + ], + [ + "ĠP", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġopowiada", + "li" + ], + [ + "ĠOkrÄĻ", + "gowy" + ], + [ + "Ġukry", + "ta" + ], + [ + "a", + "ce" + ], + [ + "Ġsz", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġzagro", + "żony" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "s" + ], + [ + "Ġpoto", + "k" + ], + [ + "Ġbudżet", + "owego" + ], + [ + "Ġgre", + "ckiej" + ], + [ + "Ġrytu", + "aÅĤ" + ], + [ + "d", + "owanych" + ], + [ + "Ġkryty", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġewaku", + "acji" + ], + [ + "Ġu", + "stanowienia" + ], + [ + "Ġspodzie", + "wali" + ], + [ + "na", + "ta" + ], + [ + "ĠzgÅĤa", + "szajÄħ" + ], + [ + "Ġinteligen", + "cjÄĻ" + ], + [ + "stu", + "jÄħc" + ], + [ + "Pro", + "ste" + ], + [ + "Ġporu", + "szaÅĤy" + ], + [ + "ĠI", + "rena" + ], + [ + "lin", + "ga" + ], + [ + "Ġnorm", + "atyw" + ], + [ + "Ġroz", + "prawie" + ], + [ + "Ġubo", + "czu" + ], + [ + "ĠFesti", + "val" + ], + [ + "Ġwypo", + "czyn" + ], + [ + "Ġpoz", + "d" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czony" + ], + [ + "Ġwier", + "sza" + ], + [ + "Ġbi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġzez", + "wala" + ], + [ + "Ġzapomni", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠAngli", + "ków" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzy", + "resort" + ], + [ + "Ġskrzyw", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠwypÅĤa", + "t" + ], + [ + "Ġprze", + "pÄĻ" + ], + [ + "Ġkier", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ĠWil", + "k" + ], + [ + "ĠpopeÅĤ", + "nione" + ], + [ + "W", + "ymy" + ], + [ + "Ġmaksym", + "alnej" + ], + [ + "Ġeta", + "cie" + ], + [ + "ĠF", + "loty" + ], + [ + "Ġznierucho", + "miaÅĤ" + ], + [ + "P", + "RA" + ], + [ + "p", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠS", + "ony" + ], + [ + "ĠBo", + "u" + ], + [ + "u", + "ela" + ], + [ + "st", + "kami" + ], + [ + "ĠKo", + "zie" + ], + [ + "Pe", + "wien" + ], + [ + "Ġspoty", + "kaÅĤ" + ], + [ + "Ġzapro", + "siÅĤa" + ], + [ + "Ġodgad", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġstal", + "owe" + ], + [ + "Ġozna", + "czaÅĤa" + ], + [ + "Ġdostrze", + "gaÄĩ" + ], + [ + "Ġmedy", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġobywatel", + "skie" + ], + [ + "ĠurzÄħ", + "dziÄĩ" + ], + [ + "g", + "by" + ], + [ + "Ġniebi", + "os" + ], + [ + "Ġmo", + "ralny" + ], + [ + "Ġkomp", + "aty" + ], + [ + "Ġterro", + "ru" + ], + [ + "Za", + "nie" + ], + [ + "szÄħ", + "cy" + ], + [ + "ĠRegulami", + "nu" + ], + [ + "Ġzain", + "try" + ], + [ + "Ġuchwa", + "lona" + ], + [ + "Ġst", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "ĠChci", + "aÅĤabym" + ], + [ + "ż", + "ba" + ], + [ + "Ġto", + "czyÄĩ" + ], + [ + "nic", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġostate", + "czna" + ], + [ + "Po", + "maga" + ], + [ + "Ġnie", + "wo" + ], + [ + "Ġtara", + "sie" + ], + [ + "ĠS", + "C" + ], + [ + "Ġkró", + "li" + ], + [ + "Ġczyn", + "ny" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "bÄĻ" + ], + [ + "czy", + "t" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owani" + ], + [ + "Ġfilmi", + "ki" + ], + [ + "Ġniebie", + "ska" + ], + [ + "Maj", + "or" + ], + [ + "Ġroz", + "szcze" + ], + [ + "Ġloj", + "alnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠKoro", + "ny" + ], + [ + "Ġroz", + "glÄħda" + ], + [ + "Ġre", + "nowa" + ], + [ + "wa", + "jÄħco" + ], + [ + "Ġki", + "jem" + ], + [ + "Ġhiszpa", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġpodejm", + "owanie" + ], + [ + "Mistrz", + "ostwa" + ], + [ + "Ġra", + "nnego" + ], + [ + "Dost", + "aÅĤem" + ], + [ + "PomyÅĽl", + "aÅĤa" + ], + [ + "\\\\", + "\\\\" + ], + [ + "Ġ:(", + "." + ], + [ + "zyj", + "ny" + ], + [ + "Przy", + "puszcz" + ], + [ + "Ġur", + "bani" + ], + [ + "Bi", + "lety" + ], + [ + "ad", + "ów" + ], + [ + "Od", + "by" + ], + [ + "ĠprzeÅĤo", + "żonych" + ], + [ + "Ġpa", + "sty" + ], + [ + "Ġzareag", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Pre", + "zy" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "czy" + ], + [ + "ĠD", + "nie" + ], + [ + "war", + "cie" + ], + [ + "Ġdo", + "czy" + ], + [ + "Ġszczu", + "pÅĤy" + ], + [ + "Ġgor", + "szych" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽciciel", + "ami" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "cona" + ], + [ + "ĠsÅĤucha", + "wce" + ], + [ + "tal", + "nym" + ], + [ + "Ġsce", + "no" + ], + [ + "Ġzajmu", + "jÄĻ" + ], + [ + "ri", + "ca" + ], + [ + "Ġcharakter", + "em" + ], + [ + "sie", + "l" + ], + [ + "Ġniekon", + "stytu" + ], + [ + "Ġpor", + "ce" + ], + [ + "Ġwido", + "ki" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "cÄħ" + ], + [ + "ĠTe", + "ch" + ], + [ + "ĠSz", + "czer" + ], + [ + "Ġpas", + "jona" + ], + [ + "Ġwszel", + "kim" + ], + [ + "ĠBra", + "un" + ], + [ + "Ġra", + "bu" + ], + [ + "Ġniep", + "amiÄĻ" + ], + [ + "Pot", + "ÄĻż" + ], + [ + "pi", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġwetery", + "na" + ], + [ + "W", + "prost" + ], + [ + "Ġstra", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġpowsta", + "ÅĦców" + ], + [ + "ĠrozlegÅĤ", + "e" + ], + [ + "ĠAl", + "ber" + ], + [ + "Ġcieka", + "wym" + ], + [ + "Ġpatrzy", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġroz", + "mach" + ], + [ + "Ġzasy", + "gna" + ], + [ + "R", + "Ãĵ" + ], + [ + "ĠKoÅĽ", + "ciel" + ], + [ + "Ġ", + "??" + ], + [ + "lo", + "cie" + ], + [ + "ĠF", + "ur" + ], + [ + "or", + "dzie" + ], + [ + "czne", + "mu" + ], + [ + "Ġkar", + "ma" + ], + [ + "dzi", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġam", + "pu" + ], + [ + "Ġno", + "minacji" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "tej" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowa" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġpodcho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠD", + "VD" + ], + [ + "ĠBo", + "j" + ], + [ + "Ġwspar", + "ciem" + ], + [ + "mani", + "pul" + ], + [ + "Ġplan", + "ujÄħ" + ], + [ + "Ġfirm", + "ami" + ], + [ + "Kol", + "or" + ], + [ + "Stwier", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġpara", + "dy" + ], + [ + "Ġdo", + "niesieÅĦ" + ], + [ + "ĠI", + "an" + ], + [ + "Ġple", + "mie" + ], + [ + "ĠrozsÄħd", + "ny" + ], + [ + "Ġsze", + "lest" + ], + [ + "Ġ4", + "000" + ], + [ + "Ġobycza", + "je" + ], + [ + "Ġs", + "wet" + ], + [ + "ĠW", + "czoraj" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dowy" + ], + [ + "Ġmy", + "liÅĤ" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġod", + "niesienie" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "tuje" + ], + [ + "Ġnowo", + "ży" + ], + [ + "Ġoto", + "czone" + ], + [ + "Ġsiod", + "le" + ], + [ + "Ġkomuni", + "stycznych" + ], + [ + "ĠPrze", + "mysÅĤ" + ], + [ + "pospoli", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġem", + "patii" + ], + [ + "d", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġzarejestr", + "owanych" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĽliz" + ], + [ + "wiÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠStu", + "diów" + ], + [ + "Te", + "ch" + ], + [ + "p", + "ta" + ], + [ + "Ġkap", + "tur" + ], + [ + "Ġwestch", + "nienie" + ], + [ + "tu", + "taj" + ], + [ + "Ġprzypad", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠpoÅĽcie", + "li" + ], + [ + "ĠCzas", + "ami" + ], + [ + "Ġpe", + "di" + ], + [ + "F", + "u" + ], + [ + "ĠU", + "V" + ], + [ + "stawi", + "am" + ], + [ + "Åļci", + "any" + ], + [ + "Ġhu", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġdrzwi", + "om" + ], + [ + "ĠpowiÄħ", + "zaÅĦ" + ], + [ + "ĠD", + "iego" + ], + [ + "Resz", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġpod", + "any" + ], + [ + "Ġinforma", + "cyjne" + ], + [ + "Ġar", + "te" + ], + [ + "i", + "f" + ], + [ + "Ġnieprze", + "nik" + ], + [ + "Ġf", + "ara" + ], + [ + "Ġwi", + "oz" + ], + [ + "Ġwier", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠA", + "ss" + ], + [ + "Ġpowiat", + "ach" + ], + [ + "Ġkatastro", + "fÄħ" + ], + [ + "Ġwchodzi", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠzadÅĤu", + "żenie" + ], + [ + "ĠÅļ", + "redni" + ], + [ + "ĠN", + "S" + ], + [ + "Ġhura", + "gan" + ], + [ + "Ġspodzie", + "waÅĤam" + ], + [ + "ĠSKO", + "K" + ], + [ + "Ġtech", + "niczna" + ], + [ + "Ġb", + "on" + ], + [ + "Ġregulami", + "nem" + ], + [ + "Fo", + "to" + ], + [ + "Wy", + "na" + ], + [ + "Ġkas", + "ka" + ], + [ + "Ã", + "½" + ], + [ + "Ġprezydent", + "ów" + ], + [ + "ĠW", + "E" + ], + [ + "pe", + "s" + ], + [ + "be", + "s" + ], + [ + "Ġkryty", + "kuje" + ], + [ + "ĠMiÄĻdzynarod", + "owej" + ], + [ + "Ġzwycza", + "jem" + ], + [ + "Ġposiada", + "jÄħcy" + ], + [ + "ĠÅĽlu", + "z" + ], + [ + "âĹıâĹı", + "âĹıâĹı" + ], + [ + "Ġ", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġprzytu", + "liÅĤa" + ], + [ + "Ġbrzmi", + "Äħ" + ], + [ + "ĠS", + "prawozdanie" + ], + [ + "Ġnar", + "racji" + ], + [ + "Ġoprac", + "owane" + ], + [ + "Ġukoch", + "anego" + ], + [ + "UÅĽwiad", + "omi" + ], + [ + "Ġuzna", + "wane" + ], + [ + "Ġokru", + "tne" + ], + [ + "Ġw", + "stÄħpi" + ], + [ + "ĠbÅĤa", + "gam" + ], + [ + "Ġzabi", + "cia" + ], + [ + "Ġgwaran", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġodwie", + "dziny" + ], + [ + "Ġza", + "gÄĻ" + ], + [ + "ĠSy", + "ryj" + ], + [ + "Ġarcy", + "dzie" + ], + [ + "Ġreligij", + "nego" + ], + [ + "Ġnieprawdzi", + "we" + ], + [ + "Ġod", + "ru" + ], + [ + "Hen", + "ryk" + ], + [ + "Ġgroź", + "bÄħ" + ], + [ + "h", + "as" + ], + [ + "Ġni", + "szczenia" + ], + [ + "ĠJa", + "wor" + ], + [ + "Ġnieu", + "da" + ], + [ + "Ġspódni", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġbezpiecze", + "ÅĦstwem" + ], + [ + "Ġprzeby", + "wajÄħ" + ], + [ + "Ġwyd", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġwo", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġgo", + "dnoÅĽciÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "aty" + ], + [ + "Ġplasti", + "kowe" + ], + [ + "in", + "ne" + ], + [ + "Ġka", + "ni" + ], + [ + "Ġni", + "tki" + ], + [ + "Ġko", + "pa" + ], + [ + "ĠG", + "as" + ], + [ + "ĠT", + "ran" + ], + [ + "Ġzachowy", + "wali" + ], + [ + "ze", + "nie" + ], + [ + "Ġzajmu", + "jÄħce" + ], + [ + "lo", + "sc" + ], + [ + "Ġkop", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠC", + "en" + ], + [ + "tnie", + "nia" + ], + [ + "Ġinsta", + "lacje" + ], + [ + "si", + "sta" + ], + [ + "du", + "jÄħcy" + ], + [ + "ĠniezwykÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġsztu", + "czki" + ], + [ + "ĠspoÅĤecze", + "ÅĦstwem" + ], + [ + "i", + "onu" + ], + [ + "W", + "zd" + ], + [ + "to", + "oth" + ], + [ + "ĠHo", + "ff" + ], + [ + "Ġwspomin", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠSpo", + "tka" + ], + [ + "Ġkoszu", + "la" + ], + [ + "Ġw", + "stÄĻ" + ], + [ + "ĠPat", + "rz" + ], + [ + "ko", + "v" + ], + [ + "Ġze", + "sÅĤa" + ], + [ + "Ġodrobi", + "ny" + ], + [ + "Ġtworzy", + "wa" + ], + [ + "Ġsympat", + "iÄħ" + ], + [ + "Ġustawie", + "nie" + ], + [ + "Mart", + "in" + ], + [ + "ĠzarzÄħ", + "dzie" + ], + [ + "Ġgar", + "stka" + ], + [ + "Ġdezy", + "derat" + ], + [ + "Ġzwol", + "nieniu" + ], + [ + "ĠzobowiÄħ", + "zuje" + ], + [ + "Ġindywidu", + "alnego" + ], + [ + "ĠPos", + "ÅĤów" + ], + [ + "ĠniepeÅĤnospraw", + "ne" + ], + [ + "Ġszkod", + "liwych" + ], + [ + "Ġpo", + "dyplom" + ], + [ + "ge", + "bj" + ], + [ + "Ġuważ", + "aj" + ], + [ + "ba", + "la" + ], + [ + "ĠL", + "il" + ], + [ + "ĠKo", + "re" + ], + [ + "SÅĤy", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġwyk", + "walifik" + ], + [ + "Ġwyraża", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġkary", + "ka" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "dna" + ], + [ + "ska", + "nie" + ], + [ + "Ġakumu", + "lator" + ], + [ + "l", + "k" + ], + [ + "Ġwzbu", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġprzy", + "gni" + ], + [ + "RA", + "Z" + ], + [ + "Ġnies", + "m" + ], + [ + "Ġdoce", + "niÄĩ" + ], + [ + "N", + "u" + ], + [ + "Ġgeo", + "de" + ], + [ + "Ġsufi", + "tem" + ], + [ + "Ġkonfigu", + "racji" + ], + [ + "er", + "ka" + ], + [ + "Ġrze", + "kÅĤem" + ], + [ + "Ġtro", + "fe" + ], + [ + "Ġmari", + "one" + ], + [ + "Ġzmie", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "Ġuzysk", + "aÅĤy" + ], + [ + "Mar", + "ta" + ], + [ + "wal", + "ony" + ], + [ + "ĠmateriaÅĤ", + "ami" + ], + [ + "ĠSeba", + "stiana" + ], + [ + "ĠO", + "two" + ], + [ + "ĠGa", + "la" + ], + [ + "Zd", + "jÄĻcie" + ], + [ + "20", + "21" + ], + [ + "Ġnajmniej", + "sze" + ], + [ + "Ġpodwój", + "nej" + ], + [ + "Ġowa", + "dy" + ], + [ + "Ġopisy", + "waÅĤ" + ], + [ + "bi", + "k" + ], + [ + "ĠA", + "wi" + ], + [ + "Ġochron", + "ne" + ], + [ + "Ġwy", + "bija" + ], + [ + "Ġpredy", + "spozy" + ], + [ + "ĠwypÅĤy", + "wa" + ], + [ + "ĠuÅĽmiech", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġbla", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġwymag", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġpu", + "szkÄĻ" + ], + [ + "Ġobserw", + "owali" + ], + [ + "Ġmorder", + "ców" + ], + [ + "Ġ13", + "7" + ], + [ + "ĠKsiÄĻży", + "c" + ], + [ + "Ġro", + "gi" + ], + [ + "ĠMa", + "e" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "dzem" + ], + [ + "f", + "lad" + ], + [ + "Ġha", + "la" + ], + [ + "M", + "E" + ], + [ + "ĠK", + "inga" + ], + [ + "gre", + "sie" + ], + [ + "Ġno", + "stal" + ], + [ + "ĠD", + "od" + ], + [ + "ĠcaÅĤo", + "ksztaÅĤ" + ], + [ + "Ġredak", + "cja" + ], + [ + "Ġpowie", + "w" + ], + [ + "Ġorygin", + "aÅĤu" + ], + [ + "ĠspÅĤa", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġeksp", + "on" + ], + [ + "Ġzacz", + "al" + ], + [ + "Ġhistory", + "cy" + ], + [ + "ĠsamorzÄħd", + "owej" + ], + [ + "W", + "iÄħ" + ], + [ + "T", + "F" + ], + [ + "ĠM", + "niej" + ], + [ + "ĠGwar", + "dii" + ], + [ + "Ġod", + "niesie" + ], + [ + "I", + "dziemy" + ], + [ + "Ġkomisari", + "atu" + ], + [ + "Ġpocie", + "szyÄĩ" + ], + [ + "Ġboj", + "owy" + ], + [ + "Poru", + "cznik" + ], + [ + "Ġlun", + "chu" + ], + [ + "Ġzabiera", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġdzi", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠE", + "j" + ], + [ + "Ġmorder", + "cÄħ" + ], + [ + "ta", + "nii" + ], + [ + "Ġcolle", + "ge" + ], + [ + "Ġrodze", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "Ġpo", + "kÅĤo" + ], + [ + "D", + "ow" + ], + [ + "Ġteren", + "owych" + ], + [ + "Ġprzechodzi", + "ÅĤa" + ], + [ + "ro", + "ugh" + ], + [ + "bo", + "t" + ], + [ + "Ġch", + "at" + ], + [ + "Do", + "ku" + ], + [ + "Ġrezultat", + "em" + ], + [ + "Ġetni", + "cznych" + ], + [ + "ĠU", + "niÄĻ" + ], + [ + "Ġobej", + "mie" + ], + [ + "Roz", + "waż" + ], + [ + "Ġarom", + "at" + ], + [ + "A", + "gnie" + ], + [ + "ÅĽ", + "niÄĻcie" + ], + [ + "Ġpa", + "czek" + ], + [ + "Ġnasi", + "on" + ], + [ + "j", + "r" + ], + [ + "Ġu", + "kaza" + ], + [ + "Ġpar", + "kowania" + ], + [ + "Ġ18", + "5" + ], + [ + "ĠdÄħ", + "żenia" + ], + [ + "Ġnad", + "ano" + ], + [ + "si", + "ka" + ], + [ + "Ġpirami", + "dy" + ], + [ + "ja", + "cym" + ], + [ + "Ġochro", + "niÄĩ" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "nie" + ], + [ + "Ġprzedstawie", + "niu" + ], + [ + "sie", + "ur" + ], + [ + "Ġkaz", + "ano" + ], + [ + "Ġwybi", + "tnie" + ], + [ + "ó", + "ty" + ], + [ + "ĠLu", + "cas" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owany" + ], + [ + "Ġpu", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġpowtó", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġapo", + "stol" + ], + [ + "ĠG", + "A" + ], + [ + "ĠG", + "rant" + ], + [ + "Ġkla", + "sach" + ], + [ + "Ġsiedzi", + "sz" + ], + [ + "ca", + "st" + ], + [ + "Ġtech", + "ników" + ], + [ + "Ġpowiad", + "am" + ], + [ + "Ġchi", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Ġróżnorod", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠO", + "dy" + ], + [ + "Ġ190", + "6" + ], + [ + "Ġzasad", + "niczÄħ" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĽle" + ], + [ + "Ġs", + "wi" + ], + [ + "dni", + "owy" + ], + [ + "Ġplu", + "tonu" + ], + [ + "ĠWi", + "ÅĽle" + ], + [ + "Ġstric", + "te" + ], + [ + "Ġw", + "tar" + ], + [ + "ĠS", + "AM" + ], + [ + "Ġreali", + "a" + ], + [ + "Ġpod", + "od" + ], + [ + "Ġzależ", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġod", + "syÅĤa" + ], + [ + "Ġjedwa", + "biu" + ], + [ + "O", + "cze" + ], + [ + "szcza", + "nie" + ], + [ + "ĠF", + "ul" + ], + [ + "Ġzaku", + "pem" + ], + [ + "Ġso", + "ft" + ], + [ + "Ġzaawans", + "owane" + ], + [ + "Ġpi", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġust", + "nej" + ], + [ + "Ġde", + "kol" + ], + [ + "Ġkomp", + "lement" + ], + [ + "Ġwyje", + "bane" + ], + [ + "Ġzagi", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġgór", + "nym" + ], + [ + "Ġbezkar", + "nie" + ], + [ + "dni", + "ki" + ], + [ + "Ġre", + "wizji" + ], + [ + "Ġzacho", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġf", + "ree" + ], + [ + "Ġpróbu", + "j" + ], + [ + "Ġpre", + "zer" + ], + [ + "ĠWi", + "os" + ], + [ + "Ġograni", + "czajÄħ" + ], + [ + "Ġwidzi", + "ane" + ], + [ + "Za", + "biera" + ], + [ + "Ġrepubli", + "ki" + ], + [ + "Naj", + "star" + ], + [ + "Ġwyda", + "wali" + ], + [ + "Ġpoli", + "cyjnej" + ], + [ + "Ġrzetel", + "nie" + ], + [ + "Ġwspó", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġpod", + "mu" + ], + [ + "pa", + "st" + ], + [ + "ĠC", + "ul" + ], + [ + "Ġosob", + "owy" + ], + [ + "Ġokru", + "tnie" + ], + [ + "ĠLe", + "ona" + ], + [ + "Ġnatychmiast", + "owego" + ], + [ + "Ġrzecz", + "owo" + ], + [ + "Ġprzy", + "wódz" + ], + [ + "Ġsta", + "cjonu" + ], + [ + "Ġmoż", + "liwym" + ], + [ + "Do", + "da" + ], + [ + "mie", + "niÅĤa" + ], + [ + "ĠprzeciÄĻ", + "tnie" + ], + [ + "Ġnaczy", + "nie" + ], + [ + "Ġzostawi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġstru", + "mieniem" + ], + [ + "ĠdokÅĤad", + "ny" + ], + [ + "Ġczer", + "pie" + ], + [ + "Ġpi", + "c" + ], + [ + "Ġluź", + "no" + ], + [ + "Ġkome", + "dia" + ], + [ + "Ġcho", + "rej" + ], + [ + "Ġplatform", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġabor", + "cja" + ], + [ + "pra", + "cu" + ], + [ + "wa", + "b" + ], + [ + "Tra", + "kt" + ], + [ + "Ġbada", + "wcze" + ], + [ + "kla", + "sie" + ], + [ + "Ġost", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġfak", + "tami" + ], + [ + "Ġcier", + "piÄĻ" + ], + [ + "c", + "ud" + ], + [ + "ra", + "jÄħ" + ], + [ + "za", + "wsze" + ], + [ + "ĠH", + "ora" + ], + [ + "Ġalu", + "minium" + ], + [ + "Ġzamru", + "gaÅĤ" + ], + [ + "T", + "al" + ], + [ + "Ġu", + "ma" + ], + [ + "ers", + "ja" + ], + [ + "Ġfortepi", + "an" + ], + [ + "ZaÅĤ", + "óżmy" + ], + [ + "Ġpodpisa", + "li" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "kieÄĩ" + ], + [ + "ĠpobÅĤa", + "ż" + ], + [ + "Ġseksu", + "alnym" + ], + [ + "Ġzaufa", + "niem" + ], + [ + "Ġodcho", + "dzÄħ" + ], + [ + "ĠdÄĻ", + "b" + ], + [ + "se", + "a" + ], + [ + "Ġwyraż", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠnieÅĽwiad", + "om" + ], + [ + "Ġgang", + "ster" + ], + [ + "ĠMa", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġformu", + "le" + ], + [ + "Ġtrenin", + "gi" + ], + [ + "Ġstop", + "Äħ" + ], + [ + "Ġzor", + "ien" + ], + [ + "Ġniech", + "ci" + ], + [ + "ĠCli", + "nton" + ], + [ + "Ġmoż", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġod", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "Ġkoment", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠGra", + "żyna" + ], + [ + "Ġwykorzysty", + "wanie" + ], + [ + "ĠWielko", + "polsce" + ], + [ + "Nau", + "czyciel" + ], + [ + "Ġgru", + "źli" + ], + [ + "Ġza", + "rad" + ], + [ + "Ġprzebud", + "owÄĻ" + ], + [ + "Ġciekawo", + "stki" + ], + [ + "Li", + "czy" + ], + [ + "Ġpad", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġnastolat", + "ek" + ], + [ + "ĠCh", + "rob" + ], + [ + "ĠsÅĤuch", + "ali" + ], + [ + "nicz", + "no" + ], + [ + "Ġumy", + "sÅĤem" + ], + [ + "Ġzgo", + "dnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġkom", + "pi" + ], + [ + "ĠLi", + "sa" + ], + [ + "Ġprzyby", + "ÅĤych" + ], + [ + "ĠD", + "ymi" + ], + [ + "Ġozna", + "czenie" + ], + [ + "Ġostate", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "Ġgrz", + "mot" + ], + [ + "ĠSien", + "kiewicza" + ], + [ + "Ġstra", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "ano" + ], + [ + "mia", + "sta" + ], + [ + "ÅĤ", + "kami" + ], + [ + "cki", + "ng" + ], + [ + "Ġprzyjem", + "na" + ], + [ + "Ġorien", + "tacjÄĻ" + ], + [ + "Li", + "sty" + ], + [ + "Ġwah", + "aÅĤ" + ], + [ + "H", + "as" + ], + [ + "Ġ", + "róży" + ], + [ + "Ġprzy", + "piÄĻ" + ], + [ + "ĠT", + "in" + ], + [ + "Ġreali", + "zujÄħ" + ], + [ + "piÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġmi", + "se" + ], + [ + "Ġpa", + "cho" + ], + [ + "Ġzni", + "szczeÅĦ" + ], + [ + "Ġmo", + "ździe" + ], + [ + "Ġnad", + "przyro" + ], + [ + "ĠIn", + "sta" + ], + [ + "Ġpolskie", + "mu" + ], + [ + "Ġplam", + "a" + ], + [ + "Ġgwiaz", + "do" + ], + [ + "Ġzd", + "je" + ], + [ + "Ġrobi", + "a" + ], + [ + "Ġmusieli", + "by" + ], + [ + "ĠwdziÄĻ", + "cznoÅĽciÄħ" + ], + [ + "ĠFili", + "pi" + ], + [ + "gebj", + "org" + ], + [ + "Ġczas", + "owo" + ], + [ + "Ġnarze", + "kajÄħ" + ], + [ + "Ġkorytarz", + "ach" + ], + [ + "Ġkra", + "ÅĦ" + ], + [ + "wszy", + "stkie" + ], + [ + "Ġfla", + "gÄĻ" + ], + [ + "ĠWY", + "COP" + ], + [ + "Ġzamel", + "dowaÅĤ" + ], + [ + "ĠodÅĤo", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġprioryte", + "ty" + ], + [ + "Ġduch", + "owego" + ], + [ + "Ġkonstytu", + "cyjnej" + ], + [ + "Ġkrzy", + "ku" + ], + [ + "ĠczoÅĤ", + "g" + ], + [ + "ĠPrem", + "iera" + ], + [ + "cza", + "niem" + ], + [ + "Ġsm", + "akiem" + ], + [ + "Ġdoktry", + "ny" + ], + [ + "Ġszcze", + "re" + ], + [ + "Ġgrani", + "cznych" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owano" + ], + [ + "ĠNA", + "SA" + ], + [ + "ĠBie", + "dro" + ], + [ + "Ġrol", + "niczej" + ], + [ + "ĠO", + "pole" + ], + [ + "Ġniezwy", + "kÅĤa" + ], + [ + "ar", + "nia" + ], + [ + "ĠmiÄĻk", + "ka" + ], + [ + "Ġzga", + "dzaÄĩ" + ], + [ + "ĠkoÅĦc", + "owej" + ], + [ + "Ġdobro", + "ci" + ], + [ + "Ġspada", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġna", + "ciera" + ], + [ + "tur", + "n" + ], + [ + "Ġbudow", + "nictwo" + ], + [ + "Ġpo", + "dziaÅĤy" + ], + [ + "Ġma", + "li" + ], + [ + "Po", + "szu" + ], + [ + "Ġ:", + "-)." + ], + [ + "Ġduch", + "owe" + ], + [ + "Ġze", + "ÅĽliz" + ], + [ + "M", + "IA" + ], + [ + "Ġrobi", + "ÅĤam" + ], + [ + "W", + "sta" + ], + [ + "Ġuszko", + "dzone" + ], + [ + "ĠWaÅĤÄĻ", + "sy" + ], + [ + "O", + "li" + ], + [ + "Ġsz", + "ym" + ], + [ + "Ġku", + "ta" + ], + [ + "ĠLe", + "szczy" + ], + [ + "Ġszpi", + "ku" + ], + [ + "Ġresor", + "tów" + ], + [ + "Ġrobi", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġpres", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠO", + "ber" + ], + [ + "Ġrestaura", + "cja" + ], + [ + "ĠBe", + "ski" + ], + [ + "Pi", + "szÄĻ" + ], + [ + "ĠwydziaÅĤ", + "ów" + ], + [ + "m", + "ato" + ], + [ + "ĠG", + "rim" + ], + [ + "ut", + "ki" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "żnej" + ], + [ + "ĠWiÄĻ", + "kszoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "sy" + ], + [ + "Ġpu", + "ÅĽciÅĤa" + ], + [ + "Dro", + "gi" + ], + [ + "Ġszef", + "owie" + ], + [ + "Ġfe", + "u" + ], + [ + "Ġszwa", + "gier" + ], + [ + "H", + "rabia" + ], + [ + "Ġ", + "@" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dzÄħcy" + ], + [ + "Ġzwraca", + "li" + ], + [ + "Ġpilo", + "ci" + ], + [ + "ĠRa", + "fa" + ], + [ + "Ġpunkt", + "ami" + ], + [ + "Ġocho", + "tników" + ], + [ + "Ġindywidu", + "alnym" + ], + [ + "is", + "sa" + ], + [ + "Ġkwad", + "ran" + ], + [ + "Ġsuweren", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġcu", + "dze" + ], + [ + "ĠokÅĤad", + "ce" + ], + [ + "Ġadmi", + "raÅĤa" + ], + [ + "Ġli", + "ch" + ], + [ + "ĠmaleÅĦ", + "kie" + ], + [ + "P", + "ri" + ], + [ + "Ġzale", + "tÄħ" + ], + [ + "ÄĨ", + "wi" + ], + [ + "Ġmecha", + "nik" + ], + [ + "wi", + "ny" + ], + [ + "Ġwojewódz", + "kiej" + ], + [ + "Ġstaro", + "ÅĽwie" + ], + [ + "prez", + "enta" + ], + [ + "Ġratow", + "nictwa" + ], + [ + "Ġredak", + "tora" + ], + [ + "Ġbizne", + "sie" + ], + [ + "Ġpopu", + "lacja" + ], + [ + "Ġwydaw", + "nictwo" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szeliÅĽmy" + ], + [ + "Ġpreferen", + "cji" + ], + [ + "Ġdowol", + "ny" + ], + [ + "ĠA", + "ut" + ], + [ + "Ġdo", + "pis" + ], + [ + "ĠObywatel", + "skich" + ], + [ + "Ġpo", + "kÅĤó" + ], + [ + "Ġróż", + "a" + ], + [ + "Ġszcze", + "roÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠWewnÄĻtrz", + "nego" + ], + [ + "Ġmaksym", + "alne" + ], + [ + "Ġzawah", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠosiÄħ", + "gajÄħ" + ], + [ + "Ġponur", + "ym" + ], + [ + "Ġcent", + "rów" + ], + [ + "Ġlekar", + "skiej" + ], + [ + "ol", + "an" + ], + [ + "Ã", + "¥" + ], + [ + "Ġzaangaż", + "owany" + ], + [ + "g", + "lone" + ], + [ + "Ġmuzy", + "k" + ], + [ + "ĠO", + "ks" + ], + [ + "g", + "gi" + ], + [ + "Ġdo", + "god" + ], + [ + "ĠNadzwyczaj", + "nej" + ], + [ + "Ġre", + "ka" + ], + [ + "ĠzaÅĤÄħ", + "czniku" + ], + [ + "Ġpostanowi", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġi", + "ni" + ], + [ + "ĠpodrÄĻ", + "czniki" + ], + [ + "ĠSy", + "dney" + ], + [ + "Ġce", + "gl" + ], + [ + "Ġelegan", + "ckie" + ], + [ + "Ġinsta", + "lacja" + ], + [ + "D", + "I" + ], + [ + "ĠC", + "eli" + ], + [ + "U", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġpodpisa", + "nie" + ], + [ + "Ġobu", + "dzi" + ], + [ + "Ġle", + "wi" + ], + [ + "Ġw", + "targ" + ], + [ + "sa", + "w" + ], + [ + "S", + "pi" + ], + [ + "SÄħ", + "dzÄħc" + ], + [ + "ĠpÄĻ", + "dz" + ], + [ + "ĠDow", + "ódz" + ], + [ + "Ġprezyden", + "ckie" + ], + [ + "Ġdetek", + "tywa" + ], + [ + "Ġpodat", + "kowym" + ], + [ + "Ġro", + "sÅĤo" + ], + [ + "Ġignoru", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġmo", + "stem" + ], + [ + "gó", + "rze" + ], + [ + "Ġszlach", + "ta" + ], + [ + "Ġrozu", + "miaÅĤem" + ], + [ + "Ġugrup", + "owaÅĦ" + ], + [ + "Ġsiat", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġwidzi", + "aÅĤy" + ], + [ + "S", + "port" + ], + [ + "Ġktóre", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġprokura", + "torzy" + ], + [ + "Ġcywi", + "lny" + ], + [ + "Ġulo", + "tki" + ], + [ + "Ġpsycho", + "logiczne" + ], + [ + "Ġpoda", + "j" + ], + [ + "Ġze", + "szli" + ], + [ + "Ã", + "²" + ], + [ + "Ġfa", + "zÄĻ" + ], + [ + "Ġrozpa", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġ190", + "7" + ], + [ + "Ġbez", + "interes" + ], + [ + "Ġna", + "danie" + ], + [ + "Ġpance", + "rz" + ], + [ + "Ġdzie", + "jÄħ" + ], + [ + "n", + "owym" + ], + [ + "Ġkole", + "kcjÄĻ" + ], + [ + "Ġpopar", + "ciem" + ], + [ + "ĠS", + "iera" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "t" + ], + [ + "Ġw", + "niósÅĤ" + ], + [ + "st", + "res" + ], + [ + "Ġreprezentu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġwy", + "rabia" + ], + [ + "czy", + "ÅĦska" + ], + [ + "Ġoby", + "dwie" + ], + [ + "Ġwyczer", + "pania" + ], + [ + "Ġry", + "ja" + ], + [ + "Ġwodo", + "ciÄħg" + ], + [ + "ĠiPh", + "one" + ], + [ + "bi", + "Äħc" + ], + [ + "g", + "liÅĽmy" + ], + [ + "ĠNaj", + "lep" + ], + [ + "Ġnomina", + "cjÄĻ" + ], + [ + "e", + "i" + ], + [ + "Ġwz", + "biera" + ], + [ + "Ġuro", + "dzony" + ], + [ + "Ġpogrze", + "bu" + ], + [ + "Ġf", + "ami" + ], + [ + "Ġ13", + "1" + ], + [ + "Pow", + "stanie" + ], + [ + "ĠFAU", + "ST" + ], + [ + "An", + "to" + ], + [ + "Ġwyzna", + "czone" + ], + [ + "Ġuchy", + "lone" + ], + [ + "Ġma", + "ga" + ], + [ + "Ġproble", + "mie" + ], + [ + "Ġkrólew", + "skim" + ], + [ + "Ġsposob", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpowi", + "ódÅĤ" + ], + [ + "Ġbezpie", + "cznÄħ" + ], + [ + "ĠSi", + "mona" + ], + [ + "198", + "1" + ], + [ + "ĠK", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġmanipul", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwo", + "ÅĤanie" + ], + [ + "czni", + "owie" + ], + [ + "ĠciÄĻżarów", + "ka" + ], + [ + "Ġru", + "d" + ], + [ + "ĠKoÅĽci", + "oÅĤem" + ], + [ + "Ġwol", + "ni" + ], + [ + "Ġza", + "tacza" + ], + [ + "Ġkli", + "macie" + ], + [ + "fli", + "x" + ], + [ + "Ġcios", + "ów" + ], + [ + "Ġgad", + "że" + ], + [ + "Ġos", + "ÅĤon" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "tki" + ], + [ + "ĠmogÅĤa", + "byÅĽ" + ], + [ + "Ġwy", + "znaÅĤa" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠT", + "as" + ], + [ + "Ġzawi", + "ódÅĤ" + ], + [ + "Ġwybra", + "na" + ], + [ + "kowi", + "ce" + ], + [ + "Ġpla", + "ce" + ], + [ + "Ġprem", + "ie" + ], + [ + "1", + "12" + ], + [ + "Ġsi", + "o" + ], + [ + "Cz", + "erw" + ], + [ + "Ġprze", + "rabi" + ], + [ + "ĠF", + "ortu" + ], + [ + "Ġwybor", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġproducen", + "tem" + ], + [ + "Ġkaj", + "d" + ], + [ + "â£", + "¿" + ], + [ + "ĠkaÅĤ", + "uż" + ], + [ + "Ġmo", + "zai" + ], + [ + "ĠniesÅĤu", + "sznie" + ], + [ + "ran", + "ki" + ], + [ + "Ġmental", + "noÅĽci" + ], + [ + "le", + "kty" + ], + [ + "Ġinwesto", + "rzy" + ], + [ + "sa", + "y" + ], + [ + "Ġu", + "publi" + ], + [ + "mi", + "ne" + ], + [ + "Ġpras", + "owa" + ], + [ + "Ġpo", + "rÄĻcz" + ], + [ + "ĠnakÅĤad", + "em" + ], + [ + "Ġprzytak", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġws", + "piÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠH", + "os" + ], + [ + "U", + "czy" + ], + [ + "Ġwaha", + "niem" + ], + [ + "ĠgÅĤów", + "nymi" + ], + [ + "Ġam", + "ne" + ], + [ + "Ġnajp", + "rÄĻdzej" + ], + [ + "Ġmo", + "kry" + ], + [ + "ĠgoÅĽci", + "om" + ], + [ + "p", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠWie", + "lu" + ], + [ + "Ġcharaktery", + "stycznÄħ" + ], + [ + "Ġelektroni", + "czne" + ], + [ + "ĠFer", + "dyn" + ], + [ + "Ġdobro", + "bytu" + ], + [ + "Ġuzyska", + "li" + ], + [ + "Ġnozd", + "rza" + ], + [ + "Ġch", + "oru" + ], + [ + "S", + "Y" + ], + [ + "Ġprzy", + "dzie" + ], + [ + "Ġprzeby", + "wania" + ], + [ + "Ġfaje", + "rw" + ], + [ + "Wojcie", + "ch" + ], + [ + "Ġpo", + "iry" + ], + [ + "Ġwari", + "anty" + ], + [ + "wy", + "borcza" + ], + [ + "Ġniemiec", + "cy" + ], + [ + "Ġwy", + "lÄħ" + ], + [ + "ĠS", + "mu" + ], + [ + "Ġpoz", + "ew" + ], + [ + "Ġu", + "giÄĻ" + ], + [ + "ami", + "ny" + ], + [ + "Ġrek", + "tora" + ], + [ + "Ġumil", + "kÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "amiÄħ" + ], + [ + "Ġbro", + "dzie" + ], + [ + "ĠBroni", + "sÅĤawa" + ], + [ + "P", + "ary" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiadczenia", + "ch" + ], + [ + "ĠB", + "U" + ], + [ + "Ġrewolu", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠC", + "ali" + ], + [ + "Ġgre", + "ckiego" + ], + [ + "kowa", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Th", + "omas" + ], + [ + "Ġpatro", + "lu" + ], + [ + "ĠJe", + "h" + ], + [ + "ktu", + "ra" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "cenia" + ], + [ + "Ġwy", + "gad" + ], + [ + "Ġpozosta", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠG", + "ordon" + ], + [ + "ĠE", + "i" + ], + [ + "Ġepidem", + "ia" + ], + [ + "Ġkomp", + "ak" + ], + [ + "Ġnarod", + "owa" + ], + [ + "nó", + "stwo" + ], + [ + "bi", + "cki" + ], + [ + "ĠU", + "B" + ], + [ + "Ġzajm", + "Äħ" + ], + [ + "pow", + "ro" + ], + [ + "Ġalgory", + "tm" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "tów" + ], + [ + "Ġzagra", + "nicznym" + ], + [ + "Twier", + "dzi" + ], + [ + "Ġcyr", + "k" + ], + [ + "ĠmiaÅĤ", + "byÅĽ" + ], + [ + "Ġporu", + "szenie" + ], + [ + "Ġstoi", + "my" + ], + [ + "syj", + "na" + ], + [ + "Ġolbrzym", + "ia" + ], + [ + "Ana", + "liza" + ], + [ + "Ġma", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "ĠZ", + "goda" + ], + [ + "Ġposiada", + "li" + ], + [ + "ĠAkadem", + "ia" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "skie" + ], + [ + "Ġinwi", + "gi" + ], + [ + "ĠLi", + "bii" + ], + [ + "Ġbran", + "so" + ], + [ + "Ġrozej", + "rzeÄĩ" + ], + [ + "per", + "t" + ], + [ + "he", + "s" + ], + [ + "Ġrekompens", + "aty" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzaÄĩ" + ], + [ + "Kt", + "óż" + ], + [ + "Ġpieszcz", + "ot" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "wnoÅĽci" + ], + [ + "Ġupor", + "czy" + ], + [ + "so", + "la" + ], + [ + "ĠNie", + "bie" + ], + [ + "Ġzba", + "danie" + ], + [ + "Ġgenia", + "lny" + ], + [ + "Ġwy", + "robiÄĩ" + ], + [ + "Ġs", + "ferÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "pÄĻ" + ], + [ + "ĠJa", + "y" + ], + [ + "ĠbezpÅĤa", + "tne" + ], + [ + "ĠprzysÅĤ", + "owi" + ], + [ + "Ġ2", + "15" + ], + [ + "ĠS", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġuwol", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġprzetr", + "waÅĤ" + ], + [ + "szÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġplu", + "sów" + ], + [ + "Ġkilku", + "nasto" + ], + [ + "row", + "ska" + ], + [ + "ĠPie", + "t" + ], + [ + "Ġwyraz", + "ie" + ], + [ + "Ġrap", + "townie" + ], + [ + "ĠMi", + "lo" + ], + [ + "Ġdowie", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġdysp", + "ropor" + ], + [ + "Poz", + "wala" + ], + [ + "Ġbluz", + "kÄĻ" + ], + [ + "ĠmiÅĤo", + "ÅĽników" + ], + [ + "ĠJer", + "ry" + ], + [ + "Ġzamy", + "ÅĽliÅĤ" + ], + [ + "Ġprzyjmie", + "my" + ], + [ + "Ġstereoty", + "p" + ], + [ + "JÄĻ", + "zyk" + ], + [ + "Ġelektora", + "t" + ], + [ + "????", + "??" + ], + [ + "Ġo", + "siadÅĤ" + ], + [ + "se", + "e" + ], + [ + "Ġka", + "ble" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "li" + ], + [ + "Ġprób", + "owaÅĤy" + ], + [ + "owi", + "ny" + ], + [ + "Ġpo", + "pis" + ], + [ + "sza", + "j" + ], + [ + "Ġki", + "os" + ], + [ + "Ġod", + "miana" + ], + [ + "Ġpoli", + "cyjny" + ], + [ + "Spróbu", + "j" + ], + [ + "Ġziar", + "en" + ], + [ + "ĠMi", + "crosoft" + ], + [ + "ĠOli", + "ver" + ], + [ + "Ġprze", + "g" + ], + [ + "Ġ2", + "13" + ], + [ + "ĠS", + "qu" + ], + [ + "ĠszczegóÅĤ", + "owy" + ], + [ + "Ġroz", + "gar" + ], + [ + "Ġdowol", + "nego" + ], + [ + "Ġdo", + "pÅĤyw" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "szczÄħ" + ], + [ + "po", + "nad" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "ko" + ], + [ + "K", + "ru" + ], + [ + "Ġwitami", + "na" + ], + [ + "Ġgo", + "re" + ], + [ + "Ġpot", + "ÅĤu" + ], + [ + "P", + "ana" + ], + [ + "Ġza", + "ciskajÄħc" + ], + [ + "CH", + "A" + ], + [ + "Ġryt", + "mu" + ], + [ + "ĠPo", + "k" + ], + [ + "dnie", + "ni" + ], + [ + "Ġzach", + "owane" + ], + [ + "os", + "ów" + ], + [ + "szcz", + "ono" + ], + [ + "Ġsty", + "czni" + ], + [ + "Ġdystan", + "sie" + ], + [ + "MÅĤo", + "da" + ], + [ + "Ġwyobraża", + "sz" + ], + [ + "Ġpolity", + "kiem" + ], + [ + "Ġpotom", + "stwa" + ], + [ + "Ġprzebywa", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġkar", + "na" + ], + [ + "Ġum", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġprogram", + "owej" + ], + [ + "Ġpoczekal", + "ni" + ], + [ + "Ġo", + "mac" + ], + [ + "Ġmart", + "wym" + ], + [ + "Ġinf", + "oli" + ], + [ + "Ġporozumie", + "wa" + ], + [ + "Czek", + "amy" + ], + [ + "Ġwchodzi", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠSh", + "el" + ], + [ + "ĠNor", + "m" + ], + [ + "Lin", + "k" + ], + [ + "Ġprzy", + "pisaÄĩ" + ], + [ + "Ġp", + "sie" + ], + [ + "ĠAl", + "legro" + ], + [ + "Ġwielo", + "letni" + ], + [ + "Ġwicem", + "arszaÅĤek" + ], + [ + "Ġpowtó", + "rzy" + ], + [ + "Ġmai", + "lem" + ], + [ + "Ġpobli", + "skich" + ], + [ + "ĠsamorzÄħd", + "om" + ], + [ + "Ġnau", + "kowiec" + ], + [ + "Przy", + "znam" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dzili" + ], + [ + "Ġsi", + "li" + ], + [ + "Ġmase", + "czek" + ], + [ + "ĠNiem", + "ca" + ], + [ + "Ġwyb", + "lak" + ], + [ + "Ġsamo", + "tne" + ], + [ + "dzi", + "one" + ], + [ + "si", + "de" + ], + [ + "ĠwiedziaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "ĠprzejÄĻ", + "li" + ], + [ + "ĠsiÄĻ", + "gaÄĩ" + ], + [ + "ĠdziewiÄĻÄĩ", + "set" + ], + [ + "ĠPiÅĤsud", + "ski" + ], + [ + "Ġnie", + "trzeź" + ], + [ + "ĠDy", + "rektor" + ], + [ + "Ġuka", + "ra" + ], + [ + "ĠC", + "ad" + ], + [ + "20", + "2" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "gach" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġs", + "nach" + ], + [ + "Ġwrzas", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġwydat", + "ek" + ], + [ + "Jesie", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġrestaura", + "cje" + ], + [ + "Ġprzedosta", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "owym" + ], + [ + "p", + "f" + ], + [ + "Ġzio", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠSto", + "czni" + ], + [ + "er", + "b" + ], + [ + "Ġprzy", + "stÄħ" + ], + [ + "Ġdur", + "r" + ], + [ + "ban", + "k" + ], + [ + "Ġmon", + "stru" + ], + [ + "Miesz", + "kam" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄħcej" + ], + [ + "Ġjapo", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġcesar", + "stwa" + ], + [ + "ĠFryd", + "eryk" + ], + [ + "Ġdem", + "onów" + ], + [ + "Ġsprzeci", + "wia" + ], + [ + "szko", + "dli" + ], + [ + "Pa", + "pież" + ], + [ + "i", + "gn" + ], + [ + "ĠKra", + "s" + ], + [ + "pre", + "cy" + ], + [ + "Ġskon", + "sul" + ], + [ + "Ġprzegra", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czony" + ], + [ + "Ġdoda", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠPatry", + "k" + ], + [ + "Ġte", + "ologii" + ], + [ + "Ġwybra", + "nego" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owanie" + ], + [ + "vo", + "lu" + ], + [ + "Ġwidni", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġodwo", + "ÅĤaÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "ÅĽle" + ], + [ + "L", + "it" + ], + [ + "Ġponie", + "sie" + ], + [ + "Wi", + "ce" + ], + [ + "Ġob", + "aliÄĩ" + ], + [ + "Ġzagad", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "szÅĤam" + ], + [ + "Ġ13", + "6" + ], + [ + "Ġkorpora", + "cje" + ], + [ + "ĠG", + "ÅĤÄĻbo" + ], + [ + "rzy", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "er", + "ry" + ], + [ + "Ġkierow", + "nicÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "w" + ], + [ + "Moc", + "no" + ], + [ + "ży", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġpozba", + "wieni" + ], + [ + "Ġf", + "raj" + ], + [ + "O", + "glÄħda" + ], + [ + "Ġlokal", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġniepo", + "strzeżenie" + ], + [ + "Ġcertyfika", + "t" + ], + [ + "Ġodda", + "jÄħ" + ], + [ + "а", + "н" + ], + [ + "Ġrzad", + "ka" + ], + [ + "Ġobiecy", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "ska" + ], + [ + "Ġkontro", + "lne" + ], + [ + "Ġkosmi", + "cznych" + ], + [ + "przestrze", + "ni" + ], + [ + "Ġwiarygod", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġsku", + "pu" + ], + [ + "Grzego", + "rz" + ], + [ + "Z", + "goda" + ], + [ + "Ġzabi", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġdzie", + "kan" + ], + [ + "Ġwyklu", + "czone" + ], + [ + "Ġkontynen", + "cie" + ], + [ + "Ġgre", + "ckich" + ], + [ + "Polity", + "cy" + ], + [ + "Ġciez", + "ko" + ], + [ + "ĠH", + "ur" + ], + [ + "Ġscen", + "ariusze" + ], + [ + "Ġuda", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġdzi", + "kim" + ], + [ + "U", + "su" + ], + [ + "P", + "rzym" + ], + [ + "K", + "ali" + ], + [ + "Wszyst", + "kim" + ], + [ + "z", + "owanej" + ], + [ + "Ġwskaz", + "any" + ], + [ + "Ġniewy", + "kona" + ], + [ + "ĠInte", + "gracji" + ], + [ + "Ġob", + "róciÄĩ" + ], + [ + "Roz", + "wiÄħzanie" + ], + [ + "Ġocze", + "kujÄħc" + ], + [ + "ry", + "nt" + ], + [ + "Za", + "gad" + ], + [ + "Ġstaty", + "stycznie" + ], + [ + "Ġuszcze", + "l" + ], + [ + "Ġniedoskon", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġgwiaz", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġ16", + "4" + ], + [ + "Ġuz", + "mysÅĤ" + ], + [ + "Ġelektroni", + "czny" + ], + [ + "Ġpowiadomi", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠwÅĤók", + "na" + ], + [ + "Ġzatro", + "sk" + ], + [ + "za", + "wodni" + ], + [ + "ĠmaÅĤże", + "ÅĦstwem" + ], + [ + "si", + "oÅĤ" + ], + [ + "Przy", + "jÄĻcie" + ], + [ + "am", + "encie" + ], + [ + "Ġba", + "g" + ], + [ + "Ġ14", + "8" + ], + [ + "myÅĽl", + "ne" + ], + [ + "Ġkup", + "ca" + ], + [ + "Ġjeli", + "ta" + ], + [ + "ĠWscho", + "dnich" + ], + [ + "i", + "ty" + ], + [ + "Ġprze", + "staw" + ], + [ + "Ġkim", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġnastawi", + "ony" + ], + [ + "ĠmiÄĻk", + "kich" + ], + [ + "Ġdo", + "daw" + ], + [ + "Ġmarsz", + "czÄħc" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czyÅĤo" + ], + [ + "Ġcia", + "gle" + ], + [ + "ĠPro", + "fe" + ], + [ + "ĠpowÄĻ", + "dr" + ], + [ + "Ġczu", + "ÅĤoÅĽci" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "sta" + ], + [ + "Ġpocz", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġży", + "wienia" + ], + [ + "ĠWyż", + "szego" + ], + [ + "Ġwier", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠsÅĤuż", + "bÄħ" + ], + [ + "Ġfak", + "tycznego" + ], + [ + "Ġrower", + "owych" + ], + [ + "Ġtak", + "tykÄĻ" + ], + [ + "Ġz", + "nosiÅĤ" + ], + [ + "der", + "ów" + ], + [ + "Si", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġost", + "rego" + ], + [ + "leci", + "aÅĤo" + ], + [ + "am", + "or" + ], + [ + "L", + "at" + ], + [ + "NE", + "S" + ], + [ + "t", + "owo" + ], + [ + "Ġnaraz", + "iÄĩ" + ], + [ + "Ski", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ch", + "nÄħÅĤem" + ], + [ + "Ġapo", + "sto" + ], + [ + "Ġchemi", + "czne" + ], + [ + "Ġumie", + "szczenie" + ], + [ + "Ġprzechodzi", + "my" + ], + [ + "si", + "ów" + ], + [ + "Ġniemożli", + "wa" + ], + [ + "Ġsklep", + "em" + ], + [ + "wal", + "d" + ], + [ + "ol", + "brzym" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owujÄħc" + ], + [ + "Ġpowtór", + "nie" + ], + [ + "Ġprze", + "cin" + ], + [ + "Ġdzie", + "j" + ], + [ + "Ġpozwal", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠJen", + "nifer" + ], + [ + "O", + "bli" + ], + [ + "Ġprezyden", + "cie" + ], + [ + "ĠAs", + "soci" + ], + [ + "lo", + "tem" + ], + [ + "ĠwiÄĻ", + "zy" + ], + [ + "Ġwi", + "oÅĽ" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "kami" + ], + [ + "ĠPak", + "ist" + ], + [ + "i", + "ali" + ], + [ + "ĠK", + "RR" + ], + [ + "Ġuch", + "wala" + ], + [ + "plika", + "cje" + ], + [ + "Ġw", + "mo" + ], + [ + "ĠsÅĤusz", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġster", + "owanie" + ], + [ + "ju", + "trze" + ], + [ + "ĠPrze", + "j" + ], + [ + "Ġroz", + "poÅĽ" + ], + [ + "Ġma", + "larza" + ], + [ + "ĠwÅĤó", + "cz" + ], + [ + "Ġh", + "ak" + ], + [ + "tk", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġmar", + "nowaÄĩ" + ], + [ + "ĠuporzÄħd", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "ĠD", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġkol", + "orem" + ], + [ + "Ġspu", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġzakoch", + "any" + ], + [ + "Ġza", + "stÄĻpuje" + ], + [ + "Ġniecier", + "pli" + ], + [ + "Hit", + "ler" + ], + [ + "Ġbla", + "ck" + ], + [ + "Ġustawi", + "ono" + ], + [ + "ĠnieszczÄĻÅĽli", + "wy" + ], + [ + "Ġprzy", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "-", + ">" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czyÅĤy" + ], + [ + "Ġniż", + "szym" + ], + [ + "ĠKaczmar", + "ek" + ], + [ + "Ġczwo", + "ra" + ], + [ + "Ġmagi", + "czny" + ], + [ + "Ġkoronawi", + "rus" + ], + [ + "Ġtechni", + "kÄĻ" + ], + [ + "fli", + "kt" + ], + [ + "ĠJadwi", + "gi" + ], + [ + "Ġmi", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġnowe", + "lizacjÄĻ" + ], + [ + "Stra", + "te" + ], + [ + "ĠD", + "ani" + ], + [ + "nob", + "rÄħz" + ], + [ + "B", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠG", + "ren" + ], + [ + "ĠMa", + "rze" + ], + [ + "om", + "on" + ], + [ + "Z", + "dra" + ], + [ + "Ġparo", + "ma" + ], + [ + "Ġw", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġz", + "biega" + ], + [ + "Ġek", + "ster" + ], + [ + "Ġprzesa", + "da" + ], + [ + "Ġki", + "nem" + ], + [ + "bel", + "l" + ], + [ + "Ġfar", + "b" + ], + [ + "Ġ", + ")," + ], + [ + "Ġod", + "legÅĤy" + ], + [ + "S", + "ter" + ], + [ + "Ġotwiera", + "m" + ], + [ + "M", + "IE" + ], + [ + "Ġmo", + "ralnej" + ], + [ + "Ġcze", + "sci" + ], + [ + "ho", + "use" + ], + [ + "ĠzapÅĤa", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġide", + "Äħ" + ], + [ + "hi", + "r" + ], + [ + "Ġzja", + "da" + ], + [ + "Ġsiedzi", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġwraż", + "liwoÅĽci" + ], + [ + "ĠP", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġpoczyna", + "jÄħc" + ], + [ + "Fran", + "cja" + ], + [ + "Ġeksperty", + "zy" + ], + [ + "A", + "h" + ], + [ + "gu", + "a" + ], + [ + "Ġekonomi", + "cznie" + ], + [ + "ĠCze", + "chy" + ], + [ + "Ġprzy", + "tacza" + ], + [ + "Nie", + "raz" + ], + [ + "szczy", + "zna" + ], + [ + "Ġdo", + "szliÅĽmy" + ], + [ + "ĠC", + "ud" + ], + [ + "ycha", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠoszczÄĻ", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠpodÅĤo", + "ga" + ], + [ + "Ġidenty", + "czny" + ], + [ + "Ġwie", + "dzial" + ], + [ + "Ġkoryta", + "rze" + ], + [ + "Ġstrze", + "lec" + ], + [ + "Ġado", + "pcji" + ], + [ + "Ġnormal", + "ni" + ], + [ + "Ġba", + "ÅĽni" + ], + [ + "Ġdzisiej", + "sza" + ], + [ + "ĠCmenta", + "rzu" + ], + [ + "Sz", + "pital" + ], + [ + "lin", + "s" + ], + [ + "Ġs", + "akie" + ], + [ + "Ġmor", + "ska" + ], + [ + "ĠzarzÄħ", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ĠP", + "IER" + ], + [ + "rucho", + "moÅĽci" + ], + [ + "Ġszy", + "bie" + ], + [ + "Ġlotni", + "czej" + ], + [ + "leg", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġtramwaj", + "ów" + ], + [ + "m", + "Äħd" + ], + [ + "s", + "ak" + ], + [ + "fik", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġniepoko", + "iÄĩ" + ], + [ + "ĠKrem", + "la" + ], + [ + "Ġmis", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġmo", + "dne" + ], + [ + "Ġniewiary", + "god" + ], + [ + "ĠO", + "range" + ], + [ + "ĠskoÅĦczy", + "li" + ], + [ + "Ġpa", + "rod" + ], + [ + "Ġprzeszko", + "dÄħ" + ], + [ + "ĠsÅĤone", + "cznego" + ], + [ + "Jed", + "nego" + ], + [ + "Ġo", + "tÄĻ" + ], + [ + "Do", + "kument" + ], + [ + "ĠjÄħd", + "rowej" + ], + [ + "Ġmi", + "ty" + ], + [ + "dz", + "aliÅĽmy" + ], + [ + "Ġscho", + "dowej" + ], + [ + "j", + "pg" + ], + [ + "Ġ22", + "5" + ], + [ + "Ġgór", + "skie" + ], + [ + "Ġreprezent", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzÄħcych" + ], + [ + "B", + "ierze" + ], + [ + "Ġw", + "szczy" + ], + [ + "siÄħ", + "dzie" + ], + [ + "Ġsil", + "niejsza" + ], + [ + "ĠskÅĤad", + "am" + ], + [ + "U", + "znaÅĤ" + ], + [ + "Ġrozumie", + "nia" + ], + [ + "Ġwi", + "ta" + ], + [ + "L", + "C" + ], + [ + "Ġżeglu", + "gi" + ], + [ + "Ġdemokra", + "tycznego" + ], + [ + "Ġlodów", + "ce" + ], + [ + "Ġprzeka", + "że" + ], + [ + "Ġprzesta", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġskrzy", + "dle" + ], + [ + "ĠPóÅĤnoc", + "na" + ], + [ + "Ġzaple", + "cza" + ], + [ + "Ġuro", + "ku" + ], + [ + "Ġrecep", + "ty" + ], + [ + "Ġwodos", + "pad" + ], + [ + "Ġu", + "biegÅĤo" + ], + [ + "O", + "pu" + ], + [ + "Ġape", + "luje" + ], + [ + "Ġwscho", + "dniÄħ" + ], + [ + "ol", + "d" + ], + [ + "Ġw", + "szcze" + ], + [ + "Ġw", + "biÄĩ" + ], + [ + "Ġstandar", + "dowe" + ], + [ + "ĠwyksztaÅĤ", + "ceniem" + ], + [ + "Ġniedopuszcz", + "alne" + ], + [ + "Ġnazi", + "stów" + ], + [ + "Ġjaskra", + "wo" + ], + [ + "n", + "cji" + ], + [ + "Ġno", + "tes" + ], + [ + "Ġsoli", + "darnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "szÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġrozwi", + "niÄĻte" + ], + [ + "Ġbezpiecze", + "ÅĦstwie" + ], + [ + "Ġpozio", + "mach" + ], + [ + "ĠkoÅĦców", + "ki" + ], + [ + "Ġwczoraj", + "szym" + ], + [ + "Prze", + "by" + ], + [ + "Ġodwo", + "ÅĤuje" + ], + [ + "ĠprzeciwdziaÅĤa", + "niu" + ], + [ + "ty", + "le" + ], + [ + "Ġwi", + "del" + ], + [ + "Ġa", + "go" + ], + [ + "Ġb", + "lach" + ], + [ + "ĠrozwiÄħzy", + "waÄĩ" + ], + [ + "nist", + "ami" + ], + [ + "Ġzd", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠB", + "in" + ], + [ + "ĠK", + "uro" + ], + [ + "AN", + "D" + ], + [ + "Ġszli", + "f" + ], + [ + "Ġstrych", + "u" + ], + [ + "se", + "p" + ], + [ + "Ġdokony", + "wane" + ], + [ + "Ġniego", + "dzi" + ], + [ + "bo", + "ard" + ], + [ + "Ġzast", + "rzy" + ], + [ + "Ġdebi", + "lem" + ], + [ + "Ġzapu", + "kaÅĤ" + ], + [ + "Ġarab", + "skich" + ], + [ + "Ġzawiadomi", + "Äĩ" + ], + [ + "T", + "zn" + ], + [ + "Ġre", + "ke" + ], + [ + "Ġpomoc", + "nik" + ], + [ + "P", + "hi" + ], + [ + "ĠgorÄħ", + "czki" + ], + [ + "Ġokie", + "nka" + ], + [ + "ĠCh", + "ru" + ], + [ + "Ġcza", + "ro" + ], + [ + "ĠOr", + "dyna" + ], + [ + "Ġautomaty", + "czne" + ], + [ + "ĠsiÄĻ", + "gaÅĤa" + ], + [ + "kÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġwz", + "niesienia" + ], + [ + "ĠG", + "Äħ" + ], + [ + "Ġdoktor", + "em" + ], + [ + "ÅĦ", + "cza" + ], + [ + "Ġko", + "kos" + ], + [ + "ĠW", + "obec" + ], + [ + "al", + "fa" + ], + [ + "Ġpo", + "lem" + ], + [ + "Ġwyszuki", + "war" + ], + [ + "ĠSe", + "an" + ], + [ + "Ġdr", + "żaÅĤ" + ], + [ + "ĠnapÄĻ", + "du" + ], + [ + "Ġkrzy", + "czÄħ" + ], + [ + "zyj", + "nej" + ], + [ + "Åļ", + "led" + ], + [ + "Ġwz", + "o" + ], + [ + "b", + "ska" + ], + [ + "Ġzaskaku", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "Sta", + "lin" + ], + [ + "Ġnaz", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġkawa", + "le" + ], + [ + "po", + "ziom" + ], + [ + "ĠÅ»", + "ar" + ], + [ + "Ġob", + "ci" + ], + [ + "Ġodzy", + "skaÅĤa" + ], + [ + "Ġwierzy", + "tel" + ], + [ + "Ġgospodarstwa", + "ch" + ], + [ + "Ġsk", + "aÅĤÄĻ" + ], + [ + "ima", + "gin" + ], + [ + "ĠWen", + "us" + ], + [ + "Ġrzeczywist", + "ego" + ], + [ + "S", + "E" + ], + [ + "Ġb", + "ob" + ], + [ + "A", + "gencja" + ], + [ + "Ġuzasad", + "niÄĩ" + ], + [ + "cz", + "kowych" + ], + [ + "ĠKodek", + "sie" + ], + [ + "g", + "ha" + ], + [ + "ĠZi", + "obry" + ], + [ + "U", + "lica" + ], + [ + "Ġunika", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġpodwój", + "nie" + ], + [ + "G", + "war" + ], + [ + "ĠZako", + "panem" + ], + [ + "ci", + "ka" + ], + [ + "Uważ", + "aÅĤ" + ], + [ + "Prze", + "wodniczÄħcy" + ], + [ + "Ġwybrze", + "że" + ], + [ + "tÄĻ", + "dy" + ], + [ + "Ġplan", + "owanie" + ], + [ + "ĠujÄĻ", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġ2", + "17" + ], + [ + "Ġstandar", + "du" + ], + [ + "Ma", + "ciej" + ], + [ + "Ġprzy", + "sunÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġze", + "skoczyÅĤ" + ], + [ + "Ġud", + "any" + ], + [ + "Ġge", + "opolity" + ], + [ + "Ġbiod", + "rach" + ], + [ + "ĠÅļlÄħ", + "skiej" + ], + [ + "ĠuÅĽmie", + "chaÄĩ" + ], + [ + "Ġwsta", + "li" + ], + [ + "ĠpomyÅĽle", + "nia" + ], + [ + "Ġunice", + "st" + ], + [ + "Ì", + "¶" + ], + [ + "Ġsuger", + "owaÄĩ" + ], + [ + "d", + "wu" + ], + [ + "u", + "sta" + ], + [ + "net", + "t" + ], + [ + "Ġcywi", + "lne" + ], + [ + "k", + "lat" + ], + [ + "Ġli", + "niach" + ], + [ + "r", + "owana" + ], + [ + "Ġar", + "sen" + ], + [ + "ĠUÅĽmie", + "chnÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠWy", + "j" + ], + [ + "B", + "ob" + ], + [ + "Ġpandem", + "ia" + ], + [ + "Ġo", + "tar" + ], + [ + "ĠA", + "ud" + ], + [ + "ÃĦ", + "ÃĦ" + ], + [ + "ow", + "óz" + ], + [ + "g", + "ny" + ], + [ + "Ġ13", + "8" + ], + [ + "ĠOs", + "lo" + ], + [ + "Ġrozpo", + "cznÄħ" + ], + [ + "de", + "lu" + ], + [ + "ĠÅĤam", + "ania" + ], + [ + "Ġpopiera", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġradzie", + "cki" + ], + [ + "Ġotwo", + "rzyÅĤem" + ], + [ + "Ġuli", + "czki" + ], + [ + "ĠkrÄħ", + "żÄħ" + ], + [ + "Ġautoryte", + "tem" + ], + [ + "Ġwyma", + "gani" + ], + [ + "Ġzamów", + "ie" + ], + [ + "Ġob", + "e" + ], + [ + "bo", + "urne" + ], + [ + "ĠokreÅĽl", + "ono" + ], + [ + "Z", + "aku" + ], + [ + "Ce", + "sarz" + ], + [ + "ĠtrwaÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġskrupu", + "ÅĤów" + ], + [ + "R", + "atu" + ], + [ + "Ġnamy", + "ÅĽle" + ], + [ + "Ġnieunik", + "nione" + ], + [ + "Ġdotrzym", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġide", + "ologia" + ], + [ + "wy", + "so" + ], + [ + "mo", + "ne" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "anych" + ], + [ + "ĠD", + "ni" + ], + [ + "szen", + "ko" + ], + [ + "woz", + "ów" + ], + [ + "Ġczyta", + "sz" + ], + [ + "Ġtward", + "ej" + ], + [ + "ĠKo", + "niec" + ], + [ + "Ġpoże", + "gnaÅĤ" + ], + [ + "Ġpisto", + "letem" + ], + [ + "Ġró", + "sÅĤ" + ], + [ + "Ġpo", + "bie" + ], + [ + "Ġprzy", + "ÅĽwie" + ], + [ + "ON", + "E" + ], + [ + "ĠT", + "ych" + ], + [ + "Ġtraw", + "nik" + ], + [ + "B", + "raÅĤ" + ], + [ + "Ġmog", + "Äħcych" + ], + [ + "m", + "ek" + ], + [ + "t", + "owani" + ], + [ + "bi", + "cie" + ], + [ + "Ġwez", + "waniem" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nami" + ], + [ + "Ġbie", + "gli" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "Ġogrze", + "wanie" + ], + [ + "ĠSzwe", + "cja" + ], + [ + "y", + "i" + ], + [ + "j", + "onal" + ], + [ + "B", + "or" + ], + [ + "Ġprzewoź", + "ników" + ], + [ + "Ġodp", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġutwo", + "rzony" + ], + [ + "Ġnieuf", + "noÅĽci" + ], + [ + "ko", + "le" + ], + [ + "Ġzadow", + "ol" + ], + [ + "ĠporÄĻ", + "czy" + ], + [ + "Ġali", + "menta" + ], + [ + "Ġmotyw", + "ów" + ], + [ + "ĠIn", + "żynie" + ], + [ + "Ġzaba", + "wek" + ], + [ + "ĠzapÅĤa", + "tÄĻ" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czenia" + ], + [ + "Ġpoczu", + "je" + ], + [ + "ĠLi", + "li" + ], + [ + "Ġkontu", + "zji" + ], + [ + "Ġodbi", + "cia" + ], + [ + "ĠRzecz", + "pospolitej" + ], + [ + "Ġgra", + "fika" + ], + [ + "ĠF", + "li" + ], + [ + "Ġsi", + "ana" + ], + [ + "Ġautono", + "mii" + ], + [ + "Ġpodwój", + "nego" + ], + [ + "Ġzauważy", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġgrub", + "ej" + ], + [ + "Ġzano", + "towaÅĤ" + ], + [ + "ĠEwange", + "lii" + ], + [ + "Ġlitera", + "ckich" + ], + [ + "i", + "nach" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "stÄħ" + ], + [ + "Ġinterpre", + "towaÄĩ" + ], + [ + "ĠCent", + "ralnej" + ], + [ + "Ġwyrze", + "ź" + ], + [ + "Rz", + "Äħ" + ], + [ + "Ġja", + "szczur" + ], + [ + "Kon", + "tynu" + ], + [ + "re", + "f" + ], + [ + "ĠE", + "UR" + ], + [ + "Ġkry", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠnaÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Euro", + "pa" + ], + [ + "mo", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġu", + "ciÄĻ" + ], + [ + "tow", + "ski" + ], + [ + "Ġwykorzysty", + "wana" + ], + [ + "Ġkole", + "dze" + ], + [ + "Ġce", + "gieÅĤ" + ], + [ + "T", + "H" + ], + [ + "Ġsur", + "owca" + ], + [ + "Ġmam", + "u" + ], + [ + "ĠZel", + "andii" + ], + [ + "Ġpodkre", + "ÅĽliÅĤa" + ], + [ + "Ġzawar", + "cie" + ], + [ + "Ġbrze", + "gach" + ], + [ + "Ġgrzbie", + "tu" + ], + [ + "owy", + "rownik" + ], + [ + "Ġzmniej", + "szy" + ], + [ + "Ġdoktora", + "t" + ], + [ + "ĠPubli", + "cznej" + ], + [ + "Ġw", + "ciele" + ], + [ + "ĠÅĽrodowisk", + "owych" + ], + [ + "Ġcywil", + "nopraw" + ], + [ + "Ġmoty", + "wu" + ], + [ + "ĠspÄĻdzi", + "li" + ], + [ + "ĠGre", + "y" + ], + [ + "ĠbÅĤo", + "tem" + ], + [ + "Ġspuszcza", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġtyp", + "owych" + ], + [ + "ĠGro", + "up" + ], + [ + "Spraw", + "dź" + ], + [ + "Ġinfek", + "cji" + ], + [ + "ĠżóÅĤ", + "tÄħ" + ], + [ + "E", + "ch" + ], + [ + "Ġzezwo", + "leÅĦ" + ], + [ + "ĠobowiÄħzy", + "wania" + ], + [ + "St", + "art" + ], + [ + "ĠS", + "ud" + ], + [ + "Ġcebu", + "la" + ], + [ + "Ġoże", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġspecyfi", + "czny" + ], + [ + "anie", + "c" + ], + [ + "Ġzmie", + "nnych" + ], + [ + "Ġwych", + "owaniu" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dzono" + ], + [ + "Ġnowoczes", + "nym" + ], + [ + "czÄĻ", + "ta" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "czonych" + ], + [ + "Ġkon", + "du" + ], + [ + "Ġprzestrze", + "ganie" + ], + [ + "Ġomac", + "ku" + ], + [ + "Ġek", + "rany" + ], + [ + "Dziewczy", + "ny" + ], + [ + "Ġzdenerw", + "owana" + ], + [ + "ĠzaÅĤam", + "aÅĤ" + ], + [ + "a", + "sz" + ], + [ + "go", + "na" + ], + [ + "Ġkup", + "cy" + ], + [ + "Ġlitera", + "turÄĻ" + ], + [ + "Ġkontynu", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġch", + "wie" + ], + [ + "Ġzamierz", + "ali" + ], + [ + "Ġmiejsc", + "owe" + ], + [ + "Ġtwo", + "imi" + ], + [ + "rol", + "d" + ], + [ + "Ġzebra", + "niu" + ], + [ + "Ġinstru", + "mentu" + ], + [ + "?", + "âĢĿ," + ], + [ + "Ġp", + "nia" + ], + [ + "owa", + "lo" + ], + [ + "Ġzmie", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Ġdba", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġkultur", + "owe" + ], + [ + "Ġbezwie", + "dnie" + ], + [ + "Ġkro", + "kami" + ], + [ + "Ġbrzyd", + "kie" + ], + [ + "Du", + "ży" + ], + [ + "Ġgene", + "ralnym" + ], + [ + "Ġrzad", + "kich" + ], + [ + "Ġpat", + "rzenia" + ], + [ + "ĠtÄĻ", + "t" + ], + [ + "U", + "roczy" + ], + [ + "Ġjed", + "ź" + ], + [ + "zi", + "ÅĤy" + ], + [ + "pas", + "ek" + ], + [ + "Ġprze", + "lot" + ], + [ + "Ġtru", + "p" + ], + [ + "Ġ(", + "@" + ], + [ + "ci", + "nek" + ], + [ + "Ġwy", + "tar" + ], + [ + "Ġbierze", + "my" + ], + [ + "Ġpiersi", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġskarb", + "owe" + ], + [ + "Ġawan", + "gar" + ], + [ + "Ġzrezygn", + "owaÅĤa" + ], + [ + "U", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Prowa", + "dzi" + ], + [ + "иÑ", + "ĩ" + ], + [ + "By", + "le" + ], + [ + "Ġpoet", + "ów" + ], + [ + "Ġordyna", + "cji" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĽwiet" + ], + [ + "Ġprocent", + "owych" + ], + [ + "Ġmi", + "rki" + ], + [ + "ĠokrÄħ", + "gÅĤy" + ], + [ + "Ġdop", + "óty" + ], + [ + "Ġdzwo", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġwspomnienia", + "ch" + ], + [ + "D", + "oskon" + ], + [ + "Ġuzbro", + "jenie" + ], + [ + "Ġdwo", + "ch" + ], + [ + "ĠJerem", + "y" + ], + [ + "ĠpopoÅĤu", + "dniem" + ], + [ + "i", + "ner" + ], + [ + "Ġ25", + "6" + ], + [ + "ĠoglÄħda", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠNie", + "z" + ], + [ + "âĢ¦", + "âĢĿ" + ], + [ + "ych", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġprzeczy", + "taÅĤa" + ], + [ + "ar", + "do" + ], + [ + "Ġochro", + "niarz" + ], + [ + "Zosta", + "w" + ], + [ + "b", + "rzmi" + ], + [ + "Ġkarmi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġplak", + "aty" + ], + [ + "Ġk", + "ow" + ], + [ + "Ġnatar", + "cia" + ], + [ + "ch", + "nÄĻÅĤam" + ], + [ + "Ġwie", + "dz" + ], + [ + "ost", + "ry" + ], + [ + "v", + "ard" + ], + [ + "Do", + "mi" + ], + [ + "ĠE", + "ric" + ], + [ + ";", + ")" + ], + [ + "Ġmas", + "ÅĤem" + ], + [ + "ni", + "anej" + ], + [ + "Na", + "gra" + ], + [ + "Ġdr", + "ży" + ], + [ + "ĠspÄĻ", + "dzonych" + ], + [ + "Ġst", + "war" + ], + [ + "Ġpowtarza", + "jÄħ" + ], + [ + "tro", + "l" + ], + [ + "RÄĻ", + "ka" + ], + [ + "Ġdyżur", + "ny" + ], + [ + "ĠP", + "P" + ], + [ + "ĠS", + "wo" + ], + [ + "Ġpro", + "le" + ], + [ + "Ġprzewa", + "ga" + ], + [ + "Ġrozwi", + "jaÅĤ" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "any" + ], + [ + "Ġspo", + "glÄħdaÅĤa" + ], + [ + "Za", + "wodni" + ], + [ + "Ġpokar", + "mu" + ], + [ + "Ġratow", + "ników" + ], + [ + "che", + "ra" + ], + [ + "A", + "czkolwiek" + ], + [ + "Ġoto", + "czona" + ], + [ + "Ġzabud", + "owaÅĦ" + ], + [ + "Ġdrogi", + "ch" + ], + [ + "Ġw", + "mawia" + ], + [ + "Ġsport", + "owym" + ], + [ + "Ġprzew", + "le" + ], + [ + "Ġpiln", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Part", + "ia" + ], + [ + "Ġkoszu", + "le" + ], + [ + "ĠH", + "orn" + ], + [ + "Ġlo", + "sów" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "czeniem" + ], + [ + "ĠPow", + "stania" + ], + [ + "Ġkiep", + "ski" + ], + [ + "ym", + "e" + ], + [ + "j", + "aka" + ], + [ + "Ġzna", + "czÄħcych" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "ga" + ], + [ + "Ġopis", + "em" + ], + [ + "ĠprzesÅĤa", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠZat", + "rzym" + ], + [ + "dow", + "ska" + ], + [ + "ĠFran", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġwybiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "liw" + ], + [ + "Ġtur", + "bo" + ], + [ + "Ġwzmi", + "anka" + ], + [ + "ĠO", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġpyta", + "niu" + ], + [ + "Ġidio", + "tyczne" + ], + [ + "ĠS", + "kow" + ], + [ + "Ġniemi", + "ÅĤosier" + ], + [ + "Ġkorzyst", + "ny" + ], + [ + "ĠKo", + "penha" + ], + [ + "ĠWaszyng", + "ton" + ], + [ + "Za", + "wie" + ], + [ + "Ġwol", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġwyba", + "cz" + ], + [ + "ĠDo", + "piero" + ], + [ + "ĠAl", + "fre" + ], + [ + "Ġgenera", + "ÅĤów" + ], + [ + "o", + "pat" + ], + [ + "Ġdeka", + "d" + ], + [ + "Ġaktyw", + "ów" + ], + [ + "Ġzmieni", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġnarze", + "kaÅĤ" + ], + [ + "ĠniezwykÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġmo", + "lo" + ], + [ + "se", + "i" + ], + [ + "Ġmocar", + "stw" + ], + [ + "to", + "u" + ], + [ + "Uwielbi", + "am" + ], + [ + "ĠChar", + "lesa" + ], + [ + "ĠÅģ", + "at" + ], + [ + "Ġdziennik", + "arka" + ], + [ + "ĠAgen", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠPat", + "rick" + ], + [ + "ĠN", + "SA" + ], + [ + "Ġzd", + "row" + ], + [ + "Ġnieprzy", + "zwo" + ], + [ + "ÅĤow", + "em" + ], + [ + "ĠDÄħb", + "rowskiego" + ], + [ + "Ġrasi", + "zm" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żonego" + ], + [ + "AT", + "A" + ], + [ + "Ġpro", + "pos" + ], + [ + "lu", + "sa" + ], + [ + "Przy", + "wo" + ], + [ + "Ġrebelian", + "tów" + ], + [ + "Ġpodpis", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠnawiÄħza", + "nia" + ], + [ + "Ġs", + "cience" + ], + [ + "ro", + "j" + ], + [ + "Ġnieprzyjem", + "ny" + ], + [ + "ĠMar", + "cus" + ], + [ + "Ġprzyto", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ve", + "na" + ], + [ + "skop", + "atu" + ], + [ + "Ġw", + "rza" + ], + [ + "Ġpanien", + "ka" + ], + [ + "Ġupi", + "or" + ], + [ + "h", + "ur" + ], + [ + "ĠJerozo", + "lim" + ], + [ + "ĠkrÄħ", + "żyÄĩ" + ], + [ + "ĠWÅĤadimi", + "r" + ], + [ + "ĠSpo", + "jrzaÅĤa" + ], + [ + "Ġodbiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠSoli", + "darnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "b", + "skiego" + ], + [ + "Ġczy", + "jÅĽ" + ], + [ + "ĠupÅĤy", + "nÄĻÅĤo" + ], + [ + "Ġokazy", + "waÅĤ" + ], + [ + "D", + "rew" + ], + [ + "Wy", + "prost" + ], + [ + "c", + "li" + ], + [ + "Ġprzytu", + "liÅĤ" + ], + [ + "spodzie", + "wanie" + ], + [ + "ĠM", + "r" + ], + [ + "tak", + "t" + ], + [ + "Ġponie", + "sionych" + ], + [ + "Ġzako", + "munik" + ], + [ + "ĠprzejÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "na", + "da" + ], + [ + "Ġg", + "wiezd" + ], + [ + "Ġeu", + "for" + ], + [ + "Ġza", + "piera" + ], + [ + "Ġodda", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠWska", + "zaÅĤ" + ], + [ + "Wy", + "szÅĤa" + ], + [ + "ĠwczeÅĽniej", + "szym" + ], + [ + "bieg", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġa", + "fer" + ], + [ + "ĠL", + "om" + ], + [ + "Ġpierdo", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġi", + "roz" + ], + [ + "Ġzaprojekt", + "owane" + ], + [ + "Ġprzesta", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "Te", + "st" + ], + [ + "PamiÄĻtaj", + "my" + ], + [ + "Ġczy", + "im" + ], + [ + "Ġust", + "ana" + ], + [ + "Ġnieko", + "ntrol" + ], + [ + "Ġkre", + "su" + ], + [ + "Ġwalory", + "zacji" + ], + [ + "ĠmÅĤo", + "tem" + ], + [ + "ĠH", + "od" + ], + [ + "Ġgimnazj", + "ów" + ], + [ + "Ġfen", + "omen" + ], + [ + "Sz", + "we" + ], + [ + "pra", + "kty" + ], + [ + "K", + "sztaÅĤ" + ], + [ + "Ġrozumie", + "cie" + ], + [ + "ĠM", + "Äħd" + ], + [ + "ĠSie", + "d" + ], + [ + "Ġtan", + "de" + ], + [ + "Ġnieprawdopodob", + "ne" + ], + [ + "ĠkrÄħ", + "żenia" + ], + [ + "An", + "ty" + ], + [ + "Ġkoch", + "ali" + ], + [ + "Ġunik", + "niÄĻcia" + ], + [ + "Ġopo", + "dal" + ], + [ + "Ġru", + "skich" + ], + [ + "ĠTrybun", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġost", + "rej" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "chu" + ], + [ + "Ġreligij", + "nym" + ], + [ + "O", + "rze" + ], + [ + "dni", + "cki" + ], + [ + "gdy", + "by" + ], + [ + "ul", + "f" + ], + [ + "tni", + "ku" + ], + [ + "ĠżaÅĤ", + "uje" + ], + [ + "Ġtrzym", + "anie" + ], + [ + "ĠrÄħ", + "czki" + ], + [ + "Å»y", + "czÄĻ" + ], + [ + "un", + "der" + ], + [ + "Ġch", + "waliÅĤ" + ], + [ + "Po", + "roz" + ], + [ + "ĠI", + "dÄĻ" + ], + [ + "Pra", + "cuje" + ], + [ + "Ġsztyw", + "ne" + ], + [ + "Ġcier", + "pieÅĦ" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "cz" + ], + [ + "Ġzasad", + "nicza" + ], + [ + "Ġdylem", + "at" + ], + [ + "Ġdie", + "cie" + ], + [ + "Ġwe", + "ge" + ], + [ + "Z", + "wyczaj" + ], + [ + "e", + "rze" + ], + [ + "Ġchwil", + "kÄĻ" + ], + [ + "tu", + "sa" + ], + [ + "Ġnaby", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "rody" + ], + [ + "Ġo", + "sk" + ], + [ + "Ġran", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġudziel", + "aÅĤ" + ], + [ + "U", + "niosÅĤa" + ], + [ + "Ġobserwu", + "jÄħcych" + ], + [ + "S", + "pod" + ], + [ + "Prze", + "ciez" + ], + [ + "ĠpÅĤaci", + "my" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "tymi" + ], + [ + "ĠwytrzymaÅĤ", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "B", + "M" + ], + [ + "ĠskÅĤa", + "nia" + ], + [ + "Ġprzeczyta", + "niu" + ], + [ + "Ġzdu", + "miona" + ], + [ + "Ġnag", + "rodÄħ" + ], + [ + "Ġmak", + "simum" + ], + [ + "Ġpodob", + "ieÅĦstwa" + ], + [ + "Kier", + "owcy" + ], + [ + "byt", + "ku" + ], + [ + "Ġfa", + "lach" + ], + [ + "Ġzasko", + "czeni" + ], + [ + "Ġhe", + "ro" + ], + [ + "U", + "K" + ], + [ + "Ġrepor", + "taż" + ], + [ + "Ġnegocja", + "cjach" + ], + [ + "ĠPau", + "lina" + ], + [ + "Ġpo", + "skar" + ], + [ + "ĠÅļ", + "ródmie" + ], + [ + "K", + "ad" + ], + [ + "Ġfir", + "mom" + ], + [ + "ÅĤ", + "kach" + ], + [ + "Ġpa", + "lesty" + ], + [ + "Ġdob", + "ór" + ], + [ + "ÅģA", + "D" + ], + [ + "Ġcebu", + "li" + ], + [ + "ĠogÅĤa", + "sza" + ], + [ + "DziaÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġna", + "ciÄħga" + ], + [ + "ĠP", + "lane" + ], + [ + "ĠokreÅĽle", + "niem" + ], + [ + "Ġrodze", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "ĠG", + "T" + ], + [ + "Ġobro", + "tach" + ], + [ + "Ju", + "z" + ], + [ + "ĠPow", + "sta" + ], + [ + "ĠA", + "udi" + ], + [ + "Ġoce", + "niajÄħ" + ], + [ + "ni", + "wszy" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "dze" + ], + [ + "ĠsuÅĤ", + "tan" + ], + [ + "st", + "eri" + ], + [ + "Ġpom", + "óż" + ], + [ + "gre", + "syw" + ], + [ + "ĠZak", + "onu" + ], + [ + "Ġdostaw", + "ców" + ], + [ + "Ġorganizm", + "ów" + ], + [ + "Ġfiliż", + "anki" + ], + [ + "Ġkaż", + "doraz" + ], + [ + "g", + "owana" + ], + [ + "ĠS", + "tor" + ], + [ + "Ġnapi", + "sz" + ], + [ + "Ġmiejsc", + "owy" + ], + [ + "Ġwskaz", + "anym" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żon" + ], + [ + "Ġmal", + "owaÅĤ" + ], + [ + "#", + "?" + ], + [ + "Ġskaz", + "ana" + ], + [ + "ĠStar", + "e" + ], + [ + "Ġi", + "gÅĤy" + ], + [ + "Ġpierwo", + "tnym" + ], + [ + "ĠobsÅĤu", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġwid", + "mo" + ], + [ + "Ġryce", + "rze" + ], + [ + "h", + "in" + ], + [ + "ĠRze", + "cznika" + ], + [ + "Ġżar", + "cie" + ], + [ + "Ġmened", + "żer" + ], + [ + "ĠO", + "sc" + ], + [ + "b", + "rod" + ], + [ + "Ġwzajem", + "nego" + ], + [ + "Ġzbliż", + "one" + ], + [ + "ĠLi", + "ga" + ], + [ + "Ġprzeby", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġuz", + "gad" + ], + [ + "an", + "ge" + ], + [ + "âĢ", + "¯" + ], + [ + "Ġro", + "cznik" + ], + [ + "Ġwo", + "ÅĤ" + ], + [ + "Mar", + "k" + ], + [ + "ĠH", + "ard" + ], + [ + "Ġprzeze", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġbloka", + "dÄĻ" + ], + [ + "Po", + "nie" + ], + [ + "Ġmanipu", + "lacja" + ], + [ + "ii", + "i" + ], + [ + "Ġry", + "bÄĻ" + ], + [ + "Ġzaba", + "wny" + ], + [ + "Ġharmo", + "nii" + ], + [ + "Ol", + "brzym" + ], + [ + "Ġwy", + "emi" + ], + [ + "ja", + "zdów" + ], + [ + "15", + "4" + ], + [ + "ĠprzedÅĤu", + "żenia" + ], + [ + "Ġszy", + "f" + ], + [ + "Ġblo", + "gu" + ], + [ + "ĠskÅĤon", + "ni" + ], + [ + "Ġwyzna", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠRP", + "A" + ], + [ + "Ġrezult", + "atu" + ], + [ + "ko", + "rea" + ], + [ + "Ġwszech", + "ÅĽwiecie" + ], + [ + "Ġwy", + "ham" + ], + [ + "ĠP", + "res" + ], + [ + "Ġochron", + "nych" + ], + [ + "ĠKa", + "sia" + ], + [ + "Ġrozpo", + "znaÅĤa" + ], + [ + "ĠZ", + "O" + ], + [ + "Ġe", + "cha" + ], + [ + "Ġkrzy", + "żem" + ], + [ + "Ġzignor", + "owaÅĤ" + ], + [ + "atysfak", + "cjon" + ], + [ + "rzy", + "stÄħ" + ], + [ + "Ġzdoby", + "ciu" + ], + [ + "ĠpopeÅĤ", + "niÅĤa" + ], + [ + "ar", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġhomoseksuali", + "stów" + ], + [ + "ce", + "ae" + ], + [ + "ĠL", + "ance" + ], + [ + "ĠF", + "aj" + ], + [ + "Ġnieo", + "my" + ], + [ + "Ġmoc", + "nego" + ], + [ + "naj", + "lep" + ], + [ + "Ġza", + "ÅĽmie" + ], + [ + "Pro", + "to" + ], + [ + "ĠpiÄĻk", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġprze", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "ĠDa", + "isy" + ], + [ + "Ġpolo", + "nij" + ], + [ + "Ġbrytyj", + "skim" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "tki" + ], + [ + "Ġsupermar", + "ke" + ], + [ + "rol", + "l" + ], + [ + "dzia", + "lem" + ], + [ + "Ġprzypu", + "szczenie" + ], + [ + "Ġpreze", + "sie" + ], + [ + "ĠRi", + "ver" + ], + [ + "Ġupra", + "wiania" + ], + [ + "SÅĤ", + "ychaÄĩ" + ], + [ + "Ġ13", + "4" + ], + [ + "Re", + "ak" + ], + [ + "Pow", + "rót" + ], + [ + "Ġregulami", + "nie" + ], + [ + "Fe", + "sti" + ], + [ + "Ġka", + "zaÄĩ" + ], + [ + "Ġoskar", + "ż" + ], + [ + "Ġswobo", + "dnego" + ], + [ + "Ġranki", + "ng" + ], + [ + "Ġzielon", + "ka" + ], + [ + "ĠNie", + "go" + ], + [ + "Ġrów", + "nÄħ" + ], + [ + "ono", + "Äĩ" + ], + [ + "ow", + "cach" + ], + [ + "ĠEner", + "gii" + ], + [ + "Ġszep", + "cze" + ], + [ + "Ġkupu", + "jÄħc" + ], + [ + "U", + "ni" + ], + [ + "ĠwÅĤad", + "cÄħ" + ], + [ + "ĠzdjÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "Ġbibliote", + "ka" + ], + [ + "Ġc", + "mo" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġdzi", + "a" + ], + [ + "Ġzaw", + "ÅĤad" + ], + [ + "Ġzad", + "ra" + ], + [ + "Ġpartner", + "ki" + ], + [ + "Ġolimpij", + "ski" + ], + [ + "ĠZdzi", + "sÅĤaw" + ], + [ + "ĠZ", + "dr" + ], + [ + "Ġre", + "tro" + ], + [ + "Ġpor", + "ty" + ], + [ + "źni", + "ak" + ], + [ + "P", + "rócz" + ], + [ + "Ġpop", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠÅĽcisÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġelektry", + "cznego" + ], + [ + "Ġim", + "muno" + ], + [ + "ĠwystÄħpi", + "li" + ], + [ + "ĠksztaÅĤt", + "owanie" + ], + [ + "ĠS", + "tach" + ], + [ + "Ġmo", + "stów" + ], + [ + "Ġsz", + "ata" + ], + [ + "aty", + "cznym" + ], + [ + "ca", + "j" + ], + [ + "Za", + "wah" + ], + [ + "Ġkatastro", + "fÄĻ" + ], + [ + "sy", + "gn" + ], + [ + "Ġkra", + "kowskim" + ], + [ + "Ġzgroma", + "dzeÅĦ" + ], + [ + "Ko", + "le" + ], + [ + "Ste", + "fan" + ], + [ + "ĠgÅĤoÅĽ", + "ników" + ], + [ + "Ġkomis", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠposÅĤ", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠHo", + "lo" + ], + [ + "Obie", + "kt" + ], + [ + "Ġnow", + "ator" + ], + [ + "ĠRe", + "al" + ], + [ + "Ġdyrek", + "cji" + ], + [ + "szele", + "stnie" + ], + [ + "Ġnie", + "zupeÅĤnie" + ], + [ + "Ġusprawiedli", + "wia" + ], + [ + "Ġpogo", + "dzie" + ], + [ + "Ġzachodni", + "Äħ" + ], + [ + "Agnie", + "szka" + ], + [ + "c", + "at" + ], + [ + "ĠÅĽciÄħga", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠÅĽrodowiska", + "ch" + ], + [ + "ĠS", + "atur" + ], + [ + "Ġfru", + "stracji" + ], + [ + "!", + "\"," + ], + [ + "Ġkrz", + "akach" + ], + [ + "ĠÅļwiÄħ", + "te" + ], + [ + "ĠS", + "car" + ], + [ + "ĠG", + "y" + ], + [ + "ĠRo", + "ze" + ], + [ + "Ġsprawoz", + "daw" + ], + [ + "Ġbrzmi", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġzachwy", + "t" + ], + [ + "Ġ[", + "âĢ¦" + ], + [ + "Ġpot", + "wory" + ], + [ + "ĠobciÄħ", + "żeÅĦ" + ], + [ + "Ġfote", + "le" + ], + [ + "Ġwro", + "gie" + ], + [ + "ĠzÅĤam", + "ania" + ], + [ + "Ġzmru", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġpoprowa", + "dzi" + ], + [ + "Ġprzy", + "praw" + ], + [ + "Ġuzna", + "wany" + ], + [ + "ĠO", + "czy" + ], + [ + "ĠzarzÄħ", + "dzenie" + ], + [ + "Ġrozbud", + "owÄĻ" + ], + [ + "Ġmy", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġtor", + "bie" + ], + [ + "Ġniez", + "godnie" + ], + [ + "j", + "skie" + ], + [ + "ĠP", + "PS" + ], + [ + "e", + "st" + ], + [ + "Ġzm", + "e" + ], + [ + "ĠKsiÄĻ", + "gi" + ], + [ + "ĠM", + "ill" + ], + [ + "Ġkibi", + "c" + ], + [ + "Ġrzeczywi", + "sty" + ], + [ + "ĠBie", + "dron" + ], + [ + "ĠStu", + "dio" + ], + [ + "Ġpie", + "kle" + ], + [ + "Ġmi", + "skÄĻ" + ], + [ + "Ġkom", + "pania" + ], + [ + "Ġprzyzwycza", + "jenia" + ], + [ + "Ġwi", + "gi" + ], + [ + "ĠwpÅĤa", + "ty" + ], + [ + "Ġb", + "ron" + ], + [ + "Ġpom", + "py" + ], + [ + "Ġpie", + "ro" + ], + [ + "ĠtaÅĦ", + "szy" + ], + [ + "Ġzabra", + "no" + ], + [ + "Ġadministra", + "cyjnym" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "kowych" + ], + [ + "ĠFa", + "ir" + ], + [ + "ĠosÅĤo", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġkra", + "kowski" + ], + [ + "Ġdostaw", + "cy" + ], + [ + "Ġradykal", + "nie" + ], + [ + "Ġuwol", + "nienia" + ], + [ + "ĠspÅĤy", + "waÅĤy" + ], + [ + "Ġmuzy", + "cy" + ], + [ + "Ġzaatak", + "owali" + ], + [ + "Â", + "¼" + ], + [ + "b", + "asy" + ], + [ + "Ġpo", + "sty" + ], + [ + "Ġre", + "spira" + ], + [ + "Ġbez", + "lit" + ], + [ + "ZaczÄĻ", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġsonda", + "żu" + ], + [ + "ĠC", + "ru" + ], + [ + "Ġbeztro", + "sko" + ], + [ + "os", + "o" + ], + [ + "Ġwybra", + "nym" + ], + [ + "Bez", + "poÅĽ" + ], + [ + "Ġpo", + "pracowaÄĩ" + ], + [ + "ro", + "by" + ], + [ + "j", + "k" + ], + [ + "ĠD", + "ri" + ], + [ + "stru", + "je" + ], + [ + "Ġodczy", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġkonsum", + "pcji" + ], + [ + "Ġwydaj", + "ny" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠusÅĤu", + "gach" + ], + [ + "Ġosob", + "nik" + ], + [ + "Ġmone", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġsk", + "lasy" + ], + [ + "muje", + "sz" + ], + [ + "Ġuwa", + "za" + ], + [ + "Ġza", + "ora" + ], + [ + "Ġżywo", + "pÅĤo" + ], + [ + "Ġkosmos", + "ie" + ], + [ + "ĠMazowie", + "ckiego" + ], + [ + "Ġuspoko", + "iÅĤa" + ], + [ + "li", + "l" + ], + [ + "sze", + "w" + ], + [ + "Ġsuge", + "stii" + ], + [ + "Ġdro", + "dzy" + ], + [ + "ĠzaÅĤam", + "ania" + ], + [ + "Ġniech", + "cenia" + ], + [ + "ĠH", + "mm" + ], + [ + "ĠF", + "ro" + ], + [ + "Ġwyda", + "rzeniami" + ], + [ + "legÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġukrai", + "ÅĦskie" + ], + [ + "ĠG", + "oÅĤ" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "niÄĻcie" + ], + [ + "Ġklient", + "ami" + ], + [ + "Ġsza", + "lu" + ], + [ + "b", + "ór" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "nnej" + ], + [ + "Ġmiast", + "ami" + ], + [ + "Ġpodtrzym", + "uje" + ], + [ + "ĠpoczÄħ", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠdÅĤuż", + "sza" + ], + [ + "Ġguzi", + "ki" + ], + [ + "ĠCh", + "rzeÅĽcija" + ], + [ + "Ġrej", + "ony" + ], + [ + "Ġpodejrze", + "wa" + ], + [ + "0", + "24" + ], + [ + "Ġbu", + "tele" + ], + [ + "gÅĤo", + "ÅĽniej" + ], + [ + "Ġkonstytu", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġre", + "alnÄħ" + ], + [ + "ĠSo", + "lo" + ], + [ + "ĠzrozumiaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġdorad", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġod", + "stawi" + ], + [ + "Ġniż", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġan", + "gli" + ], + [ + "Ġbogat", + "Äħ" + ], + [ + "Ġno", + "cach" + ], + [ + "Åģ", + "ódź" + ], + [ + "Ġtar", + "cza" + ], + [ + "Ġpach", + "Äħ" + ], + [ + "Ġdywi", + "den" + ], + [ + "Ġwycof", + "aÅĤa" + ], + [ + "er", + "ia" + ], + [ + "Ġkomplek", + "sy" + ], + [ + "ĠoddziaÅĤ", + "ami" + ], + [ + "u", + "a" + ], + [ + "Jo", + "e" + ], + [ + "Ġna", + "wiÄħzaÅĤ" + ], + [ + "Ġroz", + "bój" + ], + [ + "Ġodkry", + "ÅĤem" + ], + [ + "Pi", + "ÅĤka" + ], + [ + "ich", + "y" + ], + [ + "Jo", + "h" + ], + [ + "ĠMe", + "g" + ], + [ + "Ġbo", + "gi" + ], + [ + "Ġhaz", + "ar" + ], + [ + "ve", + "lo" + ], + [ + "Ġale", + "rgi" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "ża" + ], + [ + "Na", + "zywa" + ], + [ + "Ġwierzch", + "owca" + ], + [ + "Qu", + "ery" + ], + [ + "Ġka", + "f" + ], + [ + "ĠSp", + "ójrz" + ], + [ + "Ġpast", + "or" + ], + [ + "g", + "niÄĻcia" + ], + [ + "Po", + "dziÄĻ" + ], + [ + "ór", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwyprac", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġumowa", + "ch" + ], + [ + "ĠPÅĤo", + "ck" + ], + [ + "ĠszczÄħ", + "tków" + ], + [ + "Ġzagu", + "bi" + ], + [ + "ktu", + "je" + ], + [ + "Chcieli", + "byÅĽmy" + ], + [ + "ĠNa", + "sza" + ], + [ + "Ġdre", + "szcze" + ], + [ + "Ġma", + "giÄĻ" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "ĠwÄħt", + "piÅĤ" + ], + [ + "z", + "dni" + ], + [ + "siad", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠPo", + "czekaj" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "niaÄĩ" + ], + [ + "Ġofensy", + "wy" + ], + [ + "Ġzastanawi", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġsobo", + "ta" + ], + [ + "Ġpud", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġprzedsta", + "wiajÄħc" + ], + [ + "Ġwy", + "szar" + ], + [ + "Ġpro", + "sze" + ], + [ + "ĠCent", + "ral" + ], + [ + "cis", + "nÄħÅĤem" + ], + [ + "Ġsrebr", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠGe", + "ral" + ], + [ + "Ġwygra", + "nym" + ], + [ + "Ġszer", + "szym" + ], + [ + "Ġza", + "cznij" + ], + [ + "nt", + "ami" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "dom" + ], + [ + "w", + "ary" + ], + [ + "Ġdo", + "minacji" + ], + [ + "ĠE", + "N" + ], + [ + "Ġrozli", + "czeÅĦ" + ], + [ + "M", + "ru" + ], + [ + "Ġpod", + "skoczyÅĤ" + ], + [ + "for", + "da" + ], + [ + "Ġ13", + "00" + ], + [ + "Ġgrze", + "chów" + ], + [ + "Ġpu", + "stka" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "cenie" + ], + [ + "ĠsÅĤab", + "sze" + ], + [ + "ĠpÅĤó", + "tno" + ], + [ + "ców", + "ka" + ], + [ + "Ġkier", + "owanie" + ], + [ + "Ġpropor", + "cji" + ], + [ + "Ã", + "£" + ], + [ + "Ġprze", + "wód" + ], + [ + "ĠNapole", + "on" + ], + [ + "Ġb", + "rod" + ], + [ + "ĠzarzÄħ", + "dzaÄĩ" + ], + [ + "ĠprzyÅĤÄħ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠPamiÄĻ", + "tasz" + ], + [ + "Ġdla", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġma", + "in" + ], + [ + "Ġsa", + "dza" + ], + [ + "ko", + "rup" + ], + [ + "Ġbezsens", + "owne" + ], + [ + "ĠS", + "ary" + ], + [ + "Ġwar", + "gach" + ], + [ + "Jez", + "eli" + ], + [ + "Ġnie", + "wÄħtp" + ], + [ + "Ï", + "Ĥ" + ], + [ + "Ġrozpatry", + "wanie" + ], + [ + "Ġbo", + "skie" + ], + [ + "Ġszczepion", + "ka" + ], + [ + "Ġatrak", + "cyjny" + ], + [ + "Ġkra", + "inie" + ], + [ + "b", + "eri" + ], + [ + "Ġsto", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġ15", + "6" + ], + [ + "Ġposiada", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġsy", + "nka" + ], + [ + "ĠModer", + "nizacji" + ], + [ + "Ġzdrowo", + "tnego" + ], + [ + "ĠVe", + "gas" + ], + [ + "Ġgl", + "owe" + ], + [ + "Ġtelewizyj", + "ne" + ], + [ + "Ġskrupulat", + "nie" + ], + [ + "Ġmono", + "poli" + ], + [ + "Ġdoprowa", + "dzenie" + ], + [ + "Ġniewi", + "nne" + ], + [ + "Moż", + "liwoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠRol", + "and" + ], + [ + "ÅĤÄħ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Wy", + "sÅĤ" + ], + [ + "Ġszal", + "ona" + ], + [ + "Ġpoczer", + "wie" + ], + [ + "ĠW", + "ell" + ], + [ + "Ġbry", + "gad" + ], + [ + "Ġ14", + "2" + ], + [ + "ĠAl", + "berta" + ], + [ + "Ġpoko", + "nujÄħc" + ], + [ + "ĠPe", + "kinie" + ], + [ + "ĠsÅĤucha", + "nia" + ], + [ + "Ġcha", + "oty" + ], + [ + "Ġszy", + "bu" + ], + [ + "ĠJa", + "b" + ], + [ + "Ġodkry", + "wa" + ], + [ + "ĠP", + "ÄĻ" + ], + [ + "ter", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġagen", + "cje" + ], + [ + "Ġma", + "c" + ], + [ + "ĠPO", + "LE" + ], + [ + "Ġzasad", + "niczy" + ], + [ + "ĠWSZY", + "ST" + ], + [ + "Ġwy", + "emit" + ], + [ + "Ġprzy", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġzap", + "rzysiÄĻ" + ], + [ + "Pyta", + "nia" + ], + [ + "(", + ")" + ], + [ + "Ġk", + "owal" + ], + [ + "Ġod", + "wet" + ], + [ + "ĠbÅĤa", + "h" + ], + [ + "ĠtrzÄĻ", + "sie" + ], + [ + "vi", + "sion" + ], + [ + "ĠprzemysÅĤ", + "owe" + ], + [ + "ĠwÅĤasnorÄĻ", + "cznie" + ], + [ + "Ġsp", + "ec" + ], + [ + "dzia", + "wszy" + ], + [ + "Napis", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġunosi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġwier", + "nie" + ], + [ + "Ġtrzeź", + "wy" + ], + [ + "Ġbud", + "owane" + ], + [ + "Ġniewy", + "godne" + ], + [ + "Ġ190", + "4" + ], + [ + "Ġfran", + "ków" + ], + [ + "ĠodchrzÄħ", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġumieszcz", + "ona" + ], + [ + "Ġna", + "cie" + ], + [ + "Ġu", + "legÅĤo" + ], + [ + "ÅĦ", + "cze" + ], + [ + "Ġs", + "l" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "skiego" + ], + [ + "Ġnada", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġnacze", + "lnym" + ], + [ + "Ġko", + "cem" + ], + [ + "Ġroz", + "k" + ], + [ + "Ġuczy", + "nili" + ], + [ + "Ġba", + "wiÅĤa" + ], + [ + "ĠBo", + "żym" + ], + [ + "Ġspie", + "szyÄĩ" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czajÄħc" + ], + [ + "Ġwios", + "ek" + ], + [ + "ĠSu", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġpodko", + "misjÄĻ" + ], + [ + "Popat", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "Ġprze", + "stro" + ], + [ + "Ġzawod", + "owa" + ], + [ + "Bud", + "żet" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "kach" + ], + [ + "ĠNan", + "cy" + ], + [ + "Ġzaprezent", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠBen", + "jami" + ], + [ + "an", + "or" + ], + [ + "Uczest", + "ni" + ], + [ + "ĠS", + "W" + ], + [ + "ź", + "ÅĦ" + ], + [ + "le", + "en" + ], + [ + "Ġdo", + "robi" + ], + [ + "Ġsekretar", + "ka" + ], + [ + "Ġpoci", + "sku" + ], + [ + "Ġod", + "bla" + ], + [ + "Ġreligij", + "ny" + ], + [ + "Ġtabli", + "c" + ], + [ + "Ġpo", + "rzad" + ], + [ + "Ġch", + "lu" + ], + [ + "Ġre", + "ko" + ], + [ + "Ġzwie", + "rze" + ], + [ + "niak", + "ami" + ], + [ + "Ġma", + "cha" + ], + [ + "Ġuregul", + "owany" + ], + [ + "Ġfinans", + "owaniu" + ], + [ + "Ġmart", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġzdol", + "nych" + ], + [ + "lek", + "cjon" + ], + [ + "Ġwybiera", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠsÅĤuch", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġz", + "lu" + ], + [ + "Ġdostrze", + "gaÅĤ" + ], + [ + "Ġmo", + "sty" + ], + [ + "nie", + "g" + ], + [ + "ÅĦ", + "com" + ], + [ + "mie", + "rzu" + ], + [ + "Ġfra", + "kcji" + ], + [ + "Ġkro", + "pla" + ], + [ + "Ġhur", + "tow" + ], + [ + "Ġoprac", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwyczy", + "taÄĩ" + ], + [ + "Ġpsze", + "nicy" + ], + [ + "Ġmat", + "urÄĻ" + ], + [ + "ĠgorÄħ", + "czka" + ], + [ + "ĠtowarzyszÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġcz", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻ", + "stw" + ], + [ + "Z", + "Z" + ], + [ + "Ġpane", + "lu" + ], + [ + "nowo", + "czeÅĽniej" + ], + [ + "Ġtu", + "dzież" + ], + [ + "ĠSt", + "ambu" + ], + [ + "ater", + "ia" + ], + [ + "Ġotwo", + "rzyli" + ], + [ + "Ġposel", + "skie" + ], + [ + "Ġrol", + "nikom" + ], + [ + "Ġmundu", + "ry" + ], + [ + "Ġprzesp", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġhistory", + "czna" + ], + [ + "ĠnapÅĤy", + "w" + ], + [ + "tal", + "na" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owanej" + ], + [ + "Ġ15", + "1" + ], + [ + "Ġniezadowo", + "lenia" + ], + [ + "Ġwo", + "dny" + ], + [ + "byt", + "ków" + ], + [ + "Ġprzedmiot", + "owego" + ], + [ + "ĠzdÄħ", + "żyÅĤam" + ], + [ + "Ġpie", + "prze" + ], + [ + "Ġzbior", + "ników" + ], + [ + "piÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġposadz", + "ce" + ], + [ + "h", + "ad" + ], + [ + "Ġu", + "rad" + ], + [ + "ĠnastÄĻpu", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġuj", + "rzeli" + ], + [ + "Ġnaw", + "ró" + ], + [ + "Ġot", + "óż" + ], + [ + "Ġproces", + "ach" + ], + [ + "Ġ", + "Ãĵ" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzone" + ], + [ + "ĠprzytÅĤa", + "cza" + ], + [ + "Ġprze", + "sz" + ], + [ + "Ġgory", + "czy" + ], + [ + "Ġpud", + "ÅĤo" + ], + [ + "O", + "czeki" + ], + [ + "MiÄĻdzy", + "narod" + ], + [ + "Ġmaci", + "cy" + ], + [ + "s", + "ier" + ], + [ + "sÅĤu", + "ga" + ], + [ + "Ġpowo", + "dowaÅĤo" + ], + [ + "Ġodczu", + "ciu" + ], + [ + "Ġpow", + "óz" + ], + [ + "Ġu", + "jÄĻcie" + ], + [ + "Ġg", + "ran" + ], + [ + "Ġodnale", + "ziono" + ], + [ + "Ġniepowo", + "dzenia" + ], + [ + "ĠCez", + "ary" + ], + [ + "19", + "80" + ], + [ + "Ġodwie", + "dzaÅĤ" + ], + [ + "M", + "el" + ], + [ + "Ġchci", + "aÅĤoby" + ], + [ + "Ġkondy", + "cjÄĻ" + ], + [ + "owe", + "paski" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owujÄħ" + ], + [ + "Ġeuropej", + "skÄħ" + ], + [ + "ÅĤowi", + "a" + ], + [ + "Ġpot", + "rzÄħs" + ], + [ + "R", + "eli" + ], + [ + "Ġnagra", + "ÅĤ" + ], + [ + "#", + "$" + ], + [ + "ĠgÅĤad", + "ka" + ], + [ + "Ġwyrozu", + "miaÅĤ" + ], + [ + "Ġop", + "rzy" + ], + [ + "ĠżóÅĤ", + "tym" + ], + [ + "Ġopubli", + "kowany" + ], + [ + "Ġni", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠpotÄĻż", + "nej" + ], + [ + "ĠFinans", + "owego" + ], + [ + "ĠSta", + "ra" + ], + [ + "by", + "s" + ], + [ + "ĠleÅĽ", + "nej" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻdnia", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "rod" + ], + [ + "Ġm", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġpo", + "ta" + ], + [ + "Ġuczni", + "ami" + ], + [ + "ĠczyjÄħ", + "ÅĽ" + ], + [ + "szy", + "nie" + ], + [ + "Ġutrzymy", + "waÅĤa" + ], + [ + "ĠukoÅĦ", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġdocho", + "dowy" + ], + [ + "Ġuprze", + "dzenia" + ], + [ + "SÅĤy", + "szaÅĤa" + ], + [ + "ĠCom", + "pany" + ], + [ + "Ġw", + "ciaz" + ], + [ + "Ġb", + "lan" + ], + [ + "H", + "y" + ], + [ + "Ġgl", + "owy" + ], + [ + "pt", + "owa" + ], + [ + "Ġd", + "ud" + ], + [ + "Ġwypali", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġc", + "noty" + ], + [ + "Ġjas", + "nowi" + ], + [ + "Ġnasi", + "ona" + ], + [ + "Ġsuger", + "ujÄħ" + ], + [ + "Ġwykro", + "czenie" + ], + [ + "ĠÅĽmi", + "ali" + ], + [ + "fa", + "bry" + ], + [ + "Ġklu", + "czyki" + ], + [ + "Ġbogat", + "ej" + ], + [ + "Ġsprzedaw", + "ane" + ], + [ + "ĠG", + "ur" + ], + [ + "Ġc", + "um" + ], + [ + "Ġprzyby", + "sz" + ], + [ + "Ġpie", + "lu" + ], + [ + "Ġmil", + "czeÄĩ" + ], + [ + "Ġpolega", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġp", + "in" + ], + [ + "Ġpod", + "daw" + ], + [ + "ĠDepartam", + "encie" + ], + [ + "ĠPocz", + "ty" + ], + [ + "ni", + "ÅĽci" + ], + [ + "ro", + "nem" + ], + [ + "de", + "szcz" + ], + [ + "Ġper", + "manent" + ], + [ + "Ġpan", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġpodmio", + "tem" + ], + [ + "L", + "ew" + ], + [ + "Ġzaba", + "wie" + ], + [ + "Ġrepu", + "tacjÄĻ" + ], + [ + "Za", + "stanów" + ], + [ + "Ġbe", + "ta" + ], + [ + "ĠspoÅĤecze", + "ÅĦstw" + ], + [ + "on", + "na" + ], + [ + "Ġkaz", + "no" + ], + [ + "O", + "dz" + ], + [ + "Ġponie", + "waz" + ], + [ + "Ġprakty", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠbezpoÅĽredni", + "Äħ" + ], + [ + "ĠsÅĤucha", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġwykop", + "ków" + ], + [ + "Ġmedycy", + "na" + ], + [ + "Ġprze", + "trzym" + ], + [ + "Ġre", + "formie" + ], + [ + "ĠBe", + "aty" + ], + [ + "Wol", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "DÅĤugo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġro", + "ba" + ], + [ + "Ġzapis", + "em" + ], + [ + "z", + "anna" + ], + [ + "Ġopa", + "dy" + ], + [ + "lo", + "ta" + ], + [ + "Ġuży", + "wano" + ], + [ + "Ġdyplom", + "atyczne" + ], + [ + "Ġpoża", + "rze" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owaÅĤem" + ], + [ + "Ġprzed", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġdzi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġ0", + "2" + ], + [ + "Ġfach", + "owców" + ], + [ + "ĠJ", + "KM" + ], + [ + "wiÄħ", + "zujÄħc" + ], + [ + "Ġdy", + "spo" + ], + [ + "Ġu", + "podob" + ], + [ + "ĠZ", + "godnie" + ], + [ + "et", + "ti" + ], + [ + "Ġpla", + "ż" + ], + [ + "ĠokÅĤad", + "ki" + ], + [ + "ma", + "it" + ], + [ + "Ġani", + "oÅĤa" + ], + [ + "ĠMi", + "ni" + ], + [ + "Ġnapad", + "u" + ], + [ + "Ġ16", + "8" + ], + [ + "pi", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Ġbie", + "dron" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzaÅĤam" + ], + [ + "Ġpane", + "l" + ], + [ + "Ġkontr", + "wy" + ], + [ + "Ġkatoli", + "ckim" + ], + [ + "Ġfotografi", + "a" + ], + [ + "J", + "Äĺ" + ], + [ + "ĠB", + "illa" + ], + [ + "Ġob", + "rzu" + ], + [ + "ĠPo", + "dni" + ], + [ + "Ġwyrzu", + "tów" + ], + [ + "Ġnieleg", + "alnego" + ], + [ + "d", + "amie" + ], + [ + "Ġ14", + "7" + ], + [ + "ĠRec", + "ords" + ], + [ + "Ġpomy", + "liÄĩ" + ], + [ + "ĠTo", + "p" + ], + [ + "Ġtrud", + "nego" + ], + [ + "C", + "órka" + ], + [ + "Ġumie", + "li" + ], + [ + "Ġsiedzi", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠNSZ", + "Z" + ], + [ + "szta", + "cie" + ], + [ + "Ġsied", + "mi" + ], + [ + "Se", + "ba" + ], + [ + "ĠPowi", + "nni" + ], + [ + "Ġzapobiega", + "nia" + ], + [ + "ĠzobowiÄħza", + "ni" + ], + [ + "Ġo", + "trze" + ], + [ + "Ġpo", + "bor" + ], + [ + "p", + "let" + ], + [ + "Ġzapis", + "any" + ], + [ + "Ġpil", + "nuje" + ], + [ + "Ġzaj", + "ad" + ], + [ + "ĠM", + "ana" + ], + [ + "Ġobejm", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ene", + "rw" + ], + [ + "Ġd", + "ary" + ], + [ + "Ġzawar", + "to" + ], + [ + "Ġuszko", + "dzeÅĦ" + ], + [ + "ĠLaw", + "rence" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĤad" + ], + [ + "Ġzaw", + "czasu" + ], + [ + "Ġpl", + "n" + ], + [ + "Ġzamach", + "ów" + ], + [ + "ĠC", + "ele" + ], + [ + "Ġbo", + "giem" + ], + [ + "We", + "dle" + ], + [ + "kul", + "tur" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "ne" + ], + [ + "Ġzaprotest", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Przy", + "wi" + ], + [ + "Ġumówi", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠwiÄĻzie", + "niach" + ], + [ + "Ġstabi", + "lny" + ], + [ + "ĠZ", + "wyciÄĻ" + ], + [ + "Ġ17", + "7" + ], + [ + "ĠdziesiÄħ", + "tek" + ], + [ + "Ġpodaw", + "ane" + ], + [ + "Ġprezes", + "owi" + ], + [ + "ĠDyrek", + "cji" + ], + [ + "y", + "ce" + ], + [ + "Ġwsp", + "iÄĻ" + ], + [ + "ĠJu", + "sty" + ], + [ + "Ġpyt", + "any" + ], + [ + "Ġprzekon", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġeksplo", + "at" + ], + [ + "Ġuzależ", + "niona" + ], + [ + "ĠNatu", + "ralnie" + ], + [ + "Ġpokon", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠMi", + "strza" + ], + [ + "Ġci", + "ut" + ], + [ + "Ġpozy", + "cjach" + ], + [ + "Ġwyraża", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġobcho", + "dy" + ], + [ + "Ġniespodzi", + "ankÄĻ" + ], + [ + "Ġpety", + "cji" + ], + [ + "Ġasyst", + "enta" + ], + [ + "ĠkapÅĤa", + "ni" + ], + [ + "lar", + "d" + ], + [ + "Ġwierzy", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "nienia" + ], + [ + "Ġprze", + "szedÅĤem" + ], + [ + "Ġ190", + "9" + ], + [ + "Pow", + "szech" + ], + [ + "ĠpoÅĽlubi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠGmi", + "ny" + ], + [ + "Ġpole", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġpoje", + "dziemy" + ], + [ + "Ġsprawie", + "dliwe" + ], + [ + "ĠkÅĤam", + "stwem" + ], + [ + "Ġza", + "wali" + ], + [ + "Ġod", + "ciÄħ" + ], + [ + "Ġpojazd", + "ami" + ], + [ + "ĠzÄĻ", + "bach" + ], + [ + "tk", + "e" + ], + [ + "Ġżelaz", + "ne" + ], + [ + "Organiz", + "atorzy" + ], + [ + "Ġnek", + "ro" + ], + [ + "Ġkieli", + "ch" + ], + [ + "ĠLi", + "ber" + ], + [ + "pyty", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ko", + "lega" + ], + [ + "ho", + "ra" + ], + [ + "Ġniez", + "ÅĤa" + ], + [ + "del", + "l" + ], + [ + "Ġotrzymy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġniepo", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġuj", + "mujÄħc" + ], + [ + "Ġtrzydzie", + "stych" + ], + [ + "czy", + "kom" + ], + [ + "!", + "," + ], + [ + "Ġskraj", + "nych" + ], + [ + "Ġwy", + "waż" + ], + [ + "now", + "ska" + ], + [ + "ĠwziÄĻ", + "te" + ], + [ + "Ġkuchen", + "nym" + ], + [ + "Ġru", + "dy" + ], + [ + "ci", + "i" + ], + [ + "ĠnagÅĤ", + "ego" + ], + [ + "owe", + "ll" + ], + [ + "Ġza", + "cza" + ], + [ + "Ġza", + "sk" + ], + [ + "Ġu", + "myÅĽlnie" + ], + [ + "ĠC", + "ari" + ], + [ + "Ġnieli", + "czni" + ], + [ + "Ġwzor", + "ce" + ], + [ + "S", + "B" + ], + [ + "Je", + "an" + ], + [ + "Ġpokoj", + "owej" + ], + [ + "Ġ17", + "8" + ], + [ + "wszy", + "scy" + ], + [ + "Ġkrwa", + "we" + ], + [ + "Ġtalen", + "tów" + ], + [ + "Ġniez", + "rów" + ], + [ + "ĠskoÅĦ", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġpacjen", + "tom" + ], + [ + "ĠwspóÅĤdziaÅĤa", + "nia" + ], + [ + "u", + "stu" + ], + [ + "ba", + "c" + ], + [ + "ĠRo", + "ki" + ], + [ + "d", + "re" + ], + [ + "ĠT", + "ek" + ], + [ + "Ġnad", + "jeżdża" + ], + [ + "Ġosob", + "ny" + ], + [ + "Ġprzy", + "ciÄħgnÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠWarsza", + "wskim" + ], + [ + "Ġdwu", + "kro" + ], + [ + "ĠwierzÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġwy", + "imagin" + ], + [ + "ĠP", + "hoe" + ], + [ + "ĠA", + "ward" + ], + [ + "Ġodu", + "rza" + ], + [ + "Ġsz", + "osy" + ], + [ + "Ġniebie", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġprzyt", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġw", + "ten" + ], + [ + "Ġprzedstawia", + "jÄħce" + ], + [ + "f", + "us" + ], + [ + "Ġsporady", + "cznie" + ], + [ + "re", + "ali" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠMówi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġmanife", + "st" + ], + [ + "ĠwziÄĻ", + "ÅĤam" + ], + [ + "ĠS", + "we" + ], + [ + "Ost", + "ate" + ], + [ + "Ġdokonu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġpochodzi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġpers", + "ona" + ], + [ + "Ġkredyt", + "owej" + ], + [ + "ĠSz", + "at" + ], + [ + "RA", + "M" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzynarod", + "owa" + ], + [ + "Ġpodwór", + "ka" + ], + [ + "ne", + "zyj" + ], + [ + "Ġwspo", + "l" + ], + [ + "ĠSer", + "ce" + ], + [ + "ĠDob", + "ro" + ], + [ + "kow", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġju", + "rys" + ], + [ + "Ġposel", + "skim" + ], + [ + "ku", + "jmy" + ], + [ + "Ġnaz", + "wany" + ], + [ + "Ġzagra", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠPrin", + "ce" + ], + [ + "Ġkomunika", + "cyjnych" + ], + [ + "cy", + "wi" + ], + [ + "Pow", + "staÅĤ" + ], + [ + "â", + "¢" + ], + [ + "ĠChry", + "ste" + ], + [ + "Ġba", + "ni" + ], + [ + "Ġpias", + "kiem" + ], + [ + "Ġzagra", + "nicÄħ" + ], + [ + "Ġzaka", + "żenie" + ], + [ + "Ġu", + "by" + ], + [ + "ĠArth", + "ur" + ], + [ + "tu", + "ng" + ], + [ + "K", + "re" + ], + [ + "Ġczer", + "ÅĦ" + ], + [ + "v", + "it" + ], + [ + "Ġprze", + "biÅĤ" + ], + [ + "Ġwz", + "gar" + ], + [ + "H", + "D" + ], + [ + "Ġt", + "owa" + ], + [ + "Ġpani", + "ce" + ], + [ + "Ġwyraz", + "ist" + ], + [ + "ĠGorz", + "owie" + ], + [ + "ĠIgrzy", + "skach" + ], + [ + "Ġtra", + "fem" + ], + [ + "ĠMa", + "o" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "stwie" + ], + [ + "Ġzdoby", + "cz" + ], + [ + "Ġpowiat", + "owego" + ], + [ + "Ġogólno", + "kraj" + ], + [ + "ÅĽ", + "niÄĻcia" + ], + [ + "nio", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġt", + "wej" + ], + [ + "be", + "ka" + ], + [ + "Ġdrob", + "nej" + ], + [ + "Ġet", + "no" + ], + [ + "No", + "gi" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "nami" + ], + [ + "Ġpokre", + "wie" + ], + [ + "Ġfa", + "za" + ], + [ + "Ġopiera", + "jÄħ" + ], + [ + "/", + "," + ], + [ + "an", + "owski" + ], + [ + "Ġwspól", + "nota" + ], + [ + "Ġskrzy", + "wiÅĤa" + ], + [ + "ĠKrym", + "u" + ], + [ + "ów", + "ku" + ], + [ + "Ġkró", + "lu" + ], + [ + "Ġnadzor", + "czych" + ], + [ + "ĠWe", + "so" + ], + [ + "Ġkum", + "pli" + ], + [ + "Le", + "ch" + ], + [ + "Ġgor", + "Äħcych" + ], + [ + "Wzi", + "ÄħÅĤem" + ], + [ + "pi", + "onym" + ], + [ + "lu", + "d" + ], + [ + "La", + "dy" + ], + [ + "ĠAna", + "sta" + ], + [ + "west", + "er" + ], + [ + "Ġkas", + "je" + ], + [ + "Ġhandl", + "owy" + ], + [ + "ĠpierÅĽci", + "onek" + ], + [ + "ut", + "in" + ], + [ + "ĠDi", + "ana" + ], + [ + "Ġopart", + "ej" + ], + [ + "Ġbro", + "niÅĤa" + ], + [ + "Ġfizj", + "o" + ], + [ + "W", + "er" + ], + [ + "Ġtragi", + "czne" + ], + [ + "Ġdo", + "ch" + ], + [ + "Ġwy", + "dÅĤuż" + ], + [ + "Ġbal", + "konie" + ], + [ + "Ġsur", + "owym" + ], + [ + "ID", + "S" + ], + [ + "ĠJer", + "sey" + ], + [ + "Ġz", + "sunÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠE", + "th" + ], + [ + "Ġru", + "szt" + ], + [ + "Ġuro", + "dzeniu" + ], + [ + "Ġrezy", + "gnuje" + ], + [ + "sz", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġstra", + "szy" + ], + [ + "ĠD", + "rew" + ], + [ + "Ġaby", + "ÅĽcie" + ], + [ + "D", + "ek" + ], + [ + "al", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġop", + "amiÄĻ" + ], + [ + "nic", + "kim" + ], + [ + "Ġsek", + "sie" + ], + [ + "Ġspraw", + "dziÅĤem" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzeniem" + ], + [ + "Ġkal", + "orii" + ], + [ + "Ġa", + "c" + ], + [ + "Ġprzy", + "pra" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "skie" + ], + [ + "ĠLas", + "ów" + ], + [ + "Ġak", + "cjach" + ], + [ + "ĠÅĽwiadec", + "tw" + ], + [ + "Ġubezpie", + "czeniu" + ], + [ + "ĠkoÅĽciel", + "ne" + ], + [ + "Ġakcep", + "tacjÄĻ" + ], + [ + "rzÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġsprawie", + "dliwy" + ], + [ + "Ġzje", + "ździe" + ], + [ + "ĠzÅĤu", + "dzenie" + ], + [ + "Ġogranicz", + "onym" + ], + [ + "Ġb", + "ln" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġzdr", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġzbliż", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠwylÄħd", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġperfu", + "my" + ], + [ + "ĠHa", + "u" + ], + [ + "Ġduch", + "owej" + ], + [ + "Ġprzewyż", + "sza" + ], + [ + "Ġstraszli", + "wy" + ], + [ + "Ġpreze", + "sów" + ], + [ + "Ġzamierz", + "amy" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġzaobserw", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠszczÄĻ", + "kÄĻ" + ], + [ + "UsÅĤy", + "szaÅĤa" + ], + [ + "Ġzni", + "kom" + ], + [ + "Ġspecjal", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġzostanie", + "my" + ], + [ + "Od", + "wo" + ], + [ + "Na", + "cze" + ], + [ + "Ġlubi", + "my" + ], + [ + "Ġkrz", + "aków" + ], + [ + "Ġgo", + "dnego" + ], + [ + "Ġnieuchron", + "nie" + ], + [ + "Ġzad", + "nego" + ], + [ + "Ġprzepis", + "em" + ], + [ + "Ġpolega", + "jÄħca" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "pie" + ], + [ + "Nie", + "bie" + ], + [ + "lan", + "ka" + ], + [ + "Ġznik", + "Äħd" + ], + [ + "ĠD", + "ona" + ], + [ + "ĠrÄĻkoje", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzastos", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠVi", + "c" + ], + [ + "Ġporo", + "dzie" + ], + [ + "a", + "gora" + ], + [ + "Ġprze", + "pada" + ], + [ + "Gra", + "tu" + ], + [ + "Ġmedycy", + "nie" + ], + [ + "T", + "L" + ], + [ + "ĠB", + "G" + ], + [ + "Ġekstra", + "klasy" + ], + [ + "Ġpod", + "dania" + ], + [ + "ĠAm", + "bro" + ], + [ + "Ġna", + "mac" + ], + [ + "Ġprzed", + "sion" + ], + [ + "fi", + "te" + ], + [ + "ers", + "ona" + ], + [ + "Ġobie", + "cujÄĻ" + ], + [ + "ĠSzym", + "ona" + ], + [ + "Te", + "ren" + ], + [ + "Ġprzyby", + "ÅĤy" + ], + [ + "R", + "od" + ], + [ + "Ġwyprost", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġobejmu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġuzgodnie", + "nia" + ], + [ + "a", + "cje" + ], + [ + "War", + "unki" + ], + [ + "Ġoficjal", + "na" + ], + [ + "Ġodgry", + "wajÄħ" + ], + [ + "Ġod", + "piera" + ], + [ + "Ġpopraw", + "ne" + ], + [ + "Ġjeź", + "dziÅĤem" + ], + [ + "V", + "e" + ], + [ + "Ġokrucie", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "Ġwyprze", + "dza" + ], + [ + "ĠWaw", + "rzy" + ], + [ + "Ġwnios", + "kami" + ], + [ + "s", + "owie" + ], + [ + "ĠzaÅĤożenia", + "ch" + ], + [ + "Ġmiar", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwspina", + "Äĩ" + ], + [ + "że", + "b" + ], + [ + "Ġzapa", + "la" + ], + [ + "Ġeki", + "pÄĻ" + ], + [ + "Ġniew", + "dziÄĻ" + ], + [ + "Ġgro", + "bów" + ], + [ + "C", + "as" + ], + [ + "Ġra", + "bat" + ], + [ + "stÄĻpu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġniepew", + "ny" + ], + [ + "Wy", + "datki" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "czone" + ], + [ + "Ġwymag", + "anych" + ], + [ + "Ġotrzymy", + "waÄĩ" + ], + [ + "przy", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġpoczyna", + "nia" + ], + [ + "ĠF", + "ree" + ], + [ + "Ġpsycho", + "pat" + ], + [ + "Ġsentym", + "ental" + ], + [ + "Ġpopu", + "li" + ], + [ + "NajwiÄĻksz", + "ym" + ], + [ + "Ġpla", + "ster" + ], + [ + "ĠM", + "IN" + ], + [ + "Prawdzi", + "wy" + ], + [ + "Ġarchidiece", + "zji" + ], + [ + "at", + "rak" + ], + [ + "ĠU", + "kra" + ], + [ + "Ġpot", + "rój" + ], + [ + "Ġsar", + "kaz" + ], + [ + "Wycho", + "dzi" + ], + [ + "Ġoczywi", + "stÄħ" + ], + [ + "p", + "unkt" + ], + [ + "ĠU", + "kÅĤadu" + ], + [ + "Ġnieporów", + "ny" + ], + [ + "ĠHongkon", + "gu" + ], + [ + "Ġchodni", + "ki" + ], + [ + "Ġformu", + "larz" + ], + [ + "Ġzastrze", + "liÅĤ" + ], + [ + "Ġkat", + "alo" + ], + [ + "Ġtamtej", + "szych" + ], + [ + "Ġpo", + "rodu" + ], + [ + "Ġnarod", + "owi" + ], + [ + "Ġekspans", + "ji" + ], + [ + "z", + "aka" + ], + [ + "cie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġkrzy", + "czeli" + ], + [ + "Ġwido", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġ20", + "23" + ], + [ + "Ġ14", + "6" + ], + [ + "AM", + "Y" + ], + [ + "ĠC", + "os" + ], + [ + "Ġmened", + "że" + ], + [ + "Ġjapo", + "ÅĦskich" + ], + [ + "Ġorygi", + "naÅĤ" + ], + [ + "Ġtro", + "ll" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "ból" + ], + [ + "ĠCo", + "lum" + ], + [ + "ĠIgna", + "cy" + ], + [ + "Ġciem", + "nymi" + ], + [ + "Ġnajmniej", + "sza" + ], + [ + "Ġwpis", + "any" + ], + [ + "Ġkosmi", + "czne" + ], + [ + "Ġna", + "no" + ], + [ + "Ġprzy", + "bÄĻdzie" + ], + [ + "Ġareszt", + "owano" + ], + [ + "Ġzaprotest", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġa", + "ferÄĻ" + ], + [ + "ĠKe", + "vin" + ], + [ + "t", + "owanÄħ" + ], + [ + "Ġ", + "land" + ], + [ + "Ġkart", + "ka" + ], + [ + "Ġprzegra", + "li" + ], + [ + "Ġzd", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzacieka", + "wieniem" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owania" + ], + [ + "Ġod", + "mal" + ], + [ + "Ġob", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġż", + "mu" + ], + [ + "Ġlogi", + "czny" + ], + [ + "Ġ17", + "2" + ], + [ + "si", + "Äħdź" + ], + [ + "C", + "er" + ], + [ + "bi", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġmów", + "ców" + ], + [ + "Ġdostrze", + "gli" + ], + [ + "Ġbur", + "del" + ], + [ + "l", + "Äħc" + ], + [ + "ĠMo", + "ore" + ], + [ + "ĠdziesiÄĻcio", + "leci" + ], + [ + "Ġdale", + "kiej" + ], + [ + "Ġszl", + "aki" + ], + [ + "Ġsz", + "pe" + ], + [ + "as", + "ów" + ], + [ + "cjonal", + "na" + ], + [ + "Uczest", + "nicy" + ], + [ + "Ġplam", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġdwój", + "ki" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żeniu" + ], + [ + "mie", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠL", + "od" + ], + [ + "ĠpieniÄĻ", + "żne" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "pu" + ], + [ + "ĠRol", + "nego" + ], + [ + "ow", + "ki" + ], + [ + "Ġwspó", + "ÅĤau" + ], + [ + "ĠprzeÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Ġomawi", + "anym" + ], + [ + "OW", + "I" + ], + [ + "Ġple", + "miona" + ], + [ + "Ġzabud", + "owania" + ], + [ + "Ġmatera", + "c" + ], + [ + "ĠoglÄħda", + "li" + ], + [ + "B", + "et" + ], + [ + "Ġstu", + "procent" + ], + [ + "Ġba", + "gate" + ], + [ + "ĠUr", + "ban" + ], + [ + "Ġan", + "gażu" + ], + [ + "ĠEmi", + "l" + ], + [ + "Ġgardero", + "by" + ], + [ + "te", + "sa" + ], + [ + "Ġgro", + "żÄħ" + ], + [ + "sÅĤo", + "ne" + ], + [ + "Ġpotencjal", + "nego" + ], + [ + "ĠbÄĻ", + "ben" + ], + [ + "Ġs", + "om" + ], + [ + "mal", + "nie" + ], + [ + "he", + "ad" + ], + [ + "Ġzja", + "zdu" + ], + [ + "Ġrzym", + "skiej" + ], + [ + "Ġelektro", + "nicznÄħ" + ], + [ + "Ġczas", + "owe" + ], + [ + "Ġ20", + "5" + ], + [ + "Ġpomaga", + "li" + ], + [ + "Ġcudz", + "ych" + ], + [ + "Ġw", + "tó" + ], + [ + "ĠrÄĻka", + "wicz" + ], + [ + "Ġgenera", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠRó", + "ży" + ], + [ + "Ġnapo", + "ju" + ], + [ + "ĠÅļwie", + "cie" + ], + [ + "Ġwo", + "dze" + ], + [ + "ĠZa", + "dzwo" + ], + [ + "Ġrower", + "owe" + ], + [ + "Ġwyrw", + "aÅĤo" + ], + [ + "Fi", + "lip" + ], + [ + "logi", + "Äħ" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻz", + "cy" + ], + [ + "Ġnieprzytom", + "ny" + ], + [ + "Ġzatrzymy", + "waÄĩ" + ], + [ + "la", + "cyjne" + ], + [ + "Ġdal", + "sza" + ], + [ + "Ġpa", + "ÅĦskich" + ], + [ + "t", + "owaniem" + ], + [ + "Ġlek", + "kich" + ], + [ + "Wy", + "ja" + ], + [ + "Ġprezent", + "owaÅĤ" + ], + [ + "owni", + "czej" + ], + [ + "Popro", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġzabija", + "nie" + ], + [ + "Ġbez", + "zw" + ], + [ + "Ġwzd", + "ycha" + ], + [ + "wi", + "sk" + ], + [ + "Ġzosta", + "l" + ], + [ + "ĠtrwaÅĤ", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġroz", + "ta" + ], + [ + "Ġojc", + "owie" + ], + [ + "Ġdo", + "szczÄĻ" + ], + [ + "n", + "n" + ], + [ + "Ġwitami", + "n" + ], + [ + "ce", + "gowi" + ], + [ + "Ġ:", + "/." + ], + [ + "Sie", + "dzieli" + ], + [ + "ad", + "ka" + ], + [ + "Ġdra", + "pie" + ], + [ + "u", + "ży" + ], + [ + "ĠS", + "ho" + ], + [ + "Ġpo", + "biÅĤ" + ], + [ + "Ġmoderni", + "zacja" + ], + [ + "Ġuchwy", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ã", + "Ĺ" + ], + [ + "ĠA", + "ster" + ], + [ + "Ġmeta", + "bo" + ], + [ + "Ġme", + "czem" + ], + [ + "gÅĤo", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġpole", + "cieÄĩ" + ], + [ + "Ġnajlep", + "szymi" + ], + [ + "wa", + "jÄħcym" + ], + [ + "Ġmi", + "gracji" + ], + [ + "Ġregul", + "owaÄĩ" + ], + [ + "bor", + "g" + ], + [ + "eri", + "al" + ], + [ + "Wios", + "nÄħ" + ], + [ + "czÄĻ", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġzamord", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ch", + "in" + ], + [ + "Ġuwol", + "nienie" + ], + [ + "Ġwykry", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠAven", + "ue" + ], + [ + "ĠB", + "lake" + ], + [ + "Ġopuszcz", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠAutostra", + "d" + ], + [ + "ĠOk", + "ej" + ], + [ + "Ġniedźwie", + "dzia" + ], + [ + "Ġpobu", + "dza" + ], + [ + "E", + "j" + ], + [ + "ĠnapÄĻ", + "d" + ], + [ + "ro", + "nu" + ], + [ + "Ġprzepro", + "siny" + ], + [ + "Ġgra", + "d" + ], + [ + "Zastana", + "wiaÅĤem" + ], + [ + "Ġpat", + "rzymy" + ], + [ + "ĠpostÄĻp", + "owaniem" + ], + [ + "ĠZam", + "knij" + ], + [ + "Ġbli", + "źnie" + ], + [ + "ĠCh", + "emi" + ], + [ + "Ġak", + "om" + ], + [ + "Ġ", + "ent" + ], + [ + "ĠK", + "T" + ], + [ + "Ġra", + "tuje" + ], + [ + "mer", + "ii" + ], + [ + "Ġdziwa", + "czne" + ], + [ + "tÅĤuma", + "cz" + ], + [ + "Ġskute", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġ14", + "3" + ], + [ + "Ġprzebud", + "owa" + ], + [ + "dziaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Pow", + "ód" + ], + [ + "ĠKsiÄĻ", + "stwa" + ], + [ + "Ġdes", + "ant" + ], + [ + "Ġza", + "owoc" + ], + [ + "Ġroz", + "glÄħdaÅĤ" + ], + [ + "aty", + "ki" + ], + [ + "wiÄħza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġbieliz", + "ny" + ], + [ + "Spraw", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġmokre", + "j" + ], + [ + "Ġprzyczy", + "ni" + ], + [ + "Ġk", + "W" + ], + [ + "ĠBe", + "re" + ], + [ + "ĠpÅĤaszcz", + "em" + ], + [ + "Ġp", + "lot" + ], + [ + "om", + "ów" + ], + [ + "ĠskÅĤadni", + "k" + ], + [ + "Ġwyzwo", + "lenia" + ], + [ + "Ġwy", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġpolega", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġ", + "Ä" + ], + [ + "Ġnienawi", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ĠwspaniaÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġprodu", + "kujÄħ" + ], + [ + "Ġbru", + "k" + ], + [ + "Ġb", + "ród" + ], + [ + "ĠG", + "la" + ], + [ + "Ġważ", + "niejsza" + ], + [ + "Ġemery", + "turze" + ], + [ + "Ġuzależ", + "niony" + ], + [ + "C", + "ol" + ], + [ + "k", + "siÄħ" + ], + [ + "Ġwz", + "ra" + ], + [ + "ĠdźwiÄĻ", + "kiem" + ], + [ + "ĠR", + "un" + ], + [ + "Ġprzej", + "dziemy" + ], + [ + "dzie", + "ci" + ], + [ + "Ġsze", + "dÅĤem" + ], + [ + "Ġkonstytu", + "cyjnego" + ], + [ + "Ġogólno", + "dostÄĻp" + ], + [ + "które", + "go" + ], + [ + "Ġstrasz", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġdziel", + "nice" + ], + [ + "Ġskórz", + "ane" + ], + [ + "O", + "ko" + ], + [ + "Ġwyz", + "waÅĦ" + ], + [ + "d", + "owaniu" + ], + [ + "Ġpokry", + "waÅĤy" + ], + [ + "Ġporusza", + "jÄħc" + ], + [ + "Å", + "Ļ" + ], + [ + "u", + "dy" + ], + [ + "dy", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠSchu", + "l" + ], + [ + "Ġpomy", + "sÅĤo" + ], + [ + "Ġkonkuren", + "cyjnoÅĽci" + ], + [ + "Ġznalezi", + "one" + ], + [ + "Ġbank", + "notów" + ], + [ + "ĠP", + "ona" + ], + [ + "ĠDo", + "prawdy" + ], + [ + "ĠÅĽcisÅĤ", + "ym" + ], + [ + "ĠciÄħg", + "ÅĤy" + ], + [ + "ro", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġkro", + "nika" + ], + [ + "Ġpowinni", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠO", + "G" + ], + [ + "Ġnu", + "ty" + ], + [ + "rowa", + "niem" + ], + [ + "Ġnu", + "dzi" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "nÄĻli" + ], + [ + "Ġpanu", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠtysiÄħ", + "cach" + ], + [ + "Ġinternet", + "owÄħ" + ], + [ + "ob", + "e" + ], + [ + "Ġnie", + "cieka" + ], + [ + "zie", + "lone" + ], + [ + "Ġob", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġniewiary", + "godnie" + ], + [ + "Ġkombina", + "cji" + ], + [ + "Ġczwór", + "ka" + ], + [ + "go", + "ty" + ], + [ + "Ġzdem", + "as" + ], + [ + "Ġwiej", + "ska" + ], + [ + "f", + "ony" + ], + [ + "tu", + "rem" + ], + [ + "ĠZa", + "po" + ], + [ + "zer", + "bej" + ], + [ + "wa", + "ja" + ], + [ + "T", + "adeusz" + ], + [ + "Ġciep", + "lar" + ], + [ + "nicz", + "ce" + ], + [ + "t", + "c" + ], + [ + "Ġkra", + "ty" + ], + [ + "Ġprzegra", + "nej" + ], + [ + "ĠU", + "J" + ], + [ + "Ġgo", + "tuje" + ], + [ + "ĠPÅĤo", + "cka" + ], + [ + "Ġs", + "aÅĤat" + ], + [ + "â", + "ł" + ], + [ + "ĠNi", + "by" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "g" + ], + [ + "ke", + "y" + ], + [ + "Ġprzebra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġs", + "low" + ], + [ + "ĠoblÄĻ", + "żenia" + ], + [ + "Ġtera", + "pia" + ], + [ + "Ġzapowiada", + "jÄħ" + ], + [ + "Char", + "lie" + ], + [ + "Ġze", + "stawy" + ], + [ + "Ġtra", + "wÄħ" + ], + [ + "niesi", + "one" + ], + [ + "ĠCh", + "rz" + ], + [ + "z", + "owanego" + ], + [ + "Ġrozlu", + "źni" + ], + [ + "ologi", + "cznym" + ], + [ + "ĠgwaÅĤtow", + "nym" + ], + [ + "Straż", + "nicy" + ], + [ + "f", + "ach" + ], + [ + "Ġsk", + "raca" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "skie" + ], + [ + "Ġwyzna", + "czonych" + ], + [ + "AR", + "D" + ], + [ + "Ġpozyski", + "wania" + ], + [ + "Ġb", + "mw" + ], + [ + "Ġczyn", + "ne" + ], + [ + "ĠCy", + "gan" + ], + [ + "Ġszlaf", + "rok" + ], + [ + "aliz", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġza", + "trze" + ], + [ + "Ġwy", + "tr" + ], + [ + "Ch", + "iny" + ], + [ + "Ġstrasz", + "liwe" + ], + [ + "Ġprzedstawia", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġdowiad", + "ujemy" + ], + [ + "Ġobserwat", + "orów" + ], + [ + "Ġz", + "manipul" + ], + [ + "ĠRos", + "en" + ], + [ + "P", + "rÄĻdzej" + ], + [ + "ĠNea", + "polu" + ], + [ + "ow", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġataku", + "jÄħ" + ], + [ + "I", + "U" + ], + [ + "Ġz", + "rem" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczes", + "ny" + ], + [ + "czek", + "aÅĤa" + ], + [ + "każ", + "dy" + ], + [ + "SÅĤy", + "szaÅĤam" + ], + [ + "Ġhor", + "mo" + ], + [ + "Ġopie", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "ĠzakÅĤopo", + "tanie" + ], + [ + "Ġba", + "zÄħ" + ], + [ + "ĠNA", + "J" + ], + [ + "Ġsprzeda", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġsmo", + "ki" + ], + [ + "dzi", + "o" + ], + [ + "Ġczyta", + "jÄħ" + ], + [ + "E", + "uropej" + ], + [ + "ĠÅĤaÅĦcu", + "chy" + ], + [ + "ĠniezrÄĻ", + "cznie" + ], + [ + "Ġ15", + "3" + ], + [ + "Ġzapa", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpogot", + "owiu" + ], + [ + "Ġdo", + "padÅĤ" + ], + [ + "Ġmar", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġorgani", + "zujÄħ" + ], + [ + "Ġprze", + "leciaÅĤ" + ], + [ + "Ġmo", + "stek" + ], + [ + "ob", + "us" + ], + [ + "Ġh", + "mm" + ], + [ + "Ġ16", + "3" + ], + [ + "osen", + "ki" + ], + [ + "Ġw", + "stawiÄĩ" + ], + [ + "Åģ", + "y" + ], + [ + "ĠobsÅĤugi", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠB", + "rac" + ], + [ + "Ġru", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġzmu", + "si" + ], + [ + "Ġ14", + "9" + ], + [ + "Ġdysko", + "m" + ], + [ + "S", + "us" + ], + [ + "bo", + "na" + ], + [ + "Ġzmierza", + "jÄħ" + ], + [ + "cu", + "l" + ], + [ + "Ġrów", + "now" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "onym" + ], + [ + "Ġpraco", + "dawcÄĻ" + ], + [ + "zu", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "w", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "ĠLe", + "ningra" + ], + [ + "Ġszki", + "c" + ], + [ + "ro", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "za", + "cyjnego" + ], + [ + "ĠOgólno", + "ksztaÅĤ" + ], + [ + "Ġmy", + "sle" + ], + [ + "Ġzmie", + "szany" + ], + [ + "ĠÄĩwi", + "czenie" + ], + [ + "tis", + "h" + ], + [ + "ĠMaÅĤo", + "polsce" + ], + [ + "Ġre", + "alnej" + ], + [ + "Ġku", + "rew" + ], + [ + "ĠZ", + "resztÄħ" + ], + [ + "ne", + "ya" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "ami" + ], + [ + "Ġpokaza", + "nie" + ], + [ + "Ġszor", + "st" + ], + [ + "Ġzw", + "ymi" + ], + [ + "rowie", + "nie" + ], + [ + "Ġkwalifika", + "cja" + ], + [ + "Ġznalaz", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġo", + "cieka" + ], + [ + "Szcze", + "góÅĤy" + ], + [ + "ĠT", + "ato" + ], + [ + "cjonal", + "nej" + ], + [ + "Ġtrady", + "cyjny" + ], + [ + "ĠokreÅĽla", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpod", + "jazd" + ], + [ + "Ġprzekle", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "ĠsÅĤody", + "czy" + ], + [ + "Ġzmu", + "szaÄĩ" + ], + [ + "Ġwiej", + "skie" + ], + [ + "Ġzapach", + "ów" + ], + [ + "Ġponur", + "Äħ" + ], + [ + "Ġprzyzwyczaj", + "ony" + ], + [ + "D", + "er" + ], + [ + "ĠJan", + "ek" + ], + [ + "al", + "th" + ], + [ + "Ġunik", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġzarejestr", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠGre", + "ków" + ], + [ + "Ġargumen", + "tacji" + ], + [ + "Pow", + "staje" + ], + [ + "Ġwyrów", + "na" + ], + [ + "Ġhoryzon", + "tu" + ], + [ + "Ġdo", + "pat" + ], + [ + "Ġhal", + "lu" + ], + [ + "lan", + "da" + ], + [ + "ie", + "c" + ], + [ + "Ġso", + "fie" + ], + [ + "Î", + "±" + ], + [ + "st", + "aÅĤem" + ], + [ + "ÅĽ", + "nika" + ], + [ + "Ġzaba", + "wka" + ], + [ + "ĠK", + "OM" + ], + [ + "ĠKa", + "szu" + ], + [ + "ĠAb", + "du" + ], + [ + "Ġu", + "mundu" + ], + [ + "Pro", + "ponujemy" + ], + [ + "Ġciep", + "ÅĤych" + ], + [ + "ży", + "ÅĦski" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "foto", + "graf" + ], + [ + "Ġnieko", + "rzyÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpozosta", + "wienie" + ], + [ + "ĠzrobiÅĤ", + "by" + ], + [ + "W", + "ymi" + ], + [ + "Ġniem", + "Äħd" + ], + [ + "Ġwo", + "kal" + ], + [ + "ĠKRR", + "iT" + ], + [ + "Ġza", + "uro" + ], + [ + "ka", + "pita" + ], + [ + "Ġli", + "de" + ], + [ + "Ġprzywi", + "taÄĩ" + ], + [ + "R", + "T" + ], + [ + "ĠwykÅĤad", + "ów" + ], + [ + "Ġmro", + "czne" + ], + [ + "now", + "skich" + ], + [ + "Wska", + "zaÅĤ" + ], + [ + "laty", + "waÅĤy" + ], + [ + "ĠprzejÄĻ", + "ty" + ], + [ + "Ġupo", + "raÄĩ" + ], + [ + "ni", + "owym" + ], + [ + "nie", + "ch" + ], + [ + "im", + "es" + ], + [ + "Ġg", + "rem" + ], + [ + "Ġzab", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġczarno", + "ksiÄĻż" + ], + [ + "Ġcel", + "nej" + ], + [ + "G", + "ER" + ], + [ + "ĠpoÅĽci", + "gu" + ], + [ + "a", + "go" + ], + [ + "Ġpoz", + "biera" + ], + [ + "Ġkar", + "my" + ], + [ + "Ġpowie", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Ġpomi", + "dor" + ], + [ + "Ġduszpa", + "ster" + ], + [ + "sta", + "wiajÄħc" + ], + [ + "ĠW", + "ad" + ], + [ + "Ġposel", + "ski" + ], + [ + "stytu", + "cja" + ], + [ + "Ġrecen", + "zji" + ], + [ + "Ġch", + "rzÄĻ" + ], + [ + "mi", + "c" + ], + [ + "NE", + "GO" + ], + [ + "ĠosÅĤa", + "bienie" + ], + [ + "ĠNajwyż", + "szym" + ], + [ + "ĠS", + "ÅĤowo" + ], + [ + "Ġrozsze", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġna", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġfanta", + "styczne" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "aÅĤa" + ], + [ + "g", + "maty" + ], + [ + "M", + "om" + ], + [ + "gÅĤ", + "ym" + ], + [ + "Ġzmie", + "rzch" + ], + [ + "Ġprzyj", + "mujÄĻ" + ], + [ + "Ġnap", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġpowietrz", + "nej" + ], + [ + "Ġnies", + "praw" + ], + [ + "ĠTur", + "cja" + ], + [ + "Ġwy", + "rósÅĤ" + ], + [ + "ĠCo", + "ur" + ], + [ + "Ġce", + "chÄĻ" + ], + [ + "Ġrozma", + "it" + ], + [ + "Ġprzy", + "brze" + ], + [ + "Ġkolej", + "ni" + ], + [ + "ĠLau", + "ren" + ], + [ + "ĠF", + "itz" + ], + [ + "Ġpodwyż", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġprzekazy", + "wanie" + ], + [ + "Ġopiera", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠClar", + "k" + ], + [ + "Ġni", + "szczenie" + ], + [ + "Ġzamie", + "rzaÅĤem" + ], + [ + "Ġfizy", + "ka" + ], + [ + "Ġwy", + "rywa" + ], + [ + "Ġzaopat", + "rzenie" + ], + [ + "Ġprze", + "glÄħdaÄĩ" + ], + [ + "????", + "?" + ], + [ + "Ġukry", + "tÄħ" + ], + [ + "ĠnależÄħ", + "cego" + ], + [ + "ĠZ", + "ur" + ], + [ + "Ġindek", + "s" + ], + [ + "ĠM", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġide", + "aÅĤ" + ], + [ + "8", + "00" + ], + [ + "Ġmiesz", + "ane" + ], + [ + "Ġpodziel", + "ony" + ], + [ + "Ġpierwo", + "tny" + ], + [ + "Ġwymach", + "i" + ], + [ + "ĠSÅĤowa", + "ckiego" + ], + [ + "Ġpozbawi", + "onym" + ], + [ + "ĠWoj", + "na" + ], + [ + "ĠBy", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġobszer", + "ny" + ], + [ + "Ġdo", + "pytywaÅĤ" + ], + [ + "pÅĤa", + "ty" + ], + [ + "ĠnieÅĤa", + "two" + ], + [ + "ĠK", + "NF" + ], + [ + "Ġpu", + "stki" + ], + [ + "ĠstÄĻ", + "żenie" + ], + [ + "Ġle", + "żeli" + ], + [ + "Ġro", + "cznica" + ], + [ + "si", + "ona" + ], + [ + "Ġpie", + "szego" + ], + [ + "Ġrozważ", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġeta", + "pach" + ], + [ + "W", + "róciÅĤa" + ], + [ + "Ġklasy", + "cznych" + ], + [ + "wa", + "st" + ], + [ + "Ġ2", + "12" + ], + [ + "Ġutrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġskorzysta", + "nia" + ], + [ + "Ġpostawi", + "ony" + ], + [ + "Ġuci", + "chÅĤ" + ], + [ + "Ġdo", + "stÄĻpie" + ], + [ + "Ġod", + "prawy" + ], + [ + "ĠSier", + "giej" + ], + [ + "ĠpoglÄħ", + "du" + ], + [ + "Ġdom", + "owy" + ], + [ + "Ġcztery", + "sta" + ], + [ + "da", + "ży" + ], + [ + "Po", + "caÅĤ" + ], + [ + "Ġzmieni", + "ony" + ], + [ + "Ġoszuki", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġekonomi", + "cznym" + ], + [ + "Chodź", + "my" + ], + [ + "je", + "ste" + ], + [ + "ĠD", + "P" + ], + [ + "Ġpre", + "fek" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġzwro", + "tów" + ], + [ + "Ġg", + "ame" + ], + [ + "ĠM", + "W" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dziÅĤam" + ], + [ + "Ġobu", + "rzeniem" + ], + [ + "Trzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġfra", + "mu" + ], + [ + "Ġwyprze", + "dzeniem" + ], + [ + "Ġemigra", + "ntów" + ], + [ + "Ġuczu", + "ciami" + ], + [ + "Å»y", + "dzi" + ], + [ + "Ġstrzy", + "ka" + ], + [ + "Ġodwie", + "dzaÄĩ" + ], + [ + "Ġpochy", + "la" + ], + [ + "z", + "za" + ], + [ + "Pry", + "wat" + ], + [ + "bo", + "ar" + ], + [ + "Ġdosta", + "jemy" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "gów" + ], + [ + "Ġprocedu", + "rze" + ], + [ + "Ġm", + "na" + ], + [ + "te", + "i" + ], + [ + "Ġ17", + "6" + ], + [ + "Ġkolum", + "n" + ], + [ + "Od", + "tÄħd" + ], + [ + "Åļled", + "czy" + ], + [ + "Ġ14", + "1" + ], + [ + "Ġkomi", + "ks" + ], + [ + "ĠSt", + "wór" + ], + [ + "Ġwyda", + "wanych" + ], + [ + "Ġsposob", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġhaj", + "su" + ], + [ + "Ġspie", + "szy" + ], + [ + "Pa", + "u" + ], + [ + "Ġwstrzym", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġopan", + "owanie" + ], + [ + "ĠkoÅĤ", + "drÄĻ" + ], + [ + "Ġodpu", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "Ġsk", + "wi" + ], + [ + "A", + "p" + ], + [ + "Ġpodwy", + "kona" + ], + [ + "Ed", + "ward" + ], + [ + "ĠbyÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "fik", + "owanie" + ], + [ + "ĠbezwzglÄĻ", + "dnej" + ], + [ + "Ġtam", + "tÄĻdy" + ], + [ + "ĠÅļwiÄĻ", + "tych" + ], + [ + "ĠprzeksztaÅĤ", + "ceÅĦ" + ], + [ + "ĠukÅĤu", + "cie" + ], + [ + "Ġkro", + "pka" + ], + [ + "Ġduch", + "ownego" + ], + [ + "Ġspek", + "trum" + ], + [ + "Ġrozczar", + "owany" + ], + [ + "Ġprzepa", + "ÅĽci" + ], + [ + "O", + "wo" + ], + [ + "Bli", + "sko" + ], + [ + "zy", + "gn" + ], + [ + "d", + "ost" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "piÄħc" + ], + [ + "!!!!", + "!!!!" + ], + [ + "?", + "âĢ¦" + ], + [ + "ĠO", + "SP" + ], + [ + "Ġno", + "cami" + ], + [ + "rzÄĻ", + "t" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "że" + ], + [ + "ĠHun", + "ter" + ], + [ + "rzÄħ", + "dzenia" + ], + [ + "Ġdociera", + "ÅĤy" + ], + [ + "Po", + "szuki" + ], + [ + "Zastana", + "wiaÅĤa" + ], + [ + "Ġfaj", + "ki" + ], + [ + "ĠMi", + "k" + ], + [ + "Ġs", + "el" + ], + [ + "ĠokrÄħ", + "ża" + ], + [ + "Ġdopas", + "owaÄĩ" + ], + [ + "na", + "ty" + ], + [ + "ĠSte", + "ven" + ], + [ + "Ġmorder", + "stw" + ], + [ + "ro", + "li" + ], + [ + "Ġwi", + "nnego" + ], + [ + "we", + "ne" + ], + [ + "Ġser", + "ie" + ], + [ + "ĠprzysiÄĻ", + "gÅĤych" + ], + [ + "Ġekspozy", + "cji" + ], + [ + "Ġniewy", + "raźnie" + ], + [ + "r", + "k" + ], + [ + "Ġspecyfi", + "czne" + ], + [ + "Ġpodwó", + "rzu" + ], + [ + "Ġpal", + "m" + ], + [ + "ĠPierw", + "sza" + ], + [ + "b", + "anu" + ], + [ + "ĠP", + "M" + ], + [ + "te", + "ty" + ], + [ + "Ġrol", + "niczego" + ], + [ + "ĠÅļ", + "mierci" + ], + [ + "Ġniezależ", + "na" + ], + [ + "Ġ15", + "7" + ], + [ + "Ġsocjal", + "demokra" + ], + [ + "O", + "ficjal" + ], + [ + "Ġpo", + "plami" + ], + [ + "ze", + "nia" + ], + [ + "ami", + "ng" + ], + [ + "Ġszat", + "ana" + ], + [ + "Co", + "V" + ], + [ + "ĠZacho", + "dniego" + ], + [ + "Ġwyd", + "anym" + ], + [ + "ĠPK", + "W" + ], + [ + "Ġfli", + "r" + ], + [ + "Ġwy", + "ost" + ], + [ + "Ġzosta", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Ġspostrze", + "gÅĤa" + ], + [ + "Ġnieto", + "leran" + ], + [ + "ĠWin", + "dow" + ], + [ + "ĠSier", + "gie" + ], + [ + "Ġa", + "sort" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "ci" + ], + [ + "ĠksztaÅĤt", + "owaniu" + ], + [ + "ĠEgi", + "pt" + ], + [ + "Ġka", + "bla" + ], + [ + "Ġprzyjaciel", + "owi" + ], + [ + "Ġzarabi", + "am" + ], + [ + "Ġjubile", + "usz" + ], + [ + "ĠOb", + "amy" + ], + [ + "Sta", + "cja" + ], + [ + "Ġobyd", + "wa" + ], + [ + "Ġznie", + "wa" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żeniem" + ], + [ + "Powo", + "dzenia" + ], + [ + "Ġprez", + "encie" + ], + [ + "Pomi", + "jam" + ], + [ + "Ġwy", + "zdrowie" + ], + [ + "Ġdobieg", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠCz", + "art" + ], + [ + "Ġutwo", + "rzona" + ], + [ + "ĠAd", + "olf" + ], + [ + "Ġnies", + "pe" + ], + [ + "Ġoskar", + "żeÅĦ" + ], + [ + "Odpowie", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "Ġzm", + "iÄĻ" + ], + [ + "gni", + "ony" + ], + [ + "Z", + "akaz" + ], + [ + "Ġwsa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "owi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġob", + "róci" + ], + [ + "ĠdziewiÄĻÄĩ", + "dziesiÄħtych" + ], + [ + "Ġwyrzu", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġpo", + "dziaÅĤem" + ], + [ + "roz", + "woj" + ], + [ + "Ġza", + "grze" + ], + [ + "ĠczoÅĤ", + "gu" + ], + [ + "Ġweso", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġwino", + "gro" + ], + [ + "szal", + "an" + ], + [ + "Ġpodwój", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġdiagno", + "zy" + ], + [ + "e", + "sa" + ], + [ + "Ġregular", + "nych" + ], + [ + "Ġmetal", + "owy" + ], + [ + "ĠA", + "P" + ], + [ + "s", + "na" + ], + [ + "Ġopart", + "ych" + ], + [ + "Ġkra", + "ÅĦcu" + ], + [ + "O", + "ficjalnie" + ], + [ + "ĠNi", + "cholas" + ], + [ + "Ġzd", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġbrz", + "mieÄĩ" + ], + [ + "Ġod", + "stawiÅĤ" + ], + [ + "Ġpostanowi", + "ono" + ], + [ + "ĠrozwiÄħz", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpil", + "ne" + ], + [ + "Ġumożliwia", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħcym" + ], + [ + "tar", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġrzemi", + "osÅĤa" + ], + [ + "Ġdrob", + "nymi" + ], + [ + "Ġba", + "rona" + ], + [ + "art", + "ej" + ], + [ + "Ġfor", + "s" + ], + [ + "Ġzlek", + "cewa" + ], + [ + "Ġgara", + "ż" + ], + [ + "Ġopada", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġsta", + "ży" + ], + [ + "Ġeko", + "logicznych" + ], + [ + "Ġlokali", + "zacjÄĻ" + ], + [ + "ĠJerozoli", + "mie" + ], + [ + "U", + "zasad" + ], + [ + "Ġwypad", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġporu", + "szaÅĤa" + ], + [ + "Ġprzy", + "jechaÅĤem" + ], + [ + "Ġzato", + "czyÅĤ" + ], + [ + "ĠCes", + "arstwa" + ], + [ + "Ġwi", + "Äħż" + ], + [ + "Ġra", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġwiel", + "cy" + ], + [ + "Ġid", + "Äħcych" + ], + [ + "Ġpa", + "rami" + ], + [ + "Ġdaw", + "ka" + ], + [ + "Ġalar", + "mu" + ], + [ + "Ġda", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġtere", + "nem" + ], + [ + "ĠPowie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġza", + "siadaÅĤ" + ], + [ + "Ġmi", + "ra" + ], + [ + "Ġla", + "j" + ], + [ + "vi", + "c" + ], + [ + "ĠAl", + "la" + ], + [ + "ĠRa", + "z" + ], + [ + "Ġkonstru", + "kcje" + ], + [ + "Ġwybuch", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "f", + "ol" + ], + [ + "Ġszcze", + "linÄĻ" + ], + [ + "Ġdeklara", + "cja" + ], + [ + "Ġzami", + "arów" + ], + [ + "Ġbe", + "stia" + ], + [ + "H", + "el" + ], + [ + "cz", + "ÅĤon" + ], + [ + "lat", + "ki" + ], + [ + "ĠKo", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġza", + "gnie" + ], + [ + "ĠPraw", + "dopodobnie" + ], + [ + "Ġmaj", + "ster" + ], + [ + "ĠSew", + "ery" + ], + [ + "ĠAr", + "ch" + ], + [ + "Ġpoprzedni", + "ków" + ], + [ + "Ġwymi", + "ot" + ], + [ + "Ġzamach", + "em" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "gów" + ], + [ + "Ġher", + "bata" + ], + [ + "ĠH", + "ale" + ], + [ + "Ġzamie", + "niÅĤa" + ], + [ + "ĠSzcze", + "pa" + ], + [ + "ĠzaÅĽwiad", + "czenie" + ], + [ + "Organi", + "zacja" + ], + [ + "f", + "ami" + ], + [ + "Ġprzy", + "stÄĻpujemy" + ], + [ + "ĠLu", + "dzi" + ], + [ + "ĠU", + "ży" + ], + [ + "óz", + "g" + ], + [ + "Ġspole", + "czen" + ], + [ + "Ġkatego", + "ria" + ], + [ + "West", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "lo", + "nii" + ], + [ + "usi", + "u" + ], + [ + "Ġpie", + "przy" + ], + [ + "Ġpira", + "tów" + ], + [ + "Ġkukury", + "dzy" + ], + [ + "Ġkopy", + "t" + ], + [ + "sch", + "en" + ], + [ + "Ġpancer", + "nych" + ], + [ + "Ġtar", + "cz" + ], + [ + "Ġh", + "ome" + ], + [ + "Ġprzekazu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġlimi", + "tów" + ], + [ + "Ġwie", + "cze" + ], + [ + "ĠU", + "PA" + ], + [ + "ĠzgÅĤa", + "szam" + ], + [ + "Ġrozczar", + "owania" + ], + [ + "cho", + "dem" + ], + [ + "Ni", + "G" + ], + [ + "be", + "ki" + ], + [ + "ĠtÄĻsk", + "noty" + ], + [ + "Ġszcz", + "od" + ], + [ + "ż", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġzastrze", + "żeniem" + ], + [ + "Ġkomer", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġop", + "la" + ], + [ + "Ġuży", + "to" + ], + [ + "Ġgrzy", + "b" + ], + [ + "Weź", + "my" + ], + [ + "ĠK", + "ane" + ], + [ + "Ġu", + "mniej" + ], + [ + "Ġkatego", + "rycznie" + ], + [ + "Z", + "U" + ], + [ + "ĠG", + "ram" + ], + [ + "Ġodpowiedzi", + "alnego" + ], + [ + "ĠAma", + "zon" + ], + [ + "Ġdyskus", + "jach" + ], + [ + "Ġpusty", + "niÄĻ" + ], + [ + "Ġspad", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġtro", + "pem" + ], + [ + "Ġrezygna", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠSyber", + "ii" + ], + [ + "Ġwy", + "kazaÅĤo" + ], + [ + "tari", + "at" + ], + [ + "Ġobud", + "owy" + ], + [ + "Ġpowyż", + "szej" + ], + [ + "ĠnarzÄĻdzi", + "ami" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "we" + ], + [ + "ĠpomyÅĽl", + "nie" + ], + [ + "ĠzamÄĻ", + "t" + ], + [ + "Ġodbud", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġtygodni", + "ami" + ], + [ + "ĠWyko", + "pie" + ], + [ + "ĠNa", + "gle" + ], + [ + "Ġku", + "bka" + ], + [ + "Ġdach", + "y" + ], + [ + "Ġpoto", + "ku" + ], + [ + "el", + "s" + ], + [ + "Ġznami", + "on" + ], + [ + "Ġspokoj", + "nÄħ" + ], + [ + "Å»ad", + "nej" + ], + [ + "Ġulubi", + "onÄħ" + ], + [ + "Ġzaka", + "zaÄĩ" + ], + [ + "k", + "art" + ], + [ + "Ġosob", + "owego" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzane" + ], + [ + "Popraw", + "ki" + ], + [ + "ĠPet", + "ru" + ], + [ + "Ġdobro", + "byt" + ], + [ + "Ġpatro", + "le" + ], + [ + "Ġza", + "cof" + ], + [ + "ce", + "ny" + ], + [ + "ĠzwiÄħz", + "kowym" + ], + [ + "Ġwycof", + "ali" + ], + [ + "e", + "lek" + ], + [ + "ĠE", + "di" + ], + [ + "DÅĤu", + "gie" + ], + [ + "rower", + "owyrownik" + ], + [ + "rz", + "om" + ], + [ + "atyw", + "ne" + ], + [ + "Ġporta", + "lach" + ], + [ + "Ġpostaw", + "Äħ" + ], + [ + "Ġprzycze", + "p" + ], + [ + "Ġstos", + "y" + ], + [ + "Ġcer", + "kiew" + ], + [ + "H", + "and" + ], + [ + "Ġ28", + "6" + ], + [ + "ĠrosnÄħ", + "cych" + ], + [ + "Ġszcze", + "blach" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "szÄħ" + ], + [ + "ĠFizy", + "cznej" + ], + [ + "Ġjab", + "ÅĤek" + ], + [ + "Po", + "ma" + ], + [ + "Ġ(", + "âĢ¦)" + ], + [ + "Ġwy", + "rwaÅĤa" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "cza" + ], + [ + "Ġwers", + "jach" + ], + [ + "Ġpas", + "ami" + ], + [ + "Ka", + "zi" + ], + [ + "Ġuczestni", + "czyÅĤa" + ], + [ + "ĠprawidÅĤ", + "owy" + ], + [ + "Dem", + "on" + ], + [ + "ĠP", + "rz" + ], + [ + "Ostat", + "nim" + ], + [ + "Ġkaj", + "dan" + ], + [ + "Ġpat", + "o" + ], + [ + "Ġmedy", + "tacji" + ], + [ + "ĠczÄħ", + "stki" + ], + [ + "Ġzew", + "szÄħd" + ], + [ + "ri", + "ce" + ], + [ + "da", + "waÅĤ" + ], + [ + "za", + "cy" + ], + [ + "Ġwarsza", + "wski" + ], + [ + "ĠrÄĻka", + "wy" + ], + [ + "ĠidÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġmaka", + "bry" + ], + [ + "Ġli", + "ga" + ], + [ + "Ġodet", + "chnÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġrowe", + "rzysta" + ], + [ + "Ġry", + "boÅĤów" + ], + [ + "Ġprzeszka", + "dzajÄħ" + ], + [ + "Ġwywia", + "dy" + ], + [ + "Ġtraf", + "nie" + ], + [ + "Ġmaj", + "tki" + ], + [ + "Ġaktor", + "ki" + ], + [ + "ĠciÄħgÅĤ", + "ej" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄħty", + "niÄĻ" + ], + [ + "Lo", + "kal" + ], + [ + "Ġrów", + "nej" + ], + [ + "ĠPK", + "S" + ], + [ + "ĠnakÅĤo", + "niÄĩ" + ], + [ + "S", + "tal" + ], + [ + "ĠwystÄħpi", + "Äħ" + ], + [ + "Rob", + "iÄĻ" + ], + [ + "wor", + "um" + ], + [ + "Ð", + "±" + ], + [ + "Ġucho", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠWil", + "la" + ], + [ + "ĠHu", + "gh" + ], + [ + "18", + "0" + ], + [ + "ĠK", + "ut" + ], + [ + "ĠleÅĽ", + "ne" + ], + [ + "z", + "owano" + ], + [ + "Ġbrzyd", + "ki" + ], + [ + "ĠzaÅĽwiad", + "czenia" + ], + [ + "Ġa", + "ja" + ], + [ + "19", + "44" + ], + [ + "ĠA", + "nie" + ], + [ + "Ġrobo", + "cze" + ], + [ + "Ġpolicjan", + "tem" + ], + [ + "Ġpozn", + "amy" + ], + [ + "ĠpoÅĤy", + "ski" + ], + [ + "H", + "M" + ], + [ + "Ġekonomi", + "cznÄħ" + ], + [ + "ru", + "t" + ], + [ + "L", + "ar" + ], + [ + "Ġdelika", + "tnym" + ], + [ + "Ġpodko", + "szu" + ], + [ + "Ġszor", + "stko" + ], + [ + "ĠJ", + "uri" + ], + [ + "wers", + "ji" + ], + [ + "Ġarchitek", + "ta" + ], + [ + "Ġprze", + "ciÄħgnÄħÅĤ" + ], + [ + "ow", + "skiemu" + ], + [ + "Zap", + "amiÄĻ" + ], + [ + "Ġdostar", + "czyÅĤ" + ], + [ + "ĠpotÄĻ", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġniere", + "alne" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĽliz" + ], + [ + "Ġhu", + "laj" + ], + [ + "Pierwo", + "tnie" + ], + [ + "Mi", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġniez", + "ÅĤom" + ], + [ + "Ġbeneficje", + "ntów" + ], + [ + "tera", + "pia" + ], + [ + "Ġan", + "on" + ], + [ + "Ġprem", + "edy" + ], + [ + "Ġeta", + "pów" + ], + [ + "ĠWar", + "mii" + ], + [ + "Ġokaza", + "li" + ], + [ + "Ġskak", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġkolej", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġzachwy", + "tem" + ], + [ + "Ġprób", + "ek" + ], + [ + "ĠskÅĤad", + "ane" + ], + [ + "Ġgad", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġtable", + "tek" + ], + [ + "Ġide", + "alnÄħ" + ], + [ + "16", + "0" + ], + [ + "mi", + "strzem" + ], + [ + "Ġpor", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠprzeÅĤo", + "żonego" + ], + [ + "Prze", + "strze" + ], + [ + "Ġpe", + "nisa" + ], + [ + "ĠNowoczes", + "na" + ], + [ + "Pro", + "simy" + ], + [ + "ĠIm", + "pera" + ], + [ + "O", + "cena" + ], + [ + "róÄĩ", + "my" + ], + [ + "ĠchorÄħ", + "gie" + ], + [ + "i", + "j" + ], + [ + "Ġchleb", + "em" + ], + [ + "Dale", + "ko" + ], + [ + "mie", + "n" + ], + [ + "Ġmode", + "lem" + ], + [ + "Ġzainstal", + "owaÄĩ" + ], + [ + "J", + "ona" + ], + [ + "Ġna", + "wa" + ], + [ + "Ġat", + "en" + ], + [ + "Ġflo", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġorkie", + "stry" + ], + [ + "Åļle", + "dztwo" + ], + [ + "ĠRo", + "mu" + ], + [ + "z", + "de" + ], + [ + "Ġinten", + "sy" + ], + [ + "ĠpoÅĽlubi", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġodbi", + "ÅĤo" + ], + [ + "gi", + "czny" + ], + [ + "Ġbud", + "ki" + ], + [ + "Ġto", + "rach" + ], + [ + "Ġprzewo", + "z" + ], + [ + "ĠÅĽwież", + "ych" + ], + [ + "Ġv", + "ar" + ], + [ + "Ġwykorzyst", + "ano" + ], + [ + "Z", + "wiÄĻk" + ], + [ + "Ġpom", + "ruk" + ], + [ + "Po", + "czytaj" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "wy" + ], + [ + "Ġtech", + "nicznÄħ" + ], + [ + "Ġgier", + "ki" + ], + [ + "Äĩ", + "cie" + ], + [ + "m", + "nie" + ], + [ + "Wy", + "obraz" + ], + [ + "rwa", + "le" + ], + [ + "roż", + "one" + ], + [ + "ĠPu", + "ÅĤku" + ], + [ + "gu", + "jemy" + ], + [ + "m", + "owski" + ], + [ + "Ġnie", + "sta" + ], + [ + "ĠOÅĽwiÄĻ", + "ci" + ], + [ + "Ġgo", + "dnym" + ], + [ + "ĠG", + "in" + ], + [ + "ĠKat", + "ie" + ], + [ + "Ġmikrof", + "onem" + ], + [ + "198", + "4" + ], + [ + "Ġża", + "gle" + ], + [ + "ĠLot", + "nictwa" + ], + [ + "Ġwychy", + "liÅĤ" + ], + [ + "Ġwz", + "nosiÅĤ" + ], + [ + "Ġprzycho", + "du" + ], + [ + "Ġprosi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġdoro", + "sÅĤa" + ], + [ + "Ġpro", + "chu" + ], + [ + ".", + "âĢĿ." + ], + [ + "Spe", + "cjal" + ], + [ + "ĠusiÅĤ", + "owali" + ], + [ + "ĠzakrÄĻ", + "t" + ], + [ + "Ġpos", + "mak" + ], + [ + "ĠPraw", + "dzi" + ], + [ + "Ġspokoj", + "nego" + ], + [ + "M", + "ost" + ], + [ + "Ġwskaz", + "ano" + ], + [ + "ĠE", + "ry" + ], + [ + "Ġcho", + "dźmy" + ], + [ + "ĠLe", + "gia" + ], + [ + "Ġmiejsc", + "owi" + ], + [ + "ĠwystÄĻp", + "owanie" + ], + [ + "Ġradzie", + "ckie" + ], + [ + "Ġposzu", + "kuje" + ], + [ + "Ġskier", + "owanych" + ], + [ + "Ġkieli", + "szki" + ], + [ + ",", + "." + ], + [ + "k", + "anÄħ" + ], + [ + "ĠK", + "res" + ], + [ + "Ġwybie", + "gÅĤa" + ], + [ + "Ġbezb", + "ÅĤÄĻ" + ], + [ + "Ġodp", + "ycha" + ], + [ + "ĠÅļ", + "mierÄĩ" + ], + [ + "Ġbezlit", + "oÅĽnie" + ], + [ + "Ġpot", + "arÅĤ" + ], + [ + "Ġzm", + "iÄĻk" + ], + [ + "Sze", + "ro" + ], + [ + "Ġnastro", + "jów" + ], + [ + "Ġcie", + "ÅĽni" + ], + [ + "ce", + "niami" + ], + [ + "Ġkomunika", + "tu" + ], + [ + "zek", + "w" + ], + [ + "Ġwyzna", + "czono" + ], + [ + "Ġpamie", + "tam" + ], + [ + "Ġstra", + "cony" + ], + [ + "ĠSze", + "f" + ], + [ + "M", + "aksym" + ], + [ + "den", + "bur" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czyÅĤo" + ], + [ + "bu", + "la" + ], + [ + "dy", + "kty" + ], + [ + "Ġwyle", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġw", + "adÄĻ" + ], + [ + "ĠpozarzÄħd", + "owe" + ], + [ + "stan", + "dar" + ], + [ + "li", + "ÅĦska" + ], + [ + "Ġob", + "al" + ], + [ + "Para", + "fia" + ], + [ + "Ġodbud", + "owÄĻ" + ], + [ + "Ġprakty", + "czny" + ], + [ + "Zer", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġre", + "pli" + ], + [ + "Wy", + "ciÄħgnÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġdek", + "ret" + ], + [ + "ier", + "s" + ], + [ + "Ġpomy", + "sla" + ], + [ + "Ġprzekaz", + "anÄħ" + ], + [ + "Ġkry", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠwykÅĤad", + "owca" + ], + [ + "lit", + "ary" + ], + [ + "Ġdocze", + "kaÅĤ" + ], + [ + "cy", + "t" + ], + [ + "Ġszac", + "unk" + ], + [ + "Ġk", + "aka" + ], + [ + "ĠdojrzaÅĤ", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġwol", + "aÅĤby" + ], + [ + "Ġod", + "nieÅĽli" + ], + [ + "Ġnaj", + "nowoczeÅĽniej" + ], + [ + "der", + "lan" + ], + [ + "Ġkar", + "tach" + ], + [ + "ĠTe", + "he" + ], + [ + "Ġpowszech", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġolbrzym", + "ich" + ], + [ + "ĠBe", + "a" + ], + [ + "Ġw", + "ciel" + ], + [ + "Ġmoment", + "ami" + ], + [ + "nie", + "stety" + ], + [ + "Ġformal", + "nego" + ], + [ + "li", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġumi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠAnt", + "on" + ], + [ + "Ġn", + "ob" + ], + [ + "Ġczu", + "pry" + ], + [ + "Zada", + "nie" + ], + [ + "ho", + "f" + ], + [ + "Ġtyp", + "owego" + ], + [ + "D", + "rob" + ], + [ + "ĠgÅĤu", + "piÄħ" + ], + [ + "Po", + "cz" + ], + [ + "ĠZ", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġaresz", + "towaÄĩ" + ], + [ + "ĠobjÄĻ", + "toÅĽci" + ], + [ + "ĠÅĽla", + "dami" + ], + [ + "Poja", + "wia" + ], + [ + "Ġpod", + "jechaÅĤ" + ], + [ + "Sta", + "raÅĤ" + ], + [ + "ĠC", + "ami" + ], + [ + "Ġz", + "rywa" + ], + [ + "Ġaktyw", + "nego" + ], + [ + "ĠPalesty", + "ny" + ], + [ + "mat", + "eri" + ], + [ + "Ġusta", + "wia" + ], + [ + "Ġprodukt", + "ami" + ], + [ + "Ġr", + "owu" + ], + [ + "Ġzmi", + "nima" + ], + [ + "ar", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġfu", + "ter" + ], + [ + "Ġprzelo", + "tnie" + ], + [ + "Ġjanu", + "sze" + ], + [ + "Pod", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "cznÄħ" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "ymi" + ], + [ + "Ġskraj", + "ne" + ], + [ + "Ġcierpi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġnazy", + "wana" + ], + [ + "Ġroz", + "ża" + ], + [ + "Ġdo", + "minuje" + ], + [ + "Ġpat", + "ron" + ], + [ + "chi", + "rur" + ], + [ + "Ġodzyska", + "nie" + ], + [ + "Ġdenerw", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czono" + ], + [ + "Ġpowstrzym", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġspry", + "tny" + ], + [ + "Ġportre", + "ty" + ], + [ + "ĠJe", + "dna" + ], + [ + "Ġuwo", + "dzi" + ], + [ + "Ġrenes", + "ans" + ], + [ + "Ġwa", + "z" + ], + [ + "B", + "ill" + ], + [ + "Ġwidzi", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠprzygnÄĻ", + "bia" + ], + [ + "Ġroz", + "je" + ], + [ + "Ġzmieni", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "niÅĤo" + ], + [ + "Ġkry", + "Äĩ" + ], + [ + "Postanowi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġk", + "senof" + ], + [ + "ks", + "el" + ], + [ + "Ġzada", + "niu" + ], + [ + "ĠL", + "ane" + ], + [ + "Ġprzekle", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "zu", + "jÄħcym" + ], + [ + "Ġusta", + "lony" + ], + [ + "ĠskÄħd", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġle", + "tniej" + ], + [ + "Ġfut", + "bol" + ], + [ + "Ġprzeana", + "lizowaÄĩ" + ], + [ + "Ġimpe", + "tem" + ], + [ + "Ġst", + "alo" + ], + [ + "Ġdale", + "kich" + ], + [ + "Ġwyraż", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġ6", + "50" + ], + [ + "Ġprzyjm", + "owanie" + ], + [ + "Ġniena", + "gan" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "da" + ], + [ + "Ġabsolu", + "tnej" + ], + [ + "ĠżóÅĤ", + "tych" + ], + [ + "Ġ15", + "9" + ], + [ + "Ġdezydera", + "tu" + ], + [ + "V", + "er" + ], + [ + "r", + "n" + ], + [ + "ĠPis", + "ma" + ], + [ + "Ġdrog", + "owy" + ], + [ + "Ġkosz", + "tu" + ], + [ + "Ġgo", + "dnÄħ" + ], + [ + "ĠCo", + "lin" + ], + [ + "Ġwyrzu", + "tem" + ], + [ + "gra", + "fu" + ], + [ + "Ġpobli", + "skim" + ], + [ + "ĠAl", + "gier" + ], + [ + "Ġobro", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġzad", + "aÅĤa" + ], + [ + "ow", + "ów" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzane" + ], + [ + "Ġfabu", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġjednoli", + "tego" + ], + [ + "ĠD", + "wie" + ], + [ + "Sztu", + "ka" + ], + [ + "gra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġfilm", + "owe" + ], + [ + "Ġpomy", + "ÅĤki" + ], + [ + "Ġwypowie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġodgry", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġop", + "rowa" + ], + [ + "Ġbli", + "zn" + ], + [ + "ĠE", + "van" + ], + [ + "Ġza", + "demon" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġniedost", + "ate" + ], + [ + "ĠA", + "x" + ], + [ + "Ġusta", + "wiony" + ], + [ + "ĠPoli", + "sh" + ], + [ + "ĠKR", + "US" + ], + [ + "Ġn", + "owoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġo", + "ver" + ], + [ + "................................", + "................................" + ], + [ + "Wie", + "lko" + ], + [ + "ĠB", + "ent" + ], + [ + "ans", + "ów" + ], + [ + "ĠmiÄĻdzy", + "lu" + ], + [ + "ĠzgÅĤa", + "szane" + ], + [ + "Ġpokoj", + "owych" + ], + [ + "ok", + "res" + ], + [ + "ĠKy", + "le" + ], + [ + "ri", + "on" + ], + [ + "Ġnormal", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "si" + ], + [ + "Ġnieisto", + "tne" + ], + [ + "Ġspokoj", + "nej" + ], + [ + "Ġogrod", + "ów" + ], + [ + "Ġsmu", + "gi" + ], + [ + "he", + "re" + ], + [ + "Ġszef", + "owi" + ], + [ + "Do", + "prowa" + ], + [ + "Ġfal", + "ami" + ], + [ + "Ġp", + "szcze" + ], + [ + "Za", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġkole", + "si" + ], + [ + "Ġodpowiad", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠOdro", + "dzenia" + ], + [ + "Ġhelikop", + "ter" + ], + [ + "Ġza", + "siadÅĤ" + ], + [ + "or", + "ien" + ], + [ + "Ġsku", + "pienia" + ], + [ + "Te", + "chno" + ], + [ + "Ġzaakcep", + "towania" + ], + [ + "Ġprzyzn", + "ane" + ], + [ + "Ġrozmi", + "aru" + ], + [ + "bij", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġrecen", + "zje" + ], + [ + "Ġzab", + "ob" + ], + [ + "Ġpopra", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "Ġzrobi", + "l" + ], + [ + "ĠAna", + "liz" + ], + [ + "Ġprzy", + "pisuje" + ], + [ + "ĠodlegÅĤ", + "ym" + ], + [ + "ĠTechno", + "logii" + ], + [ + "Ġza", + "laÅĤa" + ], + [ + "Ġoszu", + "ka" + ], + [ + "Ġniezad", + "owolony" + ], + [ + "Ġm", + "ym" + ], + [ + "Ġbi", + "ust" + ], + [ + "Ġzapro", + "szony" + ], + [ + "Ġukry", + "ciu" + ], + [ + "Ġstar", + "cza" + ], + [ + "Ġwyraża", + "nia" + ], + [ + "ĠwypÅĤa", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġuregul", + "owane" + ], + [ + "ÅĽ", + "ki" + ], + [ + "Ġroz", + "szar" + ], + [ + "ĠPrzy", + "got" + ], + [ + "Ġob", + "ali" + ], + [ + "Ġmechani", + "czne" + ], + [ + "Ġdelega", + "cja" + ], + [ + "ĠPet", + "ro" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġkier", + "owany" + ], + [ + "Ġby", + "stry" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owano" + ], + [ + "Ġbran", + "ża" + ], + [ + "ĠmÄĻż", + "u" + ], + [ + "ĠP", + "it" + ], + [ + "ĠÅĤapów", + "ki" + ], + [ + "Ġbo", + "je" + ], + [ + "lan", + "t" + ], + [ + "ĠJuli", + "ana" + ], + [ + "Ġpublicy", + "sta" + ], + [ + "Ġparali", + "żu" + ], + [ + "Ġlud", + "owych" + ], + [ + "a", + "by" + ], + [ + "Ġroz", + "pak" + ], + [ + "Ġpodejm", + "owaniu" + ], + [ + "ĠK", + "ory" + ], + [ + "Ġdzi", + "kiej" + ], + [ + "ĠZ", + "ob" + ], + [ + "Czy", + "taÅĤem" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "sk" + ], + [ + "lo", + "gu" + ], + [ + "Ġobej", + "mowaÄĩ" + ], + [ + "à¹", + "ĩ" + ], + [ + "ĠTY", + "LKO" + ], + [ + "ĠodnoszÄħ", + "ce" + ], + [ + "ciel", + "ami" + ], + [ + "Ġzaofer", + "owaÄĩ" + ], + [ + "bu", + "l" + ], + [ + "Ġpozna", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Róż", + "ne" + ], + [ + "Ġnapis", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠszczÄĻ", + "k" + ], + [ + "tn", + "amie" + ], + [ + "ĠG", + "r" + ], + [ + "ĠpÄĻ", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ĠdosiÄĻ", + "gnÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġdysko", + "te" + ], + [ + "Re", + "alizacja" + ], + [ + "ĠStron", + "nictwo" + ], + [ + "S", + "ha" + ], + [ + "Ġprzepro", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġprzy", + "pat" + ], + [ + "Prze", + "su" + ], + [ + "Ġproce", + "sor" + ], + [ + "sie", + "bie" + ], + [ + "ĠZo", + "fii" + ], + [ + "Ġ18", + "3" + ], + [ + "ĠWa", + "cÅĤaw" + ], + [ + "Ġpilo", + "tem" + ], + [ + "Ġbrud", + "ny" + ], + [ + "Ka", + "ro" + ], + [ + "c", + "anej" + ], + [ + "Ġza", + "ja" + ], + [ + "Ze", + "staw" + ], + [ + "kil", + "ku" + ], + [ + "Ġst", + "ów" + ], + [ + "ĠK", + "l" + ], + [ + "Ġdemokra", + "tyczne" + ], + [ + "ĠAgnie", + "szki" + ], + [ + "el", + "li" + ], + [ + "ĠGospodar", + "stwa" + ], + [ + "ĠFrank", + "fur" + ], + [ + "Ġgro", + "by" + ], + [ + "Ġinteligent", + "ne" + ], + [ + "ĠKUR", + "WA" + ], + [ + "Ġzaczyna", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġopis", + "anych" + ], + [ + "Ġurwi", + "ska" + ], + [ + "ĠdoszczÄĻ", + "tnie" + ], + [ + "po", + "zna" + ], + [ + "Ġzapowie", + "dziaÅĤa" + ], + [ + "Ġâ", + "Ĺı" + ], + [ + "ĠpoÅĤÄħ", + "czona" + ], + [ + "Ġmagi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġmieszka", + "niach" + ], + [ + "Ġzawie", + "źÄĩ" + ], + [ + "Ġpomy", + "ÅĤkÄĻ" + ], + [ + "ĠRzÄħd", + "em" + ], + [ + "Ġzakres", + "em" + ], + [ + "Któ", + "ra" + ], + [ + "ĠskÄħd", + "inÄħd" + ], + [ + "Inwesty", + "cja" + ], + [ + "p", + "lek" + ], + [ + "Ġsy", + "no" + ], + [ + "ĠWal", + "l" + ], + [ + "ÅĤ", + "owskiego" + ], + [ + "ĠgÅĤupi", + "m" + ], + [ + "ran", + "ka" + ], + [ + "Ġan", + "archi" + ], + [ + "ba", + "cji" + ], + [ + "lor", + "ia" + ], + [ + "ĠBi", + "bl" + ], + [ + "Ġinstru", + "kcja" + ], + [ + "Ġfar", + "my" + ], + [ + "Ġpres", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġpo", + "raz" + ], + [ + "mie", + "nnie" + ], + [ + "ĠChin", + "ami" + ], + [ + "xy", + "z" + ], + [ + "Na", + "wi" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "czeÅĽnie" + ], + [ + "Ġdecy", + "dowaÅĤ" + ], + [ + "Ġp", + "cha" + ], + [ + "Ġzak", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġw", + "je" + ], + [ + "Ġpoli", + "cyjnego" + ], + [ + "Ġwol", + "noryn" + ], + [ + "Ġsku", + "pieniu" + ], + [ + "ĠzarzÄħd", + "cy" + ], + [ + "ĠoÅĽmie", + "liÅĤ" + ], + [ + "Ġlubi", + "li" + ], + [ + "Ġhiszpa", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "przy", + "tom" + ], + [ + "Sier", + "żant" + ], + [ + "Ġpowie", + "r" + ], + [ + "ĠLi", + "czba" + ], + [ + "Ġpsycho", + "logów" + ], + [ + "Ġ16", + "7" + ], + [ + "Ġszczu", + "pÅĤa" + ], + [ + "ni", + "anym" + ], + [ + "Ġniż", + "szego" + ], + [ + "Ġspecjali", + "styczne" + ], + [ + "ĠobojÄĻ", + "tnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġubó", + "stwa" + ], + [ + "Ġadmi", + "nist" + ], + [ + "Ġprze", + "chyliÅĤ" + ], + [ + "Fak", + "tem" + ], + [ + "Ġniewol", + "nika" + ], + [ + "ĠB", + "and" + ], + [ + "Ġlekko", + "myÅĽl" + ], + [ + "g", + "wia" + ], + [ + "Ġzagi", + "nionych" + ], + [ + "rz", + "ane" + ], + [ + "ĠR", + "oth" + ], + [ + "Ġpar", + "ków" + ], + [ + "be", + "st" + ], + [ + "Ġkombine", + "zon" + ], + [ + "Ġtrafi", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠJan", + "em" + ], + [ + "Ġmoment", + "em" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġkrólew", + "ska" + ], + [ + "Ġ17", + "3" + ], + [ + "Ġma", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "Ġujaw", + "nienia" + ], + [ + "ĠuÅĤatwie", + "nia" + ], + [ + "cio", + "ÅĤom" + ], + [ + "Ġpsycho", + "ana" + ], + [ + "Ġnajgor", + "sza" + ], + [ + "Ġprzew", + "róciÅĤa" + ], + [ + "Ġszaf", + "ce" + ], + [ + "Ġwra", + "ku" + ], + [ + "Ġlek", + "cja" + ], + [ + "ĠG", + "ÅĤowa" + ], + [ + "Ġpodziem", + "nego" + ], + [ + "ĠJÄĻd", + "rzej" + ], + [ + "Ġzapis", + "ano" + ], + [ + "Ġdo", + "szu" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czeniem" + ], + [ + "Ġmuzy", + "cznego" + ], + [ + "Ġpodat", + "nik" + ], + [ + "Ġwysy", + "ÅĤaÅĤ" + ], + [ + "J", + "os" + ], + [ + "Ġkomunika", + "ty" + ], + [ + "ĠT", + "we" + ], + [ + "Prze", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġpro", + "ÅĽciej" + ], + [ + "Ġwicemi", + "nistra" + ], + [ + "Ġod", + "chyliÅĤ" + ], + [ + "Ġemery", + "tura" + ], + [ + "ĠpodÅĤÄħ", + "czyÄĩ" + ], + [ + "cjo", + "nistów" + ], + [ + "Prze", + "kon" + ], + [ + "Ġokoli", + "ca" + ], + [ + "Pol", + "ak" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "duje" + ], + [ + "ĠW", + "ÅĤó" + ], + [ + "Ġpokry", + "wajÄħ" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽciciel", + "ka" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owanym" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "ter" + ], + [ + "Ġpienie", + "dzy" + ], + [ + "glÄħd", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġnor", + "mi" + ], + [ + "ĠzÅĤa", + "pie" + ], + [ + "Ġbrud", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġefektyw", + "ne" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĤamy" + ], + [ + "Ġpal", + "cu" + ], + [ + "Ġkrze", + "wy" + ], + [ + "Ġsch", + "owaÅĤa" + ], + [ + "gÅĤÄĻ", + "bie" + ], + [ + "Ġod", + "kÅĤada" + ], + [ + "my", + "ki" + ], + [ + "Ġtra", + "k" + ], + [ + "Ġjedwa", + "bi" + ], + [ + "Ġliczeb", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠA", + "bi" + ], + [ + "Ġstos", + "ie" + ], + [ + "Ġjednost", + "kom" + ], + [ + "Ġroz", + "glÄħdaÄĩ" + ], + [ + "ĠsÅĤusz", + "ny" + ], + [ + "p", + "tem" + ], + [ + "Dodat", + "kowe" + ], + [ + "Lek", + "ko" + ], + [ + "Ġwidowi", + "sko" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czyÅĤy" + ], + [ + "Ġprze", + "szyÅĤ" + ], + [ + "ĠB", + "rak" + ], + [ + "Ġuczci", + "we" + ], + [ + "Ġod", + "we" + ], + [ + "Ġmodli", + "ÅĤ" + ], + [ + "ec", + "o" + ], + [ + "Åļ", + "CI" + ], + [ + "Wz", + "dÅĤuż" + ], + [ + "st", + "ków" + ], + [ + "Ġpro", + "muje" + ], + [ + "Prze", + "w" + ], + [ + "Ġdoskona", + "lenia" + ], + [ + "ĠHein", + "rich" + ], + [ + "p", + "cie" + ], + [ + "Ġta", + "nia" + ], + [ + "Ġwysp", + "ach" + ], + [ + "ĠGene", + "ral" + ], + [ + "Ġza", + "daw" + ], + [ + "Ġwygra", + "na" + ], + [ + "Ġsta", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġwzro", + "sÅĤo" + ], + [ + "sz", + "ke" + ], + [ + "ÅĤad", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġróż", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġpodno", + "szenia" + ], + [ + "Ġklej", + "no" + ], + [ + "Ġtygodni", + "ka" + ], + [ + "Ġod", + "noÅĽ" + ], + [ + "ĠwyÅĽci", + "gi" + ], + [ + "Ġst", + "aliÅĽmy" + ], + [ + "Ġbur", + "ty" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "ÅĤo" + ], + [ + "Kolej", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠS", + "PO" + ], + [ + "Ġwyja", + "zdów" + ], + [ + "Ġwi", + "a" + ], + [ + "Ġkontra", + "h" + ], + [ + "ru", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczu", + "ciem" + ], + [ + "M", + "owa" + ], + [ + "Ġkwarantan", + "ny" + ], + [ + "Ġty", + "lnÄħ" + ], + [ + "Ġsate", + "lity" + ], + [ + "Ġpodopie", + "cznych" + ], + [ + "ga", + "rze" + ], + [ + "ĠLa", + "bo" + ], + [ + "Ġjad", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠTur", + "ków" + ], + [ + "B", + "ir" + ], + [ + "ĠM", + "le" + ], + [ + "ĠJ", + "U" + ], + [ + "ĠZ", + "ada" + ], + [ + "la", + "ni" + ], + [ + "Ġprzekonu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġponie", + "ÅĽli" + ], + [ + "Ġkontynu", + "uje" + ], + [ + "ĠBartÅĤo", + "miej" + ], + [ + "Ki", + "K" + ], + [ + "Ġargument", + "ami" + ], + [ + "J", + "ul" + ], + [ + "Ġod", + "mieni" + ], + [ + "Ġpomoc", + "ne" + ], + [ + "Ġogro", + "dy" + ], + [ + "Ġaud", + "ien" + ], + [ + "ĠchÄĻ", + "tniej" + ], + [ + "Ġtu", + "sz" + ], + [ + "Ġdoda", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġfontan", + "ny" + ], + [ + "o", + "dzie" + ], + [ + "Ġtechnik", + "Äħ" + ], + [ + "ĠwysÅĤa", + "nie" + ], + [ + "Ġnajniż", + "szego" + ], + [ + "Ġron", + "dzie" + ], + [ + "Ġpa", + "pro" + ], + [ + "ĠF", + "ara" + ], + [ + "Ġzmieni", + "aÅĤy" + ], + [ + "ff", + "in" + ], + [ + "komp", + "let" + ], + [ + "PóÅĤ", + "noc" + ], + [ + "Ġnienawi", + "dzÄħ" + ], + [ + "w", + "spóÅĤ" + ], + [ + "Ġmieszka", + "lne" + ], + [ + "Ġprzekro", + "czy" + ], + [ + "Ġodpor", + "ny" + ], + [ + "Åģuka", + "sz" + ], + [ + "K", + "wota" + ], + [ + "ĠdoskonaÅĤ", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġkrólew", + "skie" + ], + [ + "Ġnajp", + "oważ" + ], + [ + "ta", + "cyjnej" + ], + [ + "Mi", + "k" + ], + [ + "Ġzdoby", + "waÄĩ" + ], + [ + "t", + "zn" + ], + [ + "Ġw", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġsamo", + "tnych" + ], + [ + "Ġwojsk", + "owi" + ], + [ + "Ġkontrol", + "owane" + ], + [ + "Ġkomor", + "nik" + ], + [ + "Ġbu", + "tami" + ], + [ + "Ġpali", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġspor", + "ym" + ], + [ + "Ġli", + "nka" + ], + [ + "ci", + "or" + ], + [ + "Ġkrew", + "ni" + ], + [ + "Ġok", + "ÅĤa" + ], + [ + "co", + "re" + ], + [ + "Ġpodstaw", + "ówce" + ], + [ + "Ġszpie", + "gów" + ], + [ + "Ġszl", + "aków" + ], + [ + "Wspól", + "nie" + ], + [ + "ĠB", + "EZ" + ], + [ + "ĠmyÅĽli", + "wców" + ], + [ + "ĠKon", + "rada" + ], + [ + "Ġnaj", + "dal" + ], + [ + "Ġopowie", + "dziaÅĤo" + ], + [ + "Ġzakam", + "ar" + ], + [ + "da", + "d" + ], + [ + "bo", + "dy" + ], + [ + "Ġpatri", + "arch" + ], + [ + "Ġżelaz", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġustosunk", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġzrzu", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġprzy", + "su" + ], + [ + "Ġbyle", + "by" + ], + [ + "z", + "osta" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "ży" + ], + [ + "NajwiÄĻksz", + "Äħ" + ], + [ + "stu", + "kaÅĤ" + ], + [ + "Ġstrze", + "li" + ], + [ + "ĠZacho", + "dnich" + ], + [ + "Ġzaangaż", + "owanych" + ], + [ + "ĠZ", + "JA" + ], + [ + "Ġfak", + "tyczny" + ], + [ + "Ġposiad", + "amy" + ], + [ + "ĠAn", + "gel" + ], + [ + "ĠS", + "ten" + ], + [ + "ĠcaÅĤo", + "dob" + ], + [ + "Ġroz", + "cho" + ], + [ + "Ġzbiera", + "nie" + ], + [ + "Ġkie", + "szeÅĦ" + ], + [ + "Ġzabu", + "rzeniami" + ], + [ + "Ġt", + "rza" + ], + [ + "Ġorze", + "kania" + ], + [ + "Ġtrz", + "on" + ], + [ + "ĠP", + "ul" + ], + [ + "Ġbez", + "szelestnie" + ], + [ + "Ġsm", + "ako" + ], + [ + "W", + "P" + ], + [ + "Ġl", + "wa" + ], + [ + "Ġwad", + "Äħ" + ], + [ + "Ġtelefoni", + "cznych" + ], + [ + "Ġrozwo", + "du" + ], + [ + "Ġkwiat", + "ki" + ], + [ + "WA", + "GA" + ], + [ + "ĠzwiÄħza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġżar", + "tuje" + ], + [ + "Ġza", + "alar" + ], + [ + "Ġskarb", + "owego" + ], + [ + "ĠLud", + "owe" + ], + [ + "Ġbra", + "ne" + ], + [ + "ĠLe", + "wica" + ], + [ + "Ġw", + "ko" + ], + [ + "Ġmasak", + "ra" + ], + [ + "We", + "szli" + ], + [ + "ĠUważ", + "aj" + ], + [ + "si", + "liÅĽmy" + ], + [ + "10", + "1" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "żÄħ" + ], + [ + "Ġu", + "grunt" + ], + [ + "Ġwzru", + "szenia" + ], + [ + "shi", + "re" + ], + [ + "Ġta", + "pi" + ], + [ + "Ġposta", + "raÄĩ" + ], + [ + "Ġwys", + "nu" + ], + [ + "ĠodesÅĤa", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "li" + ], + [ + "Ġbez", + "grani" + ], + [ + "Ġprzekaza", + "li" + ], + [ + "Ġtow", + "arem" + ], + [ + "14", + "0" + ], + [ + "Ġporce", + "lan" + ], + [ + "Ġkance", + "lar" + ], + [ + "M", + "ale" + ], + [ + "Ġinstru", + "ktor" + ], + [ + "Ġpod", + "jÄħÅĤem" + ], + [ + "Ġdez", + "er" + ], + [ + "Ġpierdo", + "le" + ], + [ + "Ġz", + "bytu" + ], + [ + "Ġupew", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġsuch", + "ych" + ], + [ + "Ġwyszcze", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Ġwskazy", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġo", + "sunÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġnaboże", + "ÅĦstwa" + ], + [ + "Ġbu", + "ÅĤki" + ], + [ + "Ġposiad", + "ÅĤoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġmodli", + "twie" + ], + [ + "Ġener", + "go" + ], + [ + "ÅĤ", + "kÄħ" + ], + [ + "pi", + "onÄħ" + ], + [ + "Ġfa", + "ni" + ], + [ + "Ġż", + "wa" + ], + [ + "Ġbu", + "dziÅĤy" + ], + [ + "Ġpo", + "gry" + ], + [ + "Ze", + "gar" + ], + [ + "Ġojczy", + "znÄĻ" + ], + [ + "Ġapara", + "tem" + ], + [ + "ÅĦ", + "my" + ], + [ + "ĠWÅĤodzi", + "mierza" + ], + [ + "Ġbagaż", + "nika" + ], + [ + "on", + "ny" + ], + [ + "ĠHanna", + "h" + ], + [ + "Ġlu", + "dy" + ], + [ + "rów", + "ki" + ], + [ + "rie", + "t" + ], + [ + "ĠpÄĻ", + "kÅĤa" + ], + [ + "Ġwido", + "cznym" + ], + [ + "Ġmni", + "chów" + ], + [ + "Ġdrewni", + "ana" + ], + [ + "Ġkomand", + "or" + ], + [ + "Ġko", + "ÅĤem" + ], + [ + "sÅĤ", + "owia" + ], + [ + "Ġwar", + "sztacie" + ], + [ + "in", + "ten" + ], + [ + "Ġzgu", + "biÅĤ" + ], + [ + "Ġprzybli", + "żeniu" + ], + [ + "Ġprzykro", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠBudże", + "tu" + ], + [ + "por", + "ter" + ], + [ + "Ġreak", + "tyw" + ], + [ + "Ġżyci", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġwil", + "ków" + ], + [ + "Ġszery", + "fa" + ], + [ + "Ġunie", + "szkodli" + ], + [ + "ĠGaz", + "pro" + ], + [ + "ĠBiaÅĤo", + "sto" + ], + [ + "ĠD", + "J" + ], + [ + "ĠmieÅĽci", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġod", + "daw" + ], + [ + "Ġro", + "czny" + ], + [ + "ĠBy", + "to" + ], + [ + "Ġdozwo", + "lone" + ], + [ + "ĠDa", + "lej" + ], + [ + "Ġbe", + "sti" + ], + [ + "ĠG", + "ary" + ], + [ + "Ġupad", + "kiem" + ], + [ + "Ġgor", + "szej" + ], + [ + "Ġprzesu", + "niÄĻcia" + ], + [ + "Ġprzeszko", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġkalenda", + "rza" + ], + [ + "Ġi", + "skry" + ], + [ + "olo", + "dzy" + ], + [ + "Ġzba", + "wienia" + ], + [ + "Ġpojedyn", + "czej" + ], + [ + "Ġregu", + "lacjÄĻ" + ], + [ + "ĠDu", + "na" + ], + [ + "Ġsp", + "rzy" + ], + [ + "Ġdy", + "szÄħc" + ], + [ + "Ġnadmi", + "aru" + ], + [ + "Ġwidzi", + "any" + ], + [ + "ĠPar", + "ker" + ], + [ + "Ġprze", + "sÄħd" + ], + [ + "cia", + "rzy" + ], + [ + "Ġprzyzwo", + "lenie" + ], + [ + "Ġrówno", + "upraw" + ], + [ + "Ġprzy", + "ciskajÄħc" + ], + [ + "ĠWój", + "cik" + ], + [ + "ĠskÅĤada", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġż", + "aÅĤu" + ], + [ + "Ġprzyj", + "dÄĻ" + ], + [ + "ĠS", + "oÅĤ" + ], + [ + "Ġpozosta", + "waÄĩ" + ], + [ + "f", + "aty" + ], + [ + "ĠDa", + "vis" + ], + [ + "Ġplan", + "owaniu" + ], + [ + "ĠM", + "AR" + ], + [ + "Ġniewy", + "so" + ], + [ + "Ġsz", + "atÄĻ" + ], + [ + "Ġzada", + "wania" + ], + [ + "Ġspotka", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠGe", + "o" + ], + [ + "Ġzdra", + "dziÅĤa" + ], + [ + "ĠR", + "S" + ], + [ + "Ġzb", + "ank" + ], + [ + "ĠRy", + "nek" + ], + [ + "Ġek", + "sh" + ], + [ + "Ġplan", + "owano" + ], + [ + "Ġham", + "u" + ], + [ + "ci", + "om" + ], + [ + "Ġelasty", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġniech", + "cÄħcy" + ], + [ + "rze", + "wski" + ], + [ + "Ġszo", + "fer" + ], + [ + "ĠMo", + "i" + ], + [ + "ĠPrze", + "strze" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ni" + ], + [ + "ĠÅĽciÄħg", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "podob", + "nie" + ], + [ + "Ġdziw", + "nej" + ], + [ + "ĠÅļwiÄħty", + "ni" + ], + [ + "ĠKonferen", + "cji" + ], + [ + "Ġpó", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠT", + "ul" + ], + [ + "Ġwo", + "zie" + ], + [ + "Ġpoży", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġbiografi", + "i" + ], + [ + "ĠAnt", + "i" + ], + [ + "Ġnaz", + "wali" + ], + [ + "Ġniezli", + "czonych" + ], + [ + "Ġster", + "ty" + ], + [ + "Ġbel", + "ki" + ], + [ + "G", + "oÅĽcie" + ], + [ + "Ġdo", + "pom" + ], + [ + "Ġnierucho", + "me" + ], + [ + "K", + "rem" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "kcie" + ], + [ + "Ġzwia", + "st" + ], + [ + "ĠKon", + "kur" + ], + [ + "ĠwylÄħd", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ĠPo", + "rozumienia" + ], + [ + "ĠodstÄĻp", + "ach" + ], + [ + "ĠzewnÄĻtrz", + "nÄħ" + ], + [ + "ob", + "rona" + ], + [ + "Ġobliga", + "cje" + ], + [ + "ĠHer", + "cegowi" + ], + [ + "ĠwspóÅĤprac", + "ownicy" + ], + [ + "Wspo", + "min" + ], + [ + "U", + "rzÄħdzenie" + ], + [ + "ĠM", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġ5", + "50" + ], + [ + "Ġdo", + "zn" + ], + [ + "Ġdotar", + "ÅĤem" + ], + [ + "lat", + "ujÄħ" + ], + [ + "Ġ15", + "4" + ], + [ + "Ġi", + "mo" + ], + [ + "Ġopieku", + "n" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owu" + ], + [ + "Ġskier", + "owano" + ], + [ + "Ġwierz", + "Äħcych" + ], + [ + "Ġude", + "rzeni" + ], + [ + "ĠO", + "ka" + ], + [ + "Zam", + "knÄĻÅĤa" + ], + [ + "ok", + "ej" + ], + [ + "ĠsÄħdzi", + "cie" + ], + [ + "ĠWaty", + "kanu" + ], + [ + "Ġprzesta", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġtop", + "ór" + ], + [ + "Ġdo", + "no" + ], + [ + "Ġes", + "ej" + ], + [ + "Ġwyje", + "dzie" + ], + [ + "Ġvi", + "deo" + ], + [ + "Ġobja", + "wia" + ], + [ + "«", + "." + ], + [ + "rz", + "miaÅĤ" + ], + [ + "ne", + "ws" + ], + [ + "n", + "owiec" + ], + [ + "ĠSz", + "an" + ], + [ + "Ġanali", + "zuje" + ], + [ + "Ġpoko", + "nali" + ], + [ + "Ġusu", + "niÄĻte" + ], + [ + "Ġdokon", + "anych" + ], + [ + "Ġile", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġpodat", + "kowa" + ], + [ + "ĠA", + "v" + ], + [ + "Ġusu", + "niÄĻty" + ], + [ + "Ġpowierzch", + "nie" + ], + [ + "UsÅĤy", + "szaÅĤem" + ], + [ + "Ġzdzi", + "wieniu" + ], + [ + "Ġgwar", + "dii" + ], + [ + "Ġwicem", + "arszaÅĤ" + ], + [ + "Sek", + "retarz" + ], + [ + "Ġdy", + "wer" + ], + [ + "Ġodkry", + "ta" + ], + [ + "ĠpodkreÅĽla", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠR", + "ie" + ], + [ + "wie", + "sz" + ], + [ + "dow", + "cy" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbior", + "com" + ], + [ + "Ġklat", + "ka" + ], + [ + "ĠMaÅĤo", + "polski" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczyn", + "nik" + ], + [ + "lu", + "k" + ], + [ + "ĠA", + "e" + ], + [ + "ĠE", + "tio" + ], + [ + "Ġru", + "bry" + ], + [ + "Ġzdra", + "dzaÅĤ" + ], + [ + "Ġmetal", + "owÄħ" + ], + [ + "czes", + "nej" + ], + [ + "d", + "ano" + ], + [ + "Ġróż", + "owych" + ], + [ + "ĠNatu", + "ra" + ], + [ + "Ġtaj", + "nej" + ], + [ + "Ġwybiera", + "sz" + ], + [ + "Ġporozumie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġb", + "ÅĤon" + ], + [ + "ĠBi", + "urze" + ], + [ + "Ġhip", + "no" + ], + [ + "Wej", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠprzejÅĽci", + "ach" + ], + [ + "Ġszl", + "akiem" + ], + [ + "ĠP", + "RZ" + ], + [ + "ali", + "a" + ], + [ + "ĠLe", + "p" + ], + [ + "Ġwyp", + "atry" + ], + [ + "Ġwypowie", + "dzenie" + ], + [ + "Ġdrabi", + "ny" + ], + [ + "ĠLar", + "ry" + ], + [ + "Ġmelo", + "dyj" + ], + [ + "Ġekspedy", + "cji" + ], + [ + "Ġdramaty", + "cznie" + ], + [ + "Ġi", + "sc" + ], + [ + "se", + "d" + ], + [ + "liz", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ĠdzieciÄĻ", + "cych" + ], + [ + "Ġuzasad", + "nia" + ], + [ + "ZaczÄĻ", + "li" + ], + [ + "Ġbara", + "ku" + ], + [ + "Ġstrasz", + "nym" + ], + [ + "Ġpie", + "tru" + ], + [ + "Ġpo", + "dze" + ], + [ + "Ġsk", + "róciÄĩ" + ], + [ + "Ġbyli", + "byÅĽmy" + ], + [ + "Ġad", + "resy" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "tym" + ], + [ + "Ġznie", + "wo" + ], + [ + "ĠCar", + "los" + ], + [ + "198", + "8" + ], + [ + "Ġpowol", + "ne" + ], + [ + "Ġdowiad", + "uje" + ], + [ + "Ġja", + "wne" + ], + [ + "Ġnaduży", + "cia" + ], + [ + "Ġoskar", + "życiel" + ], + [ + "Ġdiam", + "et" + ], + [ + "Ġprzy", + "gas" + ], + [ + "Ġrzym", + "ski" + ], + [ + "dzi", + "ona" + ], + [ + "mie", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġodw", + "zor" + ], + [ + "Ġwy", + "tarÅĤ" + ], + [ + "Ġgór", + "nych" + ], + [ + "ĠD", + "mit" + ], + [ + "Ġbrytyj", + "ska" + ], + [ + "Ġkosmi", + "cznego" + ], + [ + "gi", + "ne" + ], + [ + "Ġuz", + "biera" + ], + [ + "Ġch", + "lew" + ], + [ + "Ġdziel", + "nicach" + ], + [ + "ĠSamo", + "rzÄħd" + ], + [ + "b", + "Äħdź" + ], + [ + "sÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġprzym", + "y" + ], + [ + "ĠÃ", + "ī" + ], + [ + "Ġu", + "szczu" + ], + [ + "Ġobu", + "rza" + ], + [ + "ĠG", + "rod" + ], + [ + "Ġnow", + "emu" + ], + [ + "Ġp", + "ing" + ], + [ + "ĠCent", + "ralnym" + ], + [ + "Ġodegra", + "Äĩ" + ], + [ + "P", + "aÅĤa" + ], + [ + "c", + "os" + ], + [ + "Ġsko", + "rump" + ], + [ + "ĠBo", + "ży" + ], + [ + "Ġzbie", + "rze" + ], + [ + "Ġweso", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġofi", + "arom" + ], + [ + "Ġpoczu", + "li" + ], + [ + "Ġoce", + "niaÅĤ" + ], + [ + "Ġorganiz", + "owanie" + ], + [ + "ĠsÅĤowo", + "m" + ], + [ + "Ġpie", + "czÄħ" + ], + [ + "ĠCar", + "la" + ], + [ + "Ġbite", + "w" + ], + [ + "Pro", + "je" + ], + [ + "Ġignor", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġ18", + "63" + ], + [ + "ĠRo", + "dzin" + ], + [ + "sz", + "nym" + ], + [ + "ĠKat", + "alo" + ], + [ + "We", + "szÅĤa" + ], + [ + "ĠL", + "lo" + ], + [ + "Ġnapisa", + "nia" + ], + [ + "Ġponi", + "ższe" + ], + [ + "ĠAni", + "oÅĤ" + ], + [ + "Ġkapitu", + "lacji" + ], + [ + "Ġprzycho", + "dziÅĤy" + ], + [ + "tek", + "tyw" + ], + [ + "Ġcal", + "kiem" + ], + [ + "Ġżarów", + "ki" + ], + [ + "Rom", + "an" + ], + [ + "F", + "red" + ], + [ + "Ġp", + "ne" + ], + [ + "ĠchciaÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "z", + "any" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "ÅĽni", + "j" + ], + [ + "W", + "róciÅĤem" + ], + [ + "ĠpiÅĤ", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġk", + "worum" + ], + [ + "Ġmete", + "oro" + ], + [ + "Ġza", + "czar" + ], + [ + "Ġsub", + "stytu" + ], + [ + "Przy", + "szÅĤa" + ], + [ + "Ġzbior", + "owych" + ], + [ + "Ġmaryna", + "rze" + ], + [ + "Ġsie", + "ni" + ], + [ + "Ġkażd", + "ych" + ], + [ + "Ġsek", + "ty" + ], + [ + "Ġo", + "polskiego" + ], + [ + "Ġdo", + "dania" + ], + [ + "Ġautor", + "skich" + ], + [ + "ĠnapiÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "Ġp", + "aki" + ], + [ + "Ġta", + "p" + ], + [ + "ĠWie", + "li" + ], + [ + "Ġuwie", + "rz" + ], + [ + "ut", + "ana" + ], + [ + "Ġzatru", + "dnieni" + ], + [ + "Ġzdra", + "da" + ], + [ + "Ġsp", + "ina" + ], + [ + "Ġpo", + "stawienia" + ], + [ + "ĠpiÄħ", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġwzbu", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġspowod", + "owana" + ], + [ + "AT", + "Y" + ], + [ + "Ġró", + "że" + ], + [ + "ĠPan", + "em" + ], + [ + "Ġpocze", + "t" + ], + [ + "Ġb", + "am" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "conych" + ], + [ + "Ġroz", + "sa" + ], + [ + "Ġgdzie", + "niegdzie" + ], + [ + "Ġosobist", + "oÅĽci" + ], + [ + "ĠH", + "E" + ], + [ + "W", + "rzu" + ], + [ + "ĠMa", + "ury" + ], + [ + "Ġobszer", + "ne" + ], + [ + "n", + "owaÅĤ" + ], + [ + "że", + "niom" + ], + [ + "Ġu", + "ciÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġto", + "ast" + ], + [ + "Ġplanu", + "jemy" + ], + [ + "TÄĻ", + "sk" + ], + [ + "Straż", + "nik" + ], + [ + "Ġprzeszko", + "dÄĻ" + ], + [ + "pomor", + "skiego" + ], + [ + "ÅĽle", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠSte", + "fa" + ], + [ + "Ġefektyw", + "nie" + ], + [ + "ne", + "rem" + ], + [ + "Ġsta", + "c" + ], + [ + "Ġodmie", + "nny" + ], + [ + "ĠL", + "ake" + ], + [ + "Studi", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġszcz", + "urów" + ], + [ + "Ġide", + "ali" + ], + [ + "ĠwywoÅĤ", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġba", + "gna" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "żej" + ], + [ + "ĠChi", + "ÅĦczyków" + ], + [ + "PRZE", + "CZYTAJ" + ], + [ + "Ġprzed", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġanty", + "ter" + ], + [ + "Ġnieprze", + "rw" + ], + [ + "Ġtale", + "rzy" + ], + [ + "Ġniewystar", + "czajÄħce" + ], + [ + "ĠpiÄĻÄĩ", + "dziesiÄħtych" + ], + [ + "ĠPowszech", + "nego" + ], + [ + "o", + "is" + ], + [ + "Ġbra", + "ÅĤo" + ], + [ + "d", + "ram" + ], + [ + "ĠWszy", + "stkich" + ], + [ + "no", + "na" + ], + [ + "ĠAnge", + "la" + ], + [ + "OkrÄĻ", + "t" + ], + [ + "Ġli", + "czenia" + ], + [ + "Ġwyp", + "atru" + ], + [ + "Ġszu", + "mu" + ], + [ + "Ġskur", + "cz" + ], + [ + "Ġko", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġd", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġdemokra", + "tycznym" + ], + [ + "Ġkomercjali", + "zacji" + ], + [ + "P", + "et" + ], + [ + "Z", + "wo" + ], + [ + "Ġsy", + "nd" + ], + [ + "ĠmożliwoÅĽci", + "ami" + ], + [ + "Ġpolega", + "jÄħcy" + ], + [ + "ĠsformuÅĤ", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwym", + "ier" + ], + [ + "Ġkultur", + "owych" + ], + [ + "pan", + "cer" + ], + [ + "Ġnadzwyczaj", + "ne" + ], + [ + "Korzysta", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠskÅĤad", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġda", + "c" + ], + [ + "zyj", + "nego" + ], + [ + "Ġsiód", + "my" + ], + [ + "ĠGier", + "tych" + ], + [ + "ĠNie", + "peÅĤnospraw" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wi" + ], + [ + "Trze", + "ch" + ], + [ + "Ġgan", + "gu" + ], + [ + "ż", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġod", + "sko" + ], + [ + "ĠuÅĽmie", + "szek" + ], + [ + "ĠEuro", + "pÄħ" + ], + [ + "ĠPiÄĻk", + "nych" + ], + [ + "ĠsÅĤone", + "cznych" + ], + [ + "Wy", + "powiedź" + ], + [ + "Ġrozdziel", + "czoÅĽci" + ], + [ + "ow", + "aÅĤoby" + ], + [ + "bra", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġrobo", + "czych" + ], + [ + "ĠPaw", + "lak" + ], + [ + "Ġpopiera", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠKos", + "mi" + ], + [ + "Ġlor", + "netkÄĻ" + ], + [ + "ĠsÅĤużb", + "ami" + ], + [ + "ĠsformuÅĤ", + "owane" + ], + [ + "Ġface", + "book" + ], + [ + "Ġniepotrzeb", + "nych" + ], + [ + "ni", + "zacja" + ], + [ + "Ġskra", + "wek" + ], + [ + "Ġnieprzyja", + "cióÅĤ" + ], + [ + "wolu", + "cja" + ], + [ + "PamiÄĻ", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġsp", + "lot" + ], + [ + "Stan", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czyÅĤy" + ], + [ + "Ġprzesu", + "wajÄħc" + ], + [ + "Ġgrani", + "cznej" + ], + [ + "ĠosÅĤa", + "bia" + ], + [ + "Ġ16", + "2" + ], + [ + "sa", + "rze" + ], + [ + "ĠWy", + "zwo" + ], + [ + "Ġpust", + "el" + ], + [ + "Ġf", + "asad" + ], + [ + "Ġprojekt", + "owania" + ], + [ + "Ġużywa", + "sz" + ], + [ + "ĠAte", + "nach" + ], + [ + "Ġprzyj", + "mu" + ], + [ + "Åģ", + "zy" + ], + [ + "ĠPoli", + "cj" + ], + [ + "p", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "owa", + "wszy" + ], + [ + "cz", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠJol", + "anta" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "glem" + ], + [ + "ĠRi", + "ck" + ], + [ + "Ġadap", + "tacji" + ], + [ + "Ġcy", + "ster" + ], + [ + "ĠpÅĤó", + "cie" + ], + [ + "Od", + "dych" + ], + [ + "Ġsens", + "ownego" + ], + [ + "B", + "TW" + ], + [ + "le", + "um" + ], + [ + "Ġkomp", + "lecie" + ], + [ + "MaÅĤ", + "gorz" + ], + [ + "Ġsp", + "ania" + ], + [ + "zy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Mor", + "der" + ], + [ + "Ġwyku", + "piÄĩ" + ], + [ + "Ġza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġh", + "ara" + ], + [ + "ĠwysyÅĤa", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġtkan", + "ek" + ], + [ + "ĠPodob", + "no" + ], + [ + "Ġmal", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġdol", + "ary" + ], + [ + "Ġucz", + "ciÄĩ" + ], + [ + "ĠJE", + "B" + ], + [ + "ĠwejÅĽci", + "owych" + ], + [ + "Ġbie", + "dnej" + ], + [ + "Ġcho", + "dzenie" + ], + [ + "Ġzamieszki", + "waÅĤy" + ], + [ + "Ġpozd", + "rowi" + ], + [ + "Ġpod", + "ana" + ], + [ + "ĠPrze", + "de" + ], + [ + "Ġbezcze", + "lnie" + ], + [ + "ĠI", + "wana" + ], + [ + "Ġskute", + "cznej" + ], + [ + "Ġzagad", + "kÄĻ" + ], + [ + "W", + "racam" + ], + [ + "Ġpo", + "jadÄħ" + ], + [ + "ni", + "ty" + ], + [ + "Ġm", + "ent" + ], + [ + "W", + "nÄĻtrze" + ], + [ + "Ġskie", + "rowania" + ], + [ + "Ġus", + "atysfakcjon" + ], + [ + "Ġopad", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġkombine", + "z" + ], + [ + "Ġnieokre", + "ÅĽlony" + ], + [ + "Ġkura", + "tora" + ], + [ + "Ġtajem", + "niczego" + ], + [ + "re", + "g" + ], + [ + "Ġc", + "wania" + ], + [ + "Ġjurys", + "dy" + ], + [ + "IN", + "G" + ], + [ + "Ġproce", + "der" + ], + [ + "tak", + "u" + ], + [ + "à¹İà¹İ", + "à¹İà¹İ" + ], + [ + "czÄħc", + "emu" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "owy" + ], + [ + "Ġniepo", + "praw" + ], + [ + "sÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġznik", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġpi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġnaj", + "ciÄĻż" + ], + [ + "Ġpomor", + "skiego" + ], + [ + "Ġpro", + "gi" + ], + [ + "ĠczÄħ", + "stek" + ], + [ + "Ġnapraw", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "szym" + ], + [ + "ĠprzesÅĤ", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġzanied", + "ba" + ], + [ + "ron", + "to" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "szu" + ], + [ + "Ġz", + "noszÄĻ" + ], + [ + "ĠPol", + "ki" + ], + [ + "Ġkoncer", + "ny" + ], + [ + "Ġpu", + "szy" + ], + [ + "Ġzmniej", + "szyÅĤa" + ], + [ + "pa", + "c" + ], + [ + "By", + "l" + ], + [ + "Ġ;", + "-)." + ], + [ + "Ġkomputer", + "owe" + ], + [ + "Ġpisto", + "lety" + ], + [ + "Ġlu", + "kÄĻ" + ], + [ + "ÅĦczy", + "kami" + ], + [ + "Ġnai", + "wny" + ], + [ + "ĠkÄħ", + "tach" + ], + [ + "D", + "nia" + ], + [ + "Ġzabija", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġhiszpa", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "ĠKróle", + "stwie" + ], + [ + "Do", + "tÄħd" + ], + [ + "Ty", + "siÄħce" + ], + [ + "Ġograni", + "czeniu" + ], + [ + "góÅĤ", + "em" + ], + [ + "rz", + "Å¡" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "ch" + ], + [ + "Ġzabra", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġsuk", + "nie" + ], + [ + "ĠmusiaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġtest", + "ament" + ], + [ + "Ġpograni", + "czu" + ], + [ + "Ġsy", + "reny" + ], + [ + "Ġzap", + "la" + ], + [ + "Ġmy", + "dÅĤa" + ], + [ + "Ġwy", + "lotu" + ], + [ + "ĠsprzÄĻ", + "cie" + ], + [ + "Ġst", + "ri" + ], + [ + "h", + "na" + ], + [ + "Ġbu", + "rze" + ], + [ + "Ġpóź", + "na" + ], + [ + "ĠPro", + "to" + ], + [ + "Ġwe", + "szliÅĽmy" + ], + [ + "ĠT", + "W" + ], + [ + "Ġza", + "ÅĽnie" + ], + [ + "Ġob", + "rzuciÅĤ" + ], + [ + "Ġnierów", + "no" + ], + [ + "je", + "wska" + ], + [ + "Delika", + "tnie" + ], + [ + "sÅĤu", + "g" + ], + [ + "Ġska", + "cze" + ], + [ + "Ġubezpie", + "czonych" + ], + [ + "ĠRzecz", + "pospolita" + ], + [ + "Ġw", + "koÅĤo" + ], + [ + "Ġsu", + "plem" + ], + [ + "ĠgorÄħ", + "cego" + ], + [ + "struktu", + "ra" + ], + [ + "eg", + "zekw" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "zawodni" + ], + [ + "Ġodda", + "liÄĩ" + ], + [ + "z", + "owali" + ], + [ + "Ġdocel", + "owo" + ], + [ + "basad", + "or" + ], + [ + "Ġ20", + "3" + ], + [ + "ĠwytÅĤuma", + "czyÅĤ" + ], + [ + "12", + "5" + ], + [ + "Ġfanta", + "sy" + ], + [ + "ĠkÅĤÄĻ", + "bek" + ], + [ + "Ġzestawie", + "nia" + ], + [ + "Ġknaj", + "py" + ], + [ + "ĠSocie", + "ty" + ], + [ + "ĠM", + "ade" + ], + [ + "Ġty", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠchÄĻ", + "tni" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "niÄĻciu" + ], + [ + "Ġzawart", + "ym" + ], + [ + "Åģat", + "wiej" + ], + [ + "z", + "wol" + ], + [ + "Ġopusto", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġzas", + "mu" + ], + [ + "Ġnieo", + "pÅĤa" + ], + [ + "ĠPo", + "p" + ], + [ + "Ġwybuch", + "owych" + ], + [ + "asa", + "że" + ], + [ + "Ġprzy", + "nosiÅĤ" + ], + [ + "ĠD", + "zwo" + ], + [ + "ĠG", + "ron" + ], + [ + "Ġfu", + "tro" + ], + [ + "ĠP", + "rowa" + ], + [ + "Z", + "ob" + ], + [ + "ĠZam", + "oy" + ], + [ + "ĠZgroma", + "dzenie" + ], + [ + "Ġzainteres", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġblo", + "kiem" + ], + [ + "Ġspodzie", + "wam" + ], + [ + "Ġróżnorod", + "ne" + ], + [ + "ĠHow", + "ard" + ], + [ + "ĠIza", + "bela" + ], + [ + "f", + "ty" + ], + [ + "Ġlo", + "sach" + ], + [ + "Ġdziewczy", + "no" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "tem" + ], + [ + "Ġarty", + "ler" + ], + [ + "Ġseria", + "le" + ], + [ + "Ġwali", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠKolum", + "bii" + ], + [ + "N", + "K" + ], + [ + "ÅĤem", + "u" + ], + [ + "ten", + "cj" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "cznym" + ], + [ + "ĠSopo", + "cie" + ], + [ + "Te", + "atr" + ], + [ + "Ġprzypad", + "kowych" + ], + [ + "T", + "an" + ], + [ + "ĠzmarÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġróż", + "niÄĩ" + ], + [ + "mit", + "ha" + ], + [ + "198", + "5" + ], + [ + "ĠdaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "ĠoddziaÅĤy", + "wanie" + ], + [ + "Ġko", + "pia" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "cÄħ" + ], + [ + "Pos", + "ie" + ], + [ + "Ġzbliża", + "Äĩ" + ], + [ + "pla", + "y" + ], + [ + "Ġrodzin", + "nÄħ" + ], + [ + "re", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġka", + "szel" + ], + [ + "Za", + "bój" + ], + [ + "Ġkro", + "kody" + ], + [ + "W", + "strzym" + ], + [ + "Ġpi", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġbe", + "ha" + ], + [ + "Ġnon", + "szalan" + ], + [ + "T", + "rój" + ], + [ + "ĠprzeciÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġtak", + "tyki" + ], + [ + "ĠG", + "U" + ], + [ + "Ġkamie", + "niach" + ], + [ + "Ġdu", + "dni" + ], + [ + "S", + "pra" + ], + [ + "szcz", + "o" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dowego" + ], + [ + "bi", + "no" + ], + [ + "ĠNo", + "v" + ], + [ + "Ġmodu", + "ÅĤ" + ], + [ + "H", + "L" + ], + [ + "Ġpowiat", + "owe" + ], + [ + "O", + "gÅĤo" + ], + [ + "Ġkry", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġmiesz", + "kaÅĤem" + ], + [ + "Ġmeri", + "tum" + ], + [ + "Ġob", + "ru" + ], + [ + "Ġpraw", + "u" + ], + [ + "ĠAtlan", + "tyku" + ], + [ + "Ġprzyd", + "roż" + ], + [ + "Ġwstrzym", + "y" + ], + [ + "Ġprze", + "bad" + ], + [ + "ĠN", + "am" + ], + [ + "Zw", + "róciÅĤ" + ], + [ + "Ġmi", + "od" + ], + [ + "ĠG", + "ö" + ], + [ + "Ġakademi", + "ckich" + ], + [ + "Ġwierzytel", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġ18", + "2" + ], + [ + "ĠTy", + "gry" + ], + [ + "ĠuÅĽwiadomi", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠO", + "si" + ], + [ + "ĠPrzyja", + "cióÅĤ" + ], + [ + "le", + "niami" + ], + [ + "ĠBel", + "l" + ], + [ + "le", + "o" + ], + [ + "ĠRejon", + "owego" + ], + [ + "ĠpodjÄĻ", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġnapa", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpierwo", + "tne" + ], + [ + "ĠIndia", + "nie" + ], + [ + "Ġprzej", + "dÄħ" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "tych" + ], + [ + "sk", + "ow" + ], + [ + "ĠLi", + "dze" + ], + [ + "Ġak", + "torem" + ], + [ + "u", + "gu" + ], + [ + "Ġm", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġkobie", + "cych" + ], + [ + "Wi", + "dzimy" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "czar" + ], + [ + "Ġfabry", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġwysu", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġob", + "owi" + ], + [ + "Ġmi", + "ary" + ], + [ + "Ġsk", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nego" + ], + [ + "Ġekstra", + "kt" + ], + [ + "Ġpo", + "piel" + ], + [ + "ka", + "d" + ], + [ + "Zda", + "jÄĻ" + ], + [ + "Sta", + "ro" + ], + [ + "ro", + "dni" + ], + [ + "Wy", + "kona" + ], + [ + "Ġfeu", + "dal" + ], + [ + "wi", + "ane" + ], + [ + "Ġrych", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġamor", + "ty" + ], + [ + "Po", + "stawi" + ], + [ + "G", + "E" + ], + [ + "Ġpor", + "tali" + ], + [ + "Ġredak", + "torem" + ], + [ + "Ġzaniepoko", + "jenie" + ], + [ + "Ġolbrzymie", + "j" + ], + [ + "Ġwy", + "prawi" + ], + [ + "Ġlogi", + "cznego" + ], + [ + "Ġinteresu", + "jÄħcych" + ], + [ + "d", + "latego" + ], + [ + "Ġwielo", + "letniego" + ], + [ + "Ġma", + "leje" + ], + [ + "Ġe", + "sen" + ], + [ + "Ġzamie", + "szek" + ], + [ + "ĠwÅĤó", + "czni" + ], + [ + "ĠzarzÄħdza", + "niu" + ], + [ + "Ġutwo", + "rzone" + ], + [ + "ĠPaÅĤa", + "c" + ], + [ + "g", + "nÄĻÅĤam" + ], + [ + "Ġan", + "ti" + ], + [ + "Ġwzor", + "ców" + ], + [ + "tar", + "na" + ], + [ + "fika", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġsan", + "ktuarium" + ], + [ + "Ġtrening", + "ów" + ], + [ + "ĠBun", + "de" + ], + [ + "Ġe", + "d" + ], + [ + "ĠpodÅĽwiad", + "omie" + ], + [ + "do", + "re" + ], + [ + "Ġplaneto", + "ida" + ], + [ + "wi", + "nie" + ], + [ + "Fun", + "dacja" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "niaÅĤ" + ], + [ + "Ġnieby", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠMo", + "del" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġspi", + "ż" + ], + [ + "Wym", + "aga" + ], + [ + "ĠdomyÅĽl", + "am" + ], + [ + "ĠZ", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġowo", + "cami" + ], + [ + "x", + "it" + ], + [ + "Ġodwie", + "dzi" + ], + [ + "myÅĽl", + "aÅĤ" + ], + [ + "ej", + "kan" + ], + [ + "ga", + "ze" + ], + [ + "w", + "cÄĻ" + ], + [ + "do", + "dat" + ], + [ + "Ġzdoby", + "te" + ], + [ + "Ġtrzeź", + "wo" + ], + [ + "Ġintelektu", + "alnej" + ], + [ + "Ġprzeraża", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġagresyw", + "ne" + ], + [ + "Ġpodo", + "fice" + ], + [ + "du", + "s" + ], + [ + "Ġposzan", + "owania" + ], + [ + "ver", + "po" + ], + [ + "Ġpropon", + "owanej" + ], + [ + "U", + "czniowie" + ], + [ + "ĠSt", + "ry" + ], + [ + "ĠzdoÅĤ", + "aÅĤem" + ], + [ + "e", + "tu" + ], + [ + "Ġbohate", + "rami" + ], + [ + "ĠÅļwiat", + "owego" + ], + [ + "Do", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġ17", + "1" + ], + [ + "Ġinteresu", + "jÄħca" + ], + [ + "r", + "owanych" + ], + [ + "p", + "rem" + ], + [ + "Ġk", + "ÄĻp" + ], + [ + "Ġautor", + "skie" + ], + [ + "Ġbudow", + "le" + ], + [ + "Ġzaplan", + "owanych" + ], + [ + "ĠÅĤadu", + "nków" + ], + [ + "Ġprzy", + "siadÅĤ" + ], + [ + "Ġokaz", + "jonal" + ], + [ + "K", + "en" + ], + [ + "Ġmal", + "arstwa" + ], + [ + "Ġmusieli", + "byÅĽmy" + ], + [ + "Ġn", + "omen" + ], + [ + "Zapew", + "niam" + ], + [ + "Ġkomplek", + "sów" + ], + [ + "Ġpisem", + "nej" + ], + [ + "s", + "ny" + ], + [ + "ĠChri", + "stian" + ], + [ + "Ġza", + "prac" + ], + [ + "Ġkon", + "spi" + ], + [ + "Ġdzie", + "liÅĤa" + ], + [ + "fi", + "ny" + ], + [ + "Ġcmenta", + "rzy" + ], + [ + "Ġkonstru", + "k" + ], + [ + "p", + "oważ" + ], + [ + "ĠC", + "ier" + ], + [ + "Ġstrze", + "liÄĩ" + ], + [ + "Ġoba", + "wiaÅĤa" + ], + [ + "Ġwie", + "wi" + ], + [ + "ĠIn", + "tel" + ], + [ + "ĠkoÅĽciel", + "nej" + ], + [ + "Ġklawi", + "atury" + ], + [ + "Ġpo", + "kra" + ], + [ + "Ġbar", + "ku" + ], + [ + "Ġobie", + "ktach" + ], + [ + "Ġsystem", + "owych" + ], + [ + "Ġplu", + "sk" + ], + [ + "Ġher", + "batÄħ" + ], + [ + "Ma", + "ni" + ], + [ + "ĠnagÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "ĠSa", + "la" + ], + [ + "m", + "owi" + ], + [ + "t", + "ti" + ], + [ + "Ġch", + "in" + ], + [ + "Ġakcesor", + "ia" + ], + [ + "ow", + "niku" + ], + [ + "ĠMe", + "re" + ], + [ + "Od", + "rzu" + ], + [ + "S", + "koÅĦ" + ], + [ + "Ġek", + "sta" + ], + [ + "Ġnamy", + "sÅĤem" + ], + [ + "or", + "Äħ" + ], + [ + "Ġnada", + "wania" + ], + [ + "Ġoczywist", + "ym" + ], + [ + "S", + "krÄĻ" + ], + [ + "Ġgór", + "niczych" + ], + [ + "Ġeuropej", + "ska" + ], + [ + "Ġka", + "ca" + ], + [ + "e", + "a" + ], + [ + "Ġprzech", + "owywaÄĩ" + ], + [ + "Ġ190", + "3" + ], + [ + "Ġap", + "tek" + ], + [ + "ĠLegi", + "onów" + ], + [ + "Ġpod", + "miej" + ], + [ + "ĠJa", + "bÅĤo" + ], + [ + "Ġjestes", + "my" + ], + [ + "Ġurlo", + "pie" + ], + [ + "Ġwy", + "sz" + ], + [ + "Ġpocz", + "tów" + ], + [ + "nie", + "w" + ], + [ + "Ġpyta", + "j" + ], + [ + "Ġtro", + "sce" + ], + [ + "ĠzÅĤa", + "pali" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽni", + "one" + ], + [ + "T", + "rzas" + ], + [ + "Rad", + "ni" + ], + [ + "ĠÅĽcisÅĤ", + "e" + ], + [ + "Ġbo", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠEd", + "mund" + ], + [ + "Ġwrzas", + "ki" + ], + [ + "ĠL", + "A" + ], + [ + "ĠrzÄħ", + "dzenia" + ], + [ + "Ġradi", + "osta" + ], + [ + "⣿", + "⣿" + ], + [ + "Ġspali", + "n" + ], + [ + "j", + "ane" + ], + [ + "Ġwie", + "cznego" + ], + [ + "ran", + "ce" + ], + [ + "Ġcie", + "lÄĻ" + ], + [ + "Zadzwo", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġosob", + "nika" + ], + [ + "Ġmóz", + "gi" + ], + [ + "ĠgÄħ", + "sie" + ], + [ + "ĠS", + "at" + ], + [ + "ĠT", + "ob" + ], + [ + "men", + "tarz" + ], + [ + "Ġbest", + "sel" + ], + [ + "Ġ", + "!!!" + ], + [ + "Ġwy", + "szkol" + ], + [ + "kie", + "mu" + ], + [ + "le", + "nt" + ], + [ + "Ġustaw", + "owego" + ], + [ + "Ġzwal", + "czaniu" + ], + [ + "Ġadwoka", + "tów" + ], + [ + "ĠweÅĤ", + "ny" + ], + [ + "ci", + "aÅĤ" + ], + [ + "rów", + "ka" + ], + [ + "Ġkonsu", + "la" + ], + [ + "Powi", + "nnam" + ], + [ + "a", + "si" + ], + [ + "Kon", + "cep" + ], + [ + "Ġkonstytu", + "cyjne" + ], + [ + "Ġstatu", + "tu" + ], + [ + "ĠH", + "P" + ], + [ + "is", + "er" + ], + [ + "Ġmalu", + "tki" + ], + [ + "ĠNag", + "rodÄĻ" + ], + [ + "ĠJuli", + "usz" + ], + [ + "owie", + "r" + ], + [ + "ĠHu", + "bert" + ], + [ + "Ġb", + "ast" + ], + [ + "Ġzwróci", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġkontro", + "lu" + ], + [ + "ĠbiegÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġprzedmie", + "ÅĽciach" + ], + [ + "Ġprezent", + "owane" + ], + [ + "ĠU", + "O" + ], + [ + "Ġmil", + "czÄħcy" + ], + [ + "ĠFi", + "re" + ], + [ + "Ġkrakow", + "skich" + ], + [ + "Ġniebezpie", + "cznego" + ], + [ + "Ġcze", + "la" + ], + [ + "Zada", + "niem" + ], + [ + "Ġkultur", + "owego" + ], + [ + "ci", + "owych" + ], + [ + "Ġnie", + "aktu" + ], + [ + "Ġprzy", + "pisu" + ], + [ + "Ġpragnie", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠCzÄĻ", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġwp", + "lÄħ" + ], + [ + "In", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġsztu", + "cznej" + ], + [ + "R", + "C" + ], + [ + "Ġwiad", + "ro" + ], + [ + "Ġlekkoat", + "le" + ], + [ + "pat", + "ri" + ], + [ + "Ġzast", + "rzyk" + ], + [ + "ĠPZ", + "PN" + ], + [ + "Ġles", + "bij" + ], + [ + "ĠnaÅĤo", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġpi", + "wie" + ], + [ + "Ġokaz", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽli", + "czna" + ], + [ + "Ġniecierp", + "liwoÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġmechani", + "cznych" + ], + [ + "Ġpobiera", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġele", + "wacji" + ], + [ + "Ġwole", + "li" + ], + [ + "e", + "racji" + ], + [ + "Ġzab", + "ol" + ], + [ + "ĠdzieciÄĻ", + "cej" + ], + [ + "de", + "cznie" + ], + [ + "Ġno", + "tory" + ], + [ + "k", + "r" + ], + [ + "Ġpodcho", + "dzÄħ" + ], + [ + "os", + "hi" + ], + [ + "ĠSÅĤowi", + "an" + ], + [ + "ĠI", + "da" + ], + [ + "py", + "wanie" + ], + [ + "tan", + "Äħ" + ], + [ + "ĠprzedÅĤu", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Ġzabi", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġska", + "s" + ], + [ + "Ġzbank", + "ru" + ], + [ + "Ġod", + "ór" + ], + [ + "Ġkome", + "di" + ], + [ + "ĠAman", + "da" + ], + [ + "ĠPo", + "pie" + ], + [ + "Ġro", + "cznego" + ], + [ + "ĠHele", + "ny" + ], + [ + "Ġi", + "kon" + ], + [ + "Ġfla", + "ga" + ], + [ + "ur", + "s" + ], + [ + "ĠDa", + "y" + ], + [ + "Ġkomór", + "kowy" + ], + [ + "ĠMÅĤo", + "dzież" + ], + [ + "Ġn", + "uż" + ], + [ + "Ġg", + "rzej" + ], + [ + "Ñ", + "ĭ" + ], + [ + "Ġmu", + "s" + ], + [ + "Ġwz", + "nie" + ], + [ + "Ġde", + "por" + ], + [ + "ĠniemiÅĤosier", + "nie" + ], + [ + "Ġprze", + "rób" + ], + [ + "Ġzna", + "cznego" + ], + [ + "gra", + "d" + ], + [ + "Wiad", + "omoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġsposob", + "ami" + ], + [ + "Ġatrak", + "cje" + ], + [ + "wers", + "ja" + ], + [ + "now", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġodep", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġpar", + "tycy" + ], + [ + "SÅĤy", + "szÄħc" + ], + [ + "Rozpo", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġcie", + "nka" + ], + [ + "Sk", + "óra" + ], + [ + "da", + "rze" + ], + [ + "ĠwÄħtp", + "liwe" + ], + [ + "Ġkosz", + "ar" + ], + [ + "Ġzapropon", + "owano" + ], + [ + "Ġto", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġr", + "dzen" + ], + [ + "Ġobejmu", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġwycie", + "czek" + ], + [ + "fi", + "kujÄħ" + ], + [ + "ĠMI", + "NIST" + ], + [ + "Ġorkie", + "stra" + ], + [ + "ĠD", + "C" + ], + [ + "Ġtru", + "pem" + ], + [ + "ĠF", + "an" + ], + [ + "ĠJa", + "wo" + ], + [ + "Ni", + "czym" + ], + [ + "Ġpod", + "kra" + ], + [ + "czeni", + "om" + ], + [ + "Ġodprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġko", + "tka" + ], + [ + "ĠrozwiÄħza", + "niami" + ], + [ + "ĠskÅĤada", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġpa", + "pi" + ], + [ + "wal", + "nym" + ], + [ + "za", + "p" + ], + [ + "Ġwyróż", + "nienie" + ], + [ + "Za", + "rzÄħ" + ], + [ + "ku", + "sa" + ], + [ + "ĠKuch", + "ciÅĦski" + ], + [ + "Prze", + "wi" + ], + [ + "Ġpocz", + "ta" + ], + [ + "ĠDun", + "can" + ], + [ + "Ġzapali", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġz", + "lew" + ], + [ + "Ġniez", + "wiÄħz" + ], + [ + "i", + "do" + ], + [ + "Ġa", + "fi" + ], + [ + "Ġtan", + "cer" + ], + [ + "Ġko", + "cz" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "gÅĤoÅĽci" + ], + [ + "Ġpobi", + "cia" + ], + [ + "Ġpreferen", + "cje" + ], + [ + "Ġtransak", + "cje" + ], + [ + "s", + "cha" + ], + [ + "wa", + "jÄħcej" + ], + [ + "liz", + "mie" + ], + [ + "Ġszó", + "stym" + ], + [ + "Ġpotom", + "stwo" + ], + [ + "Ġodnawi", + "alnych" + ], + [ + "Ġser", + "iali" + ], + [ + "ĠprzeciwdziaÅĤa", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpod", + "nios" + ], + [ + "Ġglob", + "alnej" + ], + [ + "ĠCent", + "ralny" + ], + [ + "wczy", + "k" + ], + [ + "Ġzdzi", + "wiÅĤo" + ], + [ + "Ġmniej", + "szego" + ], + [ + "'", + ":" + ], + [ + "Ġwyse", + "lekcjon" + ], + [ + "Ġprzy", + "wiÄħzanie" + ], + [ + "Ġopu", + "szczone" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "biej" + ], + [ + "ĠumiejÄĻ", + "tnie" + ], + [ + "Ġodwa", + "ga" + ], + [ + "ĠpotÄĻ", + "ga" + ], + [ + "Ġkomplet", + "ne" + ], + [ + "Ġzignor", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġopu", + "szczeniu" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "szyÅĤa" + ], + [ + "Ġna", + "pewno" + ], + [ + "Ġob", + "cymi" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "kÄĻ" + ], + [ + "lec", + "kim" + ], + [ + "ĠbezpÅĤa", + "tnie" + ], + [ + "zie", + "ni" + ], + [ + "Ġpromi", + "la" + ], + [ + "Ġzach", + "owu" + ], + [ + "Ġprzej", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "ĠdokÅĤad", + "noÅĽciÄħ" + ], + [ + "lekt", + "ory" + ], + [ + "Ġplem", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġpodsekre", + "tarza" + ], + [ + "w", + "spól" + ], + [ + "ĠszczÄĻ", + "ÅĽciu" + ], + [ + "ĠZna", + "laz" + ], + [ + "Ġoczeki", + "wali" + ], + [ + "ie", + "u" + ], + [ + "ĠzwierzÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "Ġunij", + "nym" + ], + [ + "Ġodrobi", + "na" + ], + [ + "Ġryt", + "mie" + ], + [ + "Ġpierw", + "szo" + ], + [ + "aliz", + "owane" + ], + [ + "Ġ18", + "4" + ], + [ + "Z", + "groma" + ], + [ + "ĠprzeciÄĻ", + "tne" + ], + [ + "à¹ĩ", + "à¹ĩ" + ], + [ + "Prze", + "glÄħd" + ], + [ + "ĠWie", + "tnamie" + ], + [ + "Ġzale", + "zy" + ], + [ + "Ġli", + "tr" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żeniami" + ], + [ + "St", + "amtÄħd" + ], + [ + "Ġniewi", + "nnie" + ], + [ + "ĠSak", + "so" + ], + [ + "Ġus", + "ly" + ], + [ + "ĠpodrÄĻcz", + "nika" + ], + [ + "ĠX", + "a" + ], + [ + "Ġhomoseksu", + "alne" + ], + [ + "re", + "al" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żonego" + ], + [ + "ĠposÅĤu", + "gujÄħc" + ], + [ + "Ġdo", + "roż" + ], + [ + "Ġczyn", + "nika" + ], + [ + "Ġsukien", + "ce" + ], + [ + "G", + "al" + ], + [ + "Od", + "czu" + ], + [ + "ve", + "lop" + ], + [ + "ĠMistrzost", + "wa" + ], + [ + "sy", + "ny" + ], + [ + "ĠoÅĤta", + "rzu" + ], + [ + "ĠS", + "eth" + ], + [ + "H", + "m" + ], + [ + "Ġnie", + "dale" + ], + [ + "Ġko", + "liz" + ], + [ + "gg", + "y" + ], + [ + "Hi", + "szpa" + ], + [ + "S", + "ezon" + ], + [ + "Ġkole", + "ja" + ], + [ + "Ġsko", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠZjedno", + "czonej" + ], + [ + "Ġtermina", + "lu" + ], + [ + "ĠotchÅĤa", + "ÅĦ" + ], + [ + "b", + "owski" + ], + [ + "Ġbo", + "dźców" + ], + [ + "Ġrze", + "czo" + ], + [ + "Ġbudżet", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġstudi", + "u" + ], + [ + "Ġorbi", + "tÄĻ" + ], + [ + "ĠHo", + "lend" + ], + [ + "ĠksiÄĻgar", + "ni" + ], + [ + "Ġskwa", + "pliwie" + ], + [ + "Ġoczeki", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġpotrakt", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ch", + "at" + ], + [ + "Ġcud", + "owna" + ], + [ + "Ġż", + "ura" + ], + [ + "ĠTi", + "mo" + ], + [ + "Ġpatrioty", + "zm" + ], + [ + "Ġhumo", + "rze" + ], + [ + "Ġstos", + "u" + ], + [ + "Ġoczekiwa", + "niom" + ], + [ + "Ġse", + "dna" + ], + [ + "Ġmieli", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠBo", + "y" + ], + [ + "Ġprzyda", + "rzyÅĤo" + ], + [ + "ĠJ", + "ura" + ], + [ + "ĠÅĽmiertel", + "ny" + ], + [ + "ko", + "logii" + ], + [ + "raz", + "em" + ], + [ + "Ġka", + "bli" + ], + [ + "Ġuzysku", + "jÄħc" + ], + [ + "ar", + "io" + ], + [ + "l", + "aki" + ], + [ + "Ġb", + "ander" + ], + [ + "ĠWali", + "i" + ], + [ + "Ġobraz", + "iÄĩ" + ], + [ + "Ġkoja", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Ġhipote", + "za" + ], + [ + "Ġalterna", + "tywa" + ], + [ + "Ġprzy", + "bliż" + ], + [ + "Ġprzewodni", + "kiem" + ], + [ + "Ġniebezpiecze", + "ÅĦstw" + ], + [ + "Ġrefle", + "ktorów" + ], + [ + "Ġdo", + "rze" + ], + [ + "tyw", + "na" + ], + [ + "Ġfaj", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġkosme", + "tyki" + ], + [ + "ĠAlex", + "ander" + ], + [ + "ĠSau", + "dyjskiej" + ], + [ + "ki", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠT", + "ata" + ], + [ + "ĠO", + "m" + ], + [ + "Ġsta", + "wy" + ], + [ + "Ġzapro", + "szonych" + ], + [ + "ĠPona", + "d" + ], + [ + "Ġmo", + "rale" + ], + [ + "źnie", + "r" + ], + [ + "poli", + "ta" + ], + [ + "Ġpotom", + "ków" + ], + [ + "S", + "kÅĤadniki" + ], + [ + "di", + "ne" + ], + [ + "Ġkas", + "Äħ" + ], + [ + "Ġszcze", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġuniemożli", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġrand", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġzatrzyma", + "niu" + ], + [ + "pom", + "p" + ], + [ + "ĠWojsk", + "owych" + ], + [ + "ĠwymyÅĽli", + "li" + ], + [ + "Ġsty", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġwyba", + "czy" + ], + [ + "przed", + "miot" + ], + [ + "Ġw", + "gÅĤ" + ], + [ + "ĠDami", + "an" + ], + [ + "nicz", + "ni" + ], + [ + "Ġkredyt", + "obior" + ], + [ + "Ġewolu", + "cja" + ], + [ + "Ġ3", + "30" + ], + [ + "Ġobost", + "rzenia" + ], + [ + "Ġrezygn", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠC", + "arter" + ], + [ + "Ġbez", + "wsty" + ], + [ + "cal", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġka", + "bl" + ], + [ + "ĠskÅĤa", + "danie" + ], + [ + "Ġodczu", + "wam" + ], + [ + "Ġgra", + "czem" + ], + [ + "G", + "oo" + ], + [ + "Ġniesp", + "ój" + ], + [ + "Ġwscho", + "dnie" + ], + [ + "Ġupo", + "karza" + ], + [ + "Ġprzeniesi", + "one" + ], + [ + "Ġniemow", + "lÄħt" + ], + [ + "Zaczyn", + "am" + ], + [ + "Ġzgo", + "dni" + ], + [ + "Ġwari", + "antów" + ], + [ + "Ġrobot", + "nik" + ], + [ + "Ġza", + "log" + ], + [ + "Ġelektrow", + "nie" + ], + [ + "Ġpopiera", + "ÅĤ" + ], + [ + "ZakÅĤad", + "am" + ], + [ + "ro", + "e" + ], + [ + "Ġzasad", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġrower", + "owej" + ], + [ + "ĠHol", + "mes" + ], + [ + "Ġhand", + "lem" + ], + [ + "Powie", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠFacebo", + "ok" + ], + [ + "Ġsz", + "ej" + ], + [ + "Ġpubli", + "cznymi" + ], + [ + "Ġwystarcza", + "jÄħca" + ], + [ + "sbur", + "gu" + ], + [ + "Ġhor", + "ro" + ], + [ + "Ġpo", + "rÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽmiertel", + "nym" + ], + [ + "ĠSch", + "en" + ], + [ + "Ġw", + "ó" + ], + [ + "ĠA", + "sy" + ], + [ + "Weso", + "ÅĤoÅĽÄĩ" + ], + [ + "al", + "d" + ], + [ + "Ġwo", + "tum" + ], + [ + "ĠpamiÄĻ", + "tamy" + ], + [ + "ni", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġpoda", + "ży" + ], + [ + "Ġzaplan", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġwyzna", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Ġzatru", + "dnieniu" + ], + [ + "i", + "us" + ], + [ + "ĠCh", + "el" + ], + [ + "Ġpiecho", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġda", + "cie" + ], + [ + "ĠzamkniÄĻ", + "tej" + ], + [ + "OP", + "R" + ], + [ + "si", + "an" + ], + [ + "Ġstre", + "am" + ], + [ + "ĠwyÅĽci", + "gów" + ], + [ + "Rzecz", + "pospolita" + ], + [ + "Ġsfru", + "str" + ], + [ + "k", + "nÄĻ" + ], + [ + "Ġzbud", + "owali" + ], + [ + "Ġnieo", + "siÄħg" + ], + [ + "Wzru", + "szyÅĤ" + ], + [ + "Ġbyli", + "ÅĽcie" + ], + [ + "D", + "P" + ], + [ + "Ġmi", + "sje" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "li" + ], + [ + "ĠRus", + "s" + ], + [ + "Ġniepo", + "zor" + ], + [ + "Ġlitera", + "ckie" + ], + [ + "V", + "ic" + ], + [ + "Ġtowarzysz", + "Äħcych" + ], + [ + "Ġd", + "rza" + ], + [ + "ĠW", + "ez" + ], + [ + "Ġmelo", + "diÄĻ" + ], + [ + "Ġprze", + "po" + ], + [ + "Ġspoj", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "Ġotrzym", + "ujemy" + ], + [ + "ĠKró", + "li" + ], + [ + "t", + "owanej" + ], + [ + "Ġpa", + "cy" + ], + [ + "ZwyciÄĻ", + "z" + ], + [ + "Ġa", + "ra" + ], + [ + "ier", + "ów" + ], + [ + "ca", + "la" + ], + [ + "Ġpisa", + "rzem" + ], + [ + "ĠzÅĤu", + "dzenia" + ], + [ + "Int", + "en" + ], + [ + "Ġob", + "racajÄħc" + ], + [ + "Ġfundam", + "ent" + ], + [ + "Ġbezu", + "stannie" + ], + [ + "y", + "la" + ], + [ + "lu", + "gi" + ], + [ + "Ġstaroży", + "tnej" + ], + [ + "pie", + "niach" + ], + [ + "Ġblo", + "ga" + ], + [ + "owni", + "cze" + ], + [ + "Przy", + "pad" + ], + [ + "Ġzga", + "dzaÅĤ" + ], + [ + "ĠzatytuÅĤ", + "owany" + ], + [ + "Ġroz", + "pry" + ], + [ + "Ġuwarunk", + "owaÅĦ" + ], + [ + "Ġwz", + "nios" + ], + [ + "ĠB", + "ÅĤÄĻki" + ], + [ + "Ġorganiz", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠFe", + "ren" + ], + [ + "Ġdoj", + "dziemy" + ], + [ + "I", + "r" + ], + [ + "Ġekonomi", + "czna" + ], + [ + "ĠWoj", + "tek" + ], + [ + "si", + "or" + ], + [ + "Na", + "raz" + ], + [ + "Ġsukce", + "sywnie" + ], + [ + "Ġa", + "zyl" + ], + [ + "Ġkosme", + "tyków" + ], + [ + "Ġstos", + "owano" + ], + [ + "Przed", + "tem" + ], + [ + "Hen", + "ry" + ], + [ + "Ġpoz", + "walam" + ], + [ + "Ġszkol", + "nictwo" + ], + [ + "Ġna", + "pina" + ], + [ + "Ġch", + "yt" + ], + [ + "Ġniebo", + "szczy" + ], + [ + "Ġaf", + "ga" + ], + [ + "H", + "S" + ], + [ + "Ġzakaź", + "nych" + ], + [ + "Stop", + "niowo" + ], + [ + "Â", + "µ" + ], + [ + "Ġfe", + "deracji" + ], + [ + "Ġkapelu", + "szu" + ], + [ + "st", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "ĠB", + "atali" + ], + [ + "ĠE", + "C" + ], + [ + "ri", + "x" + ], + [ + "Par", + "k" + ], + [ + "k", + "rwi" + ], + [ + "Ġbiurokra", + "cji" + ], + [ + "Ġzaj", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "Ġu", + "paÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġobrzyd", + "liwe" + ], + [ + "Ġnastolat", + "ki" + ], + [ + "Ġkróle", + "stwie" + ], + [ + "Ġpoch", + "waÅĤy" + ], + [ + "Ġziem", + "skie" + ], + [ + "Ġdr", + "żaÅĤa" + ], + [ + "ĠPortu", + "gal" + ], + [ + "Ġdo", + "bija" + ], + [ + "ĠP", + "ur" + ], + [ + "ĠKowal", + "czyk" + ], + [ + "ĠN", + "ata" + ], + [ + "Ġregi", + "ony" + ], + [ + "Ġplan", + "ami" + ], + [ + "ĠEk", + "sper" + ], + [ + "Ġsu", + "szy" + ], + [ + "Ġrosy", + "jsku" + ], + [ + "DziaÅĤa", + "nie" + ], + [ + "ĠB", + "Äħ" + ], + [ + "Ġkomplet", + "na" + ], + [ + "Ġobraca", + "Äĩ" + ], + [ + "g", + "rów" + ], + [ + "Ġkosme", + "ty" + ], + [ + "pi", + "ÅĽmie" + ], + [ + "Ġog", + "nist" + ], + [ + "Ġautob", + "io" + ], + [ + "Ġko", + "niem" + ], + [ + "wajÄħc", + "ymi" + ], + [ + "ĠsÅĤuż", + "ÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġugrup", + "owanie" + ], + [ + "Ġg", + "la" + ], + [ + "ow", + "ka" + ], + [ + "Po", + "rzÄħdek" + ], + [ + "ĠPo", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġwraż", + "liwe" + ], + [ + "Ġstodo", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġd", + "res" + ], + [ + "Ġarcha", + "i" + ], + [ + "Ġnaj", + "skute" + ], + [ + "ĠzakÅĤa", + "dników" + ], + [ + "Ġud", + "ane" + ], + [ + "zi", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġodwo", + "ÅĤany" + ], + [ + "Ġko", + "stek" + ], + [ + "Ġzm", + "at" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czÄħce" + ], + [ + "ĠprzyglÄħda", + "li" + ], + [ + "Ġprze", + "żu" + ], + [ + "Ġprzewodni", + "ctwem" + ], + [ + "Ġdosta", + "wali" + ], + [ + "Ġwypo", + "ler" + ], + [ + "Ġwybud", + "owany" + ], + [ + "Å»", + "óÅĤ" + ], + [ + "ĠBa", + "h" + ], + [ + "Znale", + "źli" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzeniu" + ], + [ + "Ġprzyspie", + "szenia" + ], + [ + "ĠprzejÅĽci", + "owy" + ], + [ + "Ġregul", + "owane" + ], + [ + "ĠIS", + "IS" + ], + [ + "ĠPol", + "sko" + ], + [ + "Å»oÅĤnie", + "rz" + ], + [ + "Ġh", + "alo" + ], + [ + "Ġuzależ", + "nienia" + ], + [ + "ĠPrezy", + "den" + ], + [ + "Ġs", + "wiet" + ], + [ + "Ġpomaga", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠwstÄĻp", + "nej" + ], + [ + "Ġniedźwie", + "dzi" + ], + [ + "v", + "re" + ], + [ + "Ġkrót", + "szy" + ], + [ + "ĠpodÅĤo", + "żu" + ], + [ + "ĠCze", + "cze" + ], + [ + "ĠP", + "ES" + ], + [ + "ma", + "ge" + ], + [ + "ĠumysÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġjo", + "gur" + ], + [ + "ã", + "o" + ], + [ + "Ġta", + "ÅĦcu" + ], + [ + "Ġbra", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġnajgor", + "szego" + ], + [ + "Powinie", + "neÅĽ" + ], + [ + "cja", + "cji" + ], + [ + "Ġtymczas", + "owy" + ], + [ + "Ġprzy", + "stÄħpienia" + ], + [ + "ĠB", + "rod" + ], + [ + "ĠBa", + "yer" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "cia" + ], + [ + "ĠA", + "WS" + ], + [ + "Ġwicepre", + "ze" + ], + [ + "ĠFi", + "lozo" + ], + [ + "ĠwysÅĤu", + "chaniu" + ], + [ + "Ġmetal", + "owej" + ], + [ + "nie", + "wie" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "two" + ], + [ + "ĠB", + "ram" + ], + [ + "Ġuwie", + "rzyli" + ], + [ + "Ġzaczyna", + "li" + ], + [ + "ĠkoÅĦc", + "owym" + ], + [ + "Ws", + "piera" + ], + [ + "t", + "anych" + ], + [ + "Ġprom", + "owanie" + ], + [ + "Ġplaców", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġróżnorod", + "nych" + ], + [ + "Ġo", + "ciÄħga" + ], + [ + "Ġzapyta", + "niem" + ], + [ + "Ġodrzu", + "cony" + ], + [ + "ĠwysÅĤ", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġnieod", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "ĠFacebo", + "oka" + ], + [ + "Ġkatolicy", + "zm" + ], + [ + "ĠFo", + "to" + ], + [ + "p", + "óźniej" + ], + [ + "Ġnie", + "dÅĤu" + ], + [ + "Ġdowo", + "dzÄħ" + ], + [ + "Ġwyczu", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġostrze", + "gaÅĤ" + ], + [ + "Ġkomór", + "ce" + ], + [ + "Zda", + "rzaÅĤo" + ], + [ + "Ġo", + "glÄħdaÅĤa" + ], + [ + "d", + "lem" + ], + [ + "ĠM", + "Z" + ], + [ + "Ġnaj", + "zwyczaj" + ], + [ + "ĠpowiÄĻk", + "sza" + ], + [ + "Ġzbli", + "żenia" + ], + [ + "Ġzasad", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġani", + "oÅĤów" + ], + [ + "bi", + "aÅĤe" + ], + [ + "Ġprzykro", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġkasz", + "te" + ], + [ + "Uważa", + "sz" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "ch" + ], + [ + "Ġkry", + "ptowa" + ], + [ + "ĠMo", + "ham" + ], + [ + "Ġbro", + "szu" + ], + [ + "Ġeska", + "dry" + ], + [ + "Iz", + "rael" + ], + [ + "li", + "ana" + ], + [ + "chi", + "waÅĤa" + ], + [ + "S", + "kier" + ], + [ + "Ġu", + "bieraÄĩ" + ], + [ + "Ġstaty", + "styczne" + ], + [ + "Ġdostaw", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "gowego" + ], + [ + "Ġgrawi", + "tacji" + ], + [ + "ĠW", + "HO" + ], + [ + "ĠMi", + "ami" + ], + [ + "czy", + "la" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "sze" + ], + [ + "Ġbie", + "dak" + ], + [ + "Ġparadoks", + "alnie" + ], + [ + "ĠPrzy", + "puszczam" + ], + [ + "siÄħ", + "gÅĤ" + ], + [ + "ĠB", + "rand" + ], + [ + "Ġlot", + "nictwo" + ], + [ + "Ġwy", + "biÄĩ" + ], + [ + "ĠMi", + "ÅĤoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġkosmi", + "czny" + ], + [ + "Ġwp", + "ÅĤat" + ], + [ + "g", + "ga" + ], + [ + "Ġdziad", + "kowie" + ], + [ + "pow", + "rotnie" + ], + [ + "ĠbÅĤogosÅĤawie", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "we", + "lla" + ], + [ + "Ġzas", + "ÅĤon" + ], + [ + "nal", + "nych" + ], + [ + "Ġfundam", + "enty" + ], + [ + "Ġch", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġcharaktery", + "stycznych" + ], + [ + "Ġbez", + "cel" + ], + [ + "ĠzachÄĻ", + "caÅĤ" + ], + [ + "ĠSRA", + "KE" + ], + [ + "prze", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġszer", + "szej" + ], + [ + "Ġzrozu", + "m" + ], + [ + "ĠÅĤam", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġcu", + "dzy" + ], + [ + "ĠMo", + "cy" + ], + [ + "Ġzb", + "ój" + ], + [ + "Ġelektro", + "niki" + ], + [ + "Ġpot", + "rzas" + ], + [ + "ĠÅļ", + "wiet" + ], + [ + "Ġrad", + "nym" + ], + [ + "Ġkomen", + "dzie" + ], + [ + "Ġpoda", + "wania" + ], + [ + "Ġkrólew", + "skÄħ" + ], + [ + "ĠgieÅĤ", + "dy" + ], + [ + "T", + "I" + ], + [ + "Ġst", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġfortu", + "ny" + ], + [ + "Ġpierwo", + "tnych" + ], + [ + "Ġkazd", + "ego" + ], + [ + "ĠBo", + "e" + ], + [ + "ĠWiel", + "kanoc" + ], + [ + "Ġmor", + "du" + ], + [ + "ĠprzeklÄĻ", + "ty" + ], + [ + "Ġdysponu", + "jemy" + ], + [ + "Ġzako", + "ÅĤy" + ], + [ + "oru", + "s" + ], + [ + "ĠLu", + "c" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "wny" + ], + [ + "Ġsier", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġcen", + "zury" + ], + [ + "ĠZ", + "ami" + ], + [ + "Ġpo", + "stoj" + ], + [ + "Ġagen", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġorgan", + "ach" + ], + [ + "Ġepi", + "zod" + ], + [ + "Ġdwutle", + "nku" + ], + [ + "ĠP", + "enta" + ], + [ + "ĠdaÅĤ", + "by" + ], + [ + "Ġlewic", + "owych" + ], + [ + "Ġprzyja", + "zny" + ], + [ + "ĠpowoÅĤy", + "wania" + ], + [ + "Ġradykal", + "ne" + ], + [ + "Ġniedźwie", + "dź" + ], + [ + "ĠLu", + "ba" + ], + [ + "Ġpodziem", + "ne" + ], + [ + "ĠT", + "od" + ], + [ + "Ġwal", + "czyÅĤy" + ], + [ + "Ġgro", + "ty" + ], + [ + "Ġi", + "no" + ], + [ + "ĠÅĽród", + "lÄħd" + ], + [ + "ĠA", + "ga" + ], + [ + "prze", + "wodniczÄħcy" + ], + [ + "ĠOb", + "sz" + ], + [ + "zem", + "y" + ], + [ + "Ġó", + "s" + ], + [ + "Ġmost", + "ku" + ], + [ + "Ġro", + "cka" + ], + [ + "St", + "owarzy" + ], + [ + "Ġprzy", + "god" + ], + [ + "ĠK", + "Äħ" + ], + [ + "Ġcel", + "ne" + ], + [ + "ĠKsiÄĻ", + "ga" + ], + [ + "Dal", + "sze" + ], + [ + "Ġwynalaz", + "ek" + ], + [ + "ĠZJA", + "DAM" + ], + [ + "m", + "owanie" + ], + [ + "Ġzgo", + "r" + ], + [ + "ĠPoÅĤudni", + "owo" + ], + [ + "UU", + "UU" + ], + [ + "Ġkwa", + "sy" + ], + [ + "Ġpani", + "om" + ], + [ + "Ġgol", + "f" + ], + [ + "ie", + "ÅĦstwem" + ], + [ + "Ġkorzysta", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġprymityw", + "ne" + ], + [ + "szcze", + "pion" + ], + [ + "ĠFred", + "eri" + ], + [ + "ĠC", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġprokura", + "torem" + ], + [ + "Ġrów", + "naÄĩ" + ], + [ + "ec", + "ka" + ], + [ + "Ġzadeklar", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġkoszy", + "k" + ], + [ + "Ġu", + "ÅĽwiÄĻ" + ], + [ + "Ġpot", + "ar" + ], + [ + "Ġkaż", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġge", + "stapo" + ], + [ + "Ġratu", + "szu" + ], + [ + "ĠskÅĤad", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġprzedstawi", + "ÅĤem" + ], + [ + "are", + "d" + ], + [ + "Ġk", + "ÅĤania" + ], + [ + "Ġplak", + "at" + ], + [ + "Ġanonim", + "owy" + ], + [ + "Ġbaga", + "żu" + ], + [ + "F", + "P" + ], + [ + "ĠJ", + "in" + ], + [ + "Ġwin", + "dow" + ], + [ + "ĠwywoÅĤy", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġwzniesi", + "ono" + ], + [ + "ĠDzien", + "nik" + ], + [ + "Ġu", + "norm" + ], + [ + "Ġodmie", + "nnych" + ], + [ + "Ġopar", + "tego" + ], + [ + "ĠCzart", + "ory" + ], + [ + "S", + "ala" + ], + [ + "ĠH", + "ob" + ], + [ + "ĠzaÅĤÄħ", + "cznik" + ], + [ + "Ġusu", + "niÄĻto" + ], + [ + "Ġustaw", + "ami" + ], + [ + "ĠÅĤok", + "ciem" + ], + [ + "ĠliÅĽÄĩ", + "mi" + ], + [ + "Ġw", + "strzy" + ], + [ + "Ġpust", + "kowi" + ], + [ + "M", + "asa" + ], + [ + "Ġznakomi", + "te" + ], + [ + "ĠprzeÅĤam", + "aÄĩ" + ], + [ + "ĠNo", + "cy" + ], + [ + "ĠKróle", + "stwo" + ], + [ + "ĠChampion", + "ship" + ], + [ + "N", + "ÄĦ" + ], + [ + "Ġroz", + "pis" + ], + [ + "Ġbez", + "wartoÅĽci" + ], + [ + "Ġpragnie", + "niem" + ], + [ + "Ġop", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġwy", + "typ" + ], + [ + "Ġdyspon", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠpiÅĤkar", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġc", + "ur" + ], + [ + "ĠszczegóÅĤ", + "owego" + ], + [ + "Ġczwart", + "ku" + ], + [ + "Ġkilo", + "gram" + ], + [ + "Eksper", + "ci" + ], + [ + "b", + "atu" + ], + [ + "da", + "cy" + ], + [ + "ĠG", + "ut" + ], + [ + "Ġiry", + "tacjÄħ" + ], + [ + "Ġwi", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġsymboli", + "czne" + ], + [ + "Z", + "atru" + ], + [ + "Wy", + "róż" + ], + [ + "Ġpodla", + "skiego" + ], + [ + "Ġni", + "we" + ], + [ + "Ġwrzu", + "caÄĩ" + ], + [ + "Ġratow", + "nicy" + ], + [ + "Åļ", + "mier" + ], + [ + "Ġscep", + "tycznie" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żono" + ], + [ + "B", + "om" + ], + [ + "Za", + "in" + ], + [ + "Ġprzewo", + "dy" + ], + [ + "Ġlam", + "pki" + ], + [ + "Ġpokoi", + "ku" + ], + [ + "Ġpoz", + "amy" + ], + [ + "Ġb", + "p" + ], + [ + "Kul", + "tura" + ], + [ + "Ġg", + "erma" + ], + [ + "ĠKoÅĤo", + "brze" + ], + [ + "ĠBu", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠSto", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġstandar", + "dzie" + ], + [ + "Ġszlachet", + "ny" + ], + [ + "Ġre", + "fe" + ], + [ + "Wy", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġodwróci", + "li" + ], + [ + "ĠR", + "ut" + ], + [ + "ĠFeli", + "x" + ], + [ + "ra", + "żenie" + ], + [ + "ĠnawiÄħza", + "nie" + ], + [ + "Ġmultime", + "di" + ], + [ + "G", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġsy", + "knÄĻÅĤa" + ], + [ + "pon", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġdo", + "biegÅĤa" + ], + [ + "peÅĤnie", + "niu" + ], + [ + "ĠWoj", + "ty" + ], + [ + "Ġgospoda", + "rze" + ], + [ + "en", + "os" + ], + [ + "ĠWie", + "de" + ], + [ + "Ġznale", + "zc" + ], + [ + "Ġda", + "jÄħce" + ], + [ + "Prze", + "my" + ], + [ + "usz", + "ko" + ], + [ + "Ġinwesty", + "cyjnego" + ], + [ + "Ġpom", + "ów" + ], + [ + "Ġó", + "sem" + ], + [ + "Ġprze", + "noszÄħ" + ], + [ + "Ġszep", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġkana", + "pkÄĻ" + ], + [ + "198", + "6" + ], + [ + "Ġroz", + "prawÄĻ" + ], + [ + "wiÄħ", + "ty" + ], + [ + "Ġkan", + "cia" + ], + [ + "ĠKu", + "jaw" + ], + [ + "Ġpotrzebu", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġniepotrzeb", + "ny" + ], + [ + "ra", + "kcji" + ], + [ + "ĠLewi", + "s" + ], + [ + "Ġcz", + "arów" + ], + [ + "Ġ23", + "1" + ], + [ + "?", + "\"," + ], + [ + "l", + "nik" + ], + [ + "owiad", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġskrzyd", + "ÅĤach" + ], + [ + "ck", + "et" + ], + [ + "ha", + "dy" + ], + [ + "ĠCz", + "asem" + ], + [ + "Ġukoch", + "anÄħ" + ], + [ + "Ġ", + "]" + ], + [ + "ĠpodjÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "ĠPol", + "sat" + ], + [ + "Ġtury", + "styczne" + ], + [ + "Wym", + "a" + ], + [ + "Ġżydow", + "ski" + ], + [ + "Ġcuch", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠPO", + "W" + ], + [ + "Ġboj", + "owej" + ], + [ + "Ġza", + "den" + ], + [ + "ĠnapiÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġi", + "pod" + ], + [ + "Ġu", + "dźwi" + ], + [ + "ĠLe", + "nin" + ], + [ + "Ġtegoro", + "cznej" + ], + [ + "Ġ17", + "9" + ], + [ + "ĠPraw", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġzgu", + "biÄĩ" + ], + [ + "ĠLou", + "ise" + ], + [ + "Ġprzy", + "nosiÄĩ" + ], + [ + "Ġkom", + "ed" + ], + [ + "on", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠciÄĻ", + "cie" + ], + [ + "Ġpodwyż", + "szenia" + ], + [ + "W", + "AM" + ], + [ + "Ġzdy", + "sk" + ], + [ + "Ġdeter", + "minacji" + ], + [ + "Ġpod", + "sekretarz" + ], + [ + "Ġozna", + "czone" + ], + [ + "Ġże", + "ÅĽmy" + ], + [ + "ĠciÄĻ", + "żej" + ], + [ + "Ġtor", + "tury" + ], + [ + "Ġzabyt", + "ki" + ], + [ + "Ġso", + "cja" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żonym" + ], + [ + "Ġ15", + "8" + ], + [ + "ĠBi", + "zan" + ], + [ + "Ġut", + "war" + ], + [ + "Ġho", + "tele" + ], + [ + "Ġ*", + "*" + ], + [ + "o", + "nia" + ], + [ + "Ġauten", + "ty" + ], + [ + "Ġunosi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġniesm", + "akiem" + ], + [ + "rie", + "go" + ], + [ + "Ġbrzyd", + "ka" + ], + [ + "Ġna", + "dzi" + ], + [ + "Na", + "dz" + ], + [ + "Ġpowierz", + "ono" + ], + [ + "Ġneg", + "atywnÄħ" + ], + [ + "Ġczeka", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġkana", + "pÄĻ" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbiorstwa", + "ch" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "czyÅĤo" + ], + [ + "ĠSycy", + "lii" + ], + [ + "Ġpowol", + "ny" + ], + [ + "Ġwy", + "ss" + ], + [ + "fa", + "ce" + ], + [ + "Ġw", + "trÄħc" + ], + [ + "b", + "by" + ], + [ + "Ġomawi", + "anego" + ], + [ + "Ġposadz", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġwydaw", + "ca" + ], + [ + "Ġpres", + "ja" + ], + [ + "ĠM", + "IE" + ], + [ + "Ġprzestra", + "szyÅĤ" + ], + [ + "ĠpowÅĽciÄħ", + "g" + ], + [ + "Ġradio", + "aktyw" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "tno" + ], + [ + "Ġce", + "chu" + ], + [ + "Ġkoch", + "anek" + ], + [ + "T", + "R" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "ca" + ], + [ + "Ġpan", + "ora" + ], + [ + "Ġsport", + "owÄħ" + ], + [ + "j", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠSche", + "tyna" + ], + [ + "Dysku", + "sja" + ], + [ + "ĠkrÄĻ", + "ciÅĤo" + ], + [ + "Ġsch", + "ud" + ], + [ + "c", + "owym" + ], + [ + "ĠwidziaÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "now", + "skiej" + ], + [ + "Ġkatego", + "riÄĻ" + ], + [ + "ta", + "ge" + ], + [ + "Ġucie", + "kali" + ], + [ + "Ġkontynu", + "acji" + ], + [ + "Ġnajmoc", + "niej" + ], + [ + "Ukrai", + "na" + ], + [ + "ĠmożliwoÅĽci", + "ach" + ], + [ + "Ġpust", + "ymi" + ], + [ + "Ġustali", + "liÅĽmy" + ], + [ + "H", + "ttp" + ], + [ + "Ġzapo", + "ży" + ], + [ + "Ġmole", + "ku" + ], + [ + "ĠtÅĤum", + "em" + ], + [ + "szy", + "c" + ], + [ + "Ġucie", + "szyÅĤa" + ], + [ + "Ġoba", + "wiajÄħ" + ], + [ + "Czar", + "na" + ], + [ + "Ġba", + "let" + ], + [ + "ĠspóÅĤdziel", + "czych" + ], + [ + "ĠzarzÄħd", + "ów" + ], + [ + "Ġpromie", + "niach" + ], + [ + "czek", + "amy" + ], + [ + "Ġspostrze", + "żenia" + ], + [ + "ĠSpa", + "ce" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "cÄħc" + ], + [ + "10", + "5" + ], + [ + "Wyda", + "waÅĤ" + ], + [ + "wie", + "ci" + ], + [ + "Ġwez", + "wany" + ], + [ + "Mat", + "t" + ], + [ + "Ġprzyro", + "dzie" + ], + [ + "Ġoryginal", + "nych" + ], + [ + "Ġodważ", + "ny" + ], + [ + "Ġpod", + "krÄĻ" + ], + [ + "Ġprzedszko", + "le" + ], + [ + "na", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġbu", + "dziÅĤo" + ], + [ + "Powie", + "rzchnia" + ], + [ + "Ġniesprawie", + "dliwoÅĽci" + ], + [ + "Ġmiesz", + "kaÅĤo" + ], + [ + "Ġprzy", + "cu" + ], + [ + "Ġza", + "niósÅĤ" + ], + [ + "Ġtro", + "szczy" + ], + [ + "ĠH", + "ara" + ], + [ + "ĠMadry", + "cie" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠSenator", + "owie" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "owaniem" + ], + [ + "198", + "7" + ], + [ + "Ġweeken", + "du" + ], + [ + "v", + "u" + ], + [ + "mu", + "si" + ], + [ + "Ġsztu", + "czek" + ], + [ + "ko", + "my" + ], + [ + "ĠPrze", + "wodni" + ], + [ + "Ġgrze", + "cho" + ], + [ + "Ġmedy", + "cznym" + ], + [ + "Ġkrwi", + "onoÅĽ" + ], + [ + "Ġchemi", + "cznej" + ], + [ + "ĠN", + "il" + ], + [ + "Ġfrancu", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġekspres", + "owej" + ], + [ + "tu", + "sz" + ], + [ + "ĠK", + "OR" + ], + [ + "Ġbudyn", + "kami" + ], + [ + "szcz", + "onej" + ], + [ + "WÅĤa", + "dza" + ], + [ + "Ġszu", + "bie" + ], + [ + "Bo", + "ga" + ], + [ + "Åļ", + "redni" + ], + [ + "Ġchary", + "zm" + ], + [ + "Ġli", + "m" + ], + [ + "Ġgru", + "zach" + ], + [ + "źni", + "ca" + ], + [ + "ĠznaczÄħ", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġboles", + "ny" + ], + [ + "ĠNi", + "czego" + ], + [ + "Za", + "stanowi" + ], + [ + "Ġdu", + "b" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dzonych" + ], + [ + "Ġodpor", + "ne" + ], + [ + "A", + "s" + ], + [ + "ka", + "żÄĻ" + ], + [ + "Ġprzyby", + "Äĩ" + ], + [ + "p", + "x" + ], + [ + "Ġpozdra", + "wiam" + ], + [ + "1", + "17" + ], + [ + "L", + "y" + ], + [ + "nu", + "jemy" + ], + [ + "ĠEx", + "press" + ], + [ + "Ġki", + "wajÄħc" + ], + [ + "Ġutwo", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "ĠoÅĽcie", + "ż" + ], + [ + "kie", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠD", + "ariusza" + ], + [ + "gnie", + "my" + ], + [ + "ĠKolo", + "nii" + ], + [ + "ÅĤo", + "cznie" + ], + [ + "ĠsÅĤużÄħ", + "cego" + ], + [ + "F", + "al" + ], + [ + "Ġwy", + "gener" + ], + [ + "Ġkobie", + "cej" + ], + [ + "ĠC", + "up" + ], + [ + "Ġzmie", + "nne" + ], + [ + "Ġpodpis", + "ano" + ], + [ + "cho", + "dź" + ], + [ + "ĠuÅĽmie", + "szkiem" + ], + [ + "Ġnowoczes", + "na" + ], + [ + "ĠO", + "baj" + ], + [ + "Ġsrebr", + "nych" + ], + [ + "Ġpom", + "nikiem" + ], + [ + "ĠW", + "raca" + ], + [ + "Ġzmie", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġzazdros", + "ny" + ], + [ + "Ġwraz", + "enie" + ], + [ + "Ġsamocho", + "dowym" + ], + [ + "Ġliter", + "Äħ" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "życia" + ], + [ + "Ġskanda", + "lu" + ], + [ + "p", + "kami" + ], + [ + "á", + "ĥ" + ], + [ + "Ġdo", + "tacja" + ], + [ + "Ġzuch", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "tar" + ], + [ + "Ġkorzyst", + "nie" + ], + [ + "Ġba", + "jek" + ], + [ + "inte", + "li" + ], + [ + "Ġprzed", + "ni" + ], + [ + "Ġzrobi", + "ona" + ], + [ + "Ġs", + "r" + ], + [ + "Ġmat", + "ko" + ], + [ + "Ġpoczy", + "taj" + ], + [ + "ĠDro", + "gowego" + ], + [ + "wa", + "cza" + ], + [ + "Ġro", + "t" + ], + [ + "Ġdobra", + "noc" + ], + [ + "Ġolej", + "em" + ], + [ + "Ġz", + "waż" + ], + [ + "ĠBi", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġsztafe", + "cie" + ], + [ + "Ġdrob", + "nym" + ], + [ + "ĠżÄħd", + "aÅĤ" + ], + [ + "ÅĤ", + "owska" + ], + [ + "o", + "zna" + ], + [ + "Ġzdoby", + "czy" + ], + [ + "S", + "ur" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "kowego" + ], + [ + "ĠmuzuÅĤ", + "man" + ], + [ + "ĠMedy", + "cznego" + ], + [ + "Ġelimina", + "cjach" + ], + [ + "Ġlegen", + "d" + ], + [ + "U", + "ÅĽci" + ], + [ + "le", + "ckiej" + ], + [ + "Ġzmar", + "li" + ], + [ + "Ġutru", + "dnie" + ], + [ + "cjonal", + "nego" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzymy" + ], + [ + "Ġprofesjonal", + "nie" + ], + [ + "Ġs", + "owiec" + ], + [ + "Ġcha", + "o" + ], + [ + "ane", + "l" + ], + [ + "Ġkrzy", + "knÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġspowie", + "dzi" + ], + [ + "ko", + "pem" + ], + [ + "Ġuczest", + "nictwo" + ], + [ + "ĠobowiÄħzu", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "aa", + "a" + ], + [ + "Ġpopraw", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġbran", + "dy" + ], + [ + "ÅĤ", + "owej" + ], + [ + "Ġcyga", + "ro" + ], + [ + "Ġre", + "fera" + ], + [ + "ĠczÅĤon", + "ki" + ], + [ + "ĠPG", + "NiG" + ], + [ + "Ġzna", + "cznych" + ], + [ + "ĠSkow", + "ro" + ], + [ + "Ġwy", + "ciska" + ], + [ + "Ġra", + "nne" + ], + [ + "ch", + "aliÅĽmy" + ], + [ + "ĠbyÅĤa", + "bym" + ], + [ + "Ġgry", + "pÄĻ" + ], + [ + "Ġobcokraj", + "owców" + ], + [ + "logi", + "cznÄħ" + ], + [ + "ĠmyÅĽli", + "wych" + ], + [ + "Ġdowol", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġfor", + "sy" + ], + [ + "Ġzawiera", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġtuzi", + "na" + ], + [ + "Ġt", + "atÄĻ" + ], + [ + "ci", + "we" + ], + [ + "Ġusprawiedli", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġpragnie", + "sz" + ], + [ + "d", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠSzpita", + "lu" + ], + [ + "Ġkul", + "ki" + ], + [ + "Przyczy", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠGowi", + "n" + ], + [ + "ĠchÅĤop", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġsz", + "ura" + ], + [ + "MaÅĤgorz", + "ata" + ], + [ + "M", + "ali" + ], + [ + "Ġr", + "dza" + ], + [ + "ĠpÄĻ", + "dem" + ], + [ + "ĠgÅĤoÅĽ", + "nik" + ], + [ + "su", + "j" + ], + [ + "Ġbudow", + "nictwie" + ], + [ + "zupeÅĤ", + "niej" + ], + [ + "Ġwielko", + "polskim" + ], + [ + "lan", + "ym" + ], + [ + "uje", + "cie" + ], + [ + "Ġprakty", + "cznego" + ], + [ + "ĠpozostaÅĤ", + "ej" + ], + [ + "dzia", + "la" + ], + [ + "Ġnie", + "c" + ], + [ + "Przyzna", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġrozum", + "owanie" + ], + [ + "Ġroz", + "dzieli" + ], + [ + "ĠSÅĤowe", + "nii" + ], + [ + "ĠSz", + "am" + ], + [ + "Ġminister", + "i" + ], + [ + "Ġhomoseksu", + "alnych" + ], + [ + "NES", + "CO" + ], + [ + "ĠR", + "ow" + ], + [ + "Ġsos", + "em" + ], + [ + "je", + "niem" + ], + [ + "Ġspo", + "de" + ], + [ + "Ġgot", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġudar", + "em" + ], + [ + "bi", + "ca" + ], + [ + "Le", + "on" + ], + [ + "zne", + "su" + ], + [ + "cti", + "ve" + ], + [ + "l", + "ce" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "Ġdowol", + "ne" + ], + [ + "Ġprojekt", + "owanej" + ], + [ + "M", + "R" + ], + [ + "ĠPo", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġdob", + "oru" + ], + [ + "Podstaw", + "Äħ" + ], + [ + "ĠzaÅĤ", + "óg" + ], + [ + "Ġwyj", + "dziesz" + ], + [ + "ĠMaj", + "or" + ], + [ + "ĠU", + "ro" + ], + [ + "Ġdy", + "wa" + ], + [ + "Ġkry", + "stali" + ], + [ + "Ġzwyczaj", + "nym" + ], + [ + "Ġporu", + "szony" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "jÄħcego" + ], + [ + "Ġograni", + "czeniem" + ], + [ + "Ġpion", + "owo" + ], + [ + "cz", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġwa", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġbior", + "Äħcych" + ], + [ + "Si", + "ad" + ], + [ + "ĠnamiÄĻ", + "tnie" + ], + [ + "Ġdot", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġskie", + "rowali" + ], + [ + "Ġku", + "bki" + ], + [ + "Ġpoli", + "to" + ], + [ + "ni", + "anego" + ], + [ + "wali", + "li" + ], + [ + "Ġzagra", + "nicznÄħ" + ], + [ + "cjoni", + "zm" + ], + [ + "la", + "cyjnych" + ], + [ + "e", + "ko" + ], + [ + "Ġwyprze", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġkopal", + "niach" + ], + [ + "Mi", + "r" + ], + [ + "Ġkomenta", + "rzem" + ], + [ + "all", + "ie" + ], + [ + "Ġczyjej", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġsto", + "jÄħca" + ], + [ + "Ġ16", + "9" + ], + [ + "Ġniech", + "aj" + ], + [ + "Ġoz", + "doby" + ], + [ + "Ġustal", + "onych" + ], + [ + "Ġstal", + "owych" + ], + [ + "Ġkrze", + "p" + ], + [ + "Ġprawic", + "owych" + ], + [ + "G", + "en" + ], + [ + "ru", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġwi", + "zjÄħ" + ], + [ + "Ġobie", + "kcie" + ], + [ + "Ġcholer", + "ne" + ], + [ + "Ġzaofer", + "owania" + ], + [ + "Ġwystar", + "czyÅĤ" + ], + [ + "wi", + "onymi" + ], + [ + "Ġwybuch", + "nie" + ], + [ + "kowaÅĤ", + "am" + ], + [ + "z", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġhand", + "larz" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽ", + "niÄĻ" + ], + [ + "Ġzagrani", + "czny" + ], + [ + "ĠumarÅĤ", + "ych" + ], + [ + "ĠpiÄĻcio", + "ma" + ], + [ + "ĠZapew", + "ne" + ], + [ + "wal", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzasad", + "niczego" + ], + [ + "Pow", + "staÅĤa" + ], + [ + "Ġpro", + "gres" + ], + [ + "Ġkomuni", + "styczne" + ], + [ + "Ġfel", + "ie" + ], + [ + "Ġmo", + "dera" + ], + [ + "ha", + "u" + ], + [ + "lan", + "der" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "ami" + ], + [ + "im", + "er" + ], + [ + "ve", + "d" + ], + [ + "Ġpojedyn", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġzaprezent", + "owaÅĤ" + ], + [ + "dzie", + "r" + ], + [ + "ĠprzyÅĤÄħ", + "czyÅĤ" + ], + [ + "no", + "kwa" + ], + [ + "ĠZasÅĤu", + "gi" + ], + [ + "Ġgrup", + "owej" + ], + [ + "Ġniez", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "osob", + "owej" + ], + [ + "Ġkciu", + "k" + ], + [ + "ĠAbra", + "ham" + ], + [ + "Ġwier", + "nym" + ], + [ + "Z", + "aka" + ], + [ + "Ġczy", + "ha" + ], + [ + "Ġ16", + "6" + ], + [ + "Ġfur", + "tkÄĻ" + ], + [ + "Ġuzdrowi", + "sk" + ], + [ + "Ġdzi", + "obie" + ], + [ + "1", + "14" + ], + [ + "ĠH", + "imm" + ], + [ + "Ġkombat", + "an" + ], + [ + "Ġbos", + "o" + ], + [ + "Ġpartyz", + "antów" + ], + [ + "Ġin", + "ż" + ], + [ + "Ġzapis", + "ami" + ], + [ + "Ġwz", + "noszÄħc" + ], + [ + "Ġsuk", + "nia" + ], + [ + "h", + "ak" + ], + [ + "Ġsiódm", + "ym" + ], + [ + "sty", + "kÄħ" + ], + [ + "Ar", + "tur" + ], + [ + "Ġreag", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġdo", + "pisaÄĩ" + ], + [ + "ek", + "sper" + ], + [ + "Ġaktyw", + "nym" + ], + [ + "Ġzrem", + "is" + ], + [ + "il", + "lo" + ], + [ + "lo", + "kacji" + ], + [ + "Ġszu", + "flad" + ], + [ + "Ġnowoczes", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠgÅĤup", + "cem" + ], + [ + "ĠNie", + "ruchomoÅĽci" + ], + [ + "Ġniewol", + "nikami" + ], + [ + "K", + "ÅĤopo" + ], + [ + "Ġmog", + "la" + ], + [ + "Ġspowod", + "owanie" + ], + [ + "Ġusi", + "ÅĤu" + ], + [ + "ĠWehrmach", + "tu" + ], + [ + "Z", + "ez" + ], + [ + "Ġnor", + "mÄĻ" + ], + [ + "Ġbole", + "Äĩ" + ], + [ + "sy", + "na" + ], + [ + "Mie", + "siÄħc" + ], + [ + "Ġkul", + "mina" + ], + [ + "Ġrozwi", + "jaÅĤa" + ], + [ + "Ġrówno", + "miernie" + ], + [ + "Ġlektu", + "rze" + ], + [ + "Ġfaj", + "nego" + ], + [ + "czo", + "rek" + ], + [ + "Ġmoc", + "arstwa" + ], + [ + "Ġoba", + "wiajÄħc" + ], + [ + "Ġstawi", + "ane" + ], + [ + "Ġrozumie", + "nie" + ], + [ + "ĠmaÅĤo", + "polskiego" + ], + [ + "Ġhoryzon", + "tem" + ], + [ + "Nie", + "sam" + ], + [ + "ĠpieniÄĻ", + "żnej" + ], + [ + "ĠPrzestÄĻp", + "czoÅĽci" + ], + [ + "ch", + "ol" + ], + [ + "ĠZa", + "bi" + ], + [ + "ĠsÅĤab", + "ej" + ], + [ + "Sku", + "te" + ], + [ + "Po", + "inform" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "dni" + ], + [ + "Ġtransfer", + "u" + ], + [ + "Ġsk", + "ÅĤó" + ], + [ + "Ġprób", + "owano" + ], + [ + "Ġinteligen", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠSpóÅĤ", + "ka" + ], + [ + "Ġuwie", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "Ġstaty", + "stycznych" + ], + [ + "Ġprzewoź", + "nika" + ], + [ + "hre", + "ra" + ], + [ + "Ġin", + "wen" + ], + [ + "Ġprzeprowa", + "dzony" + ], + [ + "Ġs", + "ec" + ], + [ + "Ġdo", + "lnym" + ], + [ + "Ġtajem", + "niczych" + ], + [ + "Ġziem", + "skiego" + ], + [ + "Ġprzebieg", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġkonklu", + "zji" + ], + [ + "Wy", + "p" + ], + [ + "oo", + "oo" + ], + [ + "ĠAdministra", + "cyjnego" + ], + [ + "Ġdob", + "ud" + ], + [ + "Ġog", + "la" + ], + [ + "Wie", + "rz" + ], + [ + "Ġprzezna", + "cza" + ], + [ + "ĠwypÅĤa", + "cane" + ], + [ + "Ġne", + "ta" + ], + [ + "ĠUr", + "ba" + ], + [ + "ĠobowiÄħzy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġmru", + "gnÄħÅĤ" + ], + [ + "r", + "da" + ], + [ + "Ġkupi", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġsur", + "owce" + ], + [ + "Festi", + "wal" + ], + [ + "ĠT", + "R" + ], + [ + "Ġdru", + "tu" + ], + [ + "Ġsprzeda", + "żÄħ" + ], + [ + "ĠBro", + "ad" + ], + [ + "Ġprze", + "puszcza" + ], + [ + "Ġigrzy", + "ska" + ], + [ + "Ġdziennikarz", + "ami" + ], + [ + "ĠWiÄĻ", + "zie" + ], + [ + "ĠkÅĤó", + "t" + ], + [ + "t", + "owarzy" + ], + [ + "Ġznak", + "ami" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "czony" + ], + [ + "Ġna", + "k" + ], + [ + "Ġo", + "prawi" + ], + [ + "Ġa", + "ranża" + ], + [ + "went", + "ary" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "kowy" + ], + [ + "Ġwios", + "ka" + ], + [ + "Ġod", + "lu" + ], + [ + "Ġposta", + "ra" + ], + [ + "Rad", + "io" + ], + [ + "Ġczyn", + "nej" + ], + [ + "Ġo", + "kazujÄħ" + ], + [ + "Ġan", + "alog" + ], + [ + "nos", + "cia" + ], + [ + "Ġsp", + "oważ" + ], + [ + "Ġzwró", + "cenie" + ], + [ + "Ġmotyw", + "em" + ], + [ + "ar", + "kty" + ], + [ + "pas", + "kow" + ], + [ + "ĠklÄĻ", + "ska" + ], + [ + "Tra", + "sa" + ], + [ + "Ġmater", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġznalezi", + "sk" + ], + [ + "Ġsowie", + "ckie" + ], + [ + "Zn", + "amy" + ], + [ + "Ġonie", + "ÅĽmie" + ], + [ + "Ġryn", + "kowych" + ], + [ + "Ġ16", + "1" + ], + [ + "ĠKU", + "CH" + ], + [ + "ĠNi", + "ght" + ], + [ + "Ġrados", + "ne" + ], + [ + "Wy", + "rzu" + ], + [ + "ĠR", + "ezer" + ], + [ + "Ġdomy", + "sÅĤy" + ], + [ + "Ġprzewidy", + "wania" + ], + [ + "t", + "onów" + ], + [ + "Ġpokarm", + "owego" + ], + [ + "Naj", + "bliż" + ], + [ + "ĠrosnÄħ", + "cÄħ" + ], + [ + "D", + "F" + ], + [ + "do", + "rze" + ], + [ + "z", + "owanym" + ], + [ + "Åļwiad", + "omoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠGÅĤów", + "nym" + ], + [ + "Ġbra", + "wo" + ], + [ + "Ġoryginal", + "nego" + ], + [ + "Ġmundu", + "ru" + ], + [ + "Zoba", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġdyrek", + "torze" + ], + [ + "ĠNa", + "vy" + ], + [ + "Ġpocz", + "towych" + ], + [ + "Ġod", + "trÄħ" + ], + [ + "Ry", + "nek" + ], + [ + "V", + "II" + ], + [ + "ĠsprzÄĻ", + "ty" + ], + [ + "Ġpoże", + "ra" + ], + [ + "Ġwyba", + "czenie" + ], + [ + "ĠnaÅĽla", + "dowaÄĩ" + ], + [ + "SÅĤu", + "cham" + ], + [ + "Ġw", + "ciÄħgnÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġoto", + "czeniem" + ], + [ + "Pom", + "or" + ], + [ + "dzie", + "niec" + ], + [ + "Ġma", + "chajÄħc" + ], + [ + "wi", + "o" + ], + [ + "pi", + "k" + ], + [ + "Ġten", + "że" + ], + [ + "Ġprzyczy", + "niÅĤy" + ], + [ + "Ġ19", + "1" + ], + [ + "Ġpocie", + "chy" + ], + [ + "Ġu", + "rodÄĻ" + ], + [ + "ologi", + "czny" + ], + [ + "ĠpotÄĻż", + "nie" + ], + [ + "Ġoprocent", + "owania" + ], + [ + "Ġroz", + "staÄĩ" + ], + [ + "Zak", + "res" + ], + [ + "ĠPaÅĦstw", + "owa" + ], + [ + "Prze", + "zna" + ], + [ + "Ġwywo", + "ÅĤujÄħc" + ], + [ + "ĠWa", + "cÅĤa" + ], + [ + "GÅĤów", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġnajcieka", + "w" + ], + [ + "Ġa", + "sp" + ], + [ + "Ġzjedno", + "czenia" + ], + [ + "Ġogar", + "nie" + ], + [ + "em", + "an" + ], + [ + "de", + "on" + ], + [ + "Ġupraw", + "nione" + ], + [ + "Ġwykorzysty", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġmaszyn", + "owy" + ], + [ + "Ġo", + "sia" + ], + [ + "Ġgór", + "ne" + ], + [ + "Ġkryty", + "k" + ], + [ + "Ġgrani", + "czne" + ], + [ + "C", + "at" + ], + [ + "cz", + "niejszych" + ], + [ + "Ġbru", + "du" + ], + [ + "Ġfo", + "tora" + ], + [ + "J", + "en" + ], + [ + "Ġj", + "Query" + ], + [ + "Ġpraw", + "owi" + ], + [ + "bi", + "ÅĦski" + ], + [ + "Zatrzym", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠKomi", + "te" + ], + [ + "stra", + "cja" + ], + [ + "Ġlokali", + "zacja" + ], + [ + "Ġmor", + "ski" + ], + [ + "B", + "E" + ], + [ + "Ġimigra", + "nci" + ], + [ + "il", + "yn" + ], + [ + "rza", + "c" + ], + [ + "Ġasfal", + "t" + ], + [ + "Ġprzy", + "sm" + ], + [ + "W", + "pÅĤy" + ], + [ + "Trzym", + "aj" + ], + [ + "ĠCzerwo", + "na" + ], + [ + "Ġocze", + "kujÄħcych" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "siÅĤo" + ], + [ + "ĠM", + "aster" + ], + [ + "Ġprzed", + "ostat" + ], + [ + "Ġbrak", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠNau", + "czyciel" + ], + [ + "Ġgr", + "ill" + ], + [ + "Ġnależ", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġlokal", + "na" + ], + [ + "Poja", + "wiÅĤ" + ], + [ + "mie", + "szczenie" + ], + [ + "Ġfigu", + "ra" + ], + [ + "Ġzaro", + "ÅĽla" + ], + [ + "ĠHer", + "r" + ], + [ + "Ġw", + "cisk" + ], + [ + "Ġroz", + "sie" + ], + [ + "Ġdoda", + "niu" + ], + [ + "ĠżÄħda", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġodegra", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġz", + "win" + ], + [ + "ĠWie", + "my" + ], + [ + "Ġspali", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġprzemówi", + "Äĩ" + ], + [ + "K", + "rop" + ], + [ + "Ġbo", + "że" + ], + [ + "Ġzni", + "szczyÅĤa" + ], + [ + "Ġhos", + "pi" + ], + [ + "Ġprzedszko", + "lach" + ], + [ + "ry", + "l" + ], + [ + "ĠPowÄħ", + "z" + ], + [ + "ra", + "ma" + ], + [ + "ĠTy", + "siÄħc" + ], + [ + "ĠszeÅĽÄĩ", + "dziesiÄħ" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "niÄĻciem" + ], + [ + "Ġprzetar", + "gów" + ], + [ + "ĠCz", + "tery" + ], + [ + "Ġzrozu", + "miaÅĤy" + ], + [ + "Ġzamy", + "kaÅĤ" + ], + [ + "p", + "ne" + ], + [ + "Ġb", + "ia" + ], + [ + "Ġminimal", + "nie" + ], + [ + "Ġprepara", + "tu" + ], + [ + "Ġd", + "Äħb" + ], + [ + "ĠFeli", + "ks" + ], + [ + "ce", + "rze" + ], + [ + "ĠgorÄħ", + "czkÄĻ" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "wÅĤaÅĽci" + ], + [ + "Ġplan", + "owany" + ], + [ + "Ġcio", + "ci" + ], + [ + "Ġsko", + "ordyn" + ], + [ + "Ġspostrze", + "ga" + ], + [ + "Bi", + "twa" + ], + [ + "Ġsygn", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠlÄħd", + "owanie" + ], + [ + "Ġpodwój", + "ny" + ], + [ + "Ġlu", + "z" + ], + [ + "Ġza", + "ciem" + ], + [ + "ĠSt", + "ates" + ], + [ + "pro", + "jekt" + ], + [ + "Ġdem", + "oni" + ], + [ + "Komi", + "sarz" + ], + [ + "Kod", + "eks" + ], + [ + "ĠB", + "AR" + ], + [ + "Ġdokumen", + "tacja" + ], + [ + "Ġt", + "atÄħ" + ], + [ + "Mi", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġpoda", + "li" + ], + [ + "Ġczytel", + "nicy" + ], + [ + "Komu", + "nika" + ], + [ + "Ġzawart", + "Äħ" + ], + [ + "ĠBo", + "hater" + ], + [ + "lar", + "nym" + ], + [ + "Ġorgan", + "om" + ], + [ + "Ġreorgani", + "zacji" + ], + [ + "Ġdożywo", + "cie" + ], + [ + "ży", + "n" + ], + [ + "Ġemis", + "jÄĻ" + ], + [ + "1", + "13" + ], + [ + "Ġapartam", + "entu" + ], + [ + "Ġuzyski", + "wania" + ], + [ + "G", + "rom" + ], + [ + "Ġsi", + "we" + ], + [ + "ĠPe", + "dagogi" + ], + [ + "ĠjÄĻ", + "ki" + ], + [ + "W", + "ÅĽcie" + ], + [ + "ĠE", + "den" + ], + [ + "dat", + "a" + ], + [ + "ĠwÄĻ", + "dli" + ], + [ + "Ġzajm", + "owaÅĤo" + ], + [ + "ĠZakÅĤa", + "dy" + ], + [ + "Ġwy", + "szliÅĽmy" + ], + [ + "ĠsÅĤy", + "nnym" + ], + [ + "Ġdale", + "kiego" + ], + [ + "ĠMan", + "chester" + ], + [ + "Ġprze", + "bÅĤy" + ], + [ + "Ġpowi", + "taÄĩ" + ], + [ + "Ġlegisla", + "cyjnym" + ], + [ + "Ġroz", + "owepaski" + ], + [ + "Ġka", + "wie" + ], + [ + "pÅĤ", + "k" + ], + [ + "Ġastro", + "nau" + ], + [ + "ĠÅļlÄħ", + "skich" + ], + [ + "ĠDÅĤu", + "goÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠA", + "zerbej" + ], + [ + "Od", + "ez" + ], + [ + "Ġrobotni", + "czej" + ], + [ + "ÅĤ", + "owÄĻ" + ], + [ + "cz", + "niejsza" + ], + [ + "al", + "am" + ], + [ + "Ġpoinform", + "owano" + ], + [ + "ĠpożÄħd", + "ane" + ], + [ + "Ġst", + "eno" + ], + [ + "ĠV", + "iolet" + ], + [ + "ĠpodjÄĻ", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠTrakt", + "atu" + ], + [ + "Ġolbrzym", + "im" + ], + [ + "Ġpodd", + "ana" + ], + [ + "ĠRosja", + "nin" + ], + [ + "ĠpocaÅĤ", + "unku" + ], + [ + "Ġsy", + "nonim" + ], + [ + "Ġbutel", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġprzy", + "spa" + ], + [ + "ĠIgna", + "cego" + ], + [ + "U", + "nika" + ], + [ + "Ġpubli", + "kowane" + ], + [ + "Ġtkwi", + "ÅĤa" + ], + [ + "N", + "ade" + ], + [ + "Ġnatychmiast", + "owe" + ], + [ + "Ġnar", + "kom" + ], + [ + "Wy", + "padek" + ], + [ + "Ġparlamentar", + "nej" + ], + [ + "Ġme", + "ty" + ], + [ + "Ġgene", + "tyczne" + ], + [ + "Ġgrz", + "mo" + ], + [ + "Ġpodze", + "spo" + ], + [ + "ĠM", + "ek" + ], + [ + "Ġdefini", + "tywnie" + ], + [ + "ma", + "rze" + ], + [ + "Ġpodej", + "mujÄħc" + ], + [ + "Ġlewic", + "owe" + ], + [ + "Ġna", + "bi" + ], + [ + "ĠEurope", + "an" + ], + [ + "ĠÅģa", + "w" + ], + [ + "Ġschy", + "ÅĤku" + ], + [ + "ĠI", + "ranie" + ], + [ + "Ġfut", + "bolu" + ], + [ + "Ġprzeczy", + "taj" + ], + [ + "Ġ2", + "16" + ], + [ + "t", + "la" + ], + [ + "ĠRP", + "O" + ], + [ + "Ġdzi", + "kiego" + ], + [ + "Ġpopi", + "jajÄħc" + ], + [ + "Ġb", + "ana" + ], + [ + "ĠnależÄħ", + "ca" + ], + [ + "ĠgÅĤad", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠlÄħ", + "duje" + ], + [ + "Ġli", + "nku" + ], + [ + "ĠwywoÅĤ", + "any" + ], + [ + "ĠpiÅĤka", + "rzem" + ], + [ + "Ġuważa", + "cie" + ], + [ + "Ġrodzi", + "nna" + ], + [ + "Ġse", + "sjÄĻ" + ], + [ + "Ġtrwa", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġstruktu", + "ralnych" + ], + [ + "Ġw", + "ata" + ], + [ + "Ġface", + "bo" + ], + [ + "Ġjedena", + "stu" + ], + [ + "Ġzastos", + "owaniem" + ], + [ + "Ġdzwo", + "niÅĤa" + ], + [ + "Ġfilozo", + "fów" + ], + [ + "Ġwykorzyst", + "any" + ], + [ + "p", + "kach" + ], + [ + "Ġwykonu", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġwskazu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġliczeb", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġfaj", + "nych" + ], + [ + "Ġrozpatry", + "wane" + ], + [ + "Ġnazwi", + "jmy" + ], + [ + "Ø", + "§" + ], + [ + "Ġzale", + "wa" + ], + [ + "Ġser", + "du" + ], + [ + "Ġodzwiercied", + "lenie" + ], + [ + "Ġróż", + "owym" + ], + [ + "Ġaktu", + "alnego" + ], + [ + "Ġfortu", + "nÄĻ" + ], + [ + "ĠAkadem", + "i" + ], + [ + "ĠEU", + "RO" + ], + [ + "Ġschem", + "atu" + ], + [ + "Ġban", + "kowy" + ], + [ + "an", + "tka" + ], + [ + "Ġe", + "tery" + ], + [ + "Ġszlachet", + "ne" + ], + [ + "man", + "da" + ], + [ + "Obec", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠprzestÄĻp", + "stwem" + ], + [ + "Ġagres", + "ja" + ], + [ + "ĠwÅĤo", + "skim" + ], + [ + "ckie", + "wicz" + ], + [ + "Ġwi", + "ÅĽni" + ], + [ + "Ġbez", + "powrotnie" + ], + [ + "Ġst", + "aÅĤam" + ], + [ + "Obec", + "na" + ], + [ + "Ġrachu", + "bÄĻ" + ], + [ + "Ġsce", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġna", + "grze" + ], + [ + "Ġo", + "dze" + ], + [ + "ĠporzÄħd", + "ne" + ], + [ + "Ġkonsy", + "sten" + ], + [ + "Ġp", + "nÄħ" + ], + [ + "ans", + "en" + ], + [ + "ĠprzysiÄĻ", + "gam" + ], + [ + "tak", + "im" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "szaÄĩ" + ], + [ + "Cz", + "ÅĤonek" + ], + [ + "M", + "ak" + ], + [ + "owa", + "j" + ], + [ + "Ġpod", + "pi" + ], + [ + "Ġja", + "jek" + ], + [ + "sie", + "dzi" + ], + [ + "Ġuspoko", + "i" + ], + [ + "Ġprze", + "dziera" + ], + [ + "Ġsprost", + "owania" + ], + [ + "Ġwy", + "hod" + ], + [ + "Ġzada", + "niami" + ], + [ + "Pozwo", + "li" + ], + [ + "Ġtelewiz", + "orem" + ], + [ + "Ġwi", + "wat" + ], + [ + "ĠdoÅĤÄħ", + "czyli" + ], + [ + "Ġdostos", + "owane" + ], + [ + "Ġwydoby", + "cie" + ], + [ + "Ġrzu", + "tu" + ], + [ + "Ġrzymskokatoli", + "ckiego" + ], + [ + "da", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġskoja", + "rzenia" + ], + [ + "ĠInstitu", + "te" + ], + [ + "Ġwy", + "rabi" + ], + [ + "Ġspoty", + "kali" + ], + [ + "Ġzw", + "lek" + ], + [ + "Ġfabu", + "ÅĤy" + ], + [ + "ch", + "wi" + ], + [ + "Ġdis", + "co" + ], + [ + "Ġdob", + "rodu" + ], + [ + "Ġszcz", + "ur" + ], + [ + "ĠgÅĤupo", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġmelo", + "dii" + ], + [ + "ĠPro", + "gramie" + ], + [ + "Ġpozna", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġgar", + "dÅĤ" + ], + [ + "Ġzaawans", + "owanych" + ], + [ + "pa", + "gan" + ], + [ + "Ġpojedyn", + "czo" + ], + [ + "ĠS", + "prawa" + ], + [ + "Ġbli", + "ższe" + ], + [ + "Ġfat", + "alne" + ], + [ + "Ġgej", + "em" + ], + [ + "Dź", + "wiÄĻk" + ], + [ + "ĠG", + "os" + ], + [ + "Ġha", + "ft" + ], + [ + "no", + "moc" + ], + [ + "Ġhand", + "larzy" + ], + [ + "ĠKi", + "jów" + ], + [ + "rozu", + "m" + ], + [ + "Ġstro", + "jach" + ], + [ + "Ġkra", + "dnie" + ], + [ + "Ġniemożli", + "wy" + ], + [ + "czer", + "wone" + ], + [ + "ĠBar", + "cel" + ], + [ + "Ġgigan", + "tyczny" + ], + [ + "Ġle", + "kami" + ], + [ + "ĠYo", + "ung" + ], + [ + "Mówi", + "ono" + ], + [ + "Ġstabi", + "lne" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "ki" + ], + [ + "Ġlitera", + "cki" + ], + [ + "Ġkurio", + "z" + ], + [ + "Ġpozy", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġuro", + "dzonych" + ], + [ + "ĠuciÄħż", + "liwe" + ], + [ + "ĠSu", + "b" + ], + [ + "at", + "um" + ], + [ + "Ġiden", + "tycznie" + ], + [ + "Ġistnie", + "jÄħcy" + ], + [ + "A", + "resz" + ], + [ + "Ġniez", + "godny" + ], + [ + "Ġwojsk", + "ami" + ], + [ + "Ġi", + "to" + ], + [ + "Ġkonie", + "cznych" + ], + [ + "Ġgrze", + "baÄĩ" + ], + [ + "Podkre", + "ÅĽla" + ], + [ + "k", + "amie" + ], + [ + "Ġto", + "mów" + ], + [ + "us", + "ów" + ], + [ + "ĠDe", + "si" + ], + [ + "Efek", + "tem" + ], + [ + "Ġopu", + "szczenie" + ], + [ + "Ġjapo", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "Ġzanied", + "b" + ], + [ + "ĠklÄĻ", + "sce" + ], + [ + "Z", + "bignie" + ], + [ + "Ġstro", + "nami" + ], + [ + "Ġodwie", + "dzin" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄħty", + "ÅĦ" + ], + [ + "Próbu", + "jÄĻ" + ], + [ + "kt", + "ory" + ], + [ + "ĠsÅĤab", + "ego" + ], + [ + "Ġpatrioty", + "zmu" + ], + [ + "ĠkoÅĽcioÅĤa", + "ch" + ], + [ + "Ġruszy", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġali", + "mentów" + ], + [ + "o", + "fi" + ], + [ + "ch", + "owskiego" + ], + [ + "Ġwios", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġrozróż", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġu", + "strze" + ], + [ + "sk", + "an" + ], + [ + "ĠÅļ", + "pie" + ], + [ + "Ġpor", + "wania" + ], + [ + "liz", + "ny" + ], + [ + "Ġsekre", + "ty" + ], + [ + "at", + "lanty" + ], + [ + "ki", + "z" + ], + [ + "py", + "right" + ], + [ + "ĠmiÄĻk", + "kÄħ" + ], + [ + "Tre", + "ner" + ], + [ + "ĠTe", + "am" + ], + [ + "ĠZacho", + "dnim" + ], + [ + "Ġkonty", + "nent" + ], + [ + "Ġrados", + "ny" + ], + [ + "Ġprze", + "s" + ], + [ + "Ġmi", + "nÄħÄĩ" + ], + [ + "Ra", + "faÅĤ" + ], + [ + "Z", + "mniej" + ], + [ + "ĠF", + "let" + ], + [ + "Ġpotrzeb", + "owaÅĤem" + ], + [ + "Ġzwróci", + "ÅĤy" + ], + [ + "ty", + "kaÅĤ" + ], + [ + "Ġkra", + "dnÄħ" + ], + [ + "Ġustawodaw", + "czej" + ], + [ + "Ġnie", + "bia" + ], + [ + "Ġpojem", + "nika" + ], + [ + "k", + "niÄĻty" + ], + [ + "Ġwy", + "wÅĤa" + ], + [ + "»", + "," + ], + [ + "Ġpowstrzym", + "a" + ], + [ + "Z", + "aÅĤat" + ], + [ + "Po", + "chodzi" + ], + [ + "Mo", + "nika" + ], + [ + "Ġpszcz", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "egzekw" + ], + [ + "Podob", + "ny" + ], + [ + "ĠGu", + "sta" + ], + [ + "a", + "p" + ], + [ + "Ġtra", + "cÄĻ" + ], + [ + "us", + "h" + ], + [ + "Wi", + "zy" + ], + [ + "Ġzastos", + "owaÅĦ" + ], + [ + "Zam", + "ach" + ], + [ + "ĠuwiÄĻ", + "ziony" + ], + [ + "Ġg", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġd", + "owia" + ], + [ + "ma", + "li" + ], + [ + "Ġusmie", + "ch" + ], + [ + "Po", + "ÅĤowa" + ], + [ + "ĠWÅĤo", + "si" + ], + [ + "Pat", + "rzyÅĤem" + ], + [ + "Ġp", + "c" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "ciÅĤo" + ], + [ + "Ġ18", + "6" + ], + [ + "Ġprzyj", + "adÄħ" + ], + [ + "ĠwystarczyÅĤo", + "by" + ], + [ + "Ġmerytory", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġrówie", + "ÅĽników" + ], + [ + "Ġza", + "telefon" + ], + [ + "ĠMistrzost", + "wach" + ], + [ + "i", + "ste" + ], + [ + "Ġli", + "czyli" + ], + [ + "Ka", + "czyÅĦski" + ], + [ + "Ġpa", + "ster" + ], + [ + "szy", + "cie" + ], + [ + "Ġodpowiedni", + "mi" + ], + [ + "ĠDÄħ", + "br" + ], + [ + "Ġplat", + "forma" + ], + [ + "Ġzależ", + "Äħ" + ], + [ + "Ġcuk", + "rem" + ], + [ + "no", + "tÄħ" + ], + [ + "ĠBa", + "b" + ], + [ + "Ġnu", + "ta" + ], + [ + "Ġdom", + "ami" + ], + [ + "Ġpar", + "szy" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "ÅĤami" + ], + [ + "Ġczerw", + "on" + ], + [ + "Ġdelika", + "tnej" + ], + [ + "ĠzgÅĤa", + "szania" + ], + [ + "Ġbandy", + "ci" + ], + [ + "ĠSzyb", + "ko" + ], + [ + "ĠMi", + "ÅĦsku" + ], + [ + "Ġnatar", + "czy" + ], + [ + "Ġkról", + "owie" + ], + [ + "Nie", + "zna" + ], + [ + "t", + "d" + ], + [ + "Jak", + "e" + ], + [ + "Ġtelewizyj", + "nym" + ], + [ + "Ġwyrów", + "ny" + ], + [ + "Ġboj", + "owników" + ], + [ + "Nad", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġroz", + "dzieliÄĩ" + ], + [ + "ĠTest", + "amentu" + ], + [ + "Ġuzależ", + "nienie" + ], + [ + "Ġuk", + "ÅĤon" + ], + [ + "Ġprzebie", + "gÅĤa" + ], + [ + "ĠWy", + "bor" + ], + [ + "Ġremon", + "cie" + ], + [ + "ĠżaÅĤos", + "ny" + ], + [ + "Ġst", + "rzaÅĤem" + ], + [ + "Ġroz", + "lega" + ], + [ + "Wy", + "sy" + ], + [ + "Ġost", + "rzem" + ], + [ + "ĠRena", + "ta" + ], + [ + "Ġindywidu", + "alny" + ], + [ + "Fir", + "my" + ], + [ + "rzy", + "nie" + ], + [ + "Ġzaple", + "czu" + ], + [ + "sz", + "no" + ], + [ + "Ġcieka", + "wsze" + ], + [ + "Ġbó", + "stwa" + ], + [ + "Ġnao", + "koÅĤo" + ], + [ + "Ġuli", + "cznych" + ], + [ + "Ġposiada", + "czy" + ], + [ + "ĠBar", + "ry" + ], + [ + "Ġzem", + "sta" + ], + [ + "Ġdod", + "ano" + ], + [ + "Ġdostar", + "czenie" + ], + [ + "Ġzbi", + "orach" + ], + [ + "Ġnieprzyjem", + "nie" + ], + [ + "Ġza", + "biorÄħ" + ], + [ + "ĠBar", + "bar" + ], + [ + "gar", + "nia" + ], + [ + "Ġrej", + "onów" + ], + [ + "Ġpowtarza", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġre", + "turn" + ], + [ + "Ġnajpopular", + "niejszych" + ], + [ + "P", + "sy" + ], + [ + "Ġc", + "an" + ], + [ + "ĠwiÄĻksz", + "ymi" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tna" + ], + [ + "Ġwicem", + "istrz" + ], + [ + "Ġar", + "maty" + ], + [ + "Ġpo", + "spo" + ], + [ + "Ġna", + "mawia" + ], + [ + "La", + "ura" + ], + [ + "Ġznami", + "ona" + ], + [ + "Ġu", + "gody" + ], + [ + "en", + "g" + ], + [ + "gÅĤu", + "p" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dzi" + ], + [ + "Ġpiach", + "u" + ], + [ + "ĠwstrzÄħ", + "ÅĽniÄĻty" + ], + [ + "Ġko", + "lar" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzonych" + ], + [ + "Ġorganiza", + "cjach" + ], + [ + "szy", + "ny" + ], + [ + "Ġszwe", + "dzki" + ], + [ + "Ġperspektyw", + "Äħ" + ], + [ + "ari", + "an" + ], + [ + "ĠsÅĤucha", + "wek" + ], + [ + "Ġwolontari", + "uszy" + ], + [ + "S", + "he" + ], + [ + "Ġwypo", + "ku" + ], + [ + "Ġsmu", + "tnym" + ], + [ + "L", + "ÄĦ" + ], + [ + "Ġprzy", + "Äĩmi" + ], + [ + "ĠIs", + "landii" + ], + [ + "Ġnieo", + "ficjalnie" + ], + [ + "Ġzbi", + "ty" + ], + [ + "Wscho", + "dniej" + ], + [ + "u", + "cha" + ], + [ + "um", + "an" + ], + [ + "n", + "owania" + ], + [ + "Ġpowie", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġmo", + "ra" + ], + [ + "wiÄħza", + "nia" + ], + [ + "Ġsuge", + "stia" + ], + [ + "Ġdramaty", + "czne" + ], + [ + "Ġan", + "kiety" + ], + [ + "Ġkryty", + "cznych" + ], + [ + "ĠA", + "th" + ], + [ + "Ġseksu", + "alny" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻ", + "stwem" + ], + [ + "ĠApo", + "sto" + ], + [ + "Ġweget", + "aria" + ], + [ + "Ġro", + "bie" + ], + [ + "Ġdrobiaz", + "gi" + ], + [ + "sa", + "rzu" + ], + [ + "ÅĽnie", + "wskiego" + ], + [ + "ha", + "i" + ], + [ + "ĠÅ»e", + "rom" + ], + [ + "ĠM", + "F" + ], + [ + "ĠwÅĤaÅĽciciel", + "owi" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻz", + "ca" + ], + [ + "Ġod", + "gór" + ], + [ + "Ġwyczu", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġo", + "liwy" + ], + [ + "ĠWi", + "ÅĽniewski" + ], + [ + "dar", + "ÅĤ" + ], + [ + "żone", + "k" + ], + [ + "Ġwpada", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġuprze", + "dziÄĩ" + ], + [ + "Ġprzyzwoi", + "cie" + ], + [ + "Ġsztu", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġinternet", + "owym" + ], + [ + "ĠMiro", + "sÅĤawa" + ], + [ + "!", + "âĢ¦" + ], + [ + "Ġu", + "stÄĻpuje" + ], + [ + "L", + "P" + ], + [ + "ĠzdÄħ", + "żyÅĤy" + ], + [ + "Ġinteligent", + "na" + ], + [ + "ĠAndrze", + "jem" + ], + [ + "ĠpodporzÄħd", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "ĠTrybu", + "nale" + ], + [ + "Ġm", + "jr" + ], + [ + "ĠW", + "asy" + ], + [ + "now", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġwych", + "u" + ], + [ + "ĠNa", + "leży" + ], + [ + "19", + "75" + ], + [ + "Ġzawo", + "ÅĤaÄĩ" + ], + [ + "Ġod", + "gra" + ], + [ + "Ġwe", + "tera" + ], + [ + "deÅĤ", + "ko" + ], + [ + "Ġskrom", + "nym" + ], + [ + "Ġw", + "ciela" + ], + [ + "ĠKami", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "ĠchrzÄħ", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠpoÅĽ", + "rednie" + ], + [ + "Ġgorz", + "kie" + ], + [ + "bi", + "tra" + ], + [ + "mu", + "ra" + ], + [ + "Ġtrzym", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠpotrafiÅĤ", + "by" + ], + [ + "ĠÅĽci", + "skaÅĤ" + ], + [ + "U", + "twór" + ], + [ + "ĠwysÅĤ", + "ane" + ], + [ + "Bie", + "dny" + ], + [ + "de", + "d" + ], + [ + "ĠMe", + "gan" + ], + [ + "Ġuregul", + "owaÄĩ" + ], + [ + "cho", + "dzenie" + ], + [ + "Ġstos", + "owaÅĤ" + ], + [ + "piera", + "mi" + ], + [ + "ĠzwierzÄĻ", + "cego" + ], + [ + "Ġrozdy", + "spon" + ], + [ + "Ġta", + "ÅĦce" + ], + [ + "Ġdecydu", + "jÄħcy" + ], + [ + "styn", + "kt" + ], + [ + "ĠgÅĤupo", + "t" + ], + [ + "Ġnaszy", + "jnik" + ], + [ + "ĠK", + "wi" + ], + [ + "ak", + "im" + ], + [ + "Ġmiesz", + "anka" + ], + [ + "Ġpozba", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġsztu", + "czny" + ], + [ + "Ġpras", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġprze", + "dziaÅĤu" + ], + [ + "Ġpodniec", + "ony" + ], + [ + "Ġograni", + "czania" + ], + [ + "m", + "and" + ], + [ + "Ġmie", + "wa" + ], + [ + "daj", + "o" + ], + [ + "Ġroz", + "miarze" + ], + [ + "U", + "two" + ], + [ + "Ġe", + "ses" + ], + [ + "ste", + "rze" + ], + [ + "Ġfinans", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġdotar", + "cie" + ], + [ + "Ġprych", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "ĠrozmyÅĽl", + "aÅĤ" + ], + [ + "dz", + "aÅĤam" + ], + [ + "D", + "un" + ], + [ + "Ġwiej", + "skÄħ" + ], + [ + "ĠJe", + "le" + ], + [ + "Ġpoko", + "leniu" + ], + [ + "ĠRe", + "habili" + ], + [ + "Ġuleg", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠlÄĻ", + "ki" + ], + [ + "ĠB", + "OR" + ], + [ + "Ġkilko", + "ro" + ], + [ + "ĠG", + "ad" + ], + [ + "Ġzad", + "b" + ], + [ + "Ġodpowiedzial", + "nym" + ], + [ + "Ġhipote", + "zÄĻ" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "uje" + ], + [ + "ow", + "nica" + ], + [ + "Ġszcze", + "rym" + ], + [ + "S", + "prawi" + ], + [ + "po", + "te" + ], + [ + "Ġprzegra", + "nym" + ], + [ + "ĠOs", + "ob" + ], + [ + "Ġwybi", + "ór" + ], + [ + "Ġznajom", + "Äħ" + ], + [ + "Z", + "dr" + ], + [ + "Ġpoko", + "ry" + ], + [ + "Ġodbi", + "jaÅĤy" + ], + [ + "ĠkÅĤam", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġzasi", + "lanie" + ], + [ + "Ġwyjeżdża", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzach", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "Ġwst", + "rzÄħsnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġsekreta", + "rzy" + ], + [ + "Ġze", + "ÅĦ" + ], + [ + "do", + "li" + ], + [ + "Ġru", + "mieÅĦ" + ], + [ + "ĠpÅĤ", + "ód" + ], + [ + "ĠdoskonaÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġwzdry", + "gnÄħÅĤ" + ], + [ + "dziaÅĤ", + "ek" + ], + [ + "ĠMi", + "riam" + ], + [ + "Ġst", + "em" + ], + [ + "ĠK", + "no" + ], + [ + "pie", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "szeniu" + ], + [ + "ra", + "la" + ], + [ + "ĠS", + "Y" + ], + [ + "Ġgra", + "fik" + ], + [ + "Ġl", + "y" + ], + [ + "Ġtutej", + "szych" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzonym" + ], + [ + "ĠKraj", + "owÄħ" + ], + [ + "ĠukÅĤo", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġu", + "no" + ], + [ + "Ġpod", + "bija" + ], + [ + "Ġpapiero", + "sem" + ], + [ + "rz", + "on" + ], + [ + "Ġsiedzi", + "my" + ], + [ + "t", + "wÄħ" + ], + [ + "Åļ", + "lÄħ" + ], + [ + "ĠwyjaÅĽni", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġzdecy", + "dowaÅĤy" + ], + [ + "dru", + "ki" + ], + [ + "Ġbezrobo", + "ciu" + ], + [ + "ĠgÅĤa", + "z" + ], + [ + "ĠChurch", + "ill" + ], + [ + "Nie", + "poko" + ], + [ + "Ġwez", + "waÅĤa" + ], + [ + "ĠPodkarpa", + "ciu" + ], + [ + "pi", + "anie" + ], + [ + "Ġabor", + "cjÄĻ" + ], + [ + "aÅĤ", + "ej" + ], + [ + "Ġinteres", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġsp", + "owal" + ], + [ + "Ġda", + "waj" + ], + [ + "ĠH", + "et" + ], + [ + "Ġarty", + "stycznego" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "na" + ], + [ + "Res", + "ort" + ], + [ + "Ġpi", + "su" + ], + [ + "ĠNie", + "którzy" + ], + [ + "Ġtrady", + "cyjnego" + ], + [ + "Ġwyzna", + "czonym" + ], + [ + "ĠpiÄĻ", + "tach" + ], + [ + "Ġukry", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠRadzie", + "ckim" + ], + [ + "Ġrent", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġroz", + "daw" + ], + [ + "Przy", + "tu" + ], + [ + "ĠPamiÄĻ", + "taj" + ], + [ + "ĠpoczÄħtk", + "owym" + ], + [ + "ĠRzymi", + "anie" + ], + [ + "mu", + "n" + ], + [ + "Ġtoale", + "cie" + ], + [ + "Ġkaret", + "ka" + ], + [ + "Ġprzy", + "klÄĻ" + ], + [ + "Ġser", + "em" + ], + [ + "Ġwiat", + "ry" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "tÄħ" + ], + [ + "ĠNi", + "ger" + ], + [ + "Ġopad", + "ów" + ], + [ + "Ġpremedy", + "tacjÄħ" + ], + [ + "Ġpozba", + "wia" + ], + [ + "Ġzakaz", + "em" + ], + [ + "G", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġstraci", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġ20", + "6" + ], + [ + "ĠgÅĤos", + "owaÅĦ" + ], + [ + "ĠdostÄĻp", + "em" + ], + [ + "Ġselek", + "cji" + ], + [ + "Ġod", + "byt" + ], + [ + "syj", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owano" + ], + [ + "Ġradi", + "owe" + ], + [ + "Zami", + "l" + ], + [ + "A", + "f" + ], + [ + "Po", + "je" + ], + [ + "Ġpóźniej", + "szy" + ], + [ + "Ġjednozna", + "czny" + ], + [ + "198", + "3" + ], + [ + "Ġzor", + "gani" + ], + [ + "ĠWiÄĻ", + "cej" + ], + [ + "Ġorien", + "tuje" + ], + [ + "Ġnie", + "chy" + ], + [ + "Ġrzu", + "caÅĤa" + ], + [ + "Ġgwaran", + "tujÄħ" + ], + [ + "Ġprze", + "ce" + ], + [ + "dal", + "l" + ], + [ + "Ġso", + "cial" + ], + [ + "ĠhuÅĽ", + "ta" + ], + [ + "tora", + "ch" + ], + [ + "Ġwyraź", + "nego" + ], + [ + "Ġkoali", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġserwe", + "ra" + ], + [ + "osob", + "owa" + ], + [ + "Ġprost", + "sze" + ], + [ + "Ġstrzel", + "bÄĻ" + ], + [ + "B", + "ad" + ], + [ + "p", + "po" + ], + [ + "Ġaspek", + "tach" + ], + [ + "Ġ18", + "7" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "toÅĽci" + ], + [ + "Ġwielo", + "letnich" + ], + [ + "NE", + "J" + ], + [ + "Ġdynami", + "cznie" + ], + [ + "ĠNazy", + "wam" + ], + [ + "Ġsprze", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Il", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠwÅĤas", + "nemu" + ], + [ + "Ġ14", + "00" + ], + [ + "ko", + "ma" + ], + [ + "ĠPro", + "te" + ], + [ + "Ġszuka", + "j" + ], + [ + "gó", + "ry" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "nÄĻli" + ], + [ + "n", + "ana" + ], + [ + "R", + "aj" + ], + [ + "Ġiro", + "nii" + ], + [ + "ĠW", + "ym" + ], + [ + "Ġbaryka", + "dy" + ], + [ + "Ġprze", + "rasta" + ], + [ + "ĠV", + "en" + ], + [ + "w", + "cami" + ], + [ + "Ġn", + "ej" + ], + [ + "tan", + "u" + ], + [ + "ĠH", + "ot" + ], + [ + "Zam", + "ek" + ], + [ + "ari", + "atu" + ], + [ + "Pisze", + "sz" + ], + [ + "rowa", + "liÅĽmy" + ], + [ + "ĠU", + "FO" + ], + [ + "Ġodw", + "dziÄĻ" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "szajÄħ" + ], + [ + "Ġszo", + "py" + ], + [ + "ku", + "jÄħcym" + ], + [ + "Ġra", + "fi" + ], + [ + "Ġal", + "l" + ], + [ + "Ġosa", + "dzone" + ], + [ + "F", + "OR" + ], + [ + "Ġwy", + "zie" + ], + [ + "ku", + "jÄħcej" + ], + [ + "S", + "trz" + ], + [ + "Ġdo", + "lar" + ], + [ + "ĠK", + "ÅĤam" + ], + [ + "nal", + "nej" + ], + [ + "ĠDe", + "v" + ], + [ + "Ġwice", + "dyrektor" + ], + [ + "Prowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ĠRe", + "i" + ], + [ + "ĠS", + "iÄĻ" + ], + [ + "ĠGra", + "ham" + ], + [ + "owni", + "czy" + ], + [ + "Ġen", + "cyklope" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "tnych" + ], + [ + "Ġszó", + "stego" + ], + [ + "ĠPo", + "zwo" + ], + [ + "ĠdzieciÄĻ", + "ce" + ], + [ + "an", + "kach" + ], + [ + "ĠF", + "ront" + ], + [ + "Ġdostar", + "czajÄħ" + ], + [ + "ĠFlo", + "rencji" + ], + [ + "Ġk", + "rowa" + ], + [ + "Ġba", + "gne" + ], + [ + "ĠtrwaÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġprze", + "krÄĻciÅĤ" + ], + [ + "Ġnadaw", + "aÅĤy" + ], + [ + "C", + "am" + ], + [ + "Ġba", + "la" + ], + [ + "Mi", + "ni" + ], + [ + "Ġzain", + "teresuje" + ], + [ + "Ġwczoraj", + "szego" + ], + [ + "ĠI", + "stnie" + ], + [ + "Ġzwyczaj", + "ów" + ], + [ + "ĠKa", + "sz" + ], + [ + "ĠGio", + "van" + ], + [ + "Ġb", + "and" + ], + [ + "Ġpro", + "szek" + ], + [ + "Ġ23", + "5" + ], + [ + "ĠAg", + "nes" + ], + [ + "Ġdzwon", + "ka" + ], + [ + "Ġd", + "róż" + ], + [ + "Ġzakoch", + "ana" + ], + [ + "kow", + "aty" + ], + [ + "Ġzdu", + "miaÅĤ" + ], + [ + "Ġumożliwia", + "jÄħcy" + ], + [ + "k", + "ki" + ], + [ + "niu", + "s" + ], + [ + "Ġlam", + "pka" + ], + [ + "Ġwal", + "czÄħcy" + ], + [ + "ka", + "niem" + ], + [ + "P", + "utin" + ], + [ + "Ġzbior", + "niki" + ], + [ + "ĠSer", + "vice" + ], + [ + "ĠRadzie", + "cki" + ], + [ + "ĠmÅĤy", + "na" + ], + [ + "H", + "ele" + ], + [ + "Ġprzyspie", + "szyÅĤ" + ], + [ + "Ġhomo", + "fob" + ], + [ + "Ġwy", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġpogra", + "tul" + ], + [ + "Ġbylo", + "by" + ], + [ + "ĠH", + "ome" + ], + [ + "CZ", + "A" + ], + [ + "ĠpopÄĻ", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ĠOffi", + "ce" + ], + [ + "Ġli", + "niami" + ], + [ + "Ġchwa", + "lÄħ" + ], + [ + "Ġprzedw", + "czeÅĽnie" + ], + [ + "n", + "ane" + ], + [ + "ĠT", + "EM" + ], + [ + "Ġgra", + "mo" + ], + [ + "Ġskrzy", + "nie" + ], + [ + "Ġwz", + "mo" + ], + [ + "T", + "emu" + ], + [ + "szcza", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġżart", + "em" + ], + [ + "Ġameryka", + "ÅĦscy" + ], + [ + "Ġuko", + "sa" + ], + [ + "Ġpodra", + "paÅĤ" + ], + [ + "Ġnaj", + "gÅĤoÅĽniej" + ], + [ + "Ġpre", + "cz" + ], + [ + "Ġkwa", + "sów" + ], + [ + "Ġpodpis", + "em" + ], + [ + "Ġre", + "genera" + ], + [ + "Ġpodzie", + "lam" + ], + [ + "Ġinsta", + "lacjÄĻ" + ], + [ + "Ġwy", + "py" + ], + [ + "Ġpilo", + "taż" + ], + [ + "ak", + "ra" + ], + [ + "Ġgimnazja", + "ch" + ], + [ + "ku", + "jÄħcego" + ], + [ + "Ġpoprzedni", + "ka" + ], + [ + "Ġgrub", + "as" + ], + [ + "Ġfak", + "tur" + ], + [ + "ĠPS", + "P" + ], + [ + "Ġwstrzym", + "aÅĤa" + ], + [ + "Zost", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠBog", + "dana" + ], + [ + "Ġroz", + "ÅĽmie" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "ch" + ], + [ + "ĠNi", + "koÅĤa" + ], + [ + "Ġsystem", + "owe" + ], + [ + "Ġcharaktery", + "stycznym" + ], + [ + "Ġbli", + "ź" + ], + [ + "ĠspóÅĤdziel", + "nie" + ], + [ + "Ġwymie", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "ĠWenezu", + "eli" + ], + [ + "ĠF", + "ie" + ], + [ + "Ġpróbu", + "jemy" + ], + [ + "Ġdotk", + "nie" + ], + [ + "ĠZna", + "sz" + ], + [ + "ĠkÅĤÄĻ", + "by" + ], + [ + "Ġprote", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġdyplom", + "ata" + ], + [ + "ĠU", + "NESCO" + ], + [ + "Ġprzygotowy", + "wania" + ], + [ + "Ġzapra", + "szamy" + ], + [ + "J", + "U" + ], + [ + "Ä", + "İ" + ], + [ + "Ġu", + "rwaÅĤa" + ], + [ + "Ġwycie", + "czka" + ], + [ + "Ġluź", + "ne" + ], + [ + "ro", + "ne" + ], + [ + "bi", + "ÅĤo" + ], + [ + "dyn", + "ki" + ], + [ + "Ġuzna", + "jÄĻ" + ], + [ + "ĠIbi", + "dem" + ], + [ + "Ġf", + "ull" + ], + [ + "ĠD", + "ul" + ], + [ + "Ġprogram", + "owanie" + ], + [ + "Ġna", + "ba" + ], + [ + "Ġwicemi", + "nist" + ], + [ + "Ġwyce", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ĠChwi", + "leczkÄĻ" + ], + [ + "Po", + "tra" + ], + [ + "Ġry", + "d" + ], + [ + "kow", + "skich" + ], + [ + "Ġzaka", + "zie" + ], + [ + "Ġnieo", + "dz" + ], + [ + "Ġustawo", + "dawcy" + ], + [ + "Ġzabi", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠkoÅĽci", + "ach" + ], + [ + "Ġprzew", + "ró" + ], + [ + "Ġrusza", + "j" + ], + [ + "ĠAnd", + "roi" + ], + [ + "Ġkoszy", + "ka" + ], + [ + "ĠopÅĤac", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġtrady", + "cyjnym" + ], + [ + "Ġprzypad", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzaku", + "piÄĩ" + ], + [ + "zj", + "ami" + ], + [ + "ĠChci", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠA", + "IDS" + ], + [ + "Ġwyre", + "żyser" + ], + [ + "ĠJa", + "zz" + ], + [ + "ĠBibliote", + "ka" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġroz", + "pÅĤa" + ], + [ + "s", + "ne" + ], + [ + "Ġko", + "par" + ], + [ + "ĠwyksztaÅĤ", + "conych" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "mi" + ], + [ + "Ġprzygo", + "tuje" + ], + [ + "G", + "er" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "stwa" + ], + [ + "Ġjas", + "now" + ], + [ + "Ġgada", + "jÄħ" + ], + [ + "owi", + "ak" + ], + [ + "il", + "ler" + ], + [ + "Ġbrutal", + "ne" + ], + [ + "Ġwieczy", + "stych" + ], + [ + "Ġpojedyn", + "czego" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "skim" + ], + [ + "Re", + "dak" + ], + [ + "Ġponow", + "nym" + ], + [ + "Ġpra", + "daw" + ], + [ + "ź", + "ródÅĤo" + ], + [ + "ĠpiÄĻciu", + "set" + ], + [ + "Ġw", + "rót" + ], + [ + "prowa", + "dzenie" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġde", + "port" + ], + [ + "ch", + "ane" + ], + [ + "kar", + "e" + ], + [ + "Ġodróż", + "nia" + ], + [ + "Ġdysku", + "tuj" + ], + [ + "H", + "C" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzania" + ], + [ + "Ġa", + "spira" + ], + [ + "ta", + "lu" + ], + [ + "Ġtrzym", + "ania" + ], + [ + "ĠdziaÅĤ", + "ów" + ], + [ + "ĠWaty", + "kan" + ], + [ + "Ġjaj", + "ko" + ], + [ + "Ġgre", + "cki" + ], + [ + "Ġpszcz", + "oÅĤy" + ], + [ + "Ġdo", + "paÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġskórz", + "anÄħ" + ], + [ + "Ġp", + "laty" + ], + [ + "Ġrozwi", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "f", + "ront" + ], + [ + "ĠG", + "RU" + ], + [ + "ĠzobowiÄħz", + "ane" + ], + [ + "ĠzadoÅĽÄĩuczy", + "nienia" + ], + [ + "Ġreklam", + "acji" + ], + [ + "Ġklo", + "cki" + ], + [ + "Ġnazy", + "wajÄħc" + ], + [ + "C", + "ra" + ], + [ + "Ġniezależ", + "nego" + ], + [ + "Ġniespokoj", + "ny" + ], + [ + "Bisku", + "p" + ], + [ + "Ġruch", + "ach" + ], + [ + "Ġali", + "bi" + ], + [ + "w", + "g" + ], + [ + "ĠzapÅĤa", + "cili" + ], + [ + "Ġtrwa", + "le" + ], + [ + "1", + "15" + ], + [ + "Ġozna", + "czenia" + ], + [ + "akie", + "t" + ], + [ + "ĠWil", + "na" + ], + [ + "ĠÅĤó", + "że" + ], + [ + "T", + "Äħ" + ], + [ + "Ġp", + "aÅĤe" + ], + [ + "ĠNow", + "aka" + ], + [ + "Ġm", + "gÅĤÄħ" + ], + [ + "Ġochro", + "niarzy" + ], + [ + "PiÄĻk", + "na" + ], + [ + "ĠRe", + "in" + ], + [ + "âĢ¢", + "âĢ¢" + ], + [ + "ĠmaÅĤżon", + "ków" + ], + [ + "ĠprzystÄħpi", + "my" + ], + [ + "Ġtermo", + "met" + ], + [ + "P", + "ale" + ], + [ + "Ġpo", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġod", + "pala" + ], + [ + "Ġrozpad", + "u" + ], + [ + "Ġ", + "emu" + ], + [ + "Ġregi", + "onem" + ], + [ + "Sta", + "rzec" + ], + [ + "Ġspowod", + "owanych" + ], + [ + "Ġtrwa", + "jÄħcej" + ], + [ + "Ġfunkcjonu", + "jÄħcych" + ], + [ + "P", + "ach" + ], + [ + "cze", + "kaÅĤ" + ], + [ + "ĠKtó", + "ry" + ], + [ + "Ġko", + "niach" + ], + [ + "Ġskupi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzarejestr", + "owane" + ], + [ + "ĠÅĽmigÅĤ", + "owców" + ], + [ + "Re", + "kor" + ], + [ + "powro", + "tem" + ], + [ + "ĠMi", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġdziennika", + "rzem" + ], + [ + "Ġpochy", + "lajÄħc" + ], + [ + "Ġopubli", + "kowaÅĤa" + ], + [ + "Ġagres", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġbal", + "sam" + ], + [ + "ĠF", + "on" + ], + [ + "Ġinte", + "rakcji" + ], + [ + "ĠPo", + "i" + ], + [ + "ĠV", + "or" + ], + [ + "ĠciÄĻżarów", + "kÄĻ" + ], + [ + "g", + "art" + ], + [ + "ez", + "e" + ], + [ + "Ġse", + "dno" + ], + [ + "te", + "na" + ], + [ + "ĠJak", + "że" + ], + [ + "Ġw", + "rób" + ], + [ + "Ġobie", + "caÄĩ" + ], + [ + "gra", + "ma" + ], + [ + "Ġstar", + "tuje" + ], + [ + "Ġkonsu", + "ment" + ], + [ + "ĠEn", + "ter" + ], + [ + "Ġroz", + "lo" + ], + [ + "Ġdzisiej", + "szÄħ" + ], + [ + "Ġpracownik", + "owi" + ], + [ + "u", + "ja" + ], + [ + "Ġudowodni", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġsing", + "el" + ], + [ + "Ġmagi", + "cznych" + ], + [ + "Ġwraż", + "liwy" + ], + [ + "Ġt", + "res" + ], + [ + "Ġszczu", + "pÅĤ" + ], + [ + "Ġniespodzi", + "anek" + ], + [ + "Ġżycz", + "liwie" + ], + [ + "Ġprezyden", + "cji" + ], + [ + "for", + "mi" + ], + [ + "Ġobej", + "rzaÅĤem" + ], + [ + "s", + "jusza" + ], + [ + "Ġli", + "z" + ], + [ + "Ġmuze", + "ów" + ], + [ + "le", + "a" + ], + [ + "ĠWie", + "ży" + ], + [ + "ĠroÅĽli", + "na" + ], + [ + "Ġniewol", + "nikiem" + ], + [ + "ĠJapo", + "ÅĦczycy" + ], + [ + "Ġpoinform", + "owany" + ], + [ + "Ġwo", + "ÅĤaÄĩ" + ], + [ + "WÅĤa", + "dy" + ], + [ + "Ġan", + "tago" + ], + [ + "Ġaste", + "roid" + ], + [ + "Ġzróżnic", + "owane" + ], + [ + "Ġnienawi", + "dziÄĩ" + ], + [ + "szcz", + "onym" + ], + [ + "Ġstatu", + "t" + ], + [ + "Ġhomoseksuali", + "zmu" + ], + [ + "ĠpoÅĽlad", + "ki" + ], + [ + "Ġma", + "co" + ], + [ + "Przy", + "wód" + ], + [ + "ĠpotÄĻ", + "pia" + ], + [ + "Ġpodda", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġwor", + "ków" + ], + [ + "Ġsztyw", + "ny" + ], + [ + "Ġoddych", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġmi", + "strzu" + ], + [ + "cz", + "alni" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "cie" + ], + [ + "Ġnieu", + "chwy" + ], + [ + "Ġkontynu", + "owania" + ], + [ + "go", + "dziny" + ], + [ + "Ġpóźniej", + "szego" + ], + [ + "ĠKon", + "ku" + ], + [ + "Ġpsychi", + "czny" + ], + [ + "I", + "za" + ], + [ + "zna", + "ch" + ], + [ + "ĠrÄĻ", + "cznikiem" + ], + [ + "Ġne", + "i" + ], + [ + "Ġwydat", + "kach" + ], + [ + "bo", + "nie" + ], + [ + "Ġlata", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġspiry", + "tu" + ], + [ + "Ġmo", + "ralnym" + ], + [ + "ĠE", + "lec" + ], + [ + "Ġpom", + "niki" + ], + [ + "ĠSt", + "ate" + ], + [ + "ĠKra", + "kowskiej" + ], + [ + "Ġkon", + "sole" + ], + [ + "Ġkomuni", + "stycznego" + ], + [ + "RO", + "W" + ], + [ + "Ġpers", + "wa" + ], + [ + "Ġniewiary", + "godne" + ], + [ + "Ġfak", + "tyczne" + ], + [ + "Ġpozwoli", + "ÅĤem" + ], + [ + "al", + "ski" + ], + [ + "ia", + "daj" + ], + [ + "Ġoko", + "lo" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġwsta", + "waÄĩ" + ], + [ + "ĠDz", + "ier" + ], + [ + "Ġszach", + "y" + ], + [ + "Ġwtajem", + "ni" + ], + [ + "Ġpraw", + "nymi" + ], + [ + "Ġ20", + "2" + ], + [ + "Ġprofilak", + "tyki" + ], + [ + "la", + "cyjny" + ], + [ + "Ġklucz", + "owÄħ" + ], + [ + "BÅĤy", + "skawi" + ], + [ + "ĠAster", + "ling" + ], + [ + "Ġow", + "si" + ], + [ + "Zastos", + "owanie" + ], + [ + "Ġdo", + "znania" + ], + [ + "ia", + "go" + ], + [ + "Wy", + "borczÄħ" + ], + [ + "Ġolbrzym", + "iego" + ], + [ + "Ġnauczyciel", + "ki" + ], + [ + "Ġopera", + "cyjnym" + ], + [ + "Ġprzy", + "jeżdż" + ], + [ + "Ġpowa", + "gÄĻ" + ], + [ + "Ġpoda", + "ż" + ], + [ + "Ġszlach", + "cic" + ], + [ + "Ġprezentu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġpo", + "jutrze" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "skim" + ], + [ + "Ġsens", + "ownie" + ], + [ + "ĠżóÅĤ", + "tej" + ], + [ + "Ġpostrze", + "gania" + ], + [ + "ĠDuż", + "o" + ], + [ + "ż", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġareszt", + "owanie" + ], + [ + "G", + "od" + ], + [ + "Ġuży", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġtwór", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġkier", + "owali" + ], + [ + "Ġpa", + "liÅĤa" + ], + [ + "Ġposiad", + "aÅĤy" + ], + [ + "gb", + "t" + ], + [ + "ĠPO", + "Z" + ], + [ + "Ġpostaci", + "ami" + ], + [ + "ĠzasÅĤa", + "niajÄħc" + ], + [ + "ĠÅģ", + "KS" + ], + [ + "Ġterytori", + "alnych" + ], + [ + "Ġprzeja", + "wem" + ], + [ + "oli", + "bo" + ], + [ + "Ġniewie", + "dzy" + ], + [ + "Kry", + "zys" + ], + [ + "sz", + "p" + ], + [ + "Ġnarzu", + "ciÄĩ" + ], + [ + "ĠS", + "cience" + ], + [ + "Ġprawdzi", + "wymi" + ], + [ + "Ġreprezent", + "antów" + ], + [ + "patry", + "waÅĤa" + ], + [ + "Takie", + "j" + ], + [ + "Ġzgroma", + "dzone" + ], + [ + "Ġpisa", + "rze" + ], + [ + "Ġegz", + "or" + ], + [ + "Prób", + "owaÅĤam" + ], + [ + "Ġbar", + "man" + ], + [ + "Ġmedi", + "ami" + ], + [ + "dow", + "ód" + ], + [ + "Ġkonkre", + "tów" + ], + [ + "West", + "chnÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġprzebo", + "jów" + ], + [ + "Ġa", + "la" + ], + [ + "Ġi", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Zn", + "any" + ], + [ + "Å", + "£" + ], + [ + "Ġupraw", + "nienie" + ], + [ + "z", + "ga" + ], + [ + "Ġlewa", + "ctwo" + ], + [ + "Ġbie", + "siad" + ], + [ + "rze", + "niom" + ], + [ + "ĠzamkniÄĻ", + "tego" + ], + [ + "l", + "owego" + ], + [ + "ĠHolo", + "ca" + ], + [ + "Ġhamu", + "lec" + ], + [ + "Ġdu", + "et" + ], + [ + "Ġlabi", + "rynt" + ], + [ + "Ġreje", + "strze" + ], + [ + "Ġznalezi", + "ony" + ], + [ + "Ġchemi", + "czny" + ], + [ + "Od", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "osob", + "owy" + ], + [ + "Ġzatrud", + "niania" + ], + [ + "Ġmas", + "ek" + ], + [ + "Ġzje", + "chaÄĩ" + ], + [ + "Ġapro", + "batÄħ" + ], + [ + "mie", + "my" + ], + [ + "szcza", + "nia" + ], + [ + "ÅĦczy", + "kom" + ], + [ + "giel", + "ski" + ], + [ + "Ġoprac", + "owaniu" + ], + [ + "Ġme", + "li" + ], + [ + "ĠÅĽwiateÅĤ", + "ko" + ], + [ + "ta", + "cyjny" + ], + [ + "Ġfa", + "lu" + ], + [ + "Ġregu", + "lujÄħ" + ], + [ + "ĠObec", + "nie" + ], + [ + "n", + "cy" + ], + [ + "ĠuÅĤa", + "ska" + ], + [ + "Ġsz", + "min" + ], + [ + "Ġroz", + "bra" + ], + [ + "Ġopan", + "owany" + ], + [ + "or", + "ga" + ], + [ + "ĠE", + "ra" + ], + [ + "ĠobjÄĻ", + "ciach" + ], + [ + "Ġzapew", + "niaÅĤa" + ], + [ + "Ġwarsza", + "wi" + ], + [ + "Ġróżnorod", + "noÅĽci" + ], + [ + "gÅĤ", + "owy" + ], + [ + "Ġmil", + "czeniem" + ], + [ + "Ġzby", + "cia" + ], + [ + "cjonal", + "nym" + ], + [ + "bi", + "c" + ], + [ + "ĠKo", + "si" + ], + [ + "Ġpost", + "ana" + ], + [ + "ĠsÅĤab", + "szy" + ], + [ + "n", + "cie" + ], + [ + "Ġdostar", + "czaÄĩ" + ], + [ + "w", + "raz" + ], + [ + "Ġz", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġmok", + "rÄħ" + ], + [ + "ĠP", + "hy" + ], + [ + "Ġdom", + "ków" + ], + [ + "Ġwraca", + "j" + ], + [ + "Ġinsta", + "l" + ], + [ + "ĠÅļrod", + "kowo" + ], + [ + "Kom", + "enta" + ], + [ + "Ġpokoj", + "owe" + ], + [ + "Ġlicen", + "cjÄĻ" + ], + [ + "po", + "ty" + ], + [ + "ĠMa", + "ni" + ], + [ + "Ġzabi", + "to" + ], + [ + "Ġspry", + "tnie" + ], + [ + "Ġkli", + "nice" + ], + [ + "ĠWysp", + "ach" + ], + [ + "Ġnieuzasad", + "nione" + ], + [ + "Ġbez", + "problem" + ], + [ + "L", + "T" + ], + [ + "ĠPóÅĤnoc", + "no" + ], + [ + "b", + "owych" + ], + [ + "Ġlicz", + "nik" + ], + [ + "Ġwykona", + "li" + ], + [ + "Ġubra", + "nych" + ], + [ + "ĠprzeÅĤo", + "żony" + ], + [ + "Ġwra", + "k" + ], + [ + "Ġspodob", + "aÅĤa" + ], + [ + "t", + "owaniu" + ], + [ + "ĠR", + "AM" + ], + [ + "Wy", + "bu" + ], + [ + "B", + "lo" + ], + [ + "Ġde", + "li" + ], + [ + "Ġnatychmiast", + "owej" + ], + [ + "ĠzasÅĤa", + "nia" + ], + [ + "sto", + "ck" + ], + [ + "Ġtempera", + "tur" + ], + [ + "Ġwzy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġdokon", + "ana" + ], + [ + "ĠpotrzÄħsa", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġsp", + "rzyj" + ], + [ + "ĠwspóÅĤprac", + "ownik" + ], + [ + "f", + "ka" + ], + [ + "czy", + "ca" + ], + [ + "Ġpar", + "ki" + ], + [ + "Ġabsolu", + "tna" + ], + [ + "Ġsta", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠSh", + "an" + ], + [ + "Ġpo", + "gu" + ], + [ + "Ġ2", + "18" + ], + [ + "ĠcaÅĤ", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠN", + "E" + ], + [ + "ĠtaÅĽ", + "mÄħ" + ], + [ + "Ġnaj", + "szer" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czna" + ], + [ + "ĠIgrzy", + "sk" + ], + [ + "Ġwan", + "nie" + ], + [ + "o", + "ple" + ], + [ + "ost", + "er" + ], + [ + "M", + "ist" + ], + [ + "ĠKur", + "wa" + ], + [ + "ĠzakÅĤó", + "ceÅĦ" + ], + [ + "wie", + "cki" + ], + [ + "tu", + "jÄħcego" + ], + [ + "Ġwróci", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġmaszy", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġgospoda", + "rzem" + ], + [ + "ĠwejÅĽci", + "owe" + ], + [ + "Ġwielo", + "letnie" + ], + [ + "fe", + "rach" + ], + [ + "Ġpropon", + "owanym" + ], + [ + "Ġprosi", + "li" + ], + [ + "Ġlitera", + "ckiej" + ], + [ + "ĠL", + "ec" + ], + [ + "Ġse", + "ce" + ], + [ + "Ġniemiec", + "ko" + ], + [ + "ĠgÅĤosu", + "jÄħ" + ], + [ + "ci", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "Ġnajroz", + "mait" + ], + [ + "Ġdefi", + "niuje" + ], + [ + "Ġosob", + "niki" + ], + [ + "Ġof", + "ensyw" + ], + [ + "Ġwspomni", + "ana" + ], + [ + "Ġgada", + "sz" + ], + [ + "ĠI", + "dziemy" + ], + [ + "Ġlos", + "owych" + ], + [ + "ĠMaÅĤ", + "go" + ], + [ + "ni", + "cznie" + ], + [ + "Ġrówno", + "znaczne" + ], + [ + "ĠS", + "ene" + ], + [ + "Po", + "staÄĩ" + ], + [ + "zd", + "ol" + ], + [ + "Ġdwu", + "zna" + ], + [ + "Ġsz", + "marag" + ], + [ + "Ġpropor", + "cjonalnie" + ], + [ + "ĠPF", + "RON" + ], + [ + "Ġw", + "h" + ], + [ + "ografi", + "a" + ], + [ + "z", + "li" + ], + [ + "ĠO", + "R" + ], + [ + "Ġwz", + "maga" + ], + [ + "Ġpowsta", + "niem" + ], + [ + "Ġzajmu", + "jemy" + ], + [ + "obo", + "ta" + ], + [ + "Ġch", + "wale" + ], + [ + "Ġszery", + "f" + ], + [ + "ĠwÅĤÄħ", + "czona" + ], + [ + "lo", + "ad" + ], + [ + "Ġustanowi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "pisu" + ], + [ + "Ġadministra", + "cyjny" + ], + [ + "pie", + "p" + ], + [ + "Ġopis", + "ana" + ], + [ + "Ġw", + "na" + ], + [ + "Ġstar", + "ców" + ], + [ + "@", + "%" + ], + [ + "Naj", + "now" + ], + [ + "Ġpodwój", + "nym" + ], + [ + "ro", + "cznych" + ], + [ + "ĠskÅĤad", + "aÅĤo" + ], + [ + "ta", + "c" + ], + [ + "ĠzÅĤoÅĽli", + "wy" + ], + [ + "stre", + "am" + ], + [ + "ĠBarce", + "lonie" + ], + [ + "ĠH", + "ud" + ], + [ + "Ġukoch", + "any" + ], + [ + "Ġdro", + "żd" + ], + [ + "Ġwyce", + "ny" + ], + [ + "Ġa", + "sce" + ], + [ + "ĠDoug", + "las" + ], + [ + "Ġzebra", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġprzeby", + "wali" + ], + [ + "Ġmie", + "rzÄħc" + ], + [ + "ĠAle", + "i" + ], + [ + "Ġstaro", + "sty" + ], + [ + "Ġcyfr", + "owej" + ], + [ + "Ġrakie", + "ta" + ], + [ + "Z", + "iel" + ], + [ + "Ġani", + "me" + ], + [ + "Ġgene", + "ral" + ], + [ + "żbie", + "ta" + ], + [ + "Ġanten", + "y" + ], + [ + "Ġnajwybit", + "niejszych" + ], + [ + "Ġ190", + "1" + ], + [ + "ÅĤ", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġbie", + "gania" + ], + [ + "Ġpopular", + "nej" + ], + [ + "tu", + "n" + ], + [ + "d", + "roż" + ], + [ + "Ġja", + "st" + ], + [ + "ĠszczegóÅĤ", + "owej" + ], + [ + "Ġzakaz", + "ów" + ], + [ + "ob", + "ów" + ], + [ + "Ġpartne", + "rzy" + ], + [ + "Ġoku", + "pu" + ], + [ + "Ġzalu", + "dni" + ], + [ + "Ġobserwu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġnadwyż", + "ki" + ], + [ + "O", + "dzy" + ], + [ + "Ġtrzym", + "aÅĤem" + ], + [ + "U", + "niwersyte" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġcia", + "stka" + ], + [ + "Ġusu", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġkajd", + "anki" + ], + [ + "In", + "teresu" + ], + [ + "Ġprocedu", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġzadzwo", + "niÄĻ" + ], + [ + "z", + "ego" + ], + [ + "Ġpora", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġzby", + "te" + ], + [ + "k", + "anej" + ], + [ + "en", + "cer" + ], + [ + "ĠOj", + "cze" + ], + [ + "wa", + "jcie" + ], + [ + "Ġne", + "rek" + ], + [ + "o", + "fer" + ], + [ + "Ġu", + "dawaÅĤa" + ], + [ + "Ġwy", + "bieg" + ], + [ + "Ġple", + "ba" + ], + [ + "Ġskutk", + "owaÄĩ" + ], + [ + "l", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġdzieli", + "ÅĤo" + ], + [ + "lar", + "nego" + ], + [ + "Ġpo", + "kle" + ], + [ + "ĠS", + "OR" + ], + [ + "Ġzdecy", + "dujÄħ" + ], + [ + "dem", + "i" + ], + [ + "Ġczeka", + "nia" + ], + [ + "Ġreli", + "k" + ], + [ + "ĠnapiÄĻ", + "te" + ], + [ + "ĠAl", + "len" + ], + [ + "Ġmi", + "alo" + ], + [ + "Ġgor", + "liwie" + ], + [ + "Sil", + "nik" + ], + [ + "Ġżad", + "nymi" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "loka" + ], + [ + "ĠmówiÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġzaplan", + "owana" + ], + [ + "Ġwykorzyst", + "ana" + ], + [ + "Ġpod", + "g" + ], + [ + "ĠwÅĤa", + "da" + ], + [ + "Ġsp", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġeksplo", + "zja" + ], + [ + "ĠkóÅĤ", + "kach" + ], + [ + "ĠBudape", + "szcie" + ], + [ + "tar", + "nym" + ], + [ + "Ġl", + "akie" + ], + [ + "Ġobserwa", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġpodtrzym", + "aÄĩ" + ], + [ + "Ġporoz", + "mawiamy" + ], + [ + "Ġon", + "gi" + ], + [ + "Ġsplu", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġwi", + "sie" + ], + [ + "Ġzbiera", + "li" + ], + [ + "Ġporta", + "le" + ], + [ + "Ġkrótki", + "mi" + ], + [ + "Ġwul", + "ka" + ], + [ + "ĠD", + "osta" + ], + [ + "Ġzwro", + "ty" + ], + [ + "Ġch", + "rztu" + ], + [ + "posa", + "żenie" + ], + [ + "p", + "anÄħ" + ], + [ + "Cio", + "tka" + ], + [ + "Ġkaz", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġinteres", + "om" + ], + [ + "ĠzaÅĤ", + "óżmy" + ], + [ + "Ġsiódm", + "ego" + ], + [ + "Mi", + "ra" + ], + [ + "Ġsiedem", + "dziesiÄĻciu" + ], + [ + "ĠmiÄĻk", + "kiej" + ], + [ + "Ġkontrol", + "owania" + ], + [ + "Ġskór", + "ki" + ], + [ + "Ġrzeź", + "ba" + ], + [ + "Ġprze", + "żyÅĤem" + ], + [ + "Ġpa", + "pierami" + ], + [ + "zuje", + "sz" + ], + [ + "ĠÅĽlub", + "em" + ], + [ + "ĠPój", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġte", + "stach" + ], + [ + "Ġuży", + "wamy" + ], + [ + "Ġpsycho", + "logicznych" + ], + [ + "Ġcytry", + "ny" + ], + [ + "J", + "on" + ], + [ + "ku", + "p" + ], + [ + "Ġpole", + "gaÅĤo" + ], + [ + "Ġżydow", + "ska" + ], + [ + "Ġniespe", + "cjalnie" + ], + [ + "Ġpo", + "stów" + ], + [ + "ĠMo", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠmiÅĤosier", + "dzia" + ], + [ + "M", + "U" + ], + [ + "Ġczeka", + "nie" + ], + [ + "ĠnależÄħ", + "cej" + ], + [ + "Ġsie", + "dzÄħcej" + ], + [ + "Ġprzechowy", + "wane" + ], + [ + "Podkre", + "ÅĽliÅĤ" + ], + [ + "Ġjedno", + "lity" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "owe" + ], + [ + "Ġkaden", + "cja" + ], + [ + "ĠchÅĤo", + "du" + ], + [ + "Ġs", + "arka" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzono" + ], + [ + "dzwo", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġeta", + "pem" + ], + [ + "Ġwi", + "nne" + ], + [ + "dni", + "owe" + ], + [ + "Ġ20", + "7" + ], + [ + "ĠMa", + "uri" + ], + [ + "ĠGre", + "cy" + ], + [ + "F", + "ry" + ], + [ + "Ġupo", + "mina" + ], + [ + "Ġklej", + "noty" + ], + [ + "ĠWy", + "kona" + ], + [ + "Ġformal", + "nym" + ], + [ + "Ġcieszy", + "li" + ], + [ + "P", + "ia" + ], + [ + "P", + "ul" + ], + [ + "Ġw", + "de" + ], + [ + "sa", + "u" + ], + [ + "Ni", + "co" + ], + [ + "Ġmów", + "nicy" + ], + [ + "Ġkredyt", + "owych" + ], + [ + "Ġzra", + "niÄĩ" + ], + [ + "Ġpodusz", + "ce" + ], + [ + "Ġregional", + "nym" + ], + [ + "Ġup", + "las" + ], + [ + "Ġcen", + "ta" + ], + [ + "ĠBe", + "ach" + ], + [ + "Ġsymbo", + "lu" + ], + [ + "Ġzaopat", + "ry" + ], + [ + "Ġkonfigu", + "ra" + ], + [ + "Ġpa", + "rob" + ], + [ + "ĠZam", + "ek" + ], + [ + "T", + "B" + ], + [ + "bur", + "n" + ], + [ + "ĠÅĤy", + "żkÄĻ" + ], + [ + "Ġnajnow", + "szy" + ], + [ + "Ġner", + "ki" + ], + [ + "Ġprzezna", + "czonej" + ], + [ + "Ġkoch", + "anki" + ], + [ + "Ġuniwers", + "alny" + ], + [ + "ĠSu", + "cho" + ], + [ + "berna", + "tor" + ], + [ + "Ġwymach", + "ujÄħc" + ], + [ + "ĠïĤ", + "§" + ], + [ + "mio", + "tem" + ], + [ + "Ġjeź", + "dzili" + ], + [ + "ĠTaj", + "em" + ], + [ + "Wie", + "dzieli" + ], + [ + "Ġkor", + "ku" + ], + [ + "Ġdeka", + "dÄĻ" + ], + [ + "ec", + "t" + ], + [ + "Ġcia", + "gu" + ], + [ + "Pró", + "ba" + ], + [ + ",", + "-" + ], + [ + "ĠB", + "ow" + ], + [ + "Ġna", + "gich" + ], + [ + "Ġroz", + "ne" + ], + [ + "Ġpracu", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġtyp", + "owÄħ" + ], + [ + "ĠbÄĻd", + "Äħcym" + ], + [ + "Ġmo", + "torów" + ], + [ + "Ġdojrze", + "wania" + ], + [ + "Ġko", + "ÅĤach" + ], + [ + "Ġtar", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġto", + "kiem" + ], + [ + "Ġdopu", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġaglom", + "eracji" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "cie" + ], + [ + "Ġemeryta", + "lnym" + ], + [ + "Ġspraw", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġwnios", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġprzyja", + "cioÅĤom" + ], + [ + "Ġsonda", + "ż" + ], + [ + "ĠZ", + "bawi" + ], + [ + "cen", + "ta" + ], + [ + "Ġzagro", + "ziÄĩ" + ], + [ + "Ġsprowo", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "ĠI", + "t" + ], + [ + "ĠLe", + "na" + ], + [ + "Ġwczes", + "ne" + ], + [ + "Ġplasti", + "kowych" + ], + [ + "Ġtaj", + "nego" + ], + [ + "Ġgrze", + "chem" + ], + [ + "ĠMas", + "on" + ], + [ + "Ġzrze", + "sza" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻ", + "dnienia" + ], + [ + "Ġwie", + "ÅĽnia" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "stawi" + ], + [ + "cy", + "ku" + ], + [ + "CzÄĻ", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġumoc", + "nienia" + ], + [ + "Ġmie", + "scie" + ], + [ + "Ġkieru", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠoszczÄĻ", + "dnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠSch", + "mi" + ], + [ + "Wy", + "raż" + ], + [ + "Ġrzeczywist", + "ej" + ], + [ + "Ġz", + "niesie" + ], + [ + "ĠSzkol", + "nictwa" + ], + [ + "Ġnajniż", + "szych" + ], + [ + "Ġartyku", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġrozważ", + "aÄĩ" + ], + [ + "ĠAra", + "bów" + ], + [ + "Ġinwest", + "owania" + ], + [ + "aty", + "czna" + ], + [ + "ĠAd", + "olfa" + ], + [ + "rzÄĻ", + "dnych" + ], + [ + "v", + "ad" + ], + [ + "ma", + "x" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "nia" + ], + [ + "Ġprzekona", + "sz" + ], + [ + "czy", + "cie" + ], + [ + "Ġko", + "opera" + ], + [ + "Ġwystawi", + "one" + ], + [ + "ĠMe", + "tal" + ], + [ + "Ġtabli", + "czki" + ], + [ + "ĠDo", + "linie" + ], + [ + "Ġc", + "am" + ], + [ + "ĠskÅĤa", + "dy" + ], + [ + "Ġwielko", + "polskiego" + ], + [ + "ĠS", + "okra" + ], + [ + "ate", + "d" + ], + [ + "Li", + "czÄĻ" + ], + [ + "ĠpomyÅĽl", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĽpie", + "waÅĤa" + ], + [ + "ele", + "kt" + ], + [ + "ĠsÅĤusz", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġre", + "da" + ], + [ + "Ġle", + "je" + ], + [ + "Ġprzebie", + "giem" + ], + [ + "Le", + "żaÅĤa" + ], + [ + "sta", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠAna", + "to" + ], + [ + "Ġwi", + "dzenie" + ], + [ + "Ġwro", + "goÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġpatrzy", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġgeografi", + "i" + ], + [ + "ĠsiÄĻ", + "gaÅĤy" + ], + [ + "Ġni", + "szczÄħc" + ], + [ + "Ġzach", + "owali" + ], + [ + "Ġplan", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġna", + "tknÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġwykony", + "wali" + ], + [ + "Ġprzewidzi", + "ana" + ], + [ + "Ġrand", + "om" + ], + [ + "Ġkancle", + "rza" + ], + [ + "Koncer", + "t" + ], + [ + "N", + "owi" + ], + [ + "Ġtale", + "rzu" + ], + [ + "Ġkoszul", + "ce" + ], + [ + "ki", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġujaw", + "nienie" + ], + [ + "ĠEpi", + "skopatu" + ], + [ + "Ġpocho", + "dzeniu" + ], + [ + "Ġotacza", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠPa", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "ĠRe", + "a" + ], + [ + "ci", + "ak" + ], + [ + "ĠC", + "ry" + ], + [ + "at", + "t" + ], + [ + "Ġde", + "tale" + ], + [ + "Ġstwo", + "rzeniem" + ], + [ + "taÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "by" + ], + [ + "ĠON", + "R" + ], + [ + "M", + "nóstwo" + ], + [ + "Ġpozna", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġkad", + "ra" + ], + [ + "Ġdora", + "dztwa" + ], + [ + "Ġpod", + "powie" + ], + [ + "Ġusta", + "liÅĤa" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "ża" + ], + [ + "Ġzniesi", + "onej" + ], + [ + "Ġnierdze", + "wnej" + ], + [ + "den", + "su" + ], + [ + "ĠzastÄĻp", + "ców" + ], + [ + "Ġa", + "zo" + ], + [ + "Ġprotestu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġzapan", + "owaÅĤ" + ], + [ + "c", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġtaj", + "nym" + ], + [ + "PostÄĻp", + "owanie" + ], + [ + "ĠJu", + "nior" + ], + [ + "ĠMo", + "gÅĤa" + ], + [ + "Ġelektry", + "cznym" + ], + [ + "gri", + "d" + ], + [ + "ri", + "ka" + ], + [ + "pÅĤ", + "an" + ], + [ + "Ġogród", + "ku" + ], + [ + "Ġm", + "emu" + ], + [ + "Ġla", + "lki" + ], + [ + "Ġzwi", + "l" + ], + [ + "ĠzÅĤoÅĽli", + "woÅĽci" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "kowym" + ], + [ + "Ġpane", + "le" + ], + [ + "ĠPo", + "koju" + ], + [ + "Ġsztu", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġdram", + "atur" + ], + [ + "Ġstrzela", + "li" + ], + [ + "Ġprzygot", + "owanÄħ" + ], + [ + "Ġze", + "l" + ], + [ + "ĠrozwiÄħza", + "niach" + ], + [ + "Ġprzedmiot", + "ami" + ], + [ + "Ġw", + "domu" + ], + [ + "Ġfryzje", + "ra" + ], + [ + "Ġze", + "sÅĤ" + ], + [ + "ĠPo", + "patrz" + ], + [ + "24", + "0" + ], + [ + "Ġczy", + "st" + ], + [ + "Ġinteres", + "owaÅĤy" + ], + [ + "ĠpiÅĤka", + "rza" + ], + [ + "Ġniezgod", + "noÅĽci" + ], + [ + "ĠpotrÄħ", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Ġg", + "ró" + ], + [ + "cy", + "kli" + ], + [ + "Ġrepor", + "tażu" + ], + [ + "f", + "iel" + ], + [ + "ĠdÅĤuż", + "nika" + ], + [ + "cze", + "w" + ], + [ + "Ġprzemieszcza", + "nia" + ], + [ + "Ġod", + "erw" + ], + [ + "ĠC", + "ale" + ], + [ + "ĠRoz", + "mawi" + ], + [ + "Daj", + "cie" + ], + [ + "Nazy", + "wam" + ], + [ + "ter", + "u" + ], + [ + "Ġprzyrodni", + "czych" + ], + [ + "Ġpubli", + "kuje" + ], + [ + "Ġwar", + "kot" + ], + [ + "ĠkrÄħ", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Ġzaplan", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "żyÅĤo" + ], + [ + "Ġwie", + "je" + ], + [ + "stra", + "sz" + ], + [ + "N", + "S" + ], + [ + "Ġczu", + "ÅĤoÅĽciÄħ" + ], + [ + "ĠbiaÅĤ", + "ek" + ], + [ + "Ġkolum", + "nÄĻ" + ], + [ + "wa", + "czy" + ], + [ + "ĠPoÅĤudni", + "owa" + ], + [ + "pre", + "zydent" + ], + [ + "Ġarystokra", + "cji" + ], + [ + "Ġbud", + "owali" + ], + [ + "ĠJagiello", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Ġstro", + "me" + ], + [ + "Ġspu", + "ÅĽciÅĤa" + ], + [ + "ĠprzeÅĽla", + "dowania" + ], + [ + "Ġgwo", + "ździ" + ], + [ + "Ġs", + "ana" + ], + [ + "Ġkontynu", + "acjÄĻ" + ], + [ + "ĠD", + "il" + ], + [ + "Ġfrek", + "wencja" + ], + [ + "7", + "00" + ], + [ + "k", + "anego" + ], + [ + "ĠJuli", + "usza" + ], + [ + "Ġwychowa", + "wczych" + ], + [ + "Ġwtor", + "ku" + ], + [ + "St", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġpomi", + "ja" + ], + [ + "Ġwese", + "la" + ], + [ + "ĠJe", + "w" + ], + [ + "Ġprzewo", + "dów" + ], + [ + "dyj", + "ska" + ], + [ + "Ġprzyzwoit", + "oÅĽci" + ], + [ + "Ġchor", + "uje" + ], + [ + "ĠGdy", + "byÅĽ" + ], + [ + "Ġko", + "lacja" + ], + [ + "do", + "le" + ], + [ + "Ġku", + "mu" + ], + [ + "Ġdelika", + "tnych" + ], + [ + "Ġpoży", + "czkÄĻ" + ], + [ + "Ser", + "ia" + ], + [ + "Ġu", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠktórÄħ", + "ÅĽ" + ], + [ + "in", + "u" + ], + [ + "Ġpozwoli", + "sz" + ], + [ + "Przycho", + "dzi" + ], + [ + "ĠA", + "kcji" + ], + [ + "lar", + "nej" + ], + [ + "Ġolbrzym", + "a" + ], + [ + "ĠWie", + "lo" + ], + [ + "Wyso", + "kie" + ], + [ + "ĠDo", + "ma" + ], + [ + "Ġobiektyw", + "ne" + ], + [ + "mara", + "ÅĦcz" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nnoÅĽci" + ], + [ + "ĠMe", + "to" + ], + [ + "ĠubiegÅĤ", + "ych" + ], + [ + "Ġzach", + "mu" + ], + [ + "Bibli", + "ote" + ], + [ + "ĠCro", + "ss" + ], + [ + "ĠposÅĤu", + "gujÄħ" + ], + [ + "Ġfigu", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġma", + "rzeniem" + ], + [ + "Ġwz", + "glÄħd" + ], + [ + "Ġwy", + "skakuje" + ], + [ + "Ġmas", + "ce" + ], + [ + "ĠnapeÅĤ", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġponie", + "sione" + ], + [ + "przy", + "jem" + ], + [ + "ĠpudeÅĤ", + "ku" + ], + [ + "dzie", + "lam" + ], + [ + "Ġtransport", + "owych" + ], + [ + "ĠNico", + "le" + ], + [ + "li", + "te" + ], + [ + "wal", + "nego" + ], + [ + "Ġzas", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġciekawo", + "stka" + ], + [ + "Ġżartob", + "liwie" + ], + [ + "tan", + "ego" + ], + [ + "Ġsa", + "pie" + ], + [ + "Fran", + "ci" + ], + [ + "Ġrozba", + "wieniem" + ], + [ + "Ġprag", + "nÄĻli" + ], + [ + "Ġwoj", + "ow" + ], + [ + "Ġzanied", + "bania" + ], + [ + "os", + "obie" + ], + [ + "ĠWy", + "jazdy" + ], + [ + "Ġtrans", + "forma" + ], + [ + "Ġproduk", + "cyjne" + ], + [ + "Ja", + "c" + ], + [ + "Ġh", + "ot" + ], + [ + "ĠAl", + "fon" + ], + [ + "Najwyż", + "szy" + ], + [ + "o", + "zy" + ], + [ + "ĠdokoÅĦ", + "czyÅĤa" + ], + [ + "ĠBli", + "skiego" + ], + [ + "Ġrewita", + "lizacji" + ], + [ + "A", + "lko" + ], + [ + "ka", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġepidem", + "iÄħ" + ], + [ + "ĠMieczy", + "sÅĤawa" + ], + [ + "Ġzaraz", + "y" + ], + [ + "Ġde", + "spo" + ], + [ + "Ġoch", + "ra" + ], + [ + "Ġproduk", + "owany" + ], + [ + "Ġnawy", + "ki" + ], + [ + "Ġbab", + "ciÄĻ" + ], + [ + "Ġblu", + "źnier" + ], + [ + "Ġoszcze", + "r" + ], + [ + "Ġsfinans", + "owanie" + ], + [ + "ary", + "s" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "zi" + ], + [ + "Ġkaz", + "da" + ], + [ + "ĠJoach", + "im" + ], + [ + "Ġzapis", + "ana" + ], + [ + "Ġradio", + "fonii" + ], + [ + "Ġro", + "dów" + ], + [ + "Do", + "kon" + ], + [ + "Ġprzekro", + "czeniu" + ], + [ + "T", + "ram" + ], + [ + "ve", + "st" + ], + [ + "dz", + "cie" + ], + [ + "Ġuro", + "da" + ], + [ + "Ġzw", + "erb" + ], + [ + "Ġobez", + "wÅĤadni" + ], + [ + "ĠMar", + "s" + ], + [ + "od", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġrepor", + "ta" + ], + [ + "ZwierzÄĻ", + "ta" + ], + [ + "P", + "ada" + ], + [ + "den", + "cja" + ], + [ + "Ġma", + "gów" + ], + [ + "Ġprzechodzi", + "li" + ], + [ + "C", + "lar" + ], + [ + "sz", + "ur" + ], + [ + "Ġza", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzarejestr", + "owany" + ], + [ + "ĠPosel", + "skiego" + ], + [ + "Ġzmas", + "ak" + ], + [ + "jak", + "by" + ], + [ + "Ste", + "ph" + ], + [ + "ĠMira", + "belki" + ], + [ + "Ġwymi", + "o" + ], + [ + "Ġwd", + "owy" + ], + [ + "Ġskarpe", + "tki" + ], + [ + "Ġemery", + "ci" + ], + [ + "Ġsuch", + "Äħ" + ], + [ + "Ġemery", + "turach" + ], + [ + "Ġale", + "j" + ], + [ + "ĠmogÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġplu", + "ga" + ], + [ + "Zbignie", + "w" + ], + [ + "}", + "." + ], + [ + "niÄħ", + "cy" + ], + [ + "Ġradzie", + "ckiego" + ], + [ + "Ġmotywa", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġrzu", + "caÅĤy" + ], + [ + "Ġrozrzu", + "cone" + ], + [ + "ĠMiej", + "ski" + ], + [ + "Pis", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġwy", + "rach" + ], + [ + "Ġ190", + "2" + ], + [ + "Ġskraj", + "nej" + ], + [ + "Ġnieobec", + "ny" + ], + [ + "js", + "ca" + ], + [ + "Ġpoprzedni", + "Äħ" + ], + [ + "Ġkomor", + "nika" + ], + [ + "wi", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "Je", + "ź" + ], + [ + "ĠzostaÅĤa", + "by" + ], + [ + "Ġobserwat", + "ora" + ], + [ + "su", + "b" + ], + [ + "Ġwap", + "nia" + ], + [ + "Ġkombin", + "owaÄĩ" + ], + [ + "cy", + "zmu" + ], + [ + "Ġkar", + "mienia" + ], + [ + "Ġnada", + "waÄĩ" + ], + [ + "Ġporaż", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġgratu", + "lacje" + ], + [ + "Za", + "gro" + ], + [ + "Ġważ", + "niejszy" + ], + [ + "Ġwe", + "szÅĤam" + ], + [ + "Ġoku", + "pan" + ], + [ + "ĠKu", + "by" + ], + [ + "ĠOrgani", + "zacja" + ], + [ + "Ġburżu", + "a" + ], + [ + "Ġpsychi", + "ki" + ], + [ + "ĠstÅĤu", + "miony" + ], + [ + "Ġkochan", + "ków" + ], + [ + "Ġkonkur", + "sach" + ], + [ + "Ġbankru", + "ctwa" + ], + [ + "ĠZarzÄħ", + "dzania" + ], + [ + "Ġod", + "ciÄħÅĤ" + ], + [ + "ĠzdoÅĤa", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġorto", + "dok" + ], + [ + "Ġza", + "biorÄĻ" + ], + [ + "Prze", + "rwaÅĤ" + ], + [ + "Ġprzekracza", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġupad", + "nie" + ], + [ + "M", + "Äħd" + ], + [ + "Ġpo", + "brzmie" + ], + [ + "Ġza", + "got" + ], + [ + "Ġan", + "tym" + ], + [ + "Ġprzestra", + "szony" + ], + [ + "ĠmÅĤodzież", + "owych" + ], + [ + "sz", + "tor" + ], + [ + "Ġprze", + "pas" + ], + [ + "ĠWspól", + "nej" + ], + [ + "pomor", + "skim" + ], + [ + "Ġzarea", + "guje" + ], + [ + "Ġtranspor", + "tem" + ], + [ + "ĠZga", + "dzam" + ], + [ + "Ġkobie", + "c" + ], + [ + "Ka", + "zaÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "cznik" + ], + [ + "i", + "dów" + ], + [ + "Ġzmieni", + "ona" + ], + [ + "Ġbolszewi", + "ków" + ], + [ + "Ġal", + "pej" + ], + [ + "ĠGal", + "ak" + ], + [ + "cjoni", + "sta" + ], + [ + "ĠmÅĤodo", + "ci" + ], + [ + "Ġzróżnic", + "owanie" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻtokrzy", + "skiego" + ], + [ + "ĠNie", + "ważne" + ], + [ + "Ġpowiadomi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠK", + "ura" + ], + [ + "Ġhan", + "gar" + ], + [ + "ĠSinga", + "pu" + ], + [ + "C", + "os" + ], + [ + "ĠU", + "staw" + ], + [ + "ĠciÄĻż", + "kimi" + ], + [ + "ĠSil", + "ver" + ], + [ + "Ġc", + "em" + ], + [ + "Ġbodź", + "ce" + ], + [ + "ĠWe", + "tery" + ], + [ + "Ġznalezie", + "niu" + ], + [ + "ĠBo", + "ni" + ], + [ + "tra", + "k" + ], + [ + "Al", + "bum" + ], + [ + "Ġzawie", + "siÄĩ" + ], + [ + "Ġpogra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġartyku", + "ÅĤach" + ], + [ + "Ġu", + "stanowienie" + ], + [ + "Ġba", + "dzie" + ], + [ + "Ġdysku", + "tujemy" + ], + [ + "Ġwynosi", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠzmÄĻ", + "czone" + ], + [ + "Ġprze", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġno", + "szÄĻ" + ], + [ + "Ġswobo", + "dny" + ], + [ + "Ru", + "szyli" + ], + [ + "Ġce", + "niÄĻ" + ], + [ + "Ġwygra", + "nych" + ], + [ + "ówi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġpol", + "aków" + ], + [ + "Ġkomunika", + "cjÄħ" + ], + [ + "ĠSzero", + "koÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠJa", + "h" + ], + [ + "Ġzdecyd", + "owane" + ], + [ + "Ġspons", + "orów" + ], + [ + "b", + "owy" + ], + [ + "Ġodp", + "aliÄĩ" + ], + [ + "Ka", + "wa" + ], + [ + "Ġklucz", + "owym" + ], + [ + "Ġtrene", + "rów" + ], + [ + "Ġwy", + "gór" + ], + [ + "Ġpolicjan", + "tom" + ], + [ + "ĠbÅĤa", + "gaÅĤ" + ], + [ + "Ġkoresponden", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ni", + "x" + ], + [ + "Ġwie", + "ko" + ], + [ + "Ġprocent", + "owe" + ], + [ + "Ġr", + "tÄĻ" + ], + [ + "ad", + "ow" + ], + [ + "Ġbie", + "ganie" + ], + [ + "ĠStu", + "art" + ], + [ + "ĠH", + "A" + ], + [ + "Ġstuden", + "ckie" + ], + [ + "Ġwnu", + "ka" + ], + [ + "Ġzadu", + "mie" + ], + [ + "Decy", + "zjÄĻ" + ], + [ + "ĠJ", + "ima" + ], + [ + "at", + "io" + ], + [ + "Ġpor", + "cje" + ], + [ + "Ġwido", + "cznych" + ], + [ + "Ġwyraź", + "na" + ], + [ + "Ġrestaura", + "cjach" + ], + [ + "ĠlÄħd", + "owych" + ], + [ + "ĠR", + "atu" + ], + [ + "ĠE", + "nt" + ], + [ + "Ġba", + "czÄħc" + ], + [ + "ĠÅļ", + "mie" + ], + [ + "Ġhonor", + "owym" + ], + [ + "Ġwetery", + "naryj" + ], + [ + "Ġwari", + "antu" + ], + [ + "Ġosa", + "dzonych" + ], + [ + "Ġkonferen", + "cje" + ], + [ + "Ġczym", + "s" + ], + [ + "Ġwyt", + "chnienia" + ], + [ + "ĠstÄĻ", + "żenia" + ], + [ + "g", + "nia" + ], + [ + "ta", + "cyjnego" + ], + [ + "Zoba", + "czyÅĤem" + ], + [ + "ĠBada", + "nia" + ], + [ + "ci", + "an" + ], + [ + "os", + "em" + ], + [ + "Ġstra", + "cone" + ], + [ + "Ġtotali", + "tary" + ], + [ + "s", + "we" + ], + [ + "glÄħd", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠTrój", + "cy" + ], + [ + "Ġodet", + "chnÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġamuni", + "cjÄĻ" + ], + [ + "ĠBibli", + "a" + ], + [ + "Ġzamil", + "kÅĤa" + ], + [ + "Ġwoje", + "nnÄħ" + ], + [ + "Lu", + "cy" + ], + [ + "gil", + "iÄĻ" + ], + [ + "V", + "an" + ], + [ + "pol", + "skÄħ" + ], + [ + "Ġskute", + "czniej" + ], + [ + "Ġwro", + "gich" + ], + [ + "Ġrozmach", + "em" + ], + [ + "198", + "2" + ], + [ + "ĠA", + "W" + ], + [ + "ĠO", + "ficer" + ], + [ + "ĠCon", + "ne" + ], + [ + "ĠCon", + "stan" + ], + [ + "ro", + "ss" + ], + [ + "Ġwym", + "ien" + ], + [ + "ĠmajÄħ", + "tków" + ], + [ + "ĠopiekuÅĦ", + "czo" + ], + [ + "Ġskwi", + "towaÅĤ" + ], + [ + "Ġ[", + "..." + ], + [ + "Opi", + "nia" + ], + [ + "ans", + "as" + ], + [ + "Ġpoma", + "szer" + ], + [ + "Ã", + "ł" + ], + [ + "pa", + "dy" + ], + [ + "Ġtraktu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġczuj", + "niki" + ], + [ + "M", + "un" + ], + [ + "Ġgaz", + "owych" + ], + [ + "Ġpod", + "pisuje" + ], + [ + "ĠCze", + "kaj" + ], + [ + "Posta", + "ram" + ], + [ + "Ġdzi", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġczterdzie", + "sto" + ], + [ + "Zy", + "gmu" + ], + [ + "Ġce", + "nnego" + ], + [ + ".", + "]." + ], + [ + "ĠÅĽ", + "ródziem" + ], + [ + "Ġwybie", + "rz" + ], + [ + "Ġod", + "praw" + ], + [ + "t", + "rza" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "niÅĤa" + ], + [ + "Ġpoto", + "cznie" + ], + [ + "lin", + "ka" + ], + [ + "Ġhydra", + "uli" + ], + [ + "Ġnieu", + "stÄĻp" + ], + [ + "ĠKom", + "panii" + ], + [ + "¡", + "â" + ], + [ + "Ġli", + "ry" + ], + [ + "Ġc", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġl", + "gbt" + ], + [ + "Ġtar", + "gach" + ], + [ + "E", + "lizabeth" + ], + [ + "Ġspecjal", + "nymi" + ], + [ + "ży", + "ciu" + ], + [ + "Ġwizer", + "unkiem" + ], + [ + "ĠheÅĤ", + "mu" + ], + [ + "ĠdziesiÄĻcio", + "lecia" + ], + [ + "Ġzde", + "rz" + ], + [ + "Ġpostanowi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġstandar", + "dowych" + ], + [ + "f", + "rie" + ], + [ + "la", + "cjach" + ], + [ + "Ġczy", + "stych" + ], + [ + "Czar", + "no" + ], + [ + "Ġzako", + "chaÅĤ" + ], + [ + "m", + "owe" + ], + [ + "Ġdodat", + "kowymi" + ], + [ + "Ġzaczyn", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠWÄħ", + "tp" + ], + [ + "S", + "peÅĤ" + ], + [ + "Li", + "tera" + ], + [ + "Sam", + "ot" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "szeÅĦ" + ], + [ + "Ġmal", + "owania" + ], + [ + "Ġf", + "red" + ], + [ + "Ġmedi", + "alnych" + ], + [ + "Ġnie", + "spie" + ], + [ + "Ġzagra", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠzwiÄĻksz", + "one" + ], + [ + "ĠPer", + "ry" + ], + [ + "Ġbada", + "niem" + ], + [ + "Ġsa", + "lach" + ], + [ + "Ġwybi", + "tnego" + ], + [ + "Ġży", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Kandy", + "dat" + ], + [ + "D", + "or" + ], + [ + "ĠciÄħ", + "gÅĤoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġplan", + "owanym" + ], + [ + "B", + "W" + ], + [ + "Ġwymie", + "niony" + ], + [ + "Ġhistory", + "ka" + ], + [ + "Ġbru", + "ku" + ], + [ + "Ġnadmier", + "nego" + ], + [ + "ĠKt", + "óre" + ], + [ + "ĠZa", + "czekaj" + ], + [ + "ĠPra", + "cow" + ], + [ + "Ġtab", + "oru" + ], + [ + "Ġminimal", + "nego" + ], + [ + "Ab", + "sol" + ], + [ + "ÅĤ", + "aÅĤam" + ], + [ + "ĠRe", + "dak" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄħcym" + ], + [ + "ĠdostaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġwyobraża", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġpolity", + "kami" + ], + [ + "Ġtotal", + "na" + ], + [ + "Ġma", + "ile" + ], + [ + "Ġpol", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġod", + "cisk" + ], + [ + "Ġkon", + "do" + ], + [ + "Zauwa", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġfi", + "ction" + ], + [ + "Ġprzekon", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġeksce", + "nt" + ], + [ + "Ġby", + "ka" + ], + [ + "Ġprzy", + "siÄħc" + ], + [ + "Ġmil", + "ordzie" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czÄħc" + ], + [ + "Ġgór", + "nicy" + ], + [ + "Ġkok", + "pi" + ], + [ + "Ġspraw", + "cÄĻ" + ], + [ + "OW", + "ANIE" + ], + [ + "Ġnie", + "ziem" + ], + [ + "ĠzajÄĻ", + "ciem" + ], + [ + "Zd", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "S", + "rebr" + ], + [ + "ĠKsiÄħ", + "żki" + ], + [ + "ĠrÄħ", + "czkÄĻ" + ], + [ + "Ġpożegna", + "nia" + ], + [ + "Ġstry", + "ja" + ], + [ + "sz", + "ami" + ], + [ + "Ġham", + "uje" + ], + [ + "Kar", + "iera" + ], + [ + "Po", + "krÄĻciÅĤ" + ], + [ + "li", + "usz" + ], + [ + "Ġry", + "sach" + ], + [ + "ĠLu", + "biÄĻ" + ], + [ + "Ġher", + "me" + ], + [ + "ca", + "c" + ], + [ + "tek", + "st" + ], + [ + "Ġkwali", + "fik" + ], + [ + "Ġwy", + "olbrzym" + ], + [ + "Ġwystar", + "czaÅĤo" + ], + [ + "Ġska", + "d" + ], + [ + "Ġgen", + "der" + ], + [ + "Ġwydaw", + "nictw" + ], + [ + "Ġza", + "pisie" + ], + [ + "Ġpowie", + "siÄĩ" + ], + [ + "Z", + "do" + ], + [ + "ph", + "p" + ], + [ + "Ġinten", + "cja" + ], + [ + "stÄĻpu", + "jÄħc" + ], + [ + "b", + "rech" + ], + [ + "ty", + "nÄĻ" + ], + [ + "os", + "kwi" + ], + [ + "Ġop", + "ÅĤak" + ], + [ + "pÅĤa", + "ta" + ], + [ + "Ġarty", + "styczny" + ], + [ + "Ġblu", + "zÄĻ" + ], + [ + "Ġwysko", + "czyÄĩ" + ], + [ + "âĢĶ", + "âĢĶ" + ], + [ + "ri", + "d" + ], + [ + "Ġzapro", + "szeni" + ], + [ + "Ġuczel", + "niÄĻ" + ], + [ + "B", + "re" + ], + [ + "ĠPia", + "st" + ], + [ + "Ġmito", + "logii" + ], + [ + "I", + "R" + ], + [ + "Ġuważ", + "niej" + ], + [ + "ĠzewnÄĻtrz", + "na" + ], + [ + "ĠMagdale", + "ny" + ], + [ + "?", + "-" + ], + [ + "Ġprzymus", + "em" + ], + [ + "as", + "ada" + ], + [ + "ĠW", + "artoÅĽci" + ], + [ + "Ġwiel", + "moż" + ], + [ + "ĠzobowiÄħ", + "zaÅĤ" + ], + [ + "е", + "в" + ], + [ + "Ġprzemów", + "ieniu" + ], + [ + "Wycho", + "dzÄħc" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "stwa" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "nie" + ], + [ + "ĠGre", + "cja" + ], + [ + "Ġglob", + "alnego" + ], + [ + "ĠMich", + "elle" + ], + [ + "Wyko", + "rzy" + ], + [ + "d", + "owano" + ], + [ + "Ġprzym", + "ru" + ], + [ + "ĠÅĽpie", + "wu" + ], + [ + "Ġniem", + "aÅĤo" + ], + [ + "tech", + "nika" + ], + [ + "Ġna", + "ÅĽwiet" + ], + [ + "WW", + "WW" + ], + [ + "ĠWspóÅĤ", + "pracy" + ], + [ + "Z", + "mÄĻ" + ], + [ + "È", + "Ļ" + ], + [ + "Ġsk", + "wer" + ], + [ + "Ġpsychi", + "kÄĻ" + ], + [ + "Åľ", + "y" + ], + [ + "Ġpopad", + "nie" + ], + [ + "ĠprzyjÄĻ", + "tego" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "mo" + ], + [ + "a", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠHo", + "tel" + ], + [ + "ĠAnt", + "io" + ], + [ + "ÅĤ", + "ce" + ], + [ + "Ġe", + "utana" + ], + [ + "Ġzaraz", + "a" + ], + [ + "Ġin", + "synu" + ], + [ + "Ġim", + "plan" + ], + [ + "Ġpoin", + "for" + ], + [ + "N", + "OÅļÄĨ" + ], + [ + "U", + "cieka" + ], + [ + "Ġwyro", + "bu" + ], + [ + "ĠwyÅĤo", + "niÅĤa" + ], + [ + "Ġdwudzie", + "sty" + ], + [ + "Ġprzechodzi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġro", + "gów" + ], + [ + "Ġce", + "rÄĻ" + ], + [ + "ĠÅĽwi", + "st" + ], + [ + "Ġnegatyw", + "nym" + ], + [ + "Ġzajmu", + "jÄħcej" + ], + [ + "ĠnÄĻ", + "dza" + ], + [ + "Ġpodziem", + "nej" + ], + [ + "Ġauten", + "tycznie" + ], + [ + "Ġtry", + "ska" + ], + [ + "si", + "ÅĦska" + ], + [ + "Ġprogrami", + "stów" + ], + [ + "Ġspektak", + "le" + ], + [ + "ko", + "ra" + ], + [ + "Ġbra", + "ków" + ], + [ + "Ġzad", + "ba" + ], + [ + "/", + "-" + ], + [ + "Ġni", + "osÅĤa" + ], + [ + "Ġpy", + "ska" + ], + [ + "omos", + "ci" + ], + [ + "Ġwago", + "ny" + ], + [ + "Ġinternau", + "tów" + ], + [ + "Ġ0", + "4" + ], + [ + "Ġżad", + "nemu" + ], + [ + "Ġnieprze", + "widzi" + ], + [ + "Ġnaraż", + "one" + ], + [ + "Ġwyna", + "jÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġzbliża", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "mot" + ], + [ + "ĠdÄħ", + "żÄħ" + ], + [ + "Ġi", + "spo" + ], + [ + "ĠBud", + "dy" + ], + [ + "Ġczeka", + "sz" + ], + [ + "ĠLit", + "tle" + ], + [ + "lo", + "by" + ], + [ + "Ġprodu", + "kcie" + ], + [ + "ĠPs", + "ychi" + ], + [ + "Ġuniwers", + "alne" + ], + [ + "Ġw", + "dzie" + ], + [ + "Ġpomoc", + "nicze" + ], + [ + "Ġpostrze", + "ganie" + ], + [ + "Ġdrogo", + "cen" + ], + [ + "h", + "ry" + ], + [ + "Ġzmie", + "rzaÅĤ" + ], + [ + "Ġan", + "glo" + ], + [ + "Pi", + "lot" + ], + [ + "Ġsprze", + "cznych" + ], + [ + "Ġpod", + "uszka" + ], + [ + "Ġmuzy", + "cznym" + ], + [ + ".)", + ":" + ], + [ + "Ġwys", + "ry" + ], + [ + "Ġkoncentra", + "cyjnych" + ], + [ + "Ġniejakie", + "go" + ], + [ + "Ġum", + "e" + ], + [ + "sty", + "czno" + ], + [ + "Ġot", + "rzÄħs" + ], + [ + "Ġnajzwyczaj", + "niej" + ], + [ + "Ġpogo", + "ni" + ], + [ + "an", + "sie" + ], + [ + "ur", + "owi" + ], + [ + "Ġman", + "kam" + ], + [ + "unk", + "owego" + ], + [ + "ĠzachÄĻ", + "caÄĩ" + ], + [ + "Ġchodni", + "kiem" + ], + [ + "Ode", + "t" + ], + [ + "Ġwi", + "nd" + ], + [ + "Ġsocjali", + "stów" + ], + [ + "Ġzajmie", + "my" + ], + [ + "tro", + "chÄĻ" + ], + [ + "Ġmil", + "czeli" + ], + [ + "ZÅĤa", + "paÅĤ" + ], + [ + "ĠOx", + "ford" + ], + [ + "Ġnie", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġprzyczy", + "niÅĤa" + ], + [ + "ĠKara", + "i" + ], + [ + "Ġteraźniej", + "szoÅĽci" + ], + [ + "SpoÅĤe", + "czeÅĦstwo" + ], + [ + "ĠÅĤaska", + "w" + ], + [ + "GÅĤo", + "sy" + ], + [ + "z", + "go" + ], + [ + "zi", + "onych" + ], + [ + "liz", + "owano" + ], + [ + "ĠÅĽpie", + "wajÄħ" + ], + [ + "Ġzajebi", + "sty" + ], + [ + "Ġdwu", + "nasto" + ], + [ + "Ġwynika", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġproduk", + "tach" + ], + [ + "R", + "oÅĽ" + ], + [ + "ĠKon", + "wentu" + ], + [ + "Czek", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠB", + "am" + ], + [ + "ĠNi", + "cka" + ], + [ + "and", + "i" + ], + [ + "Ġselek", + "cjone" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "żyÅĤem" + ], + [ + "ĠwydÅĤu", + "ża" + ], + [ + "Ġucie", + "kajÄħc" + ], + [ + "ÅĤe", + "czki" + ], + [ + "Ġsto", + "pie" + ], + [ + "Ġnauczyciel", + "ami" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "skich" + ], + [ + "Ġspi", + "cza" + ], + [ + "ĠSmo", + "le" + ], + [ + "ĠskrÄĻ", + "ciÅĤa" + ], + [ + "I", + "C" + ], + [ + "ĠSe", + "at" + ], + [ + "Ġogro", + "dach" + ], + [ + "Ġsrebr", + "nym" + ], + [ + "ĠzaÅĤam", + "anie" + ], + [ + "Ġguber", + "ni" + ], + [ + "ĠV", + "illa" + ], + [ + "Wro", + "cÅĤaw" + ], + [ + "ow", + "ar" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "tków" + ], + [ + "Ġbroni", + "li" + ], + [ + "pro", + "mis" + ], + [ + "al", + "la" + ], + [ + "Te", + "oria" + ], + [ + "ĠprzyszÅĤoÅĽci", + "Äħ" + ], + [ + "Ġz", + "waliÅĤ" + ], + [ + "ja", + "cej" + ], + [ + "Ġkup", + "owali" + ], + [ + "Ġw", + "strze" + ], + [ + "Ġod", + "chu" + ], + [ + "Ġwar", + "stwie" + ], + [ + "Ġpog", + "waÅĤ" + ], + [ + "ĠwyÅĽci", + "gach" + ], + [ + "Jas", + "on" + ], + [ + "Ġzna", + "czÄħcym" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzili" + ], + [ + "Ġodde", + "chem" + ], + [ + "ĠklÄĻ", + "sk" + ], + [ + "Ġwie", + "dziec" + ], + [ + "Ġroz", + "gaÅĤÄĻ" + ], + [ + "Su", + "b" + ], + [ + "Ġdykt", + "ator" + ], + [ + "Nie", + "bezpie" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "jÄħca" + ], + [ + "Ġbil", + "ansu" + ], + [ + "Ġak", + "tami" + ], + [ + "Ġudziel", + "ane" + ], + [ + "Ġdry", + "f" + ], + [ + "py", + "wania" + ], + [ + "Ġmaksym", + "alny" + ], + [ + "ĠKwiat", + "kowski" + ], + [ + "1", + "18" + ], + [ + "Ġisto", + "tnej" + ], + [ + "Ġpo", + "chód" + ], + [ + "Ġnieu", + "lecz" + ], + [ + "ĠNI", + "C" + ], + [ + "Ġjedno", + "sta" + ], + [ + "Ġschod", + "kach" + ], + [ + "ĠG", + "rodzi" + ], + [ + "Ġ20", + "8" + ], + [ + "ĠProkura", + "tor" + ], + [ + "Ġteore", + "tyczne" + ], + [ + "Ġdokona", + "niu" + ], + [ + "Ġkop", + "yta" + ], + [ + "Char", + "les" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "paÄĩ" + ], + [ + "Ġkam", + "panie" + ], + [ + "Ġscho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġseksu", + "alnie" + ], + [ + "Ġówczes", + "nym" + ], + [ + "ZaÅĤo", + "ga" + ], + [ + "Pra", + "cujÄĻ" + ], + [ + "Ġobej", + "rzenia" + ], + [ + "Ġprzestrze", + "nie" + ], + [ + "ĠgwaÅĤ", + "tów" + ], + [ + "ĠmuzuÅĤma", + "ÅĦskich" + ], + [ + "ĠJEBA", + "C" + ], + [ + "Od", + "su" + ], + [ + "Ġotrzymy", + "wali" + ], + [ + "A", + "ka" + ], + [ + "ĠL", + "ut" + ], + [ + "Ġsie", + "dzieliÅĽmy" + ], + [ + "Ġgrze", + "cznoÅĽci" + ], + [ + "Ġzbliża", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠZu", + "peÅĤnie" + ], + [ + "ĠNiepeÅĤnospraw", + "nych" + ], + [ + "kt", + "em" + ], + [ + "Ġra", + "de" + ], + [ + "Ġzak", + "od" + ], + [ + "ĠpowoÅĤa", + "niu" + ], + [ + "Ġniewidom", + "ych" + ], + [ + "Ġwie", + "dziaÅĤo" + ], + [ + "Ġszczy", + "tów" + ], + [ + "Ġuzasad", + "nionych" + ], + [ + "Ġrol", + "no" + ], + [ + "Ġwyzna", + "je" + ], + [ + "Ġw", + "stÄħpiÄĩ" + ], + [ + "jed", + "na" + ], + [ + "Ġtelefoni", + "czne" + ], + [ + "Ġprzekle", + "ÅĦstw" + ], + [ + "Ġapara", + "tury" + ], + [ + "Ġhym", + "n" + ], + [ + "dzi", + "wszy" + ], + [ + "Ġzatrzym", + "ujÄħ" + ], + [ + "Ġniepo", + "koj" + ], + [ + "ĠJez", + "i" + ], + [ + "Ġautostra", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġgrana", + "t" + ], + [ + "pry", + "wat" + ], + [ + "Ġracjonal", + "nego" + ], + [ + "Ġstaty", + "styka" + ], + [ + "Ġmaryna", + "rz" + ], + [ + "Ġpo", + "o" + ], + [ + "Ġkon", + "ster" + ], + [ + "Ġspó", + "dnicy" + ], + [ + "PoÅĽ", + "wiÄĻ" + ], + [ + "b", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġstrze", + "c" + ], + [ + "nowa", + "j" + ], + [ + "Ġrzad", + "ki" + ], + [ + "ĠwydÅĤu", + "żenie" + ], + [ + "Ġwidni", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġi", + "i" + ], + [ + "Ġcent", + "ralnie" + ], + [ + "rac", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġabsur", + "du" + ], + [ + "Ġblad", + "ego" + ], + [ + "Ġko", + "mina" + ], + [ + "ĠArchi", + "tek" + ], + [ + "Ġdzw", + "ony" + ], + [ + "ĠWash", + "ington" + ], + [ + "gan", + "em" + ], + [ + "Ġ17", + "4" + ], + [ + "ÑĢ", + "а" + ], + [ + "Ġpoży", + "wienie" + ], + [ + "ĠnamiÄĻ", + "tnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġwy", + "biÅĤ" + ], + [ + "ĠL", + "wa" + ], + [ + "Bo", + "gu" + ], + [ + "Ġapo", + "kali" + ], + [ + "te", + "re" + ], + [ + "ĠKrólew", + "ska" + ], + [ + "Ġustaw", + "owej" + ], + [ + "Ġbater", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġprzem", + "knÄĻÅĤo" + ], + [ + "ĠCel", + "sjusza" + ], + [ + "ĠprzeÅĤÄĻ", + "czy" + ], + [ + "let", + "ki" + ], + [ + "Ġbal", + "on" + ], + [ + "ĠZoba", + "czymy" + ], + [ + "U", + "prze" + ], + [ + "sz", + "tal" + ], + [ + "ĠD", + "W" + ], + [ + "NY", + "M" + ], + [ + "Ġwoj", + "nach" + ], + [ + "Ġodebra", + "ne" + ], + [ + "Ġzawo", + "dowymi" + ], + [ + "EE", + "EE" + ], + [ + "ĠB", + "j" + ], + [ + "ĠHer", + "bert" + ], + [ + "Ġfakty", + "cznym" + ], + [ + "ĠRal", + "ph" + ], + [ + "zwy", + "kopem" + ], + [ + "Ġproduk", + "cje" + ], + [ + "ni", + "kt" + ], + [ + "Ġwz", + "nieÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġnad", + "wy" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "wa" + ], + [ + "Poja", + "wiÅĤy" + ], + [ + "Ġróż", + "niÅĤy" + ], + [ + "Ġser", + "cach" + ], + [ + "Ġsek", + "cja" + ], + [ + "ĠksztaÅĤ", + "towaÄĩ" + ], + [ + "ĠEuropej", + "skich" + ], + [ + "Ġinteres", + "ami" + ], + [ + "ĠDzi", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġpa", + "stora" + ], + [ + "Ġzastrze", + "liÄĩ" + ], + [ + "ĠpoÅĤudni", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġsiat", + "ków" + ], + [ + "Ġprzekazu", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠWale", + "n" + ], + [ + "S", + "wój" + ], + [ + "Ġsamodziel", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġrozwoj", + "owych" + ], + [ + "Ġwybi", + "tne" + ], + [ + "Ġma", + "luje" + ], + [ + "Ġzauważ", + "am" + ], + [ + "Ġprotest", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġdo", + "step" + ], + [ + "Ġwd", + "raż" + ], + [ + "ĠLin", + "da" + ], + [ + "Ġtoler", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġprzyj", + "mÄħ" + ], + [ + "ĠVin", + "cent" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "żonym" + ], + [ + "Ġan", + "alfa" + ], + [ + "????", + "???" + ], + [ + "ĠPor", + "ÄĻ" + ], + [ + "ki", + "a" + ], + [ + "Ġpi", + "any" + ], + [ + "ĠJan", + "ka" + ], + [ + "ba", + "ju" + ], + [ + "Mówi", + "li" + ], + [ + "Ġzawart", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġspontani", + "cznie" + ], + [ + "cz", + "ÅĤowiek" + ], + [ + "sz", + "owa" + ], + [ + "Ġklasy", + "cznego" + ], + [ + "Ġkryty", + "czny" + ], + [ + "legÅĤ", + "Äħ" + ], + [ + "ĠFi", + "ladel" + ], + [ + "Con", + "an" + ], + [ + "Ġsk", + "aÅĤach" + ], + [ + "Ġzawraca", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġdo", + "niesie" + ], + [ + "lami", + "n" + ], + [ + "Ġczy", + "taÅĤam" + ], + [ + "du", + "jÄħce" + ], + [ + "ĠRo", + "zumie" + ], + [ + "Ġpozba", + "wienie" + ], + [ + "Ġzaa", + "ranż" + ], + [ + "Ġz", + "niÄħ" + ], + [ + "ĠD", + "ir" + ], + [ + "Ġprzytu", + "liÄĩ" + ], + [ + "Ġprezenta", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġwach", + "larz" + ], + [ + "Ġzej", + "dzie" + ], + [ + "Ġoszal", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġkomisari", + "at" + ], + [ + "sz", + "owi" + ], + [ + "Ġb", + "ej" + ], + [ + "ĠE", + "ko" + ], + [ + "Re", + "żyser" + ], + [ + "Ġz", + "j" + ], + [ + "ĠSh", + "ow" + ], + [ + "Ġpozosta", + "wione" + ], + [ + "Ġdy", + "gni" + ], + [ + "Ile", + "kroÄĩ" + ], + [ + "ĠFormu", + "ÅĤy" + ], + [ + "B", + "rze" + ], + [ + "ĠK", + "L" + ], + [ + "Ġtra", + "sach" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "ża" + ], + [ + "Ġkole", + "kcja" + ], + [ + "Ġdr", + "żeÄĩ" + ], + [ + "Ġsez", + "ony" + ], + [ + "minu", + "towych" + ], + [ + "st", + "iÄħ" + ], + [ + "Ġniebie", + "skiej" + ], + [ + "Ġwykonaw", + "cÄħ" + ], + [ + "Czy", + "tel" + ], + [ + "Ġfurgo", + "netki" + ], + [ + "Ġwy", + "sie" + ], + [ + "sku", + "je" + ], + [ + "ĠÅĽmierci", + "onoÅĽ" + ], + [ + "ling", + "ton" + ], + [ + "ro", + "ny" + ], + [ + "one", + "r" + ], + [ + "ti", + "cal" + ], + [ + "Ġodrobi", + "nie" + ], + [ + "Ġu", + "ba" + ], + [ + "ĠE", + "we" + ], + [ + "ĠsÅĤużb", + "owej" + ], + [ + "ĠPA", + "P" + ], + [ + "ĠSztokhol", + "mie" + ], + [ + "ĠS", + "c" + ], + [ + "Pra", + "gnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġnaje", + "źdź" + ], + [ + "ĠG", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠKsiÄĻ", + "cia" + ], + [ + "Ġcze", + "ski" + ], + [ + "ĠH", + "in" + ], + [ + "Ġmusi", + "aÅĤoby" + ], + [ + "Ġob", + "cÄħ" + ], + [ + "mu", + "nda" + ], + [ + "t", + "oÅĽciÄħ" + ], + [ + "su", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġnarzu", + "caÄĩ" + ], + [ + "Ġdecy", + "dowania" + ], + [ + "Ġzbiera", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄĻ", + "tami" + ], + [ + "Ġniedo", + "god" + ], + [ + "Ġsie", + "dzÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġzagad", + "nieniem" + ], + [ + "Ġup", + "ór" + ], + [ + "Ġradi", + "owej" + ], + [ + "Ġobiekty", + "wi" + ], + [ + "Ġmaka", + "ron" + ], + [ + "ni", + "on" + ], + [ + "Ġkró", + "tk" + ], + [ + "Ġrozpo", + "star" + ], + [ + "U", + "wol" + ], + [ + "g", + "m" + ], + [ + "Ġkom", + "ando" + ], + [ + "Åļwiad", + "ek" + ], + [ + "Ġu", + "kazaÄĩ" + ], + [ + "Ġpóź", + "nego" + ], + [ + "Ġsiost", + "rzy" + ], + [ + "Kontro", + "la" + ], + [ + "ĠHo", + "f" + ], + [ + "ĠmaleÅĦ", + "ki" + ], + [ + "Ġpapie", + "rach" + ], + [ + "Ġpokoj", + "owego" + ], + [ + "ĠLi", + "verpo" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "czyÅĤ" + ], + [ + "c", + "lu" + ], + [ + "PeÅĤ", + "na" + ], + [ + "Ġelektora", + "tu" + ], + [ + "ĠO", + "ut" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "emu" + ], + [ + "par", + "ta" + ], + [ + "O", + "kaz" + ], + [ + "Ġpie", + "czenia" + ], + [ + "j", + "onu" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "niÅĤa" + ], + [ + "Ġnienatural", + "nie" + ], + [ + "Ġniebezpiecze", + "ÅĦstwem" + ], + [ + "Ġ18", + "1" + ], + [ + "Ġzdr", + "owej" + ], + [ + "ĠMich", + "el" + ], + [ + "Ġpatel", + "ni" + ], + [ + "Ġ20", + "4" + ], + [ + "ĠJeh", + "owy" + ], + [ + "Ġwy", + "ÅĽwiad" + ], + [ + "Ġwymaga", + "jÄħcy" + ], + [ + "ĠTere", + "sy" + ], + [ + "Ġuszczer", + "bku" + ], + [ + "Ġwo", + "lu" + ], + [ + "Ġuważ", + "ana" + ], + [ + "Ġskrzy", + "niÄĻ" + ], + [ + "Ġorganiz", + "atorem" + ], + [ + "Ġzbo", + "ż" + ], + [ + ")", + "..." + ], + [ + "and", + "ro" + ], + [ + "Ġbiologi", + "cznych" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żyÅĤy" + ], + [ + "Ġkana", + "lizacji" + ], + [ + "Ġami", + "nokwa" + ], + [ + "ĠnastÄĻp", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġkolo", + "nie" + ], + [ + "Ġscep", + "tycy" + ], + [ + "Ġprzewi", + "dzenia" + ], + [ + "ĠVictor", + "ia" + ], + [ + "Ġod", + "sprze" + ], + [ + "Ġusta", + "lona" + ], + [ + "Ġpraco", + "daw" + ], + [ + "Ġ20", + "30" + ], + [ + "ĠAl", + "fa" + ], + [ + "Ġekonomi", + "sta" + ], + [ + "Ġujaw", + "niÅĤa" + ], + [ + "Ġuregul", + "owanie" + ], + [ + "Ġu", + "siadÅĤem" + ], + [ + "Ġuzasad", + "niona" + ], + [ + "Ġporo", + "ÅĽ" + ], + [ + "Woje", + "woda" + ], + [ + "Ġkoszm", + "ary" + ], + [ + "Ġko", + "z" + ], + [ + "ĠN", + "ort" + ], + [ + "Ġwy", + "siÄħÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠTat", + "rach" + ], + [ + "ra", + "ktery" + ], + [ + "D", + "M" + ], + [ + "Ġum", + "iÄĻ" + ], + [ + "Na", + "past" + ], + [ + "ĠZ", + "rób" + ], + [ + "Kon", + "kre" + ], + [ + "Ġzabi", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġwznosi", + "ÅĤy" + ], + [ + "A", + "ktyw" + ], + [ + "la", + "la" + ], + [ + "Ġani", + "ma" + ], + [ + "Ġekologi", + "czny" + ], + [ + "O", + "go" + ], + [ + "ĠS", + "ut" + ], + [ + "um", + "ann" + ], + [ + "w", + "nik" + ], + [ + "ĠF", + "anta" + ], + [ + "Ġbiod", + "er" + ], + [ + "Ġwybu", + "chy" + ], + [ + "Ġlokal", + "nie" + ], + [ + "Ġturysty", + "cznej" + ], + [ + "Ġpiz", + "zy" + ], + [ + "Ġzardze", + "wiaÅĤ" + ], + [ + "Za", + "strze" + ], + [ + "Ġtune", + "li" + ], + [ + "Ġsprze", + "dawców" + ], + [ + "Ġwyle", + "gi" + ], + [ + "Ġ18", + "8" + ], + [ + "Rzu", + "ciÅĤa" + ], + [ + "ĠCh", + "ro" + ], + [ + "U", + "możli" + ], + [ + "cha", + "niz" + ], + [ + "Ġfur", + "ii" + ], + [ + "Oby", + "d" + ], + [ + "Ġpoinform", + "owali" + ], + [ + "ĠzamkniÄĻ", + "tÄħ" + ], + [ + "Ġprzytrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġprzy", + "sÅĤo" + ], + [ + "Ġpoez", + "ja" + ], + [ + "Ġfunkcjon", + "owaÅĤa" + ], + [ + "ĠSyl", + "wia" + ], + [ + "Ġparape", + "cie" + ], + [ + "\"", + "-" + ], + [ + "Ġzamiesz", + "kuje" + ], + [ + "cu", + "sa" + ], + [ + "ĠzakrÄĻ", + "cie" + ], + [ + "Ġopisu", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠWÄĻ", + "grzy" + ], + [ + "ĠBene", + "dykt" + ], + [ + "ĠC", + "IT" + ], + [ + "Ġwszel", + "ka" + ], + [ + "Ġma", + "rz" + ], + [ + "Ġpobo", + "czu" + ], + [ + "eb", + "bel" + ], + [ + "Ġbez", + "kres" + ], + [ + "Ġfemi", + "ni" + ], + [ + "Pacje", + "nt" + ], + [ + "ĠAmster", + "dam" + ], + [ + "Z", + "ato" + ], + [ + "Ġuro", + "jenia" + ], + [ + "ra", + "ka" + ], + [ + "Ġpu", + "szek" + ], + [ + "P", + "onoÄĩ" + ], + [ + "Ġwyru", + "szyli" + ], + [ + "ĠWÅĤas", + "noÅĽci" + ], + [ + "O", + "ÅĽrod" + ], + [ + "Ġkiep", + "skie" + ], + [ + "Ġabon", + "amentu" + ], + [ + "re", + "p" + ], + [ + "lew", + "am" + ], + [ + "Pol", + "scy" + ], + [ + "ary", + "ka" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "cy" + ], + [ + "ZaÅĤo", + "żÄĻ" + ], + [ + "Ġna", + "dawcy" + ], + [ + "pa", + "ge" + ], + [ + "Ġogranicz", + "onej" + ], + [ + "Ġzagro", + "żeniu" + ], + [ + "sze", + "niami" + ], + [ + "Ġbiologi", + "cznej" + ], + [ + "oÅĽ", + "le" + ], + [ + "Ġwyb", + "ry" + ], + [ + "ĠmogÅĤa", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġsur", + "ow" + ], + [ + "ĠÅĽled", + "czej" + ], + [ + "nic", + "o" + ], + [ + "10", + "2" + ], + [ + "Ġotwiera", + "nia" + ], + [ + "Ġbrzu", + "chem" + ], + [ + "Ġzmieni", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġodd", + "anych" + ], + [ + "Ġdroż", + "szy" + ], + [ + "Al", + "bowiem" + ], + [ + "Ġbiznes", + "owych" + ], + [ + "By", + "wa" + ], + [ + "ĠzgÅĤa", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġmeta", + "fory" + ], + [ + "Ġjapo", + "ÅĦskie" + ], + [ + "Ġustawi", + "onych" + ], + [ + "ĠpodziaÅĤ", + "ów" + ], + [ + "Ġwycel", + "owaÅĤ" + ], + [ + "wa", + "niami" + ], + [ + "Ġstuden", + "ckich" + ], + [ + "S", + "py" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġnieznajom", + "ego" + ], + [ + "Ġzadzwo", + "niÅĤem" + ], + [ + "Ġhandl", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġpodpisa", + "niu" + ], + [ + "t", + "ob" + ], + [ + "Do", + "prawdy" + ], + [ + "Ġkryty", + "cznym" + ], + [ + "ĠAnder", + "son" + ], + [ + "Ġinterweni", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠpowoÅĤ", + "ane" + ], + [ + "Ġwisi", + "aÅĤo" + ], + [ + "li", + "cki" + ], + [ + "Ġrad", + "ca" + ], + [ + "so", + "nie" + ], + [ + "ĠokreÅĽl", + "onymi" + ], + [ + "Ġpodcho", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ĠrÄĻkawi", + "ce" + ], + [ + "e", + "pi" + ], + [ + "Ġko", + "piÄħ" + ], + [ + "w", + "ku" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "kowo" + ], + [ + "ĠpodsÅĤu", + "ch" + ], + [ + "Ġutra", + "cie" + ], + [ + "Ġorganiz", + "my" + ], + [ + "Ġgalak", + "tyki" + ], + [ + "ĠzastÄĻp", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġpodd", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠsprzÄħ", + "tania" + ], + [ + "Ġdyrekty", + "wa" + ], + [ + "zy", + "denta" + ], + [ + "Ġszyb", + "Äħ" + ], + [ + "Ġprywaty", + "zacja" + ], + [ + "ĠspeÅĤnia", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġpowie", + "dzie" + ], + [ + "ĠbÅĤo", + "t" + ], + [ + "ĠopÅĤa", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Ġmonum", + "ental" + ], + [ + "Ġtelewizyj", + "nego" + ], + [ + "ĠK", + "ni" + ], + [ + "ĠÅĽwiet", + "lne" + ], + [ + "ĠRol", + "nej" + ], + [ + "Ġskaz", + "ano" + ], + [ + "Ġmi", + "odem" + ], + [ + "Ġpacjent", + "ki" + ], + [ + "Ġr", + "dzenia" + ], + [ + "Ġzawo", + "ÅĤaÅĤem" + ], + [ + "Ġgle", + "bo" + ], + [ + "ĠNath", + "an" + ], + [ + "Ġupo", + "min" + ], + [ + "Ġar", + "genty" + ], + [ + "Ġsen", + "sem" + ], + [ + "Ġnawie", + "rzch" + ], + [ + "Ġuczciw", + "oÅĽci" + ], + [ + "19", + "70" + ], + [ + "ĠzwykÅĤ", + "ymi" + ], + [ + "Ġnud", + "ny" + ], + [ + "B", + "rÄħz" + ], + [ + "ĠmÅĤod", + "szÄħ" + ], + [ + "U", + "st" + ], + [ + "ka", + "ta" + ], + [ + "la", + "rami" + ], + [ + "ant", + "h" + ], + [ + "ĠCa", + "rol" + ], + [ + "ĠwyÅĤÄħ", + "czajÄħc" + ], + [ + "ĠDanu", + "ta" + ], + [ + "Ġo", + "czo" + ], + [ + "ĠU", + "p" + ], + [ + "Ġdem", + "ago" + ], + [ + "Zw", + "raca" + ], + [ + "Ġrzym", + "skie" + ], + [ + "po", + "mi" + ], + [ + "Prze", + "raż" + ], + [ + "Po", + "ÅĤÄħczenie" + ], + [ + "Ġczuj", + "nik" + ], + [ + "Ġpik", + "nik" + ], + [ + "Ġudowadnia", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġzdoby", + "wania" + ], + [ + "Ġpocz", + "cie" + ], + [ + "ĠprzesÅĤucha", + "niu" + ], + [ + "Ġ(", + "+" + ], + [ + "atyw", + "nej" + ], + [ + "Ġpoje", + "cia" + ], + [ + "in", + "n" + ], + [ + "Ġoskar", + "ży" + ], + [ + "Ġwkur", + "wia" + ], + [ + "mi", + "onym" + ], + [ + "Ġmas", + "owÄħ" + ], + [ + "b", + "lami" + ], + [ + "dzi", + "sta" + ], + [ + "Ġprezyden", + "ckiej" + ], + [ + "D", + "ata" + ], + [ + "Ġrozum", + "em" + ], + [ + "Ġtak", + "tyka" + ], + [ + "ĠudostÄĻp", + "nienie" + ], + [ + "Ġje", + "lit" + ], + [ + "ÅĤÄħ", + "b" + ], + [ + "Ġbada", + "cz" + ], + [ + "Ġfigu", + "rki" + ], + [ + "Ġkorespon", + "dent" + ], + [ + "Ġzaba", + "wiÄĩ" + ], + [ + "Ġga", + "piÅĤ" + ], + [ + "Ġnieu", + "giÄĻ" + ], + [ + "Ġzer", + "wania" + ], + [ + "x", + "em" + ], + [ + "ĠA", + "T" + ], + [ + "ĠB", + "oba" + ], + [ + "Ġo", + "sza" + ], + [ + "ĠzwiÄĻk", + "szyÅĤ" + ], + [ + "Ġpop", + "ych" + ], + [ + "Ġprzepro", + "sin" + ], + [ + "Ġobost", + "rzeÅĦ" + ], + [ + "ĠP", + "T" + ], + [ + "Ġhrabi", + "na" + ], + [ + "ĠBet", + "ty" + ], + [ + "Ġszy", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠCzerw", + "ony" + ], + [ + "Ġzadecyd", + "owaÅĤ" + ], + [ + "owy", + "waÅĤa" + ], + [ + "ĠsprzÄħ", + "tanie" + ], + [ + "Ry", + "zy" + ], + [ + "Ġmarynar", + "ce" + ], + [ + "Ġcud", + "ownym" + ], + [ + "CaÅĤ", + "kowicie" + ], + [ + "Ġstraci", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġży", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġsowie", + "ckiego" + ], + [ + "Ġzastanawi", + "ali" + ], + [ + "K", + "lÄĻ" + ], + [ + "N", + "ow" + ], + [ + "i", + "p" + ], + [ + "Ġpod", + "li" + ], + [ + "Ġwzbu", + "dziÅĤa" + ], + [ + "CI", + "KU" + ], + [ + "Ġ", + "yt" + ], + [ + "ĠBag", + "da" + ], + [ + "Ġpacjen", + "tem" + ], + [ + "ĠdziewiÄĻ", + "cio" + ], + [ + "Ġbrud", + "nej" + ], + [ + "ĠMie", + "sz" + ], + [ + "Ġstandar", + "dem" + ], + [ + "bli", + "nie" + ], + [ + "ĠLe", + "oni" + ], + [ + "Ġpoczyna", + "ÅĦ" + ], + [ + "1", + "19" + ], + [ + "aria", + "cie" + ], + [ + "pie", + "li" + ], + [ + "szcze", + "niami" + ], + [ + "Ġde", + "fen" + ], + [ + "Ġturysty", + "czny" + ], + [ + "Ġuraż", + "ony" + ], + [ + "ĠJak", + "Äħ" + ], + [ + "ĠEuropej", + "czyków" + ], + [ + "Ġkoleż", + "ankÄĻ" + ], + [ + "Ġradykal", + "nych" + ], + [ + "wi", + "cka" + ], + [ + "Ġznakomi", + "tym" + ], + [ + "ĠsprzÄħ", + "taÄĩ" + ], + [ + "Ġukry", + "tego" + ], + [ + "ĠpeÅĤno", + "praw" + ], + [ + "ĠMal", + "col" + ], + [ + "Ġprogno", + "z" + ], + [ + "s", + "ow" + ], + [ + "ĠB", + "eli" + ], + [ + "Ġzbo", + "mbar" + ], + [ + "Ġrozli", + "czania" + ], + [ + "Znalaz", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠAr", + "tem" + ], + [ + "Ġczy", + "szczenie" + ], + [ + "Ġzam", + "ków" + ], + [ + "Ġkwi", + "atu" + ], + [ + "ĠzażÄħd", + "aÅĤa" + ], + [ + "wi", + "ano" + ], + [ + "re", + "b" + ], + [ + "Ġbez", + "e" + ], + [ + "Pod", + "jÄĻ" + ], + [ + "ty", + "kiem" + ], + [ + "pa", + "racji" + ], + [ + "ĠJac", + "kiem" + ], + [ + "Ġzachicho", + "taÅĤa" + ], + [ + "Ġb", + "ach" + ], + [ + "Zda", + "waÅĤ" + ], + [ + "PamiÄĻtaj", + "cie" + ], + [ + "m", + "eli" + ], + [ + "ri", + "sa" + ], + [ + "ĠÅĽwiad", + "czÄħce" + ], + [ + "ĠpoÅĤo", + "ż" + ], + [ + "Ġwyci", + "nki" + ], + [ + "ĠKo", + "go" + ], + [ + "Ġzapew", + "nione" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żyÅĤem" + ], + [ + "Wol", + "aÅĤbym" + ], + [ + "Ġpokaz", + "ano" + ], + [ + "Ġpodar", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠS", + "ami" + ], + [ + "Ġprzed", + "dzieÅĦ" + ], + [ + "Ġzd", + "rÄĻt" + ], + [ + "gÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "Ġsympaty", + "czny" + ], + [ + "ĠÅĽwiÄħte", + "czne" + ], + [ + "Ġdzwo", + "niÄĻ" + ], + [ + "ĠB", + "ale" + ], + [ + "Ġwz", + "ie" + ], + [ + "Uważ", + "aj" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "bie" + ], + [ + "Ġude", + "rzeniu" + ], + [ + "ĠCho", + "j" + ], + [ + "Ġlegitym", + "acjÄĻ" + ], + [ + "Ġjapo", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "ĠwypÅĤy", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġtrybun", + "aÅĤu" + ], + [ + "ĠCze", + "sÅĤawa" + ], + [ + "Ġmalu", + "tkie" + ], + [ + "d", + "obra" + ], + [ + "Ġwyzna", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġruszy", + "ÅĤo" + ], + [ + "SÅĤu", + "żba" + ], + [ + "Ġroz", + "rach" + ], + [ + "ĠÅĽmigÅĤ", + "owiec" + ], + [ + "os", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠprzywiÄħz", + "any" + ], + [ + "ĠB", + "ato" + ], + [ + "ĠMu", + "seum" + ], + [ + "Ġwchodzi", + "my" + ], + [ + "Produ", + "cent" + ], + [ + "szy", + "l" + ], + [ + "Ġplan", + "owanego" + ], + [ + "ĠDru", + "gi" + ], + [ + "ĠÅĤódz", + "kiej" + ], + [ + "Prze", + "ch" + ], + [ + "Ġwycie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġpsycho", + "logia" + ], + [ + "Zre", + "zygn" + ], + [ + "ĠFor", + "ce" + ], + [ + "cza", + "jÄħcy" + ], + [ + "ĠNor", + "man" + ], + [ + "Ġwidzi", + "alem" + ], + [ + "ĠM", + "NIE" + ], + [ + "bi", + "cy" + ], + [ + "Ġocze", + "kujemy" + ], + [ + "ĠobciÄħ", + "żeniem" + ], + [ + "Ġumar", + "li" + ], + [ + "Ġgra", + "my" + ], + [ + "an", + "om" + ], + [ + "Ġle", + "wak" + ], + [ + "prz", + "ychy" + ], + [ + "Ġm", + "roż" + ], + [ + "ĠdziÄĻ", + "kuje" + ], + [ + "Mu", + "zy" + ], + [ + "Pie", + "lÄĻgni" + ], + [ + "Ġrecep", + "tÄĻ" + ], + [ + "mi", + "ÅĦski" + ], + [ + "Ġpozna", + "sz" + ], + [ + "ĠwÄĻglowo", + "d" + ], + [ + "ĠQu", + "i" + ], + [ + "S", + "kon" + ], + [ + "Prze", + "rwa" + ], + [ + "Ġbrwi", + "ami" + ], + [ + "wa", + "cze" + ], + [ + "nio", + "ra" + ], + [ + "Ġpi", + "szemy" + ], + [ + "Ġroz", + "ro" + ], + [ + "Ġzwy", + "rod" + ], + [ + "Ġzepsu", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠRud", + "olf" + ], + [ + "w", + "oru" + ], + [ + "gu", + "jÄħcego" + ], + [ + "Ġaktu", + "alna" + ], + [ + "Ġdoprowa", + "dzili" + ], + [ + "p", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġjach", + "t" + ], + [ + "ĠkÅĤami", + "Äħ" + ], + [ + "Ġzdoby", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġniezdol", + "noÅĽci" + ], + [ + "l", + "iego" + ], + [ + "Ġpozna", + "ÅĦskiej" + ], + [ + "Ġzamy", + "ÅĽlony" + ], + [ + "ĠCar", + "lo" + ], + [ + "Ġgroma", + "dzenia" + ], + [ + "Ġzwró", + "cone" + ], + [ + "ĠprzesÅĤa", + "nia" + ], + [ + "tÄĻ", + "sk" + ], + [ + "Ġcy", + "nam" + ], + [ + "Ġchodzi", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġkole", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġstudi", + "uje" + ], + [ + "Ġpod", + "ku" + ], + [ + "kre", + "dy" + ], + [ + "Ġinforma", + "cyjnej" + ], + [ + "Ġemocjonal", + "ny" + ], + [ + "l", + "onymi" + ], + [ + "ĠJapo", + "ÅĦczyków" + ], + [ + "Ġzas", + "nu" + ], + [ + "Ġodpowiedni", + "kiem" + ], + [ + "ĠzasÅĤu", + "g" + ], + [ + "I", + "sa" + ], + [ + "Ġbud", + "owaniu" + ], + [ + "ĠwysÅĤa", + "nia" + ], + [ + "ĠWÅĤadimi", + "ra" + ], + [ + "stolat", + "ek" + ], + [ + "Ġpozdr", + "owienia" + ], + [ + "d", + "ery" + ], + [ + "Ġdziedzi", + "ÅĦca" + ], + [ + "Ġproto", + "typ" + ], + [ + "ĠpopÅĤy", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġznaj", + "dź" + ], + [ + "Ġje", + "zd" + ], + [ + "Ġrzuca", + "li" + ], + [ + "ĠwspóÅĤczes", + "na" + ], + [ + "ĠRosyj", + "skiego" + ], + [ + "k", + "ru" + ], + [ + "Ġwyk", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġzdenerw", + "owania" + ], + [ + "ĠwÄħwo", + "zu" + ], + [ + "ĠW", + "ich" + ], + [ + "Sto", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠTrzas", + "kowskiego" + ], + [ + "ĠK", + "r" + ], + [ + "volu", + "tion" + ], + [ + "Ġza", + "czy" + ], + [ + "Za", + "leż" + ], + [ + "Ġkraj", + "owi" + ], + [ + "o", + "kie" + ], + [ + "ĠMacie", + "k" + ], + [ + "Ġdykt", + "atury" + ], + [ + "Ġciem", + "ku" + ], + [ + "Ġpisa", + "niu" + ], + [ + "Ġpak", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠAnd", + "roid" + ], + [ + "Ġspeku", + "lacje" + ], + [ + "Ġwy", + "tro" + ], + [ + "Ġprzy", + "wÅĤa" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "niÄĻtÄħ" + ], + [ + "Ġkon", + "nych" + ], + [ + "ĠI", + "zy" + ], + [ + "ĠStar", + "ej" + ], + [ + "Ġ189", + "8" + ], + [ + "Obej", + "muje" + ], + [ + "Ġzaniepokoj", + "ona" + ], + [ + "Ġwrze", + "sieÅĦ" + ], + [ + "Ġstrze", + "lania" + ], + [ + "Ġod", + "dzieliÄĩ" + ], + [ + "ĠJu", + "rek" + ], + [ + "Ġgrub", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ka", + "cz" + ], + [ + "Ġwystarcza", + "jÄħcej" + ], + [ + "Ġdekre", + "tu" + ], + [ + "Ġbal", + "konu" + ], + [ + "Ġsta", + "żem" + ], + [ + "samo", + "dziel" + ], + [ + "19", + "76" + ], + [ + "Ġprzekazy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġpas", + "owaÅĤy" + ], + [ + "Ġomawi", + "ane" + ], + [ + "Ġdiamet", + "ralnie" + ], + [ + "I", + "leż" + ], + [ + "czy", + "zna" + ], + [ + "czeni", + "owe" + ], + [ + "ĠKonsu", + "mentów" + ], + [ + "Ġba", + "wili" + ], + [ + "Ġdemokra", + "tycznej" + ], + [ + "czy", + "st" + ], + [ + "ĠP", + "óźniej" + ], + [ + "W", + "G" + ], + [ + "Ġprze", + "mawiaÄĩ" + ], + [ + "Ġspo", + "rze" + ], + [ + "Ġinteligent", + "nych" + ], + [ + "wal", + "noÅĽci" + ], + [ + "RO", + "M" + ], + [ + "Mate", + "usz" + ], + [ + "Ġeuro", + "py" + ], + [ + "Ġu", + "pat" + ], + [ + "Ġróż", + "owego" + ], + [ + "Ġwyobra", + "żeÅĦ" + ], + [ + "Ġwy", + "kÅĤadu" + ], + [ + "Po", + "szÅĤa" + ], + [ + "ĠposÅĤugi", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġar", + "en" + ], + [ + "hi", + "bi" + ], + [ + "Ġkonsekwen", + "cja" + ], + [ + "Ġwprowa", + "dzamy" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owali" + ], + [ + "B", + "lu" + ], + [ + "Ġucie", + "czkÄħ" + ], + [ + "ĠniedoskonaÅĤ", + "oÅĽci" + ], + [ + "t", + "owie" + ], + [ + "Ġw", + "jej" + ], + [ + "za", + "ni" + ], + [ + "Ġbudow", + "lany" + ], + [ + "~", + "~" + ], + [ + "Ġrzecz", + "owe" + ], + [ + "Ġocho", + "ta" + ], + [ + "ĠKonstytu", + "cyjnym" + ], + [ + "Ġsko", + "ki" + ], + [ + "Ġpseudonim", + "em" + ], + [ + "Ġzabi", + "tego" + ], + [ + "Ġprzyzna", + "wane" + ], + [ + "Ġpsychi", + "cznym" + ], + [ + "Ġpoli", + "cyjnym" + ], + [ + "ĠBri", + "tish" + ], + [ + "ie", + "sz" + ], + [ + "powie", + "ÅĽci" + ], + [ + "ĠKo", + "nie" + ], + [ + "Ġt", + "luma" + ], + [ + "Ġpis", + "mach" + ], + [ + "ĠG", + "ir" + ], + [ + "Ġmateri", + "alnego" + ], + [ + "l", + "ym" + ], + [ + "Ġdzi", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġspa", + "lanie" + ], + [ + "Ġulubi", + "onego" + ], + [ + "Ġrozpozna", + "je" + ], + [ + "U", + "wzglÄĻ" + ], + [ + "Ġna", + "dawaÅĤa" + ], + [ + "Ġspraw", + "nego" + ], + [ + "ng", + "er" + ], + [ + "ĠposÅĤusze", + "ÅĦstwo" + ], + [ + "ĠP", + "oru" + ], + [ + "ĠV", + "el" + ], + [ + "Ġuf", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġinspek", + "torów" + ], + [ + "Ġwyraż", + "am" + ], + [ + "Ġzaakcep", + "towaÅĤ" + ], + [ + "Kil", + "kanaÅĽcie" + ], + [ + "Ġrejon", + "owych" + ], + [ + "Ġzawy", + "ÅĤ" + ], + [ + "now", + "skim" + ], + [ + "Ġce", + "ra" + ], + [ + "Ġpo", + "jechaliÅĽmy" + ], + [ + "Ġkwest", + "ionu" + ], + [ + "Ġgi", + "ps" + ], + [ + "Ġdotk", + "niÄĻtych" + ], + [ + "Ġmaszyn", + "owych" + ], + [ + "Wie", + "k" + ], + [ + "Ġwskaz", + "ana" + ], + [ + "Ġfunkcjonal", + "noÅĽci" + ], + [ + "Ġwielb", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "pad", + "ku" + ], + [ + "Ġpozwala", + "jÄħcy" + ], + [ + "ĠBer", + "t" + ], + [ + "Ġdog", + "maty" + ], + [ + "Ġwymusi", + "Äĩ" + ], + [ + "am", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġpod", + "ciÄħg" + ], + [ + "ĠR", + "ho" + ], + [ + "dni", + "ca" + ], + [ + "ĠpóÅĤnoc", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġdokto", + "ran" + ], + [ + "e", + "da" + ], + [ + "Ġo", + "czka" + ], + [ + "Ġop", + "orów" + ], + [ + "Ġpodwyż", + "ka" + ], + [ + "ĠkoÅĦ", + "ce" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġupraw", + "niony" + ], + [ + "Ġporoz", + "rzu" + ], + [ + "ĠkoÅĤ", + "ami" + ], + [ + "Ġposu", + "niÄĻcie" + ], + [ + "Ġusprawiedli", + "wienie" + ], + [ + "ĠBrz", + "oz" + ], + [ + "l", + "ler" + ], + [ + "Ġpowietrz", + "ne" + ], + [ + "Ġod", + "nowie" + ], + [ + "Ġsamo", + "lub" + ], + [ + "Ġż", + "ach" + ], + [ + "men", + "tacji" + ], + [ + "ĠprzedsiÄĻbior", + "stwie" + ], + [ + "ĠMi", + "les" + ], + [ + "Ġpoży", + "tek" + ], + [ + "ĠD", + "ź" + ], + [ + "Ġde", + "lik" + ], + [ + "ĠPro", + "mo" + ], + [ + "ĠNarod", + "owa" + ], + [ + "gla", + "da" + ], + [ + "Ġs", + "fotograf" + ], + [ + "ej", + "dź" + ], + [ + "Ġblondyn", + "ka" + ], + [ + "Ġnaj", + "zupeÅĤniej" + ], + [ + "Ġor", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġge", + "stów" + ], + [ + "Ġprezenta", + "cja" + ], + [ + "Ġnied", + "oÅĽwiad" + ], + [ + "Ġdogo", + "niÄĩ" + ], + [ + "re", + "c" + ], + [ + "ĠKra", + "si" + ], + [ + "ĠwdziÄĻ", + "kiem" + ], + [ + "Ġiro", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġwyli", + "czeÅĦ" + ], + [ + "Ġsez", + "onem" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "ÅĽniki" + ], + [ + "ĠAn", + "gl" + ], + [ + "S", + "etki" + ], + [ + "pu", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġsena", + "tu" + ], + [ + "Ġopan", + "owaÅĤa" + ], + [ + "s", + "ana" + ], + [ + "sz", + "nej" + ], + [ + "je", + "t" + ], + [ + "owi", + "cze" + ], + [ + "Ġgra", + "ÅĤo" + ], + [ + "ĠDziewczy", + "na" + ], + [ + "ra", + "do" + ], + [ + "czeni", + "owych" + ], + [ + "Ġa", + "ero" + ], + [ + "Ġpo", + "niosÅĤo" + ], + [ + "Ġisto", + "tami" + ], + [ + "Ġalternatyw", + "nych" + ], + [ + "Ġprzeniesi", + "ona" + ], + [ + "p", + "df" + ], + [ + "Ġjad", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġodrobi", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠsuÅĤ", + "tana" + ], + [ + "ĠÅĤadu", + "nki" + ], + [ + "V", + "in" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Si", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġcztero", + "krotnie" + ], + [ + "Ġod", + "krzy" + ], + [ + "Ġdziob", + "em" + ], + [ + "Ġniesamowi", + "ta" + ], + [ + "Ġsprzeci", + "wiÅĤ" + ], + [ + "ĠZa", + "ba" + ], + [ + "Ġpraw", + "nicze" + ], + [ + "R", + "W" + ], + [ + "z", + "owaÅĤy" + ], + [ + "tw", + "orów" + ], + [ + "ĠBer", + "na" + ], + [ + "em", + "on" + ], + [ + "co", + "u" + ], + [ + "ĠdÄħ", + "żyÅĤ" + ], + [ + "Goo", + "gle" + ], + [ + "Ġbo", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġkur", + "tce" + ], + [ + "Ġmorder", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġinterpe", + "lacjÄħ" + ], + [ + "ĠspÄĻ", + "dzajÄħ" + ], + [ + "Ġkonfe", + "deracji" + ], + [ + "Ġko", + "pali" + ], + [ + "ĠÅĤad", + "owni" + ], + [ + "ĠSzcze", + "rze" + ], + [ + "Ġgotów", + "kÄħ" + ], + [ + "Pozost", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġrozt", + "rzÄĻ" + ], + [ + "ĠgwaÅĤtow", + "nych" + ], + [ + "Mar", + "ie" + ], + [ + "li", + "g" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "skiem" + ], + [ + "ĠżóÅĤ", + "tego" + ], + [ + "u", + "sy" + ], + [ + "Ġz", + "razu" + ], + [ + "Ġlat", + "wo" + ], + [ + "Ġam", + "atorów" + ], + [ + "ĠsÅĤow", + "nik" + ], + [ + "Ġwy", + "dech" + ], + [ + "Ġbrud", + "na" + ], + [ + "Ġpa", + "wil" + ], + [ + "Ġsprawie", + "dliwie" + ], + [ + "Ġwymie", + "niÅĤem" + ], + [ + "Ġwep", + "chnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġfar", + "mie" + ], + [ + "Ġprzy", + "ciÅĽ" + ], + [ + "Ġ2", + "14" + ], + [ + "ĠzÅĤo", + "żono" + ], + [ + "Sz", + "czu" + ], + [ + "ĠzaÅĤÄħ", + "cznika" + ], + [ + "Ġmanew", + "ry" + ], + [ + "ĠDÄħb", + "rowski" + ], + [ + "Ġdo", + "znaÅĤa" + ], + [ + "tu", + "ro" + ], + [ + "Ġanty", + "k" + ], + [ + "ĠszeÅĽci", + "olat" + ], + [ + "Ġobra", + "caÅĤ" + ], + [ + "Ġpiz", + "zÄĻ" + ], + [ + "Ġdowo", + "dziÄĩ" + ], + [ + "haus", + "en" + ], + [ + "h", + "la" + ], + [ + "gan", + "g" + ], + [ + "Ġgarni", + "zon" + ], + [ + "Ġkomunika", + "cyjne" + ], + [ + "Fak", + "ty" + ], + [ + "Ġgra", + "mów" + ], + [ + "Ġfront", + "owych" + ], + [ + "Ġg", + "ie" + ], + [ + "Ġzapad", + "nie" + ], + [ + "Ġpogar", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġuwa", + "lnia" + ], + [ + "Ġoryginal", + "nym" + ], + [ + "ĠobjÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "Ġodda", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġparano", + "i" + ], + [ + "cy", + "fr" + ], + [ + "V", + "III" + ], + [ + "Ġupro", + "szczenie" + ], + [ + "Z", + "wa" + ], + [ + "Ġsystem", + "ami" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġch", + "atÄĻ" + ], + [ + "Ġpomoc", + "niczych" + ], + [ + "Ġzamiesz", + "kujÄħcych" + ], + [ + "Ñģ", + "к" + ], + [ + "Ġzapra", + "szajÄħ" + ], + [ + "Ġczuj", + "nie" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "nÄħÅĤem" + ], + [ + "Ġmono", + "polu" + ], + [ + "ĠBur", + "gun" + ], + [ + "Ġniez", + "m" + ], + [ + "Ġw", + "el" + ], + [ + "Ġde", + "skach" + ], + [ + "ot", + "t" + ], + [ + "Ġzmu", + "szaÅĤ" + ], + [ + "Ġuczy", + "nku" + ], + [ + "A", + "sh" + ], + [ + "liz", + "owaniu" + ], + [ + "ĠÅ", + "ł" + ], + [ + "Ġwyro", + "sÅĤa" + ], + [ + "ĠPart", + "ner" + ], + [ + "Ġwiad", + "ra" + ], + [ + "Wicem", + "arszaÅĤek" + ], + [ + "ĠJ", + "óz" + ], + [ + "Ġprzej", + "dÄĻ" + ], + [ + "ĠprzesÅĤu", + "chaÄĩ" + ], + [ + "B", + "roni" + ], + [ + "Ġuzn", + "aÅĤy" + ], + [ + "Ġpsu", + "Äĩ" + ], + [ + "tni", + "kiem" + ], + [ + "Potrzebu", + "jemy" + ], + [ + "st", + "ez" + ], + [ + "е", + "н" + ], + [ + "ĠKo", + "chanie" + ], + [ + "Ġdomaga", + "li" + ], + [ + "Po", + "dÄħ" + ], + [ + "Ġ4", + "60" + ], + [ + "fran", + "cu" + ], + [ + "t", + "wier" + ], + [ + "ĠLu", + "is" + ], + [ + "Ġrekor", + "dy" + ], + [ + "KsiÄĻ", + "ga" + ], + [ + "ĠrozpoÅĽ", + "ciera" + ], + [ + "bra", + "m" + ], + [ + "Ġsz", + "aj" + ], + [ + "ma", + "szer" + ], + [ + "ĠJ", + "one" + ], + [ + "Ġwykona", + "niem" + ], + [ + "ĠCame", + "ron" + ], + [ + "Ġostenta", + "cyjnie" + ], + [ + "Ġkra", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġszó", + "sta" + ], + [ + "Ġratun", + "kowe" + ], + [ + "ĠH", + "ir" + ], + [ + "Ġforma", + "cie" + ], + [ + "Ġmigra", + "ntów" + ], + [ + "Ġp", + "nie" + ], + [ + "ĠSpe", + "cjali" + ], + [ + "Ġzosta", + "wiam" + ], + [ + "Ġkolej", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġzdo", + "ÅĤamy" + ], + [ + "Ġpodsum", + "owuje" + ], + [ + "ĠKance", + "laria" + ], + [ + "Ġtraf", + "ne" + ], + [ + "Ġchoro", + "bli" + ], + [ + "ĠpojÄĻ", + "ciu" + ], + [ + "ĠprawidÅĤ", + "owej" + ], + [ + "Ġdochodzi", + "my" + ], + [ + "Ġkoor", + "dy" + ], + [ + "Ġmanie", + "ry" + ], + [ + "ĠMc", + "G" + ], + [ + "Ġrumie", + "niec" + ], + [ + "Ġw", + "aÅĤy" + ], + [ + "DziÄĻ", + "kujemy" + ], + [ + "Ġnajcieka", + "wsze" + ], + [ + "ĠÅļ", + "wier" + ], + [ + "Ġposzuki", + "wany" + ], + [ + "C", + "JE" + ], + [ + "E", + "du" + ], + [ + "Ġzbiór", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġk", + "ne" + ], + [ + "Ġro", + "cznych" + ], + [ + "ĠmyÅĽle", + "niu" + ], + [ + "Ġwy", + "pisy" + ], + [ + "ĠzakÅĤopo", + "tany" + ], + [ + "Ġchirur", + "g" + ], + [ + "Twier", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Ġwicep", + "remiera" + ], + [ + "ĠH", + "end" + ], + [ + "Ġdzie", + "lenia" + ], + [ + "Ġkole", + "sia" + ], + [ + "tu", + "jÄħca" + ], + [ + "ĠB", + "ej" + ], + [ + "ĠPe", + "dro" + ], + [ + "ĠchrzeÅĽcija", + "ÅĦskie" + ], + [ + "Ġwspani", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġru", + "szajÄħc" + ], + [ + "Ġpas", + "ja" + ], + [ + "ĠRodzi", + "na" + ], + [ + "ĠbÄĻd", + "ÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġtor", + "ba" + ], + [ + "Ġserwi", + "sów" + ], + [ + "ĠC", + "S" + ], + [ + "Ġ22", + "1" + ], + [ + "Ġmental", + "nie" + ], + [ + "Ġb", + "zy" + ], + [ + "kon", + "ser" + ], + [ + "Ġtapi", + "cer" + ], + [ + "Ġk", + "rom" + ], + [ + "Ġgroź", + "nego" + ], + [ + "Ġc", + "ym" + ], + [ + "Ġka", + "fel" + ], + [ + "ĠV", + "ane" + ], + [ + "ĠWo", + "źniak" + ], + [ + "aty", + "cznej" + ], + [ + "Ġsko", + "czyÅĤa" + ], + [ + "ĠE", + "liza" + ], + [ + "Ġrozbi", + "ór" + ], + [ + "Ġnad", + "robiÄĩ" + ], + [ + "Ġpoczu", + "jesz" + ], + [ + "Ġwpad", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġobrzy", + "dzeniem" + ], + [ + "ĠÅĤatw", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġbu", + "rzÄħ" + ], + [ + "Ġuczciw", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġcze", + "lu" + ], + [ + "ĠmówiÄħ", + "cego" + ], + [ + "ĠRos", + "a" + ], + [ + "ĠwyjÄħ", + "tków" + ], + [ + "Ġzbro", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġna", + "sie" + ], + [ + "Pod", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġlekarz", + "ami" + ], + [ + "Ġbliźnie", + "go" + ], + [ + "ĠMi", + "rko" + ], + [ + "Ġform", + "atu" + ], + [ + "Ġstru", + "mienie" + ], + [ + "Ġgrani", + "cznego" + ], + [ + "Ġglob", + "alne" + ], + [ + "ĠGu", + "y" + ], + [ + "Ġrozstrzyg", + "niÄĻÄĩ" + ], + [ + "ĠczÄħste", + "czki" + ], + [ + "Ġnauczy", + "cielom" + ], + [ + "gim", + "nazj" + ], + [ + "ĠApol", + "lo" + ], + [ + "Ġdzierża", + "wy" + ], + [ + "ich", + "te" + ], + [ + "Ġuzna", + "niu" + ], + [ + "ĠtÄĻsk", + "nota" + ], + [ + "ĠKobie", + "ty" + ], + [ + "Ġwie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġszko", + "dliwy" + ], + [ + "Ġzapad", + "ÅĤy" + ], + [ + "Chwi", + "la" + ], + [ + "rza", + "ni" + ], + [ + "ĠczoÅĤ", + "ówce" + ], + [ + "ĠSo", + "cial" + ], + [ + "Ġdomy", + "ÅĽli" + ], + [ + "Ġprzyjm", + "owane" + ], + [ + "Ġpod", + "stawi" + ], + [ + "Ġotrzym", + "amy" + ], + [ + "Ġuda", + "lo" + ], + [ + "ĠkapÅĤa", + "ÅĦskie" + ], + [ + "Ġpodejrze", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġwy", + "leciaÅĤ" + ], + [ + "Ġużytk", + "owaniu" + ], + [ + "Ġdostrze", + "g" + ], + [ + "ma", + "dy" + ], + [ + "Ġsta", + "wali" + ], + [ + "Ġnatar", + "cie" + ], + [ + "ĠzgwaÅĤ", + "ciÅĤ" + ], + [ + "Po", + "kazuje" + ], + [ + "Ġzgadza", + "sz" + ], + [ + "Ġstrategi", + "cznym" + ], + [ + "Ġznalezie", + "niem" + ], + [ + "ce", + "rzy" + ], + [ + "Ġpod", + "pisze" + ], + [ + "Ġwie", + "czny" + ], + [ + "Ġrzu", + "ciÅĤam" + ], + [ + "Ġdotk", + "nÄĻÅĤy" + ], + [ + "Ġkonfe", + "dera" + ], + [ + "ĠbÅĤyskawi", + "ca" + ], + [ + "ĠNarod", + "owych" + ], + [ + "ĠZakÅĤad", + "ów" + ], + [ + "z", + "wiÄħz" + ], + [ + "Ġotw", + "orów" + ], + [ + "Ġtowarzyszy", + "ÅĤo" + ], + [ + "Åģ", + "EM" + ], + [ + "ar", + "cia" + ], + [ + "Ġe", + "rek" + ], + [ + "ver", + "n" + ], + [ + "Ġpopular", + "nym" + ], + [ + "Ġkolan", + "ami" + ], + [ + "Ġbibliote", + "kÄĻ" + ], + [ + "Ġsocj", + "ologii" + ], + [ + "da", + "wa" + ], + [ + "Ġpogo", + "ÅĦ" + ], + [ + "Najwyż", + "sza" + ], + [ + "Ġwi", + "nowaj" + ], + [ + "ĠBec", + "k" + ], + [ + "cia", + "ga" + ], + [ + "ĠSe", + "a" + ], + [ + "Ġuzu", + "r" + ], + [ + "Ġgory", + "cz" + ], + [ + "Ġfil", + "try" + ], + [ + "16", + "8" + ], + [ + "ĠskoÅĦ", + "czone" + ], + [ + "Ġpoda", + "jÄĻ" + ], + [ + "Ġwide", + "lec" + ], + [ + "Ġ-", + "." + ], + [ + "Spe", + "cjalnie" + ], + [ + "Mo", + "jÄħ" + ], + [ + "Pierw", + "szego" + ], + [ + "z", + "ator" + ], + [ + "ĠâĢ", + "Ļ" + ], + [ + "Ġreali", + "ów" + ], + [ + "Ġmasak", + "ry" + ], + [ + "ÅĽmie", + "ch" + ], + [ + "Instytu", + "t" + ], + [ + "ÅĽ", + "ny" + ], + [ + "al", + "ko" + ], + [ + "ĠG", + "el" + ], + [ + "Ġprzypad", + "kowy" + ], + [ + "ĠzakÅĤó", + "cenia" + ], + [ + "owa", + "ch" + ], + [ + "ĠKonstytu", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġbyd", + "lÄĻ" + ], + [ + "Ġprzer", + "wania" + ], + [ + "Ġdoda", + "jÄħcÄħ" + ], + [ + "Ġzagro", + "żona" + ], + [ + "ĠrzÄĻ", + "sy" + ], + [ + "Ġroz", + "prost" + ], + [ + "Ġra", + "towanie" + ], + [ + "Ġo", + "cierajÄħc" + ], + [ + "ĠdziaÅĤa", + "jÄħcej" + ], + [ + "Ġweźmie", + "sz" + ], + [ + "Ġubiega", + "nia" + ], + [ + "n", + "obrze" + ], + [ + "Ġdzi", + "ku" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "pancer" + ], + [ + "Ġodziedzi", + "czyÅĤ" + ], + [ + "ch", + "ó" + ], + [ + "Ġzada", + "jÄħc" + ], + [ + "Ġpowro", + "tnÄħ" + ], + [ + "Ġ20", + "9" + ], + [ + "ĠLi", + "twa" + ], + [ + "Ġbudżet", + "owa" + ], + [ + "Ġprzestrze", + "niÄħ" + ], + [ + "Ġfrag", + "mencie" + ], + [ + "Ġspry", + "waty" + ], + [ + "Ġtele", + "skop" + ], + [ + "S", + "ÅĤowem" + ], + [ + "Ġwielo", + "funk" + ], + [ + "Ġpo", + "rzuca" + ], + [ + "Ġprzeja", + "zdów" + ], + [ + "Ġnaro", + "dzie" + ], + [ + "Ġkar", + "ier" + ], + [ + "Ġcy", + "tujÄĻ" + ], + [ + "ĠzachÄĻ", + "cam" + ], + [ + "ĠM", + "B" + ], + [ + "Wz", + "rok" + ], + [ + "Ġprzy", + "nieÅĽli" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "owi" + ], + [ + "ĠKa", + "y" + ], + [ + "Ġpopi", + "oÅĤu" + ], + [ + "Bior", + "ÄĻ" + ], + [ + "ĠKoÅĽci", + "oÅĤowi" + ], + [ + "Para", + "doks" + ], + [ + "ĠJakie", + "ÅĽ" + ], + [ + "Ġprzysz", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "za", + "j" + ], + [ + "ĠklÄĻ", + "skÄħ" + ], + [ + "ĠPla", + "cu" + ], + [ + "Ġume", + "bl" + ], + [ + "ĠporzÄħd", + "nego" + ], + [ + "ĠwziÄħ", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "Ġwielkie", + "mu" + ], + [ + "ĠsÅĤużÄħ", + "cej" + ], + [ + "ż", + "noÅĽci" + ], + [ + "sko", + "ro" + ], + [ + "Ġobraz", + "iÅĤ" + ], + [ + "ĠM", + "ono" + ], + [ + "Ġra", + "kiem" + ], + [ + "Ġgrozi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzaspoko", + "jenie" + ], + [ + "Ġmi", + "tów" + ], + [ + "ad", + "res" + ], + [ + "R", + "en" + ], + [ + "Ġna", + "zew" + ], + [ + "Ġc", + "wani" + ], + [ + "ĠspÅĤa", + "caÄĩ" + ], + [ + "Ġoskar", + "żyÅĤ" + ], + [ + "ĠpopeÅĤ", + "nili" + ], + [ + "Ġwi", + "odÅĤa" + ], + [ + "Ġster", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġzajmu", + "jÄħca" + ], + [ + "ĠodpÅĤy", + "w" + ], + [ + "Ġzgo", + "n" + ], + [ + "Ġkryty", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġfar", + "mer" + ], + [ + "ĠBus", + "h" + ], + [ + "ĠDa", + "w" + ], + [ + "ĠnajpiÄĻk", + "niejsze" + ], + [ + "Za", + "cisnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġzam", + "raż" + ], + [ + "Ġociep", + "lenie" + ], + [ + "Ġk", + "rza" + ], + [ + "Ġkonserwat", + "ora" + ], + [ + "ĠHamil", + "ton" + ], + [ + "ĠInspektora", + "tu" + ], + [ + "Ġnajem", + "ników" + ], + [ + "ĠdziÄĻ", + "kujemy" + ], + [ + "Ġzdy", + "scypli" + ], + [ + "Ġws", + "rod" + ], + [ + "Ġos", + "o" + ], + [ + "Ì", + "ĩ" + ], + [ + "Ġpa", + "zury" + ], + [ + "ĠÅĤu", + "ki" + ], + [ + "Ġzniszczy", + "li" + ], + [ + "te", + "chno" + ], + [ + "Prze", + "chodzÄħc" + ], + [ + "Ġtragi", + "czny" + ], + [ + "Ġterrory", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġtren", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġ", + "ÂŃ" + ], + [ + "ĠAdam", + "s" + ], + [ + "ĠSmoleÅĦ", + "sku" + ], + [ + "Ġszere", + "gów" + ], + [ + "ĠwdziÄĻ", + "ku" + ], + [ + "Ġprzet", + "rwaÅĤy" + ], + [ + "Ġba", + "cznoÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġszczegól", + "na" + ], + [ + "ĠHan", + "sa" + ], + [ + "D", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġnaj", + "dziw" + ], + [ + "ĠU", + "cie" + ], + [ + "rÄħ", + "cz" + ], + [ + "Sy", + "tua" + ], + [ + "Ġro", + "dak" + ], + [ + "stanowie", + "niu" + ], + [ + "Ġzep", + "ch" + ], + [ + "Ġkla", + "pÄĻ" + ], + [ + "Ġwnu", + "k" + ], + [ + "l", + "owych" + ], + [ + "Ġzapobiega", + "Äĩ" + ], + [ + "ĠWie", + "sÅĤawa" + ], + [ + "Ġgór", + "na" + ], + [ + "ka", + "rzem" + ], + [ + "su", + "nki" + ], + [ + "ĠZ", + "nale" + ], + [ + "Ġak", + "or" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "ckich" + ], + [ + "ĠbÅĤy", + "ski" + ], + [ + "Ġwrzu", + "cam" + ], + [ + "Ġpod", + "anych" + ], + [ + "Ġuczestni", + "czÄħcych" + ], + [ + "Ġa", + "zy" + ], + [ + "kom", + "pen" + ], + [ + "Ġmarmu", + "ru" + ], + [ + "Pozna", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġodebra", + "nia" + ], + [ + "Ġwysko", + "czyÅĤa" + ], + [ + "Ġnarciar", + "skich" + ], + [ + "Ġtren", + "dy" + ], + [ + "ĠFil", + "harmonii" + ], + [ + "p", + "ych" + ], + [ + "Ġkli", + "nicznych" + ], + [ + "Ġbudowlan", + "ej" + ], + [ + "Ġroz", + "py" + ], + [ + "ĠbÅĤa", + "gaÄĩ" + ], + [ + "Ġpowiat", + "owym" + ], + [ + "Ġnarod", + "owymi" + ], + [ + "Ġhistory", + "cznie" + ], + [ + "Ġwskazu", + "jÄħce" + ], + [ + "Stowarzy", + "szenie" + ], + [ + "oÅĤ", + "ek" + ], + [ + "rzÄħd", + "ku" + ], + [ + "glÄħ", + "dy" + ], + [ + "ĠjÄĻzy", + "kowe" + ], + [ + "Ġreligij", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠkÅĤad", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġmu", + "ch" + ], + [ + "P", + "remiera" + ], + [ + "Ġdynami", + "ki" + ], + [ + "D", + "osÅĤownie" + ], + [ + "Ġu", + "szczy" + ], + [ + "Ġod", + "lew" + ], + [ + "Ġpojawi", + "aÅĤa" + ], + [ + "plika", + "cja" + ], + [ + "ĠPoÅĤu", + "dnia" + ], + [ + "ĠKar", + "la" + ], + [ + "ĠSan", + "dy" + ], + [ + "Ġuchy", + "lenie" + ], + [ + "Ġangaż", + "owaÄĩ" + ], + [ + "U", + "s" + ], + [ + "r", + "ku" + ], + [ + "Ġklat", + "ek" + ], + [ + "ByÅĤ", + "by" + ], + [ + "an", + "ga" + ], + [ + "wo", + "sci" + ], + [ + "ĠT", + "ower" + ], + [ + "Ġrodzi", + "cach" + ], + [ + "AR", + "E" + ], + [ + "Bla", + "ck" + ], + [ + "Ġcent", + "ral" + ], + [ + "Ġzapo", + "bie" + ], + [ + "ĠpÅĤomie", + "niach" + ], + [ + "Ġrozmawi", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġmikro", + "fal" + ], + [ + "kor", + "dat" + ], + [ + "Ġinform", + "owania" + ], + [ + "Ġwalu", + "t" + ], + [ + "Ġwychowa", + "wczy" + ], + [ + "ĠzaÅĤo", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġziem", + "nia" + ], + [ + "Ġwychodzi", + "my" + ], + [ + "Ġspra", + "wiajÄħc" + ], + [ + "Ch", + "cieliÅĽmy" + ], + [ + "Ġakademi", + "cki" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "pach" + ], + [ + "Ġnarze", + "czonÄħ" + ], + [ + "ĠS", + "mitha" + ], + [ + "Ġstara", + "ÅĤam" + ], + [ + "Ġpowód", + "ź" + ], + [ + "Ġgl", + "owie" + ], + [ + "Ġhum", + "ory" + ], + [ + "Ġplam", + "ami" + ], + [ + "o", + "ko" + ], + [ + "¸", + "ı" + ], + [ + "war", + "tek" + ], + [ + "Ġprzepu", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "Ġdefini", + "cje" + ], + [ + "Ġpou", + "kÅĤad" + ], + [ + "Ġsy", + "nek" + ], + [ + "Ġdom", + "ki" + ], + [ + "10", + "9" + ], + [ + "Ġpodno", + "szenie" + ], + [ + "Ġprzy", + "ciÄĻ" + ], + [ + "O", + "szczÄĻ" + ], + [ + "Ġży", + "czyÄĩ" + ], + [ + "ĠspÅĤa", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġpod", + "szedÅĤem" + ], + [ + "ĠsÅĤu", + "żeb" + ], + [ + "nÄħc", + "ymi" + ], + [ + "Ġn", + "Äħ" + ], + [ + "Ġwidzi", + "mi" + ], + [ + "Ġomi", + "ja" + ], + [ + "Ġgita", + "rze" + ], + [ + "Ġali", + "menty" + ], + [ + "Ġty", + "g" + ], + [ + "Ġspotk", + "am" + ], + [ + "Ġlektu", + "ra" + ], + [ + "Ġwym", + "knÄħÄĩ" + ], + [ + "ĠGu", + "staw" + ], + [ + "Ġodnaj", + "dzie" + ], + [ + "ĠH", + "omo" + ], + [ + "Zgi", + "nÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġgroź", + "na" + ], + [ + "Ġekra", + "nem" + ], + [ + "ty", + "kÄħ" + ], + [ + "Ġu", + "gina" + ], + [ + "Ġdy", + "s" + ], + [ + "Ġfi", + "as" + ], + [ + "ĠSS", + "D" + ], + [ + "d", + "óÅĤ" + ], + [ + "ĠÅĤÄħ", + "czenie" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czeniu" + ], + [ + "Ġspoczy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġmerce", + "desa" + ], + [ + "cz", + "nosci" + ], + [ + "ży", + "ÅĦskiego" + ], + [ + "ĠPali", + "kot" + ], + [ + "Ġwrogo", + "ÅĽci" + ], + [ + "Ġpanu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġróż", + "d" + ], + [ + "spo", + "ży" + ], + [ + "Ġatu", + "tem" + ], + [ + "Ġmozliwo", + "sci" + ], + [ + "i", + "ler" + ], + [ + "Wy", + "buch" + ], + [ + "Ġiskie", + "r" + ], + [ + "Ġzda", + "w" + ], + [ + "Ġv", + "ia" + ], + [ + "Ġżywo", + "tnoÅĽÄĩ" + ], + [ + "ak", + "owi" + ], + [ + "let", + "te" + ], + [ + "Ġwyco", + "fu" + ], + [ + "ĠRu", + "dy" + ], + [ + "Ġwych", + "owywaÄĩ" + ], + [ + "ĠDe", + "e" + ], + [ + "ĠRol", + "nych" + ], + [ + "Odw", + "róciÅĤem" + ], + [ + "Ce", + "chy" + ], + [ + "li", + "sto" + ], + [ + "ĠprzysÅĤu", + "gujÄħcych" + ], + [ + "Ġmi", + "nionego" + ], + [ + "i", + "x" + ], + [ + "na", + "niu" + ], + [ + "Ġpro", + "sper" + ], + [ + "ĠwÄħ", + "sko" + ], + [ + "Ġwykorzysta", + "li" + ], + [ + "Ġinwali", + "dów" + ], + [ + "ĠÅĤ", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġkolej", + "kach" + ], + [ + "ĠJak", + "im" + ], + [ + "Otrzym", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġsam", + "ca" + ], + [ + "cia", + "rze" + ], + [ + "Ġpolity", + "czno" + ], + [ + "ĠwdziÄĻ", + "czni" + ], + [ + "ĠpÅĤynÄħ", + "cych" + ], + [ + "AT", + "U" + ], + [ + "J", + "ose" + ], + [ + "ku", + "jÄħca" + ], + [ + "Po", + "goda" + ], + [ + "Ġosad", + "ników" + ], + [ + "ch", + "ce" + ], + [ + "Ġwyjeżdża", + "jÄħ" + ], + [ + "ĠzakoÅĦ", + "czono" + ], + [ + "Ġsz", + "pad" + ], + [ + "Ġeuro", + "pie" + ], + [ + "ĠM", + "ez" + ], + [ + "ĠJoh", + "ann" + ], + [ + "P", + "le" + ], + [ + "ĠT", + "on" + ], + [ + "Ġcich", + "Äħ" + ], + [ + "Ġarchi", + "pela" + ], + [ + "Ġli", + "czyÅĤem" + ], + [ + "Ġszufla", + "dzie" + ], + [ + "Ġtechnologi", + "Äħ" + ], + [ + "Ġaktu", + "alnym" + ], + [ + "Ġapro", + "baty" + ], + [ + "Ġpie", + "si" + ], + [ + "Ġcertyfika", + "ty" + ], + [ + "ow", + "n" + ], + [ + "mi", + "anÄħ" + ], + [ + "Ġprzyw", + "róci" + ], + [ + "Ġwlas", + "ci" + ], + [ + "Ġrosy", + "jsko" + ], + [ + "ĠG", + "em" + ], + [ + "ĠE", + "cono" + ], + [ + "Ġzwyczaj", + "na" + ], + [ + "Ġszes", + "nastu" + ], + [ + "Ġoszac", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġszlachet", + "nych" + ], + [ + "KÄħ", + "tem" + ], + [ + "Ġsy", + "tu" + ], + [ + "ĠDol", + "nego" + ], + [ + "Ġtruci", + "zny" + ], + [ + "kla", + "d" + ], + [ + "Ġkopal", + "nia" + ], + [ + "Ide", + "a" + ], + [ + "Wydaw", + "nictwo" + ], + [ + "Ry", + "szard" + ], + [ + "Ġrelacjon", + "owaÅĤ" + ], + [ + "am", + "ot" + ], + [ + "Ġopozy", + "cjÄħ" + ], + [ + "Ġkre", + "tyn" + ], + [ + "Ġdotk", + "liwie" + ], + [ + "Jo", + "urnal" + ], + [ + "Z", + "mienia" + ], + [ + "Ġw", + "nim" + ], + [ + "Ġ18", + "90" + ], + [ + "Ġdziw", + "ki" + ], + [ + "T", + "rwaÅĤo" + ], + [ + "Ġkontynu", + "acja" + ], + [ + "Ġodnalaz", + "ÅĤa" + ], + [ + "WiÄĻ", + "ksz" + ], + [ + "ĠopÅĤa", + "caÄĩ" + ], + [ + "kie", + "ta" + ], + [ + "ĠjÄħ", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġws", + "piÄħÄĩ" + ], + [ + "Ġwyd", + "anego" + ], + [ + "Ġpene", + "tra" + ], + [ + "Ġp", + "d" + ], + [ + "Ġnie", + "groź" + ], + [ + "Ġzastana", + "wiajÄħ" + ], + [ + "ĠHer", + "man" + ], + [ + "Ġoczekiwa", + "niami" + ], + [ + "ow", + "am" + ], + [ + "Ġna", + "bija" + ], + [ + "Ġre", + "elek" + ], + [ + "Ġpierwo", + "rod" + ], + [ + "Ġodno", + "tow" + ], + [ + "Ġpomach", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġmar", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠCo", + "oper" + ], + [ + "Ġpanu", + "jÄħcego" + ], + [ + "ĠMur", + "phy" + ], + [ + "Ġwy", + "kÅĤa" + ], + [ + "Ġzat", + "rzÄĻ" + ], + [ + "Kar", + "ta" + ], + [ + "Ġna", + "miast" + ], + [ + "Re", + "d" + ], + [ + "Ġuzn", + "anych" + ], + [ + "ÅĤa", + "du" + ], + [ + "Ġinforma", + "cyjny" + ], + [ + "Ġnegatyw", + "nego" + ], + [ + "Ġ23", + "3" + ], + [ + "Ġzapropon", + "owali" + ], + [ + "Ġczek", + "aÅĤam" + ], + [ + "Ġniespodzi", + "anki" + ], + [ + "Ġw", + "peÅĤ" + ], + [ + "Le", + "gen" + ], + [ + "ĠbrzÄĻ", + "k" + ], + [ + "Lu", + "ke" + ], + [ + "ĠciÄħg", + "nÄĻÅĤo" + ], + [ + "Ġloka", + "tor" + ], + [ + "Ġpokor", + "nie" + ], + [ + "st", + "el" + ], + [ + "Ġprzetar", + "gi" + ], + [ + "CaÅĤ", + "kowi" + ], + [ + "Ġfunkcjonal", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġd", + "nem" + ], + [ + "ĠCze", + "si" + ], + [ + "Ġwi", + "chu" + ], + [ + "Ġczter", + "nastu" + ], + [ + "Ġwspomni", + "ano" + ], + [ + "Ġs", + "mierci" + ], + [ + "ar", + "et" + ], + [ + "Ġpod", + "jeździe" + ], + [ + "ĠbrÄħz", + "owych" + ], + [ + "ĠpÄĻt", + "lÄĻ" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "stej" + ], + [ + "ĠÅĤatw", + "ego" + ], + [ + "Ġupar", + "ty" + ], + [ + "Ġ18", + "95" + ], + [ + "ĠWit", + "am" + ], + [ + "Ġsukce", + "sie" + ], + [ + "Ġprzesy", + "ÅĤkÄĻ" + ], + [ + "Å", + "«" + ], + [ + "Ġopuszcza", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠKonfe", + "deracja" + ], + [ + "Ġpowie", + "my" + ], + [ + "Ġprzyprowa", + "dziÅĤ" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻ", + "dnienie" + ], + [ + "Ġstrategi", + "cznego" + ], + [ + "ĠotchÅĤa", + "ni" + ], + [ + "Ġzwrac", + "amy" + ], + [ + "Ġk", + "róci" + ], + [ + "stad", + "t" + ], + [ + "ü", + "hrer" + ], + [ + "ĠPowiat", + "owej" + ], + [ + "sku", + "r" + ], + [ + "ĠniezbÄĻ", + "dnym" + ], + [ + "Ġno", + "szenie" + ], + [ + "Ġwybra", + "ni" + ], + [ + "sze", + "liÅĽcie" + ], + [ + "Ġparsk", + "nÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġmoc", + "niejsze" + ], + [ + "Ġincyden", + "tu" + ], + [ + "Ġprzy", + "daÅĤ" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "skowy" + ], + [ + "Ġcy", + "tuje" + ], + [ + "ĠÅĽmiertel", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ce", + "remo" + ], + [ + "Ġwi", + "deÅĤ" + ], + [ + "ĠU", + "waża" + ], + [ + "et", + "nie" + ], + [ + "Ġniewy", + "kluczone" + ], + [ + "Ġuciekinie", + "rów" + ], + [ + "Ġstra", + "cie" + ], + [ + "le", + "rowi" + ], + [ + "ĠTer", + "ry" + ], + [ + "ĠC", + "ir" + ], + [ + "ĠSy", + "stemu" + ], + [ + "Ġ\"", + "." + ], + [ + "ĠÅĤaÅĦcu", + "chu" + ], + [ + "Ġnat", + "ch" + ], + [ + "Ġbój", + "ki" + ], + [ + "Ġareszt", + "owaniu" + ], + [ + "Sp", + "owo" + ], + [ + "G", + "ale" + ], + [ + "ĠzdziaÅĤa", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġprze", + "for" + ], + [ + "ĠR", + "T" + ], + [ + "ĠKró", + "lowa" + ], + [ + "Opowie", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Î", + "¹" + ], + [ + "cu", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġst", + "ela" + ], + [ + "sk", + "ro" + ], + [ + "Ġminister", + "stw" + ], + [ + "Ġodpad", + "ÅĤ" + ], + [ + "Ġszklan", + "ych" + ], + [ + "Ġalian", + "tów" + ], + [ + "D", + "ram" + ], + [ + "Ma", + "szyna" + ], + [ + "ĠuÅĽmiech", + "niÄĻty" + ], + [ + "ĠsÄħ", + "dzili" + ], + [ + "Ġpow", + "er" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nem" + ], + [ + "Ġpotwier", + "dziÅĤo" + ], + [ + "Ġnależ", + "Äħcym" + ], + [ + "Ġżywo", + "ta" + ], + [ + "Zapy", + "taÅĤem" + ], + [ + "rzy", + "l" + ], + [ + "Ġnapis", + "ami" + ], + [ + "Ġpost", + "ój" + ], + [ + "Ġrezygna", + "cja" + ], + [ + "ĠgÅĤÄĻb", + "sze" + ], + [ + "19", + "18" + ], + [ + "Ġuprze", + "dziÅĤ" + ], + [ + "Musie", + "liÅĽmy" + ], + [ + "ĠCN", + "N" + ], + [ + "ĠPES", + "EL" + ], + [ + "et", + "ry" + ], + [ + "Ġrenci", + "stów" + ], + [ + "Ġp", + "por" + ], + [ + "Ġnie", + "precy" + ], + [ + "Ġfartu", + "ch" + ], + [ + "D", + "es" + ], + [ + "k", + "anym" + ], + [ + "Ġubra", + "niach" + ], + [ + "Ġzablo", + "kowaÅĤ" + ], + [ + "Ġstaroży", + "tnego" + ], + [ + "Ġdwuna", + "stej" + ], + [ + "Ġwspomni", + "anym" + ], + [ + "ĠmyÅĽli", + "wce" + ], + [ + "Ġpom", + "ówiÄĩ" + ], + [ + "Ġwy", + "szczegól" + ], + [ + "ĠG", + "rom" + ], + [ + "Ġwynagra", + "dzania" + ], + [ + "ĠobowiÄħzy", + "waÅĤa" + ], + [ + "Ġ", + "ez" + ], + [ + "Ġwyrzu", + "tni" + ], + [ + "Ġpozyska", + "nie" + ], + [ + "ĠurzÄħ", + "dzeniami" + ], + [ + "gen", + "u" + ], + [ + "w", + "sko" + ], + [ + "mo", + "ra" + ], + [ + "Ġok", + "ÅĤamy" + ], + [ + "ĠMie", + "l" + ], + [ + "Ġwymag", + "ana" + ], + [ + "Ġso", + "du" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "dami" + ], + [ + "Ġki", + "bla" + ], + [ + "ĠwyglÄħda", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġod", + "ważnie" + ], + [ + "j", + "al" + ], + [ + "ĠM", + "all" + ], + [ + "Ġlekar", + "skiego" + ], + [ + "dze", + "l" + ], + [ + "Ġrozwi", + "nie" + ], + [ + "ĠJos", + "h" + ], + [ + "b", + "skim" + ], + [ + "ĠMo", + "rzem" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "nie" + ], + [ + "Ġod", + "je" + ], + [ + "ĠNi", + "ce" + ], + [ + "Ġpo", + "bież" + ], + [ + "ĠnagÅĤ", + "ej" + ], + [ + "K", + "s" + ], + [ + "or", + "dyna" + ], + [ + "Ġwygo", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġskró", + "ty" + ], + [ + "Ġk", + "aty" + ], + [ + "ĠRe", + "search" + ], + [ + "Ġkażdoraz", + "owo" + ], + [ + "Ġodd", + "ane" + ], + [ + "ĠBel", + "la" + ], + [ + "Ġka", + "zania" + ], + [ + "Ġkape", + "lan" + ], + [ + "Ġtrze", + "po" + ], + [ + "Ġzacho", + "dzÄħce" + ], + [ + "ĠRejon", + "owej" + ], + [ + "Ġochry", + "p" + ], + [ + "Ġpoprze", + "dnia" + ], + [ + "Ġzrozumie", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġwydat", + "kowania" + ], + [ + "ĠSRA", + "M" + ], + [ + "Ġbezpie", + "cznych" + ], + [ + "Ġodda", + "lone" + ], + [ + "Ġminimal", + "ny" + ], + [ + "Ġ", + "�" + ], + [ + "Ġdo", + "robiÄĩ" + ], + [ + "in", + "giem" + ], + [ + "Ġme", + "nad" + ], + [ + "Ġnag", + "min" + ], + [ + "Pis", + "aÅĤem" + ], + [ + "ĠC", + "ase" + ], + [ + "Ġpot", + "knÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġutrzym", + "ane" + ], + [ + "c", + "anego" + ], + [ + "Ġzja", + "wia" + ], + [ + "B", + "OR" + ], + [ + "Ġpoma", + "gaÅĤo" + ], + [ + "Ġróż", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġod", + "pisu" + ], + [ + "Ġenerge", + "tyczna" + ], + [ + "Ġgrub", + "ymi" + ], + [ + "ĠKur", + "t" + ], + [ + "Ġprzeczu", + "cia" + ], + [ + "Ġwywnios", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġâĸ", + "ł" + ], + [ + "ÅĤ", + "owych" + ], + [ + "Ġroz", + "trop" + ], + [ + "Ġnamio", + "ty" + ], + [ + "Ġwyzwo", + "lenie" + ], + [ + "Ġzim", + "owy" + ], + [ + "Y", + "Y" + ], + [ + "Ġwykry", + "cia" + ], + [ + "ĠsiÄĻga", + "jÄħce" + ], + [ + "Ġstop", + "ach" + ], + [ + "niebie", + "skie" + ], + [ + "ĠHol", + "andia" + ], + [ + "e", + "cie" + ], + [ + "Ġnies", + "for" + ], + [ + "ĠwytÅĤuma", + "czenia" + ], + [ + "ĠEr", + "n" + ], + [ + "Ġs", + "kazu" + ], + [ + "Ġakwar", + "ium" + ], + [ + "Ġbez", + "pre" + ], + [ + "ĠnastÄĻpu", + "jÄħcymi" + ], + [ + "Ġza", + "szok" + ], + [ + "17", + "0" + ], + [ + "ĠsamorzÄħd", + "owców" + ], + [ + "Ġzaangaż", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġinternet", + "owa" + ], + [ + "ĠNadz", + "or" + ], + [ + "Ġkucha", + "rz" + ], + [ + "Ġakcesor", + "iów" + ], + [ + "Ġsz", + "maty" + ], + [ + "dni", + "owym" + ], + [ + "Ġ22", + "2" + ], + [ + "ĠÅģa", + "zie" + ], + [ + "Ad", + "ministra" + ], + [ + "Ġpokaza", + "nia" + ], + [ + "ĠdokÅĤad", + "nego" + ], + [ + "ĠNau", + "czyciela" + ], + [ + "Ġpod", + "roz" + ], + [ + "ĠurzÄħ", + "dzeniem" + ], + [ + "Ġterrory", + "zmu" + ], + [ + "ĠPierw", + "szego" + ], + [ + "Ġpograni", + "cza" + ], + [ + "ak", + "on" + ], + [ + "Ġkum", + "plami" + ], + [ + "Ġniez", + "amie" + ], + [ + "Ġzadziwia", + "jÄħco" + ], + [ + "Ġuwa", + "gami" + ], + [ + "J", + "emu" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġgar", + "nek" + ], + [ + "Lu", + "biÅĤ" + ], + [ + "ĠmÄĻż", + "owie" + ], + [ + "ĠpuÅĤa", + "pka" + ], + [ + "Ġci", + "arki" + ], + [ + "Ġopowiad", + "am" + ], + [ + "ĠÅĤa", + "c" + ], + [ + "Ġmart", + "wiÄĻ" + ], + [ + "Ġlam", + "ent" + ], + [ + "Ġspraw", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġbud", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠtÄĻ", + "po" + ], + [ + "Ġhumani", + "stycznych" + ], + [ + "gl", + "y" + ], + [ + "Ġ189", + "7" + ], + [ + "ĠSchen", + "gen" + ], + [ + "la", + "szcza" + ], + [ + "Nie", + "do" + ], + [ + "es", + "sa" + ], + [ + "fie", + "go" + ], + [ + "Ġroz", + "ter" + ], + [ + "ĠCh", + "od" + ], + [ + "Ġpomy", + "sl" + ], + [ + "Ġzde", + "rzyÅĤ" + ], + [ + "Ġchmu", + "rami" + ], + [ + "ĠobowiÄħzy", + "waÅĤy" + ], + [ + "go", + "taÅĤ" + ], + [ + "Ġobejm", + "owaÅĤy" + ], + [ + "Ġblo", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġta", + "niego" + ], + [ + "Ġinterpre", + "tacje" + ], + [ + "Ġegzempla", + "rze" + ], + [ + "Ġpor", + "cel" + ], + [ + "Ġdywi", + "zja" + ], + [ + "Ġwym", + "ownie" + ], + [ + "U", + "cz" + ], + [ + "u", + "ni" + ], + [ + "ĠmÄħd", + "rych" + ], + [ + "Ġ4", + "80" + ], + [ + "Ġniepod", + "waż" + ], + [ + "ĠpÅĤa", + "czÄħ" + ], + [ + "Ġkatoli", + "kiem" + ], + [ + "Ġiz", + "ba" + ], + [ + "Ġ2", + "19" + ], + [ + "Ġżar", + "tu" + ], + [ + "Po", + "lega" + ], + [ + "Ġwielko", + "ÅĽciÄħ" + ], + [ + "Ġprostytu", + "tki" + ], + [ + "Ġma", + "lin" + ], + [ + "Ġwyd", + "mu" + ], + [ + "Ġnadzwyczaj", + "nych" + ], + [ + "Ġsz", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġta", + "wer" + ], + [ + "Ġkorup", + "cjÄĻ" + ], + [ + "HA", + "HA" + ], + [ + "Ġwykona", + "wcze" + ], + [ + "Ġwy", + "piÅĤa" + ], + [ + "Ġnad", + "brze" + ], + [ + "Ġgmi", + "nom" + ], + [ + "de", + "re" + ], + [ + "ód", + "l" + ], + [ + "ĠdoÅĽwiad", + "czyÄĩ" + ], + [ + "Pi", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠzastÄĻp", + "czych" + ], + [ + "ĠurzÄħ", + "dzeniu" + ], + [ + "Ġspecyfi", + "kÄĻ" + ], + [ + "Krzy", + "ż" + ], + [ + "Ġzgas", + "ÅĤ" + ], + [ + "ĠKon", + "ser" + ], + [ + "ĠKrysty", + "ny" + ], + [ + "Ġget", + "cie" + ], + [ + "N", + "ot" + ], + [ + "Ġkorzyst", + "na" + ], + [ + "Ġopubli", + "kowana" + ], + [ + "ĠP", + "yt" + ], + [ + "ĠEl", + "lie" + ], + [ + "Ġza", + "sz" + ], + [ + "ĠstÅĤu", + "miÄĩ" + ], + [ + "Ġhip", + "noty" + ], + [ + "Ġor", + "nam" + ], + [ + "Ġszam", + "o" + ], + [ + "Ġniczy", + "jej" + ], + [ + "Ġarty", + "stÄħ" + ], + [ + "AT", + "E" + ], + [ + "Ġniewido", + "czne" + ], + [ + "Ġt", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġstycz", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠskoÅĦ", + "czona" + ], + [ + "Ġintelektu", + "alnie" + ], + [ + "\"", + "!" + ], + [ + "Ġku", + "pienia" + ], + [ + "Ġbrutal", + "ny" + ], + [ + "Ġfol", + "kl" + ], + [ + "Ġkonsul", + "tacjach" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "sÅĤone" + ], + [ + "19", + "78" + ], + [ + "as", + "hi" + ], + [ + "ĠMar", + "kiem" + ], + [ + "Ġspor", + "tem" + ], + [ + "Na", + "pisz" + ], + [ + "Ġprzyby", + "szów" + ], + [ + "Ġkolekcjone", + "r" + ], + [ + "ym", + "ber" + ], + [ + "ob", + "ar" + ], + [ + "Ġzak", + "ot" + ], + [ + "10", + "3" + ], + [ + "Ġsygna", + "li" + ], + [ + "Ġrozebra", + "Äĩ" + ], + [ + "t", + "rans" + ], + [ + "Ġpali", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġokrzy", + "kiem" + ], + [ + "ĠOk", + "rÄħ" + ], + [ + "Ġber", + "li" + ], + [ + "Ġzarabia", + "sz" + ], + [ + "ci", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġpanien", + "ki" + ], + [ + "Ġtwo", + "rzyÅĤa" + ], + [ + "ĠKa", + "p" + ], + [ + "ĠS", + "kal" + ], + [ + "ĠmiesiÄĻ", + "czne" + ], + [ + "Ġzwymi", + "ot" + ], + [ + "da", + "ni" + ], + [ + "man", + "uel" + ], + [ + "Ġfilm", + "owa" + ], + [ + "Ġkrótko", + "trwaÅĤ" + ], + [ + "Ġzmniej", + "szeniu" + ], + [ + "Ġcz", + "óÅĤ" + ], + [ + "Ġzy", + "g" + ], + [ + "Najlep", + "szym" + ], + [ + "Ġdoj", + "rzaÅĤa" + ], + [ + "ĠsÅĤab", + "szych" + ], + [ + "ĠRuss", + "ell" + ], + [ + "rz", + "amy" + ], + [ + "Ġod", + "sÅĤu" + ], + [ + "Ġja", + "g" + ], + [ + "Ġpo", + "te" + ], + [ + "Ġprze", + "si" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "kach" + ], + [ + "Ġpodróż", + "owaÅĤ" + ], + [ + "Ġrozba", + "wiony" + ], + [ + "Ġnad", + "mieniÄĩ" + ], + [ + "Cho", + "ler" + ], + [ + "Ġchole", + "ste" + ], + [ + "R", + "M" + ], + [ + "Isto", + "tne" + ], + [ + "im", + "s" + ], + [ + "z", + "ano" + ], + [ + "Ġob", + "jazd" + ], + [ + "ST", + "WO" + ], + [ + "Ġakademi", + "ckim" + ], + [ + "Ġzlikwid", + "owano" + ], + [ + "Bra", + "cia" + ], + [ + "Ġzam", + "arÅĤa" + ], + [ + "ĠpamiÄħ", + "tki" + ], + [ + "Ġktóry", + "kolwiek" + ], + [ + "Ġbro", + "daw" + ], + [ + "vi", + "an" + ], + [ + "ĠwysÅĤu", + "cha" + ], + [ + "Ġprac", + "owaÅĤam" + ], + [ + "Ġbu", + "kiet" + ], + [ + "ĠÅ»", + "olibo" + ], + [ + "Ġham", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġposzukiwania", + "ch" + ], + [ + "ĠÅĽródziem", + "nomor" + ], + [ + "ĠtÅĤu", + "ste" + ], + [ + "ĠKowal", + "skiego" + ], + [ + "ZakÅĤa", + "dajÄħc" + ], + [ + "Ġocze", + "r" + ], + [ + "Ġpartyj", + "nej" + ], + [ + "Stra", + "ty" + ], + [ + "ĠDem", + "okracji" + ], + [ + "Po", + "kry" + ], + [ + "Ġide", + "alnego" + ], + [ + "Ġkoncep", + "cjÄħ" + ], + [ + "ee", + "e" + ], + [ + "Ġstawia", + "nie" + ], + [ + "T", + "ony" + ], + [ + "fe", + "sjonal" + ], + [ + "Ġwysy", + "pi" + ], + [ + "ĠSto", + "p" + ], + [ + "Ġtran", + "scen" + ], + [ + "Ġdraż", + "ni" + ], + [ + "Ġgo", + "n" + ], + [ + "Ġ3", + "40" + ], + [ + "Ġmieszka", + "lnego" + ], + [ + "ĠwspóÅĤ", + "zaÅĤo" + ], + [ + "T", + "obie" + ], + [ + "al", + "ka" + ], + [ + "Ġodwie", + "dziÅĤa" + ], + [ + "Ġzatrudni", + "ÅĤ" + ], + [ + "ż", + "ali" + ], + [ + "ĠLu", + "f" + ], + [ + "ĠÅ»y", + "dem" + ], + [ + "ĠÄĩwiczenia", + "ch" + ], + [ + "Ġrygo", + "rysty" + ], + [ + "A", + "z" + ], + [ + "jÄħ", + "wszy" + ], + [ + "ĠRod", + "ri" + ], + [ + "Ġtalen", + "ty" + ], + [ + "Ġ24", + "5" + ], + [ + "Ġpodob", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠwczeÅĽniej", + "szÄħ" + ], + [ + "ĠWa", + "we" + ], + [ + "Ġhas", + "ÅĤami" + ], + [ + "ĠMosk", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġka", + "czki" + ], + [ + "Przed", + "miot" + ], + [ + "Ġnieost", + "roż" + ], + [ + "Ġsier", + "ÅĽci" + ], + [ + "ud", + "o" + ], + [ + "Ġfe", + "dera" + ], + [ + "ĠszczÄĻÅĽli", + "wego" + ], + [ + "Ġprzewa", + "gÄħ" + ], + [ + "Ġotacza", + "jÄħcy" + ], + [ + "ĠE", + "t" + ], + [ + "Ġotwo", + "rzÄħ" + ], + [ + "ĠÅļródziem", + "nego" + ], + [ + "L", + "S" + ], + [ + "Ġwie", + "rzymy" + ], + [ + "Ġzbud", + "owania" + ], + [ + "ni", + "sko" + ], + [ + "Ġstre", + "fÄħ" + ], + [ + "Ġchcieliby", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġbie", + "gaÅĤ" + ], + [ + "A", + "nali" + ], + [ + "stÄĻp", + "ca" + ], + [ + "ĠWy", + "zna" + ], + [ + "ĠpopeÅĤ", + "niono" + ], + [ + "ci", + "ol" + ], + [ + "ĠkÅĤó", + "tnie" + ], + [ + "ĠDra", + "ke" + ], + [ + "Ġwspól", + "ników" + ], + [ + "ĠwyciÄħg", + "niÄĻte" + ], + [ + "Ġbar", + "kach" + ], + [ + "Ġinternet", + "owego" + ], + [ + "Ġw", + "glÄħd" + ], + [ + "tyw", + "nych" + ], + [ + "1", + "16" + ], + [ + "ku", + "jÄħco" + ], + [ + "Ġty", + "siecy" + ], + [ + "Ġcy", + "cki" + ], + [ + "ĠRy", + "ana" + ], + [ + "Ġstu", + "leciu" + ], + [ + "Ġzorganiz", + "owanych" + ], + [ + "Ġdyplom", + "atów" + ], + [ + "ĠsÄħd", + "owym" + ], + [ + "wa", + "ra" + ], + [ + "wa", + "s" + ], + [ + "Bar", + "bara" + ], + [ + "Ġweran", + "dzie" + ], + [ + "Ġspiera", + "Äĩ" + ], + [ + "T", + "ime" + ], + [ + "Ġzapo", + "znania" + ], + [ + "ĠLegi", + "on" + ], + [ + "ĠR", + "in" + ], + [ + "ĠWy", + "wiadu" + ], + [ + "czni", + "ce" + ], + [ + "Ġzre", + "kompens" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "nienie" + ], + [ + "wa", + "je" + ], + [ + "Ġszer", + "szego" + ], + [ + "Ġutrzym", + "ujÄħc" + ], + [ + "ĠogÅĤo", + "sili" + ], + [ + "Ġzatrzymy", + "waÅĤ" + ], + [ + "Ġnaj", + "czÄĻst" + ], + [ + "ĠTaj", + "landii" + ], + [ + "Ġnie", + "trudno" + ], + [ + "ĠPi", + "osenki" + ], + [ + "Ġzem", + "ÅĽciÄĩ" + ], + [ + "Ġcyt", + "aty" + ], + [ + "ry", + "p" + ], + [ + "Ġzgroma", + "dzeniu" + ], + [ + "ĠjÄĻzy", + "kowych" + ], + [ + "Ġporu", + "szyÅĤo" + ], + [ + "Ġoto", + "czyÅĤ" + ], + [ + "Ġpremier", + "owi" + ], + [ + "W", + "koÅĦcu" + ], + [ + "Z", + "dro" + ], + [ + "Ġjaj", + "o" + ], + [ + "Ġrywali", + "zacja" + ], + [ + "Ġjednoli", + "tej" + ], + [ + "Ġkrót", + "sze" + ], + [ + "Poru", + "szenie" + ], + [ + "sta", + "cji" + ], + [ + "Ġorganiz", + "atora" + ], + [ + "Ġba", + "ck" + ], + [ + "Ġso", + "ju" + ], + [ + "Ġchi", + "p" + ], + [ + "m", + "b" + ], + [ + "W", + "ersja" + ], + [ + "Ġto", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġanaliz", + "Äħ" + ], + [ + "ia", + "nie" + ], + [ + "ka", + "niu" + ], + [ + "Ġin", + "sce" + ], + [ + "Ġko", + "rzeniami" + ], + [ + "Ġsam", + "owy" + ], + [ + "ĠkoÅĤ", + "cho" + ], + [ + "Pis", + "mo" + ], + [ + "Ġsmartf", + "ona" + ], + [ + "Ġkamize", + "lki" + ], + [ + "Seba", + "stian" + ], + [ + "ĠPi", + "ÅĤki" + ], + [ + "dy", + "waÅĤ" + ], + [ + "su", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġprofesjonal", + "nych" + ], + [ + "ĠIn", + "du" + ], + [ + "wale", + "nt" + ], + [ + "ut", + "ko" + ], + [ + "Ġsma", + "czne" + ], + [ + "m", + "ers" + ], + [ + "bo", + "ur" + ], + [ + "sp", + "or" + ], + [ + "Ġatak", + "ami" + ], + [ + "ĠChru", + "szcz" + ], + [ + "ĠMad", + "ame" + ], + [ + "ĠHali", + "na" + ], + [ + "ĠP", + "aki" + ], + [ + "Ġzapom", + "nienie" + ], + [ + "ĠodlegÅĤ", + "ego" + ], + [ + "Ġo", + "polskim" + ], + [ + "ĠMo", + "unt" + ], + [ + "Mag", + "da" + ], + [ + "Ġstra", + "szyÄĩ" + ], + [ + "Ġuwiel", + "biaÅĤ" + ], + [ + "ĠInwesty", + "cji" + ], + [ + "Po", + "dzi" + ], + [ + "ĠD", + "in" + ], + [ + "Me", + "cz" + ], + [ + "Ġrysu", + "nków" + ], + [ + "ga", + "cz" + ], + [ + "Ġste", + "p" + ], + [ + "ann", + "on" + ], + [ + "ĠAn", + "nÄħ" + ], + [ + "ĠVir", + "gi" + ], + [ + "Staty", + "styki" + ], + [ + "Ġhulaj", + "no" + ], + [ + "wi", + "Äħc" + ], + [ + "ska", + "jÄħc" + ], + [ + "ĠPrzemy", + "ÅĽlu" + ], + [ + "Ġma", + "czu" + ], + [ + "men", + "tach" + ], + [ + "Ãĵ", + "R" + ], + [ + "Ġran", + "ni" + ], + [ + "ż", + "sza" + ], + [ + "ĠsÅĤo", + "m" + ], + [ + "ĠS", + "cha" + ], + [ + "Ġstru", + "mieni" + ], + [ + "13", + "5" + ], + [ + "Ġdiagno", + "zÄĻ" + ], + [ + "Ġss", + "aków" + ], + [ + "Ġpe", + "ron" + ], + [ + "ĠtrzÄĻ", + "s" + ], + [ + "Ġroz", + "dajo" + ], + [ + "ĠProdu", + "kt" + ], + [ + "ĠJos", + "é" + ], + [ + "wi", + "ta" + ], + [ + "Ġin", + "tro" + ], + [ + "19", + "79" + ], + [ + "K", + "ana" + ], + [ + "Ġsensa", + "cji" + ], + [ + "cz", + "nic" + ], + [ + "Ġkatoli", + "ckie" + ], + [ + "owy", + "wane" + ], + [ + "Ġzam", + "kiem" + ], + [ + "Ġbal", + "ans" + ], + [ + "ĠIl", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠpodÅĽwiad", + "omoÅĽci" + ], + [ + "ĠprzeÅĽwiad", + "czenie" + ], + [ + "ĠEng", + "el" + ], + [ + "Ġprze", + "mÄĻ" + ], + [ + "Ġpoż", + "óÅĤ" + ], + [ + "ĠMa", + "xa" + ], + [ + "ĠspeÅĤ", + "niaÅĤ" + ], + [ + "ĠJona", + "than" + ], + [ + "Ġwymo", + "gu" + ], + [ + "Ġroz", + "prawa" + ], + [ + "Ġse", + "sja" + ], + [ + "Ġsekre", + "tariatu" + ], + [ + "Ġniezn", + "ana" + ], + [ + "Ġod", + "ciÄħg" + ], + [ + "Ġzabiera", + "m" + ], + [ + "ĠMu", + "ham" + ], + [ + "ĠL", + "ach" + ], + [ + "Bie", + "g" + ], + [ + "Ġhur", + "r" + ], + [ + "Prawdzi", + "wa" + ], + [ + "Ġkierow", + "nicze" + ], + [ + "Ġo", + "tarÅĤa" + ], + [ + "ce", + "ss" + ], + [ + "ĠA", + "stro" + ], + [ + "ĠzgÅĤo", + "szonej" + ], + [ + "Ġiz", + "bÄĻ" + ], + [ + "ĠnatÄĻ", + "żenie" + ], + [ + "ĠD", + "ram" + ], + [ + "ĠPan", + "na" + ], + [ + "ĠCla", + "y" + ], + [ + "Ġzm", + "ro" + ], + [ + "Ġrestaura", + "cjÄĻ" + ], + [ + "Ġstra", + "ża" + ], + [ + "Ġstru", + "my" + ], + [ + "Ġsur", + "owego" + ], + [ + "ct", + "s" + ], + [ + "V", + "A" + ], + [ + "Ġi", + "gli" + ], + [ + "Ġpom", + "ników" + ], + [ + "mi", + "al" + ], + [ + "Ġuży", + "ty" + ], + [ + "Ġtrybun", + "aÅĤ" + ], + [ + "s", + "onem" + ], + [ + "v", + "á" + ], + [ + "ĠszczÄĻÅĽli", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġwygod", + "na" + ], + [ + "ĠtworzÄħ", + "ce" + ], + [ + "Ġrzym", + "skim" + ], + [ + "Ġzorient", + "owaÅĤem" + ], + [ + "e", + "czki" + ], + [ + "ĠpÅĤy", + "nów" + ], + [ + "Ġwymi", + "ja" + ], + [ + "Ġstos", + "ownÄħ" + ], + [ + "Ġlek", + "arka" + ], + [ + "Ġwspomina", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġplu", + "sz" + ], + [ + "ĠUr", + "sy" + ], + [ + "Ġplo", + "tk" + ], + [ + "Ġspal", + "one" + ], + [ + "O", + "no" + ], + [ + "Po", + "stu" + ], + [ + "Ġodkry", + "ciu" + ], + [ + "Ġkwart", + "aÅĤu" + ], + [ + "ĠoÅĤów", + "ek" + ], + [ + "ż", + "ni" + ], + [ + "gar", + "i" + ], + [ + "p", + "ski" + ], + [ + "Ġwo", + "zem" + ], + [ + "u", + "stro" + ], + [ + "czy", + "ÅĦ" + ], + [ + "po", + "min" + ], + [ + "Ġsta", + "wkÄħ" + ], + [ + "Ġzbior", + "owe" + ], + [ + "Ġnacjona", + "lizm" + ], + [ + "Ġst", + "ek" + ], + [ + "Ġzespo", + "ÅĤach" + ], + [ + "Ġzbli", + "żenie" + ], + [ + "Ġsos", + "ny" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "go" + ], + [ + "ĠnieszczÄĻÅĽli", + "wa" + ], + [ + "dz", + "kimi" + ], + [ + "Ġru", + "de" + ], + [ + "Ġpasz", + "portu" + ], + [ + "Ġzbud", + "owanie" + ], + [ + "c", + "lo" + ], + [ + "ĠR", + "ami" + ], + [ + "ĠFe", + "dera" + ], + [ + "Ġwykrztu", + "siÅĤ" + ], + [ + "Ġko", + "ko" + ], + [ + "ĠRad", + "iu" + ], + [ + "ĠB", + "em" + ], + [ + "Ġobraz", + "ku" + ], + [ + "Ġszale", + "ÅĦ" + ], + [ + "ĠCiÄĻ", + "ż" + ], + [ + "Ġpok", + "rze" + ], + [ + "la", + "jÄħcych" + ], + [ + "Wyob", + "raża" + ], + [ + "Ġprezbi", + "terium" + ], + [ + "Ġprze", + "waż" + ], + [ + "Ġspodzie", + "wajÄħc" + ], + [ + "Ġodebra", + "no" + ], + [ + "Ġde", + "se" + ], + [ + "Ġtrafi", + "sz" + ], + [ + "ĠgÅĤo", + "dem" + ], + [ + "Przy", + "tak" + ], + [ + "Ġprowa", + "dzonÄħ" + ], + [ + "ĠwypeÅĤ", + "niona" + ], + [ + "Ġż", + "ali" + ], + [ + "Ġauto", + "kar" + ], + [ + "ĠniezbÄĻ", + "dnego" + ], + [ + "ĠKe", + "y" + ], + [ + "Nau", + "czyciele" + ], + [ + "Ġz", + "noszÄħ" + ], + [ + "Ġg", + "rzÄĻ" + ], + [ + "ĠmiÄĻ", + "ÅĽ" + ], + [ + "ĠpiÅĤkar", + "skiej" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "nÄħce" + ], + [ + "Po", + "ko" + ], + [ + "Ġobale", + "nia" + ], + [ + "Ġz", + "ko" + ], + [ + "h", + "aj" + ], + [ + "Ġau", + "re" + ], + [ + "Ġlegisla", + "cyjnej" + ], + [ + "an", + "ko" + ], + [ + "Ġdziad", + "kiem" + ], + [ + "ĠPau", + "lo" + ], + [ + "Ġszy", + "fr" + ], + [ + "Pi", + "osen" + ], + [ + "ĠPom", + "pej" + ], + [ + "Ġmowi", + "l" + ], + [ + "Ġna", + "rzÄħdy" + ], + [ + "Ġinstrument", + "em" + ], + [ + "Ġdopil", + "nowaÄĩ" + ], + [ + "szÅĤo", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġrozkaz", + "em" + ], + [ + "ĠoÅĽwiet", + "lone" + ], + [ + "Ġran", + "dze" + ], + [ + "ĠkaÅĤu", + "ży" + ], + [ + "dzi", + "ono" + ], + [ + "Ġ3", + "80" + ], + [ + "Ġiro", + "nia" + ], + [ + "Ġargumen", + "tacja" + ], + [ + "O", + "rygi" + ], + [ + "mo", + "nia" + ], + [ + "od", + "i" + ], + [ + "Ġwych", + "owany" + ], + [ + "Ġpokazy", + "waÅĤa" + ], + [ + "ĠAlba", + "nii" + ], + [ + "ĠWspo", + "m" + ], + [ + "ĠWiel", + "kich" + ], + [ + "cjon", + "uje" + ], + [ + "Ġpo", + "padÅĤ" + ], + [ + "Ġzobaczy", + "cie" + ], + [ + "Ġobowi", + "az" + ], + [ + "Ġcze", + "pia" + ], + [ + "ĠrozwiÄħz", + "ana" + ], + [ + "Przy", + "stan" + ], + [ + "ĠWi", + "ÅĽni" + ], + [ + "aliz", + "owany" + ], + [ + "C", + "en" + ], + [ + "ĠAugu", + "styn" + ], + [ + "one", + "l" + ], + [ + "Ġmy", + "dÅĤo" + ], + [ + "Ġreag", + "owania" + ], + [ + "ĠzÅĤotów", + "kÄĻ" + ], + [ + "ary", + "jnych" + ], + [ + "Ġwyzna", + "wcy" + ], + [ + "ĠtysiÄħc", + "lecia" + ], + [ + "Ġskonfi", + "sk" + ], + [ + "ĠrozÅĤo", + "żyÄĩ" + ], + [ + "Argu", + "ment" + ], + [ + "ĠTo", + "ronto" + ], + [ + "Ġakom", + "pa" + ], + [ + "cz", + "nicÄĻ" + ], + [ + "Ġha", + "ve" + ], + [ + "ĠZie", + "lona" + ], + [ + "Drze", + "wa" + ], + [ + "gu", + "l" + ], + [ + "ĠgÅĤad", + "kiej" + ], + [ + "Ġprzewidzi", + "any" + ], + [ + "j", + "ni" + ], + [ + "Ġpoważ", + "niejsze" + ], + [ + "ĠAb", + "by" + ], + [ + "Ġkosztow", + "aÅĤy" + ], + [ + "Plat", + "forma" + ], + [ + "DA", + "P" + ], + [ + "Ġzaatak", + "owaÅĤa" + ], + [ + "Ġdowo", + "dami" + ], + [ + "Ġlatar", + "nie" + ], + [ + "Ġwarsztat", + "ach" + ], + [ + "Ġpart", + "iach" + ], + [ + "Ġdecyz", + "jami" + ], + [ + "Ġw", + "nosiÄĩ" + ], + [ + "ĠIn", + "fo" + ], + [ + "ĠWe", + "i" + ], + [ + "ĠzwyciÄĻz", + "ców" + ], + [ + "ĠArgenty", + "ny" + ], + [ + "19", + "56" + ], + [ + "Ġster", + "tÄĻ" + ], + [ + "Ġduch", + "owym" + ], + [ + "ĠMia", + "st" + ], + [ + "ti", + "no" + ], + [ + "Ġstat", + "kach" + ], + [ + "ĠskÅĤo", + "niÅĤo" + ], + [ + "Ð", + "¿" + ], + [ + "Ġmy", + "sl" + ], + [ + "Ġpas", + "kiem" + ], + [ + "Ġste", + "war" + ], + [ + "ĠEm", + "my" + ], + [ + "Ġludz", + "ku" + ], + [ + "Ġodkry", + "te" + ], + [ + "Ġmedy", + "czna" + ], + [ + "Ġdarowi", + "zny" + ], + [ + "Ġhistor", + "io" + ], + [ + "ĠpÅĤo", + "mieniem" + ], + [ + "Ġwykrzy", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġpancer", + "ne" + ], + [ + "lan", + "u" + ], + [ + "Ġzad", + "nej" + ], + [ + "Ġzmieni", + "sz" + ], + [ + "ĠobojÄĻ", + "tnym" + ], + [ + "ĠSqu", + "are" + ], + [ + "Ġprzy", + "staw" + ], + [ + "Ġnaj", + "wie" + ], + [ + "ch", + "el" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "tem" + ], + [ + "ĠUni", + "on" + ], + [ + "wi", + "ckiego" + ], + [ + "ĠDzie", + "l" + ], + [ + "Ġmu", + "szli" + ], + [ + "Ġzas", + "Äħ" + ], + [ + "Ġmru", + "żÄħc" + ], + [ + "u", + "le" + ], + [ + "Ġdotychczas", + "owÄħ" + ], + [ + "Ġprzerw", + "Äħ" + ], + [ + "gÅĤo", + "sy" + ], + [ + "ĠÅ»", + "ura" + ], + [ + "Ġskaz", + "anego" + ], + [ + "Ġm", + "k" + ], + [ + "ĠokreÅĽl", + "ane" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "stoÅĽci" + ], + [ + "Ġszkole", + "niu" + ], + [ + "Ġdżi", + "hady" + ], + [ + "Ġinfor", + "mat" + ], + [ + "DÅĤu", + "gi" + ], + [ + "z", + "zi" + ], + [ + "czywist", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "ĠSa", + "pie" + ], + [ + "Ġtra", + "wia" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "caÄĩ" + ], + [ + "Ġoddziel", + "ne" + ], + [ + "Ġro", + "cznej" + ], + [ + "ĠWal", + "ki" + ], + [ + "Ġz", + "niósÅĤ" + ], + [ + "Ġnerw", + "owym" + ], + [ + "Ġpo", + "pier" + ], + [ + "ĠÅĽ", + "piÄĻ" + ], + [ + "tal", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġzasad", + "niczym" + ], + [ + "tw", + "orem" + ], + [ + "ĠposÅĤu", + "chaÅĤ" + ], + [ + "ż", + "ych" + ], + [ + "ĠK", + "ary" + ], + [ + "Ġpod", + "biegÅĤa" + ], + [ + "unk", + "owy" + ], + [ + "Ġzda", + "jemy" + ], + [ + "Ġlekarz", + "om" + ], + [ + "ĠDud", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġf", + "ast" + ], + [ + "ĠO", + "ZE" + ], + [ + "Ġwycof", + "uje" + ], + [ + "Ġroz", + "zÅĤo" + ], + [ + "Ġdespera", + "cko" + ], + [ + "Ġwo", + "dnÄħ" + ], + [ + "Ġpobi", + "ty" + ], + [ + "Ġobez", + "wÅĤad" + ], + [ + "D", + "el" + ], + [ + "Ġróż", + "owej" + ], + [ + "Ġnied", + "os" + ], + [ + "Ġmaszyn", + "owego" + ], + [ + "Ġko", + "ce" + ], + [ + "Ġkoleż", + "ankÄħ" + ], + [ + "ż", + "Äħcym" + ], + [ + "Ġby", + "wal" + ], + [ + "Ġsta", + "wiÅĤ" + ], + [ + "ĠMazowie", + "cki" + ], + [ + "ĠPe", + "arl" + ], + [ + "Ġcharaktery", + "zujÄħ" + ], + [ + "Ġoch", + "rania" + ], + [ + "Ġprzegra", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġkaju", + "ty" + ], + [ + "Ġod", + "ruchu" + ], + [ + "ĠT", + "ad" + ], + [ + "Ġprzyt", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġzbad", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġzan", + "ur" + ], + [ + "pon", + "uje" + ], + [ + "Dwu", + "krotnie" + ], + [ + "Ġnieu", + "praw" + ], + [ + "Ġokupa", + "cjÄħ" + ], + [ + "Jak", + "oÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġtar", + "gi" + ], + [ + "Ġakcyz", + "owego" + ], + [ + "Ġczwora", + "kach" + ], + [ + "Ġwzo", + "rzec" + ], + [ + "ĠsÄħsiad", + "ka" + ], + [ + "ust", + "on" + ], + [ + "...", + ")," + ], + [ + "Ġniewol", + "nik" + ], + [ + "Ġkrótko", + "termin" + ], + [ + "Ġnadmier", + "ne" + ], + [ + "ĠJed", + "wab" + ], + [ + "19", + "68" + ], + [ + "Ġzobaczy", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġwpatru", + "je" + ], + [ + "Ġstypen", + "dia" + ], + [ + "Ġpar", + "ce" + ], + [ + "Ġklasy", + "cznÄħ" + ], + [ + "Ġwybiera", + "my" + ], + [ + "ĠpoÅĽpie", + "ch" + ], + [ + "Ġbul", + "wer" + ], + [ + "Ġalternatyw", + "Äħ" + ], + [ + "Ġmieszkan", + "ka" + ], + [ + "Ġopubli", + "kowanym" + ], + [ + "Ġprzy", + "daje" + ], + [ + "ĠAr", + "nold" + ], + [ + "ĠNaj", + "waż" + ], + [ + "Ġzastos", + "owane" + ], + [ + "Ġszp", + "ony" + ], + [ + "S", + "kan" + ], + [ + "Ġza", + "tr" + ], + [ + "Musi", + "cie" + ], + [ + "Ġpoku", + "sie" + ], + [ + "Ġsku", + "pienie" + ], + [ + "Ġchroni", + "onych" + ], + [ + "Ġs", + "no" + ], + [ + "ĠR", + "emi" + ], + [ + "Ġre", + "kwizy" + ], + [ + "Ġrobo", + "tów" + ], + [ + "ĠpóÅĤ", + "ek" + ], + [ + "Ġzwi", + "saÅĤy" + ], + [ + "Dziennika", + "rze" + ], + [ + "ro", + "le" + ], + [ + "Ġbezrad", + "ny" + ], + [ + "Ġroz", + "leg" + ], + [ + "Ġiry", + "tuje" + ], + [ + "Ġnajnow", + "szym" + ], + [ + "Ġmo", + "dl" + ], + [ + "ok", + "ro" + ], + [ + "eri", + "ach" + ], + [ + "Ġkolor", + "owy" + ], + [ + "Ġplasti", + "k" + ], + [ + "ĠBy", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠnieszczÄĻ", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "bun", + "tu" + ], + [ + "ĠPier", + "ÅĽcie" + ], + [ + "Ġlaure", + "at" + ], + [ + "Komi", + "tet" + ], + [ + "k", + "ary" + ], + [ + "ĠT", + "P" + ], + [ + "ĠJak", + "by" + ], + [ + "Ġpotom", + "kowie" + ], + [ + "Ġszwe", + "dzkiego" + ], + [ + "Ġszyder", + "czo" + ], + [ + "Ä", + "Ľ" + ], + [ + "Wy", + "szli" + ], + [ + "Ġklu", + "czyk" + ], + [ + "Ġapara", + "ty" + ], + [ + "d", + "owaniem" + ], + [ + "Ġdoku", + "cz" + ], + [ + "Ġtor", + "t" + ], + [ + "ariusz", + "em" + ], + [ + "Ġniep", + "oważ" + ], + [ + "Ġ18", + "99" + ], + [ + "ĠbezwzglÄĻ", + "dnÄħ" + ], + [ + "Ġfat", + "alny" + ], + [ + "Ġzachor", + "owaÅĤ" + ], + [ + "ĠszczÄĻ", + "ka" + ], + [ + "Ġpojawia", + "jÄħce" + ], + [ + "S", + "pad" + ], + [ + "Ġgro", + "dzie" + ], + [ + "ĠniezbÄĻ", + "dnÄħ" + ], + [ + "ĠKla", + "sy" + ], + [ + "10", + "4" + ], + [ + "Ġstart", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġtrans", + "mit" + ], + [ + "Ġopis", + "ów" + ], + [ + "ĠÅĽmie", + "tnik" + ], + [ + "cy", + "fikacja" + ], + [ + "ĠÅĤy", + "sy" + ], + [ + "Ġwykry", + "wania" + ], + [ + "Ġprzych", + "od" + ], + [ + "Ġambi", + "tny" + ], + [ + "ĠD", + "ża" + ], + [ + "Re", + "gi" + ], + [ + "Ġpodbo", + "ju" + ], + [ + "To", + "ż" + ], + [ + "Ġzamiesz", + "kaÅĤa" + ], + [ + "Ġwyk", + "rwa" + ], + [ + "pi", + "liÅĽmy" + ], + [ + "Ġuczest", + "nikiem" + ], + [ + "G", + "ri" + ], + [ + "ra", + "p" + ], + [ + "ĠÅĽwiat", + "ÅĤach" + ], + [ + "Ġstrze", + "lanie" + ], + [ + "den", + "ce" + ], + [ + "jeżdż", + "amy" + ], + [ + "Ġni", + "niejszym" + ], + [ + "Ġgó", + "rami" + ], + [ + "Ġzle", + "ceÅĦ" + ], + [ + "wi", + "g" + ], + [ + "Ġpocz", + "ciw" + ], + [ + "Ġtowar", + "owych" + ], + [ + "Ġprzepra", + "szaÄĩ" + ], + [ + "Ġukrai", + "ÅĦskim" + ], + [ + "Ġder", + "mato" + ], + [ + "Ġznik", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠÅģom", + "ży" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "ni" + ], + [ + "Ġpozna", + "jÄħ" + ], + [ + "Ġod", + "mawiaÄĩ" + ], + [ + "ĠF", + "ield" + ], + [ + "bu", + "sa" + ], + [ + "ĠrzemieÅĽl", + "ników" + ], + [ + "Ġrozja", + "ÅĽnia" + ], + [ + "Ġpod", + "pÅĤy" + ], + [ + "Ġli", + "czymy" + ], + [ + "Czy", + "tam" + ], + [ + "ĠksiÄĻ", + "dzu" + ], + [ + "ani", + "na" + ], + [ + "Ġzaniepoko", + "iÅĤ" + ], + [ + "ĠzawziÄĻ", + "cie" + ], + [ + "Ġergo", + "nomi" + ], + [ + "ÅĦczy", + "kiem" + ], + [ + "ż", + "i" + ], + [ + "Ġref", + "lektory" + ], + [ + "Ġprezer", + "waty" + ], + [ + "ĠSkarb", + "owej" + ], + [ + "d", + "row" + ], + [ + "ro", + "czna" + ], + [ + "Ġogar", + "niÄĻty" + ], + [ + "ĠpopeÅĤ", + "niajÄħ" + ], + [ + "Ġob", + "szedÅĤ" + ], + [ + "Ġzarzu", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġwspiera", + "niu" + ], + [ + "ĠDzien", + "nika" + ], + [ + "Ġt", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġtu", + "ÅĤowia" + ], + [ + "Ġta", + "bo" + ], + [ + "ĠCy", + "ce" + ], + [ + "Ġlekceważ", + "Äħco" + ], + [ + "Ġhalu", + "cyna" + ], + [ + "Ġkol", + "czu" + ], + [ + "ĠzapÅĤa", + "ciÅĤa" + ], + [ + "Ġalbu", + "mów" + ], + [ + "Ġfi", + "tne" + ], + [ + "Ġsek", + "sem" + ], + [ + "Nie", + "daleko" + ], + [ + "Ġ17", + "00" + ], + [ + "Ġbe", + "ż" + ], + [ + "ĠprzeciÄĻ", + "tna" + ], + [ + "owa", + "ly" + ], + [ + "or", + "mal" + ], + [ + "Ġradi", + "owóz" + ], + [ + "ĠD", + "ali" + ], + [ + "ĠN", + "er" + ], + [ + "Ġdwój", + "kÄħ" + ], + [ + "ĠbÅĤa", + "ga" + ], + [ + "ĠrosnÄħ", + "cej" + ], + [ + "Ġchor", + "wa" + ], + [ + "pi", + "aÅĤo" + ], + [ + "Znak", + "omi" + ], + [ + "M", + "ON" + ], + [ + "mos", + "fera" + ], + [ + "Ð", + "·" + ], + [ + "Ġniepew", + "ne" + ], + [ + "Woje", + "wódz" + ], + [ + "ĠJ", + "anie" + ], + [ + "Ġsza", + "roÅĽci" + ], + [ + "Ġzawi", + "sÅĤ" + ], + [ + "Ġfoto", + "re" + ], + [ + "Ġwyposa", + "żeniu" + ], + [ + "wiÄħz", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġru", + "ro" + ], + [ + "wal", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġnaj", + "do" + ], + [ + "ĠBa", + "si" + ], + [ + "OD", + "O" + ], + [ + "Ġsalo", + "niku" + ], + [ + "ĠdziÄĻ", + "kowaÄĩ" + ], + [ + "Ġcz", + "ÅĤe" + ], + [ + "Ġadwoka", + "tem" + ], + [ + "Po", + "peÅĤ" + ], + [ + "Ġbu", + "tem" + ], + [ + "ĠpowiedziaÅĤ", + "by" + ], + [ + "ĠHe", + "ro" + ], + [ + "ph", + "ia" + ], + [ + "Ġminimal", + "nych" + ], + [ + "ĠKate", + "dry" + ], + [ + "Ġo", + "pe" + ], + [ + "Zapra", + "szamy" + ], + [ + "d", + "niejsze" + ], + [ + "ĠZa", + "uwa" + ], + [ + "Ġapara", + "tów" + ], + [ + "Ġtotal", + "ny" + ], + [ + "ĠgaÅĤÄĻzi", + "ach" + ], + [ + "Ġop", + "lu" + ], + [ + "Rozmawi", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġko", + "tem" + ], + [ + "bi", + "ÅĤem" + ], + [ + "ĠOdw", + "róciÅĤ" + ], + [ + "Ġ4", + "20" + ], + [ + "Ġinformaty", + "ki" + ], + [ + "PoÅĤo", + "żyÅĤa" + ], + [ + "Ġschem", + "aty" + ], + [ + "Ġh", + "art" + ], + [ + "Ġh", + "onora" + ], + [ + "10", + "6" + ], + [ + "Ġniewi", + "nna" + ], + [ + "ü", + "n" + ], + [ + "Ġpokrzyw", + "dzonych" + ], + [ + "Ġchirur", + "gi" + ], + [ + "Ġdzban", + "ek" + ], + [ + "Ġpracu", + "jÄħcego" + ], + [ + "ĠNaj", + "wy" + ], + [ + "Ġstru", + "ny" + ], + [ + "ĠobowiÄħzu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Ġsu", + "rowa" + ], + [ + "Ġsprawoz", + "dawcÄħ" + ], + [ + "Ġstrzel", + "by" + ], + [ + "K", + "owal" + ], + [ + "O", + "góÅĤem" + ], + [ + "Ġmam", + "usia" + ], + [ + "Ġprowi", + "zji" + ], + [ + "Robi", + "ÅĤ" + ], + [ + "Po", + "ży" + ], + [ + "Ġ11", + "00" + ], + [ + "Ġzależ", + "na" + ], + [ + "Ġpan", + "stwa" + ], + [ + "usi", + "ness" + ], + [ + "MaÅĤ", + "żeÅĦstwo" + ], + [ + "ĠzwierzÄĻ", + "tach" + ], + [ + "Ġwytrze", + "ź" + ], + [ + "S", + "C" + ], + [ + "Op", + "arÅĤ" + ], + [ + "Ġmle", + "czar" + ], + [ + "Ġsmu", + "tnÄħ" + ], + [ + "Ġudo", + "godnie" + ], + [ + "Ġrozwo", + "dzie" + ], + [ + "Ġzje", + "dli" + ], + [ + "Ġmnó", + "stwem" + ], + [ + "Ġkro", + "p" + ], + [ + "Ġproto", + "ty" + ], + [ + "Ġporów", + "nujÄħc" + ], + [ + "Ġpozwala", + "jÄħcych" + ], + [ + "ĠSu", + "ch" + ], + [ + "Ġzasob", + "u" + ], + [ + "Tre", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġprosto", + "pad" + ], + [ + "sach", + "uset" + ], + [ + "Ġel", + "fów" + ], + [ + "Ġzai", + "ste" + ], + [ + "Ġważ", + "noÅĽÄĩ" + ], + [ + "Ġzaangaż", + "owane" + ], + [ + "ĠSobie", + "skiego" + ], + [ + "Ġwie", + "trz" + ], + [ + "Ġta", + "pe" + ], + [ + "ĠBo", + "ur" + ], + [ + "ĠmieÅĽci", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠT", + "ÅĤu" + ], + [ + "Ġkupi", + "one" + ], + [ + "dziesiÄĻ", + "ci" + ], + [ + "ĠNe", + "u" + ], + [ + "Po", + "dziaÅĤ" + ], + [ + "T", + "rump" + ], + [ + "Ġf", + "rach" + ], + [ + "ĠspóÅĤdziel", + "cze" + ], + [ + "ĠRejon", + "owy" + ], + [ + "Ġwskazu", + "jÄħcym" + ], + [ + "kon", + "dy" + ], + [ + "ari", + "on" + ], + [ + "Ġalkoho", + "lizm" + ], + [ + "Ġhamul", + "ce" + ], + [ + "Ġtajem", + "niczym" + ], + [ + "Ġzap", + "rzÄħ" + ], + [ + "M", + "ariusz" + ], + [ + "Ġu", + "osobie" + ], + [ + "szcz", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġresz", + "tkami" + ], + [ + "Ġ3", + "25" + ], + [ + "Ġpla", + "gi" + ], + [ + "Ġchirur", + "gii" + ], + [ + "Ġku", + "c" + ], + [ + "um", + "ar" + ], + [ + "Ġ25", + "5" + ], + [ + "ĠPe", + "ki" + ], + [ + "Ġnie", + "ra" + ], + [ + "Ġgry", + "zie" + ], + [ + "Ġwojewo", + "dÄĻ" + ], + [ + "Ġwari", + "an" + ], + [ + "Åľ", + "e" + ], + [ + "Ġmowi", + "c" + ], + [ + "ĠP", + "obie" + ], + [ + "Ġwicepre", + "zesa" + ], + [ + "Ġwczoraj", + "szej" + ], + [ + "ĠprzeÅĤo", + "żonym" + ], + [ + "Ġdeko", + "racji" + ], + [ + "Ġzrównowa", + "żonego" + ], + [ + "ĠoÅĤowi", + "u" + ], + [ + "ĠpeÅĤ", + "niÄĻ" + ], + [ + "Ġwyj", + "muje" + ], + [ + "Ġprzekaza", + "niu" + ], + [ + "Ġprzystos", + "owane" + ], + [ + "ĠT", + "ami" + ], + [ + "kieru", + "nku" + ], + [ + "ĠWa", + "szej" + ], + [ + "Ġwiej", + "skiego" + ], + [ + "ĠobowiÄħz", + "kami" + ], + [ + "Ġpa", + "cyfi" + ], + [ + "Ġru", + "szajÄħ" + ], + [ + "Ġbeznadziej", + "nie" + ], + [ + "Ġprze", + "siady" + ], + [ + "Ġprzy", + "cisnÄĻÅĤa" + ], + [ + "Ġkr", + "wo" + ], + [ + "Ġutk", + "wiÅĤ" + ], + [ + "Ġw", + "gry" + ], + [ + "Ġży", + "dzi" + ], + [ + "Ġadministra", + "cyjnÄħ" + ], + [ + "ĠJe", + "ss" + ], + [ + "Ġakademi", + "ckiego" + ], + [ + "ĠPowinni", + "ÅĽmy" + ], + [ + "Ġcu", + "du" + ], + [ + "ĠÅĽlu", + "by" + ], + [ + "Ġstrzela", + "jÄħ" + ], + [ + "t", + "me" + ], + [ + "Ġfilozofi", + "czne" + ], + [ + "Ġpol", + "any" + ], + [ + "Ġkl", + "on" + ], + [ + "ĠKo", + "le" + ], + [ + "Ġkomunika", + "tów" + ], + [ + "Ġobro", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġpomi", + "ary" + ], + [ + "Ġź", + "dź" + ], + [ + "Rz", + "ym" + ], + [ + "A", + "gent" + ], + [ + "Ġochron", + "nÄħ" + ], + [ + "Ġarty", + "stycznym" + ], + [ + "ĠzÅĤam", + "ane" + ], + [ + "Ġzamo", + "c" + ], + [ + "Zrozu", + "miaÅĤem" + ], + [ + "v", + "ara" + ], + [ + "m", + "owskiego" + ], + [ + "Za", + "pad" + ], + [ + "Ġprzewodni", + "czÄħcej" + ], + [ + "Ġspraw", + "dzÄĻ" + ], + [ + "Ġnotat", + "kÄĻ" + ], + [ + "aÅĤa", + "s" + ], + [ + "ĠrzÄĻ", + "s" + ], + [ + "Kom", + "or" + ], + [ + "Pal", + "ce" + ], + [ + "Ġch", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ĠDo", + "dat" + ], + [ + "ĠzachÄĻ", + "ty" + ], + [ + "Ġm", + "gieÅĤ" + ], + [ + "skry", + "pcji" + ], + [ + "Ġga", + "zy" + ], + [ + "ĠuwzglÄĻ", + "dnieniu" + ], + [ + "Ġro", + "pÄĻ" + ], + [ + "Ġkamie", + "nio" + ], + [ + "Ġnapra", + "wiaÄĩ" + ], + [ + "Potrzeb", + "ne" + ], + [ + "ĠÅĽru", + "by" + ], + [ + "an", + "owa" + ], + [ + "Ġbo", + "gom" + ], + [ + "Ġuży", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġzde", + "ch" + ], + [ + "Wy", + "pad" + ], + [ + "Ġszar", + "paÄĩ" + ], + [ + "Ġwyobraż", + "aÅĤa" + ], + [ + "ĠM", + "ans" + ], + [ + "ĠSu", + "e" + ], + [ + "Ġsam", + "iec" + ], + [ + "gór", + "skiego" + ], + [ + "Ġkuzy", + "nka" + ], + [ + "ral", + "ni" + ], + [ + "ĠprzeciÄĻ", + "tnej" + ], + [ + "j", + "ko" + ], + [ + "Ġciep", + "ÅĤem" + ], + [ + "Ġcien", + "kim" + ], + [ + "Ġnawy", + "ków" + ], + [ + "Należ", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠRena", + "ult" + ], + [ + "Ġg", + "aj" + ], + [ + "Ġtowarzy", + "szem" + ], + [ + "Ġwin", + "dows" + ], + [ + "ri", + "dge" + ], + [ + "Ġposa", + "dy" + ], + [ + "K", + "ost" + ], + [ + "Ġluster", + "ku" + ], + [ + "Ġpodkarpa", + "ckiego" + ], + [ + "Ġtrafi", + "ony" + ], + [ + "Ser", + "decznie" + ], + [ + "Ġzamord", + "owaÄĩ" + ], + [ + "ka", + "jcie" + ], + [ + "Ġprzej", + "mujÄħ" + ], + [ + "Ġtrakt", + "owano" + ], + [ + "Ġnowotw", + "orów" + ], + [ + "Ġusprawiedli", + "wienia" + ], + [ + "ĠAleksand", + "rii" + ], + [ + "о", + "ÑĢ" + ], + [ + "Ġzabro", + "niÅĤ" + ], + [ + "Ġprzyt", + "wier" + ], + [ + "ĠZato", + "ce" + ], + [ + "szcz", + "em" + ], + [ + "ĠokrÄĻ", + "g" + ], + [ + "Ġniepew", + "na" + ], + [ + "ĠzastÄħpi", + "ÅĤa" + ], + [ + "Ġprzys", + "wo" + ], + [ + "Ġgdy", + "z" + ], + [ + "O", + "siÄħ" + ], + [ + "Ġod", + "razu" + ], + [ + "ĠSÅĤawo", + "mira" + ], + [ + "ĠSzanow", + "ny" + ], + [ + "Ġuch", + "waliÄĩ" + ], + [ + "Ġwyrów", + "naÄĩ" + ], + [ + "Ġkwadrat", + "owy" + ], + [ + "U", + "z" + ], + [ + "ĠCy", + "fry" + ], + [ + "Ġprzywód", + "cÄĻ" + ], + [ + "Ġzasob", + "ami" + ], + [ + "Ġwieksz", + "osci" + ], + [ + "Ġza", + "puszcz" + ], + [ + "sz", + "nych" + ], + [ + "ĠrÄĻka", + "wem" + ], + [ + "Ġklient", + "owi" + ], + [ + "Ġsuge", + "stiÄĻ" + ], + [ + "Ġgrote", + "sk" + ], + [ + "Ġbez", + "przedmiot" + ], + [ + "ĠÅĽmiesz", + "na" + ], + [ + "Ġkonspi", + "racji" + ], + [ + "S", + "prowa" + ], + [ + "Ġko", + "zy" + ], + [ + "Ġreprezentu", + "jÄħcy" + ], + [ + "Po", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "na", + "i" + ], + [ + "Ġbul", + "war" + ], + [ + "Ġsu", + "ka" + ], + [ + "ĠZwiÄħz", + "kiem" + ], + [ + "Obie", + "cujÄĻ" + ], + [ + "Ġautomaty", + "cznego" + ], + [ + "о", + "л" + ], + [ + "Ġzatrud", + "niaÄĩ" + ], + [ + "Ġpo", + "pij" + ], + [ + "cy", + "n" + ], + [ + "w", + "aku" + ], + [ + "ĠKraj", + "owy" + ], + [ + "Ġpoważ", + "niejszych" + ], + [ + "Ġrozpozna", + "wania" + ], + [ + "Ġwst", + "rÄĻt" + ], + [ + "Ġapte", + "ce" + ], + [ + "Ġchci", + "ano" + ], + [ + "ĠMosk", + "wÄĻ" + ], + [ + "Ry", + "sunek" + ], + [ + "ĠnajmÅĤod", + "szy" + ], + [ + "Ġwych", + "owaÄĩ" + ], + [ + "Ġbry", + "lan" + ], + [ + "ĠusÅĤu", + "ga" + ], + [ + "sf", + "unk" + ], + [ + "Ġdewi", + "z" + ], + [ + "10", + "7" + ], + [ + "spe", + "cjali" + ], + [ + "Ġukoch", + "ana" + ], + [ + "Ġslu", + "z" + ], + [ + "Ġwete", + "ranów" + ], + [ + "ró", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġroz", + "ÅĤam" + ], + [ + "WidziaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "ĠÅĽwiadom", + "ego" + ], + [ + "ring", + "ton" + ], + [ + "Ġzapyta", + "l" + ], + [ + "Ġdyscypli", + "na" + ], + [ + "Ġkopu", + "ÅĤy" + ], + [ + "ĠK", + "art" + ], + [ + "Ġli", + "pa" + ], + [ + "Ġsamocho", + "d" + ], + [ + "bor", + "n" + ], + [ + "de", + "t" + ], + [ + "Ġsi", + "arki" + ], + [ + "Przy", + "znaÅĤ" + ], + [ + "Ġsanepi", + "du" + ], + [ + "ĠW", + "SI" + ], + [ + "ĠWar", + "ren" + ], + [ + "ktor", + "ia" + ], + [ + "no", + "cÄħ" + ], + [ + "Ġwpad", + "aÅĤ" + ], + [ + "Ġg", + "wal" + ], + [ + "Ġw", + "czy" + ], + [ + "Podstaw", + "owym" + ], + [ + "ĠO", + "des" + ], + [ + "ĠU", + "sÅĤy" + ], + [ + "ĠJas", + "ie" + ], + [ + "um", + "p" + ], + [ + "Ġinżynie", + "rii" + ], + [ + "ĠJane", + "iro" + ], + [ + "ga", + "cja" + ], + [ + "sp", + "res" + ], + [ + "Ġchmu", + "rÄĻ" + ], + [ + "ĠKul", + "tura" + ], + [ + "Ġkomór", + "kowych" + ], + [ + "ĠÅĤodzi", + "Äħ" + ], + [ + "ĠUrszu", + "la" + ], + [ + "ĠJu", + "niorów" + ], + [ + "Ġmaj", + "orze" + ], + [ + "Ġznajdu", + "jÄħc" + ], + [ + "ym", + "ul" + ], + [ + "Ġc", + "ement" + ], + [ + "ĠBa", + "i" + ], + [ + "Ġzagro", + "ziÅĤ" + ], + [ + "ï", + "¸ı" + ], + [ + "ro", + "la" + ], + [ + "Tu", + "sk" + ], + [ + "Ġodd", + "ana" + ], + [ + "Ġprawic", + "owe" + ], + [ + "haw", + "k" + ], + [ + "sachuset", + "ts" + ], + [ + "ĠÅĽrod", + "kowo" + ], + [ + "Ġkur", + "ii" + ], + [ + "Ġszpar", + "ÄĻ" + ], + [ + "Ġrad", + "ami" + ], + [ + "ĠBiel", + "ska" + ], + [ + "ol", + "Äħ" + ], + [ + "nik", + "owa" + ], + [ + "Ġumo", + "rzenie" + ], + [ + "Produ", + "kty" + ], + [ + "S", + "eks" + ], + [ + "ĠÅĽwie", + "tnych" + ], + [ + "Ġplo", + "tka" + ], + [ + "Ġwierzcho", + "ÅĤek" + ], + [ + "ĠÅĤami", + "Äħc" + ], + [ + "_", + ":" + ], + [ + "Ġinwesty", + "cjach" + ], + [ + "ĠWÄħtp", + "iÄĻ" + ], + [ + "Ġdyrektor", + "owi" + ], + [ + "Ġstawia", + "nia" + ], + [ + "Ġpoko", + "leni" + ], + [ + "Ġwybra", + "nej" + ], + [ + "Ġdr", + "żÄħ" + ], + [ + "ĠprzeksztaÅĤ", + "ciÄĩ" + ], + [ + "Lo", + "gi" + ], + [ + "ĠÅĤo", + "że" + ], + [ + "Ġwstrzym", + "anie" + ], + [ + "Ġprzek", + "ór" + ], + [ + "ĠpodkreÅĽl", + "aÅĤa" + ], + [ + "Ġre", + "cho" + ], + [ + "ĠGene", + "wie" + ], + [ + "ĠzobowiÄħz", + "ana" + ], + [ + "ż", + "niczka" + ], + [ + "ĠobjÄĻ", + "Äĩ" + ], + [ + "Ġtrój", + "wymiar" + ], + [ + "Ġnawi", + "asem" + ], + [ + "Ġpo", + "gan" + ], + [ + "gi", + "usz" + ], + [ + "Ġbez", + "warunk" + ], + [ + "Ġumi", + "aÅĤem" + ], + [ + "Ġudzieli", + "ÅĤa" + ], + [ + "ĠAustra", + "lij" + ], + [ + "ĠIn", + "f" + ], + [ + "owi", + "one" + ], + [ + "ĠPo", + "je" + ], + [ + "Ġodczu", + "cie" + ], + [ + "Ġkapli", + "ca" + ], + [ + "Ġw", + "glÄħdu" + ], + [ + "ĠC", + "uk" + ], + [ + "Ġogrom", + "nymi" + ], + [ + "Wal", + "tz" + ], + [ + "Ġnasa", + "dy" + ], + [ + "Ġusta", + "leniu" + ], + [ + "Mi", + "koÅĤaj" + ], + [ + "S", + "N" + ], + [ + "Ġwybi", + "tnym" + ], + [ + "ci", + "ków" + ], + [ + "Ġbar", + "wie" + ], + [ + "Å»", + "aÅĤujÄĻ" + ], + [ + "Zad", + "r" + ], + [ + "ĠzostaÅĤ", + "eÅĽ" + ], + [ + "ĠczÄĻÅĽci", + "ami" + ], + [ + "Ġzapra", + "gnÄħÅĤ" + ], + [ + "Ġniedo", + "paÅĤ" + ], + [ + "ĠPrawo", + "sÅĤaw" + ], + [ + "by", + "ÅĤy" + ], + [ + "Ġcy", + "towany" + ], + [ + "jed", + "nym" + ], + [ + "ĠtÅĤuma", + "czÄĻ" + ], + [ + "Ġfundam", + "enta" + ], + [ + "SzczegóÅĤ", + "owe" + ], + [ + "Ġnapisa", + "nie" + ], + [ + "Ġwypad", + "aÅĤo" + ], + [ + "Ġubo", + "czne" + ], + [ + "Ġodde", + "leg" + ], + [ + "tow", + "skiego" + ], + [ + "Ġpozwo", + "leÅĦ" + ], + [ + "Ġż", + "aÅĤoby" + ], + [ + "Ġprzeciw", + "nikami" + ], + [ + "Ġskrzy", + "nek" + ], + [ + "ĠskÅĤada", + "li" + ], + [ + "ĠB", + "ast" + ], + [ + "ĠzakoÅĦczy", + "liÅĽmy" + ], + [ + "b", + "ce" + ], + [ + "zn", + "any" + ], + [ + "Ġhandl", + "owa" + ], + [ + "Ġzgroma", + "dziÄĩ" + ], + [ + "ĠbÅĤag", + "alnie" + ], + [ + "ĠmÄħd", + "rego" + ], + [ + "Ġnadej", + "ÅĽÄĩ" + ], + [ + "Wol", + "no" + ], + [ + "Ġbi", + "j" + ], + [ + "Ġzwol", + "nione" + ], + [ + "ĠbaweÅĤ", + "ny" + ], + [ + "Ġstud", + "entem" + ], + [ + "ĠmÄĻ", + "skim" + ], + [ + "Ġn", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠmaÅĤo", + "polskim" + ], + [ + "Ġfu", + "trz" + ], + [ + "Ġporan", + "nej" + ], + [ + "Ġsystem", + "owi" + ], + [ + "ĠZo", + "sia" + ], + [ + "Ġkur", + "iera" + ], + [ + "Ġawar", + "ia" + ], + [ + "M", + "M" + ], + [ + "ĠPowi", + "nna" + ], + [ + "Ġzablo", + "kowana" + ], + [ + "ĠK", + "ob" + ], + [ + "Ġszcz", + "ot" + ], + [ + "Wy", + "ÅĤÄħ" + ], + [ + "czo", + "ch" + ], + [ + "Ġrozpat", + "rzyÄĩ" + ], + [ + "Ġbol", + "aÅĤy" + ], + [ + "ĠP", + "ast" + ], + [ + "Ġty", + "l" + ], + [ + "Ġ189", + "6" + ], + [ + "p", + "tom" + ], + [ + "Ġdo", + "lin" + ], + [ + "ĠhaÅĤa", + "sem" + ], + [ + "Ġzarob", + "ek" + ], + [ + "Ġdobie", + "gÅĤo" + ], + [ + "Ġpod", + "niosÅĤem" + ], + [ + "Ġawan", + "turÄĻ" + ], + [ + "ĠProkura", + "turze" + ], + [ + "Ġgrunt", + "ownie" + ], + [ + "Ġrozpoczyn", + "aÅĤ" + ], + [ + "ĠJezio", + "ra" + ], + [ + "mer", + "ia" + ], + [ + "Ñģ", + "ÑĤ" + ], + [ + "Ġnieporozumie", + "ÅĦ" + ], + [ + "p", + "ez" + ], + [ + "Ġkontynu", + "owanie" + ], + [ + "Ġpokaz", + "aÅĤo" + ], + [ + "ĠÅļrod", + "ków" + ], + [ + "ar", + "tykuÅĤ" + ], + [ + "Ġwielo", + "dzie" + ], + [ + "Ġoka", + "żÄħ" + ], + [ + "ĠÅĽnie", + "ż" + ], + [ + "Ġkapi", + "taÅĤem" + ], + [ + "owi", + "ty" + ], + [ + "cent", + "ry" + ], + [ + "Ġó", + "smy" + ], + [ + "ĠsÅĤa", + "wÄħ" + ], + [ + "Ġzezna", + "nie" + ], + [ + "n", + "gen" + ], + [ + "Ġod", + "ejm" + ], + [ + "ĠAngli", + "k" + ], + [ + "Ġosiem", + "dziesiÄĻciu" + ], + [ + "v", + "ro" + ], + [ + "ĠJe", + "ssie" + ], + [ + "Ġprecyzyj", + "ny" + ], + [ + "ĠZo", + "e" + ], + [ + "ĠczÅĤowie", + "czeÅĦstwa" + ], + [ + "Ġude", + "rzyÅĤy" + ], + [ + "ĠY", + "ar" + ], + [ + "ĠpoÅĽwiÄĻ", + "conej" + ], + [ + "Ġand", + "roid" + ], + [ + "S", + "kÅĤada" + ], + [ + "b", + "log" + ], + [ + "ĠDy", + "wi" + ], + [ + "ĠpÅĤu", + "cach" + ], + [ + "Ġnadgar", + "stki" + ], + [ + "Ġrefleks", + "ja" + ], + [ + "K", + "in" + ], + [ + "Ġzgo", + "dziÅĤem" + ], + [ + "siad", + "ÅĤo" + ], + [ + "Ġobu", + "rzony" + ], + [ + "Ġchodni", + "ków" + ], + [ + "p", + "lus" + ], + [ + "Ġno", + "towania" + ], + [ + "In", + "stynkt" + ], + [ + "ĠÅĽle", + "pi" + ], + [ + "A", + "ktor" + ], + [ + "si", + "at" + ], + [ + "Ġkad", + "rÄĻ" + ], + [ + "Ġsin", + "giel" + ], + [ + "ĠosiÄħg", + "niÄĻty" + ], + [ + "Ġwykonaw", + "czego" + ], + [ + "Ġdobieg", + "aÅĤy" + ], + [ + "t", + "é" + ], + [ + "Ġre", + "in" + ], + [ + "Ġustawie", + "ÅĦ" + ], + [ + "Ġfla", + "gÄħ" + ], + [ + "ĠMi", + "ka" + ], + [ + "jak", + "im" + ], + [ + "Ġpobud", + "ek" + ], + [ + "ers", + "ów" + ], + [ + "Ġskrzy", + "dÅĤ" + ], + [ + "Ġżydow", + "skim" + ], + [ + "ĠG", + "wiezd" + ], + [ + "Ġinfor", + "mujÄħc" + ], + [ + "Ġinform", + "owaÅĤa" + ], + [ + "By", + "ÅĤeÅĽ" + ], + [ + "szczy", + "znÄħ" + ], + [ + "Ġwpu", + "ÅĽciÅĤ" + ], + [ + "W", + "SZE" + ], + [ + "Ġpozosta", + "jÄħcych" + ], + [ + "Ġ22", + "9" + ], + [ + "te", + "x" + ], + [ + "Ġra", + "do" + ], + [ + "Ġpomi", + "jam" + ], + [ + "ĠgÄĻ", + "stym" + ], + [ + "Im", + "pre" + ], + [ + "ĠOÅĽ", + "wiaty" + ], + [ + "Ġka", + "lec" + ], + [ + "Ġgmin", + "nej" + ], + [ + "Ġprzydom", + "ek" + ], + [ + "gn", + "am" + ] + ] + } +} \ No newline at end of file diff --git a/M1/tokenizer/tokenizers/mirrormid_tokenizer.json b/M1/tokenizer/tokenizers/mirrormid_tokenizer.json new file mode 100644 index 00000000..90c73275 --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/tokenizers/mirrormid_tokenizer.json @@ -0,0 +1,303318 @@ +{ + "version": "1.0", + "truncation": null, + "padding": null, + "added_tokens": [ + { + "id": 151643, + "content": "<|endoftext|>", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 151644, + "content": "<|im_start|>", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 151645, + "content": "<|im_end|>", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 151646, + "content": "<|object_ref_start|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151647, + "content": "<|object_ref_end|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151648, + "content": "<|box_start|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151649, + "content": "<|box_end|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151650, + "content": "<|quad_start|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151651, + "content": "<|quad_end|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151652, + "content": "<|vision_start|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151653, + "content": "<|vision_end|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151654, + "content": "<|vision_pad|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151655, + "content": "<|image_pad|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151656, + "content": "<|video_pad|>", + "normalized": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": true + }, + { + "id": 151657, + "content": "", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151658, + "content": "", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151659, + "content": "<|fim_prefix|>", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151660, + "content": "<|fim_middle|>", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151661, + "content": "<|fim_suffix|>", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151662, + "content": "<|fim_pad|>", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151663, + "content": "<|repo_name|>", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151664, + "content": "<|file_sep|>", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false +}, + { + "id": 151665, + "content": "", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151666, + "content": "", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151667, + "content": "", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + }, + { + "id": 151668, + "content": "", + "lstrip": false, + "normalized": false, + "rstrip": false, + "single_word": false, + "special": false + } + ], + "normalizer": { + "type": "NFC" + }, + "pre_tokenizer": { + "type": "Sequence", + "pretokenizers": [ + { + "type": "Split", + "pattern": { + "Regex": "(?i:'s|'t|'re|'ve|'m|'ll|'d)|[^\\r\\n\\p{L}\\p{N}]?\\p{L}+|\\p{N}| ?[^\\s\\p{L}\\p{N}]+[\\r\\n]*|\\s*[\\r\\n]+|\\s+(?!\\S)|\\s+" + }, + "behavior": "Isolated", + "invert": false + }, + { + "type": "ByteLevel", + "add_prefix_space": false, + "trim_offsets": false, + "use_regex": false + } + ] + }, + "post_processor": { + "type": "ByteLevel", + "add_prefix_space": false, + "trim_offsets": false, + "use_regex": false + }, + "decoder": { + "type": "ByteLevel", + "add_prefix_space": false, + "trim_offsets": false, + "use_regex": false + }, + "model": { + "type": "BPE", + "dropout": null, + "unk_token": null, + "continuing_subword_prefix": "", + "end_of_word_suffix": "", + "fuse_unk": false, + "byte_fallback": false, + "vocab": { + "!": 0, + "\"": 1, + "#": 2, + "$": 3, + "%": 4, + "&": 5, + "'": 6, + "(": 7, + ")": 8, + "*": 9, + "+": 10, + ",": 11, + "-": 12, + ".": 13, + "/": 14, + "0": 15, + "1": 16, + "2": 17, + "3": 18, + "4": 19, + "5": 20, + "6": 21, + "7": 22, + "8": 23, + "9": 24, + ":": 25, + ";": 26, + "<": 27, + "=": 28, + ">": 29, + "?": 30, + "@": 31, + "A": 32, + "B": 33, + "C": 34, + "D": 35, + "E": 36, + "F": 37, + "G": 38, + "H": 39, + "I": 40, + "J": 41, + "K": 42, + "L": 43, + "M": 44, + "N": 45, + "O": 46, + "P": 47, + "Q": 48, + "R": 49, + "S": 50, + "T": 51, + "U": 52, + "V": 53, + "W": 54, + "X": 55, + "Y": 56, + "Z": 57, + "[": 58, + "\\": 59, + "]": 60, + "^": 61, + "_": 62, + "`": 63, + "a": 64, + "b": 65, + "c": 66, + "d": 67, + "e": 68, + "f": 69, + "g": 70, + "h": 71, + "i": 72, + "j": 73, + "k": 74, + "l": 75, + "m": 76, + "n": 77, + "o": 78, + "p": 79, + "q": 80, + "r": 81, + "s": 82, + "t": 83, + "u": 84, + "v": 85, + "w": 86, + "x": 87, + "y": 88, + "z": 89, + "{": 90, + "|": 91, + "}": 92, + "~": 93, + "¡": 94, + "¢": 95, + "£": 96, + "¤": 97, + "¥": 98, + "¦": 99, + "§": 100, + "¨": 101, + "©": 102, + "ª": 103, + "«": 104, + "¬": 105, + "®": 106, + "¯": 107, + "°": 108, + "±": 109, + "²": 110, + "³": 111, + "´": 112, + "µ": 113, + "¶": 114, + "·": 115, + "¸": 116, + "¹": 117, + "º": 118, + "»": 119, + "¼": 120, + "½": 121, + "¾": 122, + "¿": 123, + "À": 124, + "Á": 125, + "Â": 126, + "Ã": 127, + "Ä": 128, + "Å": 129, + "Æ": 130, + "Ç": 131, + "È": 132, + "É": 133, + "Ê": 134, + "Ë": 135, + "Ì": 136, + "Í": 137, + "Î": 138, + "Ï": 139, + "Ð": 140, + "Ñ": 141, + "Ò": 142, + "Ó": 143, + "Ô": 144, + "Õ": 145, + "Ö": 146, + "×": 147, + "Ø": 148, + "Ù": 149, + "Ú": 150, + "Û": 151, + "Ü": 152, + "Ý": 153, + "Þ": 154, + "ß": 155, + "à": 156, + "á": 157, + "â": 158, + "ã": 159, + "ä": 160, + "å": 161, + "æ": 162, + "ç": 163, + "è": 164, + "é": 165, + "ê": 166, + "ë": 167, + "ì": 168, + "í": 169, + "î": 170, + "ï": 171, + "ð": 172, + "ñ": 173, + "ò": 174, + "ó": 175, + "ô": 176, + "õ": 177, + "ö": 178, + "÷": 179, + "ø": 180, + "ù": 181, + "ú": 182, + "û": 183, + "ü": 184, + "ý": 185, + "þ": 186, + "ÿ": 187, + "Ā": 188, + "ā": 189, + "Ă": 190, + "ă": 191, + "Ą": 192, + "ą": 193, + "Ć": 194, + "ć": 195, + "Ĉ": 196, + "ĉ": 197, + "Ċ": 198, + "ċ": 199, + "Č": 200, + "č": 201, + "Ď": 202, + "ď": 203, + "Đ": 204, + "đ": 205, + "Ē": 206, + "ē": 207, + "Ĕ": 208, + "ĕ": 209, + "Ė": 210, + "ė": 211, + "Ę": 212, + "ę": 213, + "Ě": 214, + "ě": 215, + "Ĝ": 216, + "ĝ": 217, + "Ğ": 218, + "ğ": 219, + "Ġ": 220, + "ġ": 221, + "Ģ": 222, + "ģ": 223, + "Ĥ": 224, + "ĥ": 225, + "Ħ": 226, + "ħ": 227, + "Ĩ": 228, + "ĩ": 229, + "Ī": 230, + "ī": 231, + "Ĭ": 232, + "ĭ": 233, + "Į": 234, + "į": 235, + "İ": 236, + "ı": 237, + "IJ": 238, + "ij": 239, + "Ĵ": 240, + "ĵ": 241, + "Ķ": 242, + "ķ": 243, + "ĸ": 244, + "Ĺ": 245, + "ĺ": 246, + "Ļ": 247, + "ļ": 248, + "Ľ": 249, + "ľ": 250, + "Ŀ": 251, + "ŀ": 252, + "Ł": 253, + "ł": 254, + "Ń": 255, + "ĠĠ": 256, + "ĠĠĠĠ": 257, + "in": 258, + "Ġt": 259, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ": 260, + "er": 261, + "ĠĠĠ": 262, + "on": 263, + "Ġa": 264, + "re": 265, + "at": 266, + "st": 267, + "en": 268, + "or": 269, + "Ġth": 270, + "ĊĊ": 271, + "Ġc": 272, + "le": 273, + "Ġs": 274, + "it": 275, + "an": 276, + "ar": 277, + "al": 278, + "Ġthe": 279, + ";Ċ": 280, + "Ġp": 281, + "Ġf": 282, + "ou": 283, + "Ġ=": 284, + "is": 285, + "ĠĠĠĠĠĠĠ": 286, + "ing": 287, + "es": 288, + "Ġw": 289, + "ion": 290, + "ed": 291, + "ic": 292, + "Ġb": 293, + "Ġd": 294, + "et": 295, + "Ġm": 296, + "Ġo": 297, + "ĉĉ": 298, + "ro": 299, + "as": 300, + "el": 301, + "ct": 302, + "nd": 303, + "Ġin": 304, + "Ġh": 305, + "ent": 306, + "id": 307, + "Ġn": 308, + "am": 309, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 310, + "Ġto": 311, + "Ġre": 312, + "--": 313, + "Ġ{": 314, + "Ġof": 315, + "om": 316, + ");Ċ": 317, + "im": 318, + "čĊ": 319, + "Ġ(": 320, + "il": 321, + "//": 322, + "Ġand": 323, + "ur": 324, + "se": 325, + "Ġl": 326, + "ex": 327, + "ĠS": 328, + "ad": 329, + "Ġ\"": 330, + "ch": 331, + "ut": 332, + "if": 333, + "**": 334, + "Ġ}": 335, + "em": 336, + "ol": 337, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 338, + "th": 339, + ")Ċ": 340, + "Ġ{Ċ": 341, + "Ġg": 342, + "ig": 343, + "iv": 344, + ",Ċ": 345, + "ce": 346, + "od": 347, + "Ġv": 348, + "ate": 349, + "ĠT": 350, + "ag": 351, + "ay": 352, + "Ġ*": 353, + "ot": 354, + "us": 355, + "ĠC": 356, + "Ġst": 357, + "ĠI": 358, + "un": 359, + "ul": 360, + "ue": 361, + "ĠA": 362, + "ow": 363, + "Ġ'": 364, + "ew": 365, + "Ġ<": 366, + "ation": 367, + "()": 368, + "Ġfor": 369, + "ab": 370, + "ort": 371, + "um": 372, + "ame": 373, + "Ġis": 374, + "pe": 375, + "tr": 376, + "ck": 377, + "âĢ": 378, + "Ġy": 379, + "ist": 380, + "----": 381, + ".ĊĊ": 382, + "he": 383, + "Ġe": 384, + "lo": 385, + "ĠM": 386, + "Ġbe": 387, + "ers": 388, + "Ġon": 389, + "Ġcon": 390, + "ap": 391, + "ub": 392, + "ĠP": 393, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 394, + "ass": 395, + "int": 396, + ">Ċ": 397, + "ly": 398, + "urn": 399, + "Ġ$": 400, + ";ĊĊ": 401, + "av": 402, + "port": 403, + "ir": 404, + "->": 405, + "nt": 406, + "ction": 407, + "end": 408, + "Ġde": 409, + "ith": 410, + "out": 411, + "turn": 412, + "our": 413, + "ĠĠĠĠĠ": 414, + "lic": 415, + "res": 416, + "pt": 417, + "==": 418, + "Ġthis": 419, + "Ġwh": 420, + "Ġif": 421, + "ĠD": 422, + "ver": 423, + "age": 424, + "ĠB": 425, + "ht": 426, + "ext": 427, + "=\"": 428, + "Ġthat": 429, + "****": 430, + "ĠR": 431, + "Ġit": 432, + "ess": 433, + "ĠF": 434, + "Ġr": 435, + "os": 436, + "and": 437, + "Ġas": 438, + "ect": 439, + "ke": 440, + "rom": 441, + "Ġ//": 442, + "con": 443, + "ĠL": 444, + "(\"": 445, + "qu": 446, + "lass": 447, + "Ġwith": 448, + "iz": 449, + "de": 450, + "ĠN": 451, + "Ġal": 452, + "op": 453, + "up": 454, + "get": 455, + "Ġ}Ċ": 456, + "ile": 457, + "Ġan": 458, + "ata": 459, + "ore": 460, + "ri": 461, + "Ġpro": 462, + ";čĊ": 463, + "ĉĉĉĉ": 464, + "ter": 465, + "ain": 466, + "ĠW": 467, + "ĠE": 468, + "Ġcom": 469, + "Ġreturn": 470, + "art": 471, + "ĠH": 472, + "ack": 473, + "import": 474, + "ublic": 475, + "Ġor": 476, + "est": 477, + "ment": 478, + "ĠG": 479, + "able": 480, + "Ġ-": 481, + "ine": 482, + "ill": 483, + "ind": 484, + "ere": 485, + "::": 486, + "ity": 487, + "Ġ+": 488, + "Ġtr": 489, + "elf": 490, + "ight": 491, + "('": 492, + "orm": 493, + "ult": 494, + "str": 495, + "..": 496, + "\",": 497, + "Ġyou": 498, + "ype": 499, + "pl": 500, + "Ġnew": 501, + "Ġj": 502, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 503, + "Ġfrom": 504, + "Ġex": 505, + "ĠO": 506, + "ld": 507, + "Ġ[": 508, + "oc": 509, + ":Ċ": 510, + "Ġse": 511, + "Ġle": 512, + "--------": 513, + ".s": 514, + "{Ċ": 515, + "',": 516, + "ant": 517, + "Ġat": 518, + "ase": 519, + ".c": 520, + "Ġch": 521, + "": 589, + "ust": 590, + "que": 591, + "Ġres": 592, + "))": 593, + "'s": 594, + "Ġk": 595, + "ans": 596, + "yst": 597, + "unction": 598, + "********": 599, + "Ġi": 600, + "Ġus": 601, + "pp": 602, + "one": 603, + "ail": 604, + "====": 605, + "name": 606, + "Ġstr": 607, + "Ġ/": 608, + "Ġ&": 609, + "ach": 610, + "div": 611, + "ystem": 612, + "ell": 613, + "Ġhave": 614, + "err": 615, + "ould": 616, + "ull": 617, + "pon": 618, + "ĠJ": 619, + "_p": 620, + "Ġ==": 621, + "ign": 622, + "St": 623, + ".Ċ": 624, + "Ġpl": 625, + ");ĊĊ": 626, + "form": 627, + "put": 628, + "ount": 629, + "}ĊĊ": 630, + "dd": 631, + "ite": 632, + "Ġget": 633, + "rr": 634, + "ome": 635, + "ĠâĢ": 636, + "aram": 637, + "cc": 638, + "Ġ*/": 639, + "ER": 640, + "In": 641, + "les": 642, + "_s": 643, + "ong": 644, + "ie": 645, + "Ġcan": 646, + "ĠV": 647, + "erv": 648, + "pr": 649, + "Ġun": 650, + "row": 651, + "ber": 652, + "Ġdo": 653, + "ll": 654, + "Ġel": 655, + "Ġself": 656, + "ated": 657, + "ary": 658, + "Ġ.": 659, + "']": 660, + "ud": 661, + "Ġen": 662, + "ĠTh": 663, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 664, + "te": 665, + "_c": 666, + "uct": 667, + "Ġab": 668, + "ork": 669, + ".get": 670, + "Ġ#": 671, + "aw": 672, + "ress": 673, + "ob": 674, + "Name": 675, + "app": 676, + "['": 677, + "Ġall": 678, + "ory": 679, + "ition": 680, + "ance": 681, + "ear": 682, + "Ġcont": 683, + "vent": 684, + "ia": 685, + "Ġwill": 686, + "IN": 687, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 688, + "return": 689, + "Ġ": 755, + "\",Ċ": 756, + "ec": 757, + "ĠIn": 758, + "ph": 759, + "Ġ|": 760, + "_f": 761, + "Ġvar": 762, + "ence": 763, + "Id": 764, + "ree": 765, + "ink": 766, + "lect": 767, + "ug": 768, + "eth": 769, + "Ġelse": 770, + "----------------": 771, + "cont": 772, + "Ġso": 773, + "atic": 774, + "Ġlo": 775, + "pro": 776, + "ton": 777, + "ss": 778, + "own": 779, + "abel": 780, + "oint": 781, + "ous": 782, + "eld": 783, + "ST": 784, + "The": 785, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 786, + "RE": 787, + "\":": 788, + "olor": 789, + "tp": 790, + "eg": 791, + "key": 792, + "ude": 793, + "ĠSt": 794, + "ound": 795, + "Ġar": 796, + "\");Ċ": 797, + "ener": 798, + "ser": 799, + "bject": 800, + "essage": 801, + "fer": 802, + "Ġmore": 803, + "ations": 804, + "ents": 805, + "Ġhis": 806, + "Ġthey": 807, + ".S": 808, + "ĠY": 809, + "use": 810, + "ne": 811, + "ish": 812, + "old": 813, + "_d": 814, + "io": 815, + "ield": 816, + "Ġper": 817, + "Cont": 818, + "ings": 819, + "####": 820, + "Ġdata": 821, + "Ġsa": 822, + "ef": 823, + "fo": 824, + "Ġone": 825, + "eng": 826, + "Ġdis": 827, + "AT": 828, + "Ġname": 829, + "Ġtrue": 830, + "val": 831, + "led": 832, + ".f": 833, + "Ġne": 834, + "Ġend": 835, + ".T": 836, + "cre": 837, + "ark": 838, + "log": 839, + "Ex": 840, + "error": 841, + "_id": 842, + "urre": 843, + "ange": 844, + "Ġnull": 845, + "rray": 846, + "Ġmy": 847, + "pan": 848, + "ict": 849, + "ator": 850, + "View": 851, + "List": 852, + "ĉreturn": 853, + "âĢĿ": 854, + "Ġpre": 855, + "Ġx": 856, + "clude": 857, + "arg": 858, + "ov": 859, + ".h": 860, + "Ġ>": 861, + "Ġtheir": 862, + "')": 863, + "irst": 864, + "ick": 865, + "gh": 866, + "LE": 867, + "OR": 868, + "Ġprivate": 869, + "tem": 870, + "čĊčĊ": 871, + "user": 872, + "Ġ)": 873, + "com": 874, + ".A": 875, + "\";Ċ": 876, + "Ġid": 877, + "read": 878, + "Ġwho": 879, + "_b": 880, + "\">Ċ": 881, + "Ġtime": 882, + "Ġman": 883, + "ry": 884, + "========": 885, + "roup": 886, + "rop": 887, + "public": 888, + "vel": 889, + "umber": 890, + "ble": 891, + "Ġwhich": 892, + "****************": 893, + "Ġany": 894, + "Ġfalse": 895, + "we": 896, + "Ġvalue": 897, + "Ġli": 898, + "\")": 899, + "nder": 900, + "gr": 901, + "Ġno": 902, + "param": 903, + "fig": 904, + ".com": 905, + "Ġapp": 906, + "_l": 907, + "ions": 908, + ".D": 909, + "ĠCh": 910, + "Ġabout": 911, + "Ġadd": 912, + "Ġsu": 913, + "Ġstring": 914, + "ID": 915, + "Ġover": 916, + "string": 917, + ".l": 918, + "ource": 919, + "_C": 920, + "]Ċ": 921, + "Ġqu": 922, + "ĠString": 923, + "ca": 924, + "SE": 925, + "Ġro": 926, + "sh": 927, + "ual": 928, + "Type": 929, + "son": 930, + "new": 931, + "ern": 932, + "Ġag": 933, + "AR": 934, + "];Ċ": 935, + "].": 936, + "Ġ?": 937, + "ical": 938, + "Ġdes": 939, + "uth": 940, + "ix": 941, + "ays": 942, + "Ġtype": 943, + "'t": 944, + "ault": 945, + "Ġinter": 946, + "var": 947, + ".b": 948, + "Ġpart": 949, + ".d": 950, + "urrent": 951, + "IT": 952, + "EN": 953, + "enc": 954, + "(f": 955, + "ra": 956, + "value": 957, + "cho": 958, + "utton": 959, + "ose": 960, + "Ġ!=": 961, + "ater": 962, + "é": 963, + "reate": 964, + "oll": 965, + "pos": 966, + "yle": 967, + "ng": 968, + "AL": 969, + "using": 970, + "ames": 971, + "Ġ{čĊ": 972, + "ates": 973, + "ely": 974, + "Ġwork": 975, + "Ġem": 976, + "inal": 977, + "Ġsp": 978, + "Ġwhen": 979, + ".set": 980, + "ĠĠĠĠĠĠ": 981, + "):Ċ": 982, + "to": 983, + "quire": 984, + "indow": 985, + "lement": 986, + "pect": 987, + "ash": 988, + "[i": 989, + "Ġuse": 990, + ".F": 991, + "pec": 992, + "Ġad": 993, + "ove": 994, + "ception": 995, + "ength": 996, + "include": 997, + "ader": 998, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 999, + "atus": 1000, + "Th": 1001, + "itle": 1002, + "rit": 1003, + "void": 1004, + "().": 1005, + "(Ċ": 1006, + "Ġoff": 1007, + "Ġother": 1008, + "Ġ&&": 1009, + "';Ċ": 1010, + "ms": 1011, + "Ġbeen": 1012, + "Ġte": 1013, + "ml": 1014, + "co": 1015, + "nc": 1016, + "ervice": 1017, + "Ġ%": 1018, + "**Ċ": 1019, + "ann": 1020, + "ade": 1021, + "ĊĊĊĊ": 1022, + "lock": 1023, + "const": 1024, + "ponse": 1025, + "Ġsup": 1026, + "++": 1027, + "date": 1028, + "Ġacc": 1029, + "Ġhad": 1030, + "Ġbu": 1031, + "ĠRe": 1032, + "Ġwere": 1033, + "Ġfile": 1034, + "Ġwould": 1035, + "ĠâĢľ": 1036, + "ven": 1037, + "iss": 1038, + "Ġour": 1039, + "class": 1040, + "raw": 1041, + "Ġyear": 1042, + "Data": 1043, + "Ġval": 1044, + "Ġsome": 1045, + "fter": 1046, + "ys": 1047, + "Ġ///": 1048, + "round": 1049, + "view": 1050, + "Ġpe": 1051, + "Ġthere": 1052, + "Ġsaid": 1053, + "du": 1054, + "of": 1055, + "line": 1056, + "/*": 1057, + "duct": 1058, + "Ġher": 1059, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 1060, + "Res": 1061, + "Ġco": 1062, + "Ġcomm": 1063, + "ise": 1064, + "min": 1065, + "ĠĠĠĠĊ": 1066, + "#include": 1067, + "ethod": 1068, + ".P": 1069, + "ute": 1070, + "Ġass": 1071, + "Int": 1072, + "ask": 1073, + "loc": 1074, + "Ġlike": 1075, + "ody": 1076, + "Ġlet": 1077, + "load": 1078, + "Ġam": 1079, + "rol": 1080, + "Ġgr": 1081, + "yp": 1082, + "Ġalso": 1083, + "ĠIt": 1084, + "url": 1085, + "ific": 1086, + "ors": 1087, + "_P": 1088, + "_n": 1089, + "igh": 1090, + "Ġthan": 1091, + "Com": 1092, + "AN": 1093, + "UL": 1094, + "ating": 1095, + "ĠThis": 1096, + "ref": 1097, + "_S": 1098, + "Ġstatic": 1099, + "roll": 1100, + "Ġjust": 1101, + "Ġresult": 1102, + "ian": 1103, + "idth": 1104, + "Ġthem": 1105, + "));Ċ": 1106, + "der": 1107, + "reak": 1108, + "Con": 1109, + "://": 1110, + "ule": 1111, + "...": 1112, + "arch": 1113, + "ement": 1114, + "Ġ<<": 1115, + "ush": 1116, + "ense": 1117, + "arr": 1118, + "Ġinto": 1119, + "cess": 1120, + "amp": 1121, + "ied": 1122, + "ument": 1123, + "Ġ\\": 1124, + "],": 1125, + "wo": 1126, + "als": 1127, + "Ġwhat": 1128, + "anc": 1129, + "Value": 1130, + "='": 1131, + "olum": 1132, + "Ġpos": 1133, + "ages": 1134, + "ayer": 1135, + "Ġsc": 1136, + "ues": 1137, + "\")Ċ": 1138, + "_T": 1139, + "Ġlist": 1140, + "(s": 1141, + "Ġcase": 1142, + "Ch": 1143, + "ĉĉĉĉĉ": 1144, + "////////": 1145, + "ponent": 1146, + "Ġz": 1147, + "Ġkn": 1148, + "let": 1149, + "DE": 1150, + "red": 1151, + "Ġfe": 1152, + "Ġ},Ċ": 1153, + "Ġ,": 1154, + "(t": 1155, + "Ġfirst": 1156, + "');Ċ": 1157, + "word": 1158, + "Ġimport": 1159, + "Ġact": 1160, + "Ġchar": 1161, + "CT": 1162, + "ĠTr": 1163, + "ople": 1164, + "={": 1165, + "ĉf": 1166, + "ient": 1167, + "cent": 1168, + ".j": 1169, + "lection": 1170, + "))Ċ": 1171, + "Ġonly": 1172, + "Ġprint": 1173, + "mer": 1174, + ".W": 1175, + "ock": 1176, + "Ġ--": 1177, + "Text": 1178, + "Ġop": 1179, + "ank": 1180, + "Ġits": 1181, + "Ġback": 1182, + "[\"": 1183, + "Ġneed": 1184, + "Ġcl": 1185, + "Ġsub": 1186, + "Ġla": 1187, + "((": 1188, + ".\"": 1189, + "Object": 1190, + "Ġstart": 1191, + "file": 1192, + "(self": 1193, + "ner": 1194, + "ey": 1195, + "Ġuser": 1196, + "Ġent": 1197, + "ĠCom": 1198, + "its": 1199, + "ĠCon": 1200, + "ouble": 1201, + "ower": 1202, + "item": 1203, + "very": 1204, + "ĠWe": 1205, + "lick": 1206, + "ĠQ": 1207, + "php": 1208, + "ttp": 1209, + "':": 1210, + "ics": 1211, + "Ġunder": 1212, + "Ġ*Ċ": 1213, + ".L": 1214, + ");": 1215, + "ices": 1216, + "Ġreg": 1217, + ")čĊ": 1218, + "ĉpublic": 1219, + "SS": 1220, + "Ġthen": 1221, + "reat": 1222, + "ious": 1223, + ".G": 1224, + "ek": 1225, + "irect": 1226, + "heck": 1227, + "cript": 1228, + "ning": 1229, + "ĠUn": 1230, + "Ġmay": 1231, + "ĠWh": 1232, + "Bo": 1233, + "Item": 1234, + "struct": 1235, + ".st": 1236, + "ream": 1237, + "ible": 1238, + "loat": 1239, + "Ġorg": 1240, + "und": 1241, + "sum": 1242, + "_in": 1243, + "../": 1244, + "_M": 1245, + "Ġhow": 1246, + "rite": 1247, + "'Ċ": 1248, + "To": 1249, + "ww": 1250, + "Ġpeople": 1251, + "index": 1252, + ".n": 1253, + "http": 1254, + "(m": 1255, + "ector": 1256, + "Ġind": 1257, + "Ġjav": 1258, + "],Ċ": 1259, + "ĠHe": 1260, + "_st": 1261, + "ful": 1262, + "ole": 1263, + "){Ċ": 1264, + "Ġshould": 1265, + "opy": 1266, + "elp": 1267, + "ier": 1268, + "_name": 1269, + "erson": 1270, + "ION": 1271, + "ote": 1272, + "Ġtest": 1273, + "Ġbet": 1274, + "rror": 1275, + "ular": 1276, + "ãĢ": 1277, + "ĠÐ": 1278, + "bs": 1279, + "ting": 1280, + "Ġmake": 1281, + "Tr": 1282, + "Ġafter": 1283, + "arget": 1284, + "RO": 1285, + "olumn": 1286, + "rc": 1287, + "_re": 1288, + "define": 1289, + "Ġright": 1290, + "right": 1291, + "day": 1292, + "Ġlong": 1293, + "[]": 1294, + "(p": 1295, + "td": 1296, + "cond": 1297, + "ĠPro": 1298, + "Ġrem": 1299, + "ptions": 1300, + "vid": 1301, + ".g": 1302, + "Ġext": 1303, + "Ġ__": 1304, + "')Ċ": 1305, + "pace": 1306, + "mp": 1307, + "Ġmin": 1308, + "stance": 1309, + "air": 1310, + "action": 1311, + "wh": 1312, + "type": 1313, + "util": 1314, + "ait": 1315, + "ĊĊ": 1339, + "Ġshe": 1340, + "\"]": 1341, + "aph": 1342, + "Ġexp": 1343, + "erty": 1344, + "ĠSe": 1345, + "Ġpar": 1346, + "unc": 1347, + "ET": 1348, + "Ġread": 1349, + "print": 1350, + "Ġrel": 1351, + "Ġform": 1352, + "Ġdr": 1353, + "Exception": 1354, + "input": 1355, + "Ġtrans": 1356, + "########": 1357, + "order": 1358, + "By": 1359, + "Ġaw": 1360, + "ities": 1361, + "uff": 1362, + "play": 1363, + ".add": 1364, + "ĠâĢĵ": 1365, + "Ġwant": 1366, + "Ġcomp": 1367, + "ments": 1368, + "Ġ||": 1369, + "az": 1370, + "be": 1371, + "Ġnumber": 1372, + "Ġrequire": 1373, + "ĠEx": 1374, + "Ġcol": 1375, + "Ġkey": 1376, + "ember": 1377, + "Ġtwo": 1378, + "Ġsize": 1379, + "Ġwhere": 1380, + "UT": 1381, + "result": 1382, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 1383, + "ough": 1384, + "orld": 1385, + "ood": 1386, + "uch": 1387, + "ative": 1388, + "ger": 1389, + "arent": 1390, + "Ġ/*": 1391, + "Ġarg": 1392, + "Ġwhile": 1393, + "(this": 1394, + "Ġrec": 1395, + "Ġdif": 1396, + "State": 1397, + "Ġspec": 1398, + "ride": 1399, + "_F": 1400, + "Ġlook": 1401, + "AM": 1402, + "ility": 1403, + "eter": 1404, + "âĢĻt": 1405, + "ĊĊĊ": 1406, + "ayout": 1407, + "--------------------------------": 1408, + "ager": 1409, + "Ġcould": 1410, + "Ġbr": 1411, + "ends": 1412, + "ures": 1413, + "Ġknow": 1414, + "ets": 1415, + "ĠIf": 1416, + "ĠSh": 1417, + ".w": 1418, + "back": 1419, + "Ġser": 1420, + "Ġ+=": 1421, + "Ġfr": 1422, + "());Ċ": 1423, + "Ġhand": 1424, + "Ind": 1425, + "ULL": 1426, + "Im": 1427, + "();ĊĊ": 1428, + "Ġmost": 1429, + "Ġtry": 1430, + "Ġnow": 1431, + "rough": 1432, + ">čĊ": 1433, + "ackage": 1434, + "Ġhim": 1435, + "._": 1436, + "ify": 1437, + "Ġbreak": 1438, + "Ġ);Ċ": 1439, + "ren": 1440, + "#define": 1441, + "itt": 1442, + "Ġap": 1443, + "ĉc": 1444, + "(n": 1445, + "ĠYou": 1446, + ":ĊĊ": 1447, + "-m": 1448, + "Ġevery": 1449, + "ustom": 1450, + "lient": 1451, + "ocument": 1452, + "cription": 1453, + "Error": 1454, + "-b": 1455, + "о": 1456, + "][": 1457, + "trans": 1458, + "Ġpoint": 1459, + "Ġstd": 1460, + "Ġfil": 1461, + "Time": 1462, + "Ġmod": 1463, + "Ġ->": 1464, + "Ġerror": 1465, + "ah": 1466, + "Ġtext": 1467, + "roller": 1468, + "lose": 1469, + "ql": 1470, + "Ġpol": 1471, + "><": 1784, + ".B": 1785, + "-c": 1786, + "Ġopen": 1787, + "Ġest": 1788, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 1789, + "Ġnext": 1790, + "IM": 1791, + "ÑĤ": 1792, + "OT": 1793, + "ó": 1794, + "Ġfollow": 1795, + "content": 1796, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 1797, + "Ġinclud": 1798, + "HE": 1799, + "ĠRes": 1800, + "Ġhref": 1801, + "и": 1802, + "Ġcar": 1803, + "ypes": 1804, + "image": 1805, + "Un": 1806, + "Ġbool": 1807, + "AD": 1808, + "Ġgame": 1809, + ".Form": 1810, + "rows": 1811, + "*/": 1812, + "velop": 1813, + ".Drawing": 1814, + "Ġpath": 1815, + "ision": 1816, + "Ġeach": 1817, + "ĠPl": 1818, + "_type": 1819, + "Path": 1820, + "nection": 1821, + "Ġav": 1822, + "').": 1823, + "Ġsupport": 1824, + "ENT": 1825, + "rem": 1826, + "\").": 1827, + "Ġown": 1828, + "Ġcor": 1829, + "count": 1830, + "miss": 1831, + "ually": 1832, + "Ġmem": 1833, + "std": 1834, + "ience": 1835, + "search": 1836, + "\"ĊĊ": 1837, + "Form": 1838, + "Ġsex": 1839, + "ename": 1840, + "Ġsign": 1841, + "Ġet": 1842, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 1843, + "','": 1844, + "ĠApp": 1845, + "Ġthose": 1846, + "off": 1847, + "Ġerr": 1848, + "Ġsystem": 1849, + "Ġbest": 1850, + "code": 1851, + "Ġsame": 1852, + "Ġdi": 1853, + "uss": 1854, + "Ġcreate": 1855, + "ather": 1856, + "Array": 1857, + ".in": 1858, + "fe": 1859, + "Service": 1860, + "UN": 1861, + "ats": 1862, + "ĠZ": 1863, + "alth": 1864, + "Ġmade": 1865, + "true": 1866, + "AB": 1867, + "Ġmark": 1868, + "rid": 1869, + "ified": 1870, + ",čĊ": 1871, + "yn": 1872, + "press": 1873, + "Ġgroup": 1874, + "Ġfin": 1875, + "ĠLicense": 1876, + "Field": 1877, + "eger": 1878, + "Ġworld": 1879, + "iness": 1880, + "ty": 1881, + "Ġprocess": 1882, + "(b": 1883, + "Ġcre": 1884, + "arn": 1885, + "ives": 1886, + "Ġmain": 1887, + "ideo": 1888, + "_g": 1889, + "AG": 1890, + "valid": 1891, + "img": 1892, + "PI": 1893, + "Ġcolor": 1894, + "Ġreport": 1895, + "Ġtake": 1896, + "rib": 1897, + "OM": 1898, + "Ġday": 1899, + "Request": 1900, + "Ġsk": 1901, + "bers": 1902, + "ĉs": 1903, + ".Add": 1904, + "oot": 1905, + "Image": 1906, + "Ġcomple": 1907, + "ollection": 1908, + "Ġtop": 1909, + "Ġfree": 1910, + "AS": 1911, + "De": 1912, + "ĠOn": 1913, + "IG": 1914, + "eta": 1915, + "Date": 1916, + "Ġaction": 1917, + "Over": 1918, + "itor": 1919, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 1920, + "not": 1921, + "Ġindex": 1922, + "her": 1923, + "icon": 1924, + "On": 1925, + ";čĊčĊ": 1926, + "ivity": 1927, + "mand": 1928, + ".Windows": 1929, + "OL": 1930, + "Ġreal": 1931, + "Ġmax": 1932, + "land": 1933, + "....": 1934, + "raph": 1935, + "Ġbuild": 1936, + "leg": 1937, + "assword": 1938, + "?ĊĊ": 1939, + "âĢ¦": 1940, + "ook": 1941, + "uck": 1942, + "Ġmessage": 1943, + "test": 1944, + "ivers": 1945, + "Ġinput": 1946, + "Ġart": 1947, + "Ġbetween": 1948, + "Get": 1949, + "enter": 1950, + "ground": 1951, + "ene": 1952, + "á": 1953, + ".length": 1954, + "Node": 1955, + "(i": 1956, + "Class": 1957, + "for": 1958, + "ĠâĢĶ": 1959, + "ten": 1960, + "oin": 1961, + "Ġke": 1962, + "ui": 1963, + "ĠIN": 1964, + "Ġtable": 1965, + "sub": 1966, + "ĠLe": 1967, + "Ġhead": 1968, + "Ġmust": 1969, + "////////////////": 1970, + ".util": 1971, + "Context": 1972, + "Ġorder": 1973, + "Ġmov": 1974, + "over": 1975, + "Ġcontin": 1976, + "Ġsay": 1977, + "static": 1978, + ".Text": 1979, + "ĠclassName": 1980, + "pany": 1981, + "Ġter": 1982, + "head": 1983, + "rg": 1984, + "Ġproduct": 1985, + "This": 1986, + ".âĢĿ": 1987, + "ĠBut": 1988, + "loy": 1989, + "Ġdouble": 1990, + "sg": 1991, + "Ġplace": 1992, + ".x": 1993, + "message": 1994, + "Ġinformation": 1995, + "private": 1996, + "Ġoper": 1997, + "ced": 1998, + "db": 1999, + "\">": 2179, + "aterial": 2180, + "iled": 2181, + "Ġput": 2182, + "Qu": 2183, + "ÑĢ": 2184, + "ung": 2185, + "map": 2186, + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ": 2187, + "Ġlevel": 2188, + "Component": 2189, + "book": 2190, + "creen": 2191, + "_RE": 2192, + "Ġconfig": 2193, + "ãģ": 2194, + "Or": 2195, + ".data": 2196, + "Ġdocument": 2197, + "\",\"": 2198, + "tribute": 2199, + "ux": 2200, + "Log": 2201, + "ference": 2202, + "post": 2203, + "_e": 2204, + "Ġlocal": 2205, + "andom": 2206, + "assert": 2207, + "Val": 2208, + "lected": 2209, + "ina": 2210, + "atabase": 2211, + "Add": 2212, + "Ġcontent": 2213, + ".print": 2214, + "signed": 2215, + "ric": 2216, + ".\"ĊĊ": 2217, + "Ġfa": 2218, + "!ĊĊ": 2219, + "-f": 2220, + "ived": 2221, + "Ġquest": 2222, + ".ex": 2223, + "Ġfloat": 2224, + "Ġdevelop": 2225, + "оÐ": 2226, + "Map": 2227, + "ading": 2228, + "Ġposs": 2229, + "UE": 2230, + "namespace": 2231, + "_O": 2232, + "ĉb": 2233, + ".Get": 2234, + ">(": 2235, + "json": 2236, + "etails": 2237, + "Ġtoo": 2238, + "Ġextends": 2239, + "ĠNone": 2240, + "Ġfore": 2241, + "(String": 2242, + "format": 2243, + "Ġgreat": 2244, + "inter": 2245, + "cale": 2246, + "Ñģ": 2247, + "ron": 2248, + "iving": 2249, + "Ent": 2250, + "ency": 2251, + "xt": 2252, + "oy": 2253, + "Ġmonth": 2254, + "Ġhapp": 2255, + "Ġsuper": 2256, + "bar": 2257, + "default": 2258, + "_de": 2259, + "ords": 2260, + "ln": 2261, + "({Ċ": 2262, + "ĠInd": 2263, + "ases": 2264, + "Ġtitle": 2265, + "Ġcontext": 2266, + "oh": 2267, + "-p": 2268, + "Em": 2269, + "Ġmet": 2270, + "Test": 2271, + "Ġlife": 2272, + "_v": 2273, + "ĠUS": 2274, + "UI": 2275, + "ocation": 2276, + "md": 2277, + "Ġ[Ċ": 2278, + "Ġ]": 2279, + "sw": 2280, + "Ġincre": 2281, + "script": 2282, + "ential": 2283, + "ways": 2284, + ".de": 2285, + "Ġsrc": 2286, + "Ġcatch": 2287, + "ĠAmeric": 2288, + "//Ċ": 2289, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 2290, + "Ġpay": 2291, + "plit": 2292, + "âĢĶ": 2293, + "Ġcoun": 2294, + "obj": 2295, + ".php": 2296, + "Ġchange": 2297, + "ething": 2298, + "'re": 2299, + "aster": 2300, + "los": 2301, + "lation": 2302, + "ĠĠĊ": 2303, + "Le": 2304, + "ä": 2305, + "({": 2306, + "ready": 2307, + "ĠNo": 2308, + "Ġposition": 2309, + "Ġold": 2310, + "Ġbook": 2311, + "abled": 2312, + "bug": 2313, + "Hand": 2314, + "};ĊĊ": 2315, + "isplay": 2316, + "aving": 2317, + "Ġgover": 2318, + "Ġversion": 2319, + "System": 2320, + "nect": 2321, + "response": 2322, + "Style": 2323, + "Up": 2324, + "angu": 2325, + "Ġthree": 2326, + "init": 2327, + "ero": 2328, + "Ġlaw": 2329, + "endif": 2330, + "Ġbase": 2331, + "email": 2332, + "(l": 2333, + "_V": 2334, + "Ġconf": 2335, + "ATE": 2336, + "Ġduring": 2337, + "tes": 2338, + "Ġconsole": 2339, + "ĠPr": 2340, + "Ġspe": 2341, + "ves": 2342, + "path": 2343, + "ialog": 2344, + "dition": 2345, + "_to": 2346, + "ards": 2347, + "Ġagainst": 2348, + "etwork": 2349, + "ĠPh": 2350, + "_L": 2351, + "cur": 2352, + "imit": 2353, + "With": 2354, + "Ġpower": 2355, + "ium": 2356, + "';ĊĊ": 2357, + "Ġwom": 2358, + "left": 2359, + "ources": 2360, + "atri": 2361, + "ĠIm": 2362, + "ĠMan": 2363, + "orth": 2364, + "${": 2365, + "quals": 2366, + "ese": 2367, + "_size": 2368, + "Ġiss": 2369, + "otal": 2370, + "-g": 2371, + "ique": 2372, + "rame": 2373, + "Ġwidth": 2374, + "erg": 2375, + ")(": 2376, + "ittle": 2377, + "TR": 2378, + "ĠThey": 2379, + "ences": 2380, + "rl": 2381, + "ons": 2382, + "Ġlabel": 2383, + ".y": 2384, + "-t": 2385, + "update": 2386, + "anel": 2387, + "sc": 2388, + ".to": 2389, + "Ġproject": 2390, + "ü": 2391, + "Ġelement": 2392, + "Ġsuccess": 2393, + "ĉĉĊ": 2394, + ".sh": 2395, + "ram": 2396, + "ched": 2397, + "())Ċ": 2398, + "Ġ(Ċ": 2399, + "Ġdate": 2400, + "Ġtot": 2401, + "_ST": 2402, + "All": 2403, + "ification": 2404, + "ĉvar": 2405, + "Ġtri": 2406, + "chem": 2407, + "my": 2408, + "Ġbig": 2409, + "ĠAd": 2410, + "ĠAt": 2411, + "ots": 2412, + "num": 2413, + "Act": 2414, + "Ġmap": 2415, + "era": 2416, + "cope": 2417, + ".$": 2418, + ",âĢĿ": 2419, + "Ġpop": 2420, + "Ġfew": 2421, + "Ġlen": 2422, + "uid": 2423, + "eters": 2424, + "ules": 2425, + "ÃŃ": 2426, + "source": 2427, + "https": 2428, + "Ġdem": 2429, + "Ġear": 2430, + "################": 2431, + "Ġmatch": 2432, + "ories": 2433, + "aces": 2434, + "ĠCl": 2435, + "Ġnode": 2436, + "irc": 2437, + "local": 2438, + "unity": 2439, + "};Ċ": 2440, + "Ġanother": 2441, + "<<": 2442, + "ogle": 2443, + "Ġsit": 2444, + "ework": 2445, + "TE": 2446, + ".I": 2447, + "NS": 2448, + "ology": 2449, + "ought": 2450, + ".Cont": 2451, + ">>": 2452, + "Ġcare": 2453, + "state": 2454, + "ĉprivate": 2455, + "Ġeffect": 2456, + "++)": 2457, + "_file": 2458, + "ending": 2459, + "Line": 2460, + "For": 2461, + "ior": 2462, + "ĠSc": 2463, + "Ġfun": 2464, + ".Size": 2465, + "ĉelse": 2466, + "])": 2467, + "start": 2468, + "vious": 2469, + "Ġ},": 2470, + "ours": 2471, + "Ġleg": 2472, + "Ġservice": 2473, + "Ġsince": 2474, + "iron": 2475, + "Label": 2476, + "Ġnon": 2477, + "Ġlos": 2478, + "iction": 2479, + "Ġfull": 2480, + "acter": 2481, + "board": 2482, + "gress": 2483, + "Ġturn": 2484, + "ither": 2485, + ".size": 2486, + "Ġbody": 2487, + "resh": 2488, + "eturn": 2489, + "(_": 2490, + "yles": 2491, + "ormal": 2492, + "pi": 2493, + "Ġsomething": 2494, + "!--": 2495, + "uint": 2496, + "Ġprodu": 2497, + "Ġstand": 2498, + "Ġproble": 2499, + "Ġavailable": 2500, + "mt": 2501, + "ĠBl": 2502, + "Ġ...": 2503, + "Ġblock": 2504, + "Input": 2505, + "Ġkeep": 2506, + "Count": 2507, + "open": 2508, + "Ġ['": 2509, + "Ġthrow": 2510, + "uilder": 2511, + "Action": 2512, + "Ġthings": 2513, + "True": 2514, + "Ġurl": 2515, + "ĠBo": 2516, + "printf": 2517, + "Ġred": 2518, + "js": 2519, + ".create": 2520, + "ĠOr": 2521, + "Status": 2522, + "Instance": 2523, + "Ġcontrol": 2524, + "Ġcome": 2525, + "Ġcustom": 2526, + "location": 2527, + "model": 2528, + "ĠčĊ": 2529, + "Ġsource": 2530, + "Ġeas": 2531, + ".out": 2532, + "]ĊĊ": 2533, + "oney": 2534, + "Ġawait": 2535, + "Ġpartic": 2536, + "AP": 2537, + "ublish": 2538, + "odes": 2539, + "_pro": 2540, + "ply": 2541, + "riter": 2542, + "Ġprov": 2543, + "Ġmill": 2544, + "HT": 2545, + "])Ċ": 2546, + "Ġchang": 2547, + "Ġask": 2548, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 2549, + "Ġoutput": 2550, + "Ġemail": 2551, + ".push": 2552, + "Ġ}čĊčĊ": 2553, + "ination": 2554, + "atrix": 2555, + "Table": 2556, + "uccess": 2557, + "]);Ċ": 2558, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 2559, + "Ġdisc": 2560, + "([": 2561, + "Ġbusiness": 2562, + "height": 2563, + ".html": 2564, + "ta": 2565, + "field": 2566, + "Ġrequired": 2567, + "_R": 2568, + "Ġgovern": 2569, + "}čĊčĊ": 2570, + "lex": 2571, + ".,": 2572, + "ĠSet": 2573, + "urch": 2574, + "///": 2575, + "ts": 2576, + "af": 2577, + "Ġmight": 2578, + "istory": 2579, + "Str": 2580, + "Ġnever": 2581, + "Response": 2582, + "arse": 2583, + "ada": 2584, + "ĠHow": 2585, + "Ġ*)": 2586, + "Ġ;": 2587, + "Ġhard": 2588, + "Ad": 2589, + "Ġintern": 2590, + "used": 2591, + "(data": 2592, + "mod": 2593, + "annel": 2594, + "Ġnp": 2595, + "ugg": 2596, + "Ġ/>Ċ": 2597, + "Ġcalled": 2598, + "body": 2599, + "Ġcho": 2600, + "(r": 2601, + "_set": 2602, + "ird": 2603, + "Ġ>=": 2604, + "Ġ};Ċ": 2605, + "Ġoptions": 2606, + "ĠGener": 2607, + "Ġheight": 2608, + "Point": 2609, + "You": 2610, + "ety": 2611, + "Click": 2612, + "Ġsmall": 2613, + "Ġide": 2614, + "Ġaccess": 2615, + "anguage": 2616, + "Ġprotected": 2617, + "Ġjob": 2618, + "ĠThere": 2619, + "Def": 2620, + "Ġaddress": 2621, + "Ġuint": 2622, + "Not": 2623, + "oo": 2624, + "aps": 2625, + "": 2759, + "ĉĠĠĠ": 2760, + "\"))": 2761, + "Content": 2762, + "_W": 2763, + "plement": 2764, + "Ġwon": 2765, + "Ġvideo": 2766, + "adi": 2767, + "point": 2768, + "%%": 2769, + "Ġgl": 2770, + "erved": 2771, + "viron": 2772, + "IF": 2773, + "uted": 2774, + "ãĥ": 2775, + "'m": 2776, + "Ġcert": 2777, + "Ġprof": 2778, + "Ġcell": 2779, + "ari": 2780, + "Ġplayer": 2781, + "ais": 2782, + "Ġcost": 2783, + "Ġhum": 2784, + "(R": 2785, + "Ġoffic": 2786, + "ks": 2787, + ".text": 2788, + "atures": 2789, + "Ġtotal": 2790, + "Ġ*/ĊĊ": 2791, + "ope": 2792, + "Ġstat": 2793, + "UM": 2794, + "Ġload": 2795, + "ights": 2796, + "Ġclear": 2797, + "uro": 2798, + "Ġtechn": 2799, + "upport": 2800, + "IR": 2801, + "Ġrow": 2802, + "Ġseem": 2803, + "Ġq": 2804, + "Ġshort": 2805, + "ĠNot": 2806, + "ipp": 2807, + "Group": 2808, + "section": 2809, + "max": 2810, + "irl": 2811, + "Ġoverride": 2812, + "Ġcompany": 2813, + "Ġdone": 2814, + "\");čĊ": 2815, + "Ġgre": 2816, + ".Re": 2817, + "Ġbelie": 2818, + "rist": 2819, + "Ġhealth": 2820, + "ANT": 2821, + "()ĊĊ": 2822, + "ĠBe": 2823, + ".value": 2824, + "ĠGr": 2825, + "ottom": 2826, + "Ġargs": 2827, + "PT": 2828, + "status": 2829, + "func": 2830, + "uments": 2831, + "-h": 2832, + "Number": 2833, + ":čĊ": 2834, + "ĠLog": 2835, + "erver": 2836, + "Ġ),Ċ": 2837, + "ament": 2838, + "Ġobj": 2839, + "inc": 2840, + "Ġchildren": 2841, + "icy": 2842, + "IZ": 2843, + "ands": 2844, + "ably": 2845, + "Ġdistrib": 2846, + "Ġcur": 2847, + "erial": 2848, + "Ġdays": 2849, + "reated": 2850, + "rect": 2851, + "-l": 2852, + "irm": 2853, + "idden": 2854, + "omb": 2855, + "Ġinitial": 2856, + ".js": 2857, + "Ġâ": 2858, + "Query": 2859, + "Ġonline": 2860, + "imal": 2861, + ".con": 2862, + "au": 2863, + "Url": 2864, + "control": 2865, + "irection": 2866, + "Ġinstance": 2867, + "ORT": 2868, + "ĠFr": 2869, + "where": 2870, + "Ġjavax": 2871, + "Ġorgan": 2872, + "apter": 2873, + "Ġreason": 2874, + "options": 2875, + "ĠMar": 2876, + "(a": 2877, + "Ġwithin": 2878, + ".âĢĿĊĊ": 2879, + "ODE": 2880, + "_DE": 2881, + "admin": 2882, + "ended": 2883, + "Ġdesign": 2884, + "ĠData": 2885, + "une": 2886, + "ĠFile": 2887, + "root": 2888, + "Ġcent": 2889, + "Ġarr": 2890, + "_add": 2891, + "len": 2892, + "page": 2893, + ",'": 2894, + "_str": 2895, + "Ġbro": 2896, + "ability": 2897, + "outh": 2898, + "/c": 2899, + "pose": 2900, + "irtual": 2901, + "earch": 2902, + "_url": 2903, + "argin": 2904, + "Http": 2905, + "Ġschool": 2906, + "ava": 2907, + "Ġconsider": 2908, + ".label": 2909, + "ĠArray": 2910, + "web": 2911, + "opt": 2912, + ".println": 2913, + "ulation": 2914, + "Ġfunc": 2915, + "PL": 2916, + "Ġ\"\\": 2917, + "ĠText": 2918, + "actory": 2919, + "(function": 2920, + "null": 2921, + "Ġeng": 2922, + "down": 2923, + "Ġinclude": 2924, + "ĠEn": 2925, + "ĠDr": 2926, + "Ġdb": 2927, + "!!": 2928, + "side": 2929, + "Ġinit": 2930, + "quired": 2931, + "ĠShe": 2932, + "Column": 2933, + "react": 2934, + "Ġann": 2935, + "Ġstop": 2936, + "Ġlater": 2937, + "ĠThat": 2938, + "ention": 2939, + "df": 2940, + "UG": 2941, + "ILE": 2942, + "Ġclient": 2943, + "raft": 2944, + "ffer": 2945, + "POST": 2946, + "elper": 2947, + "Ġlove": 2948, + "quote": 2949, + "oud": 2950, + "Ġjson": 2951, + "Ġable": 2952, + "Ġmen": 2953, + "AX": 2954, + "ĠCopyright": 2955, + "ö": 2956, + "avig": 2957, + "req": 2958, + "Client": 2959, + "});Ċ": 2960, + ".Com": 2961, + "erc": 2962, + "ilt": 2963, + "pecial": 2964, + "_com": 2965, + "room": 2966, + ".Name": 2967, + "Ġgive": 2968, + "amb": 2969, + "ike": 2970, + "Ġcondition": 2971, + "client": 2972, + "ators": 2973, + ":\"": 2974, + "Ġcopy": 2975, + "uture": 2976, + "iversity": 2977, + "ernal": 2978, + "{{": 2979, + "ĠCan": 2980, + "ounc": 2981, + "do": 2982, + "Ġocc": 2983, + "Ġappro": 2984, + "thers": 2985, + "ze": 2986, + "Ġeither": 2987, + "ĠFl": 2988, + "Ġimportant": 2989, + "Ġlead": 2990, + "attr": 2991, + "ART": 2992, + "Equal": 2993, + "Ġda": 2994, + "etch": 2995, + "entity": 2996, + "Ġfamily": 2997, + "adding": 2998, + "Ġoption": 2999, + "Ġexist": 3000, + "ica": 3001, + "ĠObject": 3002, + "'ve": 3003, + "vers": 3004, + "itional": 3005, + "output": 3006, + "ĠTrue": 3007, + "ĠOF": 3008, + "_time": 3009, + "Ġoffer": 3010, + "Ġ});ĊĊ": 3011, + "HER": 3012, + "egin": 3013, + "\"\"": 3014, + "Ġwater": 3015, + "Ġche": 3016, + "ĠMy": 3017, + "ored": 3018, + "Ġstep": 3019, + "ances": 3020, + "CK": 3021, + "AY": 3022, + "à¸": 3023, + "struction": 3024, + "(C": 3025, + "ouch": 3026, + "Stream": 3027, + "active": 3028, + "ama": 3029, + "Entity": 3030, + "product": 3031, + "(){Ċ": 3032, + "Ġgovernment": 3033, + "ĠID": 3034, + "ajor": 3035, + "And": 3036, + "Ġdisplay": 3037, + "л": 3038, + "Ġtimes": 3039, + "Ġfour": 3040, + "Ġfar": 3041, + "Ġpresent": 3042, + "ĠNS": 3043, + "Ġ\\Ċ": 3044, + "uest": 3045, + "Ġbas": 3046, + "echo": 3047, + "child": 3048, + "ifier": 3049, + "Handler": 3050, + "Ġlib": 3051, + "Property": 3052, + "translation": 3053, + "Ġroom": 3054, + "Ġonce": 3055, + "Ġ[]": 3056, + "center": 3057, + "================================": 3058, + "Ġresults": 3059, + "Ġcontinue": 3060, + "Ġtalk": 3061, + "_get": 3062, + "Ġgrow": 3063, + ".sw": 3064, + "eb": 3065, + "ĠPublic": 3066, + "OP": 3067, + "ecute": 3068, + "ols": 3069, + "Ġ**": 3070, + "\");ĊĊ": 3071, + "Ġmass": 3072, + "ured": 3073, + ".class": 3074, + "omic": 3075, + "Ġmean": 3076, + "ips": 3077, + "Ġaut": 3078, + ");čĊčĊ": 3079, + "Ġuntil": 3080, + "Ġmarket": 3081, + "Ġarea": 3082, + "uit": 3083, + "Ġlength": 3084, + "ĠWith": 3085, + "structor": 3086, + "event": 3087, + "\"><": 3088, + "ĠSp": 3089, + "IV": 3090, + "Ġmus": 3091, + "iff": 3092, + "Ġkind": 3093, + "author": 3094, + "ounds": 3095, + "mb": 3096, + "_key": 3097, + "width": 3098, + "pository": 3099, + "Ġlight": 3100, + "uk": 3101, + "Row": 3102, + "ohn": 3103, + "alf": 3104, + "vironment": 3105, + "apper": 3106, + "ollections": 3107, + "Ġside": 3108, + "_info": 3109, + "Ġexample": 3110, + "imary": 3111, + "Ġwr": 3112, + "Ġcamp": 3113, + "cribe": 3114, + "\"/": 3115, + "Ġmiss": 3116, + "way": 3117, + "Ġbased": 3118, + "Ġplan": 3119, + "Vis": 3120, + "omain": 3121, + "unk": 3122, + "Ġaway": 3123, + "UP": 3124, + "": 3370, + "Ġden": 3371, + "obile": 3372, + "change": 3373, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 3374, + "ici": 3375, + "na": 3376, + "ĠForm": 3377, + "Ġsort": 3378, + "Select": 3379, + "pare": 3380, + "Ġthought": 3381, + "_con": 3382, + "Ġtask": 3383, + "ocus": 3384, + "ĠDE": 3385, + "ĠMin": 3386, + "Ġopt": 3387, + "ĉbreak": 3388, + "umer": 3389, + "KE": 3390, + "then": 3391, + "Ġdet": 3392, + "ĠTest": 3393, + "ports": 3394, + "Ġreview": 3395, + "('/": 3396, + "move": 3397, + "Ġswitch": 3398, + "ERT": 3399, + "patch": 3400, + "annot": 3401, + "ãĤ": 3402, + "Ġabove": 3403, + "itive": 3404, + "Ġquestion": 3405, + "ĠQu": 3406, + "ãĢĤĊĊ": 3407, + "gle": 3408, + "Ġword": 3409, + "Ġprovide": 3410, + "ĠReturn": 3411, + "Ġresearch": 3412, + "ão": 3413, + "ustr": 3414, + "Ġpublish": 3415, + "chema": 3416, + "}}": 3417, + "ĠCON": 3418, + "-in": 3419, + "allback": 3420, + "Ġcover": 3421, + "\\\\": 3422, + "color": 3423, + "ĠIS": 3424, + "Ġwhether": 3425, + "imate": 3426, + "isc": 3427, + "Bar": 3428, + "Ġdiv": 3429, + "Be": 3430, + "ourn": 3431, + "Ġhaving": 3432, + "lem": 3433, + "player": 3434, + "abs": 3435, + "amera": 3436, + "ney": 3437, + "Ġexc": 3438, + "gether": 3439, + "plied": 3440, + "ao": 3441, + "[$": 3442, + "Ġ++": 3443, + "ipe": 3444, + "show": 3445, + "/d": 3446, + "[:": 3447, + "agement": 3448, + "lev": 3449, + "_ID": 3450, + "rary": 3451, + "ades": 3452, + "_se": 3453, + "ause": 3454, + "Ġemploy": 3455, + "Ġ*/čĊ": 3456, + "Ġfre": 3457, + "Ġ'@": 3458, + "Ġcomplet": 3459, + "Ġlarge": 3460, + "ral": 3461, + "\\x": 3462, + "Ġfac": 3463, + ">": 3578, + "Ġface": 3579, + "CTION": 3580, + "Ġsave": 3581, + "Ġtyp": 3582, + "dev": 3583, + "(\"#": 3584, + "AGE": 3585, + "container": 3586, + "edit": 3587, + "QL": 3588, + "Ġitems": 3589, + "Ġsocial": 3590, + "ien": 3591, + "ĠReact": 3592, + ").ĊĊ": 3593, + "Ġmar": 3594, + "Ġredu": 3595, + "ĠRE": 3596, + ".put": 3597, + "Ġmajor": 3598, + "Cell": 3599, + "next": 3600, + "Ġexpected": 3601, + "Ġyet": 3602, + "Ġindiv": 3603, + "tributes": 3604, + "atis": 3605, + "amed": 3606, + "Ġfood": 3607, + "Source": 3608, + "(string": 3609, + "Ġ+Ċ": 3610, + "ites": 3611, + "dr": 3612, + "Ġmembers": 3613, + "Ġcomb": 3614, + "items": 3615, + "ĠPer": 3616, + "TH": 3617, + "=True": 3618, + "Ġbar": 3619, + "_SE": 3620, + "comm": 3621, + "(w": 3622, + ")ĊĊĊ": 3623, + "Ġsend": 3624, + "Ġinc": 3625, + "unsigned": 3626, + "FA": 3627, + "Ġparams": 3628, + "apping": 3629, + "ros": 3630, + "ugin": 3631, + "fa": 3632, + "Ġconnection": 3633, + "Ġ};ĊĊ": 3634, + "Ġbecome": 3635, + "Mode": 3636, + "Ġev": 3637, + "Ġdiff": 3638, + "ĠUnited": 3639, + "Height": 3640, + "fully": 3641, + "images": 3642, + "Ġmakes": 3643, + "Ġglobal": 3644, + "Ġcontact": 3645, + "':Ċ": 3646, + "Ġabs": 3647, + "аÐ": 3648, + "float": 3649, + "Ġexcept": 3650, + "ĠPol": 3651, + "Child": 3652, + "typ": 3653, + "Ġcertain": 3654, + "ión": 3655, + "OUT": 3656, + "Ġimpro": 3657, + "iles": 3658, + "Ġ-->Ċ": 3659, + "ĠPart": 3660, + "values": 3661, + "oss": 3662, + "/**": 3663, + "ilit": 3664, + "ĠEvent": 3665, + "curity": 3666, + "ster": 3667, + "Ġcharacter": 3668, + "Ġnews": 3669, + "Ġ\",": 3670, + "Ġdevice": 3671, + "cel": 3672, + "login": 3673, + "heet": 3674, + "Default": 3675, + "@\"": 3676, + "ĉĠ": 3677, + "click": 3678, + "(value": 3679, + "ĠAb": 3680, + "Ġprevious": 3681, + "ERROR": 3682, + "ocal": 3683, + "Ġmaterial": 3684, + "Ġbelow": 3685, + "ĠChrist": 3686, + "Ġmedia": 3687, + "cover": 3688, + "ĠUI": 3689, + "Ġfail": 3690, + "Ġblack": 3691, + "Ġcomponent": 3692, + "ĠAmerican": 3693, + "Ġadded": 3694, + "Ġbuy": 3695, + "stit": 3696, + "Ġcame": 3697, + "Ġdelete": 3698, + "property": 3699, + "oding": 3700, + "Ġcard": 3701, + "rops": 3702, + "Ġhttps": 3703, + "Ġroot": 3704, + "Ġhandle": 3705, + "CC": 3706, + "Back": 3707, + "emplate": 3708, + "Ġgetting": 3709, + "_by": 3710, + "mail": 3711, + "_sh": 3712, + ".assert": 3713, + "ĠDec": 3714, + "(true": 3715, + "Ġcomput": 3716, + "Ġclaim": 3717, + "'=>": 3718, + "ĠSub": 3719, + "Ġair": 3720, + "ops": 3721, + "nav": 3722, + "ements": 3723, + "(id": 3724, + "Ġenter": 3725, + "anged": 3726, + "End": 3727, + "Ġlocation": 3728, + "Ġnight": 3729, + "Ġdoing": 3730, + "ĠRed": 3731, + "lin": 3732, + "}ĊĊĊ": 3733, + "vider": 3734, + "Ġpick": 3735, + "Ġwatch": 3736, + "essages": 3737, + "Ġhuman": 3738, + "Ġdam": 3739, + "pend": 3740, + "dir": 3741, + "Ġtax": 3742, + "Ġgirl": 3743, + "reet": 3744, + "Ġbox": 3745, + "Ġstrong": 3746, + "(v": 3747, + "rel": 3748, + "Ġinterface": 3749, + "Ġmsg": 3750, + "fect": 3751, + "_at": 3752, + "Ġhouse": 3753, + "Ġtrack": 3754, + "');ĊĊ": 3755, + "je": 3756, + "ĠJohn": 3757, + "istr": 3758, + "(S": 3759, + "ube": 3760, + "Ġce": 3761, + "itted": 3762, + "VER": 3763, + "*)": 3764, + "parent": 3765, + "Ġapplication": 3766, + "any": 3767, + ".swing": 3768, + "Ġpack": 3769, + "\\u": 3770, + "Ġpract": 3771, + "Ġsection": 3772, + "ctx": 3773, + "Ġunsigned": 3774, + ".Point": 3775, + "ĠOne": 3776, + "ı": 3777, + "iple": 3778, + "aid": 3779, + "Ñĥ": 3780, + "Vector": 3781, + "byte": 3782, + "Ġwait": 3783, + "ĠÃł": 3784, + "Ã¥": 3785, + "Ġtogether": 3786, + "Ġthrows": 3787, + "FO": 3788, + "'))": 3789, + "host": 3790, + "ising": 3791, + ".view": 3792, + "Ġterms": 3793, + "framework": 3794, + "-r": 3795, + "Ġapply": 3796, + "Ġsession": 3797, + "Options": 3798, + "uggest": 3799, + "Ġothers": 3800, + "witter": 3801, + "Ġfund": 3802, + "Init": 3803, + "__(": 3804, + "ensor": 3805, + "GET": 3806, + "Ġseveral": 3807, + "ii": 3808, + "[j": 3809, + "IO": 3810, + "Ġtemplate": 3811, + "Position": 3812, + "Ġecon": 3813, + "achine": 3814, + "Ġil": 3815, + ".spring": 3816, + "main": 3817, + "elt": 3818, + "iment": 3819, + "Rec": 3820, + "mm": 3821, + "ĠUniversity": 3822, + "ursor": 3823, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 3824, + "GL": 3825, + "icture": 3826, + "ithub": 3827, + "cer": 3828, + "cast": 3829, + "From": 3830, + "ales": 3831, + "Ġsubject": 3832, + "password": 3833, + "ny": 3834, + "Ġesc": 3835, + ".write": 3836, + "ï¼Į": 3837, + "What": 3838, + ".H": 3839, + "Ġhistory": 3840, + "ĠFe": 3841, + "Ġindividual": 3842, + "unit": 3843, + "Ġ-->": 3844, + "Ġdu": 3845, + "IST": 3846, + "Ġusers": 3847, + "fs": 3848, + "false": 3849, + "unt": 3850, + "Title": 3851, + "Ġmot": 3852, + "Ġfuture": 3853, + "ached": 3854, + "Ġstarted": 3855, + "Ġmode": 3856, + "Ġ'<": 3857, + "_array": 3858, + "Ġax": 3859, + "'];Ċ": 3860, + "ires": 3861, + "There": 3862, + "ught": 3863, + "tml": 3864, + "posed": 3865, + "icult": 3866, + "Ġtook": 3867, + "Ġgames": 3868, + "Ġ}}": 3869, + "Ġ?>Ċ": 3870, + "Ġproducts": 3871, + "Is": 3872, + "Ġbad": 3873, + "ĠDes": 3874, + ".path": 3875, + "'ĊĊ": 3876, + "ĠPost": 3877, + "avel": 3878, + "(:": 3879, + "Ġneeds": 3880, + "Ġknown": 3881, + "Fl": 3882, + "Ġexec": 3883, + "Ġseen": 3884, + "ume": 3885, + "Ġborder": 3886, + "Ġlive": 3887, + "temp": 3888, + "Per": 3889, + "Ġvariable": 3890, + "iet": 3891, + "ĠDef": 3892, + "Ġge": 3893, + "eme": 3894, + "_back": 3895, + "first": 3896, + "Ġprovided": 3897, + "////////////////////////////////": 3898, + "Ġfilename": 3899, + "Ġhope": 3900, + "uly": 3901, + "auto": 3902, + "find": 3903, + "_string": 3904, + "btn": 3905, + "itude": 3906, + "Attribute": 3907, + "Ġyoung": 3908, + ".txt": 3909, + "Ġwebsite": 3910, + "ĠProp": 3911, + "Ġey": 3912, + ">();Ċ": 3913, + "ional": 3914, + "ARR": 3915, + "ictionary": 3916, + "urther": 3917, + ".": 3997, + "tx": 3998, + "Ġpur": 3999, + "uel": 4000, + "ymbol": 4001, + "uation": 4002, + "anger": 4003, + "Ġbackground": 4004, + "ecess": 4005, + "efined": 4006, + "........": 4007, + "Ġdescription": 4008, + "Ġrepresent": 4009, + "\"));Ċ": 4010, + "pression": 4011, + "rowser": 4012, + "Ġseries": 4013, + "wards": 4014, + "($_": 4015, + "aise": 4016, + "Ġhot": 4017, + "acity": 4018, + "ries": 4019, + "actions": 4020, + "Create": 4021, + "adio": 4022, + "amples": 4023, + "Ġoriginal": 4024, + "ensive": 4025, + "font": 4026, + "stream": 4027, + "using": 4028, + ".springframework": 4029, + "server": 4030, + "Ġbill": 4031, + "ACK": 4032, + "ilename": 4033, + "Ġframe": 4034, + "Ġ=Ċ": 4035, + "Edit": 4036, + "adius": 4037, + "Ġdraw": 4038, + "anks": 4039, + "Ġdeter": 4040, + "Ġcomes": 4041, + "_int": 4042, + "Ġforeach": 4043, + "angle": 4044, + "Ġelect": 4045, + "pected": 4046, + "Header": 4047, + "istration": 4048, + "False": 4049, + "ĠGame": 4050, + "Ġfilter": 4051, + "Activity": 4052, + "Ġlarg": 4053, + "inition": 4054, + "Ġ\"<": 4055, + "ised": 4056, + "Ġremove": 4057, + "ĠTrans": 4058, + "met": 4059, + "see": 4060, + "Format": 4061, + "Command": 4062, + "ĠEX": 4063, + "None": 4064, + "Ġfront": 4065, + "ASE": 4066, + "ĠRec": 4067, + "oundation": 4068, + "Ġvo": 4069, + "=\\\"": 4070, + "(*": 4071, + "Change": 4072, + ".Write": 4073, + "group": 4074, + "ients": 4075, + "uy": 4076, + "****************************************************************": 4077, + "Ġdig": 4078, + "hr": 4079, + "(-": 4080, + "Ġgen": 4081, + "number": 4082, + "vec": 4083, + "urope": 4084, + "entry": 4085, + "LL": 4086, + "Ġste": 4087, + "Valid": 4088, + "'],": 4089, + "_param": 4090, + "Ġselected": 4091, + "Ġaccording": 4092, + "ĠDis": 4093, + "Ġutil": 4094, + "Buffer": 4095, + "_error": 4096, + "Ġassoci": 4097, + "_SIZE": 4098, + "Ġwor": 4099, + "Ġprintf": 4100, + "rag": 4101, + "Âł": 4102, + "DD": 4103, + "ĠVal": 4104, + "Ġactiv": 4105, + "Eng": 4106, + "etime": 4107, + "Ġvirtual": 4108, + "aign": 4109, + "aur": 4110, + "ĠPres": 4111, + "ĠException": 4112, + "Ġanything": 4113, + "ĠOff": 4114, + "Ġhours": 4115, + "Ġwar": 4116, + "Args": 4117, + "aging": 4118, + "Ġmodels": 4119, + "ĠTime": 4120, + "Ob": 4121, + "ams": 4122, + "joy": 4123, + "Ġearly": 4124, + ".read": 4125, + "Ġcenter": 4126, + "ĠInitial": 4127, + "Ġlanguage": 4128, + "length": 4129, + "xy": 4130, + "Ġsn": 4131, + "Ġinf": 4132, + "Post": 4133, + "Ġago": 4134, + "Ġeasy": 4135, + "_code": 4136, + "ĠANY": 4137, + "_ch": 4138, + "Ġdownload": 4139, + "(T": 4140, + "aved": 4141, + "âĢĵ": 4142, + "Ġstudents": 4143, + "Ġfig": 4144, + "light": 4145, + "xx": 4146, + "Ġbuffer": 4147, + "ĠDep": 4148, + "ĠMath": 4149, + "ITH": 4150, + "Ġvari": 4151, + "Ġdue": 4152, + "Factory": 4153, + "Ġpor": 4154, + "Ġep": 4155, + "otype": 4156, + "Ġcannot": 4157, + "Ġwhite": 4158, + "čĊ": 4424, + ".annot": 4425, + "Ġcollection": 4426, + "'.": 4427, + "Ġsimilar": 4428, + "Ġtaken": 4429, + "(\"%": 4430, + "Order": 4431, + "']Ċ": 4432, + "-md": 4433, + "ĠTH": 4434, + "aced": 4435, + "Ġisn": 4436, + "/j": 4437, + "Ġson": 4438, + "graph": 4439, + "ĠInteger": 4440, + "Ġnecess": 4441, + "reen": 4442, + "Ġum": 4443, + "Ġ\\<": 4444, + "Ġmoment": 4445, + "Ġbring": 4446, + "Ġindic": 4447, + "ysis": 4448, + "Level": 4449, + "verse": 4450, + "urrenc": 4451, + "_test": 4452, + "Ġentire": 4453, + "Down": 4454, + "Ġ}ĊĊĊ": 4455, + "(result": 4456, + "ĠRead": 4457, + "è": 4458, + "Mod": 4459, + "Ġtrying": 4460, + "\"),Ċ": 4461, + "Ġmember": 4462, + "ĠCor": 4463, + "ODO": 4464, + "-control": 4465, + "untime": 4466, + "ĠSim": 4467, + "Dialog": 4468, + "plot": 4469, + "_on": 4470, + "Ġphys": 4471, + "}/": 4472, + "Ġnamespace": 4473, + "ĉčĊ": 4474, + "acc": 4475, + "Player": 4476, + "ARE": 4477, + "Ġfoot": 4478, + "Ġboard": 4479, + "part": 4480, + "Ġsus": 4481, + "wise": 4482, + "ĠMc": 4483, + "Ġpush": 4484, + "ATA": 4485, + "Ġplease": 4486, + "ried": 4487, + "weet": 4488, + "bit": 4489, + "ided": 4490, + "VE": 4491, + "ĠSw": 4492, + "UB": 4493, + "Ġtypes": 4494, + "edia": 4495, + "Ġclos": 4496, + "acebook": 4497, + "When": 4498, + "Ġedit": 4499, + "igger": 4500, + "Ġenerg": 4501, + "Container": 4502, + "Ġphot": 4503, + "ĠCount": 4504, + "ĠEurope": 4505, + ".Is": 4506, + "ĠRuss": 4507, + "peed": 4508, + "ĠStr": 4509, + "Ġpy": 4510, + "Ġcult": 4511, + "Ġdefined": 4512, + "ccount": 4513, + "Ġobt": 4514, + ".Location": 4515, + "Ġthread": 4516, + "ille": 4517, + "Ġinstead": 4518, + "strong": 4519, + "ĠSec": 4520, + "URE": 4521, + "Ġidea": 4522, + ".se": 4523, + "emy": 4524, + "selected": 4525, + "Connection": 4526, + "acing": 4527, + "thread": 4528, + ".next": 4529, + "Ġcoll": 4530, + "Ġfilm": 4531, + "istic": 4532, + "Ġcompet": 4533, + "Ġconn": 4534, + "though": 4535, + "Ġcompan": 4536, + "ocket": 4537, + "Ġteach": 4538, + "=(": 4539, + "Ġphone": 4540, + "Ġactive": 4541, + "delete": 4542, + "tries": 4543, + "Ġmo": 4544, + "Ġdeath": 4545, + "});ĊĊ": 4546, + "ocol": 4547, + "Widget": 4548, + "Ġarticle": 4549, + "rodu": 4550, + "andid": 4551, + "Ñĭ": 4552, + "ĠCr": 4553, + "ka": 4554, + "():": 4555, + "lood": 4556, + "ĉĉĉĊ": 4557, + "Ġalmost": 4558, + "Ġsell": 4559, + "ervlet": 4560, + "rip": 4561, + "Unit": 4562, + "Ġapplic": 4563, + "Ġconnect": 4564, + "Ġfeature": 4565, + "Ġvia": 4566, + "'),": 4567, + "Ġlim": 4568, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 4569, + "ĠGu": 4570, + "Engine": 4571, + "Ġens": 4572, + "Ġenvironment": 4573, + "block": 4574, + "HERE": 4575, + "NULL": 4576, + "gy": 4577, + "tag": 4578, + ")).": 4579, + "exp": 4580, + "Ġcompl": 4581, + "Ġinstall": 4582, + "Ġcomplete": 4583, + "queue": 4584, + "atural": 4585, + "Ġgeneral": 4586, + "thon": 4587, + "Ġasked": 4588, + "ores": 4589, + "(res": 4590, + "Ġreserved": 4591, + "SP": 4592, + "ĠâĢ¦": 4593, + "ÅĤ": 4594, + "Ġsignific": 4595, + "Off": 4596, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 4597, + "ĠAg": 4598, + "ĠJust": 4599, + "ĠError": 4600, + "Ġinfl": 4601, + "adata": 4602, + "Ġicon": 4603, + "asks": 4604, + "''": 4605, + "_LO": 4606, + "?.": 4607, + "account": 4608, + "Ġ(*": 4609, + "')ĊĊ": 4610, + "rap": 4611, + "_var": 4612, + "ĠFOR": 4613, + "Ġparty": 4614, + "ĠYour": 4615, + "cat": 4616, + "stry": 4617, + ".new": 4618, + "boot": 4619, + "ĠNov": 4620, + "Ġvector": 4621, + "Ġnormal": 4622, + "Ġfurther": 4623, + "Repository": 4624, + "Ġdatabase": 4625, + "attle": 4626, + "Ġmusic": 4627, + "Ġspeed": 4628, + "Ġdoc": 4629, + "process": 4630, + "IGHT": 4631, + ".parse": 4632, + "Ġtaking": 4633, + "Ġviol": 4634, + "ceed": 4635, + "ĠAfter": 4636, + "Ġforward": 4637, + "Ġcrit": 4638, + "\"/>Ċ": 4639, + "rot": 4640, + "Ġfailed": 4641, + "efore": 4642, + "Ġconcern": 4643, + "oe": 4644, + "ba": 4645, + "Ġsender": 4646, + "Ġterm": 4647, + "has": 4648, + "=\"#": 4649, + "Ġpotential": 4650, + "Num": 4651, + "Ġpublished": 4652, + ".close": 4653, + "ĠImage": 4654, + "straint": 4655, + "UD": 4656, + "ĠOb": 4657, + "Ġprobably": 4658, + "lim": 4659, + "\":Ċ": 4660, + "olume": 4661, + "Ġconsum": 4662, + "ague": 4663, + "ensions": 4664, + "Ġinvestig": 4665, + "-year": 4666, + "');": 4667, + "-sm": 4668, + "Ġenjoy": 4669, + "orig": 4670, + "ering": 4671, + "cp": 4672, + "leased": 4673, + "plements": 4674, + "Ġreturns": 4675, + "pat": 4676, + "BO": 4677, + "ĠHouse": 4678, + ".Label": 4679, + "Ġweight": 4680, + "ighb": 4681, + "Ġconditions": 4682, + "Ġexception": 4683, + "description": 4684, + "Ġtrad": 4685, + "-to": 4686, + "Ġ{}": 4687, + "Ġmodule": 4688, + "END": 4689, + ".ap": 4690, + ".props": 4691, + "Ġconstructor": 4692, + "aves": 4693, + "Ġfavor": 4694, + "ĠNow": 4695, + ";i": 4696, + "ĠMain": 4697, + "_k": 4698, + "eries": 4699, + "âĢĻll": 4700, + "transform": 4701, + "imestamp": 4702, + "Pre": 4703, + "Ġmer": 4704, + ".res": 4705, + "stant": 4706, + "Location": 4707, + "_NAME": 4708, + "Ġloss": 4709, + "ĠĊĊ": 4710, + "net": 4711, + "Ġengine": 4712, + "Block": 4713, + "Ġissues": 4714, + "Ġparse": 4715, + "ĠBar": 4716, + "Ġstay": 4717, + "ĠJSON": 4718, + "Ġdom": 4719, + "airs": 4720, + "wner": 4721, + "Ġlower": 4722, + "\",čĊ": 4723, + "ĠDem": 4724, + "ufact": 4725, + "Ġps": 4726, + "Ġperfect": 4727, + "RL": 4728, + "Ġeduc": 4729, + "ls": 4730, + "emory": 4731, + "ARRANT": 4732, + "uge": 4733, + "Ġexact": 4734, + ".key": 4735, + "alled": 4736, + "ech": 4737, + "ief": 4738, + "\\/": 4739, + "oke": 4740, + "Ġformer": 4741, + "alloc": 4742, + "Ġsix": 4743, + "ida": 4744, + "Ġmargin": 4745, + "Ġheart": 4746, + "ald": 4747, + "pack": 4748, + ".getElementById": 4749, + "ĠWARRANT": 4750, + "Ġrather": 4751, + "Ġbuilding": 4752, + "erman": 4753, + "lice": 4754, + "Ġquestions": 4755, + "izes": 4756, + "lege": 4757, + "irectory": 4758, + "Ġje": 4759, + "Ġcas": 4760, + "props": 4761, + "utf": 4762, + "Ġsecurity": 4763, + "Ġhowever": 4764, + "weight": 4765, + "Ġinside": 4766, + "Ġpresident": 4767, + "Char": 4768, + "ĠWITH": 4769, + ".map": 4770, + "Ġgraph": 4771, + "Ġtag": 4772, + "_status": 4773, + "Ġattempt": 4774, + "opp": 4775, + "uses": 4776, + "ĉconst": 4777, + "Ġround": 4778, + ",$": 4779, + "Ġfriends": 4780, + "Email": 4781, + "?>": 4782, + "Resource": 4783, + "KEY": 4784, + "osp": 4785, + ".query": 4786, + "ĠNorth": 4787, + "ables": 4788, + "istrib": 4789, + "_class": 4790, + "ello": 4791, + "That": 4792, + "к": 4793, + "pecially": 4794, + "ĠPresident": 4795, + "Ġcampaign": 4796, + "Ġalt": 4797, + "area": 4798, + "Ġchall": 4799, + "Ġopport": 4800, + ".Con": 4801, + "Ġenergy": 4802, + "like": 4803, + ".string": 4804, + "ington": 4805, + ")*": 4806, + "yy": 4807, + "Ġprofession": 4808, + "irth": 4809, + "Ġseg": 4810, + "æľ": 4811, + "Ġhor": 4812, + "iers": 4813, + "can": 4814, + "Ġbehind": 4815, + "Product": 4816, + "fg": 4817, + "ĠSk": 4818, + ".jpg": 4819, + "?:": 4820, + "];ĊĊ": 4821, + "Ġcallback": 4822, + "ĠHttp": 4823, + "ÑĮ": 4824, + "long": 4825, + "MS": 4826, + "ATH": 4827, + "Ġraise": 4828, + "Ġwanted": 4829, + "rown": 4830, + "utor": 4831, + "lt": 4832, + "]=": 4833, + "eline": 4834, + "MA": 4835, + "Ġsepar": 4836, + "cs": 4837, + "semb": 4838, + "Dis": 4839, + "bserv": 4840, + "ĠWill": 4841, + "Ġpolicy": 4842, + "Ġthird": 4843, + "phone": 4844, + "Ġbed": 4845, + "/g": 4846, + ".__": 4847, + "ĠInc": 4848, + "izing": 4849, + ".remove": 4850, + "instance": 4851, + ".type": 4852, + "Ġserv": 4853, + "Each": 4854, + "Ġhar": 4855, + "ĠMessage": 4856, + "(key": 4857, + "SELECT": 4858, + "Pos": 4859, + "));čĊ": 4860, + "Ġrecomm": 4861, + "Ġtraining": 4862, + "ĠEnt": 4863, + "ĠChar": 4864, + "icht": 4865, + "(file": 4866, + "Ġprior": 4867, + "Game": 4868, + "Ġexit": 4869, + "Params": 4870, + ".core": 4871, + "PC": 4872, + "nes": 4873, + "anced": 4874, + "(request": 4875, + "Password": 4876, + "}>Ċ": 4877, + "Ġmag": 4878, + "Ġrelease": 4879, + "Ġshall": 4880, + "udent": 4881, + "ĠSouth": 4882, + "ando": 4883, + ":'": 4884, + ".TabIndex": 4885, + "sk": 4886, + "anner": 4887, + "isset": 4888, + "Ġoutside": 4889, + "ledge": 4890, + "Ġå": 4891, + "ĠRob": 4892, + "Ġimm": 4893, + "!Ċ": 4894, + "ĠWeb": 4895, + "Des": 4896, + "BC": 4897, + "ancial": 4898, + "Route": 4899, + "Dec": 4900, + "ferences": 4901, + "Ġpurch": 4902, + "ĠModel": 4903, + "ctor": 4904, + "gn": 4905, + "_start": 4906, + "_un": 4907, + ".*": 4908, + "ises": 4909, + "Ġground": 4910, + "Ġunique": 4911, + "Ġbeaut": 4912, + "{\"": 4913, + "Ġpour": 4914, + "ĠOct": 4915, + "Ġtree": 4916, + "sets": 4917, + "_res": 4918, + "')->": 4919, + "_reg": 4920, + "(\"\\": 4921, + "Ġbyte": 4922, + "Bl": 4923, + "Ġdating": 4924, + "Ġmatter": 4925, + "ĠRem": 4926, + "Ġ'../": 4927, + "ĠAug": 4928, + "ĠLa": 4929, + "Ġ$(": 4930, + "ournal": 4931, + "iam": 4932, + "Ġshows": 4933, + "write": 4934, + "Ġball": 4935, + "Ġsimply": 4936, + "Ġfast": 4937, + "Ġmemory": 4938, + "ASS": 4939, + "ĠOf": 4940, + "oved": 4941, + "ante": 4942, + "aul": 4943, + "istry": 4944, + ")));Ċ": 4945, + "Ġfit": 4946, + "_": 5129, + "\")ĊĊ": 5130, + "ox": 5131, + "application": 5132, + "Ġ]Ċ": 5133, + "ĊĊĊĊĊĊ": 5134, + "Ġsoon": 5135, + "ctions": 5136, + "inger": 5137, + "Ġjoin": 5138, + "ĠPe": 5139, + "Ġë": 5140, + "Ġlas": 5141, + ".E": 5142, + "css": 5143, + "/or": 5144, + "ĠStart": 5145, + "ĠTO": 5146, + "Ġsubs": 5147, + "conn": 5148, + "components": 5149, + "DEBUG": 5150, + "quare": 5151, + "Function": 5152, + "endar": 5153, + ".index": 5154, + "Ġfill": 5155, + "ÄĻ": 5156, + "Ġchoose": 5157, + "how": 5158, + "ĠAmerica": 5159, + "assets": 5160, + "------------": 5161, + "ĠValue": 5162, + "Ġoffice": 5163, + "Ġveh": 5164, + "Ġtransform": 5165, + "ĠArt": 5166, + "Ġinde": 5167, + "Ġfn": 5168, + "Ġimplements": 5169, + "ango": 5170, + "plete": 5171, + "+\"": 5172, + "tmp": 5173, + "amily": 5174, + "Ġhash": 5175, + "missions": 5176, + "EST": 5177, + "gt": 5178, + "Provider": 5179, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 5180, + "Ġflag": 5181, + "Ġparticip": 5182, + "den": 5183, + "ĠReturns": 5184, + "Ġnote": 5185, + "ür": 5186, + "pm": 5187, + "ideos": 5188, + "Ġspecified": 5189, + "ĠEN": 5190, + "ester": 5191, + "olid": 5192, + "Ġupon": 5193, + "(std": 5194, + "ĉv": 5195, + "Ġ'\\": 5196, + "uz": 5197, + "Ġvert": 5198, + "Ġvict": 5199, + "ĉself": 5200, + "Ġ\"$": 5201, + ".k": 5202, + "Ġgroups": 5203, + "github": 5204, + "lang": 5205, + "Ġmut": 5206, + "TO": 5207, + "Ġve": 5208, + "ĠPlease": 5209, + ";ĊĊĊ": 5210, + "access": 5211, + "Ġ{\"": 5212, + "rea": 5213, + "Ġrisk": 5214, + "icker": 5215, + "oggle": 5216, + "ĉwhile": 5217, + "ANG": 5218, + ".send": 5219, + "Ġwoman": 5220, + "Ġgets": 5221, + "Ġign": 5222, + "ĠId": 5223, + "_log": 5224, + "ONE": 5225, + "Ġevid": 5226, + "ĠHar": 5227, + "_sub": 5228, + "Ġendl": 5229, + "Ġincluded": 5230, + "());ĊĊ": 5231, + "ĠAp": 5232, + "igr": 5233, + "Ġsem": 5234, + "ĠBlack": 5235, + "doc": 5236, + "_table": 5237, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 5238, + "-up": 5239, + "Ġcause": 5240, + "Ġ..": 5241, + "Ġvan": 5242, + "_dict": 5243, + "Ġfocus": 5244, + "IND": 5245, + "CESS": 5246, + ".Log": 5247, + "Ġmultiple": 5248, + "ido": 5249, + "Ġregard": 5250, + "-M": 5251, + "andler": 5252, + "ourse": 5253, + "Ġdeg": 5254, + ".U": 5255, + "Ġaddition": 5256, + "Ġvarious": 5257, + "Ġreceive": 5258, + "ен": 5259, + "ĠHT": 5260, + "Obj": 5261, + "DF": 5262, + "Ġincrease": 5263, + "ĠOpen": 5264, + "];": 5265, + "Ġcommit": 5266, + "?Ċ": 5267, + "ategories": 5268, + "atory": 5269, + "ship": 5270, + "ĠMich": 5271, + "Ġhtml": 5272, + "romise": 5273, + "Ġleave": 5274, + "Ġstrateg": 5275, + "aven": 5276, + "ĠConsole": 5277, + "known": 5278, + "-n": 5279, + "_LE": 5280, + ".component": 5281, + "Ġbre": 5282, + "Session": 5283, + "iance": 5284, + "Ġalign": 5285, + "typedef": 5286, + "_result": 5287, + "ĠWHERE": 5288, + ".split": 5289, + "Ġreading": 5290, + "FAULT": 5291, + "Ġclo": 5292, + "Ġnotice": 5293, + "_pr": 5294, + "arter": 5295, + "Ġlock": 5296, + "Ġstandard": 5297, + "etic": 5298, + "ellow": 5299, + "Ġpadding": 5300, + "ĠHis": 5301, + "Ġstates": 5302, + "_cast": 5303, + "(P": 5304, + "aa": 5305, + "Ġinternal": 5306, + "ean": 5307, + "ĠPRO": 5308, + "ĠKey": 5309, + "Ġespecially": 5310, + "ming": 5311, + "Ġcross": 5312, + "Ġnational": 5313, + "_object": 5314, + "filter": 5315, + "Ġscript": 5316, + ".update": 5317, + "_i": 5318, + "ĠAssert": 5319, + "/core": 5320, + "%%%%": 5321, + "Ġproblems": 5322, + "istor": 5323, + "Ġ.=": 5324, + "Ġarch": 5325, + "Ġwritten": 5326, + "Ġmilit": 5327, + "MENT": 5328, + ".ch": 5329, + "cape": 5330, + "ĠMus": 5331, + "_config": 5332, + "ĠAPI": 5333, + "foot": 5334, + "Ġimages": 5335, + "endl": 5336, + ".In": 5337, + "First": 5338, + "Ġplatform": 5339, + ".prot": 5340, + "Option": 5341, + "ste": 5342, + "ĠTODO": 5343, + "Ġforce": 5344, + ".cont": 5345, + "ĉecho": 5346, + "ĠDav": 5347, + "Ptr": 5348, + "(B": 5349, + "RT": 5350, + "ĠBase": 5351, + "]['": 5352, + "Ġannounc": 5353, + "console": 5354, + "ĠPy": 5355, + "ds": 5356, + ".as": 5357, + "Ġprevent": 5358, + "apan": 5359, + "Ġ{'": 5360, + "}'": 5592, + "Ġdead": 5593, + "VAL": 5594, + "QUE": 5595, + "************************************************************************": 5596, + "Ġcharg": 5597, + "Return": 5598, + "Ġful": 5599, + "dom": 5600, + "Ġrules": 5601, + "Ġmodify": 5602, + "Ġeval": 5603, + "ham": 5604, + "atement": 5605, + "\\<": 5606, + "ula": 5607, + "=False": 5608, + "RA": 5609, + "Ġcontains": 5610, + "Ġstack": 5611, + "mar": 5612, + "Ġ{}Ċ": 5613, + "Ġundefined": 5614, + "Ass": 5615, + "ĠChina": 5616, + "vey": 5617, + "*Ċ": 5618, + "Ġplaying": 5619, + ")/": 5620, + "actor": 5621, + "Ġbottom": 5622, + "lier": 5623, + "ĠNumber": 5624, + "Ġcouple": 5625, + "DC": 5626, + "ĠSO": 5627, + "gor": 5628, + ".setText": 5629, + "success": 5630, + "command": 5631, + "Filter": 5632, + "ĠOur": 5633, + "_item": 5634, + "Ġctx": 5635, + "Ġroad": 5636, + "Version": 5637, + "case": 5638, + "urt": 5639, + "avior": 5640, + "ych": 5641, + "sembly": 5642, + "ĠProduct": 5643, + "Ġheld": 5644, + "afe": 5645, + "Ġincludes": 5646, + "&": 5789, + "CON": 5790, + "Ġrepl": 5791, + "Ġregular": 5792, + "Storage": 5793, + "ramework": 5794, + "Ġgoal": 5795, + "Ġtouch": 5796, + ".widget": 5797, + "Ġbuilt": 5798, + "des": 5799, + "Part": 5800, + "(re": 5801, + "Ġworth": 5802, + "hib": 5803, + "game": 5804, + "Ġв": 5805, + "acion": 5806, + "ĠWhite": 5807, + "(type": 5808, + "(`": 5809, + "Ġnatural": 5810, + "Ġinj": 5811, + "Ġcalcul": 5812, + "ĠApril": 5813, + ".List": 5814, + "Ġassociated": 5815, + "ĉSystem": 5816, + "~~": 5817, + "=[": 5818, + "Ġstorage": 5819, + "Ġbytes": 5820, + "Ġtravel": 5821, + "Ġsou": 5822, + "Ġpassed": 5823, + "!=": 5824, + "ascript": 5825, + ".open": 5826, + "Ġgrid": 5827, + "Ġbus": 5828, + "Ġrecogn": 5829, + "Ab": 5830, + "Ġhon": 5831, + "ĠCenter": 5832, + "Ġprec": 5833, + "build": 5834, + "HTML": 5835, + "ĠSan": 5836, + "Ġcountries": 5837, + "aled": 5838, + "token": 5839, + "kt": 5840, + "Ġqual": 5841, + "Last": 5842, + "adow": 5843, + "Ġmanufact": 5844, + "idad": 5845, + "jango": 5846, + "Next": 5847, + "xf": 5848, + ".a": 5849, + "Ġporno": 5850, + "ĠPM": 5851, + "erve": 5852, + "iting": 5853, + "_th": 5854, + "ci": 5855, + "=None": 5856, + "gs": 5857, + "Ġlogin": 5858, + "atives": 5859, + "']);Ċ": 5860, + "Äħ": 5861, + "Ġill": 5862, + "IA": 5863, + "children": 5864, + "DO": 5865, + "Ġlevels": 5866, + "Ġ{{": 5867, + "Ġlooks": 5868, + "Ġ\"#": 5869, + "ToString": 5870, + "Ġnecessary": 5871, + "ĠĠĠĊ": 5872, + "cell": 5873, + "Entry": 5874, + "Ġ'#": 5875, + "Ġextrem": 5876, + "Selector": 5877, + "Ġplaceholder": 5878, + "Load": 5879, + "Ġreleased": 5880, + "ORE": 5881, + "Enumer": 5882, + "ĠTV": 5883, + "SET": 5884, + "inq": 5885, + "Press": 5886, + "ĠDepartment": 5887, + "Ġproperties": 5888, + "Ġrespond": 5889, + "Search": 5890, + "ael": 5891, + "Ġrequ": 5892, + "ĠBook": 5893, + "/Ċ": 5894, + "(st": 5895, + "Ġfinancial": 5896, + "icket": 5897, + "_input": 5898, + "Ġthreat": 5899, + "(in": 5900, + "Strip": 5901, + "ìĿ": 5902, + "ção": 5903, + "Ġevidence": 5904, + "));": 5905, + "ĠBro": 5906, + "Ġ[];Ċ": 5907, + "Ġou": 5908, + "buf": 5909, + "Script": 5910, + "dat": 5911, + "Ġrule": 5912, + "#import": 5913, + "=\"/": 5914, + "Serial": 5915, + "Ġstarting": 5916, + "[index": 5917, + "ae": 5918, + "Ġcontrib": 5919, + "session": 5920, + "_new": 5921, + "utable": 5922, + "ober": 5923, + "Ġ\"./": 5924, + "Ġlogger": 5925, + "Ġrecently": 5926, + "Ġreturned": 5927, + "ččĊ": 5928, + ")))Ċ": 5929, + "itions": 5930, + "Ġseek": 5931, + "Ġcommunic": 5932, + "Ġ\".": 5933, + "Ġusername": 5934, + "ECT": 5935, + "DS": 5936, + "Ġotherwise": 5937, + "ĠGerman": 5938, + ".aw": 5939, + "Adapter": 5940, + "ixel": 5941, + "Ġsystems": 5942, + "Ġdrop": 5943, + "Ġstructure": 5944, + "Ġ$(\"#": 5945, + "encies": 5946, + "anning": 5947, + "ĠLink": 5948, + "ĠResponse": 5949, + "Ġstri": 5950, + "ż": 5951, + "ĠDB": 5952, + "æĹ": 5953, + "android": 5954, + "submit": 5955, + "otion": 5956, + "(@": 5957, + ".test": 5958, + "ĊĊĊĊĊĊĊĊ": 5959, + "];čĊ": 5960, + "Ġdirectly": 5961, + "Ġ\"%": 5962, + "ris": 5963, + "elta": 5964, + "AIL": 5965, + "){čĊ": 5966, + "mine": 5967, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 5968, + "(k": 5969, + "bon": 5970, + "asic": 5971, + "pite": 5972, + "___": 5973, + "Max": 5974, + "Ġerrors": 5975, + "ĠWhile": 5976, + "Ġarguments": 5977, + "Ġensure": 5978, + "Right": 5979, + "-based": 5980, + "Web": 5981, + "Ġ-=": 5982, + "Ġintrodu": 5983, + "ĠInst": 5984, + "ĠWash": 5985, + "ordin": 5986, + "join": 5987, + "Database": 5988, + "Ġgrad": 5989, + "Ġusually": 5990, + "ITE": 5991, + "Props": 5992, + "?>Ċ": 5993, + "ĠGo": 5994, + "@Override": 5995, + "REF": 5996, + "Ġip": 5997, + "ĠAustral": 5998, + "Ġist": 5999, + "ViewById": 6000, + "Ġserious": 6001, + "Ġcustomer": 6002, + ".prototype": 6003, + "odo": 6004, + "cor": 6005, + "Ġdoor": 6006, + "ĠWITHOUT": 6007, + "Ġplant": 6008, + "Ġbegan": 6009, + "Ġdistance": 6010, + "()).": 6011, + "Ġchance": 6012, + "Ġord": 6013, + "came": 6014, + "pragma": 6015, + "Ġprotect": 6016, + "ragment": 6017, + "ĠNode": 6018, + "ening": 6019, + "Ñĩ": 6020, + "Ġroute": 6021, + "ĠSchool": 6022, + "hi": 6023, + "Ġneighb": 6024, + "After": 6025, + "licit": 6026, + "Ġcontr": 6027, + "Ġprimary": 6028, + "AA": 6029, + ".WriteLine": 6030, + "utils": 6031, + "Ġbi": 6032, + "Red": 6033, + ".Linq": 6034, + ".object": 6035, + "Ġleaders": 6036, + "unities": 6037, + "Ġgun": 6038, + "onth": 6039, + "ĠDev": 6040, + "FILE": 6041, + "Ġcomments": 6042, + "_len": 6043, + "arrow": 6044, + "amount": 6045, + "Range": 6046, + "sert": 6047, + "GridView": 6048, + "Ġupdated": 6049, + "ĠMo": 6050, + "Ġinform": 6051, + "ociety": 6052, + "ala": 6053, + "Access": 6054, + "Ġhab": 6055, + "Ġcreat": 6056, + "_arg": 6057, + "ĠJanuary": 6058, + "ĠDay": 6059, + "\")čĊ": 6060, + "uple": 6061, + "document": 6062, + "gorith": 6063, + "menu": 6064, + "ĠOver": 6065, + "bb": 6066, + ".title": 6067, + "_out": 6068, + "Ġled": 6069, + "uri": 6070, + "Ġ?>Ċ": 6107, + "run": 6108, + "Ġscene": 6109, + "(array": 6110, + "device": 6111, + "_title": 6112, + "agon": 6113, + "]čĊ": 6114, + "aby": 6115, + "Ġbecame": 6116, + "boolean": 6117, + "Ġpark": 6118, + "ĠCode": 6119, + "upload": 6120, + "riday": 6121, + "ĠSeptember": 6122, + "Fe": 6123, + "Ġsen": 6124, + "cing": 6125, + "FL": 6126, + "Col": 6127, + "uts": 6128, + "_page": 6129, + "inn": 6130, + "Ġimplied": 6131, + "aling": 6132, + "Ġyourself": 6133, + ".Count": 6134, + "conf": 6135, + "Ġaud": 6136, + "_init": 6137, + ".)": 6138, + "Ġwrote": 6139, + "NG": 6140, + ".Error": 6141, + "ä»": 6142, + ".for": 6143, + "Ġequal": 6144, + "ĠRequest": 6145, + "Ġserial": 6146, + "Ġallows": 6147, + "XX": 6148, + "Ġmiddle": 6149, + "chor": 6150, + "ø": 6151, + "erval": 6152, + ".Column": 6153, + "reading": 6154, + "Ġescort": 6155, + "ĠAugust": 6156, + "Ġquickly": 6157, + "Ġweap": 6158, + "ĠCG": 6159, + "ropri": 6160, + "ho": 6161, + "Ġcop": 6162, + "(struct": 6163, + "ĠBig": 6164, + "Ġvs": 6165, + "Ġfrequ": 6166, + ".Value": 6167, + "Ġactions": 6168, + "Ġproper": 6169, + "Ġinn": 6170, + "Ġobjects": 6171, + "Ġmatrix": 6172, + "avascript": 6173, + "Ġones": 6174, + ".group": 6175, + "Ġgreen": 6176, + "Ġpaint": 6177, + "ools": 6178, + "ycl": 6179, + "encode": 6180, + "olt": 6181, + "comment": 6182, + ".api": 6183, + "Dir": 6184, + "Ġune": 6185, + "izont": 6186, + ".position": 6187, + "Ġdesigned": 6188, + "_val": 6189, + "avi": 6190, + "iring": 6191, + "tab": 6192, + "Ġlayer": 6193, + "Ġviews": 6194, + "Ġreve": 6195, + "rael": 6196, + "ĠON": 6197, + "rics": 6198, + "np": 6199, + "Ġcore": 6200, + "());čĊ": 6201, + "Main": 6202, + "Ġexpert": 6203, + "ĉĉčĊ": 6204, + "_en": 6205, + "Ġ/>": 6206, + "utter": 6207, + "IAL": 6208, + "ails": 6209, + "ĠKing": 6210, + "*/ĊĊ": 6211, + "ĠMet": 6212, + "_end": 6213, + "addr": 6214, + "ora": 6215, + "Ġir": 6216, + "Min": 6217, + "Ġsurpr": 6218, + "Ġrepe": 6219, + "Ġdirectory": 6220, + "PUT": 6221, + "-S": 6222, + "Ġelection": 6223, + "haps": 6224, + ".pre": 6225, + "cm": 6226, + "Values": 6227, + "Ġ\"Ċ": 6228, + "column": 6229, + "ivil": 6230, + "Login": 6231, + "inue": 6232, + "Ġbeautiful": 6233, + "Ġsecret": 6234, + "(event": 6235, + "Ġchat": 6236, + "ums": 6237, + "Ġorigin": 6238, + "Ġeffects": 6239, + "Ġmanagement": 6240, + "illa": 6241, + "tk": 6242, + "Ġsetting": 6243, + "ĠCour": 6244, + "Ġmassage": 6245, + "ĉend": 6246, + "Ġhappy": 6247, + "Ġfinish": 6248, + "Ġcamera": 6249, + "ĠVer": 6250, + "ĠDemocr": 6251, + "ĠHer": 6252, + "(Q": 6253, + "cons": 6254, + "ita": 6255, + "Ġ'.": 6256, + "{}": 6257, + "ĉC": 6258, + "Ġstuff": 6259, + "Ġ:Ċ": 6260, + "ĠAR": 6261, + "Task": 6262, + "hidden": 6263, + "eros": 6264, + "IGN": 6265, + "atio": 6266, + "ĠHealth": 6267, + "olute": 6268, + "Enter": 6269, + "'>": 6270, + "ĠTwitter": 6271, + "ĠCounty": 6272, + "scribe": 6273, + "Ġ=>Ċ": 6274, + "Ġhy": 6275, + "fit": 6276, + "Ġmilitary": 6277, + "Ġsale": 6278, + "required": 6279, + "non": 6280, + "bootstrap": 6281, + "hold": 6282, + "rim": 6283, + "-old": 6284, + "ĠDown": 6285, + "Ġmention": 6286, + "contact": 6287, + "_group": 6288, + "oday": 6289, + "Ġtown": 6290, + "Ġsolution": 6291, + "uate": 6292, + "elling": 6293, + "]->": 6294, + "otes": 6295, + "ental": 6296, + "omen": 6297, + "ospital": 6298, + "ĠSup": 6299, + "_EN": 6300, + "Ġslow": 6301, + "SESSION": 6302, + "Ġblue": 6303, + "ago": 6304, + "Ġlives": 6305, + "Ġ^": 6306, + ".un": 6307, + "inst": 6308, + "enge": 6309, + "Ġcustomers": 6310, + "Ġcast": 6311, + "udget": 6312, + "ï¼ģ": 6313, + "icens": 6314, + "Ġdetermin": 6315, + "Selected": 6316, + "_pl": 6317, + "ueue": 6318, + "Ġdark": 6319, + "//ĊĊ": 6320, + "si": 6321, + "thern": 6322, + "ĠJapan": 6323, + "/w": 6324, + "PU": 6325, + "ĠEast": 6326, + "ovie": 6327, + "Ġpackage": 6328, + "Ġnor": 6329, + "Ġapi": 6330, + "bot": 6331, + "\"];Ċ": 6332, + "_post": 6333, + "ulate": 6334, + "Ġclub": 6335, + "'));Ċ": 6336, + "Ġloop": 6337, + "PIO": 6338, + "ione": 6339, + "shot": 6340, + "Initial": 6341, + "Ġplayed": 6342, + "register": 6343, + "rought": 6344, + "_max": 6345, + "acement": 6346, + "match": 6347, + "raphics": 6348, + "AST": 6349, + "Ġexisting": 6350, + "Ġcomplex": 6351, + "DA": 6352, + ".Ch": 6353, + ".common": 6354, + "mo": 6355, + "Ġ'../../": 6356, + "ito": 6357, + "Ġanalysis": 6358, + "Ġdeliver": 6359, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 6360, + "idx": 6361, + "Ãł": 6362, + "ongo": 6363, + "ĠEnglish": 6364, + "Ċ": 9992, + "_default": 9993, + "ĠDatabase": 9994, + "rep": 9995, + "ESS": 9996, + "nergy": 9997, + ".Find": 9998, + "_mask": 9999, + "Ġrise": 10000, + "Ġkernel": 10001, + "::$": 10002, + ".Q": 10003, + "Ġoffering": 10004, + "decl": 10005, + "ĠCS": 10006, + "Ġlisted": 10007, + "Ġmostly": 10008, + "enger": 10009, + "Ġblocks": 10010, + "olo": 10011, + "Ġgoverning": 10012, + "\\F": 10013, + "Ġconcent": 10014, + ".getText": 10015, + "Ġmb": 10016, + "Ġoccurred": 10017, + "Ġchanging": 10018, + "Scene": 10019, + "_CODE": 10020, + "Beh": 10021, + "\"The": 10022, + "Ġtile": 10023, + "ĠAssociation": 10024, + "ĉP": 10025, + "alty": 10026, + "_ad": 10027, + "odies": 10028, + "iated": 10029, + "Ġprepared": 10030, + "possible": 10031, + "Ġmort": 10032, + "TEST": 10033, + "Ġignore": 10034, + "Ġcalc": 10035, + "Ġrs": 10036, + "ĠassertEquals": 10037, + "Ġsz": 10038, + "ĠTHIS": 10039, + ".\"Ċ": 10040, + "Ġcanvas": 10041, + "java": 10042, + "Ġdut": 10043, + "VALID": 10044, + ".sql": 10045, + ".input": 10046, + "Ġaux": 10047, + "Sup": 10048, + "Ġartist": 10049, + "Vec": 10050, + "_TIME": 10051, + ".stringify": 10052, + "etween": 10053, + "ĠCategory": 10054, + "Ġ[-": 10055, + "ĠDevExpress": 10056, + "ĠJul": 10057, + "Ġring": 10058, + ".ed": 10059, + "YY": 10060, + "Let": 10061, + "TextField": 10062, + "Ġflat": 10063, + "_print": 10064, + "ĠOTHER": 10065, + "adian": 10066, + "Ġchecked": 10067, + "ele": 10068, + "Align": 10069, + "standing": 10070, + "Ġ[],": 10071, + "Ġlab": 10072, + "ucky": 10073, + "ĠChristmas": 10074, + "(image": 10075, + ".module": 10076, + "Ġlots": 10077, + "Ġslightly": 10078, + "(final": 10079, + "erge": 10080, + "è¿": 10081, + "ĠPolice": 10082, + "ĠRight": 10083, + "Ġaward": 10084, + "ĠOS": 10085, + "Ġ{}ĊĊ": 10086, + "Ġptr": 10087, + "oves": 10088, + "icated": 10089, + "ем": 10090, + "Ġmanage": 10091, + "oliday": 10092, + "Amount": 10093, + "oolStrip": 10094, + "tbody": 10095, + "Nav": 10096, + "wrap": 10097, + "BB": 10098, + "Ġwatching": 10099, + "arios": 10100, + "Ġoptional": 10101, + "_K": 10102, + "ĠLicensed": 10103, + ".Map": 10104, + "Timer": 10105, + "ĠAP": 10106, + "ĠRev": 10107, + "(o": 10108, + ",c": 10109, + "umin": 10110, + "etailed": 10111, + "ĠHy": 10112, + "Ġblank": 10113, + "agger": 10114, + "ĠSelf": 10115, + "()[": 10116, + ".make": 10117, + "earn": 10118, + "channel": 10119, + ";Ċ": 10133, + "World": 10134, + "Ġpython": 10135, + "Ġlif": 10136, + "Ġtrav": 10137, + "Ġconven": 10138, + "company": 10139, + "ĠClub": 10140, + "Ver": 10141, + "Btn": 10142, + "Ġzone": 10143, + "products": 10144, + "ĠEduc": 10145, + "Ġverify": 10146, + "ĠMil": 10147, + "ono": 10148, + "]);ĊĊ": 10149, + "ENCE": 10150, + "Ġpacket": 10151, + "Ġcer": 10152, + "Ġenumer": 10153, + "Ġpars": 10154, + "formed": 10155, + "Ġoccup": 10156, + "tre": 10157, + "Ġexercise": 10158, + "Day": 10159, + "_sum": 10160, + "Ġasking": 10161, + "aption": 10162, + "Ġorders": 10163, + "Ġspending": 10164, + "ĠERR": 10165, + ".Dis": 10166, + "ĠUtil": 10167, + "âĢľI": 10168, + "\\'": 10169, + "?)": 10170, + "/>Ċ": 10171, + "Ġemot": 10172, + "Ġinfluence": 10173, + "ĠAfrica": 10174, + "atters": 10175, + "Ùħ": 10176, + ".session": 10177, + "Ġchief": 10178, + "ĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉ": 10179, + "Ġtom": 10180, + "cluded": 10181, + "serial": 10182, + "_handler": 10183, + ".Type": 10184, + "aped": 10185, + "Ġpolicies": 10186, + "-ex": 10187, + "-tr": 10188, + "blank": 10189, + "merce": 10190, + "Ġcoverage": 10191, + "Ġrc": 10192, + "_matrix": 10193, + "_box": 10194, + "Ġcharges": 10195, + "ĠBoston": 10196, + "Pe": 10197, + "Ġcircum": 10198, + "Ġfilled": 10199, + "Ġnorth": 10200, + "ictureBox": 10201, + "ĉres": 10202, + "è®": 10203, + "Ġtermin": 10204, + "Ġ[âĢ¦": 10205, + "IRECT": 10206, + "Ġber": 10207, + "Ġ\"../../": 10208, + "retch": 10209, + ".code": 10210, + "_col": 10211, + "ĠGovernment": 10212, + "Ġargv": 10213, + "ĠLord": 10214, + "asi": 10215, + "Exec": 10216, + "ĉlet": 10217, + "vertis": 10218, + "Ġdiscussion": 10219, + "enance": 10220, + "outube": 10221, + "typeof": 10222, + "Ġserved": 10223, + "ĠPut": 10224, + "ĉx": 10225, + "Ġsweet": 10226, + "Before": 10227, + "ategy": 10228, + ".of": 10229, + "ĠMaterial": 10230, + "Sort": 10231, + "ONT": 10232, + "igital": 10233, + "Why": 10234, + "Ġsust": 10235, + "Ġç": 10236, + "abet": 10237, + "Ġsegment": 10238, + "Ġ[],Ċ": 10239, + "ĠMuslim": 10240, + "ĠfindViewById": 10241, + "cut": 10242, + "_TEXT": 10243, + "ĠMary": 10244, + "Ġloved": 10245, + "Ġlie": 10246, + "ĠJO": 10247, + "Ġisset": 10248, + "month": 10249, + "Ġprime": 10250, + "ti": 10251, + "ĠCarol": 10252, + "Use": 10253, + "ĠPop": 10254, + "ĠSave": 10255, + "Interval": 10256, + "execute": 10257, + "dy": 10258, + "ĠIran": 10259, + "_cont": 10260, + "ĉT": 10261, + "Ġphase": 10262, + "checkbox": 10263, + "week": 10264, + "Ġhide": 10265, + "Ġtil": 10266, + "Ġju": 10267, + "Custom": 10268, + "burg": 10269, + "/M": 10270, + "TON": 10271, + "Ġquant": 10272, + "Ġrub": 10273, + "ixels": 10274, + "Ġinstalled": 10275, + "Ġdump": 10276, + "Ġproperly": 10277, + "(List": 10278, + "Ġdecide": 10279, + "apply": 10280, + "Has": 10281, + "Ġkeeping": 10282, + "Ġcitizens": 10283, + "Ġjoint": 10284, + "pool": 10285, + "Socket": 10286, + "_op": 10287, + "Ġweapon": 10288, + "gnore": 10289, + "ĠExec": 10290, + "otten": 10291, + "ĠMS": 10292, + "Ġ(-": 10293, + "ĠReview": 10294, + "Ġexamples": 10295, + "Ġtight": 10296, + "!(": 10297, + "DP": 10298, + "ĠMessageBox": 10299, + "Ġphotograph": 10300, + "URI": 10301, + "ét": 10302, + "low": 10303, + "ĠGrand": 10304, + ".persistence": 10305, + "Ġmaintain": 10306, + "Ġnums": 10307, + "Ġzip": 10308, + "ials": 10309, + "ĠGets": 10310, + "peg": 10311, + "ĠBuffer": 10312, + "~~~~": 10313, + "rastructure": 10314, + "ĠPL": 10315, + "uen": 10316, + "obby": 10317, + "sizeof": 10318, + "Ġpic": 10319, + "Ġseed": 10320, + "Ġexperienced": 10321, + "Ġodd": 10322, + "Ġkick": 10323, + "Ġprocedure": 10324, + "avigator": 10325, + "-on": 10326, + ",j": 10327, + "ĠAlthough": 10328, + "ĠuserId": 10329, + "accept": 10330, + "Blue": 10331, + "IColor": 10332, + "layer": 10333, + "available": 10334, + "Ġends": 10335, + ".table": 10336, + "Ġdataset": 10337, + "bus": 10338, + "Ġexplain": 10339, + "(pro": 10340, + "ĠCommittee": 10341, + "Ġnoted": 10342, + "]:Ċ": 10343, + "Dim": 10344, + "stdio": 10345, + ".\",Ċ": 10346, + "_source": 10347, + "ĠWeek": 10348, + "ĠEdge": 10349, + "Ġoperating": 10350, + "Ġeste": 10351, + "ipl": 10352, + "agination": 10353, + "Ġproceed": 10354, + "Ġanimation": 10355, + ".Models": 10356, + "ĠWatch": 10357, + "iat": 10358, + "Ġoppon": 10359, + "/A": 10360, + "Report": 10361, + "Ġsounds": 10362, + "_buf": 10363, + "IELD": 10364, + "Ġbund": 10365, + "ĉget": 10366, + ".pr": 10367, + "(tmp": 10368, + "Ġkid": 10369, + ">ĊĊĊ": 10370, + "Ġyang": 10371, + "NotFound": 10372, + "ÑĨ": 10373, + "math": 10374, + "@gmail": 10375, + "ĠLIMIT": 10376, + "redients": 10377, + "Ġvent": 10378, + "avigate": 10379, + "Look": 10380, + "Ġreligious": 10381, + "Ġrand": 10382, + "rio": 10383, + "(GL": 10384, + "_ip": 10385, + "uan": 10386, + "iciency": 10387, + "ĠChange": 10388, + ">čĊčĊ": 10389, + "ĠEntity": 10390, + "Ġrencontre": 10391, + "ĠRet": 10392, + "plan": 10393, + "én": 10394, + "BOOL": 10395, + "uries": 10396, + "train": 10397, + "Definition": 10398, + "============": 10399, + "zz": 10400, + "Animation": 10401, + "ĠOK": 10402, + "_menu": 10403, + ".bl": 10404, + "_score": 10405, + "Ġacad": 10406, + "(System": 10407, + "Ġrefresh": 10408, + "'=>$": 10409, + ".Graphics": 10410, + "amento": 10411, + "pid": 10412, + "tc": 10413, + "Ġtips": 10414, + "Ġhomes": 10415, + "Ġfuel": 10416, + "âĸ": 10417, + "_helper": 10418, + "ĠĠčĊ": 10419, + "ĠRoom": 10420, + ".Close": 10421, + "_attr": 10422, + "ĠMount": 10423, + "ĠEv": 10424, + "arser": 10425, + "_top": 10426, + "eah": 10427, + "ĠDelete": 10428, + "ãĢį": 10429, + "uke": 10430, + "Ġusage": 10431, + "aria": 10432, + "_dev": 10433, + "Ġtexture": 10434, + "Ġconversation": 10435, + "eper": 10436, + "Bean": 10437, + "done": 10438, + "nonatomic": 10439, + "ĠSecond": 10440, + "Ġshooting": 10441, + "_pre": 10442, + "Components": 10443, + "Ġ]ĊĊ": 10444, + "__,": 10445, + "stitution": 10446, + ".Char": 10447, + ">();ĊĊ": 10448, + "Ġpresented": 10449, + "Ġwa": 10450, + "oker": 10451, + "-ĊĊ": 10452, + "iner": 10453, + "Ġbecoming": 10454, + "Ġincident": 10455, + "Att": 10456, + "Ġrevealed": 10457, + "forc": 10458, + "Ġboot": 10459, + ".page": 10460, + "Enumerator": 10461, + "_->": 10462, + "Photo": 10463, + "Ġspring": 10464, + ".\",": 10465, + "ĠDictionary": 10466, + "BJECT": 10467, + "Ġlocations": 10468, + "Ġsamples": 10469, + "InputStream": 10470, + "ĠBrown": 10471, + "Ġstats": 10472, + "quality": 10473, + "Ñħ": 10474, + "-dis": 10475, + "Ġhelping": 10476, + "Ġped": 10477, + "(se": 10478, + "ĠWho": 10479, + "alian": 10480, + "internal": 10481, + "Ġft": 10482, + ">().": 10483, + "->{": 10484, + "Ġmine": 10485, + "Ġsector": 10486, + "Ġgro": 10487, + "Ġopportunities": 10488, + "Ġü": 10489, + "Ġmp": 10490, + "Ġalleged": 10491, + "Ġdoubt": 10492, + "Mouse": 10493, + "About": 10494, + "_part": 10495, + "Ġchair": 10496, + "Ġstopped": 10497, + "loop": 10498, + "entities": 10499, + "Ġapps": 10500, + "ansion": 10501, + "Ġmental": 10502, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 10503, + "FR": 10504, + "Ġdefend": 10505, + "care": 10506, + "Ġideal": 10507, + "/api": 10508, + "urface": 10509, + "Ġele": 10510, + "ulator": 10511, + "ĠRights": 10512, + "anguages": 10513, + "Ġfunds": 10514, + "Ġadapt": 10515, + "Attributes": 10516, + "Ġdeploy": 10517, + "opts": 10518, + "Ġvalidation": 10519, + "Ġconcerns": 10520, + "uce": 10521, + ".num": 10522, + "ulture": 10523, + "ila": 10524, + "Ġcup": 10525, + "Ġpure": 10526, + ".Fore": 10527, + "ĠHashMap": 10528, + ".valueOf": 10529, + "asm": 10530, + "MO": 10531, + "Ġcs": 10532, + "Ġstores": 10533, + "Ġ************************************************************************": 10534, + "Ġcommunication": 10535, + "mem": 10536, + ".EventHandler": 10537, + ".Status": 10538, + "_right": 10539, + ".setOn": 10540, + "Sheet": 10541, + "Ġidentify": 10542, + "enerated": 10543, + "ordered": 10544, + "Ġ\"[": 10545, + "Ġswe": 10546, + "Condition": 10547, + "ĠAccording": 10548, + "Ġprepare": 10549, + "Ġrob": 10550, + "Pool": 10551, + "Ġsport": 10552, + "rv": 10553, + "ĠRouter": 10554, + "Ġalternative": 10555, + "([]": 10556, + "ĠChicago": 10557, + "ipher": 10558, + "ische": 10559, + "ĠDirector": 10560, + "kl": 10561, + "ĠWil": 10562, + "keys": 10563, + "Ġmysql": 10564, + "Ġwelcome": 10565, + "king": 10566, + "ĠManager": 10567, + "Ġcaught": 10568, + ")}Ċ": 10569, + "Score": 10570, + "_PR": 10571, + "Ġsurvey": 10572, + "hab": 10573, + "Headers": 10574, + "ADER": 10575, + "Ġdecor": 10576, + "Ġturns": 10577, + "Ġradius": 10578, + "errupt": 10579, + "Cor": 10580, + "Ġmel": 10581, + "Ġintr": 10582, + "(q": 10583, + "ĠAC": 10584, + "amos": 10585, + "MAX": 10586, + "ĠGrid": 10587, + "ĠJesus": 10588, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 10589, + ".DE": 10590, + "Ġts": 10591, + "Ġlinked": 10592, + "free": 10593, + "ĠQt": 10594, + "Ġ/**čĊ": 10595, + "Ġfaster": 10596, + "ctr": 10597, + "_J": 10598, + "DT": 10599, + ".Check": 10600, + "Ġcombination": 10601, + "Ġintended": 10602, + "-the": 10603, + "-type": 10604, + "ectors": 10605, + "ami": 10606, + "uting": 10607, + "Ġuma": 10608, + "XML": 10609, + "UCT": 10610, + "Ap": 10611, + "ĠRandom": 10612, + "Ġran": 10613, + ".sort": 10614, + "Ġsorted": 10615, + ".Un": 10616, + "_PER": 10617, + "itory": 10618, + "Ġpriority": 10619, + "ĠGal": 10620, + "ĠOld": 10621, + "hot": 10622, + "ĠDisplay": 10623, + "(sub": 10624, + "_TH": 10625, + "_Y": 10626, + "ĠCare": 10627, + "loading": 10628, + "Kind": 10629, + "_handle": 10630, + ",,": 10631, + "rase": 10632, + "_replace": 10633, + ".addEventListener": 10634, + "ĠRT": 10635, + "Ġentered": 10636, + "gers": 10637, + "Ġich": 10638, + "(start": 10639, + "/app": 10640, + "Ġbrother": 10641, + "Memory": 10642, + "Outlet": 10643, + "Ġutf": 10644, + "prec": 10645, + "Ġnavigation": 10646, + "ORK": 10647, + "Ġdst": 10648, + "Detail": 10649, + "Ġaudience": 10650, + "Ġdur": 10651, + "Ġcluster": 10652, + "unched": 10653, + "Ġ],": 10654, + "Ġcomfortable": 10655, + ".values": 10656, + "ĠTotal": 10657, + "Ġsnap": 10658, + "Ġstandards": 10659, + "Ġperformed": 10660, + "hand": 10661, + "(\"@": 10662, + "åŃ": 10663, + "Ġphil": 10664, + "ibr": 10665, + "trim": 10666, + "Ġforget": 10667, + "Ġdoctor": 10668, + ".TextBox": 10669, + "icons": 10670, + ",s": 10671, + "ĠOp": 10672, + "Sm": 10673, + "Stop": 10674, + "ĉList": 10675, + "ĉu": 10676, + "Comment": 10677, + "_VERSION": 10678, + ".Xtra": 10679, + "Person": 10680, + "rb": 10681, + "LOB": 10682, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 10683, + "ĠCentral": 10684, + "ICK": 10685, + "raq": 10686, + "Ġputting": 10687, + "Ġmd": 10688, + "ĠLove": 10689, + "Program": 10690, + "Border": 10691, + "oor": 10692, + "Ġallowing": 10693, + "after": 10694, + "Ġentries": 10695, + "ĠMaybe": 10696, + "]).": 10697, + "ĠShort": 10698, + ")\\": 10699, + ".now": 10700, + "friend": 10701, + "Ġprefer": 10702, + "ĠGPIO": 10703, + "osis": 10704, + "ĠGameObject": 10705, + "Ġskip": 10706, + "Ġcompetition": 10707, + "_match": 10708, + "lications": 10709, + "_CONT": 10710, + ".groupBox": 10711, + "Ġals": 10712, + "\"We": 10713, + "_eq": 10714, + "lan": 10715, + "_search": 10716, + "ĠMusic": 10717, + "asis": 10718, + "Ġbind": 10719, + "ĠIsland": 10720, + "rum": 10721, + "(E": 10722, + "Ġseat": 10723, + "Video": 10724, + "Ġack": 10725, + "reek": 10726, + "={()": 10727, + "Ġrating": 10728, + "Ġrestaurant": 10729, + "DEX": 10730, + "(buf": 10731, + "pping": 10732, + "uality": 10733, + "Ġleague": 10734, + "Ġfocused": 10735, + "apon": 10736, + "$data": 10737, + "CLUD": 10738, + "CLUDING": 10739, + "Ġabsolute": 10740, + "(query": 10741, + "Ġtells": 10742, + "Ang": 10743, + "Ġcommunities": 10744, + "Ġhonest": 10745, + "oking": 10746, + "Ġapart": 10747, + "arity": 10748, + "/$": 10749, + "_module": 10750, + "ĠEnc": 10751, + ".an": 10752, + ".Config": 10753, + "Cre": 10754, + "Ġshock": 10755, + "ĠArab": 10756, + "IENT": 10757, + "/re": 10758, + "Ġretrie": 10759, + "ycler": 10760, + "isa": 10761, + "ĠOrgan": 10762, + ".graph": 10763, + "Ġí": 10764, + "ĠBAS": 10765, + "Enum": 10766, + "Ġpossibly": 10767, + "ÑĢаÐ": 10768, + "ĠJapanese": 10769, + "Ġcraft": 10770, + "ĠPlace": 10771, + "Ġtalent": 10772, + "Ġfunding": 10773, + "Ġconfirmed": 10774, + "Ġcycle": 10775, + "/x": 10776, + "GE": 10777, + "Ġhearing": 10778, + "Ġplants": 10779, + "Ġmouth": 10780, + "pages": 10781, + "oria": 10782, + "ĠRemove": 10783, + "_total": 10784, + "Ġod": 10785, + "ollapse": 10786, + "door": 10787, + "Ġbought": 10788, + "Ġaddr": 10789, + "ARCH": 10790, + "_dim": 10791, + "dden": 10792, + "Ġdecades": 10793, + "REQUEST": 10794, + "Ġversions": 10795, + "fire": 10796, + "Ġmoves": 10797, + "fb": 10798, + "Ġcoffee": 10799, + ".connect": 10800, + "ĠRow": 10801, + "Ġschema": 10802, + "Scope": 10803, + "-Type": 10804, + "Ġfighting": 10805, + "Ġretail": 10806, + "Ġmodified": 10807, + "TF": 10808, + "Files": 10809, + "nie": 10810, + "_command": 10811, + "stone": 10812, + "ĠÑĤ": 10813, + "_thread": 10814, + "Ġbond": 10815, + "ĠDevelopment": 10816, + "Ġpt": 10817, + "FORM": 10818, + "plet": 10819, + "Ġidentified": 10820, + "cpp": 10821, + "Ġcoding": 10822, + "oked": 10823, + "ĠMaster": 10824, + "IDTH": 10825, + "Ġresidents": 10826, + "redit": 10827, + "ĠPhoto": 10828, + "=-": 10829, + "unte": 10830, + "ateur": 10831, + "_STATE": 10832, + "ĠSing": 10833, + "Ġsheet": 10834, + ".val": 10835, + "orse": 10836, + "Ġhers": 10837, + "Ġdetermined": 10838, + "Common": 10839, + "Ġwed": 10840, + "_queue": 10841, + "PH": 10842, + "ĠAtl": 10843, + "cred": 10844, + "/LICENSE": 10845, + "Ġmes": 10846, + "Ġadvanced": 10847, + ".java": 10848, + ".Sh": 10849, + "Go": 10850, + "kill": 10851, + "fp": 10852, + "_settings": 10853, + "Ġpal": 10854, + "Ġtruck": 10855, + "Ġcombined": 10856, + "Ġ\"${": 10857, + "ĠCorpor": 10858, + "Ġjoined": 10859, + "ĠJose": 10860, + "ĠCup": 10861, + "uns": 10862, + "estival": 10863, + "levision": 10864, + "Ġbroken": 10865, + "Ġmarriage": 10866, + "ĠWestern": 10867, + "Ġrepresents": 10868, + "ĠTitle": 10869, + "Ġss": 10870, + ".Ass": 10871, + "ongoose": 10872, + "iento": 10873, + "<>();Ċ": 10874, + "Ġabsolutely": 10875, + "Ġsmooth": 10876, + "TERN": 10877, + "ĠUnless": 10878, + "Word": 10879, + "Ġmerge": 10880, + "igan": 10881, + "ĠVol": 10882, + "Ġnn": 10883, + ".getId": 10884, + "Ġз": 10885, + "Ġsexy": 10886, + "Ġseeking": 10887, + "Single": 10888, + ".this": 10889, + "Ġkom": 10890, + "bound": 10891, + ";\"": 10892, + "ĠfontSize": 10893, + "_df": 10894, + "Ġinjury": 10895, + "(H": 10896, + "Ġissued": 10897, + "_END": 10898, + ":self": 10899, + "Ġpatch": 10900, + "Ġleaves": 10901, + "Ġadopt": 10902, + "FileName": 10903, + "ãĢIJ": 10904, + "Ġexecutive": 10905, + "ĠByte": 10906, + "]))Ċ": 10907, + "Ġnu": 10908, + "outing": 10909, + "cluding": 10910, + "-R": 10911, + ".options": 10912, + "Ġsubstant": 10913, + "avax": 10914, + "ĠBUT": 10915, + "Ġtechnical": 10916, + "Ġtwice": 10917, + "Ġmás": 10918, + "Ġunivers": 10919, + "yr": 10920, + "Ġdrag": 10921, + "ĠDC": 10922, + "Ġsed": 10923, + "Ġbot": 10924, + "ĠPal": 10925, + "ĠHall": 10926, + "forcement": 10927, + "Ġauch": 10928, + ".mod": 10929, + "notation": 10930, + "_files": 10931, + ".line": 10932, + "_flag": 10933, + "[name": 10934, + "Ġresolution": 10935, + "Ġbott": 10936, + "(\"[": 10937, + "ende": 10938, + "(arr": 10939, + "Free": 10940, + "(@\"": 10941, + "ĠDistrict": 10942, + "PEC": 10943, + ":-": 10944, + "Picker": 10945, + "ĠJo": 10946, + "ĠĠĠĠĠĊ": 10947, + "ĠRiver": 10948, + "_rows": 10949, + "Ġhelpful": 10950, + "Ġmassive": 10951, + "---Ċ": 10952, + "Ġmeasures": 10953, + "ĠRuntime": 10954, + "Ġworry": 10955, + "ĠSpec": 10956, + "ĉD": 10957, + "ãĢij": 10958, + "Ġ){Ċ": 10959, + "Ġworse": 10960, + "(filename": 10961, + "Ġlay": 10962, + "Ġmagic": 10963, + "ĠTheir": 10964, + "oul": 10965, + "stroy": 10966, + "ĠWhere": 10967, + "Ġsudden": 10968, + "Ġdefe": 10969, + "Ġbinding": 10970, + "Ġflight": 10971, + "ĠOnInit": 10972, + "ĠWomen": 10973, + "ĠPolicy": 10974, + "Ġdrugs": 10975, + "ishing": 10976, + "('../": 10977, + "ĠMel": 10978, + "peat": 10979, + "tor": 10980, + "Ġproposed": 10981, + "Ġstated": 10982, + "_RES": 10983, + "Ġeast": 10984, + "ĠCONDITION": 10985, + "_desc": 10986, + "Ġwinning": 10987, + "folio": 10988, + "Mapper": 10989, + "ĠPan": 10990, + "ĠAnge": 10991, + ".servlet": 10992, + "Ġcopies": 10993, + "LM": 10994, + "Ġvm": 10995, + "åį": 10996, + "Ġdictionary": 10997, + "Seg": 10998, + "elines": 10999, + "ĠSend": 11000, + "Ġiron": 11001, + "ĠFort": 11002, + ".domain": 11003, + "Ġdebate": 11004, + "NotNull": 11005, + "eq": 11006, + "acher": 11007, + "lf": 11008, + "ĉfmt": 11009, + "Ġlawy": 11010, + "ÄŁ": 11011, + "ĠMen": 11012, + "Ġtrim": 11013, + "(NULL": 11014, + "Ġ!!": 11015, + "Ġpad": 11016, + "Ġfollows": 11017, + "\"][\"": 11018, + "requ": 11019, + "ĠEp": 11020, + ".github": 11021, + "(img": 11022, + "eto": 11023, + "('\\": 11024, + "Services": 11025, + "umbnail": 11026, + "_main": 11027, + "pleted": 11028, + "fortunately": 11029, + "Ġwindows": 11030, + "Ġplane": 11031, + "ĠConnection": 11032, + ".local": 11033, + "uard": 11034, + "}\\": 11035, + "==\"": 11036, + "andon": 11037, + "ĠRoy": 11038, + "west": 11039, + "iginal": 11040, + "emies": 11041, + "itz": 11042, + "'):Ċ": 11043, + "ĠPeter": 11044, + "Ġtough": 11045, + "Ġreduced": 11046, + "Ġcalculate": 11047, + "Ġrapid": 11048, + "customer": 11049, + "Ġefficient": 11050, + "Ġmedium": 11051, + "Ġfell": 11052, + ".ref": 11053, + "ĠCas": 11054, + "Ġfeedback": 11055, + "Speed": 11056, + "(output": 11057, + "aje": 11058, + "Ġcategories": 11059, + "Ġfee": 11060, + "};": 11061, + "Ġdeleted": 11062, + "reh": 11063, + "Ġproof": 11064, + "Desc": 11065, + "Build": 11066, + "Ġsides": 11067, + ".ArrayList": 11068, + "-%": 11069, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 11070, + "ر": 11071, + ".match": 11072, + "ли": 11073, + "Ġfeels": 11074, + "Ġachieve": 11075, + "Ġclim": 11076, + "_ON": 11077, + "ĠCD": 11078, + "Ġteacher": 11079, + "_current": 11080, + "bn": 11081, + "_PL": 11082, + "isting": 11083, + "Enable": 11084, + "GEN": 11085, + "Ġtv": 11086, + "Ġsock": 11087, + "Ġplays": 11088, + "Ġdiscount": 11089, + "ĠKE": 11090, + "ĠDebug": 11091, + "Fore": 11092, + "ĠIraq": 11093, + "Ġappearance": 11094, + "Mon": 11095, + "Ġstyled": 11096, + "ĠHuman": 11097, + "iot": 11098, + "ĠHistory": 11099, + "Ġsac": 11100, + "ĠCollection": 11101, + "Ġrecommended": 11102, + ".Selected": 11103, + "Ġorganizations": 11104, + "Ġdiscovered": 11105, + "cohol": 11106, + "adas": 11107, + "ĠThomas": 11108, + "May": 11109, + "Ġconserv": 11110, + "Ġdomin": 11111, + "ĠFollow": 11112, + "ĠSection": 11113, + "ĠThanks": 11114, + "Username": 11115, + "Ġrecipe": 11116, + "Ġwonderful": 11117, + ".sleep": 11118, + "_if": 11119, + "ĉĊĉĊ": 11120, + "orno": 11121, + "Ġru": 11122, + "_target": 11123, + ".\"\"": 11124, + "à¦": 11125, + "EventArgs": 11126, + "Ġinputs": 11127, + "Ġfif": 11128, + "Ġvision": 11129, + "cy": 11130, + "ĠSeries": 11131, + ")(((": 11132, + "Ġtrading": 11133, + "Ġmarker": 11134, + "Begin": 11135, + "Ġtypically": 11136, + "Ġcauses": 11137, + "dropdown": 11138, + "_DEBUG": 11139, + "Ġdetect": 11140, + "country": 11141, + "!\");Ċ": 11142, + "ĉR": 11143, + "appy": 11144, + "Ġcref": 11145, + "('<": 11146, + "\"=>": 11147, + "ĠLE": 11148, + "reader": 11149, + "Ġadministr": 11150, + "õ": 11151, + "ucket": 11152, + "Ġfashion": 11153, + ".char": 11154, + "izar": 11155, + "Ġdisable": 11156, + "Ġsuc": 11157, + "ĠLive": 11158, + "issue": 11159, + "Ġmetadata": 11160, + "flags": 11161, + "ĠðŁ": 11162, + "Ġcommitted": 11163, + "Ġva": 11164, + "Ġrough": 11165, + "Ġ'''Ċ": 11166, + "Ġhighlight": 11167, + "_vars": 11168, + "VO": 11169, + "Ġencoding": 11170, + "-Z": 11171, + "_sign": 11172, + "$(\"#": 11173, + "Ġrain": 11174, + "reatest": 11175, + "ĠEND": 11176, + "Selection": 11177, + "Ġcandidates": 11178, + "Ġsav": 11179, + ".Empty": 11180, + "Ġdecisions": 11181, + "Ġcollabor": 11182, + "ridge": 11183, + "feed": 11184, + "ression": 11185, + "Ġpersons": 11186, + "VM": 11187, + "ega": 11188, + "_BIT": 11189, + "According": 11190, + "acked": 11191, + "Ġdollars": 11192, + "_loss": 11193, + "ĠCost": 11194, + "}\"Ċ": 11195, + "Notification": 11196, + "Ġprostit": 11197, + "Ġauthority": 11198, + ".rec": 11199, + "Ġspokes": 11200, + "ĠToday": 11201, + "istant": 11202, + "ĠHead": 11203, + "âĢĿ.": 11204, + "ertainment": 11205, + "cean": 11206, + "culate": 11207, + "Ġven": 11208, + "However": 11209, + "_arr": 11210, + "Ġtokens": 11211, + "Graph": 11212, + "ĠJud": 11213, + "ĠVirgin": 11214, + "ĠSerial": 11215, + "unning": 11216, + "Mutable": 11217, + "agers": 11218, + ".csv": 11219, + "Ġdeveloping": 11220, + "Ġinstructions": 11221, + "Ġpromise": 11222, + "Ġrequested": 11223, + "_encode": 11224, + "/\"": 11225, + "ĠIcon": 11226, + "uilt": 11227, + "-day": 11228, + "Ġintelligence": 11229, + ".IS": 11230, + "ĠObservable": 11231, + "ĠHard": 11232, + "Bool": 11233, + "idential": 11234, + ".Anchor": 11235, + "Ġselling": 11236, + "CI": 11237, + "AGES": 11238, + "tle": 11239, + "bur": 11240, + "UFFER": 11241, + "RY": 11242, + "Ġbigger": 11243, + "Ġrat": 11244, + "Ġfamous": 11245, + "Ġtypename": 11246, + "Ġexplained": 11247, + "}}Ċ": 11248, + "Ġnuclear": 11249, + "-N": 11250, + "Ġcrisis": 11251, + "ĠEnter": 11252, + "Ġanswers": 11253, + "/${": 11254, + "/pl": 11255, + "Ġsequ": 11256, + "_next": 11257, + "mask": 11258, + "Ġstanding": 11259, + "Ġplenty": 11260, + "ĠCross": 11261, + "ĉret": 11262, + "dro": 11263, + "ĠCast": 11264, + "=true": 11265, + "ĠChris": 11266, + "icio": 11267, + "ĠMike": 11268, + "Decimal": 11269, + "addComponent": 11270, + "Len": 11271, + "Ġcock": 11272, + "Ġ#{": 11273, + "URN": 11274, + "": 11403, + "Ġ*=": 11404, + "ĠPS": 11405, + "Ġdangerous": 11406, + "[p": 11407, + "OME": 11408, + "Other": 11409, + "ĠStringBuilder": 11410, + "Points": 11411, + "heading": 11412, + "Ġcurrency": 11413, + "Ġpercentage": 11414, + "_API": 11415, + "Ġclassic": 11416, + "thead": 11417, + "ĠMO": 11418, + "FE": 11419, + "Idx": 11420, + "await": 11421, + "Ġè": 11422, + "Ġaccident": 11423, + "Ġvariant": 11424, + "Ġmyst": 11425, + "ĠLand": 11426, + "ĠBre": 11427, + "Ġharm": 11428, + "ĠAcc": 11429, + "Ġcharged": 11430, + "iones": 11431, + "Visibility": 11432, + "arry": 11433, + "ĠLanguage": 11434, + "Ġwalking": 11435, + "\".ĊĊ": 11436, + "ifer": 11437, + "Ġleadership": 11438, + ".From": 11439, + "ynam": 11440, + "Ġtimestamp": 11441, + "ipt": 11442, + "ĠHas": 11443, + "REFER": 11444, + "ĠIts": 11445, + "Ġlistener": 11446, + "UTE": 11447, + "_description": 11448, + "Ġexperiences": 11449, + "Ġcreates": 11450, + "RS": 11451, + "cart": 11452, + "black": 11453, + "Ġchoices": 11454, + "war": 11455, + "Ġ'''": 11456, + "Ġordered": 11457, + "Ġevening": 11458, + "Ġpil": 11459, + "Ġtun": 11460, + "ĠBad": 11461, + "(app": 11462, + "random": 11463, + "Ġexplicit": 11464, + "Ġarrived": 11465, + "Ġfly": 11466, + "Ġeconom": 11467, + "-mail": 11468, + "Ġlists": 11469, + "Ġarchitect": 11470, + "ĠPay": 11471, + "Ġds": 11472, + "ĠSol": 11473, + "Ġvehicles": 11474, + "Hz": 11475, + "-com": 11476, + "Ġking": 11477, + "_equal": 11478, + "ĠHelp": 11479, + "Ġabuse": 11480, + "--;Ċ": 11481, + "Ġextr": 11482, + "Ġchemical": 11483, + "ä¿": 11484, + "Ġorient": 11485, + "Ġbreath": 11486, + "ĠSpace": 11487, + "(element": 11488, + "wait": 11489, + "DED": 11490, + "igma": 11491, + "Ġentr": 11492, + "Ġsob": 11493, + "-name": 11494, + "Ġaffected": 11495, + "ika": 11496, + "Ġcoal": 11497, + "_work": 11498, + "Ġhundreds": 11499, + "Ġpolitics": 11500, + "subject": 11501, + "Ġconsumer": 11502, + "ANGE": 11503, + "Ġrepeated": 11504, + "Send": 11505, + "Ġ#[": 11506, + "Ġprotocol": 11507, + "Ġleads": 11508, + "useum": 11509, + "Every": 11510, + "Import": 11511, + "(count": 11512, + "Ġchallenges": 11513, + "Ġnovel": 11514, + "Ġdepart": 11515, + "bits": 11516, + ".Current": 11517, + "Ġ`${": 11518, + "oting": 11519, + "(\\": 11520, + "Ġcreative": 11521, + "Ġbuff": 11522, + "Ġintroduced": 11523, + "usic": 11524, + "modules": 11525, + "Are": 11526, + "-doc": 11527, + "language": 11528, + "_cache": 11529, + "Ġtod": 11530, + "?>{{": 11764, + "ĠResource": 11765, + "ĠStandard": 11766, + "ĠPrem": 11767, + "updated": 11768, + "ivalent": 11769, + "Ġassets": 11770, + "_temp": 11771, + "Ġinterests": 11772, + "Ġhardware": 11773, + "ĠRom": 11774, + "ĠShare": 11775, + "Ġ''Ċ": 11776, + "Ġ*,": 11777, + "ĠTake": 11778, + "ĠImages": 11779, + "_CHECK": 11780, + "(typeof": 11781, + "ĠJun": 11782, + "\\<^": 11783, + "Ġliqu": 11784, + "Ġworst": 11785, + "ymbols": 11786, + "ĉĉĉĠĠĠ": 11787, + "Ġdrivers": 11788, + "ĠDocument": 11789, + "eno": 11790, + "ĠTechnology": 11791, + "Ġapproved": 11792, + "umps": 11793, + "Ġsnow": 11794, + "formance": 11795, + "_ASSERT": 11796, + "uits": 11797, + "ÙĨ": 11798, + "Ġdifferences": 11799, + ".Visible": 11800, + "ĉĉĉčĊ": 11801, + "ĠPs": 11802, + "_fetch": 11803, + "Ġtodo": 11804, + ".',Ċ": 11805, + "Ġsel": 11806, + "urers": 11807, + "invalid": 11808, + "Ġtweet": 11809, + "VEL": 11810, + "Ġresearchers": 11811, + "Ġsprintf": 11812, + "ĠRO": 11813, + "Ġpel": 11814, + ".Trans": 11815, + "Ġillegal": 11816, + "dialog": 11817, + "smarty": 11818, + "lg": 11819, + "_MIN": 11820, + "Ġhero": 11821, + "final": 11822, + "Ġpp": 11823, + ".Le": 11824, + "Ġci": 11825, + "ĉRT": 11826, + "Ġsuggested": 11827, + "pdf": 11828, + "aching": 11829, + "ĠRo": 11830, + "ĠProperties": 11831, + "ĠSi": 11832, + "Ġbuying": 11833, + "Ġmu": 11834, + "Ġlands": 11835, + "ifiers": 11836, + "ĠFILE": 11837, + "ROUP": 11838, + "Ġholder": 11839, + "ĠSon": 11840, + "Ġsympt": 11841, + ".route": 11842, + ")?": 11843, + "Ġargc": 11844, + "Ġfort": 11845, + "Ġcasino": 11846, + "_category": 11847, + "Ġforum": 11848, + "prefix": 11849, + "apture": 11850, + "Tube": 11851, + "ems": 11852, + "imize": 11853, + "Ġnue": 11854, + "aus": 11855, + "course": 11856, + "ATOR": 11857, + "()),": 11858, + "Advertis": 11859, + "INGS": 11860, + "Ġacknow": 11861, + "ĠKorea": 11862, + "pling": 11863, + "Ġworker": 11864, + "PLIED": 11865, + "hal": 11866, + "ĠRichard": 11867, + "Elements": 11868, + "ĉĉĉĠ": 11869, + "star": 11870, + "Ġrelationships": 11871, + "Ġcheap": 11872, + "ACH": 11873, + "ĠXML": 11874, + ",&": 11875, + "ĠLouis": 11876, + "Ġride": 11877, + "_FAIL": 11878, + "Ġchunk": 11879, + "[s": 11880, + "_OUT": 11881, + "Ġchosen": 11882, + "_[": 11883, + "/(": 11884, + "ĠJeff": 11885, + "_sl": 11886, + "priv": 11887, + "ĠCanadian": 11888, + "Ġunable": 11889, + "_FLAG": 11890, + "Ġnos": 11891, + "high": 11892, + "Ġlift": 11893, + "fun": 11894, + "(){": 11895, + "elly": 11896, + "yclerView": 11897, + "_as": 11898, + "_LIST": 11899, + "Ġradi": 11900, + ".getValue": 11901, + "ĠAngeles": 11902, + "ĠSpan": 11903, + "_instance": 11904, + "itors": 11905, + "Ġmigration": 11906, + "AK": 11907, + "Oh": 11908, + "®": 11909, + ".selected": 11910, + "ĠGT": 11911, + "Ġadvance": 11912, + "ĠStyle": 11913, + ".DataGridView": 11914, + "ection": 11915, + "Ñİ": 11916, + "pio": 11917, + "rog": 11918, + "Ġshopping": 11919, + "ĠRect": 11920, + "Illuminate": 11921, + "OU": 11922, + "ĉarray": 11923, + "Ġsubstantial": 11924, + "Ġpregn": 11925, + "Ġpromote": 11926, + "IEW": 11927, + ".Layout": 11928, + "Ġsigns": 11929, + "/.": 11930, + "Ġletters": 11931, + "Board": 11932, + "ctrl": 11933, + "\"\\": 11934, + "ĠJones": 11935, + "Ġvertex": 11936, + "Ġja": 11937, + "Ġaffili": 11938, + "Ġwealth": 11939, + "ĉdefault": 11940, + "Ġsignificantly": 11941, + "Ġec": 11942, + "Ġxs": 11943, + "actual": 11944, + ".per": 11945, + "_step": 11946, + "anvas": 11947, + "mac": 11948, + "Ġtransl": 11949, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 11950, + "Iterator": 11951, + "Ġoch": 11952, + "agnostic": 11953, + "ĠDuring": 11954, + "ĠDEFAULT": 11955, + "Ġtill": 11956, + "Ġsignature": 11957, + "Ġbird": 11958, + "ĠOl": 11959, + "ĠIr": 11960, + "HS": 11961, + "avatar": 11962, + "ESSAGE": 11963, + "Ġelev": 11964, + "Ġmt": 11965, + "ĠNav": 11966, + "Ġrelax": 11967, + "Ġplate": 11968, + "ITEM": 11969, + "(date": 11970, + ".not": 11971, + "Ġgrade": 11972, + "Ġ}),Ċ": 11973, + "?\"ĊĊ": 11974, + "iences": 11975, + "High": 11976, + "ĠDIS": 11977, + "disabled": 11978, + "QUI": 11979, + "Ġnoise": 11980, + "aux": 11981, + "ĠUP": 11982, + "osa": 11983, + "Ġvoc": 11984, + "Ġ))": 11985, + "ocom": 11986, + "_OFF": 11987, + "ĠDb": 11988, + "Lock": 11989, + ".eclipse": 11990, + ",d": 11991, + "ĠDraw": 11992, + "Ġ\"(": 11993, + "Ġvisited": 11994, + "ĠâĪ": 11995, + "Ġsucceed": 11996, + "Ġimpossible": 11997, + "aire": 11998, + "ĠTurn": 11999, + "Ġdish": 12000, + "FG": 12001, + "Ġsensor": 12002, + "ANN": 12003, + "aba": 12004, + "Ġsurg": 12005, + "]);čĊ": 12006, + "Ġfp": 12007, + "_an": 12008, + "-J": 12009, + "-G": 12010, + "ĠJob": 12011, + "Convert": 12012, + "ĠKEY": 12013, + "Ġauthors": 12014, + "_server": 12015, + "\\r": 12016, + "Ġ-*-": 12017, + "flex": 12018, + "Ġsoc": 12019, + "Ret": 12020, + "Ġsalt": 12021, + "ĠâĢ¦ĊĊ": 12022, + "ĠClear": 12023, + "(page": 12024, + "-danger": 12025, + "Ġrooms": 12026, + "conv": 12027, + "#{": 12028, + ".op": 12029, + "ĠArea": 12030, + "_SC": 12031, + "hen": 12032, + "Ġbegins": 12033, + "-y": 12034, + "Ġexcited": 12035, + "Ġignored": 12036, + "Ġbonus": 12037, + "student": 12038, + "ĠMember": 12039, + "Ġrelatively": 12040, + "ĠLow": 12041, + "ĠProdu": 12042, + "ateway": 12043, + "posure": 12044, + "Ġthick": 12045, + "aniel": 12046, + "(view": 12047, + "ĠCrush": 12048, + "Extension": 12049, + "Il": 12050, + "eed": 12051, + "LOC": 12052, + ".im": 12053, + ".Items": 12054, + "Ġconflict": 12055, + ".prevent": 12056, + "ĠonCreate": 12057, + "uv": 12058, + "iser": 12059, + "Ġwave": 12060, + "Mar": 12061, + "ĠCommunity": 12062, + "iche": 12063, + "ĠNothing": 12064, + "[m": 12065, + "ĠLee": 12066, + "riends": 12067, + "ère": 12068, + "!!!": 12069, + "anz": 12070, + ".result": 12071, + "ĠSK": 12072, + "_PARAM": 12073, + "Ġdemocr": 12074, + "BackColor": 12075, + ".exists": 12076, + "\"It": 12077, + "(options": 12078, + "razy": 12079, + "aser": 12080, + "\\Database": 12081, + "alendar": 12082, + "_ass": 12083, + ";}Ċ": 12084, + "vertex": 12085, + "inecraft": 12086, + "Warning": 12087, + "argo": 12088, + "Ġactor": 12089, + "ĠInstead": 12090, + "ĠUsing": 12091, + "Self": 12092, + "@interface": 12093, + "Ġspeaking": 12094, + "ĠParis": 12095, + "ĠLICENSE": 12096, + ".node": 12097, + "ĠFood": 12098, + "EIF": 12099, + "ĠBi": 12100, + ".Start": 12101, + "ĠIB": 12102, + "Ġuniversity": 12103, + "ĠHeader": 12104, + ".product": 12105, + "Copy": 12106, + "etc": 12107, + "rical": 12108, + "Ġ>>>": 12109, + "books": 12110, + "Ġalgorithm": 12111, + "Ġ'__": 12112, + "(javax": 12113, + "Ġnumerous": 12114, + "Share": 12115, + "Have": 12116, + "Ġrecru": 12117, + "Ġprove": 12118, + ".substring": 12119, + "health": 12120, + "ел": 12121, + "Ġdecimal": 12122, + "Ġcommission": 12123, + "scription": 12124, + "xC": 12125, + "Ġsummary": 12126, + "atted": 12127, + "Ġcloser": 12128, + "finished": 12129, + "()){Ċ": 12130, + "ĠWood": 12131, + "_fields": 12132, + "ku": 12133, + "_items": 12134, + "Flag": 12135, + "Ġconfidence": 12136, + "ĠFederal": 12137, + "dux": 12138, + "Ġcompat": 12139, + "Ġvertical": 12140, + "й": 12141, + "ès": 12142, + ";\">Ċ": 12143, + "_manager": 12144, + "()))Ċ": 12145, + "IDE": 12146, + ":\",": 12147, + "__Ċ": 12148, + "ĠWay": 12149, + "ÑĪ": 12150, + "Temp": 12151, + "ĠSTR": 12152, + "ritten": 12153, + "Sync": 12154, + "ĠAV": 12155, + "ĠCEO": 12156, + "ĠGuid": 12157, + "Ġenvironmental": 12158, + "Ġcorresponding": 12159, + "ĉconsole": 12160, + "Ġjustice": 12161, + "ĠJS": 12162, + "Ġlived": 12163, + "gar": 12164, + "ĠGraph": 12165, + "ĠStat": 12166, + "ĠiPhone": 12167, + ".al": 12168, + "ĠHD": 12169, + "Ġoccur": 12170, + "Ġthreshold": 12171, + "Ġonclick": 12172, + "REG": 12173, + ".GraphicsUnit": 12174, + "Meta": 12175, + "ž": 12176, + "Ġcum": 12177, + ".gnu": 12178, + "ë": 12179, + "Ġobtained": 12180, + "Ġcomplaint": 12181, + "Ġeating": 12182, + "Ġtar": 12183, + "_task": 12184, + "Ġopts": 12185, + "(to": 12186, + "Pass": 12187, + "Ġplastic": 12188, + "tility": 12189, + "ĠWin": 12190, + ".preventDefault": 12191, + "pile": 12192, + "ĠGar": 12193, + "Ġquantity": 12194, + "_last": 12195, + "Ġgreatest": 12196, + "Dao": 12197, + "_DIS": 12198, + "ĠUsed": 12199, + "ĠHP": 12200, + "riting": 12201, + "SION": 12202, + "blue": 12203, + "domain": 12204, + "Ġscores": 12205, + "Normal": 12206, + "_admin": 12207, + "ĠASSERT": 12208, + "Then": 12209, + "***": 12210, + "dist": 12211, + "lon": 12212, + "Ġhate": 12213, + "shal": 12214, + "ImageView": 12215, + "database": 12216, + "Ġpand": 12217, + "Ġlogic": 12218, + "=false": 12219, + "bg": 12220, + "ĠConfiguration": 12221, + "Ġnur": 12222, + "OG": 12223, + "Ġmarried": 12224, + ":+": 12225, + "Ġdropped": 12226, + "Ġregistration": 12227, + "ом": 12228, + "ultiple": 12229, + "izers": 12230, + "shape": 12231, + ".copy": 12232, + "Ġwearing": 12233, + "ĠCath": 12234, + "Ġdedicated": 12235, + "Ġ...Ċ": 12236, + "Ġadvoc": 12237, + "ĠFamily": 12238, + "Ġstatements": 12239, + "ematic": 12240, + "ampionship": 12241, + "Ġmotiv": 12242, + "ĠHave": 12243, + "Ġblow": 12244, + "Job": 12245, + "cert": 12246, + "_vector": 12247, + "install": 12248, + "ĠCOPY": 12249, + "embed": 12250, + "DIR": 12251, + "ĠSpring": 12252, + "Ġexhib": 12253, + "cdn": 12254, + "ĠComment": 12255, + "ĠOptional": 12256, + ".player": 12257, + "ĠDark": 12258, + "(pos": 12259, + "ĠShould": 12260, + "Ġcentre": 12261, + "ĠGuard": 12262, + "ów": 12263, + "Ġtrouble": 12264, + "ENER": 12265, + "(unsigned": 12266, + "_service": 12267, + "Ġns": 12268, + "uling": 12269, + "ĠMexico": 12270, + "ĠNY": 12271, + "mysql": 12272, + "Ġlic": 12273, + "åľ": 12274, + "Mr": 12275, + "-fl": 12276, + "ĠCustomer": 12277, + "idi": 12278, + "Ġ?>ĊĊ": 12279, + "rible": 12280, + "ĠпÑĢ": 12281, + "Ġsizes": 12282, + "_STRING": 12283, + "validation": 12284, + "ĠJon": 12285, + "(Http": 12286, + "addClass": 12287, + "Nodes": 12288, + "Ġfragment": 12289, + "Ġspoke": 12290, + "Ġwaste": 12291, + "Join": 12292, + "Ġillustr": 12293, + "eli": 12294, + "cient": 12295, + "Ġaid": 12296, + "Ġprosec": 12297, + "'){Ċ": 12298, + "Ġpassing": 12299, + "Ġfaces": 12300, + "Shape": 12301, + "_Z": 12302, + "iti": 12303, + "Ġalle": 12304, + "Ġrobot": 12305, + "ĠĠĠĠĠĠĠĊ": 12306, + "ĠSpe": 12307, + "Ġreceiving": 12308, + "ĠDetails": 12309, + "Ġ\")": 12310, + "mg": 12311, + "_REF": 12312, + "Ġcomparison": 12313, + "*,": 12314, + "ĠFound": 12315, + "_session": 12316, + "(U": 12317, + "/F": 12318, + "Ġxxx": 12319, + "Network": 12320, + "ders": 12321, + "Ġcapture": 12322, + "Ġcorre": 12323, + "ĠLtd": 12324, + "ĠAdv": 12325, + "[@": 12326, + "Ġclip": 12327, + "Mill": 12328, + "ĠProfile": 12329, + "Ġendif": 12330, + "Ġoblig": 12331, + "describe": 12332, + ".element": 12333, + "riterion": 12334, + "LD": 12335, + "ered": 12336, + "Ġfavour": 12337, + "score": 12338, + "ĠFilter": 12339, + "attributes": 12340, + "Ġchecks": 12341, + "Inflater": 12342, + "ĠPlus": 12343, + "Ġscientific": 12344, + "Ġprivacy": 12345, + "Head": 12346, + "Ġfeat": 12347, + "Ġdegrees": 12348, + "ĠPale": 12349, + ";\">": 12350, + "Ġfilms": 12351, + "ĠAudio": 12352, + "ĠTag": 12353, + "ĠEnergy": 12354, + "itar": 12355, + "parator": 12356, + "Ġfellow": 12357, + "Ġevt": 12358, + "ĠTri": 12359, + "ĠDAM": 12360, + "cloud": 12361, + "ĠPassword": 12362, + "ĠDemocrats": 12363, + "ĠAcad": 12364, + "$lang": 12365, + "Ġreb": 12366, + "())ĊĊ": 12367, + "нÑĭ": 12368, + "ĠBur": 12369, + "readcr": 12370, + "Ġhex": 12371, + "Console": 12372, + "ctl": 12373, + "ousel": 12374, + "ĠWilliam": 12375, + "Ġaz": 12376, + "_PORT": 12377, + "Ġpractices": 12378, + "Ġanywhere": 12379, + "ĠPosition": 12380, + "Ġ->Ċ": 12381, + "iams": 12382, + ".username": 12383, + "placeholder": 12384, + "Ġoder": 12385, + "ĠSecretary": 12386, + "ĠiT": 12387, + "mond": 12388, + "events": 12389, + "?âĢĿ": 12390, + ".Sub": 12391, + "Ġattached": 12392, + "Ġnão": 12393, + "Ġestate": 12394, + ".action": 12395, + "Ġfigures": 12396, + "Ġ});čĊ": 12397, + "Ġsubscri": 12398, + ".tag": 12399, + "nam": 12400, + ".plot": 12401, + "noon": 12402, + "liament": 12403, + "Character": 12404, + ".tab": 12405, + "Ġwinter": 12406, + "ĠVariable": 12407, + "Ġtrees": 12408, + "Ġproud": 12409, + "(V": 12410, + "_load": 12411, + "Ġhier": 12412, + "ĠEcon": 12413, + "Ġfd": 12414, + "Ġvictims": 12415, + "Rest": 12416, + "iana": 12417, + "Ġfake": 12418, + ".Println": 12419, + "Ġstrlen": 12420, + "Ġsad": 12421, + "Ġble": 12422, + "Prot": 12423, + "Ġbuttons": 12424, + "Ġtelevision": 12425, + "Ġlogo": 12426, + "extension": 12427, + "ĉj": 12428, + "stein": 12429, + "aciones": 12430, + "Ġ\"\"\"ĊĊ": 12431, + "Ġsimp": 12432, + "Ġrecorded": 12433, + "Ġbrings": 12434, + "Ġprincipal": 12435, + "Ġfees": 12436, + "(source": 12437, + "kdir": 12438, + "Ġutils": 12439, + "Ġcorrectly": 12440, + "fil": 12441, + "Ġwel": 12442, + "Pair": 12443, + "-button": 12444, + "scale": 12445, + "verify": 12446, + "[c": 12447, + "Ġ---": 12448, + "Ġescape": 12449, + "ikes": 12450, + "LowerCase": 12451, + "ician": 12452, + "Ġchapter": 12453, + "ĠTYPE": 12454, + "Ġshadow": 12455, + "Ġawesome": 12456, + "WE": 12457, + "elif": 12458, + "Ġlambda": 12459, + "Ġdistinct": 12460, + "Ġbare": 12461, + "-off": 12462, + "Ġcolour": 12463, + ".appendChild": 12464, + "olec": 12465, + "aga": 12466, + ".fill": 12467, + "ĉsuper": 12468, + "Ġadj": 12469, + "(position": 12470, + ".getItem": 12471, + "Short": 12472, + "Ġtotally": 12473, + "VD": 12474, + "ĠTre": 12475, + "_ep": 12476, + "vements": 12477, + "ĠSolution": 12478, + "Ġfundament": 12479, + "Follow": 12480, + "Ġfacility": 12481, + "Ġhappening": 12482, + "OF": 12483, + ".textBox": 12484, + "Span": 12485, + "Ġ«": 12486, + "iden": 12487, + "Ġexceed": 12488, + "(parent": 12489, + "Ġcp": 12490, + "ç»": 12491, + "Ġhasn": 12492, + "Ġpri": 12493, + "Ġconsequ": 12494, + "nen": 12495, + "ĠINTO": 12496, + "Ignore": 12497, + "ĠFuture": 12498, + "Ġcarbon": 12499, + "ĠSteel": 12500, + "fmt": 12501, + "okie": 12502, + "Ġspl": 12503, + "(title": 12504, + "-info": 12505, + "Ġdeals": 12506, + "Ġfixture": 12507, + "ea": 12508, + "Div": 12509, + "Ġtested": 12510, + "_return": 12511, + ")ĊĊĊĊ": 12512, + "upported": 12513, + "ĠCook": 12514, + "Ġpaying": 12515, + "ĠIll": 12516, + "Ġarrested": 12517, + "ĠPrime": 12518, + "_callback": 12519, + ">,Ċ": 12520, + "driver": 12521, + "Once": 12522, + "abb": 12523, + "_bytes": 12524, + "ĠSets": 12525, + "(Object": 12526, + "Ġcc": 12527, + "Ġshell": 12528, + "alo": 12529, + ");//": 12530, + "(log": 12531, + "ctors": 12532, + ")": 13004, + "Ġ$(\".": 13005, + ".pos": 13006, + "Ġboys": 13007, + "Ġwedding": 13008, + "Ġagents": 13009, + "=\"_": 13010, + "ĠArmy": 13011, + "Ġhint": 13012, + "vision": 13013, + "Ġtech": 13014, + "ĠConnect": 13015, + "Ġlegend": 13016, + "ĠBet": 13017, + ".Base": 13018, + "Subject": 13019, + "Ġlit": 13020, + "Remove": 13021, + "Ġ\":": 13022, + "ĠFinal": 13023, + "pearance": 13024, + "ĠiTunes": 13025, + "Ġparticipants": 13026, + "ĠPython": 13027, + "Ġbusy": 13028, + "iel": 13029, + "vertices": 13030, + "ĠtemplateUrl": 13031, + "ĠClose": 13032, + "Img": 13033, + "ĠCorporation": 13034, + "timestamp": 13035, + "Ġextend": 13036, + "Ġwebsites": 13037, + "Ġpossibility": 13038, + "оÑĤ": 13039, + "Ġkö": 13040, + "Ġmeat": 13041, + "Ġrepresentation": 13042, + "Ġĉĉ": 13043, + "_START": 13044, + ".apply": 13045, + "ĠValley": 13046, + "ĠSuccess": 13047, + "Hi": 13048, + "Ġnob": 13049, + "ĠIEnumerable": 13050, + "_select": 13051, + "geo": 13052, + ".\")Ċ": 13053, + "Ġturning": 13054, + "Ġfabric": 13055, + "(\"\");Ċ": 13056, + "Ġperspective": 13057, + "éĹ": 13058, + "ĠSn": 13059, + "Thank": 13060, + ";j": 13061, + ".Parameters": 13062, + "ĉĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 13063, + "Ġfacts": 13064, + "Ġunt": 13065, + ".instance": 13066, + "################################################################": 13067, + "-end": 13068, + "ĠJOIN": 13069, + "ĠHen": 13070, + "Ġuri": 13071, + "åIJį": 13072, + "Ġна": 13073, + "ĠInfo": 13074, + "Ġconducted": 13075, + "ĠÃ¥": 13076, + "OURCE": 13077, + "Ġwine": 13078, + "John": 13079, + ".Errorf": 13080, + "ĠAge": 13081, + "ounded": 13082, + "Ġrealize": 13083, + "Ġ];": 13084, + "Ġsubsequ": 13085, + ",m": 13086, + "(User": 13087, + "iano": 13088, + "Ġaccompl": 13089, + "isp": 13090, + ".std": 13091, + "éĩ": 13092, + "ĠBed": 13093, + ".setAttribute": 13094, + "BR": 13095, + "keep": 13096, + "ĠALL": 13097, + "Ġisol": 13098, + "amma": 13099, + "Package": 13100, + "Ġoccasion": 13101, + "-success": 13102, + "ед": 13103, + "ĠLIMITED": 13104, + "strip": 13105, + "()ĊĊĊ": 13106, + "istribution": 13107, + "Colors": 13108, + "Ġ+:+": 13109, + "DidLoad": 13110, + "aler": 13111, + "Ġtid": 13112, + "ĠLED": 13113, + "ĠLinked": 13114, + "ĠCart": 13115, + "())čĊ": 13116, + "_READ": 13117, + "Ġkilling": 13118, + "ĠPHP": 13119, + "fection": 13120, + "Ġinstances": 13121, + "cv": 13122, + "\"/>": 13123, + "Ġsf": 13124, + "Ġtaxes": 13125, + "_location": 13126, + "ĠBitcoin": 13127, + "uable": 13128, + "rank": 13129, + "ignore": 13130, + "track": 13131, + "ка": 13132, + "Ġshouldn": 13133, + "ĠOP": 13134, + "=>{Ċ": 13135, + "Ġkm": 13136, + "Ġhelper": 13137, + "_head": 13138, + "ĠWhether": 13139, + "oco": 13140, + "_bl": 13141, + "Ġstatistics": 13142, + "Ġbeauty": 13143, + "Ġtog": 13144, + "tip": 13145, + "ëĭ¤": 13146, + "Ġcsv": 13147, + "(sql": 13148, + "stdlib": 13149, + "weak": 13150, + "Ġlikes": 13151, + "Äį": 13152, + "Ġrepeat": 13153, + "Ġapartment": 13154, + "Ġemph": 13155, + "_edit": 13156, + "Ġvit": 13157, + "ĉtype": 13158, + "Even": 13159, + "uten": 13160, + "Ġcircumstances": 13161, + "bian": 13162, + "Ġsugar": 13163, + "Windows": 13164, + "ìŀ": 13165, + "Ġobserved": 13166, + "/data": 13167, + "Ġcalendar": 13168, + "Ġstrike": 13169, + "ĠRES": 13170, + "_sc": 13171, + "fony": 13172, + "orem": 13173, + "(z": 13174, + "power": 13175, + "etect": 13176, + "ĠSat": 13177, + ".description": 13178, + "Ġgang": 13179, + "ĠSports": 13180, + "ongs": 13181, + "ĠBundle": 13182, + ".sum": 13183, + "once": 13184, + "Ġaccused": 13185, + "Ġexplore": 13186, + "Ġapproximately": 13187, + "Ġlosing": 13188, + "thesis": 13189, + "ĠFund": 13190, + "Ġdiagn": 13191, + "Autowired": 13192, + "properties": 13193, + "Ġ_.": 13194, + "Ġcnt": 13195, + "cedure": 13196, + "Ġyy": 13197, + "Ġgrant": 13198, + "sock": 13199, + ".innerHTML": 13200, + "Ġ]);Ċ": 13201, + "ĠCONFIG": 13202, + "='$": 13203, + "]];Ċ": 13204, + "UND": 13205, + "Ġglob": 13206, + "Ġdire": 13207, + "uffle": 13208, + "_MEM": 13209, + "Ġauthentic": 13210, + ">(\"": 13211, + "Ġdecade": 13212, + "ĠImport": 13213, + "Ġoriginally": 13214, + "ĠjQuery": 13215, + "Ġindicate": 13216, + "Ġourselves": 13217, + "Sw": 13218, + ".lbl": 13219, + "enerate": 13220, + "Ġbasically": 13221, + "ĠHom": 13222, + "Ġ+#+": 13223, + "ĠBritain": 13224, + "ĠKar": 13225, + "toEqual": 13226, + ".stop": 13227, + "Ġmodal": 13228, + "isi": 13229, + "Ġsuggests": 13230, + "Ġdtype": 13231, + "Ġtur": 13232, + "bf": 13233, + "Ġconnections": 13234, + "ĠBefore": 13235, + "isted": 13236, + "mouse": 13237, + "Ġpulled": 13238, + ".build": 13239, + "Ġlegislation": 13240, + "Ġforth": 13241, + "pad": 13242, + "ego": 13243, + ".Now": 13244, + "Ġexciting": 13245, + "}ĊĊĊĊ": 13246, + "Ġcompr": 13247, + "Ġshares": 13248, + "Ġrig": 13249, + "green": 13250, + "_vec": 13251, + "Ġenumerate": 13252, + "Auto": 13253, + "icator": 13254, + "ĠRay": 13255, + "asse": 13256, + "Ġholiday": 13257, + "Ġnullable": 13258, + "gun": 13259, + "_details": 13260, + "Ġwrapper": 13261, + "seq": 13262, + "ĠYoung": 13263, + "juana": 13264, + "Ġ\"__": 13265, + "license": 13266, + "serve": 13267, + "^(": 13268, + "iders": 13269, + ".Remove": 13270, + "ropdown": 13271, + "'S": 13272, + "pin": 13273, + "(token": 13274, + ".Default": 13275, + "Ġreasonable": 13276, + "ampion": 13277, + "ĠSociety": 13278, + "Ġbei": 13279, + "erves": 13280, + "rad": 13281, + "ĠFox": 13282, + "_images": 13283, + "Ġwheel": 13284, + "')[": 13285, + "Ġcfg": 13286, + "(By": 13287, + "Constructor": 13288, + "Ġvary": 13289, + ".swift": 13290, + "Ġproxy": 13291, + "ĉH": 13292, + "ĠAnother": 13293, + "ĠPen": 13294, + "Ġchecking": 13295, + "Ġjest": 13296, + "manager": 13297, + "Origin": 13298, + "ugs": 13299, + "oir": 13300, + ">čĊ": 15956, + "Ġrelief": 15957, + "lap": 15958, + "quer": 15959, + "_parent": 15960, + "heap": 15961, + "LOSE": 15962, + "Ġcombine": 15963, + "ĠRose": 15964, + "owers": 15965, + "Ġprocedures": 15966, + "ĠSort": 15967, + "anim": 15968, + "variant": 15969, + "ehicle": 15970, + "Ġsigning": 15971, + "Primary": 15972, + "currency": 15973, + "Ġsexe": 15974, + "oen": 15975, + "theta": 15976, + "eman": 15977, + "Ġimpressive": 15978, + "('_": 15979, + "ĉU": 15980, + "ĠTextStyle": 15981, + "_cnt": 15982, + "Ġslice": 15983, + "(':": 15984, + "Ġunderstood": 15985, + "His": 15986, + "Ġinformed": 15987, + "Ġnick": 15988, + "(TAG": 15989, + "hd": 15990, + "Ġelections": 15991, + "esture": 15992, + "ĠSanta": 15993, + "ĠCoast": 15994, + ".pdf": 15995, + "inciple": 15996, + ".clone": 15997, + "born": 15998, + "uta": 15999, + "Ġlicensed": 16000, + "Cr": 16001, + "Ġbread": 16002, + "ĠHouston": 16003, + "Ġnod": 16004, + "Ġhopes": 16005, + "ĠCGRect": 16006, + "Ġguilty": 16007, + ".gif": 16008, + "Ġrose": 16009, + ".Common": 16010, + "Tip": 16011, + "ANK": 16012, + "ĠFC": 16013, + "During": 16014, + "ĠSymfony": 16015, + "Ġdefensive": 16016, + "km": 16017, + ")>": 16018, + "archive": 16019, + "ĠURI": 16020, + "ycling": 16021, + "-o": 16022, + "ĠWebsite": 16023, + "AMP": 16024, + "ishment": 16025, + "Ġdoctors": 16026, + "Direct": 16027, + "ARI": 16028, + "ĠRedirect": 16029, + "ieren": 16030, + "_dist": 16031, + "yo": 16032, + "ĠProgress": 16033, + "Ġzum": 16034, + "Ġmemor": 16035, + "ĠED": 16036, + "Ġjur": 16037, + "æį®": 16038, + "_TABLE": 16039, + "Ġuuid": 16040, + "Expr": 16041, + ".head": 16042, + "('%": 16043, + "pointer": 16044, + "Ġestimate": 16045, + "ĠGreg": 16046, + "Ġloader": 16047, + "ĠiOS": 16048, + "Ġmens": 16049, + "[y": 16050, + "Ġrefused": 16051, + "Ġprecision": 16052, + "isch": 16053, + "ĠACTION": 16054, + "Cloud": 16055, + "sWith": 16056, + "(ret": 16057, + "_ADDR": 16058, + "_conf": 16059, + "(df": 16060, + "Ġlocked": 16061, + "Ġrising": 16062, + "ãĥ»ãĥ»": 16063, + "ĠMs": 16064, + "Ġscenes": 16065, + "_EXT": 16066, + "_raw": 16067, + "_the": 16068, + "people": 16069, + "Ġrecon": 16070, + "ĠFun": 16071, + "Ġbless": 16072, + "ĠUpdated": 16073, + "ün": 16074, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠčĊ": 16075, + "pection": 16076, + "Release": 16077, + ".logger": 16078, + "ĠSY": 16079, + "Ġcounsel": 16080, + "urd": 16081, + "_true": 16082, + "Ġeverybody": 16083, + "ivot": 16084, + "Ġhence": 16085, + "ĠNAS": 16086, + "Ġopposed": 16087, + "unknown": 16088, + "ĠDESC": 16089, + "ĠChair": 16090, + "failed": 16091, + "ĠINCLUDING": 16092, + "Ġwriters": 16093, + "{}Ċ": 16094, + "ÃŃt": 16095, + "_copy": 16096, + "}:": 16097, + "ĠBat": 16098, + "Ġconverted": 16099, + "eding": 16100, + "placement": 16101, + "ĠHost": 16102, + "Sound": 16103, + "им": 16104, + "Ġsought": 16105, + "mid": 16106, + "Ġsalary": 16107, + "ogg": 16108, + "âĦ¢": 16109, + "bul": 16110, + "Ġwir": 16111, + "validator": 16112, + "_STAT": 16113, + ".store": 16114, + "ĠBattle": 16115, + "ın": 16116, + "Ġ-->ĊĊ": 16117, + "Trump": 16118, + "dot": 16119, + "ĠCONT": 16120, + ".fetch": 16121, + "Ġcontinu": 16122, + "was": 16123, + "Ġfraud": 16124, + "_tmp": 16125, + "mitter": 16126, + ".pictureBox": 16127, + "GA": 16128, + "Ġtournament": 16129, + ".Input": 16130, + "[r": 16131, + "exion": 16132, + "centage": 16133, + "ĠKorean": 16134, + "undef": 16135, + "ĠAvailable": 16136, + "reshape": 16137, + "Ġkit": 16138, + "ĠStruct": 16139, + "ĠSUB": 16140, + "Answer": 16141, + "_lib": 16142, + ".twitter": 16143, + "Ġore": 16144, + "ĠDragon": 16145, + ".Ext": 16146, + ",k": 16147, + "Ġexplanation": 16148, + "refs": 16149, + "ĠDrive": 16150, + "ĠTraining": 16151, + ".Has": 16152, + "intage": 16153, + "big": 16154, + "ologist": 16155, + "ennis": 16156, + "Ùĩ": 16157, + "Ġchicken": 16158, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 16159, + "çĽ": 16160, + "ãģ§": 16161, + "Ġpeak": 16162, + "Ġdrinking": 16163, + "Ġencode": 16164, + "ĠNEW": 16165, + "malloc": 16166, + "ĉfprintf": 16167, + "Ġ=================================================================": 16168, + "including": 16169, + "Ġprinciples": 16170, + "ĠMah": 16171, + "storage": 16172, + "-key": 16173, + "Ġkeyword": 16174, + "%;": 16175, + "Ġtrained": 16176, + ".contrib": 16177, + "Ġkv": 16178, + "__':Ċ": 16179, + "ĠBoy": 16180, + "parameter": 16181, + "Ġsuite": 16182, + "Ġthousand": 16183, + "Ġcoordinate": 16184, + "-generated": 16185, + "íķĺ": 16186, + "generated": 16187, + "Ġadmitted": 16188, + "Ġpussy": 16189, + "#w": 16190, + "Ġswim": 16191, + "union": 16192, + "Na": 16193, + "ĠRoyal": 16194, + ".channel": 16195, + "Updated": 16196, + "_ROOT": 16197, + "Ġvital": 16198, + "raction": 16199, + "ĠCrusher": 16200, + "Ġpreced": 16201, + "Ġhorizontal": 16202, + "Blueprint": 16203, + "Ġattrs": 16204, + "Ġsmoke": 16205, + "ÐĴ": 16206, + ".Equals": 16207, + "FB": 16208, + "ĠResources": 16209, + "rolling": 16210, + "Ġpasses": 16211, + "ĠNum": 16212, + "rotate": 16213, + "etype": 16214, + "\\\",": 16215, + "Ġsensitive": 16216, + "Ġtall": 16217, + "?âĢĿĊĊ": 16218, + "Proxy": 16219, + "iy": 16220, + "_section": 16221, + "âĢĶâĢĶâĢĶâĢĶ": 16222, + "brid": 16223, + "Ġcircuit": 16224, + "atan": 16225, + "ENC": 16226, + "Ġdriven": 16227, + "Ġvoted": 16228, + "Ġeducational": 16229, + "Ġinteraction": 16230, + "abetes": 16231, + "Ġtone": 16232, + "ĠInitializeComponent": 16233, + "Ġmerely": 16234, + "Ġìŀ": 16235, + "cookie": 16236, + "_div": 16237, + "ĠUILabel": 16238, + "vely": 16239, + "});čĊ": 16240, + "_ENT": 16241, + "#+#+": 16242, + "articles": 16243, + "ĠSouthern": 16244, + "Ġstronger": 16245, + "ĠGiven": 16246, + "ĠEric": 16247, + "ĠIR": 16248, + "abstract": 16249, + "Under": 16250, + "nable": 16251, + "Ġincrement": 16252, + "oven": 16253, + "Ġcoin": 16254, + "_timer": 16255, + "Ġsuffered": 16256, + "ĠFREE": 16257, + "'].\"": 16258, + "ĠQueen": 16259, + "stats": 16260, + "Ġmeetings": 16261, + "Ġentering": 16262, + "Ġalongside": 16263, + "(session": 16264, + "itals": 16265, + "Ġfoundation": 16266, + "ĠCredit": 16267, + ".div": 16268, + "_ALL": 16269, + "pcion": 16270, + "_stat": 16271, + "icking": 16272, + "Defaults": 16273, + "_src": 16274, + "Ġoutputs": 16275, + "/B": 16276, + "Ġenthus": 16277, + "-bl": 16278, + ".ForeColor": 16279, + "ĉtemp": 16280, + "Face": 16281, + "Ġinteract": 16282, + "Ġweird": 16283, + "Mount": 16284, + "rell": 16285, + "udents": 16286, + "Ġrequirement": 16287, + "ĠSus": 16288, + "IER": 16289, + "Ġelected": 16290, + "reference": 16291, + "ĠME": 16292, + "Ġservers": 16293, + ".wait": 16294, + "Ġsnapshot": 16295, + "ilton": 16296, + "Ġtries": 16297, + "Ġtipo": 16298, + ".Time": 16299, + ">w": 16300, + "Ġmountain": 16301, + "Ġpounds": 16302, + "Ġ[...": 16303, + "exists": 16304, + "ĠngOn": 16305, + "_MAP": 16306, + "Ġflying": 16307, + "xiety": 16308, + "ĉvalue": 16309, + "_DB": 16310, + "uno": 16311, + "Ġseats": 16312, + "TURN": 16313, + ".author": 16314, + "!)": 16315, + "orce": 16316, + "Ġindicated": 16317, + ".sin": 16318, + "Ġassignment": 16319, + "imiento": 16320, + "ĠFrame": 16321, + "_gen": 16322, + "inery": 16323, + "_)": 16324, + "messages": 16325, + ".settings": 16326, + "ĠMean": 16327, + "ĠMuseum": 16328, + "irq": 16329, + "attach": 16330, + "ĠPalestin": 16331, + "_QU": 16332, + "_tags": 16333, + "Ġcasual": 16334, + "emen": 16335, + "ASSWORD": 16336, + "$s": 16337, + "ĠCirc": 16338, + "ой": 16339, + "etric": 16340, + "/P": 16341, + "Ġepoch": 16342, + "The": 16357, + "ĠAk": 16358, + "Ġgrass": 16359, + "/*čĊ": 16360, + "(dis": 16361, + "Ġguns": 16362, + "Ġtb": 16363, + "ĠKevin": 16364, + ".args": 16365, + "ĠAh": 16366, + "oped": 16367, + "(J": 16368, + "columns": 16369, + "arguments": 16370, + "ĠWithEvents": 16371, + "_full": 16372, + "ĠDefense": 16373, + "Simple": 16374, + "Ġdeaths": 16375, + "Ġextensive": 16376, + "ĠStill": 16377, + "ĠExpression": 16378, + "ĠAgency": 16379, + "Ġperforming": 16380, + "FX": 16381, + "Ġusuario": 16382, + "UAL": 16383, + "Side": 16384, + "odos": 16385, + "aptop": 16386, + "Ġcredentials": 16387, + "_cap": 16388, + "atient": 16389, + "ĠDisney": 16390, + "Ġai": 16391, + "Ġchip": 16392, + "Ġvolt": 16393, + ".makeText": 16394, + "%%%%%%%%%%%%%%%%": 16395, + "Ġbelief": 16396, + "_LOC": 16397, + "ĠCivil": 16398, + "Navigation": 16399, + "Ġreveal": 16400, + "Ġviolent": 16401, + "ĠFil": 16402, + "Ġcatalog": 16403, + "emed": 16404, + "scan": 16405, + ".control": 16406, + "Ġconstitution": 16407, + "Country": 16408, + "Separator": 16409, + "_APP": 16410, + "topic": 16411, + "uetooth": 16412, + "MIN": 16413, + "Ġdescriptor": 16414, + "yt": 16415, + "ETHER": 16416, + "Ġdistribute": 16417, + "'}Ċ": 16418, + ".trim": 16419, + ".Line": 16420, + "Ġlbl": 16421, + "assertEquals": 16422, + "ĠDet": 16423, + "ombok": 16424, + "(width": 16425, + "Ġtort": 16426, + "ĠEXPRESS": 16427, + "aco": 16428, + "Using": 16429, + "ĠBrand": 16430, + "wall": 16431, + "EMENT": 16432, + "ĠCommunic": 16433, + "(Ċ": 17055, + "?>\"": 17056, + "Ġ///Ċ": 17057, + "Ġeiner": 17058, + "Ġweekly": 17059, + "ĉlogger": 17060, + "_pop": 17061, + "_man": 17062, + "Ġmigrations": 17063, + "Ġasks": 17064, + "Ġbs": 17065, + "Ġfalls": 17066, + ".Where": 17067, + "-height": 17068, + "_feature": 17069, + ".Min": 17070, + "Ġhyper": 17071, + "Ġvolatile": 17072, + "Ġtwenty": 17073, + "Typography": 17074, + "Unable": 17075, + "Det": 17076, + ",f": 17077, + "-mod": 17078, + "Ġsettlement": 17079, + "Ġcontracts": 17080, + "nome": 17081, + "Bad": 17082, + "ĠBrian": 17083, + "(username": 17084, + "!!!!": 17085, + "Ġhack": 17086, + ".Field": 17087, + "HR": 17088, + "ĠJordan": 17089, + "iza": 17090, + "ĠÂł": 17091, + "ĠSher": 17092, + ".header": 17093, + "(other": 17094, + "ĠDub": 17095, + "(op": 17096, + "ĠRound": 17097, + "Ġvie": 17098, + "Ġappl": 17099, + "ĉJ": 17100, + "ĠInsert": 17101, + "ĠLP": 17102, + "regon": 17103, + "ĠMPI": 17104, + "Ġanchor": 17105, + "aca": 17106, + "ør": 17107, + "Ġade": 17108, + "anchor": 17109, + "quee": 17110, + "ĠTreeNode": 17111, + "Ġtargeted": 17112, + "Ġlaid": 17113, + "ABEL": 17114, + "vet": 17115, + "ĠOrigin": 17116, + "Ant": 17117, + ".');Ċ": 17118, + "expect": 17119, + "edReader": 17120, + "ĠMajor": 17121, + "Ġinch": 17122, + "Compar": 17123, + "Ġpreview": 17124, + "Ġillness": 17125, + "ĠCONTRACT": 17126, + "ĠIndepend": 17127, + "uuid": 17128, + "Ġnome": 17129, + "Ġtc": 17130, + "ĠAvenue": 17131, + "isan": 17132, + "Ġphrase": 17133, + "_move": 17134, + "\")[": 17135, + "Ġprovision": 17136, + "Ġconcentr": 17137, + "_IR": 17138, + "ĠUt": 17139, + "()+": 17140, + "Ġnas": 17141, + "!,": 17142, + "ĠRobin": 17143, + "iations": 17144, + "atitude": 17145, + "Ġpx": 17146, + "ĠWithout": 17147, + "/bash": 17148, + "ekt": 17149, + "reement": 17150, + "Observer": 17151, + "ĠRegion": 17152, + "UBLIC": 17153, + "Ġ{//": 17154, + "KN": 17155, + "å·": 17156, + "GameObject": 17157, + "å¾": 17158, + "encoding": 17159, + "Ġ***": 17160, + "projects": 17161, + "Ġtk": 17162, + "Ġcheese": 17163, + "EMPL": 17164, + "aro": 17165, + "ĠاÙĦ": 17166, + "Ġconsists": 17167, + "refresh": 17168, + "ureau": 17169, + "ĠScanner": 17170, + "Ġsoil": 17171, + "Ġflavor": 17172, + "DataSource": 17173, + "Execute": 17174, + "ение": 17175, + "Ġshit": 17176, + "åĪĨ": 17177, + "Ċ": 17419, + "Ġsubsequent": 17420, + "posable": 17421, + "-fluid": 17422, + "Ġthorough": 17423, + "Ġpublicly": 17424, + "apters": 17425, + "ĠWilson": 17426, + "_PRE": 17427, + "yard": 17428, + "ä¼": 17429, + "ĉin": 17430, + "Ġrevers": 17431, + "Ġbullet": 17432, + "cribed": 17433, + "nesota": 17434, + "Ġ($_": 17435, + "annon": 17436, + "cursor": 17437, + "Ġclothing": 17438, + "ĠMulti": 17439, + ":',": 17440, + "Ġvess": 17441, + "ordinator": 17442, + "Ġeinem": 17443, + "Cannot": 17444, + "Ġarmed": 17445, + "ĉV": 17446, + "ä¸Ĭ": 17447, + ".Flat": 17448, + "ĠSep": 17449, + "ĠSubject": 17450, + "_font": 17451, + "Ġcharacteristics": 17452, + "Done": 17453, + "eln": 17454, + "############": 17455, + "POS": 17456, + "Ġdensity": 17457, + "ĠPlatform": 17458, + "-items": 17459, + "Ġovers": 17460, + "Ġpushing": 17461, + "ç¤": 17462, + ".Connection": 17463, + "_term": 17464, + "Ġinitialization": 17465, + "________________________________": 17466, + "ç¬": 17467, + ".document": 17468, + "lesh": 17469, + "ĉdocument": 17470, + "ĠPin": 17471, + "ça": 17472, + "Ġdefinitions": 17473, + ".Path": 17474, + "_WRITE": 17475, + "ĠĉĊ": 17476, + "?>ĊĊ": 17477, + "Ġterrible": 17478, + "bean": 17479, + "ickets": 17480, + "ĠSV": 17481, + "Buy": 17482, + "(task": 17483, + "Ġregime": 17484, + "google": 17485, + "Ġcrack": 17486, + ".visit": 17487, + "NUM": 17488, + "energy": 17489, + "Ġstruck": 17490, + "_sample": 17491, + ".payload": 17492, + "Ġrevis": 17493, + "ĠScene": 17494, + "Ġpg": 17495, + "Ġbreakfast": 17496, + "URRENT": 17497, + ".charAt": 17498, + "_exception": 17499, + "ĠAnton": 17500, + "Ġguidelines": 17501, + "Ġexhaust": 17502, + "ĠFinancial": 17503, + "Ġindent": 17504, + "Ġdesktop": 17505, + "Hidden": 17506, + "Failure": 17507, + "Ġprinciple": 17508, + "Ġiv": 17509, + "Ġseks": 17510, + "network": 17511, + "ĠnumberOf": 17512, + "ĠAlbert": 17513, + "ĉlong": 17514, + ",.": 17515, + "Ġzeros": 17516, + "fade": 17517, + "ĠTyp": 17518, + "ĠTerm": 17519, + "ĠArts": 17520, + ".Application": 17521, + "Ġbehalf": 17522, + "æĪ·": 17523, + "Ġmere": 17524, + "(`${": 17525, + "Ġawareness": 17526, + "elpers": 17527, + "flix": 17528, + "Ġweigh": 17529, + "Ġestimates": 17530, + ".child": 17531, + "/O": 17532, + "ĠBitmap": 17533, + ".bottom": 17534, + "Ġ**************************************************************************": 17535, + "Expect": 17536, + "ento": 17537, + "ĠForum": 17538, + "veral": 17539, + "Ġjail": 17540, + "Ġabilities": 17541, + "ĠHOLD": 17542, + "ĠCit": 17543, + "Ġdynam": 17544, + "Ġgray": 17545, + "ĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉ": 17546, + ".nextInt": 17547, + "antly": 17548, + "ĠARISING": 17549, + "(private": 17550, + "Ġrejected": 17551, + "ĠNic": 17552, + "Ġleather": 17553, + "={Ċ": 17554, + "alytics": 17555, + "thetic": 17556, + ".Top": 17557, + ".Page": 17558, + "={`": 17559, + "Ġ;čĊ": 17560, + "depth": 17561, + "mann": 17562, + "WD": 17563, + "ĠSom": 17564, + ".Right": 17565, + "Ġ)}Ċ": 17566, + "Ġtrait": 17567, + "ÃĹ": 17568, + "iac": 17569, + "Ġrv": 17570, + "Sample": 17571, + ".Xml": 17572, + "opped": 17573, + "ĠÑĦ": 17574, + "lists": 17575, + "Ġtear": 17576, + "iversary": 17577, + ".collection": 17578, + "ĠConstitution": 17579, + "ĠHttpResponse": 17580, + "Ġbrill": 17581, + "ĠProm": 17582, + "hover": 17583, + "ĠMiami": 17584, + "Ġargue": 17585, + "_float": 17586, + "ĠãĤ": 17587, + "Ġnat": 17588, + "ĠTal": 17589, + "Ġintegration": 17590, + "(cur": 17591, + "Ġremoving": 17592, + "Ġcoeff": 17593, + "ĠThough": 17594, + "Ġforecast": 17595, + "ĠVegas": 17596, + "Site": 17597, + "Ġtrab": 17598, + "ĠHenry": 17599, + "-i": 17600, + "Ġinvolves": 17601, + "BT": 17602, + "Ġslo": 17603, + "Invoke": 17604, + "Ġlucky": 17605, + "rat": 17606, + "Ġ?Ċ": 17607, + "Ġhandled": 17608, + "(fd": 17609, + "contents": 17610, + "ĠOFF": 17611, + "RF": 17612, + "Ġsty": 17613, + "ĠMotor": 17614, + "tery": 17615, + "tax": 17616, + "MAP": 17617, + "ĠMrs": 17618, + "Ġphones": 17619, + "ĠUIView": 17620, + "\")));Ċ": 17621, + "(dev": 17622, + "ĠIrish": 17623, + "Ġws": 17624, + "DI": 17625, + "_OFFSET": 17626, + "ĠEvents": 17627, + "Ġstages": 17628, + "Ġ}//": 17629, + "Ġhaben": 17630, + "STANCE": 17631, + "ĠSin": 17632, + "ĠMoney": 17633, + "(top": 17634, + "Ġappointment": 17635, + "VERSION": 17636, + "metadata": 17637, + "_comment": 17638, + "Ġcolleagues": 17639, + "maps": 17640, + "âĺ": 17641, + "ĊĉĊ": 17642, + "(al": 17643, + "_req": 17644, + "Ġfut": 17645, + "Ġarchitecture": 17646, + "ĠWHETHER": 17647, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 17648, + "_screen": 17649, + "ĠstyleUrls": 17650, + "Ġmonster": 17651, + ".up": 17652, + "phia": 17653, + "Ġprocessor": 17654, + "ĠTerr": 17655, + "=',": 17656, + "ĠManufact": 17657, + "ĠNT": 17658, + "kel": 17659, + "ibern": 17660, + "ĉfile": 17661, + "Ali": 17662, + "rientation": 17663, + "Ġ//!": 17664, + "apore": 17665, + "aneous": 17666, + "ĠCreat": 17667, + "folder": 17668, + "Ġhay": 17669, + "Suppress": 17670, + "(left": 17671, + "Ġeuro": 17672, + "Ġdisclaimer": 17673, + "ustry": 17674, + "ships": 17675, + "_fd": 17676, + "ĠFa": 17677, + "_insert": 17678, + "Ġrol": 17679, + "ifting": 17680, + "ĠComments": 17681, + "_br": 17682, + "Ġlosses": 17683, + "ĠAdded": 17684, + "charg": 17685, + "Ġпо": 17686, + "_system": 17687, + "ĠSometimes": 17688, + "ĠSpain": 17689, + "(group": 17690, + "ialis": 17691, + "Ġdollar": 17692, + "ĠArgs": 17693, + "quires": 17694, + "ĠTen": 17695, + ".scss": 17696, + "Ġsurvive": 17697, + "usage": 17698, + "Ġjun": 17699, + "imiter": 17700, + "ï¼ģĊĊ": 17701, + "Ġfifth": 17702, + "toggle": 17703, + "Ġdecline": 17704, + "($\"": 17705, + "(Long": 17706, + "inge": 17707, + "Ġpilot": 17708, + "-light": 17709, + "-radius": 17710, + "Ġpodcast": 17711, + "Ġnaturally": 17712, + "Pages": 17713, + "为": 17714, + "ĠDespite": 17715, + "Ġlighting": 17716, + "Ġcrate": 17717, + "ĠBinary": 17718, + "Ġreducing": 17719, + "Ġeleg": 17720, + "ĠMouse": 17721, + "ĠTestBed": 17722, + "ĠbeforeEach": 17723, + "_ARRAY": 17724, + "Redirect": 17725, + "Ġflood": 17726, + "Ġships": 17727, + "Ġelectricity": 17728, + ")*(": 17729, + "ê¸": 17730, + "ĠViet": 17731, + "hero": 17732, + "Ġdia": 17733, + "ĠKent": 17734, + "heart": 17735, + "Ġthreats": 17736, + "_acc": 17737, + "Ġsymbols": 17738, + "ischen": 17739, + "_inst": 17740, + "Criterion": 17741, + "ĠTIM": 17742, + ".Height": 17743, + "ĠâĢĻ": 17744, + "();ĊĊĊ": 17745, + "Products": 17746, + "_SP": 17747, + "ĠCy": 17748, + "Ġdependent": 17749, + "este": 17750, + "Ġdatos": 17751, + "dit": 17752, + "ав": 17753, + "IGNAL": 17754, + "Ġlesson": 17755, + "\">'": 17756, + "ĠCover": 17757, + "ĠHope": 17758, + "ĠTimer": 17759, + "Ġdad": 17760, + "viders": 17761, + "ĠPhot": 17762, + "/?": 17763, + "ropy": 17764, + "oming": 17765, + "asion": 17766, + "Ġ\\(": 17767, + "ĠET": 17768, + "ĠReading": 17769, + "Ġepisodes": 17770, + "lm": 17771, + "echa": 17772, + "Ġneuro": 17773, + "Ġharmon": 17774, + "Ġliberal": 17775, + "-ind": 17776, + "DATA": 17777, + "Ġeveryday": 17778, + "Ġdivided": 17779, + "ĠActiveRecord": 17780, + "figure": 17781, + "UA": 17782, + "ä¹": 17783, + "riendly": 17784, + "tech": 17785, + ".gameObject": 17786, + "иÑĤÑĮ": 17787, + "Ġmoon": 17788, + "ftime": 17789, + "Ġnoch": 17790, + "ĠTORT": 17791, + "ĠVM": 17792, + ".initial": 17793, + "(child": 17794, + "Ġmusical": 17795, + "Ġoc": 17796, + "bas": 17797, + "ĠHay": 17798, + "_long": 17799, + "Ġmemset": 17800, + "iley": 17801, + "adelphia": 17802, + "SV": 17803, + "roat": 17804, + "_tx": 17805, + "Ġlon": 17806, + "ĠngOnInit": 17807, + "bp": 17808, + "ĠGolden": 17809, + "ACHE": 17810, + "Ġworried": 17811, + "azi": 17812, + "Ear": 17813, + "Take": 17814, + "(fp": 17815, + "burgh": 17816, + "_Data": 17817, + "gres": 17818, + "ĠOnt": 17819, + "pus": 17820, + "Ġtransparent": 17821, + "Ġpocket": 17822, + "Ġram": 17823, + "igrations": 17824, + ".čĊčĊ": 17825, + "Ġ[(": 17826, + "Ġadopted": 17827, + "Ġreportedly": 17828, + "ĠDream": 17829, + "Ġ}));Ċ": 17830, + "losing": 17831, + "Ġteeth": 17832, + "ĠBooks": 17833, + "\",&": 17834, + "enny": 17835, + "LEMENT": 17836, + "Ġgel": 17837, + "ĠPlant": 17838, + "!âĢĿ": 17839, + ".host": 17840, + "ĠReply": 17841, + "rength": 17842, + "Ġrecognition": 17843, + "Ġ}}>Ċ": 17844, + "LA": 17845, + "Ġmirror": 17846, + "Ġassistant": 17847, + "(device": 17848, + "Ġspiritual": 17849, + "builder": 17850, + "§": 17851, + "Ġoutr": 17852, + "Ġtt": 17853, + "ĠPER": 17854, + "Ġradical": 17855, + "Methods": 17856, + "Ġpace": 17857, + "udy": 17858, + "Ġgut": 17859, + "ĠGreek": 17860, + "Ġnonatomic": 17861, + "ĠPaper": 17862, + "_GPIO": 17863, + "Ġobst": 17864, + ".Ad": 17865, + "vironments": 17866, + "ĠSov": 17867, + "(con": 17868, + "ĠTransaction": 17869, + ".assign": 17870, + "ĉcatch": 17871, + "elter": 17872, + "Ġbitcoin": 17873, + "_GR": 17874, + "ĠčĊ": 17989, + "metic": 17990, + "Ġtransformation": 17991, + "åı·": 17992, + "Ġrgb": 17993, + "istributions": 17994, + "Ġimplicit": 17995, + "/in": 17996, + "destination": 17997, + "аÑĤÑĮ": 17998, + "Zero": 17999, + "Ġunset": 18000, + ".where": 18001, + ".go": 18002, + "Ġformation": 18003, + "Ġdeclaration": 18004, + "()čĊčĊ": 18005, + "ĠExpl": 18006, + "ĉĉĉĠĠ": 18007, + "/pro": 18008, + ".JSON": 18009, + "Ġdesk": 18010, + ".substr": 18011, + "//----------------------------------------------------------------------------": 18012, + "lyn": 18013, + "pson": 18014, + "disable": 18015, + "ĠFunc": 18016, + "ĉAssert": 18017, + "ĠMARK": 18018, + "Ġdefeat": 18019, + "Ġblind": 18020, + "Ġconstants": 18021, + ".headers": 18022, + "UILD": 18023, + "Ġexpenses": 18024, + "Pixel": 18025, + "Ġhr": 18026, + "Ġfel": 18027, + "ĠEastern": 18028, + "_del": 18029, + "ĠCub": 18030, + "Ġsq": 18031, + "ĉcount": 18032, + "ĠDirectory": 18033, + "Ġexclus": 18034, + "Ġhistoric": 18035, + "Ġ------------------------------------------------": 18036, + "Ġcomposition": 18037, + "ĠdataGridView": 18038, + "ĠBurn": 18039, + "ĠBC": 18040, + "Master": 18041, + "Ġspawn": 18042, + "Ġbearing": 18043, + ".SetActive": 18044, + "ilo": 18045, + "Ġgallery": 18046, + "Ġfounded": 18047, + "Ġavailability": 18048, + ".sqrt": 18049, + "Ġpes": 18050, + "ĠDOM": 18051, + "mate": 18052, + "Oct": 18053, + "Ġmatched": 18054, + "itivity": 18055, + "Ġanxiety": 18056, + ".price": 18057, + "ĠInstant": 18058, + "ìĬ": 18059, + "Ġtut": 18060, + "ICollection": 18061, + ".shared": 18062, + "_sql": 18063, + "tbl": 18064, + "library": 18065, + "_destroy": 18066, + "ermal": 18067, + "ĠNotes": 18068, + "ĠEin": 18069, + "Ġsouthern": 18070, + "ĠOTHERWISE": 18071, + "Ġmacro": 18072, + ".lower": 18073, + "cls": 18074, + "ContentView": 18075, + ".link": 18076, + "constant": 18077, + "ĠBes": 18078, + "Ġsomebody": 18079, + "nb": 18080, + "\">{": 18081, + "(local": 18082, + ".....": 18083, + "ĠNull": 18084, + "mx": 18085, + "Ġç": 18086, + "Ġpause": 18087, + "-----------": 18088, + "_MO": 18089, + "ĠCM": 18090, + "ĠforKey": 18091, + "ĠDVD": 18092, + "Ġclosest": 18093, + "_DEVICE": 18094, + "ĠStephen": 18095, + "ĠBBC": 18096, + "ĠTravel": 18097, + "Paint": 18098, + "ĠResults": 18099, + "ĠRule": 18100, + "Ġtp": 18101, + "Ġratings": 18102, + "cin": 18103, + "csv": 18104, + ">/": 18105, + "ĠGOP": 18106, + "lad": 18107, + "ĠÑĢ": 18108, + "ĠindexPath": 18109, + "matrix": 18110, + "=f": 18111, + "arsed": 18112, + "Ġ});": 18113, + "ĠCos": 18114, + "ĠScore": 18115, + "Ġtak": 18116, + "ĠESP": 18117, + "ĠINC": 18118, + "_NULL": 18119, + "-flex": 18120, + "\"][": 18121, + "into": 18122, + "eland": 18123, + "Authorization": 18124, + "_FALSE": 18125, + "Ġgate": 18126, + "Ġvid": 18127, + "istent": 18128, + "TIME": 18129, + "Ġrewrite": 18130, + "Ġtie": 18131, + "Ġarchive": 18132, + ".events": 18133, + ".getParameter": 18134, + "ĠPermission": 18135, + "Ġprogramme": 18136, + "Ġé": 18137, + "jud": 18138, + "Ġcameras": 18139, + "(sys": 18140, + "ĠSyrian": 18141, + "Ġimprovements": 18142, + "Ġhip": 18143, + "Ġsuicide": 18144, + "Ġscholar": 18145, + "Ġcompatible": 18146, + "remote": 18147, + ".down": 18148, + "FUNCTION": 18149, + "Ġmanaging": 18150, + "ĠUIKit": 18151, + ".raw": 18152, + ">>>>": 18153, + "Ġdemands": 18154, + "ellite": 18155, + "Ġdent": 18156, + "ĠMicro": 18157, + "åıĸ": 18158, + "'][$": 18159, + "ĠIE": 18160, + "imension": 18161, + "Ġtrem": 18162, + "Ġgained": 18163, + ".with": 18164, + ".ok": 18165, + "hou": 18166, + "Ġbom": 18167, + "ampaign": 18168, + "Ġjoining": 18169, + "fish": 18170, + "ĠaddSubview": 18171, + "Ġnorthern": 18172, + ".cor": 18173, + "oret": 18174, + "Die": 18175, + "inish": 18176, + "_comp": 18177, + "Ġattended": 18178, + "Ġcollapse": 18179, + "ĠSS": 18180, + "acent": 18181, + "_EQUAL": 18182, + "ĠDeep": 18183, + "RGB": 18184, + "ĉtest": 18185, + "olves": 18186, + "uset": 18187, + "UnityEngine": 18188, + "writer": 18189, + "Resolver": 18190, + ",%": 18191, + "ifference": 18192, + "_remove": 18193, + "onda": 18194, + "Ġfemme": 18195, + "decode": 18196, + "Branch": 18197, + "Ġflush": 18198, + "Ġinnovative": 18199, + "Tests": 18200, + "Ġ['./": 18201, + "Ġcovering": 18202, + ".admin": 18203, + "ultipart": 18204, + "(lambda": 18205, + "namespace": 18206, + "ĠSport": 18207, + "Ġ!(": 18208, + "acles": 18209, + "Ġdepression": 18210, + "ĠKong": 18211, + "Ġpert": 18212, + "ĠConn": 18213, + "ĠOtherwise": 18214, + "/home": 18215, + "supported": 18216, + "Ġpink": 18217, + "Ġinvited": 18218, + "ños": 18219, + "_enabled": 18220, + "Ġ-Ċ": 18221, + "FW": 18222, + "eners": 18223, + "ĠMY": 18224, + "Ġsuggestions": 18225, + "Canvas": 18226, + "Ġfer": 18227, + "ĠMarketing": 18228, + "@Test": 18229, + "untu": 18230, + "ĠVen": 18231, + "ĠCou": 18232, + "ivals": 18233, + "Donald": 18234, + "limited": 18235, + "ĉĉĉĉĉĉĊ": 18236, + "Ġanalyst": 18237, + "(entry": 18238, + "Ġrepresentative": 18239, + "_attributes": 18240, + "Ġfur": 18241, + ".hide": 18242, + "resp": 18243, + "adores": 18244, + "rides": 18245, + "ĠJosh": 18246, + "robot": 18247, + "ĠNAT": 18248, + "Ġsesso": 18249, + "Ġintegrated": 18250, + ":true": 18251, + "parts": 18252, + "Ġstupid": 18253, + ":event": 18254, + "@endsection": 18255, + "Ġpu": 18256, + ".Table": 18257, + "ĠYii": 18258, + "`;ĊĊ": 18259, + "Ġclang": 18260, + "=\"\">": 18261, + "engan": 18262, + "_parameters": 18263, + ".internal": 18264, + "ĠModern": 18265, + "Ġmetric": 18266, + "Ġsemi": 18267, + "={{Ċ": 18268, + ".amazon": 18269, + "ĠBB": 18270, + "ainty": 18271, + "viewport": 18272, + "ĠstartActivity": 18273, + "dispatch": 18274, + "*****": 18275, + "Ġflav": 18276, + "ifferent": 18277, + "[this": 18278, + "Ġstake": 18279, + "Ġargued": 18280, + "viously": 18281, + ".work": 18282, + "ĠOak": 18283, + "Old": 18284, + "(async": 18285, + "notes": 18286, + "Ġflip": 18287, + "Ġdisag": 18288, + "ĠTE": 18289, + "ĉerror": 18290, + "<'": 18291, + "Ġ»ĊĊ": 18292, + "Ġfiltered": 18293, + "ĠMach": 18294, + "Ġhung": 18295, + "_dump": 18296, + "_samples": 18297, + "-dismiss": 18298, + "Ġray": 18299, + "Implemented": 18300, + "DK": 18301, + "Ġjed": 18302, + "Ġbreaks": 18303, + "Ġfits": 18304, + ".gr": 18305, + "ĠZero": 18306, + "oro": 18307, + "Ġequally": 18308, + "Ġ'[": 18309, + "Ġconcerning": 18310, + "<": 18407, + "Ġpromot": 18408, + "Ġincl": 18409, + "_only": 18410, + "를": 18411, + "ĠAttorney": 18412, + "-date": 18413, + "Ġlandscape": 18414, + "Ġfu": 18415, + "SY": 18416, + ".prop": 18417, + "ĠArr": 18418, + "pag": 18419, + "ParallelGroup": 18420, + "':čĊ": 18421, + "Ġlogs": 18422, + "aunch": 18423, + "unci": 18424, + "nama": 18425, + "TableCell": 18426, + "issues": 18427, + ".{": 18428, + "ecurity": 18429, + "_exec": 18430, + "olds": 18431, + "Ġhosts": 18432, + "Ġproto": 18433, + "_import": 18434, + "_sort": 18435, + "ĠBow": 18436, + "ĠNormal": 18437, + "ĠFarm": 18438, + ".createParallelGroup": 18439, + "Rotation": 18440, + ".err": 18441, + "Ġpleased": 18442, + "itage": 18443, + ".Wh": 18444, + "ĉĉĠĠĠĠ": 18445, + "MR": 18446, + "ĠMORE": 18447, + "ĠNatural": 18448, + "_transform": 18449, + "BASE": 18450, + "eneral": 18451, + "utdown": 18452, + ".commons": 18453, + "WT": 18454, + "Ġaan": 18455, + ".Result": 18456, + "dog": 18457, + "Ġclicking": 18458, + "),ĊĊ": 18459, + "#line": 18460, + "Operator": 18461, + "Ġciv": 18462, + "Ġmerg": 18463, + "obuf": 18464, + "ngthen": 18465, + "Ġ[{": 18466, + "Ġcancell": 18467, + "trigger": 18468, + ".:": 18469, + "WORK": 18470, + "declare": 18471, + "Ġdecrease": 18472, + "ÅĽci": 18473, + "loom": 18474, + ".None": 18475, + "ĠMI": 18476, + "ĠJason": 18477, + "Ġhealthcare": 18478, + "iamond": 18479, + "sylvania": 18480, + "*x": 18481, + "ĠRa": 18482, + "[b": 18483, + "Ġprinting": 18484, + "phabet": 18485, + "ĠLabour": 18486, + "opper": 18487, + "Ġzijn": 18488, + "-target": 18489, + "_FUNCTION": 18490, + "Ġoct": 18491, + "ениÑı": 18492, + "åľ¨": 18493, + "Ġwestern": 18494, + "Ġcomputers": 18495, + "ĠRET": 18496, + "HashMap": 18497, + "[String": 18498, + "getValue": 18499, + "_DATE": 18500, + ".Next": 18501, + "ĠFif": 18502, + "él": 18503, + "icked": 18504, + "æİ": 18505, + "-MM": 18506, + "Ġ{ĊĊĊ": 18507, + "Ġcontacts": 18508, + "Ġdigits": 18509, + "Produ": 18510, + "Ġunusual": 18511, + "Ġrapidly": 18512, + "tures": 18513, + "Ġangry": 18514, + "cancel": 18515, + "xxxx": 18516, + "_parser": 18517, + "idity": 18518, + "_PREFIX": 18519, + "Ġmehr": 18520, + "Ġrarely": 18521, + "ethe": 18522, + "opes": 18523, + "Ġ%.": 18524, + "works": 18525, + "Ġtheta": 18526, + "Ġcontribution": 18527, + "ĠTony": 18528, + "Ġsquad": 18529, + "ай": 18530, + "Ġîn": 18531, + "there": 18532, + "outed": 18533, + "ĉq": 18534, + "ĻĤ": 18535, + "good": 18536, + "LI": 18537, + "页": 18538, + "ĠLiving": 18539, + "izabeth": 18540, + "Ġkt": 18541, + "ĠDallas": 18542, + "]],Ċ": 18543, + "Ġ/>ĊĊ": 18544, + "Ġraising": 18545, + "/router": 18546, + "_game": 18547, + "ĠCUR": 18548, + "zens": 18549, + ".es": 18550, + "ĠfontWeight": 18551, + "(func": 18552, + "notification": 18553, + "Ġ'../../../": 18554, + "Ġblame": 18555, + "ãĢĤĊĊĊĊ": 18556, + "anco": 18557, + "Identity": 18558, + "follow": 18559, + "Ġarts": 18560, + "xs": 18561, + "Ġofficially": 18562, + "ĠStudio": 18563, + "Ġrecommendations": 18564, + "Ġlocale": 18565, + "Ġamateur": 18566, + "ĠEnable": 18567, + "Ġcaps": 18568, + ".End": 18569, + "-add": 18570, + "_gshared": 18571, + "ĠCT": 18572, + "Force": 18573, + "ĊĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 18574, + "Ġorange": 18575, + "Ġlp": 18576, + "Ġanswered": 18577, + ".Grid": 18578, + "Ġdual": 18579, + "Ġstrategic": 18580, + "Ġnobody": 18581, + "Ġfatal": 18582, + "_est": 18583, + "(el": 18584, + "Ġìł": 18585, + "ĠBudd": 18586, + "AIT": 18587, + "_factor": 18588, + "-one": 18589, + "ĠHAVE": 18590, + "\"čĊčĊ": 18591, + "Prof": 18592, + "Ġär": 18593, + "strings": 18594, + "Ġdirty": 18595, + "ĠFace": 18596, + "ĠBegin": 18597, + "ĠBus": 18598, + "Ġwis": 18599, + "åŃĹ": 18600, + "Ġspeaker": 18601, + "Ġcarrier": 18602, + "ĠOm": 18603, + "Ġhadn": 18604, + "Allow": 18605, + "::__": 18606, + "Ġverb": 18607, + "ĠComplete": 18608, + "ĠEasy": 18609, + "Ġbills": 18610, + "ĠĠĊĊ": 18611, + "Vertical": 18612, + "Ġpron": 18613, + "ĠDefine": 18614, + "Ġlookup": 18615, + "variables": 18616, + "Ġpandas": 18617, + "umes": 18618, + "Ġinnoc": 18619, + "ĠsetUp": 18620, + "ĠChampionship": 18621, + "artist": 18622, + "ĠCType": 18623, + "Foundation": 18624, + "à¹Ī": 18625, + "ĠSetup": 18626, + "Ġrecipes": 18627, + "ĠUIColor": 18628, + "ĠFight": 18629, + "Ġauthorized": 18630, + "_click": 18631, + "_success": 18632, + "angan": 18633, + "ĠMountain": 18634, + "ĠDoctor": 18635, + "Ġegg": 18636, + "ĠMedicine": 18637, + "cles": 18638, + "`.Ċ": 18639, + "[int": 18640, + "dashboard": 18641, + "ĠAppro": 18642, + "-dr": 18643, + "Ġproduces": 18644, + "Ġrental": 18645, + "Ġreload": 18646, + "Ġarrival": 18647, + "spot": 18648, + "Ġundert": 18649, + "Ġequipped": 18650, + "Ġproved": 18651, + "Ġcenters": 18652, + "Ġdefines": 18653, + "also": 18654, + "Ġopacity": 18655, + "ĠUnfortunately": 18656, + "ĠIllinois": 18657, + "Ġне": 18658, + "ĠTemple": 18659, + "ĠTrail": 18660, + "ĠKelly": 18661, + "Ġmeasurement": 18662, + "Ġseparated": 18663, + "-circle": 18664, + "Hey": 18665, + "ĠREAD": 18666, + "igits": 18667, + "Ġib": 18668, + "ĠMOD": 18669, + "attery": 18670, + "аз": 18671, + "Ġvend": 18672, + "енÑĤ": 18673, + "ĠHttpClient": 18674, + "safe": 18675, + "_ASS": 18676, + "icit": 18677, + "ĠConstruct": 18678, + "ĠClo": 18679, + "ĠSix": 18680, + "_TOKEN": 18681, + "(block": 18682, + "Ġwarned": 18683, + "/*!": 18684, + "!Ċ": 18769, + "Ġinnovation": 18770, + "_\"": 18771, + "Ġ);čĊčĊ": 18772, + "Ġspots": 18773, + "Ġchoosing": 18774, + ".cs": 18775, + "Ġflexible": 18776, + "UInt": 18777, + "Ġscratch": 18778, + "-al": 18779, + "Ġfestival": 18780, + "Ġoutstanding": 18781, + "================================================": 18782, + "Mean": 18783, + "ĠOregon": 18784, + "symbol": 18785, + ".account": 18786, + "dney": 18787, + "'''": 18788, + "!\",": 18789, + "Ġparticle": 18790, + "Ãĥ": 18791, + "[MAX": 18792, + "IVER": 18793, + "ERENCE": 18794, + "NSMutable": 18795, + "ĠColumbia": 18796, + "_ĊĊ": 18797, + ".fr": 18798, + "Ġcogn": 18799, + "VR": 18800, + "ĠMethods": 18801, + "ĠMade": 18802, + "ĠBR": 18803, + "ĠElse": 18804, + "Ġeggs": 18805, + "Ġswing": 18806, + "ĠInv": 18807, + "Ġdiseases": 18808, + "Ġfirms": 18809, + "Ġlemma": 18810, + "}`);Ċ": 18811, + "lings": 18812, + "Ġgym": 18813, + "uminum": 18814, + ".Trim": 18815, + "Mem": 18816, + "Ġcriticism": 18817, + "ibernate": 18818, + "_TX": 18819, + "ioni": 18820, + "Ġguidance": 18821, + "Ġrepeatedly": 18822, + "Ġsupplier": 18823, + "Ġpainting": 18824, + ".Fragment": 18825, + "edException": 18826, + "Ġwiring": 18827, + "Ġcourts": 18828, + "WEB": 18829, + "æľī": 18830, + "\\.": 18831, + "illance": 18832, + "Ġbrows": 18833, + "ĠPattern": 18834, + "PLICATION": 18835, + "ĠSummer": 18836, + "Chain": 18837, + "Ġcute": 18838, + "mercial": 18839, + "Ġdil": 18840, + "ĠFranklin": 18841, + "ĉglobal": 18842, + "INCLUDING": 18843, + "history": 18844, + "Ġlst": 18845, + "Qt": 18846, + "SDL": 18847, + "alia": 18848, + "iere": 18849, + "(...": 18850, + "ĉcin": 18851, + "iffs": 18852, + "velope": 18853, + "ĠRoot": 18854, + "cluster": 18855, + "UserName": 18856, + "igne": 18857, + "()Ċ": 18949, + "Ġapplying": 18950, + "Ġpromised": 18951, + "Ġox": 18952, + "ncia": 18953, + "ĠValidation": 18954, + "orts": 18955, + "_cur": 18956, + "elect": 18957, + "eye": 18958, + "(Data": 18959, + "Ġreporter": 18960, + "ĠBuff": 18961, + "Ġsr": 18962, + "Ġ\";": 18963, + "icky": 18964, + "Ġtempor": 18965, + "SN": 18966, + "Ġresident": 18967, + "pires": 18968, + "ysical": 18969, + "Ġendorse": 18970, + "ĠSong": 18971, + "isEmpty": 18972, + "leet": 18973, + "_util": 18974, + "Ġdistingu": 18975, + "ĠTalk": 18976, + "ĠMot": 18977, + "(default": 18978, + ".Arg": 18979, + "gorithms": 18980, + "_words": 18981, + "immer": 18982, + "_reset": 18983, + "family": 18984, + "WW": 18985, + "Ġsavings": 18986, + "ĠâĢĿ": 18987, + "_enable": 18988, + "sidebar": 18989, + "Running": 18990, + "Ġali": 18991, + "Ġtestim": 18992, + "Ġwarnings": 18993, + "ĠChem": 18994, + "ĠExit": 18995, + "Ġfounder": 18996, + "pector": 18997, + "Ġrm": 18998, + "_dataset": 18999, + "ĠDas": 19000, + "Ġhan": 19001, + "Getty": 19002, + "ál": 19003, + "Ġny": 19004, + "Ġpoverty": 19005, + "Ġresulted": 19006, + ".by": 19007, + "ĠVisit": 19008, + "Ġobtaining": 19009, + "/'.$": 19010, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 19011, + "shall": 19012, + "_LEFT": 19013, + "UIImage": 19014, + "_Name": 19015, + "have": 19016, + "ĠNob": 19017, + "lr": 19018, + "-footer": 19019, + "Ġnaked": 19020, + "ĠGarden": 19021, + "\\Facades": 19022, + "Ġgraduate": 19023, + "Ġfranchise": 19024, + "plane": 19025, + "Ġcontributions": 19026, + "ĠstringWith": 19027, + "Ġcrypto": 19028, + "Ġmovements": 19029, + "athers": 19030, + "Ġlifetime": 19031, + "Ġcommunicate": 19032, + "jar": 19033, + "ĠFragment": 19034, + "_IF": 19035, + "ĠNavy": 19036, + "ĠFigure": 19037, + "Ġsimulation": 19038, + "_stop": 19039, + "Ġreporters": 19040, + "Ġversus": 19041, + "aja": 19042, + "Ġα": 19043, + "Ġgovernor": 19044, + "ListItem": 19045, + "Ġsealed": 19046, + ".Background": 19047, + "edi": 19048, + "ashing": 19049, + "Ġlip": 19050, + "ĠIh": 19051, + "merge": 19052, + "Ġnec": 19053, + "elocity": 19054, + "ATEG": 19055, + "Ġseeds": 19056, + "Ġfloating": 19057, + "_FA": 19058, + "walk": 19059, + "ĉuser": 19060, + "_depth": 19061, + "Ġwage": 19062, + "@app": 19063, + "Nil": 19064, + "([\"": 19065, + "(vector": 19066, + "Ġsecretary": 19067, + "ĠjPanel": 19068, + "vez": 19069, + "³³³³": 19070, + "direction": 19071, + "ĠEP": 19072, + "Ġhunt": 19073, + "JsonProperty": 19074, + "ĠPORT": 19075, + "]\",": 19076, + "ап": 19077, + "ĠForeign": 19078, + "panic": 19079, + "Ġtrials": 19080, + "ĠAle": 19081, + "Ġrural": 19082, + "-value": 19083, + "authorized": 19084, + "ĠScotland": 19085, + ".drop": 19086, + "ĠMT": 19087, + "ç±": 19088, + "rowth": 19089, + "FilePath": 19090, + "Ġrecall": 19091, + "ifle": 19092, + "Ġcel": 19093, + "ĠSELECT": 19094, + "kn": 19095, + "_case": 19096, + "Ġcrop": 19097, + "sure": 19098, + "pot": 19099, + "ICS": 19100, + "Ġstem": 19101, + "Ġindustries": 19102, + "Put": 19103, + "Ġaber": 19104, + "roadcast": 19105, + "Icons": 19106, + ")\")Ċ": 19107, + "æĪIJåĬŁ": 19108, + "gui": 19109, + "Ġassumed": 19110, + "Ġrx": 19111, + "EA": 19112, + "è§": 19113, + "ELL": 19114, + "Ġdose": 19115, + "Ġine": 19116, + "Ġdeeper": 19117, + "lider": 19118, + "Ġordinary": 19119, + "Ġgolf": 19120, + "_IMAGE": 19121, + "ĠNAME": 19122, + "(module": 19123, + "Ġatom": 19124, + "Ġbelt": 19125, + "Ġoffices": 19126, + "beta": 19127, + "Ġphilosophy": 19128, + "(JSON": 19129, + "-field": 19130, + "Ġintroduce": 19131, + "Ġconvenience": 19132, + "optim": 19133, + ">\"Ċ": 19134, + "athy": 19135, + "Ġemployer": 19136, + "quate": 19137, + "Ġedited": 19138, + "Arguments": 19139, + "ĠNations": 19140, + "__)": 19141, + "Ġnose": 19142, + "ĠSample": 19143, + "')ĊĊĊ": 19144, + "Ġcake": 19145, + ".getAttribute": 19146, + "HD": 19147, + "Modified": 19148, + "Ġpredicted": 19149, + "ÅĦ": 19150, + "anie": 19151, + "Sorry": 19152, + "(doc": 19153, + "wind": 19154, + "ieve": 19155, + "Ġprovisions": 19156, + "ATER": 19157, + "OTE": 19158, + "MY": 19159, + ".Autowired": 19160, + "ĠBath": 19161, + ".Boolean": 19162, + "Ġbackend": 19163, + ".Mouse": 19164, + "ateral": 19165, + "paper": 19166, + "Const": 19167, + "ĠVR": 19168, + "_entity": 19169, + "_CTRL": 19170, + "ĠProtection": 19171, + "ĠGM": 19172, + "ĠStudy": 19173, + "Ġsoup": 19174, + "otime": 19175, + "'use": 19176, + "]\"": 19177, + "/users": 19178, + "aug": 19179, + "ĠHong": 19180, + "_norm": 19181, + "ãģ¨": 19182, + "Ġsecre": 19183, + "(Build": 19184, + "ĠContract": 19185, + "olas": 19186, + "Ġsauce": 19187, + "Ġaggressive": 19188, + "Ġracial": 19189, + "character": 19190, + "@@": 19191, + "Ġcompile": 19192, + "ĠVoid": 19193, + "_rem": 19194, + "_memory": 19195, + "kk": 19196, + "Ġmic": 19197, + "Same": 19198, + "Utility": 19199, + "ĠHtml": 19200, + "ĠXml": 19201, + "Ready": 19202, + "Ġgall": 19203, + "Ġallegedly": 19204, + "ĉĉĉĉĠĠĠ": 19205, + "ĠMetal": 19206, + "ĠPersonal": 19207, + "ĠborderRadius": 19208, + "rxjs": 19209, + "objects": 19210, + "Ġwanting": 19211, + "Ġbowl": 19212, + "vendor": 19213, + "offsetof": 19214, + "ĠRs": 19215, + "ĠRating": 19216, + "Ġrally": 19217, + "_NODE": 19218, + "ĠMix": 19219, + "Ġadvertis": 19220, + "Ġnarrative": 19221, + "sal": 19222, + "Ġmc": 19223, + "SError": 19224, + "Ġfingers": 19225, + "Ġaccompany": 19226, + "Ġtired": 19227, + "Ġstride": 19228, + "Ġgui": 19229, + "elist": 19230, + "Locale": 19231, + "Ġreleases": 19232, + "iking": 19233, + "Ġanger": 19234, + ")))ĊĊ": 19235, + "allest": 19236, + "Summary": 19237, + "(O": 19238, + "(for": 19239, + "Ġbasketball": 19240, + "Ġroads": 19241, + "ĠInstall": 19242, + "ĠFab": 19243, + "itmap": 19244, + "Ġ))Ċ": 19245, + "Ġintersection": 19246, + "ighbor": 19247, + "ĠBry": 19248, + "ĠHERE": 19249, + "Software": 19250, + "elfare": 19251, + "acs": 19252, + "Ġtrailer": 19253, + ".getClass": 19254, + "chars": 19255, + "Ġregulation": 19256, + "Ġrefers": 19257, + "Ġdestruction": 19258, + "Ġcontinuous": 19259, + "ĠAustin": 19260, + "é¢": 19261, + "akan": 19262, + ".window": 19263, + "ĠTemplates": 19264, + "Ġabsence": 19265, + ":n": 19266, + "Ġdisorder": 19267, + "flash": 19268, + "Ġdelet": 19269, + "boards": 19270, + "ĠĠĉ": 19271, + "ROP": 19272, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 19273, + "Ġacqu": 19274, + "Ġlawsuit": 19275, + "ĠReviews": 19276, + "Ġgarage": 19277, + "timer": 19278, + "Ġej": 19279, + "ĠRectangle": 19280, + "Ġflowers": 19281, + "ilst": 19282, + "ĠInstance": 19283, + "Super": 19284, + "det": 19285, + "disposing": 19286, + "ĠES": 19287, + "ĠIC": 19288, + "vere": 19289, + "Sk": 19290, + "_channels": 19291, + "puted": 19292, + "/null": 19293, + "nnen": 19294, + "ĠGallery": 19295, + "_global": 19296, + "Authentication": 19297, + "ĠRank": 19298, + "Ġblocked": 19299, + "Ġcalm": 19300, + "market": 19301, + "ĉval": 19302, + "Ġaug": 19303, + "period": 19304, + "ĠConstant": 19305, + "Ġ?>\">Ċ": 19306, + "Ġlobby": 19307, + "pal": 19308, + "Ġsink": 19309, + "iah": 19310, + "С": 19311, + "urname": 19312, + "Ġconver": 19313, + "Ġinvestigate": 19314, + "Christ": 19315, + "Hub": 19316, + "ĠIND": 19317, + "ĠPed": 19318, + "uras": 19319, + "ĉurl": 19320, + "ĠTro": 19321, + "Ġpreferences": 19322, + "Ġguaranteed": 19323, + "`ĊĊ": 19324, + "Ġportions": 19325, + "Ġevalu": 19326, + "'>;ĊĊ": 19421, + ".AutoScaleMode": 19422, + "Ġcats": 19423, + "Ġregistry": 19424, + "ulus": 19425, + "FI": 19426, + "payload": 19427, + "-search": 19428, + "Ġstaying": 19429, + "acious": 19430, + "Decoration": 19431, + "Review": 19432, + "Inf": 19433, + "Keep": 19434, + "itis": 19435, + ",String": 19436, + "Coord": 19437, + "Ġpero": 19438, + "Sex": 19439, + "ĠAtlanta": 19440, + "uesta": 19441, + "Argb": 19442, + ">*": 19443, + "}_": 19444, + "Footer": 19445, + "Ġemployed": 19446, + "_bound": 19447, + "vide": 19448, + ".func": 19449, + "$scope": 19450, + "Ġspo": 19451, + "ĠAnal": 19452, + "ounced": 19453, + "around": 19454, + "Ġrestriction": 19455, + "Ġshops": 19456, + "åĢ": 19457, + "ĠLatin": 19458, + "-col": 19459, + "Ġbarely": 19460, + "ĠEuro": 19461, + "Er": 19462, + "Ġfaire": 19463, + "_distance": 19464, + "_unlock": 19465, + "Quote": 19466, + "IVATE": 19467, + "ĠåĪ": 19468, + "Ġaimed": 19469, + "ĠRetrie": 19470, + ".iter": 19471, + "Ġwrapped": 19472, + "Ġagreements": 19473, + "strument": 19474, + "(product": 19475, + "Ġstudied": 19476, + ".setValue": 19477, + "Ġye": 19478, + "ĠCache": 19479, + "MBOL": 19480, + "Ġquarterback": 19481, + "Ġsyntax": 19482, + ".getElementsBy": 19483, + ".version": 19484, + "website": 19485, + "Runner": 19486, + "_single": 19487, + "ativ": 19488, + "ĠAltern": 19489, + "ĠBeautiful": 19490, + "rightarrow": 19491, + "Ġdiversity": 19492, + "plash": 19493, + "(co": 19494, + ".Fill": 19495, + "Ġtyping": 19496, + "Ġclar": 19497, + "Hit": 19498, + "OO": 19499, + "acco": 19500, + "worth": 19501, + "Ġscripts": 19502, + "ĠMuslims": 19503, + "ĠLL": 19504, + "erving": 19505, + "(boolean": 19506, + "Ġbaseball": 19507, + "ĠCAN": 19508, + "MAIL": 19509, + "depend": 19510, + "Ġrespective": 19511, + "Ġconstexpr": 19512, + ".*;ĊĊ": 19513, + "']))Ċ": 19514, + "Ġyard": 19515, + "Ġidentical": 19516, + "ifecycle": 19517, + "USH": 19518, + "upiter": 19519, + ".validate": 19520, + "cli": 19521, + "ISTER": 19522, + "Indicator": 19523, + "Fail": 19524, + "Ġdemocracy": 19525, + ".var": 19526, + "Ġsatisfied": 19527, + "-------------": 19528, + "encer": 19529, + "hor": 19530, + "Ġrounds": 19531, + "DAO": 19532, + "oa": 19533, + "Ġflask": 19534, + "=c": 19535, + "[]Ċ": 19536, + "/dist": 19537, + "Ġparte": 19538, + "Ġconfirmation": 19539, + "eron": 19540, + "aware": 19541, + "": 19542, + "Ġdependencies": 19543, + "ĠVideos": 19544, + "-row": 19545, + "Ġ**/Ċ": 19546, + "Ġnou": 19547, + "Ġhover": 19548, + "æŀ": 19549, + "Ġnin": 19550, + "ĠUSD": 19551, + "Mac": 19552, + "_Load": 19553, + "Ġoutcomes": 19554, + "_socket": 19555, + "Ġqueries": 19556, + "wm": 19557, + "Ġhitting": 19558, + "inux": 19559, + "Mich": 19560, + "udge": 19561, + "ATAB": 19562, + "Ġvulnerable": 19563, + "ä¾": 19564, + "Ġportfolio": 19565, + ":YES": 19566, + "ĉmap": 19567, + "Bound": 19568, + "Ġiteration": 19569, + "incess": 19570, + "Ġactors": 19571, + "ĠQual": 19572, + "_clean": 19573, + "ãĢijãĢIJ": 19574, + "MSG": 19575, + "Green": 19576, + "ĠOfficer": 19577, + "Ġsmoking": 19578, + ">',": 19579, + "ĠFlo": 19580, + "++;": 19581, + "olygon": 19582, + "Ġbulk": 19583, + "Ġdrama": 19584, + "Ġexceptions": 19585, + "osed": 19586, + "Ġ+čĊ": 19587, + "Ġlegacy": 19588, + "CV": 19589, + "Ġcontributed": 19590, + "ĠTerms": 19591, + "Ġbt": 19592, + "Ġuntuk": 19593, + "Ġalien": 19594, + "===Ċ": 19595, + "ĉVector": 19596, + "Ġls": 19597, + "Online": 19598, + ".facebook": 19599, + "numeric": 19600, + "ockets": 19601, + "Aut": 19602, + "bury": 19603, + "-redux": 19604, + "ĠRedistributions": 19605, + "GLOBALS": 19606, + "urrencies": 19607, + "Ġtons": 19608, + "âĢĻ,": 19609, + "Ġê": 19610, + "(col": 19611, + "ĠSymbol": 19612, + "Ġstayed": 19613, + "ĠML": 19614, + "Ġmunicip": 19615, + "Ġsexo": 19616, + "Sen": 19617, + "nr": 19618, + "Ġgains": 19619, + "Ġshortly": 19620, + ".Menu": 19621, + "ý": 19622, + "KNOWN": 19623, + "Ġoperators": 19624, + "-V": 19625, + "ĠPatrick": 19626, + "/add": 19627, + "_CO": 19628, + "iration": 19629, + "(post": 19630, + "Posts": 19631, + "/_": 19632, + "Ġplug": 19633, + "Ġintellectual": 19634, + "Ġmetab": 19635, + "Ġpregnancy": 19636, + "ĠPremier": 19637, + "nm": 19638, + "Ġprediction": 19639, + "ĠMinistry": 19640, + "Three": 19641, + "valuate": 19642, + "ĠMini": 19643, + "bu": 19644, + "оз": 19645, + "\";čĊ": 20078, + "ĠSav": 20079, + ".Bold": 20080, + "Ġenables": 20081, + "ĉtmp": 20082, + "Ġmanually": 20083, + "ĠSqu": 20084, + "userid": 20085, + ".function": 20086, + ".cache": 20087, + "LOPT": 20088, + ".Services": 20089, + "ddit": 20090, + "tim": 20091, + ">>": 20154, + "station": 20155, + "lore": 20156, + "atype": 20157, + "ishop": 20158, + "/****************************************************************": 20159, + "ComboBox": 20160, + "Ġvacation": 20161, + "Ġinitiative": 20162, + "ĠdefaultValue": 20163, + "concat": 20164, + "ĠKh": 20165, + "ĠWelcome": 20166, + "izedName": 20167, + "Migration": 20168, + "Ġgradient": 20169, + "Hot": 20170, + "Ġhardly": 20171, + "elo": 20172, + "ĠStudents": 20173, + "Ġloose": 20174, + "atz": 20175, + ".Send": 20176, + "'/": 20177, + "Ġuniversal": 20178, + "Ġenterprise": 20179, + "Ġregex": 20180, + "Ġvisitor": 20181, + "ĠFly": 20182, + "Seq": 20183, + "à¸Ļ": 20184, + "ĠVisual": 20185, + "Ġlibraries": 20186, + "atoes": 20187, + "Payment": 20188, + "Ġpent": 20189, + "Ġgathered": 20190, + "VRTX": 20191, + "ĠDM": 20192, + "Split": 20193, + "Ġletting": 20194, + "ÐĿ": 20195, + "_errors": 20196, + "epoch": 20197, + "PARAM": 20198, + "cu": 20199, + "ÑģÑĤв": 20200, + "olutions": 20201, + "Editing": 20202, + "fonts": 20203, + "Ġallocated": 20204, + "ĠBased": 20205, + "(Y": 20206, + "ĠJudge": 20207, + "Ġbrothers": 20208, + "FILES": 20209, + "ço": 20210, + "wb": 20211, + "_PI": 20212, + "'^": 20213, + "Ġsword": 20214, + ".services": 20215, + "Ġnl": 20216, + "Tim": 20217, + "igg": 20218, + "ĠMoore": 20219, + "Ġcryptoc": 20220, + "åĩº": 20221, + "_posts": 20222, + "otate": 20223, + "?'": 20224, + "....ĊĊ": 20225, + "Ġkl": 20226, + "=\"$": 20227, + "Ġdecoration": 20228, + "ạ": 20229, + "ĠDIRECT": 20230, + "GUI": 20231, + ")=>{Ċ": 20232, + "Ġnewsletter": 20233, + "Ġprecis": 20234, + "(point": 20235, + "ĠEquipment": 20236, + "uty": 20237, + "ĠDave": 20238, + "Ġparticipation": 20239, + "uarios": 20240, + "xit": 20241, + ".As": 20242, + "ETER": 20243, + "orous": 20244, + "Ġshield": 20245, + "[]>": 20246, + "ilitary": 20247, + ".origin": 20248, + "Ġpromotion": 20249, + "Unt": 20250, + "Ġct": 20251, + "TRA": 20252, + "ViewHolder": 20253, + "Ġsigma": 20254, + "delta": 20255, + "arehouse": 20256, + "contract": 20257, + "(Vector": 20258, + "Ġcompete": 20259, + "/form": 20260, + "/components": 20261, + "Ġnr": 20262, + "ĠIndones": 20263, + "ĠоÑĤ": 20264, + "ĠVolume": 20265, + ".files": 20266, + "(resp": 20267, + "/models": 20268, + "Ġsurf": 20269, + "standard": 20270, + "/o": 20271, + "ĠXCTAssert": 20272, + "VICES": 20273, + ".Code": 20274, + "SED": 20275, + "Ġactivate": 20276, + "Delta": 20277, + "Ġlimitation": 20278, + "rij": 20279, + "Ġpregnant": 20280, + ":^(": 20281, + "Ġsour": 20282, + "pie": 20283, + "Ġexpense": 20284, + "ication": 20285, + "ĠLarge": 20286, + "Ġ±": 20287, + "ĠBowl": 20288, + "(models": 20289, + "/N": 20290, + "Pa": 20291, + ".reload": 20292, + "Ġwondering": 20293, + "Execution": 20294, + "ĉĠĠĠĠĠĠ": 20295, + "ĠGraphics": 20296, + "ĠContin": 20297, + "_job": 20298, + "ĠgetName": 20299, + "ĠMagn": 20300, + "ĠDWORD": 20301, + "mad": 20302, + "Ġnh": 20303, + "features": 20304, + "}\");Ċ": 20305, + "heets": 20306, + "(train": 20307, + "zn": 20308, + "Ġrecruit": 20309, + ".connection": 20310, + "Ġbarrel": 20311, + "Ġsteam": 20312, + "_setting": 20313, + "Ġangular": 20314, + "aneously": 20315, + "Ġbil": 20316, + "ĠNorm": 20317, + "(!$": 20318, + "ibt": 20319, + "%(": 20320, + "Ġposit": 20321, + "ĠFather": 20322, + "intendo": 20323, + "Live": 20324, + "Ġports": 20325, + "Ġmej": 20326, + "Ġlanding": 20327, + "ponder": 20328, + "Ġcod": 20329, + "_HEADER": 20330, + ".Margin": 20331, + "Ġballs": 20332, + "Ġdiscussions": 20333, + "Ġblend": 20334, + "Hex": 20335, + "Ġfarmers": 20336, + "Ġmaintaining": 20337, + "ĠĠĠčĊ": 20338, + "syn": 20339, + "[T": 20340, + "rus": 20341, + "uffers": 20342, + "Ġcontributors": 20343, + "_sys": 20344, + ".Debug": 20345, + "Ġconstructed": 20346, + "omes": 20347, + "?id": 20348, + "slider": 20349, + "Ġsuppliers": 20350, + "scriber": 20351, + "pes": 20352, + "Ðŀ": 20353, + "\":čĊ": 20354, + "\\Controller": 20355, + "))ĊĊĊ": 20356, + "Ġlua": 20357, + "Multi": 20358, + "ENS": 20359, + "Src": 20360, + "Ġpetition": 20361, + "Ġslave": 20362, + "looking": 20363, + "VERT": 20364, + "ĉvector": 20365, + "Special": 20366, + "hh": 20367, + "anne": 20368, + "ĠNiger": 20369, + "/views": 20370, + "zing": 20371, + "endant": 20372, + "(": 20591, + ".Product": 20592, + "Forms": 20593, + "NEW": 20594, + "Pay": 20595, + "ĉboolean": 20596, + "_contact": 20597, + "ĠElectric": 20598, + "skip": 20599, + "Ġwur": 20600, + "Ġchronic": 20601, + "_driver": 20602, + "ĠSab": 20603, + "ĠUlt": 20604, + "ĠRad": 20605, + "STATUS": 20606, + "ĠLewis": 20607, + "OB": 20608, + "Ġgifts": 20609, + ".Rec": 20610, + "TRUE": 20611, + "Ġintensity": 20612, + "Marker": 20613, + ".compare": 20614, + "ffic": 20615, + "Cookie": 20616, + "ĠBaby": 20617, + "ĠBigDecimal": 20618, + "ilet": 20619, + "ĠHOLDERS": 20620, + "ĠLady": 20621, + "Ġlung": 20622, + "ĠAlabama": 20623, + "Ġdess": 20624, + "`);Ċ": 20625, + "ĠBuilder": 20626, + "_region": 20627, + "Ġneutral": 20628, + "Both": 20629, + "Ġhp": 20630, + "Ġhorn": 20631, + "Ġsegments": 20632, + "ĠEC": 20633, + "\"=>\"": 20634, + "(rec": 20635, + "ĠPi": 20636, + "GM": 20637, + "Ġlaptop": 20638, + "Scalar": 20639, + "isd": 20640, + "-dialog": 20641, + "ĠAnderson": 20642, + "Ġmistakes": 20643, + "ĠHan": 20644, + "jes": 20645, + "estination": 20646, + "Ġpromises": 20647, + "bid": 20648, + "ĠScient": 20649, + "GIN": 20650, + "ĠPerformance": 20651, + "bage": 20652, + ".users": 20653, + "leading": 20654, + "Ġoral": 20655, + "Graphics": 20656, + "_PTR": 20657, + "hang": 20658, + "Ġinev": 20659, + "processing": 20660, + "Factor": 20661, + "ĠNA": 20662, + "$string": 20663, + "Ġgrounds": 20664, + ".SaveChanges": 20665, + "clock": 20666, + "cripcion": 20667, + "ĠNewton": 20668, + "gc": 20669, + ".includes": 20670, + "Ġblast": 20671, + "Ġ'-'": 20672, + "Ġpuede": 20673, + ".Session": 20674, + "Ġgrep": 20675, + "_final": 20676, + "ĠGay": 20677, + "ĠGive": 20678, + "iri": 20679, + "-star": 20680, + "ĠUIImage": 20681, + "_epoch": 20682, + "ubb": 20683, + "enth": 20684, + "Ġelite": 20685, + "Ġcampaigns": 20686, + "ĠPorno": 20687, + "_assign": 20688, + "Protocol": 20689, + "ĠBeing": 20690, + "ĠAirport": 20691, + "Ġconventional": 20692, + "ĠWat": 20693, + "ĠCI": 20694, + "ETA": 20695, + "ĠAnthony": 20696, + "Ġtablet": 20697, + "(format": 20698, + "Ġconsistently": 20699, + "ĠIowa": 20700, + "Ġavatar": 20701, + ".cursor": 20702, + "![": 20703, + "Ġhanging": 20704, + "Her": 20705, + "Such": 20706, + "';ĊĊĊ": 20707, + "orgeous": 20708, + "()==": 20709, + "ĠviewModel": 20710, + "Ġãĥ": 20711, + "Ġels": 20712, + "ĠAgent": 20713, + "Fetch": 20714, + "apor": 20715, + "Ġcx": 20716, + "pread": 20717, + "ĠPier": 20718, + "oeff": 20719, + "Sn": 20720, + "ĠVirtual": 20721, + "Apr": 20722, + ".White": 20723, + "_MOD": 20724, + "ĠPoints": 20725, + "失": 20726, + "Ġgenes": 20727, + "Ġvendor": 20728, + "Ġmainstream": 20729, + "Ċ": 20758, + "Filename": 20759, + "Ġsne": 20760, + "ĠFootball": 20761, + "Ġrival": 20762, + "Ġdisaster": 20763, + "ionic": 20764, + "ĠDamage": 20765, + ".Resource": 20766, + "-en": 20767, + "ĠTypes": 20768, + "getString": 20769, + "(board": 20770, + "Ġbol": 20771, + "plain": 20772, + "zym": 20773, + "า": 20774, + "Ġscanner": 20775, + "ilder": 20776, + "_msgs": 20777, + "æı": 20778, + "(intent": 20779, + "Ġdestruct": 20780, + "Ġbust": 20781, + "ĠEmploy": 20782, + "oni": 20783, + "ĠUIViewController": 20784, + "Ġodds": 20785, + "earer": 20786, + "Geometry": 20787, + "Ġyii": 20788, + "_EXPORT": 20789, + "ĠAttack": 20790, + "Ġniet": 20791, + "Ġimpression": 20792, + "ĠGil": 20793, + "_prob": 20794, + "ĠCF": 20795, + "ĠExperience": 20796, + "/plugins": 20797, + ".Method": 20798, + "Ġbeliefs": 20799, + "Native": 20800, + "_build": 20801, + "Ġvig": 20802, + "Ġranks": 20803, + "covered": 20804, + "such": 20805, + "Guard": 20806, + ".pack": 20807, + "adder": 20808, + "ivia": 20809, + "lng": 20810, + "ĠвÑĭ": 20811, + "Timestamp": 20812, + "_now": 20813, + "Ġpoker": 20814, + "Ġunc": 20815, + "Ġshapes": 20816, + "-types": 20817, + "_period": 20818, + "pk": 20819, + "Ġveteran": 20820, + "Ġsono": 20821, + "Ġappointed": 20822, + "overflow": 20823, + ".driver": 20824, + "_cat": 20825, + "utt": 20826, + "plant": 20827, + "imb": 20828, + "ĠAccept": 20829, + "Ġconcert": 20830, + "ĉnode": 20831, + "ĉz": 20832, + "?>čĊ": 20833, + "Ġbanned": 20834, + "ĉĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 20835, + "Ġtoxic": 20836, + "Ġdisappe": 20837, + "ÈĽ": 20838, + "Ġgrace": 20839, + "ateful": 20840, + "Reply": 20841, + "ĠCruz": 20842, + "Ġscrap": 20843, + "Ġkeywords": 20844, + "simp": 20845, + "Ġmortgage": 20846, + "Ġcyber": 20847, + "ĠExecute": 20848, + "Ġlatitude": 20849, + "ifu": 20850, + ".COM": 20851, + "dbo": 20852, + "Ġsorts": 20853, + "ĠGas": 20854, + "omial": 20855, + ".Local": 20856, + "Cells": 20857, + ".Replace": 20858, + "Strings": 20859, + ".fit": 20860, + "ĠThird": 20861, + "%\",Ċ": 20862, + "Ġ{}\".": 20863, + "ĠSony": 20864, + "Ġ[:": 20865, + "Ġfallen": 20866, + ".')Ċ": 20867, + "inh": 20868, + "ĠMC": 20869, + "Ġredis": 20870, + "Codes": 20871, + "Ġprofiles": 20872, + "hook": 20873, + "Reducer": 20874, + "_FUNC": 20875, + "Ġnavigate": 20876, + "strlen": 20877, + "Ġhorm": 20878, + "áŀ": 20879, + "ĠSR": 20880, + ".boot": 20881, + "Ġdigest": 20882, + "ĉheader": 20883, + ".findOne": 20884, + "æģ": 20885, + "DbType": 20886, + "nia": 20887, + "_merge": 20888, + "Ġdonne": 20889, + "/Getty": 20890, + "_CHAR": 20891, + "Ġbands": 20892, + ".URL": 20893, + "artial": 20894, + "Ġfreq": 20895, + "Ġsist": 20896, + "Ng": 20897, + "Ġrendering": 20898, + "\\Core": 20899, + "Widgets": 20900, + "ĠVA": 20901, + "Ġactivists": 20902, + "Ste": 20903, + "=_": 20904, + "alla": 20905, + "Stamp": 20906, + "Ġloads": 20907, + "Ġxx": 20908, + "ĠLearning": 20909, + ".Mvc": 20910, + "uir": 20911, + "(\"$": 20912, + "Ġconnecting": 20913, + "ReadOnly": 20914, + "uru": 20915, + "ĠEag": 20916, + "BIT": 20917, + "_DEL": 20918, + "å§": 20919, + "arrass": 20920, + "external": 20921, + "ĠYOUR": 20922, + "ĠBrew": 20923, + "ĠFive": 20924, + "Ġresize": 20925, + "igid": 20926, + "eration": 20927, + "ĠÑį": 20928, + "åĬł": 20929, + "ĠCatch": 20930, + "Ùģ": 20931, + "ĠLeon": 20932, + "amil": 20933, + ".Body": 20934, + "Clip": 20935, + "/list": 20936, + ".br": 20937, + "EditText": 20938, + "ĉdb": 20939, + ".Game": 20940, + "(BuildContext": 20941, + "backend": 20942, + ".Red": 20943, + "facebook": 20944, + ".urls": 20945, + "mr": 20946, + "rolled": 20947, + "-------": 20948, + "Ġintervention": 20949, + "Ġretirement": 20950, + "ĠKit": 20951, + "ĠPRE": 20952, + "UpperCase": 20953, + "ĠSocket": 20954, + "Ġ:-": 20955, + "Ġstudying": 20956, + "ĠMetro": 20957, + "arded": 20958, + "Ġconversations": 20959, + "Called": 20960, + "Ġexamine": 20961, + "ertificate": 20962, + ".gz": 20963, + "-responsive": 20964, + "Ġrefund": 20965, + "_network": 20966, + "allowed": 20967, + "empt": 20968, + "Ġmeals": 20969, + "Categories": 20970, + "Ġtraveling": 20971, + "Ġkg": 20972, + "Ġshame": 20973, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 20974, + "Ġexplicitly": 20975, + "Ġmathematic": 20976, + "ĠSuite": 20977, + "ĠRGB": 20978, + "******/": 20979, + "Ġmixture": 20980, + "learning": 20981, + ".template": 20982, + "atts": 20983, + "wx": 20984, + "ĉctx": 20985, + ".properties": 20986, + "Ġdrinks": 20987, + "ĠEither": 20988, + "setText": 20989, + ".getData": 20990, + ".zip": 20991, + "Ġreveals": 20992, + ".Ċ": 21005, + "Ġranked": 21006, + "_impl": 21007, + "ĠHandles": 21008, + "Ġhosted": 21009, + "Ġupdating": 21010, + "album": 21011, + "éĿ": 21012, + "Ġshader": 21013, + "Editors": 21014, + "-round": 21015, + "[]{": 21016, + "Ġsep": 21017, + "ĠHi": 21018, + "TEM": 21019, + "lookup": 21020, + ".man": 21021, + "_INPUT": 21022, + "Ġthreatened": 21023, + "_IMPORT": 21024, + "Ġdrops": 21025, + "ruit": 21026, + "sid": 21027, + "both": 21028, + "ĠExcel": 21029, + "Ġjer": 21030, + "ordinary": 21031, + "ей": 21032, + "VIEW": 21033, + "reply": 21034, + "Ġ):Ċ": 21035, + "colors": 21036, + "verified": 21037, + "_Tr": 21038, + "_parse": 21039, + "Ġcongress": 21040, + "Promise": 21041, + "ints": 21042, + "ĠMother": 21043, + ".Api": 21044, + "ĠDuration": 21045, + "ĠfirstName": 21046, + "inheritdoc": 21047, + "ĠMars": 21048, + "Ġapr": 21049, + "ODY": 21050, + "Ġvisits": 21051, + "Ġhealing": 21052, + "letters": 21053, + ")));čĊ": 21054, + "future": 21055, + ".Framework": 21056, + "Ġkiss": 21057, + "Ġinvolve": 21058, + "Ġsilent": 21059, + "adows": 21060, + "Ġanybody": 21061, + "sch": 21062, + "Ġsolely": 21063, + "-img": 21064, + "Ġpropri": 21065, + "Ġinstruct": 21066, + "Ġlicenses": 21067, + "Ġmeth": 21068, + "Ġcondem": 21069, + "ĠDomain": 21070, + "ĠHarris": 21071, + "ĠsÃ¥": 21072, + "CEPT": 21073, + "Batch": 21074, + "@extends": 21075, + "ĠCONTRIBUT": 21076, + ".DataFrame": 21077, + "_packet": 21078, + "recision": 21079, + "Ġfocusing": 21080, + ".ht": 21081, + "__\":Ċ": 21082, + ":Get": 21083, + "ĠKC": 21084, + "Ġpassage": 21085, + "Segment": 21086, + "_center": 21087, + "-zA": 21088, + "_BL": 21089, + "Ġconvin": 21090, + "Ġclassified": 21091, + "ĠNSMutable": 21092, + "_ap": 21093, + "tile": 21094, + "Rectangle": 21095, + "(nums": 21096, + "vens": 21097, + "ĠUIButton": 21098, + "ĠFeder": 21099, + "amo": 21100, + "Ġoutline": 21101, + "ĠParser": 21102, + "Ġâī": 21103, + "ĠWorks": 21104, + ".Schema": 21105, + "Ġengines": 21106, + "_common": 21107, + "_old": 21108, + "ĠsetContentView": 21109, + "Ġ///<": 21110, + "ĠBT": 21111, + "fm": 21112, + "Ġdivers": 21113, + "_weights": 21114, + "emark": 21115, + "ĠACT": 21116, + "Ġproportion": 21117, + "overlay": 21118, + ".dirname": 21119, + "ĠGit": 21120, + "_REFERENCE": 21121, + "<>": 21122, + "lb": 21123, + "_rule": 21124, + "è´¥": 21125, + "ĠPutin": 21126, + "Ġsleeping": 21127, + "():čĊ": 21128, + "Ġpreserve": 21129, + "Ġparliament": 21130, + "ĠLooking": 21131, + "Ġpicking": 21132, + "ĠDispatch": 21133, + "Ġslip": 21134, + "ëĵ": 21135, + "ĠLyn": 21136, + "_signal": 21137, + "configuration": 21138, + "ĠPitt": 21139, + "aden": 21140, + "procedure": 21141, + "Ġenthusi": 21142, + "fight": 21143, + "ĠConsider": 21144, + "Ġtorn": 21145, + "Connected": 21146, + ".cos": 21147, + "_groups": 21148, + "ĠThink": 21149, + "Ġdeliber": 21150, + "Ġresid": 21151, + "working": 21152, + ".columns": 21153, + "ĠCalled": 21154, + "Ġeslint": 21155, + ">\",": 21156, + "_DOWN": 21157, + "hist": 21158, + "ĠAdvanced": 21159, + "Ġrewards": 21160, + "actors": 21161, + "Ġsilence": 21162, + "Ġmyth": 21163, + "Ġneur": 21164, + "Ġauction": 21165, + ".GetString": 21166, + "eks": 21167, + "(project": 21168, + "ĉmsg": 21169, + "ĉoutput": 21170, + "Ġcomplaints": 21171, + ",S": 21172, + "Ġtbl": 21173, + "Ġ,ĊĊ": 21174, + "riors": 21175, + "ahren": 21176, + "Ġlawyers": 21177, + "redux": 21178, + "_symbol": 21179, + "offee": 21180, + "_RESULT": 21181, + "(Name": 21182, + "UTC": 21183, + ".currentTime": 21184, + "Ġorganis": 21185, + ".arg": 21186, + "Ġminim": 21187, + "wick": 21188, + "Ġreceives": 21189, + "Balance": 21190, + "Ġspeaks": 21191, + "ĠDays": 21192, + "ĠBelow": 21193, + "tipo": 21194, + "Present": 21195, + "Ġreserv": 21196, + "hp": 21197, + "Ġrit": 21198, + "_RIGHT": 21199, + "--)": 21200, + "Ġchairman": 21201, + "DIS": 21202, + "ĠBOOST": 21203, + "Ġexperiments": 21204, + "__);Ċ": 21205, + "Ġstamp": 21206, + "Ġfert": 21207, + "Ġfond": 21208, + "Ter": 21209, + "elve": 21210, + "uren": 21211, + "+i": 21212, + "endency": 21213, + "Ġvirtually": 21214, + "...\"": 21215, + "ï½ŀ": 21216, + "-cent": 21217, + "_unique": 21218, + "Ġpricing": 21219, + "mic": 21220, + "RESH": 21221, + "Ġ:::": 21222, + "Ġannotation": 21223, + "ĠCircle": 21224, + "ongodb": 21225, + "itas": 21226, + "Ġ%(": 21227, + "(component": 21228, + "Ġоб": 21229, + "(port": 21230, + "-hour": 21231, + ".obj": 21232, + "LBL": 21233, + "Ġjury": 21234, + "GBT": 21235, + "Ġspy": 21236, + "ĠProfessional": 21237, + "Ġ\"\";ĊĊ": 21238, + "Ġstriking": 21239, + "Ġdiscrimination": 21240, + "Ġpays": 21241, + "lict": 21242, + "entes": 21243, + "Ġthrowing": 21244, + "ĠPlugin": 21245, + "(def": 21246, + "ĠRuntimeException": 21247, + "ĠMigration": 21248, + "Ġdic": 21249, + "bag": 21250, + "onia": 21251, + "Ġcorruption": 21252, + "(Map": 21253, + "Ġprz": 21254, + ".dto": 21255, + "Ġacquire": 21256, + "StateToProps": 21257, + "Ġloving": 21258, + "ож": 21259, + "_pattern": 21260, + "Ġemotions": 21261, + "Ġpublisher": 21262, + "_be": 21263, + "Ġcouples": 21264, + "oj": 21265, + "ĠChart": 21266, + "Ġtrop": 21267, + ".tool": 21268, + "Ġestablishment": 21269, + "Ġdol": 21270, + "Ġtower": 21271, + "Ġlane": 21272, + "ĠSydney": 21273, + "Ġfilling": 21274, + "claimed": 21275, + "Ġdialogue": 21276, + "Ġconvention": 21277, + "booking": 21278, + "parency": 21279, + "æ±": 21280, + "ĠGeneric": 21281, + "\\Schema": 21282, + "Ġranges": 21283, + "/ch": 21284, + "Ġpanels": 21285, + "Ġruled": 21286, + "çĶŁ": 21287, + ".ts": 21288, + "_sets": 21289, + "Ġcleanup": 21290, + "Previous": 21291, + "ĠAnimal": 21292, + "($(": 21293, + "ĠAve": 21294, + "ollar": 21295, + "_eval": 21296, + "ĉName": 21297, + "(tree": 21298, + "Ġ\"]": 21299, + "Ġduties": 21300, + "='/": 21301, + "Clicked": 21302, + "Ġdifferently": 21303, + "ĠClark": 21304, + "Ġdit": 21305, + "ologists": 21306, + "Ġsynd": 21307, + "Ġsends": 21308, + "-known": 21309, + "kb": 21310, + "ĠModal": 21311, + "itative": 21312, + "Ġracing": 21313, + "Ġhighlights": 21314, + "ĠSimon": 21315, + "ĠCaptain": 21316, + "ä¿¡": 21317, + "ĠCB": 21318, + "contin": 21319, + "aran": 21320, + "Ġphysics": 21321, + "retty": 21322, + "etal": 21323, + ".md": 21324, + "axios": 21325, + "Ġspeakers": 21326, + "Ġprep": 21327, + "Ġawarded": 21328, + "ì§Ģ": 21329, + "ĠCorn": 21330, + "ĠNature": 21331, + "UDIO": 21332, + "Ġproj": 21333, + "-pre": 21334, + "[u": 21335, + "Features": 21336, + "ĠisEqual": 21337, + "Binary": 21338, + "sig": 21339, + "Ġconfusion": 21340, + "ĠHat": 21341, + "Ġktó": 21342, + ".configure": 21343, + "MON": 21344, + "/edit": 21345, + "_Add": 21346, + ",true": 21347, + "Ġcli": 21348, + "ErrorMessage": 21349, + "-loader": 21350, + "Dimensions": 21351, + "ultiply": 21352, + "Ġ{!!": 21353, + "ĠSqlCommand": 21354, + "Ġspoken": 21355, + "Ġpics": 21356, + "Ġtoy": 21357, + "(Key": 21358, + "ĠLoop": 21359, + "ب": 21360, + "EATURE": 21361, + "inction": 21362, + "_setup": 21363, + "wrapper": 21364, + "Ġtong": 21365, + "cular": 21366, + "Opt": 21367, + ".Pl": 21368, + "=\",": 21369, + "(length": 21370, + "umn": 21371, + "Ġchrom": 21372, + "Ġsevent": 21373, + "ĠIllegalArgumentException": 21374, + "ĉstart": 21375, + "Ġbegun": 21376, + "CEPTION": 21377, + "dataset": 21378, + "ĠFailed": 21379, + "cols": 21380, + "Ġknee": 21381, + "imore": 21382, + ".splice": 21383, + "shell": 21384, + "iggers": 21385, + "Ġthemes": 21386, + "ĠDJ": 21387, + "ĠAssistant": 21388, + "-$": 21389, + "Maybe": 21390, + "Ġordering": 21391, + "ĠIntelligence": 21392, + "ĠMassachusetts": 21393, + "Ġfailing": 21394, + "elson": 21395, + "Great": 21396, + "=i": 21397, + ".rest": 21398, + "Ġinvite": 21399, + "-disable": 21400, + ".GroupBox": 21401, + "âĢĻest": 21402, + "Ġtackle": 21403, + "gv": 21404, + "etter": 21405, + "Ġ),čĊ": 21406, + "_rules": 21407, + ".warn": 21408, + "functions": 21409, + "ĠChristians": 21410, + "Ġbacked": 21411, + "Ġslider": 21412, + "Ġenjoying": 21413, + "nest": 21414, + "Ġhij": 21415, + "_ms": 21416, + "//*": 21417, + "Annotations": 21418, + "ĠVariables": 21419, + "": 21620, + "cycle": 21621, + "ĠBull": 21622, + "paths": 21623, + "Ġunp": 21624, + "ĠviewDidLoad": 21625, + "_Model": 21626, + "ĠassertTrue": 21627, + "Ġrated": 21628, + "Decl": 21629, + "verted": 21630, + "ĠDat": 21631, + "brew": 21632, + "Ġpointing": 21633, + "Ms": 21634, + "ĠPointer": 21635, + ")'": 21636, + "_non": 21637, + "ĠSEC": 21638, + "Ġyeah": 21639, + "gency": 21640, + "initialize": 21641, + "fly": 21642, + "[pos": 21643, + ",g": 21644, + "Tele": 21645, + "Ġjoke": 21646, + "Ġclause": 21647, + ".findById": 21648, + "enes": 21649, + "(instance": 21650, + "£": 21651, + "Ġslic": 21652, + "_home": 21653, + "Ġ*/}Ċ": 21654, + "_pages": 21655, + "(service": 21656, + "RP": 21657, + "ĠAmong": 21658, + ".getCurrent": 21659, + "ãĤ¹": 21660, + "Ġslee": 21661, + "=[Ċ": 22071, + "oler": 22072, + "Ġlibert": 22073, + "Ġ`Ċ": 22074, + "Ġwenn": 22075, + "lated": 22076, + "Ġimmune": 22077, + "(Node": 22078, + "ĠProblem": 22079, + "ĠAbs": 22080, + "logs": 22081, + "Ġ../": 22082, + "ĠADC": 22083, + "Ġ}}\">Ċ": 22084, + ">');Ċ": 22085, + "=b": 22086, + "ĠWind": 22087, + "lahoma": 22088, + "Ġallocate": 22089, + "orian": 22090, + "Ġprescription": 22091, + "-quality": 22092, + "ĠMayor": 22093, + "inely": 22094, + "endforeach": 22095, + "ĠComplex": 22096, + "kom": 22097, + "TY": 22098, + "]].": 22099, + ".Style": 22100, + "_many": 22101, + "','$": 22102, + "Ġbarrier": 22103, + "ĠFetch": 22104, + "ĠMarvel": 22105, + "Ġresist": 22106, + "ого": 22107, + "bidden": 22108, + "ĠRunnable": 22109, + ":false": 22110, + "Ġbuilds": 22111, + "ĠStage": 22112, + "Ġdub": 22113, + "empo": 22114, + ".site": 22115, + ";ĊĊĊĊ": 22116, + "ĠDenver": 22117, + "Ġrevel": 22118, + "Ġtriggered": 22119, + "Ġdice": 22120, + "_fail": 22121, + "Ġgc": 22122, + "ĉX": 22123, + "ĠThrowable": 22124, + ".router": 22125, + "ĠRevolution": 22126, + "ÑĢа": 22127, + "_NON": 22128, + "Ł¥": 22129, + "Ġelder": 22130, + "Ġabroad": 22131, + "Ġе": 22132, + "ĠAdult": 22133, + "blr": 22134, + "glyphicon": 22135, + "Ġpromoting": 22136, + "Ġiz": 22137, + "ĠSolid": 22138, + "_loader": 22139, + "early": 22140, + ".enabled": 22141, + "-edit": 22142, + "ĠUL": 22143, + "_play": 22144, + "ĠInterrupt": 22145, + "Ġadvantages": 22146, + "ucle": 22147, + "Ġmechanical": 22148, + ".tableLayoutPanel": 22149, + "ĠWorking": 22150, + "Ġanonymous": 22151, + "Rating": 22152, + "igious": 22153, + "_phone": 22154, + ".addActionListener": 22155, + "Ġfran": 22156, + "unden": 22157, + "Ġ*)&": 22158, + "_bool": 22159, + "ulative": 22160, + "Ġcone": 22161, + "ĠMult": 22162, + "Ġmö": 22163, + "ĠForward": 22164, + "]):Ċ": 22165, + "Ġconvinced": 22166, + "acted": 22167, + "ãģĵ": 22168, + "ĠConfigure": 22169, + "Ġceiling": 22170, + "Der": 22171, + "Ġpassengers": 22172, + "Groups": 22173, + "Ġsoccer": 22174, + "/W": 22175, + "aviors": 22176, + "swith": 22177, + "ĠZone": 22178, + ".Options": 22179, + "ĠMom": 22180, + "ieder": 22181, + "Arrays": 22182, + "Ġtreatments": 22183, + "Ġprotecting": 22184, + "fac": 22185, + "Ġpickle": 22186, + "ButtonItem": 22187, + "Ġblocking": 22188, + "strar": 22189, + "ò": 22190, + "ĠExport": 22191, + "Ġthrew": 22192, + "otta": 22193, + "ĠBASE": 22194, + ".ws": 22195, + ".LEADING": 22196, + "orderBy": 22197, + "_delay": 22198, + "ĠPu": 22199, + ".dll": 22200, + "ĠChoose": 22201, + "Police": 22202, + "ĠBEGIN": 22203, + "boxes": 22204, + "Ġdiamond": 22205, + ",l": 22206, + "Ġĉĉĉ": 22207, + "Ġcurious": 22208, + "tv": 22209, + "Ġerotische": 22210, + "ackages": 22211, + "ĉSet": 22212, + "Tick": 22213, + ".border": 22214, + "staticmethod": 22215, + "Ġcher": 22216, + "invoice": 22217, + "Ġcru": 22218, + "Ġdefect": 22219, + "_metadata": 22220, + "relation": 22221, + "ikan": 22222, + "[N": 22223, + "(Qt": 22224, + "(Base": 22225, + "æģ¯": 22226, + "beat": 22227, + "ĠEmpty": 22228, + "ĉo": 22229, + "_shift": 22230, + "Ġregret": 22231, + "Those": 22232, + "Cent": 22233, + "ĠPortug": 22234, + "ĠIslands": 22235, + "ĠTIME": 22236, + "Management": 22237, + "-sp": 22238, + "ême": 22239, + "Ġnotion": 22240, + "unifu": 22241, + "PK": 22242, + "è¡Į": 22243, + "ĠCURLOPT": 22244, + "\\\"\\": 22245, + "UV": 22246, + "çº": 22247, + "dra": 22248, + "cou": 22249, + "=`": 22250, + "ĠDestroy": 22251, + "rp": 22252, + ".cancel": 22253, + "GG": 22254, + "runtime": 22255, + "ĠVue": 22256, + "Ġprogressive": 22257, + "/services": 22258, + "Ġrunner": 22259, + "_FRAME": 22260, + ".ToolStripMenuItem": 22261, + "Ġ','": 22262, + "delay": 22263, + "=utf": 22264, + "Ġscreening": 22265, + "Ġpulling": 22266, + "omas": 22267, + "Ġanth": 22268, + "-new": 22269, + "/local": 22270, + "ĠiPad": 22271, + "Ġtwitter": 22272, + "Ġdying": 22273, + "Ġheaven": 22274, + "ĠUInt": 22275, + "ĠSenator": 22276, + "Ġpresum": 22277, + "ĠWalker": 22278, + "Ġovercome": 22279, + "etection": 22280, + "Ġembarrass": 22281, + "China": 22282, + "Include": 22283, + "ROLL": 22284, + "ĠdataType": 22285, + "David": 22286, + "ร": 22287, + "lop": 22288, + "-month": 22289, + "Ġscar": 22290, + "ĠSafe": 22291, + "Ġ****************************************************************": 22292, + "Ġaccessories": 22293, + "Ġramp": 22294, + "_USE": 22295, + "Ġcontrad": 22296, + "))]Ċ": 22297, + "Ġprest": 22298, + "ĠHR": 22299, + "ĠRap": 22300, + "Ġusize": 22301, + "Ġcapability": 22302, + "Ġcort": 22303, + "-next": 22304, + "Ġburden": 22305, + "_reader": 22306, + "Ġ@@": 22307, + "regular": 22308, + "ĠKa": 22309, + "MAN": 22310, + "Ġastr": 22311, + "Ġ'')Ċ": 22312, + "Ġfed": 22313, + "Ġparsing": 22314, + "ĠYears": 22315, + "Ġbroker": 22316, + "\":{\"": 22317, + "Ġakt": 22318, + "Inventory": 22319, + "abeled": 22320, + "Ġargparse": 22321, + "*******Ċ": 22322, + "versation": 22323, + "Ġcord": 22324, + "ĠTi": 22325, + "Ġhopefully": 22326, + "Ġah": 22327, + "verb": 22328, + "Ġstolen": 22329, + ".Entry": 22330, + "Ġexpecting": 22331, + "Orientation": 22332, + "Ġpowered": 22333, + "Ġpersist": 22334, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 22335, + "']);": 22336, + "')),Ċ": 22337, + "ĠCash": 22338, + "ĉitem": 22339, + "grades": 22340, + "ropol": 22341, + "basic": 22342, + "Ġ\");čĊ": 22343, + "Ġawards": 22344, + "(range": 22345, + "-all": 22346, + "ĠIBOutlet": 22347, + "ĠIndeed": 22348, + "----------------------------------------------------------------------------": 22349, + "Ġstomach": 22350, + "Ġflower": 22351, + "Ġsew": 22352, + "_times": 22353, + "avis": 22354, + "QString": 22355, + "ĠRoutes": 22356, + "_prot": 22357, + "Ġcomedy": 22358, + "Ġlogout": 22359, + "Ġwooden": 22360, + "Ġposter": 22361, + "piece": 22362, + ".Join": 22363, + "ĠPok": 22364, + "celona": 22365, + "mutex": 22366, + ";čĊčĊčĊ": 22367, + "Ġstrikes": 22368, + "Loaded": 22369, + ")arg": 22370, + "esa": 22371, + "United": 22372, + "Ep": 22373, + "PELL": 22374, + "ĠAtlantic": 22375, + "ullet": 22376, + "apple": 22377, + "Ġsettled": 22378, + "acon": 22379, + "Ġprinter": 22380, + "ĠGC": 22381, + "å®ļ": 22382, + "Ġrendered": 22383, + ",âĢĻ": 22384, + "heit": 22385, + "social": 22386, + ".ge": 22387, + "ĠRick": 22388, + "ĠUtah": 22389, + "got": 22390, + "onical": 22391, + "ĠScroll": 22392, + "ĠSciences": 22393, + "Ġjug": 22394, + "Ġampl": 22395, + "enti": 22396, + "LEFT": 22397, + "Ġtabs": 22398, + "Ġenormous": 22399, + ".getKey": 22400, + "locate": 22401, + ".EX": 22402, + ".storage": 22403, + ".We": 22404, + "Ġtoast": 22405, + "ĠAdditionally": 22406, + "ĠNOW": 22407, + "_UPDATE": 22408, + "Ġtransferred": 22409, + "tha": 22410, + ".Display": 22411, + "_ui": 22412, + "IDEO": 22413, + "Ġmeaningful": 22414, + "ĠMoscow": 22415, + ",this": 22416, + "ĠVictoria": 22417, + "æĶ¹": 22418, + "ĠÐŁ": 22419, + ".stack": 22420, + "ĠBarn": 22421, + "paredStatement": 22422, + ":string": 22423, + "Ġbij": 22424, + "ĠSTATE": 22425, + "Ġemployers": 22426, + "ĉinput": 22427, + "(|": 22428, + "Ġlex": 22429, + "invoke": 22430, + "ĉnum": 22431, + "++,": 22432, + "atial": 22433, + "orses": 22434, + "Ġfork": 22435, + "_txt": 22436, + "ĠAntonio": 22437, + "Ġ(<": 22438, + "averse": 22439, + "Ġdevast": 22440, + "ãĢĢ": 22441, + ".Dec": 22442, + "ĠGard": 22443, + "/ui": 22444, + ".%": 22445, + "tri": 22446, + "Ġrolled": 22447, + "ValuePair": 22448, + "itten": 22449, + "ĠTher": 22450, + "Ġvrou": 22451, + "ĠFlow": 22452, + "ĠFinance": 22453, + "ĠComb": 22454, + "HC": 22455, + ".setVisible": 22456, + "isl": 22457, + "Ġpk": 22458, + "Ġupset": 22459, + "(raw": 22460, + "ĠVice": 22461, + "eatures": 22462, + "ĠLang": 22463, + "Looking": 22464, + "ĠAST": 22465, + "Ġtrips": 22466, + "ĠJustin": 22467, + "browser": 22468, + "=\"'.$": 22469, + ".vertices": 22470, + "-co": 22471, + "}/{": 22472, + "Ġ?,": 22473, + "ĠDomin": 22474, + "ĠBelg": 22475, + "\"<": 22476, + "Ġsuppose": 22477, + "addy": 22478, + "Ġwalks": 22479, + "ERRU": 22480, + "_filters": 22481, + "Preferred": 22482, + "scene": 22483, + "еÑģ": 22484, + "ĠAffairs": 22485, + "Ġ\"#{": 22486, + "ĠonSubmit": 22487, + "Ġstocks": 22488, + "/view": 22489, + "gree": 22490, + "-get": 22491, + "hit": 22492, + "Jo": 22493, + ".getC": 22494, + "Initialized": 22495, + "ÑĤи": 22496, + "cuts": 22497, + "(Type": 22498, + "ĠAgreement": 22499, + "ĠVietnam": 22500, + "Ġ/*!": 22501, + "Ġpizza": 22502, + "-view": 22503, + "_em": 22504, + "Ġlhs": 22505, + "Ġmuy": 22506, + "ĠIdent": 22507, + "ĠFriends": 22508, + "Ġabund": 22509, + "_AD": 22510, + ".timestamp": 22511, + "-'": 22512, + "Ġduplicate": 22513, + "Ġhunting": 22514, + "Ġregulatory": 22515, + "iao": 22516, + "amous": 22517, + "ĠEntertainment": 22518, + "[A": 22519, + "iatric": 22520, + "_CLIENT": 22521, + "ĠKids": 22522, + "/pkg": 22523, + "Break": 22524, + ")));ĊĊ": 22525, + "ĠShape": 22526, + "Ġrelating": 22527, + "Interrupt": 22528, + "ableOpacity": 22529, + "embre": 22530, + "Ġmystery": 22531, + "Ġjournalists": 22532, + "ritable": 22533, + ".Link": 22534, + "Ġstopping": 22535, + "CRET": 22536, + ".DB": 22537, + "Ġpopularity": 22538, + "Ġgew": 22539, + "Ġimpr": 22540, + "setValue": 22541, + "FLAG": 22542, + "ĉmax": 22543, + "Ġbake": 22544, + "wy": 22545, + "ĠEconomic": 22546, + "Ġencontr": 22547, + "Ġfname": 22548, + "/de": 22549, + "Rank": 22550, + "Ġbugs": 22551, + ".sm": 22552, + "Ġmedian": 22553, + "DOWN": 22554, + "ĠSure": 22555, + "AtIndex": 22556, + "ĠDick": 22557, + "Ġ(__": 22558, + ".delta": 22559, + "Fr": 22560, + "Ġsuggesting": 22561, + "ĠRecyclerView": 22562, + ",e": 22563, + "START": 22564, + "/****************************************************************************": 22565, + "xford": 22566, + "Ġreceipt": 22567, + "CLAIM": 22568, + "readonly": 22569, + "Ġengaging": 22570, + "Ca": 22571, + "asma": 22572, + "Ġensuring": 22573, + "English": 22574, + "ĠVancouver": 22575, + "hyth": 22576, + "Ġpurchasing": 22577, + "ĠPI": 22578, + ".word": 22579, + "(sp": 22580, + ".home": 22581, + ":def": 22582, + "Ġgig": 22583, + "ĠVe": 22584, + "forum": 22585, + "ĠMitch": 22586, + "Bay": 22587, + "_FL": 22588, + "Ġsoll": 22589, + "_columns": 22590, + "Ġminority": 22591, + "bird": 22592, + "Ġhanded": 22593, + "SSL": 22594, + "STAT": 22595, + "Ġnervous": 22596, + "ĥ½": 22597, + "ĠfilePath": 22598, + "CREATE": 22599, + "Aw": 22600, + "Ġpens": 22601, + "seed": 22602, + "ĠCompute": 22603, + "olk": 22604, + "ĠAsset": 22605, + "reach": 22606, + "'),čĊ": 22607, + "navigation": 22608, + "LF": 22609, + "/util": 22610, + "ĠPub": 22611, + "ĠâĶ": 22612, + "cion": 22613, + "##Ċ": 22614, + "III": 22615, + "TagName": 22616, + "Ġamid": 22617, + "permission": 22618, + "ifiable": 22619, + "xFFFFFFFF": 22620, + "ни": 22621, + ".Buffer": 22622, + "_irq": 22623, + "dark": 22624, + "Ġretval": 22625, + ".fire": 22626, + "production": 22627, + ".listen": 22628, + "ĠWeather": 22629, + "Ġbuyers": 22630, + ".ne": 22631, + "erp": 22632, + "ĠPent": 22633, + "Ġwelfare": 22634, + "ĠpageSize": 22635, + "ĠStadium": 22636, + "erta": 22637, + "Ġlev": 22638, + "ampa": 22639, + "Pager": 22640, + "Ġcharging": 22641, + "ĠNetflix": 22642, + "|null": 22643, + "_random": 22644, + ".xpath": 22645, + "Ġstere": 22646, + "ĠISIS": 22647, + "ponses": 22648, + "(loc": 22649, + "eyond": 22650, + "ĠOfficial": 22651, + "ĠMaryland": 22652, + "DataType": 22653, + "_par": 22654, + "{},": 22655, + "ĠEnjoy": 22656, + "_SHIFT": 22657, + "ĠAwards": 22658, + "_ENTRY": 22659, + "Ġseemingly": 22660, + "enticate": 22661, + "Ġhearts": 22662, + "_;ĊĊ": 22663, + "ĠHIV": 22664, + "Ġindivid": 22665, + "ĠFlag": 22666, + "_ctrl": 22667, + "ĠCallback": 22668, + ",z": 22669, + "ĠGPU": 22670, + "ĉobj": 22671, + "ĠPhoenix": 22672, + "ĠBUS": 22673, + "Ġrubber": 22674, + "_AUTH": 22675, + "ĠSolutions": 22676, + "(location": 22677, + "Variables": 22678, + ".setEnabled": 22679, + "_high": 22680, + "WO": 22681, + "Gesture": 22682, + "Ġretry": 22683, + "ĠobjectForKey": 22684, + "alloween": 22685, + "Ġmos": 22686, + "ĠCele": 22687, + "Ġikke": 22688, + "(cell": 22689, + "ĠMODE": 22690, + "rena": 22691, + "Ġdescribing": 22692, + "Ġphi": 22693, + "Ġrd": 22694, + "Ġdeserve": 22695, + "Ġwheels": 22696, + "å¸Ĥ": 22697, + "Ġcritics": 22698, + "Namespace": 22699, + "ĠFra": 22700, + "ĠĊĊĊĊ": 22701, + "Ġalla": 22702, + "Ġrequiring": 22703, + "æľŁ": 22704, + "utation": 22705, + "Ġdelayed": 22706, + "Ġadministrative": 22707, + "Ġbay": 22708, + ".hidden": 22709, + "Tex": 22710, + "Ġboundaries": 22711, + "Ġ]);ĊĊ": 22712, + "ĠFollowing": 22713, + "~/": 22714, + "Fi": 22715, + "_conv": 22716, + "_TITLE": 22717, + "Ġdesde": 22718, + "ICollectionView": 22719, + "Alias": 22720, + "Ġbite": 22721, + "patient": 22722, + "_COMMAND": 22723, + "Completed": 22724, + "ĉelif": 22725, + "(<": 22726, + "Business": 22727, + "ĠPool": 22728, + "Ġpursue": 22729, + "ĠBan": 22730, + "_steps": 22731, + "_DECL": 22732, + "umble": 22733, + "Ġcombo": 22734, + "ĠLayer": 22735, + ".xr": 22736, + "Ġdup": 22737, + "---------": 22738, + "Ġmodifier": 22739, + "rob": 22740, + "rez": 22741, + "Ġathletes": 22742, + "Used": 22743, + "wear": 22744, + "Ġlegitimate": 22745, + "Ġ\"ĊĊ": 22746, + "Ġhv": 22747, + "Std": 22748, + "ĠHold": 22749, + "Ġsurviv": 22750, + "ĠAlliance": 22751, + "ĠEarly": 22752, + "Behavior": 22753, + "(font": 22754, + "/libs": 22755, + "Ġrectangle": 22756, + "Ġsinger": 22757, + "Ġamp": 22758, + "EqualTo": 22759, + "Ġ\".\"": 22760, + "Ġgirlfriend": 22761, + "å±": 22762, + "linear": 22763, + "observ": 22764, + "Ġpiù": 22765, + "Ġcomplement": 22766, + "WithValue": 22767, + "(password": 22768, + "take": 22769, + "Blank": 22770, + "ĠCompar": 22771, + "'\",": 22772, + "_policy": 22773, + "mongoose": 22774, + "_FAILED": 22775, + ".report": 22776, + "Ratio": 22777, + ".PerformLayout": 22778, + "usable": 22779, + "mers": 22780, + "_render": 22781, + "PEED": 22782, + "Ġlesb": 22783, + "ĉE": 22784, + "_tool": 22785, + "Ġladies": 22786, + "оÑģ": 22787, + "))))Ċ": 22788, + ";;;;": 22789, + ".dot": 22790, + "Ġnest": 22791, + "peak": 22792, + "ukkit": 22793, + "eca": 22794, + "_SW": 22795, + "Ġ&(": 22796, + "ĠOklahoma": 22797, + "Ġbanking": 22798, + "ĠNintendo": 22799, + "Ġreproduce": 22800, + "_elements": 22801, + "_mac": 22802, + "proxy": 22803, + "Ġremarkable": 22804, + "}/${": 22805, + "Ġouts": 22806, + ".hasNext": 22807, + "MODE": 22808, + "Ġanime": 22809, + ".conn": 22810, + "Unique": 22811, + "Dom": 22812, + "Ġimportantly": 22813, + "itty": 22814, + "Ġjuice": 22815, + "Tw": 22816, + "ĠPartners": 22817, + "Ġattacking": 22818, + "Ġportable": 22819, + "amiento": 22820, + ".PictureBox": 22821, + ".gen": 22822, + "Ġoptimal": 22823, + "Ġrecre": 22824, + "Ġjournalist": 22825, + "ĠExtract": 22826, + "ĠMoreover": 22827, + "ĠmarginTop": 22828, + ".Ap": 22829, + "Ġfiring": 22830, + "NaN": 22831, + "ĉtemplate": 22832, + "ад": 22833, + ".En": 22834, + "Ġdefence": 22835, + "ĠTel": 22836, + "ilen": 22837, + "jan": 22838, + "=data": 22839, + "ĠUrl": 22840, + "ĠReuters": 22841, + "(total": 22842, + "ĠFifth": 22843, + "Ġessays": 22844, + "Ġinterpretation": 22845, + "Ġcharity": 22846, + "ĠRules": 22847, + "Ġsubsection": 22848, + "styled": 22849, + "azer": 22850, + "lags": 22851, + "LIST": 22852, + "Ġuploaded": 22853, + "Ġtrash": 22854, + "Ġregistr": 22855, + "Ġseller": 22856, + ">';čĊ": 22857, + "ĠstartTime": 22858, + "çĻ": 22859, + "sy": 22860, + "(HttpServletRequest": 22861, + "Ġtrap": 22862, + "GC": 22863, + "Ġembedded": 22864, + "Ġsurrounded": 22865, + "imits": 22866, + "TX": 22867, + "ylinder": 22868, + "ĠFal": 22869, + "Ġsentences": 22870, + "ĠJa": 22871, + "IFICATION": 22872, + "weapon": 22873, + "ovation": 22874, + "Ġcoat": 22875, + "Ġinterpol": 22876, + "Ġlips": 22877, + "ĠKy": 22878, + "Ġvectors": 22879, + "_am": 22880, + "Ġintake": 22881, + ".world": 22882, + "Ġinbox": 22883, + "ĠMAC": 22884, + "_ab": 22885, + "(nameof": 22886, + "Ġentert": 22887, + "Ġgathering": 22888, + "ĠSIM": 22889, + "++.": 22890, + "nya": 22891, + "'}}": 22892, + "ĠUPDATE": 22893, + "Ġpac": 22894, + "(html": 22895, + "ĠSant": 22896, + "iating": 22897, + "ĠIdeas": 22898, + "Ġspray": 22899, + "ĠHart": 22900, + "Ġverification": 22901, + "adesh": 22902, + "/modules": 22903, + "ĠMind": 22904, + "ĠSizedBox": 22905, + "Ġshelter": 22906, + "Ġheroes": 22907, + "atty": 22908, + "Ġcertified": 22909, + "sj": 22910, + "Ġêtre": 22911, + "ÅĤo": 22912, + "Ġpublishing": 22913, + "ĠMalays": 22914, + ".getUser": 22915, + "ĠProvider": 22916, + "ĠLinkedList": 22917, + "ĠBor": 22918, + "ROUND": 22919, + "did": 22920, + "tain": 22921, + "pire": 22922, + "ĠJenn": 22923, + "tel": 22924, + "ande": 22925, + "_front": 22926, + "ĠMcG": 22927, + "TestMethod": 22928, + "à¸Ń": 22929, + "Ġoccasionally": 22930, + "ĠWales": 22931, + "Ġexercises": 22932, + "ĠÐĴ": 22933, + "-plus": 22934, + "Ġvalidator": 22935, + "Ġprayer": 22936, + "LATED": 22937, + "_author": 22938, + "Ġlabour": 22939, + "++Ċ": 22940, + "-equiv": 22941, + "ĠGPL": 22942, + "Ġfacebook": 22943, + "simple": 22944, + "gly": 22945, + "Processor": 22946, + "ipy": 22947, + "Ġ*>": 22948, + "Ġcleared": 22949, + "ĠPush": 22950, + "Ġpenis": 22951, + "Structure": 22952, + "lij": 22953, + "ĠMorgan": 22954, + "Ġhandful": 22955, + "\".Ċ": 22956, + "|\\": 22957, + "Ġ********************************": 22958, + "ĠAqu": 22959, + "_IC": 22960, + ".loads": 22961, + "Ġmeter": 22962, + "ĠMarine": 22963, + "::{": 22964, + "ĠTS": 22965, + "ĠArrays": 22966, + ".Title": 22967, + "GRAM": 22968, + "termin": 22969, + "Ġcoinc": 22970, + "Else": 22971, + "_states": 22972, + "-run": 22973, + "members": 22974, + "astro": 22975, + "ĠonPress": 22976, + "Ġbeings": 22977, + "Ġabandoned": 22978, + "Ġtaxp": 22979, + "owners": 22980, + ".mode": 22981, + "Ġdiagnosis": 22982, + "Ġ_Ċ": 22983, + "ĠKnight": 22984, + "ĉA": 22985, + "Ġobserve": 22986, + "),'": 22987, + "!\")Ċ": 22988, + "ĠPara": 22989, + "Ġvariation": 22990, + "(False": 22991, + "ĠAnti": 22992, + "Ġgri": 22993, + "Ġhomeless": 22994, + "?v": 22995, + "Ġbez": 22996, + ".Server": 22997, + "release": 22998, + "ĠPatri": 22999, + "Ġchars": 23000, + "Ġranking": 23001, + "activation": 23002, + "Ġwides": 23003, + "qr": 23004, + ".Sql": 23005, + "acular": 23006, + "ĠBot": 23007, + "_sync": 23008, + "Ġhappiness": 23009, + "Ġvolunteers": 23010, + "Ġsits": 23011, + "/<": 23012, + "[e": 23013, + "(fileName": 23014, + "Ġcapac": 23015, + "ĠMaria": 23016, + "father": 23017, + "Ġgram": 23018, + "*i": 23019, + "Ġcaso": 23020, + "_draw": 23021, + "ĠRaw": 23022, + "ĠIterator": 23023, + "ĠPadding": 23024, + "PD": 23025, + "BOX": 23026, + "ĠSPECIAL": 23027, + "Ġfecha": 23028, + "Ġvide": 23029, + "ĠLeader": 23030, + "以": 23031, + "$(\".": 23032, + "Ġdiameter": 23033, + "Ġmild": 23034, + "Ġrocks": 23035, + "appings": 23036, + "directory": 23037, + ".flush": 23038, + "ĠJess": 23039, + "UNIT": 23040, + "ĠPear": 23041, + "Ġmandatory": 23042, + "Sur": 23043, + "qt": 23044, + "Ġstreams": 23045, + "Ġcooperation": 23046, + "ĠSac": 23047, + "Ġcheaper": 23048, + "ĉch": 23049, + "animation": 23050, + "fare": 23051, + "(height": 23052, + "(True": 23053, + "NY": 23054, + "Ġwrest": 23055, + "Ġpolls": 23056, + "Ġencountered": 23057, + "ĠMarketable": 23058, + "_PASSWORD": 23059, + "_SELECT": 23060, + "ĠArabia": 23061, + "_clock": 23062, + "Ġvoy": 23063, + "Ġиз": 23064, + "Ġstir": 23065, + "isible": 23066, + "-effect": 23067, + ".created": 23068, + "Ġtoys": 23069, + "ĠTradable": 23070, + "Ġrust": 23071, + "Ġstrcpy": 23072, + "_timestamp": 23073, + "Ġtalented": 23074, + ",null": 23075, + "ĠJobs": 23076, + "ĠPortland": 23077, + "Ġweakness": 23078, + "Throw": 23079, + "ĠAngel": 23080, + "ä¿®": 23081, + "Ġuncert": 23082, + "ï¼īĊ": 23083, + "ĠìĿ´": 23084, + "Which": 23085, + "Ġ[-]:": 23086, + "Something": 23087, + "Ġconvicted": 23088, + "kle": 23089, + "edium": 23090, + "Ġbranches": 23091, + "Ġbases": 23092, + "ç®": 23093, + "Ġcomplexity": 23094, + "ĠFig": 23095, + ".reshape": 23096, + "$db": 23097, + "_CONST": 23098, + "ĠTes": 23099, + ".runtime": 23100, + "Ġdeny": 23101, + "ĠBSD": 23102, + "Ġkr": 23103, + "hatt": 23104, + "ĠStatic": 23105, + "Ġuniversities": 23106, + "Replace": 23107, + "Ġdrove": 23108, + "Ġadoles": 23109, + "_plugin": 23110, + "ĠLGBT": 23111, + "Ġtex": 23112, + "duction": 23113, + "EDI": 23114, + "ĠTed": 23115, + "_URI": 23116, + "Ġreception": 23117, + "arten": 23118, + ".Single": 23119, + "rice": 23120, + "scious": 23121, + "_bg": 23122, + "Ġwages": 23123, + "ĠServlet": 23124, + "UILayout": 23125, + "Ġformatted": 23126, + ".Mod": 23127, + "',Ċ": 23174, + "Ġexpanding": 23175, + "ĠHamilton": 23176, + "ĠContrib": 23177, + ".Tables": 23178, + "Activ": 23179, + "HH": 23180, + "ocommerce": 23181, + "_;": 23182, + "Ġamongst": 23183, + "owing": 23184, + "ĠCold": 23185, + "APH": 23186, + "Ġpsychological": 23187, + "_tensor": 23188, + "Ġpackaging": 23189, + "ĠSweden": 23190, + "Ġpare": 23191, + "Ġaggregate": 23192, + "Ġmoderate": 23193, + "_hand": 23194, + "Ġdesignated": 23195, + "Ġdrum": 23196, + "ĠgetUser": 23197, + "ĠCreek": 23198, + "_scope": 23199, + "ĠTransfer": 23200, + "ĠMarg": 23201, + "Ġfighters": 23202, + "Wnd": 23203, + "ĠSel": 23204, + "ĠLaunch": 23205, + "Ġemerging": 23206, + "iframe": 23207, + "ĠAdditional": 23208, + "Ġfears": 23209, + "Ġsatellite": 23210, + "_:": 23211, + "Ġdisposing": 23212, + "GetValue": 23213, + "HttpPost": 23214, + "ATIVE": 23215, + "ulary": 23216, + "Views": 23217, + "Ġattending": 23218, + "ĠTennessee": 23219, + "ĠMission": 23220, + "Ġmedication": 23221, + "ĠWy": 23222, + "ĠAnna": 23223, + "ع": 23224, + "ĠVertex": 23225, + ".types": 23226, + "Organ": 23227, + ".DataGridViewTextBoxColumn": 23228, + "ĠRS": 23229, + "Ġtempo": 23230, + "(App": 23231, + "VersionUID": 23232, + ".point": 23233, + "ĠDutch": 23234, + "Hours": 23235, + "LU": 23236, + "Ġquoted": 23237, + ".builder": 23238, + "ĠPerfect": 23239, + "ĠAlways": 23240, + "_two": 23241, + "Ġexclusively": 23242, + "ĠCra": 23243, + "ificar": 23244, + "ĠAWS": 23245, + "ingham": 23246, + "complex": 23247, + "kernel": 23248, + "Ġgravity": 23249, + "Ġwi": 23250, + "Ġoverview": 23251, + "ĠWant": 23252, + "ĠWP": 23253, + "(sh": 23254, + ".rotation": 23255, + "States": 23256, + "ĠTeen": 23257, + "_components": 23258, + "ìĪĺ": 23259, + "Received": 23260, + "Ġlyrics": 23261, + "rites": 23262, + "ĉĉĉĉĉĠ": 23263, + "-American": 23264, + "[num": 23265, + "/python": 23266, + "ĠUART": 23267, + "Ġapple": 23268, + "ĠJonathan": 23269, + "Ġmomentum": 23270, + "ั": 23271, + "Ĥ¹": 23272, + "Ġmich": 23273, + "andra": 23274, + "Ġbiological": 23275, + "ĠMens": 23276, + "Ġ%%": 23277, + "elsea": 23278, + "ĠMexican": 23279, + ".randint": 23280, + "Ġtale": 23281, + "ĠValidate": 23282, + "Ġdefeated": 23283, + ".htm": 23284, + "Ġcopper": 23285, + "=/": 23286, + "cosystem": 23287, + "Ġrip": 23288, + "decimal": 23289, + ".VISIBLE": 23290, + "ĠTa": 23291, + "ĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉ": 23292, + "Ġdownloaded": 23293, + "environment": 23294, + "Ġnomine": 23295, + "building": 23296, + "ĠSpot": 23297, + "ipheral": 23298, + "Ġalto": 23299, + "quet": 23300, + "ĠFT": 23301, + "/get": 23302, + "/master": 23303, + "WIN": 23304, + "åħĥ": 23305, + "West": 23306, + "argc": 23307, + "Ġproducers": 23308, + "ĠMuch": 23309, + "_storage": 23310, + "credit": 23311, + "CONT": 23312, + "Ġvet": 23313, + "Ġvoices": 23314, + "('',": 23315, + "Ġinstruments": 23316, + "ĠMSG": 23317, + "esse": 23318, + "repository": 23319, + "omics": 23320, + "Ġdealer": 23321, + "Still": 23322, + "Ġbanner": 23323, + "ascii": 23324, + "Ġremarks": 23325, + "[js": 23326, + "Ġshorter": 23327, + "gulp": 23328, + "Ġmyster": 23329, + "Ġkun": 23330, + "ĠBird": 23331, + "Ġtiene": 23332, + "nut": 23333, + "ĠUm": 23334, + "Ġwise": 23335, + "Yeah": 23336, + "INESS": 23337, + "_begin": 23338, + "-heading": 23339, + "Course": 23340, + "ĠčĊčĊ": 23341, + "ombie": 23342, + "graded": 23343, + "ĠGPS": 23344, + "Ġże": 23345, + "Fit": 23346, + "caption": 23347, + "ön": 23348, + "/image": 23349, + "lia": 23350, + "(mod": 23351, + "Ġleak": 23352, + "enza": 23353, + "/H": 23354, + "ĠHappy": 23355, + "Dist": 23356, + "nx": 23357, + "ĠGovernor": 23358, + "(last": 23359, + "teacher": 23360, + "ĠSent": 23361, + "support": 23362, + "jectory": 23363, + "ĠÙħ": 23364, + "Registration": 23365, + "ĠGray": 23366, + ",false": 23367, + "Ġadjusted": 23368, + "(settings": 23369, + "'Ċ": 23431, + "-fold": 23432, + "æĬ": 23433, + "ĠBetter": 23434, + "Ġ\"\\<": 23435, + "spacing": 23436, + "Ġfurnished": 23437, + "oser": 23438, + "]}Ċ": 23439, + "Ġ$\"": 23440, + "pull": 23441, + ".Post": 23442, + "(ip": 23443, + "Ĺı": 23444, + ".front": 23445, + "nte": 23446, + "ĠFM": 23447, + "guid": 23448, + "Ġnegotiations": 23449, + "agonal": 23450, + "Ġtremend": 23451, + "ungeon": 23452, + "Adv": 23453, + "carousel": 23454, + "ÃŁe": 23455, + "_DESC": 23456, + "Ġhammer": 23457, + "áºŃ": 23458, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĊĊ": 23459, + "-core": 23460, + "-service": 23461, + "Ġcorners": 23462, + "ĠSF": 23463, + "pred": 23464, + ">A": 23465, + "ĠJLabel": 23466, + "Ġromantic": 23467, + "Ġtestimony": 23468, + "osc": 23469, + "ĠGeneration": 23470, + "asures": 23471, + "_internal": 23472, + "Ġprints": 23473, + "Ġ])Ċ": 23474, + "ĠCleveland": 23475, + "repo": 23476, + "Disc": 23477, + "Ġ\">Ċ": 23478, + "����": 23479, + "Ġnearest": 23480, + "_tb": 23481, + "(require": 23482, + "EOF": 23483, + "-child": 23484, + "Ġbudd": 23485, + ".XtraEditors": 23486, + "alties": 23487, + "\\\":\\\"": 23488, + "Words": 23489, + "Ġlocally": 23490, + "Ġpurchases": 23491, + "Drawer": 23492, + "extract": 23493, + "Ġexecut": 23494, + "}'.": 23495, + "userdata": 23496, + "Ġfocuses": 23497, + "-minute": 23498, + "ĠPublish": 23499, + "ogo": 23500, + "Ġmountains": 23501, + "Bot": 23502, + "}>{": 23503, + "Ġtension": 23504, + "rod": 23505, + "mesh": 23506, + "Ġtransformed": 23507, + ",R": 23508, + "()}Ċ": 23509, + ".long": 23510, + "Ġgorgeous": 23511, + "ĠSchedule": 23512, + "Ġoldest": 23513, + "Ġsubprocess": 23514, + "(IN": 23515, + "yect": 23516, + "ĠCooper": 23517, + "arness": 23518, + "ĠMonitor": 23519, + ".part": 23520, + "ĠNBC": 23521, + "Ġcotton": 23522, + "Ġhol": 23523, + "Ġrgba": 23524, + "ĠBio": 23525, + "Continue": 23526, + "Pod": 23527, + "Ġparticipating": 23528, + "clusions": 23529, + "(ByVal": 23530, + "ì": 23531, + "ĠHOW": 23532, + "_setopt": 23533, + "Ġaccompanying": 23534, + "aton": 23535, + "Ġ/\\": 23536, + "ĠAuthentication": 23537, + "ién": 23538, + "ĠBarack": 23539, + "/*.": 23540, + "Ġeager": 23541, + "ĠCancel": 23542, + "$": 23586, + "OLEAN": 23587, + "OKIE": 23588, + "IBILITY": 23589, + "UAGE": 23590, + "ĠSurvey": 23591, + "Ġresign": 23592, + "wing": 23593, + "Ġsecrets": 23594, + "Ġchips": 23595, + "JSONObject": 23596, + "Desktop": 23597, + "_SYMBOL": 23598, + "(resource": 23599, + "ĠĊ": 23600, + "Ġnewest": 23601, + "uli": 23602, + "Ġdesert": 23603, + "Ġdip": 23604, + "ĠPow": 23605, + "Ġequation": 23606, + "Ġpossibilities": 23607, + "ĠFed": 23608, + "osph": 23609, + "Ġ[%": 23610, + "Ġbubble": 23611, + "etherlands": 23612, + "Ġcement": 23613, + ".auto": 23614, + "_AN": 23615, + "âĢĻ.": 23616, + "selection": 23617, + "ĠBond": 23618, + "Den": 23619, + "-O": 23620, + ".getType": 23621, + ".Window": 23622, + "pres": 23623, + "Ġswinger": 23624, + "\"})Ċ": 23625, + "Ġpip": 23626, + "Ġmice": 23627, + "Ġcompound": 23628, + "-plugin": 23629, + "iko": 23630, + "Ġcenturies": 23631, + "icular": 23632, + "-inline": 23633, + "ĉkey": 23634, + ">\\<": 23635, + "ENSION": 23636, + "Ġ[čĊ": 23637, + "Ġprecisely": 23638, + "Ġété": 23639, + "ĠPast": 23640, + "ĠCambridge": 23641, + "-full": 23642, + "Ġanalyze": 23643, + "ĠSteven": 23644, + "Ġnem": 23645, + "due": 23646, + "oren": 23647, + "Ġmuscles": 23648, + "ijing": 23649, + "/-": 23650, + "ĠKennedy": 23651, + "RM": 23652, + "ossible": 23653, + "Ġactress": 23654, + "Ġdolor": 23655, + "å½ķ": 23656, + "Need": 23657, + ".toggle": 23658, + "ĠRace": 23659, + "wers": 23660, + ".material": 23661, + "ĠDue": 23662, + "ĠPel": 23663, + "#print": 23664, + "Ġindependence": 23665, + "exus": 23666, + "Shadow": 23667, + "Ġencoder": 23668, + "(level": 23669, + "ĠSwift": 23670, + ".doc": 23671, + "_selection": 23672, + "ĠserialVersionUID": 23673, + "Labels": 23674, + "Ġperformances": 23675, + ".Tag": 23676, + "ĠNHL": 23677, + "izen": 23678, + "/UIKit": 23679, + "_CONTROL": 23680, + "Ġearnings": 23681, + "ĠAlt": 23682, + "_HANDLE": 23683, + "Ctx": 23684, + "Ġpersu": 23685, + "Ġtran": 23686, + "ç¨": 23687, + "_CHANNEL": 23688, + "Ġsatisfaction": 23689, + "ĠGP": 23690, + "iox": 23691, + "mitt": 23692, + "lando": 23693, + "Ġpig": 23694, + "inals": 23695, + "ência": 23696, + "Surface": 23697, + "ĠUUID": 23698, + "Ġbeneficial": 23699, + "Ġsequences": 23700, + "ĉmemset": 23701, + "Ġmagical": 23702, + "«": 23703, + "Ġworn": 23704, + "ASC": 23705, + "popup": 23706, + "COMP": 23707, + "_before": 23708, + "eness": 23709, + "Ui": 23710, + "Les": 23711, + ".require": 23712, + ".Serializable": 23713, + "addGap": 23714, + "Ġauthorization": 23715, + ".pyplot": 23716, + "urray": 23717, + "latitude": 23718, + "frames": 23719, + "ajs": 23720, + "Ġcompass": 23721, + "Ġobservations": 23722, + "_sup": 23723, + ".environ": 23724, + "Ġtriple": 23725, + "ĠRuby": 23726, + "Ġdrain": 23727, + "_FILTER": 23728, + "San": 23729, + "UMP": 23730, + "NullException": 23731, + "ĠGab": 23732, + "owe": 23733, + "ĠTurkish": 23734, + "_sequence": 23735, + "ĠGrant": 23736, + "uela": 23737, + "Ġwo": 23738, + "Ġcube": 23739, + "iq": 23740, + "Ġdisorders": 23741, + "Ġextraordinary": 23742, + "Ġctrl": 23743, + "ĠSeq": 23744, + "entr": 23745, + "Ġsanctions": 23746, + "utsch": 23747, + "Reports": 23748, + "Ġinherit": 23749, + "Period": 23750, + "Ġphotography": 23751, + "ĠFramework": 23752, + "Ġspecialist": 23753, + "Ġ?ĊĊ": 23754, + "_selected": 23755, + ".Player": 23756, + "Ġallocation": 23757, + "(account": 23758, + "Ġstructural": 23759, + "vable": 23760, + "-offset": 23761, + ".AppCompatActivity": 23762, + "ам": 23763, + ".AddWithValue": 23764, + "Ġicons": 23765, + "Ġshutdown": 23766, + "_low": 23767, + "ĠCompare": 23768, + "ĠCe": 23769, + "=head": 23770, + "lam": 23771, + ".predict": 23772, + "_DEC": 23773, + "ĠSleep": 23774, + "ĠGratis": 23775, + "Ġsuggestion": 23776, + "ĠDEL": 23777, + "caff": 23778, + "avirus": 23779, + "Nothing": 23780, + "ŀĭ": 23781, + "Ġwidespread": 23782, + "Ġmechanisms": 23783, + "ĠtextAlign": 23784, + "occup": 23785, + "ĠRail": 23786, + ":NS": 23787, + "Ġfiber": 23788, + "Ġmk": 23789, + "Ġvintage": 23790, + "-long": 23791, + ".reduce": 23792, + ".Entities": 23793, + "(record": 23794, + "Ġpleasant": 23795, + "FRING": 23796, + ".Cells": 23797, + "OTT": 23798, + "ĉelseif": 23799, + "_confirm": 23800, + "ĠViewGroup": 23801, + "sym": 23802, + "Ġpray": 23803, + "Ġsuspected": 23804, + "Contains": 23805, + "Ġborders": 23806, + "ĠcomponentDid": 23807, + "ASSERT": 23808, + "Ġinfinite": 23809, + "-order": 23810, + "Ġhello": 23811, + "ĠGrade": 23812, + ".currentTimeMillis": 23813, + "apolis": 23814, + "zh": 23815, + "ĉObject": 23816, + ":\\\\": 23817, + "HO": 23818, + "valuation": 23819, + "Ġvocab": 23820, + "Ġcoupon": 23821, + "atabases": 23822, + ".GetType": 23823, + "Learn": 23824, + "]=\"": 23825, + "ĠGary": 23826, + "otive": 23827, + "Ġash": 23828, + "Ġbib": 23829, + "XXXX": 23830, + "Ġbalanced": 23831, + "VALUE": 23832, + "ĠNat": 23833, + "_Ad": 23834, + "<": 23976, + "Ġfool": 23977, + "Ġesk": 23978, + ".Null": 23979, + "ĠDies": 23980, + "_OUTPUT": 23981, + "_TYPED": 23982, + "Ġpainted": 23983, + "Ġsophistic": 23984, + "ĠBear": 23985, + "*n": 23986, + "_PACK": 23987, + "Ġdelivering": 23988, + "ĠCOUNT": 23989, + "åįķ": 23990, + "Ġjeg": 23991, + "-car": 23992, + "fname": 23993, + "Ġranging": 23994, + "ĠNeg": 23995, + "/******/": 23996, + "ĠCHAR": 23997, + "Ġultra": 23998, + "Grad": 23999, + "=t": 24000, + "Ġjudges": 24001, + "ĠDise": 24002, + "anners": 24003, + "Ġscal": 24004, + "_cal": 24005, + "ĠCONNECTION": 24006, + "_embed": 24007, + "(fn": 24008, + "ĠCraft": 24009, + "ĠPas": 24010, + "\")->": 24011, + ".convert": 24012, + ".resource": 24013, + "ĠSTATUS": 24014, + "ông": 24015, + "ĠTit": 24016, + "Ġclassroom": 24017, + "ĠArchitect": 24018, + "ĠKings": 24019, + "Ġsteady": 24020, + "/*!Ċ": 24021, + "ĠGene": 24022, + ")\";Ċ": 24023, + "icia": 24024, + "stan": 24025, + "ĠConstruction": 24026, + "umper": 24027, + "wc": 24028, + "ĠCBS": 24029, + "inging": 24030, + "-party": 24031, + "(driver": 24032, + "MARK": 24033, + "Ġnested": 24034, + "eward": 24035, + "Ġdependency": 24036, + "Ġmales": 24037, + "ĠONE": 24038, + "ĠProduction": 24039, + "][$": 24040, + "ãĥ¼ãĥ": 24041, + "_LOAD": 24042, + "ĠBol": 24043, + "elry": 24044, + "łéĻ¤": 24045, + "ĠRequire": 24046, + "Ġplacing": 24047, + "xxx": 24048, + "CALE": 24049, + "Ġthumb": 24050, + "Choose": 24051, + "Ġprototype": 24052, + "VOID": 24053, + "Ġlesbian": 24054, + "Ġtraits": 24055, + "Sharp": 24056, + "Ġconsume": 24057, + "Truth": 24058, + "ĠactionPerformed": 24059, + "ĠEnvironmental": 24060, + "ĠDean": 24061, + "Ġestado": 24062, + "same": 24063, + "Ġnumeric": 24064, + "Ġtransit": 24065, + ".Email": 24066, + "-side": 24067, + "_RUN": 24068, + "ĠVillage": 24069, + "_OPEN": 24070, + "è¦": 24071, + ".rem": 24072, + "-warning": 24073, + "anya": 24074, + "PropertyChanged": 24075, + "Ġ(!_": 24076, + "(check": 24077, + "ilia": 24078, + "ĠSoft": 24079, + "steps": 24080, + "ĠMadrid": 24081, + "MemoryWarning": 24082, + "Ġhandlers": 24083, + "Ġexperiencing": 24084, + "Ġinspect": 24085, + "buttons": 24086, + "ReceiveMemoryWarning": 24087, + "chemy": 24088, + "Links": 24089, + "Ġurllib": 24090, + ".SystemColors": 24091, + "ĠEigen": 24092, + "Ġpunishment": 24093, + ":UIControl": 24094, + "bara": 24095, + "-set": 24096, + "Ġ}čĊčĊčĊ": 24097, + "Ġtolerance": 24098, + "Ġinterfaces": 24099, + ".redirect": 24100, + "ighbors": 24101, + "csrf": 24102, + "_background": 24103, + ".Utils": 24104, + "_HT": 24105, + "ĠInterest": 24106, + "imos": 24107, + "Ġgrants": 24108, + "Ġexamined": 24109, + "ÐĶ": 24110, + "Ġcf": 24111, + "forge": 24112, + "backs": 24113, + "ĠObjects": 24114, + "_sent": 24115, + ".entry": 24116, + "ĠTHEN": 24117, + "ellido": 24118, + "cia": 24119, + ",res": 24120, + "/stdc": 24121, + ".nd": 24122, + "(Int": 24123, + "ĠAuthors": 24124, + "ĠAppCompatActivity": 24125, + "'{": 24126, + "Ġmedi": 24127, + "Music": 24128, + "igm": 24129, + "ceipt": 24130, + "Ġauss": 24131, + "Ġtargeting": 24132, + "ĠKeys": 24133, + "hn": 24134, + ":]Ċ": 24135, + "Ġmineral": 24136, + "î": 24137, + ".ca": 24138, + "omed": 24139, + "Ġsheets": 24140, + "Ġcamb": 24141, + "Ġdeadly": 24142, + ".inject": 24143, + "(unit": 24144, + "ĠSelection": 24145, + ".gms": 24146, + "(connection": 24147, + "Ġ$(\"": 24148, + "émon": 24149, + "ĠCurrently": 24150, + "pte": 24151, + "_paths": 24152, + "leaf": 24153, + "Ġimplications": 24154, + "posal": 24155, + "ä½į": 24156, + "[/": 24157, + "ancia": 24158, + "éĽ": 24159, + "mul": 24160, + "cie": 24161, + "Ġgeile": 24162, + "imals": 24163, + "UIView": 24164, + "Ġsurre": 24165, + "serialize": 24166, + "ISO": 24167, + "Ġarbitrary": 24168, + "Ġsockaddr": 24169, + ".fn": 24170, + "ĠMerc": 24171, + "Ġcasting": 24172, + "KeyDown": 24173, + "ĠnewValue": 24174, + "opens": 24175, + "Todo": 24176, + "Ġflexibility": 24177, + "ĉĉĉĉĠĠ": 24178, + "Velocity": 24179, + "ún": 24180, + "rowing": 24181, + "Ġcomputed": 24182, + "`)Ċ": 24183, + "statement": 24184, + "Ġri": 24185, + "_cart": 24186, + "Low": 24187, + "transfer": 24188, + ".nav": 24189, + "Ġgrave": 24190, + "ĠDoor": 24191, + "ĉalert": 24192, + ".subscribe": 24193, + "-profile": 24194, + "ĉbase": 24195, + "ĠâĪĴ": 24196, + "__ĊĊ": 24197, + "Ġengineers": 24198, + "Ġexplosion": 24199, + "Ġdari": 24200, + "ĉLog": 24201, + "onal": 24202, + "Ġisolated": 24203, + "{i": 24204, + "ĠMsg": 24205, + "Future": 24206, + "Ġracist": 24207, + "-wrap": 24208, + "ĠVers": 24209, + "borg": 24210, + "ISION": 24211, + "ĠÑĢаÐ": 24212, + "ĠYan": 24213, + "initWith": 24214, + "Ġnomin": 24215, + "(empty": 24216, + "ÃŃn": 24217, + "ãĤ¤": 24218, + "ĉwidth": 24219, + "Ġchamber": 24220, + "/ajax": 24221, + "EMP": 24222, + "Ġneces": 24223, + "ivos": 24224, + "logic": 24225, + "*)&": 24226, + "cripts": 24227, + "RowAt": 24228, + "iblings": 24229, + "Ġears": 24230, + "Ġcomputing": 24231, + "Ġmaker": 24232, + "ĠNeither": 24233, + "breadcrumb": 24234, + "Ġserialize": 24235, + "ĠWithin": 24236, + "Ġdell": 24237, + "_TRACE": 24238, + "=a": 24239, + "Ġwishes": 24240, + "-inch": 24241, + "ĠDor": 24242, + "Ġinnocent": 24243, + "ĠDol": 24244, + "Ġintens": 24245, + "forced": 24246, + "ĠBIT": 24247, + "Ġphotographs": 24248, + "Ġcasa": 24249, + "ĠLen": 24250, + "\\Framework": 24251, + ".Simple": 24252, + "Ġdear": 24253, + ")/(": 24254, + "ippi": 24255, + "Ġowns": 24256, + "Players": 24257, + "Ġproposals": 24258, + ".pi": 24259, + "usalem": 24260, + "Damage": 24261, + "Ġcalories": 24262, + "ĠCreative": 24263, + "Ġ[$": 24264, + "Ġ//čĊ": 24265, + "AndView": 24266, + "ème": 24267, + ".custom": 24268, + "_factory": 24269, + "commands": 24270, + "_look": 24271, + "Ġstrcmp": 24272, + "YN": 24273, + "aired": 24274, + "Ġaudit": 24275, + "оÑģÑĤ": 24276, + "ĠReverse": 24277, + "ropriate": 24278, + "etics": 24279, + "';Ċ": 24352, + "Ġpepper": 24353, + "Ġshed": 24354, + "ĠMedium": 24355, + "ĠCookie": 24356, + "Ġoverseas": 24357, + "edor": 24358, + "asurement": 24359, + "åŃĺ": 24360, + "Ġ'.'": 24361, + "Ġphp": 24362, + "ĠPROC": 24363, + "Ġexceptional": 24364, + "(th": 24365, + "ĠJet": 24366, + "Ġoccupied": 24367, + ".setImage": 24368, + "ĠRelated": 24369, + "ucker": 24370, + "Members": 24371, + "PRINT": 24372, + "ĠGlo": 24373, + "_VIEW": 24374, + "}\",Ċ": 24375, + "Ġadoption": 24376, + "[])Ċ": 24377, + "ĠMissouri": 24378, + "ĠLincoln": 24379, + "erald": 24380, + "Popup": 24381, + "Ġfate": 24382, + "-bootstrap": 24383, + "fections": 24384, + "ĠPoll": 24385, + "_ARGS": 24386, + "inance": 24387, + "-home": 24388, + ".),": 24389, + "_done": 24390, + ":ĊĊĊ": 24391, + "Ġdiscussing": 24392, + "ĠSQLException": 24393, + "Ġelectro": 24394, + "ĉreq": 24395, + "Ġzw": 24396, + "Ġlui": 24397, + "Ġovernight": 24398, + "$user": 24399, + "ĠWAY": 24400, + "Ġallerg": 24401, + "Ġdisappointed": 24402, + "Ġradiation": 24403, + "Ġimpressed": 24404, + "ificates": 24405, + "Ġtob": 24406, + "CLASS": 24407, + "Ġcuda": 24408, + "_det": 24409, + "-post": 24410, + "ulu": 24411, + "Translation": 24412, + "-hand": 24413, + ".year": 24414, + "ĠMongo": 24415, + "Ġunclear": 24416, + ".engine": 24417, + "WEBPACK": 24418, + "rices": 24419, + "_ACCESS": 24420, + "Ġholidays": 24421, + "percent": 24422, + ".Identity": 24423, + "ĠGov": 24424, + "Ġpassionate": 24425, + "!!.": 24426, + "ĠGreece": 24427, + "plusplus": 24428, + "'));": 24429, + "GP": 24430, + "Ġexcit": 24431, + ".tabPage": 24432, + "_cond": 24433, + "Ġsponsor": 24434, + "MODULE": 24435, + "_proc": 24436, + "Ġ$Ċ": 24437, + "Ġrational": 24438, + ".Tool": 24439, + "Ġihr": 24440, + "cca": 24441, + "åĵģ": 24442, + "ĠEstate": 24443, + "IBUTE": 24444, + "ActionPerformed": 24445, + "ĠSolar": 24446, + "¦Ĥ": 24447, + "Ġequity": 24448, + "tid": 24449, + "Ġrecip": 24450, + ".simple": 24451, + "mk": 24452, + "ĠLuke": 24453, + "ĠGuardian": 24454, + "Ġencrypted": 24455, + "Ġdominant": 24456, + ".place": 24457, + "ĠNV": 24458, + "Ġtongue": 24459, + "(Get": 24460, + "Ġstainless": 24461, + ".Play": 24462, + "Ġeb": 24463, + "aci": 24464, + ".buffer": 24465, + "readcrumbs": 24466, + "Ġvaccine": 24467, + "prom": 24468, + "ĠuserInfo": 24469, + "Ġslug": 24470, + "SerializedName": 24471, + "-wide": 24472, + "Ġreactions": 24473, + "ĠYang": 24474, + "ĠAdds": 24475, + "(userId": 24476, + "Ġplates": 24477, + "ĠMEM": 24478, + "Ġbail": 24479, + "Inside": 24480, + "eted": 24481, + "Ġelsif": 24482, + "Ġsake": 24483, + "Ġcycles": 24484, + "ĠìĹ": 24485, + "ĉI": 24486, + "-collapse": 24487, + "ĠGMT": 24488, + "Declaration": 24489, + "Ġgros": 24490, + "Ġreaches": 24491, + "Ġcustody": 24492, + "Until": 24493, + "tu": 24494, + "ĠChen": 24495, + "Ġnx": 24496, + "(addr": 24497, + "ĠOffer": 24498, + "Ġcolleg": 24499, + "assador": 24500, + "Ġmapper": 24501, + "ĠSIGNAL": 24502, + "ĠBloom": 24503, + "ĠHoll": 24504, + "ĠImper": 24505, + "-des": 24506, + "_site": 24507, + "Proc": 24508, + "Equ": 24509, + "Ġatomic": 24510, + "ĠWoman": 24511, + "sent": 24512, + "scar": 24513, + "Ġintelligent": 24514, + "ĠGetting": 24515, + "ĠRegistration": 24516, + "ĠPhill": 24517, + "Ġkiller": 24518, + "unicode": 24519, + "ĊĉĉĊ": 24520, + "ĠJacob": 24521, + "ĠConst": 24522, + "Ġlocate": 24523, + "Ġcaus": 24524, + "ĠScholar": 24525, + "Ġconstitutional": 24526, + "Ġinflation": 24527, + "ĠGot": 24528, + "=array": 24529, + "endum": 24530, + "Ġtranslated": 24531, + "Ġdivorce": 24532, + "Entries": 24533, + "Ġsor": 24534, + "ĠQuote": 24535, + "irlines": 24536, + "UK": 24537, + "Ġexcel": 24538, + "(opt": 24539, + "ĠADV": 24540, + ",:,": 24541, + "Ġcontacted": 24542, + "ĠDA": 24543, + "Ġrings": 24544, + "ĠIndustrial": 24545, + ".getContext": 24546, + "Ġforgotten": 24547, + "ĠTan": 24548, + "Ġpants": 24549, + "Ġov": 24550, + "Ġdecoder": 24551, + "ĠPartial": 24552, + "Ġvc": 24553, + "Ġbattles": 24554, + "Arial": 24555, + "FRINGEMENT": 24556, + "irates": 24557, + ",w": 24558, + "aintenance": 24559, + "ĠOd": 24560, + "ĠTechnologies": 24561, + "åīį": 24562, + "ĠCarter": 24563, + ".findAll": 24564, + "Nome": 24565, + "Ben": 24566, + "ĠUsage": 24567, + "ĠPicture": 24568, + "Ġbadly": 24569, + "_panel": 24570, + "Ġpatent": 24571, + "ĠProtocol": 24572, + "lotte": 24573, + "ĉplayer": 24574, + "jections": 24575, + "Ġdou": 24576, + "_release": 24577, + "urniture": 24578, + "_tax": 24579, + "ĠFields": 24580, + ".dataset": 24581, + "_master": 24582, + "CLUDE": 24583, + "ĠPharm": 24584, + "bst": 24585, + "Ġoperational": 24586, + ".cell": 24587, + "Ġidentifying": 24588, + "Ġjwt": 24589, + "tuple": 24590, + "ĠTC": 24591, + "ĠCro": 24592, + "ixmap": 24593, + "-components": 24594, + "general": 24595, + "Ġoz": 24596, + "_De": 24597, + "_double": 24598, + "ĠToo": 24599, + ".ViewGroup": 24600, + "gate": 24601, + "dings": 24602, + "photos": 24603, + "Ġgrande": 24604, + "ollect": 24605, + "_lin": 24606, + "Ġawful": 24607, + "filters": 24608, + "Ġalternate": 24609, + "esp": 24610, + "Ġcompress": 24611, + "eo": 24612, + "ĠScale": 24613, + "Ġindirect": 24614, + "Ġinvoice": 24615, + "ĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊ": 24616, + "Starting": 24617, + "ĠPlayers": 24618, + "iele": 24619, + ".then": 24620, + "Ord": 24621, + "ĠTuple": 24622, + "Ġbout": 24623, + "ĠStatistics": 24624, + "Preview": 24625, + "Ġpuzzle": 24626, + "ĠWidth": 24627, + "STATE": 24628, + "Ġoverlay": 24629, + "ĉon": 24630, + "Ġinfr": 24631, + "Ġsmallest": 24632, + "locked": 24633, + "ÑĤо": 24634, + "ssl": 24635, + "Ġdeemed": 24636, + "Ġsco": 24637, + "reck": 24638, + "ĠjButton": 24639, + "Ġmissions": 24640, + "称": 24641, + ".SelectedIndex": 24642, + "TABLE": 24643, + "Sept": 24644, + "Ġacknowledge": 24645, + "Ġstrtotime": 24646, + "ĠTell": 24647, + "ĠDak": 24648, + "Ġaluminum": 24649, + "Ġfence": 24650, + "ĠStars": 24651, + "CONFIG": 24652, + "Ġretrofit": 24653, + "Ġemphasis": 24654, + "/header": 24655, + "ĠSomething": 24656, + "inished": 24657, + "='\".$": 24658, + "ĠValidators": 24659, + "Ġpolar": 24660, + "sections": 24661, + ".aspx": 24662, + "Ġaspir": 24663, + ".Mock": 24664, + "CodeGen": 24665, + "Ġpeut": 24666, + "Ġaccepting": 24667, + "Ġbacking": 24668, + "Picture": 24669, + "/ap": 24670, + "ег": 24671, + "_SEC": 24672, + "-use": 24673, + "annotation": 24674, + "Ġcognitive": 24675, + "Ġgrip": 24676, + "hour": 24677, + "ĠLegal": 24678, + "Ġepic": 24679, + ".toolStrip": 24680, + ".notify": 24681, + ".Last": 24682, + "ORIZ": 24683, + "Middleware": 24684, + "criptions": 24685, + "lash": 24686, + "_FOUND": 24687, + "ĠLiverpool": 24688, + "Ġ{}\",": 24689, + "Install": 24690, + "Ġnit": 24691, + "Ġfigured": 24692, + "[len": 24693, + ".Win": 24694, + ".platform": 24695, + "Ġgambling": 24696, + "(dt": 24697, + "avery": 24698, + "ĉinclude": 24699, + "Whether": 24700, + "Routing": 24701, + "Ġtherap": 24702, + "Remote": 24703, + "ĠLoss": 24704, + "yll": 24705, + "Ġapproached": 24706, + "ĠVehicle": 24707, + "ĠAlpha": 24708, + "Ġvocê": 24709, + "answers": 24710, + "NSDictionary": 24711, + "consider": 24712, + "unused": 24713, + "ĠFan": 24714, + "orable": 24715, + "fre": 24716, + "ĠDISCLAIM": 24717, + "ĠActor": 24718, + ".]": 24719, + "toHave": 24720, + ".userId": 24721, + "Ġspeeds": 24722, + "eway": 24723, + "Ġrecurs": 24724, + "Ġг": 24725, + "_priv": 24726, + "!âĢĿĊĊ": 24727, + "Choice": 24728, + "Ġsettle": 24729, + "Ġplanes": 24730, + "'},": 24731, + "Tom": 24732, + "ITER": 24733, + "!\"Ċ": 24734, + "å»": 24735, + "achelor": 24736, + "Ġseparation": 24737, + "Ġdal": 24738, + "adj": 24739, + "Ġregisters": 24740, + "riz": 24741, + "ĠNotice": 24742, + "Ġlu": 24743, + "Ġcourage": 24744, + "Ġaxes": 24745, + "cellent": 24746, + ".async": 24747, + "Ġcompatibility": 24748, + "ç«": 24749, + "Ġ!ĊĊ": 24750, + "ĉtitle": 24751, + "YLE": 24752, + "ĉmessage": 24753, + "UUID": 24754, + "OLDER": 24755, + "ĠHH": 24756, + "ĠStyleSheet": 24757, + "Ġaccessed": 24758, + ".validation": 24759, + "tasks": 24760, + "Ġpollution": 24761, + ".canvas": 24762, + "Ġingredient": 24763, + "ĠCabin": 24764, + "Ah": 24765, + "oldown": 24766, + "ĠNOI": 24767, + "ĠÃĹ": 24768, + "[f": 24769, + "educ": 24770, + "yalty": 24771, + "(not": 24772, + "_State": 24773, + "amen": 24774, + "Ġdao": 24775, + "udad": 24776, + "ellers": 24777, + "}&": 24778, + "licity": 24779, + "_WINDOW": 24780, + "Ġtatto": 24781, + "valor": 24782, + ".Range": 24783, + "Ġreferenced": 24784, + "ĠReserve": 24785, + "Money": 24786, + "SCRIPT": 24787, + "/product": 24788, + "choices": 24789, + "Ġtin": 24790, + "ãĤĵ": 24791, + "Ġseparator": 24792, + "Ġpkg": 24793, + "ammed": 24794, + "ĠMAT": 24795, + "!!ĊĊ": 24796, + "Ġraid": 24797, + "Ġmotivation": 24798, + "ĠXP": 24799, + "ĠBackground": 24800, + "ĠQuaternion": 24801, + ".defineProperty": 24802, + "iker": 24803, + "ĉparent": 24804, + "ĠOriginally": 24805, + "antage": 24806, + "ĠHans": 24807, + "Ġtimeline": 24808, + ".cur": 24809, + "opic": 24810, + "ĠSequ": 24811, + "must": 24812, + "ĠCoal": 24813, + "Ġformatter": 24814, + "_RGB": 24815, + "Ġ_(\"": 24816, + "'}),Ċ": 24817, + "Ġ=================": 24818, + "ĠFUNCTION": 24819, + "Ġlng": 24820, + "icates": 24821, + "live": 24822, + "_engine": 24823, + "Ġtowns": 24824, + "'))ĊĊ": 24825, + "ĠPK": 24826, + "(api": 24827, + "ĉscanf": 24828, + "packet": 24829, + ".phone": 24830, + "áĢ": 24831, + "ĠAndy": 24832, + "_NAMES": 24833, + "PLY": 24834, + "Ġmins": 24835, + "imi": 24836, + "Ġbrick": 24837, + "Ġblade": 24838, + ".stdout": 24839, + "}`;Ċ": 24840, + "Shift": 24841, + "ĉsb": 24842, + "ĠChecks": 24843, + "Ġphenomenon": 24844, + "Avatar": 24845, + "Ġministry": 24846, + "rose": 24847, + "ĉFile": 24848, + "Ġtitled": 24849, + "(LOG": 24850, + "Ġgan": 24851, + "design": 24852, + "(),čĊ": 24853, + "Ġbones": 24854, + "stm": 24855, + "ÅĽÄĩ": 24856, + "ĠInputStream": 24857, + "Ġvolunt": 24858, + "ĠSerializable": 24859, + "Ġfighter": 24860, + "ĠDrag": 24861, + "Twitter": 24862, + "Ġsubsid": 24863, + "ç¼": 24864, + "Ġforums": 24865, + ".loading": 24866, + "logged": 24867, + "_this": 24868, + "Ġterrain": 24869, + "Ġirre": 24870, + "ĠIng": 24871, + "ĠCN": 24872, + "_objects": 24873, + ".uid": 24874, + "Ġconsciousness": 24875, + "TINGS": 24876, + "ĠGall": 24877, + "Ġportray": 24878, + "ĠDeveloper": 24879, + "Ġparticipant": 24880, + "Ġ\";čĊ": 24881, + "/model": 24882, + "ĠOperations": 24883, + "^\\": 24884, + "ĠLater": 24885, + "Ġraises": 24886, + "-none": 24887, + ".meta": 24888, + "='.$": 24889, + "Finished": 24890, + "Ġreplacing": 24891, + "Ġsampling": 24892, + "ĠJen": 24893, + "\"There": 24894, + "REAL": 24895, + "ALE": 24896, + "ìĬ¤": 24897, + "Orders": 24898, + "_parameter": 24899, + "ĠOlympic": 24900, + "Ġtrès": 24901, + "Ġarena": 24902, + "iol": 24903, + ";?>": 24904, + "Ġimpacts": 24905, + "ĠWS": 24906, + ":get": 24907, + "Ġflights": 24908, + "ĠRussell": 24909, + "camera": 24910, + "Fn": 24911, + "sigma": 24912, + "Ġforcing": 24913, + "Ġlocals": 24914, + "Ġdeparture": 24915, + "Ġcelebration": 24916, + "ĠSay": 24917, + "ï¼Ĵ": 24918, + "ĠHills": 24919, + ".hasOwnProperty": 24920, + "Ġtypings": 24921, + ".API": 24922, + "Ġdonation": 24923, + "OperationException": 24924, + ".Activity": 24925, + "cplusplus": 24926, + "ĠCharlie": 24927, + "Ġimported": 24928, + "Ġdann": 24929, + "Ġoccasions": 24930, + "Ġimplementing": 24931, + "Ġpurple": 24932, + ".dialog": 24933, + "SQLException": 24934, + "erno": 24935, + "Ġwars": 24936, + "Ġpaste": 24937, + "Ġdecreased": 24938, + "Ġharsh": 24939, + "Ġelabor": 24940, + "inputs": 24941, + "ĠViews": 24942, + "ĠerrorMessage": 24943, + "_mul": 24944, + "ĉwrite": 24945, + "ĠCop": 24946, + "ĠAnnual": 24947, + "(button": 24948, + "Ġvida": 24949, + "bars": 24950, + "ĠHarvard": 24951, + "ĉexpect": 24952, + "Ġindexes": 24953, + "Ġdocumentary": 24954, + "Ġflesh": 24955, + "ORLD": 24956, + "ĠDelta": 24957, + "MAND": 24958, + "Brush": 24959, + "-column": 24960, + "Ġdevelopments": 24961, + "methodVisitor": 24962, + "slice": 24963, + "ĠPDO": 24964, + "Ġinvesting": 24965, + "irable": 24966, + "Ġxmlns": 24967, + "ï¼Ľ": 24968, + "arta": 24969, + "Ġtheories": 24970, + "_city": 24971, + "Ġ$__": 24972, + "Creating": 24973, + "(pr": 24974, + "Dropdown": 24975, + "ismatch": 24976, + "ĠNET": 24977, + "'])){Ċ": 24978, + "ĠValues": 24979, + "ĠSEO": 24980, + "ĠSTAT": 24981, + "Ġecosystem": 24982, + "Ġtempt": 24983, + "Ġ\\\\": 24984, + "Ġ//{Ċ": 24985, + "ĠChristopher": 24986, + "ĠKentucky": 24987, + "ĠHttpServletResponse": 24988, + "Ġhybrid": 24989, + "yon": 24990, + "Ġfeeding": 24991, + "ĠExtra": 24992, + "Norm": 24993, + "ITCH": 24994, + "ĠSean": 24995, + "ĠUpload": 24996, + "mun": 24997, + "pur": 24998, + "Ġpersistent": 24999, + "ĠIDC": 25000, + "ĠPerform": 25001, + ".merge": 25002, + "_room": 25003, + "Meanwhile": 25004, + "!='": 25005, + "ĠWel": 25006, + "ArgsConstructor": 25007, + ".Database": 25008, + "Ġcounting": 25009, + "()*": 25010, + "ĶåĽŀ": 25011, + "ĠTOP": 25012, + "mill": 25013, + "ĠDT": 25014, + "IGNED": 25015, + "ĠKB": 25016, + "Ġcomply": 25017, + "South": 25018, + "_collection": 25019, + "Chapter": 25020, + "Ġexplaining": 25021, + "_AM": 25022, + "_ts": 25023, + "cards": 25024, + "Ġquel": 25025, + "Ġpole": 25026, + "Ġtouchdown": 25027, + "ĠOthers": 25028, + "Ġpeers": 25029, + "ĠTypeError": 25030, + "Ġsixth": 25031, + "Ġcheer": 25032, + "Ġdispute": 25033, + "usc": 25034, + ")],": 25035, + "thumb": 25036, + "Ġhiding": 25037, + "ĠSIG": 25038, + "likes": 25039, + "ĠPAGE": 25040, + ".Reflection": 25041, + "Ġheadquarters": 25042, + "TING": 25043, + "ĠGhost": 25044, + "MLE": 25045, + "$Ċ": 25046, + "Ġcontrary": 25047, + "extend": 25048, + "']).": 25049, + "FFECT": 25050, + "ĠPinterest": 25051, + "úmero": 25052, + "ricane": 25053, + "ĉsession": 25054, + "Ġcrystal": 25055, + "-Control": 25056, + "overnment": 25057, + "ograf": 25058, + "-action": 25059, + "volume": 25060, + "ften": 25061, + "Ġuncon": 25062, + "Ġanimate": 25063, + "Ġlease": 25064, + "scr": 25065, + "Ġrefuse": 25066, + "ãĢĭ": 25067, + "ftp": 25068, + "information": 25069, + "Ġevaluated": 25070, + "Ġinjection": 25071, + "Ġjack": 25072, + "Ġworkshop": 25073, + "注": 25074, + "PTH": 25075, + "ĠTs": 25076, + "offer": 25077, + "ĉos": 25078, + "Ġkingdom": 25079, + "Missing": 25080, + "Ġlawmakers": 25081, + "extField": 25082, + "Ġsinging": 25083, + "abi": 25084, + "/client": 25085, + ".media": 25086, + "ATEGORY": 25087, + "Signature": 25088, + "%',Ċ": 25089, + "ĠFuck": 25090, + "][:": 25091, + "Ġsensors": 25092, + "/com": 25093, + "ĠPrimary": 25094, + ".SQL": 25095, + "_program": 25096, + "Ġpills": 25097, + "Ġintegral": 25098, + "Ġfleet": 25099, + "Ġdropping": 25100, + ".sl": 25101, + "Been": 25102, + "Ġpets": 25103, + "Ġadvised": 25104, + "Ġdragon": 25105, + "_EDIT": 25106, + "(im": 25107, + "FER": 25108, + "ĠDrug": 25109, + "(random": 25110, + "Ġcompression": 25111, + "oust": 25112, + "[%": 25113, + "Ġbuyer": 25114, + "hop": 25115, + "Roles": 25116, + "manage": 25117, + "Ġpainful": 25118, + "ĠBranch": 25119, + "-modal": 25120, + "enant": 25121, + "ĠMesh": 25122, + "/font": 25123, + "ĠGraham": 25124, + "Ġâĺ": 25125, + "Ġnc": 25126, + "ĠFrancis": 25127, + "Ġspecification": 25128, + "Ġdamages": 25129, + "-config": 25130, + "Ġtheoret": 25131, + "secure": 25132, + "_multi": 25133, + "aceutical": 25134, + "Ġdemanding": 25135, + "enne": 25136, + "ISTS": 25137, + "()));ĊĊ": 25138, + "Reason": 25139, + "Recent": 25140, + "phase": 25141, + "Ġpsy": 25142, + "_MAN": 25143, + "Ġvolunteer": 25144, + "å¿": 25145, + "istributed": 25146, + "lio": 25147, + "Ġproductivity": 25148, + "_comm": 25149, + "Spring": 25150, + "nis": 25151, + ".weight": 25152, + "ĠCancer": 25153, + "Alloc": 25154, + "ĠTweet": 25155, + "Ġseparately": 25156, + "ĉcheck": 25157, + "_properties": 25158, + ".Unit": 25159, + "_CLK": 25160, + "Ġgt": 25161, + "Ġ();ĊĊ": 25162, + "Ġhandy": 25163, + "ĠThompson": 25164, + "Ġunnecessary": 25165, + "ĠReader": 25166, + "GN": 25167, + "=request": 25168, + "ĠUtility": 25169, + ".Repository": 25170, + "ĠAx": 25171, + "hydr": 25172, + "ieu": 25173, + "Ġthy": 25174, + "Ġlt": 25175, + "_mail": 25176, + "ä¿®æĶ¹": 25177, + "ailand": 25178, + "ĠPhilip": 25179, + "Ġbitter": 25180, + "Ġbetting": 25181, + "Ġtimed": 25182, + "ocks": 25183, + "'a": 25184, + "Ġalgorithms": 25185, + "Ġreinterpret": 25186, + "Ġtoss": 25187, + "rogen": 25188, + "Ġhoped": 25189, + "(selected": 25190, + "Ġventure": 25191, + "TEX": 25192, + "ĠLeave": 25193, + ".Substring": 25194, + "Ġgrateful": 25195, + "uka": 25196, + "ĠConsumer": 25197, + "Ġaggreg": 25198, + "Circle": 25199, + "à¸ģ": 25200, + "_blocks": 25201, + "Ġlegally": 25202, + "Ġ\"|": 25203, + "ãĥĥ": 25204, + ".board": 25205, + ".Ab": 25206, + "Functions": 25207, + "recipe": 25208, + "èĩ": 25209, + "ĠOxford": 25210, + "Ġwholes": 25211, + ".Build": 25212, + "_changed": 25213, + "hai": 25214, + "Ġdepartments": 25215, + "Imp": 25216, + "Ġcoalition": 25217, + "INFRINGEMENT": 25218, + "Ġempower": 25219, + "itches": 25220, + "North": 25221, + "Ġinflamm": 25222, + "ONSE": 25223, + "Ġmissile": 25224, + "ĠRaj": 25225, + "ĠIssue": 25226, + "Ġatoi": 25227, + "caled": 25228, + ".Controllers": 25229, + "ĠWolf": 25230, + "Ġcrushers": 25231, + "á»ĩ": 25232, + ".Auth": 25233, + ".addAttribute": 25234, + "his": 25235, + "Ġboots": 25236, + ".clean": 25237, + "camp": 25238, + "Ġtenant": 25239, + "Ġtune": 25240, + "Ġ{}'.": 25241, + "Ġworkout": 25242, + "Repo": 25243, + "Ġpartially": 25244, + "MISSION": 25245, + "jamin": 25246, + "ĠSB": 25247, + "Ġdetermination": 25248, + "Ġ'');Ċ": 25249, + "ĠBeng": 25250, + "Ġvos": 25251, + "Ġinhab": 25252, + "/lang": 25253, + "sburgh": 25254, + "Executor": 25255, + "hone": 25256, + "ĠChallenge": 25257, + "_links": 25258, + ".Level": 25259, + "Ġunderground": 25260, + "-code": 25261, + "Ġoptimization": 25262, + "logging": 25263, + "_dest": 25264, + "Ġsnake": 25265, + "Ġchemicals": 25266, + "_IMPORTED": 25267, + "adoop": 25268, + "ĠTHAT": 25269, + "managed": 25270, + "Ġreduces": 25271, + "ĠREAL": 25272, + "ĠGuy": 25273, + "_GENERIC": 25274, + "/********************************": 25275, + ".amount": 25276, + "Ġdere": 25277, + "getTime": 25278, + "Ġpant": 25279, + "anonymous": 25280, + "Ġharmony": 25281, + "ĠAlan": 25282, + "Ġscenarios": 25283, + "Ġdirt": 25284, + "htags": 25285, + "Mc": 25286, + "Shell": 25287, + "rin": 25288, + "{čĊčĊ": 25289, + ".pow": 25290, + "ĉclient": 25291, + "Ġconspiracy": 25292, + "Ġadmission": 25293, + "ĠRegional": 25294, + "ĠViewController": 25295, + "ĠPhilippines": 25296, + "Ġdepos": 25297, + "Ġpap": 25298, + "ĠPad": 25299, + "Paul": 25300, + ".ComboBox": 25301, + "Ġtutor": 25302, + "ĠRecipe": 25303, + "writing": 25304, + "Ġcontributor": 25305, + "OTH": 25306, + "Small": 25307, + "VI": 25308, + "Ġhacer": 25309, + "equ": 25310, + "ĠExamples": 25311, + "human": 25312, + ".messages": 25313, + "ĉtyp": 25314, + "Ġ(čĊ": 25315, + "ĠSSL": 25316, + "LEN": 25317, + "ĠRomney": 25318, + "(grid": 25319, + "ĉmin": 25320, + "Ġ>ĊĊ": 25321, + "Ġfruits": 25322, + "Ġvoter": 25323, + "Inline": 25324, + "pane": 25325, + "ĠCollections": 25326, + "charset": 25327, + "Ġspam": 25328, + "zb": 25329, + "itemap": 25330, + "Ġsucceeded": 25331, + "_COL": 25332, + "Ġelapsed": 25333, + "imeter": 25334, + "Ġrecovered": 25335, + "Tensor": 25336, + "hattan": 25337, + ".setup": 25338, + "isto": 25339, + "(head": 25340, + "ĠSIZE": 25341, + "Ġtactics": 25342, + "Ġdistur": 25343, + "Ġpreval": 25344, + "icios": 25345, + "(Value": 25346, + "_cols": 25347, + "ĠFat": 25348, + "Ġseal": 25349, + "Ġsons": 25350, + "Ġensures": 25351, + "Ġpressing": 25352, + "=&": 25353, + "igenous": 25354, + "Ġharassment": 25355, + "_JSON": 25356, + "Ġignor": 25357, + "ynomial": 25358, + "omer": 25359, + "_static": 25360, + "Ġsignificance": 25361, + "Ġcircles": 25362, + "_System": 25363, + "Ġdiscipline": 25364, + "Ġdressed": 25365, + "Ġsphere": 25366, + "Ġclimb": 25367, + "_actions": 25368, + "ĠBab": 25369, + "Ġ'=',": 25370, + "_schema": 25371, + "\"use": 25372, + "Ġunders": 25373, + "Ġcups": 25374, + ".screen": 25375, + "/new": 25376, + "Ġappearing": 25377, + "TOP": 25378, + "vised": 25379, + "clang": 25380, + "Ġinvestigators": 25381, + "Ġmysterious": 25382, + "Ġpromising": 25383, + "Ġqualify": 25384, + "Ġcave": 25385, + "Ġequip": 25386, + "=x": 25387, + "GT": 25388, + "(link": 25389, + ".velocity": 25390, + ".erase": 25391, + "oter": 25392, + "++++++++": 25393, + "profit": 25394, + "Ġzones": 25395, + "_uid": 25396, + "-ser": 25397, + "Ġobjectives": 25398, + "Ġmilf": 25399, + "webkit": 25400, + "(match": 25401, + "neh": 25402, + "ĠAssociated": 25403, + "ĠTodo": 25404, + "=d": 25405, + "Cam": 25406, + "Ġvocal": 25407, + "Ġsudo": 25408, + "(EX": 25409, + "Ġtrou": 25410, + "ABC": 25411, + ".bean": 25412, + "ĠGround": 25413, + "ĠREST": 25414, + "weets": 25415, + "Ing": 25416, + "imon": 25417, + "_bus": 25418, + "ĠCOLOR": 25419, + "unto": 25420, + "Ġfoss": 25421, + "ĠLinks": 25422, + "äng": 25423, + "/forms": 25424, + "prises": 25425, + "Ġachievement": 25426, + "CALL": 25427, + "елÑĮ": 25428, + "ĠVerify": 25429, + "_SOURCE": 25430, + "aptcha": 25431, + "IDD": 25432, + "_reference": 25433, + "Gold": 25434, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 25435, + "Receiver": 25436, + "Ġaj": 25437, + "_direction": 25438, + "}]": 25439, + "ĠCompet": 25440, + "Ġbang": 25441, + "ĠCass": 25442, + "-url": 25443, + "techn": 25444, + "ĠJerusalem": 25445, + "longitude": 25446, + "');čĊčĊ": 25447, + "Ġwinners": 25448, + "Tasks": 25449, + "ĠDMA": 25450, + "Ġtooltip": 25451, + "İ·": 25452, + "ĠBra": 25453, + "_duration": 25454, + "cury": 25455, + "parents": 25456, + "---->(": 25526, + "ĠKir": 25527, + "Ġintros": 25528, + "Ġsketch": 25529, + "Ġskilled": 25530, + "Ġimmer": 25531, + "Ġadequate": 25532, + "_rep": 25533, + "(header": 25534, + "_like": 25535, + "Ġperceived": 25536, + "ssh": 25537, + "Ġassuming": 25538, + "Ġff": 25539, + "_uuid": 25540, + "ulas": 25541, + "Ġdemocratic": 25542, + ".entities": 25543, + "Series": 25544, + "aphore": 25545, + "Ġnewer": 25546, + "}(": 25547, + "SEC": 25548, + "airo": 25549, + "Ġcommod": 25550, + "Ġprivilege": 25551, + "Ġdeux": 25552, + "ĠHop": 25553, + ".'/": 25554, + "ctic": 25555, + ".';Ċ": 25556, + "C": 25630, + "ĠWarren": 25631, + "Ġoptimizer": 25632, + "ĠSERVICES": 25633, + "_oper": 25634, + "getAttribute": 25635, + "ĠMcK": 25636, + "_self": 25637, + ".rs": 25638, + "\")ĊĊĊ": 25639, + "GetComponent": 25640, + "erce": 25641, + "Ġtous": 25642, + "units": 25643, + "']);čĊ": 25644, + "Zoom": 25645, + "/E": 25646, + "Ġobsc": 25647, + "Ġfastest": 25648, + "online": 25649, + "Ġpeaceful": 25650, + "ffen": 25651, + "Ġcargo": 25652, + "ĉpr": 25653, + "Ġseeks": 25654, + "zu": 25655, + "Trim": 25656, + "Ġward": 25657, + "Ġverd": 25658, + "Ġblogs": 25659, + ".exceptions": 25660, + "ĠPremium": 25661, + "ĠNetherlands": 25662, + "Safe": 25663, + "Finish": 25664, + "ĠAlbum": 25665, + "_ACC": 25666, + "=this": 25667, + "virtual": 25668, + "]>": 25669, + "_LABEL": 25670, + "ĠNich": 25671, + "_win": 25672, + "ĠAaron": 25673, + "WP": 25674, + ";$": 25675, + "aims": 25676, + "ĠImageView": 25677, + "Ġendless": 25678, + "ERA": 25679, + "_DISABLE": 25680, + "Ġcancelled": 25681, + "-us": 25682, + "Ġinspection": 25683, + "emin": 25684, + "ĠGrey": 25685, + "-open": 25686, + "Ġiterations": 25687, + ".owner": 25688, + "Ġkeras": 25689, + ".Password": 25690, + "ĠRy": 25691, + "ĠINS": 25692, + "Air": 25693, + "ĠSeveral": 25694, + ".TabStop": 25695, + "INGLE": 25696, + "ĠHair": 25697, + "ĠCanvas": 25698, + "AAAA": 25699, + "Ġflaw": 25700, + "cedes": 25701, + ".Report": 25702, + "íĬ": 25703, + "ĠTips": 25704, + "criptors": 25705, + ".transaction": 25706, + ".Spring": 25707, + "Ġviewer": 25708, + "Ġinsights": 25709, + "è¾ĵ": 25710, + "ordion": 25711, + "UINT": 25712, + "seek": 25713, + "ĠAuf": 25714, + "ìŀIJ": 25715, + "Ġstrain": 25716, + "Tooltip": 25717, + "Ġdz": 25718, + "ignal": 25719, + "adt": 25720, + "Ġuc": 25721, + "finite": 25722, + "Ġnm": 25723, + ".cmd": 25724, + "ĠMySql": 25725, + "[data": 25726, + ".jackson": 25727, + ".tree": 25728, + "RequestParam": 25729, + "_agent": 25730, + "\")]čĊ": 25731, + "Ġassass": 25732, + "(Constants": 25733, + ":ss": 25734, + "ĠMAN": 25735, + "+-+-": 25736, + "ĠBottom": 25737, + "prints": 25738, + "ĠSame": 25739, + "@Autowired": 25740, + "swap": 25741, + "ición": 25742, + "Ġprotesters": 25743, + "Ġhoney": 25744, + "ĠVeter": 25745, + "(Calendar": 25746, + "-ad": 25747, + "ĠBrooklyn": 25748, + "Life": 25749, + "_VAR": 25750, + "zech": 25751, + "ĠCALL": 25752, + "_CAST": 25753, + "ĠElection": 25754, + "Ġthickness": 25755, + "Very": 25756, + "_INTEGER": 25757, + "-dev": 25758, + "))))": 25759, + "apat": 25760, + "oooo": 25761, + "demo": 25762, + "ĠparseFloat": 25763, + "ĠRather": 25764, + "STIT": 25765, + "maker": 25766, + "[current": 25767, + "chrono": 25768, + "Ġchrist": 25769, + "ãģª": 25770, + "ĠDetail": 25771, + "Æ°á»": 25772, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 25773, + "Ġsul": 25774, + "idency": 25775, + "Que": 25776, + "Ġelegant": 25777, + "apons": 25778, + "Ġdishes": 25779, + "Ġintegers": 25780, + "(read": 25781, + "findViewById": 25782, + "ĠAmount": 25783, + "ĠSkip": 25784, + "Ġhabits": 25785, + "*)(": 25786, + "Ġmonsters": 25787, + "MAC": 25788, + ":end": 25789, + "Ġfrank": 25790, + "Assembly": 25791, + "Ġdfs": 25792, + "Ġneut": 25793, + "_TYPES": 25794, + "equal": 25795, + "loyd": 25796, + "(uri": 25797, + "Ġchi": 25798, + "Ġdefendant": 25799, + "Ġconflicts": 25800, + "Ġvil": 25801, + "-js": 25802, + "ĠPeace": 25803, + "Ġmutable": 25804, + ")sender": 25805, + "ĠFocus": 25806, + "建": 25807, + "Ġappreciated": 25808, + "sleep": 25809, + "ĠRED": 25810, + "Culture": 25811, + "Ġdesigners": 25812, + "_generator": 25813, + "codes": 25814, + "/ex": 25815, + ".GetValue": 25816, + "umbled": 25817, + ".scalajs": 25818, + "peror": 25819, + "Ġveterans": 25820, + "Ġ})čĊ": 25821, + "Ġunfortunately": 25822, + "_CREATE": 25823, + "Mass": 25824, + "ĠCLAIM": 25825, + "ĠMeet": 25826, + "_support": 25827, + "Bank": 25828, + "().Ċ": 25829, + "Dark": 25830, + "_LOW": 25831, + "ĠMining": 25832, + "ĠOwner": 25833, + "iera": 25834, + "Cliente": 25835, + "Ġencouraging": 25836, + ">S": 25837, + "Ġboyfriend": 25838, + "ĠHalf": 25839, + "ĠACC": 25840, + "Aff": 25841, + "_ar": 25842, + "-life": 25843, + "cx": 25844, + ".JButton": 25845, + "izado": 25846, + ".zero": 25847, + ".openqa": 25848, + "oton": 25849, + ".textContent": 25850, + "Ġtoll": 25851, + "atie": 25852, + "Ġballot": 25853, + "-number": 25854, + ".Exception": 25855, + "ĉparams": 25856, + "circle": 25857, + "-map": 25858, + "Ġnap": 25859, + "ĠRobot": 25860, + "ĠIch": 25861, + "registration": 25862, + "Amazon": 25863, + "rollment": 25864, + "(exp": 25865, + "Ġtanks": 25866, + "ĠGordon": 25867, + "Ġmachinery": 25868, + "Ġbaseline": 25869, + "æĭ": 25870, + "Ø©": 25871, + "ĠConvention": 25872, + "ĉconfig": 25873, + "ookies": 25874, + "mult": 25875, + "Records": 25876, + "ĠEST": 25877, + "Ġgarbage": 25878, + "Ġconform": 25879, + "idal": 25880, + "Ġbarg": 25881, + "Ġsurvived": 25882, + "Ġinvestigations": 25883, + ".containsKey": 25884, + "--------------------------------------------------------------------------Ċ": 25885, + "ortion": 25886, + "Ġhorr": 25887, + "_http": 25888, + "Ġmant": 25889, + "];čĊčĊ": 25890, + "binary": 25891, + "empl": 25892, + "Ġinquiry": 25893, + "ĠMeanwhile": 25894, + "Ġcollecting": 25895, + ".EntityFramework": 25896, + "\",ĊĊ": 25897, + "ĠPic": 25898, + "@Inject": 25899, + "ickness": 25900, + "ĠBinding": 25901, + "Ġcontrolling": 25902, + "reverse": 25903, + "Ġchairs": 25904, + "sembled": 25905, + "(add": 25906, + "Disabled": 25907, + "anas": 25908, + ".translate": 25909, + "-----------Ċ": 25910, + "Ġreflected": 25911, + "\"]ĊĊ": 25912, + "External": 25913, + "Arrow": 25914, + "Singleton": 25915, + "%x": 25916, + "ĠÅ": 25917, + "Ġancest": 25918, + "ĠOrleans": 25919, + "ĉcmd": 25920, + "Ġprohibited": 25921, + "ithmetic": 25922, + "(channel": 25923, + "_css": 25924, + "Forward": 25925, + ".socket": 25926, + "Ġluc": 25927, + "âĨ": 25928, + "ĠFirefox": 25929, + "ĠMovies": 25930, + ")_": 25931, + ".ends": 25932, + "(shape": 25933, + "Ġdealt": 25934, + "Ġsaves": 25935, + "Ġglory": 25936, + "Ġmejor": 25937, + "Ġbreathing": 25938, + "Ġeller": 25939, + "getData": 25940, + "Ġangles": 25941, + "Ġtoolbar": 25942, + "Ġspacing": 25943, + "IPS": 25944, + "Ġfloors": 25945, + "_ACTIVE": 25946, + "Ġshuffle": 25947, + "/shared": 25948, + "ĠEle": 25949, + "edish": 25950, + "Ġwebcam": 25951, + ".expect": 25952, + "iloc": 25953, + "ĠIncludes": 25954, + "Ġtweeted": 25955, + "Ġ:)": 25956, + "ĠEssay": 25957, + "Fix": 25958, + "-between": 25959, + "_web": 25960, + ".conv": 25961, + "Ġracism": 25962, + "Ġreflects": 25963, + "umm": 25964, + "иÑĤе": 25965, + "_footer": 25966, + "/docs": 25967, + "ĠPour": 25968, + "NgModule": 25969, + ".initialize": 25970, + "patterns": 25971, + "_In": 25972, + "ĠAbb": 25973, + "*čĊ": 25974, + "Ġsentiment": 25975, + "buff": 25976, + "_counts": 25977, + "Ġreuse": 25978, + "chunk": 25979, + "Ġimposed": 25980, + "PrimaryKey": 25981, + "Foreground": 25982, + "Ġconsumed": 25983, + "?!": 25984, + "Ġdick": 25985, + "Ġchron": 25986, + "ĠFern": 25987, + "Ġresponsive": 25988, + "Ġinsect": 25989, + "iculty": 25990, + "Ġrw": 25991, + "Ġalike": 25992, + "Ġsubset": 25993, + "ĠCookies": 25994, + "ĠPair": 25995, + "Ġtier": 25996, + "IFO": 25997, + "avour": 25998, + "ĠQU": 25999, + ",sizeof": 26000, + "Ġmerged": 26001, + "mv": 26002, + "itol": 26003, + "ylon": 26004, + "Ġjumped": 26005, + ".role": 26006, + "ensaje": 26007, + "Rules": 26008, + "Ġbrowse": 26009, + "Animator": 26010, + "Ġyoga": 26011, + "Ġvariants": 26012, + "Ġcourtesy": 26013, + "uran": 26014, + "pbs": 26015, + "elseif": 26016, + "Alt": 26017, + "ĠLane": 26018, + "CLK": 26019, + "IMARY": 26020, + "_PROPERTY": 26021, + "ï¼IJ": 26022, + "Ġchan": 26023, + "Ġgradually": 26024, + "Ġshake": 26025, + "Ġblonde": 26026, + "...\");Ċ": 26027, + "-sex": 26028, + "Ġgameplay": 26029, + "acies": 26030, + ".refresh": 26031, + "USB": 26032, + "ĠPlot": 26033, + "Was": 26034, + "issippi": 26035, + "ĠTensor": 26036, + "Ġcryptocurrency": 26037, + "Ġdifficulties": 26038, + "Deleted": 26039, + "Without": 26040, + "_append": 26041, + "_ver": 26042, + "\"))čĊ": 26043, + "Ġhonestly": 26044, + "Ġpivot": 26045, + "Ġtemps": 26046, + "_ps": 26047, + "ĠUnlike": 26048, + "[:-": 26049, + "VS": 26050, + "_inf": 26051, + "Ġjunior": 26052, + "Ġanimations": 26053, + "Ġfilepath": 26054, + "?{{$": 26076, + "Ġunicode": 26077, + "places": 26078, + "ĠCoffee": 26079, + ".SE": 26080, + "ĠPAR": 26081, + "(txt": 26082, + "gebra": 26083, + "Ġfires": 26084, + "MainWindow": 26085, + "medium": 26086, + "Ġ(âĢľ": 26087, + "Ġlg": 26088, + "Ġcmp": 26089, + "/base": 26090, + "_layers": 26091, + "_entries": 26092, + "Ġadminister": 26093, + "ĠSUCH": 26094, + "BP": 26095, + "ĠScottish": 26096, + "ĉčĊĉčĊ": 26097, + "guard": 26098, + "ĠStrong": 26099, + "Insn": 26100, + "ĠCAP": 26101, + "asury": 26102, + "ĠSEE": 26103, + "Clock": 26104, + "erie": 26105, + "\\models": 26106, + "Ġ$$": 26107, + "ĠCab": 26108, + "Ġwurde": 26109, + "Ġsoldier": 26110, + "Ġclips": 26111, + "Ġarrangement": 26112, + "ĠWonder": 26113, + "ĠHorn": 26114, + "Ġscared": 26115, + "Ġcure": 26116, + "mkdir": 26117, + "Ġaligned": 26118, + "ĠPink": 26119, + "Ġlanded": 26120, + "Dimension": 26121, + "ScrollPane": 26122, + ".chat": 26123, + ".With": 26124, + "ĠTrain": 26125, + "].Ċ": 26126, + "Ġthirty": 26127, + "Ġdurable": 26128, + "Ġld": 26129, + "Ġlateinit": 26130, + "Ġcharts": 26131, + "Ġinsult": 26132, + ".Fatal": 26133, + "_ct": 26134, + "Ġmasks": 26135, + "CLUDED": 26136, + "President": 26137, + "Ġcolours": 26138, + "gments": 26139, + ".attributes": 26140, + "ĠFlex": 26141, + "ĠClock": 26142, + "ÃŃcul": 26143, + "imen": 26144, + "JO": 26145, + "ĠRegex": 26146, + "_LINK": 26147, + "Ġcouch": 26148, + "ĠINPUT": 26149, + "Ġbeating": 26150, + "business": 26151, + "preced": 26152, + ".unit": 26153, + "ĠFel": 26154, + "Never": 26155, + "ospel": 26156, + ".startswith": 26157, + "ĠEPA": 26158, + ".only": 26159, + "Ġpreventing": 26160, + "yer": 26161, + "ColumnName": 26162, + "Ġelevation": 26163, + "flu": 26164, + "icycle": 26165, + "Ġoffline": 26166, + "Toolbar": 26167, + "Ġcompeting": 26168, + ")].": 26169, + "Ġmog": 26170, + "ĠisValid": 26171, + "Ask": 26172, + "_av": 26173, + "_lat": 26174, + "ANC": 26175, + "ĠJoh": 26176, + "kers": 26177, + "Ġguards": 26178, + "Ġchains": 26179, + "ĠSimpleDateFormat": 26180, + ".static": 26181, + "Ġvessel": 26182, + "Ġmud": 26183, + "Ġstabil": 26184, + "Ġstret": 26185, + "gm": 26186, + "amation": 26187, + "çľ": 26188, + "-with": 26189, + "Ġros": 26190, + "_PA": 26191, + "Ġresultado": 26192, + "Ġconfidential": 26193, + "ĠTokyo": 26194, + "ĉusing": 26195, + "ĠMathf": 26196, + "ombine": 26197, + "ĠESPN": 26198, + "Ġdealers": 26199, + "Ġdismissed": 26200, + "TRY": 26201, + "Ġteens": 26202, + "records": 26203, + "Ġwings": 26204, + "gallery": 26205, + "accounts": 26206, + "_LIB": 26207, + "Ġjacket": 26208, + "ĠNSObject": 26209, + "Ġstones": 26210, + "ĠDelivery": 26211, + "ĠDiet": 26212, + "/watch": 26213, + "Ġtoilet": 26214, + "ĠGuest": 26215, + ".day": 26216, + "Ġintval": 26217, + "Visit": 26218, + "Ġinvestigated": 26219, + "Ġpentru": 26220, + "ĠTheatre": 26221, + "andidates": 26222, + "Lang": 26223, + "ĠServ": 26224, + "Ġcontrollers": 26225, + "ĠsetTitle": 26226, + "NP": 26227, + "amy": 26228, + "flat": 26229, + "(ui": 26230, + "_document": 26231, + "èĥ½": 26232, + "ĠCoin": 26233, + "ĠAdams": 26234, + "ptic": 26235, + "Ġproductive": 26236, + "Ġaccomplished": 26237, + "čĊčĊčĊčĊ": 26238, + "Ġdeferred": 26239, + "ientes": 26240, + "Ġsinc": 26241, + "olars": 26242, + "Rightarrow": 26243, + "Ġvariations": 26244, + "(offset": 26245, + ".LayoutInflater": 26246, + "Ġsuspend": 26247, + "Ġprevention": 26248, + "_private": 26249, + "_js": 26250, + "âĺħ": 26251, + "Ġwieder": 26252, + "atum": 26253, + "ĴĮ": 26254, + "Ġappearances": 26255, + ".Document": 26256, + "Ġvalidates": 26257, + "calendar": 26258, + "}\";Ċ": 26259, + ".demo": 26260, + "conut": 26261, + "Ġcorrection": 26262, + "ĠDeal": 26263, + "Ġbatteries": 26264, + ".duration": 26265, + ",\\": 26266, + "_marker": 26267, + "multi": 26268, + "Ġhalt": 26269, + "Ġcms": 26270, + "Ġshaped": 26271, + "Bro": 26272, + "reduce": 26273, + "Ġ####": 26274, + "CTOR": 26275, + "ĠBenef": 26276, + "Ġiconic": 26277, + "Ġpiano": 26278, + "Ġeffectiveness": 26279, + "|.Ċ": 26280, + "Ġajax": 26281, + "Ġvolumes": 26282, + "ม": 26283, + "Ġcljs": 26284, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 26285, + "aths": 26286, + "raits": 26287, + "大": 26288, + "Ñĸ": 26289, + "_mult": 26290, + "Ġfascinating": 26291, + "Average": 26292, + "Ġpré": 26293, + "ĠChairman": 26294, + ".findElement": 26295, + "_pin": 26296, + "Ġcomparing": 26297, + "Ġdarkness": 26298, + "-Fi": 26299, + "-server": 26300, + "Ġselecting": 26301, + "sterdam": 26302, + "ĠParts": 26303, + "FORMATION": 26304, + "Ġnoting": 26305, + "Ġpile": 26306, + "ogs": 26307, + "Ġpalette": 26308, + "_do": 26309, + "itize": 26310, + "()(": 26311, + "Ġdefining": 26312, + "Ġremainder": 26313, + "Units": 26314, + "_TASK": 26315, + "HttpClient": 26316, + "Social": 26317, + "Ġfundra": 26318, + "NR": 26319, + "chest": 26320, + "Currency": 26321, + ".adapter": 26322, + "Ġdop": 26323, + "unting": 26324, + "ANGUAGE": 26325, + "\"He": 26326, + "ĉindex": 26327, + "_package": 26328, + ".Icon": 26329, + "Ġrepet": 26330, + "mass": 26331, + "=\".$": 26332, + "ĠSud": 26333, + "Ġlid": 26334, + "province": 26335, + "ìľ": 26336, + "GPIO": 26337, + "Ðļ": 26338, + "ĠMySQL": 26339, + "Ġdocs": 26340, + "ĠGA": 26341, + "Ġipsum": 26342, + "Kernel": 26343, + "Ġaccepts": 26344, + "Ġfitting": 26345, + "Ġcuando": 26346, + "Ġduplic": 26347, + "ĠBrother": 26348, + "ĠKle": 26349, + "nums": 26350, + "Ġmorph": 26351, + "Ġ########": 26352, + "ĠCGPoint": 26353, + "manual": 26667, + "ĠTechnical": 26668, + "Ġcorporation": 26669, + "ĠHW": 26670, + "anka": 26671, + "TAIL": 26672, + "istas": 26673, + "Ġperforms": 26674, + "ĠBehavior": 26675, + ".For": 26676, + "_ORDER": 26677, + "ĠKick": 26678, + "Ġcallbacks": 26679, + "_dr": 26680, + "uego": 26681, + "hub": 26682, + "ufficient": 26683, + "sky": 26684, + "Ġbp": 26685, + "htable": 26686, + "ĠONLY": 26687, + "ĠAUTHORS": 26688, + ".Argument": 26689, + "\"};Ċ": 26690, + "ĠThunder": 26691, + "ĠKom": 26692, + ".Should": 26693, + "AUTH": 26694, + "ahu": 26695, + "_payment": 26696, + "Ġstarter": 26697, + "ìĦľ": 26698, + "ìļ©": 26699, + "Blog": 26700, + ".patch": 26701, + "Ġgoverned": 26702, + "assy": 26703, + "-found": 26704, + "Ġtheater": 26705, + "ĠFontWeight": 26706, + "ĠBatman": 26707, + "\"If": 26708, + ".Random": 26709, + "_delta": 26710, + "ĠCE": 26711, + "Authenticated": 26712, + "Ġdrone": 26713, + "Ġcous": 26714, + "radius": 26715, + "Mer": 26716, + "(None": 26717, + "ĠNJ": 26718, + "_headers": 26719, + "Ġamer": 26720, + "pytest": 26721, + "ĠActions": 26722, + "ĉĉĉĠĠĠĠ": 26723, + "Ġett": 26724, + "Ġholy": 26725, + "Ġuncomfort": 26726, + "ĠNin": 26727, + "ĠDecimal": 26728, + "ĠMessages": 26729, + ".sender": 26730, + "]])Ċ": 26731, + "Ġembrace": 26732, + "Though": 26733, + "/sp": 26734, + "Ġcultures": 26735, + "Ġhighway": 26736, + "tar": 26737, + ".fail": 26738, + "_hidden": 26739, + "ĠcomponentDidMount": 26740, + "ĠWright": 26741, + "Ġjag": 26742, + "_il": 26743, + "../../../": 26744, + "igu": 26745, + "Food": 26746, + "Ġace": 26747, + "Ġaños": 26748, + "USD": 26749, + "Ġmutual": 26750, + "Logic": 26751, + "Ġtemple": 26752, + "Ġbriefly": 26753, + "ĠTrip": 26754, + "classmethod": 26755, + "defaults": 26756, + "Ġchunks": 26757, + ",,,,": 26758, + "ĠReason": 26759, + "$id": 26760, + "-ups": 26761, + "Ġdamn": 26762, + "Ġtrucks": 26763, + "Ġunlimited": 26764, + "Ġsculpt": 26765, + "ĠCards": 26766, + "Ġautor": 26767, + "ĠTesting": 26768, + "Ġdiese": 26769, + "shops": 26770, + "ç´": 26771, + "(payload": 26772, + "ĠPATH": 26773, + "ĠMemorial": 26774, + "Ġridiculous": 26775, + "egree": 26776, + "-winning": 26777, + "Ġrehab": 26778, + "Ġsophisticated": 26779, + "wpdb": 26780, + "ĉpath": 26781, + "!\";Ċ": 26782, + "_SYS": 26783, + ".speed": 26784, + "Ġsoap": 26785, + "suffix": 26786, + "Wrap": 26787, + "Ġenhancement": 26788, + "Ãī": 26789, + "úb": 26790, + "Ġplaylist": 26791, + "Ġmixing": 26792, + "antidad": 26793, + "=\"\";Ċ": 26794, + "ĠRevision": 26795, + "ĠBeat": 26796, + ".inc": 26797, + "-way": 26798, + "encias": 26799, + "ulers": 26800, + "Cat": 26801, + "idel": 26802, + "ĠShip": 26803, + ".setColor": 26804, + "Ġthreatening": 26805, + ".modules": 26806, + "Ġafterwards": 26807, + "ĠDashboard": 26808, + "ĊĠĊ": 26809, + "Signal": 26810, + "Ġprimer": 26811, + "orneys": 26812, + "iciary": 26813, + "Ġligne": 26814, + "_predict": 26815, + "Ġaest": 26816, + "_https": 26817, + ">:": 26818, + "ĠLex": 26819, + "Ġrencontres": 26820, + "egral": 26821, + "scala": 26822, + "_family": 26823, + "ÃŁen": 26824, + "_sym": 26825, + "Ġuncertainty": 26826, + "ĠVALUE": 26827, + "Ġ};čĊčĊ": 26828, + "Ġbroader": 26829, + "Ġhorses": 26830, + "ãģĿ": 26831, + "ĠKal": 26832, + "oba": 26833, + "_INET": 26834, + "ĠKill": 26835, + "jquery": 26836, + "amination": 26837, + "[@\"": 26838, + "Ġmuj": 26839, + "###Ċ": 26840, + "FirstOrDefault": 26841, + "thenReturn": 26842, + "Che": 26843, + "/footer": 26844, + "Ġparks": 26845, + "asje": 26846, + "ĠGulf": 26847, + "Ġmodest": 26848, + ".Init": 26849, + "ï¼ŁĊĊ": 26850, + "Ġprospects": 26851, + "Ġsvg": 26852, + "Ġåı": 26853, + ".Dialog": 26854, + "_NET": 26855, + "Ġ(($": 26856, + "Ġek": 26857, + "ĠWarning": 26858, + "ĠMK": 26859, + "": 27166, + "ĠRepair": 27167, + "_BE": 27168, + "Brand": 27169, + "uart": 27170, + "preview": 27171, + "Ġinitiatives": 27172, + "running": 27173, + "bang": 27174, + "ĉupdate": 27175, + "ĠCoach": 27176, + "Rich": 27177, + "Ġyoutube": 27178, + "Ġritual": 27179, + "appa": 27180, + "ĠRobinson": 27181, + "precision": 27182, + "////////////////////////////////////////////////////////////////////////////": 27183, + "=[]Ċ": 27184, + "Ġcelebrated": 27185, + "OTO": 27186, + "Ġinclusion": 27187, + "JP": 27188, + "';čĊčĊ": 27189, + "Ġnotable": 27190, + "(_.": 27191, + "Managed": 27192, + "Ġguides": 27193, + " ": 27194, + "atedRoute": 27195, + "ĠAdjust": 27196, + "Ġcolored": 27197, + "_scores": 27198, + "ĠTesla": 27199, + "_progress": 27200, + ".inst": 27201, + "['_": 27202, + ".flags": 27203, + "Ġfclose": 27204, + "_OPER": 27205, + "ży": 27206, + "_note": 27207, + "Ġtransgender": 27208, + "åķ": 27209, + "RIPT": 27210, + "Ġabsent": 27211, + "Ġamet": 27212, + "Ġoperand": 27213, + "ë©": 27214, + "Ġhood": 27215, + "toLowerCase": 27216, + "avo": 27217, + "ĠCircuit": 27218, + "ĠLind": 27219, + "--}}Ċ": 27220, + "=m": 27221, + "Ġsuppress": 27222, + "ĠMAP": 27223, + "iang": 27224, + "-admin": 27225, + "Ġsidebar": 27226, + "ĠBu": 27227, + "ĠHex": 27228, + ",F": 27229, + "ĠSignal": 27230, + "Ġtransparency": 27231, + "ĠFederation": 27232, + "/V": 27233, + "Req": 27234, + "Ġpulse": 27235, + "Ġtends": 27236, + "Numbers": 27237, + "%'": 27238, + "Ġdeport": 27239, + "datas": 27240, + "_UINT": 27241, + "_tra": 27242, + "oko": 27243, + "Ġ\"?": 27244, + "compet": 27245, + "solete": 27246, + "undry": 27247, + "Ġoverlap": 27248, + "}`,Ċ": 27249, + ".ly": 27250, + "_summary": 27251, + "ĠLost": 27252, + ".Center": 27253, + "Ġdisability": 27254, + ".Serialization": 27255, + "Ġgeom": 27256, + "Ġ?:": 27257, + "ĠWo": 27258, + "Ġshipped": 27259, + "Ĥæķ°": 27260, + "Ġugly": 27261, + "Ġexcitement": 27262, + "Ġexterior": 27263, + "Ġcheckout": 27264, + "Ġkur": 27265, + ",D": 27266, + "ĠAlaska": 27267, + "Ġsynthetic": 27268, + "ĠBudget": 27269, + "ĠSubscribe": 27270, + "Ġ&Ċ": 27271, + "ÈĻi": 27272, + "ĠYu": 27273, + "ĉquery": 27274, + "}.Ċ": 27275, + "Ġtraged": 27276, + "assen": 27277, + "Ġaccommodation": 27278, + "Ġphysician": 27279, + "Ġrenamed": 27280, + "Ġtidak": 27281, + "zÄħ": 27282, + "Ġminus": 27283, + "nych": 27284, + "_EXCEPTION": 27285, + "threads": 27286, + "Ġtire": 27287, + "_created": 27288, + "ensure": 27289, + "Ġworthy": 27290, + "Ġexcuse": 27291, + "Ġcloth": 27292, + ".parentNode": 27293, + "/platform": 27294, + "ĠUFC": 27295, + "ĠGtk": 27296, + "unny": 27297, + "Ġgibt": 27298, + "keley": 27299, + "hum": 27300, + "(tx": 27301, + "ĉdev": 27302, + "Ġoutfit": 27303, + "doors": 27304, + "Ġfon": 27305, + "icut": 27306, + "volatile": 27307, + "Ġhomosex": 27308, + "Maximum": 27309, + "Ġexpend": 27310, + "Ġ});ĊĊĊ": 27311, + "Eq": 27312, + "onders": 27313, + "department": 27314, + "ĠPhysics": 27315, + "\"});Ċ": 27316, + "Ġparad": 27317, + ".Str": 27318, + "Ġsele": 27319, + "IFIED": 27320, + "Ġdelivers": 27321, + "ivan": 27322, + "Ġresponsibilities": 27323, + "Ġadvocates": 27324, + "èµ": 27325, + "ĠRID": 27326, + ".parameters": 27327, + "Metrics": 27328, + "ronics": 27329, + "ĠUITableViewCell": 27330, + "Absolute": 27331, + "ipse": 27332, + "ylum": 27333, + "MLElement": 27334, + "_VALID": 27335, + "\\<^": 27530, + "Ġios": 27531, + "sound": 27532, + "\"];": 27533, + "Ġfreed": 27534, + "rottle": 27535, + "ĠLower": 27536, + "[count": 27537, + "åĿ": 27538, + "Ġpale": 27539, + "ĠWayne": 27540, + "earth": 27541, + "_categories": 27542, + "UCK": 27543, + ".metadata": 27544, + "Ġsummon": 27545, + "HOME": 27546, + "олÑĮз": 27547, + "Ġmanufactured": 27548, + "Ġdock": 27549, + "Ġcompetitors": 27550, + "_MODEL": 27551, + "okia": 27552, + "ĠHey": 27553, + "ο": 27554, + "Ġbackward": 27555, + "ĠPOSS": 27556, + "ropa": 27557, + "Ġcri": 27558, + "_OBJ": 27559, + "Transport": 27560, + "-high": 27561, + "Ġerotik": 27562, + "_slot": 27563, + "Ġartic": 27564, + "_framework": 27565, + "-serif": 27566, + "ĠSqlDbType": 27567, + "')(": 27568, + "+\"/": 27569, + "Ġwore": 27570, + "Sil": 27571, + "Ġstoring": 27572, + "ĠPhase": 27573, + "uant": 27574, + "Ġbump": 27575, + "inho": 27576, + "Ġdign": 27577, + "Ġbacks": 27578, + "qq": 27579, + "(hash": 27580, + "Ġgeo": 27581, + "Ġtender": 27582, + "Logo": 27583, + "!)Ċ": 27584, + "ĠMX": 27585, + "ĠArthur": 27586, + "essoa": 27587, + "_Ch": 27588, + "Ġbedrooms": 27589, + "=\"#\"><": 27590, + "Ġthroat": 27591, + "insic": 27592, + ".integer": 27593, + "Ġprimitive": 27594, + "Truthy": 27595, + "Ġfacilitate": 27596, + "Ġcreativity": 27597, + "ĠDNS": 27598, + "Ġgra": 27599, + "uez": 27600, + "Ġcountless": 27601, + "ĠPoland": 27602, + "'M": 27603, + "ĠDist": 27604, + "Ġvest": 27605, + "Ġcertification": 27606, + "á»ij": 27607, + "held": 27608, + "extensions": 27609, + "(static": 27610, + "Ġgrades": 27611, + "ĠUber": 27612, + "ãģŁ": 27613, + "Ġ[])Ċ": 27614, + "datos": 27615, + "ĠgetData": 27616, + "ĠCharg": 27617, + "ĠBS": 27618, + ".microsoft": 27619, + ".video": 27620, + ".direction": 27621, + "->{'": 27622, + "lua": 27623, + "apest": 27624, + "Ġboiler": 27625, + "erek": 27626, + "Ġdecides": 27627, + ".jar": 27628, + "ISC": 27629, + "ĠWords": 27630, + "(CON": 27631, + "EMPLATE": 27632, + "reeze": 27633, + "shots": 27634, + "apps": 27635, + "unted": 27636, + ".setName": 27637, + "::<": 27638, + "-bold": 27639, + "ê²": 27640, + "å¯Ĩ": 27641, + "Longrightarrow": 27642, + "Ġunfair": 27643, + "Ġearning": 27644, + "Ġshelf": 27645, + "UREMENT": 27646, + "Ġidle": 27647, + "_MENU": 27648, + ".Custom": 27649, + "AGER": 27650, + "-\"": 27651, + "_switch": 27652, + "because": 27653, + ")view": 27654, + "mare": 27655, + "_condition": 27656, + "ĠStarting": 27657, + "Mvc": 27658, + "(pre": 27659, + "dump": 27660, + "_LOCK": 27661, + "atetime": 27662, + ".callback": 27663, + "ĠCer": 27664, + "opol": 27665, + "ibrary": 27666, + "Ġreservation": 27667, + "ĉĉĉĉĉĉĉĊ": 27668, + "lector": 27669, + "graduate": 27670, + "Ġgenerous": 27671, + "Ġion": 27672, + "ricao": 27673, + "mq": 27674, + "_complete": 27675, + "(cursor": 27676, + "ĠFormControl": 27677, + ":center": 27678, + "Ġsubstitute": 27679, + "ĠPlanning": 27680, + "Ġpension": 27681, + "Ġrecommendation": 27682, + "ĠTags": 27683, + "Ġgef": 27684, + "Ġalbums": 27685, + "Ġwashing": 27686, + "roc": 27687, + "Ġtrains": 27688, + "atings": 27689, + "Ġexponent": 27690, + "ackbar": 27691, + "-ln": 27692, + "ág": 27693, + ".DataAnnotations": 27694, + "ĠEIF": 27695, + "ĠMalaysia": 27696, + "ĉPORT": 27697, + "onus": 27698, + "Ġclever": 27699, + "Ġpeu": 27700, + ">ĊĊĊĊ": 27701, + "ĠArguments": 27702, + "Ġdebugging": 27703, + "(right": 27704, + "'D": 27705, + "compute": 27706, + "Ġfinest": 27707, + "ORAGE": 27708, + "Ġspectacular": 27709, + "phrase": 27710, + "Ġindia": 27711, + "Ġlegendary": 27712, + "birth": 27713, + "Ġcomposite": 27714, + "Ġgrows": 27715, + "ĠTD": 27716, + "Ġepid": 27717, + "Ġlaunching": 27718, + "]][": 27719, + "Minutes": 27720, + "ĠCha": 27721, + "Ġcleaned": 27722, + "Ġwitnesses": 27723, + "ukan": 27724, + "ĉType": 27725, + "Ġhabe": 27726, + "paragraph": 27727, + "ĠJPanel": 27728, + "ĠHann": 27729, + "Ġvaried": 27730, + "ĠPokemon": 27731, + "ĠMUST": 27732, + "åĬ¨": 27733, + ".visibility": 27734, + "opup": 27735, + "^[": 27736, + ".expand": 27737, + "Ġ\"',": 27738, + ".fasterxml": 27739, + "_auto": 27740, + "ĠSheet": 27741, + "marker": 27742, + "Parcel": 27743, + "ews": 27744, + "ĠStrategy": 27745, + "-making": 27746, + "Ġunve": 27747, + "Ġtrailing": 27748, + "Ġclicks": 27749, + "ĠGetComponent": 27750, + "ĉcontent": 27751, + "IGENCE": 27752, + "ERNEL": 27753, + "NSMutableArray": 27754, + "Ġbreat": 27755, + "Ġharmful": 27756, + "¶Ī": 27757, + "Ġbesides": 27758, + "Ġboring": 27759, + "Ġbrutal": 27760, + "vang": 27761, + "(parse": 27762, + "quick": 27763, + "Ġpytest": 27764, + "Ġswitching": 27765, + "()]Ċ": 27766, + "ĠìĦ": 27767, + "LER": 27768, + "ĉfont": 27769, + "Ġnett": 27770, + ")]ĊĊ": 27771, + "(/\\": 27772, + "æŀľ": 27773, + "toArray": 27774, + "Ġbreed": 27775, + "ĠCAR": 27776, + "ĠWeapon": 27777, + "Abs": 27778, + "tot": 27779, + "ĠsetName": 27780, + "aptive": 27781, + "Ġ:,": 27782, + "Ġescaped": 27783, + "orden": 27784, + "ĠPri": 27785, + "thumbnail": 27786, + "Ġdescriptions": 27787, + "/styles": 27788, + "ĠPCI": 27789, + "Ġalphabet": 27790, + "asticsearch": 27791, + "NOTE": 27792, + "Ġcialis": 27793, + "ĠGriff": 27794, + "Ġporque": 27795, + "Ġproteins": 27796, + "plays": 27797, + "Ġstating": 27798, + "Ġimagination": 27799, + "Ġfacial": 27800, + "ĠMechan": 27801, + "Ġarranged": 27802, + "_used": 27803, + "Ġarrangements": 27804, + "ĠPipe": 27805, + "hostname": 27806, + "Ġprovinc": 27807, + "Tit": 27808, + ".FlatStyle": 27809, + "ĠSplit": 27810, + "ĠLoader": 27811, + ".cc": 27812, + "Ġclinic": 27813, + "----------------------------": 27814, + "Ġbaking": 27815, + "ĠENT": 27816, + "neath": 27817, + "ãĢģĊĊ": 27818, + "ANE": 27819, + ".EntityFrameworkCore": 27820, + "appers": 27821, + ".ic": 27822, + "ĠNgModule": 27823, + "ĠFORM": 27824, + "Ġ';": 27825, + "-profit": 27826, + "hw": 27827, + "enemy": 27828, + "ĠEye": 27829, + "Ġcaution": 27830, + "town": 27831, + "Ġurged": 27832, + "ĠJimmy": 27833, + "ynchronous": 27834, + "-sized": 27835, + "making": 27836, + ",{": 27837, + "]',": 27838, + "_Object": 27839, + "ahoma": 27840, + "Ġactivist": 27841, + "INVAL": 27842, + "ĠCommercial": 27843, + "ĠOrlando": 27844, + "(tab": 27845, + "Ġب": 27846, + "Algorithm": 27847, + "Ġheritage": 27848, + "GetMapping": 27849, + "Ġfailures": 27850, + "rios": 27851, + "ativa": 27852, + "Ġtet": 27853, + "Ġcarpet": 27854, + "(Z": 27855, + "three": 27856, + "Ġdisclosure": 27857, + ".ERROR": 27858, + "_called": 27859, + "Ġdial": 27860, + "Ġoccasional": 27861, + ".Err": 27862, + "Ġfuncion": 27863, + "caffold": 27864, + "Ġreleasing": 27865, + "ï¼īĊĊ": 27866, + "_Value": 27867, + "ĠVari": 27868, + "yellow": 27869, + "Ġstruggles": 27870, + ".cal": 27871, + "ĠDakota": 27872, + "ĉclose": 27873, + "Ġsandwich": 27874, + "Ġanalytics": 27875, + "Ġ**)": 27876, + "&#": 27877, + "ĠJos": 27878, + "Ġpassive": 27879, + "ATTR": 27880, + "Throwable": 27881, + "ĠMun": 27882, + "ĠUint": 27883, + "(disposing": 27884, + "arak": 27885, + "ĠLeaders": 27886, + "Ġaffecting": 27887, + "ĠitemView": 27888, + "Ġeconomics": 27889, + "fv": 27890, + "à¹Ģ": 27891, + ".rb": 27892, + "ĠOverall": 27893, + "Ġwealthy": 27894, + "Ġevolved": 27895, + "nda": 27896, + "ĠHus": 27897, + "restrict": 27898, + "umen": 27899, + "ĠAgricult": 27900, + "!ĊĊĊ": 27901, + "Ġexpires": 27902, + "Ġspokesperson": 27903, + "interval": 27904, + "Ġâ": 27905, + "Ġqueen": 27906, + "(nil": 27907, + "ingo": 27908, + "Heap": 27909, + "Ùİ": 27910, + "Ġcomplain": 27911, + "Sym": 27912, + "ĠClone": 27913, + "ĠRu": 27914, + "ĠWILL": 27915, + "ĠCrystal": 27916, + "/content": 27917, + "ingen": 27918, + "ointment": 27919, + "LastName": 27920, + "avicon": 27921, + "ĠIBM": 27922, + "ĠDimension": 27923, + "anh": 27924, + "icipants": 27925, + "ĠAnne": 27926, + ".progress": 27927, + "Ġalgo": 27928, + "obil": 27929, + "ĠVoice": 27930, + "ĠFE": 27931, + "Ġgli": 27932, + "Ġved": 27933, + "Ġprevents": 27934, + "\\Column": 27935, + "Ġfolk": 27936, + "etti": 27937, + "Ġmn": 27938, + "ĠCLASS": 27939, + "Ġdisplaying": 27940, + "ĠKl": 27941, + "ĠFerr": 27942, + "duto": 27943, + ".ib": 27944, + "Ġdados": 27945, + "'name": 27946, + "-space": 27947, + "Ġitalian": 27948, + "Ġinverse": 27949, + "Ġdense": 27950, + "uter": 27951, + "ĠIEnumerator": 27952, + "-sign": 27953, + "Ġnationwide": 27954, + "Ġpersona": 27955, + "Ġsolved": 27956, + "Ġdramatically": 27957, + "Logout": 27958, + "Ġgrav": 27959, + "Ġanalyses": 27960, + "ollo": 27961, + "Ġlamp": 27962, + ".team": 27963, + "ĠErot": 27964, + "=[\"": 27965, + "Ġdancing": 27966, + "Ġ?>/": 27967, + "Ġcater": 27968, + "ffe": 27969, + "ĠSha": 27970, + "ĠBos": 27971, + "ĠREQUIRE": 27972, + "ĠMonster": 27973, + "ĠRB": 27974, + "ĠIDE": 27975, + "Ġsuits": 27976, + "ĠformData": 27977, + "(theta": 27978, + "Ġspatial": 27979, + "=NULL": 27980, + "ĠSqlConnection": 27981, + "Ġà": 27982, + "ĠVenez": 27983, + "ĠMorning": 27984, + "Ġpublications": 27985, + "ĠNONINFRINGEMENT": 27986, + "firstName": 27987, + "uds": 27988, + "Would": 27989, + "_HEAD": 27990, + "Ġinvested": 27991, + "stable": 27992, + "fred": 27993, + "Ġcommander": 27994, + "SES": 27995, + "âĢĶa": 27996, + "anche": 27997, + "ĠMovement": 27998, + "ë³": 27999, + "Suite": 28000, + "Ġjurisdiction": 28001, + "리": 28002, + "ĠBeth": 28003, + "jQuery": 28004, + "ĠIsa": 28005, + "Ġdental": 28006, + ",*": 28007, + "ĠLimit": 28008, + "iliation": 28009, + "=\"{": 28010, + "bast": 28011, + "Ġturb": 28012, + "isy": 28013, + "OOK": 28014, + "Ġadvocate": 28015, + "imag": 28016, + "LECTION": 28017, + "лÑĮ": 28018, + "(category": 28019, + ".dec": 28020, + "Ġuniqu": 28021, + "_sn": 28022, + "Ġattracted": 28023, + "ĠÃī": 28024, + "ĠRunning": 28025, + "_edges": 28026, + "ĠDisable": 28027, + "_AS": 28028, + "åĽ¾": 28029, + "Ġnetworking": 28030, + "_branch": 28031, + "Having": 28032, + "toBeTruthy": 28033, + "GI": 28034, + "Ġcamps": 28035, + "sep": 28036, + "-part": 28037, + "Ġ)ĊĊĊĊĊĊĊĊ": 28038, + "ustralia": 28039, + "ĠReports": 28040, + "rito": 28041, + "Ġwaist": 28042, + "_plus": 28043, + "ĠWW": 28044, + "-person": 28045, + "April": 28046, + "Ġsar": 28047, + ".tar": 28048, + "Ġagricultural": 28049, + "tic": 28050, + "Ġtcp": 28051, + "ĠsetValue": 28052, + "agento": 28053, + "ĠAppe": 28054, + "piler": 28055, + "CADE": 28056, + "Ġanche": 28057, + "atcher": 28058, + "Ġcomics": 28059, + "Ġlbs": 28060, + "_segment": 28061, + "']=$": 28062, + "itters": 28063, + "icher": 28064, + "GINE": 28065, + "Ġutilize": 28066, + "ĠCursor": 28067, + "_expression": 28068, + "Ġdag": 28069, + "x": 28257, + ".Task": 28258, + "money": 28259, + "ibaba": 28260, + "'});Ċ": 28261, + "ĠSpecific": 28262, + "ĠLinear": 28263, + "_OPT": 28264, + "HashCode": 28265, + "(Player": 28266, + ".ContainsKey": 28267, + "Ġcollapsed": 28268, + "transparent": 28269, + "_RANGE": 28270, + "Viewer": 28271, + "(cfg": 28272, + "Ġsorting": 28273, + "Ġinfected": 28274, + "ĠNach": 28275, + "Ġaccommodate": 28276, + ".elements": 28277, + "_PART": 28278, + "ĠSexy": 28279, + "=get": 28280, + "(year": 28281, + "Ġxhr": 28282, + ":]": 28283, + "owski": 28284, + "Ġsummar": 28285, + "Ġ¿": 28286, + "Ġinte": 28287, + "Ġworkflow": 28288, + "ĠTaiwan": 28289, + "versions": 28290, + "åıij": 28291, + "Ġsurprisingly": 28292, + "Ġoptical": 28293, + "Ġproces": 28294, + "Ġdisagree": 28295, + "Ġnuevo": 28296, + "ĠCAM": 28297, + "sorted": 28298, + "leases": 28299, + "istle": 28300, + "Ident": 28301, + "ĉevent": 28302, + "jected": 28303, + "Chunk": 28304, + "Vars": 28305, + ".provider": 28306, + "Ġproceedings": 28307, + "Ġinclusive": 28308, + "Ġartwork": 28309, + "endants": 28310, + "ï¼ļĊ": 28311, + "seen": 28312, + "Ġlig": 28313, + "Ġmakers": 28314, + "_fun": 28315, + "Ġlengths": 28316, + "PathVariable": 28317, + "[item": 28318, + "ี": 28319, + "Dead": 28320, + "FFFFFF": 28321, + "ĠUrban": 28322, + "uples": 28323, + "ichen": 28324, + "(nullptr": 28325, + ".spec": 28326, + ",System": 28327, + "URATION": 28328, + "(job": 28329, + "å¼ı": 28330, + "Ġtracker": 28331, + "ÅĻ": 28332, + "ĠMR": 28333, + "ĠSQLite": 28334, + "Ġdto": 28335, + "Ġ;;Ċ": 28336, + "Ġmint": 28337, + "ĠIntroduction": 28338, + "cao": 28339, + "Ġquestioned": 28340, + "Ġfitted": 28341, + "revision": 28342, + "sq": 28343, + "Ġmig": 28344, + "_units": 28345, + "_async": 28346, + "Ġflick": 28347, + "});ĊĊĊ": 28348, + "Ġnotre": 28349, + "}`,": 28350, + "Filters": 28351, + "Ġmundo": 28352, + "_days": 28353, + "Ġfrm": 28354, + "utc": 28355, + "Ġvals": 28356, + "ewidth": 28357, + "ĠGenerator": 28358, + "ĠArtist": 28359, + "ĠIDs": 28360, + "ĠArticles": 28361, + "reater": 28362, + "ĠComponentFixture": 28363, + ".=": 28364, + "Ġrou": 28365, + "-no": 28366, + ".bukkit": 28367, + "egg": 28368, + "ĠDiff": 28369, + "atics": 28370, + "ÑĥÑĩ": 28371, + "âĢĶĊĊ": 28372, + "ĠCharlotte": 28373, + "bye": 28374, + "Ġ});čĊčĊ": 28375, + "ĠVik": 28376, + "ĠBrow": 28377, + "Ġlv": 28378, + "ĠGib": 28379, + "-wing": 28380, + "GLIGENCE": 28381, + "(Il": 28382, + "ĠEngineer": 28383, + ".Wait": 28384, + "ĠPictures": 28385, + "Ġrhet": 28386, + "Ġthermal": 28387, + "Ġpraise": 28388, + "<>();ĊĊ": 28389, + "ĠSpider": 28390, + "Pause": 28391, + "ĠBaker": 28392, + "Ġslower": 28393, + "Ġ}]Ċ": 28394, + "_enqueue": 28395, + "Ġdisappeared": 28396, + "ĠTicket": 28397, + "INUX": 28398, + "_LOCAL": 28399, + "аÑģÑģ": 28400, + "@Injectable": 28401, + "community": 28402, + "GestureRecognizer": 28403, + "åĽ½": 28404, + "Ġscales": 28405, + "Ġ-(": 28406, + "/'+": 28407, + "ĠSit": 28408, + "Ġexecutives": 28409, + "arding": 28410, + "Ġadvers": 28411, + "Ġbackwards": 28412, + "ĉcontext": 28413, + "ĠHamp": 28414, + "ĠPF": 28415, + "ĠDeck": 28416, + "ĠCraig": 28417, + "American": 28418, + "Ġbell": 28419, + "Ġprol": 28420, + "ufen": 28421, + "Ġrng": 28422, + "arshal": 28423, + "ĠSimply": 28424, + "firstname": 28425, + "shore": 28426, + "July": 28427, + "Ġmortality": 28428, + "ĠâĨĴĊĊ": 28429, + "Helpers": 28430, + "Ġbenchmark": 28431, + "emade": 28432, + "Ġorganisations": 28433, + ".gson": 28434, + "ĠTextField": 28435, + "Ġcivilians": 28436, + ".Arrays": 28437, + "ĠMississippi": 28438, + "Ġintermediate": 28439, + "getUser": 28440, + "_cluster": 28441, + "Relative": 28442, + "foreign": 28443, + ".querySelectorAll": 28444, + "ForeignKey": 28445, + "Ġreasonably": 28446, + "---------Ċ": 28447, + "Cards": 28448, + "ĠKam": 28449, + "ĠThor": 28450, + "Ġroller": 28451, + "-element": 28452, + "ĠCurrency": 28453, + "ddie": 28454, + "ALLY": 28455, + "ĠRA": 28456, + "Ġpermet": 28457, + "aaaa": 28458, + "Ġhomework": 28459, + "ĠVit": 28460, + "Ġmold": 28461, + "ĠFer": 28462, + "[start": 28463, + "Ġstatistical": 28464, + "Ġscary": 28465, + "_HOME": 28466, + ".Begin": 28467, + "Construct": 28468, + "ogenic": 28469, + "ĠDEALINGS": 28470, + "Ġtambién": 28471, + "ixon": 28472, + ".ind": 28473, + "acre": 28474, + "Ġtransforms": 28475, + "ĠNap": 28476, + ".Block": 28477, + "ussia": 28478, + "piration": 28479, + "ulent": 28480, + "Ġceil": 28481, + "Clause": 28482, + "naire": 28483, + "TES": 28484, + "Ġneat": 28485, + "STD": 28486, + "ĠRegExp": 28487, + "perform": 28488, + ":)": 28489, + "Ġunions": 28490, + "Ġsublic": 28491, + "Ġwinds": 28492, + "loating": 28493, + "glich": 28494, + "Ġpagination": 28495, + "Skill": 28496, + "Apply": 28497, + "ĠOperator": 28498, + "istogram": 28499, + "Ġqualities": 28500, + "Cross": 28501, + "Ġdecom": 28502, + "],\"": 28503, + "ĠJuan": 28504, + ".modal": 28505, + ".Child": 28506, + "ĠRoger": 28507, + "STITUTE": 28508, + ":CGRectMake": 28509, + "alette": 28510, + "Ġsta": 28511, + "aside": 28512, + "Ġblur": 28513, + "ĠWa": 28514, + "ifetime": 28515, + "reed": 28516, + "controls": 28517, + "Ġbins": 28518, + "Ġпол": 28519, + "*/,Ċ": 28520, + "UIS": 28521, + "ĠRou": 28522, + "ĠDemo": 28523, + "-awesome": 28524, + "ĠChain": 28525, + "Ġhasta": 28526, + "ĠBart": 28527, + ".KEY": 28528, + "Ġvendors": 28529, + "nofollow": 28530, + "ĠDest": 28531, + "_builder": 28532, + "Ġargues": 28533, + "_answer": 28534, + "goto": 28535, + "ĠRESULT": 28536, + "ĠMON": 28537, + "Ġpoder": 28538, + "oons": 28539, + "_CASE": 28540, + "Ġreplic": 28541, + "Ġfinancing": 28542, + "ĠDATE": 28543, + "cern": 28544, + "_track": 28545, + "ties": 28546, + "/logo": 28547, + "ĠNEGLIGENCE": 28548, + "getType": 28549, + ">T": 28550, + "bet": 28551, + "girl": 28552, + "ĠINCIDENTAL": 28553, + "-site": 28554, + ".trigger": 28555, + "ĠLisa": 28556, + "_inputs": 28557, + "Ġrelatives": 28558, + "LoggedIn": 28559, + "Configure": 28560, + "IK": 28561, + ".accept": 28562, + "Resume": 28563, + "ĠDraft": 28564, + "Ġ*>(": 28565, + "ĠWA": 28566, + "edian": 28567, + "erness": 28568, + "ĠLayoutInflater": 28569, + "*/čĊčĊ": 28570, + "othy": 28571, + "Ġobligation": 28572, + "Subscribe": 28573, + "Ġthumbnail": 28574, + "exist": 28575, + "Ġinsisted": 28576, + "ĠUICollectionView": 28577, + "ĠAngular": 28578, + "Ġtablets": 28579, + "ĠImpact": 28580, + "ãĢįĊĊ": 28581, + "aho": 28582, + "Ġcharacteristic": 28583, + "gd": 28584, + "Ġ=================================================": 28585, + "ourt": 28586, + "`.": 28587, + "Appro": 28588, + "Coordinate": 28589, + "Remember": 28590, + "Ġmarine": 28591, + "]=='": 28592, + "ĠAdministrator": 28593, + ".getDefault": 28594, + "Ġforgot": 28595, + "ĠStructure": 28596, + "Vue": 28597, + "arsing": 28598, + "moment": 28599, + "kw": 28600, + "_cursor": 28601, + "Attack": 28602, + "Ġathletic": 28603, + "Ġdiagnosed": 28604, + "Ġende": 28605, + "åĪłéĻ¤": 28606, + "House": 28607, + "ĠPARAM": 28608, + "Ġwiki": 28609, + "ĠOpp": 28610, + "Ġconservation": 28611, + "Ġsnd": 28612, + "_tem": 28613, + "substr": 28614, + "ĠCape": 28615, + ".sim": 28616, + "UTION": 28617, + "anan": 28618, + "âĢĻun": 28619, + "Ġgy": 28620, + "-work": 28621, + "Ġcompelling": 28622, + "='#": 28623, + "ĉsub": 28624, + "Ġdirectories": 28625, + "íĬ¸": 28626, + "Ġtouches": 28627, + "outines": 28628, + ".Collection": 28629, + "schedule": 28630, + ".lat": 28631, + "ĠDoctrine": 28632, + "CAA": 28633, + "ĠRefer": 28634, + "Ġshifts": 28635, + "Ġlikelihood": 28636, + "preter": 28637, + "ĠFemale": 28638, + "Ġintercept": 28639, + "Ġlou": 28640, + "çĻ»": 28641, + "Ġrug": 28642, + "ĠCrown": 28643, + "Ġ****************************************************************************": 28644, + "-product": 28645, + "Ġprompted": 28646, + "ungle": 28647, + "docker": 28648, + "ĠTu": 28649, + "ĠUnique": 28650, + "_Error": 28651, + "ulos": 28652, + "ĠâĦ": 28653, + "Ġ(`": 28654, + "Getting": 28655, + "_scal": 28656, + "ĠEnh": 28657, + "üt": 28658, + "Ġsustained": 28659, + "Ġpatches": 28660, + "Ġprosper": 28661, + "ĠGaza": 28662, + "_light": 28663, + "Ġincons": 28664, + "--------Ċ": 28665, + "ĉĉĠĠĠĠĠĠ": 28666, + "SF": 28667, + "CN": 28668, + ":\";Ċ": 28669, + "ĠCollins": 28670, + "(*)": 28671, + "Ġcompilation": 28672, + "']čĊ": 28673, + "Ġconsequence": 28674, + ",...": 28675, + "Ġdm": 28676, + "ĠBLOCK": 28677, + "Cluster": 28678, + "Ġski": 28679, + "(argc": 28680, + "Tuple": 28681, + "Ġjoins": 28682, + "ĠSheriff": 28683, + "War": 28684, + "indi": 28685, + "Ġcommented": 28686, + "HOST": 28687, + "Ġinvitation": 28688, + "apanese": 28689, + "Ġpermits": 28690, + "precedented": 28691, + "_zone": 28692, + "ĠAmy": 28693, + "_RD": 28694, + "Minimum": 28695, + "Ġinvocation": 28696, + ".enable": 28697, + "ichten": 28698, + "-owned": 28699, + "\"id": 28700, + "_POINTER": 28701, + "Fac": 28702, + "Ġspecifications": 28703, + "Ġnomination": 28704, + "Ġgp": 28705, + "<(": 28706, + "Ġrobots": 28707, + "ĠJerry": 28708, + "Ġholders": 28709, + "Ġwand": 28710, + "cms": 28711, + "Ġ}))Ċ": 28712, + ".Toast": 28713, + "ĠIList": 28714, + "Based": 28715, + "zoom": 28716, + "/style": 28717, + "ĠBeck": 28718, + "Men": 28719, + "Ġcontributing": 28720, + "Ġundo": 28721, + "ĠOH": 28722, + "ĠaddObject": 28723, + "Ġeigen": 28724, + "signup": 28725, + "éĶĻ": 28726, + "Ġdistant": 28727, + "PARATOR": 28728, + "ĠMari": 28729, + "Ġmá": 28730, + "Emp": 28731, + "ós": 28732, + "ĠìĪĺ": 28733, + "evt": 28734, + "+j": 28735, + "park": 28736, + "ĠStay": 28737, + "ĠDun": 28738, + "Ġsoy": 28739, + ">%": 28740, + "azines": 28741, + "Ġtiempo": 28742, + "(me": 28743, + "present": 28744, + ".This": 28745, + "Ġeditors": 28746, + "FIELD": 28747, + ".Work": 28748, + "ĠUniverse": 28749, + "Ġdrunk": 28750, + ".timer": 28751, + "Ġaltered": 28752, + "ĠNar": 28753, + "ëł¥": 28754, + ".Active": 28755, + "idor": 28756, + "çŃ": 28757, + ".deltaTime": 28758, + "Ġawkward": 28759, + """: 28760, + "ĠSafari": 28761, + "Ġtricks": 28762, + "MENTS": 28763, + "division": 28764, + "Ġvarying": 28765, + "ĠHighway": 28766, + "Ġphotographer": 28767, + "ĠStewart": 28768, + "Ġlasting": 28769, + ".Pre": 28770, + ".amazonaws": 28771, + "ĠLuck": 28772, + ".Description": 28773, + "ĠNaz": 28774, + "neg": 28775, + "Ġcó": 28776, + "<<\"\\": 28777, + "ĠSurv": 28778, + "ĠUnc": 28779, + "Recipe": 28780, + ".BorderStyle": 28781, + "Ġmodifications": 28782, + "-at": 28783, + "ATFORM": 28784, + "hdr": 28785, + "ako": 28786, + "Ġsublicense": 28787, + "ĠJump": 28788, + "Ġbeim": 28789, + "ĠManhattan": 28790, + ".bool": 28791, + "_hw": 28792, + "ÑĤÑĮ": 28793, + "Bin": 28794, + "Ġgateway": 28795, + "\"\":": 28796, + "ĠUIS": 28797, + ":\"+": 28798, + "-def": 28799, + "ĠRegular": 28800, + "/testing": 28801, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 28802, + "stringstream": 28803, + "Ġdispar": 28804, + "Ġmobil": 28805, + "-read": 28806, + "ĠAdapter": 28807, + "ĠChampions": 28808, + "Ġscheduler": 28809, + "Ġkills": 28810, + "ĠMultiple": 28811, + "irror": 28812, + "Ġgods": 28813, + "ADO": 28814, + "akte": 28815, + "ĠUsuario": 28816, + ".circular": 28817, + "Ġrecept": 28818, + "ĠExpr": 28819, + "Ġelderly": 28820, + "Ġnicely": 28821, + "Ġbeste": 28822, + "Want": 28823, + "Ġclassical": 28824, + ".sprite": 28825, + "objc": 28826, + "ĠMason": 28827, + "Ġsistema": 28828, + ".Black": 28829, + "eso": 28830, + "ĠZeit": 28831, + "Ġdivid": 28832, + "Ġenters": 28833, + "_subject": 28834, + "ĠPlanet": 28835, + ".warning": 28836, + "ĠGram": 28837, + "_tokens": 28838, + "Ġhouseholds": 28839, + "_customer": 28840, + "userName": 28841, + "cross": 28842, + "Ġpione": 28843, + "Ġassists": 28844, + "_SM": 28845, + "ibo": 28846, + "Ġloyal": 28847, + "Ġuseless": 28848, + "#elif": 28849, + "ĠUltimate": 28850, + "Come": 28851, + "gel": 28852, + "Ġdich": 28853, + "xyz": 28854, + "ikel": 28855, + "obra": 28856, + "_scan": 28857, + "ĠInterior": 28858, + "ĠNice": 28859, + "Ġplac": 28860, + "ĉtarget": 28861, + "Ġviral": 28862, + "asso": 28863, + "()/": 28864, + "unde": 28865, + "ĠAdobe": 28866, + "Os": 28867, + "visited": 28868, + "ĠOW": 28869, + "ĠFeed": 28870, + "ĠSequence": 28871, + "Ġmanages": 28872, + "inson": 28873, + "ĠLouisiana": 28874, + "{})": 28875, + "ĠHab": 28876, + "ĠLD": 28877, + "Ġbip": 28878, + "prites": 28879, + "(elem": 28880, + ".hibernate": 28881, + "élé": 28882, + "Ġohne": 28883, + "_transaction": 28884, + "Ġannunci": 28885, + "Published": 28886, + "ĠHonda": 28887, + "ĠTam": 28888, + "ĠPacket": 28889, + "_selector": 28890, + "Ġchallenged": 28891, + "Processing": 28892, + "-hover": 28893, + "Ġtrainer": 28894, + "_cancel": 28895, + "ĠNSDictionary": 28896, + "abric": 28897, + "ĠMLS": 28898, + "_sensor": 28899, + "Ġshrink": 28900, + "ĠFX": 28901, + "threshold": 28902, + "ĉHX": 28903, + "-mark": 28904, + "`.`": 28905, + "Scheme": 28906, + "(full": 28907, + "_writer": 28908, + "ĠSys": 28909, + "Ġfled": 28910, + "ĠCin": 28911, + "-widget": 28912, + "ĠPrevious": 28913, + "Gender": 28914, + "_question": 28915, + "Feed": 28916, + "Ġscrut": 28917, + "(prefix": 28918, + "ãĢĤãĢĤ": 28919, + "Ġinfections": 28920, + "Parts": 28921, + "Ġhierarchy": 28922, + "_DELETE": 28923, + "ĠPatient": 28924, + "_pay": 28925, + "Ġpromoted": 28926, + "Ġìĭ": 28927, + "Ġcivilian": 28928, + "Ġagriculture": 28929, + "ĠPiece": 28930, + "Ġstance": 28931, + "utsche": 28932, + "Assign": 28933, + ".ACTION": 28934, + "Fig": 28935, + "_radius": 28936, + "ĠSync": 28937, + "ducer": 28938, + "failure": 28939, + "ensed": 28940, + "ptime": 28941, + "BM": 28942, + "_datetime": 28943, + "quivo": 28944, + "QUEUE": 28945, + "èĢħ": 28946, + "Appear": 28947, + "Ġsummit": 28948, + ":void": 28949, + "Ġvine": 28950, + "认": 28951, + "onne": 28952, + "_TRANS": 28953, + ".green": 28954, + "_cc": 28955, + "Ġhungry": 28956, + "Ġ\">": 28957, + "());čĊčĊ": 28958, + "Extract": 28959, + "izens": 28960, + "Ġsolver": 28961, + "Notify": 28962, + "Ġenglish": 28963, + "ĠShopping": 28964, + "interfaces": 28965, + "REQ": 28966, + "Ġilleg": 28967, + "ĠUIImageView": 28968, + "Ġdisconnect": 28969, + "ĠUntil": 28970, + "ĠConservative": 28971, + "@Column": 28972, + "Ġshifted": 28973, + "Ġ:čĊ": 28974, + "Ġfich": 28975, + "Ġdla": 28976, + "Ġshoe": 28977, + "\"),čĊ": 28978, + "ularity": 28979, + "_RESP": 28980, + "Weather": 28981, + "UIApplication": 28982, + ".iterator": 28983, + "Ġaging": 28984, + ".Parent": 28985, + "owie": 28986, + "(equal": 28987, + "ĠConv": 28988, + "/default": 28989, + "Ġmeasuring": 28990, + ".prev": 28991, + ".IsValid": 28992, + ".Fat": 28993, + "ĠsÄĥ": 28994, + "keywords": 28995, + "without": 28996, + "Ġsovere": 28997, + "Ġexchanges": 28998, + "Ġmelt": 28999, + "Ġislands": 29000, + "ĠIntegr": 29001, + "Ġjumping": 29002, + "Ġgle": 29003, + "Ġjournalism": 29004, + "Ġdated": 29005, + "Localized": 29006, + "ĠRefresh": 29007, + "Particle": 29008, + "Ġaa": 29009, + "ĠSTRICT": 29010, + "Ġbod": 29011, + ".Process": 29012, + "_AUTO": 29013, + "ĠPublished": 29014, + "every": 29015, + "Ġtechnological": 29016, + "lsx": 29017, + "Ġirrit": 29018, + "Additional": 29019, + "Ġdelimiter": 29020, + "_language": 29021, + "-area": 29022, + "boys": 29023, + "ĠTube": 29024, + "Ġwat": 29025, + "Ġmechanics": 29026, + "_owner": 29027, + "Spell": 29028, + "ĠStories": 29029, + ".AppendLine": 29030, + "TableView": 29031, + "hem": 29032, + "stick": 29033, + "ollower": 29034, + "IFF": 29035, + "ĠUV": 29036, + "ollision": 29037, + "SUB": 29038, + "Ġcomparable": 29039, + "Ġdonde": 29040, + "sales": 29041, + "llvm": 29042, + "Ġ}],Ċ": 29043, + "OTTOM": 29044, + "ĠPurpose": 29045, + "Lab": 29046, + "Ġinterviewed": 29047, + "ois": 29048, + "asil": 29049, + ".setId": 29050, + "ĠInstruction": 29051, + "-->": 29052, + "ĠModified": 29053, + "ationally": 29054, + "ĠMeeting": 29055, + "误": 29056, + "#region": 29057, + "Ġrouting": 29058, + ".focus": 29059, + "ĠYouth": 29060, + "<": 29348, + "Ġunto": 29349, + "ologically": 29350, + "ĠMul": 29351, + "VIDIA": 29352, + "Ġslim": 29353, + "ĠCommissioner": 29354, + "(on": 29355, + "Ġunderneath": 29356, + "/db": 29357, + "vote": 29358, + "(Message": 29359, + "ĠPope": 29360, + "Defined": 29361, + "Ġswift": 29362, + "urf": 29363, + "Ġadapted": 29364, + "SEL": 29365, + "Ġrevenues": 29366, + "Ġdivine": 29367, + "=y": 29368, + "Gradient": 29369, + "_act": 29370, + "Ġ/*!<": 29371, + "Ġpolygon": 29372, + "ĠFDA": 29373, + "ĠCarr": 29374, + "atables": 29375, + "(stdout": 29376, + "Ġrefriger": 29377, + "Ġcoordin": 29378, + "avorites": 29379, + "ÑĪи": 29380, + "Ġcompassion": 29381, + "ĠPOSSIBILITY": 29382, + "-secondary": 29383, + "uracy": 29384, + "Ġcompromise": 29385, + "_AV": 29386, + "_os": 29387, + "Ġbeside": 29388, + "ĥĿ": 29389, + "Ġln": 29390, + ".plugins": 29391, + "Capacity": 29392, + "alah": 29393, + ".bin": 29394, + "ĠCRC": 29395, + "_balance": 29396, + "ĠflexDirection": 29397, + "Ġambit": 29398, + "Ġnickname": 29399, + "ĠForces": 29400, + "CLE": 29401, + "ĠShell": 29402, + "Ġsail": 29403, + "ĠWriter": 29404, + "ĠAlice": 29405, + "dw": 29406, + "ĠIndians": 29407, + "ĠMarshall": 29408, + "_SRC": 29409, + "Ġnormalized": 29410, + "ĠJag": 29411, + "ãĤĴ": 29412, + "zeit": 29413, + "rpc": 29414, + "ÃŃc": 29415, + ".inline": 29416, + "Ġtravers": 29417, + "_numeric": 29418, + "Ġutilities": 29419, + "Ġevac": 29420, + "INPUT": 29421, + "ĉregister": 29422, + "MX": 29423, + "ĠCampbell": 29424, + "Ġdatasets": 29425, + "Ġdemanded": 29426, + "ĠinitialState": 29427, + "gan": 29428, + "Ġei": 29429, + "Unexpected": 29430, + "-web": 29431, + "trait": 29432, + ",Y": 29433, + "ĠTodd": 29434, + "Ġskeleton": 29435, + "Ġoptimize": 29436, + "第": 29437, + "ĠUpon": 29438, + "ĠStObject": 29439, + "Ġaplic": 29440, + ".'P": 29478, + "vron": 29479, + ".UN": 29480, + "Ġpainter": 29481, + "izarre": 29482, + "Ġlav": 29483, + "Ġpom": 29484, + "preg": 29485, + "=function": 29486, + "(serial": 29487, + "ifica": 29488, + "uming": 29489, + "åľ°": 29490, + "ãģĤ": 29491, + "-op": 29492, + "UCH": 29493, + "ĠHend": 29494, + ".propTypes": 29495, + "Ġyo": 29496, + "Ġroutines": 29497, + "Ġcaring": 29498, + "Sem": 29499, + "Ġreserves": 29500, + "Ġpriorities": 29501, + "redits": 29502, + "ISTR": 29503, + "ContentType": 29504, + "ĠSchw": 29505, + "/media": 29506, + "Ġestr": 29507, + "Ġclimbing": 29508, + "-week": 29509, + "cherche": 29510, + "sensor": 29511, + "ToArray": 29512, + "ĠMontreal": 29513, + "Ġclouds": 29514, + "ĠInjectable": 29515, + "ĠRice": 29516, + "Ġpropaganda": 29517, + "_provider": 29518, + "Ġindoor": 29519, + "Ġinaug": 29520, + "Ġdiplom": 29521, + "Ġmessaging": 29522, + "_mut": 29523, + "å¦Ĥ": 29524, + "Ġkw": 29525, + "ONS": 29526, + "arians": 29527, + "RPC": 29528, + ")]čĊ": 29529, + "-ray": 29530, + "ĠSor": 29531, + "mall": 29532, + "Ġmarketplace": 29533, + "Ġvtk": 29534, + "Ma": 29535, + "ogan": 29536, + "igi": 29537, + "Ġsponsored": 29538, + "ĠDani": 29539, + ".SEVER": 29540, + ">'.$": 29541, + "multipart": 29542, + "ĠWol": 29543, + "ĠtableName": 29544, + "ĠUsername": 29545, + "BackgroundColor": 29546, + "Ġfright": 29547, + "_EMAIL": 29548, + "September": 29549, + "_vals": 29550, + "opia": 29551, + "Ġspotted": 29552, + "-Ch": 29553, + "ĠdataSource": 29554, + "/\"Ċ": 29555, + "екÑĤ": 29556, + "ĠRequestMethod": 29557, + "ĠReplace": 29558, + "-do": 29559, + "ahn": 29560, + "ĠPhD": 29561, + "].ĊĊ": 29562, + "NON": 29563, + "gement": 29564, + "ĠThr": 29565, + "Ġquietly": 29566, + "Ġtorture": 29567, + "Ġteas": 29568, + "ĠCY": 29569, + "Ġatr": 29570, + "development": 29571, + "-detail": 29572, + "Ġlighter": 29573, + "Ġarguing": 29574, + "Ġdeserves": 29575, + "Ġcurriculum": 29576, + "_CONTEXT": 29577, + "ÅĤy": 29578, + "HITE": 29579, + "ĉID": 29580, + "/uploads": 29581, + "Ġtits": 29582, + "reo": 29583, + "_drop": 29584, + ".UTF": 29585, + "Ġpickup": 29586, + "Ġgrocery": 29587, + "ĠPure": 29588, + "Ġeasiest": 29589, + "Phil": 29590, + ".feature": 29591, + "(\"*": 29592, + "Ġinvestor": 29593, + "tok": 29594, + "Ġjar": 29595, + "Los": 29596, + "âĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶ": 29597, + ".queue": 29598, + "-speed": 29599, + "Mal": 29600, + "umblr": 29601, + "ĠCONST": 29602, + "ĠHRESULT": 29603, + "ĠDance": 29604, + "(filePath": 29605, + "Ġattributed": 29606, + "à¥į": 29607, + "ĠBund": 29608, + "coins": 29609, + "Ġsão": 29610, + "Ġpir": 29611, + "personal": 29612, + "Ġprelim": 29613, + "Ġpropose": 29614, + "ĠTL": 29615, + "]])": 29616, + "ĠSubscription": 29617, + "ĠKre": 29618, + ",len": 29619, + ".FirstOrDefault": 29620, + ")--": 29621, + "_products": 29622, + ".GetBytes": 29623, + "Ship": 29624, + "Ġencrypt": 29625, + "ĠSG": 29626, + "ĠMyst": 29627, + "hir": 29628, + "Ġiterate": 29629, + "Ġintend": 29630, + ".mockito": 29631, + "Ġchapters": 29632, + "(angle": 29633, + "ĠVlad": 29634, + "设": 29635, + "'.ĊĊ": 29636, + "ResponseBody": 29637, + "ĠAbd": 29638, + "deal": 29639, + "Ġbarriers": 29640, + "-outline": 29641, + "bill": 29642, + "ĠFalls": 29643, + "_second": 29644, + ".include": 29645, + ".ceil": 29646, + "Ġoccupation": 29647, + "phony": 29648, + ".moveTo": 29649, + "ĠJennifer": 29650, + "ASTER": 29651, + ";\"><": 29652, + "ĠEnabled": 29653, + "Ġterminate": 29654, + "ĠIo": 29655, + "lations": 29656, + "ĠTHEORY": 29657, + "Ġearliest": 29658, + "Ġrack": 29659, + "ĠScar": 29660, + "shake": 29661, + "chip": 29662, + "Ġuv": 29663, + "Ġalliance": 29664, + "пиÑģ": 29665, + "ĠGOODS": 29666, + "zione": 29667, + "ĠVI": 29668, + "Ġ{-": 29669, + "Ġfiltering": 29670, + "Ġmiscon": 29671, + ".DockStyle": 29672, + "Ġbush": 29673, + "Ġjunk": 29674, + "æĮ": 29675, + "ĠQUE": 29676, + "Ġhooks": 29677, + "Ġfirmware": 29678, + "Ġmiddleware": 29679, + "dic": 29680, + "ĠOakland": 29681, + "Ġarrives": 29682, + "Payload": 29683, + "pixel": 29684, + "]|": 29685, + "ĠstartDate": 29686, + ".PRO": 29687, + "_audio": 29688, + "Ġmidfield": 29689, + "igidbody": 29690, + "ĠSwiss": 29691, + "ĠClip": 29692, + "ĠDump": 29693, + "ĠTextBox": 29694, + "Ġgeh": 29695, + "yield": 29696, + "ods": 29697, + "Ġreferendum": 29698, + "Backend": 29699, + "ĠCream": 29700, + "Ġdominated": 29701, + "ĠArchive": 29702, + "Ġriders": 29703, + ".prepareStatement": 29704, + "Ġquando": 29705, + "Ġchef": 29706, + "wiki": 29707, + "inel": 29708, + "ampling": 29709, + "(\"\\\\": 29710, + "Ġsag": 29711, + "_proxy": 29712, + "ãģķ": 29713, + "pdo": 29714, + ".getElementsByTagName": 29715, + "Ġdemonstration": 29716, + "ĠNPC": 29717, + "Ġarchivo": 29718, + "endance": 29719, + "Ġefficiently": 29720, + "(actual": 29721, + ".tableView": 29722, + "Ġmush": 29723, + "Ġbears": 29724, + "_threads": 29725, + "jas": 29726, + "ahun": 29727, + "Ġneural": 29728, + "Ġdesigning": 29729, + "ĠGDP": 29730, + "Ġlifted": 29731, + "缮": 29732, + "ĠJoint": 29733, + "ĠInclude": 29734, + "ĠGiants": 29735, + "Ġwithdrawal": 29736, + "ĠRent": 29737, + "native": 29738, + "ĠSeek": 29739, + "gression": 29740, + "_CPU": 29741, + "\\S": 29742, + "ĠShield": 29743, + "Ġsolic": 29744, + "Ġboom": 29745, + "yecto": 29746, + "Ġmanufacture": 29747, + "ĠâĢĭ": 29748, + "Ġbbox": 29749, + "Ġearthqu": 29750, + "ollectors": 29751, + ":@\"%": 29752, + "Ġloops": 29753, + "Je": 29754, + "alking": 29755, + "ĠWhats": 29756, + "ĠBoys": 29757, + ".book": 29758, + "ARGE": 29759, + "_pixel": 29760, + "Ġsuspects": 29761, + "ι": 29762, + "usp": 29763, + "ĠBMW": 29764, + "ieces": 29765, + "(person": 29766, + "å¼Ģ": 29767, + "é»": 29768, + "ĠPodcast": 29769, + "Ġbou": 29770, + "(Item": 29771, + "û": 29772, + "(Input": 29773, + "HttpGet": 29774, + "Ġburg": 29775, + ")^": 29776, + "BOARD": 29777, + "*/,": 29778, + "Ġgulp": 29779, + "ĠBenn": 29780, + "Ġdecks": 29781, + ".statusCode": 29782, + "Ġacute": 29783, + "Ġhug": 29784, + "ugu": 29785, + "Ġpled": 29786, + ",\"%": 29787, + "hape": 29788, + "Ġзап": 29789, + "ĠMaine": 29790, + ".real": 29791, + "Ġdalam": 29792, + "ĠMinor": 29793, + ".Float": 29794, + "disp": 29795, + "Ġtl": 29796, + "Ġencount": 29797, + "=>$": 29798, + "Ġfg": 29799, + "tees": 29800, + "ĠRecomm": 29801, + "äl": 29802, + "Ġchemistry": 29803, + "Blocks": 29804, + "OID": 29805, + "Ġforex": 29806, + "ĠAppend": 29807, + "Ġ{*": 29808, + "ĠSupply": 29809, + "CGFloat": 29810, + "(bl": 29811, + "Ġate": 29812, + "adora": 29813, + "Ġgust": 29814, + "Associ": 29815, + ">.Ċ": 29816, + "FETCH": 29817, + ".serial": 29818, + "widgets": 29819, + "ardless": 29820, + "iefs": 29821, + "_FULL": 29822, + "ernetes": 29823, + "ĠPred": 29824, + "ØŃ": 29825, + "äºĭ": 29826, + "ubernetes": 29827, + "ĠLaura": 29828, + "Ġlabeled": 29829, + "Highlight": 29830, + "Ġannoying": 29831, + "/update": 29832, + "(description": 29833, + "Ġintimid": 29834, + "$c": 29835, + "\")))Ċ": 29836, + ".AP": 29837, + "Ġ[]*": 29838, + "ĠEXIT": 29839, + ".Host": 29840, + "ĠOPEN": 29841, + ".sendMessage": 29842, + "_camera": 29843, + "_tile": 29844, + "Ġtherm": 29845, + "onomous": 29846, + "Ġdisadv": 29847, + "Ġnaar": 29848, + "indexOf": 29849, + "ĠPP": 29850, + ".protocol": 29851, + "AFE": 29852, + "Ġtextures": 29853, + "################################################": 29854, + "umbai": 29855, + ".stats": 29856, + "ĠGE": 29857, + "Ġie": 29858, + "ĠSTD": 29859, + "ĠMann": 29860, + ".reflect": 29861, + "KB": 29862, + "Ġdive": 29863, + ".wav": 29864, + "/*----------------------------------------------------------------": 29865, + "/settings": 29866, + ".lifecycle": 29867, + "Ġdaughters": 29868, + "orus": 29869, + "uber": 29870, + "NING": 29871, + "stri": 29872, + "ĠTip": 29873, + "Ġzn": 29874, + "Ġswitched": 29875, + "inet": 29876, + "uffy": 29877, + "ĠTransportation": 29878, + "(conf": 29879, + "frica": 29880, + "ĠXL": 29881, + "ĠLead": 29882, + "_percent": 29883, + "__": 29899, + "permissions": 29900, + "ĠDetermine": 29901, + ".Man": 29902, + "Ġadvances": 29903, + ".InputStream": 29904, + "Ġstrongest": 29905, + "ĠeBay": 29906, + "Ġ#-": 29907, + "Ġdirname": 29908, + "ĠSMS": 29909, + "Ġmedications": 29910, + "Ġamended": 29911, + "Ġchurches": 29912, + "ĠImperial": 29913, + "$row": 29914, + "ĠMadison": 29915, + "ĠInsp": 29916, + "Ġaffair": 29917, + "Ġpsychology": 29918, + "vh": 29919, + "Ġseverity": 29920, + "âĢIJ": 29921, + "Ġstrips": 29922, + "AH": 29923, + "vertising": 29924, + "Ġconse": 29925, + "IMAGE": 29926, + "ĠStats": 29927, + "ĉsc": 29928, + ".Cursor": 29929, + "Ġfreeze": 29930, + "sson": 29931, + "(xml": 29932, + "ĠSusan": 29933, + ".tile": 29934, + "eded": 29935, + "ĠĠĠĠĉĉĉ": 29936, + "uelle": 29937, + "ĠMitchell": 29938, + "based": 29939, + "Operand": 29940, + "½æķ°": 29941, + "ĠFF": 29942, + "ĉstrcpy": 29943, + "ounces": 29944, + "ildo": 29945, + ".executeQuery": 29946, + "Ġapproaching": 29947, + "ĠSeven": 29948, + "Ġnuts": 29949, + "Ġric": 29950, + "assignment": 29951, + "Ġcalculator": 29952, + "ĠMurphy": 29953, + "ĠBou": 29954, + "íĦ": 29955, + "Ġbutt": 29956, + "Ġticks": 29957, + "Projects": 29958, + "ilib": 29959, + ".textColor": 29960, + "mov": 29961, + "_logo": 29962, + "(template": 29963, + "ĠINIT": 29964, + "ĠimageView": 29965, + "scriptions": 29966, + "ORITY": 29967, + "Consumer": 29968, + "Ġunprecedented": 29969, + "Ġtourist": 29970, + "Ġbron": 29971, + "Ġcontractor": 29972, + "Ġlicence": 29973, + "ĠNam": 29974, + "æ¯": 29975, + "(transform": 29976, + "_ATT": 29977, + "Pref": 29978, + "ĠGam": 29979, + "Ġvessels": 29980, + "Ġhav": 29981, + "Later": 29982, + ".ToLower": 29983, + "Ġurls": 29984, + "Ġbreakdown": 29985, + "Ġpenalties": 29986, + "Ġfoster": 29987, + "ĠUE": 29988, + "Ġclue": 29989, + "comed": 29990, + "åIJį称": 29991, + "-main": 29992, + "Ġpts": 29993, + "Ġcounted": 29994, + "icts": 29995, + "/post": 29996, + "Ġgetattr": 29997, + "Ġping": 29998, + "ANCEL": 29999, + "Ġpec": 30000, + "Ñħод": 30001, + "antom": 30002, + "ĠBlueprint": 30003, + "ĠEventEmitter": 30004, + "Ġlä": 30005, + "æ²": 30006, + "Ġstraw": 30007, + "(comp": 30008, + "'une": 30009, + ">N": 30010, + "-client": 30011, + "esModule": 30012, + "-base": 30013, + "Ġretreat": 30014, + "_simple": 30015, + "ĉĉĉĉĉĉĠ": 30016, + "fee": 30017, + "')čĊčĊ": 30018, + "ControlItem": 30019, + "Ġsubscribers": 30020, + "please": 30021, + "ĠEff": 30022, + "Ġpound": 30023, + "ĠBytes": 30024, + "ĠTea": 30025, + "_activity": 30026, + "Ġmaxim": 30027, + "Ġopcode": 30028, + "BSD": 30029, + ".constant": 30030, + ";}": 30031, + "ombres": 30032, + "Ġcareers": 30033, + ").ĊĊĊĊ": 30034, + "Ġspreading": 30035, + "-expanded": 30036, + "ĠOrd": 30037, + "amarin": 30038, + "Ġmobility": 30039, + "Unfortunately": 30040, + "akk": 30041, + "NL": 30042, + "_redirect": 30043, + "ĠPG": 30044, + "ĠSensor": 30045, + "bol": 30046, + "tap": 30047, + "_MEMORY": 30048, + "ĠUIAlert": 30049, + "plitude": 30050, + "Website": 30051, + "ĠLogo": 30052, + "love": 30053, + "[ind": 30054, + "Ġaltogether": 30055, + "Ġwondered": 30056, + "Ġesper": 30057, + "ĠLiberal": 30058, + "Ġoss": 30059, + "Ġelit": 30060, + "Ġstiff": 30061, + "odox": 30062, + "_mentions": 30063, + "ĠDouglas": 30064, + "_pid": 30065, + "ĠCK": 30066, + "ĠinitWithFrame": 30067, + ".blog": 30068, + "pkg": 30069, + "anghai": 30070, + "QUIRED": 30071, + "uu": 30072, + "Ġmkdir": 30073, + "ATAL": 30074, + "Ġunh": 30075, + "inces": 30076, + "sth": 30077, + "Ġhypothesis": 30078, + "Ġcata": 30079, + "ĠTB": 30080, + "ĠClar": 30081, + "Ġpredecess": 30082, + "Ġsituated": 30083, + "-world": 30084, + "))/": 30085, + "Ġheadlines": 30086, + ".stat": 30087, + "Ġoutbreak": 30088, + "spath": 30089, + "_FLAGS": 30090, + "ĠServletException": 30091, + "Sun": 30092, + "FROM": 30093, + "ĠDir": 30094, + "ãĥ»ãĥ»ãĥ»": 30095, + "_coord": 30096, + "ĠOptim": 30097, + "Monitor": 30098, + ".bit": 30099, + "XXX": 30100, + "Ġtodas": 30101, + "feld": 30102, + "ÑĢи": 30103, + "imir": 30104, + "Ġpolitically": 30105, + "Ġmolecular": 30106, + "Ġtraded": 30107, + "Ġ{{$": 30108, + "ĠSwedish": 30109, + "Ġ'@/": 30110, + "_REAL": 30111, + "Ġwarehouse": 30112, + "today": 30113, + ",L": 30114, + "orp": 30115, + "false": 30392, + "Ġspa": 30393, + "ĠNear": 30394, + "ìķ": 30395, + "Ġintrig": 30396, + "_members": 30397, + "wave": 30398, + "Ġanalysts": 30399, + "_OS": 30400, + "edin": 30401, + "ĠFri": 30402, + "Ġretrieved": 30403, + "Regular": 30404, + "_obs": 30405, + "EXPORT": 30406, + "')}}\"": 30407, + "\"class": 30408, + "__((": 30409, + "bucket": 30410, + "Ġstro": 30411, + "ĠPatch": 30412, + "ystick": 30413, + "fulness": 30414, + "apos": 30415, + "Da": 30416, + "ĉĉĉĉĉĠĠĠ": 30417, + "Ġenrich": 30418, + "unordered": 30419, + "hole": 30420, + "Cong": 30421, + "';ĊĊ": 30463, + "STRUCT": 30464, + "QR": 30465, + "IDs": 30466, + "(arguments": 30467, + "_aux": 30468, + "(Event": 30469, + "_PRIVATE": 30470, + "ĠTrek": 30471, + "Ġdownloads": 30472, + "mutable": 30473, + "_STRUCT": 30474, + "(wx": 30475, + "Ġdomains": 30476, + "jspx": 30477, + "ĠViagra": 30478, + "Commands": 30479, + "Js": 30480, + ".cfg": 30481, + "ContentPane": 30482, + "ĠEditText": 30483, + "à¥įà¤": 30484, + "Attach": 30485, + "ĠARM": 30486, + "positive": 30487, + "ĠGenerated": 30488, + "Ġseized": 30489, + "=:": 30490, + "Ġelectronics": 30491, + "ĠAppComponent": 30492, + "/',Ċ": 30493, + ".equalsIgnoreCase": 30494, + "Doctrine": 30495, + "disk": 30496, + "ĠPolitical": 30497, + "CHO": 30498, + "": 30584, + "ĠBeauty": 30585, + "Ġ`<": 30586, + "Ġtouching": 30587, + "Ġ|--": 30588, + "ĉflag": 30589, + "normalize": 30590, + "Ġtrapped": 30591, + "Ġestablishing": 30592, + "/build": 30593, + "AJ": 30594, + "fy": 30595, + "-react": 30596, + "avn": 30597, + "RIPTION": 30598, + "Ġkut": 30599, + "ĠFashion": 30600, + "ĠInform": 30601, + "curities": 30602, + "{Ċ": 30634, + "Ġgarlic": 30635, + "Ġrepr": 30636, + "Ġreplies": 30637, + "(prop": 30638, + "Ġspirits": 30639, + "Ġinspire": 30640, + "Ġbasement": 30641, + ".reject": 30642, + "Ġhints": 30643, + "Ġpolling": 30644, + "ĉĠĊ": 30645, + "_rating": 30646, + "Ġcath": 30647, + "avier": 30648, + "Ġcompressed": 30649, + "ĠVS": 30650, + "]'": 30651, + "Ġjudicial": 30652, + "ĠTrend": 30653, + "training": 30654, + "ESTAMP": 30655, + "ognition": 30656, + "Äģ": 30657, + "SENT": 30658, + "ventions": 30659, + "Ġconsultant": 30660, + "umph": 30661, + "ĠuserService": 30662, + ",NULL": 30663, + "kh": 30664, + "Dear": 30665, + "_BAD": 30666, + "itations": 30667, + "Ġmetaph": 30668, + "'é": 30669, + "andise": 30670, + "-font": 30671, + ".chart": 30672, + "Ġsg": 30673, + "_Controller": 30674, + ".jpeg": 30675, + "ĠULONG": 30676, + "ĉgame": 30677, + "(ss": 30678, + "ĠMaj": 30679, + "ĉgo": 30680, + "ĠSad": 30681, + "ĠBerg": 30682, + "ĠMine": 30683, + "Pack": 30684, + "Ġresistant": 30685, + "ĠROM": 30686, + "Ġpeg": 30687, + "ĠStanford": 30688, + "ĠYahoo": 30689, + "Ġscaled": 30690, + "Ġlan": 30691, + "=[]": 30692, + "\"/>ččĊ": 30736, + "Ġsud": 30737, + "ĉbackground": 30738, + "Ġscholars": 30739, + "-muted": 30740, + "ará": 30741, + "Ġ=====": 30742, + "Ġ____": 30743, + "Creat": 30744, + "enever": 30745, + "/wp": 30746, + "ĠVPN": 30747, + "ErrorCode": 30748, + ")],Ċ": 30749, + "(builder": 30750, + "ĠEnemy": 30751, + "Sensor": 30752, + "usa": 30753, + "Ġtriggers": 30754, + "Ġplayoffs": 30755, + "_REQ": 30756, + "Ġ(~": 30757, + "ĠBarry": 30758, + "Ġpermanently": 30759, + "ĠRUN": 30760, + "Ġbure": 30761, + ".Fatalf": 30762, + "Ġchick": 30763, + "ĉpanic": 30764, + "psi": 30765, + "oka": 30766, + "éĢī": 30767, + ">[": 30768, + "Ġunderstands": 30769, + "ĠJunior": 30770, + "ĠINFO": 30771, + "=mysqli": 30772, + "ustain": 30773, + "-source": 30774, + "serv": 30775, + "ĠCREATE": 30776, + ".au": 30777, + "Ġsells": 30778, + "ĠĠĊĠĠĊ": 30779, + "Europe": 30780, + "zw": 30781, + "preh": 30782, + "ĠNSA": 30783, + "Ġxy": 30784, + "ิ": 30785, + "ĠBeyond": 30786, + "Instead": 30787, + "NonQuery": 30788, + "Ġarise": 30789, + "Ġavoided": 30790, + ".emplace": 30791, + "_models": 30792, + "}),Ċ": 30793, + "Ġhid": 30794, + "Ġ&_": 30795, + ".points": 30796, + ".getWidth": 30797, + ".Exec": 30798, + "Ġ////": 30799, + "ĠSessions": 30800, + "...\\": 30801, + "ĠColomb": 30802, + "Ġacceleration": 30803, + "restore": 30804, + "Ġile": 30805, + "obic": 30806, + "}Ċ": 31296, + "plaint": 31297, + "getText": 31298, + "Ġindividually": 31299, + "Ġcheckbox": 31300, + "UY": 31301, + "ĠLamb": 31302, + "Ġdysfunction": 31303, + "ĠLar": 31304, + "à°": 31305, + "ĠCreating": 31306, + "');ĊĊĊ": 31307, + "\"They": 31308, + "locations": 31309, + "_CORE": 31310, + "Interaction": 31311, + "umbnails": 31312, + "ĠPartner": 31313, + "brit": 31314, + "Ġlesser": 31315, + "ĠSlot": 31316, + "setAttribute": 31317, + "ĠWave": 31318, + ".po": 31319, + "/store": 31320, + "Ġbrowsing": 31321, + "_pd": 31322, + "sume": 31323, + "sed": 31324, + "Curve": 31325, + "Ġplasma": 31326, + "Ġsuspicious": 31327, + "ìĿ¸": 31328, + "ĠBah": 31329, + "ĠExplicit": 31330, + "_CC": 31331, + ".ClientSize": 31332, + "\\View": 31333, + "Ġsubstit": 31334, + "loon": 31335, + "ĠGAME": 31336, + "ĠBrid": 31337, + "Ľå»º": 31338, + "_User": 31339, + "Ġsquares": 31340, + "fone": 31341, + "Ġsacred": 31342, + "ughs": 31343, + "]interface": 31344, + "ĠThrow": 31345, + "ĠKirk": 31346, + "Ġempire": 31347, + "Ġassessed": 31348, + "Tax": 31349, + "ĠHeaven": 31350, + "-buffer": 31351, + "_STATIC": 31352, + "éné": 31353, + "-bordered": 31354, + "Ġpunct": 31355, + "(mode": 31356, + "Ġkeine": 31357, + "Sent": 31358, + "ĠCalcul": 31359, + "ĠEve": 31360, + "Ġstylish": 31361, + "Ġoils": 31362, + ".TestCase": 31363, + "Ġtrademark": 31364, + "Ġliterary": 31365, + "Ġconcentrations": 31366, + "ĠRelations": 31367, + "(Class": 31368, + "Ġstdin": 31369, + "Ġvæ": 31370, + "backup": 31371, + ".VERSION": 31372, + ".AutoScaleDimensions": 31373, + "starter": 31374, + "Transactional": 31375, + "-panel": 31376, + "Studio": 31377, + "kc": 31378, + "ĠChamber": 31379, + "ĠSpiel": 31380, + "Ġrho": 31381, + "اÙĦ": 31382, + "!'": 31383, + ".Attributes": 31384, + "Ġmurdered": 31385, + "apeutic": 31386, + "Ġintimate": 31387, + "ĠtextField": 31388, + "ĠBuffalo": 31389, + "dummy": 31390, + "\"%": 31391, + "ĠLiberty": 31392, + "obar": 31393, + "ĠTank": 31394, + "ĠPopular": 31395, + "ervisor": 31396, + "ĠIniti": 31397, + "ĠMall": 31398, + "ĠPrior": 31399, + "CAP": 31400, + "ĠClay": 31401, + "ĠCertificate": 31402, + ".Lock": 31403, + "-strip": 31404, + "-driven": 31405, + "/all": 31406, + "ĠMessageBoxButtons": 31407, + "_SECRET": 31408, + "_pb": 31409, + "Ġrats": 31410, + "ाà¤": 31411, + "Ġnt": 31412, + ".Router": 31413, + "_topic": 31414, + "Ġtennis": 31415, + "ĠPUBLIC": 31416, + "ĠActivatedRoute": 31417, + "Ġ',Ċ": 31418, + "Ġcostume": 31419, + "Ġjokes": 31420, + ".Handle": 31421, + "ĉbyte": 31422, + "Ġflavors": 31423, + "(cc": 31424, + "Ġpersonas": 31425, + "ĉimage": 31426, + "ĠNazi": 31427, + "Ġgrammar": 31428, + "Ġúlt": 31429, + "Ġvalve": 31430, + "Ġvic": 31431, + "ĠRachel": 31432, + "_invalid": 31433, + "Prefs": 31434, + "stdint": 31435, + "(route": 31436, + "Ġhtmlspecialchars": 31437, + "Ġpeoples": 31438, + "pline": 31439, + "Ġnv": 31440, + "ĠQuant": 31441, + "oppers": 31442, + "ĠcurrentUser": 31443, + "ĠCatal": 31444, + "Ġreconc": 31445, + "Ġconjunction": 31446, + "lx": 31447, + "amburg": 31448, + "Ġinfluential": 31449, + "danger": 31450, + "inders": 31451, + "Ġ%@\",": 31452, + ".configuration": 31453, + "osome": 31454, + ".identity": 31455, + "Ġpicker": 31456, + "nost": 31457, + "ĠDIY": 31458, + "August": 31459, + "ablo": 31460, + "Leaf": 31461, + "ĠReco": 31462, + "cko": 31463, + "DOC": 31464, + "ĠHerm": 31465, + ":any": 31466, + "ĠInterview": 31467, + "ĠTex": 31468, + "xfe": 31469, + "(work": 31470, + "Ġleap": 31471, + "Heading": 31472, + "Ġquarters": 31473, + "\\Bundle": 31474, + "reb": 31475, + "Perhaps": 31476, + "ĠGmbH": 31477, + "Birth": 31478, + "ĉsum": 31479, + "ĠWatson": 31480, + ".nil": 31481, + "ç¡": 31482, + "{}ĊĊ": 31483, + "icaid": 31484, + "Getter": 31485, + "\"name": 31486, + "Ġ\"čĊ": 31487, + "_none": 31488, + "zm": 31489, + "acute": 31490, + "uesto": 31491, + "Ġsous": 31492, + "Ġrebuild": 31493, + "Ġnewspapers": 31494, + "ĠHaz": 31495, + "Ġkits": 31496, + "ifo": 31497, + "Blur": 31498, + "Ġsuited": 31499, + "-In": 31500, + "à¯": 31501, + "ĠKeith": 31502, + "ĠNorway": 31503, + "INIT": 31504, + "ireccion": 31505, + "ieties": 31506, + "_usage": 31507, + "ĠDoug": 31508, + "rise": 31509, + "Ġtrillion": 31510, + "imited": 31511, + "ĠREL": 31512, + "alic": 31513, + "Ġcriticized": 31514, + "theorem": 31515, + "Ġcease": 31516, + "Ġsidew": 31517, + "ĠTerry": 31518, + "Ġsubsidi": 31519, + "Ġfirmly": 31520, + "Ġaws": 31521, + "Ġhott": 31522, + "Ġdressing": 31523, + "badge": 31524, + "ĠApplications": 31525, + "è¿ĶåĽŀ": 31526, + "Ġlaughed": 31527, + "Ġhobby": 31528, + "Ġmusicians": 31529, + "Ġ*.": 31530, + ".placeholder": 31531, + "Ġcounters": 31532, + "ĠCapitol": 31533, + "SDK": 31534, + "Ġhelmet": 31535, + "andbox": 31536, + "quit": 31537, + "Ġcriminals": 31538, + "Ġteenager": 31539, + "(update": 31540, + "Gl": 31541, + ".selection": 31542, + "Ġdischarge": 31543, + "Ġpresenting": 31544, + "ufacturer": 31545, + "_UNKNOWN": 31546, + "Ġstressed": 31547, + "åĻ¨": 31548, + "Proto": 31549, + "_correct": 31550, + "haus": 31551, + "Ġrenov": 31552, + "Ġfirearms": 31553, + "Ġtechnically": 31554, + "-browser": 31555, + "Ġcandy": 31556, + "Stroke": 31557, + "Ġexecutor": 31558, + "Ġoccurrence": 31559, + "ĠIPv": 31560, + "_INTERFACE": 31561, + "ĠRetrieve": 31562, + ".bad": 31563, + "Exchange": 31564, + "Navbar": 31565, + "ĠKid": 31566, + "(getApplicationContext": 31567, + "_STOP": 31568, + "ĠBoss": 31569, + "Listeners": 31570, + "Ġshooter": 31571, + "ĠAlb": 31572, + "äch": 31573, + "Ġpix": 31574, + ".keyCode": 31575, + "alone": 31576, + "Ġabsurd": 31577, + "ĠCum": 31578, + "ĠNewtonsoft": 31579, + "ikt": 31580, + "Ġlaughing": 31581, + "Ġcapitalism": 31582, + "reeNode": 31583, + "Tx": 31584, + "_QUERY": 31585, + ".Sleep": 31586, + "(login": 31587, + "WebElement": 31588, + "Ġcelebrating": 31589, + "Ġdeprecated": 31590, + "Ġmaar": 31591, + "Ġartistic": 31592, + "_ASSOC": 31593, + "ĠBorderRadius": 31594, + "ĉwp": 31595, + "Ġsurvivors": 31596, + "Inner": 31597, + "-red": 31598, + "Ġprosecution": 31599, + "_pp": 31600, + "(\"$": 31682, + "Ġcomma": 31683, + "unchecked": 31684, + "graphics": 31685, + "rors": 31686, + "GROUND": 31687, + "(public": 31688, + "Ġcustomized": 31689, + "ĠArkansas": 31690, + "ĠRew": 31691, + "Ġexpiration": 31692, + "×ķ": 31693, + "ĠCul": 31694, + "Ġnons": 31695, + ".Filter": 31696, + "Ġsenator": 31697, + "_definition": 31698, + "ashington": 31699, + "ymph": 31700, + "/J": 31701, + "Ġfuse": 31702, + "ramid": 31703, + "ĠSupplier": 31704, + "Ġautocomplete": 31705, + "Ġ}),": 31706, + ".\"ĊĊĊ": 31707, + "_functions": 31708, + "ĉto": 31709, + ".eval": 31710, + "ĠTObject": 31711, + "References": 31712, + "Ġheated": 31713, + "HAL": 31714, + "Ġ))}Ċ": 31715, + "}$": 31716, + "ĠBarr": 31717, + "_UNIT": 31718, + "+$": 31719, + "ĠgetValue": 31720, + "iped": 31721, + "chied": 31722, + "(vm": 31723, + "cue": 31724, + "_integer": 31725, + "_course": 31726, + "third": 31727, + "Ġrevised": 31728, + "**/Ċ": 31729, + "_DIRECT": 31730, + "OutOf": 31731, + "(\"(": 31732, + "ĠFeel": 31733, + "Ġreass": 31734, + "Ġsubtitle": 31735, + "peri": 31736, + "nf": 31737, + "Ġenjoys": 31738, + "Ġtreats": 31739, + ")this": 31740, + "-tabs": 31741, + "ancers": 31742, + "Ġcontinent": 31743, + "Ġcardio": 31744, + "Ser": 31745, + ".question": 31746, + "Ġphrases": 31747, + "Validators": 31748, + "Ġpopul": 31749, + "ĠlÃŃ": 31750, + "song": 31751, + "_INTERNAL": 31752, + "Ġadviser": 31753, + "Ġpuzz": 31754, + "Ġambitious": 31755, + "ĠTob": 31756, + "ĠDP": 31757, + "Ġpresidency": 31758, + "Ġsurrender": 31759, + "Ġwatches": 31760, + "_binary": 31761, + "ĠSoon": 31762, + "Ġcanada": 31763, + "(\"\")Ċ": 31764, + "]='": 31765, + "ĠBrandon": 31766, + "epsilon": 31767, + "rw": 31768, + ".addChild": 31769, + ".Copy": 31770, + "Principal": 31771, + "Photos": 31772, + "Ġmarginal": 31773, + "Ġbasics": 31774, + "eing": 31775, + "Must": 31776, + "_String": 31777, + "Ġole": 31778, + "Magento": 31779, + ".customer": 31780, + "(prev": 31781, + "ล": 31782, + "Ġloyalty": 31783, + "Cog": 31784, + "Ġprotocols": 31785, + "ĠCompanies": 31786, + "Ġtheoretical": 31787, + "Ġaccessing": 31788, + "ĠZen": 31789, + ".ones": 31790, + "attice": 31791, + "_world": 31792, + "zes": 31793, + "Ġtattoo": 31794, + "Ġmenos": 31795, + "Ġintersect": 31796, + "\"];ĊĊ": 31797, + "belie": 31798, + "Ġinactive": 31799, + ".readline": 31800, + "-labelled": 31801, + ".done": 31802, + "lickr": 31803, + "ĠWORK": 31804, + "Ġderivative": 31805, + "Ġdatabases": 31806, + "âĤĤ": 31807, + "Ġsx": 31808, + ".isArray": 31809, + "Ġys": 31810, + "Ġpada": 31811, + "ĠBullet": 31812, + "(`/": 31813, + "isActive": 31814, + "ĠCGSize": 31815, + "(equalTo": 31816, + "ĠColumbus": 31817, + "Ġmarry": 31818, + "DEV": 31819, + "_limits": 31820, + "rones": 31821, + "IAS": 31822, + "Ġtau": 31823, + "mino": 31824, + "_Write": 31825, + "ĠWine": 31826, + "Ġ[['": 31827, + "ĠPull": 31828, + "riters": 31829, + "rients": 31830, + "Ġshifting": 31831, + "upp": 31832, + "_TIMER": 31833, + "ĠConditions": 31834, + "ấ": 31835, + "ĠOrders": 31836, + "ĠStrength": 31837, + "æīĢ": 31838, + "Ġvalidity": 31839, + "Ġfot": 31840, + "etur": 31841, + "Ġbolt": 31842, + "åĨħ": 31843, + "ĠAlong": 31844, + "oshi": 31845, + "Ġassumptions": 31846, + "Ġmagazines": 31847, + "_SPI": 31848, + "Ġpunt": 31849, + "_PRODUCT": 31850, + "Ġrelay": 31851, + "ĠJavascript": 31852, + ".te": 31853, + "-es": 31854, + "Ġwidgets": 31855, + "(fs": 31856, + "\";": 31923, + "atching": 31924, + "ĠKnowledge": 31925, + "ĉThe": 31926, + ";margin": 31927, + "lessness": 31928, + "opard": 31929, + "umatic": 31930, + "()));čĊ": 31931, + "Ġfals": 31932, + "(cache": 31933, + "TypeId": 31934, + "éĢļ": 31935, + "_choice": 31936, + "ĠGoth": 31937, + "ĠSites": 31938, + "MG": 31939, + "_border": 31940, + "Indices": 31941, + "Comparer": 31942, + "ĠRedistribution": 31943, + "Ġcloset": 31944, + "Ġversatile": 31945, + "Inputs": 31946, + "********************": 31947, + "Ġobesity": 31948, + "quiz": 31949, + "gra": 31950, + "(global": 31951, + "åĬ¡": 31952, + "Ġcollector": 31953, + "Ġkor": 31954, + "ovable": 31955, + "ADC": 31956, + "ĠEventHandler": 31957, + ".nc": 31958, + "Ġplayback": 31959, + "ientos": 31960, + "_perm": 31961, + "_WARNING": 31962, + "ĠOlympics": 31963, + ".norm": 31964, + "ĠBroadcast": 31965, + "_small": 31966, + "drive": 31967, + ".iloc": 31968, + "Ġtyped": 31969, + "MEM": 31970, + "_cons": 31971, + "DMETHOD": 31972, + "Ġlun": 31973, + ".distance": 31974, + "(par": 31975, + "poon": 31976, + "Ġbast": 31977, + "activities": 31978, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 31979, + ":čĊčĊ": 31980, + "SER": 31981, + ")&&": 31982, + "_lst": 31983, + "ĠPolish": 31984, + "Ġknocked": 31985, + "Ġfrustration": 31986, + "aukee": 31987, + "Ġphosph": 31988, + "iquid": 31989, + "_coeff": 31990, + "æѤ": 31991, + "Latest": 31992, + "ĠDust": 31993, + "Tipo": 31994, + "Ġmaintains": 31995, + "Ġmarsh": 31996, + "incinn": 31997, + "lbl": 31998, + "Care": 31999, + "Ġneighborhoods": 32000, + "_gpio": 32001, + "ĠArsenal": 32002, + "Dem": 32003, + "ĠWhe": 32004, + "_hook": 32005, + "Ġldc": 32006, + "ĠHarper": 32007, + "ĠBerkeley": 32008, + "Ġgraduated": 32009, + "Percent": 32010, + "Ġarriving": 32011, + "ĠAdventure": 32012, + "(scope": 32013, + "('*": 32014, + "quarter": 32015, + "ĠMarie": 32016, + "Speaking": 32017, + "_codegen": 32018, + "Ġimmun": 32019, + "caster": 32020, + "ãĤĮ": 32021, + "åķĨ": 32022, + "ĠDimensions": 32023, + ".record": 32024, + "Ġtexto": 32025, + "ĠMichelle": 32026, + "Pending": 32027, + "(by": 32028, + "_PAR": 32029, + "ucht": 32030, + "bee": 32031, + ".Thread": 32032, + "ampire": 32033, + "know": 32034, + "ĠClinical": 32035, + "ĠmarginBottom": 32036, + "Ġdistinguish": 32037, + ".Full": 32038, + ".undefined": 32039, + "ĠSequelize": 32040, + "############################################################################": 32041, + "Ġeducated": 32042, + "_OVER": 32043, + "åºı": 32044, + "ĠÂłĠÂł": 32045, + "_each": 32046, + "Ġurge": 32047, + "depart": 32048, + "Ġdonors": 32049, + "ĠAu": 32050, + "Ġbillions": 32051, + "Ġbelonging": 32052, + "_age": 32053, + "_Int": 32054, + "Ġsubstances": 32055, + "machine": 32056, + "!!!ĊĊ": 32057, + "Ġjsonify": 32058, + "ibbean": 32059, + "ĠCad": 32060, + "ĠendTime": 32061, + "Ġcycling": 32062, + "ĠUITextField": 32063, + "Ġleverage": 32064, + "Ġvanilla": 32065, + "eat": 32066, + "Launch": 32067, + "(pt": 32068, + "states": 32069, + "ĠControls": 32070, + "ĠRespons": 32071, + "ĠJake": 32072, + "Ġasleep": 32073, + "fortunate": 32074, + ".nextLine": 32075, + "SizeMode": 32076, + "ìĿ¼": 32077, + "TestingModule": 32078, + "German": 32079, + "ĠInvestig": 32080, + ".reverse": 32081, + "ĠBACK": 32082, + "(DateTime": 32083, + "Ġnonprofit": 32084, + "ĠExpect": 32085, + "Ġtanto": 32086, + "']),": 32087, + "ĉthe": 32088, + "Multiple": 32089, + "(getActivity": 32090, + "_WAIT": 32091, + "Ġjá": 32092, + "decor": 32093, + "levance": 32094, + "ĠGitHub": 32095, + "mination": 32096, + "_quantity": 32097, + ".Scanner": 32098, + "ĠLion": 32099, + "éĶĻ误": 32100, + "Ġdre": 32101, + "Ġtantra": 32102, + "ĠcontentType": 32103, + "Ġfid": 32104, + "_alt": 32105, + "NSIndexPath": 32106, + "-pl": 32107, + "åĮĸ": 32108, + "Ġantibiot": 32109, + "tables": 32110, + "acial": 32111, + "ĠRegistry": 32112, + "Ġolive": 32113, + "igers": 32114, + "Ġsubscriber": 32115, + "_pres": 32116, + "ĠSyntax": 32117, + "Ġlovers": 32118, + ".Byte": 32119, + "olders": 32120, + "_forward": 32121, + "always": 32122, + "Caption": 32123, + "Priv": 32124, + "ĠTampa": 32125, + "isateur": 32126, + "-labelledby": 32127, + "ĠToString": 32128, + "ĠìĤ¬": 32129, + "Ġinitiated": 32130, + "WF": 32131, + "Ġinstitutional": 32132, + "inject": 32133, + "ĠScr": 32134, + "Ġdoctrine": 32135, + "Ġspacious": 32136, + "isure": 32137, + "ĠAna": 32138, + "\"time": 32139, + "essaging": 32140, + "Ġcid": 32141, + "ĠNan": 32142, + "Ġincomplete": 32143, + "TAG": 32144, + "-build": 32145, + "December": 32146, + "Ġresidual": 32147, + "(PDO": 32148, + "ĠListen": 32149, + "Ġglyph": 32150, + "Ġgaps": 32151, + "nea": 32152, + ".Rect": 32153, + "Ġsau": 32154, + "ĠPhotograph": 32155, + "Ġexecutable": 32156, + "ĠExpert": 32157, + "Coroutine": 32158, + "_sizes": 32159, + "ĠNL": 32160, + ".isValid": 32161, + ");}Ċ": 32162, + "-reg": 32163, + "Ġciting": 32164, + "cwd": 32165, + "ĠOttawa": 32166, + "ĠBatt": 32167, + "Ġrenewable": 32168, + "Ġpreliminary": 32169, + "Ġasylum": 32170, + "Ġwrist": 32171, + "Ġutiliz": 32172, + "Ġdetention": 32173, + "Fast": 32174, + "Ġange": 32175, + "incinnati": 32176, + "Ġsteering": 32177, + "ĠNaN": 32178, + "iosity": 32179, + "/page": 32180, + "Ġè¿": 32181, + "sterol": 32182, + "Ġdisg": 32183, + "(DB": 32184, + "ĠDESCRIPTION": 32185, + "Ġ_$": 32186, + "Ġobstacle": 32187, + "Ġbizarre": 32188, + "Ġextraction": 32189, + "_expected": 32190, + "Ġloses": 32191, + "ĠCelebr": 32192, + "ĠhtmlFor": 32193, + "Ġexploit": 32194, + "олÑĮзов": 32195, + "XYZ": 32196, + "Ġmagnet": 32197, + "amped": 32198, + "Ġatoms": 32199, + "Sources": 32200, + "pectives": 32201, + "Ñģли": 32202, + "Ġ=čĊ": 32203, + "Ġdare": 32204, + "ĠWalter": 32205, + "Ġbrightness": 32206, + "Ġannotations": 32207, + "ëı": 32208, + "iske": 32209, + "Schedule": 32210, + ".images": 32211, + "rosso": 32212, + "Ġ\"..": 32213, + "gamma": 32214, + "Ġinstructor": 32215, + "Ġoverwrite": 32216, + "-am": 32217, + "Ġdevastating": 32218, + "ĠSaints": 32219, + "Ġhs": 32220, + "Ġbonuses": 32221, + "$output": 32222, + "ijd": 32223, + "(ActionEvent": 32224, + "monitor": 32225, + "Ġmattress": 32226, + "January": 32227, + ".jp": 32228, + "Ġcaracter": 32229, + "Ġimpose": 32230, + "_rest": 32231, + "ĠSignature": 32232, + "Ġcoronavirus": 32233, + "ãģĬ": 32234, + "_compare": 32235, + "Measure": 32236, + "itated": 32237, + "elijk": 32238, + "igos": 32239, + "esar": 32240, + "Ġrushed": 32241, + "metry": 32242, + "_SEPARATOR": 32243, + "_WE": 32244, + "_ATTRIBUTE": 32245, + "Ġyaml": 32246, + "Ġspecs": 32247, + "ĠRah": 32248, + "pheric": 32249, + "ĠInvestment": 32250, + "äll": 32251, + "Ġappealing": 32252, + "Ġviewport": 32253, + "ç©": 32254, + "ĠmarginLeft": 32255, + "Ġsubtract": 32256, + "ĠEDIT": 32257, + "ĉArrayList": 32258, + "grading": 32259, + "ĠFailure": 32260, + "asper": 32261, + "EEK": 32262, + "(now": 32263, + ")Ċ": 32279, + "Collision": 32280, + "ĠGreater": 32281, + "ĠRacing": 32282, + "alan": 32283, + "Ġmonetary": 32284, + ",new": 32285, + "ĠSorry": 32286, + ".Enable": 32287, + "ĠInstantiate": 32288, + "ollen": 32289, + "ë©´": 32290, + "ĠCalling": 32291, + "_hour": 32292, + "ADA": 32293, + "Ġshy": 32294, + ")**": 32295, + "Ġ==>": 32296, + "Ġespecial": 32297, + "Ġinterpreted": 32298, + "!=\"": 32299, + "Ġpharmacy": 32300, + ".single": 32301, + "ĠCialis": 32302, + "Ġparas": 32303, + ".toUpperCase": 32304, + "ĠDemon": 32305, + "Prime": 32306, + "Ġrankings": 32307, + "Adding": 32308, + "_HASH": 32309, + "ĠExam": 32310, + "Ú©": 32311, + "ĠVictor": 32312, + "Okay": 32313, + "\"];čĊ": 32314, + "Ġfortune": 32315, + "ĠFETCH": 32316, + "expand": 32317, + ".Interop": 32318, + "Ġbarn": 32319, + "æ¶Ī": 32320, + "uevo": 32321, + "Ġspeculation": 32322, + "âĶĢâĶĢâĶĢâĶĢ": 32323, + "ĠNu": 32324, + "ĠBlues": 32325, + "(fname": 32326, + "Ġinhabit": 32327, + "Ġ\\\"%": 32328, + "CES": 32329, + "ulario": 32330, + "_cr": 32331, + "Ġvalidated": 32332, + "Ġmidnight": 32333, + "anking": 32334, + "Ġincorporate": 32335, + "Ġpursuit": 32336, + "EXP": 32337, + "prime": 32338, + "Pid": 32339, + "-US": 32340, + "ĠNurs": 32341, + "ĠWheel": 32342, + "éĺ": 32343, + "Ġinp": 32344, + "Ġsupportive": 32345, + ".member": 32346, + "ĠShot": 32347, + ".CheckBox": 32348, + "Ġaffirm": 32349, + "Tor": 32350, + "FullYear": 32351, + "Ġconsiderably": 32352, + "credentials": 32353, + "_opts": 32354, + "Roll": 32355, + "(round": 32356, + "Ġcoment": 32357, + "_UART": 32358, + "Ġextending": 32359, + "RG": 32360, + "resultado": 32361, + "itu": 32362, + ".getSession": 32363, + "Ġattraction": 32364, + "&D": 32365, + "$html": 32366, + "ĠJessica": 32367, + "ĠAssociate": 32368, + "añ": 32369, + "_ed": 32370, + "ĠLag": 32371, + "Ġorigins": 32372, + "())->": 32373, + "addEventListener": 32374, + "IALOG": 32375, + "åIJ¦": 32376, + ".Compare": 32377, + "Album": 32378, + "ĠKu": 32379, + "\";ĊĊ": 32423, + "quisite": 32424, + "channels": 32425, + "/res": 32426, + "ĠAnalytics": 32427, + ".appcompat": 32428, + "/to": 32429, + "ĠonError": 32430, + "(attr": 32431, + "IRM": 32432, + "Ġragaz": 32433, + "-as": 32434, + ".Second": 32435, + "oriented": 32436, + "Ġdonn": 32437, + "Ġlightning": 32438, + "fid": 32439, + "ĠPle": 32440, + "ãģ¾ãģĻ": 32441, + "tro": 32442, + ".True": 32443, + "Observable": 32444, + "×Ļ": 32445, + "umbing": 32446, + "Ġprospective": 32447, + "-filter": 32448, + "Ġpursuant": 32449, + "(points": 32450, + ".Bind": 32451, + "Ġpalm": 32452, + "clearfix": 32453, + "ös": 32454, + "ĠGonz": 32455, + "Ġweaken": 32456, + "Drive": 32457, + "enido": 32458, + "lld": 32459, + "obox": 32460, + "anean": 32461, + "Got": 32462, + "ä¿Ŀ": 32463, + "Regex": 32464, + "æĥ": 32465, + "Ġsalad": 32466, + "assis": 32467, + "\"net": 32468, + "inheritDoc": 32469, + "ĠRV": 32470, + "quier": 32471, + "Ġclazz": 32472, + "Ä±ÅŁ": 32473, + "osterone": 32474, + "Ġairline": 32475, + ".listdir": 32476, + "Ġdownloading": 32477, + "ĠPalm": 32478, + "waukee": 32479, + "<": 32480, + ".BL": 32481, + "_INLINE": 32482, + "offs": 32483, + "<<(": 32484, + "_news": 32485, + "Ġchase": 32486, + "/><": 32487, + "Ġeuros": 32488, + "ĠEgyptian": 32489, + "ĠStainless": 32490, + "_BOOL": 32491, + "ĠGuild": 32492, + "ĠDynam": 32493, + "[indexPath": 32494, + "Ġï": 32495, + "Ġmemorable": 32496, + "ĠChampion": 32497, + "ResourceManager": 32498, + ".Login": 32499, + "ĠFormer": 32500, + "yped": 32501, + "Ġlleg": 32502, + ";\",": 32503, + "DWORD": 32504, + "Ġtaxi": 32505, + "Ġbombs": 32506, + "rah": 32507, + ".tags": 32508, + "_tests": 32509, + "stones": 32510, + "âĢĿ)": 32511, + "[g": 32512, + "rtype": 32513, + "Ġvu": 32514, + "Ġhostile": 32515, + "Chars": 32516, + "ĠPatriots": 32517, + "/status": 32518, + "());Ċ": 32872, + "ajÄħ": 32873, + "_OCC": 32874, + "Ġplanets": 32875, + "æŁ¥": 32876, + "ĠDublin": 32877, + "Ġserie": 32878, + ".printf": 32879, + "deep": 32880, + "`)": 32881, + "Ġ\\$": 32882, + "Ġμ": 32883, + "_VIDEO": 32884, + "endors": 32885, + "ĠCrypto": 32886, + "Far": 32887, + ".Transparent": 32888, + ".TR": 32889, + "iasm": 32890, + "_training": 32891, + "Ġteaches": 32892, + "ĠBelt": 32893, + "Ġlimiting": 32894, + "ĠKath": 32895, + "ĠIndexPath": 32896, + "Ġachievements": 32897, + "Ġserá": 32898, + "interopRequire": 32899, + "Ġdisse": 32900, + ".If": 32901, + "arming": 32902, + "ulsion": 32903, + "Po": 32904, + "_DETAIL": 32905, + "Prototype": 32906, + "ĠCAL": 32907, + "Ġagrees": 32908, + ".vo": 32909, + ".ExecuteNonQuery": 32910, + "ĠTopic": 32911, + "Ġ'{}": 32912, + "Arm": 32913, + "Ġecc": 32914, + "Mag": 32915, + "Ġserialized": 32916, + "ĉconn": 32917, + "cached": 32918, + "=tf": 32919, + "ĠByteArray": 32920, + "protobuf": 32921, + "varchar": 32922, + "ĉASSERT": 32923, + "Ġliste": 32924, + "_trigger": 32925, + "·¸": 32926, + "Feel": 32927, + "Tahoma": 32928, + "ĠLik": 32929, + "Ġstructured": 32930, + "ergus": 32931, + ".Initial": 32932, + "_ge": 32933, + "cljs": 32934, + ".contact": 32935, + "Ġandere": 32936, + "$stmt": 32937, + "_CURRENT": 32938, + "ĠDiscover": 32939, + "$res": 32940, + "formatter": 32941, + "Ha": 32942, + "vangst": 32943, + "Ġemerge": 32944, + "ãĢĤâĢĿ": 32945, + "ĠCabinet": 32946, + "-square": 32947, + "éĥ¨": 32948, + "Ġrage": 32949, + "ĠAJ": 32950, + "ĠVT": 32951, + "shadow": 32952, + "ĠFaith": 32953, + "enames": 32954, + "pretty": 32955, + "hasil": 32956, + "party": 32957, + "Ġvarchar": 32958, + "Ġfotos": 32959, + "Ġalum": 32960, + "ĠBelgium": 32961, + ".ylabel": 32962, + "Ġdej": 32963, + "_numbers": 32964, + "Ġhu": 32965, + ".setAdapter": 32966, + "ĠUsually": 32967, + "(sample": 32968, + ".Shared": 32969, + "Ġbooked": 32970, + "Ġ>>=": 32971, + "Ġminerals": 32972, + "\">": 32991, + "prog": 32992, + "boo": 32993, + "_md": 32994, + "_pack": 32995, + "(express": 32996, + "utz": 32997, + "\\Auth": 32998, + ",id": 32999, + "ĠChile": 33000, + "actice": 33001, + "Ġrecruitment": 33002, + "Ġposes": 33003, + "Ġvulnerability": 33004, + "instanc": 33005, + "orum": 33006, + "dess": 33007, + "Ġxl": 33008, + "%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%": 33009, + "(fig": 33010, + "Ġdeleting": 33011, + ".del": 33012, + ")')Ċ": 33013, + "ĠWeekly": 33014, + "???": 33015, + "(strcmp": 33016, + "smith": 33017, + "Ġpursuing": 33018, + "-so": 33019, + "ĠApps": 33020, + "/'Ċ": 33021, + "Ġdecis": 33022, + "FORE": 33023, + "Everyone": 33024, + "Ġlanes": 33025, + "Virtual": 33026, + ".attach": 33027, + "(Log": 33028, + "ĠMedicaid": 33029, + "(Path": 33030, + "ĠTurner": 33031, + "/application": 33032, + "Ġportrait": 33033, + "Ġoppose": 33034, + "checkout": 33035, + "Ġfinishes": 33036, + "_ME": 33037, + "Barrier": 33038, + "Song": 33039, + "VAR": 33040, + "Earlier": 33041, + "rella": 33042, + "Ġhast": 33043, + "azar": 33044, + "Ġpulls": 33045, + "ngx": 33046, + "Ġinspiring": 33047, + "ÑĥÑİ": 33048, + "-direction": 33049, + "Ġexplosive": 33050, + "ĠcreatedAt": 33051, + "sto": 33052, + "Ġwheat": 33053, + "ĠBuilt": 33054, + "'ai": 33055, + "Ġtracked": 33056, + "hammad": 33057, + "RowAtIndexPath": 33058, + "_heap": 33059, + "Due": 33060, + "Ġconnects": 33061, + ".publish": 33062, + "emu": 33063, + "Ġbullets": 33064, + "BAR": 33065, + "olate": 33066, + "Ġinternally": 33067, + "Ġcatching": 33068, + "-password": 33069, + "ouched": 33070, + "æĢ§": 33071, + "eous": 33072, + "Ġxrange": 33073, + "Quality": 33074, + "vv": 33075, + "Manage": 33076, + "(($": 33077, + "acements": 33078, + "ĠBrothers": 33079, + "ĠHEAD": 33080, + "ĠUnsupported": 33081, + "san": 33082, + "esi": 33083, + "***Ċ": 33084, + "Ġadaptation": 33085, + "ĠWorker": 33086, + "']/": 33087, + ".savefig": 33088, + "(trans": 33089, + "ج": 33090, + "nee": 33091, + "Correct": 33092, + "...\")Ċ": 33093, + "Ġsubmitting": 33094, + "-path": 33095, + "ĉlast": 33096, + "issan": 33097, + ".xlabel": 33098, + "ĠSepar": 33099, + "/no": 33100, + "_best": 33101, + "ĠMills": 33102, + "_sock": 33103, + "(flag": 33104, + "Ġdestinations": 33105, + "emption": 33106, + "ĠFAIL": 33107, + "åĴĮ": 33108, + "Ġrp": 33109, + "fact": 33110, + "ĉlen": 33111, + "DAY": 33112, + "Ġseiz": 33113, + "_dst": 33114, + "lip": 33115, + ".Linear": 33116, + "ĠBasket": 33117, + "$t": 33118, + "$i": 33119, + "-brand": 33120, + "ĠNeil": 33121, + "ĠEq": 33122, + "Ġthou": 33123, + "ogene": 33124, + "Ġscholarship": 33125, + "æĽ´": 33126, + "Ġswo": 33127, + "aginator": 33128, + "eni": 33129, + "(book": 33130, + "Ġblink": 33131, + "thus": 33132, + "ĠcancellationToken": 33133, + "ĠPalestinians": 33134, + "Ġprofitable": 33135, + "Ġbackpack": 33136, + "enson": 33137, + "true": 33284, + "ĠNYC": 33285, + "Ġbored": 33286, + "ĠDetect": 33287, + "Ġappar": 33288, + "Ġjeans": 33289, + "ĠTak": 33290, + "IOD": 33291, + "ĠHorse": 33292, + "(FILE": 33293, + "(?": 33294, + "rique": 33295, + "optimizer": 33296, + "nat": 33297, + "loys": 33298, + "ĉToken": 33299, + "oubted": 33300, + "uess": 33301, + "ocoa": 33302, + "DataMember": 33303, + "_POWER": 33304, + "classList": 33305, + "PushButton": 33306, + "ĠWiFi": 33307, + ".Stream": 33308, + ".guild": 33309, + "Ġnog": 33310, + "ĠPortugal": 33311, + "ĠUnter": 33312, + "Primitive": 33313, + "boss": 33314, + "ĠDeutsch": 33315, + "Ġerotic": 33316, + "Ġstrconv": 33317, + ".TryParse": 33318, + "Ġgrams": 33319, + ".Success": 33320, + "_pk": 33321, + "ĠHarvey": 33322, + "-minded": 33323, + ".country": 33324, + "[]\"": 33325, + "Ġangel": 33326, + "Ġbeats": 33327, + "ĠVor": 33328, + "ilio": 33329, + ".master": 33330, + "something": 33331, + "ĠPACK": 33332, + "(if": 33333, + "RequestBody": 33334, + "Ġantes": 33335, + "/widget": 33336, + "Ġmodo": 33337, + "ĠAW": 33338, + "finder": 33339, + "Ġoptimized": 33340, + "Ġmissiles": 33341, + "NB": 33342, + "ĉinternal": 33343, + "tex": 33344, + "ĠSri": 33345, + "Ġdamaging": 33346, + "ĠMais": 33347, + "-Allow": 33348, + "ĠZh": 33349, + "-alt": 33350, + "Ġ));ĊĊ": 33351, + "èī": 33352, + "Ġinfluences": 33353, + "Ġcatal": 33354, + "_REGISTER": 33355, + "ĠAPIs": 33356, + "-century": 33357, + "Ġbiology": 33358, + "ĠActual": 33359, + "Ġheels": 33360, + "TRACE": 33361, + "_DIG": 33362, + "Dataset": 33363, + "ĠMatter": 33364, + "Ġclassifier": 33365, + ".wikipedia": 33366, + "ĠRogers": 33367, + "Ġdonated": 33368, + "rawler": 33369, + "enen": 33370, + "Ġcasinos": 33371, + "ortal": 33372, + "Ġprive": 33373, + "spe": 33374, + "ducers": 33375, + ".ep": 33376, + "Ġgrasp": 33377, + "acji": 33378, + "Ġdairy": 33379, + "Ġbuses": 33380, + ".comm": 33381, + ".ins": 33382, + "ĠIRS": 33383, + "ĠBeer": 33384, + "adc": 33385, + "oard": 33386, + "_MET": 33387, + "Ġ'+'": 33388, + "rans": 33389, + "Ġkinda": 33390, + "ĠâĶĤ": 33391, + "ĠMaur": 33392, + "аг": 33393, + "Ġbandwidth": 33394, + "ibus": 33395, + "ĠDifferent": 33396, + "(mat": 33397, + "ĠResume": 33398, + "_UNS": 33399, + "establish": 33400, + "Ġfonction": 33401, + "Subscription": 33402, + "_company": 33403, + "Ġlightly": 33404, + ".confirm": 33405, + ".yaml": 33406, + "ĠBoost": 33407, + "Commerce": 33408, + "-template": 33409, + "_DELAY": 33410, + "ĠHI": 33411, + "Ġnavig": 33412, + "(Sender": 33413, + "ĠHS": 33414, + "_\"+": 33415, + "ĠREQUEST": 33416, + "Ġwifi": 33417, + "=\"\"Ċ": 33418, + "])->": 33419, + "Ġrope": 33420, + "Ġviolated": 33421, + "Ġglance": 33422, + "ĠKurd": 33423, + "Ġè®": 33424, + "deck": 33425, + "ĠISBN": 33426, + "Ġinfect": 33427, + "ĠFoo": 33428, + "Ġgetter": 33429, + "Ġtener": 33430, + "appe": 33431, + ".hh": 33432, + "_hot": 33433, + "\".$": 33643, + "Ġrelies": 33644, + "(Console": 33645, + "International": 33646, + "->{$": 33647, + "Mid": 33648, + "Ġdissert": 33649, + "dds": 33650, + "Ġdeposits": 33651, + "ĉdriver": 33652, + "#ga": 33653, + "prising": 33654, + "println": 33655, + "Ġpresenter": 33656, + "Ġmines": 33657, + "CSS": 33658, + "ĠDual": 33659, + "(!(": 33660, + "Ġkam": 33661, + "ĠisLoading": 33662, + "ĠProtect": 33663, + ".upper": 33664, + "arium": 33665, + "]:ĊĊĊ": 33666, + "Yii": 33667, + "-shirt": 33668, + "ĠIMAGE": 33669, + "_colors": 33670, + "Ġurgent": 33671, + ".Container": 33672, + "!(Ċ": 33673, + "Saturday": 33674, + "Ġsocieties": 33675, + "ĠThan": 33676, + "ĠCod": 33677, + "=@": 33678, + "Ġattachments": 33679, + ".mobile": 33680, + "Ġspite": 33681, + "Ġbounce": 33682, + "rawl": 33683, + "instancetype": 33684, + "ĠTruck": 33685, + "Ġmanipulation": 33686, + "(Config": 33687, + "-inst": 33688, + "Ġstor": 33689, + "itution": 33690, + "PreferredGap": 33691, + "ĠmainAxisAlignment": 33692, + "Ġlistened": 33693, + "'''ĊĊ": 33694, + "ottage": 33695, + "-project": 33696, + ".APPLICATION": 33697, + "ĉroot": 33698, + "Ġwhit": 33699, + "Ġbilder": 33700, + "Ġker": 33701, + "Ġappliances": 33702, + "rowave": 33703, + "ìĿĢ": 33704, + "ematics": 33705, + "ĠOrg": 33706, + "oping": 33707, + "_SEARCH": 33708, + "Ġcham": 33709, + "addContainerGap": 33710, + "Ġ().": 33711, + "ĠArrow": 33712, + "Illegal": 33713, + "Currently": 33714, + "Ġusa": 33715, + "Ġpasswords": 33716, + "Ġrenown": 33717, + "avern": 33718, + "ĠEvil": 33719, + "Ġconcat": 33720, + "Ġduo": 33721, + "Ġvale": 33722, + "ĠBean": 33723, + "Ġindicators": 33724, + "cmath": 33725, + "ĠPump": 33726, + "November": 33727, + "ificant": 33728, + "_DOMAIN": 33729, + "regar": 33730, + "ĠPortal": 33731, + "\"$": 33732, + "Ġformerly": 33733, + "\"]:Ċ": 33734, + "ĠVisibility": 33735, + ".getElementsByClassName": 33736, + "_RED": 33737, + "Ġchampions": 33738, + "à´": 33739, + "Valor": 33740, + "_es": 33741, + "*a": 33742, + "-repeat": 33743, + "Band": 33744, + ".stage": 33745, + "Ġbureauc": 33746, + "Cnt": 33747, + "eten": 33748, + "-function": 33749, + "Ġmuito": 33750, + "PID": 33751, + "_editor": 33752, + "Ġcrashed": 33753, + "dead": 33754, + "kat": 33755, + "agh": 33756, + "ĠEXT": 33757, + "asser": 33758, + "-small": 33759, + "Ġrealiz": 33760, + "(Entity": 33761, + "ús": 33762, + "ĠActually": 33763, + "ĠElite": 33764, + "Ġhelm": 33765, + "(nonatomic": 33766, + "asher": 33767, + "Community": 33768, + "alleng": 33769, + "iry": 33770, + "ĠGrowth": 33771, + "Ġsue": 33772, + "Ġfrequencies": 33773, + "_descriptor": 33774, + ".Attribute": 33775, + "Ġrecipients": 33776, + "_NS": 33777, + "/\"+": 33778, + "iban": 33779, + "Ġathlete": 33780, + "ĠIgn": 33781, + "_DMA": 33782, + "(ds": 33783, + "ĠRequirements": 33784, + "ADI": 33785, + "erez": 33786, + "\\Admin": 33787, + "braska": 33788, + "ĠRust": 33789, + "Relation": 33790, + "COD": 33791, + "ĠVERSION": 33792, + "emma": 33793, + ")){": 33794, + ".Duration": 33795, + "ĠCamb": 33796, + "-logo": 33797, + "Ġreadable": 33798, + "Ġcreators": 33799, + "()];Ċ": 33800, + "UpDown": 33801, + "-half": 33802, + ".getMonth": 33803, + "(sf": 33804, + "Pic": 33805, + "Ġhunger": 33806, + ".tx": 33807, + "Ġexceeded": 33808, + "_seed": 33809, + "(^": 33810, + "_sk": 33811, + ".perform": 33812, + "Ġ>::": 33813, + "Ġmongo": 33814, + "=float": 33815, + "bindParam": 33816, + "Smart": 33817, + "ifa": 33818, + "Ġsecurities": 33819, + "Ġprejud": 33820, + "Ġ,\"": 33821, + "Ġcorps": 33822, + "Ġvra": 33823, + "amacare": 33824, + "iterr": 33825, + "(Media": 33826, + "uche": 33827, + "Ġcob": 33828, + "Ġliber": 33829, + ".geometry": 33830, + "Locator": 33831, + "Ġsliding": 33832, + "Ġsurgical": 33833, + "_CUR": 33834, + "Ġconsect": 33835, + "[*": 33836, + "ĠResort": 33837, + "Stub": 33838, + "_DOUBLE": 33839, + "ĠSoph": 33840, + "Ġelectoral": 33841, + "_disable": 33842, + "ĠÑģо": 33843, + "ĠLightning": 33844, + "Ġmentions": 33845, + "ocy": 33846, + "Ġleaked": 33847, + "Ġrelaxing": 33848, + "Presenter": 33849, + "vsp": 33850, + "Ġguilt": 33851, + "=-=-": 33852, + ".reply": 33853, + "ĠMirror": 33854, + "Camp": 33855, + "Ġ+#+#+#+": 33856, + "Ġ+#+#+#+#+#+": 33857, + ".Author": 33858, + "Ġdirective": 33859, + "-hook": 33860, + "íĦ°": 33861, + "}ĊĊĊĊĊ": 33862, + "@pytest": 33863, + "_rand": 33864, + "mis": 33865, + "Ġcolorful": 33866, + "uje": 33867, + "lasses": 33868, + "ĠClasses": 33869, + ".have": 33870, + "%),": 33871, + "é¢ĺ": 33872, + "Ġdisturbing": 33873, + "substring": 33874, + "ĠKoh": 33875, + "Invest": 33876, + "purchase": 33877, + "Ġrecycling": 33878, + "ĠART": 33879, + "ierarchy": 33880, + "Ġfps": 33881, + ".checkBox": 33882, + "íķ´": 33883, + "_material": 33884, + "ducation": 33885, + "Ġfw": 33886, + "udit": 33887, + "Ġreviewing": 33888, + "ĠSid": 33889, + "Syntax": 33890, + "ĠWritten": 33891, + "argar": 33892, + "UME": 33893, + "/q": 33894, + "Classifier": 33895, + "Official": 33896, + "Ġjazz": 33897, + "Ġomega": 33898, + "Physics": 33899, + "Ġlugar": 33900, + "_accessor": 33901, + ".commands": 33902, + "Ability": 33903, + "ĠBatch": 33904, + "RAM": 33905, + "Ġencounters": 33906, + ".Qu": 33907, + "BYTE": 33908, + "ĠDistribution": 33909, + "Ġuso": 33910, + "ĠRecovery": 33911, + "approved": 33912, + "Ġdenial": 33913, + "/share": 33914, + "LinkedList": 33915, + ")čĊčĊčĊ": 33916, + "uddy": 33917, + "Ġfines": 33918, + "Ġry": 33919, + "Unicode": 33920, + "ĉrender": 33921, + "Ġpremises": 33922, + "Ġpon": 33923, + "aliases": 33924, + "/Foundation": 33925, + "cuda": 33926, + "ĠCock": 33927, + ",:)": 33928, + "(folder": 33929, + "Ġméd": 33930, + "drag": 33931, + "Ġtalents": 33932, + "ĠĠĠĊĊ": 33933, + "еÑģÑĤв": 33934, + "mob": 33935, + ".yml": 33936, + "Ġaster": 33937, + "Ġdiscre": 33938, + "goal": 33939, + "ĠGTX": 33940, + "ĠSUCCESS": 33941, + "ĠLONG": 33942, + "(find": 33943, + "Ġsingular": 33944, + "_sz": 33945, + "ĠEthereum": 33946, + "..Ċ": 33947, + "Ġirres": 33948, + "')){Ċ": 33949, + "Ġministers": 33950, + "Steps": 33951, + "iversal": 33952, + "ĠNevertheless": 33953, + "-led": 33954, + "Ġ(%)": 33955, + "ç¡®": 33956, + "Ġtimezone": 33957, + "Ġstranger": 33958, + "(render": 33959, + "Ġshutil": 33960, + "Ġmph": 33961, + "Ġtrio": 33962, + "ppy": 33963, + "Ġpredomin": 33964, + "Ġendors": 33965, + "ĠRussians": 33966, + "ĉrow": 33967, + "Ġwizard": 33968, + ".serialize": 33969, + "Ġcomplained": 33970, + "Ġsido": 33971, + "Ġdelighted": 33972, + "-me": 33973, + "ĠRav": 33974, + "Human": 33975, + "adays": 33976, + "recv": 33977, + "Working": 33978, + "Jump": 33979, + "ĠÃ¥r": 33980, + "ĠAutomatic": 33981, + "_Base": 33982, + "æł¼": 33983, + "aurants": 33984, + "¯": 33985, + "æ¸": 33986, + "(CType": 33987, + "IFI": 33988, + "(amount": 33989, + "Ġbelieving": 33990, + "=mysql": 33991, + "Ġfir": 33992, + "Ġrestoration": 33993, + "ereco": 33994, + "Т": 33995, + "_'+": 33996, + "Ġebook": 33997, + "Ġdebris": 33998, + "(inputs": 33999, + "AYOUT": 34000, + "Ġscreaming": 34001, + "avia": 34002, + "lander": 34003, + "Ġdistress": 34004, + "Ġassembled": 34005, + "ĠAvoid": 34006, + "(thread": 34007, + "ĠRPC": 34008, + "_EXIT": 34009, + "(queue": 34010, + "иÑģÑĤ": 34011, + "Dll": 34012, + "Ġskull": 34013, + "_pub": 34014, + "chez": 34015, + "minate": 34016, + "ensen": 34017, + "Ġinsane": 34018, + "bounds": 34019, + "ĠRosen": 34020, + "Ġconditioning": 34021, + "processed": 34022, + "videos": 34023, + "four": 34024, + ".Conv": 34025, + "|;Ċ": 34026, + "Personal": 34027, + "cerpt": 34028, + ":UIControlStateNormal": 34029, + "Ġdoses": 34030, + "ĠKarl": 34031, + "ĠFrequ": 34032, + ".BASE": 34033, + "ĠVote": 34034, + "Ġconcurrent": 34035, + "ĠMessageBoxIcon": 34036, + "ĠÃĸ": 34037, + "ĠDubai": 34038, + "ĠRetail": 34039, + ":number": 34040, + "ĠObserver": 34041, + "ĠBigInteger": 34042, + "_origin": 34043, + "_WORK": 34044, + "Frames": 34045, + "Ġnotably": 34046, + ".âĢľ": 34047, + "Ġtropical": 34048, + "Ġniche": 34049, + "amina": 34050, + ".sys": 34051, + "(tokens": 34052, + "modify": 34053, + "osit": 34054, + "strom": 34055, + "ĠComics": 34056, + "OPTION": 34057, + "Ticket": 34058, + "Ġfactories": 34059, + "Ġdisput": 34060, + "_File": 34061, + "ĠFinn": 34062, + "eee": 34063, + "ĠDiscord": 34064, + "_money": 34065, + ".tpl": 34066, + "_safe": 34067, + "LB": 34068, + "Ġglut": 34069, + "JK": 34070, + ".flow": 34071, + "-cont": 34072, + "gos": 34073, + "Ġhorizon": 34074, + "ĠRush": 34075, + "::*": 34076, + "Pipe": 34077, + "ulla": 34078, + "borough": 34079, + "heimer": 34080, + "(move": 34081, + "(Text": 34082, + "});čĊčĊ": 34083, + "welcome": 34084, + "ĠComponents": 34085, + "Ġgovernance": 34086, + "closed": 34087, + "ĉmargin": 34088, + "Ġlaundry": 34089, + "ĠTerminal": 34090, + "izards": 34091, + ".âĢĶ": 34092, + ".remote": 34093, + ".radius": 34094, + "ĠQuebec": 34095, + "Ġdh": 34096, + "Tech": 34097, + "ĠMist": 34098, + "seller": 34099, + "_literal": 34100, + "Ġgenius": 34101, + "Ġbrains": 34102, + "gem": 34103, + "ĠMeasure": 34104, + "Ġcatast": 34105, + "rance": 34106, + ".TextField": 34107, + "Ġconsuming": 34108, + "Ġ'\\''": 34109, + "oubtedly": 34110, + "ĠCertain": 34111, + "Ev": 34112, + "erti": 34113, + "being": 34114, + "Experience": 34115, + "Ġ//[": 34116, + "ĠArabic": 34117, + "ĠCrist": 34118, + "ĠAzure": 34119, + "Ġhora": 34120, + "ladesh": 34121, + "\\Blueprint": 34122, + "dar": 34123, + ".rel": 34124, + "Ġsuprem": 34125, + "ĠReagan": 34126, + "ĠAttributes": 34127, + "-sidebar": 34128, + "ĠuseStyles": 34129, + "ĠAirlines": 34130, + "Ġhills": 34131, + "/xhtml": 34132, + "vinc": 34133, + "_mock": 34134, + "ĊĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 34135, + "ĠPill": 34136, + ".LayoutStyle": 34137, + "ĠCommander": 34138, + "]<": 34139, + "signature": 34140, + "Ġ{}čĊ": 34141, + "Ġhatred": 34142, + "Ġëĭ": 34143, + "olesterol": 34144, + "Ġ********": 34145, + "ancellor": 34146, + "crop": 34147, + "TIM": 34148, + "ĉĉĊĊ": 34149, + "ysqli": 34150, + "uitive": 34151, + "ĉunset": 34152, + "_sel": 34153, + "Ġmenus": 34154, + "tick": 34155, + "Ġconstitute": 34156, + "ĠElements": 34157, + "ĠRedis": 34158, + "aggio": 34159, + "_fp": 34160, + "_depend": 34161, + "emas": 34162, + "CAST": 34163, + "orange": 34164, + "jon": 34165, + "ĠEmily": 34166, + "Ġpotatoes": 34167, + "Ġreceptor": 34168, + "ĠElectronic": 34169, + "ĠLights": 34170, + "Ġcombining": 34171, + "ĠSomeone": 34172, + "Ġ########.": 34173, + "ĠTOD": 34174, + "/show": 34175, + "Xd": 34176, + ".\"'": 34177, + "afx": 34178, + "Ġtragic": 34179, + "Styled": 34180, + "ĠMarco": 34181, + "Gallery": 34182, + "dale": 34183, + ".âĢĿĊĊĊĊ": 34184, + "érie": 34185, + "/service": 34186, + "äºĨ": 34187, + "Ġambient": 34188, + "_SETTINGS": 34189, + ".Adapter": 34190, + "lene": 34191, + "Ġtravels": 34192, + "Notice": 34193, + "Ġcleans": 34194, + "ĠFem": 34195, + "chair": 34196, + "Ñĥн": 34197, + "/my": 34198, + "_bad": 34199, + "ĠEconomics": 34200, + "ISA": 34201, + "_CNT": 34202, + "(Menu": 34203, + "äºİ": 34204, + "ĠRidge": 34205, + "Ġlengthy": 34206, + "Dot": 34207, + "Ġjumps": 34208, + "Ġhey": 34209, + "$pdf": 34210, + "Ġworm": 34211, + "Ġsut": 34212, + "Ġsher": 34213, + "iamo": 34214, + "ĠCalc": 34215, + "trieve": 34216, + "Ġcops": 34217, + "ĠChrom": 34218, + "Ġregulated": 34219, + "reatment": 34220, + "ĠHigher": 34221, + "oks": 34222, + "Ġdeze": 34223, + "LOCATION": 34224, + "ongsTo": 34225, + "Ġfinite": 34226, + "Ġvaries": 34227, + "Ġpositioned": 34228, + "'il": 34229, + "éĩij": 34230, + "Ġhike": 34231, + "(done": 34232, + "playlist": 34233, + "Ġada": 34234, + "Ġcoastal": 34235, + "ĠNancy": 34236, + ".DateTimeField": 34237, + "CppCodeGen": 34238, + "ĠSimilarly": 34239, + "reur": 34240, + "ĠContr": 34241, + "ĠHidden": 34242, + "ĠBeta": 34243, + "atched": 34244, + "_install": 34245, + ".Output": 34246, + "Lookup": 34247, + "ĠRichmond": 34248, + "quared": 34249, + "Ġmanga": 34250, + "-controls": 34251, + "ĠBernard": 34252, + "Large": 34253, + "Ġslices": 34254, + "Ġoffence": 34255, + "ĠMega": 34256, + "Ġestar": 34257, + "Ġjoints": 34258, + "Ġsumm": 34259, + "_platform": 34260, + "Buff": 34261, + ".addSubview": 34262, + "Ġretained": 34263, + "Letter": 34264, + ".dim": 34265, + "Ġessere": 34266, + "ĠScaffold": 34267, + "EXPECT": 34268, + "ĉRE": 34269, + ".longitude": 34270, + "ünd": 34271, + "Ġstatue": 34272, + ".addWidget": 34273, + "ĠCaribbean": 34274, + "addPreferredGap": 34275, + "ilde": 34276, + "UILabel": 34277, + "ĠOpport": 34278, + "Ġimperial": 34279, + "ursion": 34280, + "Ġmandate": 34281, + "Ġpromotional": 34282, + "Ġvk": 34283, + "iaÅĤ": 34284, + "Ġpyl": 34285, + "ĠCreation": 34286, + "озд": 34287, + "Ġsimpler": 34288, + ".what": 34289, + "ĠRecent": 34290, + "Storm": 34291, + ".quantity": 34292, + "ĠLov": 34293, + "\"-": 34294, + "ubbles": 34295, + "_notification": 34296, + "(world": 34297, + "urger": 34298, + "*(-": 34299, + ":\"Ċ": 34300, + "hm": 34301, + "anship": 34302, + "ĠAlmost": 34303, + "Ġmotorcycle": 34304, + "_fee": 34305, + "Ġabsorb": 34306, + "ĠVincent": 34307, + "Ġsounded": 34308, + "ÃŃst": 34309, + "Ġpharmaceutical": 34310, + "htag": 34311, + "ĠKindle": 34312, + "italize": 34313, + "ĠEmperor": 34314, + "oustic": 34315, + "Ġspecialists": 34316, + "åħ¬": 34317, + "BorderStyle": 34318, + "/\\": 34319, + "RELATED": 34320, + "(',',": 34321, + "(expr": 34322, + "Ġht": 34323, + "åįĪ": 34324, + "_Create": 34325, + "Ġspecially": 34326, + "Ġ[];čĊ": 34327, + "Ġheel": 34328, + "Ġsept": 34329, + "_arch": 34330, + "(initial": 34331, + "%.ĊĊ": 34332, + "\\\",\\\"": 34333, + "Ġdiscusses": 34334, + "Ġupt": 34335, + "Ġ[&": 34336, + "Ġmanus": 34337, + ".hand": 34338, + "ĠMAIN": 34339, + "ĠDenmark": 34340, + "Ġ],čĊ": 34341, + "Ġcryst": 34342, + "Ġnack": 34343, + "Coords": 34344, + "_inner": 34345, + "Ġmidst": 34346, + "Ġawake": 34347, + "ĠÐŀ": 34348, + "-break": 34349, + "ÃŃvel": 34350, + "_PASS": 34351, + "ĠParams": 34352, + "Ġdetr": 34353, + "Ġspider": 34354, + "ĠConcept": 34355, + "Ġprend": 34356, + "CHED": 34357, + ".Exit": 34358, + "Ġpopulated": 34359, + "Ġvirtue": 34360, + "_SESSION": 34361, + "Ġnouvel": 34362, + "oauth": 34363, + "ĠданнÑĭ": 34364, + "rink": 34365, + ".HeaderText": 34366, + "aturated": 34367, + "Ġerst": 34368, + "Ġåħ": 34369, + "à¥ĩ": 34370, + "_visible": 34371, + "eyer": 34372, + "Ġliable": 34373, + "Ġdebe": 34374, + "Ġbw": 34375, + "{-#": 34376, + "_WIN": 34377, + "dfs": 34378, + "Hover": 34379, + "ĠPUT": 34380, + "-angle": 34381, + "Ġnoble": 34382, + "Ġtraces": 34383, + "encv": 34384, + "ĠuserData": 34385, + "_ins": 34386, + "ĠSuz": 34387, + "Ġnewsletters": 34388, + "ĠModi": 34389, + "Ġentrepreneurs": 34390, + "Ġtribute": 34391, + "Ġrumors": 34392, + "Ġrr": 34393, + "ĠQuarter": 34394, + "ê³ł": 34395, + "Ġfeeds": 34396, + "óg": 34397, + "Ġenvelope": 34398, + "Ġlear": 34399, + "Ġkø": 34400, + "developer": 34401, + "Similar": 34402, + ":\")Ċ": 34403, + "subscription": 34404, + "Modifier": 34405, + "italic": 34406, + "Ġnasty": 34407, + "Ġtermination": 34408, + "Ġcharming": 34409, + "ĠâŁ": 34410, + "tons": 34411, + ".trace": 34412, + "hots": 34413, + "ĠUR": 34414, + "Mont": 34415, + "Ġjustified": 34416, + "ĠGang": 34417, + "inea": 34418, + "Ġbog": 34419, + "(ap": 34420, + "_$": 34421, + "Ġcontamin": 34422, + ".Dot": 34423, + "ĉDebug": 34424, + "(exports": 34425, + "Ġpaired": 34426, + "ĠAssignment": 34427, + "Ġautomobile": 34428, + "ĵį": 34429, + "Ġphases": 34430, + "vw": 34431, + "@SuppressWarnings": 34432, + "=\\": 34433, + "rant": 34434, + "-ed": 34435, + "ĉawait": 34436, + "Ġcertificates": 34437, + "'>\"": 34438, + "Ġintact": 34439, + "CTRL": 34440, + "Mike": 34441, + "gregation": 34442, + "ATTERN": 34443, + "Ġrepublic": 34444, + "_upper": 34445, + "iliary": 34446, + "Ġcomputation": 34447, + "hire": 34448, + "ĠShin": 34449, + "_ANY": 34450, + "ĠManufacturer": 34451, + "ĠCarm": 34452, + "Ġbearings": 34453, + "_comb": 34454, + "cad": 34455, + "uristic": 34456, + "Ġwholesale": 34457, + "Ġdonor": 34458, + ".interfaces": 34459, + "presso": 34460, + "ĠBrun": 34461, + "-close": 34462, + "prove": 34463, + "_SK": 34464, + "ĉframe": 34465, + "etros": 34466, + "ĠPain": 34467, + "_EXP": 34468, + "ĠLT": 34469, + "_fs": 34470, + ".datas": 34471, + "ĉss": 34472, + "voir": 34473, + "ĠAxis": 34474, + "Major": 34475, + "=\"<": 34476, + "[h": 34477, + "Ġprofess": 34478, + "igrate": 34479, + "(score": 34480, + "Keyword": 34481, + "\"os": 34482, + "ĠĠĠĠĉĊ": 34483, + "analysis": 34484, + "Ġreplay": 34485, + ".pass": 34486, + "\\d": 34487, + "tls": 34488, + "Ġsanct": 34489, + ".light": 34490, + "_mobile": 34491, + "ÑģÑĤÑĮ": 34492, + "ĉtotal": 34493, + "uity": 34494, + "Ġpaused": 34495, + "NAS": 34496, + "Ġencore": 34497, + "loe": 34498, + "Ġ-*-ĊĊ": 34499, + ".high": 34500, + "ampler": 34501, + "ĠSecure": 34502, + "Ġfragments": 34503, + "_vel": 34504, + "illary": 34505, + "ĠStein": 34506, + "ĠDawn": 34507, + "Ġmaximize": 34508, + "ย": 34509, + "Ġ/^": 34510, + "Ġcontinually": 34511, + "Ġshadows": 34512, + "ĉĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 34513, + "ĠIActionResult": 34514, + "Ġinformación": 34515, + "CHECK": 34516, + ".SelectedItem": 34517, + "bundle": 34518, + "olley": 34519, + "<": 34681, + "Ġtrajectory": 34682, + "_ring": 34683, + "Ġhydrogen": 34684, + "tron": 34685, + "Ġstatute": 34686, + "Ġconditional": 34687, + "Ġtray": 34688, + "-school": 34689, + "(widget": 34690, + "$config": 34691, + "Ġrequesting": 34692, + ".uint": 34693, + "eton": 34694, + "brities": 34695, + "OfType": 34696, + "ADMIN": 34697, + "predict": 34698, + "Ġgegen": 34699, + "ĠHapp": 34700, + "OCUMENT": 34701, + "ĠApart": 34702, + "Ġ-----": 34703, + "roe": 34704, + "uide": 34705, + "justify": 34706, + "ĠSquad": 34707, + "Ġprofes": 34708, + ".bot": 34709, + "_currency": 34710, + "innen": 34711, + "ĠMumbai": 34712, + "ĠNumbers": 34713, + "avanaugh": 34714, + "agnitude": 34715, + "âĢľThere": 34716, + "=http": 34717, + "çīĩ": 34718, + "Ġvb": 34719, + "+'{{$": 34802, + "Ġinode": 34803, + "sil": 34804, + "Ġhace": 34805, + "Ġseverely": 34806, + "ĠOverview": 34807, + "Ġspraw": 34808, + "Ġbeaches": 34809, + ":left": 34810, + "·»": 34811, + "(${": 34812, + "ĠFIRST": 34813, + "ĠSpa": 34814, + "-ass": 34815, + "Ġbaise": 34816, + "ĠNODE": 34817, + "ĠPizza": 34818, + "Pet": 34819, + "(seq": 34820, + "\\\">Ċ": 34821, + "CppMethodPointer": 34822, + "Ġvp": 34823, + "Ġia": 34824, + "_seconds": 34825, + "emet": 34826, + "/blob": 34827, + "_THRESH": 34828, + "...čĊ": 34829, + "Dest": 34830, + "ĠNH": 34831, + ".dataSource": 34832, + "ités": 34833, + "ĠJak": 34834, + "sell": 34835, + "Ġworkshops": 34836, + "\",Ċ": 35452, + "_Pin": 35453, + "uese": 35454, + "Ġoverrides": 35455, + "_ready": 35456, + "Advanced": 35457, + "Ġopi": 35458, + "-cart": 35459, + "(\"/\",": 35460, + "ĠDeb": 35461, + "CRY": 35462, + "ĠVertical": 35463, + "ĠOVER": 35464, + "ĠCorporate": 35465, + "Ġ\"\";": 35466, + "Ġstepping": 35467, + "ej": 35468, + "Ġaccusations": 35469, + "Ġoraz": 35470, + "_tail": 35471, + "Ġinduced": 35472, + "Ġelastic": 35473, + "Ġblown": 35474, + ",//": 35475, + "Ġbackgrounds": 35476, + "âĢĻune": 35477, + "-sdk": 35478, + "ĠsetInterval": 35479, + "Ġincentives": 35480, + "Ġvegetable": 35481, + "_On": 35482, + "expanded": 35483, + "pix": 35484, + "_shader": 35485, + "ĠSPDX": 35486, + "@example": 35487, + "ĠWrapper": 35488, + ".Zero": 35489, + "Positive": 35490, + "Ġspinner": 35491, + "Ġinvented": 35492, + "ĠGates": 35493, + "оÑĤоÑĢ": 35494, + "Ġcomparisons": 35495, + "è·": 35496, + ".primary": 35497, + "dataProvider": 35498, + "additional": 35499, + "ĉoptions": 35500, + "snapshot": 35501, + ".setHorizontal": 35502, + "Ġ\"{}": 35503, + "ĠFisher": 35504, + "halten": 35505, + "": 35538, + "ĠRegistered": 35539, + "INED": 35540, + "kal": 35541, + "parison": 35542, + "Ġobjeto": 35543, + "Vi": 35544, + "manda": 35545, + "Ġrenewed": 35546, + "ĠSof": 35547, + "essel": 35548, + ".ndarray": 35549, + "Ġcrap": 35550, + "管": 35551, + ".abspath": 35552, + "(up": 35553, + "Ġclearance": 35554, + "ĠTW": 35555, + "_COPY": 35556, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĉ": 35557, + "Ġforests": 35558, + "Ġarguably": 35559, + "ĠASS": 35560, + "hey": 35561, + "amel": 35562, + "_fore": 35563, + "ĠSoutheast": 35564, + "Ġabused": 35565, + "Ġpracticing": 35566, + "akedirs": 35567, + "主": 35568, + "_resources": 35569, + "Ġpond": 35570, + ".Fixed": 35571, + "LastError": 35572, + "ĠPsychology": 35573, + "Ġ\"//": 35574, + "!:": 35575, + "Reusable": 35576, + "Ġmensaje": 35577, + "Ġrospy": 35578, + "Ġbour": 35579, + "Ġvarieties": 35580, + "Ġempath": 35581, + "(({": 35582, + "_org": 35583, + "ĠMes": 35584, + "ĠMagento": 35585, + "ISTORY": 35586, + "Unless": 35587, + "Ġhj": 35588, + "ĠDuty": 35589, + "Jun": 35590, + ",size": 35591, + "Ġpaintings": 35592, + "Ġdispens": 35593, + "dart": 35594, + "Ġbehavioral": 35595, + "Ġrpc": 35596, + "calculate": 35597, + "fruit": 35598, + "_mm": 35599, + "ĉpthread": 35600, + "MaxLength": 35601, + "Ġcurrencies": 35602, + "_capacity": 35603, + "ĠOz": 35604, + "Ġfirearm": 35605, + "Ġcoefficient": 35606, + "Ġbankruptcy": 35607, + "wart": 35608, + "Ġfatigue": 35609, + "AVA": 35610, + "Ġespa": 35611, + "_pc": 35612, + "ĠQuotes": 35613, + "_LIGHT": 35614, + "ĠTickets": 35615, + "Ġrelates": 35616, + "Ġpublishers": 35617, + "Ġunlocked": 35618, + "Ġ//----------------------------------------------------------------": 35619, + "ĠInterruptedException": 35620, + "Ġoutlook": 35621, + "rn": 35622, + "Ġrebels": 35623, + "Written": 35624, + "Ġasian": 35625, + "otto": 35626, + "Ġĉĉĉĉ": 35627, + "_gpu": 35628, + "Txt": 35629, + ".ImageView": 35630, + "Ġsuis": 35631, + "_tables": 35632, + ".RecyclerView": 35633, + "Ġwhatsoever": 35634, + "èģ": 35635, + "]++;Ċ": 35636, + "assertTrue": 35637, + "_verify": 35638, + "ĠRivers": 35639, + "Ġ][": 35640, + "Jet": 35641, + "idian": 35642, + "Sibling": 35643, + "Ġgenres": 35644, + ".Access": 35645, + "OPS": 35646, + "Ġtrivial": 35647, + "ส": 35648, + "alen": 35649, + "вед": 35650, + "ĠSword": 35651, + "Ġscrutiny": 35652, + "(cb": 35653, + "Ġcommerce": 35654, + "Ġguarantees": 35655, + "_adv": 35656, + "ĠLET": 35657, + "recio": 35658, + "Ġhilar": 35659, + "Ġbackyard": 35660, + "ãĢı": 35661, + "Ġillustrated": 35662, + "/vendor": 35663, + ".Util": 35664, + "Ġwow": 35665, + "LOY": 35666, + "ĠMarshal": 35667, + "\">'.$": 35668, + "ĠBak": 35669, + "Ġmodifiers": 35670, + "dictionary": 35671, + "ĠStre": 35672, + "multiple": 35673, + "\")),": 35674, + "ĠCort": 35675, + "']\").": 35676, + "(admin": 35677, + "ĠCreator": 35678, + "Internet": 35679, + "(ms": 35680, + "logy": 35681, + "DECLARE": 35682, + "ĠMarcus": 35683, + "<<<<": 35684, + "ãģł": 35685, + "_my": 35686, + "(inst": 35687, + "Ġsciences": 35688, + "NDER": 35689, + ".enter": 35690, + "Ġitu": 35691, + "Ġbehave": 35692, + "Pan": 35693, + "ombies": 35694, + "='<": 35695, + "'));čĊ": 35696, + "ĠMENU": 35697, + "ĠWorkers": 35698, + ".NoError": 35699, + "Ġbindings": 35700, + "Ġdisabilities": 35701, + "{\\": 35702, + "ĠMunicip": 35703, + "Ġcores": 35704, + "urple": 35705, + "ĠNokia": 35706, + "usions": 35707, + "ĠFitness": 35708, + ".handleChange": 35709, + "Ġjavascript": 35710, + "ìļĶ": 35711, + "(dec": 35712, + "Ġpacking": 35713, + "-depend": 35714, + "Ġtranscript": 35715, + "zeros": 35716, + "_alert": 35717, + "?\",Ċ": 35718, + "libs": 35719, + "±Ð¾ÑĤ": 35720, + "Ġ|ĊĊ": 35721, + "trained": 35722, + "ĠGent": 35723, + "ĠRab": 35724, + "xp": 35725, + "_configuration": 35726, + "天": 35727, + "_accept": 35728, + ".recyclerview": 35729, + ":url": 35730, + "ĠMuhammad": 35731, + "Ġprivileges": 35732, + "_bank": 35733, + "uku": 35734, + "wallet": 35735, + "ĠROOT": 35736, + "Ġencuent": 35737, + "?family": 35738, + "ĉposition": 35739, + "Ġcg": 35740, + "Ġprecip": 35741, + "methods": 35742, + "_fast": 35743, + "increment": 35744, + "ĠTiger": 35745, + "_OCCURRED": 35746, + "quip": 35747, + "ĠHAS": 35748, + "_dom": 35749, + "Ġwreck": 35750, + "bj": 35751, + "Ġdern": 35752, + "Ġorgans": 35753, + ".entries": 35754, + "Ġ_('": 35755, + "ramento": 35756, + "ĠJamie": 35757, + "Ġpunk": 35758, + "IPP": 35759, + "Ġprograma": 35760, + "Ġattain": 35761, + "Ġproves": 35762, + "/sign": 35763, + "Ġanswering": 35764, + "Ġladder": 35765, + "****************************": 35766, + "ĠWalmart": 35767, + "ĠCONTENT": 35768, + "ductor": 35769, + "Ġverbal": 35770, + "ĠPID": 35771, + "crypto": 35772, + "_CALLBACK": 35773, + "Ġ=================================": 35774, + "Ġpotent": 35775, + "Ġshorts": 35776, + ".Uri": 35777, + ".uniform": 35778, + ";border": 35779, + "ĠWer": 35780, + "Ġherein": 35781, + "lla": 35782, + "ĠIhr": 35783, + "Pixmap": 35784, + "literal": 35785, + "!)ĊĊ": 35786, + "generic": 35787, + "rust": 35788, + "_scripts": 35789, + "osto": 35790, + "itus": 35791, + "ĠCoalition": 35792, + "Ġremot": 35793, + "deploy": 35794, + "ĠEagle": 35795, + "ãĢģãĢĮ": 35796, + "Ġimportante": 35797, + "ĉobject": 35798, + "Ġseasonal": 35799, + "nej": 35800, + "aidu": 35801, + "BindView": 35802, + "ĠSierra": 35803, + "-bg": 35804, + "ĠmakeStyles": 35805, + "[offset": 35806, + "Games": 35807, + "Ġhormone": 35808, + "ARIO": 35809, + "heads": 35810, + "(select": 35811, + "ĠStarted": 35812, + "@param": 35813, + "_decl": 35814, + "_blog": 35815, + "Ġaño": 35816, + "\\Api": 35817, + "ĠMilwaukee": 35818, + "Provid": 35819, + "Animated": 35820, + "Ġcooler": 35821, + "ĠSeed": 35822, + ".Edit": 35823, + "ÏĦ": 35824, + "ĠTaking": 35825, + "ĠborderColor": 35826, + "-founder": 35827, + ".LoggerFactory": 35828, + "Ġ\"\"ĊĊ": 35829, + "ALT": 35830, + "ĠLate": 35831, + "EDIATE": 35832, + "Ġ);ĊĊĊ": 35833, + "afa": 35834, + "Ġcancellation": 35835, + "Atom": 35836, + "ĠBirmingham": 35837, + "empresa": 35838, + "HEMA": 35839, + "ascal": 35840, + "Ġupside": 35841, + ".Version": 35842, + "ĠFolder": 35843, + "ĠEight": 35844, + "ĠVintage": 35845, + "ĠAppDelegate": 35846, + "ĠPrevention": 35847, + ".separator": 35848, + "STM": 35849, + "(room": 35850, + "generator": 35851, + "Ġcattle": 35852, + "ĉZ": 35853, + "ĠParticle": 35854, + "'};Ċ": 35855, + "Ġneighbours": 35856, + "ĠStateless": 35857, + "Ġaltitude": 35858, + "Ġsaint": 35859, + "обав": 35860, + "Ġconvinc": 35861, + "ĠContents": 35862, + "Ġjeune": 35863, + "(ts": 35864, + "Serialization": 35865, + "(collection": 35866, + "ĠJazz": 35867, + "ĠDod": 35868, + "ĠRoch": 35869, + "acio": 35870, + "commended": 35871, + "DEFINE": 35872, + ".onload": 35873, + "Ġspecialty": 35874, + "PLACE": 35875, + "_MOVE": 35876, + "Ġaccountable": 35877, + "Reuters": 35878, + "Ġficken": 35879, + "Ġdepr": 35880, + "Wow": 35881, + "Void": 35882, + ".space": 35883, + "à¸Ĺ": 35884, + "Ġtq": 35885, + "ĠPets": 35886, + "<$": 35887, + "(Current": 35888, + "berries": 35889, + "planation": 35890, + "ĠlistOf": 35891, + "ĠThu": 35892, + "ĠPRINT": 35893, + "Ġmismo": 35894, + "Ġdoi": 35895, + "chk": 35896, + "ĠUnicode": 35897, + "(role": 35898, + "Ġvirgin": 35899, + "-->Ċ": 36360, + "Vol": 36361, + "ĠSSD": 36362, + "))),": 36363, + ".Optional": 36364, + "Ġnurses": 36365, + "Ġorb": 36366, + "_pe": 36367, + ");čĊčĊčĊ": 36368, + "placed": 36369, + "esser": 36370, + "Ġtherapeutic": 36371, + "Ġwhitespace": 36372, + "Ġaston": 36373, + "Successful": 36374, + "Ġpraised": 36375, + "ĠWes": 36376, + "Ġeighth": 36377, + "iral": 36378, + "Ġvrouw": 36379, + "Ġfaction": 36380, + "_bias": 36381, + "Ġwitch": 36382, + "Ġnpc": 36383, + "(sb": 36384, + "ĠRodrig": 36385, + "_big": 36386, + "Dependency": 36387, + "ĠAbraham": 36388, + "ardi": 36389, + "CAR": 36390, + "nos": 36391, + "Ġabundance": 36392, + "Ġnutrients": 36393, + "instein": 36394, + ".Vert": 36395, + "ĠISS": 36396, + "D": 36495, + "Ġservlet": 36496, + "bastian": 36497, + "Ġ>&": 36498, + "SID": 36499, + "_clk": 36500, + "Ġdivisions": 36501, + "}',Ċ": 36502, + "Ġdildo": 36503, + "Ġparade": 36504, + "major": 36505, + "Ġaboard": 36506, + ";++": 36507, + "Ġfusion": 36508, + "\"},{\"": 36509, + "ĠDialogResult": 36510, + "ĉarr": 36511, + "-em": 36512, + "_nr": 36513, + "(handler": 36514, + ".NET": 36515, + ".XtraReports": 36516, + "ĠShah": 36517, + "ĠBrief": 36518, + "-,": 36519, + "Ġprecio": 36520, + "ĉĉĉĠĠĠĠĠĠ": 36521, + "Ġtant": 36522, + "ĠGrande": 36523, + "/xml": 36524, + "_ICON": 36525, + "ĠRetro": 36526, + "unque": 36527, + "Ġnag": 36528, + "toFixed": 36529, + "XL": 36530, + "Ġdeclaring": 36531, + "ĠConcrete": 36532, + "ĠAmazing": 36533, + "ĉprintk": 36534, + "Ġdebates": 36535, + "DATED": 36536, + "Ġaesthetic": 36537, + "emetery": 36538, + "RoutingModule": 36539, + "ĠNashville": 36540, + "WAYS": 36541, + "Ġwolf": 36542, + "Ġobservers": 36543, + "OTA": 36544, + "anson": 36545, + "Ġea": 36546, + "Ġgreenhouse": 36547, + "ĵįä½ľ": 36548, + "Ġstair": 36549, + "Ġimmigrant": 36550, + "_apply": 36551, + "peare": 36552, + "ĠBloomberg": 36553, + "_PLAYER": 36554, + "Resp": 36555, + "æŃ£": 36556, + "Chooser": 36557, + "ĠICollection": 36558, + "Peter": 36559, + "Erro": 36560, + ".detectChanges": 36561, + "Maps": 36562, + "Ġsqueeze": 36563, + "ĠHomes": 36564, + "wegian": 36565, + "Ġformatting": 36566, + "Ġnegotiate": 36567, + "uld": 36568, + "ĠNep": 36569, + "ĠQB": 36570, + "Ġeconomies": 36571, + "Ġ*/,": 36572, + "Ġredund": 36573, + "ĠAber": 36574, + ".IsNullOrWhiteSpace": 36575, + "ycled": 36576, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 36577, + "_Sh": 36578, + "Ġskept": 36579, + "Ġrecreated": 36580, + "ĠgetType": 36581, + "Ġmargins": 36582, + "Ġcolonial": 36583, + "charts": 36584, + "//@": 36585, + "Ġprocessors": 36586, + "说": 36587, + "batis": 36588, + "æĦı": 36589, + "atorio": 36590, + "mentioned": 36591, + "Patient": 36592, + "Ġprey": 36593, + "Checkbox": 36594, + "_xpath": 36595, + ".skip": 36596, + "ĠMormon": 36597, + "ĠMemoryStream": 36598, + "CREMENT": 36599, + "Ġku": 36600, + "meld": 36601, + "\\Data": 36602, + "ĠKernel": 36603, + "iltr": 36604, + "éĢģ": 36605, + "(profile": 36606, + "Carbon": 36607, + "ROLE": 36608, + "(pl": 36609, + "]*(": 36610, + ".memory": 36611, + "Ġmedal": 36612, + "Ġadvisor": 36613, + "ität": 36614, + "Ġhdr": 36615, + "ierung": 36616, + "ĠProvides": 36617, + "(alpha": 36618, + "Ġteenagers": 36619, + "-parser": 36620, + ".LatLng": 36621, + "]()Ċ": 36622, + "Ġfelony": 36623, + "ĉĉĉĊĉĉĉĊ": 36624, + "BOOK": 36625, + "Ġslash": 36626, + "Ġclearfix": 36627, + "ĠProphet": 36628, + "容": 36629, + "rightness": 36630, + "-fi": 36631, + ".kind": 36632, + "erton": 36633, + "Jim": 36634, + "Ġmanipulate": 36635, + "Ġworksheet": 36636, + "olin": 36637, + "stars": 36638, + "Ġartifact": 36639, + "_EMPTY": 36640, + "ĉmain": 36641, + "-------------';": 36709, + "Ġexpressing": 36710, + "ĠIQ": 36711, + "ĠFact": 36712, + "/*******************************************************************************Ċ": 36713, + "_mass": 36714, + ")):": 36715, + "Ġcondom": 36716, + "ĠcreateState": 36717, + "ometown": 36718, + "Ġirr": 36719, + "Ġ>(": 36720, + ">B": 36721, + "iteration": 36722, + "ãĥª": 36723, + "Ġshirts": 36724, + "ounty": 36725, + "->$": 36726, + "_SIGN": 36727, + "ĠDale": 36728, + "Ġjj": 36729, + "Easy": 36730, + "Fre": 36731, + "ĠNy": 36732, + "Ġchlor": 36733, + "matched": 36734, + "ĠGerm": 36735, + "-UA": 36736, + "ĠNathan": 36737, + "education": 36738, + "-yard": 36739, + "-che": 36740, + "houses": 36741, + "ritional": 36742, + "Ġproximity": 36743, + "Ġdiesem": 36744, + "áºŃp": 36745, + "Ġdrought": 36746, + ".audio": 36747, + "ĠLeo": 36748, + "Ġfavorable": 36749, + "inch": 36750, + "ĠDaw": 36751, + "ribly": 36752, + "_student": 36753, + "idable": 36754, + "OVE": 36755, + "Ġlacks": 36756, + "ouncing": 36757, + ".business": 36758, + "Ġreopen": 36759, + "maybe": 36760, + "_GLOBAL": 36761, + "Ġdresses": 36762, + "ĠEdwards": 36763, + "ensible": 36764, + "ĠHardware": 36765, + "ĠExcellent": 36766, + "ĠTimeUnit": 36767, + "CTIONS": 36768, + "Ġschedules": 36769, + "Ġsegue": 36770, + "Opens": 36771, + "ammen": 36772, + "-Identifier": 36773, + "Ġstaring": 36774, + "Ġhappily": 36775, + "ĠHob": 36776, + "'_": 36777, + "Ġ\");": 36778, + "amentos": 36779, + "etched": 36780, + "Ġ/>}Ċ": 36781, + ".Users": 36782, + "Ġinterrupted": 36783, + "Contacts": 36784, + "Ġregistro": 36785, + "inburgh": 36786, + "CHA": 36787, + "_imp": 36788, + "phis": 36789, + "say": 36790, + "Ġretailer": 36791, + ".NODE": 36792, + "/maps": 36793, + "_LAST": 36794, + "ĠCharge": 36795, + "_guard": 36796, + "Collider": 36797, + "ĠStatelessWidget": 36798, + "\":[\"": 36799, + "(\"../../": 36800, + "ioxide": 36801, + "ĠSund": 36802, + "Ġ'';": 36803, + "unset": 36804, + "addWidget": 36805, + "лÑİ": 36806, + "elles": 36807, + "alker": 36808, + "Arc": 36809, + "Ġdeduct": 36810, + "GUILayout": 36811, + "ĠVilla": 36812, + "Ġforbidden": 36813, + "_where": 36814, + "Ġ\\/": 36815, + "ĠTib": 36816, + "_AX": 36817, + "]čĊčĊ": 36818, + "ĠBir": 36819, + "Ġbend": 36820, + "ĠMAKE": 36821, + "ĠMET": 36822, + "Ġfutures": 36823, + "Ġweighted": 36824, + "\"\"\"čĊ": 36825, + "Ġauthorize": 36826, + "(program": 36827, + "},{\"": 36828, + "Ġcoefficients": 36829, + "ês": 36830, + "PerPage": 36831, + "ĠBathroom": 36832, + "ĠPublishing": 36833, + "GPL": 36834, + "Ġsubmissions": 36835, + "ĠNUMBER": 36836, + "jÄħ": 36837, + "Ġadditionally": 36838, + "empre": 36839, + "ĠShel": 36840, + "otyp": 36841, + "Solution": 36842, + "Ġthunder": 36843, + "_ec": 36844, + "ĠĊĠĠĠĠĊ": 36845, + "ĠFellow": 36846, + "Ġkay": 36847, + "ĠnewState": 36848, + "ONTAL": 36849, + "Implementation": 36850, + ".Look": 36851, + "Ġents": 36852, + "Ġlors": 36853, + "ĠBIG": 36854, + "fab": 36855, + "Ġaveraged": 36856, + "ĠFeedback": 36857, + "ĠWells": 36858, + "Ġmartial": 36859, + "Ġindul": 36860, + "ĠCommunist": 36861, + "ĠForex": 36862, + "ĠAgriculture": 36863, + "\"[": 36864, + "Ġquar": 36865, + "ĠKont": 36866, + "ĉview": 36867, + ".Bytes": 36868, + "desktop": 36869, + "ĠMakes": 36870, + "akespeare": 36871, + ".Nullable": 36872, + "Ġspotlight": 36873, + "VB": 36874, + "owy": 36875, + "(torch": 36876, + "tridge": 36877, + "_bounds": 36878, + "Ġapologize": 36879, + ".addItem": 36880, + "antd": 36881, + "*);Ċ": 36882, + ",u": 36883, + "(gen": 36884, + "ç»ĵ": 36885, + "reator": 36886, + "ĠCord": 36887, + "oupper": 36888, + ".metro": 36889, + "Ġew": 36890, + "ĠWORD": 36891, + ".After": 36892, + "Ġdetained": 36893, + "ĠHammer": 36894, + "existing": 36895, + "Ġost": 36896, + "Ġmonument": 36897, + "-custom": 36898, + "UserID": 36899, + "ĠNom": 36900, + "Ġrejection": 36901, + "(dim": 36902, + "Ġsingleton": 36903, + "ĉdie": 36904, + "ariance": 36905, + "reports": 36906, + "]!=": 36907, + "elda": 36908, + "Ġprevalence": 36909, + "_regs": 36910, + ".\".": 36911, + "Ġfeminist": 36912, + "Codec": 36913, + "Ġ**Ċ": 36914, + "(labels": 36915, + "_MARK": 36916, + "FAILED": 36917, + "Ġadministered": 36918, + "WN": 36919, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĉĉ": 36920, + "Ġnoun": 36921, + "wig": 36922, + "Ġgotta": 36923, + "Ġrif": 36924, + "-im": 36925, + "ĠPaulo": 36926, + "ĠCommandType": 36927, + "]))ĊĊ": 36928, + "-zero": 36929, + "Training": 36930, + "Ġlord": 36931, + "_art": 36932, + "reddit": 36933, + "Cert": 36934, + "Ġpeso": 36935, + "Rot": 36936, + "Ġendanger": 36937, + ".dr": 36938, + "userInfo": 36939, + "unts": 36940, + "nv": 36941, + "ĠTrailer": 36942, + "-first": 36943, + "(make": 36944, + "Ġbenefici": 36945, + "-black": 36946, + "iÃŁ": 36947, + "Ġundoubtedly": 36948, + "Ġmex": 36949, + "ĠAncient": 36950, + "(as": 36951, + "Ġdescent": 36952, + "Pick": 36953, + "Ġreplica": 36954, + "$obj": 36955, + "ähr": 36956, + "Ġarrows": 36957, + "fty": 36958, + "ĠLibya": 36959, + "uga": 36960, + "charged": 36961, + "Tur": 36962, + "Ġhomic": 36963, + "issen": 36964, + "ĠFake": 36965, + "Ġbeers": 36966, + "Ġscattered": 36967, + "(Time": 36968, + "UTIL": 36969, + "Ġbureaucr": 36970, + "/plain": 36971, + "Ġsticking": 36972, + "FAIL": 36973, + "ĠCovid": 36974, + "Third": 36975, + "_present": 36976, + "ĠPierre": 36977, + "Ġëª": 36978, + "Ġ[...]ĊĊ": 36979, + "Prob": 36980, + "ĠTraffic": 36981, + "icao": 36982, + "doctor": 36983, + "Ġ),ĊĊ": 36984, + "Tabs": 36985, + "alu": 36986, + "ï¼ļâĢľ": 36987, + "Ġinherent": 36988, + "_No": 36989, + "ritis": 36990, + "ĠProof": 36991, + ".basename": 36992, + "ä¼ļ": 36993, + "Ġchim": 36994, + "ĠProtected": 36995, + "crit": 36996, + "Ġprone": 36997, + "Ġкон": 36998, + "ĠHeroes": 36999, + "Ġanxious": 37000, + "Ġanos": 37001, + "Ġweekends": 37002, + "Ġsext": 37003, + "Ġreducer": 37004, + "=UTF": 37005, + "half": 37006, + "ĠSaw": 37007, + ".mm": 37008, + "Ġnueva": 37009, + ".currentTarget": 37010, + ".lua": 37011, + "_EXTENSION": 37012, + "ĉreg": 37013, + "ĠCtrl": 37014, + "_align": 37015, + "acceptable": 37016, + "Ġrushing": 37017, + "frac": 37018, + "Ġboasts": 37019, + "Five": 37020, + "±": 37021, + "ĠTemperature": 37022, + ">):": 37023, + "Ġcharter": 37024, + "REATED": 37025, + "Ġsubjected": 37026, + "Ġopc": 37027, + "healthy": 37028, + "使çĶ¨": 37029, + "ĠScientific": 37030, + "Ġfrau": 37031, + "riages": 37032, + "à¸Ķ": 37033, + ".inventory": 37034, + "ationale": 37035, + "Mad": 37036, + "minutes": 37037, + ">>();Ċ": 37038, + "ĠEnv": 37039, + "Ġrecordings": 37040, + "Ġsuspicion": 37041, + "sqlite": 37042, + "ĉread": 37043, + "ãģ¦": 37044, + "Ġworries": 37045, + ".putString": 37046, + "ĠShanghai": 37047, + "(uid": 37048, + "rer": 37049, + "ĠvÃŃde": 37050, + "\"):": 37051, + "Ġmethodology": 37052, + "ĠкоÑĤоÑĢ": 37053, + "ccc": 37054, + "avad": 37055, + "Ġinduction": 37056, + "ĉThread": 37057, + ",string": 37058, + "ại": 37059, + "nehmen": 37060, + "uition": 37061, + "Ġ*__": 37062, + ".emf": 37063, + "Ġìľ": 37064, + "/themes": 37065, + "ĠNine": 37066, + ".One": 37067, + "ĠEmbed": 37068, + "Ġfaz": 37069, + "uations": 37070, + "Ġprivately": 37071, + "Ġling": 37072, + "[F": 37073, + "ushi": 37074, + "Ġlaunches": 37075, + "(KEY": 37076, + "GMT": 37077, + "Ġaiming": 37078, + "patible": 37079, + "ĠBiden": 37080, + "iw": 37081, + "ĠDegree": 37082, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 37083, + "Ġ$('<": 37084, + "ários": 37085, + "toUpperCase": 37086, + "ìłľ": 37087, + "ĠEUR": 37088, + "Ġoversight": 37089, + "Ġtablesp": 37090, + "Updates": 37091, + ".makedirs": 37092, + "Ġhumidity": 37093, + "/template": 37094, + "Always": 37095, + "(IS": 37096, + "_cert": 37097, + "Dig": 37098, + "Ġunderway": 37099, + "orton": 37100, + "ĠHurricane": 37101, + "Ġspends": 37102, + "ĠSegment": 37103, + "Ġflies": 37104, + "ĠToggle": 37105, + "ĠLynch": 37106, + "Ġsenses": 37107, + "ĠKos": 37108, + "setEnabled": 37109, + "istically": 37110, + "Ġtester": 37111, + "Ġadministrators": 37112, + "Ġtagged": 37113, + "Ðĵ": 37114, + "Ġshortcut": 37115, + "ĠResolution": 37116, + "Ġsupervision": 37117, + "ĠAshley": 37118, + "Tracking": 37119, + "ulatory": 37120, + "andel": 37121, + "isten": 37122, + "Ġunre": 37123, + "(diff": 37124, + "ANTS": 37125, + "Ġrider": 37126, + "ĠsÄħ": 37127, + ".Series": 37128, + "_orders": 37129, + "ORIZONTAL": 37130, + "Ġretention": 37131, + "ãĢĤčĊčĊ": 37235, + "Ġdiagonal": 37236, + "ĠCancellationToken": 37237, + "_Internal": 37238, + "Ġruin": 37239, + ".Qt": 37240, + "ocratic": 37241, + "Tel": 37242, + "ĠAnswers": 37243, + "matic": 37244, + "Ġxp": 37245, + "atem": 37246, + "_jobs": 37247, + "_any": 37248, + "Ġseniors": 37249, + "Ġlandmark": 37250, + "ĠQList": 37251, + "Ġmaneu": 37252, + "otify": 37253, + "/\";Ċ": 37254, + "/server": 37255, + "ĠPhilosoph": 37256, + "utenant": 37257, + "(io": 37258, + "hz": 37259, + "Ġauthenticated": 37260, + "dv": 37261, + "-Compatible": 37262, + "Originally": 37263, + ",function": 37264, + "ãĢĤčĊ": 37265, + "ĠRepresentative": 37266, + "asily": 37267, + "ircuit": 37268, + ".dt": 37269, + "(math": 37270, + ".Marshal": 37271, + "[,": 37272, + "ĠCities": 37273, + "_turn": 37274, + "|)Ċ": 37275, + "Ġcantidad": 37276, + "alter": 37277, + "ĉui": 37278, + "ĠNebraska": 37279, + "Ġskirt": 37280, + ".bg": 37281, + "SharedPreferences": 37282, + "(style": 37283, + "Ġgrief": 37284, + "gew": 37285, + "Ġsafeg": 37286, + "olang": 37287, + "_lists": 37288, + "ìĽ": 37289, + "Ġgranite": 37290, + "Ġhottest": 37291, + ".jdbc": 37292, + ".Customer": 37293, + "Ġâī¤": 37294, + "Ġwaar": 37295, + "_scene": 37296, + "+'/": 37297, + "ĠJTextField": 37298, + "Ġseating": 37299, + "Ġwears": 37300, + "Ġ`/": 37301, + "Cases": 37302, + "ĠYoutube": 37303, + "ım": 37304, + "Ġbalcon": 37305, + ",G": 37306, + "MetaData": 37307, + "-price": 37308, + "SCR": 37309, + "Unity": 37310, + "Ġtrunk": 37311, + "={`${": 37312, + "Ġearthquake": 37313, + "Partial": 37314, + "Ġsubst": 37315, + "Ġelimin": 37316, + "=\"'.": 37317, + "//*[@": 37318, + "Ġsupervisor": 37319, + "vrolet": 37320, + "_article": 37321, + "Ġpane": 37322, + "bio": 37323, + "Ġmotors": 37324, + "NM": 37325, + "Frank": 37326, + "Ġonion": 37327, + "-word": 37328, + "ItemClickListener": 37329, + "Ġbrit": 37330, + "endencies": 37331, + "Computer": 37332, + "_running": 37333, + "(day": 37334, + "-he": 37335, + "(named": 37336, + "ĠSach": 37337, + "оÑĩ": 37338, + "campaign": 37339, + ".Abstract": 37340, + "(wrapper": 37341, + ".pay": 37342, + "Ġuw": 37343, + "Geo": 37344, + "rails": 37345, + "/select": 37346, + "ichte": 37347, + "sons": 37348, + "EVENT": 37349, + "Ġaliment": 37350, + "Providers": 37351, + "Await": 37352, + "_INTERVAL": 37353, + ".off": 37354, + "Ġgluten": 37355, + "_cloud": 37356, + "Ġwen": 37357, + ".extract": 37358, + "ĉbutton": 37359, + "/MM": 37360, + "Party": 37361, + "Ġdemographic": 37362, + "_errno": 37363, + "Ġhiking": 37364, + "('')Ċ": 37365, + "\",@\"": 37366, + "Ġwit": 37367, + "rá": 37368, + "ologie": 37369, + "ĠStyles": 37370, + "ĠBrowserModule": 37371, + ".RequestMapping": 37372, + "icans": 37373, + "PAGE": 37374, + "creation": 37375, + "ĠFerguson": 37376, + "uded": 37377, + "numbers": 37378, + "ĠGTK": 37379, + "Ġpresentations": 37380, + "ĠBobby": 37381, + "_span": 37382, + "estyle": 37383, + "Ġillegally": 37384, + "abela": 37385, + "Ġbattlefield": 37386, + "capacity": 37387, + "terror": 37388, + "]\");Ċ": 37389, + "Ġwarrior": 37390, + "leader": 37391, + "ĠDBG": 37392, + "ĠRevenue": 37393, + "Ġvigil": 37394, + "Ġcounterparts": 37395, + "(Error": 37396, + "ACTER": 37397, + "Ġheeft": 37398, + "Ġselections": 37399, + "zeug": 37400, + "tom": 37401, + "-two": 37402, + ".;Ċ": 37403, + "_statement": 37404, + "ĠAid": 37405, + "ĠVul": 37406, + "_rgb": 37407, + "Ġprizes": 37408, + "Ġeditable": 37409, + "ĉform": 37410, + "ını": 37411, + ".decor": 37412, + "Demo": 37413, + "lices": 37414, + "Ġenctype": 37415, + "ratulations": 37416, + "ĠROS": 37417, + "_chars": 37418, + "ĠJahr": 37419, + "partial": 37420, + "ÑĥÑĤ": 37421, + "ĠReceive": 37422, + "ĠLands": 37423, + "APTER": 37424, + "Ġchopped": 37425, + "..\"": 37426, + "ĠAnaly": 37427, + "ĠUID": 37428, + "ĠRadeon": 37429, + "ĠBee": 37430, + "Ġunm": 37431, + ">M": 37432, + ".findall": 37433, + "Tokenizer": 37434, + "ĠWHAT": 37435, + "Ġsj": 37436, + "Drawing": 37437, + "Ess": 37438, + "OND": 37439, + "Ĭ¶": 37440, + "(packet": 37441, + "âĢĶbut": 37442, + "Invocation": 37443, + "ĠNuclear": 37444, + "?;Ċ": 37445, + "Ġgrandes": 37446, + "ĠCrypt": 37447, + "remark": 37448, + "Ġ'../../../../": 37449, + "Ġinability": 37450, + "magic": 37451, + "cats": 37452, + "Ġsimulate": 37453, + ":${": 37454, + "inflate": 37455, + "Ġener": 37456, + ":NO": 37457, + "iples": 37458, + "Ġmerit": 37459, + "ĠRated": 37460, + "Ġglue": 37461, + "/blog": 37462, + "Ġgren": 37463, + "Ġthrilled": 37464, + ".CH": 37465, + "uncan": 37466, + "ĠPRIMARY": 37467, + "Ġpersec": 37468, + "Ġfeared": 37469, + ".MIN": 37470, + "ĠTheater": 37471, + "éĴ": 37472, + "ategorie": 37473, + "段": 37474, + "Ġappetite": 37475, + "square": 37476, + "ĠAlexand": 37477, + ".UserId": 37478, + "_gt": 37479, + "_enter": 37480, + "Ġgraduates": 37481, + "FragmentManager": 37482, + "Authorize": 37483, + "-NLS": 37484, + "(My": 37485, + "Ġtriumph": 37486, + "usting": 37487, + "_PARAMS": 37488, + "Characters": 37489, + "(:,:,": 37490, + "_BUILD": 37491, + "MHz": 37492, + "Ġwashed": 37493, + "Ġuncle": 37494, + "Steve": 37495, + "ardown": 37496, + "${": 37680, + "_confirmation": 37681, + "Ġtrophy": 37682, + "Works": 37683, + "ĠElectronics": 37684, + "ĠMediterranean": 37685, + "_metrics": 37686, + "Ġannouncing": 37687, + "ĠDAY": 37688, + "_proto": 37689, + "Ġpear": 37690, + "baseUrl": 37691, + "ĉĉĉĉĉĉĉĉĊ": 37692, + "Ġcoordination": 37693, + ":N": 37694, + ".animate": 37695, + "ĠCotton": 37696, + "_hit": 37697, + "âľ": 37698, + "Ġjetzt": 37699, + "ifter": 37700, + "(fields": 37701, + "ownload": 37702, + "ificacion": 37703, + ".cuda": 37704, + "ĠLiu": 37705, + ">equals": 37706, + "ĠAce": 37707, + "ÑĢам": 37708, + "ĠSuperman": 37709, + "ĠGarcia": 37710, + "Ġarrests": 37711, + "agar": 37712, + "Ġ{})": 37713, + "Ġmacros": 37714, + "roupe": 37715, + "être": 37716, + "Ġtwisted": 37717, + "struments": 37718, + "_(\"": 37719, + "_vertices": 37720, + "ĠTransition": 37721, + "ик": 37722, + "[max": 37723, + "mind": 37724, + "ĠaccessToken": 37725, + "Ġunle": 37726, + "mus": 37727, + "cop": 37728, + "ĠFactor": 37729, + "Ġconced": 37730, + "Ġretr": 37731, + ".linalg": 37732, + "-slider": 37733, + "obl": 37734, + "_StaticFields": 37735, + "Ġzombie": 37736, + "selling": 37737, + "Ġchap": 37738, + "Ġshaking": 37739, + "ĠTranslate": 37740, + "ĠAmsterdam": 37741, + "ĠETH": 37742, + "_EXTERN": 37743, + "kd": 37744, + "_disc": 37745, + "Ġpreceding": 37746, + "Ġprix": 37747, + "ObjectName": 37748, + "_modified": 37749, + "ardware": 37750, + "Ġ?>\">": 37751, + "ĠDW": 37752, + "`${": 37753, + "Ġ?>\">ĊĊ": 37859, + "Ġspinning": 37860, + "_pending": 37861, + "Matchers": 37862, + ".Keys": 37863, + "ĠPV": 37864, + "enus": 37865, + "antis": 37866, + "Ġdiscard": 37867, + "Ġhaul": 37868, + "Ġempir": 37869, + "Ġpathway": 37870, + "Ġoak": 37871, + "мен": 37872, + "-induced": 37873, + "Ġimpair": 37874, + "ĠCalgary": 37875, + ".isHidden": 37876, + "dz": 37877, + "_include": 37878, + "Ġgm": 37879, + "Ġ'('": 37880, + "PY": 37881, + "uggestions": 37882, + "Ġcommodity": 37883, + "cro": 37884, + "/sub": 37885, + "ĠgetInstance": 37886, + "ĠLegacy": 37887, + "ĠKil": 37888, + "Bal": 37889, + "(short": 37890, + "Inform": 37891, + "+x": 37892, + "*r": 37893, + "ĠHopefully": 37894, + "orate": 37895, + "Ġmachen": 37896, + "Ġtreaty": 37897, + "ĠOri": 37898, + ".public": 37899, + "-horizontal": 37900, + "Ġtactic": 37901, + "Ġbord": 37902, + "wares": 37903, + "Ġammo": 37904, + "ĠLists": 37905, + "Ġequations": 37906, + "/her": 37907, + "ĠNSW": 37908, + "Bounding": 37909, + "_Collections": 37910, + "Ġavail": 37911, + ".DropDown": 37912, + "è°": 37913, + "Ġhh": 37914, + "ĠlÃł": 37915, + ".pb": 37916, + "Ġmemorial": 37917, + "ĠATTR": 37918, + "Ġexhausted": 37919, + "Ġtsp": 37920, + "ĉredirect": 37921, + "Ġlikewise": 37922, + "STER": 37923, + "Ljava": 37924, + "Ġcondemned": 37925, + "ocaust": 37926, + "(strict": 37927, + "Ġexempt": 37928, + "Ġsms": 37929, + "Ġexagger": 37930, + "SYS": 37931, + "Ġlounge": 37932, + ":^": 37933, + "Ġtodd": 37934, + "deb": 37935, + "atorial": 37936, + "ĠPorter": 37937, + "Ġtuition": 37938, + "Ġexempl": 37939, + "Ġparen": 37940, + ".lineTo": 37941, + "Ġkidney": 37942, + "Ġça": 37943, + "Ġcui": 37944, + "ï¼Į请": 37945, + "XC": 37946, + "Ġmoż": 37947, + "Ġnominated": 37948, + "lung": 37949, + "ImGui": 37950, + "ĠBuzz": 37951, + "Ġstereo": 37952, + "portal": 37953, + "resas": 37954, + "Ġklass": 37955, + "Ġdrafted": 37956, + "Ġprojectile": 37957, + "/gpl": 37958, + "(parameters": 37959, + "*)Ċ": 37960, + "Ġassisted": 37961, + "ĠNSInteger": 37962, + "sitemap": 37963, + ":nth": 37964, + ".Views": 37965, + ".ArgumentParser": 37966, + "Ġmeer": 37967, + "zier": 37968, + "ĠDig": 37969, + "Ċ": 38036, + "Ġplag": 38037, + "pine": 38038, + "Ġblanket": 38039, + "Ġ:-": 38643, + "Ġlcd": 38644, + "---------------": 38645, + "(\"\"": 38646, + "Ġtactical": 38647, + "ĠRonald": 38648, + "extr": 38649, + "ĠFest": 38650, + "Ġfuer": 38651, + "-navigation": 38652, + "Ġkb": 38653, + "ghost": 38654, + "ĠhandleChange": 38655, + "_cls": 38656, + "()!=": 38657, + "Comparator": 38658, + ".vm": 38659, + "ĠCox": 38660, + "_review": 38661, + "/@": 38662, + "_cookie": 38663, + "Ġrecognised": 38664, + "ldap": 38665, + "Threads": 38666, + "ĠSexual": 38667, + "ĠBearing": 38668, + "(SQL": 38669, + "Ġxr": 38670, + "Ġthigh": 38671, + "URLConnection": 38672, + "ĠSUV": 38673, + "ĠmContext": 38674, + "Ġincidence": 38675, + "ĠEste": 38676, + ".sup": 38677, + "_te": 38678, + "(EXIT": 38679, + "CMD": 38680, + "/\">": 38681, + "Almost": 38682, + "ĠUne": 38683, + "Ġanderen": 38684, + "ĠSingleton": 38685, + "Ġbore": 38686, + "Think": 38687, + "Ġnarc": 38688, + "]initWith": 38689, + "_shop": 38690, + "(strategy": 38691, + "!',": 38692, + "herits": 38693, + "ĠDesk": 38694, + "_machine": 38695, + ".netty": 38696, + "ında": 38697, + "=<": 38698, + "ĠQR": 38699, + "ĠSidebar": 38700, + ".splitContainer": 38701, + "ĠonSuccess": 38702, + "Ġmonkey": 38703, + "Enjoy": 38704, + "(nodes": 38705, + "pectrum": 38706, + "Ġ(*(": 38707, + "ĉUINT": 38708, + ",height": 38709, + "ĠNetworks": 38710, + ".tail": 38711, + ".linspace": 38712, + "Ġ\"...": 38713, + "Listen": 38714, + "Æ¡": 38715, + ".Channel": 38716, + "-defined": 38717, + "Repeat": 38718, + "adjust": 38719, + "ERM": 38720, + "_application": 38721, + ".assertNotNull": 38722, + "-stream": 38723, + "Ġrabbit": 38724, + "Ġpositioning": 38725, + "Ġwoke": 38726, + "Ġfing": 38727, + "Ġmultiplayer": 38728, + "Ġregistering": 38729, + "until": 38730, + "Ã¥n": 38731, + "(::": 38732, + "ussions": 38733, + "Ġpotato": 38734, + "ĠEquals": 38735, + ".Sup": 38736, + "/apache": 38737, + "Ġ(=": 38738, + ".\")": 38739, + ".ptr": 38740, + "ĠSpeech": 38741, + ".clip": 38742, + "ĠGabriel": 38743, + "Ġmusician": 38744, + "/issues": 38745, + ".shop": 38746, + "ĠHier": 38747, + "_RET": 38748, + "_bucket": 38749, + "ãĥ¡": 38750, + "avs": 38751, + "Ġroz": 38752, + "flower": 38753, + "WriteBarrier": 38754, + "ĠMilan": 38755, + "Ġlegislature": 38756, + "ĠDoll": 38757, + "Ġproving": 38758, + ".concatenate": 38759, + "âķIJ": 38760, + "Ġgchar": 38761, + "cdnjs": 38762, + "bles": 38763, + "ĠListing": 38764, + "ло": 38765, + ".xrLabel": 38766, + "ĠSak": 38767, + "justice": 38768, + "ĠValentine": 38769, + "unless": 38770, + "Ġpiger": 38771, + "(run": 38772, + "Ġtestified": 38773, + "ANA": 38774, + "ĠRemoves": 38775, + "))));Ċ": 38776, + "recated": 38777, + "ĠRuntimeMethod": 38778, + "Ġconqu": 38779, + "ãĤ¢": 38780, + "Ġtissues": 38781, + "ailer": 38782, + "été": 38783, + "-Star": 38784, + "Ġflames": 38785, + ".setIcon": 38786, + "Ġsupern": 38787, + "Ġvagina": 38788, + "-variable": 38789, + "Ġwellness": 38790, + "CUR": 38791, + "Ġbelle": 38792, + ".getRequest": 38793, + "Ġpoco": 38794, + "benh": 38795, + "agens": 38796, + "Ġspill": 38797, + "ĠJur": 38798, + "Ġdispatcher": 38799, + "ного": 38800, + "emonic": 38801, + "(dirname": 38802, + "ĠÐĶ": 38803, + "Ġpasse": 38804, + "Ġganz": 38805, + "ricing": 38806, + "EU": 38807, + "Ġmujeres": 38808, + "essen": 38809, + ".attribute": 38810, + "jj": 38811, + "ĉĉĠĊ": 38812, + "[^": 38813, + "Ġstrtolower": 38814, + "lexer": 38815, + "ectar": 38816, + "hotel": 38817, + ".square": 38818, + "Ġrall": 38819, + "Ġlowered": 38820, + "handled": 38821, + "Market": 38822, + "ĠUses": 38823, + "ivas": 38824, + ".Business": 38825, + "ãģĹãģ¦": 38826, + "DIV": 38827, + "Ġwasted": 38828, + "Ġavoir": 38829, + "êm": 38830, + "_ACCOUNT": 38831, + ".et": 38832, + "ĉSDL": 38833, + "kap": 38834, + "Ġfox": 38835, + "uppet": 38836, + "{},Ċ": 38837, + "\",'": 38838, + "Favorite": 38839, + "PEND": 38840, + "ĠAES": 38841, + "}),": 38842, + "Ġdeduction": 38843, + "ĠpolÃŃt": 38844, + "ĠcomponentWill": 38845, + "ĠTelerik": 38846, + "_SELF": 38847, + "Ġmuse": 38848, + "Craft": 38849, + "Ġdens": 38850, + "ि": 38851, + "(tp": 38852, + "Ġtasty": 38853, + "Ġbalances": 38854, + "Ġdedication": 38855, + "ĠWallace": 38856, + "Ġunlaw": 38857, + "\\\">\\": 38858, + "Ġmum": 38859, + "-update": 38860, + "emente": 38861, + "Ġsoda": 38862, + "Republic": 38863, + "asmine": 38864, + "éric": 38865, + "(Status": 38866, + "ĠJsonConvert": 38867, + "ĠDisk": 38868, + ".Redirect": 38869, + "Ġfilming": 38870, + "/mol": 38871, + "Ro": 38872, + "Ġville": 38873, + "Ġtrabaj": 38874, + "Ġsynthesis": 38875, + "rega": 38876, + "Ġrl": 38877, + "Scheduler": 38878, + "ISHED": 38879, + "currentUser": 38880, + "(errors": 38881, + "'h": 38882, + "_bot": 38883, + "ximo": 38884, + "ĠUSART": 38885, + "_super": 38886, + "_DECREF": 38887, + "ной": 38888, + "_ROW": 38889, + "Ġpromotes": 38890, + "ĠTA": 38891, + "Ġhoras": 38892, + "ĠRepresents": 38893, + "Ġnameof": 38894, + "ĠExc": 38895, + "ĠGarage": 38896, + "Ġseine": 38897, + ",#": 38898, + "Ġherb": 38899, + "/resources": 38900, + "Ġpleaded": 38901, + ".radioButton": 38902, + "Ġæĺ": 38903, + "Ops": 38904, + "ĠNest": 38905, + "cstring": 38906, + "ĠDefence": 38907, + "Ġrefere": 38908, + "_leaf": 38909, + "Ġrevelation": 38910, + "ë§": 38911, + ".executeUpdate": 38912, + "_WORLD": 38913, + "Ġexpans": 38914, + "(\"\\\"": 38915, + "jab": 38916, + "Ġdoubts": 38917, + "ĠGeometry": 38918, + "Ġintroduces": 38919, + "Ġsenators": 38920, + "Ġcanal": 38921, + ".helper": 38922, + "ĠBiology": 38923, + "_SENS": 38924, + ".previous": 38925, + "-touch": 38926, + "abit": 38927, + "Ġimpacted": 38928, + "Ġbrackets": 38929, + ".direct": 38930, + "accum": 38931, + "Ġtestosterone": 38932, + "ĉaction": 38933, + "ĠChance": 38934, + "Ġpeaks": 38935, + "CppCodeGenWriteBarrier": 38936, + "Ġunbelie": 38937, + "_press": 38938, + ".Rel": 38939, + "angled": 38940, + "/templates": 38941, + "-->čĊ": 38942, + "lime": 38943, + "Ġsufficiently": 38944, + "_nt": 38945, + "Expand": 38946, + ".isfile": 38947, + "ĠisEmpty": 38948, + "Ġqt": 38949, + "Ġmulher": 38950, + "acob": 38951, + "George": 38952, + "常": 38953, + "Ġassim": 38954, + "aso": 38955, + "Ġcomprised": 38956, + "OV": 38957, + "(CONFIG": 38958, + "ĉwriter": 38959, + "Ġdesp": 38960, + "Ġtenure": 38961, + "(cr": 38962, + ".pool": 38963, + "ĠBrend": 38964, + "Ġcensor": 38965, + "(timeout": 38966, + "Ġplea": 38967, + ".Wrap": 38968, + "Ġtightly": 38969, + "ĠWere": 38970, + "ĠIgnore": 38971, + "abei": 38972, + "Ġbridges": 38973, + "Ġcondemn": 38974, + "Ġsimplicity": 38975, + "Ġroutinely": 38976, + "Ġblacks": 38977, + "jb": 38978, + "ĠPit": 38979, + "Utf": 38980, + "Ġ/Ċ": 38981, + "reload": 38982, + "ĠsetObject": 38983, + "/global": 38984, + "Ġfatty": 38985, + "Ġsocks": 38986, + "Couldn": 38987, + "Ġerotisk": 38988, + "æĿ¡": 38989, + "ĠPressure": 38990, + "ĠMaz": 38991, + "npos": 38992, + "tolower": 38993, + "ĠEQ": 38994, + "uteur": 38995, + "ĠMoment": 38996, + "Ġeta": 38997, + "{{--": 38998, + "Ġgraphs": 38999, + "ĠGuar": 39000, + "rine": 39001, + "(--": 39002, + "ĠHttpStatus": 39003, + "(student": 39004, + "*np": 39005, + "Ġrailway": 39006, + "Ġasynchronous": 39007, + "_vm": 39008, + "'],'": 39009, + ",text": 39010, + "merchant": 39011, + "(Guid": 39012, + "ĠGra": 39013, + "ixer": 39014, + "fetchAll": 39015, + ".addListener": 39016, + "flip": 39017, + "*$": 39018, + ">(),": 39019, + "Ġsunlight": 39020, + "assigned": 39021, + "Ġabc": 39022, + "ĠCOLUMN": 39023, + "ĠðŁĻĤĊĊ": 39024, + ")...": 39025, + "Ġensemble": 39026, + "Ġnewline": 39027, + "_SINGLE": 39028, + "iedad": 39029, + "Ġdarker": 39030, + "ormap": 39031, + "Ġlion": 39032, + "plits": 39033, + "Ġillustration": 39034, + "ĠIEEE": 39035, + "Ġvista": 39036, + "ousands": 39037, + "*******": 39038, + "ĠTommy": 39039, + "Ġhue": 39040, + "Sel": 39041, + "Ġaura": 39042, + "ĠTherapy": 39043, + "Ġanimator": 39044, + ".constraints": 39045, + "Ġvague": 39046, + "(\"\")": 39047, + "Ġvillain": 39048, + "Ġblessing": 39049, + "ĠstringBuilder": 39050, + "ĠMisc": 39051, + "ĠDIR": 39052, + "fax": 39053, + "-node": 39054, + "ĠWalking": 39055, + "ĠAU": 39056, + "sess": 39057, + "Ġgrill": 39058, + "VERTISE": 39059, + "ĠFoods": 39060, + "Ġtournaments": 39061, + "Ãĵ": 39062, + "ĠMarsh": 39063, + "Ġwonders": 39064, + "Longitude": 39065, + ".CommandText": 39066, + "=input": 39067, + "_encoder": 39068, + "pageSize": 39069, + "ĠgetState": 39070, + ">>Ċ": 39071, + ".grey": 39072, + "pod": 39073, + "Ġreadings": 39074, + "Ġreconsider": 39075, + "Startup": 39076, + "Ġexcer": 39077, + ".balance": 39078, + "_cycle": 39079, + "_Time": 39080, + "LOCAL": 39081, + "ĠEFI": 39082, + "ĠReyn": 39083, + ".setForeground": 39084, + "byn": 39085, + "Ġdisconnected": 39086, + "ACTIVE": 39087, + "Ġembedding": 39088, + "ickers": 39089, + "Ġsurroundings": 39090, + "*c": 39091, + "Ġgarant": 39092, + "Ġbf": 39093, + "Ġwipe": 39094, + "Ġä¸ĭ": 39095, + "_TRA": 39096, + "adox": 39097, + "çķ": 39098, + "Ġsucks": 39099, + "ĠSongs": 39100, + "ĠAssociates": 39101, + "ĠBald": 39102, + "ĠBrett": 39103, + "venile": 39104, + "Ġvt": 39105, + "Ġinade": 39106, + "Ġresigned": 39107, + "ĠGlenn": 39108, + ".pattern": 39109, + ".DataBind": 39110, + "Ñĥм": 39111, + "LayoutInflater": 39112, + "chet": 39113, + "ĠTestament": 39114, + ".ms": 39115, + "Ġpav": 39116, + "ĠReactDOM": 39117, + "urdy": 39118, + "ADATA": 39119, + "Mu": 39120, + "/actions": 39121, + "ĠJs": 39122, + "_extract": 39123, + "ĠBring": 39124, + ":id": 39125, + "strt": 39126, + "ivation": 39127, + "Ġoutright": 39128, + "azu": 39129, + "loyment": 39130, + "иÑı": 39131, + "aldo": 39132, + "ĠPublisher": 39133, + "Education": 39134, + "Palette": 39135, + "_drv": 39136, + "Ġ($(": 39137, + "ĠAnda": 39138, + "Ġremedy": 39139, + "Ġinconsistent": 39140, + "tection": 39141, + "Ġregulators": 39142, + "Ġshortest": 39143, + "(pair": 39144, + "ĠInstallation": 39145, + "Ġdefendants": 39146, + "Ġ();": 39147, + "-large": 39148, + "Mel": 39149, + "Ġthreaten": 39150, + "нÑı": 39151, + "Ġfetish": 39152, + "otine": 39153, + "_dic": 39154, + "Ġ<$": 39155, + "Ġstagger": 39156, + "spi": 39157, + "$response": 39158, + "Serv": 39159, + "-born": 39160, + "jos": 39161, + "ĉimg": 39162, + "ĉWHERE": 39163, + "_lt": 39164, + "å½ĵ": 39165, + ".cost": 39166, + "ĠTue": 39167, + ".labels": 39168, + "ĠLV": 39169, + "wcsstore": 39170, + "ĠJesse": 39171, + "ห": 39172, + "Trade": 39173, + "Ġpredecessor": 39174, + "ëĤ": 39175, + "finally": 39176, + "_general": 39177, + "oggler": 39178, + "_REGION": 39179, + "nement": 39180, + "Ġblogger": 39181, + "ĠHarbor": 39182, + "ĠDataset": 39183, + "[w": 39184, + "Ġattendees": 39185, + ".ico": 39186, + "maximum": 39187, + ".Unlock": 39188, + "_SYNC": 39189, + "ágina": 39190, + "Ġdowns": 39191, + "ĠWii": 39192, + "])/": 39193, + "Ġkicking": 39194, + "unication": 39195, + "ĠDAC": 39196, + "ĠIDS": 39197, + "ĠRental": 39198, + "ĠcurrentTime": 39199, + "Ġvaccines": 39200, + "ĠDevil": 39201, + "Ġnors": 39202, + "_mouse": 39203, + "urrection": 39204, + "(no": 39205, + "Ġ>čĊ": 39206, + "Ġaggression": 39207, + "Ġbreeding": 39208, + ".symbol": 39209, + "iman": 39210, + "AbsolutePath": 39211, + "ĠWHO": 39212, + "_flush": 39213, + "-root": 39214, + "arna": 39215, + "&M": 39216, + "Ġfathers": 39217, + "ĠRocket": 39218, + "iveau": 39219, + "Ġwander": 39220, + "Ġcompos": 39221, + "ĠWarrior": 39222, + "ĠSeat": 39223, + "ĠClinic": 39224, + "_invoice": 39225, + "(dispatch": 39226, + "Producto": 39227, + "aturing": 39228, + "ossier": 39229, + "ĠMAY": 39230, + "Ġdagger": 39231, + "Ġsanitized": 39232, + "ĠRFC": 39233, + "Ġproph": 39234, + "Ġurine": 39235, + "Ġgrind": 39236, + "ĠExpanded": 39237, + "descripcion": 39238, + "-fw": 39239, + "ĠKerry": 39240, + "=name": 39241, + "Ġchk": 39242, + "Ġnationally": 39243, + "Ġthee": 39244, + "Inc": 39245, + "Ġ?>>": 39246, + ".RadioButton": 39247, + ".HttpServletResponse": 39248, + "/Y": 39249, + "ĉfield": 39250, + "Ġhomme": 39251, + "yper": 39252, + "Physical": 39253, + "=v": 39254, + "Ġdriv": 39255, + "ĠErrors": 39256, + "ĠcÄĥ": 39257, + "Death": 39258, + "ĠWINDOW": 39259, + "Ġpoet": 39260, + "ĠSharp": 39261, + "ĠImmutable": 39262, + "ĉcreate": 39263, + "Ġgeht": 39264, + "ĠReform": 39265, + "aiser": 39266, + "ĠInitialization": 39267, + "Ġimmunity": 39268, + ".compose": 39269, + "Ġlatency": 39270, + "ĠLebanon": 39271, + "ĠParad": 39272, + "Ġfuels": 39273, + "ĠExhib": 39274, + "coh": 39275, + "%\">Ċ": 39276, + "ĠCLI": 39277, + ")initWith": 39278, + "-Za": 39279, + "_CLEAR": 39280, + "regn": 39281, + "Ġfinances": 39282, + ".standard": 39283, + "_CATEGORY": 39284, + ".library": 39285, + "Ġtravelers": 39286, + "_wp": 39287, + "ĠEvaluation": 39288, + "starting": 39289, + "Ġ)),Ċ": 39290, + "episode": 39291, + "ĠVariant": 39292, + "Ġdaemon": 39293, + "ĠJulia": 39294, + "ĠNR": 39295, + "Ġdoubles": 39296, + "'": 39526, + "Ġqueryset": 39527, + ";}čĊ": 39528, + "ĠPopulation": 39529, + "utedString": 39530, + "resident": 39531, + "_FONT": 39532, + "ĠRespond": 39533, + "Ġobscure": 39534, + "Ġobservable": 39535, + "ĠContributors": 39536, + "kon": 39537, + "ĠMusk": 39538, + "exao": 39539, + "ĠTub": 39540, + "BootApplication": 39541, + "SOR": 39542, + ".Horizontal": 39543, + ".findBy": 39544, + ".power": 39545, + "Ġpositively": 39546, + "venience": 39547, + "ĠJong": 39548, + "Ġwhistle": 39549, + "ĠзнаÑĩ": 39550, + "Ġlending": 39551, + "Ġdestructive": 39552, + "ĠonDelete": 39553, + "authorization": 39554, + "();?>": 39555, + "_original": 39556, + "science": 39557, + "atra": 39558, + "?,?,": 39559, + "ĠAsc": 39560, + "Ġconvincing": 39561, + "$a": 39562, + "orgen": 39563, + "_Date": 39564, + "ĠProvide": 39565, + "Ġlonely": 39566, + ")'Ċ": 39567, + "exchange": 39568, + ";?>Ċ": 39569, + ".fast": 39570, + "Samples": 39571, + "London": 39572, + "'])čĊ": 39573, + "ĠIonic": 39574, + "Ġpesso": 39575, + "ĠKnights": 39576, + "ĠRaf": 39577, + "_attrs": 39578, + "Ġrepeal": 39579, + ">Main": 39580, + "ĠOrdered": 39581, + "_New": 39582, + "=\"\">\";Ċ": 39663, + "ĠSERVER": 39664, + "ĠHEADER": 39665, + "_velocity": 39666, + "ĠInvoke": 39667, + ".timestamps": 39668, + "Ġsulf": 39669, + "IQUE": 39670, + "Ġinhabitants": 39671, + "phins": 39672, + "azzo": 39673, + "Ġmono": 39674, + "Legend": 39675, + "Ġnonce": 39676, + "IFE": 39677, + ";\";Ċ": 39678, + "-create": 39679, + "\"\",Ċ": 39680, + "permit": 39681, + "ĠImmigration": 39682, + "Ġpathname": 39683, + "ffective": 39684, + "âĻĢâĻĢ": 39685, + "Ġexams": 39686, + "-event": 39687, + "ĠTill": 39688, + "[mid": 39689, + "FIX": 39690, + ";color": 39691, + "(Order": 39692, + "_traits": 39693, + "ĠorderBy": 39694, + "Ġsunt": 39695, + "ĠNicholas": 39696, + "ز": 39697, + "Ġsunny": 39698, + "iners": 39699, + "Ġaccessibility": 39700, + "ĠHB": 39701, + ".comp": 39702, + "ĉop": 39703, + "Ġminorities": 39704, + "etheus": 39705, + "Ġcollaborative": 39706, + "prit": 39707, + "HIR": 39708, + "Ġwraps": 39709, + "ĉdraw": 39710, + "god": 39711, + "ĠIX": 39712, + ".apps": 39713, + "ĠNM": 39714, + "Ġirrelevant": 39715, + "ĠTigers": 39716, + "Ġdiag": 39717, + "GV": 39718, + "ĠAccessories": 39719, + "kont": 39720, + "Ġsimplify": 39721, + "ĠFavorite": 39722, + "_tools": 39723, + "([]);Ċ": 39724, + "Ġtowers": 39725, + "Bes": 39726, + "Ġhunter": 39727, + "Ġsalon": 39728, + "(buff": 39729, + "ĉdebug": 39730, + "Ġmalware": 39731, + "Moving": 39732, + "-options": 39733, + ")+'": 39734, + "ĠLOVE": 39735, + "_SOCKET": 39736, + "_fin": 39737, + "ĠDelaware": 39738, + "Ġsheriff": 39739, + "-invalid": 39740, + "ĠFULL": 39741, + "Ġпод": 39742, + "elas": 39743, + "\"strings": 39744, + "ĠRepresentatives": 39745, + "surface": 39746, + "resolved": 39747, + "htdocs": 39748, + ")):čĊ": 39749, + "Ġpressures": 39750, + "Ġnorms": 39751, + "Ġpla": 39752, + "Ġsurname": 39753, + "Ġpostal": 39754, + "ĠDepart": 39755, + "Ġslaughter": 39756, + "orida": 39757, + "Ġhebben": 39758, + "Ġdesar": 39759, + "compact": 39760, + "_LANG": 39761, + "åIJĪ": 39762, + "opoly": 39763, + "_rad": 39764, + "ĠSTDMETHOD": 39765, + "Lazy": 39766, + "ĠĠĠĉ": 39767, + "...,": 39768, + "(web": 39769, + "ĠPont": 39770, + "Ġetwas": 39771, + "Ġupward": 39772, + "_hat": 39773, + "Ġ],ĊĊ": 39774, + "ĠbaseUrl": 39775, + "Ġworrying": 39776, + "-addon": 39777, + "(getClass": 39778, + "SPI": 39779, + "Ġcapturing": 39780, + ")},Ċ": 39781, + "Effects": 39782, + "Ġcompetent": 39783, + "Ġfoul": 39784, + "Ġsubscribing": 39785, + "ĠOBJECT": 39786, + "IXEL": 39787, + "bucks": 39788, + "(edge": 39789, + "(pass": 39790, + "ĠPeterson": 39791, + "Ġboobs": 39792, + "ĠDelay": 39793, + "_square": 39794, + "elim": 39795, + "oters": 39796, + "_PC": 39797, + "%E": 39798, + "onclick": 39799, + "ĠSVG": 39800, + "Ġtopped": 39801, + "Ġfist": 39802, + "smart": 39803, + "ĠRalph": 39804, + "(owner": 39805, + "jours": 39806, + "Ġbronze": 39807, + "ĠArgumentException": 39808, + "(original": 39809, + "_SCALE": 39810, + "_cp": 39811, + "Ġrecommends": 39812, + ".setStyle": 39813, + "Sure": 39814, + "LAND": 39815, + "Ġrepeating": 39816, + "Matt": 39817, + ".Visibility": 39818, + "Ġenterprises": 39819, + ".Setup": 39820, + "(scene": 39821, + "ĠReactive": 39822, + "urge": 39823, + "bw": 39824, + ".Put": 39825, + "persist": 39826, + ".cookie": 39827, + "ĠAudi": 39828, + "`s": 39829, + "supplier": 39830, + "(Form": 39831, + "¡": 39832, + "_so": 39833, + "ĮĢ": 39834, + "ĠLegion": 39835, + "tte": 39836, + "Nd": 39837, + "Loss": 39838, + "(attrs": 39839, + ".scatter": 39840, + "Ġgroom": 39841, + "Ġglimpse": 39842, + "Ġnails": 39843, + "Ġcumulative": 39844, + "Ġfazer": 39845, + "_services": 39846, + ".Num": 39847, + "ibilit": 39848, + "_resolution": 39849, + "ĠTx": 39850, + "uminium": 39851, + "opa": 39852, + ".schedule": 39853, + "smtp": 39854, + "à¸ķ": 39855, + "urry": 39856, + "ük": 39857, + "goog": 39858, + "_signature": 39859, + ".into": 39860, + "ĠSteps": 39861, + "Ġhomeowners": 39862, + "ĠNSURL": 39863, + "ĠPAC": 39864, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊĊ": 39865, + ">')Ċ": 39866, + "enh": 39867, + "Ġincap": 39868, + "$MESS": 39869, + "Ġmoins": 39870, + "ĠFi": 39871, + "Ġoffseason": 39872, + "pressions": 39873, + ">.Ċ": 39945, + "ĠGrass": 39946, + "ĠGoal": 39947, + "_pdf": 39948, + "Handlers": 39949, + "Ġstacks": 39950, + ".getFullYear": 39951, + "=[];Ċ": 39952, + "车": 39953, + ",V": 39954, + "(split": 39955, + "Ñĥнк": 39956, + "Ġbakeca": 39957, + "Ġ~/.": 39958, + "pez": 39959, + "tails": 39960, + "ĠGlen": 39961, + "ĠsetImage": 39962, + "ĠComic": 39963, + "BLOCK": 39964, + "ĉThis": 39965, + "oader": 39966, + "Ġcapitalist": 39967, + "_STEP": 39968, + "(Boolean": 39969, + "ĠCorrect": 39970, + "rina": 39971, + "Ġconcaten": 39972, + "å®ŀ": 39973, + "():ĊĊ": 39974, + "Ġunanim": 39975, + "lli": 39976, + "alars": 39977, + "-ne": 39978, + "Ġdivor": 39979, + "ĠKickstarter": 39980, + "]._": 39981, + "*'+": 40622, + "åĿĢ": 40623, + "acency": 40624, + "(URL": 40625, + "_half": 40626, + "=l": 40627, + "ĠlistView": 40628, + "(section": 40629, + ".toArray": 40630, + "+/": 40631, + "ĠRodriguez": 40632, + "istream": 40633, + "Ġeligibility": 40634, + "::-": 40635, + ".newInstance": 40636, + "PB": 40637, + "ĠAssets": 40638, + "ĠComposite": 40639, + "ĠLabs": 40640, + "ĠHamas": 40641, + "++);Ċ": 40642, + "Ġblk": 40643, + "ĠNeo": 40644, + "Luc": 40645, + "@login": 40646, + "Ġunaware": 40647, + ".met": 40648, + "_RELEASE": 40649, + "(ST": 40650, + "AMIL": 40651, + "rike": 40652, + "Ġ(){Ċ": 40653, + "(sprintf": 40654, + "ĠAccounts": 40655, + "ĠVIEW": 40656, + "ĠAj": 40657, + "ãĤ°": 40658, + "Ġwhisk": 40659, + "Ġidi": 40660, + "Ġrode": 40661, + "Ġihn": 40662, + "ĠElementary": 40663, + "Qty": 40664, + "Ġintriguing": 40665, + "Ġå¤": 40666, + "Jobs": 40667, + "ĉoffset": 40668, + "ĠAhmed": 40669, + "ĠTaliban": 40670, + "Ġèİ·åıĸ": 40671, + "Ġinjected": 40672, + ".Authentication": 40673, + "_linear": 40674, + ".Decimal": 40675, + "Ġapples": 40676, + "Ġshareholders": 40677, + "Ġbaked": 40678, + ".diff": 40679, + "ĠEddie": 40680, + "okers": 40681, + "Ġconfronted": 40682, + "voices": 40683, + "Ġtus": 40684, + "ĠSpin": 40685, + "NODE": 40686, + "_Un": 40687, + "CTX": 40688, + "/google": 40689, + "Temperature": 40690, + "Ġ'').": 40691, + "Ġmagnificent": 40692, + "ĠstartIndex": 40693, + "sembles": 40694, + "Anyone": 40695, + "zk": 40696, + "ehen": 40697, + "ĠDame": 40698, + ".strict": 40699, + "Ġreplaces": 40700, + "Ġlineback": 40701, + "Ġpushes": 40702, + "Ġcheek": 40703, + "ĠShi": 40704, + "_BYTES": 40705, + "REA": 40706, + "ản": 40707, + "_CONNECTION": 40708, + "Gateway": 40709, + "ĠTravis": 40710, + "ĠAX": 40711, + "ĠBasically": 40712, + "ĠUpgrade": 40713, + "àª": 40714, + "themes": 40715, + "ermo": 40716, + "kor": 40717, + "Female": 40718, + "_attach": 40719, + "ĠìĤ¬ìļ©": 40720, + "Ġpoz": 40721, + "==============Ċ": 40722, + "(symbol": 40723, + "ĠSector": 40724, + "__)ĊĊ": 40725, + "_padding": 40726, + "ï¼ļ\"": 40727, + "Ġfabs": 40728, + "Ġranged": 40729, + "setName": 40730, + "Ġperror": 40731, + "âĹ": 40732, + "ĠFileReader": 40733, + "Ġfulfilled": 40734, + "_Current": 40735, + "Ġdominate": 40736, + "Ġsmugg": 40737, + "PostMapping": 40738, + "_force": 40739, + "Ġbloc": 40740, + "ĠGiant": 40741, + "(video": 40742, + "ĠCU": 40743, + "SystemService": 40744, + "Ġelf": 40745, + "Ġkontakt": 40746, + "ëª": 40747, + "kees": 40748, + "gtk": 40749, + "ĠparamInt": 40750, + "Ġmarkup": 40751, + "uales": 40752, + "Ġaccounted": 40753, + "Ġgangbang": 40754, + "RYPT": 40755, + "ĠWrong": 40756, + "Ġcredited": 40757, + "ĠMESSAGE": 40758, + "Ġflaws": 40759, + "Ġbbw": 40760, + "Ġmetabolic": 40761, + "ĠOEM": 40762, + "/event": 40763, + "(Collectors": 40764, + "monton": 40765, + "appear": 40766, + "Ġopted": 40767, + "Ġcheat": 40768, + "Ġdav": 40769, + "ĠProceed": 40770, + "Ġê¸": 40771, + "anked": 40772, + "из": 40773, + "ansk": 40774, + "ĠHang": 40775, + "ĠCler": 40776, + "Ġdisgu": 40777, + "Ġcmap": 40778, + ".cljs": 40779, + "Ġaument": 40780, + "lez": 40781, + "ĠJoined": 40782, + "_received": 40783, + "Ġaerial": 40784, + "otel": 40785, + "Ġgreet": 40786, + "\"s": 40787, + "ĠGenesis": 40788, + "ĠCalif": 40789, + "panion": 40790, + "Ġtailored": 40791, + "mapping": 40792, + "andExpect": 40793, + ".track": 40794, + "atomy": 40795, + "ĠOw": 40796, + "ullah": 40797, + ".Yes": 40798, + "ĠSimpleName": 40799, + "dbh": 40800, + "'en": 40801, + "Ġnonsense": 40802, + "Ġphilosophical": 40803, + "(getContext": 40804, + "Ġisso": 40805, + "ĠACE": 40806, + "startDate": 40807, + "ĠbÄĻd": 40808, + "ĠAUTHOR": 40809, + "ĠGlobe": 40810, + "Ġinsects": 40811, + "_Al": 40812, + "ushing": 40813, + "è®°": 40814, + "/Home": 40815, + "ĠLocalDate": 40816, + "needed": 40817, + "hesive": 40818, + "Ġillusion": 40819, + "äºĮ": 40820, + "Ġtrat": 40821, + "xo": 40822, + "/detail": 40823, + "_MATCH": 40824, + "Ġbroadband": 40825, + "Ġwal": 40826, + "ĠIllegalStateException": 40827, + "IRECTION": 40828, + "Ġnortheast": 40829, + "esium": 40830, + "ĠCliente": 40831, + "ulance": 40832, + "nty": 40833, + "Ġtecn": 40834, + "Devices": 40835, + "Ġgrains": 40836, + "ĠOg": 40837, + "ĠSEL": 40838, + "udiant": 40839, + "Ġ++;Ċ": 40840, + "Ġexplanations": 40841, + "occo": 40842, + "Ġdiets": 40843, + "Ġcohort": 40844, + "(controller": 40845, + ".Iterator": 40846, + "-rich": 40847, + "rocess": 40848, + "GD": 40849, + "Ġcarbohydr": 40850, + "Ġfried": 40851, + "ĠEmployment": 40852, + "ìŀ¥": 40853, + "ĠLeonard": 40854, + "_${": 40855, + "quares": 40856, + "Ġcompanions": 40857, + "Ġparis": 40858, + "Ġstimulation": 40859, + "ĠZoo": 40860, + "Ġrelevance": 40861, + "ĠColour": 40862, + "Ġspear": 40863, + "otional": 40864, + "ĠLite": 40865, + "ĠKosten": 40866, + "Ġó": 40867, + "_attachment": 40868, + "orphic": 40869, + "Ġdamit": 40870, + "Ġdlg": 40871, + "Ġthrive": 40872, + "CHANGE": 40873, + "ĠApparently": 40874, + "Ġatual": 40875, + "Ġrooted": 40876, + "(images": 40877, + "awi": 40878, + "ariat": 40879, + "Ġcherry": 40880, + "STATIC": 40881, + "mnt": 40882, + "ĠUserId": 40883, + "illet": 40884, + "ĠHispanic": 40885, + "Ġnak": 40886, + "Ġcentro": 40887, + "Ġdims": 40888, + "_initialize": 40889, + "ık": 40890, + "ĠCenters": 40891, + "REN": 40892, + "Ġevolutionary": 40893, + "ĠTopics": 40894, + "_damage": 40895, + "emer": 40896, + "Ġrund": 40897, + "Ġpunished": 40898, + "Ġcubic": 40899, + "fair": 40900, + "[];ĊĊ": 40901, + "Ġinstantiate": 40902, + "Ġoversee": 40903, + "-delete": 40904, + "unteer": 40905, + "startTime": 40906, + "ĠPipeline": 40907, + "_GAME": 40908, + "ĠCir": 40909, + "ĉNull": 40910, + ".Formatting": 40911, + "ucumber": 40912, + "ĠRide": 40913, + "Ġzoo": 40914, + "Ġchecker": 40915, + "åIJĮ": 40916, + "=C": 40917, + "Ġgrit": 40918, + "\");//": 40919, + "_xy": 40920, + "ĠDeclaration": 40921, + "Ġcallable": 40922, + "Foo": 40923, + "ĠListItem": 40924, + "Ġinaccur": 40925, + "mlin": 40926, + "ĉData": 40927, + "Ġevolving": 40928, + "awan": 40929, + "Ġcafe": 40930, + "folk": 40931, + "_IDX": 40932, + "ĠAnything": 40933, + "ĠPalestine": 40934, + "ĠGridView": 40935, + "Ġcolony": 40936, + "ĠGermans": 40937, + "(+": 40938, + ".pid": 40939, + ".jsx": 40940, + "ĠSuperior": 40941, + "Christian": 40942, + "ĠLect": 40943, + "ĉGame": 40944, + "Ġinstrumental": 40945, + "Animations": 40946, + "дал": 40947, + "ĠMoses": 40948, + "ĉĉčĊĉĉčĊ": 40949, + "zs": 40950, + "kte": 40951, + "ä¸ļ": 40952, + "_DIST": 40953, + "bitmap": 40954, + "dB": 40955, + "Ġpersistence": 40956, + "ÑĢоÑģ": 40957, + "$l": 40958, + "Bron": 40959, + "Ġ{|": 40960, + "_chart": 40961, + "ĠConsum": 40962, + "Ġhemp": 40963, + "Ġ\"))Ċ": 40964, + "Ġattackers": 40965, + "Ġknowledgeable": 40966, + "Ġcet": 40967, + "Ġviruses": 40968, + "'I": 40969, + "Ġpitcher": 40970, + "Ġsweeping": 40971, + "=list": 40972, + "aptops": 40973, + ".depth": 40974, + "Ġinstructed": 40975, + "ĠRus": 40976, + "benhavn": 40977, + "Ġин": 40978, + "Sports": 40979, + "Ġonset": 40980, + "æĿĥ": 40981, + ".RED": 40982, + "_si": 40983, + "ĠPST": 40984, + ".onChange": 40985, + ">tag": 40986, + "ĠRoh": 40987, + "_character": 40988, + "ĠLaws": 40989, + "ĠBachelor": 40990, + "_swap": 40991, + ".reactivex": 40992, + "Ġrewarding": 40993, + "Medium": 40994, + "-[": 40995, + "ĠRecently": 40996, + "Joint": 40997, + "partition": 40998, + "ĠMinutes": 40999, + "Ġindo": 41000, + "Ġabsorbed": 41001, + "ĠGN": 41002, + "_IND": 41003, + "Ġsaber": 41004, + "Spawn": 41005, + "outputs": 41006, + "ĠJeffrey": 41007, + "Ġmedieval": 41008, + "hed": 41009, + "Guide": 41010, + "Ġpsycho": 41011, + "Ġglam": 41012, + "Elim": 41013, + "ädchen": 41014, + "_plain": 41015, + "ĠSau": 41016, + "-four": 41017, + "Ġanalyzing": 41018, + "QUERY": 41019, + "Ġtomato": 41020, + "_buttons": 41021, + "VEN": 41022, + ".setStatus": 41023, + ".Url": 41024, + "+ĊĊ": 41025, + "Ġcomplaining": 41026, + "degree": 41027, + "confirmed": 41028, + "Ġsubt": 41029, + "parsed": 41030, + "Ġtorque": 41031, + "Ġtroubled": 41032, + "ĠTARGET": 41033, + "Ġtrademarks": 41034, + "ĠCoordinate": 41035, + "ĠViv": 41036, + "Ġ//}ĊĊ": 41037, + "Ġaprès": 41038, + ".getPosition": 41039, + "(KeyCode": 41040, + "ĠSilva": 41041, + "Ġmeteor": 41042, + "Ġendorsement": 41043, + "Overview": 41044, + "ĠPoss": 41045, + ".Inject": 41046, + "Ġevenly": 41047, + "Ġvisualization": 41048, + "Ġwchar": 41049, + "ĠHDMI": 41050, + "Ġfunct": 41051, + "ickname": 41052, + "','','": 41053, + "Ġforwards": 41054, + "ManagedObject": 41055, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 41056, + "ĉserver": 41057, + "ĠOutlook": 41058, + "ĠChronicle": 41059, + "Ġdubbed": 41060, + "Ġdok": 41061, + "ĠWear": 41062, + ".AL": 41063, + "paren": 41064, + ".Interface": 41065, + "Interfaces": 41066, + ".cod": 41067, + "Ġdib": 41068, + ".Globalization": 41069, + "ĠAcademic": 41070, + "Ġassms": 41071, + "Autom": 41072, + "Ġlw": 41073, + "ĠNW": 41074, + "Ġ&&čĊ": 41075, + "Ġproblema": 41076, + "ĠManufacturing": 41077, + "limits": 41078, + "-mobile": 41079, + "Ġfilme": 41080, + "/map": 41081, + "Ġdoit": 41082, + "ĠInk": 41083, + "Ġsued": 41084, + ".arr": 41085, + "Ġundermin": 41086, + "ĠProc": 41087, + "crollView": 41088, + "__$": 41089, + "Ġsidewalk": 41090, + "(that": 41091, + "ื": 41092, + "[q": 41093, + "grammar": 41094, + "Ġtë": 41095, + "quito": 41096, + "Ġspiral": 41097, + "extended": 41098, + "Ġfocal": 41099, + "Ġdigging": 41100, + "pas": 41101, + "ĠTall": 41102, + ".proxy": 41103, + "itures": 41104, + "TRACT": 41105, + "ĠRealm": 41106, + "Ġfeder": 41107, + "Ġoriented": 41108, + "ĠAlternative": 41109, + "Ġowe": 41110, + "Ġsourced": 41111, + "inker": 41112, + ".det": 41113, + "Sep": 41114, + "ĠQui": 41115, + "ĠPalmer": 41116, + "(_,": 41117, + "samples": 41118, + "oyer": 41119, + "ullan": 41120, + "quez": 41121, + "Edges": 41122, + "Ġshout": 41123, + "ĠAchie": 41124, + "Ġhaar": 41125, + "_Construct": 41126, + "Ġpremature": 41127, + "Ġrevert": 41128, + "').Ċ": 41129, + "Ġschn": 41130, + "filtered": 41131, + "nullptr": 41132, + "Saved": 41133, + "itecture": 41134, + "CLA": 41135, + "Ġvl": 41136, + "stell": 41137, + "ĉMe": 41138, + "ĠLip": 41139, + "national": 41140, + "Ġwholly": 41141, + "Ġsprings": 41142, + ".Timer": 41143, + "ĉsrc": 41144, + "elsen": 41145, + "åħ¶": 41146, + "Ġcommunicating": 41147, + "ĠQuiz": 41148, + "Ġteng": 41149, + "Ġgez": 41150, + "ĠOutside": 41151, + ".Sign": 41152, + "(cs": 41153, + "Ġdisputes": 41154, + "ĠWeiss": 41155, + "annes": 41156, + ">No": 41157, + "ĠBach": 41158, + ".removeAll": 41159, + "refer": 41160, + "/dashboard": 41161, + "ĠAjax": 41162, + "IndexChanged": 41163, + "ĠWeak": 41164, + "'\"Ċ": 41165, + "Ġsights": 41166, + "accessToken": 41167, + "ĠJoi": 41168, + "(domain": 41169, + "ĉcv": 41170, + "Ġcontinuation": 41171, + "Ġplum": 41172, + "adir": 41173, + ".setMessage": 41174, + "Ġï¼Į": 41175, + "Ġswallow": 41176, + "ĠLamp": 41177, + "Ġqw": 41178, + "Ġuu": 41179, + "Coin": 41180, + "ubic": 41181, + "ĠDeals": 41182, + "race": 41183, + "Ġdictator": 41184, + "Ġmeme": 41185, + "turned": 41186, + "ĠJulie": 41187, + ".gridColumn": 41188, + "Ġpuppy": 41189, + "Ġpam": 41190, + "Ġ){čĊ": 41191, + "Ġinviting": 41192, + "Ġfrench": 41193, + "vim": 41194, + "Ġwrapping": 41195, + "Ġ#-}Ċ": 41196, + "([-": 41197, + "Early": 41198, + "Ġshiny": 41199, + ".faces": 41200, + "Ġrebell": 41201, + "abcdef": 41202, + "ält": 41203, + "Ġestimation": 41204, + "phys": 41205, + "losures": 41206, + "_REL": 41207, + "Ġexclusion": 41208, + "ĠSkype": 41209, + "weise": 41210, + "-stop": 41211, + "nothing": 41212, + "ĠEgg": 41213, + "isors": 41214, + "Richard": 41215, + "Ġcounseling": 41216, + "Ġcommem": 41217, + "ĠQMessageBox": 41218, + "ĠSynd": 41219, + "ĠFrost": 41220, + "ĠCompetition": 41221, + "ĠAwake": 41222, + "Ġted": 41223, + "iciones": 41224, + "ĠDevComponents": 41225, + "VERTISEMENT": 41226, + "otti": 41227, + ".runner": 41228, + "Ġuniquely": 41229, + ".flag": 41230, + "ĉrs": 41231, + "_generic": 41232, + "Ġ```Ċ": 41233, + "ACHINE": 41234, + "Ġmein": 41235, + "(Application": 41236, + "(br": 41237, + "Ġratios": 41238, + ":,": 41239, + "ĠXCTest": 41240, + "ustainable": 41241, + "-www": 41242, + "itles": 41243, + "_TEMP": 41244, + "Ġsyst": 41245, + "umericUpDown": 41246, + "ĉassertTrue": 41247, + "Ġwf": 41248, + ".peek": 41249, + "ĠBulg": 41250, + "Ġterrifying": 41251, + ".MODE": 41252, + "ĠGW": 41253, + "ár": 41254, + "Ġfic": 41255, + "Ġcommitments": 41256, + "-tech": 41257, + "ĠLiquid": 41258, + "opez": 41259, + "zheimer": 41260, + "aña": 41261, + "-media": 41262, + "(animated": 41263, + "_goal": 41264, + "Ġgum": 41265, + "ystone": 41266, + ".SET": 41267, + "ĠWend": 41268, + "setCellValue": 41269, + "Ġmsgs": 41270, + "cash": 41271, + "ALLOC": 41272, + "/aws": 41273, + "Ġmicrowave": 41274, + ".Pointer": 41275, + "ĉConsole": 41276, + "_sorted": 41277, + "ĠFilip": 41278, + "Prod": 41279, + "Ġ//!<": 41280, + "ingroup": 41281, + "Ġks": 41282, + "_TRI": 41283, + "Ġteaspoon": 41284, + "ĠATT": 41285, + "Ġrecovering": 41286, + "ĠGLOBAL": 41287, + ".Par": 41288, + "Ġ/>;Ċ": 41289, + "Ġmarble": 41290, + "ulators": 41291, + "ĠCycle": 41292, + "Ġherbs": 41293, + "_metric": 41294, + ")!": 41295, + "_CLOCK": 41296, + "_Button": 41297, + "Harry": 41298, + "è¿Ľ": 41299, + "Ġstrains": 41300, + "ĠAppBar": 41301, + "ĠChan": 41302, + "/video": 41303, + "Ġbam": 41304, + ".Progress": 41305, + "$f": 41306, + "lemen": 41307, + "Ġirregular": 41308, + "ĠDuncan": 41309, + "ĠMint": 41310, + "-video": 41311, + "া": 41312, + "ówn": 41313, + "ĠEMPTY": 41314, + "Ġstacked": 41315, + "ĠHA": 41316, + "_cut": 41317, + "Ġwherein": 41318, + "ĠWays": 41319, + "(counter": 41320, + "è¯ķ": 41321, + "FormGroup": 41322, + "Ġblew": 41323, + "courses": 41324, + "Ġproductos": 41325, + "rys": 41326, + "ĠRestr": 41327, + "Ġstyling": 41328, + ">s": 41329, + "Ġpiv": 41330, + "Ġitertools": 41331, + "getRepository": 41332, + "ĠIk": 41333, + "_devices": 41334, + "layui": 41335, + "Ġhalfway": 41336, + "Ġfranç": 41337, + "Ġtuning": 41338, + "OA": 41339, + "_Node": 41340, + "arde": 41341, + "Ġfierce": 41342, + "licted": 41343, + "#čĊ": 41344, + "Ġbreakthrough": 41345, + "ĠErik": 41346, + "Ġbride": 41347, + "Ġ.\"": 41348, + "culus": 41349, + "inside": 41350, + "ĠIndianapolis": 41351, + "ĠEE": 41352, + "Ġyog": 41353, + "urret": 41354, + ".fs": 41355, + ".grad": 41356, + "_cards": 41357, + "_accuracy": 41358, + "_epi": 41359, + "queda": 41360, + "/org": 41361, + "éªĮ": 41362, + "Ġcompte": 41363, + "))[": 41364, + "Outside": 41365, + "Greater": 41366, + "ĠRenderer": 41367, + ".actor": 41368, + "Accounts": 41369, + "Idle": 41370, + "_hours": 41371, + "erner": 41372, + "Joined": 41373, + "Ġmenj": 41374, + "requires": 41375, + "ĠOPER": 41376, + ".removeChild": 41377, + "ĉsp": 41378, + "Ġesse": 41379, + "rift": 41380, + "xFE": 41381, + "ĠShakespeare": 41382, + "____________": 41383, + "Ġbudgets": 41384, + "ModelState": 41385, + "fillable": 41386, + "-component": 41387, + "ocos": 41388, + "ĠBUTTON": 41389, + "/io": 41390, + ",out": 41391, + "sms": 41392, + "Thomas": 41393, + "ĠArmed": 41394, + "resume": 41395, + "Ġrotating": 41396, + "ĠVault": 41397, + "Ġseus": 41398, + ".(*": 41399, + "Ġamino": 41400, + "Ġ[]);ĊĊ": 41401, + "Ġprovoc": 41402, + "nox": 41403, + ".GetEnumerator": 41404, + "=======Ċ": 41405, + "æĸĻ": 41406, + "_scroll": 41407, + "Ġfilmed": 41408, + "ĠSoci": 41409, + "gap": 41410, + "gro": 41411, + "Vote": 41412, + "\"But": 41413, + "_RC": 41414, + "Animal": 41415, + "ÂĢ": 41416, + "ibile": 41417, + "Ġawaken": 41418, + "orest": 41419, + "inja": 41420, + "ĠIvan": 41421, + "(Command": 41422, + "Ġ*****": 41423, + "η": 41424, + "Ġkvinder": 41425, + "/helpers": 41426, + "_cases": 41427, + "tg": 41428, + "ìĦ¸": 41429, + "Registered": 41430, + "ĉpass": 41431, + "_digits": 41432, + "Ġcontour": 41433, + "Ġinfants": 41434, + "Ġjustification": 41435, + "ĠFortunately": 41436, + "Contr": 41437, + "ĠonCreateView": 41438, + "_SAMPLE": 41439, + "ĠallowNull": 41440, + "Ġnud": 41441, + "Ġfetched": 41442, + "_equ": 41443, + "ĠUnable": 41444, + "=\\\"\"": 41445, + ">{Ċ": 41446, + "Ġcommittees": 41447, + "istema": 41448, + "+\".": 41449, + "ÃŃan": 41450, + "mant": 41451, + "Ġsoutheast": 41452, + "ï¼ĮĊ": 41453, + "dialogs": 41454, + "PROJECT": 41455, + "charger": 41456, + "-port": 41457, + "(uuid": 41458, + ".export": 41459, + "Six": 41460, + "ĠRP": 41461, + "Prem": 41462, + "Ġconscience": 41463, + "ĠmarginRight": 41464, + "_distribution": 41465, + "yaml": 41466, + "resizing": 41467, + "Dock": 41468, + "ĠLocations": 41469, + "GY": 41470, + "Seed": 41471, + "BUFFER": 41472, + "ossip": 41473, + "ullen": 41474, + "Things": 41475, + "-self": 41476, + ".poll": 41477, + "PLAYER": 41478, + "Ġå®": 41479, + "GROUP": 41480, + "ĠAway": 41481, + "Ġgospel": 41482, + "xfd": 41483, + "Mary": 41484, + "ĠPortable": 41485, + "TURE": 41486, + "Ġutilis": 41487, + "Ġseit": 41488, + "Ġstrand": 41489, + "Ġtransc": 41490, + "Ġ(^": 41491, + "ĠAlfred": 41492, + ".mem": 41493, + ".circle": 41494, + "Ġ~/": 41495, + "forcing": 41496, + "Ġriot": 41497, + "prox": 41498, + "THON": 41499, + "ización": 41500, + "ĠNI": 41501, + "rost": 41502, + "Ġdispro": 41503, + "_instances": 41504, + "ï¼ĮâĢľ": 41505, + "ographer": 41506, + "endas": 41507, + "ĠIsaac": 41508, + "ĠPine": 41509, + "/dis": 41510, + "ĠcolorWith": 41511, + "iterate": 41512, + "_stride": 41513, + "Ġpunto": 41514, + ".EventArgs": 41515, + "(center": 41516, + "Ġneighboring": 41517, + "ĠPrison": 41518, + "ĠMessenger": 41519, + "Ġepidemic": 41520, + "dao": 41521, + "_complex": 41522, + "Ġgravel": 41523, + "_DIP": 41524, + "ément": 41525, + "ĠAri": 41526, + "_bitmap": 41527, + ".quit": 41528, + "(valid": 41529, + "Ġpend": 41530, + "Ġrespiratory": 41531, + "Ġrebound": 41532, + "DefaultValue": 41533, + "ãĥŃ": 41534, + "Ġcommits": 41535, + ".tests": 41536, + "_fr": 41537, + "itet": 41538, + ".sf": 41539, + "Ġspacecraft": 41540, + "critical": 41541, + "Ġdepressed": 41542, + "ĠAnyObject": 41543, + "Ġunb": 41544, + "Ġdiscern": 41545, + "(mysql": 41546, + "Latin": 41547, + "ĠBog": 41548, + "ĠWildlife": 41549, + "ToFile": 41550, + "ioxid": 41551, + "@RestController": 41552, + "Ġ\"$(": 41553, + "Ġ<<\"": 41554, + "Ġdefects": 41555, + "Ġdatum": 41556, + "hin": 41557, + "Ġrealizar": 41558, + "anyahu": 41559, + "ĠSig": 41560, + "@Data": 41561, + "adaptive": 41562, + "ĠCatherine": 41563, + ".cr": 41564, + "ĠCOOKIE": 41565, + "Ġpictured": 41566, + "ĠFighter": 41567, + "Queryable": 41568, + "ĠAnyway": 41569, + "ĠGLFW": 41570, + "_namespace": 41571, + "_ft": 41572, + "Ġ])": 41573, + "Organization": 41574, + "Ġconstitutes": 41575, + "Ġquand": 41576, + "(chunk": 41577, + "\"/>čĊ": 41578, + "ĠLakes": 41579, + "mainwindow": 41580, + "Carthy": 41581, + "spin": 41582, + "(csv": 41583, + ":red": 41584, + "-commerce": 41585, + "ู": 41586, + "Ġdiscovering": 41587, + "Ġeco": 41588, + "_fac": 41589, + "inceton": 41590, + "ĠGreens": 41591, + "jwt": 41592, + "ص": 41593, + "ĠBroncos": 41594, + "ĠGoods": 41595, + "(GTK": 41596, + "ĠreturnValue": 41597, + "Ġsiempre": 41598, + "Ġneutr": 41599, + "went": 41600, + "ĠNatal": 41601, + "Ġenthusiastic": 41602, + "á»į": 41603, + "FN": 41604, + "/database": 41605, + "Catalog": 41606, + "Ġbrun": 41607, + "ĠKash": 41608, + "_Pl": 41609, + "iscrim": 41610, + ",width": 41611, + "Ġinmates": 41612, + "Assignment": 41613, + "ĠHaven": 41614, + "Ġplayground": 41615, + "exam": 41616, + "@Controller": 41617, + "uliar": 41618, + ".getParent": 41619, + "Ġ\";ĊĊ": 41620, + ":size": 41621, + "issors": 41622, + "Ġfis": 41623, + "Ġalc": 41624, + "ensation": 41625, + "ĠNixon": 41626, + "Ġmighty": 41627, + "-str": 41628, + "_special": 41629, + "_ADC": 41630, + "ĠTwig": 41631, + "umbling": 41632, + "-address": 41633, + "Ġheroin": 41634, + "YTE": 41635, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 41636, + "Friend": 41637, + "Ġave": 41638, + "ĠPNG": 41639, + "ĠKurdish": 41640, + "DataSetChanged": 41641, + "Ġblades": 41642, + "bral": 41643, + "Steam": 41644, + "Ġsigu": 41645, + "IRTUAL": 41646, + "acos": 41647, + "UDP": 41648, + "(database": 41649, + "hec": 41650, + "ĠStrings": 41651, + "_scalar": 41652, + "ĉdesc": 41653, + "ĠTLS": 41654, + ";\"Ċ": 41655, + "ĠCorbyn": 41656, + "SimpleName": 41657, + "uell": 41658, + "ĠEntre": 41659, + "ellites": 41660, + "-place": 41661, + "Ġfrankly": 41662, + "ĠErf": 41663, + "CEL": 41664, + "ĠpaÃŃs": 41665, + "Ġhedge": 41666, + "Ġlatent": 41667, + "ĠIRQ": 41668, + "ĠHerald": 41669, + "ĠPrec": 41670, + "ë³´": 41671, + ".TEXT": 41672, + "Salary": 41673, + "Ġautumn": 41674, + "Ġtravail": 41675, + ".Sum": 41676, + "Ġcared": 41677, + "Mor": 41678, + "Ġintuitive": 41679, + "Ġjournals": 41680, + "_IT": 41681, + "ĠTrou": 41682, + "ä¼ł": 41683, + "HasColumnName": 41684, + "Composite": 41685, + "Ġspice": 41686, + "_disk": 41687, + "_CODES": 41688, + "ĠIntroduced": 41689, + "iona": 41690, + "Ġnuestra": 41691, + "oct": 41692, + "ĠĠĠĠĊĠĠĠĠĊĠĠĠĠĊ": 41693, + "(parameter": 41694, + "Ġstudios": 41695, + "ĠprojectId": 41696, + "Ġbdsm": 41697, + ".SqlClient": 41698, + "imizer": 41699, + "ĠCARD": 41700, + "+t": 41701, + "aan": 41702, + ".sol": 41703, + "_Adjust": 41704, + "Ġrighteous": 41705, + "ĠLogging": 41706, + ".filters": 41707, + "_TAB": 41708, + "ĉsys": 41709, + "rophic": 41710, + "otherapy": 41711, + "ĠBrowse": 41712, + "keyboard": 41713, + "RON": 41714, + "+\\": 41715, + "ropped": 41716, + "Ġextensively": 41717, + "fk": 41718, + "Ġlime": 41719, + "years": 41720, + "Exc": 41721, + "Ġsph": 41722, + "Ġcheating": 41723, + "andro": 41724, + "ÃŃo": 41725, + "Ġprince": 41726, + "oire": 41727, + "ĠDestination": 41728, + "ĠConverts": 41729, + "Ġupstream": 41730, + "oled": 41731, + "Ġservants": 41732, + "Ġsemantic": 41733, + "Ġcrunch": 41734, + "Ġeventual": 41735, + "runner": 41736, + "/error": 41737, + "Spin": 41738, + "Ġsecretly": 41739, + "Ġassemble": 41740, + ".Person": 41741, + "enderror": 41742, + "_<": 41743, + "Ġpendant": 41744, + "Sleep": 41745, + "ĠChemistry": 41746, + "Ġbosses": 41747, + "lk": 41748, + "))),Ċ": 41749, + "Blockly": 41750, + "DEVICE": 41751, + "Ġreflecting": 41752, + "Ġample": 41753, + "Milliseconds": 41754, + "ĠPresidential": 41755, + "Ġusuarios": 41756, + "ĠNZ": 41757, + "ĠSalary": 41758, + "ĠAmanda": 41759, + "_np": 41760, + "jury": 41761, + "Ġkön": 41762, + "Ġtherapist": 41763, + "Ġhomosexual": 41764, + "ĠDrake": 41765, + "-window": 41766, + "ĠLocated": 41767, + ".Driver": 41768, + "ĠVIDEO": 41769, + "Ġmerchants": 41770, + "ĠChest": 41771, + "-lock": 41772, + "/php": 41773, + "Ġmilano": 41774, + "_STYLE": 41775, + "arger": 41776, + "idea": 41777, + "GUID": 41778, + "advanced": 41779, + "meal": 41780, + "OptionsItemSelected": 41781, + "='%": 41782, + "ĠCham": 41783, + ":data": 41784, + "(stat": 41785, + "WillAppear": 41786, + "Ġinformal": 41787, + "aji": 41788, + "Ġreproductive": 41789, + "ĠCAS": 41790, + "ãģ£": 41791, + "FUNC": 41792, + "ĠRuth": 41793, + ")+(": 41794, + "CONST": 41795, + "ĠFans": 41796, + "ĠgroupId": 41797, + "xffffffff": 41798, + "Ġsampler": 41799, + "Ġ}}\">": 41800, + ".the": 41801, + "Ġhollow": 41802, + "WAY": 41803, + "ĠFaculty": 41804, + "AttributedString": 41805, + "ĠLooks": 41806, + "ĠRex": 41807, + "jk": 41808, + "ĠMIL": 41809, + "Ġbard": 41810, + ".Long": 41811, + "Ġlivest": 41812, + "Ġskal": 41813, + "icism": 41814, + "MAIN": 41815, + "Ġmucho": 41816, + "BODY": 41817, + "Ġese": 41818, + "ĉuse": 41819, + "Foot": 41820, + ".SQLException": 41821, + "Ġinheritance": 41822, + "received": 41823, + "Ġputas": 41824, + "edis": 41825, + "alsa": 41826, + "ĠErrorMessage": 41827, + "Booking": 41828, + "Ġtract": 41829, + "acz": 41830, + "ĠCant": 41831, + "_regex": 41832, + "Ġideological": 41833, + "Ġjihad": 41834, + "hos": 41835, + "/sys": 41836, + "colm": 41837, + "(pool": 41838, + "Ġestán": 41839, + "ĠPending": 41840, + "emás": 41841, + "Ġktóry": 41842, + "));ĊĊĊ": 41843, + "transactions": 41844, + "Ġwield": 41845, + "itere": 41846, + "erture": 41847, + "_ss": 41848, + "Ġstretching": 41849, + "Ġprisoner": 41850, + ".ReadAll": 41851, + "Ġbesch": 41852, + "--;čĊ": 41853, + "Ġcrisp": 41854, + "_SCAN": 41855, + "Ġae": 41856, + "Strict": 41857, + "ĠMinneapolis": 41858, + "ĠBoeing": 41859, + "aris": 41860, + "rek": 41861, + "_pipe": 41862, + "Ġpriests": 41863, + "(EIF": 41864, + "ehicles": 41865, + "ĠInteractive": 41866, + "between": 41867, + "ĉNullCheck": 41868, + "ĠBlair": 41869, + "ĠLt": 41870, + "_inline": 41871, + "ethyl": 41872, + "¼": 41873, + "_packages": 41874, + "Ġbarrels": 41875, + "_he": 41876, + "Ġregexp": 41877, + "_pts": 41878, + "_Handler": 41879, + "ingular": 41880, + "ĠNissan": 41881, + "ĠRanch": 41882, + "Ġperch": 41883, + "Unsupported": 41884, + "Smith": 41885, + "ĠLegends": 41886, + "Mi": 41887, + "Ġgf": 41888, + "steder": 41889, + "Ġacquiring": 41890, + "Ġsimulator": 41891, + "(),\"": 41892, + "receive": 41893, + "Ġinplace": 41894, + "ACTION": 41895, + "ĠWebDriver": 41896, + "filesystem": 41897, + "'+Ċ": 41909, + "Ġcredible": 41910, + "amat": 41911, + "playing": 41912, + ".setImageResource": 41913, + "quel": 41914, + "Ġpodr": 41915, + "geom": 41916, + "Ek": 41917, + "ĠQatar": 41918, + "Ġgeld": 41919, + "?',Ċ": 41920, + "Ġcyl": 41921, + "(ax": 41922, + "ĠWI": 41923, + "urally": 41924, + "ĠBrasil": 41925, + "Ġsenza": 41926, + "aley": 41927, + "onen": 41928, + "Ġbah": 41929, + "Ġmolecule": 41930, + "Rad": 41931, + "è¿°": 41932, + "ANCH": 41933, + "-background": 41934, + "-agent": 41935, + "Ġprolifer": 41936, + ":boolean": 41937, + "Ġtide": 41938, + "erializer": 41939, + "_;čĊ": 41940, + "Fee": 41941, + "**)": 41942, + "ergy": 41943, + "ĠHonor": 41944, + ".Logging": 41945, + "iris": 41946, + "Ġundermine": 41947, + "ĠDy": 41948, + "Ġtyr": 41949, + "Ġdeque": 41950, + "Ġdamer": 41951, + "([])Ċ": 41952, + ".layoutControlItem": 41953, + "peated": 41954, + "CAN": 41955, + "ragments": 41956, + "Land": 41957, + ")]);Ċ": 41958, + "ĠSah": 41959, + "ĠDECL": 41960, + "Within": 41961, + "ĠNamespace": 41962, + "another": 41963, + "sembling": 41964, + ".describe": 41965, + "Consum": 41966, + "ĠFear": 41967, + "given": 41968, + "Orange": 41969, + "This": 41993, + "ĠdataIndex": 41994, + "Ġprintable": 41995, + "ĠEyes": 41996, + "_targets": 41997, + "(Py": 41998, + ".over": 41999, + "Ġbru": 42000, + "ampton": 42001, + "Ġplaintiff": 42002, + ");Ċ": 42013, + "invest": 42014, + ".*ĊĊ": 42015, + "Ġtélé": 42016, + "Ġsuperf": 42017, + "Ġcascade": 42018, + "DTD": 42019, + "Ġvivid": 42020, + "Ġsubsidies": 42021, + "ĠHass": 42022, + "Ġcollaps": 42023, + "Ġceramic": 42024, + "{}\".": 42025, + "ĠLeakage": 42026, + "-trash": 42027, + "collapsed": 42028, + "-social": 42029, + "ĠChad": 42030, + "Ġinclined": 42031, + "Ġsto": 42032, + "Ġstoryboard": 42033, + ".payment": 42034, + "stackoverflow": 42035, + "ĠRaiders": 42036, + "Ġ#'": 42037, + "olicies": 42038, + "ìľ¼ë¡ľ": 42039, + "emap": 42040, + "Ġkj": 42041, + "Ġquota": 42042, + "ĠGardens": 42043, + "ë²Ī": 42044, + "ĠAngels": 42045, + "Ġoft": 42046, + "Ġlowercase": 42047, + "ĠiParam": 42048, + "Ġcheapest": 42049, + "unta": 42050, + "_pkt": 42051, + "icators": 42052, + "Ġleurs": 42053, + "Ġdecreases": 42054, + "ĉdefine": 42055, + "PREC": 42056, + "ammers": 42057, + "ĠPreparedStatement": 42058, + "(direction": 42059, + "Ġcrews": 42060, + "arked": 42061, + "ĠMemphis": 42062, + "ĠSell": 42063, + "GTK": 42064, + "Ġmaid": 42065, + ":disable": 42066, + "éĽĨ": 42067, + "ĠPf": 42068, + "Ġalbeit": 42069, + "openh": 42070, + "?>\">Ċ": 42071, + ".getSource": 42072, + "(scale": 42073, + "Du": 42074, + "ĠPIL": 42075, + "_refresh": 42076, + "Ġbets": 42077, + "(car": 42078, + "ĠVon": 42079, + "|--------------------------------------------------------------------------Ċ": 42080, + "ĠGrat": 42081, + "Much": 42082, + "(Dialog": 42083, + ".stopPropagation": 42084, + "Ġtek": 42085, + "Ġexits": 42086, + "'],$": 42087, + "ĠphoneNumber": 42088, + "ucs": 42089, + "ecimal": 42090, + "--------------": 42091, + "inp": 42092, + ".pojo": 42093, + "Ġcorpus": 42094, + "Ġpractitioners": 42095, + ".pic": 42096, + "\"testing": 42097, + "ĠstringBy": 42098, + ".NotNull": 42099, + "Ġrang": 42100, + ".Dynamic": 42101, + "_Render": 42102, + "аÑĤа": 42103, + "Waiting": 42104, + "ĠWik": 42105, + "Ġoverwhelmed": 42106, + "%\">": 42107, + "ĠAE": 42108, + "}}>Ċ": 42109, + "uw": 42110, + "_typ": 42111, + "Ġbuckets": 42112, + "Ġgreeting": 42113, + "Ġlaughter": 42114, + "Ġantagon": 42115, + "uggestion": 42116, + "-email": 42117, + "ĉtop": 42118, + "Ġeros": 42119, + "_tri": 42120, + "Ġissuing": 42121, + "Ġhá": 42122, + "Ġisolate": 42123, + "Overflow": 42124, + ",E": 42125, + "Ġnutritional": 42126, + "ĠAbbott": 42127, + "Ġnf": 42128, + ".touch": 42129, + ".fetchall": 42130, + "_zip": 42131, + "\")}Ċ": 42132, + "Ġamat": 42133, + "ĠCisco": 42134, + "ĠnÃ¥": 42135, + "PLEX": 42136, + "Ġsei": 42137, + "foto": 42138, + ".toJson": 42139, + "å¤ļ": 42140, + "ĠKlein": 42141, + "Ġlibc": 42142, + "Ġminers": 42143, + "å¢": 42144, + "-print": 42145, + "ĠPride": 42146, + "Todos": 42147, + "Ġmasked": 42148, + "ĠsetData": 42149, + "Ġtelefon": 42150, + "Ġunhappy": 42151, + "ĠTables": 42152, + "geb": 42153, + "(debug": 42154, + "_allowed": 42155, + "-access": 42156, + "Ġlogistics": 42157, + "Ġgems": 42158, + "ĠMature": 42159, + "Ġrsp": 42160, + "ĠAlle": 42161, + ".getBytes": 42162, + "\\web": 42163, + "ynchronized": 42164, + "Paragraph": 42165, + "Ġthrottle": 42166, + ".sqlite": 42167, + "consulta": 42168, + "ĠSeah": 42169, + "Ce": 42170, + "Ġsubmar": 42171, + "ERE": 42172, + "Vous": 42173, + "Ġreddit": 42174, + "Ġsqlalchemy": 42175, + "-mile": 42176, + "ocide": 42177, + "Pour": 42178, + "}}\">Ċ": 42179, + "stead": 42180, + "Ġ@(": 42181, + "Ġ[])": 42182, + "ĠAds": 42183, + "Ġoverload": 42184, + "ridden": 42185, + "ĠDesert": 42186, + "ĠWrap": 42187, + "ĠPortuguese": 42188, + "etz": 42189, + "ĉfirst": 42190, + "Ġmilestone": 42191, + "æĹł": 42192, + "ÑĥÑī": 42193, + "(success": 42194, + "\")Ċ": 42363, + "ĠDollar": 42364, + "Ġemoji": 42365, + "Carousel": 42366, + "-player": 42367, + "Ġadjusting": 42368, + "Ġjuga": 42369, + "allenges": 42370, + "gene": 42371, + "(bodyParser": 42372, + "lopedia": 42373, + "ĠBehind": 42374, + "Ġsleeves": 42375, + "Ġdragging": 42376, + "ĠChevrolet": 42377, + "Ġbiz": 42378, + "ivities": 42379, + "ĠFrequency": 42380, + ",char": 42381, + ".WHITE": 42382, + "_preview": 42383, + ")';Ċ": 42384, + "_ax": 42385, + "IONS": 42386, + ".cpu": 42387, + ".inputs": 42388, + "UBE": 42389, + "_feed": 42390, + "ĠSupplement": 42391, + "!).": 42392, + "esus": 42393, + "ĠUDP": 42394, + "Ġmicrophone": 42395, + "Ġconfirms": 42396, + ".isNotEmpty": 42397, + "\":\"\",Ċ": 42398, + "_SCREEN": 42399, + "ĉexpected": 42400, + "+-+-+-+-": 42401, + "ĠHait": 42402, + "fastcall": 42403, + "Ġdepict": 42404, + "vb": 42405, + "_picture": 42406, + "ĉdescription": 42407, + "ĠWife": 42408, + "uci": 42409, + "Ġvicious": 42410, + "ä»ĸ": 42411, + "ueba": 42412, + "ĠsetUser": 42413, + "ãģ¡": 42414, + "Ġdiving": 42415, + "Ġopera": 42416, + "usercontent": 42417, + "arah": 42418, + ")},": 42419, + "yun": 42420, + "velt": 42421, + "Ġuncovered": 42422, + "Ġhips": 42423, + "Ġoscill": 42424, + "Ġasserting": 42425, + "ĠXi": 42426, + ".restore": 42427, + "kea": 42428, + "Ġspelling": 42429, + "Ġderive": 42430, + "abwe": 42431, + "ĠDow": 42432, + ".setType": 42433, + "_vs": 42434, + "Ġcozy": 42435, + ".categories": 42436, + "Org": 42437, + "_mgr": 42438, + "Ġdungeon": 42439, + "collectionView": 42440, + "ĠBlank": 42441, + "acias": 42442, + "ää": 42443, + "_cleanup": 42444, + "_ACTIVITY": 42445, + "Ġtriangles": 42446, + ".MenuItem": 42447, + "Ġiphone": 42448, + "ĠWon": 42449, + "]]ĊĊ": 42450, + "ĠComparison": 42451, + ".Doc": 42452, + "Ġcanonical": 42453, + "ĠSudan": 42454, + "'){": 42455, + "UpInside": 42456, + "builtin": 42457, + "ENCY": 42458, + "xbe": 42459, + "Ġchuck": 42460, + "Ġcontradict": 42461, + "Ġnuestro": 42462, + "Ġarchitectural": 42463, + "ĠFib": 42464, + "Ġcompares": 42465, + "*k": 42466, + "Cfg": 42467, + "çĦ¡": 42468, + "nten": 42469, + "Matches": 42470, + "ĠDOWNLOAD": 42471, + "_HANDLER": 42472, + "management": 42473, + "[S": 42474, + "ENG": 42475, + "ÂĢÂ": 42476, + "fang": 42477, + "Ġslipped": 42478, + "ĠLanka": 42479, + "escaping": 42480, + "Ġtackles": 42481, + "ĠPedro": 42482, + ".Prop": 42483, + ".''": 42484, + ".Generated": 42485, + ".NewGuid": 42486, + "atrigesimal": 42487, + "illon": 42488, + "Ġstatistic": 42489, + "species": 42490, + "holding": 42491, + "Drupal": 42492, + "Ġfundamentally": 42493, + "Ġbondage": 42494, + "Ġresolutions": 42495, + "InlineData": 42496, + "\\Type": 42497, + "estion": 42498, + ".wrap": 42499, + "Ġwarriors": 42500, + "ĠLOCAL": 42501, + "Archive": 42502, + "Ġembraced": 42503, + "ủ": 42504, + ".Ver": 42505, + "ĠAffordable": 42506, + "olesale": 42507, + "ĠApplied": 42508, + "ĠConversion": 42509, + "mega": 42510, + "_cam": 42511, + "Ġceremon": 42512, + "aurus": 42513, + "ĠVolk": 42514, + ".opens": 42515, + "/about": 42516, + "ĠStd": 42517, + "journal": 42518, + "()){čĊ": 42519, + ",\"\\": 42520, + "(Arrays": 42521, + "ĠDense": 42522, + "aseña": 42523, + "änner": 42524, + "/stat": 42525, + "userData": 42526, + "Ġgerman": 42527, + "Ġtz": 42528, + "worthy": 42529, + "FormatException": 42530, + "pherd": 42531, + "Ġsmiles": 42532, + "ĠWhenever": 42533, + "(adapter": 42534, + ".badlogic": 42535, + "Ġbriefing": 42536, + ".GridColumn": 42537, + "-char": 42538, + "dimension": 42539, + "ĠCopper": 42540, + "Ġninth": 42541, + "Ġ'{{": 42542, + "Ġrav": 42543, + "_Table": 42544, + "Ġderivatives": 42545, + "ĠRaise": 42546, + "ĠFut": 42547, + "armor": 42548, + "-padding": 42549, + "Ġremin": 42550, + "ĉstyle": 42551, + "ĠMembership": 42552, + "Ġspreads": 42553, + "Ġgalleries": 42554, + "ĠClarke": 42555, + "Ġconception": 42556, + "minute": 42557, + "Ġabusive": 42558, + "_adj": 42559, + "Ġterrific": 42560, + "Ġovert": 42561, + "ourcing": 42562, + "Ġentrada": 42563, + "levels": 42564, + "Ġcritique": 42565, + "Ġrespects": 42566, + "ĠMMA": 42567, + "iene": 42568, + "Ġencaps": 42569, + "ĠRaymond": 42570, + "Divider": 42571, + "ivable": 42572, + "baz": 42573, + "Ġ@_;Ċ": 42574, + "ĠClaire": 42575, + "Ġurging": 42576, + "CEE": 42577, + "Ġtransformer": 42578, + "discord": 42579, + "ĠJourney": 42580, + "tos": 42581, + "Ġcompetitions": 42582, + "ĠOBJ": 42583, + "ĠBis": 42584, + "Ġrelaxation": 42585, + "idy": 42586, + "_INSTANCE": 42587, + "ĠPref": 42588, + "dados": 42589, + "iciencies": 42590, + "ĠMediaQuery": 42591, + "ĠCube": 42592, + "ĠStrange": 42593, + "gpu": 42594, + "(days": 42595, + "_InitStruct": 42596, + "Ġfingerprint": 42597, + "emat": 42598, + "ĠGecko": 42599, + "Ġrails": 42600, + "ĠLum": 42601, + "straction": 42602, + "igung": 42603, + "(movie": 42604, + "_dictionary": 42605, + "_interrupt": 42606, + "ĠQC": 42607, + "iked": 42608, + "appendChild": 42609, + "recipient": 42610, + "ré": 42611, + "Ve": 42612, + "Ġtowel": 42613, + ".lastIndexOf": 42614, + "Ġplacebo": 42615, + "ĠWie": 42616, + ".esp": 42617, + "(Debug": 42618, + "operative": 42619, + "Ġdeceased": 42620, + "&id": 42621, + "ĉmutex": 42622, + "elic": 42623, + "Ġbapt": 42624, + "ĉčĊčĊ": 42625, + "Ġfarther": 42626, + "Half": 42627, + ".disable": 42628, + ".menuStrip": 42629, + "leccion": 42630, + "ĠresultCode": 42631, + "Ġcans": 42632, + "-election": 42633, + "female": 42634, + "_FIX": 42635, + "ausible": 42636, + "ĠPOWER": 42637, + "Ġreconstruction": 42638, + "Ġscans": 42639, + ".XtraBars": 42640, + "âĢĺs": 42641, + "Removed": 42642, + "Ġparagraphs": 42643, + "_margin": 42644, + "Ġlymph": 42645, + "Ġbos": 42646, + "lington": 42647, + "ĠBaptist": 42648, + "Ġadvertisements": 42649, + "ĠManage": 42650, + "/yyyy": 42651, + "IOUS": 42652, + "ENCES": 42653, + "ĠFiction": 42654, + "ĉmenu": 42655, + "ĠFileOutputStream": 42656, + "ovan": 42657, + "ĠFeng": 42658, + "Ġskipping": 42659, + "getClass": 42660, + "anni": 42661, + "Ġrebounds": 42662, + "Ġpublicity": 42663, + "Ġingres": 42664, + "usement": 42665, + "Ġthoughtful": 42666, + ".Chart": 42667, + "Ġhatte": 42668, + "passport": 42669, + "Ġhooked": 42670, + "ĠLens": 42671, + "Ġflagship": 42672, + "Ġstip": 42673, + "ĠGEN": 42674, + "Ġclues": 42675, + "ipv": 42676, + "ĠRise": 42677, + "ĠGew": 42678, + "tablename": 42679, + "Ġforemost": 42680, + "_validate": 42681, + "_analysis": 42682, + "olla": 42683, + "Ġqualifications": 42684, + "Ġdistributions": 42685, + "ĠFlower": 42686, + "Ġtense": 42687, + "Ġthankful": 42688, + "Ġclutch": 42689, + "Ġunified": 42690, + "roads": 42691, + "Ġsiti": 42692, + "Ġstall": 42693, + "_PRIORITY": 42694, + "cstdlib": 42695, + "_USERNAME": 42696, + ".bytes": 42697, + "?page": 42698, + "ermalink": 42699, + "ĠVeget": 42700, + "/vnd": 42701, + "-author": 42702, + ".NONE": 42703, + "ĠConcurrent": 42704, + "ĠCry": 42705, + "Ġstarters": 42706, + "ĠInteraction": 42707, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 42708, + "ĠLEVEL": 42709, + "Ell": 42710, + "ĠcomboBox": 42711, + "ĠTheresa": 42712, + "tek": 42713, + "_Handle": 42714, + "Ġaby": 42715, + ".gdx": 42716, + ",end": 42717, + "(Local": 42718, + "Ol": 42719, + "knife": 42720, + "arial": 42721, + "ĠHoff": 42722, + "Ġprostituerade": 42723, + "Doctor": 42724, + "Instances": 42725, + ".SetValue": 42726, + "ĉfrom": 42727, + "Ġluxurious": 42728, + "Indent": 42729, + "Allocator": 42730, + "_DRAW": 42731, + "(\",\",": 42732, + "ĠFrances": 42733, + "ĠgroupBox": 42734, + "(schema": 42735, + "Printf": 42736, + "ORIES": 42737, + "-gradient": 42738, + "Ġreput": 42739, + "arin": 42740, + "_DONE": 42741, + "incre": 42742, + "ignty": 42743, + "Ġexert": 42744, + "Ġ-.": 42745, + "/App": 42746, + "-through": 42747, + "Ġdeclining": 42748, + "Ġdessert": 42749, + "Ġincumb": 42750, + "Ġdesignation": 42751, + ".PORT": 42752, + ",strong": 42753, + "Ġsandbox": 42754, + "Ġwines": 42755, + "ĠPav": 42756, + "$str": 42757, + "askell": 42758, + "Ġhö": 42759, + "ĠPY": 42760, + "GetInstance": 42761, + "TextInput": 42762, + "gameObject": 42763, + "/events": 42764, + "createdAt": 42765, + "ĠlocalVar": 42766, + "ĠWHITE": 42767, + "pered": 42768, + "ilege": 42769, + "efficient": 42770, + ",color": 42771, + "cate": 42772, + "ĠCafe": 42773, + "Ġsimilarities": 42774, + "Ġpumps": 42775, + "ĠHungary": 42776, + ".Username": 42777, + "Ġskate": 42778, + "Ġtouchdowns": 42779, + "Ġaccelerate": 42780, + "ĠHelen": 42781, + "OMEM": 42782, + "ĠKun": 42783, + "_vol": 42784, + "ĠfindAll": 42785, + "ĠMenschen": 42786, + "ahead": 42787, + ");\"": 42788, + "kommen": 42789, + "Ġpossessed": 42790, + ".argmax": 42791, + ".transition": 42792, + "ARP": 42793, + "OLUME": 42794, + "(script": 42795, + "ĠÐĺ": 42796, + "ĠFinding": 42797, + "onces": 42798, + "Io": 42799, + "Bold": 42800, + "Ġrenewal": 42801, + "_DIALOG": 42802, + "Ġdisreg": 42803, + "INTERN": 42804, + "Ġtoute": 42805, + "Ġelectr": 42806, + "ĠGross": 42807, + "ĉtrue": 42808, + ".Fields": 42809, + "ĠWIDTH": 42810, + "ĠDent": 42811, + "ĠÃģ": 42812, + "NSNotification": 42813, + "Ġaos": 42814, + "Ġmelee": 42815, + ".Validation": 42816, + "ĠDEC": 42817, + "-dependent": 42818, + "Ġsuic": 42819, + "Traits": 42820, + "$message": 42821, + "ĠDear": 42822, + "ĉFILE": 42823, + "languages": 42824, + ".Prot": 42825, + ".addr": 42826, + "-generation": 42827, + "ICON": 42828, + "Ġtransplant": 42829, + "-description": 42830, + "Ġchasing": 42831, + "Ġchees": 42832, + "Ġ}*/Ċ": 42833, + "Trad": 42834, + "queries": 42835, + "/widgets": 42836, + "subpackage": 42837, + "Ġespec": 42838, + "Ġcracked": 42839, + "Ġcompetitor": 42840, + "Purchase": 42841, + "-team": 42842, + "olecular": 42843, + "orThunk": 42844, + "&P": 42845, + "Ġrelent": 42846, + "/#{": 42847, + "ĠproductId": 42848, + "Ġè¾": 42849, + "ĠLav": 42850, + "ĠAlter": 42851, + ".Mode": 42852, + "ADIO": 42853, + "grp": 42854, + "æ·»åĬł": 42855, + "Quit": 42856, + "Ġdepths": 42857, + "-category": 42858, + "ĠDATABASE": 42859, + "SPELL": 42860, + "ĠFalcon": 42861, + "ĠQStringList": 42862, + "Ġ''.": 42863, + "ĠInstitution": 42864, + "damage": 42865, + "azor": 42866, + "belongsTo": 42867, + "verages": 42868, + "ĠNONE": 42869, + "ippets": 42870, + ",\\Ċ": 42871, + "Ġfootprint": 42872, + "_archive": 42873, + "nak": 42874, + ".getField": 42875, + "ĠReflection": 42876, + "Ġ']": 42877, + "ĠHBO": 42878, + "_discount": 42879, + "Ġincest": 42880, + "ĠDodge": 42881, + "ĠWade": 42882, + ".NO": 42883, + "\"encoding": 42884, + "ĠBlockchain": 42885, + "Ġlawsuits": 42886, + "ĠMaint": 42887, + "chten": 42888, + "Ġétait": 42889, + "Ġktóre": 42890, + "_ctl": 42891, + "(timer": 42892, + "Battle": 42893, + "izo": 42894, + "ayed": 42895, + "IOR": 42896, + "ĠGlasgow": 42897, + "Ġsynth": 42898, + "_logs": 42899, + ".pose": 42900, + "_AdjustorThunk": 42901, + "((&": 42902, + "Ġunsure": 42903, + "ystate": 42904, + "íķĺëĬĶ": 42905, + "OULD": 42906, + ".ng": 42907, + "Ġdefaultdict": 42908, + "workspace": 42909, + "Ġselective": 42910, + "PickerController": 42911, + "YNAMIC": 42912, + ".methods": 42913, + "Ġpathways": 42914, + "ĠFew": 42915, + "KG": 42916, + "CRYPT": 42917, + "following": 42918, + "ĠDLC": 42919, + "ĠSara": 42920, + "Ġpreset": 42921, + "estructor": 42922, + "ĠKurt": 42923, + "Ġairplane": 42924, + "Ġomp": 42925, + "ĠParents": 42926, + "ĠMartinez": 42927, + ".complete": 42928, + "Ġbroadly": 42929, + "Ġscare": 42930, + "ĠMé": 42931, + "Ġelimination": 42932, + "Ġpoured": 42933, + "/sw": 42934, + "Ġcomun": 42935, + "Ġmasc": 42936, + "ĠOrganic": 42937, + "ĠStringUtils": 42938, + "ilateral": 42939, + "Ġreluctant": 42940, + "-age": 42941, + "Ġnz": 42942, + ".\"\\": 42943, + "Ġpastor": 42944, + "alez": 42945, + "Ġefect": 42946, + "prov": 42947, + "/init": 42948, + "Ġpenn": 42949, + "unds": 42950, + "Ġssize": 42951, + "ĠProj": 42952, + "basename": 42953, + "Ġshells": 42954, + "ĠNeck": 42955, + "ĠEnforcement": 42956, + "vided": 42957, + "stown": 42958, + "Sphere": 42959, + "$r": 42960, + "ussen": 42961, + "afil": 42962, + "ĠTelegram": 42963, + "Ġanalytical": 42964, + "нÑĭе": 42965, + "usually": 42966, + "xn": 42967, + "Ġhistorian": 42968, + "ĠGregory": 42969, + "olph": 42970, + "ĠUna": 42971, + "Ġcontributes": 42972, + "%-": 42973, + "antiago": 42974, + "ÑĢед": 42975, + ".region": 42976, + "Ġabrupt": 42977, + "ĠUnsupportedOperationException": 42978, + "ĠTASK": 42979, + "_finish": 42980, + "Ġnotorious": 42981, + "ĠVs": 42982, + "ĠMQ": 42983, + "Ġsunset": 42984, + "Ġunacceptable": 42985, + "arcer": 42986, + "Ġillumin": 42987, + "ĠOrb": 42988, + "Ġbh": 42989, + "Este": 42990, + "_dispatch": 42991, + "Ġripped": 42992, + "Ġtoujours": 42993, + "ĠParcel": 42994, + "_ll": 42995, + ".userName": 42996, + ".classes": 42997, + "SOURCE": 42998, + "(Number": 42999, + "елÑı": 43000, + "Ġheadphones": 43001, + "(side": 43002, + "constitution": 43003, + "annah": 43004, + "čĊĠĠĠĠĠĠĠĠčĊ": 43005, + "Ġcliff": 43006, + "-ref": 43007, + "Ġmostrar": 43008, + "ĠPowell": 43009, + "+y": 43010, + "ĠBG": 43011, + "_fragment": 43012, + ".Port": 43013, + "Ġrealizing": 43014, + "paramref": 43015, + "Ġhometown": 43016, + "@Table": 43017, + "+\"--}}Ċ": 43196, + "French": 43197, + "EntityManager": 43198, + "ĠPlain": 43199, + "////////////////////////////////////////////////////////////////////": 43200, + "³": 43201, + "(RE": 43202, + "capt": 43203, + "Ġorganisms": 43204, + "Ġjets": 43205, + "olocation": 43206, + "ĠAppRoutingModule": 43207, + "Ġglorious": 43208, + "æľį": 43209, + "Ġdiscarded": 43210, + "ĉĉĉĉĠĠĠĠĠ": 43211, + "ĠArnold": 43212, + "lug": 43213, + "Ġparl": 43214, + "Ġhormones": 43215, + "Ġmah": 43216, + "ĠSonic": 43217, + "Ġorganizers": 43218, + "_PLATFORM": 43219, + ".inv": 43220, + "Ġchord": 43221, + "ventional": 43222, + "ĉof": 43223, + "Episode": 43224, + ".Enum": 43225, + "unkt": 43226, + "ĠDh": 43227, + "ĠJared": 43228, + "ĠNak": 43229, + "Ġintends": 43230, + "Endian": 43231, + "Ġaustralia": 43232, + "_cv": 43233, + "(resolve": 43234, + "Ġclinics": 43235, + "liked": 43236, + "ASHINGTON": 43237, + "inha": 43238, + "'*": 43239, + "ĠNP": 43240, + "_beh": 43241, + "Ġhf": 43242, + "Ġwür": 43243, + "categoria": 43244, + "$form": 43245, + "Ġsubway": 43246, + "ĠisActive": 43247, + "popular": 43248, + "Cour": 43249, + "Ġcooldown": 43250, + "Ġainsi": 43251, + "ĠGLuint": 43252, + "ereal": 43253, + "ĠarrayOf": 43254, + "Ġhatch": 43255, + "==========": 43256, + "resses": 43257, + "_PP": 43258, + ".^": 43259, + "_decay": 43260, + "ĠBless": 43261, + "metrics": 43262, + "ĠCOPYING": 43263, + "ĠDumpster": 43264, + "ĠJosé": 43265, + "ĠDesigns": 43266, + "<": 43269, + "Ġ\"}Ċ": 43270, + "timezone": 43271, + "Ġeer": 43272, + "maxcdn": 43273, + "ĠESC": 43274, + "igaret": 43275, + "_connected": 43276, + "_reverse": 43277, + "Ġquestionable": 43278, + "ĠUSC": 43279, + "Ġtutti": 43280, + "Ġdropout": 43281, + "ĠActivities": 43282, + "ĠWinds": 43283, + "')));Ċ": 43284, + "Ġcongest": 43285, + "ģı": 43286, + "Ġprolonged": 43287, + "è¿Ļ": 43288, + "ĠCrossAxisAlignment": 43289, + "LEEP": 43290, + "ĠVALID": 43291, + "ĠGaz": 43292, + "Ġdependence": 43293, + "ĠPrix": 43294, + ".CompilerServices": 43295, + "jump": 43296, + "Ġstrat": 43297, + "circ": 43298, + "ĠCUSTOM": 43299, + "xaa": 43300, + "Ġbmp": 43301, + "Ġbureau": 43302, + "Ġwaren": 43303, + "NX": 43304, + "(Window": 43305, + "ĠChristie": 43306, + "_FE": 43307, + "Ġtn": 43308, + "ĠOmega": 43309, + "communications": 43310, + "HomePage": 43311, + "completion": 43312, + "Ġsupplying": 43313, + "YPES": 43314, + "ável": 43315, + "åĪ¶": 43316, + "(click": 43317, + "\\Contracts": 43318, + "/questions": 43319, + "Ġez": 43320, + "AMS": 43321, + ".mesh": 43322, + "Ġ'\\Ċ": 43373, + "Robot": 43374, + "JsonObject": 43375, + "ĠDF": 43376, + "ĠProcessor": 43377, + "_should": 43378, + ".protobuf": 43379, + "-users": 43380, + "Ġembry": 43381, + "FONT": 43382, + "Ġstartups": 43383, + "ĠDataSource": 43384, + ")#": 43385, + "uros": 43386, + "_Color": 43387, + "Ġstandalone": 43388, + "}[": 43389, + "jd": 43390, + "Ġforgive": 43391, + "Ġngx": 43392, + "ĠGenerally": 43393, + "Ġconfigurable": 43394, + "/order": 43395, + "Ġvas": 43396, + "')\";Ċ": 43397, + "ĠRR": 43398, + "ĠTroy": 43399, + "Ġcompromised": 43400, + "ĠSwan": 43401, + "intendent": 43402, + "Central": 43403, + "_keeper": 43404, + "Ġarquivo": 43405, + "ĠReadOnly": 43406, + "_curve": 43407, + "kv": 43408, + "entin": 43409, + "è±": 43410, + "ĠEy": 43411, + ".imread": 43412, + "ĠPam": 43413, + "iffe": 43414, + "ativity": 43415, + "xbc": 43416, + "Ġgrim": 43417, + "-filled": 43418, + "namese": 43419, + "']:": 43420, + "Ġaur": 43421, + "ĠGibson": 43422, + ".MouseEvent": 43423, + "Ġlado": 43424, + "avadoc": 43425, + "Ġfamil": 43426, + "ĠModer": 43427, + "fps": 43428, + "ãĢĢãĢĢ": 43429, + "-example": 43430, + "ĠAlzheimer": 43431, + "ĠUtf": 43432, + "_arguments": 43433, + "Conclusion": 43434, + "textContent": 43435, + "remaining": 43436, + "Ġinterrupts": 43437, + "ĠBackup": 43438, + "ĠMong": 43439, + "Ġreceptors": 43440, + "histor": 43441, + ".coroutines": 43442, + "Ġshouted": 43443, + "Alarm": 43444, + "Ġcombust": 43445, + "Ġgrote": 43446, + "ultural": 43447, + "(ids": 43448, + "--------------------------------------------------------------------------------": 43449, + "iplinary": 43450, + "Opts": 43451, + "ĠYale": 43452, + "localStorage": 43453, + "Ġequival": 43454, + "ĠFleet": 43455, + "\\b": 43456, + "*pi": 43457, + "ĠQLabel": 43458, + "æ¡": 43459, + "Ġvx": 43460, + "ĠACL": 43461, + "Ġsucesso": 43462, + "Ġperc": 43463, + "ĠNotre": 43464, + "Ġanarch": 43465, + "Ring": 43466, + "spb": 43467, + "Ġstrpos": 43468, + "stores": 43469, + "ĠMaple": 43470, + "(MainActivity": 43471, + "(\"\"))": 43472, + "ĠviewHolder": 43473, + "Quad": 43474, + "Ġigual": 43475, + "orsche": 43476, + ".margin": 43477, + "Ġindie": 43478, + "Ġfranc": 43479, + "ĠFormBuilder": 43480, + "ĠParticip": 43481, + ".flash": 43482, + "Ġstorms": 43483, + "Ult": 43484, + "Ġfen": 43485, + "[new": 43486, + "Ever": 43487, + "=\"Ċ": 43488, + "Ġlocalized": 43489, + "_follow": 43490, + "Ġnave": 43491, + "Ġdominance": 43492, + "(tile": 43493, + "Journal": 43494, + "ĠVC": 43495, + "Ġpenetration": 43496, + "ï¼ķ": 43497, + "Ġcompartment": 43498, + "Ġbids": 43499, + "Formatted": 43500, + "******/ĊĊ": 43501, + "(city": 43502, + "âĢĶit": 43503, + "[C": 43504, + "ĠuseCallback": 43505, + "aub": 43506, + ")?.": 43507, + "ĠVAR": 43508, + "ĠSebastian": 43509, + "ĠMoss": 43510, + "Ġabundant": 43511, + "Greg": 43512, + "ÑĤа": 43513, + "_ci": 43514, + "Ġbibli": 43515, + "CRM": 43516, + "ĠAttempt": 43517, + "isme": 43518, + "dash": 43519, + "ãĢİ": 43520, + "_mu": 43521, + ".FormattingEnabled": 43522, + "Indeed": 43523, + "-direct": 43524, + "Ġsucking": 43525, + "Ġpne": 43526, + "ocabulary": 43527, + "ĠPackers": 43528, + ".Navigation": 43529, + "Ġpied": 43530, + "cribing": 43531, + "ĠStuart": 43532, + ".ToDouble": 43533, + "ĠSecondary": 43534, + "Saving": 43535, + "ĠDut": 43536, + "ĠMadd": 43537, + "Magic": 43538, + ",H": 43539, + ".documentElement": 43540, + "ĠBST": 43541, + "Ġdiffers": 43542, + "Ġmoreover": 43543, + "_nd": 43544, + "SEARCH": 43545, + "пÑĢав": 43546, + "æ´": 43547, + "toMatch": 43548, + "Ġdecreasing": 43549, + "-member": 43550, + "ampus": 43551, + "(boost": 43552, + "Daily": 43553, + "DataGridView": 43554, + "ĠHttpContext": 43555, + "Ġhipp": 43556, + "_workers": 43557, + "-language": 43558, + "éĵ": 43559, + "Ġconsisted": 43560, + "athing": 43561, + "ĠMercury": 43562, + "$content": 43563, + "Ġpracticed": 43564, + "ĠModules": 43565, + "_DAY": 43566, + "Ġweaknesses": 43567, + "ĠLodge": 43568, + "Ġnar": 43569, + "ĠMate": 43570, + "Ġjp": 43571, + "ĠHttpHeaders": 43572, + "Ġsmo": 43573, + "ĠTOKEN": 43574, + "])(": 43575, + "Ġaqui": 43576, + "swagen": 43577, + "Ġsrv": 43578, + "ĉans": 43579, + "Around": 43580, + "ĠManuel": 43581, + "Ġfictional": 43582, + "ĠIMG": 43583, + "Ġ.'": 43584, + "ĠBerry": 43585, + "Ġwallpaper": 43586, + "sexual": 43587, + "iero": 43588, + "ĠçļĦ": 43589, + "ìĨĮ": 43590, + "BackingField": 43591, + "ĠAdrian": 43592, + "BASEPATH": 43593, + "Ġrepeats": 43594, + "Ġblues": 43595, + "Ġunpredict": 43596, + "_coll": 43597, + "stacle": 43598, + "ĠTumblr": 43599, + "ĠElf": 43600, + "Ġassurance": 43601, + "Ġcensus": 43602, + "ĠIMPORT": 43603, + "ENDER": 43604, + "anos": 43605, + "Ġ=(": 43606, + "ĠEllis": 43607, + "\"ĊĊĊĊ": 43608, + ".win": 43609, + "ĠAbove": 43610, + "alon": 43611, + "_tick": 43612, + "Ġrepresentations": 43613, + "Ġæķ": 43614, + "wid": 43615, + "ĠArms": 43616, + "Lista": 43617, + "_failure": 43618, + "_cm": 43619, + ".FlatAppearance": 43620, + "Ġthrone": 43621, + "Patch": 43622, + "ĠVoy": 43623, + "engl": 43624, + "Ġnegotiating": 43625, + ">`": 43626, + "Ġshoots": 43627, + "ĠFPS": 43628, + ".Year": 43629, + "ĠKiss": 43630, + "ención": 43631, + "reeting": 43632, + "FromFile": 43633, + "Ġresignation": 43634, + "Ø·": 43635, + "Ġtwins": 43636, + "ượ": 43637, + "Ġgebru": 43638, + ".getContent": 43639, + ".Tree": 43640, + "ĠEmployees": 43641, + "ĠFIFA": 43642, + "Ġcertainty": 43643, + "(Cl": 43644, + "Ġtotals": 43645, + "editable": 43646, + "à¥Ģ": 43647, + ".Reporting": 43648, + "Mas": 43649, + "quiet": 43650, + ".rules": 43651, + "ĠVO": 43652, + "conexion": 43653, + ",K": 43654, + "Ġallocator": 43655, + "ĠPowder": 43656, + "\\Repository": 43657, + "Beat": 43658, + "_tipo": 43659, + "Ġ['',": 43660, + "_INTR": 43661, + "Ġ<<<": 43662, + "\");čĊ": 43691, + "dropIfExists": 43692, + "ĠBeg": 43693, + "_HAL": 43694, + "ĠcrossAxisAlignment": 43695, + "ĠEvidence": 43696, + "Ġpeculiar": 43697, + "Ġinstitute": 43698, + "veis": 43699, + "Ġfft": 43700, + "Ãģ": 43701, + "Ġzoekt": 43702, + "analy": 43703, + "ĠHomeland": 43704, + "Ġpenetr": 43705, + "uddenly": 43706, + "ĉelement": 43707, + "ĠBren": 43708, + "ĠTrudeau": 43709, + "ĠCuban": 43710, + "jam": 43711, + "uslim": 43712, + "_ev": 43713, + "Ġstems": 43714, + "}%": 43715, + "Ŀå§ĭ": 43716, + "Ġbranding": 43717, + "Ġcorrespondence": 43718, + ".jquery": 43719, + "¢åįķ": 43720, + "ĠReads": 43721, + "(HttpStatusCode": 43722, + "assin": 43723, + "(slot": 43724, + "ĠGraduate": 43725, + "///<": 43726, + "Ġinformations": 43727, + "ENABLE": 43728, + "Ġpuis": 43729, + "Ġfinder": 43730, + "ĠBris": 43731, + "Ġnettsteder": 43732, + "_mid": 43733, + "Ġogs": 43734, + "ĠSterling": 43735, + "Ġarrog": 43736, + "strftime": 43737, + "|ĊĊ": 43738, + "Ġvox": 43739, + "ĠRegardless": 43740, + "Ġeso": 43741, + "ĠComfort": 43742, + ".BooleanField": 43743, + "Ġuh": 43744, + "ACY": 43745, + "Ġsqueez": 43746, + "ĠVic": 43747, + "contro": 43748, + ".lo": 43749, + "Ġire": 43750, + "ĠComedy": 43751, + "ë¶": 43752, + "Ġoriginated": 43753, + "Ġshipment": 43754, + "|max": 43755, + "_guid": 43756, + "levation": 43757, + "наÑı": 43758, + "(undefined": 43759, + "ĠDDR": 43760, + "Ġshootings": 43761, + "ĠLatino": 43762, + "ENDOR": 43763, + "Ġaveraging": 43764, + "Ġgreeted": 43765, + "Ġtheaters": 43766, + "ое": 43767, + "ĠdB": 43768, + "Ġgst": 43769, + "Ġdefinite": 43770, + ".Storage": 43771, + ".her": 43772, + "Ġafore": 43773, + "ĠReality": 43774, + "ĠGods": 43775, + "versed": 43776, + "Ġhandsome": 43777, + "Ġexcluding": 43778, + "(ad": 43779, + "Quotes": 43780, + "ĠScheme": 43781, + "?q": 43782, + "ĠTamil": 43783, + "Ticks": 43784, + "Ġpest": 43785, + "'n": 43786, + "Ġpornography": 43787, + "_modal": 43788, + "Ġ----------": 43789, + "Ġdisposable": 43790, + "FREE": 43791, + "Ġshark": 43792, + "CHE": 43793, + "Ġdepicted": 43794, + "Ġdemonstrations": 43795, + "ĠKilled": 43796, + "ĠRULE": 43797, + "Ġobsessed": 43798, + "Ġsimplified": 43799, + "Postal": 43800, + "Ġconceptual": 43801, + "Ġpst": 43802, + "Las": 43803, + "_PROJECT": 43804, + "ucceeded": 43805, + "olu": 43806, + "ÄŁi": 43807, + "Ġpersonalities": 43808, + "Ġreshape": 43809, + "Ġenclosed": 43810, + "ĉptr": 43811, + "Ġtutorials": 43812, + "Ġexploded": 43813, + "_DIRECTORY": 43814, + "åĨħ容": 43815, + "Ġcanon": 43816, + "Ġrecognise": 43817, + "PAD": 43818, + "ĠApprox": 43819, + "ĠRestore": 43820, + "ĠImportant": 43821, + "Ġheavier": 43822, + ".Sequential": 43823, + "Earth": 43824, + "ĠMilk": 43825, + ".setRequest": 43826, + ".tem": 43827, + "Ġreconstruct": 43828, + "Ġskeptical": 43829, + "_Private": 43830, + "BUF": 43831, + "qua": 43832, + ":a": 43833, + "Ġsek": 43834, + "Ġdwell": 43835, + "ossa": 43836, + "Ġrewarded": 43837, + "ий": 43838, + "(topic": 43839, + "_partition": 43840, + "Ġ__________________": 43841, + "Keywords": 43842, + "ĠFranco": 43843, + "Lite": 43844, + "Ġnaken": 43845, + "Ġза": 43846, + "OBJECT": 43847, + "Ġcrafts": 43848, + "ĠSwap": 43849, + ".Xna": 43850, + ".Connect": 43851, + "Ġbalcony": 43852, + "(real": 43853, + "ĠBarnes": 43854, + "bir": 43855, + "ĠTwenty": 43856, + "ayan": 43857, + "atars": 43858, + "ĠPropel": 43859, + "ĠIhnen": 43860, + "Upgrade": 43861, + "Ġcurb": 43862, + "-second": 43863, + "Ġneph": 43864, + ".pres": 43865, + "ìŀħ": 43866, + ".seq": 43867, + "Ġpadded": 43868, + "\"?": 43869, + "jl": 43870, + "ãĥ¬": 43871, + "')a": 43875, + "Coordinates": 43876, + "Ġenacted": 43877, + "ENTS": 43878, + "Ġlac": 43879, + ".final": 43880, + "ĠPhpStorm": 43881, + "called": 43882, + "Ġinquiries": 43883, + ".middleware": 43884, + "ĠDowntown": 43885, + "/';Ċ": 43886, + "Ġkilomet": 43887, + "accel": 43888, + "Ġquien": 43889, + "wstring": 43890, + "setData": 43891, + "Ġmanera": 43892, + "Ġmodular": 43893, + "rimp": 43894, + "Ġtariffs": 43895, + "âĢĻil": 43896, + "_THROW": 43897, + "/color": 43898, + "ĠHTMLElement": 43899, + "Ġcarro": 43900, + "Ġprere": 43901, + "Ġplotting": 43902, + "ĠPositive": 43903, + "ĠMachines": 43904, + "OTES": 43905, + "Ỽ": 43906, + "pleasant": 43907, + "Ġalte": 43908, + "Ġainda": 43909, + "these": 43910, + "Ġcors": 43911, + "ipay": 43912, + "ĠAdvisory": 43913, + "ĠRubio": 43914, + "jq": 43915, + "Ġlimestone": 43916, + "Ġdetached": 43917, + "设置": 43918, + "tenant": 43919, + "ĠDepth": 43920, + "alore": 43921, + "ĠÑģÑĤÑĢок": 43922, + "ĠFORE": 43923, + "ĠLay": 43924, + "presentation": 43925, + ")');Ċ": 43926, + ".subplots": 43927, + "Ïĥ": 43928, + "NOW": 43929, + "Gar": 43930, + "handles": 43931, + "abra": 43932, + "puties": 43933, + "ĠElectrical": 43934, + "Middle": 43935, + "ropic": 43936, + "ĠJD": 43937, + "ĠDyn": 43938, + "ĠBristol": 43939, + "ĠMcCarthy": 43940, + "Ġstriker": 43941, + "Ġenumerable": 43942, + "ĠEvan": 43943, + ".defaults": 43944, + "quences": 43945, + ")||": 43946, + "ĉtoken": 43947, + "âĹı": 43948, + "-dropdown": 43949, + "STORE": 43950, + "ĠGraphic": 43951, + "(pp": 43952, + "Expl": 43953, + "Ġupwards": 43954, + "ĠDistributed": 43955, + "ĠWEB": 43956, + "Jer": 43957, + "isNaN": 43958, + "çĶŁæĪIJ": 43959, + ">R": 43960, + "üssen": 43961, + "efs": 43962, + "Ġuncover": 43963, + "Ġlud": 43964, + ".calculate": 43965, + "Ġintptr": 43966, + "Ġmidfielder": 43967, + ".Headers": 43968, + "Ġmf": 43969, + "eref": 43970, + ".Metro": 43971, + "ĠSpeaking": 43972, + ":b": 43973, + "Ġcryptocurrencies": 43974, + "Ġdemons": 43975, + "ĉEXPECT": 43976, + "Ġwicked": 43977, + "youtube": 43978, + ":Int": 43979, + "ĠHindi": 43980, + "ĠCAT": 43981, + "Ġع": 43982, + "rar": 43983, + "omore": 43984, + "/per": 43985, + "/license": 43986, + "Ġreim": 43987, + "Ġawaiting": 43988, + "Ġlethal": 43989, + "ĠEF": 43990, + "rounded": 43991, + "ĠPlatinum": 43992, + "ĠвÑģе": 43993, + ".coords": 43994, + ".Device": 43995, + "/item": 43996, + "ĠWenn": 43997, + "compileComponents": 43998, + "ĠKinder": 43999, + ".removeItem": 44000, + "Ġanda": 44001, + "bnb": 44002, + "Ġpra": 44003, + "(transaction": 44004, + "Ġembarrassing": 44005, + "ĉBOOL": 44006, + ".contentView": 44007, + "Ġeventdata": 44008, + "atore": 44009, + "ĠprovidedIn": 44010, + "irma": 44011, + "Ġzona": 44012, + "_HW": 44013, + "æĻ": 44014, + "Ġstove": 44015, + "Ġcounterpart": 44016, + "_Product": 44017, + "_MANAGER": 44018, + "Ġinfring": 44019, + "ĠERA": 44020, + "_party": 44021, + "Ñij": 44022, + "Ġinici": 44023, + "_Request": 44024, + "Ġmiracle": 44025, + "ĠcancelButton": 44026, + "Spy": 44027, + "ató": 44028, + "Ġpolish": 44029, + "ĠNicole": 44030, + ".displayName": 44031, + "\\Requests": 44032, + "ĠuseHistory": 44033, + "RouterModule": 44034, + "Ġstared": 44035, + "IDER": 44036, + "ÑĥнкÑĨи": 44037, + "Ġnota": 44038, + "$arr": 44039, + "pecified": 44040, + "Ġtopp": 44041, + "_DRIVER": 44042, + "/ng": 44043, + "åł": 44044, + "_tm": 44045, + "%timeout": 44046, + "\"": 44488, + "tlement": 44489, + "$(\"": 44490, + "FromString": 44491, + "ĠBild": 44492, + "Ġconventions": 44493, + "_native": 44494, + "ĠInspector": 44495, + "ĠPist": 44496, + "ubar": 44497, + "Ġregs": 44498, + "ĠPilot": 44499, + "Thus": 44500, + ">'+": 44501, + "Ġcela": 44502, + ".news": 44503, + "(Product": 44504, + "Living": 44505, + "Russia": 44506, + "Ġfacet": 44507, + "etical": 44508, + "Ġ['$": 44509, + "/[": 44510, + "ĠDire": 44511, + "Ġgases": 44512, + "ĠINFORMATION": 44513, + "ĠEat": 44514, + "ĠForums": 44515, + "ĠCharacters": 44516, + "_met": 44517, + "Ġìĭľ": 44518, + "Ġkings": 44519, + "achie": 44520, + "ĠLambda": 44521, + "Ġtimers": 44522, + "ĠLighting": 44523, + "ĠCasey": 44524, + "addir": 44525, + "andex": 44526, + ".answer": 44527, + "ĠHip": 44528, + "ĠPrincip": 44529, + "StartDate": 44530, + "ĠãĢĮ": 44531, + "tres": 44532, + "Ġ&#": 44533, + ".MaxValue": 44534, + "ĠProblems": 44535, + "Ġlatex": 44536, + "OfClass": 44537, + "ĠLynn": 44538, + "//'": 44539, + "Ġvoyage": 44540, + "Ġshuttle": 44541, + "ĠRoller": 44542, + "ĠRuntimeError": 44543, + "uya": 44544, + "Dic": 44545, + "ĉbuilder": 44546, + "Ġbullying": 44547, + "Ġsimplest": 44548, + ".called": 44549, + "ĠLR": 44550, + "Ġmorality": 44551, + "Ġsturdy": 44552, + "tracking": 44553, + ".swagger": 44554, + "_BIND": 44555, + "ITOR": 44556, + "-urlencoded": 44557, + "ĠÑħ": 44558, + "ĠTrinity": 44559, + "Ġtraps": 44560, + "Ġ|-": 44561, + "ĠsetText": 44562, + "Ġbargain": 44563, + "Ġbrakes": 44564, + ".getCode": 44565, + "Ġmigrate": 44566, + "Ġribbon": 44567, + ")return": 44568, + "Ġcharger": 44569, + "acom": 44570, + "ADIUS": 44571, + "ĠAmbassador": 44572, + "-after": 44573, + "Ġanni": 44574, + "ĉspin": 44575, + "Concept": 44576, + "ĠHenderson": 44577, + "ĠHOST": 44578, + ".rank": 44579, + "ĠNortheast": 44580, + "Ġberlin": 44581, + "Ġrequis": 44582, + ".feed": 44583, + "ĠsourceMapping": 44584, + "ĠRencontre": 44585, + ".ajax": 44586, + "nestjs": 44587, + "Ġtrek": 44588, + "ĠNacional": 44589, + "Ġ&[": 44590, + "Ġpayable": 44591, + "ortex": 44592, + "Ġdept": 44593, + "fieldName": 44594, + "Ġcompletes": 44595, + "ĠRVA": 44596, + "Ġonions": 44597, + "alignment": 44598, + "Formats": 44599, + "Ġ'{$": 44600, + "HashSet": 44601, + "ĠBod": 44602, + ".InvariantCulture": 44603, + "Ġsettlements": 44604, + "Ġhydr": 44605, + ".updated": 44606, + "venth": 44607, + "(seconds": 44608, + "=\"/\"": 44609, + "Ġwebpage": 44610, + "(ĊĊ": 44611, + "Ġtir": 44612, + "Ġtoes": 44613, + "ĠBrick": 44614, + "Ġambition": 44615, + "Pot": 44616, + "=max": 44617, + "ETIME": 44618, + "Ġdepot": 44619, + "calls": 44620, + "ĠNorwegian": 44621, + "`:": 44622, + "Ġburger": 44623, + "Ġprofessors": 44624, + "ĠAllocate": 44625, + "-thirds": 44626, + "-chart": 44627, + "Ġford": 44628, + "*N": 44629, + ".kotlin": 44630, + "Ġpaperwork": 44631, + "ĠDEVICE": 44632, + "%@\",": 44633, + "respect": 44634, + "(mp": 44635, + "é«ĺ": 44636, + "-if": 44637, + "Ġcushion": 44638, + "obot": 44639, + "Ġparc": 44640, + "SPACE": 44641, + "ĠNetanyahu": 44642, + "Ġselfish": 44643, + "feat": 44644, + "Ġclientes": 44645, + "-tools": 44646, + "Ġporch": 44647, + "Ġjq": 44648, + ".verbose": 44649, + "Ġliberals": 44650, + "])ĊĊĊ": 44651, + "pies": 44652, + "NotBlank": 44653, + "(term": 44654, + "ÈĽi": 44655, + "_Params": 44656, + ".normalize": 44657, + "Bullet": 44658, + "ASIC": 44659, + "(hex": 44660, + "_cliente": 44661, + "+,": 44662, + "_DI": 44663, + "Ġforthcoming": 44664, + "}\")]Ċ": 44665, + "seo": 44666, + "Um": 44667, + ">Name": 44668, + "Ġcomfortably": 44669, + "irectional": 44670, + "WITH": 44671, + "/pr": 44672, + "ĠPoor": 44673, + "ĠVitamin": 44674, + "vic": 44675, + "GH": 44676, + "Ġpriorit": 44677, + "ĠNN": 44678, + "ĠClosed": 44679, + "¤í": 44680, + "ĠisOpen": 44681, + "\\Console": 44682, + "AndFeel": 44683, + ".SUCCESS": 44684, + "_OPERATION": 44685, + "polation": 44686, + "ĠTas": 44687, + "psz": 44688, + ">'.": 44689, + "CURRENT": 44690, + "Vendor": 44691, + "hosts": 44692, + "ĠErd": 44693, + ">tagger": 44694, + "ĠsourceMappingURL": 44695, + "Ġmarathon": 44696, + "_closed": 44697, + "Ġexemption": 44698, + "Ġrecognizes": 44699, + "ideshow": 44700, + "'$": 44701, + "('/');Ċ": 44702, + "mits": 44703, + "warz": 44704, + "ĠCherry": 44705, + "µ¬": 44706, + "nor": 44707, + "porte": 44708, + "Ġwl": 44709, + "_backup": 44710, + ".getBoolean": 44711, + ".getResource": 44712, + "Ġdefinitive": 44713, + ".EditText": 44714, + "ĠsÃŃ": 44715, + ".CONT": 44716, + "ĠPLAYER": 44717, + ".cards": 44718, + "ĠShore": 44719, + "('/')Ċ": 44720, + "cluir": 44721, + "WebDriver": 44722, + "(month": 44723, + "-release": 44724, + "Ġinspector": 44725, + "å£": 44726, + "ĠNF": 44727, + "_clip": 44728, + "åŃIJ": 44729, + "Ġinteracting": 44730, + ".tmp": 44731, + "Ġ'''ĊĊ": 44732, + "Ġdee": 44733, + "Ġfrost": 44734, + "\"]))Ċ": 44735, + "ĠPlaces": 44736, + "Throws": 44737, + "fork": 44738, + "/day": 44739, + "iPhone": 44740, + "ĠMIC": 44741, + "Ġfolding": 44742, + "Ġcrore": 44743, + "ĠChiefs": 44744, + "pherical": 44745, + "(price": 44746, + ".WriteString": 44747, + "Ġexiting": 44748, + "]',Ċ": 44749, + "ighting": 44750, + "Ingredient": 44751, + "(vertex": 44752, + "ĠscrollView": 44753, + "hf": 44754, + ":new": 44755, + "SEN": 44756, + "sector": 44757, + "Ġspins": 44758, + "ĠScheduler": 44759, + "otechn": 44760, + "semicolon": 44761, + "FontOfSize": 44762, + "ĠSpecifically": 44763, + "flamm": 44764, + ".ObjectId": 44765, + "Ġconta": 44766, + "_permissions": 44767, + "ĉFROM": 44768, + "ICODE": 44769, + "/kg": 44770, + "ĠHotels": 44771, + "-med": 44772, + "ĠDin": 44773, + "Ġnavy": 44774, + "getParam": 44775, + "Ġmend": 44776, + "Ġportrayed": 44777, + "ĠMetropolitan": 44778, + "Painter": 44779, + "Ġreferral": 44780, + "_good": 44781, + "Ġmarvel": 44782, + "osaic": 44783, + ">(&": 44784, + ".ur": 44785, + "Ġestos": 44786, + "William": 44787, + "Ġtimber": 44788, + "Ġquelques": 44789, + "ĠDocuments": 44790, + ".Xaml": 44791, + "Ġbatches": 44792, + "éģĵ": 44793, + "ĠReleased": 44794, + "Tail": 44795, + "COOKIE": 44796, + "heid": 44797, + "_station": 44798, + "ĠVia": 44799, + "Sale": 44800, + "ĠRepeat": 44801, + "Ġpromin": 44802, + "ĠZo": 44803, + "-forward": 44804, + "ĠIon": 44805, + "itary": 44806, + "Ġjus": 44807, + "-request": 44808, + "Ġproudly": 44809, + "ĠStreaming": 44810, + "(MouseEvent": 44811, + "ĠSprint": 44812, + "_rotation": 44813, + "Repositories": 44814, + "Ġtart": 44815, + "ĠÑģв": 44816, + "Ġmappings": 44817, + "èª": 44818, + "Cu": 44819, + "Cycle": 44820, + "Ġbun": 44821, + "ĉlua": 44822, + "ãĥī": 44823, + "Ġ((!": 44824, + "Ġcollectively": 44825, + "ĠCond": 44826, + "Ġwszyst": 44827, + "(lib": 44828, + "openhagen": 44829, + "_skip": 44830, + ".ColumnHeader": 44831, + "éĤ": 44832, + "perienced": 44833, + "ıè¿°": 44834, + "_props": 44835, + "Ġcontrace": 44836, + "Ġmatchup": 44837, + "abetic": 44838, + ".members": 44839, + "RECT": 44840, + "(dat": 44841, + "Ġsog": 44842, + "renom": 44843, + "_Method": 44844, + "Customers": 44845, + "fullname": 44846, + "ZN": 44847, + "retry": 44848, + "Ġkap": 44849, + "ĠNeu": 44850, + "èĬ": 44851, + "addChild": 44852, + "willReturn": 44853, + "_permalink": 44854, + "Ġenergetic": 44855, + "ĠWet": 44856, + "ĠMorr": 44857, + "Ġgcd": 44858, + "counts": 44859, + ",type": 44860, + "dig": 44861, + "(Login": 44862, + "Ġcracks": 44863, + "Ġbacterial": 44864, + "ĠMeat": 44865, + "ĠArmstrong": 44866, + "ĠBronze": 44867, + "Ġapproximate": 44868, + "_dirs": 44869, + "liga": 44870, + "ÅĤad": 44871, + "Ġkindness": 44872, + "Ġcontre": 44873, + "ĠEVERY": 44874, + "MET": 44875, + "Ġannouncements": 44876, + "gpio": 44877, + "ĠWaitForSeconds": 44878, + "ĠPhotoshop": 44879, + "Ġdiscontin": 44880, + "/dd": 44881, + "Ġtopology": 44882, + "anical": 44883, + ".interface": 44884, + "aucoup": 44885, + ".HashSet": 44886, + "ARIANT": 44887, + "(routes": 44888, + "ĠTeh": 44889, + "Ġhype": 44890, + "]\").": 44891, + "Ġslam": 44892, + "Ġbroth": 44893, + "-inter": 44894, + "ĠRid": 44895, + "-manager": 44896, + "Cancelar": 44897, + "ĠPagination": 44898, + "Ġsoundtrack": 44899, + "Ġposterior": 44900, + "Ġscrub": 44901, + "creating": 44902, + "-*": 44903, + "irteen": 44904, + ".dy": 44905, + ".symmetric": 44906, + "Ġ\"\".": 44907, + "===============": 44908, + "Ġchassis": 44909, + "ĠnumberOfRows": 44910, + "Developer": 44911, + "_bins": 44912, + "ĠOUR": 44913, + "rieb": 44914, + "Pros": 44915, + "ĠwiÄĻ": 44916, + "\"d": 44917, + "Ġasyncio": 44918, + "zeigen": 44919, + "_spi": 44920, + ".ALL": 44921, + "Ġscrews": 44922, + "Chinese": 44923, + "ĠapiKey": 44924, + "Ġunsuccessful": 44925, + "ĠSeahawks": 44926, + "ORG": 44927, + "ç«ł": 44928, + "Ġprofessionally": 44929, + "ĠCoupon": 44930, + "åŃĹ段": 44931, + "Convention": 44932, + "Ġpolym": 44933, + "æīĭ": 44934, + "Ġsalvation": 44935, + "Ġengineered": 44936, + "ĠWrest": 44937, + "ĠGCC": 44938, + "Ġwarmer": 44939, + "LayoutConstraint": 44940, + "Ġaggrav": 44941, + "Scripts": 44942, + "venture": 44943, + "Ġrefrigerator": 44944, + "Ġinnovations": 44945, + "ĠRunner": 44946, + "NIC": 44947, + "ĠRolling": 44948, + "ControlEvents": 44949, + "Ġloos": 44950, + "pac": 44951, + "ĉpanel": 44952, + "efe": 44953, + "ĠBuddha": 44954, + "--------------Ċ": 44955, + "åºĵ": 44956, + "(forKey": 44957, + "Ġlumin": 44958, + "Ġ(?": 44959, + "ĠAIDS": 44960, + ",user": 44961, + "imientos": 44962, + "contentType": 44963, + "antlr": 44964, + "é¦": 44965, + "ĠWelt": 44966, + "Production": 44967, + "might": 44968, + "ĠVII": 44969, + "\",(": 44970, + "Ġobserving": 44971, + "Ġdeliberate": 44972, + "(control": 44973, + "Ġwithd": 44974, + "Ġsemana": 44975, + "STACK": 44976, + "uchen": 44977, + "Nice": 44978, + "ĠDeutschland": 44979, + "ĠSpecifies": 44980, + "dma": 44981, + "izio": 44982, + "ĠFacts": 44983, + "_popup": 44984, + "ĠDirectors": 44985, + "{:": 44986, + "[R": 44987, + "ĠÑįлеменÑĤ": 44988, + "Ġplat": 44989, + "Ġdirecting": 44990, + "ä¸ī": 44991, + "ĠGilbert": 44992, + "âĢ¦.ĊĊ": 44993, + ".qml": 44994, + "Ġthereafter": 44995, + "Ġdisposition": 44996, + "draft": 44997, + "Ġsurgeon": 44998, + "ĠInsider": 44999, + "Blend": 45000, + "ĠTrev": 45001, + "trinsic": 45002, + "Topics": 45003, + "rieve": 45004, + "_FILENAME": 45005, + "Ġautres": 45006, + "Jose": 45007, + "Producer": 45008, + "erus": 45009, + "Ġpetit": 45010, + "ĠNEXT": 45011, + "ĠFilters": 45012, + "Ġreplicate": 45013, + "\"]).": 45014, + "Ġlenders": 45015, + "]\",Ċ": 45016, + ";charset": 45017, + "CppObject": 45018, + "Ġfloral": 45019, + "ĠTipo": 45020, + "Ġcircuits": 45021, + "easy": 45022, + "(&$": 45023, + "itta": 45024, + "eryl": 45025, + "_COMMON": 45026, + "'}}>Ċ": 45027, + "-backed": 45028, + "(variable": 45029, + "(Index": 45030, + "Ġvoir": 45031, + "_locations": 45032, + "++){": 45033, + "ĠLouisville": 45034, + "Ġgratitude": 45035, + ".Mockito": 45036, + "ĠPowers": 45037, + "ieurs": 45038, + "Ġgeographic": 45039, + "rale": 45040, + "Ġcra": 45041, + "ĠSpurs": 45042, + "iphertext": 45043, + "ACION": 45044, + "-common": 45045, + "Ġvictories": 45046, + "ĠFinals": 45047, + ".shuffle": 45048, + "-million": 45049, + "_PROC": 45050, + "assume": 45051, + "Ġils": 45052, + "DBC": 45053, + "BootTest": 45054, + "Ġlavor": 45055, + ".testing": 45056, + ".ast": 45057, + "\"]/": 45058, + "moid": 45059, + "Ġqualification": 45060, + "gesch": 45061, + "ĉput": 45062, + "Ġairports": 45063, + "JI": 45064, + "Teacher": 45065, + "_uniform": 45066, + "Ġnama": 45067, + "ĠBast": 45068, + "ertype": 45069, + "capture": 45070, + "getAll": 45071, + "ĠReynolds": 45072, + "ooled": 45073, + ".comments": 45074, + "Ġchin": 45075, + ").*": 45076, + "Ġили": 45077, + "tgl": 45078, + "udos": 45079, + "ĠdÃŃas": 45080, + "chai": 45081, + ".program": 45082, + "Ġpsz": 45083, + "ĉicon": 45084, + "phil": 45085, + "entral": 45086, + "_WRAP": 45087, + "ovi": 45088, + "Ġnostalg": 45089, + "Infinity": 45090, + "ĉyield": 45091, + "Ġvitamins": 45092, + "Quaternion": 45093, + "Sink": 45094, + "_goods": 45095, + "Ġ........": 45096, + "ĠWings": 45097, + "uridad": 45098, + "-story": 45099, + "\"])ĊĊ": 45100, + "idelity": 45101, + "TypeDef": 45102, + "Gtk": 45103, + "ĠíĮ": 45104, + "_Main": 45105, + "Ġchez": 45106, + "ĠRaven": 45107, + "Ġpayroll": 45108, + "Ġfreelance": 45109, + "LLU": 45110, + "ĠMend": 45111, + "eday": 45112, + "ApiModelProperty": 45113, + ".FormBorderStyle": 45114, + "Ġeconomist": 45115, + "stanbul": 45116, + "Ġfreight": 45117, + "-Agent": 45118, + "(meta": 45119, + "Ġsymmetry": 45120, + "Ġ'..": 45121, + ".Calendar": 45122, + "-aut": 45123, + "gf": 45124, + "pent": 45125, + "yclopedia": 45126, + "Ġwishing": 45127, + "ĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊĊ": 45128, + "Ġgentleman": 45129, + "Ġê³": 45130, + "=#": 45131, + "Ġlectures": 45132, + "âĢľIn": 45133, + "Ġ!_": 45134, + "Ġhb": 45135, + "ĠVendor": 45136, + "Recently": 45137, + "_notes": 45138, + "æıIJ示": 45139, + "\"My": 45140, + "HeadersHeight": 45141, + "_SO": 45142, + "Ġunwilling": 45143, + "Ġsuperhero": 45144, + "gio": 45145, + "psy": 45146, + "ĠPeer": 45147, + "javax": 45148, + "&apos": 45149, + "ĠCrisis": 45150, + "ordinal": 45151, + "Memcpy": 45152, + "++++++++++++++++": 45153, + "-val": 45154, + "Ġworkbook": 45155, + "-ap": 45156, + "=k": 45157, + "Ġmetallic": 45158, + "_peer": 45159, + "ByPrimaryKey": 45160, + "_SD": 45161, + "uator": 45162, + "_SHADER": 45163, + ")Math": 45164, + ".Transform": 45165, + "Ġcows": 45166, + "Phi": 45167, + "ĠClem": 45168, + "(_(\"": 45169, + "ĠLud": 45170, + "-delay": 45171, + "ĠSecurities": 45172, + "ĠOrthodox": 45173, + "Symfony": 45174, + "(report": 45175, + "Ġentertain": 45176, + "EPS": 45177, + "izoph": 45178, + "exual": 45179, + "IRD": 45180, + "ä»İ": 45181, + "Ġlith": 45182, + "Ġsanitize": 45183, + "Ġfeminine": 45184, + "ISBN": 45185, + ".authentication": 45186, + "_pipeline": 45187, + "/constants": 45188, + "ĠCONF": 45189, + "Ġlucr": 45190, + "ricia": 45191, + ".ttf": 45192, + ".setContent": 45193, + "Ġstan": 45194, + "orean": 45195, + "ĠLloyd": 45196, + ".rawValue": 45197, + "Ġgor": 45198, + "ĠBrowns": 45199, + "Regression": 45200, + "Ġlowering": 45201, + "naissance": 45202, + "Ġblows": 45203, + "Ġamazed": 45204, + "Ġunrelated": 45205, + "Reviews": 45206, + "Ġruby": 45207, + "ĠModifier": 45208, + "Ġgiants": 45209, + ".thread": 45210, + "Ġcontainment": 45211, + "ĠStartCoroutine": 45212, + "umat": 45213, + "orelease": 45214, + "ĠRandy": 45215, + "@endif": 45216, + "Digest": 45217, + "Ġsuburban": 45218, + "=\");Ċ": 45219, + "Ġannonce": 45220, + ".variable": 45221, + "\\Foundation": 45222, + "Ġacre": 45223, + "Van": 45224, + "Ġtuples": 45225, + "dns": 45226, + "ĠStanding": 45227, + "_large": 45228, + "Ġboxing": 45229, + "SupportActionBar": 45230, + "ĠFortune": 45231, + "ĠRum": 45232, + "_multiple": 45233, + "archical": 45234, + "Ġfwrite": 45235, + "_quote": 45236, + "Ġfoolish": 45237, + "Ġcomprising": 45238, + "Ġоп": 45239, + "-selected": 45240, + "vf": 45241, + "maid": 45242, + "Nama": 45243, + "(datetime": 45244, + "Ġindirectly": 45245, + "gart": 45246, + "fixtures": 45247, + "chos": 45248, + "ĠHalo": 45249, + "Ġrecurring": 45250, + "-news": 45251, + "vil": 45252, + "ĠNursing": 45253, + "-produ": 45254, + "ĠHQ": 45255, + "\\HttpFoundation": 45256, + "enci": 45257, + "auen": 45258, + "Ġvy": 45259, + "ocracy": 45260, + "Ġdelegation": 45261, + "Ġasphalt": 45262, + "ĠsetSelected": 45263, + "kok": 45264, + "/rest": 45265, + "metics": 45266, + "ĠNSDate": 45267, + "Ġtravelled": 45268, + "Ġrecib": 45269, + "Ġmime": 45270, + "CLIENT": 45271, + "ĠGU": 45272, + "ĠHANDLE": 45273, + "/Q": 45274, + "[z": 45275, + "Ġbothered": 45276, + "ĠBBQ": 45277, + "ças": 45278, + "_examples": 45279, + "_FIN": 45280, + "ĠwhiteColor": 45281, + "Ġastronom": 45282, + "-dir": 45283, + "Ġsovereign": 45284, + "Ġbreeze": 45285, + "Ġinning": 45286, + "ĠEdmonton": 45287, + "gli": 45288, + ".blogspot": 45289, + "jsx": 45290, + "Ġversa": 45291, + "ĠMohammed": 45292, + ".Job": 45293, + "-toggler": 45294, + "ĠполÑĮзоваÑĤ": 45295, + "ardon": 45296, + "Ġnewborn": 45297, + "Ġnaval": 45298, + "noteq": 45299, + "Ġtumblr": 45300, + "Ġhentai": 45301, + "ĠTypically": 45302, + "Ġloot": 45303, + ".Sprite": 45304, + "Flight": 45305, + "Ġwavelength": 45306, + "-sk": 45307, + "ĠElle": 45308, + "_exports": 45309, + "ĠÑı": 45310, + "ĠIH": 45311, + "izophren": 45312, + "Ġíģ": 45313, + "_primary": 45314, + "Ġmois": 45315, + "ĠBN": 45316, + "Ġsystemic": 45317, + "Ġdiferentes": 45318, + "INCT": 45319, + "Ġ''ĊĊ": 45320, + "$q": 45321, + "WidgetItem": 45322, + "clide": 45323, + "$file": 45324, + "Lemma": 45325, + "/table": 45326, + "agrid": 45327, + "ĠMongoDB": 45328, + "inte": 45329, + "Ġapprent": 45330, + "ÂŃing": 45331, + ".Db": 45332, + "ĠÃĤ": 45333, + "hammer": 45334, + "='';Ċ": 45335, + "Ġbrokers": 45336, + "itlement": 45337, + "semblies": 45338, + "Ele": 45339, + "{x": 45340, + "Ġlastname": 45341, + "<-": 45342, + "Ġflatten": 45343, + "_band": 45344, + ".Root": 45345, + ".readFileSync": 45346, + "======": 45347, + ".rx": 45348, + "?čĊ": 45349, + "Ġmetaphor": 45350, + "Ti": 45351, + "conte": 45352, + "Ġdebit": 45353, + "Ġcontempt": 45354, + "CppType": 45355, + "æĶ¯": 45356, + "FormField": 45357, + "ratio": 45358, + "osopher": 45359, + "Ġimplant": 45360, + "PURE": 45361, + "Ġalta": 45362, + "_management": 45363, + "Ġrefine": 45364, + "ĠCheckBox": 45365, + "ĠCharl": 45366, + "-version": 45367, + "conditional": 45368, + "venues": 45369, + "Ġrifles": 45370, + "Ġoffspring": 45371, + "Ġmilling": 45372, + "Ġsharply": 45373, + "Ġunderwater": 45374, + "(origin": 45375, + "_Control": 45376, + "Ġ.$": 45377, + "Plugins": 45378, + "Ġdrying": 45379, + "Ġillustrates": 45380, + "-u": 45381, + "Ġvegetarian": 45382, + "npc": 45383, + "Heart": 45384, + ";',Ċ": 45385, + "comma": 45386, + "teenth": 45387, + "asan": 45388, + "/spec": 45389, + "_moves": 45390, + "-margin": 45391, + "Ġingen": 45392, + "³³³": 45393, + "Ġprojet": 45394, + "Ġotra": 45395, + "Ġbras": 45396, + ".utc": 45397, + "Ġslept": 45398, + "=sub": 45399, + "abilit": 45400, + "poster": 45401, + "Ġsdk": 45402, + "ouncill": 45403, + "Ġwd": 45404, + "PreparedStatement": 45405, + "ĠDrum": 45406, + "(attribute": 45407, + "ĠEthernet": 45408, + "ĉDB": 45409, + "California": 45410, + "cube": 45411, + "[I": 45412, + ".Created": 45413, + "ĠHM": 45414, + "Ġtracing": 45415, + "FormsModule": 45416, + "-you": 45417, + ".currency": 45418, + "feeding": 45419, + "Ġtbody": 45420, + "Li": 45421, + "accion": 45422, + "nas": 45423, + "Ġtrouver": 45424, + "NONE": 45425, + "\"},čĊ": 45426, + "Ġftp": 45427, + "WithIdentifier": 45428, + "polate": 45429, + "FileInfo": 45430, + "Ġpursued": 45431, + "ĠĠĠĠčĊĠĠĠĠčĊ": 45432, + "DESCRIPTION": 45433, + "}*/Ċ": 45434, + "FromNib": 45435, + "Ġdecorative": 45436, + "_SSL": 45437, + "(chat": 45438, + "TLS": 45439, + "Ġsurprises": 45440, + "alculate": 45441, + "ĠSplash": 45442, + "(Configuration": 45443, + "ĠSEM": 45444, + "imson": 45445, + "/library": 45446, + "": 45521, + "GED": 45522, + "faq": 45523, + "Ġoptionally": 45524, + "_Dis": 45525, + "ĠSuccessful": 45526, + "ĠCensus": 45527, + "Ġincarcer": 45528, + "_CARD": 45529, + "Ġaviation": 45530, + "ĠGym": 45531, + "Authority": 45532, + ".Bean": 45533, + "shader": 45534, + "NotExist": 45535, + "_TextChanged": 45536, + "ĠSTOP": 45537, + "(team": 45538, + "\"H": 45539, + "wg": 45540, + "Ġgrinder": 45541, + "Ġstripe": 45542, + "Ġpreservation": 45543, + "Claim": 45544, + "aversal": 45545, + "warehouse": 45546, + "targets": 45547, + "Trust": 45548, + "Ġallev": 45549, + ",www": 45550, + "ousse": 45551, + "_chan": 45552, + "_Size": 45553, + "systems": 45554, + "Ġobjection": 45555, + "ĠKane": 45556, + "Ġcorros": 45557, + "ĠDSL": 45558, + "Ġua": 45559, + "ĠMH": 45560, + "ĠStrategic": 45561, + "_tcp": 45562, + "Ġê°Ĵ": 45563, + "Ġborrowed": 45564, + "ĠAch": 45565, + "ĉcommand": 45566, + "Ġgps": 45567, + "leston": 45568, + "ichever": 45569, + "ĠUA": 45570, + "Ġassaulted": 45571, + "Ġspecializes": 45572, + "ĉsearch": 45573, + "Hotel": 45574, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠčĊ": 45575, + "ĠPitch": 45576, + "ĠÙģ": 45577, + "READY": 45578, + "Ġparental": 45579, + "Ġgéné": 45580, + "Ġdonnées": 45581, + "Ġdetain": 45582, + "TARGET": 45583, + "Ġprotagonist": 45584, + "ĠclearInterval": 45585, + "ĠIconButton": 45586, + "ĠGetAll": 45587, + "TypeInfo": 45588, + "EH": 45589, + "âĢľThey": 45590, + "Ġ{[": 45591, + "Ġgag": 45592, + "ĠÚ©": 45593, + "ĠDropdown": 45594, + ".free": 45595, + "gone": 45596, + "imens": 45597, + "Ġinstal": 45598, + "ĉcurl": 45599, + "_CAN": 45600, + "ĠBone": 45601, + "ï¼Ķ": 45602, + "onyms": 45603, + "-government": 45604, + ".bindingNavigator": 45605, + "ĠDans": 45606, + "ĠMcL": 45607, + "(en": 45608, + ">(_": 45609, + "ÐĴÑĭ": 45610, + ".*;čĊ": 45611, + "=j": 45612, + "-cor": 45613, + "Son": 45614, + ".ToolStripItem": 45615, + "-around": 45616, + "_XML": 45617, + "endDate": 45618, + "Ġslack": 45619, + "Ġrotated": 45620, + "Ġnoqa": 45621, + "Ġcottage": 45622, + "Ġencontrar": 45623, + "_skill": 45624, + "houette": 45625, + "!čĊ": 45626, + ".weather": 45627, + "Ġemphasized": 45628, + "家": 45629, + "ĠÑģпиÑģ": 45630, + "ĠCompiler": 45631, + "(android": 45632, + "ĠâĢº": 45633, + ".turn": 45634, + "Ġsuppression": 45635, + "_calls": 45636, + "Ġ*@": 45637, + "(strlen": 45638, + ".hex": 45639, + "ĠBills": 45640, + "ĠRSA": 45641, + "ÏĤ": 45642, + "ĠEscape": 45643, + "ementia": 45644, + "Ġfrontend": 45645, + "Ġpint": 45646, + "_exc": 45647, + "zzo": 45648, + "[],Ċ": 45649, + "Ġ\"','\"": 45650, + ".Environment": 45651, + "Ġaforementioned": 45652, + "Ġendure": 45653, + "prototype": 45654, + "therapy": 45655, + "ssi": 45656, + "Deg": 45657, + "_plugins": 45658, + ".userInfo": 45659, + "Printer": 45660, + "ĠPROGRAM": 45661, + "Ġruins": 45662, + "Ġempirical": 45663, + "Ġcrawl": 45664, + "ĠBoiler": 45665, + "-comment": 45666, + ".subplot": 45667, + "_et": 45668, + "Ġ'.',": 45669, + "minor": 45670, + "ĠCustoms": 45671, + "Ġyaw": 45672, + "underline": 45673, + "ĠComo": 45674, + "(('": 45675, + "(mean": 45676, + "Ġchaque": 45677, + "ĠBlocks": 45678, + ".rad": 45679, + "ilibrium": 45680, + "Ġwebdriver": 45681, + "Ġmelhor": 45682, + "dana": 45683, + "ĠAbuse": 45684, + "ĠSouthwest": 45685, + "ĠParen": 45686, + "PERTIES": 45687, + "ĉIL": 45688, + "Ġscream": 45689, + "vu": 45690, + "Ġincomes": 45691, + "Ġnim": 45692, + "Ġlace": 45693, + "Ġcompensate": 45694, + "Reverse": 45695, + "Dat": 45696, + "_attack": 45697, + "Ġnour": 45698, + "achen": 45699, + "cek": 45700, + "\"+": 45957, + "Ġtokenizer": 45958, + "Ġsovereignty": 45959, + "ĠPence": 45960, + "()\");Ċ": 45961, + "Ġpessoas": 45962, + ".Ge": 45963, + "ĠIncluded": 45964, + "Ġpagina": 45965, + "Ġexposing": 45966, + "еÑĪ": 45967, + "_SCRIPT": 45968, + "/$',": 45969, + "Thumbnail": 45970, + "×Ķ": 45971, + "webElementX": 45972, + "webElementXpaths": 45973, + "pressure": 45974, + "ĠCurry": 45975, + "_CP": 45976, + "OLUTION": 45977, + "ILES": 45978, + "protect": 45979, + "oola": 45980, + "Workspace": 45981, + "{};Ċ": 45982, + "ĠUNS": 45983, + "Ġsympathy": 45984, + "roker": 45985, + "Ġremodel": 45986, + "ĉcell": 45987, + "Ġatop": 45988, + ".FullName": 45989, + "Ġfaut": 45990, + "ĠEasily": 45991, + "_dynamic": 45992, + "Ġframed": 45993, + "Ġmotive": 45994, + "è·¯": 45995, + "sam": 45996, + "Ġmarca": 45997, + "ĠTextEditingController": 45998, + "Ġdestructor": 45999, + "cream": 46000, + "Ġrude": 46001, + "ĠBold": 46002, + "ĠIndigenous": 46003, + "Ġgens": 46004, + "Ġrelacion": 46005, + "(system": 46006, + "ĠUIFont": 46007, + "_charge": 46008, + "USTER": 46009, + "EV": 46010, + ".Namespace": 46011, + "Ġmerger": 46012, + "Ġcalloc": 46013, + "gang": 46014, + "BadRequest": 46015, + "Ġsper": 46016, + "-design": 46017, + "Ġâĩ": 46018, + "Chan": 46019, + "Ġorganism": 46020, + ",)": 46021, + "=id": 46022, + "_plane": 46023, + "ĠCases": 46024, + "elfast": 46025, + "ĠLegislature": 46026, + "ĠFaker": 46027, + "Ġinvoking": 46028, + "-utils": 46029, + "().'": 46030, + ".face": 46031, + "Ġguardian": 46032, + "myModal": 46033, + "Ġclipboard": 46034, + "ĠATM": 46035, + "Ġpeas": 46036, + "ĠSylv": 46037, + ".calc": 46038, + "ĠContacts": 46039, + "intValue": 46040, + "Ġmodifying": 46041, + "ĠBarb": 46042, + ".loss": 46043, + "_percentage": 46044, + "Asked": 46045, + "(lst": 46046, + "ategorical": 46047, + "-files": 46048, + "ĠRomania": 46049, + ".Ac": 46050, + "Ġhai": 46051, + "ĠFlying": 46052, + "Ġż": 46053, + "jp": 46054, + "ĠTrainer": 46055, + ".arc": 46056, + "_deg": 46057, + "Ġtraceback": 46058, + "OrFail": 46059, + "FLOW": 46060, + ".old": 46061, + "oya": 46062, + "gmt": 46063, + "isempty": 46064, + "Ġvaccination": 46065, + "Ġobsolete": 46066, + "recognized": 46067, + "Ġruined": 46068, + "ĠRein": 46069, + "ĠTracking": 46070, + "xfb": 46071, + "اÛĮ": 46072, + "Ġvære": 46073, + "Ġbryster": 46074, + "ĠITS": 46075, + "Ġdestiny": 46076, + "Ġswear": 46077, + "Ġredes": 46078, + "Ġclf": 46079, + "Ġflipped": 46080, + "ĉhead": 46081, + "Bluetooth": 46082, + "ĠOverrides": 46083, + ":Boolean": 46084, + "_=": 46085, + "_lr": 46086, + "spawn": 46087, + ":index": 46088, + "VALUES": 46089, + "iskey": 46090, + "?\");Ċ": 46091, + ".synthetic": 46092, + "ĠChecking": 46093, + "structures": 46094, + "iping": 46095, + "Ġvocals": 46096, + "-Up": 46097, + "ĠManufacturers": 46098, + "ĠMarriage": 46099, + "代çłģ": 46100, + "Ġgarner": 46101, + "_Client": 46102, + "parallel": 46103, + "RIEND": 46104, + "Ġvinegar": 46105, + "segue": 46106, + "JB": 46107, + "Ġcontacting": 46108, + "ĠCarroll": 46109, + "Ġoutreach": 46110, + "tensor": 46111, + "_variant": 46112, + "Ġtheat": 46113, + "licable": 46114, + "{|": 46115, + "tiny": 46116, + "_letter": 46117, + "Ġpencil": 46118, + "HeadersHeightSizeMode": 46119, + "iltro": 46120, + ".autoconfigure": 46121, + ".drag": 46122, + ".useState": 46123, + "ĠBMI": 46124, + "hint": 46125, + "Compile": 46126, + "*\\": 46127, + "enary": 46128, + "Ġlvl": 46129, + ".Cache": 46130, + "+=\"": 46131, + "_tv": 46132, + "ruitment": 46133, + "Ġfread": 46134, + "Articles": 46135, + "fila": 46136, + "Ġpackaged": 46137, + "âĺĨ": 46138, + "ATHER": 46139, + "ĠPlanned": 46140, + "scheme": 46141, + "Ġdiary": 46142, + "Ġoffenses": 46143, + "/F": 46460, + "ĠStick": 46461, + "Ġcerc": 46462, + "ĠSlee": 46463, + "ĉĉĠĠĠĠĠĠĠĠ": 46464, + "": 46639, + "ĉcol": 46640, + "VG": 46641, + "_boolean": 46642, + "recent": 46643, + "Ġ*)ĊĊ": 46644, + "ĠRainbow": 46645, + "ommen": 46646, + "Ġlur": 46647, + "Ġoppression": 46648, + "(\",\");Ċ": 46649, + "ĠFacility": 46650, + "DEFINED": 46651, + "Ġneon": 46652, + "Ġoffender": 46653, + "AFP": 46654, + "ĠCleaning": 46655, + "[]):": 46656, + "Ġundocumented": 46657, + ".Repositories": 46658, + "ĠGuitar": 46659, + "аÑģÑģив": 46660, + "Skills": 46661, + "Ġtestimon": 46662, + "ryptography": 46663, + "ĠAmber": 46664, + "ĠStalin": 46665, + "Ġlone": 46666, + "Ġapenas": 46667, + "Ġdieses": 46668, + "ĠArduino": 46669, + "转": 46670, + "==-": 46671, + "_Act": 46672, + "Ġcoded": 46673, + "âĸł": 46674, + "amburger": 46675, + "-links": 46676, + "Ġarmour": 46677, + ".High": 46678, + "getContent": 46679, + "stag": 46680, + "Ġheck": 46681, + "ĠìĹĨ": 46682, + "ĠMcConnell": 46683, + "ĠConcert": 46684, + "ĠAlloc": 46685, + "äre": 46686, + ".replaceAll": 46687, + "Ġpartitions": 46688, + "rott": 46689, + "ĠFle": 46690, + "_TREE": 46691, + "reasonable": 46692, + "ĠReporting": 46693, + "Ġbillionaire": 46694, + "scores": 46695, + "mins": 46696, + "-eye": 46697, + "MORE": 46698, + "abort": 46699, + "ĠSWT": 46700, + "Ġinverted": 46701, + "ĠTeachers": 46702, + ";n": 46703, + "Ġastro": 46704, + "нов": 46705, + "аниÑĨ": 46706, + "producto": 46707, + "countries": 46708, + "ĠOwen": 46709, + "Ġcontamination": 46710, + "Ġvibe": 46711, + "ĠElli": 46712, + ".script": 46713, + "ĠOlive": 46714, + "DMA": 46715, + "vier": 46716, + ":semicolon": 46717, + "-module": 46718, + "gressive": 46719, + "agu": 46720, + "_players": 46721, + "Ġresultados": 46722, + "started": 46723, + "scrollTop": 46724, + "=====": 46725, + "Ġweighing": 46726, + "Ġ[[[": 46727, + "zahl": 46728, + "(NS": 46729, + "ĠAssertion": 46730, + "league": 46731, + ".setTextColor": 46732, + "ĉMessage": 46733, + "Ġmoms": 46734, + "_AF": 46735, + ".wh": 46736, + "ALS": 46737, + "Ġautre": 46738, + "]ĊĊĊĊ": 46739, + ".opacity": 46740, + "ĠBuddhist": 46741, + "Ġdeaf": 46742, + "ĠOrganisation": 46743, + "(Global": 46744, + "ensch": 46745, + "Ġheadache": 46746, + "ĠAlien": 46747, + "_inode": 46748, + "ĠStark": 46749, + "Ġæī": 46750, + "-lnd": 46751, + "oref": 46752, + "_feat": 46753, + "Ġpedestrian": 46754, + "Ġnominal": 46755, + "Ġballoon": 46756, + "Ġsprites": 46757, + "PrototypeOf": 46758, + "ĠApost": 46759, + "ĠFEATURE": 46760, + "OH": 46761, + "Ġrecess": 46762, + "ĠDonna": 46763, + "consumer": 46764, + "$GLOBALS": 46765, + "ĠGIF": 46766, + "-frame": 46767, + "Inicio": 46768, + "Ġpassages": 46769, + "DateString": 46770, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 46771, + ".byte": 46772, + "Bug": 46773, + "initializer": 46774, + "pkt": 46775, + "odium": 46776, + "ĠDER": 46777, + ".ops": 46778, + "leri": 46779, + "Ġgifted": 46780, + "Ġdetach": 46781, + "terrain": 46782, + "elters": 46783, + "ãģı": 46784, + ".loader": 46785, + "ĠNGO": 46786, + "strncmp": 46787, + "Kh": 46788, + "(fontSize": 46789, + "rocket": 46790, + "Ġprecedent": 46791, + "ĠAurora": 46792, + "ĠExperiment": 46793, + "isphere": 46794, + "Encoded": 46795, + "ĠâĢĵĊĊ": 46796, + "Ġpyramid": 46797, + "ĠAnniversary": 46798, + "ofil": 46799, + "ëŁ": 46800, + "(plugin": 46801, + "Coeff": 46802, + "Ġcooperate": 46803, + "Ġpredominantly": 46804, + "ISM": 46805, + "Phrase": 46806, + "_DEFINE": 46807, + "Flip": 46808, + "AMILY": 46809, + "ĠMarkets": 46810, + "ĠStreamReader": 46811, + "ĠCombine": 46812, + "Ġmanuscript": 46813, + "zza": 46814, + ",tp": 46815, + "Whatever": 46816, + "ITICAL": 46817, + "ighbour": 46818, + "DataProvider": 46819, + ".Texture": 46820, + "privacy": 46821, + ".SDK": 46822, + "Ġrecharge": 46823, + "Ġcpp": 46824, + "ĠCFG": 46825, + "(holder": 46826, + "(py": 46827, + "mot": 46828, + "Ġsavoir": 46829, + "ĠRosa": 46830, + "ĠPCs": 46831, + "ĠíĻ": 46832, + ".heroku": 46833, + "Ġfren": 46834, + "ĠRiley": 46835, + "agate": 46836, + "Ġsond": 46837, + ".xlsx": 46838, + "Ġhacked": 46839, + "stad": 46840, + "Gi": 46841, + "Ġsanity": 46842, + "ĠSqlDataAdapter": 46843, + "...\",": 46844, + "ĠPussy": 46845, + "Ġ****************": 46846, + "Ġhassle": 46847, + "_PARENT": 46848, + "ĠUAE": 46849, + "Ġbeginners": 46850, + "(Client": 46851, + "Ġstatistically": 46852, + ".hour": 46853, + "edelta": 46854, + "Ġtraction": 46855, + "uelve": 46856, + "arat": 46857, + "Ġsauna": 46858, + "INVALID": 46859, + "Ġindictment": 46860, + "ALLE": 46861, + "Ġdissent": 46862, + "ĠTypography": 46863, + "Ġintentional": 46864, + "sit": 46865, + "ĠAnimals": 46866, + "Ġcountryside": 46867, + "Ġuart": 46868, + "}\\\"": 46869, + "Ġseamless": 46870, + "¾ç¤º": 46871, + "Ġautos": 46872, + "Ġ\"'\";Ċ": 46873, + "Flush": 46874, + "ANNOT": 46875, + "Ġalgebra": 46876, + "assoc": 46877, + "ĠWaters": 46878, + "Ġpreparations": 46879, + "ronym": 46880, + "[,]": 46881, + "Sans": 46882, + "Ġarmies": 46883, + "ipeg": 46884, + "Ġcreamy": 46885, + ".art": 46886, + "etre": 46887, + "ĠAnimated": 46888, + "Ġunpleasant": 46889, + "emean": 46890, + "great": 46891, + "iÄħ": 46892, + "ĠEarlier": 46893, + "Ġchic": 46894, + "Ġpreserving": 46895, + "(exec": 46896, + "ĠInvestigation": 46897, + "ĉGPIO": 46898, + "Ġrigorous": 46899, + "ijo": 46900, + "=num": 46901, + "ĠtoolStrip": 46902, + ")set": 46903, + "+\"&": 46904, + "ĠAcceler": 46905, + "Ġdevelopmental": 46906, + "isposable": 46907, + "Ġflawed": 46908, + "rene": 46909, + "Updating": 46910, + "Ġwatchdog": 46911, + "Ġdenominator": 46912, + "Ġsuburbs": 46913, + "Ġ...)": 46914, + "Ġconvictions": 46915, + "closure": 46916, + ".IP": 46917, + "Ġtranslates": 46918, + ".swt": 46919, + ".Trace": 46920, + "Ġmettre": 46921, + ".isEnabled": 46922, + "ĠEffective": 46923, + ".toInt": 46924, + "Ġenchant": 46925, + "Ġstunned": 46926, + "Ġpoi": 46927, + "/code": 46928, + "adm": 46929, + ".databinding": 46930, + "ĠLorem": 46931, + "________________________________________________________________": 46932, + "Ġledger": 46933, + "Ġcara": 46934, + "ĠGir": 46935, + "Ġwaits": 46936, + "Uno": 46937, + "Ġcwd": 46938, + "è¾ij": 46939, + "ĠTResult": 46940, + "Ġrejo": 46941, + "Ġemitted": 46942, + "ĠWestminster": 46943, + "ä¸Ģ个": 46944, + "nek": 46945, + "_Tis": 46946, + "Ġenact": 46947, + "ĉwith": 46948, + "orgia": 46949, + "Ġjue": 46950, + "Perform": 46951, + "SPATH": 46952, + ".topic": 46953, + "ĠDaten": 46954, + "ầ": 46955, + "Ġsitio": 46956, + "_MM": 46957, + "\"So": 46958, + "bial": 46959, + "Ġscoped": 46960, + "Requires": 46961, + "ĠTOTAL": 46962, + "ĠChancellor": 46963, + "(contents": 46964, + "Ġstealth": 46965, + "devices": 46966, + "-pass": 46967, + "ilih": 46968, + "ĠMalcolm": 46969, + "ĠDepot": 46970, + "Ġconfigur": 46971, + "aussian": 46972, + "_constraint": 46973, + "веÑĤ": 46974, + "GRA": 46975, + "ĠRates": 46976, + ".dataGridViewTextBoxColumn": 46977, + "ĠNobel": 46978, + "itics": 46979, + "Ġignorant": 46980, + "ĠReporter": 46981, + "ĠEbola": 46982, + "ĠShock": 46983, + "_relation": 46984, + "ĠNinja": 46985, + ")c": 46986, + "Ġticker": 46987, + ".isChecked": 46988, + "ĠSuppliers": 46989, + "ĠRapid": 46990, + "Levels": 46991, + "âĤ¬âĦ¢": 46992, + "ĉqueue": 46993, + "Ġchop": 46994, + "ĠUnix": 46995, + "reject": 46996, + "-calendar": 46997, + "(sort": 46998, + "ène": 46999, + "ercicio": 47000, + "Ġhect": 47001, + "CALLTYPE": 47002, + "roupon": 47003, + "Ġrentals": 47004, + "authors": 47005, + "{name": 47006, + "ĠFIFO": 47007, + "Ġlassen": 47008, + "ĠNous": 47009, + "Ġsnapped": 47010, + "Ġfertility": 47011, + "\"log": 47012, + "clicked": 47013, + "Ġplanting": 47014, + "Ġgb": 47015, + "/output": 47016, + "PEAT": 47017, + "Ġcategoria": 47018, + "Ġbach": 47019, + "Professor": 47020, + "inth": 47021, + "\"]čĊ": 47022, + "Recorder": 47023, + "serde": 47024, + "ĠTransmission": 47025, + "trad": 47026, + "Ġturbo": 47027, + "_VERTEX": 47028, + "\\Event": 47029, + "ilver": 47030, + "Ġbodily": 47031, + "ĠSources": 47032, + "Ġkillings": 47033, + ".xrTableCell": 47034, + "Ġfolded": 47035, + "/legal": 47036, + "uner": 47037, + "ĠRifle": 47038, + "ĠMIDI": 47039, + "_SelectedIndexChanged": 47040, + ".SizeType": 47041, + "ĠWebSocket": 47042, + "Ġseleccion": 47043, + "Sand": 47044, + "otros": 47045, + "Ġenvision": 47046, + "/etc": 47047, + "ĠMelissa": 47048, + "Spot": 47049, + "ное": 47050, + "_ARM": 47051, + "Attempt": 47052, + "ĠBI": 47053, + "ãģĶ": 47054, + "ĠDU": 47055, + "Ġbacklash": 47056, + "stride": 47057, + "/classes": 47058, + "ĠtextColor": 47059, + "_staff": 47060, + "oblin": 47061, + "agenta": 47062, + ".collections": 47063, + "illage": 47064, + "'čĊčĊ": 47065, + "flatten": 47066, + "_sales": 47067, + "_MASTER": 47068, + "TW": 47069, + "_da": 47070, + "Pitch": 47071, + "phies": 47072, + "Ġzombies": 47073, + "ĠVERY": 47074, + "ĠPharmacy": 47075, + "ĠprogressBar": 47076, + "Ġhashtag": 47077, + "Sidebar": 47078, + "@stop": 47079, + "(pc": 47080, + "олж": 47081, + "MAKE": 47082, + "ĠCoron": 47083, + "Ġkvinner": 47084, + "ĠMaid": 47085, + "bob": 47086, + ".titleLabel": 47087, + "Ġsuccesses": 47088, + "ĠDemocracy": 47089, + "ĠSurgery": 47090, + "Ġcougar": 47091, + "Ġcurso": 47092, + "Ġloro": 47093, + "istency": 47094, + "Senior": 47095, + "æk": 47096, + "ĠAAA": 47097, + "ĠBOOK": 47098, + "ко": 47099, + "WSTR": 47100, + "Ġ*/,Ċ": 47101, + "oyal": 47102, + ".vector": 47103, + "ĠSPEC": 47104, + "SSF": 47105, + "Ġcompuls": 47106, + "ĠAppeals": 47107, + "ĠWinston": 47108, + "ĠMockito": 47109, + "contrib": 47110, + ".available": 47111, + "entityManager": 47112, + "arias": 47113, + "_sale": 47114, + "_rs": 47115, + "Ġdecoding": 47116, + "Ġlocator": 47117, + "olith": 47118, + "Ġkol": 47119, + "Ġascii": 47120, + "ĠRut": 47121, + "/interface": 47122, + "ĉĉĉĉĉĉĠĠĠ": 47123, + "ĠNumer": 47124, + ".flip": 47125, + "-del": 47126, + "Ġbolster": 47127, + "onomic": 47128, + "Ġzm": 47129, + "LG": 47130, + "FindBy": 47131, + "Ġadaptive": 47132, + "loo": 47133, + "Ġvue": 47134, + "(reverse": 47135, + "_canvas": 47136, + ".roles": 47137, + "ificado": 47138, + "venient": 47139, + "\"As": 47140, + "ĠEntr": 47141, + "aligned": 47142, + "Ġbereits": 47143, + "///ĊĊ": 47144, + ".gwt": 47145, + ".employee": 47146, + "_cli": 47147, + "Ġanticipate": 47148, + "éĻIJ": 47149, + "Ġpik": 47150, + "Ġmushrooms": 47151, + "(tt": 47152, + "Ġoma": 47153, + "ĠSanchez": 47154, + "_google": 47155, + ".Valid": 47156, + "ĠFileName": 47157, + "ivative": 47158, + "ked": 47159, + "-war": 47160, + "Ġmaturity": 47161, + "ид": 47162, + "Ġminer": 47163, + "Reducers": 47164, + "ĠLatLng": 47165, + "_STD": 47166, + "Digits": 47167, + "Calc": 47168, + "-upload": 47169, + "Ġhandic": 47170, + "ีà¹Ī": 47171, + "egrated": 47172, + "ĠSTM": 47173, + "Clients": 47174, + "ĠTurbo": 47175, + "SYNC": 47176, + "Ġphotographers": 47177, + ".Out": 47178, + ".character": 47179, + "BUILD": 47180, + ".unlock": 47181, + "Ġarises": 47182, + "ĠCommands": 47183, + "(\"\");čĊ": 47184, + "_FORE": 47185, + ";',": 47186, + "+\"'": 47187, + ".Images": 47188, + "\"){": 47189, + "ĠMeyer": 47190, + "Ġnegatively": 47191, + "ĠDLL": 47192, + "Ġexe": 47193, + "Ġdeficiency": 47194, + "Ġwildly": 47195, + "-switch": 47196, + "construction": 47197, + "Ġexceptionally": 47198, + "ĠLiz": 47199, + "/java": 47200, + "Ġtheirs": 47201, + "ĠContemporary": 47202, + "lis": 47203, + ".fillRect": 47204, + "ĠNFC": 47205, + "Ġrehe": 47206, + "(numbers": 47207, + "Ġraster": 47208, + "Ġfiguring": 47209, + "Ġshowc": 47210, + "ĠJill": 47211, + "Ġarcade": 47212, + "ĠConstructs": 47213, + "mdl": 47214, + "('|": 47215, + "Ġidentifiers": 47216, + "Ġstellar": 47217, + "(Connection": 47218, + "Ġ\"{{": 47219, + "yor": 47220, + "(mysqli": 47221, + "Ġdove": 47222, + "OfBirth": 47223, + ".disconnect": 47224, + "_hi": 47225, + "Ġzwischen": 47226, + "ĠGrund": 47227, + "iros": 47228, + "_Array": 47229, + ".onclick": 47230, + "ansom": 47231, + "Answers": 47232, + "ĉremove": 47233, + "Fa": 47234, + "Ġhurry": 47235, + "-inf": 47236, + "ĠgetClass": 47237, + "ĠRegulation": 47238, + "ĠFLAGS": 47239, + "misc": 47240, + "Ken": 47241, + "_heading": 47242, + "GHz": 47243, + "-entry": 47244, + "Ġbiography": 47245, + "Sig": 47246, + "-mf": 47247, + "Watcher": 47248, + "âĢľA": 47249, + "}px": 47250, + "Ġspicy": 47251, + "_sq": 47252, + "Lost": 47253, + "(track": 47254, + "али": 47255, + "Descending": 47256, + "((": 47453, + "survey": 47454, + "Ġíĺ": 47455, + "...')Ċ": 47456, + "ĠDivider": 47457, + "osl": 47458, + "_CANCEL": 47459, + "_prepare": 47460, + "stin": 47461, + "ĠHeath": 47462, + ".PrimaryKey": 47463, + "ĠâĨIJ": 47464, + "ĠLocalDateTime": 47465, + "Ġcooperative": 47466, + "Learning": 47467, + ".enqueue": 47468, + "Ġgoog": 47469, + "ĠRegression": 47470, + "imates": 47471, + "Ġvoyeur": 47472, + "ĠDrink": 47473, + "plug": 47474, + "Ġlender": 47475, + "mana": 47476, + "Ġpersonnes": 47477, + "ypse": 47478, + "Ġunlink": 47479, + "ĠRavens": 47480, + "Ġhurd": 47481, + "Ġperiodically": 47482, + "ARGS": 47483, + "ĠGH": 47484, + "characters": 47485, + "...\"ĊĊ": 47486, + "-establish": 47487, + "Ġdn": 47488, + "(condition": 47489, + "ĠGravity": 47490, + "Ġestas": 47491, + "_focus": 47492, + "Creature": 47493, + "(site": 47494, + "Ġcarr": 47495, + "ĠRL": 47496, + "ĠRI": 47497, + "ĠMoto": 47498, + "ASF": 47499, + "ĠLuckily": 47500, + "ĉRoute": 47501, + "Ġentropy": 47502, + "(\",\"": 47503, + "Collect": 47504, + "(contact": 47505, + "ĠFlorence": 47506, + "Ġpremiums": 47507, + "Ġlifecycle": 47508, + "Ġbans": 47509, + "xef": 47510, + "WebKit": 47511, + "ĠFloating": 47512, + "Ġcosa": 47513, + "Specific": 47514, + "ĠLoans": 47515, + "bread": 47516, + "Ġdescriptors": 47517, + "Ġ{:.": 47518, + "THREAD": 47519, + "ĠTrent": 47520, + "Ġscop": 47521, + "QA": 47522, + "ĠAntar": 47523, + "pel": 47524, + "_difference": 47525, + "_changes": 47526, + "(...)": 47527, + "ĠRotation": 47528, + "ĠLGPL": 47529, + "ĠJUST": 47530, + "(Task": 47531, + "_subset": 47532, + "ĠTRANS": 47533, + "åĬĽ": 47534, + "ĠScout": 47535, + "-popup": 47536, + "Ġsmoked": 47537, + "_Class": 47538, + "Ġturnover": 47539, + "brakk": 47540, + "ĠRocky": 47541, + "tas": 47542, + ".RegularExpressions": 47543, + "ĠElliott": 47544, + "ĠSpinner": 47545, + "DUCTION": 47546, + "Ġlibre": 47547, + "Ġmolto": 47548, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ": 47549, + "ĠFTP": 47550, + "mpeg": 47551, + "(features": 47552, + "Ġbald": 47553, + "ĠVid": 47554, + "Ġshouting": 47555, + "Lint": 47556, + "Ġsockets": 47557, + "Ġprow": 47558, + "Ġnouvelle": 47559, + "iscard": 47560, + "ĠSponsor": 47561, + "Ġconsulta": 47562, + ")));": 47563, + "Indian": 47564, + "ĠRaspberry": 47565, + "Ġteammate": 47566, + "ĠJWT": 47567, + "ĠGhana": 47568, + "Ġcakes": 47569, + "primer": 47570, + "forma": 47571, + "ergarten": 47572, + "_Manager": 47573, + "Ġpreseason": 47574, + "GAME": 47575, + "|\"": 47576, + "ĠBrock": 47577, + "Ġoccupy": 47578, + "Ġdecorations": 47579, + "ánd": 47580, + "Ġcot": 47581, + "Ġparan": 47582, + "Disk": 47583, + "remain": 47584, + ">?": 47585, + "Strong": 47586, + "Ġfrance": 47587, + "ĠEra": 47588, + "-cr": 47589, + ".BufferedReader": 47590, + "ĠParadise": 47591, + "ĠVAT": 47592, + "ĠAnders": 47593, + "Ġlimb": 47594, + "ampoo": 47595, + "Ġimperative": 47596, + "UTILITY": 47597, + "ĠRecognition": 47598, + "Ġragazze": 47599, + "Ġpops": 47600, + "ypress": 47601, + "Ġembargo": 47602, + "//{Ċ": 47603, + "Ġsyll": 47604, + "PTR": 47605, + "åŃĺåľ¨": 47606, + "Ġdidnt": 47607, + "Mailer": 47608, + "Ġacademics": 47609, + "ĠFrauen": 47610, + "neider": 47611, + "-rel": 47612, + "Ġrainbow": 47613, + "(In": 47614, + "Ġsliced": 47615, + "=============Ċ": 47616, + "(send": 47617, + "NSMutableDictionary": 47618, + "vos": 47619, + "(package": 47620, + "Ġordinance": 47621, + "viewer": 47622, + "ĠSantos": 47623, + "-selling": 47624, + "Ġgov": 47625, + "ettle": 47626, + "Ġfounders": 47627, + "Ġwaking": 47628, + "slashes": 47629, + "-pound": 47630, + "recht": 47631, + "ات": 47632, + ".onClick": 47633, + "Ġnord": 47634, + "ständ": 47635, + "_when": 47636, + "UTERS": 47637, + "icc": 47638, + "Ġcapsule": 47639, + "ĠWid": 47640, + "Marc": 47641, + "ุ": 47642, + "rored": 47643, + "UGE": 47644, + "LOUD": 47645, + "ĠAudit": 47646, + "ipients": 47647, + "opian": 47648, + "ĠSue": 47649, + "Ġwurden": 47650, + ".Helpers": 47651, + "Ġfactions": 47652, + "[np": 47653, + "-than": 47654, + "Ġreco": 47655, + "Ġkas": 47656, + "Ġcmds": 47657, + "/network": 47658, + "xbf": 47659, + "getColor": 47660, + "Ġbiased": 47661, + "ĠLak": 47662, + "Datas": 47663, + "vents": 47664, + "Ġë²": 47665, + "_PS": 47666, + ".Validate": 47667, + "Invoker": 47668, + "Ġneuen": 47669, + "Ġjuvenile": 47670, + "VISION": 47671, + "Ġdevote": 47672, + "Ġlinha": 47673, + "Ġdiscounted": 47674, + "\\Config": 47675, + "Ġworthwhile": 47676, + "Ġskinny": 47677, + "ĠCourses": 47678, + "leys": 47679, + "ĠMortgage": 47680, + "Kevin": 47681, + "Ġannounces": 47682, + "])*": 47683, + "reservation": 47684, + "Ġæķ°": 47685, + "Ġprejudice": 47686, + "ĠStringComparison": 47687, + "Ġbeard": 47688, + "-win": 47689, + "ĠSão": 47690, + "ĉms": 47691, + "jal": 47692, + "ĠEarn": 47693, + "_ports": 47694, + "ĠNombre": 47695, + "_COR": 47696, + "ĠBUILD": 47697, + ".sound": 47698, + "Yellow": 47699, + "Ġlinebacker": 47700, + "Ġcharitable": 47701, + "jug": 47702, + "_NONNULL": 47703, + "ĠDental": 47704, + "\">${": 47705, + "ĉmatch": 47706, + "Russian": 47707, + "Ġversch": 47708, + "Ġpinned": 47709, + "Ġadopting": 47710, + "OptionsMenu": 47711, + "Pag": 47712, + "Ġpairing": 47713, + "Ġtread": 47714, + "ercises": 47715, + "ĠSpread": 47716, + ")i": 47717, + "ĠBAD": 47718, + "_tf": 47719, + "UIImageView": 47720, + "populate": 47721, + "bab": 47722, + "ĠÏĥ": 47723, + "[++": 47724, + "Ġopioid": 47725, + "Ġ##Ċ": 47726, + "dtype": 47727, + "ĠStarts": 47728, + "('/')": 47729, + "Ġpersonals": 47730, + "-market": 47731, + "Ġredundant": 47732, + "ĠEssential": 47733, + "Ġscrapy": 47734, + "Ġим": 47735, + "acl": 47736, + "Ġcrear": 47737, + "ĠBend": 47738, + "Ġrelieve": 47739, + "-room": 47740, + "wife": 47741, + "ĠvÃł": 47742, + "ĠQPoint": 47743, + "Ġquasi": 47744, + "ĠmethodName": 47745, + "\\xc": 47746, + "ĠPeru": 47747, + "/The": 47748, + ".orm": 47749, + "Ġviz": 47750, + "/pdf": 47751, + "Located": 47752, + "Ġconfrontation": 47753, + "ĠChampionships": 47754, + "Ġhypert": 47755, + "Ġdj": 47756, + "ĠUserInfo": 47757, + "ĠåĪĽå»º": 47758, + "\\xb": 47759, + "(sim": 47760, + "Ġ==Ċ": 47761, + "Ġstaging": 47762, + "Ġdrastically": 47763, + "åѦ": 47764, + "lords": 47765, + ".less": 47766, + "ведиÑĤе": 47767, + "ĠBucket": 47768, + "ĠMam": 47769, + ".term": 47770, + "_pi": 47771, + "czy": 47772, + ".pub": 47773, + "precio": 47774, + "ĠVirt": 47775, + "Ġroman": 47776, + "itat": 47777, + "Lex": 47778, + "_infos": 47779, + "Ä°": 47780, + ".other": 47781, + "VELO": 47782, + "Ġponder": 47783, + "Ġhanno": 47784, + "(Page": 47785, + "doi": 47786, + "Ġpolite": 47787, + "Ġprogrammer": 47788, + "Dies": 47789, + "$d": 47790, + "Ġreplication": 47791, + "addColumn": 47792, + "frican": 47793, + "Ġleng": 47794, + "beer": 47795, + "oit": 47796, + "Ġwasting": 47797, + "ylim": 47798, + "measure": 47799, + "Neg": 47800, + "Ġpartie": 47801, + ".console": 47802, + "ĠGuinea": 47803, + "TEL": 47804, + "_fact": 47805, + ".chunk": 47806, + "Ġlent": 47807, + "Ġaller": 47808, + "Ġà¤ķ": 47809, + "_idle": 47810, + "Ġadmissions": 47811, + "JSONArray": 47812, + "Ġvibration": 47813, + ".helpers": 47814, + "å¤ĸ": 47815, + "Ġhen": 47816, + "john": 47817, + "ĠìĥĿ": 47818, + "Ġjudgement": 47819, + "Ġgeen": 47820, + "terra": 47821, + "^{": 47822, + "ĠIz": 47823, + "Ġcâ": 47824, + "instances": 47825, + "Ġthreatens": 47826, + "Ġmüssen": 47827, + "KindOfClass": 47828, + "Ġstorytelling": 47829, + "_demo": 47830, + "rias": 47831, + "Privacy": 47832, + "hift": 47833, + "ĠYi": 47834, + "esor": 47835, + "íķł": 47836, + "ensitivity": 47837, + ".Writer": 47838, + "à¸Ĥ": 47839, + "District": 47840, + ".getJSONObject": 47841, + "Impro": 47842, + "(getResources": 47843, + "ĠSPELL": 47844, + "roduce": 47845, + "Ġslowed": 47846, + "Ġlinewidth": 47847, + "Ġhonesty": 47848, + "ĠCoord": 47849, + "ĠFork": 47850, + "ĠDispatchQueue": 47851, + "ĠCliff": 47852, + "ĠWiring": 47853, + "_TIMESTAMP": 47854, + "ollah": 47855, + "avoid": 47856, + "++];Ċ": 47857, + "semantic": 47858, + "-css": 47859, + "Ġveto": 47860, + "ĠMerr": 47861, + "Ġlegislators": 47862, + "CEEDED": 47863, + "Ġquestionnaire": 47864, + "ĠPills": 47865, + "Calculate": 47866, + "(core": 47867, + "'e": 47868, + "Ġdislike": 47869, + "ĠPreferences": 47870, + "_EXTERNAL": 47871, + "è°ĥ": 47872, + "Ġdodge": 47873, + "æľįåĬ¡": 47874, + ".names": 47875, + ".drawImage": 47876, + "_prom": 47877, + "uckland": 47878, + "Ġ<$>": 47879, + "ız": 47880, + "/site": 47881, + "项": 47882, + "rophe": 47883, + "Ġcompelled": 47884, + "Ġlaptops": 47885, + "Ġuni": 47886, + "CLOSE": 47887, + "Ġcasualties": 47888, + "ĠUniform": 47889, + "Terminal": 47890, + ".\",\"": 47891, + "DAT": 47892, + "(TreeNode": 47893, + "ĠGandhi": 47894, + "(stmt": 47895, + "AXB": 47896, + "*M": 47897, + "Ġumbrella": 47898, + "animal": 47899, + "Ġgrpc": 47900, + "Ġwhereby": 47901, + "Ġfloats": 47902, + "ĉarg": 47903, + "Ġdbg": 47904, + "Ġexceeding": 47905, + "EventType": 47906, + ".SaveChangesAsync": 47907, + "Ġ{{{": 47908, + "Ġowed": 47909, + "ahrenheit": 47910, + "Ġì§": 47911, + "Ġequipo": 47912, + "urai": 47913, + "Ġidol": 47914, + "]\")Ċ": 47915, + "_major": 47916, + "Ġentirety": 47917, + "ingerprint": 47918, + "ços": 47919, + "/account": 47920, + "ĉright": 47921, + "ursos": 47922, + "ĠEDT": 47923, + "_INSERT": 47924, + "Ġshining": 47925, + "Ġ<:": 47926, + "EdgeInsets": 47927, + "Ġcolonies": 47928, + ".IM": 47929, + "ĉĠĉ": 47930, + "ROAD": 47931, + "CCCC": 47932, + "placing": 47933, + "ĠgetActivity": 47934, + "emacs": 47935, + "'%(": 47936, + ".clicked": 47937, + "ĠThem": 47938, + "isia": 47939, + "Buscar": 47940, + ".rename": 47941, + "Ġoath": 47942, + "Ġafterward": 47943, + "ĠUFO": 47944, + "APS": 47945, + "ĠJacksonville": 47946, + ".some": 47947, + "Confirmed": 47948, + ".scan": 47949, + "igInteger": 47950, + "Decorator": 47951, + "shield": 47952, + "ressive": 47953, + ".did": 47954, + "请è¾ĵåħ¥": 47955, + "Ġshutter": 47956, + "Dam": 47957, + "Ġparenting": 47958, + "eyed": 47959, + "$item": 47960, + "-develop": 47961, + "Ġextracts": 47962, + "Ġdecentralized": 47963, + "ĠElsa": 47964, + "_spin": 47965, + "])+": 47966, + "-initial": 47967, + "Ġmultitude": 47968, + "Ġsensory": 47969, + "ĠMODEL": 47970, + "Ġsafeguard": 47971, + "ì¹": 47972, + "Ġhunters": 47973, + "ĠTiny": 47974, + "INO": 47975, + "decorate": 47976, + "ĠNoSuch": 47977, + "Ho": 47978, + "(Response": 47979, + "Ġruler": 47980, + "ĉshort": 47981, + "Ġcaster": 47982, + "ĠclientId": 47983, + "Ġpdb": 47984, + "ëıĦ": 47985, + "itic": 47986, + "ĠGameState": 47987, + "ĠnewItem": 47988, + ")ĊĊĊĊĊĊ": 47989, + "ouis": 47990, + "noc": 47991, + ".BLACK": 47992, + "_VECTOR": 47993, + "----------();": 48281, + ".getP": 48282, + "anye": 48283, + "Ġneuron": 48284, + "ifold": 48285, + "ĠKnown": 48286, + "Bitcoin": 48287, + "Anyway": 48288, + "ayette": 48289, + "Ġ'['": 48290, + "Ãłnh": 48291, + "mgr": 48292, + "Ġcorrelated": 48293, + "Ġnause": 48294, + "Ġmentality": 48295, + "hasMany": 48296, + "ĠFG": 48297, + "ampie": 48298, + "ITU": 48299, + "Fs": 48300, + ".Sp": 48301, + "_between": 48302, + "Dependencies": 48303, + "oug": 48304, + "Placeholder": 48305, + "=text": 48306, + "ĠManaging": 48307, + "ocalypse": 48308, + "åĮĹ": 48309, + "_mag": 48310, + "fld": 48311, + "âij": 48312, + "CAM": 48313, + "ĠHelpers": 48314, + "Ġdost": 48315, + "/out": 48316, + "Ġassassination": 48317, + ".getImage": 48318, + "ĠKenny": 48319, + ".')ĊĊ": 48320, + "){//": 48321, + "ĠRanger": 48322, + "Ġgek": 48323, + "Ġsincere": 48324, + "čĊ": 48527, + ".getResources": 48528, + "Ġlump": 48529, + "_consts": 48530, + "(ext": 48531, + "ĉdir": 48532, + "âĿ": 48533, + "ĠpaddingTop": 48534, + "Ġobsession": 48535, + "Ġbanning": 48536, + "ĠAppModule": 48537, + "Ġpartisan": 48538, + "Ġcatalogue": 48539, + "Ġminors": 48540, + "Ġpitches": 48541, + "weep": 48542, + "Ġundertake": 48543, + "Ġthemed": 48544, + "audit": 48545, + ".scrollTop": 48546, + "Ġrer": 48547, + "Ġsymptom": 48548, + "Ġopenings": 48549, + ".blocks": 48550, + "openid": 48551, + "Ġassh": 48552, + "-save": 48553, + "ĠPig": 48554, + "Ġregain": 48555, + "Ġinicial": 48556, + "/favicon": 48557, + "ĉexp": 48558, + "Ġspices": 48559, + "iska": 48560, + "claims": 48561, + "mak": 48562, + "definitions": 48563, + "Ġcorrespondent": 48564, + "ĠCannabis": 48565, + "__,Ċ": 48566, + "ĠLucky": 48567, + "ĠGaussian": 48568, + "ĠNearly": 48569, + "CAD": 48570, + "']]Ċ": 48571, + "Ġadequately": 48572, + "ĠTITLE": 48573, + "constitutional": 48574, + "-mm": 48575, + "_override": 48576, + "Ġblas": 48577, + ".readyState": 48578, + "Ġreminis": 48579, + "Ġreinforced": 48580, + "ĠCollabor": 48581, + "Ġdecorating": 48582, + "Ġbachelor": 48583, + "ERRUPT": 48584, + "Ġupright": 48585, + "ipation": 48586, + "ĠNoble": 48587, + "ĠvalueForKey": 48588, + "ĠsetLoading": 48589, + ".Ignore": 48590, + "åģ": 48591, + "Globals": 48592, + "ĠMent": 48593, + "ASSES": 48594, + "Ġlimbs": 48595, + "ĠHUD": 48596, + "inci": 48597, + ".iv": 48598, + "ĠQModelIndex": 48599, + "Fuse": 48600, + "Ġpedal": 48601, + "_FREQ": 48602, + "(verbose": 48603, + "Ġlongitud": 48604, + "ĠCharter": 48605, + "ê·¸": 48606, + "Ġbundles": 48607, + ".ignore": 48608, + "umbo": 48609, + "EMA": 48610, + ".......": 48611, + "sx": 48612, + ".Card": 48613, + "Ġheute": 48614, + "Ġsteer": 48615, + "jumlah": 48616, + "Ġ{_": 48617, + "_Checked": 48618, + "Ġfax": 48619, + "ĠGust": 48620, + "itchens": 48621, + "Ġ))ĊĊ": 48622, + "Ġremarkably": 48623, + "/XML": 48624, + "-remove": 48625, + "_bt": 48626, + "Ġincub": 48627, + ".package": 48628, + ".currentThread": 48629, + "ĠHighlander": 48630, + ".side": 48631, + "splash": 48632, + "Ġici": 48633, + "=D": 48634, + "Ġpuck": 48635, + "Ġballots": 48636, + "Ġhugely": 48637, + "coeff": 48638, + "ĠpData": 48639, + ".COLUMN": 48640, + "ĠHealing": 48641, + "Ġordin": 48642, + "!),": 48643, + "Ġ'',čĊ": 48644, + "(md": 48645, + "ĠSask": 48646, + "čĊ": 48668, + "Ġrá": 48669, + "Ġblunt": 48670, + "ĠImageIcon": 48671, + "ifik": 48672, + "RTC": 48673, + "Ġfibers": 48674, + "Ġtoile": 48675, + ".sent": 48676, + "ĠPyQt": 48677, + "$app": 48678, + "Ġmedio": 48679, + "Ġgranting": 48680, + "Ġtslint": 48681, + "ĠMö": 48682, + "(figsize": 48683, + "Ġhurricane": 48684, + "Ġlifes": 48685, + "ĠÃĦ": 48686, + "rocessing": 48687, + "_standard": 48688, + "-option": 48689, + "')))": 48690, + "Ġvacant": 48691, + "å·¥": 48692, + "ĠHollow": 48693, + "handleChange": 48694, + "Ġdivider": 48695, + "ĠEngineers": 48696, + "Ġsvens": 48697, + "Ġcompliant": 48698, + "tanggal": 48699, + "ĠCredits": 48700, + "ĠEmirates": 48701, + "RuleContext": 48702, + "Ġrealization": 48703, + "Ġdistracted": 48704, + "]+=": 48705, + "Ġaugment": 48706, + "ĠDw": 48707, + "otp": 48708, + "orrent": 48709, + "Editar": 48710, + ".stock": 48711, + "Study": 48712, + "pections": 48713, + "ĠGameManager": 48714, + "=cut": 48715, + "Ġflock": 48716, + "ĠRomans": 48717, + "them": 48718, + "-hop": 48719, + "Ġscreenshots": 48720, + "Ġ/*!Ċ": 48721, + "Ġconversions": 48722, + "Ġnormalization": 48723, + "(configuration": 48724, + "Ġaeros": 48725, + "_security": 48726, + "!'Ċ": 48727, + "Bonus": 48728, + "ĠDRIVER": 48729, + "ĉDate": 48730, + "tie": 48731, + "ĠWyoming": 48732, + "Stand": 48733, + "itre": 48734, + "Ġshoppers": 48735, + "Ġdisadvantage": 48736, + "Ġliking": 48737, + "ç¬ij": 48738, + "Ġunderstandable": 48739, + "SEE": 48740, + "Ġhoy": 48741, + "Ġninete": 48742, + "Ġconfer": 48743, + "Ġnowrap": 48744, + "ĠVern": 48745, + ",čĊčĊ": 48746, + "imestep": 48747, + "LayoutManager": 48748, + "à·": 48749, + "ĉwait": 48750, + "PLETED": 48751, + "Japan": 48752, + "Ġinduce": 48753, + "Ġå¯": 48754, + "озв": 48755, + "_ENDPOINT": 48756, + ".horizontal": 48757, + "Ġaccelerated": 48758, + "rimon": 48759, + "IVES": 48760, + "Transactions": 48761, + "Lean": 48762, + "ĠSOUR": 48763, + "whether": 48764, + "yg": 48765, + "Ġoid": 48766, + "ĠEntityManager": 48767, + "OUNTRY": 48768, + "Ġfila": 48769, + "OLUMNS": 48770, + "INUE": 48771, + "ĠAnchor": 48772, + "TRAN": 48773, + "woo": 48774, + "blockquote": 48775, + "ĠNurse": 48776, + "ĠCarp": 48777, + "Ġredeem": 48778, + ".try": 48779, + "ĠJP": 48780, + "Ġtimestamps": 48781, + "Ġ?>\"><": 48782, + "ĠREMOVE": 48783, + "ĠStarbucks": 48784, + "Really": 48785, + "Ġflooded": 48786, + ".Callback": 48787, + "DropDown": 48788, + "ipro": 48789, + "Ġtended": 48790, + "lte": 48791, + "Ġproportions": 48792, + "-te": 48793, + "ĠRena": 48794, + "licate": 48795, + "forces": 48796, + ".extra": 48797, + ".authenticate": 48798, + "вод": 48799, + "¡°": 48800, + "ĠforControlEvents": 48801, + "Ġsenha": 48802, + "Ġkein": 48803, + "Ġminist": 48804, + "ĠPreference": 48805, + "ĠTelegraph": 48806, + "Ñĥп": 48807, + "strpos": 48808, + "Ġillnesses": 48809, + "Ġpigs": 48810, + "ĠgetIntent": 48811, + "Sol": 48812, + "Ġ¡": 48813, + "(cpu": 48814, + "[prop": 48815, + "screens": 48816, + "');?>": 48817, + "ĠActs": 48818, + "Ġstrdup": 48819, + "Ġaverages": 48820, + "anal": 48821, + "ĠCasual": 48822, + "GroupBox": 48823, + "ĠHandbook": 48824, + "/comments": 48825, + "Ġnumbered": 48826, + "Ġbroadcasting": 48827, + "çĽij": 48828, + ".nativeElement": 48829, + ".mu": 48830, + "ĠupdatedAt": 48831, + "ĠDoesn": 48832, + ".AC": 48833, + ".coll": 48834, + "Ġrecorder": 48835, + "_sha": 48836, + "Bg": 48837, + "bil": 48838, + "Ġbolts": 48839, + "Ġç¬": 48840, + "Ġimposing": 48841, + "ĠInformationen": 48842, + "_flashdata": 48843, + "economic": 48844, + "Remark": 48845, + "ucas": 48846, + "ĠOfficers": 48847, + "ĠTER": 48848, + "Walk": 48849, + "Ġmercado": 48850, + "_generate": 48851, + "HY": 48852, + "Calling": 48853, + "snap": 48854, + "scriptId": 48855, + ".operation": 48856, + "ĠFlame": 48857, + "liness": 48858, + "Ġrented": 48859, + "_toggle": 48860, + "-changing": 48861, + "ĠTY": 48862, + "'util": 48863, + "EEP": 48864, + "Ġgraphql": 48865, + "ĠUni": 48866, + "Ġimpulse": 48867, + ".Basic": 48868, + "Ġenergies": 48869, + "MARY": 48870, + "ĠMarcel": 48871, + "Ġmortal": 48872, + "Ġfres": 48873, + "mens": 48874, + "motion": 48875, + "Ġsampled": 48876, + "âĢľThat": 48877, + "iday": 48878, + "quipment": 48879, + "getInt": 48880, + "ĠAbsolute": 48881, + ",'\"": 48882, + "uned": 48883, + ".share": 48884, + "Ġ})(": 48885, + "mmm": 48886, + "ĠRising": 48887, + "ä»»": 48888, + "Ġunemployed": 48889, + "xfa": 48890, + ".follow": 48891, + "ĉĉĉĉĠĠĠĠĠĠ": 48892, + "slt": 48893, + ".Phone": 48894, + "Ġknives": 48895, + "Ġeve": 48896, + "onClick": 48897, + "]))čĊ": 48898, + "ĠWitness": 48899, + "ĉNS": 48900, + "ĠEOS": 48901, + "ĠStefan": 48902, + "ĠPriest": 48903, + "âĢĶwhich": 48904, + "GetString": 48905, + ".By": 48906, + "Ġupstairs": 48907, + "Ġdetriment": 48908, + "broken": 48909, + "embro": 48910, + "Ġnicotine": 48911, + "ilion": 48912, + "Ġastonishing": 48913, + "_aff": 48914, + "ĠLesson": 48915, + "Ġaccidental": 48916, + "odor": 48917, + "Ġdecir": 48918, + "ĠnewName": 48919, + "+.": 48920, + "缸": 48921, + "igslist": 48922, + "ĠGithub": 48923, + "Ġsuccessive": 48924, + "racial": 48925, + "Ġenviron": 48926, + "éªĮè¯ģ": 48927, + "Ġredirected": 48928, + "TOTAL": 48929, + "Ġgrabbing": 48930, + "ĠLance": 48931, + "Ġforfe": 48932, + "_CB": 48933, + "å¾®": 48934, + "Elapsed": 48935, + "_way": 48936, + "(DialogInterface": 48937, + "_measure": 48938, + "xbb": 48939, + "Dog": 48940, + "Depart": 48941, + "-src": 48942, + "resolver": 48943, + "withstanding": 48944, + "_shell": 48945, + "ĠLastName": 48946, + "ĠAviation": 48947, + "Ġbeginner": 48948, + "(\"%.": 48949, + "(tool": 48950, + "Ġнов": 48951, + ":init": 48952, + "(API": 48953, + "ĠMorrison": 48954, + "vtColor": 48955, + "Ġstaple": 48956, + "/INFO": 48957, + "Ġsupernatural": 48958, + "Ġsteak": 48959, + "timeline": 48960, + "zzle": 48961, + "\"`ĊĊ": 48962, + "Secondary": 48963, + "ĠNepal": 48964, + ".StringUtils": 48965, + "Ġadam": 48966, + "Ġ(...": 48967, + "Ġsubstitution": 48968, + "Ġboarding": 48969, + "ĠKeyword": 48970, + "ĠAssault": 48971, + "dbcTemplate": 48972, + "ĠorderId": 48973, + "(engine": 48974, + ".assertThat": 48975, + "ĠVenus": 48976, + "Ġhomicide": 48977, + "ĠAval": 48978, + "Ġgutter": 48979, + "ĠSupported": 48980, + "/part": 48981, + "Ġacclaimed": 48982, + "Histor": 48983, + "Ġmeses": 48984, + "über": 48985, + "ĠRenew": 48986, + "Ġgras": 48987, + "ĠEk": 48988, + "Ġinfile": 48989, + "indy": 48990, + ".music": 48991, + ".Scroll": 48992, + "ĠAges": 48993, + "ĠNaruto": 48994, + "ĠGather": 48995, + "Ġconfirming": 48996, + "=(\"": 48997, + "Ġpitched": 48998, + "oley": 48999, + "France": 49000, + "+'\"": 49001, + "$total": 49002, + "Ġonde": 49003, + "Ġditch": 49004, + "_sigma": 49005, + "Ġcontinuity": 49006, + "reward": 49007, + "-load": 49008, + "Ġproceso": 49009, + "Locked": 49010, + "staw": 49011, + "Ġspinal": 49012, + "lazy": 49013, + "!==": 49014, + "jest": 49015, + "Ġdun": 49016, + "ĠRodgers": 49017, + "ĉgrid": 49018, + "Ġlogos": 49019, + "ĠBengal": 49020, + ".super": 49021, + "Provides": 49022, + "Ġnutrient": 49023, + ".Timestamp": 49024, + "IZATION": 49025, + "åĨĮ": 49026, + "Ġfats": 49027, + "ĠXxx": 49028, + "ctica": 49029, + "Targets": 49030, + "Ġcontours": 49031, + "Ġreordered": 49032, + ":Array": 49033, + "Ġtolerate": 49034, + "Vir": 49035, + "Ġterribly": 49036, + "Ġbricks": 49037, + "(&_": 49038, + "hb": 49039, + "Portal": 49040, + "ĠBread": 49041, + ".which": 49042, + "ÂŃt": 49043, + "asInstanceOf": 49044, + "Ġjobject": 49045, + "ĉlength": 49046, + "_MT": 49047, + ";\">čĊ": 49048, + "_EXIST": 49049, + "Ġmaternal": 49050, + "REL": 49051, + "Ġê²½ìļ°": 49052, + "hee": 49053, + "Ġlayouts": 49054, + "ĠLap": 49055, + "aisy": 49056, + "Ġstumbled": 49057, + "ĠUIG": 49058, + "ĠSco": 49059, + "Ġimpaired": 49060, + "RESSED": 49061, + "Ġabuses": 49062, + "VF": 49063, + "ARB": 49064, + ".NAME": 49065, + "rch": 49066, + "primir": 49067, + "_completed": 49068, + "Ġpenny": 49069, + "Chrome": 49070, + "(begin": 49071, + "ernen": 49072, + "-checkbox": 49073, + "PlainOldData": 49074, + "ĠLPC": 49075, + "rade": 49076, + "spir": 49077, + "Ġconceived": 49078, + "Tips": 49079, + "ĠIoT": 49080, + "ĠGan": 49081, + "èģĶ": 49082, + "Ġbiases": 49083, + "Ġconsultants": 49084, + "pled": 49085, + "_ht": 49086, + "associated": 49087, + "],ĊĊ": 49088, + "Ġdelightful": 49089, + "ĠÑĤек": 49090, + "Helvetica": 49091, + "(load": 49092, + "-expand": 49093, + "_WIDGET": 49094, + "toa": 49095, + "ĠAkt": 49096, + "Ġomn": 49097, + "Ġclauses": 49098, + "Intel": 49099, + "*/}Ċ": 49100, + "_registration": 49101, + "ĠoldValue": 49102, + "Ġrestoring": 49103, + "Ġunreal": 49104, + "OVER": 49105, + "ĉĊĉĊĉĊ": 49106, + "ATS": 49107, + "_probe": 49108, + "Ġdivisor": 49109, + ".updateDynamic": 49110, + "å¹³": 49111, + "Produces": 49112, + "stamp": 49113, + ".jboss": 49114, + "ĉtask": 49115, + "!(:": 49116, + "Ġpsychic": 49117, + "@class": 49118, + "Martin": 49119, + "ĠPassed": 49120, + "clarations": 49121, + "hel": 49122, + "аÑĩ": 49123, + "ĉcopy": 49124, + "-bin": 49125, + "zan": 49126, + "igram": 49127, + "াà¦": 49128, + "(sig": 49129, + "ĠCaval": 49130, + "_##": 49131, + "Ġ%=": 49132, + "outlined": 49133, + "ĠAcid": 49134, + "Ġunpredictable": 49135, + "-dashboard": 49136, + "HexString": 49137, + "+c": 49138, + ".Public": 49139, + "ẩ": 49140, + "Ġconveyor": 49141, + "ĠEB": 49142, + "Ġselects": 49143, + "Ġknocking": 49144, + "ĠCec": 49145, + "IBUTES": 49146, + "owaÄĩ": 49147, + "gatsby": 49148, + "*v": 49149, + "entropy": 49150, + "Ġdispatched": 49151, + "Ġcamel": 49152, + "ĠSaturn": 49153, + "Ġoverweight": 49154, + "(phone": 49155, + "parable": 49156, + "%B": 49157, + "_vectors": 49158, + "Ġbrewing": 49159, + "ĠTk": 49160, + "ĠDownloads": 49161, + "ĠSaved": 49162, + ".Price": 49163, + "Ġcurved": 49164, + "ĠParenthood": 49165, + "è¶": 49166, + ".pnl": 49167, + "pletely": 49168, + ".Day": 49169, + "Ġadvertisers": 49170, + "Ġejec": 49171, + "Ġprzed": 49172, + "ë¯": 49173, + "!';Ċ": 49174, + "ĠKush": 49175, + "ĠTAB": 49176, + "Ġquests": 49177, + "Ġcoincidence": 49178, + "ummies": 49179, + "ĠKashmir": 49180, + "ĠEthics": 49181, + "_growth": 49182, + "Ġaktiv": 49183, + "Ġgrouping": 49184, + "å¢ŀ": 49185, + "_truth": 49186, + "åIJ¬": 49187, + "todos": 49188, + "iset": 49189, + "TexCoord": 49190, + "ätt": 49191, + "ĠZur": 49192, + "roys": 49193, + "_MAGIC": 49194, + "Ġbrewery": 49195, + "(State": 49196, + "ĠSMALL": 49197, + "ĠPlants": 49198, + "itbart": 49199, + "eacher": 49200, + "ĠAdelaide": 49201, + "Lu": 49202, + "Ġfick": 49203, + "undles": 49204, + "_loaded": 49205, + "ие": 49206, + "Poll": 49207, + "ritic": 49208, + "ELY": 49209, + "Ġ+'": 49210, + "ĠProfession": 49211, + "Ġstamps": 49212, + "ĠSew": 49213, + "scrollView": 49214, + "Ġcommunist": 49215, + "/problems": 49216, + "}čĊčĊčĊčĊ": 49217, + ",o": 49218, + "Ġudp": 49219, + "Ġobese": 49220, + "approve": 49221, + "ancellation": 49222, + "_Game": 49223, + "ĠHashtable": 49224, + "adaptiveStyles": 49225, + "Ġpossesses": 49226, + ".matcher": 49227, + "functional": 49228, + "Mrs": 49229, + "ĉsave": 49230, + "ĠDbType": 49231, + "Ġken": 49232, + "getContext": 49233, + "Ġmans": 49234, + "(rel": 49235, + "ĠBrotherhood": 49236, + ")`Ċ": 49237, + "解": 49238, + ".Information": 49239, + "OutOfRangeException": 49240, + "ĠSek": 49241, + "Cas": 49242, + "Ġbloggers": 49243, + "Either": 49244, + "(\"\"\"": 49245, + "Ġpinch": 49246, + "Ġcoarse": 49247, + ")p": 49248, + "ĠPulse": 49249, + "Ġlearnt": 49250, + "Ġdentist": 49251, + "Ġonchange": 49252, + "Ġdirectives": 49253, + "(actions": 49254, + "nyder": 49255, + "ĠShir": 49256, + "Trait": 49257, + "_dep": 49258, + "ĠPET": 49259, + "ĠREP": 49260, + ".AppSettings": 49261, + "cuador": 49262, + "idenav": 49263, + "Ġenvi": 49264, + "Ġslammed": 49265, + "ĠShoot": 49266, + "ĠdateFormat": 49267, + ".joda": 49268, + "veys": 49269, + "Ġ).ĊĊ": 49270, + "Ġcareg": 49271, + "ĠParallel": 49272, + "_translation": 49273, + ".functions": 49274, + ".obs": 49275, + "RuntimeException": 49276, + "[]=": 49277, + "overview": 49278, + "ĠSchl": 49279, + "Ġnoisy": 49280, + "ĠOnPropertyChanged": 49281, + "Sending": 49282, + "Ġunfamiliar": 49283, + "Upon": 49284, + "ĠPrints": 49285, + ".typ": 49286, + "Ġfleeing": 49287, + "ĉmove": 49288, + "(Un": 49289, + "Ġqr": 49290, + "׾": 49291, + "_beta": 49292, + "Ġskies": 49293, + "ĉme": 49294, + "WND": 49295, + "Ġstickers": 49296, + "blas": 49297, + "Ġinserts": 49298, + "Ġverses": 49299, + "ĠDew": 49300, + "Ġtangible": 49301, + "Ġhecho": 49302, + "POL": 49303, + "Ġteardown": 49304, + "omnia": 49305, + "IBE": 49306, + ".cover": 49307, + "_strategy": 49308, + "^-": 49309, + "setPosition": 49310, + "uale": 49311, + "Signed": 49312, + "Ġiface": 49313, + "aseline": 49314, + ".setTime": 49315, + "ĠMineral": 49316, + "ĠFighting": 49317, + "skins": 49318, + "Ġdiscrimin": 49319, + "Ġdansk": 49320, + "ĠPrinceton": 49321, + "acist": 49322, + "Ġ());Ċ": 49323, + "tracks": 49324, + "imonial": 49325, + "adecimal": 49326, + "EPROM": 49327, + "uggle": 49328, + ".Notification": 49329, + "$mail": 49330, + "cantidad": 49331, + "ĠJung": 49332, + "Ġseekers": 49333, + "Ġplausible": 49334, + "tier": 49335, + "еж": 49336, + "Ġrapper": 49337, + "ĠMana": 49338, + "ĠHttpStatusCode": 49339, + "Ġburnt": 49340, + "loses": 49341, + "ĠFoto": 49342, + "ĠJsonObject": 49343, + "Instagram": 49344, + "Ġsyscall": 49345, + "Ġrealities": 49346, + "ĠMATLAB": 49347, + ":^{Ċ": 49348, + "TERM": 49349, + "ĠCbd": 49350, + "ĠParagraph": 49351, + "Ġtravés": 49352, + "Ġconstructing": 49353, + "Ġswal": 49354, + "Ġpige": 49355, + "LLLL": 49356, + "-existing": 49357, + "Gets": 49358, + "Ġmelted": 49359, + "Ġmitigate": 49360, + "Hen": 49361, + "Ġhm": 49362, + "imas": 49363, + "ĠAo": 49364, + "ĠPerez": 49365, + "ĠDAL": 49366, + "Ġëĭ¤": 49367, + "Ġdivis": 49368, + "StoryboardSegue": 49369, + "ĠModify": 49370, + "ĠÃľber": 49371, + "_OVERRIDE": 49372, + ".pem": 49373, + "untos": 49374, + "Ġespañ": 49375, + "Ġ{?": 49376, + "ĠPAY": 49377, + "_ipv": 49378, + "ĠFury": 49379, + "__.__": 49380, + "elow": 49381, + "-centered": 49382, + "checks": 49383, + "_Reg": 49384, + "-Javadoc": 49385, + "ĉload": 49386, + "ĠLikewise": 49387, + "اÙħ": 49388, + "UNE": 49389, + ".sem": 49390, + "xcb": 49391, + "ĠCave": 49392, + "_sleep": 49393, + "Ġsilently": 49394, + "ĠExtreme": 49395, + ".ToUpper": 49396, + "ĉCHECK": 49397, + "Ġcue": 49398, + "ĠQByteArray": 49399, + "Ġcorrupted": 49400, + "ĠDé": 49401, + "Ġimped": 49402, + "GetName": 49403, + "Ġinaccurate": 49404, + "Ġsober": 49405, + "ее": 49406, + "Ġbarcode": 49407, + "--){Ċ": 49408, + "inki": 49409, + "Ġép": 49410, + "Ġdri": 49411, + "ĠALT": 49412, + ">>>>>>>>": 49413, + "onta": 49414, + "[L": 49415, + "Ġinteres": 49416, + "verting": 49417, + "Ġdiagnostics": 49418, + "pdev": 49419, + "è©": 49420, + "ĠIntegrated": 49421, + ").'": 49422, + "_gc": 49423, + "$text": 49424, + ".games": 49425, + "ĠTerra": 49426, + "'Re": 49427, + ".transfer": 49428, + "_FIFO": 49429, + "getModel": 49430, + "Ġbland": 49431, + "ĠColeman": 49432, + "Ġprimes": 49433, + "ĠæĪ": 49434, + "Ġcrosses": 49435, + "nk": 49436, + "GING": 49437, + "Ġ'^": 49438, + "ĠBlob": 49439, + "Ġintercourse": 49440, + "ĠBlvd": 49441, + "Ġweighs": 49442, + "_regular": 49443, + "ĠPerth": 49444, + "Ġseparating": 49445, + "Ġbilled": 49446, + ".tabControl": 49447, + "Ġpuppet": 49448, + "Ġutilization": 49449, + "Ġâĸł": 49450, + "Ġsucces": 49451, + "Ġlamps": 49452, + "_proj": 49453, + "Eric": 49454, + "Ġrenovation": 49455, + "ĠFamilies": 49456, + "ĠBits": 49457, + "partials": 49458, + "-Men": 49459, + "solution": 49460, + "Ġdwarf": 49461, + ".INTEGER": 49462, + "ĠLOCK": 49463, + ".ct": 49464, + "Ġexcerpt": 49465, + "ĠPix": 49466, + "ĠFirstName": 49467, + "ANTED": 49468, + "ĠAdmir": 49469, + "-help": 49470, + "Prior": 49471, + "ĠAlign": 49472, + ".INSTANCE": 49473, + "LineEdit": 49474, + "('/:": 49475, + "Ġinet": 49476, + "odus": 49477, + ".pkl": 49478, + "ĠKY": 49479, + "upert": 49480, + "Ġnerves": 49481, + "_gradient": 49482, + "}','": 49483, + "_unref": 49484, + "Ġsaturated": 49485, + "ĠConnected": 49486, + "ĠFN": 49487, + "EXIT": 49488, + "Ġteleport": 49489, + "Ġavait": 49490, + "PageRoute": 49491, + "Ġdivorced": 49492, + "(lang": 49493, + "fst": 49494, + "ĠTyr": 49495, + "Ġmessenger": 49496, + "ifstream": 49497, + "XS": 49498, + "ĠBanking": 49499, + "Ġinfectious": 49500, + "ĠMons": 49501, + "_LOOP": 49502, + "Ġzurück": 49503, + "Ġobtener": 49504, + "/repos": 49505, + "Vel": 49506, + "acro": 49507, + "ĠuserRepository": 49508, + "styleType": 49509, + "ĠSRC": 49510, + "VMLINUX": 49511, + "recursive": 49512, + "/bar": 49513, + "_chip": 49514, + "ominated": 49515, + "ĠNit": 49516, + "âĢĶto": 49517, + "ĠBuddh": 49518, + "омеÑĢ": 49519, + "ĠMAG": 49520, + "ĠCHE": 49521, + "_den": 49522, + ".raises": 49523, + "_degree": 49524, + "Ġpumpkin": 49525, + "_templates": 49526, + "_MEDIA": 49527, + "ĠTimeline": 49528, + "Ġbots": 49529, + "ObjectType": 49530, + "Ġbuys": 49531, + ".posts": 49532, + "CAL": 49533, + "waiting": 49534, + "ĠDaniels": 49535, + "Ġdabei": 49536, + "ĠSigma": 49537, + "ilor": 49538, + "igel": 49539, + ",W": 49540, + "ADS": 49541, + "(panel": 49542, + "ì²´": 49543, + "itating": 49544, + ".palette": 49545, + "Ġmosquito": 49546, + "Ġtego": 49547, + "(parseInt": 49548, + "Ġdespués": 49549, + "promise": 49550, + "Ġwij": 49551, + "typescript": 49552, + "ĠTv": 49553, + "_IDENTIFIER": 49554, + ").ĊĊĊ": 49555, + "_flat": 49556, + "itsu": 49557, + "USR": 49558, + "experience": 49559, + "-fit": 49560, + "phinx": 49561, + "_thresh": 49562, + "Ġideally": 49563, + "ĠFreeman": 49564, + ",DB": 49565, + "_rw": 49566, + "çŃī": 49567, + "Ub": 49568, + "_statistics": 49569, + "=\"\"><": 49570, + "Ġchore": 49571, + "Ġyork": 49572, + "installed": 49573, + "Additionally": 49574, + "Ġpstmt": 49575, + "ylko": 49576, + "::Ċ": 49577, + "Forest": 49578, + "Ġheadset": 49579, + "Ġgallon": 49580, + "ÑĢем": 49581, + "Ġwithdrawn": 49582, + "ĠCandidate": 49583, + "Ġmelting": 49584, + "Ġfreezer": 49585, + "Ġhl": 49586, + "_HELP": 49587, + "mime": 49588, + "(/*": 49589, + "Ġthirst": 49590, + "$return": 49591, + "memberof": 49592, + "еб": 49593, + "ĠHttpServletRequest": 49594, + "(ob": 49595, + "_Result": 49596, + "Ġasserted": 49597, + "Ġfulfilling": 49598, + "Ġstretches": 49599, + "parated": 49600, + "-funded": 49601, + "ĠåĽ": 49602, + "ingles": 49603, + "_ca": 49604, + ".condition": 49605, + "ĠDisplays": 49606, + "Ġorang": 49607, + "ĠCRE": 49608, + "ĠglBind": 49609, + "ĠSelector": 49610, + "/type": 49611, + "ĠAlexa": 49612, + "chedules": 49613, + "ĠPeninsula": 49614, + "Ġparity": 49615, + "ĉdest": 49616, + "ĠDoors": 49617, + "čĊĉčĊ": 49618, + "_dimension": 49619, + "Ġaload": 49620, + ".StoredProcedure": 49621, + "(paren": 49622, + "ĠBurke": 49623, + "')]Ċ": 49624, + "-engine": 49625, + "Ġquir": 49626, + "ĠHybrid": 49627, + "ĠDoe": 49628, + "Ġoutlines": 49629, + "ĠTrends": 49630, + "_NV": 49631, + "periments": 49632, + "ĠHin": 49633, + "?',": 49634, + "ĉText": 49635, + "FUL": 49636, + "Ġsmells": 49637, + "Ġslick": 49638, + "Ġmiserable": 49639, + "ĠArrayAdapter": 49640, + "ĠparamString": 49641, + "Hom": 49642, + "_literals": 49643, + "usuarios": 49644, + "Ġprompting": 49645, + "_lazy": 49646, + "ĠActivation": 49647, + "_oc": 49648, + "Weak": 49649, + "Ġanecd": 49650, + "ĠUCLA": 49651, + "=re": 49652, + "issement": 49653, + "ĠEscorts": 49654, + "Excellent": 49655, + "ĠPause": 49656, + "Ġrepositories": 49657, + "TOR": 49658, + "ariate": 49659, + "_iso": 49660, + "updates": 49661, + "halb": 49662, + "udiante": 49663, + "ë¡Ŀ": 49664, + "Ġnaive": 49665, + "ĠPeg": 49666, + "ĠLounge": 49667, + "ARGIN": 49668, + "(bin": 49669, + "OnClickListener": 49670, + "ĠFAILED": 49671, + "Ġlite": 49672, + "Ġdzie": 49673, + "ĠLiteral": 49674, + "ivor": 49675, + "fcntl": 49676, + "Ġeats": 49677, + "Ġqed": 49678, + "Unlock": 49679, + "riding": 49680, + "undai": 49681, + "=M": 49682, + "ATTER": 49683, + "ConfigureAwait": 49684, + "icias": 49685, + "ustomed": 49686, + "Ġsuccession": 49687, + "endTime": 49688, + "ĠJupiter": 49689, + "Ġjudging": 49690, + "dration": 49691, + "_docs": 49692, + ".mo": 49693, + "Ġeducators": 49694, + "ĠVine": 49695, + "Cond": 49696, + "[out": 49697, + "qb": 49698, + "\\Validator": 49699, + "Ġmeanings": 49700, + "Ġpresently": 49701, + "Ġdividing": 49702, + "ottenham": 49703, + "ascular": 49704, + "Ġtrailers": 49705, + "ĠCLOSE": 49706, + "ами": 49707, + "âĢĻai": 49708, + "ĠGain": 49709, + "wor": 49710, + "Ġplanner": 49711, + "Ġdistributing": 49712, + "vat": 49713, + "months": 49714, + "xlabel": 49715, + "HF": 49716, + "Viol": 49717, + ".BASELINE": 49718, + "еÑĤÑģÑı": 49719, + "ĠRotate": 49720, + "Ġtxn": 49721, + ":bold": 49722, + "Ġbloss": 49723, + "Forgery": 49724, + "(embed": 49725, + "Ġjako": 49726, + "sprintf": 49727, + "their": 49728, + "Ġexhibits": 49729, + "-static": 49730, + "hecy": 49731, + "getActiveSheet": 49732, + ".clients": 49733, + "ãģį": 49734, + "_hide": 49735, + "[word": 49736, + "Cb": 49737, + "addItem": 49738, + "axe": 49739, + "_radio": 49740, + "alion": 49741, + "modifier": 49742, + "Ġsaturation": 49743, + "Ġdenom": 49744, + "_pixels": 49745, + "mess": 49746, + "(fl": 49747, + "atif": 49748, + "Ġsecs": 49749, + "Ġprostitution": 49750, + "Ġgrandchildren": 49751, + "Ġparadise": 49752, + "ĠFeld": 49753, + "_BINARY": 49754, + "itous": 49755, + "à¹Ħ": 49756, + "Ġflashing": 49757, + "-sided": 49758, + "Ġcontradiction": 49759, + "/*ĊĊ": 49760, + "ylabel": 49761, + "ĠTet": 49762, + "Ġadmire": 49763, + "reso": 49764, + "Ġletz": 49765, + "ĠSEARCH": 49766, + "slots": 49767, + "ĠRewards": 49768, + "ĠHog": 49769, + "ĠNSData": 49770, + "stash": 49771, + "Fall": 49772, + "ĠAmer": 49773, + "LinearLayout": 49774, + "/photos": 49775, + "Ġfeather": 49776, + "Ġ|čĊ": 49777, + "Downloads": 49778, + ".StartsWith": 49779, + "Ġ//#": 49780, + "ineTransform": 49781, + "Ġaffid": 49782, + "Vtbl": 49783, + "ĠRogue": 49784, + "scribed": 49785, + "Ġfauc": 49786, + "ĠMonroe": 49787, + "Ġdeclares": 49788, + "modern": 49789, + "reon": 49790, + "aybe": 49791, + "PASS": 49792, + "fers": 49793, + "_MULTI": 49794, + "ĠMathematics": 49795, + "Ġsudah": 49796, + "_ATTACH": 49797, + "ĠnumberWith": 49798, + "ĠSolomon": 49799, + "jin": 49800, + "ografia": 49801, + "öl": 49802, + "_design": 49803, + "culated": 49804, + "ĠLuna": 49805, + "iesz": 49806, + "Ġ=>'": 49807, + "Ġrevelations": 49808, + "Along": 49809, + "(ed": 49810, + "ĠFilename": 49811, + "Ġylabel": 49812, + "Secure": 49813, + "Ġbusca": 49814, + "agnosis": 49815, + "_RECE": 49816, + "Ġoverlapping": 49817, + "Extent": 49818, + "Ġanticipation": 49819, + "Checks": 49820, + "ĠALSO": 49821, + "orc": 49822, + "ilingual": 49823, + "itational": 49824, + "Ġadvancement": 49825, + "ouro": 49826, + "ĠPredicate": 49827, + "å¾Ĺ": 49828, + "eria": 49829, + "ĠPierce": 49830, + "orio": 49831, + "Ġmerits": 49832, + "Ġpeanut": 49833, + ".Package": 49834, + "ĠConduct": 49835, + "_SENSOR": 49836, + "Ġboiling": 49837, + "Ġintra": 49838, + "ĠIGN": 49839, + "ĠFur": 49840, + ".Refresh": 49841, + "ĠReach": 49842, + "_decoder": 49843, + ".Exp": 49844, + "ĠÑĤак": 49845, + "pill": 49846, + ",Q": 49847, + "ĠGrill": 49848, + "Ġpopping": 49849, + ".Ag": 49850, + "Ġproyecto": 49851, + "Ġmileage": 49852, + "Ġecological": 49853, + "]]);Ċ": 49854, + "ĠÂŃ": 49855, + "subplot": 49856, + "acad": 49857, + "ĠTrying": 49858, + "recipes": 49859, + "$criteria": 49860, + "ĠPersian": 49861, + "-bound": 49862, + "MASK": 49863, + "ĠGesture": 49864, + "Ġkk": 49865, + "ĠPVC": 49866, + "Ġprohibition": 49867, + "Ġcomando": 49868, + "ĠLOOK": 49869, + "Shopping": 49870, + "Ġdistortion": 49871, + "čĊ": 49917, + ".Dependency": 49918, + ".QueryString": 49919, + ".Owner": 49920, + "Ġexpiry": 49921, + "Thu": 49922, + "(Vec": 49923, + "Ġhazardous": 49924, + "Ġrpm": 49925, + "APON": 49926, + "ĠaddTarget": 49927, + "sville": 49928, + "pNet": 49929, + "ĠImg": 49930, + "ĠTIMER": 49931, + ".Animation": 49932, + "Ġbek": 49933, + "Ġassort": 49934, + "Ġlebih": 49935, + "ĠbodyParser": 49936, + "Ġvibrating": 49937, + "IDL": 49938, + "Ġbutterknife": 49939, + "inters": 49940, + "Ġpersuade": 49941, + "ĠLGBTQ": 49942, + "èĭ": 49943, + ".soft": 49944, + "Ġbeams": 49945, + "_sur": 49946, + ".Def": 49947, + "Ġlabs": 49948, + "ĉplt": 49949, + "Ġskins": 49950, + "Ġtransferring": 49951, + "Ġimaginary": 49952, + "_End": 49953, + ";background": 49954, + "Ġlaps": 49955, + "_COMMENT": 49956, + "(SDL": 49957, + "onds": 49958, + ".Record": 49959, + "ĠImplements": 49960, + "_ticks": 49961, + "()))ĊĊ": 49962, + "Ġarose": 49963, + "]?": 49964, + "ĠMp": 49965, + "ĠICommand": 49966, + "Ġsculpture": 49967, + "Ġcontracted": 49968, + "\">'": 50446, + "kinson": 50447, + "Ġкол": 50448, + "ognitive": 50449, + "_li": 50450, + "Ġimminent": 50451, + "Ġaffinity": 50452, + ".signal": 50453, + "Ġnotch": 50454, + "ĠSteelers": 50455, + "maxlength": 50456, + "KK": 50457, + "ĠEugene": 50458, + "_PWM": 50459, + "roi": 50460, + "ĠâĹı": 50461, + "ĠHamburg": 50462, + ".Must": 50463, + "Ġaxe": 50464, + "enef": 50465, + "Ġambitions": 50466, + "ĠSpecies": 50467, + "ĠStress": 50468, + "Ġawhile": 50469, + "ĠбÑĥд": 50470, + "Ġwithstand": 50471, + "ĠDecoder": 50472, + "_inventory": 50473, + "Ġ{ččĊ": 50474, + "Ġtgt": 50475, + "Ġrailroad": 50476, + "WASHINGTON": 50477, + "Ġnegotiated": 50478, + "NST": 50479, + "-phone": 50480, + ",U": 50481, + "Ġexercising": 50482, + "ụ": 50483, + "_PIXEL": 50484, + "avors": 50485, + "iterated": 50486, + "Ġvampire": 50487, + "adal": 50488, + "Ingrese": 50489, + "Ġung": 50490, + "jective": 50491, + ".cells": 50492, + "Ġnano": 50493, + "Ġmarkdown": 50494, + "_RULE": 50495, + "(events": 50496, + "Ġluggage": 50497, + "MESSAGE": 50498, + "igkeit": 50499, + "$count": 50500, + "AttributeName": 50501, + "IGINAL": 50502, + "_Ent": 50503, + "ĠBF": 50504, + "ĠCOMMENT": 50505, + "_ini": 50506, + "ĠEuropeans": 50507, + "ĠBelle": 50508, + "åij½": 50509, + ")['": 50510, + "åºĶ": 50511, + "ĠUseful": 50512, + ".reference": 50513, + "()\",": 50514, + "_grade": 50515, + "ĠKaw": 50516, + "Ġsentencing": 50517, + "Ġsocialism": 50518, + "monster": 50519, + "_LAYER": 50520, + "Ġdeepest": 50521, + "wk": 50522, + "ĠNoise": 50523, + "###ĊĊ": 50524, + "Ġpréc": 50525, + "otle": 50526, + "ÑĤе": 50527, + "auf": 50528, + "ibal": 50529, + "Ġconquer": 50530, + ">Email": 50531, + "Ġambulance": 50532, + "OAD": 50533, + "Ġ(\"%": 50534, + "ĠFI": 50535, + ".fixture": 50536, + "Ġterse": 50537, + "ĠĠĠĠĉĉĉĉ": 50538, + "Ġsanctuary": 50539, + "ugi": 50540, + "ĠComparator": 50541, + "Definitions": 50542, + "Ġasthma": 50543, + "Ġlact": 50544, + "Ġhardwood": 50545, + ".clock": 50546, + "Ġattracting": 50547, + "ĠMour": 50548, + "(distance": 50549, + "icits": 50550, + "Ġbonne": 50551, + "ĠACCESS": 50552, + ".DeserializeObject": 50553, + "ĠTyped": 50554, + "Ġjeu": 50555, + "ĠappId": 50556, + "ĠClara": 50557, + "ĠHF": 50558, + "ĠReich": 50559, + "ipples": 50560, + "//--------------------------------------------------------------------------------": 50561, + "_delivery": 50562, + "erialization": 50563, + "Ġplaintiffs": 50564, + "Scient": 50565, + "shopping": 50566, + "ĠDummy": 50567, + "ĠWald": 50568, + "GroupName": 50569, + "Ġinscription": 50570, + "elog": 50571, + "::::::::": 50572, + "_ld": 50573, + "BackPressed": 50574, + ".Raw": 50575, + "ĠOnTrigger": 50576, + "Ġmuseums": 50577, + "ĠBeen": 50578, + "ĠAdventures": 50579, + "Ġslate": 50580, + "Ġlett": 50581, + "Ġsund": 50582, + "ĠGin": 50583, + "ĠMechanical": 50584, + ".ship": 50585, + "AppComponent": 50586, + "Ġdestined": 50587, + "Ġdwelling": 50588, + "Profiler": 50589, + "Prepare": 50590, + "zeich": 50591, + "Ġsilicon": 50592, + "(has": 50593, + "Ġ#%": 50594, + "VIDEO": 50595, + "Ġcollaborate": 50596, + "Lin": 50597, + "Ġscopes": 50598, + "(className": 50599, + "(sd": 50600, + "andin": 50601, + ".ham": 50602, + "ServiceImpl": 50603, + "-described": 50604, + "Ġirony": 50605, + "stial": 50606, + "ĠHuawei": 50607, + "(repo": 50608, + "Ġunexpectedly": 50609, + "ĠKai": 50610, + ".install": 50611, + "\\xf": 50612, + "Ġexhibited": 50613, + "_TCP": 50614, + "ĠOx": 50615, + "_CHO": 50616, + "Ġprostituerte": 50617, + "Ġvä": 50618, + "Ġsito": 50619, + "Ġconstituents": 50620, + "ĠContinued": 50621, + "ĠSAVE": 50622, + "rss": 50623, + "/message": 50624, + "ubes": 50625, + "Ġmisdemean": 50626, + "Ġtaxation": 50627, + "Ġstoryline": 50628, + "hair": 50629, + "ĠFinds": 50630, + "SIG": 50631, + "verification": 50632, + "~=": 50633, + ".hp": 50634, + "Iterable": 50635, + "Ñĭе": 50636, + "atori": 50637, + "Ġctr": 50638, + "Rx": 50639, + "_);ĊĊ": 50640, + "dag": 50641, + ".pin": 50642, + "Ġpseud": 50643, + "Ġinvo": 50644, + "ÑģÑĤÑĢ": 50645, + "_pix": 50646, + "为空": 50647, + "Ġsworn": 50648, + "âĢĶor": 50649, + "_registry": 50650, + "Ġdisasters": 50651, + "ĠROI": 50652, + "ĠâĢķ": 50653, + "aktu": 50654, + "forest": 50655, + "beiten": 50656, + "âĢĶI": 50657, + "ueva": 50658, + "egt": 50659, + "Ġspikes": 50660, + "URES": 50661, + "ĠRecommended": 50662, + "Ġexploited": 50663, + "ĠFrederick": 50664, + "_COMPLETE": 50665, + "ĠDrugs": 50666, + "!!!!!!!!": 50667, + "ĠRiv": 50668, + "STOP": 50669, + "ROOM": 50670, + "ĠPASSWORD": 50671, + "Cookies": 50672, + ".El": 50673, + "á»Ń": 50674, + "ĠBert": 50675, + "Ġhashed": 50676, + "icester": 50677, + "Ġdecorator": 50678, + "ĠqueryString": 50679, + ":;Ċ": 50680, + "Ġ\"[\"": 50681, + "otope": 50682, + "-Americ": 50683, + "ĠMatthews": 50684, + "URAL": 50685, + "âĢľ,": 50686, + "Summer": 50687, + "fos": 50688, + "_CONTAINER": 50689, + "_ACK": 50690, + "Ġfiltr": 50691, + "_disp": 50692, + "_Re": 50693, + "Ġfacile": 50694, + "аÑĪ": 50695, + "ĠìķĬ": 50696, + "Ġeben": 50697, + "Ġsprink": 50698, + "ĠQuint": 50699, + ">V": 50700, + "Ġhistorians": 50701, + "ourmet": 50702, + "ĠMonitoring": 50703, + "ledger": 50704, + "cott": 50705, + "Ġware": 50706, + "GGLE": 50707, + "cars": 50708, + "ĠMEDIATEK": 50709, + "Ġvolupt": 50710, + "_View": 50711, + "HEL": 50712, + "(copy": 50713, + "(stats": 50714, + "Ġchromosome": 50715, + "ĠCurtis": 50716, + "-conf": 50717, + "(asset": 50718, + "Ġhvor": 50719, + "FileSystem": 50720, + "<>();čĊ": 50721, + "ocoder": 50722, + "ĠCannon": 50723, + ")x": 50724, + "ĠSmooth": 50725, + "ĠSAS": 50726, + "_ce": 50727, + "ĉprev": 50728, + "_movie": 50729, + "Ec": 50730, + "_wall": 50731, + ".ĊĊ": 51278, + "ogenesis": 51279, + "ĠOPTIONS": 51280, + "uptools": 51281, + "Ġmilitant": 51282, + "Ġexited": 51283, + "igar": 51284, + "ĠCOMM": 51285, + "ĠDisposable": 51286, + "aycast": 51287, + "Ġrowspan": 51288, + "Ġsynthes": 51289, + "Ġsondern": 51290, + "ĠĊ": 54769, + "ĠJacket": 54770, + "RATION": 54771, + ".getSelectedItem": 54772, + "-init": 54773, + "ĠRegisters": 54774, + "_sep": 54775, + "ĠToolkit": 54776, + ".dict": 54777, + "Ġxlabel": 54778, + "\\Table": 54779, + "toc": 54780, + "_combo": 54781, + "ĠCompact": 54782, + "Ġrugged": 54783, + "à¥ĩà¤": 54784, + "-management": 54785, + "')}}\">Ċ": 54786, + "ĠStamp": 54787, + "ıl": 54788, + "rox": 54789, + "Ġlandscapes": 54790, + "_NOTE": 54791, + "monary": 54792, + "cab": 54793, + "Ġmoet": 54794, + "xaf": 54795, + "rcode": 54796, + "-cli": 54797, + "_gate": 54798, + "[event": 54799, + "SPORT": 54800, + "gia": 54801, + "ĠSUPER": 54802, + "/Login": 54803, + "_shutdown": 54804, + "interrupt": 54805, + "Ġpretending": 54806, + "Ġfringe": 54807, + "ĠReds": 54808, + "ĠCUDA": 54809, + "ĠUNIX": 54810, + "vit": 54811, + "Ġbrig": 54812, + "drv": 54813, + "ĠConnector": 54814, + "Therefore": 54815, + "Ġlia": 54816, + "Detection": 54817, + "_actor": 54818, + "Ġtempfile": 54819, + "Ġeccentric": 54820, + "-role": 54821, + "Ġpadx": 54822, + "dent": 54823, + "Western": 54824, + "Ġê·¸": 54825, + "ĠApplicationRecord": 54826, + "Ġcampaigning": 54827, + "_runner": 54828, + "ĠCivic": 54829, + "aleigh": 54830, + "Ġdirekt": 54831, + ".sul": 54832, + "ĠĠĉĉĉ": 54833, + "anten": 54834, + "Ġissuer": 54835, + "Ġassertions": 54836, + "(orig": 54837, + "ATIO": 54838, + "Ġleaned": 54839, + "äs": 54840, + ".DTO": 54841, + "explode": 54842, + ".Observable": 54843, + "Ġstaggering": 54844, + "Ġkidnapped": 54845, + "Ġprogrammers": 54846, + "ĠInnov": 54847, + ".parameter": 54848, + "Ġdomination": 54849, + "Ġskeptic": 54850, + "Ġæĺ¯": 54851, + "Ġavoids": 54852, + ".Verify": 54853, + "ubby": 54854, + "ĠASN": 54855, + "Ġformato": 54856, + "ĠBeatles": 54857, + "_brand": 54858, + "Ġinset": 54859, + "youtu": 54860, + "Ġtoc": 54861, + "-final": 54862, + "Showing": 54863, + "ĠDoub": 54864, + "ĠMesa": 54865, + "Adj": 54866, + "_medium": 54867, + "Creates": 54868, + "(endpoint": 54869, + "ĉUP": 54870, + "bbie": 54871, + "Ġstalk": 54872, + ".databind": 54873, + ".Scan": 54874, + "agents": 54875, + "$,": 54876, + "individual": 54877, + "+)/": 54878, + "ĉvm": 54879, + "(notification": 54880, + "Ġinex": 54881, + "ĠClassification": 54882, + "reno": 54883, + "Ġolig": 54884, + "-rated": 54885, + "Ġformulation": 54886, + "',{": 54887, + "Ġacept": 54888, + "_unpack": 54889, + "_CA": 54890, + ".Pow": 54891, + "ĉim": 54892, + "Ġaluminium": 54893, + "ANO": 54894, + "Ġxn": 54895, + "Ġcómo": 54896, + "ĠIngredient": 54897, + "Ġseizures": 54898, + "åħ±": 54899, + "ificador": 54900, + "Ġsiguiente": 54901, + "ĠInfragistics": 54902, + "Ġduplicated": 54903, + "ĠDee": 54904, + "Ġnø": 54905, + "ĠACCEPT": 54906, + "(crate": 54907, + "иÑĤелÑĮ": 54908, + "-less": 54909, + "Ġinfinity": 54910, + "Analyzer": 54911, + "-Day": 54912, + "ritt": 54913, + "(cin": 54914, + "ĠGy": 54915, + "Ġmultiplied": 54916, + "uchi": 54917, + "ĠBaldwin": 54918, + "/ip": 54919, + "Ġshortcuts": 54920, + ".ADD": 54921, + "Ġvigor": 54922, + "_instruction": 54923, + "(;": 54924, + "_eta": 54925, + "è¿ŀ": 54926, + "utorials": 54927, + "Ġboosting": 54928, + "bv": 54929, + "Ġacknowledges": 54930, + "Listening": 54931, + "FAQ": 54932, + ";b": 54933, + "((-": 54934, + "Ġarchitects": 54935, + "Ġzwe": 54936, + "Ġpuls": 54937, + "ĠgetCount": 54938, + "verbs": 54939, + "ãĢľ": 54940, + "(Collection": 54941, + "kre": 54942, + "Ġjurisdictions": 54943, + "_bridge": 54944, + "ĠCrack": 54945, + "ĠDifficulty": 54946, + "KO": 54947, + "Reservation": 54948, + "_requires": 54949, + "Tour": 54950, + "ãģĹãģŁ": 54951, + ".setCurrent": 54952, + "Ġky": 54953, + "ĠAlbany": 54954, + "Ġè§": 54955, + "ller": 54956, + "agna": 54957, + "workers": 54958, + ".blank": 54959, + "ĠPrayer": 54960, + "MIC": 54961, + "Ġresilience": 54962, + "TeX": 54963, + "ĠLanguages": 54964, + "study": 54965, + "ĉcurr": 54966, + "Ġenzymes": 54967, + "Slug": 54968, + "ĠíĮĮ": 54969, + "stral": 54970, + "Ġtumors": 54971, + "Ġsegunda": 54972, + "='{": 54973, + "instruction": 54974, + "ĠLisp": 54975, + "/info": 54976, + "Ġ\"{$": 54977, + ",:),": 54978, + "Ġgv": 54979, + "(ErrorMessage": 54980, + "Ġ'=": 54981, + "}-${": 54982, + ".Documents": 54983, + "\"Well": 54984, + "Ġreminiscent": 54985, + "Ġgaz": 54986, + "iropr": 54987, + "ehr": 54988, + "Ġsuppressed": 54989, + "ersh": 54990, + ".scrollTo": 54991, + "Ġcadena": 54992, + "ĠgameState": 54993, + "ÃŃm": 54994, + "(conv": 54995, + "ĠTomorrow": 54996, + "ĠCCT": 54997, + "Mongo": 54998, + "ulg": 54999, + ".Camera": 55000, + ".handlers": 55001, + "mph": 55002, + "Ġstk": 55003, + "Ġgenetics": 55004, + "ACING": 55005, + "Trivia": 55006, + "ĠBam": 55007, + "(marker": 55008, + ".Stretch": 55009, + "ĠSunni": 55010, + "ĠBetty": 55011, + ".tolist": 55012, + "unlikely": 55013, + ".Rectangle": 55014, + "obsolete": 55015, + "ILON": 55016, + "innerText": 55017, + "embourg": 55018, + "aN": 55019, + "ĠVehicles": 55020, + "unlock": 55021, + ":utf": 55022, + "nob": 55023, + "ĠSeeing": 55024, + "ĠNEVER": 55025, + "Ġtls": 55026, + "Ġfilles": 55027, + "Ġbenefited": 55028, + "ĠClint": 55029, + "*/),": 55030, + ".fold": 55031, + "Ġposible": 55032, + "ADED": 55033, + "thouse": 55034, + ".DAL": 55035, + "ĠOdd": 55036, + "rokes": 55037, + "ĠSunny": 55038, + "ĠPartialEq": 55039, + "_Buffer": 55040, + "ĠLevi": 55041, + "longrightarrow": 55042, + "eldon": 55043, + "gages": 55044, + "_warn": 55045, + ".CreateTable": 55046, + "ĠDip": 55047, + "_questions": 55048, + ".logic": 55049, + "Ġ#\"": 55050, + "={()=>": 55051, + "Ġtep": 55052, + "Ġjuicy": 55053, + "ìĤ¬": 55054, + "enko": 55055, + "ialect": 55056, + "Ùī": 55057, + "Ġonboard": 55058, + "Ġæı": 55059, + "ĉrt": 55060, + "_UTF": 55061, + "ĠQAction": 55062, + "âĢŀ": 55063, + "(Component": 55064, + "(audio": 55065, + ".hit": 55066, + "gte": 55067, + "Ġprogrammed": 55068, + "stateParams": 55069, + "Ġpolyester": 55070, + "fires": 55071, + "byss": 55072, + "]=(": 55073, + "_quality": 55074, + "OfDay": 55075, + "ĠFairy": 55076, + "Ġyelled": 55077, + "opl": 55078, + "(userName": 55079, + "ĠDifference": 55080, + "Ġevaluations": 55081, + "iffany": 55082, + "Ġcyclists": 55083, + "Ġcidade": 55084, + "Ġtextbook": 55085, + "Ġprofiling": 55086, + "__),": 55087, + "dea": 55088, + ".activate": 55089, + "Ġindications": 55090, + "Ðķ": 55091, + "TouchUpInside": 55092, + "Ġinvaluable": 55093, + "ĠMASK": 55094, + "Ġcontend": 55095, + "Freq": 55096, + "Ġrecruits": 55097, + "(interval": 55098, + "ĠUserProfile": 55099, + "Ġ'./../": 55100, + "edu": 55101, + "_Callback": 55102, + "Ġanalogy": 55103, + "ĠTrophy": 55104, + "apphire": 55105, + "Videos": 55106, + "ĠCher": 55107, + "ĠHav": 55108, + "âĢ¦\"": 55109, + ".validator": 55110, + "gfx": 55111, + "ĠUObject": 55112, + "classnames": 55113, + "triangle": 55114, + "ĠEncoder": 55115, + ".spy": 55116, + "Ġpredators": 55117, + "=status": 55118, + "-safe": 55119, + ":\",Ċ": 55120, + "ĠIncluding": 55121, + "Ġ{};čĊ": 55122, + "*cos": 55123, + "Ġendured": 55124, + ".sulake": 55125, + "Ġnursery": 55126, + "Ġfragrance": 55127, + "Ġrebuilding": 55128, + "Ġnth": 55129, + "ĠFraser": 55130, + ".setDate": 55131, + "ĠVince": 55132, + "_REST": 55133, + "Ġventilation": 55134, + "æµ·": 55135, + "cribes": 55136, + ".asm": 55137, + "lpVtbl": 55138, + "ĠAbe": 55139, + "uisine": 55140, + ",array": 55141, + "ĉclassName": 55142, + "errals": 55143, + "Ġ'ĊĊ": 55144, + "Checkout": 55145, + "Ġsolicit": 55146, + "Aux": 55147, + "_capture": 55148, + "Ġribs": 55149, + "ragon": 55150, + "viol": 55151, + "topics": 55152, + "FunctionFlags": 55153, + "ĠMarty": 55154, + "bike": 55155, + "ĠTucker": 55156, + "(kernel": 55157, + "ĠOps": 55158, + "CloseOperation": 55159, + "/demo": 55160, + "ilda": 55161, + "ĠlÃŃnea": 55162, + "APPING": 55163, + "Ġsuites": 55164, + ".visitVarInsn": 55165, + "urus": 55166, + "ĠMinute": 55167, + "(manager": 55168, + "Ġbutterfly": 55169, + "Ġapare": 55170, + "Ġwolves": 55171, + "JWT": 55172, + "ĠSalon": 55173, + "ĉdelay": 55174, + "-eslint": 55175, + "isations": 55176, + ".rpc": 55177, + ")|(": 55178, + "ĠSnapchat": 55179, + "/mm": 55180, + "MN": 55181, + "ceries": 55182, + ".textAlignment": 55183, + "ĠFrankfurt": 55184, + "Ġado": 55185, + "(newValue": 55186, + "(access": 55187, + "(Expression": 55188, + "ĠSignIn": 55189, + "ĠHaiti": 55190, + "_tp": 55191, + ".setParameter": 55192, + "Minute": 55193, + "Ġmanuals": 55194, + "ricanes": 55195, + "ĠPTR": 55196, + "ĠOuter": 55197, + "Ġgetline": 55198, + "ocations": 55199, + "_CD": 55200, + "ĠLyon": 55201, + "/gui": 55202, + "_live": 55203, + "idan": 55204, + ".geom": 55205, + "ĠborderBottom": 55206, + "imuth": 55207, + "_checkpoint": 55208, + "Ġmeu": 55209, + "ĠIrving": 55210, + "Ġpeuvent": 55211, + "(MAX": 55212, + "ĠARCH": 55213, + "Ġpov": 55214, + ".sourceforge": 55215, + "Ġjamais": 55216, + "Ġark": 55217, + "ĠBaghdad": 55218, + "ĠCLEAR": 55219, + "MenuBar": 55220, + "Ġtrois": 55221, + "CHEDULE": 55222, + "Ġ#čĊ": 55223, + "(Call": 55224, + "$order": 55225, + "(Material": 55226, + "Ġencontrado": 55227, + "$list": 55228, + "ĠMETHODS": 55229, + ".beginTransaction": 55230, + "_MAG": 55231, + "StyleSheet": 55232, + "Ġmajors": 55233, + "Ġindefinitely": 55234, + "cleanup": 55235, + "Ġhomeland": 55236, + "(dto": 55237, + "Dates": 55238, + "Presentation": 55239, + "ĠDK": 55240, + "={`/": 55241, + "ĉKey": 55242, + "(Block": 55243, + "_checkbox": 55244, + "needs": 55245, + "ĠonComplete": 55246, + "rico": 55247, + "Ġgleich": 55248, + "Ġxm": 55249, + "OOD": 55250, + "Better": 55251, + "ĠSQLITE": 55252, + ".Book": 55253, + "xad": 55254, + "ĠGone": 55255, + "ĉdp": 55256, + "Ġdevotion": 55257, + "Ġstm": 55258, + "Ġobsess": 55259, + "ĠBackend": 55260, + "Queries": 55261, + "Ik": 55262, + "//****************************************************************": 55263, + "Ġdividends": 55264, + ".parentElement": 55265, + "}\")ĊĊ": 55266, + "ĠMaterialPageRoute": 55267, + ":num": 55268, + "Ġexplic": 55269, + "ĠOL": 55270, + "least": 55271, + "Oops": 55272, + "imentos": 55273, + "Ġinsurers": 55274, + "Ġheroic": 55275, + "ĉfields": 55276, + ".imgur": 55277, + ".btnCancel": 55278, + "ĠDetective": 55279, + "(sm": 55280, + "ĠMutableLiveData": 55281, + ".lab": 55282, + "(([": 55283, + "Ġhairst": 55284, + "ĠTransactions": 55285, + "å¼Ģå§ĭ": 55286, + "ĠstdClass": 55287, + "uento": 55288, + "GIS": 55289, + "_cod": 55290, + "Instructions": 55291, + "Calls": 55292, + "PointerType": 55293, + "ĠRw": 55294, + "Ġassortment": 55295, + "ĠDIG": 55296, + "+r": 55297, + "_CERT": 55298, + "Ġinstability": 55299, + "Ġvib": 55300, + "onas": 55301, + "Ġroku": 55302, + "apellido": 55303, + "Ġangl": 55304, + "preneur": 55305, + "Ġfluids": 55306, + "isease": 55307, + "Ġdeed": 55308, + "quist": 55309, + "_CONSTANT": 55310, + "Ġequilibrium": 55311, + "_delegate": 55312, + "ĠQuantum": 55313, + "rei": 55314, + "Capabilities": 55315, + "rectangle": 55316, + "?><": 55317, + "alien": 55318, + "ĠJug": 55319, + "DNA": 55320, + "Tickets": 55321, + "Occurs": 55322, + "ĠHawk": 55323, + ".setHorizontalGroup": 55324, + "\\Collection": 55325, + "ffiti": 55326, + "Ġrearr": 55327, + ".setVerticalGroup": 55328, + "Ġcavity": 55329, + "Ġadulte": 55330, + "Facade": 55331, + "-wh": 55332, + "ĠLOL": 55333, + "Ø°": 55334, + "Ġgrandparents": 55335, + "Swift": 55336, + "ĉwx": 55337, + "æīĢæľī": 55338, + "ifen": 55339, + "ffset": 55340, + "Beyond": 55341, + "//}ĊĊ": 55342, + "Ġwager": 55343, + "Ġbury": 55344, + "Ġcommence": 55345, + "registro": 55346, + "scient": 55347, + "ĠPercent": 55348, + "Ġдолж": 55349, + "(identifier": 55350, + ".setModel": 55351, + "Ġseldom": 55352, + "nton": 55353, + "Ġappliance": 55354, + "amus": 55355, + "rysler": 55356, + "Ġpanties": 55357, + "enguins": 55358, + "Ġmimic": 55359, + "ĠonChanged": 55360, + "Ġalcoholic": 55361, + ".reloadData": 55362, + "Charge": 55363, + "ĠFax": 55364, + "ĠjScrollPane": 55365, + "Empresa": 55366, + "Ġshattered": 55367, + "xba": 55368, + "Fonts": 55369, + "?s": 55370, + "Ġpostseason": 55371, + "retain": 55372, + "_rates": 55373, + "ĠrequestCode": 55374, + ".todo": 55375, + "´s": 55376, + "CHK": 55377, + "ĠKeeping": 55378, + "engeance": 55379, + "Ġvscode": 55380, + "IPPING": 55381, + "DefaultCloseOperation": 55382, + "_raise": 55383, + "ĠOculus": 55384, + "ograms": 55385, + "raj": 55386, + "pci": 55387, + "Ġcorrosion": 55388, + ".handleSubmit": 55389, + "Accessible": 55390, + "ĠPiano": 55391, + "little": 55392, + "ACL": 55393, + "Äĩe": 55394, + ".unwrap": 55395, + "ĠConvers": 55396, + "ĠLeben": 55397, + "ioneer": 55398, + "ĠMerchant": 55399, + "ĠJorge": 55400, + "Ġembracing": 55401, + "Ġventa": 55402, + "ást": 55403, + "Ġviene": 55404, + "Ċ": 55556, + "-growing": 55557, + "Ġdeepcopy": 55558, + "Ack": 55559, + "eggies": 55560, + "Ġ__(\"": 55561, + "Ġnoir": 55562, + "terrorism": 55563, + "Ġanthem": 55564, + "agency": 55565, + "_PACKAGE": 55566, + "ĠClosure": 55567, + ".registry": 55568, + "Ġmammals": 55569, + "L": 55600, + "Ġbluetooth": 55601, + ".Deep": 55602, + "-standing": 55603, + "ácil": 55604, + "Ġrooft": 55605, + "ĠPaths": 55606, + "_iterations": 55607, + "InvalidArgumentException": 55608, + ".spi": 55609, + "ĠUIAlertAction": 55610, + "uye": 55611, + "signin": 55612, + ".priority": 55613, + "ĠEssays": 55614, + "='{$": 55615, + "Ġè¿ĶåĽŀ": 55616, + "_signed": 55617, + ".persist": 55618, + "Ġredesign": 55619, + "ToLower": 55620, + "ĠNewman": 55621, + "=start": 55622, + "ĠIsraelis": 55623, + "asiswa": 55624, + "Speech": 55625, + "Ġnumeros": 55626, + "handlers": 55627, + "ĠWong": 55628, + "ĠмеÑĤод": 55629, + "Weights": 55630, + "ĠGujar": 55631, + "teil": 55632, + "ĠNonetheless": 55633, + "_EFFECT": 55634, + "Ġvect": 55635, + "ĠOsc": 55636, + "Ġcoats": 55637, + "ĠWheat": 55638, + "Ġgeek": 55639, + "ĠPROPERTY": 55640, + "worm": 55641, + "_constants": 55642, + "ĠBoulder": 55643, + "ĠParm": 55644, + "cole": 55645, + "ĠdefaultCenter": 55646, + "ĠRouge": 55647, + ":A": 55648, + "xcf": 55649, + "ĠVenice": 55650, + "median": 55651, + "Ġredemption": 55652, + "Fresh": 55653, + "Ġcosm": 55654, + "Ġfigur": 55655, + "Ġrefurb": 55656, + "COPE": 55657, + ".cd": 55658, + "Ġchords": 55659, + "ĠSgt": 55660, + "Åį": 55661, + "VPN": 55662, + "ĠSEND": 55663, + "ainen": 55664, + "_accounts": 55665, + "Ġtenth": 55666, + "Ġdissolved": 55667, + "": 55907, + "Ġlegitimacy": 55908, + "Ġoo": 55909, + "Slinky": 55910, + "Ġnationals": 55911, + ".words": 55912, + ";p": 55913, + "trap": 55914, + "omanip": 55915, + "Ġcues": 55916, + "Ġgraduating": 55917, + "Ġsemaphore": 55918, + "\"]);ĊĊ": 55919, + "acey": 55920, + "REET": 55921, + "Grab": 55922, + "ĠFelix": 55923, + "(Id": 55924, + "_neighbors": 55925, + "Ġmeaningless": 55926, + "(del": 55927, + "Ġjeder": 55928, + "ĠContentValues": 55929, + ".absolute": 55930, + "/cl": 55931, + "Ġxb": 55932, + "datum": 55933, + "Ġtortured": 55934, + "Ġrubbing": 55935, + "Scores": 55936, + "ĠðŁĺī": 55937, + "Ġavons": 55938, + "Ġamsterdam": 55939, + "EOS": 55940, + "Hal": 55941, + "Ġtrustworthy": 55942, + "#=": 55943, + ".EXTRA": 55944, + "Ġmano": 55945, + "isicing": 55946, + "-support": 55947, + "ĉcursor": 55948, + "ĠSpo": 55949, + "aimassage": 55950, + "Mission": 55951, + "[]{\"": 55952, + "Ġprinters": 55953, + "GREEN": 55954, + "Ġteg": 55955, + "Ġabdominal": 55956, + "!ĊĊĊĊĊĊ": 55957, + ".Short": 55958, + "азв": 55959, + "ĠGifts": 55960, + "}\")": 55961, + "(binding": 55962, + "xce": 55963, + "âĢij": 55964, + "infos": 55965, + "FormData": 55966, + "Ġdart": 55967, + "Ġelems": 55968, + "(inv": 55969, + "YL": 55970, + "tin": 55971, + "GENER": 55972, + "ữ": 55973, + "ĠTaken": 55974, + "uckle": 55975, + ":e": 55976, + "Ġspectral": 55977, + ".baidu": 55978, + "/');Ċ": 55979, + "Ġgreedy": 55980, + "esion": 55981, + ",,,,,,,,": 55982, + "Ġ/>,Ċ": 55983, + "InternalServerError": 55984, + "NSNotificationCenter": 55985, + "ĠAi": 55986, + "Ġspit": 55987, + "Ġaugmented": 55988, + "ĠstandardUserDefaults": 55989, + "FINITY": 55990, + "Race": 55991, + ":C": 55992, + "ĠRECORD": 55993, + "ĠHighlight": 55994, + "Ġ'`": 55995, + "Ġdeficits": 55996, + "Ġnei": 55997, + "Ġresearched": 55998, + "Ta": 55999, + "Ġcopp": 56000, + ".GetHashCode": 56001, + "):čĊčĊ": 56002, + "OnClick": 56003, + "ĠWellington": 56004, + "Ġrevival": 56005, + "æ¯Ķ": 56006, + "éĹ®": 56007, + "ĠNSS": 56008, + "Ġforn": 56009, + "Ġinté": 56010, + "ĠKuwait": 56011, + "_flip": 56012, + "_bo": 56013, + "_\\": 56014, + "Ġoccurrences": 56015, + "ĠScientists": 56016, + "SRC": 56017, + "ogens": 56018, + "igrant": 56019, + "REMOTE": 56020, + "ĠSID": 56021, + ".opts": 56022, + "uve": 56023, + "()])Ċ": 56024, + "Ġlibertarian": 56025, + "ĠGlide": 56026, + "lesen": 56027, + "Ġforme": 56028, + "owania": 56029, + "Ġannoyed": 56030, + "Defs": 56031, + "ĠExecutor": 56032, + "Ġcasts": 56033, + ".setChecked": 56034, + "ĠSharing": 56035, + ".SerializeObject": 56036, + "Ġselectors": 56037, + "_OTHER": 56038, + "미": 56039, + "(super": 56040, + "(OS": 56041, + "_VERIFY": 56042, + "idunt": 56043, + "';Ċ": 56045, + "Ġvidéo": 56046, + "ĠNegro": 56047, + "ĠLords": 56048, + "ĠTours": 56049, + "Ġsoftly": 56050, + ".receive": 56051, + "ĠERC": 56052, + "ĠdataSet": 56053, + "Badge": 56054, + "ĉEvent": 56055, + "Ġperl": 56056, + "Ġ{}\\": 56057, + "(sentence": 56058, + "OrUpdate": 56059, + "Ġdiminish": 56060, + "PIN": 56061, + "(draw": 56062, + ".ToDateTime": 56063, + ".EqualTo": 56064, + "(pin": 56065, + "-pencil": 56066, + "luent": 56067, + "ĠCaller": 56068, + "Ġplayful": 56069, + "-'+": 56070, + "xca": 56071, + "swick": 56072, + "){}Ċ": 56073, + "}:${": 56074, + "ĠMeth": 56075, + ".getCell": 56076, + ".break": 56077, + "Ġymax": 56078, + "='Ċ": 56291, + "ĠHiro": 56292, + "(TRUE": 56293, + "asurer": 56294, + "Ġcuer": 56295, + "Uber": 56296, + ".Operation": 56297, + "Ġolan": 56298, + "Ġthrilling": 56299, + "'.": 56321, + "ĉvalid": 56322, + "\"\",": 56323, + "Instrument": 56324, + ">J": 56325, + "Ġnostr": 56326, + "ĠRift": 56327, + "_Port": 56328, + "Ġveces": 56329, + "[['": 56330, + "Ġrallies": 56331, + "-series": 56332, + "Ġvv": 56333, + ".uc": 56334, + "Ġrtn": 56335, + "StateChanged": 56336, + "(ins": 56337, + "ĠCla": 56338, + "------------Ċ": 56339, + "cus": 56340, + "ĠReload": 56341, + "//------------------------------------------------------------------------------------------------": 56342, + ".seconds": 56343, + "_destination": 56344, + "Ġscrewed": 56345, + ">c": 56346, + "Thickness": 56347, + "Designer": 56348, + "Ġgrids": 56349, + "nÄħ": 56350, + "(cookie": 56351, + "Trip": 56352, + "-Mobile": 56353, + "Ġvoll": 56354, + "Ġgenital": 56355, + "Ġconfisc": 56356, + "ĠConfederate": 56357, + "ĠwebView": 56358, + "Ġmise": 56359, + "Ġcler": 56360, + "(selection": 56361, + "$date": 56362, + "Ġsharpen": 56363, + "ragen": 56364, + "AndUpdate": 56365, + "Ġremix": 56366, + "Ġhtons": 56367, + "RW": 56368, + "MPI": 56369, + "Ġretrieval": 56370, + "Ġrichest": 56371, + ".Decode": 56372, + ":initComponents": 56373, + "ĠTValue": 56374, + "Saint": 56375, + "@include": 56376, + "ĠPERSON": 56377, + ".sep": 56378, + "ĠLDAP": 56379, + "gba": 56380, + "ĠgroÃŁe": 56381, + "Ġreliably": 56382, + "ĠDFS": 56383, + ".getItemId": 56384, + "Ġprésent": 56385, + ".getToken": 56386, + "Ġchinese": 56387, + "ĠMeal": 56388, + "YOU": 56389, + "\">>ĊĊ": 56948, + "bower": 56949, + "Ġswapped": 56950, + "/install": 56951, + "Ġsinks": 56952, + "etrize": 56953, + "Ġdeclines": 56954, + "ĉmysql": 56955, + "ĠCString": 56956, + "ĠMotionEvent": 56957, + ".Language": 56958, + "Road": 56959, + "ÑĤеÑĢ": 56960, + "ascimento": 56961, + "'))->": 56962, + ".about": 56963, + "(editor": 56964, + "ĠRatings": 56965, + "income": 56966, + "Å¡e": 56967, + ".dequeueReusableCell": 56968, + "ĠAustrian": 56969, + "Ġsulla": 56970, + "ĠTribunal": 56971, + "ĠDidn": 56972, + "оваÑĢ": 56973, + "Ġinspections": 56974, + "Boss": 56975, + "Ġcocktails": 56976, + "Ġapologized": 56977, + "_subplot": 56978, + "opal": 56979, + "+=(": 56980, + "Ġresonance": 56981, + "ibu": 56982, + "Ġ리": 56983, + "roma": 56984, + "reserve": 56985, + "pls": 56986, + "ĠTah": 56987, + "axies": 56988, + "OPLE": 56989, + "ĠDarren": 56990, + "ĠZombie": 56991, + "_Map": 56992, + "Ġ])ĊĊ": 56993, + "ĠQi": 56994, + "ĠSail": 56995, + "Ġrestrictive": 56996, + "Ġerosion": 56997, + "-par": 56998, + "WHITE": 56999, + "Ġoldu": 57000, + "Ġaperture": 57001, + "Ġbitcoins": 57002, + "texto": 57003, + "ĠComcast": 57004, + "Ġtimeless": 57005, + "enkins": 57006, + "Ġfeeder": 57007, + "/tmp": 57008, + "resden": 57009, + "+'_": 57010, + ".Destroy": 57011, + "Ġçok": 57012, + "ĠDOCUMENT": 57013, + ".lng": 57014, + ".tagName": 57015, + "Ġkullan": 57016, + "egrate": 57017, + "Ġ(*.": 57018, + "ç¼ĸè¾ij": 57019, + "Ġhandshake": 57020, + "soc": 57021, + "_geometry": 57022, + "ĠDamascus": 57023, + "Minor": 57024, + "ĠKafka": 57025, + "ìŬ": 57026, + "Florida": 57027, + "_compute": 57028, + ".expr": 57029, + "Ġparalle": 57030, + "ĠDiaz": 57031, + "cir": 57032, + "[target": 57033, + "Ġjoking": 57034, + "Ġglor": 57035, + "(setq": 57036, + "_handlers": 57037, + "Hang": 57038, + "Ġferr": 57039, + "riminal": 57040, + "ĉĠĠĠĠĉĉ": 57041, + "enties": 57042, + "defines": 57043, + "-tax": 57044, + "jsonp": 57045, + "ĠUPS": 57046, + "metro": 57047, + "__;Ċ": 57048, + "ĠUganda": 57049, + "])):Ċ": 57050, + "_td": 57051, + "xae": 57052, + "lw": 57053, + ".OS": 57054, + "ĠLogged": 57055, + "acid": 57056, + "ĠMayo": 57057, + "aspect": 57058, + "Ġvaginal": 57059, + "Ġinitializing": 57060, + "Ġsteroids": 57061, + "fiction": 57062, + "GRE": 57063, + "gend": 57064, + "Ġliabilities": 57065, + "ĠLets": 57066, + "Mech": 57067, + "(nc": 57068, + "(change": 57069, + "Ġconnectors": 57070, + ":k": 57071, + "Ġtast": 57072, + "!\");ĊĊ": 57073, + "things": 57074, + "rophy": 57075, + "luetooth": 57076, + "ĠSignUp": 57077, + ".ctrl": 57078, + "Ġtherein": 57079, + "orda": 57080, + ".escape": 57081, + "igator": 57082, + "Ġpetrol": 57083, + "Ġspecimen": 57084, + "Ġdebuted": 57085, + "-Pro": 57086, + "Ġcrises": 57087, + ".addView": 57088, + "ëıĻ": 57089, + "-door": 57090, + "Ġmonet": 57091, + "Ġmillis": 57092, + "Ġvier": 57093, + "InternalEnumerator": 57094, + "Ġadmins": 57095, + "ĠLair": 57096, + "zin": 57097, + "getQuery": 57098, + "umbles": 57099, + "LIMIT": 57100, + "ĠVig": 57101, + "_song": 57102, + "": 57415, + "Ġpasado": 57416, + "thank": 57417, + "_Delete": 57418, + "ĠBrighton": 57419, + ",unsigned": 57420, + "ä½ľèĢħ": 57421, + "Ġaspirations": 57422, + "-how": 57423, + "Rose": 57424, + "=((": 57425, + "_needed": 57426, + "_plural": 57427, + ">ĊĊ": 57545, + "Ġsurfaced": 57546, + "ĠìłĢìŀ¥": 57547, + "platz": 57548, + "ĉemail": 57549, + "ceptors": 57550, + "\">(": 57551, + "Ġepile": 57552, + "读": 57553, + "ĠDebt": 57554, + "åijĬ": 57555, + "NOP": 57556, + "\"https": 57557, + ":j": 57558, + "FormItem": 57559, + "_LICENSE": 57560, + ".getDouble": 57561, + "ĠAgenda": 57562, + "ĉfinally": 57563, + "(filters": 57564, + "(av": 57565, + "ç¾İ": 57566, + "APER": 57567, + "Ġlava": 57568, + "еÑĢж": 57569, + "))))ĊĊ": 57570, + "Ġfaulty": 57571, + "_nm": 57572, + "Ġtrava": 57573, + "(Bitmap": 57574, + "Ġspeeding": 57575, + ">').": 57576, + "Ġscreened": 57577, + "_roll": 57578, + "ĠMacBook": 57579, + "ĠAUD": 57580, + "Ġdiagnose": 57581, + ".Generate": 57582, + "Ġ^^": 57583, + "Ġstrs": 57584, + "[Test": 57585, + "Ġransom": 57586, + "ĠDHCP": 57587, + "elden": 57588, + "Ġinterpretations": 57589, + "()].": 57590, + "flatMap": 57591, + "ĠlineHeight": 57592, + "_mount": 57593, + "ĠWizards": 57594, + "Ġsluts": 57595, + "ehler": 57596, + "odal": 57597, + "Ġmilitia": 57598, + "å²": 57599, + "earned": 57600, + "Ġmisery": 57601, + "intval": 57602, + "fund": 57603, + "Ġhides": 57604, + "Ġdiarr": 57605, + "ĠWesley": 57606, + "Ġxmm": 57607, + "Ġquem": 57608, + "ĠArabs": 57609, + "ifth": 57610, + "ategorized": 57611, + "Disposable": 57612, + "Pure": 57613, + "_NOTIFY": 57614, + "snippet": 57615, + "ĠGarrett": 57616, + ".running": 57617, + ".weights": 57618, + "Ġ(--": 57619, + "Ġinvariant": 57620, + "äºĭ件": 57621, + "ĠAllowed": 57622, + "dirs": 57623, + "Ġpassions": 57624, + "Ġlad": 57625, + "ĠFlush": 57626, + "menus": 57627, + ":block": 57628, + "Ġcompra": 57629, + ".chomp": 57630, + "allocator": 57631, + "Ġcurated": 57632, + "ĠKnowing": 57633, + "ĠPatterson": 57634, + "Ġtelah": 57635, + "'ex": 57636, + "Ġdoomed": 57637, + "Ġphilanth": 57638, + "otty": 57639, + ".styles": 57640, + "Owned": 57641, + "Ġallergies": 57642, + "=params": 57643, + "ocese": 57644, + "itelist": 57645, + "ĠSending": 57646, + "bef": 57647, + "orrar": 57648, + "ĠNão": 57649, + "ĠFargo": 57650, + "ĠLub": 57651, + "ĠCombined": 57652, + "_given": 57653, + "ĉĉĉĉĉĠĠĠĠ": 57654, + "Ġreconciliation": 57655, + "Patterns": 57656, + "azard": 57657, + "Ġbiomass": 57658, + "ĠHouses": 57659, + "respuesta": 57660, + "cco": 57661, + "/topics": 57662, + "ĠYuk": 57663, + "Ġweakened": 57664, + "_calendar": 57665, + "Ġmulheres": 57666, + "ĠMarl": 57667, + "Ġsine": 57668, + "ĠTil": 57669, + "ĠSouls": 57670, + "ĠDeutsche": 57671, + "ĠFOLLOW": 57672, + "Ġpipelines": 57673, + "ĠBeverly": 57674, + "_DIPSETTING": 57675, + "\"#": 57676, + "ĠProto": 57677, + ".big": 57678, + "ĠSavings": 57679, + "ĠTanz": 57680, + "jun": 57681, + "ĠGamma": 57682, + "ĠSadd": 57683, + "Ġadvisors": 57684, + "Ġroast": 57685, + "Ġunters": 57686, + "udies": 57687, + "_lon": 57688, + "-pointer": 57689, + "ĠElementRef": 57690, + "\\Builder": 57691, + "exampleInput": 57692, + ".webdriver": 57693, + "dataType": 57694, + "ĠQuite": 57695, + "ĠCeltics": 57696, + "uil": 57697, + "-defense": 57698, + "bish": 57699, + "ĠUIWindow": 57700, + "ĠSuddenly": 57701, + ".hot": 57702, + ".reason": 57703, + "Ġgör": 57704, + "AMD": 57705, + ".Multi": 57706, + "authenticated": 57707, + "regions": 57708, + ";(": 57709, + "аÑĢам": 57710, + "ĠKirby": 57711, + "$route": 57712, + "PRECATED": 57713, + "ĠDurham": 57714, + "owo": 57715, + "ĠPerforms": 57716, + "Ġdisregard": 57717, + "nst": 57718, + "ĠPols": 57719, + "ĠgetP": 57720, + "\"]:": 57721, + "-colored": 57722, + "(Keys": 57723, + "ĠAlleg": 57724, + "_modify": 57725, + "_loading": 57726, + "strained": 57727, + "Ġatroc": 57728, + "_phr": 57729, + "": 58721, + "ceph": 58722, + ".DateTimePicker": 58723, + ".\";ĊĊ": 58724, + "ĠTie": 58725, + ",item": 58726, + "Ġmenn": 58727, + "Gas": 58728, + "ocha": 58729, + "_virtual": 58730, + "Ġmasterpiece": 58731, + "_sequences": 58732, + "LTE": 58733, + "ĠSubmission": 58734, + "Caller": 58735, + "$\\": 58736, + "Sport": 58737, + "agus": 58738, + "ConstraintMaker": 58739, + "Ġcoloc": 58740, + "Ġwig": 58741, + "ĠУ": 58742, + "ĉArray": 58743, + "Looks": 58744, + "ĠGTA": 58745, + ".steps": 58746, + "atchewan": 58747, + "_ranges": 58748, + "extAlignment": 58749, + "ĠBrennan": 58750, + "Ġabstraction": 58751, + "ulerAngles": 58752, + ".misc": 58753, + "Ġantibodies": 58754, + "Ġexponential": 58755, + "ĠCHANNEL": 58756, + "expense": 58757, + "'y": 58758, + "Ġdetectives": 58759, + "Ġpurported": 58760, + "YSTEM": 58761, + "Ġradioactive": 58762, + "ĠLatina": 58763, + ".Encoding": 58764, + ".TAG": 58765, + "xin": 58766, + "Degree": 58767, + "uracion": 58768, + "prices": 58769, + "ĠReferentialAction": 58770, + "Ġrarity": 58771, + "Ġpiles": 58772, + "gende": 58773, + "_projects": 58774, + "_globals": 58775, + ".startTime": 58776, + "Ġ구": 58777, + "SECTION": 58778, + "_publish": 58779, + "Fault": 58780, + "DDL": 58781, + "_prior": 58782, + "Mom": 58783, + "Ġthicker": 58784, + "Ġsequelize": 58785, + "Ġessentials": 58786, + "stras": 58787, + "intr": 58788, + ">(()": 58789, + ".management": 58790, + "eil": 58791, + "éĹŃ": 58792, + "Aware": 58793, + ".City": 58794, + "ĠArbit": 58795, + "_DM": 58796, + "_keyboard": 58797, + "LObject": 58798, + "-webpack": 58799, + "ĠNewport": 58800, + "ĠprincipalColumn": 58801, + "legant": 58802, + "Ġpallet": 58803, + "Ġfracture": 58804, + "Ġgmail": 58805, + ".Meta": 58806, + "Above": 58807, + ".KeyEvent": 58808, + "jit": 58809, + "_macro": 58810, + "_PUSH": 58811, + "ứ": 58812, + "/controller": 58813, + "åĬłè½½": 58814, + "Ġsuperficial": 58815, + "exterity": 58816, + "Ġmensagem": 58817, + "Wind": 58818, + "iston": 58819, + ".openapi": 58820, + "иÑĢов": 58821, + "ĠSerializer": 58822, + "uctive": 58823, + "Ġzar": 58824, + "Places": 58825, + ".Static": 58826, + "Ba": 58827, + "Ġinadvert": 58828, + "ĠIndonesian": 58829, + "_IPV": 58830, + "(horizontal": 58831, + "ĠgetTitle": 58832, + "idepress": 58833, + "ĠConsoleColor": 58834, + "ipers": 58835, + "$out": 58836, + "Ġfestive": 58837, + "Ġevenings": 58838, + ".GetData": 58839, + "uitka": 58840, + "ĠManuals": 58841, + "ussed": 58842, + "_Max": 58843, + ".Chat": 58844, + "ĠAircraft": 58845, + "=com": 58846, + "FOUND": 58847, + "apro": 58848, + "Ġtreasures": 58849, + "_alive": 58850, + "Ġgadget": 58851, + "eking": 58852, + "ButtonDown": 58853, + "Browsable": 58854, + ".PERMISSION": 58855, + "PASSWORD": 58856, + "ĠHASH": 58857, + "fé": 58858, + "\\TestCase": 58859, + "LOSS": 58860, + "others": 58861, + ",J": 58862, + "Ġasshole": 58863, + "werk": 58864, + "Ġmã": 58865, + ".ie": 58866, + "evil": 58867, + "kontakte": 58868, + "////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////Ċ": 58869, + "=sys": 58870, + "ĉlock": 58871, + "--;ĊĊ": 58872, + "_FUN": 58873, + "FillColor": 58874, + "óa": 58875, + "prend": 58876, + "Ġcompressor": 58877, + "Mother": 58878, + "ĠArcher": 58879, + ".goto": 58880, + "Ġwürde": 58881, + "Ġbamboo": 58882, + "ï¼İ": 58883, + "ĠTrees": 58884, + "Ġbumper": 58885, + "Ġsausage": 58886, + "ĠElasticsearch": 58887, + "Ġhorizontally": 58888, + "ĠGul": 58889, + "Immutable": 58890, + "Ġloser": 58891, + "Ġaborted": 58892, + "-demo": 58893, + "ĠHatch": 58894, + "Ġunde": 58895, + "Ġprocesso": 58896, + "-call": 58897, + "Income": 58898, + "åĥ": 58899, + "_returns": 58900, + "'].\"'": 58901, + "(sw": 58902, + "CBS": 58903, + "amilies": 58904, + "ĠYourself": 58905, + "ĠHolt": 58906, + ".MON": 58907, + "à§ĩ": 58908, + "ÑĪе": 58909, + "anon": 58910, + "ĠFontAwesome": 58911, + "producer": 58912, + "jr": 58913, + "Ġmau": 58914, + "ĉinter": 58915, + "Ġdishonest": 58916, + "Ġmagna": 58917, + "ĠCollective": 58918, + "Ġvraiment": 58919, + "Ġchoix": 58920, + "stay": 58921, + "Ġwelding": 58922, + "rising": 58923, + ",min": 58924, + "ĠFate": 58925, + "glob": 58926, + "RGBA": 58927, + "Ġdette": 58928, + "Ven": 58929, + "Ġembarrassment": 58930, + ".DELETE": 58931, + "gregar": 58932, + "-render": 58933, + "(bucket": 58934, + "\">ĊĊĊ": 58935, + ".waitKey": 58936, + "Busy": 58937, + "Ġdifferentiation": 58938, + "ĠCST": 58939, + ".Constant": 58940, + "ĠlineNumber": 58941, + "(matches": 58942, + "Ġwebsocket": 58943, + "Ġbarred": 58944, + "Ġpuedes": 58945, + "Mono": 58946, + "CORE": 58947, + "IID": 58948, + "ĠĠĠĠčĊčĊ": 58949, + "Ġpúblico": 58950, + "leaning": 58951, + "Ġcleansing": 58952, + "Ġcris": 58953, + "ĠDevils": 58954, + "_SETTING": 58955, + "untary": 58956, + ".);Ċ": 58957, + "ĊĠĠĠĊ": 58958, + "[curr": 58959, + "tsy": 58960, + "ĠAlexis": 58961, + "ritel": 58962, + "Ġpetroleum": 58963, + ".preprocessing": 58964, + "matter": 58965, + "ForResult": 58966, + "-license": 58967, + "Ġtravellers": 58968, + "ĠDispatcher": 58969, + "ennifer": 58970, + "Ġdigestive": 58971, + "PED": 58972, + "hibition": 58973, + "MASConstraintMaker": 58974, + "ĠWatt": 58975, + "Benef": 58976, + ".setView": 58977, + "dto": 58978, + "TEE": 58979, + "ĠPelosi": 58980, + "_EXTRA": 58981, + "Ġmedals": 58982, + "xhr": 58983, + "forecast": 58984, + "Ġnargin": 58985, + "ouns": 58986, + "-fill": 58987, + "_CURSOR": 58988, + "Ġsupervised": 58989, + "Ġturf": 58990, + "ĠEdgar": 58991, + "POSITION": 58992, + "ĠcategoryId": 58993, + "âī": 58994, + "_ER": 58995, + "ủa": 58996, + "Shown": 58997, + ".ll": 58998, + "_POLICY": 58999, + "(),'": 59000, + "ĠPrev": 59001, + "ĠStringField": 59002, + "ĉGlobal": 59003, + "assed": 59004, + "Throughout": 59005, + "ostringstream": 59006, + ".awtextra": 59007, + "Ġslopes": 59008, + "ĠSequential": 59009, + "Ġgiorn": 59010, + "Ġzelf": 59011, + "Ġversatility": 59012, + "leneck": 59013, + ".cgi": 59014, + "Ġdoubling": 59015, + "ĠBangkok": 59016, + "Ġbuurt": 59017, + "Ġusuário": 59018, + "studio": 59019, + "Ġjeunes": 59020, + "Ġmuted": 59021, + "Ġips": 59022, + "_fraction": 59023, + "&&(": 59024, + "Ġstunt": 59025, + "');?>čĊ": 59049, + "Ġevapor": 59050, + "bable": 59051, + "ĠPRICE": 59052, + "Ġæ³": 59053, + "lucent": 59054, + "Ġvamp": 59055, + "ĠTechnician": 59056, + "Ġuniqueness": 59057, + "Mes": 59058, + "urban": 59059, + ".parametrize": 59060, + "ĠReplay": 59061, + "Sessions": 59062, + "embr": 59063, + "-Americans": 59064, + "_PROXY": 59065, + "Ġpian": 59066, + "Ġtrie": 59067, + "ĠDestructor": 59068, + "GameState": 59069, + "ĠIMF": 59070, + "chin": 59071, + "Ġporte": 59072, + "ĠSwal": 59073, + "åŁİ": 59074, + "Substring": 59075, + "iming": 59076, + "/Library": 59077, + "Ġfrightened": 59078, + "writes": 59079, + "Ġrecursos": 59080, + "arResult": 59081, + "_INITIALIZ": 59082, + "ĠBadge": 59083, + "_crc": 59084, + "Eight": 59085, + "ĠDISTINCT": 59086, + "Ġthro": 59087, + "@Xml": 59088, + "ĠLegendary": 59089, + "-twitter": 59090, + "_easy": 59091, + "Ġ+++": 59092, + "(DATA": 59093, + ".Locale": 59094, + "Ġkä": 59095, + "Ġnurt": 59096, + "Ġcruis": 59097, + "_ios": 59098, + "Ġsensing": 59099, + "_Line": 59100, + "ĊĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 59101, + "pong": 59102, + "oleon": 59103, + "Ġwildcard": 59104, + "çĶ¨æĪ·åIJį": 59105, + "Ġbegging": 59106, + "Rod": 59107, + "ĠÃİ": 59108, + "_CELL": 59109, + "Researchers": 59110, + ".selector": 59111, + "_ing": 59112, + "Ġaspiring": 59113, + "Ġimmortal": 59114, + "Ġymin": 59115, + "_robot": 59116, + "Ġplur": 59117, + "BTC": 59118, + "ĠDID": 59119, + "Ġpiercing": 59120, + "*u": 59121, + "_DEFINED": 59122, + "ĠThi": 59123, + "itaire": 59124, + "(media": 59125, + "-ons": 59126, + "Ġchefs": 59127, + "Ġ\"*.": 59128, + "/AP": 59129, + "Ġrazor": 59130, + "ĠsearchData": 59131, + "Ġ=&": 59132, + "ĠãĢĤ": 59133, + "Ġmourn": 59134, + "tingham": 59135, + "Ġoli": 59136, + "ĠVernon": 59137, + "_RS": 59138, + "ŀæĢ§": 59139, + "Ġfácil": 59140, + "angen": 59141, + "celain": 59142, + "Ġail": 59143, + "lest": 59144, + "ĠQCOMPARE": 59145, + "gain": 59146, + "Ġε": 59147, + "ĠKob": 59148, + "ĠFault": 59149, + "_configs": 59150, + "ç»ĵæŀľ": 59151, + ".+": 59152, + "calar": 59153, + "(colors": 59154, + "Mul": 59155, + "_ART": 59156, + "Ġexperimenting": 59157, + "ermen": 59158, + "ĠAnglo": 59159, + ".FixedSingle": 59160, + "Sea": 59161, + "Ġctxt": 59162, + ".slider": 59163, + "Collapse": 59164, + "Grey": 59165, + "Ġfld": 59166, + "-proof": 59167, + ".capacity": 59168, + "getParent": 59169, + "ĠCompliance": 59170, + "Ġburgl": 59171, + "-rec": 59172, + "Ġoverwritten": 59173, + "MU": 59174, + "Ġrouters": 59175, + "ĉModel": 59176, + "Ġfantasies": 59177, + "avian": 59178, + "_prec": 59179, + "ĠScandin": 59180, + "Ġ//<": 59181, + "/oct": 59182, + "Ġceremonies": 59183, + "Months": 59184, + "undy": 59185, + "Ġqued": 59186, + "ĠNou": 59187, + "ĠVibr": 59188, + ".rgb": 59189, + "Ġcitrus": 59190, + "Ġbraces": 59191, + "-uppercase": 59192, + "getTable": 59193, + "Ġdopo": 59194, + "ĠKerr": 59195, + "_CHILD": 59196, + "-cloud": 59197, + "ĉMatrix": 59198, + "Ġgardening": 59199, + "Sing": 59200, + "almost": 59201, + "Requirements": 59202, + "uguay": 59203, + "(Property": 59204, + "subscriber": 59205, + "FAST": 59206, + "reaction": 59207, + "(lp": 59208, + ")})Ċ": 59209, + "`).": 59210, + ".wallet": 59211, + "_exchange": 59212, + ".Maximum": 59213, + "ĠVerb": 59214, + "âĶģ": 59215, + "()<": 59216, + "ï¼ĽĊ": 59217, + "ROT": 59218, + "CARD": 59219, + "ubit": 59220, + "{@": 59221, + "_kel": 59222, + "ĠTooltip": 59223, + "MySQL": 59224, + "MainActivity": 59225, + "arf": 59226, + "Ġmalign": 59227, + "Ġseinen": 59228, + "apist": 59229, + "Ġ<%": 59230, + "MethodImpl": 59231, + "Mil": 59232, + "ĠMick": 59233, + ".depend": 59234, + ">&": 59267, + "ĉok": 59268, + "-low": 59269, + ".usuario": 59270, + "nested": 59271, + "XB": 59272, + "OURS": 59273, + ".BorderColor": 59274, + "Ġbrow": 59275, + "ĠÐķ": 59276, + "corr": 59277, + "ĠRedskins": 59278, + ".getTag": 59279, + ".getTransaction": 59280, + "Ġstigma": 59281, + "hardt": 59282, + "ĠPlayerPrefs": 59283, + "alsy": 59284, + "ucson": 59285, + "Languages": 59286, + "ĠOlivia": 59287, + "Ġtac": 59288, + "Ġbli": 59289, + "Ġcaval": 59290, + "Ġconsolidated": 59291, + "Ġperil": 59292, + "Ġdele": 59293, + "Ġformulated": 59294, + "Ġhighways": 59295, + ".spawn": 59296, + "==$": 59297, + "ĠNiet": 59298, + "Ġveggies": 59299, + "ypo": 59300, + "-rule": 59301, + "ĠVie": 59302, + "/epl": 59303, + "Ġenfants": 59304, + "stringLiteral": 59305, + "Ġtoughest": 59306, + "buyer": 59307, + "Ġcovariance": 59308, + "Ġili": 59309, + "ĠSophie": 59310, + "ĠBAB": 59311, + "Ġ\"),": 59312, + "ĠUk": 59313, + "currentIndex": 59314, + "_userdata": 59315, + ".codec": 59316, + "ĠPunjab": 59317, + "ĠSNP": 59318, + "lol": 59319, + "advance": 59320, + "Ġcomfy": 59321, + "JsonIgnore": 59322, + "Ġfashionable": 59323, + "ĠICON": 59324, + "Ġora": 59325, + "ĠPricing": 59326, + "E": 59384, + "tering": 59385, + "/screens": 59386, + "Ġheightened": 59387, + "аÑĢÑĤ": 59388, + "Authorities": 59389, + "_bbox": 59390, + "ünst": 59391, + ".fontSize": 59392, + "ĠBOOLEAN": 59393, + "divide": 59394, + "ĠSloven": 59395, + "ucer": 59396, + "ÙĴ": 59397, + "stub": 59398, + "Ġnavigating": 59399, + ":animated": 59400, + "_NOW": 59401, + "_vect": 59402, + "}{Ċ": 59403, + "@(": 59404, + "Ġtelecom": 59405, + "Ġcontracting": 59406, + "ĠAssange": 59407, + "Ġextracting": 59408, + "Ġgrö": 59409, + "cobra": 59410, + ".DIS": 59411, + "Ġcrab": 59412, + "Ġtwitch": 59413, + "Ġverts": 59414, + "Ġrejects": 59415, + "ĉformat": 59416, + "Ġregeneration": 59417, + ".Sys": 59418, + "solve": 59419, + "ĉdialog": 59420, + "shi": 59421, + "meter": 59422, + "(best": 59423, + "validators": 59424, + "Ġonwards": 59425, + "Ġguru": 59426, + "Ġmoderator": 59427, + "owied": 59428, + "experiment": 59429, + "rub": 59430, + "Ġmqtt": 59431, + "ĠCaucas": 59432, + "Ġnationalism": 59433, + "Ġmange": 59434, + "ĉImGui": 59435, + "/Edit": 59436, + "Ġinh": 59437, + "Ġintellig": 59438, + "erokee": 59439, + "ĉexport": 59440, + "Ġdiscriminate": 59441, + "subtract": 59442, + "ĠMoodle": 59443, + "enser": 59444, + "ĠGuides": 59445, + "RAP": 59446, + "-hot": 59447, + "_grp": 59448, + ".picture": 59449, + "XA": 59450, + "ĠinitView": 59451, + "_Comm": 59452, + "Ġoverdose": 59453, + "Ġ+ĊĊ": 59454, + "ĠSilent": 59455, + "shows": 59456, + "Ġinterpolate": 59457, + "Formation": 59458, + "Ġbisc": 59459, + "markets": 59460, + "(SC": 59461, + "Ze": 59462, + "ĠNetworking": 59463, + "Ġadrenal": 59464, + "ĠGuns": 59465, + "eteor": 59466, + "Declared": 59467, + "orgetown": 59468, + "Ġkarena": 59469, + "/password": 59470, + "_addresses": 59471, + "ITERAL": 59472, + "Buzz": 59473, + "ĠConway": 59474, + "(case": 59475, + "PWD": 59476, + "heiro": 59477, + "(act": 59478, + "**čĊ": 59479, + "());ĊĊĊ": 59480, + "Ġanv": 59481, + "Ġ..ĊĊ": 59482, + "(MenuItem": 59483, + "(mail": 59484, + "_sections": 59485, + "ĉnet": 59486, + "Ġplut": 59487, + "Ġwrench": 59488, + "/object": 59489, + "ĠIst": 59490, + "ĠVIS": 59491, + "/pub": 59492, + "alten": 59493, + "Ġguitars": 59494, + "Ġantibiotic": 59495, + "ï¼ĸ": 59496, + "¹": 59497, + "Ġ\"+\"": 59498, + "formula": 59499, + "Ġbabes": 59500, + "ĠPrompt": 59501, + "Ġenim": 59502, + "/player": 59503, + "ĉref": 59504, + "ĠbyÄĩ": 59505, + "Ġconsumes": 59506, + "ĠHast": 59507, + "ĠTao": 59508, + "Ġ'))Ċ": 59509, + "Ġclam": 59510, + "Ġthighs": 59511, + "Ġmotif": 59512, + "ApiOperation": 59513, + "ĠWL": 59514, + "getC": 59515, + "ĉflags": 59516, + "ointments": 59517, + "Ġeconomical": 59518, + "needle": 59519, + "xls": 59520, + "practice": 59521, + "utzer": 59522, + "timeofday": 59523, + "-output": 59524, + "ĠfindById": 59525, + "ĠBuddy": 59526, + "ÐŀÑĤ": 59527, + "Seven": 59528, + "ĠBark": 59529, + "Ġenvoy": 59530, + "_algorithm": 59531, + "åĪ©": 59532, + "Ġballistic": 59533, + "移": 59534, + "rades": 59535, + "ĉdoc": 59536, + "roducing": 59537, + "ĠEating": 59538, + "Unmount": 59539, + "/dataTables": 59540, + "_bonus": 59541, + "Ġlitt": 59542, + "pps": 59543, + ")localObject": 59544, + "perf": 59545, + "ĠHelvetica": 59546, + "shutdown": 59547, + "/ml": 59548, + ".tokens": 59549, + "ĠHardcore": 59550, + ",row": 59551, + "/bg": 59552, + "Scaler": 59553, + "âĢĶas": 59554, + "_logits": 59555, + "âĢĻint": 59556, + "ĉApp": 59557, + "Implicit": 59558, + ".Fprintf": 59559, + "ETO": 59560, + "Ġterra": 59561, + "Ġpossessing": 59562, + ".rstrip": 59563, + ",),": 59564, + "=yes": 59565, + "ĠStripe": 59566, + "?=": 59567, + "neutral": 59568, + ".good": 59569, + "Ġkennen": 59570, + "ĠSung": 59571, + "fault": 59572, + "ystatechange": 59573, + "Canadian": 59574, + "','\".$": 59575, + "ĠMits": 59576, + "ænd": 59577, + "ĠSTRUCT": 59578, + "ĠURLWithString": 59579, + "ĠCompass": 59580, + "Ġ--ĊĊ": 59581, + "ĠNSLayoutConstraint": 59582, + "|min": 59583, + "-adjust": 59584, + "Ġrebuilt": 59585, + "LIGHT": 59586, + "/se": 59587, + "-mount": 59588, + "vpn": 59589, + "validated": 59590, + "(QObject": 59591, + "Ġignition": 59592, + "ĠChargers": 59593, + "RYPTO": 59594, + "]initWithFrame": 59595, + "ĠFluid": 59596, + "Ġcadre": 59597, + "Ġnominations": 59598, + "Neill": 59599, + "ĠHou": 59600, + "Ġcurrents": 59601, + "_gene": 59602, + "(inp": 59603, + "Paris": 59604, + "zÄĻ": 59605, + "aggregate": 59606, + "Ġassoc": 59607, + "weeted": 59608, + "errat": 59609, + "âĢĵĊĊ": 59610, + "Ġ'/',Ċ": 59611, + "fixture": 59612, + "ĠHighest": 59613, + "ambient": 59614, + "Ġchmod": 59615, + "Ġconte": 59616, + "Ġsensual": 59617, + "Ġgarment": 59618, + "zers": 59619, + "ĠPowered": 59620, + "domains": 59621, + "Reward": 59622, + "iomanip": 59623, + "Ġcockpit": 59624, + "outfile": 59625, + "Ġbuiltin": 59626, + "Ġinsisting": 59627, + ".vars": 59628, + "zipcode": 59629, + "Ġ����": 59630, + "fails": 59631, + "Ġconsolidation": 59632, + "_oid": 59633, + "Planet": 59634, + "Ġ=\",": 59635, + "ĉel": 59636, + "UILT": 59637, + "ätz": 59638, + "afari": 59639, + "ĠMcCl": 59640, + "Timeline": 59641, + "Esta": 59642, + "Ġfram": 59643, + "YE": 59644, + "Ġcerebral": 59645, + "OfMonth": 59646, + "ĠPregn": 59647, + "ĠклаÑģÑģ": 59648, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 59649, + "ĠFres": 59650, + "Approved": 59651, + ".Special": 59652, + "ĠProtestant": 59653, + "Ġallergy": 59654, + "_pcm": 59655, + "ĉCopyright": 59656, + "ĠsuperClass": 59657, + "\"strconv": 59658, + "ĠMohamed": 59659, + "Ġ'//": 59660, + "ForeColor": 59661, + "Arthur": 59662, + "ĠJungle": 59663, + "Ġveins": 59664, + "Sad": 59665, + "Ġbackups": 59666, + "ĠOpinion": 59667, + "ût": 59668, + "Ġintermitt": 59669, + "odyn": 59670, + "ĠChristina": 59671, + "Ġandre": 59672, + "Ġevacuation": 59673, + "palette": 59674, + "horse": 59675, + "ĠResident": 59676, + "ĠHassan": 59677, + ".Nil": 59678, + "Ġaisle": 59679, + "ĠGrowing": 59680, + "Ġbloginfo": 59681, + "/sql": 59682, + "_ioctl": 59683, + "Scaling": 59684, + "ĠMonad": 59685, + "_cpp": 59686, + "ĠHutch": 59687, + "ĠAppleWebKit": 59688, + "Expense": 59689, + "_JOB": 59690, + "Ġpointless": 59691, + "FromBody": 59692, + "antal": 59693, + "Ġdepicting": 59694, + "ĠCELL": 59695, + "Ġrefin": 59696, + "ĠCNC": 59697, + "ì¹ĺ": 59698, + "_dimensions": 59699, + "ĠSAN": 59700, + "Ġaft": 59701, + "Ġfootsteps": 59702, + "ccoli": 59703, + "_PHONE": 59704, + "/math": 59705, + "-kind": 59706, + "ĠMeans": 59707, + "ichael": 59708, + ".guna": 59709, + "Ġinauguration": 59710, + "-driving": 59711, + "(delete": 59712, + "ĠtotalCount": 59713, + "_MC": 59714, + ".Extension": 59715, + "Commercial": 59716, + "ĠzIndex": 59717, + "$": 59849, + "Ġebay": 59850, + "Ġcaptive": 59851, + "pliant": 59852, + "ĠCalculates": 59853, + "olta": 59854, + "esting": 59855, + "_revision": 59856, + "Ġmús": 59857, + "+m": 59858, + "\",\"\",\"": 59859, + "WHAT": 59860, + "Ġcompassionate": 59861, + "harga": 59862, + "[random": 59863, + "Ġmodulo": 59864, + "(sn": 59865, + "Ġoccupations": 59866, + "////Ċ": 59867, + "ĉboard": 59868, + "ĠBalk": 59869, + "wiÄħ": 59870, + "ĠWifi": 59871, + ".Profile": 59872, + ":maj": 59873, + "ĉmat": 59874, + "LOCKS": 59875, + "(jButton": 59876, + "Ġ('$": 59877, + "Mur": 59878, + "æĮī": 59879, + "bble": 59880, + "Ġfrog": 59881, + "-hide": 59882, + "Ġbroadcaster": 59883, + "à¸ŀ": 59884, + "haled": 59885, + "Ġamusing": 59886, + "_predictions": 59887, + "_intr": 59888, + "Ġeagle": 59889, + "аÑĤелÑĮ": 59890, + "ĠgetList": 59891, + "psilon": 59892, + "Ġcharacterization": 59893, + "ARDS": 59894, + "Ġrelocation": 59895, + "Ġrulers": 59896, + "PAY": 59897, + "ĠDefinitely": 59898, + "_Action": 59899, + "Ġclosures": 59900, + "Ġfactual": 59901, + "odynamic": 59902, + "Ġprecautions": 59903, + "niej": 59904, + "ĠParties": 59905, + "ĠSubaru": 59906, + "Ġcousins": 59907, + "arbeit": 59908, + ".money": 59909, + "gunta": 59910, + "(and": 59911, + "getitem": 59912, + ".StylePriority": 59913, + "Ġslid": 59914, + "singleton": 59915, + "Ġgarn": 59916, + "ĠPAS": 59917, + "Ġdazz": 59918, + "aż": 59919, + "Ġbogus": 59920, + "ĠMog": 59921, + "Ġrivalry": 59922, + "isol": 59923, + "Ġlandmarks": 59924, + "ñas": 59925, + "Bern": 59926, + "ĠSachs": 59927, + "Ġ\")ĊĊ": 59928, + "Ġhostility": 59929, + "_mex": 59930, + "mere": 59931, + "Mot": 59932, + "pictureBox": 59933, + "Defense": 59934, + "Ġaffidavit": 59935, + "otherwise": 59936, + ".directory": 59937, + "_UnityEngine": 59938, + "-blog": 59939, + ".skin": 59940, + "phem": 59941, + "Apellido": 59942, + "erchant": 59943, + "[class": 59944, + "Ġwart": 59945, + ".\"[": 59946, + "aleur": 59947, + "/back": 59948, + "ĠĠĠĠĉĠĠĠ": 59949, + "Ġprecipitation": 59950, + "Ġobstruction": 59951, + "ĠpObj": 59952, + "Ġrupt": 59953, + "UCKET": 59954, + "aye": 59955, + "æİĴ": 59956, + "gx": 59957, + "Ġecl": 59958, + "Ġsecrecy": 59959, + "/Header": 59960, + "ĠLesb": 59961, + "Ġlei": 59962, + "ĠBulletin": 59963, + "Ġgiveaway": 59964, + ".Home": 59965, + "_ROOM": 59966, + "\"W": 59967, + "Ġcowork": 59968, + "_ra": 59969, + "ĠCycling": 59970, + "ĠPaw": 59971, + "Ġpupil": 59972, + "/arch": 59973, + "ĠFileUtils": 59974, + "é¦ĸ": 59975, + "rsp": 59976, + "Ġfreedoms": 59977, + "ĠLear": 59978, + "}`).": 59979, + "Ġbowls": 59980, + "/block": 59981, + "_logging": 59982, + "Ġmethane": 59983, + "Ġhorns": 59984, + "Ġwonderfully": 59985, + "Ġalterations": 59986, + "Ġexile": 59987, + "lsen": 59988, + "_pause": 59989, + "_LANGUAGE": 59990, + "ĠUSDA": 59991, + "_mysql": 59992, + "_AMOUNT": 59993, + "ĠLIFE": 59994, + "Ġyoungsters": 59995, + "Ġriots": 59996, + "[E": 59997, + "Ġunforgettable": 59998, + ",},Ċ": 59999, + "Disposed": 60000, + "ĠAssassin": 60001, + "UNG": 60002, + "ĠNewsp": 60003, + "UserService": 60004, + ":aload": 60005, + "+',": 60006, + "Ġsettlers": 60007, + "Ġscreams": 60008, + "Ġinconvenience": 60009, + ".Rotate": 60010, + "Ġjars": 60011, + "ĠPuzzle": 60012, + "Ġmest": 60013, + "arsi": 60014, + "ĠSharma": 60015, + "|(": 60016, + ".ds": 60017, + "ĠSacred": 60018, + "_evt": 60019, + "Ġexpresses": 60020, + "Ġhoch": 60021, + "ĠDuch": 60022, + ".calls": 60023, + "thr": 60024, + "ĠSheffield": 60025, + ".AlertDialog": 60026, + "Ġradically": 60027, + "Ġtrous": 60028, + "Ġprevailing": 60029, + "ĠWWII": 60030, + "âĢĻn": 60031, + "ensely": 60032, + "ĠYesterday": 60033, + "ĠSirius": 60034, + "Ġkillers": 60035, + "ĠFFT": 60036, + "Ġoval": 60037, + "'):čĊ": 60038, + "Ġìłķë³´": 60039, + "ourage": 60040, + "ĠCheckbox": 60041, + "Workbook": 60042, + ".defer": 60043, + "_floor": 60044, + "Ġcouncill": 60045, + "Ġnorske": 60046, + "moil": 60047, + "orea": 60048, + "Ġmarketed": 60049, + "_SUR": 60050, + "xAA": 60051, + "Ġstained": 60052, + "eut": 60053, + "ĠMeng": 60054, + "Ġieee": 60055, + ".extern": 60056, + "egie": 60057, + "Ġrapp": 60058, + "ĠPyongyang": 60059, + "'class": 60060, + "Mob": 60061, + "ĠinitialValue": 60062, + "_wave": 60063, + "Ġjab": 60064, + "Ġmasculine": 60065, + "Ġamplifier": 60066, + "Ġtty": 60067, + "PathComponent": 60068, + "_xt": 60069, + "ĠGFP": 60070, + "/sec": 60071, + "ĉdispatch": 60072, + "markdown": 60073, + "ĠSchn": 60074, + "bole": 60075, + "··": 60076, + "mousemove": 60077, + "ĠerrMsg": 60078, + "Ġasign": 60079, + "_mono": 60080, + "ToSelector": 60081, + "ĠZu": 60082, + "(Rect": 60083, + "ĠErrorCode": 60084, + "latin": 60085, + "angible": 60086, + "vtk": 60087, + "CGSize": 60088, + "Pokemon": 60089, + "Ġclassmates": 60090, + "Ġattracts": 60091, + "ĠTatto": 60092, + "ultan": 60093, + "ológ": 60094, + "Ġhalted": 60095, + "न": 60096, + "ĠKart": 60097, + "Ġue": 60098, + "_InitStructure": 60099, + "TestClass": 60100, + "ĠAirbnb": 60101, + "_\",": 60102, + "Ġcharcoal": 60103, + "Ġipc": 60104, + "ĠStretch": 60105, + ".glide": 60106, + "latesAutoresizingMaskIntoConstraints": 60107, + "Ġpotion": 60108, + "ITTLE": 60109, + "Ġcountert": 60110, + "_hd": 60111, + "prepared": 60112, + "Ads": 60113, + "ĠVampire": 60114, + "robots": 60115, + ".CreateIndex": 60116, + "StatusLabel": 60117, + "Ġtucked": 60118, + "afür": 60119, + "Ut": 60120, + "Ġsweater": 60121, + "_FN": 60122, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĉ": 60123, + "ataka": 60124, + "Ġeyebrows": 60125, + "acoes": 60126, + "uden": 60127, + ".LinearLayoutManager": 60128, + "Ġsway": 60129, + "Ġmultin": 60130, + "())))Ċ": 60131, + "ĠNSUInteger": 60132, + "ĠMyBase": 60133, + "Partner": 60134, + "utschen": 60135, + "ĠCater": 60136, + ".setBackgroundColor": 60137, + "Ġaccomplishment": 60138, + "_problem": 60139, + ".dtd": 60140, + "ĠpageNumber": 60141, + "Ġjackets": 60142, + "Ġcropped": 60143, + "uels": 60144, + "ĠHep": 60145, + "Ġcapped": 60146, + "*Math": 60147, + "_callbacks": 60148, + "Ġpubb": 60149, + "ĠBrunswick": 60150, + ".respond": 60151, + "[\"_": 60152, + "Ġbedding": 60153, + "hythm": 60154, + "OX": 60155, + "(speed": 60156, + "Ġpesticides": 60157, + "Ġ-------": 60158, + ".Blue": 60159, + "Ġnoodles": 60160, + "ĠGoes": 60161, + "Ġsaver": 60162, + "oxy": 60163, + "_completion": 60164, + "ĠSwinger": 60165, + "ĠgetDate": 60166, + "Ġminded": 60167, + "integration": 60168, + "ĠLotus": 60169, + "(stop": 60170, + "(',');Ċ": 60171, + "Ġfloods": 60172, + "ĠWorkflow": 60173, + "Ġerupted": 60174, + "Macro": 60175, + "ĠSauce": 60176, + "ĠeventName": 60177, + "\\Input": 60178, + "Breaking": 60179, + "ĉwhen": 60180, + "_pw": 60181, + "INDER": 60182, + "ĠWellness": 60183, + "Ġvoxel": 60184, + "ĠMell": 60185, + "ĠMEDIA": 60186, + "SENS": 60187, + "ĠFunds": 60188, + "ĠMild": 60189, + "Ċ": 60198, + "Ġtempting": 60199, + "Ġtestament": 60200, + "Ġbible": 60201, + "Ġconsulted": 60202, + "ĠIndexError": 60203, + "è¨ĺ": 60204, + "Ġkeypad": 60205, + "izzo": 60206, + "(ok": 60207, + "Ġwhatsapp": 60208, + "ĠRemoteException": 60209, + "Ġteamed": 60210, + "âĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶ": 60211, + "»,": 60212, + "ĠgetTime": 60213, + "diag": 60214, + "issy": 60215, + "Ġhed": 60216, + "Ġknots": 60217, + "jom": 60218, + "Ġfunnel": 60219, + "-mails": 60220, + "Ġexporting": 60221, + "ĠVL": 60222, + "ĠKarn": 60223, + "ĠBuddhism": 60224, + "ĠAllan": 60225, + "_RADIUS": 60226, + "Ġwording": 60227, + "ĠForget": 60228, + "ĠCorona": 60229, + "iphy": 60230, + "Ġlimburg": 60231, + "uggy": 60232, + "ĠUserRepository": 60233, + "imin": 60234, + "(ele": 60235, + "Ġlabelled": 60236, + "社": 60237, + "ĠHerman": 60238, + ".qq": 60239, + "Ġ\"));Ċ": 60240, + "ieber": 60241, + ".Translate": 60242, + "ryn": 60243, + "Ġdesenv": 60244, + "umd": 60245, + "Simply": 60246, + "ĉmode": 60247, + "Rpc": 60248, + "ĠValencia": 60249, + "Ġstaffers": 60250, + "Ġselv": 60251, + "ĠSpike": 60252, + "Ġdelic": 60253, + "Ġeru": 60254, + "_DT": 60255, + "Judge": 60256, + "á»ķ": 60257, + "ĠBasin": 60258, + ".mutable": 60259, + "\"url": 60260, + "Ġtariff": 60261, + "ĠSleeve": 60262, + "Ġflare": 60263, + ".dropout": 60264, + "Ġbrides": 60265, + ")),čĊ": 60266, + "_constraints": 60267, + "destruct": 60268, + "Outline": 60269, + "Ġdisappears": 60270, + "_locked": 60271, + "ĠNSLocalizedString": 60272, + "cke": 60273, + "ĉnull": 60274, + "adresse": 60275, + "Ġtopping": 60276, + "ĠJoker": 60277, + "bishop": 60278, + "ноÑģÑĤÑĮ": 60279, + "andering": 60280, + "_amp": 60281, + "=time": 60282, + "_Space": 60283, + "_PULL": 60284, + "'=": 60285, + "Ġantiqu": 60286, + "Ġcach": 60287, + "___ĊĊ": 60288, + "ONES": 60289, + "оÑı": 60290, + "Ġunread": 60291, + ".policy": 60292, + "oooooooo": 60293, + "룬": 60294, + "Ġusted": 60295, + "ĠRece": 60296, + "Ġallem": 60297, + "ãĥ¼ãĤ¹": 60298, + "ĠThoughts": 60299, + "veillance": 60300, + "istrate": 60301, + "_lane": 60302, + "Ġfamed": 60303, + ".GetName": 60304, + "Ġsmoother": 60305, + "ĠQualified": 60306, + "azers": 60307, + "_geo": 60308, + "Fax": 60309, + "ĠMinds": 60310, + "ĠRaises": 60311, + "Ġtranscripts": 60312, + "Conversation": 60313, + "Ġremarked": 60314, + "ëĤĺ": 60315, + "dling": 60316, + "Ġdeploying": 60317, + "ĠsharedApplication": 60318, + "Ġkp": 60319, + "FontAwesomeIcon": 60320, + "_dummy": 60321, + "reiben": 60322, + "ĠJaneiro": 60323, + "Directions": 60324, + ".getBean": 60325, + "sass": 60326, + "Ġcommanders": 60327, + "vation": 60328, + "errorCode": 60329, + "ĠAlloy": 60330, + ".localized": 60331, + "Ðij": 60332, + "Ġdishwasher": 60333, + "ĠSoup": 60334, + "Nu": 60335, + "_Default": 60336, + "Ġuneven": 60337, + "Ġ/>\";Ċ": 60338, + "-Based": 60339, + "Ġseamlessly": 60340, + "-null": 60341, + "ĠXC": 60342, + "Ġstew": 60343, + "(delay": 60344, + "ATORS": 60345, + "ĠWheeler": 60346, + "\"H": 60500, + "east": 60501, + ".air": 60502, + "âĢľBut": 60503, + "ObjectContext": 60504, + "successfully": 60505, + "_land": 60506, + "Ġfolds": 60507, + "_COORD": 60508, + "Ġsubpo": 60509, + ".getAddress": 60510, + "instr": 60511, + "Materials": 60512, + "ÑĥÑģÑĤ": 60513, + "deposit": 60514, + "-last": 60515, + "_GRAY": 60516, + "=find": 60517, + "Ġmutant": 60518, + "Ġlesbienne": 60519, + "letcher": 60520, + "ROUGH": 60521, + "ureka": 60522, + ".capture": 60523, + "Ġenn": 60524, + "Ġ([[": 60525, + "ĠFlu": 60526, + "ĠtaskId": 60527, + "ĠHussein": 60528, + ".folder": 60529, + "Ġausterity": 60530, + "ISTRATION": 60531, + "_Impl": 60532, + "注æĦı": 60533, + "Ġdecree": 60534, + "-chat": 60535, + "Ġimplication": 60536, + "Ġguesses": 60537, + "ulkan": 60538, + "Analytics": 60539, + ".plus": 60540, + "COMMAND": 60541, + "ели": 60542, + "»ĊĊ": 60543, + "_SITE": 60544, + "ĠequalTo": 60545, + "SupportFragmentManager": 60546, + "ĠRecording": 60547, + "å®ĮæĪIJ": 60548, + "Ġbaggage": 60549, + "Ġpitchers": 60550, + "ĠEh": 60551, + "oque": 60552, + "ĉcnt": 60553, + "Ġ=>$": 60554, + "/foo": 60555, + "IRA": 60556, + "ĠSatellite": 60557, + "borah": 60558, + "Ġ}}\"Ċ": 60559, + "ĠEnds": 60560, + "ĠSpray": 60561, + ",param": 60562, + ".Chrome": 60563, + "*q": 60564, + "thought": 60565, + "ibrated": 60566, + "Ġthieves": 60567, + "Ġbeneficiaries": 60568, + "Entered": 60569, + "ottesville": 60570, + "Ġveterin": 60571, + "ByID": 60572, + "quipe": 60573, + "umption": 60574, + "-unit": 60575, + "ExecutionContext": 60576, + "@s": 60577, + "ĠGiov": 60578, + ".ToolTip": 60579, + "_friend": 60580, + "(attributes": 60581, + "Ġdumping": 60582, + "ĠJC": 60583, + "_DOCUMENT": 60584, + "ĠArmour": 60585, + "(insert": 60586, + ".HorizontalAlignment": 60587, + "ĠQed": 60588, + "ãģĦãģ¾ãģĻ": 60589, + "/git": 60590, + "ĠYYYY": 60591, + "ĠCardiff": 60592, + "Ġapa": 60593, + "organic": 60594, + "ĠWhereas": 60595, + "ĠæĿ": 60596, + "ĠMia": 60597, + "Ġdemolition": 60598, + "Ġscars": 60599, + "Ġpai": 60600, + "Ġretries": 60601, + "Ġrq": 60602, + "ĠDenis": 60603, + "(Utils": 60604, + "Ġalleviate": 60605, + "ĠPIC": 60606, + "idue": 60607, + "Ġacknowledging": 60608, + "Ġ//////////////////////////////////": 60609, + "ç¡®å®ļ": 60610, + "Ä«": 60611, + "\\Json": 60612, + ".binary": 60613, + "Ġxtype": 60614, + "signals": 60615, + "ĠAppearance": 60616, + "&r": 60617, + "}s": 60618, + "Ci": 60619, + "ĠIllum": 60620, + "porate": 60621, + "hog": 60622, + "ĠindexOf": 60623, + "\\Command": 60624, + "_parallel": 60625, + "ĠSherlock": 60626, + "íĥ": 60627, + "Ġ\"\")čĊ": 60628, + "////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////": 60629, + "Ġcriticize": 60630, + "ĠSoap": 60631, + "ĠMatcher": 60632, + "Ġgrilled": 60633, + "*T": 60634, + "Ġadore": 60635, + "ulling": 60636, + "Ġjedoch": 60637, + "_refs": 60638, + "leanup": 60639, + "ĠJAXB": 60640, + "Ġroses": 60641, + "ĠLiam": 60642, + "sizei": 60643, + "Ġgetchar": 60644, + "Ġtarde": 60645, + "-tooltip": 60646, + "Ġqualifier": 60647, + "ĠIntermediate": 60648, + "_Window": 60649, + "ĠMalta": 60650, + "Disconnect": 60651, + "ewhere": 60652, + "Campo": 60653, + "Ġirrational": 60654, + "ledo": 60655, + "ĠDN": 60656, + "ARGV": 60657, + "Ġoutro": 60658, + "Ġthirteen": 60659, + "Joseph": 60660, + "MAR": 60661, + "/gl": 60662, + "Jess": 60663, + "ĠPsychiat": 60664, + "ĠpaddingBottom": 60665, + "-loop": 60666, + "/fonts": 60667, + "_seen": 60668, + "Teams": 60669, + "ReactDOM": 60670, + "(man": 60671, + "(xpath": 60672, + ".getSimpleName": 60673, + ">(*": 60674, + "ĠPvt": 60675, + "Ġelders": 60676, + "Ġpies": 60677, + ".userAgent": 60678, + "-region": 60679, + "ĠGreeks": 60680, + "(fragment": 60681, + "stu": 60682, + "Ġcouncils": 60683, + "Ġstamina": 60684, + "ĠGoddess": 60685, + "西": 60686, + "Ġphilosophers": 60687, + "Ġpersone": 60688, + "ĠLose": 60689, + "ĠCLR": 60690, + "ĠDocs": 60691, + "Ġsoak": 60692, + "ĠHOLDER": 60693, + "Ġbells": 60694, + "hashCode": 60695, + "RATE": 60696, + "_WEIGHT": 60697, + "inous": 60698, + "endra": 60699, + "ophobic": 60700, + "Ġprose": 60701, + "Ġfinely": 60702, + "/oauth": 60703, + "(space": 60704, + "adge": 60705, + "ĠMama": 60706, + "ĠstringBuffer": 60707, + "Ġstint": 60708, + "Ġmisma": 60709, + "Ġvillains": 60710, + "ĠCrimea": 60711, + "Ġdiploma": 60712, + "ĠпоÑģл": 60713, + "ĠBea": 60714, + "(join": 60715, + "Ġíķ´": 60716, + "CHAT": 60717, + "pering": 60718, + "ĠCros": 60719, + "Ġmonkeys": 60720, + "Ġpreds": 60721, + "yla": 60722, + ",,,": 60723, + "Ġvibrator": 60724, + "ĠNU": 60725, + "åħĪ": 60726, + "fant": 60727, + "zet": 60728, + "Ġbietet": 60729, + "unft": 60730, + "sworth": 60731, + ".Flow": 60732, + "Ġpsyched": 60733, + "ĠContinental": 60734, + ">t": 60735, + "Ġquilt": 60736, + ".UP": 60737, + "Ġexpansive": 60738, + "Dispose": 60739, + "(language": 60740, + "Caps": 60741, + "_ZONE": 60742, + "Ġrecycle": 60743, + "ĠManaged": 60744, + "currentColor": 60745, + ".broadcast": 60746, + "signIn": 60747, + ".prom": 60748, + "llu": 60749, + "ueblo": 60750, + "Ġpunches": 60751, + "Ġautomat": 60752, + "Ġassigning": 60753, + "ĠcreateUser": 60754, + "ĠAllied": 60755, + "Ġconductor": 60756, + "Ĥ¨": 60757, + "Ġsaddle": 60758, + "Ġdni": 60759, + "omedical": 60760, + "-West": 60761, + "PositiveButton": 60762, + "Ġitalic": 60763, + "?[": 60764, + "(trigger": 60765, + "Ġelephants": 60766, + "\":\"\",\"": 60767, + "Ġcaliber": 60768, + "rafted": 60769, + "digits": 60770, + "Ġmarshal": 60771, + "milliseconds": 60772, + "markers": 60773, + "mom": 60774, + "/place": 60775, + "Ġholistic": 60776, + ":t": 60777, + "#,": 60778, + "Ġboto": 60779, + "Ġnausea": 60780, + "ĠShooting": 60781, + "itech": 60782, + "ĠtextStatus": 60783, + "())Ċ": 61004, + "ADDRESS": 61005, + "BST": 61006, + "etzt": 61007, + "ĠQgs": 61008, + "Sense": 61009, + "ExceptionHandler": 61010, + "ĠChu": 61011, + ".getOwnProperty": 61012, + "Ġexercised": 61013, + "iotic": 61014, + "ĠReleases": 61015, + "Ġpinterest": 61016, + "olie": 61017, + "isoft": 61018, + "Ġsequencing": 61019, + "Ġpadre": 61020, + "]));čĊ": 61021, + "(radius": 61022, + ".med": 61023, + "ainties": 61024, + ".ObjectModel": 61025, + "Ġemple": 61026, + "Ġseguro": 61027, + "Stars": 61028, + "Ġqualitative": 61029, + "lemn": 61030, + "á»±": 61031, + ">\").": 61032, + "Ġgx": 61033, + "-cert": 61034, + "ĠASTM": 61035, + "Ġfullname": 61036, + "Ġtelemetry": 61037, + "ĠCambodia": 61038, + "_ul": 61039, + "ĠClare": 61040, + "CUSTOM": 61041, + "QC": 61042, + "ĠUns": 61043, + "ĠHTTPS": 61044, + "ĠParkinson": 61045, + "ancybox": 61046, + "','.": 61047, + "Tue": 61048, + ".getLast": 61049, + "Ġabi": 61050, + "Äħd": 61051, + "Ast": 61052, + "ĠEditing": 61053, + ".Unity": 61054, + "jmp": 61055, + "Ġmats": 61056, + "ĠsharedPreferences": 61057, + "Captain": 61058, + ".pageSize": 61059, + "Ġrtl": 61060, + "Ġanmeld": 61061, + "RuntimeObject": 61062, + "Ġdemande": 61063, + "(\";": 61064, + "seite": 61065, + "-headed": 61066, + "ĠKra": 61067, + "ĠFONT": 61068, + "`\\": 61069, + "ClassNotFoundException": 61070, + ".avg": 61071, + "atical": 61072, + "Aj": 61073, + "Ġpermitting": 61074, + "Proj": 61075, + "ERRQ": 61076, + "Ġcreampie": 61077, + "ĠBuyer": 61078, + "-modules": 61079, + "ĠSundays": 61080, + "|`Ċ": 61081, + "Ġdaytime": 61082, + "Ġ+(": 61083, + "Ġglitch": 61084, + "ĠOperand": 61085, + "Ġtoxins": 61086, + "inya": 61087, + "DNS": 61088, + "ĠSas": 61089, + "Cake": 61090, + "ĠNationals": 61091, + ".addTo": 61092, + "Ġsinking": 61093, + "Ġcomprehension": 61094, + "Ġscor": 61095, + "agements": 61096, + "Ġtard": 61097, + "Ġmarching": 61098, + "ĠMTV": 61099, + "Ġsane": 61100, + "CreateInfo": 61101, + "ắ": 61102, + "ĠendIndex": 61103, + "ĉlayout": 61104, + "ĠåIJį": 61105, + "SITE": 61106, + "ĠTHERE": 61107, + "Ġ[{'": 61108, + "opathic": 61109, + "Ġtransmitter": 61110, + "/body": 61111, + "Ġpund": 61112, + "ĠClosing": 61113, + "Ġsetattr": 61114, + "Ġbounded": 61115, + "Atlas": 61116, + "suming": 61117, + "(times": 61118, + "parer": 61119, + "ynom": 61120, + "feit": 61121, + "Ġfrem": 61122, + "-leg": 61123, + "ĠBras": 61124, + ">#": 61125, + "Ġì¶ľëł¥": 61126, + "ĠINSTANCE": 61127, + "ĠCouch": 61128, + "_hosts": 61129, + "likelihood": 61130, + ".Marker": 61131, + "ĠMasks": 61132, + "Ġcereal": 61133, + "utilities": 61134, + "Ġelemental": 61135, + "Ġdistorted": 61136, + "inactive": 61137, + "cry": 61138, + "WL": 61139, + "UPPORTED": 61140, + ".Throws": 61141, + "/schema": 61142, + "serie": 61143, + ".\"',": 61144, + "ĠBenedict": 61145, + "-picker": 61146, + "iggs": 61147, + "ĠPirate": 61148, + "åij¨æľŁ": 61149, + "ĠThema": 61150, + "ĠSouthampton": 61151, + "ĠarrayWith": 61152, + "ĠPaula": 61153, + "Ġpredictor": 61154, + "-Ass": 61155, + ".userid": 61156, + "Ġperi": 61157, + "Ġexaggerated": 61158, + "urate": 61159, + "arseille": 61160, + "ĠConcent": 61161, + "ĠPik": 61162, + "Ġ@_;ĊĊ": 61163, + "Ġformations": 61164, + "Ġdenomin": 61165, + "\"/>.Ċ": 61166, + "endedor": 61167, + "Ġpancre": 61168, + "Ġamt": 61169, + "ĠonResume": 61170, + "onDelete": 61171, + "ĠBCH": 61172, + ")(\"": 61173, + "movement": 61174, + "Ġpotassium": 61175, + "": 69726, + "ĠPPC": 69727, + "isz": 69728, + "akeFromNib": 69729, + "ĠDisp": 69730, + "ĠAthletics": 69731, + "Ġnightclub": 69732, + "GOOD": 69733, + ".setGeometry": 69734, + "+[": 69735, + "/send": 69736, + "Ġbinaries": 69737, + "Ġráp": 69738, + ":req": 69739, + "-consuming": 69740, + "ertime": 69741, + "UPDATED": 69742, + "_nullable": 69743, + "VIN": 69744, + "ulia": 69745, + "cyan": 69746, + "Ġmisunderstanding": 69747, + "orical": 69748, + "degrees": 69749, + "Leading": 69750, + ".AR": 69751, + "ickest": 69752, + "Nuevo": 69753, + "uforia": 69754, + "Ġgoodies": 69755, + "Ġfores": 69756, + "()<<\"": 69757, + "ademic": 69758, + "ActionCreators": 69759, + "servername": 69760, + "(nt": 69761, + "dbContext": 69762, + "Ġairborne": 69763, + "Ġexhibitions": 69764, + "cele": 69765, + "Ġtela": 69766, + "": 69782, + ".setPreferredSize": 69783, + "ĠMID": 69784, + "ĠAless": 69785, + "Ġhorsepower": 69786, + "Ġatm": 69787, + "ĠPackaging": 69788, + "Ġciphertext": 69789, + "RequestMethod": 69790, + "Ġbeiden": 69791, + "è£": 69792, + "ĠPOW": 69793, + ".WriteHeader": 69794, + "director": 69795, + "-but": 69796, + "ãģłãģķãģĦ": 69797, + "incer": 69798, + "_dn": 69799, + "!!!!!": 69800, + "Ġmanufactures": 69801, + ".TextUtils": 69802, + "Ġconsciously": 69803, + "Ġbounced": 69804, + "culture": 69805, + "ĠSpar": 69806, + "ĠPiper": 69807, + ".press": 69808, + "-owner": 69809, + "Ġevaluator": 69810, + "ĠSTREAM": 69811, + ".PictureBoxSizeMode": 69812, + "Ġsugars": 69813, + "ScreenWidth": 69814, + "ĠnextState": 69815, + "Ġivory": 69816, + "Ġbrunch": 69817, + "density": 69818, + "_OW": 69819, + "ĠCoronavirus": 69820, + "ĠCFR": 69821, + "bak": 69822, + "\\Category": 69823, + "æķ°ç»Ħ": 69824, + "Ġinvokevirtual": 69825, + "}()Ċ": 69826, + "Ġsujet": 69827, + "-marker": 69828, + "isdigit": 69829, + "ĠMobil": 69830, + "ĠJsonRequestBehavior": 69831, + "_REMOTE": 69832, + ".existsSync": 69833, + "Ġriches": 69834, + ".presenter": 69835, + "ĠglColor": 69836, + "Ġhanya": 69837, + "Ġfortress": 69838, + "Ġflashed": 69839, + "viz": 69840, + "requently": 69841, + "buat": 69842, + "$con": 69843, + ">|": 69844, + ".Func": 69845, + "Ġhumorous": 69846, + "uem": 69847, + ".ZERO": 69848, + "ĠSTL": 69849, + "ĠBuk": 69850, + "/sample": 69851, + "ĠGros": 69852, + "Recipes": 69853, + "Ġinflated": 69854, + "Ġswung": 69855, + ":F": 69856, + "Facing": 69857, + ".Theme": 69858, + "ник": 69859, + "Ġsplendid": 69860, + "ĠrequestId": 69861, + ".CenterScreen": 69862, + "/autoload": 69863, + "embedded": 69864, + "_depart": 69865, + "ĠPorts": 69866, + "à¹ĥ": 69867, + "айд": 69868, + "discussion": 69869, + "_consum": 69870, + "Ġscouts": 69871, + "Ġcolabor": 69872, + ".Stage": 69873, + ".nano": 69874, + "eldorf": 69875, + "Ġgemacht": 69876, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 69877, + "Ġpolicymakers": 69878, + "_PKT": 69879, + ",Th": 69880, + "oky": 69881, + "_UID": 69882, + "Ping": 69883, + "Ġorchest": 69884, + "Ġoptics": 69885, + "uhan": 69886, + "ĠXOR": 69887, + "Ġespañol": 69888, + "ĠAdidas": 69889, + "rng": 69890, + "mans": 69891, + ".vstack": 69892, + "Ġgetaway": 69893, + "Ġhierarchical": 69894, + "anoia": 69895, + "ĠBitmapFactory": 69896, + "realm": 69897, + "ĉap": 69898, + "_apps": 69899, + "-divider": 69900, + ".drawer": 69901, + "ĠHARD": 69902, + "'];?>Ċ": 69903, + "-packed": 69904, + "æ²»": 69905, + "_STRUCTURE": 69906, + "[Y": 69907, + "iParam": 69908, + "(eq": 69909, + "Ġencompasses": 69910, + "Ġ\\ĊĊ": 69911, + "->[": 69912, + "&utm": 69913, + "groupon": 69914, + "strate": 69915, + "DY": 69916, + "omorphic": 69917, + "':[": 69918, + "Ġgravitational": 69919, + "ĠMicha": 69920, + "ĠTencent": 69921, + "Ġcoached": 69922, + "ì¶ľ": 69923, + "ÑĥменÑĤ": 69924, + "/mobile": 69925, + "MouseDown": 69926, + "bud": 69927, + "ĠYas": 69928, + "ĠProviders": 69929, + "NZ": 69930, + "ĉreport": 69931, + "errmsg": 69932, + "ĠimagePath": 69933, + "acterial": 69934, + "ĠManga": 69935, + "wicklung": 69936, + "(usuario": 69937, + "\"));čĊčĊ": 69938, + "/***": 69939, + "Ġorganise": 69940, + "Indexed": 69941, + "_QUAL": 69942, + "(PyObject": 69943, + "Ġsurrendered": 69944, + "POCH": 69945, + "ĠNOTES": 69946, + "\\\\\"": 69947, + "-job": 69948, + "Ġseventy": 69949, + "####Ċ": 69950, + "ĠManor": 69951, + "Ġdownright": 69952, + "Ġtimeframe": 69953, + "insurance": 69954, + "checker": 69955, + "ĠSECRET": 69956, + "Ġechoes": 69957, + "ĠCarmen": 69958, + ".setHorizontalAlignment": 69959, + "ĠisChecked": 69960, + "ĠTOR": 69961, + "_nn": 69962, + "('(": 69963, + "FetchRequest": 69964, + "ĠPrinted": 69965, + "Fluid": 69966, + "ĠSTACK": 69967, + "GES": 69968, + "aigned": 69969, + "igor": 69970, + ".Unknown": 69971, + "CBC": 69972, + "ĠCarlson": 69973, + ".URI": 69974, + "Ġplight": 69975, + "/start": 69976, + "ĠPersonnel": 69977, + "ĠPREFIX": 69978, + ",**": 69979, + "Ġlimite": 69980, + "_heat": 69981, + "%ï¼Į": 69982, + "ĠDonne": 69983, + "getNode": 69984, + "ĠScientology": 69985, + "Ġcomet": 69986, + "Ġwenig": 69987, + "Aside": 69988, + "ĠMPEG": 69989, + "'?": 69990, + "variably": 69991, + ".endDate": 69992, + "Ġuncont": 69993, + "ĠScores": 69994, + "ĠLoginForm": 69995, + ".generated": 69996, + ",ch": 69997, + "-mar": 69998, + "ĠNed": 69999, + "ĠeventId": 70000, + "+p": 70001, + "ĠSIN": 70002, + "/reset": 70003, + ".REACT": 70004, + "ĠMessi": 70005, + "_RANK": 70006, + ".writeFile": 70007, + "Ġcripp": 70008, + "esthetic": 70009, + "ERSIST": 70010, + "Ġreimbursement": 70011, + "CurrentValue": 70012, + "Ġunin": 70013, + "DownLatch": 70014, + "ĠpaddingRight": 70015, + "Ġstocked": 70016, + "/'.": 70017, + "Ġrepayment": 70018, + "trak": 70019, + "/backend": 70020, + "Ġизмен": 70021, + "CSR": 70022, + "Ġpreventive": 70023, + "Ġpantalla": 70024, + "_trim": 70025, + "Pedido": 70026, + "hospital": 70027, + "Ġmanageable": 70028, + "routeParams": 70029, + "textures": 70030, + "......ĊĊ": 70031, + "Ġsélection": 70032, + "NameValuePair": 70033, + "Ġpollut": 70034, + "Modes": 70035, + "ĠLaud": 70036, + "jay": 70037, + "ĠUrs": 70038, + "Ġsigner": 70039, + "ĠJJ": 70040, + "ĠCherokee": 70041, + "_EXISTS": 70042, + "Ġdwar": 70043, + "Ġ($('#": 70044, + "Ġreef": 70045, + ">{$": 70046, + "ĠBaylor": 70047, + "ĠModelState": 70048, + "-_": 70049, + "ĠStructures": 70050, + "Ġsouvent": 70051, + "Specify": 70052, + "(pipe": 70053, + "Ġfracking": 70054, + "ĠGPA": 70055, + "Ġbele": 70056, + "ĉĉĉĉĉĉĉĠĠĠ": 70057, + "ĠMinority": 70058, + "Ġtud": 70059, + "Ġopenness": 70060, + "ĠIllustrated": 70061, + "Ġoxidation": 70062, + "ĠNK": 70063, + "ĉUpdate": 70064, + "ĠEMS": 70065, + "ĠTeddy": 70066, + "Ġgenerals": 70067, + "ĉMat": 70068, + "Ġradios": 70069, + "ĠAntique": 70070, + "conomy": 70071, + "ĠSquadron": 70072, + ")','": 70073, + "声": 70074, + "Ġyoure": 70075, + "ĠMainPage": 70076, + "Ġbehaviours": 70077, + "enght": 70078, + "(@\"%@\",": 70079, + "Ġtestcase": 70080, + "ĠCompilation": 70081, + "Ġflavours": 70082, + "ĠExtend": 70083, + "illator": 70084, + "Ġcoh": 70085, + "Ġspline": 70086, + "ĠKG": 70087, + "-pay": 70088, + "Ġcommunism": 70089, + "ĠBusinesses": 70090, + "ocking": 70091, + ".MaxLength": 70092, + "assandra": 70093, + "quiring": 70094, + "adden": 70095, + "ĠJeb": 70096, + "_fault": 70097, + "[file": 70098, + "Ġprominence": 70099, + "disciplinary": 70100, + "âĢĶthey": 70101, + "_extent": 70102, + "ĠVIC": 70103, + "Ġentails": 70104, + ".partner": 70105, + "Ġhippoc": 70106, + "League": 70107, + "çĶ·": 70108, + "wipe": 70109, + "-spinner": 70110, + "Ġsalute": 70111, + "ĠSurgical": 70112, + "(outputs": 70113, + "worked": 70114, + "[strlen": 70115, + "appointed": 70116, + "ĠHeg": 70117, + "ĠACPI": 70118, + "([^": 70119, + "uala": 70120, + "_tol": 70121, + "ĠRit": 70122, + ".Payment": 70123, + "kowski": 70124, + "Ġwalmart": 70125, + "requirements": 70126, + "ĠFINSEQ": 70127, + "_BACKGROUND": 70128, + "ĠOsborne": 70129, + "(errorMessage": 70130, + "Reporting": 70131, + "Ġauctions": 70132, + "Ġcombos": 70133, + "ĠNoticed": 70134, + "_oct": 70135, + "Ġprimero": 70136, + "taire": 70137, + "_hr": 70138, + "Ġмод": 70139, + "Ġcontradictory": 70140, + "=\"@": 70141, + "achines": 70142, + "(optarg": 70143, + "ĠPenguin": 70144, + "ĠAbbas": 70145, + "Ġsublime": 70146, + "Ġpageable": 70147, + "ĠDefensive": 70148, + "Ġdistinctly": 70149, + "ĠAutomatically": 70150, + "Understanding": 70151, + "EqualityComparer": 70152, + "gota": 70153, + "Ġ\"::": 70154, + "Ġpulver": 70155, + "ĠBattles": 70156, + "Ġunparalleled": 70157, + "TCHA": 70158, + "Ġconstrued": 70159, + "-aff": 70160, + "Ġprecursor": 70161, + "-lfs": 70162, + "Ġmaduras": 70163, + "ĠDaisy": 70164, + "ĠArbeits": 70165, + ".Management": 70166, + "ĉIn": 70167, + "Ġrobes": 70168, + "Ġspéc": 70169, + "âĢľ(": 70170, + "Ġmaternity": 70171, + "extent": 70172, + "ĠSpacer": 70173, + "DidAppear": 70174, + "ĉus": 70175, + ".getRequestDispatcher": 70176, + "(cols": 70177, + "Ġplummet": 70178, + "ìħ": 70179, + "Ġ{ĊĊĊĊ": 70180, + "érica": 70181, + "ĠSizes": 70182, + ".enum": 70183, + ".Highlight": 70184, + "Ġ!!}ĊĊĊ": 70193, + "Wenn": 70194, + "Ġclimax": 70195, + "Ġcrem": 70196, + "_that": 70197, + "[âĢ¦": 70198, + "_domains": 70199, + "_REPLY": 70200, + "Ġcompleta": 70201, + "VEST": 70202, + "_particle": 70203, + "Ġsop": 70204, + "Ġfatalities": 70205, + "implify": 70206, + "ĠSKF": 70207, + "Ġinfusion": 70208, + "ĠJavier": 70209, + "Ġballet": 70210, + "Ġamigo": 70211, + ".want": 70212, + "Ġcollagen": 70213, + "ĠLawyer": 70214, + ".Statement": 70215, + ".rt": 70216, + "baar": 70217, + "EndPoint": 70218, + "ĠBek": 70219, + "SHIP": 70220, + "Ġpatriarch": 70221, + "ĠAunt": 70222, + "_TM": 70223, + "ĠmÃŃn": 70224, + "Ġmastered": 70225, + "WXYZ": 70226, + "Ġespos": 70227, + "=logging": 70228, + "Ġrighteousness": 70229, + "torrent": 70230, + "Ġbst": 70231, + "_CHAIN": 70232, + "Ġoutskirts": 70233, + "(rotation": 70234, + "Ġ'.')": 70235, + "igrants": 70236, + "+lsi": 70237, + "ĠCCTV": 70238, + "_PHASE": 70239, + ".azure": 70240, + "_Process": 70241, + "vae": 70242, + "ĠTropical": 70243, + "ĠAnkara": 70244, + "imageView": 70245, + "_RUNNING": 70246, + "Ġ*)__": 70247, + "ến": 70248, + "(cli": 70249, + "scatter": 70250, + "Ġsche": 70251, + "Registrar": 70252, + "Ġairing": 70253, + "Ġpyplot": 70254, + "isión": 70255, + "/customer": 70256, + "Ġsimplement": 70257, + "Ġclassy": 70258, + "ĠDWC": 70259, + "ĠBashar": 70260, + "ĠDEVELO": 70261, + "ĠVick": 70262, + "avail": 70263, + "ĠHö": 70264, + "_extend": 70265, + "drFc": 70266, + ".isNotBlank": 70267, + "Ġplais": 70268, + "|}Ċ": 70269, + "Ġpornofil": 70270, + "labs": 70271, + "Ġhaus": 70272, + "Ġoriginating": 70273, + "Ġsurrounds": 70274, + "ĠQUAL": 70275, + "meg": 70276, + "/logger": 70277, + "[obj": 70278, + "Ġirresponsible": 70279, + "ĠPublicKey": 70280, + "HONE": 70281, + ":'/": 70282, + "ibox": 70283, + "ĠFVector": 70284, + "|{Ċ": 70285, + "ataloader": 70286, + "hawks": 70287, + "HDR": 70288, + "Ġescalation": 70289, + "ĠPodsDummy": 70290, + "elite": 70291, + "Ġpresup": 70292, + "Cached": 70293, + ">G": 70294, + ".optimizer": 70295, + "ĠVisible": 70296, + "´Ģ": 70297, + "Ġnen": 70298, + "Ġpcs": 70299, + "ĠIdle": 70300, + "[Any": 70301, + "Ġkeyboards": 70302, + "ĠCOMPONENT": 70303, + "Ġtitanium": 70304, + "(mut": 70305, + "ĠLedger": 70306, + "Ġprosperous": 70307, + "etrofit": 70308, + "_LL": 70309, + "_patient": 70310, + "Ġpdata": 70311, + "Ġkontakte": 70312, + "Swipe": 70313, + "Ġcheerful": 70314, + "ĠHonduras": 70315, + "\"][$": 70316, + "Ġhemorrh": 70317, + "\":\"+": 70318, + "Ġleasing": 70319, + "Ġinstalls": 70320, + "ĠPax": 70321, + "ĠLogistics": 70322, + "Ġkinetic": 70323, + "ĠPhon": 70324, + "_movement": 70325, + "ĉbytes": 70326, + "Ġcinco": 70327, + "ĠMadness": 70328, + "\")+": 70329, + "ĠJE": 70330, + "_ij": 70331, + "SceneManager": 70332, + "ĠBust": 70333, + "ptest": 70334, + "aea": 70335, + "Ġbesser": 70336, + "ÃŃg": 70337, + "дин": 70338, + "(tasks": 70339, + "(\"(\"": 70340, + "setType": 70341, + "(outfile": 70342, + "ĉreset": 70343, + "ĠARC": 70344, + "Ġmúsica": 70345, + "ĠShelf": 70346, + "ĠminY": 70347, + "pch": 70348, + "Ġweiber": 70349, + "issor": 70350, + "Ġtrouve": 70351, + "ĉButton": 70352, + "Ġregenerated": 70353, + "Å£i": 70354, + "imachinery": 70355, + "blocking": 70356, + ".dataTables": 70357, + "_frac": 70358, + "ĠAdvantage": 70359, + ".visitMethod": 70360, + "éĩįæĸ°": 70361, + "Ġextrapol": 70362, + "Ġteasing": 70363, + "ĠHitch": 70364, + "ĠGeek": 70365, + "ESCO": 70366, + "Ġwich": 70367, + "ĉax": 70368, + "_decor": 70369, + "ĠscreenWidth": 70370, + "ĠSophia": 70371, + "Forgot": 70372, + ".uni": 70373, + "ĠVenture": 70374, + "_collision": 70375, + "Ġlawmaker": 70376, + "(Edit": 70377, + "blers": 70378, + "ĠgetNext": 70379, + "âĢĶyou": 70380, + "MediaPlayer": 70381, + "ĠHorde": 70382, + "ĠCongressman": 70383, + "observations": 70384, + "ĉproperty": 70385, + "Ġ<--": 70386, + "CreatedAt": 70387, + "ubyte": 70388, + "Ġquarantine": 70389, + "Ġdistressed": 70390, + "_APB": 70391, + "ĠGoodman": 70392, + "ãĤ«": 70393, + "Ġrecomend": 70394, + "_PRINTF": 70395, + "DONE": 70396, + "Bindable": 70397, + "rstrip": 70398, + "centaje": 70399, + "ĠUnexpected": 70400, + "ĠSCHOOL": 70401, + "ĠProfessionals": 70402, + "ĠGPUs": 70403, + "Lesson": 70404, + "Exclusive": 70405, + "Ġatrav": 70406, + "ĠDank": 70407, + "ĠLawyers": 70408, + "ĠWalton": 70409, + ">[]": 70410, + "Ġaloud": 70411, + "=\"../../../": 70412, + "Ġdebating": 70413, + "ĠAVG": 70414, + "_VOL": 70415, + "/cgi": 70416, + ".deg": 70417, + ":g": 70418, + ".Infof": 70419, + "MeasureSpec": 70420, + ".song": 70421, + "mtree": 70422, + "ulls": 70423, + "Jordan": 70424, + "ĠCovers": 70425, + "Ġattributable": 70426, + "Ġjedis": 70427, + "iatrics": 70428, + "Ġrotterdam": 70429, + "Ġmeld": 70430, + "ĠContentType": 70431, + "Ġmantle": 70432, + "Ġalice": 70433, + "_duplicate": 70434, + "/Internal": 70435, + "Ġfilesize": 70436, + "ĉfire": 70437, + "rese": 70438, + "ondere": 70439, + "Ġfamiliarity": 70440, + "ĠCrest": 70441, + "Ġkarma": 70442, + "Ġtorino": 70443, + "Ġmesa": 70444, + "/temp": 70445, + "Ġchir": 70446, + "ĠOverflow": 70447, + "Ġtenemos": 70448, + "unik": 70449, + "NEXT": 70450, + "Alle": 70451, + "Ġnxt": 70452, + "Mart": 70453, + "Ġatl": 70454, + "Ġperiodo": 70455, + "_you": 70456, + "Ġ})).": 70457, + "intestinal": 70458, + ".AdapterView": 70459, + "Ġhesitant": 70460, + "Ġcomparatively": 70461, + ".UInt": 70462, + "(viewModel": 70463, + "Ġsangat": 70464, + "ĠResponsive": 70465, + "ĠZack": 70466, + "âħ": 70467, + "JAVA": 70468, + "ĠFuller": 70469, + "ĠâĿ¤": 70470, + ".Consumer": 70471, + "Ġank": 70472, + "Ġreactors": 70473, + "fuck": 70474, + "_rat": 70475, + "ĠsessionFactory": 70476, + "_backward": 70477, + "Ġscrambled": 70478, + "ĉth": 70479, + "Ġinsensitive": 70480, + "Ġchamps": 70481, + "Ġnginx": 70482, + "Ġconhec": 70483, + "ĠJasper": 70484, + ".fm": 70485, + "StrictEqual": 70486, + "achsen": 70487, + "-Nov": 70488, + "lassen": 70489, + ".integration": 70490, + "(lbl": 70491, + "Compose": 70492, + "ĠFon": 70493, + "Ãļ": 70494, + "Gratis": 70495, + "ĠLime": 70496, + "ĠAdapterView": 70497, + "Ġpoisoned": 70498, + "anchors": 70499, + "设计": 70500, + "']?>\"": 70501, + "Ġprocur": 70502, + "Italy": 70503, + ".MONTH": 70504, + "ĠLUA": 70505, + "ĠLithuania": 70506, + "ĠHeads": 70507, + "_CHUNK": 70508, + "ĠPUSH": 70509, + "AspectRatio": 70510, + "Ġweg": 70511, + "Ġvids": 70512, + "ĠWein": 70513, + "ĉINT": 70514, + "sessionId": 70515, + "Industry": 70516, + "Ġdenounced": 70517, + "JKLM": 70518, + "ĠVanessa": 70519, + ".Identifier": 70520, + "propri": 70521, + "Ġиг": 70522, + "Ġtécn": 70523, + "Ġmosaic": 70524, + "StreamReader": 70525, + "-Th": 70526, + "forth": 70527, + "Ġadherence": 70528, + "bate": 70529, + "Ġknights": 70530, + "sounds": 70531, + "Ġsalle": 70532, + "OMET": 70533, + "ãĤ¹ãĥĪ": 70534, + "-tm": 70535, + "ĠRhe": 70536, + ".FileOutputStream": 70537, + "åĪĨç±»": 70538, + "ĠENG": 70539, + "holiday": 70540, + "ĠCongratulations": 70541, + ")(Ċ": 70542, + "Ġaggregates": 70543, + "HOOK": 70544, + "ewire": 70545, + "Senator": 70546, + "Ġembeddings": 70547, + "epy": 70548, + "(COM": 70549, + "Ġrobber": 70550, + "äter": 70551, + "wang": 70552, + "_teacher": 70553, + "Ġresentment": 70554, + "Ġlettuce": 70555, + "erreur": 70556, + "(ic": 70557, + "ĠTactical": 70558, + "ĠContracts": 70559, + "Ġmænd": 70560, + "Ġsitios": 70561, + "Ġbastante": 70562, + "Ġnuevos": 70563, + "ĉNdrFc": 70564, + "ĠprivateKey": 70565, + "ucch": 70566, + "MMdd": 70567, + "Ġè¾ĵåĩº": 70568, + "umba": 70569, + "@foreach": 70570, + ":\");ĊĊ": 70571, + "Ġslippery": 70572, + "ĠKeystone": 70573, + "Ġpioneering": 70574, + "_triangle": 70575, + "(\"Ċ": 70576, + "ĉĉĉĉĉĉĉĉĠĠ": 70577, + "ĠIntervention": 70578, + "SCI": 70579, + "ĠcJSON": 70580, + "Ġterminating": 70581, + "ë¹Ħ": 70582, + "Ġbabys": 70583, + "Subset": 70584, + "Ġë¡": 70585, + "Ġseulement": 70586, + "Ġmuestra": 70587, + "Entre": 70588, + "以ä¸Ĭ": 70589, + "ngo": 70590, + "\"bytes": 70591, + "QRST": 70592, + "Ġypos": 70593, + "persona": 70594, + "ĠDeploy": 70595, + "cee": 70596, + "Ġà®": 70597, + ".goal": 70598, + "Ġhabitats": 70599, + "ĠisAdmin": 70600, + "Ġexploiting": 70601, + "Ġventil": 70602, + "ĠBalls": 70603, + "اب": 70604, + "Ġmindfulness": 70605, + "(kwargs": 70606, + "Ġresembling": 70607, + "Ġchoir": 70608, + "ĠonBackPressed": 70609, + "ĠSECURITY": 70610, + "/gtest": 70611, + "Ġjustices": 70612, + "ĠintegerValue": 70613, + "blah": 70614, + "ĠAim": 70615, + "_finalize": 70616, + "keh": 70617, + "ĠComplexity": 70618, + "Ġaugust": 70619, + "getElementsByTagName": 70620, + "Ġpreach": 70621, + "Ġpronunciation": 70622, + "ĠTrash": 70623, + "-percent": 70624, + "_PRIV": 70625, + "ĠHunts": 70626, + "ĠCurse": 70627, + "uellen": 70628, + "Ġheavyweight": 70629, + "Xi": 70630, + "ĉselected": 70631, + "ĠMcCoy": 70632, + "å¼Ĥ常": 70633, + "|=Ċ": 70634, + "ĠBattlefield": 70635, + "ItemImage": 70636, + "Ġdeductions": 70637, + "ĠElemental": 70638, + "());//": 70639, + "ĠBurk": 70640, + "})čĊčĊ": 70641, + "swift": 70642, + "/function": 70643, + "Usually": 70644, + "_St": 70645, + "_feats": 70646, + "ĠIsValid": 70647, + "Ġzad": 70648, + "ImageContext": 70649, + "Ġclassname": 70650, + "Ġdonner": 70651, + "Ġ-->ĊĊĊ": 70652, + "Ġmotorcycles": 70653, + "+'/'+": 70654, + "ĠsetBackground": 70655, + "\\CMS": 70656, + ".AllArgsConstructor": 70657, + "ĠLexington": 70658, + ".examples": 70659, + "ĠPurs": 70660, + "PushMatrix": 70661, + "Ġ==============================================================": 70662, + ".addTarget": 70663, + "pora": 70664, + "Fullscreen": 70665, + "Ġgoof": 70666, + "hlen": 70667, + "äge": 70668, + "ĠCURL": 70669, + "ĠInteresting": 70670, + "Ġretrieves": 70671, + "_Obj": 70672, + "inness": 70673, + "-----ĊĊ": 70674, + ".tsv": 70675, + "(IM": 70676, + "ĠBraves": 70677, + "_ISR": 70678, + "osti": 70679, + "á»ĵ": 70680, + "ĠExterior": 70681, + "ĠCourtney": 70682, + "Ġresidues": 70683, + "Tier": 70684, + ".*;čĊčĊ": 70685, + ":black": 70686, + "webView": 70687, + "\"path": 70688, + "Ġmasa": 70689, + "]!='": 70690, + "ĠMatching": 70691, + "dur": 70692, + "Jvm": 70693, + "=context": 70694, + "_RING": 70695, + "Ġproponents": 70696, + "ĠQStringLiteral": 70697, + "Ġinflate": 70698, + "\">čĊ": 70931, + "_COST": 70932, + "ilinear": 70933, + "ĠWorkspace": 70934, + "Ġspel": 70935, + "agogue": 70936, + "ĠMillennium": 70937, + "ĠPopulate": 70938, + "Ġnid": 70939, + ".parseColor": 70940, + "Solar": 70941, + "ĠGad": 70942, + "Ġì¤ij": 70943, + "ĠKamp": 70944, + "ĉrm": 70945, + "Ġbenz": 70946, + "ĠHonestly": 70947, + "Ġelectrode": 70948, + "ĠPrairie": 70949, + "ĠPROFILE": 70950, + "ĠOriental": 70951, + "ĠOLED": 70952, + "/copyleft": 70953, + "awaii": 70954, + "(products": 70955, + ")\\<": 70956, + "-created": 70957, + ".ManyToMany": 70958, + "\"How": 70959, + "ĠвÑĭп": 70960, + "Ġmitochondrial": 70961, + "_testing": 70962, + "(created": 70963, + "ĠgetField": 70964, + "_EVAL": 70965, + "].\"": 70966, + "ĠFSM": 70967, + "ĠRita": 70968, + "ĠåıĤæķ°": 70969, + "Ġcôt": 70970, + "ĠInsight": 70971, + "ĉmysqli": 70972, + "_timing": 70973, + "IDO": 70974, + ")))))Ċ": 70975, + "COVERY": 70976, + ".imag": 70977, + "CDF": 70978, + "lust": 70979, + "ickt": 70980, + "_FP": 70981, + ".','": 70982, + "gcc": 70983, + "Ġkurz": 70984, + "_pwm": 70985, + "Ġodpowied": 70986, + "ĠBarrier": 70987, + "/***************************************************************************Ċ": 70988, + "pak": 70989, + "-Israel": 70990, + "ĠRutgers": 70991, + "ĠselectedItem": 70992, + "ĠRamirez": 70993, + "Farm": 70994, + "Ġcalendars": 70995, + "gzip": 70996, + "Ġblockbuster": 70997, + "ĠPlymouth": 70998, + "çľĮ": 70999, + "responses": 71000, + ".DialogInterface": 71001, + "-grand": 71002, + "ĠgetSource": 71003, + "Ġdejtings": 71004, + "Ġtieten": 71005, + "Ġcondemnation": 71006, + "Ġcontinuar": 71007, + ".MockMvc": 71008, + "/english": 71009, + "ĠMediaPlayer": 71010, + "computed": 71011, + "ĠClippers": 71012, + "(delegate": 71013, + ".Slf": 71014, + "Ġë¡ľ": 71015, + "ĠTide": 71016, + "Ġihrem": 71017, + "ĠWan": 71018, + "ÑĥÑİÑī": 71019, + "}><": 71020, + "Discussion": 71021, + "Ġwatts": 71022, + "-minus": 71023, + "ĠJuliet": 71024, + "éĽħ": 71025, + "Ġconcluding": 71026, + "andscape": 71027, + "Ġúltima": 71028, + "ĠDERP": 71029, + "ĠsignUp": 71030, + "ĠSecondly": 71031, + "WAIT": 71032, + "lds": 71033, + ".callbacks": 71034, + "(hour": 71035, + "imators": 71036, + "volent": 71037, + "AAF": 71038, + "edriver": 71039, + "ĠMathematic": 71040, + "'": 71042, + "{j": 71043, + "_ABORT": 71044, + "Ether": 71045, + "Ġeducator": 71046, + "Ġprecaution": 71047, + "Ġfingertips": 71048, + "getVar": 71049, + "camatan": 71050, + "-debug": 71051, + "ĠRAF": 71052, + "[arg": 71053, + "Ġraced": 71054, + "Ġtsunami": 71055, + ".flink": 71056, + "Ġglyc": 71057, + "uko": 71058, + "ĠMultiply": 71059, + "Ġredistribution": 71060, + "AGO": 71061, + "ĠRoutine": 71062, + "Ġopr": 71063, + "(lower": 71064, + "ĠFunktion": 71065, + ".dk": 71066, + "Ġegt": 71067, + "_BASIC": 71068, + "syscall": 71069, + "ĠLSD": 71070, + "ĠDuplicate": 71071, + "_sell": 71072, + "ĠerrorHandler": 71073, + "_ips": 71074, + "Ġerv": 71075, + "annie": 71076, + "(resourceName": 71077, + "Ġbottled": 71078, + "Ġcrawling": 71079, + "egment": 71080, + ".setTag": 71081, + "Ġrss": 71082, + "ĠQuarry": 71083, + "_exact": 71084, + ".jwt": 71085, + "ĠBoards": 71086, + "opi": 71087, + "Ġnasal": 71088, + "ĠXYZ": 71089, + ".ud": 71090, + "Northern": 71091, + "Ġactivating": 71092, + "edx": 71093, + "ovah": 71094, + "Ġindx": 71095, + "AlertDialog": 71096, + "Ġtienes": 71097, + "annya": 71098, + "_pan": 71099, + "(decimal": 71100, + ".Dict": 71101, + "Ġsubsidiaries": 71102, + "ProductName": 71103, + "Few": 71104, + "dato": 71105, + "odied": 71106, + "-under": 71107, + "Ġê²ĥ": 71108, + "çīĪæľ¬": 71109, + "atism": 71110, + "[Math": 71111, + ".'<": 71112, + "(infile": 71113, + "Ġdenotes": 71114, + "$class": 71115, + "_SECURITY": 71116, + "Ġsewage": 71117, + "melon": 71118, + "(Character": 71119, + "/github": 71120, + "Ġglaring": 71121, + ".Guid": 71122, + "_sparse": 71123, + "ĠMargin": 71124, + "_dns": 71125, + "Ġmeiner": 71126, + "Ġleftist": 71127, + "ĉloc": 71128, + "abytes": 71129, + "Ġequipments": 71130, + "expo": 71131, + "ĠSomerset": 71132, + "EK": 71133, + "æį¢": 71134, + "Ġlecturer": 71135, + "Ġmemiliki": 71136, + "æł¸": 71137, + "ç´ł": 71138, + "pron": 71139, + ":pointer": 71140, + "borrow": 71141, + "ĠProtective": 71142, + "_cf": 71143, + "ĠÐķÑģли": 71144, + "bpp": 71145, + "';ĊĊĊĊ": 71146, + "aturally": 71147, + "_NAV": 71148, + "Ġpeptide": 71149, + ">d": 71150, + "Ġifstream": 71151, + "_FACTORY": 71152, + "');//": 71153, + "joined": 71154, + "mong": 71155, + "Ġtimespec": 71156, + "Ġdestabil": 71157, + "Ġautop": 71158, + "-limit": 71159, + "publication": 71160, + "ĠDenn": 71161, + ".Memory": 71162, + "(skb": 71163, + "ĠAnaheim": 71164, + "_RETURNTRANSFER": 71165, + "oueur": 71166, + "(_('": 71167, + "legt": 71168, + "istingu": 71169, + "ĉpriv": 71170, + "Ġredirects": 71171, + "Mt": 71172, + "Ġalleen": 71173, + "ĠPointF": 71174, + "Ġomin": 71175, + "Ġcitt": 71176, + "ĠTage": 71177, + "ĠWalls": 71178, + "á»ī": 71179, + "Ġoccupying": 71180, + "xBF": 71181, + "rangle": 71182, + "Ġrelational": 71183, + "-org": 71184, + "Ġjpg": 71185, + "-derived": 71186, + "Ġmalfunction": 71187, + "ĠBenson": 71188, + "(scroll": 71189, + "ĠXD": 71190, + "Holy": 71191, + "(commands": 71192, + "Ġtipping": 71193, + "Ġprimitives": 71194, + "Ġsexle": 71195, + "CallCheck": 71196, + "ĠMASTER": 71197, + "_TEAM": 71198, + ".setRequestHeader": 71199, + "_specs": 71200, + "Ġserge": 71201, + ".Master": 71202, + "Ġims": 71203, + ".SpringBootTest": 71204, + "paypal": 71205, + "ĠWANT": 71206, + ".Inst": 71207, + "ĠCarpet": 71208, + "Ġwrongly": 71209, + "($('.": 71210, + "Ġbild": 71211, + ".Roll": 71212, + "ĠUrb": 71213, + "-can": 71214, + "ãģıãģłãģķãģĦ": 71215, + "oliberal": 71216, + "čĊčĊ": 71610, + "ĠMahm": 71611, + "}\";ĊĊ": 71612, + "Ġdq": 71613, + "ĠPublishers": 71614, + "ĠAmpl": 71615, + "ĠDanielle": 71616, + "Ġtern": 71617, + "èµ·": 71618, + "noÅĽÄĩ": 71619, + "ein": 71620, + "ĠAsyncStorage": 71621, + "unger": 71622, + "rouw": 71623, + "Ġscissors": 71624, + "/assert": 71625, + ".bucket": 71626, + "/archive": 71627, + "_Man": 71628, + "Ġintoler": 71629, + "Ġ()=>": 71630, + "ĠÐĴÑĭ": 71631, + "Ġsai": 71632, + ".xy": 71633, + ".\"čĊ": 71634, + "Ġurinary": 71635, + "esub": 71636, + "ISTICS": 71637, + "Ġκ": 71638, + "Ġcompliments": 71639, + "ĠtypingsJapgolly": 71640, + "ihar": 71641, + "Expansion": 71642, + "ĠServing": 71643, + "_students": 71644, + "ĠXBOOLE": 71645, + "(il": 71646, + "Ġì²ĺ": 71647, + "Ġjó": 71648, + "(tol": 71649, + "(JS": 71650, + "ĉCG": 71651, + "ĠDRAW": 71652, + "twig": 71653, + "Ġoat": 71654, + "_smooth": 71655, + "ĠCSL": 71656, + "Ġosob": 71657, + "Ġensuing": 71658, + "Ġbanker": 71659, + "ĠBackpack": 71660, + "_ping": 71661, + "Ġwishlist": 71662, + "=ax": 71663, + "ĉĠĠĠĊ": 71664, + "Disney": 71665, + "steady": 71666, + "\">%": 71667, + "Ġprophets": 71668, + "ĠZX": 71669, + "Ġminimalist": 71670, + ".PLAIN": 71671, + "Seattle": 71672, + ".ordinal": 71673, + "ĠPIPE": 71674, + "Ġretorna": 71675, + "Ġjugador": 71676, + "ĠBret": 71677, + "ĠâĶľ": 71678, + "Ġplush": 71679, + "ULATOR": 71680, + "Sorting": 71681, + ".gridy": 71682, + "ectomy": 71683, + "_activ": 71684, + "rack": 71685, + "Interactive": 71686, + "ĠAntarctica": 71687, + "Ġvengeance": 71688, + "enso": 71689, + "_known": 71690, + "upplier": 71691, + ".Modules": 71692, + "ĠConnectionState": 71693, + "éļIJèĹı": 71694, + "@FindBy": 71695, + "Ġplacer": 71696, + "\\model": 71697, + "<()>": 71698, + ".isSuccessful": 71699, + "-good": 71700, + "bz": 71701, + "ĠDraco": 71702, + "Assistant": 71703, + "-extra": 71704, + "аблиÑĨ": 71705, + "Ġhypocrisy": 71706, + "Ġtst": 71707, + "ĠAgr": 71708, + "$txt": 71709, + "Ġlogistic": 71710, + "licensed": 71711, + "ĠHof": 71712, + "Ġtat": 71713, + "(iv": 71714, + "Ġintoxic": 71715, + "postId": 71716, + "_strike": 71717, + "Ġhumiliation": 71718, + "pcodes": 71719, + "\"sync": 71720, + "(recipe": 71721, + "+N": 71722, + "rente": 71723, + "ĉClient": 71724, + "ycopg": 71725, + "ĠZurich": 71726, + "ĠProfiles": 71727, + "Countries": 71728, + "Ġpict": 71729, + "Ġrollout": 71730, + "requencies": 71731, + "Ġpatched": 71732, + "Ġcartridges": 71733, + "Ġshading": 71734, + "Jar": 71735, + "Ġsalvage": 71736, + "ĠTaxes": 71737, + "Ġstandby": 71738, + "aporan": 71739, + "Eigen": 71740, + ".angular": 71741, + "ĠNested": 71742, + "享": 71743, + "ĠisVisible": 71744, + "ĠDwight": 71745, + "_BRANCH": 71746, + ".Delay": 71747, + "Ġkend": 71748, + "Ġfacilitated": 71749, + ".flatMap": 71750, + "Ġsanta": 71751, + "ĉSend": 71752, + "/messages": 71753, + "ĠofType": 71754, + "ĉswap": 71755, + "#plt": 71756, + "ĠTurks": 71757, + "NES": 71758, + "Ġprogressively": 71759, + "ĠResidence": 71760, + "ĠTREE": 71761, + "Ġnoen": 71762, + "dio": 71763, + "Ġnelle": 71764, + "Ġsogar": 71765, + "itti": 71766, + "weekly": 71767, + "Ġambiguity": 71768, + "_Settings": 71769, + "Ware": 71770, + ".neo": 71771, + "_DST": 71772, + "Ġæĸ¹": 71773, + "prep": 71774, + "lobby": 71775, + "@email": 71776, + "/movie": 71777, + "Ġfunkc": 71778, + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ": 71779, + "ÂŃs": 71780, + "Ġguardians": 71781, + "-pos": 71782, + "Ġconfiguring": 71783, + "ĠCPS": 71784, + "ĠDeus": 71785, + "Ġvidéos": 71786, + "_empresa": 71787, + "Ġslapped": 71788, + "',Ċ": 71820, + "_XDECREF": 71821, + "ĠBuzzFeed": 71822, + "_MARGIN": 71823, + "PLOY": 71824, + ".small": 71825, + "ĠmimeType": 71826, + "Ġholog": 71827, + "ĉcamera": 71828, + "lias": 71829, + "Ġsuspense": 71830, + "odynam": 71831, + "bau": 71832, + "Ġgraveyard": 71833, + "_named": 71834, + "\":\"'": 71835, + "Ġ************************************************": 71836, + "ĠgameOver": 71837, + "ĠLENGTH": 71838, + "ĉscreen": 71839, + "ĠdoInBackground": 71840, + "_dependencies": 71841, + "Ġrtc": 71842, + "/up": 71843, + "_ROM": 71844, + "Hall": 71845, + "Ġdeficiencies": 71846, + "(te": 71847, + "'#": 71848, + "_equiv": 71849, + "Ġpreorder": 71850, + "ĠAxe": 71851, + "омÑĥ": 71852, + ".sendFile": 71853, + "Ġfilt": 71854, + "ĠLimits": 71855, + "ĠCavaliers": 71856, + ".discount": 71857, + "âĨIJ": 71858, + "ĠWit": 71859, + "QRSTUV": 71860, + "Ġij": 71861, + "Ġtegen": 71862, + "Ġ:\",": 71863, + "difficulty": 71864, + "punkt": 71865, + "ĠEmails": 71866, + "chlor": 71867, + "(fun": 71868, + ".Uint": 71869, + "ĠStall": 71870, + "_verified": 71871, + "uD": 71872, + "FileType": 71873, + "Ġpleasures": 71874, + "Ġjudiciary": 71875, + "Ġsham": 71876, + "ipur": 71877, + "_PLUS": 71878, + "offers": 71879, + "(foo": 71880, + "_GT": 71881, + "ĉcore": 71882, + "ENTION": 71883, + "ĠLiberation": 71884, + "CommandLine": 71885, + "_department": 71886, + ".Ar": 71887, + "_neighbor": 71888, + "ĠSubmitted": 71889, + "ĠĊ": 96121, + "Ġdroits": 96122, + "Ġhomosexuals": 96123, + "Ġabduction": 96124, + "ĉwidget": 96125, + "$headers": 96126, + "ĠDAR": 96127, + "Ġfla": 96128, + "threat": 96129, + "Ġlouis": 96130, + ".GetProperty": 96131, + "\"Just": 96132, + "(frames": 96133, + "ryo": 96134, + "profession": 96135, + "|i": 96136, + "íķ´ìĦľ": 96137, + "(sv": 96138, + "Ġunrecognized": 96139, + "Ionic": 96140, + "Fashion": 96141, + "ScreenState": 96142, + "ĠIncoming": 96143, + "NotNil": 96144, + "Ġsyncing": 96145, + "emie": 96146, + "Ġthermo": 96147, + "_procs": 96148, + "Ġinconsistency": 96149, + "religious": 96150, + ".mj": 96151, + "Ġpersonn": 96152, + "Ġmomentos": 96153, + "orarily": 96154, + "ĠæĬ": 96155, + "_neurons": 96156, + "Illustr": 96157, + "imoto": 96158, + "ilik": 96159, + "ĠWoj": 96160, + "Trading": 96161, + "Ġappare": 96162, + "Ġentreprises": 96163, + "achat": 96164, + "Ġ¬": 96165, + "Ġneigh": 96166, + "BUTTONDOWN": 96167, + "ĠMaher": 96168, + "aghan": 96169, + "-hash": 96170, + "\"f": 96171, + "Ġclientele": 96172, + ".addButton": 96173, + "ĉSP": 96174, + "Qi": 96175, + "Ġgrated": 96176, + "POSITE": 96177, + ":>": 96178, + "ĠHowell": 96179, + "ĠComparative": 96180, + "ĠISC": 96181, + "ÂŃi": 96182, + "Ocean": 96183, + "Davis": 96184, + "ĠFilme": 96185, + "Wins": 96186, + "ĠJIT": 96187, + "occer": 96188, + "ĠCorm": 96189, + "ENCHMARK": 96190, + "rchive": 96191, + "icação": 96192, + "Ġmata": 96193, + "Ġchildbirth": 96194, + "ĠOptionally": 96195, + "Ens": 96196, + "Ġxhttp": 96197, + "Ġelucid": 96198, + "_OscInitStruct": 96199, + "))):Ċ": 96200, + "Ġintuit": 96201, + "ĠDonate": 96202, + "Ġcorrelates": 96203, + ">Delete": 96204, + "Ġequipe": 96205, + "Ġboca": 96206, + "Ġinflatable": 96207, + "erah": 96208, + "ĠDateTimeKind": 96209, + "Ġcalves": 96210, + "\\Lib": 96211, + "Ġemlrt": 96212, + "ĠTrilogy": 96213, + "ĠPanc": 96214, + "ĠDuis": 96215, + "ĠpelÃŃcula": 96216, + "WARDS": 96217, + "_DETECT": 96218, + "-sectional": 96219, + "dhcp": 96220, + "ForRow": 96221, + "-destruct": 96222, + "ĠPresenter": 96223, + "/slick": 96224, + ",on": 96225, + "ĠCitadel": 96226, + "loggedin": 96227, + "_subtype": 96228, + "Ġsigue": 96229, + "Ġcuring": 96230, + "ĠFirewall": 96231, + "Ġfluorescence": 96232, + "ĠItalians": 96233, + "иÑĤÑģÑı": 96234, + ".getStyle": 96235, + "InSeconds": 96236, + "jie": 96237, + "-Smith": 96238, + "Ġxlink": 96239, + "Ġsubmissive": 96240, + "онÑĤ": 96241, + "arbonate": 96242, + "ĠFaul": 96243, + "_goals": 96244, + "ĠCommissioners": 96245, + "chartInstance": 96246, + "_POSTFIELDS": 96247, + "Ġmedial": 96248, + "Ġmanos": 96249, + "Ġdelt": 96250, + "svm": 96251, + ".Apis": 96252, + "ephy": 96253, + "Ġasympt": 96254, + "ĠappDelegate": 96255, + "Ġimprobable": 96256, + "cka": 96257, + "simd": 96258, + "/Error": 96259, + ".âĢĵ": 96260, + "ĠPTS": 96261, + "deer": 96262, + "Ġsina": 96263, + "magnitude": 96264, + "IDADE": 96265, + "']}'": 96266, + "Ġmayores": 96267, + "ĉcomment": 96268, + "/console": 96269, + "\"@": 96270, + "volt": 96271, + ".sell": 96272, + "ĠMacy": 96273, + "Ġmelod": 96274, + "Ġimágenes": 96275, + "_chg": 96276, + "Ġinout": 96277, + "idente": 96278, + ")'),Ċ": 96279, + "dni": 96280, + ".blob": 96281, + "Ġtypography": 96282, + "Ġeerie": 96283, + "_OID": 96284, + "pesan": 96285, + "ajan": 96286, + "Ġchopping": 96287, + "Ġbluff": 96288, + "adf": 96289, + "_bases": 96290, + ".Formatter": 96291, + "Ġ\\%": 96292, + "ĠPageInfo": 96293, + "Carrier": 96294, + "ĠCalibration": 96295, + "como": 96296, + "-bodied": 96297, + "Ġfinancier": 96298, + "ĠINA": 96299, + ".ERR": 96300, + "Ġhoodie": 96301, + "ĠSanity": 96302, + "guarded": 96303, + ".opendaylight": 96304, + "ISMATCH": 96305, + "Highlights": 96306, + "ünk": 96307, + "aniem": 96308, + "angered": 96309, + "assignments": 96310, + "Ġregistrado": 96311, + "ĠUPPER": 96312, + "ampilkan": 96313, + "ashire": 96314, + "ĠNikola": 96315, + "ĠCFL": 96316, + "ĠHDC": 96317, + "Ġpoids": 96318, + "ĠIPs": 96319, + "Ġpreventative": 96320, + "ipsoid": 96321, + "ifix": 96322, + ".camel": 96323, + ".ga": 96324, + "Volumes": 96325, + "-ste": 96326, + "Yahoo": 96327, + "_sibling": 96328, + "Highest": 96329, + "optgroup": 96330, + "Ġkvinna": 96331, + "âĢĿãĢĤĊĊ": 96332, + "ĠAppliances": 96333, + "Ġ\"><": 96334, + "')\")Ċ": 96335, + "htt": 96336, + "ĠIdentified": 96337, + "Ġpencils": 96338, + "ĠmemberId": 96339, + "ĠappendString": 96340, + ".loadData": 96341, + "ĠmockMvc": 96342, + "Ġjub": 96343, + "ĠSlut": 96344, + "ĠTaipei": 96345, + "statt": 96346, + "Polit": 96347, + "Ġpartager": 96348, + "DidChange": 96349, + "Increases": 96350, + ")}.": 96351, + "ĠBaba": 96352, + "_CLIP": 96353, + "[unit": 96354, + "ĠклÑİÑĩ": 96355, + "Ġalcuni": 96356, + "ĠLola": 96357, + "Ġclinging": 96358, + "@PostMapping": 96359, + "(concat": 96360, + "Ġssid": 96361, + "ĠFauc": 96362, + "okit": 96363, + "ĠRecorded": 96364, + "ález": 96365, + "($('<": 96366, + ".assertIsNot": 96367, + "Ġkali": 96368, + "Volt": 96369, + "Ġwarmly": 96370, + "Ġscares": 96371, + "getti": 96372, + "führt": 96373, + "_does": 96374, + ".EMAIL": 96375, + "imations": 96376, + "Ġspringfox": 96377, + "ĠDecom": 96378, + "arcy": 96379, + "Ġglitches": 96380, + "ĠMoff": 96381, + "ĠVoll": 96382, + ".between": 96383, + "Ġcoorden": 96384, + "ĠParticularly": 96385, + "GBP": 96386, + "Ġsemble": 96387, + "Eastern": 96388, + "_MSB": 96389, + "]){čĊ": 96390, + "morgan": 96391, + "ĠEVAL": 96392, + "dere": 96393, + "HOUSE": 96394, + "moire": 96395, + "istique": 96396, + "_lstm": 96397, + "-commit": 96398, + "ysterious": 96399, + "Ġtwink": 96400, + "-thumbnails": 96401, + "enÃŃ": 96402, + ":'',": 96403, + "Ġblackout": 96404, + "ĠFloors": 96405, + "Ġsofas": 96406, + "Ġoui": 96407, + "leshoot": 96408, + "ĠRaq": 96409, + "-abs": 96410, + "Ġkra": 96411, + "Mining": 96412, + "shaft": 96413, + ".setColumns": 96414, + "Clazz": 96415, + "PRETTY": 96416, + ".playlist": 96417, + "éĸ¢": 96418, + "-Saharan": 96419, + "MING": 96420, + "ĉbl": 96421, + "è®®": 96422, + "jf": 96423, + "DOCKER": 96424, + "hopefully": 96425, + "(ignore": 96426, + "ĠUsersController": 96427, + "ĠMitarbeiter": 96428, + "ĠLES": 96429, + "Hamilton": 96430, + "-metadata": 96431, + "ĠKK": 96432, + "iktig": 96433, + "Ġwollte": 96434, + "egrator": 96435, + "]bool": 96436, + ",current": 96437, + "ĠvalueType": 96438, + "Ġexcavation": 96439, + "oland": 96440, + "Ġverv": 96441, + "/filepath": 96442, + "AuthProvider": 96443, + "Ġprocrast": 96444, + "ĉULONG": 96445, + "_MEMBERS": 96446, + "Ġuplift": 96447, + "ĠAutonomous": 96448, + "Ġartworks": 96449, + "ĠOutreach": 96450, + "Ġpore": 96451, + "Homepage": 96452, + "DialogTitle": 96453, + "ĠGenerating": 96454, + "PARSE": 96455, + "Ġsemanas": 96456, + "Ġhumano": 96457, + "JSGlobalScope": 96458, + "Ġvolte": 96459, + "Ġbella": 96460, + "(isinstance": 96461, + "Ġplc": 96462, + "\\Catalog": 96463, + "Ġesteemed": 96464, + "鼷": 96465, + "(suffix": 96466, + "Ġsweeps": 96467, + "ĉORDER": 96468, + "Ġdoivent": 96469, + "ĠSwarm": 96470, + "ĠCompiled": 96471, + "getPage": 96472, + "ADR": 96473, + ".RichTextBox": 96474, + "ĠNaming": 96475, + "agged": 96476, + "ĠGANG": 96477, + "rasing": 96478, + "odeled": 96479, + "Ġgala": 96480, + "ĠJSName": 96481, + "ddf": 96482, + "Ġillust": 96483, + "ĠLansing": 96484, + "[port": 96485, + "-death": 96486, + "Ġdinheiro": 96487, + "ĠEighth": 96488, + "Ġbian": 96489, + "stÃ¥": 96490, + "Ġversión": 96491, + "ĠLinearGradient": 96492, + "ĠHarding": 96493, + ".*)": 96494, + "eczy": 96495, + "$header": 96496, + "ĠvÃ¥r": 96497, + "Unchecked": 96498, + "Ġkoje": 96499, + "ĠPaladin": 96500, + "())),": 96501, + "Giving": 96502, + "()})Ċ": 96503, + "Ġdips": 96504, + "Friendly": 96505, + "Ġportrays": 96506, + "Ġhelium": 96507, + "Ġinsurgency": 96508, + "_expiry": 96509, + "ĠstringByAppendingString": 96510, + "Ġaantal": 96511, + "slope": 96512, + "mast": 96513, + ".getInteger": 96514, + "Ġ########################": 96515, + "_PIPELINE": 96516, + "Ġdensely": 96517, + "Ġmutating": 96518, + "midi": 96519, + "ĠSeit": 96520, + "ayne": 96521, + "NOWLED": 96522, + "ĠDesmond": 96523, + "ĠFName": 96524, + "ĠNairobi": 96525, + "\\Context": 96526, + "Ġcalcular": 96527, + "-den": 96528, + "Ġcott": 96529, + "]):čĊ": 96530, + "ĠRecommendation": 96531, + "ĠRolex": 96532, + "ĠvalidationResult": 96533, + ".pat": 96534, + "ĠnÃły": 96535, + "ĠRestClient": 96536, + "ĠGPI": 96537, + "ĠAsheville": 96538, + "ĠOSP": 96539, + "ĠPERMISSION": 96540, + "ÐĶаÑĤа": 96541, + "/notification": 96542, + "Knight": 96543, + "_Word": 96544, + "ĠBender": 96545, + "ranking": 96546, + "Ġpartida": 96547, + "_reservation": 96548, + "ÌĢ": 96549, + "ĠmName": 96550, + "Ġgetch": 96551, + "Ġborr": 96552, + "Ġdiligent": 96553, + "Discuss": 96554, + "æŃ£åľ¨": 96555, + "apeake": 96556, + "ioned": 96557, + "-Nazi": 96558, + ".cum": 96559, + "ĠKron": 96560, + "=$('#": 96561, + "/single": 96562, + "Ġerotisch": 96563, + "ĠVib": 96564, + "Ġratified": 96565, + "Ġconcerted": 96566, + "ĠREGARD": 96567, + "Ġdobr": 96568, + ".DriverManager": 96569, + "'r": 96570, + "Portable": 96571, + "ĉsuite": 96572, + "Ġrelaciones": 96573, + "ĠDop": 96574, + "emploi": 96575, + "DOB": 96576, + "Ġcrumbs": 96577, + "Ġxls": 96578, + "_Application": 96579, + "(':',": 96580, + "Ġ------------------------------------------------------------------------Ċ": 96581, + "mse": 96582, + "Ġberk": 96583, + "ĠReturnValue": 96584, + "ĠBelly": 96585, + "Ġcamar": 96586, + "ĠPeek": 96587, + "elsing": 96588, + "Ġnotifies": 96589, + "ĠTristan": 96590, + "ĠGAR": 96591, + "emme": 96592, + "ĠElevated": 96593, + "_CSV": 96594, + "(chalk": 96595, + "Ġtwenties": 96596, + "ĠSearchResult": 96597, + "=search": 96598, + "ĠMixing": 96599, + "ýt": 96600, + "Ġrecruiter": 96601, + "ĠIDEOGRAPH": 96602, + "ĠAgo": 96603, + "(Operation": 96604, + "$values": 96605, + "Ġworldly": 96606, + "ĠRosenberg": 96607, + "ĠConfigureServices": 96608, + ">*Ċ": 96705, + "Ġsnork": 96706, + "_opacity": 96707, + "ĠinitWithNibName": 96708, + "iado": 96709, + "AAC": 96710, + "Ġ]).": 96711, + ";z": 96712, + "_paragraph": 96713, + "Ġnoses": 96714, + "stands": 96715, + "ifr": 96716, + "_mE": 96717, + "Iraq": 96718, + ".Predicate": 96719, + "enaire": 96720, + "]]];Ċ": 96721, + "Ġunidad": 96722, + "Ġretirees": 96723, + "_hello": 96724, + "Ġmodele": 96725, + "ĠUITableViewController": 96726, + "fwrite": 96727, + "_numero": 96728, + "_visited": 96729, + "Ġrecebe": 96730, + "(Notification": 96731, + "Fantastic": 96732, + "_submenu": 96733, + "ĠPEM": 96734, + "ĠCupertino": 96735, + "approximately": 96736, + "classed": 96737, + ".ReadString": 96738, + "Ġdomicile": 96739, + "_PW": 96740, + "Ġballpark": 96741, + "ĠKale": 96742, + "contra": 96743, + "_favorite": 96744, + "/of": 96745, + "Quite": 96746, + "ĠOTA": 96747, + "Ġaccelerometer": 96748, + "didn": 96749, + "|^": 96750, + "ĠRohingya": 96751, + "ivicrm": 96752, + "annabin": 96753, + "обÑĭÑĤи": 96754, + "orado": 96755, + "')+": 96756, + "Haunted": 96757, + ",ID": 96758, + "(UIAlertAction": 96759, + "urv": 96760, + "_bel": 96761, + "ĠMexicans": 96762, + "/terms": 96763, + "ĠPainter": 96764, + "InputLabel": 96765, + "ĠVinci": 96766, + "ĠRosie": 96767, + "\\uc": 96768, + "": 96929, + "_gs": 96930, + "Ġcompil": 96931, + "nard": 96932, + "-exc": 96933, + "Ġrhyme": 96934, + "Ġbutto": 96935, + "says": 96936, + "antasy": 96937, + "ë¸": 96938, + "ĠcittÃł": 96939, + "Ġcheg": 96940, + "TimeString": 96941, + "Ġpositivity": 96942, + "ĠDabei": 96943, + "Ġwang": 96944, + "Ġescre": 96945, + "\"c": 96946, + "ĉvideo": 96947, + "ĠRanked": 96948, + ".strings": 96949, + ">>>(": 96950, + "ĠинÑĤеÑĢ": 96951, + "Ġresta": 96952, + "[:,:": 96953, + "Ġrendre": 96954, + "Ġdeser": 96955, + "Jos": 96956, + "Ġdisruptions": 96957, + "ĠопеÑĢ": 96958, + "sampling": 96959, + "suppress": 96960, + "ĠcontainerView": 96961, + "ĠSeamless": 96962, + "Ġairy": 96963, + "Ġonload": 96964, + ".WindowManager": 96965, + "ĠPLA": 96966, + "braco": 96967, + ".setPositiveButton": 96968, + "Ġpdu": 96969, + "Ġgsi": 96970, + "ĠCli": 96971, + "_gradients": 96972, + "Ñıд": 96973, + "ĠWhisper": 96974, + "cstdint": 96975, + "Ġläng": 96976, + "Ġformulations": 96977, + "énom": 96978, + "ournemouth": 96979, + "[$_": 96980, + "Ġordinarily": 96981, + ".setUsername": 96982, + "Ġfaculties": 96983, + "MITTED": 96984, + "/values": 96985, + "Ġweir": 96986, + "ĠApt": 96987, + "MZ": 96988, + "ĉcf": 96989, + "ucken": 96990, + "ĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉ": 96991, + "defense": 96992, + "[iVar": 96993, + "ĠBusinessException": 96994, + "Selectors": 96995, + "(coordinates": 96996, + "ĠResets": 96997, + "ĠDrinks": 96998, + "oleans": 96999, + "(stypy": 97000, + "_IOC": 97001, + ".xxx": 97002, + "ĠSlater": 97003, + "ĠBelize": 97004, + "Ġ/************************************************************************": 97005, + "addin": 97006, + "_episodes": 97007, + "Ġischem": 97008, + "legalArgumentException": 97009, + "Danny": 97010, + "Ġpared": 97011, + ".codehaus": 97012, + "ĠAssy": 97013, + "ĉRect": 97014, + "âŀ": 97015, + ".lista": 97016, + "ĠваÑĪ": 97017, + "Ġvets": 97018, + "HWND": 97019, + "isoner": 97020, + "Ġxo": 97021, + "Ġorally": 97022, + "ĠStmt": 97023, + ".rnn": 97024, + "ĠDPI": 97025, + "ĠStrikes": 97026, + ".setViewportView": 97027, + "ĠèĩªåĬ¨çĶŁæĪIJ": 97028, + "YELLOW": 97029, + "GLenum": 97030, + "partners": 97031, + "ĠImplicit": 97032, + "Ġtako": 97033, + "âĢĻelle": 97034, + "Ġermög": 97035, + "totalCount": 97036, + "Gil": 97037, + "ĉwork": 97038, + "Ġpratic": 97039, + "inati": 97040, + "abies": 97041, + "ĠSkinner": 97042, + "Ġspirited": 97043, + "Ġpancreatic": 97044, + "Ġhdf": 97045, + "'em": 97046, + "Ġpsychosis": 97047, + "olicit": 97048, + "Ġ\"{\"": 97049, + "_atual": 97050, + "Ġélect": 97051, + "TEAM": 97052, + "Ġdak": 97053, + "ĠSWAT": 97054, + ".FragmentManager": 97055, + "Ġprovisioning": 97056, + "lifetime": 97057, + "_EXTENSIONS": 97058, + "ĠCASCADE": 97059, + "Ġ![": 97060, + "(KP": 97061, + "Ġvem": 97062, + "ĠInterracial": 97063, + "']},Ċ": 97064, + "spacer": 97065, + "_kv": 97066, + "Warehouse": 97067, + "RDD": 97068, + "_fsm": 97069, + ".StretchImage": 97070, + ",Yes": 97071, + "ĠRefugee": 97072, + "ĠBringing": 97073, + "Ġválido": 97074, + ".intersection": 97075, + "Ġspooky": 97076, + "_portal": 97077, + "Ġmoth": 97078, + "ĠZodiac": 97079, + "ĠSOCIAL": 97080, + "MimeType": 97081, + "']}}": 97200, + "_Blue": 97201, + "Ġbotanical": 97202, + "Ġfrags": 97203, + "Ġfamilial": 97204, + "-du": 97205, + "Ġseizing": 97206, + "(blocks": 97207, + ".rd": 97208, + ".checkNotNull": 97209, + "Ġmiser": 97210, + "Ġmaxx": 97211, + "ĠKnee": 97212, + "ViewItem": 97213, + "InnerHTML": 97214, + "Danger": 97215, + "((__": 97216, + "Ġprzypad": 97217, + "createUrl": 97218, + "**,": 97219, + "ĠDecorating": 97220, + "ATEGY": 97221, + "?>/": 97222, + ".Designer": 97223, + "hexdigest": 97224, + "ĠEverywhere": 97225, + "alleries": 97226, + ".TEXTURE": 97227, + ".Blocks": 97228, + "zell": 97229, + "Ġpreço": 97230, + "Suddenly": 97231, + "inputEmail": 97232, + "(sync": 97233, + ".bd": 97234, + "golden": 97235, + ">');": 97236, + "ĠDickinson": 97237, + ">>(Ċ": 97238, + "ĠQUEUE": 97239, + "ĠgetColumn": 97240, + "ĠSAND": 97241, + ".piece": 97242, + "licer": 97243, + "Flutter": 97244, + "ĠgetVersion": 97245, + "ĠresourceId": 97246, + "ogl": 97247, + "ÅĤaw": 97248, + ".Branch": 97249, + "ĉweb": 97250, + "Ġframerate": 97251, + "PPP": 97252, + "Ġfray": 97253, + "CNT": 97254, + "Ġinformatie": 97255, + "']čĊčĊ": 97256, + "neas": 97257, + "HeaderCode": 97258, + "Ġæ¸": 97259, + "Ġtrg": 97260, + "rawtypes": 97261, + "Honda": 97262, + "Ġmarketer": 97263, + "ĠrequestData": 97264, + "ĠPg": 97265, + "ĉnot": 97266, + "ĠpageInfo": 97267, + "Ġaktuellen": 97268, + "ãģķãĤĵ": 97269, + "ĠAMS": 97270, + "pushViewController": 97271, + "ĉAL": 97272, + "Ġvests": 97273, + "produce": 97274, + "-même": 97275, + "ĠRahman": 97276, + "Funny": 97277, + "EZ": 97278, + "_Valid": 97279, + "Ġsquadron": 97280, + "Ġlash": 97281, + "Ġirm": 97282, + "iasco": 97283, + "ĠParan": 97284, + "Ġpetites": 97285, + "ĠDecay": 97286, + "Ġuninitialized": 97287, + "privileged": 97288, + "Ġmbedtls": 97289, + "å¤ĩ注": 97290, + "Ġ^.": 97291, + "Ġecstatic": 97292, + "Detroit": 97293, + "Ġparten": 97294, + "Ġsouvenir": 97295, + ".getLogin": 97296, + "моÑĤÑĢ": 97297, + "enção": 97298, + "ĠmÃŃnimo": 97299, + "ĠAccessed": 97300, + "rió": 97301, + "Mic": 97302, + "ĠVocal": 97303, + ".SetString": 97304, + "Ġmensajes": 97305, + "åĢį": 97306, + "Ġattravers": 97307, + "ĠAph": 97308, + "Ġ');čĊ": 97309, + "ünde": 97310, + "Ġenchanted": 97311, + "ĠRootState": 97312, + "ĠCLOSED": 97313, + "ĉĉĉĉĉĉĉĉčĊ": 97314, + "Ġcaliente": 97315, + "orris": 97316, + "Ġphysicists": 97317, + "hwnd": 97318, + "_vi": 97319, + "Ġrápido": 97320, + "Ġcapitalized": 97321, + "edBy": 97322, + "Ġmachining": 97323, + "Ġhubby": 97324, + "ĠStacy": 97325, + ".Bus": 97326, + "drink": 97327, + "Hur": 97328, + "Ġpropia": 97329, + "UnitTest": 97330, + "Ġmisconception": 97331, + "__));Ċ": 97332, + "/dc": 97333, + "ĠMayweather": 97334, + "_mC": 97335, + ".createFrom": 97336, + "ĠQPainter": 97337, + "ropsych": 97338, + "innitus": 97339, + "ayas": 97340, + "Ġgeg": 97341, + "(dw": 97342, + "Ġusado": 97343, + "Ġtrickle": 97344, + "Ġannihil": 97345, + "ĠPasta": 97346, + "Ġ++Ċ": 97347, + "(ExpectedConditions": 97348, + ".postValue": 97349, + "icap": 97350, + "ĠDonetsk": 97351, + "_soup": 97352, + "-publish": 97353, + "ĠPb": 97354, + "mentions": 97355, + "ACCEPT": 97356, + ".Pull": 97357, + ",âĢĻâĢĻ": 97358, + "Ġretarded": 97359, + "_ATOM": 97360, + "ĠTerminator": 97361, + "-court": 97362, + "ĠCLLocationCoordinate": 97363, + "Ġreverence": 97364, + "ĠSSC": 97365, + "utely": 97366, + "ĠWON": 97367, + "ĠGSL": 97368, + "frei": 97369, + ".getLongitude": 97370, + "ĠopenFileDialog": 97371, + ".Butter": 97372, + "-important": 97373, + "_MANY": 97374, + "ĠGong": 97375, + "âĢľHow": 97376, + "Ġgorge": 97377, + "=msg": 97378, + "ĠEzek": 97379, + "createCommand": 97380, + ":checked": 97381, + "Ġinfographic": 97382, + ".WEST": 97383, + "Dirs": 97384, + "Ġguarda": 97385, + "Ġbeetle": 97386, + "Loading": 97460, + "_mA": 97461, + ".getRandom": 97462, + "blings": 97463, + "Ġcheeses": 97464, + "tti": 97465, + ".âĢ¢": 97466, + "ĠBurgess": 97467, + "enderit": 97468, + ".',čĊ": 97469, + "(\"\"+": 97470, + "acb": 97471, + "%p": 97472, + "indexed": 97473, + "_predicate": 97474, + "nesia": 97475, + "Ġbied": 97476, + "ĠCIT": 97477, + "(Pos": 97478, + "_radi": 97479, + "ä»·æł¼": 97480, + "Biz": 97481, + "ĠAdolescent": 97482, + "Ġviên": 97483, + "cycl": 97484, + "_Cancel": 97485, + "Ġconclusive": 97486, + "Ġappellate": 97487, + "informatics": 97488, + "SJ": 97489, + "Ġelective": 97490, + "roleId": 97491, + "Fetcher": 97492, + "ĉCommand": 97493, + "(\"(%": 97494, + "Ġfart": 97495, + "ILA": 97496, + "getBlock": 97497, + "AUSE": 97498, + "Ġдан": 97499, + "ĠArte": 97500, + "Ġnotifying": 97501, + "Ġgele": 97502, + ".same": 97503, + "ĠRegel": 97504, + "ĠBaÅŁ": 97505, + ".creation": 97506, + "ĠVN": 97507, + "_community": 97508, + "Ġunsustainable": 97509, + "SEX": 97510, + "ĠgridSize": 97511, + "rescia": 97512, + "aversable": 97513, + "(',')[": 97514, + "ĠPhelps": 97515, + "á»ķi": 97516, + "ANCELED": 97517, + "-IS": 97518, + ".runners": 97519, + "ĠStokes": 97520, + ".Produ": 97521, + "Ġwhipping": 97522, + "_acquire": 97523, + "Ġinvestigación": 97524, + "fried": 97525, + ".copyWith": 97526, + "ĠHardcover": 97527, + "-Se": 97528, + "áŀ¶áŀ": 97529, + "invitation": 97530, + "lesai": 97531, + "ĠDorm": 97532, + "ĠÑģпиÑģка": 97533, + "Ġconcatenated": 97534, + "ophil": 97535, + "Ġthinker": 97536, + "/fontawesome": 97537, + "ĠLeopard": 97538, + "Ġ\"/\");Ċ": 97539, + "Ġresiduals": 97540, + "ĠMicrowave": 97541, + "Ġconforme": 97542, + "throp": 97543, + "Ġdisemb": 97544, + "ĠOMG": 97545, + "ĠDiscipline": 97546, + "ĠAcrobat": 97547, + "/repository": 97548, + "dfa": 97549, + "_MED": 97550, + "bufio": 97551, + "Ġméthode": 97552, + "_HOLD": 97553, + "iasi": 97554, + "_legacy": 97555, + ")ččĊ": 97556, + "æ£Ģ": 97557, + "GetProcAddress": 97558, + "Ġyay": 97559, + "otence": 97560, + "orderid": 97561, + "-tw": 97562, + "Ġdearly": 97563, + "Incoming": 97564, + "/il": 97565, + "Ġneurop": 97566, + "ucz": 97567, + ");čččĊ": 97568, + "ĠInnovative": 97569, + "Ġprofund": 97570, + "igmat": 97571, + "SelectionMode": 97572, + "relevant": 97573, + ".GO": 97574, + "Ġbruises": 97575, + "Ġsach": 97576, + "odef": 97577, + "Ġreimb": 97578, + "/desktop": 97579, + "-spot": 97580, + "undance": 97581, + "Entropy": 97582, + "\\core": 97583, + "Ġsuger": 97584, + "ĠMvc": 97585, + "ĠGNOME": 97586, + "_indx": 97587, + "ĠYYSTYPE": 97588, + "ĠMatlab": 97589, + "ĠCIF": 97590, + "Ġ*))": 97591, + "ĠproductList": 97592, + "ĠAlright": 97593, + "acemark": 97594, + "ÑĤив": 97595, + "modification": 97596, + "international": 97597, + "Ġhomers": 97598, + "Ġdicts": 97599, + "ĠQFont": 97600, + ".SQLite": 97601, + "Ġtransplantation": 97602, + "ĠMessageBoxButton": 97603, + "ĠElves": 97604, + "']])Ċ": 97605, + "(QIcon": 97606, + "Ġcinemas": 97607, + "COORD": 97608, + "-China": 97609, + "Ġkhẩu": 97610, + "æĪijçļĦ": 97611, + "Ġskulls": 97612, + "Ġpainstaking": 97613, + "fce": 97614, + ".XRLabel": 97615, + "Ġspecifier": 97616, + "Ġpreferring": 97617, + "/activity": 97618, + "(Photo": 97619, + "ált": 97620, + ".lot": 97621, + "''.": 97622, + "annonce": 97623, + ".googlecode": 97624, + "-pdf": 97625, + "ĠPoke": 97626, + "_ACL": 97627, + "Ġendowed": 97628, + "discover": 97629, + ".omg": 97630, + "Ġwoodland": 97631, + ".Magic": 97632, + "Ġvolont": 97633, + "NotAllowed": 97634, + "Ġchave": 97635, + "BMW": 97636, + "','=',": 97637, + "ĠSIX": 97638, + "æĪij们": 97639, + "Ġkosher": 97640, + "Ġaspiration": 97641, + "intl": 97642, + "_refptr": 97643, + "'+Ċ": 97644, + "mentor": 97645, + ".club": 97646, + "WindowState": 97647, + ".ARR": 97648, + "Ġzza": 97649, + "ĠmessageType": 97650, + ".equ": 97651, + "Thor": 97652, + "Ġinjust": 97653, + "Ġgums": 97654, + "ĠborderSide": 97655, + "/////": 97656, + "ĠTransmit": 97657, + "Ġbufsize": 97658, + "Ġhak": 97659, + "Ġellas": 97660, + "RANDOM": 97661, + "ĉmc": 97662, + "Ġpea": 97663, + "eko": 97664, + "documento": 97665, + "Ġhysteria": 97666, + "Ġarenas": 97667, + "Ġgunmen": 97668, + "Ġmike": 97669, + "Ġimpunity": 97670, + "atisation": 97671, + "_Zero": 97672, + "_COMPANY": 97673, + "ĠGors": 97674, + "ĠuseClass": 97675, + "(redis": 97676, + "ĠRUNNING": 97677, + "ĠBair": 97678, + "velte": 97679, + "Ġ','.": 97680, + "аÑĤÑĮÑģÑı": 97681, + "öst": 97682, + "encodeURIComponent": 97683, + "_restrict": 97684, + "Ġdecals": 97685, + "ĠPedido": 97686, + "Ġaltercation": 97687, + "Displays": 97688, + "ĠApplicants": 97689, + "CUS": 97690, + "Textarea": 97691, + "ĠAngola": 97692, + ".future": 97693, + "ĠUSHORT": 97694, + "Ġsuppressing": 97695, + "Ġsetzen": 97696, + "APolynomial": 97697, + "Ġtoch": 97698, + "Ġhallmark": 97699, + "Ġ$$$": 97700, + "ĠCHARSET": 97701, + ".rpm": 97702, + "ĠDich": 97703, + "--------------------": 97704, + "_parm": 97705, + "è¿ĺ": 97706, + "acciones": 97707, + "hait": 97708, + "WARDED": 97709, + "_routing": 97710, + "ĠNOM": 97711, + "Ġenclave": 97712, + "ĠLotto": 97713, + "ĉfr": 97714, + "complexContent": 97715, + "ĠBallard": 97716, + "kube": 97717, + "/win": 97718, + ".getColumnModel": 97719, + "_REPLACE": 97720, + "HeaderValue": 97721, + "Ġestudiantes": 97722, + "Ġapis": 97723, + "Ġbpm": 97724, + "ĠTypeName": 97725, + "AndGet": 97726, + "rita": 97727, + "Plans": 97728, + ">Note": 97729, + "Ġfetisch": 97730, + "Ġtoned": 97731, + "_goto": 97732, + "onsense": 97733, + "Ġmolds": 97734, + "Ġinfiltration": 97735, + "ĠGuerrero": 97736, + "ubbo": 97737, + "cki": 97738, + "($(\".": 97739, + "_activities": 97740, + "(changes": 97741, + "ĠofApp": 97742, + "ĠKepler": 97743, + "ĠDemp": 97744, + "ĠContinent": 97745, + ".Ticks": 97746, + "ĠUnsigned": 97747, + "ĠJahres": 97748, + "Ġfreshmen": 97749, + "ĠArchived": 97750, + "ĠкоÑĤоÑĢÑĭй": 97751, + "Ġ'::": 97752, + "Tutorial": 97753, + "Cc": 97754, + "ĠtableLayoutPanel": 97755, + "fromJson": 97756, + ".levels": 97757, + "_transient": 97758, + "Ġendorsing": 97759, + "ĠDIC": 97760, + "lauf": 97761, + "Ġshred": 97762, + "_EMIT": 97763, + "ificantly": 97764, + "ALA": 97765, + "/proto": 97766, + "Ġnarrowing": 97767, + "Utc": 97768, + "Factors": 97769, + "Ġsentient": 97770, + "æŀIJ": 97771, + "lixir": 97772, + "ĠCROSS": 97773, + "meteor": 97774, + "Ġgroin": 97775, + "Ġmdb": 97776, + "ĠRotterdam": 97777, + "Ġcomida": 97778, + "ĠOpCode": 97779, + "ĠDefaultValue": 97780, + "PermissionsResult": 97781, + "Ġheterogeneous": 97782, + "Ġmoot": 97783, + "Ġdeceived": 97784, + "-independent": 97785, + "ĠObjectOutputStream": 97786, + "Ġoverpower": 97787, + ".dup": 97788, + "Ġldb": 97789, + "Ġdomestically": 97790, + "Ġbestellen": 97791, + "Ġlov": 97792, + "ĠContractors": 97793, + "Triangles": 97794, + "Ġfodder": 97795, + "Ġfilmes": 97796, + "ä¼ģ": 97797, + "Ġrevolver": 97798, + "StartupScript": 97799, + "/validation": 97800, + "ĠResourceType": 97801, + "iÅŁ": 97802, + "ĠLaz": 97803, + "fef": 97804, + "Ġlstm": 97805, + "{*": 97806, + ".attachment": 97807, + ".hits": 97808, + "ewith": 97809, + "DOG": 97810, + "Alabama": 97811, + "Ġmediums": 97812, + ".mContext": 97813, + "-cols": 97814, + "åıĭ": 97815, + ".notice": 97816, + "Ġattn": 97817, + "ĠPacking": 97818, + "ĠLn": 97819, + "_COMPLEX": 97820, + "/Users": 97821, + ".savetxt": 97822, + "ĠRounds": 97823, + "?,?,?,?,": 97824, + "Ġingl": 97825, + "ĠROC": 97826, + "_female": 97827, + "ĠStard": 97828, + "]];": 97829, + "Ġwrestlers": 97830, + "Ġtorrents": 97831, + "Ġsinh": 97832, + "ĊĊ": 97833, + "ë³µ": 97834, + "sense": 97835, + "however": 97836, + ".Physics": 97837, + "Infrastructure": 97838, + "ĠSacr": 97839, + "Fel": 97840, + "ĠDISTRIBUT": 97841, + "éments": 97842, + "ĠValidates": 97843, + "############################################################": 97844, + "Ġ|/": 97845, + "Ġesl": 97846, + "Ġréseau": 97847, + "ĠBip": 97848, + "BYTES": 97849, + "_WATER": 97850, + "Turning": 97851, + "ELS": 97852, + "Ġjuxtap": 97853, + "Ġlesbische": 97854, + "ých": 97855, + "(Unknown": 97856, + "Neo": 97857, + "@JsonProperty": 97858, + "Ġalumnos": 97859, + "ĠRaqqa": 97860, + "imei": 97861, + ".getBounds": 97862, + ".MouseEventHandler": 97863, + "#######": 97864, + "GenericType": 97865, + "/cms": 97866, + "Ġturno": 97867, + "Ġмин": 97868, + "Ġfolklore": 97869, + "ĠEvo": 97870, + "Ġconductivity": 97871, + "Ġleben": 97872, + "Ġgearbox": 97873, + "-vs": 97874, + "ĠÏĨ": 97875, + "Ġdrinkers": 97876, + "Ġconexao": 97877, + "ĠTeeth": 97878, + "ĠgetArguments": 97879, + "ĠRAT": 97880, + "entious": 97881, + "Educ": 97882, + "+W": 97883, + "ĠInstitutional": 97884, + "ĠBord": 97885, + "isEqual": 97886, + "(pwd": 97887, + "Ġignited": 97888, + "ĠRousse": 97889, + "Ġimpactful": 97890, + "ĠMalk": 97891, + "Ġgeral": 97892, + "ĠPivot": 97893, + "Ġazt": 97894, + "Ġcsvfile": 97895, + "ĠRope": 97896, + "ĠSOLUTION": 97897, + "ĠArbitrary": 97898, + "Ġletto": 97899, + ".MouseAdapter": 97900, + "Ġ}}}": 97901, + "ĠSailor": 97902, + "dera": 97903, + "Putting": 97904, + "Ġconcentrates": 97905, + "ĠauthDomain": 97906, + "âĢĿçļĦ": 97907, + "-finals": 97908, + ",strlen": 97909, + "Muon": 97910, + "ĠOrdinary": 97911, + "firefox": 97912, + "ĠLaTeX": 97913, + "ĠHund": 97914, + "engineering": 97915, + "/blue": 97916, + "edTextBox": 97917, + "(\"\");": 97918, + "ĠCDDL": 97919, + "kept": 97920, + "ĠGetString": 97921, + "Kir": 97922, + "()='": 97923, + "ĠOCD": 97924, + "antium": 97925, + "$menu": 97926, + "ĠAppalachian": 97927, + "Secretary": 97928, + "ë¥ĺ": 97929, + "ีย": 97930, + "Semantic": 97931, + "Ġ*[": 97932, + "estone": 97933, + "ungkin": 97934, + "MaxY": 97935, + "-tone": 97936, + "\"};čĊ": 97937, + "_Part": 97938, + "ĊĊ": 98140, + "Lic": 98141, + "ĠMirage": 98142, + "ĠAssemblyFileVersion": 98143, + "TeV": 98144, + "ĠValueEventListener": 98145, + "-solving": 98146, + "Tho": 98147, + "roulette": 98148, + "_WP": 98149, + "Ġuninterrupted": 98150, + "ĠfieldType": 98151, + ".Typed": 98152, + "Ġamour": 98153, + "Ġmockery": 98154, + "(vol": 98155, + "ĠSubcommittee": 98156, + "ĠRuf": 98157, + "erox": 98158, + ":UIButtonTypeCustom": 98159, + "ĠBlur": 98160, + "Ġwykon": 98161, + "nces": 98162, + "ASHBOARD": 98163, + "!!\");Ċ": 98164, + "Ġmurderers": 98165, + ".daily": 98166, + "ĠDIAG": 98167, + "jing": 98168, + "Ġdolphin": 98169, + "Ġlòng": 98170, + "Ġbö": 98171, + "ĠVocabulary": 98172, + ".StObject": 98173, + "')\">": 98174, + "Ġzun": 98175, + "Ġscrimmage": 98176, + "tréal": 98177, + "ĠLig": 98178, + "[vi": 98179, + "Cole": 98180, + "Ġfrosting": 98181, + ".Players": 98182, + "-translate": 98183, + "Feels": 98184, + "=\\\"/": 98185, + ".ButterKnife": 98186, + "Ġ?>;Ċ": 98187, + "Ġavi": 98188, + "innie": 98189, + ".Failure": 98190, + "Ġspindle": 98191, + "ConfigurationException": 98192, + "_hop": 98193, + "Ġposição": 98194, + "ĠAwait": 98195, + "UIImagePickerController": 98196, + "ĉday": 98197, + "Ġgenom": 98198, + "Cab": 98199, + "ĠÑĢезÑĥлÑĮÑĤаÑĤ": 98200, + "ORIGINAL": 98201, + "Ġejaculation": 98202, + "(tcp": 98203, + "SECOND": 98204, + "Ġtonic": 98205, + "ĠListBox": 98206, + "ĠĉĉĊ": 98207, + "()>Ċ": 98208, + "Ġquatre": 98209, + "ượng": 98210, + "withErrors": 98211, + ".Maybe": 98212, + ",âĢ¦": 98213, + "tokenId": 98214, + "_UNDEF": 98215, + "Ġfreshness": 98216, + "ĠAmendments": 98217, + ".mapbox": 98218, + ".CV": 98219, + "(blog": 98220, + "_gettime": 98221, + ".quest": 98222, + "sparse": 98223, + "Ġresale": 98224, + "Ġenthusiastically": 98225, + "ĠProstitutas": 98226, + "Wa": 98227, + "Cargo": 98228, + ".Parcelable": 98229, + "SENSOR": 98230, + "ĠRyu": 98231, + "Laughs": 98232, + "_Native": 98233, + "/pg": 98234, + "ysts": 98235, + "Ġphotoc": 98236, + "ç®Ģ": 98237, + "adopt": 98238, + ".species": 98239, + "conciliation": 98240, + "Adjusted": 98241, + ".FirebaseAuth": 98242, + "uttle": 98243, + "ordination": 98244, + "Ġmunch": 98245, + "ĠStake": 98246, + ".ping": 98247, + "anker": 98248, + "(QStringLiteral": 98249, + "Ġsubscript": 98250, + "ĠĠĉĊ": 98251, + "ĠMCC": 98252, + "_Cmd": 98253, + "sexy": 98254, + "iou": 98255, + "ĠMANY": 98256, + "Ġnanny": 98257, + "TRAIN": 98258, + "Ġflourishing": 98259, + "ĠWatches": 98260, + "ĠQMap": 98261, + "ĠFerm": 98262, + "Ġwasm": 98263, + "ĠAbed": 98264, + "_UD": 98265, + "ĠGlasses": 98266, + "+v": 98267, + "Attend": 98268, + ".Chain": 98269, + "Ġdecency": 98270, + "ĠSupplementary": 98271, + "hunter": 98272, + "-txt": 98273, + "Ġ\"}\";Ċ": 98274, + ".setWindowTitle": 98275, + "(\"": 98377, + "Ġmascara": 98378, + "(Profile": 98379, + "åĬŁèĥ½": 98380, + "imité": 98381, + "Ġwildfires": 98382, + "-ROM": 98383, + ".isOn": 98384, + "(groupId": 98385, + "Repair": 98386, + "accumulate": 98387, + "Ġ<\",": 98388, + "Ġhandwritten": 98389, + "Ġacheter": 98390, + "ĠMGM": 98391, + "ĠIrma": 98392, + "->{_": 98393, + "gee": 98394, + "criminal": 98395, + "Ġèĭ¥è¦ģ": 98396, + "Ġmomentarily": 98397, + "\")!=": 98398, + "_lit": 98399, + "ĠexpiresIn": 98400, + ".\").": 98401, + "éķ¿åº¦": 98402, + "Ġfrække": 98403, + "vlc": 98404, + "Ġorbs": 98405, + "),$": 98406, + "Ġventured": 98407, + "/>\\": 98408, + "charm": 98409, + "Nuitka": 98410, + "eldig": 98411, + "atonin": 98412, + "Witness": 98413, + "-lat": 98414, + "ĠsetHidden": 98415, + "Ġrelics": 98416, + "Ġconsulate": 98417, + ".IGNORE": 98418, + "\"After": 98419, + "ĠsetAddress": 98420, + "Ġbesteht": 98421, + "Ġ'')ĊĊ": 98422, + ".xaxis": 98423, + "Ġserão": 98424, + "Ġmisled": 98425, + "_UNIFORM": 98426, + "ĠVIA": 98427, + "incr": 98428, + "Ġzenith": 98429, + "Ġviscosity": 98430, + "Ġthinly": 98431, + ".getSharedPreferences": 98432, + ".ErrorCode": 98433, + "\"),\"": 98434, + "ĠMillionen": 98435, + "Ġ/>)Ċ": 98436, + "ScrollIndicator": 98437, + "-seeking": 98438, + "ĠPOLITICO": 98439, + "asca": 98440, + "_rl": 98441, + "Navig": 98442, + "(fullfile": 98443, + "Ġsolitude": 98444, + "Ġjuven": 98445, + "Ġhauling": 98446, + "ĠMacros": 98447, + "ĠGry": 98448, + "Ġexercitation": 98449, + "ĠATTACK": 98450, + "TickCount": 98451, + "Ġrites": 98452, + "Ġdoe": 98453, + "ParticleSystem": 98454, + "Ġslu": 98455, + "WindowText": 98456, + "ĠClassName": 98457, + "Ġslander": 98458, + "ĉPort": 98459, + "jong": 98460, + "?a": 98461, + ".Dial": 98462, + "âĢĶat": 98463, + "$objPHPExcel": 98464, + "Ġsoar": 98465, + "ENN": 98466, + "appeared": 98467, + "Ġquotid": 98468, + "emachine": 98469, + "Ġnip": 98470, + "Ġmicrotime": 98471, + "ĠAlma": 98472, + ";!": 98473, + "------------------------------------------------------------------------------------------------": 98474, + "ĠPassage": 98475, + "Ġdumpsters": 98476, + "ĠExclude": 98477, + "Ġsuggestive": 98478, + "ĠCircularProgressIndicator": 98479, + "_clr": 98480, + "ArrayType": 98481, + "ILLA": 98482, + "ElapsedTime": 98483, + "Driven": 98484, + "ĠresourceName": 98485, + "ĠGarrison": 98486, + "serir": 98487, + "-ahead": 98488, + "Ġpinnacle": 98489, + "ĠEspresso": 98490, + "Sparse": 98491, + "Ġassays": 98492, + "ĠGirlfriend": 98493, + "imid": 98494, + "]='\\": 98495, + "ONGLONG": 98496, + "Ġportraying": 98497, + "Lane": 98498, + "Ġbúsqueda": 98499, + "Ġreinforcements": 98500, + "ĠSpreadsheet": 98501, + "ĠArrayCollection": 98502, + ",arr": 98503, + "lightbox": 98504, + "icana": 98505, + "<\"": 98506, + "builders": 98507, + "Kid": 98508, + "ĠMatSnackBar": 98509, + "EXPR": 98510, + "odcast": 98511, + "ĠFoundations": 98512, + "Ġinds": 98513, + "='${": 98514, + "Fizz": 98515, + "-functional": 98516, + "(workspace": 98517, + "Ġstemmed": 98518, + "_patches": 98519, + "ĠJarvis": 98520, + "READING": 98521, + "Ġdisrespectful": 98522, + "ĠQDom": 98523, + "Ġ${Ċ": 98524, + "estatus": 98525, + "Reached": 98526, + "!.ĊĊ": 98527, + "ILT": 98528, + "ĠNDEBUG": 98529, + "ĠCourage": 98530, + "birthdate": 98531, + "ĠTing": 98532, + "Ġutilizado": 98533, + "ánchez": 98534, + "Outdoor": 98535, + "Ġhandguns": 98536, + "RefCount": 98537, + "ÉĻ": 98538, + "romo": 98539, + "Ġtts": 98540, + ".She": 98541, + "ĠPane": 98542, + "ãĢij,ãĢIJ": 98543, + "ĠIOCTL": 98544, + "/black": 98545, + "inscription": 98546, + "Ġbiopsy": 98547, + "ĠTimeInterval": 98548, + ".TestCheck": 98549, + "ĠGUIStyle": 98550, + "ĠCapability": 98551, + "ĠBeitrag": 98552, + "donnees": 98553, + "Treatment": 98554, + ".backup": 98555, + "Ġsignings": 98556, + "ĠBoca": 98557, + "drm": 98558, + ".MAIN": 98559, + "Ġgoede": 98560, + "ĠMarkup": 98561, + "GREE": 98562, + "ĠBaseService": 98563, + ".Creator": 98564, + "Ġjails": 98565, + "ĠKahn": 98566, + "IpAddress": 98567, + "ACHI": 98568, + "Ġinhibited": 98569, + "Ġ@$_": 98570, + "ĠAssass": 98571, + "Ġenviado": 98572, + "Heroes": 98573, + "ÐŁÐµÑĢ": 98574, + "ĠMaven": 98575, + ".ls": 98576, + "Ġive": 98577, + "|RF": 98578, + "ĠresizeMode": 98579, + "Ġrumpe": 98580, + "_attachments": 98581, + "TU": 98582, + "Ġtactile": 98583, + "Attempting": 98584, + "Ġrobin": 98585, + "yaw": 98586, + "Ġmercenaries": 98587, + "ĠHabitat": 98588, + "enddate": 98589, + "Ġoxy": 98590, + "ĉRandom": 98591, + "ohon": 98592, + "IsNull": 98593, + "ĠValidationResult": 98594, + "ãĥļ": 98595, + "umbed": 98596, + "ppv": 98597, + "Ġarp": 98598, + "ichick": 98599, + "_rnn": 98600, + "ĠTFT": 98601, + "TexImage": 98602, + "\"On": 98603, + "ĠSampler": 98604, + "topl": 98605, + "Ġjane": 98606, + "yling": 98607, + "ĠUNICODE": 98608, + "TabIndex": 98609, + "<{Ċ": 98610, + "suspend": 98611, + "uvian": 98612, + ",application": 98613, + "олиÑĩеÑģÑĤво": 98614, + "yat": 98615, + "ezier": 98616, + "ĠCHUNK": 98617, + "ĠAdler": 98618, + "/Add": 98619, + "ĠKeyValue": 98620, + "Ġsposób": 98621, + "Sampling": 98622, + "chers": 98623, + "_AMD": 98624, + "Ru": 98625, + ".MustCompile": 98626, + "Nation": 98627, + "Assoc": 98628, + "Managing": 98629, + "ĠEngl": 98630, + "_GB": 98631, + "Ġsuccinct": 98632, + "Ġdisliked": 98633, + "ĠIke": 98634, + "Bulletin": 98635, + "_ARCHIVE": 98636, + "Proposal": 98637, + "Ġjogging": 98638, + ".CREATED": 98639, + "Ġchol": 98640, + "è£ħ": 98641, + "Į¨": 98642, + "-push": 98643, + "Ġreserva": 98644, + "corev": 98645, + "ètre": 98646, + "THR": 98647, + "Ġincompetence": 98648, + "Ġcharisma": 98649, + "æĦŁ": 98650, + "Ġ\"==": 98651, + "BTN": 98652, + "ĠLocator": 98653, + "ivet": 98654, + "('.')Ċ": 98655, + "ĠforIndexPath": 98656, + "ôme": 98657, + "Ġcapacit": 98658, + "waters": 98659, + "ĠWRONG": 98660, + "hoa": 98661, + "ĠMIPS": 98662, + "Ġemiss": 98663, + "ĠJacqueline": 98664, + "(cmp": 98665, + "Ġeens": 98666, + "Leo": 98667, + ".timing": 98668, + "CLUSION": 98669, + "Ġ(\"-": 98670, + "åĵĪ": 98671, + ".kode": 98672, + "ĠUndert": 98673, + "Ġbewild": 98674, + "ĠEssen": 98675, + ".hd": 98676, + "Ġrenegot": 98677, + "Ġmower": 98678, + "Ġlsp": 98679, + "Ġpenchant": 98680, + "Ġmanoe": 98681, + "Ġagli": 98682, + "Ġrecal": 98683, + "ĠOPERATION": 98684, + "(^)(": 98685, + "Ġν": 98686, + "ĠScoped": 98687, + "Ġ@\"Ċ": 98688, + "=label": 98689, + "[loc": 98690, + "Intl": 98691, + "ĠNz": 98692, + "tablet": 98693, + ".ColumnName": 98694, + "ĠscreenSize": 98695, + "DBus": 98696, + "cooked": 98697, + "-registration": 98698, + "âĢľOne": 98699, + "-non": 98700, + "ĠwiÄĻc": 98701, + "Ġcosta": 98702, + ".addTab": 98703, + ".conditions": 98704, + "ĠHess": 98705, + "MEMORY": 98706, + "ĠAvalanche": 98707, + "()}}Ċ": 98708, + "Ġtriplet": 98709, + "Ġlabyrinth": 98710, + "ĠNodeList": 98711, + "ĠNYT": 98712, + "Ġyeni": 98713, + "dff": 98714, + ".HtmlControls": 98715, + "AVIS": 98716, + "/Math": 98717, + "Ġmemcmp": 98718, + "اء": 98719, + "оÑģÑĮ": 98720, + "crap": 98721, + "(pages": 98722, + "Ġlxml": 98723, + "ĠQDateTime": 98724, + "_tcb": 98725, + "Ġopenid": 98726, + "Ġsynaptic": 98727, + "ĠMDMA": 98728, + "(slug": 98729, + "igmatic": 98730, + "enor": 98731, + "Ġcramped": 98732, + "GOP": 98733, + "ŃIJ": 98734, + ".isFile": 98735, + "ĠDifferential": 98736, + "Ġ=\"\";Ċ": 98737, + "ĉĉĉĠĠĠĠĉ": 98738, + "ĠCooke": 98739, + "ĉUFUNCTION": 98740, + "Ġperseverance": 98741, + "RelativeLayout": 98742, + "IMPORTANT": 98743, + "Ġexon": 98744, + "Ġон": 98745, + "ibase": 98746, + "(CONT": 98747, + "novation": 98748, + "ä½ķ": 98749, + "[sub": 98750, + "AdminController": 98751, + "HTTPHeader": 98752, + "crear": 98753, + "ĠNIR": 98754, + "ĠDropDownList": 98755, + "Ġvalide": 98756, + "Ġdehydration": 98757, + ".']": 98758, + "(WIN": 98759, + "Ġ...\\": 98760, + "Ġphotoshop": 98761, + "ĉInit": 98762, + "_cou": 98763, + "ĠtimeZone": 98764, + "darwin": 98765, + "romatic": 98766, + "NavigationItemSelectedListener": 98767, + "brates": 98768, + "]--;Ċ": 98769, + "Ġtragedies": 98770, + "ĠPediatrics": 98771, + "SMART": 98772, + "-API": 98773, + "ĠMessageLookup": 98774, + "ĉvo": 98775, + "Ġprejudices": 98776, + "ĠmA": 98777, + "Ups": 98778, + "ĠMISSING": 98779, + "ĉad": 98780, + "Cream": 98781, + "ĠTb": 98782, + "ĠMona": 98783, + "_ghost": 98784, + "ĉtypes": 98785, + "Emb": 98786, + "ĠDocumentary": 98787, + "');ĊĊĊĊ": 98788, + "Ġlup": 98789, + "_Reference": 98790, + "ĠBATCH": 98791, + "Ġintertwined": 98792, + "": 98915, + "Ġfoyer": 98916, + "'utilisation": 98917, + "ĠMüller": 98918, + "ĠFetish": 98919, + "ĠdefaultManager": 98920, + "Ġbacktrack": 98921, + "Bah": 98922, + "Explicit": 98923, + "_ASCII": 98924, + "ĠmActivity": 98925, + "(Msg": 98926, + "Ġê²Į": 98927, + "ĠTERMS": 98928, + "ĠAngie": 98929, + "HSV": 98930, + "ĠMosque": 98931, + ".Names": 98932, + "íĬ¼": 98933, + "reste": 98934, + "_parms": 98935, + "Ġgaping": 98936, + "Ġcropping": 98937, + "DataFrame": 98938, + "Ġresponsiveness": 98939, + "_undo": 98940, + "_tran": 98941, + ".terminate": 98942, + "Ġitaliane": 98943, + "Ġwalkthrough": 98944, + "Ġattractiveness": 98945, + "де": 98946, + "_STS": 98947, + "_learn": 98948, + "Ġchocolates": 98949, + "ierarchical": 98950, + "-thinking": 98951, + "Ġ)))": 98952, + "ishments": 98953, + ".Logf": 98954, + "ĠTMZ": 98955, + "ĠCanary": 98956, + "foil": 98957, + "ĠVaccine": 98958, + ".vx": 98959, + "ĠSurround": 98960, + "Intermediate": 98961, + "Ġiov": 98962, + "vais": 98963, + "';\";Ċ": 98964, + "ï½ŀĊĊ": 98965, + "éĢģæĸĻ": 98966, + "âĢ¦it": 98967, + "Seats": 98968, + "Clar": 98969, + "Wars": 98970, + "ĠHutchinson": 98971, + "ĠHasan": 98972, + "!')ĊĊ": 98973, + "ĠRichie": 98974, + "cheiden": 98975, + "($('": 98976, + "York": 98977, + "Ġlids": 98978, + "Ġalphanumeric": 98979, + "ĠGlock": 98980, + ".shapes": 98981, + "Ġsparking": 98982, + "_epsilon": 98983, + "uplicated": 98984, + ".dirty": 98985, + "])==": 98986, + "ĠìľĦì¹ĺ": 98987, + "Ġscn": 98988, + "Ġ/****************************************************************": 98989, + "_PREVIEW": 98990, + "_HC": 98991, + "ielding": 98992, + "fgets": 98993, + "ĠAddison": 98994, + "ĠproductService": 98995, + "-figure": 98996, + "(retval": 98997, + "zano": 98998, + "Ġautob": 98999, + "ĉsd": 99000, + "_numer": 99001, + "ĠSetLastError": 99002, + "ĠFior": 99003, + "ificance": 99004, + "Untitled": 99005, + "Ġinfield": 99006, + "Ġ{}));Ċ": 99007, + "Ġspac": 99008, + "Ġrookies": 99009, + "(describing": 99010, + "ngen": 99011, + "ிà®": 99012, + ".rdf": 99013, + ".Mutex": 99014, + "Ġkneeling": 99015, + "ĠQE": 99016, + "setMax": 99017, + "ReadStream": 99018, + "Ġventas": 99019, + "sut": 99020, + "cmpeq": 99021, + ".WriteAllText": 99022, + "ĠExperienced": 99023, + "$__": 99024, + "Ġkaum": 99025, + "ĠLIS": 99026, + "Ġdocumentos": 99027, + "_HEALTH": 99028, + "icontains": 99029, + "Ġartisans": 99030, + "OWNER": 99031, + "Ġblinked": 99032, + "getDisplay": 99033, + "Ġtoen": 99034, + "ĠrowNum": 99035, + "Ġavril": 99036, + "Ġinvis": 99037, + "ĠKear": 99038, + "toBeInTheDocument": 99039, + "apur": 99040, + "Ġracked": 99041, + "ĠMcMaster": 99042, + "_ATTRIB": 99043, + "Haz": 99044, + "Ġfactura": 99045, + "/ts": 99046, + "ĠÑĢазмеÑĢ": 99047, + "Ġzf": 99048, + "Ġshortfall": 99049, + ".fasta": 99050, + "ĠCONSTANT": 99051, + ".managed": 99052, + "gems": 99053, + "SharedPointer": 99054, + "Ġblurry": 99055, + "brightness": 99056, + "(components": 99057, + "Ġ...\"ĊĊ": 99058, + "SELL": 99059, + "ĠIllustrator": 99060, + ".getChannel": 99061, + "Ġtrouvé": 99062, + "ysters": 99063, + "Ġvois": 99064, + "ĠLinden": 99065, + "Ġemojis": 99066, + "Ġbrawl": 99067, + "ĠMSR": 99068, + "ĠElo": 99069, + "ĠCroatian": 99070, + "PopupMenu": 99071, + "Lewis": 99072, + ".JWT": 99073, + "Ġastonished": 99074, + "Bush": 99075, + "(itemId": 99076, + "Ġdetachment": 99077, + "ĠEncore": 99078, + "å°Ķ": 99079, + "Ġrekl": 99080, + "Ġcram": 99081, + ")$/": 99082, + ".getHost": 99083, + "_recommend": 99084, + "-HT": 99085, + "_calibration": 99086, + "Authenticate": 99087, + ".firebaseapp": 99088, + "UNIX": 99089, + "ĉCamera": 99090, + "ĠHEAP": 99091, + "Ideal": 99092, + ".office": 99093, + "Ġgoofy": 99094, + "(Symbol": 99095, + "Ġjouer": 99096, + "_partitions": 99097, + "Ġrapidement": 99098, + "ĠGNUNET": 99099, + "idUser": 99100, + "Ġsupervise": 99101, + "(Contact": 99102, + "AWN": 99103, + "ãģĺ": 99104, + "Ġnaam": 99105, + "Ġaust": 99106, + "åľ¨çº¿": 99107, + "_softmax": 99108, + "AllowAnonymous": 99109, + "ammable": 99110, + "ROUTE": 99111, + "*D": 99112, + "Ġaden": 99113, + "ĠCristina": 99114, + "ĠCristiano": 99115, + "Ġbloodstream": 99116, + "subclass": 99117, + "_persona": 99118, + "CHILD": 99119, + "-know": 99120, + "ĠnavigationOptions": 99121, + "ĠZukunft": 99122, + "ĠPixar": 99123, + "Tyler": 99124, + "Ġunderworld": 99125, + "Ġsincerity": 99126, + "Ġdispenser": 99127, + "Ġkter": 99128, + "idders": 99129, + ".addNode": 99130, + "-checked": 99131, + "Ġkeyst": 99132, + "ĠWTO": 99133, + ".signals": 99134, + "Ġadventurer": 99135, + "ĠPang": 99136, + "\\R": 99137, + "=pos": 99138, + "Ġdispensaries": 99139, + "ĠCloset": 99140, + "(\"{\\\"": 99141, + "ideon": 99142, + "Ġnécessaire": 99143, + "()\"Ċ": 99144, + "_RECEIVED": 99145, + "Ġrésultats": 99146, + "Ġmoden": 99147, + "ĠIcelandic": 99148, + ";d": 99149, + ".allowed": 99150, + "(newUser": 99151, + "Ġmerciless": 99152, + ".WaitFor": 99153, + "Ġdaycare": 99154, + "ĠConveyor": 99155, + "çĸ": 99156, + "ð¬": 99157, + "çĥ": 99158, + "çĹ": 99159, + "çł": 99160, + "èĦ": 99161, + "é²": 99162, + "å¦": 99163, + "çĿĢ": 99164, + "å¾Ī": 99165, + "éħ": 99166, + "çĭ": 99167, + "éª": 99168, + "æĤ": 99169, + "é¥": 99170, + "èħ": 99171, + "æĥ³": 99172, + "å¨": 99173, + "é¹": 99174, + "çĤ": 99175, + "åĴ": 99176, + "çĮ": 99177, + "è´¨": 99178, + "æ¢": 99179, + "æ°Ķ": 99180, + "ð«": 99181, + "æķĻ": 99182, + "çŁ": 99183, + "åĦ": 99184, + "åıijå±ķ": 99185, + "åĪĽ": 99186, + "èij": 99187, + "æħ": 99188, + "åŀ": 99189, + "åģļ": 99190, + "æĪĺ": 99191, + "æIJ": 99192, + "强": 99193, + "æ·±": 99194, + "åĩł": 99195, + "ç¿": 99196, + "å©": 99197, + "èŀ": 99198, + "å§Ķ": 99199, + "åIJĦ": 99200, + "èİ": 99201, + "é¸": 99202, + "éº": 99203, + "åıĹ": 99204, + "èģĮ": 99205, + "åĺ": 99206, + "æ½": 99207, + "é£İ": 99208, + "èIJ¥": 99209, + "åħļ": 99210, + "èľ": 99211, + "éĤ£": 99212, + "é¢Ĩ": 99213, + "çij": 99214, + "é³": 99215, + "æľ¯": 99216, + "ä»Ģ": 99217, + "æĪ¿": 99218, + "ç²¾": 99219, + "åª": 99220, + "éĨ": 99221, + "太": 99222, + "èĤ¡": 99223, + "èĽ": 99224, + "åħī": 99225, + "æŀģ": 99226, + "åĬŀ": 99227, + "èĵ": 99228, + "çĺ": 99229, + "å´": 99230, + "åĹ": 99231, + "èĬ±": 99232, + "çłĶ": 99233, + "å¿«": 99234, + "å¸Ī": 99235, + "è¶Ĭ": 99236, + "è§Ĥ": 99237, + "æ¤": 99238, + "æ¦": 99239, + "çŀ": 99240, + "èĤ²": 99241, + "çĪ±": 99242, + "çĻ½": 99243, + "ä¸ĸ": 99244, + "ä»Ģä¹Ī": 99245, + "çľ¼": 99246, + "å³": 99247, + "èĴ": 99248, + "æĵ": 99249, + "被": 99250, + "å¹²": 99251, + "çĹħ": 99252, + "士": 99253, + "çĴ": 99254, + "è¸": 99255, + "æ¾": 99256, + "å·¥ä½ľ": 99257, + "让": 99258, + "çĥŃ": 99259, + "è¾ĥ": 99260, + "åĦ¿": 99261, + "åĬ©": 99262, + "积": 99263, + "ç³": 99264, + "çĵ": 99265, + "ç£": 99266, + "åĤ": 99267, + "è¹": 99268, + "èļ": 99269, + "å·±": 99270, + "çĻ¾": 99271, + "åĬ¿": 99272, + "èµĽ": 99273, + "æ¨": 99274, + "æ¿": 99275, + "èĸ": 99276, + "æĿij": 99277, + "带": 99278, + "å¢ĥ": 99279, + "æĬ¤": 99280, + "éŃ": 99281, + "å«": 99282, + "èĩªå·±": 99283, + "æµİ": 99284, + "ä½İ": 99285, + "åĮ»": 99286, + "éĺ²": 99287, + "åĨľ": 99288, + "èĨ": 99289, + "çĨ": 99290, + "é«": 99291, + "åĨĽ": 99292, + "æĪı": 99293, + "åįĩ": 99294, + "æĸ¯": 99295, + "ä½ı": 99296, + "èIJ½": 99297, + "åħ»": 99298, + "èĩ´": 99299, + "çĬ": 99300, + "çĩ": 99301, + "çħ": 99302, + "èĶ": 99303, + "ä¼ģä¸ļ": 99304, + "åĽ¢": 99305, + "æīį": 99306, + "æł¡": 99307, + "åĩĨ": 99308, + "å¥ĩ": 99309, + "åī¯": 99310, + "é¼": 99311, + "æ¼Ķ": 99312, + "马": 99313, + "èµ°": 99314, + "ç¥ŀ": 99315, + "åħĭ": 99316, + "æľĽ": 99317, + "æ²¹": 99318, + "è¾¹": 99319, + "åįĥ": 99320, + "å¾Ģ": 99321, + "åĪĩ": 99322, + "æ©": 99323, + "ç¶": 99324, + "åĻ": 99325, + "éĻħ": 99326, + "çīĮ": 99327, + "社ä¼ļ": 99328, + "游æĪı": 99329, + "æĸ½": 99330, + "çħ§": 99331, + "æݧ": 99332, + "满": 99333, + "è¯Ĩ": 99334, + "éĩįè¦ģ": 99335, + "足": 99336, + "çķĻ": 99337, + "ç»Ĩ": 99338, + "åįı": 99339, + "éĢĤ": 99340, + "æĩ": 99341, + "æ§": 99342, + "éĦ": 99343, + "èĿ": 99344, + "å¸Ĥåľº": 99345, + "ç»ıæµİ": 99346, + "ä¹ł": 99347, + "æĸĩåĮĸ": 99348, + "éļ¾": 99349, + "ä¹IJ": 99350, + "åĨ³": 99351, + "欢": 99352, + "è§ī": 99353, + "åĽŃ": 99354, + "åħ´": 99355, + "åħħ": 99356, + "举": 99357, + "æī¹": 99358, + "èķ": 99359, + "æĬĬ": 99360, + "æĬĢæľ¯": 99361, + "究": 99362, + "第ä¸Ģ": 99363, + "便": 99364, + "åĵį": 99365, + "çİ©": 99366, + "åĿļ": 99367, + "èŀį": 99368, + "åįĬ": 99369, + "åĸľ": 99370, + "å±Ĥ": 99371, + "离": 99372, + "ä»ħ": 99373, + "éŁ": 99374, + "åij³": 99375, + "念": 99376, + "åŃ£": 99377, + "ç´§": 99378, + "ä¹ħ": 99379, + "é¤": 99380, + "éŀ": 99381, + "è¤": 99382, + "åĢĻ": 99383, + "åĨµ": 99384, + "çŁ³": 99385, + "åģ¥": 99386, + "æĢİ": 99387, + "å®Ŀ": 99388, + "è¡Ģ": 99389, + "åŁŁ": 99390, + "æĹ©": 99391, + "çŁ¥éģĵ": 99392, + "è´Ł": 99393, + "åįļ": 99394, + "å·´": 99395, + "亲": 99396, + "å±ŀ": 99397, + "严": 99398, + "äºī": 99399, + "å¯Ł": 99400, + "èº": 99401, + "ç°": 99402, + "建设": 99403, + "产ä¸ļ": 99404, + "åIJĥ": 99405, + "åŃ©": 99406, + "æĹħ": 99407, + "æł¹": 99408, + "æĿIJ": 99409, + "ä¼Ĺ": 99410, + "éļı": 99411, + "å®ĺ": 99412, + "åºķ": 99413, + "彩": 99414, + "å¯Į": 99415, + "温": 99416, + "åį«": 99417, + "åī§": 99418, + "çĽĬ": 99419, + "æĬĹ": 99420, + "è´¢": 99421, + "纪": 99422, + "æĨ": 99423, + "çĶŁæ´»": 99424, + "红": 99425, + "çĶŁäº§": 99426, + "è¿ľ": 99427, + "éĴ±": 99428, + "åĶ®": 99429, + "群": 99430, + "çıŃ": 99431, + "楼": 99432, + "éĩĩ": 99433, + "èīº": 99434, + "å±ħ": 99435, + "åģĩ": 99436, + "è°Ī": 99437, + "æĻļ": 99438, + "é¬": 99439, + "èĪª": 99440, + "害": 99441, + "èĹ": 99442, + "çį": 99443, + "åµ": 99444, + "çİĭ": 99445, + "康": 99446, + "èİ·": 99447, + "ç»Ń": 99448, + "äºļ": 99449, + "é£Ł": 99450, + "åİĭ": 99451, + "æĭĽ": 99452, + "èĮĥ": 99453, + "许": 99454, + "åĽ´": 99455, + "é½": 99456, + "éĻį": 99457, + "纳": 99458, + "åĵª": 99459, + "æķĻèĤ²": 99460, + "å·²ç»ı": 99461, + "å¾·": 99462, + "æŀĹ": 99463, + "å®īåħ¨": 99464, + "é¾Ļ": 99465, + "大家": 99466, + "éĿĴ": 99467, + "åºľ": 99468, + "æ²³": 99469, + "åı¤": 99470, + "èį¯": 99471, + "åĿĩ": 99472, + "æĻº": 99473, + "乡": 99474, + "çķ¥": 99475, + "åĨ·": 99476, + "ç¦ı": 99477, + "室": 99478, + "ç»´": 99479, + "æī¿": 99480, + "å±Ĭ": 99481, + "è¯ī": 99482, + "åĪ»": 99483, + "èŁ": 99484, + "æª": 99485, + "å°±æĺ¯": 99486, + "è¿Ļ个": 99487, + "ä¸Ńå¿ĥ": 99488, + "ä¸ĸçķĮ": 99489, + "åŁİå¸Ĥ": 99490, + "éĿŀ常": 99491, + "åĪĴ": 99492, + "åıĮ": 99493, + "æĢİä¹Ī": 99494, + "åĪ°äºĨ": 99495, + "æľĥ": 99496, + "åı²": 99497, + "ä¾Ĩ": 99498, + "å¾ĭ": 99499, + "å¥ĸ": 99500, + "ç»Ī": 99501, + "åªĴ": 99502, + "å®ģ": 99503, + "课": 99504, + "èģĮä¸ļ": 99505, + "åħį": 99506, + "æµĭ": 99507, + "æĢ¥": 99508, + "æķij": 99509, + "çĭ¬": 99510, + "èѦ": 99511, + "é¤IJ": 99512, + "æĦ¿": 99513, + "è´«": 99514, + "çĸij": 99515, + "åļ": 99516, + "她": 99517, + "åıĪ": 99518, + "åĽłä¸º": 99519, + "ä¸įæĺ¯": 99520, + "å¤Ł": 99521, + "æĸ¹éĿ¢": 99522, + "éķĩ": 99523, + "äºĴ": 99524, + "éħĴ": 99525, + "讲": 99526, + "çĸĹ": 99527, + "æĺ¥": 99528, + "æ¹ĸ": 99529, + "å¤ľ": 99530, + "责任": 99531, + "人æ°ij": 99532, + "åħ°": 99533, + "çŁŃ": 99534, + "æķħ": 99535, + "åĩı": 99536, + "æĻ®": 99537, + "亮": 99538, + "ä¾Ŀ": 99539, + "åį°": 99540, + "éĿĻ": 99541, + "åĢĭ": 99542, + "å¾ģ": 99543, + "åIJ¸": 99544, + "缺": 99545, + "æĶ»": 99546, + "åĩĢ": 99547, + "åħ¸": 99548, + "åĽº": 99549, + "访": 99550, + "ç¹": 99551, + "çĢ": 99552, + "æıIJä¾Ľ": 99553, + "ç»ĩ": 99554, + "å¾Īå¤ļ": 99555, + "çłĶ究": 99556, + "è·Ł": 99557, + "主è¦ģ": 99558, + "æĥħåĨµ": 99559, + "çŃĸ": 99560, + "æŃ»": 99561, + "大åѦ": 99562, + "æĶ¿åºľ": 99563, + "å½±åĵį": 99564, + "ä¹°": 99565, + "åħŃ": 99566, + "éĻ©": 99567, + "åħ«": 99568, + "æŁIJ": 99569, + "è´¨éĩı": 99570, + "åįł": 99571, + "å·®": 99572, + "æĽ´å¤ļ": 99573, + "æľĭ": 99574, + "éĿ©": 99575, + "宣": 99576, + "çł´": 99577, + "è½»": 99578, + "座": 99579, + "æĺ¾": 99580, + "稳": 99581, + "è´µ": 99582, + "èĥĮ": 99583, + "èī¯": 99584, + "çĸ«": 99585, + "æ¯Ĵ": 99586, + "ä¹İ": 99587, + "åĢŁ": 99588, + "è¿·": 99589, + "çŃĶ": 99590, + "æ¿Ģ": 99591, + "åij¼": 99592, + "äºĨä¸Ģ": 99593, + "趣": 99594, + "ä¼´": 99595, + "ä¼Ļ": 99596, + "è¼": 99597, + "ð¬Ń": 99598, + "åĽ½å®¶": 99599, + "æ´»åĬ¨": 99600, + "çİ°åľ¨": 99601, + "ç§ijæĬĢ": 99602, + "åį¡": 99603, + "ä¸įåIJĮ": 99604, + "个人": 99605, + "è®°èĢħ": 99606, + "ä¸įæĸŃ": 99607, + "éĹ»": 99608, + "ä¹Ŀ": 99609, + "èijĹ": 99610, + "综": 99611, + "ä¸ĥ": 99612, + "æłij": 99613, + "æľĭåıĭ": 99614, + "åįĸ": 99615, + "伤": 99616, + "æ²Ļ": 99617, + "åĸĦ": 99618, + "å¥Ĺ": 99619, + "è½®": 99620, + "ç©¿": 99621, + "è¡¥": 99622, + "ä¸Ģå®ļ": 99623, + "çªģ": 99624, + "çĿ£": 99625, + "追": 99626, + "å¨ģ": 99627, + "åı¦": 99628, + "åĽ°": 99629, + "æŀ¶": 99630, + "ç»Ŀ": 99631, + "æķ£": 99632, + "æİ¢": 99633, + "æ´Ĺ": 99634, + "临": 99635, + "ä¼¼": 99636, + "è´¸": 99637, + "丰": 99638, + "æĺ¯ä¸Ģ": 99639, + "ç«ŀ": 99640, + "è¿İ": 99641, + "èģļ": 99642, + "è«": 99643, + "æįŁ": 99644, + "æī§": 99645, + "驾": 99646, + "è¿Ŀ": 99647, + "è¥": 99648, + "èł": 99649, + "ä»ĸ们": 99650, + "æŶåĢĻ": 99651, + "å®ĥ": 99652, + "人åijĺ": 99653, + "è¿Ļæł·": 99654, + "å·¥ç¨ĭ": 99655, + "åĪĽæĸ°": 99656, + "åŃ©åŃIJ": 99657, + "å¸Į": 99658, + "éĥ¨åĪĨ": 99659, + "éĵ¶": 99660, + "代表": 99661, + "é¦Ļ": 99662, + "帮": 99663, + "æİ¨è¿Ľ": 99664, + "çĽĺ": 99665, + "积æŀģ": 99666, + "éĥ¨éŨ": 99667, + "åŁ¹": 99668, + "æѦ": 99669, + "ä¸įä¼ļ": 99670, + "çŃij": 99671, + "éĢĻ": 99672, + "çݩ家": 99673, + "æĭ¿": 99674, + "åİĤ": 99675, + "æ¯Ľ": 99676, + "çģµ": 99677, + "æŃĮ": 99678, + "绿": 99679, + "å¦Ī": 99680, + "缼": 99681, + "é¦Ĩ": 99682, + "顺": 99683, + "èĦ¸": 99684, + "å°¼": 99685, + "丽": 99686, + "奥": 99687, + "éģĩ": 99688, + "è¯į": 99689, + "å°ģ": 99690, + "ä¸Ŀ": 99691, + "好çļĦ": 99692, + "æĭħ": 99693, + "èĦ±": 99694, + "æģ¶": 99695, + "åİļ": 99696, + "åĬ³": 99697, + "缣": 99698, + "æĬĺ": 99699, + "åı¥": 99700, + "æĢĢ": 99701, + "æŁĵ": 99702, + "书记": 99703, + "åĨł": 99704, + "é²ľ": 99705, + "æ¦Ĥ": 99706, + "éļIJ": 99707, + "å¹ħ": 99708, + "èµŀ": 99709, + "å¹ķ": 99710, + "æ¥Ń": 99711, + "éģĹ": 99712, + "åĪ¤": 99713, + "èĺ": 99714, + "å¶": 99715, + "æĬķèµĦ": 99716, + "è¡Įä¸ļ": 99717, + "äºij": 99718, + "çݯå¢ĥ": 99719, + "åѦçĶŁ": 99720, + "åIJĪä½ľ": 99721, + "åģ¥åº·": 99722, + "é£ŀ": 99723, + "ä¸ĢæŃ¥": 99724, + "ä¸Ģ缴": 99725, + "åıijçĶŁ": 99726, + "éĺ¿": 99727, + "é¢Ĩ导": 99728, + "åĸľæ¬¢": 99729, + "åºĶ该": 99730, + "çĤº": 99731, + "è®Ń": 99732, + "æĿĢ": 99733, + "港": 99734, + "交éĢļ": 99735, + "éĺ¶": 99736, + "éĴ¢": 99737, + "令": 99738, + "å°½": 99739, + "æ¯į": 99740, + "è¡£": 99741, + "ç²ī": 99742, + "顶": 99743, + "ä¹Łä¸į": 99744, + "æĬĵ": 99745, + "èĭ¦": 99746, + "幸": 99747, + "礼": 99748, + "第ä¸ī": 99749, + "大çļĦ": 99750, + "éģİ": 99751, + "çĥŁ": 99752, + "éģ¿": 99753, + "ä»į": 99754, + "åºĨ": 99755, + "æĢķ": 99756, + "è°¢": 99757, + "çĽĸ": 99758, + "å°Ħ": 99759, + "éľ²": 99760, + "æĸĹ": 99761, + "çĬ¶": 99762, + "åѸ": 99763, + "æ¯ķ": 99764, + "å·¨": 99765, + "çŁ¿": 99766, + "çļĩ": 99767, + "å¸Ń": 99768, + "çĹĩ": 99769, + "æī¬": 99770, + "延": 99771, + "侧": 99772, + "æ·¡": 99773, + "çļĦä¸Ģ": 99774, + "網": 99775, + "æ´ģ": 99776, + "ç¸": 99777, + "è§Ī": 99778, + "çŃ¹": 99779, + "ç§ĺ": 99780, + "è¯Ĭ": 99781, + "çı¾": 99782, + "èªī": 99783, + "毫": 99784, + "ð¨": 99785, + "åį´": 99786, + "æĪIJ为": 99787, + "èĥ½åĬĽ": 99788, + "é»Ħ": 99789, + "æĹħ游": 99790, + "èĪ¬": 99791, + "æ¯Ķè¾ĥ": 99792, + "èµ·æĿ¥": 99793, + "äºĨ解": 99794, + "èĩªçĦ¶": 99795, + "ä¸Ģ次": 99796, + "åŁºæľ¬": 99797, + "æĽ¾": 99798, + "综åIJĪ": 99799, + "èıľ": 99800, + "è§īå¾Ĺ": 99801, + "第äºĮ": 99802, + "è·ij": 99803, + "æ³¢": 99804, + "åĢĴ": 99805, + "ç¡Ģ": 99806, + "åħµ": 99807, + "èįī": 99808, + "çĶ³": 99809, + "çĶ°": 99810, + "æĤ£": 99811, + "è§Ħå®ļ": 99812, + "èĥľ": 99813, + "èµĦ产": 99814, + "梦": 99815, + "æľĿ": 99816, + "è¿ĻéĩĮ": 99817, + "夫": 99818, + "æĮ¥": 99819, + "ä½Ľ": 99820, + "å®Ī": 99821, + "鼶": 99822, + "æĸ¼": 99823, + "ç¯ĩ": 99824, + "å²Ľ": 99825, + "åĵ¥": 99826, + "éŃĶ": 99827, + "ä¸įåĪ°": 99828, + "æīĺ": 99829, + "åºĬ": 99830, + "欧": 99831, + "èį£": 99832, + "æ±ĩ": 99833, + "æī©": 99834, + "åģı": 99835, + "å¢Ļ": 99836, + "讯": 99837, + "å©ļ": 99838, + "æĥł": 99839, + "æ´ĭ": 99840, + "å®ľ": 99841, + "润": 99842, + "æħ¢": 99843, + "éĢı": 99844, + "宽": 99845, + "顾": 99846, + "ç´¯": 99847, + "污": 99848, + "çĪĨ": 99849, + "秣": 99850, + "æĥĬ": 99851, + "涨": 99852, + "饰": 99853, + "éĺµ": 99854, + "饮": 99855, + "æļĸ": 99856, + "åºŁ": 99857, + "æĹĹ": 99858, + "éļĶ": 99859, + "ç¶ĵ": 99860, + "åĭĻ": 99861, + "實": 99862, + "éĢĶ": 99863, + "æī«": 99864, + "çĥĪ": 99865, + "鼻": 99866, + "åĪij": 99867, + "éĹľ": 99868, + "éĹª": 99869, + "å¥ĭ": 99870, + "åĤ¨": 99871, + "缩": 99872, + "ä¾µ": 99873, + "å¬": 99874, + "ð¬¶": 99875, + "åĽ½éĻħ": 99876, + "ç»Ħç»ĩ": 99877, + "ä¸ĵä¸ļ": 99878, + "åıijçİ°": 99879, + "å¸ĮæľĽ": 99880, + "ç»ıèIJ¥": 99881, + "åı«": 99882, + "æĿ¥è¯´": 99883, + "éļľ": 99884, + "ä»»ä½ķ": 99885, + "交æĺĵ": 99886, + "éĩįçĤ¹": 99887, + "çļ®": 99888, + "ç»į": 99889, + "æ´¾": 99890, + "ç§ijåѦ": 99891, + "åºĶçĶ¨": 99892, + "建çŃij": 99893, + "èĤī": 99894, + "æĶ¹éĿ©": 99895, + "åŁºç¡Ģ": 99896, + "æ±ī": 99897, + "åĩºæĿ¥": 99898, + "è¿Ļä¹Ī": 99899, + "åĪļ": 99900, + "åĿIJ": 99901, + "ä¸įä»ħ": 99902, + "ä¼ļè®®": 99903, + "éĿł": 99904, + "åªĴä½ĵ": 99905, + "æ°¸": 99906, + "åĨ²": 99907, + "èĭı": 99908, + "央": 99909, + "çĪ¶": 99910, + "åłĤ": 99911, + "å®ŀéĻħ": 99912, + "è¡Ĺ": 99913, + "ç«¥": 99914, + "éĺħ": 99915, + "äºĭæĥħ": 99916, + "åİŁåĽł": 99917, + "éħ¸": 99918, + "以æĿ¥": 99919, + "娱": 99920, + "宫": 99921, + "åĿĹ": 99922, + "绩": 99923, + "éĩİ": 99924, + "ä¸įå¾Ĺ": 99925, + "ä¼łå¥ĩ": 99926, + "硬": 99927, + "åİħ": 99928, + "æĹ¢": 99929, + "ç»ĥ": 99930, + "èĦij": 99931, + "å¼±": 99932, + "æİĮ": 99933, + "è´´": 99934, + "æĮĤ": 99935, + "åħ³éĶ®": 99936, + "å°ļ": 99937, + "é¥Ń": 99938, + "åºĦ": 99939, + "çĻ¼": 99940, + "åľĭ": 99941, + "æİĪ": 99942, + "个æľĪ": 99943, + "äºĪ": 99944, + "å¸ģ": 99945, + "è·Ŀ": 99946, + "æ²ī": 99947, + "ç«Ł": 99948, + "åĨ¬": 99949, + "æĬ½": 99950, + "éĨĴ": 99951, + "å¼Ł": 99952, + "触": 99953, + "èģĺ": 99954, + "è±Ĩ": 99955, + "æļ´": 99956, + "åijĬè¯ī": 99957, + "豪": 99958, + "èµ¢": 99959, + "è·¨": 99960, + "è³ĩ": 99961, + "çĪ¸": 99962, + "æĬ±": 99963, + "浪": 99964, + "麻": 99965, + "仪": 99966, + "è¡¡": 99967, + "奶": 99968, + "çģ¾": 99969, + "赶": 99970, + "èĤ¥": 99971, + "å§IJ": 99972, + "åĢº": 99973, + "éľĩ": 99974, + "订": 99975, + "æ¬Ĭ": 99976, + "ç·": 99977, + "å»ī": 99978, + "ä¿Ĺ": 99979, + "å¿ĺ": 99980, + "å¦ĩ": 99981, + "ç¼ĵ": 99982, + "åŃķ": 99983, + "漫": 99984, + "è£ģ": 99985, + "çĩĥ": 99986, + "é»ĺ": 99987, + "çī¢": 99988, + "çĪ·": 99989, + "æĬµ": 99990, + "宾": 99991, + "æľīä¸Ģ": 99992, + "迹": 99993, + "è¿«": 99994, + "è²Į": 99995, + "æľīçļĦ": 99996, + "ð¬ĺ": 99997, + "è¿ĺæĺ¯": 99998, + "æīĢ以": 99999, + "ä¹Łæĺ¯": 100000, + "è¿ĻäºĽ": 100001, + "对äºİ": 100002, + "åIJ§": 100003, + "缮åīį": 100004, + "èĩªå·±çļĦ": 100005, + "èĥ½å¤Ł": 100006, + "å¦Ĥä½ķ": 100007, + "æľºæŀĦ": 100008, + "åıªæĺ¯": 100009, + "ç½ijç«Ļ": 100010, + "åħ¨éĿ¢": 100011, + "为äºĨ": 100012, + "å¼Ģåıij": 100013, + "æĸ°éĹ»": 100014, + "éĩijèŀį": 100015, + "继": 100016, + "客æĪ·": 100017, + "ä¸Ģèµ·": 100018, + "èĮ¶": 100019, + "åħ³æ³¨": 100020, + "æ°´å¹³": 100021, + "åİĨåı²": 100022, + "å¢ŀéķ¿": 100023, + "é±": 100024, + "åŁºéĩij": 100025, + "åºŃ": 100026, + "åı¶": 100027, + "ä¿ĥ": 100028, + "鼨": 100029, + "æ¶Īè´¹": 100030, + "èĪ¹": 100031, + "çŁ¥è¯Ĩ": 100032, + "æĪĺçķ¥": 100033, + "ç»ıéªĮ": 100034, + "å³°": 100035, + "æĽ²": 100036, + "èĦļ": 100037, + "åĨ°": 100038, + "å¤ı": 100039, + "å½Ĵ": 100040, + "ç¬Ķ": 100041, + "èĻij": 100042, + "çĶ²": 100043, + "åľĪ": 100044, + "è¯Ĺ": 100045, + "é½IJ": 100046, + "容æĺĵ": 100047, + "çłĶåıij": 100048, + "骨": 100049, + "纸": 100050, + "è·µ": 100051, + "æŧ": 100052, + "çķ¶": 100053, + "åĪ¸": 100054, + "è´·": 100055, + "åı¬": 100056, + "ç§ĭ": 100057, + "液": 100058, + "è¡ĮæĶ¿": 100059, + "çĮ®": 100060, + "èĤ¤": 100061, + "éĢIJ": 100062, + "è¶ĬæĿ¥": 100063, + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭ": 100064, + "æĦıè§ģ": 100065, + "èĪŀ": 100066, + "åīĤ": 100067, + "æ¶ī": 100068, + "ç¨ĭ度": 100069, + "åħ¬åħ±": 100070, + "械": 100071, + "æľ«": 100072, + "纯": 100073, + "åĶ±": 100074, + "æ´²": 100075, + "æĬ¢": 100076, + "æ¤į": 100077, + "å¿Ļ": 100078, + "ä¼°": 100079, + "å¼¹": 100080, + "æ³ī": 100081, + "æľĢ大": 100082, + "è¶ĭ": 100083, + "å·§": 100084, + "ç¦ģ": 100085, + "æī¶": 100086, + "åį±": 100087, + "çıł": 100088, + "çĨŁ": 100089, + "æĭľ": 100090, + "主ä¹ī": 100091, + "æĿĤ": 100092, + "éĻĦ": 100093, + "éģį": 100094, + "æIJŃ": 100095, + "æĮ¯": 100096, + "å¤ļå¹´": 100097, + "æķ¬": 100098, + "æijĦ": 100099, + "纷": 100100, + "å¼ĥ": 100101, + "湿": 100102, + "å¨ĺ": 100103, + "æ¡£": 100104, + "驶": 100105, + "æľĹ": 100106, + "æ®ĸ": 100107, + "æ¦ľ": 100108, + "åĵ¡": 100109, + "ä¸Ģä½ĵ": 100110, + "æŁ¥çľĭ": 100111, + "ç¹ģ": 100112, + "æµĵ": 100113, + "åħ¬å®ī": 100114, + "æ½ľ": 100115, + "è´¯": 100116, + "éªĹ": 100117, + "æIJľ": 100118, + "å·¡": 100119, + "è¬": 100120, + "éĬ": 100121, + "å§Ķä¼ļ": 100122, + "æĤł": 100123, + "åī©": 100124, + "æıŃ": 100125, + "åŃ£åº¦": 100126, + "ð«ĺ": 100127, + "ð¬¬": 100128, + "ä´": 100129, + "ðª": 100130, + "ä½Ĩæĺ¯": 100131, + "éĥ½æĺ¯": 100132, + "å¹³åı°": 100133, + "åŃ¦ä¹ł": 100134, + "åĵģçīĮ": 100135, + "ä¸Ķ": 100136, + "è¿Ļç§į": 100137, + "æĶ¿çŃĸ": 100138, + "æĭ¬": 100139, + "认为": 100140, + "ä¸ĢèĪ¬": 100141, + "æłĩåĩĨ": 100142, + "æĶ¯æĮģ": 100143, + "模å¼ı": 100144, + "åħ³ç³»": 100145, + "çļĦæĺ¯": 100146, + "è¿Ļä¸Ģ": 100147, + "ä¸įè¦ģ": 100148, + "çĶļ": 100149, + "ç²¾ç¥ŀ": 100150, + "æĭ¥": 100151, + "åĪ©çĶ¨": 100152, + "ä¿ĿæĬ¤": 100153, + "ä½ľçĶ¨": 100154, + "èĭ¥": 100155, + "åĽ½åĨħ": 100156, + "ä»ĭç»į": 100157, + "ä¸Ģä¸ĭ": 100158, + "å·¥ä¸ļ": 100159, + "缮æłĩ": 100160, + "æľĢåIJİ": 100161, + "ä»·åĢ¼": 100162, + "å°į": 100163, + "éĵģ": 100164, + "è°ģ": 100165, + "ç»ĵæŀĦ": 100166, + "éĽª": 100167, + "æĻºèĥ½": 100168, + "ä¼łç»Ł": 100169, + "ä½ĵèĤ²": 100170, + "çĶŁæĢģ": 100171, + "æĭį": 100172, + "æݪ": 100173, + "åĨľä¸ļ": 100174, + "çī¹èī²": 100175, + "è§Ħ模": 100176, + "æĹ¶ä»£": 100177, + "è¿ĩç¨ĭ": 100178, + "éĴĪ": 100179, + "æĿ¾": 100180, + "åĶIJ": 100181, + "åĮ»çĸĹ": 100182, + "çģ¯": 100183, + "åĪ¶éĢł": 100184, + "æł¸å¿ĥ": 100185, + "ä¸įåı¯": 100186, + "ç³»åĪĹ": 100187, + "åIJī": 100188, + "åľ£": 100189, + "åĢij": 100190, + "ä½³": 100191, + "æĿ¥çľĭ": 100192, + "æ¯ĶèµĽ": 100193, + "ä¸ĭæĿ¥": 100194, + "åĩºäºĨ": 100195, + "å¹²éĥ¨": 100196, + "微信": 100197, + "å½ĵåľ°": 100198, + "åį·": 100199, + "åį«çĶŁ": 100200, + "ä¼Ł": 100201, + "çĸ«æĥħ": 100202, + "è°·": 100203, + "åĩłä¸ª": 100204, + "éĺ´": 100205, + "çĶŁçī©": 100206, + "å°¤": 100207, + "ä¼Ĭ": 100208, + "èĤ¯": 100209, + "éĿ¢ç§¯": 100210, + "åĪĽéĢł": 100211, + "æı¡": 100212, + "åľĨ": 100213, + "æĻĵ": 100214, + "æĪIJäºĨ": 100215, + "åĩ¡": 100216, + "çĸ¾": 100217, + "ç«ŀäºī": 100218, + "讨": 100219, + "主é¢ĺ": 100220, + "é²ģ": 100221, + "迪": 100222, + "ä¿Ħ": 100223, + "æĢª": 100224, + "並": 100225, + "èĻļ": 100226, + "æ½®": 100227, + "çĥ§": 100228, + "èĢ³": 100229, + "æ±ł": 100230, + "éĢĤåIJĪ": 100231, + "æł¹æľ¬": 100232, + "åĬłçĽŁ": 100233, + "çĶµè§Ĩ": 100234, + "æ··": 100235, + "ç¼ĺ": 100236, + "çªĹ": 100237, + "çĬ¯": 100238, + "æĥ¯": 100239, + "æĦıä¹ī": 100240, + "åĬŀæ³ķ": 100241, + "ä¼ij": 100242, + "æ»ij": 100243, + "åĭĩ": 100244, + "æķ¢": 100245, + "寻": 100246, + "è¦Ĩ": 100247, + "éĢĥ": 100248, + "ç»ıçIJĨ": 100249, + "åĿı": 100250, + "æ³½": 100251, + "ä¹ĺ": 100252, + "åĪº": 100253, + "å±ı": 100254, + "é¡¿": 100255, + "亡": 100256, + "éĤĢ": 100257, + "åħ¼": 100258, + "åĭ¤": 100259, + "æ®ĭ": 100260, + "æĺł": 100261, + "æ¯ķä¸ļ": 100262, + "æĪª": 100263, + "è·Į": 100264, + "å£ģ": 100265, + "åı¦ä¸Ģ": 100266, + "羣å®ŀ": 100267, + "磨": 100268, + "è¯ļ": 100269, + "å¿ħè¦ģ": 100270, + "æģĭ": 100271, + "æĩĤ": 100272, + "å¾Ĵ": 100273, + "è°ĵ": 100274, + "æķı": 100275, + "æĻ¨": 100276, + "èĥ¸": 100277, + "æĭ¼": 100278, + "å¦Ļ": 100279, + "诸": 100280, + "èģĬ": 100281, + "æĤī": 100282, + "麼": 100283, + "åĩŃ": 100284, + "èĪĴ": 100285, + "æ¶Ĥ": 100286, + "è¿ģ": 100287, + "沿": 100288, + "å¡ij": 100289, + "æĽ¿": 100290, + "æ¾³": 100291, + "å¿į": 100292, + "èĢĹ": 100293, + "龸": 100294, + "åĩłå¹´": 100295, + "åĪĬ": 100296, + "èĦī": 100297, + "èħIJ": 100298, + "æ¡Į": 100299, + "çºł": 100300, + "æ»ļ": 100301, + "æĤ²": 100302, + "åĨĴ": 100303, + "妹": 100304, + "çķħ": 100305, + "纵": 100306, + "æijĩ": 100307, + "夺": 100308, + "è·¯ä¸Ĭ": 100309, + "忽": 100310, + "èĸª": 100311, + "æģIJ": 100312, + "æĦıæĢĿ": 100313, + "å«Į": 100314, + "æı´": 100315, + "æ°§": 100316, + "èĢĢ": 100317, + "éĺ»": 100318, + "轨": 100319, + "å¹»": 100320, + "æįķ": 100321, + "åĿ¦": 100322, + "åĵĪåĵĪ": 100323, + "çĭIJ": 100324, + "滨": 100325, + "è²»": 100326, + "è¿Ł": 100327, + "人éĥ½": 100328, + "ç»ĺ": 100329, + "åı¹": 100330, + "çµIJ": 100331, + "æī°": 100332, + "æ»ĭ": 100333, + "å¥ij": 100334, + "åĭŁ": 100335, + "確": 100336, + "ð¦": 100337, + "éĽĨåĽ¢": 100338, + "æĿİ": 100339, + "å¼Ģå±ķ": 100340, + "æıIJåįĩ": 100341, + "åħ¨åĽ½": 100342, + "汽车": 100343, + "åŃ¦æł¡": 100344, + "æł¹æį®": 100345, + "è¿Ļæĺ¯": 100346, + "åĩºçİ°": 100347, + "éĻĪ": 100348, + "ç½Ĺ": 100349, + "èİ·å¾Ĺ": 100350, + "åĪĺ": 100351, + "éĶĢåĶ®": 100352, + "æľªæĿ¥": 100353, + "éľĢæ±Ĥ": 100354, + "å®ŀæĸ½": 100355, + "åĿļæĮģ": 100356, + "åħ¨çIJĥ": 100357, + "éĵ¶è¡Į": 100358, + "æݧåĪ¶": 100359, + "é¡»": 100360, + "åľ°åĮº": 100361, + "æīĵéĢł": 100362, + "çļĦè¯Ŀ": 100363, + "帮åĬ©": 100364, + "ä½ĵç³»": 100365, + "è¾¾åĪ°": 100366, + "è§ĦåĪĴ": 100367, + "åŁ¹è®Ń": 100368, + "两个": 100369, + "æĬ¥åijĬ": 100370, + "åľ°æĸ¹": 100371, + "å®Įåħ¨": 100372, + "æİī": 100373, + "ç»ĵåIJĪ": 100374, + "å®£ä¼ł": 100375, + "æ³ķå¾ĭ": 100376, + "èīºæľ¯": 100377, + "çĶµå½±": 100378, + "說": 100379, + "ä¸ĢçĤ¹": 100380, + "è¶ħè¿ĩ": 100381, + "çĶµåŃIJ": 100382, + "æĢĿæĥ³": 100383, + "æķĻåѦ": 100384, + "éĺ¶æ®µ": 100385, + "åķĨä¸ļ": 100386, + "çī©æµģ": 100387, + "åĪĽä¸ļ": 100388, + "æĸ¹æ¡Ī": 100389, + "çݰ代": 100390, + "æ¡¥": 100391, + "èIJ½å®ŀ": 100392, + "带æĿ¥": 100393, + "产çĶŁ": 100394, + "ç§Ģ": 100395, + "æ³°": 100396, + "ä¹±": 100397, + "åħ·ä½ĵ": 100398, + "åĸĿ": 100399, + "èĵĿ": 100400, + "å®Ĺ": 100401, + "åįĩ级": 100402, + "æ·±åħ¥": 100403, + "ä¿ĿéĻ©": 100404, + "ç®Ģåįķ": 100405, + "çĹĽ": 100406, + "稳å®ļ": 100407, + "è¾Ĩ": 100408, + "å±ŀäºİ": 100409, + "å·Ŀ": 100410, + "ä¸įå°ij": 100411, + "åĴ¨": 100412, + "ä¸ľè¥¿": 100413, + "å½¢å¼ı": 100414, + "娱ä¹IJ": 100415, + "æŃ£å¸¸": 100416, + "鸡": 100417, + "åħħåĪĨ": 100418, + "å®ŀè·µ": 100419, + "éĩĮéĿ¢": 100420, + "è·³": 100421, + "èĻİ": 100422, + "æĪIJéķ¿": 100423, + "æļĹ": 100424, + "çĿ¡": 100425, + "罪": 100426, + "çIJĨ念": 100427, + "æĮij": 100428, + "èµĦæľ¬": 100429, + "å¤ļå°ij": 100430, + "ä¸ĭéĿ¢": 100431, + "å¸Ŀ": 100432, + "åħ¬å¼Ģ": 100433, + "æ¸IJ": 100434, + "éķ·": 100435, + "å±ĭ": 100436, + "欢è¿İ": 100437, + "å¿ĥçIJĨ": 100438, + "çĤİ": 100439, + "æ¹¾": 100440, + "è®ĵ": 100441, + "éĤĦ": 100442, + "ç³ĸ": 100443, + "ä¹Į": 100444, + "åĬ±": 100445, + "çīĻ": 100446, + "èħ¿": 100447, + "å²Ĺ": 100448, + "ä¼į": 100449, + "æĪIJåijĺ": 100450, + "åŃĶ": 100451, + "å°ıç¼ĸ": 100452, + "èij£": 100453, + "泡": 100454, + "åħĪè¿Ľ": 100455, + "åħ§": 100456, + "åĺ´": 100457, + "è´Ŀ": 100458, + "è»": 100459, + "æIJŀ": 100460, + "æ³Ľ": 100461, + "鸣": 100462, + "ç½²": 100463, + "èĽĭ": 100464, + "主任": 100465, + "缮çļĦ": 100466, + "ä¹ı": 100467, + "æ´¥": 100468, + "æĪ´": 100469, + "ä¸¥æł¼": 100470, + "çħ¤": 100471, + "çĮ«": 100472, + "åĶ¯": 100473, + "å°Ĭ": 100474, + "çĶľ": 100475, + "åŀĥ": 100476, + "åľ¾": 100477, + "æĭŁ": 100478, + "çĦ¦": 100479, + "é«Ķ": 100480, + "å®ı": 100481, + "æ©Ł": 100482, + "é©»": 100483, + "æĹģ": 100484, + "å½»": 100485, + "éĥ½ä¸į": 100486, + "æij©": 100487, + "ä»ĵ": 100488, + "ä¹³": 100489, + "岸": 100490, + "è°ĭ": 100491, + "大å¤ļ": 100492, + "çģŃ": 100493, + "èħ¾": 100494, + "æŁľ": 100495, + "èĪį": 100496, + "åħļçļĦ": 100497, + "å°ĺ": 100498, + "åįģå¹´": 100499, + "æĭĴ": 100500, + "裡": 100501, + "æŁĶ": 100502, + "å¹¼": 100503, + "éĶģ": 100504, + "ä¸ĵ项": 100505, + "æīİ": 100506, + "驾驶": 100507, + "ç¢İ": 100508, + "è¢ĭ": 100509, + "éĶĭ": 100510, + "壮": 100511, + "å°ĸ": 100512, + "çĶµæ±ł": 100513, + "è¿Ķ": 100514, + "æ¼ı": 100515, + "循": 100516, + "èıĮ": 100517, + "èĥĥ": 100518, + "è¾ħ": 100519, + "éĢĴ": 100520, + "èĥİ": 100521, + "éĻª": 100522, + "寿": 100523, + "å¥Ķ": 100524, + "çĮĽ": 100525, + "纹": 100526, + "çŁ¥åIJį": 100527, + "å¿Ĩ": 100528, + "æ¡ĥ": 100529, + "æ£ĭ": 100530, + "éĢĨ": 100531, + "çĤ¼": 100532, + "ç±į": 100533, + "çī§": 100534, + "æł·çļĦ": 100535, + "è¾Ľ": 100536, + "åłĨ": 100537, + "å®ŀåľ¨": 100538, + "ä¼ı": 100539, + "宿": 100540, + "èµı": 100541, + "è£Ĥ": 100542, + "åįĬå¹´": 100543, + "åĢ¾": 100544, + "满æĦı": 100545, + "梯": 100546, + "æĦıåij³": 100547, + "åѤ": 100548, + "ç¥Ŀ": 100549, + "æĻ¶": 100550, + "èµĶ": 100551, + "åģ¿": 100552, + "èĦĤ": 100553, + "ç½ļ": 100554, + "ç¢į": 100555, + "æ²ĥ": 100556, + "æĵį": 100557, + "å´ĩ": 100558, + "æļĤ": 100559, + "è·ĥ": 100560, + "æIJ¬": 100561, + "å©Ĩ": 100562, + "éī": 100563, + "éī´": 100564, + "åħ´è¶£": 100565, + "èIJ¥ä¸ļ": 100566, + "è®Ĭ": 100567, + "èĦı": 100568, + "è¾Ī": 100569, + "å·ŀå¸Ĥ": 100570, + "è´«åĽ°": 100571, + "ç©·": 100572, + "ä¸Ńå°ı": 100573, + "æ¼Ĥ": 100574, + "çĻĮ": 100575, + "èľľ": 100576, + "ä¼Ļä¼´": 100577, + "çīµ": 100578, + "æĤŁ": 100579, + "éĻ·": 100580, + "èµĽåŃ£": 100581, + "樣": 100582, + "åģ¶": 100583, + "æĺĨ": 100584, + "è¢Ń": 100585, + "æįIJ": 100586, + "èī°": 100587, + "æĤ¬": 100588, + "çĶ¢": 100589, + "èij¡": 100590, + "çĽĹ": 100591, + "å©´": 100592, + "å°İ": 100593, + "纽": 100594, + "åĢ¡": 100595, + "æī®": 100596, + "è¨Ń": 100597, + "æĬij": 100598, + "ç¡ķ": 100599, + "è¾ĸ": 100600, + "éĥģ": 100601, + "辩": 100602, + "éĤ»": 100603, + "çİ°åĩº": 100604, + "è¦ı": 100605, + "å½¹": 100606, + "éĺĶ": 100607, + "åīµ": 100608, + "诱": 100609, + "æĥij": 100610, + "æ·Ģ": 100611, + "é¢Ī": 100612, + "侦": 100613, + "æģ°": 100614, + "æ£Ģå¯Ł": 100615, + "éĨ«": 100616, + "çĦ¶æĺ¯": 100617, + "åĭĥ": 100618, + "èĮ«": 100619, + "äĵ": 100620, + "ð¬¸": 100621, + "ä½ľä¸º": 100622, + "çļĦ人": 100623, + "éĤ£ä¹Ī": 100624, + "ç¾İåĽ½": 100625, + "è¿ĺæľī": 100626, + "æıIJé«ĺ": 100627, + "èĻ½": 100628, + "åħ·æľī": 100629, + "åĮħæĭ¬": 100630, + "æĪĸèĢħ": 100631, + "ä¸įè¿ĩ": 100632, + "ä¸Ĭæµ·": 100633, + "åĮ»éĻ¢": 100634, + "èµĦéĩij": 100635, + "çĶļèĩ³": 100636, + "åĪ¶åº¦": 100637, + "解åĨ³": 100638, + "èģĶç½ij": 100639, + "继ç»Ń": 100640, + "建ç«ĭ": 100641, + "è¿Ľä¸ĢæŃ¥": 100642, + "æĿIJæĸĻ": 100643, + "ä»Ĭ天": 100644, + "å¿ħé¡»": 100645, + "åIJĦç§į": 100646, + "çİ°åľº": 100647, + "ä»ĸçļĦ": 100648, + "å¢ŀåĬł": 100649, + "é¢ĨåŁŁ": 100650, + "åıĤä¸İ": 100651, + "æĮģç»Ń": 100652, + "ä¹ĭä¸Ģ": 100653, + "çī¹åĪ«": 100654, + "é±¼": 100655, + "åħ±åIJĮ": 100656, + "åĬª": 100657, + "çİī": 100658, + "人们": 100659, + "åħĪçĶŁ": 100660, + "ä¼ĺåĬ¿": 100661, + "ä¿ĿæĮģ": 100662, + "ä½ľåĵģ": 100663, + "çīĽ": 100664, + "æĪIJæľ¬": 100665, + "æĶ¶åħ¥": 100666, + "åıĬæŶ": 100667, + "è´Łè´£": 100668, + "æİ¥åıĹ": 100669, + "èįIJ": 100670, + "åıªè¦ģ": 100671, + "羣çļĦ": 100672, + "导èĩ´": 100673, + "æľºåĪ¶": 100674, + "è¡ĮåĬ¨": 100675, + "æĸ°çļĦ": 100676, + "å®ĮåĸĦ": 100677, + "为ä»Ģä¹Ī": 100678, + "ä¸Ń央": 100679, + "æĪIJç«ĭ": 100680, + "æĦŁè§ī": 100681, + "åıĺåĮĸ": 100682, + "åıĹåĪ°": 100683, + "并ä¸į": 100684, + "åŃĻ": 100685, + "æĸ½å·¥": 100686, + "æĺİæĺ¾": 100687, + "è¿ĩåİ»": 100688, + "åıijæĮ¥": 100689, + "羣æŃ£": 100690, + "åŁºåľ°": 100691, + "æĺİç¡®": 100692, + "èĥ¡": 100693, + "许å¤ļ": 100694, + "ä¸Ģå¹´": 100695, + "æĸ¹åIJij": 100696, + "æģ©": 100697, + "çĽ¸ä¿¡": 100698, + "åľ³": 100699, + "详ç»Ĩ": 100700, + "äºĭä¸ļ": 100701, + "çĶŁåij½": 100702, + "åĴ¨è¯¢": 100703, + "æĸĩæĺİ": 100704, + "çijŀ": 100705, + "绿èī²": 100706, + "èİ«": 100707, + "æĦıè¯Ĩ": 100708, + "æĬķåħ¥": 100709, + "åĬłå¿«": 100710, + "æ¢ħ": 100711, + "ç¿»": 100712, + "å¼ĢæĶ¾": 100713, + "æĻ®éĢļ": 100714, + "åįıä¼ļ": 100715, + "æĪIJ绩": 100716, + "ä»Ļ": 100717, + "å¯Ĵ": 100718, + "è¯ģåĪ¸": 100719, + "认è¯Ĩ": 100720, + "丹": 100721, + "大éĩı": 100722, + "è¿ħ": 100723, + "åģļåĪ°": 100724, + "设æĸ½": 100725, + "è´¸æĺĵ": 100726, + "èĥ½æºIJ": 100727, + "æĹ¶æľŁ": 100728, + "ä¸Ģ天": 100729, + "æ²»çIJĨ": 100730, + "åĺī": 100731, + "å®ĩ": 100732, + "丰å¯Į": 100733, + "举è¡Į": 100734, + "æĪIJæŀľ": 100735, + "èĤ¯å®ļ": 100736, + "çĭĹ": 100737, + "åĬ¨åĬĽ": 100738, + "森": 100739, + "åĩłä¹İ": 100740, + "åĽłç´ł": 100741, + "æ°ijæĹı": 100742, + "æ´ŀ": 100743, + "ç½ijåıĭ": 100744, + "åIJĪçIJĨ": 100745, + "广大": 100746, + "æ®Ĭ": 100747, + "æ´Ľ": 100748, + "æĿ¯": 100749, + "èĴĻ": 100750, + "çĶ¨äºİ": 100751, + "èŀįèµĦ": 100752, + "ç¥ĸ": 100753, + "æľºæ¢°": 100754, + "举åĬŀ": 100755, + "èĩªåĬ¨": 100756, + "åĬŀåħ¬": 100757, + "é»ŀ": 100758, + "éĽĦ": 100759, + "åĢ¼å¾Ĺ": 100760, + "çĮª": 100761, + "以为": 100762, + "æĺĮ": 100763, + "è·Ŀ离": 100764, + "åIJ¸å¼ķ": 100765, + "ç»ķ": 100766, + "éļĨ": 100767, + "计ç®Ĺ": 100768, + "éĺŁä¼į": 100769, + "大ä¼ļ": 100770, + "å¼ķèµ·": 100771, + "çī¹çĤ¹": 100772, + "èĥ¶": 100773, + "å¹´è½»": 100774, + "æľ¬èº«": 100775, + "æľºåħ³": 100776, + "å®ĺæĸ¹": 100777, + "éĥij": 100778, + "æµĻ": 100779, + "è§Ĵèī²": 100780, + "èij£äºĭ": 100781, + "为主": 100782, + "æĹłè®º": 100783, + "ä¹łæĥ¯": 100784, + "æ¥ļ": 100785, + "æĭĵ": 100786, + "ç»Łè®¡": 100787, + "åħĦ": 100788, + "å¹¿æ³Ľ": 100789, + "åįĢ": 100790, + "污æŁĵ": 100791, + "è«ĭ": 100792, + "èĬĤ缮": 100793, + "伦": 100794, + "è¦ĨçĽĸ": 100795, + "èĢIJ": 100796, + "æī¶è´«": 100797, + "ç»ıåİĨ": 100798, + "éĩįè¦ģçļĦ": 100799, + "èĤ¡ä¸ľ": 100800, + "æĭĽèģĺ": 100801, + "åĽĽä¸ª": 100802, + "æĩī": 100803, + "èĥŀ": 100804, + "æijĨ": 100805, + "é«ĺéĢŁ": 100806, + "麦": 100807, + "åİŁåĪĻ": 100808, + "èݱ": 100809, + "æĽ´å¥½": 100810, + "éķľ": 100811, + "åĩĮ": 100812, + "åŀĥåľ¾": 100813, + "éĢ²": 100814, + "çģ°": 100815, + "éĵº": 100816, + "äºĭæķħ": 100817, + "çĶĺ": 100818, + "空æ°Ķ": 100819, + "é¾Ħ": 100820, + "èı²": 100821, + "çĵ¶": 100822, + "æĺ¨": 100823, + "æĹ¥æĬ¥": 100824, + "æµ®": 100825, + "åľ°åĽ¾": 100826, + "åijĪ": 100827, + "大åĬĽ": 100828, + "绪": 100829, + "å¸ħ": 100830, + "æľįåĭĻ": 100831, + "ä¸įéĶĻ": 100832, + "乡æĿij": 100833, + "å±¥": 100834, + "å¹³æĸ¹": 100835, + "éĹ²": 100836, + "æī£": 100837, + "ç´łè´¨": 100838, + "èµ´": 100839, + "éģŃ": 100840, + "èIJ¨": 100841, + "èĩªä¸»": 100842, + "éĩijå±ŀ": 100843, + "èī¯å¥½": 100844, + "两年": 100845, + "æ³¥": 100846, + "é¢ľ": 100847, + "精彩": 100848, + "ä¸Ńåįİ": 100849, + "æĻĭ": 100850, + "ä¹łè¿ij": 100851, + "ä¹łè¿ijå¹³": 100852, + "æĪĺ士": 100853, + "åģļçļĦ": 100854, + "éªij": 100855, + "æ»´": 100856, + "çĵľ": 100857, + "çīĪæĿĥ": 100858, + "èĤł": 100859, + "æľĥåĵ¡": 100860, + "çıį": 100861, + "種": 100862, + "仿": 100863, + "çī©ä¸ļ": 100864, + "åĢĭ人": 100865, + "妻": 100866, + "伸": 100867, + "æ±Ĺ": 100868, + "æĹº": 100869, + "çIJĨæĥ³": 100870, + "æij¸": 100871, + "è¿Ŀæ³ķ": 100872, + "å®Įæķ´": 100873, + "åݦ": 100874, + "è¸ı": 100875, + "æĸij": 100876, + "æ¡Ĥ": 100877, + "ä½ĵåĪ¶": 100878, + "師": 100879, + "æĿĨ": 100880, + "殿": 100881, + "æ¯ģ": 100882, + "é¦Ī": 100883, + "è§Ĵ度": 100884, + "欣": 100885, + "çĥ¦": 100886, + "èĤº": 100887, + "éĩĩ访": 100888, + "æijĺ": 100889, + "æĮ¡": 100890, + "æ·ĺ": 100891, + "åħ»èĢģ": 100892, + "çĤ¸": 100893, + "è¿Ī": 100894, + "åİī": 100895, + "åĿĬ": 100896, + "è¾£": 100897, + "åĩĿ": 100898, + "泪": 100899, + "çĸı": 100900, + "æİĺ": 100901, + "åĥıæĺ¯": 100902, + "éĽķ": 100903, + "ç¼Ŀ": 100904, + "èį·": 100905, + "æį·": 100906, + "åł¡": 100907, + "åı¥è¯Ŀ": 100908, + "çĸ¼": 100909, + "æłı": 100910, + "éģµ": 100911, + "碳": 100912, + "å·¥åķĨ": 100913, + "æIJº": 100914, + "åĪ¥": 100915, + "ä¹Ļ": 100916, + "æĹĭ": 100917, + "æĥľ": 100918, + "ä¸Ģ大": 100919, + "å±Ĥ次": 100920, + "èµĸ": 100921, + "æĬ¬": 100922, + "æ¨Ĥ": 100923, + "è¯ŀ": 100924, + "åħĴ": 100925, + "篮": 100926, + "èĤĥ": 100927, + "姿": 100928, + "æĬļ": 100929, + "çĵ·": 100930, + "çĶµåĬ¨": 100931, + "æĸ°åĨł": 100932, + "涵": 100933, + "ç¢ij": 100934, + "æ·®": 100935, + "æŨ": 100936, + "踪": 100937, + "æ¸Ķ": 100938, + "æĦĪ": 100939, + "åıĶ": 100940, + "åįĹçľģ": 100941, + "義": 100942, + "å§Ķ书记": 100943, + "貸": 100944, + "æ¶Į": 100945, + "è«ĸ": 100946, + "èIJĦ": 100947, + "æıı": 100948, + "忧": 100949, + "辦": 100950, + "å¦Ĩ": 100951, + "æīŃ": 100952, + "åijµ": 100953, + "éģ¥": 100954, + "許": 100955, + "ä»ĩ": 100956, + "åįģä¸ī": 100957, + "åī²": 100958, + "èªį": 100959, + "èĪ°": 100960, + "é¢ĩ": 100961, + "饱": 100962, + "çĭł": 100963, + "é«ĺçļĦ": 100964, + "çµ±": 100965, + "æħİ": 100966, + "é¢ģ": 100967, + "åIJĪéĢĤ": 100968, + "æµ´": 100969, + "èµĭ": 100970, + "æĬ¼": 100971, + "妥": 100972, + "éĻ¢éķ¿": 100973, + "èĢķ": 100974, + "辨": 100975, + "æħ°": 100976, + "åįģåĽĽ": 100977, + "æľµ": 100978, + "èĵĦ": 100979, + "æŀ¢": 100980, + "å»·": 100981, + "æĤĦ": 100982, + "涯": 100983, + "磩": 100984, + "åŃIJéĩĮ": 100985, + "çĬ¹": 100986, + "å±Ģéķ¿": 100987, + "éIJ": 100988, + "å¥ł": 100989, + "ä¼ļéķ¿": 100990, + "æĵļ": 100991, + "ä¸įåıĬ": 100992, + "åįģä¹Ŀ": 100993, + "欺": 100994, + "躺": 100995, + "éĺIJ": 100996, + "çºĮ": 100997, + "註": 100998, + "åĨĬ": 100999, + "èŃĺ": 101000, + "é«ĺçŃī": 101001, + "èħº": 101002, + "å¤ķ": 101003, + "ç»ij": 101004, + "åĶ¤": 101005, + "èķ´": 101006, + "çķľ": 101007, + "æħĭ": 101008, + "åıĻ": 101009, + "åıĥ": 101010, + "峡": 101011, + "人大": 101012, + "éħ¿": 101013, + "éģ©": 101014, + "奢": 101015, + "åı£æ°Ķ": 101016, + "éĮĦ": 101017, + "éı": 101018, + "åĭĺ": 101019, + "è´¿": 101020, + "éļª": 101021, + "éĭ": 101022, + "éļ¶": 101023, + "ð¥": 101024, + "ð¬£": 101025, + "ð£": 101026, + "ð«į": 101027, + "ð¬³": 101028, + "ð«ĵ": 101029, + "ð«Ħ": 101030, + "ð«Ł": 101031, + "ð¨±": 101032, + "äĹ": 101033, + "以åıĬ": 101034, + "æľīéĻIJ": 101035, + "åij¢": 101036, + "åIJĹ": 101037, + "çľĭåĪ°": 101038, + "计åĪĴ": 101039, + "è¿Ľåħ¥": 101040, + "缴æİ¥": 101041, + "åĪĨæŀIJ": 101042, + "åıªæľī": 101043, + "设å¤ĩ": 101044, + "åħ¶å®ŀ": 101045, + "åĬłå¼º": 101046, + "ä¸ŃçļĦ": 101047, + "ä¿Ŀéļľ": 101048, + "èĢģå¸Ī": 101049, + "人æīį": 101050, + "å¾ĹåĪ°": 101051, + "é£İéĻ©": 101052, + "ä¸Ģç§į": 101053, + "空éĹ´": 101054, + "æĪijåĽ½": 101055, + "ä¹ĭåīį": 101056, + "ä¸ĵ家": 101057, + "æĿ¨": 101058, + "æĹ¥æľ¬": 101059, + "群ä¼Ĺ": 101060, + "åıĤåĬł": 101061, + "æķĪæŀľ": 101062, + "æľīåħ³": 101063, + "家åºŃ": 101064, + "åĮºåŁŁ": 101065, + "åĬªåĬĽ": 101066, + "éļıçĿĢ": 101067, + "æĹłæ³ķ": 101068, + "交æµģ": 101069, + "è¡Į为": 101070, + "æ£ĢæŁ¥": 101071, + "æľŁéĹ´": 101072, + "å¦ĤæѤ": 101073, + "èĤ¡ä»½": 101074, + "å½ĵæŶ": 101075, + "è£ħå¤ĩ": 101076, + "åĩĨå¤ĩ": 101077, + "éħĴåºĹ": 101078, + "è¿IJåĬ¨": 101079, + "æıIJåĩº": 101080, + "å·¦åı³": 101081, + "æݪæĸ½": 101082, + "é£Łåĵģ": 101083, + "æ¶Īè´¹èĢħ": 101084, + "åѦéĻ¢": 101085, + "æĮĩ导": 101086, + "è¿IJèIJ¥": 101087, + "éĩį大": 101088, + "åĨľæĿij": 101089, + "éĢłæĪIJ": 101090, + "æĶ¿æ²»": 101091, + "éĴĪ对": 101092, + "æŃ£å¼ı": 101093, + "åıĸå¾Ĺ": 101094, + "éĤ£ä¸ª": 101095, + "éĽĨä¸Ń": 101096, + "åıªèĥ½": 101097, + "å¿«éĢŁ": 101098, + "身ä½ĵ": 101099, + "åħļåijĺ": 101100, + "èģĶåIJĪ": 101101, + "åĬĽéĩı": 101102, + "éĥ½æľī": 101103, + "æħ§": 101104, + "å¡Ķ": 101105, + "åĪ«äºº": 101106, + "表çİ°": 101107, + "æķħäºĭ": 101108, + "ä¸ĢåĪĩ": 101109, + "å°ĩ": 101110, + "èµĦæĸĻ": 101111, + "åŁ¹åħ»": 101112, + "éĺħ读": 101113, + "æľī人": 101114, + "èIJ¥éĶĢ": 101115, + "çĽijçĿ£": 101116, + "çݯä¿Ŀ": 101117, + "èĢĥèĻij": 101118, + "æ·±åľ³": 101119, + "严éĩį": 101120, + "èĮĥåĽ´": 101121, + "å§Ķåijĺ": 101122, + "çĽij管": 101123, + "ä¸ī个": 101124, + "è£ħä¿®": 101125, + "åħ¬éĩĮ": 101126, + "åĪĨåĪ«": 101127, + "çIJĨ解": 101128, + "飩": 101129, + "åĬłå·¥": 101130, + "è®¤çľŁ": 101131, + "ä¸į好": 101132, + "åݻ年": 101133, + "éĻįä½İ": 101134, + "æľºä¼ļ": 101135, + "åįıè®®": 101136, + "符åIJĪ": 101137, + "å¢ŀ强": 101138, + "æĬĢèĥ½": 101139, + "é¦ĸåħĪ": 101140, + "秦": 101141, + "ä¸ģ": 101142, + "å°¾": 101143, + "æľīäºĨ": 101144, + "åľ°äº§": 101145, + "æ¸ł": 101146, + "æĸ¹ä¾¿": 101147, + "移åĬ¨": 101148, + "éĢŁåº¦": 101149, + "å°¤åħ¶": 101150, + "éĢļçŁ¥": 101151, + "åĿĽ": 101152, + "éģ¿åħį": 101153, + "æģ¢": 101154, + "è´¡": 101155, + "èģĮå·¥": 101156, + "å®ŀåĬĽ": 101157, + "æĺ¯ä¸Ģç§į": 101158, + "åIJ¯åĬ¨": 101159, + "çĸ¾çĹħ": 101160, + "æĿ¥äºĨ": 101161, + "çĽ¸å¯¹": 101162, + "çİ°å®ŀ": 101163, + "èŀįåIJĪ": 101164, + "åIJĮæł·": 101165, + "åħ¬åijĬ": 101166, + "çī¹æ®Ĭ": 101167, + "ç´«": 101168, + "ä¸ĭåİ»": 101169, + "ä¼łæĴŃ": 101170, + "æľĢ好": 101171, + "ä¼ĺè´¨": 101172, + "æ²Ĵ": 101173, + "æĮº": 101174, + "æŦ": 101175, + "诺": 101176, + "ä¸ĢåIJį": 101177, + "éģĵè·¯": 101178, + "示èĮĥ": 101179, + "è¿ĩæĿ¥": 101180, + "åIJĮåѦ": 101181, + "é¼ĵ": 101182, + "æĿŃ": 101183, + "æľ¬æ¬¡": 101184, + "åIJĮæĦı": 101185, + "ä¸ĸ纪": 101186, + "ç¾Ĭ": 101187, + "欲": 101188, + "å·¥èīº": 101189, + "çĵ¦": 101190, + "人士": 101191, + "æľīæīĢ": 101192, + "ä»İäºĭ": 101193, + "æľīå¾Īå¤ļ": 101194, + "ä¸įäºĨ": 101195, + "å²Ĺä½į": 101196, + "åıĺå¾Ĺ": 101197, + "åĬ³åĬ¨": 101198, + "å¤Ħäºİ": 101199, + "å¹³åĿĩ": 101200, + "形象": 101201, + "å¡ŀ": 101202, + "åħ±äº«": 101203, + "çĿĽ": 101204, + "åĪ©æ¶¦": 101205, + "æŃ£æĺ¯": 101206, + "å¾Ģå¾Ģ": 101207, + "缸æ¯Ķ": 101208, + "横": 101209, + "åĪ·": 101210, + "æµĻæ±Ł": 101211, + "大éĥ¨åĪĨ": 101212, + "å¤ļ个": 101213, + "æĤ¨çļĦ": 101214, + "çĶµåķĨ": 101215, + "å¾®åįļ": 101216, + "å§ĭç»Ī": 101217, + "çĬ¯ç½ª": 101218, + "æĺ¯åľ¨": 101219, + "ç»ĦåIJĪ": 101220, + "åİŁæĿ¥": 101221, + "æ¸ħæ¥ļ": 101222, + "åIJĦåľ°": 101223, + "æĦŁåıĹ": 101224, + "å½ĵä¸Ń": 101225, + "è¶ĭåĬ¿": 101226, + "æĻ¯åĮº": 101227, + "羣æĺ¯": 101228, + "ä¾ĽåºĶ": 101229, + "转åŀĭ": 101230, + "çĭĤ": 101231, + "èĨľ": 101232, + "èĭĹ": 101233, + "å¿ł": 101234, + "å¾Ī大": 101235, + "èĤ¡æĿĥ": 101236, + "ç¾İåħĥ": 101237, + "æİĴåIJį": 101238, + "åĬ¨çī©": 101239, + "éĶħ": 101240, + "墨": 101241, + "主å¸Ń": 101242, + "å¾Ī好": 101243, + "ç»Ŀ对": 101244, + "æĿľ": 101245, + "转载": 101246, + "çĴĥ": 101247, + "æĿijæ°ij": 101248, + "åIJ¨": 101249, + "åĽŃåĮº": 101250, + "é«ĺ度": 101251, + "çī©è´¨": 101252, + "è¾ī": 101253, + "æĹ¥å¸¸": 101254, + "æıĴ": 101255, + "ä¸īå¹´": 101256, + "ä½ĵçİ°": 101257, + "æīįæĺ¯": 101258, + "代çIJĨ": 101259, + "ä¸į管": 101260, + "æģĴ": 101261, + "åľ°ä½į": 101262, + "ç²®": 101263, + "èĸĦ": 101264, + "æĺİçĻ½": 101265, + "ä¸Ģèĩ´": 101266, + "æĽ¼": 101267, + "åĵŃ": 101268, + "åĩ¤": 101269, + "åĬ²": 101270, + "æķĮ": 101271, + "æĪĺæĸĹ": 101272, + "主ä½ĵ": 101273, + "åħ¬å¸ĥ": 101274, + "åıĤèĢĥ": 101275, + "èĪªç©º": 101276, + "寺": 101277, + "åѦä¼ļ": 101278, + "åıįæĺł": 101279, + "ç¾İ丽": 101280, + "太éĺ³": 101281, + "建æĪIJ": 101282, + "æħ¢æħ¢": 101283, + "åIJĦ个": 101284, + "éĤ¦": 101285, + "ç»ĦæĪIJ": 101286, + "ä¸ī大": 101287, + "éĶ¦": 101288, + "大å¤ļæķ°": 101289, + "æ¦Ĥ念": 101290, + "éŃĤ": 101291, + "åħ¬çĽĬ": 101292, + "èįĴ": 101293, + "身份": 101294, + "æ·±åĪ»": 101295, + "åħ©": 101296, + "ç»ıåħ¸": 101297, + "åIJĦ项": 101298, + "èĻķ": 101299, + "è¿ĽæŃ¥": 101300, + "åįģäºĮ": 101301, + "æī§æ³ķ": 101302, + "æĥ³åĪ°": 101303, + "æĦŁæŁĵ": 101304, + "åķĨåĬ¡": 101305, + "å°ıç»Ħ": 101306, + "èĶ¬": 101307, + "çıŃåŃIJ": 101308, + "åIJĮå¿Ĺ": 101309, + "éĿ¢ä¸´": 101310, + "çĤĴ": 101311, + "å¤ļç§į": 101312, + "è§ĤçĤ¹": 101313, + "åĵªéĩĮ": 101314, + "å°Ŀ": 101315, + "å§Ĩ": 101316, + "èħ¹": 101317, + "åŁİåĮº": 101318, + "太å¤ļ": 101319, + "çĹħæ¯Ĵ": 101320, + "åľ¨äºİ": 101321, + "æīĢè°ĵ": 101322, + "æĻ°": 101323, + "æŀĿ": 101324, + "æĭĸ": 101325, + "å®ħ": 101326, + "æķ´æ²»": 101327, + "ä½ıæĪ¿": 101328, + "åģ·": 101329, + "çĨĬ": 101330, + "èµģ": 101331, + "æ°Ľ": 101332, + "æł¼å±Ģ": 101333, + "åŁºç¡Ģä¸Ĭ": 101334, + "èĥĨ": 101335, + "åħ½": 101336, + "鼶åĶ®": 101337, + "åĿ¡": 101338, + "女åŃ©": 101339, + "æĴŀ": 101340, + "åħ¨åĬĽ": 101341, + "åĴĸ": 101342, + "èĤ©": 101343, + "çľī": 101344, + "èĩ³äºİ": 101345, + "åħļç»Ħ": 101346, + "ä¸Ģ件": 101347, + "æĭĨ": 101348, + "äºĭå®ŀ": 101349, + "åĤ³": 101350, + "æ¹ĺ": 101351, + "網ç«Ļ": 101352, + "循çݯ": 101353, + "åIJĮæ¯Ķ": 101354, + "æĭĶ": 101355, + "åĮ»èį¯": 101356, + "åħ»æ®ĸ": 101357, + "åĽºå®ļ": 101358, + "å®ŀéĻħä¸Ĭ": 101359, + "è®°å¾Ĺ": 101360, + "åĪ©äºİ": 101361, + "æĤ¦": 101362, + "æĭ³": 101363, + "èĤĿ": 101364, + "æķĪçĽĬ": 101365, + "該": 101366, + "æ°ij主": 101367, + "çĹĩçĬ¶": 101368, + "風": 101369, + "å¹¼åĦ¿": 101370, + "å§ij": 101371, + "æĪĴ": 101372, + "ä¸ĭçļĦ": 101373, + "渡": 101374, + "å¹´åºķ": 101375, + "è®°å¿Ĩ": 101376, + "åIJIJ": 101377, + "大å¹ħ": 101378, + "å¾½": 101379, + "åħ¬ä¼Ĺ": 101380, + "ä¿¡å¿ĥ": 101381, + "çİĽ": 101382, + "ä¼ļä¸Ĭ": 101383, + "ä¹Ķ": 101384, + "æijĦå½±": 101385, + "æ£ĭçīĮ": 101386, + "éĻķ": 101387, + "åºĶæĢ¥": 101388, + "æĶ¶è´¹": 101389, + "æݧèĤ¡": 101390, + "仪å¼ı": 101391, + "çŀ¬": 101392, + "æīĢåľ¨": 101393, + "碰": 101394, + "å§ĵ": 101395, + "é¡Į": 101396, + "æĶ¯éĥ¨": 101397, + "使åij½": 101398, + "çĤī": 101399, + "å¯Ħ": 101400, + "翼": 101401, + "åľ°ä¸ĭ": 101402, + "è¾ŀ": 101403, + "俱": 101404, + "主æĮģ": 101405, + "è´§å¸ģ": 101406, + "æģ¨": 101407, + "èĤĮ": 101408, + "çĽĪ": 101409, + "éĶ»": 101410, + "å¿ĹæĦ¿": 101411, + "类似": 101412, + "æĮĸ": 101413, + "éĢ»": 101414, + "總": 101415, + "纪念": 101416, + "åķ¥": 101417, + "弯": 101418, + "åIJįåŃĹ": 101419, + "åģ¥èº«": 101420, + "çļĦå¿ĥ": 101421, + "驱": 101422, + "èĥĮåIJİ": 101423, + "æ³ķå¸Ī": 101424, + "ç²Ĵ": 101425, + "èĥ½éĩı": 101426, + "è¾°": 101427, + "èī³": 101428, + "å½¼": 101429, + "段æŶéĹ´": 101430, + "åIJĪæ³ķ": 101431, + "æĵ¦": 101432, + "ç¾½": 101433, + "åݨ": 101434, + "æĪij说": 101435, + "äºĭåĬ¡": 101436, + "åĩłå¤©": 101437, + "åħģ": 101438, + "ç¼´": 101439, + "åįĵ": 101440, + "两ç§į": 101441, + "çĭ¬çī¹": 101442, + "帶": 101443, + "éĴ»": 101444, + "æĥ©": 101445, + "é¢ĨåħĪ": 101446, + "è¶³å¤Ł": 101447, + "壳": 101448, + "æĦıåij³çĿĢ": 101449, + "åĪĨå¸ĥ": 101450, + "ä¹ĥ": 101451, + "éģĭ": 101452, + "佩": 101453, + "è°±": 101454, + "çģ£": 101455, + "èį¡": 101456, + "贯彻": 101457, + "å¹¾": 101458, + "ç£ģ": 101459, + "åħ¸åŀĭ": 101460, + "åīĩ": 101461, + "åĨ»": 101462, + "æ¬ł": 101463, + "ä¸įä¹ħ": 101464, + "浦": 101465, + "éŃħ": 101466, + "å¼ĢäºĨ": 101467, + "使çĶ¨èĢħ": 101468, + "è¿Ļ款": 101469, + "å°Ī": 101470, + "èĦ±è´«": 101471, + "æĶ»åĿļ": 101472, + "ç®Ĺæĺ¯": 101473, + "ç¨Ģ": 101474, + "æĹłäºº": 101475, + "åłµ": 101476, + "å¥ı": 101477, + "éĥ½å¸Ĥ": 101478, + "åı¯è§ģ": 101479, + "ä¸įåĩº": 101480, + "æ·»": 101481, + "äºı": 101482, + "ç¾İ好": 101483, + "èĥĸ": 101484, + "飵": 101485, + "æłĩå¿Ĺ": 101486, + "èĬĤèĥ½": 101487, + "æĬ«": 101488, + "å°º": 101489, + "寸": 101490, + "ä¸Ģ代": 101491, + "é¢Ĺ": 101492, + "èĢ¶": 101493, + "èĴ¸": 101494, + "åĸ®": 101495, + "滿": 101496, + "çĮľ": 101497, + "æµĨ": 101498, + "åŁĥ": 101499, + "åįĥä¸ĩ": 101500, + "èµĮ": 101501, + "èģ²": 101502, + "ä½ľé£İ": 101503, + "質": 101504, + "寨": 101505, + "年人": 101506, + "åį°è±¡": 101507, + "桶": 101508, + "æĴ¤": 101509, + "åįģäºĶ": 101510, + "æ¯ħ": 101511, + "沪": 101512, + "åĽ½æľī": 101513, + "大éĩıçļĦ": 101514, + "御": 101515, + "å¯ĵ": 101516, + "è¦ĸ": 101517, + "æ¼Ĥ亮": 101518, + "çľł": 101519, + "çĤŃ": 101520, + "é»İ": 101521, + "èĻ¹": 101522, + "åĪ©äºļ": 101523, + "èŃī": 101524, + "æµı": 101525, + "åįģåħ«": 101526, + "丢": 101527, + "è¾½": 101528, + "æľīä¸ĢäºĽ": 101529, + "æħĪ": 101530, + "åģľè½¦": 101531, + "å®ł": 101532, + "解æĶ¾": 101533, + "æľīå¤ļ": 101534, + "éĤĬ": 101535, + "常è§ģ": 101536, + "æĬ¹": 101537, + "纤": 101538, + "親": 101539, + "æ¡Ĩ": 101540, + "èİŀ": 101541, + "æ°§åĮĸ": 101542, + "è¿Ļ件": 101543, + "åĩ°": 101544, + "æŁ´": 101545, + "åıijçĶµ": 101546, + "é¼ł": 101547, + "转åĮĸ": 101548, + "å¨ĥ": 101549, + "æĮ¤": 101550, + "罩": 101551, + "å¯ĨåĪĩ": 101552, + "æĪijä¸į": 101553, + "é«ĺæĸ°": 101554, + "ä¸Ģç¯ĩ": 101555, + "è¿Ľç¨ĭ": 101556, + "è¡°": 101557, + "è¿ĺä¸į": 101558, + "çħĮ": 101559, + "æĸ°åįİ": 101560, + "èĤ¿": 101561, + "滩": 101562, + "ä¸Ģæµģ": 101563, + "è¯Ī": 101564, + "å®ŀä½ĵ": 101565, + "å¤ĸåĽ½": 101566, + "躲": 101567, + "èµł": 101568, + "覺": 101569, + "æ¢Ŀ": 101570, + "ä¸įè§ģ": 101571, + "è¨Ĭ": 101572, + "åĮ¹": 101573, + "åįµ": 101574, + "çĩ¥": 101575, + "æħķ": 101576, + "齿": 101577, + "å®´": 101578, + "饼": 101579, + "èij¡èIJĦ": 101580, + "å°ıå¿ĥ": 101581, + "æģ¼": 101582, + "éĻĮ": 101583, + "æĺĤ": 101584, + "åĥ¹": 101585, + "èĬĿ": 101586, + "æ¯ı个人": 101587, + "åīįæıIJ": 101588, + "ä½ĵä¼ļ": 101589, + "æ¨Ļ": 101590, + "æIJľçĭIJ": 101591, + "对åħ¶": 101592, + "丧": 101593, + "èľĤ": 101594, + "浸": 101595, + "調": 101596, + "åĿª": 101597, + "é¢ĸ": 101598, + "åIJį为": 101599, + "笼": 101600, + "èĪĮ": 101601, + "æľ¬ä¹¦": 101602, + "èģ¯": 101603, + "纺": 101604, + "ç®Ģ缴": 101605, + "éĽ¢": 101606, + "ç¾İçļĦ": 101607, + "éļ¨": 101608, + "é«ĺå³°": 101609, + "è¿Ļ家": 101610, + "åĤ¬": 101611, + "å°¸": 101612, + "ç¡ķ士": 101613, + "èŃ·": 101614, + "è°¨": 101615, + "æĺı": 101616, + "æĶ¿åįı": 101617, + "è¡Ķ": 101618, + "ç¿Ĵ": 101619, + "åľĴ": 101620, + "åĽ½æ°ij": 101621, + "主è§Ĵ": 101622, + "è£ķ": 101623, + "伪": 101624, + "åºŀ": 101625, + "æ°ijèIJ¥": 101626, + "æĥ§": 101627, + "ç§ĺ书": 101628, + "çĹķ": 101629, + "çĻ¾åĪĨ": 101630, + "溶": 101631, + "æĹłçĸij": 101632, + "çļĦçľ¼": 101633, + "æĵİ": 101634, + "ä¼Łå¤§": 101635, + "å½°": 101636, + "åħ¬å®īå±Ģ": 101637, + "ç³ķ": 101638, + "å¼¥": 101639, + "åĤĻ": 101640, + "ä¹¾": 101641, + "毫ä¸į": 101642, + "注æĺİ": 101643, + "åī¯æĢ»": 101644, + "æĦī": 101645, + "æķ¦": 101646, + "馨": 101647, + "æĶĢ": 101648, + "éĢĿ": 101649, + "åı¯éĿł": 101650, + "夸": 101651, + "åľĺ": 101652, + "éĿ¢ä¸Ĭ": 101653, + "æĬĸ": 101654, + "èĦĨ": 101655, + "é©°": 101656, + "ä¼IJ": 101657, + "妨": 101658, + "å®ļäºĨ": 101659, + "ç³Ĭ": 101660, + "æŃ¡": 101661, + "éĥ¨éķ¿": 101662, + "ç§ī": 101663, + "èĪĨ": 101664, + "åĪijäºĭ": 101665, + "åIJµ": 101666, + "æ¤Ĵ": 101667, + "è¡ĵ": 101668, + "豫": 101669, + "èı©": 101670, + "åѵ": 101671, + "饲": 101672, + "就好": 101673, + "åłª": 101674, + "ä¸īè§Ĵ": 101675, + "åľºæ¯ĶèµĽ": 101676, + "ä¸įåģľ": 101677, + "æĵħ": 101678, + "åħ¨æĸĩ": 101679, + "æ³ģ": 101680, + "åѦä½į": 101681, + "æ±°": 101682, + "éłĺ": 101683, + "åıł": 101684, + "éļĽ": 101685, + "å¸IJ": 101686, + "çľĭåĩº": 101687, + "åĮł": 101688, + "å±ĢéĿ¢": 101689, + "æ³Į": 101690, + "è°Ĭ": 101691, + "åIJĮæľŁ": 101692, + "æĬķæłĩ": 101693, + "奴": 101694, + "æĿ¥çľĭçľĭ": 101695, + "èĦ¾": 101696, + "èŀº": 101697, + "æŃī": 101698, + "çĽ¯": 101699, + "ç¨İåĬ¡": 101700, + "å»Ĭ": 101701, + "æİ©": 101702, + "æħ¨": 101703, + "çĽ¼": 101704, + "èĬĴ": 101705, + "è®Ģ": 101706, + "æĮ£": 101707, + "èĮħ": 101708, + "æĸ¥": 101709, + "æ¤ħ": 101710, + "åĪ°æĿ¥": 101711, + "èijĹä½ľ": 101712, + "çĭ±": 101713, + "äºĮæīĭ": 101714, + "ä»İæĿ¥": 101715, + "çĸ²": 101716, + "åºĬä¸Ĭ": 101717, + "æĸ°æµª": 101718, + "æ³Ħ": 101719, + "å¢ŀåĢ¼": 101720, + "丼": 101721, + "æļij": 101722, + "ä»İä¸ļ": 101723, + "æ·ĭ": 101724, + "å¤ļæł·": 101725, + "æľ´": 101726, + "份é¢Ŀ": 101727, + "æŀ£": 101728, + "西çľģ": 101729, + "æľ¬è´¨": 101730, + "深深": 101731, + "èīĩ": 101732, + "绵": 101733, + "产åĢ¼": 101734, + "æ¼ł": 101735, + "èħ»": 101736, + "çŃĽ": 101737, + "åİĮ": 101738, + "æģŃ": 101739, + "å«Įçĸij": 101740, + "æĪ¶": 101741, + "æ»ŀ": 101742, + "èĨĢ": 101743, + "åĬ£": 101744, + "座è°Ī": 101745, + "常æĢģ": 101746, + "çļĦæĥħ": 101747, + "覽": 101748, + "å¯Ĥ": 101749, + "åĮĨ": 101750, + "èĩº": 101751, + "顯": 101752, + "çķı": 101753, + "éģ£": 101754, + "åįľ": 101755, + "çŃīå¥ĸ": 101756, + "責": 101757, + "溯": 101758, + "éİ": 101759, + "çĤ¹å¤´": 101760, + "èĵ¬": 101761, + "決": 101762, + "éħ¬": 101763, + "éģĬ": 101764, + "è³¼": 101765, + "註åĨĬ": 101766, + "æľ¬æĬ¥": 101767, + "çµķ": 101768, + "æ´»æĢ§": 101769, + "åħij": 101770, + "éĮ¯": 101771, + "åĨ¶": 101772, + "åĸ»": 101773, + "æºĸ": 101774, + "èĤ¢": 101775, + "æºĥ": 101776, + "æŬ": 101777, + "åīĬ": 101778, + "çIJĨäºĭ": 101779, + "å±ł": 101780, + "沧": 101781, + "èļĢ": 101782, + "鼻åŃIJ": 101783, + "为æŃ¢": 101784, + "常å§Ķ": 101785, + "çµĤ": 101786, + "éĬ·": 101787, + "çĭĢ": 101788, + "ä¾£": 101789, + "èĥĢ": 101790, + "èŃ°": 101791, + "çĶ¨è½¦": 101792, + "åĻª": 101793, + "æŃ·": 101794, + "åįĶ": 101795, + "åĪ¹": 101796, + "ç«Łæĺ¯": 101797, + "é©Ĺ": 101798, + "èIJĿ": 101799, + "çĻ«": 101800, + "çĹ«": 101801, + "æѧ": 101802, + "å¼Ĭ": 101803, + "媽": 101804, + "çıĬ": 101805, + "è¡·": 101806, + "éľī": 101807, + "åŁºçĿ£": 101808, + "éļ±": 101809, + "æ°¨": 101810, + "绸": 101811, + "å°¼æĸ¯": 101812, + "çĥĺ": 101813, + "æľŁåĨħ": 101814, + "è°ħ": 101815, + "éĽĩ": 101816, + "éļĻ": 101817, + "åĸī": 101818, + "åī¥": 101819, + "çĹĺ": 101820, + "æĮ½": 101821, + "çĵ£": 101822, + "æ¹Ľ": 101823, + "樱": 101824, + "æ¾İ": 101825, + "æ¹ĥ": 101826, + "åĨ¬å¥¥": 101827, + "棵": 101828, + "å®°": 101829, + "åŀĴ": 101830, + "æ§ĭ": 101831, + "ä¾Ī": 101832, + "èĮĦ": 101833, + "åĺ¿": 101834, + "èıĩ": 101835, + "çĻĤ": 101836, + "åĬĥ": 101837, + "éį": 101838, + "èĶ½": 101839, + "çŀŃ": 101840, + "æķŀ": 101841, + "ä¹ĸ": 101842, + "飧": 101843, + "è¾ľ": 101844, + "æĩĪ": 101845, + "ä½£": 101846, + "çŀ»": 101847, + "åŁĶ": 101848, + "èĪħ": 101849, + "å®ŀäºĭ": 101850, + "é¨": 101851, + "姥": 101852, + "絡": 101853, + "åĺ»": 101854, + "çķ¢": 101855, + "æ²ĥå°Ķ": 101856, + "è¿Ħ": 101857, + "èĤĩ": 101858, + "æħij": 101859, + "ã§": 101860, + "äı": 101861, + "ðł": 101862, + "ð¬ĩ": 101863, + "ð«Ń": 101864, + "ð«IJ": 101865, + "ã³": 101866, + "©½": 101867, + "ð«ł": 101868, + "ãĽ": 101869, + "ð¬į": 101870, + "é¿": 101871, + "ð¬Ĵ": 101872, + "ãĻ": 101873, + "ð¬¤": 101874, + "ð¬´": 101875, + "ð«ĸ": 101876, + "ð¤": 101877, + "ã¬": 101878, + "ä²": 101879, + "ð«Ķ": 101880, + "ð«ļ": 101881, + "è¦ģæ±Ĥ": 101882, + "ä¸ĢäºĽ": 101883, + "å®ŀçİ°": 101884, + "èĢĮä¸Ķ": 101885, + "åĽłæѤ": 101886, + "çĶ±äºİ": 101887, + "åħ³äºİ": 101888, + "çĦ¶åIJİ": 101889, + "æݨåĬ¨": 101890, + "ä¸Ģæł·": 101891, + "æĮīçħ§": 101892, + "è¿Ļæł·çļĦ": 101893, + "å½¢æĪIJ": 101894, + "æľīäºĽ": 101895, + "æĽ´åĬł": 101896, + "ç»ıè¿ĩ": 101897, + "建议": 101898, + "æ²»çĸĹ": 101899, + "ä½łä»¬": 101900, + "æīįèĥ½": 101901, + "ä¿ĥè¿Ľ": 101902, + "åijĺå·¥": 101903, + "ä½ĵéªĮ": 101904, + "èĪĩ": 101905, + "åģļ好": 101906, + "ä¿Ŀè¯ģ": 101907, + "æķ´ä¸ª": 101908, + "æĺ¯ä¸Ģ个": 101909, + "éĩĩçĶ¨": 101910, + "çIJĨ论": 101911, + "æ¯Ķå¦Ĥ": 101912, + "ä¸ĬçļĦ": 101913, + "æݨèįIJ": 101914, + "çĶ³è¯·": 101915, + "天空": 101916, + "éĥ¨èIJ½": 101917, + "åįģåĪĨ": 101918, + "æĿ¥èĩª": 101919, + "ä¹ĭéĹ´": 101920, + "è°ĥæķ´": 101921, + "æ¯ı天": 101922, + "è°ĥæŁ¥": 101923, + "æĤ£èĢħ": 101924, + "è¿ĩç¨ĭä¸Ń": 101925, + "é¦Ļ港": 101926, + "广åijĬ": 101927, + "éĿ¢å¯¹": 101928, + "满足": 101929, + "éķ¿æľŁ": 101930, + "è§ĦèĮĥ": 101931, + "æķ´ä½ĵ": 101932, + "æĶ¹åıĺ": 101933, + "æĻºæħ§": 101934, + "å¦Īå¦Ī": 101935, + "å¦Ĥä»Ĭ": 101936, + "åIJĪåIJĮ": 101937, + "éĥ½ä¼ļ": 101938, + "åĦ¿ç«¥": 101939, + "åĩıå°ij": 101940, + "éŁ³ä¹IJ": 101941, + "ç»ı常": 101942, + "ä¸Ĭå¸Ĥ": 101943, + "ä¼ĺç§Ģ": 101944, + "çļĦéĩįè¦ģ": 101945, + "ä¸ĢæĿ¡": 101946, + "æµ·å¤ĸ": 101947, + "åı¦å¤ĸ": 101948, + "ä¸Ģ家": 101949, + "åİĭåĬĽ": 101950, + "大åŀĭ": 101951, + "çľĭçĿĢ": 101952, + "åĪĢ": 101953, + "幸ç¦ı": 101954, + "æݨ广": 101955, + "åIJĽ": 101956, + "å¾IJ": 101957, + "æī¾åĪ°": 101958, + "äºİæĺ¯": 101959, + "èĩªèº«": 101960, + "ä¸Ģä½į": 101961, + "åľŁåľ°": 101962, + "åĬłåħ¥": 101963, + "æݢ索": 101964, + "æ¢ģ": 101965, + "主åĬ¨": 101966, + "å°±ä¸ļ": 101967, + "女æĢ§": 101968, + "çªģçł´": 101969, + "ä¸įåIJĮçļĦ": 101970, + "è¿IJè¾ĵ": 101971, + "èĩªçĶ±": 101972, + "å±ħæ°ij": 101973, + "æŃ¤æ¬¡": 101974, + "çļĦæŶéĹ´": 101975, + "家éķ¿": 101976, + "ä¸Ģ个人": 101977, + "æ£Ģæµĭ": 101978, + "åĨħéĥ¨": 101979, + "广å·ŀ": 101980, + "缴æĴŃ": 101981, + "ä»İèĢĮ": 101982, + "贷款": 101983, + "åı¬å¼Ģ": 101984, + "æĶ¹éĢł": 101985, + "人çĶŁ": 101986, + "å±ķ示": 101987, + "æ¯ıå¹´": 101988, + "女人": 101989, + "çļĦæĸ¹å¼ı": 101990, + "æķĪçİĩ": 101991, + "å±±ä¸ľ": 101992, + "æ¸łéģĵ": 101993, + "ä¼¼ä¹İ": 101994, + "æ¡Ī件": 101995, + "åĪ©çĽĬ": 101996, + "çľĭçľĭ": 101997, + "å¿ĥéĩĮ": 101998, + "ç»´æĬ¤": 101999, + "å®Ŀå®Ŀ": 102000, + "ç½ijä¸Ĭ": 102001, + "论åĿĽ": 102002, + "å°±åı¯ä»¥": 102003, + "ä¸į足": 102004, + "æģ¢å¤į": 102005, + "å¸ĥå±Ģ": 102006, + "è´¡çĮ®": 102007, + "ä¸ĭéĻį": 102008, + "æİĮæı¡": 102009, + "çļ®èĤ¤": 102010, + "å·¥åħ·": 102011, + "éĩįåºĨ": 102012, + "åĵģè´¨": 102013, + "æݨåĩº": 102014, + "çĶ·äºº": 102015, + "æī¿æĭħ": 102016, + "çªģåĩº": 102017, + "èĢĮè¨Ģ": 102018, + "æ²Ł": 102019, + "åįıè°ĥ": 102020, + "æĺ¯ä»Ģä¹Ī": 102021, + "汤": 102022, + "æĴij": 102023, + "çĭ¬ç«ĭ": 102024, + "çݯèĬĤ": 102025, + "æī©å¤§": 102026, + "æ´ª": 102027, + "æĿ°": 102028, + "çĽIJ": 102029, + "ä»ģ": 102030, + "æ¶īåıĬ": 102031, + "èĢģ人": 102032, + "åį³ä½¿": 102033, + "åįĹ京": 102034, + "éħįåIJĪ": 102035, + "鬼": 102036, + "çĪ¶äº²": 102037, + "ç½Ĺæĸ¯": 102038, + "å°ıåĮº": 102039, + "æķĻæİĪ": 102040, + "åĨ³çŃĸ": 102041, + "é¢Ħ计": 102042, + "æľ¬äºº": 102043, + "伯": 102044, + "竹": 102045, + "åĪ°åºķ": 102046, + "å¸Ĥæ°ij": 102047, + "åĩºåı£": 102048, + "éĩĩè´Ń": 102049, + "æĢ»ç»ĵ": 102050, + "æѦæ±ī": 102051, + "åĬłå¤§": 102052, + "å¹¿ä¸ľ": 102053, + "æµģç¨ĭ": 102054, + "人åı£": 102055, + "å¦Ĥæŀľä½ł": 102056, + "åĩºåİ»": 102057, + "åĩī": 102058, + "åĨľæ°ij": 102059, + "çݰ象": 102060, + "åĬĽåº¦": 102061, + "ç»ĻäºĪ": 102062, + "åħļå§Ķ": 102063, + "è¯Ńè¨Ģ": 102064, + "线ä¸Ĭ": 102065, + "æĢİæł·": 102066, + "åĦ¿åŃIJ": 102067, + "ç¡®å®ŀ": 102068, + "ä¹ĭå¤ĸ": 102069, + "éĥ½åľ¨": 102070, + "èī¾": 102071, + "çļĦæĥħåĨµ": 102072, + "éĩĮçļĦ": 102073, + "åĽ´ç»ķ": 102074, + "æĽ´å¤ļçļĦ": 102075, + "ä¾Ŀæ³ķ": 102076, + "åħ¬åĽŃ": 102077, + "家éĩĮ": 102078, + "æ¯į亲": 102079, + "ä¸įåĨį": 102080, + "èĭ¹": 102081, + "æ³ķéĻ¢": 102082, + "éŁ©åĽ½": 102083, + "缸å½ĵ": 102084, + "ä¸įçŁ¥": 102085, + "è¯Ħä¼°": 102086, + "ä¸įçĶ¨": 102087, + "顺åĪ©": 102088, + "éĩįè§Ĩ": 102089, + "è´¢åĬ¡": 102090, + "ä»ĸåĢij": 102091, + "åıijè¡Į": 102092, + "ä¸ĵéŨ": 102093, + "åħ·å¤ĩ": 102094, + "并ä¸įæĺ¯": 102095, + "足çIJĥ": 102096, + "éŀĭ": 102097, + "åıij表": 102098, + "æ°¸è¿ľ": 102099, + "èIJ¥åħ»": 102100, + "éħįå¥Ĺ": 102101, + "æķ´åIJĪ": 102102, + "è´º": 102103, + "åĽŀçŃĶ": 102104, + "æĶ¶çĽĬ": 102105, + "ä¹Łè®¸": 102106, + "è»Ĭ": 102107, + "æݥ触": 102108, + "æĶ»åĩ»": 102109, + "åĽĽå·Ŀ": 102110, + "æĢ§èĥ½": 102111, + "åĽŀåĪ°": 102112, + "èħ°": 102113, + "ä¹Łæ²¡æľī": 102114, + "å¼Ħ": 102115, + "设ç«ĭ": 102116, + "éĺ²æݧ": 102117, + "æĬĢå·§": 102118, + "éĢļ常": 102119, + "è´¢æĶ¿": 102120, + "éĥ¨ç½²": 102121, + "åľºæĻ¯": 102122, + "æ±Łèĭı": 102123, + "表达": 102124, + "åĸ·": 102125, + "女åĦ¿": 102126, + "èĪ¶": 102127, + "給": 102128, + "ä¼ļåijĺ": 102129, + "æĪĸ许": 102130, + "亩": 102131, + "举æĸ¹": 102132, + "天津": 102133, + "è¿ijå¹´": 102134, + "çľĭæĿ¥": 102135, + "æ¯Ķä¾ĭ": 102136, + "岩": 102137, + "éĵľ": 102138, + "çİ»": 102139, + "å®ŀéªĮ": 102140, + "æĢĿç»´": 102141, + "æĭħå¿ĥ": 102142, + "æ²Ī": 102143, + "身边": 102144, + "æ·±åĮĸ": 102145, + "ç²¾åĩĨ": 102146, + "ç§ģæľį": 102147, + "æ¶Īéĺ²": 102148, + "åİ»äºĨ": 102149, + "ç»Ĩèĥŀ": 102150, + "çIJĥéĺŁ": 102151, + "æĺİæĺŁ": 102152, + "é£Łçī©": 102153, + "å¾Īå¿«": 102154, + "è®©ä½ł": 102155, + "ä¿¡çĶ¨": 102156, + "åĶ¯ä¸Ģ": 102157, + "åħ¶å®ĥ": 102158, + "çŃīæĸ¹éĿ¢": 102159, + "å¾ĭå¸Ī": 102160, + "æŃ»äº¡": 102161, + "æŁ³": 102162, + "ä¸Ģæī¹": 102163, + "ä¸Ĭ涨": 102164, + "æľºåľº": 102165, + "å½¢åĬ¿": 102166, + "æĦ¿æĦı": 102167, + "éĽĨä½ĵ": 102168, + "æĸ°åŀĭ": 102169, + "æįŁå¤±": 102170, + "æĽ¸": 102171, + "ä¸ĭåįĪ": 102172, + "æ¯ı次": 102173, + "æĪIJå°±": 102174, + "åħ¬è·¯": 102175, + "èĻ«": 102176, + "åĴ±": 102177, + "西å®ī": 102178, + "æľĢä½³": 102179, + "ç§ijçłĶ": 102180, + "å¤įæĿĤ": 102181, + "æľºåĻ¨": 102182, + "çĪ±æĥħ": 102183, + "çħ§çīĩ": 102184, + "å¹´é¾Ħ": 102185, + "è³ĩæĸĻ": 102186, + "ç²Ĺ": 102187, + "åĩĨç¡®": 102188, + "åĬłä¸Ĭ": 102189, + "åĩºçīĪ": 102190, + "è°IJ": 102191, + "家å±ħ": 102192, + "èĥĮæĻ¯": 102193, + "ä¸Ģ线": 102194, + "äºĭ项": 102195, + "åĬ¨ä½ľ": 102196, + "祥": 102197, + "æĢ»ä½ĵ": 102198, + "æĪ¿åŃIJ": 102199, + "ä¹Łå°±æĺ¯": 102200, + "大æ¦Ĥ": 102201, + "é«ĺæķĪ": 102202, + "åIJ¹": 102203, + "æİĪæĿĥ": 102204, + "éĻĦè¿ij": 102205, + "æ¡Īä¾ĭ": 102206, + "éĹ¹": 102207, + "çĪ¸çĪ¸": 102208, + "彩票": 102209, + "æĢĴ": 102210, + "举æĬ¥": 102211, + "æĻ®éģį": 102212, + "çķĻä¸ĭ": 102213, + "è¡£æľį": 102214, + "æĹłè®ºæĺ¯": 102215, + "åħħ满": 102216, + "深度": 102217, + "æ¡ij": 102218, + "æĪªèĩ³": 102219, + "带æĿ¥çļĦ": 102220, + "éĻµ": 102221, + "æĦŁæĥħ": 102222, + "èµļ": 102223, + "åĵªäºĽ": 102224, + "æķ´æĶ¹": 102225, + "æĪIJçĨŁ": 102226, + "å¨ľ": 102227, + "é¼»": 102228, + "磼": 102229, + "çĽ¾": 102230, + "好好": 102231, + "ç¬¬åĽĽ": 102232, + "åĨłåĨĽ": 102233, + "è´¢å¯Į": 102234, + "æľĢ好çļĦ": 102235, + "车åŀĭ": 102236, + "éĸĢ": 102237, + "åį³å°Ĩ": 102238, + "åĪĨ为": 102239, + "éĿĴå²Ľ": 102240, + "纷纷": 102241, + "ä»ĬæĹ¥": 102242, + "平衡": 102243, + "å¹³æĸ¹ç±³": 102244, + "éĤ£ç§į": 102245, + "åĩºçĶŁ": 102246, + "éĿĴæĺ¥": 102247, + "人群": 102248, + "人工": 102249, + "ä¹ĭä¸ĭ": 102250, + "æ¹ĸåĮĹ": 102251, + "åľ¨æѤ": 102252, + "åįļ士": 102253, + "æŶåĪ»": 102254, + "æ²³åĮĹ": 102255, + "æĶ¾å¼ĥ": 102256, + "éĢļéģĵ": 102257, + "森æŀĹ": 102258, + "çĸĨ": 102259, + "æķ¸": 102260, + "èĬ³": 102261, + "æīĵåĩ»": 102262, + "æĽ¹": 102263, + "åĮĸåѦ": 102264, + "æĥ³è±¡": 102265, + "ä¸ĩ人": 102266, + "è´¢ç»ı": 102267, + "åħĥç´ł": 102268, + "ä¼ļ计": 102269, + "åħ¨ä½ĵ": 102270, + "æĦĽ": 102271, + "é«ĺä¸Ń": 102272, + "æľºéģĩ": 102273, + "å£°éŁ³": 102274, + "æĹħè¡Į": 102275, + "浩": 102276, + "æŁ±": 102277, + "å°ijå¹´": 102278, + "åĽ½å¤ĸ": 102279, + "èijĹåIJį": 102280, + "çĶŁåŃĺ": 102281, + "å§ľ": 102282, + "带é¢Ĩ": 102283, + "é¢ľèī²": 102284, + "ä¸Ĭä¸ĭ": 102285, + "产ä¸ļéĵ¾": 102286, + "æĽ´å¥½çļĦ": 102287, + "å²Ń": 102288, + "ä¼ĺæĥł": 102289, + "便æĺ¯": 102290, + "åħ§å®¹": 102291, + "ä¸Ģåıª": 102292, + "çIJ´": 102293, + "梦æĥ³": 102294, + "秣èµģ": 102295, + "å¼ĢåIJ¯": 102296, + "è´Ńçī©": 102297, + "åĮħåIJ«": 102298, + "åĪ©çİĩ": 102299, + "èµ·äºĨ": 102300, + "æľīåĬĽ": 102301, + "éĤ£éĩĮ": 102302, + "审æī¹": 102303, + "对æīĭ": 102304, + "çİ°éĩij": 102305, + "天çĦ¶": 102306, + "çĽĴ": 102307, + "çĪ½": 102308, + "å¿ħçĦ¶": 102309, + "åĮĸå·¥": 102310, + "ä¸ĵåĪ©": 102311, + "åķ¡": 102312, + "å¼Ģå¿ĥ": 102313, + "人ä½ĵ": 102314, + "éģĵ士": 102315, + "æĢģ度": 102316, + "空è°ĥ": 102317, + "æĭĽåķĨ": 102318, + "姻": 102319, + "第äºĶ": 102320, + "æ£Ĵ": 102321, + "ä¸Ģç³»åĪĹ": 102322, + "åį±æľº": 102323, + "转åıĺ": 102324, + "åľºæīĢ": 102325, + "鸣": 102326, + "æĪ¿éĹ´": 102327, + "éĢ¼": 102328, + "è¯ķçĤ¹": 102329, + "对å¤ĸ": 102330, + "åĩºåı°": 102331, + "åľ¨è¿Ļ": 102332, + "åİĤ家": 102333, + "巨大": 102334, + "ç®Ģä»ĭ": 102335, + "çľĭäºĨ": 102336, + "åħļ建": 102337, + "æĮĩæĮ¥": 102338, + "çŁ³æ²¹": 102339, + "ä¸įåı¯èĥ½": 102340, + "èݲ": 102341, + "ä¸į太": 102342, + "åĪĽæĦı": 102343, + "第ä¸Ģ个": 102344, + "è´µå·ŀ": 102345, + "è¿ĩäºĨ": 102346, + "æľ¬æĿ¥": 102347, + "éģĵå¾·": 102348, + "çŃĶæ¡Ī": 102349, + "éĻ¶": 102350, + "ä¸Ģè·¯": 102351, + "èĤĸ": 102352, + "æ¸ħæ´ģ": 102353, + "æľīæľº": 102354, + "åIJįåįķ": 102355, + "æĿ±": 102356, + "åij¼åIJ¸": 102357, + "ä¸Ī": 102358, + "ç¦ı建": 102359, + "è¯ķéªĮ": 102360, + "å¼ķåıij": 102361, + "ä¹Łæ²¡": 102362, + "ä¸įä½ı": 102363, + "çĨŁæĤī": 102364, + "èIJ¬": 102365, + "ä¸įèī¯": 102366, + "çłĸ": 102367, + "èĩ´åĬĽ": 102368, + "çŃ¾è®¢": 102369, + "åIJĬ": 102370, + "侯": 102371, + "çĺ¦": 102372, + "å§ijå¨ĺ": 102373, + "æĸ¤": 102374, + "妻åŃIJ": 102375, + "æĺ¥èĬĤ": 102376, + "çĪ¬": 102377, + "æĽĿ": 102378, + "çĥŃæĥħ": 102379, + "éķ¿æ²Ļ": 102380, + "èIJ¥éĢł": 102381, + "éħ·": 102382, + "éĵĿ": 102383, + "åŁºæľ¬ä¸Ĭ": 102384, + "åij¨åĽ´": 102385, + "ä»Ģ麼": 102386, + "认åı¯": 102387, + "åĪĨåŃIJ": 102388, + "ä¸Ģæĸ¹éĿ¢": 102389, + "è½´": 102390, + "å¼·": 102391, + "马ä¸Ĭ": 102392, + "éĽ¾": 102393, + "èĩ£": 102394, + "å°¿": 102395, + "çĶŁæĦı": 102396, + "å®īå¾½": 102397, + "ç¥ŀç»ı": 102398, + "åĩºå¸Ń": 102399, + "èį¯åĵģ": 102400, + "çIJĨçĶ±": 102401, + "åįıåIJĮ": 102402, + "æµģåĬ¨": 102403, + "åıijåĬ¨": 102404, + "åĿļå®ļ": 102405, + "表æĺİ": 102406, + "åIJİéĿ¢": 102407, + "ä¹īåĬ¡": 102408, + "å¦ĸ": 102409, + "æľīåı¯èĥ½": 102410, + "年轻人": 102411, + "大éĻĨ": 102412, + "å²³": 102413, + "ä¸įèµ·": 102414, + "çŀ¬éĹ´": 102415, + "ä¸įå¾Ĺä¸į": 102416, + "çŃ¾çº¦": 102417, + "åIJĪæł¼": 102418, + "åħļæĶ¯éĥ¨": 102419, + "æµİåįĹ": 102420, + "便åĪ©": 102421, + "éļıæŶ": 102422, + "å¥ī": 102423, + "称为": 102424, + "产æĿĥ": 102425, + "åIJķ": 102426, + "çĽĨ": 102427, + "课åłĤ": 102428, + "ç·ļ": 102429, + "æ£ī": 102430, + "线ä¸ĭ": 102431, + "èĩªè¡Į": 102432, + "举æݪ": 102433, + "åݦéŨ": 102434, + "èĩªä¿¡": 102435, + "å½±è§Ĩ": 102436, + "ä»Ķ": 102437, + "çĶŁæ´»ä¸Ń": 102438, + "æĿĥçĽĬ": 102439, + "çĻ½èī²": 102440, + "å°±ä¸į": 102441, + "è¿Ľå±ķ": 102442, + "æ¯ıæĹ¥": 102443, + "ä¾Ľç»Ļ": 102444, + "æĿĥåĪ©": 102445, + "æĹłæķ°": 102446, + "çIJĨè´¢": 102447, + "ä¾Ŀæŧ": 102448, + "ä¸ĬåįĪ": 102449, + "è¯ĨåĪ«": 102450, + "çĽĪåĪ©": 102451, + "çłĤ": 102452, + "许åı¯": 102453, + "åIJĮäºĭ": 102454, + "åĺĽ": 102455, + "éģ¸": 102456, + "çĿĢåĬĽ": 102457, + "éŨåı£": 102458, + "ä¸įå¤ļ": 102459, + "åħ¶æ¬¡": 102460, + "碧": 102461, + "çī©çIJĨ": 102462, + "åĨħå¿ĥ": 102463, + "çĻ¾å§ĵ": 102464, + "æĢ»ç»Ł": 102465, + "å¹²åĩĢ": 102466, + "积累": 102467, + "åıįé¦Ī": 102468, + "æłijç«ĭ": 102469, + "社交": 102470, + "秩": 102471, + "åįģä¸Ģ": 102472, + "éĤĵ": 102473, + "驱åĬ¨": 102474, + "å±ķè§Ī": 102475, + "èĪĴéĢĤ": 102476, + "åŁºåĽł": 102477, + "å·®å¼Ĥ": 102478, + "转让": 102479, + "å°ıå§IJ": 102480, + "æł·åŃIJ": 102481, + "ç¿Ķ": 102482, + "é«ĺåħ´": 102483, + "å½±åĵįåĬĽ": 102484, + "æīĭç»Ń": 102485, + "缸åIJĮ": 102486, + "缸åºĶ": 102487, + "æĻĴ": 102488, + "è§Ģ": 102489, + "å¸Ĥå§Ķ": 102490, + "èĬ¯": 102491, + "å±ķçİ°": 102492, + "åľ°çIJĥ": 102493, + "éĤª": 102494, + "ä¸Ģå®ļçļĦ": 102495, + "åħģ许": 102496, + "ä¿¡ä»»": 102497, + "æīij": 102498, + "éĻ¢æł¡": 102499, + "ç®Ģ称": 102500, + "åģļæ³ķ": 102501, + "ä¹ĭè·¯": 102502, + "æĹĹä¸ĭ": 102503, + "èħĶ": 102504, + "æ¶Ī失": 102505, + "ä¸ĸçķĮä¸Ĭ": 102506, + "åŁİ乡": 102507, + "èĪŀåı°": 102508, + "å¾Ī大çļĦ": 102509, + "绣çŃ¹": 102510, + "åħ¬å¹³": 102511, + "èĤ¾": 102512, + "çļĦ好": 102513, + "æ±ģ": 102514, + "çľ¼åīį": 102515, + "éĽ£": 102516, + "å¹½": 102517, + "åħ±äº§": 102518, + "主åĬŀ": 102519, + "å¤Ħç½ļ": 102520, + "åºĻ": 102521, + "éģĵçIJĨ": 102522, + "å¼µ": 102523, + "æİ¥çĿĢ": 102524, + "çĮİ": 102525, + "çģĮ": 102526, + "çĶ±æѤ": 102527, + "人åĬĽ": 102528, + "æµģè¡Į": 102529, + "ä¾ł": 102530, + "åı¯ä»¥è¯´": 102531, + "èĴĭ": 102532, + "å½¢æĢģ": 102533, + "æĹ¥åŃIJ": 102534, + "æ¼Ĩ": 102535, + "çķĻåѦ": 102536, + "缸éĹľ": 102537, + "æľĢå¤ļ": 102538, + "åĩŃåĢŁ": 102539, + "åħ¬äº¤": 102540, + "æĮĸæİĺ": 102541, + "æĿĤå¿Ĺ": 102542, + "主人": 102543, + "éļľç¢į": 102544, + "æł¡éķ¿": 102545, + "æĸ¹ä½į": 102546, + "ä¸ĬçıŃ": 102547, + "å¤ļåħĥ": 102548, + "èĥģ": 102549, + "éŃħåĬĽ": 102550, + "èĮĤ": 102551, + "åħħçĶµ": 102552, + "强大": 102553, + "çĥ¤": 102554, + "å¥ĭæĸĹ": 102555, + "å®ŀçĶ¨": 102556, + "éĺģ": 102557, + "ç»ĻäºĨ": 102558, + "æľ¬ç§ij": 102559, + "æłĭ": 102560, + "æĭ¨": 102561, + "æķĻç»ĥ": 102562, + "éĥ½çŁ¥éģĵ": 102563, + "æ¯ķä¸ļçĶŁ": 102564, + "ç¢Ĺ": 102565, + "åŀĤ": 102566, + "讼": 102567, + "å®ģæ³¢": 102568, + "åѦèĢħ": 102569, + "谢谢": 102570, + "åŁİéķĩ": 102571, + "æĢİä¹ĪåĬŀ": 102572, + "éģĶ": 102573, + "æĪIJ交": 102574, + "æ½ľåĬĽ": 102575, + "åį§": 102576, + "æĸ°å¼Ģ": 102577, + "éħįå¤ĩ": 102578, + "主åĬĽ": 102579, + "åij³éģĵ": 102580, + "çĥĤ": 102581, + "é£ŀè¡Į": 102582, + "å«ģ": 102583, + "大大": 102584, + "ç»Ļ大家": 102585, + "å¤ĸéĿ¢": 102586, + "éĨī": 102587, + "åıijè¨Ģ": 102588, + "æĹ©é¤IJ": 102589, + "åIJĦèĩª": 102590, + "å®Ļ": 102591, + "èį£èªī": 102592, + "æĬ«éľ²": 102593, + "é¡ŀ": 102594, + "åĨħçļĦ": 102595, + "èĤª": 102596, + "è¾IJ": 102597, + "æ³µ": 102598, + "æĬĽ": 102599, + "æĺŁæľŁ": 102600, + "ä¸Ģ带": 102601, + "çĶŁç´ł": 102602, + "ç»ıéĶĢ": 102603, + "åĩ¶": 102604, + "åľ°ä¸Ĭ": 102605, + "åij½è¿IJ": 102606, + "åĵ²": 102607, + "ä¸Ĭåİ»": 102608, + "æĸĩçī©": 102609, + "è¯ij": 102610, + "æĮ¯åħ´": 102611, + "éķ¿æŶéĹ´": 102612, + "ç¥Ń": 102613, + "åIJĪèĤ¥": 102614, + "è¿Ŀè§Ħ": 102615, + "èģª": 102616, + "ä½İäºİ": 102617, + "éĢĤå½ĵ": 102618, + "æľīåºı": 102619, + "æľ¬ç½ij": 102620, + "çķĻè¨Ģ": 102621, + "æĥ³æ³ķ": 102622, + "çŃ¾ç½²": 102623, + "å§ļ": 102624, + "æĢ§æł¼": 102625, + "èĴĻåı¤": 102626, + "æŁı": 102627, + "åŀ«": 102628, + "åѦåİĨ": 102629, + "ä»ħä»ħ": 102630, + "讲è¯Ŀ": 102631, + "éĶIJ": 102632, + "æĢĸ": 102633, + "åīª": 102634, + "èĭį": 102635, + "åIJĵ": 102636, + "强çĥĪ": 102637, + "åģ¥åħ¨": 102638, + "çĸ¯": 102639, + "åı¤ä»£": 102640, + "å¥Ī": 102641, + "ä¸įçĦ¶": 102642, + "乡éķĩ": 102643, + "æľĭåıĭ们": 102644, + "åĤħ": 102645, + "èģ½": 102646, + "个æĢ§": 102647, + "æ³ķè§Ħ": 102648, + "å°ıéķĩ": 102649, + "çĶ»éĿ¢": 102650, + "第åħŃ": 102651, + "網路": 102652, + "åīįæĻ¯": 102653, + "åIJ¬è¯´": 102654, + "ä¼łåªĴ": 102655, + "æĿ¡ä¾ĭ": 102656, + "åĪ«çļĦ": 102657, + "ä¸įæĩĤ": 102658, + "顾éĹ®": 102659, + "强度": 102660, + "éĺ¿éĩĮ": 102661, + "èµ°åĬ¿": 102662, + "帽": 102663, + "çļĦç¡®": 102664, + "åĮºåĪ«": 102665, + "éĮ¢": 102666, + "主管": 102667, + "ä¸Ģçľĭ": 102668, + "æĸľ": 102669, + "åŃĺåľ¨çļĦ": 102670, + "仲": 102671, + "åį±å®³": 102672, + "éĵŃ": 102673, + "游æĪıä¸Ń": 102674, + "éħ±": 102675, + "é¾Ļ头": 102676, + "人å¿ĥ": 102677, + "éĢĢä¼ij": 102678, + "æµıè§Ī": 102679, + "åĬ«": 102680, + "éĺ²æ²»": 102681, + "ç®Ń": 102682, + "å±Ī": 102683, + "è¾½å®ģ": 102684, + "壤": 102685, + "è¿İæĿ¥": 102686, + "éŀį": 102687, + "çĶ¨æĿ¥": 102688, + "å¤§åľ°": 102689, + "ä»°": 102690, + "éĢļ讯": 102691, + "å¼Ģå·¥": 102692, + "裤": 102693, + "å¦ĤåIJĮ": 102694, + "骤": 102695, + "éĺŁåijĺ": 102696, + "轩": 102697, + "ç¾İæľ¯": 102698, + "èĻŁ": 102699, + "åIJĮä¸Ģ": 102700, + "åľĸ": 102701, + "书æ³ķ": 102702, + "æīĵåį°": 102703, + "åIJ«æľī": 102704, + "éĽĨæĪIJ": 102705, + "éĹ·": 102706, + "å¸Ĥåľºä¸Ĭ": 102707, + "æĹģè¾¹": 102708, + "åľ°æĿ¿": 102709, + "产çĶŁçļĦ": 102710, + "粤": 102711, + "éĩįç»Ħ": 102712, + "è¡Ģ液": 102713, + "çŃĭ": 102714, + "åĬŀäºĭ": 102715, + "常è§ģçļĦ": 102716, + "ä¸ĬåįĬå¹´": 102717, + "å±ıå¹ķ": 102718, + "åIJīæŀĹ": 102719, + "å·©": 102720, + "åĸľçĪ±": 102721, + "ç¿ł": 102722, + "ä¸īç§į": 102723, + "æ¡Ĩæŀ¶": 102724, + "举èİŀ": 102725, + "çĶĺèĤĥ": 102726, + "èĬ¬": 102727, + "åĽ¾ä¹¦": 102728, + "åĩ¤åĩ°": 102729, + "æ°ĶåĢĻ": 102730, + "å°´": 102731, + "å°¬": 102732, + "两天": 102733, + "è¾ħ导": 102734, + "åĢŁæ¬¾": 102735, + "æĹ¥èµ·": 102736, + "æ´Ĵ": 102737, + "ä¸Ģ度": 102738, + "è¹Ī": 102739, + "æ½Ń": 102740, + "æīĩ": 102741, + "çĻľ": 102742, + "æĸ°åħ´": 102743, + "åĤ²": 102744, + "诸å¤ļ": 102745, + "è´ª": 102746, + "éĻ·åħ¥": 102747, + "èĪŁ": 102748, + "èĤºçĤİ": 102749, + "ä¸Ģæł·çļĦ": 102750, + "åİĺ": 102751, + "åľ°çIJĨ": 102752, + "æĬķ注": 102753, + "éļĬ": 102754, + "åħīä¼ı": 102755, + "ä¿Ŀåģ¥": 102756, + "åħĶ": 102757, + "åħ¬åĬ¡": 102758, + "æīĵçł´": 102759, + "çĶ·åŃ©": 102760, + "åĬ³åĬ¡": 102761, + "ä½łä¼ļ": 102762, + "çĶ¨åľ°": 102763, + "溢": 102764, + "åıijè¾¾": 102765, + "èĤļ": 102766, + "è¿ĩäºİ": 102767, + "èĩĤ": 102768, + "éĢĻ樣": 102769, + "轻轻": 102770, + "ä¸Ńåħ±": 102771, + "åIJĦåĽ½": 102772, + "åĶĩ": 102773, + "å®ŀä¹ł": 102774, + "èĻ¾": 102775, + "槽": 102776, + "ä¸įä¸Ĭ": 102777, + "åħįçĸ«": 102778, + "åįłæį®": 102779, + "å·¥ä¼ļ": 102780, + "åĽĬ": 102781, + "èĪªå¤©": 102782, + "åı¯çĪ±": 102783, + "æĸĹäºī": 102784, + "çĺ¤": 102785, + "å¦Ĥæľī": 102786, + "éĽĸ": 102787, + "对æĪij": 102788, + "åĩºç§Ł": 102789, + "好çľĭ": 102790, + "太大": 102791, + "æ°´åĪ©": 102792, + "åĬ¿åĬĽ": 102793, + "åħ¨æ°ij": 102794, + "ç½¢": 102795, + "èµ¢å¾Ĺ": 102796, + "çĶµä¿¡": 102797, + "车éĹ´": 102798, + "æĻĤåĢĻ": 102799, + "å°ijæķ°": 102800, + "éĵ¸": 102801, + "åħ³èģĶ": 102802, + "ä¸įä»ħä»ħ": 102803, + "为æĤ¨": 102804, + "åĴ¸": 102805, + "æľºåĬ¨": 102806, + "è£Ļ": 102807, + "åĵįåºĶ": 102808, + "éģł": 102809, + "è²·": 102810, + "ç©´": 102811, + "å¢ħ": 102812, + "éĶ¡": 102813, + "çµĦ": 102814, + "çģ«è½¦": 102815, + "è³ĩè¨Ĭ": 102816, + "åĨ³èµĽ": 102817, + "污水": 102818, + "èªŀ": 102819, + "å´Ľ": 102820, + "ç´§å¯Ĩ": 102821, + "缺å°ij": 102822, + "å¤ļ人": 102823, + "æĢ»ä¹¦è®°": 102824, + "éĶĪ": 102825, + "èijĽ": 102826, + "å¿ĺè®°": 102827, + "éĻĮçĶŁ": 102828, + "éķ¿å¤§": 102829, + "åħĪè¿ĽçļĦ": 102830, + "ç¡ħ": 102831, + "åıijæĺİ": 102832, + "å©´åĦ¿": 102833, + "æīİå®ŀ": 102834, + "èĽĭçĻ½": 102835, + "ä¸ĢçĻ¾": 102836, + "缮åħī": 102837, + "æħĮ": 102838, + "åĬłæ²¹": 102839, + "åIJŀ": 102840, + "ä¸Ģ群": 102841, + "ä¸Ńä»ĭ": 102842, + "å¸ĸ": 102843, + "å¿Į": 102844, + "èģĮèĥ½": 102845, + "广æĴŃ": 102846, + "çĽijå¯Ł": 102847, + "ç§ĺå¯Ĩ": 102848, + "çĭ®": 102849, + "è¿ĻæĿ¡": 102850, + "éĢ¢": 102851, + "æĢ¨": 102852, + "åįģåħŃ": 102853, + "試": 102854, + "说åĪ°": 102855, + "åĩĿèģļ": 102856, + "æĮĩ示": 102857, + "æ°¢": 102858, + "å¼ĺ": 102859, + "éĺĢ": 102860, + "æĸ©": 102861, + "éłħ": 102862, + "ä¸Ģå¼Ģå§ĭ": 102863, + "æİĴè¡Į": 102864, + "åľ¨æĪij": 102865, + "纪å½ķ": 102866, + "æĬĦ": 102867, + "æłª": 102868, + "说æ³ķ": 102869, + "ä¸Ńèį¯": 102870, + "好å¤ļ": 102871, + "åıªä¸įè¿ĩ": 102872, + "çķĻåľ¨": 102873, + "个å°ıæŶ": 102874, + "è®¤çŁ¥": 102875, + "çķ«": 102876, + "è§ģè¿ĩ": 102877, + "å°ıå¾®": 102878, + "ä½Ľå±±": 102879, + "çľ¾": 102880, + "讲述": 102881, + "梳": 102882, + "称åı·": 102883, + "æĹ¥æĻļ": 102884, + "è¢ĸ": 102885, + "åķ¤": 102886, + "æľªç»ı": 102887, + "æľĢæĹ©": 102888, + "æī®æ¼Ķ": 102889, + "è¡Ģ管": 102890, + "纱": 102891, + "æĥħèĬĤ": 102892, + "第ä¸ĥ": 102893, + "æį§": 102894, + "ä»Ĺ": 102895, + "æ¿ĢçĥĪ": 102896, + "æĹłçº¿": 102897, + "ä¸į容æĺĵ": 102898, + "å¼Ģå¹ķ": 102899, + "æĸ°çĶŁ": 102900, + "ä¸ĵ注": 102901, + "èij±": 102902, + "åįĹæµ·": 102903, + "çĩŁ": 102904, + "èµ·ä¾Ĩ": 102905, + "æ´¾åĩº": 102906, + "åĦĴ": 102907, + "侨": 102908, + "è¼ĥ": 102909, + "åįļè§Ī": 102910, + "éĢ¾": 102911, + "åĮĢ": 102912, + "ç»ıæµİåѦ": 102913, + "æ¸Ĺ": 102914, + "ä¿ĿèŃ·": 102915, + "çīº": 102916, + "çī²": 102917, + "çİ«": 102918, + "çij°": 102919, + "æľĢåIJİä¸Ģ": 102920, + "æĶ¿åĬ¡": 102921, + "æ§Ľ": 102922, + "èĻķçIJĨ": 102923, + "éļIJæĤ£": 102924, + "æī¿åĮħ": 102925, + "極": 102926, + "æ¡©": 102927, + "çĽ²": 102928, + "导åIJij": 102929, + "èĩ´å¯Į": 102930, + "ç¼Ĩ": 102931, + "æģĭçĪ±": 102932, + "ä¸įåĬ¨": 102933, + "ç»Ļ人": 102934, + "å·¢": 102935, + "表æĥħ": 102936, + "举åįĹ": 102937, + "åĨħå¤ĸ": 102938, + "è¾ĪåŃIJ": 102939, + "åıī": 102940, + "åįļä¼ļ": 102941, + "åĬŁæķĪ": 102942, + "渴": 102943, + "屬": 102944, + "æİĴéĻ¤": 102945, + "éĢĽ": 102946, + "ä¸Ģä¼ļ": 102947, + "ä¸įå¼Ģ": 102948, + "å¼Ģå¥ĸ": 102949, + "é»ijé¾Ļ": 102950, + "é»ijé¾Ļæ±Ł": 102951, + "å¿«ä¸ī": 102952, + "度åģĩ": 102953, + "åĿ¤": 102954, + "éĤ®ä»¶": 102955, + "æĩĴ": 102956, + "ä¾ĽçĶµ": 102957, + "廣": 102958, + "好è¯Ħ": 102959, + "ç§ĺ书éķ¿": 102960, + "æĪĺåľº": 102961, + "好å¥ĩ": 102962, + "ä¾µæĿĥ": 102963, + "æĨ¾": 102964, + "æľĢåĪĿ": 102965, + "æī¹åıij": 102966, + "åİķ": 102967, + "è¼ķ": 102968, + "æŀ¯": 102969, + "ä¸ļåĨħ": 102970, + "è´ŃæĪ¿": 102971, + "ä¸įåľ¨": 102972, + "纪å§Ķ": 102973, + "æīĢéľĢ": 102974, + "å¸Ĥéķ¿": 102975, + "è³½": 102976, + "å¼ķæĵİ": 102977, + "çģµéŃĤ": 102978, + "éĬĢ": 102979, + "滤": 102980, + "çĿIJ": 102981, + "å¤ļ项": 102982, + "åĽŀ头": 102983, + "èīĺ": 102984, + "å¤įå·¥": 102985, + "éĥ¨ä»¶": 102986, + "紧紧": 102987, + "æŁIJç§į": 102988, + "使åħ¶": 102989, + "æĸ°äºº": 102990, + "æŀļ": 102991, + "æ³ķå®ļ": 102992, + "å·´å·´": 102993, + "涵çĽĸ": 102994, + "稻": 102995, + "æĭ¾": 102996, + "æĻķ": 102997, + "轿": 102998, + "éĢļè¡Į": 102999, + "åĵĢ": 103000, + "æ³Ĭ": 103001, + "温馨": 103002, + "éĽĨèģļ": 103003, + "çĨĻ": 103004, + "åĩij": 103005, + "åįģä¸ĥ": 103006, + "æ°Ķæģ¯": 103007, + "æıIJä¾ĽçļĦ": 103008, + "æ³³": 103009, + "奥è¿IJ": 103010, + "çģ¾å®³": 103011, + "åĩĢåĮĸ": 103012, + "è·¨è¶Ĭ": 103013, + "åĵªæĢķ": 103014, + "éŁ¿": 103015, + "å¢ŀæ·»": 103016, + "çĦĬ": 103017, + "æ®ĭçĸ¾": 103018, + "ç¢Į": 103019, + "æĤĶ": 103020, + "è§ģè¯ģ": 103021, + "è¾ĸåĮº": 103022, + "å¿ĥèĦı": 103023, + "éļ§": 103024, + "åį¸": 103025, + "åı¯èĥ½æĢ§": 103026, + "æľī趣": 103027, + "åī¯ä¹¦è®°": 103028, + "åĮĸå¦Ĩ": 103029, + "ä¿Ĥ": 103030, + "æ£ļ": 103031, + "éĨĩ": 103032, + "带头": 103033, + "éłĪ": 103034, + "追究": 103035, + "æijĶ": 103036, + "è¿Ļéĥ¨": 103037, + "ä¸į论": 103038, + "祸": 103039, + "å³»": 103040, + "éģķ": 103041, + "çĶŁèĤ²": 103042, + "å¤ł": 103043, + "å¤ĸ交": 103044, + "è¯Ħ为": 103045, + "ä»İå°ı": 103046, + "å°ıå°ı": 103047, + "饿": 103048, + "æĴ¼": 103049, + "è·¨å¢ĥ": 103050, + "被åijĬ": 103051, + "åįĹå®ģ": 103052, + "身å¿ĥ": 103053, + "åĨįçĶŁ": 103054, + "æīĢ说": 103055, + "æŶéĹ´åĨħ": 103056, + "åĪĹåħ¥": 103057, + "éĿĴæµ·": 103058, + "çĪ±å¥½": 103059, + "çªĦ": 103060, + "èĪĪ": 103061, + "è¿ĩ渡": 103062, + "æ¿Ł": 103063, + "éĽĢ": 103064, + "审议": 103065, + "åĽ½èµĦ": 103066, + "æŃ¥ä¼IJ": 103067, + "轨éģĵ": 103068, + "信念": 103069, + "ä¸īåĪĨ": 103070, + "çĨ¬": 103071, + "åѵåĮĸ": 103072, + "ç¼ł": 103073, + "éĥĬ": 103074, + "èĪĴæľį": 103075, + "纪æ£Ģ": 103076, + "ä¸Ģä¸ĭåŃIJ": 103077, + "éĽ»è©±": 103078, + "è²ł": 103079, + "éĴ¥": 103080, + "åĮĻ": 103081, + "çĹ´": 103082, + "è¶ģ": 103083, + "绣": 103084, + "çĪµ": 103085, + "è½°": 103086, + "éªĦ": 103087, + "姨": 103088, + "æĭĺ": 103089, + "çĮ´": 103090, + "讶": 103091, + "è¿Ļ座": 103092, + "çį¨": 103093, + "æ·ĺæ±°": 103094, + "çĹħä¾ĭ": 103095, + "æ²Ļåıij": 103096, + "è§Ĩ为": 103097, + "头æĿ¡": 103098, + "å¿ħè¦ģçļĦ": 103099, + "åı¯è°ĵ": 103100, + "è¯Ŀ说": 103101, + "ç¯Ħ": 103102, + "æĹ©çĤ¹": 103103, + "æŀ¢çº½": 103104, + "羡": 103105, + "çĪ±åĽ½": 103106, + "çªģåıij": 103107, + "éĢĬ": 103108, + "æ½į": 103109, + "èį£èĢĢ": 103110, + "èŁ¹": 103111, + "æ¦Ĥçİĩ": 103112, + "å¾Īä¹ħ": 103113, + "æĥķ": 103114, + "訴": 103115, + "åľĨ满": 103116, + "çļ±": 103117, + "åĪĨæ³Į": 103118, + "åħħ足": 103119, + "çľĭæ³ķ": 103120, + "è¾Ł": 103121, + "æĭ¦": 103122, + "æĭ©": 103123, + "对åºĶ": 103124, + "ä¸ºæł¸å¿ĥ": 103125, + "èħĬ": 103126, + "å¤ļä¹Ī": 103127, + "æµij": 103128, + "å®ıè§Ĥ": 103129, + "èĦĸ": 103130, + "åIJĪèµĦ": 103131, + "çĶŁæ¶¯": 103132, + "å®ŀè´¨": 103133, + "ä¼ĺçĤ¹": 103134, + "çĶ¨æ°´": 103135, + "寿åij½": 103136, + "沫": 103137, + "åIJģ": 103138, + "詹": 103139, + "åĽ½éĺ²": 103140, + "å´©": 103141, + "åĿİ": 103142, + "èĨı": 103143, + "ä¸Ģè½®": 103144, + "éģĹ产": 103145, + "æ¹¾åĮº": 103146, + "ç»İ": 103147, + "åįķ纯": 103148, + "æ¾Ħ": 103149, + "åīįåĪĹ": 103150, + "身影": 103151, + "é»ĺé»ĺ": 103152, + "æįī": 103153, + "çĴ°": 103154, + "èıĬ": 103155, + "æĢľ": 103156, + "åħĭæĢĿ": 103157, + "æĢ»å±Ģ": 103158, + "çĩĥæĸĻ": 103159, + "ä¸ļæĢģ": 103160, + "åIJĦæł·": 103161, + "åĴ½": 103162, + "åĩºèī²": 103163, + "åĪĿå¿ĥ": 103164, + "åıĽ": 103165, + "çłĶ讨": 103166, + "è¡«": 103167, + "åİĨç¨ĭ": 103168, + "禽": 103169, + "è¶³å¤ŁçļĦ": 103170, + "èįĨ": 103171, + "çľĭå¾ħ": 103172, + "è´©": 103173, + "åĨ³å¿ĥ": 103174, + "裹": 103175, + "å¸ĪèĮĥ": 103176, + "åŀĦ": 103177, + "æĿł": 103178, + "åĩ¸": 103179, + "çĬ¹è±«": 103180, + "çĥŃè¡Ģ": 103181, + "åIJĪä¼Ļ": 103182, + "éħµ": 103183, + "èIJ½åľ¨": 103184, + "åįłåľ°": 103185, + "衬": 103186, + "èĵī": 103187, + "æĦ¤": 103188, + "æ¸Ĭ": 103189, + "åĪĨæķ°": 103190, + "ç¬ijçĿĢ": 103191, + "太平": 103192, + "çĤ«": 103193, + "æݨä»ĭ": 103194, + "æĸ¯åĿ¦": 103195, + "形容": 103196, + "æĵĬ": 103197, + "æĦŁåħ´è¶£": 103198, + "åĨĽäºº": 103199, + "åĩĮæĻ¨": 103200, + "对çħ§": 103201, + "åıijçĹħ": 103202, + "å·¾": 103203, + "èĪī": 103204, + "檢": 103205, + "ç¬ijäºĨ": 103206, + "ç¡®è¯Ĭ": 103207, + "è´ŁåĢº": 103208, + "壮大": 103209, + "æĪļ": 103210, + "äºĴèģĶ": 103211, + "課": 103212, + "èħ¦": 103213, + "æű": 103214, + "åıĹ欢è¿İ": 103215, + "åįī": 103216, + "éĻ¢å£«": 103217, + "æ©¡": 103218, + "ä¸Ģ对": 103219, + "è¾±": 103220, + "æ²Ĥ": 103221, + "åı²ä¸Ĭ": 103222, + "æIJı": 103223, + "å´ĸ": 103224, + "代谢": 103225, + "磷": 103226, + "é¡ĺ": 103227, + "æµĩ": 103228, + "常çĶ¨": 103229, + "åįij": 103230, + "åĩºåĽ½": 103231, + "è¯ł": 103232, + "稳æŃ¥": 103233, + "ç»ı纪": 103234, + "å¤ļå¤ļ": 103235, + "æīĢå¾Ĺ": 103236, + "为主é¢ĺ": 103237, + "ä¸ĢåĪĨ": 103238, + "æł½": 103239, + "顧": 103240, + "纲": 103241, + "åĥħ": 103242, + "å£ĵ": 103243, + "åĦª": 103244, + "ç¿°": 103245, + "æİĢ": 103246, + "人为": 103247, + "媳": 103248, + "æ´½": 103249, + "èĿ¶": 103250, + "å¤įåħ´": 103251, + "ä¼ļå½±åĵį": 103252, + "åIJĦçķĮ": 103253, + "éĤ£ä¸Ģ": 103254, + "颤": 103255, + "çĢı": 103256, + "çĢı覽": 103257, + "å¯ŀ": 103258, + "åı¯æĢķ": 103259, + "åį³æŶ": 103260, + "çķ´": 103261, + "ä¸ĭåįĬå¹´": 103262, + "ç¬Ķè®°": 103263, + "éĻĦåĬł": 103264, + "çĥŃæ°´": 103265, + "奸": 103266, + "ç£ħ": 103267, + "æĿī": 103268, + "æ¸ħåįİ": 103269, + "éĸ±": 103270, + "ç°¡": 103271, + "å¤Ħå¤Ħ": 103272, + "åIJĪéĩij": 103273, + "æ²³æµģ": 103274, + "ç´°": 103275, + "è´ŁéĿ¢": 103276, + "çļĦ羣å®ŀ": 103277, + "åĻ¨æ¢°": 103278, + "èĴIJ": 103279, + "西äºļ": 103280, + "å·ħ": 103281, + "ç²¹": 103282, + "åİŁæĸĩ": 103283, + "æŀķ": 103284, + "è¡Ģåİĭ": 103285, + "åļ´": 103286, + "å¸ĺ": 103287, + "åĨĢ": 103288, + "æĮ«": 103289, + "çĶµè·¯": 103290, + "å°ıä¼Ļä¼´": 103291, + "èĿ´": 103292, + "æľĢå¿«": 103293, + "æĭĮ": 103294, + "宪": 103295, + "æĸ·": 103296, + "ç¿ħ": 103297, + "åĴ³": 103298, + "åĹ½": 103299, + "ç¾ŀ": 103300, + "èººåľ¨": 103301, + "èµĽè½¦": 103302, + "æ²IJ": 103303, + "éĻIJ度": 103304, + "为ä¸Ģä½ĵ": 103305, + "èĴľ": 103306, + "幫": 103307, + "æIJħ": 103308, + "åĭĭ": 103309, + "åīĸ": 103310, + "纳ç¨İ": 103311, + "éķ¿æķĪ": 103312, + "ç½ķ": 103313, + "åī¯æľ¬": 103314, + "ç©į": 103315, + "éĴ©": 103316, + "ç¹¼": 103317, + "åĽ½åľŁ": 103318, + "è¼ī": 103319, + "ä¸įå¿ĺ": 103320, + "èŃ¦ç¤º": 103321, + "çģ¿": 103322, + "å¿ĥå¾Ĺ": 103323, + "æĦļ": 103324, + "忽çķ¥": 103325, + "åĽŀäºĭ": 103326, + "åįłæľī": 103327, + "æ·Ħ": 103328, + "çī¡": 103329, + "çĽijäºĭ": 103330, + "ç¿¡": 103331, + "éĴĪ对æĢ§": 103332, + "çªĥ": 103333, + "製": 103334, + "èĨĿ": 103335, + "ç³Ł": 103336, + "港澳": 103337, + "太太": 103338, + "澡": 103339, + "ç»ĨåĮĸ": 103340, + "åĶ®åIJİ": 103341, + "å®ŀåľ¨æĺ¯": 103342, + "ç«£": 103343, + "çį²": 103344, + "åĢ¾åIJij": 103345, + "å¼ķçĶ¨": 103346, + "é¹ħ": 103347, + "ç¬ij容": 103348, + "ä¹IJ趣": 103349, + "æ°ijæĶ¿": 103350, + "éŨæĪ·": 103351, + "å±ģ": 103352, + "迷失": 103353, + "éĶĮ": 103354, + "å°ı康": 103355, + "åĭī": 103356, + "æ³¼": 103357, + "ä¾ĭåŃIJ": 103358, + "ä¸īä½į": 103359, + "å»ł": 103360, + "èĶĵ": 103361, + "广éĺĶ": 103362, + "èĢį": 103363, + "èĢģèĻİ": 103364, + "åĭŁéĽĨ": 103365, + "èĦļæŃ¥": 103366, + "æĭ¯": 103367, + "åŃĹåı·": 103368, + "çĦ°": 103369, + "é¢ł": 103370, + "èļĤ": 103371, + "èļģ": 103372, + "飯": 103373, + "人æĢ§": 103374, + "æĴ°": 103375, + "åİ¢": 103376, + "å±ĢéĻIJ": 103377, + "æľªæĪIJ": 103378, + "åĵªåĦ¿": 103379, + "大åıij": 103380, + "ä¸įå®ļ": 103381, + "å¾ģæ±Ĥ": 103382, + "éĥµ": 103383, + "åĢºæĿĥ": 103384, + "çĪ±ä½ł": 103385, + "èºģ": 103386, + "ä»ħä¾Ľ": 103387, + "è¿ľå¤Ħ": 103388, + "éĨĽ": 103389, + "åĥµ": 103390, + "积æŀģæĢ§": 103391, + "æİ¡": 103392, + "åīįä¸ī": 103393, + "äºİä¸Ģä½ĵ": 103394, + "çŀĦ": 103395, + "çĿģ": 103396, + "沸": 103397, + "åħ±èµ¢": 103398, + "éĢĢå½¹": 103399, + "è´Ŀå°Ķ": 103400, + "æİı": 103401, + "æĪ²": 103402, + "è¡į": 103403, + "éĶĤ": 103404, + "ä¸ĩä½Ļ": 103405, + "ç§ijåĪĽ": 103406, + "æ¼ĶåĶ±": 103407, + "欧åħĥ": 103408, + "æ·¡æ·¡": 103409, + "éĿĴå±±": 103410, + "èĹĿ": 103411, + "绽": 103412, + "令çīĮ": 103413, + "éĽĨ群": 103414, + "ä½ľçī©": 103415, + "çĢij": 103416, + "夯": 103417, + "ç½ij游": 103418, + "åħ«å¤§": 103419, + "éªļ": 103420, + "èªĵ": 103421, + "ä¼ļå±ķ": 103422, + "åħļåı²": 103423, + "æ£Ģå¯ŁéĻ¢": 103424, + "åĸĺ": 103425, + "éĺ±": 103426, + "èĢĮåĩº": 103427, + "éĢļ车": 103428, + "éĴĵ": 103429, + "æĥħ人": 103430, + "æ¸Ľ": 103431, + "ä¸Ńç§ĭ": 103432, + "çĪŃ": 103433, + "åıªåī©": 103434, + "æĺĶ": 103435, + "éĩİçĶŁ": 103436, + "ç¡«": 103437, + "èIJĿåįľ": 103438, + "æĬµæĬĹ": 103439, + "çĻ«çĹ«": 103440, + "éĻĢ": 103441, + "èĶļ": 103442, + "å¸ľ": 103443, + "满满": 103444, + "èı±": 103445, + "éļĨéĩį": 103446, + "æĺŁçº§": 103447, + "æ½ĩ": 103448, + "åħ¬åħĥ": 103449, + "è°£": 103450, + "æ¯Ķäºļ": 103451, + "æ¡ĮåŃIJ": 103452, + "èµ£": 103453, + "è²¼": 103454, + "æĦ¿æľĽ": 103455, + "顽": 103456, + "æ´¾éģ£": 103457, + "ç¥Ľ": 103458, + "åªļ": 103459, + "éĺľ": 103460, + "èij«": 103461, + "èĬ¦": 103462, + "æ³»": 103463, + "å¡Į": 103464, + "çĭŃ": 103465, + "å»īæĶ¿": 103466, + "å¥ijæľº": 103467, + "æĹĹèĪ°": 103468, + "æĥ«": 103469, + "严åİī": 103470, + "åıĭæĥħ": 103471, + "å¦Ĭ": 103472, + "å¨ł": 103473, + "åĵªå®¶": 103474, + "èĨ¨": 103475, + "è¶Ł": 103476, + "æĮª": 103477, + "èĻIJ": 103478, + "éłģ": 103479, + "çŀ©": 103480, + "éºŁ": 103481, + "稣": 103482, + "èģĶéĢļ": 103483, + "åı®": 103484, + "çİĭèĢħ": 103485, + "ä¸įç¡®å®ļ": 103486, + "çijľ": 103487, + "è°İ": 103488, + "çī¢è®°": 103489, + "碼": 103490, + "æĬ¤èĤ¤": 103491, + "é¡·": 103492, + "çĦķ": 103493, + "åģļ强": 103494, + "éļ±ç§ģ": 103495, + "éļ±ç§ģæ¬Ĭ": 103496, + "åıĹ害": 103497, + "ä¸įçĶ±": 103498, + "çĥ¹": 103499, + "饪": 103500, + "驳": 103501, + "ä¼½": 103502, + "ä¸Ŀ绸": 103503, + "è¥Ħ": 103504, + "åįģä½Ļ": 103505, + "éºĹ": 103506, + "æ¬ĬåĪ©": 103507, + "èģŀ": 103508, + "åı¤èĢģ": 103509, + "éģı": 103510, + "åIJĦå¼ı": 103511, + "å°±è¡Į": 103512, + "åħ¥å¢ĥ": 103513, + "çĥģ": 103514, + "èľĺ": 103515, + "èĽĽ": 103516, + "纬": 103517, + "磫": 103518, + "è»Ł": 103519, + "æ´Ĺè¡£": 103520, + "æĦ§": 103521, + "é¢Ħæ¡Ī": 103522, + "éľĨ": 103523, + "æ·±åİļ": 103524, + "éĺ¿æĭī": 103525, + "åĨĻåŃĹ": 103526, + "åį¦": 103527, + "éķĢ": 103528, + "æ¨¡æł·": 103529, + "åĤį": 103530, + "æIJį": 103531, + "èĸ¯": 103532, + "åłħ": 103533, + "åħ¬ç§¯": 103534, + "è¨İ": 103535, + "ä¼łæŁĵ": 103536, + "毯": 103537, + "çIJĨå·¥": 103538, + "åĨ·éĵ¾": 103539, + "ç«ĭæĸ¹": 103540, + "æ¢Ń": 103541, + "åľ£è¯ŀ": 103542, + "综èīº": 103543, + "çİ©ç¬ij": 103544, + "æĥ³ä¸įåĪ°": 103545, + "æijĩ头": 103546, + "æ·¹": 103547, + "åģĩæĹ¥": 103548, + "åĢĺ": 103549, + "èĢ½": 103550, + "èİĵ": 103551, + "åŁ·": 103552, + "èĩªè´¸": 103553, + "åįĬ天": 103554, + "æªĶ": 103555, + "æ¾İæ¹ĥ": 103556, + "éķij": 103557, + "丫": 103558, + "éĩĮç¨ĭ": 103559, + "å¼ĢèįĴ": 103560, + "èıı": 103561, + "å®Ŀè´µ": 103562, + "èѬ": 103563, + "åķŁ": 103564, + "æŁł": 103565, + "檬": 103566, + "é©Ń": 103567, + "æ±Ľ": 103568, + "çĨĬçĮ«": 103569, + "èķī": 103570, + "éļıä¹ĭ": 103571, + "å±ij": 103572, + "è¾ĥ强": 103573, + "èĥ³": 103574, + "èĨĬ": 103575, + "éĿĻéĿĻ": 103576, + "åĴª": 103577, + "æĭĽåij¼": 103578, + "代è¨Ģ": 103579, + "ä¿¡ç®±": 103580, + "è£ħéħį": 103581, + "æĤį": 103582, + "åįķ车": 103583, + "èIJİ": 103584, + "å¤ļ彩": 103585, + "éĻ¸": 103586, + "ä»İ严": 103587, + "æ©Ħ": 103588, + "æ¦Ħ": 103589, + "éĢ®": 103590, + "éĩĮæĸ¯": 103591, + "姿æĢģ": 103592, + "太æŀģ": 103593, + "éĩĿ": 103594, + "æºī": 103595, + "è¿Ń": 103596, + "秸": 103597, + "ç§Ĩ": 103598, + "å·¥å§Ķ": 103599, + "æ±ķ": 103600, + "èģĨ": 103601, + "佬": 103602, + "ç¼ħ": 103603, + "çĶ¸": 103604, + "åī¯å±Ģéķ¿": 103605, + "éĹº": 103606, + "誤": 103607, + "è¤IJ": 103608, + "ä¸įéĻIJ": 103609, + "èħķ": 103610, + "åijķ": 103611, + "磶": 103612, + "åĨľå®¶": 103613, + "管å§Ķä¼ļ": 103614, + "饺": 103615, + "èĬľ": 103616, + "æ¾Ī": 103617, + "è©¢": 103618, + "å¨ģå°¼æĸ¯": 103619, + "ä½ķåĨµ": 103620, + "å°ıä¼Ļ": 103621, + "奢ä¾Ī": 103622, + "è¿Ļç¯ĩ": 103623, + "诵": 103624, + "ç«łç¨ĭ": 103625, + "ç´Ģ": 103626, + "éIJĺ": 103627, + "éĤ¢": 103628, + "ç³Ļ": 103629, + "ç¼Ģ": 103630, + "ä¹Ĵ": 103631, + "ä¹ĵ": 103632, + "çī¢åĽº": 103633, + "åĿŀ": 103634, + "å¼Ī": 103635, + "ä¾ĭå¤ĸ": 103636, + "廳": 103637, + "è§Ħç«ł": 103638, + "èĬĻ": 103639, + "篷": 103640, + "躯": 103641, + "æłĪ": 103642, + "åĿļå®ŀ": 103643, + "åŁºå»º": 103644, + "çĿĢçľ¼": 103645, + "ç·´": 103646, + "èij©": 103647, + "ç¼ļ": 103648, + "æ¦Ĩ": 103649, + "主åĭķ": 103650, + "ç¥Ģ": 103651, + "äºĴéĢļ": 103652, + "尤为": 103653, + "å®Ľ": 103654, + "骼": 103655, + "æ±²": 103656, + "ä¾ĥ": 103657, + "æĤłä¹ħ": 103658, + "æij§": 103659, + "æĭĩ": 103660, + "é«ĵ": 103661, + "éºĴ": 103662, + "éĻĽ": 103663, + "æŀ¸": 103664, + "æĿŀ": 103665, + "è´¬": 103666, + "å°ıé¾Ļ": 103667, + "åĵ®": 103668, + "èĵ¬åĭĥ": 103669, + "åĮĪ": 103670, + "çķľçī§": 103671, + "娩": 103672, + "个å¤ļ": 103673, + "æ²¥": 103674, + "æĺ§": 103675, + "çĦļ": 103676, + "æĬijéĥģ": 103677, + "çĸ¡": 103678, + "èĺij": 103679, + "éģİç¨ĭ": 103680, + "橱": 103681, + "éĿĵ": 103682, + "大çIJĨ": 103683, + "髦": 103684, + "åĪĨ辨": 103685, + "渤": 103686, + "çĸ¤": 103687, + "åĬ¨èĥ½": 103688, + "å¼łå®¶": 103689, + "ä¸ĩåįĥ": 103690, + "滥": 103691, + "饥": 103692, + "åºŁå¼ĥ": 103693, + "帳": 103694, + "æ¼³": 103695, + "è±IJ": 103696, + "ä»ij": 103697, + "å«ī": 103698, + "å¦Ĵ": 103699, + "çŀĴ": 103700, + "è¡ħ": 103701, + "çĭ¸": 103702, + "å¾ģç¨ĭ": 103703, + "éĤ¯": 103704, + "éĥ¸": 103705, + "ç¥Ī": 103706, + "祷": 103707, + "趴": 103708, + "ç»ĵæŀĦæĢ§": 103709, + "è§ĨåIJ¬": 103710, + "è¬Ŀ": 103711, + "çĴĢ": 103712, + "çĴ¨": 103713, + "åĩºå¤Ħ": 103714, + "è¯Ģ": 103715, + "å¾ĺ": 103716, + "å¾Ĭ": 103717, + "羨": 103718, + "åĸĩ": 103719, + "åıŃ": 103720, + "åĺ²": 103721, + "çķ¸": 103722, + "å¹²äºĭ": 103723, + "æļ§": 103724, + "æ²Ľ": 103725, + "åĦĦ": 103726, + "å»ĵ": 103727, + "åİ¿éķ¿": 103728, + "èĥļ": 103729, + "çIJ¢": 103730, + "çŃ·": 103731, + "éĩĭ": 103732, + "ä¾®": 103733, + "åIJ©": 103734, + "åĴIJ": 103735, + "åĮ¿": 103736, + "æĬ¬èµ·": 103737, + "æ³£": 103738, + "涤": 103739, + "麽": 103740, + "æĽĻ": 103741, + "åī¯éĻ¢éķ¿": 103742, + "åħļåĴĮ": 103743, + "æķ£åıij": 103744, + "润æ»ij": 103745, + "åĵº": 103746, + "æĥ¬": 103747, + "漫éķ¿": 103748, + "ä¸įæĩĪ": 103749, + "åŁł": 103750, + "åĹĵ": 103751, + "èĢģçĪ·": 103752, + "讽": 103753, + "æĪĺç»ĦåIJĪ": 103754, + "æ£ł": 103755, + "åħ¨åŁŁ": 103756, + "èł¢": 103757, + "诡": 103758, + "åīįçŀ»": 103759, + "æķĽ": 103760, + "ä¸Ģå°ģ": 103761, + "å¹Ĥ": 103762, + "èİĨ": 103763, + "è¯Ŀè¯Ń": 103764, + "ç»ĨåĪĻ": 103765, + "屿": 103766, + "åµĮ": 103767, + "éĢį": 103768, + "åĺ±": 103769, + "渲": 103770, + "çĥ¯": 103771, + "çĿ¹": 103772, + "é¦Ĵ": 103773, + "èħ¥": 103774, + "æĬĹåĩ»": 103775, + "çĿ«": 103776, + "èįĶ": 103777, + "éļİ": 103778, + "æ³īæ°´": 103779, + "è¬Ĥ": 103780, + "çĤ¬": 103781, + "åĩıæİĴ": 103782, + "è¸Ĭ": 103783, + "è·»": 103784, + "æ·Į": 103785, + "éľ¾": 103786, + "å¥ĩ纳": 103787, + "å¯Ŀ": 103788, + "æ¤İ": 103789, + "æŁ¬": 103790, + "æĸ¯åŁº": 103791, + "åħ¬ç«ĭ": 103792, + "è¨ĵ": 103793, + "é£Ļ": 103794, + "é©¿": 103795, + "åĤµ": 103796, + "èĽĻ": 103797, + "ç¯ĩç«ł": 103798, + "åĪĨæĶ¯": 103799, + "ä¸Ĭå¹´": 103800, + "çŃĿ": 103801, + "缤": 103802, + "èĢģæŧ": 103803, + "åĻ¬": 103804, + "æľ¦": 103805, + "èĥ§": 103806, + "æ¶Īè²»": 103807, + "æĵĶ": 103808, + "榴": 103809, + "æ¿Ĵ": 103810, + "糯": 103811, + "泸": 103812, + "æįĨ": 103813, + "ç»ļ": 103814, + "èµİ": 103815, + "çIJIJ": 103816, + "èµĤ": 103817, + "æħ®": 103818, + "æ²Į": 103819, + "çĦĻ": 103820, + "æĴŃæĬ¥": 103821, + "æ·ĩ": 103822, + "åĪĩåħ¥": 103823, + "çijķ": 103824, + "çĸµ": 103825, + "éģ´": 103826, + "ç¨ļ": 103827, + "ç©©": 103828, + "èŀĥ": 103829, + "æ£ķ": 103830, + "æĨ§": 103831, + "æĨ¬": 103832, + "伺": 103833, + "æ¯Ĺ": 103834, + "æįį": 103835, + "æĬī": 103836, + "ç´Ĭ": 103837, + "å¼Ľ": 103838, + "æĭŃ": 103839, + "æĹıèĩªæ²»": 103840, + "åĿ·": 103841, + "競": 103842, + "詳": 103843, + "è¿Ħä»Ĭ": 103844, + "è°´": 103845, + "çŀŃ解": 103846, + "æŁ¿": 103847, + "é¢Ĭ": 103848, + "ç°§": 103849, + "çĥŁèĬ±": 103850, + "ä¾¥": 103851, + "çĿ¦": 103852, + "éħĿ": 103853, + "æ°ĵ": 103854, + "çIJī": 103855, + "å§Ĭ": 103856, + "æ²®": 103857, + "æħ·": 103858, + "èľķ": 103859, + "çijļ": 103860, + "éĩĩçŁ¿": 103861, + "åł°": 103862, + "åºķèķ´": 103863, + "èĨ³": 103864, + "è¾ķ": 103865, + "éŁŃ": 103866, + "åĴĻ": 103867, + "ç²½": 103868, + "åīĶ": 103869, + "沦": 103870, + "èĤ´": 103871, + "éķ¶": 103872, + "æĺ¼": 103873, + "è¾Ĺ": 103874, + "婪": 103875, + "åĮ®": 103876, + "æĸĵ": 103877, + "汶": 103878, + "éĥ´": 103879, + "éł»": 103880, + "çªĴ": 103881, + "袱": 103882, + "åĽ±": 103883, + "èĢĺ": 103884, + "èļĮ": 103885, + "çĭĻ": 103886, + "çĹ¹": 103887, + "ç¥ī": 103888, + "æı®": 103889, + "æ·Ĩ": 103890, + "ç£ĭ": 103891, + "éĺª": 103892, + "æ«": 103893, + "ã¸": 103894, + "Ļ¶": 103895, + "ãij": 103896, + "ð£²": 103897, + "ä¢": 103898, + "ãŃ": 103899, + "ð¬¨": 103900, + "ð¬Ģ": 103901, + "ð¬®": 103902, + "ð¬¯": 103903, + "ð¬ľ": 103904, + "ðª¨": 103905, + "ð«Ĺ": 103906, + "ð¬Ĭ": 103907, + "ð¬±": 103908, + "ð¬Ł": 103909, + "äİ": 103910, + "ð¡": 103911, + "äĥ": 103912, + "ãł": 103913, + "ð©": 103914, + "ð©¾": 103915, + "ð¬º": 103916, + "ð¬Ļ": 103917, + "ãĢĶ": 103918, + "ãĢķ": 103919, + "çļĦæŶåĢĻ": 103920, + "æľīéĻIJåħ¬åı¸": 103921, + "ä¹ĭåIJİ": 103922, + "ä¸ļåĬ¡": 103923, + "åķĬ": 103924, + "èĻ½çĦ¶": 103925, + "æĭ¥æľī": 103926, + "äºĴèģĶç½ij": 103927, + "éĤ£äºĽ": 103928, + "ä½łçļĦ": 103929, + "åĨ³å®ļ": 103930, + "éĻ¤äºĨ": 103931, + "åĽ¢éĺŁ": 103932, + "åı¯æĺ¯": 103933, + "以åIJİ": 103934, + "社åĮº": 103935, + "çļĦéĹ®é¢ĺ": 103936, + "并ä¸Ķ": 103937, + "æķĻå¸Ī": 103938, + "å°±ä¼ļ": 103939, + "天空éĥ¨èIJ½": 103940, + "æľĢç»Ī": 103941, + "å½ĵçĦ¶": 103942, + "ä¹Łæľī": 103943, + "ç¡®ä¿Ŀ": 103944, + "æĥ³è¦ģ": 103945, + "è´Ńä¹°": 103946, + "人çļĦ": 103947, + "åIJ´": 103948, + "çļĦåıijå±ķ": 103949, + "ä¸įçŁ¥éģĵ": 103950, + "软件": 103951, + "æĪij们çļĦ": 103952, + "çĪ¶æ¯į": 103953, + "åīij": 103954, + "èĢĮæĺ¯": 103955, + "å®īæİĴ": 103956, + "åIJİæĿ¥": 103957, + "çļĦåľ°æĸ¹": 103958, + "èµµ": 103959, + "èĢĥè¯ķ": 103960, + "çªģçĦ¶": 103961, + "ä¸Ģå®ļè¦ģ": 103962, + "åĪ¶ä½ľ": 103963, + "è¯Ħä»·": 103964, + "åħįè´¹": 103965, + "è´¹çĶ¨": 103966, + "绣ä¸Ģ": 103967, + "çĦ¶èĢĮ": 103968, + "è¿Ļ次": 103969, + "éĿĴå¹´": 103970, + "人类": 103971, + "亦": 103972, + "让人": 103973, + "è´Łè´£äºº": 103974, + "éĩĩåıĸ": 103975, + "çļĦäºĭæĥħ": 103976, + "ä¹Łä¼ļ": 103977, + "车è¾Ĩ": 103978, + "æĽ´æĺ¯": 103979, + "强åĮĸ": 103980, + "æĪijåĢij": 103981, + "以åīį": 103982, + "ä¼ĺåĮĸ": 103983, + "å§Ķåijĺä¼ļ": 103984, + "åĽ°éļ¾": 103985, + "年度": 103986, + "ä½įäºİ": 103987, + "æĮĩåĩº": 103988, + "åĨį次": 103989, + "åĬŀçIJĨ": 103990, + "æ¯ı个": 103991, + "对æĸ¹": 103992, + "è¿Ľè¡ĮäºĨ": 103993, + "æľĢé«ĺ": 103994, + "课ç¨ĭ": 103995, + "身ä¸Ĭ": 103996, + "æĽ¾ç»ı": 103997, + "åĮ»çĶŁ": 103998, + "å®īè£ħ": 103999, + "æľ±": 104000, + "è¿IJè¡Į": 104001, + "åıĮæĸ¹": 104002, + "æľĢ大çļĦ": 104003, + "æŀĦ建": 104004, + "è¿ŀç»Ń": 104005, + "çļĦå°ı": 104006, + "她çļĦ": 104007, + "çŃīçŃī": 104008, + "æĶ¹åĸĦ": 104009, + "åIJĦç±»": 104010, + "éģĩåĪ°": 104011, + "æľīçĿĢ": 104012, + "人çī©": 104013, + "æĢ»æĺ¯": 104014, + "è¿ħéĢŁ": 104015, + "åĪ¶å®ļ": 104016, + "å®ĥ们": 104017, + "å®ĺç½ij": 104018, + "è¿ĺè¦ģ": 104019, + "ç»Īäºİ": 104020, + "æĪ¿åľ°äº§": 104021, + "è¯ģæĺİ": 104022, + "èĤ¡ç¥¨": 104023, + "åºĶå½ĵ": 104024, + "èĭ±åĽ½": 104025, + "è¿IJçĶ¨": 104026, + "æľĢæĸ°": 104027, + "享åıĹ": 104028, + "让æĪij": 104029, + "æĻļä¸Ĭ": 104030, + "å¾ŀ": 104031, + "å°ı说": 104032, + "å°¤åħ¶æĺ¯": 104033, + "è®Ńç»ĥ": 104034, + "åħ¨å¸Ĥ": 104035, + "æĮijæĪĺ": 104036, + "æľīçĤ¹": 104037, + "带çĿĢ": 104038, + "çļĦä¸ľè¥¿": 104039, + "é£İæł¼": 104040, + "é»Ħéĩij": 104041, + "å¼ķ导": 104042, + "æѤå¤ĸ": 104043, + "æľĢè¿ij": 104044, + "追æ±Ĥ": 104045, + "强è°ĥ": 104046, + "ä¹Łåı¯ä»¥": 104047, + "æĦŁåĪ°": 104048, + "èĩªæĪij": 104049, + "çī¹åĪ«æĺ¯": 104050, + "æĪIJéĥ½": 104051, + "éĢIJæ¸IJ": 104052, + "å¿«ä¹IJ": 104053, + "ä¹ĭä¸Ń": 104054, + "æĬķèµĦèĢħ": 104055, + "ä»ĸ们çļĦ": 104056, + "æ°ı": 104057, + "å·¥ä½ľäººåijĺ": 104058, + "äºĨä¸Ģ个": 104059, + "åķ¦": 104060, + "ä¸ĢåĢĭ": 104061, + "åŁºå±Ĥ": 104062, + "æ²ŁéĢļ": 104063, + "第ä¸Ģ次": 104064, + "并没æľī": 104065, + "çļĦå·¥ä½ľ": 104066, + "åľ¨è¿ĻéĩĮ": 104067, + "æŀª": 104068, + "æĶ¯æĴij": 104069, + "æŶå°ļ": 104070, + "æĿ¥åĪ°": 104071, + "æĶ¶è´Ń": 104072, + "éĿ©åij½": 104073, + "æĺ¯ä¸įæĺ¯": 104074, + "讨论": 104075, + "ä¸ļ绩": 104076, + "å°±èĥ½": 104077, + "ç«ĭåį³": 104078, + "è¡Ĺéģĵ": 104079, + "åľ¨ä¸Ģèµ·": 104080, + "æľĪ份": 104081, + "é«ĺ端": 104082, + "å¾Īéļ¾": 104083, + "ä¿Ħç½Ĺæĸ¯": 104084, + "æīĭ段": 104085, + "åģļåĩº": 104086, + "ä¼Ĺå¤ļ": 104087, + "å®ŀè¡Į": 104088, + "æīĵå¼Ģ": 104089, + "游客": 104090, + "ä¾ĿçĦ¶": 104091, + "å°±åĥı": 104092, + "离å¼Ģ": 104093, + "说éģĵ": 104094, + "æĸ°èĥ½æºIJ": 104095, + "溪": 104096, + "äºķ": 104097, + "令人": 104098, + "ä¸Ģåľº": 104099, + "æĪijæĥ³": 104100, + "两人": 104101, + "èĩ³å°ij": 104102, + "çļĦçĶŁæ´»": 104103, + "æĺ¯ä¸ª": 104104, + "èĭ±è¯Ń": 104105, + "æ²Ĵæľī": 104106, + "æĢĿèĢĥ": 104107, + "éĻIJåĪ¶": 104108, + "åı°æ¹¾": 104109, + "ä¸ĢæŦ": 104110, + "çļĦä¸Ģ个": 104111, + "é«ĺ级": 104112, + "åĬŀåħ¬å®¤": 104113, + "å¾·åĽ½": 104114, + "æĪijå°±": 104115, + "å®ļä½į": 104116, + "éĢĤåºĶ": 104117, + "æĮĩæłĩ": 104118, + "åħ¨çľģ": 104119, + "ä¸Ĭè¿°": 104120, + "å®ĥçļĦ": 104121, + "åĽŀ家": 104122, + "欧洲": 104123, + "éĵģè·¯": 104124, + "é¼ĵåĬ±": 104125, + "çļĦå½±åĵį": 104126, + "é«ĺæł¡": 104127, + "天ä¸ĭ": 104128, + "é«ĺè´¨éĩı": 104129, + "æĿŃå·ŀ": 104130, + "èµĦ讯": 104131, + "æĶ¾åľ¨": 104132, + "æľīä¸Ģ个": 104133, + "å°±è¦ģ": 104134, + "ä¸ĬéĿ¢": 104135, + "解éĩĬ": 104136, + "éĢIJæŃ¥": 104137, + "尽管": 104138, + "æľīä»Ģä¹Ī": 104139, + "çļĦäºĭ": 104140, + "çĻ»è®°": 104141, + "人æ°ijå¸ģ": 104142, + "è§Ĥä¼Ĺ": 104143, + "è§Ĥå¯Ł": 104144, + "çĶµèĦij": 104145, + "çļĦåIJĮæŶ": 104146, + "ä½ľä¸ļ": 104147, + "宣å¸ĥ": 104148, + "çļĦä½ľçĶ¨": 104149, + "åĽŀæĿ¥": 104150, + "éļ¾ä»¥": 104151, + "æīĢæľīçļĦ": 104152, + "å°ıåѦ": 104153, + "æıIJåīį": 104154, + "æ¤įçī©": 104155, + "åĩ¯": 104156, + "ä¸ĬäºĨ": 104157, + "å°±åľ¨": 104158, + "åħĪåIJİ": 104159, + "æīĭæľ¯": 104160, + "éĥŃ": 104161, + "éĿ¢åīį": 104162, + "æ¯ķç«Ł": 104163, + "äºĮæĺ¯": 104164, + "红èī²": 104165, + "éĺ³åħī": 104166, + "èĭ¹æŀľ": 104167, + "å¾Īå¤ļ人": 104168, + "ç»ĻæĪij": 104169, + "åĵ¦": 104170, + "çľ¼çĿĽ": 104171, + "éłŃ": 104172, + "ä¸Ģæĺ¯": 104173, + "åıijå±ķçļĦ": 104174, + "åıįåºĶ": 104175, + "æĪ¿å±ĭ": 104176, + "æľŁå¾ħ": 104177, + "ç§įæ¤į": 104178, + "æĸĩåѦ": 104179, + "åį³åı¯": 104180, + "é¦ĸ次": 104181, + "èĭ±éĽĦ": 104182, + "å¤ļ次": 104183, + "åĮħè£ħ": 104184, + "æ²³åįĹ": 104185, + "ä¹ĭéĹ´çļĦ": 104186, + "ä»įçĦ¶": 104187, + "åIJ¬åĪ°": 104188, + "èij£äºĭéķ¿": 104189, + "è§ĦåĪĻ": 104190, + "ä¸Ģ份": 104191, + "大ä¼Ĺ": 104192, + "使å¾Ĺ": 104193, + "è¿Ľåı£": 104194, + "ä¸Ģçīĩ": 104195, + "æĢ§çļĦ": 104196, + "çļĦ大": 104197, + "æĪijæĺ¯": 104198, + "äºĴåĬ¨": 104199, + "æ°£": 104200, + "çļĨ": 104201, + "åħ¬åı¸çļĦ": 104202, + "ä¸Ģè¾¹": 104203, + "åıĬåħ¶": 104204, + "èī¯å¥½çļĦ": 104205, + "æĭĵå±ķ": 104206, + "å½ĵå¹´": 104207, + "å¹¿åľº": 104208, + "åģļäºĨ": 104209, + "åŁºäºİ": 104210, + "æıIJéĨĴ": 104211, + "åħĦå¼Ł": 104212, + "èĢģæĿ¿": 104213, + "è¿ijæĹ¥": 104214, + "çĬ¶åĨµ": 104215, + "注éĩį": 104216, + "åĪļåĪļ": 104217, + "è°ĥçłĶ": 104218, + "å¿ĥä¸Ń": 104219, + "æĬĬæı¡": 104220, + "éļıåIJİ": 104221, + "ä¸įå¤Ł": 104222, + "åĪĽä½ľ": 104223, + "ç«Ļåľ¨": 104224, + "缸äºĴ": 104225, + "çĸ«æĥħéĺ²æݧ": 104226, + "年代": 104227, + "带åĬ¨": 104228, + "伤害": 104229, + "ç«ŁçĦ¶": 104230, + "å¼ķè¿Ľ": 104231, + "累计": 104232, + "让æĪij们": 104233, + "åĽŀæĶ¶": 104234, + "æĬ¥åIJį": 104235, + "åĬ©åĬĽ": 104236, + "èģĶ缣": 104237, + "çŃĸçķ¥": 104238, + "åij¨è¾¹": 104239, + "åĭĴ": 104240, + "è¿ĺåľ¨": 104241, + "æµģéĩı": 104242, + "寻æī¾": 104243, + "çĶµåĬĽ": 104244, + "èĪ¹èĪ¶": 104245, + "è¿ĺèĥ½": 104246, + "æĭħä»»": 104247, + "çļĦæĥħåĨµä¸ĭ": 104248, + "çļĦåİŁåĽł": 104249, + "缺ä¹ı": 104250, + "çIJĥåijĺ": 104251, + "å²ģçļĦ": 104252, + "çĶ·åŃIJ": 104253, + "å·¥èµĦ": 104254, + "è¿ijå¹´æĿ¥": 104255, + "åijĢ": 104256, + "æıIJä¾ĽäºĨ": 104257, + "她们": 104258, + "家åħ·": 104259, + "çĩķ": 104260, + "è½»æĿ¾": 104261, + "æł¡åĽŃ": 104262, + "èĢĥæł¸": 104263, + "åį±éĻ©": 104264, + "åħļç»Ħç»ĩ": 104265, + "æĢ»ç»ıçIJĨ": 104266, + "çļĦæĸ°": 104267, + "çİ»çĴĥ": 104268, + "è¿Ļä½į": 104269, + "对æѤ": 104270, + "家人": 104271, + "çļĦè¦ģæ±Ĥ": 104272, + "温度": 104273, + "æĮĩæķ°": 104274, + "缴åĪ°": 104275, + "æѤæŶ": 104276, + "æ¹ĸåįĹ": 104277, + "éĥ½è¦ģ": 104278, + "ä½ľåĩº": 104279, + "åIJĦä½į": 104280, + "èĢĥçĶŁ": 104281, + "ä¾Ŀæį®": 104282, + "说è¯Ŀ": 104283, + "æĪijä¹Ł": 104284, + "å·¥åİĤ": 104285, + "åıĺæĪIJ": 104286, + "ä»ĸ人": 104287, + "æĪijè§īå¾Ĺ": 104288, + "åIJĦ级": 104289, + "ä¼łå¥ĩç§ģæľį": 104290, + "ä¸Ĭåįĩ": 104291, + "好åĥı": 104292, + "åĬłéĢŁ": 104293, + "äºĮåįģ": 104294, + "è¢ģ": 104295, + "è£ħ饰": 104296, + "éĥ½èĥ½": 104297, + "ä¸Ģå¼ł": 104298, + "åĬ¨æĢģ": 104299, + "å¹´çļĦ": 104300, + "è¿Ļå°±æĺ¯": 104301, + "ä¹Łè¦ģ": 104302, + "èµĦæł¼": 104303, + "æĪĺäºī": 104304, + "æĦŁè°¢": 104305, + "åŁ¹èĤ²": 104306, + "天æ°Ķ": 104307, + "女士": 104308, + "åı¯èĥ½ä¼ļ": 104309, + "çļĦ产åĵģ": 104310, + "ä¹Łå°±": 104311, + "主è¦ģæĺ¯": 104312, + "åĪºæ¿Ģ": 104313, + "ç»Ļä½ł": 104314, + "大æķ°æį®": 104315, + "åĮ»åѦ": 104316, + "åĪ¤æĸŃ": 104317, + "ä»ĸ说": 104318, + "表æ¼Ķ": 104319, + "äºļæ´²": 104320, + "ä¸ĵé¢ĺ": 104321, + "ç«ŀäºīåĬĽ": 104322, + "éĤ£æł·": 104323, + "å±ķå¼Ģ": 104324, + "å¹³æŶ": 104325, + "æİ¥ä¸ĭæĿ¥": 104326, + "æī¿è¯º": 104327, + "æ³ķåĽ½": 104328, + "åħ³å¿ĥ": 104329, + "ä¼ļæľī": 104330, + "éĤĢ请": 104331, + "é¢Ħéĺ²": 104332, + "对æİ¥": 104333, + "好äºĨ": 104334, + "åĴ±ä»¬": 104335, + "çļĦæĦŁè§ī": 104336, + "æĢĿè·¯": 104337, + "éĥ½æ²¡æľī": 104338, + "çļĦæĸ¹æ³ķ": 104339, + "女åŃIJ": 104340, + "åı¸æ³ķ": 104341, + "è¿ĺä¼ļ": 104342, + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭå¤ļ": 104343, + "åĽłçĤº": 104344, + "æµ·åįĹ": 104345, + "人æķ°": 104346, + "å°Ĩä¼ļ": 104347, + "ä¸ļ主": 104348, + "é¤IJ饮": 104349, + "å±ħä½ı": 104350, + "åıijåĩº": 104351, + "è¿ijæľŁ": 104352, + "å¼ķé¢Ĩ": 104353, + "æľºåĻ¨äºº": 104354, + "åĩºæĿ¥çļĦ": 104355, + "çľĭè§ģ": 104356, + "ä¿Ĭ": 104357, + "让ä»ĸ": 104358, + "ä¸įæĥ³": 104359, + "å·¥ä½ľçļĦ": 104360, + "è¡¥åħħ": 104361, + "æµħ": 104362, + "çī¹å¾ģ": 104363, + "ä¸Ĭå¸Ĥåħ¬åı¸": 104364, + "ç¾İé£Ł": 104365, + "广西": 104366, + "æ¯ıä¸Ģ个": 104367, + "èIJ½åľ°": 104368, + "åĵģç§į": 104369, + "åĴĮè°IJ": 104370, + "å½»åºķ": 104371, + "é«ĺèĢĥ": 104372, + "æĺ¨å¤©": 104373, + "åīįå¾Ģ": 104374, + "çĽijæµĭ": 104375, + "çĻ¾åº¦": 104376, + "åľ¨ä¸ŃåĽ½": 104377, + "çļĦéľĢæ±Ĥ": 104378, + "亿ç¾İåħĥ": 104379, + "åŃ¦æľ¯": 104380, + "æĶ¶åĪ°": 104381, + "æĿ¿åĿĹ": 104382, + "ä¸Ģ段": 104383, + "æŀĦæĪIJ": 104384, + "ä¼ģä¸ļçļĦ": 104385, + "表éĿ¢": 104386, + "æķ´çIJĨ": 104387, + "ç»ĵå©ļ": 104388, + "人家": 104389, + "åģľæŃ¢": 104390, + "åѦç§ij": 104391, + "æĺ¾å¾Ĺ": 104392, + "ä¼ijæģ¯": 104393, + "é¢ĦæľŁ": 104394, + "æĪĸæĺ¯": 104395, + "çļĦ主è¦ģ": 104396, + "åºĶ对": 104397, + "èµ°äºĨ": 104398, + "ä¸ŃéĹ´": 104399, + "èµ°è¿Ľ": 104400, + "åijĪçİ°": 104401, + "æIJŃéħį": 104402, + "é¹ı": 104403, + "æĺ¯åĽłä¸º": 104404, + "æĥħ绪": 104405, + "å®ļæľŁ": 104406, + "社ä¼ļ主ä¹ī": 104407, + "çŃī级": 104408, + "çŁĽçĽ¾": 104409, + "é£ŀæľº": 104410, + "èĩ³ä»Ĭ": 104411, + "æĶ¶éĽĨ": 104412, + "çļĦæķħäºĭ": 104413, + "åĪĩå®ŀ": 104414, + "å®ŀçİ°äºĨ": 104415, + "å½¢æĪIJäºĨ": 104416, + "åįĹæĸ¹": 104417, + "ä¸ŃåѦ": 104418, + "æµ·æ´ĭ": 104419, + "åIJ¦åĪĻ": 104420, + "æĭįæijĦ": 104421, + "大åѦçĶŁ": 104422, + "åĩºçİ°äºĨ": 104423, + "æĦıå¤ĸ": 104424, + "ä¹Łèĥ½": 104425, + "çļĦèĥ½åĬĽ": 104426, + "åĿIJåľ¨": 104427, + "åĪĻæĺ¯": 104428, + "èĢĥå¯Ł": 104429, + "å°Ĭéĩį": 104430, + "éĺ²æŃ¢": 104431, + "ç´§å¼ł": 104432, + "读书": 104433, + "åĩºè¡Į": 104434, + "å°±æľī": 104435, + "å±¥è¡Į": 104436, + "çݰ代åĮĸ": 104437, + "åĽ½åĬ¡": 104438, + "åĽ½åĬ¡éĻ¢": 104439, + "ç»´ä¿®": 104440, + "åİŁåĪĽ": 104441, + "æĺ¯æĮĩ": 104442, + "ä¼ijéĹ²": 104443, + "çĤ®": 104444, + "æĸ°æĹ¶ä»£": 104445, + "éĢĻåĢĭ": 104446, + "ä¸įæķ¢": 104447, + "å®Įç¾İ": 104448, + "ç»ĨèĬĤ": 104449, + "éŃı": 104450, + "èĶ¬èıľ": 104451, + "é¢Ĩ导çıŃåŃIJ": 104452, + "è¶ħ级": 104453, + "è¡Įæĥħ": 104454, + "人工æĻºèĥ½": 104455, + "åį°åº¦": 104456, + "åŁºç¡Ģ设æĸ½": 104457, + "åıĪæĺ¯": 104458, + "èį¯çī©": 104459, + "åIJ¸æĶ¶": 104460, + "åį´æĺ¯": 104461, + "éĥİ": 104462, + "å¥ĸåĬ±": 104463, + "çļĦæľĭåıĭ": 104464, + "ä¿ĿçķĻ": 104465, + "è§Ħå¾ĭ": 104466, + "æĸ°çĸĨ": 104467, + "è¿ĺåı¯ä»¥": 104468, + "æİ¥è¿ij": 104469, + "æѤåīį": 104470, + "æī¹åĩĨ": 104471, + "æĢİä¹Īæł·": 104472, + "çļĦä½įç½®": 104473, + "ä¸ĢåĿĹ": 104474, + "æĭĴç»Ŀ": 104475, + "顾客": 104476, + "ä¹Łåľ¨": 104477, + "ä¸ĢçĶŁ": 104478, + "éĥ¨éĺŁ": 104479, + "å¹´åīį": 104480, + "æĸ¹éĿ¢çļĦ": 104481, + "å°Ŀè¯ķ": 104482, + "羣æŃ£çļĦ": 104483, + "ç¦ģæŃ¢": 104484, + "è¿ĺ没æľī": 104485, + "æ°ijçĶŁ": 104486, + "èµ°åIJij": 104487, + "èĦ¸ä¸Ĭ": 104488, + "å½ĵ天": 104489, + "éĽĨåĽ¢åħ¬åı¸": 104490, + "çļĦä¸Ģç§į": 104491, + "西æĸ¹": 104492, + "åĽŀåºĶ": 104493, + "ä¸Ģ声": 104494, + "常常": 104495, + "æıIJåĪ°": 104496, + "èħ¾è®¯": 104497, + "æľįè£ħ": 104498, + "为ä½ķ": 104499, + "äºijåįĹ": 104500, + "å°±ç®Ĺ": 104501, + "ä¼łæī¿": 104502, + "åıįèĢĮ": 104503, + "ä¸ĩåIJ¨": 104504, + "财产": 104505, + "å¦Ĥä¸ĭ": 104506, + "æĹ¥åīį": 104507, + "åİŁæľ¬": 104508, + "æľĢéĩįè¦ģçļĦ": 104509, + "认è¯ģ": 104510, + "ä¸Ģéģĵ": 104511, + "ä¿¡æģ¯åĮĸ": 104512, + "å¾ĹåĪ°äºĨ": 104513, + "éĢ²è¡Į": 104514, + "æĪijè¦ģ": 104515, + "éĢļä¿¡": 104516, + "室åĨħ": 104517, + "èµļéĴ±": 104518, + "æĶ¶èĹı": 104519, + "解åĨ³æĸ¹æ¡Ī": 104520, + "æĪ¿äº§": 104521, + "çĭ¼": 104522, + "æ´»åĬĽ": 104523, + "ç»ıæµİåıijå±ķ": 104524, + "çŃīå¾ħ": 104525, + "ä¹Łå¾Ī": 104526, + "åĿij": 104527, + "å¾Ī好çļĦ": 104528, + "éļ¾åº¦": 104529, + "ä¸įå¦Ĥ": 104530, + "人æ°ijæĶ¿åºľ": 104531, + "åĩºåıij": 104532, + "åīįæľŁ": 104533, + "æ¼Ķåijĺ": 104534, + "女çĶŁ": 104535, + "èģļçĦ¦": 104536, + "审计": 104537, + "é¢Ħæµĭ": 104538, + "ä¾Ŀæīĺ": 104539, + "äºĶå¹´": 104540, + "补贴": 104541, + "æ¸ħæĻ°": 104542, + "éªĤ": 104543, + "çľĭèµ·æĿ¥": 104544, + "çļĦåŃ©åŃIJ": 104545, + "é¢ijéģĵ": 104546, + "ä½ıå®ħ": 104547, + "éĿ¢åIJij": 104548, + "æľĢä½İ": 104549, + "æĹ¢çĦ¶": 104550, + "ä¸Ģå¥Ĺ": 104551, + "æķ°åѦ": 104552, + "群ä½ĵ": 104553, + "åĮĹ京å¸Ĥ": 104554, + "å±ħçĦ¶": 104555, + "æ°ĽåĽ´": 104556, + "éĢĶå¾Ħ": 104557, + "çļĦåŁºç¡Ģä¸Ĭ": 104558, + "èģĮè´£": 104559, + "åı¯èĥ½æĺ¯": 104560, + "åĨĽäºĭ": 104561, + "æĪIJæķĪ": 104562, + "åŃ©åŃIJ们": 104563, + "计ç®Ĺæľº": 104564, + "赤": 104565, + "产ä¸ļåıijå±ķ": 104566, + "巨大çļĦ": 104567, + "工人": 104568, + "çĶŁéķ¿": 104569, + "éĥ½åı¯ä»¥": 104570, + "çļĦæľºä¼ļ": 104571, + "èµĦè´¨": 104572, + "çĹĽèĭ¦": 104573, + "ç²īä¸Ŀ": 104574, + "å¢ĵ": 104575, + "å¹³å®ī": 104576, + "管éģĵ": 104577, + "è·ŁçĿĢ": 104578, + "é¥®é£Ł": 104579, + "åķĨ家": 104580, + "å¤ļ家": 104581, + "åı¸æľº": 104582, + "åºĶ该æĺ¯": 104583, + "éĢıéľ²": 104584, + "认å®ļ": 104585, + "è¡Įä¸ļçļĦ": 104586, + "çļĦä¼ģä¸ļ": 104587, + "æ¯ıä¸Ģ": 104588, + "èĮĥåĽ´åĨħ": 104589, + "è¾ĥ大": 104590, + "è´¤": 104591, + "å¤§èµĽ": 104592, + "å¤ļäºĨ": 104593, + "鸿": 104594, + "临åºĬ": 104595, + "åľ¨è¿Ļ个": 104596, + "çļĦåĨħ容": 104597, + "éĶĢéĩı": 104598, + "å¾Īå°ij": 104599, + "åŃŁ": 104600, + "ç»´æĮģ": 104601, + "åĴĸåķ¡": 104602, + "æľ¬åľ°": 104603, + "èī²å½©": 104604, + "并éĿŀ": 104605, + "èĢĮå·²": 104606, + "温æļĸ": 104607, + "èIJ§": 104608, + "æĬĵä½ı": 104609, + "èĢĮä¸įæĺ¯": 104610, + "åĸĬ": 104611, + "çļĦåħ³ç³»": 104612, + "çī©åĵģ": 104613, + "éĤ£æĺ¯": 104614, + "åĨľäº§åĵģ": 104615, + "è¿ĻæŶ": 104616, + "å©ļ姻": 104617, + "æ°´æŀľ": 104618, + "æĶ¶èİ·": 104619, + "ä»ĺåĩº": 104620, + "客æĪ·ç«¯": 104621, + "æ¼Ķåĩº": 104622, + "åħ¨æĸ°": 104623, + "è¿Ļä¹Łæĺ¯": 104624, + "æĺ¯çĶ±": 104625, + "è§Ĥ念": 104626, + "æľī个": 104627, + "éĢłåŀĭ": 104628, + "èĥľåĪ©": 104629, + "ä¸īæĺ¯": 104630, + "è¶ħå¸Ĥ": 104631, + "åħļå»ºå·¥ä½ľ": 104632, + "æĶ¾å¿ĥ": 104633, + "线路": 104634, + "æĭĽçĶŁ": 104635, + "åIJĥé¥Ń": 104636, + "è½ī": 104637, + "å°½éĩı": 104638, + "è§ģåĪ°": 104639, + "åIJĮæ¯Ķå¢ŀéķ¿": 104640, + "åįİ为": 104641, + "æĪijå¸Ĥ": 104642, + "æıIJåĩºäºĨ": 104643, + "æ°ijèѦ": 104644, + "åįļçī©": 104645, + "åįļçī©é¦Ĩ": 104646, + "è¯ļä¿¡": 104647, + "åīįéĿ¢": 104648, + "山西": 104649, + "è¾ħåĬ©": 104650, + "转移": 104651, + "æĽ´ä¸º": 104652, + "丰å¯ĮçļĦ": 104653, + "åį¢": 104654, + "å¿«éĢĴ": 104655, + "æĺ¾èijĹ": 104656, + "çī©èµĦ": 104657, + "åĪ°è¾¾": 104658, + "æľīåĪ©äºİ": 104659, + "åijĨ": 104660, + "åŃ©åŃIJçļĦ": 104661, + "ä¸įä½Ĩ": 104662, + "çłĶ究éĻ¢": 104663, + "çĶ³æĬ¥": 104664, + "æļ¨": 104665, + "æ°ijéĹ´": 104666, + "åį»": 104667, + "çļĦå£°éŁ³": 104668, + "å¸ĤåľºçļĦ": 104669, + "ä¸Ģåı¥": 104670, + "çľģ级": 104671, + "æĿ¥çļĦ": 104672, + "åĵªä¸ª": 104673, + "æīįä¼ļ": 104674, + "åĪĨéħį": 104675, + "èĶ¡": 104676, + "ä»ĸåľ¨": 104677, + "åħ±æľī": 104678, + "å¡ĺ": 104679, + "èĴĤ": 104680, + "éľį": 104681, + "åıĤè§Ĥ": 104682, + "ä¸Ī夫": 104683, + "ä¾ĿéĿł": 104684, + "æľīæŶ": 104685, + "äºĨå¾Īå¤ļ": 104686, + "ä¸ĸçķĮæĿ¯": 104687, + "家æĹı": 104688, + "ä¸įéľĢè¦ģ": 104689, + "大å¸Ī": 104690, + "èŀįåħ¥": 104691, + "éĿŀæ³ķ": 104692, + "çĹħ人": 104693, + "åIJİæľŁ": 104694, + "大家éĥ½": 104695, + "ç½ijåĿĢ": 104696, + "åİŁæĸĻ": 104697, + "ä¾¿å®ľ": 104698, + "æ¶Ľ": 104699, + "ä»¿ä½Ľ": 104700, + "å·®è·Ŀ": 104701, + "åı¦ä¸Ģæĸ¹éĿ¢": 104702, + "产åĵģçļĦ": 104703, + "赫": 104704, + "æĥħåĨµä¸ĭ": 104705, + "éĴ¢éĵģ": 104706, + "æľ¬ç«Ļ": 104707, + "纳åħ¥": 104708, + "å·²æľī": 104709, + "æľī没æľī": 104710, + "估计": 104711, + "é£ĺ": 104712, + "æľŁè´§": 104713, + "åĢĭ人è³ĩæĸĻ": 104714, + "ä¸ĵä¸ļçļĦ": 104715, + "çĪĨåıij": 104716, + "èĩ´åĬĽäºİ": 104717, + "çİ°åľ¨çļĦ": 104718, + "æľīåĵªäºĽ": 104719, + "çł´åĿı": 104720, + "æķ°åŃĹåĮĸ": 104721, + "åľ°éĿ¢": 104722, + "é»ijèī²": 104723, + "å¹¼åĦ¿åĽŃ": 104724, + "çļĦç²¾ç¥ŀ": 104725, + "äºŃ": 104726, + "导æ¼Ķ": 104727, + "çİ°æľī": 104728, + "æѦåĻ¨": 104729, + "èĭıå·ŀ": 104730, + "çİĦ": 104731, + "æ±Łè¥¿": 104732, + "延伸": 104733, + "论æĸĩ": 104734, + "è¾ĥ为": 104735, + "çİ©æ³ķ": 104736, + "é¼İ": 104737, + "åIJĮæŃ¥": 104738, + "éĩĬæĶ¾": 104739, + "æĽĿåħī": 104740, + "åĿļåĨ³": 104741, + "å§Ķæīĺ": 104742, + "å°Ĩåľ¨": 104743, + "äºĪ以": 104744, + "ä½ľæĸĩ": 104745, + "èĢĮåľ¨": 104746, + "ä¼ĺåħĪ": 104747, + "åĽŀåİ»": 104748, + "ä¿®å¤į": 104749, + "åĽ½åĨħå¤ĸ": 104750, + "çŃĸåĪĴ": 104751, + "åıijæĶ¾": 104752, + "å¿ĥæĥħ": 104753, + "çļĦåİĨåı²": 104754, + "éĿ¢è¯ķ": 104755, + "举åĮĹ": 104756, + "ä¿¡åı·": 104757, + "ç²®é£Ł": 104758, + "è¯ģ书": 104759, + "æŁIJäºĽ": 104760, + "è¿IJä½ľ": 104761, + "åĨ²åĩ»": 104762, + "çĥŃçĤ¹": 104763, + "æŶæŶ": 104764, + "æŶæĹ¶å½©": 104765, + "åľ°çĤ¹": 104766, + "ä¸Ģä½ĵåĮĸ": 104767, + "éļ¾é¢ĺ": 104768, + "æĽ°": 104769, + "ç«ĭåĪ»": 104770, + "æĺ¯éĿŀ常": 104771, + "åħ±åĴĮ": 104772, + "åħ±åĴĮåĽ½": 104773, + "æ¿ĢåĬ±": 104774, + "æľīæķĪçļĦ": 104775, + "å¤Ħç½®": 104776, + "该åħ¬åı¸": 104777, + "æ£ĢéªĮ": 104778, + "èѦæĸ¹": 104779, + "è´¾": 104780, + "äºĨä¸Ģä¸ĭ": 104781, + "ä»ĬåIJİ": 104782, + "çħ®": 104783, + "çĶ¨åĵģ": 104784, + "读èĢħ": 104785, + "æĪijåľ¨": 104786, + "åĽŀå¤į": 104787, + "ä¸Ģ座": 104788, + "è¿ĺ没": 104789, + "å®ļåĪ¶": 104790, + "没æĥ³åĪ°": 104791, + "夹": 104792, + "ä¼łéĢĴ": 104793, + "ä¸Ģ款": 104794, + "强大çļĦ": 104795, + "çļĦè¡Į为": 104796, + "å¤ı天": 104797, + "åıijåĬ¨æľº": 104798, + "é¢ĨåŁŁçļĦ": 104799, + "å®ŀéªĮ室": 104800, + "ä¸ĢæĬĬ": 104801, + "æĺ¯ä¸ºäºĨ": 104802, + "éĻķ西": 104803, + "æĭħä¿Ŀ": 104804, + "è¾¾æĪIJ": 104805, + "è¦ģæĺ¯": 104806, + "æĺİ天": 104807, + "ç»Ļä»ĸ": 104808, + "建ç«ĭäºĨ": 104809, + "ä¸įè¡Į": 104810, + "ä¸Ńæĸĩ": 104811, + "åľ°è¯´": 104812, + "åIJİçļĦ": 104813, + "çĽijæݧ": 104814, + "éĢ¸": 104815, + "æĢ»éĥ¨": 104816, + "æľ¬æĸĩ": 104817, + "鹿": 104818, + "æĻ¯è§Ĥ": 104819, + "çļĦ缮æłĩ": 104820, + "èĽĩ": 104821, + "åĨ¯": 104822, + "ä¸ŃåĮ»": 104823, + "æķĪåºĶ": 104824, + "产éĩı": 104825, + "åŃĿ": 104826, + "è´¦æĪ·": 104827, + "è¿Ŀåıį": 104828, + "èij£äºĭä¼ļ": 104829, + "äº¬ä¸ľ": 104830, + "责任ç¼ĸè¾ij": 104831, + "åķıé¡Į": 104832, + "çĪ±å¿ĥ": 104833, + "èŃ¦å¯Ł": 104834, + "é¤IJåİħ": 104835, + "å¸ĤæĶ¿åºľ": 104836, + "天天": 104837, + "æĸ°é²ľ": 104838, + "éĥijå·ŀ": 104839, + "è¶ħè¶Ĭ": 104840, + "å½Ń": 104841, + "çŁ¥è¯Ĩ产æĿĥ": 104842, + "åĽŀå¿Ĩ": 104843, + "路线": 104844, + "å»īæ´ģ": 104845, + "éĿĴå°ijå¹´": 104846, + "åıĸå¾ĹäºĨ": 104847, + "çľĭåĪ°äºĨ": 104848, + "馬": 104849, + "ç²¾åĵģ": 104850, + "åľ°éĵģ": 104851, + "æĮģæľī": 104852, + "ä¸ĭäºĨ": 104853, + "æľīæŶåĢĻ": 104854, + "ä¸Ģ人": 104855, + "æĴĴ": 104856, + "ä»Ķç»Ĩ": 104857, + "èĢģåħ¬": 104858, + "äºĭå®ŀä¸Ĭ": 104859, + "èģĶèµĽ": 104860, + "ä¾ĽåºĶéĵ¾": 104861, + "é¢Ħç®Ĺ": 104862, + "åĪ¶éĢłä¸ļ": 104863, + "å®īåħ¨çĶŁäº§": 104864, + "俱ä¹IJ": 104865, + "俱ä¹IJéĥ¨": 104866, + "çļĦæł¸å¿ĥ": 104867, + "æīĵç®Ĺ": 104868, + "å½±çīĩ": 104869, + "æIJŃ建": 104870, + "ä¹Łä¸įä¼ļ": 104871, + "æĭħå½ĵ": 104872, + "å±ĤéĿ¢": 104873, + "åѦåijĺ": 104874, + "临æŶ": 104875, + "缸ç»ĵåIJĪ": 104876, + "对æ¯Ķ": 104877, + "ä»ĸæĺ¯": 104878, + "æĸ°åĮº": 104879, + "è¿Ľåİ»": 104880, + "çĻ¾å¹´": 104881, + "ä¿©": 104882, + "尽快": 104883, + "çĶµåŃIJåķĨåĬ¡": 104884, + "æĽ´æľī": 104885, + "æ¸ħçIJĨ": 104886, + "åı¦ä¸Ģ个": 104887, + "åĤ»": 104888, + "ä»Ģä¹Īæł·çļĦ": 104889, + "æĺ¯æľĢ": 104890, + "åij¨å¹´": 104891, + "å¾Ī容æĺĵ": 104892, + "åĽ¢ç»ĵ": 104893, + "ç´Ħ": 104894, + "æĹ©å·²": 104895, + "çļĦåıĺåĮĸ": 104896, + "éľŀ": 104897, + "æĹ¥ä¸ĬåįĪ": 104898, + "失åİ»": 104899, + "ä¸Ńåľĭ": 104900, + "çļĦä¸ĢäºĽ": 104901, + "å°ıåŃ©": 104902, + "ä¸ĭè·Į": 104903, + "éĶ»çĤ¼": 104904, + "éij": 104905, + "éij«": 104906, + "å¿ĹæĦ¿èĢħ": 104907, + "èĤ¡å¸Ĥ": 104908, + "èµĽäºĭ": 104909, + "许åı¯è¯ģ": 104910, + "åı¯æĮģç»Ń": 104911, + "åijĬè¯īè®°èĢħ": 104912, + "éĢ»è¾ij": 104913, + "å¼ķåħ¥": 104914, + "çļĦè¿ĩç¨ĭä¸Ń": 104915, + "è§Ĩè§ī": 104916, + "èĩªæ²»åĮº": 104917, + "è¯ģæį®": 104918, + "è£ħç½®": 104919, + "第ä¸īæĸ¹": 104920, + "å¹´æĿ¥": 104921, + "å¹¿ä¸ľçľģ": 104922, + "带æĿ¥äºĨ": 104923, + "éķ¿æ±Ł": 104924, + "访éĹ®": 104925, + "å·®ä¸įå¤ļ": 104926, + "æĺ¯æĪij": 104927, + "éģŃéģĩ": 104928, + "æĬĵ好": 104929, + "é«ĺè¾¾": 104930, + "å¹¶åľ¨": 104931, + "èĩªè§ī": 104932, + "ä¾ĽåºĶåķĨ": 104933, + "æĥħæĦŁ": 104934, + "ä½ıäºĨ": 104935, + "çļĦèģĮä¸ļ": 104936, + "çļĩå¸Ŀ": 104937, + "西éĥ¨": 104938, + "åĴĮå¹³": 104939, + "çļĦåĬĽéĩı": 104940, + "汪": 104941, + "åħħåĪĨåıijæĮ¥": 104942, + "æĬķè¯ī": 104943, + "èµ·åĪ°": 104944, + "äºĴ缸": 104945, + "æ¾³éŨ": 104946, + "æİ¥åĪ°": 104947, + "æ°´æ³¥": 104948, + "模åŀĭ": 104949, + "ä¸ĢåįĬ": 104950, + "秩åºı": 104951, + "æĪijä»¬åľ¨": 104952, + "æī¿è®¤": 104953, + "ä¸Ģéĥ¨åĪĨ": 104954, + "åįłæ¯Ķ": 104955, + "å¦ĩ女": 104956, + "ç²ĺ": 104957, + "äºĨ解åĪ°": 104958, + "ä¸Ģå®ļä¼ļ": 104959, + "åIJĦ大": 104960, + "èµ°åĩº": 104961, + "为大家": 104962, + "é«ĺéĵģ": 104963, + "åı¯ä»¥åľ¨": 104964, + "ä½Ĩåľ¨": 104965, + "çĶŁæĢģçݯå¢ĥ": 104966, + "èı¯": 104967, + "çļĦä»·æł¼": 104968, + "麻çĥ¦": 104969, + "æ¿Ģåıij": 104970, + "éĤ£å°±": 104971, + "çļĦæł·åŃIJ": 104972, + "为æѤ": 104973, + "å¤©åľ°": 104974, + "çļĦ缮çļĦ": 104975, + "åĢºåĪ¸": 104976, + "å·²ç¶ĵ": 104977, + "åĽĽå¤§": 104978, + "åIJĮæĹ¶ä¹Ł": 104979, + "å½¼æѤ": 104980, + "æĭ¿åĪ°": 104981, + "åIJ«éĩı": 104982, + "åįģ大": 104983, + "éļ¾éģĵ": 104984, + "å¼Ĺ": 104985, + "ä¸Ģ段æŶéĹ´": 104986, + "çħ§é¡¾": 104987, + "æķ°æį®æĺ¾ç¤º": 104988, + "æĪIJ为äºĨ": 104989, + "èµ°åĪ°": 104990, + "æľ¬åħ¬åı¸": 104991, + "ç»Ī端": 104992, + "ä¹Łä¸įæĺ¯": 104993, + "头åıij": 104994, + "大约": 104995, + "é£İæĻ¯": 104996, + "æ¶ĪèĢĹ": 104997, + "å®¡æŁ¥": 104998, + "äºīåıĸ": 104999, + "æ³ķæ²»": 105000, + "äºĭçī©": 105001, + "ç¼ĵ解": 105002, + "æĥ¨": 105003, + "缸åºĶçļĦ": 105004, + "çļĦæķĪæŀľ": 105005, + "åıįå¤į": 105006, + "åıijçĶŁäºĨ": 105007, + "éĢĻäºĽ": 105008, + "ç»ĥä¹ł": 105009, + "åݨæĪ¿": 105010, + "å¼Ģæĭĵ": 105011, + "欣èµı": 105012, + "夫妻": 105013, + "ä¸įä¸Ģæł·": 105014, + "产èĥ½": 105015, + "èĬ¯çīĩ": 105016, + "è¦ģç´ł": 105017, + "åıį对": 105018, + "çİĩåħĪ": 105019, + "è´§çī©": 105020, + "æĹ¥çĶµ": 105021, + "ä½ľå®¶": 105022, + "æĶ¹è¿Ľ": 105023, + "æĪIJåĪĨ": 105024, + "åĽłèĢĮ": 105025, + "åĩıèĤ¥": 105026, + "æ½ĺ": 105027, + "å±±ä¸ľçľģ": 105028, + "åĬĿ": 105029, + "åŁĭ": 105030, + "æѦè£ħ": 105031, + "æ±ĩæĬ¥": 105032, + "ä¸Ģ个æľĪ": 105033, + "çĥŃéŨ": 105034, + "大éģĵ": 105035, + "æ´»åĭķ": 105036, + "éĥ½å¾Ī": 105037, + "çĶµæ¢¯": 105038, + "ç´§æĢ¥": 105039, + "åĢºåĬ¡": 105040, + "客æľį": 105041, + "ä¸Ģéĥ¨": 105042, + "ä½łæĺ¯": 105043, + "çİ°çĬ¶": 105044, + "æŃ£ç¡®çļĦ": 105045, + "ä¹ĭå¤Ħ": 105046, + "ç¼ĸåĪ¶": 105047, + "ä½łåı¯ä»¥": 105048, + "çŃīåľ°": 105049, + "èİī": 105050, + "对è¯Ŀ": 105051, + "æ·ĺå®Ŀ": 105052, + "è°ĥèĬĤ": 105053, + "æİĴæĶ¾": 105054, + "åºĵåŃĺ": 105055, + "ç´ļ": 105056, + "çļĦä¼ĺåĬ¿": 105057, + "æĿĥå¨ģ": 105058, + "以ä¸ĭç®Ģ称": 105059, + "ä¸Ģ项": 105060, + "èģļéĽĨ": 105061, + "ä¼łç»ŁçļĦ": 105062, + "æ··åIJĪ": 105063, + "è¿Ļä¸ĢçĤ¹": 105064, + "ä¸Ģçľ¼": 105065, + "æĹłéĻIJ": 105066, + "èİ·å¾ĹäºĨ": 105067, + "éĢīæīĭ": 105068, + "åĪ¶åĵģ": 105069, + "åįıä½ľ": 105070, + "çĭ¬çī¹çļĦ": 105071, + "ä¸Ģ级": 105072, + "è¿Ļ个éĹ®é¢ĺ": 105073, + "æĸĮ": 105074, + "æĺ¯æĪij们": 105075, + "æķĮ人": 105076, + "æ¸ħæ´Ĺ": 105077, + "ä¸ĢçĽ´åľ¨": 105078, + "å°ıç±³": 105079, + "çļĦè¿ĩç¨ĭ": 105080, + "åľ¨åĮĹ京": 105081, + "ä¸ĢæĶ¯": 105082, + "æĹ©ä¸Ĭ": 105083, + "æĸĩèīº": 105084, + "ç¦ıåĪ©": 105085, + "é£ŁçĶ¨": 105086, + "æĦŁåĬ¨": 105087, + "åħ¨ç¨ĭ": 105088, + "æĶ¯åĩº": 105089, + "æĸ°å»º": 105090, + "å¸ķ": 105091, + "æĺ¾çĦ¶": 105092, + "羣çļĦæĺ¯": 105093, + "æĸ°éĹ»ç½ij": 105094, + "èĥ½åIJ¦": 105095, + "åįıåĬ©": 105096, + "亲èĩª": 105097, + "å¾Īæľī": 105098, + "çĻ¼å±ķ": 105099, + "æĦı大": 105100, + "æĦı大åĪ©": 105101, + "çĶµç½ij": 105102, + "æĹ¥çĽĬ": 105103, + "çĨ±": 105104, + "èĤĮèĤ¤": 105105, + "çĶ·æĢ§": 105106, + "ç»Ħ建": 105107, + "çŃīéĹ®é¢ĺ": 105108, + "æ¶ĪéĻ¤": 105109, + "æĬ¤çIJĨ": 105110, + "å¡ijæĸĻ": 105111, + "ä¹Įåħĭ": 105112, + "ä¹Įåħĭåħ°": 105113, + "åķĨæłĩ": 105114, + "çIJ³": 105115, + "æĸ°æīĭ": 105116, + "çļĦçī¹çĤ¹": 105117, + "åĴ¬": 105118, + "å½ĵä¸ĭ": 105119, + "设计å¸Ī": 105120, + "èµĶåģ¿": 105121, + "第åįģ": 105122, + "æĻºèĥ½åĮĸ": 105123, + "å¼ĢåıijåĮº": 105124, + "åı¯ä»¥éĢļè¿ĩ": 105125, + "åħ±äº§åħļ": 105126, + "åİī害": 105127, + "çģµæ´»": 105128, + "æŶåħī": 105129, + "éĥ¨ä½į": 105130, + "人æĸĩ": 105131, + "è¿ĽæĿ¥": 105132, + "ä¹ĭæīĢ以": 105133, + "ä¸īåįģ": 105134, + "çļĦåѦçĶŁ": 105135, + "éĺ²æĬ¤": 105136, + "åĽ½äº§": 105137, + "æ·±åľ³å¸Ĥ": 105138, + "éĤ£å°±æĺ¯": 105139, + "åĪ°ä½į": 105140, + "çī¹æľĹ": 105141, + "çī¹æľĹæĻ®": 105142, + "å®ŀæŶ": 105143, + "åı°çģ£": 105144, + "èĢĮä¸į": 105145, + "æĮĩå®ļ": 105146, + "åĿĿ": 105147, + "èħIJè´¥": 105148, + "çī¹å®ļ": 105149, + "å¢ŀéĢŁ": 105150, + "æłĩçŃ¾": 105151, + "æĪ¿ä»·": 105152, + "æĦģ": 105153, + "贯彻èIJ½å®ŀ": 105154, + "æĢ§è´¨": 105155, + "çłĶ究çĶŁ": 105156, + "ç¾İ容": 105157, + "æī¹è¯Ħ": 105158, + "究竣": 105159, + "人åĬĽèµĦæºIJ": 105160, + "éĸĭå§ĭ": 105161, + "åĽŀå½Ĵ": 105162, + "èIJ¥åķĨ": 105163, + "èIJ¥åķĨçݯå¢ĥ": 105164, + "ä¸ŃåĽ½äºº": 105165, + "çļĦåŁºæľ¬": 105166, + "è¯Ŀé¢ĺ": 105167, + "æłĩåĩĨåĮĸ": 105168, + "西èĹı": 105169, + "åĭ¾": 105170, + "çļĦ设计": 105171, + "ç®ĢåįķçļĦ": 105172, + "å¤įåĪ¶": 105173, + "æ¸IJæ¸IJ": 105174, + "以å¤ĸ": 105175, + "èģĶåĬ¨": 105176, + "两次": 105177, + "æĢ§åĴĮ": 105178, + "æĽ´å¤§": 105179, + "çļĦåIJįåŃĹ": 105180, + "飦": 105181, + "ä½łè¦ģ": 105182, + "å¢ĥå¤ĸ": 105183, + "æĹ©æľŁ": 105184, + "åĪĿæŃ¥": 105185, + "è´¦åı·": 105186, + "害æĢķ": 105187, + "æĺ¨æĹ¥": 105188, + "åĪļæīį": 105189, + "ç¥ŀç§ĺ": 105190, + "ç²¾å¿ĥ": 105191, + "æµģéĢļ": 105192, + "åħ¨æĸ¹ä½į": 105193, + "以å¾Ģ": 105194, + "ä¹Łå°Ĩ": 105195, + "æĺ¯ä¸ŃåĽ½": 105196, + "åĽ½å®¶çº§": 105197, + "å°ĨåĨĽ": 105198, + "æijĬ": 105199, + "æľĢ为": 105200, + "第ä¸ĢæŶéĹ´": 105201, + "æ¶Īæ¯Ĵ": 105202, + "å°Ĩäºİ": 105203, + "å¨ģèĥģ": 105204, + "èĭ±æĸĩ": 105205, + "æīĭä¸Ń": 105206, + "çIJĥè¿·": 105207, + "è§Ĥçľĭ": 105208, + "离å©ļ": 105209, + "æľ¬åľŁ": 105210, + "åĪĨæķ£": 105211, + "æĻ´": 105212, + "è¦ģ注æĦı": 105213, + "浪费": 105214, + "管æݧ": 105215, + "åĩºåĶ®": 105216, + "æĢ»è£ģ": 105217, + "ä¸Ģéĺµ": 105218, + "å¨ĩ": 105219, + "äºĶ个": 105220, + "å½ĵåĪĿ": 105221, + "çºłçº·": 105222, + "ä¸ĵçĶ¨": 105223, + "å¤ĩæ¡Ī": 105224, + "åĪĿæľŁ": 105225, + "å®ĥæĺ¯": 105226, + "åĮºåĿĹ": 105227, + "åĮºåĿĹéĵ¾": 105228, + "大è¿ŀ": 105229, + "è¿Ļç±»": 105230, + "åıĺæĪIJäºĨ": 105231, + "éĤĦæĺ¯": 105232, + "åįļ客": 105233, + "çı¾åľ¨": 105234, + "ä¸Ģæĸ¹": 105235, + "å®ĮæĪIJäºĨ": 105236, + "è¿Ļ个æŶåĢĻ": 105237, + "åħ¨å¹´": 105238, + "ä¸Ĭ线": 105239, + "ç½IJ": 105240, + "ç«ŀèµĽ": 105241, + "åĩºçīĪ社": 105242, + "åĵ¥åĵ¥": 105243, + "寫": 105244, + "å¾Ĺ以": 105245, + "èĬ±åĽŃ": 105246, + "äºĨèµ·æĿ¥": 105247, + "èĦ±è´«æĶ»åĿļ": 105248, + "çļĦåİŁåĪĻ": 105249, + "讲解": 105250, + "æ¶ĪåĮĸ": 105251, + "æįŁå®³": 105252, + "æļĤæŶ": 105253, + "å¾ĹçŁ¥": 105254, + "éĢĤçĶ¨": 105255, + "éŨåºĹ": 105256, + "解读": 105257, + "æĻ®åıĬ": 105258, + "人æ°ijæ³ķéĻ¢": 105259, + "åī¯ä¸»ä»»": 105260, + "å¿ĥçģµ": 105261, + "è¯ĬæĸŃ": 105262, + "ç¾İ女": 105263, + "æŁ¯": 105264, + "年以æĿ¥": 105265, + "æ´»è·ĥ": 105266, + "åĢŁåĬ©": 105267, + "åħ±å»º": 105268, + "è¯ī讼": 105269, + "æĶ¾æĿ¾": 105270, + "çªĹåı£": 105271, + "ä¼ģæ¥Ń": 105272, + "åĬłæĭ¿": 105273, + "åĬłæĭ¿å¤§": 105274, + "ä¹°äºĨ": 105275, + "主æµģ": 105276, + "æĩĤå¾Ĺ": 105277, + "å°Ĩåħ¶": 105278, + "éĢıæĺİ": 105279, + "å·¥ä½ľä¸Ń": 105280, + "èĤ¡ä»·": 105281, + "æ¡£æ¡Ī": 105282, + "没æľīä»»ä½ķ": 105283, + "åijĬçŁ¥": 105284, + "å¹´åĪĿ": 105285, + "æĹ¥ä¸ĭåįĪ": 105286, + "åİĤåķĨ": 105287, + "èĬĤå¥ı": 105288, + "主导": 105289, + "è£Ŀ": 105290, + "åħ³éĶ®è¯į": 105291, + "èģĬ天": 105292, + "åĨĻä½ľ": 105293, + "æĶ¹éĿ©å¼ĢæĶ¾": 105294, + "æľīæľĽ": 105295, + "éĢļæĬ¥": 105296, + "èIJĮ": 105297, + "æĢ»é¢Ŀ": 105298, + "çŁŃæľŁ": 105299, + "ä¸Ģçķª": 105300, + "çĶŁæ´»çļĦ": 105301, + "åĮĸçļĦ": 105302, + "æĺ¥å¤©": 105303, + "è¿Ļåľº": 105304, + "æĸ°å¼Ģä¼łå¥ĩ": 105305, + "æĺ¯è¦ģ": 105306, + "å°ļæľª": 105307, + "åıĺæĽ´": 105308, + "ä¸Ģåij¨": 105309, + "客è§Ĥ": 105310, + "æĹ¥èĩ³": 105311, + "é¹°": 105312, + "çݲ": 105313, + "å°ĨæĿ¥": 105314, + "客人": 105315, + "åıĺéĿ©": 105316, + "说äºĨ": 105317, + "åİŁçIJĨ": 105318, + "èģĮåĬ¡": 105319, + "åıĪæľī": 105320, + "ä¸Ģåı¥è¯Ŀ": 105321, + "æĦŁåıĹåĪ°": 105322, + "ç¬ĶèĢħ": 105323, + "移æ°ij": 105324, + "西åįĹ": 105325, + "ä¹ĥèĩ³": 105326, + "æŃ£è§Ħ": 105327, + "åĪĿä¸Ń": 105328, + "çĬ¬": 105329, + "å½ĵäºĭ": 105330, + "å½ĵäºĭ人": 105331, + "æĪij们è¦ģ": 105332, + "åħ¥åı£": 105333, + "éĤ£æŶ": 105334, + "æľīéĻIJ责任": 105335, + "å°ij女": 105336, + "è¿Ļä¹Īå¤ļ": 105337, + "åĪĨåħ¬åı¸": 105338, + "å®ĩå®Ļ": 105339, + "çļĦéĢīæĭ©": 105340, + "å§IJå§IJ": 105341, + "åıijèµ·": 105342, + "è»į": 105343, + "æĽ´å¥½åľ°": 105344, + "éĻĨç»Ń": 105345, + "æľ¬æľįåĭĻ": 105346, + "å«©": 105347, + "赶紧": 105348, + "èĦĤèĤª": 105349, + "第äºĮ天": 105350, + "æĪijä¼ļ": 105351, + "两ä½į": 105352, + "æķ²": 105353, + "åħ¬å®īæľºåħ³": 105354, + "ç§ijæĬĢåĪĽæĸ°": 105355, + "尺寸": 105356, + "è¾IJå°Ħ": 105357, + "å®ĹæķĻ": 105358, + "转æį¢": 105359, + "åĩºçİ°åľ¨": 105360, + "ä¸Ģé¢Ĺ": 105361, + "æľŁéĻIJ": 105362, + "åIJĮåѦ们": 105363, + "åĮĹæĸ¹": 105364, + "ä½łå°±": 105365, + "ä¸Ģ带ä¸Ģè·¯": 105366, + "èĢģå©Ĩ": 105367, + "游æĪıçݩ家": 105368, + "çļĦç»ĵæŀľ": 105369, + "è¡¥åģ¿": 105370, + "å¤ĸè´¸": 105371, + "对å¾ħ": 105372, + "ç»´çĶŁç´ł": 105373, + "ç»ıéĶĢåķĨ": 105374, + "è¿ĺå°Ĩ": 105375, + "åŃIJ女": 105376, + "æĽ´é«ĺ": 105377, + "ä¸į大": 105378, + "éī´å®ļ": 105379, + "让ä»ĸ们": 105380, + "æīĢè°ĵçļĦ": 105381, + "æŃ»äºĨ": 105382, + "帮æī¶": 105383, + "åĵ²åѦ": 105384, + "以ä¸ĬçļĦ": 105385, + "çļĦåħ³éĶ®": 105386, + "æĹ©å°±": 105387, + "æĬ¥ä»·": 105388, + "éģµå®Ī": 105389, + "æī©å¼ł": 105390, + "æĺ¯å¾Ī": 105391, + "å¼ĢéĢļ": 105392, + "æĸ°åĬł": 105393, + "æĸ°åĬłåĿ¡": 105394, + "ç¿»è¯ij": 105395, + "询éĹ®": 105396, + "é¸Ń": 105397, + "ä½ĵåĨħ": 105398, + "两个人": 105399, + "çĪ¹": 105400, + "éľľ": 105401, + "乡æĿijæĮ¯åħ´": 105402, + "çĿ¡è§ī": 105403, + "å®ĺåijĺ": 105404, + "åĪĽå§ĭ": 105405, + "åĪĽå§ĭ人": 105406, + "ä¼Ĺ人": 105407, + "åį³ä¾¿": 105408, + "çĸ«èĭĹ": 105409, + "ä¼ģä¸ļ家": 105410, + "渣": 105411, + "ç²¾åĬĽ": 105412, + "å¤ĸéĥ¨": 105413, + "èģªæĺİ": 105414, + "è¿Ļä¹Ł": 105415, + "å½ķåıĸ": 105416, + "åĨ²çªģ": 105417, + "åħ¨èº«": 105418, + "åŃ£èĬĤ": 105419, + "忽çĦ¶": 105420, + "çļĦæĢģ度": 105421, + "åĤ¨å¤ĩ": 105422, + "ä¿Ŀåħ»": 105423, + "çļĦæĥ³æ³ķ": 105424, + "ä¸Ĭæµ·å¸Ĥ": 105425, + "æIJºæīĭ": 105426, + "çļĦä¿¡æģ¯": 105427, + "åķĨåľº": 105428, + "çļĦæĢĿæĥ³": 105429, + "æĿĥåĬĽ": 105430, + "毫æĹł": 105431, + "æĢĢåŃķ": 105432, + "硬件": 105433, + "åĨħèĴĻåı¤": 105434, + "æݢ讨": 105435, + "åħ»çĶŁ": 105436, + "çļĦ表çİ°": 105437, + "空ä¸Ń": 105438, + "æģIJæĢĸ": 105439, + "å¾Īé«ĺ": 105440, + "ç»ıæµİ社ä¼ļ": 105441, + "ä¸ĬæĿ¥": 105442, + "延ç»Ń": 105443, + "éĩįå¤į": 105444, + "éĺ²èĮĥ": 105445, + "çļĦå½¢å¼ı": 105446, + "æľĪåºķ": 105447, + "èĢģ年人": 105448, + "绿åĮĸ": 105449, + "å±±åĮº": 105450, + "æĭ¿åĩº": 105451, + "æĹħ客": 105452, + "æĽ´æį¢": 105453, + "åħ¬ä¸»": 105454, + "èĬĤ约": 105455, + "åħ¨åİ¿": 105456, + "åĽŀæĬ¥": 105457, + "çIJĨæĢ§": 105458, + "çĸ¯çĭĤ": 105459, + "æ¶īå«Į": 105460, + "åī§æĥħ": 105461, + "åĨ¬åŃ£": 105462, + "åIJİç»Ń": 105463, + "è¿Ļæĺ¯ä¸Ģ个": 105464, + "æ¼Ķ讲": 105465, + "ä¸Ģå±Ĥ": 105466, + "æľīåħ³éĥ¨éŨ": 105467, + "æĹłå¥Ī": 105468, + "ç§įç±»": 105469, + "缸åħ³çļĦ": 105470, + "æĪĸèĢħæĺ¯": 105471, + "æī¶æĮģ": 105472, + "å¤ļæķ°": 105473, + "çļĦä½ľåĵģ": 105474, + "ä¸ĭä¸ĢæŃ¥": 105475, + "å¸ĪåĤħ": 105476, + "é«ĺéĢŁåħ¬è·¯": 105477, + "好åıĭ": 105478, + "ä¼ĺç§ĢçļĦ": 105479, + "è¿ĽäºĨ": 105480, + "æģIJæĢķ": 105481, + "äºĨåIJ§": 105482, + "大è§Ħ模": 105483, + "çļĦä¸ĸçķĮ": 105484, + "æĢĢçĸij": 105485, + "å··": 105486, + "åħ´å¥ĭ": 105487, + "æĪ°": 105488, + "æĿijéĩĮ": 105489, + "æľĭåıĭåľĪ": 105490, + "åĨ¬å¤©": 105491, + "ä¸Ńåįİ人æ°ij": 105492, + "åįıåķĨ": 105493, + "è¯ĦéĢī": 105494, + "æĹŃ": 105495, + "å¢ŀåĬłäºĨ": 105496, + "åıĹ伤": 105497, + "ä¸ĢèĤ¡": 105498, + "便æį·": 105499, + "ä¸ij": 105500, + "鹤": 105501, + "å¤ĸè§Ĥ": 105502, + "å·¥ç¨ĭå¸Ī": 105503, + "åĴĮåħ¶ä»ĸ": 105504, + "è¿Ļå°±": 105505, + "ä¸Ńå°ıä¼ģä¸ļ": 105506, + "西åĮĹ": 105507, + "åĽ½æľīä¼ģä¸ļ": 105508, + "èĭ¥æĺ¯": 105509, + "åı¯æĥľ": 105510, + "çĶŁæĹ¥": 105511, + "åĩ½": 105512, + "ä¹°åįĸ": 105513, + "ç¥Ŀç¦ı": 105514, + "人æ°ij群ä¼Ĺ": 105515, + "åħīæĺİ": 105516, + "åħ¬å¯ĵ": 105517, + "æĺ¯è°ģ": 105518, + "æĪijçŁ¥éģĵ": 105519, + "è¯Ńæĸĩ": 105520, + "æķıæĦŁ": 105521, + "ä¸įéĶĻçļĦ": 105522, + "æĿ¥è®²": 105523, + "æ³¢åĬ¨": 105524, + "çļĦ第ä¸Ģ": 105525, + "åľ°éľĩ": 105526, + "åľ¨åħ¨åĽ½": 105527, + "骨干": 105528, + "å®īç½®": 105529, + "家çĶµ": 105530, + "ä¸İæѤ": 105531, + "ä¸İæѤåIJĮæŶ": 105532, + "åıĹçģ¾": 105533, + "çĥŃ线": 105534, + "çļĦæĬĢæľ¯": 105535, + "æµĭéĩı": 105536, + "ä¾Ŀèµĸ": 105537, + "ä¸ŃåĽ½çļĦ": 105538, + "çī¹æĢ§": 105539, + "è¾ĥé«ĺ": 105540, + "踩": 105541, + "ä¼ļåľ¨": 105542, + "建éĢł": 105543, + "导èĪª": 105544, + "æĥ³èµ·": 105545, + "åħ¨ä¸ĸçķĮ": 105546, + "建æĿIJ": 105547, + "ç¯Ģ": 105548, + "çļĦåŁºç¡Ģ": 105549, + "èĩªåĬ¨åĮĸ": 105550, + "åīįåIJİ": 105551, + "çĿ¡çľł": 105552, + "æݨè¡Į": 105553, + "æį®äºĨ解": 105554, + "ä»Ģä¹ĪæŶåĢĻ": 105555, + "ä¸įåĸľæ¬¢": 105556, + "çħ¤çĤŃ": 105557, + "éĤ£ä¹Īå¤ļ": 105558, + "å¸ĤåľºåĮĸ": 105559, + "ä¸į管æĺ¯": 105560, + "ç«ĭåľº": 105561, + "éĥ½æ²¡": 105562, + "课é¢ĺ": 105563, + "æĪij们å°Ĩ": 105564, + "è¿ĩçļĦ": 105565, + "åĨįåĬłä¸Ĭ": 105566, + "çĪ¾": 105567, + "身æĿIJ": 105568, + "çĶ·å¥³": 105569, + "è¿ľè¿ľ": 105570, + "çĶ·çĶŁ": 105571, + "èĩªèº«çļĦ": 105572, + "è´Łæĭħ": 105573, + "çĻ¾ä¸ĩ": 105574, + "西çıŃ": 105575, + "西çıŃçīĻ": 105576, + "åĩĢåĪ©æ¶¦": 105577, + "澳大": 105578, + "澳大åĪ©äºļ": 105579, + "ä¸įåİ»": 105580, + "æī¿åıĹ": 105581, + "楼çĽĺ": 105582, + "å¢ĥåĨħ": 105583, + "æ··åĩĿ": 105584, + "æ··åĩĿåľŁ": 105585, + "æĢĿæĥ³æĶ¿æ²»": 105586, + "å¸ĤåĮº": 105587, + "æĭĽæłĩ": 105588, + "åĽ¢ä½ĵ": 105589, + "è¿Ľåº¦": 105590, + "åĨĽéĺŁ": 105591, + "åıįå¼¹": 105592, + "äºĨä¸ĢäºĽ": 105593, + "æİ¥å¾ħ": 105594, + "çļĦåŃ¦ä¹ł": 105595, + "éħįéĢģ": 105596, + "é£Łåĵģå®īåħ¨": 105597, + "æĽ¿ä»£": 105598, + "æĺ¯ä»¥": 105599, + "éĢļçĶ¨": 105600, + "çłĶ究æīĢ": 105601, + "ç¦ħ": 105602, + "æīĶ": 105603, + "éļĶ离": 105604, + "ä¸ĩå¹³æĸ¹ç±³": 105605, + "çļĦè§Ħå®ļ": 105606, + "ç»ĻæĪij们": 105607, + "æ¿Ģåħī": 105608, + "ä¼ļåĩºçİ°": 105609, + "çŁŃä¿¡": 105610, + "ç©¿çĿĢ": 105611, + "æ²Īéĺ³": 105612, + "æķĻæĿIJ": 105613, + "éĺ²çĸ«": 105614, + "ä¼ĺèī¯": 105615, + "约å®ļ": 105616, + "æĪijçľģ": 105617, + "åħ¬æ°ij": 105618, + "éģ¸æĵ": 105619, + "éģ¸æĵĩ": 105620, + "å·²æĪIJ为": 105621, + "ä¸įå¿ħ": 105622, + "ç¥ĸåĽ½": 105623, + "å¹¶æľª": 105624, + "åľŁå£¤": 105625, + "å¾®ç¬ij": 105626, + "äºĭä¸ļåįķä½į": 105627, + "çļĦ游æĪı": 105628, + "åħ¬ç¤º": 105629, + "åIJĪçIJĨçļĦ": 105630, + "çªĿ": 105631, + "æ°Ķ象": 105632, + "家ä¸Ń": 105633, + "äº®çĽ¸": 105634, + "åį«æĺŁ": 105635, + "è®°è½½": 105636, + "è§Ĩéĩİ": 105637, + "åľ°åĮºçļĦ": 105638, + "ä½Ĩä»ĸ": 105639, + "èĤĮèĤī": 105640, + "äºıæįŁ": 105641, + "åĬŀåѦ": 105642, + "ä¸Ģè¡Į": 105643, + "è¯ŀçĶŁ": 105644, + "åıijå¸ĥçļĦ": 105645, + "çļĦæľįåĬ¡": 105646, + "çļĦçłĶ究": 105647, + "åij¨æľ«": 105648, + "产ä¸ļåĽŃ": 105649, + "é«ĺ温": 105650, + "æĪIJåĬŁçļĦ": 105651, + "æŃ¥éª¤": 105652, + "åŃĺåĤ¨": 105653, + "åŃIJåħ¬åı¸": 105654, + "让她": 105655, + "ä¸Ńæľī": 105656, + "åĺī宾": 105657, + "妮": 105658, + "æĺİå¹´": 105659, + "äºĨåIJĹ": 105660, + "äºīè®®": 105661, + "æĪĪ": 105662, + "ä¸Ģæľ¬": 105663, + "ç¾İ丽çļĦ": 105664, + "ä½łè¯´": 105665, + "大人": 105666, + "æĶ»çķ¥": 105667, + "ä¸įæľĥ": 105668, + "å¾ħéģĩ": 105669, + "ä¸Ģè¾Ĩ": 105670, + "çīĪæĿĥæīĢæľī": 105671, + "æ°ijä¼Ĺ": 105672, + "åĬŁå¤«": 105673, + "å±ķä¼ļ": 105674, + "大èĦij": 105675, + "æ¯ıæľĪ": 105676, + "å°ı麦": 105677, + "æµĻæ±Łçľģ": 105678, + "çļĦæīĢæľī": 105679, + "ä¸ĭæ»ij": 105680, + "èĵĿèī²": 105681, + "è¦ģæĥ³": 105682, + "åѦçĶŁçļĦ": 105683, + "å½ĵä½ł": 105684, + "ä½ľæĪĺ": 105685, + "家乡": 105686, + "å¤ļåIJį": 105687, + "é«ĺäºİ": 105688, + "åĿļ强": 105689, + "è¿ŀéĶģ": 105690, + "åIJİæŀľ": 105691, + "人äºĭ": 105692, + "ç´ħ": 105693, + "æ¿ĢåĬ¨": 105694, + "è¿ĽæĶ»": 105695, + "ç©Ĩ": 105696, + "ä¸ĺ": 105697, + "让èĩªå·±": 105698, + "以æѤ": 105699, + "夫人": 105700, + "å¼Ģ设": 105701, + "æ°Ķè´¨": 105702, + "鸡èĽĭ": 105703, + "çĦ¡æ³ķ": 105704, + "åIJĥäºĨ": 105705, + "åĪĨåĪ«ä¸º": 105706, + "èģĶåIJĪåĽ½": 105707, + "å½ĵ代": 105708, + "å¦Ĥæŀľæĺ¯": 105709, + "è¿ľç¨ĭ": 105710, + "åĸĤ": 105711, + "è®°ä½ı": 105712, + "æ¸ħåįķ": 105713, + "åIJĪä½ľä¼Ļä¼´": 105714, + "åİ»åģļ": 105715, + "æķħéļľ": 105716, + "模æĭŁ": 105717, + "å¸ĪçĶŁ": 105718, + "åīįæĿ¥": 105719, + "çĶµè§Ĩåī§": 105720, + "çĥŃçĪ±": 105721, + "éľ²åĩº": 105722, + "é«ĺå±Ĥ": 105723, + "çĶµåĻ¨": 105724, + "纪å¾ĭ": 105725, + "å¼ĢåıijåķĨ": 105726, + "éķ¿å®ī": 105727, + "è½½ä½ĵ": 105728, + "çļĦå°±æĺ¯": 105729, + "被人": 105730, + "åıĹçIJĨ": 105731, + "篮çIJĥ": 105732, + "èİİ": 105733, + "交ç»Ļ": 105734, + "æľªæĿ¥çļĦ": 105735, + "两大": 105736, + "åIJķå¸ĥ": 105737, + "çŃī人": 105738, + "çļĦæĹ¥åŃIJ": 105739, + "åIJĪä½ľç¤¾": 105740, + "æĮijéĢī": 105741, + "åŃĺ款": 105742, + "ç³»ç»ŁçļĦ": 105743, + "æĬĬå®ĥ": 105744, + "没æľīä»Ģä¹Ī": 105745, + "ä»İæѤ": 105746, + "ä¸ŃåįĪ": 105747, + "çĸ¼çĹĽ": 105748, + "å·©åĽº": 105749, + "浪漫": 105750, + "缸åħ³éĥ¨éŨ": 105751, + "éķ¿åŁİ": 105752, + "纤维": 105753, + "ä¸ĬéŨ": 105754, + "çĪĨçĤ¸": 105755, + "èµ·çĤ¹": 105756, + "çļĦéĢļçŁ¥": 105757, + "èĢĮæĿ¥": 105758, + "çļĦèĢģ": 105759, + "æīĭéĩĮ": 105760, + "è¯ŃéŁ³": 105761, + "è¾Ľèĭ¦": 105762, + "æ±Łèĭıçľģ": 105763, + "çĶ¨äºĨ": 105764, + "身份è¯ģ": 105765, + "æľīåĬ©": 105766, + "æľīåĬ©äºİ": 105767, + "çī©èģĶç½ij": 105768, + "åĩºéŨ": 105769, + "å¼ŁåŃIJ": 105770, + "æĥ¹": 105771, + "è¿Ļ件äºĭ": 105772, + "æĪij们åı¯ä»¥": 105773, + "çļĦçĶŁåij½": 105774, + "æľīä¸Ģç§į": 105775, + "åºĹéĵº": 105776, + "åıĮæīĭ": 105777, + "çļĦæ¶Īæģ¯": 105778, + "èĢIJå¿ĥ": 105779, + "å°´å°¬": 105780, + "éĤ£å¤©": 105781, + "é¦ĸæī¹": 105782, + "æĺ¯ä¸Ģ家": 105783, + "人æ°Ķ": 105784, + "åıįæŃ£": 105785, + "æĪijåĴĮ": 105786, + "å®łçī©": 105787, + "ä¸į对": 105788, + "寻æ±Ĥ": 105789, + "çĽ¸ä¼¼": 105790, + "åľ¨ç¾İåĽ½": 105791, + "åı«åģļ": 105792, + "åĹİ": 105793, + "ç«ĭ足": 105794, + "çĶ¨éĢĶ": 105795, + "åħĨ": 105796, + "大æ°Ķ": 105797, + "åIJijä¸Ĭ": 105798, + "ä»ĸå°±": 105799, + "é¡¹çĽ®å»ºè®¾": 105800, + "èĭ¥å¹²": 105801, + "æĺ¯æľī": 105802, + "æ¿Ģæĥħ": 105803, + "çļĦæĦıä¹ī": 105804, + "æĺŃ": 105805, + "严éĩįçļĦ": 105806, + "å¯ĨéĽĨ": 105807, + "èĪŀè¹Ī": 105808, + "èį£èİ·": 105809, + "èİ·æĤī": 105810, + "æ±ŁåįĹ": 105811, + "åģĩå¦Ĥ": 105812, + "æĪ·å¤ĸ": 105813, + "线索": 105814, + "ç§ģ人": 105815, + "转åŀĭåįĩ级": 105816, + "çļĦä»·åĢ¼": 105817, + "åįķçĭ¬": 105818, + "èĢģçĻ¾å§ĵ": 105819, + "å°įæĸ¼": 105820, + "åĽ½éĻħåĮĸ": 105821, + "ä¼°åĢ¼": 105822, + "æľįåĬ¡ä¸ļ": 105823, + "èĩŃ": 105824, + "æİīäºĨ": 105825, + "解åĨ³äºĨ": 105826, + "ä¹Łä¸įèĥ½": 105827, + "åħ¹": 105828, + "æĸ¯çī¹": 105829, + "æķħæĦı": 105830, + "è¿ĩ度": 105831, + "èĬĤæĹ¥": 105832, + "çĻ½çĻľ": 105833, + "çĻ½çĻľé£İ": 105834, + "继æī¿": 105835, + "äºĨä¸įå°ij": 105836, + "äºĮ人": 105837, + "è§ģéĿ¢": 105838, + "æĥ³æĥ³": 105839, + "å¤įåIJĪ": 105840, + "康å¤į": 105841, + "åİ¿åŁİ": 105842, + "åľ¨åĽ½åĨħ": 105843, + "åľºåľ°": 105844, + "éĻ¶çĵ·": 105845, + "è¿Ļ项": 105846, + "çľ¼ä¸Ń": 105847, + "糸": 105848, + "æĦŁè§īåĪ°": 105849, + "æŀľçĦ¶": 105850, + "æĶ¾åħ¥": 105851, + "约æĿŁ": 105852, + "æİĴæŁ¥": 105853, + "车主": 105854, + "çļĦæĦıæĢĿ": 105855, + "æĸ°åŁİ": 105856, + "æĥ³çĿĢ": 105857, + "éģĤ": 105858, + "èĮ¶åı¶": 105859, + "ä¹°æĪ¿": 105860, + "åĨľæĪ·": 105861, + "é«ĺæīĭ": 105862, + "çİīç±³": 105863, + "æĸ°åĨłèĤºçĤİ": 105864, + "çħ§æĺİ": 105865, + "æĮĩåįĹ": 105866, + "踢": 105867, + "æķijæı´": 105868, + "æĻ¯çĤ¹": 105869, + "ç¨İæĶ¶": 105870, + "çļĦæīĭ": 105871, + "æŃ£å¥½": 105872, + "è¦ģæĬĬ": 105873, + "éļıæĦı": 105874, + "åħ¶å®ŀæĺ¯": 105875, + "ç»Ļèĩªå·±": 105876, + "è°ĪåĪ¤": 105877, + "æ¯ı天éĥ½": 105878, + "æĢģåĬ¿": 105879, + "é¢Ħ约": 105880, + "åİĨåı²ä¸Ĭ": 105881, + "å®Ŀè´Ŀ": 105882, + "åīįè¿Ľ": 105883, + "ä¹Łå°±æĺ¯è¯´": 105884, + "çļĦæĦıè§ģ": 105885, + "åı£ç½©": 105886, + "åİĺç±³": 105887, + "èĬ±è´¹": 105888, + "ä½ĵèĤ²æĬķ注": 105889, + "åħ¬ä¼Ĺåı·": 105890, + "èijĹåIJįçļĦ": 105891, + "å¼ĢæĪ·": 105892, + "æĭįåįĸ": 105893, + "å²ģæľĪ": 105894, + "åĨħ涵": 105895, + "å®Įæķ´çļĦ": 105896, + "é«ĺåİĭ": 105897, + "åħ¬åĬ¡åijĺ": 105898, + "使çĶ¨çļĦ": 105899, + "çĶŁäº§çº¿": 105900, + "妹妹": 105901, + "走访": 105902, + "æĺ¯åı¯ä»¥": 105903, + "åľ¨å®¶": 105904, + "æļ´åĬĽ": 105905, + "æ³°åĽ½": 105906, + "è´¨çĸij": 105907, + "ä¸įéģİ": 105908, + "天çĦ¶æ°Ķ": 105909, + "缺çĤ¹": 105910, + "å°ıåŀĭ": 105911, + "ä¸įä»ħæĺ¯": 105912, + "é»ijæļĹ": 105913, + "梨": 105914, + "æĸĩæĹħ": 105915, + "è¦ģæľī": 105916, + "ä¸Ńå±±": 105917, + "çļĦæķ°æį®": 105918, + "å¾Ĺå¾Ī": 105919, + "以便": 105920, + "对ä»ĸ": 105921, + "åĬłä»¥": 105922, + "çĻ¼çı¾": 105923, + "设å®ļ": 105924, + "èĤļåŃIJ": 105925, + "éĿĸ": 105926, + "å¥īçĮ®": 105927, + "ä¸įåıĺ": 105928, + "åı£ç¢ij": 105929, + "åľ¨åĵªéĩĮ": 105930, + "ä½IJ": 105931, + "è¿Ļ两个": 105932, + "çļĦæĸ¹åIJij": 105933, + "æŀ«": 105934, + "äºĮ次": 105935, + "çīĩåĮº": 105936, + "éłIJ": 105937, + "ç£Ĭ": 105938, + "æĭ¿çĿĢ": 105939, + "å·²ç»ıæĪIJ为": 105940, + "ä¹ĭä¸Ĭ": 105941, + "å®ĹæŨ": 105942, + "奶奶": 105943, + "é«ĺæĸ°åĮº": 105944, + "社æľĥ": 105945, + "è·Łè¸ª": 105946, + "æľįåĬ¡ä¸Ńå¿ĥ": 105947, + "æī¯": 105948, + "æīĭæĮĩ": 105949, + "礼çī©": 105950, + "宿èĪį": 105951, + "çĶ¨å¿ĥ": 105952, + "æıIJé«ĺäºĨ": 105953, + "亮çĤ¹": 105954, + "ä¸įæĦ¿æĦı": 105955, + "æĴŃæĶ¾": 105956, + "å¤ļå°ijéĴ±": 105957, + "没ä»Ģä¹Ī": 105958, + "æķ°åįģ": 105959, + "æĢ»çĽij": 105960, + "çļĦåŁİå¸Ĥ": 105961, + "æī¾åĪ°äºĨ": 105962, + "åĨħåľ°": 105963, + "åĪ°çİ°åľ¨": 105964, + "æĪĺæĸĹåĬĽ": 105965, + "åİŁå§ĭ": 105966, + "åĥ§": 105967, + "åĢĴæĺ¯": 105968, + "æľĢåħ·": 105969, + "è´«åĽ°æĪ·": 105970, + "éĢģåĪ°": 105971, + "级åĪ«": 105972, + "åĩºèµĦ": 105973, + "æĪªæŃ¢": 105974, + "ç§įåŃIJ": 105975, + "èĥ½ä¸įèĥ½": 105976, + "幸è¿IJ": 105977, + "èĸĩ": 105978, + "项éĵ¾": 105979, + "æĮĤçīĮ": 105980, + "ä¸Ģ樣": 105981, + "ä¹ĺ客": 105982, + "èIJ½åIJİ": 105983, + "ä½ĨæĪij": 105984, + "æĹ©åľ¨": 105985, + "åĬ¨æ¼«": 105986, + "å¹³çŃī": 105987, + "å¯¹ä½ł": 105988, + "ä¸įæĢķ": 105989, + "å¤ĸçķĮ": 105990, + "å¤ļå¹´æĿ¥": 105991, + "é¦ĸ个": 105992, + "æ²³åįĹçľģ": 105993, + "æĪĸåħ¶ä»ĸ": 105994, + "éķľå¤´": 105995, + "åįĹæĺĮ": 105996, + "ä¸ĢéĿ¢": 105997, + "éĢłæĪIJçļĦ": 105998, + "å´Ķ": 105999, + "çŃĴ": 106000, + "æķĻèĤ²éĥ¨": 106001, + "åľ°åŁŁ": 106002, + "æĺĨæĺİ": 106003, + "å·´é»İ": 106004, + "æīĭ游": 106005, + "ä¸ĢæŶ": 106006, + "çłį": 106007, + "顶级": 106008, + "åħ±è®¡": 106009, + "åİŁæ²¹": 106010, + "è¾īçħĮ": 106011, + "说æĺ¯": 106012, + "æĸ°åįİ社": 106013, + "ç»ıåİĨäºĨ": 106014, + "ä¸įæŃ¢": 106015, + "è¦ģä¹Ī": 106016, + "èĢħçļĦ": 106017, + "æĢ»æĬķèµĦ": 106018, + "è¡Į驶": 106019, + "ä¸Ĭå¸Ŀ": 106020, + "年纪": 106021, + "çIJ¼": 106022, + "ä¼łè¯´": 106023, + "ç²¾èĭ±": 106024, + "æĸ¹éĴĪ": 106025, + "æ±Łæ¹ĸ": 106026, + "æĪIJçĤº": 106027, + "æĢ»éĩı": 106028, + "æĬķæĶ¾": 106029, + "åĬ¨çĶ»": 106030, + "èŤ": 106031, + "çĶµæºIJ": 106032, + "éĴĻ": 106033, + "åIJĮè¡Į": 106034, + "æĻ®éĢļçļĦ": 106035, + "åĽ¾ä¹¦é¦Ĩ": 106036, + "è¯ĪéªĹ": 106037, + "æħĪåĸĦ": 106038, + "è¿Ļ份": 106039, + "主æĮģ人": 106040, + "å°±è¿Ļæł·": 106041, + "èĢĮæĪIJ": 106042, + "èĩªè¡Į车": 106043, + "ä¸ŃåĽ½çī¹èī²": 106044, + "èĤ¿çĺ¤": 106045, + "åIJ¾": 106046, + "å¼Łå¼Ł": 106047, + "åıĹçĽĬ": 106048, + "éĢīæĭ©äºĨ": 106049, + "æĺİæĺ¾çļĦ": 106050, + "æĬ¥èĢĥ": 106051, + "ç¬ijéģĵ": 106052, + "éĽĸçĦ¶": 106053, + "温å·ŀ": 106054, + "éĿŀæ´²": 106055, + "ç§įç§į": 106056, + "åıĤåĬłäºĨ": 106057, + "è´§è¿IJ": 106058, + "éļı便": 106059, + "就没æľī": 106060, + "縣": 106061, + "央è§Ĩ": 106062, + "ç©¿è¶Ĭ": 106063, + "çļĦçݰ象": 106064, + "åĩłæ¬¡": 106065, + "çļĦé£İéĻ©": 106066, + "æŃĮæĽ²": 106067, + "æľ¬å±Ĭ": 106068, + "å¹´åĨħ": 106069, + "ä¸įè¶ħè¿ĩ": 106070, + "è¿ĩå¤ļ": 106071, + "å¿ħé¡»è¦ģ": 106072, + "ç»ĵ论": 106073, + "åĢŁéī´": 106074, + "ç¥ŀå¥ĩ": 106075, + "æľŁæľĽ": 106076, + "ä¸ĵ享": 106077, + "éĿŀ常éĩįè¦ģ": 106078, + "æĦıè¯ĨåĪ°": 106079, + "åIJĪ并": 106080, + "æĬĬèĩªå·±": 106081, + "å¥Ĺè£ħ": 106082, + "éŃĶæ³ķ": 106083, + "å¤ıåŃ£": 106084, + "ä¸įåĥı": 106085, + "å¢ĥçķĮ": 106086, + "æĥĬåĸľ": 106087, + "æľīä¸Ģ天": 106088, + "çĦ¦çĤ¹": 106089, + "æĪij认为": 106090, + "åħ°å·ŀ": 106091, + "çĶµæ°Ķ": 106092, + "èģĶç³»æĪij们": 106093, + "ç§ijæĻ®": 106094, + "她说": 106095, + "çļĦæĸĩç«ł": 106096, + "å¥ĩæĢª": 106097, + "åıĭ好": 106098, + "饮æĸĻ": 106099, + "çļĦæĶ¯æĮģ": 106100, + "çŃĶåºĶ": 106101, + "éĩįéĩı": 106102, + "çij¶": 106103, + "åĩıè½»": 106104, + "ç§ijåŃ¦å®¶": 106105, + "巴西": 106106, + "éĩijèŀįæľºæŀĦ": 106107, + "åħļå§Ķ书记": 106108, + "貸款": 106109, + "ç²¾èĩ´": 106110, + "ä»İæľª": 106111, + "åį°åĪ·": 106112, + "åĽŀ顾": 106113, + "é¦ĸéĥ½": 106114, + "åıijèĤ²": 106115, + "éĹ®éģĵ": 106116, + "è¾¾åĪ°äºĨ": 106117, + "å¿įä¸įä½ı": 106118, + "æīįæľī": 106119, + "æįIJèµł": 106120, + "ä½ĽæķĻ": 106121, + "ä¸įæ¸ħ": 106122, + "éĺŁéķ¿": 106123, + "缸åıį": 106124, + "æĬ¥èѦ": 106125, + "大åħ¨": 106126, + "æ¬§çĽŁ": 106127, + "帮å¿Ļ": 106128, + "çļĦæĻĤåĢĻ": 106129, + "缮å½ķ": 106130, + "足以": 106131, + "èī°éļ¾": 106132, + "ä»ĸä¹Ł": 106133, + "å·¥ä½ľèĢħ": 106134, + "头èĦij": 106135, + "缺éĻ·": 106136, + "æĪIJç«ĭäºĨ": 106137, + "å°±å¼Ģå§ĭ": 106138, + "认åIJĮ": 106139, + "é»Ħèī²": 106140, + "çĹħæĥħ": 106141, + "覺å¾Ĺ": 106142, + "è¿Ļ两": 106143, + "ä¿¡ä»°": 106144, + "åľĭ家": 106145, + "ä¸įä»ħä»ħæĺ¯": 106146, + "çĭ¬å®¶": 106147, + "èĪ¬çļĦ": 106148, + "æĿIJè´¨": 106149, + "æµ·ä¸Ĭ": 106150, + "çĤºäºĨ": 106151, + "æľºåĬ¨è½¦": 106152, + "缸å½ĵäºİ": 106153, + "å¤ļåħĥåĮĸ": 106154, + "æĽ´å¤§çļĦ": 106155, + "èĽ®": 106156, + "åģĩæľŁ": 106157, + "å¼ıçļĦ": 106158, + "交éĢļè¿IJè¾ĵ": 106159, + "çľģå§Ķ": 106160, + "ä¸įç®Ĺ": 106161, + "æĶ¾ä¸ĭ": 106162, + "éĹ¯": 106163, + "äººåľ¨": 106164, + "港åı£": 106165, + "æĹ¨åľ¨": 106166, + "åij½ä»¤": 106167, + "æŁIJ个": 106168, + "平稳": 106169, + "åıªå¥½": 106170, + "人人": 106171, + "äºŀ": 106172, + "äºĮç»´": 106173, + "äºĮç»´çłģ": 106174, + "æŀģ为": 106175, + "åĪ«å¢ħ": 106176, + "åħ¶ä½Ļ": 106177, + "大äºĭ": 106178, + "主管éĥ¨éŨ": 106179, + "æĹłéĶ¡": 106180, + "éŵ": 106181, + "éģŃåĪ°": 106182, + "说è¿ĩ": 106183, + "ä¸ºä½ł": 106184, + "解çŃĶ": 106185, + "éªĮæĶ¶": 106186, + "çļĦç»ıéªĮ": 106187, + "åĮ¹éħį": 106188, + "çģ«ç®Ń": 106189, + "豪åįİ": 106190, + "æŁIJæŁIJ": 106191, + "çļĦæĹ¶ä»£": 106192, + "书éĿ¢": 106193, + "æģĴ大": 106194, + "延éķ¿": 106195, + "ä¸ĢåIJĮ": 106196, + "æľªèĥ½": 106197, + "交æį¢": 106198, + "çĶ¢åĵģ": 106199, + "çŃīåĪ°": 106200, + "åĪĨ离": 106201, + "æīĵçĶµè¯Ŀ": 106202, + "å¹²çĩ¥": 106203, + "è¾ĥå¤ļ": 106204, + "å¤ļå¹´çļĦ": 106205, + "èĥĮæĻ¯ä¸ĭ": 106206, + "为ä¾ĭ": 106207, + "æijĺè¦ģ": 106208, + "å´Ľèµ·": 106209, + "æѤåĪ»": 106210, + "æľīæľºä¼ļ": 106211, + "æĿ¡æ¬¾": 106212, + "é¢Ĩ导å°ıç»Ħ": 106213, + "çļĦ身ä½ĵ": 106214, + "åįķä¸Ģ": 106215, + "央è¡Į": 106216, + "ä¸įæĸŃæıIJé«ĺ": 106217, + "ä»·åĢ¼è§Ĥ": 106218, + "èĬ½": 106219, + "èIJį": 106220, + "æ³ķå¾ĭæ³ķè§Ħ": 106221, + "ä¸įéĶĪ": 106222, + "ä¸įéĶĪéĴ¢": 106223, + "åĩºäºİ": 106224, + "èĻļæĭŁ": 106225, + "æį®æĤī": 106226, + "çĥ¦æģ¼": 106227, + "åħ¨æĸ°çļĦ": 106228, + "æī«æıı": 106229, + "çĻ»éĻĨ": 106230, + "èīºæľ¯å®¶": 106231, + "çļĦé£Łçī©": 106232, + "çļĦåŃĺåľ¨": 106233, + "客åİħ": 106234, + "æĪij们就": 106235, + "æŁ¥çľĭæĽ´å¤ļ": 106236, + "è¯Ħ审": 106237, + "å¸Ĥåł´": 106238, + "è¬Ľ": 106239, + "巨头": 106240, + "ä¸ŃåĽ½ç»ıæµİ": 106241, + "äºĨèĩªå·±çļĦ": 106242, + "åĨ³è®®": 106243, + "çĽijçĿ£ç®¡çIJĨ": 106244, + "æĬķ票": 106245, + "åĨį度": 106246, + "è¡ĮçĤº": 106247, + "注åħ¥": 106248, + "ä½ľä¸ºä¸Ģ个": 106249, + "æ¯ı个人éĥ½": 106250, + "åįķåħĥ": 106251, + "è¦ģçŁ¥éģĵ": 106252, + "被称为": 106253, + "ä¹ĭéĻħ": 106254, + "解éĻ¤": 106255, + "丸": 106256, + "溫": 106257, + "ä¸īæĺŁ": 106258, + "é²ľæĺİ": 106259, + "ä¹Łéĥ½": 106260, + "æĹ¶æľº": 106261, + "åĩºæīĭ": 106262, + "æĥħå½¢": 106263, + "åķĨè´¸": 106264, + "éĢī举": 106265, + "对èĩªå·±": 106266, + "çĶŁåĬ¨": 106267, + "åħĭæľį": 106268, + "个ä½ĵ": 106269, + "èĭij": 106270, + "稱": 106271, + "大åݦ": 106272, + "æĺ¯å¯¹": 106273, + "åĪ©æģ¯": 106274, + "è¿IJåĬ¨åijĺ": 106275, + "åĮĸ解": 106276, + "åīį沿": 106277, + "æĦŁæģ©": 106278, + "æĢ»ä¹ĭ": 106279, + "é«ĺæĸ°æĬĢæľ¯": 106280, + "åĿĩ为": 106281, + "åħ¨åĮº": 106282, + "æ°Ķæ°Ľ": 106283, + "åı¯ä»¥è¯´æĺ¯": 106284, + "ä½ı宿": 106285, + "åħļåijĺå¹²éĥ¨": 106286, + "åĹ¯": 106287, + "è·µè¡Į": 106288, + "çļĦä¸ĵä¸ļ": 106289, + "èĢĥéªĮ": 106290, + "èķ¾": 106291, + "åħ¬åŃIJ": 106292, + "çļĦçĬ¶æĢģ": 106293, + "æ½®æµģ": 106294, + "ä¿¡æīĺ": 106295, + "è´¼": 106296, + "åIJĦæĸ¹": 106297, + "æķijåĬ©": 106298, + "éĿŀ常çļĦ": 106299, + "æ¡¥æ¢ģ": 106300, + "åħ¬æĸ¤": 106301, + "ä¼¼çļĦ": 106302, + "çľĭ好": 106303, + "å±Ģéĥ¨": 106304, + "å®īéĿĻ": 106305, + "éħį件": 106306, + "常è§Ħ": 106307, + "å¼Ģ车": 106308, + "第äºĮ次": 106309, + "ä¸Ĭ级": 106310, + "åıĤèµĽ": 106311, + "家å±ŀ": 106312, + "强åĬ¿": 106313, + "åľ¨ä»ĸ": 106314, + "åIJijåīį": 106315, + "ä¹ĭåľ°": 106316, + "éĥ¡": 106317, + "è¡Įç¨ĭ": 106318, + "èѦåijĬ": 106319, + "è§Ħå®ļçļĦ": 106320, + "åķĨåŁİ": 106321, + "äºĶ大": 106322, + "æķĻ室": 106323, + "åįģ足": 106324, + "æīĢä»¥åľ¨": 106325, + "å°Ĩ继ç»Ń": 106326, + "çŃīæĸ¹å¼ı": 106327, + "家ä¼ģä¸ļ": 106328, + "交ä»ĺ": 106329, + "çĤ¹è¯Ħ": 106330, + "ç»ĵç®Ĺ": 106331, + "ä¹Łåı¯": 106332, + "å¤ĸæ±ĩ": 106333, + "è¿Ļç§įæĥħåĨµ": 106334, + "æİĪäºĪ": 106335, + "å¸ĥç½®": 106336, + "æĪIJç«ĭäºİ": 106337, + "é¢ĦèѦ": 106338, + "管çIJĨ人åijĺ": 106339, + "å©ļ礼": 106340, + "ç»ĵæĿŁåIJİ": 106341, + "åħ¥éĢī": 106342, + "æĹłæ¯Ķ": 106343, + "åĴĮåıijå±ķ": 106344, + "çĻ½éħĴ": 106345, + "çİ©åħ·": 106346, + "ä¸ĩç¾İåħĥ": 106347, + "çļĦæĪIJ绩": 106348, + "æĭįçħ§": 106349, + "èĢĥèĻijåĪ°": 106350, + "ä¼ģä¸ļåıijå±ķ": 106351, + "äºĨ个": 106352, + "çĶŁæ°Ķ": 106353, + "çļĦ女人": 106354, + "äºĶåįģ": 106355, + "çĪ·çĪ·": 106356, + "纽约": 106357, + "éĥ½è¢«": 106358, + "ä¸Ĭ课": 106359, + "çĽ¡": 106360, + "ä¼łç»ŁæĸĩåĮĸ": 106361, + "æ½ľåľ¨": 106362, + "åıijå°Ħ": 106363, + "ä¸Ģ身": 106364, + "éĺ²å®Ī": 106365, + "åĪ®": 106366, + "é¢ĺ缮": 106367, + "åľ¨åĨħçļĦ": 106368, + "ç¾İ好çļĦ": 106369, + "è¿ĻéĩĮçļĦ": 106370, + "ä¸Ģä¸Ŀ": 106371, + "人åĿĩ": 106372, + "åĢ¡å¯¼": 106373, + "身åIJİ": 106374, + "æī©å±ķ": 106375, + "大éŨ": 106376, + "就被": 106377, + "è¯¥é¡¹çĽ®": 106378, + "æŀ¶æŀĦ": 106379, + "ä¸Ģåı£": 106380, + "ä¿¡æģ¯æĬĢæľ¯": 106381, + "å¼Ģä¸ļ": 106382, + "æĶ¶åıĸ": 106383, + "ç½ij页": 106384, + "æĶ¯æı´": 106385, + "å°ģéĹŃ": 106386, + "å¡ijéĢł": 106387, + "大èĥĨ": 106388, + "å¿«éĢŁåıijå±ķ": 106389, + "çľĭä¼¼": 106390, + "æ¸Ŀ": 106391, + "è¿Ļæł·ä¸Ģ个": 106392, + "模åĿĹ": 106393, + "注æĦıåĪ°": 106394, + "çł´è§£": 106395, + "èĩªä»İ": 106396, + "åijµåijµ": 106397, + "ä¹ĭå¾Į": 106398, + "ä¹ĭæĹħ": 106399, + "è·ŁæĪij": 106400, + "æ³ķ人": 106401, + "æİĴè¡Įæ¦ľ": 106402, + "åĿļå®Ī": 106403, + "好å¤Ħ": 106404, + "çŁ³å¤´": 106405, + "并å°Ĩ": 106406, + "èĪ±": 106407, + "æŃĩ": 106408, + "两岸": 106409, + "å¤ļä¹ħ": 106410, + "象å¾ģ": 106411, + "个æĢ§åĮĸ": 106412, + "çļĦè§Ĵ度": 106413, + "å¸Ĩ": 106414, + "ç¦ıå·ŀ": 106415, + "æŁ¥å¤Ħ": 106416, + "ä¸¤åĽ½": 106417, + "åIJ¸å¼ķäºĨ": 106418, + "é¦ĸå¸Ń": 106419, + "大åĵ¥": 106420, + "é¤Ĭ": 106421, + "涨å¹ħ": 106422, + "éĢīçĶ¨": 106423, + "許å¤ļ": 106424, + "èIJ½æĪ·": 106425, + "åĵĪå°Ķ": 106426, + "åĵĪå°Ķ滨": 106427, + "åģļä»Ģä¹Ī": 106428, + "以åħį": 106429, + "é¾į": 106430, + "æĹłéľĢ": 106431, + "åĪ°åºķæĺ¯": 106432, + "æĢ¡": 106433, + "åijĬè¯īä½ł": 106434, + "éĺ²æ°´": 106435, + "è¿ĻæŶåĢĻ": 106436, + "欢ä¹IJ": 106437, + "转åIJij": 106438, + "è¿Ļä¸ªåľ°åĽ¾": 106439, + "åħ¥é©»": 106440, + "èįīåİŁ": 106441, + "æĹ¶ä»£çļĦ": 106442, + "åıĺåĬ¨": 106443, + "åĬłå¼ºå¯¹": 106444, + "åģ¶å°Ķ": 106445, + "å®ĪæĬ¤": 106446, + "æ°Ķ温": 106447, + "人éĹ´": 106448, + "æľĿé²ľ": 106449, + "ç»ıè´¹": 106450, + "åĽŃæŀĹ": 106451, + "å·¥åľ°": 106452, + "è§Ħæł¼": 106453, + "åĩłåįģ": 106454, + "è¯ķåĽ¾": 106455, + "å¦ĥ": 106456, + "éĤ£æŶåĢĻ": 106457, + "å¼ĺæī¬": 106458, + "ä¸ļçķĮ": 106459, + "çļĦéĢŁåº¦": 106460, + "ä¼ļä¸įä¼ļ": 106461, + "èIJ¥æĶ¶": 106462, + "å°ıå¾®ä¼ģä¸ļ": 106463, + "çľĭè¿ĩ": 106464, + "æĬĬä»ĸ": 106465, + "éģµå¾ª": 106466, + "è¿Ļè¾¹": 106467, + "没æľī人": 106468, + "壶": 106469, + "æ¹ĸåįĹçľģ": 106470, + "æŀģåħ¶": 106471, + "çļĦ人çĶŁ": 106472, + "ä»ĸè¿ĺ": 106473, + "转åĮĸ为": 106474, + "èµ°è¿ĩ": 106475, + "æĬ±çĿĢ": 106476, + "çīĽå¥¶": 106477, + "ä¸ĩ亩": 106478, + "å¿ĥæĢģ": 106479, + "æĹ¥å¸¸çĶŁæ´»": 106480, + "ä½ĵæ£Ģ": 106481, + "æĻĥ": 106482, + "çŃīé¢ĨåŁŁ": 106483, + "æĩī該": 106484, + "åı¯ä»¥çľĭåĪ°": 106485, + "æī¾ä¸įåĪ°": 106486, + "èĢģå¹´": 106487, + "æĬĬæĪij": 106488, + "积åĪĨ": 106489, + "梳çIJĨ": 106490, + "绳": 106491, + "çļĦæĶ¿æ²»": 106492, + "å¸ĿåĽ½": 106493, + "éĻªä¼´": 106494, + "æ´Ľéĺ³": 106495, + "åħ¬æŃ£": 106496, + "å¼Ģåı£": 106497, + "çī¹èī²çļĦ": 106498, + "åĽ°å¢ĥ": 106499, + "ä¸Ĭæľī": 106500, + "ç«ĭä½ĵ": 106501, + "æīĵå·¥": 106502, + "åķ¤éħĴ": 106503, + "åľ¨éĤ£éĩĮ": 106504, + "éĤ£è¾¹": 106505, + "个åĪ«": 106506, + "ä¸Ģå®ļæĺ¯": 106507, + "çļĦéĩįè¦ģæĢ§": 106508, + "ä¸»å¼ł": 106509, + "åĴĮæľįåĬ¡": 106510, + "ä¸Ĭç½ij": 106511, + "è¡¥åĬ©": 106512, + "åıªéľĢ": 106513, + "弦": 106514, + "éģ®": 106515, + "åĬĽäºī": 106516, + "度è¿ĩ": 106517, + "èij¬": 106518, + "é¡¿æŶ": 106519, + "éĦī": 106520, + "纺ç»ĩ": 106521, + "åľ°åĿĹ": 106522, + "ä¿¡çĶ¨åį¡": 106523, + "ç½ļ款": 106524, + "åijĬè¯īæĪij": 106525, + "éĽĻ": 106526, + "书çĶ»": 106527, + "è¨Ńè¨Ī": 106528, + "æĢ»ä¼ļ": 106529, + "åĪ¤åĨ³": 106530, + "ä¿¡èªī": 106531, + "个èĤ¡": 106532, + "平常": 106533, + "æĢİ麼": 106534, + "ä½ĵçİ°åľ¨": 106535, + "é»Ħæ²³": 106536, + "åĽĽå·Ŀçľģ": 106537, + "羣缸": 106538, + "åIJĦé¡¹å·¥ä½ľ": 106539, + "åĬ¨åijĺ": 106540, + "å³°ä¼ļ": 106541, + "ä¸ĢæľŁ": 106542, + "æľīä¸Ģå®ļçļĦ": 106543, + "é«ĺ度éĩįè§Ĩ": 106544, + "ç¹ģèį£": 106545, + "åıijçİ°äºĨ": 106546, + "ç½ij红": 106547, + "æīĭæ³ķ": 106548, + "家åĽŃ": 106549, + "仪åĻ¨": 106550, + "è¾ĥä½İ": 106551, + "çļĦå®īåħ¨": 106552, + "æ¡IJ": 106553, + "ä»ĺ款": 106554, + "æĬijåĪ¶": 106555, + "åįĵè¶Ĭ": 106556, + "æŃ£éĿ¢": 106557, + "åĵij": 106558, + "强åĪ¶": 106559, + "ä»Ĭ天çļĦ": 106560, + "æĪĺèĥľ": 106561, + "楼å¸Ĥ": 106562, + "æĭ¿ä¸ĭ": 106563, + "é¢ľåĢ¼": 106564, + "举éĥ¨": 106565, + "çłĶåĪ¶": 106566, + "çļĦæĪĺçķ¥": 106567, + "åľ¨ä¸Ģ个": 106568, + "ä¸ī人": 106569, + "å®ĮäºĨ": 106570, + "æĸ°æĬĢæľ¯": 106571, + "ç»ıæµİæķĪçĽĬ": 106572, + "å¯Įæľī": 106573, + "澳洲": 106574, + "åĬ©çIJĨ": 106575, + "é¢Ĩåıĸ": 106576, + "è°Ń": 106577, + "çĩĥçĥ§": 106578, + "ç´łåħ»": 106579, + "éĤĦæľī": 106580, + "è¿ĽèĢĮ": 106581, + "ä»Ģä¹Īæĺ¯": 106582, + "çłĶ究ä¸Ńå¿ĥ": 106583, + "éĢĤçĶ¨äºİ": 106584, + "æİ¥æĶ¶": 106585, + "å¤±æľĽ": 106586, + "äºĮ级": 106587, + "éĹ´çļĦ": 106588, + "åİŁæłĩé¢ĺ": 106589, + "èªįçĤº": 106590, + "æį¡": 106591, + "对çĿĢ": 106592, + "对éĿ¢": 106593, + "ä¸ŃåİŁ": 106594, + "éĵĥ": 106595, + "çĶŁäº§çļĦ": 106596, + "åıijå¸ĥä¼ļ": 106597, + "士åħµ": 106598, + "è¿Ļåı¥è¯Ŀ": 106599, + "缴纳": 106600, + "ä¸Ģ个个": 106601, + "åѸçĶŁ": 106602, + "çĸijéĹ®": 106603, + "交èѦ": 106604, + "示èĮĥåĮº": 106605, + "天使": 106606, + "åľ¨ä¸Ĭæµ·": 106607, + "åIJĮæĻĤ": 106608, + "è½»æĺĵ": 106609, + "åĶ¯ä¸ĢçļĦ": 106610, + "çĥŃéĹ¹": 106611, + "ä¹IJè§Ĥ": 106612, + "çļĦ身份": 106613, + "åĸĦäºİ": 106614, + "大åİħ": 106615, + "èĤ¯å®ļæĺ¯": 106616, + "éĺ²çģ«": 106617, + "å¤ĸåĩº": 106618, + "æį®è¯´": 106619, + "é¡¹çĽ®çļĦ": 106620, + "ä¸Ģåı°": 106621, + "èĻļåģĩ": 106622, + "ä¸Ģç¬Ķ": 106623, + "ç«ĭæ³ķ": 106624, + "严èĤĥ": 106625, + "æī¿åĬŀ": 106626, + "åįģåĩł": 106627, + "çļĦ空éĹ´": 106628, + "æľ¬ç½ijç«Ļ": 106629, + "åģļå¾Ĺ": 106630, + "ä¿Ŀ温": 106631, + "æľĪåĪĿ": 106632, + "åľ¨ç½ijä¸Ĭ": 106633, + "åIJĦæĸ¹éĿ¢": 106634, + "ä¸ī天": 106635, + "交æĺĵæīĢ": 106636, + "解æŀIJ": 106637, + "åħļä¸Ń央": 106638, + "è¿Ľåĩºåı£": 106639, + "åĴĮ社ä¼ļ": 106640, + "次æķ°": 106641, + "ä¹ĭ家": 106642, + "维度": 106643, + "æ´¾åĩºæīĢ": 106644, + "产çĶŁäºĨ": 106645, + "带æľī": 106646, + "å¾Ī强": 106647, + "æľīäºĽäºº": 106648, + "å¹´åIJİ": 106649, + "äºĨ许å¤ļ": 106650, + "å¯Ĩ度": 106651, + "åŃ¦æľŁ": 106652, + "çıłæµ·": 106653, + "æľĢå¤ļçļĦ": 106654, + "è¾¹ç¼ĺ": 106655, + "容éĩı": 106656, + "第äºĮ个": 106657, + "ä¸Ģ缴æĺ¯": 106658, + "ä¸įç¦ģ": 106659, + "æŃ²": 106660, + "ä»ĭç»įäºĨ": 106661, + "ä¼ĺéĽħ": 106662, + "æ¯Ķè¼ĥ": 106663, + "èģĮä½į": 106664, + "温æŁĶ": 106665, + "æľīéĴ±": 106666, + "æľĢé«ĺçļĦ": 106667, + "åįļè§Īä¼ļ": 106668, + "ä¸įæĪIJ": 106669, + "éĶĻäºĨ": 106670, + "è¯ģçĽij": 106671, + "è¯ģçĽijä¼ļ": 106672, + "æĪIJ人": 106673, + "åĿĩåĮĢ": 106674, + "æľīåĪ©": 106675, + "è¶ĬåįĹ": 106676, + "æīĵäºĨ": 106677, + "好åIJĥ": 106678, + "系統": 106679, + "è·Łéļı": 106680, + "çļĦåľ°ä½į": 106681, + "æŃ£å¦Ĥ": 106682, + "ç¨įå¾®": 106683, + "åį°åıij": 106684, + "åĪĽç«ĭ": 106685, + "é£İåħī": 106686, + "å°ĨæĪIJ为": 106687, + "ä¸įé«ĺ": 106688, + "é¢ijç¹ģ": 106689, + "设æľī": 106690, + "ä¼ŀ": 106691, + "æĭĨéĻ¤": 106692, + "å½±åĥı": 106693, + "æ¸ĹéĢı": 106694, + "å¹´å¼Ģå§ĭ": 106695, + "ç½ijæĺĵ": 106696, + "è¦ģåģļ": 106697, + "çĶµåĬ¨è½¦": 106698, + "羣å¿ĥ": 106699, + "æµ·åĨĽ": 106700, + "ä¼łæĿ¥": 106701, + "å·®åĪ«": 106702, + "è°¨æħİ": 106703, + "çĥŁåı°": 106704, + "åįĥå¹´": 106705, + "è¯ģå®ŀ": 106706, + "çIJª": 106707, + "çļĦåħ·ä½ĵ": 106708, + "åĪ°å¤Ħ": 106709, + "ä¸įå®ľ": 106710, + "èľĢ": 106711, + "èĥ½åĬĽåĴĮ": 106712, + "çīºçī²": 106713, + "çļĦéĴ±": 106714, + "大éĺŁ": 106715, + "é¦ĸè¦ģ": 106716, + "ä¸įæĦ¿": 106717, + "çİ«çij°": 106718, + "人æ°ijç½ij": 106719, + "è¿ĺæĺ¯è¦ģ": 106720, + "åĽĽå¹´": 106721, + "æįŁä¼¤": 106722, + "çļĦåģļæ³ķ": 106723, + "éĿĪ": 106724, + "è¡Ķæİ¥": 106725, + "åIJĪæĪIJ": 106726, + "没人": 106727, + "éĹ¨æ§Ľ": 106728, + "ä¿¡è´·": 106729, + "çļĦ缸åħ³": 106730, + "举é£İ": 106731, + "社ä¿Ŀ": 106732, + "ä¸ĭ游": 106733, + "åĿĹéĴ±": 106734, + "è¿ĩåIJİ": 106735, + "çļĦåºĶçĶ¨": 106736, + "饶": 106737, + "é¢ģåıij": 106738, + "ä¸Ģå¤Ħ": 106739, + "åįİå¤ı": 106740, + "为ä¼ģä¸ļ": 106741, + "åıªä¼ļ": 106742, + "侵害": 106743, + "çļĦåĬŁèĥ½": 106744, + "åѸç¿Ĵ": 106745, + "ä¸Ńåįİæ°ijæĹı": 106746, + "åıijå¸ĥäºĨ": 106747, + "è¿İæİ¥": 106748, + "æĪijèĩªå·±": 106749, + "è¿ĺéľĢè¦ģ": 106750, + "太éĺ³èĥ½": 106751, + "åİ»ä¸ĸ": 106752, + "æĺ¯ä½ł": 106753, + "åIJĪåĬĽ": 106754, + "ç»ĺçĶ»": 106755, + "åı°åĮĹ": 106756, + "çĿ£ä¿ĥ": 106757, + "åĮĹéĥ¨": 106758, + "æľīå¤ļå°ij": 106759, + "å¾Īéĩįè¦ģ": 106760, + "åĪĴåĪĨ": 106761, + "åı·çº¿": 106762, + "æĶ¾å¤§": 106763, + "ä¼ļ被": 106764, + "èİ·å¥ĸ": 106765, + "ä¹ĭåĨħ": 106766, + "失åİ»äºĨ": 106767, + "çݩ家们": 106768, + "éĩĩéĽĨ": 106769, + "壹": 106770, + "家ä¼Ļ": 106771, + "çĻ½å¤©": 106772, + "åĽłä¸ºä»ĸ": 106773, + "社ä¼ļæ²»çIJĨ": 106774, + "å¼ĢåĪĽ": 106775, + "çĶµç¼Ĩ": 106776, + "æĸ°ä¸Ģ代": 106777, + "并è´Ń": 106778, + "就已ç»ı": 106779, + "çļĦ社ä¼ļ": 106780, + "éĻ¤éĿŀ": 106781, + "åı¯ä»¥çĶ¨": 106782, + "å©ī": 106783, + "æ¯Ķè¾ĥ好": 106784, + "å®ŀä¸ļ": 106785, + "åĪĽåĬŀ": 106786, + "æıIJèµ·": 106787, + "é»ĥ": 106788, + "ä½ıåľ¨": 106789, + "å¸ĤæĶ¿": 106790, + "éĿ¢ä¸´çļĦ": 106791, + "èĥ½åľ¨": 106792, + "çŁŃçŁŃ": 106793, + "çľŁäºº": 106794, + "æĺİæĺİ": 106795, + "èµĦåĬ©": 106796, + "çļĦä¸įåIJĮ": 106797, + "å°ıæľĭåıĭ": 106798, + "é¢ĺæĿIJ": 106799, + "ç¾İåij³": 106800, + "æĺŁåº§": 106801, + "ä¸įä¸Ģæł·çļĦ": 106802, + "çľĭä¸Ĭåİ»": 106803, + "ä¸Ģæł¹": 106804, + "广å·ŀå¸Ĥ": 106805, + "åıijçĶŁçļĦ": 106806, + "é«ĺç§ijæĬĢ": 106807, + "ä¸Ģè¾ĪåŃIJ": 106808, + "交åıī": 106809, + "ä½ĵ系建设": 106810, + "åĽłä¸ºæĪij": 106811, + "çıįæĥľ": 106812, + "ä¸ĬåѦ": 106813, + "æĪĺæľ¯": 106814, + "æѤ类": 106815, + "交å¾Ģ": 106816, + "æĮīæij©": 106817, + "人们çļĦ": 106818, + "åħ¶å¯¦": 106819, + "åİŁæĿIJæĸĻ": 106820, + "æ¸´æľĽ": 106821, + "缸å¤Ħ": 106822, + "微微": 106823, + "æ®·": 106824, + "ä¹ĺåĿIJ": 106825, + "å¼Ģå±ķäºĨ": 106826, + "é«ĺåĵģè´¨": 106827, + "æĹłäººæľº": 106828, + "ä¸įæĺ¯å¾Ī": 106829, + "çļĦæĬķèµĦ": 106830, + "èĬĤçľģ": 106831, + "èĩī": 106832, + "ç²¾éĢī": 106833, + "çļĦæłĩåĩĨ": 106834, + "åįĹéĥ¨": 106835, + "认è¯ĨåĪ°": 106836, + "å¹³éĿĻ": 106837, + "èĹ¥": 106838, + "æī«é»ij": 106839, + "æī«é»ijéĻ¤": 106840, + "æī«é»ijéĻ¤æģ¶": 106841, + "éĢĻ種": 106842, + "建çŃijéĿ¢ç§¯": 106843, + "ç¡®ç«ĭ": 106844, + "管çIJĨåĬŀæ³ķ": 106845, + "æĦıå¿Ĺ": 106846, + "丨": 106847, + "让åŃ©åŃIJ": 106848, + "æķijçģ¾": 106849, + "å½ĵä»Ĭ": 106850, + "çģ«çģ¾": 106851, + "åIJĦéĥ¨éŨ": 106852, + "ä¾µçĬ¯": 106853, + "æ¯ıåij¨": 106854, + "æı½": 106855, + "ä¸Ģ次æĢ§": 106856, + "åħ¶ä»ĸ人": 106857, + "éĶĻè¿ĩ": 106858, + "ä¸İåħ¶": 106859, + "åĭĩæ°Ķ": 106860, + "çĩĥæ°Ķ": 106861, + "é¦ĸå±Ĭ": 106862, + "æľį饰": 106863, + "ç²¥": 106864, + "å®Įæ¯ķ": 106865, + "å°±æĬĬ": 106866, + "åĬŀäºĭå¤Ħ": 106867, + "ä¸Ģä¼ļåĦ¿": 106868, + "离ä¸įå¼Ģ": 106869, + "å¦ĤæŀľæĤ¨": 106870, + "ä»ĵåºĵ": 106871, + "导å¸Ī": 106872, + "åIJĪéĢĤçļĦ": 106873, + "毫米": 106874, + "å®īåħ¨æĢ§": 106875, + "ä¾Ŀçħ§": 106876, + "产ä¸ļåĮĸ": 106877, + "ä½łçľĭ": 106878, + "羣çļĦå¾Ī": 106879, + "åѤçĭ¬": 106880, + "éĺ²å¾¡": 106881, + "å¾Īç®Ģåįķ": 106882, + "é£İæ°´": 106883, + "ä½Ĩä¹Ł": 106884, + "æݨåĩºäºĨ": 106885, + "æ°ijèIJ¥ä¼ģä¸ļ": 106886, + "çłģ头": 106887, + "å¤įæĿĤçļĦ": 106888, + "ç»ĦæĪIJéĥ¨åĪĨ": 106889, + "åħħ满äºĨ": 106890, + "è¿ijåĩłå¹´": 106891, + "çľģæĶ¿åºľ": 106892, + "æľīå¿ħè¦ģ": 106893, + "éĻ³": 106894, + "ä¹ĭç±»": 106895, + "ä¹ĭç±»çļĦ": 106896, + "æĢ§ä»·": 106897, + "æĢ§ä»·æ¯Ķ": 106898, + "åķĨåºĹ": 106899, + "å¸ĤåĢ¼": 106900, + "人æīįåŁ¹åħ»": 106901, + "æ·±åıĹ": 106902, + "管çIJĨå±Ģ": 106903, + "æģIJæĥ§": 106904, + "ä»ħæľī": 106905, + "æĬµè¾¾": 106906, + "æµ·åħ³": 106907, + "èµĭäºĪ": 106908, + "äºĭåĦ¿": 106909, + "ä»·éĴ±": 106910, + "æīĭä¸Ĭ": 106911, + "èĩªå¾ĭ": 106912, + "åħ³çĪ±": 106913, + "享æľī": 106914, + "éģĹæĨ¾": 106915, + "å¾Īå¿«å°±": 106916, + "æĽ´å¿«": 106917, + "æłĩè¯Ĩ": 106918, + "åºĨç¥Ŀ": 106919, + "ä¹Łå¥½": 106920, + "ä¸įæĺĵ": 106921, + "æĪijå¾Ī": 106922, + "æĶ¹éĿ©åıijå±ķ": 106923, + "å¤ĸåľ°": 106924, + "æĬµæĬ¼": 106925, + "è¯Ĺ人": 106926, + "åİķæīĢ": 106927, + "æĸ°åªĴä½ĵ": 106928, + "èĸĽ": 106929, + "è°Īè¯Ŀ": 106930, + "ä¸Ģå®ļç¨ĭ度": 106931, + "èµ°åľ¨": 106932, + "æľĢ强": 106933, + "åĬŁçİĩ": 106934, + "åħ±è¯Ĩ": 106935, + "大桥": 106936, + "ä¸ĭæĸ¹": 106937, + "å¤ĸèµĦ": 106938, + "碱": 106939, + "å·¡è§Ĩ": 106940, + "æ¹ĸåĮĹçľģ": 106941, + "个çĻ¾åĪĨ": 106942, + "个çĻ¾åĪĨçĤ¹": 106943, + "çļĦ责任": 106944, + "çļĦåĵģçīĮ": 106945, + "åĬ©æݨ": 106946, + "åĪĽéĢłäºĨ": 106947, + "ä»»èģĮ": 106948, + "å¿«æį·": 106949, + "æĿijåºĦ": 106950, + "åİ»çľĭ": 106951, + "æīįèĥ½å¤Ł": 106952, + "層": 106953, + "æĪij家": 106954, + "æĺ¯ä¸Ģ款": 106955, + "ç¾ħ": 106956, + "åĨ°éĽª": 106957, + "æŀģ大": 106958, + "çģ¯åħī": 106959, + "éĨĭ": 106960, + "ä¸İåħ¶ä»ĸ": 106961, + "æıIJåĩºçļĦ": 106962, + "éĿłè¿ij": 106963, + "è°ĥåĬ¨": 106964, + "å°½åı¯èĥ½": 106965, + "åıijåĬĽ": 106966, + "ç»Ļ她": 106967, + "éĢĤéĩı": 106968, + "è·¨åĽ½": 106969, + "åħĪè¡Į": 106970, + "æĸ°æĿIJæĸĻ": 106971, + "ä½ľäºĨ": 106972, + "满äºĨ": 106973, + "ä¸į满": 106974, + "çļĦçľ¼çĿĽ": 106975, + "çľĭå¾Ĺ": 106976, + "è¿Ļä¸Ģ次": 106977, + "é½IJåħ¨": 106978, + "çļĦä¸Ģéĥ¨åĪĨ": 106979, + "ä¸Ļ": 106980, + "æ¸ħæĸ°": 106981, + "說æĺİ": 106982, + "身边çļĦ": 106983, + "æīĢæľī人": 106984, + "å½°æĺ¾": 106985, + "è±¹": 106986, + "åį¿": 106987, + "è¿IJ转": 106988, + "æĮĩå¼ķ": 106989, + "å¸Ĥåħ¬å®īå±Ģ": 106990, + "åıĤå±ķ": 106991, + "ä¹ĭæŶ": 106992, + "éĩijèŀįæľįåĬ¡": 106993, + "èµĦæľ¬å¸Ĥåľº": 106994, + "èĥ½è®©": 106995, + "å¿ĺäºĨ": 106996, + "天åłĤ": 106997, + "æ¯Ķå¦Ĥ说": 106998, + "éĬĢè¡Į": 106999, + "èĽĭç³ķ": 107000, + "çĶ©": 107001, + "æł¸å®ŀ": 107002, + "æĻ®äº¬": 107003, + "ä¼ĺç¾İ": 107004, + "åı£èħĶ": 107005, + "漫çĶ»": 107006, + "çľ¼éĩĮ": 107007, + "äºĨä¸ĭæĿ¥": 107008, + "æĪijä»¬ä¹Ł": 107009, + "ä¾į": 107010, + "为ä¸Ńå¿ĥ": 107011, + "å¥ĩ迹": 107012, + "éĿĴçĿIJ": 107013, + "æĪªèĩ³çĽ®åīį": 107014, + "åĩºä¾Ĩ": 107015, + "æĢ»åħ¬åı¸": 107016, + "弥补": 107017, + "ç®Ĺæ³ķ": 107018, + "å·¥ä½ľå®¤": 107019, + "æīĢ以æĪij": 107020, + "æ°´åĪĨ": 107021, + "æīĢå±ŀ": 107022, + "ä¸į说": 107023, + "ä½Ĩæĺ¯åľ¨": 107024, + "è¦ģåİ»": 107025, + "åĪĽä¸ļèĢħ": 107026, + "ä¸įæ¸ħæ¥ļ": 107027, + "åĽĽåij¨": 107028, + "æĺ¯ä»İ": 107029, + "çļĦæł¹æľ¬": 107030, + "çģ¶": 107031, + "æ¯Ľæ³½": 107032, + "æ¯Ľæ³½ä¸ľ": 107033, + "æµ·åı£": 107034, + "åĽĽåįģ": 107035, + "ä¹Łè¢«": 107036, + "èģ·": 107037, + "ä¸Ģæīĭ": 107038, + "绩æķĪ": 107039, + "çļĦçĶ·äºº": 107040, + "书ç±į": 107041, + "ä¸ĢèĦ¸": 107042, + "大äºİ": 107043, + "鼶éĥ¨ä»¶": 107044, + "åħ³æĢĢ": 107045, + "平米": 107046, + "æļ´éľ²": 107047, + "å¾Ĺå¤ļ": 107048, + "ä¸ī级": 107049, + "æľ¬åij¨": 107050, + "两èĢħ": 107051, + "对ä¸ŃåĽ½": 107052, + "åıªè§ģ": 107053, + "欧ç¾İ": 107054, + "å¦Ĥæŀľæľī": 107055, + "å·²ç»ıæĺ¯": 107056, + "çľĭå®Į": 107057, + "çģ«éĶħ": 107058, + "èµIJ": 107059, + "ä¸Ģéģį": 107060, + "æĦŁåĨĴ": 107061, + "ç»ĵå±Ģ": 107062, + "ä»ĵåĤ¨": 107063, + "å®ŀåľ°": 107064, + "åī¯æĢ»ç»ıçIJĨ": 107065, + "ä¹Łä¸įçŁ¥éģĵ": 107066, + "碰åĪ°": 107067, + "åIJĪ计": 107068, + "客æĪ·çļĦ": 107069, + "ç½Ĺ马": 107070, + "æĦīå¿«": 107071, + "é£Ľ": 107072, + "çĥŃçĥĪ": 107073, + "伦æķ¦": 107074, + "åĮ»ä¿Ŀ": 107075, + "éĺ¿éĩĮå·´å·´": 107076, + "åĨį说": 107077, + "ä¸ºåŁºç¡Ģ": 107078, + "çĶŁäº§ç»ıèIJ¥": 107079, + "è¿ĻäºĽäºº": 107080, + "åĪĹ车": 107081, + "æ²³åĮĹçľģ": 107082, + "è¿Ļ段": 107083, + "æ´»åĬ¨ä¸Ń": 107084, + "å©·": 107085, + "çĶŁçIJĨ": 107086, + "ä¸ŃåĽ½äººæ°ij": 107087, + "éĦĤ": 107088, + "åIJ¬åıĸ": 107089, + "å¤įä¹ł": 107090, + "æľīçĽĬ": 107091, + "æĶ¶æĭ¾": 107092, + "å¾Īåı¯èĥ½": 107093, + "ç½ijç»ľæ¸¸æĪı": 107094, + "们çļĦ": 107095, + "èµĭèĥ½": 107096, + "éļ¾å¾Ĺ": 107097, + "åĪĨæīĭ": 107098, + "羣è¯ļ": 107099, + "åħ¬åı¸åľ¨": 107100, + "åĿĩè¡¡": 107101, + "åı£åij³": 107102, + "çīµå¤´": 107103, + "ä¸ĢèĪ¬çļĦ": 107104, + "轿车": 107105, + "çŃīäºİ": 107106, + "æ²īé»ĺ": 107107, + "æĪijéĥ½": 107108, + "å°ıç¨ĭåºı": 107109, + "ä¸Ģåī¯": 107110, + "æī¿è½½": 107111, + "åľ°è´¨": 107112, + "çķĮéĿ¢": 107113, + "çĶµæľº": 107114, + "çĦ¦èĻij": 107115, + "éĶĢåĶ®é¢Ŀ": 107116, + "æĸ°è½¦": 107117, + "ä¸Ĭ游": 107118, + "主æ¼Ķ": 107119, + "éļIJç§ģ": 107120, + "åıijå±ķæĪĺçķ¥": 107121, + "çļĦåĬªåĬĽ": 107122, + "å¼Ģåħ³": 107123, + "解åĨ³éĹ®é¢ĺ": 107124, + "çĿ£å¯¼": 107125, + "对æĬĹ": 107126, + "å¾Īå¤ļ人éĥ½": 107127, + "æĹłæķĪ": 107128, + "产åĵģè´¨éĩı": 107129, + "å®īå¿ĥ": 107130, + "åįİ人": 107131, + "ä¸į符åIJĪ": 107132, + "èĩªå®¶": 107133, + "éĺµå®¹": 107134, + "çļĦåIJĦç§į": 107135, + "çļĦçIJĨ念": 107136, + "çļĦæĸĩåĮĸ": 107137, + "为èĩªå·±": 107138, + "山水": 107139, + "游泳": 107140, + "éľĩèį¡": 107141, + "çĶŁæ´»æĸ¹å¼ı": 107142, + "è¿ľç¦»": 107143, + "çŁ³åĮĸ": 107144, + "æѤäºĭ": 107145, + "æĺ¯çľŁçļĦ": 107146, + "çļĦæ¯Ķä¾ĭ": 107147, + "çĶ¨çĶµ": 107148, + "奥è¿IJä¼ļ": 107149, + "ä¿Ŀå®ī": 107150, + "èĽĭçĻ½è´¨": 107151, + "çļĦå¿ĥçIJĨ": 107152, + "å·«": 107153, + "åı·çłģ": 107154, + "æ°Ķä½ĵ": 107155, + "åıijæĶ¹": 107156, + "åıijæĶ¹å§Ķ": 107157, + "åĮ»å¸Ī": 107158, + "æ¶ĤæĸĻ": 107159, + "æĺĬ": 107160, + "å¸Ĥ级": 107161, + "ä¸ĸçķĮçļĦ": 107162, + "åĪĨåĪ«æĺ¯": 107163, + "çł´äº§": 107164, + "ä¸ĢæĿ¯": 107165, + "æĭīå¼Ģ": 107166, + "å¹³åĩ¡": 107167, + "çļĦåıijçĶŁ": 107168, + "åĬ¨æīĭ": 107169, + "ä¸ĢçĽ´ä»¥æĿ¥": 107170, + "æīĭå·¥": 107171, + "éĩĮéĿ¢çļĦ": 107172, + "æĹłåħ³": 107173, + "ä»ĭåħ¥": 107174, + "èµ°ä¸Ĭ": 107175, + "å°±æĺ¯è¦ģ": 107176, + "å¹´éĹ´": 107177, + "åĩºçı¾": 107178, + "å½±éŁ¿": 107179, + "å¹ħ度": 107180, + "éĽģ": 107181, + "éģĵåħ·": 107182, + "缮çļĦåľ°": 107183, + "åIJİèĢħ": 107184, + "ä¸Ĭæ¼Ķ": 107185, + "äºĨåĩł": 107186, + "æ®ĭçĸ¾äºº": 107187, + "å¿Ļç¢Į": 107188, + "æĺ¯åIJ¦æľī": 107189, + "并对": 107190, + "ä¼ļ导èĩ´": 107191, + "æ°´åºĵ": 107192, + "ç»Ĩèĩ´": 107193, + "åIJİæĤĶ": 107194, + "å¿ĥæĢĿ": 107195, + "åģļäºĭ": 107196, + "åİĤæĪ¿": 107197, + "çĿ¿": 107198, + "è¿IJèIJ¥åķĨ": 107199, + "头éĥ¨": 107200, + "çļĦè§Ĵèī²": 107201, + "æĺ¯ä»ĸ": 107202, + "æĹ¢æľī": 107203, + "å°ıæŶåĢĻ": 107204, + "强åĬ²": 107205, + "主æĴŃ": 107206, + "åħ¨åĽ½åIJĦåľ°": 107207, + "æįı": 107208, + "æįŁåĿı": 107209, + "åķĨä¼ļ": 107210, + "ä¿Ŀç½Ĺ": 107211, + "çľģå¸Ĥ": 107212, + "éļ§éģĵ": 107213, + "æľīä¸įå°ij": 107214, + "è¦ģåľ¨": 107215, + "å»ºè®¾é¡¹çĽ®": 107216, + "ç³ĸå°¿": 107217, + "ç³ĸå°¿çĹħ": 107218, + "æĿ¡ä»¶ä¸ĭ": 107219, + "ä¼ĺè´¨çļĦ": 107220, + "é¦ĸåıij": 107221, + "å½ĵæŶçļĦ": 107222, + "丰çĶ°": 107223, + "大çĽĺ": 107224, + "缸继": 107225, + "å®ģå¤ı": 107226, + "åħ¥ä½ı": 107227, + "æĪijè¿ĺ": 107228, + "åħĭæĸ¯": 107229, + "å®ļä»·": 107230, + "å¹³æĸ¹åħ¬éĩĮ": 107231, + "çļĦçŁ¥è¯Ĩ": 107232, + "æĪij们ä¼ļ": 107233, + "åħĥå®Ŀ": 107234, + "ä½ĵéĩį": 107235, + "è³£": 107236, + "对æĪij们": 107237, + "çŁ³å®¶": 107238, + "çŁ³å®¶åºĦ": 107239, + "ç²¾åįİ": 107240, + "å½¢çĬ¶": 107241, + "åıĹåĪ°äºĨ": 107242, + "修订": 107243, + "ç¾İåľĭ": 107244, + "é«ĺæ¸ħ": 107245, + "çľ¼éķľ": 107246, + "è§īå¾Ĺèĩªå·±": 107247, + "带ç»Ļ": 107248, + "åĶ®ä»·": 107249, + "éĹ¨ç¥¨": 107250, + "åŃķå¦ĩ": 107251, + "çĶµè§Ĩåı°": 107252, + "åıijä½ľ": 107253, + "çļĦåij³éģĵ": 107254, + "éķ¿è¿ľ": 107255, + "åħ¬åħ±æľįåĬ¡": 107256, + "æŃ£å¸¸çļĦ": 107257, + "æľīè¿ĩ": 107258, + "é£İæĥħ": 107259, + "æ¯Ķéĩį": 107260, + "åIJ»": 107261, + "管çIJĨå·¥ä½ľ": 107262, + "综åIJĪæĢ§": 107263, + "已被": 107264, + "说起": 107265, + "æİĴæ°´": 107266, + "ä¸įæĸŃåľ°": 107267, + "æĥħæĢĢ": 107268, + "è¾ĵéĢģ": 107269, + "è¿ĩæķı": 107270, + "çļĦåı¯èĥ½æĢ§": 107271, + "æľįçĶ¨": 107272, + "æľī许å¤ļ": 107273, + "å§Ķåī¯ä¹¦è®°": 107274, + "åĮĸå¦Ĩåĵģ": 107275, + "æļĤåģľ": 107276, + "æĬķèµĦ人": 107277, + "çıŃ级": 107278, + "说çĿĢ": 107279, + "åįĹåĮĹ": 107280, + "åĪĨè¡Į": 107281, + "çıłå®Ŀ": 107282, + "寶": 107283, + "å¢ŀå¤ļ": 107284, + "被åĬ¨": 107285, + "çī¹æ®ĬçļĦ": 107286, + "éĹľä¿Ĥ": 107287, + "çļĦèĦ¸": 107288, + "æĥŁ": 107289, + "ä¸įä¸Ģå®ļ": 107290, + "ç¶Ń": 107291, + "çģ«çĪĨ": 107292, + "秣éĩij": 107293, + "çŀ§": 107294, + "éĩį建": 107295, + "è·ª": 107296, + "ä¸Ģ種": 107297, + "çļĦåIJĪä½ľ": 107298, + "å®īæħ°": 107299, + "ä»įæĺ¯": 107300, + "ä¸ĵä¸ļåĮĸ": 107301, + "è°ĥ解": 107302, + "ä¸į妨": 107303, + "éĢĻæĺ¯": 107304, + "å¿ħéłĪ": 107305, + "ä¼ĬæľĹ": 107306, + "å¾ĹäºĨ": 107307, + "æľįåĬ¡å¹³åı°": 107308, + "姬": 107309, + "åħĪéĶĭ": 107310, + "çİĭåŃIJ": 107311, + "çļĦä¸ĢåĪĩ": 107312, + "æĢ»çIJĨ": 107313, + "åĵ¼": 107314, + "çªij": 107315, + "çļĦå¿ĥæĥħ": 107316, + "çļĦéĩį大": 107317, + "çijŁ": 107318, + "ä¸Ģç¬ij": 107319, + "åıijå±ķä¸Ń": 107320, + "åģ¥åº·åıijå±ķ": 107321, + "åĵģçīĮçļĦ": 107322, + "禮": 107323, + "ä½Ļ人": 107324, + "ä»Ĭ年以æĿ¥": 107325, + "æķ°çłģ": 107326, + "çŃ¾è¯ģ": 107327, + "åİ»æī¾": 107328, + "åŁºéĩijä¼ļ": 107329, + "æĬ±æĢ¨": 107330, + "æŃ£å½ĵ": 107331, + "çıŃåŃIJæĪIJåijĺ": 107332, + "ä¸įåIJĪæł¼": 107333, + "åĪ¶å®ļäºĨ": 107334, + "ç¼ĵæħ¢": 107335, + "åĪ¶çº¦": 107336, + "æłı缮": 107337, + "å¸Ĥåľºç»ıæµİ": 107338, + "ç»ĦæĪIJçļĦ": 107339, + "严峻": 107340, + "æĹ¥è®¯": 107341, + "ä¸ĢçĤ¹çĤ¹": 107342, + "æĺ¯æĢİä¹Ī": 107343, + "çļĦçħ§çīĩ": 107344, + "éĺ»æŃ¢": 107345, + "模ç³Ĭ": 107346, + "缸": 107347, + "éģķåıį": 107348, + "æIJ¬è¿ģ": 107349, + "éĩijéĴ±": 107350, + "彬": 107351, + "ä¸įå®ī": 107352, + "æĪĺçķ¥åIJĪä½ľ": 107353, + "å¡«åĨĻ": 107354, + "讲究": 107355, + "åħħåĪĨåĪ©çĶ¨": 107356, + "èĥ½å¤ł": 107357, + "èij¡èIJĦéħĴ": 107358, + "éĩĩçĶ¨äºĨ": 107359, + "åľ¨ä»Ĭå¹´": 107360, + "ä¸Ńå°ıåѦ": 107361, + "åľ¨æĦı": 107362, + "çļĦåİĭåĬĽ": 107363, + "ä¸į幸": 107364, + "åĪ¶èį¯": 107365, + "åı¯ä»¥è®©": 107366, + "被è¯Ħ为": 107367, + "ç»ĨèıĮ": 107368, + "æĪıåī§": 107369, + "åįĬ导": 107370, + "åįĬ导ä½ĵ": 107371, + "è§Ĩè§Ĵ": 107372, + "åĸľæŃ¡": 107373, + "å¾ģæĶ¶": 107374, + "è°ĭåĪĴ": 107375, + "æŀģ大çļĦ": 107376, + "çĤ¹èµŀ": 107377, + "è®°èĢħä»İ": 107378, + "两åIJį": 107379, + "èĩªåĬ©": 107380, + "èµ·æŃ¥": 107381, + "æĬ¤å£«": 107382, + "å®Ŀ马": 107383, + "太åŃIJ": 107384, + "å°ıå°ıçļĦ": 107385, + "温æ³ī": 107386, + "åĩºç§Łè½¦": 107387, + "秣æĪ¿": 107388, + "两家": 107389, + "éľĩæĴ¼": 107390, + "ç§īæī¿": 107391, + "ä¸Ģ件äºĭ": 107392, + "çĥĪ士": 107393, + "å®ĺåħµ": 107394, + "转身": 107395, + "ä¹IJåĽŃ": 107396, + "çĻĮçĹĩ": 107397, + "模èĮĥ": 107398, + "æĦ£": 107399, + "è¿ĩåİ»çļĦ": 107400, + "代价": 107401, + "çļĦæ¦Ĥ念": 107402, + "åĩłçĻ¾": 107403, + "è´µéĺ³": 107404, + "æĭħ忧": 107405, + "éĢĤå®ľ": 107406, + "çݯå¢ĥä¿ĿæĬ¤": 107407, + "çĥ«": 107408, + "ä½łæĥ³": 107409, + "æѤåIJİ": 107410, + "ä½łä¹Ł": 107411, + "çįİ": 107412, + "éĻ¤æѤ": 107413, + "éĻ¤æѤä¹ĭå¤ĸ": 107414, + "è°ĥ度": 107415, + "ç§ij缮": 107416, + "æīĢ说çļĦ": 107417, + "åĬĩ": 107418, + "忽è§Ĩ": 107419, + "ä¸ī次": 107420, + "ä¸ĢæĹ¥": 107421, + "åŀĤ缴": 107422, + "ç«ŀæĬĢ": 107423, + "éĿ¢åĮħ": 107424, + "大æĪĺ": 107425, + "æIJºå¸¦": 107426, + "å¦Ĥæŀľæ²¡æľī": 107427, + "åħ»æĪIJ": 107428, + "åĩºè¡Ģ": 107429, + "çĪ±å¥½èĢħ": 107430, + "æīĵéĢļ": 107431, + "èµ·è¯ī": 107432, + "åijĪçİ°åĩº": 107433, + "æŃĮæīĭ": 107434, + "åľ¨å¤ĸ": 107435, + "é¢Ĩ导干éĥ¨": 107436, + "åĨ¥": 107437, + "èĪĨ论": 107438, + "æıIJåıĸ": 107439, + "éĺ¿å°Ķ": 107440, + "æľĽçĿĢ": 107441, + "ä¸īäºļ": 107442, + "財": 107443, + "åĪ·æĸ°": 107444, + "æĻļæĬ¥": 107445, + "è¿ĺæľīä¸Ģ个": 107446, + "åĨ°ç®±": 107447, + "ç½ijçĤ¹": 107448, + "åĩºåħ·": 107449, + "强çĥĪçļĦ": 107450, + "æĪijçĽ¸ä¿¡": 107451, + "å¸ĮæľĽèĥ½": 107452, + "çīĻ齿": 107453, + "äºĭå®ľ": 107454, + "ä¸ļåĨħ人士": 107455, + "ä»£æĽ¿": 107456, + "åıĺå½¢": 107457, + "éĽ²": 107458, + "è°ĥæݧ": 107459, + "åĪĽæĸ°åĪĽä¸ļ": 107460, + "æĭĨè¿ģ": 107461, + "æł¸æŁ¥": 107462, + "éĢĹ": 107463, + "åħ¥åѦ": 107464, + "æĦıåIJij": 107465, + "æıĽ": 107466, + "ä¸ĭ次": 107467, + "ä¼łè¾ĵ": 107468, + "ä»ĸä»¬åľ¨": 107469, + "èĢĮä¸Ķè¿ĺ": 107470, + "æĹ¥åľ¨": 107471, + "æķĻè®Ń": 107472, + "æ´»çĿĢ": 107473, + "çļĦæľīæķĪ": 107474, + "å¤įå·¥å¤į": 107475, + "å¤įå·¥å¤į产": 107476, + "æĺ¯ä¸Ģ件": 107477, + "çŃīçĿĢ": 107478, + "復": 107479, + "åĭĩæķ¢": 107480, + "éģŃåıĹ": 107481, + "å¥Ķé©°": 107482, + "讲座": 107483, + "说å®Į": 107484, + "ç»Ļåĩº": 107485, + "è°¦": 107486, + "è¯ĬçĸĹ": 107487, + "çĽ²çĽ®": 107488, + "客è¿IJ": 107489, + "å°±è¿ŀ": 107490, + "å¼Ģåħĥ": 107491, + "å¼Ģåħĥæ£ĭçīĮ": 107492, + "ä¸įæĸŃæıIJåįĩ": 107493, + "çĶ¨æĪ·çļĦ": 107494, + "æĴķ": 107495, + "ä¾Ľæ°´": 107496, + "ç¶ĵæ¿Ł": 107497, + "ä¸ŃåĮ»èį¯": 107498, + "èģĶæĥ³": 107499, + "åħ¬äº¤è½¦": 107500, + "èĪªçıŃ": 107501, + "æĬĢè¡ĵ": 107502, + "å¼ķèµ·çļĦ": 107503, + "å°¹": 107504, + "èµĦæ·±": 107505, + "åĽ½èµĦå§Ķ": 107506, + "èĺŃ": 107507, + "é¼»åŃIJ": 107508, + "éĹ½": 107509, + "æİĴéĺŁ": 107510, + "è§Ĥåħī": 107511, + "éģĹåĿĢ": 107512, + "ä¸ľäº¬": 107513, + "é¥ŃåºĹ": 107514, + "ä¸įæĸŃçļĦ": 107515, + "å°±æĺ¯ä¸Ģ个": 107516, + "éķ¿ä¹ħ": 107517, + "çļĦè§ĤçĤ¹": 107518, + "娶": 107519, + "æĪijçİ°åľ¨": 107520, + "çķ°": 107521, + "å¾Ĺåĩº": 107522, + "å¿ħå®ļ": 107523, + "ä¸įåıĹ": 107524, + "åıªéľĢè¦ģ": 107525, + "åĽ°æī°": 107526, + "ç§ijåѦæĬĢæľ¯": 107527, + "çīĽèĤī": 107528, + "è¾ĥé«ĺçļĦ": 107529, + "è·ijæŃ¥": 107530, + "æ²¾": 107531, + "èı©èIJ¨": 107532, + "æľĢå¾Į": 107533, + "ä¿Ŀå¯Ĩ": 107534, + "æ²»å®ī": 107535, + "éĤ±": 107536, + "常è¯Ĩ": 107537, + "èĦ¸èī²": 107538, + "åĮĹ大": 107539, + "æ±ĩèģļ": 107540, + "æijĨèĦ±": 107541, + "é¾Ļ头ä¼ģä¸ļ": 107542, + "女åıĭ": 107543, + "çŃīå·¥ä½ľ": 107544, + "ä¸Ńç¾İ": 107545, + "èģĮåľº": 107546, + "èĦijè¢ĭ": 107547, + "åĨĻçļĦ": 107548, + "饲æĸĻ": 107549, + "åĬ³åĬ¨åĬĽ": 107550, + "屯": 107551, + "æĮģèĤ¡": 107552, + "åĽ¾åĥı": 107553, + "è¿ĩåİ»äºĨ": 107554, + "貨": 107555, + "è¾²": 107556, + "éĹ®æĪij": 107557, + "è·Łä½ł": 107558, + "çĶŁæŃ»": 107559, + "审ç¾İ": 107560, + "é¢Ĺç²Ĵ": 107561, + "ä¸Ńæĸ¹": 107562, + "åĬłçĥŃ": 107563, + "æĹħè¡Į社": 107564, + "çĻ¼çĶŁ": 107565, + "ä¸įåłª": 107566, + "åĤ·": 107567, + "æ¥ł": 107568, + "åĬŀæ¡Ī": 107569, + "æŁĦ": 107570, + "æĹ¢æĺ¯": 107571, + "å¤ĦåĪĨ": 107572, + "羣å®ŀçļĦ": 107573, + "æĬ¥çº¸": 107574, + "å¸ĪçĪ¶": 107575, + "å®īå¾½çľģ": 107576, + "åī¯ä¸»å¸Ń": 107577, + "ä¹ĭéģĵ": 107578, + "导弹": 107579, + "åŃ¦æł¡çļĦ": 107580, + "åŁİå¸ĤçļĦ": 107581, + "è°ĪåĪ°": 107582, + "æ¢Ĺ": 107583, + "å¹³éĿ¢": 107584, + "说ä»Ģä¹Ī": 107585, + "é¢ijçİĩ": 107586, + "éķ¿ä¸īè§Ĵ": 107587, + "çļĦåĪ©çĽĬ": 107588, + "黨": 107589, + "è±ĨèħIJ": 107590, + "å®ŀéĻħæĥħåĨµ": 107591, + "æŀĹä¸ļ": 107592, + "纪æ£ĢçĽijå¯Ł": 107593, + "ä½ıéĻ¢": 107594, + "çļĦæķ´ä½ĵ": 107595, + "åīįè¡Į": 107596, + "æĮ¨": 107597, + "çħ¤çŁ¿": 107598, + "åī¯æĢ»è£ģ": 107599, + "å°ıåIJĥ": 107600, + "æŀģ端": 107601, + "å©Ĩå©Ĩ": 107602, + "çİ°è´§": 107603, + "è¯ĹæŃĮ": 107604, + "éĴ¥åĮĻ": 107605, + "缩çŁŃ": 107606, + "ä½Ĩè¿Ļ": 107607, + "æĸ°åĵģ": 107608, + "è¿Ļ对": 107609, + "çŁ¥åIJį度": 107610, + "å¿ĹæĦ¿æľįåĬ¡": 107611, + "大å±Ģ": 107612, + "è¡¡éĩı": 107613, + "ä½ĵçİ°äºĨ": 107614, + "æ¡ĥèĬ±": 107615, + "åIJ¸å¼ķåĬĽ": 107616, + "åł¤": 107617, + "æĵħéķ¿": 107618, + "åĴĴ": 107619, + "çĽ¸æľº": 107620, + "ä¸Ģç«Ļ": 107621, + "ä¸Ģç«Ļå¼ı": 107622, + "æľĢç¾İ": 107623, + "æ°¸ä¹ħ": 107624, + "çļĦéĥ¨åĪĨ": 107625, + "åĪĨå·¥": 107626, + "å·¥ç¨ĭ建设": 107627, + "æIJŃè½½": 107628, + "æ°´ä¸Ń": 107629, + "èĮ¨": 107630, + "çļĦæĵįä½ľ": 107631, + "ç»Łæ²»": 107632, + "çķħéĢļ": 107633, + "åħļçļĦåįģ": 107634, + "輸": 107635, + "測": 107636, + "ç¾İè§Ĥ": 107637, + "ä¸įåĪ©": 107638, + "åıįæĢĿ": 107639, + "éªĦåĤ²": 107640, + "æłĩçļĦ": 107641, + "æĿĢ人": 107642, + "éĺ¿å§¨": 107643, + "é£ŁæĿIJ": 107644, + "åIJĥçļĦ": 107645, + "åIJİåĨį": 107646, + "çŁ£": 107647, + "两侧": 107648, + "æ¸ħæ°´": 107649, + "è¿ĽçIJĥ": 107650, + "å¼Ģå§ĭäºĨ": 107651, + "åIJ¬äºĨ": 107652, + "çĦĬæİ¥": 107653, + "磮": 107654, + "å¨Ł": 107655, + "为人": 107656, + "éĢģç»Ļ": 107657, + "åĨĴéĻ©": 107658, + "æķ·": 107659, + "ç»ĪæŃ¢": 107660, + "æīįçŁ¥éģĵ": 107661, + "è¿IJæ°Ķ": 107662, + "éĢļé£İ": 107663, + "æĥĬ讶": 107664, + "ç§ijåѦéĻ¢": 107665, + "æıIJéĹ®": 107666, + "太åİŁ": 107667, + "缸åIJĮçļĦ": 107668, + "ä»ķ": 107669, + "èģĸ": 107670, + "æĥħæ³ģ": 107671, + "é¢Ĩ导人": 107672, + "åĩºæĿ¥äºĨ": 107673, + "沿线": 107674, + "éĻ½": 107675, + "æĦŁè¦º": 107676, + "ä»įåľ¨": 107677, + "æ©Ļ": 107678, + "约为": 107679, + "åĸĿéħĴ": 107680, + "çĶ¨èį¯": 107681, + "ä¸ĭä¸Ģ": 107682, + "æ³ķå®ĺ": 107683, + "顺åºı": 107684, + "åģļä¸Ģ个": 107685, + "åĭ¢": 107686, + "æŃª": 107687, + "çĶµç«ŀ": 107688, + "ä¼´éļıçĿĢ": 107689, + "ä¹ĭåĬĽ": 107690, + "ä¹ĭ人": 107691, + "äºij计ç®Ĺ": 107692, + "åĪ«äººçļĦ": 107693, + "ç§ijåѦåıijå±ķ": 107694, + "第åħ«": 107695, + "å¹²æī°": 107696, + "女ç¥ŀ": 107697, + "è¿Ļæł·åģļ": 107698, + "å¤Ħåľ¨": 107699, + "æ°´è´¨": 107700, + "éķ¿æĺ¥": 107701, + "å¸ĤåľºéľĢæ±Ĥ": 107702, + "ç»´æĿĥ": 107703, + "èĢ³æľµ": 107704, + "æĸĩåĮĸçļĦ": 107705, + "奶ç²ī": 107706, + "ä¼łè¾¾": 107707, + "æīĭæľºçīĪ": 107708, + "æĽ¾åľ¨": 107709, + "äºĮæľŁ": 107710, + "åİŁåĽłæĺ¯": 107711, + "æºIJ头": 107712, + "åıĪèĥ½": 107713, + "裸": 107714, + "æĬĢæľ¯åĪĽæĸ°": 107715, + "æĸĩåĮĸæĹħ游": 107716, + "åıij票": 107717, + "年级": 107718, + "ä½łä¸į": 107719, + "ä¹ĭå¿ĥ": 107720, + "æķ°çĻ¾": 107721, + "åIJijå¾Ģ": 107722, + "èĢģ家": 107723, + "åľĭéļĽ": 107724, + "çļĦé«ĺ度": 107725, + "æľĿéĺ³": 107726, + "æ¸ħéĻ¤": 107727, + "èĩªæľī": 107728, + "书ä¸Ń": 107729, + "游æĪıè£ħå¤ĩ": 107730, + "ä¸ĩå¤ļ": 107731, + "驾驶åijĺ": 107732, + "ä½łçŁ¥éģĵ": 107733, + "åĽ½åºĨ": 107734, + "é£ŁåłĤ": 107735, + "æİ¥åı£": 107736, + "æĢ»æķ°": 107737, + "åħ¶ä»ĸçļĦ": 107738, + "çĶŁåij½çļĦ": 107739, + "ä½łåľ¨": 107740, + "çļĦ缮åħī": 107741, + "è¿Ļæĸ¹éĿ¢": 107742, + "éĥ½è¯´": 107743, + "çĸĹæ³ķ": 107744, + "åĭĩ士": 107745, + "åľ¨åħ¨çIJĥ": 107746, + "ä¿ĿéĻ©åħ¬åı¸": 107747, + "çĿ£æŁ¥": 107748, + "åĸĦèī¯": 107749, + "表彰": 107750, + "è¹²": 107751, + "路段": 107752, + "æľĥåĵ¡è¦ı": 107753, + "æľĥåĵ¡è¦ıç¯Ħ": 107754, + "æĪ·åŀĭ": 107755, + "ä¿ĥ使": 107756, + "修建": 107757, + "é«ĺæ°´å¹³": 107758, + "åģļåĩºäºĨ": 107759, + "ä¸»åľº": 107760, + "è¡Įèµ°": 107761, + "空çĻ½": 107762, + "æľī人说": 107763, + "è¿Ļ个ä¸ĸçķĮ": 107764, + "åIJįä¹ī": 107765, + "å®Įç¾İçļĦ": 107766, + "羡æħķ": 107767, + "åıĬåħ¶ä»ĸ": 107768, + "åı¯çĶ¨": 107769, + "æĭIJ": 107770, + "è¾ĥ大çļĦ": 107771, + "æĬĢæľ¯åĴĮ": 107772, + "å°¼äºļ": 107773, + "çĻ¾è´§": 107774, + "æıī": 107775, + "éĢīè´Ń": 107776, + "éĺŁåıĭ": 107777, + "ä¼łæĦŁ": 107778, + "ä¼łæĦŁåĻ¨": 107779, + "åıªè¦ģä½ł": 107780, + "为ä»Ģä¹Īè¦ģ": 107781, + "ä¸ĵ注äºİ": 107782, + "ä½Ļé¢Ŀ": 107783, + "åħ¸åŀĭçļĦ": 107784, + "缮åīįå·²": 107785, + "æ¬²æľĽ": 107786, + "èģĶ绾": 107787, + "æµģä¼ł": 107788, + "çļĦ家åºŃ": 107789, + "åı·åı¬": 107790, + "çıįè´µ": 107791, + "ä¼Łå¤§çļĦ": 107792, + "éī´äºİ": 107793, + "è·Łä»ĸ": 107794, + "产çī©": 107795, + "ä¸įå·²": 107796, + "è¿Ŀæ³ķè¡Į为": 107797, + "头ä¸Ĭ": 107798, + "åĪĨ解": 107799, + "åı¯ä»¥çľĭåĩº": 107800, + "æł¡åĮº": 107801, + "åŃĹä½ĵ": 107802, + "ä¿®çĤ¼": 107803, + "çĶļèĩ³æĺ¯": 107804, + "微信åħ¬ä¼Ĺ": 107805, + "åıĸ代": 107806, + "èIJ¥ä¸ļæĶ¶åħ¥": 107807, + "æ½įåĿĬ": 107808, + "ä½łèĥ½": 107809, + "社ä¼ļä¿Ŀéļľ": 107810, + "æ¯ĶèµĽä¸Ń": 107811, + "污水å¤ĦçIJĨ": 107812, + "夫å¦ĩ": 107813, + "ä¸Ģå¹ħ": 107814, + "沿海": 107815, + "åı£æĦŁ": 107816, + "ä½Ĩåį´": 107817, + "å½ĵæĹ¥": 107818, + "çļĦæľĢ大": 107819, + "æ¯ıä¸Ģä½į": 107820, + "没äºĭ": 107821, + "çī¹åĪ¥": 107822, + "å¼ĢåѦ": 107823, + "è·¯éĿ¢": 107824, + "å¿ĥçIJĨåѦ": 107825, + "æĶ¾ç½®": 107826, + "éĩįåºĨå¸Ĥ": 107827, + "ä½łèĩªå·±": 107828, + "æ¶Īè´¹èĢħçļĦ": 107829, + "ä¸Ģæ³¢": 107830, + "èѦæĥķ": 107831, + "åį§å®¤": 107832, + "注å°Ħ": 107833, + "é£İ鼨": 107834, + "沿çĿĢ": 107835, + "åijĬ訴": 107836, + "表çİ°åĩº": 107837, + "åĽĽæĺ¯": 107838, + "åı¤åħ¸": 107839, + "æĽ´éĩįè¦ģçļĦ": 107840, + "好äºĭ": 107841, + "çľ¼æ³ª": 107842, + "æ¨ĵ": 107843, + "审åĪ¤": 107844, + "碰æĴŀ": 107845, + "车ç«Ļ": 107846, + "è¿Ľåħ¥äºĨ": 107847, + "éĽĨåIJĪ": 107848, + "æł¼å¤ĸ": 107849, + "宾é¦Ĩ": 107850, + "æĶ¯ä»ĺå®Ŀ": 107851, + "她æĺ¯": 107852, + "æĺ¯å¦Ĥä½ķ": 107853, + "人次": 107854, + "çļĦæĪIJåĬŁ": 107855, + "æĹłåĬĽ": 107856, + "æµ·æĭĶ": 107857, + "æĺ¥åŃ£": 107858, + "éĥ½ä¸įä¼ļ": 107859, + "çŃīå¤ļç§į": 107860, + "ä¸Ģ个å°ı": 107861, + "åģľè½¦åľº": 107862, + "è®©æĽ´å¤ļ": 107863, + "è¿ĻçĤ¹": 107864, + "æĪIJåĵģ": 107865, + "éĴī": 107866, + "éģĩè§ģ": 107867, + "çıŃ主任": 107868, + "æĦıæĦ¿": 107869, + "çļĦåIJĮåѦ": 107870, + "游è§Ī": 107871, + "åİĭ缩": 107872, + "åľ¨ä¼łå¥ĩ": 107873, + "å¼¹æĢ§": 107874, + "æĹ¥åĨħ": 107875, + "ç¦ı建çľģ": 107876, + "è§ĴèIJ½": 107877, + "åĪĨå¼Ģ": 107878, + "ä¼ļ让": 107879, + "å¤ĸåĽ´": 107880, + "çĨŁæĤīçļĦ": 107881, + "çĨĶ": 107882, + "ä¸ĩè¾Ĩ": 107883, + "å¤ľéĹ´": 107884, + "车身": 107885, + "ä¸ŃæľŁ": 107886, + "å®ĮåĸĦçļĦ": 107887, + "åĵģç±»": 107888, + "åıĭè°Ĭ": 107889, + "éĢīæĭĶ": 107890, + "éªij士": 107891, + "彦": 107892, + "çļĦçľĭæ³ķ": 107893, + "åĽ½çİĭ": 107894, + "è¾£æ¤Ĵ": 107895, + "åıijå¸ĥæŶéĹ´": 107896, + "åı¤åŁİ": 107897, + "éļıæľº": 107898, + "ç«ĸ": 107899, + "å¼Ģè¾Ł": 107900, + "ä¼ĹçĶŁ": 107901, + "没åĬŀæ³ķ": 107902, + "åįĥéĩĮ": 107903, + "æĿ¥æºIJäºİ": 107904, + "çļĦæĿĥåĪ©": 107905, + "æ¯ĶåĪĨ": 107906, + "满æĦıçļĦ": 107907, + "ä¿®è¡Į": 107908, + "åĿł": 107909, + "大海": 107910, + "èݹ": 107911, + "åĩºèº«": 107912, + "è«ĩ": 107913, + "åħ³èĬĤ": 107914, + "åIJį人": 107915, + "éľĢè¦ģ注æĦı": 107916, + "æĹ©æĻ¨": 107917, + "å¤ĸåįĸ": 107918, + "åıĪè¦ģ": 107919, + "æ¶īæ¡Ī": 107920, + "çĶ³è¯·äºº": 107921, + "éĻĦè¿ijçļĦ": 107922, + "åĬłå¿«æİ¨è¿Ľ": 107923, + "æĸ°å¹´": 107924, + "大è¡Ĺ": 107925, + "ä¸Ģé»ŀ": 107926, + "èĭıå®ģ": 107927, + "æĤĦæĤĦ": 107928, + "èĦ¾æ°Ķ": 107929, + "å¸ĮèħĬ": 107930, + "éļıåį³": 107931, + "æķ¢äºİ": 107932, + "å®ŀè·µä¸Ń": 107933, + "æĺ¯æ²¡æľī": 107934, + "æľī趣çļĦ": 107935, + "æĿ¥èĩªäºİ": 107936, + "è£ģåĪ¤": 107937, + "女åŃ©åŃIJ": 107938, + "èĩ³åħ³": 107939, + "èĩ³åħ³éĩįè¦ģ": 107940, + "æĻºåĬĽ": 107941, + "èµ°åĩºåİ»": 107942, + "çŁŃæĿ¿": 107943, + "å¤§åĽ½": 107944, + "çļĦ认è¯Ĩ": 107945, + "å¹´å¤ľ": 107946, + "åĨįåĪ°": 107947, + "åIJĮæł·çļĦ": 107948, + "å¯Ĩå°ģ": 107949, + "å¤ĸ交éĥ¨": 107950, + "çĶŁæķĪ": 107951, + "æĤ¨åı¯ä»¥": 107952, + "ä½łåĢij": 107953, + "è¿ĩå¹´": 107954, + "å¼ĵ": 107955, + "è¡ĮæĿİ": 107956, + "æ¯Ķèµ·": 107957, + "身é«ĺ": 107958, + "è¿Ļ个人": 107959, + "ä¸Ńå¤ĸ": 107960, + "éģĵæŃī": 107961, + "çĽ¯çĿĢ": 107962, + "亲åŃIJ": 107963, + "éŸ": 107964, + "çĻ½äºij": 107965, + "èĦĸåŃIJ": 107966, + "ä¸ĢåĪĩéĥ½": 107967, + "æ·ij": 107968, + "è°ľ": 107969, + "åģ¶çĦ¶": 107970, + "éĿłè°±": 107971, + "é«ĺ管": 107972, + "ä¸ĭåıij": 107973, + "æĶ¾åĪ°": 107974, + "ç±»åĪ«": 107975, + "ä¸ĭåĪĹ": 107976, + "æ··ä¹±": 107977, + "åIJĪæ³ķæĿĥçĽĬ": 107978, + "çݯçIJĥ": 107979, + "æľīæķĪåľ°": 107980, + "åķĨæĪ·": 107981, + "æ¹ĸ人": 107982, + "海岸": 107983, + "æĬķ产": 107984, + "两个æľĪ": 107985, + "éĥ½éĿŀ常": 107986, + "å¢ŀ强äºĨ": 107987, + "æĿ¥åĪ°äºĨ": 107988, + "åī©ä½Ļ": 107989, + "æĤ¨çļĦåŃ©åŃIJ": 107990, + "æµģæ°´": 107991, + "æŃ£ä¹ī": 107992, + "天çĮ«": 107993, + "åģļè¿ĩ": 107994, + "ä½ķæŶ": 107995, + "æĪijåİ»": 107996, + "çľģ份": 107997, + "å¥ĸéĩij": 107998, + "该å¦Ĥä½ķ": 107999, + "ä¸ĭçıŃ": 108000, + "åģ¶åĥı": 108001, + "æijĨæĶ¾": 108002, + "æĸ°æ¨¡å¼ı": 108003, + "æĬķè³ĩ": 108004, + "è·¯åı£": 108005, + "åĨľæ°ijå·¥": 108006, + "大åѸ": 108007, + "件äºĭ": 108008, + "æł¹æľ¬ä¸į": 108009, + "æµĵ度": 108010, + "æµĵåİļ": 108011, + "è½®èĥİ": 108012, + "æĪ¿ä¼ģ": 108013, + "éĿŀ常好": 108014, + "ä»İä¸Ń": 108015, + "äººæł¼": 108016, + "ç¿ģ": 108017, + "æŶéĹ´åĴĮ": 108018, + "è¿Ļä¸įæĺ¯": 108019, + "åĪ¸åķĨ": 108020, + "æĥĬ人": 108021, + "åĻ¨å®ĺ": 108022, + "åĩĨåĪĻ": 108023, + "æĥħæĻ¯": 108024, + "æĽ´é«ĺçļĦ": 108025, + "åŃ¦å®¶": 108026, + "泡沫": 108027, + "åľ°æĸ¹æĶ¿åºľ": 108028, + "å°±çŁ¥éģĵ": 108029, + "åij¼åIJģ": 108030, + "ç»ıè´¸": 108031, + "èĬ±éĴ±": 108032, + "æľīä¸Ģ次": 108033, + "æĦŁæħ¨": 108034, + "ä¸Ģåįĥ": 108035, + "å¤ľæĻļ": 108036, + "詹å§Ĩ": 108037, + "詹å§Ĩæĸ¯": 108038, + "è¦ģéĹ»": 108039, + "ç»Ĵ": 108040, + "æºIJäºİ": 108041, + "çļĦè´¨éĩı": 108042, + "注æĦıäºĭ项": 108043, + "æħ¢æĢ§": 108044, + "稳å®ļçļĦ": 108045, + "建设åĴĮ": 108046, + "æĻ¯è±¡": 108047, + "éĩıåĮĸ": 108048, + "çļĦ話": 108049, + "è¯Ħ级": 108050, + "æºľ": 108051, + "红åĮħ": 108052, + "éĢļéģİ": 108053, + "社ä¼ļ责任": 108054, + "æĸ°äº§åĵģ": 108055, + "åĨ·éĿĻ": 108056, + "çľĭä¸įåĪ°": 108057, + "èģĶéĤ¦": 108058, + "éŃĦ": 108059, + "çļĦåīįæıIJ": 108060, + "çļĦåīįæıIJä¸ĭ": 108061, + "è¾ĥ好": 108062, + "çļĦæĦŁæĥħ": 108063, + "客æĪ·æıIJä¾Ľ": 108064, + "çĭ¬èĩª": 108065, + "å¢ŀæĶ¶": 108066, + "æĸĩçĮ®": 108067, + "æĭ¼åij½": 108068, + "管çIJĨåĴĮ": 108069, + "æµģåĬ¨æĢ§": 108070, + "åħ¨å®¶": 108071, + "ä¸Ĭæĸ¹": 108072, + "æݨåĩºçļĦ": 108073, + "ä¸īåĽ½": 108074, + "ä¸Ģ个æĺ¯": 108075, + "æĸ°ä¸Ģè½®": 108076, + "æĸĩåĮĸéģĹ产": 108077, + "殺": 108078, + "大湾åĮº": 108079, + "éĥ½éľĢè¦ģ": 108080, + "çļĦå®ŀéĻħ": 108081, + "ç·Ĭ": 108082, + "大å¥ĸ": 108083, + "åħīèĬĴ": 108084, + "便äºİ": 108085, + "çļĦ表æĥħ": 108086, + "æ¼Ķç»İ": 108087, + "红åĨĽ": 108088, + "å½ĵæĪij": 108089, + "æ²»æĦĪ": 108090, + "é¢Ŀ度": 108091, + "éĿľ": 108092, + "ä»»ä½ķ人": 108093, + "è¡Ĺ头": 108094, + "çī¹æĸ¯": 108095, + "çī¹æĸ¯æĭī": 108096, + "åĮ»çĸĹæľºæŀĦ": 108097, + "ç»ĻåŃ©åŃIJ": 108098, + "è§Ħ磩": 108099, + "è£ľ": 108100, + "çļĦ身影": 108101, + "ä¸ĵæłı": 108102, + "æĿ¥ä¸´": 108103, + "童年": 108104, + "å¤įèĭı": 108105, + "è¨Ĥ": 108106, + "åŀĭåı·": 108107, + "åĽ¾æ¡Ī": 108108, + "ç®ĢåİĨ": 108109, + "æĭ±": 108110, + "èį·åħ°": 108111, + "ä»»æĦı": 108112, + "æī¿æİ¥": 108113, + "è¿Ļæīį": 108114, + "客车": 108115, + "æľĿçĿĢ": 108116, + "éłħ缮": 108117, + "åı°é£İ": 108118, + "çļĦæĪ¿åŃIJ": 108119, + "éªı": 108120, + "æĿ±è¥¿": 108121, + "éģĹä¼ł": 108122, + "è¶Ĭå¤ļ": 108123, + "äºĨä»ĸçļĦ": 108124, + "ä¸Ĭåij¨": 108125, + "管çIJĨåĪ¶åº¦": 108126, + "失ä¸ļ": 108127, + "çĶ·åıĭ": 108128, + "æİ¥ç§į": 108129, + "å¨ģåIJį": 108130, + "çĴ°å¢ĥ": 108131, + "åıijçĶŁåľ¨": 108132, + "ä¸ªåĽ½å®¶": 108133, + "åĪĽæĸ°åıijå±ķ": 108134, + "æĶ¹åıĺäºĨ": 108135, + "åģ¥åº·çļĦ": 108136, + "åĢ¼å¾Ĺä¸Ģ": 108137, + "åĢ¼å¾Ĺä¸ĢæıIJ": 108138, + "åĽ¢ä¼Ļ": 108139, + "åģĩ设": 108140, + "åı°ä¸Ĭ": 108141, + "è§ĦèĮĥåĮĸ": 108142, + "éĻªåIJĮ": 108143, + "座æ¤ħ": 108144, + "åı¯æĢľ": 108145, + "åħĭæĢĿ主ä¹ī": 108146, + "æ³ķå¾ĭ责任": 108147, + "ä¸Ģé¡¿": 108148, + "æĬ¬å¤´": 108149, + "为éĩįçĤ¹": 108150, + "è¿ľæ´ĭ": 108151, + "éĢıè¿ĩ": 108152, + "åħ¨çIJĥåĮĸ": 108153, + "趣åij³": 108154, + "票æĪ¿": 108155, + "æ¯ı人": 108156, + "åIJĦç§įåIJĦæł·": 108157, + "äºĨåĩºæĿ¥": 108158, + "ç»Ŀ对æĺ¯": 108159, + "ä¸ĭå±ŀ": 108160, + "ä¸ĢåıĮ": 108161, + "è¿ĻåĿĹ": 108162, + "æĬĹçĸ«": 108163, + "è¦ģçĤ¹": 108164, + "å½¢æĪIJçļĦ": 108165, + "æĪijçľĭ": 108166, + "ä¸ĩéĩĮ": 108167, + "èĢĥçłĶ": 108168, + "为åħ¶": 108169, + "æ°ij宿": 108170, + "å¤ļä½į": 108171, + "大èĩ´": 108172, + "ä»ĺè´¹": 108173, + "åħ¥æīĭ": 108174, + "å±ħ家": 108175, + "æīĢåľ¨åľ°": 108176, + "人身": 108177, + "è¿ĩå¾Ĺ": 108178, + "è¯ķè¯ķ": 108179, + "访è°Ī": 108180, + "åĬłéĩį": 108181, + "å°±ä¸įä¼ļ": 108182, + "çĶŁäº§ä¼ģä¸ļ": 108183, + "åĽŀåĽ½": 108184, + "åºķ线": 108185, + "赶åĪ°": 108186, + "æĶ¯éĺŁ": 108187, + "æĪij们éĥ½": 108188, + "éĤ®æĶ¿": 108189, + "缴èĩ³": 108190, + "éĴ¢çIJ´": 108191, + "åħľ": 108192, + "çłĶ讨ä¼ļ": 108193, + "æľĪ亮": 108194, + "åĿļæĮģ以": 108195, + "åħ¬å®īéĥ¨": 108196, + "éĴ¢ç®¡": 108197, + "å°ıçĻ½": 108198, + "ç½®ä¸ļ": 108199, + "èģĭ": 108200, + "书åĨĻ": 108201, + "æĿı": 108202, + "éħįæĸ¹": 108203, + "èĢĮåıĪ": 108204, + "çijŀ士": 108205, + "çķĮçļĦ": 108206, + "èĢģ大": 108207, + "æĪIJçĨŁçļĦ": 108208, + "å¹²ä»Ģä¹Ī": 108209, + "ä¸ĵ项æĸĹäºī": 108210, + "çŃīå¤ļ个": 108211, + "èĦ±ç¦»": 108212, + "ä¸ī个æľĪ": 108213, + "çłĶ究åijĺ": 108214, + "æĹĭ转": 108215, + "æŀģèĩ´": 108216, + "åħįè´£": 108217, + "åħį责声æĺİ": 108218, + "å¾Īå¤ļçݩ家": 108219, + "车ä¸Ĭ": 108220, + "交äºĴ": 108221, + "å·²æĺ¯": 108222, + "ä¸Ģå°ı": 108223, + "çļĦéĩįçĤ¹": 108224, + "èĬ±äºĨ": 108225, + "ä¸įæĺİ": 108226, + "æľīåħ³è§Ħå®ļ": 108227, + "çĬ¹å¦Ĥ": 108228, + "羸": 108229, + "寡": 108230, + "çļĦè¡£æľį": 108231, + "åĮħ裹": 108232, + "身åŃIJ": 108233, + "å¸ĪèĮĥ大åѦ": 108234, + "äºĭåħĪ": 108235, + "线æĿ¡": 108236, + "æ³ķåĪ¶": 108237, + "åħ»æĬ¤": 108238, + "稳å®ļæĢ§": 108239, + "éĤµ": 108240, + "åŀĦæĸŃ": 108241, + "é¡į": 108242, + "èĢĥåı¤": 108243, + "æĿłæĿĨ": 108244, + "èĭıèģĶ": 108245, + "æ°´çĶµ": 108246, + "åħ·ä½ĵçļĦ": 108247, + "æ¿Ģæ´»": 108248, + "æĪijæł¡": 108249, + "åĪļå¼Ģå§ĭ": 108250, + "åĩ¸æĺ¾": 108251, + "禾": 108252, + "åħ¼èģĮ": 108253, + "éĢıéģİ": 108254, + "åľ¨æ¸¸æĪıä¸Ń": 108255, + "社ä¼ļåıijå±ķ": 108256, + "好çİ©": 108257, + "å¹»æĥ³": 108258, + "ä¸į代表": 108259, + "注æĦıåĬĽ": 108260, + "æ£į": 108261, + "çĶ¨æīĭ": 108262, + "ç¾İ人": 108263, + "许å¤ļ人": 108264, + "å¾Īæĺ¯": 108265, + "çļĦçłĶåıij": 108266, + "æīĵåĩº": 108267, + "åIJĪä¼Ļ人": 108268, + "ä¸Ģå¤ľ": 108269, + "ç¼ĵç¼ĵ": 108270, + "ä¿®æŃ£": 108271, + "æĦŁçŁ¥": 108272, + "ç»Ī身": 108273, + "æ¿Ģç´ł": 108274, + "çݯå¢ĥä¸ĭ": 108275, + "次ä¼ļè®®": 108276, + "ç»ıæµİå¢ŀéķ¿": 108277, + "æīĽ": 108278, + "åıijéħµ": 108279, + "åĪĨæŀIJå¸Ī": 108280, + "åľ¨æľªæĿ¥": 108281, + "主è¦ģæľī": 108282, + "ä¸ĢåŃ£åº¦": 108283, + "çļĦ说æ³ķ": 108284, + "ä»İæĿ¥æ²¡æľī": 108285, + "货车": 108286, + "缩å°ı": 108287, + "太è¿ĩ": 108288, + "æķĪåĬĽ": 108289, + "ä¸įä¸ĭ": 108290, + "æĬķ稿": 108291, + "èį¯ä¸ļ": 108292, + "ç»Ħéķ¿": 108293, + "ç«ĻçĤ¹": 108294, + "å¾Īåĸľæ¬¢": 108295, + "éIJµ": 108296, + "åĬ¿å¤´": 108297, + "æ¼ıæ´ŀ": 108298, + "æĦ¤æĢĴ": 108299, + "åħħå®ŀ": 108300, + "åĪĽä¸ļæĿ¿": 108301, + "çĪª": 108302, + "æľªå¿ħ": 108303, + "åºķéĥ¨": 108304, + "å¾ĹåĪĨ": 108305, + "人æ°ijåĮ»éĻ¢": 108306, + "äºĮæīĭæĪ¿": 108307, + "å·²ç»ı被": 108308, + "大楼": 108309, + "æĸ°æĪ¿": 108310, + "辦æ³ķ": 108311, + "çĶ¨åĬĽ": 108312, + "æĭĵ宽": 108313, + "åĨħåľ¨": 108314, + "æĴŃåĩº": 108315, + "饰æ¼Ķ": 108316, + "ä¹Łè®©": 108317, + "ä½ľçĤº": 108318, + "çī©ä¸ļ管çIJĨ": 108319, + "åį´ä¸į": 108320, + "为ä¸ŃåĽ½": 108321, + "å±ĢåĬ¿": 108322, + "ä¸įèĤ¯": 108323, + "æľĢæĸ°çļĦ": 108324, + "åı¯ä»¥éĢīæĭ©": 108325, + "æĺ¾çİ°": 108326, + "å°±ç®Ĺæĺ¯": 108327, + "åľ¨æł¡": 108328, + "é¾Ł": 108329, + "两æĿ¡": 108330, + "çļĦå®ŀåĬĽ": 108331, + "è¶Ĭ好": 108332, + "å¥¹åľ¨": 108333, + "å¿łè¯ļ": 108334, + "ä¹ŁéľĢè¦ģ": 108335, + "游æĪıæĵįä½ľ": 108336, + "è¶ħåĩº": 108337, + "å¦Ĥæŀľä¸į": 108338, + "æīĢåľ¨çļĦ": 108339, + "ä½łè¿ĺ": 108340, + "以åĨħ": 108341, + "æľīä¸Ģå®ļ": 108342, + "åı¯è¾¾": 108343, + "è·ijåĪ°": 108344, + "åīĽ": 108345, + "建ç«ĭåģ¥åħ¨": 108346, + "æķ´è½¦": 108347, + "åīįæĸ¹": 108348, + "éĹ´æİ¥": 108349, + "çŃ¹å¤ĩ": 108350, + "çĸ²åĬ³": 108351, + "离å¼ĢäºĨ": 108352, + "æ±Ŀ": 108353, + "éĿ¢éĥ¨": 108354, + "ä¹ĭåīįçļĦ": 108355, + "åıĺ为": 108356, + "å¦Ĥæŀľè¯´": 108357, + "对ä»ĺ": 108358, + "åĿĩåı¯": 108359, + "被åijĬ人": 108360, + "ç²¾ç¾İ": 108361, + "èģļä¼ļ": 108362, + "çĿĢæĢ¥": 108363, + "è°·æŃĮ": 108364, + "ä¸Ģåı·": 108365, + "红åĪ©": 108366, + "ä¼łå¥ĩ游æĪı": 108367, + "å»ĸ": 108368, + "è´ŀ": 108369, + "ä¹°åĪ°": 108370, + "éŃļ": 108371, + "ä½ĵè´¨": 108372, + "å°ijäºĨ": 108373, + "æ³īå·ŀ": 108374, + "åIJŁ": 108375, + "ç»Ŀä¸į": 108376, + "é»ijæģ¶": 108377, + "é»ijæģ¶åĬ¿åĬĽ": 108378, + "ä¸Ĭæĺł": 108379, + "çļĦè¯Ŀé¢ĺ": 108380, + "ä¸ĩ人次": 108381, + "ä¸ĸéĹ´": 108382, + "çĶ¨å·¥": 108383, + "贯穿": 108384, + "å®ĿçŁ³": 108385, + "ä½łå¥½": 108386, + "åĪĩåī²": 108387, + "å¼ºåĽ½": 108388, + "åĽŀèIJ½": 108389, + "æ°´æĻ¶": 108390, + "模仿": 108391, + "洪水": 108392, + "éĢĻ麼": 108393, + "åįģä¸īäºĶ": 108394, + "ä½ij": 108395, + "éĻĦ件": 108396, + "çļĦå¢ŀéķ¿": 108397, + "éĻĦå±ŀ": 108398, + "çİ°å·²": 108399, + "å¸®ä½ł": 108400, + "éĩijçīĮ": 108401, + "é«ĺåİŁ": 108402, + "åľ¨å®¶éĩĮ": 108403, + "éĺ²èħIJ": 108404, + "ç¡®å®ŀæĺ¯": 108405, + "宣讲": 108406, + "天æīį": 108407, + "ç»ıèIJ¥ç®¡çIJĨ": 108408, + "éĶħçĤī": 108409, + "åIJĪä¸Ģ": 108410, + "è§Ĥèµı": 108411, + "éķ¿è¾¾": 108412, + "主ä¹īæĢĿæĥ³": 108413, + "éĤ£éº¼": 108414, + "é£İäºij": 108415, + "为主çļĦ": 108416, + "æļijåģĩ": 108417, + "æĮģä¹ħ": 108418, + "å¼Ĥåľ°": 108419, + "å¼ĢéŨ": 108420, + "模æĿ¿": 108421, + "æī¹æ¬¡": 108422, + "ä¸į便": 108423, + "天çĶŁ": 108424, + "åĩłä¸ªæľĪ": 108425, + "ä¸ĵç§ij": 108426, + "åı¦æľī": 108427, + "åħ¬å¸ĥçļĦ": 108428, + "æĩ·": 108429, + "åľºåIJĪ": 108430, + "çļĦå¿ĥæĢģ": 108431, + "è¿ĺ好": 108432, + "å®ŀæĪĺ": 108433, + "èĢģå¸ĪçļĦ": 108434, + "åħ©åĢĭ": 108435, + "åı¯åľ¨": 108436, + "éĤ£ä½į": 108437, + "å¥łå®ļäºĨ": 108438, + "ä¿ĥéĶĢ": 108439, + "æı´åĬ©": 108440, + "ä¸ĩçī©": 108441, + "æĥħæĬ¥": 108442, + "é¦ĸåħĪè¦ģ": 108443, + "æĸĩåĮĸåĴĮ": 108444, + "éĥ½å·²ç»ı": 108445, + "ä¸Ĭä¸ĸ纪": 108446, + "åĨľåľº": 108447, + "大æī¹": 108448, + "æĺİçĻ½äºĨ": 108449, + "çļĦæĪIJéķ¿": 108450, + "çļĦæ¯ĶèµĽ": 108451, + "失误": 108452, + "åģļæĪIJ": 108453, + "ä»Ĭ天å°ıç¼ĸ": 108454, + "é¢Ĩè¢ĸ": 108455, + "æıIJåįĩäºĨ": 108456, + "å¾IJå·ŀ": 108457, + "ä»įæľī": 108458, + "è¿ĩ滤": 108459, + "å¹½é»ĺ": 108460, + "çĥŃéĩı": 108461, + "ä¸Ģé¦ĸ": 108462, + "æ¼Ĥ亮çļĦ": 108463, + "åĩłç§į": 108464, + "åĢ¡è®®": 108465, + "å°±åı¯ä»¥äºĨ": 108466, + "æİĴåĪĹ": 108467, + "éĩįéĩį": 108468, + "ä¼ģä¸ļåĴĮ": 108469, + "ä¸ĵå±ŀ": 108470, + "çħİ": 108471, + "亲æĪļ": 108472, + "çĻ¾åĪĨä¹ĭ": 108473, + "稿件": 108474, + "è¿ĺå¾Ĺ": 108475, + "人åĵ¡": 108476, + "äºī夺": 108477, + "æĽ´å®¹æĺĵ": 108478, + "大èĩªçĦ¶": 108479, + "鼻èħ¦": 108480, + "太空": 108481, + "åľ°å¤Ħ": 108482, + "夢": 108483, + "ä»ĸ对": 108484, + "å¿ħå°Ĩ": 108485, + "ä¸įå½ĵ": 108486, + "严谨": 108487, + "åĩºåľº": 108488, + "å·²ç»ıæľī": 108489, + "é¢ĨåĨĽ": 108490, + "é«ĺæ¡£": 108491, + "ä¸ĢæīĢ": 108492, + "æłĹ": 108493, + "让åѦçĶŁ": 108494, + "æĽ¹æĵį": 108495, + "æŁIJä¸Ģ": 108496, + "伸åĩº": 108497, + "èĬ±åįī": 108498, + "æ¸ħéĨĴ": 108499, + "èģĶç³»æĸ¹å¼ı": 108500, + "åĪĨå±Ģ": 108501, + "èħ³": 108502, + "æ©¡èĥ¶": 108503, + "éķ¿å¾Ĺ": 108504, + "ç»¿åľ°": 108505, + "è¢į": 108506, + "çļĦèīºæľ¯": 108507, + "女æľĭåıĭ": 108508, + "ä¸Ńè¶ħ": 108509, + "离åŃIJ": 108510, + "å¤ļæł·åĮĸ": 108511, + "éĺ³åı°": 108512, + "ä½İ碳": 108513, + "ä¸Ģç±»": 108514, + "çŃīæĸ¹éĿ¢çļĦ": 108515, + "å¾Ĺ好": 108516, + "模åħ·": 108517, + "ä¸ĩ亿": 108518, + "çķĻæĦı": 108519, + "临æ²Ĥ": 108520, + "å°ijéĩı": 108521, + "çľĭåIJij": 108522, + "ç»ıèIJ¥èĢħ": 108523, + "çķĻä¸ĭäºĨ": 108524, + "åĿıäºĨ": 108525, + "åijĬåĪ«": 108526, + "羣çIJĨ": 108527, + "ç¼´è´¹": 108528, + "æĬĬä½ł": 108529, + "çļĦä»»åĬ¡": 108530, + "æĪij对": 108531, + "ä¹°åħ¥": 108532, + "çĻ»ä¸Ĭ": 108533, + "æľī两个": 108534, + "ä¸Ģ头": 108535, + "æĵįæݧ": 108536, + "åħ¨è¦ĨçĽĸ": 108537, + "çĿĢæīĭ": 108538, + "å¢ĻéĿ¢": 108539, + "å¤ļæĸ¹": 108540, + "åı¯çĪ±çļĦ": 108541, + "ä¹Łåı¯èĥ½": 108542, + "æľĢæľī": 108543, + "è¿ĻäºĽéĥ½æĺ¯": 108544, + "æĥ¡": 108545, + "å®®": 108546, + "å¾Īå°ı": 108547, + "éĹ®é¢ĺæĺ¯": 108548, + "åĿĩæľī": 108549, + "å¾ģéĽĨ": 108550, + "说åĩº": 108551, + "æľīæĦı": 108552, + "é¢Ĥ": 108553, + "æī¬å·ŀ": 108554, + "åķĨä¸ļ模å¼ı": 108555, + "çĶŁèĤĸ": 108556, + "æįIJ款": 108557, + "å²Ĥ": 108558, + "ç¾İæĻ¯": 108559, + "è¿ĺ羣": 108560, + "æĭ¥æĬ±": 108561, + "身ä½ĵåģ¥åº·": 108562, + "æ·±å¤Ħ": 108563, + "çľ¼ç¥ŀ": 108564, + "çļĦ形象": 108565, + "ä¼ĺè¶Ĭ": 108566, + "å½ĵæĪIJ": 108567, + "åĮºåĪĨ": 108568, + "åİ»éĻ¤": 108569, + "注å®ļ": 108570, + "å§IJ妹": 108571, + "åĮºåĨħ": 108572, + "é©ļ": 108573, + "æļĹ示": 108574, + "æĺİ亮": 108575, + "æħ°éĹ®": 108576, + "å¸Ĥåľºä»½é¢Ŀ": 108577, + "çĮªèĤī": 108578, + "çļĦèµĦéĩij": 108579, + "åİĨç»ı": 108580, + "å§ĭç»ĪåĿļæĮģ": 108581, + "çĶŁæľº": 108582, + "ä¸į顾": 108583, + "éĩijåĪļ": 108584, + "大声": 108585, + "éĻķ西çľģ": 108586, + "é²į": 108587, + "åĨľä¸ļåĨľæĿij": 108588, + "æľī害": 108589, + "éŨè¯Ĭ": 108590, + "æ¯ıä¸Ģ次": 108591, + "çļĦåĽłç´ł": 108592, + "é¢Ŀå¤ĸ": 108593, + "åݿ级": 108594, + "çļĩåIJİ": 108595, + "åĽ½ä¼ģ": 108596, + "é¦ĸéĢī": 108597, + "ç¼ĸåĨĻ": 108598, + "æĭ¿èµ·": 108599, + "åģ·åģ·": 108600, + "ä¸İä¸ŃåĽ½": 108601, + "åįĸ家": 108602, + "ç»Ļä»ĸ们": 108603, + "ç¥ŀè¯Ŀ": 108604, + "åŃ¸æł¡": 108605, + "æĪijä¸Ģ缴": 108606, + "çŁ¥éģĵäºĨ": 108607, + "åįĴ": 108608, + "åĴĮåľ°åĮº": 108609, + "ä»Ģä¹Īéĥ½": 108610, + "çĶ»å®¶": 108611, + "æľ¬çĿĢ": 108612, + "ä½ĻåIJį": 108613, + "审çIJĨ": 108614, + "ä¸ĢåIJij": 108615, + "åıijå±ķè¶ĭåĬ¿": 108616, + "åĮºéĹ´": 108617, + "注åĨĮèµĦæľ¬": 108618, + "çIJ¦": 108619, + "ä¸įåı¯ä»¥": 108620, + "çļĦåĦ¿åŃIJ": 108621, + "åĢ¼çıŃ": 108622, + "ä¸¥æł¼çļĦ": 108623, + "å®ŀä½ĵç»ıæµİ": 108624, + "æľīæĿĥ": 108625, + "æĪijåıĪ": 108626, + "éĵ¶æ²³": 108627, + "ç«ĭ马": 108628, + "æĿĢäºĨ": 108629, + "åĮħ容": 108630, + "管家": 108631, + "身é«Ķ": 108632, + "éĵħ": 108633, + "å°ıåŃIJ": 108634, + "管çIJĨç³»ç»Ł": 108635, + "æľīçļĦ人": 108636, + "é£İçĶµ": 108637, + "æĻºèĥ½åĪ¶éĢł": 108638, + "精确": 108639, + "æĭĽåķĨå¼ķ": 108640, + "æĭĽåķĨå¼ķèµĦ": 108641, + "äºĮæīĭ车": 108642, + "åİ¿å§Ķ": 108643, + "èīºäºº": 108644, + "å¥ķ": 108645, + "è¿İæĿ¥äºĨ": 108646, + "ç»ĵæĿŁäºĨ": 108647, + "çļĦä¼łç»Ł": 108648, + "æĭ¼æIJı": 108649, + "奥迪": 108650, + "çĸijæĥij": 108651, + "ä¹ĭæĹ¥èµ·": 108652, + "æłĩå¿ĹçĿĢ": 108653, + "åľ°åįĢ": 108654, + "è¯łéĩĬ": 108655, + "åĪ°æľŁ": 108656, + "åħ¨éĥ½": 108657, + "çŁŃæļĤ": 108658, + "æĺ¯æĪijåĽ½": 108659, + "æĪijå·²ç»ı": 108660, + "æ»´æ»´": 108661, + "天èµĭ": 108662, + "对她": 108663, + "åį«çĶŁéĹ´": 108664, + "çĶŁäº§åŁºåľ°": 108665, + "æĹ¥è®°": 108666, + "çļĦæķĻåѦ": 108667, + "åĵĩ": 108668, + "æ°ijäºĭ": 108669, + "è¿ĺåİŁ": 108670, + "æīĭä¸ŃçļĦ": 108671, + "çļĦèī¯å¥½": 108672, + "æ·«": 108673, + "ä¸Ńåħ±ä¸Ń央": 108674, + "åĪĥ": 108675, + "åĵĦ": 108676, + "åľ¨ä»ĸçļĦ": 108677, + "å°Īæ¥Ń": 108678, + "åľºéĿ¢": 108679, + "éĤ»å±ħ": 108680, + "çĹĴ": 108681, + "å¦Ħ": 108682, + "å¤ĸç§ij": 108683, + "ä¸įéĢĤ": 108684, + "举åĬŀçļĦ": 108685, + "éĤ¹": 108686, + "åħļçļĦ建设": 108687, + "çĻ¼è¡¨": 108688, + "è·¨çķĮ": 108689, + "æ²īæ·Ģ": 108690, + "大çīĩ": 108691, + "è¶Ĭé«ĺ": 108692, + "å°Ĩæĺ¯": 108693, + "è§īéĨĴ": 108694, + "åĤ¨åŃĺ": 108695, + "å¢ŀ大": 108696, + "ä¸į让": 108697, + "æķ´å½¢": 108698, + "å¹³åı°ä¸Ĭ": 108699, + "åĩłä½į": 108700, + "è¯īæ±Ĥ": 108701, + "好ä¸į好": 108702, + "åľį": 108703, + "æĸĩæľ¬": 108704, + "éĢ²åħ¥": 108705, + "ç´į": 108706, + "æł¹æĵļ": 108707, + "èįīæ¡Ī": 108708, + "åħŃ个": 108709, + "åĭ¿": 108710, + "åĪ¶æĪIJ": 108711, + "饮水": 108712, + "æ°¸æģĴ": 108713, + "èĩªæĿĢ": 108714, + "åı¸é©¬": 108715, + "éļ¾çĤ¹": 108716, + "为æĪij们": 108717, + "弧": 108718, + "åī©ä¸ĭçļĦ": 108719, + "åĩĨå¤ĩ好": 108720, + "çļĦæľĢä½³": 108721, + "èģĶåIJĪä¼ļ": 108722, + "æĤ£èĢħçļĦ": 108723, + "æĪijä¸įçŁ¥éģĵ": 108724, + "ä¸ĭä¸Ģ个": 108725, + "åıijå±ķæĸ¹åIJij": 108726, + "笨": 108727, + "æīĢ以æĪij们": 108728, + "åĨĻäºĨ": 108729, + "éĢłæĪIJäºĨ": 108730, + "æ²Ļæ¼ł": 108731, + "çŃĽéĢī": 108732, + "çģ¾åĮº": 108733, + "ä¸Ĭçľĭ": 108734, + "éħ¶": 108735, + "æ»ļåĬ¨": 108736, + "éļ¾åħį": 108737, + "åIJīåĪ©": 108738, + "ä¸Ģä¸Ģ": 108739, + "ç²¾å¯Ĩ": 108740, + "伸æīĭ": 108741, + "礼仪": 108742, + "åħ¨æĺ¯": 108743, + "è¶Ĭ大": 108744, + "ä¸Ńæłĩ": 108745, + "åıĸåĨ³": 108746, + "åıĸåĨ³äºİ": 108747, + "éĢĶä¸Ń": 108748, + "讨åİĮ": 108749, + "æīĭåĨĮ": 108750, + "第ä¹Ŀ": 108751, + "åŃĶåŃIJ": 108752, + "çĦ¶å¾Į": 108753, + "ä¸Ģåħ±": 108754, + "æµ·æĬ¥": 108755, + "款å¼ı": 108756, + "æķ´å¤©": 108757, + "è¾¹çķĮ": 108758, + "路边": 108759, + "æĻĭ级": 108760, + "åIJIJ槽": 108761, + "çļĦåħ³æ³¨": 108762, + "æĪij没æľī": 108763, + "å°±æĺ¯åľ¨": 108764, + "缮çļĦæĺ¯": 108765, + "åį³ä½¿æĺ¯": 108766, + "顶å°ĸ": 108767, + "å·²ç»ıåľ¨": 108768, + "å®īåħ¨éļIJæĤ£": 108769, + "æłĩæĿĨ": 108770, + "åįĹéĢļ": 108771, + "ä¼ļ对": 108772, + "座ä½į": 108773, + "èµ¢å¾ĹäºĨ": 108774, + "åİŁæĿ¥çļĦ": 108775, + "身为": 108776, + "书åºĹ": 108777, + "è¢Ńåĩ»": 108778, + "ä»ĬæĻļ": 108779, + "以èī²": 108780, + "以èī²åĪĹ": 108781, + "æĬĸéŁ³": 108782, + "åį´æ²¡æľī": 108783, + "丧失": 108784, + "çļĦå±ĢéĿ¢": 108785, + "åįģåĽĽäºĶ": 108786, + "çŃī缸åħ³": 108787, + "æ±ĩæĢ»": 108788, + "å¤ĸ表": 108789, + "为æ°ij": 108790, + "éľĩæĥĬ": 108791, + "å¥Ĺè·¯": 108792, + "çĬ¯ç½ªå«Įçĸij": 108793, + "å°Ĩ以": 108794, + "çİĩé¢Ĩ": 108795, + "éħĴåIJ§": 108796, + "è¡Įä¸ļåıijå±ķ": 108797, + "å¹´èĩ³": 108798, + "åĻ¨æĿIJ": 108799, + "åĴĮæĬĢæľ¯": 108800, + "æľĢå°ı": 108801, + "è¿Ļä¸ĢåĪĩ": 108802, + "èģĮ称": 108803, + "å½ĵä½ľ": 108804, + "æİĢèµ·": 108805, + "åĴĭ": 108806, + "ä¸Ńéĥ¨": 108807, + "æīĭèĩĤ": 108808, + "ç½¢äºĨ": 108809, + "媳å¦ĩ": 108810, + "æ´½è°Ī": 108811, + "æĹ¶ä»£ä¸ŃåĽ½": 108812, + "人çĶŁçļĦ": 108813, + "æŀģéĻIJ": 108814, + "ç¦Ħ": 108815, + "åĮºæĶ¿åºľ": 108816, + "æľ¬éĴ±": 108817, + "礼åĵģ": 108818, + "çļĦéĤ£ä¸ª": 108819, + "ä¾¦æŁ¥": 108820, + "太å¤ļçļĦ": 108821, + "å®ŀæĸ½æĸ¹æ¡Ī": 108822, + "é«ĺæłĩåĩĨ": 108823, + "æĮĩæĮ¥éĥ¨": 108824, + "åĢ¾æĸľ": 108825, + "çī¹èī²ç¤¾ä¼ļ": 108826, + "çµIJæŀľ": 108827, + "éĴ»çŁ³": 108828, + "移æ¤į": 108829, + "çī¹ç§į": 108830, + "èĩªæĦ¿": 108831, + "æĭľçĻ»": 108832, + "åįķ身": 108833, + "åį´åıĪ": 108834, + "åĪ¥äºº": 108835, + "åIJĪè§Ħ": 108836, + "æľºçĶµ": 108837, + "çī¹æĦı": 108838, + "å½ĵåīįä½įç½®": 108839, + "买家": 108840, + "åIJĪ约": 108841, + "èĤ©èĨĢ": 108842, + "为åĩĨ": 108843, + "家è£ħ": 108844, + "çļĦçĥŃæĥħ": 108845, + "éĿŀéģĹ": 108846, + "çļĦéŃħåĬĽ": 108847, + "åİŁåijĬ": 108848, + "社ä¼ļåIJĦçķĮ": 108849, + "ä¹°çļĦ": 108850, + "å¤ļåIJĥ": 108851, + "éĽķå¡ij": 108852, + "èµ·ä¹ī": 108853, + "åĬłåī§": 108854, + "éĤ£ä¸ĢåĪ»": 108855, + "å°Ĩè¿Ľä¸ĢæŃ¥": 108856, + "æ¡ĤæŀĹ": 108857, + "æĽ´å¼º": 108858, + "对ä¼ģä¸ļ": 108859, + "æĹłæĦı": 108860, + "ä¹łè¿ijå¹³æĸ°": 108861, + "æµģ失": 108862, + "微软": 108863, + "çĽ¸å¯¹äºİ": 108864, + "座è°Īä¼ļ": 108865, + "主èIJ¥ä¸ļ": 108866, + "主èIJ¥ä¸ļåĬ¡": 108867, + "ç§ģåĭŁ": 108868, + "å±ķ示äºĨ": 108869, + "常æĢģåĮĸ": 108870, + "è²´": 108871, + "符åı·": 108872, + "å¹´è½»çļĦ": 108873, + "å°±éľĢè¦ģ": 108874, + "ä¹ŁæĽ¾": 108875, + "çļĦæĥħ绪": 108876, + "è¾¾æłĩ": 108877, + "èĩ¨": 108878, + "ä½įå±ħ": 108879, + "ä»ħ为": 108880, + "é¦ĸ家": 108881, + "éĺ´éĺ³": 108882, + "ä¸įåĨįæĺ¯": 108883, + "åĽłä¸ºå®ĥ": 108884, + "ä¼ģä¸ļåľ¨": 108885, + "çĺ¾": 108886, + "åIJ¬è§ģ": 108887, + "åİŁæľī": 108888, + "åĪ¶è£ģ": 108889, + "å¯Ĥå¯ŀ": 108890, + "éĢļè¿ĩ对": 108891, + "æ»ijéĽª": 108892, + "è¿Ļå¼ł": 108893, + "çļĦçIJĨ解": 108894, + "æĸ°ä¸ŃåĽ½": 108895, + "è¿ĻåĦ¿": 108896, + "ä½İä»·": 108897, + "æĥ³è¿ĩ": 108898, + "çļĦä¿¡å¿ĥ": 108899, + "建çŃijçī©": 108900, + "çļĦé¢ľèī²": 108901, + "ä¸įåºĶ该": 108902, + "æĹłçĸijæĺ¯": 108903, + "å¼ķèµ·äºĨ": 108904, + "åħ¨åijĺ": 108905, + "æĿ°åĩº": 108906, + "è¿Ļæĺ¯æĪij": 108907, + "誰": 108908, + "èĺĩ": 108909, + "éĺµåľ°": 108910, + "åħħåĢ¼": 108911, + "çŁ¿ä¸ļ": 108912, + "çĿĢä»ĸ": 108913, + "信访": 108914, + "ä¸ĩè¾¾": 108915, + "æij©æĵ¦": 108916, + "å¼Ģ端": 108917, + "èı²å¾ĭ": 108918, + "èı²å¾ĭ宾": 108919, + "车åŃIJ": 108920, + "æľ¬èº«çļĦ": 108921, + "çģ«è½¦ç«Ļ": 108922, + "常å·ŀ": 108923, + "为代表": 108924, + "为代表çļĦ": 108925, + "广çĶµ": 108926, + "亲人": 108927, + "åı³æīĭ": 108928, + "éĽĨè£ħ": 108929, + "éĽĨè£ħç®±": 108930, + "çļĦåį°è±¡": 108931, + "æ©Łæľĥ": 108932, + "åĮĨåĮĨ": 108933, + "åħīçĶµ": 108934, + "大æĸ¹": 108935, + "è¿ĺæľª": 108936, + "åĪ©å¥½": 108937, + "ç»Ŀ大å¤ļæķ°": 108938, + "åľ¨è¿Ļç§į": 108939, + "ä¸Ģç»Ħ": 108940, + "æĸ°èĤ¡": 108941, + "转åıij": 108942, + "æ³ķåºŃ": 108943, + "æĹłæīĢ": 108944, + "éģĵè·¯ä¸Ĭ": 108945, + "çŁ¿å±±": 108946, + "èijī": 108947, + "æĶ¶åĽŀ": 108948, + "称ä¹ĭ": 108949, + "称ä¹ĭ为": 108950, + "æıŃéľ²": 108951, + "åı£å²¸": 108952, + "åIJ¼": 108953, + "å¿ĥæĥ³": 108954, + "çļĦ梦æĥ³": 108955, + "éĽ¯": 108956, + "ä¹ĭåĪĿ": 108957, + "å¥ĸ项": 108958, + "订éĺħ": 108959, + "èĵĿ天": 108960, + "åĿ¦åħĭ": 108961, + "ç«ĭæ¡Ī": 108962, + "èģĶæīĭ": 108963, + "ä½Ĩæĺ¯æĪij": 108964, + "帮æĪij": 108965, + "ä»ħ代表": 108966, + "说æĪij": 108967, + "çļĦè¶ĭåĬ¿": 108968, + "æ¯Ķè¾ĥ大": 108969, + "èµ°å»Ĭ": 108970, + "éĩįçĤ¹é¡¹çĽ®": 108971, + "èµĮåľº": 108972, + "åIJįçīĩ": 108973, + "æĦŁåı¹": 108974, + "åľ¨åľ°ä¸Ĭ": 108975, + "åıijçĥŃ": 108976, + "èĮĥçķ´": 108977, + "çļĦéģĵè·¯": 108978, + "éĩijèī²": 108979, + "ä»ĸåıĪ": 108980, + "ä¼ļ产çĶŁ": 108981, + "æ°ijåĽ½": 108982, + "å®ĺæĸ¹ç½ijç«Ļ": 108983, + "æĶ¶çĽĬçİĩ": 108984, + "çļĦåĪ°æĿ¥": 108985, + "çļĦåĬŀæ³ķ": 108986, + "æĶ¹åĪ¶": 108987, + "ä¸ĩç§ij": 108988, + "ä¸įäºĪ": 108989, + "è¿ĻäºĽéĹ®é¢ĺ": 108990, + "çĪ±ä¸Ĭ": 108991, + "çIJĥåľº": 108992, + "责令": 108993, + "æİĪ课": 108994, + "åľ¨é¦Ļ港": 108995, + "ç»Ĩèħ»": 108996, + "å¤ļä¸ĩ": 108997, + "åIJĮå¹´": 108998, + "大使": 108999, + "æĸĭ": 109000, + "ä¹Łä¸º": 109001, + "æĥłå·ŀ": 109002, + "åIJī祥": 109003, + "çĶ°åĽŃ": 109004, + "åĽ½å®¶éĺŁ": 109005, + "éĩįçĶŁ": 109006, + "åľ¨åħ¶": 109007, + "é¦Ļåij³": 109008, + "è´Łèį·": 109009, + "亲åĪĩ": 109010, + "èĩªè±ª": 109011, + "没éĶĻ": 109012, + "åĽłä¸ºåľ¨": 109013, + "æĺŁæĺŁ": 109014, + "éĤij": 109015, + "è¿ĺæľīå¾Īå¤ļ": 109016, + "æij©æīĺ": 109017, + "æij©æīĺ车": 109018, + "æŃ¥è¡Į": 109019, + "管çIJĨä½ĵç³»": 109020, + "èĦļä¸ĭ": 109021, + "éģİåİ»": 109022, + "æ±īè¯Ń": 109023, + "对ä¸įèµ·": 109024, + "çļĦç»ıåİĨ": 109025, + "åıĬ缸åħ³": 109026, + "ä¸įå°ij人": 109027, + "éĩįç£ħ": 109028, + "åĬ³åĬ¨èĢħ": 109029, + "大åĬĽåıijå±ķ": 109030, + "æĢİä¹Īåģļ": 109031, + "çĭĹçĭĹ": 109032, + "举åįĹäºļ": 109033, + "åĭĩäºİ": 109034, + "åħ¬éĸĭ": 109035, + "çĵ·çłĸ": 109036, + "åıĤçħ§": 109037, + "广æĴŃçĶµè§Ĩ": 109038, + "举åĬ¨": 109039, + "æ±Łè¥¿çľģ": 109040, + "æķĪèĥ½": 109041, + "åĶ¯æľī": 109042, + "éĿ¢è²Į": 109043, + "èĩªåĬ¨é©¾é©¶": 109044, + "æ¦ľåįķ": 109045, + "å½ĵæĪij们": 109046, + "仲è£ģ": 109047, + "æľ¨æĿIJ": 109048, + "ç±³åħ°": 109049, + "çĻ½éĵ¶": 109050, + "çļĦ人éĥ½": 109051, + "å°±åĥıæĺ¯": 109052, + "æŃ¥åħ¥": 109053, + "åįłçĶ¨": 109054, + "åĩ»è´¥": 109055, + "让大家": 109056, + "ä¼ļè®©ä½ł": 109057, + "åİ¿æĶ¿åºľ": 109058, + "è¦ģçĶ¨": 109059, + "çŃīå½¢å¼ı": 109060, + "åįĩé«ĺ": 109061, + "责任æĦŁ": 109062, + "å¤ĩçĶ¨": 109063, + "ä»ĸ认为": 109064, + "æ¸ħåįİ大åѦ": 109065, + "ä»ĸèĩªå·±": 109066, + "éĸ±è®Ģ": 109067, + "太平æ´ĭ": 109068, + "éĶģå®ļ": 109069, + "çŃĨ": 109070, + "è¿Ļçīĩ": 109071, + "æī§æĶ¿": 109072, + "è¿ĶåĽŀæIJľçĭIJ": 109073, + "å°±æѤ": 109074, + "éģĩåĪ°äºĨ": 109075, + "å¼Ģå¹ķå¼ı": 109076, + "管çIJĨéĥ¨éŨ": 109077, + "姿åĬ¿": 109078, + "设æĥ³": 109079, + "åĽĽåŃ£": 109080, + "æĬĢæľ¯äººåijĺ": 109081, + "å·®çĤ¹": 109082, + "è¾ŀèģĮ": 109083, + "èĢģ師": 109084, + "çļĦæĦŁåıĹ": 109085, + "ä¹ŁéĿŀ常": 109086, + "å¹´ä¸ĬåįĬå¹´": 109087, + "æĢªçī©": 109088, + "èĮĥæĸĩ": 109089, + "æĪĺå½¹": 109090, + "åIJ«ä¹ī": 109091, + "åħ¨è¿ĩç¨ĭ": 109092, + "èĢĮéĿŀ": 109093, + "éĢļ讯åijĺ": 109094, + "è¿Ļæł·æīįèĥ½": 109095, + "æľºç»Ħ": 109096, + "è£ı": 109097, + "çķ¶çĦ¶": 109098, + "èµĮåįļ": 109099, + "åIJĦæľī": 109100, + "å·¥ä½ľæľºåĪ¶": 109101, + "äºĭåIJİ": 109102, + "åī§éĻ¢": 109103, + "å±ĬæŶ": 109104, + "åĺ´éĩĮ": 109105, + "主线": 109106, + "ä¸ĢåľĪ": 109107, + "主è¦ģåİŁåĽł": 109108, + "å°¸ä½ĵ": 109109, + "åĮ»çĸĹåĻ¨æ¢°": 109110, + "ä½łæĢİä¹Ī": 109111, + "ä½ĨçĶ±äºİ": 109112, + "æĹ¶ç©º": 109113, + "çĶ·æľĭåıĭ": 109114, + "çĶľèľľ": 109115, + "é«ĺåľ°": 109116, + "æĻĸ": 109117, + "èĴIJéĽĨ": 109118, + "åĩĿèģļåĬĽ": 109119, + "å¤ĩåıĹ": 109120, + "æĸĩåĪĽ": 109121, + "马æĿ¥": 109122, + "马æĿ¥è¥¿äºļ": 109123, + "æŁ´æ²¹": 109124, + "使人": 109125, + "æķĻä¼ļ": 109126, + "ç§ĭ天": 109127, + "æĺİçıł": 109128, + "åħŃåįģ": 109129, + "çݯå¢ĥä¸Ń": 109130, + "æ¸ħæĻ¨": 109131, + "积æŀģåıĤä¸İ": 109132, + "å·ħå³°": 109133, + "ä¸ºæľŁ": 109134, + "çŃ¾åŃĹ": 109135, + "æĦŁæ¿Ģ": 109136, + "ç§ĭåŃ£": 109137, + "æĿijåŃIJ": 109138, + "æ¢ħ西": 109139, + "æļ´éĽ¨": 109140, + "çĶŁæ´»åľ¨": 109141, + "çªĹæĪ·": 109142, + "æģ¶åĬ£": 109143, + "纯粹": 109144, + "åľ¨æİ¥åıĹ": 109145, + "没èĥ½": 109146, + "è¡Į人": 109147, + "åĭº": 109148, + "æĭ¨æīĵ": 109149, + "ä½ľåĩºäºĨ": 109150, + "çļĦ主é¢ĺ": 109151, + "æľªä¾Ĩ": 109152, + "ä¸ŃæľĢ": 109153, + "æ¾ľ": 109154, + "é«ĺè¡Ģåİĭ": 109155, + "åħ´èµ·": 109156, + "æŃ£èĥ½éĩı": 109157, + "åŁ¹è®ŃçıŃ": 109158, + "æİ¥åħ¥": 109159, + "çĦ¶åIJİåĨį": 109160, + "åѦçĶŁä»¬": 109161, + "é¢ĨåħĪçļĦ": 109162, + "çģ«çĥŃ": 109163, + "ä¸ĵèģĮ": 109164, + "æĪĸèĢħ说": 109165, + "建è¨Ń": 109166, + "é»ı": 109167, + "对åħ¬åı¸": 109168, + "çī¹æľīçļĦ": 109169, + "åħīèį£": 109170, + "å½ĵåľº": 109171, + "éĿ¢åŃIJ": 109172, + "èµĦ产管çIJĨ": 109173, + "æĹ¶æľŁçļĦ": 109174, + "çŀİ": 109175, + "åįİ举": 109176, + "åıĪä¸Ģ次": 109177, + "èĥİåĦ¿": 109178, + "å®ļçĤ¹": 109179, + "头çĹĽ": 109180, + "液ä½ĵ": 109181, + "æĺ¯ä¸Ģä½į": 109182, + "帽åŃIJ": 109183, + "å¹´èµ·": 109184, + "ä¸įä½İäºİ": 109185, + "è¾ĥå°ij": 109186, + "éĿ¢ä¸´çĿĢ": 109187, + "å±Ĥå±Ĥ": 109188, + "èĿ´èĿ¶": 109189, + "èī°èĭ¦": 109190, + "éĺ¿æł¹": 109191, + "éĺ¿æł¹å»·": 109192, + "æ¦Ĥæĭ¬": 109193, + "请éĹ®": 109194, + "èµ·åºĬ": 109195, + "å±Ģå±Ģéķ¿": 109196, + "稳åģ¥": 109197, + "å¦ĤæŀľæĪij们": 109198, + "éħĴç²¾": 109199, + "æĪ·åı£": 109200, + "æĦŁæĤŁ": 109201, + "æĪij们éľĢè¦ģ": 109202, + "æĬĢèīº": 109203, + "èĩªåªĴä½ĵ": 109204, + "è¿ĽåĮĸ": 109205, + "æ¿ĢçĥĪçļĦ": 109206, + "ä½ĵ温": 109207, + "èļķ": 109208, + "èĩ´è¾ŀ": 109209, + "宪æ³ķ": 109210, + "ä¸ĢçŃīå¥ĸ": 109211, + "çĵ¶é¢Ī": 109212, + "æĥłæ°ij": 109213, + "èµ°è·¯": 109214, + "çİ°ä»»": 109215, + "åķĨéĩı": 109216, + "ä¸ĭ车": 109217, + "åĪł": 109218, + "責任": 109219, + "èŀįåIJĪåıijå±ķ": 109220, + "ç´łæĿIJ": 109221, + "油价": 109222, + "åģļ人": 109223, + "çŀª": 109224, + "æĶ¹éĿ©åĪĽæĸ°": 109225, + "çļĦåĮºåĪ«": 109226, + "è·¨å¢ĥçĶµåķĨ": 109227, + "æ¶īåıĬåĪ°": 109228, + "æīĺ管": 109229, + "æĪijè¿ĺæĺ¯": 109230, + "åĿIJæłĩ": 109231, + "ç½ij讯": 109232, + "å½ĵåľ°çļĦ": 109233, + "追溯": 109234, + "åľŁèĢ³": 109235, + "åľŁèĢ³åħ¶": 109236, + "åºķä¸ĭ": 109237, + "åĩłåįģå¹´": 109238, + "ç©¿è¿ĩ": 109239, + "çĶŁæĢģæĸĩæĺİ": 109240, + "æݨèĸ": 109241, + "æݨèĸ¦": 109242, + "éłĨ": 109243, + "åĴ³åĹ½": 109244, + "åĪĨæĪIJ": 109245, + "çĹķ迹": 109246, + "æĪ·ç±į": 109247, + "éĥ½ä¸įèĥ½": 109248, + "æĻļä¼ļ": 109249, + "åĢ©": 109250, + "ä½ĵåĬĽ": 109251, + "è¿Ļ个èģĮä¸ļ": 109252, + "æĹłå½¢": 109253, + "åıªæĥ³": 109254, + "è¿Ľåıĸ": 109255, + "æĿĢæŃ»": 109256, + "èĦĬ": 109257, + "äºijåįĹçľģ": 109258, + "æľªçŁ¥": 109259, + "ç¾İèģĶ": 109260, + "ç¾İèģĶåĤ¨": 109261, + "å¤ĸå½¢": 109262, + "诱æĥij": 109263, + "çĽ£": 109264, + "è¡Į使": 109265, + "åłĨ积": 109266, + "çĨŁç»ĥ": 109267, + "éĺIJè¿°": 109268, + "æľĢ大éĻIJ度": 109269, + "å·¡æŁ¥": 109270, + "夺åĨł": 109271, + "ä¼ģä¸ļæĸĩåĮĸ": 109272, + "çĭ®åŃIJ": 109273, + "ä¿Ŀå®Ī": 109274, + "ä¸ºæł¸å¿ĥçļĦ": 109275, + "æī©æķ£": 109276, + "åĪ¶éĢłåķĨ": 109277, + "æŁĶ软": 109278, + "为ä¸Ģä½ĵçļĦ": 109279, + "游çİ©": 109280, + "çĶŁçĹħ": 109281, + "幫åĬ©": 109282, + "åĶ±æŃĮ": 109283, + "æīįåı¯ä»¥": 109284, + "宽æĿ¾": 109285, + "è¦ģæ¯Ķ": 109286, + "æĺ¯æĢİæł·": 109287, + "çģ°èī²": 109288, + "çİĭåĽ½": 109289, + "æIJħæĭĮ": 109290, + "计éĩı": 109291, + "åij¨åĽ´çļĦ": 109292, + "æĻºèĥ½æīĭæľº": 109293, + "常åĬ¡": 109294, + "常åĬ¡åī¯": 109295, + "é©´": 109296, + "å°Ĩè¿ij": 109297, + "寻常": 109298, + "ä¸ŃåĽ½å¸Ĥåľº": 109299, + "容åĻ¨": 109300, + "å±±ä¸Ĭ": 109301, + "èĥĮåIJİçļĦ": 109302, + "亲å¯Ĩ": 109303, + "æīĢ以说": 109304, + "éİ®": 109305, + "çļĦçIJĨçĶ±": 109306, + "大åŁİå¸Ĥ": 109307, + "常年": 109308, + "æĹħ游ä¸ļ": 109309, + "å°±æĺ¯è¿Ļæł·": 109310, + "åĨįæĿ¥": 109311, + "é«ĺä½į": 109312, + "åĨħ饰": 109313, + "æŀĦéĢł": 109314, + "ä¸Ģèµ·æĿ¥": 109315, + "çĶ³è«ĭ": 109316, + "å·²ç»ıå¼Ģå§ĭ": 109317, + "çļĦåĬ¨ä½ľ": 109318, + "被迫": 109319, + "éģįå¸ĥ": 109320, + "åīĸæŀIJ": 109321, + "å°ıäºĭ": 109322, + "å¿ĥä¸ŃçļĦ": 109323, + "ä½ĵåĪ¶æĶ¹éĿ©": 109324, + "çļĩ家": 109325, + "æķĻåłĤ": 109326, + "åIJĥå®Į": 109327, + "åĽ½æ°ijåħļ": 109328, + "æĺİç¡®äºĨ": 109329, + "åıijå±ķè§ĦåĪĴ": 109330, + "第ä¸ĢæŃ¥": 109331, + "å¾Ĺèµ·": 109332, + "åľ¨åĵª": 109333, + "çļĦè·¯ä¸Ĭ": 109334, + "é»Ķ": 109335, + "çķ¶æĻĤ": 109336, + "大åĬĽæĶ¯æĮģ": 109337, + "åıĮéĩį": 109338, + "çŁ¥éģĵèĩªå·±": 109339, + "åIJĪä½ľåįıè®®": 109340, + "æ°ĶåĬ¿": 109341, + "éķ¿æķĪæľºåĪ¶": 109342, + "ç½ķè§ģ": 109343, + "åĽŀæĿ¥äºĨ": 109344, + "ä»ĸä¼ļ": 109345, + "ä¸Ńæĸ°": 109346, + "ä¸Ńæĸ°ç½ij": 109347, + "çļĦåķĨåĵģ": 109348, + "èµłéĢģ": 109349, + "決å®ļ": 109350, + "å¸ĤåľºçĽij管": 109351, + "çķĻåѦçĶŁ": 109352, + "çĶµåİĭ": 109353, + "äºļ马": 109354, + "äºļ马éĢĬ": 109355, + "è¿ĺæĺ¯æ¯Ķè¾ĥ": 109356, + "ä¿ĥè¿ĽäºĨ": 109357, + "æµģåħ¥": 109358, + "æijĦåĥı": 109359, + "æijĦåĥı头": 109360, + "æıIJåıĬ": 109361, + "åıijæİĺ": 109362, + "æī¾åĩº": 109363, + "æ¢Ŀ件": 109364, + "ç¹¼çºĮ": 109365, + "æĪijåĸľæ¬¢": 109366, + "å¥İ": 109367, + "æ¦ľæł·": 109368, + "å¼ĢèĬ±": 109369, + "æ²īéĩį": 109370, + "åŁºåĩĨ": 109371, + "ä»ħä»ħæĺ¯": 109372, + "轨éģĵ交éĢļ": 109373, + "åĶIJå±±": 109374, + "çŃīä¸Ģç³»åĪĹ": 109375, + "ä¸įè¿ĩæĺ¯": 109376, + "åŃĺåľ¨çĿĢ": 109377, + "èĬ±çĶŁ": 109378, + "夷": 109379, + "ç»Ī究": 109380, + "ä¹Łæĺ¯ä¸Ģ个": 109381, + "åįģåŃĹ": 109382, + "èĸªéħ¬": 109383, + "伤å¿ĥ": 109384, + "æĺ¥ç§ĭ": 109385, + "åĨ·åį´": 109386, + "ç²¾çģµ": 109387, + "çļĦåľ°åĽ¾": 109388, + "æ¯Ķçī¹": 109389, + "æ¯Ķçī¹å¸ģ": 109390, + "æĢ§åĪ«": 109391, + "ä½Ļä¸ĩåħĥ": 109392, + "ä¸įå¿ĺåĪĿå¿ĥ": 109393, + "å¿ĥçĸ¼": 109394, + "æĽ²çº¿": 109395, + "é«ĺä½İ": 109396, + "è¦ıå®ļ": 109397, + "æĻ¯èī²": 109398, + "è¦ģ说": 109399, + "åħ¬åı¸å°Ĩ": 109400, + "液åİĭ": 109401, + "è¿Ŀ约": 109402, + "åİļ度": 109403, + "åºŀ大çļĦ": 109404, + "è¿ĺæĺ¯å¾Ī": 109405, + "é¦ĸåħĪæĺ¯": 109406, + "çµ²": 109407, + "åĬ¡å®ŀ": 109408, + "並ä¸Ķ": 109409, + "å¢ŀè¿Ľ": 109410, + "ç»Ħç»ĩå¼Ģå±ķ": 109411, + "èµ·æĿ¥äºĨ": 109412, + "è¾ĥå°ı": 109413, + "导游": 109414, + "ä¸¤åľ°": 109415, + "ç¿ĺ": 109416, + "çģ¿çĥĤ": 109417, + "é£İéĩĩ": 109418, + "æĶ¯çº¿": 109419, + "æĶ¯çº¿ä»»åĬ¡": 109420, + "娱ä¹IJåľĪ": 109421, + "天津å¸Ĥ": 109422, + "åĮħåĽ´": 109423, + "æľ¬èµĽåŃ£": 109424, + "éĩįè¦ģ讲è¯Ŀ": 109425, + "åıĮåIJij": 109426, + "åįİ丽": 109427, + "éĶ¤": 109428, + "åĦ¿å¥³": 109429, + "åįĸåĩº": 109430, + "ä¾Ĩ說": 109431, + "ä»ĭç»įä¸Ģä¸ĭ": 109432, + "åIJ¦è®¤": 109433, + "åĭĿ": 109434, + "æĻ®éĢļ人": 109435, + "çļĦåĬ¨åĬĽ": 109436, + "涨åģľ": 109437, + "åŁºéĩij管çIJĨ": 109438, + "ä¸Ģ个éĩįè¦ģ": 109439, + "è¿IJæ²³": 109440, + "çħŀ": 109441, + "è´¢æĶ¿éĥ¨": 109442, + "è¡Įä¸ļåįıä¼ļ": 109443, + "éĥ½å°Ĩ": 109444, + "è¨Ģ论": 109445, + "ä¸ĭä¾Ĩ": 109446, + "墨西": 109447, + "墨西åĵ¥": 109448, + "åĽłä¸ºä»ĸ们": 109449, + "æĢİä¹ĪåĽŀäºĭ": 109450, + "åĬłå¤§å¯¹": 109451, + "èĬŃ": 109452, + "çīĮåŃIJ": 109453, + "ä¼ļ使": 109454, + "妹åŃIJ": 109455, + "ç«Ļéķ¿": 109456, + "å¿ħå¤ĩ": 109457, + "æłijæľ¨": 109458, + "æģ¶æĦı": 109459, + "æ²³éģĵ": 109460, + "å¯Įè£ķ": 109461, + "ç¹ģåįİ": 109462, + "ä»£è¡¨åĽ¢": 109463, + "æµij身": 109464, + "é¦ĸä½į": 109465, + "èĪªç©ºåħ¬åı¸": 109466, + "éĽ»å½±": 109467, + "ä¸ĵè¾ij": 109468, + "æ°´æºIJ": 109469, + "ä¸Ńæ¯Ĵ": 109470, + "並ä¸į": 109471, + "èĢĮåİ»": 109472, + "éĥĿ": 109473, + "äºİæѤ": 109474, + "æĸĩåĮĸ建设": 109475, + "èĤ¯å®ļä¼ļ": 109476, + "å¸ĮæľĽå¤§å®¶": 109477, + "æııåĨĻ": 109478, + "ä½İè°ĥ": 109479, + "æĸ°åħ´äº§ä¸ļ": 109480, + "æ·Ħåįļ": 109481, + "æĶ¾å¼Ģ": 109482, + "çļĦæĢ§æł¼": 109483, + "çĸ¾çĹħçļĦ": 109484, + "æķ´é¡¿": 109485, + "线ä¸Ĭ线ä¸ĭ": 109486, + "éĢī项": 109487, + "çļĦ认åı¯": 109488, + "æķ´é½IJ": 109489, + "çĶļä¹Ī": 109490, + "çľģåĨħ": 109491, + "åı¤äºº": 109492, + "æ°ijä¿Ĺ": 109493, + "çī¡ä¸¹": 109494, + "éŨçªĹ": 109495, + "éĤ£æł·çļĦ": 109496, + "çĽijäºĭä¼ļ": 109497, + "ç¿¡ç¿ł": 109498, + "禹": 109499, + "åįĥä¸ĩä¸įè¦ģ": 109500, + "æĶ¶ç¼©": 109501, + "çļĦæĸĩåŃĹ": 109502, + "åĴĮå°ļ": 109503, + "æĮĩ令": 109504, + "åħ±äº§åħļåijĺ": 109505, + "çļĦçĪ¶äº²": 109506, + "å®Įå·¥": 109507, + "åĬ¡å·¥": 109508, + "马æĭī": 109509, + "马æĭīæĿ¾": 109510, + "æµĭè¯Ħ": 109511, + "å²ļ": 109512, + "ä¸įåģļ": 109513, + "ä¸ĥå¹´": 109514, + "åĿĩä»·": 109515, + "主è§Ĥ": 109516, + "å¾Īä¸įéĶĻ": 109517, + "èĤ¡ä¸ľå¤§ä¼ļ": 109518, + "äºĶä¸Ģ": 109519, + "é£İåIJ¹": 109520, + "å¼Ģéĩĩ": 109521, + "è¿Ļä¹Ī大": 109522, + "èĥ½çľĭåĪ°": 109523, + "èĢĥè¯Ħ": 109524, + "åį³ä¾¿æĺ¯": 109525, + "çݰ代åĨľä¸ļ": 109526, + "æ¯Ķè¾ĥé«ĺ": 109527, + "è¦ģçľĭ": 109528, + "没äºĨ": 109529, + "解決": 109530, + "çݯæ¯Ķ": 109531, + "åĨ²åĬ¨": 109532, + "æ·±å¤ľ": 109533, + "åĩłåįĥ": 109534, + "ä¿ı": 109535, + "ç½ijæ°ij": 109536, + "就没": 109537, + "ä»ĸ表示": 109538, + "éĩıåŃIJ": 109539, + "æĹ©é¤IJåĬłçĽŁ": 109540, + "åįĬå²Ľ": 109541, + "æIJŀç¬ij": 109542, + "ä¸ĬæĬ¥": 109543, + "審": 109544, + "é¢Ħ订": 109545, + "èľĤèľľ": 109546, + "æŁ¥æī¾": 109547, + "ä¼ĹæīĢ": 109548, + "ä¼ĹæīĢåij¨": 109549, + "ä¼ĹæīĢåij¨çŁ¥": 109550, + "æĹ©æĹ¥": 109551, + "åıijæī¬": 109552, + "åĴĮ个人": 109553, + "åĬłåħ¥äºĨ": 109554, + "åĸ®ä½į": 109555, + "åĪĨæĺİ": 109556, + "第ä¸Ģæī¹": 109557, + "ç¾İåĨĽ": 109558, + "æĿĢæīĭ": 109559, + "éŨå¤ĸ": 109560, + "åķĨåľĪ": 109561, + "ä¸ĢåĪ»": 109562, + "çļĦçľ¼ç¥ŀ": 109563, + "éľĦ": 109564, + "äºĽä»Ģä¹Ī": 109565, + "åĬłæ·±": 109566, + "æ¯ıä½į": 109567, + "å¸ĤéĿ¢ä¸Ĭ": 109568, + "åıĶåıĶ": 109569, + "çļĦéĤ£ç§į": 109570, + "粤港澳": 109571, + "è´´å¿ĥ": 109572, + "æĸĩåĮĸ产ä¸ļ": 109573, + "红æĹĹ": 109574, + "åĺīåħ´": 109575, + "æĶ¶çĽĺ": 109576, + "å®ĮæĪIJåIJİ": 109577, + "ä¼ģä¸ļ管çIJĨ": 109578, + "纵横": 109579, + "ä¸įä¿¡": 109580, + "æĪIJéĥ½å¸Ĥ": 109581, + "æ´Ĺ澡": 109582, + "举è¡ĮçļĦ": 109583, + "çĶ¢çĶŁ": 109584, + "ç©¿ä¸Ĭ": 109585, + "åĪļ好": 109586, + "åħī线": 109587, + "æīĵæŀ¶": 109588, + "è¿Ļæľ¬ä¹¦": 109589, + "åĶ®åIJİæľįåĬ¡": 109590, + "åĩłåĪĨ": 109591, + "ä¸Ĭ次": 109592, + "ä¸įåĪĨ": 109593, + "产åIJİ": 109594, + "éģ¿å¼Ģ": 109595, + "ç»Īæŀģ": 109596, + "代表大ä¼ļ": 109597, + "æ¼ĶæĬĢ": 109598, + "åĽŀè´Ń": 109599, + "åŃ¦è´¹": 109600, + "éĺ»ç¢į": 109601, + "ä¸Ģ大æī¹": 109602, + "竣工": 109603, + "åĨ³å®ļäºĨ": 109604, + "ä½Ĩå¦Ĥæŀľ": 109605, + "çĶµæµģ": 109606, + "ä¸Ŀ毫": 109607, + "èĥ½å¤Łåľ¨": 109608, + "éĶĢåĶ®æĶ¶åħ¥": 109609, + "åľ¨åŃ¦æł¡": 109610, + "æ°´åĩĨ": 109611, + "è§Ĩ线": 109612, + "èĩªåľ¨": 109613, + "åķĨä¸ļéĵ¶è¡Į": 109614, + "为äºĨ让": 109615, + "çį²å¾Ĺ": 109616, + "çݩ家æľĭåıĭ": 109617, + "éĿ¢èĨľ": 109618, + "åĪĨåī²": 109619, + "åī§æľ¬": 109620, + "ç«Ń": 109621, + "说å¾Ĺ": 109622, + "æĥ³çŁ¥éģĵ": 109623, + "çļĦ人çī©": 109624, + "èĮħåı°": 109625, + "åIJĮä¸Ģ个": 109626, + "æķ°æį®ä¸Ńå¿ĥ": 109627, + "çĶĦ": 109628, + "åĸľæĤ¦": 109629, + "ä¸ĭæĿ¥çļĦ": 109630, + "å®ļåIJij": 109631, + "æŀģåħ·": 109632, + "çļĦåľŁåľ°": 109633, + "éĤ£åĢĭ": 109634, + "æijĦåħ¥": 109635, + "äºĨæĪijçļĦ": 109636, + "马路": 109637, + "åħ¨ç¤¾ä¼ļ": 109638, + "è®®æ¡Ī": 109639, + "å±ĭåŃIJ": 109640, + "åIJįåı«": 109641, + "åĮª": 109642, + "åľ¨å¤ĸéĿ¢": 109643, + "åįİåįĹ": 109644, + "åıijè´§": 109645, + "å¯ĴåĨ·": 109646, + "é«ĺçŃīæķĻèĤ²": 109647, + "详ç»ĨçļĦ": 109648, + "ä¸ªé¡¹çĽ®": 109649, + "çĶŁäº§åĬĽ": 109650, + "æĹ¶å¸¸": 109651, + "å°±æľĥ": 109652, + "ä¸ĩèĤ¡": 109653, + "éĻĮçĶŁäºº": 109654, + "æııç»ĺ": 109655, + "å½ĵçĦ¶æĺ¯": 109656, + "æĭīåĬ¨": 109657, + "éĵ¾æĿ¡": 109658, + "æī£éĻ¤": 109659, + "ä¸Ģ缴éĥ½": 109660, + "å°ıåŃ©åŃIJ": 109661, + "伤åı£": 109662, + "第äºĮå±Ĭ": 109663, + "è´Ńç½®": 109664, + "çļĩ马": 109665, + "æĹłèģĬ": 109666, + "表åĨ³": 109667, + "诸å¦Ĥ": 109668, + "åĵįèµ·": 109669, + "é£İæļ´": 109670, + "ä¸ĢæµģçļĦ": 109671, + "ç·¨": 109672, + "解æĶ¾åĨĽ": 109673, + "室å¤ĸ": 109674, + "å°±è¿Ļä¹Ī": 109675, + "島": 109676, + "æīĢæľī人éĥ½": 109677, + "æIJľç´¢å¼ķæĵİ": 109678, + "çļĦæĪIJæľ¬": 109679, + "åħļæĶ¿": 109680, + "åıijè¡Į人": 109681, + "çļĦäºĭå®ŀ": 109682, + "对该": 109683, + "åıĹæįŁ": 109684, + "ä¿Ħä¹Į": 109685, + "é²ľèĬ±": 109686, + "åĨľèį¯": 109687, + "æŀģéĢŁ": 109688, + "æĢ¥æĢ§": 109689, + "两ä¼ļ": 109690, + "ä¸ĢèĪ¬æĿ¥è¯´": 109691, + "æµ·é²ľ": 109692, + "åĨĪ": 109693, + "çĶ¨äºº": 109694, + "çĶ¨äººåįķä½į": 109695, + "åĢª": 109696, + "åĦªæĥł": 109697, + "æł¹æºIJ": 109698, + "åĽ¢è´Ń": 109699, + "ç¾İæ´²": 109700, + "ä¸ĭè¡Į": 109701, + "å¹´æľ«": 109702, + "èľ¡": 109703, + "è¯ģ件": 109704, + "åľ¨æĪijåĽ½": 109705, + "ä¸įåºĶ": 109706, + "æĮīæŶ": 109707, + "åłªç§°": 109708, + "åľºä¸Ĭ": 109709, + "å¹²éĥ¨èģĮå·¥": 109710, + "æľīå¾Ī大çļĦ": 109711, + "æķ°åŃĹç»ıæµİ": 109712, + "æ¼Ķç»ĥ": 109713, + "æį®ç»Łè®¡": 109714, + "å¾ĢæĿ¥": 109715, + "广åijĬæľįåĬ¡": 109716, + "çļĦè·Ŀ离": 109717, + "æѸ": 109718, + "è¨Ģè¯Ń": 109719, + "被èªī": 109720, + "被èªī为": 109721, + "åĭī强": 109722, + "å°Ĭæķ¬": 109723, + "ä¸ĩ亿åħĥ": 109724, + "ä¸ŃåĽ½åĽ½éĻħ": 109725, + "å¹²é¢Ħ": 109726, + "年产": 109727, + "èĢķåľ°": 109728, + "èĮİ": 109729, + "åį³æĺ¯": 109730, + "æĺ¨æĻļ": 109731, + "æĪIJ为ä¸Ģ个": 109732, + "çºłæŃ£": 109733, + "åij½åIJį": 109734, + "é¢ģå¸ĥ": 109735, + "çĮľæµĭ": 109736, + "ä¿ĿèŃ·æĶ¿çŃĸ": 109737, + "æĭ¢": 109738, + "活泼": 109739, + "çŃīéĥ¨éŨ": 109740, + "åѦåĪ°": 109741, + "å¢ŀåĢ¼ç¨İ": 109742, + "èĪªçº¿": 109743, + "åĨ¤": 109744, + "åįģåĩłå¹´": 109745, + "æݧèĤ¡èĤ¡ä¸ľ": 109746, + "ä¸ĢéŨ": 109747, + "ä¸ªå·¥ä½ľ": 109748, + "ä¸ªå·¥ä½ľæĹ¥": 109749, + "æĸ°è¥¿": 109750, + "æĸ°è¥¿åħ°": 109751, + "论è¯ģ": 109752, + "ä»Ĩ": 109753, + "åı¦å¤ĸä¸Ģ个": 109754, + "æĶ¹ç¼ĸ": 109755, + "严ç¦ģ": 109756, + "åĸľå¥½": 109757, + "个人信æģ¯": 109758, + "满æĦı度": 109759, + "åĵ¨": 109760, + "å¸ĪèµĦ": 109761, + "æĶ¹ä¸º": 109762, + "ç«ŀäºī对æīĭ": 109763, + "åĩºçĤī": 109764, + "åķĨ人": 109765, + "大æ£ļ": 109766, + "æĮĩ导ä¸ĭ": 109767, + "å¦ĩç§ij": 109768, + "輪": 109769, + "æīģ": 109770, + "åIJĮæŶè¿ĺ": 109771, + "并éĢļè¿ĩ": 109772, + "æĪĺéĺŁ": 109773, + "èĶĵ延": 109774, + "ä¿ŀ": 109775, + "éĢĤå½ĵçļĦ": 109776, + "åīįè¾Ī": 109777, + "åĵģåij³": 109778, + "æ¹¿åľ°": 109779, + "æĪIJåŀĭ": 109780, + "ä¸įåıªæĺ¯": 109781, + "æĥ©ç½ļ": 109782, + "åĩºåı°äºĨ": 109783, + "çݩ游æĪı": 109784, + "æīįåıijçİ°": 109785, + "åºĶèģĺ": 109786, + "å¤ĸæĿ¥": 109787, + "åįłé¢Ĩ": 109788, + "å±ķæľĽ": 109789, + "å«Ĥ": 109790, + "港èĤ¡": 109791, + "æ¡Įä¸Ĭ": 109792, + "æĶ¯æŁ±": 109793, + "çļĦæĥħå½¢": 109794, + "广éĺĶçļĦ": 109795, + "æĶ¯è¡Į": 109796, + "å´©æºĥ": 109797, + "æľĪä¸Ń": 109798, + "æľĪä¸ŃæŬ": 109799, + "ç»įåħ´": 109800, + "临è¿ij": 109801, + "æĬ¤æłı": 109802, + "æļ®": 109803, + "åįķèģĮä¸ļ": 109804, + "è¾¹å¢ĥ": 109805, + "æĹ¥çħ§": 109806, + "ä¸ĢåłĨ": 109807, + "缴å¾Ħ": 109808, + "åħ±åIJĮä½ĵ": 109809, + "æĸ°åįİç½ij": 109810, + "æīĵ好": 109811, + "çĶµåĬ¨æ±½è½¦": 109812, + "ä¸įæĺİçĻ½": 109813, + "éĢĻ裡": 109814, + "çĽĽå¤§": 109815, + "çİĭæľĿ": 109816, + "åĨįä¸Ģ次": 109817, + "åĬŀåħ¬åİħ": 109818, + "è´¨æĬ¼": 109819, + "åIJĪåĩ»": 109820, + "人们对": 109821, + "éĽ¶é£Ł": 109822, + "éĥ½ä¸įçŁ¥éģĵ": 109823, + "çļĦè¯Ńè¨Ģ": 109824, + "åĭŁéĽĨèµĦéĩij": 109825, + "åĬ¨èĦī": 109826, + "彤": 109827, + "è¿Ļåĩłå¹´": 109828, + "çŁŃè§Ĩé¢ij": 109829, + "太é«ĺ": 109830, + "常å§Ķä¼ļ": 109831, + "åĬłçıŃ": 109832, + "éĩįå¿ĥ": 109833, + "åªĴä½ĵæĬ¥éģĵ": 109834, + "没æ³ķ": 109835, + "éĹ»åIJį": 109836, + "çĥŃ度": 109837, + "å¹¿æ³ĽçļĦ": 109838, + "åħŃ大": 109839, + "çī©ä½ĵ": 109840, + "ä¸į该": 109841, + "é¢ĺ主": 109842, + "精彩çļĦ": 109843, + "ä¸ºè¿Ľä¸ĢæŃ¥": 109844, + "èĻŀ": 109845, + "åĽºçĦ¶": 109846, + "è´µå·ŀçľģ": 109847, + "çºłç»ĵ": 109848, + "代çIJĨ人": 109849, + "æ³ķå®ļ代表": 109850, + "åı¦ä¸Ģç§į": 109851, + "ä¸įåIJ«": 109852, + "æĭ¯æķij": 109853, + "ä¼ļç»Ļ": 109854, + "è¯Ĺè¯į": 109855, + "åIJĮç±»": 109856, + "å¾Ĺä¸įåĪ°": 109857, + "æĬĵç´§": 109858, + "以åħ¶": 109859, + "åħ¥åħļ": 109860, + "è¿ĺåı¯": 109861, + "æľŁåĪĬ": 109862, + "å¾Īå¤ļæŶåĢĻ": 109863, + "æĹ¥åIJİ": 109864, + "åħ¬çº¦": 109865, + "ä¸Ģ举": 109866, + "æ¯Ķè¾ĥå¤ļ": 109867, + "éĩijæ²Ļ": 109868, + "æįŀ": 109869, + "æİĴåĩº": 109870, + "æŃ¦æľ¯": 109871, + "ä¸įæĸ·": 109872, + "ä¸ŃèĢĥ": 109873, + "ä¿¡èµĸ": 109874, + "ä»İä¸ļ人åijĺ": 109875, + "çģ«çĦ°": 109876, + "éĨĴæĿ¥": 109877, + "ä½İ温": 109878, + "éĢ¾æľŁ": 109879, + "åĬ±å¿Ĺ": 109880, + "éħ¥": 109881, + "åı¯è°ĵæĺ¯": 109882, + "è¿ĻæĦıåij³çĿĢ": 109883, + "é¢łè¦Ĩ": 109884, + "åĮĹ京大åѦ": 109885, + "ä¸ĵ线": 109886, + "åıĬ以ä¸Ĭ": 109887, + "訪": 109888, + "èĢĮåIJİ": 109889, + "çŁ¥ä¹İ": 109890, + "ä¸Ģ对ä¸Ģ": 109891, + "å¨ĥå¨ĥ": 109892, + "çģ¾éļ¾": 109893, + "åħ¨å±Ģ": 109894, + "æīĢå¾Ĺç¨İ": 109895, + "å®ŀæĥł": 109896, + "èļĤèļģ": 109897, + "ä¹ŁçŁ¥éģĵ": 109898, + "温åĴĮ": 109899, + "èIJ½ä¸ĭ": 109900, + "åŀĭä¼ģä¸ļ": 109901, + "åĨįä¹Ł": 109902, + "ä¾ĽçĥŃ": 109903, + "é«ĺæ½®": 109904, + "çĢı覽åĻ¨": 109905, + "çļĦ巨大": 109906, + "åħĪ天": 109907, + "å¹´ä¸ŃåĽ½": 109908, + "类似çļĦ": 109909, + "çIJĨäºĭä¼ļ": 109910, + "空éĸĵ": 109911, + "çģµæĦŁ": 109912, + "åĬĽæ°Ķ": 109913, + "带ä¸Ĭ": 109914, + "ä¸į好æĦıæĢĿ": 109915, + "æľīä½ķ": 109916, + "å·²åľ¨": 109917, + "åıĸåĩº": 109918, + "è¿Ŀæ³ķçĬ¯ç½ª": 109919, + "åŃ¦ä¹łè´¯å½»": 109920, + "åľ°å¸¦": 109921, + "楼梯": 109922, + "çŃīæĥħåĨµ": 109923, + "ä»İåīį": 109924, + "çļĦä¹łæĥ¯": 109925, + "ç³Łç³ķ": 109926, + "å°±èĥ½å¤Ł": 109927, + "è©ķ": 109928, + "ä¸Ģå¾ĭ": 109929, + "æĮ«æĬĺ": 109930, + "åİŁæĸĩåľ°åĿĢ": 109931, + "å½ĵå±Ģ": 109932, + "ä¸įéĢļ": 109933, + "æķ°åįĥ": 109934, + "éĺŁä¼į建设": 109935, + "æŶèĬĤ": 109936, + "åģļèµ·": 109937, + "çļĦè®°å¿Ĩ": 109938, + "ç½ij绾å®īåħ¨": 109939, + "åĩ¡æĺ¯": 109940, + "æ°¯": 109941, + "éĽķåĪ»": 109942, + "åŁĥåıĬ": 109943, + "æĪijåı¯ä»¥": 109944, + "çĽijçIJĨ": 109945, + "æĽ´åħ·": 109946, + "åŁİ管": 109947, + "èĭ¯": 109948, + "åı¥åŃIJ": 109949, + "èĭ¥æľī": 109950, + "ä»İæĿ¥ä¸į": 109951, + "缸åħ³è´Łè´£": 109952, + "å®īåħ¨æĦŁ": 109953, + "æĽ´è¦ģ": 109954, + "çļĦæĥħæĦŁ": 109955, + "çī¢çī¢": 109956, + "è¾ĥ好çļĦ": 109957, + "æ°®": 109958, + "ç¬ijè¯Ŀ": 109959, + "车å±ķ": 109960, + "ä¹ĭç¾İ": 109961, + "ç®Ģ约": 109962, + "ç±»åŀĭçļĦ": 109963, + "èĢģåĮĸ": 109964, + "çľĭä½ł": 109965, + "è¿ĩåĪĨ": 109966, + "éŨåīį": 109967, + "ä¸ĢéĹ´": 109968, + "æĥ³åİ»": 109969, + "åªĽ": 109970, + "åľŁè±Ĩ": 109971, + "åıĪ称": 109972, + "ä¸Ńä¿¡": 109973, + "åŃĺéĩı": 109974, + "马äºij": 109975, + "èĩ´ä½¿": 109976, + "åħĪåīį": 109977, + "èĢģåŃIJ": 109978, + "æīĵæī®": 109979, + "æ¯ķä¸ļäºİ": 109980, + "æ¯ķä¸ļåIJİ": 109981, + "ç¾İ好çĶŁæ´»": 109982, + "å·¥ä¸ļä¼ģä¸ļ": 109983, + "就好äºĨ": 109984, + "èħIJèļĢ": 109985, + "çıįçıł": 109986, + "åĪ°è¿ĻéĩĮ": 109987, + "æīĢéľĢçļĦ": 109988, + "è¿Ļæĺ¯åĽłä¸º": 109989, + "çIJĨæĥ³çļĦ": 109990, + "å·®å¼ĤåĮĸ": 109991, + "é®": 109992, + "é®®": 109993, + "äºļ太": 109994, + "æĹłç©·": 109995, + "æıIJçİ°": 109996, + "ä¸ĵä¸ļæĬĢæľ¯": 109997, + "çĶ¢æ¥Ń": 109998, + "åѦåŃIJ": 109999, + "ç§ijå¹»": 110000, + "åįłåľ°éĿ¢ç§¯": 110001, + "ä¸įåĩĨ": 110002, + "æľªæĪIJ年人": 110003, + "æĶ¶å½ķ": 110004, + "è¿ĺ款": 110005, + "éĴ¢çŃĭ": 110006, + "æ¼¢": 110007, + "å¾ĹæĦı": 110008, + "综åIJĪä½ĵ": 110009, + "æŀģé«ĺ": 110010, + "åįķè¯į": 110011, + "é«ĺæķĪçļĦ": 110012, + "骨头": 110013, + "æī§çĿĢ": 110014, + "缼ä¸ĸ": 110015, + "模çī¹": 110016, + "æĽ´èĥ½": 110017, + "ç»ĿæľĽ": 110018, + "对åºĶçļĦ": 110019, + "æ¨Ĭ": 110020, + "æĸ°ä¸ī": 110021, + "æĸ°ä¸īæĿ¿": 110022, + "æģ°æģ°": 110023, + "åIJį家": 110024, + "æł¸å¿ĥæĬĢæľ¯": 110025, + "个å°ı": 110026, + "æĢİä¹Īä¼ļ": 110027, + "说ä¸įå®ļ": 110028, + "西çĵľ": 110029, + "åĵİ": 110030, + "ç¢Ł": 110031, + "å¿ħä¸įåı¯": 110032, + "å¿ħä¸įåı¯å°ij": 110033, + "ä¹ĭéĸĵ": 110034, + "åĪĨ管": 110035, + "交éĢļäºĭæķħ": 110036, + "å¼ĢåĬŀ": 110037, + "å¾ģæ±ĤæĦıè§ģ": 110038, + "亨": 110039, + "鼻åŃIJéĥµ": 110040, + "鼻åŃIJéĥµä»¶": 110041, + "ä¿¡æģ¯æľįåĬ¡": 110042, + "ä½łè§īå¾Ĺ": 110043, + "缴è§Ĥ": 110044, + "å·²å®ĮæĪIJ": 110045, + "åĪĨä¼ļ": 110046, + "åĽŀåįĩ": 110047, + "éļ»": 110048, + "好人": 110049, + "äºĨ解ä¸Ģä¸ĭ": 110050, + "åį«æµ´": 110051, + "æľĢçĪ±": 110052, + "åºŀ大": 110053, + "客æĪ¿": 110054, + "çijŀåħ¸": 110055, + "éĥ½ä¸įæĺ¯": 110056, + "館": 110057, + "èĹī": 110058, + "çļĦåIJĦ项": 110059, + "ä¸ºçĽ®æłĩ": 110060, + "çļĦè®¤çŁ¥": 110061, + "å½±åĵįåĬĽçļĦ": 110062, + "å¤¸å¼ł": 110063, + "佩æĪ´": 110064, + "æ±ĩçİĩ": 110065, + "çļĦçĪ±æĥħ": 110066, + "æĺ¥é£İ": 110067, + "æĺ¯æĪijçļĦ": 110068, + "樹": 110069, + "åįĬå°ıæŶ": 110070, + "å±±åİ¿": 110071, + "山西çľģ": 110072, + "èĢĮè¿Ļ": 110073, + "æĽ´å¤ļä¿¡æģ¯": 110074, + "è¿ĺæľīä¸ĢäºĽ": 110075, + "ç²¾ç»ĨåĮĸ": 110076, + "ç¾İåѦ": 110077, + "çĶ±æĸ¼": 110078, + "ä»ħä¾ĽåıĤèĢĥ": 110079, + "å¾Īé«ĺçļĦ": 110080, + "åıłåĬł": 110081, + "è¿Ļä¹Ī说": 110082, + "å±ķåĩº": 110083, + "åĽĽå¤Ħ": 110084, + "ä¸ĩ家": 110085, + "æĭĽåĭŁ": 110086, + "çļĦ强大": 110087, + "æĤ£æľī": 110088, + "å°ıäºİ": 110089, + "ä¹Łè®¸æĺ¯": 110090, + "对èĩªå·±çļĦ": 110091, + "èģĮä¸ļæķĻèĤ²": 110092, + "æĿ¥è¿Ľè¡Į": 110093, + "档次": 110094, + "æīĵèµ¢": 110095, + "éĥ½æľīçĿĢ": 110096, + "庸": 110097, + "è¯Ńæ°Ķ": 110098, + "çĶ²éĨĽ": 110099, + "空åĨĽ": 110100, + "车åĨħ": 110101, + "åĽłä¸ºä½ł": 110102, + "å®ŀæķĪ": 110103, + "æĥħä¾£": 110104, + "åıijè¾¾åĽ½å®¶": 110105, + "éķľåŃIJ": 110106, + "æ¯įå©´": 110107, + "ä½Ĩæĺ¯ä»ĸ": 110108, + "积æŀģæİ¨è¿Ľ": 110109, + "大å¹ħ度": 110110, + "çļĦ女åĦ¿": 110111, + "é¤IJæ¡Į": 110112, + "åIJ¬å¾Ĺ": 110113, + "çļĦ积æŀģæĢ§": 110114, + "好åIJ§": 110115, + "æĹ¥æ¶Īæģ¯": 110116, + "æľīä»»ä½ķ": 110117, + "æ¯Ĵåĵģ": 110118, + "æĹ©çĤ¹åĬłçĽŁ": 110119, + "第ä¸Ģ天": 110120, + "å°½åĬĽ": 110121, + "æłĸ": 110122, + "主æīĵ": 110123, + "æĺ¯ä¸ĢåIJį": 110124, + "çĪĨæĸĻ": 110125, + "äºĭä¸ļåıijå±ķ": 110126, + "å¾®åķĨ": 110127, + "äºİä¸Ģä½ĵçļĦ": 110128, + "çĶŁçĮª": 110129, + "èĩªçĦ¶èµĦæºIJ": 110130, + "çŀĦåĩĨ": 110131, + "è§Ħ模åĮĸ": 110132, + "并ä¸İ": 110133, + "èĤ¥èĥĸ": 110134, + "家çĶ¨": 110135, + "大çĪ·": 110136, + "é¢ĦåijĬ": 110137, + "æĿ¥åģļ": 110138, + "éĺ³åİ¿": 110139, + "æŀĦçŃij": 110140, + "é¢ģå¥ĸ": 110141, + "åİĨåı²æĸĩåĮĸ": 110142, + "æľįåĭĻæĪĸ": 110143, + "æĢ»åĨ³èµĽ": 110144, + "åıijåŀĭ": 110145, + "æĪij羣çļĦ": 110146, + "æĽ¦": 110147, + "åıĤä¼ļ": 110148, + "èĦĨå¼±": 110149, + "åĩĨåħ¥": 110150, + "èħ¹éĥ¨": 110151, + "åı¸ä»¤": 110152, + "æĤ²åī§": 110153, + "天ä¸Ĭ": 110154, + "åı£ä¸Ń": 110155, + "ä¸ĩ个": 110156, + "åѦä¸ļ": 110157, + "æıIJåĢ¡": 110158, + "两边": 110159, + "大èĤ¡ä¸ľ": 110160, + "åı¤éķĩ": 110161, + "è¡Ģç³ĸ": 110162, + "çļĦç¨ĭ度": 110163, + "æ£īèĬ±": 110164, + "åIJİåı°": 110165, + "å°±åĮ»": 110166, + "æķ´æķ´": 110167, + "èĴ²": 110168, + "çĽĪåĪ©èĥ½åĬĽ": 110169, + "ç±½": 110170, + "èĦ«": 110171, + "çľĭéĩį": 110172, + "家éķ·": 110173, + "èģĺçĶ¨": 110174, + "èµĽéģĵ": 110175, + "åīįèĢħ": 110176, + "建èŃ°": 110177, + "å¾ĭå¸ĪäºĭåĬ¡": 110178, + "èīºæľ¯åĵģ": 110179, + "æľīèĩªå·±çļĦ": 110180, + "åIJ¦å®ļ": 110181, + "ç¤¾åĽ¢": 110182, + "åij¨äºĶ": 110183, + "带åĪ°": 110184, + "å·¥ä½ľä¼ļè®®": 110185, + "èĤ¡æľ¬": 110186, + "å¤ĸåĮħ": 110187, + "家åħ¬åı¸": 110188, + "çĽijçĭ±": 110189, + "èĪĬ": 110190, + "åIJįæł¡": 110191, + "西æ¹ĸ": 110192, + "è¶ħè¿ĩäºĨ": 110193, + "åįĹå±±": 110194, + "ç»Ħ件": 110195, + "åĢ¼å¾Ĺ注æĦı": 110196, + "æĮ£æīİ": 110197, + "äºĭ迹": 110198, + "ç¶ĵçĩŁ": 110199, + "ç§ij室": 110200, + "好åIJĹ": 110201, + "æ¤ħåŃIJ": 110202, + "åľĪåŃIJ": 110203, + "ä½Ĩ她": 110204, + "æµģçķħ": 110205, + "åIJĦèĩªçļĦ": 110206, + "èģĮåijĺ": 110207, + "è¡įçĶŁ": 110208, + "åħ¨åľº": 110209, + "æĴ¤éĶĢ": 110210, + "åį´è¢«": 110211, + "å®ģéĿĻ": 110212, + "åīįæīĢ": 110213, + "åīįæīĢæľª": 110214, + "åīįæīĢæľªæľī": 110215, + "主ä¸ļ": 110216, + "åĮĹç¾İ": 110217, + "è¯Ħå®ļ": 110218, + "åĵģå°Ŀ": 110219, + "大家éĥ½åľ¨": 110220, + "主å¸ħ": 110221, + "ç»Ĩå¿ĥ": 110222, + "ä¿¡æģ¯æĬ«éľ²": 110223, + "çļĦç«ŀäºī": 110224, + "éĢĻ樣çļĦ": 110225, + "ç§ijåĪĽæĿ¿": 110226, + "éĩĩæijĺ": 110227, + "票æį®": 110228, + "éĢIJå¹´": 110229, + "èĭ±è¶ħ": 110230, + "è¡Įä¸ļåĨħ": 110231, + "人寿": 110232, + "åIJİåĭ¤": 110233, + "å¦ĤæĦı": 110234, + "ç¬Ķè¯ķ": 110235, + "æ·¡æ·¡çļĦ": 110236, + "ä¸įèĪĴæľį": 110237, + "ä½ĵ积": 110238, + "ä¹Łä¸įè¦ģ": 110239, + "éĿ¢æĸĻ": 110240, + "æł·æľ¬": 110241, + "ç¥ģ": 110242, + "æĮīè§Ħå®ļ": 110243, + "大æ¦Ĥæĺ¯": 110244, + "æĥħåĨµè¿Ľè¡Į": 110245, + "åIJĦåįķä½į": 110246, + "çļĦç¬ij容": 110247, + "åĩºèī²çļĦ": 110248, + "代表æĢ§": 110249, + "çļĦç¾İ好": 110250, + "éĴ¦": 110251, + "å¾®çĶŁçī©": 110252, + "è¶Ĭæĺ¯": 110253, + "æĸ¹åı¯": 110254, + "å¹²èĦĨ": 110255, + "éģĬæĪ²": 110256, + "çļĦåħ´è¶£": 110257, + "éĹ®è´£": 110258, + "åĽłä¸ºæĪij们": 110259, + "èĢĥéĩı": 110260, + "çĶŁçĶŁ": 110261, + "éĺ»åĬĽ": 110262, + "ä¸įåħģ许": 110263, + "æıIJè®®": 110264, + "åĩıæĮģ": 110265, + "åıªæĺ¯ä¸Ģ个": 110266, + "æĪijæĬĬ": 110267, + "åıijçİ°èĩªå·±": 110268, + "å¢ŀå¹ħ": 110269, + "å¦į": 110270, + "èĹĿè¡ĵ": 110271, + "ä¸Ģ家人": 110272, + "åĪĨ级": 110273, + "çļĦæķ°éĩı": 110274, + "è½®èŀįèµĦ": 110275, + "çŃīåĽłç´ł": 110276, + "大夫": 110277, + "èģĺ请": 110278, + "é£İæľº": 110279, + "绽æĶ¾": 110280, + "ä»»ä½ķä¸Ģ个": 110281, + "éłĤ": 110282, + "éĺ¶çº§": 110283, + "æĬĬ她": 110284, + "è¿ĽåĨĽ": 110285, + "èĥ½åģļåĪ°": 110286, + "åŁ¹è®ŃæľºæŀĦ": 110287, + "çī©æĸĻ": 110288, + "ç«¥è¯Ŀ": 110289, + "æĮĩ导æĦıè§ģ": 110290, + "éĺ®": 110291, + "æ·±åħ¥æİ¨è¿Ľ": 110292, + "ä¸»æľº": 110293, + "æ¸Ķä¸ļ": 110294, + "ä¸įæľį": 110295, + "æµĵéĥģ": 110296, + "è¡Ĺä¸Ĭ": 110297, + "ä¾Ŀ次": 110298, + "æĹ¶æ®µ": 110299, + "梵": 110300, + "çļĦåĸľçĪ±": 110301, + "å¾Īéķ¿": 110302, + "åĪĿ级": 110303, + "æŀľæĸŃ": 110304, + "æĬ¢æķij": 110305, + "é¼ĵèĪŀ": 110306, + "ä¾ĽéľĢ": 110307, + "æ·±åħ¥å¼Ģå±ķ": 110308, + "产ä¸ļéĽĨ群": 110309, + "åĻªéŁ³": 110310, + "åIJ¬çĿĢ": 110311, + "æ·±åĪ»çļĦ": 110312, + "å¿įåıĹ": 110313, + "çĶµç£ģ": 110314, + "强èĢħ": 110315, + "æ»ĭåij³": 110316, + "æĽ¼èģĶ": 110317, + "åı¯ä»¥çĽ´æİ¥": 110318, + "大米": 110319, + "æŃ·åı²": 110320, + "æĶ¿åĬ¡æľįåĬ¡": 110321, + "åħ¬å¼ı": 110322, + "社群": 110323, + "éģĵ士èģĮä¸ļ": 110324, + "ä¹ĭæĥħ": 110325, + "æµ·æ°´": 110326, + "æ¼Ķå¥ı": 110327, + "åºĹéĩĮ": 110328, + "迹象": 110329, + "åıijå±ķçIJĨ念": 110330, + "é«ĺ空": 110331, + "åij¨åĪĬ": 110332, + "åĽŀåĪ°äºĨ": 110333, + "ä¸įéĢĤåIJĪ": 110334, + "åłµå¡ŀ": 110335, + "åĬĪ": 110336, + "æ°´ä¸Ĭ": 110337, + "çĢijå¸ĥ": 110338, + "纳ç¨İ人": 110339, + "çĩĥæ²¹": 110340, + "å·¥ç¨ĭé¡¹çĽ®": 110341, + "峡谷": 110342, + "æľīéĴĪ对æĢ§": 110343, + "åľĨå½¢": 110344, + "æľ¬å¸Ĥ": 110345, + "è¿Ļè¯Ŀ": 110346, + "管çIJĨèĢħ": 110347, + "ç¡®è¯ĬçĹħä¾ĭ": 110348, + "æĬĬæīĭ": 110349, + "彩èī²": 110350, + "ä¸Ĭåīį": 110351, + "夯å®ŀ": 110352, + "ç¾ĬèĤī": 110353, + "å¾Ģå¹´": 110354, + "æĵħèĩª": 110355, + "迷人": 110356, + "èĪªæ¯į": 110357, + "ç²¾ç»Ĩ": 110358, + "åľ¨æĪijçļĦ": 110359, + "åĪĽæĬķ": 110360, + "麦åħĭ": 110361, + "æľĪç»ı": 110362, + "åĮĹæµ·": 110363, + "ä¹ĭæĺŁ": 110364, + "åı¶åŃIJ": 110365, + "å¸Ĥåľºç«ŀäºī": 110366, + "è¿Ļäºĭ": 110367, + "åıĥèĪĩ": 110368, + "äº§åľ°": 110369, + "åĶī": 110370, + "åķĨåĵģæĪ¿": 110371, + "èĪªè¿IJ": 110372, + "ä¼ĺå¼Ĥ": 110373, + "ä»ĸ们æĺ¯": 110374, + "éĽ¨æ°´": 110375, + "è¯įæ±ĩ": 110376, + "åĨľçĶ°": 110377, + "欧éĺ³": 110378, + "çŁŃ线": 110379, + "管ç½ij": 110380, + "æł¹åŁº": 110381, + "åıªæľīä¸Ģ个": 110382, + "éŀĭåŃIJ": 110383, + "å¸Ĥå§Ķ书记": 110384, + "åĪ»æĦı": 110385, + "è¡Į车": 110386, + "åıĪ被": 110387, + "åı¯éĿłæĢ§": 110388, + "è´±": 110389, + "ä»»åij½": 110390, + "åºĶåľ¨": 110391, + "å°±å¾Ĺ": 110392, + "æľįåĬ¡ä½ĵç³»": 110393, + "æĶ¿æĿĥ": 110394, + "åıijè¨Ģ人": 110395, + "è¿ĩå¾Ģ": 110396, + "两åıª": 110397, + "èĻ½è¯´": 110398, + "éĢģä¸Ĭ": 110399, + "ä»Ģä¹Īäºĭ": 110400, + "æķ£æĸĩ": 110401, + "æİĮæݧ": 110402, + "èĸĦå¼±": 110403, + "ä¸ĭéĿ¢å°±": 110404, + "主è¦ģåĨħ容": 110405, + "å¾Īéĩįè¦ģçļĦ": 110406, + "就说": 110407, + "çĻ½èī²çļĦ": 110408, + "éĤ£ä¸ªæŶåĢĻ": 110409, + "ç»ı纪人": 110410, + "çļĦæ¯į亲": 110411, + "ç¬Ķè®°æľ¬": 110412, + "åºķå±Ĥ": 110413, + "è¿ij代": 110414, + "解说": 110415, + "è²łè²¬": 110416, + "æľĢ大åĮĸ": 110417, + "åķĨéĵº": 110418, + "æł¡åıĭ": 110419, + "æ²ģ": 110420, + "ä¸įåĩºæĿ¥": 110421, + "éĻ·éĺ±": 110422, + "ç¨ħ": 110423, + "åħ¬å¸ĥäºĨ": 110424, + "åĩĢåĢ¼": 110425, + "çĽ¸å¯¹è¾ĥ": 110426, + "笼": 110427, + "æł¸ç®Ĺ": 110428, + "åįİ侨": 110429, + "æĢ¥æķij": 110430, + "æĮºå¥½": 110431, + "åħĴç«¥": 110432, + "äºĮèĥİ": 110433, + "åĩºèĩª": 110434, + "åĿŁ": 110435, + "æīĭä¸ĭ": 110436, + "屡": 110437, + "åĪĽéĢłæĢ§": 110438, + "ä¸¥æł¼æĮīçħ§": 110439, + "åĨįåİ»": 110440, + "举缣": 110441, + "人æµģ": 110442, + "äºĨä¸Ģ声": 110443, + "å°ıæŶåīį": 110444, + "è´µæĹı": 110445, + "éľĸ": 110446, + "ä¹Łæĺ¯éĿŀ常": 110447, + "éĢ±": 110448, + "çľĭäºĨçľĭ": 110449, + "ç¹ģæ®ĸ": 110450, + "èĩ³æѤ": 110451, + "é¢Ħå¤ĩ": 110452, + "å¾Īæĺİæĺ¾": 110453, + "æ¼Ķèīº": 110454, + "åĿIJçĿĢ": 110455, + "ä¿ĦåĨĽ": 110456, + "åľ¨è¿ĩåİ»": 110457, + "ä¹ĭäºĭ": 110458, + "æĬĵèİ·": 110459, + "åĿIJä¸ĭ": 110460, + "çĶ±ä¸ŃåĽ½": 110461, + "ä¹Łå¼Ģå§ĭ": 110462, + "çŃĶå¤į": 110463, + "åŀĥåľ¾åĪĨç±»": 110464, + "éĴĵé±¼": 110465, + "åIJĦ種": 110466, + "缸éģĩ": 110467, + "ä¸įåģľçļĦ": 110468, + "æī¹éĩı": 110469, + "éĩįè¦ģä½ľçĶ¨": 110470, + "å§Ķå±Ī": 110471, + "åħŃå¹´": 110472, + "ä¸ĥåįģ": 110473, + "ä¹ĭæĪĺ": 110474, + "é£İéĻ©ç®¡çIJĨ": 110475, + "éŁ³æ¨Ĥ": 110476, + "è¡ĮæĶ¿å¤Ħç½ļ": 110477, + "æľ¬äºĭ": 110478, + "æĴ°åĨĻ": 110479, + "èģļåIJĪ": 110480, + "éĢĤæŶ": 110481, + "æIJ¬å®¶": 110482, + "ç¢İçīĩ": 110483, + "çĽĽå®´": 110484, + "ç®Ģæ´ģ": 110485, + "åı¬éĽĨ": 110486, + "ç®ĢåĮĸ": 110487, + "åĮĹ京æŶéĹ´": 110488, + "第ä¸īå±Ĭ": 110489, + "æĿ¥åĽŀ": 110490, + "常çĶ¨çļĦ": 110491, + "京津": 110492, + "京津åĨĢ": 110493, + "梦幻": 110494, + "è¯ķè¡Į": 110495, + "æľºåºĬ": 110496, + "åĪ°æľĢåIJİ": 110497, + "åĬ©æīĭ": 110498, + "åĪĨ彩": 110499, + "åĩºåĵģ": 110500, + "åĪ¹è½¦": 110501, + "åIJ¯åıij": 110502, + "侧éĿ¢": 110503, + "æ¯ıå½ĵ": 110504, + "缸åħ³è§Ħå®ļ": 110505, + "ä¸ĸ人": 110506, + "è´Ń车": 110507, + "å¿ĥ缮": 110508, + "å¿ĥ缮ä¸Ń": 110509, + "äºĶéĩij": 110510, + "è¿ĺè®°å¾Ĺ": 110511, + "ä¾ĿçĦ¶æĺ¯": 110512, + "æıIJæ¡Ī": 110513, + "çĶµåķĨå¹³åı°": 110514, + "åģļåĪ°äºĨ": 110515, + "æĿľç»Ŀ": 110516, + "å®īåįĵ": 110517, + "ä¸ĸçķĮåIJĦåľ°": 110518, + "åīįéĢĶ": 110519, + "æ´ĹåĩĢ": 110520, + "å¥ĭåĬĽ": 110521, + "åŁİå¸Ĥ建设": 110522, + "å¤ļåĬŁèĥ½": 110523, + "ä¼ļéĢłæĪIJ": 110524, + "åıijå¸ĥä¼ļä¸Ĭ": 110525, + "究竣æĺ¯": 110526, + "åĪĨ红": 110527, + "çŁ¥èŃĺ": 110528, + "éĿ¢æĿ¿": 110529, + "æĹłå£°": 110530, + "æĢ¥éľĢ": 110531, + "å¤±çľł": 110532, + "çĪ¸å¦Ī": 110533, + "äºĤ": 110534, + "åħ¨æĻ¯": 110535, + "ç»ıåħ¸çļĦ": 110536, + "åī§ä¸Ń": 110537, + "é¢Ĩ导ä¸ĭ": 110538, + "åħļåĨħ": 110539, + "åħ¥ä¾µ": 110540, + "æĭīæĸ¯": 110541, + "ä¸Ģå¹ķ": 110542, + "åĬłä¹ĭ": 110543, + "èĤĨ": 110544, + "èĭ±æł¼": 110545, + "èĭ±æł¼åħ°": 110546, + "å·§åħĭ": 110547, + "å·§åħĭåĬĽ": 110548, + "ä¸Ģå¿ĥ": 110549, + "èģĤ": 110550, + "å¾Ģå¾Ģæĺ¯": 110551, + "管çIJĨå±Ĥ": 110552, + "çĻ»åħ¥": 110553, + "建ç«ĭèµ·": 110554, + "å»ºåĽ½": 110555, + "åŃIJ宫": 110556, + "åºĶä»ĺ": 110557, + "æݢ究": 110558, + "第ä¸Ģä½į": 110559, + "ä½Ļ家": 110560, + "çŃīæ´»åĬ¨": 110561, + "æīĢèĩ´": 110562, + "è¾ĥå¿«": 110563, + "æĺ¯éĿŀ": 110564, + "æıIJåIJį": 110565, + "äºĮèĢħ": 110566, + "åıªåī©ä¸ĭ": 110567, + "åħ¶ä¸ŃåĮħæĭ¬": 110568, + "ç¼ĸç¨ĭ": 110569, + "çł´ç¢İ": 110570, + "ä¸Ń举": 110571, + "å·¥ä½ľæĬ¥åijĬ": 110572, + "çŃ¾åIJį": 110573, + "éħĴä¸ļ": 110574, + "çŁ¥æĻĵ": 110575, + "çĥŃå¿ĥ": 110576, + "éĿŀåĩ¡": 110577, + "èIJ¥ä¸ļæī§": 110578, + "èIJ¥ä¸ļæī§çħ§": 110579, + "人大代表": 110580, + "ä¸Ģ个æĸ°çļĦ": 110581, + "å¨ģæµ·": 110582, + "éĤ£äºº": 110583, + "涨价": 110584, + "æ¶ĪçģŃ": 110585, + "éļ¾å¿ĺ": 110586, + "ç¶ĵé©Ĺ": 110587, + "åı£è¢ĭ": 110588, + "ç³»æķ°": 110589, + "æĸĩä¸Ń": 110590, + "好转": 110591, + "æĸ°éĽ¶åĶ®": 110592, + "讲述äºĨ": 110593, + "å¼ĢçĽĺ": 110594, + "çķĻç»Ļ": 110595, + "æħ¢æħ¢çļĦ": 110596, + "æĤ²ä¼¤": 110597, + "æľ¬æľŁ": 110598, + "äºĨå¤ļå°ij": 110599, + "è¿Ļ让": 110600, + "åIJĮçŃī": 110601, + "æ¸ħæĺİ": 110602, + "个åŁİå¸Ĥ": 110603, + "æºĸåĤĻ": 110604, + "åĩłä¹İæĺ¯": 110605, + "强åĬĽ": 110606, + "俯": 110607, + "水稻": 110608, + "åĽºå®ļçļĦ": 110609, + "æł¸åĩĨ": 110610, + "说æľį": 110611, + "顯示": 110612, + "è¿Ļå¥Ĺ": 110613, + "æĻºæħ§åŁİå¸Ĥ": 110614, + "å±ĭ顶": 110615, + "ä¸įæĿ¥": 110616, + "çĶŁé²ľ": 110617, + "çŁ¥æĥħ": 110618, + "æĬķ身": 110619, + "åijĬè¯īæĪij们": 110620, + "ä¸īåĽĽ": 110621, + "ä¸ĩä¸Ģ": 110622, + "è¾Ĩ车": 110623, + "为ä¹ĭ": 110624, + "åĪ°æŶåĢĻ": 110625, + "è¿Ļæīįæĺ¯": 110626, + "åIJįçīĮ": 110627, + "åºŁæ°´": 110628, + "åݻ年åIJĮæľŁ": 110629, + "å¹´éĻIJ": 110630, + "éģĭåĭķ": 110631, + "åıĮçľ¼": 110632, + "è¦ģç´§": 110633, + "对çŃĸ": 110634, + "åľºé¦Ĩ": 110635, + "çĻ¾ç§ij": 110636, + "è¶Ĭéĩİ": 110637, + "å¯ĮåIJ«": 110638, + "大å¤ļæķ°äºº": 110639, + "æľĢå°ij": 110640, + "åı¬åĶ¤": 110641, + "åħ¸èĮĥ": 110642, + "åĨľæľº": 110643, + "æŃ£æĸĩ": 110644, + "åºĶçĶ¨äºİ": 110645, + "æ·±èĢķ": 110646, + "ä¿Ń": 110647, + "ä»Ģä¹Īä¸ľè¥¿": 110648, + "å¥Ĺé¤IJ": 110649, + "å½ĵéĢī": 110650, + "å·¦æīĭ": 110651, + "è°ĥçIJĨ": 110652, + "æĻļé¤IJ": 110653, + "éļ¾åħ³": 110654, + "åĩŃè¯ģ": 110655, + "çĪ±äºº": 110656, + "æĮĩè´£": 110657, + "è´£ç¼ĸ": 110658, + "çļĦä¸Ģ款": 110659, + "éĵ²": 110660, + "åįģ个": 110661, + "èĢ»": 110662, + "æľįåĬ¡åķĨ": 110663, + "åľ°çĭ±": 110664, + "è¿ŀå¿Ļ": 110665, + "åĽ°æĥij": 110666, + "çļĵ": 110667, + "ä¸įåIJĥ": 110668, + "çİ°åľ¨å·²ç»ı": 110669, + "çĽĺçĤ¹": 110670, + "ä¸įåģľåľ°": 110671, + "管çIJĨ模å¼ı": 110672, + "è¿Ļ段æŶéĹ´": 110673, + "椰": 110674, + "礼åĮħ": 110675, + "æµģ转": 110676, + "æī«çłģ": 110677, + "éĽĨä¸Ńåľ¨": 110678, + "æ±ĤåĬ©": 110679, + "åįĬ个": 110680, + "å¿«éĢŁå¢ŀéķ¿": 110681, + "å¾Ģä¸ĭ": 110682, + "è¯ĦåĪĨ": 110683, + "å°±æĥ³": 110684, + "åķĨåĬ¡éĥ¨": 110685, + "æľīéĹ®é¢ĺ": 110686, + "èİ·åĪ©": 110687, + "æ¯ĽçĹħ": 110688, + "æĦŁåºĶ": 110689, + "èī¯æĢ§": 110690, + "åĪĨæѧ": 110691, + "åĨī": 110692, + "æĪij们çİ°åľ¨": 110693, + "è¦ģåĬłå¼º": 110694, + "å·§å¦Ļ": 110695, + "èŀºæĹĭ": 110696, + "åĪĩæį¢": 110697, + "çĭĦ": 110698, + "顺çķħ": 110699, + "å°¤åħ¶æĺ¯åľ¨": 110700, + "èĬĿ麻": 110701, + "éļ¾è¿ĩ": 110702, + "æĹĹå¸ľ": 110703, + "å¤įåį°": 110704, + "å¤įåį°ä»¶": 110705, + "å¿ħéľĢ": 110706, + "对å¤ĸå¼ĢæĶ¾": 110707, + "éļ¾åıĹ": 110708, + "åİŁæĿ¥æĺ¯": 110709, + "ç®ĹäºĨ": 110710, + "é«ĺå±±": 110711, + "离èģĮ": 110712, + "çµĦç¹": 110713, + "çµĦç¹Ķ": 110714, + "å±ģèĤ¡": 110715, + "çĻ¾å®¶": 110716, + "éģĩä¸Ĭ": 110717, + "æĺĶæĹ¥": 110718, + "ä¸į容": 110719, + "çĽij管éĥ¨éŨ": 110720, + "主æĦı": 110721, + "æµģåŁŁ": 110722, + "è·Įå¹ħ": 110723, + "èĩ³ä¸Ĭ": 110724, + "åĪ«è¯´": 110725, + "æĺ¯æ¯Ķè¾ĥ": 110726, + "å®ıè§Ĥç»ıæµİ": 110727, + "å¸Ĥåľºä¸»ä½ĵ": 110728, + "污æŁĵçī©": 110729, + "æķijæ²»": 110730, + "丰æĶ¶": 110731, + "åŃĺæĶ¾": 110732, + "åĩĦ": 110733, + "éĩijå±±": 110734, + "æį¢äºĨ": 110735, + "ä¸ĵ人": 110736, + "éĹľæĸ¼": 110737, + "æĹ¢è¦ģ": 110738, + "åĽ½è¶³": 110739, + "éļĭ": 110740, + "åıįåĩ»": 110741, + "起身": 110742, + "åħĪæĺ¯": 110743, + "å¸ĮæľĽèĥ½å¤Ł": 110744, + "åĪ¶è®¢": 110745, + "åºĹéĿ¢": 110746, + "åĸĢ": 110747, + "æķĻä½ł": 110748, + "éĻį温": 110749, + "åĬĽæ±Ĥ": 110750, + "ä¸īçĻ¾": 110751, + "çī©ä»·": 110752, + "丢失": 110753, + "å¢Ļä¸Ĭ": 110754, + "éĥ¨ä»½": 110755, + "æł·æĿ¿": 110756, + "ä¹ĭæĦı": 110757, + "ç½ijå°ıç¼ĸ": 110758, + "ä¸ĸä¸Ĭ": 110759, + "è°ĥè¯ķ": 110760, + "污æŁĵéĺ²æ²»": 110761, + "å½±éĻ¢": 110762, + "å®Įåħ¨åı¯ä»¥": 110763, + "éĢļåħ³": 110764, + "ä¹īåĬ¡æķĻèĤ²": 110765, + "没æľīåĬŀæ³ķ": 110766, + "èĢ¿": 110767, + "妳": 110768, + "æĹłæĥħ": 110769, + "å¾ĹçĽĬ": 110770, + "å¾ĹçĽĬäºİ": 110771, + "æľŁçĽ¼": 110772, + "娱ä¹IJåľº": 110773, + "çĶ²æĸ¹": 110774, + "ä¸Ģæ±½": 110775, + "çĹ°": 110776, + "çĸijä¼¼": 110777, + "æĸ°æµªå¾®åįļ": 110778, + "强è¡Į": 110779, + "å½ĵä»ĸ": 110780, + "èĥº": 110781, + "çĶ¨æĪ·æıIJä¾Ľ": 110782, + "åĮºå§Ķ": 110783, + "æĦ¿æĻ¯": 110784, + "æĬĺæī£": 110785, + "失踪": 110786, + "è¿«åĪĩ": 110787, + "åŃĹæ¯į": 110788, + "åĴ¯": 110789, + "èªįèŃĺ": 110790, + "ä»Ģä¹ĪæĦıæĢĿ": 110791, + "çĽĴåŃIJ": 110792, + "å½ķéŁ³": 110793, + "建设工ç¨ĭ": 110794, + "ä¸ļä½Ļ": 110795, + "å®ŀ践活åĬ¨": 110796, + "çľŁç©º": 110797, + "çĤĸ": 110798, + "åľ¨è·¯ä¸Ĭ": 110799, + "主è¦ģåĮħæĭ¬": 110800, + "该æĢİä¹Ī": 110801, + "æĢ»æľī": 110802, + "æĢ§æĦŁ": 110803, + "æ°ijèĪª": 110804, + "å¼ĢåºĹ": 110805, + "欺éªĹ": 110806, + "çªģåĩ»": 110807, + "缺失": 110808, + "æī§ä¸ļ": 110809, + "åľ°éģĵ": 110810, + "并æĹł": 110811, + "æ°ijåĬŀ": 110812, + "ç»Ħç»ĩçĶŁæ´»": 110813, + "æĪijå¦Ī": 110814, + "è¨ĺèĢħ": 110815, + "管åĪ¶": 110816, + "æī¾ä¸ª": 110817, + "èĹ»": 110818, + "çĤİçĹĩ": 110819, + "äºĴåĬ©": 110820, + "æµıè§ĪåĻ¨": 110821, + "çݩ家æĿ¥è¯´": 110822, + "éĻįä½İäºĨ": 110823, + "è£Ķ": 110824, + "æĮ£éĴ±": 110825, + "åķĨæľº": 110826, + "æĶ¹è£ħ": 110827, + "æµģ浪": 110828, + "æĶ¿æ³ķ": 110829, + "èĢģ头": 110830, + "çĶŁäº§åĴĮ": 110831, + "ç©Ĺ": 110832, + "亲çĪ±": 110833, + "亲çĪ±çļĦ": 110834, + "å±¥èģĮ": 110835, + "åŁİéĩĮ": 110836, + "ç»ĨåĪĨ": 110837, + "åĬ³åĬ¨åIJĪåIJĮ": 110838, + "åľ¨æĹ¥æľ¬": 110839, + "å¨ģå°Ķ": 110840, + "åį«è§Ĩ": 110841, + "éĢ£çµIJ": 110842, + "çĿĢéĩį": 110843, + "æĬĺ磨": 110844, + "åĽ¾ä¸º": 110845, + "çľ·": 110846, + "å·¥åºı": 110847, + "æĵģ": 110848, + "æĵģæľī": 110849, + "ç½ijç«Ļåľ°åĽ¾": 110850, + "çļĦä¸Ģ大": 110851, + "ç»Ħç»ĩå®ŀæĸ½": 110852, + "æĬĽå¼ĥ": 110853, + "åĴĮæĶ¯æĮģ": 110854, + "æ³ķåĪĻ": 110855, + "浪潮": 110856, + "çİ°æľīçļĦ": 110857, + "åĩłçİĩ": 110858, + "为客æĪ·": 110859, + "åįģä¸ĩ": 110860, + "è¹Ħ": 110861, + "çªģåĩºéĹ®é¢ĺ": 110862, + "åıĥåĬł": 110863, + "éĥ½ä¼ļæľī": 110864, + "缤": 110865, + "è°ģéĥ½": 110866, + "æīĭåĬ¨": 110867, + "çĽ´è¾¾": 110868, + "çĤ¹å¤ļ": 110869, + "éĺ¶å±Ĥ": 110870, + "ä¸įä½³": 110871, + "éĤ£æ®µ": 110872, + "滨海": 110873, + "æĺ¯åĽ½åĨħ": 110874, + "æĪijå¸ĮæľĽ": 110875, + "åIJĽåŃIJ": 110876, + "è§ĤéŁ³": 110877, + "åģļé¥Ń": 110878, + "æ±½è»Ĭ": 110879, + "åħ³ç¨İ": 110880, + "çľ¼åīįçļĦ": 110881, + "æ°´éĿ¢": 110882, + "èĢ³æľº": 110883, + "追踪": 110884, + "æݨéĢģ": 110885, + "éĴ±åĮħ": 110886, + "æģ¶å¿ĥ": 110887, + "æµ·åŁŁ": 110888, + "å·į": 110889, + "å¼ĢæĿ¥": 110890, + "表æĢģ": 110891, + "仪表": 110892, + "å¹³åİŁ": 110893, + "åįģå¤ļå¹´": 110894, + "ä¹ŁæĹłæ³ķ": 110895, + "åħ¼é¡¾": 110896, + "è¡£æŁľ": 110897, + "æł½åŁ¹": 110898, + "æĪ¿æºIJ": 110899, + "设ç«ĭäºĨ": 110900, + "ä¸ĩåIJį": 110901, + "æķ°é¢Ŀ": 110902, + "è¦ģåĿļæĮģ": 110903, + "åIJīæŀĹçľģ": 110904, + "请èģĶç³»": 110905, + "ç»ıåİĨè¿ĩ": 110906, + "çļĦæľ¬è´¨": 110907, + "åħ¥éŨ": 110908, + "æľ¬æ¡Ī": 110909, + "çİĩè¾¾åĪ°": 110910, + "åı°éĺ¶": 110911, + "éĴŀ": 110912, + "æĪijèĥ½": 110913, + "èݲèĬ±": 110914, + "éĴł": 110915, + "ä¸Ģäºĭ": 110916, + "åİŁæľīçļĦ": 110917, + "æ¯ıåĢĭ": 110918, + "æ¯Ķäºļ迪": 110919, + "æ£ĭçīĮ游æĪı": 110920, + "ä¸įä¼ļæľī": 110921, + "å½ĴæĿ¥": 110922, + "äºĶçĻ¾": 110923, + "è¿ĩé«ĺ": 110924, + "éĽ·è¾¾": 110925, + "ä¸Ģèµ·åİ»": 110926, + "æķĻ导": 110927, + "å°±è¯Ĭ": 110928, + "å°±å¾Ī": 110929, + "ä¸įåIJĮäºİ": 110930, + "俺": 110931, + "å¸ĸåŃIJ": 110932, + "æĶ¿åįıå§Ķåijĺ": 110933, + "çĸ«æĥħå½±åĵį": 110934, + "åĪĨè£Ĥ": 110935, + "为ä»Ģä¹Īä¼ļ": 110936, + "äºĶæĺŁ": 110937, + "å°ijåĦ¿": 110938, + "æĬ¢éĻ©": 110939, + "梦è§ģ": 110940, + "è®°èĢħéĩĩ访": 110941, + "山路": 110942, + "æĪij个人": 110943, + "æ²Ļ滩": 110944, + "è¹Ń": 110945, + "æĶ¹è®Ĭ": 110946, + "æĸ°åŀĭåĨł": 110947, + "æĸ°åŀĭåĨłçĬ¶": 110948, + "åĮ»æĬ¤": 110949, + "åĮ»æĬ¤äººåijĺ": 110950, + "æµ·å°Ķ": 110951, + "åħ³äºİæĪij们": 110952, + "éĻ¤å¤ĸ": 110953, + "åºļ": 110954, + "宣åijĬ": 110955, + "ä¸īåįĥ": 110956, + "榨": 110957, + "ç§ijæĬĢ大åѦ": 110958, + "ä¸ĥåħ«": 110959, + "顺åºĶ": 110960, + "çĪ¸çĪ¸å¦Īå¦Ī": 110961, + "éĢīåıĸ": 110962, + "åī§çĥĪ": 110963, + "乡æĿijæĹħ游": 110964, + "积æŀģæݢ索": 110965, + "表çݰ为": 110966, + "å¾Īæ¸ħæ¥ļ": 110967, + "大åĨĽ": 110968, + "æĿ¥çĶµ": 110969, + "å¥ĹæĪ¿": 110970, + "çİ°è¡Į": 110971, + "享åıĹåĪ°": 110972, + "çľĭçĤ¹": 110973, + "åĽºå®ļèµĦ产": 110974, + "以人为": 110975, + "ä»¥äººä¸ºæľ¬": 110976, + "ä¸įå®Į": 110977, + "éĻį鼨": 110978, + "åģļçļĦäºĭæĥħ": 110979, + "并äºİ": 110980, + "顽强": 110981, + "èĢ¸": 110982, + "åĺ´å·´": 110983, + "缸åħ³ä¿¡æģ¯": 110984, + "æĪij没": 110985, + "æĪĺçķ¥æĢ§": 110986, + "æĢĿ念": 110987, + "åĪĺå¤ĩ": 110988, + "åĬ©æĶ»": 110989, + "é£İè²Į": 110990, + "éĿ¢å¯¹éĿ¢": 110991, + "积æŀģå¼Ģå±ķ": 110992, + "çĸĹæķĪ": 110993, + "çľĭ书": 110994, + "缺åı£": 110995, + "åĽ½æ°ijç»ıæµİ": 110996, + "使çĶ¨æĿĥ": 110997, + "éģ¥è¿ľ": 110998, + "å¡«è¡¥": 110999, + "第ä¸ī人": 111000, + "åįĬå¤ľ": 111001, + "æѦæ±īå¸Ĥ": 111002, + "æĪijåıijçİ°": 111003, + "ä¼ĺæĥłæĶ¿çŃĸ": 111004, + "é£İåı£": 111005, + "å°±ä¸įèĥ½": 111006, + "为主è¦ģ": 111007, + "æµģåĩº": 111008, + "å´ĩæĭľ": 111009, + "并ä¸įèĥ½": 111010, + "é«ĺä¸ī": 111011, + "ä¸ĸçķĮä¸ĬæľĢ": 111012, + "æĥ³å¿ħ": 111013, + "åħ¶æīĢ": 111014, + "åĢĻéĢī": 111015, + "åĢĻéĢī人": 111016, + "ä¸įçĪ±": 111017, + "åī¯ä½ľçĶ¨": 111018, + "人æ°ijæĹ¥æĬ¥": 111019, + "æĪijä¸įæĺ¯": 111020, + "å®ŀçī©": 111021, + "çĶµåİĤ": 111022, + "ä¹Łç®Ĺæĺ¯": 111023, + "æľīéĹľ": 111024, + "æľīèĥ½åĬĽ": 111025, + "æĮĤåľ¨": 111026, + "çľ¼ä¸ĭ": 111027, + "约翰": 111028, + "å°ıåѦçĶŁ": 111029, + "èµ·åĪ°äºĨ": 111030, + "工夫": 111031, + "åIJĮå¿ĥ": 111032, + "åĿ¦è¨Ģ": 111033, + "çłĮ": 111034, + "åıijæĮ¥äºĨ": 111035, + "èģĮä¸ļéģĵå¾·": 111036, + "è¿ĻäºĽå¹´": 111037, + "念头": 111038, + "èĢģé¼ł": 111039, + "åħ¨èµĦ": 111040, + "åħ¨èµĦåŃIJ": 111041, + "ä¸Ģåij³": 111042, + "å¤ļä¸ĩåħĥ": 111043, + "æł¼æľĥ": 111044, + "éķ¿éĢĶ": 111045, + "带走": 111046, + "èĭ±å¯¸": 111047, + "æĸĩä½ĵ": 111048, + "对ä»ĸ们": 111049, + "åĵŃäºĨ": 111050, + "å¡«æĬ¥": 111051, + "çīĪæĿĥ声æĺİ": 111052, + "çĶµçº¿": 111053, + "è´Ńçī©ä¸Ńå¿ĥ": 111054, + "饱满": 111055, + "ä½İ头": 111056, + "强迫": 111057, + "ä¿Ŀæ´ģ": 111058, + "欧åĨł": 111059, + "缸è¿ŀ": 111060, + "认è´Ń": 111061, + "çģ«æĺŁ": 111062, + "é«ĺå°Ķ": 111063, + "é«ĺå°Ķ夫": 111064, + "èij«èĬ¦": 111065, + "æłĩ注": 111066, + "çļĦçIJĨæĥ³": 111067, + "æł¸éħ¸": 111068, + "æł¸éħ¸æ£Ģæµĭ": 111069, + "åĬī": 111070, + "ä¸ĢèĪ¬æĺ¯": 111071, + "æĢĿç´¢": 111072, + "轨迹": 111073, + "çĥŃ带": 111074, + "éĻ£": 111075, + "åĩĨç¡®æĢ§": 111076, + "æĪ´çĿĢ": 111077, + "åľ¨çĶŁæ´»ä¸Ń": 111078, + "æīĢèĥ½": 111079, + "æľ¯åIJİ": 111080, + "å¸¦ä½ł": 111081, + "ç¥ł": 111082, + "æ®ĭéħ·": 111083, + "ä¹Łåıªæĺ¯": 111084, + "çĶ³è´Ń": 111085, + "举åĬŀäºĨ": 111086, + "æľīæĦıä¹ī": 111087, + "æĹºçĽĽ": 111088, + "åľ¨ç¶²": 111089, + "åľ¨ç¶²è·¯ä¸Ĭ": 111090, + "å¾Ī大ç¨ĭ度": 111091, + "管è¾ĸ": 111092, + "çĸ«æĥħæľŁéĹ´": 111093, + "触æij¸": 111094, + "éĺ¶æ®µæĢ§": 111095, + "ä¼ļè§īå¾Ĺ": 111096, + "çļĦçĶ»éĿ¢": 111097, + "æİ¥åıĹäºĨ": 111098, + "表达äºĨ": 111099, + "éĤĵå°ı": 111100, + "éĤĵå°ıå¹³": 111101, + "åħļé£İ": 111102, + "åħļé£İå»īæĶ¿": 111103, + "åķĨåѦéĻ¢": 111104, + "åħijæį¢": 111105, + "é£Łåĵģèį¯åĵģ": 111106, + "éĿŀ常好çļĦ": 111107, + "çľ¯": 111108, + "纳米": 111109, + "åĬ¨æijĩ": 111110, + "åĽŀéģ¿": 111111, + "çľĭèijĹ": 111112, + "款项": 111113, + "åħ«å¹´": 111114, + "åģļ个": 111115, + "æĸĩæ¡£": 111116, + "éĩijèŀįç§ijæĬĢ": 111117, + "åħ¶ä¸Ńæľī": 111118, + "äºĨä¸Ģç³»åĪĹ": 111119, + "æĹĹèĪ°åºĹ": 111120, + "称èµŀ": 111121, + "éĽ¢éĸĭ": 111122, + "åĪ¶åĨ·": 111123, + "家éŨåı£": 111124, + "åįģå¤ļ": 111125, + "ä¼´ä¾£": 111126, + "çľĭçĹħ": 111127, + "æĭīçĿĢ": 111128, + "æīĴ": 111129, + "çĸ²æĥ«": 111130, + "å°ijæķ°æ°ijæĹı": 111131, + "åĽ¾å½¢": 111132, + "轧": 111133, + "å¢ŀéĩı": 111134, + "饲åħ»": 111135, + "çģ«å±±": 111136, + "æ¯ı个æľĪ": 111137, + "ä½ľä¸ºä¸ĢåIJį": 111138, + "è½´æī¿": 111139, + "æĸĩ书": 111140, + "ç¼ķ": 111141, + "åħ·ä½ĵæĥħåĨµ": 111142, + "çĹĽçĤ¹": 111143, + "缴éĶĢ": 111144, + "å¡Ĭ": 111145, + "ä¹Łæľĥ": 111146, + "çĥŃæ½®": 111147, + "å¹³æ°ij": 111148, + "æ¼ĶåĶ±ä¼ļ": 111149, + "æķĻçłĶ": 111150, + "éĢĥéģ¿": 111151, + "ä¸Ģè´¯": 111152, + "å°±è¶Ĭ": 111153, + "å®ŀå®ŀåľ¨": 111154, + "å®ŀå®ŀåľ¨åľ¨": 111155, + "ä¹łè¿ijå¹³æĢ»": 111156, + "溺": 111157, + "å¿ĥåºķ": 111158, + "éķ¿å¾ģ": 111159, + "媽媽": 111160, + "第ä¸ī次": 111161, + "åĩºæ¼Ķ": 111162, + "çĭĢæ³ģ": 111163, + "å°Ķæĸ¯": 111164, + "代çIJĨåķĨ": 111165, + "çĨı": 111166, + "çļĦ对象": 111167, + "çĶµéĩı": 111168, + "è¡ĮåĪĹ": 111169, + "åĽ½äºº": 111170, + "è·ijäºĨ": 111171, + "åįĶåĬ©": 111172, + "èIJ¥è¿IJ": 111173, + "å¸ĪåħĦ": 111174, + "榮": 111175, + "æĥ³åĥı": 111176, + "æĢ§å¼º": 111177, + "ç§ijåѦçłĶ究": 111178, + "延å®ī": 111179, + "ä¸¥æł¼èIJ½å®ŀ": 111180, + "é¢Ĩä¼ļ": 111181, + "çĽ¸å·®": 111182, + "路人": 111183, + "çĶ«": 111184, + "æľīä»·åĢ¼": 111185, + "æľīä»·åĢ¼çļĦ": 111186, + "ç¾İåĽ¢": 111187, + "æ°ij主çĶŁæ´»": 111188, + "æĪijæīį": 111189, + "ç¾İåĽ½äºº": 111190, + "æ°Ķåij³": 111191, + "åıįå°Ħ": 111192, + "çļĦåĨ³å¿ĥ": 111193, + "大è±Ĩ": 111194, + "交代": 111195, + "è¿Ľåĩº": 111196, + "åıįæĬĹ": 111197, + "æĮĩçļĦæĺ¯": 111198, + "ä»·ä½į": 111199, + "è¿Ľé©»": 111200, + "ä¸ĬçĻ¾": 111201, + "ä½įåĪĹ": 111202, + "ä¸ŃåĽ½ä¼ģä¸ļ": 111203, + "çļĦ好å¤Ħ": 111204, + "主ç¼ĸ": 111205, + "汽油": 111206, + "ä½ĨæĪij们": 111207, + "æĢİä¹Īçľĭ": 111208, + "é»Ħå±±": 111209, + "å¤ļåªĴä½ĵ": 111210, + "åIJİåį«": 111211, + "èİ·å¾ĹæĽ´å¤ļ": 111212, + "åĬ¡å¿ħ": 111213, + "为å¥ijæľº": 111214, + "é¦ĸ饰": 111215, + "ä¸ĩåįļ": 111216, + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭ大": 111217, + "ä¸ĵ项è¡ĮåĬ¨": 111218, + "å¥ĭè¿Ľ": 111219, + "ä»įçĦ¶æĺ¯": 111220, + "è´¨æĦŁ": 111221, + "å¦Ĥæŀľä¸įæĺ¯": 111222, + "ç«Ļèµ·æĿ¥": 111223, + "ä¹¾éļĨ": 111224, + "åı¯æĢķçļĦ": 111225, + "å¯Įè´µ": 111226, + "æ¸ħç®Ĺ": 111227, + "åIJijä¸ĭ": 111228, + "åĢļ": 111229, + "çļĦçŃĶæ¡Ī": 111230, + "èĪ¹ä¸Ĭ": 111231, + "çļĦ羣å®ŀæĢ§": 111232, + "çŃīåĬŁèĥ½": 111233, + "åĸľåī§": 111234, + "å¨ģåĬĽ": 111235, + "æĸ°é¢ĸ": 111236, + "æł¸çĶµ": 111237, + "æĬ¥éĶĢ": 111238, + "æķħ乡": 111239, + "ä¼´éļı": 111240, + "éŀŃ": 111241, + "å¦Ĭå¨ł": 111242, + "åĪĨåĮĸ": 111243, + "æľīå¾Ī大": 111244, + "æĢİä¹Ī说": 111245, + "æĻĤ代": 111246, + "产åĩº": 111247, + "ä»ĭç»į说": 111248, + "å¤ĦçIJĨåĻ¨": 111249, + "èĨ¨èĥĢ": 111250, + "åī¯å¸Ĥéķ¿": 111251, + "çļĦ妻åŃIJ": 111252, + "æł·åĵģ": 111253, + "åIJĮæ¯Ķä¸ĭéĻį": 111254, + "åħĥå·¦åı³": 111255, + "çĶ¨èĩªå·±çļĦ": 111256, + "é«ĺéĽĦ": 111257, + "æĺ¥æĻļ": 111258, + "ä¹Łæľīå¾Īå¤ļ": 111259, + "çľ¼çIJĥ": 111260, + "æķ£æŃ¥": 111261, + "ä»ĸ们éĥ½": 111262, + "第ä¸Ģ家": 111263, + "åĬŀ好": 111264, + "å®īéĺ²": 111265, + "ä¸Ģä¸ĩ": 111266, + "åľ¨éĩĮéĿ¢": 111267, + "éŁ³é¢ij": 111268, + "åı£åı·": 111269, + "ä¸Ģè¶Ł": 111270, + "ç¦ıçī¹": 111271, + "é³ŀ": 111272, + "æĥĬèī³": 111273, + "æĸ°å¨ĺ": 111274, + "绿èī²åıijå±ķ": 111275, + "ä¸Ńå¼ı": 111276, + "ä¹Łåıªæľī": 111277, + "çݰ身": 111278, + "åı¯ä¾Ľ": 111279, + "æ¯ıä¸Ģ个人": 111280, + "第ä¸īèĢħ": 111281, + "åľ°å½¢": 111282, + "éĴ¢ç»ĵæŀĦ": 111283, + "çĽijçĿ£æ£ĢæŁ¥": 111284, + "åı«æĪij": 111285, + "èĩ´æķ¬": 111286, + "æ´Ĺæīĭ": 111287, + "ä¸ĭè°ĥ": 111288, + "康çĨĻ": 111289, + "æĪIJ交éĩı": 111290, + "ä¹ŁæĪIJ为": 111291, + "åħīæ»ij": 111292, + "å®Įæķ´æĢ§": 111293, + "çģ¼": 111294, + "網éłģ": 111295, + "éķ¿å¯¿": 111296, + "éģ©çĶ¨": 111297, + "çļĦä¸Ģ项": 111298, + "çŀ©çĽ®": 111299, + "æĬĬèĩªå·±çļĦ": 111300, + "éĵ¶è¡Įåį¡": 111301, + "å°±å¿ħé¡»": 111302, + "ç¾İçĻ½": 111303, + "éŀįå±±": 111304, + "æľ¬é¢Ĩ": 111305, + "ä¸Ģç¢Ĺ": 111306, + "æīĵæ³ķ": 111307, + "æĤ¨å¥½": 111308, + "对åŃ©åŃIJ": 111309, + "æĬ¥éģĵ称": 111310, + "ä¼łåĩº": 111311, + "大èĩ£": 111312, + "ç¬ĭ": 111313, + "çĽı": 111314, + "é¾ļ": 111315, + "çĽ´çº¿": 111316, + "æĻºåºĵ": 111317, + "ç§Łè½¦": 111318, + "é£İåij³": 111319, + "çľĭä¸Ģä¸ĭ": 111320, + "æݨéĶĢ": 111321, + "éĥ¨éĥ¨éķ¿": 111322, + "è´¨éĩıåĴĮ": 111323, + "åĪĬçĻ»": 111324, + "å·¥ä¸ļåĮĸ": 111325, + "çİĩ为": 111326, + "鼶件": 111327, + "硬åĮĸ": 111328, + "ä¸Ĭåįĥ": 111329, + "ç»ıéªĮåĢ¼": 111330, + "å¹³è¡Į": 111331, + "声éģĵ": 111332, + "æľįåĬ¡è´¨éĩı": 111333, + "çĶŁçĶ¢": 111334, + "æľĢ容æĺĵ": 111335, + "ä¸Ģæŀļ": 111336, + "å¹´æĬ¥": 111337, + "åħ¬ç½ij": 111338, + "åħ¬ç½ijå®ī": 111339, + "åħ¬ç½ijå®īå¤ĩ": 111340, + "çļĦèĥ½éĩı": 111341, + "å®ŀéĻħè¡ĮåĬ¨": 111342, + "è¦ģä¸įè¦ģ": 111343, + "æĹ¥æľ¬äºº": 111344, + "èĢ¶ç¨£": 111345, + "ç¼ĸåī§": 111346, + "涩": 111347, + "åį°å°¼": 111348, + "ä¸Ĭä¸ĭ游": 111349, + "åĩłåı¥": 111350, + "ä¸Ńéĵģ": 111351, + "ç°¡åĸ®": 111352, + "èĩªå¸¦": 111353, + "çĶŁäºİ": 111354, + "ä¸Ģåı£æ°Ķ": 111355, + "åĭ¤å¥ĭ": 111356, + "éĻįä»·": 111357, + "å±ķçİ°äºĨ": 111358, + "å¸ĥæĭī": 111359, + "ä¼ļéĢīæĭ©": 111360, + "çļĦç»ıåħ¸": 111361, + "好æľĭåıĭ": 111362, + "车éģĵ": 111363, + "æķ´åĢĭ": 111364, + "åľĵ": 111365, + "éķ¿æľŁä»¥æĿ¥": 111366, + "æĬķå½±": 111367, + "çļĩåĨł": 111368, + "è¿ĩ大": 111369, + "åijĬè¯īä»ĸ": 111370, + "ä¼ģä¸ļæıIJä¾Ľ": 111371, + "æĬ½è±¡": 111372, + "éĢĤ度": 111373, + "çļĦ女åŃ©": 111374, + "èµ·ä¼ı": 111375, + "çļĦåĬŁæķĪ": 111376, + "ä¸ĵ项æķ´æ²»": 111377, + "åı¯éĢļè¿ĩ": 111378, + "ä¸įåIJĮç¨ĭ度": 111379, + "å¼Ĥè®®": 111380, + "åĩĢèµĦ产": 111381, + "åijĹ": 111382, + "ä»Ģä¹Īåij¢": 111383, + "å·¡éĢ»": 111384, + "è¸ıä¸Ĭ": 111385, + "ä½Ĩå®ĥ": 111386, + "精度": 111387, + "管å±Ģ": 111388, + "第ä¸ĢåIJį": 111389, + "åĨħåŃĺ": 111390, + "æijĨåľ¨": 111391, + "åī©ä¸ĭ": 111392, + "主ä½ĵ责任": 111393, + "çĤ¹åįĬ": 111394, + "以èĩ³äºİ": 111395, + "åħ»èĢģä¿ĿéĻ©": 111396, + "æĦŁåıĹåĪ°äºĨ": 111397, + "çŁ¥åIJįçļĦ": 111398, + "å¯Į豪": 111399, + "妥åĸĦ": 111400, + "åŃĻåŃIJ": 111401, + "éĵĤ": 111402, + "说èĩªå·±": 111403, + "让æĤ¨": 111404, + "æķ°æݧ": 111405, + "çļĦçľ¼åħī": 111406, + "注éĶĢ": 111407, + "çļĦçģµéŃĤ": 111408, + "è¿ĺä¸įéĶĻ": 111409, + "éĹ®ä»ĸ": 111410, + "èĩªä¸»çłĶåıij": 111411, + "èĵĭ": 111412, + "ç´«èī²": 111413, + "åĽ½å®¶å®īåħ¨": 111414, + "è¾½å®ģçľģ": 111415, + "ä¹Łæ¯Ķè¾ĥ": 111416, + "ç¾İèĤ¡": 111417, + "ä¸įç¡®å®ļæĢ§": 111418, + "å¿ĥ头": 111419, + "æĪ³": 111420, + "级åĪ«çļĦ": 111421, + "论述": 111422, + "çļĦåĽŀçŃĶ": 111423, + "ä¿Ŀè¯ģéĩij": 111424, + "çŃīè¡Įä¸ļ": 111425, + "幸ç¦ıæĦŁ": 111426, + "æѧè§Ĩ": 111427, + "æľºç¥¨": 111428, + "派人": 111429, + "èĩ´åij½": 111430, + "åĺ´è§Ĵ": 111431, + "æĸ°éĹ»ä¸Ńå¿ĥ": 111432, + "æĶ¾å¼ĥäºĨ": 111433, + "å®ľå±ħ": 111434, + "åĨĻä¸ĭ": 111435, + "éĹ®çŃĶ": 111436, + "è¿ĻéĩĮæĺ¯": 111437, + "å¤ļåľ°": 111438, + "åĮºåŁŁåĨħ": 111439, + "åīµæĸ°": 111440, + "çľĭä»ĸ": 111441, + "æī§æ³ķ人åijĺ": 111442, + "åĬ¨æľº": 111443, + "éŁ³åĵį": 111444, + "çļĦåij½è¿IJ": 111445, + "顶éĥ¨": 111446, + "åĵŁ": 111447, + "éĥ½æľĥ": 111448, + "æīĵéĢłæĪIJ": 111449, + "æĦıåĽ¾": 111450, + "çļĸ": 111451, + "åĢĴåħ¥": 111452, + "å·´èIJ¨": 111453, + "åĬ©åѦ": 111454, + "å¤įåı¤": 111455, + "åIJ¯çĶ¨": 111456, + "åĽ½éĻħå¸Ĥåľº": 111457, + "åĤ¨èĥ½": 111458, + "é»ijé¾Ļæ±Łçľģ": 111459, + "ä¹ĺ车": 111460, + "è¿IJåĬ¨ä¼ļ": 111461, + "ä¿ĿåĪ©": 111462, + "çŁ³æĿIJ": 111463, + "çµ®": 111464, + "çĤĴä½ľ": 111465, + "çļĦä¿¡ä»»": 111466, + "å°±æĪIJäºĨ": 111467, + "åı¯è§Ĥ": 111468, + "çļĩä¸Ĭ": 111469, + "è¿Ļåĩłå¤©": 111470, + "ä¸ĢéĶ®": 111471, + "åĨ·åĨ»": 111472, + "ä¿Ŀåį«": 111473, + "æł¸æ¡ĥ": 111474, + "åIJĪä½ľåħ³ç³»": 111475, + "éĢģåĩº": 111476, + "æĹĹä¸ĭçļĦ": 111477, + "åľ¨ä¹İ": 111478, + "为广大": 111479, + "åįĪé¤IJ": 111480, + "ä¸ĵ访": 111481, + "æĪĸå°Ĩ": 111482, + "éĿĴå²Ľå¸Ĥ": 111483, + "å¥Ķè·ij": 111484, + "æĹ¥æĬ¥éģĵ": 111485, + "å¥ijåIJĪ": 111486, + "æĸ°æĺ¥": 111487, + "ä¸įå°ıå¿ĥ": 111488, + "两ä¸ī": 111489, + "æĦıæĢĿæĺ¯": 111490, + "åĨ·èĹı": 111491, + "çļĦçĹĩçĬ¶": 111492, + "æĢ§åij½": 111493, + "è¶ħæłĩ": 111494, + "å¯Ĩ碼": 111495, + "ç§ijæĬĢèĤ¡ä»½": 111496, + "äºĨä¸Ģæī¹": 111497, + "çĿ£å¯Ł": 111498, + "åªĴä»ĭ": 111499, + "å°Ħæīĭ": 111500, + "ä¿®åħ»": 111501, + "çīĩåĪ»": 111502, + "éĢĤåIJĪèĩªå·±": 111503, + "åıªè¦ģæĺ¯": 111504, + "åIJĥè¿ĩ": 111505, + "éĩijéĵ¶": 111506, + "缴å±ŀ": 111507, + "åѦéĹ®": 111508, + "åİĭåĪ¶": 111509, + "çªĹå¤ĸ": 111510, + "æĶ¶åĪ°äºĨ": 111511, + "åħ¨åĽ½äººå¤§": 111512, + "ä½Ĩæĺ¯å¯¹äºİ": 111513, + "åľ¨æķ´ä¸ª": 111514, + "çļĦèĥĮåIJİ": 111515, + "åĩıå°ijäºĨ": 111516, + "åıįèħIJ": 111517, + "åıįèħIJåĢ¡": 111518, + "åıįèħIJåĢ¡å»ī": 111519, + "æĹ·": 111520, + "åĪĨæľŁ": 111521, + "åľ¨æ·±åľ³": 111522, + "æīĵçĿĢ": 111523, + "æī«ä¸Ģ": 111524, + "æī«ä¸Ģæī«": 111525, + "æĶ¿åºľéĥ¨éŨ": 111526, + "æİ¥è¿ŀ": 111527, + "å±ŀäºİèĩªå·±": 111528, + "åŃIJå¼¹": 111529, + "åIJĮæł·æĺ¯": 111530, + "æĢ»åħ±": 111531, + "车ä¼ģ": 111532, + "æ¢ĵ": 111533, + "åħ¬é¡·": 111534, + "åıij声": 111535, + "éĴĽ": 111536, + "èµ°åĬ¿åĽ¾": 111537, + "主èIJ¥": 111538, + "åĸĶ": 111539, + "æķ°æį®åĪĨæŀIJ": 111540, + "ä¸įè¿ľ": 111541, + "æľīåIJį": 111542, + "æľīåIJįçļĦ": 111543, + "åģ¿è¿ĺ": 111544, + "å¾Īä½İ": 111545, + "è®ĵ人": 111546, + "èĿī": 111547, + "é«ĺè´µ": 111548, + "å°ij许": 111549, + "æ°Ł": 111550, + "å¹¢": 111551, + "亲æĥħ": 111552, + "è¿Ļ件äºĭæĥħ": 111553, + "çĶ¨é¤IJ": 111554, + "缸åħ³æĸ°éĹ»": 111555, + "å°±åºĶ该": 111556, + "ç»ĪçĤ¹": 111557, + "æĺ¯å¤ļå°ij": 111558, + "çĻ»åľº": 111559, + "è¯ķ管": 111560, + "è¯ķ管婴åĦ¿": 111561, + "åģļ大": 111562, + "åģļ大åģļ强": 111563, + "çļĦä¾ĭåŃIJ": 111564, + "åħ«ä¸ª": 111565, + "æĺİæĹ¥": 111566, + "çĤ³": 111567, + "èµ°åİ»": 111568, + "éģº": 111569, + "墩": 111570, + "ä½ĵä¼ļåĪ°": 111571, + "åĴı": 111572, + "ä¸ĭè¾¾": 111573, + "å¤įåıij": 111574, + "追éĢIJ": 111575, + "æīĵåĵį": 111576, + "çļĦéļ±ç§ģæ¬Ĭ": 111577, + "åħ·æľīä¸Ģå®ļ": 111578, + "è¿Ļä¹Īå¤ļå¹´": 111579, + "æłijæŀĹ": 111580, + "æľĢéķ¿": 111581, + "åIJĮèĥŀ": 111582, + "åħīæ³½": 111583, + "åŁŁåIJį": 111584, + "æĮĩåIJij": 111585, + "åıĹ害èĢħ": 111586, + "æłijèĦĤ": 111587, + "æľīå¤ļ大": 111588, + "大éĿ¢ç§¯": 111589, + "æĹłç¼Ŀ": 111590, + "æĶ¹æŃ£": 111591, + "æĽ´å¤ļçļĦæĺ¯": 111592, + "æľŁæľ«": 111593, + "æŃ¼": 111594, + "ä¹īä¹Į": 111595, + "éĤ£ä½ł": 111596, + "çļĦ第ä¸Ģ个": 111597, + "èĮµ": 111598, + "å°§": 111599, + "èį«": 111600, + "ä¸įä»ħåı¯ä»¥": 111601, + "æ¶Įçİ°": 111602, + "æĢ»éĿ¢ç§¯": 111603, + "æĸ°éĹ»åıijå¸ĥ": 111604, + "æ°ijçĶ¨": 111605, + "就读": 111606, + "æīĵè´¥": 111607, + "å¤ĸè¯Ń": 111608, + "æĪij们ä¸Ģèµ·": 111609, + "é¢Ħå®ļ": 111610, + "çĥ¹é¥ª": 111611, + "æľĢ主è¦ģ": 111612, + "æľĢ主è¦ģçļĦ": 111613, + "çīĮçħ§": 111614, + "åĽłåħ¶": 111615, + "ä½İä¸ĭ": 111616, + "ä¼ļåIJĮ": 111617, + "è§ģ解": 111618, + "éĹ´éļĶ": 111619, + "æķĻç¨ĭ": 111620, + "å°ī": 111621, + "å¸Ĥä¸Ńå¿ĥ": 111622, + "åħ³éĶ®æĺ¯": 111623, + "æµ·åįĹçľģ": 111624, + "çī¹åĪ«æĺ¯åľ¨": 111625, + "ä¸ŃåĽ½å¤§éĻĨ": 111626, + "åħħ足çļĦ": 111627, + "æĹ¢èĥ½": 111628, + "åĤ³çµ±": 111629, + "çijľä¼½": 111630, + "åħ¥åĽ´": 111631, + "æħ¢æħ¢åľ°": 111632, + "æĬ¥éħ¬": 111633, + "æī¹å¤į": 111634, + "å·¥ä¸ļåĽŃåĮº": 111635, + "ä¸İåıijå±ķ": 111636, + "èĥ¸éĥ¨": 111637, + "åľ¨ç½ij绾": 111638, + "åľ¨ç½ij绾ä¸Ĭ": 111639, + "交è°Ī": 111640, + "æĽ´æĶ¹": 111641, + "åįłæľīçİĩ": 111642, + "ä¸Ŀ绸ä¹ĭè·¯": 111643, + "è¡Ľ": 111644, + "çłĶåĪ¤": 111645, + "åĪª": 111646, + "åĪªéĻ¤": 111647, + "è¿Ļåıª": 111648, + "çļĦæ°Ķæģ¯": 111649, + "åĬłå·ŀ": 111650, + "éĴ§": 111651, + "çIJĨäºĭéķ¿": 111652, + "ä¸ĸ家": 111653, + "æµģè¡ĮçļĦ": 111654, + "å¾Īæľīåı¯èĥ½": 111655, + "们éĥ½": 111656, + "ç»ıèIJ¥æ¨¡å¼ı": 111657, + "è¡Įä¸ļä¸Ń": 111658, + "éĢļçŁ¥ä¹¦": 111659, + "åij½é¢ĺ": 111660, + "æľ¬ç¶²ç«Ļ": 111661, + "æ²Ļçī¹": 111662, + "åıijåħī": 111663, + "é«ĺä»·": 111664, + "å·²çĦ¶": 111665, + "åıĮåįģä¸Ģ": 111666, + "ä¸Ĭè¯ī": 111667, + "ç¿ħèĨĢ": 111668, + "è¿Ļä¸Ģå¹´": 111669, + "大ä¼ļä¸Ĭ": 111670, + "éĩī": 111671, + "å®Įåħ¨æĺ¯": 111672, + "å¾Ĺ太": 111673, + "ä¸ĢèĪ¬äºº": 111674, + "è¿ĺç®Ĺ": 111675, + "æĬĺåıł": 111676, + "æĬķæľº": 111677, + "çĤ¹çĩĥ": 111678, + "çİ°éĩijæµģ": 111679, + "åħĶåŃIJ": 111680, + "ç½ijæł¼": 111681, + "æİ¥è¿ĩ": 111682, + "ä¾Ľè´§": 111683, + "éĺ´å½±": 111684, + "åİŁåħĪ": 111685, + "æį£": 111686, + "左侧": 111687, + "åħĭæĭī": 111688, + "æīĵåį¡": 111689, + "ç§ijæ¯Ķ": 111690, + "æ±ĩéĽĨ": 111691, + "åľ°çIJĨä½įç½®": 111692, + "è¯Ħå§Ķ": 111693, + "ç»ĵåIJĪèµ·æĿ¥": 111694, + "è¿Ľåħ¥åĪ°": 111695, + "åı¯è¡Į": 111696, + "åı¯è¡ĮæĢ§": 111697, + "让å®ĥ": 111698, + "åĪ¶åº¦æĶ¹éĿ©": 111699, + "çĶĺèĤĥçľģ": 111700, + "åĵĹ": 111701, + "åģıåģı": 111702, + "è¡£çī©": 111703, + "ç¥Ŀè´º": 111704, + "æºIJèĩª": 111705, + "并ä¸į代表": 111706, + "åĽ½åº¦": 111707, + "好åĿı": 111708, + "æĿĸ": 111709, + "æĿŃå·ŀå¸Ĥ": 111710, + "湿度": 111711, + "鲸": 111712, + "åįļ彩": 111713, + "æ³°å±±": 111714, + "æĿijèIJ½": 111715, + "æĸ°èģŀ": 111716, + "èĤĭ": 111717, + "åı¤èĢģçļĦ": 111718, + "çļĦç§ĺå¯Ĩ": 111719, + "ä¸Ģ个éĹ®é¢ĺ": 111720, + "éģıåĪ¶": 111721, + "åįĥ亿": 111722, + "è¿ĩ硬": 111723, + "å°Ħåĩ»": 111724, + "èĩªçĦ¶æĺ¯": 111725, + "产åĮº": 111726, + "çĤ¹çĤ¹å¤´": 111727, + "åı¯ä»¥å¸®åĬ©": 111728, + "说å®ŀ": 111729, + "说å®ŀè¯Ŀ": 111730, + "æĪijåıªæĺ¯": 111731, + "ä¹ĭä½Ļ": 111732, + "åIJĮæĹ¶ä¹Łæĺ¯": 111733, + "ä¸ŃåĽ½éĺŁ": 111734, + "建æĪIJåIJİ": 111735, + "ä¹IJè§Ĩ": 111736, + "åij¨å²ģ": 111737, + "èį¯åºĹ": 111738, + "éĩijåįİ": 111739, + "严éĩįå½±åĵį": 111740, + "è´¨åľ°": 111741, + "æĹħéģĬ": 111742, + "åħµåĻ¨": 111743, + "æķĻèĤ²æķĻåѦ": 111744, + "离åİ»": 111745, + "åIJĦå¼ıåIJĦæł·": 111746, + "ä»ĭç´": 111747, + "ä»ĭç´¹": 111748, + "å¼Ģ头": 111749, + "å°Ĩèĩªå·±çļĦ": 111750, + "åIJ¬åĬĽ": 111751, + "ä¿¡æģ¯ç³»ç»Ł": 111752, + "ä»İæł¹æľ¬": 111753, + "ä»İæł¹æľ¬ä¸Ĭ": 111754, + "æİĮ声": 111755, + "欢åĸľ": 111756, + "å±ķåĮº": 111757, + "åķ¸": 111758, + "太å¤ļäºĨ": 111759, + "éĹ²ç½®": 111760, + "èĥ¡èIJĿåįľ": 111761, + "å§Ķå®£ä¼ł": 111762, + "å§Ķå®£ä¼łéĥ¨": 111763, + "åįĹéĺ³": 111764, + "å·ŀåĮº": 111765, + "ä¸İæŶ": 111766, + "ä¸İæĹ¶ä¿±": 111767, + "ä¸İæĹ¶ä¿±è¿Ľ": 111768, + "å«Įçĸij人": 111769, + "èī¯å¿ĥ": 111770, + "头顶": 111771, + "è´¢æĬ¥": 111772, + "ä½Ľæ³ķ": 111773, + "å¾µ": 111774, + "åİŁä»¶": 111775, + "åĭŀ": 111776, + "çĶ·ç¯®": 111777, + "å¤ĸåĽ½äºº": 111778, + "è¿Ŀ纪": 111779, + "æī¾äºĨ": 111780, + "æįķæįī": 111781, + "缸è¯Ĩ": 111782, + "æIJľéĽĨ": 111783, + "çļĦä¼Łå¤§": 111784, + "ä¸īç»´": 111785, + "å°±è¡ĮäºĨ": 111786, + "çĭIJæľĪ": 111787, + "çĭIJæľĪå±±": 111788, + "å¸ĮæľĽéĢļè¿ĩ": 111789, + "èĢĮ对äºİ": 111790, + "éĿ¢å°į": 111791, + "åĨĽåĽ¢": 111792, + "è¡ĹåĮº": 111793, + "æĤ¬æĮĤ": 111794, + "便ç§ĺ": 111795, + "æľīä¸ĢçĤ¹": 111796, + "ä¼ļè®®ä¸Ĭ": 111797, + "ä¸ĭæīĭ": 111798, + "廣åijĬ": 111799, + "äºĶè¡Į": 111800, + "çŃīåĢĻ": 111801, + "ç´§ç´§åĽ´ç»ķ": 111802, + "æĭ¿äºĨ": 111803, + "æ¡ĮéĿ¢": 111804, + "ç¥ŀæĥħ": 111805, + "éĽĦåİļ": 111806, + "çŀ³": 111807, + "楼ä¸ĭ": 111808, + "彪": 111809, + "äºĭåıij": 111810, + "åĨįè§ģ": 111811, + "é¤ĺ": 111812, + "é¢ĦåĶ®": 111813, + "åİ»çľĭçľĭ": 111814, + "æĪij们åºĶ该": 111815, + "ä¸ī家": 111816, + "æµĬ": 111817, + "ä¹IJéĺŁ": 111818, + "çľĭä¸įè§ģ": 111819, + "èĦijåŃIJ": 111820, + "æĮģæľīçļĦ": 111821, + "çĻ½èıľ": 111822, + "éĹªçĥģ": 111823, + "åĸĿæ°´": 111824, + "æݧåĪ¶ç³»ç»Ł": 111825, + "ä¸ĵåĮº": 111826, + "æľĿå»·": 111827, + "æĪijå¿ĥéĩĮ": 111828, + "å±ķåİħ": 111829, + "èľĺèĽĽ": 111830, + "åĨ»ç»ĵ": 111831, + "粪": 111832, + "åºIJ": 111833, + "åIJij社ä¼ļ": 111834, + "åĨ³çŃĸéĥ¨ç½²": 111835, + "çŁŃæľŁåĨħ": 111836, + "æĸ°ä¸ļæĢģ": 111837, + "æľĶ": 111838, + "æŶæĬ¥": 111839, + "使ä¹ĭ": 111840, + "åĽłåŃIJ": 111841, + "åıĤä¸İèĢħ": 111842, + "çļĦ年轻人": 111843, + "æīĭ表": 111844, + "å°ģéĶģ": 111845, + "为ä»Ģä¹Īä¸į": 111846, + "åIJ¸çĥŁ": 111847, + "æ¯Ĵç´ł": 111848, + "åĪijæ³ķ": 111849, + "磫æŃ£": 111850, + "身æĹģ": 111851, + "åİŁè°ħ": 111852, + "çĽijæĬ¤": 111853, + "æѤå¤Ħ": 111854, + "éļ¨æĻĤ": 111855, + "æŀľå®ŀ": 111856, + "åĮ»çĸĹæľįåĬ¡": 111857, + "ä¸įåIJĪçIJĨ": 111858, + "æIJŀ好": 111859, + "çļĦèĦļæŃ¥": 111860, + "å¤ĸå¥Ĺ": 111861, + "ç¶ĵéģİ": 111862, + "æĶ¾ç¼ĵ": 111863, + "åģľçķĻ": 111864, + "æĺŁçIJĥ": 111865, + "çļĦä¸ĢéĿ¢": 111866, + "åĩłä½ķ": 111867, + "è½®åĽŀ": 111868, + "æ¯Ľå·¾": 111869, + "ä¿®çIJĨ": 111870, + "ä¸įçŁ¥ä¸į": 111871, + "ä¸įçŁ¥ä¸įè§ī": 111872, + "æķ´ä¸ªäºº": 111873, + "æ¯ģçģŃ": 111874, + "åı°å·ŀ": 111875, + "使çĶ¨å¯¿åij½": 111876, + "é»ijçĻ½": 111877, + "æij¸ç´¢": 111878, + "é¼łæłĩ": 111879, + "éĿ©æĸ°": 111880, + "麵": 111881, + "ä¸ĵéĹ¨ä¸º": 111882, + "å¾Īå¤ļæľĭåıĭ": 111883, + "å·¥ä½ľç»Ħ": 111884, + "åIJĪå½±": 111885, + "çĤºä»Ģ麼": 111886, + "æŀģ度": 111887, + "çļĦè¿ĽæŃ¥": 111888, + "å½ĵä¹ĭ": 111889, + "å½ĵä¹ĭæĹł": 111890, + "å½ĵä¹ĭæĹłæĦ§": 111891, + "è´´è¿ij": 111892, + "尺度": 111893, + "åľ¨çİ°åľº": 111894, + "éĻį临": 111895, + "åħ»èĢģéĩij": 111896, + "ç£ķ": 111897, + "åı¯ä»¥ä½¿": 111898, + "管çIJĨæ°´å¹³": 111899, + "æľ¬æĬ¥è®°èĢħ": 111900, + "æ³ķ令": 111901, + "åį¡è½¦": 111902, + "ä¸ľæµ·": 111903, + "å¤ļéĩį": 111904, + "åħ¶éĹ´": 111905, + "ç´Ļ": 111906, + "éĩįå¤§é¡¹çĽ®": 111907, + "æ±Ĺæ°´": 111908, + "ç»Ħå§Ķä¼ļ": 111909, + "ä¿¡æģ¯åħ¬å¼Ģ": 111910, + "ä¸į论æĺ¯": 111911, + "ä¸ĢåIJ¬": 111912, + "èĴ¸æ±½": 111913, + "æıŃç§ĺ": 111914, + "è¶ħéģİ": 111915, + "触åıij": 111916, + "婦": 111917, + "åħ³èģĶ交æĺĵ": 111918, + "å°±ç»Ļ大家": 111919, + "好ä¹ħ": 111920, + "åĢŁè´·": 111921, + "游æĪıè§Ĵèī²": 111922, + "å¼ĢåIJ¯äºĨ": 111923, + "æİł": 111924, + "åħļçļĦåįģä¹Ŀ": 111925, + "ä¸ĭ鼨": 111926, + "çŁŃæŶéĹ´åĨħ": 111927, + "å¯ħ": 111928, + "导åħ¥": 111929, + "å·¥ä½ľç»ıéªĮ": 111930, + "ä¹Łåıªèĥ½": 111931, + "鼷éľĨ": 111932, + "è·Łè¿Ľ": 111933, + "åį¡éĢļ": 111934, + "é¢ĩæľī": 111935, + "æľºä½ĵ": 111936, + "æĪĺ士èģĮä¸ļ": 111937, + "女主": 111938, + "ä½ĵåĪ¶æľºåĪ¶": 111939, + "足åįı": 111940, + "èĪĴéĢĤçļĦ": 111941, + "åĢŁåı£": 111942, + "æī¹åĪ¤": 111943, + "æķ°åĢ¼": 111944, + "諾": 111945, + "éĺ¿æĭī伯": 111946, + "åĺİ": 111947, + "æħ¶": 111948, + "达人": 111949, + "å¼Ģæ°´": 111950, + "å¤§éĽ¨": 111951, + "温室": 111952, + "ä½İè¿·": 111953, + "ä»įæŧ": 111954, + "éªĹåŃIJ": 111955, + "亲å±ŀ": 111956, + "çIJĨæĻº": 111957, + "æľ¬åŁºéĩij": 111958, + "å¨ħ": 111959, + "åĨĻåŃĹ楼": 111960, + "å¢Ļå£ģ": 111961, + "宵": 111962, + "èĻ½çĦ¶æĺ¯": 111963, + "顺çĿĢ": 111964, + "åħ«åį¦": 111965, + "åķĨçĶ¨": 111966, + "ä¸į失": 111967, + "è¿·èĮ«": 111968, + "顺便": 111969, + "æļijæľŁ": 111970, + "æ¬ºè´Ł": 111971, + "é¢ijé¢ij": 111972, + "è¯¥æł¡": 111973, + "æĸĻçIJĨ": 111974, + "æ·±æĥħ": 111975, + "åīįéĶĭ": 111976, + "ä¿ĿèŃī": 111977, + "èģĮä¸ļçĶŁæ¶¯": 111978, + "åħ¬å¼Ģåıij": 111979, + "åħ¬å¼Ģåıijè¡Į": 111980, + "åħ¥æĪ·": 111981, + "éłĵ": 111982, + "åĢ¾åIJ¬": 111983, + "éŃģ": 111984, + "æĦīæĤ¦": 111985, + "åĽŀåIJĪ": 111986, + "åħ¨åĬĽä»¥": 111987, + "åħ¨åĬĽä»¥èµ´": 111988, + "åĥ¹åĢ¼": 111989, + "èĥ½åĬĽå¼º": 111990, + "ç»ıå¼Ģ": 111991, + "ç»ıå¼ĢåĮº": 111992, + "è¿ľæĸ¹": 111993, + "çļĦéģĵçIJĨ": 111994, + "缴åįĩ": 111995, + "缴åįĩæľº": 111996, + "为主é¢ĺçļĦ": 111997, + "ç»ĻæĤ¨": 111998, + "è¿ĺæĥ³": 111999, + "æ¯ĶæĪij": 112000, + "åĨľçī§": 112001, + "æµ·åºķ": 112002, + "çŃ¾è®¢äºĨ": 112003, + "对äºİæĪij们": 112004, + "æĹ¶è®¸": 112005, + "éĶ®çĽĺ": 112006, + "å®ŀéĻħæݧåĪ¶": 112007, + "çļĦæ¨¡æł·": 112008, + "åıįæĺłäºĨ": 112009, + "代åĬŀ": 112010, + "åĮ»çĶ¨": 112011, + "éĽĨç»ĵ": 112012, + "åıijå±ķåīįæĻ¯": 112013, + "æĮĩçĿĢ": 112014, + "åįİåĮĹ": 112015, + "è¿Ļåĩłä¸ª": 112016, + "åIJįæ°Ķ": 112017, + "åĤįæĻļ": 112018, + "èĩªåıij": 112019, + "æ³¢åħ°": 112020, + "大åĬĽæİ¨è¿Ľ": 112021, + "èĩªç§°": 112022, + "èįĨå·ŀ": 112023, + "æIJį害": 112024, + "äºĨä¸Ģåı¥": 112025, + "æľĢåĪĿçļĦ": 112026, + "éĩijèŀįåį±æľº": 112027, + "æĢĢ念": 112028, + "è¡Įåĭķ": 112029, + "女æİĴ": 112030, + "ä¸į解": 112031, + "ä¼łéĶĢ": 112032, + "转载请": 112033, + "饰åĵģ": 112034, + "åıªä¸º": 112035, + "ä¸İä¼Ĺ": 112036, + "ä¸İä¼Ĺä¸įåIJĮ": 112037, + "èĥ½èĢĹ": 112038, + "èı©æıIJ": 112039, + "è¿ij两年": 112040, + "è¿Ķ乡": 112041, + "马ä¸Ĭå°±": 112042, + "äºĮçŃīå¥ĸ": 112043, + "水管": 112044, + "æ³ķåѦ": 112045, + "çģŃçģ«": 112046, + "大å§IJ": 112047, + "åij¨è½¬": 112048, + "æľīæľŁ": 112049, + "æľīæľŁå¾Ĵ": 112050, + "æľīæľŁå¾ĴåĪij": 112051, + "å°įæĸ¹": 112052, + "ç¥ŀèī²": 112053, + "æ²¹èĦĤ": 112054, + "ä¸īçĤ¹": 112055, + "ä¸įåĪ©äºİ": 112056, + "äºĭä¸ļéĥ¨": 112057, + "å°±è·Ł": 112058, + "å¼ĢæĶ¯": 112059, + "å°ı女åŃ©": 112060, + "åħ±åIJĮåĬªåĬĽ": 112061, + "çĶļèĩ³è¿ĺ": 112062, + "è¿ĻåIJį": 112063, + "è¿Ļç¬Ķ": 112064, + "çݯåį«": 112065, + "æľīç§į": 112066, + "è§ĨåĬĽ": 112067, + "çĨŁçŁ¥": 112068, + "åħ¬ç§¯éĩij": 112069, + "æ¶Īéĺ²å®īåħ¨": 112070, + "é¢ĩ为": 112071, + "大èħ¿": 112072, + "éĿ¶": 112073, + "çī¹æķĪ": 112074, + "æľįåĬ¡åĮº": 112075, + "å¼Ģåĩº": 112076, + "深度èŀįåIJĪ": 112077, + "æĹłå¿§": 112078, + "æŁ¥éĺħ": 112079, + "ç»Īç»ĵ": 112080, + "ä¿Ŀç¨İ": 112081, + "è¨İè«ĸ": 112082, + "å½ĵåģļ": 112083, + "è·³èĪŀ": 112084, + "寧": 112085, + "女çİĭ": 112086, + "è®°èĢħåľ¨": 112087, + "åħ¨äº§ä¸ļéĵ¾": 112088, + "è´¯éĢļ": 112089, + "åħ´ä¸ļ": 112090, + "éĻįåĪ°": 112091, + "å°ģéĿ¢": 112092, + "åħ¨éĿ¢æİ¨è¿Ľ": 112093, + "奶èĮ¶": 112094, + "éĢīåĿĢ": 112095, + "äºĨä¸Ģåľº": 112096, + "åIJĮä¼´": 112097, + "议论": 112098, + "æIJĵ": 112099, + "诸èijĽ": 112100, + "诸èijĽäº®": 112101, + "å¹²åĺĽ": 112102, + "æµģæĦŁ": 112103, + "ä¸ĵä¸ļçŁ¥è¯Ĩ": 112104, + "çĶµç«Ļ": 112105, + "åĩıå¼±": 112106, + "åĩºåħ¥": 112107, + "åIJĦçľģ": 112108, + "éĿŀ常é«ĺ": 112109, + "åľ°æ¯¯": 112110, + "åıijæĸĩ": 112111, + "çĦī": 112112, + "çĥ§çĥ¤": 112113, + "å£ģ纸": 112114, + "æģ¶åĮĸ": 112115, + "èĬ¸": 112116, + "èĥĸåŃIJ": 112117, + "çĩĴ": 112118, + "çľģéĴ±": 112119, + "çĻ¾å¼º": 112120, + "çIJĨ工大åѦ": 112121, + "éĴ¢æĿIJ": 112122, + "åĽ½æľīèµĦ产": 112123, + "æĪĺæľº": 112124, + "æ³Ħéľ²": 112125, + "åIJİéĿ¢çļĦ": 112126, + "æ°´èµĦæºIJ": 112127, + "æ¢ħèĬ±": 112128, + "åĨĻçĿĢ": 112129, + "ä¹ĭ声": 112130, + "æĹłåı¯": 112131, + "æĺİæľĿ": 112132, + "ç«ĭæĸ¹ç±³": 112133, + "ç·£": 112134, + "æĶ¾è¿ĩ": 112135, + "ç¦ıçĶ°": 112136, + "å¾Ĺä½ı": 112137, + "åıĹä¼Ĺ": 112138, + "ä¸Ń级": 112139, + "çĹħåıĺ": 112140, + "ä¸Ģçŀ¬éĹ´": 112141, + "æĿĥéĩį": 112142, + "人æĢ§åĮĸ": 112143, + "åĮ»çĸĹåį«çĶŁ": 112144, + "ä¸įåĪ°ä½į": 112145, + "æĻºèĥ½å®¶å±ħ": 112146, + "饮çĶ¨": 112147, + "æ¼Ķåıĺ": 112148, + "é«ĺç´łè´¨": 112149, + "ä¹Ļæĸ¹": 112150, + "åģľçķĻåľ¨": 112151, + "èİ·æī¹": 112152, + "ç©¿æ¢Ń": 112153, + "å®¢åľº": 112154, + "æĮ½åĽŀ": 112155, + "京åŁİ": 112156, + "çĶŁåij½åĬĽ": 112157, + "實éļĽ": 112158, + "çĩĪ": 112159, + "åĨįçİ°": 112160, + "çİ°å®ŀä¸Ń": 112161, + "æľīä¿¡å¿ĥ": 112162, + "çĸıéĢļ": 112163, + "åĺ´åĶĩ": 112164, + "鼷éĶĭ": 112165, + "èıľåįķ": 112166, + "éħ¯": 112167, + "è¶ħé«ĺ": 112168, + "å¾Īé«ĺåħ´": 112169, + "çĶŁæ®ĸ": 112170, + "éĢłä»·": 112171, + "误åĮº": 112172, + "æĨĭ": 112173, + "好æ¶Īæģ¯": 112174, + "å´Ń": 112175, + "以èĩ´": 112176, + "å¼Ģçİ©ç¬ij": 112177, + "çĽijè§Ĩ": 112178, + "å·¡å¯Ł": 112179, + "å¾·å·ŀ": 112180, + "æĹ©æĹ©": 112181, + "éĹªçĶµ": 112182, + "æĪªåĽ¾": 112183, + "åı¯ä»¥æł¹æį®": 112184, + "æīĭèīº": 112185, + "æݥ轨": 112186, + "ç§įæĹı": 112187, + "æĢĢéĩĮ": 112188, + "åİ»åĮ»éĻ¢": 112189, + "ä¸ĢäºĮ": 112190, + "å¼ĢéĺĶ": 112191, + "åĩıéĢŁ": 112192, + "ä½Ĩä»İ": 112193, + "éĢĻä¸Ģ": 112194, + "åĩıåħį": 112195, + "主é¢ĺæķĻèĤ²": 112196, + "å¼Ģ工建设": 112197, + "蹦": 112198, + "æľĪ饼": 112199, + "ä¸ĭæ²ī": 112200, + "å°Ĭ严": 112201, + "éĻĩ": 112202, + "å®ŀæľ¨": 112203, + "å»łåķĨ": 112204, + "声称": 112205, + "èĢĥåľº": 112206, + "å¸ĥé²ģ": 112207, + "èĩªæĿ¥": 112208, + "èĩªæĿ¥æ°´": 112209, + "éĴ¾": 112210, + "年以ä¸Ĭ": 112211, + "大åıĶ": 112212, + "ä»ĸå·²ç»ı": 112213, + "åħ¨æĿij": 112214, + "èģĶç³»çĶµè¯Ŀ": 112215, + "为导åIJij": 112216, + "åĪ¤å¤Ħ": 112217, + "对éĺµ": 112218, + "缮æ¨Ļ": 112219, + "åIJįé¢Ŀ": 112220, + "客æ°Ķ": 112221, + "横åIJij": 112222, + "çŃīåĨħ容": 112223, + "åĩłçĤ¹": 112224, + "è°Ī论": 112225, + "ä¸įä¹ı": 112226, + "å±ķçİ°åĩº": 112227, + "è¾ĥéķ¿": 112228, + "éĢĨ转": 112229, + "å°ıæĻĤ": 112230, + "æĺ¯å¤ļä¹Ī": 112231, + "æľ¬æľĪ": 112232, + "è¿ijè§Ĩ": 112233, + "æĪIJç«ĭ以æĿ¥": 112234, + "代表çĿĢ": 112235, + "æĬ¥å¤į": 112236, + "æĪıæĽ²": 112237, + "è¨ŃåĤĻ": 112238, + "åħ¥èĤ¡": 112239, + "å¾ģæľį": 112240, + "é«ĺåĩº": 112241, + "èĪŀåı°ä¸Ĭ": 112242, + "å¿ĥåĬ¨": 112243, + "两çĤ¹": 112244, + "缸çķ¶": 112245, + "èĻĽ": 112246, + "主页": 112247, + "åĩłå®¶": 112248, + "æĹłä¸į": 112249, + "åįıå®ļ": 112250, + "æĸIJ": 112251, + "å¯ĵæĦı": 112252, + "åħ¨çº¿": 112253, + "æįķé±¼": 112254, + "åı¯ä»¥ä»İ": 112255, + "æľīè¿Ļæł·çļĦ": 112256, + "æģ¶éŃĶ": 112257, + "åĮħåŃIJ": 112258, + "æģ¤": 112259, + "å¼Ģå¥ĸç»ĵæŀľ": 112260, + "ä¸įæŃ»": 112261, + "èĹį": 112262, + "å¼¯æĽ²": 112263, + "海峡": 112264, + "éĶĢæ¯ģ": 112265, + "çļĦçĭ¬çī¹": 112266, + "示æĦı": 112267, + "ä¸įèĥ½åĨį": 112268, + "èĥ½æĬĬ": 112269, + "éĺ²çº¿": 112270, + "ä¸įå°ijäºİ": 112271, + "æ±Ģ": 112272, + "çļĦéĤ£ä¸Ģ": 112273, + "羣æĥħ": 112274, + "åŀ®": 112275, + "被æīĵ": 112276, + "åĽ½å®ī": 112277, + "ç¾İå¦Ļ": 112278, + "è¿Ļåĩł": 112279, + "åĩºéģĵ": 112280, + "æľįåĬ¡äºİ": 112281, + "æĪIJæŀľè½¬åĮĸ": 112282, + "æīįåįİ": 112283, + "天é¹ħ": 112284, + "åĩłä¸ªäºº": 112285, + "åĢĺèĭ¥": 112286, + "èĢ½è¯¯": 112287, + "æĬĹæĪĺ": 112288, + "è¡ĮéĬ·": 112289, + "æĿ¥è¢Ń": 112290, + "åĢŁéĮ¢": 112291, + "èįīèİĵ": 112292, + "ä¸¥æł¼æī§è¡Į": 112293, + "举è¡ĮäºĨ": 112294, + "å¤ĸç±į": 112295, + "已达": 112296, + "æĿijåħļæĶ¯éĥ¨": 112297, + "è¡Ŀ": 112298, + "éĻįèĩ³": 112299, + "æµ·éĩı": 112300, + "é¤IJé¦Ĩ": 112301, + "æĢ¥å¿Ļ": 112302, + "æ·±è¿ľ": 112303, + "å¾Ģè¿Ķ": 112304, + "ç¨İåĬ¡å±Ģ": 112305, + "å¹¿æ³ĽåºĶçĶ¨": 112306, + "è®®åijĺ": 112307, + "æĹłæķĮ": 112308, + "çľ¼åħī": 112309, + "çĥŃè¡Ģä¼łå¥ĩ": 112310, + "æŃIJ": 112311, + "äºĨäºĽ": 112312, + "è¿ĿèĥĮ": 112313, + "è¿Ļæĺ¯ä¸Ģç§į": 112314, + "ä¸į稳å®ļ": 112315, + "大家åĪĨ享": 112316, + "表çı¾": 112317, + "åīįåįģ": 112318, + "è·¯è¿ĩ": 112319, + "æĴ©": 112320, + "åIJĮæĥħ": 112321, + "ä¹łä¿Ĺ": 112322, + "åıijè´¢": 112323, + "åºĶæľīçļĦ": 112324, + "æĿİæŁIJ": 112325, + "èĤĽ": 112326, + "马åħĭ": 112327, + "éĢļåijĬ": 112328, + "巨人": 112329, + "ä¸ĢåĽ¢": 112330, + "éĢĻ次": 112331, + "ä¸įäºĨ解": 112332, + "æĸ½è¡Į": 112333, + "èij¡èIJĦçīĻ": 112334, + "åıĺå¾ĹæĽ´åĬł": 112335, + "æı£": 112336, + "åĪĽæĸ°èĥ½åĬĽ": 112337, + "çķħéĶĢ": 112338, + "表æī¬": 112339, + "æ¯ĶåĪ©": 112340, + "æ¯ĶåĪ©æŶ": 112341, + "åĮ»çĸĹä¿ĿéĻ©": 112342, + "æĵį纵": 112343, + "伤亡": 112344, + "æµİå®ģ": 112345, + "åıĺäºĨ": 112346, + "æľ¬æ¬¡æ´»åĬ¨": 112347, + "åľŁè±ª": 112348, + "æĥ³åĬŀæ³ķ": 112349, + "æĺķ": 112350, + "å½ĵæĻļ": 112351, + "åĩºå±Ģ": 112352, + "çĥŃè®®": 112353, + "è°Īè°Ī": 112354, + "æĻĭåįĩ": 112355, + "åĬ¿å¿ħ": 112356, + "çĻ»å±±": 112357, + "éĤ£åĦ¿": 112358, + "åIJĥåĪ°": 112359, + "ä¹ĭåŁİ": 112360, + "å¿«æĿ¥": 112361, + "æ¹Ľæ±Ł": 112362, + "第ä¸ī个": 112363, + "åħ¨éĿ¢æıIJåįĩ": 112364, + "å¥ĸåѦ": 112365, + "å¥ĸåѦéĩij": 112366, + "æĬķåħ¥ä½¿çĶ¨": 112367, + "é½IJé²ģ": 112368, + "åı¯ä»¥æĬĬ": 112369, + "åĴĮä»ĸçļĦ": 112370, + "è´ŃæĪ¿èĢħ": 112371, + "æŃ£å¼ıåIJ¯åĬ¨": 112372, + "åįİ润": 112373, + "ä¸įæĸŃå®ĮåĸĦ": 112374, + "éĴ¢æĿ¿": 112375, + "累积": 112376, + "满èĦ¸": 112377, + "åĽĽæĸ¹": 112378, + "è´¢çī©": 112379, + "ä»ĸ们ä¼ļ": 112380, + "å¤ıæĹ¥": 112381, + "éĤ£ä¸ªäºº": 112382, + "éĿłçĿĢ": 112383, + "çĤ¹äºĨ": 112384, + "çĤ¹äºĨçĤ¹å¤´": 112385, + "æ©ĭ": 112386, + "åıĪ好": 112387, + "åıĪ好åıĪ": 112388, + "åıĪ好åıĪå¿«": 112389, + "éĺµéĺµ": 112390, + "å°ģ建": 112391, + "æľ¬çĶ°": 112392, + "çī©ä¸ļæľįåĬ¡": 112393, + "èĩªè´¸åĮº": 112394, + "åIJı": 112395, + "便åĪ©åºĹ": 112396, + "åĽ½å®¶æłĩåĩĨ": 112397, + "éĿ¢ç²ī": 112398, + "èī°è¾Ľ": 112399, + "æĶ»åħ³": 112400, + "æīĵåĮħ": 112401, + "车éĺŁ": 112402, + "人éĢī": 112403, + "åı¯ä¸įæĺ¯": 112404, + "äºĮåįģå¹´": 112405, + "åIJįå¸Ī": 112406, + "æµ¦ä¸ľ": 112407, + "åħ¬è¯ģ": 112408, + "è¿IJéĢģ": 112409, + "æĺ¯æľĢ好çļĦ": 112410, + "æŁĶåĴĮ": 112411, + "çİĭæŁIJ": 112412, + "çĹħæĪ¿": 112413, + "åĨ¶éĩij": 112414, + "ä¸Ģ件äºĭæĥħ": 112415, + "åį¤": 112416, + "åı¯æݧ": 112417, + "çīŁ": 112418, + "æĭĤ": 112419, + "å·²äºİ": 112420, + "人éĢł": 112421, + "çĶŁçī©åĮ»èį¯": 112422, + "ä½ĵçİ°åĩº": 112423, + "èĤ²åĦ¿": 112424, + "èĢģå®ŀ": 112425, + "åľĸçīĩ": 112426, + "諸": 112427, + "ç´¯äºĨ": 112428, + "æĦŁåħ´è¶£çļĦ": 112429, + "åĽ¾çīĩæĿ¥æºIJ": 112430, + "ä¹Łæĺ¯ä¸Ģç§į": 112431, + "æ¾İæ¹ĥæĸ°éĹ»": 112432, + "æĹ¶è¡¨ç¤º": 112433, + "åħīè¾ī": 112434, + "æĬ¥åºŁ": 112435, + "å²ģæŶ": 112436, + "éħ®": 112437, + "æ£Ģä¿®": 112438, + "åıĺéĢŁ": 112439, + "åıĺéĢŁç®±": 112440, + "åľ¨èģĮ": 112441, + "éı¡": 112442, + "æįĤ": 112443, + "çĿ£åĬŀ": 112444, + "æ°¸ä¸į": 112445, + "åģļä¸ĢäºĽ": 112446, + "åİĨæŶ": 112447, + "å·¥ç¨ĭæľºæ¢°": 112448, + "æģ°å½ĵ": 112449, + "å°±åľ¨äºİ": 112450, + "称åij¼": 112451, + "éĢļ常æĺ¯": 112452, + "æł·å¼ı": 112453, + "åij¨ä¸Ģ": 112454, + "èĭ±éķij": 112455, + "åĿĩ线": 112456, + "ä¼łéĹ»": 112457, + "çĶ¨æĪ·ä½ĵéªĮ": 112458, + "èµŀåIJĮ": 112459, + "骨æĬĺ": 112460, + "为主ä½ĵ": 112461, + "æ±Łå±±": 112462, + "æ¸ħæľĿ": 112463, + "æĶĢåįĩ": 112464, + "ä¸įçĽ¸ä¿¡": 112465, + "éĿ´": 112466, + "æѦåĬŁ": 112467, + "åĭ¤åĬ³": 112468, + "æĿ¥æī¾": 112469, + "å°ĨæĮģç»Ń": 112470, + "丫头": 112471, + "æ¨Ļæºĸ": 112472, + "裴": 112473, + "深深çļĦ": 112474, + "åŃķèĤ²": 112475, + "è§ĦåĪĴ建设": 112476, + "æ¸ħçĪ½": 112477, + "ç²¾åĩĨæī¶è´«": 112478, + "æīĵçł´äºĨ": 112479, + "è¿Ļä¸Ģ天": 112480, + "å·¥ä½ľæĢ»ç»ĵ": 112481, + "æĹħç¨ĭ": 112482, + "举èIJ¥": 112483, + "æĶ¾å°Ħ": 112484, + "æľīåĩłä¸ª": 112485, + "éĿŀçī©è´¨": 112486, + "åIJĥå¾Ĺ": 112487, + "åŨ": 112488, + "ä¼ļåıijçĶŁ": 112489, + "篮æĿ¿": 112490, + "å¼Ģå°ģ": 112491, + "麻å°Ĩ": 112492, + "èııæ³½": 112493, + "ä¸įåIJĪ": 112494, + "ç³»åĪĹ产åĵģ": 112495, + "èѬå¦Ĥ": 112496, + "ç¾İèªī": 112497, + "èĩªå·±åĸľæ¬¢": 112498, + "交æĺĵä¸Ńå¿ĥ": 112499, + "åIJĪåĶ±": 112500, + "使æĪij": 112501, + "åĥıç´ł": 112502, + "带éĺŁ": 112503, + "ä½Ĩ对äºİ": 112504, + "æĬĬè¿Ļ个": 112505, + "èĤĿèĦı": 112506, + "åįķ纯çļĦ": 112507, + "æĶ»åĿļæĪĺ": 112508, + "缼ä¼ļ": 112509, + "åijµæĬ¤": 112510, + "æªĢ": 112511, + "赶ä¸Ĭ": 112512, + "æ¥Ĭ": 112513, + "ä¹ħäºĨ": 112514, + "ç¡Ŀ": 112515, + "çŃĶé¢ĺ": 112516, + "ä¿ĿæĮģçĿĢ": 112517, + "è§ģè¯Ĩ": 112518, + "çĤ¹åĦ¿": 112519, + "åįĬ个æľĪ": 112520, + "æ»ĩ": 112521, + "浸泡": 112522, + "ä¼łéĢģ": 112523, + "åľ¨å¸Ĥåľºä¸Ĭ": 112524, + "ä¹ĭ乡": 112525, + "çī¹éķ¿": 112526, + "éĽŀ": 112527, + "èªł": 112528, + "身å¤Ħ": 112529, + "æŁłæª¬": 112530, + "身穿": 112531, + "çľģåħ¬å®ī": 112532, + "çľģåħ¬å®īåİħ": 112533, + "åıĻåĪ©äºļ": 112534, + "åĩłåĪĨéĴŁ": 112535, + "人åĢij": 112536, + "åľ°æ®µ": 112537, + "èĩªåѦ": 112538, + "ä¹Łè¶ĬæĿ¥è¶Ĭ": 112539, + "èģĮæĿĥ": 112540, + "æĸ§": 112541, + "èĩ»": 112542, + "å½Ĵ纳": 112543, + "驾é©Ń": 112544, + "éĥ¨åĪĨåľ°åĮº": 112545, + "没æľīæĥ³åĪ°": 112546, + "æĴĩ": 112547, + "ä¹Įé²ģ": 112548, + "ä¹Įé²ģæľ¨": 112549, + "ä¹Įé²ģæľ¨é½IJ": 112550, + "èĤ²äºº": 112551, + "çļĦæŃ¥ä¼IJ": 112552, + "å»¶æľŁ": 112553, + "æ²¹æ°Ķ": 112554, + "åģļå®Į": 112555, + "åľ£åľ°": 112556, + "丰åİļ": 112557, + "宽带": 112558, + "åı¯éĿłçļĦ": 112559, + "åºŃéĻ¢": 112560, + "åŃľ": 112561, + "å°ı康社ä¼ļ": 112562, + "å®īåħ¨ç®¡çIJĨ": 112563, + "年第": 112564, + "æİĴ污": 112565, + "èĥĮåĮħ": 112566, + "家ä½ı": 112567, + "åħ¶å®ŀå°±æĺ¯": 112568, + "ä¼ļè§ģ": 112569, + "帮åĬ©ä¼ģä¸ļ": 112570, + "ç½ijè´Ń": 112571, + "æĺ¯ä¸įä¼ļ": 112572, + "飯åºĹ": 112573, + "æŃ»åİ»": 112574, + "åħįçĸ«åĬĽ": 112575, + "æľķ": 112576, + "åĸĿäºĨ": 112577, + "轻微": 112578, + "个æľĪåĨħ": 112579, + "ç»ĦåĽ¢": 112580, + "åĴĮå®ĮåĸĦ": 112581, + "鸽": 112582, + "æıIJéĢŁ": 112583, + "西å®īå¸Ĥ": 112584, + "ä¸Ńå¿ĥ主任": 112585, + "æŶéĹ´ä¸º": 112586, + "æľŁæĿĥ": 112587, + "è¶ķ": 112588, + "ä¸įä»ħè¦ģ": 112589, + "æľįä»İ": 112590, + "é¡ĺæĦı": 112591, + "ä¸įå°ı": 112592, + "ä¸įå°ıçļĦ": 112593, + "ç°ĩ": 112594, + "窦": 112595, + "åĪĩæĪIJ": 112596, + "åĵĪåĪ©": 112597, + "å¤©çľŁ": 112598, + "ä¸Ģ次次": 112599, + "éĩijå¸ģ": 112600, + "æĢİä¹Īèĥ½": 112601, + "ç½ijè´·": 112602, + "ä¼ļ计å¸Ī": 112603, + "çŁŃ缺": 112604, + "对æłĩ": 112605, + "åıĺå¾ĹæĽ´": 112606, + "åīįåĩłå¤©": 112607, + "éĺ²æ±Ľ": 112608, + "彩èĻ¹": 112609, + "åĵģä½į": 112610, + "è¡¨æł¼": 112611, + "严å¯Ĩ": 112612, + "æ¯ĽåĪ©çİĩ": 112613, + "çļĦåį±å®³": 112614, + "å½ķåĪ¶": 112615, + "æ°´åĬ¡": 112616, + "èĥ½å¤Łè®©": 112617, + "å¹³æĿ¿": 112618, + "ä¹³æĪ¿": 112619, + "è¸ıå®ŀ": 112620, + "é¦ĸåĪĽ": 112621, + "é¦Ļèķī": 112622, + "æĬ¥è¡¨": 112623, + "ä¸ĢæĬ¹": 112624, + "åĩºçĶŁäºİ": 112625, + "è²»çĶ¨": 112626, + "åĩºè®©": 112627, + "åIJĪæ³ķæĢ§": 112628, + "å°¼åħĭ": 112629, + "åĨ°åĨ·": 112630, + "é¦Ļæ°Ķ": 112631, + "åı·ç§°": 112632, + "èµ·çłģ": 112633, + "åŁİåİ¿": 112634, + "çİ©èĢį": 112635, + "ä¸ĬéĻIJ": 112636, + "ä¼ļ议精ç¥ŀ": 112637, + "æĹģè¾¹çļĦ": 112638, + "便ä¼ļ": 112639, + "æıŃæĻĵ": 112640, + "çİ©æĦı": 112641, + "éĽªå±±": 112642, + "åIJijçĿĢ": 112643, + "ä½ĵèĤ²åľ¨çº¿": 112644, + "说æĺİ书": 112645, + "åĮĸèĤ¥": 112646, + "åħļç»Ħ书记": 112647, + "åĬ¨äºº": 112648, + "ä¹ĭæīĢ": 112649, + "æľĪèĩ³": 112650, + "æľĢå¿«çļĦ": 112651, + "èĬĤåģĩæĹ¥": 112652, + "ä¸ĵåľº": 112653, + "èĢĥä¸Ĭ": 112654, + "çªŁ": 112655, + "é²ľè¡Ģ": 112656, + "è¾ĥ强çļĦ": 112657, + "æĤĦçĦ¶": 112658, + "å¤ļä¸ªåĽ½å®¶": 112659, + "çªĹå¸ĺ": 112660, + "æŀģå¤§åľ°": 112661, + "ä¸įçĶ¨æĭħå¿ĥ": 112662, + "è¿Ļä¹Īåģļ": 112663, + "åĥ¹æł¼": 112664, + "ç¾İ丽乡æĿij": 112665, + "å°ıæŶåĨħ": 112666, + "紧迫": 112667, + "大çģ«": 112668, + "èĥ³èĨĬ": 112669, + "æĵįä½ľç³»ç»Ł": 112670, + "æ®ĭçķĻ": 112671, + "åĨĻåĩº": 112672, + "ç¦ģå¿Į": 112673, + "åĬłçĽŁåºĹ": 112674, + "è¿ijçĻ¾": 112675, + "便åı¯": 112676, + "æķ´æĶ¹æݪæĸ½": 112677, + "éĩĩ访æŶ": 112678, + "åĶIJ代": 112679, + "æ·±åĮĸæĶ¹éĿ©": 112680, + "çŁ¢": 112681, + "éĥ½åĸľæ¬¢": 112682, + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭé«ĺ": 112683, + "èĬ±æľµ": 112684, + "头çĸ¼": 112685, + "å®ī康": 112686, + "å¢ŀéķ¿çİĩ": 112687, + "çľ¼çľĭ": 112688, + "å°±æĺ¯ä¸ºäºĨ": 112689, + "èĢĮ导èĩ´": 112690, + "åĬłå¿«å»ºè®¾": 112691, + "èĬ±æł·": 112692, + "åĨħå¿ĥçļĦ": 112693, + "æĺĨå±±": 112694, + "è³ĩæºIJ": 112695, + "åĽŀåĪ°å®¶": 112696, + "èıĬèĬ±": 112697, + "æ°´éĩı": 112698, + "å¾ģä¿¡": 112699, + "è¡ĮæĶ¿åĮº": 112700, + "ä¹ĥæĺ¯": 112701, + "æĬķèµĦé¡¹çĽ®": 112702, + "å«ģç»Ļ": 112703, + "ç¥ŀåľ£": 112704, + "稳": 112705, + "æľ¬æĿ¥å°±": 112706, + "éĢIJä¸Ģ": 112707, + "èģĮä¸ļæĬĢæľ¯": 112708, + "ä¸įèī¯ä¿¡æģ¯": 112709, + "æīĺè¿IJ": 112710, + "åIJ¯ç¤º": 112711, + "ä¹ĭåħ§å®¹": 112712, + "飶": 112713, + "奢åįİ": 112714, + "æıŃ示": 112715, + "æĪIJ为ä¸ŃåĽ½": 112716, + "æ¶Īè´¹åĵģ": 112717, + "åħ¬çĶ¨": 112718, + "æIJŀå®ļ": 112719, + "è¯·ä½ł": 112720, + "æŁļ": 112721, + "åĨħè¡£": 112722, + "ä½Ĩä»ĸ们": 112723, + "ä¿Ŀ湿": 112724, + "该åİ¿": 112725, + "饱åĴĮ": 112726, + "æݨåIJij": 112727, + "èµĦæĸĻæĺ¾ç¤º": 112728, + "ä¸įå½±åĵį": 112729, + "人人éĥ½": 112730, + "åıijå±ķ壮大": 112731, + "åħ»èĢģæľįåĬ¡": 112732, + "çĶŁæ´»æ°´å¹³": 112733, + "åIJĦåİ¿": 112734, + "ä½łéľĢè¦ģ": 112735, + "说çļĦæĺ¯": 112736, + "å¤ĸåªĴ": 112737, + "æŃ¤äºº": 112738, + "次è¦ģ": 112739, + "追赶": 112740, + "åºĶ该å¦Ĥä½ķ": 112741, + "æĹ¥åĩĮæĻ¨": 112742, + "çķ¥æľī": 112743, + "éĥ½æĥ³": 112744, + "游ä¹IJ": 112745, + "è¿Ļ款游æĪı": 112746, + "平淡": 112747, + "æĺ¯ä¸ĢåĢĭ": 112748, + "å¤ĩèĢĥ": 112749, + "åĪ¶æŃ¢": 112750, + "ä¸Ģå®ļèĥ½": 112751, + "å¾Ĵå¼Ł": 112752, + "以çĤº": 112753, + "åįĥåħĥ": 112754, + "äºĶåħŃ": 112755, + "迪士": 112756, + "迪士尼": 112757, + "éĺ³æĢ§": 112758, + "åĨ¬å¥¥ä¼ļ": 112759, + "å°±æĺ¯åĽłä¸º": 112760, + "æĮĤéĴ©": 112761, + "æ¦ĤåĨµ": 112762, + "åıªè¦ģæľī": 112763, + "æ²¹çĶ»": 112764, + "åľ°æłĩ": 112765, + "ä¸Ĭè°ĥ": 112766, + "产ä¸ļåĽŃåĮº": 112767, + "åħ«åįģ": 112768, + "棱": 112769, + "液æĻ¶": 112770, + "æĿijå§Ķä¼ļ": 112771, + "çŃ¾çº¦ä»ªå¼ı": 112772, + "è¿Ļåħ¶ä¸Ń": 112773, + "åĨĻéģĵ": 112774, + "示èĮĥåŁºåľ°": 112775, + "éĩİçĶŁåĬ¨çī©": 112776, + "鼻åŃIJä¿¡ç®±": 112777, + "åĽ½éĻħè´¸æĺĵ": 112778, + "人æĿĥ": 112779, + "ä¿Ŀ管": 112780, + "èĭ¥æĤ¨": 112781, + "åİĭæĬij": 112782, + "黼": 112783, + "åľ°çľĭçĿĢ": 112784, + "éĻ°": 112785, + "ä¸Ģå¹´å¤ļ": 112786, + "ä»İ容": 112787, + "ä¸ŃæĸŃ": 112788, + "å¯Łè§ī": 112789, + "移交": 112790, + "éĶ¯": 112791, + "æĪĸ许æĺ¯": 112792, + "綳": 112793, + "两项": 112794, + "æľĢåĸľæ¬¢": 112795, + "æľĢåĸľæ¬¢çļĦ": 112796, + "å¤ľéĩĮ": 112797, + "åIJĮä»ģ": 112798, + "åĪĽæĸ°é©±åĬ¨": 112799, + "è°ģèĥ½": 112800, + "飾": 112801, + "åħīåѦ": 112802, + "åİĦ": 112803, + "èĦ±é¢ĸ": 112804, + "èĦ±é¢ĸèĢĮåĩº": 112805, + "迦": 112806, + "æĺ¯ä¸įåı¯èĥ½": 112807, + "窥": 112808, + "èĥ½æ»¡è¶³": 112809, + "宽度": 112810, + "伦çIJĨ": 112811, + "åı¯ä»¥èİ·å¾Ĺ": 112812, + "转ä¼ļ": 112813, + "å±±æĿij": 112814, + "éĵºè®¾": 112815, + "åĩºåĩ»": 112816, + "æĸĩåĮĸèīºæľ¯": 112817, + "ä¼ļ议室": 112818, + "æŃĮ声": 112819, + "æ»Ķ": 112820, + "èIJİ缩": 112821, + "æľįåĬ¡åijĺ": 112822, + "åıij表äºĨ": 112823, + "æĸ¼æĺ¯": 112824, + "æĺİç¡®è§Ħå®ļ": 112825, + "ç»´å¥ĩ": 112826, + "水产": 112827, + "æĬķä¿Ŀ": 112828, + "éĺ´éģĵ": 112829, + "赶快": 112830, + "夺å¾Ĺ": 112831, + "ä¸ĭåįķ": 112832, + "çī©æµģåħ¬åı¸": 112833, + "çݯç»ķ": 112834, + "å½Ī": 112835, + "ä½ľé£İ建设": 112836, + "æĹħ游æĻ¯åĮº": 112837, + "æľīæĽ´å¤ļçļĦ": 112838, + "丰å¯Įå¤ļ彩": 112839, + "çIJĨ财产åĵģ": 112840, + "åĩºå·®": 112841, + "ä»İ严治": 112842, + "ä»İ严治åħļ": 112843, + "çĽ¸å¹²": 112844, + "æ»ĭ润": 112845, + "主åĬŀæĸ¹": 112846, + "åī§åľº": 112847, + "æ»ļçIJĥ": 112848, + "æ©Ħæ¦Ħ": 112849, + "èĩªä¸»åĪĽæĸ°": 112850, + "éĢļå¾Ģ": 112851, + "æł¼å°Ķ": 112852, + "çļĦä¼ĺçĤ¹": 112853, + "èĥĮä¸Ĭ": 112854, + "çªľ": 112855, + "çĪĨåĩº": 112856, + "å¹³æķ´": 112857, + "ä¸ĢèĦļ": 112858, + "åħ¨ä½ĵåijĺå·¥": 112859, + "éĻIJå®ļ": 112860, + "åŁİéķĩåĮĸ": 112861, + "æ·³": 112862, + "éĢ®æįķ": 112863, + "è¡ĮåĬ¨è®¡åĪĴ": 112864, + "æīĵå¾Ĺ": 112865, + "åİļéĩį": 112866, + "纪å½ķçīĩ": 112867, + "åĿļä¿¡": 112868, + "央ä¼ģ": 112869, + "åĨįä¹Łä¸į": 112870, + "天涯": 112871, + "åıĤèĢĥèµĦæĸĻ": 112872, + "æľīæ¯Ĵ": 112873, + "åIJ¸çº³": 112874, + "è¶Ĭåıij": 112875, + "éĩįè¦ģæĦıä¹ī": 112876, + "åĽ½éĺ²éĥ¨": 112877, + "è¿Ļ个è¡Įä¸ļ": 112878, + "æĻ®æŁ¥": 112879, + "å¼ĤæĢ§": 112880, + "å»¶è¿Ł": 112881, + "å°ıå¹ħ": 112882, + "èī²æĥħ": 112883, + "综åIJĪæ²»çIJĨ": 112884, + "æŃ£æĺ¯åĽłä¸º": 112885, + "产ä¸ļç»ĵæŀĦ": 112886, + "çłĶ究æĬ¥åijĬ": 112887, + "åģľä¸ĭ": 112888, + "éķ¿èĢģ": 112889, + "éĩĿå°į": 112890, + "åįĹ京å¸Ĥ": 112891, + "çģĮæºī": 112892, + "转è¿IJ": 112893, + "欺è¯Ī": 112894, + "éĢłåģĩ": 112895, + "åĪĨå¸ĥå¼ı": 112896, + "æĦŁè§¦": 112897, + "æĪijå½ĵæŶ": 112898, + "åıijè§ī": 112899, + "åĽ¾çº¸": 112900, + "æĶ¹èī¯": 112901, + "çĭłçĭł": 112902, + "åĨ²åĪº": 112903, + "æĸ°äº¬": 112904, + "æĸ°äº¬æĬ¥": 112905, + "ç¥ŀåĻ¨": 112906, + "秸ç§Ĩ": 112907, + "çĪº": 112908, + "å°Ĩè¿İæĿ¥": 112909, + "工信": 112910, + "工信éĥ¨": 112911, + "éĻIJéĩı": 112912, + "æŃ¢æįŁ": 112913, + "åѦä¼ļäºĨ": 112914, + "åįİ缼": 112915, + "åįİçĽĽé¡¿": 112916, + "å¾Įä¾Ĩ": 112917, + "ä¸ĭéĿ¢æĺ¯": 112918, + "ä¸ĭéĿ¢æĺ¯å°ı": 112919, + "æIJ¬è¿IJ": 112920, + "ç¾İæľ¯é¦Ĩ": 112921, + "æ¸ħåĩī": 112922, + "å¤ļå¹´åīį": 112923, + "è©ŀ": 112924, + "åįĥç±³": 112925, + "表述": 112926, + "æ±ŁéŨ": 112927, + "åĬłæ²¹ç«Ļ": 112928, + "æľ¬èĥ½": 112929, + "导读": 112930, + "åĽ´è§Ĥ": 112931, + "并åIJij": 112932, + "åŁºæľ¬æĥħåĨµ": 112933, + "æīĵå¼ĢäºĨ": 112934, + "è¿Ļä¸ī个": 112935, + "æ±ķ头": 112936, + "强æľīåĬĽ": 112937, + "强æľīåĬĽçļĦ": 112938, + "è¿Ľåľº": 112939, + "ä¹Ŀæ±Ł": 112940, + "çIJĥæĺŁ": 112941, + "好çľĭçļĦ": 112942, + "大æĪ·": 112943, + "湯": 112944, + "å¥ĩå¦Ļ": 112945, + "ä¹IJåĻ¨": 112946, + "æĪijçļĦå¿ĥ": 112947, + "çľī头": 112948, + "åĨľä¸ļçĶŁäº§": 112949, + "ç¼ĸçłģ": 112950, + "åŁºç¤": 112951, + "åŁºç¤İ": 112952, + "天æĸĩ": 112953, + "åĢĭ人è³ĩè¨Ĭ": 112954, + "åİ»è¿ĩ": 112955, + "èģĨåIJ¬": 112956, + "æĶ¾åģĩ": 112957, + "ä¸įåħ·å¤ĩ": 112958, + "æ·Ģç²ī": 112959, + "大佬": 112960, + "åħ¨å¤©": 112961, + "åħ¨éĿ¢å»ºæĪIJ": 112962, + "éļIJå½¢": 112963, + "ç¼ħçĶ¸": 112964, + "åIJ³": 112965, + "è¡ĮæĶ¿æī§æ³ķ": 112966, + "åŁİåł¡": 112967, + "èİ«æĸ¯": 112968, + "èİ«æĸ¯ç§ij": 112969, + "æīĢæľīæĿĥ": 112970, + "éĽĨåľĺ": 112971, + "å±Ģåī¯å±Ģéķ¿": 112972, + "åĩłä¹İ没æľī": 112973, + "æ´ģåĩĢ": 112974, + "çĶµå½±èĬĤ": 112975, + "åŃ©ç«¥": 112976, + "æīĢåģļçļĦ": 112977, + "æ¸ħ代": 112978, + "æĸ°çīĪ": 112979, + "éĵĿåIJĪéĩij": 112980, + "为æĬĵ": 112981, + "为æĬĵæīĭ": 112982, + "åĪ¤å®ļ": 112983, + "çī¹äº§": 112984, + "æīĭæ©Ł": 112985, + "ä¸įåı¯æĪĸ": 112986, + "ä¸įåı¯æĪĸ缺": 112987, + "å¸Ĥåľºè§Ħ模": 112988, + "åĿ¯": 112989, + "åĮ»åѦéĻ¢": 112990, + "å¿«è¦ģ": 112991, + "èĮľ": 112992, + "æĬĺèħ¾": 112993, + "äºĨè¿ĩæĿ¥": 112994, + "æĬ¥åijĬæľŁåĨħ": 112995, + "çī©ç§į": 112996, + "ç»Łè®¡å±Ģ": 112997, + "æī©å»º": 112998, + "æ¶ħ": 112999, + "责任人": 113000, + "éĺİ": 113001, + "è¯Ħè®®": 113002, + "å¾Ģäºĭ": 113003, + "æīĢ示": 113004, + "æķ´æ´ģ": 113005, + "éĹºèľľ": 113006, + "æĹħéĢĶ": 113007, + "å®ŀè®Ń": 113008, + "ä¹ĭ称": 113009, + "巴士": 113010, + "éĢŁåº¦å¿«": 113011, + "ä¸įä»ħå¦ĤæѤ": 113012, + "å®Ŀè´µçļĦ": 113013, + "åºŁçī©": 113014, + "河水": 113015, + "æݥ纳": 113016, + "ç²¾æ¹Ľ": 113017, + "åħ¶æ¬¡æĺ¯": 113018, + "顺德": 113019, + "åħ¬åħ±åį«çĶŁ": 113020, + "è¤IJèī²": 113021, + "ä¸įæĥľ": 113022, + "æĬĢæľ¯æľįåĬ¡": 113023, + "æİ·": 113024, + "æ±ĤèģĮ": 113025, + "ä¸ī峡": 113026, + "æĬķåħ¥åĪ°": 113027, + "太åIJİ": 113028, + "åIJ¯åĬ¨ä»ªå¼ı": 113029, + "缴æݥ影åĵį": 113030, + "æĸ°æ¬¾": 113031, + "个乡éķĩ": 113032, + "çĻ¾äº¿": 113033, + "庫": 113034, + "ä¹ŁæŃ£æĺ¯": 113035, + "åı¶çīĩ": 113036, + "æľĢæĹ©çļĦ": 113037, + "æĪĺ绩": 113038, + "å·¥æľŁ": 113039, + "æĻļæľŁ": 113040, + "è¿Ļæł·è¯´": 113041, + "è¯įè¯Ń": 113042, + "ä¾Ħ": 113043, + "æķ£çĥŃ": 113044, + "éĽĨæĪIJçĶµè·¯": 113045, + "åIJįè¯į": 113046, + "æĻºåķĨ": 113047, + "æĭ¥åłµ": 113048, + "çĭĤ欢": 113049, + "è¿ĻèĪ¬": 113050, + "浴室": 113051, + "åijķåIJIJ": 113052, + "æľªæĿ¥åıijå±ķ": 113053, + "ä¸īä½įä¸Ģä½ĵ": 113054, + "åªĴé«Ķ": 113055, + "ä¸įå¾Ĺ转载": 113056, + "åĽłä¸ºå¥¹": 113057, + "æĺ¾ç¤ºå±ı": 113058, + "ä¾Ľæļĸ": 113059, + "éĨ«éĻ¢": 113060, + "æľīæĦıæĢĿ": 113061, + "æľīæĦıæĢĿçļĦ": 113062, + "娱ä¹IJåŁİ": 113063, + "åįµå·¢": 113064, + "åĪĽéĢłåĬĽ": 113065, + "ç«łèĬĤ": 113066, + "人大常å§Ķ": 113067, + "èĢĮçİ°åľ¨": 113068, + "å¤ĸå©Ĩ": 113069, + "å¢ŀæĮģ": 113070, + "äºĶåįĥ": 113071, + "èĢģå¸Ī们": 113072, + "æ´ĽæĿī": 113073, + "æ´ĽæĿī磶": 113074, + "æİĮæı¡äºĨ": 113075, + "ä¸ŃåĽ½æĸĩåĮĸ": 113076, + "æĸ°æĶ¿": 113077, + "主è¦ģçĶ¨äºİ": 113078, + "åıijçĥ§": 113079, + "类似äºİ": 113080, + "åĮĹæŀģ": 113081, + "æĪij们认为": 113082, + "弥漫": 113083, + "åħ¨çIJĥç»ıæµİ": 113084, + "é¢IJ": 113085, + "ä¸Ģèµ·è£ħä¿®": 113086, + "æĶĴ": 113087, + "æĭīèIJ¨": 113088, + "帶ä¾Ĩ": 113089, + "åĨ·æ°´": 113090, + "ä¸īåĨľ": 113091, + "æĿ¿æĿIJ": 113092, + "è¿ŀè¿ŀ": 113093, + "éĵ®": 113094, + "ç»ıèIJ¥çIJĨ念": 113095, + "山顶": 113096, + "å¾Īæĥ³": 113097, + "çĺ«": 113098, + "å§ĭç»Īä¿ĿæĮģ": 113099, + "åľ¨å¹¿å·ŀ": 113100, + "ä¸įåIJĮæĦı": 113101, + "åıĺåİĭ": 113102, + "åıĺåİĭåĻ¨": 113103, + "产éĶĢ": 113104, + "表éĿ¢ä¸Ĭ": 113105, + "æīĢ以ä»ĸ": 113106, + "ç»ıéªĮ丰å¯Į": 113107, + "éĥ¨å§Ķ": 113108, + "åħµåĽ¢": 113109, + "æīĢè¿°": 113110, + "æķ¦çħĮ": 113111, + "ç»ıèIJ¥èĮĥåĽ´": 113112, + "åı£è¯Ń": 113113, + "失信": 113114, + "æ¯ı个人çļĦ": 113115, + "æīĭæĮģ": 113116, + "æģIJæħĮ": 113117, + "åł¡åŀĴ": 113118, + "é¦ħ": 113119, + "éĵ¸éĢł": 113120, + "æĭ¿åĩºæĿ¥": 113121, + "æİ¢æµĭ": 113122, + "大家ä¸Ģèµ·": 113123, + "奧": 113124, + "å®ŀè´¨æĢ§": 113125, + "å°ıåĦ¿": 113126, + "èĩºåįĹ": 113127, + "èĩºåįĹå¸Ĥ": 113128, + "å¼ĢåıijèĢħ": 113129, + "åı¯æł¹æį®": 113130, + "ç®±åŃIJ": 113131, + "饺åŃIJ": 113132, + "å¿ĻçĿĢ": 113133, + "æĿ¥ä¸įåıĬ": 113134, + "çĽ¸ä¼ł": 113135, + "åĽ½ç½ij": 113136, + "èħ¹æ³»": 113137, + "è¿ĻéĩĮæľī": 113138, + "é£İæĻ¯åĮº": 113139, + "åıĤä¿Ŀ": 113140, + "æŃ»èĢħ": 113141, + "æĪ´ä¸Ĭ": 113142, + "æ©Łæ§ĭ": 113143, + "è¯ķéªĮåĮº": 113144, + "ä¼łæİĪ": 113145, + "æµ·è¾¹": 113146, + "泪水": 113147, + "缸åħ³åĨħ容": 113148, + "éĥijå·ŀå¸Ĥ": 113149, + "åħijçİ°": 113150, + "两åij¨": 113151, + "èĬľæ¹ĸ": 113152, + "çĶµåŃIJä¿¡æģ¯": 113153, + "红å¤ĸ": 113154, + "æĹħ游å±Ģ": 113155, + "å¾Ģå¾Ģä¼ļ": 113156, + "è¿ħçĮĽ": 113157, + "ä¼łçľŁ": 113158, + "æ¸ħæ¾Ī": 113159, + "å°±è¿ij": 113160, + "微信群": 113161, + "ç³»åĪĹæ´»åĬ¨": 113162, + "ç»ı常ä¼ļ": 113163, + "è§Ĥæµĭ": 113164, + "å¿ĥå¾Ĺä½ĵä¼ļ": 113165, + "éĻĪåĪĹ": 113166, + "åĮĹæĸĹ": 113167, + "è«®": 113168, + "諮詢": 113169, + "è¿ĺæĺ¯ä¼ļ": 113170, + "æµĭç®Ĺ": 113171, + "æĺŁç©º": 113172, + "宽容": 113173, + "çī©ä¸ļåħ¬åı¸": 113174, + "æĪĴæĮĩ": 113175, + "å¸ħæ°Ķ": 113176, + "ä¸ĢæŃ¥æŃ¥": 113177, + "åħ±é¸£": 113178, + "åĨ³ä¸į": 113179, + "æݥ管": 113180, + "å¦ĩèģĶ": 113181, + "æ¯Ķåĸ»": 113182, + "é²ģè¿ħ": 113183, + "æĮģçºĮ": 113184, + "çĽ¸äº²": 113185, + "å¨ģå°¼æĸ¯äºº": 113186, + "ç«ĭ项": 113187, + "åĪĿå§ĭ": 113188, + "èĩªåĪ¶": 113189, + "è¿Īè¿Ľ": 113190, + "ä¸Ĭæ±½": 113191, + "å®ıä¼Ł": 113192, + "æł¹æľ¬æ²¡æľī": 113193, + "æĸ°åĨłçĹħæ¯Ĵ": 113194, + "åĵªç§į": 113195, + "康åħ»": 113196, + "è¡°èĢģ": 113197, + "å½ķåĥı": 113198, + "é«Ķé©Ĺ": 113199, + "ç»ijå®ļ": 113200, + "é¢Ŀ头": 113201, + "äºĶæľĪ": 113202, + "èĬ±å¼Ģ": 113203, + "ä¸Ģ线åŁİå¸Ĥ": 113204, + "åĪ°åľº": 113205, + "æĬķéĻį": 113206, + "çĹĺçĹĺ": 113207, + "åıĹä¸įäºĨ": 113208, + "æīİæł¹": 113209, + "æĽ´ä½ķåĨµ": 113210, + "æĬ½æŁ¥": 113211, + "åĩºè·¯": 113212, + "审议éĢļè¿ĩ": 113213, + "ä¸įåĥħ": 113214, + "èī²è°ĥ": 113215, + "çĻ¾ä½Ļ": 113216, + "èĤłéģĵ": 113217, + "æ·±åİļçļĦ": 113218, + "马åĬĽ": 113219, + "æĹ©æĻļ": 113220, + "æŃĮèĪŀ": 113221, + "éĺ²æĻĴ": 113222, + "æľĢåIJİä¸Ģ个": 113223, + "樱èĬ±": 113224, + "å°ıä¼ĻåŃIJ": 113225, + "åľ¨å½ĵåľ°": 113226, + "å°ıä¼Ļ伴们": 113227, + "èµ·æºIJ": 113228, + "åħ¨åªĴä½ĵ": 113229, + "ç°½": 113230, + "éħ±æ²¹": 113231, + "æĹłè®ºå¦Ĥä½ķ": 113232, + "裤åŃIJ": 113233, + "åģľäº§": 113234, + "ä¸įçĶ±å¾Ĺ": 113235, + "çīµå¼ķ": 113236, + "ä¼łåĬ¨": 113237, + "ä¹Ŀé¾Ļ": 113238, + "åĬłåĽº": 113239, + "ä¹Łä¸įæķ¢": 113240, + "æĬĢæľ¯æĶ¯æĮģ": 113241, + "ä¸Ĭå²Ĺ": 113242, + "ç»ıéªĮåĴĮ": 113243, + "æł¼æŀĹ": 113244, + "åIJ¸éĻĦ": 113245, + "æľªæĪIJå¹´": 113246, + "奢ä¾Īåĵģ": 113247, + "追æį§": 113248, + "好ä¸į容æĺĵ": 113249, + "èķ´åIJ«": 113250, + "ä¿Ŀå®ļ": 113251, + "æĬ¥ä¸ļ": 113252, + "æµ·åĨħå¤ĸ": 113253, + "ä½łçİ°åľ¨": 113254, + "æ²¹èĢĹ": 113255, + "è´¨éĩı管çIJĨ": 113256, + "æ½ľæ°´": 113257, + "ä¸½æ±Ł": 113258, + "转åħ¥": 113259, + "è¿Ļä¹Īä¹ħ": 113260, + "æĺİ代": 113261, + "责任åĪ¶": 113262, + "éĩįå·¥": 113263, + "大巴": 113264, + "触åıĬ": 113265, + "èµ·åĪĿ": 113266, + "大å¦Ī": 113267, + "æĸ¯å¡Ķ": 113268, + "åĨĽå·¥": 113269, + "书éĻ¢": 113270, + "峨": 113271, + "æݨçIJĨ": 113272, + "è¿Ļç¯ĩæĸĩç«ł": 113273, + "è¿ģ移": 113274, + "åľ¨åIJĮä¸Ģ": 113275, + "ç»Ĩç»Ĩ": 113276, + "åīĬå¼±": 113277, + "书æĪ¿": 113278, + "ç¶ĵ常": 113279, + "è¯ķé¢ĺ": 113280, + "æĤ£ä¸Ĭ": 113281, + "çĻ«çĹ«çĹħ": 113282, + "åĨ²æ´Ĺ": 113283, + "å¤ĸæı´": 113284, + "åħĭåĪ¶": 113285, + "åįģæľĪ": 113286, + "åģļä¸įåĪ°": 113287, + "ç¾İåĮĸ": 113288, + "å¦ĤæľŁ": 113289, + "è¿ĺéľĢ": 113290, + "å¤©åºľ": 113291, + "å°±æĦıåij³çĿĢ": 113292, + "çļĦç¡®æĺ¯": 113293, + "éªĹå±Ģ": 113294, + "å°ıç»ĦèµĽ": 113295, + "è©©": 113296, + "ä¹Ŀå¹´": 113297, + "æĻĵå¾Ĺ": 113298, + "çłĶ究人åijĺ": 113299, + "大éħĴåºĹ": 113300, + "ç§ijåѸ": 113301, + "åħŃåIJĪ": 113302, + "çķĮå®ļ": 113303, + "车载": 113304, + "å¼ĢçĿĢ": 113305, + "毫æĹłçĸij": 113306, + "毫æĹłçĸijéĹ®": 113307, + "è¿IJç»´": 113308, + "ç¦ģåĮº": 113309, + "èĦ±èIJ½": 113310, + "讲å¸Ī": 113311, + "产ä¸ļåŁºåľ°": 113312, + "é«ĺæĢ§èĥ½": 113313, + "åħī彩": 113314, + "çİ°éĺ¶æ®µ": 113315, + "åĩ¿": 113316, + "è¾ĥå·®": 113317, + "饮çĶ¨æ°´": 113318, + "éĸĭçĻ¼": 113319, + "ç½ijåIJ§": 113320, + "çĮ´åŃIJ": 113321, + "æѦæŀĹ": 113322, + "å®īåİ¿": 113323, + "ä¸įåı¯æĢĿ": 113324, + "ä¸įåı¯æĢĿè®®": 113325, + "éĬ·åĶ®": 113326, + "è´«ç©·": 113327, + "为åķ¥": 113328, + "éºĵ": 113329, + "å¹¾åĢĭ": 113330, + "è§Ħ模以ä¸Ĭ": 113331, + "æıļ": 113332, + "è¢«åĽ°": 113333, + "缺å¸Ń": 113334, + "å¿«é¤IJ": 113335, + "æĬ¢åįł": 113336, + "æĻŁ": 113337, + "å¤įæ´»": 113338, + "æľ¬æĬ¥è®¯": 113339, + "åĪĽä¸ĭ": 113340, + "海滩": 113341, + "éĩı产": 113342, + "å¦Ĥä½ķåİ»": 113343, + "车ä½į": 113344, + "å¯ĩ": 113345, + "äºĮåįģåĽĽ": 113346, + "ç»ıæµİæįŁå¤±": 113347, + "éħįå¥Ĺ设æĸ½": 113348, + "åŁºæľ¬éĿ¢": 113349, + "äºī论": 113350, + "就好åĥı": 113351, + "çłĶ究æĪIJæŀľ": 113352, + "éĻĪè¿°": 113353, + "æīĵåĬ¨": 113354, + "ä¸ĭå·´": 113355, + "ç§ĴéĴŁ": 113356, + "对人ä½ĵ": 113357, + "æĬĢæľ¯çłĶåıij": 113358, + "åİŁåŃIJ": 113359, + "æĺ¯ä¸Ģ项": 113360, + "äºĨä¸Ģ份": 113361, + "æĮĩçĶ²": 113362, + "çĶ¨éĩı": 113363, + "è¿ĺä¸įå¤Ł": 113364, + "æĶ¿åºľéĩĩè´Ń": 113365, + "çŁ¥è¯ĨçĤ¹": 113366, + "ä¸ŃåĽ½æ¢¦": 113367, + "å¾Īå¼Ģå¿ĥ": 113368, + "礼è²Į": 113369, + "éĿŀ常å¤ļ": 113370, + "éĿŀ常å¤ļçļĦ": 113371, + "åĽļ": 113372, + "æĹħé¦Ĩ": 113373, + "å°½æĥħ": 113374, + "æŃĮåĶ±": 113375, + "æ²Ļé¾Ļ": 113376, + "车åİ¢": 113377, + "客æµģ": 113378, + "åģıå·®": 113379, + "积累äºĨ": 113380, + "æ¡Ķ": 113381, + "çĶ»çĶ»": 113382, + "ä¹ŁåºĶ该": 113383, + "åºĶçĶ¨ç¨ĭåºı": 113384, + "èĥĥèĤł": 113385, + "以å¾Į": 113386, + "豪å®ħ": 113387, + "æ·±åĬłå·¥": 113388, + "缴è¨Ģ": 113389, + "åĮĸçŁ³": 113390, + "åĽ½éģĵ": 113391, + "ä¸ĥ个": 113392, + "ä»İèĢĮ使": 113393, + "èĤłèĥĥ": 113394, + "æĹ¥è¶ĭ": 113395, + "çĪ¶åŃIJ": 113396, + "ç·©": 113397, + "æĭĽçīĮ": 113398, + "产å¦ĩ": 113399, + "çķªèĮĦ": 113400, + "æĪijéĻ¢": 113401, + "建çŃijå·¥ç¨ĭ": 113402, + "å±ķè§Īä¼ļ": 113403, + "家éķ¿ä»¬": 113404, + "åĨľä½ľçī©": 113405, + "æĹ¥å¤ľ": 113406, + "æĶ»æĵĬ": 113407, + "è§Ħéģ¿": 113408, + "èĪŁå±±": 113409, + "便æ°ij": 113410, + "åħ«åŃĹ": 113411, + "ä¸įæĽ¾": 113412, + "æĶ¯éħį": 113413, + "çĨ¬å¤ľ": 113414, + "人é¡ŀ": 113415, + "ç´ĢéĮĦ": 113416, + "ç»ıèIJ¥æ´»åĬ¨": 113417, + "大涨": 113418, + "å¸Ĥå§Ķ常å§Ķ": 113419, + "åĪĨéIJĺ": 113420, + "ä¸Ģ个èģĮä¸ļ": 113421, + "çĹħåĽł": 113422, + "è¿Ļ对äºİ": 113423, + "ä¸įå¾Ĺä¸į说": 113424, + "åıijçĶµæľº": 113425, + "æľīæīĢ帮åĬ©": 113426, + "缮æłĩä»»åĬ¡": 113427, + "åĽłåľ°": 113428, + "åĽłåľ°åĪ¶": 113429, + "åĽłåľ°åĪ¶å®ľ": 113430, + "å°Ĩè¾¾åĪ°": 113431, + "ç²Ĺç³Ļ": 113432, + "ç¨³åĽº": 113433, + "å«£": 113434, + "çİ°åľ¨å¾Īå¤ļ": 113435, + "ä¸ĸçķĮ级": 113436, + "å¼łæŁIJ": 113437, + "çĤ¹ç¼Ģ": 113438, + "èijµ": 113439, + "社ä¼ļç»Ħç»ĩ": 113440, + "å¾ĢåIJİ": 113441, + "åĬłæģ¯": 113442, + "åĻªå£°": 113443, + "æľīåħ´è¶£": 113444, + "为æĤ¨æıIJä¾Ľ": 113445, + "æ²¹æ¼Ĩ": 113446, + "ç¬¬åĽĽå±Ĭ": 113447, + "çļĩ宫": 113448, + "ä¹Ĵä¹ĵ": 113449, + "ä¹Ĵä¹ĵçIJĥ": 113450, + "éļ¨èijĹ": 113451, + "éģ©åIJĪ": 113452, + "åįĹéĿŀ": 113453, + "æĵ´": 113454, + "西æ´ĭ": 113455, + "åĬłå¯Ĩ": 113456, + "æĪIJåĬŁä¸¾åĬŀ": 113457, + "åı£æ°´": 113458, + "æĪIJ年人": 113459, + "æīĢæıIJä¾ĽçļĦ": 113460, + "éļĶå£ģ": 113461, + "åľ¨äº¬": 113462, + "å½ĵåľ°æŶéĹ´": 113463, + "çŃīåIJĦç§į": 113464, + "é£İæ°Ķ": 113465, + "å±ĭéĩĮ": 113466, + "ä¸ĢåŃĹ": 113467, + "çļĦæŶéĹ´éĩĮ": 113468, + "åĺ¿åĺ¿": 113469, + "快讯": 113470, + "ä¸Ńåľº": 113471, + "ä¸Ģçĵ¶": 113472, + "æ»ķ": 113473, + "é¢Ĩè·ij": 113474, + "好èݱ": 113475, + "好èݱåĿŀ": 113476, + "没åħ³ç³»": 113477, + "åĩºå¢ĥ": 113478, + "ä¸įæĺ¯ä¸Ģ个": 113479, + "éĥ½æĺ¯éĿŀ常": 113480, + "éľĩåĬ¨": 113481, + "èİ·èĥľ": 113482, + "åįļå¼Ī": 113483, + "æĬļåħ»": 113484, + "对ç«ĭ": 113485, + "æľįåĬ¡æľºæŀĦ": 113486, + "è°£è¨Ģ": 113487, + "社ä¼ļç§ijåѦ": 113488, + "åIJ¬è¯´è¿ĩ": 113489, + "æī³": 113490, + "æīĵ磨": 113491, + "åı£æľį": 113492, + "好åĥıæĺ¯": 113493, + "以åıĬåħ¶ä»ĸ": 113494, + "çī¹è´¨": 113495, + "亲è¿ij": 113496, + "ä¸Ģç»ı": 113497, + "æ¶Ŀ": 113498, + "éŃĶæľ¯": 113499, + "éģĵ路交éĢļ": 113500, + "è§Ħ模æľĢ大": 113501, + "å®ŀæĸ½æĦıè§ģ": 113502, + "ä¹ŀ": 113503, + "ä¸Ģä¸ĸ": 113504, + "åŁ·è¡Į": 113505, + "è±Ĩçĵ£": 113506, + "åĪĹ为": 113507, + "æķħ宫": 113508, + "çĶŁåij½åij¨æľŁ": 113509, + "ä¸īç§įèģĮä¸ļ": 113510, + "详ç»Ĩä»ĭç»į": 113511, + "å®Įå¤ĩ": 113512, + "å²©çŁ³": 113513, + "éļıæīĭ": 113514, + "飲": 113515, + "æķĪæŀľåĽ¾": 113516, + "ç§ĭåĨ¬": 113517, + "åĬŁå¾·": 113518, + "è§Ħç«łåĪ¶åº¦": 113519, + "æĹ¥æ¸IJ": 113520, + "æīĢéľĢè¦ģ": 113521, + "æīĢéľĢè¦ģçļĦ": 113522, + "å²Ľä¸Ĭ": 113523, + "åĩºåľŁ": 113524, + "åĽ¾æĸĩ": 113525, + "ç§ijæĬĢè¿ĽæŃ¥": 113526, + "éĢļèĥĢ": 113527, + "èĢģ太太": 113528, + "èĭĹæľ¨": 113529, + "éĵ¶å·Ŀ": 113530, + "å¸IJ篷": 113531, + "éĿŀè¦ģ": 113532, + "éħįçĶµ": 113533, + "å¤Ħå¢ĥ": 113534, + "èĤ¡æĿĥæĬķèµĦ": 113535, + "ä¸Ģ缴åĪ°": 113536, + "åĿĩçĶ±": 113537, + "æĬĹæĹ¥": 113538, + "æį®ä»ĭç»į": 113539, + "ä½łåĸľæ¬¢": 113540, + "åĪĽæĸ°åŀĭ": 113541, + "åıĺè¿ģ": 113542, + "è§Ĩå¯Ł": 113543, + "å®Įåħ¨æ²¡æľī": 113544, + "åħĥæŦ": 113545, + "åı¯ä¿¡": 113546, + "åı¦è¡Į": 113547, + "æĿij级": 113548, + "åħ¥åľº": 113549, + "æIJŃæ¡£": 113550, + "ä¹ŁåĽłæѤ": 113551, + "æį¢æĪIJ": 113552, + "ä¸įè´Ł": 113553, + "äºĨ大éĩıçļĦ": 113554, + "éģĶåĪ°": 113555, + "å¸Ĥåİ¿": 113556, + "å¹´è¼ķ": 113557, + "å¿«æīĭ": 113558, + "å¸Įå°Ķ": 113559, + "èĩªèIJ¥": 113560, + "éĽªèĬ±": 113561, + "æIJģ": 113562, + "çľ¼ç§ij": 113563, + "æŃ£ç¢º": 113564, + "çļĦ姿æĢģ": 113565, + "åĿļå®ŀçļĦ": 113566, + "æĮĩ纹": 113567, + "æªĶæ¡Ī": 113568, + "ç½®äºİ": 113569, + "佩æľį": 113570, + "豪éŨ": 113571, + "åĵĴ": 113572, + "æģ°å¥½": 113573, + "æª¢æŁ¥": 113574, + "åĪĿè¡·": 113575, + "大åĶIJ": 113576, + "约ä¼ļ": 113577, + "èĴ¸åıij": 113578, + "çŃ¹åĪĴ": 113579, + "å¹´ç»Ī": 113580, + "è¡Įæ¥Ń": 113581, + "åħ±éĿĴ": 113582, + "åħ±éĿĴåĽ¢": 113583, + "ä¼ļå¼ķèµ·": 113584, + "ä¸Ńç§ij": 113585, + "ä¸Ńç§ijéĻ¢": 113586, + "æĮ¯åĬ¨": 113587, + "åį´åıijçİ°": 113588, + "ä¸įåĬ¨äº§": 113589, + "èĮ¹": 113590, + "æĪ¿éĹ´éĩĮ": 113591, + "è´§å¸ģæĶ¿çŃĸ": 113592, + "æ²»çĻĤ": 113593, + "æħİéĩį": 113594, + "å¡ŀå°Ķ": 113595, + "åĽ½ç±į": 113596, + "åĽłæŀľ": 113597, + "çŃīçī¹çĤ¹": 113598, + "山谷": 113599, + "ä¸ĭè¼ī": 113600, + "è®ĵæĪij": 113601, + "饮éħĴ": 113602, + "è¿Ļ个游æĪı": 113603, + "ç»Ŀ大éĥ¨åĪĨ": 113604, + "åĴ¨è¯¢æľįåĬ¡": 113605, + "干活": 113606, + "è®®ä¼ļ": 113607, + "æ¦Ĥè¿°": 113608, + "åĪĨåĮº": 113609, + "æŃ»åIJİ": 113610, + "ç«ĻçĿĢ": 113611, + "主è¦ģé¢Ĩ导": 113612, + "åIJĮåŁİ": 113613, + "大æłij": 113614, + "对åѦçĶŁ": 113615, + "社ä¼ļä¿ĿéĻ©": 113616, + "å¢ŀèµĦ": 113617, + "主人åħ¬": 113618, + "å®£ä¼łæķĻèĤ²": 113619, + "æĸĩåĮĸ交æµģ": 113620, + "客æĪ¶": 113621, + "çŁ¥åIJįåĵģçīĮ": 113622, + "æ»ŀåIJİ": 113623, + "äºĴè¡¥": 113624, + "æĦŁäºº": 113625, + "åī¿": 113626, + "åIJİ代": 113627, + "äºī龸": 113628, + "æķĻèĤ²åŁ¹è®Ń": 113629, + "éĿĻèĦī": 113630, + "ä¹ıåĬĽ": 113631, + "说åĩºæĿ¥": 113632, + "çİĭèĢħèį£èĢĢ": 113633, + "åĢ«": 113634, + "åįĩèµ·": 113635, + "éķģ": 113636, + "åĩºæ¸¸": 113637, + "éĢļè¡Įè¯ģ": 113638, + "å·¥ä½ľå²Ĺä½į": 113639, + "åĮłå¿ĥ": 113640, + "æĭ¿æĿ¥": 113641, + "æ´Ĺè¡£æľº": 113642, + "æĪijä¸įæĥ³": 113643, + "é¢Ħè§ģ": 113644, + "æ¼Ķ示": 113645, + "ä¸ĢçĽ´æ²¡æľī": 113646, + "è·Łå¥¹": 113647, + "对çħ§æ£ĢæŁ¥": 113648, + "ç°¿": 113649, + "ä¸ĵå¿ĥ": 113650, + "è®®äºĭ": 113651, + "åīį端": 113652, + "åį¡å°Ķ": 113653, + "è¨Ńå®ļ": 113654, + "设置äºĨ": 113655, + "å©ļ纱": 113656, + "åľ¨åĽ½å¤ĸ": 113657, + "åı³ä¾§": 113658, + "è³¼çī©": 113659, + "å¥ĩèij©": 113660, + "å¢ŀåĬłåĢ¼": 113661, + "好è¿IJ": 113662, + "åĽ½éĻħæľºåľº": 113663, + "ä¸ĭ称": 113664, + "缮åīį为æŃ¢": 113665, + "ç¥ŀä»Ļ": 113666, + "å®ĥåı¯ä»¥": 113667, + "æ¾Ħæ¸ħ": 113668, + "èĥ½ä½¿": 113669, + "游åĩ»": 113670, + "游åĩ»éĺŁ": 113671, + "åĩ¹": 113672, + "ä¸įè¦ģåĨį": 113673, + "åĨ³èĥľ": 113674, + "åĨ³æĪĺ": 113675, + "æĭ½": 113676, + "缼åħ¸": 113677, + "å¾Īå¥½åľ°": 113678, + "æľĢç¾İçļĦ": 113679, + "åĥļ": 113680, + "å·´åŁº": 113681, + "å·´åŁºæĸ¯åĿ¦": 113682, + "æľĢéĢĤåIJĪ": 113683, + "é«ĺèģĮ": 113684, + "ä¿Ŀå§Ĩ": 113685, + "æİĪæ¬Ĭ": 113686, + "说åĪ°è¿ĻéĩĮ": 113687, + "æݨå¼Ģ": 113688, + "çİĩè¾¾": 113689, + "ä¸īåĪĨä¹ĭä¸Ģ": 113690, + "管çIJĨä¸Ńå¿ĥ": 113691, + "交æ±ĩ": 113692, + "森æŀĹåħ¬åĽŃ": 113693, + "å¾Ģä¸Ĭ": 113694, + "éªijè¡Į": 113695, + "æį®æѤ": 113696, + "纽带": 113697, + "ç»ŀ": 113698, + "ä¸īæĸ¹": 113699, + "æĦıä¹īä¸ĬçļĦ": 113700, + "æİ¨è¿Ł": 113701, + "å¤ļæł·æĢ§": 113702, + "æĥ³èµ·äºĨ": 113703, + "æİĴåIJį第": 113704, + "å·¨é¢Ŀ": 113705, + "æĿŁç¼ļ": 113706, + "å®īå®ļ": 113707, + "äºĭ實": 113708, + "çļĦæĦ¿æľĽ": 113709, + "è£ħå¤ĩåĪ¶éĢł": 113710, + "人å±ħ": 113711, + "人å±ħçݯå¢ĥ": 113712, + "å¿ĺè®°äºĨ": 113713, + "该游æĪı": 113714, + "楼ä¸Ĭ": 113715, + "å¼Ģä¼ļ": 113716, + "æģ³": 113717, + "åıĭæĥħéĵ¾æİ¥": 113718, + "ç¡Ĵ": 113719, + "ç»ĻäºĪäºĨ": 113720, + "åģı好": 113721, + "åĵī": 113722, + "交éĢļå®īåħ¨": 113723, + "éĽĮ": 113724, + "æ²»çĹħ": 113725, + "è§īå¾Ĺå¾Ī": 113726, + "衬衫": 113727, + "å¿ĥæĦ¿": 113728, + "æ´ŀå¯Ł": 113729, + "æ°ijæ£Ģå¯ŁéĻ¢": 113730, + "æıIJçĤ¼": 113731, + "è¦ģè¿Ľä¸ĢæŃ¥": 113732, + "驾车": 113733, + "æĻ®æĥł": 113734, + "æķĸ": 113735, + "ç¦ıéŁ³": 113736, + "éĢģè¾¾": 113737, + "è§ĦåĪĴ设计": 113738, + "æīĭå¥Ĺ": 113739, + "å®īä¿Ŀ": 113740, + "è¿ĺä¸įå¦Ĥ": 113741, + "åīįè¿°": 113742, + "æłĩè®°": 113743, + "ç´§æİ¥çĿĢ": 113744, + "æ§IJ": 113745, + "æ·±æ·±åľ°": 113746, + "满满çļĦ": 113747, + "æĺ¥è¿IJ": 113748, + "æĹ¥äº§": 113749, + "çĪ±æĬ¤": 113750, + "åħ¨æĹ¥": 113751, + "åħ¨æĹ¥åĪ¶": 113752, + "转åĬ¨": 113753, + "ç¥Ńç¥Ģ": 113754, + "ä¹°ä¸ľè¥¿": 113755, + "å¯¹æľªæĿ¥": 113756, + "æ¶Ī失äºĨ": 113757, + "åļ´éĩį": 113758, + "ä¸īæĿ¡": 113759, + "éħ¸å¥¶": 113760, + "éĽĨåĽ¢èĤ¡ä»½": 113761, + "西路": 113762, + "åıªå¾Ĺ": 113763, + "éĢģåİ»": 113764, + "çĭłæĬĵ": 113765, + "åĪ©çĶ¨çİĩ": 113766, + "ä¸ĭåij¨": 113767, + "å¥ĭæĪĺ": 113768, + "æĺ¥èĬĤæľŁéĹ´": 113769, + "è´Łè´£ä»»": 113770, + "æĺĤè´µ": 113771, + "尾巴": 113772, + "ç¯ĩæĸĩç«ł": 113773, + "åħ®": 113774, + "è®ĬæĪIJ": 113775, + "å¹¹": 113776, + "çĻ»éĮĦ": 113777, + "ä½Ī": 113778, + "å·¥åĮł": 113779, + "åĵªæĢķæĺ¯": 113780, + "åıįåĵį": 113781, + "ç§ĥ": 113782, + "åĩºè½¨": 113783, + "æĹ¥åĨĽ": 113784, + "åIJįèªī": 113785, + "æķıéĶIJ": 113786, + "æľįåĬ¡æ°´å¹³": 113787, + "çħ§å°Ħ": 113788, + "ä¼Ĭæĭī": 113789, + "ä¼Ĭæĭīåħĭ": 113790, + "åĨħéĺģ": 113791, + "èĬĴæŀľ": 113792, + "ä¸ĩåĪĨ": 113793, + "éĢĢ款": 113794, + "缴æĴŃéĹ´": 113795, + "æĭ¿åĪ°äºĨ": 113796, + "å°İèĩ´": 113797, + "空æ°Ķä¸Ń": 113798, + "客æĪ·æľįåĬ¡": 113799, + "è¿IJåĬ¿": 113800, + "ç»ĵçŁ³": 113801, + "ä¸įå¿ħè¦ģçļĦ": 113802, + "èĥ¶åĽĬ": 113803, + "çIJĨä¼ļ": 113804, + "æĬ½åĩº": 113805, + "空æ°Ķè´¨éĩı": 113806, + "æ¯ķç«Łæĺ¯": 113807, + "åĨ·æ¼ł": 113808, + "ä¸Ģå¦Ĥ": 113809, + "ä¸Ģå¦ĤæĹ¢": 113810, + "ä¸Ģå¦ĤæĹ¢å¾Ģ": 113811, + "æĤ£çĹħ": 113812, + "åĬłæĮģ": 113813, + "èµŀåĬ©": 113814, + "é«®": 113815, + "åij½ä¸Ń": 113816, + "æĦıä¹īä¸Ĭ": 113817, + "ä¸įèĪį": 113818, + "åģļ梦": 113819, + "æīĵæī«": 113820, + "æĺŁåħī": 113821, + "æĸŃè£Ĥ": 113822, + "åħ¨å¥Ĺ": 113823, + "è£ģå®ļ": 113824, + "马åħĭæĢĿ": 113825, + "骨骼": 113826, + "ä¸Ģè·¯ä¸Ĭ": 113827, + "å®ļæŶ": 113828, + "å·¥ç¨ĭæĬĢæľ¯": 113829, + "å½¼å¾Ĺ": 113830, + "æ±²åıĸ": 113831, + "ä¸Ģè§Ī": 113832, + "åIJµæŀ¶": 113833, + "ä¿Ĺ称": 113834, + "æłªæ´²": 113835, + "åºŁæŧ": 113836, + "è¡ĮæĺŁ": 113837, + "åıijçĶŁåıĺåĮĸ": 113838, + "é¦ĸä»ĺ": 113839, + "åįģåĪĨéĩįè¦ģ": 113840, + "æĬĬè¿ĻäºĽ": 113841, + "ç¥ŀå·ŀ": 113842, + "æıIJä¾ĽåķĨ": 113843, + "楷": 113844, + "å±İ": 113845, + "çĬ¶åħĥ": 113846, + "åŁİå¢Ļ": 113847, + "çľĭä¸Ģçľĭ": 113848, + "çĶŁäº§èĥ½åĬĽ": 113849, + "åŁºæľ¬ä¸Ĭéĥ½": 113850, + "æīĵæī°": 113851, + "åĪĿ次": 113852, + "åĩºç¤º": 113853, + "åħ¶ä¸Ńä¸Ģ个": 113854, + "çĶŁæĢģç³»ç»Ł": 113855, + "æīĭæİĮ": 113856, + "æµİåįĹå¸Ĥ": 113857, + "åľĭåħ§": 113858, + "æŃ£åĢ¼": 113859, + "å¹¾ä¹İ": 113860, + "æݨèįIJéĺħ读": 113861, + "è¿Ń代": 113862, + "è°ĥä¾ĥ": 113863, + "饮åĵģ": 113864, + "å¢Ļä½ĵ": 113865, + "åıĺçİ°": 113866, + "äºĨ好": 113867, + "äºĨ好åĩł": 113868, + "ä¸įçķĻ": 113869, + "çĪ²": 113870, + "å°½æĹ©": 113871, + "æŃ£åľ¨è¿Ľè¡Į": 113872, + "åĩºéĻ¢": 113873, + "æĿĢ害": 113874, + "æıIJ款": 113875, + "åıijå±ķ空éĹ´": 113876, + "åīį身": 113877, + "ä¸įæĸŃå¢ŀ强": 113878, + "æ·±å±Ĥ次": 113879, + "容纳": 113880, + "éĤ£ä»½": 113881, + "å·¥ä½ľæķĪçİĩ": 113882, + "æľ¬åĽ½": 113883, + "失èIJ½": 113884, + "æŃ£åĽłä¸º": 113885, + "èĬĤæ°´": 113886, + "ä¸ĭä¸Ģ代": 113887, + "çłĶåıijä¸Ńå¿ĥ": 113888, + "ä¸įçIJĨ": 113889, + "å®Į好": 113890, + "ä¿ĿæĬ¤åĮº": 113891, + "ç»ĵæŀĦè°ĥæķ´": 113892, + "å¥łå®ļ": 113893, + "宣称": 113894, + "éĺ»æĮ¡": 113895, + "æĴ¤ç¦»": 113896, + "ä¸įæĸ¹ä¾¿": 113897, + "åĴķ": 113898, + "ç¬ijäºĨç¬ij": 113899, + "çݯå¢ĥ污æŁĵ": 113900, + "ä½ıæĪ·": 113901, + "ç»Ŀç¼ĺ": 113902, + "éĻ¤å°ĺ": 113903, + "é«ĺå°ļ": 113904, + "æĢİä¹Īåı¯èĥ½": 113905, + "éĿ¢èī²": 113906, + "åķĨæ¥Ń": 113907, + "çĸ¹": 113908, + "èµĦæºIJä¼ĺåĬ¿": 113909, + "è¾ĸåĮºåĨħ": 113910, + "èĢĢçľ¼": 113911, + "æij§æ¯ģ": 113912, + "ä¸ĸçķĮç»ıæµİ": 113913, + "å¼ķæĿ¥": 113914, + "ä¸ĢåĪĻ": 113915, + "æĭĩæĮĩ": 113916, + "æĬµå¾¡": 113917, + "éĽį": 113918, + "åĩĨå¤ĩå·¥ä½ľ": 113919, + "çıłä¸īè§Ĵ": 113920, + "ç¨ĢåľŁ": 113921, + "èİ·å¾ĹæĦŁ": 113922, + "æĪIJåĬŁçİĩ": 113923, + "ç½ij约": 113924, + "ç½ij约车": 113925, + "èĦIJ": 113926, + "æķ¬ä¸ļ": 113927, + "éĩijä»·": 113928, + "ç²¾é«ĵ": 113929, + "买车": 113930, + "åħ³åı£": 113931, + "åĨįå¤ļ": 113932, + "æŀģåĵģ": 113933, + "åIJĦ家": 113934, + "举æĬ¥çĶµè¯Ŀ": 113935, + "èļĬ": 113936, + "æĸ¹å½¢": 113937, + "ç§ijæĬĢæĪIJæŀľ": 113938, + "æľĢ好æĺ¯": 113939, + "éĹ®åĢĻ": 113940, + "红éħĴ": 113941, + "åĽĽç§į": 113942, + "ç¿Ĵæħ": 113943, + "ç¿Ĵæħ£": 113944, + "åŀ¦": 113945, + "éĤ£åıª": 113946, + "é¢ĨæĤŁ": 113947, + "çľ¼éĥ¨": 113948, + "æ³°å®ī": 113949, + "ä»»æľŁ": 113950, + "磨æįŁ": 113951, + "æĽ¿æį¢": 113952, + "åħ¸ç¤¼": 113953, + "符åIJĪæĿ¡ä»¶": 113954, + "è¿ĺæľīä»Ģä¹Ī": 113955, + "åħ±äº«åįķ车": 113956, + "åı¯åĪĨ为": 113957, + "åŃ£åIJİ": 113958, + "åŃ£åIJİèµĽ": 113959, + "举èİŀå¸Ĥ": 113960, + "å¿ĥæĦı": 113961, + "æīŃæĽ²": 113962, + "ä½ľä¸ºä¸Ģç§į": 113963, + "è¿Ļéĥ¨åĪĨ": 113964, + "åıĤä¸İåĪ°": 113965, + "ç½ijçIJĥ": 113966, + "實çı¾": 113967, + "ç»Ħè£ħ": 113968, + "åIJijå¤ĸ": 113969, + "å·¥ä½ľæĸ¹æ¡Ī": 113970, + "åįģæĿ¡": 113971, + "課ç¨ĭ": 113972, + "颤æĬĸ": 113973, + "åĵ©": 113974, + "éĤ®å¯Ħ": 113975, + "亢": 113976, + "åħįè²»": 113977, + "秤": 113978, + "åºĶæĢ¥ç®¡çIJĨ": 113979, + "åĽĽäºĶ": 113980, + "éºĴéºŁ": 113981, + "å¾ĴæŃ¥": 113982, + "è¨ĺå¾Ĺ": 113983, + "çĴIJ": 113984, + "æĺ¯åIJ¦ä¼ļ": 113985, + "æĦıè§ģåıįé¦Ī": 113986, + "éļ¾æĢª": 113987, + "çªį": 113988, + "交æİ¥": 113989, + "两åįĥ": 113990, + "æĩīçĶ¨": 113991, + "æľŁéĸĵ": 113992, + "æIJ¬åĪ°": 113993, + "è®®é¢ĺ": 113994, + "碧æ¡Ĥ": 113995, + "碧æ¡ĤåĽŃ": 113996, + "åģļçĶŁæĦı": 113997, + "éĻĽä¸ĭ": 113998, + "è·ĭ": 113999, + "èĢģ人家": 114000, + "带åĽŀ": 114001, + "æŀ¸æĿŀ": 114002, + "è¡Įéķ¿": 114003, + "åĨħ容ç®Ģä»ĭ": 114004, + "梢": 114005, + "æĮĩæݧ": 114006, + "éĩįçĹĩ": 114007, + "ç½ijåıĭ们": 114008, + "çı¾ä»£": 114009, + "类产åĵģ": 114010, + "å¥Ķæ³¢": 114011, + "渺": 114012, + "ç²īç¢İ": 114013, + "è¿Ļåıªæĺ¯": 114014, + "æ£Ģå¯Łæľºåħ³": 114015, + "é½Ĭ": 114016, + "æĪ¿ç§Ł": 114017, + "å¾·æĭī": 114018, + "å²ģ以ä¸Ĭ": 114019, + "纯åĩĢ": 114020, + "åĪĨå¸ĥåľ¨": 114021, + "èĥ½å¾ĹåĪ°": 114022, + "ä¸įå°½": 114023, + "ç«ŀä»·": 114024, + "çļĦ带é¢Ĩ": 114025, + "çļĦ带é¢Ĩä¸ĭ": 114026, + "ä¸Ńèį¯æĿIJ": 114027, + "æĿijéķĩ": 114028, + "ä¸įåı¯éģ¿åħį": 114029, + "éľ²å¤©": 114030, + "å°ıå§ijå¨ĺ": 114031, + "çī©ä»¶": 114032, + "èijĹä½ľæĿĥ": 114033, + "æĭĺçķĻ": 114034, + "éĥ½è§īå¾Ĺ": 114035, + "æĽ²æĬĺ": 114036, + "æ·»åĬłåīĤ": 114037, + "åı¬åĽŀ": 114038, + "æīİå®ŀæİ¨è¿Ľ": 114039, + "æĬĦè¢Ń": 114040, + "åĮĸ身": 114041, + "缴èIJ¥": 114042, + "ä¹Łå¸ĮæľĽ": 114043, + "èį£èªī称åı·": 114044, + "åįĸç»Ļ": 114045, + "æľīä¸įåIJĮçļĦ": 114046, + "å¥ĩçī¹": 114047, + "éĥ½è®¤ä¸º": 114048, + "å¦ŀ": 114049, + "æĪIJéķ¿ä¸º": 114050, + "辩æĬ¤": 114051, + "主æķĻç»ĥ": 114052, + "æ³ķå¸ĪèģĮä¸ļ": 114053, + "æ¤įåħ¥": 114054, + "索尼": 114055, + "åIJ¬è¿ĩ": 114056, + "ä¹łæĥ¯äºĨ": 114057, + "夺åıĸ": 114058, + "éŁĵ": 114059, + "æľ¬è´¨ä¸Ĭ": 114060, + "æİ¥åĬĽ": 114061, + "äºij端": 114062, + "è¦ģåģļ好": 114063, + "è·¯çģ¯": 114064, + "åįıåIJĮåıijå±ķ": 114065, + "æľīå¾ħ": 114066, + "æ°´åŁŁ": 114067, + "æIJľçĭIJé¦ĸ页": 114068, + "è´¨éĩıå®īåħ¨": 114069, + "åįģäºĮäºĶ": 114070, + "åĵ®åĸĺ": 114071, + "èĵ¬åĭĥåıijå±ķ": 114072, + "åIJį声": 114073, + "身亡": 114074, + "çİĭåºľ": 114075, + "åİŁåĪĻä¸Ĭ": 114076, + "çĥĺå¹²": 114077, + "éģĹæ¼ı": 114078, + "éĿ¢çĽ®": 114079, + "åĽ½ä¼ļ": 114080, + "ä¸Ģ缴éĥ½æĺ¯": 114081, + "æľīä¸Ģä½į": 114082, + "éħįæľī": 114083, + "éĻªçĿĢ": 114084, + "ä¼ģåĽ¾": 114085, + "æĮīä¸ĭ": 114086, + "èĵĿåĽ¾": 114087, + "æ©ĺ": 114088, + "大å¤ļæĺ¯": 114089, + "辩论": 114090, + "æĹĭå¾ĭ": 114091, + "æĬ¥éĢģ": 114092, + "æĿ¡è§Ħå®ļ": 114093, + "åĬ¨éĿĻ": 114094, + "åĮĪ奴": 114095, + "æĭľè®¿": 114096, + "ä¸ĢåĪĢ": 114097, + "ä»ĸçŁ¥éģĵ": 114098, + "主æĿĥ": 114099, + "ä»ĸæĽ¾": 114100, + "æĴŃç§į": 114101, + "å£ģåŀĴ": 114102, + "çī¢è®°ä½¿åij½": 114103, + "åľ¨è¿Ļæĸ¹éĿ¢": 114104, + "æīĭèħķ": 114105, + "æĶ¯æŀ¶": 114106, + "ä¾Ĩèĩª": 114107, + "éĩįå¡ij": 114108, + "å¤ļå±Ĥ次": 114109, + "ä»ĭè´¨": 114110, + "éĿ¢åŃĶ": 114111, + "潮湿": 114112, + "åİ¿åŁŁ": 114113, + "游æĪıå½ĵä¸Ń": 114114, + "å£ŀ": 114115, + "åĪĹåĩº": 114116, + "èµĽåĮº": 114117, + "å¤ļåįĬ": 114118, + "éĩįçĤ¹å·¥ä½ľ": 114119, + "æĪij们å¿ħé¡»": 114120, + "æŁıæŀĹ": 114121, + "é²ģèĥ½": 114122, + "æĸ½å±ķ": 114123, + "åIJĦåĮº": 114124, + "åħįç¨İ": 114125, + "èµĽåIJİ": 114126, + "æľĢéĩįè¦ģ": 114127, + "ä¸Ģ个好çļĦ": 114128, + "è¿Ŀæ³ķè¿Ŀè§Ħ": 114129, + "äºĨè§£æĽ´å¤ļ": 114130, + "æķ¬è¯·": 114131, + "ç¬ijçĿĢ说": 114132, + "ä¸įæĸŃåıijå±ķ": 114133, + "æijĦå½±å¸Ī": 114134, + "以éĺ²": 114135, + "çĤ¸å¼¹": 114136, + "声åĵį": 114137, + "ç¤ģ": 114138, + "æĩ¿": 114139, + "èĪĨæĥħ": 114140, + "èĩªçĶ±è´¸æĺĵ": 114141, + "æķıæį·": 114142, + "ä¸ī大éĺ¶æ®µ": 114143, + "èĭĶ": 114144, + "æĹºåŃ£": 114145, + "ä¸į满æĦı": 114146, + "微信åı·": 114147, + "修为": 114148, + "çł´è£Ĥ": 114149, + "éĢĥ离": 114150, + "æ¯ıèĤ¡": 114151, + "è¾¾ä¸įåĪ°": 114152, + "æ¯ıå¹´éĥ½": 114153, + "çģ¯ç¬¼": 114154, + "æŃ¤åŁºç¡Ģä¸Ĭ": 114155, + "åĥı个": 114156, + "åĪĨ娩": 114157, + "æĻ¾": 114158, + "ä¸įèĩ³äºİ": 114159, + "红线": 114160, + "误解": 114161, + "ä¸ľè·¯": 114162, + "æ·®å®ī": 114163, + "产åѦ": 114164, + "产åѦçłĶ": 114165, + "èī¾æ»ĭ": 114166, + "èī¾æ»ĭçĹħ": 114167, + "åīįæıIJæĺ¯": 114168, + "æ¯ıä¸Ģ天": 114169, + "ä¸ĥ大": 114170, + "æłijåı¶": 114171, + "èµ°å¾Ĺ": 114172, + "è¿Ļ两ç§į": 114173, + "æİıåĩº": 114174, + "æİIJ": 114175, + "é¢Ĩ导èĢħ": 114176, + "ä¸Ģæľµ": 114177, + "个å¤ļæľĪ": 114178, + "ä¸Ńåħ³": 114179, + "ä¸Ńåħ³æĿij": 114180, + "课åłĤæķĻåѦ": 114181, + "大åĴĸ": 114182, + "éģĭçĶ¨": 114183, + "è¯ļæĦı": 114184, + "ç»ĦåĽ¾": 114185, + "è¯ķçĿĢ": 114186, + "ä¹Ķæ²»": 114187, + "è¿ĺä¸įæĺ¯": 114188, + "æľīæĽ´å¥½çļĦ": 114189, + "åIJİå¤ĩ": 114190, + "æĸ°çĶŁåĦ¿": 114191, + "æ°Ķè¡Ģ": 114192, + "æ²¥éĿĴ": 114193, + "å±ıéļľ": 114194, + "æ¥ŃåĭĻ": 114195, + "æĪij以为": 114196, + "éķ¿çĽ¸": 114197, + "èĢģçĪ¸": 114198, + "éķĩæ±Ł": 114199, + "æľºæ¢°è®¾å¤ĩ": 114200, + "ä½Ĩæĺ¯å¦Ĥæŀľ": 114201, + "åĿļå®ļä¸į": 114202, + "åĿļå®ļä¸į移": 114203, + "åĨ²éĶĭ": 114204, + "ç®Ģ缴æĺ¯": 114205, + "åĤ¨èĵĦ": 114206, + "纯çĶµåĬ¨": 114207, + "漫æŃ¥": 114208, + "举起": 114209, + "æģ¶æĢ§": 114210, + "è¨ĺéĮĦ": 114211, + "èģĮèĥ½éĥ¨éŨ": 114212, + "åħ¨éķ¿": 114213, + "鼻è¦ĸ": 114214, + "ä¹³èħº": 114215, + "ä½ķå¤Ħ": 114216, + "æ¶Īæŀģ": 114217, + "æŃ£å¤Ħäºİ": 114218, + "å®īå®ģ": 114219, + "æĪIJéķ·": 114220, + "åıĻè¿°": 114221, + "æºĥçĸ¡": 114222, + "ä½Ĩçİ°åľ¨": 114223, + "女æĺŁ": 114224, + "å©´å¹¼åĦ¿": 114225, + "æĬķèŀįèµĦ": 114226, + "éĹ®éĹ®": 114227, + "æıŃå¼Ģ": 114228, + "è¯ı": 114229, + "åIJįå½ķ": 114230, + "èĺijèıĩ": 114231, + "åIJĬ顶": 114232, + "æ¹ĸåĮº": 114233, + "åįĸåľº": 114234, + "建ç¯": 114235, + "建ç¯ī": 114236, + "èݽ": 114237, + "åIJ¬åIJ¬": 114238, + "ç«ŀäºīä¼ĺåĬ¿": 114239, + "åĩºä»»": 114240, + "æľī两ç§į": 114241, + "æ©±æŁľ": 114242, + "褪": 114243, + "è¯ķåį·": 114244, + "ç»ıæµİæĬĢæľ¯": 114245, + "æ·±å±Ĥ": 114246, + "éĩįè¦ģåĨħ容": 114247, + "é£İæݧ": 114248, + "çĬ¶æĢģä¸ĭ": 114249, + "éĥ¨éĸĢ": 114250, + "广汽": 114251, + "è§Ĥæij©": 114252, + "éģĹçķĻ": 114253, + "转账": 114254, + "æĮģä»ĵ": 114255, + "æĢ»è®¡": 114256, + "åľĺéļĬ": 114257, + "æĪ¿ä¸ľ": 114258, + "éĺĢéŨ": 114259, + "åħ¬åħ³": 114260, + "åħ³åĪĩ": 114261, + "èĤĺ": 114262, + "æķ¸æĵļ": 114263, + "ä¸īåįģå¹´": 114264, + "è§ģè¯ģäºĨ": 114265, + "å±Ĩ": 114266, + "çģ°å°ĺ": 114267, + "æ¦ľé¦ĸ": 114268, + "è¦ĨçĽĸçİĩ": 114269, + "ä»Ļ女": 114270, + "çĶŁäº§æĢ»": 114271, + "çĶŁäº§æĢ»åĢ¼": 114272, + "æĪ¿è´·": 114273, + "æ±ŁåĮº": 114274, + "åħħçĶµæ¡©": 114275, + "çĻ¾åIJĪ": 114276, + "確èªį": 114277, + "转移åĪ°": 114278, + "éĥ½æĹłæ³ķ": 114279, + "纪念é¦Ĩ": 114280, + "çŃ¾ç½²äºĨ": 114281, + "并ä¸įå¤ļ": 114282, + "æĮł": 114283, + "ä¸į太好": 114284, + "ä¸ĸ代": 114285, + "误导": 114286, + "é«ĺ峰论åĿĽ": 114287, + "åħ¼å®¹": 114288, + "龸æ°Ķ": 114289, + "æĿ¥è®¿": 114290, + "æīĢ带æĿ¥çļĦ": 114291, + "æĺ¯ä¸Ģéĥ¨": 114292, + "æĻļé¥Ń": 114293, + "åİĨ代": 114294, + "åIJ¦åīĩ": 114295, + "ä¹ħä¹ħ": 114296, + "æľīæķĪæľŁ": 114297, + "诱åıij": 114298, + "æĢ»èµĦ产": 114299, + "æľ¬èº«å°±æĺ¯": 114300, + "çĶŁäº§åİĤ家": 114301, + "æŶ髦": 114302, + "èĢIJçĶ¨": 114303, + "ä»İå°ıå°±": 114304, + "æĿ¡çº¦": 114305, + "èĭ±åĭĩ": 114306, + "ä¿Ĺè¯Ŀ说": 114307, + "寺åºĻ": 114308, + "å¿ĥçIJĨåģ¥åº·": 114309, + "ä»Ģä¹Īäºĭæĥħ": 114310, + "æ±īåŃĹ": 114311, + "çķĻä½ı": 114312, + "åįĹè·¯": 114313, + "ä¸ī项": 114314, + "丢äºĨ": 114315, + "æĥ³åĪ°äºĨ": 114316, + "çŃ¹éĽĨ": 114317, + "éĻĦåĬłåĢ¼": 114318, + "西è£ħ": 114319, + "ä¹ĭä½ľ": 114320, + "åģļçļĦäºĭ": 114321, + "çķ¶æĤ¨": 114322, + "çķ¶æĤ¨åľ¨": 114323, + "é¦ĸ款": 114324, + "ä¸įåľ¨ä¹İ": 114325, + "å·¥ç¨ĭæĸ½å·¥": 114326, + "éļIJéļIJ": 114327, + "åıĺ身": 114328, + "沿éĢĶ": 114329, + "æĤłæĤł": 114330, + "ä¿Ŀæļĸ": 114331, + "çĶŁæ´»åŀĥåľ¾": 114332, + "渤海": 114333, + "æŃ¦ä¾ł": 114334, + "女主è§Ĵ": 114335, + "举ä¾ĭ": 114336, + "æ·¨": 114337, + "çĻ½é¢Ĩ": 114338, + "è£ĻåŃIJ": 114339, + "è¿Ķè¿ĺ": 114340, + "è¿Īåĩº": 114341, + "é¾ĻéŨ": 114342, + "ç»ıæµİä½ĵ": 114343, + "æĶ¶å®ĺ": 114344, + "çķĮéĻIJ": 114345, + "è·³åĩº": 114346, + "åįĩåĢ¼": 114347, + "绵éĺ³": 114348, + "çĸ¤çĹķ": 114349, + "çľĭæ¸ħ": 114350, + "æĭĴçµķ": 114351, + "è¥Ħéĺ³": 114352, + "课å¤ĸ": 114353, + "åŃIJåŃĻ": 114354, + "æŃĮè¯į": 114355, + "æĪIJåIJį": 114356, + "溶液": 114357, + "åĦĴ家": 114358, + "åķĨä¸ļåĮĸ": 114359, + "辨åĪ«": 114360, + "å¤ļè¾¾": 114361, + "ç½ijåºĹ": 114362, + "ä¹Ŀ大": 114363, + "ä¹Ŀ大精ç¥ŀ": 114364, + "æŃ¤ä¸¾": 114365, + "è¿ŀè½½": 114366, + "ä¸ĢåĢĭ人": 114367, + "èī²æ³½": 114368, + "涵çĽĸäºĨ": 114369, + "è¦ıåĬĥ": 114370, + "åĽ½æĥħ": 114371, + "åį«çĶŁåģ¥åº·": 114372, + "积æŀģåĵįåºĶ": 114373, + "æĭĻ": 114374, + "åĪ¶åĬ¨": 114375, + "æĥ³è±¡åĬĽ": 114376, + "çļĦä¹IJ趣": 114377, + "å¼łå®¶çķĮ": 114378, + "å´İ": 114379, + "éĩįåŀĭ": 114380, + "å¤ĸå¢Ļ": 114381, + "æĶ¾åѦ": 114382, + "è®¤çľŁåŃ¦ä¹ł": 114383, + "è´¬åĢ¼": 114384, + "æ³ķæ¡Ī": 114385, + "æĬ¤èĤ¤åĵģ": 114386, + "éĻ·åħ¥äºĨ": 114387, + "请æĤ¨": 114388, + "åŀ¢": 114389, + "æķĻèĤ²èµĦæºIJ": 114390, + "交æĺĵå¹³åı°": 114391, + "æŶè£ħ": 114392, + "ä¼łæŁĵçĹħ": 114393, + "æ¹ĸæ³Ĭ": 114394, + "èµĦ管": 114395, + "åݨå¸Ī": 114396, + "éĹľéį": 114397, + "éĹľéįµ": 114398, + "åĵĪåĵĪåĵĪ": 114399, + "çĽĹçªĥ": 114400, + "çĶľç¾İ": 114401, + "åºĦåĽŃ": 114402, + "缮åīįå·²ç»ı": 114403, + "è¾¹ä¸Ĭ": 114404, + "çģ«èĬ±": 114405, + "æĬ¥è®°èĢħ": 114406, + "æģĭæĥħ": 114407, + "ç´§åĩij": 114408, + "æ°´æµģ": 114409, + "è¿Ļæĺ¯æĪij们": 114410, + "æ³¥åľŁ": 114411, + "æĽ¾ä»»": 114412, + "æĸ¹è¨Ģ": 114413, + "åij¨åħŃ": 114414, + "åı·æ¥¼": 114415, + "ä¼ijåģĩ": 114416, + "误ä¼ļ": 114417, + "åĽ½åĢº": 114418, + "åīįå¤ķ": 114419, + "ä¸¤å¼ł": 114420, + "éĹ«": 114421, + "éŃĶ鬼": 114422, + "æĬĬæĮģ": 114423, + "èĬĤèĥ½çݯä¿Ŀ": 114424, + "æ¸ħæ´ģèĥ½æºIJ": 114425, + "èĤ¥æĸĻ": 114426, + "é«ĺé¢ij": 114427, + "å°±æľīäºĨ": 114428, + "交ä¼ļ": 114429, + "没éĴ±": 114430, + "éĽħæĢĿ": 114431, + "è¦ģåıĬæŶ": 114432, + "åŁ¹åħ»åѦçĶŁ": 114433, + "欣åĸľ": 114434, + "çĥŃæ°´åĻ¨": 114435, + "é¾Ļæ¹ĸ": 114436, + "äºĮ楼": 114437, + "æĸ°æµªè´¢ç»ı": 114438, + "æĸ°åĬ¨èĥ½": 114439, + "èµ£å·ŀ": 114440, + "æĭ³å¤´": 114441, + "æµģåIJij": 114442, + "ä¹Łæĺ¯å¾Ī": 114443, + "åıijåĶ®": 114444, + "ä¸ŃåIJ«æľī": 114445, + "åIJĵå¾Ĺ": 114446, + "å·¨æĺŁ": 114447, + "æĹłæīĢè°ĵ": 114448, + "æ¯ĽåŃĶ": 114449, + "åħ¬åħ±äº¤éĢļ": 114450, + "çĤİçĥŃ": 114451, + "èµ·èįī": 114452, + "åĬłçĽŁåķĨ": 114453, + "说ä¸įåĩº": 114454, + "大åѦæ¯ķä¸ļ": 114455, + "å·¥ä¸ļåĽŃ": 114456, + "éłĺåŁŁ": 114457, + "åºĨåħ¸": 114458, + "æµģ产": 114459, + "èģ²éŁ³": 114460, + "ä¼¼ä¹İæĺ¯": 114461, + "è´§æºIJ": 114462, + "æ·±åĪĩ": 114463, + "æ²»çĸĹæĸ¹æ³ķ": 114464, + "èµĦæºIJéħįç½®": 114465, + "網åıĭ": 114466, + "çĶ£": 114467, + "亥": 114468, + "èº²åľ¨": 114469, + "社ç§ij": 114470, + "è»Łé«Ķ": 114471, + "女è£ħ": 114472, + "æŃ¡è¿İ": 114473, + "综åIJĪå®ŀåĬĽ": 114474, + "æł¼å°ĩ": 114475, + "åħļåı²åŃ¦ä¹ł": 114476, + "æľĢåŁºæľ¬": 114477, + "æľĢåŁºæľ¬çļĦ": 114478, + "çľĭæľĽ": 114479, + "åıĹè´¿": 114480, + "ä¸įä»ħèĥ½": 114481, + "ä½ķå¿ħ": 114482, + "ä¸Ģ个å°ıæŶ": 114483, + "ç¾Į": 114484, + "æĭĽæĶ¶": 114485, + "çĤĴèĤ¡": 114486, + "æĿijå¹²éĥ¨": 114487, + "缸çĪ±": 114488, + "æ½ľèĥ½": 114489, + "ä¹į": 114490, + "æĹ¶è¾°": 114491, + "欣æħ°": 114492, + "éĵ¶è¡Įä¸ļ": 114493, + "çĭŃçªĦ": 114494, + "éĩįçĤ¹é¢ĨåŁŁ": 114495, + "çİ°å®ŀçĶŁæ´»": 114496, + "éĮ¯èª¤": 114497, + "æĸ°è§Ħ": 114498, + "滥çĶ¨": 114499, + "æŶä¸į": 114500, + "æŶä¸įæŶ": 114501, + "帳èĻŁ": 114502, + "ç¨Ģ缺": 114503, + "åIJij举": 114504, + "ä¿Ŀåģ¥åĵģ": 114505, + "çıŃéķ¿": 114506, + "äºĴåĭķ": 114507, + "笼罩": 114508, + "æ½Ľ": 114509, + "æļĸå¿ĥ": 114510, + "è½°çĤ¸": 114511, + "åºĨ幸": 114512, + "è²Įä¼¼": 114513, + "æĵº": 114514, + "èĢIJ磨": 114515, + "ä¸ĵä¸ļ人士": 114516, + "ä¸ĢèĪ¬éĥ½æĺ¯": 114517, + "æ¼³å·ŀ": 114518, + "åħ¨èĩªåĬ¨": 114519, + "å½ķçĶ¨": 114520, + "大è·Į": 114521, + "æľīæķĪæĢ§": 114522, + "èĩªåĭķ": 114523, + "ä¸ī个æĸ¹éĿ¢": 114524, + "港åĮº": 114525, + "信貸": 114526, + "éĢļè¯Ŀ": 114527, + "é«ĺ涨": 114528, + "æ³Ħæ¼ı": 114529, + "éħįä¸Ĭ": 114530, + "åħļå·¥å§Ķ": 114531, + "被认为": 114532, + "被认为æĺ¯": 114533, + "ä¸įä¼ļåĨį": 114534, + "è°ĥåīĤ": 114535, + "åıĤèĤ¡": 114536, + "èĦ±åıij": 114537, + "å¿łå®ŀ": 114538, + "åĨħåĪĨæ³Į": 114539, + "ç¹ģå¿Ļ": 114540, + "åıĮåĪĽ": 114541, + "é©»æĿij": 114542, + "åĪĴç®Ĺ": 114543, + "éģİä¾Ĩ": 114544, + "åľ£ç»ı": 114545, + "èıľé¸Ł": 114546, + "æĭ¼å¤ļå¤ļ": 114547, + "ä¸ŃåĽ½æ±½è½¦": 114548, + "çĥŁèįī": 114549, + "缴æµģ": 114550, + "äºĨä¸Ģåı£æ°Ķ": 114551, + "ä½İæĪIJæľ¬": 114552, + "æī¾åĽŀ": 114553, + "èĩªåįij": 114554, + "總æĺ¯": 114555, + "æĸĩåĮĸåĪĽæĦı": 114556, + "天河": 114557, + "樱æ¡ĥ": 114558, + "éªijåħµ": 114559, + "éĩĮéĿ¢æľī": 114560, + "çİ®": 114561, + "èĥ½æī¾åĪ°": 114562, + "éĢĥè·ij": 114563, + "åĪĩå°Ķ": 114564, + "åĪĩå°Ķ西": 114565, + "以ä¸ĭæĺ¯": 114566, + "å²³éĺ³": 114567, + "çļĦæ¦Ĥçİĩ": 114568, + "æĬµåĪ¶": 114569, + "å¸ĪäºĭåĬ¡": 114570, + "å¸ĪäºĭåĬ¡æīĢ": 114571, + "åĩĨæŶ": 114572, + "屬æĸ¼": 114573, + "订è´Ń": 114574, + "åįłæį®äºĨ": 114575, + "ä¸ŃéĢĶ": 114576, + "å°ĭ": 114577, + "é»ij马": 114578, + "åİ¿åħ¬å®īå±Ģ": 114579, + "ä¸ĥæľĪ": 114580, + "èī²ç´ł": 114581, + "å¿ĥèĦıçĹħ": 114582, + "æŶéĻIJ": 114583, + "æ¯įåħ¬åı¸": 114584, + "å¹ķåIJİ": 114585, + "ä¸Ĭæ¦ľ": 114586, + "åĢ¾åIJijäºİ": 114587, + "纸ä¸Ĭ": 114588, + "æ¡ĵ": 114589, + "éĽĨä½ĵç»ıæµİ": 114590, + "æĥħå¢ĥ": 114591, + "è¦ģåģļåĪ°": 114592, + "ç©į極": 114593, + "åıªæĢķ": 114594, + "æ¹ĺ西": 114595, + "çļ±çº¹": 114596, + "åħ¨åľĭ": 114597, + "çĦ¡è«ĸ": 114598, + "好æĦŁ": 114599, + "åįķä»·": 114600, + "è¿Ľç¨ĭä¸Ń": 114601, + "æĺĨä»ij": 114602, + "åĪĽå®¢": 114603, + "åħħæĸ¥": 114604, + "åħĪæĬĬ": 114605, + "该æĢİä¹ĪåĬŀ": 114606, + "åĵģå¾·": 114607, + "åħ¨éĿ¢åıijå±ķ": 114608, + "è¨ĪåĬĥ": 114609, + "æĢ»å·¥ä¼ļ": 114610, + "ä½Ľå±±å¸Ĥ": 114611, + "æĬĹè¡¡": 114612, + "å¼Ģåľº": 114613, + "éĴ±å¸ģ": 114614, + "åıĭ们": 114615, + "å«īå¦Ĵ": 114616, + "ç´¢èµĶ": 114617, + "è®ĬåĮĸ": 114618, + "æĮ¤åİĭ": 114619, + "æĮijè¡ħ": 114620, + "çŃīä¸Ģæī¹": 114621, + "æĿ¨æ¬¢": 114622, + "ä¸ĵ家åѦèĢħ": 114623, + "èĥ½è¾¾åĪ°": 114624, + "èµ°è¿ij": 114625, + "è´«åĽ°åľ°åĮº": 114626, + "éĻIJæľŁ": 114627, + "ä¸į平衡": 114628, + "åĽ½åĨħå¸Ĥåľº": 114629, + "èµĽåľº": 114630, + "éħįèµĦ": 114631, + "è¦ģèĢĥèĻij": 114632, + "ä¸ĩåı°": 114633, + "æľĪæľ«": 114634, + "éĶ¥": 114635, + "åŃ«": 114636, + "æݥ触åĪ°": 114637, + "åĩºäº§": 114638, + "æķĻåѸ": 114639, + "ä½ľå¼Ĭ": 114640, + "çļĦæľĢåIJİä¸Ģ": 114641, + "ä¿ĥæĪIJ": 114642, + "åIJ¸åıĸ": 114643, + "æ½ľèīĩ": 114644, + "被éªĹ": 114645, + "è¾ĵäºĨ": 114646, + "çĭIJçĭ¸": 114647, + "åįĩéĻį": 114648, + "è¿ĻäºĽä¸ľè¥¿": 114649, + "æĬķèµĦåŁºéĩij": 114650, + "çĶŁçī©åѦ": 114651, + "ç½ij绾èIJ¥éĶĢ": 114652, + "åIJijè®°èĢħ": 114653, + "èįīåľ°": 114654, + "æĢ¯": 114655, + "æľįåĬ¡èĥ½åĬĽ": 114656, + "éĥģéĹ·": 114657, + "åįķåĵģ": 114658, + "å¾Ĺ罪": 114659, + "æĺĵäºİ": 114660, + "个å¤ļå°ıæŶ": 114661, + "éĩįä»»": 114662, + "ä¸Ĭå®ĺ": 114663, + "æľ¬éĩij": 114664, + "çı¾åł´": 114665, + "溢价": 114666, + "æĺŁè¾°": 114667, + "æ´»åĬ¨çİ°åľº": 114668, + "丹麦": 114669, + "å¸Ŀçİĭ": 114670, + "æŁ¥æĺİ": 114671, + "åŃĺåľ¨äºİ": 114672, + "é¦Ļæ°´": 114673, + "æĬ½æ£Ģ": 114674, + "å®ŀéĻħä¸Ĭæĺ¯": 114675, + "æĸ°å¾ģç¨ĭ": 114676, + "è´¢åĬ¡ç®¡çIJĨ": 114677, + "æİĽ": 114678, + "åĨľåİĨ": 114679, + "éĥ½èĥ½å¤Ł": 114680, + "éĤ¯éĥ¸": 114681, + "çľŁå¯¦": 114682, + "ç»Ĭ": 114683, + "åĨµä¸Ķ": 114684, + "置身": 114685, + "ç¥Ī祷": 114686, + "çĿģå¼Ģ": 114687, + "æĮĩçĤ¹": 114688, + "å¼Ģæľº": 114689, + "西å®ģ": 114690, + "åĮĹ约": 114691, + "积水": 114692, + "åĩºåĬ¨": 114693, + "åıijå±ķ模å¼ı": 114694, + "转æĬĺ": 114695, + "èĢĥçĤ¹": 114696, + "æľīç½ijåıĭ": 114697, + "è´«åĽ°æĿij": 114698, + "æĪijä»¬çŁ¥éģĵ": 114699, + "åĪĨéĶĢ": 114700, + "å±±èĦī": 114701, + "æ¯ĶæĭŁ": 114702, + "ä¼°ç®Ĺ": 114703, + "æĶ¹å»º": 114704, + "壮è§Ĥ": 114705, + "ç§īæĮģ": 114706, + "æıª": 114707, + "ç¦Ģ": 114708, + "åĮĸåѦåĵģ": 114709, + "ä¸ŃåĽ½åĪ¶éĢł": 114710, + "ä¸Ģæŀ¶": 114711, + "æīįè¡Į": 114712, + "æĭĽå¾ħ": 114713, + "åıĺæį¢": 114714, + "åīį线": 114715, + "幸好": 114716, + "è¿Ļæł·çļĦè¯Ŀ": 114717, + "å¿ĥè¡Ģ管": 114718, + "æĢ§çĸ¾çĹħ": 114719, + "åħ¨èĥ½": 114720, + "åĪij侦": 114721, + "ä¿¡æģ¯åıijå¸ĥ": 114722, + "æĺ¾çĦ¶æĺ¯": 114723, + "éĿĴéĵľ": 114724, + "åIJĥä»Ģä¹Ī": 114725, + "çĶµä»·": 114726, + "æ³ķå¾ĭè§Ħå®ļ": 114727, + "çħ²": 114728, + "çĵ·åĻ¨": 114729, + "èĤīç±»": 114730, + "æıĴåħ¥": 114731, + "åĹľ": 114732, + "è¿Łè¿Ł": 114733, + "ä¸ĢçĤ¹éĥ½ä¸į": 114734, + "è¿ĺåĮħæĭ¬": 114735, + "èĪįä¸įå¾Ĺ": 114736, + "æłĩå¿ĹæĢ§": 114737, + "æľĪ以æĿ¥": 114738, + "ç³ĸæŀľ": 114739, + "éĥ½åºĶ该": 114740, + "çݯå¢ĥåį«çĶŁ": 114741, + "èĪªè¡Į": 114742, + "éĥijéĩį": 114743, + "ç½ijæĬķ": 114744, + "åįģä½³": 114745, + "ç§ģä¸ĭ": 114746, + "æļ´è·Į": 114747, + "åĬłå¿«åıijå±ķ": 114748, + "产åĵģçłĶåıij": 114749, + "åĪĽéĢłåĩº": 114750, + "æĢ»è§īå¾Ĺ": 114751, + "åºķçĽĺ": 114752, + "èķĬ": 114753, + "åĩºå¸Ńä¼ļè®®": 114754, + "主æĿ¿": 114755, + "æĹ¥æĻļéĹ´": 114756, + "å®ĺæĸ¹å¾®åįļ": 114757, + "å¼ķçĶ¨æĹ¥æľŁ": 114758, + "åī¯æķĻæİĪ": 114759, + "çĶµåŃIJ产åĵģ": 114760, + "è¡°éĢĢ": 114761, + "çķĻåŃĺ": 114762, + "çģ«åĬĽ": 114763, + "çĴ§": 114764, + "çļĤ": 114765, + "åħ¼åħ·": 114766, + "éĩįè¿Ķ": 114767, + "é¢Ĩçķ¥": 114768, + "åĪĩéĻ¤": 114769, + "åĨįçĶŁèĥ½æºIJ": 114770, + "å®ŀåľ¨å¤ª": 114771, + "çIJĨ论ä¸Ĭ": 114772, + "ä¸īå±Ĥ": 114773, + "ä¸ĸçķĮåIJĦåĽ½": 114774, + "å®ľæĺĮ": 114775, + "èĢ³è¾¹": 114776, + "宽æķŀ": 114777, + "æ±īæĹı": 114778, + "çĻ½çĻ½": 114779, + "è¿ĻéĩĮéĿ¢": 114780, + "çĶŁæ´»ä¹łæĥ¯": 114781, + "èµŀèµı": 114782, + "çĶ·å£«": 114783, + "ä¸Ńä¿Ħ": 114784, + "车祸": 114785, + "åīĤéĩı": 114786, + "éĻ¤åİ»": 114787, + "左边": 114788, + "çŃijçī¢": 114789, + "çīĽå¸Ĥ": 114790, + "家åĬ¡": 114791, + "åķĥ": 114792, + "ç½®æį¢": 114793, + "ç´«å¤ĸ": 114794, + "ç´«å¤ĸ线": 114795, + "å¾Ģåīį": 114796, + "åĬĽåѦ": 114797, + "ç´§è·Ł": 114798, + "缮çļĦåľ¨äºİ": 114799, + "ç»®": 114800, + "ç¥Ĥ": 114801, + "宣è¨Ģ": 114802, + "äºĮæ°§åĮĸ": 114803, + "äºĮæ°§åĮĸ碳": 114804, + "æĹłç¼ĺ": 114805, + "ç²¾éĢļ": 114806, + "診": 114807, + "å¼ķåıijäºĨ": 114808, + "æľĢåħĪ": 114809, + "派驻": 114810, + "ä¸įå¿į": 114811, + "æĪijçĪ¸": 114812, + "å¹´ä¸ĭåįĬå¹´": 114813, + "æ·ĭå·´": 114814, + "没éĹ®é¢ĺ": 114815, + "åºĹåĨħ": 114816, + "è·ŁæĪij说": 114817, + "çĶŁäº§çĶŁæ´»": 114818, + "è§ĤæľĽ": 114819, + "æ¸į": 114820, + "被æī§è¡Į": 114821, + "被æī§è¡Į人": 114822, + "èĪľ": 114823, + "æݺ": 114824, + "ä¸Ģç§Ĵ": 114825, + "èįīåĿª": 114826, + "åij¼åĴĮ": 114827, + "åij¼åĴĮ浩": 114828, + "åij¼åĴĮ浩çī¹": 114829, + "人æ°ijéĵ¶è¡Į": 114830, + "çĦķåıij": 114831, + "è¯ģåĪ¸äº¤æĺĵ": 114832, + "çķĶ": 114833, + "æľºèĥ½": 114834, + "妾": 114835, + "æĻļå¹´": 114836, + "å·¥åķĨèģĶ": 114837, + "åİŁåŀĭ": 114838, + "è§Ĵ度çľĭ": 114839, + "æĬ¥ç¤¾": 114840, + "è¯įæĿ¡": 114841, + "躲éģ¿": 114842, + "éĩįåIJ¯": 114843, + "å¤ķéĺ³": 114844, + "èĤ¡æĿĥ转让": 114845, + "åľ¨ä¸Ģ": 114846, + "åľ¨ä¸ĢæĹģ": 114847, + "社ä¼ļåĮĸ": 114848, + "åıijå±ķåİĨç¨ĭ": 114849, + "æĭĸæ¬ł": 114850, + "使èĢħ": 114851, + "ä¸İåIJ¦": 114852, + "æĸ°å±ĢéĿ¢": 114853, + "ä»Ĭ天æĪij们": 114854, + "é½IJèģļ": 114855, + "对æĪij说": 114856, + "éĢĴ交": 114857, + "æľªæĽ¾": 114858, + "èİĬ": 114859, + "éĸī": 114860, + "亲æīĭ": 114861, + "è§ĴéĢIJ": 114862, + "æľīé»ŀ": 114863, + "ç¨İçİĩ": 114864, + "ä½İ声": 114865, + "é»ĺå¥ij": 114866, + "æĻ®æ³ķ": 114867, + "大ä¸ĵ": 114868, + "第äºĮ大": 114869, + "ä½ıåĿĢ": 114870, + "æĶ¾è¿Ľ": 114871, + "äºĮæĪĺ": 114872, + "亲身": 114873, + "åĽºåĮĸ": 114874, + "ä¸ĭ乡": 114875, + "åħ³éĶ®æĬĢæľ¯": 114876, + "åĽŀæĥ³": 114877, + "æĬ¥åĪĬ": 114878, + "æ¶ĤæĬ¹": 114879, + "èĹıçĿĢ": 114880, + "ç¥ĿæĦ¿": 114881, + "åįĩ温": 114882, + "çĶļèĩ³è¿ŀ": 114883, + "åħ¬åħĥåīį": 114884, + "ç¾İæĸ¹": 114885, + "è¯ļå®ŀ": 114886, + "æĹłåģ¿": 114887, + "åīµæ¥Ń": 114888, + "å°ıå¿ĥ翼": 114889, + "å°ıå¿ĥ翼翼": 114890, + "两æīĭ": 114891, + "温馨æıIJ示": 114892, + "ä»¿çľŁ": 114893, + "æĥ¶": 114894, + "èĥ¡åŃIJ": 114895, + "å·¥ä½ľç«Ļ": 114896, + "硬çĽĺ": 114897, + "ç«¿": 114898, + "åĤ³éĢģ": 114899, + "åħ¨æł¡": 114900, + "é²ľæ´»": 114901, + "çĴĢçĴ¨": 114902, + "ç»ĵå°¾": 114903, + "æį¢æĿ¥": 114904, + "æĪĢ": 114905, + "ä½İä½į": 114906, + "ä¸ĩåħĥ以ä¸Ĭ": 114907, + "åĬłåĪĨ": 114908, + "æݨä»ĭä¼ļ": 114909, + "çIJĨèµĶ": 114910, + "å¾·å°Ķ": 114911, + "æĬĹè®®": 114912, + "æ´¼": 114913, + "åĸ§": 114914, + "åŁİéĻħ": 114915, + "å¾Īæ£Ĵ": 114916, + "人æŃ»äº¡": 114917, + "ä¼ļå±ķä¸Ńå¿ĥ": 114918, + "äºĴèģĶäºĴéĢļ": 114919, + "èĸĦèĨľ": 114920, + "éĩįé»ŀ": 114921, + "ç¦ģæ¯Ĵ": 114922, + "åĨ·ç¬ij": 114923, + "大家åı¯ä»¥": 114924, + "é¦ĸ缸": 114925, + "è¿ijè·Ŀ离": 114926, + "æµ®çİ°": 114927, + "ç§ĺè¯Ģ": 114928, + "èµ·é£ŀ": 114929, + "æIJ¶": 114930, + "羣åģĩ": 114931, + "æģķ": 114932, + "å°ıåºĹ": 114933, + "æ°ijçľ¾": 114934, + "åıijå¸ĥåħ¬åijĬ": 114935, + "侧éĩį": 114936, + "å¾ĺå¾Ĭ": 114937, + "æĢĶ": 114938, + "æªIJ": 114939, + "æķ°çĽ®": 114940, + "åī¯ç§ĺ书éķ¿": 114941, + "两åı¥": 114942, + "éļIJçŀĴ": 114943, + "åıĮåıĮ": 114944, + "æīĭæĦŁ": 114945, + "èij¡äº¬": 114946, + "éģĹå¿ĺ": 114947, + "鬥": 114948, + "è¿Ļä¸ªåľ°æĸ¹": 114949, + "说çļĦè¯Ŀ": 114950, + "å·¡åĽŀ": 114951, + "è¿Ŀç«ł": 114952, + "æī¾å·¥ä½ľ": 114953, + "æĶ¯çIJĥéĺŁ": 114954, + "裡éĿ¢": 114955, + "æĺ¾ç¤ºåĩº": 114956, + "èĩ³å°Ĭ": 114957, + "两级": 114958, + "åīį段æŶéĹ´": 114959, + "çĺ¦èº«": 114960, + "èĤ¢ä½ĵ": 114961, + "æ¯į親": 114962, + "æīĭç»Ńè´¹": 114963, + "汽车è¡Įä¸ļ": 114964, + "æİ©çĽĸ": 114965, + "æݧèĤ¡éĽĨåĽ¢": 114966, + "åı£å¾Ħ": 114967, + "æĶ¿çŃĸæݪæĸ½": 114968, + "海绵": 114969, + "åħ¨éķĩ": 114970, + "äºĭåħ³": 114971, + "å¸Ńæī§è¡Į": 114972, + "å¸Ńæī§è¡Įå®ĺ": 114973, + "éĤ£æ¬¡": 114974, + "åı¯èĥ½åĩºçİ°": 114975, + "ä¸Ńå¿ĥåŁİå¸Ĥ": 114976, + "翻身": 114977, + "ä¹Łç®Ĺ": 114978, + "ä¾µçķ¥": 114979, + "åĸĩåıŃ": 114980, + "æ¯ı次éĥ½": 114981, + "è§ħ": 114982, + "éĻ¢éĻ¢éķ¿": 114983, + "å§ĭäºİ": 114984, + "èѦåĬ¡": 114985, + "èį¯æĿIJ": 114986, + "å±łæĿĢ": 114987, + "æľ¬èº«å°±": 114988, + "éļıæŶéļı": 114989, + "éļıæŶéļıåľ°": 114990, + "åĶ®åįĸ": 114991, + "æĹłäººé©¾é©¶": 114992, + "é¢ħ": 114993, + "åĵģ質": 114994, + "åĺ²ç¬ij": 114995, + "è·ijåİ»": 114996, + "åħĭéĩĮæĸ¯": 114997, + "çķ¸å½¢": 114998, + "修饰": 114999, + "磩éĺµ": 115000, + "éŁ³ä¹IJä¼ļ": 115001, + "æŁ³å·ŀ": 115002, + "齡": 115003, + "ä¼ļè°Ī": 115004, + "æŃ£çīĪ": 115005, + "ä¹ŁåIJĮæł·": 115006, + "æļ§æĺ§": 115007, + "è¡ĮæĶ¿éĥ¨éŨ": 115008, + "ä¹ĸä¹ĸ": 115009, + "èĤ¤èī²": 115010, + "æŶ任": 115011, + "羣åĪĩ": 115012, + "æľĪä¸ĭ": 115013, + "æľĪä¸ĭæŬ": 115014, + "举æĸ¹è´¢å¯Į": 115015, + "è£ħä¿®åħ¬åı¸": 115016, + "éĢĢè¿ĺ": 115017, + "åĭĺå¯Ł": 115018, + "åĵ¥ä¼¦": 115019, + "åĵ¥ä¼¦æ¯Ķäºļ": 115020, + "çĭ¬ä¸Ģ": 115021, + "çĭ¬ä¸ĢæĹł": 115022, + "çĭ¬ä¸ĢæĹłäºĮ": 115023, + "è°ĥåij³": 115024, + "åİĭè¿«": 115025, + "åħ¨çIJĥæľĢ大": 115026, + "åī¯æł¡éķ¿": 115027, + "æĽ´ä½İ": 115028, + "åĪĨéĴŁåIJİ": 115029, + "åĽŀä¾Ĩ": 115030, + "åĪ¶åīĤ": 115031, + "åijĬè¯ī大家": 115032, + "çĤ¹éĴŁ": 115033, + "åįģä¸īå±Ĭ": 115034, + "åij¨åĽĽ": 115035, + "è¿Ļæł·ä¸Ģ": 115036, + "è¿Ļæł·ä¸ĢæĿ¥": 115037, + "èĭŁ": 115038, + "æľĽåİ»": 115039, + "æĪIJè¯Ń": 115040, + "å½ĵåį³": 115041, + "ç¬ij声": 115042, + "ä¹ĭåĬ¿": 115043, + "åĪijäºĭæ¡Ī件": 115044, + "æĮĤçĿĢ": 115045, + "ä½ķç§į": 115046, + "å°ı游æĪı": 115047, + "åĽ½å®¶æĪĺçķ¥": 115048, + "åĨ·åĨ·": 115049, + "å®ľå®¾": 115050, + "æIJºç¨ĭ": 115051, + "è¶ĭäºİ": 115052, + "åıįçľģ": 115053, + "常说": 115054, + "ä¸ĩæĪ·": 115055, + "åĥµå°¸": 115056, + "åįĥä¸ĩåĪ«": 115057, + "åıijçİ°éĹ®é¢ĺ": 115058, + "åı¯çŁ¥": 115059, + "éŨæĪ·ç½ijç«Ļ": 115060, + "åģ¥åº·äº§ä¸ļ": 115061, + "åı³è¾¹": 115062, + "æµ·è¿IJ": 115063, + "è¿ijä¹İ": 115064, + "åĮ»æ²»": 115065, + "æĢ»ç®Ĺ": 115066, + "ä¸ĢåĪĨéĴŁ": 115067, + "æĭ§": 115068, + "ä¹Łæľīä¸ĢäºĽ": 115069, + "ä¾ĽçĶµåħ¬åı¸": 115070, + "å»īä»·": 115071, + "帮ä»ĸ": 115072, + "æŃ¤æ¬¡æ´»åĬ¨": 115073, + "åıªèĥ½è¯´": 115074, + "èĬĭ": 115075, + "çīĩ段": 115076, + "åŃĺåľ¨éĹ®é¢ĺ": 115077, + "ä½łä¼ļåıijçİ°": 115078, + "è½®å»ĵ": 115079, + "ç½ijéĢļ": 115080, + "æ»¨æ±Ł": 115081, + "æİĪä¿¡": 115082, + "é»İæĺİ": 115083, + "ä¸įå±ŀäºİ": 115084, + "约åįł": 115085, + "éķ¿æ²Ļå¸Ĥ": 115086, + "èĥļèĥİ": 115087, + "åħĥ件": 115088, + "éĻĨåĨĽ": 115089, + "購買": 115090, + "æĮĩæľĽ": 115091, + "å®ŀä¹łçĶŁ": 115092, + "çī¹çĤ¹æĺ¯": 115093, + "çıłæ±Ł": 115094, + "çľĭä¸įåĩº": 115095, + "ä¸įè§ģäºĨ": 115096, + "ç¼ī": 115097, + "éĺµèIJ¥": 115098, + "åĶIJæľĿ": 115099, + "没å¿ħè¦ģ": 115100, + "åĽ½åľŁèµĦæºIJ": 115101, + "ç»ıæµİåŃ¦å®¶": 115102, + "åIJĪèĤ¥å¸Ĥ": 115103, + "çIJ¢ç£¨": 115104, + "ç¡®åĪĩ": 115105, + "åŁİå¸Ĥåıijå±ķ": 115106, + "çŃ·åŃIJ": 115107, + "人æ°ijæľįåĬ¡": 115108, + "满åĪĨ": 115109, + "è¿·ä¿¡": 115110, + "ä½ľèĢħæľ¬äºº": 115111, + "æĸĩç«łæĿ¥æºIJ": 115112, + "ç«Ļç«ĭ": 115113, + "æŀĦæĪIJäºĨ": 115114, + "è¾Ľåĭ¤": 115115, + "è¶ħ强": 115116, + "éĶļ": 115117, + "åīįä¸īåŃ£åº¦": 115118, + "å°±è§īå¾Ĺ": 115119, + "å´ĩé«ĺ": 115120, + "è¶Ĭä¾Ĩ": 115121, + "è¶Ĭä¾Ĩè¶Ĭ": 115122, + "å¸ĤåľºèIJ¥éĶĢ": 115123, + "综åIJĪç´łè´¨": 115124, + "åŃļ": 115125, + "侮辱": 115126, + "äºĮåŃĹ": 115127, + "å·¥ä½ľä»»åĬ¡": 115128, + "åı²ä¸ĬæľĢ": 115129, + "æľĢä¼ĺ": 115130, + "åIJ©åĴIJ": 115131, + "表çĻ½": 115132, + "èİ«åIJį": 115133, + "èİ«åIJįåħ¶": 115134, + "èİ«åIJįåħ¶å¦Ļ": 115135, + "å¹£": 115136, + "åIJĮå¿Ĺ们": 115137, + "建设çĶ¨åľ°": 115138, + "åĦĢ": 115139, + "éħįåģ¶": 115140, + "弩": 115141, + "åĶ±çīĩ": 115142, + "æīĭèĦļ": 115143, + "åħ¼ä»»": 115144, + "åģľæĶ¾": 115145, + "æŃ£å®Ĺ": 115146, + "æĸ°åĨľæĿij": 115147, + "åĤ¬çĶŁ": 115148, + "æīĢåŃ¦æł¡": 115149, + "å¿µä½Ľ": 115150, + "åĶ¤éĨĴ": 115151, + "åħ±åĪĽ": 115152, + "æĭīä¸ģ": 115153, + "èĥĮçĿĢ": 115154, + "çĶŁæĢģä¿ĿæĬ¤": 115155, + "åı£å¤´": 115156, + "æĸ¹åIJijçĽĺ": 115157, + "調æķ´": 115158, + "æĭĽèģĺä¿¡æģ¯": 115159, + "åħ¶ä»ĸåĽ½å®¶": 115160, + "ç®Ģæĺĵ": 115161, + "åĮ¿åIJį": 115162, + "è¯Ħæµĭ": 115163, + "æĺ¯ä¸Ģ座": 115164, + "çīµæīĭ": 115165, + "足迹": 115166, + "çIJĨ解åĴĮ": 115167, + "æľĢåıĹ": 115168, + "å¿ĥè·³": 115169, + "çĪ¶è¦ª": 115170, + "éĿŀ常åĸľæ¬¢": 115171, + "èĭ¦éļ¾": 115172, + "æĬĢå¸Ī": 115173, + "æ°ijæĦı": 115174, + "æĪĺåĽ½": 115175, + "æĽ¿è¡¥": 115176, + "津贴": 115177, + "ä¸ŃåĽ½ä¼łç»Ł": 115178, + "åIJĦè¡Į": 115179, + "åIJĦè¡ĮåIJĦ": 115180, + "åIJĦè¡ĮåIJĦä¸ļ": 115181, + "第äºĶå±Ĭ": 115182, + "èį·èĬ±": 115183, + "æĦıèŃĺ": 115184, + "票价": 115185, + "åĪĨæµģ": 115186, + "æĿİçĻ½": 115187, + "æ±ŁåĮĹ": 115188, + "æİĴæĸ¥": 115189, + "ä½ĵéĩı": 115190, + "åĮħåIJ«äºĨ": 115191, + "åĪĺæŁIJ": 115192, + "çİ°å¦Ĥä»Ĭ": 115193, + "å·¥èīºåĵģ": 115194, + "è¿Ļç§įæĸ¹æ³ķ": 115195, + "åĬŀåħ¬æ¥¼": 115196, + "çĶµå·¥": 115197, + "çħĻ": 115198, + "åį¡çīĩ": 115199, + "å¹´å¹´åºķ": 115200, + "ä¸ĵ项èµĦéĩij": 115201, + "åĮ»ç§ij": 115202, + "åĮ»ç§ij大åѦ": 115203, + "åĽŀ头çľĭ": 115204, + "ä¸įå±ij": 115205, + "èĩªé©¾": 115206, + "没æĶ¶": 115207, + "æīĵçĮİ": 115208, + "èĦ¸éĥ¨": 115209, + "åıĥèĢĥ": 115210, + "å°Ĩ士": 115211, + "è´«åĽ°äººåı£": 115212, + "çIJĨæĥ³ä¿¡å¿µ": 115213, + "é£İå°ļ": 115214, + "人æīįéĺŁä¼į": 115215, + "çij¾": 115216, + "æĿ¥è¿ĻéĩĮ": 115217, + "æ´Ĺ涤": 115218, + "å¹´èĸª": 115219, + "èĭįçĻ½": 115220, + "ä¸ĩäºĭ": 115221, + "è¯¾æľ¬": 115222, + "åºĵéĩĮ": 115223, + "çī¹æ´¾": 115224, + "çī¹æ´¾åijĺ": 115225, + "èµŀç¾İ": 115226, + "ç©¿æĪ´": 115227, + "è£½ä½ľ": 115228, + "èµŀæĪIJ": 115229, + "ä¸Ģ侧": 115230, + "å½ĵåľ°äºº": 115231, + "æĭİ": 115232, + "纸质": 115233, + "ä½Ļ个": 115234, + "éĶĤçĶµæ±ł": 115235, + "æľºåŀĭ": 115236, + "éĻ¢éĻ¢å£«": 115237, + "åģļå·¥": 115238, + "å¼łè´´": 115239, + "ç¥Ľæĸij": 115240, + "æ®ĸæ°ij": 115241, + "å¥ij约": 115242, + "æ¹ĺæ½Ń": 115243, + "æIJĸ": 115244, + "åŃĺè´§": 115245, + "交éĢļ大åѦ": 115246, + "è¶ģçĿĢ": 115247, + "æĸĩçī©ä¿ĿæĬ¤": 115248, + "å¤ĩæĪĺ": 115249, + "éĩĩ纳": 115250, + "åįĬæľĪ": 115251, + "æľĢåħ³éĶ®": 115252, + "æľĢåħ³éĶ®çļĦ": 115253, + "æİ¥éĢģ": 115254, + "æĶ¶åī²": 115255, + "åıįåĢĴ": 115256, + "çĥĽ": 115257, + "æ½Ķ": 115258, + "ä¼Łå¤§å¤įåħ´": 115259, + "çļĦè¯Ŀè¯Ń": 115260, + "容å¿į": 115261, + "å®ļéĩı": 115262, + "æķĹ": 115263, + "åĵģçīĮ形象": 115264, + "æīŃ转": 115265, + "åĽ½å®¶éĩįçĤ¹": 115266, + "èĨĿçĽĸ": 115267, + "ä¸Ģ楼": 115268, + "大éĻ¸": 115269, + "éĤªæģ¶": 115270, + "åĽŀåij³": 115271, + "çĮ¿": 115272, + "çĿ¡åīį": 115273, + "æĹłè¾ľ": 115274, + "çĹħæ¯ĴæĦŁæŁĵ": 115275, + "æľºæ¢°åĮĸ": 115276, + "çĤ¹äº®": 115277, + "溶解": 115278, + "åĩłä¹İæīĢæľī": 115279, + "è·ijéģĵ": 115280, + "çĶµè§Ĩæľº": 115281, + "åı¨": 115282, + "æijĩäºĨ": 115283, + "æijĩäºĨæijĩ头": 115284, + "èĩªè´Ł": 115285, + "综åIJĪåĪ©çĶ¨": 115286, + "èĩªå¦Ĥ": 115287, + "åİŁä¾Ĩ": 115288, + "ä¹Łä¸įæĥ³": 115289, + "èĬĤ课": 115290, + "è¿ĩåī©": 115291, + "çĶ²çĬ¶": 115292, + "çĶ²çĬ¶èħº": 115293, + "æĸ°ä¸ĸ纪": 115294, + "èĩªä¸»åĵģçīĮ": 115295, + "é«ĺå±Ĥ次": 115296, + "ä¸Ģè§Ĵ": 115297, + "è¡Įäºĭ": 115298, + "ç¥ĸåħĪ": 115299, + "å©ļåIJİ": 115300, + "éĹ´éļĻ": 115301, + "ç¼ĿéļĻ": 115302, + "è¿ĻæĶ¯": 115303, + "ä¸įæĸŃåĪĽæĸ°": 115304, + "å¾®åŀĭ": 115305, + "æĽĻåħī": 115306, + "享çĶ¨": 115307, + "ä¸ŃåĽ½ç§»åĬ¨": 115308, + "éĹŃçݯ": 115309, + "æī§æĦı": 115310, + "åıijå±ķæł¼å±Ģ": 115311, + "æł¸å¿ĥåĮº": 115312, + "éªļæī°": 115313, + "åħļåĴĮåĽ½å®¶": 115314, + "ä¸ŃåĽ½æĶ¿åºľ": 115315, + "帶èijĹ": 115316, + "ä¸ĩåįĥçĵ¦": 115317, + "åħ©äºº": 115318, + "äºİæĺ¯æĪij": 115319, + "åĽºä½ĵ": 115320, + "çªģå¦Ĥ": 115321, + "çªģå¦Ĥåħ¶": 115322, + "çªģå¦Ĥåħ¶æĿ¥": 115323, + "éĩĮç¨ĭç¢ij": 115324, + "çĪ±ç¾İ": 115325, + "æŁ¥éªĮ": 115326, + "åıĮèµ¢": 115327, + "éĹªåħī": 115328, + "楼å®ĩ": 115329, + "æĻı": 115330, + "æľīè¶³å¤ŁçļĦ": 115331, + "æŁĶæĢ§": 115332, + "ä¿¡æģ¯å®īåħ¨": 115333, + "管线": 115334, + "并ä¸įä¼ļ": 115335, + "åĻ¨ä»¶": 115336, + "ä½łåºĶ该": 115337, + "çĿĢå®ŀ": 115338, + "æĺİæ¸ħ": 115339, + "æĬĹçĶŁç´ł": 115340, + "æīĵæŃ»": 115341, + "å®Įåħ¨ä¸įåIJĮ": 115342, + "èĬ±æ¤Ĵ": 115343, + "æĶ¾å®½": 115344, + "ä½İ端": 115345, + "åĽĽèĤ¢": 115346, + "åĮĹäº¬èµĽè½¦": 115347, + "éĽĨå¸Ĥ": 115348, + "æľªå©ļ": 115349, + "大å¹ħæıIJåįĩ": 115350, + "建çŃij设计": 115351, + "çĭ¬æľīçļĦ": 115352, + "æİ¢éĻ©": 115353, + "æ²³æµģåŁŁ": 115354, + "æħķ容": 115355, + "被çĽĹ": 115356, + "åĵºä¹³": 115357, + "èıģ": 115358, + "æĥ¬æĦı": 115359, + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭ好": 115360, + "广大群ä¼Ĺ": 115361, + "å¾·èĤ²": 115362, + "å¸Ĥåľºä»·æł¼": 115363, + "奥巴": 115364, + "奥巴马": 115365, + "èĬĤ缮ä¸Ń": 115366, + "两款": 115367, + "ä¸ĩä½Ļåħĥ": 115368, + "ç»´å°Ķ": 115369, + "çĶŁçī©ç§ijæĬĢ": 115370, + "åIJ¬èµ·æĿ¥": 115371, + "çłļ": 115372, + "æĭŁå®ļ": 115373, + "æ²¹çĶ°": 115374, + "声èªī": 115375, + "建çŃijä¸ļ": 115376, + "éĻIJè´Ń": 115377, + "çīĩåŃIJ": 115378, + "çķľç¦½": 115379, + "ç½ijé¦ĸ页": 115380, + "ä¼ĹçŃ¹": 115381, + "æĴŀåĩ»": 115382, + "åīįä¸įä¹ħ": 115383, + "åīįä¸ĸ": 115384, + "åĽĽä¸ªæĦıè¯Ĩ": 115385, + "æµĭç»ĺ": 115386, + "éĺ²ç©º": 115387, + "漫éķ¿çļĦ": 115388, + "æ²IJæµ´": 115389, + "æ¯Ķè¾ĥç®Ģåįķ": 115390, + "æµĭå®ļ": 115391, + "åĽŀè°ĥ": 115392, + "让人们": 115393, + "èĴĭä»ĭ": 115394, + "èĴĭä»ĭçŁ³": 115395, + "ç»ĵæĻ¶": 115396, + "å¢ŀæ·»äºĨ": 115397, + "æĿ¡è¯Ħ论": 115398, + "åī¯ä¼ļéķ¿": 115399, + "ä½ıæīĢ": 115400, + "ç»ĻåĩºäºĨ": 115401, + "è°ĥéħį": 115402, + "æ²ĸ": 115403, + "æľīçĶ¨": 115404, + "æľīçĶ¨çļĦ": 115405, + "ä¸ĢæĿ¡é¾Ļ": 115406, + "éĩİå¤ĸ": 115407, + "ç¼ĺåĪĨ": 115408, + "æ°¸è¿ľä¸įä¼ļ": 115409, + "æŀľæłij": 115410, + "大åıijå¿«ä¸ī": 115411, + "麻éĨī": 115412, + "äºijéĽĨ": 115413, + "åİ»åĵªéĩĮ": 115414, + "åħ¥å¸Ĥ": 115415, + "ä»»æĢ§": 115416, + "建档": 115417, + "建档ç«ĭ": 115418, + "建档ç«ĭåį¡": 115419, + "ä¸Ģ棵": 115420, + "社åįĢ": 115421, + "çĽ¸ä¼´": 115422, + "åļ·": 115423, + "å¡«åħħ": 115424, + "ä¸ĢæĹı": 115425, + "ç¾ģ": 115426, + "åıĸè¯ģ": 115427, + "èĪ°éĺŁ": 115428, + "åİĤåĮº": 115429, + "è¡·å¿ĥ": 115430, + "åıijå±ķéĺ¶æ®µ": 115431, + "é«ĺ强度": 115432, + "åĹĵåŃIJ": 115433, + "é¢Ĩè¡Ķ": 115434, + "楼主": 115435, + "大èĴľ": 115436, + "æŀķ头": 115437, + "粮油": 115438, + "é»Ħçĵľ": 115439, + "æĵĴ": 115440, + "å°ıçĭĹ": 115441, + "æĶ¹éĿ©å§Ķ": 115442, + "åįģåĪĨéĴŁ": 115443, + "é²ľèī³": 115444, + "åħ³ç¾½": 115445, + "çĭĢæħĭ": 115446, + "å®ŀçĶ¨æĢ§": 115447, + "å°ijè§ģ": 115448, + "é£ŀæī¬": 115449, + "çĶ°éĩİ": 115450, + "æIJĤ": 115451, + "è¿Ļ个è¯į": 115452, + "åºĶæĢ¥é¢Ħæ¡Ī": 115453, + "è§Ĵ度æĿ¥çľĭ": 115454, + "æķ¬çķı": 115455, + "æ³ķå®Ŀ": 115456, + "åĸĦæĦı": 115457, + "æīĵæĸŃ": 115458, + "对åĨ³": 115459, + "çµķå°į": 115460, + "åĢŁæѤ": 115461, + "å¼ĢæºIJ": 115462, + "å°ı說": 115463, + "祺": 115464, + "å²ģ以ä¸ĭ": 115465, + "éĢĢå½¹åĨĽäºº": 115466, + "ä¸įä¹ħåīį": 115467, + "åĩºåİĤ": 115468, + "讽åĪº": 115469, + "æĿ¥çľĭçľĭåIJ§": 115470, + "éŃĶåħ½": 115471, + "çķĻä¸ĭæĿ¥": 115472, + "å±ħ室": 115473, + "åłħæĮģ": 115474, + "çľĭäºĨä¸Ģ": 115475, + "çľĭäºĨä¸Ģçľ¼": 115476, + "éĽĨåĽ¢æĹĹä¸ĭ": 115477, + "æĪĺæĪĺç»ĦåIJĪ": 115478, + "è®¤çľŁèIJ½å®ŀ": 115479, + "汽车产ä¸ļ": 115480, + "çī©çIJĨåѦ": 115481, + "æķµ": 115482, + "éĴĿ": 115483, + "åĽ¢éķ¿": 115484, + "ä¸įæĸŃæī©å¤§": 115485, + "èĤ©è´Ł": 115486, + "åıijå±ķ缮æłĩ": 115487, + "è³ĩéĩij": 115488, + "åīįç½®": 115489, + "ä¸ŃåĽ½åı¤ä»£": 115490, + "æŃ»åĪij": 115491, + "åħħåĪĨä½ĵçİ°": 115492, + "åħ³éŨ": 115493, + "ç¾İæĦŁ": 115494, + "æīĵåħ¥": 115495, + "æĬijéĥģçĹĩ": 115496, + "å°ijçĪ·": 115497, + "æłijæŀĿ": 115498, + "æ¶Īæģ¯ç§°": 115499, + "æ´Ľåħĭ": 115500, + "åį¯": 115501, + "è¿ĪåIJij": 115502, + "æݨåĭķ": 115503, + "ä»İä¸ļèĢħ": 115504, + "åݻ买": 115505, + "欢快": 115506, + "æĭ¥æĮ¤": 115507, + "马桶": 115508, + "æĬĬæݧ": 115509, + "æĶ¿åħļ": 115510, + "å¼łæī¬": 115511, + "客æłĪ": 115512, + "红æĺŁ": 115513, + "éĢģæĿ¥": 115514, + "åħ¨åŁŁæĹħ游": 115515, + "èĩªç§ģ": 115516, + "åįģäºĮæĿ¡": 115517, + "åı¹æģ¯": 115518, + "ä¸Ģèīĺ": 115519, + "ä¿Ŀè´¹": 115520, + "æĸ½å·¥çİ°åľº": 115521, + "æľī幸": 115522, + "ç»ŃèĪª": 115523, + "åı¯èĥ½æľĥ": 115524, + "èĥĮåıĽ": 115525, + "ä½£éĩij": 115526, + "ä¸īçŃīå¥ĸ": 115527, + "å¾Ī满æĦı": 115528, + "游æĪıåī¯æľ¬": 115529, + "群éĩĮ": 115530, + "æŀĦ件": 115531, + "åºıå¹ķ": 115532, + "太æ¹ĸ": 115533, + "æľ¨è´¨": 115534, + "æĻĭæ±Ł": 115535, + "çµĤæĸ¼": 115536, + "è·³è·ĥ": 115537, + "åĢºæĿĥ人": 115538, + "çŃī诸å¤ļ": 115539, + "æĶ¾åĩº": 115540, + "åħ³éĶ®æŶåĪ»": 115541, + "æĦŁæŁĵèĢħ": 115542, + "é£ŀè¡Įåijĺ": 115543, + "èĥĨåĽº": 115544, + "èĥĨåĽºéĨĩ": 115545, + "æĬ±æŃī": 115546, + "åij¨äºĮ": 115547, + "æĸ°æĹ¶æľŁ": 115548, + "åĨ·éĵ¾çī©æµģ": 115549, + "è¿Ļç§įæĸ¹å¼ı": 115550, + "该æĿij": 115551, + "åĽŀé¦Ī": 115552, + "åŁºçĿ£æķĻ": 115553, + "人åıĤ": 115554, + "æŀ¯çĩ¥": 115555, + "æī¹åıijå¸Ĥåľº": 115556, + "åħħåĪĨèĤ¯å®ļ": 115557, + "å¸ĤæĶ¿åįı": 115558, + "äºĭæ¥Ń": 115559, + "龸çİĭ": 115560, + "çĥŃæIJľ": 115561, + "åįģä¹Ŀ大": 115562, + "ä¼´æľī": 115563, + "ç¾İåĽ½æĢ»ç»Ł": 115564, + "åŁİå¸Ĥ管çIJĨ": 115565, + "ä¸ĭ令": 115566, + "èĥ¸åı£": 115567, + "åıªçŁ¥éģĵ": 115568, + "åij¨ä¸ī": 115569, + "çĶ¨æĪ¶": 115570, + "éŃ¯": 115571, + "å¿ĥè¡Ģ": 115572, + "带头人": 115573, + "åĮ»åĬ¡": 115574, + "åĮ»åĬ¡äººåijĺ": 115575, + "æݧåĪ¶åĻ¨": 115576, + "ä½ľåĵģåĨħ容": 115577, + "æĪĺåıĭ": 115578, + "åİĨå¹´": 115579, + "ä¸įåħĭ": 115580, + "ä¸įåħĭä¸įåıĬ": 115581, + "æĹ¥æŃ£å¼ı": 115582, + "è±IJå¯Į": 115583, + "ç¨İè´¹": 115584, + "æŶæķĪ": 115585, + "å±ķä½į": 115586, + "è¡¡éĺ³": 115587, + "æĪ¿è²¸": 115588, + "çĪĨ款": 115589, + "ä¹IJæĦı": 115590, + "çĶ·ä¸»": 115591, + "寬": 115592, + "æľĥèŃ°": 115593, + "ä¹ĭå¤ľ": 115594, + "åIJĮ樣": 115595, + "ä¸įè¦ģ太": 115596, + "ä¼Ĭæĸ¯": 115597, + "ä¼Ĭæĸ¯åħ°": 115598, + "åŁºæľ¬åİŁåĪĻ": 115599, + "åİ»æİī": 115600, + "ä½İä¿Ŀ": 115601, + "个交æĺĵ": 115602, + "个交æĺĵæĹ¥": 115603, + "èģĬèģĬ": 115604, + "åĽĽä½į": 115605, + "åħļç»ĦæĪIJåijĺ": 115606, + "主è¦ģä»İäºĭ": 115607, + "å½±éŁ³": 115608, + "åĨĴåĩº": 115609, + "åij¼åIJ¸éģĵ": 115610, + "è¾¾å°Ķ": 115611, + "æľ¨åľ°æĿ¿": 115612, + "诡å¼Ĥ": 115613, + "çģ¯åħ·": 115614, + "çģ«çĥ§": 115615, + "解èĦ±": 115616, + "æĦĪåıij": 115617, + "æ¹ĸå·ŀ": 115618, + "é£İä¿Ĺ": 115619, + "æĸ°å½¢åĬ¿": 115620, + "æĸ°å½¢åĬ¿ä¸ĭ": 115621, + "è²Ŀ": 115622, + "èĦĵ": 115623, + "åĬ¨åĬĽçĶµæ±ł": 115624, + "é£ŀèĪ¹": 115625, + "飧æĢ§": 115626, + "åĪ©çī©": 115627, + "åĪ©çī©æµ¦": 115628, + "ä¸į认è¯Ĩ": 115629, + "ç¼ĸç»ĩ": 115630, + "ä½ľåĿĬ": 115631, + "èģĮä¸ļæĬĢèĥ½": 115632, + "çľĭè¦ĭ": 115633, + "åĽ´æ£ĭ": 115634, + "æĺıè¿·": 115635, + "å½Ĵå±ŀäºİ": 115636, + "æĤ¬å´ĸ": 115637, + "éĨ«çĻĤ": 115638, + "å®ĭ代": 115639, + "åºĦæĿij": 115640, + "èĹķ": 115641, + "çĮĽçĦ¶": 115642, + "çĩĥæĸĻçĶµæ±ł": 115643, + "å®ŀä½ĵåºĹ": 115644, + "ä¸į足以": 115645, + "æĥħç·": 115646, + "æĥħç·Ĵ": 115647, + "å»ĬåĿĬ": 115648, + "çĶµåı°": 115649, + "åºĶåĬĽ": 115650, + "ä¸Ńå°ıåѦçĶŁ": 115651, + "èĥ¡åIJĮ": 115652, + "éī´åĪ«": 115653, + "åĨħç½®": 115654, + "乱象": 115655, + "æ¬ĬçĽĬ": 115656, + "å¼ĢæĶ¾å¼ı": 115657, + "åįļæĸĩ": 115658, + "讲课": 115659, + "çŃīåİŁåĽł": 115660, + "穷人": 115661, + "äº¤æĽ¿": 115662, + "æĬ¤çħ§": 115663, + "åıijå±ķæľºéģĩ": 115664, + "客åķĨ": 115665, + "åıįä¹ĭ": 115666, + "ç±³é¥Ń": 115667, + "并åıij": 115668, + "并åıijçĹĩ": 115669, + "æ±īåŃIJ": 115670, + "æŀľåĽŃ": 115671, + "对æĪijæĿ¥è¯´": 115672, + "åģıåIJij": 115673, + "æī¹ç¤º": 115674, + "读åIJİ": 115675, + "读åIJİæĦŁ": 115676, + "æĺİæĻº": 115677, + "åĽ´çĿĢ": 115678, + "åıį转": 115679, + "æĿ¨å¹Ĥ": 115680, + "ä¸ĵåįĸ": 115681, + "ä¸ĵåįĸåºĹ": 115682, + "åıĹéĻIJ": 115683, + "åºŁè¯Ŀ": 115684, + "æŀģå°ij": 115685, + "åįĪåIJİ": 115686, + "è¿Ľä¿®": 115687, + "åīĬåĩı": 115688, + "æľ¬ç§ijçĶŁ": 115689, + "ä¼ĺéĢī": 115690, + "åħīçħ§": 115691, + "åıĻäºĭ": 115692, + "åıĸæļĸ": 115693, + "åĮĹè·¯": 115694, + "æ¦ķ": 115695, + "èİĨçĶ°": 115696, + "楼å±Ĥ": 115697, + "天èĬ±": 115698, + "天èĬ±æĿ¿": 115699, + "çĤľ": 115700, + "å·²ç»ıæľīäºĨ": 115701, + "趾": 115702, + "çĶ³åįļ": 115703, + "çĶµéĺ»": 115704, + "åĬŁè¯¾": 115705, + "æŃ¥æŃ¥": 115706, + "éĤ£ä¹Ī容æĺĵ": 115707, + "æѤæĸĩ": 115708, + "ä½°": 115709, + "计è¾ĥ": 115710, + "çīĩéĿ¢": 115711, + "çĶµå½±éĻ¢": 115712, + "ä¸įåħ¬å¹³": 115713, + "ä¸īæľŁ": 115714, + "æĹħ游èµĦæºIJ": 115715, + "å¤ļç§įå½¢å¼ı": 115716, + "è£Ĥç¼Ŀ": 115717, + "åIJİæİĴ": 115718, + "硬度": 115719, + "åĽŀæļĸ": 115720, + "éģĵæķĻ": 115721, + "è´«è¡Ģ": 115722, + "æ¸ħé¦Ļ": 115723, + "伤çĹħ": 115724, + "æĦı義": 115725, + "çļĦç¼ĺ": 115726, + "çļĦç¼ĺæķħ": 115727, + "åºĦ严": 115728, + "åıªæĺ¯ä¸ºäºĨ": 115729, + "æīĵæĬĺ": 115730, + "以ä¾Ĩ": 115731, + "滿足": 115732, + "çİĽä¸½": 115733, + "風éļª": 115734, + "æĸĩç§ij": 115735, + "éħįå¤ĩäºĨ": 115736, + "è¿Ľé£Ł": 115737, + "涡": 115738, + "è·¯ç¨ĭ": 115739, + "åı«å£°": 115740, + "ä¸Ńå¿ĥåŁİåĮº": 115741, + "æľīæīĢä¸įåIJĮ": 115742, + "張貼": 115743, + "é¢ĦæĬ¥": 115744, + "æľīå¤ļä¹Ī": 115745, + "è¿Ľè¡Įåħ¨éĿ¢": 115746, + "æĽ¾ç¶ĵ": 115747, + "ä¸ī代": 115748, + "å®ı大": 115749, + "æ¸ħæī«": 115750, + "éĢīåĩº": 115751, + "åĵªä¸Ģ个": 115752, + "主義": 115753, + "ä¾Ŀæĵļ": 115754, + "çļ®éĿ©": 115755, + "赶æĿ¥": 115756, + "çŃĽæŁ¥": 115757, + "æ¨Ł": 115758, + "ä¿ĿèįIJ": 115759, + "åIJĥæĥĬ": 115760, + "æľĭåıĭ们对": 115761, + "ä»ĸæĺ¯ä¸Ģ个": 115762, + "åºŁæ°Ķ": 115763, + "æ»ħ": 115764, + "è´¢ç¨İ": 115765, + "æĿijæĿijæ°ij": 115766, + "èµĦäº§è´ŁåĢº": 115767, + "å®īå¨ľ": 115768, + "缮åīįåĽ½åĨħ": 115769, + "æĦŁè§īèĩªå·±": 115770, + "çµIJåIJĪ": 115771, + "éĶ¦æłĩ": 115772, + "éĶ¦æłĩèµĽ": 115773, + "æĽ´æ·±": 115774, + "åŁºæķ°": 115775, + "éħ¿éħĴ": 115776, + "çī¹èī²äº§ä¸ļ": 115777, + "åİĭå®ŀ": 115778, + "ä¾Ŀæ³ķ追究": 115779, + "æ·¡å®ļ": 115780, + "ç®ĢçĽ´å°±æĺ¯": 115781, + "å£ĵåĬĽ": 115782, + "æ°ijå¿ĥ": 115783, + "ä¸įåIJĪéĢĤ": 115784, + "çĶ±æѤåı¯è§ģ": 115785, + "èµŀèªī": 115786, + "澤": 115787, + "åĩłå¹´åīį": 115788, + "åIJīä»ĸ": 115789, + "çł´æįŁ": 115790, + "è½»è½»åľ°": 115791, + "å²Ľå±¿": 115792, + "æĦıå¢ĥ": 115793, + "ä»Ģä¹Īåı«": 115794, + "åģĩè£ħ": 115795, + "éĢģè´§": 115796, + "å¹ķå¢Ļ": 115797, + "妥åįı": 115798, + "åĽ½æĹĹ": 115799, + "äºĨå¾Īä¹ħ": 115800, + "åĪĨ辨çİĩ": 115801, + "ç´Ķ": 115802, + "éĺ³åĮº": 115803, + "åĩŃçĿĢ": 115804, + "åģľè½¦ä½į": 115805, + "京éĥ½": 115806, + "éĶ£": 115807, + "æĵ¾": 115808, + "è¿ĽéŨ": 115809, + "åĪĺæµ·": 115810, + "åĽĽçº§": 115811, + "女足": 115812, + "è¡ĮæĶ¿å®¡æī¹": 115813, + "éģ¥æݧ": 115814, + "ä¸įéĮ¯": 115815, + "å¾Ĺå¾Ī好": 115816, + "ä¸ºçĽ®çļĦ": 115817, + "ä»įæľª": 115818, + "ç²¾è£ħ": 115819, + "éĢįéģ¥": 115820, + "尽头": 115821, + "çºłç¼ł": 115822, + "éłĺå°İ": 115823, + "æĭħè´Ł": 115824, + "æĪĸèĢħåħ¶ä»ĸ": 115825, + "åıªä¸įè¿ĩæĺ¯": 115826, + "åı®åĺ±": 115827, + "åģĩåĨĴ": 115828, + "æļĸæ°Ķ": 115829, + "çĽIJåŁİ": 115830, + "被è§Ĩ为": 115831, + "诺è´Ŀå°Ķ": 115832, + "ç»ĻäºĨæĪij": 115833, + "è¿ijåįĥ": 115834, + "éĩįåĽŀ": 115835, + "éĨĴäºĨ": 115836, + "çĶµè§£": 115837, + "忽çķ¥äºĨ": 115838, + "èĥĮéĥ¨": 115839, + "æĸĩæĺİåŁİå¸Ĥ": 115840, + "æºħ": 115841, + "è²ĵ": 115842, + "æĬµæĮ¡": 115843, + "åĸľæ¬¢åIJĥ": 115844, + "éĿĻéĿĻåľ°": 115845, + "å¾Īæ·±": 115846, + "åŁºç¡ĢçŁ¥è¯Ĩ": 115847, + "è¿ĩéĶĻ": 115848, + "çIJĨç§ij": 115849, + "交æµģåIJĪä½ľ": 115850, + "èĪĶ": 115851, + "èª¿æŁ¥": 115852, + "æħĪæĤ²": 115853, + "éĴ°": 115854, + "èĩ´çĶµ": 115855, + "å®£ä¼łæ´»åĬ¨": 115856, + "åıĺéĩı": 115857, + "çļĦ人æĿ¥è¯´": 115858, + "æŶéļĶ": 115859, + "ä¸įç®¡ä½ł": 115860, + "缸è¿ij": 115861, + "è´µéĩijå±ŀ": 115862, + "ä¹Łä¸įåı¯èĥ½": 115863, + "ç²īæľ«": 115864, + "åįĹçĵľ": 115865, + "çĻ½é©¬": 115866, + "åħīæºIJ": 115867, + "éĩijå¥ĸ": 115868, + "çĭ¬è§Ĵ": 115869, + "çĭ¬è§Ĵåħ½": 115870, + "妨ç¢į": 115871, + "ç»ĻåĬĽ": 115872, + "ä½Ĩä»į": 115873, + "å¼łå®¶åı£": 115874, + "èIJ¬åħĥ": 115875, + "渲æŁĵ": 115876, + "éķ¿å¤§äºĨ": 115877, + "è®°èĢħäºĨ解": 115878, + "æĢĢçĿĢ": 115879, + "è¦ģåѦä¼ļ": 115880, + "游æĪı代": 115881, + "游æĪı代ç»ĥ": 115882, + "äºĮçĻ¾": 115883, + "æĦıè¯Ĩå½¢æĢģ": 115884, + "çݺ": 115885, + "计åĪĴçĶŁèĤ²": 115886, + "æī¾åĩĨ": 115887, + "åħ°èĬ±": 115888, + "è¿Ļ座åŁİå¸Ĥ": 115889, + "污泥": 115890, + "å®ĺæĸ¹å¾®ä¿¡": 115891, + "å½Ĵå±ŀ": 115892, + "æ°§æ°Ķ": 115893, + "éģİç¨ĭä¸Ń": 115894, + "åį°è±¡æ·±åĪ»": 115895, + "稳妥": 115896, + "çµIJæĿŁ": 115897, + "åŃķæľŁ": 115898, + "çī¹æĿĥ": 115899, + "åĿļåĽº": 115900, + "顺åĬ¿": 115901, + "æŀľèĶ¬": 115902, + "éĨ«å¸«": 115903, + "åİ®": 115904, + "ä¹Łæĺ¯å¦ĤæѤ": 115905, + "é¦Ĵ头": 115906, + "缸åĬ©": 115907, + "干线": 115908, + "ä¸Ģæľ¬ä¹¦": 115909, + "绥": 115910, + "æĮ¯å¥ĭ": 115911, + "èĤ¾èĦı": 115912, + "åĭķçī©": 115913, + "é£ŀè·ĥ": 115914, + "èıľåĵģ": 115915, + "å¤ļä½Ļ": 115916, + "å¤ļä½ĻçļĦ": 115917, + "éĢĿä¸ĸ": 115918, + "æģĭ人": 115919, + "å¼ĢåıijåĪ©çĶ¨": 115920, + "顺丰": 115921, + "éĩİå¿ĥ": 115922, + "æł¡å¤ĸ": 115923, + "æģIJé¾Ļ": 115924, + "éĿ¢åħ·": 115925, + "éķ¿è¾Ī": 115926, + "éļıå¤Ħ": 115927, + "éļıå¤Ħåı¯è§ģ": 115928, + "紧缺": 115929, + "éĩįä¸Ń": 115930, + "éĩįä¸Ńä¹ĭ": 115931, + "éĩįä¸Ńä¹ĭéĩį": 115932, + "奥æĸ¯": 115933, + "奥æĸ¯åį¡": 115934, + "ä¸Ģ个å¤ļ": 115935, + "ä¸Ģ个å¤ļæľĪ": 115936, + "ä¸įåı¯ç¼ºå°ij": 115937, + "æĸ°æł¼å±Ģ": 115938, + "æıIJæĮ¯": 115939, + "è¡Įè´¿": 115940, + "æ¼Ĥæµģ": 115941, + "èģĬåŁİ": 115942, + "åħ´å»º": 115943, + "è´¨æ£Ģ": 115944, + "ç§ģæľį游æĪı": 115945, + "æĽ´éĩįè¦ģ": 115946, + "è´®": 115947, + "çħľ": 115948, + "转åıĺ为": 115949, + "è¿Ļ两年": 115950, + "ä¿Ŀé²ľ": 115951, + "æī§æķĻ": 115952, + "çĥ¨": 115953, + "å¼Ģåıij建设": 115954, + "è¿IJèIJ¥ç®¡çIJĨ": 115955, + "误差": 115956, + "京åī§": 115957, + "å¸IJåı·": 115958, + "å·¥ä½ľä½ľé£İ": 115959, + "ä¸ĸä¿Ĺ": 115960, + "çĻ½å®«": 115961, + "å¤©åĽ½": 115962, + "å¤©åĽ½ç»§ç»Ń": 115963, + "å·´æĸ¯": 115964, + "èIJ¥åĪ©": 115965, + "åĵģæł¼": 115966, + "æĿijæ°ij们": 115967, + "æĪ¿è½¦": 115968, + "çŃīçĹĩçĬ¶": 115969, + "å¦Ĥå®ŀ": 115970, + "宸": 115971, + "å±Ĥ级": 115972, + "éĶĻè¿ĩäºĨ": 115973, + "ç»ĵå®ŀ": 115974, + "ç¬ijèĦ¸": 115975, + "羣å®ŀæĢ§": 115976, + "éĥ½å¸ĤæĬ¥": 115977, + "é¥Ńèıľ": 115978, + "åºĶ注æĦı": 115979, + "æĬ½çĥŁ": 115980, + "伪éĢł": 115981, + "åīįä¸Ģ天": 115982, + "éŃĶé¾Ļ": 115983, + "éŃĶé¾Ļ令çīĮ": 115984, + "约è°Ī": 115985, + "绣çŃ¹æİ¨è¿Ľ": 115986, + "让çĶ¨æĪ·": 115987, + "åħ¨éĿ¢èIJ½å®ŀ": 115988, + "å¼Ħå¾Ĺ": 115989, + "è°ĪæģĭçĪ±": 115990, + "鸣æĪIJéķ¿": 115991, + "鸣æĪIJéķ¿è®°": 115992, + "æ´ĭæ´ĭ": 115993, + "çĸıæķ£": 115994, + "éĿ¢ç§¯çº¦": 115995, + "æµĵ缩": 115996, + "æĸ¯é¡¿": 115997, + "çĶŁæĢģåľĪ": 115998, + "æī§å¯¼": 115999, + "移éĢģ": 116000, + "齿轮": 116001, + "æł¹æľ¬å°±ä¸į": 116002, + "缩åĩı": 116003, + "èµ°ä¸ĭåİ»": 116004, + "çĿ«æ¯Ľ": 116005, + "ä¹Łä¸įéĶĻ": 116006, + "åıįæĺłåĩº": 116007, + "èĭ¦æģ¼": 116008, + "缸åħ³æĶ¿çŃĸ": 116009, + "é«ĺ楼": 116010, + "ç²īèī²": 116011, + "æĬķèµĦé¢Ŀ": 116012, + "ä¸įç»ı": 116013, + "ä¸įç»ıæĦı": 116014, + "å®ģæĦ¿": 116015, + "èĪĮ头": 116016, + "æ»ĭçĶŁ": 116017, + "å®ģåİ¿": 116018, + "åīįåĪĹèħº": 116019, + "åĩ³": 116020, + "é£Łæ¬²": 116021, + "åıĸèĥľ": 116022, + "éĻ¢åŃIJ": 116023, + "ç´łè´¨æķĻèĤ²": 116024, + "滨å·ŀ": 116025, + "æĬ¢æĬĵ": 116026, + "å¼Ĥåij³": 116027, + "åĴļ": 116028, + "åĬį": 116029, + "宽éĺĶ": 116030, + "æļ´æ¶¨": 116031, + "æĥłåıĬ": 116032, + "è§Ħç¨ĭ": 116033, + "ä¾Ľåħ»": 116034, + "éĢģå¾Ģ": 116035, + "å±±åºĦ": 116036, + "举äºļ": 116037, + "å±ķé¦Ĩ": 116038, + "解éĶģ": 116039, + "æĹłè§Ĩ": 116040, + "éĻįèIJ½": 116041, + "è¿ŀäºij": 116042, + "è¿ŀäºij港": 116043, + "åıĤè°ĭ": 116044, + "çİĸ": 116045, + "ç¬ĥ": 116046, + "èĢĹè´¹": 116047, + "æī¿å¾·": 116048, + "社ä¼ļæķĪçĽĬ": 116049, + "åįĹæµ·ç½ij": 116050, + "åĪĽä¼¤": 116051, + "èIJ±": 116052, + "åħħæ²Ľ": 116053, + "ç½ijç«Ļ建设": 116054, + "大åºĨ": 116055, + "åĨįéĢł": 116056, + "åŃĹæł·": 116057, + "åħ¨æ°ijåģ¥èº«": 116058, + "èĮ«èĮ«": 116059, + "æµ®åĬ¨": 116060, + "åīįåı°": 116061, + "å¢ŀ设": 116062, + "éĢĽè¡Ĺ": 116063, + "åĢĴéĹŃ": 116064, + "æ³ķå¾ĭ顾éĹ®": 116065, + "çĸ®": 116066, + "çĹħçĹĩ": 116067, + "空åīį": 116068, + "请æķĻ": 116069, + "èĥľä»»": 116070, + "æĿĢèıĮ": 116071, + "æĪĺæĸĹæľº": 116072, + "ç»ĺåĪ¶": 116073, + "å¤Ħæĸ¹": 116074, + "çªģåĽ´": 116075, + "çĮ«åĴª": 116076, + "æĬ¥åijĬæĺ¾ç¤º": 116077, + "ç¿Ł": 116078, + "çķ¶åľ°": 116079, + "æľĢéļ¾": 116080, + "纪å§Ķ书记": 116081, + "ä½İåİĭ": 116082, + "èĻļ空": 116083, + "è¿Ļéĥ¨çĶµå½±": 116084, + "产ä¸ļåįĩ级": 116085, + "è°·çĪ±": 116086, + "è°·çĪ±åĩĮ": 116087, + "æĬ¼éĩij": 116088, + "女æĸ¹": 116089, + "éĴ»çłĶ": 116090, + "æļĹæļĹ": 116091, + "è¿·ä½ł": 116092, + "æīĢè¬Ĥ": 116093, + "å¨ģå»ī": 116094, + "å¼ĢæľĹ": 116095, + "å²Ķ": 116096, + "çģ«çĤ¬": 116097, + "åIJĪçIJĨæĢ§": 116098, + "åħ¬åĬŀ": 116099, + "ä¼ļä¼ļéķ¿": 116100, + "éĺ´è°ĭ": 116101, + "å¼Ģå±Ģ": 116102, + "æĻ®éĢļè¯Ŀ": 116103, + "åį¡æĭī": 116104, + "å°ijåIJĥ": 116105, + "éĹªèĢĢ": 116106, + "æŀľæ±ģ": 116107, + "æī§è¡ĮåĬĽ": 116108, + "è°Ľ": 116109, + "æĬ¢åĬ«": 116110, + "é«ĺéĢŁåıijå±ķ": 116111, + "飬": 116112, + "åįĹæ²Ļ": 116113, + "é«ĺçŃīåŃ¦æł¡": 116114, + "æį¢ä¸ª": 116115, + "åı¯èĥ½åŃĺåľ¨": 116116, + "æĬĴ": 116117, + "è°±åĨĻ": 116118, + "被æĬĵ": 116119, + "æĿ¯åŃIJ": 116120, + "èĬĤèĥ½åĩıæİĴ": 116121, + "æ°ĶåĢĻåıĺåĮĸ": 116122, + "åĪĨåĪ¥": 116123, + "ä¸Ńæŀ¢": 116124, + "欢åij¼": 116125, + "åħī纤": 116126, + "è¿Ļ群": 116127, + "çľ¼çķĮ": 116128, + "åħ±åIJĮåıijå±ķ": 116129, + "çİ°ä»Ĭ": 116130, + "éĹ»è¨Ģ": 116131, + "çī¹èī²å°ıéķĩ": 116132, + "æķij人": 116133, + "éĻįæ°´": 116134, + "ä¸ĸçķĮä¸Ģæµģ": 116135, + "å°±é¤IJ": 116136, + "çŀ¥": 116137, + "å¤įä»ĩ": 116138, + "ç¾½æ¯Ľ": 116139, + "ç¾½æ¯ĽçIJĥ": 116140, + "è´©åįĸ": 116141, + "æºIJæ³ī": 116142, + "æĢ»ä½ĵè§ĦåĪĴ": 116143, + "åĬ¨æĦŁ": 116144, + "ä¸Ģ审": 116145, + "åĢŁéĴ±": 116146, + "è§ģæķĪ": 116147, + "èĬ±èįī": 116148, + "åIJĮä¸ļ": 116149, + "æŁ¥è©¢": 116150, + "åĽ½éĻħåIJĪä½ľ": 116151, + "ä¾ĽåĽ¾": 116152, + "åģ´": 116153, + "æłĵ": 116154, + "缸éĢļ": 116155, + "è°ĪåıĬ": 116156, + "è¿ĩç¨ĭå½ĵä¸Ń": 116157, + "é¦Ļèıĩ": 116158, + "åįģåĽĽæĿ¡": 116159, + "ä¸Ģå¼Ģå§ĭå°±": 116160, + "ä¸ĵåijĺ": 116161, + "æĺİ顯": 116162, + "æīĵéĢłåĩº": 116163, + "ä¸ĭéĿ¢æĪij们": 116164, + "æľºæ²¹": 116165, + "åı°è¯į": 116166, + "åŃIJå¼Ł": 116167, + "æľĢ常è§ģçļĦ": 116168, + "æĪijè®°å¾Ĺ": 116169, + "ç»°": 116170, + "æĤ¬æµ®": 116171, + "è¿ĺ羣æĺ¯": 116172, + "æĮĤåı·": 116173, + "åıĭåĸĦ": 116174, + "éĩį伤": 116175, + "çħ§äº®": 116176, + "æѦèѦ": 116177, + "åĩºçİ°éĹ®é¢ĺ": 116178, + "è¸Ĭè·ĥ": 116179, + "åľ°çIJĥä¸Ĭ": 116180, + "å¸Ĥ人大": 116181, + "åıĹ害人": 116182, + "å²IJ": 116183, + "åIJĮåѸ": 116184, + "éĩijèŀįå¸Ĥåľº": 116185, + "æľīçļĦçݩ家": 116186, + "å¸ĤæķĻèĤ²": 116187, + "å¸ĤæķĻèĤ²å±Ģ": 116188, + "åIJĦå¼Ĥ": 116189, + "ç·ļä¸Ĭ": 116190, + "æģº": 116191, + "æľī大éĩıçļĦ": 116192, + "åķĨæĬ¥": 116193, + "åįķåįķ": 116194, + "åħ¨é¢Ŀ": 116195, + "ä¾Ŀæŧæĺ¯": 116196, + "好åĩłä¸ª": 116197, + "åĸµ": 116198, + "éĩįæķ´": 116199, + "çĶŁæ´»è´¨éĩı": 116200, + "æݢ访": 116201, + "åį°èĬ±": 116202, + "缼è¡Į": 116203, + "å¾®è§Ĥ": 116204, + "èĪįå¾Ĺ": 116205, + "åºŁå¼ĥçī©": 116206, + "积èĵĦ": 116207, + "å®ļå±ħ": 116208, + "æĤ¼": 116209, + "èĮ¸": 116210, + "çļĦ帮åĬ©": 116211, + "çļĦ帮åĬ©ä¸ĭ": 116212, + "亿åIJ¨": 116213, + "åŃĶéĽĢ": 116214, + "è¿ĻæĿ¡è·¯": 116215, + "饵": 116216, + "æĦĪåĬł": 116217, + "éķį": 116218, + "ä½ľæ¡Ī": 116219, + "èįĶæŀĿ": 116220, + "太å°ij": 116221, + "跻身": 116222, + "åħ¬çĽĬæ´»åĬ¨": 116223, + "çĻ½æĸij": 116224, + "æĬĢæľ¯æ°´å¹³": 116225, + "帧": 116226, + "æĹłçŁ¥": 116227, + "åºĶ该æĢİä¹Ī": 116228, + "éĢĢå¸Ĥ": 116229, + "æ¸Ń": 116230, + "åħ»çĮª": 116231, + "驼": 116232, + "ç¾¤å²Ľ": 116233, + "大åį«": 116234, + "ä¹ĺçĶ¨è½¦": 116235, + "èı²å°Ķ": 116236, + "è´´åIJ§": 116237, + "åģľä¸ĭæĿ¥": 116238, + "æľīæľºç»ĵåIJĪ": 116239, + "åĪ»èĭ¦": 116240, + "çļĦåľ°": 116241, + "çļĦåľ°æŃ¥": 116242, + "è¯ĬæīĢ": 116243, + "å¼ĢæĪĺ": 116244, + "èĢģçīĮ": 116245, + "çŃ¹çłģ": 116246, + "åħ«å¤§ä»¥æĿ¥": 116247, + "楼æĪ¿": 116248, + "åŃĻæĤŁ": 116249, + "åŃĻæĤŁç©º": 116250, + "åħĴåŃIJ": 116251, + "第ä¸ĢæĿ¡": 116252, + "社交åªĴä½ĵ": 116253, + "æĥ³èµ·æĿ¥": 116254, + "大æ´ĭ": 116255, + "æĭ¼éŁ³": 116256, + "è¿Ľåįļä¼ļ": 116257, + "è¿ĩåħ³": 116258, + "æ²¼": 116259, + "ç©¿æIJŃ": 116260, + "éĤ£ä¸Ģ天": 116261, + "çł´éŨ": 116262, + "æĬķæłĩ人": 116263, + "赢家": 116264, + "èĻļå¼±": 116265, + "æ¿ĥ": 116266, + "å®īæ£Ģ": 116267, + "客家": 116268, + "çĭ¬ç«ĭèij£äºĭ": 116269, + "æīĭåĬ¿": 116270, + "åīµéĢł": 116271, + "åľĨ满å®ĮæĪIJ": 116272, + "为主线": 116273, + "好å¥ĩå¿ĥ": 116274, + "é¢ĨåľŁ": 116275, + "çªĸ": 116276, + "åħ¸åŀĭæ¡Īä¾ĭ": 116277, + "çªģåıijäºĭ件": 116278, + "åºķæ°Ķ": 116279, + "头æĻķ": 116280, + "å®Ľå¦Ĥ": 116281, + "觸": 116282, + "æ¸ħæ·¡": 116283, + "åļ¼": 116284, + "åģľçĶµ": 116285, + "ç²īå°ĺ": 116286, + "éĻįä½İæĪIJæľ¬": 116287, + "æĶ¾æīĭ": 116288, + "è®°èĢħ表示": 116289, + "æĭĸ延": 116290, + "éªĩ": 116291, + "æ®ĭå¿į": 116292, + "çľģæķĻèĤ²": 116293, + "çľģæķĻèĤ²åİħ": 116294, + "é«ĺé¢Ŀ": 116295, + "éĦĻ": 116296, + "æ¥ŀ": 116297, + "åĨħç§ij": 116298, + "èIJ¥ä¸ļé¢Ŀ": 116299, + "åŁºçŁ³": 116300, + "æµģæ·Į": 116301, + "主æŨ": 116302, + "éĺIJéĩĬ": 116303, + "建åįİ": 116304, + "æĥĬåı¹": 116305, + "çī¢åĽºæłijç«ĭ": 116306, + "æĺ¯åIJ¦åŃĺåľ¨": 116307, + "建åĨĽ": 116308, + "éĽ¾éľ¾": 116309, + "åħ¬è®¤": 116310, + "åħ¬è®¤çļĦ": 116311, + "æ°¨åŁº": 116312, + "æ°¨åŁºéħ¸": 116313, + "åīįåĩłå¹´": 116314, + "åĪ¹éĤ£": 116315, + "æ±Łä¸ľ": 116316, + "å·¥æ¥Ń": 116317, + "ä¸ĢçĤ¹ä¹Łä¸į": 116318, + "修士": 116319, + "äºĨä¸Ģéģį": 116320, + "åĪģ": 116321, + "æ»ļæ»ļ": 116322, + "åĪĨæł¡": 116323, + "羣çĪ±": 116324, + "è¡ĢèĦī": 116325, + "æĢ¥åī§": 116326, + "ä¸Ģ群人": 116327, + "羯": 116328, + "æĪIJé¾Ļ": 116329, + "ç²¾ç¥ŀçĹħ": 116330, + "缸åħ³äººåijĺ": 116331, + "éĿĵ丽": 116332, + "ä¸īåŃ£åº¦": 116333, + "åĪĴå®ļ": 116334, + "ä¸ĸçķĮ第ä¸Ģ": 116335, + "éĢļä¿Ĺ": 116336, + "åķĨä¸ļåľ°äº§": 116337, + "åĬŁèĥ½æĢ§": 116338, + "èµĦæľ¬ä¸»ä¹ī": 116339, + "详è§ģ": 116340, + "æĬĵæįķ": 116341, + "æĸĩæĺĮ": 116342, + "å®Ŀå®ī": 116343, + "è£ħéħįå¼ı": 116344, + "æºIJæºIJ": 116345, + "æºIJæºIJä¸įæĸŃ": 116346, + "çĶŁæĢķ": 116347, + "纵åIJij": 116348, + "壽": 116349, + "çľ¼è¢ĭ": 116350, + "èĤīä½ĵ": 116351, + "åı¤ä»Ĭ": 116352, + "èŀįåªĴä½ĵ": 116353, + "åģī": 116354, + "æł¼æľĥåĵ¡": 116355, + "çĥ·": 116356, + "åĬŁçĶ¨": 116357, + "æīŃ磩": 116358, + "绿èī²éĢļéģĵ": 116359, + "åī§ç»Ħ": 116360, + "å¼±åĬ¿": 116361, + "è´¨éĩıéĹ®é¢ĺ": 116362, + "éĻIJé¢Ŀ": 116363, + "éªĨ": 116364, + "éģµä¹ī": 116365, + "å¯Ŀ室": 116366, + "æĥ³å¿µ": 116367, + "åł±åijĬ": 116368, + "ä»ħ次": 116369, + "ä»ħ次äºİ": 116370, + "èŀįåĪĽ": 116371, + "æĭĽèģĺä¼ļ": 116372, + "åºĬåŀ«": 116373, + "转åŀĭåıijå±ķ": 116374, + "ä¸ŃåĽ½çĶµä¿¡": 116375, + "åIJ¬è¯Ŀ": 116376, + "è«ĭæ±Ĥ": 116377, + "大éĥ¨åĪĨ人": 116378, + "æ´»å¾Ĺ": 116379, + "åĵŃæ³£": 116380, + "è¶Ļ": 116381, + "åıijçĹħçİĩ": 116382, + "ä¸į符": 116383, + "åĨĽå®ĺ": 116384, + "é¢Īæ¤İ": 116385, + "æĸ°åĨłçĸ«æĥħ": 116386, + "æŁ¬åŁĶ": 116387, + "æŁ¬åŁĶ寨": 116388, + "ä»»ä½ķå½¢å¼ı": 116389, + "人éĻħ": 116390, + "人éĻħåħ³ç³»": 116391, + "æĢ»æī¿åĮħ": 116392, + "å¹³åĿĩæ¯ı": 116393, + "æģŃåĸľ": 116394, + "åĦĺ": 116395, + "åħµé©¬": 116396, + "è¿ŁåĪ°": 116397, + "工伤": 116398, + "çīĪæĿĥå½Ĵ": 116399, + "çīĪæĿĥå½ĴåİŁ": 116400, + "æĭ¥æĬ¤": 116401, + "ç³Ĭæ¶Ĥ": 116402, + "å¹²æ¶ī": 116403, + "å°ijä¸įäºĨ": 116404, + "æĥ³æī¾": 116405, + "è´¹çİĩ": 116406, + "该éĻ¢": 116407, + "èŀįåĮĸ": 116408, + "è¿İåIJĪ": 116409, + "è§ĨåIJ¬èĬĤ缮": 116410, + "æł¼ç¶²ç«Ļ": 116411, + "çľīæ¯Ľ": 116412, + "欢è¿İ大家": 116413, + "家åºŃæķĻèĤ²": 116414, + "ä¾µèļĢ": 116415, + "ç»Ļä½łä»¬": 116416, + "è¡Ģ液循çݯ": 116417, + "å¯Ħæīĺ": 116418, + "å°ĸåı«": 116419, + "以ä¸ĭåĩłä¸ª": 116420, + "è¿ĺ以为": 116421, + "åħ¶ä»ĸçݩ家": 116422, + "ç¬ijç¬ij": 116423, + "æīĵåIJ¬": 116424, + "èĩªçĦ¶ç§ijåѦ": 116425, + "åŁºç«Ļ": 116426, + "ä¹Ŀå·ŀ": 116427, + "ä¿Ŀ驾": 116428, + "ä¿Ŀ驾æĬ¤": 116429, + "ä¿Ŀ驾æĬ¤èĪª": 116430, + "æĶ¾çľ¼": 116431, + "çŁ¥åIJįä¼ģä¸ļ": 116432, + "縮": 116433, + "稽": 116434, + "æļĩ": 116435, + "使çĶ¨ç¶²è·¯": 116436, + "é¢ĦçķĻ": 116437, + "大象": 116438, + "åıijæĺİä¸ĵåĪ©": 116439, + "æĸĩ娱": 116440, + "éĢłç¦ı": 116441, + "湿润": 116442, + "éĿ¢æĿ¡": 116443, + "æ¶Īè´¹åįĩ级": 116444, + "è®Ĭå¾Ĺ": 116445, + "åĩłåIJį": 116446, + "ä»Ħ": 116447, + "认æ¸ħ": 116448, + "è¿ľæĻ¯": 116449, + "æıĴ座": 116450, + "诸侯": 116451, + "åıĺæĢģ": 116452, + "ç¦ı彩": 116453, + "è´§æŀ¶": 116454, + "失æݧ": 116455, + "移åĬ¨ç«¯": 116456, + "ä¸Ĭåı¸": 116457, + "éĢłçº¸": 116458, + "å¸ĥæľĹ": 116459, + "çĴĩ": 116460, + "åı°åįĹ": 116461, + "åĮĹ京åĨ¬å¥¥": 116462, + "èĵĿçīĻ": 116463, + "éķ¿çŁŃ": 116464, + "æĬĺå°Ħ": 116465, + "ç»ijæŀ¶": 116466, + "å¯Ĵåģĩ": 116467, + "è½¬åŁºåĽł": 116468, + "æĢ¥äºİ": 116469, + "æŃ£åĵģ": 116470, + "åħħ滿": 116471, + "大纲": 116472, + "æĬĹä½ĵ": 116473, + "è¨ĵç·´": 116474, + "æĶ¶ç´§": 116475, + "æ¯Ķè³½": 116476, + "åħµåĬĽ": 116477, + "æľ¬æĽ¸": 116478, + "äºĮ代": 116479, + "æĢ¥è¯Ĭ": 116480, + "æĸĩæ¡Ī": 116481, + "ç»ıåķĨ": 116482, + "æĻ¨æĬ¥": 116483, + "æ£ĺ": 116484, + "æĢ»ä¹¦è®°åľ¨": 116485, + "åıĹéĤĢ": 116486, + "äºĶåĽĽ": 116487, + "å²ŃåįĹ": 116488, + "çĪ±åIJĥ": 116489, + "åŁĥå°Ķ": 116490, + "å¿ĥå¢ĥ": 116491, + "è¦ĨçĽĸéĿ¢": 116492, + "å®ŀåľ¨æĺ¯å¤ª": 116493, + "æł¹åºķ": 116494, + "纷纷表示": 116495, + "åĹħ": 116496, + "éļıçĿĢæŶéĹ´": 116497, + "åİĨåı²æĤłä¹ħ": 116498, + "éħī": 116499, + "æĢ»éĺŁ": 116500, + "主é¢ĺæ´»åĬ¨": 116501, + "éĹ®åį·": 116502, + "é©¿ç«Ļ": 116503, + "æı¡ä½ı": 116504, + "åı¯èĥ½å¯¼èĩ´": 116505, + "æ°ijéĸĵ": 116506, + "éĸĭåķŁ": 116507, + "ä½Ĩä¸įéĻIJ": 116508, + "ä½Ĩä¸įéĻIJäºİ": 116509, + "åįģéĩĮ": 116510, + "娥": 116511, + "æįŁèĢĹ": 116512, + "çĸı导": 116513, + "çݯ氧": 116514, + "ç¥ŀéĢļ": 116515, + "çĪ±å°Ķ": 116516, + "çĪ±å°Ķåħ°": 116517, + "æľ´å®ŀ": 116518, + "å¿«æĬ¥": 116519, + "æĶ¶åıĹ": 116520, + "æĪĸ許": 116521, + "èĥĮéĿ¢": 116522, + "æĸĩåĮĸä¼łåªĴ": 116523, + "ä¸īåĢĭ": 116524, + "æĶ»åĬ¿": 116525, + "å®ī举": 116526, + "å®īä¸ľå°¼": 116527, + "åĿĩå·²": 116528, + "顾èĻij": 116529, + "éĦŃ": 116530, + "è¿Ļ家åħ¬åı¸": 116531, + "åħ¬åijĬ称": 116532, + "æıIJä¾Ľä¼ĺè´¨": 116533, + "稳æŃ¥æİ¨è¿Ľ": 116534, + "å¤įè¯ķ": 116535, + "å°Ĩé¢Ĩ": 116536, + "è°Īèµ·": 116537, + "å¨Ħ": 116538, + "è¿ŀ线": 116539, + "æ©ŁéĹľ": 116540, + "åºĶçĶ¨åľºæĻ¯": 116541, + "çĶ»åĥı": 116542, + "è´¢è¿IJ": 116543, + "ä¿Ŀéļª": 116544, + "çĹħçIJĨ": 116545, + "æ¯Ľä¸»å¸Ń": 116546, + "ä¸Ŀ毫ä¸į": 116547, + "çĪ±å¥ĩ": 116548, + "çĪ±å¥ĩèīº": 116549, + "ä¸ĵ家ç»Ħ": 116550, + "åij¼åĶ¤": 116551, + "éĭ¼": 116552, + "çģ¸": 116553, + "é¢ĨåħĪåľ°ä½į": 116554, + "æıIJæĭĶ": 116555, + "龸éģĵ": 116556, + "å±±åĿ¡": 116557, + "èĿİ": 116558, + "沸èħ¾": 116559, + "该项": 116560, + "ä»ĬçĶŁ": 116561, + "ä¸Ģç¯ĩæĸĩç«ł": 116562, + "æĸ¹å¼ıè¿Ľè¡Į": 116563, + "é»ij客": 116564, + "æĶ¹åĬ¨": 116565, + "主é¡Į": 116566, + "æķ£å¸ĥ": 116567, + "ä»Ģä¹Īåľ°æĸ¹": 116568, + "åĮĸåIJĪ": 116569, + "åĮĸåIJĪçī©": 116570, + "éĿĻçĶµ": 116571, + "æĢ»æĶ¶åħ¥": 116572, + "å§Ķç»Ħç»ĩ": 116573, + "å§Ķç»Ħç»ĩéĥ¨": 116574, + "éĿĻæĢģ": 116575, + "èĢģåŃĹåı·": 116576, + "室åıĭ": 116577, + "éĥ½ä¸įæķ¢": 116578, + "æŀ¶åŃIJ": 116579, + "çģµæķı": 116580, + "审è§Ĩ": 116581, + "æĤ£åĦ¿": 116582, + "山寨": 116583, + "èĸªèµĦ": 116584, + "é©°æı´": 116585, + "éĥ¨åĪĨåĨħ容": 116586, + "好似": 116587, + "æĪIJåijĺåĽ½": 116588, + "åľ¨æĪijçľĭæĿ¥": 116589, + "åħ³æ³¨åº¦": 116590, + "éĻĪæŁIJ": 116591, + "è¿Ļç§įäºĭæĥħ": 116592, + "éĢīå®ļ": 116593, + "ç²¾åŃIJ": 116594, + "å£ģçĶ»": 116595, + "æ±Łæ·®": 116596, + "é«ĺæĺĤ": 116597, + "æł¼åĬĽ": 116598, + "輩": 116599, + "åѦåłĤ": 116600, + "æĤ¨åIJĮæĦı": 116601, + "ä¸ĢåĪĩéĥ½æĺ¯": 116602, + "潤": 116603, + "éĸĥ": 116604, + "å¸ĮæľĽèĩªå·±": 116605, + "ä¿ĺ": 116606, + "æ±Łåİ¿": 116607, + "æ³¾": 116608, + "ç§ijæķĻ": 116609, + "æīĵè¿Ľ": 116610, + "ä¸įæħİ": 116611, + "å¯ĴåĨ¬": 116612, + "æ¸Ķæ°ij": 116613, + "鼷æĸ¯": 116614, + "主宰": 116615, + "æĹħ游度åģĩ": 116616, + "çĶµåŃIJéĤ®ä»¶": 116617, + "æ±Ĥå©ļ": 116618, + "éļİ段": 116619, + "åģ¥èº«æĪ¿": 116620, + "注æĺİåĩºå¤Ħ": 116621, + "äºĭæķħåıijçĶŁ": 116622, + "级以ä¸Ĭ": 116623, + "åŃĺæ´»": 116624, + "æĸ½èĤ¥": 116625, + "èľľèľĤ": 116626, + "嵩": 116627, + "æĮĸæİĺæľº": 116628, + "æĬĹæĭĴ": 116629, + "ä¼łå¯¼": 116630, + "æĺ¯ä»Ģä¹Īåij¢": 116631, + "ä¸Ĭå¹´åIJĮæľŁ": 116632, + "建åħļ": 116633, + "çĶŁæħĭ": 116634, + "ä¿Ŀä½ı": 116635, + "款车åŀĭ": 116636, + "人èĦī": 116637, + "éļIJèĶ½": 116638, + "失æķĪ": 116639, + "éģ¿åŃķ": 116640, + "ç®Ģ便": 116641, + "è°¢è°¢ä½ł": 116642, + "å®Īä½ı": 116643, + "æĶ¾æĺł": 116644, + "è¨Īçķ«": 116645, + "çݰ代çī©æµģ": 116646, + "é¤IJ廳": 116647, + "æķħå±ħ": 116648, + "大大å°ı": 116649, + "大大å°ıå°ı": 116650, + "çī¹åĪ«å£°æĺİ": 116651, + "éģįåıĬ": 116652, + "å¿ĥçIJĨåĴ¨è¯¢": 116653, + "è³´": 116654, + "çĮ®è¡Ģ": 116655, + "å·²ç»ıè¾¾åĪ°": 116656, + "æīĵæĭĽåij¼": 116657, + "åıĮè¾¹": 116658, + "ä¸Ģæĸ¹éĿ¢æĺ¯": 116659, + "å´ĩå°ļ": 116660, + "éĺ¿å¯Į": 116661, + "éĺ¿å¯Įæ±Ĺ": 116662, + "æĮģæľī人": 116663, + "è±ģ": 116664, + "é£İçŃĿ": 116665, + "åĬ¨èį¡": 116666, + "äºĨä¸Ģä¼ļ": 116667, + "äºĨä¸Ģä¼ļåĦ¿": 116668, + "ä¸ĩ象": 116669, + "çľĭçĶµè§Ĩ": 116670, + "åįģä¸īæĿ¡": 116671, + "çĮĽçĥĪ": 116672, + "è¦ģä¸įçĦ¶": 116673, + "太æŀģæĭ³": 116674, + "å¼ķçĪĨ": 116675, + "ç»ıè¿ĩå¤ļå¹´": 116676, + "游æĪıéĩĮçļĦ": 116677, + "é¾Ļæ³ī": 116678, + "æłĩéħį": 116679, + "è®ĵä»ĸåĢij": 116680, + "éĢłæŀĹ": 116681, + "åĮºåŁŁæĢ§": 116682, + "亿ä¸ĩ": 116683, + "æĪĺçķ¥å¸ĥå±Ģ": 116684, + "éķĩæĶ¿åºľ": 116685, + "åĶ®ç¥¨": 116686, + "çĶŁäº§å·¥èīº": 116687, + "éķĩåħļå§Ķ": 116688, + "ä¸Ńå°ıåŀĭ": 116689, + "æľ¨èĢ³": 116690, + "河边": 116691, + "èĦ¾èĥĥ": 116692, + "欢è¿İæĤ¨": 116693, + "åıĺå¼Ĥ": 116694, + "缤纷": 116695, + "åŀĥåľ¾æ¡¶": 116696, + "辩è¯ģ": 116697, + "车åºĵ": 116698, + "æ¯Ķçİĩ": 116699, + "åħ´æĹº": 116700, + "详ç»ĨäºĨ解": 116701, + "å®īå±ħ": 116702, + "çħ§æĸĻ": 116703, + "æĸ¹æīį": 116704, + "赦": 116705, + "åĨķ": 116706, + "å¥Ķèµ´": 116707, + "å®Ŀ鸡": 116708, + "åľºåĿĩ": 116709, + "缮åīįæŃ£åľ¨": 116710, + "åIJŀåĻ¬": 116711, + "è¿°èģĮ": 116712, + "æĩµ": 116713, + "å¥ĩçijŀ": 116714, + "ä»įå°Ĩ": 116715, + "èĪī辦": 116716, + "å·¥åķĨå±Ģ": 116717, + "å¡ijèĥ¶": 116718, + "åĬŀå®ŀäºĭ": 116719, + "æĸ¹æĸ¹éĿ¢": 116720, + "æĸ¹æĸ¹éĿ¢éĿ¢": 116721, + "æĸĩåĮĸèĬĤ": 116722, + "åħ¥èģĮ": 116723, + "鸥": 116724, + "ç©¿éĢı": 116725, + "ä»¥ä¹łè¿ijå¹³": 116726, + "åį±éļª": 116727, + "æľ¦èĥ§": 116728, + "åİĨåı²æĢ§": 116729, + "æķŀå¼Ģ": 116730, + "ä¼Ļä¼´åħ³ç³»": 116731, + "çŁ¿åĮº": 116732, + "åĽ½éĻħåľ¨çº¿": 116733, + "ä¼łå¥ĩéĩĮéĿ¢": 116734, + "è¿ijäºĽ": 116735, + "è¿ijäºĽå¹´": 116736, + "åĬ£åĬ¿": 116737, + "æĶ»åĩ»åĬĽ": 116738, + "æĻºéĢł": 116739, + "禧": 116740, + "çİĭåħĪçĶŁ": 116741, + "éĨ«çĶŁ": 116742, + "åĽĽé¡¹": 116743, + "å®ŀæĻ¯": 116744, + "åĪĿåĪĽ": 116745, + "å¿ĥ裡": 116746, + "æĻ¶ä½ĵ": 116747, + "交éĻħ": 116748, + "让æ¶Īè´¹èĢħ": 116749, + "课æĸĩ": 116750, + "æİĴæ°Ķ": 116751, + "并ä¸įæĦıåij³": 116752, + "çĽ¸å£°": 116753, + "第ä¸Ģå±Ĭ": 116754, + "åİŁèijĹ": 116755, + "鼾": 116756, + "没æľī太大": 116757, + "补水": 116758, + "çī©æµģä¼ģä¸ļ": 116759, + "第äºĮæī¹": 116760, + "åħ¶å®ĥéĹ®é¢ĺ": 116761, + "æİĮéŨ": 116762, + "责任å¿ĥ": 116763, + "é¤IJåħ·": 116764, + "ç¾Ĭæ¯Ľ": 116765, + "没æľīå¿ħè¦ģ": 116766, + "ä¹IJåĽ¢": 116767, + "è¿ĽåŁİ": 116768, + "ä¸ĢçĤ¹åĦ¿": 116769, + "身形": 116770, + "çļ®èĤ¤çĹħ": 116771, + "æĺ±": 116772, + "å¢ŀèĩ³": 116773, + "èģ²æĺİ": 116774, + "æıIJè´¨": 116775, + "ä½ĵèĤ²åľº": 116776, + "çŃ¹å»º": 116777, + "é¬Ĩ": 116778, + "车çīĮ": 116779, + "éļĶéŁ³": 116780, + "è´Łè´£åIJĮå¿Ĺ": 116781, + "丰ç¡ķ": 116782, + "ä½ĽéĻĢ": 116783, + "äºīåIJµ": 116784, + "庶": 116785, + "æ·¡æ°´": 116786, + "å°ıçĶ·åŃ©": 116787, + "ç§ģèĩª": 116788, + "åĮĸè¿Ľç¨ĭ": 116789, + "æĪĺ士æĿ¥è¯´": 116790, + "æ²¹èħ»": 116791, + "èĦ±è´«èĩ´å¯Į": 116792, + "æĹ¥å¸¸å·¥ä½ľ": 116793, + "交èŀį": 116794, + "åĨľè´¸": 116795, + "åĨľè´¸å¸Ĥåľº": 116796, + "åĵĪçĻ»": 116797, + "çĶµè´¹": 116798, + "èµĺ": 116799, + "åıĮèħ¿": 116800, + "æĵĶå¿ĥ": 116801, + "æĿ¥å½¢å®¹": 116802, + "使åij½æĦŁ": 116803, + "éĤ£ä¹Īç®Ģåįķ": 116804, + "èĬĻèĵī": 116805, + "åĢŁæ¬¾äºº": 116806, + "ç§Ģ丽": 116807, + "è®ĵä»ĸ": 116808, + "严åİīæīĵåĩ»": 116809, + "è³ŀ": 116810, + "æļ«": 116811, + "çħ¤æ°Ķ": 116812, + "çĪ¬ä¸Ĭ": 116813, + "æ½ĩæ´Ĵ": 116814, + "太ä¹ħ": 116815, + "åij½åIJį为": 116816, + "è·¯çĶ±": 116817, + "è·¯çĶ±åĻ¨": 116818, + "驯": 116819, + "æıIJæĹ©": 116820, + "æĬĹåĩ»çĸ«æĥħ": 116821, + "åĩĽ": 116822, + "交åıĭ": 116823, + "éĶĢåĶ®æ¸łéģĵ": 116824, + "毫ä¸įçĬ¹è±«": 116825, + "èIJ¥åľ°": 116826, + "çłĶ究表æĺİ": 116827, + "鱼类": 116828, + "æį¢å±Ĭ": 116829, + "æİ¡åıĸ": 116830, + "çīĨ": 116831, + "缼å¼Ģ": 116832, + "沧æ¡ij": 116833, + "åºŃ审": 116834, + "ç»ıæŁ¥": 116835, + "åĬłå¼·": 116836, + "缸æ¯Ķäºİ": 116837, + "ä¸ĵçıŃ": 116838, + "ä½ĵåŀĭ": 116839, + "被害": 116840, + "被害人": 116841, + "æĶ¶æ¬¾": 116842, + "åħ·æľīèī¯å¥½": 116843, + "é«ĺå³°æľŁ": 116844, + "åģıä½İ": 116845, + "åĦŁ": 116846, + "åĨľä¸ļç§ijæĬĢ": 116847, + "çī¹æ®ĬæĥħåĨµ": 116848, + "å¦Ĥæŀľçݩ家": 116849, + "éķ¿çº¦": 116850, + "第åħŃå±Ĭ": 116851, + "åħ¬å¼ĢæĭĽèģĺ": 116852, + "åĪĩæĸŃ": 116853, + "迫使": 116854, + "çĸĹç¨ĭ": 116855, + "第äºĮç§į": 116856, + "ä¸įåħį": 116857, + "å¹²èѦ": 116858, + "çŁ³æ¦´": 116859, + "åĹ£": 116860, + "两类": 116861, + "çĪµå£«": 116862, + "åŁİ乡å±ħæ°ij": 116863, + "æŃ¤é¡¹": 116864, + "缴è¾ĸ": 116865, + "缴è¾ĸå¸Ĥ": 116866, + "åij¼åºĶ": 116867, + "éĴ¯": 116868, + "ç¦ıå¾·": 116869, + "æľºèº«": 116870, + "æĵįåľº": 116871, + "æ¿Ĵ临": 116872, + "人群ä¸Ń": 116873, + "èĤ¡æ°ij": 116874, + "åŃ½": 116875, + "æ³ķåħ°": 116876, + "é¨İ": 116877, + "糯米": 116878, + "æĢ»çļĦ": 116879, + "æĢ»çļĦæĿ¥è¯´": 116880, + "åħ¸éĽħ": 116881, + "æĸ°éĻĪ": 116882, + "æĸ°éĻĪ代谢": 116883, + "缮çĿ¹": 116884, + "é¢Ħè¨Ģ": 116885, + "è·Įçł´": 116886, + "æĸ°ç¯ĩç«ł": 116887, + "æ¯ĴæĢ§": 116888, + "åĸĿèĮ¶": 116889, + "æŁ¥èİ·": 116890, + "亮丽": 116891, + "çĶŁäº§åķĨ": 116892, + "æĶ¹æĪIJ": 116893, + "为äºĨæĽ´å¥½": 116894, + "深交": 116895, + "深交æīĢ": 116896, + "æİĥ": 116897, + "ä¹ĻèĤĿ": 116898, + "泸å·ŀ": 116899, + "åħĪè¿ĽæĬĢæľ¯": 116900, + "è¾ĵç»Ļ": 116901, + "æķ£æĪ·": 116902, + "æĢĿç»´æĸ¹å¼ı": 116903, + "åºĹ主": 116904, + "è°ĭæ±Ĥ": 116905, + "游æĪıæĬĢå·§": 116906, + "ä¸Ģ年级": 116907, + "çľ¼è§Ĵ": 116908, + "ä¸Ńä»ĭæľºæŀĦ": 116909, + "å·§åIJĪ": 116910, + "éĺ²çĽĹ": 116911, + "导è´Ń": 116912, + "æĪĬ": 116913, + "æĽ´éĢĤåIJĪ": 116914, + "åŁºæľ¬ä¿¡æģ¯": 116915, + "马ä¸ģ": 116916, + "åħ»æ®ĸåľº": 116917, + "åıįè¿ĩæĿ¥": 116918, + "æݨå´ĩ": 116919, + "å¯ĨåĪĩåħ³æ³¨": 116920, + "åŁºéĩijç»ıçIJĨ": 116921, + "æĮīéĶ®": 116922, + "åĨħéĥ¨æݧåĪ¶": 116923, + "æĪIJåijĺåįķä½į": 116924, + "æľ¯è¯Ń": 116925, + "åĪ¶æľį": 116926, + "åĪļéľĢ": 116927, + "æ£Ģç´¢": 116928, + "大大æıIJé«ĺ": 116929, + "åģ¥åº·ç®¡çIJĨ": 116930, + "èĩªæѤ": 116931, + "客æĪ·éľĢæ±Ĥ": 116932, + "丰èĥ¸": 116933, + "èµ·éĩį": 116934, + "èµ·éĩįæľº": 116935, + "æ¬łç¼º": 116936, + "æ¡ĪåŃIJ": 116937, + "æĥħ人èĬĤ": 116938, + "åħļæł¡": 116939, + "è¢ľ": 116940, + "该åī§": 116941, + "è¿·å¤±ä¼łå¥ĩ": 116942, + "ç»ļ丽": 116943, + "åķª": 116944, + "æĹłç§ģ": 116945, + "éĢ²ä¸ĢæŃ¥": 116946, + "第ä¸Ģç«ł": 116947, + "åĻ¨åħ·": 116948, + "åĨľèµĦ": 116949, + "確實": 116950, + "åºıåĪĹ": 116951, + "娱ä¹IJå¹³åı°": 116952, + "èŀįèµĦ秣èµģ": 116953, + "èµĦæºIJåħ±äº«": 116954, + "èģ½åĪ°": 116955, + "æIJŀå¾Ĺ": 116956, + "继ç»Ńä¿ĿæĮģ": 116957, + "åIJ¯èĴĻ": 116958, + "çľº": 116959, + "ä¸Ŀè·¯": 116960, + "设æĸ½å»ºè®¾": 116961, + "æİ¥åľ°": 116962, + "æİ¥åľ°æ°Ķ": 116963, + "第ä¸īåŃ£åº¦": 116964, + "åŁºè°ĥ": 116965, + "åıijéŁ³": 116966, + "社ä¼ļèµĦæľ¬": 116967, + "éĽĩ主": 116968, + "è¿ŀèĥľ": 116969, + "没åķ¥": 116970, + "廢": 116971, + "赶赴": 116972, + "æ¼ĶåĮĸ": 116973, + "åı¤æĢª": 116974, + "çİĭçĪ·": 116975, + "é¢ĦåħĪ": 116976, + "å¼Ģåħ·": 116977, + "åĽŀé¦ĸ": 116978, + "åľ°ä¸ĭæ°´": 116979, + "å°ıç¼ĸä¸Ģèµ·": 116980, + "èµİåĽŀ": 116981, + "åľ°è²Į": 116982, + "åĪĿä¸ī": 116983, + "åı¯çĶ¨äºİ": 116984, + "éģĹ迹": 116985, + "è¿Ļæī¹": 116986, + "èĸªæ°´": 116987, + "å¿ħçĦ¶ä¼ļ": 116988, + "æ²½": 116989, + "éįĭ": 116990, + "第ä¸Ģéĥ¨": 116991, + "åĪĬçī©": 116992, + "å®ŀä¾ĭ": 116993, + "æ¸ħåĩĢ": 116994, + "ä¸ĬèµĽåŃ£": 116995, + "åĽ¾è¡¨": 116996, + "éĤ®è½®": 116997, + "åĵªè£¡": 116998, + "缸è§ģ": 116999, + "æī°ä¹±": 117000, + "æ¯ıæ¯ı": 117001, + "è¿Ļè¾ĪåŃIJ": 117002, + "ç¡«éħ¸": 117003, + "äºī缸": 117004, + "溯æºIJ": 117005, + "åĩºä¼Ĺ": 117006, + "çİīçŁ³": 117007, + "åħ±çĶŁ": 117008, + "æŶéĹ´æ®µ": 117009, + "éĩįè¦ģæĮĩ示": 117010, + "æ¶Īè´¹éľĢæ±Ĥ": 117011, + "éķ¿éķ¿": 117012, + "éķ¿éķ¿çļĦ": 117013, + "å®īæĬļ": 117014, + "å¢ŀé«ĺ": 117015, + "æľ¬è½®": 117016, + "äº²çľ¼": 117017, + "é£İæ³¢": 117018, + "èĢģå¦Ī": 117019, + "æĶ¶è´¹æłĩåĩĨ": 117020, + "åĨħéĻĨ": 117021, + "æĮ¥åıij": 117022, + "åįĩåѦ": 117023, + "èĥ¸åīį": 117024, + "åģıè¿ľ": 117025, + "纯æ´ģ": 117026, + "æĸ½å·¥åįķä½į": 117027, + "身价": 117028, + "è´¢åĬĽ": 117029, + "纶": 117030, + "è£ħçĶ²": 117031, + "æĺ¾ç¤ºåĻ¨": 117032, + "毫åįĩ": 117033, + "æ·±çŁ¥": 117034, + "èĢ¶ç©": 117035, + "èĢ¶ç©Į": 117036, + "è¾ĥéĩı": 117037, + "åľ¨è¿ĩ渡": 117038, + "åľ¨è¿ĩæ¸¡æľŁ": 117039, + "èĮĹ": 117040, + "ä¸Ģ个æĺŁæľŁ": 117041, + "èĬ·": 117042, + "è´¿èµĤ": 117043, + "æ¿ķ": 117044, + "æĩĤäºĭ": 117045, + "秧": 117046, + "åħħå½ĵ": 117047, + "åĽ½ç«ĭ": 117048, + "èĬ±çĵ£": 117049, + "éĤĦè¦ģ": 117050, + "åħ¬åľĴ": 117051, + "触åĬ¨": 117052, + "æ³°å·ŀ": 117053, + "ä»Ģä¹Īæł·": 117054, + "æ»ĭåħ»": 117055, + "è¯ĦåĪ¤": 117056, + "æĮ¥æīĭ": 117057, + "èĦĪ": 117058, + "姥姥": 117059, + "è¿IJè´¹": 117060, + "æ¯ħåĬĽ": 117061, + "å¿ĥæĻº": 117062, + "ä¸įæİĴéĻ¤": 117063, + "第ä¸ī代": 117064, + "éĢĢè´§": 117065, + "æĺŁéĻħ": 117066, + "æ°¸åĪ©": 117067, + "æĬ¤åį«": 117068, + "çıŃ车": 117069, + "è¨Ģè¡Į": 117070, + "繪": 117071, + "主åĬ¨æĢ§": 117072, + "å·¥ç¨ĭè´¨éĩı": 117073, + "éĥĬåĮº": 117074, + "ä¸Ģæłĭ": 117075, + "ä½Ĩå®ŀéĻħä¸Ĭ": 117076, + "ä¸ī大èģĮä¸ļ": 117077, + "åij¼åı«": 117078, + "女åħĴ": 117079, + "è¯ģåĪ¸æĬķèµĦ": 117080, + "èĢĥæħ®": 117081, + "çĤ«èĢĢ": 117082, + "治好": 117083, + "åĺ¶": 117084, + "èĥ¤": 117085, + "åħīä¼ıåıijçĶµ": 117086, + "åĩłæŃ¥": 117087, + "æīĢæīĢ": 117088, + "æīĢæīĢéķ¿": 117089, + "çħ§æł·": 117090, + "åĵ¥ä»¬": 117091, + "è¯Ľ": 117092, + "è¿Ļä¸ĢåĪ»": 117093, + "çŁ¿çī©è´¨": 117094, + "ä¸įå¾Ĺå·²": 117095, + "åIJĮ缣": 117096, + "ç»Ĩå¾®": 117097, + "è·¯èĻİ": 117098, + "çĻ¾èĬ±": 117099, + "æ··æ²Į": 117100, + "ä¸Ĭæµ·è¯ģåĪ¸": 117101, + "éĢĢç¨İ": 117102, + "èµŀåı¹": 117103, + "æī®æ¼Ķ游æĪı": 117104, + "åIJįåĪĹ": 117105, + "åIJįåĪĹåīį": 117106, + "åIJįåĪĹåīįèĮħ": 117107, + "ç±³å°Ķ": 117108, + "ä»Ģä¹ĪåİŁåĽł": 117109, + "å®īåħ¨ä¿Ŀéļľ": 117110, + "ä¸Ģåıªæīĭ": 117111, + "ä¹³ä¸ļ": 117112, + "ä¸įçĶĺ": 117113, + "æĥħåķĨ": 117114, + "æĮ¡ä½ı": 117115, + "åİŁåĽłä¹ĭä¸Ģ": 117116, + "è¿Ļ两天": 117117, + "çĥĺçĦĻ": 117118, + "豬": 117119, + "ä½łä»¥ä¸º": 117120, + "没è§ģè¿ĩ": 117121, + "åĵªå®¶å¥½": 117122, + "åīįä»»": 117123, + "è¿Ľè´§": 117124, + "éĢĢåĽŀ": 117125, + "串èģĶ": 117126, + "èĩ³æĸ¼": 117127, + "åĨ°æ·ĩ": 117128, + "åĨ°æ·ĩæ·ĭ": 117129, + "æŁ¥çľĭ详æĥħ": 117130, + "çı¾å¯¦": 117131, + "æݨæµĭ": 117132, + "æİ¥æīĭ": 117133, + "éļ¶å±ŀäºİ": 117134, + "åŁİå¸Ĥ群": 117135, + "æĿİåħĪçĶŁ": 117136, + "çŁ¿æ³īæ°´": 117137, + "çī¹ä»·": 117138, + "æĽ´å¤ļ精彩": 117139, + "ç¨ĭå¼ı": 117140, + "读æĩĤ": 117141, + "å±ıèĶ½": 117142, + "奥æŀĹ": 117143, + "奥æŀĹåĮ¹": 117144, + "奥æŀĹåĮ¹åħĭ": 117145, + "红èĸ¯": 117146, + "奮": 117147, + "å®Ŀçİī": 117148, + "網絡": 117149, + "貧": 117150, + "欧å¼ı": 117151, + "çĻ½ç³ĸ": 117152, + "èĩªçĦ¶çģ¾å®³": 117153, + "åijĬè¯ī她": 117154, + "å»ļ": 117155, + "çĤ¹åĩ»æŁ¥çľĭ": 117156, + "é£İ湿": 117157, + "èµĦ产éĩįç»Ħ": 117158, + "ä¹Łä¸įä¾ĭå¤ĸ": 117159, + "åįĬ个å°ıæŶ": 117160, + "åIJ¸å¼ķæĽ´å¤ļ": 117161, + "æŶéĹ´èĬĤçĤ¹": 117162, + "æĶ¶çº³": 117163, + "åIJ¸æ¯Ĵ": 117164, + "èĢģ乡": 117165, + "çIJħ": 117166, + "æľĢçµĤ": 117167, + "åıįæĦŁ": 117168, + "çĶ¨å¾®ä¿¡": 117169, + "çĶ¨å¾®ä¿¡æī«": 117170, + "éĢŁçİĩ": 117171, + "大çĨĬçĮ«": 117172, + "åı¯æĥ³": 117173, + "åı¯æĥ³èĢĮ": 117174, + "åı¯æĥ³èĢĮçŁ¥": 117175, + "åĴ§": 117176, + "èµ°åħ¥": 117177, + "碳éħ¸": 117178, + "èĮĥåĨ°": 117179, + "èĮĥåĨ°åĨ°": 117180, + "被åĪ¤": 117181, + "积æŀģæݨåĬ¨": 117182, + "足足": 117183, + "ç²ĴåŃIJ": 117184, + "大å®Ĺ": 117185, + "大å®ĹåķĨåĵģ": 117186, + "ç½ij绾ç§ijæĬĢ": 117187, + "æĽ¼åŁİ": 117188, + "å·²ä¹ħ": 117189, + "å·²ä¹ħçļĦ": 117190, + "秦çļĩ": 117191, + "秦çļĩå²Ľ": 117192, + "ä»»æķĻ": 117193, + "åĶ¯ç¾İ": 117194, + "æ·¡åĮĸ": 117195, + "æ¡ĤèĬ±": 117196, + "çŁ¥è¯ĨåĪĨåŃIJ": 117197, + "æĩĴå¾Ĺ": 117198, + "主åħ¬": 117199, + "设计çIJĨ念": 117200, + "賺": 117201, + "æīĢæıIJä¾Ľ": 117202, + "æīĢæıIJä¾Ľä¹ĭ": 117203, + "æĶ»åħĭ": 117204, + "åĤ¾": 117205, + "è¯Ńæ³ķ": 117206, + "åįĥåı¤": 117207, + "éĸĭæĶ¾": 117208, + "第ä¸ĢèĬĤ": 117209, + "éĤĦæ²Ĵ": 117210, + "éĢĥçĶŁ": 117211, + "æ³Ĺ": 117212, + "åİ¿å§Ķ书记": 117213, + "ä½ľèĢħæīĢæľī": 117214, + "çħ½": 117215, + "ç»ħ": 117216, + "æłħ": 117217, + "æľ´ç´ł": 117218, + "çijķçĸµ": 117219, + "åĮħåĮħ": 117220, + "æ°ij主åħļ": 117221, + "ä¸įè¿ľå¤Ħ": 117222, + "å¥ĩå¼Ĥ": 117223, + "åĺ»åĺ»": 117224, + "æī¼": 117225, + "ç¿»å¼Ģ": 117226, + "æĢİèĥ½": 117227, + "éģ´éĢī": 117228, + "解éĩĭ": 117229, + "å¹¼ç¨ļ": 117230, + "è¦ģ好好": 117231, + "è¶´åľ¨": 117232, + "ç´¢åıĸ": 117233, + "ç»ĪçĶŁ": 117234, + "åħ¨æµģç¨ĭ": 117235, + "éģ©çķ¶": 117236, + "åįıè°ĥåıijå±ķ": 117237, + "æĬ¥ä»ĩ": 117238, + "ç§ijæĬĢåĽŃ": 117239, + "ä»Ģä¹Īéĥ½ä¸į": 117240, + "æľĢåIJİä¸Ģ次": 117241, + "ç»Ļ人ä¸Ģç§į": 117242, + "æł¸å®ļ": 117243, + "被åĪĹåħ¥": 117244, + "æĦıæĥ³ä¸įåĪ°": 117245, + "èĢĥæŁ¥": 117246, + "åľ¨æѤä¹ĭåīį": 117247, + "æīĵçIJĥ": 117248, + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭå°ij": 117249, + "å®ļå¾ĭ": 117250, + "è¡ĮæĶ¿æľºåħ³": 117251, + "ä½ıæĪ¿åħ¬ç§¯": 117252, + "å°ıå§IJå§IJ": 117253, + "ä¸īèı±": 117254, + "修补": 117255, + "èŀĥèŁ¹": 117256, + "西çĶ²": 117257, + "æĢł": 117258, + "çŃīå¤ļ项": 117259, + "产ä¸ļéĽĨèģļ": 117260, + "ä»·æł¼ä¸Ĭ涨": 117261, + "åħ¬åħ±åľºæīĢ": 117262, + "è¢ĭåŃIJ": 117263, + "æĨ§æĨ¬": 117264, + "çļĦæĸ¹å¼ıæĿ¥": 117265, + "åĪ°è´¦": 117266, + "çģ½": 117267, + "å·´èı²": 117268, + "å·´èı²çī¹": 117269, + "æ¼Ķä¹ł": 117270, + "èŃ¦ç¤ºæķĻèĤ²": 117271, + "çķıæĥ§": 117272, + "å¼ķæµģ": 117273, + "æĶ¶æĶ¯": 117274, + "å±Ĥåĩº": 117275, + "å±Ĥåĩºä¸į": 117276, + "å±Ĥåĩºä¸įç©·": 117277, + "æijĩæ»ļ": 117278, + "辦çIJĨ": 117279, + "纵è§Ĥ": 117280, + "æķijæµİ": 117281, + "家éĥ½çŁ¥éģĵ": 117282, + "åĮ¯": 117283, + "å°ı鸣": 117284, + "ä»»åĭĻ": 117285, + "计åħ¥": 117286, + "ç«ŀéĢī": 117287, + "å¼ĢèįĴæĹ¶æľŁ": 117288, + "åij¨æģ©": 117289, + "åij¨æģ©æĿ¥": 117290, + "交ç»ĩ": 117291, + "çķ¢æ¥Ń": 117292, + "æł¹æį®èĩªå·±": 117293, + "æĸ°äººçݩ家": 117294, + "åѵåĮĸåĻ¨": 117295, + "éĩĩæļĸ": 117296, + "å¹³åĿĩæ°´å¹³": 117297, + "åħ¬å¼Ģ课": 117298, + "失åĪ©": 117299, + "伺æľį": 117300, + "çĬģ": 117301, + "忽æĤł": 117302, + "主è¦ģéĽĨä¸Ń": 117303, + "æ¤įæłij": 117304, + "æ¯ĹéĤ»": 117305, + "èĩºçģ£": 117306, + "åĩºåĽ½çķĻåѦ": 117307, + "æĬĹéľĩ": 117308, + "æĥ©æĪĴ": 117309, + "å¹´åºķåīį": 117310, + "åĴ¸éĺ³": 117311, + "æ°ijå±ħ": 117312, + "大çIJĨçŁ³": 117313, + "éĿ³": 117314, + "éķĸ": 117315, + "æ¸ħè¿ľ": 117316, + "è£ħè½½": 117317, + "èĩĢ": 117318, + "å½±ä¸ļ": 117319, + "å¼ŁåħĦ": 117320, + "æĤ²è§Ĥ": 117321, + "çĿĢçľ¼äºİ": 117322, + "æįįåį«": 117323, + "åī¥å¤º": 117324, + "ç¯Ĩ": 117325, + "å¾Īéķ¿æŶéĹ´": 117326, + "è¥Ł": 117327, + "第ä¸ĢçĻ¾": 117328, + "ä¸ĢåĪĨéĴ±": 117329, + "æĸ°éĹ»è®°èĢħ": 117330, + "éķ·æľŁ": 117331, + "æ³ķæĪĺç»ĦåIJĪ": 117332, + "è°ģçŁ¥éģĵ": 117333, + "èħ°éĥ¨": 117334, + "æ±īåł¡": 117335, + "åħ¥çĿ¡": 117336, + "åįĸæİī": 117337, + "æ¶Īè²»èĢħ": 117338, + "æĥ¯ä¾ĭ": 117339, + "æĥ³äºĨ": 117340, + "æĥ³äºĨæĥ³": 117341, + "èĢģæŧå°ıåĮº": 117342, + "ä¼łè¨Ģ": 117343, + "åĪĨæķ°çº¿": 117344, + "æµģ泪": 117345, + "ç»Ħç»ĩé¢Ĩ导": 117346, + "äºļåĨĽ": 117347, + "å¢ŀåĢ¼æľįåĬ¡": 117348, + "å¾¹": 117349, + "伶": 117350, + "äºĽè®¸": 117351, + "å¸ĥèݱ": 117352, + "强æĤį": 117353, + "宫廷": 117354, + "绿èĮ¶": 117355, + "åĮ¡": 117356, + "å¾ĪæŃ£å¸¸": 117357, + "æĺ¥å¤ı": 117358, + "æ¯Ļ": 117359, + "è¯Ħæ¯Ķ": 117360, + "åĩ¡äºĭ": 117361, + "æĬīæĭ©": 117362, + "åĢĴéľī": 117363, + "éĩį度": 117364, + "åįıä¼ļä¼ļéķ¿": 117365, + "忧èĻij": 117366, + "ä¸ĭä¸Ģç¯ĩ": 117367, + "沪深": 117368, + "æĪİ": 117369, + "æīĵä»Ĺ": 117370, + "åįĪé¥Ń": 117371, + "å¹´é¾Ħ段": 117372, + "ä¸ŃåĽ½è¶³çIJĥ": 117373, + "设计æĸ¹æ¡Ī": 117374, + "åºĶçĶ¨æŁ¥çľĭ": 117375, + "é¢ĦæĸĻ": 117376, + "åĹ¡": 117377, + "ç¥ĸçĪ¶": 117378, + "çļĦä¸Ģåijĺ": 117379, + "æ´Ĺå¹²åĩĢ": 117380, + "åİĨåı²æĸ°": 117381, + "åİĨåı²æĸ°é«ĺ": 117382, + "çĭ¬åħ·": 117383, + "æħĭ度": 117384, + "æīĵ交": 117385, + "æīĵ交éģĵ": 117386, + "é»ĦçŁ³": 117387, + "çĽ¼æľĽ": 117388, + "çī§åľº": 117389, + "转弯": 117390, + "åįĩåįİ": 117391, + "åĨįä¹Łæ²¡æľī": 117392, + "èĭ±æīį": 117393, + "æĽ´åIJį为": 117394, + "åĢŁçĶ¨": 117395, + "çºłéĶĻ": 117396, + "ç»Ŀ对ä¸įä¼ļ": 117397, + "çİĭçīĮ": 117398, + "çĽĨåľ°": 117399, + "失è°ĥ": 117400, + "好象": 117401, + "é³¥": 117402, + "ä¿Ŀä¿®": 117403, + "åĽĽä¸ªèĩªä¿¡": 117404, + "头çļ®": 117405, + "åİŁåīĩ": 117406, + "æĬ¥æ¡Ī": 117407, + "奴éļ¶": 117408, + "å³Ļ": 117409, + "è°ĥæĸĻ": 117410, + "ä¹Łè¨±": 117411, + "èIJ½åĪ°": 117412, + "èIJ½åĪ°å®ŀ": 117413, + "èIJ½åĪ°å®ŀå¤Ħ": 117414, + "çĦļçĥ§": 117415, + "çĶŁæ´»çݯå¢ĥ": 117416, + "åºĶåıĬæŶ": 117417, + "è¶Ĭè¿ĩ": 117418, + "æĦŁè¬Ŀ": 117419, + "æĻ¯å¾·": 117420, + "æĻ¯å¾·éķĩ": 117421, + "çĬĢ": 117422, + "身éĤĬ": 117423, + "ç¨İåĬ¡æĢ»å±Ģ": 117424, + "åĩĢåľŁ": 117425, + "ä¾µåįł": 117426, + "åĬ¨å·¥": 117427, + "å¹´ä¹ĭ": 117428, + "å¹´ä¹ĭä¹ħ": 117429, + "第äºĮèĬĤ": 117430, + "åĬ¨çī©åĽŃ": 117431, + "第ä¸Ģ书记": 117432, + "éħļ": 117433, + "çĶŁäº§è®¾å¤ĩ": 117434, + "æŁIJç§įç¨ĭ度": 117435, + "åľŃ": 117436, + "åĩŃåĢŁçĿĢ": 117437, + "éĺħè§Ī": 117438, + "çĻ½æ²Ļ": 117439, + "æ²¹çĥŁ": 117440, + "çªģçł´åı£": 117441, + "åıĹå½±åĵį": 117442, + "åı¯ä»¥æĽ´å¥½": 117443, + "å³°åĢ¼": 117444, + "æĿĤè´¨": 117445, + "宿è¿ģ": 117446, + "çĽĺæ´»": 117447, + "æ¿Ģèµ·": 117448, + "åĦ¿ç§ij": 117449, + "åĿIJèIJ½åľ¨": 117450, + "æĮªå¨ģ": 117451, + "æµ·å²Ľ": 117452, + "绣绣": 117453, + "éĻ¨": 117454, + "ä¼ĺäºİ": 117455, + "å°Ī家": 117456, + "ä¸ĢéĤĬ": 117457, + "èIJĬ": 117458, + "äºĨä¸Ģåı£": 117459, + "æ²ĥå°Ķæ²ĥ": 117460, + "æŃ£å¸¸ä½¿çĶ¨": 117461, + "æĻ®éģįåŃĺåľ¨": 117462, + "丰满": 117463, + "çĶ»åį·": 117464, + "åºĶæĶ¶": 117465, + "åºĶæĶ¶è´¦": 117466, + "åºĶæĶ¶è´¦æ¬¾": 117467, + "å®Įæķ´çĥŃ": 117468, + "å®Įæķ´çĥŃæ¦ľ": 117469, + "注è§Ĩ": 117470, + "çĨĦ": 117471, + "躬": 117472, + "éĶĢåĶ®äººåijĺ": 117473, + "è¶ĭåIJij": 117474, + "çĦ¦æĢ¥": 117475, + "åįģå¹´åīį": 117476, + "ä¼łç»Łäº§ä¸ļ": 117477, + "質éĩı": 117478, + "åĩ¤åĩ°ç½ij": 117479, + "èµĦæºIJæķ´åIJĪ": 117480, + "æ¶Įåħ¥": 117481, + "æĸĩåĮĸä¼łæĴŃ": 117482, + "çķĮ第ä¸Ģ": 117483, + "æ°´æ³µ": 117484, + "宫殿": 117485, + "æݢ寻": 117486, + "ä¿®åīª": 117487, + "æĦıè¦ĭ": 117488, + "ç´Ĭä¹±": 117489, + "æĽī": 117490, + "çĻ½è¡£": 117491, + "èĻİåį«": 117492, + "ç´§æī£": 117493, + "å¤Ħå¤Ħéķ¿": 117494, + "åĪĽå»ºå·¥ä½ľ": 117495, + "红æŀ£": 117496, + "饼干": 117497, + "äºĨåįĬ天": 117498, + "ä¼ļå½±åĵįåĪ°": 117499, + "çĽ¸ä¿¡å¤§å®¶": 117500, + "èħ¾é£ŀ": 117501, + "å°±å¦ĤåIJĮ": 117502, + "ä¸ĭéĿ¢å°ıç¼ĸ": 117503, + "æ°ijèIJ¥ç»ıæµİ": 117504, + "æĻ¦": 117505, + "è£ħæī®": 117506, + "é»ijå¤ľ": 117507, + "常德": 117508, + "å·¥ä¸ļ大åѦ": 117509, + "æĺİçŁ¥": 117510, + "éĺŁåijĺ们": 117511, + "åIJ¬è¯¾": 117512, + "æ¯ıéļĶ": 117513, + "羣æĺ¯å¤ª": 117514, + "åIJĪä½ľåħ±èµ¢": 117515, + "çIJĨåıij": 117516, + "æīįå¹²": 117517, + "çľĭèµ·ä¾Ĩ": 117518, + "殿ä¸ĭ": 117519, + "å®īéĺ³": 117520, + "æīĢ产çĶŁçļĦ": 117521, + "éĽĩä½£": 117522, + "æĬ¬èµ·å¤´": 117523, + "æį®æĬ¥éģĵ": 117524, + "éļĨéĩį举è¡Į": 117525, + "交éĶĻ": 117526, + "è¶ħé¢Ŀ": 117527, + "åĮĸçĸĹ": 117528, + "é¡Ĩ": 117529, + "纵深": 117530, + "çĪ±åĽ½ä¸»ä¹ī": 117531, + "éĻ¢åī¯éĻ¢éķ¿": 117532, + "讳": 117533, + "羣æŃ£åģļåĪ°": 117534, + "åѤåįķ": 117535, + "èĩªçĦ¶èĢĮ": 117536, + "èĩªçĦ¶èĢĮçĦ¶": 117537, + "修身": 117538, + "èĬ¹": 117539, + "æģ¯æģ¯": 117540, + "æģ¯æģ¯çĽ¸åħ³": 117541, + "é©¾æł¡": 117542, + "æݩ饰": 117543, + "æ³½è¿ŀ": 117544, + "æ³½è¿ŀæĸ¯åŁº": 117545, + "举æŃ¢": 117546, + "管çIJĨä½ĵåĪ¶": 117547, + "åħ¶ä¸Ńä¹ĭä¸Ģ": 117548, + "æĿ¾å¼Ľ": 117549, + "æĭ¦æĪª": 117550, + "åį«åģ¥": 117551, + "åį«åģ¥å§Ķ": 117552, + "ä»İåݻ年": 117553, + "åĤ¢": 117554, + "è´Ń票": 117555, + "åĽ¾æłĩ": 117556, + "河西": 117557, + "æ°ijæĶ¿å±Ģ": 117558, + "ç§ģèIJ¥": 117559, + "å¤ĸåĽ½è¯Ń": 117560, + "干货": 117561, + "æĵ¦æĭŃ": 117562, + "åľ°ä¸Ń": 117563, + "åľ°ä¸Ńæµ·": 117564, + "æµĵæµĵ": 117565, + "æµĵæµĵçļĦ": 117566, + "å§ĭ建": 117567, + "å§ĭ建äºİ": 117568, + "ç¶ĵæŃ·": 117569, + "è·¯æ¼Ķ": 117570, + "æļ´é£İ": 117571, + "åŁºè¾ħ": 117572, + "æī¶è´«å·¥ä½ľ": 117573, + "ä¸Ģ缴å¤Ħäºİ": 117574, + "æĥħ趣": 117575, + "äºĮåŃ£åº¦": 117576, + "åİĮæģ¶": 117577, + "顺åĪ©å®ĮæĪIJ": 117578, + "æŁ¥å°ģ": 117579, + "顶端": 117580, + "ä¸įåŃķ": 117581, + "ä¸Ģ大åłĨ": 117582, + "被æ·ĺæ±°": 117583, + "æĺ¯çĶ¨æĿ¥": 117584, + "æľĢåIJĪéĢĤ": 117585, + "äº®çľ¼": 117586, + "并ä¸įæĺ¯å¾Ī": 117587, + "ç§ijçłĶéĻ¢": 117588, + "ç§ijçłĶéĻ¢æīĢ": 117589, + "ç²Ł": 117590, + "é¢Īéĥ¨": 117591, + "é»ĺé»ĺåľ°": 117592, + "é«ĺä¸ŃçĶŁ": 117593, + "æĹıèĩªæ²»åİ¿": 117594, + "æķĻåŃ¦è´¨éĩı": 117595, + "æĪĺçģ«": 117596, + "åĿİåĿ·": 117597, + "æIJŃä¹ĺ": 117598, + "è¯ĹæĦı": 117599, + "åĪijèѦ": 117600, + "åĩºæ±Ĺ": 117601, + "åįģåħŃæĿ¡": 117602, + "请åıĬæŶ": 117603, + "åĨľä¸ļ大åѦ": 117604, + "èIJ½åı¶": 117605, + "æĢ»èĢĮè¨Ģ": 117606, + "æĢ»èĢĮè¨Ģä¹ĭ": 117607, + "æĿľåħ°": 117608, + "æĿľåħ°çī¹": 117609, + "éĻªä½ł": 117610, + "åħ¬æĬ¥": 117611, + "çķĻè¨ĢæĿ¿": 117612, + "éĺħåİĨ": 117613, + "競çĪŃ": 117614, + "ç»ĻåĪ«äºº": 117615, + "æĹ¥æĬ¥ç¤¾": 117616, + "åĿIJèIJ½": 117617, + "åĿIJèIJ½äºİ": 117618, + "éĩijåŃĹ": 117619, + "éĩijåŃĹå¡Ķ": 117620, + "åĽ¤": 117621, + "è¯Ŀåī§": 117622, + "æĮģç»Ńæİ¨è¿Ľ": 117623, + "æ¼ıæ°´": 117624, + "詳細": 117625, + "æĢĢæĬ±": 117626, + "åıĺå¹»": 117627, + "饥饿": 117628, + "éļIJ身": 117629, + "ä¸ªèµĽåŃ£": 117630, + "åĵ¡å·¥": 117631, + "æģ¢å¤įæŃ£å¸¸": 117632, + "äºĨ好å¤ļ": 117633, + "æĺŁå·´": 117634, + "æĺŁå·´åħĭ": 117635, + "åħīçݯ": 117636, + "å¸ħåĵ¥": 117637, + "çĻ½éĽª": 117638, + "ç¨įç¨į": 117639, + "计æıIJ": 117640, + "æĦĽæĥħ": 117641, + "éİĸ": 117642, + "ä¿¡éĺ³": 117643, + "è§Ģå¯Ł": 117644, + "å¦Ĥæŀľä½łæĥ³": 117645, + "缸æ¯Ķä¹ĭä¸ĭ": 117646, + "解å¼Ģ": 117647, + "æīĵåį°æľº": 117648, + "身躯": 117649, + "ç²¾ç¥ŀæĸĩæĺİ": 117650, + "èĤ¡æĮĩ": 117651, + "å¾®åĪĽ": 117652, + "红èĮ¶": 117653, + "èĩ´çĻĮ": 117654, + "æģ©æĸ½": 117655, + "èħ¿éĥ¨": 117656, + "大åŀĭå¤ļ人": 117657, + "å®īåĢį": 117658, + "è¾ħ导åijĺ": 117659, + "èĪªéģĵ": 117660, + "å¸ĥå°Ķ": 117661, + "åįĹå®ģå¸Ĥ": 117662, + "ä¸ĬçıŃæĹı": 117663, + "侧ç»ĵæŀĦæĢ§": 117664, + "追éļı": 117665, + "å½ĵåľ°æĶ¿åºľ": 117666, + "èµ°åĩºæĿ¥": 117667, + "éĩijèŀįä¸ļ": 117668, + "ä¸Ľä¹¦": 117669, + "é¡¹çĽ®ç»ıçIJĨ": 117670, + "è¿ĩæĪ·": 117671, + "骨æŀ¶": 117672, + "è¡Ļ": 117673, + "ä»Ģ麽": 117674, + "èħĭ": 117675, + "è¦ģ害": 117676, + "åľ¨åºĬä¸Ĭ": 117677, + "代è¨Ģ人": 117678, + "並å°ĩ": 117679, + "åIJĦ个æĸ¹éĿ¢": 117680, + "è°´è´£": 117681, + "åħ±æĮ¯": 117682, + "åį³å°ĨåĪ°æĿ¥": 117683, + "èĤºçĻĮ": 117684, + "ä¾ĽéĶĢ": 117685, + "丼æŀĹ": 117686, + "èµĥ": 117687, + "åįģä½Ļå¹´": 117688, + "åĭĺæİ¢": 117689, + "飵åij³": 117690, + "èĭ¦ç¬ij": 117691, + "æľĢ大ç¨ĭ度": 117692, + "éĩįçĤ¹åħ³æ³¨": 117693, + "ä¹ĭ举": 117694, + "满æĢĢ": 117695, + "åıĹåĪ°å½±åĵį": 117696, + "æĭĽæĬķæłĩ": 117697, + "è¡¥é½IJ": 117698, + "西红": 117699, + "è¥¿çº¢æŁ¿": 117700, + "鬧": 117701, + "è£ħåį¸": 117702, + "éĤ»éĩĮ": 117703, + "èĤĩäºĭ": 117704, + "æİĴæ¯Ĵ": 117705, + "åѤåĦ¿": 117706, + "鼶è·Ŀ离": 117707, + "å®ŀå¹²": 117708, + "çľĭæŁ¥çľĭ": 117709, + "æĶ¶è´¹ç«Ļ": 117710, + "ç»·": 117711, + "åħ¬çĽĬæĢ§": 117712, + "éĢĴç»Ļ": 117713, + "æĶ»æīĵ": 117714, + "æĺŁçº§éħĴåºĹ": 117715, + "æĺİåªļ": 117716, + "çį¨ç«ĭ": 117717, + "è¯Ŀè¯ŃæĿĥ": 117718, + "ä¸ĢæŃ¥ä¸ĢæŃ¥": 117719, + "书æ³ķ家": 117720, + "æľªç»ıæİĪæĿĥ": 117721, + "çŁ³èĨı": 117722, + "åĩŃä»Ģä¹Ī": 117723, + "çļĦæĹ¥": 117724, + "çļĦæĹ¥åŃIJéĩĮ": 117725, + "诱人": 117726, + "çĻ¾åĪĨçĻ¾": 117727, + "èĪĪ趣": 117728, + "å¼łåħĪçĶŁ": 117729, + "èĢģçĪ·åŃIJ": 117730, + "æ³¢çī¹": 117731, + "åŁºéĩij份é¢Ŀ": 117732, + "æ²Ļåıijä¸Ĭ": 117733, + "å¥ĭæĸĹ缮æłĩ": 117734, + "æ°¢èĥ½": 117735, + "æ²ĥå°ĶçİĽ": 117736, + "義åĭĻ": 117737, + "éŁ³ç®±": 117738, + "æ²ī浸": 117739, + "æ²īæµ¸åľ¨": 117740, + "èĭ±åľĭ": 117741, + "çģ¯çģ«": 117742, + "è¿Ľé¡¹": 117743, + "两端": 117744, + "ä¹Ķ丹": 117745, + "èĦ¸é¢Ĭ": 117746, + "åıijå±ķæ½ľåĬĽ": 117747, + "åĭķä½ľ": 117748, + "åĵĪä½Ľ": 117749, + "å®´ä¼ļ": 117750, + "æ§į": 117751, + "ç«ĭå¿Ĺ": 117752, + "ç¡ķ士åѦä½į": 117753, + "åĭĭç«ł": 117754, + "è¿Ļåľºæ¯ĶèµĽ": 117755, + "æĮģå¹³": 117756, + "éķĢéĶĮ": 117757, + "èĭ±çī¹": 117758, + "èĭ±çī¹å°Ķ": 117759, + "æķĻèģĮå·¥": 117760, + "åĬŁåĬĽ": 117761, + "该æ¡Ī": 117762, + "ä¸Ģæ¢Ŀ": 117763, + "åĺīå¹´": 117764, + "åĺīå¹´åįİ": 117765, + "è¿«ä¸įåıĬ": 117766, + "è¿«ä¸įåıĬå¾ħ": 117767, + "è¿Ļ个æĹ¶ä»£": 117768, + "精彩æĴŃæĬ¥": 117769, + "人èĦ¸": 117770, + "人èĦ¸è¯ĨåĪ«": 117771, + "æ£Ģå¯Łå®ĺ": 117772, + "å°ıèħ¿": 117773, + "éĨĴ缮": 117774, + "åħļæĢ»": 117775, + "åħļæĢ»æĶ¯": 117776, + "æĪŁ": 117777, + "èĮ«çĦ¶": 117778, + "è±ĨæµĨ": 117779, + "主治": 117780, + "éĿĴæµ·çľģ": 117781, + "åĪijäºĭ责任": 117782, + "çł°": 117783, + "ä¹ĭæ¬ĬåĪ©": 117784, + "äºĶå®ĺ": 117785, + "è¿·æĥij": 117786, + "åħ¥åºĵ": 117787, + "家纺": 117788, + "弹簧": 117789, + "åįģäºĶæĿ¡": 117790, + "ç»Ļå®Ŀå®Ŀ": 117791, + "èĪªç©ºèĪªå¤©": 117792, + "å¾Ģå¤ĸ": 117793, + "å¼ķåĬĽ": 117794, + "çľ¼çļ®": 117795, + "æ¶ī足": 117796, + "æĿ¥å®¾": 117797, + "åľ¨çº¿è§Ĵèī²": 117798, + "çĥŃéĶĢ": 117799, + "æµģéĢĿ": 117800, + "泡泡": 117801, + "éĻįå¹ħ": 117802, + "è´ŁéĿ¢å½±åĵį": 117803, + "红楼": 117804, + "红楼梦": 117805, + "éļĶçĿĢ": 117806, + "侥幸": 117807, + "许ä¹ħ": 117808, + "åĴĮçĿ¦": 117809, + "èŃ½": 117810, + "使çĶ¨èĢħæĪĸ": 117811, + "ä¹°åįķ": 117812, + "è¿´": 117813, + "é£İæīĩ": 117814, + "æķĻ師": 117815, + "æ¡ĮåŃIJä¸Ĭ": 117816, + "å¾Īæ¼Ĥ亮": 117817, + "åł±å°İ": 117818, + "第ä¸ĢåŃ£åº¦": 117819, + "ç©©å®ļ": 117820, + "æĤ²åĵĢ": 117821, + "çĿĢåĬĽæīĵéĢł": 117822, + "æĮŁ": 117823, + "路桥": 117824, + "åijIJ": 117825, + "åľ£è¯ŀèĬĤ": 117826, + "çļĩåŃIJ": 117827, + "ä»ĩæģ¨": 117828, + "éħĿéħ¿": 117829, + "ä¸įéĹ´": 117830, + "ä¸įéĹ´æĸŃ": 117831, + "æĮĩå°ĸ": 117832, + "ä¸ŃåĽ½ç½ij游": 117833, + "åŀ£": 117834, + "æĦıè§ģ建议": 117835, + "æ¯ħçĦ¶": 117836, + "亮度": 117837, + "èģĶè°Ĭ": 117838, + "å½ķåħ¥": 117839, + "åĦ²": 117840, + "å¨ĺ家": 117841, + "ç§ijå°Ķ": 117842, + "ä¹Łæ²¡ä»Ģä¹Ī": 117843, + "æł¹æį®ä¸įåIJĮ": 117844, + "åı¶ä¿®": 117845, + "åĢ¼å®Ī": 117846, + "æľ«ç«¯": 117847, + "åĪ¨": 117848, + "åĤµåĭĻ": 117849, + "èģ¯åIJĪ": 117850, + "å¥ĩå¹»": 117851, + "èĻļæŀĦ": 117852, + "é»Ħæĺı": 117853, + "å¹³åĿ¦": 117854, + "æµģæ°ĵ": 117855, + "æĸ°åŁºå»º": 117856, + "æĮ½æķij": 117857, + "åįİå°Ķ": 117858, + "åįİå°Ķè¡Ĺ": 117859, + "æľĢåıĹ欢è¿İ": 117860, + "ç»Ń约": 117861, + "å¼Ĭ端": 117862, + "éŃĶæ³ķå¸Ī": 117863, + "éŃĶæ³ķå¸ĪåĴĮ": 117864, + "åħ·ä½ĵåĨħ容": 117865, + "çIJīçĴĥ": 117866, + "æī©å®¹": 117867, + "èĮ¶åĽŃ": 117868, + "主ä¹īèĢħ": 117869, + "ç«ĭéĿ¢": 117870, + "æİ¥åıĹéĩĩ访": 117871, + "åĩºåħ¥å¢ĥ": 117872, + "ç§ijåįı": 117873, + "éĴ³": 117874, + "çµIJæ§ĭ": 117875, + "ç»ĵæŀľæĺ¾ç¤º": 117876, + "åı°è´¦": 117877, + "å°±æĿ¥çľĭçľĭ": 117878, + "èĩªæķij": 117879, + "åıįæĩī": 117880, + "åİ»åĵªåĦ¿": 117881, + "è¿Ļé¦ĸ": 117882, + "è¿Ļé¦ĸæŃĮ": 117883, + "åIJ¬ä¼Ĺ": 117884, + "å¤ĸ壳": 117885, + "ä½ĵèĤ²é¦Ĩ": 117886, + "實æĸ½": 117887, + "èŀºä¸Ŀ": 117888, + "æĭīåįĩ": 117889, + "çĮĽåľ°": 117890, + "åħ¨åĽ½äººæ°ij": 117891, + "æĤīå°¼": 117892, + "æĹı群": 117893, + "åĽ¢åijĺ": 117894, + "两个å°ıæŶ": 117895, + "åľ¨çݩ家": 117896, + "åľ¨çݩ家ä¸Ń": 117897, + "çĶľçĶľ": 117898, + "æĬķè¡Į": 117899, + "åįĶæľĥ": 117900, + "éĻ¡": 117901, + "åĬłå·¥åİĤ": 117902, + "æ¦ĨæŀĹ": 117903, + "æŃ»è§Ĵ": 117904, + "åĨħå¹ķ": 117905, + "æīĢæľīæĥħèĬĤ": 117906, + "åĪ·åį¡": 117907, + "æ°´èĤ¿": 117908, + "èĥĥåı£": 117909, + "å«Įå¼ĥ": 117910, + "沮丧": 117911, + "ä¸ī年级": 117912, + "æ¶Ĥå±Ĥ": 117913, + "å¿ĥ仪": 117914, + "å¿ĥ仪çļĦ": 117915, + "å¤Ń": 117916, + "é¦ĸè½®": 117917, + "æĹłè®ºæĺ¯åħ¶": 117918, + "éĢıæ°Ķ": 117919, + "äºĮåįģäºĶ": 117920, + "箫": 117921, + "åĬŁåĬ³": 117922, + "çŃ¾ä¸ĭ": 117923, + "æ²īè¿·": 117924, + "æķijåij½": 117925, + "éĹªéĹª": 117926, + "åIJĥäºı": 117927, + "å±ķåĵģ": 117928, + "åį³æŶåıijçĶŁ": 117929, + "綾": 117930, + "綾åIJĪ": 117931, + "æłĩæĺİ": 117932, + "çľĭçĶµå½±": 117933, + "åħ¬ç«ł": 117934, + "éĺ¿æ£®": 117935, + "éĺ¿æ£®çº³": 117936, + "身åĪĽéĢł": 117937, + "身åĪĽéĢłçļĦ": 117938, + "æ¸Ľå°ij": 117939, + "åĢ¼å¾Ĺåħ³æ³¨": 117940, + "鼶åĶ®åķĨ": 117941, + "æįĨç»ij": 117942, + "è¸ıåħ¥": 117943, + "èĽŁ": 117944, + "æŁ´çº³": 117945, + "èĢģåħµ": 117946, + "绿èī²çݯä¿Ŀ": 117947, + "é¹Ń": 117948, + "éº»æľ¨": 117949, + "æıŃçīĮ": 117950, + "è¿Ļ款车": 117951, + "ç¾İå¾·": 117952, + "ç¾İå¾·åħ¬åı¸": 117953, + "涧": 117954, + "è°ģçŁ¥": 117955, + "æ´ĭèij±": 117956, + "æ¯įæł¡": 117957, + "ä¸ĢéĹª": 117958, + "çĶ·ä¸»è§Ĵ": 117959, + "æĹłçº¿çĶµ": 117960, + "å±łå®°": 117961, + "æĺ¯éŁ©åĽ½": 117962, + "æĺ¯éŁ©åĽ½å¨±": 117963, + "容è²Į": 117964, + "åĿĩ使åħ¶": 117965, + "太快": 117966, + "å¹´çĶ±": 117967, + "å¹´çĶ±çĽĽ": 117968, + "èĭ¦èĭ¦": 117969, + "åĬĽè¿ĺæĺ¯": 117970, + "åĬĽè¿ĺæĺ¯èĩª": 117971, + "æĨ©": 117972, + "èģ¯çµ¡": 117973, + "åĶ¾": 117974, + "åħ·æľīæĪĺ士": 117975, + "追éĹ®": 117976, + "åłĨæĶ¾": 117977, + "åıį驳": 117978, + "å®ŀäºĭæ±Ĥ": 117979, + "å®ŀäºĭæ±Ĥæĺ¯": 117980, + "åѸéĻ¢": 117981, + "åįģåĩłä¸ª": 117982, + "æķijæĬ¤": 117983, + "æķijæĬ¤è½¦": 117984, + "ç½ijç»ľä¼łæĴŃ": 117985, + "åįģåħ«å±Ĭ": 117986, + "éĥ¨åī¯": 117987, + "éĥ¨åī¯éĥ¨éķ¿": 117988, + "çĹ´è¿·": 117989, + "管çIJĨæĿ¡ä¾ĭ": 117990, + "èŀį为ä¸Ģä½ĵ": 117991, + "æĢ»äº§åĢ¼": 117992, + "è³ĵ": 117993, + "ä¸ĥæĺŁ": 117994, + "çıŃç»Ħ": 117995, + "绣é¢Ĩ": 117996, + "请大家": 117997, + "éĩijéĻµ": 117998, + "èĪħèĪħ": 117999, + "æµ·æ¹¾": 118000, + "æĸ½çŃĸ": 118001, + "享èªī": 118002, + "麥": 118003, + "端åįĪ": 118004, + "绿åŁİ": 118005, + "確ä¿Ŀ": 118006, + "å·´æĭī": 118007, + "åĨĴçĿĢ": 118008, + "æħ·æħ¨": 118009, + "个人è§ĤçĤ¹": 118010, + "ä¹Ļçĥ¯": 118011, + "ç¡ħè°·": 118012, + "éĸĭå±ķ": 118013, + "å°ļ书": 118014, + "åĿļ飧": 118015, + "庵": 118016, + "èĢģé¾Ħ": 118017, + "èĢģé¾ĦåĮĸ": 118018, + "çľ¨çľ¼": 118019, + "绿水": 118020, + "绿水éĿĴå±±": 118021, + "书é¦Ļ": 118022, + "主åĬĽåĨĽ": 118023, + "æīįæĺ¯çľŁæŃ£": 118024, + "æĬ¢åħĪ": 118025, + "æĪIJå°±æĦŁ": 118026, + "éĩįæŀĦ": 118027, + "éĴ¢åİĤ": 118028, + "æĪIJ份": 118029, + "èĬ±çº¹": 118030, + "ä¹ĭäºī": 118031, + "å¹²ç»Ĩèĥŀ": 118032, + "æĹ¢åı¯ä»¥": 118033, + "ç¹ģçIJIJ": 118034, + "æĦļèł¢": 118035, + "éĿŀ常æĺİæĺ¾": 118036, + "ä½ĵ彩": 118037, + "æĬĢæ³ķ": 118038, + "æĿĨèıĮ": 118039, + "å¹¿æ³Ľåħ³æ³¨": 118040, + "åĮĹå®ĭ": 118041, + "å§Ĭ妹": 118042, + "åįıåĬŀ": 118043, + "æ·®åįĹ": 118044, + "çĥı": 118045, + "æ´ĹèĦ¸": 118046, + "åıĹ访": 118047, + "åıĹ访èĢħ": 118048, + "éĩįè¦ģåĽłç´ł": 118049, + "å½±è§Ĩåī§": 118050, + "综èīºèĬĤ缮": 118051, + "èľķåıĺ": 118052, + "äºĮ线": 118053, + "äºĮ线åŁİå¸Ĥ": 118054, + "ä¼Ĭå§ĭ": 118055, + "çıĬçijļ": 118056, + "èĩªæŁ¥": 118057, + "åħ¥åĽŃ": 118058, + "åĩ¶æīĭ": 118059, + "åħ¬è¯ī": 118060, + "éģĩéļ¾": 118061, + "éĩĩçŁ¿çŃī": 118062, + "èĩªçIJĨ": 118063, + "åĸ·æ¶Ĥ": 118064, + "æī©åħħ": 118065, + "éĢıè§Ĩ": 118066, + "é«ĺéĢŁå¢ŀéķ¿": 118067, + "åĽ¾çĶ»": 118068, + "ç¾¹": 118069, + "èĤĩåºĨ": 118070, + "è¾ľè´Ł": 118071, + "èµĶä»ĺ": 118072, + "è·¡": 118073, + "åģ¥åº·æĪIJéķ¿": 118074, + "以ä¸ĬåѦåİĨ": 118075, + "åıĸå¾Ĺ以åıĬ": 118076, + "æ²ī积": 118077, + "åįģä¹Ŀå±Ĭ": 118078, + "缸éĹľæľįåĭĻ": 118079, + "æī§åĭ¤": 118080, + "åī¯åİ¿éķ¿": 118081, + "寰": 118082, + "åģľæ»ŀ": 118083, + "淹没": 118084, + "çŁ³çģ°": 118085, + "çį¸": 118086, + "åĢ¦": 118087, + "ç¾İåªĴ": 118088, + "æķĻæ¡Ī": 118089, + "åĬłçĽĸ": 118090, + "åħ¬å¼ĢèµĽ": 118091, + "å¥łåŁº": 118092, + "æĺĨèĻ«": 118093, + "çŀħ": 118094, + "磷éħ¸": 118095, + "äºīåĪĽ": 118096, + "çİĭæĻĵ": 118097, + "ç¼ĵåĨ²": 118098, + "åİļåİļ": 118099, + "åİļåİļçļĦ": 118100, + "æŀ£åºĦ": 118101, + "ç²¾çĽĬ": 118102, + "ç²¾çĽĬæ±Ĥ": 118103, + "ç²¾çĽĬæ±Ĥç²¾": 118104, + "åĪĨæĶ¯æľºæŀĦ": 118105, + "å®ŀæĸ½ç»ĨåĪĻ": 118106, + "æĸ°èµĽåŃ£": 118107, + "總統": 118108, + "éĢłè¡Ģ": 118109, + "é¢ĩåħ·": 118110, + "é»ĦåŁĶ": 118111, + "è¡ĢèĦĤ": 118112, + "交éĢļå·¥åħ·": 118113, + "å³¥": 118114, + "æĹıèĩªæ²»å·ŀ": 118115, + "寺éĻ¢": 118116, + "確å®ļ": 118117, + "æ¦Ĥ念èĤ¡": 118118, + "æĦŁå®ĺ": 118119, + "æŁľåı°": 118120, + "åĶĶ": 118121, + "çŀŃ解並": 118122, + "æĢ»ä»·": 118123, + "åIJ¸åħ¥": 118124, + "æĢ¼": 118125, + "æĻļéĹ´": 118126, + "å±Ĭæ¯ķä¸ļçĶŁ": 118127, + "çĶŁå§ľ": 118128, + "éĺħ读åħ¨æĸĩ": 118129, + "å¾ĹåĪ°æľīæķĪ": 118130, + "æIJľæķij": 118131, + "åİĨæĿ¥": 118132, + "èŃīæĺİ": 118133, + "åĥ»": 118134, + "èĨ³é£Ł": 118135, + "åĦĦåħĥ": 118136, + "æīĵåİĭ": 118137, + "宾客": 118138, + "åķ¼": 118139, + "ä¸ĢçĻ¾å¤ļ": 118140, + "æ·±åħ¥äººå¿ĥ": 118141, + "æ¢ħå·ŀ": 118142, + "çłĶåѦ": 118143, + "åħ³ä¹İ": 118144, + "è¼Ľ": 118145, + "亲åıĭ": 118146, + "éħįæĸĻ": 118147, + "æĪijçĪ±ä½ł": 118148, + "è´¸æĺĵæĪĺ": 118149, + "æľīèī²": 118150, + "æľīèī²éĩijå±ŀ": 118151, + "æįIJåĬ©": 118152, + "为é¦ĸ": 118153, + "为é¦ĸçļĦ": 118154, + "å¯ĮåĬĽ": 118155, + "çĶ·ç¥ŀ": 118156, + "é³³": 118157, + "æµĩæ°´": 118158, + "åIJ±": 118159, + "æĺİç¡®æıIJåĩº": 118160, + "åı¹äºĨ": 118161, + "åı¹äºĨåı£æ°Ķ": 118162, + "礼æĭľ": 118163, + "è¿Ļ个åIJįåŃĹ": 118164, + "ä¿¡å¾Ĵ": 118165, + "å¿Ĺ强": 118166, + "éĻIJæŶ": 118167, + "æĶ¶è²»": 118168, + "åĨľå®¶ä¹IJ": 118169, + "å°ıé¾ĻèĻ¾": 118170, + "èIJ½å¹ķ": 118171, + "æ§Ł": 118172, + "åѦ龸": 118173, + "æĪĸå¤ļ": 118174, + "æĪĸå¤ļæĪĸ": 118175, + "æĪĸå¤ļæĪĸå°ij": 118176, + "座è°Īä¼ļä¸Ĭ": 118177, + "涼": 118178, + "éŃĶçİĭ": 118179, + "å²±": 118180, + "顶å±Ĥ": 118181, + "顶å±Ĥ设计": 118182, + "èĦijåŃIJéĩĮ": 118183, + "éĻ¢åŃIJéĩĮ": 118184, + "轩è¾ķ": 118185, + "身å¿ĥåģ¥åº·": 118186, + "èħij": 118187, + "éĹľæ³¨": 118188, + "åıĤåĬłä¼ļè®®": 118189, + "ä¸ŃåįİæĸĩåĮĸ": 118190, + "追寻": 118191, + "å®īçĦ¶": 118192, + "é£Ļåįĩ": 118193, + "éŁŃèıľ": 118194, + "鸦": 118195, + "åĤ¨éĩı": 118196, + "çĶ·æĸ¹": 118197, + "å¤ĩ份": 118198, + "æijĶåĢĴ": 118199, + "润æ»ijæ²¹": 118200, + "éĢ¼è¿ij": 118201, + "çĶ³è¯ī": 118202, + "鸣类": 118203, + "çŁ³æ²¹åĮĸå·¥": 118204, + "åĿļæŀľ": 118205, + "è¿Ļ家ä¼Ļ": 118206, + "æĭĴä¸į": 118207, + "羣çļ®": 118208, + "è·ĿéĽ¢": 118209, + "è¿ĺæĮº": 118210, + "éĽķåĥı": 118211, + "åĪĿæģĭ": 118212, + "æıIJä¾ĽæĽ´å¤ļ": 118213, + "æŁ¥çľĭåħ¨æĸĩ": 118214, + "æķ°åŃĹè´§å¸ģ": 118215, + "åĸīåĴĻ": 118216, + "åı¦ä¸Ģä½į": 118217, + "åĤ¬åĮĸ": 118218, + "åĤ¬åĮĸåīĤ": 118219, + "ä»İæĿ¥æ²¡": 118220, + "å¯ĨåĪĩ缸åħ³": 118221, + "éĥ¨ä¸»ä»»": 118222, + "产åĵģç»ıçIJĨ": 118223, + "並åIJĮæĦı": 118224, + "èIJ½åħ¥": 118225, + "å±ıå¹ķä¸Ĭ": 118226, + "åħ¬åı¸ç«łç¨ĭ": 118227, + "æį¢åı¥è¯Ŀ": 118228, + "æį¢åı¥è¯Ŀ说": 118229, + "ä½įæĸ¼": 118230, + "ä½Ķ": 118231, + "åĩ»æĿĢ": 118232, + "缸è¾ĥ": 118233, + "缸è¾ĥäºİ": 118234, + "ç²½åŃIJ": 118235, + "åįĹæŀģ": 118236, + "宫é¢Ī": 118237, + "è£ģåijĺ": 118238, + "æĺİç»Ĩ": 118239, + "ä»·åĢ¼éĵ¾": 118240, + "åĽĽä¸ªæĸ¹éĿ¢": 118241, + "æĥħåĨµæĿ¥çľĭ": 118242, + "æĮijåīĶ": 118243, + "æ®ĺ": 118244, + "æŀģåĬĽ": 118245, + "çĸijéļ¾": 118246, + "æĬµæĬĹåĬĽ": 118247, + "æĢ¥éĢŁ": 118248, + "æĪĮ": 118249, + "ä½İä¼°": 118250, + "éĹªè¿ĩ": 118251, + "æģ¬": 118252, + "èµŀæī¬": 118253, + "ä»ĸå¦Ī": 118254, + "æĪIJ为ä¸ĢåIJį": 118255, + "æ´Ĺ礼": 118256, + "é¢Ħ计å°Ĩ": 118257, + "åħĪè¿Ľåįķä½į": 118258, + "è¼Ķ": 118259, + "éĢĥèĦ±": 118260, + "çİ°åŃĺ": 118261, + "èĢģèĻİæľº": 118262, + "åįģä¸ĥæĿ¡": 118263, + "åı¦ä¸ĢåįĬ": 118264, + "温æĥħ": 118265, + "åī¥ç¦»": 118266, + "ä¸ĸè´¸": 118267, + "å®ĺåı¸": 118268, + "å¾Īå·®": 118269, + "éĹ´è·Ŀ": 118270, + "请注æĦı": 118271, + "åı²è¯Ĺ": 118272, + "åĪ©åĻ¨": 118273, + "è¿IJç®Ĺ": 118274, + "沦为": 118275, + "該使çĶ¨èĢħ": 118276, + "èĮ¬": 118277, + "éĶ¦ç»£": 118278, + "åı²æĸĻ": 118279, + "çģµæ´»æĢ§": 118280, + "èģĶ社": 118281, + "æĹłåĬ©": 118282, + "æĬĹæ°§åĮĸ": 118283, + "èıľèĤ´": 118284, + "éĢłèĪ¹": 118285, + "æİīèIJ½": 118286, + "å¤įæŁ¥": 118287, + "åĭĥåĭĥ": 118288, + "åij¼å£°": 118289, + "給äºĪ": 118290, + "åIJĮäºĭ们": 118291, + "ç½°": 118292, + "è¯ķæİ¢": 118293, + "åħ³éĶ®åŃĹ": 118294, + "æįIJçĮ®": 118295, + "ç»Łè®¡æķ°æį®": 118296, + "åĪĽä½ľèĢħ": 118297, + "ä¸ĭåįĬ": 118298, + "ä¸ĭåįĬåľº": 118299, + "æī¿æĭħ责任": 118300, + "端æŃ£": 118301, + "ç©¿è¡£": 118302, + "ä¼łçIJĥ": 118303, + "åĬ©éķ¿": 118304, + "åĩ±": 118305, + "éķ¶åµĮ": 118306, + "é£ŀç¿Ķ": 118307, + "è¾ĵåįµ": 118308, + "è¾ĵåįµç®¡": 118309, + "ä¸ĩåħ¬éĩĮ": 118310, + "æݨ广åºĶçĶ¨": 118311, + "å¿«æ¨Ĥ": 118312, + "秽": 118313, + "èī°å·¨": 118314, + "åIJ¬å®Į": 118315, + "åĿļ硬": 118316, + "å¥¥åľ°": 118317, + "å¥¥åľ°åĪ©": 118318, + "é¢ĵ": 118319, + "èĻIJå¾ħ": 118320, + "ä¾Ľæ±Ĥ": 118321, + "éľīç´ł": 118322, + "伪è£ħ": 118323, + "ä¹¡åľŁ": 118324, + "åĩ¡æľ¬ç½ij": 118325, + "åĩ¡æľ¬ç½ij注": 118326, + "ä¼ĬåĪ©": 118327, + "è¡¡æ°´": 118328, + "æĽ´åĥıæĺ¯": 118329, + "åĪĨéĴŁå·¦åı³": 118330, + "è¦ı模": 118331, + "äºĶåĪĨéĴŁ": 118332, + "åºĹåĬłçĽŁ": 118333, + "åĽ°éĽ£": 118334, + "åħ³åģľ": 118335, + "æĢĿ绪": 118336, + "åĴ½åĸī": 118337, + "缸符": 118338, + "çĥ¦èºģ": 118339, + "æĻĤæľŁ": 118340, + "åijĪçı¾": 118341, + "解æķ£": 118342, + "诱导": 118343, + "éļĶçĥŃ": 118344, + "çĮ¶": 118345, + "åįĹå®ĭ": 118346, + "æ·±åħ¥äºĨ解": 118347, + "çŃĶçĸij": 118348, + "æĺ¼å¤ľ": 118349, + "åįĥä¼ı": 118350, + "åĬ³åĬ¡æ´¾éģ£": 118351, + "红è±Ĩ": 118352, + "åĿıäºĭ": 118353, + "çĤ¹æ»´": 118354, + "å°±ä¸ļå²Ĺä½į": 118355, + "约åIJĪ": 118356, + "åħįéĻ¤": 118357, + "éĢĨåĬ¿": 118358, + "éĩįéĩijå±ŀ": 118359, + "å®ĺ宣": 118360, + "ä½İå»ī": 118361, + "æģ¨ä¸įå¾Ĺ": 118362, + "å¾Ĺ天": 118363, + "å¾Ĺ天çĭ¬": 118364, + "å¾Ĺ天çĭ¬åİļ": 118365, + "ä¸Ģå°ģä¿¡": 118366, + "æĬ½å¥ĸ": 118367, + "è¾Ĺ转": 118368, + "çķĻå®Ī": 118369, + "çķĻå®ĪåĦ¿ç«¥": 118370, + "çŃĶåį·": 118371, + "å·¨åŀĭ": 118372, + "æľĢ好ä¸įè¦ģ": 118373, + "æµĻæ±Łå¤§åѦ": 118374, + "æĨ¨": 118375, + "æı¡æīĭ": 118376, + "éĴĪç»ĩ": 118377, + "æİĴ骨": 118378, + "çĤ½": 118379, + "å°ģè£ħ": 118380, + "åįĢåŁŁ": 118381, + "空æ°ĶåĩĢåĮĸ": 118382, + "åħīå½±": 118383, + "åĢĴå¡Į": 118384, + "å§ļæĺİ": 118385, + "æ¤į被": 118386, + "åѦåīį": 118387, + "åѦåīįæķĻèĤ²": 118388, + "èĬĿåĬł": 118389, + "èĬĿåĬłåĵ¥": 118390, + "缩水": 118391, + "ä½Ł": 118392, + "åľ¨çº¿åĴ¨è¯¢": 118393, + "èµıæŀIJ": 118394, + "éĿĴèĽĻ": 118395, + "æĬ±ä½ı": 118396, + "èĮĤåIJį": 118397, + "åħ¨åĬĽæīĵéĢł": 118398, + "åįļ士åѦä½į": 118399, + "沧å·ŀ": 118400, + "åĻ¢": 118401, + "æĿĤçī©": 118402, + "åĪ»çĶ»": 118403, + "æįħ": 118404, + "å¾®éĩı": 118405, + "å¾®éĩıåħĥç´ł": 118406, + "ä¸ĢåĽŀäºĭ": 118407, + "鸡èĤī": 118408, + "åĪ©æ¶¦çİĩ": 118409, + "æīįç®Ĺ": 118410, + "å¾®å¦Ļ": 118411, + "棵æłij": 118412, + "贪婪": 118413, + "åĩıåĢ¼": 118414, + "梦å¢ĥ": 118415, + "åı¯è§Ĩ": 118416, + "åı¯è§ĨåĮĸ": 118417, + "广大å¸Ĥæ°ij": 118418, + "ä¸ĵä¸ļä»İäºĭ": 118419, + "ç»ı纬": 118420, + "ç´§çĽ¯": 118421, + "çŁ¥å·±": 118422, + "è¤ļ": 118423, + "æĸĩåĮĸåºķèķ´": 118424, + "åݦéŨå¸Ĥ": 118425, + "临港": 118426, + "对åħ¶çľŁå®ŀ": 118427, + "岸边": 118428, + "è¦ĸçĤº": 118429, + "æĬĹçĻĮ": 118430, + "åĶIJå®ĩ": 118431, + "ä¸įå¾Ĺè¶ħè¿ĩ": 118432, + "å¨ģæħij": 118433, + "æ¡Ĩæŀ¶åįıè®®": 118434, + "èµ°ç§ģ": 118435, + "åĽ¢å§Ķ": 118436, + "夸大": 118437, + "æ¬Ħ": 118438, + "ç¥ŀç»ıç³»ç»Ł": 118439, + "æijĦå½±ä½ľåĵģ": 118440, + "èĬ¥": 118441, + "å®īåºĨ": 118442, + "海滨": 118443, + "æŀĦæĢĿ": 118444, + "çīµæĮĤ": 118445, + "åı©": 118446, + "éĺIJæĺİ": 118447, + "éģģ": 118448, + "精油": 118449, + "ç©´ä½į": 118450, + "æĬ¤èº«": 118451, + "æĬ¤èº«ç¬¦": 118452, + "æĮĩå°İ": 118453, + "åŃĺåľ¨ä¸Ģå®ļ": 118454, + "å¯ĤéĿĻ": 118455, + "æµ·å¤ĸå¸Ĥåľº": 118456, + "éĿ¡": 118457, + "综åIJĪå¾ģ": 118458, + "ä¿IJ": 118459, + "è¨Īç®Ĺ": 118460, + "æĺİæľĹ": 118461, + "äºļè¿IJ": 118462, + "äºļè¿IJä¼ļ": 118463, + "åīįçŀ»æĢ§": 118464, + "åĮ®ä¹ı": 118465, + "产ä¸ļæī¶è´«": 118466, + "èĦijæµ·": 118467, + "èĦijæµ·ä¸Ń": 118468, + "åħļçļĦé¢Ĩ导": 118469, + "åĪĺéĤ¦": 118470, + "æµģæĺŁ": 118471, + "æĵĤ": 118472, + "æĶĢçĻ»": 118473, + "åĴĶ": 118474, + "ä¸Ģä¸ĭåŃIJå°±": 118475, + "è¯Ĭæ²»": 118476, + "使åĬ²": 118477, + "åīµä½ľ": 118478, + "éĵŃè®°": 118479, + "éĴ±è´¢": 118480, + "æĹ¥æĬ¥è®°èĢħ": 118481, + "çĥŁçģ«": 118482, + "èĥľè´Ł": 118483, + "åįļ主": 118484, + "ä¸ŃåĽ½èģĶéĢļ": 118485, + "ç½ijç«Ļé¦ĸ页": 118486, + "å°±å¤Ł": 118487, + "å°±å¤ŁäºĨ": 118488, + "æīijåħĭ": 118489, + "å±ħå§Ķä¼ļ": 118490, + "è°¬": 118491, + "å®īåħ¨äºĭæķħ": 118492, + "åķĨçĶ¨è½¦": 118493, + "循çݯç»ıæµİ": 118494, + "æ·¤": 118495, + "èĢĥè¯ģ": 118496, + "å®ĿèĹı": 118497, + "å®Įç»ĵ": 118498, + "çłĶåıijæĬķåħ¥": 118499, + "å²ij": 118500, + "æģŃæķ¬": 118501, + "离éĢĢä¼ij": 118502, + "水墨": 118503, + "婶": 118504, + "è¯Ĺåı¥": 118505, + "å®ģæ³¢å¸Ĥ": 118506, + "å¼±çĤ¹": 118507, + "åģľçīĮ": 118508, + "奶油": 118509, + "å¥ĩ纳河": 118510, + "æĨĤ": 118511, + "社ä¼ļå®ŀè·µ": 118512, + "è´Ŀ壳": 118513, + "çłĤæµĨ": 118514, + "èĪ¹åıª": 118515, + "宣æī¬": 118516, + "综åIJĪæķ´æ²»": 118517, + "åĤij": 118518, + "æ°ijæĹıæĸĩåĮĸ": 118519, + "éĩįçİ°": 118520, + "积æ·Ģ": 118521, + "åħ¬çĦ¶": 118522, + "çħī": 118523, + "缸èģļ": 118524, + "æ±¾": 118525, + "纹çIJĨ": 118526, + "çĩĥçħ¤": 118527, + "æѤç§į": 118528, + "ç¾İå¦Ĩ": 118529, + "åįĥçĵ¦": 118530, + "çIJĽ": 118531, + "驾驶è¯ģ": 118532, + "éĺ¶æ¢¯": 118533, + "ä¸Ŀä¸Ŀ": 118534, + "å¾Īå¤ļäºĭæĥħ": 118535, + "åħīéĺ´": 118536, + "èijĹä½ľæ¬Ĭ": 118537, + "åħ§éĥ¨": 118538, + "çĽ¸å¯¹æĿ¥è¯´": 118539, + "éĸĴ": 118540, + "éľĩæħij": 118541, + "說話": 118542, + "æĨij": 118543, + "ç«¥è£ħ": 118544, + "ä½ıæĪ¿åĴĮ": 118545, + "ä½ıæĪ¿åĴĮåŁİ": 118546, + "å·²ç»ıè¶ħè¿ĩ": 118547, + "ä¾¦å¯Ł": 118548, + "çŁ¿çī©": 118549, + "ä¾Ľå¤§å®¶": 118550, + "çī¹éĤĢ": 118551, + "ç¨ĭåºıåijĺ": 118552, + "çķľçī§ä¸ļ": 118553, + "æ°ª": 118554, + "çijª": 118555, + "åĢĴåľ¨": 118556, + "åĢĴåľ¨åľ°": 118557, + "æ¯Ģ": 118558, + "梯éĺŁ": 118559, + "æİ¥èijĹ": 118560, + "æĬĹèıĮ": 118561, + "è¤ĩ": 118562, + "ç¬Ļ": 118563, + "æ¯Ķä¸Ĭå¹´": 118564, + "鸡汤": 118565, + "åŃ¦ä¹łæĪIJ绩": 118566, + "æĸijæĸĵ": 118567, + "åħĪ导": 118568, + "åĪĹ举": 118569, + "è°ĥæŁ¥æĺ¾ç¤º": 118570, + "æ©«": 118571, + "ä¹Ŀåįģ": 118572, + "è°¢éŁµ": 118573, + "è·¨è¶Ĭå¼ı": 118574, + "女æĢ§æľĭåıĭ": 118575, + "èIJ¥åħ»ä»·åĢ¼": 118576, + "å®ŀè·µç»ıéªĮ": 118577, + "èĭıå·ŀå¸Ĥ": 118578, + "çĵ¶åŃIJ": 118579, + "æĸ°çļĦä¸Ģ": 118580, + "æĸ°çļĦä¸Ģå¹´": 118581, + "æĺİæĻ°": 118582, + "å®łçĪ±": 118583, + "åŃĹ第": 118584, + "æľĹ诵": 118585, + "纳æĸ¯": 118586, + "éĢĨè¡Į": 118587, + "è«ĭæĤ¨": 118588, + "è«ĭæĤ¨æıIJä¾Ľ": 118589, + "èĥ¸æĢĢ": 118590, + "第ä¸ĥå±Ĭ": 118591, + "强壮": 118592, + "代åŃķ": 118593, + "汶å·Ŀ": 118594, + "家åĸ»": 118595, + "家åĸ»æĪ·": 118596, + "家åĸ»æĪ·æĻĵ": 118597, + "èħ®": 118598, + "åIJ¯è¿ª": 118599, + "æĹłéļľç¢į": 118600, + "èĻķçIJĨåıĬ": 118601, + "æĿ¥åİĨ": 118602, + "å®ŀåĬ¡": 118603, + "ä¹Łéļıä¹ĭ": 118604, + "æĬĢèĥ½åŁ¹è®Ń": 118605, + "åѤç«ĭ": 118606, + "åīģ": 118607, + "éĥ´å·ŀ": 118608, + "æĶ¶æķĽ": 118609, + "éł»éģĵ": 118610, + "èį£å¹¸": 118611, + "èİ«è¿ĩäºİ": 118612, + "æѤæĻĤ": 118613, + "纪å§ĶçĽij": 118614, + "纪å§ĶçĽijå§Ķ": 118615, + "缸éĤ»": 118616, + "åı¦ä¸Ģè¾¹": 118617, + "çªĴæģ¯": 118618, + "æľīå¾Īå¤ļç§į": 118619, + "æ¯ıéĢ¢": 118620, + "éĹ®ä¸ĸ": 118621, + "累累": 118622, + "éĿĴæĺ¥æľŁ": 118623, + "è·¯åĨµ": 118624, + "åħĭèݱ": 118625, + "è¿Ħä»Ĭ为æŃ¢": 118626, + "æĥĬå¥ĩ": 118627, + "跨度": 118628, + "éħ¿éĢł": 118629, + "åĩĭ": 118630, + "è¿ijä¸īå¹´": 118631, + "åĨħ马": 118632, + "åĨħ马å°Ķ": 118633, + "æıį": 118634, + "è¿Ľå±ķæĥħåĨµ": 118635, + "èĮ§": 118636, + "æľīåºıæİ¨è¿Ľ": 118637, + "æĢ»åĨłåĨĽ": 118638, + "æĪIJ绩åįķ": 118639, + "éĽ»è©±åıĬ": 118640, + "ç´§å¯Ĩç»ĵåIJĪ": 118641, + "åºĬä½į": 118642, + "é¹Ĭ": 118643, + "æķ£åıijçĿĢ": 118644, + "åĭŁèµĦ": 118645, + "æ°¨éħ¸": 118646, + "彩ç¥ŀ": 118647, + "è®Ģåıĸ": 118648, + "éĩį温": 118649, + "ä¸ŃåŃĺåľ¨çļĦ": 118650, + "ç¾İéºĹ": 118651, + "ä¸įæĸŃå¢ŀåĬł": 118652, + "è½®æµģ": 118653, + "æİ¥åIJ¬": 118654, + "年产åĢ¼": 118655, + "åįĥåħĭ": 118656, + "æĪĺåľºä¸Ĭ": 118657, + "çħ§é¡§": 118658, + "å¹²éĥ¨éĺŁä¼į": 118659, + "åį°ç«ł": 118660, + "ä¸Ģèĩ´æĢ§": 118661, + "è¿ŀå¤ľ": 118662, + "åħħè£ķ": 118663, + "é»ijåIJįåįķ": 118664, + "åĩĢæ°´": 118665, + "ä¸Ģ大æĹ©": 118666, + "åĮħ袱": 118667, + "çĬ¯è§Ħ": 118668, + "çIJĨè«ĸ": 118669, + "æŀģæĺĵ": 118670, + "骸": 118671, + "å¨ĺå¨ĺ": 118672, + "åĽ¢åľĨ": 118673, + "亿åħĥ以ä¸Ĭ": 118674, + "åĪ©çĶ¨æĤ¨çļĦ": 118675, + "带æĿ¥æĽ´å¤ļ": 118676, + "ä¸Ń央空è°ĥ": 118677, + "æľĪèĸª": 118678, + "çĮľæĥ³": 118679, + "åĪºå®¢": 118680, + "ä½ľæģ¯": 118681, + "åįķè°ĥ": 118682, + "äºĴåĪ©": 118683, + "å¦Ĥæľīä¾µæĿĥ": 118684, + "å°ıå·§": 118685, + "åįģåł°": 118686, + "åĵĪåĵĪåĵĪåĵĪ": 118687, + "è¾¹éĻħ": 118688, + "æłĩè¯Ń": 118689, + "åĪĩåħ¥çĤ¹": 118690, + "éĢĨè¢Ń": 118691, + "è¯ķåīĤ": 118692, + "绿è±Ĩ": 118693, + "è®ļ": 118694, + "åŁºçĿ£å¾Ĵ": 118695, + "壬": 118696, + "åħ¨æĺİæĺŁ": 118697, + "éĢīç§Ģ": 118698, + "èĪĮå°ĸ": 118699, + "ä¸įåIJĮç±»åŀĭ": 118700, + "çĥŁåĽ±": 118701, + "çģµæ°Ķ": 118702, + "åĮºç®¡å§Ķä¼ļ": 118703, + "åĨľåī¯": 118704, + "åĨľåī¯äº§åĵģ": 118705, + "èĶļæĿ¥": 118706, + "沪æĮĩ": 118707, + "åħ»æ®ĸæĪ·": 118708, + "æĸĹå¿Ĺ": 118709, + "é¦ĸé¢Ĩ": 118710, + "è¡Ģèħ¥": 118711, + "åĬłç´§": 118712, + "ä¸Ģèĩ´å¥½è¯Ħ": 118713, + "第ä¸īèĬĤ": 118714, + "æī¬å°ĺ": 118715, + "交éĢļæŀ¢çº½": 118716, + "鼶ç¢İ": 118717, + "é»ijæ´ŀ": 118718, + "çľĭä¸įæĩĤ": 118719, + "å±ŀå®ŀ": 118720, + "主åŁİåĮº": 118721, + "å¨Ľ": 118722, + "å¨Ľæ¨Ĥ": 118723, + "ç¬ijæĦı": 118724, + "èĻ¹æ¡¥": 118725, + "åIJĦ个çݯèĬĤ": 118726, + "çķ¥å¾®": 118727, + "èĢķèĢĺ": 118728, + "æľ¬åľºæ¯ĶèµĽ": 118729, + "æĪIJè´¥": 118730, + "éĢīèĤ¡": 118731, + "èªŀè¨Ģ": 118732, + "çŃĶ辩": 118733, + "èĩªä¹ł": 118734, + "棺": 118735, + "ä¸ĩ欧åħĥ": 118736, + "åģľå·¥": 118737, + "对åħ¶è¿Ľè¡Į": 118738, + "积æŀģéħįåIJĪ": 118739, + "ä¹¾åĿ¤": 118740, + "å¦ĸæĢª": 118741, + "èļĮåŁł": 118742, + "èµĦ产è¯Ħä¼°": 118743, + "è°ĥçļ®": 118744, + "éĻ¤å¤ķ": 118745, + "åĽ´å¢Ļ": 118746, + "æľįå½¹": 118747, + "æ·±æ¸Ĭ": 118748, + "é¢ĦåĪ¶": 118749, + "çĥ½": 118750, + "å®ī稳": 118751, + "建æŀĦ": 118752, + "çĭĻåĩ»": 118753, + "主åĭķ註åĨĬ": 118754, + "éĥ½æľīèĩªå·±": 118755, + "æİĴåIJį第ä¸Ģ": 118756, + "麻辣": 118757, + "çĢļ": 118758, + "çĥŁèĬ±çĪĨ": 118759, + "çĥŁèĬ±çĪĨ竹": 118760, + "èĩªçĦ¶ä¿ĿæĬ¤": 118761, + "ä»Ļå¢ĥ": 118762, + "为äºĨéģ¿åħį": 118763, + "åĨ·åºĵ": 118764, + "解æĶ¾æĢĿæĥ³": 118765, + "åĪĿäºĮ": 118766, + "ä½ĵè´´": 118767, + "é¦ĸå¯Į": 118768, + "迪æĭľ": 118769, + "æļĤç¼ĵ": 118770, + "æĶ¯æĮģåĬĽåº¦": 118771, + "侦æİ¢": 118772, + "马åĪº": 118773, + "åĮĹæ±½": 118774, + "ç¹ŀ": 118775, + "è°İè¨Ģ": 118776, + "éĢ£çºĮ": 118777, + "å·³": 118778, + "ä»»ä½ķæŶåĢĻ": 118779, + "车èģĶç½ij": 118780, + "åįķ项": 118781, + "å¸Ńåį·": 118782, + "建çŃijæĿIJæĸĻ": 118783, + "ä¸Ńç§ĭèĬĤ": 118784, + "ç¡ķ士çłĶ究": 118785, + "ç§ģç«ĭ": 118786, + "åħļåĴĮæĶ¿åºľ": 118787, + "æľ¬æ¬¡äº¤æĺĵ": 118788, + "èººåľ¨åºĬä¸Ĭ": 118789, + "ç½ijåıĭè¯Ħ论": 118790, + "å¦Ŀ": 118791, + "害ç¾ŀ": 118792, + "åħ¬ç«ĭåĮ»éĻ¢": 118793, + "ä¸ŀ": 118794, + "çĶŁçī©è´¨": 118795, + "åºĶéĤĢ": 118796, + "æĬ½åıĸ": 118797, + "åĩłå¼ł": 118798, + "æijĺç¼ĸ": 118799, + "ç»ĺæľ¬": 118800, + "详解": 118801, + "强硬": 118802, + "æľĢåħĪè¿ĽçļĦ": 118803, + "æĭĽèĤ¡": 118804, + "æĭĽèĤ¡ä¹¦": 118805, + "åįĥæĸ¹": 118806, + "åįĥæĸ¹çĻ¾": 118807, + "åįĥæĸ¹çĻ¾è®¡": 118808, + "éħįéŁ³": 118809, + "驾çħ§": 118810, + "å¾ģæĪĺ": 118811, + "èªĵè¨Ģ": 118812, + "æĭľå¸Ī": 118813, + "æĭľå¸ĪåѦ": 118814, + "æĭľå¸ĪåѦèīº": 118815, + "æĬ±åĽ¢": 118816, + "ç±³ç²ī": 118817, + "éĿŀ常éĢĤåIJĪ": 118818, + "èĪªæµ·": 118819, + "履约": 118820, + "åįģåħ«æĿ¡": 118821, + "éĶ»éĢł": 118822, + "éĩįè¦ģ举æݪ": 118823, + "åıijæĮ¥ä½ľçĶ¨": 118824, + "æ·ļ": 118825, + "人社": 118826, + "人社å±Ģ": 118827, + "è¯ķçĤ¹å·¥ä½ľ": 118828, + "éĺľéĺ³": 118829, + "æ¡ĥåľĴ": 118830, + "æ°ijä¼ģ": 118831, + "æ´ģçĻ½": 118832, + "贵宾": 118833, + "åħ¬ç¤¾": 118834, + "è§īæĤŁ": 118835, + "è®°å¿ĨåĬĽ": 118836, + "æľĥåĵ¡è¨»åĨĬ": 118837, + "æѤæ¡Ī": 118838, + "麻çĹ¹": 118839, + "çıĢ": 118840, + "æĸ©èİ·": 118841, + "çĶ·åŃ©åŃIJ": 118842, + "å±ĢéĻIJäºİ": 118843, + "åĭĺæŁ¥": 118844, + "åIJĥ饱": 118845, + "èĬ¬åħ°": 118846, + "æ£ķèī²": 118847, + "ç¦ıç¥ī": 118848, + "çĶ³èĬ±": 118849, + "æµ·çĽĹ": 118850, + "èĶij": 118851, + "æĸĩåѸ": 118852, + "æ´»æĢ§çĤŃ": 118853, + "缴éĢļ车": 118854, + "è°¢éĤĢ": 118855, + "躺çĿĢ": 118856, + "åľĥ": 118857, + "æ¯ıæĹ¥ç»ıæµİ": 118858, + "åħ¬åħ±æĸĩåĮĸ": 118859, + "讲æķħäºĭ": 118860, + "å¯Łçľĭ": 118861, + "æĤłéĹ²": 118862, + "åľ°åĿª": 118863, + "æ¶Įçİ°åĩº": 118864, + "é«ĺçŃīéĻ¢æł¡": 118865, + "èĮĦåŃIJ": 118866, + "éĺ²åį«": 118867, + "ä¾ĭè¡Į": 118868, + "æĺ¾éľ²": 118869, + "æĸ°å¸¸æĢģ": 118870, + "ç»Ŀä½³": 118871, + "å¯Įæ°ij": 118872, + "以人æ°ij": 118873, + "以人æ°ij为": 118874, + "éĤ¢åı°": 118875, + "å±ķæ¼Ķ": 118876, + "çĻ¼å¸ĥ": 118877, + "è´Łè½½": 118878, + "åģı离": 118879, + "æ°¸éģł": 118880, + "éĩįè¦ģåİŁåĽł": 118881, + "åįıä¼ļä¼ļåijĺ": 118882, + "éļ¾æ°ij": 118883, + "çĶŁäº§è½¦éĹ´": 118884, + "çģµåĬ¨": 118885, + "两年åīį": 118886, + "æĸ¹åľĨ": 118887, + "æ´»ä¸ĭåİ»": 118888, + "ä¸ĸçķĮè§Ĥ": 118889, + "éªĹåıĸ": 118890, + "ç¾İè²Į": 118891, + "èĥ½çľĭåĩº": 118892, + "çĻ¼æı®": 118893, + "è§Ĥå½±": 118894, + "åīĥ": 118895, + "åIJĪèµĦåħ¬åı¸": 118896, + "婧": 118897, + "å¹²æű": 118898, + "åħŃ个æľĪ": 118899, + "尤为éĩįè¦ģ": 118900, + "èĤ½": 118901, + "ç§¦åĽ½": 118902, + "æīĺç¦ı": 118903, + "建çŃijå¸Ī": 118904, + "åįĩ级æĶ¹éĢł": 118905, + "å°ıé¢Ŀ": 118906, + "å°ıé¢Ŀ贷款": 118907, + "两个维æĬ¤": 118908, + "æĭįæĭį": 118909, + "åı¯çĸij": 118910, + "æį¢åıĸ": 118911, + "æŃ¦å£«": 118912, + "èµĸ以": 118913, + "èµĸ以çĶŁåŃĺ": 118914, + "æĮļ": 118915, + "殿åłĤ": 118916, + "èĩªçĦ¶çķĮ": 118917, + "ç£ģåľº": 118918, + "å¦Ĥä½ķçľĭå¾ħ": 118919, + "ä»ĬæĹ¥å¤´æĿ¡": 118920, + "è¥¿åŁŁ": 118921, + "èİ·è¯Ħ": 118922, + "é¢¨æł¼": 118923, + "ä¿ĦåĽ½": 118924, + "æīĵæĭ¼": 118925, + "å®£ä¼łçīĩ": 118926, + "å¾Īæĸ¹ä¾¿": 118927, + "ä¾Ľç»Ļ侧": 118928, + "纪念ç¢ij": 118929, + "毫åħĭ": 118930, + "èĬ³é¦Ļ": 118931, + "å·¥åķĨéĵ¶è¡Į": 118932, + "请çĤ¹åĩ»": 118933, + "缪": 118934, + "æĹłæķ°æ¬¡": 118935, + "èį¯å¸Ī": 118936, + "èħ¸": 118937, + "游èīĩ": 118938, + "åĮ¾": 118939, + "å·¡èĪª": 118940, + "æ²»çIJĨä½ĵç³»": 118941, + "èIJ¥éĢłèī¯å¥½": 118942, + "æ··æ·Ĩ": 118943, + "éĢļçķħ": 118944, + "åĬ³ç´¯": 118945, + "ä»ĵä½į": 118946, + "å¢ŀéķ·": 118947, + "éļIJ约": 118948, + "æĿĤå¿Ĺ社": 118949, + "åħ»èĤ²": 118950, + "åı¯èĥ½åıijçĶŁ": 118951, + "èĢĥ試": 118952, + "西侧": 118953, + "åĬłåĢį": 118954, + "主æĮģåı¬å¼Ģ": 118955, + "çķ¢ç«Ł": 118956, + "éĹ®è¯¢": 118957, + "æµ·æ£ł": 118958, + "èĹ©": 118959, + "注æĺİæĿ¥æºIJ": 118960, + "æ£Ģçĸ«": 118961, + "请åģĩ": 118962, + "æĬļæij¸": 118963, + "èĵĦçĶµæ±ł": 118964, + "è·Łä¸įä¸Ĭ": 118965, + "çݰ代社ä¼ļ": 118966, + "çŃ¹èµĦ": 118967, + "ä½ĵèĤ²å½©ç¥¨": 118968, + "延误": 118969, + "è¾Ľè¾£": 118970, + "éĿ¢å®¹": 118971, + "åį°è®°": 118972, + "çģŃ亡": 118973, + "ç´łé£Ł": 118974, + "åħ´èĩ´": 118975, + "éľĢè¦ģçĶ¨": 118976, + "éľĢè¦ģçĶ¨åĪ°": 118977, + "å®Ŀå¦Ī": 118978, + "ç£ĭåķĨ": 118979, + "éļ¶å±ŀ": 118980, + "è´¡çĮ®åĬĽéĩı": 118981, + "åħ¬åħ±èµĦæºIJ": 118982, + "大éĺª": 118983, + "åĨĽè®Ń": 118984, + "æĤ¬å¿µ": 118985, + "社ä¼ļ稳å®ļ": 118986, + "å¹²äºĭåĪĽä¸ļ": 118987, + "æľīæĿ¡ä»¶": 118988, + "æľīæĿ¡ä»¶çļĦ": 118989, + "ä¸Ģå¹´ä¸Ģ度": 118990, + "åİ¥": 118991, + "强奸": 118992, + "豪车": 118993, + "æİĮæŁľ": 118994, + "æ°´åĪ©å·¥ç¨ĭ": 118995, + "峪": 118996, + "积æŀģä½ľçĶ¨": 118997, + "æµ·æ·Ģ": 118998, + "æµ·æ·ĢåĮº": 118999, + "çĥŃæĴŃ": 119000, + "åĿļæĮģä¸įæĩĪ": 119001, + "åıĮèĦļ": 119002, + "绣æĪĺ": 119003, + "ä»»ä½ķ人éĥ½": 119004, + "åľ°ä¸ĭ室": 119005, + "åĨ¶çĤ¼": 119006, + "è°ħ解": 119007, + "æ¸ĶèĪ¹": 119008, + "太éĺ³åŁİ": 119009, + "被æįķ": 119010, + "计ç®ĹåĻ¨": 119011, + "西åĮ»": 119012, + "èĪĴå¿ĥ": 119013, + "桦": 119014, + "éģ²": 119015, + "åĬij": 119016, + "è¨Ĺ": 119017, + "èݺ": 119018, + "åĸ¬": 119019, + "çĵ¯": 119020, + "åĺĺ": 119021, + "åłķ": 119022, + "æķĿ": 119023, + "åij¦": 119024, + "èĭŀ": 119025, + "æŃ¹": 119026, + "æĵ¬": 119027, + "æ£Ħ": 119028, + "èĪµ": 119029, + "奪": 119030, + "çļĭ": 119031, + "æĶ¸": 119032, + "åľ©": 119033, + "ç¤Ļ": 119034, + "ç¢ĺ": 119035, + "éıĪ": 119036, + "æĦķ": 119037, + "ç¹³": 119038, + "èĺ¸": 119039, + "è²Ĥ": 119040, + "æ¼²": 119041, + "æij¹": 119042, + "æĶĿ": 119043, + "åŃ¢": 119044, + "èķŃ": 119045, + "騰": 119046, + "æ½¼": 119047, + "éħ°": 119048, + "æĴ¥": 119049, + "蹬": 119050, + "é¨Ļ": 119051, + "踹": 119052, + "éģIJ": 119053, + "çĺĢ": 119054, + "èĽ¤": 119055, + "æĤĸ": 119056, + "çĴŀ": 119057, + "ç£IJ": 119058, + "æİ°": 119059, + "è¾Ĭ": 119060, + "å¾ij": 119061, + "æİĸ": 119062, + "éģŀ": 119063, + "éĤ¸": 119064, + "éĽı": 119065, + "æĨİ": 119066, + "æľ½": 119067, + "çį»": 119068, + "ç®Ķ": 119069, + "褶": 119070, + "æļ¢": 119071, + "æĺµ": 119072, + "çıĤ": 119073, + "æĤ¸": 119074, + "åģµ": 119075, + "åĻľ": 119076, + "壯": 119077, + "æĴ®": 119078, + "æģį": 119079, + "å©ķ": 119080, + "篱": 119081, + "éĺĻ": 119082, + "çīł": 119083, + "è£ĺ": 119084, + "è³¢": 119085, + "éĩľ": 119086, + "éĵł": 119087, + "èİĺ": 119088, + "æ®Ĩ": 119089, + "çĻ¸": 119090, + "è´ı": 119091, + "ç²±": 119092, + "å«¡": 119093, + "åĨ¢": 119094, + "è¤Ĵ": 119095, + "æĩĬ": 119096, + "éľĵ": 119097, + "塵": 119098, + "æĭ£": 119099, + "å»Ł": 119100, + "飽": 119101, + "é¢Į": 119102, + "åļİ": 119103, + "æ·º": 119104, + "èĨł": 119105, + "åİŃ": 119106, + "åļĩ": 119107, + "åijĥ": 119108, + "çĴĭ": 119109, + "çѱ": 119110, + "æĭ·": 119111, + "èį§": 119112, + "éĶ°": 119113, + "åŃ°": 119114, + "èĵĵ": 119115, + "èĨ½": 119116, + "æŀī": 119117, + "åĸ½": 119118, + "çĽĶ": 119119, + "çŃIJ": 119120, + "ç¾ļ": 119121, + "èħĮ": 119122, + "辫": 119123, + "æ³ĵ": 119124, + "çĶ¬": 119125, + "èŁ²": 119126, + "åĸª": 119127, + "å¦ĵ": 119128, + "è¬Ģ": 119129, + "çĤĬ": 119130, + "æĽľ": 119131, + "æ±IJ": 119132, + "è´Ī": 119133, + "èįĢ": 119134, + "æĬł": 119135, + "碾": 119136, + "æ«ĥ": 119137, + "éŀł": 119138, + "èijĨ": 119139, + "祯": 119140, + "å½Ŀ": 119141, + "é¦į": 119142, + "åĮ£": 119143, + "æľŃ": 119144, + "åĿĤ": 119145, + "ä¿ij": 119146, + "èĵ®": 119147, + "çijĽ": 119148, + "æīī": 119149, + "èĩŁ": 119150, + "貫": 119151, + "çİ¥": 119152, + "æ·¼": 119153, + "åݲ": 119154, + "é³Į": 119155, + "å³Ń": 119156, + "åijĽ": 119157, + "é§": 119158, + "é§IJ": 119159, + "éģ·": 119160, + "俪": 119161, + "æĢĤ": 119162, + "è¾į": 119163, + "å±į": 119164, + "åĭģ": 119165, + "å¥ļ": 119166, + "éļħ": 119167, + "éĴ´": 119168, + "è¼Ŀ": 119169, + "宦": 119170, + "èIJĥ": 119171, + "çĺĭ": 119172, + "æĨ¶": 119173, + "æĤħ": 119174, + "è¾Ļ": 119175, + "åijľ": 119176, + "çłº": 119177, + "éĢŀ": 119178, + "æµļ": 119179, + "éĸ£": 119180, + "èĸ©": 119181, + "éĻĭ": 119182, + "çĤĻ": 119183, + "èªķ": 119184, + "丣": 119185, + "é¹½": 119186, + "ç±Į": 119187, + "è´°": 119188, + "éĭª": 119189, + "çľ©": 119190, + "æĴIJ": 119191, + "èĨº": 119192, + "éŀĺ": 119193, + "ç¾²": 119194, + "窮": 119195, + "ç´IJ": 119196, + "æ®´": 119197, + "纾": 119198, + "èºį": 119199, + "ç´ĭ": 119200, + "çĦĸ": 119201, + "çĶº": 119202, + "çī½": 119203, + "çĤ¯": 119204, + "ç¼Ķ": 119205, + "æ¯ĵ": 119206, + "嬰": 119207, + "梧": 119208, + "äºŁ": 119209, + "è¢ħ": 119210, + "çįĦ": 119211, + "è¿¥": 119212, + "æ¼¾": 119213, + "çĿij": 119214, + "績": 119215, + "é¦ĭ": 119216, + "é¤ħ": 119217, + "æ¹Ħ": 119218, + "æĺĩ": 119219, + "æŀŃ": 119220, + "èĸ°": 119221, + "æŁij": 119222, + "榻": 119223, + "åĻĹ": 119224, + "åĻ´": 119225, + "棣": 119226, + "åĶ§": 119227, + "çĨ¹": 119228, + "輯": 119229, + "å¢Ł": 119230, + "é²²": 119231, + "æĪĽ": 119232, + "èī¦": 119233, + "èĬ®": 119234, + "åĺŁ": 119235, + "帥": 119236, + "å¿»": 119237, + "çĮĿ": 119238, + "寵": 119239, + "賦": 119240, + "èĽ¾": 119241, + "滾": 119242, + "çĤķ": 119243, + "éĵ¬": 119244, + "èĴ¿": 119245, + "éĴ¨": 119246, + "çĥĻ": 119247, + "ç²ķ": 119248, + "æĥ¦": 119249, + "溧": 119250, + "é¢į": 119251, + "éħ£": 119252, + "峦": 119253, + "ç±ģ": 119254, + "çĥĥ": 119255, + "åĨĹ": 119256, + "åıģ": 119257, + "缧": 119258, + "ç½µ": 119259, + "éĴĹ": 119260, + "å¬ī": 119261, + "è°ı": 119262, + "糧": 119263, + "è¾Ń": 119264, + "æ·¬": 119265, + "èŁĴ": 119266, + "诩": 119267, + "è¦ĥ": 119268, + "çĻĸ": 119269, + "é½Ĵ": 119270, + "çĪIJ": 119271, + "ç®į": 119272, + "ç¼İ": 119273, + "磺": 119274, + "诫": 119275, + "褲": 119276, + "æĵł": 119277, + "èIJ¦": 119278, + "çĿ¬": 119279, + "è°į": 119280, + "éĦ°": 119281, + "æł¾": 119282, + "é¡ı": 119283, + "縱": 119284, + "桨": 119285, + "éĨ¬": 119286, + "襲": 119287, + "讪": 119288, + "婺": 119289, + "èįŁ": 119290, + "åĮĿ": 119291, + "çĨł": 119292, + "èĽĬ": 119293, + "æ¸ļ": 119294, + "å´½": 119295, + "鲤": 119296, + "åķ°": 119297, + "åĮķ": 119298, + "ä¸IJ": 119299, + "讥": 119300, + "åı½": 119301, + "åı¼": 119302, + "çļ¿": 119303, + "è¿Ĥ": 119304, + "åIJĨ": 119305, + "å±¹": 119306, + "èĩ¼": 119307, + "讹": 119308, + "é©®": 119309, + "纫": 119310, + "æ±ŀ": 119311, + "æĬ¡": 119312, + "èĭĩ": 119313, + "åIJł": 119314, + "åIJŃ": 119315, + "åIJ®": 119316, + "å²ĸ": 119317, + "ä½ĥ": 119318, + "çĭĪ": 119319, + "åºĩ": 119320, + "åIJĿ": 119321, + "éĹ°": 119322, + "æ±¹": 119323, + "忱": 119324, + "æĭĦ": 119325, + "æĭĹ": 119326, + "èĮī": 119327, + "èĭĽ": 119328, + "èĮģ": 119329, + "çŁ¾": 119330, + "èĻı": 119331, + "åij»": 119332, + "åĴĦ": 119333, + "å¿¿": 119334, + "èĤ®": 119335, + "çĭŀ": 119336, + "çĸŁ": 119337, + "çĸĻ": 119338, + "çĸļ": 119339, + "æ³ŀ": 119340, + "å¸ļ": 119341, + "å±ī": 119342, + "è¿¢": 119343, + "驹": 119344, + "çİ·": 119345, + "çıĬó": 119346, + "çıĬół": 119347, + "çıĬółĦ": 119348, + "çıĬółĦģ": 119349, + "æĮİ": 119350, + "æĭ´": 119351, + "åŀĽ": 119352, + "èį¤": 119353, + "æ®ĥ": 119354, + "çĽ¹": 119355, + "åĵĨ": 119356, + "è´»": 119357, + "毡": 119358, + "çĭ°": 119359, + "çĭ¡": 119360, + "æŁĴ": 119361, + "æģĥ": 119362, + "诬": 119363, + "è¢Ħ": 119364, + "诲": 119365, + "èļ¤": 119366, + "èĢĻ": 119367, + "åŁĤ": 119368, + "æįİ": 119369, + "æįĮ": 119370, + "æ¢Ĩ": 119371, + "éħĮ": 119372, + "çł¾": 119373, + "æ®ī": 119374, + "åĶł": 119375, + "æĻĮ": 119376, + "èļ£": 119377, + "èļª": 119378, + "èļĵ": 119379, + "鸯": 119380, + "åĶģ": 119381, + "åĶĨ": 119382, + "åĢĶ": 119383, + "èĪĢ": 119384, + "豺": 119385, + "èĥ°": 119386, + "鸵": 119387, + "鸳": 119388, + "é¦ģ": 119389, + "ç¾Ķ": 119390, + "涣": 119391, + "æ¶ķ": 119392, + "æĤ¯": 119393, + "诽": 119394, + "è°Ĩ": 119395, + "ç¥Ł": 119396, + "绢": 119397, + "æįº": 119398, + "æį¶": 119399, + "æį»": 119400, + "æİĤ": 119401, + "èıł": 119402, + "èIJ¤": 119403, + "éħĹ": 119404, + "羶": 119405, + "åķĦ": 119406, + "èļ¯": 119407, + "èĽĢ": 119408, + "åĶ¬": 119409, + "帷": 119410, + "éĵIJ": 119411, + "éĵĽ": 119412, + "åģİ": 119413, + "å¾Ļ": 119414, + "èĦ¯": 119415, + "è±ļ": 119416, + "çĮĸ": 119417, + "çĹĬ": 119418, + "涮": 119419, + "æĥŃ": 119420, + "æĤ´": 119421, + "æĥĭ": 119422, + "è°ļ": 119423, + "æı©": 119424, + "æIJĢ": 119425, + "æIJĶ": 119426, + "æ¦Ķ": 119427, + "æ¤Ń": 119428, + "éĽ³": 119429, + "åĸ³": 119430, + "è·Ľ": 119431, + "èľĵ": 119432, + "èľĴ": 119433, + "é¹ĥ": 119434, + "éĶĦ": 119435, + "çĶ¥": 119436, + "çŃı": 119437, + "çĮ©": 119438, + "çĮ¬": 119439, + "çĮ¾": 119440, + "çĹ¢": 119441, + "çĹª": 119442, + "æĥ°": 119443, + "çªĺ": 119444, + "è°¤": 119445, + "éļĺ": 119446, + "å©¿": 119447, + "é¹ī": 119448, + "çijĻ": 119449, + "æĸŁ": 119450, + "椿": 119451, + "éħª": 119452, + "éĽ¹": 119453, + "åŦ": 119454, + "è··": 119455, + "è·º": 119456, + "è·¤": 119457, + "èľĪ": 119458, + "èľĹ": 119459, + "å¹Į": 119460, + "é¦ı": 119461, + "èªĬ": 119462, + "æ¼ĵ": 119463, + "è¤Ĥ": 119464, + "èĶĹ": 119465, + "èĶ¼": 119466, + "åħ¢": 119467, + "裳": 119468, + "èľ»": 119469, + "èĿĩ": 119470, + "åĺĢ": 119471, + "éĶ¹": 119472, + "ç®ķ": 119473, + "箩": 119474, + "çĺ©": 119475, + "çĺŁ": 119476, + "æ¼±": 119477, + "寥": 119478, + "骡": 119479, + "æĴµ": 119480, + "æĴ¬": 119481, + "è±Į": 119482, + "åĺ¹": 119483, + "èĿł": 119484, + "èĿĮ": 119485, + "èĿĹ": 119486, + "èĿĻ": 119487, + "éķIJ": 119488, + "稼": 119489, + "ç¯ĵ": 119490, + "èĨĽ": 119491, + "鲫": 119492, + "çĺª": 119493, + "鲨": 119494, + "æĨĶ": 119495, + "ç¿©": 119496, + "褥": 119497, + "ç¼Ń": 119498, + "åĻ©": 119499, + "çĵ¢": 119500, + "éľİ": 119501, + "踱": 119502, + "è¹Ĥ": 119503, + "èŁĨ": 119504, + "鹦": 119505, + "篡": 119506, + "çĺ¸": 119507, + "窿": 119508, + "ç¼°": 119509, + "èĹIJ": 119510, + "è¹ĭ": 119511, + "èŁĭ": 119512, + "èŁĢ": 119513, + "赡": 119514, + "èĩĬ": 119515, + "é³Ħ": 119516, + "ç³ł": 119517, + "æĩ¦": 119518, + "åļ£": 119519, + "éķ°": 119520, + "é³į": 119521, + "ç°¸": 119522, + "çĻ£": 119523, + "é³ĸ": 119524, + "é¬ĵ": 119525, + "èłķ": 119526, + "éľ¹": 119527, + "èºı": 119528, + "黯": 119529, + "çĵ¤": 119530, + "çŁĹ": 119531, + "ä¹Ĥ": 119532, + "ä¹ľ": 119533, + "åħĢ": 119534, + "å¼ĭ": 119535, + "åŃij": 119536, + "åŃĵ": 119537, + "幺": 119538, + "äºĵ": 119539, + "廿": 119540, + "ä¸ı": 119541, + "åįħ": 119542, + "ä»ĥ": 119543, + "ä»ī": 119544, + "ä»Ĥ": 119545, + "åĪĪ": 119546, + "çĪ»": 119547, + "åįŀ": 119548, + "éĹ©": 119549, + "讣": 119550, + "夬": 119551, + "çĪ¿": 119552, + "æ¯ĭ": 119553, + "éĤĹ": 119554, + "éĤĽ": 119555, + "èī½": 119556, + "èī¿": 119557, + "åıµ": 119558, + "ä¸ķ": 119559, + "åĮľ": 119560, + "åĬ¢": 119561, + "åįŁ": 119562, + "åı±": 119563, + "åı»": 119564, + "仨": 119565, + "代": 119566, + "仡": 119567, + "仫": 119568, + "ä»ŀ": 119569, + "åį®": 119570, + "æ°IJ": 119571, + "çĬ°": 119572, + "åĪį": 119573, + "éĤĿ": 119574, + "éĤĻ": 119575, + "讦": 119576, + "讧": 119577, + "讫": 119578, + "å°»": 119579, + "éĺ¡": 119580, + "å°ķ": 119581, + "å¼ģ": 119582, + "èĢĴ": 119583, + "çİİ": 119584, + "çİij": 119585, + "åľ¬": 119586, + "æī¦": 119587, + "åľª": 119588, + "åľ¹": 119589, + "æīª": 119590, + "åľ®": 119591, + "åľ¯": 119592, + "èĬĬ": 119593, + "èĬį": 119594, + "èĬĦ": 119595, + "èĬ¨": 119596, + "èĬij": 119597, + "èĬİ": 119598, + "èĬĹ": 119599, + "äºĺ": 119600, + "åİį": 119601, + "夼": 119602, + "æĪį": 119603, + "å°¥": 119604, + "乩": 119605, + "æĹ¯": 119606, + "æĽ³": 119607, + "å²Į": 119608, + "屺": 119609, + "åĩ¼": 119610, + "åĽ¡": 119611, + "éĴĩ": 119612, + "缶": 119613, + "æ°ĺ": 119614, + "æ°ĸ": 119615, + "çīĿ": 119616, + "ä¼İ": 119617, + "ä¼Ľ": 119618, + "ä¼¢": 119619, + "佤": 119620, + "仵": 119621, + "ä¼¥": 119622, + "伧": 119623, + "ä¼ī": 119624, + "伫": 119625, + "åĽŁ": 119626, + "æ±Ĩ": 119627, + "åĪĸ": 119628, + "å¤Ļ": 119629, + "æĹ®": 119630, + "åĪİ": 119631, + "çĬ·": 119632, + "çĬ¸": 119633, + "èĪĽ": 119634, + "åĩ«": 119635, + "éĤ¬": 119636, + "饧": 119637, + "æ±Ķ": 119638, + "æ±ľ": 119639, + "æ±Ĭ": 119640, + "å¿ĸ": 119641, + "å¿ı": 119642, + "è®´": 119643, + "讵": 119644, + "è®·": 119645, + "èģ¿": 119646, + "èī®": 119647, + "åݾ": 119648, + "å¦ģ": 119649, + "纡": 119650, + "纣": 119651, + "纥": 119652, + "纨": 119653, + "çİķ": 119654, + "çİĻ": 119655, + "æĬŁ": 119656, + "æĬĶ": 119657, + "åľ»": 119658, + "åĿį": 119659, + "æĬĥ": 119660, + "ã§IJ": 119661, + "èĬ«": 119662, + "èĬ¾": 119663, + "èĭĪ": 119664, + "èĭ£": 119665, + "èĭĭ": 119666, + "èĬ¼": 119667, + "èĭĮ": 119668, + "èĭģ": 119669, + "èĬ©": 119670, + "èĬª": 119671, + "èĬ¡": 119672, + "èĬŁ": 119673, + "èĭĦ": 119674, + "èĭİ": 119675, + "èĭ¡": 119676, + "æĿĮ": 119677, + "æĿĵ": 119678, + "æĿĪ": 119679, + "å¿ij": 119680, + "åŃĽ": 119681, + "éĤ´": 119682, + "éĤ³": 119683, + "å¥ģ": 119684, + "è±ķ": 119685, + "å¿Ĵ": 119686, + "欤": 119687, + "轫": 119688, + "è¿ĵ": 119689, + "éĤ¶": 119690, + "å¿IJ": 119691, + "åį£": 119692, + "éĤº": 119693, + "æĹ°": 119694, + "åijĭ": 119695, + "åijĴ": 119696, + "åijĵ": 119697, + "åijĶ": 119698, + "åijĸ": 119699, + "æŸ": 119700, + "åIJ¡": 119701, + "èĻ¬": 119702, + "åIJ½": 119703, + "åIJ£": 119704, + "åIJ²": 119705, + "å¸ı": 119706, + "å²Ī": 119707, + "å²ĺ": 119708, + "åħķ": 119709, + "åĽµ": 119710, + "åĽ«": 119711, + "éĴĬ": 119712, + "éĴĭ": 119713, + "éĴĮ": 119714, + "è¿ķ": 119715, + "æ°Ļ": 119716, + "æ°ļ": 119717, + "çī¤": 119718, + "ä½ŀ": 119719, + "ä½ļ": 119720, + "ä½Ŀ": 119721, + "ä½Ĺ": 119722, + "å½·": 119723, + "ä½ĺ": 119724, + "ä½¥": 119725, + "豸": 119726, + "åĿĮ": 119727, + "èĤŁ": 119728, + "å¥Ĥ": 119729, + "åĬ¬": 119730, + "çĭģ": 119731, + "鸳": 119732, + "饨": 119733, + "饩": 119734, + "饫": 119735, + "饬": 119736, + "åºij": 119737, + "åºĭ": 119738, + "çĸĶ": 119739, + "çĸĸ": 119740, + "èĤĵ": 119741, + "éű": 119742, + "éĹ³": 119743, + "çĤĢ": 119744, + "æ²£": 119745, + "æ²ħ": 119746, + "æ²Ķ": 119747, + "沤": 119748, + "æ²ı": 119749, + "æ²ļ": 119750, + "汩": 119751, + "汨": 119752, + "沨": 119753, + "æ±´": 119754, + "æ²Ĩ": 119755, + "沩": 119756, + "æ³IJ": 119757, + "æĢĥ": 119758, + "æĢĦ": 119759, + "å¿¡": 119760, + "忤": 119761, + "忾": 119762, + "æĢħ": 119763, + "忪": 119764, + "æĢĨ": 119765, + "å¿Ń": 119766, + "忸": 119767, + "è¯Ĥ": 119768, + "è¯ĥ": 119769, + "è¯ħ": 119770, + "è¯ĭ": 119771, + "è¯Į": 119772, + "è¯Ĵ": 119773, + "éĻĤ": 119774, + "éĻī": 119775, + "妩": 119776, + "妪": 119777, + "妣": 119778, + "å¦Ĺ": 119779, + "妫": 119780, + "å§Ĵ": 119781, + "妤": 119782, + "åĬŃ": 119783, + "åĪŃ": 119784, + "éĤ°": 119785, + "çºŃ": 119786, + "纰": 119787, + "纴": 119788, + "çİ¡": 119789, + "çİŃ": 119790, + "çİł": 119791, + "çİ¢": 119792, + "çݦ": 119793, + "çĽĤ": 119794, + "å¿Ŀ": 119795, + "åĮ¦": 119796, + "åĿ©": 119797, + "æĬ¨": 119798, + "æĭ¤": 119799, + "åĿ«": 119800, + "æĭĪ": 119801, + "åŀĨ": 119802, + "æĬ»": 119803, + "åĬ¼": 119804, + "æĭĥ": 119805, + "æĭĬ": 119806, + "åĿ¼": 119807, + "åĿ»": 119808, + "ã§Ł": 119809, + "åĿ¨": 119810, + "åĿŃ": 119811, + "æĬ¿": 119812, + "åĿ³": 119813, + "èĭ·": 119814, + "èĭ¤": 119815, + "èĮı": 119816, + "èĭ«": 119817, + "èĭľ": 119818, + "èĭ´": 119819, + "èĭĴ": 119820, + "èĭĺ": 119821, + "èĮĮ": 119822, + "èĭ»": 119823, + "èĭĵ": 119824, + "èĮļ": 119825, + "èĮĨ": 119826, + "èĮij": 119827, + "èĮĵ": 119828, + "èĮĶ": 119829, + "èĮķ": 119830, + "èĮĢ": 119831, + "èĭķ": 119832, + "æŀ¥": 119833, + "æŀĩ": 119834, + "æĿª": 119835, + "æĿ³": 119836, + "æŀ§": 119837, + "æĿµ": 119838, + "æŀ¨": 119839, + "æŀŀ": 119840, + "æŀĭ": 119841, + "æĿ»": 119842, + "æĿ·": 119843, + "æĿ¼": 119844, + "磸": 119845, + "çłĢ": 119846, + "åĪ³": 119847, + "å¥Ħ": 119848, + "æ®ģ": 119849, + "éĥı": 119850, + "è½Ń": 119851, + "éĥħ": 119852, + "鸢": 119853, + "缱": 119854, + "æĺĻ": 119855, + "æĿ²": 119856, + "æĺĥ": 119857, + "åĴĤ": 119858, + "åij¸": 119859, + "æĺĢ": 119860, + "æĹ»": 119861, + "æĺī": 119862, + "çĤħ": 119863, + "çķĢ": 119864, + "èĻ®": 119865, + "åĴĢ": 119866, + "åij·": 119867, + "黾": 119868, + "åij±": 119869, + "åij¤": 119870, + "åĴĨ": 119871, + "åĴĽ": 119872, + "åij¶": 119873, + "åij£": 119874, + "åĴĿ": 119875, + "å²¢": 119876, + "岿": 119877, + "岬": 119878, + "岫": 119879, + "å¸Ļ": 119880, + "å²£": 119881, + "å³ģ": 119882, + "åĪ¿": 119883, + "å²·": 119884, + "åīĢ": 119885, + "å¸Ķ": 119886, + "å³Ħ": 119887, + "æ²ĵ": 119888, + "åĽ¹": 119889, + "ç½Ķ": 119890, + "éĴį": 119891, + "éĴİ": 119892, + "éĴı": 119893, + "éĴĴ": 119894, + "éĴķ": 119895, + "éĤ¾": 119896, + "è¿®": 119897, + "çī¦": 119898, + "竺": 119899, + "迤": 119900, + "佶": 119901, + "ä¾ij": 119902, + "ä¾ī": 119903, + "èĩ¾": 119904, + "ä¾Ĺ": 119905, + "ä¾ı": 119906, + "侩": 119907, + "ä½»": 119908, + "ä½¾": 119909, + "侪": 119910, + "ä½¼": 119911, + "佯": 119912, + "侬": 119913, + "å¸Ľ": 119914, + "ä¾Ķ": 119915, + "å¾Ĥ": 119916, + "åĪ½": 119917, + "éĥĦ": 119918, + "ç±´": 119919, + "çĵ®": 119920, + "æĪĹ": 119921, + "èĤ¼": 119922, + "äıĿ": 119923, + "èĤ±": 119924, + "èĤ«": 119925, + "è¿©": 119926, + "éĥĩ": 119927, + "çĭİ": 119928, + "çĭį": 119929, + "çĭĴ": 119930, + "åĴİ": 119931, + "饯": 119932, + "饴": 119933, + "åĨ½": 119934, + "åĨ¼": 119935, + "åºĸ": 119936, + "çĸł": 119937, + "çĸĿ": 119938, + "åħĸ": 119939, + "åĬ¾": 119940, + "ð¬ī": 119941, + "ð¬ī¼": 119942, + "çĤĺ": 119943, + "çĤĿ": 119944, + "çĤĶ": 119945, + "æ³Ķ": 119946, + "æ²Ń": 119947, + "æ³·": 119948, + "æ³±": 119949, + "æ³ħ": 119950, + "æ³ł": 119951, + "泺": 119952, + "æ³ĸ": 119953, + "泫": 119954, + "æ³®": 119955, + "æ²±": 119956, + "泯": 119957, + "æĢĻ": 119958, + "æĢµ": 119959, + "æĢ¦": 119960, + "æĢĽ": 119961, + "æĢı": 119962, + "æĢį": 119963, + "ã¤": 119964, + "ã¤ĺ": 119965, + "æĢ©": 119966, + "æĢ«": 119967, + "æĢ¿": 119968, + "å®ķ": 119969, + "穹": 119970, + "å®ĵ": 119971, + "è¯ĵ": 119972, + "è¯Ķ": 119973, + "è¯ĸ": 119974, + "è¯ĺ": 119975, + "æĪ¾": 119976, + "è¯Ļ": 119977, + "æĪ½": 119978, + "éĥĵ": 119979, + "è¡©": 119980, + "ç¥Ĩ": 119981, + "ç¥İ": 119982, + "ç¥ĩ": 119983, + "è¯ľ": 119984, + "è¯Ł": 119985, + "诣": 119986, + "诤": 119987, + "诧": 119988, + "诨": 119989, + "æĪķ": 119990, + "éĻĶ": 119991, + "妲": 119992, + "妯": 119993, + "å§Ĺ": 119994, + "å¸ij": 119995, + "åŃ¥": 119996, + "驽": 119997, + "èĻ±": 119998, + "迨": 119999, + "ç»Ģ": 120000, + "ç»ģ": 120001, + "ç»Ĥ": 120002, + "é©·": 120003, + "驸": 120004, + "ç»ī": 120005, + "ç»Į": 120006, + "éªĢ": 120007, + "çĶ¾": 120008, + "çıı": 120009, + "çıIJ": 120010, + "çıij": 120011, + "çݳ": 120012, + "顸": 120013, + "çıī": 120014, + "çıĪ": 120015, + "æĭ®": 120016, + "åŀŃ": 120017, + "æĮĿ": 120018, + "æĮŀ": 120019, + "åŀ¤": 120020, + "èµ³": 120021, + "è´²": 120022, + "åŀ±": 120023, + "åŀĮ": 120024, + "åŀ§": 120025, + "åŀĵ": 120026, + "æĮ¦": 120027, + "åŀł": 120028, + "èįļ": 120029, + "èįij": 120030, + "è´³": 120031, + "èįľ": 120032, + "èİĴ": 120033, + "èĮ¼": 120034, + "èĮ´": 120035, + "èĮ±": 120036, + "èİĽ": 120037, + "èįŀ": 120038, + "èĮ¯": 120039, + "èįı": 120040, + "èįĩ": 120041, + "èįĥ": 120042, + "èįł": 120043, + "èĮŃ": 120044, + "åŀ©": 120045, + "èį¥": 120046, + "èį¦": 120047, + "èį¨": 120048, + "èį©": 120049, + "åīĭ": 120050, + "èįª": 120051, + "èį¬": 120052, + "èį®": 120053, + "æŁ°": 120054, + "æłī": 120055, + "æŁĺ": 120056, + "æłĬ": 120057, + "æŁ©": 120058, + "æŀ°": 120059, + "æłĮ": 120060, + "æŁĻ": 120061, + "æŀµ": 120062, + "æŀ³": 120063, + "æŁŀ": 120064, + "æŁĿ": 120065, + "æłĢ": 120066, + "æŁ¢": 120067, + "æłİ": 120068, + "æŁĪ": 120069, + "æŁģ": 120070, + "æŀ·": 120071, + "æŁ½": 120072, + "åīĮ": 120073, + "éħĬ": 120074, + "éĥ¦": 120075, + "çĶŃ": 120076, + "çłĹ": 120077, + "çłĺ": 120078, + "çłĴ": 120079, + "æĸ«": 120080, + "çłŃ": 120081, + "çłľ": 120082, + "èĢ·": 120083, + "èĻº": 120084, + "æ®Ĥ": 120085, + "æ®ĩ": 120086, + "æ®Ħ": 120087, + "è½±": 120088, + "è½²": 120089, + "è½³": 120090, + "轶": 120091, + "轸": 120092, + "èĻ¿": 120093, + "æ¯ĸ": 120094, + "è§ĩ": 120095, + "å°ľ": 120096, + "åĵIJ": 120097, + "çľĦ": 120098, + "çľį": 120099, + "ðł³": 120100, + "ðł³IJ": 120101, + "éĥ¢": 120102, + "çľĩ": 120103, + "çľĬ": 120104, + "çľĪ": 120105, + "禺": 120106, + "åĵĤ": 120107, + "åĴ´": 120108, + "æĽ·": 120109, + "æĺ´": 120110, + "åĴ¦": 120111, + "åĵĵ": 120112, + "åĵĶ": 120113, + "çķİ": 120114, + "åij²": 120115, + "èĥĦ": 120116, + "çķĭ": 120117, + "çķĪ": 120118, + "èĻ¼": 120119, + "èĻ»": 120120, + "çĽħ": 120121, + "åĴ£": 120122, + "åĵķ": 120123, + "åīIJ": 120124, + "éĥ§": 120125, + "åĴ»": 120126, + "åĽ¿": 120127, + "åĴ¿": 120128, + "åĵĮ": 120129, + "åĵĻ": 120130, + "åĵļ": 120131, + "åĴ©": 120132, + "åĴ¤": 120133, + "åĵĿ": 120134, + "åĵı": 120135, + "åĵŀ": 120136, + "å³£": 120137, + "ç½ĺ": 120138, + "å³Ĵ": 120139, + "峤": 120140, + "å³ĭ": 120141, + "è´¶": 120142, + "éĴļ": 120143, + "éĴ¡": 120144, + "éĴ£": 120145, + "éĴ¤": 120146, + "éĴ«": 120147, + "æ°¡": 120148, + "çī¯": 120149, + "éĥľ": 120150, + "ç§ķ": 120151, + "ç§Ń": 120152, + "竽": 120153, + "ç¬Ī": 120154, + "俦": 120155, + "俨": 120156, + "ä¿ħ": 120157, + "åıŁ": 120158, + "åŀ¡": 120159, + "çī®": 120160, + "ä¿£": 120161, + "ä¿ļ": 120162, + "çļĪ": 120163, + "ä¿Ł": 120164, + "éĢħ": 120165, + "å¾ĩ": 120166, + "å¾ī": 120167, + "èĪ¢": 120168, + "éĥĹ": 120169, + "ä¿İ": 120170, + "éĥ¤": 120171, + "çĪ°": 120172, + "éĥĽ": 120173, + "çĵ´": 120174, + "èĥ¨": 120175, + "èĥª": 120176, + "èĥĽ": 120177, + "èĥĤ": 120178, + "èĥĻ": 120179, + "èĥį": 120180, + "èĥĹ": 120181, + "èĥĿ": 120182, + "æľIJ": 120183, + "èĥ«": 120184, + "鸨": 120185, + "åĮį": 120186, + "çĭ¨": 120187, + "çĭ¯": 120188, + "é£ij": 120189, + "çĭ©": 120190, + "çĭ²": 120191, + "è¨ĩ": 120192, + "éĢĦ": 120193, + "æĺĿ": 120194, + "饷": 120195, + "饸": 120196, + "饹": 120197, + "åŃª": 120198, + "å¨Ī": 120199, + "庥": 120200, + "çĸ¬": 120201, + "çĸ£": 120202, + "çĸ¥": 120203, + "çĸŃ": 120204, + "åºł": 120205, + "ç«ij": 120206, + "é£Ĵ": 120207, + "éĹ¼": 120208, + "éĹ¾": 120209, + "éĹ¿": 120210, + "éĺĤ": 120211, + "ç¾ij": 120212, + "迸": 120213, + "ç±¼": 120214, + "éħĭ": 120215, + "çĤ»": 120216, + "çĥĢ": 120217, + "çĤ·": 120218, + "æ´±": 120219, + "æ´¹": 120220, + "æ´§": 120221, + "æ´Į": 120222, + "æµĥ": 120223, + "æ´ĩ": 120224, + "æ´Ħ": 120225, + "æ´Ļ": 120226, + "æ¶İ": 120227, + "æ´İ": 120228, + "æ´«": 120229, + "æµį": 120230, + "æ´®": 120231, + "æ´µ": 120232, + "æµĴ": 120233, + "æµĶ": 120234, + "æµķ": 120235, + "æ´³": 120236, + "æģ¸": 120237, + "æģĵ": 120238, + "æģ¹": 120239, + "æģ«": 120240, + "æģ»": 120241, + "æģĤ": 120242, + "æģª": 120243, + "æģ½": 120244, + "宥": 120245, + "æīĥ": 120246, + "衲": 120247, + "衽": 120248, + "è¡¿": 120249, + "è¢Ĥ": 120250, + "ç¥ľ": 120251, + "ç¥ĵ": 120252, + "ç¥ļ": 120253, + "诮": 120254, + "ç¥Ĺ": 120255, + "祢": 120256, + "诰": 120257, + "诳": 120258, + "鸩": 120259, + "æĺ¶": 120260, + "åĴ«": 120261, + "å¼Ń": 120262, + "çīģ": 120263, + "èĥ¥": 120264, + "éĻŁ": 120265, + "姮": 120266, + "å¨Ĩ": 120267, + "å§Ŀ": 120268, + "姣": 120269, + "å§ĺ": 120270, + "姹": 120271, + "羿": 120272, + "çĤ±": 120273, + "磾": 120274, + "ç»Ķ": 120275, + "éªģ": 120276, + "éªħ": 120277, + "ç»Ĺ": 120278, + "综": 120279, + "éªĪ": 120280, + "èĢĸ": 120281, + "æĮĪ": 120282, + "çı¥": 120283, + "çıĻ": 120284, + "顼": 120285, + "çı°": 120286, + "çı©": 120287, + "çı§": 120288, + "çı£": 120289, + "çıŀ": 120290, + "çIJ¤": 120291, + "çı²": 120292, + "æģļ": 120293, + "åŁķ": 120294, + "åŁĺ": 120295, + "åŁĻ": 120296, + "åŁļ": 120297, + "æĮ¹": 120298, + "èĢĨ": 120299, + "èĢĦ": 120300, + "åŁĴ": 120301, + "æįĭ": 120302, + "è´½": 120303, + "åŀ¸": 120304, + "æįĥ": 120305, + "çĽį": 120306, + "èį¸": 120307, + "èݳ": 120308, + "èİ´": 120309, + "èݪ": 120310, + "èİł": 120311, + "èİľ": 120312, + "èİħ": 120313, + "èį¼": 120314, + "èİ©": 120315, + "èį½": 120316, + "èݸ": 120317, + "èį»": 120318, + "èݨ": 120319, + "鸪": 120320, + "èݼ": 120321, + "æł²": 120322, + "æł³": 120323, + "æ¡¡": 120324, + "æ¡İ": 120325, + "æ¡¢": 120326, + "桤": 120327, + "æ¢ĥ": 120328, + "æłĿ": 120329, + "æ¡ķ": 120330, + "æ¡ģ": 120331, + "桧": 120332, + "æ¡ħ": 120333, + "æłŁ": 120334, + "æ¡ī": 120335, + "æł©": 120336, + "éĢij": 120337, + "éĢĭ": 120338, + "彧": 120339, + "鬲": 120340, + "è±ĩ": 120341, + "éħIJ": 120342, + "éĢ¦": 120343, + "åİĿ": 120344, + "åѬ": 120345, + "çłĿ": 120346, + "çł¹": 120347, + "糧": 120348, + "çł·": 120349, + "糣": 120350, + "çł¼": 120351, + "çł¥": 120352, + "çł£": 120353, + "åīŀ": 120354, + "çł»": 120355, + "è½¼": 120356, + "è½¾": 120357, + "è¾Ĥ": 120358, + "鸫": 120359, + "趸": 120360, + "é¾Ģ": 120361, + "鸬": 120362, + "èĻĶ": 120363, + "羬": 120364, + "åĶĽ": 120365, + "çľĻ": 120366, + "åĵ§": 120367, + "åĵ½": 120368, + "æĻģ": 120369, + "鸮": 120370, + "趵": 120371, + "趿": 120372, + "çķĽ": 120373, + "èļ¨": 120374, + "èļľ": 120375, + "èļį": 120376, + "èļĭ": 120377, + "èļ¬": 120378, + "èļĿ": 120379, + "èļ§": 120380, + "åĶ¢": 120381, + "åľĦ": 120382, + "åĶ£": 120383, + "åĶı": 120384, + "çĽİ": 120385, + "åĶij": 120386, + "å´Ĥ": 120387, + "å´ĥ": 120388, + "罡": 120389, + "ç½Ł": 120390, + "è§Ĭ": 120391, + "èµħ": 120392, + "éĴ²": 120393, + "éĴµ": 120394, + "éĴ¹": 120395, + "éĴº": 120396, + "éĴ½": 120397, + "éĴ¼": 120398, + "éĴ¿": 120399, + "éĵĢ": 120400, + "éĵĦ": 120401, + "éĵĨ": 120402, + "éĵĪ": 120403, + "éĵī": 120404, + "éĵĬ": 120405, + "éĵĭ": 120406, + "éĵĮ": 120407, + "éĵį": 120408, + "ä¥": 120409, + "䥽": 120410, + "éĵİ": 120411, + "æ°©": 120412, + "æ°¤": 120413, + "æ°¦": 120414, + "毪": 120415, + "èĪIJ": 120416, + "秣": 120417, + "秫": 120418, + "çĽī": 120419, + "ç¬Ħ": 120420, + "ç¬ķ": 120421, + "ç¬Ĭ": 120422, + "ç¬ı": 120423, + "ç¬Ĩ": 120424, + "俸": 120425, + "俵": 120426, + "åģĮ": 120427, + "俳": 120428, + "俶": 120429, + "åĢ¬": 120430, + "åĢı": 120431, + "æģģ": 120432, + "åĢŃ": 120433, + "俾": 120434, + "åĢľ": 120435, + "éļ¼": 120436, + "éļ½": 120437, + "åĢĮ": 120438, + "åĢ¥": 120439, + "èĩ¬": 120440, + "éĥ«": 120441, + "åĢ¨": 120442, + "è¡Ħ": 120443, + "é¢Ģ": 120444, + "å¾ķ": 120445, + "èĪ«": 120446, + "衾": 120447, + "èĥ¯": 120448, + "èĥ±": 120449, + "èĥ´": 120450, + "èĥŃ": 120451, + "èĦį": 120452, + "èĥ¼": 120453, + "èĦĴ": 120454, + "鸱": 120455, + "鸲": 120456, + "çĭ·": 120457, + "çĮģ": 120458, + "çĭ³": 120459, + "çĮĥ": 120460, + "çĭº": 120461, + "éĢĸ": 120462, + "æ¡Ģ": 120463, + "饽": 120464, + "åĩĩ": 120465, + "æĮĽ": 120466, + "亳": 120467, + "çĸ³": 120468, + "çĸ´": 120469, + "çĸ¸": 120470, + "çĸ½": 120471, + "çĹĪ": 120472, + "çĸ±": 120473, + "çĹĤ": 120474, + "çĹī": 120475, + "è¡®": 120476, + "é¢ĥ": 120477, + "æģ£": 120478, + "æĹĨ": 120479, + "æĹĦ": 120480, + "æĹĥ": 120481, + "éĺĥ": 120482, + "éĺĦ": 120483, + "è¨ļ": 120484, + "éĺĨ": 120485, + "æģĻ": 120486, + "ç²ij": 120487, + "çĥľ": 120488, + "çĥ©": 120489, + "çĥĬ": 120490, + "åī¡": 120491, + "éĥ¯": 120492, + "çĥ¬": 120493, + "æ¶ij": 120494, + "浯": 120495, + "æ¶ŀ": 120496, + "æ¶Ł": 120497, + "å¨ij": 120498, + "æ¶ł": 120499, + "æµŀ": 120500, + "æ¶ĵ": 120501, + "æµ¥": 120502, + "æ¶Ķ": 120503, + "æµľ": 120504, + "æµł": 120505, + "æµ£": 120506, + "æĤļ": 120507, + "æĤŃ": 120508, + "æĤĿ": 120509, + "æĤĴ": 120510, + "æĤĮ": 120511, + "æĤĽ": 120512, + "çªĪ": 120513, + "åīľ": 120514, + "诹": 120515, + "诼": 120516, + "è¢Ĵ": 120517, + "袢": 120518, + "诿": 120519, + "è°Ģ": 120520, + "è°Ĥ": 120521, + "è°Ħ": 120522, + "è°ĩ": 120523, + "å±IJ": 120524, + "å±Ļ": 120525, + "éĻ¬": 120526, + "åĭIJ": 120527, + "å¥ĺ": 120528, + "çīĤ": 120529, + "èļ©": 120530, + "éĻ²": 120531, + "å¨Į": 120532, + "å¨ī": 120533, + "娲": 120534, + "娴": 120535, + "娣": 120536, + "å¨ĵ": 120537, + "å©Ģ": 120538, + "çķļ": 120539, + "éĢ¡": 120540, + "绳": 120541, + "éªĬ": 120542, + "绡": 120543, + "éªĭ": 120544, + "绦": 120545, + "绨": 120546, + "éªİ": 120547, + "éĤķ": 120548, + "鸶": 120549, + "å½Ĺ": 120550, + "èĢľ": 120551, + "çĦĺ": 120552, + "èĪĤ": 120553, + "çIJı": 120554, + "çIJĩ": 120555, + "麸": 120556, + "æı¶": 120557, + "åŁ´": 120558, + "åŁ¯": 120559, + "æį¯": 120560, + "æݳ": 120561, + "æİ´": 120562, + "åŁ¸": 120563, + "åŁµ": 120564, + "赧": 120565, + "åŁ¤": 120566, + "æįŃ": 120567, + "éĢµ": 120568, + "åŁĿ": 120569, + "åłĭ": 120570, + "åłį": 120571, + "æݬ": 120572, + "鸷": 120573, + "æį½": 120574, + "æİĬ": 120575, + "åłī": 120576, + "æݸ": 120577, + "æį©": 120578, + "æİ®": 120579, + "æĤ«": 120580, + "åŁŃ": 120581, + "åŁ½": 120582, + "æİĩ": 120583, + "æݼ": 120584, + "èģĥ": 120585, + "èIJģ": 120586, + "èıĺ": 120587, + "åłĩ": 120588, + "èIJĺ": 120589, + "èIJĭ": 120590, + "èı½": 120591, + "èıĸ": 120592, + "èIJľ": 120593, + "èIJ¸": 120594, + "èIJij": 120595, + "棻": 120596, + "èıĶ": 120597, + "èıŁ": 120598, + "èIJı": 120599, + "èı¹": 120600, + "èıª": 120601, + "èıħ": 120602, + "èıĢ": 120603, + "èı°": 120604, + "èı¡": 120605, + "梿": 120606, + "æ¢ı": 120607, + "è§ĭ": 120608, + "æ¡´": 120609, + "æ¡·": 120610, + "æ£ģ": 120611, + "æ¡«": 120612, + "æ£Ĥ": 120613, + "åķ¬": 120614, + "éĥ¾": 120615, + "æķķ": 120616, + "è±ī": 120617, + "éĦĦ": 120618, + "éħŀ": 120619, + "ç¡İ": 120620, + "ç¡Ń": 120621, + "ç¡ĸ": 120622, + "ç¡Ĺ": 120623, + "ç¡IJ": 120624, + "ç¡ĩ": 120625, + "ç¡Į": 120626, + "鸸": 120627, + "çĵł": 120628, + "åĮı": 120629, + "åİ©": 120630, + "æ®Ĵ": 120631, + "æ®ĵ": 120632, + "æ®į": 120633, + "èµī": 120634, + "鼩": 120635, + "è¾Ħ": 120636, + "åłij": 120637, + "çľŃ": 120638, + "羦": 120639, + "åķ§": 120640, + "æĻ¡": 120641, + "æĻ¤": 120642, + "çľµ": 120643, + "åľĬ": 120644, + "åĸı": 120645, + "åķī": 120646, + "åĭĸ": 120647, + "æĻŀ": 120648, + "åĶµ": 120649, + "æĻĹ": 120650, + "åķŃ": 120651, + "çķ¦": 120652, + "趺": 120653, + "åķ®": 120654, + "è·Ħ": 120655, + "èļ¶": 120656, + "èĽĦ": 120657, + "èĽİ": 120658, + "èĽĨ": 120659, + "èļ°": 120660, + "åľī": 120661, + "èļ±": 120662, + "èĽī": 120663, + "èĽı": 120664, + "èļ´": 120665, + "åķģ": 120666, + "åķķ": 120667, + "åĶ¿": 120668, + "åķIJ": 120669, + "åĶ¼": 120670, + "åĶ·": 120671, + "åķĸ": 120672, + "åķµ": 120673, + "åķ¶": 120674, + "åķ·": 120675, + "åĶ³": 120676, + "åĶ°": 120677, + "åķľ": 120678, + "帻": 120679, + "å´ļ": 120680, + "å´¦": 120681, + "帼": 120682, + "å´®": 120683, + "å´¤": 120684, + "å´Ĩ": 120685, + "èµĩ": 120686, + "èµĪ": 120687, + "èµĬ": 120688, + "éĵij": 120689, + "éĵĴ": 120690, + "éĵĹ": 120691, + "éĵĻ": 120692, + "éĵŁ": 120693, + "éĵ¡": 120694, + "éĵ¢": 120695, + "éĵ£": 120696, + "éĵ¤": 120697, + "éĵ§": 120698, + "éĵ¨": 120699, + "éĵ©": 120700, + "éĵª": 120701, + "éĵ«": 120702, + "éĵ¯": 120703, + "éĵ°": 120704, + "éĵ±": 120705, + "éĵ³": 120706, + "éĵµ": 120707, + "éĵ·": 120708, + "çī¾": 120709, + "鸹": 120710, + "秾": 120711, + "éĢ¶": 120712, + "笺": 120713, + "çŃĩ": 120714, + "笸": 120715, + "笪": 120716, + "笮": 120717, + "笳": 120718, + "笥": 120719, + "笤": 120720, + "笳": 120721, + "笾": 120722, + "ç¬ŀ": 120723, + "åģ¾": 120724, + "åģĥ": 120725, + "åģķ": 120726, + "åģĪ": 120727, + "åĤĢ": 120728, + "åģ¬": 120729, + "åģ»": 120730, + "çļij": 120731, + "çļİ": 120732, + "鸻": 120733, + "å¾ľ": 120734, + "èĪ¸": 120735, + "èĪ»": 120736, + "èĪ´": 120737, + "èĪ·": 120738, + "é¾Ľ": 120739, + "ç¿İ": 120740, + "èĦ¬": 120741, + "èĦĺ": 120742, + "èĦ²": 120743, + "åĮIJ": 120744, + "çĮĹ": 120745, + "çĮ¡": 120746, + "çĮŀ": 120747, + "æĸĽ": 120748, + "çĮķ": 120749, + "é¦Ĺ": 120750, + "é¦ĥ": 120751, + "é¦Ħ": 120752, + "鸾": 120753, + "庹": 120754, + "庾": 120755, + "çĹĶ": 120756, + "çĹį": 120757, + "ç¿Ĭ": 120758, + "æĹĮ": 120759, + "æĹİ": 120760, + "袤": 120761, + "éĺĩ": 120762, + "éĺĪ": 120763, + "éĺī": 120764, + "éĺĬ": 120765, + "éĺĭ": 120766, + "éĺį": 120767, + "éĺı": 120768, + "ç¾Ł": 120769, + "ç²Ŀ": 120770, + "çĦIJ": 120771, + "çĦĵ": 120772, + "çĦĹ": 120773, + "æ·ħ": 120774, + "æ·ŀ": 120775, + "æ¸İ": 120776, + "涿": 120777, + "æ·ĸ": 120778, + "æĮ²": 120779, + "æ·ł": 120780, + "涸": 120781, + "æ¸ij": 120782, + "æ·¦": 120783, + "æ·Ŀ": 120784, + "涪": 120785, + "æ·Ļ": 120786, + "涫": 120787, + "æ¸Į": 120788, + "æĤ»": 120789, + "æĤ±": 120790, + "æĥĿ": 120791, + "æĥĺ": 120792, + "æĥĨ": 120793, + "æĥļ": 120794, + "æĥĩ": 120795, + "æĥ®": 120796, + "çªķ": 120797, + "è°Į": 120798, + "æīĪ": 120799, + "çļ²": 120800, + "è°ij": 120801, + "è£Ĩ": 120802, + "袷": 120803, + "è£ī": 120804, + "è°Ĵ": 120805, + "è°Ķ": 120806, + "è°ķ": 120807, + "è°ĸ": 120808, + "è°Ĺ": 120809, + "è°Ļ": 120810, + "è°Ŀ": 120811, + "éĢ¯": 120812, + "éĥ¿": 120813, + "éļĪ": 120814, + "ç²ľ": 120815, + "éļį": 120816, + "éļĹ": 120817, + "å©Ĭ": 120818, + "娼": 120819, + "å©¢": 120820, + "婵": 120821, + "èĥ¬": 120822, + "è¢Ī": 120823, + "ç¿Į": 120824, + "æģ¿": 120825, + "欸": 120826, + "绫": 120827, + "éªIJ": 120828, + "绯": 120829, + "ç»±": 120830, + "éªĴ": 120831, + "绲": 120832, + "éªĵ": 120833, + "绶": 120834, + "绺": 120835, + "ç»»": 120836, + "绾": 120837, + "éªĸ": 120838, + "ç¼ģ": 120839, + "èĢł": 120840, + "çIJ«": 120841, + "çIJµ": 120842, + "çIJ¶": 120843, + "çIJ¥": 120844, + "çIJ¨": 120845, + "çIJ°": 120846, + "çIJ®": 120847, + "çIJ¯": 120848, + "çIJ¬": 120849, + "çIJļ": 120850, + "è¾ĩ": 120851, + "é¼ĭ": 120852, + "æı³": 120853, + "åłŀ": 120854, + "æIJ½": 120855, + "æı¸": 120856, + "æıł": 120857, + "åłĻ": 120858, + "è¶Ħ": 120859, + "æıĸ": 120860, + "é¢ī": 120861, + "å¡Ħ": 120862, + "æı¿": 120863, + "èĢĭ": 120864, + "æıĦ": 120865, + "èĽ©": 120866, + "èĽ°": 120867, + "å¡Ĩ": 120868, + "æijĴ": 120869, + "æıĨ": 120870, + "æݾ": 120871, + "èģĴ": 120872, + "èijij": 120873, + "èijļ": 120874, + "éĿ°": 120875, + "éĿ¸": 120876, + "èij³": 120877, + "èijº": 120878, + "èij¸": 120879, + "èIJ¼": 120880, + "èij¶": 120881, + "èĴĮ": 120882, + "èijŃ": 120883, + "楮": 120884, + "棼": 120885, + "æ¤Ł": 120886, + "棹": 120887, + "椤": 120888, + "棰": 120889, + "èµį": 120890, + "æ¤ĭ": 120891, + "æ¤ģ": 120892, + "椪": 120893, + "æ¤IJ": 120894, + "é¹ģ": 120895, + "éħ¤": 120896, + "éħ¢": 120897, + "éħ¡": 120898, + "é¹Ĥ": 120899, + "æ®ļ": 120900, + "æ®Ľ": 120901, + "鼱": 120902, + "è¾ĭ": 120903, + "æ¤ł": 120904, + "è¾İ": 120905, + "çĿĦ": 120906, + "çĿĩ": 120907, + "çĿĥ": 120908, + "æĪ¢": 120909, + "åĸĭ": 120910, + "åĹĴ": 120911, + "åĸĥ": 120912, + "åĸ±": 120913, + "åĸ¹": 120914, + "æĻ·": 120915, + "åĸĪ": 120916, + "è·ĸ": 120917, + "è·Ĺ": 120918, + "è·ŀ": 120919, + "è·ļ": 120920, + "è·İ": 120921, + "è·ı": 120922, + "è·Ĩ": 120923, + "èĽ±": 120924, + "èĽ²": 120925, + "èĽŃ": 120926, + "èĽ³": 120927, + "èĽIJ": 120928, + "èĽĶ": 120929, + "èĽŀ": 120930, + "èĽ´": 120931, + "èĽĺ": 120932, + "åĸģ": 120933, + "åĸŁ": 120934, + "åķ¾": 120935, + "åĹĸ": 120936, + "åĸij": 120937, + "åĹŁ": 120938, + "åĹŀ": 120939, + "åĸĻ": 120940, + "åµĺ": 120941, + "åµĸ": 120942, + "å´´": 120943, + "éģĦ": 120944, + "è©Ī": 120945, + "åµİ": 120946, + "嵬": 120947, + "åµĽ": 120948, + "嵯": 120949, + "åµĿ": 120950, + "嵫": 120951, + "å¹Ħ": 120952, + "åµĭ": 120953, + "èµķ": 120954, + "éĵ»": 120955, + "éĵ¼": 120956, + "éĵ¿": 120957, + "éĶĥ": 120958, + "éĶĨ": 120959, + "éĶĩ": 120960, + "éĶī": 120961, + "éĶı": 120962, + "éĶij": 120963, + "éĶĴ": 120964, + "éĶĶ": 120965, + "éĶķ": 120966, + "æİ£": 120967, + "磬": 120968, + "æ°°": 120969, + "毳": 120970, + "毽": 120971, + "çĬĬ": 120972, + "çĬĦ": 120973, + "çĬĭ": 120974, + "é¹Ħ": 120975, + "çĬį": 120976, + "åµĩ": 120977, + "é»į": 120978, + "ç¨ĥ": 120979, + "ç¨Ĥ": 120980, + "çŃļ": 120981, + "çѵ": 120982, + "çŃĮ": 120983, + "åĤ£": 120984, + "åĤĪ": 120985, + "èĪĦ": 120986, + "çīį": 120987, + "åĤ¥": 120988, + "åĤ§": 120989, + "éģij": 120990, + "åĤ©": 120991, + "徨": 120992, + "åªŃ": 120993, + "çķ²": 120994, + "å¼ij": 120995, + "ç¿ķ": 120996, + "é¹Ĩ": 120997, + "èħĪ": 120998, + "èħĵ": 120999, + "èħĨ": 121000, + "èħ´": 121001, + "èħļ": 121002, + "èħ±": 121003, + "鱿": 121004, + "é²Ģ": 121005, + "é²Ĥ": 121006, + "çĮ¢": 121007, + "çĮ¹": 121008, + "çĮ¥": 121009, + "é£ĵ": 121010, + "è§ŀ": 121011, + "è§ļ": 121012, + "çĮ±": 121013, + "é¢İ": 121014, + "飧": 121015, + "é¦ĩ": 121016, + "é¦Ĭ": 121017, + "亵": 121018, + "èĦĶ": 121019, + "è£Ĵ": 121020, + "çĹ£": 121021, + "çŨ": 121022, + "çŦ": 121023, + "çĹŀ": 121024, + "çŤ": 121025, + "çŧ": 121026, + "èµĵ": 121027, + "竦": 121028, + "çĵ¿": 121029, + "åķ»": 121030, + "é¢ı": 121031, + "é¹ĩ": 121032, + "éĺij": 121033, + "éĺĴ": 121034, + "éĺķ": 121035, + "ç²ŀ": 121036, + "éģĴ": 121037, + "åŃ³": 121038, + "çĦ¯": 121039, + "çĦľ": 121040, + "çĦ±": 121041, + "é¹Ī": 121042, + "渫": 121043, + "æ¹®": 121044, + "æ¹İ": 121045, + "æ¹ľ": 121046, + "æ¹į": 121047, + "湫": 121048, + "溲": 121049, + "æ¹Ł": 121050, + "æºĨ": 121051, + "æ¹²": 121052, + "æ¹Ķ": 121053, + "æ¹ī": 121054, + "渥": 121055, + "æ»ģ": 121056, + "æĦł": 121057, + "æĥº": 121058, + "æĦ¦": 121059, + "æĥ´": 121060, + "æĦĢ": 121061, + "æĦİ": 121062, + "æĦĶ": 121063, + "åĸ¾": 121064, + "å¯IJ": 121065, + "è°Ł": 121066, + "裢": 121067, + "è£İ": 121068, + "裥": 121069, + "祾": 121070, + "è°ł": 121071, + "è°¡": 121072, + "è°¥": 121073, + "è°§": 121074, + "åѱ": 121075, + "å¼¼": 121076, + "å·½": 121077, + "éªĺ": 121078, + "媪": 121079, + "å·¯": 121080, + "ç¿ļ": 121081, + "çļ´": 121082, + "éªĽ": 121083, + "ç¼Ĥ": 121084, + "ç¼ĥ": 121085, + "ç¼Ħ": 121086, + "å½ĺ": 121087, + "ç¼ĩ": 121088, + "ç¼Ī": 121089, + "ç¼Į": 121090, + "ç¼ij": 121091, + "ç¼Ĵ": 121092, + "ç¼Ĺ": 121093, + "飨": 121094, + "èĢ¢": 121095, + "çijģ": 121096, + "çijĹ": 121097, + "çijĦ": 121098, + "éģ¨": 121099, + "éªľ": 121100, + "飫": 121101, + "é«¡": 121102, + "塬": 121103, + "éĦ¢": 121104, + "è¶Ķ": 121105, + "è¶ij": 121106, + "æijħ": 121107, + "æijģ": 121108, + "èľĩ": 121109, + "æIJĭ": 121110, + "æIJª": 121111, + "æIJIJ": 121112, + "æIJĽ": 121113, + "æIJł": 121114, + "æijĪ": 121115, + "å½Ģ": 121116, + "æ¯Ĥ": 121117, + "æIJ¦": 121118, + "æIJ¡": 121119, + "èĵģ": 121120, + "æĪ¡": 121121, + "èĵį": 121122, + "éĦŀ": 121123, + "èĵIJ": 121124, + "èĵ¦": 121125, + "é¹ĭ": 121126, + "èĴ½": 121127, + "èĵĸ": 121128, + "èĵĬ": 121129, + "èĴ¯": 121130, + "èĵŁ": 121131, + "èĵij": 121132, + "èĴº": 121133, + "èĵł": 121134, + "èĴŁ": 121135, + "èĴ¡": 121136, + "èĴ¹": 121137, + "èĴ´": 121138, + "èĴĹ": 121139, + "èĵ¥": 121140, + "æ¥Ķ": 121141, + "æ¥Ĥ": 121142, + "æ¥Ŀ": 121143, + "楫": 121144, + "楸": 121145, + "椴": 121146, + "æ§Į": 121147, + "楯": 121148, + "çļĻ": 121149, + "æ¦Ī": 121150, + "æ§İ": 121151, + "æ¦ī": 121152, + "楦": 121153, + "楣": 121154, + "楹": 121155, + "椽": 121156, + "åī½": 121157, + "éħ©": 121158, + "èľĥ": 121159, + "ç¢Ľ": 121160, + "ç¢ĵ": 121161, + "硼": 121162, + "ç¢ī": 121163, + "ç¢ļ": 121164, + "ç¢ĩ": 121165, + "ç¢ľ": 121166, + "é¹Į": 121167, + "è¾ı": 121168, + "é¾ĥ": 121169, + "é¾ħ": 121170, + "訾": 121171, + "ç²²": 121172, + "çĿļ": 121173, + "åĹª": 121174, + "éŁª": 121175, + "åĹ·": 121176, + "åĹī": 121177, + "çĿ¨": 121178, + "çĿ¢": 121179, + "éĽİ": 121180, + "çĿ¥": 121181, + "åĹij": 121182, + "åĹ«": 121183, + "åŬ": 121184, + "åĹĶ": 121185, + "åĹĿ": 121186, + "æĪ¥": 121187, + "åĹĦ": 121188, + "çħ¦": 121189, + "æļĦ": 121190, + "éģ¢": 121191, + "æļĮ": 121192, + "è·¬": 121193, + "è·¶": 121194, + "è·¸": 121195, + "è·IJ": 121196, + "è·£": 121197, + "è·¹": 121198, + "èĽ¸": 121199, + "èľĬ": 121200, + "èľį": 121201, + "èľī": 121202, + "èľ£": 121203, + "çķ¹": 121204, + "èĽ¹": 121205, + "åĹ¥": 121206, + "åĹ²": 121207, + "åĹ³": 121208, + "åĹĮ": 121209, + "åĹį": 121210, + "åĹIJ": 121211, + "åŤ": 121212, + "åŵ": 121213, + "罨": 121214, + "åµĬ": 121215, + "åµ´": 121216, + "骰": 121217, + "éĶĹ": 121218, + "éĶĽ": 121219, + "éĶľ": 121220, + "éĶĿ": 121221, + "éĶŀ": 121222, + "éĶŁ": 121223, + "éĶ¢": 121224, + "éĶ¨": 121225, + "éĶ©": 121226, + "éĶŃ": 121227, + "éĶ±": 121228, + "éĽī": 121229, + "æ°²": 121230, + "çĬı": 121231, + "æŃĥ": 121232, + "ç¨ŀ": 121233, + "ç¨Ĺ": 121234, + "ç¨Ķ": 121235, + "çŃł": 121236, + "çŃ¢": 121237, + "çŃ®": 121238, + "çŃ²": 121239, + "çīĴ": 121240, + "æķ«": 121241, + "å¾Ń": 121242, + "æĦĨ": 121243, + "èīĦ": 121244, + "è§İ": 121245, + "毹": 121246, + "è²Ĭ": 121247, + "è²ħ": 121248, + "è²ī": 121249, + "é¢Ķ": 121250, + "èħł": 121251, + "èħ©": 121252, + "èħ¼": 121253, + "èħŃ": 121254, + "èħ§": 121255, + "å¡į": 121256, + "媵": 121257, + "é²ħ": 121258, + "é²Ĩ": 121259, + "é²ĩ": 121260, + "é²Ī": 121261, + "é²ĭ": 121262, + "é²IJ": 121263, + "èĤĦ": 121264, + "é¹IJ": 121265, + "é£ķ": 121266, + "觥": 121267, + "éģĽ": 121268, + "é¦IJ": 121269, + "é¹ij": 121270, + "亶": 121271, + "çĺĥ": 121272, + "çű": 121273, + "çĹ¼": 121274, + "çĹ¿": 121275, + "çĺIJ": 121276, + "çĺģ": 121277, + "çĺĨ": 121278, + "éºĤ": 121279, + "æŃĨ": 121280, + "æĹĴ": 121281, + "éĺĸ": 121282, + "éĺĹ": 121283, + "羧": 121284, + "è±¢": 121285, + "ç²³": 121286, + "çĮ·": 121287, + "çħ³": 121288, + "çħ¨": 121289, + "çħħ": 121290, + "çħĬ": 121291, + "çħ¸": 121292, + "çħº": 121293, + "æ»Ł": 121294, + "溱": 121295, + "æºĺ": 121296, + "æ¼Ń": 121297, + "滢": 121298, + "溥": 121299, + "溽": 121300, + "è£Ł": 121301, + "溻": 121302, + "溷": 121303, + "æ»Ĺ": 121304, + "滫": 121305, + "溴": 121306, + "æ»ı": 121307, + "æ»ĥ": 121308, + "滦": 121309, + "æºı": 121310, + "æ»Ĥ": 121311, + "æ»ĵ": 121312, + "æºŁ": 121313, + "滪": 121314, + "æĦ«": 121315, + "æħĬ": 121316, + "é²İ": 121317, + "éªŀ": 121318, + "çªł": 121319, + "窣": 121320, + "裱": 121321, + "裨": 121322, + "裾": 121323, + "裰": 121324, + "ç¦Ĭ": 121325, + "è°©": 121326, + "è°ª": 121327, + "媾": 121328, + "å««": 121329, + "媲": 121330, + "å«Ĵ": 121331, + "å«Ķ": 121332, + "媸": 121333, + "ç¼Ļ": 121334, + "ç¼ľ": 121335, + "ç¼Ľ": 121336, + "è¾Ķ": 121337, + "éªĿ": 121338, + "ç¼Ł": 121339, + "缡": 121340, + "ç¼¢": 121341, + "ç¼£": 121342, + "éªŁ": 121343, + "èĢ¥": 121344, + "çĴĪ": 121345, + "çijŃ": 121346, + "çįĴ": 121347, + "è§ı": 121348, + "æħĿ": 121349, + "å«ł": 121350, + "åıĨ": 121351, + "æij½": 121352, + "å¢ģ": 121353, + "æĴĤ": 121354, + "æijŀ": 121355, + "æĴĦ": 121356, + "ç¿¥": 121357, + "è¸ħ": 121358, + "æijŃ": 121359, + "å¢ī": 121360, + "å¢Ĵ": 121361, + "æ¦ĸ": 121362, + "綦": 121363, + "èĶ«": 121364, + "èĶ·": 121365, + "éĿº": 121366, + "éĿ¼": 121367, + "éŀħ": 121368, + "éĿ¿": 121369, + "çĶį": 121370, + "èĶ¸": 121371, + "èĶŁ": 121372, + "èĶº": 121373, + "æĪ¬": 121374, + "èķĸ": 121375, + "èĶ»": 121376, + "èĵ¿": 121377, + "æĸ¡": 121378, + "é¹ķ": 121379, + "èĵ¼": 121380, + "æ¦Ľ": 121381, + "榧": 121382, + "榫": 121383, + "æ¦Ń": 121384, + "æ§Ķ": 121385, + "榱": 121386, + "æ§ģ": 121387, + "æ§ł": 121388, + "榷": 121389, + "åĥ°": 121390, + "éħ½": 121391, + "éħ¹": 121392, + "碡": 121393, + "碴": 121394, + "碣": 121395, + "碲": 121396, + "èĩ§": 121397, + "豨": 121398, + "殡": 121399, + "éľģ": 121400, + "èľļ": 121401, + "é¾ĩ": 121402, + "é¾Ī": 121403, + "äģ": 121404, + "äģĸ": 121405, + "çĿ½": 121406, + "åĺŀ": 121407, + "åĺĪ": 121408, + "åĺĮ": 121409, + "åĺģ": 121410, + "æļĿ": 121411, + "è¸Į": 121412, + "è¸ī": 121413, + "èľŀ": 121414, + "èľ¥": 121415, + "èľ®": 121416, + "èĿĪ": 121417, + "èľ´": 121418, + "èľ±": 121419, + "èľ©": 121420, + "èľ·": 121421, + "èľ¿": 121422, + "èŀĤ": 121423, + "èľ¢": 121424, + "åĺ¡": 121425, + "é¹Ĺ": 121426, + "åĺ£": 121427, + "åĺ¤": 121428, + "åĺļ": 121429, + "åĹ¾": 121430, + "åĺ§": 121431, + "ç½´": 121432, + "ç½±": 121433, + "å¹Ķ": 121434, + "å¶Ĥ": 121435, + "å¹Ľ": 121436, + "èµĻ": 121437, + "ç½Ĥ": 121438, + "骷": 121439, + "骶": 121440, + "é¹ĺ": 121441, + "éĶ²": 121442, + "éĶ´": 121443, + "éĶ¶": 121444, + "éĶ·": 121445, + "éĶ¸": 121446, + "éĶµ": 121447, + "éķĤ": 121448, + "çĬĴ": 121449, + "ç®IJ": 121450, + "箦": 121451, + "箧": 121452, + "箸": 121453, + "箬": 121454, + "ç®ħ": 121455, + "箪": 121456, + "箾": 121457, + "箢": 121458, + "ç®ĵ": 121459, + "åĥĸ": 121460, + "åĦĨ": 121461, + "åĥ³": 121462, + "åĥŃ": 121463, + "åĬģ": 121464, + "åĥ®": 121465, + "éŃĥ": 121466, + "éŃĨ": 121467, + "çĿ¾": 121468, + "èīĭ": 121469, + "éĦ±": 121470, + "èĨĪ": 121471, + "èĨij": 121472, + "é²ij": 121473, + "é²Ķ": 121474, + "é²ļ": 121475, + "é²Ľ": 121476, + "é²Ł": 121477, + "çįIJ": 121478, + "觫": 121479, + "éĽĴ": 121480, + "夤": 121481, + "é¦ij": 121482, + "éĬ®": 121483, + "塾": 121484, + "çĺĮ": 121485, + "çĺĬ": 121486, + "çĺĺ": 121487, + "çĺĻ": 121488, + "æĹĸ": 121489, + "èĨĤ": 121490, + "éĺļ": 121491, + "éĦ¯": 121492, + "é²ŀ": 121493, + "粿": 121494, + "ç²¼": 121495, + "ç³ģ": 121496, + "æ§Ĭ": 121497, + "é¹ļ": 121498, + "çĨĺ": 121499, + "çĨ¥": 121500, + "æ½¢": 121501, + "æ¼ķ": 121502, + "滹": 121503, + "漯": 121504, + "漶": 121505, + "æ½ĭ": 121506, + "æ½´": 121507, + "漪": 121508, + "æ¼ī": 121509, + "漩": 121510, + "æ¾ī": 121511, + "æħµ": 121512, + "æIJ´": 121513, + "窨": 121514, + "寤": 121515, + "綮": 121516, + "è°®": 121517, + "褡": 121518, + "è¤Ļ": 121519, + "è¤ĵ": 121520, + "è¤Ľ": 121521, + "è¤Ĭ": 121522, + "è°¯": 121523, + "è°°": 121524, + "è°²": 121525, + "å±£": 121526, + "é¹Ľ": 121527, + "嫱": 121528, + "å«ĸ": 121529, + "嫦": 121530, + "å«ļ": 121531, + "å«ĺ": 121532, + "é¼IJ": 121533, + "çŀĢ": 121534, + "é¹ľ": 121535, + "éªł": 121536, + "ç¼¥": 121537, + "缦": 121538, + "缧": 121539, + "缨": 121540, + "骢": 121541, + "缫": 121542, + "èĢ¦": 121543, + "èĢ§": 121544, + "çĴľ": 121545, + "çĴİ": 121546, + "çĴģ": 121547, + "å¥Ń": 121548, + "髯": 121549, + "é««": 121550, + "æĴ·": 121551, + "æĴħ": 121552, + "èµŃ": 121553, + "æĴ¸": 121554, + "éĭĨ": 121555, + "æĴĻ": 121556, + "æĴº": 121557, + "å¢Ģ": 121558, + "èģ©": 121559, + "è§IJ": 121560, + "éŀij": 121561, + "èķĻ": 121562, + "éŀĴ": 121563, + "èķĪ": 121564, + "èķ¨": 121565, + "èķ¤": 121566, + "èķŀ": 121567, + "èķº": 121568, + "çŀ¢": 121569, + "èķĥ": 121570, + "èķ²": 121571, + "èµľ": 121572, + "槿": 121573, + "樯": 121574, + "æ§Ń": 121575, + "æ¨Ĺ": 121576, + "æ¨ĺ": 121577, + "槲": 121578, + "éĨĮ": 121579, + "éĨħ": 121580, + "éĿ¥": 121581, + "éŃĩ": 121582, + "é¤į": 121583, + "ç£Ķ": 121584, + "ç£Ļ": 121585, + "éľĪ": 121586, + "è¾ĺ": 121587, + "é¾ī": 121588, + "é¾Ĭ": 121589, + "è§ij": 121590, + "çŀĮ": 121591, + "çŀĭ": 121592, + "çŀij": 121593, + "åĺŃ": 121594, + "åĻİ": 121595, + "åĻ¶": 121596, + "é¢Ļ": 121597, + "æļ¹": 121598, + "åĻĺ": 121599, + "è¸Ķ": 121600, + "è¸Ŀ": 121601, + "è¸Ł": 121602, + "è¸Ĵ": 121603, + "踬": 121604, + "踮": 121605, + "踯": 121606, + "踺": 121607, + "è¸ŀ": 121608, + "èĿ½": 121609, + "èĿ¾": 121610, + "èĿ»": 121611, + "èĿ°": 121612, + "èĿ®": 121613, + "èŀĭ": 121614, + "èĿĵ": 121615, + "èĿ£": 121616, + "èĿ¼": 121617, + "åĺ¬": 121618, + "é¢ļ": 121619, + "åĻį": 121620, + "åĻĻ": 121621, + "åĻĮ": 121622, + "åĻĶ": 121623, + "é¢Ľ": 121624, + "å¹ŀ": 121625, + "幡": 121626, + "å¶Ļ": 121627, + "å¶Ŀ": 121628, + "骺": 121629, + "éķĬ": 121630, + "éķī": 121631, + "éķĮ": 121632, + "éķı": 121633, + "éķĴ": 121634, + "éķĵ": 121635, + "éķĶ": 121636, + "稷": 121637, + "ç®´": 121638, + "ç¯ij": 121639, + "ç¯ģ": 121640, + "ç¯Į": 121641, + "çīĸ": 121642, + "åĦĭ": 121643, + "èĻ¢": 121644, + "é¹ŀ": 121645, + "èĨĺ": 121646, + "é²ł": 121647, + "鲡": 121648, + "é²¢": 121649, + "é²£": 121650, + "é²¥": 121651, + "鲧": 121652, + "鲩": 121653, + "çįĹ": 121654, + "çįł": 121655, + "觯": 121656, + "é¦ĵ": 121657, + "é¦Ķ": 121658, + "麾": 121659, + "å»Ľ": 121660, + "çĺĽ": 121661, + "çĺ¼": 121662, + "çĺ¢": 121663, + "çĺł": 121664, + "é½ij": 121665, + "ç¾°": 121666, + "ð¥»": 121667, + "ð¥»Ĺ": 121668, + "ç³Į": 121669, + "ç³į": 121670, + "ç³ħ": 121671, + "çĨľ": 121672, + "çĨµ": 121673, + "æ¾į": 121674, + "æ¾Į": 121675, + "潸": 121676, + "潦": 121677, + "æ½²": 121678, + "éĭĪ": 121679, + "æ½Ł": 121680, + "潺": 121681, + "寮": 121682, + "窳": 121683, + "è°³": 121684, + "褴": 121685, + "è¤Ł": 121686, + "褫": 121687, + "è°µ": 121688, + "çĨ¨": 121689, + "屦": 121690, + "åĭ°": 121691, + "æĪ®": 121692, + "èĿ¥": 121693, + "缬": 121694, + "ç¼®": 121695, + "缯": 121696, + "骣": 121697, + "çķ¿": 121698, + "èĢ©": 121699, + "èĢ¨": 121700, + "èĢª": 121701, + "çĴŁ": 121702, + "éĿĽ": 121703, + "çĴł": 121704, + "çĴĺ": 121705, + "èģ±": 121706, + "èŀ¯": 121707, + "é«»": 121708, + "é«Ń": 121709, + "髹": 121710, + "æĵĢ": 121711, + "çĶı": 121712, + "æĵŀ": 121713, + "縳": 121714, + "磬": 121715, + "é¢ŀ": 121716, + "èķ»": 121717, + "é¢Ł": 121718, + "èĸ¤": 121719, + "èĸ¨": 121720, + "æªł": 121721, + "èĸı": 121722, + "èĸ®": 121723, + "èĸľ": 121724, + "èĸħ": 121725, + "樾": 121726, + "æ©Ľ": 121727, + "æ©ĩ": 121728, + "樵": 121729, + "æªİ": 121730, + "橹": 121731, + "樽": 121732, + "樨": 121733, + "橼": 121734, + "墼": 121735, + "æ©IJ": 121736, + "ç¿®": 121737, + "éĨIJ": 121738, + "éĨį": 121739, + "éĨļ": 121740, + "磲": 121741, + "èµĿ": 121742, + "殪": 121743, + "éľı": 121744, + "éĮ¾": 121745, + "è¾ļ": 121746, + "éģ½": 121747, + "æ°ħ": 121748, + "çŀŁ": 121749, + "çŀł": 121750, + "çŀ°": 121751, + "åļĦ": 121752, + "åļĨ": 121753, + "åĻ¤": 121754, + "æļ¾": 121755, + "è¹Ģ": 121756, + "踵": 121757, + "踽": 121758, + "è¹ī": 121759, + "è¹ģ": 121760, + "èŀ¨": 121761, + "èŀĪ": 121762, + "èŀħ": 121763, + "èŀŃ": 121764, + "èŀł": 121765, + "èŀŁ": 121766, + "åĻ±": 121767, + "åĻ«": 121768, + "åĻ»": 121769, + "åĻ¼": 121770, + "ç½¹": 121771, + "åľľ": 121772, + "ä¦": 121773, + "ä¦ĥ": 121774, + "éķĹ": 121775, + "éķĺ": 121776, + "éķļ": 121777, + "éķĽ": 121778, + "éķĿ": 121779, + "éķŀ": 121780, + "éķł": 121781, + "æ°ĩ": 121782, + "æ°Ĩ": 121783, + "ç©ij": 121784, + "ç¯Ŀ": 121785, + "篥": 121786, + "篦": 121787, + "篪": 121788, + "ç¯Ļ": 121789, + "çĽ¥": 121790, + "åĬĵ": 121791, + "翱": 121792, + "éŃī": 121793, + "éŃĪ": 121794, + "å¾¼": 121795, + "æŃĻ": 121796, + "èĨ¦": 121797, + "èĨĻ": 121798, + "é²®": 121799, + "é²±": 121800, + "é²³": 121801, + "é²´": 121802, + "é²µ": 121803, + "é²·": 121804, + "é²»": 121805, + "çį´": 121806, + "çįŃ": 121807, + "çį¬": 121808, + "éĤĤ": 121809, + "鹧": 121810, + "廨": 121811, + "èµŁ": 121812, + "çĺ°": 121813, + "廪": 121814, + "çĺ¿": 121815, + "çĺµ": 121816, + "çĺ´": 121817, + "çĻĥ": 121818, + "çĺ³": 121819, + "éºĩ": 121820, + "éºĪ": 121821, + "嬴": 121822, + "å£ħ": 121823, + "ç³Ĺ": 121824, + "çĶij": 121825, + "çĩİ": 121826, + "çĩł": 121827, + "çĩĶ": 121828, + "çĩ§": 121829, + "æ¿ij": 121830, + "æ¿ī": 121831, + "æ½ŀ": 121832, + "澧": 121833, + "æ¾¹": 121834, + "æ¾¥": 121835, + "澶": 121836, + "æ¿Ĥ": 121837, + "褰": 121838, + "窸": 121839, + "å¬ĸ": 121840, + "çĬŁ": 121841, + "éļ°": 121842, + "å¬Ĺ": 121843, + "颡": 121844, + "ç¼±": 121845, + "ç¼²": 121846, + "ç¼³": 121847, + "çĴ©": 121848, + "çĴª": 121849, + "èŀ«": 121850, + "æĵ¤": 121851, + "å£ķ": 121852, + "觳": 121853, + "ç½Ħ": 121854, + "æĵ¢": 121855, + "èĸ¹": 121856, + "éŀ¡": 121857, + "éŀ¬": 121858, + "èĸ·": 121859, + "èĹĵ": 121860, + "èĹģ": 121861, + "æªĦ": 121862, + "檩": 121863, + "æĩĭ": 121864, + "éĨ¢": 121865, + "翳": 121866, + "ç¤ħ": 121867, + "磴": 121868, + "鹩": 121869, + "é¾ĭ": 121870, + "é¾Į": 121871, + "è±³": 121872, + "å£ij": 121873, + "é»»": 121874, + "åļı": 121875, + "åļħ": 121876, + "è¹ij": 121877, + "è¹Ĵ": 121878, + "è¹Ĭ": 121879, + "èŁ¥": 121880, + "èŀ¬": 121881, + "èŀµ": 121882, + "çĸĥ": 121883, + "èŀ³": 121884, + "èŁij": 121885, + "åļĵ": 121886, + "ç½½": 121887, + "ç½¾": 121888, + "嶷": 121889, + "黾": 121890, + "é»Ŀ": 121891, + "é«ģ": 121892, + "é«Ģ": 121893, + "éķ¡": 121894, + "éķ¢": 121895, + "éķ£": 121896, + "éķ¦": 121897, + "éķ§": 121898, + "éķ©": 121899, + "éķª": 121900, + "éķ«": 121901, + "ç½ħ": 121902, + "ç°Į": 121903, + "篾": 121904, + "篼": 121905, + "ç°ĸ": 121906, + "ç°ĭ": 121907, + "é¼¢": 121908, + "åĦ¡": 121909, + "鹪": 121910, + "é¼¾": 121911, + "çļ¤": 121912, + "éŃį": 121913, + "é¾ł": 121914, + "ç¹ĩ": 121915, + "è²ĺ": 121916, + "éĤĪ": 121917, + "è²Ķ": 121918, + "èĩĮ": 121919, + "èĨ»": 121920, + "èĩĨ": 121921, + "èĩĥ": 121922, + "é²¼": 121923, + "é²½": 121924, + "é³Ģ": 121925, + "é³ĥ": 121926, + "é³ħ": 121927, + "é³ĩ": 121928, + "é³Ĭ": 121929, + "èŀ½": 121930, + "çĩ®": 121931, + "鹫": 121932, + "ç³ľ": 121933, + "縻": 121934, + "çĻį": 121935, + "éºĭ": 121936, + "æĩij": 121937, + "æ¿¡": 121938, + "æ¿®": 121939, + "æ¿ŀ": 121940, + "æ¿ł": 121941, + "濯": 121942, + "è¹ĩ": 121943, + "è¬ĩ": 121944, + "éĤĥ": 121945, + "è¥ģ": 121946, + "æªĹ": 121947, + "æĵĺ": 121948, + "åŃº": 121949, + "éļ³": 121950, + "嬷": 121951, + "èŁĬ": 121952, + "鹬": 121953, + "éįª": 121954, + "éıĬ": 121955, + "é¬Ī": 121956, + "é¬ĥ": 121957, + "çŀ½": 121958, + "éŀ¯": 121959, + "éŀ¨": 121960, + "éŀ«": 121961, + "éŀ§": 121962, + "éŀ£": 121963, + "èĹľ": 121964, + "èĹł": 121965, + "éĨª": 121966, + "è¹Ļ": 121967, + "ç¤ĵ": 121968, + "çĩ¹": 121969, + "餮": 121970, + "çŀ¿": 121971, + "æĽĽ": 121972, + "颢": 121973, + "èºĩ": 121974, + "è¹ļ": 121975, + "èŁĽ": 121976, + "èŁª": 121977, + "èŁł": 121978, + "èŁ®": 121979, + "é¹®": 121980, + "黳": 121981, + "黣": 121982, + "é«ħ": 121983, + "é«Ĥ": 121984, + "éķ¬": 121985, + "éķŃ": 121986, + "éķ¯": 121987, + "馥": 121988, + "ç°Ł": 121989, + "ç°ª": 121990, + "鼬": 121991, + "鼳": 121992, + "èīŁ": 121993, + "é³İ": 121994, + "é³ı": 121995, + "é³IJ": 121996, + "çĻŀ": 121997, + "çĻĶ": 121998, + "糨": 121999, + "蹩": 122000, + "éİı": 122001, + "éĤĭ": 122002, + "é¬ı": 122003, + "æĶī": 122004, + "éŀ²": 122005, + "éŀ´": 122006, + "èĹ¿": 122007, + "èĺ§": 122008, + "èĺħ": 122009, + "éĨ®": 122010, + "éĨ¯": 122011, + "éħĥ": 122012, + "éľª": 122013, + "éľŃ": 122014, + "龨": 122015, + "黼": 122016, + "åļ¯": 122017, + "è¹°": 122018, + "蹶": 122019, + "è¹½": 122020, + "è¹¼": 122021, + "è¹´": 122022, + "è¹¾": 122023, + "蹿": 122024, + "èłĸ": 122025, + "èłĵ": 122026, + "èŁ¾": 122027, + "èłĬ": 122028, + "黢": 122029, + "é«ĭ": 122030, + "é«Į": 122031, + "éķ²": 122032, + "ç±Ģ": 122033, + "é½ģ": 122034, + "éŃij": 122035, + "èī¨": 122036, + "é³ĵ": 122037, + "é³Ķ": 122038, + "é³ķ": 122039, + "é³Ĺ": 122040, + "é³Ļ": 122041, + "éıĸ": 122042, + "羸": 122043, + "ã¸Ĩ": 122044, + "çĢ£": 122045, + "çĢĽ": 122046, + "襦": 122047, + "è°¶": 122048, + "è¥ŀ": 122049, + "骥": 122050, + "ç¼µ": 122051, + "çĵĴ": 122052, + "æĶĺ": 122053, + "èĺ©": 122054, + "èĺĸ": 122055, + "éĨ´": 122056, + "éľ°": 122057, + "éħĨ": 122058, + "çŁį": 122059, + "èºħ": 122060, + "é¼į": 122061, + "å·ī": 122062, + "黩": 122063, + "黥": 122064, + "黪": 122065, + "éķ³": 122066, + "éķ´": 122067, + "黧": 122068, + "çºĤ": 122069, + "çĴº": 122070, + "鼯": 122071, + "èĩľ": 122072, + "é³ľ": 122073, + "é³Ŀ": 122074, + "é³Ł": 122075, + "çį¾": 122076, + "åŃĢ": 122077, + "骧": 122078, + "çĵĺ": 122079, + "é¼Ļ": 122080, + "éĨº": 122081, + "礴": 122082, + "颦": 122083, + "æĽ©": 122084, + "é³¢": 122085, + "éºĿ": 122086, + "å¤Ķ": 122087, + "çĪĿ": 122088, + "çģı": 122089, + "禳": 122090, + "éIJ¾": 122091, + "ç¾¼": 122092, + "èł¡": 122093, + "èĢ±": 122094, + "é¹³": 122095, + "æ°į": 122096, + "é¥ķ": 122097, + "èºIJ": 122098, + "é«ij": 122099, + "éķµ": 122100, + "ç©°": 122101, + "é¥Ķ": 122102, + "鬻": 122103, + "鬣": 122104, + "趱": 122105, + "æĶ«": 122106, + "æĶ¥": 122107, + "颧": 122108, + "èºľ": 122109, + "é¼¹": 122110, + "çĻ¯": 122111, + "èł²": 122112, + "èł¹": 122113, + "èºŀ": 122114, + "è¡¢": 122115, + "çģŀ": 122116, + "襻": 122117, + "çºĽ": 122118, + "鬣": 122119, + "æĶ®": 122120, + "åĽĶ": 122121, + "é¦ķ": 122122, + "æĪĨ": 122123, + "çĪ¨": 122124, + "é½ī": 122125, + "äºį": 122126, + "å°¢": 122127, + "å½³": 122128, + "åį¬": 122129, + "殳": 122130, + "ðłĻ¶": 122131, + "æ¯Į": 122132, + "éĤĺ": 122133, + "æĪĭ": 122134, + "åľ¢": 122135, + "æ°ķ": 122136, + "ä¼ĭ": 122137, + "ä»Ŀ": 122138, + "åĨ®": 122139, + "æ°¿": 122140, + "æ±Ī": 122141, + "æ°¾": 122142, + "å¿ī": 122143, + "å®Ħ": 122144, + "ð¬£Ļ": 122145, + "è®±": 122146, + "æīŀ": 122147, + "åľ²": 122148, + "åľ«": 122149, + "èĬı": 122150, + "èĬĥ": 122151, + "æľ³": 122152, + "æľ¸": 122153, + "ð¨Ļ": 122154, + "ð¨Ļ¸": 122155, + "éĤ¨": 122156, + "åIJĴ": 122157, + "åIJĸ": 122158, + "å±¼": 122159, + "å±¾": 122160, + "辿": 122161, + "éĴĨ": 122162, + "仳": 122163, + "ä¼£": 122164, + "ä¼Ī": 122165, + "çĻ¿": 122166, + "çĶª": 122167, + "éĤł": 122168, + "çĬ´": 122169, + "åĨ±": 122170, + "éĤ¡": 122171, + "ð¬ĩķ": 122172, + "æ±ĭ": 122173, + "äľ": 122174, + "äľ£": 122175, + "è®»": 122176, + "ð¬£ŀ": 122177, + "åŃĸ": 122178, + "ð¬ĺĵ": 122179, + "纩": 122180, + "çİĴ": 122181, + "çİĵ": 122182, + "çİĺ": 122183, + "çİļ": 122184, + "åĪ¬": 122185, + "ð«ŃŁ": 122186, + "åĿľ": 122187, + "åĿī": 122188, + "æī½": 122189, + "ð«Ń¢": 122190, + "åĿĭ": 122191, + "æīº": 122192, + "ã§ij": 122193, + "æ¯IJ": 122194, + "èĬ°": 122195, + "èĬ£": 122196, + "èĭĬ": 122197, + "èĭī": 122198, + "èĬĺ": 122199, + "èĬ´": 122200, + "èĬł": 122201, + "ð«ĩ": 122202, + "ð«ĩŃ": 122203, + "èĬ¤": 122204, + "æĿķ": 122205, + "æĿĻ": 122206, + "æĿĦ": 122207, + "æĿ§": 122208, + "æĿ©": 122209, + "å°ª": 122210, + "å°¨": 122211, + "轪": 122212, + "ð«IJĦ": 122213, + "åĿĴ": 122214, + "èĬĪ": 122215, + "æĹ´": 122216, + "æŵ": 122217, + "åijĻ": 122218, + "ãķ": 122219, + "ãķ®": 122220, + "å²į": 122221, + "ð«µ": 122222, + "𫵷": 122223, + "å²ł": 122224, + "å²ľ": 122225, + "åijĩ": 122226, + "åĨı": 122227, + "è§ĥ": 122228, + "å²Ļ": 122229, + "ä¼¾": 122230, + "ãijĩ": 122231, + "ä¼Ń": 122232, + "ä½ĸ": 122233, + "ä¼²": 122234, + "ä½ģ": 122235, + "é£ı": 122236, + "çĭĥ": 122237, + "éŶ": 122238, + "汧": 122239, + "汫": 122240, + "ð£²ĺ": 122241, + "ð£²Ĺ": 122242, + "æ²Ħ": 122243, + "æ²ĺ": 122244, + "ð¬ĩĻ": 122245, + "æ±Ń": 122246, + "ã³ĩ": 122247, + "æ²ĩ": 122248, + "å¿®": 122249, + "忳": 122250, + "忺": 122251, + "𬣡": 122252, + "ç¥ĥ": 122253, + "è¯ĩ": 122254, + "éĤ²": 122255, + "è¯İ": 122256, + "è¯IJ": 122257, + "å±ĥ": 122258, + "ð«¸": 122259, + "𫸩": 122260, + "å²Ĭ": 122261, + "éĺ½": 122262, + "䢺": 122263, + "éĺ¼": 122264, + "妧": 122265, + "å¦ĺ": 122266, + "ð¨ļ": 122267, + "ð¨ļķ": 122268, + "纮": 122269, + "驲": 122270, + "ð«ĺľ": 122271, + "纻": 122272, + "ð¬ĺĺ": 122273, + "ð«ĺĿ": 122274, + "纼": 122275, + "çݤ": 122276, + "çİŀ": 122277, + "çݱ": 122278, + "çİŁ": 122279, + "éĤ½": 122280, + "éĤ¿": 122281, + "åĿ¥": 122282, + "åĿ°": 122283, + "åĿ¬": 122284, + "åĿ½": 122285, + "å¼Ĩ": 122286, + "èĢµ": 122287, + "䢼": 122288, + "ð¦Ń": 122289, + "ð¦Ńľ": 122290, + "èĮĭ": 122291, + "èĭ§": 122292, + "èĭ¾": 122293, + "èĭł": 122294, + "æŀħ": 122295, + "ãŃİ": 122296, + "æŀĺ": 122297, + "æŀį": 122298, + "çŁ¼": 122299, + "磻": 122300, + "åĮ¼": 122301, + "ð¬¨Ĥ": 122302, + "ð¬Ģ©": 122303, + "ð¬Ģª": 122304, + "æĹ¿": 122305, + "æĺĦ": 122306, + "æĺĴ": 122307, + "æĺĪ": 122308, + "åĴī": 122309, + "åĴĩ": 122310, + "åĴį": 122311, + "å²µ": 122312, + "å²½": 122313, + "岨": 122314, + "å²ŀ": 122315, + "å³Ĥ": 122316, + "ãŁ": 122317, + "ãŁĥ": 122318, + "åĽ·": 122319, + "𬬩": 122320, + "éĴIJ": 122321, + "éĴĶ": 122322, + "éĴĸ": 122323, + "çī¥": 122324, + "ä½´": 122325, + "åŀĪ": 122326, + "ä¾ģ": 122327, + "ä¾¹": 122328, + "佸": 122329, + "佺": 122330, + "éļ¹": 122331, + "ãijĬ": 122332, + "ä¾Ĥ": 122333, + "ä½½": 122334, + "ä¾ĺ": 122335, + "éĥĪ": 122336, + "èĪł": 122337, + "éĥIJ": 122338, + "éĥĥ": 122339, + "æĶ½": 122340, + "èĤŃ": 122341, + "èĤ¸": 122342, + "èĤ·": 122343, + "çĭī": 122344, + "çĭĿ": 122345, + "饳": 122346, + "å¿ŀ": 122347, + "çĤĮ": 122348, + "çĤĨ": 122349, + "æ³Ļ": 122350, + "沺": 122351, + "æ³Ĥ": 122352, + "æ³ľ": 122353, + "æ³ĥ": 122354, + "æ³ĩ": 122355, + "æĢĬ": 122356, + "å³ĥ": 122357, + "穸": 122358, + "ç¥ĭ": 122359, + "ç¥Ĭ": 122360, + "ð«į£": 122361, + "𬣳": 122362, + "𬩽": 122363, + "鸤": 122364, + "å¼¢": 122365, + "弨": 122366, + "éĻij": 122367, + "𬮿": 122368, + "éĻİ": 122369, + "ð¬¯Ģ": 122370, + "åįº": 122371, + "乸": 122372, + "å¦Ń": 122373, + "å§Ī": 122374, + "ð«°": 122375, + "ð«°Ľ": 122376, + "迳": 122377, + "åıķ": 122378, + "𬳵": 122379, + "驵": 122380, + "𬳶": 122381, + "äĮ": 122382, + "äĮ¹": 122383, + "驺": 122384, + "ð«łĬ": 122385, + "ç»ĭ": 122386, + "ç»IJ": 122387, + "çłī": 122388, + "èĢĶ": 122389, + "ãĽĥ": 122390, + "çݶ": 122391, + "çıĩ": 122392, + "çıħ": 122393, + "ð¬įĽ": 122394, + "çıĭ": 122395, + "çݹ": 122396, + "çıĮ": 122397, + "çİ¿": 122398, + "飨": 122399, + "åŀļ": 122400, + "åŀ¯": 122401, + "åŀĻ": 122402, + "åŀ²": 122403, + "åŁı": 122404, + "åŀį": 122405, + "èĢĩ": 122406, + "é¿į": 122407, + "åŀİ": 122408, + "åŀ´": 122409, + "åŀŁ": 122410, + "åŀŀ": 122411, + "æĮĵ": 122412, + "åŀµ": 122413, + "åŀı": 122414, + "æĭ¶": 122415, + "èįĸ": 122416, + "èįģ": 122417, + "èįĻ": 122418, + "èįĽ": 122419, + "èĮĪ": 122420, + "èĮ½": 122421, + "èįĦ": 122422, + "èĮº": 122423, + "ð¬ľ¬": 122424, + "èįĵ": 122425, + "èĮ³": 122426, + "ð¦°": 122427, + "𦰡": 122428, + "èĮĽ": 122429, + "èįŃ": 122430, + "ãŃķ": 122431, + "æŁ·": 122432, + "æŁĥ": 122433, + "æŁĬ": 122434, + "æŀ¹": 122435, + "æłIJ": 122436, + "æŁĸ": 122437, + "éĥļ": 122438, + "åīħ": 122439, + "ä´ĵ": 122440, + "迺": 122441, + "åİĸ": 122442, + "çłĨ": 122443, + "çłij": 122444, + "çłĦ": 122445, + "èĢı": 122446, + "å¥ĵ": 122447, + "ä¶": 122448, + "䶮": 122449, + "è½µ": 122450, + "è½·": 122451, + "è½¹": 122452, + "轺": 122453, + "æĺº": 122454, + "ðª¾": 122455, + "𪾢": 122456, + "æĺ½": 122457, + "缷": 122458, + "åĴ¡": 122459, + "åĴº": 122460, + "æĺ³": 122461, + "æĺ£": 122462, + "æĺ¤": 122463, + "æĺ«": 122464, + "æĺ¡": 122465, + "åĴ¥": 122466, + "æĺª": 122467, + "èĻ·": 122468, + "èĻ¸": 122469, + "åĵĥ": 122470, + "å³ĺ": 122471, + "èĢij": 122472, + "å³Ľ": 122473, + "𪨰": 122474, + "å³Ĺ": 122475, + "峧": 122476, + "帡": 122477, + "éĴĺ": 122478, + "ð«ĵ§": 122479, + "éĴľ": 122480, + "𬬮": 122481, + "𬬱": 122482, + "ð¬¬Ń": 122483, + "éĴª": 122484, + "éĴ¬": 122485, + "éĴŃ": 122486, + "磧": 122487, + "秬": 122488, + "ä¿«": 122489, + "èĪģ": 122490, + "ä¿ľ": 122491, + "ä¿Ļ": 122492, + "ä¿į": 122493, + "åŀķ": 122494, + "è¡İ": 122495, + "èĪ£": 122496, + "å¼ĩ": 122497, + "ä¾´": 122498, + "鸧": 122499, + "äı¡": 122500, + "èĥł": 122501, + "ð¦Ļ¶": 122502, + "èĥĪ": 122503, + "èĥ©": 122504, + "èĥ£": 122505, + "æľı": 122506, + "é£IJ": 122507, + "è¨Ħ": 122508, + "饻": 122509, + "庤": 122510, + "çĸ¢": 122511, + "çĤ£": 122512, + "çĤŁ": 122513, + "ã¶": 122514, + "㶲": 122515, + "æ´Ń": 122516, + "æ´ĺ": 122517, + "æ´ĵ": 122518, + "æ´¿": 122519, + "ã³ļ": 122520, + "æ³ļ": 122521, + "æµĪ": 122522, + "æµī": 122523, + "æ´¸": 122524, + "æ´ij": 122525, + "æ´¢": 122526, + "æ´Ī": 122527, + "æ´ļ": 122528, + "æ´º": 122529, + "æ´¨": 122530, + "æµIJ": 122531, + "ã³ĺ": 122532, + "æ´´": 122533, + "æ´£": 122534, + "æģĶ": 122535, + "宬": 122536, + "çªĢ": 122537, + "æīĤ": 122538, + "è¢Ĩ": 122539, + "ç¥ı": 122540, + "ç¥IJ": 122541, + "ç¥ķ": 122542, + "åıļ": 122543, + "éĻ§": 122544, + "éĻŀ": 122545, + "å¨Ģ": 122546, + "å§ŀ": 122547, + "姱": 122548, + "姤": 122549, + "姶": 122550, + "姽": 122551, + "æŀ²": 122552, + "ç»ĸ": 122553, + "éªĥ": 122554, + "ð¬ĺ¡": 122555, + "𬳽": 122556, + "ð¬ĺ©": 122557, + "ð«Ħ§": 122558, + "å½ĸ": 122559, + "éªī": 122560, + "æģĿ": 122561, + "çıª": 122562, + "çıĽ": 122563, + "çı¹": 122564, + "çIJĬ": 122565, + "çݼ": 122566, + "çıĸ": 122567, + "ðªŁ": 122568, + "ðªŁĿ": 122569, + "çı½": 122570, + "çı¦": 122571, + "çı«": 122572, + "çıĴ": 122573, + "ð¬į¤": 122574, + "çı¢": 122575, + "çıķ": 122576, + "çıĿ": 122577, + "ð«Ń¼": 122578, + "åŁĹ": 122579, + "åŀ¾": 122580, + "åŀº": 122581, + "åŁĨ": 122582, + "åŀ¿": 122583, + "åŁĮ": 122584, + "åŁĩ": 122585, + "èİ°": 122586, + "èĮĿ": 122587, + "ð¬ľ¯": 122588, + "éĦĢ": 122589, + "èݶ": 122590, + "èİĿ": 122591, + "äĵĸ": 122592, + "èİĻ": 122593, + "æł»": 122594, + "æ¡ł": 122595, + "ð¬Ĥ": 122596, + "ð¬Ĥ©": 122597, + "æ¡Ħ": 122598, + "æ¢ł": 122599, + "æł´": 122600, + "梴": 122601, + "æłĴ": 122602, + "éħİ": 122603, + "éħı": 122604, + "ð«łĨ": 122605, + "çłµ": 122606, + "çłł": 122607, + "çł«": 122608, + "糬": 122609, + "ç¡ģ": 122610, + "æģ§": 122611, + "ç¿ĥ": 122612, + "éĥª": 122613, + "ð¨IJ": 122614, + "ð¨IJĪ": 122615, + "è¾Ģ": 122616, + "è¾ģ": 122617, + "ð¬Į": 122618, + "ð¬ĮĹ": 122619, + "åīķ": 122620, + "èµĢ": 122621, + "åĵ¢": 122622, + "æĻħ": 122623, + "æĻĬ": 122624, + "åĶĿ": 122625, + "åĵ³": 122626, + "åĵ±": 122627, + "åĨĶ": 122628, + "æĻĶ": 122629, + "æĻIJ": 122630, + "çķĸ": 122631, + "èļĦ": 122632, + "èļĨ": 122633, + "ð«ij": 122634, + "ð«ij¡": 122635, + "帱": 122636, + "å´ģ": 122637, + "峿": 122638, + "𪨶": 122639, + "å´Ħ": 122640, + "帨": 122641, + "å´Ģ": 122642, + "èµĨ": 122643, + "𬬸": 122644, + "éĴ·": 122645, + "𬬻": 122646, + "𬬹": 122647, + "𬬿": 122648, + "ð¬Ńģ": 122649, + "çľļ": 122650, + "çĶ¡": 122651, + "笫": 122652, + "åĢ»": 122653, + "åĢ´": 122654, + "èĦ©": 122655, + "åĢ®": 122656, + "åĢķ": 122657, + "åĢŀ": 122658, + "ð«¢": 122659, + "𫢸": 122660, + "åĢĵ": 122661, + "åĢ§": 122662, + "è¡ĥ": 122663, + "èĻĴ": 122664, + "èĪŃ": 122665, + "èĪ¯": 122666, + "èĪ¥": 122667, + "çĵŀ": 122668, + "鬯": 122669, + "鸰": 122670, + "èĦİ": 122671, + "æľĵ": 122672, + "èĥ²": 122673, + "èĻĵ": 122674, + "é±½": 122675, + "çĭ´": 122676, + "å³±": 122677, + "çĭ»": 122678, + "çľ¢": 122679, + "ð«Ĺ§": 122680, + "åĭį": 122681, + "çĹĦ": 122682, + "çĸ°": 122683, + "çĹĥ": 122684, + "ç«ĺ": 122685, + "ç¾ĸ": 122686, + "ç¾ĵ": 122687, + "æ¡Ĭ": 122688, + "æķī": 122689, + "çĥł": 122690, + "çĥĶ": 122691, + "çĥ¶": 122692, + "çĥ»": 122693, + "ð¬ĬĪ": 122694, + "æ¶į": 122695, + "浡": 122696, + "æµŃ": 122697, + "浬": 122698, + "æ¶Ħ": 122699, + "涢": 122700, + "æ¶IJ": 122701, + "æµ°": 122702, + "æµŁ": 122703, + "æµĽ": 122704, + "æµ¼": 122705, + "æµ²": 122706, + "æ¶ĺ": 122707, + "æĤĪ": 122708, + "æĤĥ": 122709, + "æĤ¢": 122710, + "ð¬ĴĪ": 122711, + "宧": 122712, + "çªħ": 122713, + "çªĬ": 122714, + "çªİ": 122715, + "æīħ": 122716, + "æīĨ": 122717, + "袪": 122718, + "è¢Ĺ": 122719, + "袯": 122720, + "祧": 122721, + "éļº": 122722, + "åł²": 122723, + "çĸį": 122724, + "ð¨º": 122725, + "ð¨ºĻ": 122726, + "éĻ´": 122727, + "çĥĿ": 122728, + "çł®": 122729, + "ãĽļ": 122730, + "åĵ¿": 122731, + "ç¿Ģ": 122732, + "ç¿Ĥ": 122733, + "åīŁ": 122734, + "𬳿": 122735, + "ð«Ħ¨": 122736, + "绤": 122737, + "éªį": 122738, + "ð¬ĺ«": 122739, + "äĤ": 122740, + "äĤ®": 122741, + "çIJİ": 122742, + "çı¸": 122743, + "çıµ": 122744, + "çIJĦ": 122745, + "çIJĪ": 122746, + "çIJĢ": 122747, + "çıº": 122748, + "æİŃ": 122749, + "åłİ": 122750, + "åłIJ": 122751, + "åŁ¼": 122752, + "æİİ": 122753, + "åŁ«": 122754, + "åłĮ": 122755, + "æĻ¢": 122756, + "ð«®": 122757, + "ð«®ĥ": 122758, + "æİŀ": 122759, + "åŁª": 122760, + "壸": 122761, + "ãĻį": 122762, + "èģį": 122763, + "èıĿ": 122764, + "èIJļ": 122765, + "èı¥": 122766, + "èİ¿": 122767, + "äĵ«": 122768, + "åĭļ": 122769, + "äĵ¬": 122770, + "èIJĨ": 122771, + "èıĤ": 122772, + "èıį": 122773, + "èı¼": 122774, + "èIJ£": 122775, + "äĵ¨": 122776, + "èıī": 122777, + "äĵĽ": 122778, + "梼": 122779, + "梽": 122780, + "桲": 122781, + "梾": 122782, + "桯": 122783, + "梣": 122784, + "æ¢Į": 122785, + "桹": 122786, + "æķĶ": 122787, + "åİ£": 122788, + "ç¡Ķ": 122789, + "é¿İ": 122790, + "ç¡Ļ": 122791, + "ç¡ļ": 122792, + "ç¡Ĭ": 122793, + "ç¡į": 122794, + "åĭĶ": 122795, + "ä´ķ": 122796, + "é¾ģ": 122797, + "éĢ´": 122798, + "åĶª": 122799, + "åķ«": 122800, + "ç¿Ī": 122801, + "ã«": 122802, + "ã«°": 122803, + "æĻĻ": 122804, + "çķ¤": 122805, + "ð¬±ĸ": 122806, + "趼": 122807, + "è·Ĥ": 122808, + "èĽĥ": 122809, + "èļ²": 122810, + "ð¬Ł½": 122811, + "èļº": 122812, + "åķ´": 122813, + "äİĥ": 122814, + "å´§": 122815, + "å´Ł": 122816, + "å´ŀ": 122817, + "å´Ĵ": 122818, + "å´Į": 122819, + "å´¡": 122820, + "éĵı": 122821, + "ð«ĵ¯": 122822, + "ð«Ł¹": 122823, + "éĵķ": 122824, + "ð«Ł¼": 122825, + "éĵĸ": 122826, + "éĵĺ": 122827, + "éĵļ": 122828, + "éĵŀ": 122829, + "éĵ¥": 122830, + "éĵ´": 122831, + "çī»": 122832, + "çī¿": 122833, + "ç¨Ĩ": 122834, + "笱": 122835, + "笯": 122836, + "åģ°": 122837, + "åģ¡": 122838, + "鸺": 122839, + "åģŃ": 122840, + "åģ²": 122841, + "åģģ": 122842, + "ã¿": 122843, + "ã¿ł": 122844, + "éĦħ": 122845, + "åģĵ": 122846, + "å¾Ľ": 122847, + "è¡Ĵ": 122848, + "èĪ³": 122849, + "èĪ²": 122850, + "鸼": 122851, + "æĤĨ": 122852, + "éĦĥ": 122853, + "çĵ»": 122854, + "äĿ": 122855, + "äĿĻ": 122856, + "èĦ¶": 122857, + "èĦŀ": 122858, + "èĦŁ": 122859, + "äı²": 122860, + "é±¾": 122861, + "çĮĩ": 122862, + "çĮĬ": 122863, + "çĮĦ": 122864, + "è§ĸ": 122865, + "ðłħ": 122866, + "ðłħ¤": 122867, + "庱": 122868, + "庼": 122869, + "庳": 122870, + "çĹĵ": 122871, + "ä´Ķ": 122872, + "ç««": 122873, + "åłĥ": 122874, + "éĺĮ": 122875, + "ç¾Ŀ": 122876, + "ç¾ķ": 122877, + "çĦĨ": 122878, + "çĥº": 122879, + "çĦĮ": 122880, + "æ·ı": 122881, + "ð¬ĩ¹": 122882, + "æ·Ł": 122883, + "æ·ľ": 122884, + "æ·´": 122885, + "æ·¯": 122886, + "æ¹´": 122887, + "涴": 122888, + "ð¬į¡": 122889, + "ã¥": 122890, + "ã¥Ħ": 122891, + "æĥĽ": 122892, + "æĥĶ": 122893, + "æĤ°": 122894, + "æĥĻ": 122895, + "å¯ģ": 122896, + "éĢŃ": 122897, + "ð¬¤ĩ": 122898, + "ð«į¯": 122899, + "袼": 122900, + "è£Ī": 122901, + "祲": 122902, + "ð¬¤Ĭ": 122903, + "ð«į²": 122904, + "è°ŀ": 122905, + "èī´": 122906, + "弸": 122907, + "弶": 122908, + "ð¬¯İ": 122909, + "éļĥ": 122910, + "å©ŀ": 122911, + "娵": 122912, + "婼": 122913, + "åªĸ": 122914, + "婳": 122915, + "å©į": 122916, + "å©Į": 122917, + "å©«": 122918, + "婤": 122919, + "å©ĺ": 122920, + "å©ł": 122921, + "ð¬ĺ¬": 122922, + "ð¬ĺŃ": 122923, + "ð¬´Ĥ": 122924, + "ð«ĺ¦": 122925, + "绹": 122926, + "ð«Łħ": 122927, + "ð¬ĺ¯": 122928, + "éªķ": 122929, + "ð«ĺ§": 122930, + "絾": 122931, + "çı·": 122932, + "çIJ²": 122933, + "çIJ¡": 122934, + "çIJŁ": 122935, + "çIJĶ": 122936, + "çIJŃ": 122937, + "åł¾": 122938, + "åł¼": 122939, + "æıķ": 122940, + "ãĻĺ": 122941, + "åł§": 122942, + "åĸĨ": 122943, + "åł¨": 122944, + "å¡ħ": 122945, + "åłł": 122946, + "çµ·": 122947, + "ðª£": 122948, + "𪣻": 122949, + "ð¡İ": 122950, + "ð¡İļ": 122951, + "èijľ": 122952, + "æĥİ": 122953, + "èIJ³": 122954, + "èijĻ": 122955, + "éĿ¬": 122956, + "èij´": 122957, + "èĴĩ": 122958, + "èĴĪ": 122959, + "éĦļ": 122960, + "èĴī": 122961, + "èĵĩ": 122962, + "èIJ©": 122963, + "èij°": 122964, + "èijİ": 122965, + "éĦij": 122966, + "èĴİ": 122967, + "èijĸ": 122968, + "èĴĦ": 122969, + "èIJ¹": 122970, + "棤": 122971, + "棽": 122972, + "棫": 122973, + "æ¤ĵ": 122974, + "æ¤ij": 122975, + "ð¬ĥ": 122976, + "ð¬ĥĬ": 122977, + "é¹Ģ": 122978, + "æ¤Ĩ": 122979, + "æ£ĵ": 122980, + "棬": 122981, + "棪": 122982, + "æ¤Ģ": 122983, + "æ¥Ĺ": 122984, + "ð¬·": 122985, + "ð¬·ķ": 122986, + "çĶ¦": 122987, + "éħ¦": 122988, + "è§Į": 122989, + "奡": 122990, + "çļķ": 122991, + "硪": 122992, + "欹": 122993, + "è©Ł": 122994, + "ð«IJIJ": 122995, + "è¾Į": 122996, + "æ£IJ": 122997, + "é¾Ĥ": 122998, + "ð¬¹": 122999, + "𬹼": 123000, + "黹": 123001, + "çīļ": 123002, + "çĿİ": 123003, + "æĻ«": 123004, + "æĻª": 123005, + "æĻ±": 123006, + "ð§": 123007, + "ð§¿": 123008, + "𧿹": 123009, + "èĽij": 123010, + "çķ¯": 123011, + "æĸĿ": 123012, + "åĸ¤": 123013, + "å´¶": 123014, + "åµģ": 123015, + "ð«¶": 123016, + "ð«¶ĩ": 123017, + "å´¾": 123018, + "åµħ": 123019, + "å´¿": 123020, + "åµļ": 123021, + "ç¿Ļ": 123022, + "ð«ĸ®": 123023, + "åľĮ": 123024, + "åľIJ": 123025, + "èµij": 123026, + "èµĴ": 123027, + "é¿ı": 123028, + "éĵ¹": 123029, + "ð¬ŃĬ": 123030, + "éĵ½": 123031, + "ð¨±ĩ": 123032, + "ð«ĵ¶": 123033, + "éĶĬ": 123034, + "éĶį": 123035, + "éĶİ": 123036, + "ð¬Ńİ": 123037, + "éĶĵ": 123038, + "çĬĩ": 123039, + "é¢ĭ": 123040, + "ç¨Į": 123041, + "çŃĢ": 123042, + "çŃĺ": 123043, + "çŃľ": 123044, + "çŃ¥": 123045, + "çŃħ": 123046, + "åĤĥ": 123047, + "åĤī": 123048, + "ç¿Ľ": 123049, + "åĤĴ": 123050, + "åĤķ": 123051, + "èĪ¾": 123052, + "çķ¬": 123053, + "ð«ĸ¯": 123054, + "èĦ¿": 123055, + "èħĺ": 123056, + "äIJ": 123057, + "äIJĥ": 123058, + "èħĻ": 123059, + "èħĴ": 123060, + "ð¬±Ł": 123061, + "é²ĥ": 123062, + "çĮ°": 123063, + "ð«Ľ": 123064, + "ð«ĽŃ": 123065, + "çĮ¯": 123066, + "ãº": 123067, + "ãºĦ": 123068, + "é¦ī": 123069, + "åĩĵ": 123070, + "éĦĹ": 123071, + "ð«·": 123072, + "ð«··": 123073, + "å»ĭ": 123074, + "å»Ĩ": 123075, + "éĦĮ": 123076, + "ç²¢": 123077, + "éģĨ": 123078, + "æĹIJ": 123079, + "𬮱": 123080, + "çĦŀ": 123081, + "ð¬Ĭ¤": 123082, + "欻": 123083, + "ð£¸": 123084, + "𣸣": 123085, + "æºļ": 123086, + "æºģ": 123087, + "æ¹Ŀ": 123088, + "渰": 123089, + "æ¹ĵ": 123090, + "ã´": 123091, + "ã´Ķ": 123092, + "æ¸Ł": 123093, + "æºł": 123094, + "渼": 123095, + "æºĩ": 123096, + "æ¹£": 123097, + "æ¹ij": 123098, + "æºŀ": 123099, + "æĦIJ": 123100, + "æĦĥ": 123101, + "æķ©": 123102, + "çĶ¯": 123103, + "棨": 123104, + "æīĬ": 123105, + "裣": 123106, + "祼": 123107, + "å©»": 123108, + "åªĨ": 123109, + "åªŀ": 123110, + "ãĽ¹": 123111, + "åªĵ": 123112, + "åªĤ": 123113, + "åªĦ": 123114, + "毵": 123115, + "çŁŀ": 123116, + "ð¬´ĥ": 123117, + "ð«ĺ¨": 123118, + "ç¼Ĭ": 123119, + "ç¼IJ": 123120, + "éªĻ": 123121, + "çijĥ": 123122, + "çijĵ": 123123, + "çijħ": 123124, + "çijĨ": 123125, + "ä´ĸ": 123126, + "çijĸ": 123127, + "çijĿ": 123128, + "çijĶ": 123129, + "çijĢ": 123130, + "ð¤§": 123131, + "ð¤§Ľ": 123132, + "çij³": 123133, + "çijĤ": 123134, + "å¶ħ": 123135, + "çijij": 123136, + "éģĺ": 123137, + "é«¢": 123138, + "å¡¥": 123139, + "åł½": 123140, + "赪": 123141, + "æijĽ": 123142, + "å¡Ŀ": 123143, + "æIJĴ": 123144, + "æIJĮ": 123145, + "èĴ±": 123146, + "èĴ¨": 123147, + "èĵı": 123148, + "èĶĢ": 123149, + "èĵ¢": 123150, + "èĵĤ": 123151, + "èĴ»": 123152, + "èĵ£": 123153, + "椹": 123154, + "楪": 123155, + "æ¦ĥ": 123156, + "æ¦ħ": 123157, + "æ¥Ĵ": 123158, + "楩": 123159, + "æ¦ĩ": 123160, + "椸": 123161, + "æ¥Ļ": 123162, + "æŃħ": 123163, + "ð¬ª": 123164, + "𬪩": 123165, + "ç¢ĥ": 123166, + "ç¢ı": 123167, + "ð¬ĴĶ": 123168, + "ç¢Ī": 123169, + "äĥħ": 123170, + "ç¡¿": 123171, + "éĦł": 123172, + "è¾Ĵ": 123173, + "ð¬¨İ": 123174, + "ð«IJĵ": 123175, + "é¾Ĩ": 123176, + "è§ľ": 123177, + "ä£": 123178, + "ä£ĺ": 123179, + "æļķ": 123180, + "é¹į": 123181, + "ð««": 123182, + "ð««ĩ": 123183, + "ã¬Ĭ": 123184, + "æļħ": 123185, + "è·±": 123186, + "èľIJ": 123187, + "èľİ": 123188, + "åµ²": 123189, + "èµĹ": 123190, + "骱": 123191, + "éĶĸ": 123192, + "ð«ĵ¹": 123193, + "éĶĺ": 123194, + "éĶ³": 123195, + "éĶ§": 123196, + "éĶª": 123197, + "ð¬Ńļ": 123198, + "éĶ«": 123199, + "éĶ¬": 123200, + "ð¬ŃĽ": 123201, + "ç¨ij": 123202, + "ç¨Ļ": 123203, + "äħ": 123204, + "äħŁ": 123205, + "ð¬ķ": 123206, + "ð¬ķĤ": 123207, + "çŃ»": 123208, + "çŃ¼": 123209, + "çѶ": 123210, + "çѦ": 123211, + "çѤ": 123212, + "åĤº": 123213, + "é¹İ": 123214, + "åĥĩ": 123215, + "èīħ": 123216, + "èīī": 123217, + "è°¼": 123218, + "è²Ĩ": 123219, + "èħ½": 123220, + "èħ¨": 123221, + "èħ¯": 123222, + "é²ī": 123223, + "é²Ĭ": 123224, + "é²Į": 123225, + "ä²Ł": 123226, + "ð¬¶ĭ": 123227, + "ð¬¶į": 123228, + "é²ı": 123229, + "éĽĬ": 123230, + "çĮº": 123231, + "é£Ķ": 123232, + "è§Ł": 123233, + "ð¦Ŀ¼": 123234, + "é¦Į": 123235, + "è£Ľ": 123236, + "å»Ĵ": 123237, + "çĺħ": 123238, + "éĦĺ": 123239, + "é¹Ĵ": 123240, + "éĦľ": 123241, + "éºĢ": 123242, + "éĦ£": 123243, + "éĺĺ": 123244, + "ð«Ķ¶": 123245, + "çħģ": 123246, + "çħĥ": 123247, + "çħ´": 123248, + "çħĭ": 123249, + "çħŁ": 123250, + "çħĵ": 123251, + "æ»ł": 123252, + "æºį": 123253, + "溹": 123254, + "æ»Ĩ": 123255, + "æ»ī": 123256, + "溦": 123257, + "溵": 123258, + "æ¼·": 123259, + "滧": 123260, + "æ»ĺ": 123261, + "æ»į": 123262, + "æĦŃ": 123263, + "æħ¥": 123264, + "æħĨ": 123265, + "塱": 123266, + "ð«ĮĢ": 123267, + "裼": 123268, + "ç¦ĭ": 123269, + "ç¦Ķ": 123270, + "ç¦ĺ": 123271, + "ç¦Ĵ": 123272, + "è°«": 123273, + "é¹Ķ": 123274, + "ð«ĸ³": 123275, + "æĦį": 123276, + "å«Ħ": 123277, + "媱": 123278, + "æĪ¤": 123279, + "åĭł": 123280, + "æĪ£": 123281, + "ð«ĺª": 123282, + "ð«ĺ¬": 123283, + "ç¼ŀ": 123284, + "èĢ¤": 123285, + "çij§": 123286, + "ð«ŀ": 123287, + "ð«ŀ©": 123288, + "çij¨": 123289, + "çij±": 123290, + "çij·": 123291, + "çij¢": 123292, + "æĸł": 123293, + "æijı": 123294, + "å¢ķ": 123295, + "å¢Ī": 123296, + "å¢IJ": 123297, + "å¢ĺ": 123298, + "æij´": 123299, + "éĬİ": 123300, + "ð¡IJ": 123301, + "ð¡IJĵ": 123302, + "å¢ļ": 123303, + "æĴĸ": 123304, + "ðª¤": 123305, + "ðª¤Ĺ": 123306, + "éĿ½": 123307, + "éŀģ": 123308, + "èĶĮ": 123309, + "èĶĪ": 123310, + "èĵ°": 123311, + "èĶ¹": 123312, + "èĶĬ": 123313, + "åĺı": 123314, + "榰": 123315, + "æ¦ij": 123316, + "æ§ļ": 123317, + "ð£Ĺ": 123318, + "ð£Ĺĭ": 123319, + "æ§ľ": 123320, + "æ¦į": 123321, + "çĸIJ": 123322, + "ð¬¸ĺ": 123323, + "éħº": 123324, + "éħ¾": 123325, + "éħ²": 123326, + "éħ´": 123327, + "碶": 123328, + "äĥİ": 123329, + "ð¬ĴĹ": 123330, + "碨": 123331, + "ð¥Ķ": 123332, + "ð¥Ķ²": 123333, + "碹": 123334, + "碥": 123335, + "åĬĤ": 123336, + "ð«ļĸ": 123337, + "ä´Ĺ": 123338, + "夥": 123339, + "çŀį": 123340, + "é¹ĸ": 123341, + "ã¬İ": 123342, + "è·½": 123343, + "èľ¾": 123344, + "å¹ĸ": 123345, + "å¶į": 123346, + "åľĻ": 123347, + "ð¨±ı": 123348, + "éĶº": 123349, + "éĶ¼": 123350, + "éĶ½": 123351, + "ð¬Ń¤": 123352, + "éĶ¾": 123353, + "éĶ¿": 123354, + "éķĥ": 123355, + "éķĦ": 123356, + "éķħ": 123357, + "é¦Ŀ": 123358, + "é¹Ļ": 123359, + "箨": 123360, + "ç®ĸ": 123361, + "åĬĦ": 123362, + "åĥ¬": 123363, + "åĥ¦": 123364, + "åĥĶ": 123365, + "åĥİ": 123366, + "æ§ĥ": 123367, + "ãĻ¦": 123368, + "é²Ĵ": 123369, + "é²ķ": 123370, + "ð«ļķ": 123371, + "é²ĸ": 123372, + "é²Ĺ": 123373, + "é²ĺ": 123374, + "é²Ļ": 123375, + "ð¬¶IJ": 123376, + "ð¬¶ı": 123377, + "ð©½": 123378, + "𩽾": 123379, + "å¤IJ": 123380, + "çįį": 123381, + "é£Ĺ": 123382, + "ð¬¸ļ": 123383, + "åĩĺ": 123384, + "å»ij": 123385, + "å»Ļ": 123386, + "çĺĹ": 123387, + "çĺ¥": 123388, + "çĺķ": 123389, + "é²Ŀ": 123390, + "éĦ«": 123391, + "çĨĩ": 123392, + "æ¼¹": 123393, + "æ¼ĸ": 123394, + "æ½Ĩ": 123395, + "漤": 123396, + "潩": 123397, + "æ¼¼": 123398, + "æ¼´": 123399, + "ã½": 123400, + "ã½ı": 123401, + "æ¼Ī": 123402, + "æ¼ĭ": 123403, + "æ¼»": 123404, + "æħ¬": 123405, + "窬": 123406, + "çªŃ": 123407, + "ã®": 123408, + "㮾": 123409, + "ð¬¤Ŀ": 123410, + "è¤ķ": 123411, + "禼": 123412, + "ç¦ļ": 123413, + "éļ©": 123414, + "å«ķ": 123415, + "å«Ń": 123416, + "å«ľ": 123417, + "嫪": 123418, + "ð¬ĻĤ": 123419, + "ã»": 123420, + "㻬": 123421, + "麹": 123422, + "çĴĨ": 123423, + "漦": 123424, + "åıĩ": 123425, + "墣": 123426, + "墦": 123427, + "墡": 123428, + "åĬIJ": 123429, + "èĸģ": 123430, + "èķ°": 123431, + "èĶĥ": 123432, + "é¼Ĵ": 123433, + "槱": 123434, + "é¹Ŀ": 123435, + "ç£ı": 123436, + "ç£ī": 123437, + "殣": 123438, + "æħŃ": 123439, + "éľħ": 123440, + "æļµ": 123441, + "æļ²": 123442, + "æļ¶": 123443, + "踦": 123444, + "踣": 123445, + "äĹĸ": 123446, + "èĿĺ": 123447, + "èĿ²": 123448, + "èĿ¤": 123449, + "åĻĩ": 123450, + "åĻĤ": 123451, + "åĻĢ": 123452, + "罶": 123453, + "嶲": 123454, + "å¶ĵ": 123455, + "ãłĩ": 123456, + "å¶Ł": 123457, + "å¶Ĵ": 123458, + "éķĨ": 123459, + "éķĪ": 123460, + "éķĭ": 123461, + "éķİ": 123462, + "ð¬Ń©": 123463, + "éķķ": 123464, + "稹": 123465, + "åĦĩ": 123466, + "çļŀ": 123467, + "çļĽ": 123468, + "ä´ĺ": 123469, + "èīİ": 123470, + "èīı": 123471, + "é¹Ł": 123472, + "ð©¾ĥ": 123473, + "鲦": 123474, + "鲪": 123475, + "鲬": 123476, + "æ©¥": 123477, + "è§Ń": 123478, + "é¹ł": 123479, + "鹡": 123480, + "ç³ĩ": 123481, + "ç³Ī": 123482, + "翦": 123483, + "é¹¢": 123484, + "é¹£": 123485, + "çĨĽ": 123486, + "æ½ĸ": 123487, + "æ½µ": 123488, + "ãµ": 123489, + "ãµIJ": 123490, + "æ¾Ĥ": 123491, + "æ¾Ľ": 123492, + "çij¬": 123493, + "æ½½": 123494, + "æ½¾": 123495, + "æ½ı": 123496, + "æĨŃ": 123497, + "æĨķ": 123498, + "𬸣": 123499, + "æĪŃ": 123500, + "褯": 123501, + "禤": 123502, + "ð«į½": 123503, + "嫽": 123504, + "éģ¹": 123505, + "ð¬´Ĭ": 123506, + "çĴ¥": 123507, + "çĴ²": 123508, + "çĴĴ": 123509, + "æĨĻ": 123510, + "æĵIJ": 123511, + "éĦ¹": 123512, + "èĸ³": 123513, + "éŀĶ": 123514, + "é»ĩ": 123515, + "ð¬ŀ": 123516, + "ð¬ŀŁ": 123517, + "èķĹ": 123518, + "èĸ¢": 123519, + "èķ¹": 123520, + "æ©ŀ": 123521, + "æ©ij": 123522, + "橦": 123523, + "éĨij": 123524, + "觱": 123525, + "磡": 123526, + "ð¥ķ": 123527, + "ð¥ķ¢": 123528, + "ç£ľ": 123529, + "è±®": 123530, + "ð«Ł¦": 123531, + "ð¬ºĪ": 123532, + "ð«łľ": 123533, + "é¹¾": 123534, + "èĻ¤": 123535, + "æļ¿": 123536, + "æĽĮ": 123537, + "æĽĪ": 123538, + "ã¬ļ": 123539, + "è¹ħ": 123540, + "踶": 123541, + "äĹĽ": 123542, + "èŀĹ": 123543, + "çĸģ": 123544, + "ãłĵ": 123545, + "幪": 123546, + "ðª©": 123547, + "ðª©ĺ": 123548, + "嶦": 123549, + "ð¬Ń¬": 123550, + "ð¨±ij": 123551, + "ð¬Ń¯": 123552, + "é¦ŀ": 123553, + "ç©Ħ": 123554, + "ç¯ļ": 123555, + "篯": 123556, + "ç°ī": 123557, + "é¼½": 123558, + "è¡ł": 123559, + "缦": 123560, + "èŀ£": 123561, + "縢": 123562, + "é²Ń": 123563, + "鲯": 123564, + "é²°": 123565, + "鲺": 123566, + "é²¹": 123567, + "ð«Ĺ´": 123568, + "亸": 123569, + "çĻĢ": 123570, + "çĺŃ": 123571, + "𬸦": 123572, + "ç¾±": 123573, + "ç³Ĵ": 123574, + "çĩĭ": 123575, + "çĨ»": 123576, + "çĩĬ": 123577, + "çĩļ": 123578, + "çĩı": 123579, + "æ¿©": 123580, + "æ¿ĭ": 123581, + "澪": 123582, + "æ¾½": 123583, + "æ¾´": 123584, + "æ¾Ń": 123585, + "æ¾¼": 123586, + "æĨ·": 123587, + "æĨº": 123588, + "æĩĶ": 123589, + "é»ī": 123590, + "å¬Ľ": 123591, + "鹨": 123592, + "翯": 123593, + "ð«Ħ·": 123594, + "çĴ±": 123595, + "𤩽": 123596, + "çĴ¬": 123597, + "çĴ®": 123598, + "髽": 123599, + "æĵ¿": 123600, + "èĸ¿": 123601, + "èĸ¸": 123602, + "æªij": 123603, + "æ«Ĩ": 123604, + "æªŀ": 123605, + "éĨ¨": 123606, + "ç¹Ħ": 123607, + "磹": 123608, + "磻": 123609, + "çŀ«": 123610, + "çŀµ": 123611, + "è¹IJ": 123612, + "èŁı": 123613, + "ãĺ": 123614, + "ãĺİ": 123615, + "ð¬Ń³": 123616, + "éķ¤": 123617, + "ð¬Ń¶": 123618, + "ð«Ķį": 123619, + "éķ¥": 123620, + "éķ¨": 123621, + "ð¬Ń¸": 123622, + "ð¨±Ķ": 123623, + "ð¬Ń¼": 123624, + "ð«Ķİ": 123625, + "磰": 123626, + "ç©Ļ": 123627, + "ç©ľ": 123628, + "ç©Ł": 123629, + "ç°ķ": 123630, + "ç°ĥ": 123631, + "ç°ı": 123632, + "åĦ¦": 123633, + "éŃĭ": 123634, + "æĸ¶": 123635, + "èīļ": 123636, + "𬸪": 123637, + "è°¿": 123638, + "ä²ł": 123639, + "ð¬¶Ł": 123640, + "é²¾": 123641, + "ð¬¶ł": 123642, + "鲿": 123643, + "é³ģ": 123644, + "é³Ĥ": 123645, + "é³Ī": 123646, + "é³ī": 123647, + "çį¯": 123648, + "äĹª": 123649, + "é¦ĺ": 123650, + "è¥ķ": 123651, + "è¥ļ": 123652, + "𬶨": 123653, + "èŀ±": 123654, + "çĶĵ": 123655, + "嬬": 123656, + "嬥": 123657, + "ð¦Ī": 123658, + "ð¦Ī¡": 123659, + "ð«Ħ¸": 123660, + "çĵĢ": 123661, + "éĩIJ": 123662, + "鬶": 123663, + "çĪĩ": 123664, + "éŀ³": 123665, + "éŀ®": 123666, + "ð¬Łģ": 123667, + "èĹŁ": 123668, + "èŦ": 123669, + "èŨ": 123670, + "é¹²": 123671, + "檫": 123672, + "黡": 123673, + "ç¤ŀ": 123674, + "ç¤Į": 123675, + "ð¥ĸ": 123676, + "ð¥ĸ¨": 123677, + "è¹¢": 123678, + "è¹ľ": 123679, + "èŁ«": 123680, + "äĹ´": 123681, + "åļļ": 123682, + "é«ĥ": 123683, + "éķ®": 123684, + "éķ±": 123685, + "éħĤ": 123686, + "馧": 123687, + "ç°ł": 123688, + "ç°Ŀ": 123689, + "ç°°": 123690, + "鼫": 123691, + "鼩": 123692, + "çļ¦": 123693, + "èĩij": 123694, + "ä²¢": 123695, + "é³ij": 123696, + "é³Ĵ": 123697, + "é¹±": 123698, + "鹯": 123699, + "çĻĹ": 123700, + "ð¦Ĵ": 123701, + "ð¦Ĵį": 123702, + "æĹŀ": 123703, + "ç¿·": 123704, + "åĨģ": 123705, + "äİĸ": 123706, + "çĢĶ": 123707, + "çĢį": 123708, + "çĢĮ": 123709, + "è¥ľ": 123710, + "ä´Ļ": 123711, + "ð¬ĻĬ": 123712, + "åļŃ": 123713, + "ã°": 123714, + "ã°Ģ": 123715, + "鬷": 123716, + "éĨŃ": 123717, + "蹯": 123718, + "èłĭ": 123719, + "翾": 123720, + "é³ĺ": 123721, + "åĦ³": 123722, + "åĦ´": 123723, + "é¼Ĺ": 123724, + "ð¬¶Ń": 123725, + "ð©¾Į": 123726, + "é³ļ": 123727, + "é³Ľ": 123728, + "éºij": 123729, + "éºĸ": 123730, + "èłĥ": 123731, + "å½Ł": 123732, + "嬿": 123733, + "é¬Ĵ": 123734, + "èĺĺ": 123735, + "æ¬Ĥ": 123736, + "éĨµ": 123737, + "颥": 123738, + "çĶĹ": 123739, + "ð¨Ł": 123740, + "ð¨Łł": 123741, + "å·ĩ": 123742, + "éħħ": 123743, + "é«İ": 123744, + "çĬ¨": 123745, + "𬶮": 123746, + "ð¨Ń": 123747, + "ð¨Ńī": 123748, + "ã¸Į": 123749, + "çĪĶ": 123750, + "çĢ±": 123751, + "çĢ¹": 123752, + "çĢ¼": 123753, + "çĢµ": 123754, + "襫": 123755, + "åŃħ": 123756, + "骦": 123757, + "ð¬Ļĭ": 123758, + "èĢ°": 123759, + "ð¤«": 123760, + "ð¤«ī": 123761, + "çĵĸ": 123762, + "é¬ĺ": 123763, + "趯": 123764, + "ð¬ºĵ": 123765, + "ç½į": 123766, + "é¼±": 123767, + "é³ł": 123768, + "鳡": 123769, + "é³£": 123770, + "çĪŁ": 123771, + "çĪļ": 123772, + "çģĪ": 123773, + "éŁĤ": 123774, + "ç³µ": 123775, + "èĺ¼": 123776, + "礵": 123777, + "é¹´": 123778, + "èºĶ": 123779, + "çļŃ": 123780, + "é¾¢": 123781, + "鳤": 123782, + "亹": 123783, + "ç±¥": 123784, + "é¼·": 123785, + "ð«ļŃ": 123786, + "çİĥ": 123787, + "éĨ¾": 123788, + "é½ĩ": 123789, + "觿": 123790, + "èł¼": 123791, + "ק": 123792, + "פ": 123793, + "׼": 123794, + "×ķת": 123795, + "ס": 123796, + "×Ļ×Ŀ": 123797, + "צ": 123798, + "×Ĵ": 123799, + "×ĺ": 123800, + "×ķר": 123801, + "×Ŀ": 123802, + "×ķ׾": 123803, + "×ĸ": 123804, + "à¹Ĥ": 123805, + "ïº": 123806, + "ðŁį": 123807, + "ðŁIJ": 123808, + "×Ļר": 123809, + "ï»": 123810, + "ðŁij": 123811, + "ðĿIJ": 123812, + "ðŁı": 123813, + "ðŁĶ": 123814, + "ðŁĮ": 123815, + "ðŁİ": 123816, + "ðŁĵ": 123817, + "ף": 123818, + "ðĿij": 123819, + "×ķ×ĵ": 123820, + "ï¦": 123821, + "Ġ×ķ": 123822, + "×ķ×ij": 123823, + "à¸Ńà¸ĩ": 123824, + "ðĿĺ": 123825, + "×Ļת": 123826, + "ðĿķ": 123827, + "à¸Ĺีà¹Ī": 123828, + "ائ": 123829, + "ðŁ¤": 123830, + "×ķף": 123831, + "رÙĬ": 123832, + "×Ļ׾": 123833, + "ระ": 123834, + "าย": 123835, + "ï¯": 123836, + "ï®": 123837, + "าม": 123838, + "âĩ": 123839, + "ðŁ¥": 123840, + "ïŃ": 123841, + "ðĿĻ": 123842, + "×ķ׳": 123843, + "á½": 123844, + "Ġ׼": 123845, + "ðŁļ": 123846, + "âļ": 123847, + "ï§": 123848, + "×ijר": 123849, + "×Ļ׳": 123850, + "á´": 123851, + "Ġ×Ĺ": 123852, + "á¼": 123853, + "ðĿĹ": 123854, + "Ġ×¢": 123855, + "×Ļ×Ķ": 123856, + "ãģ£ãģŁ": 123857, + "ãģĵãģ¨": 123858, + "á¸": 123859, + "ÙĬÙĨ": 123860, + "ãģªãģĦ": 123861, + "اع": 123862, + "ศ": 123863, + "à¹Īà¸ĩ": 123864, + "×Ļ×ĵ": 123865, + "×ŀש": 123866, + "áĪ": 123867, + "׳×Ļ": 123868, + "×Ļ×ij": 123869, + "ï¥": 123870, + "ðĿĵ": 123871, + "Ġ×Ļ": 123872, + "×ļ": 123873, + "ัà¸ĩ": 123874, + "âĵ": 123875, + "ï¤": 123876, + "ĠاÙĦØ£": 123877, + "าà¸ģ": 123878, + "à¹īà¸Ļ": 123879, + "à¹Ģร": 123880, + "×ķ×Ŀ": 123881, + "á¹": 123882, + "ึ": 123883, + "×Ļק": 123884, + "à¸ĭ": 123885, + "à¸Ħร": 123886, + "à¸ĺ": 123887, + "ัà¸ģ": 123888, + "ðŁķ": 123889, + "ÙĪÙĨ": 123890, + "à¸Ńย": 123891, + "âĬ": 123892, + "ðĿĴ": 123893, + "ĠاÙĦع": 123894, + "าà¸Ļ": 123895, + "×Ļף": 123896, + "ÙĦÙĬ": 123897, + "×Ļש": 123898, + "à¸Ľà¸£à¸°": 123899, + "à¹Ģà¸Ľ": 123900, + "Ġ׳": 123901, + "×ķס": 123902, + "à¸ł": 123903, + "ÙħÙĨ": 123904, + "×ķ×¢": 123905, + "×ķ×ŀ": 123906, + "âĮ": 123907, + "ðŁ§": 123908, + "à¹ĩà¸Ļ": 123909, + "à¸į": 123910, + "ãİ": 123911, + "áµ": 123912, + "ĠاÙĦس": 123913, + "×ķק": 123914, + "หล": 123915, + "ðŁĩ": 123916, + "âı": 123917, + "ðŁ¦": 123918, + "Ġ×Ķ×ŀ": 123919, + "ÙĪا": 123920, + "Ġת": 123921, + "ר×IJ": 123922, + "à¸Ńà¸Ļ": 123923, + "ษ": 123924, + "à¹Īว": 123925, + "×ķצ": 123926, + "íĹ": 123927, + "ãĦ": 123928, + "ï¨": 123929, + "ï¹": 123930, + "âİ": 123931, + "ï²": 123932, + "ðĿļ": 123933, + "ðIJ": 123934, + "à¸Ħว": 123935, + "หà¸Ļ": 123936, + "Ġר": 123937, + "بÙĬ": 123938, + "รà¹Į": 123939, + "را": 123940, + "شر": 123941, + "×ķ×Ĺ": 123942, + "×ķפ": 123943, + "×ķש": 123944, + "×ķ×Ĵ": 123945, + "íĿ": 123946, + "âĽ": 123947, + "à¸ķิ": 123948, + "à¹Ģà¸ģ": 123949, + "ï³": 123950, + "ï±": 123951, + "à¸Ķà¹ī": 123952, + "ë¹": 123953, + "ï¬": 123954, + "á¿": 123955, + "ðŁĽ": 123956, + "ðĿĸ": 123957, + "à¹Īาà¸ĩ": 123958, + "ูà¹ī": 123959, + "Ġ×Ķ×IJ": 123960, + "ĠاÙĦØŃ": 123961, + "פר": 123962, + "ÙĪÙħ": 123963, + "à¹Ģล": 123964, + "íĸ": 123965, + "×Ļ×¢": 123966, + "ìĪ": 123967, + "íĵ": 123968, + "ðŁħ": 123969, + "áł": 123970, + "à¸Ħวาม": 123971, + "à¸Īะ": 123972, + "׳×Ķ": 123973, + "Ġק": 123974, + "à¸Ł": 123975, + "à¹īà¸ĩ": 123976, + "หม": 123977, + "تÙħ": 123978, + "׾×Ļ": 123979, + "ÙĬد": 123980, + "à¹Īà¸Ļ": 123981, + "×Ĺר": 123982, + "שר": 123983, + "à¹Ģà¸Ĺ": 123984, + "×ŀר": 123985, + "ëĸ": 123986, + "عÙĦ": 123987, + "×ŀ×¢": 123988, + "â²": 123989, + "׾×Ķ": 123990, + "Ġפ": 123991, + "à¸Ńà¸ģ": 123992, + "سÙĦ": 123993, + "×Ļ×ŀ": 123994, + "ÙĤÙĬ": 123995, + "íİ": 123996, + "تØŃ": 123997, + "×Ļס": 123998, + "×Ļ×Ĺ": 123999, + "íĽ": 124000, + "ï°": 124001, + "â½": 124002, + "áī": 124003, + "áĬ": 124004, + "á¨": 124005, + "Ùĩا": 124006, + "Ġ׾×Ķ": 124007, + "×ķ×IJ": 124008, + "Ùħا": 124009, + "à¹īà¸Ńà¸ĩ": 124010, + "رب": 124011, + "ĠاÙĦج": 124012, + "×ŀ×ĵ": 124013, + "ÙħÙĦ": 124014, + "تر": 124015, + "à¹Ģà¸Ķ": 124016, + "קר": 124017, + "íħ": 124018, + "ì¼": 124019, + "ê¿": 124020, + "ãĪ": 124021, + "áIJ": 124022, + "ðŁĹ": 124023, + "ê¦": 124024, + "áĭ": 124025, + "ðĿĶ": 124026, + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 124027, + "à¹ĥห": 124028, + "มา": 124029, + "วà¹Īา": 124030, + "มี": 124031, + "ีà¹ī": 124032, + "à¹Ħมà¹Ī": 124033, + "ÙĨÙĬ": 124034, + "ؤ": 124035, + "รา": 124036, + "×ķ×Ļ": 124037, + "ãĤĪãģĨ": 124038, + "ิà¸Ķ": 124039, + "×Ļפ": 124040, + "×Ĺ׾": 124041, + "ÙĤد": 124042, + "à¹Ģส": 124043, + "×Ļ×ĺ": 124044, + "à¸ģล": 124045, + "ר׼": 124046, + "×ķ׼": 124047, + "×Ļ׼": 124048, + "ëĪ": 124049, + "ëĥ": 124050, + "ðŁĸ": 124051, + "áħ": 124052, + "â¼": 124053, + "ãī": 124054, + "à¹Ħà¸Ķà¹ī": 124055, + "ת×Ļ": 124056, + "×Ļ×IJ": 124057, + "ĠاÙĦØ¥": 124058, + "à¸łà¸²": 124059, + "ริ": 124060, + "ÙĤØ©": 124061, + "ØŃد": 124062, + "ê»": 124063, + "ì±": 124064, + "ת×Ĺ": 124065, + "ìº": 124066, + "âĭ": 124067, + "áĦ": 124068, + "á¾": 124069, + "âµ": 124070, + "â¾": 124071, + "ĠÙĪاÙĦ": 124072, + "׳×ķ": 124073, + "ÙĢ": 124074, + "ÙĬا": 124075, + "à¸ģà¹ĩ": 124076, + "×ŀ×Ķ": 124077, + "ãģĦãĤĭ": 124078, + "عد": 124079, + "ĠاÙĦÙĨ": 124080, + "Ġ×Ķש": 124081, + "ئ": 124082, + "ัà¹īà¸ĩ": 124083, + "รัà¸ļ": 124084, + "ÙĪÙĤ": 124085, + "ãģ§ãģį": 124086, + "à¹Ģà¸ŀ": 124087, + "׼׾": 124088, + "×ĺר": 124089, + "ัà¸Ķ": 124090, + "à¸Ńา": 124091, + "ì¢": 124092, + "à¸Ńà¸ļ": 124093, + "à¸ķร": 124094, + "à¹Ģà¸Ĭ": 124095, + "ìĶ": 124096, + "ãģĹãģ¾": 124097, + "ëģ": 124098, + "ëķ": 124099, + "ðŁĻ": 124100, + "âĴ": 124101, + "á¶": 124102, + "à¹ģล": 124103, + "ÙĨا": 124104, + "à¹ĥหà¹ī": 124105, + "à¹Ħà¸Ľ": 124106, + "×£": 124107, + "ัว": 124108, + "าà¸ĩ": 124109, + "×ĵר": 124110, + "×ij׾": 124111, + "פ×Ļ": 124112, + "Ġ×ĵ": 124113, + "ĠاÙĦÙģ": 124114, + "à¹Ģà¸Ĥ": 124115, + "ש×Ķ": 124116, + "×IJר": 124117, + "ë¬": 124118, + "ãģ«ãģª": 124119, + "ÑĢо": 124120, + "วิ": 124121, + "Ùħر": 124122, + "×IJת": 124123, + "Ùĥر": 124124, + "سب": 124125, + "ÙĨت": 124126, + "ãģĹãģĦ": 124127, + "اج": 124128, + "à¸Ńรà¹Į": 124129, + "ÙĥÙĦ": 124130, + "سÙħ": 124131, + "สิ": 124132, + "×Ļצ": 124133, + "ëĿ": 124134, + "íľ": 124135, + "ìī": 124136, + "áĨ": 124137, + "ÙĩÙħ": 124138, + "à¸Ļีà¹ī": 124139, + "ãģĤãĤĭ": 124140, + "ãģĦãģ¦": 124141, + "سÙĬ": 124142, + "׾×IJ": 124143, + "در": 124144, + "ãģļ": 124145, + "ÙĪج": 124146, + "ĠاÙĦØ®": 124147, + "صر": 124148, + "íı": 124149, + "à¹īาà¸ĩ": 124150, + "ุà¸Ķ": 124151, + "×ķ×ĺ": 124152, + "×ij×¢": 124153, + "íĨ": 124154, + "à¸Ĭา": 124155, + "รม": 124156, + "ש×ŀ": 124157, + "×ŀס": 124158, + "ê´": 124159, + "ì´": 124160, + "ëľ": 124161, + "ì¿": 124162, + "ì©": 124163, + "ë»": 124164, + "â¤": 124165, + "ðŁĨ": 124166, + "áĮ": 124167, + "áķ": 124168, + "ذا": 124169, + "à¸Ĺำ": 124170, + "à¸ķà¹Ī": 124171, + "ĠاÙĦÙĤ": 124172, + "ÙĦÙĥ": 124173, + "ูà¹Ī": 124174, + "à¸Ħุ": 124175, + "ÙĬÙħ": 124176, + "׳×Ļ×Ŀ": 124177, + "ืà¹Īà¸Ń": 124178, + "ÙĪع": 124179, + "ãĤĩ": 124180, + "اÙĤ": 124181, + "Ġ×ij×¢": 124182, + "à¹Ģม": 124183, + "جÙħ": 124184, + "ừ": 124185, + "ãģĵãģ¨ãģĮ": 124186, + "بد": 124187, + "×ķ×Ķ": 124188, + "ש׾": 124189, + "Ùĩر": 124190, + "à¹Ģà¸Ļ": 124191, + "ãģ¹": 124192, + "íĭ": 124193, + "ì»": 124194, + "ì½": 124195, + "ëŃ": 124196, + "ìĮ": 124197, + "íĢ": 124198, + "ëĮ": 124199, + "ëº": 124200, + "ãĬ": 124201, + "à¹ĥà¸Ļ": 124202, + "Ġ×Ĵ": 124203, + "à¹Ĩ": 124204, + "à¸Īาà¸ģ": 124205, + "วย": 124206, + "à¹ĥà¸Ĭ": 124207, + "à¸ĩาà¸Ļ": 124208, + "ĠاÙĦØ´": 124209, + "اØŃ": 124210, + "à¹īาà¸Ļ": 124211, + "ืà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 124212, + "×IJ×Ļ": 124213, + "بÙĦ": 124214, + "ãģ¨æĢĿ": 124215, + "×ł×¡": 124216, + "ãģ¾ãģĽ": 124217, + "ÙĥÙĨ": 124218, + "ער": 124219, + "ĠاÙĦد": 124220, + "שת": 124221, + "íŀ": 124222, + "Ùħس": 124223, + "صÙĦ": 124224, + "×ķ׳×Ķ": 124225, + "ارة": 124226, + "ÙĦÙħ": 124227, + "สม": 124228, + "Ø£ÙĨ": 124229, + "תר": 124230, + "×IJ×ŀ": 124231, + "عب": 124232, + "خت": 124233, + "ãĤĥ": 124234, + "ì¡": 124235, + "ì£": 124236, + "ива": 124237, + "สั": 124238, + "ึà¸ģ": 124239, + "ì¸": 124240, + "ëĨ": 124241, + "алÑĮн": 124242, + "ì³": 124243, + "ìį": 124244, + "ê¼": 124245, + "ê½": 124246, + "ìı": 124247, + "ãĮ": 124248, + "ãı": 124249, + "ï©": 124250, + "êª": 124251, + "áİ": 124252, + "Ġ×ĸ": 124253, + "à¸ģัà¸Ļ": 124254, + "×Ļ×ķ": 124255, + "à¸Ħà¸Ļ": 124256, + "׳×ķת": 124257, + "à¸ľà¸¹à¹ī": 124258, + "à¹ĥà¸Ī": 124259, + "ãģĦãģŁ": 124260, + "Ùģر": 124261, + "×ĺ×Ļ": 124262, + "צ×Ļ": 124263, + "ãĤĤãģ®": 124264, + "ĠاÙĦص": 124265, + "ãģ¾ãģĽãĤĵ": 124266, + "دة": 124267, + "×ij×Ļ": 124268, + "ĠاÙĦر": 124269, + "Ġ×ŀ×IJ": 124270, + "สำ": 124271, + "à¹Ģห": 124272, + "عر": 124273, + "ãģªãģı": 124274, + "à¸ģระ": 124275, + "×ij×ĵ": 124276, + "à¹Ģà¸Ī": 124277, + "×Ļ×ļ": 124278, + "×Ĺ×Ļ": 124279, + "ÙĬع": 124280, + "ש×ij": 124281, + "ÙĨØ©": 124282, + "ÙĪض": 124283, + "ÙĦÙģ": 124284, + "ÙĢÙĢ": 124285, + "פע": 124286, + "íĪ": 124287, + "×ŀק": 124288, + "à¸IJ": 124289, + "ØŃØ©": 124290, + "اص": 124291, + "Ñĭва": 124292, + "à¸Ħม": 124293, + "วั": 124294, + "à¸Ľà¸¥": 124295, + "ìŁ": 124296, + "íļ": 124297, + "ë´": 124298, + "ëij": 124299, + "ëī": 124300, + "ëĩ": 124301, + "ì¨": 124302, + "ë±": 124303, + "ëİ": 124304, + "â¬": 124305, + "á¥": 124306, + "áĹ": 124307, + "áĽ": 124308, + "áį": 124309, + "Å©": 124310, + "à¸Ķี": 124311, + "ôi": 124312, + "Ġס": 124313, + "׾×ķ": 124314, + "á»Ŀi": 124315, + "à¸Ħุà¸ĵ": 124316, + "ây": 124317, + "à¸Ļา": 124318, + "×Ĺ×ĵ": 124319, + "×ĵ×Ļ": 124320, + "หา": 124321, + "جÙĦ": 124322, + "à¹Ģว": 124323, + "ãĤĩãģĨ": 124324, + "ÙħØ©": 124325, + "ĠاÙĦÙĥ": 124326, + "Ġ×Ķ×¢": 124327, + "جر": 124328, + "×ĸר": 124329, + "اط": 124330, + "×Ľ×ª": 124331, + "×ķ׳×Ļ×Ŀ": 124332, + "ØŃÙħ": 124333, + "ê¶": 124334, + "رÙĥ": 124335, + "Ġ×ľ×¢": 124336, + "×ķ×ĸ": 124337, + "สร": 124338, + "צ׾": 124339, + "Ø¢": 124340, + "است": 124341, + "à¹Īม": 124342, + "خر": 124343, + "צע": 124344, + "×Ļר×ķת": 124345, + "ادة": 124346, + "شار": 124347, + "×ŀ×Ĺ": 124348, + "íĴ": 124349, + "à¹Ģรีย": 124350, + "×Ĺק": 124351, + "اث": 124352, + "รà¸ĩ": 124353, + "à¹Ģà¸ķ": 124354, + "à¸Īำ": 124355, + "à¸Ŀ": 124356, + "à¹Īาย": 124357, + "à¸Ħล": 124358, + "ÙĤÙĪ": 124359, + "иÑĩеÑģк": 124360, + "à¸ĵà¹Į": 124361, + "ัย": 124362, + "Ùħع": 124363, + "ë¨": 124364, + "ë¿": 124365, + "ë®": 124366, + "ï´": 124367, + "ì¥": 124368, + "ì«": 124369, + "ëµ": 124370, + "á¡": 124371, + "âį": 124372, + "ðĵ": 124373, + "â°": 124374, + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩ": 124375, + "Ùĭ": 124376, + "à¸ģัà¸ļ": 124377, + "ãģ®ãģ§": 124378, + "à¹īว": 124379, + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩ": 124380, + "ãģŃ": 124381, + "á»ĩt": 124382, + "à¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ": 124383, + "×ŀ×Ļ": 124384, + "à¹ģà¸ļ": 124385, + "×Ĵר": 124386, + "ÙĪÙģ": 124387, + "ÙĤÙĦ": 124388, + "à¸łà¸²à¸ŀ": 124389, + "ר×Ļ": 124390, + "ลา": 124391, + "ÙĬس": 124392, + "Ġצ": 124393, + "ÙĬÙģ": 124394, + "Ġ×ĺ": 124395, + "à¸ľà¸¥": 124396, + "áng": 124397, + "รว": 124398, + "Ġ×ŀש": 124399, + "×IJ×ķת": 124400, + "×ĸ×Ķ": 124401, + "ูà¸ģ": 124402, + "à¸Ļัà¸ģ": 124403, + "اÙĨÙĬ": 124404, + "دا": 124405, + "ãģ³": 124406, + "׼ף": 124407, + "ãĤīãĤĮ": 124408, + "ãĤĮãģ°": 124409, + "תק": 124410, + "úc": 124411, + "ÙĪز": 124412, + "×Ļר×Ķ": 124413, + "Ġngh": 124414, + "ánh": 124415, + "Ġ×ķ×IJ": 124416, + "á»ħ": 124417, + "สุà¸Ķ": 124418, + "ëį°": 124419, + "اض": 124420, + "اÙĦÙĬ": 124421, + "بار": 124422, + "عÙħ": 124423, + "à¸ļา": 124424, + "تج": 124425, + "à¸ŀร": 124426, + "×ķר×Ķ": 124427, + "ảng": 124428, + "Ø®ÙĦ": 124429, + "à¸ī": 124430, + "ắc": 124431, + "ש×Ļ×Ŀ": 124432, + "íĶ": 124433, + "Ùģس": 124434, + "×Ļ×Ĵ": 124435, + "пÑĢ": 124436, + "ĠاÙĦØ«": 124437, + "سط": 124438, + "รูà¹ī": 124439, + "ีà¹Īย": 124440, + "à¸Ńà¸Ķ": 124441, + "ãģªãĤĬ": 124442, + "×Ĵ×ĵ": 124443, + "ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ": 124444, + "סק": 124445, + "خص": 124446, + "laÅŁ": 124447, + "енно": 124448, + "بØŃ": 124449, + "สà¸Ļ": 124450, + "ฮ": 124451, + "ר×IJש": 124452, + "ÙħÙĪ": 124453, + "دÙĬد": 124454, + "ษา": 124455, + "×ķ×ļ": 124456, + "ãĥ§ãĥ³": 124457, + "à¸ķุ": 124458, + "Ġêµ": 124459, + "ĠÑģво": 124460, + "צ×ij": 124461, + "à¸Ńม": 124462, + "à¸Ľà¸£": 124463, + "تع": 124464, + "×Ķת": 124465, + "اÙħÙĦ": 124466, + "×ŀ׳": 124467, + "ç¶ļ": 124468, + "ฤ": 124469, + "íį": 124470, + "ëĺ": 124471, + "ë¤": 124472, + "ìij": 124473, + "â´": 124474, + "ãĭ": 124475, + "ĠباÙĦ": 124476, + "á»ģu": 124477, + "ĠاÙĦÙĦ": 124478, + "à¸ķัว": 124479, + "Ø°Ùĩ": 124480, + "ึà¸ĩ": 124481, + "à¹ĥà¸Ĭà¹ī": 124482, + "á»ĵng": 124483, + "à¸Ļั": 124484, + "มาà¸ģ": 124485, + "ãĥŁ": 124486, + "×ŀ×ķ": 124487, + "à¸Ĺย": 124488, + "á»Ļi": 124489, + "ằ": 124490, + "ảo": 124491, + "à¹Ĥà¸Ķ": 124492, + "×IJ׾": 124493, + "สาม": 124494, + "ÙĪب": 124495, + "à¸Ĺุ": 124496, + "ยัà¸ĩ": 124497, + "עת": 124498, + "×ķ׳×ķת": 124499, + "à¸Ĥึ": 124500, + "à¸Ĥึà¹īà¸Ļ": 124501, + "à¸ģà¹Ī": 124502, + "ẫ": 124503, + "á»ijc": 124504, + "ãģĹãĤĩãģĨ": 124505, + "á»ĭch": 124506, + "Ġ×IJ×ķת": 124507, + "Ġש×IJ": 124508, + "׼×ķ׾": 124509, + "á»Ļc": 124510, + "عة": 124511, + "à¸Ĺี": 124512, + "à¹Ģà¸Ń": 124513, + "Ùĥت": 124514, + "ãģ»": 124515, + "ẻ": 124516, + "ìĹħ": 124517, + "à¸Ńà¸Ńà¸ģ": 124518, + "اÙĨت": 124519, + "à¹Ħร": 124520, + "Ġ×IJ×Ĺר": 124521, + "طر": 124522, + "ÙĨد": 124523, + "ืà¹īà¸Ń": 124524, + "Ø·ÙĦ": 124525, + "×IJ×Ķ": 124526, + "uyên": 124527, + "íĸī": 124528, + "×ij×Ķ": 124529, + "à¸Ħà¹Ī": 124530, + "à¸Ĭà¹Īว": 124531, + "ãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ": 124532, + "ÙĬب": 124533, + "ק׾": 124534, + "ãĥĻ": 124535, + "Ä©": 124536, + "سر": 124537, + "าว": 124538, + "ãĤ±": 124539, + "à¸ļริ": 124540, + "ר×Ĵ": 124541, + "á»ĥu": 124542, + "ØŃت": 124543, + "×ķ×ŀ×Ļ": 124544, + "بÙĨ": 124545, + "êµIJ": 124546, + "ÄŁu": 124547, + "ãģªãĤĵ": 124548, + "×ijק": 124549, + "Ġפר": 124550, + "ắn": 124551, + "ØŃÙĦ": 124552, + "×ij×Ĺ": 124553, + "ấu": 124554, + "×ij×ķ×ĵ": 124555, + "ãĥ¯": 124556, + "Ġ׾ק": 124557, + "ัà¸į": 124558, + "à¸ŀิ": 124559, + "×Ĺ×Ķ": 124560, + "×ĸ׼": 124561, + "ãĥ¼ãĥł": 124562, + "ÑĤелÑĮ": 124563, + "×ŀ×Ļ×ĵ": 124564, + "ÙĬØ®": 124565, + "ẳ": 124566, + "تص": 124567, + "à¸ĺิ": 124568, + "è¾¼": 124569, + "ìĵ": 124570, + "ÙĥØ©": 124571, + "ÙĤب": 124572, + "à¸Ħà¹Į": 124573, + "à¹īาย": 124574, + "à¸ĵะ": 124575, + "าะ": 124576, + "ëĴ": 124577, + "ê¾": 124578, + "ë·": 124579, + "ìĩ": 124580, + "êº": 124581, + "ìģ": 124582, + "ëĢ": 124583, + "ì¾": 124584, + "ë½": 124585, + "ëļ": 124586, + "ìŃ": 124587, + "ìİ": 124588, + "áij": 124589, + "ëĹ": 124590, + "êĴ": 124591, + "à¡": 124592, + "à¬": 124593, + "ðIJĮ": 124594, + "ãĩ": 124595, + "ðĿĦ": 124596, + "Ġ׾×IJ": 124597, + "ãģ¨ãģĦãģĨ": 124598, + "Ġnhi": 124599, + "×Ļ×ķת": 124600, + "Ġש×Ķ": 124601, + "à¹ģลà¹īว": 124602, + "Æ°á»Ľc": 124603, + "à¸Ķà¹īวย": 124604, + "à¸Ĺาà¸ĩ": 124605, + "×ł×ª": 124606, + "פת": 124607, + "à¹ģà¸ķà¹Ī": 124608, + "Æ°ng": 124609, + "à¸Ńยูà¹Ī": 124610, + "à¹īำ": 124611, + "Ġ×IJ׾": 124612, + "ÙĥÙħ": 124613, + "ấp": 124614, + "ลà¸ĩ": 124615, + "ãģŁãĤģ": 124616, + "×Ĵ׾": 124617, + "หร": 124618, + "ĠÑĢе": 124619, + "à¹Ģà¸Ĥà¹īา": 124620, + "ÙĤر": 124621, + "Ġ×Ķס": 124622, + "ÙĪÙĬ": 124623, + "สามาร": 124624, + "สามารà¸ĸ": 124625, + "Äĥn": 124626, + "à¸Ńี": 124627, + "פ×ķ": 124628, + "×Ļ׳×ķ": 124629, + "วัà¸Ļ": 124630, + "ặc": 124631, + "íķĻ": 124632, + "×ŀת": 124633, + "êu": 124634, + "ẹ": 124635, + "ÙģÙĬ": 124636, + "×ŀצ": 124637, + "à¸Ħา": 124638, + "ãģĿãģĨ": 124639, + "ãĢħ": 124640, + "از": 124641, + "اÙĩ": 124642, + "ר×Ļ×Ŀ": 124643, + "ấn": 124644, + "หาร": 124645, + "ạt": 124646, + "ÙĨÙĩ": 124647, + "à¹Ģà¸Ħร": 124648, + "جÙĩ": 124649, + "׼×Ļ": 124650, + "ắt": 124651, + "à¸Ħà¹īา": 124652, + "رة": 124653, + "ãĥı": 124654, + "ÙĥÙĪÙĨ": 124655, + "ứng": 124656, + "Ġìļ°": 124657, + "ยà¹Į": 124658, + "à¹Īวà¸Ļ": 124659, + "à¸ģำ": 124660, + "ثر": 124661, + "Ñģи": 124662, + "ĠاÙĦØ·": 124663, + "Ġ×Ķצ": 124664, + "ĠØ·": 124665, + "ĠاÙĦÙĪ": 124666, + "ê¹Į": 124667, + "ØŃÙĬ": 124668, + "ارات": 124669, + "à¹Ģà¸ĭ": 124670, + "با": 124671, + "гÑĢ": 124672, + "รี": 124673, + "ืà¸Ńà¸Ļ": 124674, + "عت": 124675, + "ÙĤاÙĦ": 124676, + "دÙħ": 124677, + "Ø¡": 124678, + "Ġ×ŀק": 124679, + "×ĵ×Ļ×Ŀ": 124680, + "×¢×ľ": 124681, + "ãģĴ": 124682, + "ëĭĺ": 124683, + "×¢×Ķ": 124684, + "Ġìĸ´": 124685, + "ÑģÑĮ": 124686, + "ÙĤØ·": 124687, + "ãĥĽ": 124688, + "èĢĥãģĪ": 124689, + "à¹ģà¸Ļ": 124690, + "ÙĪات": 124691, + "âu": 124692, + "ĠìĤ¬ëŀ": 124693, + "หว": 124694, + "ĠاÙĦØ£Ùħ": 124695, + "Ġ×Ķ×ŀש": 124696, + "بÙĪ": 124697, + "à¸Ĭà¸Ļ": 124698, + "ãĤĵãģ§ãģĻ": 124699, + "วà¸Ļ": 124700, + "à¸ģรรม": 124701, + "×ŀ×ķ×ĵ": 124702, + "ÙĥاÙĨ": 124703, + "×ķ×£": 124704, + "олог": 124705, + "تÙĨ": 124706, + "à¸ķà¹Į": 124707, + "ê²ĥ": 124708, + "ר×ĺ": 124709, + "ừng": 124710, + "×ķ×ij×Ķ": 124711, + "ÙħØŃ": 124712, + "ĠЧ": 124713, + "פ×Ĵ": 124714, + "สà¸ĸ": 124715, + "ãģĭãĤĬ": 124716, + "ınız": 124717, + "à¹Ģย": 124718, + "ãĥ¼ãĥ³": 124719, + "ãģĬãĤĬ": 124720, + "פש": 124721, + "ิà¸ķ": 124722, + "Ø·ÙĨ": 124723, + "×Ļת×Ļ": 124724, + "×IJ׳": 124725, + "çek": 124726, + "ìª": 124727, + "×ŀ×ij": 124728, + "ศา": 124729, + "ãĤ¹ãĤ¿": 124730, + "à¸ļุ": 124731, + "×ĵ×ijר": 124732, + "ãģĦãģı": 124733, + "สะ": 124734, + "à¹Ģหล": 124735, + "ิà¸ĩ": 124736, + "à¸ŀัà¸Ļ": 124737, + "ãģĦãģŁãģł": 124738, + "ãĤĤãĤī": 124739, + "à¹īม": 124740, + "ãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģį": 124741, + "ารà¹Į": 124742, + "ุà¸ĩ": 124743, + "íij": 124744, + "ì¯": 124745, + "ë¼": 124746, + "íĤ": 124747, + "ì·": 124748, + "ê¡": 124749, + "áı": 124750, + "áĴ": 124751, + "ðĿľ": 124752, + "á©": 124753, + "ðŁĦ": 124754, + "ðIJ¤": 124755, + "Ġש׾": 124756, + "Ġ×ŀ×Ķ": 124757, + "à¹ģละ": 124758, + "Ġ׼׾": 124759, + "ẽ": 124760, + "á»Ļng": 124761, + "Ø°ÙĬ": 124762, + "ле": 124763, + "×¥": 124764, + "ãģªãģ©": 124765, + "ĠÙĪØ£": 124766, + "หà¸Ļà¹īา": 124767, + "ãģ¾ãģ§": 124768, + "à¸ķà¹Īà¸Ń": 124769, + "à¸Ĺัà¹īà¸ĩ": 124770, + "ãģłãģij": 124771, + "à¹ģà¸ļà¸ļ": 124772, + "à¹Ģรา": 124773, + "פ׾": 124774, + "ãģŁãģĦ": 124775, + "à¹Ģลย": 124776, + "ãģ£ãģ¦ãģĦãĤĭ": 124777, + "ếp": 124778, + "ึà¹Īà¸ĩ": 124779, + "ê´Ģ": 124780, + "ê³Ħ": 124781, + "׼×ķ": 124782, + "à¹Ģรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 124783, + "ק×Ļ": 124784, + "êµŃ": 124785, + "פס": 124786, + "تÙĬ": 124787, + "ãĥĦ": 124788, + "Ġ×Ķ×Ĺ": 124789, + "ги": 124790, + "ר×IJ׾": 124791, + "×ŀ׾": 124792, + "ĠØ£ÙĬ": 124793, + "ĠعÙĦÙĬ": 124794, + "ãģĭãģ£ãģŁ": 124795, + "ש×Ļ": 124796, + "дÑĥ": 124797, + "×ŀף": 124798, + "׳×ĺ": 124799, + "׳×Ļת": 124800, + "miÅŁ": 124801, + "׼×Ŀ": 124802, + "Ġ×ijר": 124803, + "Ġ׾×ij": 124804, + "ĠÐĽ": 124805, + "çe": 124806, + "×ķ׳×Ļ": 124807, + "ãĤĪãģĨãģ«": 124808, + "פ×ķר": 124809, + "ãĥį": 124810, + "ÙĥÙĬ": 124811, + "×Ĺת": 124812, + "ÙģÙĦ": 124813, + "Ġ×Ķק": 124814, + "Ġ×Ķ×ij": 124815, + "Ġ×ŀס": 124816, + "à¹Īาà¸Ļ": 124817, + "пеÑĢ": 124818, + "à¹Īาว": 124819, + "Ġ×ij×IJ": 124820, + "ĠÙĪÙĩ": 124821, + "à¸Ļำ": 124822, + "Ġ×ijש": 124823, + "׳ק": 124824, + "ãģ©ãģĨ": 124825, + "ש×ķת": 124826, + "×ĵ×Ķ": 124827, + "à¹Ģà¸ļ": 124828, + "ÙĨس": 124829, + "Ġìļ°ë¦¬": 124830, + "สà¹Īวà¸Ļ": 124831, + "ลัà¸ĩ": 124832, + "جز": 124833, + "Ġ×Ĺ×Ļ": 124834, + "Ùĥثر": 124835, + "ละ": 124836, + "Ùĩد": 124837, + "ĠÙĪب": 124838, + "اÙĦÙħ": 124839, + "à¹ģม": 124840, + "Æ¡i": 124841, + "Ġ×ij×Ĺ": 124842, + "ữa": 124843, + "à¹Ģà¸Ĺศ": 124844, + "à¸ķัà¹īà¸ĩ": 124845, + "огда": 124846, + "׾ק": 124847, + "دد": 124848, + "สรà¹īาà¸ĩ": 124849, + "à¸Ĭี": 124850, + "Ùģض": 124851, + "à¹ģห": 124852, + "uyá»ĩn": 124853, + "รัà¸ģ": 124854, + "á»ĩm": 124855, + "สา": 124856, + "פק": 124857, + "ียà¸ĩ": 124858, + "à¸ķà¹Īาà¸ĩ": 124859, + "à¸Ħรัà¹īà¸ĩ": 124860, + "ØŃÙĤ": 124861, + "à¹Ģà¸Ńà¸ĩ": 124862, + "ائÙĬ": 124863, + "×ĺ×¢": 124864, + "اÙĦØ©": 124865, + "ิà¹Īม": 124866, + "ãĤ½": 124867, + "دÙī": 124868, + "Ġר×IJ": 124869, + "ãģ£ãģ¨": 124870, + "ãĥĥãĥĹ": 124871, + "ÙĬرة": 124872, + "ê±´": 124873, + "×ŀ×IJ": 124874, + "×ķ×ķ": 124875, + "بع": 124876, + "ãģ²": 124877, + "ราย": 124878, + "×ĵ×Ŀ": 124879, + "تÙģ": 124880, + "à¸ķà¸ģ": 124881, + "ạng": 124882, + "ãĤĴè¦ĭ": 124883, + "à¸Ĭั": 124884, + "Æ°á»Ł": 124885, + "Æ°á»Łng": 124886, + "جب": 124887, + "×ķ×ŀר": 124888, + "ĠìĤ¬ëŀĮ": 124889, + "óng": 124890, + "รั": 124891, + "Ġ×Ķ×ĸ": 124892, + "רצ": 124893, + "Ġ×Ĺ×ĵ": 124894, + "Ø°ÙĦÙĥ": 124895, + "×ķר×Ļ": 124896, + "ãģ¡ãĤĥ": 124897, + "Ùģع": 124898, + "Ġ׾צ": 124899, + "ái": 124900, + "à¹ĩà¸ļ": 124901, + "ãģİ": 124902, + "à¸ģิ": 124903, + "ạc": 124904, + "ë©°": 124905, + "ãģªãĤĭ": 124906, + "×ķ׾×Ŀ": 124907, + "à¹ģà¸Ĺ": 124908, + "×ķ×¥": 124909, + "меÑĤ": 124910, + "Ã¼ÅŁ": 124911, + "ÑĢÑı": 124912, + "à¸Ĵ": 124913, + "ÑģÑĤоÑı": 124914, + "عÙĪد": 124915, + "Ùħار": 124916, + "طة": 124917, + "à¸ŀื": 124918, + "кÑĢ": 124919, + "à¹ģà¸ģ": 124920, + "à¹Ĥรà¸ĩ": 124921, + "×ij×Ļ×ĺ": 124922, + "ê²ł": 124923, + "×ķ׾×Ķ": 124924, + "ØŃر": 124925, + "ืà¹Īà¸Ńà¸Ļ": 124926, + "×ķ×ijר": 124927, + "×Ĺש": 124928, + "ãĥķãĤ¡": 124929, + "×ŀ×ĺ": 124930, + "út": 124931, + "Ġdön": 124932, + "ắng": 124933, + "ëłĩ": 124934, + "ẳng": 124935, + "วà¸ģ": 124936, + "صد": 124937, + "خط": 124938, + "à¸Ńั": 124939, + "ãĤıãĤĮ": 124940, + "سÙĦاÙħ": 124941, + "à¹Ģรà¹ĩ": 124942, + "×Ļש×Ļ": 124943, + "جاÙĦ": 124944, + "ãģijãĤĭ": 124945, + "à¸Ĭาà¸ķิ": 124946, + "ÙĪاÙĤ": 124947, + "à¹Ĥà¸Ļ": 124948, + "ãģ¦ãģĹãģ¾": 124949, + "اعة": 124950, + "ãĤŃãĥ£": 124951, + "à¸įา": 124952, + "ÙĦاÙĤ": 124953, + "ิà¸ģ": 124954, + "ĠÑģов": 124955, + "ÑĢак": 124956, + "×Ļ׳×Ļ": 124957, + "Ã¼ÄŁ": 124958, + "Ã¼ÄŁÃ¼": 124959, + "ק×ij": 124960, + "à¹Īà¸Ńà¸ĩ": 124961, + "Ġgerçek": 124962, + "à¸Ĺั": 124963, + "ованиÑı": 124964, + "×ŀ׼": 124965, + "سة": 124966, + "×Ļ×£": 124967, + "leÅŁ": 124968, + "Ùħؤ": 124969, + "ĠìĿĺ": 124970, + "à¸IJาà¸Ļ": 124971, + "ĠÑģоб": 124972, + "ĠêµŃ": 124973, + "עצ": 124974, + "зв": 124975, + "สà¸ĩ": 124976, + "زÙĦ": 124977, + "ãģıãĤĮ": 124978, + "иÑĢÑĥ": 124979, + "تأ": 124980, + "полн": 124981, + "ìĺĢ": 124982, + "ÙĨØ´": 124983, + "׼×IJ": 124984, + "ÙħØ´": 124985, + "à¸Ķà¹Į": 124986, + "ÙĪÙĬÙĦ": 124987, + "à¹ģà¸Ĥ": 124988, + "ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾": 124989, + "ноÑģÑĤ": 124990, + "вл": 124991, + "ÙħÙĤ": 124992, + "راج": 124993, + "å¤ī": 124994, + "ëĽ": 124995, + "â¸": 124996, + "ìIJ": 124997, + "à»": 124998, + "áļ": 124999, + "â»": 125000, + "êĻ": 125001, + "â§": 125002, + "ðĴ": 125003, + "ðĿĩ": 125004, + "Ġ×IJת": 125005, + "ĠÙĦÙĦ": 125006, + "ĠØ£ÙĨ": 125007, + "Ġ×ķ×Ķ": 125008, + "ãģ«ãģ¯": 125009, + "Ġ×Ļש": 125010, + "تÙĩ": 125011, + "ÃŃnh": 125012, + "ÙĬات": 125013, + "Ġ×ij×ŀ": 125014, + "à¸Ļัà¹īà¸Ļ": 125015, + "à¸Ļà¹īำ": 125016, + "Ãło": 125017, + "à¸ķาม": 125018, + "ãģ®ãģ¯": 125019, + "dır": 125020, + "Ġnghi": 125021, + "ặt": 125022, + "×ŀ×Ļ×Ŀ": 125023, + "ãģ¦ãģĦãĤĭ": 125024, + "Ġ×ijת": 125025, + "หรืà¸Ń": 125026, + "ĠسÙĬ": 125027, + "ãģªãĤī": 125028, + "à¹Ĥà¸Ķย": 125029, + "ıyor": 125030, + "à¸Ńีà¸ģ": 125031, + "á»ĩnh": 125032, + "Ñĭм": 125033, + "à¸Ĺุà¸ģ": 125034, + "Ġ׾×Ĺ": 125035, + "Ġ×Ķר": 125036, + "Ġ×Ķ×Ļ": 125037, + "à¸ŀระ": 125038, + "à¹Ģวลา": 125039, + "Ġغ": 125040, + "ẫn": 125041, + "mÄ±ÅŁ": 125042, + "׼×Ķ": 125043, + "á»ijn": 125044, + "ãģ§ãģĹãĤĩãģĨ": 125045, + "ãĥ¢": 125046, + "à¸Ľà¸µ": 125047, + "ס×Ļ": 125048, + "ãģĵãĤį": 125049, + "Ġ׾פ": 125050, + "รà¸ĸ": 125051, + "ê¸Ī": 125052, + "à¸ģวà¹Īา": 125053, + "무": 125054, + "á»įng": 125055, + "ãĤĵãģ§": 125056, + "ãĤĪãģĨãģª": 125057, + "á»ĵi": 125058, + "ãĤ¬": 125059, + "สà¹Īà¸ĩ": 125060, + "×Ļ׳×Ķ": 125061, + "à¸ĸูà¸ģ": 125062, + "à¸Īัà¸Ķ": 125063, + "Ġ×Ķ×Ĵ": 125064, + "ãĥľ": 125065, + "×ŀ×ķת": 125066, + "ÙĪÙĥ": 125067, + "ëĭ¨": 125068, + "ĠØ«": 125069, + "ãģ®ãģĮ": 125070, + "à¹Ģหà¹ĩà¸Ļ": 125071, + "عا": 125072, + "à¸Ļิ": 125073, + "Åŀ": 125074, + "à¸Ńะ": 125075, + "ãģĪãĤĭ": 125076, + "Ø«ÙĦ": 125077, + "ØŃÙħد": 125078, + "à¹Ģà¸ģิà¸Ķ": 125079, + "פשר": 125080, + "פ×Ķ": 125081, + "มิ": 125082, + "ئÙĬس": 125083, + "à¸Ĺำà¹ĥหà¹ī": 125084, + "×¢×ĵ": 125085, + "ìĭ¤": 125086, + "à¸Ĭà¹Īวย": 125087, + "ĠاÙĦÙħÙĨ": 125088, + "زÙĬ": 125089, + "عÙĬ": 125090, + "Ġ׼×IJ": 125091, + "ạnh": 125092, + "ỹ": 125093, + "ãĤĵãģª": 125094, + "สู": 125095, + "צר": 125096, + "Æ°á»Ľng": 125097, + "×ķ×ķ×Ķ": 125098, + "à¹Ĥล": 125099, + "ĠاÙĦÙĩ": 125100, + "วา": 125101, + "หลาย": 125102, + "Ñīе": 125103, + "à¸Ĥà¹īà¸Ń": 125104, + "à¹īà¸Ńย": 125105, + "بط": 125106, + "каÑı": 125107, + "ĠØ¢": 125108, + "ĠиÑģ": 125109, + "ĠاÙĦغ": 125110, + "à¸ģา": 125111, + "à¸Ļà¹Īา": 125112, + "ÙĬÙĪ": 125113, + "×ij×ķר": 125114, + "á»ħn": 125115, + "วà¸ĩ": 125116, + "×Ļ×ĸ": 125117, + "ì²Ń": 125118, + "ним": 125119, + "룰": 125120, + "×Ĵ×ķר": 125121, + "صØŃ": 125122, + "ÙĦÙĪ": 125123, + "×Ĺ×ķת": 125124, + "สุ": 125125, + "رÙĬÙĤ": 125126, + "ס×ĺ": 125127, + "Ġ×ŀ×¢": 125128, + "ãĥĨãĤ£": 125129, + "à¸Ħิà¸Ķ": 125130, + "ãĤįãģĨ": 125131, + "à¹Ħล": 125132, + "à¸Ļà¹Į": 125133, + "á»ıi": 125134, + "ÑģÑĤÑĢо": 125135, + "สà¸Ķ": 125136, + "สาร": 125137, + "ÙĪÙĦØ©": 125138, + "ầm": 125139, + "รà¹Īว": 125140, + "รà¹Īวม": 125141, + "รุ": 125142, + "ĠاÙĦسÙĬ": 125143, + "ìĺģ": 125144, + "Ġ×ŀ×ij": 125145, + "פ×ĺ": 125146, + "à¸ķิà¸Ķ": 125147, + "×ĺ×Ļ×Ŀ": 125148, + "Ġ무": 125149, + "ÙĤدÙħ": 125150, + "ĠdÃ¼ÅŁ": 125151, + "ائÙĦ": 125152, + "мÑĭ": 125153, + "ØŃس": 125154, + "ÙĪص": 125155, + "×Ļק×Ķ": 125156, + "ãģ§ãģ¯ãģªãģĦ": 125157, + "à¹Ģหม": 125158, + "оÑĢÑĤ": 125159, + "íĨµ": 125160, + "ãģIJ": 125161, + "кÑĢа": 125162, + "ียว": 125163, + "عار": 125164, + "ئة": 125165, + "íĥĢ": 125166, + "ãģ«ãģªãĤĬ": 125167, + "جة": 125168, + "ÙĪÙĤع": 125169, + "ÑĮÑı": 125170, + "×ķצ×Ķ": 125171, + "ש×Ŀ": 125172, + "بÙĤ": 125173, + "Ġ×Ļ×Ķ": 125174, + "ÙĬØ·": 125175, + "ımız": 125176, + "деÑĢж": 125177, + "×Ļשר×IJ׾": 125178, + "غÙĬر": 125179, + "รà¸Ńà¸ĩ": 125180, + "à¹Ģรียà¸Ļ": 125181, + "Ġ×Ķ×ĺ": 125182, + "หมาย": 125183, + "ÙħÙĩ": 125184, + "اÙģØ©": 125185, + "ĠоÑĢг": 125186, + "ÙĪÙī": 125187, + "ãĥ©ãĤ¤": 125188, + "×ŀ׳×Ķ": 125189, + "ĠÄijo": 125190, + "ĠгоÑĢ": 125191, + "اÙħØ©": 125192, + "楽": 125193, + "Ø«ÙĬر": 125194, + "à¸ģิà¸Ī": 125195, + "á»ĵn": 125196, + "ÙĨب": 125197, + "ÑĢÑĥд": 125198, + "ìĹĪ": 125199, + "Ġ×Ĺ×ijר": 125200, + "ÑĢаж": 125201, + "ạch": 125202, + "تÙĪ": 125203, + "à¹Ĥม": 125204, + "×ij×Ļ×ij": 125205, + "ĠíĨµ": 125206, + "acaģı": 125207, + "جÙĦس": 125208, + "à¹Ģà¸Ľà¸¥": 125209, + "วà¸Ķ": 125210, + "à¸Ńล": 125211, + "ãģŁãĤĬ": 125212, + "à¸Ľà¸±à¸į": 125213, + "ĠìķĮ": 125214, + "عرÙģ": 125215, + "à¹Ħà¸Ł": 125216, + "أخ": 125217, + "å¤ļãģĦ": 125218, + "à¸Ķัà¸ĩ": 125219, + "Ø´Ùģ": 125220, + "ãģ£ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ": 125221, + "×Ľ×ł×¡": 125222, + "ÑĨе": 125223, + "еÑģп": 125224, + "ÙħاÙħ": 125225, + "à¸ŀืà¹īà¸Ļ": 125226, + "иÑĩеÑģки": 125227, + "خد": 125228, + "ÙĥÙĪÙħ": 125229, + "Ġ×Ķר×IJש": 125230, + "تاب": 125231, + "é£Łãģ¹": 125232, + "ืà¸Ļ": 125233, + "оÑĢо": 125234, + "Ġböl": 125235, + "×ķ×Ĺ×ĵ": 125236, + "دÙĬر": 125237, + "ắm": 125238, + "دع": 125239, + "ãģķãģĽ": 125240, + "à¸ĺร": 125241, + "à¸ĺรรม": 125242, + "ãģĭãĤĤ": 125243, + "å¤ļãģı": 125244, + "rä": 125245, + "سع": 125246, + "×Ļ׾×Ķ": 125247, + "ضر": 125248, + "ĠاÙĦشر": 125249, + "×ĸ×ķר": 125250, + "×¢×ijר": 125251, + "ạm": 125252, + "алÑĮно": 125253, + "رÙĨ": 125254, + "اÙħج": 125255, + "׼×ļ": 125256, + "dıģ": 125257, + "ден": 125258, + "ضا": 125259, + "ÙĦÙĬÙħ": 125260, + "Ġê·¸ëŁ¬": 125261, + "تÙħاع": 125262, + "ارÙĬØ®": 125263, + "à¹Ĥà¸ķ": 125264, + "ĠÑģÑĢед": 125265, + "Ġ׳×ķס": 125266, + "ÙĤبÙĦ": 125267, + "оÑĤов": 125268, + "leÅŁtir": 125269, + "ĠмеÑģÑĤ": 125270, + "سÙĦÙħ": 125271, + "Ġעצ": 125272, + "ĠاÙĦسÙĦ": 125273, + "еÑĤÑĮ": 125274, + "ابة": 125275, + "нак": 125276, + "สà¸ĸาà¸Ļ": 125277, + "Ġ×ij׳": 125278, + "à¸ļัà¸Ļ": 125279, + "׼׳": 125280, + "ĠÃ¶ÄŁ": 125281, + "ãģ¨è¨Ģ": 125282, + "uyến": 125283, + "diÄŁ": 125284, + "áºŃu": 125285, + "ÑĢаÑģ": 125286, + "ãĤ·ãĥ§ãĥ³": 125287, + "nız": 125288, + "×ķ×ĵ×Ķ": 125289, + "تس": 125290, + "ÙħاÙĦ": 125291, + "à¹Ģหà¸ķุ": 125292, + "ยว": 125293, + "à¸ŀัà¸ģ": 125294, + "ãģĦãģªãģĦ": 125295, + "ĠкаÑĩ": 125296, + "ลà¹Į": 125297, + "×¨×Ľ×ª": 125298, + "ÅŁtur": 125299, + "×ŀ×ķס": 125300, + "ãģ¥": 125301, + "бол": 125302, + "عÙħاÙĦ": 125303, + "×ķרת": 125304, + "ÑĨион": 125305, + "ศึà¸ģ": 125306, + "à¸ı": 125307, + "ÑĢен": 125308, + "اسÙĬ": 125309, + "ائر": 125310, + "à¹Ĥà¸Ľà¸£": 125311, + "Ġseç": 125312, + "غÙĬ": 125313, + "ÑįÑĤ": 125314, + "енн": 125315, + "ãģªãģ®": 125316, + "×Ļש×Ķ": 125317, + "×Ļפ×ķר": 125318, + "ãģŁãĤģãģ«": 125319, + "زة": 125320, + "Ġçoc": 125321, + "ãĤ¯ãĥª": 125322, + "ÑĪен": 125323, + "ãĤıãģij": 125324, + "رÙĬد": 125325, + "ĠÑĢаÑģÑģ": 125326, + "Ùĥات": 125327, + "สà¸Ńà¸ļ": 125328, + "ceÄŁi": 125329, + "ãĤ¿ãĤ¤": 125330, + "à¸ļร": 125331, + "ĠاÙĦبر": 125332, + "׳×ķ×¢": 125333, + "rün": 125334, + "راض": 125335, + "ศาส": 125336, + "à¸ķรà¹Į": 125337, + "ãģįãģŁ": 125338, + "×ķ׾×ĵ": 125339, + "еÑĢи": 125340, + "íĹĺ": 125341, + "ắp": 125342, + "تعÙĦ": 125343, + "Ùĥد": 125344, + "иÑĤелÑĮно": 125345, + "Ø·Ùģ": 125346, + "ĠавÑĤом": 125347, + "Ġ×ŀצ": 125348, + "ÑĪиÑħ": 125349, + "اتÙģ": 125350, + "ĠÑħоÑĤ": 125351, + "Ùİا": 125352, + "ãģıãĤĭ": 125353, + "×Ķפ": 125354, + "à¹Ĥà¸Ĺ": 125355, + "à¹ģà¸ŀ": 125356, + "à¹Īà¸Ńย": 125357, + "ĠاÙĦÙħØ´": 125358, + "à¸ģารà¸ĵà¹Į": 125359, + "аниз": 125360, + "×Ķ׾": 125361, + "ظÙħ": 125362, + "ยุ": 125363, + "liÄŁ": 125364, + "à¹Ħà¸Ĥ": 125365, + "à¸ĸืà¸Ń": 125366, + "öz": 125367, + "ãģijãģ¦": 125368, + "à¹Ģà¸ľ": 125369, + "ุม": 125370, + "ãĥĹãĥ¬": 125371, + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺר": 125372, + "ختÙĦÙģ": 125373, + "à¸İ": 125374, + "ÙĦاØŃ": 125375, + "Ġdüzen": 125376, + "צ×Ķ": 125377, + "ساء": 125378, + "×ķר×ļ": 125379, + "×ķ×ĵ×Ļ": 125380, + "ÑĢаÑĦ": 125381, + "ÅŁtır": 125382, + "ãģ«åħ¥": 125383, + "ãģĪãģ°": 125384, + "صÙĪÙĦ": 125385, + "ĠÐľÐ¾Ñģ": 125386, + "اÙĩر": 125387, + "ãģ£ãģ": 125388, + "ĠлÑİб": 125389, + "×Ļ×¢×Ķ": 125390, + "Ġ×Ķ×ŀק": 125391, + "สิà¸Ĺ": 125392, + "สิà¸Ĺà¸ĺิ": 125393, + "×Ļ׳×Ŀ": 125394, + "ÙĦاÙģ": 125395, + "à¸ŀัà¸Ļà¸ĺ": 125396, + "×ķ×IJ×Ķ": 125397, + "มั": 125398, + "à¸Ĥà¸ĵะ": 125399, + "доÑĢ": 125400, + "ãģ¨ãģª": 125401, + "à¸ģระà¸Ĺ": 125402, + "acı": 125403, + "×ķ׾×ķ×Ĵ": 125404, + "ÑĥÑĪ": 125405, + "ãĥ¥ãĥ¼": 125406, + "ãĥ¦": 125407, + "Ùħست": 125408, + "ĠaÅŁ": 125409, + "שק": 125410, + "פת×Ĺ": 125411, + "ายà¸Ļ": 125412, + "íĩ": 125413, + "ë¢": 125414, + "ï·": 125415, + "íī": 125416, + "ìµ": 125417, + "ì¬": 125418, + "ðĿĽ": 125419, + "ìĴ": 125420, + "ëĻ": 125421, + "ê§": 125422, + "áĸ": 125423, + "â¨": 125424, + "â±": 125425, + "áĺ": 125426, + "ðĸ": 125427, + "àł": 125428, + "áĶ": 125429, + "ðIJŃ": 125430, + "ững": 125431, + "Å©ng": 125432, + "Ġ×Ķת": 125433, + "ĠاÙĦا": 125434, + "Ġ×ŀת": 125435, + "à¸ĸึà¸ĩ": 125436, + "òn": 125437, + "á»ĭnh": 125438, + "нÑĭм": 125439, + "Ġcả": 125440, + "à¸Ķู": 125441, + "Ġà¹ģà¸ķà¹Ī": 125442, + "Ġ×ij×Ķ": 125443, + "ói": 125444, + "ãģ¨ãģĹãģ¦": 125445, + "úng": 125446, + "ĠØ°": 125447, + "Ġ×Ķ׳": 125448, + "ĠبÙĨ": 125449, + "ÙĦاÙĦ": 125450, + "à¹Ħà¸Ĺย": 125451, + "á»ĩp": 125452, + "tı": 125453, + "มัà¸Ļ": 125454, + "ằng": 125455, + "á»ijt": 125456, + "ком": 125457, + "à¸ĭึà¹Īà¸ĩ": 125458, + "à¸Ħรัà¸ļ": 125459, + "à¸ļà¹īาà¸Ļ": 125460, + "ĠاÙĦÙĬ": 125461, + "lü": 125462, + "ÙĪس": 125463, + "ãģłãģ£ãģŁ": 125464, + "à¹Ģà¸ĩ": 125465, + "Ġê³µ": 125466, + "нÑĥ": 125467, + "ãĤĪãĤĬ": 125468, + "мÑĥ": 125469, + "à¹Ģà¸Ĥา": 125470, + "ãĤĢ": 125471, + "ние": 125472, + "ãģ«ãģªãĤĭ": 125473, + "áºŃy": 125474, + "ĠÙĪا": 125475, + "볤": 125476, + "ש×ķ": 125477, + "áp": 125478, + "×ĵ×ķ": 125479, + "ãģ§ãģĹãģŁ": 125480, + "عض": 125481, + "Ñģкой": 125482, + "æĦŁãģĺ": 125483, + "ÑİÑĤÑģÑı": 125484, + "Ġ×Ļ׼×ķ׾": 125485, + "ãĤĵãģł": 125486, + "ви": 125487, + "à¹Ģลà¹Īà¸Ļ": 125488, + "ìĿ´ëĭ¤": 125489, + "ĠÙĦÙĩ": 125490, + "à¸Ħืà¸Ń": 125491, + "تÙĥ": 125492, + "ÙħÙĥÙĨ": 125493, + "aģı": 125494, + "׳×ĵ": 125495, + "민": 125496, + "à¹Ħว": 125497, + "สำห": 125498, + "สำหรัà¸ļ": 125499, + "Ñģлед": 125500, + "tır": 125501, + "ĠÙĦÙĬ": 125502, + "ĠاÙĦعÙħÙĦ": 125503, + "×ij×ķת": 125504, + "×ij×Ļ×Ŀ": 125505, + "à¸Ħำ": 125506, + "à¹Ģà¸Ħรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 125507, + "lıģı": 125508, + "ืà¸Ńà¸ĩ": 125509, + "جد": 125510, + "íŀĪ": 125511, + "ìĭ¬": 125512, + "×¢×ķת": 125513, + "สิà¸Ļ": 125514, + "Ñĩи": 125515, + "رض": 125516, + "à¹Ģà¸Ľà¸´à¸Ķ": 125517, + "à¸Ħà¹Īา": 125518, + "ìĦł": 125519, + "ÙĪرة": 125520, + "ק×ĺ": 125521, + "ìľł": 125522, + "عÙħÙĦ": 125523, + "×IJ×Ļ×Ŀ": 125524, + "׾×Ļ×Ŀ": 125525, + "à¹ĥหà¸į": 125526, + "à¹ĥหà¸įà¹Ī": 125527, + "ừa": 125528, + "á»įi": 125529, + "ãģ¶": 125530, + "ÃŃch": 125531, + "ãĥĩãĤ£": 125532, + "×ķר×Ļ×Ŀ": 125533, + "Ñģо": 125534, + "ìķ½": 125535, + "ова": 125536, + "ÑĩаÑģÑĤ": 125537, + "à¹Ģà¸Īà¹īา": 125538, + "пÑĢо": 125539, + "Ġ×ŀ×Ĺ": 125540, + "ãĥİ": 125541, + "×ķ×Ļ×ķת": 125542, + "Ġде": 125543, + "ë§Ī": 125544, + "ì§ģ": 125545, + "×Ļפ×Ķ": 125546, + "ĠاÙĦعاÙĦÙħ": 125547, + "르": 125548, + "ר×IJ×Ķ": 125549, + "uyá»ĥn": 125550, + "×¢×Ļ": 125551, + "มืà¸Ń": 125552, + "Ø¥ÙĨ": 125553, + "รู": 125554, + "Ġز": 125555, + "×Ļ×ķ×Ŀ": 125556, + "à¸ķà¹īà¸Ļ": 125557, + "ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ": 125558, + "ÙħاÙĨ": 125559, + "ĠÐ¥": 125560, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸Ĺศ": 125561, + "ỳ": 125562, + "׾×ij": 125563, + "à¹Ģà¸Ķà¹ĩ": 125564, + "ãģŁãģ¡": 125565, + "à¸Ĺีม": 125566, + "à¸Ļะ": 125567, + "ìĹ°": 125568, + "ĠìłĢ": 125569, + "ÙĦÙĩ": 125570, + "ợi": 125571, + "ĠاÙĦز": 125572, + "دار": 125573, + "ãĤ³ãĥ³": 125574, + "мин": 125575, + "à¹ģหà¹Īà¸ĩ": 125576, + "à¸Ķัà¸ļ": 125577, + "׼ר": 125578, + "жа": 125579, + "íĸĪ": 125580, + "×ŀ×ĸ": 125581, + "ợi": 125582, + "à¸Ķา": 125583, + "Ġعبد": 125584, + "à¹ģร": 125585, + "×IJתר": 125586, + "×¢×ł×Ļ": 125587, + "à¹Ģà¸Ħ": 125588, + "×ķצר": 125589, + "ì§Ģë§Į": 125590, + "ائÙħ": 125591, + "أس": 125592, + "uyá»ģn": 125593, + "Ġ×IJ׳": 125594, + "×Ĺ׳×ķ": 125595, + "×ĸ×Ļ": 125596, + "รà¹īาà¸Ļ": 125597, + "ĠÐłÐ¾Ñģ": 125598, + "ĠÐłÐ¾ÑģÑģ": 125599, + "ربÙĬØ©": 125600, + "tür": 125601, + "ãĤĭãģĵãģ¨": 125602, + "ظر": 125603, + "бÑĭ": 125604, + "à¸Ĺีà¹Īสุà¸Ķ": 125605, + "Ġצר": 125606, + "èĩªåĪĨ": 125607, + "лаÑģ": 125608, + "ĠÑıв": 125609, + "ĠÑıвлÑı": 125610, + "à¸ŀรà¹īà¸Ńม": 125611, + "à¸Ńาà¸Ī": 125612, + "à¸ļริà¸ģาร": 125613, + "Ġçı": 125614, + "ëįĺ": 125615, + "ĠاÙĦÙħست": 125616, + "تش": 125617, + "ש×ķ×ij": 125618, + "ãĤ´": 125619, + "Ġyapıl": 125620, + "ĠاÙĦØ°": 125621, + "ุà¹Īม": 125622, + "à¸ĸà¹īา": 125623, + "ìĦ¤": 125624, + "ì°¨": 125625, + "ваÑĢ": 125626, + "à¹Ģà¸ŀิà¹Īม": 125627, + "Æ°á»Ľi": 125628, + "Ùĥس": 125629, + "à¸Ńยาà¸ģ": 125630, + "ãģ¦ãĤĤ": 125631, + "Ġгод": 125632, + "ÙĬار": 125633, + "à¸ķà¸Ńà¸Ļ": 125634, + "ĠигÑĢ": 125635, + "à¹Ħà¸Ķà¹īรัà¸ļ": 125636, + "ĠاÙĦÙħر": 125637, + "ÙĤت": 125638, + "Ġëĺ": 125639, + "ĠëĺIJ": 125640, + "ẩn": 125641, + "ãģĻãĤĭãģĵãģ¨": 125642, + "×Ĵ×Ŀ": 125643, + "Ġ×ij×ij": 125644, + "تد": 125645, + "ÙĪار": 125646, + "ãĤ®": 125647, + "пол": 125648, + "Ġмог": 125649, + "ترÙĥ": 125650, + "ÙĪØ«": 125651, + "Ġçık": 125652, + "اة": 125653, + "à¹Ģà¸Ķียว": 125654, + "มีà¸Ħวาม": 125655, + "Ġ×ŀ×Ĵ": 125656, + "صÙģ": 125657, + "ĠТак": 125658, + "Ġ×Ľ×ª": 125659, + "×Ļ×ĵ×Ļ": 125660, + "овоÑĢ": 125661, + "ầy": 125662, + "สิà¹Īà¸ĩ": 125663, + "بت": 125664, + "ürü": 125665, + "ÙĨج": 125666, + "หลัà¸ģ": 125667, + "×Ļ×Ķ×Ŀ": 125668, + "ÙĤص": 125669, + "зÑĭ": 125670, + "×Ľ×ª×ij": 125671, + "Æ°u": 125672, + "mız": 125673, + "ĠìĦ¸": 125674, + "лог": 125675, + "ÙħÙĬÙĦ": 125676, + "ÙĬج": 125677, + "íĴĪ": 125678, + "à¸ŀà¸ļ": 125679, + "หัว": 125680, + "зна": 125681, + "רק": 125682, + "à¹Ĥร": 125683, + "Ġ×ijס": 125684, + "ĠBaÅŁkan": 125685, + "ĠëĶ°": 125686, + "à¸Ńัà¸Ļ": 125687, + "ีà¹Īยว": 125688, + "неÑģ": 125689, + "à¹Ģà¸Ķิà¸Ļ": 125690, + "ÙĬاÙĨ": 125691, + "×ķ׾×Ļ": 125692, + "اخت": 125693, + "צ×ķת": 125694, + "ãģĵãģĵ": 125695, + "ĠاÙĦاÙĨ": 125696, + "ĠпÑĢоÑĨ": 125697, + "ãģ¾ãģł": 125698, + "×Ľ×¡": 125699, + "ĠاÙĦØ¢": 125700, + "ÙĬز": 125701, + "ĠاÙĦدÙĪÙĦ": 125702, + "ĠíķĺëĤĺ": 125703, + "ضع": 125704, + "ê»ĺ": 125705, + "ÅĽwi": 125706, + "ยิ": 125707, + "ãģ¡ãĤĥãĤĵ": 125708, + "ĠÙħØ´": 125709, + "à¸ĺี": 125710, + "ãģ¨ãģį": 125711, + "׳×Ļ×ķת": 125712, + "Ġë¯": 125713, + "Ġ미": 125714, + "Ġsı": 125715, + "ëĭĪê¹Į": 125716, + "Ġпл": 125717, + "غÙĦ": 125718, + "à¹ģรà¸ĩ": 125719, + "بÙĬر": 125720, + "ãģĤãĤĬãģ¾ãģĽãĤĵ": 125721, + "ê·¼": 125722, + "Ġyüz": 125723, + "ĠdeÄŁer": 125724, + "åł´åIJĪ": 125725, + "ỡ": 125726, + "маÑĤ": 125727, + "ราà¸Ĭ": 125728, + "ÙĪرÙĬ": 125729, + "жен": 125730, + "ãģ¾ãĤĬ": 125731, + "ãģ®ä¸Ń": 125732, + "×Ļ×ĵ×¢": 125733, + "à¸Ńุ": 125734, + "à¸ļà¸Ńล": 125735, + "à¸Ľà¸±à¸įหา": 125736, + "زÙħ": 125737, + "ÄŁa": 125738, + "à¸Ńืà¹Ī": 125739, + "à¸Ńืà¹Īà¸Ļ": 125740, + "пл": 125741, + "ĠнеобÑħодим": 125742, + "׼×ij": 125743, + "à¹Ģศ": 125744, + "קר×Ķ": 125745, + "ì²ĺ": 125746, + "볨": 125747, + "×ŀק×ķ×Ŀ": 125748, + "jÄħc": 125749, + "ÙĩÙĦ": 125750, + "Ġ×¢×ij×ķ×ĵ": 125751, + "à¹Ħมà¹ī": 125752, + "à¸ģลัà¸ļ": 125753, + "×ķ׼׾": 125754, + "ק×ĵ": 125755, + "اÙĦÙĬØ©": 125756, + "رÙĩ": 125757, + "ãģijãĤĮãģ°": 125758, + "ĠÙĨÙģس": 125759, + "ãĤ¢ãĥ«": 125760, + "ìĹĪëĭ¤": 125761, + "ק×ķר": 125762, + "неÑĢ": 125763, + "باب": 125764, + "ãĤ¶": 125765, + "سبب": 125766, + "ÙĦÙĬÙĦ": 125767, + "صÙĨ": 125768, + "صدر": 125769, + "ếm": 125770, + "à¸Ĭà¹Īวà¸ĩ": 125771, + "ØŃÙĨ": 125772, + "Ġ×ij×Ĵ": 125773, + "×ŀ×ķ×¢": 125774, + "׾×Ĺ": 125775, + "大ãģį": 125776, + "تب": 125777, + "неÑĤ": 125778, + "×Ļ×ij×Ķ": 125779, + "бл": 125780, + "ãĥĹãĥª": 125781, + "اصة": 125782, + "ãģ¤ãģij": 125783, + "×Ļ×ŀ×ķש": 125784, + "ãģĮãģĤ": 125785, + "ëĭ´": 125786, + "ãģĭãĤĤãģĹ": 125787, + "ãģĭãĤĤãģĹãĤĮ": 125788, + "ãģ¡ãĤī": 125789, + "×ij×ĺ": 125790, + "ĠbaÄŁ": 125791, + "×Ļ×Ĺס": 125792, + "×ij×ķ×¢": 125793, + "ลี": 125794, + "פע×Ļ׾": 125795, + "ими": 125796, + "gÅĤ": 125797, + "Ġиме": 125798, + "خداÙħ": 125799, + "×IJ×Ļר": 125800, + "Ġyapt": 125801, + "ãģ¨ãģĦ": 125802, + "à¸ĩà¹Īาย": 125803, + "׾×Ļ×ķ": 125804, + "ØŃدث": 125805, + "راÙĤ": 125806, + "ĠÄIJi": 125807, + "ادر": 125808, + "ãģĵãģ¨ãĤĤ": 125809, + "×ij×Ļר": 125810, + "Ġвз": 125811, + "ضاÙģ": 125812, + "ת×ķ׼": 125813, + "ÑĢом": 125814, + "رات": 125815, + "à¹Ģà¸Ĺà¹Īา": 125816, + "ãģĺãĤĥ": 125817, + "ãģĿãģĵ": 125818, + "اجتÙħاع": 125819, + "à¹īà¸Ńà¸Ļ": 125820, + "ÙĤÙħ": 125821, + "본": 125822, + "Äŀ": 125823, + "ש×Ļ×ķ": 125824, + "×ij׳×Ļ": 125825, + "ìľĦìĽIJ": 125826, + "à¹ģà¸Ī": 125827, + "×Ĺ×ķר": 125828, + "دÙĬÙĨØ©": 125829, + "تط": 125830, + "ằm": 125831, + "òa": 125832, + "ยà¸Ńà¸Ķ": 125833, + "Ġëĭ¹": 125834, + "สุà¸Ĥ": 125835, + "×ĵר×ļ": 125836, + "دÙĨ": 125837, + "سÙĬÙĨ": 125838, + "ÙĪÙĤÙģ": 125839, + "ÑĨÑĭ": 125840, + "гоÑĤов": 125841, + "еждÑĥ": 125842, + "à¸ŀวà¸ģ": 125843, + "اÙĤتص": 125844, + "اÙĤتصاد": 125845, + "czÄĻ": 125846, + "niÄĻ": 125847, + "ÑĢеб": 125848, + "ØŃÙĪ": 125849, + "à¸Ĺà¹Į": 125850, + "ãĤĪãģŃ": 125851, + "дж": 125852, + "à¸ģลà¹Īาว": 125853, + "دÙĬØ«": 125854, + "ãĤ³ãĥŁ": 125855, + "ÙĤÙĪÙħ": 125856, + "ĠتØŃ": 125857, + "à¹Ģà¸ķิ": 125858, + "اÙģظ": 125859, + "à¸Īุ": 125860, + "رÙĬاض": 125861, + "×ŀש×ļ": 125862, + "à¹Ĥย": 125863, + "еÑĢе": 125864, + "ãģ¿ãģŁãģĦ": 125865, + "ìĿ´ëĿ¼": 125866, + "ĠاÙĦÙħÙĪ": 125867, + "ĠÑģÑĤо": 125868, + "à¹Ģรà¹ĩว": 125869, + "ĠдеÑĤ": 125870, + "ĠÑģдел": 125871, + "à¹Ģà¸Ĭืà¹Īà¸Ń": 125872, + "פ׳×Ļ": 125873, + "ÙĪضÙĪع": 125874, + "×ijס": 125875, + "à¹ģà¸Ķ": 125876, + "óc": 125877, + "ริม": 125878, + "ÑĢад": 125879, + "ìĪł": 125880, + "ãĥ¼ãĤº": 125881, + "ãģ«ãģĬ": 125882, + "ино": 125883, + "פ×Ļ׾": 125884, + "à¸Ĭัà¹Īà¸Ļ": 125885, + "×Ĺ×ĵש": 125886, + "à¹Ģà¸Ļืà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 125887, + "׳×Ļס": 125888, + "غرب": 125889, + "ãĤ¸ãĥ£": 125890, + "สัà¸ĩ": 125891, + "à¹Ģà¸Ĺีà¹Ī": 125892, + "à¹Ģà¸Ĺีà¹Īยว": 125893, + "ëŁ¼": 125894, + "à¹ģà¸Ł": 125895, + "ãĥ¼ãĤ·": 125896, + "ãĥ¼ãĤ·ãĥ§ãĥ³": 125897, + "Ġвозмож": 125898, + "جÙħÙĪع": 125899, + "×ijר×Ļ×Ŀ": 125900, + "ãĥĪãĥ©": 125901, + "ĠкаÑĩеÑģÑĤв": 125902, + "Ø·ÙĬ": 125903, + "ÑĤÑı": 125904, + "צ×ķ×¢": 125905, + "ģını": 125906, + "عÙĦÙī": 125907, + "اذ": 125908, + "ÙĪاÙĤع": 125909, + "ÙħÙĪا": 125910, + "ائÙĬÙĦ": 125911, + "кол": 125912, + "á»ģm": 125913, + "à¸ľà¸¥à¸´à¸ķ": 125914, + "×Ļ׳×ĺר": 125915, + "سÙĥ": 125916, + "ש×Ļר": 125917, + "ศึà¸ģษา": 125918, + "à¸ļั": 125919, + "ÑĩаÑģ": 125920, + "×ķפ×Ķ": 125921, + "×Ļפ×ķ׾": 125922, + "ĠاÙĦساب": 125923, + "رÙĬب": 125924, + "ĠاÙĦبÙĬ": 125925, + "ãĤ¹ãĥĨ": 125926, + "Ñĩен": 125927, + "à¹ģà¸ľ": 125928, + "Ġ׳ש": 125929, + "زÙĬد": 125930, + "ØŃاد": 125931, + "ëįĶ": 125932, + "رÙĪع": 125933, + "à¸Ĺุà¸Ļ": 125934, + "สมา": 125935, + "czeÅĦ": 125936, + "×Ļ×ĵ×Ķ": 125937, + "ãģ§ãģĤ": 125938, + "Ġçocuk": 125939, + "خب": 125940, + "à¸ļาย": 125941, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Ĭา": 125942, + "×ŀש׾": 125943, + "ãģªãģĭ": 125944, + "à¸ģาย": 125945, + "ãĥģãĥ£": 125946, + "аÑĢи": 125947, + "ĠÑĩа": 125948, + "à¸Ķำ": 125949, + "à¸Ĺัà¹Īว": 125950, + "ÑĥÑħ": 125951, + "Ġöz": 125952, + "Ġì¢ĭ": 125953, + "جرÙĬ": 125954, + "ائÙĤ": 125955, + "à¸łà¸±à¸¢": 125956, + "طار": 125957, + "دارة": 125958, + "Ä©nh": 125959, + "Ø«ÙĨ": 125960, + "zellik": 125961, + "اÙĦت": 125962, + "Ġgeli": 125963, + "ãĥķãĤ©": 125964, + "олод": 125965, + "ربع": 125966, + "שת×ŀש": 125967, + "à¸ļรร": 125968, + "íĿ¬": 125969, + "Ġürün": 125970, + "Ġê·¸ëłĩ": 125971, + "ศาสà¸ķรà¹Į": 125972, + "ãģľ": 125973, + "×Ļ×ij׾": 125974, + "ĠпÑĢедÑģÑĤав": 125975, + "سطÙĬÙĨ": 125976, + "ãĤĴ使": 125977, + "ĠпомоÑī": 125978, + "×ķקר": 125979, + "ãĥ¯ãĥ¼": 125980, + "Ġyönet": 125981, + "×Ļקר": 125982, + "à¸Ĥา": 125983, + "еÑĢиал": 125984, + "ØŃÙģ": 125985, + "Ġ×Ļצ": 125986, + "à¸Ĺิ": 125987, + "売": 125988, + "à¸Ļà¸Ńà¸ģ": 125989, + "×ķ׼ר": 125990, + "íĻľ": 125991, + "ủy": 125992, + "ĠاÙĦÙĤر": 125993, + "×Ļ×ij×ķת": 125994, + "ÅĽni": 125995, + "Ùħشار": 125996, + "ượt": 125997, + "ĠÙĦدÙĬ": 125998, + "ÑĤел": 125999, + "ĠØ¥ÙĦÙĬ": 126000, + "عÙĦÙĪÙħ": 126001, + "ìķĺ": 126002, + "виÑĤ": 126003, + "à¸Ħะ": 126004, + "yrı": 126005, + "ãģ¨ãģ£ãģ¦": 126006, + "à¹Ģà¸ī": 126007, + "à¸ĸาม": 126008, + "ÙĤار": 126009, + "عÙĦاÙħ": 126010, + "ặng": 126011, + "ÙħÙĴ": 126012, + "×Ļ×ŀת": 126013, + "سبة": 126014, + "ãĤ¯ãĥ©": 126015, + "×ķסף": 126016, + "ĠпÑĢин": 126017, + "ãģĦãĤį": 126018, + "ساس": 126019, + "عتبر": 126020, + "วิà¸Ĺย": 126021, + "วิà¸Ĺยา": 126022, + "سÙĥر": 126023, + "ãĤ·ãĥ§": 126024, + "ãģģ": 126025, + "ัà¸ģษ": 126026, + "×ij×ķ×Ķ": 126027, + "หย": 126028, + "ãģ¾ãĤĮ": 126029, + "ĠоÑĢганиз": 126030, + "казал": 126031, + "ĠÑģвÑıз": 126032, + "uyết": 126033, + "ĠпÑĢоиз": 126034, + "Ġק×ĺ": 126035, + "à¹ģà¸ģà¹ī": 126036, + "пÑĥÑģ": 126037, + "Ġê·¸ê²ĥ": 126038, + "ëĬIJ": 126039, + "лекÑģ": 126040, + "ãĥ¼ãĥĹ": 126041, + "à¸ķำ": 126042, + "ת×Ĺ×Ļ׾": 126043, + "à¸Ńà¸ĩà¸Ħà¹Į": 126044, + "ẵ": 126045, + "׳צ": 126046, + "أش": 126047, + "Ø´Ùĩ": 126048, + "ยะ": 126049, + "à¸ģà¸İ": 126050, + "ĠاÙĦإسÙĦاÙħ": 126051, + "едÑĮ": 126052, + "ãģ²ãģ¨": 126053, + "ëıĦë¡Ŀ": 126054, + "ãģ©ãģ®": 126055, + "Ñĥв": 126056, + "еÑĩение": 126057, + "ĠاÙĦتج": 126058, + "ãģ«è¡Į": 126059, + "Ġпозв": 126060, + "ãĤıãĤĬ": 126061, + "ÙĦاث": 126062, + "íķĺìĺĢ": 126063, + "ĠмаÑĢ": 126064, + "ĠkonuÅŁ": 126065, + "ãĥ¬ãĤ¹": 126066, + "ãĤĴæĮģ": 126067, + "ĠоÑģнов": 126068, + "×Ĺ×ij": 126069, + "ÙĪجÙĪد": 126070, + "פ×ķף": 126071, + "воÑĢ": 126072, + "Ġник": 126073, + "ãģĭãĤĭ": 126074, + "ÅŁtırma": 126075, + "×Ļס×ĺ": 126076, + "Ø£ÙĦ": 126077, + "หà¹Į": 126078, + "иона": 126079, + "лÑĮн": 126080, + "ĠгоÑģ": 126081, + "ĠÐľÐ¾Ñģк": 126082, + "ÑĢоб": 126083, + "×ķ×IJ×Ļ": 126084, + "ãģĬãĤĬãģ¾ãģĻ": 126085, + "ãģ£ãģ±": 126086, + "кл": 126087, + "à¸Ļà¸Ķà¹Į": 126088, + "رÙĬÙģ": 126089, + "اسب": 126090, + "ĠÑĢеÑĪ": 126091, + "Ġдол": 126092, + "ãģ¹ãģį": 126093, + "×Ļ×ij×ķר": 126094, + "меÑī": 126095, + "ĠнаÑĪ": 126096, + "à¹ģà¸Ľà¸¥": 126097, + "ÑĢиÑĤ": 126098, + "кÑĥÑģ": 126099, + "иÑĢа": 126100, + "аÑĤÑĥÑĢ": 126101, + "ÙĪاصÙĦ": 126102, + "à¹Ģà¸ľà¸¢": 126103, + "à¸Ńำ": 126104, + "à¹Ģà¸ģิà¸Ļ": 126105, + "غÙħ": 126106, + "ãģĻãģİ": 126107, + "lıkl": 126108, + "ÅĦsk": 126109, + "견": 126110, + "×Ļ׼×Ķ": 126111, + "×Ĺש×ij": 126112, + "ÙĪرÙĬØ©": 126113, + "ĠдейÑģÑĤв": 126114, + "×Ĺ׾×ĺ": 126115, + "Ġ׾×ŀ×¢": 126116, + "צ׾×Ļ×Ĺ": 126117, + "еÑĩа": 126118, + "Ùģاع": 126119, + "×Ĵ×Ļ×ĵ": 126120, + "áºŃm": 126121, + "ÄĻb": 126122, + "شع": 126123, + "ãģıãĤĬ": 126124, + "à¸ŀุ": 126125, + "едеÑĢ": 126126, + "à¸Ĥà¸Ļ": 126127, + "à¸Ħาร": 126128, + "ĠболÑĮÑĪ": 126129, + "ãģıãģªãĤĬ": 126130, + "à¸ĵา": 126131, + "×ĵ×ķ×Ĵ": 126132, + "Ġмн": 126133, + "ä¸ĬãģĮ": 126134, + "ç¶ļãģį": 126135, + "ฤษ": 126136, + "à¸Ĩ": 126137, + "Ø®ÙĬ": 126138, + "à¹Ģà¸Ĺà¸ŀ": 126139, + "สัม": 126140, + "à¹Ģสà¸Ļ": 126141, + "à¹Ģสà¸Ļà¸Ń": 126142, + "ãĥ´": 126143, + "ĠиÑģÑĤ": 126144, + "باشر": 126145, + "ĠÑĥÑĢов": 126146, + "×ŀ×ķ×ĸ": 126147, + "abı": 126148, + "waż": 126149, + "×ķצ×IJ×Ķ": 126150, + "ÑĤвеÑĢ": 126151, + "à¸ŀัà¸Ļà¸ĺà¹Į": 126152, + "׳×Ĵ×ĵ": 126153, + "ãĤĭãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģį": 126154, + "ĠÑĤÑĢеб": 126155, + "à¸ģรุà¸ĩ": 126156, + "ØŃتاج": 126157, + "à¹Ģà¸Ħล": 126158, + "ãĨ": 126159, + "ÄĻtr": 126160, + "Ġszczeg": 126161, + "Ġרש": 126162, + "à¸Ĺà¸ĺ": 126163, + "Ġнек": 126164, + "ĠнекоÑĤоÑĢ": 126165, + "вÑĪ": 126166, + "Ь": 126167, + "à¹Īวย": 126168, + "ลุ": 126169, + "бÑĢÑı": 126170, + "หมูà¹Ī": 126171, + "à¹ģà¸ķà¸ģ": 126172, + "ר׼×Ļ×Ŀ": 126173, + "Ġíĸī": 126174, + "ãi": 126175, + "Ùĥرة": 126176, + "âŃ": 126177, + "íIJ": 126178, + "ãį": 126179, + "áģ": 126180, + "â®": 126181, + "â¥": 126182, + "ì®": 126183, + "à¿": 126184, + "â¿": 126185, + "áĤ": 126186, + "á¤": 126187, + "âł": 126188, + "íŁ": 126189, + "ðIJį": 126190, + "ðIJ°": 126191, + "ðĿĨ": 126192, + "ðŁĪ": 126193, + "Ġ×¢×ľ": 126194, + "ĠعÙĨ": 126195, + "ĠÙħع": 126196, + "Ġ×ĸ×Ķ": 126197, + "ĠÙħا": 126198, + "ĠmÃł": 126199, + "Ġdụ": 126200, + "á»ĩc": 126201, + "аÑħ": 126202, + "sı": 126203, + "íķĺê³ł": 126204, + "Ġ×ķ×ij": 126205, + "ĠÐŁÐ¾": 126206, + "×ķתר": 126207, + "ĠÙĦÙħ": 126208, + "Ġ×ķ׾": 126209, + "ãģĹãģ¦ãģĦãĤĭ": 126210, + "Ġ×ŀ×Ļ": 126211, + "ĠبÙĬÙĨ": 126212, + "за": 126213, + "ĠÙĥاÙĨ": 126214, + "Ġ×Ķ×Ļ×Ķ": 126215, + "ëħĦ": 126216, + "×IJ×ķ": 126217, + "ди": 126218, + "ĠпеÑĢе": 126219, + "dı": 126220, + "Ġ׾ש": 126221, + "Ġש×ŀ": 126222, + "ãģĮãģĤãĤĭ": 126223, + "ãģĦãģĦ": 126224, + "ÑĢе": 126225, + "ק×ķ": 126226, + "или": 126227, + "ме": 126228, + "ÙĬت": 126229, + "ãģ§ãģĤãĤĭ": 126230, + "Ġво": 126231, + "à¹ĥหม": 126232, + "à¹ĥหมà¹Ī": 126233, + "Ġש×ij": 126234, + "Ġà¹Ĥà¸Ķย": 126235, + "ÙĬÙĩ": 126236, + "ãģ§ãģĻãģĮ": 126237, + "ãģ¨ãģ¯": 126238, + "ר×ķ": 126239, + "Ġà¸ĭึà¹Īà¸ĩ": 126240, + "ãģ§ãģįãĤĭ": 126241, + "мо": 126242, + "à¹Ģà¸ŀืà¹Īà¸Ń": 126243, + "צ×ķ": 126244, + "×ĺ×ķ": 126245, + "ìķĪ": 126246, + "Ġhá»į": 126247, + "à¹Ģà¸ĩิà¸Ļ": 126248, + "ĠاÙĦب": 126249, + "Ġมี": 126250, + "물": 126251, + "Ñģе": 126252, + "ëĵ¤ìĿ´": 126253, + "Ġë§IJ": 126254, + "ĠlỼ": 126255, + "aÅĤ": 126256, + "×Ĺ×ijר": 126257, + "Ġdá»±": 126258, + "ÙĬØ«": 126259, + "Ġthá»ĭ": 126260, + "à¸ģà¹Īà¸Ńà¸Ļ": 126261, + "Ġ×ij׼׾": 126262, + "ãģ¸": 126263, + "ãģ¨æĢĿãģĦãģ¾ãģĻ": 126264, + "ảnh": 126265, + "ยา": 126266, + "Ùģا": 126267, + "สี": 126268, + "à¸ķา": 126269, + "ë²ķ": 126270, + "ãĥªãĥ¼": 126271, + "ราà¸Ħา": 126272, + "Ġ×ķ׾×IJ": 126273, + "ãģ¨ãģĵãĤį": 126274, + "à¹Ģลืà¸Ń": 126275, + "diÄŁi": 126276, + "ÙĪاÙĨ": 126277, + "Ġ׾×Ķת": 126278, + "รวม": 126279, + "פ×Ļ×Ŀ": 126280, + "à¸ľà¸¡": 126281, + "жи": 126282, + "cı": 126283, + "ÑĢод": 126284, + "ĠkarÅŁÄ±": 126285, + "×Ĵ×ķ": 126286, + "ãģ«ãģ¤": 126287, + "ãģ«ãģ¤ãģĦãģ¦": 126288, + "rÃł": 126289, + "×Ļ×ķתר": 126290, + "ĠìĨĮ": 126291, + "ק×Ķ": 126292, + "ÑģÑĤво": 126293, + "ãģijãģ©": 126294, + "gé": 126295, + "à¸Ķà¹īาà¸Ļ": 126296, + "çļĦãģ«": 126297, + "ĠÙĬÙħÙĥÙĨ": 126298, + "ìĨį": 126299, + "ÙĬÙĥ": 126300, + "à¹Ħวà¹ī": 126301, + "Ñģкий": 126302, + "ìm": 126303, + "Ġ׾×IJ×Ĺר": 126304, + "à¸Ńาหาร": 126305, + "Ġà¹Ģà¸ŀ": 126306, + "ราะ": 126307, + "ลูà¸ģ": 126308, + "ÑģÑĤа": 126309, + "Ġìľł": 126310, + "ÙĤÙĪÙĦ": 126311, + "боÑĢ": 126312, + "Ñģкого": 126313, + "หลัà¸ĩ": 126314, + "à¸Ĥà¹Īาว": 126315, + "à¹Ģมืà¸Ńà¸ĩ": 126316, + "ê°ģ": 126317, + "tÃł": 126318, + "ÙĬÙĬÙĨ": 126319, + "عرض": 126320, + "ë°©": 126321, + "ĠëıĻ": 126322, + "Ġà¹Ģà¸Ľ": 126323, + "Ġà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 126324, + "çi": 126325, + "liÄŁi": 126326, + "ìĹIJê²Į": 126327, + "ãĤ¿ãĥ¼": 126328, + "Ġ×ľ×ª": 126329, + "פ×ķת": 126330, + "à¸Ĥà¸Ń": 126331, + "رس": 126332, + "ìłIJ": 126333, + "à¸ľà¹Īาà¸Ļ": 126334, + "ÑĦи": 126335, + "جÙĨ": 126336, + "ì¢ħ": 126337, + "Ġ×Ķפ": 126338, + "Ġngo": 126339, + "á»ĭa": 126340, + "Ġtá»ķ": 126341, + "Ġ그리": 126342, + "à¹Ģมืà¹Īà¸Ń": 126343, + "Ø°Ùĥر": 126344, + "ìĸij": 126345, + "ìĹŃ": 126346, + "×ĺ׾": 126347, + "kı": 126348, + "ĠعÙħÙĦ": 126349, + "ĠعÙĨد": 126350, + "à¸ĭืà¹īà¸Ń": 126351, + "Ġê±°": 126352, + "ве": 126353, + "rü": 126354, + "à¹Ģà¸Ńา": 126355, + "สà¹Į": 126356, + "à¸Īà¸Ļ": 126357, + "סת": 126358, + "Ġgiả": 126359, + "ãĤĭãģ¨": 126360, + "à¸ģำลัà¸ĩ": 126361, + "ней": 126362, + "à¸Īริ": 126363, + "à¸Īริà¸ĩ": 126364, + "Ġëį": 126365, + "ĠëįĶ": 126366, + "à¸Ħà¹Īะ": 126367, + "ìn": 126368, + "Ġsüre": 126369, + "Ġquy": 126370, + "à¸ļาà¸ĩ": 126371, + "åıĸãĤĬ": 126372, + "ר×Ĺ": 126373, + "×ijת": 126374, + "ãģĮãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ": 126375, + "רש": 126376, + "ìĹIJëĬĶ": 126377, + "Ġ×IJפשר": 126378, + "ayı": 126379, + "ãģĮãĤī": 126380, + "ØŃب": 126381, + "анÑģ": 126382, + "سÙĪ": 126383, + "ĠпÑĢе": 126384, + "دÙĪ": 126385, + "ãģ«ãĤĪ": 126386, + "à¹Ģà¸ģม": 126387, + "สูà¸ĩ": 126388, + "makt": 126389, + "maktad": 126390, + "maktadır": 126391, + "Ġönem": 126392, + "×Ļ×ŀ×Ļ×Ŀ": 126393, + "бо": 126394, + "ÙĪÙĬØ©": 126395, + "à¸£à¸¹à¸Ľ": 126396, + "à¹Ĥลà¸ģ": 126397, + "ÙħÙĬع": 126398, + "ÑģÑĤÑĥп": 126399, + "à¹Ĥà¸Ń": 126400, + "دÙĬÙĨ": 126401, + "ì¤ij": 126402, + "ãģĹãģı": 126403, + "à¹Ģสีย": 126404, + "вÑĭ": 126405, + "Ùħت": 126406, + "íĺĦ": 126407, + "ãĥIJãĥ¼": 126408, + "اش": 126409, + "קס": 126410, + "Ġtụ": 126411, + "ลà¸Ķ": 126412, + "ÙģØ©": 126413, + "íijľ": 126414, + "رج": 126415, + "kÅĤad": 126416, + "ĠÅŁey": 126417, + "ĠØ£Ùħ": 126418, + "Ġà¹Ģม": 126419, + "ĠبÙĦ": 126420, + "ÑģкаÑı": 126421, + "ãģ¨ãģ®": 126422, + "Ġìĭ¤": 126423, + "ấm": 126424, + "หà¹īà¸Ńà¸ĩ": 126425, + "à¸Ĭม": 126426, + "dü": 126427, + "Ġçek": 126428, + "Ġê³ł": 126429, + "×Ĵ×ij": 126430, + "à¸Ĭีวิ": 126431, + "à¸Ĭีวิà¸ķ": 126432, + "ÙģضÙĦ": 126433, + "ฯ": 126434, + "çı": 126435, + "Ġبش": 126436, + "ĠÙĩÙĨا": 126437, + "ãģįãģ¾ãģĹãģŁ": 126438, + "tü": 126439, + "Ġìĺģ": 126440, + "ĠTürk": 126441, + "кÑĤ": 126442, + "פרס": 126443, + "ãģ¨ãģĦãģĨãģĵãģ¨": 126444, + "íĶĦ": 126445, + "à¹ģรà¸ģ": 126446, + "ר×ķף": 126447, + "Ġaras": 126448, + "×ŀצ×IJ": 126449, + "Ġtá»ī": 126450, + "سا": 126451, + "à¸ŀà¸Ń": 126452, + "ĠاÙĦÙħØŃ": 126453, + "ãĥ¤": 126454, + "ĠاÙĦاست": 126455, + "ÙģÙĨ": 126456, + "×Ļ×ŀ×Ķ": 126457, + "رت": 126458, + "ãģ¨ãĤĤ": 126459, + "ĠнаÑģ": 126460, + "пÑĢи": 126461, + "Ġ×Ĺ×ķ": 126462, + "ила": 126463, + "ÙĬØ´": 126464, + "Ġgöz": 126465, + "Ġ×ij׳×Ļ": 126466, + "ımı": 126467, + "ĠÑĤеÑħ": 126468, + "Ġhá»Ļ": 126469, + "غر": 126470, + "кон": 126471, + "اØŃت": 126472, + "Ġà¸ŀ": 126473, + "à¸Ńà¸Ńà¸Ļ": 126474, + "à¸Ńà¸Ńà¸Ļà¹Ħล": 126475, + "à¸Ńà¸Ńà¸Ļà¹Ħลà¸Ļà¹Į": 126476, + "Ñħо": 126477, + "Ñıв": 126478, + "à¹ģสà¸Ķ": 126479, + "à¹ģสà¸Ķà¸ĩ": 126480, + "à¹Ģà¸ŀียà¸ĩ": 126481, + "ÑĤов": 126482, + "اÙĬ": 126483, + "Ġ×Ķ×ĵ": 126484, + "Ġ×ķ׼": 126485, + "ãĤīãģĦ": 126486, + "×ķפף": 126487, + "Ġë¶Ī": 126488, + "ลà¸Ńà¸ĩ": 126489, + "طاÙĦ": 126490, + "Ġни": 126491, + "ĠÙħست": 126492, + "ếc": 126493, + "Ġש׼": 126494, + "ĠëķĮ문": 126495, + "วัà¸Ļà¸Ĺีà¹Ī": 126496, + "×Ļ׾×ĵ": 126497, + "ØŃا": 126498, + "еÑĨ": 126499, + "Ġcứ": 126500, + "×ĵ×ķר": 126501, + "ĠÙħØŃ": 126502, + "ר׼×ij": 126503, + "بÙĬع": 126504, + "нии": 126505, + "ĠاÙĦØ£ÙĪÙĦ": 126506, + "à¸Ħวร": 126507, + "ãģ¨æĢĿãģĨ": 126508, + "ĠСо": 126509, + "ائÙĬØ©": 126510, + "راء": 126511, + "оÑģоб": 126512, + "ĠبأÙĨ": 126513, + "×¢×ķ×ĵ": 126514, + "ĠÑĤе": 126515, + "ãģĵãģĨ": 126516, + "ÑģÑĤÑĢа": 126517, + "айн": 126518, + "Ġsöz": 126519, + "تÙĨا": 126520, + "à¸Ńิ": 126521, + "ặp": 126522, + "ĠìķĦëĭĪ": 126523, + "íķŃ": 126524, + "Ġר×IJש": 126525, + "Ġà¹Ħà¸Ķà¹ī": 126526, + "Ġ×Ĵ×ĵ": 126527, + "Ġספר": 126528, + "обÑīе": 126529, + "ĠÙĪØ¥": 126530, + "adaÅŁ": 126531, + "ãģ¡ãĤĩ": 126532, + "ק×ķ׾": 126533, + "ÑĢез": 126534, + "ĠdÃ¼ÅŁÃ¼n": 126535, + "Ġ×ij×IJ×ŀ": 126536, + "Ġìĸ´ëĸ": 126537, + "ער×ij": 126538, + "нее": 126539, + "ĠÑģÑĤÑĢан": 126540, + "ساÙĨ": 126541, + "ynı": 126542, + "ĠاÙĦرئÙĬس": 126543, + "ãģĹãģª": 126544, + "Ġ×ł×ª": 126545, + "ãģ«ãģªãģ£ãģŁ": 126546, + "gü": 126547, + "åıĹãģij": 126548, + "×ľ×ª": 126549, + "ìłĪ": 126550, + "ëĬĶëį°": 126551, + "Ø®ÙĬر": 126552, + "à¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩà¸ģาร": 126553, + "ĠÙĦØ£ÙĨ": 126554, + "Ġchá»ĭ": 126555, + "ÙĪØ©": 126556, + "à¹ĥส": 126557, + "ë¶ĢíĦ°": 126558, + "íķĺë©´": 126559, + "ữu": 126560, + "à¹Ģหมืà¸Ńà¸Ļ": 126561, + "беÑĢ": 126562, + "ĠìĿ´ìļ©": 126563, + "ĠÑģеб": 126564, + "wiÄĻks": 126565, + "Ġ×ł×¢": 126566, + "ÑĤÑĥÑĢ": 126567, + "ĠnghÄ©": 126568, + "ש×ķ×ĺ": 126569, + "tiÄŁi": 126570, + "ĠdeÄŁi": 126571, + "×IJ×ij": 126572, + "Ġ×ŀ×ŀ": 126573, + "ãĥĹãĥŃ": 126574, + "waÅĤ": 126575, + "à¸Īึà¸ĩ": 126576, + "خدÙħ": 126577, + "×IJ×Ŀ": 126578, + "Ä±ÅŁÄ±": 126579, + "czÄħ": 126580, + "ר×ĵ": 126581, + "ĠÑĢÑĥб": 126582, + "خرÙī": 126583, + "ãģ®æĸ¹": 126584, + "ĠденÑĮ": 126585, + "×Ĺ×Ļ×Ŀ": 126586, + "еÑĤе": 126587, + "ëĤľ": 126588, + "×IJ×Ĵ": 126589, + "×¢×ķר": 126590, + "ë³Ħ": 126591, + "åIJĮãģĺ": 126592, + "ãĤ²": 126593, + "ר×ļ": 126594, + "×ķש×IJ": 126595, + "ìľ¡": 126596, + "اخ": 126597, + "צ×Ļ×Ķ": 126598, + "á»±a": 126599, + "ãģĪãģ¦": 126600, + "ש×Ķ×ķ": 126601, + "анÑĤ": 126602, + "ลาà¸Ķ": 126603, + "инг": 126604, + "ë¡ł": 126605, + "اعد": 126606, + "ÙĪسط": 126607, + "Ġвоп": 126608, + "ĠвопÑĢоÑģ": 126609, + "ÙħÙĬÙĨ": 126610, + "à¸Ħà¸ĩ": 126611, + "×Ļר×Ļ×Ŀ": 126612, + "ców": 126613, + "격": 126614, + "Ġê·¸ëŁ°": 126615, + "Ġì§Ħ": 126616, + "Ġש׾×Ķ": 126617, + "à¹Ģริà¹Īม": 126618, + "à¸Ĭà¸Ńà¸ļ": 126619, + "деÑĤ": 126620, + "ÑİÑīиÑħ": 126621, + "à¸ļà¸Ńà¸ģ": 126622, + "æĢĿãģĦ": 126623, + "عÙĬد": 126624, + "ס×ŀ": 126625, + "×Ĵ×Ļ×¢": 126626, + "צ×ĵ": 126627, + "بات": 126628, + "ĠëĶ°ëĿ¼": 126629, + "à¸Īัà¸ĩ": 126630, + "ãģłãģijãģ§": 126631, + "×¢×Ļר": 126632, + "ĠÑĩел": 126633, + "ĠÑĩелов": 126634, + "ĠÑĩеловек": 126635, + "ãĥĥãĥģ": 126636, + "à¹Ģà¸ģีà¹Īยว": 126637, + "à¸Ķิ": 126638, + "Ġפע": 126639, + "×Ļ×ŀ×Ļ": 126640, + "ë°ĺ": 126641, + "خار": 126642, + "×ij×Ļת": 126643, + "×¢×Ļ×Ŀ": 126644, + "üyor": 126645, + "ãĤģãģ¦": 126646, + "клад": 126647, + "Ġà¸Īาà¸ģ": 126648, + "à¹Ģà¸Ħย": 126649, + "สà¸Ńà¸ĩ": 126650, + "à¹ģà¸Ħà¹Ī": 126651, + "ẫu": 126652, + "หà¸Ļัà¸ĩ": 126653, + "ש׾×ķ×Ŀ": 126654, + "اÙĨÙĬØ©": 126655, + "åĩºä¼ļ": 126656, + "åĩºä¼ļãģĦ": 126657, + "à¸łà¸²à¸¢": 126658, + "à¸ļาà¸Ĺ": 126659, + "à¸Ĭาว": 126660, + "muÅŁ": 126661, + "Ġ׾ק×ij׾": 126662, + "ãĤ·ãĥ£": 126663, + "ĠÄ°ÅŁ": 126664, + "×Ĵ×ĵ×ķ׾": 126665, + "جعÙĦ": 126666, + "ë³Ģ": 126667, + "ยิà¹Īà¸ĩ": 126668, + "à¸Ļาย": 126669, + "à¸Ļีà¹Ī": 126670, + "วิà¸ĺี": 126671, + "ãĤīãģªãģĦ": 126672, + "ëłĪ": 126673, + "Ġë¬¸ìłľ": 126674, + "Ġà¸ģ": 126675, + "à¸Ĺำà¸ĩาà¸Ļ": 126676, + "à¹Ģวà¹ĩà¸ļ": 126677, + "ÑĦе": 126678, + "楽ãģĹ": 126679, + "สำà¸Ħ": 126680, + "สำà¸Ħัà¸į": 126681, + "رÙħ": 126682, + "ãģķãĤĮãģ¦": 126683, + "Ġобла": 126684, + "ר×IJ×Ļ": 126685, + "หมà¸Ķ": 126686, + "ÙĨÙĬØ©": 126687, + "лин": 126688, + "ĠeÄŁ": 126689, + "itim": 126690, + "ëł¹": 126691, + "صاÙĦ": 126692, + "ÅĽl": 126693, + "à¸ľà¸´à¸Ķ": 126694, + "ãĥŀãĥ³": 126695, + "åħ¥ãĤĮ": 126696, + "à¹Ģà¸ķà¸Ńรà¹Į": 126697, + "ارÙĬ": 126698, + "ĠЦ": 126699, + "dür": 126700, + "สวย": 126701, + "립": 126702, + "رÙĥØ©": 126703, + "Ġhã": 126704, + "×Ļת×Ķ": 126705, + "à¸Ĥà¸Ļา": 126706, + "à¸Ĥà¸Ļาà¸Ķ": 126707, + "à¸Īำà¸Ļ": 126708, + "à¸Īำà¸Ļวà¸Ļ": 126709, + "ש×ķק": 126710, + "Ġдом": 126711, + "ì±ħ": 126712, + "ãģĭãģij": 126713, + "פ×ķ׾": 126714, + "à¸Ĭาย": 126715, + "ÑģмоÑĤÑĢ": 126716, + "ÑģлÑĥж": 126717, + "ש×IJ׾": 126718, + "кÑĢÑĭÑĤ": 126719, + "Ġìŀĺ": 126720, + "é«ĺãģĦ": 126721, + "ĠÑĢÑĥк": 126722, + "ÙĨص": 126723, + "дав": 126724, + "ưỡ": 126725, + "ưỡng": 126726, + "راÙħ": 126727, + "×Ļ׳×Ļ×Ŀ": 126728, + "ãĥ©ãĥ¼": 126729, + "ëĦ¤": 126730, + "Ġتع": 126731, + "lke": 126732, + "好ãģį": 126733, + "æĮģãģ¡": 126734, + "Ġë§İ": 126735, + "Ġyük": 126736, + "ĠÑģоÑģÑĤав": 126737, + "енÑĤÑĢ": 126738, + "peÅĤ": 126739, + "à¹Ģà¸Ľà¸¥à¸µà¹Īย": 126740, + "à¹Ģà¸Ľà¸¥à¸µà¹Īยà¸Ļ": 126741, + "íıī": 126742, + "ãĤĦãģĻ": 126743, + "×Ĺ×ĸ": 126744, + "×ijר×Ķ": 126745, + "루": 126746, + "ìĶĢ": 126747, + "بØŃØ«": 126748, + "à¹Ģà¸ķà¹ĩ": 126749, + "ówi": 126750, + "بÙĩ": 126751, + "ãģįãģ¾ãģĻ": 126752, + "Ġ×¢×ŀ": 126753, + "×Ĵ×ķ׾": 126754, + "езд": 126755, + "ÙĬÙģØ©": 126756, + "สà¸Ļà¹ĥà¸Ī": 126757, + "Ġ×ª×ľ": 126758, + "ÑıÑī": 126759, + "ĠسÙĨ": 126760, + "ĠÙĪاØŃد": 126761, + "ĠÑģм": 126762, + "ladı": 126763, + "ıld": 126764, + "×Ļרת": 126765, + "ียà¸Ļ": 126766, + "ת×Ĺת": 126767, + "Ġжиз": 126768, + "à¸ŀั": 126769, + "à¸ŀัà¸Ĵ": 126770, + "à¸ŀัà¸Ĵà¸Ļา": 126771, + "à¸Ĭิ": 126772, + "اخÙĦ": 126773, + "ãģ£ãģ¦ãģĦãģŁ": 126774, + "รัà¸IJ": 126775, + "ãĤģãĤĭ": 126776, + "à¹Ĥà¸ģ": 126777, + "ĠTá»ķ": 126778, + "Ġhakk": 126779, + "رÙģ": 126780, + "ìłĢ": 126781, + "Ñģоб": 126782, + "ãģªãģijãĤĮãģ°": 126783, + "ÙĩÙĪ": 126784, + "Ġë²ķ": 126785, + "ãĤĨ": 126786, + "ĠاÙĦسعÙĪد": 126787, + "Ġ×IJתר": 126788, + "اغ": 126789, + "Ġ׾×ĵ": 126790, + "à¹ģà¸ķ": 126791, + "à¹ģà¸ķà¹Īà¸ĩ": 126792, + "íĮĮ": 126793, + "ÑĥпиÑĤÑĮ": 126794, + "à¸ŀืà¹īà¸Ļà¸Ĺีà¹Ī": 126795, + "×ijת×Ļ": 126796, + "à¹ĩà¸ģ": 126797, + "ÅĤat": 126798, + "Ġê°ľìĿ¸": 126799, + "ìłķë³´": 126800, + "ÑĤал": 126801, + "Ġgüven": 126802, + "ĠÄ°l": 126803, + "Ġê°ģ": 126804, + "Ġبت": 126805, + "×ŀ×ķ׳×Ķ": 126806, + "ĠاÙĦØŃÙĥÙĪÙħ": 126807, + "ÙĤات": 126808, + "à¹ģà¸ģà¹Ī": 126809, + "หาà¸ģ": 126810, + "нÑĮ": 126811, + "à¸Ľà¸£à¸±à¸ļ": 126812, + "มาà¸ĵ": 126813, + "ĠнеÑģк": 126814, + "Ġض": 126815, + "สมั": 126816, + "สมัà¸Ħร": 126817, + "ãģĮãģĤãĤĬ": 126818, + "меÑģÑĤ": 126819, + "Ġ×IJצ׾": 126820, + "Ġкомпани": 126821, + "סר": 126822, + "ÙĬÙħØ©": 126823, + "ĠÑħоÑĢо": 126824, + "ĠÑħоÑĢоÑĪ": 126825, + "Ġ×Ļ×ķ×ĵ": 126826, + "üs": 126827, + "×Ĵ×Ļש": 126828, + "à¸ļà¸Ĺ": 126829, + "تÙĨظ": 126830, + "วาà¸ĩ": 126831, + "มหา": 126832, + "Ġ׼×ķ׾": 126833, + "à¸Ĥà¹īาà¸ĩ": 126834, + "ë°ľ": 126835, + "год": 126836, + "дан": 126837, + "ãģĭãĤĤãģĹãĤĮãģ¾ãģĽãĤĵ": 126838, + "ãģĵãģ¡ãĤī": 126839, + "ãĥIJãĤ¤": 126840, + "eceÄŁi": 126841, + "دÙĬدة": 126842, + "ÙĨÙī": 126843, + "Ġëĭ¤ìĿĮ": 126844, + "วี": 126845, + "غا": 126846, + "лиз": 126847, + "à¹Ģà¸Ķิ": 126848, + "à¹Ģà¸Ķิม": 126849, + "ĠÙĬست": 126850, + "Ġyılı": 126851, + "koÅĦ": 126852, + "ãģ§ãģĹãĤĩãģĨãģĭ": 126853, + "ãģĤãģª": 126854, + "ãģĤãģªãģŁ": 126855, + "ÑĨен": 126856, + "ĠÙĪز": 126857, + "×IJ×Ļש": 126858, + "à¹Īà¸Ń": 126859, + "رØŃ": 126860, + "ê´ij": 126861, + "ÑĢаÑģÑĤ": 126862, + "Ġ×Ķ׾": 126863, + "ãģĹãģ¦ãĤĤ": 126864, + "×ŀר׼": 126865, + "×ŀר׼×ĸ": 126866, + "éģķãģĦ": 126867, + "ãģŁãģı": 126868, + "ĠÑģÑĥд": 126869, + "веÑģÑĤи": 126870, + "ĠíķĦìļĶ": 126871, + "ãĥķãĤ§": 126872, + "ÑĤелÑĮно": 126873, + "à¹Ģà¸ŀืà¹Īà¸Ńà¸Ļ": 126874, + "ÅĤuż": 126875, + "à¹Ģà¸Ķิà¸Ļà¸Ĺาà¸ĩ": 126876, + "ש×ķר": 126877, + "Ġ×ŀ×ĵ": 126878, + "×ķ×¢×ľ": 126879, + "ÙĦاÙħ": 126880, + "à¹Ħà¸ĭ": 126881, + "лей": 126882, + "кÑĥÑĢ": 126883, + "Ả": 126884, + "à¸Ĺาà¸Ļ": 126885, + "ì§ij": 126886, + "ĠгоÑĢод": 126887, + "רס": 126888, + "׾×ķ×Ĵ": 126889, + "masını": 126890, + "ĠлÑĥÑĩ": 126891, + "ลà¹Īา": 126892, + "ìļ¸": 126893, + "ש×ĺ": 126894, + "ĠÐĺн": 126895, + "íĤ¤": 126896, + "ÙĪÙĦا": 126897, + "ìķł": 126898, + "ĠØ£ÙĬضا": 126899, + "Ùĥار": 126900, + "ĠاÙĦتع": 126901, + "สูà¹Ī": 126902, + "ãĤ¼": 126903, + "×ij×Ļ×IJ": 126904, + "ยà¸ģ": 126905, + "ĠØŃÙĤ": 126906, + "ربÙĬ": 126907, + "ãģĺãĤĥãģªãģĦ": 126908, + "รัà¸ģษา": 126909, + "ÑħодиÑĤ": 126910, + "à¸ķà¸Ńà¸ļ": 126911, + "׳×ĺ×Ļ": 126912, + "ĠاÙĦÙħج": 126913, + "تÙħع": 126914, + "оваÑĤÑĮ": 126915, + "ÙĦÙĬÙĨ": 126916, + "×Ļ×ŀ×ķת": 126917, + "Ġmù": 126918, + "nÄĻ": 126919, + "ĠدÙĬ": 126920, + "׼ש×Ļ×ķ": 126921, + "Ġhiç": 126922, + "ëijIJ": 126923, + "ÙĪاء": 126924, + "ÙĪØ·": 126925, + "ĠاÙĦبÙĦ": 126926, + "à¹ģมà¹ī": 126927, + "ק×ķת": 126928, + "ÙĪجد": 126929, + "å§ĭãĤģ": 126930, + "ÙĬئة": 126931, + "Ġ매": 126932, + "صبØŃ": 126933, + "פ×IJ": 126934, + "гоÑĢ": 126935, + "ס×Ķ": 126936, + "بÙĬÙĤ": 126937, + "ยาà¸ģ": 126938, + "Ġнад": 126939, + "ÙĬÙij": 126940, + "ĠبÙĪ": 126941, + "ס×ķר": 126942, + "ÙħÙĥاÙĨ": 126943, + "ר×ij": 126944, + "×Ĵ×ĸ": 126945, + "צת": 126946, + "bilit": 126947, + "лаг": 126948, + "ĠNgo": 126949, + "×IJ×ķר": 126950, + "à¸ķà¸Ļ": 126951, + "íĬ¹": 126952, + "à¸Ĺีà¹Īà¸Ķี": 126953, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Īำ": 126954, + "ование": 126955, + "ãģĦãģ¤": 126956, + "ãĥĥãĤ¯ãĤ¹": 126957, + "åIJĪãĤı": 126958, + "åIJĪãĤıãģĽ": 126959, + "×Ļ׳×ķ×Ļ": 126960, + "ạy": 126961, + "Ø«ÙĤ": 126962, + "ĠпÑĢоб": 126963, + "ĠпÑĢоблем": 126964, + "ÅŁeh": 126965, + "ÅŁehir": 126966, + "عادة": 126967, + "اÙĨÙĪÙĨ": 126968, + "à¸ķัวà¹Ģà¸Ńà¸ĩ": 126969, + "ì¶ķ": 126970, + "ılan": 126971, + "бан": 126972, + "ãĥ³ãĥī": 126973, + "à¸Īี": 126974, + "Ġ×Ķש׳×Ļ": 126975, + "поÑĤ": 126976, + "×ķ׾×Ļ×Ŀ": 126977, + "ลัà¸ļ": 126978, + "ĠÑįÑĤи": 126979, + "×ijקש": 126980, + "ë¹ĦìĬ¤": 126981, + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩà¹Ħร": 126982, + "×Ļ׾×Ļ": 126983, + "à¹ĥà¸Ĭà¹Ī": 126984, + "ĠاÙĦÙĥÙĦ": 126985, + "ãĥļãĥ¼ãĤ¸": 126986, + "صة": 126987, + "ÑĤиÑĢ": 126988, + "ãĤĵãģ©": 126989, + "зÑĭк": 126990, + "wyż": 126991, + "ÙĩÙĬ": 126992, + "ĠÙħÙĦÙĬ": 126993, + "Ġвиде": 126994, + "ظاÙħ": 126995, + "داÙĪÙĦ": 126996, + "×ŀת×Ļ": 126997, + "Ġsık": 126998, + "à¹Ģà¸ķิม": 126999, + "ãĤ¢ãĤ¤": 127000, + "каÑħ": 127001, + "צ×Ļ׾": 127002, + "à¹Ģà¸Ĭà¹Īà¸Ļ": 127003, + "маг": 127004, + "магаз": 127005, + "магазин": 127006, + "à¸Ľà¸±": 127007, + "à¸Ľà¸±à¸Ī": 127008, + "Ġש×Ļר×ķת": 127009, + "ียม": 127010, + "ãĥĸãĥ«": 127011, + "ĠدÙĪÙĦ": 127012, + "קר×Ļ×Ŀ": 127013, + "ÙĩÙı": 127014, + "ово": 127015, + "Ġüret": 127016, + "دÙĪÙĨ": 127017, + "à¹ģà¸Ļว": 127018, + "à¹Ģà¸Ļืà¹īà¸Ń": 127019, + "ĠÑĦоÑĤ": 127020, + "ãĥĺ": 127021, + "ãģ¤ãģĭ": 127022, + "ÑıÑģ": 127023, + "ĠíķĺëĤĺëĭĺ": 127024, + "ائع": 127025, + "ĠплаÑĤ": 127026, + "ìĺĪ": 127027, + "ĠdostÄĻp": 127028, + "ÙĪجÙĩ": 127029, + "Ġ×Ķ×Ĺ×Ļ": 127030, + "׳×Ļק": 127031, + "дей": 127032, + "íĽĦ": 127033, + "ıy": 127034, + "بØŃر": 127035, + "à¹Ģสริม": 127036, + "Ġ׾×Ĵ": 127037, + "Ø°Ùĩب": 127038, + "جÙĬÙĦ": 127039, + "رÙĥز": 127040, + "Ġëħ": 127041, + "Ġëħ¸": 127042, + "פ×Ļ׾×ķ": 127043, + "ãģ¾ãģļ": 127044, + "iriÅŁ": 127045, + "ĠÙĥÙĬÙģ": 127046, + "Ġ×ijצ": 127047, + "ĠêµIJ": 127048, + "ÑĢоÑģÑģ": 127049, + "ĠØ´ÙĬ": 127050, + "Ġiçer": 127051, + "×Ĵ×ķ×ij×Ķ": 127052, + "менно": 127053, + "×¢×ij×Ļר": 127054, + "×ķ×ŀ×Ķ": 127055, + "ãĤīãģĹãģĦ": 127056, + "ãģ¼": 127057, + "Ñīин": 127058, + "è²·ãģĦ": 127059, + "جÙħÙĪعة": 127060, + "Ġdönem": 127061, + "Ġ×ij×IJר": 127062, + "веÑģÑĤ": 127063, + "×ķר×ķת": 127064, + "سÙģ": 127065, + "à¹ģà¸Ĺà¸Ļ": 127066, + "ĠдокÑĥменÑĤ": 127067, + "ĠاÙĬ": 127068, + "جاÙĨ": 127069, + "צ×ķ×¢×Ļ": 127070, + "ĠоÑģоб": 127071, + "ĠاÙĦÙħس": 127072, + "ÑĢаб": 127073, + "à¸łà¸¹": 127074, + "à¸Ķาว": 127075, + "лекÑĤ": 127076, + "عÙĤ": 127077, + "×ķ×ĵ×ķת": 127078, + "Ġolu": 127079, + "ĠoluÅŁtur": 127080, + "ãģ¾ãģ¾": 127081, + "един": 127082, + "à¹Ģà¸Ńà¸ģ": 127083, + "ãĤµãĤ¤": 127084, + "ëĦĪ": 127085, + "Ø·ÙĨÙĬ": 127086, + "Ø·ÙĤØ©": 127087, + "ĠÐłÐ°Ð·": 127088, + "ÙĦÙij": 127089, + "Ñĩем": 127090, + "Ġ׾×ĺ": 127091, + "สัà¹Īà¸ĩ": 127092, + "سرائÙĬÙĦ": 127093, + "Ġפר×ĺ×Ļ": 127094, + "деÑģÑĮ": 127095, + "Ġ׳׼": 127096, + "اÙĨب": 127097, + "ÙĬاة": 127098, + "Ùħبر": 127099, + "Ġkı": 127100, + "à¸Ľà¸ı": 127101, + "à¸Ľà¸ıิ": 127102, + "à¸ļัà¸ķิ": 127103, + "×ł×ª×Ļ": 127104, + "ìĨ¡": 127105, + "راب": 127106, + "à¹ĥà¸ķ": 127107, + "à¹ĥà¸ķà¹ī": 127108, + "×Ļ×ł×ª": 127109, + "ÙĪÙĬر": 127110, + "Ġ×Ķ×ŀ×Ļ": 127111, + "ейÑĩаÑģ": 127112, + "ק×ķ×ij": 127113, + "دراس": 127114, + "ĠÙħÙĤ": 127115, + "رÙĬÙĨ": 127116, + "خاص": 127117, + "ãģĬéĩij": 127118, + "Ġجدا": 127119, + "ãģĨãģ¡": 127120, + "ëħ¸": 127121, + "ırım": 127122, + "æ§ĺ": 127123, + "ãģ«å¯": 127124, + "ãģ«å¯¾": 127125, + "ÑĨев": 127126, + "Ġvard": 127127, + "ĠÐIJн": 127128, + "eÄŁ": 127129, + "ÑģÑĤвенно": 127130, + "Ш": 127131, + "سد": 127132, + "à¸ģุ": 127133, + "à¹ģà¸ľà¸Ļ": 127134, + "รูà¹īส": 127135, + "รูà¹īสึà¸ģ": 127136, + "اتØŃاد": 127137, + "ÑijÑĤ": 127138, + "×Ĺ×ķק": 127139, + "ãģĻãģIJ": 127140, + "Ø·ÙĦاÙĤ": 127141, + "Ġק×ķ×ĵ": 127142, + "à¹ĥà¸Ĭà¹īà¸ĩ": 127143, + "à¹ĥà¸Ĭà¹īà¸ĩาà¸Ļ": 127144, + "ãĥ¼ãĤ¿": 127145, + "Ġsür": 127146, + "ÑĢок": 127147, + "ë³ij": 127148, + "สมาà¸Ĭ": 127149, + "สมาà¸Ĭิà¸ģ": 127150, + "ãĥķãĥ¬": 127151, + "è¾¼ãģ¿": 127152, + "ãĤ»ãĥ³": 127153, + "Ġê°Ģì§Ģ": 127154, + "à¸ľà¹īา": 127155, + "ÑįÑĤомÑĥ": 127156, + "иÑĤел": 127157, + "à¸łà¸±": 127158, + "à¸ij": 127159, + "ãĥĸãĥ©": 127160, + "×Ľ×ª×ķ×ij": 127161, + "׳×Ŀ": 127162, + "еннÑĭе": 127163, + "×¢×¨×Ľ×ª": 127164, + "ĠìĤ": 127165, + "ĠìĤ´": 127166, + "à¸Ĥà¹īา": 127167, + "׳×ķס": 127168, + "ãĥ¬ãĥĵ": 127169, + "ÑĢеÑģ": 127170, + "à¹Ģลà¸Ĥ": 127171, + "ثاÙĦ": 127172, + "ìĹĨ": 127173, + "ĠÑĩаÑģÑĤ": 127174, + "าศ": 127175, + "ãĥªãĤ¢": 127176, + "uç": 127177, + "×Ļ׼×ķת": 127178, + "ลà¹īาà¸Ļ": 127179, + "ië": 127180, + "ãĤ¸ãĤ§": 127181, + "à¸Īà¸Ń": 127182, + "ÙĪØŃد": 127183, + "×Ļצ×ķ×ij": 127184, + "Ġ×ijש׾": 127185, + "око": 127186, + "ضة": 127187, + "ذر": 127188, + "ĠÑĥд": 127189, + "Ä°L": 127190, + "×ķצ×Ļ×Ŀ": 127191, + "×ĸ×ŀף": 127192, + "à¸Ľà¸ģ": 127193, + "íķĻêµIJ": 127194, + "ساÙħ": 127195, + "à¹Ħà¸Ķ": 127196, + "ละà¹Ģà¸Ń": 127197, + "ละà¹Ģà¸Ńีย": 127198, + "ละà¹Ģà¸Ńียà¸Ķ": 127199, + "ảy": 127200, + "аÑĨион": 127201, + "ãĤ¹ãĤ¯": 127202, + "פ×ķס": 127203, + "รà¹Īาà¸ĩ": 127204, + "еннÑĭй": 127205, + "عÙĨ": 127206, + "عÙĦÙĨ": 127207, + "ائÙģ": 127208, + "dÄĻ": 127209, + "ؤÙĪÙĦ": 127210, + "׾×ķ×ķ": 127211, + "Ġ×ijש×ij": 127212, + "ä»ĬåĽŀ": 127213, + "ĠاÙĦجÙĨ": 127214, + "داد": 127215, + "waÄĩ": 127216, + "ãĥªãĥ³": 127217, + "ĠìŀIJìĭł": 127218, + "اÙĨÙĬا": 127219, + "ãĥ¡ãĥª": 127220, + "ÙĦÙĪÙĨ": 127221, + "à¸Ĺà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 127222, + "à¸Ĺà¹Īà¸Ńà¸ĩà¹Ģà¸Ĺีà¹Īยว": 127223, + "اÙģÙĬ": 127224, + "ĠлиÑĪ": 127225, + "ÙħÙĬØ©": 127226, + "оÑĤвеÑĤ": 127227, + "Ñĩин": 127228, + "ÃĬ": 127229, + "ãĥ¡ãĥ³": 127230, + "å®Ł": 127231, + "éļĽãģ«": 127232, + "ĠÑĢай": 127233, + "ãĤ¦ãĥ³": 127234, + "×Ļר×ķש": 127235, + "×Ļר×ķש׾×Ļ×Ŀ": 127236, + "มะ": 127237, + "Ġara": 127238, + "казаÑĤÑĮ": 127239, + "à¸ķัà¸Ķ": 127240, + "ÑĥÑİÑĤ": 127241, + "Ġüst": 127242, + "×Ĵ×ķ×ij": 127243, + "×Ĵ×ķ×ij×ķת": 127244, + "malı": 127245, + "егод": 127246, + "егоднÑı": 127247, + "اÙģÙĤ": 127248, + "à¸Ĭà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 127249, + "Ġözellik": 127250, + "×Ļצ×ķר": 127251, + "ĠmiÄĻd": 127252, + "ĠiliÅŁ": 127253, + "ĠнаÑħод": 127254, + "×¢×ĸר": 127255, + "×ľ×Ľ×ª": 127256, + "ÙĨتاج": 127257, + "ĠÑģем": 127258, + "à¸Īà¹Īาย": 127259, + "à¸ķรว": 127260, + "à¸ķรวà¸Ī": 127261, + "פר×ķ": 127262, + "à¸Ĥัà¸ļ": 127263, + "ãģŀ": 127264, + "Ġпло": 127265, + "колÑĮ": 127266, + "×ŀ×¢×ĺ": 127267, + "íķĺìĭľ": 127268, + "jÄħce": 127269, + "ÙĨاÙĨ": 127270, + "ลีà¸ģ": 127271, + "нÑĥÑĤ": 127272, + "ĠобÑĢаз": 127273, + "Ùĥبر": 127274, + "ĠاÙĦÙĪØ·ÙĨ": 127275, + "ãģķãģĽãģ¦": 127276, + "ÙĤاء": 127277, + "×ŀ×ĵ×Ļ׳": 127278, + "yü": 127279, + "פ×Ļת": 127280, + "׳×ķף": 127281, + "ÙħÙĨظ": 127282, + "หà¸Ļัà¸ģ": 127283, + "ìŀĪ": 127284, + "ãĤ«ãĥ¼ãĥī": 127285, + "عÙĨÙĬ": 127286, + "под": 127287, + "ضاء": 127288, + "à¸Ļà¸ķà¹Į": 127289, + "×ŀשפ": 127290, + "วà¹Į": 127291, + "ר×ķק": 127292, + "สืà¹Īà¸Ń": 127293, + "פק×Ļ×ĵ": 127294, + "ãģªãĤīãģªãģĦ": 127295, + "ĠìŬ룬": 127296, + "ÙĦج": 127297, + "ÑīиÑĤ": 127298, + "ãĥĥãĤ·": 127299, + "ÙĦÙĬس": 127300, + "ĠÙĦÙħا": 127301, + "ìłij": 127302, + "×ij×Ļף": 127303, + "ãĥģãĤ§": 127304, + "Ġgüç": 127305, + "Ġchứ": 127306, + "×ķצ×IJ": 127307, + "קר×ij": 127308, + "à¹Ĥà¸ŀ": 127309, + "оÑĩно": 127310, + "סק×Ļ": 127311, + "ש׾×Ŀ": 127312, + "صرÙģ": 127313, + "ĠLÃł": 127314, + "×¢×Ļת": 127315, + "á»·": 127316, + "à¹Ĥà¸Ńà¸ģ": 127317, + "à¹Ĥà¸Ńà¸ģา": 127318, + "à¹Ĥà¸Ńà¸ģาส": 127319, + "Ġ×Ķ×ĵ×ijר": 127320, + "à¸Ļัà¹Īà¸Ļ": 127321, + "زر": 127322, + "нако": 127323, + "íļį": 127324, + "ãĤĤãģ¡": 127325, + "ãĤĤãģ¡ãĤį": 127326, + "ãĤĤãģ¡ãĤįãĤĵ": 127327, + "اÙħت": 127328, + "عداد": 127329, + "инÑĭ": 127330, + "ÅĤyw": 127331, + "à¸Ħà¸ĵะ": 127332, + "à¸Ĺะ": 127333, + "ktör": 127334, + "×Ļ×Ĺ×Ķ": 127335, + "Ġме": 127336, + "ĠмеÑģÑı": 127337, + "׳×Ķ×Ĵ": 127338, + "ĠÑģÑĥÑīеÑģÑĤв": 127339, + "à¸Ļัà¸Ļ": 127340, + "ÑĦÑĦ": 127341, + "екÑĤив": 127342, + "عÙĦÙĪÙħات": 127343, + "бÑĥд": 127344, + "à¸Ļัà¸ģà¸ĩาà¸Ļ": 127345, + "หà¸Ļà¹īาà¸Ĺีà¹Ī": 127346, + "ÙĤÙĬÙĤ": 127347, + "ãĤ·ãĥ³": 127348, + "ãģ«éĸ¢": 127349, + "×IJר×Ĵ": 127350, + "ĠпÑĢоÑĤ": 127351, + "ĠпÑĢоÑĤив": 127352, + "ĠìŀĪìĸ´": 127353, + "ÙĤÙĬÙĤØ©": 127354, + "ìĹĩ": 127355, + "kür": 127356, + "ãģ«ãģªãĤĬãģ¾ãģĹãģŁ": 127357, + "ĠдеÑıÑĤ": 127358, + "ĠдеÑıÑĤелÑĮ": 127359, + "פ×ķר×ĺ": 127360, + "à¸Łà¹īา": 127361, + "à¹Ģà¸ł": 127362, + "ĠавÑĤомаÑĤ": 127363, + "×ĸ×Ļק": 127364, + "Ġolduk": 127365, + "عاÙħ": 127366, + "ĠÑĤоÑĢ": 127367, + "yrıca": 127368, + "êÌ": 127369, + "ãĤŃãĥ³ãĤ°": 127370, + "ãģ«ãģ¨ãģ£ãģ¦": 127371, + "à¹Ģà¸īà¸ŀ": 127372, + "à¹Ģà¸īà¸ŀาะ": 127373, + "ãģ¯ãģļ": 127374, + "×ŀ×IJ×Ļ": 127375, + "สะà¸Ķ": 127376, + "สะà¸Ķวà¸ģ": 127377, + "ìľ¼ë©°": 127378, + "à¸ģี": 127379, + "ฬ": 127380, + "Ġ×¢×ķש": 127381, + "à¸łà¸²à¸©à¸²": 127382, + "à¸Ĺัà¸Ļ": 127383, + "acakt": 127384, + "acaktır": 127385, + "اعدة": 127386, + "ĠÑĥÑģлÑĥг": 127387, + "סר×ĺ": 127388, + "×ķ×ŀ×ķת": 127389, + "×Ķ×ķר": 127390, + "×ŀ×ķ×ij": 127391, + "×ŀ×ķ×ijף": 127392, + "سÙĬاس": 127393, + "اتÙģاÙĤ": 127394, + "×Ķצ׾": 127395, + "Ùħؤس": 127396, + "Ġpó": 127397, + "Ġкни": 127398, + "×Ļ׼×ķ׾": 127399, + "à¹Ģหลืà¸Ń": 127400, + "׼׾׼": 127401, + "׳×ĸ": 127402, + "ÑĪие": 127403, + "rès": 127404, + "ĠاÙĦØŃÙĤ": 127405, + "лÑıÑĢ": 127406, + "หà¸į": 127407, + "หà¸įิà¸ĩ": 127408, + "ר×Ĵ×Ļש": 127409, + "à¹Ģสà¹īà¸Ļ": 127410, + "ש×ij×ķף": 127411, + "ôtel": 127412, + "апÑĢ": 127413, + "апÑĢимеÑĢ": 127414, + "ابÙĦ": 127415, + "ĠÑĢазвиÑĤ": 127416, + "ĠполÑĮз": 127417, + "ĠСеÑĢ": 127418, + "×ķ×ij×Ļ": 127419, + "róż": 127420, + "ìĭŃ": 127421, + "ãĤ¯ãĥĪ": 127422, + "ãģĹãĤĪãģĨ": 127423, + "à¸ģรม": 127424, + "ØŃÙĥÙĪÙħ": 127425, + "à¹Ĥà¸ļ": 127426, + "à¸Ĺà¹īาย": 127427, + "ĠMá": 127428, + "ĠÑĤÑĭ": 127429, + "à¸Ħรัว": 127430, + "ÑĢÑĥб": 127431, + "ạp": 127432, + "ĠmÅĤ": 127433, + "ĠmÅĤod": 127434, + "ĠgörÃ¼ÅŁ": 127435, + "ĠgeliÅŁ": 127436, + "Æ°Æ¡i": 127437, + "×ŀשק": 127438, + "ÙĢÙĢÙĢÙĢ": 127439, + "ราว": 127440, + "ãģĹãģ£": 127441, + "ãģĹãģ£ãģĭãĤĬ": 127442, + "ĠÐļон": 127443, + "Ġkê": 127444, + "à¹Ĥà¸Ĺร": 127445, + "èIJ½ãģ¡": 127446, + "åĩºãģ¦": 127447, + "ลัà¸ģษ": 127448, + "Ġ×Ĵ×ij×ķ×Ķ": 127449, + "ãĥĻãĥ«": 127450, + "ê±°ëĤĺ": 127451, + "ë§IJ": 127452, + "×Ļ׾×ĵ×Ļ×Ŀ": 127453, + "ĠëĦĪ": 127454, + "×ŀר×Ļ": 127455, + "รส": 127456, + "ãĥŃãĥ³": 127457, + "ило": 127458, + "ноÑģÑĤÑĮÑİ": 127459, + "×ĸר×Ĺ": 127460, + "пон": 127461, + "Ġ×Ķש׾": 127462, + "ê²łìĬµëĭĪëĭ¤": 127463, + "ĠkiÅŁ": 127464, + "ĠÐļи": 127465, + "วร": 127466, + "داع": 127467, + "ÅŁim": 127468, + "ÙĨÙij": 127469, + "ваÑĤ": 127470, + "راÙĥ": 127471, + "باÙĦ": 127472, + "иде": 127473, + "Ġ×Ķ×ŀ×Ĺ": 127474, + "ìĸµ": 127475, + "تÙģاع": 127476, + "أت": 127477, + "ëĬĺ": 127478, + "ש×Ļת": 127479, + "ستÙħر": 127480, + "ĠÑĦак": 127481, + "ĠاÙĦØ£ÙħرÙĬ": 127482, + "ëŀ¨": 127483, + "اسÙħ": 127484, + "ĠaÄŁ": 127485, + "Ġçev": 127486, + "ÙĥÙĪر": 127487, + "ãģķãģ¾": 127488, + "Ġçöz": 127489, + "Ġرس": 127490, + "Äħda": 127491, + "สà¸Ļุ": 127492, + "ãģĹãģ¦ãģıãĤĮ": 127493, + "нÑİ": 127494, + "leÅŁme": 127495, + "ãĤªãĥ³": 127496, + "ãģ¨ãģªãĤĬ": 127497, + "avaÅŁ": 127498, + "×ĺ×Ļ×ij": 127499, + "ØŃض": 127500, + "×ķצ×IJ×ķת": 127501, + "ÙĨÙħÙĪ": 127502, + "ıt": 127503, + "ĠÑħа": 127504, + "ĠÑħаÑĢак": 127505, + "ĠÑħаÑĢакÑĤеÑĢ": 127506, + "ĠdÅĤ": 127507, + "ãĥĹãĥ©": 127508, + "à¸Ĭุม": 127509, + "à¹Īà¸Ńà¸Ļ": 127510, + "×ķ×ij׾": 127511, + "Ñģол": 127512, + "×ĵ×Ĵ": 127513, + "аÑĢаÑĤ": 127514, + "nivers": 127515, + "ĠgerçekleÅŁtir": 127516, + "ĠاÙĦÙĦÙĬ": 127517, + "ระยะ": 127518, + "ĠÙħختÙĦÙģ": 127519, + "Ġgönder": 127520, + "Ùģار": 127521, + "doÄŁ": 127522, + "doÄŁan": 127523, + "صÙĦاØŃ": 127524, + "Ġyayın": 127525, + "ãĥĨãĥ³": 127526, + "รวà¸Ī": 127527, + "×Ļ×Ĺ×Ļ×ĵ": 127528, + "ünkü": 127529, + "ÑĨиалÑĮн": 127530, + "à¸ļู": 127531, + "มุ": 127532, + "hä": 127533, + "Ø®Ùģ": 127534, + "å¢Ĺ": 127535, + "å¢ĹãģĪ": 127536, + "еÑĩно": 127537, + "ĠاÙĦسÙĨ": 127538, + "à¸Ĥาว": 127539, + "imdi": 127540, + "Ы": 127541, + "à¸Ļà¸Ńà¸ģà¸Īาà¸ģ": 127542, + "à¸ļาล": 127543, + "תש": 127544, + "Ġdüzenle": 127545, + "мÑĭÑģл": 127546, + "ãģıãģª": 127547, + "żu": 127548, + "ĠwspóÅĤ": 127549, + "Ġназ": 127550, + "ındaki": 127551, + "ترة": 127552, + "ÅŁek": 127553, + "Ġöd": 127554, + "ĠÙĪÙĥ": 127555, + "ĠпозволÑı": 127556, + "Ġת×ķ׼": 127557, + "ÙħÙĨتج": 127558, + "ë§ī": 127559, + "ĠاÙĦØ«ÙĦاث": 127560, + "аÑĨиÑİ": 127561, + "ÙĪرÙĪ": 127562, + "ÑĭваеÑĤ": 127563, + "خصص": 127564, + "ĠاÙĦÙģÙĦ": 127565, + "ĠاÙĦÙģÙĦسطÙĬÙĨ": 127566, + "إجر": 127567, + "إجراء": 127568, + "اÙĨتخ": 127569, + "اÙĨتخاب": 127570, + "ارÙĬØ©": 127571, + "×ķÖ": 127572, + "Ø¢ÙĨ": 127573, + "×ŀ×¢×ķת": 127574, + "Ġмал": 127575, + "Ġ×IJ×Ĺ": 127576, + "à¸Ĺà¹īà¸Ńà¸ĩ": 127577, + "zeÅĽ": 127578, + "Ġë§Įëĵ¤": 127579, + "رÙĬع": 127580, + "äºĭãĤĴ": 127581, + "à¸ļริหาร": 127582, + "׾×ŀ×Ļ×ĵ": 127583, + "ĠмÑĥж": 127584, + "ترÙĪ": 127585, + "ĠباÙĦØ¥": 127586, + "פ×Ļק": 127587, + "زÙħØ©": 127588, + "ĠÃ¶ÄŁrenc": 127589, + "ãĥ¶": 127590, + "اÙħعة": 127591, + "ק×ij×ķצ": 127592, + "×ŀ׳×ķת": 127593, + "رÙĬÙħ": 127594, + "Ġоказ": 127595, + "ãģłãģijãģ©": 127596, + "Ġhız": 127597, + "Ġש×IJת": 127598, + "ãĤ¢ãĥ¼": 127599, + "Ġmożliwo": 127600, + "ìĦ¼": 127601, + "ÙĪاب": 127602, + "огÑĢаÑĦ": 127603, + "ĠعبداÙĦ": 127604, + "ãĤĴè¡Į": 127605, + "بÙĬÙĦ": 127606, + "Ġİç": 127607, + "ยาย": 127608, + "ĠÑĥÑĩаÑģÑĤ": 127609, + "ÑĦеÑģÑģ": 127610, + "ÑĦеÑģÑģиона": 127611, + "Ấ": 127612, + "ÙĨÙĬÙĨ": 127613, + "عدÙĦ": 127614, + "สรร": 127615, + "دÙĬÙĦ": 127616, + "×ij×Ļק": 127617, + "czyÅĤ": 127618, + "ÑĢоме": 127619, + "Ġмед": 127620, + "ìĻĶ": 127621, + "ãĥ©ãĤ¤ãĥ³": 127622, + "ĠÑĤеп": 127623, + "еÑĢÑĮ": 127624, + "iÄŁi": 127625, + "вели": 127626, + "ÑĢиÑģÑĤ": 127627, + "ס×ķפ": 127628, + "×ŀ׾×Ĺ": 127629, + "ĠاÙĦØ¥ÙĨ": 127630, + "Ġ׾×Ķש": 127631, + "è¶ĬãģĹ": 127632, + "ĠÑĢÑĭ": 127633, + "×ķ×IJר": 127634, + "رÙĩاب": 127635, + "פ×ķ×IJ×Ļ": 127636, + "ĠгоÑģÑĥд": 127637, + "ĠгоÑģÑĥдаÑĢ": 127638, + "ĠгоÑģÑĥдаÑĢÑģÑĤв": 127639, + "ĠاÙĦØ£ÙħÙĬر": 127640, + "Ùħج": 127641, + "à¹Ģหมาะ": 127642, + "ÑĢев": 127643, + "à¸Ĭีà¸ŀ": 127644, + "ãĥķãĥĪ": 127645, + "иÑĩно": 127646, + "ĠاÙĦÙħؤ": 127647, + "Ġiht": 127648, + "íħľ": 127649, + "دÙĨÙĬ": 127650, + "رص": 127651, + "лаÑģÑĤ": 127652, + "à¹Ģหลà¹Īา": 127653, + "ılır": 127654, + "รà¸ĵà¹Į": 127655, + "×ŀש×Ļ×ļ": 127656, + "Ġdá»ĭ": 127657, + "Ø·ÙģاÙĦ": 127658, + "×ĺ×ķף": 127659, + "Ġ×ij×Ļ׳": 127660, + "ãģ¾ãģ£ãģŁ": 127661, + "ложениÑı": 127662, + "تØŃر": 127663, + "باØŃ": 127664, + "à¹Ģสืà¹īà¸Ń": 127665, + "ãģĻãģĶ": 127666, + "ltür": 127667, + "à¸ĩาม": 127668, + "Ġtü": 127669, + "ĠпÑĢим": 127670, + "ĠпÑĢимен": 127671, + "Ġhayat": 127672, + "ëĥIJ": 127673, + "ëĭĮ": 127674, + "׳×Ļ×ķ": 127675, + "веден": 127676, + "ìħ¨": 127677, + "à¸Īัย": 127678, + "à¸ģà¹Īà¸Ń": 127679, + "Ġвод": 127680, + "оÑģÑĤоÑı": 127681, + "наÑĤ": 127682, + "à¹ģหล": 127683, + "سÙħÙĬ": 127684, + "à¸Ķำà¹Ģà¸Ļ": 127685, + "à¸Ķำà¹Ģà¸Ļิà¸Ļ": 127686, + "wód": 127687, + "öyle": 127688, + "ãĥĢãĤ¤": 127689, + "ÑĪий": 127690, + "меÑīен": 127691, + "ãģĹãģ¾ãģĨ": 127692, + "ãĥīãĥ©": 127693, + "ÙĪضØŃ": 127694, + "à¸Ńà¸Ļุ": 127695, + "ĠاÙĦاجتÙħاع": 127696, + "laÅŁma": 127697, + "à¸Ħà¸Ńà¸Ļ": 127698, + "×ŀר×Ļ×Ŀ": 127699, + "ÙĨاÙħج": 127700, + "שר×ķת": 127701, + "اÙĦØ£": 127702, + "ĠksiÄħż": 127703, + "Ġан": 127704, + "ÑĢай": 127705, + "اÙĩرة": 127706, + "×ŀ×ĵ×Ķ": 127707, + "ä¸Ģç·": 127708, + "ä¸Ģç·Ĵ": 127709, + "ä¸Ģç·Ĵãģ«": 127710, + "ÑĢиÑĤоÑĢ": 127711, + "dıkl": 127712, + "à¹ģà¸ĸ": 127713, + "à¹ģà¸Ĥà¹Īà¸ĩ": 127714, + "екÑĤоÑĢ": 127715, + "×ŀסע": 127716, + "ÑĢакÑĤи": 127717, + "uÄŁu": 127718, + "×ķ×ijת": 127719, + "สูà¸ķร": 127720, + "ĠçalÄ±ÅŁm": 127721, + "ĠçalÄ±ÅŁmalar": 127722, + "Ġана": 127723, + "ãĥĽãĥ¼ãĥł": 127724, + "Ġbölüm": 127725, + "Ġبص": 127726, + "олоÑģ": 127727, + "ĠìķĬëĬĶ": 127728, + "à¹Īะ": 127729, + "ÙĪتر": 127730, + "ä¹Ĺ": 127731, + "ستخداÙħ": 127732, + "פ×Ļ×Ļס": 127733, + "פ×Ļ×Ļס×ij": 127734, + "פ×Ļ×Ļס×ij×ķק": 127735, + "ĠкÑĢаÑģ": 127736, + "лик": 127737, + "رÙĬØŃ": 127738, + "×ŀש׾×Ķ": 127739, + "à¹Ģยีà¹Īย": 127740, + "à¹Ģยีà¹Īยม": 127741, + "виÑģ": 127742, + "омн": 127743, + "ÄŁun": 127744, + "ãĥŃãĥ¼ãĥ³": 127745, + "أتÙĬ": 127746, + "à¸ķรี": 127747, + "çĶ³ãģĹ": 127748, + "تÙħر": 127749, + "ìĹĪìĬµëĭĪëĭ¤": 127750, + "ĠÙĪغÙĬر": 127751, + "redni": 127752, + "ĠاÙĦصÙģ": 127753, + "ĠнаÑģÑĤоÑı": 127754, + "ĠнаÑģÑĤоÑıÑī": 127755, + "à¸ķรา": 127756, + "ĠÑĥÑģлов": 127757, + "ĠÑĥÑģловиÑı": 127758, + "ÑĨеп": 127759, + "×Ķ×Ĺ׾×ĺ": 127760, + "Ø·ÙĬع": 127761, + "ĠBakan": 127762, + "ĠاÙĦرÙĪ": 127763, + "илÑĮно": 127764, + "ĠмеÑĤ": 127765, + "à¸Ķà¸Ńà¸ģ": 127766, + "ãģĭãĤīãģªãģĦ": 127767, + "ĠпоÑģÑĤоÑı": 127768, + "ĠпоÑģÑĤоÑıн": 127769, + "ĠÑĩаÑģ": 127770, + "üc": 127771, + "wró": 127772, + "бÑĥÑĢ": 127773, + "ãĥIJãĥĥãĤ¯": 127774, + "ãĥ©ãĥ³ãĥī": 127775, + "ĠогÑĢ": 127776, + "สัà¸į": 127777, + "สัà¸įà¸įา": 127778, + "มัà¹Īà¸Ļ": 127779, + "à¸Ħà¸Ńม": 127780, + "alık": 127781, + "Ġнед": 127782, + "ümüz": 127783, + "ĠÅĽwie": 127784, + "ério": 127785, + "×Ļ×IJ×Ķ": 127786, + "دÙħات": 127787, + "ırl": 127788, + "ĠоÑĤз": 127789, + "ĠоÑĤзÑĭв": 127790, + "ä»ĺãģį": 127791, + "Ġkażde": 127792, + "миниÑģÑĤ": 127793, + "ãĤ°ãĥ«": 127794, + "ë°ĸ": 127795, + "езн": 127796, + "اÙĦÙģ": 127797, + "Ġשק׾": 127798, + "Ùħض": 127799, + "ãĥĿãĥ¼ãĥĪ": 127800, + "ÙħÙĨت": 127801, + "ÙĤÙĬاÙħ": 127802, + "Ø´ÙĨ": 127803, + "×Ļר×ķ×¢": 127804, + "ãĤŃãĥ£ãĥ³": 127805, + "доÑĢов": 127806, + "×ŀ×Ļת×Ļ": 127807, + "ÙĪÙĦÙĪج": 127808, + "ÙĥاÙģ": 127809, + "ĠÑĢазлиÑĩ": 127810, + "иÑĤеÑĤ": 127811, + "нолог": 127812, + "ลà¸ĩà¸Ĺุà¸Ļ": 127813, + "ĠyaklaÅŁ": 127814, + "ãĥ¬ãĤ¤": 127815, + "ê²łëĭ¤": 127816, + "æ±ĤãĤģ": 127817, + "رÙĪÙģ": 127818, + "ĠíĬ": 127819, + "ĠíĬ¹": 127820, + "ãģ£ãģıãĤĬ": 127821, + "à¸Ħวามà¸Ħิà¸Ķ": 127822, + "×Ķ×Ļס×ĺ": 127823, + "Ø¥ÙĤ": 127824, + "ãģ¦ãģĦ": 127825, + "à¹Ĥà¸Ĭ": 127826, + "ĠBüyük": 127827, + "ĠФедеÑĢ": 127828, + "ÑĨин": 127829, + "ÑĢова": 127830, + "ĠاÙĦاÙĤتصاد": 127831, + "Ġchá": 127832, + "à¸ĺาà¸Ļ": 127833, + "ë¥ł": 127834, + "à¹Ħà¸ķ": 127835, + "ÃŃpio": 127836, + "Ùĭا": 127837, + "ĠобÑıз": 127838, + "Ùĩج": 127839, + "Ġì¤ijìļĶ": 127840, + "ãģ®ãģ§ãģ¯ãģªãģĦ": 127841, + "باراة": 127842, + "ãĤ¤ãĥ«": 127843, + "ĠноÑĢм": 127844, + "á»īnh": 127845, + "mö": 127846, + "möglich": 127847, + "ÑĨип": 127848, + "ãĤ¢ãĤ¯": 127849, + "×Ķ×Ļ": 127850, + "ÑĨиалÑĮно": 127851, + "ĠÅĽwi": 127852, + "تÙĤ": 127853, + "ĠÑģÑĤоим": 127854, + "بÙĬعÙĬ": 127855, + "Ġ׾ש×ŀ": 127856, + "глÑı": 127857, + "глÑıд": 127858, + "ãģ¦ãģıãĤĮ": 127859, + "ÄĻdzi": 127860, + "à¸Ĥั": 127861, + "à¸Ĥัà¹īà¸Ļ": 127862, + "Ø·ÙĤ": 127863, + "ĠìĹŃ": 127864, + "ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ãģĨ": 127865, + "ĠdeÄŁerl": 127866, + "ĠdeÄŁerlendir": 127867, + "Ġülk": 127868, + "Ġмног": 127869, + "à¹ĭ": 127870, + "ë¿IJ": 127871, + "ĠУкÑĢа": 127872, + "ÄŁini": 127873, + "Ġбезоп": 127874, + "ĠбезопаÑģ": 127875, + "à¸Ńà¸Ńà¸ģà¹ģà¸ļà¸ļ": 127876, + "اظ": 127877, + "ØŃداث": 127878, + "леÑĢ": 127879, + "×Ļ×¥": 127880, + "×Ļ׳×ĺר׳×ĺ": 127881, + "larınız": 127882, + "ØŃÙĬØŃ": 127883, + "żeli": 127884, + "à¸Ńัà¸ĩ": 127885, + "à¸Ńัà¸ĩà¸ģ": 127886, + "à¸Ńัà¸ĩà¸ģฤษ": 127887, + "ĠоÑĤлиÑĩ": 127888, + "ัส": 127889, + "ëŀį": 127890, + "ожно": 127891, + "ãĤ¹ãĥĿ": 127892, + "ĠÑħоÑĩ": 127893, + "Ġкап": 127894, + "еÑĩен": 127895, + "ØŃÙĦØ©": 127896, + "ÙĬاÙĩ": 127897, + "нал": 127898, + "×ķצר×Ļ×Ŀ": 127899, + "Ġkald": 127900, + "åĥį": 127901, + "ĠاÙĦشخص": 127902, + "Ġзна": 127903, + "Ġwzgl": 127904, + "życz": 127905, + "ê°Ŀ": 127906, + "à¸ŀลัà¸ĩ": 127907, + "íģ¼": 127908, + "Ġöl": 127909, + "Ġbụ": 127910, + "Ø´Ùĩر": 127911, + "Ġзам": 127912, + "Ġдев": 127913, + "×Ļ×ĺת": 127914, + "تعÙĦÙĤ": 127915, + "ÙĪÙħØ©": 127916, + "ãĤĴä½ľ": 127917, + "ãģįãģ¦": 127918, + "íĥĿ": 127919, + "rasında": 127920, + "ãĤĴæİ¢": 127921, + "ĠÙħباشر": 127922, + "راجع": 127923, + "Ġвозд": 127924, + "ÙħØŃا": 127925, + "×ķשר": 127926, + "ĠиÑģÑĤоÑĢ": 127927, + "มัà¸ģ": 127928, + "tıģ": 127929, + "ثار": 127930, + "ترÙĨت": 127931, + "à¹ģà¸Ĥà¹ĩ": 127932, + "à¹ģà¸Ĥà¹ĩà¸ĩ": 127933, + "поÑĩ": 127934, + "Ġ×ij×IJ×ķת": 127935, + "ë¯Ģ": 127936, + "ëĿ¼ëıĦ": 127937, + "à¸Ĭัà¸Ķ": 127938, + "สà¸ķà¹Į": 127939, + "ãĥĭãĥĥãĤ¯": 127940, + "иденÑĤ": 127941, + "ĠгÑĢÑĥпп": 127942, + "تخ": 127943, + "áºł": 127944, + "ยืà¸Ļ": 127945, + "ยัà¸Ļ": 127946, + "óry": 127947, + "TÃľ": 127948, + "ãģĹãĤĥ": 127949, + "ĠпÑĢовед": 127950, + "лÑıеÑĤ": 127951, + "ÙħØ®": 127952, + "ยà¸Ńม": 127953, + "×Ľ×ł×¡×ª": 127954, + "ĠاÙĦÙħÙĨت": 127955, + "Ġolmad": 127956, + "ר׼×ĸ×Ļ": 127957, + "ĠвÑģÑĤÑĢ": 127958, + "ĠиÑģÑģлед": 127959, + "ÑĤвеÑĢж": 127960, + "بدÙĪ": 127961, + "еÑĢÑĤ": 127962, + "ï»·": 127963, + "±ħ": 127964, + "สัมà¸ŀัà¸Ļà¸ĺà¹Į": 127965, + "ิà¹Īà¸Ļ": 127966, + "צ×Ļ×ij": 127967, + "wiÄĻt": 127968, + "Ġì°¸": 127969, + "ĠzwiÄħz": 127970, + "سبÙĪع": 127971, + "ãĥĥãĤ°": 127972, + "à¸Ľà¸¥à¸Ńà¸Ķ": 127973, + "à¸Ľà¸¥à¸Ńà¸Ķà¸łà¸±à¸¢": 127974, + "ãĤĤãĤĬ": 127975, + "ÙĤدس": 127976, + "Ġsprz": 127977, + "Ġsprzeda": 127978, + "Ġistedi": 127979, + "Ġkhu": 127980, + "Ġден": 127981, + "ĠkoÅĦ": 127982, + "Ġ×ij×Ĺ×Ļ": 127983, + "à¹Ģà¸Ĺà¹īา": 127984, + "×ķס×Ļ×£": 127985, + "ãĥĭãĥ¥ãĥ¼": 127986, + "ĠпÑĢедоÑģÑĤ": 127987, + "ĠпÑĢедоÑģÑĤав": 127988, + "à¹Ĥà¸Ł": 127989, + "év": 127990, + "ĠاÙĦصØŃ": 127991, + "صØŃاب": 127992, + "à¹Ģà¸Īà¹ĩà¸ļ": 127993, + "влек": 127994, + "วัà¸ķ": 127995, + "à¸ĸุ": 127996, + "ãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģįãģ¾ãģĻ": 127997, + "ÙĤÙĬÙĤÙĬ": 127998, + "×ķ×Ĺר": 127999, + "ÑĭÑĪ": 128000, + "ĠоÑĤно": 128001, + "ĠоÑĤноÑĪ": 128002, + "обилÑĮ": 128003, + "ÙģØŃ": 128004, + "ınt": 128005, + "ıntı": 128006, + "Ġ׾×ij×ĵ": 128007, + "íİĺìĿ´ì§Ģ": 128008, + "ãĥĬãĥ«": 128009, + "ĠÙħساء": 128010, + "×Ļ×ĺ×ij": 128011, + "ÑĮеÑĢ": 128012, + "ëĦ·": 128013, + "ÑĭÑĤа": 128014, + "ĠоÑĩеÑĢ": 128015, + "à¸Ķืà¹Ī": 128016, + "à¸Ķืà¹Īม": 128017, + "ĠNgh": 128018, + "تعب": 128019, + "ÙĦاÙĤات": 128020, + "×ķ׾×ķ×Ĵ×Ļ×Ķ": 128021, + "ĠìĿ´ê²ĥ": 128022, + "Ġ×Ķ×ijר": 128023, + "ìľµ": 128024, + "à¹Ģà¸Ħลืà¹Īà¸Ńà¸Ļ": 128025, + "ÙĩØ©": 128026, + "à¸Īำà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 128027, + "å¤īãģĪ": 128028, + "wiÅĽcie": 128029, + "chod": 128030, + "chodzÄħ": 128031, + "вÑĢо": 128032, + "×ŀ×Ĺ×Ļר": 128033, + "Ġyı": 128034, + "Ġyıll": 128035, + "ì¡Į": 128036, + "à¹Ħหว": 128037, + "ãģªãģıãģª": 128038, + "ĠзавиÑģ": 128039, + "ĠìĺĪìĪĺ": 128040, + "ÙģØ°": 128041, + "ủng": 128042, + "à¸ŀุà¸Ĺà¸ĺ": 128043, + "зн": 128044, + "layan": 128045, + "ãĤ¡": 128046, + "à¸ģà¹ĩà¸ķาม": 128047, + "ĠsaÄŁlam": 128048, + "รà¸ĵ": 128049, + "ĠÑģиÑĤ": 128050, + "ĠÑģиÑĤÑĥ": 128051, + "ĠاÙĦتÙĨ": 128052, + "×Ķ×ĸ": 128053, + "ĠØ·ÙĪÙĬÙĦ": 128054, + "taÅĤ": 128055, + "Ġgörd": 128056, + "å¤īãĤı": 128057, + "ëĥ¥": 128058, + "à¸Ħà¹Īà¸Ńย": 128059, + "×IJ×ķ×ĺ": 128060, + "ëħIJ": 128061, + "ãĥ©ãĥ³ãĤ¹": 128062, + "วัà¸Ĵ": 128063, + "วัà¸Ĵà¸Ļ": 128064, + "ĠoluÅŁ": 128065, + "פע×ķ׾": 128066, + "ĠszczegóÅĤ": 128067, + "à¸Ħาสิ": 128068, + "à¸Ħาสิà¹Ĥà¸Ļ": 128069, + "powied": 128070, + "ĠÑĤеб": 128071, + "หà¸Ļà¹Īวย": 128072, + "Ġмил": 128073, + "ØŃÙĥ": 128074, + "à¸Ĺà¸Ķ": 128075, + "ĠмаÑĤеÑĢиал": 128076, + "ÅĤow": 128077, + "à¹Ģà¸ģีย": 128078, + "ĠÑģовеÑĢ": 128079, + "ãĤ©": 128080, + "à¸Ľà¸£à¸´": 128081, + "ĠиÑİ": 128082, + "наÑĩен": 128083, + "ÑĢенд": 128084, + "muÅŁtur": 128085, + "ĠпÑĢодÑĥк": 128086, + "зд": 128087, + "ÑıÑĤи": 128088, + "ÑıÑĤиÑı": 128089, + "à¹Ģมีย": 128090, + "راتÙĬج": 128091, + "Ġamacı": 128092, + "ש×ķ׾": 128093, + "ש×ķ׾×Ĺ": 128094, + "สะà¸Ńา": 128095, + "สะà¸Ńาà¸Ķ": 128096, + "פ×Ĵ×¢": 128097, + "عبة": 128098, + "dın": 128099, + "íħĶ": 128100, + "Ġ×ŀש×Ĺק": 128101, + "Ġfiyat": 128102, + "ĠзаÑı": 128103, + "ĠзаÑıв": 128104, + "à¹Ĥหล": 128105, + "à¹Ĥหลà¸Ķ": 128106, + "à¸ģรุà¸ĩà¹Ģà¸Ĺà¸ŀ": 128107, + "צ×Ļ×Ļף": 128108, + "ìļ±": 128109, + "Ùħب": 128110, + "Ùħباد": 128111, + "landır": 128112, + "ĠвеÑģÑĮ": 128113, + "Ġhük": 128114, + "ĠÐĴоз": 128115, + "ÑĩиÑĤÑĭва": 128116, + "วล": 128117, + "×ķצע": 128118, + "à¸Ĥà¸ĵะà¸Ĺีà¹Ī": 128119, + "ĠaÅŁaģı": 128120, + "׾×IJ×ķ×ŀ×Ļ": 128121, + "trzym": 128122, + "Ã¤ÃŁig": 128123, + "owoÅĽci": 128124, + "ãģĿãĤĤ": 128125, + "ĠrozwiÄħz": 128126, + "ĠgÅĤówn": 128127, + "монÑĤ": 128128, + "×ŀ×ķ×ŀ": 128129, + "ĠÑģÑĤан": 128130, + "ÙĦاÙĤØ©": 128131, + "prowad": 128132, + "prowadzi": 128133, + "ĠÑģоÑģÑĤоÑı": 128134, + "×Ļ×IJ×ķת": 128135, + "rı": 128136, + "gı": 128137, + "ãĥijãĥij": 128138, + "ĠналиÑĩ": 128139, + "×Ķצע": 128140, + "Ġ׳×Ķ": 128141, + "à¸Ħัà¸ļ": 128142, + "عراض": 128143, + "иж": 128144, + "ÙĩائÙĬ": 128145, + "ãĤīãģı": 128146, + "ожеÑĤ": 128147, + "ĠобоÑĢ": 128148, + "ĠобоÑĢÑĥд": 128149, + "أسÙĦ": 128150, + "à¹ĩà¸Ķ": 128151, + "ÑĢÑĥÑĤ": 128152, + "دÙĬÙħÙĤ": 128153, + "دÙĬÙħÙĤرا": 128154, + "Ġjeste": 128155, + "×ķ×ķ×Ļר": 128156, + "×ij×ĵ×Ļק": 128157, + "деÑĢжива": 128158, + "ãģĬãģı": 128159, + "ewnÄĻtr": 128160, + "ewnÄĻtrzn": 128161, + "à¸ŀฤ": 128162, + "Ġ×IJ×ķ×Ķ": 128163, + "ת×Ĺ×ķש": 128164, + "Ġzob": 128165, + "дÑĥм": 128166, + "ĠÑģÑĭ": 128167, + "ÙĬرا": 128168, + "ĠwiÄĻks": 128169, + "à¹ģà¸ķà¸ģà¸ķà¹Īาà¸ĩ": 128170, + "lararas": 128171, + "lararası": 128172, + "íĺĢ": 128173, + "ëī´": 128174, + "×ķ×Ĵ׾": 128175, + "ĠоÑĤмеÑĤ": 128176, + "ĠÑĢан": 128177, + "تÙĥÙĦ": 128178, + "иÑĤелÑĮн": 128179, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸§à¸±": 128180, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸§à¸±à¸ķิ": 128181, + "ìŀĸ": 128182, + "можно": 128183, + "pieczeÅĦ": 128184, + "pieczeÅĦst": 128185, + "못": 128186, + "ìĬ¨": 128187, + "×ŀס×ŀ": 128188, + "Ủ": 128189, + "ศิ": 128190, + "ศิล": 128191, + "à¸¨à¸´à¸¥à¸Ľ": 128192, + "ĠÅļw": 128193, + "ãĥĥãĤ·ãĥ§ãĥ³": 128194, + "unitÃł": 128195, + "Ġmieszka": 128196, + "ĠmieszkaÅĦ": 128197, + "przed": 128198, + "przedsi": 128199, + "przedsiÄĻb": 128200, + "przedsiÄĻbior": 128201, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸´à¸Ĺà¸ĺิ": 128202, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸´à¸Ĺà¸ĺà¸´à¸łà¸²à¸ŀ": 128203, + "ยà¹Ī": 128204, + "ìķĻ": 128205, + "รวà¸Ķ": 128206, + "รวà¸Ķà¹Ģรà¹ĩว": 128207, + "å½ĵãģŁãĤĬ": 128208, + "älle": 128209, + "ÑĥеÑĤÑģÑı": 128210, + "ãn": 128211, + "ëłµ": 128212, + "thè": 128213, + "ãĤĴåĪ©çĶ¨": 128214, + "ìµľ": 128215, + "íĵ¨": 128216, + "à¸Ĺัà¸ļ": 128217, + "าà¸Ħม": 128218, + "ãģĩ": 128219, + "ëĤĮ": 128220, + "à¹Ģà¸Ľà¸¥à¹Īา": 128221, + "â¦": 128222, + "ë¾": 128223, + "êĢ": 128224, + "êĩ": 128225, + "â¡": 128226, + "ðŁŁ": 128227, + "ãIJ": 128228, + "âº": 128229, + "áŃ": 128230, + "áĻ": 128231, + "áĵ": 128232, + "á²": 128233, + "ðĵı": 128234, + "á¬": 128235, + "â¯": 128236, + "ä¨": 128237, + "êĿ": 128238, + "ê«": 128239, + "ðij": 128240, + "ðĵĥ": 128241, + "ðĿħ": 128242, + "": 128244, + "": 128245, + "": 128247, + "ĠعÙĦÙī": 128248, + "Ġmá»Ļt": 128249, + "ĠvỼi": 128250, + "ĠngÆ°á»Ŀi": 128251, + "ĠØ¥ÙĦÙī": 128252, + "Ġnhững": 128253, + "Ġthá»ĥ": 128254, + "Ġ×IJ×ķ": 128255, + "Ġ×¢×Ŀ": 128256, + "اÙĭ": 128257, + "Ġà¹ģละ": 128258, + "ĠÙĦا": 128259, + "ĠnhÆ°": 128260, + "ĠاÙĦتÙĬ": 128261, + "Ġ×Ķ×ķ×IJ": 128262, + "ĠÄijến": 128263, + "ĠØ£ÙĪ": 128264, + "Ġvá»ģ": 128265, + "ĠlÃłm": 128266, + "Ġsẽ": 128267, + "ĠcÅ©ng": 128268, + "Ġợ": 128269, + "ĠÄijó": 128270, + "Ġnhiá»ģu": 128271, + "Ġtại": 128272, + "Ġtrên": 128273, + "Ġ×Ĵ×Ŀ": 128274, + "ĠnhÃł": 128275, + "Ġ׼×Ļ": 128276, + "Ġsá»±": 128277, + "ĠÄijầu": 128278, + "Ġbá»ĭ": 128279, + "ĠÙĩذا": 128280, + "Ġnhất": 128281, + "Ġphải": 128282, + "Ġhiá»ĩn": 128283, + "Ġdụng": 128284, + "ĠÄijá»Ļng": 128285, + "ĠاÙĦÙĦÙĩ": 128286, + "ĠØĮ": 128287, + "ĠÙĥÙĦ": 128288, + "Ġviá»ĩc": 128289, + "ĠnÄĥm": 128290, + "Ġthì": 128291, + "Ġhá»įc": 128292, + "ĠÙĪت": 128293, + "té": 128294, + "ĠاÙĨ": 128295, + "Ġtôi": 128296, + "Ġ×IJ׳×Ļ": 128297, + "Ġ׾×Ļ": 128298, + "Ġ×ŀ×ķ": 128299, + "ĠngÃły": 128300, + "ĠnÆ°á»Ľc": 128301, + "Ġ×Ķ×Ļ×IJ": 128302, + "Ġ×IJ×Ļ": 128303, + "ĠhÆ¡n": 128304, + "ĠÙĩØ°Ùĩ": 128305, + "ĠÙĪÙĬ": 128306, + "ĠاÙĦØ°ÙĬ": 128307, + "Ġ×ķ×ŀ": 128308, + "Ġgiá": 128309, + "Ġnhân": 128310, + "ĠchÃŃnh": 128311, + "Ġmình": 128312, + "ĠÐĿа": 128313, + "Ġthế": 128314, + "Ġ×Ļ×ķתר": 128315, + "Ġ×IJ×Ŀ": 128316, + "Ġnên": 128317, + "Ġhợ": 128318, + "Ġhợp": 128319, + "Ġcòn": 128320, + "ĠÙĩÙĪ": 128321, + "ĠcÆ¡": 128322, + "Ġrất": 128323, + "ĠViá»ĩt": 128324, + "Ġبعد": 128325, + "Ġש×Ļ": 128326, + "Ġthá»Ŀi": 128327, + "Ġcách": 128328, + "ĠÄijá»ĵng": 128329, + "Ġно": 128330, + "ĠtrÆ°á»Ŀng": 128331, + "ØŁ": 128332, + "ĠÄijá»ĭnh": 128333, + "ĠÄijiá»ģu": 128334, + "×Ļ×Ļ×Ŀ": 128335, + "Ġthá»±c": 128336, + "nın": 128337, + "Ġhình": 128338, + "Ġnói": 128339, + "Ġcùng": 128340, + "Ġ×Ķ×Ķ": 128341, + "ĠØ¥ÙĨ": 128342, + "Ġ×IJ×ij׾": 128343, + "ĠnhÆ°ng": 128344, + "Ġbiết": 128345, + "Ġже": 128346, + "Ġchúng": 128347, + "ĠÄijang": 128348, + "ĠØ°ÙĦÙĥ": 128349, + "Ġlên": 128350, + "Ġkhách": 128351, + "ĠnÃło": 128352, + "Ġsá»Ń": 128353, + "Ġkhác": 128354, + "Ġë°ı": 128355, + "Ġlý": 128356, + "×Ļ×Ļ": 128357, + "ĠÄijây": 128358, + "Ġ׾×ŀ": 128359, + "Ġcần": 128360, + "Ġtrình": 128361, + "Ġphát": 128362, + "ãģ«ãĤĤ": 128363, + "по": 128364, + "ĠnÄĥng": 128365, + "Ġbá»Ļ": 128366, + "Ġvụ": 128367, + "ĠÄijá»Ļ": 128368, + "Ñĩе": 128369, + "ĠnháºŃn": 128370, + "ĠtrÆ°á»Ľc": 128371, + "Ġ×¢×ĵ": 128372, + "ĠhÃłnh": 128373, + "ĠØ®ÙĦاÙĦ": 128374, + "Ġlượng": 128375, + "Ġcấp": 128376, + "Ġtá»±": 128377, + "Ġvì": 128378, + "ĠtÆ°": 128379, + "Ġchất": 128380, + "Ġ׼×ŀ×ķ": 128381, + "Ġgì": 128382, + "Ġש׳": 128383, + "Ġtế": 128384, + "ת×ķ": 128385, + "Ġnghiá»ĩp": 128386, + "Ġmặt": 128387, + "ĠÙĥÙħا": 128388, + "Ġ×ij×Ļף": 128389, + "Ġרק": 128390, + "Ġthấy": 128391, + "Ġmáy": 128392, + "ĠÙģÙī": 128393, + "Ġdân": 128394, + "Ġ×IJ×Ĺ×ĵ": 128395, + "Ġtâm": 128396, + "Ġ׼×ļ": 128397, + "Ġ׾×ķ": 128398, + "во": 128399, + "Ġtác": 128400, + "ĠtoÃłn": 128401, + "ĠÙĪÙħ": 128402, + "Ġkết": 128403, + "Ġหรืà¸Ń": 128404, + "ĠÙĪاÙĦÙħ": 128405, + "ĠÄijiá»ĥm": 128406, + "Ġ×ĸ×ķ": 128407, + "Ġ×ij×ķ": 128408, + "׼×ķת": 128409, + "Ġhá»Ļi": 128410, + "Ġbằng": 128411, + "تÙĩا": 128412, + "Ġ׼×ĵ×Ļ": 128413, + "Ġ×Ķ×Ŀ": 128414, + "Ġxuất": 128415, + "ĠÙĤد": 128416, + "Ġbảo": 128417, + "Ġtá»ijt": 128418, + "Ġtình": 128419, + "ĠÙĩÙĬ": 128420, + "ĠÄijá»iji": 128421, + "Ġthiết": 128422, + "Ġhiá»ĩu": 128423, + "Ġtiếp": 128424, + "Ġtạo": 128425, + "ת×Ķ": 128426, + "Ġchủ": 128427, + "oÅĽÄĩ": 128428, + "Ġgiú": 128429, + "Ġgiúp": 128430, + "Ġý": 128431, + "Ġquả": 128432, + "Ġloại": 128433, + "Ġcô": 128434, + "Ġô": 128435, + "Ġông": 128436, + "Ġ×Ķ×ķ": 128437, + "ĠاÙĦÙĬÙĪÙħ": 128438, + "ĠtÃŃnh": 128439, + "га": 128440, + "Ġphòng": 128441, + "ĠÄĥn": 128442, + "ĠعاÙħ": 128443, + "Ġvá»ĭ": 128444, + "larını": 128445, + "rÃŃa": 128446, + "ĠtỼi": 128447, + "ĠÄijÆ°á»Ŀng": 128448, + "ĠgiỼi": 128449, + "Ġbản": 128450, + "Ġcầu": 128451, + "Ġnhiên": 128452, + "Ġbá»ĩnh": 128453, + "ĠthÆ°á»Ŀng": 128454, + "Ġ×IJ×Ļף": 128455, + "ĠÄijá»ģ": 128456, + "Ġhá»ĩ": 128457, + "Ġ×Ļשר×IJ׾": 128458, + "Ġquá": 128459, + "ĠÐĹа": 128460, + "ãģ®ãģ§ãģĻãģĮ": 128461, + "ĠÐŁÑĢи": 128462, + "Ġphần": 128463, + "ĠÙĪÙĦا": 128464, + "ĠlỼn": 128465, + "Ġtrá»ĭ": 128466, + "Ġcảm": 128467, + "Ġмо": 128468, + "Ġdùng": 128469, + "ĠاÙĦÙī": 128470, + "ĠعÙĦÙĬÙĩ": 128471, + "ĠìŀĪìĬµëĭĪëĭ¤": 128472, + "ÙĬÙĤ": 128473, + "ĠÙĤبÙĦ": 128474, + "Ġhoặc": 128475, + "ĠØŃÙĬØ«": 128476, + "Ġà¸Ĺีà¹Ī": 128477, + "ĠغÙĬر": 128478, + "ĠÄijại": 128479, + "Ġsá»ijng": 128480, + "нÑĭми": 128481, + "Ġthức": 128482, + "Ġפ×Ļ": 128483, + "ĠÄijiá»ĩn": 128484, + "ãģªãģĭãģ£ãģŁ": 128485, + "Ġgiải": 128486, + "Ġvẫn": 128487, + "ĠиÑħ": 128488, + "Ġönce": 128489, + "ĠváºŃy": 128490, + "Ġmuá»ijn": 128491, + "Ġảnh": 128492, + "à¹ĥà¸Ļà¸ģาร": 128493, + "ĠQuá»ijc": 128494, + "Ġkế": 128495, + "׳×IJ": 128496, + "Ġס×Ļ": 128497, + "Ġyêu": 128498, + "ãģ®ãģĭ": 128499, + "ĠÄijẹ": 128500, + "ĠÄijẹp": 128501, + "Ġchức": 128502, + "Ġyıl": 128503, + "ĠTürkiye": 128504, + "dé": 128505, + "ĠÙĤاÙĦ": 128506, + "Ġdá»ĭch": 128507, + "ĠolduÄŁu": 128508, + "Ġchá»įn": 128509, + "ĠتÙħ": 128510, + "หà¸Ļึà¹Īà¸ĩ": 128511, + "ãģķãĤĮãģŁ": 128512, + "Ġpháp": 128513, + "ìĽĶ": 128514, + "Ġtiá»ģn": 128515, + "ãģĹãģ¾ãģĹãģŁ": 128516, + "Ġש׾×IJ": 128517, + "ÙĦØ©": 128518, + "Ġ׾פ׳×Ļ": 128519, + "Ġ×ij×Ļת": 128520, + "ĠHÃł": 128521, + "ĠØŃت": 128522, + "ĠØŃتÙī": 128523, + "Ġ×¢×ķ×ĵ": 128524, + "Ġnó": 128525, + "Ġtháng": 128526, + "à¹Ģลืà¸Ńà¸ģ": 128527, + "ר×Ķ": 128528, + "ĠtÄĥng": 128529, + "Ġcái": 128530, + "Ġtriá»ĥn": 128531, + "Ġ×IJ×ķת×ķ": 128532, + "ìłģìĿ¸": 128533, + "ĠCông": 128534, + "Ġ׾×Ķ×Ļ×ķת": 128535, + "Ġгода": 128536, + "иÑİ": 128537, + "Ġبعض": 128538, + "Ġà¸ģาร": 128539, + "èī¯ãģĦ": 128540, + "ÙĪت": 128541, + "Ġliên": 128542, + "ĠÐĿо": 128543, + "ĠÐĿе": 128544, + "çļĦãģª": 128545, + "ĠÙħت": 128546, + "ĠÑĤакже": 128547, + "ĠкоÑĤоÑĢÑĭе": 128548, + "Ġ×Ļ×ĵ×Ļ": 128549, + "Ġtrá»įng": 128550, + "ãĤµãĤ¤ãĥĪ": 128551, + "ìłģìľ¼ë¡ľ": 128552, + "ĠtáºŃp": 128553, + "Ġש׾×Ļ": 128554, + "íķĺê²Į": 128555, + "ĠtÃłi": 128556, + "ĠЯ": 128557, + "Ġrá»ĵi": 128558, + "اÙĥ": 128559, + "ĠthÆ°Æ¡ng": 128560, + "Ġ×Ķ×ĸ×Ķ": 128561, + "ĠÙĪÙħÙĨ": 128562, + "à¸Ĺีà¹Īมี": 128563, + "Ġcuá»Ļc": 128564, + "Ġbüyük": 128565, + "ãģ¨ãģĭ": 128566, + "Ġ×ij×Ļ×ķתר": 128567, + "Ġlần": 128568, + "Ġgöre": 128569, + "Ġtrợ": 128570, + "Ġ×ĺ×ķ×ij": 128571, + "ÑĤÑĮÑģÑı": 128572, + "Ġthá»ijng": 128573, + "Ġ׼ש": 128574, + "Ġtiêu": 128575, + "Ġ×ŀ×IJ×ķ×ĵ": 128576, + "ØĽ": 128577, + "kÄħ": 128578, + "Ġà¹ĥà¸Ļ": 128579, + "Ġvấn": 128580, + "Ġש׾×ķ": 128581, + "ĠÄijá»ģu": 128582, + "Ùģت": 128583, + "Ġê²ĥìĿ´": 128584, + "Ġhóa": 128585, + "ĠاÙĦعاÙħ": 128586, + "ĠÙĬÙĪÙħ": 128587, + "кой": 128588, + "Ġbiá»ĩt": 128589, + "ÑģÑĤо": 128590, + "Ġ×Ķ×Ļ×ķ": 128591, + "à¸Ĺีà¹Īà¸Īะ": 128592, + "Ġ×ĵ×Ļ": 128593, + "Ġ×IJ×ļ": 128594, + "Ġán": 128595, + "صÙĪر": 128596, + "ĠtrÃŃ": 128597, + "ĠÐŁÑĢо": 128598, + "Ġlá»±c": 128599, + "ãģĹãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ": 128600, + "ĠbÃłi": 128601, + "Ġ×ĸ×IJת": 128602, + "Ġbáo": 128603, + "à¸ļà¸Ļ": 128604, + "ĠëĮĢíķľ": 128605, + "Ġtiế": 128606, + "Ġtiếng": 128607, + "Ġbên": 128608, + "ãģķãĤĮãĤĭ": 128609, + "sión": 128610, + "Ġtìm": 128611, + "×¢×ķ": 128612, + "mé": 128613, + "ниÑı": 128614, + "ãģ»ãģ©": 128615, + "Ġà¹Ģà¸ŀราะ": 128616, + "بة": 128617, + "Ġë¶Ħ": 128618, + "Ġ×IJ×ĸ": 128619, + "à¸Ĺà¹Īาà¸Ļ": 128620, + "ת×Ŀ": 128621, + "Ġthêm": 128622, + "Ġhoạt": 128623, + "yı": 128624, + "×ĸ×ķ": 128625, + "Ġgiá»Ŀ": 128626, + "Ġbán": 128627, + "à¸Ĥาย": 128628, + "Ñĩа": 128629, + "Ġà¹Ĩ": 128630, + "ĠاÙĦÙħت": 128631, + "ĠоÑĩенÑĮ": 128632, + "Ġbất": 128633, + "Ġtrẻ": 128634, + "ÑĤÑĢ": 128635, + "ĠØ£ÙĨÙĩ": 128636, + "ĠØ«Ùħ": 128637, + "Ġ׼×ŀ×Ķ": 128638, + "Ġkhó": 128639, + "Ġrằng": 128640, + "ĠÙĪÙģÙĬ": 128641, + "ний": 128642, + "ĠhoÃłn": 128643, + "tó": 128644, + "Ġ×IJשר": 128645, + "ĠìĥĿê°ģ": 128646, + "Ñģа": 128647, + "Ġ׼×ijר": 128648, + "ĠÑįÑĤом": 128649, + "larının": 128650, + "ĠchÆ°a": 128651, + "зи": 128652, + "Ġdẫn": 128653, + "ĠÐļак": 128654, + "جÙĪ": 128655, + "ĠбÑĭло": 128656, + "ĠÙĬت": 128657, + "nı": 128658, + "ÅĤam": 128659, + "ĠÙĪÙĩÙĪ": 128660, + "×ij×ķ": 128661, + "пи": 128662, + "רת": 128663, + "Ġquá»ijc": 128664, + "жд": 128665, + "ĠÄijÆ¡n": 128666, + "Ùĥتب": 128667, + "Ġmắt": 128668, + "ระà¸ļ": 128669, + "ระà¸ļà¸ļ": 128670, + "ĠÙĥاÙĨت": 128671, + "Ġthân": 128672, + "สิà¸Ļà¸Ħà¹īา": 128673, + "×Ĵ×Ļ": 128674, + "ĠphÆ°Æ¡ng": 128675, + "à¹Ħมà¹Īà¹Ħà¸Ķà¹ī": 128676, + "ĠìĦ±": 128677, + "ĠCác": 128678, + "Ġ×Ķ×ŀ×ķ": 128679, + "ĠÑĤем": 128680, + "Ġ×ĵ×ķ": 128681, + "à¸Ńะà¹Ħร": 128682, + "ĠvÄĥn": 128683, + "ãģªãģ®ãģ§": 128684, + "ĠNá»Ļi": 128685, + "Ġ×¢×ķ": 128686, + "ãĤīãĤĮãĤĭ": 128687, + "Ġsáng": 128688, + "Ġgöster": 128689, + "ãģĵãģ¨ãĤĴ": 128690, + "Ġtarafından": 128691, + "Ġма": 128692, + "ĠпоÑģле": 128693, + "Ġ׳×Ļת": 128694, + "Ġ׳×Ļ×ª×Ł": 128695, + "ĠлеÑĤ": 128696, + "Ġ׾׳×ķ": 128697, + "ÑģÑģ": 128698, + "Ġ×Ļ×ķ": 128699, + "пе": 128700, + "ĠÙĪÙĦÙĥ": 128701, + "ĠÙĪÙĦÙĥÙĨ": 128702, + "ĠngoÃłi": 128703, + "ĠÄijá»ĭa": 128704, + "rzÄħd": 128705, + "dziaÅĤ": 128706, + "ĠÙħر": 128707, + "иÑĤÑĮÑģÑı": 128708, + "Ġ×IJ×Ĺר×Ļ": 128709, + "Ġ׾׼׾": 128710, + "à¸Ĥà¹īà¸Ńม": 128711, + "à¸Ĥà¹īà¸Ńมูล": 128712, + "Ġбол": 128713, + "Ġболее": 128714, + "جÙħع": 128715, + "леÑĤ": 128716, + "Ġlá»ĭch": 128717, + "ĠÙħØ«ÙĦ": 128718, + "Ġê·¸ë¦¬ê³ł": 128719, + "Ġthứ": 128720, + "ĠdeÄŁil": 128721, + "ÙĪØŃ": 128722, + "Ġש׾×ļ": 128723, + "ĠÙħØŃÙħد": 128724, + "Ġnếu": 128725, + "ĠÄijá»ķi": 128726, + "Ġvừa": 128727, + "Ġmá»įi": 128728, + "Ġони": 128729, + "Ġlúc": 128730, + "ĠÙĬÙĥÙĪÙĨ": 128731, + "ì§Ī": 128732, + "Ġש׾׳×ķ": 128733, + "ĠÐĶо": 128734, + "Ġש׳×Ļ": 128735, + "ลิ": 128736, + "×IJפשר": 128737, + "Ġsức": 128738, + "ê¶Į": 128739, + "Ġứng": 128740, + "à¹Ħมà¹Īมี": 128741, + "Ø·ÙĦب": 128742, + "ĠÑĩем": 128743, + "Ġchuyên": 128744, + "ĠthÃŃch": 128745, + "Ġ×ķ×Ļ": 128746, + "íķ©": 128747, + "ĠÙħصر": 128748, + "до": 128749, + "ĠÄijất": 128750, + "Ġchế": 128751, + "à¸Ĭืà¹Īà¸Ń": 128752, + "Ġìĭł": 128753, + "Ġإذا": 128754, + "ĠرئÙĬس": 128755, + "Ġש×Ļש": 128756, + "Ġgiảm": 128757, + "Ñģка": 128758, + "larında": 128759, + "Ġsợ": 128760, + "ĠtÃŃch": 128761, + "ĠÙĦÙĥÙĨ": 128762, + "ĠبÙħ": 128763, + "×¢×ķ×ij": 128764, + "×¢×ķ×ij×ĵ": 128765, + "ÅĤÄħcz": 128766, + "larına": 128767, + "Ġש×Ŀ": 128768, + "ĠÙĦت": 128769, + "Ġש×Ķ×ķ×IJ": 128770, + "tów": 128771, + "Ġëĭ¤ë¥¸": 128772, + "ĠØ£Ùĥثر": 128773, + "ãģ®ãģ§ãģĻ": 128774, + "׼×Ļ×Ŀ": 128775, + "ĠolduÄŁunu": 128776, + "ãģĭãģª": 128777, + "ãĤĤãģĨ": 128778, + "ÙĬØŃ": 128779, + "Ġnhìn": 128780, + "Ġnghá»ĩ": 128781, + "ãģ«ãģªãģ£ãģ¦": 128782, + "па": 128783, + "Ġquyết": 128784, + "ÙĦÙĤ": 128785, + "tá": 128786, + "Ġluôn": 128787, + "ĠÄijặc": 128788, + "Ġ×IJר": 128789, + "Ġtuá»ķi": 128790, + "são": 128791, + "ìĻ¸": 128792, + "رد": 128793, + "ĠبÙĩا": 128794, + "Ġ×Ķ×Ļ×ķ×Ŀ": 128795, + "×ķ×ķ×Ļ": 128796, + "ãģ§ãģĻãģŃ": 128797, + "ĠÑĤого": 128798, + "Ġthủ": 128799, + "ãģĹãģŁãģĦ": 128800, + "رÙĤ": 128801, + "Ġbắt": 128802, + "гÑĥ": 128803, + "Ġtá»Ń": 128804, + "ÑĪа": 128805, + "Ġà¸Ľà¸µ": 128806, + "Ġ×Ķ×IJ×Ŀ": 128807, + "íı¬": 128808, + "ża": 128809, + "Ġ×IJת×Ķ": 128810, + "Ġná»Ļi": 128811, + "ĠphÃŃ": 128812, + "ĠÅŁekilde": 128813, + "Ġlá»Ŀi": 128814, + "dıģı": 128815, + "Ġ׼×IJף": 128816, + "Ġtüm": 128817, + "Ġmạnh": 128818, + "ĠMỹ": 128819, + "ãģĿãĤĵãģª": 128820, + "Ġnhá»ı": 128821, + "ãģªãģĮãĤī": 128822, + "Ġbình": 128823, + "ıp": 128824, + "à¸ŀา": 128825, + "ĠÄijánh": 128826, + "ĠÙĪÙĦ": 128827, + "ר×ķת": 128828, + "Ġ×IJ×Ļ×ļ": 128829, + "Ġchuyá»ĥn": 128830, + "Ùĥا": 128831, + "ãĤĮãĤĭ": 128832, + "à¹ģมà¹Ī": 128833, + "ãĤĪãģı": 128834, + "ĠÙĪÙĤد": 128835, + "íĸĪëĭ¤": 128836, + "ĠnÆ¡i": 128837, + "ãģ«ãĤĪãģ£ãģ¦": 128838, + "Ġviết": 128839, + "Ġà¹Ģà¸ŀืà¹Īà¸Ń": 128840, + "ëIJĺëĬĶ": 128841, + "ادÙĬ": 128842, + "ĠÙģØ¥ÙĨ": 128843, + "ì¦Ŀ": 128844, + "ĠÄijặt": 128845, + "ĠhÆ°á»Ľng": 128846, + "Ġxã": 128847, + "Ġönemli": 128848, + "ãģłãģ¨": 128849, + "Ġmẹ": 128850, + "Ġ×ij×Ļ": 128851, + "Ġ×ĵ×ijר": 128852, + "ĠváºŃt": 128853, + "ĠÄijạo": 128854, + "Ġdá»±ng": 128855, + "ĠÑĤом": 128856, + "ĠÙģÙĬÙĩا": 128857, + "ĠجÙħÙĬع": 128858, + "ĠthuáºŃt": 128859, + "stÄĻp": 128860, + "Ġtiết": 128861, + "Ø´ÙĬ": 128862, + "ĠеÑīе": 128863, + "ãģĻãĤĭãģ¨": 128864, + "ĠmÃłu": 128865, + "ĠÑįÑĤого": 128866, + "Ġvô": 128867, + "ĠÐŃÑĤо": 128868, + "ĠtháºŃt": 128869, + "Ġnữa": 128870, + "Ġbiến": 128871, + "Ġnữ": 128872, + "Ġ׾׼×Ŀ": 128873, + "×Ļ×Ļף": 128874, + "Ġست": 128875, + "ĠÐŀÑĤ": 128876, + "Ġphụ": 128877, + "ê¹Įì§Ģ": 128878, + "Ġ׾×ļ": 128879, + "Ġkỳ": 128880, + "à¹ĥà¸Ħร": 128881, + "Ġgây": 128882, + "ĠÙĦÙĦÙħ": 128883, + "Ġtục": 128884, + "تÙĬÙĨ": 128885, + "Ġtrợ": 128886, + "Ġ׾פ×Ļ": 128887, + "Ġbá»ij": 128888, + "ĠÐļа": 128889, + "ĠÄijình": 128890, + "owÄħ": 128891, + "sında": 128892, + "Ġkhiến": 128893, + "sız": 128894, + "Ġкогда": 128895, + "×¡×ľ": 128896, + "ĠбÑĭл": 128897, + "à¸Ļà¹īà¸Ńย": 128898, + "обÑĢаз": 128899, + "Ġê²ĥìĿ´ëĭ¤": 128900, + "ëĵ¤ìĿĢ": 128901, + "ãģ¸ãģ®": 128902, + "Ġà¹Ģมืà¹Īà¸Ń": 128903, + "Ġphục": 128904, + "Ġ×Ĺ׾ק": 128905, + "Ġhết": 128906, + "ĠÄija": 128907, + "à¹Ģà¸Ķà¹ĩà¸ģ": 128908, + "íĺķ": 128909, + "lÃŃ": 128910, + "ê¸ī": 128911, + "Ġعدد": 128912, + "ĠÄijá»ĵ": 128913, + "Ġgần": 128914, + "Ġ×Ļ×ķ×Ŀ": 128915, + "ĠsÄ©": 128916, + "ÑĢÑıд": 128917, + "Ġquyá»ģn": 128918, + "Ġ×IJ׾×IJ": 128919, + "ÙĩÙħا": 128920, + "׳×Ļ×Ķ": 128921, + "׾×ķת": 128922, + "Ġ×Ķר×ij×Ķ": 128923, + "Ġtiên": 128924, + "Ġalın": 128925, + "Ġdá»ħ": 128926, + "人ãģĮ": 128927, + "ноÑģ": 128928, + "лÑģÑı": 128929, + "ĠÄijÆ°a": 128930, + "สาว": 128931, + "иÑĢован": 128932, + "Ġ×ŀספר": 128933, + "×Ĵף": 128934, + "Ġkiến": 128935, + "ĠШ": 128936, + "pé": 128937, + "бÑĥ": 128938, + "овой": 128939, + "ба": 128940, + "ĠØ¥ÙĦا": 128941, + "×IJ׾×Ļ": 128942, + "Ġxây": 128943, + "Ġbợi": 128944, + "Ġש×ķ": 128945, + "人ãģ®": 128946, + "ק×Ļ×Ŀ": 128947, + "à¹Ģà¸Ķืà¸Ńà¸Ļ": 128948, + "Ġkhá": 128949, + "Ġ×ķ׾×Ķ": 128950, + "×ĵ×ķת": 128951, + "Ġ×¢×ij×ķר": 128952, + "ĠبشÙĥÙĦ": 128953, + "ĠÙĩÙĨاÙĥ": 128954, + "ÑĤÑĢа": 128955, + "ĠíķĺëĬĶ": 128956, + "รà¸Ńà¸ļ": 128957, + "owaÅĤ": 128958, + "hé": 128959, + "Ġdiá»ħn": 128960, + "Ġ×Ķ׼׾": 128961, + "Ġأس": 128962, + "Ġchuyá»ĩn": 128963, + "ระà¸Ķัà¸ļ": 128964, + "ĠNhững": 128965, + "Ġ×IJ×Ĺת": 128966, + "ĠØŃÙĪÙĦ": 128967, + "лов": 128968, + "׳ר": 128969, + "Ġ×ķ׳": 128970, + "ĠchÆ¡i": 128971, + "Ġiçinde": 128972, + "ÑģÑĤвÑĥ": 128973, + "Ġphá»ij": 128974, + "ĠÑģÑĥ": 128975, + "ç§ģãģ¯": 128976, + "Ġchứng": 128977, + "Ġvá»±c": 128978, + "à¹ģà¸Ń": 128979, + "ĠláºŃp": 128980, + "Ġtừng": 128981, + "å°ijãģĹ": 128982, + "ĠNguy": 128983, + "ĠNguyá»ħn": 128984, + "ĠÙģÙĬÙĩ": 128985, + "Ġба": 128986, + "×Ļ×Ļת": 128987, + "Ġ×ľ×¢×©×ķת": 128988, + "Ġ×ŀ׼": 128989, + "Ġnghiá»ĩm": 128990, + "Ġмного": 128991, + "Ġее": 128992, + "ëIJĺìĸ´": 128993, + "Ġlợi": 128994, + "Ġ׾׾×IJ": 128995, + "Ġ׼ף": 128996, + "ĠchÃŃ": 128997, + "ãģ§ãģ®": 128998, + "×Ĺ×ķ": 128999, + "ש×ķ×Ŀ": 129000, + "Ġ×ŀר": 129001, + "ĠÐĶлÑı": 129002, + "Åģ": 129003, + "Ġ׼×IJשר": 129004, + "ĠMá»Ļt": 129005, + "ĠÙĪاÙĦت": 129006, + "ĠìĿ´ëŁ°": 129007, + "ÅŁa": 129008, + "Ġchiến": 129009, + "Ġarasında": 129010, + "Ġ×ij×IJתר": 129011, + "ãģķãĤĮãģ¦ãģĦãĤĭ": 129012, + "Ø´ÙĥÙĦ": 129013, + "Ġtượng": 129014, + "Ġتت": 129015, + "ĠCó": 129016, + "Ġbá»ı": 129017, + "Ġtá»īnh": 129018, + "ĠkhÃŃ": 129019, + "ĠпÑĢоÑģÑĤ": 129020, + "ĠпÑĢоÑģÑĤо": 129021, + "ĠÙĪÙĤاÙĦ": 129022, + "Ġgiáo": 129023, + "ĠNếu": 129024, + "×IJ×ŀר": 129025, + "×¢×ł×Ļ×Ļף": 129026, + "íݸ": 129027, + "ÙĩدÙģ": 129028, + "ĠBá»Ļ": 129029, + "ĠbÃłn": 129030, + "Ġnguyên": 129031, + "Ġgüzel": 129032, + "สาย": 129033, + "ì²ľ": 129034, + "×ŀ×ķר": 129035, + "Ġphân": 129036, + "ספק": 129037, + "ק×ij׾": 129038, + "ĠاÙĦÙħتØŃ": 129039, + "ĠاÙĦÙħتØŃدة": 129040, + "ائد": 129041, + "Ġ×IJ×ŀר": 129042, + "ĠkiÅŁi": 129043, + "ì¤Ģ": 129044, + "Ġtruyá»ģn": 129045, + "ĠÙĦÙĩا": 129046, + "ĠÐľÐ°": 129047, + "à¸ļริษ": 129048, + "à¸ļริษั": 129049, + "à¸ļริษัà¸Ĺ": 129050, + "Ġש׳×Ļ×Ŀ": 129051, + "ĠменÑı": 129052, + "ÅŁe": 129053, + "Ġdiá»ĩn": 129054, + "Ġ×IJ׳×Ĺ׳×ķ": 129055, + "kü": 129056, + "Ġcá»ķ": 129057, + "Ġmá»Ĺi": 129058, + "wä": 129059, + "ÙħÙĬ": 129060, + "Ġhiá»ĥu": 129061, + "ëĭ¬": 129062, + "Ġ×Ķ×Ĺ׾": 129063, + "Ġtên": 129064, + "Ġkiá»ĩn": 129065, + "ÙĨÙĤÙĦ": 129066, + "Ġvá»ĩ": 129067, + "×ĵת": 129068, + "ĠÐłÐ¾ÑģÑģии": 129069, + "лÑĥ": 129070, + "ĠاÙĦعربÙĬØ©": 129071, + "ĠطرÙĬÙĤ": 129072, + "Ġ×Ķ×ij×Ļת": 129073, + "ÑģеÑĢ": 129074, + "Ġмне": 129075, + "äu": 129076, + "Ġtriá»ĩu": 129077, + "ĠÄijủ": 129078, + "Ġר×ij": 129079, + "تÙĩÙħ": 129080, + "à¸ĭี": 129081, + "Ġì§Ģê¸Ī": 129082, + "liÅĽmy": 129083, + "دعÙħ": 129084, + "ãģłãĤįãģĨ": 129085, + "Ñģкие": 129086, + "Ġhá»ıi": 129087, + "Ġק×ķ": 129088, + "ÑĢÑĥÑģ": 129089, + "ÙĨظر": 129090, + "ãģ®ãĤĤ": 129091, + "Ġ×Ķ׼×Ļ": 129092, + "ĠìĽIJ": 129093, + "ÙĪÙĩ": 129094, + "ĠÙĪÙİ": 129095, + "ĠBạn": 129096, + "плаÑĤ": 129097, + "Ġ×ŀ×ŀש": 129098, + "лÑİб": 129099, + "ĠнÑĥжно": 129100, + "ĠthÆ°": 129101, + "ãģµ": 129102, + "ãģıãĤīãģĦ": 129103, + "رش": 129104, + "ר×ķ×Ĺ": 129105, + "ĠÙĬتÙħ": 129106, + "Ġצר×Ļ×ļ": 129107, + "Ġphá": 129108, + "มà¸Ńà¸ĩ": 129109, + "Ġ×ij×IJ×ķפף": 129110, + "Ġcảnh": 129111, + "Ġíķľëĭ¤": 129112, + "Ġ×Ķ×ŀת": 129113, + "à¸ķà¹Īาà¸ĩà¹Ĩ": 129114, + "มีà¸ģาร": 129115, + "ÑģкиÑħ": 129116, + "ĠÐĴÑģе": 129117, + "ĠاÙĪ": 129118, + "جÙĬ": 129119, + "ãģĵãģ¨ãģ¯": 129120, + "ĠdÃłi": 129121, + "Ġhá»ĵ": 129122, + "èĩªåĪĨãģ®": 129123, + "à¹Ħหà¸Ļ": 129124, + "ëĵ¤ìĿĦ": 129125, + "ĠVÄĥn": 129126, + "Ġдаж": 129127, + "Ġдаже": 129128, + "Ñĭми": 129129, + "лаÑģÑĮ": 129130, + "ÙĬÙĪÙĨ": 129131, + "ÙĨÙĪ": 129132, + "có": 129133, + "ãģĹãģ¦ãģĦãģŁ": 129134, + "ãģłãģĭãĤī": 129135, + "طاÙĦب": 129136, + "Ġcá»Ńa": 129137, + "пÑĢоÑģ": 129138, + "ãģªãģ©ãģ®": 129139, + "รุà¹Īà¸Ļ": 129140, + "Ġchiếc": 129141, + "лÑĭ": 129142, + "ĠÑıвлÑıеÑĤÑģÑı": 129143, + "Ġná»ķi": 129144, + "ãģ®ãģĬ": 129145, + "Ġ×IJת×Ŀ": 129146, + "ĠëķĮ문ìĹIJ": 129147, + "à¸ģลาà¸ĩ": 129148, + "ĠbaÅŁka": 129149, + "ìĦĿ": 129150, + "ĠÑĨел": 129151, + "ÙģÙĤ": 129152, + "ãģ«ãĤĪãĤĭ": 129153, + "ÙĤا": 129154, + "Ġçıkar": 129155, + "Ġcứu": 129156, + "طا": 129157, + "Ġשת": 129158, + "à¹Ĥà¸Ħ": 129159, + "Ġ×ŀ׾": 129160, + "Ġ×Ķפר": 129161, + "Ġгде": 129162, + "Ġخط": 129163, + "åīįãģ«": 129164, + "cjÄĻ": 129165, + "Ġ×Ĺש×ķ×ij": 129166, + "ר×Ĵ×¢": 129167, + "Ġkhoảng": 129168, + "ĠÄijá»Ŀi": 129169, + "ĠÐłÐµ": 129170, + "Ġона": 129171, + "Ġ×IJ׳×ķ": 129172, + "ãģ®ãģ«": 129173, + "ĠاÙĦØ°ÙĬÙĨ": 129174, + "кÑĥп": 129175, + "ãĤµãĥ¼ãĥ": 129176, + "ãĤµãĥ¼ãĥĵ": 129177, + "ãĤµãĥ¼ãĥĵãĤ¹": 129178, + "вал": 129179, + "ге": 129180, + "Ġgiữa": 129181, + "ĠKhông": 129182, + "ĠâĹĭ": 129183, + "à¸ģลุà¹Īม": 129184, + "ĠÙħÙĨØ°": 129185, + "à¸Ńà¹Īาà¸Ļ": 129186, + "ĠÑģпоÑģоб": 129187, + "ĠÄijá»Ļi": 129188, + "ĠdiÄŁer": 129189, + "Ġà¸ĸà¹īา": 129190, + "ÙħØ«ÙĦ": 129191, + "Ġ×Ķ×IJ×Ļ": 129192, + "ĠدÙĪÙĨ": 129193, + "ÙĬراÙĨ": 129194, + "Ñīи": 129195, + "بÙĨاء": 129196, + "Ġآخر": 129197, + "ظÙĩر": 129198, + "Ġ×ij׼": 129199, + "ĠاÙĦÙħع": 129200, + "ãĥĴ": 129201, + "Ġtất": 129202, + "Ġmục": 129203, + "ĠdoÄŁru": 129204, + "ãģŁãĤī": 129205, + "Ġס×ķ": 129206, + "Ġxác": 129207, + "รà¸Ń": 129208, + "ĠcÄĥn": 129209, + "Ġонл": 129210, + "Ġонлайн": 129211, + "Ġký": 129212, + "Ġchân": 129213, + "Ġà¹Ħมà¹Ī": 129214, + "اØŃØ©": 129215, + "rán": 129216, + "׳×Ļ×Ļ×Ŀ": 129217, + "Ġ×ijף": 129218, + "ĠÐĸ": 129219, + "à¸ķรà¸ĩ": 129220, + "дÑĭ": 129221, + "Ġsắc": 129222, + "ÙĦت": 129223, + "ãĥŃãĥ¼": 129224, + "ĠÙĦÙĨ": 129225, + "Ġר×ķ": 129226, + "ĠdÆ°á»Ľi": 129227, + "à¹Ģà¸ĺ": 129228, + "à¹Ģà¸ĺà¸Ń": 129229, + "eÄŁi": 129230, + "Ġ×ķש": 129231, + "ĠÙĦØ£": 129232, + "Ġgặp": 129233, + "Ġcá»ij": 129234, + "ãģ¨ãģ¦ãĤĤ": 129235, + "رÙĪس": 129236, + "Ġ׾×Ķ×Ļ": 129237, + "Ġ본": 129238, + "ä¸ĬãģĴ": 129239, + "Ġmức": 129240, + "Ñħа": 129241, + "Ġìŀ¬": 129242, + "à¸īัà¸Ļ": 129243, + "ÑĢÑĥж": 129244, + "Ġaçık": 129245, + "ÙĪاÙĦ": 129246, + "Ġ×ĸ×ŀף": 129247, + "人ãģ¯": 129248, + "عÙĬÙĨ": 129249, + "ÑıÑħ": 129250, + "Ġ×Ĵ×ĵ×ķ׾": 129251, + "ר×ķ×ij": 129252, + "gó": 129253, + "ëĿ¼ê³ł": 129254, + "ĠarkadaÅŁ": 129255, + "ÙĨشر": 129256, + "ĠгодÑĥ": 129257, + "ĠболÑĮÑĪе": 129258, + "ãģ¡ãĤĩãģ£ãģ¨": 129259, + "Ġcâu": 129260, + "Ġsát": 129261, + "íĶ¼": 129262, + "Ġtiến": 129263, + "íķ´ìķ¼": 129264, + "ĠÙĪØ£ÙĨ": 129265, + "à¸Ļาà¸Ļ": 129266, + "Ġ×ij×IJ×ŀצע": 129267, + "Ġ×ij×IJ×ŀצע×ķת": 129268, + "Ġ׾ר": 129269, + "Ġquản": 129270, + "ĠÙĪاÙĦØ£": 129271, + "Ġ×IJ×ķת×Ķ": 129272, + "Ġìĸ´ëĸ¤": 129273, + "Ġê²ĥìĿĢ": 129274, + "ØŃسÙĨ": 129275, + "Ġmất": 129276, + "à¸Ħูà¹Ī": 129277, + "ãĥ¬ãĥ¼": 129278, + "ĠÐĶа": 129279, + "Ġolması": 129280, + "Ġthuá»Ļc": 129281, + "׳×Ĺ": 129282, + "íĨł": 129283, + "Ġsöyle": 129284, + "ãģĿãģĨãģ§ãģĻ": 129285, + "ĠتÙĥÙĪÙĨ": 129286, + "лÑĥÑĩ": 129287, + "׾×Ļ×ļ": 129288, + "ĠØ£ØŃد": 129289, + "лиÑģÑĮ": 129290, + "ĠвÑģего": 129291, + "Ġ×Ķר×ij": 129292, + "Ġ못": 129293, + "oÄŁ": 129294, + "oÄŁlu": 129295, + "ĠìĦł": 129296, + "ĠкаÑĢ": 129297, + "à¸łà¸²à¸Ħ": 129298, + "eÅĦ": 129299, + "Ġà¸ģà¹ĩ": 129300, + "Ġaynı": 129301, + "ĠbÃł": 129302, + "ãģªãĤĵãģ¦": 129303, + "Ġ모ëĵł": 129304, + "ÙĤرار": 129305, + "ãģĹãģªãģĦ": 129306, + "ĠÐĴо": 129307, + "ĠÙĪÙĩÙĬ": 129308, + "ники": 129309, + "ãĤĮãģŁ": 129310, + "Ġchuẩn": 129311, + "רע": 129312, + "ÙģرÙĬÙĤ": 129313, + "ãĤĴåıĹãģij": 129314, + "ĠÄijúng": 129315, + "бе": 129316, + "׼×ķ×Ĺ": 129317, + "пÑĥ": 129318, + "Ġ×ķ×Ĵ×Ŀ": 129319, + "×ŀ׳×Ļ": 129320, + "íĸ¥": 129321, + "צ×Ļ×Ŀ": 129322, + "à¸ĭิ": 129323, + "ÙĩÙĨ": 129324, + "нем": 129325, + "Ġ×ij×ij×Ļת": 129326, + "رع": 129327, + "Ġส": 129328, + "ĠÄIJÃł": 129329, + "íķĺëĭ¤": 129330, + "Ġấy": 129331, + "×Ĺ×ķ×ĵ": 129332, + "×Ĺ×ķ×ĵש": 129333, + "ĠÑĩеÑĢез": 129334, + "Ñĥл": 129335, + "ĠBình": 129336, + "Ġê²ĥìĿĦ": 129337, + "Ġ×Ĵר": 129338, + "ä»ĺãģij": 129339, + "×Ĺ׾ק": 129340, + "ĠتÙĦÙĥ": 129341, + "à¹ĥสà¹Ī": 129342, + "szÄħ": 129343, + "ÙĤاÙħ": 129344, + "دÙĪر": 129345, + "ĠÙģÙĤØ·": 129346, + "Ġhữu": 129347, + "ĠмогÑĥÑĤ": 129348, + "Ġgá»įi": 129349, + "Ġקר": 129350, + "à¸Īะมี": 129351, + "تÙĤدÙħ": 129352, + "Ġعبر": 129353, + "Ġ׾×Ķ×Ŀ": 129354, + "ĠÑģамо": 129355, + "ס×ĵר": 129356, + "ĠcÃłng": 129357, + "rÃŃ": 129358, + "Ġìŀ¥": 129359, + "ëĵ¤ìĿĺ": 129360, + "ĠÙĦÙĥ": 129361, + "поÑĢÑĤ": 129362, + "Ġkhả": 129363, + "ĠÑģебÑı": 129364, + "׳ף": 129365, + "ĠدÙĪر": 129366, + "Ġmợ": 129367, + "Ġcây": 129368, + "Ġfark": 129369, + "Ġfarklı": 129370, + "аÑİÑĤ": 129371, + "Ġtrá»±c": 129372, + "wiÄĻksz": 129373, + "Ġthuá»ijc": 129374, + "ĠتØŃت": 129375, + "تÙĦ": 129376, + "овÑĭе": 129377, + "ëĤł": 129378, + "Ġвам": 129379, + "بÙĦغ": 129380, + "Ġê°ĻìĿĢ": 129381, + "íĮIJ": 129382, + "ÙĦب": 129383, + "Ġnasıl": 129384, + "Ġодин": 129385, + "ман": 129386, + "ĠعÙĦÙĬÙĩا": 129387, + "би": 129388, + "Ġפש×ķ×ĺ": 129389, + "×ijר×Ļ": 129390, + "Ġש׳×Ķ": 129391, + "ĠëıĦ": 129392, + "ĠÄIJại": 129393, + "Ġ×IJ×ķת×Ŀ": 129394, + "ĠاÙĦØŃر": 129395, + "Ġбо": 129396, + "à¸Īุà¸Ķ": 129397, + "Ġrõ": 129398, + "ĠdeÄŁiÅŁ": 129399, + "Ġëĭ¨": 129400, + "ĠÑģлÑĥÑĩа": 129401, + "ĠÑģлÑĥÑĩае": 129402, + "Ġ×IJ׳ש×Ļ×Ŀ": 129403, + "×ĵ×£": 129404, + "ש×ijת": 129405, + "Ġש׾׼×Ŀ": 129406, + "Ġchú": 129407, + "ników": 129408, + "Ġtanı": 129409, + "Ġcáo": 129410, + "ĠÄijá": 129411, + "Ġ×IJ×ĵ×Ŀ": 129412, + "Ġê°ķ": 129413, + "Ġnhiá»ĩm": 129414, + "Ġ×ľ×¡": 129415, + "Ġ×Ľ×ª×ij": 129416, + "Ġ×Ķספר": 129417, + "ĠÄijÄĥng": 129418, + "ĠëijIJ": 129419, + "à¸ľà¸´": 129420, + "à¸ľà¸´à¸§": 129421, + "جا": 129422, + "Ġê°IJ": 129423, + "رأ": 129424, + "ستخدÙħ": 129425, + "ãģ«ãģªãĤĬãģ¾ãģĻ": 129426, + "Ġtá»·": 129427, + "×ĺ×ķר": 129428, + "говоÑĢ": 129429, + "ĠвоÑģ": 129430, + "ĠÙħÙĨÙĩا": 129431, + "иÑĢоваÑĤÑĮ": 129432, + "ĠÄijầy": 129433, + "׳×Ĵ": 129434, + "ĠÙħÙĪ": 129435, + "ĠÙħÙĪÙĤع": 129436, + "ר׼×Ļ": 129437, + "تÙı": 129438, + "모": 129439, + "Ġת×ķ": 129440, + "ÙĬاÙĭ": 129441, + "à¹ĥà¸Ķ": 129442, + "ãĤĬãģ¾ãģĻ": 129443, + "à¸Ńยูà¹Īà¹ĥà¸Ļ": 129444, + "ĠØ£ÙĪÙĦ": 129445, + "ĠأخرÙī": 129446, + "ĠcÆ°": 129447, + "صار": 129448, + "×ŀ×Ĺש×ij": 129449, + "бÑĢа": 129450, + "ÅĦski": 129451, + "бÑĢ": 129452, + "ĠÙĬÙı": 129453, + "à¸ģิà¸Ļ": 129454, + "Ġchá»ijng": 129455, + "ÙħÙı": 129456, + "Ġà¸Ħืà¸Ń": 129457, + "ĠتÙĨ": 129458, + "tÃŃ": 129459, + "yÄĩ": 129460, + "Ġmạng": 129461, + "ÙģÙĪ": 129462, + "Ġdünya": 129463, + "קר×IJ": 129464, + "Ġק׾": 129465, + "ĠØŃاÙĦ": 129466, + "cÃŃa": 129467, + "Ġà¹Ģรา": 129468, + "Ġר×ķצ×Ķ": 129469, + "Ġáp": 129470, + "ë°ķ": 129471, + "اÙĤØ©": 129472, + "ниÑİ": 129473, + "Ġ×IJ׾×ķ": 129474, + "Ġ×ŀס×ķ": 129475, + "ãģ§ãģ¯ãģªãģı": 129476, + "Ġtrả": 129477, + "Ġקשר": 129478, + "miÅŁtir": 129479, + "ĠlÆ°u": 129480, + "Ġhá»Ĺ": 129481, + "ĠбÑĭли": 129482, + "Ġlấy": 129483, + "عÙĦÙħ": 129484, + "Ġözel": 129485, + "æ°ĹãģĮ": 129486, + "Ġ×ĵר×ļ": 129487, + "Ùħد": 129488, + "sını": 129489, + "׳×ķש×IJ": 129490, + "rów": 129491, + "ÑĩеÑĢ": 129492, + "êµIJìľ¡": 129493, + "ĠÐľÐ¾": 129494, + "лег": 129495, + "ĠVỼi": 129496, + "วัà¸Ļà¸Ļีà¹ī": 129497, + "ÑİÑīие": 129498, + "ãģĬãģĻ": 129499, + "ãģĬãģĻãģĻ": 129500, + "ãģĬãģĻãģĻãĤģ": 129501, + "ëıħ": 129502, + "Ġ×Ļ×Ķ×Ļ×Ķ": 129503, + "×ŀ×ĺר": 129504, + "Ñıми": 129505, + "Ġlá»±a": 129506, + "ĠÄijấu": 129507, + "à¹Ģสียà¸ĩ": 129508, + "ĠtÆ°Æ¡ng": 129509, + "ëĵ±": 129510, + "ĠÑģÑĤаÑĢ": 129511, + "à¹ĥà¸ļ": 129512, + "วัà¸Ķ": 129513, + "ĠÄ°stanbul": 129514, + "Ġà¸Īะ": 129515, + "à¸ķลาà¸Ķ": 129516, + "ĠبÙĬ": 129517, + "à¹ģà¸Ļะ": 129518, + "à¹ģà¸Ļะà¸Ļำ": 129519, + "ساعد": 129520, + "Ġبأ": 129521, + "Ġkiá»ĥm": 129522, + "ØŃسب": 129523, + "à¸Ĭัà¹īà¸Ļ": 129524, + "Ġ×ķ×¢×ķ×ĵ": 129525, + "овÑĭÑħ": 129526, + "оÑģнов": 129527, + "ĠtrÆ°á»Łng": 129528, + "צ×ij×¢": 129529, + "ĠÃŃt": 129530, + "Ġkỹ": 129531, + "cré": 129532, + "Ñıм": 129533, + "êµ°": 129534, + "ãģĮãģªãģĦ": 129535, + "ÙĬÙĦØ©": 129536, + "ãĥķãĤ£": 129537, + "رÙī": 129538, + "ĠÙĬجب": 129539, + "Ġ×IJ×£": 129540, + "Ġcá»±c": 129541, + "ãĤīãĤĮãģŁ": 129542, + "Ġà¸ľà¸¹à¹ī": 129543, + "Ġà¸Ń": 129544, + "larımız": 129545, + "Ġkadın": 129546, + "Ġê·¸ëŀĺ": 129547, + "Ġê·¸ëŀĺìĦľ": 129548, + "ĠëĺIJëĬĶ": 129549, + "ĠÄijả": 129550, + "ĠÄijảm": 129551, + "Ġ×IJ×ķ×ŀר": 129552, + "Ġyếu": 129553, + "ciÄħ": 129554, + "ciÄħg": 129555, + "Ġtá»ij": 129556, + "Ġש×IJ׳×Ļ": 129557, + "ĠdziaÅĤa": 129558, + "Ñīа": 129559, + "ĠÄijÃłn": 129560, + "sına": 129561, + "ãģĵãĤĮãģ¯": 129562, + "Ġ×ij׾×Ļ": 129563, + "Ġ×ij×Ļשר×IJ׾": 129564, + "лоÑģÑĮ": 129565, + "Ġgiữ": 129566, + "ê°IJ": 129567, + "ÑĢон": 129568, + "تجار": 129569, + "глав": 129570, + "вин": 129571, + "Ġhạn": 129572, + "Ġyapılan": 129573, + "بس": 129574, + "Ġà¸ŀรà¹īà¸Ńม": 129575, + "ê´Ģ리": 129576, + "mÄ±ÅŁtır": 129577, + "bü": 129578, + "rück": 129579, + "ĠBaÅŁkanı": 129580, + "ĠÙĦÙĬس": 129581, + "ĠsÆ¡": 129582, + "à¸Īัà¸ĩหว": 129583, + "à¸Īัà¸ĩหวัà¸Ķ": 129584, + "داء": 129585, + "Ġ×Ķ׼": 129586, + "vÃŃ": 129587, + "ש×IJר": 129588, + "ĠhÆ°á»Łng": 129589, + "Ġbóng": 129590, + "ĠChÃŃnh": 129591, + "Äħc": 129592, + "à¹Ģà¸ģีà¹Īยวà¸ģัà¸ļ": 129593, + "Ġtứ": 129594, + "Ġtức": 129595, + "ĠÑĨвеÑĤ": 129596, + "Ġtá»iji": 129597, + "ĠnghÄ©a": 129598, + "ÙĦاعب": 129599, + "دÙĦ": 129600, + "Ġפע×Ŀ": 129601, + "hör": 129602, + "à¸Ĭุà¸Ķ": 129603, + "à¸ŀู": 129604, + "à¸ŀูà¸Ķ": 129605, + "паÑģ": 129606, + "ĠÅŁu": 129607, + "ĠtÆ°á»Łng": 129608, + "خارج": 129609, + "Ġâm": 129610, + "ĠинÑĤеÑĢеÑģ": 129611, + "еннÑĭÑħ": 129612, + "×IJ׳×Ļ": 129613, + "بدأ": 129614, + "ëĿ¼ëĬĶ": 129615, + "ì¹´": 129616, + "æĸ¹ãģĮ": 129617, + "лив": 129618, + "Ġà¸Ħà¸Ļ": 129619, + "ער×ļ": 129620, + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩà¸Ħุà¸ĵ": 129621, + "пад": 129622, + "Ġcạnh": 129623, + "ĠëĤ¨": 129624, + "ĠÄijâu": 129625, + "Ġbiá»ĥu": 129626, + "ãĤĤãģĤãĤĭ": 129627, + "׾×Ĵ": 129628, + "Ġสำหรัà¸ļ": 129629, + "Ġxuá»ijng": 129630, + "ס×ķ": 129631, + "Ġذات": 129632, + "ĠÐľÐµ": 129633, + "عاÙĦÙħ": 129634, + "×IJס": 129635, + "بÙĬØ©": 129636, + "شا": 129637, + "ием": 129638, + "ĠNgÆ°á»Ŀi": 129639, + "íĺij": 129640, + "Ñģлов": 129641, + "Ġпа": 129642, + "Ġmẫu": 129643, + "ĠпÑĢоÑĨеÑģÑģ": 129644, + "ĠNhÃł": 129645, + "пÑĢоиз": 129646, + "пÑĢоизвод": 129647, + "à¸łà¸²à¸¢à¹ĥà¸Ļ": 129648, + "Ġà¸ļาà¸Ĺ": 129649, + "×ŀ׳×ķ": 129650, + "ĠоÑĢган": 129651, + "רצ×ķ": 129652, + "×ķ×ŀ×Ļ×Ŀ": 129653, + "Ġyazı": 129654, + "Ġdù": 129655, + "ãĥ¬ãĥ³": 129656, + "ÙĪÙĦÙĬ": 129657, + "ยู": 129658, + "Ġtrò": 129659, + "à¹Ģà¸ŀลà¸ĩ": 129660, + "Ġ×ŀ׾×IJ": 129661, + "à¸ķล": 129662, + "à¸ķลà¸Ńà¸Ķ": 129663, + "ĠÄijạt": 129664, + "Ġ×Ĺ×ĵש": 129665, + "póÅĤ": 129666, + "Ġ×ŀ×ĵ×Ļ": 129667, + "ujÄħc": 129668, + "×ŀ׳×Ķ׾": 129669, + "Ġש×ij×ķ": 129670, + "Ġ×Ķ×ŀשפ×ĺ": 129671, + "Ġ×IJ׾×Ķ": 129672, + "ĠÙĪØ°ÙĦÙĥ": 129673, + "à¹Ģà¸ŀราะ": 129674, + "ĠÄijoÃłn": 129675, + "Ġíķ¨ê»ĺ": 129676, + "Ġdục": 129677, + "شت": 129678, + "Ġula": 129679, + "ĠulaÅŁ": 129680, + "Ġquý": 129681, + "Ġ×Ķ×Ĵ×ĵ×ķ׾": 129682, + "à¸ķัà¹īà¸ĩà¹ģà¸ķà¹Ī": 129683, + "Ġשר": 129684, + "Ø´Ùĩد": 129685, + "׳ש×Ļ×Ŀ": 129686, + "à¸ŀล": 129687, + "رÙĪا": 129688, + "ãĤĮãģ¦": 129689, + "ĠниÑħ": 129690, + "Ġдела": 129691, + "ãģ§ãģįãģªãģĦ": 129692, + "ÅĤoż": 129693, + "×IJ×Ĺר": 129694, + "ì½Ķ": 129695, + "ãĤ¢ãĥĥãĥĹ": 129696, + "دÙģع": 129697, + "Ġtiá»ĩn": 129698, + "Ġkhá»ı": 129699, + "Ġkhá»ıe": 129700, + "ĠاÙĦعاÙħØ©": 129701, + "ãģ«ãģĤãĤĭ": 129702, + "ĠÄijá»Ļc": 129703, + "족": 129704, + "Ġcụ": 129705, + "йÑĤе": 129706, + "Ġзакон": 129707, + "ĠпÑĢоекÑĤ": 129708, + "ìĸ¸": 129709, + "ÙĦØŃ": 129710, + "ĠçalÄ±ÅŁma": 129711, + "ãĤĴãģĻãĤĭ": 129712, + "Ñħи": 129713, + "عاد": 129714, + "Ġ׳×ŀצ×IJ": 129715, + "Ġר×Ļ": 129716, + "à¸Ńà¸Ńà¸ģมา": 129717, + "ĠTôi": 129718, + "Ġthần": 129719, + "ĠÙĬا": 129720, + "ลาย": 129721, + "ĠавÑĤо": 129722, + "Ġsıra": 129723, + "ĠÙĥØ«ÙĬر": 129724, + "ÙħÙĬز": 129725, + "ĠاÙĦعÙĦÙħ": 129726, + "æĸ¹ãģ¯": 129727, + "×ķ×¢×ĵ": 129728, + "ĠоблаÑģÑĤи": 129729, + "×Ļ׾×Ļ×Ŀ": 129730, + "ãģĮåĩº": 129731, + "à¸ĺุ": 129732, + "à¸ĺุร": 129733, + "à¸ĺุรà¸ģิà¸Ī": 129734, + "ÙĤتÙĦ": 129735, + "ר×IJ×ķ": 129736, + "Ġngu": 129737, + "Ġnguá»ĵn": 129738, + "Ġมา": 129739, + "Ġплан": 129740, + "tório": 129741, + "Ġcuá»iji": 129742, + "Ñģком": 129743, + "ĠاÙĦÙħاض": 129744, + "ĠاÙĦÙħاضÙĬ": 129745, + "Ġ×ij×¢×ľ": 129746, + "Ġר×ij×Ļ×Ŀ": 129747, + "ĠluáºŃn": 129748, + "ÙĥÙĪ": 129749, + "à¸Ĺัà¹īà¸ĩหมà¸Ķ": 129750, + "ван": 129751, + "Ġthoại": 129752, + "à¹Ħà¸Ń": 129753, + "биÑĢ": 129754, + "ĠاÙĦض": 129755, + "تا": 129756, + "ĠÑĢод": 129757, + "ĠVÃł": 129758, + "×ŀ×Ļף": 129759, + "ĠбÑĭла": 129760, + "ками": 129761, + "ĠÐĶе": 129762, + "tık": 129763, + "קר×Ļ": 129764, + "ĠeÄŁitim": 129765, + "ĠÙĥبÙĬر": 129766, + "بÙĥ": 129767, + "ĠÙĦÙĪ": 129768, + "вой": 129769, + "Ġãģĵãģ®": 129770, + "ĠÑĤÑĢÑĥд": 129771, + "myÅĽl": 129772, + "ĠsÆ°": 129773, + "à¸ŀีà¹Ī": 129774, + "Ġà¹ģลà¹īว": 129775, + "עק": 129776, + "Ġ×Ĺ×ijרת": 129777, + "ระหว": 129778, + "ระหวà¹Īาà¸ĩ": 129779, + "×Ļ×Ļ×Ķ": 129780, + "ĠاÙĦÙĨاس": 129781, + "ünü": 129782, + "Ġ׾×ŀ×Ķ": 129783, + "ĠchÆ°Æ¡ng": 129784, + "ĠHá»ĵ": 129785, + "ارت": 129786, + "ãĤĪãģĨãģ§ãģĻ": 129787, + "lá": 129788, + "ק×Ļ×Ļ×Ŀ": 129789, + "æľ¬å½ĵ": 129790, + "æľ¬å½ĵãģ«": 129791, + "ãģĵãĤĵãģª": 129792, + "Ñģов": 129793, + "Ġ×ķ×Ĺ": 129794, + "à¹Ģà¸ģà¹ĩà¸ļ": 129795, + "ĠкÑĤо": 129796, + "à¹Ĥรà¸Ħ": 129797, + "ĠشرÙĥØ©": 129798, + "عزÙĬ": 129799, + "عزÙĬز": 129800, + "Ø·ÙĦÙĤ": 129801, + "пÑĥÑģÑĤ": 129802, + "ÙģتØŃ": 129803, + "ëŀĢ": 129804, + "Ġhãy": 129805, + "ضÙħ": 129806, + "린": 129807, + "åł´åIJĪãģ¯": 129808, + "ãĤªãĥ¼": 129809, + "Ġhắn": 129810, + "Ġ×IJ×ij×Ļ×ij": 129811, + "Ġש׾×Ķ×Ŀ": 129812, + "Ġ×Ķ×Ļ×Ļת×Ķ": 129813, + "ĠاÙĦدÙĪÙĦØ©": 129814, + "ĠاÙĦÙĪÙĤ": 129815, + "ĠاÙĦÙĪÙĤت": 129816, + "ãģĤãģ¾ãĤĬ": 129817, + "ĠtaÅŁÄ±": 129818, + "Ä°N": 129819, + "עסק": 129820, + "ãģ¦ãģĦãģŁ": 129821, + "Ġtá»ķng": 129822, + "ĠاÙĦØ¥ÙĨس": 129823, + "ĠاÙĦØ¥ÙĨساÙĨ": 129824, + "ÑĢеÑĪ": 129825, + "Ġgái": 129826, + "ĠÑĨен": 129827, + "ĠÙģÙĤد": 129828, + "Ùħات": 129829, + "ãģķãĤĵãģ®": 129830, + "Ġphù": 129831, + "×ĺ×Ķ": 129832, + "ĠÙĪاÙĦتÙĬ": 129833, + "ĠبÙĥ": 129834, + "ìĿ´ëĤĺ": 129835, + "кÑģ": 129836, + "ÙħÙĬر": 129837, + "Ġvùng": 129838, + "ĠاÙĦشعب": 129839, + "ĠNhÆ°ng": 129840, + "ãĥĢãĥ¼": 129841, + "Ġ×Ĺ×Ļ×Ļ×Ŀ": 129842, + "Ġشخص": 129843, + "ק×ķ×ĵ": 129844, + "ê²Ģ": 129845, + "עש": 129846, + "×¢×ķ׾×Ŀ": 129847, + "צ×ķר": 129848, + "عÙĤد": 129849, + "ĠiÅŁlem": 129850, + "Ġ×Ķ×ij×IJ": 129851, + "Ġdưỡng": 129852, + "à¸Łà¸£à¸µ": 129853, + "ĠphÃŃa": 129854, + "ãģ®ä¸Ńãģ§": 129855, + "Ġпи": 129856, + "ĠngÃłnh": 129857, + "нима": 129858, + "ĠÙĩÙĦ": 129859, + "Ġ×ķ×IJת": 129860, + "ĠÄijáng": 129861, + "équipe": 129862, + "ĠÑįÑĤоÑĤ": 129863, + "Ġgörev": 129864, + "매": 129865, + "Ġquân": 129866, + "å¼ķãģį": 129867, + "æĻĤãģ«": 129868, + "ĠبÙħا": 129869, + "×ŀ×Ļת": 129870, + "Ġülke": 129871, + "Ġ×ŀק×ķ×Ŀ": 129872, + "×ijף": 129873, + "æ°ĹæĮģãģ¡": 129874, + "Ġë§İìĿĢ": 129875, + "Ġyüksek": 129876, + "ÑĨенÑĤÑĢ": 129877, + "ĠÙħجÙĦس": 129878, + "ç§ģãģ®": 129879, + "ÙĤدر": 129880, + "Ġë¶Ģë¶Ħ": 129881, + "Ġì°¨": 129882, + "خرج": 129883, + "ãģĭãģªãĤĬ": 129884, + "ë³´ëĭ¤": 129885, + "Ġ×ŀ×Ļ×ĵ×¢": 129886, + "peÅĤni": 129887, + "Ġxá»Ń": 129888, + "ìĹIJìĦľëĬĶ": 129889, + "ĠباÙĦÙħ": 129890, + "ĠÙĪÙħا": 129891, + "ĠÑįÑĤой": 129892, + "بÙĬÙĨ": 129893, + "nü": 129894, + "ØŃز": 129895, + "ØŃزب": 129896, + "ĠÑĢабоÑĤа": 129897, + "ĠNháºŃt": 129898, + "ÙĦاء": 129899, + "Ġëĵ¤": 129900, + "Ġëĵ¤ìĸ´": 129901, + "ãĤĦãģĻãģĦ": 129902, + "×Ĺ×ĸק": 129903, + "Ġ×Ķ×Ĺ×ijר×Ķ": 129904, + "пиÑĤ": 129905, + "ãģĭãĤīãģ®": 129906, + "Ġë§IJìĶĢ": 129907, + "Ġפ×ķ": 129908, + "ÙĦÙİ": 129909, + "à¹Ģà¸ķà¹ĩม": 129910, + "ĠÐļо": 129911, + "Ġmówi": 129912, + "ĠtÃŃn": 129913, + "ר×Ĵש": 129914, + "פרק": 129915, + "Ġtrạng": 129916, + "ĠÐŀн": 129917, + "×Ĺ×ķ×¥": 129918, + "ĠعÙĨدÙħا": 129919, + "Ġبر": 129920, + "使ãģĦ": 129921, + "Ġrá»Ļng": 129922, + "ëĮĢë¡ľ": 129923, + "íĪ¬": 129924, + "Ġktórych": 129925, + "вид": 129926, + "ลูà¸ģà¸Ħà¹īา": 129927, + "ĠmogÄħ": 129928, + "Ġש×Ĺ": 129929, + "×ij×Ĺר": 129930, + "ãĥĸãĥŃãĤ°": 129931, + "ĠThÃłnh": 129932, + "Ġ×Ķר×Ļ": 129933, + "ĠÑģÑĤаÑĤÑĮ": 129934, + "ĠHá»Ļi": 129935, + "à¸ļà¹īาà¸ĩ": 129936, + "çī¹ãģ«": 129937, + "ĠÄIJức": 129938, + "èĢħãģ®": 129939, + "×¢×ŀ×ķ×ĵ": 129940, + "×ĺר×Ķ": 129941, + "Ð¥": 129942, + "ĠÙħÙħا": 129943, + "ĠeÅŁ": 129944, + "ĠнеобÑħодимо": 129945, + "ников": 129946, + "Ġüzerinde": 129947, + "aÅĤa": 129948, + "Ġchá»ĭu": 129949, + "ĠاÙĦدÙĬÙĨ": 129950, + "أخبار": 129951, + "ĠÄijau": 129952, + "ãģĮå¤ļãģĦ": 129953, + "jÄħcych": 129954, + "دخÙĦ": 129955, + "larınd": 129956, + "larından": 129957, + "Ġsẻ": 129958, + "à¸ŀิà¹Ģศ": 129959, + "à¸ŀิà¹Ģศษ": 129960, + "×ª×Ł": 129961, + "tıģı": 129962, + "ĠluáºŃt": 129963, + "ĠÅŀe": 129964, + "ãĤ«ãĥ¼": 129965, + "ãģ®ãģĤãĤĭ": 129966, + "Ġ×Ķ×IJתר": 129967, + "ĠاÙĦØ¢ÙĨ": 129968, + "ıldı": 129969, + "Ġáo": 129970, + "ĠнаÑĩал": 129971, + "Ġviá»ĩn": 129972, + "Ġ×ij×¢×ķ׾×Ŀ": 129973, + "знаÑĩ": 129974, + "×Ļ×ĺ×Ķ": 129975, + "кам": 129976, + "ĠÐĺз": 129977, + "à¹Ģà¸Ĥียà¸Ļ": 129978, + "à¸Ļà¹īà¸Ńà¸ĩ": 129979, + "ÑĤÑĢо": 129980, + "à¹Ģà¸Ł": 129981, + "Ġжизни": 129982, + "Ġสà¹Īวà¸Ļ": 129983, + "ĠváºŃn": 129984, + "Ġê´Ģ볨": 129985, + "Ġlâu": 129986, + "ס×ĺר": 129987, + "קש": 129988, + "سÙĬر": 129989, + "Ġ×IJ×ķת×Ļ": 129990, + "Ġmôi": 129991, + "ائب": 129992, + "ĠоÑģÑĤа": 129993, + "Ġmón": 129994, + "Ġ×ij×ŀק×ķ×Ŀ": 129995, + "ĠداخÙĦ": 129996, + "Ġ×IJ×ķר": 129997, + "ĠваÑģ": 129998, + "ÙĥØ´Ùģ": 129999, + "ìĺ¨": 130000, + "à¸ĸà¹Īาย": 130001, + "Ġkullanıl": 130002, + "Ġtô": 130003, + "ãģ«ãĤĪãĤĬ": 130004, + "ĠëĺIJíķľ": 130005, + "Ġ×¢×ij×ķ×ĵ×Ķ": 130006, + "Ġriê": 130007, + "Ġriêng": 130008, + "Ġyakın": 130009, + "زا": 130010, + "Å»": 130011, + "×IJ×ķ׼׾": 130012, + "شارÙĥ": 130013, + "ĠбеÑģ": 130014, + "×´": 130015, + "ĠابÙĨ": 130016, + "ĠTá»ķng": 130017, + "ÙĨظ": 130018, + "ÅĽwiad": 130019, + "ãĤµãĥ¼": 130020, + "หาย": 130021, + "ĠGün": 130022, + "Ġhakkında": 130023, + "à¹Ģà¸Ĥà¹īามา": 130024, + "زÙĨ": 130025, + "ĠÐłÐ¾": 130026, + "Ġbiá»ĥn": 130027, + "ãģ©ãģĵ": 130028, + "ÙģعÙĦ": 130029, + "زع": 130030, + "פר×ĺ": 130031, + "Ġ×Ķף": 130032, + "Ø£ÙĩÙĦ": 130033, + "Ġthất": 130034, + "ØŃÙħÙĦ": 130035, + "ÑĩÑĥ": 130036, + "ĠìĤ¬ìĭ¤": 130037, + "ì°¸": 130038, + "ĠìľĦíķ´": 130039, + "ÙĪظ": 130040, + "ĠÐŁÐ¾Ð´": 130041, + "Ġkhoản": 130042, + "ÑĤен": 130043, + "ĠÙģاÙĦ": 130044, + "Ñģад": 130045, + "à¸Ļà¸Ńà¸Ļ": 130046, + "ĠاÙĦسعÙĪدÙĬØ©": 130047, + "\"ØĮ": 130048, + "ĠاÙĦÙĴ": 130049, + "ãĤīãģļ": 130050, + "Ġtoán": 130051, + "Ġchắc": 130052, + "׼×Ļר": 130053, + "méd": 130054, + "média": 130055, + "زÙĪ": 130056, + "Ġyanı": 130057, + "פ׳×Ļ×Ŀ": 130058, + "ØŃظ": 130059, + "ĠбеÑģп": 130060, + "ĠбеÑģплаÑĤ": 130061, + "ĠбеÑģплаÑĤно": 130062, + "ĠØ£ÙħاÙħ": 130063, + "à¸Ńาย": 130064, + "à¸Ńายุ": 130065, + "רשת": 130066, + "Ġgá»ĵ": 130067, + "Ġgá»ĵm": 130068, + "Ġuá»ijng": 130069, + "صب": 130070, + "kır": 130071, + "ãĥijãĥ¼": 130072, + "Ġ׾×ĵעת": 130073, + "ĠкÑĥпиÑĤÑĮ": 130074, + "׾×ķ×Ĺ": 130075, + "ÙĪضع": 130076, + "ÙĤÙĬÙħ": 130077, + "à¸Ľà¸²": 130078, + "жив": 130079, + "à¸Ķิà¸Ļ": 130080, + "×IJ×ķפ": 130081, + "à¹Ģลà¹ĩà¸ģ": 130082, + "ãĥĥãĥī": 130083, + "иÑĩеÑģкиÑħ": 130084, + "ĠChủ": 130085, + "кÑĢаÑģ": 130086, + "ÙĪصÙĦ": 130087, + "pÅĤat": 130088, + "моÑĢ": 130089, + "Ġ×Ķ×IJ×ķ": 130090, + "à¸Ńิà¸Ļ": 130091, + "ĠíķľêµŃ": 130092, + "гÑĢе": 130093, + "Ġìłľê³µ": 130094, + "ì°½": 130095, + "Ġê°ľìĿ¸ìłķë³´": 130096, + "Ġnghá»ĭ": 130097, + "à¸ĭา": 130098, + "ØŃساب": 130099, + "ĠbyÅĤa": 130100, + "ÙħÙĦÙĥ": 130101, + "иÑĩеÑģкие": 130102, + "Ġbác": 130103, + "ضØŃ": 130104, + "길": 130105, + "ש×ŀ×¢": 130106, + "Ġìĸ´ëĸ»": 130107, + "Ġìĸ´ëĸ»ê²Į": 130108, + "ìĽĮ": 130109, + "اتÙĩ": 130110, + "à¹Ĥรà¸ĩà¹ģ": 130111, + "à¹Ĥรà¸ĩà¹ģรม": 130112, + "خدÙħØ©": 130113, + "ĠÐłÐ°": 130114, + "׼×ķ׾×Ŀ": 130115, + "×ŀש×Ĺק": 130116, + "ĠÙĪÙĥاÙĨ": 130117, + "ס×ķ×£": 130118, + "ĠاÙĦØŃÙĥÙĪÙħØ©": 130119, + "Ġ×ij×ĺ": 130120, + "ĠtráºŃn": 130121, + "Ġ×Ķ×¢×ķ׾×Ŀ": 130122, + "ĠÃŃch": 130123, + "tÄħ": 130124, + "ש×ŀ×ķ": 130125, + "Ġ×Ķר×IJש×ķף": 130126, + "Ġíķĺê³ł": 130127, + "ãģķãĤī": 130128, + "ãģķãĤīãģ«": 130129, + "ãģ«ãģĹãģ¦": 130130, + "Ġà¸ľà¸¡": 130131, + "ãģ®ãĤĪãģĨãģª": 130132, + "ĠÙĪÙĤت": 130133, + "ãĥįãĥĥãĥĪ": 130134, + "ÙĦعب": 130135, + "ÙĪØ´": 130136, + "ìĺ¬": 130137, + "Ġหาà¸ģ": 130138, + "ĠmiaÅĤ": 130139, + "à¸Ĺà¸Ńà¸ĩ": 130140, + "иÑĤа": 130141, + "اصر": 130142, + "илÑģÑı": 130143, + "зе": 130144, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸¡à¸²à¸ĵ": 130145, + "ãģĿãĤĮãģ¯": 130146, + "Ġbır": 130147, + "Ġbırak": 130148, + "صÙĨاع": 130149, + "Ю": 130150, + "شعر": 130151, + "Ġ׳×Ĵ×ĵ": 130152, + "Ġبسبب": 130153, + "ãĥĿãĤ¤": 130154, + "ãĥĿãĤ¤ãĥ³ãĥĪ": 130155, + "ĠاÙĦجÙĪ": 130156, + "ĠнеÑģколÑĮко": 130157, + "Ġkiếm": 130158, + "ÙģÙİ": 130159, + "Ġضد": 130160, + "×ij×Ļ×ĺ×ķ×Ĺ": 130161, + "تابع": 130162, + "ÙĨز": 130163, + "ĠBản": 130164, + "Ġaçıkl": 130165, + "Ġaçıklama": 130166, + "Ġà¸Ħุà¸ĵ": 130167, + "à¸Ĺา": 130168, + "ÅĤów": 130169, + "طب": 130170, + "ÙĨØŃÙĨ": 130171, + "Ġ×ŀק×ķר": 130172, + "ĠÄ°s": 130173, + "Ġдома": 130174, + "Ġวัà¸Ļ": 130175, + "ĠdÃłnh": 130176, + "Ñıн": 130177, + "миÑĢ": 130178, + "Ġmô": 130179, + "ĠvÃłng": 130180, + "صاب": 130181, + "sının": 130182, + "à¸Ħืà¸Ļ": 130183, + "خبر": 130184, + "×ĸ׼×ķ": 130185, + "Ġ×ŀש×Ķ×ķ": 130186, + "mü": 130187, + "Ġкомпании": 130188, + "Ġ×Ķ×¢×Ļר": 130189, + "ĠÙĥÙĪ": 130190, + "ÙĤÙĦب": 130191, + "ĠlỼp": 130192, + "ики": 130193, + "׳×ij": 130194, + "à¹Ĥà¸Ħร": 130195, + "à¹Ĥà¸Ħรà¸ĩ": 130196, + "à¹Ĥà¸Ħรà¸ĩà¸ģาร": 130197, + "×ŀ×ķ×¢×ĵ": 130198, + "ÑıÑĤÑģÑı": 130199, + "หลัà¸ĩà¸Īาà¸ģ": 130200, + "ениÑİ": 130201, + "Ġשע": 130202, + "ĠbÆ°á»Ľc": 130203, + "ãĥ¡ãĥ¼ãĥ«": 130204, + "ãĤĦãĤĬ": 130205, + "Ġ×Ļ×ķ×ĵ×¢": 130206, + "Ġê´Ģíķľ": 130207, + "ĠاÙĦØ£Ùħر": 130208, + "Ġbölge": 130209, + "ĠÑģвой": 130210, + "ÙĦس": 130211, + "Ġ×ŀ×Ļ×ķ×Ĺ×ĵ": 130212, + "ĠëĤ´ìļ©": 130213, + "ĠأجÙĦ": 130214, + "ĠÄIJông": 130215, + "Ġ×ŀ×ł×ª": 130216, + "Ġìĭľê°Ħ": 130217, + "ÙĥÙİ": 130218, + "ãģ¨ãģĦãģĨãģ®ãģ¯": 130219, + "Ġnależy": 130220, + "تÙĨظÙĬÙħ": 130221, + "ĠÑģозда": 130222, + "Ġphé": 130223, + "Ġphép": 130224, + "ãģ§ãģįãģ¾ãģĻ": 130225, + "ĠعÙĦÙħ": 130226, + "大ãģįãģª": 130227, + "ãĤ²ãĥ¼ãĥł": 130228, + "íħĮ": 130229, + "Ġ׼×ķ׾׾": 130230, + "ĠинÑĤеÑĢнеÑĤ": 130231, + "ĠTừ": 130232, + "ãģ¨ãģªãĤĭ": 130233, + "زاÙĦ": 130234, + "Ġktórym": 130235, + "Ġnhé": 130236, + "ìĪľ": 130237, + "нев": 130238, + "деÑĢ": 130239, + "ãĤ¢ãĥĹãĥª": 130240, + "iá»ĩu": 130241, + "×ij×Ļ׾": 130242, + "Ġتس": 130243, + "ĠÄIJây": 130244, + "ĠاÙĦخاصة": 130245, + "Ġà¹Ģà¸Ĭ": 130246, + "Ġà¹Ģà¸Ĭà¹Īà¸Ļ": 130247, + "صاد": 130248, + "Ġdạng": 130249, + "سعر": 130250, + "Ġש×Ļ×ŀ×ķש": 130251, + "×Ĵ×Ļ×Ŀ": 130252, + "ãģĮãģĤãģ£ãģŁ": 130253, + "пÑĢов": 130254, + "пÑĢовод": 130255, + "Ġ×IJ×Ļ׳×ķ": 130256, + "Ġ׾ר×IJ": 130257, + "Ġ׾ר×IJ×ķת": 130258, + "ĠØ£ÙģضÙĦ": 130259, + "ĠØŃÙĦ": 130260, + "ĠأبÙĪ": 130261, + "ê°ķ": 130262, + "Ġì§ij": 130263, + "ãģ®ãĤĪãģĨãģ«": 130264, + "Ġפ׳×Ļ": 130265, + "ס×Ļ×Ŀ": 130266, + "ĠÙĪÙĩذا": 130267, + "Ġkaç": 130268, + "Ġéén": 130269, + "Ġê±´": 130270, + "ë°Ķ": 130271, + "Ñĥз": 130272, + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩà¹Ģรา": 130273, + "iÅĤ": 130274, + "ĠÐľÑĭ": 130275, + "Ġchết": 130276, + "ĠاÙĦثاÙĨÙĬ": 130277, + "×IJק": 130278, + "Ġ×ķ×¢×ľ": 130279, + "ĠاÙĦطب": 130280, + "×ij×ĺ×Ĺ": 130281, + "ĠجدÙĬدة": 130282, + "ĠعدÙħ": 130283, + "عز": 130284, + "สิà¹Īà¸ĩà¸Ĺีà¹Ī": 130285, + "ãģĻãĤĮãģ°": 130286, + "ĠÄijô": 130287, + "ì£ł": 130288, + "دÙĤ": 130289, + "номÑĥ": 130290, + "Ġká»ĥ": 130291, + "ãĤ¢ãĥ³": 130292, + "å¤ļãģıãģ®": 130293, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ģ": 130294, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ģà¸Ńà¸ļ": 130295, + "פע×Ļ׾×ķת": 130296, + "ĠÑģÑĤол": 130297, + "mayı": 130298, + "ãģ¤ãģĦ": 130299, + "Ġyılında": 130300, + "Ġà¸Īึà¸ĩ": 130301, + "koÅĦcz": 130302, + "ĠThông": 130303, + "ĠакÑĤив": 130304, + "нÑģÑĤ": 130305, + "нÑģÑĤÑĢÑĥ": 130306, + "ĠÃĸz": 130307, + "Ġת×ŀ×Ļ×ĵ": 130308, + "ĠÙĥÙĨت": 130309, + "ÑģиÑģÑĤем": 130310, + "prés": 130311, + "présent": 130312, + "Ġnâ": 130313, + "Ġnâng": 130314, + "gÅĤos": 130315, + "ĠÙĪزÙĬر": 130316, + "ØŃصÙĦ": 130317, + "ĠимееÑĤ": 130318, + "ØŃرÙĥØ©": 130319, + "à¸ŀà¹Īà¸Ń": 130320, + "ãĤĴãģĬ": 130321, + "ĠاستخداÙħ": 130322, + "×IJ×Ļר×ķ×¢": 130323, + "ä»ĸãģ®": 130324, + "Ġש×Ķ×Ŀ": 130325, + "ãģĹãģŁãĤī": 130326, + "ש×ŀ×Ļ": 130327, + "Ñģла": 130328, + "mı": 130329, + "Ġbazı": 130330, + "Ġíķĺì§Ģë§Į": 130331, + "×ĵ׾": 130332, + "Ġyaptıģı": 130333, + "ãĥĬãĥ¼": 130334, + "׾×Ļ׾×Ķ": 130335, + "ãģ¨ãģĦãģ£ãģŁ": 130336, + "ändig": 130337, + "ĠÅŁa": 130338, + "ĠÙģÙĬÙħا": 130339, + "иÑĤелÑı": 130340, + "×ŀ×ķש": 130341, + "à¸Ĥà¸Ńà¸ļ": 130342, + "lük": 130343, + "Ġhá»ĵi": 130344, + "Ġëªħ": 130345, + "ĠاÙĦÙĥØ«ÙĬر": 130346, + "צ×IJ": 130347, + "Ġhazır": 130348, + "طرÙģ": 130349, + "اÙĬا": 130350, + "ĠÄijôi": 130351, + "енд": 130352, + "ÙĦغ": 130353, + "×Ĺ×ĸ×ķר": 130354, + "ĠвÑģег": 130355, + "ĠвÑģегда": 130356, + "ëIJĺê³ł": 130357, + "×ĵ×ķ×ĵ": 130358, + "ана": 130359, + "دÙĪÙĦØ©": 130360, + "Ġhoạch": 130361, + "عÙĦا": 130362, + "عÙĦاج": 130363, + "Ġ×ķ×¢×ĵ": 130364, + "×Ķ×Ŀ": 130365, + "кий": 130366, + "ÙĦÙIJ": 130367, + "Ġ×¢×ľ×Ļ×ķ": 130368, + "ÑİÑīий": 130369, + "Ġngủ": 130370, + "صÙĨع": 130371, + "ĠاÙĦعراÙĤ": 130372, + "à¸ķà¹Īà¸Ńà¹Ħà¸Ľ": 130373, + "ãģŁãģıãģķãĤĵ": 130374, + "Ġphạm": 130375, + "ÙĦاÙĨ": 130376, + "اتÙĩا": 130377, + "Ġböyle": 130378, + "تÙĨÙģÙĬ": 130379, + "تÙĨÙģÙĬØ°": 130380, + "Ġש×Ķ×Ļ×IJ": 130381, + "ÑģÑĥ": 130382, + "ยาว": 130383, + "Ġש×ķ׳×Ļ×Ŀ": 130384, + "Ġ×ŀ×ķ׾": 130385, + "ĠÑģил": 130386, + "Ġ×IJ×Ĺר×Ļ×Ŀ": 130387, + "Ġphủ": 130388, + "ÙĤطع": 130389, + "ĠThủ": 130390, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸Ĺศà¹Ħà¸Ĺย": 130391, + "ÙĨÙĤ": 130392, + "ĠÄijoạn": 130393, + "Ġبإ": 130394, + "пÑĢедел": 130395, + "×ķת×ķ": 130396, + "Ġyarı": 130397, + "пÑĢе": 130398, + "ĠczÄĻÅĽci": 130399, + "ØŃÙĥÙħ": 130400, + "×ķ׳×Ļת": 130401, + "×¤×¢×ľ": 130402, + "ãĤĴãģĹãģ¦": 130403, + "Ġktórzy": 130404, + "׾×Ŀ": 130405, + "ĠÄIJiá»ģu": 130406, + "ĠкоÑĤоÑĢаÑı": 130407, + "ĠìĿ´ìĥģ": 130408, + "ãģĤãģ£ãģŁ": 130409, + "Ġ×ŀ×ĵ×ķ×ijר": 130410, + "פ×ķ×¢×ľ": 130411, + "dım": 130412, + "éĢļãĤĬ": 130413, + "ĠбÑĥдÑĥÑĤ": 130414, + "à¹Ģวà¹ĩà¸ļà¹Ħà¸ĭ": 130415, + "à¹Ģวà¹ĩà¸ļà¹Ħà¸ĭà¸ķà¹Į": 130416, + "اخر": 130417, + "×Ĺ×Ļ׾": 130418, + "Ġ×Ļ׾": 130419, + "Ġ×Ļ׾×ĵ×Ļ×Ŀ": 130420, + "×Ĺ×Ļפ": 130421, + "×Ĺ×Ļפ×ķש": 130422, + "Ġdòng": 130423, + "Ġש×ĸ×Ķ": 130424, + "ÑĮе": 130425, + "ãģĤãģ¨": 130426, + "ìŀIJê°Ģ": 130427, + "×IJ×ĵ": 130428, + "Ġüz": 130429, + "Ġüzere": 130430, + "ظÙĦ": 130431, + "Ġ×IJ×ķ׾×Ļ": 130432, + "Ġ×ij×Ļ×ķ×Ŀ": 130433, + "ÙĦات": 130434, + "Ġmê": 130435, + "침": 130436, + "تØŃد": 130437, + "تØŃدث": 130438, + "Ġخاصة": 130439, + "ĠبرÙĨ": 130440, + "ĠبرÙĨاÙħج": 130441, + "ĠHÃłn": 130442, + "×Ĺס": 130443, + "ĠÙĪÙĦÙħ": 130444, + "×¢×Ŀ": 130445, + "Ġmı": 130446, + "à¸Łà¸±à¸ĩ": 130447, + "שע×Ķ": 130448, + "ÙĪÙģÙĤ": 130449, + "ס×ij×Ļר": 130450, + "алÑĮнÑĭй": 130451, + "×Ĺש×ķ×ij": 130452, + "ĠnÃłng": 130453, + "ë³¼": 130454, + "ĠкоÑĤоÑĢÑĭÑħ": 130455, + "Ġ×Ĺ×ķק": 130456, + "tör": 130457, + "ĠлÑĥÑĩÑĪе": 130458, + "ãĥijãĥ³": 130459, + "ลà¹Īาสุà¸Ķ": 130460, + "ĠجدÙĬد": 130461, + "ÙĬدة": 130462, + "à¸Ĺรà¸ĩ": 130463, + "ãĤĪãĤĬãĤĤ": 130464, + "ÙĦÙĦ": 130465, + "ãĤĤãģ£ãģ¨": 130466, + "ש×ĺ×Ĺ": 130467, + "Ġ×ķ×IJ×Ļ": 130468, + "Ġgiá»ijng": 130469, + "إضاÙģ": 130470, + "קת": 130471, + "ë§Ŀ": 130472, + "ĠzostaÅĤ": 130473, + "ÑĢоз": 130474, + "×Ļפ×Ļ×Ŀ": 130475, + "Ġ׼׾׾": 130476, + "ת×ķ׼ף": 130477, + "dıģını": 130478, + "ÙĤسÙħ": 130479, + "ĠÑģÑĩиÑĤ": 130480, + "ĠÑģÑĩиÑĤа": 130481, + "×ĺ×ķת": 130482, + "ĠÆ°u": 130483, + "ĠØ¢ÙĦ": 130484, + "Ġмом": 130485, + "ĠмоменÑĤ": 130486, + "ĠاÙĦتعÙĦÙĬÙħ": 130487, + "×¢×ľ×ķת": 130488, + "Ġchữa": 130489, + "Ġyön": 130490, + "ĠtrÃł": 130491, + "ĠØŃÙĬÙĨ": 130492, + "à¸ĭั": 130493, + "ĠCá": 130494, + "×¢×ĸ": 130495, + "ĠاÙĦØ£ÙħÙĨ": 130496, + "cÃŃ": 130497, + "Ġvá»ijn": 130498, + "Ġà¸Ļาย": 130499, + "обÑĢа": 130500, + "ק×IJ": 130501, + "Ġthiếu": 130502, + "ãĥŀãĥ¼": 130503, + "สวà¸Ļ": 130504, + "Ġgá»Ń": 130505, + "Ġgá»Ńi": 130506, + "Ġê¹": 130507, + "Ġê¹Ģ": 130508, + "Ġthiá»ĩn": 130509, + "ÙĤع": 130510, + "wÄĻ": 130511, + "Ġнам": 130512, + "ÑĤол": 130513, + "Ġsân": 130514, + "ס×ķ×Ĵ": 130515, + "Ġgeçir": 130516, + "ÑĤон": 130517, + "ева": 130518, + "ĠÙĪضع": 130519, + "Ġعشر": 130520, + "Ñģло": 130521, + "à¸Īัà¸ļ": 130522, + "ãĤ·ãĥ¼": 130523, + "ãĤĤãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ": 130524, + "Ġvẻ": 130525, + "ĠÄIJá»ĥ": 130526, + "رÙģع": 130527, + "ĠاÙĦØ£ÙĪÙĦÙī": 130528, + "ÑĤаÑĢ": 130529, + "ãģªãģıãģ¦": 130530, + "ÙħÙİ": 130531, + "quÃŃ": 130532, + "×¢×ł×Ļ×Ļ׳": 130533, + "ген": 130534, + "Ġhôm": 130535, + "à¸Īา": 130536, + "ĠnhỼ": 130537, + "ĠاÙĦعربÙĬ": 130538, + "×IJף": 130539, + "Ġlá»Ļ": 130540, + "ĠjeÅĽli": 130541, + "à¹Ģà¸Ĺà¹Īาà¸Ļัà¹īà¸Ļ": 130542, + "ĠØ£ÙĨÙĩا": 130543, + "Ġtuy": 130544, + "Ġtuyá»ĩt": 130545, + "Ġتص": 130546, + "ĠتصÙĨÙĬ": 130547, + "ĠتصÙĨÙĬÙģ": 130548, + "Ġê·¸ëŁ¬ëĤĺ": 130549, + "оÑĨен": 130550, + "à¸ģิà¸Īà¸ģรรม": 130551, + "ãĤĦãģ£ãģ¦": 130552, + "Ġkhá»ıi": 130553, + "Ġlá»ĩ": 130554, + "ĠاÙĦÙħجتÙħع": 130555, + "à¸Ńาà¸Īà¸Īะ": 130556, + "à¸Īะà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 130557, + "овÑĭй": 130558, + "ר×Ŀ": 130559, + "รà¹īà¸Ńà¸Ļ": 130560, + "ש×ŀש": 130561, + "人ãģ«": 130562, + "Ġüzerine": 130563, + "פר×Ļ": 130564, + "duÄŁu": 130565, + "Ñĩик": 130566, + "Ġmùa": 130567, + "Ġ×ŀת×ķ×ļ": 130568, + "ĠcáºŃp": 130569, + "ĠتارÙĬØ®": 130570, + "×ij×ľ×ª×Ļ": 130571, + "Ġì¢Ģ": 130572, + "ÙĦع": 130573, + "باÙĨ": 130574, + "Ġchút": 130575, + "Ġ×Ķ×ĸ×ŀף": 130576, + "née": 130577, + "ĠLiên": 130578, + "ĠÙĦÙĦØ£": 130579, + "ØŃدÙĪد": 130580, + "Ġ×¢×Ľ×©×Ļ×ķ": 130581, + "воз": 130582, + "Ġyaptı": 130583, + "Ġобо": 130584, + "à¹ĥหà¹īà¸ģัà¸ļ": 130585, + "Ġ×ij×Ķ×Ŀ": 130586, + "ãģıãģ¦": 130587, + "رأس": 130588, + "ĠÑģÑĢедÑģÑĤв": 130589, + "ĠBÃłi": 130590, + "ãģĵãģ¨ãģ«": 130591, + "ĠìĤ¬íļĮ": 130592, + "Ġ모ëijIJ": 130593, + "×ij×IJ": 130594, + "Ġtrắng": 130595, + "ĠاÙĦبÙĦد": 130596, + "ĠHoÃłng": 130597, + "либо": 130598, + "ĠдÑĢÑĥгиÑħ": 130599, + "Ä°R": 130600, + "Ñĥма": 130601, + "ĠJeÅĽli": 130602, + "ãĤĤãģĹ": 130603, + "Ġvòng": 130604, + "Ġ×IJתר×Ļ×Ŀ": 130605, + "ĠÄijá»įc": 130606, + "ĠвоÑĤ": 130607, + "ãģłãģĮ": 130608, + "ë°°": 130609, + "à¸Ķูà¹ģล": 130610, + "Ġ×ŀ׼׾": 130611, + "ìĹIJëıĦ": 130612, + "газ": 130613, + "Ġ׳×ķספ×Ļ×Ŀ": 130614, + "ãģĵãģ¨ãģ§": 130615, + "ĠتÙĪ": 130616, + "ãģ§ãģĤãĤĬ": 130617, + "à¸Ļัà¹Īà¸ĩ": 130618, + "ĠможеÑĤе": 130619, + "szÄĻ": 130620, + "ãģ®ãģł": 130621, + "ĠÙħÙĨÙĩ": 130622, + "Ġbá»ķ": 130623, + "Ġbüt": 130624, + "Ġbütün": 130625, + "ë³´ê³ł": 130626, + "Ġchá»ĵng": 130627, + "à¹ģà¸Īà¹īà¸ĩ": 130628, + "ĠVì": 130629, + "ĠØŃر": 130630, + "Ġgiản": 130631, + "ĠÙħدÙĬÙĨØ©": 130632, + "تطبÙĬÙĤ": 130633, + "à¸Īิ": 130634, + "æĹ¥ãģ®": 130635, + "бил": 130636, + "à¸ģà¸Ńà¸ĩ": 130637, + "ê³³": 130638, + "ĠØ£Ùħا": 130639, + "ìĨIJ": 130640, + "Ġtrái": 130641, + "ĠвÑģем": 130642, + "ĠسÙĨØ©": 130643, + "ĠÑģайÑĤ": 130644, + "ĠгоÑĤов": 130645, + "пÑĭ": 130646, + "ĠëIJł": 130647, + "ĠاÙĦخط": 130648, + "ĠاÙĦرئÙĬسÙĬØ©": 130649, + "Ġíķ©ëĭĪëĭ¤": 130650, + "ĠìķĦëĭĪëĿ¼": 130651, + "ĠìĿ´ëłĩ": 130652, + "ĠìĿ´ëłĩê²Į": 130653, + ")ØĮ": 130654, + "hält": 130655, + "ĠØ£Ùħر": 130656, + "ĠعÙħر": 130657, + "à¸ģà¹ĩà¸Īะ": 130658, + "Ġà¸Ĺำà¹ĥหà¹ī": 130659, + "Ġcân": 130660, + "Ġ×ij׾": 130661, + "Ġ×ij׾×ij×ĵ": 130662, + "פסק": 130663, + "ĠÙĬÙĤÙĪÙĦ": 130664, + "нÑĥÑĤÑĮ": 130665, + "à¹ģà¸Ħ": 130666, + "Ġקצת": 130667, + "Ġnằm": 130668, + "Ġhòa": 130669, + "bilitÃł": 130670, + "ĠìĹĨëĭ¤": 130671, + "Ġ׼פ×Ļ": 130672, + "ÑĢож": 130673, + "лага": 130674, + "Ġ×Ķש×Ļ": 130675, + "ĠNgoÃłi": 130676, + "ĠÙĪج": 130677, + "ĠÙĪجÙĪد": 130678, + "ĠìľĦíķľ": 130679, + "ĠusÅĤug": 130680, + "Ġtuần": 130681, + "dź": 130682, + "×ŀ×ķף": 130683, + "ĠاÙĦعدÙĬد": 130684, + "Ġchẳng": 130685, + "สุà¸Ĥà¸łà¸²à¸ŀ": 130686, + "Ġ×ij×ĵר×ļ": 130687, + "ĠÑģебе": 130688, + "ĠìŀĪìĿĦ": 130689, + "ĠاÙĦØŃاÙĦ": 130690, + "Ġdá": 130691, + "ĠcÆ°á»Ŀi": 130692, + "Ġnghiên": 130693, + "ieÅĦ": 130694, + "ĠDÆ°Æ¡ng": 130695, + "ï¼ħ": 130696, + "شد": 130697, + "ãģĦãģ¤ãĤĤ": 130698, + "ĠвÑĭбоÑĢ": 130699, + "Ġcá»Ļng": 130700, + "ש×Ļ׳×ķ×Ļ": 130701, + "Ġchạy": 130702, + "Ġ×ij×¢×ľ×Ļ": 130703, + "اخبار": 130704, + "íķĺë©°": 130705, + "żÄħ": 130706, + "جاز": 130707, + "Ġ׳ר×IJ×Ķ": 130708, + "ศู": 130709, + "ศูà¸Ļ": 130710, + "ศูà¸Ļยà¹Į": 130711, + "×Ĵ×¢": 130712, + "Ġ×¢×ĵ×Ļ": 130713, + "Ġ×¢×ĵ×Ļ×Ļף": 130714, + "برا": 130715, + "ÑĨий": 130716, + "ĠÄIJá»ĵng": 130717, + "ÙĤاÙĨÙĪÙĨ": 130718, + "ĠÄijứng": 130719, + "ãģĹãģŁãĤĬ": 130720, + "Ġ×Ĺ×Ļ×Ļ": 130721, + "ĠëIJľ": 130722, + "ĠëIJľëĭ¤": 130723, + "ĠмеждÑĥ": 130724, + "à¸ŀวà¸ģà¹Ģà¸Ĥา": 130725, + "ĠBắc": 130726, + "ลำ": 130727, + "ë°±": 130728, + "ĠíĻķ": 130729, + "มาà¸ģม": 130730, + "มาà¸ģมาย": 130731, + "банк": 130732, + "à¸Ńาà¸ģาร": 130733, + "ĠhÃł": 130734, + "Ġ׾׳": 130735, + "à¸Ńà¸Ń": 130736, + "Ġë°Ķë¡ľ": 130737, + "лом": 130738, + "mática": 130739, + "ĠØŃد": 130740, + "ابت": 130741, + "à¸Ĺีà¹Īà¸Ļีà¹Ī": 130742, + "ĠcoÅĽ": 130743, + "ÙģÙĬدÙĬ": 130744, + "ÙģÙĬدÙĬÙĪ": 130745, + "ĠмеÑģÑĤо": 130746, + "Ġphút": 130747, + "มาà¸ģà¸ģวà¹Īา": 130748, + "×IJפ": 130749, + "بÙIJ": 130750, + "ĠPhú": 130751, + "ì±Ħ": 130752, + "ĠÙĪسÙĦÙħ": 130753, + "à¸Īีà¸Ļ": 130754, + "поÑĤÑĢеб": 130755, + "Ġ×Ĺ×ĵש×ķת": 130756, + "Ø´ÙĪ": 130757, + "Ġעצ×ŀ×ķ": 130758, + "ĠعÙħÙĦÙĬØ©": 130759, + "à¸Ħุà¸ĵà¸łà¸²à¸ŀ": 130760, + "ãģ¾ãģĻãģĮ": 130761, + "دعÙĪ": 130762, + "طرÙĤ": 130763, + "à¹Ħมà¹Īà¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ": 130764, + "ë²Ķ": 130765, + "ìĬ¹": 130766, + "ĠkÃŃch": 130767, + "ĠìĹĨëĬĶ": 130768, + "ĠÑĤам": 130769, + "ĠÙĨØŃÙĪ": 130770, + "ĠاÙĦÙĤاÙĨÙĪÙĨ": 130771, + "×Ĺ×ķ×Ŀ": 130772, + "Ġkız": 130773, + "Ġ×ĵ×Ļף": 130774, + "ĠвÑĢемени": 130775, + "ãģ£ãģŁãĤĬ": 130776, + "ĠØ´Ùĩر": 130777, + "ĠìĦľë¹ĦìĬ¤": 130778, + "עש×Ķ": 130779, + "Ġgiác": 130780, + "ĠاÙĦسÙĦاÙħ": 130781, + "Ġ×IJש": 130782, + "ĠполÑĥÑĩа": 130783, + "à¸Īัà¸Ķà¸ģาร": 130784, + "коÑĢ": 130785, + "Ġ×Ķ×ĺ×ķ×ij": 130786, + "รายà¸ģาร": 130787, + "주ìĿĺ": 130788, + "à¹ģà¸ķà¹Īละ": 130789, + "Ġê·¸ëŁ°ëį°": 130790, + "à¸Ĺีà¹Īà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 130791, + "Ġת×ķ×ļ": 130792, + "بÙĬاÙĨ": 130793, + "ÐĻ": 130794, + "oÅĽciÄħ": 130795, + "ÑĤок": 130796, + "ĠÃĶ": 130797, + "ĠÃĶng": 130798, + "à¹Ħมà¹Īà¹ĥà¸Ĭà¹Ī": 130799, + "ãģ¿ãģ¦": 130800, + "ÐŁÐ¾": 130801, + "ĠЧÑĤо": 130802, + "íĻ©": 130803, + "×ĺ×ij×¢": 130804, + "меÑĤÑĢ": 130805, + "Ġ×ij×ŀ×Ķ": 130806, + "Ġ×ij×ŀ×Ķ׾": 130807, + "Ġ×ij×ŀ×Ķ׾×ļ": 130808, + "ÑĩÑĮ": 130809, + "קש×Ķ": 130810, + "знак": 130811, + "знаком": 130812, + "ujÄĻ": 130813, + "×Ļצר": 130814, + "ĠاÙĦÙħÙĦÙĥ": 130815, + "ıyla": 130816, + "×IJ×ŀת": 130817, + "à¸Ľà¸´à¸Ķ": 130818, + "×IJ×Ĺ×ĵ": 130819, + "راد": 130820, + "ĠmáºŃt": 130821, + "ëĭ¤ëĬĶ": 130822, + "Ġlạnh": 130823, + "ש׾×ķש": 130824, + "ØŃدÙĬØ«": 130825, + "تز": 130826, + "å¹´ãģ®": 130827, + "ĠкваÑĢ": 130828, + "ĠкваÑĢÑĤиÑĢ": 130829, + "ä½ľãĤĬ": 130830, + "رÙĪب": 130831, + "ован": 130832, + "ĠТе": 130833, + "à¸Īำà¸ģ": 130834, + "à¸Īำà¸ģัà¸Ķ": 130835, + "باط": 130836, + "×Ĵת": 130837, + "ĠмаÑĪ": 130838, + "ĠмаÑĪин": 130839, + "×Ļצ×Ķ": 130840, + "ãģ»ãģ¨": 130841, + "ãģ»ãģ¨ãĤĵãģ©": 130842, + "ÃŃdo": 130843, + "ĠÑıзÑĭк": 130844, + "à¸ļิà¸Ļ": 130845, + "สà¸ĸาà¸Ļà¸Ĺีà¹Ī": 130846, + "ĠìĹ´": 130847, + "ãĤ¦ãĤ§": 130848, + "ĠcÃł": 130849, + "пан": 130850, + "åı£ãĤ³ãĥŁ": 130851, + "Ġرد": 130852, + "اÙĤت": 130853, + "ĠÙĥب": 130854, + "ĠÙĥبÙĬرة": 130855, + "ÑģÑĤал": 130856, + "ש×ŀ×Ĺ": 130857, + "posición": 130858, + "ĠÙħÙĦÙĬÙĪÙĨ": 130859, + "ĠìĿ´ìķ¼": 130860, + "ĠìĿ´ìķ¼ê¸°": 130861, + "Ġhút": 130862, + "ĠÅĽwiat": 130863, + "Ġë°©ë²ķ": 130864, + "ĠÑģвеÑĤ": 130865, + "Ġвидео": 130866, + "ĠاÙĦÙĨظاÙħ": 130867, + "Ġtrá»Ŀi": 130868, + "ĠëĮĢíķ´ìĦľ": 130869, + "ר×ŀת": 130870, + "تداÙĪÙĦ": 130871, + "×ķר×ĵ": 130872, + "ת×ŀ": 130873, + "ת×ŀ×ķ׳×ķת": 130874, + "Ġ×ŀף": 130875, + "Ġдва": 130876, + "Ġ×Ķק×ķ": 130877, + "æĹ¥ãģ«": 130878, + "Ġ×Ķ×Ĵ×Ļ×¢": 130879, + "à¹Ģà¸ŀิà¹Īมà¹Ģà¸ķิม": 130880, + "Ùħارس": 130881, + "Ġê²ĥìŀħëĭĪëĭ¤": 130882, + "ãģªãģĦãģ¨": 130883, + "Ġnhiá»ĩt": 130884, + "ëIJ©ëĭĪëĭ¤": 130885, + "Ġ×ij׳×ķש×IJ": 130886, + "Ġê°Ģìŀ¥": 130887, + "Ġvợ": 130888, + "ĠÄijóng": 130889, + "צ×Ļ׾×ķ×Ŀ": 130890, + "ê´Ģê³Ħ": 130891, + "ваÑı": 130892, + "×IJ×Ļ×ĸ": 130893, + "×IJ×Ļ×ĸ×Ķ": 130894, + "ĠÙĨظاÙħ": 130895, + "ÙħØŃاÙģظ": 130896, + "Ġtải": 130897, + "기ëıĦ": 130898, + "à¸Ľà¸±à¸Īà¸Īุ": 130899, + "à¸Ľà¸±à¸Īà¸Īุà¸ļัà¸Ļ": 130900, + "׼×ĵ×ķר": 130901, + "ĠìķĦìĿ´": 130902, + "׼׳×Ļס": 130903, + "à¹Ģà¸ķร": 130904, + "à¹Ģà¸ķรียม": 130905, + "Ġngoại": 130906, + "ĠدÙĪÙĦار": 130907, + "Ġrẻ": 130908, + "ĠkhÄĥn": 130909, + "عدد": 130910, + "شعب": 130911, + "czyÄĩ": 130912, + "ĠاÙĦÙĥر": 130913, + "ĠÑĩеловека": 130914, + "ĠÙĪØ¥ÙĨ": 130915, + "×IJ×ĺ": 130916, + "ĠthÆ¡": 130917, + "ĠاÙĦرÙĬاض": 130918, + "опÑĢедел": 130919, + "опÑĢеделен": 130920, + "×Ķ×ŀש×ļ": 130921, + "ĠÐĿово": 130922, + "зÑĭва": 130923, + "ĠاÙĦدÙĪÙĦÙĬ": 130924, + "ĠÄijáp": 130925, + "ĠкÑĢед": 130926, + "ĠкÑĢедиÑĤ": 130927, + "ового": 130928, + "Ġmôn": 130929, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ĥย": 130930, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ĥยà¸Ĭà¸Ļ": 130931, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ĥยà¸Ĭà¸Ļà¹Į": 130932, + "ÑģÑĤе": 130933, + "ĠThá»ĭ": 130934, + "دÙĬØ©": 130935, + "×ŀצ×ķ": 130936, + "Ùģات": 130937, + "ק×ĵ×Ŀ": 130938, + "ìĿ´ëĿ¼ê³ł": 130939, + "ÙĪØ®": 130940, + "Ġ×Ĺ×ĸ": 130941, + "ĠÑĦоÑĤо": 130942, + "׾×Ļת": 130943, + "تÙİ": 130944, + "ÙĪبر": 130945, + "йÑĤи": 130946, + "ĠÃ¶ÄŁren": 130947, + "Ġ×Ķ×ĸ×ķ": 130948, + "Ġvá»įng": 130949, + "ÙĤÙĪØ©": 130950, + "ĠTây": 130951, + "ĠÐĿи": 130952, + "Ġש×ķ×ij": 130953, + "ãģ¨è¨ĢãĤıãĤĮ": 130954, + "ãģ©ãĤĵãģª": 130955, + "×Ĺצ×Ļ": 130956, + "ï½ľ": 130957, + "Ġ×ķ×Ķ×ķ×IJ": 130958, + "ä¸Ģãģ¤": 130959, + "ĠÑģÑĤоиÑĤ": 130960, + "niÄħ": 130961, + "×ĺר×Ļ": 130962, + "ĠдеÑĤей": 130963, + "нÑıÑĤÑĮ": 130964, + "ĠÑģделаÑĤÑĮ": 130965, + "Ġë§İìĿ´": 130966, + "ä½ķãģĭ": 130967, + "ãģĽãĤĭ": 130968, + "à¹Ħหม": 130969, + "à¸ķิà¸Ķà¸ķà¹Īà¸Ń": 130970, + "Ġ×ijת×Ĺ": 130971, + "Ġ×ijת×Ĺ×ķ×Ŀ": 130972, + "ìĻĦ": 130973, + "ì§ĢëĬĶ": 130974, + "ÑģÑĤаÑĤ": 130975, + "ÑıÑģн": 130976, + "üb": 130977, + "Ġthả": 130978, + "Ġ×ij×IJ×ŀת": 130979, + "Ġtuyến": 130980, + "×ĵ×Ļר×Ķ": 130981, + "Ġ×IJ×Ļש×Ļ": 130982, + "×ĸ׼ר": 130983, + "ãģ°ãģĭãĤĬ": 130984, + "Ġxét": 130985, + "׼×Ļ×ķ": 130986, + "׼×Ļ×ķ×ķף": 130987, + "diÄŁini": 130988, + "ĠاÙĦÙħÙĪضÙĪع": 130989, + "ĠháºŃu": 130990, + "à¸Īาà¸ģà¸ģาร": 130991, + "×ijס×Ļס": 130992, + "Ġ×ŀ×Ĵ×Ļ×¢": 130993, + "×ij×Ļ×¢": 130994, + "ĠÙĪجÙĩ": 130995, + "à¹ģà¸Ķà¸ĩ": 130996, + "à¸Ļาà¸ĩ": 130997, + "ĠÅŀa": 130998, + "ì¡´": 130999, + "ë¡Ģ": 131000, + "à¸ķะ": 131001, + "Ġ×Ķ×Ĺ×Ļ×Ļ×Ŀ": 131002, + "ÙģÙĬد": 131003, + "ãģ§ãģĻãģĭãĤī": 131004, + "ê·ľ": 131005, + "źni": 131006, + "ĠлÑİдей": 131007, + "Ġyüzde": 131008, + "ıyorum": 131009, + "ĠاÙĦبØŃر": 131010, + "eño": 131011, + "паÑĢ": 131012, + "ÙĬÙĤØ©": 131013, + "обÑĢ": 131014, + "ר×ķ×ļ": 131015, + "تÙĪÙĤع": 131016, + "ĠاÙĦØ´ÙĬØ®": 131017, + "åĪĿãĤģãģ¦": 131018, + "ĠÑĤелеÑĦ": 131019, + "ĠÑĤелеÑĦон": 131020, + "Ġthôi": 131021, + "Ġ×Ļ׼×ķ׾×Ļ×Ŀ": 131022, + "ĠÅŁirk": 131023, + "ĠÅŁirket": 131024, + "Ġìļ°ë¦¬ê°Ģ": 131025, + "ĠÄijông": 131026, + "Ġת×ķ×ĵ×Ķ": 131027, + "ÑģмоÑĤÑĢеÑĤÑĮ": 131028, + "ĠÙĦÙĩÙħ": 131029, + "Ġ׾׼": 131030, + "ĠNó": 131031, + "ĠØŃاÙĦØ©": 131032, + "ãģĦãģij": 131033, + "קר×ķ": 131034, + "azı": 131035, + "ãĤ³ãĥ¼": 131036, + "ĠÙĦÙĦت": 131037, + "sınız": 131038, + "ĠHải": 131039, + "기ìĪł": 131040, + "ยัà¸ĩà¹Ħมà¹Ī": 131041, + "ëĭ¤ê³ł": 131042, + "פ×Ĺ": 131043, + "Ġ׾×Ĵ×ij×Ļ": 131044, + "ĠعÙĨÙĩ": 131045, + "Ġказ": 131046, + "Ġказино": 131047, + "بÙĪر": 131048, + "ÑĦеÑĢ": 131049, + "Ġê°ĻìĿ´": 131050, + "تسجÙĬÙĦ": 131051, + "ĠاÙĦÙħرÙĥز": 131052, + "ĠThái": 131053, + "даÑĤÑĮ": 131054, + "×ŀ×Ļ×Ļ׾": 131055, + "ĠpaylaÅŁ": 131056, + "ãģ¤ãģ®": 131057, + "à¹Ģรืà¸Ń": 131058, + "nça": 131059, + "׳×ķ×Ĺ": 131060, + "Ġ×IJפ×Ļ׾×ķ": 131061, + "ãģ¨èĢĥãģĪ": 131062, + "ãģ¨ãģĹãģ¦ãģ¯": 131063, + "à¹Ģà¸Īà¸Ń": 131064, + "×ŀפ": 131065, + "ĠgiriÅŁ": 131066, + "лиÑĤ": 131067, + "ÑĤелÑı": 131068, + "Ñijн": 131069, + "æ°Ĺãģ«": 131070, + "Ġgó": 131071, + "Ġgóp": 131072, + "åĪĩãĤĬ": 131073, + "Ġ×Ķ×Ĺ×ĵש": 131074, + "жал": 131075, + "Ġ×ĵעת": 131076, + "éģķãģĨ": 131077, + "à¹Ģà¸Ĥà¹īาà¹Ħà¸Ľ": 131078, + "Ġסר×ĺ": 131079, + "eña": 131080, + "æĸ°ãģĹãģĦ": 131081, + "رÙİ": 131082, + "ĠÐIJÑĢ": 131083, + "Ġphản": 131084, + "à¸Īะà¹Ħà¸Ķà¹ī": 131085, + "Ġ×ijצ×ķר×Ķ": 131086, + "شاÙĩ": 131087, + "شاÙĩد": 131088, + "ÙĪرد": 131089, + "à¹Ģà¸Ļืà¹Īà¸Ńà¸ĩà¸Īาà¸ģ": 131090, + "илиÑģÑĮ": 131091, + "à¹ģละà¸ģาร": 131092, + "Ġ×Ķ×ĸ׼": 131093, + "Ġ×Ķ×ĸ׼×ķ×Ļ×ķת": 131094, + "eiÃŁ": 131095, + "ãĥ¨": 131096, + "ìĥĪ": 131097, + "ĠÃĩa": 131098, + "Ư": 131099, + "ש×Ĵ": 131100, + "ÙĬÙĨØ©": 131101, + "รà¹īà¸Ńà¸ĩ": 131102, + "ãĤµãĥ³": 131103, + "ÑĢоÑģÑģий": 131104, + "ÑĢоÑģÑģийÑģк": 131105, + "aÄŁa": 131106, + "ĠнаÑĩина": 131107, + "ĠصÙĦÙī": 131108, + "à¸Ĺุà¸ģà¸Ħà¸Ļ": 131109, + "íļĮìĤ¬": 131110, + "ĠлиÑĨ": 131111, + "Ø´ÙĬر": 131112, + "ĠØ´ÙĬØ¡": 131113, + "ÙĬÙĨا": 131114, + "Ġפ×Ĺ×ķת": 131115, + "Ġiçeris": 131116, + "Ġiçerisinde": 131117, + "ĠØ£ØŃÙħد": 131118, + "Ġżeby": 131119, + "ì´Ŀ": 131120, + "Ġпоказ": 131121, + "Ġименно": 131122, + "หà¸Ļัà¸ĩส": 131123, + "หà¸Ļัà¸ĩสืà¸Ń": 131124, + "ĠÑĤÑĢе": 131125, + "สัà¸ĩà¸Ħม": 131126, + "Ø¥ÙIJ": 131127, + "ãģĮå¿ħè¦ģ": 131128, + "ÙĬÙijØ©": 131129, + "פצ": 131130, + "íĭ°": 131131, + "ĠÙħجاÙĦ": 131132, + "׳פש": 131133, + "кан": 131134, + "×Ĺ×ķפ": 131135, + "×Ĺ×ķפש": 131136, + "ì²ĺëŁ¼": 131137, + "оваÑı": 131138, + "зов": 131139, + "Ġhạ": 131140, + "ĠdziÄĻki": 131141, + "×Ļר×ķ": 131142, + "Ġ׾×ŀצ": 131143, + "Ġ׾×ŀצ×ķ×IJ": 131144, + "×Ļ×ĵ×ķ": 131145, + "Ġsợ": 131146, + "Ġ׾×Ķ×Ĵ×Ļ×¢": 131147, + "ק×ij×¢": 131148, + "Ġchiá»ģu": 131149, + "ãĥŀãĤ¤": 131150, + "ĠdÃłng": 131151, + "à¹ģà¸Łà¸Ļ": 131152, + "Ġüye": 131153, + "×Ļ׳×Ĵ": 131154, + "à¹Ģรียà¸ģ": 131155, + "ç§ģãģĮ": 131156, + "thé": 131157, + "ĠÑĦилÑĮ": 131158, + "ĠÑĦилÑĮм": 131159, + "ĠNgÃły": 131160, + "Ġжен": 131161, + "ĠженÑīин": 131162, + "جÙĬد": 131163, + "nç": 131164, + "à¸Ľà¸£à¸²": 131165, + "×Ļ×ŀ×ķ": 131166, + "Ġná»ģn": 131167, + "×IJ×ķ׾×Ŀ": 131168, + "ĠвозможноÑģÑĤÑĮ": 131169, + "Ġëĭ¤ìĭľ": 131170, + "è¦ĭãģŁ": 131171, + "à¸ĸà¸Ļ": 131172, + "à¸ĸà¸Ļà¸Ļ": 131173, + "mızı": 131174, + "ĠÙħجÙħÙĪعة": 131175, + "cjÄħ": 131176, + "ĠÐłÐ¤": 131177, + "à¸ģำหà¸Ļ": 131178, + "à¸ģำหà¸Ļà¸Ķ": 131179, + "ĠìĹ¬ê¸°": 131180, + "landı": 131181, + "ниÑĨ": 131182, + "ÑģÑĤве": 131183, + "Ġ×ĵ×ijר×Ļ×Ŀ": 131184, + "ĠskÅĤad": 131185, + "ãĤĬãģ¾ãģĹãģŁ": 131186, + "ĠоÑĤкÑĢÑĭÑĤ": 131187, + "нÑıÑĤ": 131188, + "ĠÑģвоей": 131189, + "à¸Īิà¸ķ": 131190, + "ĠкаÑĩеÑģÑĤве": 131191, + "ĠettiÄŁi": 131192, + "ìĤ¬íķŃ": 131193, + "ĠاÙĦÙĬÙħÙĨ": 131194, + "иÑĩеÑģкий": 131195, + "ë¸Į": 131196, + "Ġ×ij×IJרץ": 131197, + "ĠاسÙħ": 131198, + "ĠизвеÑģÑĤ": 131199, + "rão": 131200, + "ĠattivitÃł": 131201, + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļà¸ģาร": 131202, + "ĠاÙĦدÙĥت": 131203, + "ĠاÙĦدÙĥتÙĪر": 131204, + "ĠÙĪاØŃدة": 131205, + "ĠÑģÑĩеÑĤ": 131206, + "ĠпÑĢиÑĩ": 131207, + "ĠпÑĢиÑĩин": 131208, + "ĠÙĪزارة": 131209, + "Ġhuyá»ĩn": 131210, + "ĠÙĥتاب": 131211, + "à¹ģà¸Ļà¹Īà¸Ļ": 131212, + "à¹ģà¸Ļà¹Īà¸Ļà¸Ńà¸Ļ": 131213, + "Ġgünü": 131214, + "гÑĢÑĥз": 131215, + "ĠاÙĦخاص": 131216, + "Ġgörül": 131217, + "׾×ŀ×ĵ": 131218, + "ĠìłķëıĦ": 131219, + "×ķ×ij×Ļ׾": 131220, + "Ġ×ŀקצ×ķ×¢×Ļ": 131221, + "ĠоÑģобенно": 131222, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ģา": 131223, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ģาศ": 131224, + "acaģını": 131225, + "ë¶ģ": 131226, + "à¸łà¸¹à¸¡à¸´": 131227, + "ĠÑįлекÑĤ": 131228, + "ĠÑįлекÑĤÑĢо": 131229, + "Ġקש×Ķ": 131230, + "سÙĦØ·": 131231, + "à¸Ĭà¸Ļะ": 131232, + "×¢×Ļ׾": 131233, + "ĠЧе": 131234, + "à¹ģà¸Ļà¹Ī": 131235, + "lıģ": 131236, + "lıģın": 131237, + "Ġ×ŀ×¢×¨×Ľ×ª": 131238, + "好ãģįãģª": 131239, + "มาà¸ģà¸Ĥึà¹īà¸Ļ": 131240, + "×ŀ×¢×ijר": 131241, + "ĠاÙĦÙħغرب": 131242, + "ĠпеÑĢи": 131243, + "ĠпеÑĢиод": 131244, + "Ġnhạc": 131245, + "اÙĪÙĬ": 131246, + "ĠÙĪعÙĦÙī": 131247, + "أخذ": 131248, + "ĠCô": 131249, + "תר×ij×ķת": 131250, + "×Ĵ×Ķ": 131251, + "Ġktórej": 131252, + "×IJ×Ļת": 131253, + "×ij×ķ×IJ": 131254, + "делÑĮ": 131255, + "รีวิ": 131256, + "รีวิว": 131257, + "жÑĥ": 131258, + "Ġ×ij×Ĺ×ķ": 131259, + "еÑĪÑĮ": 131260, + "ĠØ£ÙĦÙģ": 131261, + "ĠاÙĦÙĪØ·ÙĨÙĬ": 131262, + "ĠاÙĦÙħÙĨØ·ÙĤØ©": 131263, + "nÄħÄĩ": 131264, + "Ġthiên": 131265, + "иÑĩеÑģкой": 131266, + "ĠاÙĦÙħÙĦ": 131267, + "ĠعÙħ": 131268, + "ספר": 131269, + "Ġnhóm": 131270, + "ÙĪصÙģ": 131271, + "ĠChúng": 131272, + "ĠرÙĤÙħ": 131273, + "ãģ¾ãģĹãģŁãģĮ": 131274, + "alité": 131275, + "ลม": 131276, + "ĠëĤ´ê°Ģ": 131277, + "׾ק×ķ×Ĺ": 131278, + "ĠSÆ¡n": 131279, + "posição": 131280, + "miÄĻ": 131281, + "Ġtránh": 131282, + "ĠÄIJá»Ļ": 131283, + "׼×Ĺ": 131284, + "ãģĤãģ£ãģ¦": 131285, + "à¸Ńยà¹Īา": 131286, + "Ġ×ŀ×Ĺ×Ļר": 131287, + "Ġ×Ķ×Ļת×Ķ": 131288, + "à¸Ľà¹Īา": 131289, + "à¸Ńืà¹Īà¸Ļà¹Ĩ": 131290, + "Ø´ÙĤ": 131291, + "×ł×¡×Ļ": 131292, + "림": 131293, + "ãģ¦ãģĹãģ¾ãģĨ": 131294, + "Ġ×ŀצ×ij": 131295, + "ãģ«åĩº": 131296, + "ÙħÙĪاطÙĨ": 131297, + "ยัà¸ĩมี": 131298, + "алÑĮнÑĭе": 131299, + "sanız": 131300, + "إسرائÙĬÙĦ": 131301, + "ĠvÃłi": 131302, + "ì¤Ħ": 131303, + "ãģ¨æĢĿãģ£ãģ¦": 131304, + "×Ļ×ķ׳×Ļ": 131305, + "çĶŁãģį": 131306, + "Ġsâu": 131307, + "ÑĩиÑģÑĤ": 131308, + "Ġlá»ħ": 131309, + "ĠGiá": 131310, + "à¸Ńà¸¸à¸Ľ": 131311, + "à¸Ńà¸¸à¸Ľà¸ģร": 131312, + "à¸Ńà¸¸à¸Ľà¸ģรà¸ĵà¹Į": 131313, + "Ġnhẹ": 131314, + "rö": 131315, + "ס×ĺ×Ļ": 131316, + "ãģķãĤĵãģĮ": 131317, + "Ġdầu": 131318, + "عÙİ": 131319, + "ترا": 131320, + "×Ĵ×ĵ׾": 131321, + "Ġtécnica": 131322, + "׼׳×Ļ×Ŀ": 131323, + "תקש": 131324, + "תקש×ķרת": 131325, + "Ġнего": 131326, + "était": 131327, + "Ġmá»ģm": 131328, + "ÑģеÑĤ": 131329, + "ĠnháºŃt": 131330, + "Ġ×ŀ×¢×ľ": 131331, + "Ġ×Ķ×¢×ij×ķ×ĵ": 131332, + "Ġ×Ķ×¢×ij×ķ×ĵ×Ķ": 131333, + "Ġ×Ĵ×Ļ׾": 131334, + "ãģ¯ãģªãģĦ": 131335, + "ائØŃ": 131336, + "ĠздеÑģÑĮ": 131337, + "×IJ×Ļ׳×ĺר": 131338, + "ÙħÙIJ": 131339, + "Ġ×Ļ×Ĺ×ĵ": 131340, + "راÙģ": 131341, + "ì²ĺ리": 131342, + "×ĵ×¢×ķת": 131343, + "ì¹ľ": 131344, + "ĠТо": 131345, + "ĠThế": 131346, + "충": 131347, + "Ġ׳׼×ķף": 131348, + "عÙĬØ´": 131349, + "низ": 131350, + "ĠجاÙĨب": 131351, + "×ŀקצ×ķ×¢": 131352, + "à¹Ĥà¸ĭ": 131353, + "ÑģÑĥÑĤ": 131354, + "ìĸ´ìļĶ": 131355, + "ãĤĴè¦ĭãģ¦": 131356, + "ارد": 131357, + "Ġaçıl": 131358, + "ĠاÙĦØŃÙĬاة": 131359, + "à¸ģà¹ĩà¹Ħà¸Ķà¹ī": 131360, + "ãģĿãĤĮãĤĴ": 131361, + "عضÙĪ": 131362, + "ĠгÑĢаж": 131363, + "ĠгÑĢаждан": 131364, + "à¸Īะà¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ": 131365, + "ĠìĿ´ëŁ¬": 131366, + "ĠìĿ´ëŁ¬íķľ": 131367, + "Ġtrách": 131368, + "ÙĨÙİ": 131369, + "Ġkısa": 131370, + "ÃĶ": 131371, + "ÑĪка": 131372, + "ãģ®äºº": 131373, + "ĠÐŁÐ¾Ñģ": 131374, + "ĠÐŁÐ¾Ñģле": 131375, + "ÑĥлÑĮ": 131376, + "ÙĪاجÙĩ": 131377, + "ÙĤرب": 131378, + "à¸Ľà¸ıิà¸ļัà¸ķิ": 131379, + "ê°Ļ": 131380, + "Ġ×ŀ׳": 131381, + "ĠÑģвои": 131382, + "براÙħج": 131383, + "ĠرÙĪ": 131384, + "пÑĢод": 131385, + "пÑĢодаж": 131386, + "ĠbyÅĤy": 131387, + "วัย": 131388, + "Ġgörün": 131389, + "ĠÃĪ": 131390, + "ÑİÑīим": 131391, + "ĠÑĤакой": 131392, + "ÙģÙĪر": 131393, + "ĠÙģعÙĦ": 131394, + "Ġбел": 131395, + "ëIJł": 131396, + "erÃŃa": 131397, + "ĠÑģвоÑİ": 131398, + "Ġlã": 131399, + "Ġlãnh": 131400, + "à¹Ģà¸ŀืà¹Īà¸Ńà¹ĥหà¹ī": 131401, + "ÙĤÙĨ": 131402, + "تطÙĪÙĬر": 131403, + "Ġsayı": 131404, + "ĠÑģейÑĩаÑģ": 131405, + "Ġ×IJ×Ĺרת": 131406, + "ק×ķפ×Ķ": 131407, + "ק×ķרס": 131408, + "ĠسÙħ": 131409, + "Ġ×ĺ×Ļפ×ķ׾": 131410, + "ìĿ´ëĿ¼ëĬĶ": 131411, + "دراسة": 131412, + "èµ·ãģĵ": 131413, + "×Ĺ×Ļ׳": 131414, + "×Ĺ×Ļ׳×ķ×ļ": 131415, + "×ĵק": 131416, + "Ġë§ŀ": 131417, + "Ġкоманд": 131418, + "ĠÐijо": 131419, + "ĠигÑĢÑĭ": 131420, + "à¸ļี": 131421, + "ĠØ£Ùİ": 131422, + "вен": 131423, + "ĠاÙĦجدÙĬد": 131424, + "ĠÙĦØ¥": 131425, + "Ġ×ķ×IJ׳×Ļ": 131426, + "Ġ×Ķס×Ļ": 131427, + "иÑĩеÑģкого": 131428, + "رÙĪØŃ": 131429, + "à¸ģารศึà¸ģษา": 131430, + "ĠTrÆ°á»Ŀng": 131431, + "игÑĢа": 131432, + "ılması": 131433, + "ĠмаÑģÑģ": 131434, + "ãģ¨ãģįãģ«": 131435, + "à¸Ĺีà¹Īà¸ľà¹Īาà¸Ļ": 131436, + "à¸Ĺีà¹Īà¸ľà¹Īาà¸Ļมา": 131437, + "ĠاÙĦسابÙĤ": 131438, + "Ġ×ŀ×¢×ĺ": 131439, + "ваÑĤÑĮ": 131440, + "mÃ¼ÅŁ": 131441, + "Ġ׾׼×ļ": 131442, + "Ġtá»ĭch": 131443, + "ÙģÙĩÙħ": 131444, + "تدرÙĬب": 131445, + "Ø´Ùĥ": 131446, + "Ġ×ij×ŀ×Ļ": 131447, + "Ġ×ij×ŀ×Ļ×ķ×Ĺ×ĵ": 131448, + "ÙĤطاع": 131449, + "ãģªãģĹ": 131450, + "×ķצ×Ļ×IJ": 131451, + "ĠÙĪسÙĬ": 131452, + "зÑĥ": 131453, + "Ġyat": 131454, + "Ġyatırım": 131455, + "ë§İ": 131456, + "Ġthắng": 131457, + "ãģĬ客": 131458, + "ãģĬ客æ§ĺ": 131459, + "ĠThiên": 131460, + "ãģ«å¯¾ãģĹãģ¦": 131461, + "ÑĢиÑģ": 131462, + "ÙĨتائ": 131463, + "ÙĨتائج": 131464, + "Ġ×ŀשר": 131465, + "Ġ×ŀשר×ĵ": 131466, + "ĠتعاÙĦ": 131467, + "ĠتعاÙĦÙī": 131468, + "ש׳×Ļ": 131469, + "ÙĩاÙħ": 131470, + "×IJ׳ש×Ļ×Ŀ": 131471, + "Ġżycia": 131472, + "ĠÑĢÑĥблей": 131473, + "ÙĬض": 131474, + "Ġkatıl": 131475, + "ĠÙħÙĪضÙĪع": 131476, + "Ġvardır": 131477, + "ĠÙħÙĨØ·ÙĤØ©": 131478, + "ĠTrần": 131479, + "ĠвеÑģ": 131480, + "üp": 131481, + "ÙħÙĪÙĨ": 131482, + "ÑĪли": 131483, + "Ġnóng": 131484, + "Ø®ÙĦÙģ": 131485, + "ĠСÑĤа": 131486, + "ĠдоÑĢ": 131487, + "ĠдоÑĢог": 131488, + "ĠwÅĤaÅĽnie": 131489, + "eÄŁin": 131490, + "Ġhiá»ĥm": 131491, + "ĠСам": 131492, + "ê»ĺìĦľ": 131493, + "ĠÑĦа": 131494, + "ãģ»ãģĨ": 131495, + "ãģ»ãģĨãģĮ": 131496, + "×ķפ×Ļ×¢": 131497, + "ê°Ī": 131498, + "دÙĪÙĦ": 131499, + "Ġthuê": 131500, + "Ġchá»Ĺ": 131501, + "Ġëĭ¹ìĭł": 131502, + "ãģijãĤĮ": 131503, + "ãģijãĤĮãģ©": 131504, + "ë³´íĺ¸": 131505, + "ãģķãĤĮãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ": 131506, + "Ġнадо": 131507, + "ĠìĤ¬ëŀĮëĵ¤": 131508, + "à¹Ģà¸Ĥà¸ķ": 131509, + "สมัย": 131510, + "zÅĤ": 131511, + "تÙĪر": 131512, + "Ġשת×Ļ": 131513, + "vê": 131514, + "Ġ×ijת×ķ×ļ": 131515, + "à¸Ĭัย": 131516, + "ãģĦãģ£ãģŁ": 131517, + "ìĿij": 131518, + "Ġtầ": 131519, + "Ġtầng": 131520, + "ש׼ר": 131521, + "Ġê¸Ģ": 131522, + "Ġ×Ķש׳×Ķ": 131523, + "ĠاÙĨÙĩ": 131524, + "ç«ĭãģ¡": 131525, + "rés": 131526, + "führen": 131527, + "رØŃÙħ": 131528, + "ê·¹": 131529, + "ĠâĢ«": 131530, + "Ġsuất": 131531, + "à¸Łà¸´": 131532, + "ÙĬÙĩا": 131533, + "ĠاÙĦاتØŃاد": 131534, + "Ġtuyá»ĥn": 131535, + "ãģ¾ãĤĭ": 131536, + "Ġmại": 131537, + "Ġngân": 131538, + "ãĤ°ãĥ©": 131539, + "欲ãģĹãģĦ": 131540, + "سار": 131541, + "ãĤĤãģ®ãģ§ãģĻ": 131542, + "кие": 131543, + "Ġseçim": 131544, + "åħ¥ãĤĬ": 131545, + "ãģªãģ©ãĤĴ": 131546, + "ÑĤÑĢи": 131547, + "ĠÑģпеÑĨ": 131548, + "Ġأد": 131549, + "Ġодно": 131550, + "ÑĪел": 131551, + "ãĥĩãĥ¼ãĤ¿": 131552, + "ãĤ·ãĤ¹ãĥĨ": 131553, + "ãĤ·ãĤ¹ãĥĨãĥł": 131554, + "è¡Įãģį": 131555, + "ãģ¨æĢĿãģ£ãģŁ": 131556, + "à¹Ģà¸ģิà¸Ķà¸Ĥึà¹īà¸Ļ": 131557, + "ĠÑĤож": 131558, + "ĠÑĤоже": 131559, + "Ġsạch": 131560, + "ĠÑģÑĢок": 131561, + "ĠклиенÑĤ": 131562, + "ĠÙħشرÙĪع": 131563, + "Ġaltında": 131564, + "Ġì·¨": 131565, + "ä¸Ńãģ®": 131566, + "ãģķãģĽãĤĭ": 131567, + "ãģĻãģ¹": 131568, + "ãģĻãģ¹ãģ¦": 131569, + "ê°ľë°ľ": 131570, + "ĠÄijêm": 131571, + "ãģªãģĦãģ®ãģ§": 131572, + "ì²ł": 131573, + "×¢×ij×ĵ": 131574, + "Ġdấu": 131575, + "à¸Ħà¸Ļà¸Ĺีà¹Ī": 131576, + "ĠCách": 131577, + "تعÙĦÙĬÙħ": 131578, + "Ġhại": 131579, + "ãĤ»ãĥķãĥ¬": 131580, + "ĠÙĨÙģسÙĩ": 131581, + "ĠíĨµíķ´": 131582, + "ÑĪло": 131583, + "ĠнапÑĢав": 131584, + "ĠнапÑĢавлен": 131585, + "ÑĢÑĥÑĩ": 131586, + "íĶĮ": 131587, + "Ġ×ijר×Ļ×IJ": 131588, + "ãģ®ãģ¿": 131589, + "ãģ«ãģĬãģĦãģ¦": 131590, + "×ij׳ק": 131591, + "ãĤ¨ãĥ³": 131592, + "Ø«ÙĦاث": 131593, + "Ġmỹ": 131594, + "ĠÑģайÑĤе": 131595, + "ĠемÑĥ": 131596, + "تغÙĬ": 131597, + "تغÙĬÙĬر": 131598, + "خصÙĪص": 131599, + "ÑĤели": 131600, + "Ġ×ķ׾׼ף": 131601, + "פע×Ŀ": 131602, + "ĠпоÑįÑĤомÑĥ": 131603, + "راÙĨ": 131604, + "иÑĤелей": 131605, + "пиÑģан": 131606, + "×¢×¥": 131607, + "ĠìĤ¬ìĹħ": 131608, + "Ùħز": 131609, + "جÙħÙĬع": 131610, + "ë©´ìĦľ": 131611, + "à¸ľà¸¥à¸´à¸ķà¸łà¸±": 131612, + "à¸ľà¸¥à¸´à¸ķà¸łà¸±à¸ĵ": 131613, + "à¸ľà¸¥à¸´à¸ķà¸łà¸±à¸ĵà¸ij": 131614, + "à¸ľà¸¥à¸´à¸ķà¸łà¸±à¸ĵà¸ijà¹Į": 131615, + "ĠпÑĢимеÑĢ": 131616, + "ãĤŃãĥ¼": 131617, + "lâ": 131618, + "ĠchÄĥm": 131619, + "缮ãģ®": 131620, + "ãģĦãģĭ": 131621, + "ãģ¨è¨ĢãģĨ": 131622, + "×ĸ×ķ×Ĵ": 131623, + "Ġ×ij×ĵ×Ļ": 131624, + "Ġ×ij×ĵ×Ļ×ķק": 131625, + "ãģĬåºĹ": 131626, + "à¸ķà¸Ńà¸Ļà¸Ļีà¹ī": 131627, + "Ġphá»iji": 131628, + "пÑĤ": 131629, + "สà¸Ļาม": 131630, + "Ø·ÙĪ": 131631, + "صاØŃ": 131632, + "صاØŃب": 131633, + "ĠDü": 131634, + "ĠDünya": 131635, + "Ġпока": 131636, + "пал": 131637, + "ĠÄijảo": 131638, + "ĠاÙĦÙģÙĪر": 131639, + "ĠاÙĦÙģÙĪرÙĥس": 131640, + "Ġmáu": 131641, + "кÑĢеп": 131642, + "ĠاÙĦساعة": 131643, + "ĠгоÑĢода": 131644, + "ÙģصÙĦ": 131645, + "айÑĤе": 131646, + "Ġдог": 131647, + "ĠдоговоÑĢ": 131648, + "Ġإذ": 131649, + "Ġ×ij׼׾׾": 131650, + "ÙĬتÙĩ": 131651, + "×Ĵ×ijר": 131652, + "Ġbirç": 131653, + "Ġbirçok": 131654, + "문íĻĶ": 131655, + "ãģĿãģĨãģª": 131656, + "راØŃ": 131657, + "ĠÙħرة": 131658, + "ĠденÑĮги": 131659, + "fä": 131660, + "à¸Ĥà¹īาว": 131661, + "ĠÑģовÑĢем": 131662, + "ĠÑģовÑĢеменн": 131663, + "׾×Ĺ×¥": 131664, + "èī¯ãģı": 131665, + "ĠÙģØ£": 131666, + "Ġ×ķ×ĸ×Ķ": 131667, + "Ġзани": 131668, + "Ġзанима": 131669, + "Ġê°Ģì§Ģê³ł": 131670, + "ĠhÆ¡i": 131671, + "ãģªãģ®ãģĭ": 131672, + "ãĥĨãĥ¬ãĥĵ": 131673, + "Ġר×ij×ķת": 131674, + "à¸ķี": 131675, + "Ġ×ij×©×ł×ª": 131676, + "ĠTại": 131677, + "ĠthuáºŃn": 131678, + "Ñģел": 131679, + "Ñijм": 131680, + "dziÄĩ": 131681, + "ĠÑģка": 131682, + "ĠÑģкаÑĩ": 131683, + "ĠÑģкаÑĩаÑĤÑĮ": 131684, + "×ķ×ŀ×ķ": 131685, + "гла": 131686, + "ĠминÑĥÑĤ": 131687, + "åĩºãģĻ": 131688, + "Ġ×Ĺ×Ļ×Ļ×ij": 131689, + "Ġת×Ĵ×ķ×ij×Ķ": 131690, + "à¸£à¸¹à¸Ľà¹ģà¸ļà¸ļ": 131691, + "ниÑĨа": 131692, + "ĠÄ°n": 131693, + "Ġأع": 131694, + "ĠضÙħÙĨ": 131695, + "ÙħثاÙĦ": 131696, + "ĠyaÅŁan": 131697, + "ĠìĹ°êµ¬": 131698, + "ĠLê": 131699, + "ש׾×Ĺ": 131700, + "ãģıãģªãĤĭ": 131701, + "ìĹĨìĿ´": 131702, + "ĠÑĤÑĢи": 131703, + "ĠÑĩаÑģÑĤо": 131704, + "ĠобÑĢаÑĤ": 131705, + "пло": 131706, + "دخ": 131707, + "دخÙĪÙĦ": 131708, + "سÙĩ": 131709, + "à¸Ńาà¸ģ": 131710, + "à¸Ńาà¸ģาศ": 131711, + "Ġ׼×ĸ×Ķ": 131712, + "Ġ×Ķעסק": 131713, + "ĠاÙĦØ£ÙĨ": 131714, + "å¹´ãģ«": 131715, + "עש×ķ": 131716, + "Ġשע×ķת": 131717, + "ĠmÃłn": 131718, + "×IJר×Ļ": 131719, + "sıyla": 131720, + "ÙģرÙĤ": 131721, + "ниÑħ": 131722, + "Ġتست": 131723, + "è¦ĭãģ¦": 131724, + "ØŃاÙĪÙĦ": 131725, + "×IJ×Ļ׼×ķת": 131726, + "ĠbaÅŁladı": 131727, + "stÄħ": 131728, + "stÄħpi": 131729, + "à¸Ĺีà¹Īà¹Ģรา": 131730, + "ÙĤرر": 131731, + "جاب": 131732, + "Ġ×ijר×ķר": 131733, + "à¹Ģà¸Ĥà¹īาà¹ĥà¸Ī": 131734, + "×ŀ×Ĺקר": 131735, + "alım": 131736, + "Ġס×Ļפ×ķר": 131737, + "ãģ§ãģĤãĤĮãģ°": 131738, + "Ġש×ŀ×ķר×ķת": 131739, + "Ġ×ķ×ŀ×Ķ": 131740, + "ãģĵãģĿ": 131741, + "idée": 131742, + "ä¸ĭãģķãģĦ": 131743, + "تÙĨاÙĪÙĦ": 131744, + "Ġลà¹īาà¸Ļ": 131745, + "Ġìļ°ë¦¬ëĬĶ": 131746, + "اÙĨا": 131747, + "ÑģÑĤой": 131748, + "боÑĤ": 131749, + "ĠyaÅŁam": 131750, + "köy": 131751, + "Ø¥ÙĦ": 131752, + "ÑĢÑĭв": 131753, + "기ìĹħ": 131754, + "Ġ×Ķ×ŀ×ĵ": 131755, + "Ġ×Ķ×ŀ×ĵ×Ļ׳×Ķ": 131756, + "دب": 131757, + "×¢×Ļ׳×Ļ": 131758, + "×ŀת×Ĺ": 131759, + "Ġפר×Ļ": 131760, + "ãĥĭãĥ¼": 131761, + "اÙħÙĬ": 131762, + "Ġnhằm": 131763, + "ãĤĮãģªãģĦ": 131764, + "تعرÙģ": 131765, + "Ġë§ĪìĿĮ": 131766, + "ìĵ°": 131767, + "Ġhấp": 131768, + "ר×Ĵ×Ļ׾": 131769, + "بÙİ": 131770, + "ĠrÄĥng": 131771, + "glÄħd": 131772, + "ĠÑģиÑģÑĤемÑĭ": 131773, + "Ġkhóa": 131774, + "ãģ§ãģĻãĤĪãģŃ": 131775, + "大ãģįãģı": 131776, + "기를": 131777, + "Ġkéo": 131778, + "ÙĪØ¡": 131779, + "جاÙħ": 131780, + "جاÙħع": 131781, + "Ġ×¢×Ļצ×ķ×ij": 131782, + "téri": 131783, + "Ġתש": 131784, + "Ġ×IJ×ij×Ļ": 131785, + "ĠChÆ°Æ¡ng": 131786, + "à¸ļริà¹Ģว": 131787, + "à¸ļริà¹Ģวà¸ĵ": 131788, + "ãģ¤ãģı": 131789, + "Ġ×Ĺ×ķ׾": 131790, + "עת×Ļ×ĵ": 131791, + "ש×Ļ×ŀ×Ķ": 131792, + "ëĤ¨": 131793, + "Ġש×IJ×Ļף": 131794, + "ĠÙĪاÙĦØ¥": 131795, + "ÑĦа": 131796, + "Ġkhám": 131797, + "Ġ×ĺ×ķ×ij×Ķ": 131798, + "ĠвÑĭÑģ": 131799, + "ĠвÑĭÑģоко": 131800, + "ĠاÙĦØŃدÙĬØ«": 131801, + "人ãĤĤ": 131802, + "dÃ¼ÄŁÃ¼": 131803, + "×Ļ×Ĺ×ķ×ĵ": 131804, + "تعÙĦÙĬ": 131805, + "تعÙĦÙĬÙĤ": 131806, + "lö": 131807, + "تØŃدÙĬد": 131808, + "него": 131809, + "ĠÑĥдоб": 131810, + "Ġ׾×ŀ×Ļ": 131811, + "Ġר×ķצ×Ļ×Ŀ": 131812, + "Ġجاء": 131813, + "Ġ×ij×ĸ×ŀף": 131814, + "à¸Ľà¸ģà¸ķิ": 131815, + "é«ĺãģı": 131816, + "à¸Ľà¸¥à¸²": 131817, + "Ġartık": 131818, + "Ġbugün": 131819, + "ק׳×Ļ": 131820, + "Ġkhoá": 131821, + "ĠÙħرÙĥز": 131822, + "ĠìŀIJ기": 131823, + "درجة": 131824, + "×ŀשר×ĵ": 131825, + "Ġgiấy": 131826, + "Ġchóng": 131827, + "קפ": 131828, + "ÙĬبة": 131829, + "ĠczÄĻsto": 131830, + "вали": 131831, + "Ùĥب": 131832, + "ìŁģ": 131833, + "สà¸ļาย": 131834, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Ĭาà¸Ĭà¸Ļ": 131835, + "×Ĵ×ķ×£": 131836, + "ëŁī": 131837, + "ãģ®ãģĵãģ¨": 131838, + "ลà¸Ń": 131839, + "Ġnghá»ī": 131840, + "åŃIJãģ©": 131841, + "åŃIJãģ©ãĤĤ": 131842, + "à¹Ħà¸Ķà¹īà¸Ńย": 131843, + "à¹Ħà¸Ķà¹īà¸Ńยà¹Īาà¸ĩ": 131844, + "×ĵ×¢": 131845, + "ĠاÙĦتÙī": 131846, + "ĠÑģовеÑĤ": 131847, + "ĠqualitÃł": 131848, + "åĩºãģĹ": 131849, + "ĠÑĢÑĥков": 131850, + "ĠÑĢÑĥковод": 131851, + "รายละà¹Ģà¸Ńียà¸Ķ": 131852, + "ãģªãģĭãģªãģĭ": 131853, + "기ê´Ģ": 131854, + "Ġ×Ĺ×ķש": 131855, + "Ġ×Ĺ×ķש×ij": 131856, + "лоÑĤ": 131857, + "à¸Ļะà¸Ħรัà¸ļ": 131858, + "ק×ij×ķצ×Ķ": 131859, + "Ġthái": 131860, + "Ġש×ij×Ķ": 131861, + "ĠÑĪкол": 131862, + "ĠÙĦÙĥÙĦ": 131863, + "à¹ĥà¸Ļà¸Ĭà¹Īวà¸ĩ": 131864, + "ĠÙħÙĥاÙĨ": 131865, + "ëķĮ": 131866, + "Ġcải": 131867, + "ĠChÃŃ": 131868, + "ÑĥÑĩа": 131869, + "ìĿµ": 131870, + "Ġxảy": 131871, + "à¸Ĭà¸Ļิà¸Ķ": 131872, + "ĠcáºŃu": 131873, + "кÑĢов": 131874, + "ssé": 131875, + "ĠÙĨÙĪع": 131876, + "ĠТа": 131877, + "Ø®Ùħس": 131878, + "פ×ķס×ĺ": 131879, + "Ġmắc": 131880, + "ĠÄijem": 131881, + "à¸ģารà¹ĥà¸Ĭà¹ī": 131882, + "ר×ķס": 131883, + "ĠÐĽÐµ": 131884, + "Ġthá»Ń": 131885, + "รà¹Īาà¸ĩà¸ģาย": 131886, + "üzü": 131887, + "æĹ¥æľ¬ãģ®": 131888, + "ê³¼ìłķ": 131889, + "ש×Ļ×IJ": 131890, + "ĠìŀĪê³ł": 131891, + "×ij×ķ׾": 131892, + "ìķħ": 131893, + "ĠÙĪاÙĦا": 131894, + "ĠÐĽÐ¸": 131895, + "ĠвÑģÑij": 131896, + "Ġużytkow": 131897, + "×Ĺ×ķ׾": 131898, + "رÙģض": 131899, + "Ġsonuç": 131900, + "ãģĦãģ¾ãģĽãĤĵ": 131901, + "ìĤ¬ìĹħ": 131902, + "ëĪĦ": 131903, + "ÑĤек": 131904, + "ĠudziaÅĤ": 131905, + "лез": 131906, + "Ġ×Ķ×Ļ×Ļת×Ļ": 131907, + "ãĤīãĤĮãģ¦": 131908, + "ÙħسؤÙĪÙĦ": 131909, + "رار": 131910, + "ÑĤан": 131911, + "ĠÄijÃło": 131912, + "Ġר×ķ×ij": 131913, + "Ġ×ijש×ij×Ļ׾": 131914, + "ä»ĬåĽŀãģ¯": 131915, + "ãĤ¸ãĥ¥": 131916, + "Ġ×¢×ijר": 131917, + "ãģĽãģ¦": 131918, + "полÑĮ": 131919, + "aklı": 131920, + "ĠkÃŃnh": 131921, + "دت": 131922, + "ложение": 131923, + "ĠاÙĦÙħص": 131924, + "ĠاÙĦÙħصرÙĬ": 131925, + "à¸Īริà¸ĩà¹Ĩ": 131926, + "ĠاÙĦشرÙĥØ©": 131927, + "ĠÄijá»ı": 131928, + "ãĥĽãĥĨ": 131929, + "ãĥĽãĥĨãĥ«": 131930, + "Ñįкон": 131931, + "Ñįконом": 131932, + "ĠÙĪعÙĨ": 131933, + "Ġ×ª×ł": 131934, + "Ġ×ª×ł×IJ×Ļ": 131935, + "ĠاÙĦدÙĪÙĦÙĬØ©": 131936, + "Ġì§ĢìĹŃ": 131937, + "ãģ§ãģĻãģĭ": 131938, + "ĠваÑĢи": 131939, + "ĠваÑĢианÑĤ": 131940, + "ĠاÙĦعرب": 131941, + "ела": 131942, + "ĠtÆ°á»Ľng": 131943, + "skÄħ": 131944, + "Ġmặc": 131945, + "สัà¸ģ": 131946, + "ãĥĵãĥ¼": 131947, + "Ġ×ij×Ĵ׾": 131948, + "Ġ×ij×Ĵ׾׾": 131949, + "ãĥķãĤ¡ãĥ³": 131950, + "×ij×Ļצ": 131951, + "×ij×Ļצ×ķ×¢": 131952, + "лиÑģÑĤ": 131953, + "à¸Łà¸¸": 131954, + "à¸Łà¸¸à¸ķ": 131955, + "à¸Łà¸¸à¸ķà¸ļà¸Ńล": 131956, + "à¸Ŀà¹Īาย": 131957, + "ìŀIJìĿĺ": 131958, + "ĠسÙĪÙģ": 131959, + "Ġש×Ķת": 131960, + "Ġ걸": 131961, + "×¢×ij×ķ×ĵ": 131962, + "ãģĻãĤĭãģĵãģ¨ãģĮ": 131963, + "ĠÑĩаÑģÑĤÑĮ": 131964, + "ãĤ¢ãĥ¡ãĥª": 131965, + "ãĤ¢ãĥ¡ãĥªãĤ«": 131966, + "Ġtakım": 131967, + "ĠsỼ": 131968, + "ĠsỼm": 131969, + "שר×Ķ": 131970, + "è¨ĢãģĨ": 131971, + "лан": 131972, + "커": 131973, + "׼׳×Ķ": 131974, + "ÙĪÙģÙĬ": 131975, + "íĹĪ": 131976, + "luÄŁu": 131977, + "ĠëĮĢíķ´": 131978, + "Ġ׾×ij×Ļת": 131979, + "Ġ×Ķר×IJש×ķ׳×Ķ": 131980, + "صÙħ": 131981, + "Ġsöyled": 131982, + "Ġsöyledi": 131983, + "à¸Ľà¸²à¸ģ": 131984, + "Ġardından": 131985, + "ãģĪãģŁ": 131986, + "à¸Ĺัà¹Īวà¹Ħà¸Ľ": 131987, + "Ġ׳×ķסף": 131988, + "болÑĮ": 131989, + "ãĤĵãģ§ãģĻãģijãģ©": 131990, + "ĠлиÑĪÑĮ": 131991, + "Ġ×ij×IJ×Ļ": 131992, + "ĠбÑĭÑģÑĤÑĢо": 131993, + "สัà¸Ļ": 131994, + "Ġ×ijפ׳×Ļ": 131995, + "леÑĩ": 131996, + "ĠاÙĦخبر": 131997, + "Ġsóc": 131998, + "Ġthú": 131999, + "ĠпÑıÑĤ": 132000, + "ãģĬé¡ĺ": 132001, + "ãģĬé¡ĺãģĦ": 132002, + "ÑĤин": 132003, + "ãģ«ãģ¤ãģĦãģ¦ãģ¯": 132004, + "פף": 132005, + "ĠдвÑĥÑħ": 132006, + "à¸įีà¹Ī": 132007, + "à¸įีà¹Īà¸Ľ": 132008, + "à¸įีà¹Īà¸Ľà¸¸": 132009, + "à¸įีà¹Īà¸Ľà¸¸à¹Īà¸Ļ": 132010, + "опеÑĢ": 132011, + "ĠاÙĦبشر": 132012, + "ĠاÙĦÙħاÙĦ": 132013, + "ıyoruz": 132014, + "تØŃÙħÙĬÙĦ": 132015, + "à¸ģะ": 132016, + "éĸĵãģ«": 132017, + "×Ĺ×ķש": 132018, + "ĠNguyên": 132019, + "ãģĦãģ¦ãģĦãĤĭ": 132020, + "дÑĥÑĪ": 132021, + "שפע": 132022, + "ÑĪÑĥ": 132023, + "å®ŁéļĽãģ«": 132024, + "ĠÑĢайон": 132025, + "ĠChá»ī": 132026, + "ÙĨصر": 132027, + "Ġìļ´": 132028, + "Ġìļ´ìĺģ": 132029, + "Ġ×Ķ×ĵ×Ļף": 132030, + "ØŃدد": 132031, + "رز": 132032, + "ĠاÙĦدÙħ": 132033, + "ĠPháp": 132034, + "ÑĤÑģÑı": 132035, + "è¦ĭãģĪ": 132036, + "Ġtiá»ĥu": 132037, + "Ġsá»Ńa": 132038, + "аÑİÑĤÑģÑı": 132039, + "ĠBá": 132040, + "Ġ×ķ׼׾": 132041, + "Ðĸ": 132042, + "ÑĪим": 132043, + "ìĿ´ëĬĶ": 132044, + "лев": 132045, + "dık": 132046, + "Ġprésente": 132047, + "Ġaraç": 132048, + "صدÙĤ": 132049, + "Ġпомог": 132050, + "ĠاÙĦشرÙĤ": 132051, + "ĠÙĪاÙĦØ°ÙĬ": 132052, + "رÙĬا": 132053, + "×ij׳×ķת": 132054, + "Ġngá»ĵi": 132055, + "ר×ķפ": 132056, + "ר×ķפ×IJ": 132057, + "Ġthấp": 132058, + "ãĤĦãģ¯": 132059, + "ãĤĦãģ¯ãĤĬ": 132060, + "ĠاÙĦجدÙĬدة": 132061, + "éĿŀ常ãģ«": 132062, + "ÙĬÙĦÙĬ": 132063, + "쪽": 132064, + "تعاÙħÙĦ": 132065, + "ãģłãģ¨æĢĿãģĦãģ¾ãģĻ": 132066, + "ÙħÙħ": 132067, + "иÑĤели": 132068, + "ãĤµãĤ¤ãĤº": 132069, + "ادات": 132070, + "ĠاÙĦÙħاÙĦÙĬØ©": 132071, + "Ùĥاتب": 132072, + "кли": 132073, + "веÑĢÑħ": 132074, + "ниÑĩ": 132075, + "Ġ×ľ×¢×ij×ķ×ĵ": 132076, + "׾×Ļ×Ķ": 132077, + "ØŃÙİ": 132078, + "ãĤ¤ãĥĻ": 132079, + "ãĤ¤ãĥĻãĥ³ãĥĪ": 132080, + "Ġת×Ĵ×ķ×ij×ķת": 132081, + "ÑĦон": 132082, + "ĠдÑĢÑĥгие": 132083, + "×IJ×ĸ×ķר": 132084, + "Ġperò": 132085, + "ìķŀ": 132086, + "åĢŁãĤĬ": 132087, + "רצ×Ļ": 132088, + "×IJ×ĸ": 132089, + "алÑĮнÑĭÑħ": 132090, + "Ġê²ĥìľ¼ë¡ľ": 132091, + "ĠпÑĢаво": 132092, + "ĠاÙĦأرض": 132093, + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħ": 132094, + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¹Ĥà¸Ļ": 132095, + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¹Ĥà¸Ļà¹Ĥล": 132096, + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¹Ĥà¸Ļà¹Ĥลย": 132097, + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¹Ĥà¸Ļà¹Ĥลยี": 132098, + "צר×Ļ": 132099, + "ĠÐļÑĥ": 132100, + "ılma": 132101, + "決ãĤģ": 132102, + "اÙĪ": 132103, + "Ġ×ĵק×ķת": 132104, + "à¸Ħรู": 132105, + "ĠÙħستÙĪÙī": 132106, + "à¸Ľà¹īà¸Ńà¸ĩ": 132107, + "à¸Ľà¹īà¸Ńà¸ĩà¸ģัà¸Ļ": 132108, + "×ĵ×ķ×ŀ×Ķ": 132109, + "ĠÑģегоднÑı": 132110, + "سÙĪÙĤ": 132111, + "ר×Ĺ×ķ×ij": 132112, + "Ġإدارة": 132113, + "Ñħож": 132114, + "éģİãģİ": 132115, + "à¸Ħà¸Ń": 132116, + "нÑĥл": 132117, + "×ķ׼×Ķ": 132118, + "ÙĪاÙģÙĤ": 132119, + "׼׾׾": 132120, + "Ġ×Ķ×ĵ×ķ": 132121, + "ĠlÄ©nh": 132122, + "Ġkhảo": 132123, + "×IJ×ŀצע": 132124, + "머": 132125, + "Ġ׼×Ļצ": 132126, + "Ġ׼×Ļצ×ĵ": 132127, + "ĠдолжнÑĭ": 132128, + "หวัà¸ĩ": 132129, + "ãĥĩãĤ¶": 132130, + "ãĥĩãĤ¶ãĤ¤ãĥ³": 132131, + "Ġngá»Ŀ": 132132, + "ä¸Ńãģ«": 132133, + "à¸ģลัà¸ļมา": 132134, + "جÙħاÙĦ": 132135, + "à¸Ķัà¸ĩà¸ģลà¹Īาว": 132136, + "سÙĥÙĨ": 132137, + "سÙĨ": 132138, + "Ġözellikle": 132139, + "зеÑĢ": 132140, + "rzÄĻ": 132141, + "×ŀ×ķר×Ķ": 132142, + "Ġlạ": 132143, + "×ŀ×Ļ׳×Ļ": 132144, + "ר×Ļת": 132145, + "ãģĿãĤĮãģĮ": 132146, + "ãģĭãĤĮ": 132147, + "ĠÙĬÙħÙĥÙĨÙĥ": 132148, + "öffentlich": 132149, + "ган": 132150, + "ĠاÙĦØŃÙĦ": 132151, + "ĠmiÄĻdzy": 132152, + "ĠÑĩаÑģÑĤи": 132153, + "ujÄħcy": 132154, + "ĠbaÄŁlı": 132155, + "ĠiliÅŁki": 132156, + "Ùģاء": 132157, + "ãĥªãĥ³ãĤ°": 132158, + "Ġhãng": 132159, + "ĠконÑĤÑĢ": 132160, + "ĠконÑĤÑĢол": 132161, + "коп": 132162, + "ש×Ļ×¢": 132163, + "ש×Ļ×¢×ķר": 132164, + "ĠÐĴаÑĪ": 132165, + "Ġ×Ķתק": 132166, + "ÙħÙĨع": 132167, + "ĠpolÃŃtico": 132168, + "Ġголов": 132169, + "ĠØ¥ÙĬ": 132170, + "Ø¥ÙĨتاج": 132171, + "à¸ļิ": 132172, + "ĠговоÑĢ": 132173, + "ĠговоÑĢиÑĤ": 132174, + "Ġphá»ķ": 132175, + "ĠÑģемÑĮ": 132176, + "ãģ¯ãģĤãĤĬãģ¾ãģĽãĤĵ": 132177, + "ĠÙĪاست": 132178, + "×ŀשפ×ĺ": 132179, + "зем": 132180, + "×ŀ×ĵ×ijר": 132181, + "Ġíģ°": 132182, + "ĠìĿ´ë²Ī": 132183, + "ê°ĢëĬĶ": 132184, + "Ġì§ĢìĽIJ": 132185, + "ĠcaÅĤy": 132186, + "ĠgeliÅŁtir": 132187, + "Ñģкое": 132188, + "posé": 132189, + "Ġkhô": 132190, + "à¸ķิà¸Ķà¸ķาม": 132191, + "missão": 132192, + "Ġ׾×ŀר": 132193, + "Ġ׾×ŀר×ķת": 132194, + "Ġbó": 132195, + "à¸ķรวà¸Īสà¸Ńà¸ļ": 132196, + "Ġnghá»ģ": 132197, + "Ġбиз": 132198, + "ĠбизнеÑģ": 132199, + "ÑģÑĤеÑĢ": 132200, + "ÙĪÙİ": 132201, + "楽ãģĹãģ": 132202, + "楽ãģĹãģ¿": 132203, + "ãģĵãĤĮãģĭãĤī": 132204, + "wiÄħzan": 132205, + "สà¸Ńà¸Ļ": 132206, + "ÙħÙĪر": 132207, + "׳×ĵ׾": 132208, + "Ġ×Ķ×IJ×ĵ×Ŀ": 132209, + "Ġмолод": 132210, + "ØŃÙħا": 132211, + "ØŃÙħاÙĬØ©": 132212, + "ÑģÑĤÑĢан": 132213, + "Ġbuá»ķi": 132214, + "ת×Ļ×Ļ×Ŀ": 132215, + "abileceÄŁi": 132216, + "LÄ°": 132217, + "à¹Ģยà¸Ńะ": 132218, + "à¸Īร": 132219, + "سÙĥاÙĨ": 132220, + "à¸Ļัà¸Ķ": 132221, + "Ġmấy": 132222, + "ĠÐijа": 132223, + "sÅĤaw": 132224, + "ĠÙģÙĦا": 132225, + "ĠкоÑĤоÑĢой": 132226, + "ĠплоÑī": 132227, + "ĠплоÑīад": 132228, + "ãĤĤãģĤãĤĬ": 132229, + "szczÄĻ": 132230, + "×Ļפ×ķ": 132231, + "ש×ŀת": 132232, + "owaÅĤa": 132233, + "Ġnông": 132234, + "צ×ij×IJ": 132235, + "ĠìŀĪìĹĪ": 132236, + "ãģ¾ãģ¨": 132237, + "ãģ¾ãģ¨ãĤģ": 132238, + "ÙĤÙĪات": 132239, + "ãģ¿ãĤĵãģª": 132240, + "Ġ׼×ŀ×¢×ĺ": 132241, + "Ġxúc": 132242, + "ï¼Ĩ": 132243, + "rÄĻ": 132244, + "rÄĻcz": 132245, + "×ĵ×ŀ×Ļ": 132246, + "ĠtáºŃn": 132247, + "à¸Ķวà¸ĩ": 132248, + "ê²½ìłľ": 132249, + "пÑĥÑĤ": 132250, + "أربع": 132251, + "Ġ×ŀשת×ŀש": 132252, + "ãĤ¿ãĤ¤ãĥĹ": 132253, + "Ġìłľê°Ģ": 132254, + "Ġ׾׼ף": 132255, + "ĠобÑĢазом": 132256, + "ÙĬÙĥا": 132257, + "wÅĤ": 132258, + "wÅĤasn": 132259, + "ĠاÙĦÙĪØ·ÙĨÙĬØ©": 132260, + "بÙĬب": 132261, + "×ŀ׾×Ļ": 132262, + "кÑĢаÑĤ": 132263, + "기ìĹIJ": 132264, + "ÙĤاد": 132265, + "ĠÙĦدÙī": 132266, + "à¸Ħวามรูà¹ī": 132267, + "×ŀ×ĵ×Ļ׳×Ļ×ķת": 132268, + "겨": 132269, + "ĠíĺĦìŀ¬": 132270, + "שת×Ļ": 132271, + "мол": 132272, + "Ġmái": 132273, + "à¸ŀิม": 132274, + "à¸ŀิมà¸ŀ": 132275, + "à¸ŀิมà¸ŀà¹Į": 132276, + "หลวà¸ĩ": 132277, + "Ġxuyên": 132278, + "×Ĺסר": 132279, + "رÙĪÙĨ": 132280, + "ãģĿãģĨãģĦãģĨ": 132281, + "ãģĿãĤĮãģŀ": 132282, + "ãģĿãĤĮãģŀãĤĮ": 132283, + "Ġ׼ש×Ķ": 132284, + "ÐŁÑĢав": 132285, + "×ŀ×ijצע": 132286, + "عرب": 132287, + "Ġbüyü": 132288, + "פ×Ļת×ķ×Ĺ": 132289, + "à¸Īà¸ļ": 132290, + "ĠØ£Ùĥبر": 132291, + "שרת": 132292, + "×ŀ׼ש×Ļר": 132293, + "ĠÙĪÙħع": 132294, + "ãģ®ãģŁãĤģãģ«": 132295, + "à¸Ļัà¸ļ": 132296, + "ì°°": 132297, + "ãĥªãĥķãĤ©": 132298, + "ãĥªãĥķãĤ©ãĥ¼ãĥł": 132299, + "ĠcÆ°á»Ŀng": 132300, + "ĠìłĢíĿ¬": 132301, + "ÙħÙĨظÙħØ©": 132302, + "Ġhiçbir": 132303, + "ãģ§ãģ¯ãģĤãĤĬãģ¾ãģĽãĤĵ": 132304, + "รà¸Ńย": 132305, + "ëIJľëĭ¤": 132306, + "ãģĻãģIJãģ«": 132307, + "кла": 132308, + "Ġürünler": 132309, + "Ġkiá»ĥu": 132310, + "ĠëĤĺëĬĶ": 132311, + "ÑĤки": 132312, + "Ñģим": 132313, + "Ġchá»īnh": 132314, + "ãĤĤãģªãģĦ": 132315, + "ศรี": 132316, + "æĽ¿ãģĪ": 132317, + "taÅŁ": 132318, + "ĠبÙĥÙĦ": 132319, + "Ġ×ķ×Ļש": 132320, + "visão": 132321, + "ä¼Ŀ": 132322, + "ä¼ĿãģĪ": 132323, + "ÙĦد": 132324, + "׾×Ļ×ŀ": 132325, + "׾×Ļ×ŀ×ķ×ĵ": 132326, + "tória": 132327, + "دÙij": 132328, + "اÙħر": 132329, + "Ġê·¸ëłĩê²Į": 132330, + "ĠmateriaÅĤ": 132331, + "à¸Ĺรา": 132332, + "à¸Ĺราà¸ļ": 132333, + "ãģ®æĸ¹ãģĮ": 132334, + "ãģ¦ãģįãģŁ": 132335, + "ضغ": 132336, + "ضغط": 132337, + "ĠÙĬعÙĨÙĬ": 132338, + "ело": 132339, + "×IJ×Ķ×ij×Ķ": 132340, + "×¢×ŀ": 132341, + "ÅŁÄ±k": 132342, + "ìŀIJëĬĶ": 132343, + "ãĤ¿ãĥ³": 132344, + "ĠbáºŃt": 132345, + "×ŀשפ×Ĺ×Ķ": 132346, + "кÑĢи": 132347, + "бли": 132348, + "สัà¸ķ": 132349, + "สัà¸ķวà¹Į": 132350, + "ĠسÙĨÙĪات": 132351, + "ĠPhÆ°Æ¡ng": 132352, + "ãģ¦ãģĹãģ¾ãģ£ãģŁ": 132353, + "ãģªãģľ": 132354, + "Ġ×ij×IJ×ķ": 132355, + "Ġcán": 132356, + "سجÙĦ": 132357, + "Ġlẽ": 132358, + "ãĤ±ãĥ¼ãĤ¹": 132359, + "Ġק×Ļ×ij׾": 132360, + "à¸ļà¸Ĺà¸Ħวาม": 132361, + "Ġ×ķ׼ף": 132362, + "ĠпÑĢедÑģÑĤавлен": 132363, + "Ġná»iji": 132364, + "Ġcomentário": 132365, + "ением": 132366, + "Ġtá»ı": 132367, + "lÃł": 132368, + "Ġש×Ķ×Ļ×Ķ": 132369, + "Ñģлав": 132370, + "ĠاÙĦÙĪÙĦا": 132371, + "ĠاÙĦÙĪÙĦاÙĬات": 132372, + "ÙĦجÙĨØ©": 132373, + "ק×ķר×IJ": 132374, + "бÑĭÑĤ": 132375, + "Ġì¦": 132376, + "Ġì¦ī": 132377, + "ãģ§ãģĻãģĹ": 132378, + "หรืà¸Ńà¹Ħมà¹Ī": 132379, + "заÑīиÑĤ": 132380, + "ÙģÙĦسطÙĬÙĨ": 132381, + "Ġmiá»ħn": 132382, + "à¹Ģยà¹ĩà¸Ļ": 132383, + "ĠçalÄ±ÅŁan": 132384, + "×Ļ×Ĵ×Ķ": 132385, + "ĠEÄŁ": 132386, + "ĠEÄŁitim": 132387, + "ãĥĥãĤ·ãĥ¥": 132388, + "ĠопÑĭ": 132389, + "ĠопÑĭÑĤ": 132390, + "رغ": 132391, + "رغب": 132392, + "ĠÑģвоиÑħ": 132393, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ķ": 132394, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ķู": 132395, + "Ġ×ŀ×IJ×ĵ": 132396, + "׼×ķ׳×Ļ×Ŀ": 132397, + "à¸Ļี": 132398, + "ĠвÑĭÑħод": 132399, + "ãģ®ä¸Ńãģ«": 132400, + "פ׾×IJ": 132401, + "ĠÙĪÙĦÙĬس": 132402, + "פ×ķרס": 132403, + "פ×ķרס×Ŀ": 132404, + "ÙħسÙĦÙħ": 132405, + "Ġngôi": 132406, + "×ĵ×ŀ×ķת": 132407, + "ãĤĴ使ãģ£ãģ¦": 132408, + "ĠпомоÑīÑĮÑİ": 132409, + "أسر": 132410, + "блок": 132411, + "ÙĤÙĩ": 132412, + "ãģĹãģ¾ãģĦ": 132413, + "ãģ¨ãģĹãģŁ": 132414, + "ĠпеÑģ": 132415, + "ãĥīãĥ«": 132416, + "×Ĺ×Ŀ": 132417, + "ãģĹãģªãģĮãĤī": 132418, + "ĠÐŁÑĢед": 132419, + "ãĥģãĤ§ãĥĥãĤ¯": 132420, + "å¼·ãģĦ": 132421, + "ש×Ļר×ķת": 132422, + "даеÑĤ": 132423, + "×Ļ×ij×ķ": 132424, + "Ġgenç": 132425, + "илаÑģ": 132426, + "илаÑģÑĮ": 132427, + "ĠبÙĦد": 132428, + "æĤª": 132429, + "æĤªãģĦ": 132430, + "Ġ×ŀשת": 132431, + "æ§ĺãĢħ": 132432, + "æ§ĺãĢħãģª": 132433, + "à¸ĺรรมà¸Ĭาà¸ķิ": 132434, + "ĠÙĥاÙħÙĦ": 132435, + "ĠاÙĦسÙħ": 132436, + "×ij×ĺ×Ļ×Ĺ": 132437, + "cá": 132438, + "gência": 132439, + "ãĤ¹ãĤ¿ãĥ¼": 132440, + "à¸Ĺำà¸ģาร": 132441, + "×Ļ×ľ×ª": 132442, + "Ġ×Ļ×ķצ×IJ": 132443, + "wój": 132444, + "à¸ļุà¸Ħ": 132445, + "à¸ļุà¸Ħà¸Ħล": 132446, + "عتÙħ": 132447, + "عتÙħد": 132448, + "ãģĿãĤĮãģ«": 132449, + "ĠاÙĦتارÙĬØ®": 132450, + "ÙĤراء": 132451, + "Ġyönetim": 132452, + "קשר": 132453, + "ĠÑģпоÑĢÑĤ": 132454, + "Ġר×IJש×ķף": 132455, + "Ġseñal": 132456, + "Ġchắn": 132457, + "çĦ¡ãģĦ": 132458, + "ĠдоÑģÑĤаÑĤ": 132459, + "ĠдоÑģÑĤаÑĤоÑĩно": 132460, + "Ġágua": 132461, + "à¸ģรà¸ĵ": 132462, + "à¸ģรà¸ĵี": 132463, + "Ġ×ŀש×ķ": 132464, + "Ġtrải": 132465, + "ë²Į": 132466, + "ujÄħcych": 132467, + "Ùģرد": 132468, + "à¹ĥà¸ģล": 132469, + "à¹ĥà¸ģลà¹ī": 132470, + "ãĤĭãģ®ãģ¯": 132471, + "ר×ķ×ķ×Ĺ": 132472, + "ÙĨÙĥ": 132473, + "ĠاÙĦÙĨÙĤ": 132474, + "ãģ®ãģ§ãģĹãĤĩãģĨ": 132475, + "ãģ®ãģ§ãģĹãĤĩãģĨãģĭ": 132476, + "ÙħعرÙģ": 132477, + "ÙħعرÙģØ©": 132478, + "ÑĥÑīе": 132479, + "Ġ×ij×¢×Ļקר": 132480, + "تصÙĦ": 132481, + "Ġ×Ķ×IJר": 132482, + "Ġ×Ķ×IJרץ": 132483, + "ĠÅŀi": 132484, + "à¸Ĥาà¸Ķ": 132485, + "íŀĺ": 132486, + "ãģªãĤĵãģ¨": 132487, + "ĠìĤ¬ëŀij": 132488, + "lÃ¼ÄŁÃ¼": 132489, + "باء": 132490, + "ĠاÙĦآخر": 132491, + "ĠfamÃŃlia": 132492, + "ĠTháng": 132493, + "ÑīениÑı": 132494, + "ãĤ¯ãĥŃ": 132495, + "ĠThứ": 132496, + "æĽ¸ãģį": 132497, + "енной": 132498, + "ìŀ¡": 132499, + "благ": 132500, + "благо": 132501, + "пов": 132502, + "à¹ģว": 132503, + "à¸ĩà¸Ħà¹Į": 132504, + "à¸Ńัà¸Ļà¸Ķัà¸ļ": 132505, + "ãģĤãģĴ": 132506, + "รà¹īาย": 132507, + "ünün": 132508, + "Ġ×Ļ׼×ķ׾×Ķ": 132509, + "зон": 132510, + "ĠÐľÐ¸": 132511, + "маÑĤеÑĢиал": 132512, + "Ġë³´ë©´": 132513, + "ØŃÙģظ": 132514, + "êÌģ": 132515, + "ãģ«ãģĻãĤĭ": 132516, + "Ġת×IJ": 132517, + "Ġ×Ķס×ķ": 132518, + "ĠÑģÑĤоÑĢ": 132519, + "ĠÑģÑĤоÑĢон": 132520, + "ãĥĪãĥĥãĥĹ": 132521, + "ÅĤoÅĽÄĩ": 132522, + "ëħ¼": 132523, + "ëĵĿ": 132524, + "ĠÙĪاÙĦع": 132525, + "ì¶Ķ": 132526, + "Ġ×Ļצ×IJ": 132527, + "ĠÑĢаздел": 132528, + "алÑĮнаÑı": 132529, + "×IJ׳ש×Ļ": 132530, + "spoÅĤ": 132531, + "spoÅĤec": 132532, + "spoÅĤeczn": 132533, + "إعÙĦ": 132534, + "إعÙĦاÙĨ": 132535, + "ÙĤÙĪÙī": 132536, + "íķĺë©´ìĦľ": 132537, + "تطÙĪر": 132538, + "Ġsiêu": 132539, + "Ỽt": 132540, + "дви": 132541, + "движ": 132542, + "Ġquần": 132543, + "kıl": 132544, + "ĠпÑĢизна": 132545, + "ĠHã": 132546, + "ĠHãy": 132547, + "ĠباÙĦت": 132548, + "manın": 132549, + "ãĤ«ãĥ«": 132550, + "Ġká»·": 132551, + "ק׾×Ļ": 132552, + "ëIJĺì§Ģ": 132553, + "تعÙĦÙħ": 132554, + "ìĭľìĦ¤": 132555, + "ìĭ¶": 132556, + "íĺ¼": 132557, + "ÙĥÙĬÙģ": 132558, + "売ãĤĬ": 132559, + "วิà¸Ĭา": 132560, + "бал": 132561, + "ĠØ£ØŃ": 132562, + "Ġдолжен": 132563, + "ราà¸ĩ": 132564, + "ราà¸ĩวั": 132565, + "ราà¸ĩวัล": 132566, + "Ùħاء": 132567, + "جار": 132568, + "Åļ": 132569, + "Ġ×ŀ×IJ×ĸ": 132570, + "ר×ŀ×Ķ": 132571, + "ãģĭãĤĤãģĹãĤĮãģªãģĦ": 132572, + "étude": 132573, + "czÄħc": 132574, + "Ġgór": 132575, + "×ł×¡×Ķ": 132576, + "ÙħÙĬد": 132577, + "ĠÐŁÐµÑĢе": 132578, + "أخر": 132579, + "ãģĿãģ®å¾Į": 132580, + "à¹Ģà¸Ķียวà¸ģัà¸Ļ": 132581, + "×ŀ×Ĵ×ķ": 132582, + "×ŀ×Ĵ×ķ×ķף": 132583, + "дов": 132584, + "masına": 132585, + "×¢×ł×Ķ": 132586, + "ãĤ±ãĥĥãĥĪ": 132587, + "סע": 132588, + "סע×Ļ×£": 132589, + "ĠTÆ°": 132590, + "Ġtóc": 132591, + "íĻľëıĻ": 132592, + "ĠÐŀд": 132593, + "ĠÐŀднако": 132594, + "Ġdolayı": 132595, + "ؤÙĥد": 132596, + "ê³Ħíļį": 132597, + "׾ר": 132598, + "веÑĩ": 132599, + "Ġkhợi": 132600, + "Ġthủy": 132601, + "×ĵף": 132602, + "รà¸ģ": 132603, + "à¸ļัà¸ķร": 132604, + "à¹Ģà¸ģà¹Īา": 132605, + "ĠاÙĦثاÙĦ": 132606, + "ĠاÙĦثاÙĦØ«": 132607, + "Ġpodrá": 132608, + "ער×Ļ": 132609, + "ÙĨجاØŃ": 132610, + "Ġkhắc": 132611, + "측": 132612, + "Ä°M": 132613, + "ãĤ»ãĥĥãĥĪ": 132614, + "żenia": 132615, + "Ġ׾×Ĺ×ijר": 132616, + "erÃł": 132617, + "ì´Ī": 132618, + "Ġküç": 132619, + "Ġküçük": 132620, + "اتÙĩÙħ": 132621, + "à¸ĭà¹Į": 132622, + "ÙħشارÙĥØ©": 132623, + "ĠاÙĦبط": 132624, + "Ġdây": 132625, + "еннÑĭм": 132626, + "à¸Ĺีà¹Īà¹Ħมà¹Ī": 132627, + "ÙĤÙİ": 132628, + "Ġvượt": 132629, + "Ġtrì": 132630, + "ĠwpÅĤyw": 132631, + "AÅŀ": 132632, + "зо": 132633, + "ĠاÙĦسÙĬد": 132634, + "à¸Ĺะà¹Ģล": 132635, + "ĠÑģодеÑĢжа": 132636, + "عطÙĬ": 132637, + "ĠاÙĦعÙĨ": 132638, + "èĢħãģĮ": 132639, + "à¹Ģหà¸Ļ": 132640, + "à¹Ģหà¸Ļืà¸Ń": 132641, + "ĠbÃŃ": 132642, + "Ġüzerinden": 132643, + "ĠVÅ©": 132644, + "Ġnuôi": 132645, + "ÙĨÙħ": 132646, + "алÑĮного": 132647, + "×¢×Ļף": 132648, + "ØŃضر": 132649, + "ĠоÑĤдел": 132650, + "ëªĩ": 132651, + "ìķ¡": 132652, + "ĠÙĦدÙĬÙĩ": 132653, + "ìĻľ": 132654, + "Ġsektör": 132655, + "Ġвозможно": 132656, + "ĠÐĶж": 132657, + "Ġhô": 132658, + "äºĭãģĮ": 132659, + "иÑĢование": 132660, + "алÑĮной": 132661, + "Ġ미êµŃ": 132662, + "رØŃÙĦ": 132663, + "ĠÑįкÑģ": 132664, + "пÑĢавлÑı": 132665, + "Ġnhá»Ŀ": 132666, + "ĠÄijẩ": 132667, + "ĠÄijẩy": 132668, + "ÙģÙĥر": 132669, + "ĠÙĪأضاÙģ": 132670, + "ãĥIJãĤ¹": 132671, + "ת×ķ׼׳×Ļת": 132672, + "ÑĤелей": 132673, + "ĠØ¥ÙĦÙĬÙĩ": 132674, + "ãģ¨è¨Ģãģ£ãģ¦": 132675, + "Ġдве": 132676, + "Ġchấp": 132677, + "ĠLö": 132678, + "à¸Ħลิ": 132679, + "à¸Ħà¸¥à¸´à¸Ľ": 132680, + "ĠسÙĪر": 132681, + "ĠسÙĪرÙĬا": 132682, + "×ŀ×Ĺ×ķ": 132683, + "stä": 132684, + "доб": 132685, + "Ġniá»ĩm": 132686, + "ãģ®å¤§": 132687, + "פר×ķ×Ļק": 132688, + "פר×ķ×Ļק×ĺ": 132689, + "ĠChâu": 132690, + "Ġ×ŀ×Ķ×Ŀ": 132691, + "Ñģким": 132692, + "ĠполÑĥÑĩиÑĤÑĮ": 132693, + "ÙĬÙĪÙħ": 132694, + "Ø«ÙĪر": 132695, + "פ×ķ׾×Ļ×ĺ": 132696, + "פ×ķ׾×Ļ×ĺ×Ļ": 132697, + "ĠмеÑģÑıÑĨ": 132698, + "åħ¨ãģ¦": 132699, + "ĠاÙĦÙħجÙĦس": 132700, + "ĠاÙĦتاÙĦÙĬ": 132701, + "Ġ×Ĺר": 132702, + "åIJijãģij": 132703, + "׼×ŀ×Ķ": 132704, + "бед": 132705, + "أعض": 132706, + "أعضاء": 132707, + "ÙĪÙĦد": 132708, + "วà¹Īาà¸Īะ": 132709, + "Ġbánh": 132710, + "à¸Ļิย": 132711, + "à¸Ļิยม": 132712, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ģัà¸Ļ": 132713, + "ÑģÑĤавиÑĤÑĮ": 132714, + "à¸ŀà¸Ļัà¸Ļ": 132715, + "ĠÑįÑĦÑĦ": 132716, + "ĠÑįÑĦÑĦекÑĤив": 132717, + "ĠавÑĤоÑĢ": 132718, + "ĠÄIJÄĥng": 132719, + "ĠthÆ°á»Łng": 132720, + "ãĤĴæĦŁãģĺ": 132721, + "à¸ģัà¸ļà¸ģาร": 132722, + "å¾Įãģ«": 132723, + "ĠyaÄŁ": 132724, + "ستاÙĨ": 132725, + "Ġliá»ģn": 132726, + "ãģĦãģ¾": 132727, + "iêu": 132728, + "à¹Ĥà¸Ķà¸Ļ": 132729, + "ĠÙĦØ°ÙĦÙĥ": 132730, + "à¹Ĥรà¸ĩà¹Ģรียà¸Ļ": 132731, + "צ×Ļ×Ĵ": 132732, + "ĠاÙĦÙħعÙĦÙĪÙħات": 132733, + "ç§ģãģŁãģ¡": 132734, + "à¸Ĺีà¹Īà¸Ħุà¸ĵ": 132735, + "ãģ«ãģªãģ£ãģ¦ãģĦãĤĭ": 132736, + "×ŀ×ĵ×Ļ׳×Ķ": 132737, + "×¡×Ľ×Ŀ": 132738, + "Ġвне": 132739, + "à¸ŀà¸Ļัà¸ģà¸ĩาà¸Ļ": 132740, + "ÑĢей": 132741, + "à¹Ģà¸Īà¹īาหà¸Ļà¹īาà¸Ĺีà¹Ī": 132742, + "ĠHiá»ĩn": 132743, + "Ġmédico": 132744, + "ĠتØŃÙĤÙĬÙĤ": 132745, + "ÑĮÑĤе": 132746, + "miÅŁti": 132747, + "ÙĤÙĬادة": 132748, + "ãĤıãģĭãĤĬ": 132749, + "มาà¸Īาà¸ģ": 132750, + "ëħĢ": 132751, + "ãģ«éĸ¢ãģĻãĤĭ": 132752, + "×IJר×Ĵ×ķף": 132753, + "mètre": 132754, + "Ġעצ×ŀ×Ļ": 132755, + "ĠChúa": 132756, + "รูà¹īà¸Ī": 132757, + "รูà¹īà¸Īัà¸ģ": 132758, + "ì£Ħ": 132759, + "ëĭµ": 132760, + "à¹ģà¸Ĺà¹ī": 132761, + "Ġgeçen": 132762, + "Ġlança": 132763, + "ĠاÙĦبØŃØ«": 132764, + "×ĵ×ŀ×ķ": 132765, + "ãģ¯ãģĺ": 132766, + "ãģ¯ãģĺãĤģ": 132767, + "ĠdönÃ¼ÅŁ": 132768, + "è¿ijãģı": 132769, + "à¹Ģสม": 132770, + "à¹Ģสมà¸Ń": 132771, + "ëĿ½": 132772, + "Ġüç": 132773, + "á»ŀ": 132774, + "ÑĪаÑı": 132775, + "à¸Ĺร": 132776, + "ØŃÙĤÙĬÙĤØ©": 132777, + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩà¸ģาร": 132778, + "Ġ무ìĹĩ": 132779, + "Ġ×Ķ׼ר": 132780, + "ĠاÙĦصÙĬÙĨ": 132781, + "ĠлÑİди": 132782, + "à¸ķาย": 132783, + "بÙĪÙĦ": 132784, + "Ġviêm": 132785, + "Ġthiá»ĩu": 132786, + "à¸ģà¸Ķ": 132787, + "Ġ׾×ĵ×ijר": 132788, + "פ׳×Ķ": 132789, + "×IJר×ij×¢": 132790, + "سÙī": 132791, + "ĠاÙĦسÙĬاس": 132792, + "ĠاÙĦسÙĬاسÙĬØ©": 132793, + "ydı": 132794, + "ÙĪØŃدة": 132795, + "ĠдеÑıÑĤелÑĮноÑģÑĤи": 132796, + "Ġ×ķ×Ķ×ŀ": 132797, + "пеÑĩ": 132798, + "пеÑĩаÑĤ": 132799, + "иÑĢованиÑı": 132800, + "ĠÑģог": 132801, + "ĠÑģоглаÑģ": 132802, + "Ġ׼×ĵ": 132803, + "Ġ׼×ĵ×IJ×Ļ": 132804, + "ĠиÑģполÑĮзоваÑĤÑĮ": 132805, + "ספ×ķר×ĺ": 132806, + "Ġilçe": 132807, + "expérience": 132808, + "ĠThá»Ŀi": 132809, + "Ä°K": 132810, + "à¹Ħà¸Łà¸Łà¹īา": 132811, + "ëĵ¤ìĹIJê²Į": 132812, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸ł": 132813, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸łà¸Ĺ": 132814, + "Ġmümk": 132815, + "Ġmümkün": 132816, + "Ġ×IJ×ķ×ª×ł×ķ": 132817, + "ìĦ±ìĿĦ": 132818, + "ĠìĿ´ìľł": 132819, + "زÙĬارة": 132820, + "Ġoldukça": 132821, + "rób": 132822, + "ĠØ£ÙĨا": 132823, + "Ġ×Ķ×ij×Ļ": 132824, + "Ñģен": 132825, + "×¢×Ļקר": 132826, + "×Ļ×ĵ×ķ×¢": 132827, + "dzÄħ": 132828, + "ÙħعÙĦÙĪÙħات": 132829, + "شاب": 132830, + "Ġparça": 132831, + "à¸Ļะà¸Ħะ": 132832, + "باس": 132833, + "ĠÑĤоÑĢг": 132834, + "ĠÑĤоÑĢгов": 132835, + "Ġ×Ĺ×ĵר": 132836, + "׼ר×ĺ": 132837, + "׼ר×ĺ×Ļס": 132838, + "ĠAyrıca": 132839, + "ệ": 132840, + "ìľ¨": 132841, + "ĠÑĤакие": 132842, + "Ġ×ŀצ×ķ×Ļ": 132843, + "ãĥ©ãĥ³ãĤŃãĥ³ãĤ°": 132844, + "ש×Ļ×ķ×ķק": 132845, + "åīįãģ®": 132846, + "ĠBảo": 132847, + "ÑīÑĥ": 132848, + "æĹ©ãģı": 132849, + "ĠPhòng": 132850, + "à¸ŀระราà¸Ĭ": 132851, + "פ×Ĺ×ķת": 132852, + "Ġгл": 132853, + "Ġглаз": 132854, + "à¸Ĺà¹Īา": 132855, + "Ġdạy": 132856, + "ÑĢоÑģÑĤ": 132857, + "à¹Ĥà¸Ķยà¹Ģà¸īà¸ŀาะ": 132858, + "ĠquáºŃn": 132859, + "Ġ×Ĺ×ijר×ķת": 132860, + "même": 132861, + "mÄ±ÅŁtı": 132862, + "ĠاÙĦتداÙĪÙĦ": 132863, + "Ġnạn": 132864, + "Ġ×Ķ×ĵ×Ļ": 132865, + "ĠاÙĦطرÙĬÙĤ": 132866, + "×Ĵ×ķת": 132867, + "Ġ×Ķ×ĵר×ļ": 132868, + "ujÄħce": 132869, + "Ġchữ": 132870, + "ãĤĤãģ®ãģ®": 132871, + "ë°Ľ": 132872, + "ãģķãĤĵãģ¯": 132873, + "Ġyardım": 132874, + "ĠاÙĦعÙħ": 132875, + "Ġì§Ħíĸī": 132876, + "Ġ×Ļ×Ĺ": 132877, + "Ġ×Ļ×Ĺס×Ļ": 132878, + "ĠاÙĦÙħدÙĬÙĨØ©": 132879, + "Ġcú": 132880, + "à¸ģีฬ": 132881, + "à¸ģีฬา": 132882, + "Ġniên": 132883, + "misión": 132884, + "׳×Ļס×Ļ": 132885, + "׳×Ļס×Ļ×ķף": 132886, + "ĠвозÑĢаÑģÑĤ": 132887, + "Ġ×¢×ķש×Ķ": 132888, + "ĠÙħدÙĬر": 132889, + "ÑıÑģÑĮ": 132890, + "ØŃجÙħ": 132891, + "íĻĺê²½": 132892, + "ĠاÙĦأخرÙī": 132893, + "uÃŁer": 132894, + "ĠاÙĦعاÙĦÙħÙĬØ©": 132895, + "ĠNgá»įc": 132896, + "êµIJíļĮ": 132897, + "ä¸Ĭãģ§": 132898, + "×Ļ×Ķ×ķ×ĵ": 132899, + "×Ļ×Ķ×ķ×ĵ×Ļ×Ŀ": 132900, + "Ùħساعدة": 132901, + "ĠжизнÑĮ": 132902, + "ĠпоÑĤомÑĥ": 132903, + "ĠاÙĦÙħÙħÙĦ": 132904, + "ĠاÙĦÙħÙħÙĦÙĥØ©": 132905, + "ĠGör": 132906, + "رÙIJ": 132907, + "×ŀק×ķ×ŀ×ķת": 132908, + "åĩºæĿ¥ãĤĭ": 132909, + "ÑĦÑĤ": 132910, + "ĠìĿ´ìłľ": 132911, + "ĠÑĢем": 132912, + "ĠÑĢемонÑĤ": 132913, + "ת×ķ×ļ": 132914, + "æĻĤãģ¯": 132915, + "ãĤīãĤĮãģªãģĦ": 132916, + "altı": 132917, + "家ãģ®": 132918, + "ĠاÙĦإعÙĦاÙħ": 132919, + "리ëĬĶ": 132920, + "ãģĭãĤīãģ¯": 132921, + "ĠHạ": 132922, + "ãģĤãģ®": 132923, + "×ĵ×Ļ×ķף": 132924, + "رÙĬس": 132925, + "ĠsocietÃł": 132926, + "ĠاÙĦÙĥبÙĬر": 132927, + "Ġ×ij×ŀס": 132928, + "Ġ×ij×ŀס×Ĵר": 132929, + "Ġ×ij×ŀס×Ĵרת": 132930, + "ĠìŀĪìľ¼ë©°": 132931, + "Ġnặng": 132932, + "ÙĩÙī": 132933, + "ĠBÃł": 132934, + "×ŀר×ķ": 132935, + "ĠjÄĻ": 132936, + "ĠjÄĻzy": 132937, + "ĠjÄĻzyk": 132938, + "Ġ׼×ŀ×ķ×ijף": 132939, + "×¢×ľ×Ķ": 132940, + "à¸Ĺีà¹Īà¹Ħà¸Ķà¹ī": 132941, + "ãģ¾ãģĹãĤĩãģĨ": 132942, + "×ŀספר": 132943, + "ТÐŀ": 132944, + "سÙĬاسة": 132945, + "ĠкаждÑĭй": 132946, + "ë²ł": 132947, + "tım": 132948, + "yá»ĩn": 132949, + "รีà¹Ī": 132950, + "ĠдеÑĤÑģк": 132951, + "วิà¸ĺีà¸ģาร": 132952, + "mówi": 132953, + "×ĺ×¢×Ŀ": 132954, + "×Ķצ׾×Ĺ×Ķ": 132955, + "ضÙĬÙģ": 132956, + "ĠÑħоÑĤÑı": 132957, + "ãĤĵãģ§ãģĦãĤĭ": 132958, + "à¸Ħาà¸Ķ": 132959, + "à¸Ħรà¸ļ": 132960, + "ĠкÑĥÑĢÑģ": 132961, + "ĠbaÅŁarı": 132962, + "×ijר×ķ": 132963, + "ÙĬعة": 132964, + "ĠÐĿÑĥ": 132965, + "à¸Ħวามà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 132966, + "Ġ׾×ŀש׾": 132967, + "Ġì¢ĭìĿĢ": 132968, + "Ùħؤسس": 132969, + "Ùħؤسسات": 132970, + "Ġprécis": 132971, + "Ġthảo": 132972, + "à¸ģà¹ĩà¸Ħืà¸Ń": 132973, + "Ġש׼׾": 132974, + "führung": 132975, + "ãģĦãģ§": 132976, + "à¹ģละมี": 132977, + "à¸ģà¹ĩมี": 132978, + "Ġשש": 132979, + "мел": 132980, + "Ġкниг": 132981, + "ĠباÙĦÙĨ": 132982, + "ĠباÙĦÙĨسبة": 132983, + "Ġaldı": 132984, + "ÑĤай": 132985, + "Ġ×Ĺ×ĵש×Ļ×Ŀ": 132986, + "å®Łãģ¯": 132987, + "عÙĪا": 132988, + "ĠìĿĺ미": 132989, + "изм": 132990, + "ÑĢабоÑĤаÑĤÑĮ": 132991, + "Ùģص": 132992, + "Ġ×ij׳×ķסף": 132993, + "ãģ¨ãģĹãģ¦ãĤĤ": 132994, + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļà¸Ĺีà¹Ī": 132995, + "ĠÑģледÑĥеÑĤ": 132996, + "èĢĥãģĪãģ¦": 132997, + "Ġ׼×Ļ×ķ×Ŀ": 132998, + "ÑģÑĤÑĭ": 132999, + "׼׾׼׾×Ļ": 133000, + "æµģãĤĮ": 133001, + "ãĤĴãģ¤ãģij": 133002, + "ÑĩаÑĤ": 133003, + "×Ļ׼×ķף": 133004, + "×Ļר×Ļ": 133005, + "larıyla": 133006, + "ãĤ¤ãĥ¡": 133007, + "ãĤ¤ãĥ¡ãĥ¼ãĤ¸": 133008, + "׳×ĸק": 133009, + "Ġciò": 133010, + "Ġsın": 133011, + "Ġsınır": 133012, + "à¸Ļà¸Ħร": 133013, + "каÑĤ": 133014, + "Ġlá»Ĺi": 133015, + "ëŀĮ": 133016, + "تÙģاص": 133017, + "تÙģاصÙĬÙĦ": 133018, + "ëĨĵ": 133019, + "ĠÙħض": 133020, + "ilmiÅŁ": 133021, + "بارÙĥ": 133022, + "ÐĿÐĺ": 133023, + "Ġthẩm": 133024, + "Ġ×IJ×ķת×ļ": 133025, + "ĠпÑĢиним": 133026, + "ĠпÑĢинима": 133027, + "Ġyönt": 133028, + "Ġyöntem": 133029, + "Ġ×ŀק×ij׾": 133030, + "Ġktórego": 133031, + "ê·Ģ": 133032, + "شرÙģ": 133033, + "داÙħ": 133034, + "ãģĦãĤįãģĦãĤį": 133035, + "ĠAlém": 133036, + "Ġgörü": 133037, + "Ġgörünt": 133038, + "Ġgörüntü": 133039, + "دس": 133040, + "ÑĪки": 133041, + "гÑĢад": 133042, + "Ġlạc": 133043, + "Ġsữa": 133044, + "ãĤīãĤĮãģ¾ãģĻ": 133045, + "oÃłi": 133046, + "Ñīен": 133047, + "ãģĭãģªãģĦ": 133048, + "Ġпоп": 133049, + "ĠпопÑĥ": 133050, + "ĠпопÑĥлÑıÑĢ": 133051, + "ĠاÙĦÙħÙĪÙĤع": 133052, + "räg": 133053, + "Ａ": 133054, + "íķĦ": 133055, + "ãĤĴè¦ĭãĤĭ": 133056, + "اÙħا": 133057, + "ĠاÙĦØŃرب": 133058, + "ĠÐŁÐ°": 133059, + "Ġ׾×IJתר": 133060, + "Ġtá»ijc": 133061, + "×ij׾×Ķ": 133062, + "رئÙĬس": 133063, + "вÑĥ": 133064, + "ÙĬدÙĬ": 133065, + "казан": 133066, + "Ġ×Ĺש×ij×ķף": 133067, + "hôtel": 133068, + "×¢×ķ׳×Ķ": 133069, + "بÙĨÙĬ": 133070, + "×ŀ×ķ׾": 133071, + "ĠднÑı": 133072, + "éĽ£ãģĹãģĦ": 133073, + "ведениÑı": 133074, + "Ġ×ķ×ŀת": 133075, + "напÑĢимеÑĢ": 133076, + "ÙĤابÙĦ": 133077, + "Ġrésultat": 133078, + "ĠÑĢазвиÑĤиÑı": 133079, + "رÙij": 133080, + "ìłĦ문": 133081, + "ĠاÙĦÙħزÙĬد": 133082, + "ĠìľĦíķ´ìĦľ": 133083, + "ëĨį": 133084, + "íĻķ": 133085, + "ĠThiết": 133086, + "íĮ¨": 133087, + "malıdır": 133088, + "ĠczÅĤ": 133089, + "ĠczÅĤowie": 133090, + "ĠczÅĤowiek": 133091, + "ĠÙĦبÙĨ": 133092, + "ĠÙĦبÙĨاÙĨ": 133093, + "üsü": 133094, + "ãģªãĤĵãģł": 133095, + "Ġżycie": 133096, + "ĠÑħоÑĢоÑĪо": 133097, + "æĸ¹ãģ«": 133098, + "ëĭ¤ë©´": 133099, + "иÑĩеÑģкаÑı": 133100, + "ער×Ļ׼": 133101, + "ער×Ļ×Ľ×ª": 133102, + "ãģ¾ãģĽãĤĵãģ§ãģĹãģŁ": 133103, + "ĠÑģобой": 133104, + "Ġgá»Ĺ": 133105, + "ĠделаÑĤÑĮ": 133106, + "daÄĩ": 133107, + "аÑĢа": 133108, + "różni": 133109, + "à¹Ģลีà¹ī": 133110, + "à¹Ģลีà¹īย": 133111, + "à¹Ģลีà¹īยà¸ĩ": 133112, + "à¸Ŀาà¸ģ": 133113, + "ĠتÙĤ": 133114, + "ĠتÙĤدÙĬ": 133115, + "ĠتÙĤدÙĬÙħ": 133116, + "หà¸Ļุà¹Īม": 133117, + "Ġmücade": 133118, + "Ġmücadele": 133119, + "ì§Ģ를": 133120, + "ãĤ¤ãĤ¹": 133121, + "Ġأساس": 133122, + "jÄħcego": 133123, + "ĠÅŁeh": 133124, + "нÑĤеÑĢ": 133125, + "ÑĨиÑİ": 133126, + "ï»»": 133127, + "ÑİÑīего": 133128, + "à¹Ĥà¸Ľà¸£à¹ģ": 133129, + "à¹Ĥà¸Ľà¸£à¹ģà¸ģรม": 133130, + "ĠmieÄĩ": 133131, + "ØŃÙĥÙĪÙħØ©": 133132, + "ãģ§ãģĹãģŁãģĮ": 133133, + "×Ļס×Ķ": 133134, + "ãĤĤãģ®ãĤĴ": 133135, + "Ġ×ŀ×IJת": 133136, + "สุà¸Ķà¸Ĺà¹īาย": 133137, + "ĠcÅ©": 133138, + "ÙĨسب": 133139, + "ĠпÑĢоÑĩ": 133140, + "Ġдней": 133141, + "ĠÑįÑĤиÑħ": 133142, + "׾×ŀת": 133143, + "нÑıÑı": 133144, + "Ñįк": 133145, + "Ġì§ĢëĤľ": 133146, + "มหาวิà¸Ĺยา": 133147, + "มหาวิà¸Ĺยาล": 133148, + "มหาวิà¸Ĺยาลัย": 133149, + "dão": 133150, + "ĠMáy": 133151, + "ĠêµŃê°Ģ": 133152, + "à¸ļุรี": 133153, + "×Ĵ×Ļ׾": 133154, + "ĠÑĤÑĭÑģÑı": 133155, + "ĠÑĤÑĭÑģÑıÑĩ": 133156, + "ÙģÙĥ": 133157, + "ĠÐĺÑģ": 133158, + "è¡ĮãĤıãĤĮ": 133159, + "פר×ĵ": 133160, + "ãģ¤ãģį": 133161, + "à¸Ħรà¸Ńà¸ļ": 133162, + "à¸Ħรà¸Ńà¸ļà¸Ħรัว": 133163, + "à¸Ĥึà¹īà¸Ļมา": 133164, + "ä»ĬæĹ¥ãģ¯": 133165, + "ĠìĤ¬ëŀĮìĿ´": 133166, + "עצ×ŀ×Ķ": 133167, + "поÑĢ": 133168, + "ĠKỳ": 133169, + "ĠÆ¡n": 133170, + "ĠthÄĥm": 133171, + "ÙģاÙĤ": 133172, + "ãģļãģ«": 133173, + "Ġ׾קר": 133174, + "Ġ׾קר×ķ×IJ": 133175, + "اÙģÙĬØ©": 133176, + "ÙħÙİا": 133177, + "гаÑĢ": 133178, + "صÙĦا": 133179, + "صÙĦاة": 133180, + "Ġ×ŀ×ĸ×Ķ": 133181, + "lıģını": 133182, + "Ġ×IJ×Ļ׳×Ķ": 133183, + "кÑĢо": 133184, + "ĠngÆ°Æ¡i": 133185, + "Ġвним": 133186, + "Ġвнимание": 133187, + "jÄħcy": 133188, + "ÙĢÙĢÙĢÙĢÙĢ": 133189, + "ÑģÑħод": 133190, + "ãģªãĤĵãģĭ": 133191, + "×ŀ×Ļ׾": 133192, + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺ": 133193, + "ãĤıãģªãģĦ": 133194, + "عسÙĥر": 133195, + "ĠìĦ¸ê³Ħ": 133196, + "ĠÑĩего": 133197, + "ĠÑģÑĢедÑģÑĤва": 133198, + "ĠÐłÐ°Ñģ": 133199, + "ãģªãģģ": 133200, + "ÙĨÙģس": 133201, + "ר×Ļ×ķף": 133202, + "ÑģÑĥд": 133203, + "ĠìĿ¸ê°Ħ": 133204, + "ĠاÙĦÙħÙĤبÙĦ": 133205, + "ÙĨعÙħ": 133206, + "تÙĪÙģر": 133207, + "ש×ij×¢": 133208, + "ılm": 133209, + "ılmÄ±ÅŁ": 133210, + "Ġ×ľ×ª×ª": 133211, + "تصÙģ": 133212, + "×Ķפ×ķ×ļ": 133213, + "à¹ĥà¸Ļà¸Ľà¸µ": 133214, + "ìĿ´ê³ł": 133215, + "ÙģÙĪز": 133216, + "à¸ľà¸¥à¸ĩาà¸Ļ": 133217, + "ĠGiáo": 133218, + "à¸ļà¸Ńà¸ģวà¹Īา": 133219, + "ĠdÄ±ÅŁ": 133220, + "ĠdÄ±ÅŁÄ±nda": 133221, + "죽": 133222, + "ĠdzieÅĦ": 133223, + "кÑĨии": 133224, + "иÑĨе": 133225, + "ãģ®ä¸Ģ": 133226, + "عش": 133227, + "пÑĢеÑģÑģ": 133228, + "หà¸Ļà¹Īà¸Ńย": 133229, + "ลัà¸ģษà¸ĵะ": 133230, + "ĠpossibilitÃł": 133231, + "à¹Ħà¸Ķà¹īรัà¸ļà¸ģาร": 133232, + "หยุà¸Ķ": 133233, + "Ġphiên": 133234, + "çĶŁãģ¾ãĤĮ": 133235, + "Ø·ÙĪÙĦ": 133236, + "ÑĦин": 133237, + "für": 133238, + "ØŃÙĬاة": 133239, + "íĸĪìĬµëĭĪëĭ¤": 133240, + "׼׳×ķת": 133241, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ª": 133242, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸ļ": 133243, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸ļà¸ģารà¸ĵà¹Į": 133244, + "ëIJĺìĹĪ": 133245, + "Ġkażdy": 133246, + "Ġluyá»ĩn": 133247, + "ĠоÑĢганизаÑĨии": 133248, + "å°ijãģªãģı": 133249, + "ÑģÑĤÑĢоен": 133250, + "Ġtécnico": 133251, + "ק×Ķ׾": 133252, + "Ġ×ķ×IJ×Ĺ": 133253, + "ĠعÙĦÙĬÙĥ": 133254, + "Ñīение": 133255, + "Ġ×Ķ×Ļ׾×ĵ×Ļ×Ŀ": 133256, + "ÙĪسائÙĦ": 133257, + "Ġ×ķ×Ķת": 133258, + "تÙħÙĬز": 133259, + "ĠÑģказал": 133260, + "Ġполи": 133261, + "Ġ×Ķ×ŀס": 133262, + "ÙĦÙijÙİ": 133263, + "Ùħؤسسة": 133264, + "Ġ×ŀ×Ļ×ĵ": 133265, + "ãģ£ãģ¡": 133266, + "ĠëĦĪ무": 133267, + "à¸ŀี": 133268, + "Ġtặng": 133269, + "Ġtấn": 133270, + "רש×Ŀ": 133271, + "Ġmédica": 133272, + "Ġ×¢×ķ×ŀ": 133273, + "Ġ×¢×ķ×ŀ×ĵ": 133274, + "ÑĦоÑĢ": 133275, + "Ùħرة": 133276, + "Ġvatanda": 133277, + "ĠvatandaÅŁ": 133278, + "Ġдело": 133279, + "à¸Ļม": 133280, + "ãģ¨åIJĮãģĺ": 133281, + "ÙģÙī": 133282, + "ÑģоÑĢ": 133283, + "Ġ×Ķסר×ĺ": 133284, + "Ġépoca": 133285, + "ìłķì±ħ": 133286, + "ĠÑģвÑıзан": 133287, + "ضرب": 133288, + "ĠÙĦÙĨا": 133289, + "Ġużywa": 133290, + "ĠاÙĦجÙĬØ´": 133291, + "ÑİÑĢ": 133292, + "×ijס×ķ×£": 133293, + "ĠмÑĥ": 133294, + "ĠмÑĥзÑĭк": 133295, + "bilité": 133296, + "Ġmaç": 133297, + "سÙİ": 133298, + "تÙĦÙĥ": 133299, + "ãģ¬": 133300, + "ÙĬÙĦا": 133301, + "ÑĪла": 133302, + "ÙĢÙĢÙĢ": 133303, + "Ġодной": 133304, + "зван": 133305, + "ĠÑģÑĢаз": 133306, + "ĠÑģÑĢазÑĥ": 133307, + "ÙĨظÙħ": 133308, + "راÙĩ": 133309, + "ĠÙĦÙĩذا": 133310, + "׼×ķר": 133311, + "Ġ×Ķש×ij×ķ×¢": 133312, + "Ġ×Ķשת": 133313, + "ĠQuảng": 133314, + "ãĥ«ãĥ¼": 133315, + "ãģĪãģªãģĦ": 133316, + "×ĺ×IJ": 133317, + "Ġmiá»ģn": 133318, + "ĠPháºŃt": 133319, + "ĠاÙĦسÙĪÙĤ": 133320, + "ÄĤ": 133321, + "ĠاÙĦجÙħع": 133322, + "ĠاÙĦجÙħعة": 133323, + "ÑİÑīей": 133324, + "aÅĤem": 133325, + "عتÙĤد": 133326, + "Ø£ÙĦÙħ": 133327, + "Ñģке": 133328, + "ĠìĿ´íķ´": 133329, + "ÙĨسخ": 133330, + "è¨ĢãģĦ": 133331, + "добав": 133332, + "سبÙĤ": 133333, + "×¢×ķרר": 133334, + "ÑĤип": 133335, + "ãģĿãģĵãģ§": 133336, + "visión": 133337, + "عÙĪدة": 133338, + "먹": 133339, + "×ŀ×ĸר×Ĺ": 133340, + "ĠØ¥ØŃ": 133341, + "Ġ׾×ij×Ļף": 133342, + "Ġ׾צ×IJת": 133343, + "Ġyardı": 133344, + "Ġyardımc": 133345, + "Ġyardımcı": 133346, + "Ä°Z": 133347, + "קפ×Ķ": 133348, + "tré": 133349, + "liÄŁini": 133350, + "клÑİÑĩа": 133351, + "Ġüretim": 133352, + "Ġayrı": 133353, + "ĠkiÅŁiler": 133354, + "à¸Ħà¹īà¸Ļ": 133355, + "à¸Ħà¹īà¸Ļหา": 133356, + "ĠSá»±": 133357, + "Ġ×Ľ×¡": 133358, + "Ġ×Ľ×¡×£": 133359, + "ĠÑĤакиÑħ": 133360, + "ĠXuân": 133361, + "Ġлег": 133362, + "Ġлегко": 133363, + "Ø«ÙĤاÙģØ©": 133364, + "ÐĿÐŀ": 133365, + "ãĤ¹ãĤ¿ãĥĥ": 133366, + "ãĤ¹ãĤ¿ãĥĥãĥķ": 133367, + "åIJĪãģĦ": 133368, + "Ġ×Ķש×Ļ×ŀ×ķש": 133369, + "manız": 133370, + "ĠÐĴаÑģ": 133371, + "gün": 133372, + "ìľĦìĽIJíļĮ": 133373, + "Ġwspóln": 133374, + "ĠÑģвое": 133375, + "íĥģ": 133376, + "à¹Ģà¸Ļีย": 133377, + "ÙĪبة": 133378, + "вÑıз": 133379, + "ıdır": 133380, + "ëIJĺìĹĪëĭ¤": 133381, + "ĠdeÄŁiÅŁtir": 133382, + "ãĤĭãģĵãģ¨ãģĮ": 133383, + "Ġ×Ĺ×ĵש×Ķ": 133384, + "ãĤīãĤĮãģ¦ãģĦãĤĭ": 133385, + "×Ĺ×Ļ×Ļ×ij": 133386, + "ĠÐļаÑĢ": 133387, + "׳×Ļת×ķ×Ĺ": 133388, + "Ġק×ĺף": 133389, + "ר×ĸ": 133390, + "ÙĪغ": 133391, + "èªŃãģ¿": 133392, + "ĠتÙĤÙĪÙħ": 133393, + "ĠÙĥاÙĦ": 133394, + "à¸Ŀึà¸ģ": 133395, + "Ġë°ľìĥĿ": 133396, + "ológico": 133397, + "راع": 133398, + "à¹ģà¸ģà¹īà¹Ħà¸Ĥ": 133399, + "ĠÑĢабоÑĤÑĥ": 133400, + "ÙĨÙijÙİ": 133401, + "à¸Ńยูà¹Īà¸Ĺีà¹Ī": 133402, + "ĠاÙĦثاÙĨÙĬØ©": 133403, + "ĠNhân": 133404, + "ÑħваÑĤ": 133405, + "öne": 133406, + "Ġعدة": 133407, + "à¹ģสà¸ĩ": 133408, + "ÑĤоп": 133409, + "пÑĥÑģка": 133410, + "شراء": 133411, + "ĠÐļом": 133412, + "Ġפע×ķ׾×Ķ": 133413, + "ìĤ¬ìĿ´": 133414, + "ìĤ¬ìĿ´íĬ¸": 133415, + "è¡Įãģ£ãģ¦": 133416, + "Ġ×Ķ×Ķת": 133417, + "ĠÑģÑĤоÑĢо": 133418, + "ĠÑģÑĤоÑĢонÑĭ": 133419, + "درس": 133420, + "à¸ĭู": 133421, + "à¸ķà¹Īำ": 133422, + "ĠأبÙĬ": 133423, + "подоб": 133424, + "ãģ«ãģ¦": 133425, + "ارتÙģاع": 133426, + "ĠÙħؤ": 133427, + "иков": 133428, + "geführt": 133429, + "มืà¸Ńà¸ĸืà¸Ń": 133430, + "ĠÙĦÙĤد": 133431, + "ĠØ£ÙĨÙij": 133432, + "سÙĬطر": 133433, + "ãģ¾ãģļãģ¯": 133434, + "ס×ĵ": 133435, + "ÑģколÑĮко": 133436, + "ãģ¿ãģŁãģĦãģª": 133437, + "×ĵר×Ĵ": 133438, + "×¢×Ļ×ĵ": 133439, + "à¹ĥหà¹īà¸ļริà¸ģาร": 133440, + "ĠÐĶи": 133441, + "×ij×¢×Ļ×ķת": 133442, + "Ġ×Ķ×Ĺ×ķ": 133443, + "пиÑģÑĮ": 133444, + "ĠاÙĦØ®ÙĦ": 133445, + "бав": 133446, + "ĠÄ°lk": 133447, + "ĠاÙĦØ®Ùħ": 133448, + "ĠاÙĦØ®ÙħÙĬس": 133449, + "ĠÙĬÙĤÙĪÙħ": 133450, + "æĻĤãģ®": 133451, + "ĠsÅĤow": 133452, + "ĠØ£ÙĩÙħ": 133453, + "Ø®ÙĦÙĤ": 133454, + "ĠأصبØŃ": 133455, + "Ġchứa": 133456, + "Ġthác": 133457, + "ÙģاÙĦ": 133458, + "Ġchá»Ŀ": 133459, + "ĠاÙĦخار": 133460, + "ĠاÙĦخارج": 133461, + "ĠاÙĦخارجÙĬØ©": 133462, + "طائر": 133463, + "ĠtÃł": 133464, + "ĠtÃłu": 133465, + "à¸ģลà¹īà¸Ńà¸ĩ": 133466, + "ĠاÙĦÙħرأ": 133467, + "ĠاÙĦÙħرأة": 133468, + "åħ¨ãģı": 133469, + "ĠÃĸn": 133470, + "çļĦãģ«ãģ¯": 133471, + "Ġpièce": 133472, + "×Ĵ×Ļ×ij": 133473, + "ĠاÙĦÙĪاÙĤع": 133474, + "ä»Ĭãģ®": 133475, + "ĠاÙĦÙħÙĤ": 133476, + "cznÄħ": 133477, + "ÙģعاÙĦ": 133478, + "енного": 133479, + "ĠÑĦакÑĤ": 133480, + "ìĭłì²Ń": 133481, + "ĠÐŀни": 133482, + "ĠاÙĦبÙĦاد": 133483, + "овиÑĩ": 133484, + "ëıĮ": 133485, + "ÑĦÑĥнкÑĨи": 133486, + "Ġìĸ´ëĬIJ": 133487, + "ãĥķãĤ©ãĥ¼": 133488, + "dÃŃ": 133489, + "илоÑģÑĮ": 133490, + "ÙħÙī": 133491, + "ĠاÙĦØ£ÙħرÙĬÙĥ": 133492, + "ĠاÙĦØ£ÙħرÙĬÙĥÙĬØ©": 133493, + "×ĺ×Ļפ×ķ׾": 133494, + "íĶĦë¡ľê·¸": 133495, + "íĶĦë¡ľê·¸ëŀ¨": 133496, + "Ġש×ķ׳×ķת": 133497, + "Ø´ÙħÙĦ": 133498, + "ĠпаÑĢа": 133499, + "Ġ×Ķ×Ĺ×ķק": 133500, + "ÙĪزارة": 133501, + "ãģ¨ãģĻãĤĭ": 133502, + "Ġquảng": 133503, + "Ġaģır": 133504, + "ĠاÙĦÙĦج": 133505, + "ĠاÙĦÙĦجÙĨØ©": 133506, + "긴": 133507, + "ĠTân": 133508, + "جÙħÙĦ": 133509, + "дол": 133510, + "à¹ģà¸ŀà¸Ĺย": 133511, + "à¹ģà¸ŀà¸Ĺยà¹Į": 133512, + "Ġר×IJש×Ļ": 133513, + "Ñīей": 133514, + "Ġçevre": 133515, + "ĠкомплекÑģ": 133516, + "Ġ×ij×ŀש×ļ": 133517, + "Ġaltın": 133518, + "ĠأعÙħاÙĦ": 133519, + "ĠÑģвоего": 133520, + "ãĤĪãģĦ": 133521, + "×Ĺ׾×Ļ×ĺ": 133522, + "×ŀ×ł×¢": 133523, + "Ġר×ij×Ķ": 133524, + "ĠØ£ÙĬضاÙĭ": 133525, + "×ĸ׾": 133526, + "ĠاÙĦسÙĬاسÙĬ": 133527, + "æĢĿãģĨ": 133528, + "קרק": 133529, + "קרקע": 133530, + "ĠاÙĦÙģرÙĬÙĤ": 133531, + "биÑĤ": 133532, + "ק׳×Ķ": 133533, + "ĠØ¥ÙĨÙĩ": 133534, + "ĠÐĴам": 133535, + "ÐłÐŀ": 133536, + "ãĥĪãĥª": 133537, + "å¿ħè¦ģãģª": 133538, + "Ġchâu": 133539, + "ç¶ļãģij": 133540, + "Ġçözüm": 133541, + "gÅĤow": 133542, + "عÙĤÙĦ": 133543, + "売ãĤĭ": 133544, + "iết": 133545, + "à¸Ĭิà¹īà¸Ļ": 133546, + "ĠØŃÙĤÙĪÙĤ": 133547, + "Ø·ÙĦع": 133548, + "ĠÄijen": 133549, + "ĠÙĥاÙģØ©": 133550, + "ãģ®ãģĶ": 133551, + "Ġë¬": 133552, + "Ġ물": 133553, + "Ġë¬¼ë¡ł": 133554, + "ĠرسÙĪÙĦ": 133555, + "зам": 133556, + "замен": 133557, + "Ġkullanıcı": 133558, + "×¢×ķ׾": 133559, + "èī²ãĢħ": 133560, + "ÑĪиÑĢ": 133561, + "Ġ×Ĺש": 133562, + "Ġwygl": 133563, + "ĠwyglÄħda": 133564, + "ש×Ļ×ŀ×ķש": 133565, + "å¿ĺãĤĮ": 133566, + "×¢×Ļצ×ķ×ij": 133567, + "ĠاÙĦسÙĪرÙĬ": 133568, + "å°ijãģªãģĦ": 133569, + "ĠпоиÑģк": 133570, + "สำà¸Ļัà¸ģà¸ĩาà¸Ļ": 133571, + "Ġ×ŀצ×ĵ": 133572, + "ĠmÃ¼ÅŁ": 133573, + "ĠmÃ¼ÅŁter": 133574, + "ĠmÃ¼ÅŁteri": 133575, + "ĠÙħÙĨÙĩÙħ": 133576, + "à¸ķำà¹ģ": 133577, + "à¸ķำà¹ģหà¸Ļ": 133578, + "à¸ķำà¹ģหà¸Ļà¹Īà¸ĩ": 133579, + "ÅĽmie": 133580, + "Ġ×©×ł×ª": 133581, + "Ġ×Ķפ×Ļ": 133582, + "פרש": 133583, + "×¢×ijר×Ļת": 133584, + "สà¸Ļัà¸ļ": 133585, + "สà¸Ļัà¸ļสà¸Ļุ": 133586, + "สà¸Ļัà¸ļสà¸Ļุà¸Ļ": 133587, + "è¨Ģãģ£ãģ¦": 133588, + "à¸ģารà¸Īัà¸Ķ": 133589, + "ĠMoże": 133590, + "изаÑĨии": 133591, + "ứt": 133592, + "ĠÙĪبعد": 133593, + "ĠdeÄŁild": 133594, + "ĠdeÄŁildir": 133595, + "Ġת×ŀ": 133596, + "Ġ×ŀ×ŀ׳×ķ": 133597, + "話ãĤĴ": 133598, + "ĠÑĨена": 133599, + "Ġthúc": 133600, + "×Ļ×ŀ×ķף": 133601, + "ĠBáo": 133602, + "ãĤĴåıĸãĤĬ": 133603, + "å®īãģĦ": 133604, + "Ġ×¢×ķש×Ļ×Ŀ": 133605, + "èĩªåĪĨãģĮ": 133606, + "lée": 133607, + "ãĤĭãģ®ãģ§": 133608, + "иÑĢÑĥеÑĤ": 133609, + "ãģ¦ãĤĭ": 133610, + "ستر": 133611, + "ĠاÙĦØŃÙĬ": 133612, + "×Ļ׾×ķת": 133613, + "Ġ×Ĺ×ij": 133614, + "ÙĤرأ": 133615, + "تÙħÙĥÙĨ": 133616, + "سائÙĦ": 133617, + "prüf": 133618, + "ãģĭãģijãģ¦": 133619, + "ĠÑģобÑģÑĤвенно": 133620, + "ĠìľĦíķĺìŬ": 133621, + "׾×Ļ×ĺ": 133622, + "ãģĮå¤ļãģı": 133623, + "ÙĬتÙĩا": 133624, + "ç«ĭãģ¦": 133625, + "มà¸Ńà¸ļ": 133626, + "ìĭľìŀ¥": 133627, + "оÑĢа": 133628, + "ĠsavaÅŁ": 133629, + "×ĺ×Ļ×ij×Ļ": 133630, + "×ij׳×ķ": 133631, + "Ùħاذا": 133632, + "기ê°Ħ": 133633, + "ãģªãģ©ãģ§": 133634, + "Ġ×ŀת×Ĺ×Ļ׾": 133635, + "Ġnhiá»ħ": 133636, + "Ġnhiá»ħm": 133637, + "каÑĢ": 133638, + "каÑĢÑĤ": 133639, + "Ġ׾×Ķשת×ŀש": 133640, + "׳×Ļ×Ĺ": 133641, + "ادÙĬØ©": 133642, + "รายà¸ĩาà¸Ļ": 133643, + "ĠprzykÅĤad": 133644, + "Ñīий": 133645, + "ØŃضÙĪر": 133646, + "Ġhôn": 133647, + "ÃĿ": 133648, + "ת×ķצ×IJ×ķת": 133649, + "رابط": 133650, + "Ġbếp": 133651, + "ĠполÑĥÑĩи": 133652, + "åĩºä¼ļãģĦç³»": 133653, + "à¸Ľà¸¥à¹Īà¸Ńย": 133654, + "ĠاÙĦشباب": 133655, + "اÙĩÙĦ": 133656, + "ä»Ĭãģ¾ãģ§": 133657, + "رجع": 133658, + "ãĤ¶ãĥ¼": 133659, + "ÙĤÙģ": 133660, + "ĠGroÃŁ": 133661, + "ĠíļĮìĽIJ": 133662, + "اجر": 133663, + "Ġ×ij×ŀקר×Ķ": 133664, + "Ġsegurança": 133665, + "fühl": 133666, + "ãģ¦ãģĦãģı": 133667, + "หมà¸Ń": 133668, + "ĠкоÑĤоÑĢом": 133669, + "ĠNÄĥm": 133670, + "ĠdÅĤugo": 133671, + "ÙħÙĨØŃ": 133672, + "ש×ķ×ķ×Ļ": 133673, + "ĠØ£ÙĬاÙħ": 133674, + "à¸ªà¸łà¸²à¸ŀ": 133675, + "rzÄħ": 133676, + "شرÙĥات": 133677, + "ãĤĴèĢĥãģĪ": 133678, + "даÑĢ": 133679, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Ĭุม": 133680, + "Ġ×ķ×IJ×ĸ": 133681, + "iá»ĩn": 133682, + "ĠtÆ°Æ¡i": 133683, + "ש×Ļ×Ĺ": 133684, + "à¸Ńà¹Īà¸Ńà¸Ļ": 133685, + "æĽ¸ãģĦãģ¦": 133686, + "Ġngữ": 133687, + "×ij×Ļ×ĺ×Ĺ": 133688, + "×ij×Ļ×ĺ×Ĺ×ķף": 133689, + "Ġsẵ": 133690, + "Ġsẵn": 133691, + "ì§ĢëıĦ": 133692, + "ĠпÑĢеп": 133693, + "ĠпÑĢепаÑĢаÑĤ": 133694, + "ĠнаÑĥÑĩ": 133695, + "ĠÃľnivers": 133696, + "ĠÃľniversites": 133697, + "ĠÃľniversitesi": 133698, + "Ġ×Ĵ×ĵ×ķ׾×Ķ": 133699, + "Ġ×Ķ×ł×ª": 133700, + "Ġ×Ķ×ł×ª×ij×¢": 133701, + "ãģ§ãģĤãģ£ãģŁ": 133702, + "ĠmiesiÄħ": 133703, + "ĠmiesiÄħc": 133704, + "гÑĢам": 133705, + "гÑĢамм": 133706, + "ĠبشأÙĨ": 133707, + "ĠÑħÑĢ": 133708, + "ק×Ļ×ĵ": 133709, + "ק×Ļ×ĵ×ķ×Ŀ": 133710, + "Ø´Ùĥر": 133711, + "Ġá»ķ": 133712, + "Ġá»ķn": 133713, + "ãģĮãģĤãģ£ãģ¦": 133714, + "ãģķãĤĮãģ¾ãģĻ": 133715, + "Ġ×Ĺ×ķ×ĵ": 133716, + "Ġ×Ĺ×ķ×ĵש×Ļ×Ŀ": 133717, + "ÙħÙĪاجÙĩ": 133718, + "ÙħÙĪاجÙĩØ©": 133719, + "أشخاص": 133720, + "بغ": 133721, + "à¹Ģรียà¸Ļรูà¹ī": 133722, + "ãģĹãģ¦ãģĦãģı": 133723, + "Ġsạn": 133724, + "å¿ħãģļ": 133725, + "׳×Ļ×Ĵ": 133726, + "׳×Ļ×Ĵ×ķ×ĵ": 133727, + "باÙĦغ": 133728, + "×Ĺש×ŀ": 133729, + "×Ĺש×ŀ׾": 133730, + "Ġnapraw": 133731, + "ĠnaprawdÄĻ": 133732, + "Ø´Ùĩاد": 133733, + "×IJ×ķ×Ķ": 133734, + "×IJ×ķ×Ķ×ij": 133735, + "иÑĨÑĭ": 133736, + "Ġ×Ķר׼×ij": 133737, + "ëŀij": 133738, + "Ġתע": 133739, + "Ġ×Ķ×Ļש": 133740, + "Ġ×Ķ×Ļשר×IJ": 133741, + "Ġ×Ķ×Ļשר×IJ׾×Ļ": 133742, + "Ø£ÙħÙĨ": 133743, + "ÑİÑīаÑı": 133744, + "skór": 133745, + "LERÄ°": 133746, + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺר×ķף": 133747, + "×¢×ł×§": 133748, + "ĠÙĪÙĥÙĦ": 133749, + "ãģĵãģĵãģ§": 133750, + "Ġquán": 133751, + "liÄŁin": 133752, + "à¸ģà¸İหมาย": 133753, + "Ø·Ùħ": 133754, + "أجÙĩ": 133755, + "أجÙĩزة": 133756, + "ĠErdoÄŁan": 133757, + "ãģ§ãģĬ": 133758, + "ĠвÑĢа": 133759, + "ĠвÑĢаÑĩ": 133760, + "ĠPhó": 133761, + "à¸Ĭัà¹Īว": 133762, + "à¸Ĭัà¹Īวà¹Ĥม": 133763, + "à¸Ĭัà¹Īวà¹Ĥมà¸ĩ": 133764, + "Ġphúc": 133765, + "×Ļפ×ķת": 133766, + "×¢×Ļ×ķף": 133767, + "Ġdużo": 133768, + "ãĥģãĥ¼ãĥł": 133769, + "ĠÙĬÙİ": 133770, + "ĠзадаÑĩ": 133771, + "Ġ×Ĵ×ij×ķ×Ķ×Ķ": 133772, + "Ġ׼׼׾": 133773, + "ложен": 133774, + "état": 133775, + "ĠngÄĥn": 133776, + "èµ·ãģį": 133777, + "ĠTiến": 133778, + "صعب": 133779, + "Ġexperiência": 133780, + "Ø®Ùħ": 133781, + "à¸ģารà¸Ĺำà¸ĩาà¸Ļ": 133782, + "سÙĬد": 133783, + "ĠDá»±": 133784, + "ĠкоÑĤоÑĢого": 133785, + "ladıģı": 133786, + "Ġkhá»ķ": 133787, + "Ġê³ĦìĨį": 133788, + "Ñīик": 133789, + "สà¹Īวà¸Ļà¸ķัว": 133790, + "зоÑĢ": 133791, + "ÙĨÙı": 133792, + "Ġà¸Ķัà¸ĩ": 133793, + "Ġà¸Ķัà¸ĩà¸Ļัà¹īà¸Ļ": 133794, + "Ġcấu": 133795, + "ĠÄijá»ijc": 133796, + "оÑĦ": 133797, + "ĠاÙĦأعÙħاÙĦ": 133798, + "ãģªãģıãģ¦ãĤĤ": 133799, + "×ķ׼×Ļ×Ŀ": 133800, + "à¹ģà¸Ľ": 133801, + "ĠBên": 133802, + "ãĥ¯ãĥ³": 133803, + "Ġgiám": 133804, + "ĠÅŀu": 133805, + "Ġdáng": 133806, + "عÙĦÙĬ": 133807, + "à¹Ģà¸ģษ": 133808, + "à¹Ģà¸ģษà¸ķร": 133809, + "ÙĪجب": 133810, + "ннÑĭе": 133811, + "ÙĤضاء": 133812, + "à¸Ħวà¸ļ": 133813, + "à¸Ħวà¸ļà¸Ħุ": 133814, + "à¸Ħวà¸ļà¸Ħุม": 133815, + "ãģ¤ãģ¤": 133816, + "ĠViá»ĩc": 133817, + "×ŀ×ij×ĺ": 133818, + "ש×Ļת×ķ×£": 133819, + "ĠведÑĮ": 133820, + "kaza": 133821, + "kazaÅĤ": 133822, + "à¸ķำรวà¸Ī": 133823, + "ãĤ¿ãĥ«": 133824, + "ĠповÑĭ": 133825, + "ĠповÑĭÑĪен": 133826, + "ĠSợ": 133827, + "ĠìĦ¤ëªħ": 133828, + "ĠÃĩünkü": 133829, + "ìĥĿíĻľ": 133830, + "Ö¾": 133831, + "ãĤĮãģ¦ãģĦãĤĭ": 133832, + "Ġ×ijר×IJש": 133833, + "ר×ķ×Ĵ": 133834, + "ĠоÑĦи": 133835, + "ĠоÑĦиÑĨиалÑĮн": 133836, + "ĠÑĥÑģÑĤанов": 133837, + "ĠÑĥÑģÑĤановлен": 133838, + "ĠاÙĦÙħصر": 133839, + "ĠاÙĦÙħصرÙĬØ©": 133840, + "ĠÐŁÐ¾ÑįÑĤомÑĥ": 133841, + "ÙĨصÙģ": 133842, + "ĠÙĪاÙĦÙĨ": 133843, + "ĠhÃłi": 133844, + "à¸Ħิ": 133845, + "ĠAprès": 133846, + "ì³IJ": 133847, + "à¹Ģà¸ĭีย": 133848, + "×ĵ×ŀ×Ķ": 133849, + "activité": 133850, + "à¸Ħิà¸Ķวà¹Īา": 133851, + "ÑĤÑĢен": 133852, + "à¹Ģฮ": 133853, + "ãĥıãĤ¤": 133854, + "ãģĮå¢ĹãģĪ": 133855, + "еннаÑı": 133856, + "Ġìĺ¤ëĬĺ": 133857, + "ãĥ¢ãĥ³": 133858, + "ĠконеÑĩно": 133859, + "ĠÙħÙĤابÙĦ": 133860, + "clé": 133861, + "Ġhü": 133862, + "Ġthẳng": 133863, + "ìłģìĿ´": 133864, + "ĠÐIJлекÑģ": 133865, + "ĠÐIJлекÑģан": 133866, + "ĠÐIJлекÑģандÑĢ": 133867, + "ãĥŀãĥ³ãĤ·ãĥ§ãĥ³": 133868, + "ãģ²ãģ¨ãģ¤": 133869, + "ãģªãģĬ": 133870, + "à¹Ģà¸Īà¹īาà¸Ĥà¸Ńà¸ĩ": 133871, + "ëĵľë¦¬": 133872, + "شاء": 133873, + "ĠsaÄŁlık": 133874, + "ĠÅŁimdi": 133875, + "×Ļ×IJ׾": 133876, + "تأثÙĬر": 133877, + "أسب": 133878, + "أسباب": 133879, + "ĠвÑĭполнен": 133880, + "лок": 133881, + "ש×Ļ×ij×Ķ": 133882, + "Ġlắm": 133883, + "ĠTrÆ°á»Ľc": 133884, + "Ġ×Ķ×¢×ľ": 133885, + "리를": 133886, + "ĠÑĢеж": 133887, + "ĠÑĢежим": 133888, + "inté": 133889, + "intégr": 133890, + "×Ĵ׳×Ļ": 133891, + "ĠاÙĦشعر": 133892, + "Ġmilhões": 133893, + "Ġpequeño": 133894, + "ãĤ³ãĥ¼ãĤ¹": 133895, + "×ķ׼×Ĺ": 133896, + "à¹Ģà¸Ĭà¹īา": 133897, + "شرÙĤ": 133898, + "ĠhÆ°Æ¡ng": 133899, + "รัà¸IJà¸ļาล": 133900, + "à¸ģลาย": 133901, + "à¸ģลายà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 133902, + "ĠподÑħод": 133903, + "תש×ķ×ij×Ķ": 133904, + "ãģıãģªãģ£ãģ¦": 133905, + "ĠاÙĦØ£ÙħÙħ": 133906, + "ĠHá»įc": 133907, + "ĠwspóÅĤpr": 133908, + "ĠwspóÅĤprac": 133909, + "ÑĩÑĥв": 133910, + "ÑĩÑĥвÑģÑĤв": 133911, + "ÃŃstico": 133912, + "à¹Ģà¸ģาะ": 133913, + "ìĽĢ": 133914, + "Ġназад": 133915, + "ãĤĭãĤĪãģĨãģ«": 133916, + "ĠСШ": 133917, + "ĠСШÐIJ": 133918, + "мон": 133919, + "ĠAsÃŃ": 133920, + "×ķר×Ĵ": 133921, + "полнен": 133922, + "×ŀ×¡×ľ": 133923, + "×ŀ×¡×ľ×ķ׾": 133924, + "à¹Ģลืà¸Ńà¸Ķ": 133925, + "à¹Ģริà¹Īมà¸ķà¹īà¸Ļ": 133926, + "ĠاÙĦØ¥Ùħ": 133927, + "ĠاÙĦØ¥Ùħارات": 133928, + "צ×Ķר": 133929, + "ãĥ¡ãĥªãĥĥãĥĪ": 133930, + "ĠпоÑĤом": 133931, + "виз": 133932, + "ĠÙģترة": 133933, + "å¾Įãģ®": 133934, + "ÐĿÐIJ": 133935, + "×ŀסר": 133936, + "ÙĬرÙĬ": 133937, + "pré": 133938, + "ĠteÅŁek": 133939, + "ĠteÅŁekkür": 133940, + "Ġödeme": 133941, + "داÙĨ": 133942, + "ãģ¾ãģĹãģ¦": 133943, + "缮ãģ«": 133944, + "ĠÑĤеÑĩение": 133945, + "lard": 133946, + "lardır": 133947, + "à¹Ģราà¸Īะ": 133948, + "ספ×Ļ": 133949, + "ĠÙĪÙĥØ°ÙĦÙĥ": 133950, + "Ġhát": 133951, + "Ġtá»Ļc": 133952, + "à¸Ħุย": 133953, + "Ġbức": 133954, + "ØŃÙĬÙĨ": 133955, + "èģŀãģĦãģ¦": 133956, + "Ùħؤشر": 133957, + "ĠNhÆ°": 133958, + "Ġменее": 133959, + "ละà¸Ħร": 133960, + "Ñģин": 133961, + "ĠÑĢек": 133962, + "ĠÑĢекл": 133963, + "ĠÑĢеклам": 133964, + "ĠÙģÙĩÙĪ": 133965, + "Ġ׾×ĸ": 133966, + "×Ļ׳×ķת": 133967, + "ĠÅŁart": 133968, + "ÑģÑĤавка": 133969, + "Ġíı¬íķ¨": 133970, + "ãģ«è¡Įãģı": 133971, + "ï¼Ŀ": 133972, + "ĠпозволÑıеÑĤ": 133973, + "Ġת×ķ׼׾×ķ": 133974, + "овал": 133975, + "صÙĦØ©": 133976, + "Ġ׾ש׳×ķת": 133977, + "ĠÐĺгÑĢ": 133978, + "ÙħÙĨتجات": 133979, + "ĠsatÄ±ÅŁ": 133980, + "Ñģко": 133981, + "ĠاÙĦØ«ÙĦاثاء": 133982, + "Ġ×Ķ×ĵ×ijר×Ļ×Ŀ": 133983, + "ãģĹãģ¾ãģĹãĤĩãģĨ": 133984, + "بÙĤÙī": 133985, + "åĬĽãĤĴ": 133986, + "ĠÃĩok": 133987, + "ãĥģãĥ¥": 133988, + "à¹Ģà¸Ĭืà¹īà¸Ń": 133989, + "ยุà¸Ħ": 133990, + "ศาล": 133991, + "Ġק×ķ×ĵ×Ŀ": 133992, + "×ĸר×Ļ×Ŀ": 133993, + "ãģ®åł´åIJĪ": 133994, + "ĠìķĬìķĺ": 133995, + "ãģĤãĤĬãģ¾ãģĻãģĮ": 133996, + "×IJשר": 133997, + "è¡Įãģı": 133998, + "ãģ»ãģĭ": 133999, + "æ°Ĺãģ«ãģªãĤĭ": 134000, + "йдеÑĤ": 134001, + "íķĺìĺĢëĭ¤": 134002, + "ستÙħرار": 134003, + "ĠÐŁÑĢе": 134004, + "ĠÑģбоÑĢ": 134005, + "ĠìķĦ무": 134006, + "ç§ģãĤĤ": 134007, + "عص": 134008, + "ĠниÑĩ": 134009, + "ĠниÑĩего": 134010, + "ĠпÑĢием": 134011, + "ק×ķ×ŀ": 134012, + "ĠìĪĺëıĦ": 134013, + "Ġì¡´": 134014, + "Ġì¡´ìŀ¬": 134015, + "ĠأثÙĨ": 134016, + "ĠأثÙĨاء": 134017, + "ĠÙĪاÙĦØŃ": 134018, + "ãģĮãģ§ãģįãĤĭ": 134019, + "Ġת×Ķ": 134020, + "Ġת×Ķ×Ļ×Ķ": 134021, + "רף": 134022, + "ĠÑģвÑıзи": 134023, + "×Ĵשת": 134024, + "ÑģпекÑĤ": 134025, + "ס×ij×Ļ×ij": 134026, + "ס×ij×Ļ×ij×Ķ": 134027, + "ĠíķĦìļĶíķľ": 134028, + "تخصص": 134029, + "Ġжив": 134030, + "ĠживоÑĤ": 134031, + "ĠMayıs": 134032, + "تعا": 134033, + "تعاÙĪÙĨ": 134034, + "ĠعÙĨÙĩا": 134035, + "ówki": 134036, + "ĠاÙĦÙģÙĦسطÙĬÙĨÙĬ": 134037, + "ãģłãģijãģ§ãģªãģı": 134038, + "ìĿ¸ì§Ģ": 134039, + "ĠاÙĦسÙĪد": 134040, + "ĠاÙĦسÙĪداÙĨ": 134041, + "إجراءات": 134042, + "Ġkötü": 134043, + "Ġ×Ļתר": 134044, + "×Ĵ×Ļש×Ķ": 134045, + "Ġצ×ķר×ļ": 134046, + "รà¸ĸย": 134047, + "รà¸ĸยà¸Ļà¸ķà¹Į": 134048, + "ÑħоÑĤ": 134049, + "ÐłÐIJ": 134050, + "ÙĪØ·ÙĨ": 134051, + "Ġsayısı": 134052, + "ס×Ĺר": 134053, + "ÙħÙĪÙĦ": 134054, + "ãĤĴæĮģãģ£ãģ¦": 134055, + "عاÙĨ": 134056, + "Ġtá»Ļi": 134057, + "ĠвÑĭÑĪе": 134058, + "Ġtầm": 134059, + "ãĥĪãĥ¬": 134060, + "×Ļצ×ķ": 134061, + "มุม": 134062, + "سÙĪد": 134063, + "ìłĦìŀIJ": 134064, + "ãĤµãĥŃãĥ³": 134065, + "ìĤ°ìĹħ": 134066, + "ĠоÑģнован": 134067, + "Ø®Ùģض": 134068, + "רצ×Ķ": 134069, + "بÙĬض": 134070, + "×ķÖ¹": 134071, + "ס×Ļ×Ļ×¢": 134072, + "Ġש×IJ×Ļ": 134073, + "ĠاÙĦÙĤرآÙĨ": 134074, + "ĠТакже": 134075, + "×ŀש×ŀ×¢×ķת": 134076, + "سÙĩÙĦ": 134077, + "Ġ×Ķ׳×Ķ": 134078, + "ãĤĴãģĹãģ¦ãģĦãĤĭ": 134079, + "×Ļ×Ļס": 134080, + "×Ķ×ķ×IJ": 134081, + "ĠBÃŃ": 134082, + "Ġмало": 134083, + "ĠëĶ°ëĿ¼ìĦľ": 134084, + "Ġר×Ĺ×ij": 134085, + "ãģĮé«ĺãģĦ": 134086, + "ÙĪاس": 134087, + "ìĤ¼": 134088, + "×ł×¢": 134089, + "ãģ£ãģ¡ãĤĥ": 134090, + "ĠTüm": 134091, + "à¸Ńีà¸ģà¸Ķà¹īวย": 134092, + "ãģĹãģ¦ãģıãģłãģķãģĦ": 134093, + "ÙĨشاط": 134094, + "ãĥĹãĥ©ãĥ³": 134095, + "алиÑģÑĮ": 134096, + "×ĵ×ľ×ª": 134097, + "ĠwczeÅĽ": 134098, + "ĠwczeÅĽniej": 134099, + "ĠÑįÑĤим": 134100, + "Ġthá»ĭt": 134101, + "à¸ļัà¸į": 134102, + "à¸ļัà¸įà¸Ĭี": 134103, + "ãģļãģ£ãģ¨": 134104, + "ÑĢин": 134105, + "ĠswojÄħ": 134106, + "íķĺëĬĶëį°": 134107, + "Ġë§Įëĵ¤ìĸ´": 134108, + "تشÙĥ": 134109, + "تشÙĥÙĬÙĦ": 134110, + "ائÙĩ": 134111, + "Ġ׾פ×Ĺ×ķת": 134112, + "ãĥĭãĥ¥": 134113, + "ãĥĭãĥ¥ãĥ¼ãĤ¹": 134114, + "׼×IJף": 134115, + "ãģ§ãģįãģŁ": 134116, + "звон": 134117, + "ĠstaÅĤ": 134118, + "×Ĺ×ijרת×Ļ": 134119, + "ĠأعÙĦÙĨ": 134120, + "à¹ģà¸ļà¸ļà¸Ļีà¹ī": 134121, + "بدء": 134122, + "ãĤģãģŁ": 134123, + "Ġ×ŀש×ŀ×¢×ķת": 134124, + "Ġ×ŀש×ŀ×¢×ķת×Ļ": 134125, + "örü": 134126, + "Ġhạnh": 134127, + "zähl": 134128, + "ĠLý": 134129, + "Ġ×ij×Ķת": 134130, + "Ġ×ij×Ķת×IJ×Ŀ": 134131, + "баÑĢ": 134132, + "ì¦Ī": 134133, + "ä»ĬåĽŀãģ®": 134134, + "Ġyü": 134135, + "Ġyüks": 134136, + "Ġyüksel": 134137, + "ãĤ½ãĥ¼": 134138, + "ãģĤãĤĮ": 134139, + "×ª×ľ×ŀ×Ļ×ĵ": 134140, + "ãģ¤ãģª": 134141, + "×ij׳×Ļ×Ŀ": 134142, + "Ġxếp": 134143, + "ĠмÑĥжÑĩин": 134144, + "ĠاÙĦÙĥتاب": 134145, + "׼×ŀ×ķת": 134146, + "Ġçe": 134147, + "ĠçeÅŁ": 134148, + "ĠçeÅŁit": 134149, + "ĠçeÅŁitli": 134150, + "×ĵ×Ļר×ķת": 134151, + "à¸ļุà¸į": 134152, + "ĠاÙĦØ¥ÙĦÙĥ": 134153, + "ĠاÙĦØ¥ÙĦÙĥترÙĪ": 134154, + "ĠاÙĦØ¥ÙĦÙĥترÙĪÙĨÙĬ": 134155, + "ĠباÙĦإض": 134156, + "ĠباÙĦإضاÙģØ©": 134157, + "Ġyönel": 134158, + "Ġyönelik": 134159, + "mysÅĤ": 134160, + "à¸Ķà¹īวยà¸ģาร": 134161, + "à¸ģารà¸Ĺำ": 134162, + "овÑĭм": 134163, + "أزÙħØ©": 134164, + "æİ¢ãģĹ": 134165, + "íļ¨": 134166, + "Ġ×ķ×IJ×Ŀ": 134167, + "Ġnghiêm": 134168, + "ÑĪин": 134169, + "кал": 134170, + "Ġcrianças": 134171, + "èĩªåĪĨãģ§": 134172, + "Ġнай": 134173, + "ĠнайÑĤи": 134174, + "ĠSá»ij": 134175, + "ĠÃ¶ÄŁrenciler": 134176, + "ãĥ¶æľĪ": 134177, + "Ñģан": 134178, + "ĠJá": 134179, + "ĠkonuÅŁma": 134180, + "شرط": 134181, + "ëĪĪ": 134182, + "arrière": 134183, + "ضرÙĪرة": 134184, + "ãĥĶãĥ³": 134185, + "עשר": 134186, + "аÑĢÑĮ": 134187, + "جÙħاع": 134188, + "Ġdéco": 134189, + "Ġ×Ļ×Ķ×ķ×ĵ×Ļ": 134190, + "à¸ŀลาà¸Ķ": 134191, + "ĠÙĬÙĥÙĨ": 134192, + "ĠجاÙħعة": 134193, + "طبÙĤ": 134194, + "ĠboÅŁ": 134195, + "×ķ×ķ×IJ": 134196, + "×ŀ×ĵ×¢": 134197, + "ק×ij×ķצת": 134198, + "פ×Ļר": 134199, + "jÄħcym": 134200, + "Ùħشا": 134201, + "ÙħشاÙĥÙĦ": 134202, + "צפ×ķף": 134203, + "إست": 134204, + "×ŀ׼ר": 134205, + "سÙħع": 134206, + "Ġкакой": 134207, + "ÑĤвоÑĢ": 134208, + "ØŃج": 134209, + "Ùģرض": 134210, + "пÑĢавлен": 134211, + "Ġникак": 134212, + "Ġmiá»ĩ": 134213, + "Ġmiá»ĩng": 134214, + "Ã¼ÃŁ": 134215, + "иÑĢовал": 134216, + "׾×ŀ×ķת": 134217, + "次ãģ®": 134218, + "ÙĦØ·": 134219, + "à¸ķัà¸Ļ": 134220, + "×Ķת×Ĺ×Ļ׾": 134221, + "ĠfotoÄŁ": 134222, + "ĠfotoÄŁraf": 134223, + "طرØŃ": 134224, + "à¸Ńà¸Ńà¸ģà¹Ħà¸Ľ": 134225, + "Ġyên": 134226, + "Ġпок": 134227, + "ĠпокÑĥп": 134228, + "ĠпокÑĥпа": 134229, + "ÑĨÑĥ": 134230, + "ĠкомпÑĮÑİ": 134231, + "ĠкомпÑĮÑİÑĤеÑĢ": 134232, + "ĠاÙĦÙĥرÙĬÙħ": 134233, + "تصÙħ": 134234, + "تصÙħÙĬÙħ": 134235, + "Ġоказа": 134236, + "Ġzarówn": 134237, + "Ġzarówno": 134238, + "ëĮĢì¶ľ": 134239, + "ãĤ»ãĥ³ãĤ¿ãĥ¼": 134240, + "ĠjakoÅĽci": 134241, + "æĤ©": 134242, + "æĤ©ãģ¿": 134243, + "Ø£ÙĨÙĪ": 134244, + "Ø£ÙĨÙĪاع": 134245, + "ë¹ł": 134246, + "Ġìłķë§IJ": 134247, + "Ġkẻ": 134248, + "ĠÑģайÑĤа": 134249, + "Ġ×Ķער×ij": 134250, + "Ùĩز": 134251, + "presión": 134252, + "ĠÑģÑĤен": 134253, + "ãģ£ãģ¦ãĤĭ": 134254, + "Ġhızlı": 134255, + "ÐļÐIJ": 134256, + "×ŀשפ×Ĺת": 134257, + "ĠÙĨÙĩا": 134258, + "ĠÙĨÙĩاÙĬØ©": 134259, + "ãģ¾ãģĦ": 134260, + "оÑħÑĢан": 134261, + "รà¹īà¸Ńย": 134262, + "ลึà¸ģ": 134263, + "ĠÙĪباÙĦ": 134264, + "ãĤĤãģ®ãģĮ": 134265, + "ר׼×Ļ×ij": 134266, + "ãĤ¤ãĥ¤": 134267, + "سؤ": 134268, + "سؤاÙĦ": 134269, + "ĠÙĦØ£ÙĨÙĩ": 134270, + "ĠkonuÅŁtu": 134271, + "ÐļÑĥпиÑĤÑĮ": 134272, + "Ġש×IJת×Ķ": 134273, + "ĠÙĪاÙĦس": 134274, + "ĠmożliwoÅĽci": 134275, + "Ġprób": 134276, + "ëĶ°": 134277, + "ãģ©ãĤĮ": 134278, + "ĠÐľÐ¸Ð½": 134279, + "ĠоÑĢганизм": 134280, + "ãģ«å¯¾ãģĻãĤĭ": 134281, + "ĠPré": 134282, + "Ġprivé": 134283, + "chè": 134284, + "ãģĦãģŁãģłãģį": 134285, + "สà¸Ļุà¸ģ": 134286, + "ajÄħce": 134287, + "ĠDzi": 134288, + "ĠDziÄĻki": 134289, + "ÅĤatw": 134290, + "rän": 134291, + "ränk": 134292, + "æĿ¥ãģŁ": 134293, + "Ġ×Ķ×Ļ×Ķ×ķ×ĵ×Ļ": 134294, + "ãĤ¬ãĥ¼": 134295, + "ĠÑĢад": 134296, + "ĠÑĢади": 134297, + "кÑĤив": 134298, + "Ø£Ùĩد": 134299, + "Ø£ÙĩداÙģ": 134300, + "ש×IJ×Ļר": 134301, + "ãģ¦ãģĦãģªãģĦ": 134302, + "Ġfrüh": 134303, + "Ġокол": 134304, + "Ġоколо": 134305, + "Ġregião": 134306, + "ĠÑĩиÑģле": 134307, + "Ġponiew": 134308, + "Ġponieważ": 134309, + "ìĦ¼íĦ°": 134310, + "Ġbầu": 134311, + "Ġê·": 134312, + "Ġê·ľ": 134313, + "Ġê·ľìłķ": 134314, + "ĠHòa": 134315, + "ĠÑĤоÑĤ": 134316, + "ãĤĤå¤ļãģĦ": 134317, + "ĠاÙĦإسÙĦاÙħÙĬØ©": 134318, + "ãģĭãģĦ": 134319, + "Ñįн": 134320, + "ĠÑĥказан": 134321, + "ĠÑĤакое": 134322, + "ï¼³": 134323, + "ëĮĢíķĻ": 134324, + "ĠgeniÅŁ": 134325, + "ĠاÙĦØ®ÙĬ": 134326, + "ĠاÙĦØ®ÙĬارات": 134327, + "ãĤĴè¡ĮãģĨ": 134328, + "ש×ŀ×Ķ": 134329, + "ĠLÃłm": 134330, + "ÙĪÙĨÙĬ": 134331, + "Ġ×IJ׾×Ļ×ķ": 134332, + "Äĺ": 134333, + "à¹Ħมà¹Īสามารà¸ĸ": 134334, + "人ãģ¨": 134335, + "برز": 134336, + "×Ļס×ķ×ĵ": 134337, + "×Ĵ׾×Ļ": 134338, + "ĠÙĬÙĨا": 134339, + "ĠÙĬÙĨاÙĬر": 134340, + "ĠкаÑĢÑĤин": 134341, + "Ġtôn": 134342, + "à¹Ģà¸ģร": 134343, + "à¸Ħà¸Ķี": 134344, + "Ġ׾×IJ×ķר×ļ": 134345, + "ãĤĤãĤīãģĨ": 134346, + "ãģĭãģĭãĤĭ": 134347, + "ании": 134348, + "ĠaraÅŁtırma": 134349, + "ÙĦاØŃظ": 134350, + "ãģĦãĤĦ": 134351, + "ĠTÃłi": 134352, + "Ġà¸Ļà¸Ńà¸ģà¸Īาà¸ģ": 134353, + "Ġà¸Ļà¸Ńà¸ģà¸Īาà¸ģà¸Ļีà¹ī": 134354, + "ĠÄIJảng": 134355, + "ãģ£ãģ¦ãģįãģŁ": 134356, + "Ġà¸ĭึà¹Īà¸ĩà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 134357, + "Ġtả": 134358, + "ĠmożliwoÅĽÄĩ": 134359, + "ĠSản": 134360, + "ĠÄ°ki": 134361, + "Ġcắt": 134362, + "سأÙĦ": 134363, + "Ġbakım": 134364, + "شب": 134365, + "à¸ķีà¹ī": 134366, + "à¸ŀยาย": 134367, + "à¸ŀยายาม": 134368, + "à¸ªà¸±à¸Ľ": 134369, + "à¸ªà¸±à¸Ľà¸Ķา": 134370, + "à¸ªà¸±à¸Ľà¸Ķาหà¹Į": 134371, + "ë°Ģ": 134372, + "еÑĢÑĭ": 134373, + "Ġcánh": 134374, + "Ġthuế": 134375, + "تبع": 134376, + "ãģ«åħ¥ãĤĮ": 134377, + "ÑİÑģÑĮ": 134378, + "íļĮìĿĺ": 134379, + "ç°¡åį": 134380, + "ç°¡åįĺ": 134381, + "ç°¡åįĺãģ«": 134382, + "Ġtrúc": 134383, + "ĠاÙĦÙĥÙĪÙĬ": 134384, + "ĠاÙĦÙĥÙĪÙĬت": 134385, + "ãĤıãģijãģ§ãģĻ": 134386, + "ĠÑģвоб": 134387, + "ĠÑģвобод": 134388, + "ĠÑĥÑĩаÑģÑĤник": 134389, + "สิà¹īà¸Ļ": 134390, + "ĠпÑĢоÑĦеÑģÑģиона": 134391, + "ĠпÑĢоÑĦеÑģÑģионалÑĮн": 134392, + "ÑģпоÑĢ": 134393, + "×Ĺ×ķ×ij×Ķ": 134394, + "ÙħعÙĨÙī": 134395, + "ĠاÙĦÙģترة": 134396, + "สูà¸ĩสุà¸Ķ": 134397, + "ãĤıãģļ": 134398, + "ĠÄijè": 134399, + "ĠÄijèn": 134400, + "æ¯Ķãģ¹": 134401, + "าà¸ĺิ": 134402, + "Ġmożemy": 134403, + "à¹ģà¸ĭ": 134404, + "à¸Īะà¹Ħมà¹Ī": 134405, + "Ġsắp": 134406, + "ÐļÐŀ": 134407, + "Ġpráctica": 134408, + "ÙĪÙĥاÙĦØ©": 134409, + "è¾¼ãĤĵãģ§": 134410, + "ológica": 134411, + "ĠеÑī": 134412, + "ĠеÑīÑij": 134413, + "تعدÙĬÙĦ": 134414, + "ĠØ£Ùĥد": 134415, + "Ġצר×Ļ׼": 134416, + "Ġצר×Ļ׼×Ļ×Ŀ": 134417, + "Ø«Ùħ": 134418, + "ĠкÑĢÑĥ": 134419, + "ĠкÑĢÑĥп": 134420, + "×ij×Ļק×ķרת": 134421, + "Ġì¡°ê¸Ī": 134422, + "ãģ¨ãģįãģ¯": 134423, + "Ġbạc": 134424, + "ĠÑĢаÑģпол": 134425, + "ĠÑĢаÑģполож": 134426, + "ĠÑĢаÑģположен": 134427, + "زÙĬÙĨ": 134428, + "ĠÐļÑĢоме": 134429, + "ĠاÙĦÙĨظر": 134430, + "×Ķ×ķ×ĵ": 134431, + "ĠاÙĦسبت": 134432, + "ãģ¨æĢĿãģĦ": 134433, + "ĠpaÅĦst": 134434, + "ĠpaÅĦstw": 134435, + "ĠÙĦÙĬست": 134436, + "ĠбÑĥдÑĥ": 134437, + "à¸Ĺัà¸Ļà¸Ĺี": 134438, + "ราม": 134439, + "ØŃصÙĪÙĦ": 134440, + "ãģĹãģ¦ãģıãĤĮãĤĭ": 134441, + "ĠاÙĦإسرائÙĬÙĦ": 134442, + "ĠاÙĦإسرائÙĬÙĦÙĬ": 134443, + "ãģĵãĤĮãģ¾ãģ§": 134444, + "ìĤ¬ë¥¼": 134445, + "Ġsürü": 134446, + "à¹Ģวà¸Ńรà¹Į": 134447, + "à¹Ģà¸ĭà¸Ńรà¹Į": 134448, + "Ġutilisé": 134449, + "ĠÑģиÑģÑĤема": 134450, + "Ġdwó": 134451, + "Ġdwóch": 134452, + "Ġpróprio": 134453, + "Ġëĵ±ìĿĦ": 134454, + "arrêt": 134455, + "ĠЧа": 134456, + "×IJ×ŀ׳×ķת": 134457, + "عارض": 134458, + "à¹Ģà¸ģมสà¹Į": 134459, + "Ġ׾×Ķ×ij×Ļף": 134460, + "Ġ׾×ij×Ĺ": 134461, + "Ġ׾×ij×Ĺ×ķר": 134462, + "สาà¸Ĥา": 134463, + "ĠÐľÐ¾Ñģкве": 134464, + "بعد": 134465, + "ĠاÙĦÙĤرار": 134466, + "ĠÄIJá»ĭa": 134467, + "Ġ×Ĺ×Ĵ": 134468, + "Ùģتر": 134469, + "ÙĪÙĨØ©": 134470, + "Ġ×Ķ×ĸ×IJת": 134471, + "å¸Ĥãģ®": 134472, + "ãģ»ãģĹãģĦ": 134473, + "Ġ×ij×¢×Ļר": 134474, + "ĠÑĤепеÑĢÑĮ": 134475, + "ìĬµëĭĪê¹Į": 134476, + "à¹Ħมà¹Īว": 134477, + "à¹Ħมà¹Īวà¹Īา": 134478, + "à¹Ħมà¹Īวà¹Īาà¸Īะ": 134479, + "×ŀ×IJ×Ķ": 134480, + "æĥħåł±": 134481, + "æĥħåł±ãĤĴ": 134482, + "غÙĨ": 134483, + "ĠпоÑı": 134484, + "ĠпоÑıви": 134485, + "éģİãģĶ": 134486, + "تشغ": 134487, + "تشغÙĬÙĦ": 134488, + "вел": 134489, + "Ġ×Ĺ×ŀ": 134490, + "ãģ¨ãģªãĤĬãģ¾ãģĻ": 134491, + "ĠraÄŁ": 134492, + "ĠraÄŁmen": 134493, + "ãģĭãģ©ãģĨ": 134494, + "ãģĭãģ©ãģĨãģĭ": 134495, + "енко": 134496, + "ì§Ģê³ł": 134497, + "Ġ×IJ׾×Ļ×Ķ": 134498, + "ĠØ£ÙĦ": 134499, + "à¸Īำหà¸Ļ": 134500, + "à¸Īำหà¸Ļà¹Īาย": 134501, + "nızı": 134502, + "Ġ׾ק×Ĺת": 134503, + "Ø£ÙĩÙħ": 134504, + "Ø£ÙĩÙħÙĬØ©": 134505, + "تغÙĬر": 134506, + "ש×Ĺר": 134507, + "ס×ķפר": 134508, + "×ĵ×Ļר": 134509, + "èī¯ãģĭãģ£ãģŁ": 134510, + "×ŀ׾×Ĺ×ŀ×Ķ": 134511, + "ÑģÑĤвие": 134512, + "ÑĤÑĢаÑĤ": 134513, + "ĠاÙĦأخ": 134514, + "ĠاÙĦأخÙĬرة": 134515, + "ĠاÙĦØŃصÙĪÙĦ": 134516, + "Ġcrédito": 134517, + "צ×Ļ×¢": 134518, + "ãĥ¬ãĥĻãĥ«": 134519, + "برÙĬ": 134520, + "ëIJIJ": 134521, + "ãģłãģ£ãģ¦": 134522, + "ĠrealtÃł": 134523, + "سÙģر": 134524, + "×ķ׳×ķ": 134525, + "×Ĵ×ķ×ĵ": 134526, + "×Ĵ×ķ×ĵ׾": 134527, + "ฮา": 134528, + "ãģĹãģ¦ãģĬãĤĬãģ¾ãģĻ": 134529, + "ĠgÃł": 134530, + "Ġ׾×ijצע": 134531, + "å¼ķè¶ĬãģĹ": 134532, + "Ġ×ŀ×Ļ׾×Ļ": 134533, + "Ġ×ŀ×Ļ׾×Ļ×ķף": 134534, + "Ùħدر": 134535, + "Ùħدرسة": 134536, + "פ×ķ×ĺ": 134537, + "à¸Ļà¹īำมัà¸Ļ": 134538, + "ëģĿ": 134539, + "عÙĥس": 134540, + "ĠÙĤض": 134541, + "ĠÑĢÑĭб": 134542, + "خطط": 134543, + "×ŀ×ķס×ĵ": 134544, + "Ġ׼׾׾×Ļ": 134545, + "ĠкоÑĤоÑĢое": 134546, + "צ×Ļ×ķף": 134547, + "ĠмеÑģÑĤа": 134548, + "ãģĭãģ¤": 134549, + "гÑĢÑĥпп": 134550, + "׾×Ļ׾": 134551, + "ת×ķ×IJר": 134552, + "ë³µì§Ģ": 134553, + "à¹ģà¸ľà¹Īà¸Ļ": 134554, + "Ġ×ijעת": 134555, + "æĻĤéĸĵãĤĴ": 134556, + "ï¼£": 134557, + "ãģ¨ãģĦãģĨãģĵãģ¨ãģ§": 134558, + "Ġ׾×Ķק": 134559, + "Ġ׾×ĸ×Ķ": 134560, + "ĠìłĢëĬĶ": 134561, + "ĠاÙĦإرÙĩاب": 134562, + "ĠìŀĪëĬĶëį°": 134563, + "ĠÑĤогда": 134564, + "Ġ×Ķצ×Ļ": 134565, + "×ķ׾×ĺ": 134566, + "Ġרפ×ķ×IJ×Ļ": 134567, + "ãģĵãģ¨ãģ§ãģĻ": 134568, + "ĠÄijÃŃch": 134569, + "ØŃÙĬا": 134570, + "Ġ×Ķ×ŀש×Ĺק": 134571, + "ãģľãģ²": 134572, + "Ġ×ŀ×IJפשר": 134573, + "ãģ¿ãģ¾ãģĹãģŁ": 134574, + "ĠاÙĦØ£ÙħÙĬرÙĥÙĬ": 134575, + "ÙħجتÙħع": 134576, + "Ġساب": 134577, + "ĠسابÙĤ": 134578, + "׼×Ļ׾": 134579, + "Ế": 134580, + "ãĥªãĤ¹ãĥĪ": 134581, + "Ġìĥ": 134582, + "ĠìĥĪ": 134583, + "ĠìĥĪë¡ľ": 134584, + "ĠìĥĪë¡ľìļ´": 134585, + "ĠDá»ĭch": 134586, + "à¹Ģหมาะสม": 134587, + "ĠاÙĦÙĨبÙĬ": 134588, + "׾׾": 134589, + "ÙĨع": 134590, + "Ðĵлав": 134591, + "ÐĵлавнаÑı": 134592, + "Ùħرض": 134593, + "Ġ×ķ×ĵ": 134594, + "تÙĤÙĬ": 134595, + "تÙĤÙĬÙĬÙħ": 134596, + "Ġbảng": 134597, + "ĠÙģÙĤاÙĦ": 134598, + "×¢×ŀ×Ļ": 134599, + "дÑĢа": 134600, + "Ġsuá»ijt": 134601, + "سرعة": 134602, + "Ġcá»Ń": 134603, + "Ġ×Ķ×Ļ×Ĺ×Ļ×ĵ": 134604, + "سعÙĬد": 134605, + "à¸Ńาà¸Ĭีà¸ŀ": 134606, + "ĠسÙĪاء": 134607, + "ãĤ½ãĥķãĥĪ": 134608, + "ĠлиÑĩно": 134609, + "ĠÐļоÑĢ": 134610, + "اÙĩتÙħ": 134611, + "اÙĩتÙħاÙħ": 134612, + "à¸Ńà¸Ķี": 134613, + "à¸Ńà¸Ķีà¸ķ": 134614, + "ãģIJãĤīãģĦ": 134615, + "Ġihtiya": 134616, + "Ġihtiyaç": 134617, + "ãģ¾ãģ§ãģ®": 134618, + "ìĭľìĬ¤": 134619, + "ìĭľìĬ¤íħľ": 134620, + "ÑĢÑĥÑĪ": 134621, + "ãĤĦãģ£ãģ±": 134622, + "ãĤĦãģ£ãģ±ãĤĬ": 134623, + "кеÑĢ": 134624, + "Ġży": 134625, + "Ġżyw": 134626, + "клон": 134627, + "Ġlượt": 134628, + "þ": 134629, + "даÑĩи": 134630, + "türk": 134631, + "غÙĪ": 134632, + "ĠигÑĢок": 134633, + "Ġphê": 134634, + "Ġ×©×¢×ľ": 134635, + "ĠاÙĦÙħدÙĨÙĬ": 134636, + "ĠìŬ룬ë¶Ħ": 134637, + "ער×Ļ×Ŀ": 134638, + "ÑħодÑıÑĤ": 134639, + "Ġxứ": 134640, + "ÐĹа": 134641, + "ĠÙģرص": 134642, + "à¸Īะà¸Ĺำà¹ĥหà¹ī": 134643, + "íģ´": 134644, + "×¢×ij×ķר": 134645, + "à¹Ģหลà¹Īาà¸Ļีà¹ī": 134646, + "èĢĥãģĪãĤĭ": 134647, + "ÑĢеÑģÑĤ": 134648, + "ннÑĭй": 134649, + "Ġcầm": 134650, + "داخÙĦ": 134651, + "ĠÙħÙĦÙĬار": 134652, + "ĠÐIJл": 134653, + "ĠвÑĢемен": 134654, + "à¸Ĭà¹Īวยà¹ĥหà¹ī": 134655, + "ר×Ļ×ķת": 134656, + "ëĵ¯": 134657, + "飲ãģ¿": 134658, + "׳׾": 134659, + "שתף": 134660, + "ĠاÙĦسعÙĪدÙĬ": 134661, + "uÃŁ": 134662, + "ìĿ¸ëį°": 134663, + "ĠìĿ¼ë°ĺ": 134664, + "ÅĤÄĻ": 134665, + "Ġmá»iji": 134666, + "×ŀ×Ļ׳": 134667, + "ĠاÙĦأطÙģاÙĦ": 134668, + "Ġçıkan": 134669, + "école": 134670, + "ק×Ļש": 134671, + "ק×Ļש×ķר": 134672, + "ĠоÑģÑĥÑīеÑģÑĤв": 134673, + "ĠоÑģÑĥÑīеÑģÑĤвлÑı": 134674, + "×ij×IJר": 134675, + "à¹Ħà¸Ľà¸Ķà¹īวย": 134676, + "Ġ×¢×ķ׾×Ķ": 134677, + "à¸ģà¹ĩà¹Ħมà¹Ī": 134678, + "ãĥ¢ãĥĩ": 134679, + "ãĥ¢ãĥĩãĥ«": 134680, + "تØŃÙĪÙĦ": 134681, + "Ġодного": 134682, + "ת×Ĺ×Ļ×ľ×ª": 134683, + "Ġتخ": 134684, + "Ġchcia": 134685, + "ĠchciaÅĤ": 134686, + "ãĥIJãĥ³": 134687, + "èĢħãģ¯": 134688, + "ĠÙħØŃÙĦ": 134689, + "Ñģлож": 134690, + "Ñģложн": 134691, + "ĠtÄĻ": 134692, + "Ġçıkt": 134693, + "Ġçıktı": 134694, + "ĠCÆ¡": 134695, + "à¹Ħà¸Ķà¹īà¹Ģลย": 134696, + "ırken": 134697, + "à¹Ģà¸Ĥà¹īาสูà¹Ī": 134698, + "ÙħØŃÙĥ": 134699, + "ÙħØŃÙĥÙħØ©": 134700, + "à¸Ħุà¹īม": 134701, + "à¸Ļà¹Īาà¸Īะ": 134702, + "лÑİд": 134703, + "деÑģÑı": 134704, + "деÑģÑıÑĤ": 134705, + "ĠлÑİбой": 134706, + "تØŃرÙĬر": 134707, + "צע×ĵ": 134708, + "ĠеÑij": 134709, + "ĠاÙĦØŃÙĥÙħ": 134710, + "ĠصباØŃ": 134711, + "à¹Ģà¸ļà¸Ńรà¹Į": 134712, + "Ġróżnych": 134713, + "гиб": 134714, + "ĠÑģоÑĤ": 134715, + "ĠÑģоÑĤÑĢÑĥд": 134716, + "ĠÑģоÑĤÑĢÑĥдник": 134717, + "ĠобÑĬем": 134718, + "פ×ĺר": 134719, + "ãģĻãģĶãģı": 134720, + "ãģ«éĸ¢ãģĹãģ¦": 134721, + "вол": 134722, + "Ø«ÙħاÙĨ": 134723, + "Ġdần": 134724, + "æĬľ": 134725, + "æĬľãģij": 134726, + "Ġעש": 134727, + "Ġעש×ķ×Ļ": 134728, + "ס×ķף": 134729, + "ãģªãģ®ãģ§ãģĻ": 134730, + "ãģ¯ãģ©ãģĨ": 134731, + "×ŀער×ij": 134732, + "ï¼°": 134733, + "Ùħصر": 134734, + "ÙħÙĨاسب": 134735, + "ÙħÙĨاسبة": 134736, + "ä¸Ĭãģ®": 134737, + "×IJ×Ļש×ķר": 134738, + "ĠìĦ¤ì¹ĺ": 134739, + "×ŀ×ĵ×Ļ׳×ķת": 134740, + "×ŀרת": 134741, + "ãĤĭãģ®ãģĮ": 134742, + "دÙİ": 134743, + "ĠاÙĦشرÙĥات": 134744, + "ìĭľê°Ħ": 134745, + "ĠÑĢеÑĪение": 134746, + "ãģĻãĤĭãģ®ãģ¯": 134747, + "ĠìŀIJìĭłìĿĺ": 134748, + "׾×ŀ×ķ": 134749, + "ãģ¨ãģĵãĤįãģ§": 134750, + "Ġקצר": 134751, + "Ġmãi": 134752, + "Ġkültür": 134753, + "ãĥ©ãĤ¤ãĥĸ": 134754, + "à¸ľà¸¹à¹īหà¸įิà¸ĩ": 134755, + "æĻĤéĸĵãģĮ": 134756, + "клÑİÑĩи": 134757, + "diÄŁiniz": 134758, + "มาà¸ģà¹Ĩ": 134759, + "تØŃÙħÙĦ": 134760, + "Ġhạt": 134761, + "ãĤ¦ãĤ£": 134762, + "пле": 134763, + "×ŀ׾×IJ": 134764, + "ÅĤó": 134765, + "Ġgá»ijc": 134766, + "Ġ×IJ×ķ×ĵ×ķת": 134767, + "หวาà¸Ļ": 134768, + "ĠاÙĦÙĪز": 134769, + "ĠاÙĦÙĪزراء": 134770, + "ëĵ¤ê³¼": 134771, + "ĠصØŃ": 134772, + "ĠصØŃÙĬÙģØ©": 134773, + "Ġмм": 134774, + "تدخÙĦ": 134775, + "Ġpersönlich": 134776, + "ĠزÙĬ": 134777, + "ĠزÙĬادة": 134778, + "ãĤ·ãĤ¢": 134779, + "Ġngắn": 134780, + "à¸Ħลิà¸ģ": 134781, + "Ġsông": 134782, + "Ġtüket": 134783, + "ÑįÑĦÑĦ": 134784, + "ÑįÑĦÑĦекÑĤ": 134785, + "ש×Ļ×ij": 134786, + "Ġاعت": 134787, + "تض": 134788, + "تضÙħÙĨ": 134789, + "ĠاÙĦÙħشرÙĪع": 134790, + "Ġprodução": 134791, + "ĠпÑĢименÑı": 134792, + "ниÑĨÑĭ": 134793, + "주ëĬĶ": 134794, + "رÙı": 134795, + "ĠmÆ¡": 134796, + "Ġhayatı": 134797, + "ëŁ½": 134798, + "Ġücret": 134799, + "Ġyanında": 134800, + "Ġprática": 134801, + "×ij×Ļק×ķר": 134802, + "ÃľN": 134803, + "ÑģоÑĤ": 134804, + "ãĤıãģijãģ§": 134805, + "Ġдолго": 134806, + "×ª×Ľ×ķ": 134807, + "ĠìķĦëĭĮ": 134808, + "ëį°ìĿ´": 134809, + "Ġçiz": 134810, + "ĠchoÄĩ": 134811, + "Ġ×Ķ×Ļת": 134812, + "Ġ×Ķ×Ļתר": 134813, + "Ġsoát": 134814, + "׼×ij×ĵ": 134815, + "à¹Ģลà¹Īา": 134816, + "ĠдеÑĢ": 134817, + "ĠдеÑĢев": 134818, + "ãĤĴåħ¥ãĤĮ": 134819, + "×Ĺ×ķס": 134820, + "×Ĺ×ķסר": 134821, + "جÙĬÙĨ": 134822, + "tón": 134823, + "onné": 134824, + "ĠполноÑģÑĤÑĮÑİ": 134825, + "人ãģŁãģ¡": 134826, + "Ġprêt": 134827, + "본": 134828, + "Ġdécembre": 134829, + "cılar": 134830, + "Ġתת": 134831, + "Ġê²½ìļ°ìĹIJëĬĶ": 134832, + "ÙĪعد": 134833, + "è¦ĭãĤĭ": 134834, + "วิà¸Īัย": 134835, + "ë¶Ī": 134836, + "زÙĪا": 134837, + "زÙĪاج": 134838, + "dì": 134839, + "ãģ§ãģĻãĤĪ": 134840, + "Ġводо": 134841, + "ĠÙĬÙĪجد": 134842, + "ÑģоÑģÑĤоÑı": 134843, + "ÐŀС": 134844, + "ĠÄIJó": 134845, + "×Ĺפש": 134846, + "Ġצ×Ļ×ij×ķר": 134847, + "ĠاÙĦÙĤØ·": 134848, + "ĠاÙĦÙĤطاع": 134849, + "ĠимеÑİÑĤ": 134850, + "ĠpháºŃn": 134851, + "×Ľ×¡×¤×Ļ": 134852, + "полниÑĤелÑĮ": 134853, + "éĻIJãĤĬ": 134854, + "ĠÑģÑĢав": 134855, + "ĠÑģÑĢавн": 134856, + "ÙħاÙĦÙĥ": 134857, + "×ĵר×ķ×Ŀ": 134858, + "çļĨãģķãĤĵ": 134859, + "ØŃÙĤÙĤ": 134860, + "à¹ģหลà¹Īà¸ĩ": 134861, + "ĠاÙĦرسÙħÙĬ": 134862, + "оÑĩки": 134863, + "×ĺ×ij×Ĺ": 134864, + "Ġcanlı": 134865, + "Ġ׾׾": 134866, + "Ġ׾׾×ŀ×ķ×ĵ": 134867, + "×ŀ×ij×ķ": 134868, + "×ª×Ľ": 134869, + "×ª×Ľ×ł×Ļת": 134870, + "ĠاÙĦÙħشار": 134871, + "ĠاÙĦÙħشارÙĥØ©": 134872, + "Ä°Åŀ": 134873, + "ĠسÙĬاسÙĬ": 134874, + "волÑĮ": 134875, + "ĠÑģпÑĢав": 134876, + "æĿ¥ãģ¦": 134877, + "פ×ķר×ķ×Ŀ": 134878, + "สำà¹Ģรà¹ĩ": 134879, + "สำà¹Ģรà¹ĩà¸Ī": 134880, + "ĠÅŁÃ¶yle": 134881, + "ĠzostaÅĤa": 134882, + "ĠHü": 134883, + "ר×ķש": 134884, + "دÙĦÙĬÙĦ": 134885, + "ÑĢид": 134886, + "שף": 134887, + "×ŀק×ķר": 134888, + "ĠÑĥÑĩ": 134889, + "ĠÑĥÑĩеб": 134890, + "ĠÑįÑĤа": 134891, + "кова": 134892, + "à¸ķà¸Ļà¹Ģà¸Ńà¸ĩ": 134893, + "ÙĨÙIJ": 134894, + "à¸Ńีà¸ģà¸Ħรัà¹īà¸ĩ": 134895, + "ระà¸ļุ": 134896, + "Ġdữ": 134897, + "ĠاÙĦØŃاÙĦÙĬ": 134898, + "׼×ķ׼": 134899, + "׼×ķ׼×ij": 134900, + "Ġ×ŀ×IJשר": 134901, + "Ġtrụ": 134902, + "ÑĤелем": 134903, + "Ġвли": 134904, + "ĠвлиÑı": 134905, + "Ġש×IJת×Ŀ": 134906, + "Ġuwag": 134907, + "ĠuwagÄĻ": 134908, + "×ĺ×Ļת": 134909, + "×IJ×ĵ×Ŀ": 134910, + "à¸Ķุ": 134911, + "Ġ×Ķ×IJ׾×Ķ": 134912, + "ĠkarÄ±ÅŁ": 134913, + "ĠÄIJá»iji": 134914, + "даÑİÑĤ": 134915, + "ãģªãģ®ãģ«": 134916, + "Äħcych": 134917, + "à¹Ģà¸Ļà¹īà¸Ļ": 134918, + "ãģĹãģ¦ãģĹãģ¾ãģĨ": 134919, + "intérieur": 134920, + "ĠfÃŃsica": 134921, + "ĠÐŁÐ¾Ð»": 134922, + "ãģĹãģķ": 134923, + "à¸Ĺำà¹Ħม": 134924, + "ĠLâm": 134925, + "ĠاÙĦÙħسÙĦÙħ": 134926, + "ĠاÙĦÙħسÙĦÙħÙĬÙĨ": 134927, + "صØŃØ©": 134928, + "ìĹĦ": 134929, + "à¹Ģà¸Ķà¹ĩà¸Ķ": 134930, + "ĠÑĥÑĩеÑĤ": 134931, + "âÌģ": 134932, + "ĠبÙĦا": 134933, + "ĠاÙĦاجتÙħاعÙĬ": 134934, + "פרס×Ŀ": 134935, + "ãĥķãĥ©": 134936, + "ĠÐļогда": 134937, + "mieÅĽci": 134938, + "ĠبÙĬÙĨÙħا": 134939, + "Ġ×ŀ×IJ×ŀר×Ļ×Ŀ": 134940, + "Ġ×ij×IJ×ĸ×ķר": 134941, + "×ķש×Ļ×Ŀ": 134942, + "ĠÑģдела": 134943, + "entrée": 134944, + "à¹Ģà¸Ħà¹īา": 134945, + "Ñĥгл": 134946, + "ĠاÙĦÙģÙĨÙĬ": 134947, + "ĠÐĴоÑĤ": 134948, + "à¸Ĺีà¹Īมา": 134949, + "×ķצ×Ĵ": 134950, + "ÙĤدرة": 134951, + "Ġ목": 134952, + "Ġ목ìłģ": 134953, + "íıīê°Ģ": 134954, + "ĠاÙĦأربع": 134955, + "ĠاÙĦأربعاء": 134956, + "פס×Ļק": 134957, + "ĠÑıвлÑıÑİÑĤÑģÑı": 134958, + "بÙĪÙĨ": 134959, + "ì°¾": 134960, + "×ŀ×¢×¨×Ľ": 134961, + "×ŀ×¢×¨×Ľ×ķת": 134962, + "ãĤ·ãĤ§": 134963, + "ĠباÙĦØ£": 134964, + "íĸĪëįĺ": 134965, + "ĠاÙĦبرÙĨاÙħج": 134966, + "ĠاÙĦØ£ØŃد": 134967, + "ĠmÅ©": 134968, + "ĠmÅ©i": 134969, + "паÑĤ": 134970, + "بث": 134971, + "ĠÑĨенÑĭ": 134972, + "Ġ×ij×ª×ľ": 134973, + "è¨ĢãĤıãĤĮ": 134974, + "ĠاÙĦÙħجاÙĦ": 134975, + "ĠìĦ¸ìĥģ": 134976, + "Ġ×Ĵ×ķפ": 134977, + "ĠнаÑĪей": 134978, + "ĠкомпаниÑı": 134979, + "бин": 134980, + "ölü": 134981, + "×Ļ×Ļ×ĺ": 134982, + "Ġ×ŀספ×Ļק": 134983, + "ยัà¸ĩà¸Ħà¸ĩ": 134984, + "ĠЧи": 134985, + "ĠанÑĤи": 134986, + "ĠÑģÑĢеди": 134987, + "สà¹Īวà¸Ļà¹ĥหà¸įà¹Ī": 134988, + "оÑĩка": 134989, + "íĬ¹ë³Ħ": 134990, + "วà¹Īาà¸ĩ": 134991, + "гоÑĢод": 134992, + "باÙĥ": 134993, + "à¹Ģสีà¹Īย": 134994, + "à¹Ģสีà¹Īยà¸ĩ": 134995, + "ãĤĤãĤīãģĦ": 134996, + "ק×ķ×Ŀ": 134997, + "ãģĽãģļ": 134998, + "ĠاÙĦÙĤاÙĩرة": 134999, + "Ġ×ij׼×ļ": 135000, + "ÙħشارÙĬع": 135001, + "باØŃØ«": 135002, + "ĠпоÑĩ": 135003, + "ĠпоÑĩÑĤи": 135004, + "ĠÑĦоÑĢма": 135005, + "SÄ°": 135006, + "Ġ×ŀצ×Ļ×¢": 135007, + "ลื": 135008, + "ลืม": 135009, + "ĠÑĤеÑĢ": 135010, + "ĠÑĤеÑĢÑĢиÑĤоÑĢ": 135011, + "ĠÑĤеÑĢÑĢиÑĤоÑĢии": 135012, + "ĠвмеÑģÑĤ": 135013, + "ĠвмеÑģÑĤе": 135014, + "dıkları": 135015, + "opération": 135016, + "à¹Ĥห": 135017, + "صدÙĬ": 135018, + "صدÙĬÙĤ": 135019, + "íĸīìłķ": 135020, + "تجا": 135021, + "تجاÙĪز": 135022, + "Ġsuç": 135023, + "Ġarty": 135024, + "Ġartyku": 135025, + "ĠartykuÅĤ": 135026, + "ãĤ·ãĥ§ãĥĥãĥĹ": 135027, + "שפ": 135028, + "שפ×Ļ×¢": 135029, + "Ġ×Ķש×Ļר×ķת": 135030, + "à¹ģà¸ĸม": 135031, + "ë¸Ķ": 135032, + "ĠukÅĤad": 135033, + "Ġ×ķ׼×Ļ": 135034, + "หลาà¸ģ": 135035, + "หลาà¸ģหลาย": 135036, + "æĸ¹ãĤĤ": 135037, + "Ġpodróż": 135038, + "ĠEÄŁer": 135039, + "ĠкомнаÑĤ": 135040, + "ĠÑģамÑĭÑħ": 135041, + "ĠвкÑĥÑģ": 135042, + "беж": 135043, + "Ġ×ijק×ķ": 135044, + "æİĽãģij": 135045, + "ãģ¿ãĤĭãģ¨": 135046, + "ĠiliÅŁkin": 135047, + "ĠÙĬعÙħÙĦ": 135048, + "ĠподаÑĢ": 135049, + "Ġyazılı": 135050, + "ãĤĴå¾Ĺ": 135051, + "ĠwystÄĻp": 135052, + "à¸Ĺีà¹Īà¹ĥà¸Ĭà¹ī": 135053, + "ØŃادث": 135054, + "ÙĪÙĬد": 135055, + "кÑĥлÑĮÑĤ": 135056, + "кÑĥлÑĮÑĤÑĥÑĢ": 135057, + "à¸ģารà¹ģà¸Ĥà¹Īà¸ĩ": 135058, + "à¸ģารà¹ģà¸Ĥà¹Īà¸ĩà¸Ĥ": 135059, + "à¸ģารà¹ģà¸Ĥà¹Īà¸ĩà¸Ĥัà¸Ļ": 135060, + "ÙħÙĪظ": 135061, + "ÙħÙĪظÙģ": 135062, + "ÙĬÙħÙĬ": 135063, + "ãĤĵãģ§ãģĻãģĮ": 135064, + "diÄŁim": 135065, + "diÄŁimiz": 135066, + "ĠÐŁÐµÑĢ": 135067, + "ĠÐŁÐµÑĢв": 135068, + "Ġmão": 135069, + "ĠÑģез": 135070, + "ĠÑģезон": 135071, + "Ġ×Ķ×ŀ×¢": 135072, + "ÙħجÙħÙĪعة": 135073, + "ĠинÑĦоÑĢмаÑĨии": 135074, + "iếc": 135075, + "ãng": 135076, + "ĠÄijấy": 135077, + "ãģĶç´": 135078, + "ãģĶç´¹": 135079, + "ãģĶç´¹ä»ĭ": 135080, + "Ġadım": 135081, + "à¹Ħหล": 135082, + "ĠпÑĢакÑĤи": 135083, + "ĠпÑĢакÑĤиÑĩ": 135084, + "ĠпÑĢакÑĤиÑĩеÑģ": 135085, + "ĠпÑĢакÑĤиÑĩеÑģки": 135086, + "ĠاÙĦÙĨÙģس": 135087, + "ĠÑĢабоÑĤе": 135088, + "ÙĦÙĬÙģ": 135089, + "ĠاÙĦجÙĨÙĪب": 135090, + "ĠводÑĭ": 135091, + "ì¹Ļ": 135092, + "ĠмиÑĢа": 135093, + "ĠÄijừng": 135094, + "ĠпÑĢоÑĤиво": 135095, + "ĠÑģÑĤÑĢанÑĭ": 135096, + "ลู": 135097, + "ìĤ¶": 135098, + "kreÅĽl": 135099, + "Ġbulund": 135100, + "ĠbulunduÄŁu": 135101, + "à¹ģสà¸Ļ": 135102, + "ãĤ±ãĤ¢": 135103, + "ת×Ĺ×ķ×ŀ×Ļ": 135104, + "ר׼×Ķ": 135105, + "Ġ׾ק×ķ×Ĺ": 135106, + "Ġ׾ק×ķ×Ĺ×ķת": 135107, + "Ġ×Ľ×ª×ķ×ijת": 135108, + "ĠÙĦÙĥÙħ": 135109, + "بشر": 135110, + "ĠrÃłng": 135111, + "Ġ×ŀ×Ķ×ŀ": 135112, + "Ġ×IJ×Ĺר×ķת": 135113, + "Ġбон": 135114, + "ĠбонÑĥÑģ": 135115, + "ï½Ĺ": 135116, + "à¹ģยà¸ģ": 135117, + "ãģĤãģªãģŁãģ®": 135118, + "ĠÑĥÑĩаÑģÑĤие": 135119, + "ĠEyl": 135120, + "ĠEylül": 135121, + "ĠçalÄ±ÅŁmaları": 135122, + "خطر": 135123, + "ìĿ½": 135124, + "à¸ģารà¹ĥà¸Ĭà¹īà¸ĩาà¸Ļ": 135125, + "Ġанализ": 135126, + "תק×ij׾": 135127, + "нием": 135128, + "ĠÄ°ns": 135129, + "ĠÄ°nsan": 135130, + "ĠبÙĪاس": 135131, + "ĠبÙĪاسطة": 135132, + "Ġ×ł×Ľ×ł×¡": 135133, + "Ġ×Ķ×ŀ×Ļ×ĵ×¢": 135134, + "Ġço": 135135, + "ĠçoÄŁu": 135136, + "á»ĺ": 135137, + "ĠêµŃ민": 135138, + "ãĤĤãģĦãģĦ": 135139, + "Ġ׼׾×Ļ": 135140, + "ĠÑģÑĢедне": 135141, + "gÅĤo": 135142, + "gÅĤoÅĽ": 135143, + "Ġnegó": 135144, + "Ġnegócio": 135145, + "ĠÑĢегиÑģÑĤ": 135146, + "ĠÑĢегиÑģÑĤÑĢа": 135147, + "ĠÑĢегиÑģÑĤÑĢаÑĨии": 135148, + "Ġtrá»ĵng": 135149, + "ĠпÑĢÑı": 135150, + "ĠпÑĢÑıмо": 135151, + "ëłĪìĿ´": 135152, + "Ġkém": 135153, + "кле": 135154, + "à¸Ļำมา": 135155, + "ĠÑĦин": 135156, + "ĠÑĦинанÑģ": 135157, + "ĠÑĦинанÑģов": 135158, + "Ġkiá»ĩm": 135159, + "ยัà¸ĩà¹Ħ": 135160, + "ยัà¸ĩà¹Ħà¸ĩ": 135161, + "ยิà¸ĩ": 135162, + "à¹Ĥà¸Ľ": 135163, + "ĠполÑĥÑĩил": 135164, + "×Ļ×ĸ×Ŀ": 135165, + "à¹ģละà¸Ħวาม": 135166, + "ĠвообÑīе": 135167, + "صÙĬر": 135168, + "ãĥıãĥ³": 135169, + "ĠاÙĦÙĤاد": 135170, + "ĠاÙĦÙĤادÙħ": 135171, + "ĠبدÙĪÙĨ": 135172, + "عظÙħ": 135173, + "×ª×ł×ķ×¢": 135174, + "×ª×ł×ķ×¢×Ķ": 135175, + "Ø£ÙħÙĦ": 135176, + "ãģķãģĪ": 135177, + "ÑĤем": 135178, + "ÑĤемпеÑĢ": 135179, + "ÑĤемпеÑĢаÑĤÑĥÑĢ": 135180, + "Ġ׾×Ļצ×ķר": 135181, + "ĠrÄĻk": 135182, + "رسÙĦ": 135183, + "ìŀIJ를": 135184, + "Ġ×Ļצ×Ļרת": 135185, + "ÙĨبÙĬ": 135186, + "ÑĩнаÑı": 135187, + "تØŃÙĦÙĬÙĦ": 135188, + "Ġмик": 135189, + "ĠмикÑĢо": 135190, + "ĠSöz": 135191, + "Ġforça": 135192, + "Ñģон": 135193, + "ĠاÙĦعرا": 135194, + "ĠاÙĦعراÙĤÙĬ": 135195, + "ĠHá»ĵng": 135196, + "ãģĻãĤĭãģŁãĤģãģ«": 135197, + "à¸Ĺีà¹Īà¸Ńยูà¹Ī": 135198, + "Ġ×ķ×IJ×£": 135199, + "صÙĬد": 135200, + "ĠìķĬê³ł": 135201, + "รัà¸ĩ": 135202, + "ĠاÙĦتÙĪاصÙĦ": 135203, + "à¹Ģมà¸ķร": 135204, + "ÑĥÑģÑĤÑĢой": 135205, + "ÑĥÑģÑĤÑĢойÑģÑĤв": 135206, + "mıyor": 135207, + "ĠباسÙħ": 135208, + "Ġ×ķ׼×ķ": 135209, + "ĠGül": 135210, + "á»IJ": 135211, + "Ãītat": 135212, + "غاÙĦ": 135213, + "Ø¥ÙĨØ´": 135214, + "Ø¥ÙĨشاء": 135215, + "TÄ°": 135216, + "à¸Ĥà¹īาม": 135217, + "Ġtroch": 135218, + "ĠtrochÄĻ": 135219, + "إص": 135220, + "إصابة": 135221, + "ĠثاÙĨÙĬ": 135222, + "ĠاÙĦصØŃØ©": 135223, + "Ġ×ĸ×Ķ×ķ": 135224, + "jÄħcej": 135225, + "ãĥĢãĥ³": 135226, + "ìĿ¸ìĿ´": 135227, + "ĠволоÑģ": 135228, + "ëIJĺë©´": 135229, + "ĠzakÅĤad": 135230, + "ãģĻãģĵãģ¨": 135231, + "以ä¸Ĭãģ®": 135232, + "Ġ×Ķ×ŀק×ķ×Ŀ": 135233, + "ÙħشاÙĩ": 135234, + "ÙħشاÙĩدة": 135235, + "Ñĩив": 135236, + "بش": 135237, + "ยà¹īาย": 135238, + "Ġsürdür": 135239, + "ĠNẵ": 135240, + "ĠNẵng": 135241, + "ĠигÑĢаÑĤÑĮ": 135242, + "Ġê·¸ëŁ¬ë©´": 135243, + "ãĥķãĥ«": 135244, + "ลà¹Īะ": 135245, + "Ġtendrá": 135246, + "ĠbÃły": 135247, + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļà¸ľà¸¹à¹ī": 135248, + "Ġoko": 135249, + "ĠokoÅĤo": 135250, + "wÅĤa": 135251, + "wÅĤaÅĽci": 135252, + "wÅĤaÅĽciw": 135253, + "æĢĿãĤı": 135254, + "ĠYaÅŁ": 135255, + "ĠBá»ĩnh": 135256, + "íıŃ": 135257, + "بÙĬد": 135258, + "קרף": 135259, + "à¹Ģศร": 135260, + "à¹Ģศรษ": 135261, + "à¹Ģศรษà¸IJ": 135262, + "à¹Ģศรษà¸IJà¸ģิà¸Ī": 135263, + "ĠاÙĦØ£ÙĪرÙĪ": 135264, + "ĠاÙĦØ£ÙĪرÙĪبÙĬ": 135265, + "fläche": 135266, + "ä¹ĹãĤĬ": 135267, + "Ġbá»ģn": 135268, + "Ùĩب": 135269, + "æľĢãĤĤ": 135270, + "Ġsaç": 135271, + "à¸Ńำà¹Ģà¸ł": 135272, + "à¸Ńำà¹Ģà¸łà¸Ń": 135273, + "Ġأج": 135274, + "ĠاÙĦداخÙĦ": 135275, + "ĠاÙĦداخÙĦÙĬØ©": 135276, + "×ĺ×ķ×ij": 135277, + "ãĤĤãģªãģı": 135278, + "ĠлиÑĨа": 135279, + "à¹ģลà¹īวà¸ģà¹ĩ": 135280, + "×ĸ׼×Ļר": 135281, + "ĠquÃł": 135282, + "ĠÙĥØ°ÙĦÙĥ": 135283, + "صØŃÙģ": 135284, + "ĠÃĤu": 135285, + "ÙĪبا": 135286, + "à¹Ģà¸Ľà¸¥à¸µà¹Īยà¸Ļà¹ģà¸Ľà¸¥": 135287, + "à¹Ģà¸Ľà¸¥à¸µà¹Īยà¸Ļà¹ģà¸Ľà¸¥à¸ĩ": 135288, + "à¸ķัวà¸Ńยà¹Īาà¸ĩ": 135289, + "Ġrápida": 135290, + "Ġtasar": 135291, + "Ġtasarım": 135292, + "ĠعÙĦÙĬÙĩÙħ": 135293, + "ס×ķ׾": 135294, + "cılı": 135295, + "cılık": 135296, + "ĠرغÙħ": 135297, + "ìĭľíĤ¤": 135298, + "Ġ×IJ׾ק": 135299, + "Ġ×IJ׾ק×ĺר": 135300, + "Ġ×IJ׾ק×ĺר×ķ׳×Ļ": 135301, + "à¹ģà¸ļà¹Īà¸ĩ": 135302, + "Ġhạng": 135303, + "ãģ£ãģ¦ãģıãĤĮ": 135304, + "ĠÙĨتÙĬ": 135305, + "ĠÙĨتÙĬجة": 135306, + "ıklı": 135307, + "غاÙĨ": 135308, + "à¸Ĥà¹īà¸Ńà¸Ħวาม": 135309, + "à¸Ľà¸¥à¸²à¸¢": 135310, + "ĠØ£Ùħس": 135311, + "à¸Ĺีà¹Īà¹Ģà¸ģีà¹Īยว": 135312, + "à¸Ĺีà¹Īà¹Ģà¸ģีà¹Īยวà¸Ĥ": 135313, + "à¸Ĺีà¹Īà¹Ģà¸ģีà¹Īยวà¸Ĥà¹īà¸Ńà¸ĩ": 135314, + "Ġdéfin": 135315, + "Ġdéfini": 135316, + "ÙģÙĨاد": 135317, + "ÙģÙĨادÙĤ": 135318, + "à¹Ħà¸Ķà¹īวà¹Īา": 135319, + "ãģªãģĦãĤĪãģĨãģ«": 135320, + "Ġprópria": 135321, + "ĠPhát": 135322, + "ãĤĦãģĻãģı": 135323, + "สวยà¸ĩาม": 135324, + "ê³łìļĶ": 135325, + "ÑıеÑĤ": 135326, + "ãģĭãĤĤãģĹãĤĮãģ¾ãģĽãĤĵãģĮ": 135327, + "ترجÙħ": 135328, + "ĠкÑĢаÑģив": 135329, + "Ġ×ŀר×IJש": 135330, + "деж": 135331, + "ĠÙĬÙĪÙĨ": 135332, + "ĠÙĬÙĪÙĨÙĬÙĪ": 135333, + "ÑģкоÑĢ": 135334, + "ĠKasım": 135335, + "ê³Ħìķ½": 135336, + "коÑģ": 135337, + "ĠнаÑĢÑĥ": 135338, + "ĠнаÑĢÑĥÑĪен": 135339, + "Ġduże": 135340, + "accès": 135341, + "Ġhá»ĵng": 135342, + "ĠvÅ©": 135343, + "ãģĦãģŁãģĹãģ¾ãģĻ": 135344, + "Ġ×ĺ×Ļ": 135345, + "Ġ×ĺ×Ļ×ķ׾": 135346, + "lıkları": 135347, + "Ġquê": 135348, + "ëħ¸ëıĻ": 135349, + "ìķĶ": 135350, + "CIÃĵN": 135351, + "Ġtắc": 135352, + "pressão": 135353, + "ĠìŀĪìľ¼": 135354, + "สิà¸Ĺà¸ĺิà¹Į": 135355, + "íĥĦ": 135356, + "Ġ×Ķ×ŀ×ŀש׾×Ķ": 135357, + "å¬īãģĹãģĦ": 135358, + "ĠÄIJặc": 135359, + "ÙĨزÙĦ": 135360, + "ĠдÑĢÑĥгой": 135361, + "дÑĥÑĤ": 135362, + "ìĪĻ": 135363, + "Ġthụ": 135364, + "à¹Ģสร": 135365, + "à¹Ģสรà¹ĩ": 135366, + "à¹Ģสรà¹ĩà¸Ī": 135367, + "Ġtoplant": 135368, + "Ġtoplantı": 135369, + "×IJ×ŀף": 135370, + "×ķ×ľ×ª": 135371, + "помн": 135372, + "ĠyoÄŁun": 135373, + "ÅĦskiego": 135374, + "ì°©": 135375, + "ĠØ«ÙĦاث": 135376, + "ĠØ«ÙĦاثة": 135377, + "Ġlắng": 135378, + "릴": 135379, + "ราà¸Ĭà¸ģาร": 135380, + "ĠÑģлова": 135381, + "á»Ĩ": 135382, + "à¸Ķีà¸ģวà¹Īา": 135383, + "ãģĶãģĸãģĦãģ¾ãģĻ": 135384, + "Ġдиз": 135385, + "Ġдизайн": 135386, + "férence": 135387, + "lıklar": 135388, + "ãģªãĤĵãģ§ãģĻ": 135389, + "ajÄħcy": 135390, + "Ġëĭ¤ìĸij": 135391, + "Ġëĭ¤ìĸijíķľ": 135392, + "ק×Ļר": 135393, + "ØŃار": 135394, + "สูà¹ī": 135395, + "Ġzro": 135396, + "Ġzrobi": 135397, + "ĠzrobiÄĩ": 135398, + "×ŀ×Ļ׼×Ķ": 135399, + "à¸Ĭà¹Īวยà¹Ģหลืà¸Ń": 135400, + "ĠÑįÑĤÑĥ": 135401, + "ë´ī": 135402, + "楽ãģĹãģĦ": 135403, + "سÙĪر": 135404, + "íķĺê±°ëĤĺ": 135405, + "ÙħؤتÙħر": 135406, + "ĠpoczÄħ": 135407, + "ĠpoczÄħtk": 135408, + "ĠpoczÄħtku": 135409, + "ĠعربÙĬ": 135410, + "اÙĦأر": 135411, + "اÙĦأردÙĨ": 135412, + "à¸Ķร": 135413, + "Åĵuvre": 135414, + "ĠÙĪÙĥاÙĨت": 135415, + "ĠÅĽredni": 135416, + "خضر": 135417, + "Ġchuyến": 135418, + "нÑĤ": 135419, + "ĠìķĮê³ł": 135420, + "Ġvá»Ŀi": 135421, + "Ġ×ij×Ļ×ĵ×Ļ": 135422, + "×ŀ×ĵ×ķ×ijר": 135423, + "ÙĪÙģر": 135424, + "ÙĬØ¡": 135425, + "×ł×Ľ×¡": 135426, + "ĠÐĽÐ°": 135427, + "лон": 135428, + "Ġxấu": 135429, + "ÙģÙĬÙĨ": 135430, + "Ġfévrier": 135431, + "ĠÐŀна": 135432, + "ĠVá»ģ": 135433, + "ĠÅŁeyler": 135434, + "ĠполÑĥÑĩен": 135435, + "зад": 135436, + "Ġnét": 135437, + "à¹Ħà¸Ľà¸¢à¸±à¸ĩ": 135438, + "×Ĺש×ij×ķ": 135439, + "à¸ļัà¸Ļà¸Ĺ": 135440, + "à¸ļัà¸Ļà¸Ĺึà¸ģ": 135441, + "ĠgerçekleÅŁ": 135442, + "иÑĩеÑģкое": 135443, + "ìĪĺê°Ģ": 135444, + "ثبت": 135445, + "ãģ¤ãģ¾ãĤĬ": 135446, + "ĠÑĥÑģловиÑıÑħ": 135447, + "ëĭ¤ê°Ģ": 135448, + "รายà¹Ħà¸Ķà¹ī": 135449, + "׼×IJ×ij": 135450, + "à¹Ĥà¸Ľà¸£à¹Ĥม": 135451, + "à¹Ĥà¸Ľà¸£à¹Ĥมà¸Ĭัà¹Īà¸Ļ": 135452, + "jähr": 135453, + "jährige": 135454, + "ק׳×Ļ×Ŀ": 135455, + "×ŀ×ķק": 135456, + "×ŀ×ķק×ĵ": 135457, + "ãģ«è¡Įãģ£ãģ¦": 135458, + "Ø¢ÙĦ": 135459, + "ведение": 135460, + "Ġ×ľ×Ľ×ª×ķ×ij": 135461, + "جÙħÙĩ": 135462, + "جÙħÙĩÙĪرÙĬØ©": 135463, + "à¸īà¸ļ": 135464, + "à¸īà¸ļัà¸ļ": 135465, + "ĠCòn": 135466, + "à¸ľà¸ªà¸¡": 135467, + "ãģªãģ©ãģĮ": 135468, + "×IJ×Ķ×ij": 135469, + "ĠдейÑģÑĤвиÑı": 135470, + "yız": 135471, + "à¹Ħมà¹Īà¹Ģà¸Ħย": 135472, + "جÙĪز": 135473, + "×Ķ×Ĺ׾×ĺ×Ķ": 135474, + "fällt": 135475, + "ãĥĵãĤ¸": 135476, + "ãĥĵãĤ¸ãĥį": 135477, + "ãĥĵãĤ¸ãĥįãĤ¹": 135478, + "Ġ×IJ×Ļ׳×Ŀ": 135479, + "ĠнаÑħодиÑĤÑģÑı": 135480, + "ĠdziÅĽ": 135481, + "ستطÙĬع": 135482, + "׾×Ļף": 135483, + "Ø®ÙĦاÙģ": 135484, + "ÙĩÙIJ": 135485, + "Ġatrás": 135486, + "íĺģ": 135487, + "ãĤĴãģĶ": 135488, + "Ġ×Ķ×ŀ×ķצר": 135489, + "ĠBakanlıģı": 135490, + "ÑİÑīее": 135491, + "ÙħÙĨاط": 135492, + "ÙħÙĨاطÙĤ": 135493, + "Ùģد": 135494, + "à¸Ļำà¹Ħà¸Ľ": 135495, + "Ġваж": 135496, + "Ġважно": 135497, + "Ġmạch": 135498, + "׼׳×ķ": 135499, + "بعث": 135500, + "lanması": 135501, + "Ġayr": 135502, + "Ġayrıl": 135503, + "ìĤ¬íļĮ": 135504, + "dÃŃa": 135505, + "pÅĤyw": 135506, + "اÙħÙĬØ©": 135507, + "íĺľ": 135508, + "×IJ׳×Ĵ׾": 135509, + "×IJ׳×Ĵ׾×Ļת": 135510, + "ĠìŀĪëĭ¤ëĬĶ": 135511, + "Ġساعة": 135512, + "ĠëĤĺíĥĢ": 135513, + "bö": 135514, + "à¸Ħัà¸Ļ": 135515, + "ĠdziaÅĤania": 135516, + "Ø©Ùĭ": 135517, + "ĠngÅ©": 135518, + "׳צ×Ĺ": 135519, + "ãģ¯ãģĤãĤĭ": 135520, + "ĠyaÅŁÄ±nda": 135521, + "stück": 135522, + "caracter": 135523, + "caracterÃŃsticas": 135524, + "Ġrá»Ńa": 135525, + "ĠÙħختÙĦÙģØ©": 135526, + "ãģ«ãģĬãģijãĤĭ": 135527, + "à¹ģà¸ŀà¸ĩ": 135528, + "วิà¹Īà¸ĩ": 135529, + "תפ×ķ": 135530, + "ساÙĩÙħ": 135531, + "使ãģĨ": 135532, + "ÙĥرÙĬ": 135533, + "×IJפ×Ļ": 135534, + "...............": 135535, + "ĠÑĤаким": 135536, + "×Ļ׼×ķ×Ļ": 135537, + "شبÙĩ": 135538, + "جÙĬر": 135539, + "ãģĿãģ®ãģ¾ãģ¾": 135540, + "acjÄĻ": 135541, + "ĠاÙĦترÙĥ": 135542, + "ĠاÙĦترÙĥÙĬ": 135543, + "ĠпÑĢавилÑĮно": 135544, + "ĠتعÙħÙĦ": 135545, + "à¸ģลà¹īา": 135546, + "Ġbiên": 135547, + "Ġ×ij׳×Ļ×Ļת": 135548, + "ĠклÑĥб": 135549, + "Ġ×ŀש×Ķ": 135550, + "вÑĪий": 135551, + "ãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģįãĤĭ": 135552, + "à¸ŀัà¸Ļà¸ĺุ": 135553, + "à¸ŀัà¸Ļà¸ĺุà¹Į": 135554, + "ר×ķ×Ŀ": 135555, + "ĠاÙĦÙģرÙĨ": 135556, + "ĠاÙĦÙģرÙĨسÙĬ": 135557, + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļà¸Ħà¸Ļ": 135558, + "ãģĹãģ¦ãģĬãĤĬ": 135559, + "Ġthầy": 135560, + "ãĤĵãģłãģijãģ©": 135561, + "ìĶ¨": 135562, + "ÙħدÙĨ": 135563, + "تÙĪÙĨ": 135564, + "ĠмеÑĤал": 135565, + "ĠмеÑĤалл": 135566, + "ĠinÃŃcio": 135567, + "à¸Ńà¸Ńà¸ģà¸Īาà¸ģ": 135568, + "ëĴ¤": 135569, + "Ġcuá»ijn": 135570, + "Ġbuá»Ļc": 135571, + "ÙĨسÙĬ": 135572, + "ächt": 135573, + "×ŀ×Ļ׳×Ļ×Ŀ": 135574, + "ãģķãģ¦": 135575, + "ãģĮãģ§ãģį": 135576, + "ÑĬем": 135577, + "Ġtái": 135578, + "ĠЧÑĤ": 135579, + "ĠЧÑĤобÑĭ": 135580, + "à¸Ľà¸¥à¸¹à¸ģ": 135581, + "à¸Ĭุมà¸Ĭà¸Ļ": 135582, + "нÑģкий": 135583, + "Ġvững": 135584, + "Ġ×Ķ׾×ij": 135585, + "ële": 135586, + "Ġשע×ijר": 135587, + "ваÑĤÑĮÑģÑı": 135588, + "бой": 135589, + "عÙĪÙĨ": 135590, + "à¹ģà¸Ķà¸Ļ": 135591, + "Ġספר×Ļ×Ŀ": 135592, + "Ġtuyên": 135593, + "Ġnhiêu": 135594, + "ĠQuý": 135595, + "Ġhuyết": 135596, + "ãĤıãģĭãĤīãģªãģĦ": 135597, + "Ġ×ŀ׼ף": 135598, + "Ġ×Ķק׾": 135599, + "Ġ׾×IJ×ķר": 135600, + "ĠÄIJiá»ĩn": 135601, + "شؤ": 135602, + "شؤÙĪÙĨ": 135603, + "Ġ×ŀ×Ĺפש": 135604, + "ĠпоÑģÑĤоÑıнно": 135605, + "×ŀ×Ļר": 135606, + "ìħĶ": 135607, + "ÐŀÑģ": 135608, + "ÐŀÑģнов": 135609, + "×ĸ×Ļת": 135610, + "ĠHá": 135611, + "ĠÑĩаÑģов": 135612, + "×IJ×ķ׾×Ļ": 135613, + "Ġmát": 135614, + "خرÙĪ": 135615, + "خرÙĪج": 135616, + "ÙĤضا": 135617, + "ÙĤضاÙĬا": 135618, + "à¹Ģà¸Ľà¸Ńรà¹Į": 135619, + "ĠÙĬÙĪÙĦ": 135620, + "ĠÙĬÙĪÙĦÙĬÙĪ": 135621, + "à¹Ĥà¸Ĺษ": 135622, + "׳פ׾": 135623, + "ת×ķש": 135624, + "ת×ķש×ij×Ļ": 135625, + "Ġvários": 135626, + "×ŀר×IJ×Ķ": 135627, + "ëĿ¼ìĿ´": 135628, + "ÙĨغ": 135629, + "×ijצע": 135630, + "гон": 135631, + "ĠÄIJược": 135632, + "عÙı": 135633, + "пÑĥÑģк": 135634, + "ĠÙĪاÙĦÙģ": 135635, + "ücü": 135636, + "×Ļק×Ļ×Ŀ": 135637, + "ĠسبÙĬÙĦ": 135638, + "׾×ijף": 135639, + "ĠاÙĦÙĤرÙĨ": 135640, + "ס×ķת": 135641, + "ĠQuáºŃn": 135642, + "ãģĵãĤĮãģĮ": 135643, + "ãĥĸãĥ©ãĥ³ãĥī": 135644, + "×Ĵ×ŀר": 135645, + "ĠwartoÅĽci": 135646, + "ĠÙĪبÙĬÙĨ": 135647, + "Ġdạ": 135648, + "ÐIJв": 135649, + "ÐIJвÑĤо": 135650, + "Ġolacaktır": 135651, + "à¸Ļà¸Ĺà¹Į": 135652, + "Ùħطار": 135653, + "Ġעק×ij": 135654, + "Ġתפ": 135655, + "ãģĹãģ¦ãģĦãģ¦": 135656, + "צ×ŀ×Ĺ": 135657, + "à¸Īà¸Ńà¸ĩ": 135658, + "Ġöde": 135659, + "ìį¨": 135660, + "ÙĨاس": 135661, + "調ãģ¹": 135662, + "ĠогÑĢомн": 135663, + "ë³´íĹĺ": 135664, + "×ĺק": 135665, + "×ĺקס×ĺ": 135666, + "ĠbaÅŁv": 135667, + "ĠbaÅŁvuru": 135668, + "Ġpomys": 135669, + "ĠpomysÅĤ": 135670, + "ãģ«ä¹Ĺ": 135671, + "Ġש׼ף": 135672, + "ĠاÙĦÙħسؤÙĪÙĦ": 135673, + "Ġзан": 135674, + "ĠзанÑıÑĤ": 135675, + "ĠdÆ°Æ¡ng": 135676, + "ãĥĹãĥ¬ãĤ¤": 135677, + "ลà¸ļ": 135678, + "ÑĤика": 135679, + "ĠAralık": 135680, + "Ġнедо": 135681, + "Ġmá»Ļ": 135682, + "Ġoran": 135683, + "Ġoranı": 135684, + "Ġktór": 135685, + "ĠktórÄħ": 135686, + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺר×ķ׳×ķת": 135687, + "ائÙĨ": 135688, + "ÅĦs": 135689, + "ÅĦska": 135690, + "åĽ½ãģ®": 135691, + "×ŀ×ĺ×Ļ": 135692, + "ĠвопÑĢоÑģÑĭ": 135693, + "à¸Ńà¸ĩà¸Ħà¹Įà¸ģร": 135694, + "×ŀ×ķצ×IJ": 135695, + "Ġpóź": 135696, + "Ġpóźniej": 135697, + "ש×ŀ×IJ׾": 135698, + "Ġkaps": 135699, + "Ġkapsam": 135700, + "Ġkapsamında": 135701, + "Ġmáquina": 135702, + "ĠÅĽwiecie": 135703, + "ĠhoÃłng": 135704, + "Ġözgü": 135705, + "×Ĵ×ķר×Ŀ": 135706, + "ãģĤãģŁãĤĬ": 135707, + "à¸ķัà¸Ķสิà¸Ļ": 135708, + "à¸ķัà¸Ķสิà¸Ļà¹ĥà¸Ī": 135709, + "бÑĢи": 135710, + "ãģ«ãģªãĤĭãģ¨": 135711, + "تÙĥÙĪÙĨ": 135712, + "Ġ×ķ×Ķ×Ļ×IJ": 135713, + "Ġchiếu": 135714, + "ÑģÑĤанав": 135715, + "ÑģÑĤанавли": 135716, + "ÑģÑĤанавлива": 135717, + "×ŀ×ķ×Ĵ": 135718, + "cité": 135719, + "ĠKörper": 135720, + "Ġש×Ĵ×Ŀ": 135721, + "عظ": 135722, + "عظÙĬÙħ": 135723, + "Ġ×Ķ×IJ×Ļש×Ļ": 135724, + "Ġmatière": 135725, + "ĠÙģÙĪÙĤ": 135726, + "Ġkto": 135727, + "ĠktoÅĽ": 135728, + "à¸Ļà¹Ĥย": 135729, + "à¸Ļà¹Ĥยà¸ļาย": 135730, + "å¾ħãģ¡": 135731, + "à¹Ģมà¸Ļ": 135732, + "à¹Ģมà¸Ļู": 135733, + "AÃĩÃĥO": 135734, + "Ġtù": 135735, + "Ġtùy": 135736, + "ãĥĪãĥ³": 135737, + "ĠоÑĤказ": 135738, + "Ġ×ŀ×ķצר": 135739, + "ülü": 135740, + "ãģķãĤĵãģ«": 135741, + "Ġ×Ĺ×ķ×ij": 135742, + "קר×Ļ×IJ×Ķ": 135743, + "ĠاÙĦخدÙħات": 135744, + "ĠÙĦÙħدة": 135745, + "رؤ": 135746, + "رؤÙĬØ©": 135747, + "ãĤĴè¦ĭãģ¤ãģij": 135748, + "à¸Łà¸²": 135749, + "Ġréussi": 135750, + "à¸Ļัà¸ģà¹Ģรียà¸Ļ": 135751, + "ĠÑĩиÑģл": 135752, + "à¸ģารà¹Ģลà¹Īà¸Ļ": 135753, + "Ġhazırl": 135754, + "Ġhazırlan": 135755, + "ĠпеÑĢвÑĭй": 135756, + "лим": 135757, + "ĠоÑĤзÑĭвÑĭ": 135758, + "ĠwyjÄħ": 135759, + "ĠwyjÄħtk": 135760, + "ĠØ£ÙĤÙĦ": 135761, + "ס×ļ": 135762, + "Ġê²°ìłķ": 135763, + "Ġ׾×ŀעש×Ķ": 135764, + "Ġlắp": 135765, + "à¹ģà¸ļร": 135766, + "à¹ģà¸ļรà¸Ļà¸Ķà¹Į": 135767, + "วà¹Īาà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 135768, + "Ġبدا": 135769, + "ĠبداÙĬØ©": 135770, + "ãģ¨ãģĦãģĨãģ®ãģĮ": 135771, + "иÑĩеÑģким": 135772, + "à¸ģารà¸ŀัà¸Ĵà¸Ļา": 135773, + "ĠbÃło": 135774, + "ĠmiaÅĤa": 135775, + "ywaÄĩ": 135776, + "ĠMärz": 135777, + "ĠÙĨسبة": 135778, + "Ġéconomique": 135779, + "×ĸ×ŀ": 135780, + "×ĸ×ŀ׳×Ļ×Ŀ": 135781, + "æŃ¢ãĤģ": 135782, + "Ġtủ": 135783, + "íķĺìĭł": 135784, + "Ġkażdego": 135785, + "straÃŁe": 135786, + "à¸Ĭีà¹ī": 135787, + "à¹Ģà¸ļา": 135788, + "ÑĢеÑģÑĥÑĢÑģ": 135789, + "евой": 135790, + "شباب": 135791, + "à¸ķà¹Īาà¸ĩà¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸Ĺศ": 135792, + "Ġ×IJ×Ļש": 135793, + "Ġ×IJ×Ļש×Ļת": 135794, + "×Ļ×ķפ": 135795, + "×Ļ×ķפ×Ļ": 135796, + "ĠìļĶ구": 135797, + "ì¡°ìĤ¬": 135798, + "ãģ£ãģŁãĤī": 135799, + "׾×Ļק": 135800, + "миниÑģÑĤÑĢ": 135801, + "ãĤĤãģ®ãģ¯": 135802, + "ĠlÆ°Æ¡ng": 135803, + "Ġнаи": 135804, + "Ġнаибол": 135805, + "Ġнаиболее": 135806, + "íİĺ": 135807, + "à¹ģà¸ŀà¹ī": 135808, + "ãĤŃãĥ¥": 135809, + "ĠкоÑĤоÑĢÑĭм": 135810, + "à¹ģà¸Ĺà¸ĩ": 135811, + "à¹ģà¸Ĺà¸ĩà¸ļà¸Ńล": 135812, + "Ġ׳×Ļ×Ķ": 135813, + "Ġ׳×Ļ×Ķ×ķ׾": 135814, + "âĤª": 135815, + "ĠGiải": 135816, + "ĠиÑģполÑĮзова": 135817, + "ëł¥ìĿĦ": 135818, + "ãģĹãģĭãĤĤ": 135819, + "à¸ģà¹ĩà¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ": 135820, + "ĠÑĢеб": 135821, + "ĠÑĢебен": 135822, + "ĠÑĢебенка": 135823, + "تÙĪاصÙĦ": 135824, + "ãĤ°ãĥ«ãĥ¼ãĥĹ": 135825, + "ãĤĦãĤī": 135826, + "à¹Ģà¸Ľà¸´à¸Ķà¸ķัว": 135827, + "бÑĢо": 135828, + "ë°ĸìĹIJ": 135829, + "ÙĨÙİا": 135830, + "×Ķ×Ĵ": 135831, + "×Ķ×Ĵ׳×Ķ": 135832, + "à¸Ĺรั": 135833, + "à¸Ĺรัà¸ŀ": 135834, + "à¸Ĺรัà¸ŀยà¹Į": 135835, + "Ġkhá»iji": 135836, + "עצ×ŀ×ķ": 135837, + "болезн": 135838, + "Ġë°ĽìķĦ": 135839, + "มà¸Ļ": 135840, + "มà¸Ļุ": 135841, + "มà¸Ļุษ": 135842, + "มà¸Ļุษยà¹Į": 135843, + "âĹĨ": 135844, + "×ŀצ׾×Ļ×Ĺ": 135845, + "Ñıвление": 135846, + "ÙħØ·ÙĦ": 135847, + "ÙħØ·ÙĦÙĪب": 135848, + "خاÙĦÙģ": 135849, + "تÙĪÙĤÙģ": 135850, + "ãģ§ãģįãģ¾ãģĽãĤĵ": 135851, + "оÑģÑĤей": 135852, + "меÑĩа": 135853, + "기ëĬĶ": 135854, + "תשע": 135855, + "صÙĬب": 135856, + "Ġ×ij×¢×ķ×ĵ": 135857, + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩà¹Ģà¸Ĥา": 135858, + "ÑĤÑıж": 135859, + "ĠÑĥпÑĢав": 135860, + "ĠÑĥпÑĢавлениÑı": 135861, + "Ġgénér": 135862, + "ĠthÃŃ": 135863, + "פ×ļ": 135864, + "ĠرÙħض": 135865, + "ĠرÙħضاÙĨ": 135866, + "Ġtruyá»ĩn": 135867, + "إعداد": 135868, + "ãĤµãĥĿãĥ¼ãĥĪ": 135869, + "Ġполно": 135870, + "خاÙħ": 135871, + "ÐŁÐµÑĤ": 135872, + "ÐŁÐµÑĤеÑĢ": 135873, + "ÐŁÐµÑĤеÑĢбÑĥÑĢ": 135874, + "ÐŁÐµÑĤеÑĢбÑĥÑĢг": 135875, + "ÙħÙĨتدÙī": 135876, + "ãģķãĤĮãģ¾ãģĹãģŁ": 135877, + "ĠëĮĢíķĺìŬ": 135878, + "à¸ľà¸¹à¹īà¸Ĺีà¹Ī": 135879, + "Ġ×ŀ×IJ×ķ": 135880, + "׾׳×ĵ": 135881, + "оÑĩнÑĭе": 135882, + "ĠнаÑĩала": 135883, + "Ġ׾×Ļ׾×ĵ×Ļ×Ŀ": 135884, + "овое": 135885, + "ãģĻãĤĭãģĵãģ¨ãģ§": 135886, + "ĠاÙĦÙĨÙģ": 135887, + "ĠاÙĦÙĨÙģØ·": 135888, + "ìŀĪëĬĶ": 135889, + "غÙĨÙĬ": 135890, + "פ×ĵ": 135891, + "ãĤ¾": 135892, + "ĠCré": 135893, + "ãģ©ãģ¡ãĤī": 135894, + "ثاÙĨ": 135895, + "ÑĢабаÑĤ": 135896, + "ÑĢабаÑĤÑĭва": 135897, + "Ġê°Ļëĭ¤": 135898, + "à¸Īั": 135899, + "à¸Īัà¸ģร": 135900, + "Ġchụ": 135901, + "Ġchụp": 135902, + "ĠмаÑģÑĤ": 135903, + "ĠмаÑģÑĤеÑĢ": 135904, + "Ġnắm": 135905, + "ĠÑģÑĤали": 135906, + "Ġ×Ķ×IJ×Ļר×ķ×¢": 135907, + "ãĤ½ãĥ³": 135908, + "åĪĨãģĭãĤĬ": 135909, + "طبع": 135910, + "بدا": 135911, + "gráfico": 135912, + "геÑĢ": 135913, + "à¸Ķำà¹Ģà¸Ļิà¸Ļà¸ģาร": 135914, + "Ġsaldır": 135915, + "Ġsaldırı": 135916, + "вÑĪиÑħ": 135917, + "ãģĭãģ£ãģŁãģ§ãģĻ": 135918, + "Ġyapıyor": 135919, + "ĠاÙĦÙģت": 135920, + "צרפת": 135921, + "здоÑĢов": 135922, + "×ij×¢×ľ": 135923, + "Ġ×IJ×ŀ×Ļת×Ļ": 135924, + "ĠобÑĭ": 135925, + "ĠобÑĭÑĩ": 135926, + "ĠобÑĭÑĩно": 135927, + "Ġ׾×ķ×ŀר": 135928, + "تÙĥÙĨ": 135929, + "تÙĥÙĨÙĪÙĦÙĪج": 135930, + "تÙĥÙĨÙĪÙĦÙĪجÙĬا": 135931, + "Ġhakkı": 135932, + "ĠÑĢав": 135933, + "ĠÑĢавно": 135934, + "رÙĬÙĥ": 135935, + "Ġ×ij×ŀ×Ļ×ĵ": 135936, + "Ġ×ij×ŀ×Ļ×ĵ×Ķ": 135937, + "à¹ģà¸ģà¹īว": 135938, + "Ġìĸĺ": 135939, + "Ġìĸĺ기": 135940, + "ãģĹãģ¦ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ": 135941, + "Ġkısm": 135942, + "Ġkısmı": 135943, + "걸": 135944, + "åĨħãģ®": 135945, + "ì§ķ": 135946, + "à¹Ģหมืà¸Ńà¸Ļà¸ģัà¸Ļ": 135947, + "ĠÙģÙIJ": 135948, + "ĠÙģÙIJÙĬ": 135949, + "ÙĤاعدة": 135950, + "Ġmożesz": 135951, + "ÙħصاÙĦ": 135952, + "ÙħصاÙĦØŃ": 135953, + "ãģ¾ãģŁãģ¯": 135954, + "бег": 135955, + "Ġsıc": 135956, + "Ġsıcak": 135957, + "ÑĩиÑģ": 135958, + "ÑĩиÑģлен": 135959, + "Ġног": 135960, + "ãĥģãĥ£ãĥ³": 135961, + "ãĥ«ãĥī": 135962, + "Ġgió": 135963, + "Ġsını": 135964, + "Ġsınıf": 135965, + "иваÑĤÑĮ": 135966, + "Ġquên": 135967, + "Ġìłģ": 135968, + "Ġìłģìļ©": 135969, + "ĠJoão": 135970, + "Ùģاد": 135971, + "ĠGlück": 135972, + "à¸Ĺà¸Ńà¸Ķ": 135973, + "Ġgói": 135974, + "ï¼Ĭ": 135975, + "Ġdétail": 135976, + "ĠدÙĬسÙħ": 135977, + "ĠدÙĬسÙħبر": 135978, + "ë¡ľìĦľ": 135979, + "×ŀ×ķ×Ĺ": 135980, + "à¹Ħฮ": 135981, + "ĠоÑĤд": 135982, + "ĠоÑĤдÑĭÑħ": 135983, + "Ġkhuyến": 135984, + "à¸Ħà¸Ńย": 135985, + "ĠجÙĨÙĬ": 135986, + "ĠجÙĨÙĬÙĩ": 135987, + "ĠاÙĦدÙģاع": 135988, + "à¸Ļà¹īำหà¸Ļัà¸ģ": 135989, + "ĠìĤ¬ëŀĮëĵ¤ìĿ´": 135990, + "Ġthừa": 135991, + "ĠÃ¶ÄŁrenci": 135992, + "ĠпомоÑīи": 135993, + "ĠczÄĻÅĽÄĩ": 135994, + "ש×ĺר": 135995, + "ĠNhi": 135996, + "ĠNhiá»ģu": 135997, + "׳צ×Ļ": 135998, + "ĠнаÑĪем": 135999, + "ĠkarÅŁÄ±laÅŁ": 136000, + "Ġ×Ķש׳×Ļ×Ŀ": 136001, + "ĠÄIJÆ°á»Ŀng": 136002, + "Ġtrú": 136003, + "ĠÑĢазлиÑĩнÑĭÑħ": 136004, + "ĠاÙĦØ´Ùĩر": 136005, + "Ġ×ľ×¢×ķ׾×Ŀ": 136006, + "ØŃجر": 136007, + "ĠÄijá»ķ": 136008, + "ĠìĿĺíķ´": 136009, + "à¸ļà¹Īà¸Ńย": 136010, + "Ġ×Ķ×Ļ׾×ĵ": 136011, + "ãģ¨ãģªãģ£ãģŁ": 136012, + "Ġ×Ĺ×ķ×ķת": 136013, + "Ġש×Ļר×ķת×Ļ": 136014, + "Äħcy": 136015, + "سرÙĬ": 136016, + "KÄ°": 136017, + "פ׳×ķ": 136018, + "ÑģÑĤÑĢÑĥкÑĤÑĥÑĢ": 136019, + "ÑĤÑĢÑĥд": 136020, + "Ġ×Ķקר": 136021, + "Ġ×Ķקר×ķ×ij": 136022, + "ĠtháºŃm": 136023, + "èģŀãģį": 136024, + "ÙĤÙĪÙĬ": 136025, + "клÑİÑĩен": 136026, + "ÑĤеÑħ": 136027, + "ÑĤеÑħнолог": 136028, + "è¡Įãģ£ãģŁ": 136029, + "Ġ×ķ×IJ×Ļף": 136030, + "ĠÅŁeklin": 136031, + "ĠÅŁeklinde": 136032, + "rô": 136033, + "ÑĢог": 136034, + "ĠновÑĭе": 136035, + "Ġס×ij×Ļ×ij": 136036, + "ĠtecnologÃŃa": 136037, + "×¡×Ľ": 136038, + "×¡×Ľ×ķ×Ŀ": 136039, + "ĠÅŀub": 136040, + "ĠÅŀubat": 136041, + "Ġ×Ķ×ŀ׾×IJ": 136042, + "Ġwypos": 136043, + "Ġwyposaż": 136044, + "ãģ¯ä½ķ": 136045, + "ãĤ¬ãĥ³": 136046, + "ê°ĸ": 136047, + "Ġкакие": 136048, + "Ġçocuklar": 136049, + "Ġ׾צ×ĵ": 136050, + "Ġkayıt": 136051, + "ĠмеÑģÑĤе": 136052, + "ÙħدÙĬÙĨØ©": 136053, + "Ġ׼×Ĵ": 136054, + "Ġ׼×Ĵ×ķף": 136055, + "ãģĹãģ¦ãĤĭ": 136056, + "ĠÙħاÙĬÙĪ": 136057, + "ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ãģ£ãģŁ": 136058, + "ĠпÑĢогÑĢаммÑĭ": 136059, + "à¹ģลà¸Ļà¸Ķà¹Į": 136060, + "ãĥ¯ãĤ¤": 136061, + "ער×ķ×¥": 136062, + "Ñģид": 136063, + "ĠBöyle": 136064, + "Ġì²ĺìĿĮ": 136065, + "Ġתפק×Ļ×ĵ": 136066, + "ĠTrên": 136067, + "íĥĪ": 136068, + "ĠÐłÐ¾ÑģÑģий": 136069, + "ĠÐłÐ¾ÑģÑģийÑģкой": 136070, + "ĠsÃłn": 136071, + "Ġrègle": 136072, + "ĠyaklaÅŁÄ±k": 136073, + "à¹Ģลิà¸ģ": 136074, + "ĠدائÙħ": 136075, + "Ġ×ķ×Ĵ": 136076, + "ابر": 136077, + "Ġbè": 136078, + "ĠاÙĦÙĤدÙħ": 136079, + "ĠÑĢеÑĪениÑı": 136080, + "hiên": 136081, + "ÑĤик": 136082, + "ÄĦ": 136083, + "à¸ļรรยาà¸ģ": 136084, + "à¸ļรรยาà¸ģาศ": 136085, + "רצ×ķף": 136086, + "åĭķãģį": 136087, + "ĠGäste": 136088, + "Ġ기본": 136089, + "ĠÙĬعرÙģ": 136090, + "ĠSá»Ń": 136091, + "gÅĤÄĻb": 136092, + "à¹Ģà¸Ńส": 136093, + "×IJ×ŀ×Ļף": 136094, + "ĠпÑĥнк": 136095, + "ĠпÑĥнкÑĤ": 136096, + "Ġ×Ļ×ķ×ĵ×¢×Ļ×Ŀ": 136097, + "ãĤ«ãĥ©ãĥ¼": 136098, + "Ġ×ijס×ĵר": 136099, + "Ġbuá»ĵn": 136100, + "йÑĤ": 136101, + "йÑĤеÑģÑĮ": 136102, + "ãĤĴæ±ĤãĤģ": 136103, + "Ġ×IJ×ª×Ľ×Ŀ": 136104, + "Ġ모르": 136105, + "ظرÙĪÙģ": 136106, + "ÑĩеÑģÑĤво": 136107, + "ìĸ´ìĦľ": 136108, + "Ġодна": 136109, + "Ġkapı": 136110, + "Ġëħ¸ëł¥": 136111, + "ĠKüche": 136112, + "ĠاÙĦتش": 136113, + "Ø·ÙĬب": 136114, + "ĠíĬ¹íŀĪ": 136115, + "ĠвÑĭпÑĥÑģ": 136116, + "ĠвÑĭпÑĥÑģк": 136117, + "×ĵת×Ļ": 136118, + "ĠuÄŁ": 136119, + "ĠuÄŁra": 136120, + "ائÙĩا": 136121, + "Ġthoát": 136122, + "ãģªãĤĤãģ®": 136123, + "ÑijÑĢ": 136124, + "기ê°Ģ": 136125, + "ĠgeliÅŁme": 136126, + "تØŃÙĤ": 136127, + "تØŃÙĤÙĤ": 136128, + "ĠопаÑģ": 136129, + "бÑĢоÑģ": 136130, + "หุ": 136131, + "หุà¹īà¸Ļ": 136132, + "ì¼Ģ": 136133, + "ãĤ¹ãĥŀ": 136134, + "ãĤ¹ãĥŀãĥĽ": 136135, + "Ø£Ùģر": 136136, + "Ø£Ùģراد": 136137, + "ĠThá»±c": 136138, + "Ġthắ": 136139, + "ãĥªãĥ³ãĤ¯": 136140, + "Ġniá»ģm": 136141, + "ĠHöhe": 136142, + "عÙħار": 136143, + "ÙĥÙĪرÙĪÙĨ": 136144, + "ÙĥÙĪرÙĪÙĨا": 136145, + "ĠÄIJến": 136146, + "ĠÑģамом": 136147, + "ĠÑĤеле": 136148, + "ĠÄijoán": 136149, + "à¸Ħวามà¸Ħิà¸Ķà¹Ģหà¹ĩà¸Ļ": 136150, + "ĠдиÑģк": 136151, + "أطÙģاÙĦ": 136152, + "มารà¹Į": 136153, + "à¸Ĺหาร": 136154, + "à¸Ĺà¸Ļ": 136155, + "ĠبعÙĬد": 136156, + "ĠاÙĦÙĩÙĨد": 136157, + "åĩºãģĹãģ¦": 136158, + "Ġkarde": 136159, + "ĠkardeÅŁ": 136160, + "×Ķ×Ļס×ĺ×ķר": 136161, + "×Ķ×Ļס×ĺ×ķר×Ļ×Ķ": 136162, + "éģ¸ãģ³": 136163, + "عاÙħÙĦ": 136164, + "à¸Ĥยาย": 136165, + "Ġtürl": 136166, + "Ġtürlü": 136167, + "ĠìĿ¼ìĿ´": 136168, + "Ġmatéria": 136169, + "Ġ׼׾×ķ×ŀר": 136170, + "ãĥģãĥ£ãĥ¼": 136171, + "جÙħاعة": 136172, + "ĠÑģвоим": 136173, + "Ø¥ÙĤاÙħØ©": 136174, + "ä¾ĭãģĪãģ°": 136175, + "ساب": 136176, + "آخر": 136177, + "ÙĤدÙĬر": 136178, + "×IJ×ŀ×Ļ": 136179, + "ìĸ»": 136180, + "Ġ׳×ķספת": 136181, + "ĠÐĴлад": 136182, + "ĠÐĴладим": 136183, + "ĠÐĴладимиÑĢ": 136184, + "Ġestará": 136185, + "ãģĵãģĨãģĦãģĨ": 136186, + "ãĤĴ使çĶ¨": 136187, + "มาà¸ķร": 136188, + "มาà¸ķรà¸IJาà¸Ļ": 136189, + "ãģ£ãģ½": 136190, + "Ġnú": 136191, + "Ġnúi": 136192, + "ยาà¸ĩ": 136193, + "ĠاÙĦجÙĨس": 136194, + "Ġüstün": 136195, + "ëľ»": 136196, + "ãĤ»ãĥ«": 136197, + "ãģ¦ãģĦãģįãģ¾ãģĻ": 136198, + "Ġ×Ĺ×ķ×ĸ": 136199, + "Ġ×Ĺ×ķ×ĸר": 136200, + "ĠÐĵлав": 136201, + "à¹Ĥà¸Ĭà¸Ħ": 136202, + "íıIJ": 136203, + "ÙĨتظر": 136204, + "Ġ×Ĵ×ij×Ļ": 136205, + "عÙĤب": 136206, + "intér": 136207, + "intérêt": 136208, + "×ŀפ×Ĵ": 136209, + "×ŀפ×Ĵש": 136210, + "Ġthù": 136211, + "اÙģت": 136212, + "Ġ×ŀשפ": 136213, + "Ġ×ŀשפ×ĺ×Ļ": 136214, + "ĠÙħÙĪاÙĤع": 136215, + "è¦ļ": 136216, + "è¦ļãģĪ": 136217, + "×ĵ×Ļף": 136218, + "à¹Ģรืà¹Īà¸Ńà¸ĩราว": 136219, + "ãģ¾ãģĤ": 136220, + "Ġghế": 136221, + "иÑĢÑĥÑİÑĤ": 136222, + "à¸ģว": 136223, + "à¸ģวà¹īาà¸ĩ": 136224, + "ĠповеÑĢ": 136225, + "ĠповеÑĢÑħ": 136226, + "ĠповеÑĢÑħноÑģÑĤ": 136227, + "׳×ĵר": 136228, + "ĠконÑĨе": 136229, + "Ġдолжна": 136230, + "Ġ×Ļש×Ļר": 136231, + "acaģız": 136232, + "ìĹĶ": 136233, + "ĠnÃŃvel": 136234, + "Ġör": 136235, + "Ġörnek": 136236, + "ÙĥÙģ": 136237, + "ĠФедеÑĢаÑĨии": 136238, + "Ġ구ìĦ±": 136239, + "หัวà¹ĥà¸Ī": 136240, + "ĠVáºŃy": 136241, + "мед": 136242, + "меди": 136243, + "медиÑĨин": 136244, + "медиÑĨинÑģк": 136245, + "ازÙĬ": 136246, + "×Ĵ×ij×ķ׾": 136247, + "ÑĦÑĢ": 136248, + "Ġzusätzlich": 136249, + "à¸ģà¸ģ": 136250, + "ĠاÙĦاÙĤتصادÙĬØ©": 136251, + "Ġhè": 136252, + "luÄŁun": 136253, + "جÙİ": 136254, + "à¹Ħà¸Łà¸¥à¹Į": 136255, + "ÄIJT": 136256, + "ãģĿãģ®ä»ĸ": 136257, + "à¸Ĺิà¹īà¸ĩ": 136258, + "ĠاÙĦØ£ÙĪ": 136259, + "رسÙħ": 136260, + "æ°Ĺãģ¥": 136261, + "ìĿ´ë©°": 136262, + "ÑĮев": 136263, + "صط": 136264, + "ĠاÙĦاستث": 136265, + "ĠاÙĦاستثÙħار": 136266, + "à¸Ńาà¸Ħาร": 136267, + "ĠÑĤоÑĩно": 136268, + "ĠVân": 136269, + "à¸Ńร": 136270, + "à¸Ńรà¹Īà¸Ńย": 136271, + "ĠاÙĦسÙĨØ©": 136272, + "ĠcÆ°á»Ľi": 136273, + "×Ļ×Ķף": 136274, + "íį¼": 136275, + "話ãģĹ": 136276, + "âĹĭ": 136277, + "ĠìķĬìĿĢ": 136278, + "ãĥ¡ãĥ¼ãĤ": 136279, + "ãĥ¡ãĥ¼ãĤ«": 136280, + "ãĥ¡ãĥ¼ãĤ«ãĥ¼": 136281, + "ĠÑĤепло": 136282, + "å½¼ãĤī": 136283, + "ĠÄ°z": 136284, + "ĠÄ°zmir": 136285, + "íĻį": 136286, + "Ġrượ": 136287, + "Ġrượu": 136288, + "æĢĿãģĦåĩº": 136289, + "ĠPhạm": 136290, + "Ġcháu": 136291, + "צ×Ļ×ķת": 136292, + "ĠìĿ¼ë³¸": 136293, + "ìĤ¬ëĬĶ": 136294, + "ĠÑģоздан": 136295, + "Ġaracı": 136296, + "Ġער": 136297, + "Ġער×Ļ׼×Ķ": 136298, + "ĠíķĺëĤĺëĭĺìĿĺ": 136299, + "dziÅĤ": 136300, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ĺาà¸Ļ": 136301, + "ĠserÃŃa": 136302, + "ĠìŀĪëıĦë¡Ŀ": 136303, + "درج": 136304, + "íķľëĭ¤ëĬĶ": 136305, + "à¸Ńาà¸Ĺ": 136306, + "à¸Ńาà¸Ĺิà¸ķ": 136307, + "à¸Ńาà¸Ĺิà¸ķยà¹Į": 136308, + "ÑĤелÑĮнÑĭй": 136309, + "ĠخدÙħات": 136310, + "×ŀ׳×ĺ": 136311, + "Ġlược": 136312, + "ĠSÃłi": 136313, + "ĠÙĪاض": 136314, + "ĠÙĪاضØŃ": 136315, + "غاز": 136316, + "ĠdoÄŁal": 136317, + "Ġ×ijש×Ŀ": 136318, + "Ġдлин": 136319, + "Ġإطار": 136320, + "Ġ×ijספר": 136321, + "ãĤĴä¸İ": 136322, + "ãĤĴä¸İãģĪ": 136323, + "Ġë²ķë¥ł": 136324, + "ĠÑĥвели": 136325, + "ĠÑĥвелиÑĩи": 136326, + "สà¹Ħà¸ķ": 136327, + "สà¹Ħà¸ķลà¹Į": 136328, + "à¹Ħà¸ģล": 136329, + "×ij×Ĺף": 136330, + "ĠìĿ´íĽĦ": 136331, + "Ġmunic": 136332, + "ĠmunicÃŃpio": 136333, + "تÙħØ«ÙĦ": 136334, + "ĠÄijáo": 136335, + "Hôtel": 136336, + "Ġlá»Ńa": 136337, + "ĠÄijẳng": 136338, + "Ñĩки": 136339, + "شرÙĪ": 136340, + "شرÙĪØ·": 136341, + "ĠìĿ´ë¥¼": 136342, + "ÙĬÙĭا": 136343, + "×ŀ׾×ļ": 136344, + "×ŀ×Ķ×Ļר×ķת": 136345, + "ĠобÑıзаÑĤелÑĮ": 136346, + "ĠобÑıзаÑĤелÑĮно": 136347, + "énergie": 136348, + "Ġmudança": 136349, + "Ġmụ": 136350, + "Ġmụn": 136351, + "Ġnº": 136352, + "ĠاÙĦتعا": 136353, + "ĠاÙĦتعاÙĪÙĨ": 136354, + "ĠاÙĦاجتÙħاعÙĬØ©": 136355, + "ĠплаÑģÑĤ": 136356, + "Ġëĵ±ìĿĺ": 136357, + "ãĥIJãĤ¤ãĤ¯": 136358, + "ÙĩجÙĪÙħ": 136359, + "ĠSaúde": 136360, + "Ġì¤ijìļĶíķľ": 136361, + "Ġ×Ķצ×Ļ×ij×ķר": 136362, + "×ª×§×Ł": 136363, + "ĠاÙĦعاÙĦÙħÙĬ": 136364, + "ĠболÑĮÑĪой": 136365, + "ĠÙĥÙĦÙħ": 136366, + "ĠÙĥÙĦÙħØ©": 136367, + "ãģ®ãģ§ãģ¯ãģªãģĦãģ§ãģĹãĤĩãģĨãģĭ": 136368, + "ĠÙħباراة": 136369, + "Ġש×IJ׳": 136370, + "Ġש×IJ׳×Ĺ׳×ķ": 136371, + "ãĤ¹ãĤ¿ãĤ¤ãĥ«": 136372, + "ĠSaÄŁ": 136373, + "ĠSaÄŁlık": 136374, + "ĠhÆ°": 136375, + "׳×Ĺ×Ķ": 136376, + "Ġ×ijקר×ij": 136377, + "طعÙħ": 136378, + "หิà¸Ļ": 136379, + "à¸Ĺุà¸ģวัà¸Ļ": 136380, + "à¸Ħรัà¹īà¸ĩà¸Ĺีà¹Ī": 136381, + "ĠlÃłnh": 136382, + "Ġdonné": 136383, + "ãģĽãģĦ": 136384, + "جزÙĬرة": 136385, + "доÑĢож": 136386, + "ì¼ľ": 136387, + "تÙĨظÙĬÙģ": 136388, + "ãĥģãĥ§": 136389, + "Ġaldıģı": 136390, + "جاج": 136391, + "ĠÑĤомÑĥ": 136392, + "à¸Ľà¸´": 136393, + "Ġ×ijרשת": 136394, + "ãģıãģªãĤĬãģ¾ãģĻ": 136395, + "ĠпÑĢинÑĨип": 136396, + "Ġ×Ĺ׾×ķ": 136397, + "ëı¼": 136398, + "×ķ×Ĵש": 136399, + "سس": 136400, + "à¸Ľà¸¹": 136401, + "Ġhầu": 136402, + "æĦŁãģĺãĤĭ": 136403, + "ï¼´": 136404, + "دÙĪا": 136405, + "ĠÑģмог": 136406, + "scrição": 136407, + "ĠtháºŃn": 136408, + "Ġר×ķ×IJ×Ķ": 136409, + "обÑĢажен": 136410, + "ĠاÙĦتجارÙĬØ©": 136411, + "طبÙĬع": 136412, + "jÄħcÄħ": 136413, + "íĸīìľĦ": 136414, + "ĠновÑĭй": 136415, + "Ġ×ŀ×Ĺ×ĵש": 136416, + "æĮ¯ãĤĬ": 136417, + "gué": 136418, + "Ġ×IJ×Ļר×ķ×¢": 136419, + "Ġ×IJ×Ļר×ķ×¢×Ļ×Ŀ": 136420, + "ĠاÙĦØ°Ùĩب": 136421, + "×ĵ×IJ": 136422, + "تاÙĨ": 136423, + "ãģłãģĹ": 136424, + "à¸Ńัà¸ķรา": 136425, + "à¹Ĥà¸Ī": 136426, + "بÙĦاد": 136427, + "×Ķ×Ļ×Ļ׳×ķ": 136428, + "ĠÑģпе": 136429, + "ĠÑģпеÑĨиалÑĮно": 136430, + "ĠÅĽwiata": 136431, + "ãĤĵãģ§ãģĻãĤĪ": 136432, + "شرÙĥØ©": 136433, + "ĠpÅĤyt": 136434, + "Ġsitué": 136435, + "Ġ׼×IJ׾×Ķ": 136436, + "ס×ijר": 136437, + "Ġkażd": 136438, + "Ġkażdym": 136439, + "ãĤĴæĮģãģ¤": 136440, + "׾×Ķ׾": 136441, + "׾×Ķ׾ף": 136442, + "ĠwÅĤas": 136443, + "ĠwÅĤasne": 136444, + "ĠsaÄŁlan": 136445, + "×ŀ×¢×ľ×Ķ": 136446, + "ĠاÙĦاÙĪÙĦ": 136447, + "ìĹIJìĦľëıĦ": 136448, + "×IJ×Ļר×ķפ×Ķ": 136449, + "تÙĤÙĨÙĬØ©": 136450, + "Ùħائ": 136451, + "Ùħائة": 136452, + "ĠcompañÃŃa": 136453, + "Ġsürek": 136454, + "Ġsürekli": 136455, + "ĠиÑģкÑĥÑģ": 136456, + "ĠиÑģкÑĥÑģÑģÑĤв": 136457, + "ĠBürger": 136458, + "ת×Ĺר": 136459, + "ת×Ĺר×ķת": 136460, + "à¸ŀรà¹īà¸Ńมà¸ģัà¸ļ": 136461, + "Ø´Ùħ": 136462, + "à¸ĸืà¸Ńวà¹Īา": 136463, + "è¾¼ãĤĢ": 136464, + "ä¼ijãģ¿": 136465, + "ĠاÙĦأب": 136466, + "ĠÑģÑĤоимоÑģÑĤÑĮ": 136467, + "ĠпÑĢава": 136468, + "mayın": 136469, + "หวย": 136470, + "ĠاÙĦطبÙĬعÙĬ": 136471, + "à¸Ĺีà¹Īà¸ŀัà¸ģ": 136472, + "ĠEstá": 136473, + "ÑĭваÑİÑĤ": 136474, + "بسÙĬ": 136475, + "بسÙĬØ·": 136476, + "Ġ×ij×¢×ijר": 136477, + "åı¯èĥ½ãģ§ãģĻ": 136478, + "Ġ×ĵ×ķ׾": 136479, + "Ġ×ĵ×ķ׾ר": 136480, + "ÙĩÙİا": 136481, + "воÑĢоÑĤ": 136482, + "ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ": 136483, + "à¹Ĥà¸Ĺรศ": 136484, + "à¹Ĥà¸Ĺรศั": 136485, + "à¹Ĥà¸Ĺรศัà¸ŀ": 136486, + "à¹Ĥà¸Ĺรศัà¸ŀà¸Ĺà¹Į": 136487, + "Ġק׳": 136488, + "ĠاÙĦØ«ÙĨ": 136489, + "ĠاÙĦØ«ÙĨائÙĬØ©": 136490, + "Ġcoût": 136491, + "à¸ķิà¸Ķà¸ķัà¹īà¸ĩ": 136492, + "Ġörg": 136493, + "Ġörgüt": 136494, + "ĠاÙĦØ®ÙĦÙĬ": 136495, + "ĠاÙĦØ®ÙĦÙĬج": 136496, + "Ġbá»įn": 136497, + "×ķ׾×ķ×Ĵ×Ļ": 136498, + "ëŀľ": 136499, + "ĠÐijолÑĮ": 136500, + "ĠÐijолÑĮÑĪ": 136501, + "×Ĵ×ijר×Ļ×Ŀ": 136502, + "ÙĤÙĬد": 136503, + "×ij×Ļ×ĺ×ķ×Ļ": 136504, + "æīĵãģ¡": 136505, + "ĠolmuÅŁ": 136506, + "fäh": 136507, + "fähig": 136508, + "ลาà¸Ļ": 136509, + "ĠÙĤطر": 136510, + "שפ×Ķ": 136511, + "èªŃãĤĵãģ§": 136512, + "à¸Ĥวา": 136513, + "Ġchiếm": 136514, + "ãĤ¤ãĥ³ãĤ¿": 136515, + "ãĤ¤ãĥ³ãĤ¿ãĥ¼ãĥ": 136516, + "ãĤ¤ãĥ³ãĤ¿ãĥ¼ãĥį": 136517, + "ãĤ¤ãĥ³ãĤ¿ãĥ¼ãĥįãĥĥãĥĪ": 136518, + "Ġ׾ש×ŀ×ķר": 136519, + "ĠترÙĥ": 136520, + "ĠترÙĥÙĬا": 136521, + "ר×ķ×ĺ": 136522, + "ãģ¨æĢĿãģĦãģ¾ãģĹãģŁ": 136523, + "ĠاÙĦتÙĤ": 136524, + "ĠdÆ°": 136525, + "ãģ¦ãģıãĤĮãĤĭ": 136526, + "ãģĹãģŁãģĵãģ¨": 136527, + "Ġróżne": 136528, + "ĠاÙĦØ·ÙģÙĦ": 136529, + "ĠPosté": 136530, + "Ġ×ŀש×ķ×Ŀ": 136531, + "ÑįÑĢ": 136532, + "ĠÑĢабоÑĤаеÑĤ": 136533, + "ãĤ·ãĥª": 136534, + "ãĤ·ãĥªãĥ¼ãĤº": 136535, + "Ġ×ij×Ķ×Ĺ׾×ĺ": 136536, + "ק×Ķ×Ļ׾×Ķ": 136537, + "ãĤ«ãĥ¡": 136538, + "ãĤ«ãĥ¡ãĥ©": 136539, + "Ｏ": 136540, + "ĠìĤ¬ìĿ´": 136541, + "Ġkì": 136542, + "ĠthÆ°á»Ľc": 136543, + "ضبط": 136544, + "ÙĤبÙĪÙĦ": 136545, + "åĪ¥ãģ®": 136546, + "Ġparticulière": 136547, + "ĠÑģвоем": 136548, + "Ġעסק": 136549, + "Ġעסק×Ļ×Ŀ": 136550, + "×ij×Ĺ×Ļר×ķת": 136551, + "×ij×Ļ׳×ķ": 136552, + "à¸ĭà¸Ń": 136553, + "Ġ×¢×ķ×ijר": 136554, + "ãģłãģ£ãģŁãģ®ãģ§": 136555, + "ıldıģı": 136556, + "Ùħدار": 136557, + "Ùħدارس": 136558, + "주ìĭľ": 136559, + "à¸Ńาศ": 136560, + "à¸Ńาศัย": 136561, + "Ġtấm": 136562, + "à¸ŀิà¸Ī": 136563, + "à¸ŀิà¸Īาร": 136564, + "à¸ŀิà¸Īารà¸ĵา": 136565, + "ÑĤелÑĮнÑĭе": 136566, + "ÑģкÑĥÑİ": 136567, + "ÐľÐĺ": 136568, + "à¹Ģà¸ģา": 136569, + "à¹Ģà¸ģาหล": 136570, + "à¹Ģà¸ģาหลี": 136571, + "×ĵ×Ĺ": 136572, + "à¹Ģà¸Ĭิà¸ĩ": 136573, + "ĠدÙĤÙĬÙĤØ©": 136574, + "íķĻìĥĿ": 136575, + "Ġש×IJ׾×Ķ": 136576, + "Ġcontrôle": 136577, + "Ġsituação": 136578, + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩà¸ľà¸¹à¹ī": 136579, + "ÙĨØ·ÙĤ": 136580, + "ê³¼íķĻ": 136581, + "หลายà¸Ħà¸Ļ": 136582, + "Ġnắng": 136583, + "ÙĤÙı": 136584, + "ì¡°ê±´": 136585, + "Ñķ": 136586, + "ãĥĥãģ¨": 136587, + "×ŀ×Ļ׾×Ķ": 136588, + "Grün": 136589, + "×Ļ×Ļ×¢": 136590, + "×Ļ×Ļ×¢×ķ×¥": 136591, + "×ŀ׳׼": 136592, + "ëŃIJ": 136593, + "×ŀ×¢×ŀ×ĵ": 136594, + "สำà¸Ļัà¸ģ": 136595, + "جدد": 136596, + "à¸Ħัà¸Ķ": 136597, + "Ġ×Ķ×ŀשפ": 136598, + "Ġ×Ķ×ŀשפ×Ĺ×Ķ": 136599, + "×ŀשק׾": 136600, + "ÙĦÙı": 136601, + "Ġtytu": 136602, + "ĠtytuÅĤ": 136603, + "ÑĪей": 136604, + "ĠìĿ¼ë¶Ģ": 136605, + "ÑĪение": 136606, + "Ġphóng": 136607, + "ĠìĹŃìĤ¬": 136608, + "ãĤ«ãĥ³": 136609, + "Ġtúi": 136610, + "ĠÙĨÙĪÙģ": 136611, + "ĠÙĨÙĪÙģÙħبر": 136612, + "grün": 136613, + "ĠاÙĦØ´ÙħاÙĦ": 136614, + "ÅĽwiadc": 136615, + "ÅĽwiadczenie": 136616, + "ער×Ķ": 136617, + "Ġ×¢×ķ×ij": 136618, + "Ġ×¢×ķ×ij×ĵ×Ļ×Ŀ": 136619, + "×ĵ×ķ×Ĵ×ŀ×IJ": 136620, + "ä»Ĭãģ¯": 136621, + "Ġvão": 136622, + "ĠТем": 136623, + "ÑģилÑĮ": 136624, + "Ġchợ": 136625, + "Ùħرا": 136626, + "ÙħراÙĤب": 136627, + "à¹Ħมà¹Īรูà¹ī": 136628, + "Ġرائع": 136629, + "×IJ׳×Ĺ׳×ķ": 136630, + "สà¹Īà¸ĩà¹Ģสริม": 136631, + "צ×Ĺ": 136632, + "ĠìŀĪìĸ´ìĦľ": 136633, + "Ġkurulu": 136634, + "ĠkuruluÅŁ": 136635, + "ĠÃĸzellik": 136636, + "ĠÃĸzellikle": 136637, + "Ġת×Ļק": 136638, + "Ġghé": 136639, + "ĠsprzÄĻ": 136640, + "ĠsprzÄĻt": 136641, + "ער×ķת": 136642, + "راØŃØ©": 136643, + "ãģ£ãģį": 136644, + "ãģ£ãģįãĤĬ": 136645, + "ĠìķĦëŀĺ": 136646, + "stituição": 136647, + "Ġдолжно": 136648, + "×Ķרש": 136649, + "×Ķרש×ŀ×Ķ": 136650, + "×Ķ׾×ļ": 136651, + "ãģ¡ãģª": 136652, + "ãģ¡ãģªãģ¿": 136653, + "ãģ¡ãģªãģ¿ãģ«": 136654, + "פ×Ĺ×ĵ": 136655, + "ĠاÙĦجÙħÙĬع": 136656, + "×ij×¢×ľ×Ļ": 136657, + "Ġtrùng": 136658, + "Ġפת×Ĺ": 136659, + "×ŀ׾×Ĺ×ŀת": 136660, + "ãĥĨãĥ¼ãĥ": 136661, + "ãĥĨãĥ¼ãĥŀ": 136662, + "Ùħتاب": 136663, + "Ùħتابعة": 136664, + "Ġ모ìĬµ": 136665, + "ÙĬص": 136666, + "åIJĪãģĨ": 136667, + "ĠYap": 136668, + "ĠYapı": 136669, + "ĠÑģказаÑĤÑĮ": 136670, + "몰": 136671, + "à¸Ĺีà¹Īสำà¸Ħัà¸į": 136672, + "ĠìĹĨìĬµëĭĪëĭ¤": 136673, + "Ġnhắc": 136674, + "Ġülkeler": 136675, + "Ġмногие": 136676, + "íķĺìħ¨": 136677, + "มาà¸ģà¸Ĺีà¹Īสุà¸Ķ": 136678, + "à¸ģà¹īา": 136679, + "à¸ģà¹īาว": 136680, + "ĠÄ°yi": 136681, + "леж": 136682, + "лежа": 136683, + "ãĤ¸ãĥ§": 136684, + "à¸Ĺัà¸ŀ": 136685, + "اÙĪر": 136686, + "Ġ×Ĺ×ijר×Ļ": 136687, + "Ġ׾ש×Ŀ": 136688, + "첫": 136689, + "ĠTá»Ń": 136690, + "×ŀ×ķ׳×Ļ": 136691, + "ÙĤÙĪد": 136692, + "à¸ģระà¹Ģà¸Ľ": 136693, + "à¸ģระà¹Ģà¸Ľà¹ĭ": 136694, + "à¸ģระà¹Ģà¸Ľà¹ĭา": 136695, + "ĠпÑĢоблемÑĭ": 136696, + "Ġaçıs": 136697, + "Ġaçısından": 136698, + "Ġ×Ķ×ŀ׼": 136699, + "ĠÙħعظÙħ": 136700, + "ÙĤÙĬاس": 136701, + "ĠпÑĢодолж": 136702, + "ĠпÑĢодолжа": 136703, + "ĠverdiÄŁi": 136704, + "ĠпÑĢедмеÑĤ": 136705, + "ãģĦãģ¾ãģĻãģĮ": 136706, + "ĠëĶ°ë¥¸": 136707, + "ĠاÙĦÙĤÙĬاÙħ": 136708, + "ĠØ¥ÙĦÙĬÙĩا": 136709, + "ТÐIJ": 136710, + "поз": 136711, + "ãĤ·ãĥ¥": 136712, + "ä¸ĬãģĮãĤĬ": 136713, + "à¹Ģà¸Ķิมà¸ŀัà¸Ļ": 136714, + "à¸ģุล": 136715, + "ØŃرÙĬØ©": 136716, + "ק×ij×ķצ×ķת": 136717, + "믿": 136718, + "ĠاÙĦÙħÙĨا": 136719, + "ĠاÙĦÙħÙĨاطÙĤ": 136720, + "ĠвÑĭпол": 136721, + "ĠвÑĭполнÑı": 136722, + "ãĥĭãĤ¢": 136723, + "Ġê²°êµŃ": 136724, + "×Ĺ×ķ×ŀ": 136725, + "×Ĺ×ķ×ŀר×Ļ×Ŀ": 136726, + "ĠУкÑĢаинÑĭ": 136727, + "หà¸Ńม": 136728, + "ר×Ļס": 136729, + "ĠÑħоÑĤел": 136730, + "ĠобÑĢазованиÑı": 136731, + "Ġkhẳng": 136732, + "ĠmÆ°a": 136733, + "Ġgörme": 136734, + "Ġgüçlü": 136735, + "سعÙī": 136736, + "มัà¹Īà¸Ļà¹ĥà¸Ī": 136737, + "íķĺê²łìĬµëĭĪëĭ¤": 136738, + "ĠполÑĥ": 136739, + "Ġfünf": 136740, + "ãģ¨æĢĿãģ£ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ": 136741, + "Ġê·¸ê²ĥìĿĢ": 136742, + "ĠdÃ¼ÅŁÃ¼nce": 136743, + "ìŀł": 136744, + "ĠHÆ°á»Ľng": 136745, + "ĠTiá»ĥu": 136746, + "Ġçift": 136747, + "ãģijãģ°": 136748, + "à¸Īà¸Ļà¸ĸึà¸ĩ": 136749, + "à¸Ĺำà¹Ħà¸Ķà¹ī": 136750, + "ĠìŀIJì²´": 136751, + "Ġdõ": 136752, + "Ġdõi": 136753, + "à¸Īัà¸Ļ": 136754, + "à¸Īัà¸Ļà¸Ĺ": 136755, + "à¸Īัà¸Ļà¸Ĺรà¹Į": 136756, + "eceÄŁini": 136757, + "׳×ķער": 136758, + "غار": 136759, + "ĠاÙĦØ£ÙħرÙĬÙĥÙĬ": 136760, + "داعش": 136761, + "ĠбезопаÑģноÑģÑĤи": 136762, + "ĠбÑİ": 136763, + "ĠбÑİдж": 136764, + "ĠбÑİджеÑĤ": 136765, + "ãĥĬãĤ¤": 136766, + "à¸ŀà¸ļวà¹Īา": 136767, + "daÄŁ": 136768, + "×IJ×ķפף": 136769, + "íĹĮ": 136770, + "ãĥĢãĤ¤ãĤ¨": 136771, + "ãĥĢãĤ¤ãĤ¨ãĥĥãĥĪ": 136772, + "ĠëĮĢíĨµ": 136773, + "ĠëĮĢíĨµëł¹": 136774, + "DÄ°": 136775, + "Ø£ØŃداث": 136776, + "ĠAÄŁ": 136777, + "ĠAÄŁust": 136778, + "ĠAÄŁustos": 136779, + "ØŃÙĦÙĪÙĦ": 136780, + "ĠwÅĽ": 136781, + "ĠwÅĽród": 136782, + "ĠÑģооÑĤвеÑĤ": 136783, + "ĠÑģооÑĤвеÑĤÑģÑĤв": 136784, + "ĠÑģооÑĤвеÑĤÑģÑĤвии": 136785, + "ĠLuáºŃt": 136786, + "Ġ׼׾פ×Ļ": 136787, + "ĠвеÑī": 136788, + "ĠвеÑīеÑģÑĤв": 136789, + "ק×Ļ×¥": 136790, + "ĠبÙĩذا": 136791, + "عاش": 136792, + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļà¹Ģรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 136793, + "ТÐķ": 136794, + "Ġ×ij×IJ×Ļ׳×ĺר׳×ĺ": 136795, + "سعد": 136796, + "Ġ×Ķ×ĺ×Ļפ×ķ׾": 136797, + "פ×Ļס": 136798, + "à¸ĩà¹Īายà¹Ĩ": 136799, + "ĠGerät": 136800, + "׾×Ļ×ĵ×Ķ": 136801, + "ĠÑĢиÑģк": 136802, + "׾ק×Ĺ": 136803, + "ннаÑı": 136804, + "ר×Ļ×ĵ": 136805, + "пÑĢакÑĤи": 136806, + "пÑĢакÑĤик": 136807, + "à¸Ĥัà¹īà¸Ļà¸ķà¸Ńà¸Ļ": 136808, + "à¸Ļà¹Īารัà¸ģ": 136809, + "larınızı": 136810, + "à¸Ńà¸Ļุà¸įา": 136811, + "à¸Ńà¸Ļุà¸įาà¸ķ": 136812, + "ĠzdjÄĻcia": 136813, + "Ġbây": 136814, + "ÑģÑĢ": 136815, + "ÑģÑĢоÑĩ": 136816, + "ãĥĭãĥ³ãĤ°": 136817, + "Ġöner": 136818, + "Ġöneri": 136819, + "ĠновÑĭÑħ": 136820, + "دعÙĪØ©": 136821, + "Ġgắn": 136822, + "ĠاÙĦÙĦبÙĨ": 136823, + "ĠاÙĦÙĦبÙĨاÙĨÙĬ": 136824, + "ãĥĨãĤ£ãĥ¼": 136825, + "ĠصØŃÙĬØŃ": 136826, + "емÑĭÑħ": 136827, + "çĸ²ãĤĮ": 136828, + "ĠпÑĢоиÑģ": 136829, + "ĠпÑĢоиÑģÑħодиÑĤ": 136830, + "สà¸ķิ": 136831, + "ĠTết": 136832, + "Ġ×Ķ׾׾×ķ": 136833, + "à¹Ģรืà¹Īà¸Ńà¸ĩà¸Ļีà¹ī": 136834, + "×ŀ×ij׳×Ķ": 136835, + "Ġconteúdo": 136836, + "Ġاخت": 136837, + "ĠاختÙĬار": 136838, + "ÙħسÙĦ": 136839, + "ÙħسÙĦسÙĦ": 136840, + "ëıĪ": 136841, + "Ġ׾×Ļ×ĵ": 136842, + "à¸ŀิà¸ĺี": 136843, + "ĠÑģовÑģ": 136844, + "ĠÑģовÑģем": 136845, + "ãģĮãģĤãĤĬãģ¾ãģĹãģŁ": 136846, + "Ġsóng": 136847, + "إصÙĦاØŃ": 136848, + "ë§ģ": 136849, + "ÙģÙĬر": 136850, + "ĠJeżeli": 136851, + "ìłľëıĦ": 136852, + "dÅĤug": 136853, + "ìĥģìĿĦ": 136854, + "ĠcáºŃn": 136855, + "Ġhá»įp": 136856, + "أست": 136857, + "أستاذ": 136858, + "Ġ×ŀ×Ļש×Ķ": 136859, + "Ġ×ŀ×Ļש×Ķ×ķ": 136860, + "ĠdÃły": 136861, + "ĠchÃłng": 136862, + "ãģ¡ãĤĥãĤĵãģ¨": 136863, + "ĠÄijám": 136864, + "Ġswój": 136865, + "Ġpoderá": 136866, + "ĠоÑĤлиÑĩа": 136867, + "Ġpériode": 136868, + "ündig": 136869, + "×ĺ×¢×Ł": 136870, + "ÑģÑĤÑĢоиÑĤелÑĮ": 136871, + "רת×Ļ": 136872, + "Ġ×Ļ×Ķ×Ļ×ķ": 136873, + "×ľ×¡": 136874, + "ĠاÙĦÙħÙĨزÙĦ": 136875, + "à¸Ļิà¹īว": 136876, + "иÑĦика": 136877, + "иÑĦикаÑĨи": 136878, + "ðŁĺī": 136879, + "Ġadına": 136880, + "ãĢĤãĢĤãĢĤ": 136881, + "×IJ×Ļף": 136882, + "ס×Ļר": 136883, + "ĠÙĬعد": 136884, + "çŃĶãģĪ": 136885, + "اÙĦجز": 136886, + "اÙĦجزائر": 136887, + "енÑĮк": 136888, + "รห": 136889, + "รหัส": 136890, + "ĠTürkçe": 136891, + "꾸": 136892, + "Ġ×Ļ×ķ׼׾": 136893, + "Ġש×ķ׳×Ķ": 136894, + "Ġ×ij×ŀצ×ij": 136895, + "ĠдейÑģÑĤвиÑĤелÑĮно": 136896, + "ĠبأÙĨÙĩ": 136897, + "×ŀק×ĵ": 136898, + "Ġ×Ķשק": 136899, + "Ø®ÙĬارات": 136900, + "Ġfı": 136901, + "Ġfırs": 136902, + "Ġfırsat": 136903, + "ëijĺ": 136904, + "ĠìĦľìļ¸": 136905, + "Ġ×Ķ×Ĵ×ķ×£": 136906, + "رعا": 136907, + "رعاÙĬØ©": 136908, + "ĠKết": 136909, + "кÑģи": 136910, + "ĠÑĥÑģлÑĥги": 136911, + "ноÑģÑĤей": 136912, + "ìļ´ëıĻ": 136913, + "ĠобÑĬÑı": 136914, + "ĠобÑĬÑıвл": 136915, + "неж": 136916, + "×Ķפ×ļ": 136917, + "Ġ×ij×¢×Ļ׳×Ļ": 136918, + "ëĨĴ": 136919, + "ĠпÑĢоÑĨед": 136920, + "ĠпÑĢоÑĨедÑĥÑĢ": 136921, + "Ġihtiy": 136922, + "Ġihtiyacı": 136923, + "Ġë°Ķëŀį": 136924, + "Ġë°ĶëŀįëĭĪëĭ¤": 136925, + "à¸ģลัว": 136926, + "ĠÑģложно": 136927, + "ק×Ļ×Ļ×ŀת": 136928, + "ĠÄIJình": 136929, + "ĠÙħÙĦÙģ": 136930, + "Ġà¹Ĥà¸Ķยมี": 136931, + "Ġkatkı": 136932, + "تØŃÙĪÙĬÙĦ": 136933, + "à¹Ħà¸ŀ": 136934, + "ĠHá»į": 136935, + "ñe": 136936, + "ĠдоÑħод": 136937, + "Ġthoải": 136938, + "íķĺìŬìķ¼": 136939, + "ãĤ¹ãĥĿãĥ¼ãĥ": 136940, + "ãĤ¹ãĥĿãĥ¼ãĥĦ": 136941, + "ĠGòn": 136942, + "Ġkè": 136943, + "Ġkèm": 136944, + "éĢ²ãĤģ": 136945, + "ãĤ¹ãĥ¼ãĥ": 136946, + "ãĤ¹ãĥ¼ãĥij": 136947, + "ãĤ¹ãĥ¼ãĥijãĥ¼": 136948, + "ĠgiÃłu": 136949, + "Ġإعادة": 136950, + "Ġ׾×ķק": 136951, + "Ġ׾×ķק×Ĺ": 136952, + "ĠÑħоÑĩеÑĤ": 136953, + "×ĺ׾×ķ×ķ": 136954, + "×ĺ׾×ķ×ķ×Ļ×ĸ": 136955, + "×ĺ׾×ķ×ķ×Ļ×ĸ×Ļ×Ķ": 136956, + "Ġthuyết": 136957, + "ãģĿãĤĮãģ§": 136958, + "Ġvardı": 136959, + "à¹Ħรà¹ī": 136960, + "عبد": 136961, + "ĠRepública": 136962, + "ãĥ¼ãĤ¿ãĥ¼": 136963, + "Ġ×ŀ×IJ×ķת": 136964, + "à¹Ħà¸Ľà¹ģลà¹īว": 136965, + "Ġyapılacak": 136966, + "ãĤ¹ãĤ¿ãĥ¼ãĥĪ": 136967, + "ãģ»ãģ¼": 136968, + "ĠkoÅŁ": 136969, + "ĠмаÑĤеÑĢи": 136970, + "Ġsiècle": 136971, + "ĠاÙĦÙħختÙĦÙģ": 136972, + "ĠاÙĦÙħختÙĦÙģØ©": 136973, + "Ġ׾קר×IJ": 136974, + "Ġ׾קר×IJת": 136975, + "Ġ×Ķפ×ķ×¢×ľ": 136976, + "Ġtòa": 136977, + "ĠrÆ¡i": 136978, + "åij¨ãĤĬ": 136979, + "à¸Ŀà¸Ļ": 136980, + "jÅĽÄĩ": 136981, + "ĠìķĬìĿĦ": 136982, + "اÙĨتÙĤاÙĦ": 136983, + "ëĸł": 136984, + "иваеÑĤ": 136985, + "ãĥĪãĥ«": 136986, + "ĠاÙĦÙģÙĦسطÙĬÙĨÙĬØ©": 136987, + "à¸ģลà¹Īาววà¹Īา": 136988, + "اÙĥت": 136989, + "ĠÃĸl": 136990, + "ĠÑĢеÑĪи": 136991, + "ĠÑĢеÑĪил": 136992, + "Ġ׳×ķספ×ķת": 136993, + "Ġìłķì¹ĺ": 136994, + "влеÑĩен": 136995, + "ÙħرØŃÙĦØ©": 136996, + "Ġcomeça": 136997, + "Ġyık": 136998, + "ìĤ´": 136999, + "à¸ĺà¸Ļา": 137000, + "à¸ĺà¸Ļาà¸Ħาร": 137001, + "à¸Ńà¸Ļา": 137002, + "à¸Ńà¸Ļาà¸Ħ": 137003, + "à¸Ńà¸Ļาà¸Ħà¸ķ": 137004, + "Ġpequeña": 137005, + "ä»ķäºĭãĤĴ": 137006, + "ĠبذÙĦÙĥ": 137007, + "Ġнового": 137008, + "ãģĹãģ¦ãģĦãģªãģĦ": 137009, + "ĠاÙĦÙħÙĬاÙĩ": 137010, + "à¸ģà¹ĩà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 137011, + "ĠжÑĥÑĢ": 137012, + "ĠжÑĥÑĢнал": 137013, + "веÑģ": 137014, + "ختار": 137015, + "Ġ매ìļ°": 137016, + "ĠMã": 137017, + "ĠавÑĤомаÑĤÑĭ": 137018, + "ضعÙģ": 137019, + "ĠاÙĦÙģÙĥر": 137020, + "ãģ§ãģĻãģ®ãģ§": 137021, + "ãĥ¡ãĥ³ãĥIJãĥ¼": 137022, + "ĠкÑĢÑĥг": 137023, + "ĠاÙĦسÙĦطة": 137024, + "à¸Ħรัà¹īà¸ĩà¹ģรà¸ģ": 137025, + "à¸ģระà¸Ĺรว": 137026, + "à¸ģระà¸Ĺรวà¸ĩ": 137027, + "ÑĨов": 137028, + "éķ·ãģĦ": 137029, + "大ãģįãģĦ": 137030, + "ĠgeçmiÅŁ": 137031, + "ìĦ±ìĿ´": 137032, + "Ġצר×Ļ׼×Ķ": 137033, + "ĠмоÑī": 137034, + "ĠмоÑīн": 137035, + "Ġק×Ļש": 137036, + "Ġק×Ļש×ķר×Ļ×Ŀ": 137037, + "ĠNasıl": 137038, + "гÑĢан": 137039, + "Ġ×ŀ×ķצר×Ļ×Ŀ": 137040, + "Ġ×ŀס×ķ×Ĵ": 137041, + "Ġyür": 137042, + "Ġyürüt": 137043, + "Ġ׾×Ĺצ×ķ": 137044, + "×ķÖ¼": 137045, + "ĠìŀĪìĹĪëĭ¤": 137046, + "Ġterör": 137047, + "ĠThÆ°Æ¡ng": 137048, + "ĠÙĪÙĬÙħ": 137049, + "ĠÙĪÙĬÙħÙĥÙĨ": 137050, + "جÙĪÙĨ": 137051, + "ĠÙĪغÙĬرÙĩا": 137052, + "×ŀפ×ķ": 137053, + "×Ĵ×ķר×ŀ×Ļ×Ŀ": 137054, + "׼×ij×Ļש": 137055, + "ĠاÙĦÙĦغ": 137056, + "ĠاÙĦÙĦغة": 137057, + "شرÙĥ": 137058, + "ĠاÙĦراب": 137059, + "ĠاÙĦرابع": 137060, + "ĠпÑĢек": 137061, + "ĠпÑĢекÑĢаÑģ": 137062, + "ĠпÑĢекÑĢаÑģн": 137063, + "ĠenergÃŃa": 137064, + "ק×ĵ×ŀ×Ļ": 137065, + "ãģıãģªãģ£ãģŁ": 137066, + "ĠÄijứ": 137067, + "ĠÄijứa": 137068, + "Servi": 137069, + "Serviço": 137070, + "Ġkaldır": 137071, + "åĥįãģį": 137072, + "Ġодеж": 137073, + "Ġодежд": 137074, + "물ìĿĦ": 137075, + "ãģĿãģĨãģ§": 137076, + "ãģĮãģĤãĤĮãģ°": 137077, + "ìĻķ": 137078, + "צ×ĵק": 137079, + "Ġartır": 137080, + "Ġileti": 137081, + "ĠiletiÅŁim": 137082, + "ãĤĪãģĨãģ§": 137083, + "ãĥĪãĥ¼": 137084, + "ãĤ¢ãĥĭ": 137085, + "ãĤ¢ãĥĭãĥ¡": 137086, + "×ĺ×Ļ×Ļ׾": 137087, + "ãĥķãĥªãĥ¼": 137088, + "ãĥĿãĥ³": 137089, + "ÐŁÑĢо": 137090, + "ĠعاÙĦÙĬØ©": 137091, + "ĠÃ¶ÄŁret": 137092, + "ĠÃ¶ÄŁretmen": 137093, + "ĠкаÑĩеÑģÑĤва": 137094, + "Ġ×Ķ×ĺ×ij×¢": 137095, + "ĠзнаÑİ": 137096, + "ãģ¦ãģıãĤĭ": 137097, + "Ġmừng": 137098, + "ÙħÙĪت": 137099, + "ש×ķ×ŀר": 137100, + "×Ĺ׾×ij": 137101, + "ĠwzglÄĻ": 137102, + "ĠwzglÄĻdu": 137103, + "ë²Ī째": 137104, + "Ġtá»ĵ": 137105, + "Ġtá»ĵn": 137106, + "ãĥ¯ãĥ¼ãĤ¯": 137107, + "Ġpożycz": 137108, + "Ġpożyczk": 137109, + "×Ļ×ķצר×Ļ×Ŀ": 137110, + "ÙĥرÙħ": 137111, + "ĠгаÑĢ": 137112, + "ĠгаÑĢан": 137113, + "ĠгаÑĢанÑĤи": 137114, + "ลà¹īาà¸ĩ": 137115, + "ĠìĺģíĻĶ": 137116, + "×ĺ×Ļס": 137117, + "Ġthẻ": 137118, + "ĠìŀĪëĭ¤ê³ł": 137119, + "اÙĦتز": 137120, + "اÙĦتزاÙħ": 137121, + "ĠнаÑĪи": 137122, + "isée": 137123, + "ãģĵãĤĮãĤĴ": 137124, + "Ġmẽ": 137125, + "ضÙĦ": 137126, + "بÙĪت": 137127, + "Ġ׼׼×Ķ": 137128, + "hợ": 137129, + "ĠاÙĦسÙĪرÙĬØ©": 137130, + "Ġ×ľ×¢×ķ×ŀ": 137131, + "Ġ×ľ×¢×ķ×ŀת": 137132, + "ĠbaÅŁar": 137133, + "ĠbaÅŁarılı": 137134, + "еÑģÑĤÑĮ": 137135, + "à¸Ħรี": 137136, + "à¸Ħรีม": 137137, + "ĠìłĦì²´": 137138, + "ĠسÙĬÙĥÙĪÙĨ": 137139, + "Ġ×ŀ×ĵ×ķ×¢": 137140, + "ĠëķĮ문ìĿ´ëĭ¤": 137141, + "Ġcứng": 137142, + "gerät": 137143, + "ĠмиÑĢ": 137144, + "ĠмиÑĢе": 137145, + "ĠÙĥÙĬÙģÙĬØ©": 137146, + "Ġפר×ĺ×Ļ×Ŀ": 137147, + "ĠgoÅĽci": 137148, + "иÑĤеÑģÑĮ": 137149, + "ÑĥÑĪки": 137150, + "ؤÙħÙĨ": 137151, + "Ġ×IJ׼ף": 137152, + "ĠاÙĦرجÙĦ": 137153, + "Ġlá»įc": 137154, + "à¹Ģรียà¸ģวà¹Īา": 137155, + "ãģĵãģ®ãĤĪãģĨãģª": 137156, + "ë§Įíģ¼": 137157, + "ĠпеÑĩ": 137158, + "ÙĪÙĦات": 137159, + "ĠÃľye": 137160, + "liÄŁinde": 137161, + "à¸Ħะà¹ģà¸Ļ": 137162, + "à¸Ħะà¹ģà¸Ļà¸Ļ": 137163, + "ãĤĭãģĵãģ¨ãģ¯": 137164, + "วิà¹Ģà¸Ħร": 137165, + "วิà¹Ģà¸Ħราะ": 137166, + "วิà¹Ģà¸Ħราะหà¹Į": 137167, + "ĠвозможноÑģÑĤи": 137168, + "ĠاÙĦÙĨساء": 137169, + "ãĥīãĥ©ãĥŀ": 137170, + "Ġgüc": 137171, + "Ġgücü": 137172, + "ĠtÆ°á»Ŀng": 137173, + "Ġacompaña": 137174, + "ãĤ¤ãĥ©": 137175, + "קצ×ij": 137176, + "ĠYö": 137177, + "ĠYönet": 137178, + "ĠYönetim": 137179, + "à¸ªà¸±à¸¡à¸ľ": 137180, + "à¸ªà¸±à¸¡à¸ľà¸±à¸ª": 137181, + "à¸Ļาม": 137182, + "ĠÄijợi": 137183, + "à¹ģหà¹Īà¸ĩà¸Ĭาà¸ķิ": 137184, + "ãģĿãĤĮãģ§ãĤĤ": 137185, + "ätig": 137186, + "ת×ķ×Ŀ": 137187, + "ĠbaÅŁlat": 137188, + "ĠвÑģей": 137189, + "ת×Ļק": 137190, + "ת×Ļק×ķף": 137191, + "ĠNgô": 137192, + "ĠGeschä": 137193, + "ĠGeschäfts": 137194, + "Ø£Ùħ": 137195, + "Ø£Ùħراض": 137196, + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¸Ļ": 137197, + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¸Ļิ": 137198, + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¸Ļิà¸Ħ": 137199, + "ĠменÑĮ": 137200, + "ĠменÑĮÑĪе": 137201, + "Ġölç": 137202, + "Ġölçü": 137203, + "ĠÙĬجعÙĦ": 137204, + "ĠÄijỡ": 137205, + "ש×Ļ׾": 137206, + "ש×Ļ׾×ķ×ij": 137207, + "ĠGrÃ¶ÃŁe": 137208, + "ĠÙĩاتÙģ": 137209, + "รà¹īาà¸Ļà¸Ńาหาร": 137210, + "×Ķ׾×Ļ׼": 137211, + "×Ķ׾×Ļ׼×Ļ": 137212, + "иÑĢÑĥÑİÑī": 137213, + "èĭ¥ãģĦ": 137214, + "ĠÃĸzel": 137215, + "ãģĦãģŁãĤī": 137216, + "à¸Ħำà¸ĸาม": 137217, + "ĠzostaÅĤy": 137218, + "Ġ×Ķס×Ļפ×ķר": 137219, + "×Ķ×ķ׾": 137220, + "×Ķ×ķ׾×ļ": 137221, + "à¹Ģà¸Ĭà¹Īà¸Ļà¸ģัà¸Ļ": 137222, + "à¹Ĥà¸Ĩ": 137223, + "à¹Ĥà¸Ĩษ": 137224, + "à¹Ĥà¸Ĩษà¸ĵา": 137225, + "×IJרצ×ķת": 137226, + "×Ĵרפ×Ļ": 137227, + "Ġaoût": 137228, + "ĠÙĬرÙĬد": 137229, + "تÙĪج": 137230, + "تÙĪجÙĬÙĩ": 137231, + "ĠÑįÑĤап": 137232, + "ãĤ¹ãĤ¿ãĥ³": 137233, + "Ġkró": 137234, + "Ġkrótk": 137235, + "ãĤĴ使ãģĨ": 137236, + "ì·¨": 137237, + "éĸ¢ãĤı": 137238, + "à¸Ķà¹īวยà¸Ħวาม": 137239, + "à¸Ļำà¹Ģสà¸Ļà¸Ń": 137240, + "Ġayrıca": 137241, + "à¸Īà¹īาà¸ĩ": 137242, + "ĠÑĦоÑĤогÑĢаÑĦ": 137243, + "ĠвеÑĩ": 137244, + "ĠвеÑĩеÑĢ": 137245, + "åĩºãģĹãģŁ": 137246, + "ĠХо": 137247, + "Ġ×ŀר×Ĵ×Ļש": 137248, + "à¹ĥหà¹īà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 137249, + "ãĤĴ缮": 137250, + "ãĤĴ缮æĮĩ": 137251, + "׾×ŀ×Ļ×Ŀ": 137252, + "nÄħÅĤ": 137253, + "ĠÑģÑĤанд": 137254, + "ĠÑģÑĤандаÑĢÑĤ": 137255, + "ĠSüd": 137256, + "ĠTâm": 137257, + "اختبار": 137258, + "à¹Ģà¸ģà¸Ńรà¹Į": 137259, + "ÙħسرØŃ": 137260, + "Ġbiá»ĩn": 137261, + "بÙı": 137262, + "ĠصاÙĦ": 137263, + "ĠصاÙĦØŃ": 137264, + "ĠPhụ": 137265, + "íľ´": 137266, + "ãĥ¬ãĥĵãĥ¥ãĥ¼": 137267, + "Ġbụng": 137268, + "Ġrégime": 137269, + "ĠأشÙĩر": 137270, + "ĠÑĢабоÑĤник": 137271, + "à¸Ŀัà¸Ļ": 137272, + "اعتÙħ": 137273, + "اعتÙħاد": 137274, + "ĠзамеÑĤ": 137275, + "ãģ¾ãģ£ãģ¦": 137276, + "Ġchặt": 137277, + "æĿ¥ãĤĭ": 137278, + "ĠاÙĦÙĤÙĪات": 137279, + "ãģ«åħ¥ãģ£ãģ¦": 137280, + "تØŃاÙĦÙģ": 137281, + "ÙħزÙĬد": 137282, + "ĠÙĬصÙĦ": 137283, + "ìĹ¼": 137284, + "à¹Ģà¸Ĭà¹ĩ": 137285, + "à¹Ģà¸Ĭà¹ĩà¸Ħ": 137286, + "Ġká»ĭ": 137287, + "Ġká»ĭp": 137288, + "ĠìķĦì§ģ": 137289, + "×IJ׳×Ĵ": 137290, + "ĠоблаÑģÑĤÑĮ": 137291, + "ĠpomocÄħ": 137292, + "Ġ×ķש׾": 137293, + "ëĵłì§Ģ": 137294, + "ĠGiám": 137295, + "ĠStück": 137296, + "Ġcháy": 137297, + "ĠëĤĺìĺ¤": 137298, + "ש×Ļ×ĺת": 137299, + "×ŀ×ĵר": 137300, + "×ŀ×ĵר×Ļ×ļ": 137301, + "Ġsüreç": 137302, + "ква": 137303, + "×ij׾×Ļ×Ŀ": 137304, + "×Ķת×Ļ": 137305, + "×Ķת×Ļ×Ļ×Ĺס": 137306, + "ÙĤباÙĦ": 137307, + "Ġס×ķ×Ĵ": 137308, + "Ġס×ķ×Ĵ×Ļ": 137309, + "ÑģÑĤолÑĮ": 137310, + "ä½ķãĤĤ": 137311, + "×ĸ׼×ķר": 137312, + "è²·ãģĨ": 137313, + "å®īãģı": 137314, + "à¸Ħรัà¹īà¸ĩà¸Ļีà¹ī": 137315, + "köp": 137316, + "ĠÑģеÑĢвиÑģ": 137317, + "оÑĩнÑĭÑħ": 137318, + "ê±°ëŀĺ": 137319, + "تأÙĥ": 137320, + "تأÙĥÙĬد": 137321, + "×ĵ׾ק": 137322, + "ĠпоÑĩем": 137323, + "ĠпоÑĩемÑĥ": 137324, + "пиÑģаÑĤÑĮ": 137325, + "×ijשר": 137326, + "ĠHÃłng": 137327, + "ĠTìm": 137328, + "Ġtrừ": 137329, + "ãĤ»ãĥĥãĤ¯ãĤ¹": 137330, + "×ķ׳×Ĵ": 137331, + "mızda": 137332, + "пÑģи": 137333, + "ĠìŀĪ기": 137334, + "Ġrút": 137335, + "زاÙĨ": 137336, + "تÙĨÙĪع": 137337, + "ÙħÙĤا": 137338, + "ÙħÙĤاÙĪÙħØ©": 137339, + "Ġ׾צ×ķר×ļ": 137340, + "Ġ×ij×Ļר×ķש׾×Ļ×Ŀ": 137341, + "ãĥ´ãĤ£": 137342, + "ebile": 137343, + "ebileceÄŁi": 137344, + "ãĥ¦ãĥ¼ãĤ": 137345, + "ãĥ¦ãĥ¼ãĤ¶": 137346, + "ãĥ¦ãĥ¼ãĤ¶ãĥ¼": 137347, + "ãĤĴä½ľãĤĭ": 137348, + "ÑģмеÑĢ": 137349, + "ÑģмеÑĢÑĤ": 137350, + "Ġì§ģ": 137351, + "Ġì§ģìłij": 137352, + "ĠÐŁÐ°ÑĢ": 137353, + "ØŃاض": 137354, + "ØŃاضر": 137355, + "ÙħÙĥاÙģ": 137356, + "ÙħÙĥاÙģØŃØ©": 137357, + "ลิà¸Ļ": 137358, + "ãģ¦ãģįãģ¦": 137359, + "ÑĢоÑģл": 137360, + "ĠÄ°ÅŁte": 137361, + "ÙĤصÙĬر": 137362, + "Ġ×ij×Ĵ×Ļ׾": 137363, + "Ġ×ŀת×IJ×Ļ×Ŀ": 137364, + "Ġ×Ķ×Ĺ×ĵ": 137365, + "Ġ×Ķ×Ĺ×ĵש×Ķ": 137366, + "ר×ķ×¢": 137367, + "Ġproduktów": 137368, + "ĠÙħصدر": 137369, + "неÑĨ": 137370, + "ĠاÙĦعÙħÙĦات": 137371, + "Ġçıkma": 137372, + "ĠدبÙĬ": 137373, + "ק×Ļף": 137374, + "ת×IJר": 137375, + "ת×IJר×Ļ×ļ": 137376, + "׳×Ļ×Ļ×ĵ": 137377, + "صراع": 137378, + "lève": 137379, + "צ×Ļר": 137380, + "à¸Ķัà¸Ļ": 137381, + "à¹ĥหà¹īà¹Ħà¸Ķà¹ī": 137382, + "ãĤ¿ãĤ¤ãĥł": 137383, + "Ġgiảng": 137384, + "Ð¡ÐŁ": 137385, + "ĠاÙĦÙħØŃÙĦ": 137386, + "ĠاÙĦÙħØŃÙĦÙĬØ©": 137387, + "ĠTất": 137388, + "׾×ķ×ĺ": 137389, + "há»ķ": 137390, + "Ġaméric": 137391, + "Ġaméricain": 137392, + "Ġ×ijש׾×ij": 137393, + "Ġ׾×IJ×ķ×ŀ×Ļ": 137394, + "Ġpeça": 137395, + "ĠÑĢазнÑĭÑħ": 137396, + "ãģĦãĤĭãģ¨": 137397, + "ãĥĩãĥ³": 137398, + "סקר": 137399, + "Ġ×Ķ×ŀ×Ĺ×Ļר": 137400, + "ãģ¨ãģĦãģĨãĤĤãģ®": 137401, + "رتبط": 137402, + "ĠиÑģÑĤоÑĩ": 137403, + "ĠиÑģÑĤоÑĩник": 137404, + "สมัà¸Ħรสมาà¸Ĭิà¸ģ": 137405, + "Ġà¸Ĺัà¹īà¸ĩ": 137406, + "Ġà¸Ĺัà¹īà¸ĩà¸Ļีà¹ī": 137407, + "ĠTáºŃp": 137408, + "ãģ£ãģ¦ãģĦãģĨ": 137409, + "ĠاÙĦÙĪصÙĪÙĦ": 137410, + "Ġdécada": 137411, + "ĠоÑĦоÑĢм": 137412, + "ĠоÑĦоÑĢмлен": 137413, + "สำหรัà¸ļà¸ģาร": 137414, + "Ġogóln": 137415, + "ãģĨãģ¡ãģ«": 137416, + "Ġvárias": 137417, + "ãģĻãģİãĤĭ": 137418, + "ÙĪÙĩا": 137419, + "à¹Ĥà¸Ľà¸£à¸Ķ": 137420, + "ĠÐłÐ¾ÑģÑģиÑı": 137421, + "人ãĢħ": 137422, + "ãģĹãģ¦ãģįãģŁ": 137423, + "Ġsırasında": 137424, + "Ġngôn": 137425, + "سÙĨØ©": 137426, + "تÙħتع": 137427, + "×ŀ׼×ij×Ļ": 137428, + "Ġnhấn": 137429, + "×¢×ŀ×Ļ×ĵ": 137430, + "Ứ": 137431, + "жиÑĤÑĮ": 137432, + "ãĤīãģĽ": 137433, + "gráf": 137434, + "gráfica": 137435, + "ĠÙĤÙĪÙĦ": 137436, + "ĠÙĤÙĪÙĦÙĩ": 137437, + "ëĭ¨ì²´": 137438, + "หà¹īา": 137439, + "หà¹īาม": 137440, + "使ãģ£ãģ¦": 137441, + "ת×Ļ×ij": 137442, + "ת×Ļ×ijת": 137443, + "iá»ĥu": 137444, + "à¹ģà¸Ĭม": 137445, + "à¹ģà¸Ĭà¸¡à¸Ľ": 137446, + "à¹ģà¸Ĭà¸¡à¸Ľà¹Į": 137447, + "Ậ": 137448, + "ĠëĤĺëĿ¼": 137449, + "ĠÙħباشرة": 137450, + "ĠtrÄĥm": 137451, + "سÙĥÙĪ": 137452, + "ĠاÙĦØ°Ùī": 137453, + "Ġbiç": 137454, + "Ġbiçim": 137455, + "تراجع": 137456, + "ĠобеÑģп": 137457, + "ĠобеÑģпеÑĩ": 137458, + "ĠобеÑģпеÑĩива": 137459, + "ĠвоздÑĥÑħ": 137460, + "ÑĭваÑĤÑĮ": 137461, + "ÙĦØŃÙĤ": 137462, + "ĠMüdü": 137463, + "ĠMüdürl": 137464, + "ĠMüdürlÃ¼ÄŁÃ¼": 137465, + "Ġyaptır": 137466, + "Ġפרס": 137467, + "Ġפרס×ķ×Ŀ": 137468, + "Ø·ÙĪر": 137469, + "ÑģÑĤвоваÑĤÑĮ": 137470, + "ìŀ¥ìĿĦ": 137471, + "à¸Ĺีà¹Īà¸Ķีà¸Ĺีà¹Īสุà¸Ķ": 137472, + "à¸Ńัล": 137473, + "ÑĢÑİ": 137474, + "ÙħستÙĤبÙĦ": 137475, + "ÑģлÑĥÑĪ": 137476, + "ÑģлÑĥÑĪа": 137477, + "èªįãĤģ": 137478, + "Ġ׾×Ļ×ŀ": 137479, + "Ġ׾×Ļ×ŀ×ķ×ĵ×Ļ": 137480, + "תש×ķ×ij": 137481, + "תש×ķ×ij×ķת": 137482, + "ĠgerçekleÅŁtiril": 137483, + "ĠاÙĦاتÙģاÙĤ": 137484, + "ĠÑĥÑĢовне": 137485, + "ĠÑĤÑĢав": 137486, + "Ġ×Ķ×ŀ×ķף": 137487, + "ØŃÙģاظ": 137488, + "ĠÙħÙIJ": 137489, + "ĠÙħÙIJÙĨ": 137490, + "ĠÙħÙIJÙĨÙĴ": 137491, + "Ġdemás": 137492, + "×ŀ×ķ×ĸ×Ļק×Ķ": 137493, + "ש×Ļ×Ĺ×Ķ": 137494, + "Ġbú": 137495, + "алÑĮнÑĭм": 137496, + "ãĤıãģŁ": 137497, + "ãĤıãģŁãģĹ": 137498, + "ĠاÙĦÙħÙĪاد": 137499, + "×ª×Ľ×ł": 137500, + "×ª×Ľ×ł×ķף": 137501, + "ãĥŃãĥĥãĤ¯": 137502, + "hiếu": 137503, + "ĠÑĥме": 137504, + "ÙħØŃاÙĪÙĦØ©": 137505, + "×IJ×ķשר": 137506, + "ĠконкÑĥÑĢ": 137507, + "ĠконкÑĥÑĢÑģ": 137508, + "Ġ×ŀ×ij×Ĺ": 137509, + "Ġ×ŀ×ij×Ĺ×Ļ×ł×ª": 137510, + "Ġanlam": 137511, + "Ġanlamı": 137512, + "Ġliá»ĩt": 137513, + "ĠвÑħод": 137514, + "ĠHình": 137515, + "ĠÙĨÙĬ": 137516, + "ĠÙĨÙĬÙĪز": 137517, + "ãĤ¸ãĥ£ãĥ¼": 137518, + "×ij×Ļ×¥": 137519, + "ÑĤелÑĮнÑĭÑħ": 137520, + "à¸Ĺุà¸ģà¸Ńยà¹Īาà¸ĩ": 137521, + "ĠkiÅŁinin": 137522, + "Ø£Ùĥثر": 137523, + "ĠиÑģÑĤоÑĢии": 137524, + "Ġë³ĢíĻĶ": 137525, + "×¤×ľ×¡×ĺ": 137526, + "×¤×ľ×¡×ĺ×Ļ׳×Ļ": 137527, + "ĠÑģеÑĤ": 137528, + "ĠÑģеÑĤи": 137529, + "dıģımız": 137530, + "íķĺëıĦë¡Ŀ": 137531, + "×Ķר": 137532, + "×Ķר×ij×Ķ": 137533, + "ãģĻãĤĭãģĵãģ¨ãģ¯": 137534, + "Ġphiếu": 137535, + "تØŃسÙĬÙĨ": 137536, + "ĠÅĽrod": 137537, + "ĠÅĽrodow": 137538, + "ĠÅĽrodowisk": 137539, + "ĠÑĢаÑģÑħод": 137540, + "برÙĬد": 137541, + "ĠرÙĬ": 137542, + "ĠرÙĬاÙĦ": 137543, + "Ġ×ķ׼×ļ": 137544, + "ì§ĢìļĶ": 137545, + "׼×ŀ×ķ": 137546, + "Ġ×¢×ľ×Ļ×Ķ×Ŀ": 137547, + "fÃŃcio": 137548, + "Ġkararı": 137549, + "tıģını": 137550, + "ĠСов": 137551, + "ĠСовеÑĤ": 137552, + "ãģĬéĩijãĤĴ": 137553, + "междÑĥ": 137554, + "междÑĥна": 137555, + "междÑĥнаÑĢод": 137556, + "междÑĥнаÑĢодн": 137557, + "Ġmá»Ŀi": 137558, + "ĠاÙĦØ¥ÙĬر": 137559, + "ĠاÙĦØ¥ÙĬراÙĨÙĬ": 137560, + "ĠاÙĦرÙĪسÙĬ": 137561, + "صÙĨد": 137562, + "صÙĨدÙĪÙĤ": 137563, + "ĠاÙĦØ¥ÙĨترÙĨت": 137564, + "Ġtắm": 137565, + "ĠÑĤакого": 137566, + "Ġ×ij׾×ķ×Ĵ": 137567, + "Ġücrets": 137568, + "Ġücretsiz": 137569, + "×Ĺ×ĸ×Ļר": 137570, + "ìĸ´ìķ¼": 137571, + "ĠPhần": 137572, + "ï¼ľ": 137573, + "Ġ×ĺ×ij×¢": 137574, + "Ġ×ĺ×ij×¢×Ļ": 137575, + "×IJ×ŀ×IJ": 137576, + "اÙĤÙĦ": 137577, + "Ġcondições": 137578, + "ÙĤاتÙĦ": 137579, + "ĠÑĢезÑĥлÑĮÑĤаÑĤе": 137580, + "ĠÑģвоими": 137581, + "צ×ij×Ļ×¢": 137582, + "géni": 137583, + "Ġzes": 137584, + "Ġzespo": 137585, + "ĠzespoÅĤ": 137586, + "ÑĪив": 137587, + "Ġפר×ĺ×Ļ×ķת": 137588, + "ÙħستشÙģ": 137589, + "ÙħستشÙģÙī": 137590, + "شرع": 137591, + "ĠkoÅĽci": 137592, + "Ġ×Ķ×IJ×Ļ׳×ĺר׳×ĺ": 137593, + "ĠЧеÑĢ": 137594, + "поÑĩÑĤ": 137595, + "Ġactivités": 137596, + "çŁ¥ãģ£ãģ¦": 137597, + "Ġ×ij×ĸ×Ķ": 137598, + "Ġyüzden": 137599, + "ãģªãĤĬãģ¾ãģĽãĤĵ": 137600, + "Ġíĺ¹": 137601, + "Ġíĺ¹ìĿĢ": 137602, + "Ġ×ŀש׳×Ķ": 137603, + "ĠÐĴеÑĢ": 137604, + "Ġ×ij×IJ×ķת×ķ": 137605, + "éĿ¢çĻ½": 137606, + "éĿ¢çĻ½ãģĦ": 137607, + "شرØŃ": 137608, + "gründe": 137609, + "ÙģØ´": 137610, + "ÙģØ´ÙĦ": 137611, + "Ġséjour": 137612, + "ë´IJ": 137613, + "Ġrôle": 137614, + "شعار": 137615, + "емÑĭе": 137616, + "ĠاÙĦجسÙħ": 137617, + "алÑĮное": 137618, + "Ġìĥģíĥľ": 137619, + "Ｄ": 137620, + "ë¯Ģë¡ľ": 137621, + "ĠÙĨÙĤØ·": 137622, + "ĠÙĨÙĤطة": 137623, + "ãģĿãģĨãģł": 137624, + "ãģĻãĤĭãģ®ãģĮ": 137625, + "หู": 137626, + "Ġnhá»ĭ": 137627, + "Ġeconómica": 137628, + "ס×ĺ×ķ×ĵ": 137629, + "ס×ĺ×ķ×ĵ׳×ĺ": 137630, + "มีà¹Ĥà¸Ńà¸ģาส": 137631, + "Ġgestão": 137632, + "รูà¹īวà¹Īา": 137633, + "Ġloạt": 137634, + "ĠاÙĦÙħÙı": 137635, + "ĠاÙĦØŃÙħÙĦ": 137636, + "ĠاÙĦعÙħÙĦÙĬØ©": 137637, + "Ġê²ĥëıĦ": 137638, + "ĠÐľÐ¾Ñģква": 137639, + "ק×ĺ×ķר": 137640, + "ĠподÑĢоб": 137641, + "ĠподÑĢобн": 137642, + "ĠlÆ°ng": 137643, + "تÙģس": 137644, + "تÙģسÙĬر": 137645, + "ĠاÙĦبع": 137646, + "ĠاÙĦبعض": 137647, + "ئت": 137648, + "ÐķÐĿ": 137649, + "ìĹ°êµ¬": 137650, + "à¹ĥหà¹īà¸Ħุà¸ĵ": 137651, + "ãģĤãĤĬãģ¾ãģĹãģŁ": 137652, + "Ġbirka": 137653, + "Ġbirkaç": 137654, + "ĠÄ°sl": 137655, + "ĠÄ°slam": 137656, + "çĹĽãģ¿": 137657, + "Ġhảo": 137658, + "ĠмаÑı": 137659, + "ĠiÅŁÃ§i": 137660, + "ש×": 137661, + "ש×ģ": 137662, + "à¸ģารà¹Ģมืà¸Ńà¸ĩ": 137663, + "×ķ×Ķר": 137664, + "Ġchó": 137665, + "ëĨĢ": 137666, + "Ġyanlı": 137667, + "ĠyanlÄ±ÅŁ": 137668, + "幸ãģĽ": 137669, + "×IJר×Ĵ×ķ׳×Ļ": 137670, + "à¸Ńาà¸Īาร": 137671, + "à¸Ńาà¸Īารยà¹Į": 137672, + "ĠинÑĦоÑĢмаÑĨиÑİ": 137673, + "ÐĵÐŀ": 137674, + "׳×Ĺש": 137675, + "ĠìķĮìķĦ": 137676, + "ĠÑħаÑĢакÑĤеÑĢиÑģÑĤ": 137677, + "ĠÑħаÑĢакÑĤеÑĢиÑģÑĤик": 137678, + "à¸Ħุà¸ĵสามารà¸ĸ": 137679, + "è¦ĭãģĪãĤĭ": 137680, + "à¸Ĭัà¸Ķà¹Ģà¸Ī": 137681, + "à¸Ĭัà¸Ķà¹Ģà¸Īà¸Ļ": 137682, + "ĠdziaÅĤal": 137683, + "ĠdziaÅĤalnoÅĽci": 137684, + "à¹Ĥà¸ŀสà¸ķà¹Į": 137685, + "ĠÐļол": 137686, + "ĠÙģÙĩÙĬ": 137687, + "Ġ×ŀפ׳×Ļ": 137688, + "Ġ×Ķקשר": 137689, + "ÙħرÙĥ": 137690, + "ÙħرÙĥز": 137691, + "Ġhoá": 137692, + "Ġапп": 137693, + "ĠаппаÑĢаÑĤ": 137694, + "Ġpami": 137695, + "ĠpamiÄĻ": 137696, + "ĠpamiÄĻta": 137697, + "Ġçünkü": 137698, + "×ĵ×ķף": 137699, + "ãģ¯ãģĵãģ¡ãĤī": 137700, + "ĠMÃł": 137701, + "ĠÙĬÙĤدÙħ": 137702, + "ĠпÑĢез": 137703, + "ĠпÑĢезиденÑĤ": 137704, + "à¸Ńุà¸ķ": 137705, + "à¸Ńุà¸ķสา": 137706, + "à¸Ńุà¸ķสาห": 137707, + "à¸Ńุà¸ķสาหà¸ģรรม": 137708, + "ì§ĢìĽIJ": 137709, + "Ġ×IJפשר×ķת": 137710, + "schüt": 137711, + "schütz": 137712, + "ĠTiên": 137713, + "Ġsayılı": 137714, + "ĠгÑĢÑĥппÑĭ": 137715, + "оÑĩнÑĭй": 137716, + "Ġ×ľ×¢×ŀ×ķ×ĵ": 137717, + "ĠwrzeÅĽ": 137718, + "ĠwrzeÅĽnia": 137719, + "ĠÄIJầu": 137720, + "à¹Ģà¸Ĥà¹īารà¹Īวม": 137721, + "nızda": 137722, + "Ø®ÙĬص": 137723, + "Ġgünc": 137724, + "Ġgüncel": 137725, + "ĠÙĦÙĩØ°Ùĩ": 137726, + "ĠÙĬعتبر": 137727, + "légi": 137728, + "ãĤıãģĭãĤĭ": 137729, + "Ġrừng": 137730, + "ظÙĩ": 137731, + "ظÙĩÙĪر": 137732, + "Ġ×ŀ×ij×Ļף": 137733, + "Ġ기íĥĢ": 137734, + "åĪĩãĤĮ": 137735, + "lanmÄ±ÅŁ": 137736, + "à¸Ĺีà¹Īมีà¸Ħวาม": 137737, + "Ġhá»ģ": 137738, + "تÙĪجÙĩ": 137739, + "ĠاÙĦإدارة": 137740, + "Ġútil": 137741, + "ספ×ķ": 137742, + "à¸Ħวามรัà¸ģ": 137743, + "à¹Ĥฮ": 137744, + "ĠполиÑĤ": 137745, + "ĠполиÑĤик": 137746, + "Ġsatın": 137747, + "ĠÅŀimdi": 137748, + "×ŀ×ķר×Ļ×Ŀ": 137749, + "ìķĺëĭ¤": 137750, + "×Ĺ×ķ×ķ": 137751, + "×Ĺ×ķ×ķ×Ļ×Ķ": 137752, + "à¸Ħà¸Ńมà¸ŀิ": 137753, + "à¸Ħà¸Ńมà¸ŀิว": 137754, + "à¸Ħà¸Ńมà¸ŀิวà¹Ģà¸ķà¸Ńรà¹Į": 137755, + "Ġاذا": 137756, + "تخاذ": 137757, + "ãĤ¨ãĥ«": 137758, + "Ġpossibilité": 137759, + "ยืà¸Ļยัà¸Ļ": 137760, + "Ġünivers": 137761, + "Ġüniversite": 137762, + "ĠاÙĦدÙĪرÙĬ": 137763, + "ĠìķĬëĬĶëĭ¤": 137764, + "ĠìĦľë¡ľ": 137765, + "ØŃاÙĦ": 137766, + "Ġë¨": 137767, + "Ġ먼": 137768, + "Ġ먼ìłĢ": 137769, + "à¸Ĺีà¹Īà¸ĸูà¸ģ": 137770, + "ì§ľ": 137771, + "Ġskóry": 137772, + "лÑĮÑĨ": 137773, + "à¹ĥà¸Ĭà¹īà¹Ģวลา": 137774, + "×ijקשת": 137775, + "ĠØ°ÙĪ": 137776, + "æĹ¥ãĢħ": 137777, + "ĠкоÑĤоÑĢÑĥÑİ": 137778, + "ĠÑĥÑĢовенÑĮ": 137779, + "깨": 137780, + "à¹Ħà¸Ĺ": 137781, + "ãĤµãĥĹãĥª": 137782, + "ãĤ¸ãĥ§ãĥ³": 137783, + "ãģĻãģ¹ãģį": 137784, + "ĠGór": 137785, + "ãĥĪãĤ¤": 137786, + "ãĥĪãĤ¤ãĥ¬": 137787, + "ĠyaÅŁama": 137788, + "Ġdá»ĭp": 137789, + "Ġbữa": 137790, + "à¸ĭุ": 137791, + "Ġölüm": 137792, + "ãģ£ãģ¦ãģıãĤĭ": 137793, + "à¸ģารà¸Ħà¹īา": 137794, + "שער": 137795, + "ĠÑĤипа": 137796, + "ĠгеÑĢ": 137797, + "ĠгеÑĢо": 137798, + "רקע": 137799, + "Ġuważ": 137800, + "Ġuważa": 137801, + "ש×ŀף": 137802, + "Ġhastalık": 137803, + "ãĤıãĤĮãĤĭ": 137804, + "baÅŁÄ±": 137805, + "ÑĩÑĤо": 137806, + "Ġ×ij×ŀר׼×ĸ": 137807, + "Ġìļ°ë¦¬ìĿĺ": 137808, + "ĠÙĥاÙĨÙĪا": 137809, + "Ġأبر": 137810, + "ĠأبرÙĬÙĦ": 137811, + "층": 137812, + "à¹Ħà¸Ĥà¹Ī": 137813, + "ĠÙĪÙĦÙĪ": 137814, + "à¸Ĺัว": 137815, + "à¸Ĺัวรà¹Į": 137816, + "ĠÙĪØ£Ùĥد": 137817, + "à¸Ĭวà¸Ļ": 137818, + "׾×ķק": 137819, + "æį¨": 137820, + "æį¨ãģ¦": 137821, + "Ġİçin": 137822, + "péri": 137823, + "Ġyal": 137824, + "Ġyalnız": 137825, + "ÑĮÑıн": 137826, + "Ġgắng": 137827, + "à¸ģà¹ĩยัà¸ĩ": 137828, + "ĠУкÑĢаин": 137829, + "ĠÑģами": 137830, + "ĠпÑĢоведен": 137831, + "à¸ķà¸ģà¹ģà¸ķà¹Īà¸ĩ": 137832, + "ĠQuân": 137833, + "éparation": 137834, + "ĠbaÅŁÄ±nda": 137835, + "Ġznale": 137836, + "Ġznaleź": 137837, + "ĠznaleźÄĩ": 137838, + "ãĤ±ãĥ¼": 137839, + "ãĥİãĥ¼": 137840, + "à¸ĸูà¸ģà¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ": 137841, + "몸": 137842, + "ĠëıĮ": 137843, + "ĠëıĮìķĦ": 137844, + "ĠSchüler": 137845, + "ĠподгоÑĤов": 137846, + "ĠподгоÑĤовк": 137847, + "عرÙĪ": 137848, + "عرÙĪض": 137849, + "laÅŁtır": 137850, + "ĠÑģоÑģÑĤавлÑıеÑĤ": 137851, + "ĠпÑĢоизвод": 137852, + "ĠпÑĢоизводÑģÑĤва": 137853, + "ĠоÑģнове": 137854, + "ĠØ´ÙħاÙĦ": 137855, + "à¸ģรี": 137856, + "ĠgörÃ¼ÅŁme": 137857, + "оÑĩек": 137858, + "Ġ×Ĺ×ijר×Ļ×Ŀ": 137859, + "Ùħخاط": 137860, + "Ùħخاطر": 137861, + "ï¼Ń": 137862, + "רפ×IJ": 137863, + "ĠMẹ": 137864, + "ยà¸Ńมรัà¸ļ": 137865, + "Ġvết": 137866, + "خذ": 137867, + "ĠاÙĦتط": 137868, + "ĠاÙĦتطبÙĬÙĤ": 137869, + "à¸Ļึà¸ģ": 137870, + "Ġ×Ķ×Ľ×ł×¡×ª": 137871, + "ĠогÑĢани": 137872, + "ĠогÑĢаниÑĩен": 137873, + "ĠÃĩalÄ±ÅŁ": 137874, + "ĠاÙĦÙħÙĨتدÙī": 137875, + "à¸Īำà¸Ļวà¸Ļมาà¸ģ": 137876, + "ĠÑĤоÑĢÑĢ": 137877, + "ĠÑĤоÑĢÑĢенÑĤ": 137878, + "ĠìĤ´ìķĦ": 137879, + "à¸ŀลัà¸ĩà¸ĩาà¸Ļ": 137880, + "à¸Ĭัà¸Ļ": 137881, + "ĠÐIJндÑĢ": 137882, + "Ġréalisé": 137883, + "×ŀש×IJ": 137884, + "à¹ģà¸Ĭ": 137885, + "à¹ģà¸Ĭรà¹Į": 137886, + "Ġбог": 137887, + "มาà¹ģลà¹īว": 137888, + "ĠاÙĦÙĨار": 137889, + "Ġolmadıģı": 137890, + "×ĵ×¢×Ķ": 137891, + "ĠÑĥвеÑĢ": 137892, + "ĠÑĥвеÑĢен": 137893, + "ãĤĭãĤĤãģ®": 137894, + "أد": 137895, + "أدÙĪات": 137896, + "Ġ×Ķ×ĸ×ķ×Ĵ": 137897, + "إعÙĦاÙħ": 137898, + "há»ı": 137899, + "ĠNähe": 137900, + "ĠÑĤеÑģÑĤ": 137901, + "Ġ×ŀ×ķ׼ר": 137902, + "Ġë¬¸ìłľê°Ģ": 137903, + "ת×ķצ×IJ×Ķ": 137904, + "mó": 137905, + "móvel": 137906, + "ĠاÙĦتجارة": 137907, + "ĠмногиÑħ": 137908, + "обÑīа": 137909, + "Ġעסק×Ļ": 137910, + "ĠEducação": 137911, + "קש×Ļ×Ŀ": 137912, + "établ": 137913, + "établissement": 137914, + "Ġделе": 137915, + "иÑĢÑĥеÑĤÑģÑı": 137916, + "آثار": 137917, + "Ġ×Ķ×ŀר׼×ĸ×Ļ": 137918, + "ãĥIJãĥ«": 137919, + "ĠвÑģÑĤÑĢеÑĩ": 137920, + "ãģĴãĤĭ": 137921, + "ĠciÄħ": 137922, + "ĠciÄħgu": 137923, + "ÙĬست": 137924, + "à¸łà¸²à¸§": 137925, + "à¸łà¸²à¸§à¸°": 137926, + "Ø£Ùħر": 137927, + "Ġожи": 137928, + "Ġожида": 137929, + "Ġủy": 137930, + "ãĥŀãĥ«": 137931, + "راس": 137932, + "оÑĩной": 137933, + "ת×Ĵ×ķ×ij×ķת": 137934, + "تعرÙĬÙģ": 137935, + "ĠÑģоÑĨиалÑĮно": 137936, + "ãĤĴéĸĭ": 137937, + "ĠиÑģÑģледова": 137938, + "Ġdú": 137939, + "Ġdúvida": 137940, + "ĠskÅĤ": 137941, + "ĠskÅĤada": 137942, + "Ġhäufig": 137943, + "ĠвÑĭбÑĢ": 137944, + "ĠвÑĭбÑĢаÑĤÑĮ": 137945, + "ãģ®ãģ§ãģ¯ãģªãģĦãģĭ": 137946, + "ĠÑģилÑĮно": 137947, + "ÑĤвеÑĢжден": 137948, + "רפ": 137949, + "רפ×ķ×IJ×Ķ": 137950, + "æĢĿãģĦãģ¾ãģĻ": 137951, + "ØŃرص": 137952, + "ש×ķתף": 137953, + "Ùħسجد": 137954, + "à¹Ĥà¸Ĭวà¹Į": 137955, + "емÑģÑı": 137956, + "вÑĪие": 137957, + "Ġмл": 137958, + "Ġмлн": 137959, + "Ġ׾×Ķ×ij×Ļ×IJ": 137960, + "ĠÙĬتعÙĦÙĤ": 137961, + "à¸ķูà¹ī": 137962, + "ĠпÑĢаз": 137963, + "ĠпÑĢазд": 137964, + "ĠпÑĢаздник": 137965, + "Ġнем": 137966, + "Ġнемного": 137967, + "ĠsÃłng": 137968, + "تÙĨسÙĬ": 137969, + "تÙĨسÙĬÙĤ": 137970, + "Ġtá»Ŀ": 137971, + "Ġмеди": 137972, + "ãģ«æĪ": 137973, + "ãģ«æĪ»": 137974, + "à¸Ħวà¹īา": 137975, + "ãģĭãģijãĤĭ": 137976, + "×ij׾×ķת": 137977, + "ĠÑįкÑģп": 137978, + "ĠÑįкÑģпеÑĢÑĤ": 137979, + "ĠдевÑĥÑĪ": 137980, + "ĠдевÑĥÑĪк": 137981, + "ĠØŃص": 137982, + "ÙĨشأ": 137983, + "ãģĮãģĤãĤĭãģ®ãģ§": 137984, + "ĠتراÙħ": 137985, + "ĠتراÙħب": 137986, + "أسÙĪاÙĤ": 137987, + "Ġ׾פ׳×ķת": 137988, + "Ġاﻷ": 137989, + "ãģ«ãģı": 137990, + "ãģ«ãģıãģĦ": 137991, + "ĠأعÙĦÙī": 137992, + "Ġ׾×Ķ×ŀש×Ļ×ļ": 137993, + "räu": 137994, + "ש×ŀ×Ļ×Ŀ": 137995, + "åĪĨãģij": 137996, + "ãģĻãģ§": 137997, + "ãģĻãģ§ãģ«": 137998, + "×Ķ׾׼×Ķ": 137999, + "×Ĺ׾×Ļ×£": 138000, + "Ġì±ħ": 138001, + "Ġì±ħìŀĦ": 138002, + "à¹Ģà¸Īริ": 138003, + "à¹Ģà¸Īริà¸į": 138004, + "éģĬãģ³": 138005, + "جسد": 138006, + "สาà¸ĺ": 138007, + "สาà¸ĺาร": 138008, + "สาà¸ĺารà¸ĵ": 138009, + "Ġbasın": 138010, + "ÑĢаг": 138011, + "гад": 138012, + "ĠhoÅŁ": 138013, + "íķµ": 138014, + "×ij×Ĺ×Ļר×Ķ": 138015, + "×ŀס×ļ": 138016, + "ĠìłľíĴĪ": 138017, + "تÙħÙĪÙĬÙĦ": 138018, + "ĠLÆ°u": 138019, + "ë¡ľë¶ĢíĦ°": 138020, + "Ġпоб": 138021, + "Ġпобед": 138022, + "ÙħÙĨØ°": 138023, + "常ãģ«": 138024, + "ÙĤس": 138025, + "ĠاÙĦÙħصدر": 138026, + "ĠÙĪاÙĦاست": 138027, + "Ġkhắp": 138028, + "ĠاÙĦجاÙĨب": 138029, + "Ġnguyá»ĩn": 138030, + "éĸĵéģķãģĦ": 138031, + "ĠÑģÑĤÑĢа": 138032, + "ĠÑģÑĤÑĢаÑħ": 138033, + "ĠÑģÑĤÑĢаÑħов": 138034, + "รีà¸ļ": 138035, + "ĠxÆ°Æ¡ng": 138036, + "Ġì°¾": 138037, + "Ġì°¾ìķĦ": 138038, + "Ġngại": 138039, + "гал": 138040, + "à¸ĭีà¹Ī": 138041, + "Ġ×ijפ×Ļ×Ļס×ij×ķק": 138042, + "ЦенÑĤÑĢ": 138043, + "Ġavaliação": 138044, + "Ġeconómico": 138045, + "×ĸף": 138046, + "ĠÐľÐ°Ðº": 138047, + "Ġinterés": 138048, + "à¸ģลิà¹Īà¸Ļ": 138049, + "ÑģÑĤÑĮÑİ": 138050, + "ĠÄijÆ°Æ¡ng": 138051, + "å¼·ãģı": 138052, + "ĠKhách": 138053, + "à¹Ģà¸Ļืà¹īà¸Ńหา": 138054, + "ĠYazı": 138055, + "è²·ãģ£ãģ¦": 138056, + "ÐłÐķ": 138057, + "à¹Ģà¸ŀิà¹Īมà¸Ĥึà¹īà¸Ļ": 138058, + "สมà¸ļู": 138059, + "สมà¸ļูรà¸ĵà¹Į": 138060, + "ĠмиÑĢов": 138061, + "×Ĵ׳×Ļ×Ŀ": 138062, + "ĠÄijức": 138063, + "à¸Ńารà¹Į": 138064, + "صاص": 138065, + "ãģĬãĤĪ": 138066, + "ãģĬãĤĪãģ³": 138067, + "êÌī": 138068, + "ĠاÙĦÙħؤتÙħر": 138069, + "ĠاÙĦÙħرØŃÙĦØ©": 138070, + "สà¸Ńà¸ļà¸ĸาม": 138071, + "Ġà¸Īาà¸ģà¸Ļัà¹īà¸Ļ": 138072, + "Ġتعد": 138073, + "ãģĿãģ®ãģŁãĤģ": 138074, + "Ġkháng": 138075, + "à¸Ļิà¸Ķ": 138076, + "ãĥĬãĥ³": 138077, + "ëĦ¤ìļĶ": 138078, + "ĠاÙĦاØŃت": 138079, + "ĠاÙĦاØŃتÙĦاÙĦ": 138080, + "ìļķ": 138081, + "Ġмодели": 138082, + "ĠпÑĢоÑĨенÑĤ": 138083, + "à¸ŀวà¸ģà¹Ģรา": 138084, + "Ġ×Ķצ×ĵ": 138085, + "Ġ×Ķצ×ĵ×ĵ×Ļ×Ŀ": 138086, + "stände": 138087, + "׳×Ĵר": 138088, + "Ġdotyc": 138089, + "ĠdotyczÄħ": 138090, + "ĠdotyczÄħce": 138091, + "ĠÅĽwiÄĻt": 138092, + "×ŀר×Ķ": 138093, + "ãģĻãģĶãģĦ": 138094, + "ãĥĩãĤ£ãĥ³ãĤ°": 138095, + "à¸ģารสรà¹īาà¸ĩ": 138096, + "ëĤ¬": 138097, + "Ġì°¸ìŬ": 138098, + "ÑģÑħ": 138099, + "ÑģÑħем": 138100, + "ÙħÙĪس": 138101, + "Ġnấu": 138102, + "Ġ׾×ŀ×¢×ľ×Ķ": 138103, + "à¹Ģà¸Ľà¹īา": 138104, + "à¹Ģà¸Ľà¹īาหมาย": 138105, + "Ġmùi": 138106, + "ائز": 138107, + "íĽĪ": 138108, + "×Ĺ×ij×ķר×Ķ": 138109, + "à¸ľà¸¹à¹īà¹ĥà¸Ĭà¹ī": 138110, + "Ġpaź": 138111, + "Ġpaździ": 138112, + "Ġpaździern": 138113, + "Ġpaździernika": 138114, + "ลà¸ĩà¹Ħà¸Ľ": 138115, + "ÙĤاع": 138116, + "ĠcháºŃm": 138117, + "Ġözellikleri": 138118, + "ĠÄIJo": 138119, + "ĠÄIJoÃłn": 138120, + "жение": 138121, + "Ġhẳ": 138122, + "Ġhẳn": 138123, + "ĠaÅŁk": 138124, + "ï½į": 138125, + "ãĥijãĤ¹": 138126, + "×Ķ×ķר×IJ×ķת": 138127, + "ĠÅ»": 138128, + "ĠÅ»y": 138129, + "×ŀ×ĸ׾": 138130, + "ĠÑĥкÑĢа": 138131, + "ĠÑĥкÑĢаин": 138132, + "à¹Ģà¸Ĭิ": 138133, + "à¹Ģà¸Ĭิà¸į": 138134, + "ÐłÐĺ": 138135, + "ĠzwiÄħzku": 138136, + "×Ķ×Ĺ׾×ĺת": 138137, + "ãĤĵãģ§ãģĻãĤĪãģŃ": 138138, + "ãģ¦ãģĬãĤĬ": 138139, + "ложиÑĤÑĮ": 138140, + "×ŀ×ķ׳×Ļ×Ŀ": 138141, + "ฮิ": 138142, + "ì°¬": 138143, + "ĠاÙĦÙħشترÙĥ": 138144, + "ĠdÃ¼ÅŁÃ¼k": 138145, + "агенÑĤ": 138146, + "ĠاÙĦأسبÙĪع": 138147, + "ĠÙĤرÙĬب": 138148, + "инд": 138149, + "индив": 138150, + "индивид": 138151, + "индивидÑĥ": 138152, + "индивидÑĥалÑĮн": 138153, + "förder": 138154, + "Ġseçen": 138155, + "Ġseçenek": 138156, + "Ġétant": 138157, + "ĠлÑİбим": 138158, + "казÑĭваеÑĤ": 138159, + "วิà¸Ļ": 138160, + "Ġ×Ķ×ij×IJ×Ļ×Ŀ": 138161, + "Ġдов": 138162, + "ĠдоволÑĮ": 138163, + "ĠдоволÑĮно": 138164, + "×¢×ĵ×Ļ×£": 138165, + "Ġokre": 138166, + "ĠokreÅĽ": 138167, + "ĠokreÅĽlon": 138168, + "ĠترÙĬد": 138169, + "à¹Ģมืà¹Īà¸Ńวัà¸Ļà¸Ĺีà¹Ī": 138170, + "ãĤĪãģĭãģ£ãģŁ": 138171, + "Cumh": 138172, + "Cumhur": 138173, + "Cumhurba": 138174, + "CumhurbaÅŁ": 138175, + "CumhurbaÅŁkan": 138176, + "CumhurbaÅŁkanı": 138177, + "Ġnợ": 138178, + "à¸ľà¸¹à¹īà¹Ģลà¹Īà¸Ļ": 138179, + "Ġcomplète": 138180, + "à¹Ģà¸ŀศ": 138181, + "دÙIJ": 138182, + "Ġdüz": 138183, + "Ġdüzey": 138184, + "ãģ§ãģĤãĤĭãģĵãģ¨": 138185, + "extérieur": 138186, + "׳": 138187, + "Ġinformação": 138188, + "ãĤ¯ãĥªãĥĭãĥĥãĤ¯": 138189, + "ĠPubli": 138190, + "ĠPublié": 138191, + "ר×ķ×ĵ": 138192, + "à¸Ħà¸§à¸²à¸¡à¸Ľà¸¥à¸Ńà¸Ķà¸łà¸±à¸¢": 138193, + "ĠØ£ÙĬض": 138194, + "ĠØ£ÙĬضÙĭا": 138195, + "تسبب": 138196, + "ãģ¤ãĤĤãĤĬ": 138197, + "изма": 138198, + "à¸Ĥึà¹īà¸Ļà¹Ħà¸Ľ": 138199, + "ÙĥÙIJ": 138200, + "ÙĦÙĪÙħ": 138201, + "Ġשצר": 138202, + "Ġשצר×Ļ×ļ": 138203, + "ãģ¯ãĤĤãģ¡ãĤįãĤĵ": 138204, + "Ġкан": 138205, + "Ġканал": 138206, + "ãģ«ãģªãģ£ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ": 138207, + "ĠاÙĦØ£Ùĥثر": 138208, + "تاØŃ": 138209, + "ÙĨتÙĩ": 138210, + "ÙĨتÙĩاء": 138211, + "اÙĪÙĬØ©": 138212, + "ĠBugün": 138213, + "нÑģкого": 138214, + "à¸Ķà¹Īวà¸Ļ": 138215, + "évolution": 138216, + "ãģ£ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ": 138217, + "ãĤħ": 138218, + "ĠVÆ°Æ¡ng": 138219, + "à¸łà¸²à¸ŀย": 138220, + "à¸łà¸²à¸ŀยà¸Ļ": 138221, + "à¸łà¸²à¸ŀยà¸Ļà¸ķรà¹Į": 138222, + "Ġ×Ķצ׾×Ļ×Ĺ": 138223, + "ĠاÙĦإسÙĦاÙħÙĬ": 138224, + "ÙĦÙĬب": 138225, + "Ġedição": 138226, + "ÑģÑĤÑĢел": 138227, + "Ġkhúc": 138228, + "ÙĨÙħÙĪØ°": 138229, + "ÙĨÙħÙĪذج": 138230, + "׾צ×Ķ": 138231, + "ÑģÑĤавил": 138232, + "à¸ĸา": 138233, + "สรà¹īาà¸ĩà¸Ħวาม": 138234, + "ãģĦãģ£ãģ±": 138235, + "ãģĦãģ£ãģ±ãģĦ": 138236, + "ÑģÑĤавлен": 138237, + "ĠاÙĦÙĤدس": 138238, + "Ġngược": 138239, + "بخ": 138240, + "สหร": 138241, + "สหรั": 138242, + "สหรัà¸IJ": 138243, + "Ġأغ": 138244, + "Ġأغسط": 138245, + "Ġأغسطس": 138246, + "ãģĨãģ¾": 138247, + "ãģĨãģ¾ãģı": 138248, + "ĠêµŃìłľ": 138249, + "ØŃضار": 138250, + "Ġdừng": 138251, + "æĬ¼ãģĹ": 138252, + "تÙĪا": 138253, + "تÙĪاجد": 138254, + "ש×ŀ×Ĺ×Ķ": 138255, + "ãģıãĤĵ": 138256, + "Ġ×ijעצ": 138257, + "Ġ×ijעצ×Ŀ": 138258, + "×ŀ׳×Ļ×ķת": 138259, + "×ķ×Ļ×ĵ": 138260, + "×ķ×Ļ×ĵ×IJ×ķ": 138261, + "à¸Ĭิà¸ĩ": 138262, + "ĠpracÄĻ": 138263, + "ĠзаÑĤ": 138264, + "ĠзаÑĤем": 138265, + "ĠìŀIJìľł": 138266, + "Ġì¤Ģ": 138267, + "Ġì¤Ģë¹Ħ": 138268, + "ĠbáºŃ": 138269, + "ĠbáºŃc": 138270, + "Ġ×Ķ×ŀצ×ij": 138271, + "ĠÙĤÙĬÙħØ©": 138272, + "à¹Ģà¸Ńà¹Ģà¸Ĭ": 138273, + "à¹Ģà¸Ńà¹Ģà¸Ĭีย": 138274, + "Ġperchè": 138275, + "ĠاÙĦعسÙĥر": 138276, + "ĠاÙĦعسÙĥرÙĬØ©": 138277, + "جÙĬب": 138278, + "ëŀµ": 138279, + "ÙħÙĩر": 138280, + "ÙħÙĩرجاÙĨ": 138281, + "ÙħراÙĥ": 138282, + "ÙħراÙĥز": 138283, + "Ġоднако": 138284, + "à¸Ķีà¹Ĩ": 138285, + "Ġצפ×ķ": 138286, + "Ġkullanılan": 138287, + "Ġкино": 138288, + "ãĥĨãĤ£ãĥ³ãĤ°": 138289, + "ĠGiỼi": 138290, + "تÙĪز": 138291, + "تÙĪزÙĬع": 138292, + "ยิà¸Ļ": 138293, + "ยิà¸Ļà¸Ķี": 138294, + "ĠcÅĵur": 138295, + "ĠiÅŁaret": 138296, + "Ġ×ij×¢×ĸר": 138297, + "Ġ×ij×¢×ĸרת": 138298, + "ĠпаÑĨи": 138299, + "ĠпаÑĨиенÑĤ": 138300, + "ãģ¿ãģŁãģĦãģ§ãģĻ": 138301, + "вез": 138302, + "лина": 138303, + "оде": 138304, + "Ġ×IJ×ķ×ª×Ł": 138305, + "dıģınız": 138306, + "ĠÐIJв": 138307, + "ĠÐIJвÑĤоÑĢ": 138308, + "ï¼®": 138309, + "ĠCần": 138310, + "ĠاÙĦاخ": 138311, + "ĠاÙĦاخبار": 138312, + "Ġê±°ìĿĺ": 138313, + "Ġatenção": 138314, + "ĠgeldiÄŁi": 138315, + "ãĤªãĤ¹": 138316, + "ãĤªãĤ¹ãĤ¹": 138317, + "ãĤªãĤ¹ãĤ¹ãĥ¡": 138318, + "евÑĭе": 138319, + "кÑĢÑĭл": 138320, + "à¹Ģà¸Ĭียà¸ĩ": 138321, + "à¹Ģà¸Ĭียà¸ĩà¹ĥหมà¹Ī": 138322, + "Ġmarço": 138323, + "ĠاÙĦÙħادة": 138324, + "Ġгол": 138325, + "Ġsprzedaży": 138326, + "Ġíķ´ê²°": 138327, + "ĠÐķго": 138328, + "ê¹Ģ": 138329, + "Ġ׾ק×ij×ľ×ª": 138330, + "ĠاÙĦÙģÙĨاÙĨ": 138331, + "Ġcomunicación": 138332, + "à¹Ģสà¹īà¸Ļà¸Ĺาà¸ĩ": 138333, + "íĺ¹": 138334, + "à¸Ĭำ": 138335, + "à¸Ĭำระ": 138336, + "Ġ׼×IJ×ŀ": 138337, + "Ġ׼×IJ×ŀ×ķר": 138338, + "à¸Ĭà¹Īาà¸ĩ": 138339, + "زÙĩر": 138340, + "Ġklientów": 138341, + "иваÑİÑĤ": 138342, + "анг": 138343, + "׳×ļ": 138344, + "Ġgá»įn": 138345, + "ÃľR": 138346, + "ìĺģìĥģ": 138347, + "Ġغزة": 138348, + "ìĿĮìĿĦ": 138349, + "Ġbezpo": 138350, + "ĠbezpoÅĽ": 138351, + "ĠbezpoÅĽredni": 138352, + "ĠاÙĦÙħÙĪا": 138353, + "ĠاÙĦÙħÙĪاطÙĨ": 138354, + "ĠاÙĦÙħÙĪاطÙĨÙĬÙĨ": 138355, + "ãĤĮãģ¾ãģĻ": 138356, + "ĠмаÑĤÑĩ": 138357, + "×IJ×ķף": 138358, + "ĠرسÙħÙĬ": 138359, + "ĠÑįкон": 138360, + "ĠÑįконом": 138361, + "ĠÑįкономиÑĩеÑģк": 138362, + "ãĥľãĥ¼": 138363, + "ĠдиÑĢ": 138364, + "ĠдиÑĢекÑĤоÑĢ": 138365, + "ĠÑģкоÑĢо": 138366, + "à¸ļำ": 138367, + "à¸ļำร": 138368, + "à¸ļำรุà¸ĩ": 138369, + "ĠÑĦÑĥÑĤ": 138370, + "ĠÑĦÑĥÑĤбол": 138371, + "Ġ×IJ×Ļ׾": 138372, + "Ġì¤ijêµŃ": 138373, + "ìľ¤": 138374, + "eÄŁe": 138375, + "à¹Ħà¸ģà¹Ī": 138376, + "traî": 138377, + "traîn": 138378, + "ĠÑĤÑĢÑĥб": 138379, + "à¹Ģà¸ļื": 138380, + "à¹Ģà¸ļืà¹īà¸Ńà¸ĩ": 138381, + "à¹ģมà¸Ļ": 138382, + "ĠتØŃدÙĬØ«": 138383, + "Ġ×Ľ×¢×ª": 138384, + "ØŃاسب": 138385, + "lıģa": 138386, + "ק×Ļ×Ļ×ŀ×Ļ×Ŀ": 138387, + "оÑģÑĤÑĮÑİ": 138388, + "à¸Ŀั": 138389, + "à¸Ŀัà¹Īà¸ĩ": 138390, + "شغÙĦ": 138391, + "ìĽ¹": 138392, + "Ġкаждого": 138393, + "Ġbölümü": 138394, + "หà¸Ļี": 138395, + "ĠistediÄŁi": 138396, + "ĠtrÆ°ng": 138397, + "ãĥĮ": 138398, + "ฮà¸Ń": 138399, + "Ø£ÙĨØ´": 138400, + "Ø£ÙĨشطة": 138401, + "ĠاÙĦÙħسÙĬ": 138402, + "ĠاÙĦÙħسÙĬØŃ": 138403, + "ลัà¸ģษà¸ĵà¹Į": 138404, + "Ġná»Ńa": 138405, + "à¸Ĺีà¹Īà¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩà¸ģาร": 138406, + "ÑĪек": 138407, + "лÑij": 138408, + "Ġש×Ļ×Ķ": 138409, + "Ġש×Ļ×Ķ×Ļ×Ķ": 138410, + "Ġkhuôn": 138411, + "ĠÑĤÑĢебованиÑı": 138412, + "Ġ×ľ×¢×ĸ×ķר": 138413, + "ĠاÙĦعÙħر": 138414, + "ราà¸Ħาà¸ĸูà¸ģ": 138415, + "ÙĩÙıÙħÙĴ": 138416, + "üst": 138417, + "üstü": 138418, + "Ġденег": 138419, + "Ġnạ": 138420, + "à¸Ĥà¸Ļม": 138421, + "Ġблаг": 138422, + "Ġблагод": 138423, + "ĠблагодаÑĢ": 138424, + "ĠблагодаÑĢÑı": 138425, + "إسÙĦاÙħ": 138426, + "à¸Ļิว": 138427, + "çŁ¥ãĤīãģªãģĦ": 138428, + "Ø«ÙĤØ©": 138429, + "ĠголоÑģ": 138430, + "×IJ×ķר×Ĺ": 138431, + "Ġtrứng": 138432, + "Ġодном": 138433, + "ĠkoÅĦcu": 138434, + "Ġ×ķרק": 138435, + "WiÄĻ": 138436, + "WiÄĻcej": 138437, + "Ġ×IJ×Ļ׼×ķת": 138438, + "Ġ×IJ×Ļ׼×ķת×Ļ": 138439, + "ÑģоÑģ": 138440, + "Ġjeżeli": 138441, + "以ä¸ĭãģ®": 138442, + "å°ıãģķ": 138443, + "å°ıãģķãģª": 138444, + "ологии": 138445, + "ĠобÑģлÑĥж": 138446, + "ĠобÑģлÑĥжива": 138447, + "Ùĥتابة": 138448, + "Ġê´Ģìĭ¬": 138449, + "עש×Ļר": 138450, + "Ġarasındaki": 138451, + "ĠÑĢайона": 138452, + "ÙĪاجب": 138453, + "Ġ×ij×Ĺ×Ļ×Ļ": 138454, + "íķ´ì£¼": 138455, + "Ġgóc": 138456, + "айл": 138457, + "ĠTình": 138458, + "æļ®ãĤī": 138459, + "æļ®ãĤīãģĹ": 138460, + "æĻĤãģ«ãģ¯": 138461, + "ĠгоÑĢоде": 138462, + "Ġ׼×IJ×Ļ׾": 138463, + "Ġ׼×IJ×Ļ׾×ķ": 138464, + "ĠCá»Ļng": 138465, + "ãģ©ãģĨãģĹãģ¦ãĤĤ": 138466, + "×Ĺ×ķ×£": 138467, + "تØŃرÙĥ": 138468, + "ĠÑģловам": 138469, + "à¸Īะà¸Ĭà¹Īวย": 138470, + "ĠاÙĦÙħستÙĤبÙĦ": 138471, + "ÙĤض": 138472, + "ÙĤضÙĬ": 138473, + "×ijס×ķפ": 138474, + "×ijס×ķפ×ķ": 138475, + "iÄĻÄĩ": 138476, + "ĠYıl": 138477, + "Ø´ÙĬØ®": 138478, + "à¸Ħุà¸ĵà¸Īะ": 138479, + "ש×ŀ×ķת": 138480, + "Ġتعرض": 138481, + "Ġanálise": 138482, + "ĠÑģобиÑĢа": 138483, + "à¹Ģà¸ŀà¸Ĭ": 138484, + "à¹Ģà¸ŀà¸Ĭร": 138485, + "Ġвели": 138486, + "Ġвелик": 138487, + "สัà¹īà¸Ļ": 138488, + "Ġpopulação": 138489, + "รà¹Īวมà¸ģัà¸Ļ": 138490, + "×Ĺ×ŀ": 138491, + "×Ĺ×ŀ×Ļש×Ļ": 138492, + "ס×Ļס": 138493, + "åĨħãģ§": 138494, + "ĠsobÄħ": 138495, + "ĠYay": 138496, + "ĠYayın": 138497, + "ãĥ¡ãĥĭãĥ¥ãĥ¼": 138498, + "ĠпÑĢедоÑģÑĤавлÑı": 138499, + "ãģłãģ¨æĢĿãģĨ": 138500, + "Ġê³łê°Ŀ": 138501, + "Ġодним": 138502, + "à¹ĥà¸Ļà¹Ģรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 138503, + "Ġsá»ķ": 138504, + "ĠÐĹдеÑģÑĮ": 138505, + "ĠизменениÑı": 138506, + "ĠìĿ¼ìĿĦ": 138507, + "ãģªãģ®ãģł": 138508, + "кладÑĭва": 138509, + "ÑĢма": 138510, + "Ġ×ķ×ij׼׾": 138511, + "تأÙħÙĬÙĨ": 138512, + "ĠпÑĢиÑıÑĤ": 138513, + "ĠпÑĢиÑıÑĤн": 138514, + "ÙħÙħار": 138515, + "ÙħÙħارسة": 138516, + "ãģ¨ãģªãģ£ãģ¦": 138517, + "ĠجÙħÙĬÙĦ": 138518, + "Ġì§Ī": 138519, + "Ġì§Ī문": 138520, + "Ġquestão": 138521, + "ié": 138522, + "iéndo": 138523, + "หà¹īà¸Ńà¸ĩà¸ŀัà¸ģ": 138524, + "ãĥijãĥ¼ãĥĪ": 138525, + "ÑĤвеÑĢжда": 138526, + "нÑģкой": 138527, + "зал": 138528, + "มุà¹Īà¸ĩ": 138529, + "á»Ĭ": 138530, + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺר×ķ׳×Ķ": 138531, + "ĠThÆ°": 138532, + "주민": 138533, + "ĠاÙĦعب": 138534, + "évén": 138535, + "événement": 138536, + "ÙĤÙĪاعد": 138537, + "دÙı": 138538, + "ĠìķĬìĬµëĭĪëĭ¤": 138539, + "Ġ보기": 138540, + "Ġyapılması": 138541, + "à¹Ģราà¸ģ": 138542, + "à¹Ģราà¸ģà¹ĩ": 138543, + "ØŃذر": 138544, + "ÙĤصر": 138545, + "ãģ¦ãģĹãģ¾ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ": 138546, + "Ġà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļà¸ķà¹īà¸Ļ": 138547, + "ãģ¨ãģ«": 138548, + "ãģ¨ãģ«ãģĭ": 138549, + "ãģ¨ãģ«ãģĭãģı": 138550, + "нÑĨе": 138551, + "звÑĥк": 138552, + "ãģĹãĤĪãģĨãģ¨": 138553, + "ĠاÙĦصØŃÙĬØ©": 138554, + "Ġש×Ķ×Ļ×ķ": 138555, + "ĠDiÄŁer": 138556, + "ÙĤÙĦÙĤ": 138557, + "ãĤ¸ãĥ£ãĥ³": 138558, + "Ġrá»Ŀi": 138559, + "ĠлеÑĩ": 138560, + "ĠлеÑĩениÑı": 138561, + "تباد": 138562, + "تبادÙĦ": 138563, + "צפ×Ķ": 138564, + "à¸Ħวามà¹Ģหà¹ĩà¸Ļ": 138565, + "Ġشب": 138566, + "ĠشبÙĥØ©": 138567, + "ר×Ļק": 138568, + "Ùħعد": 138569, + "Ùħعدات": 138570, + "dıģında": 138571, + "Ġ×ijש׳×Ļ×Ŀ": 138572, + "Ġ×Ķ×Ļשר×IJ׾": 138573, + "Ġ×Ķ×Ļשר×IJ׾×Ļת": 138574, + "Ġsınav": 138575, + "׳צ×Ļ×Ĵ": 138576, + "วัà¸ķà¸ĸุ": 138577, + "ĠاÙĦبرÙĦÙħ": 138578, + "ĠاÙĦبرÙĦÙħاÙĨ": 138579, + "tivitÃł": 138580, + "ãĤĵãģłãĤįãģĨ": 138581, + "ק×Ļ×Ļ×ŀ": 138582, + "ÙĦÙĬÙĥ": 138583, + "ĠÄijò": 138584, + "ĠÄijòi": 138585, + "ĠÐĺнÑĤеÑĢ": 138586, + "ĠÐĺнÑĤеÑĢнеÑĤ": 138587, + "ãģ«ãģ¨ãģ£ãģ¦ãģ¯": 138588, + "ãģ£ãģĵ": 138589, + "ק×ķס": 138590, + "ستØŃÙĤ": 138591, + "æķĻãģĪãģ¦": 138592, + "ãĥĢãĥ¡": 138593, + "ĠÙħÙĨزÙĦ": 138594, + "à¹Ģà¸ĭà¹ĩà¸Ļ": 138595, + "使ãģĪãĤĭ": 138596, + "è¦ĭç©į": 138597, + "è¦ĭç©įãĤĤãĤĬ": 138598, + "Ø£Ùģ": 138599, + "Ø£ÙģÙĥار": 138600, + "ĠигÑĢов": 138601, + "ĠигÑĢовÑĭе": 138602, + "ĠmÄĻż": 138603, + "ĠmÄĻżczy": 138604, + "ĠmÄĻżczyzn": 138605, + "ĠاÙĦØŃÙĤÙĬÙĤÙĬ": 138606, + "عبر": 138607, + "׼×ķ׾׳×ķ": 138608, + "íĿ¥": 138609, + "×ŀ×IJ×ķ×Ĺר": 138610, + "ختص": 138611, + "ãĥŀãĥŀ": 138612, + "Ġ×IJ×Ĺ×ķ×ĸ": 138613, + "íĮĢ": 138614, + "Ġrá»iji": 138615, + "ĠвÑĤоÑĢ": 138616, + "ĠвÑĤоÑĢой": 138617, + "Ġlẫn": 138618, + "пÑĢом": 138619, + "пÑĢомÑĭÑĪ": 138620, + "пÑĢомÑĭÑĪлен": 138621, + "пÑĢомÑĭÑĪленн": 138622, + "ĠоÑĤноÑĪениÑı": 138623, + "Ġsứ": 138624, + "ĠмобилÑĮ": 138625, + "ĠмобилÑĮн": 138626, + "ĠÑįÑĤомÑĥ": 138627, + "Ġtạp": 138628, + "ĠìĤ¬ê±´": 138629, + "ĠìķĮ볤": 138630, + "ÙĥÙı": 138631, + "ÙĥÙıÙħÙĴ": 138632, + "Ġק×ķר×Ķ": 138633, + "ĠÑĦиÑĢ": 138634, + "ĠÑĦиÑĢм": 138635, + "Ġsıkıntı": 138636, + "׳׼": 138637, + "׳׼×ķף": 138638, + "ÙĪÙĦÙĪجÙĬ": 138639, + "ØŃاÙĨ": 138640, + "Ġloạn": 138641, + "Ġ×IJ×ľ×£": 138642, + "Ġmắn": 138643, + "abhäng": 138644, + "abhängig": 138645, + "ĠÑĥÑĢовнÑı": 138646, + "Ġ׾×ij×ĵ×ķק": 138647, + "ÙĬÙħÙĨ": 138648, + "layın": 138649, + "Ġhải": 138650, + "Ġзавод": 138651, + "ĠìķĦ주": 138652, + "สà¸ĸา": 138653, + "สà¸ĸาà¸ļัà¸Ļ": 138654, + "Ġgüvenlik": 138655, + "à¹Ģà¸Ķà¹Īà¸Ļ": 138656, + "×ij×ĵק": 138657, + "ĠëĪ": 138658, + "ĠëĪĦ": 138659, + "ĠëĪĦ구": 138660, + "éĩįè¦ģãģª": 138661, + "รà¸Ńà¸ĩรัà¸ļ": 138662, + "schlie": 138663, + "schlieÃŁen": 138664, + "Ġìĸ¼": 138665, + "Ġìĸ¼ë§Ī": 138666, + "Ġìĸ¼ë§ĪëĤĺ": 138667, + "ÑĤики": 138668, + "íķľëĭ¤ê³ł": 138669, + "ãģłãģ£ãģŁãĤī": 138670, + "Ġ×Ķ×Ļ×ĺ×ij": 138671, + "ãģªãģijãĤĮãģ°ãģªãĤīãģªãģĦ": 138672, + "âÌ": 138673, + "ậ": 138674, + "Ġphạt": 138675, + "akÄ±ÅŁ": 138676, + "ãģ¦ãģĹãģ¾ãģĦãģ¾ãģĻ": 138677, + "à¹Ģà¸ĭà¹ĩ": 138678, + "ĠСегоднÑı": 138679, + "Ġinsanların": 138680, + "Ġdéveloppe": 138681, + "תפר": 138682, + "תפר×Ļ×ĺ": 138683, + "اÙĨتشار": 138684, + "ê°ij": 138685, + "François": 138686, + "Ø£ÙĦع": 138687, + "Ø£ÙĦعاب": 138688, + "ãĤĴè¶ħ": 138689, + "ãĤĴè¶ħãģĪ": 138690, + "Ġê°ĻìĬµëĭĪëĭ¤": 138691, + "ãĤ³ãĥ¬": 138692, + "ĠмеÑģÑıÑĨев": 138693, + "íĮħ": 138694, + "ĠاÙĦجاÙħعة": 138695, + "ìĿ¸íĦ°": 138696, + "ìĿ¸íĦ°ëĦ·": 138697, + "×ĵר×ķש": 138698, + "ĠÙĪأشار": 138699, + "ĠпÑĢавила": 138700, + "ãģĿãģĵãģ«": 138701, + "×Ĺ×ŀ×ĵ": 138702, + "à¹Ģหà¸ķุà¸ģารà¸ĵà¹Į": 138703, + "Ġê²½íĹĺ": 138704, + "ãģ¶ãĤĬ": 138705, + "׾ש": 138706, + "׾ש×ķף": 138707, + "à¹Ģà¸ĸ": 138708, + "ĠDoÄŁu": 138709, + "ĠиÑģполÑĮзование": 138710, + "ĠçocuÄŁu": 138711, + "магазине": 138712, + "ĠÄijiá»ĥn": 138713, + "Ġaslı": 138714, + "Ġaslında": 138715, + "Ġdoença": 138716, + "Ġساع": 138717, + "Ġساعات": 138718, + "ĠиÑģполÑĮзованиÑı": 138719, + "ר×ķצ×Ļ×Ŀ": 138720, + "ĠзнаÑĩиÑĤ": 138721, + "ĠÑĢам": 138722, + "ĠÑĢамкаÑħ": 138723, + "거리": 138724, + "ĠпÑĭÑĤа": 138725, + "ãĥģãĥ³": 138726, + "ĠпоÑģк": 138727, + "ĠпоÑģколÑĮ": 138728, + "ĠпоÑģколÑĮкÑĥ": 138729, + "إبر": 138730, + "إبراÙĩ": 138731, + "إبراÙĩÙĬÙħ": 138732, + "ĠÑĤÑĢеÑħ": 138733, + "ĠGenç": 138734, + "سÙĪÙģ": 138735, + "ĠveÃŃculo": 138736, + "ĠNgân": 138737, + "ĠоÑĩеÑĢедÑĮ": 138738, + "à¸Ħรึà¹Īà¸ĩ": 138739, + "×IJ×ij×Ļ": 138740, + "à¸ķà¹īม": 138741, + "ãĤĴè¡ĮãģĦ": 138742, + "ĠاÙĦسابÙĤØ©": 138743, + "наÑĨи": 138744, + "наÑĨиона": 138745, + "наÑĨионалÑĮн": 138746, + "Ġgestión": 138747, + "تÙĤد": 138748, + "ĠاÙĦبÙĬاÙĨ": 138749, + "ĠاÙĦبÙĬاÙĨات": 138750, + "ĠاÙĦاÙĨتخاب": 138751, + "ĠاÙĦاÙĨتخابات": 138752, + "à¹Ģà¸Ĭà¹Īา": 138753, + "×ĵ×IJ×Ĵ": 138754, + "Ġ׾×Ĵ×ŀר×Ļ": 138755, + "ĠتØŃتاج": 138756, + "Ġthôn": 138757, + "à¸ķà¹īà¸Ńà¸Ļ": 138758, + "à¸ķà¹īà¸Ńà¸Ļรัà¸ļ": 138759, + "女ãģ®": 138760, + "女ãģ®åŃIJ": 138761, + "Ġthợ": 138762, + "Ø·ØŃÙĨ": 138763, + "ารà¹Įà¸Ķ": 138764, + "ת×ŀ×Ļ×ĵ": 138765, + "ĠÑģамÑĭм": 138766, + "Ġìĭľíĸī": 138767, + "إصد": 138768, + "إصدار": 138769, + "ĠNghá»ĩ": 138770, + "ìķķ": 138771, + "سئ": 138772, + "سئÙĦ": 138773, + "à¸Ńาร": 138774, + "à¸Ńารม": 138775, + "à¸Ńารมà¸ĵà¹Į": 138776, + "à¹ģฮ": 138777, + "׳×ĺ׾": 138778, + "Ġì¢ĭìķĦ": 138779, + "×ķ׾׾": 138780, + "Ġ×ij×Ľ×ª×ij": 138781, + "ãĤ«ãĥ©": 138782, + "צע×Ļר×Ļ×Ŀ": 138783, + "تعبÙĬر": 138784, + "Ġ×ŀקר×Ķ": 138785, + "ĠÑĦакÑĤоÑĢ": 138786, + "ĠتÙħاÙħ": 138787, + "ĠتÙħاÙħا": 138788, + "ëįķ": 138789, + "ĠvÆ°á»Ŀ": 138790, + "ĠvÆ°á»Ŀn": 138791, + "ĠdÄ±ÅŁÄ±": 138792, + "ãģĦãģ¡": 138793, + "Ġ׾ק׳×ķת": 138794, + "ĠاÙĦعÙĦاÙĤات": 138795, + "пÑĥб": 138796, + "пÑĥбли": 138797, + "Ø¥ÙĬÙħ": 138798, + "Ø¥ÙĬÙħاÙĨ": 138799, + "à¸Ńำà¸Ļา": 138800, + "à¸Ńำà¸Ļาà¸Ī": 138801, + "åIJ«ãģ¾ãĤĮ": 138802, + "ãĤĭãģŁãĤģãģ«": 138803, + "ס×Ĵ": 138804, + "ס×Ĵ׳×ķף": 138805, + "تØŃدÙĬ": 138806, + "Ġauprès": 138807, + "ĠاÙĦجÙĩا": 138808, + "ĠاÙĦجÙĩاز": 138809, + "Ġ×ŀת×Ĺת": 138810, + "еннÑĥÑİ": 138811, + "Ġзим": 138812, + "à¸ģาà¹ģà¸Ł": 138813, + "Ġ×ijת×ķר": 138814, + "Ġnghè": 138815, + "Ġnghèo": 138816, + "ĠÐĽÑİ": 138817, + "ĠÐĽÑİб": 138818, + "תקצ×Ļ×ij": 138819, + "×ŀעש×Ķ": 138820, + "ĠاÙĦبÙĬت": 138821, + "צ×Ļפ": 138822, + "ĠобÑıзан": 138823, + "ĠMá»Ĺi": 138824, + "ĠТÑĥÑĢ": 138825, + "ĠÙĪباÙĦت": 138826, + "ĠÙĪباÙĦتاÙĦÙĬ": 138827, + "Ġdécision": 138828, + "Ġبد": 138829, + "Ġبدأت": 138830, + "Ġcục": 138831, + "Ġbask": 138832, + "Ġbaskı": 138833, + "Ġhatırl": 138834, + "Ġhatırla": 138835, + "å°ıãģķãģĦ": 138836, + "Ġgerçekten": 138837, + "à¸ľà¸±à¸ģ": 138838, + "åı¯èĥ½ãģª": 138839, + "×ŀ×IJס": 138840, + "ĠcrÃŃtica": 138841, + "ĠìĿĺìĽIJ": 138842, + "عÙĤÙĪد": 138843, + "×ĺ׼׳": 138844, + "×ĺ׼׳×ķ׾×ķ×Ĵ×Ļ×Ķ": 138845, + "è¨ĢãģĪãģ°": 138846, + "ĠÙĤÙĨا": 138847, + "ĠÙĤÙĨاة": 138848, + "ĠìĿ´ê²ĥìĿĢ": 138849, + "تصر": 138850, + "à¸Łà¸±à¸Ļ": 138851, + "ĠÑĢеÑĨеп": 138852, + "ĠÑĢеÑĨепÑĤ": 138853, + "ĠبÙĨÙģس": 138854, + "ÑĢоÑĪ": 138855, + "ĠмаÑĢÑĤа": 138856, + "Ġsonras": 138857, + "Ġsonrası": 138858, + "×ķ×ijש": 138859, + "ãĥªãĤ¹ãĤ¯": 138860, + "ĠFrançais": 138861, + "á»ļ": 138862, + "ê°Ķ": 138863, + "Ġ×Ķ×ijר×Ļת": 138864, + "פ×Ļצ": 138865, + "פ×Ļצ×ķ×Ļ": 138866, + "ĠÙĦÙħاذا": 138867, + "ĠÐļиев": 138868, + "ĠÑģмÑĭÑģл": 138869, + "ê¸Īìľµ": 138870, + "ãĤ·ãĥ£ãĥ«": 138871, + "ãĥ©ãĤ¤ãĥĪ": 138872, + "ìĽĥ": 138873, + "×ŀ×Ĺר": 138874, + "ãĨį": 138875, + "Ġkullanım": 138876, + "Ġ×IJצ׾׳×ķ": 138877, + "ĠtÃłn": 138878, + "ãĥıãĥ¼": 138879, + "ãģ¨ãģ¨ãĤĤ": 138880, + "ãģ¨ãģ¨ãĤĤãģ«": 138881, + "ÑĢег": 138882, + "ÑĢеги": 138883, + "ÑĢегион": 138884, + "ãģªãģıãģªãĤĭ": 138885, + "Ġchảy": 138886, + "ĠجÙĩØ©": 138887, + "ÅĦskiej": 138888, + "à¸Ńีà¹Ģม": 138889, + "à¸Ńีà¹Ģมล": 138890, + "ãģįãģ£ãģ¨": 138891, + "ĠìĺĪìĤ°": 138892, + "Ġkitabı": 138893, + "Ġeducação": 138894, + "ĠbuluÅŁ": 138895, + "ологиÑı": 138896, + "ĠконкÑĢ": 138897, + "ĠконкÑĢеÑĤ": 138898, + "×Ĵ×Ļר": 138899, + "ĠпÑĢедлаг": 138900, + "ĠпÑĢедлагаеÑĤ": 138901, + "ĠYên": 138902, + "Ġíķľë²Ī": 138903, + "Ġ×ŀר׼×ĸ×Ļ": 138904, + "à¹Ģà¸Ľà¸´à¸Ķà¹Ģà¸ľà¸¢": 138905, + "ÑĤвеÑĢд": 138906, + "ĠHá»ĩ": 138907, + "ĠÐĵÑĢ": 138908, + "à¸Ŀà¹īา": 138909, + "×Ķשק": 138910, + "×Ķשקע×Ķ": 138911, + "ĠнаÑĥк": 138912, + "ìłIJìĿĦ": 138913, + "ĠнелÑĮ": 138914, + "ĠнелÑĮз": 138915, + "ĠнелÑĮзÑı": 138916, + "гин": 138917, + "ĠBöl": 138918, + "ĠBölge": 138919, + "Ġвла": 138920, + "ĠвлаÑģÑĤи": 138921, + "à¹Ģà¸Ļà¹ĩ": 138922, + "à¹Ģà¸Ļà¹ĩà¸ķ": 138923, + "골": 138924, + "Ġöld": 138925, + "Ġöldür": 138926, + "×Ľ×ł×¢": 138927, + "ĠاÙĦÙĩÙĬئة": 138928, + "تارÙĬØ®": 138929, + "ĠÐijÑĢ": 138930, + "ĠÑģмож": 138931, + "ĠÑģможеÑĤе": 138932, + "ĠLúc": 138933, + "à¹Ħà¸Ľà¸ĸึà¸ĩ": 138934, + "ĠBakanı": 138935, + "Ġerklärt": 138936, + "ĠÐIJна": 138937, + "Ġscène": 138938, + "åķıãģĦ": 138939, + "åķıãģĦåIJĪãĤıãģĽ": 138940, + "ÙħÙĩÙĨد": 138941, + "ÙħÙĩÙĨدس": 138942, + "Ġназвание": 138943, + "иваниÑı": 138944, + "ãĤĴå¤īãģĪ": 138945, + "ä»ĺãģįåIJĪ": 138946, + "ãĥijãĤ½": 138947, + "ãĥijãĤ½ãĤ³ãĥ³": 138948, + "æĺİãĤī": 138949, + "æĺİãĤīãģĭ": 138950, + "à¹Ģà¸Ńà¸ģสาร": 138951, + "à¹Ģà¸ģิà¸Ļà¹Ħà¸Ľ": 138952, + "леп": 138953, + "ãģĹãģŁãĤĤãģ®": 138954, + "ĠCâm": 138955, + "ĠCâmara": 138956, + "ק×ķ׾׳×ķ×¢": 138957, + "Ġ×ij×Ĵ×Ļף": 138958, + "Ġoczy": 138959, + "ĠoczywiÅĽcie": 138960, + "attivitÃł": 138961, + "ãĥĵãĥ¥ãĥ¼": 138962, + "Ġeducación": 138963, + "Ä°YE": 138964, + "ê¹ĮìļĶ": 138965, + "ãĤ¨ãĥªãĤ¢": 138966, + "неÑģÑĤи": 138967, + "Ġmóg": 138968, + "ĠmógÅĤ": 138969, + "Ġק×ĺ׳×Ļ×Ŀ": 138970, + "ĠPrä": 138971, + "Ġ×ľ×¢×ij×ķר": 138972, + "بÙĨÙī": 138973, + "зол": 138974, + "золоÑĤ": 138975, + "ĠwnÄĻtr": 138976, + "ĠwnÄĻtrz": 138977, + "Ġconstrução": 138978, + "รัà¸ļรà¸Ńà¸ĩ": 138979, + "سجÙĨ": 138980, + "Ġק×ķ׳": 138981, + "ס×Ļפ×ķר": 138982, + "ĠÙħدÙī": 138983, + "رضÙī": 138984, + "плав": 138985, + "ï¼¥": 138986, + "Ġila": 138987, + "Ġilaç": 138988, + "ãĤĭãģ¹ãģį": 138989, + "ĠÙħÙĪÙĤÙģ": 138990, + "à¸ģรุ": 138991, + "à¸ģรุà¸ĵา": 138992, + "chodzÄħc": 138993, + "ĠÑĤÑĭÑģ": 138994, + "ÐķвÑĢо": 138995, + "ĠÙĬØŃدث": 138996, + "ãĥ¡ãĤ¤ãĥ³": 138997, + "ĠاÙĦصØŃÙĬ": 138998, + "ĠÐĶан": 138999, + "دعاء": 139000, + "ãĤ´ãĥ¼ãĥ«": 139001, + "×©×ł×ª×Ļ": 139002, + "×©×ł×ª×Ļ×Ļ×Ŀ": 139003, + "à¸Ķà¹īวยà¸ģัà¸Ļ": 139004, + "Ġolacaģı": 139005, + "Ġ×ij×ŀ×Ĺ×Ļר": 139006, + "×Ķק": 139007, + "×Ķק×ŀת": 139008, + "ãĥ¢ãĥİ": 139009, + "ĠçalÄ±ÅŁtı": 139010, + "Ġjóvenes": 139011, + "ãģĦãģıãĤī": 139012, + "ĠÙħعدÙĦ": 139013, + "ĠCÅ©ng": 139014, + "ĠSegún": 139015, + "Ġdönemde": 139016, + "Ġ׾×Ļ×ĵ×Ļ": 139017, + "ãģįãģ¡": 139018, + "ãģįãģ¡ãĤĵ": 139019, + "ãģįãģ¡ãĤĵãģ¨": 139020, + "ÙģرÙĨس": 139021, + "ÙģرÙĨسا": 139022, + "åIJijãģį": 139023, + "Ġcampaña": 139024, + "ĠÑģамоÑģÑĤоÑı": 139025, + "ĠÑģамоÑģÑĤоÑıÑĤелÑĮно": 139026, + "á»Ģ": 139027, + "ÙĤÙĪا": 139028, + "سÙĦاØŃ": 139029, + "à¸ģระà¹ģ": 139030, + "à¸ģระà¹ģส": 139031, + "ĠполÑĮзÑĥ": 139032, + "nqu": 139033, + "nquête": 139034, + "รà¹Īวมà¸ģัà¸ļ": 139035, + "ëĬIJëĥIJ": 139036, + "à¸Ĺีมà¸Ĭาà¸ķิ": 139037, + "Ġyıllık": 139038, + "ìĬ¬": 139039, + "ĠأصØŃاب": 139040, + "illé": 139041, + "Ġdóla": 139042, + "Ġdólares": 139043, + "Ġкож": 139044, + "Ġкожи": 139045, + "ลà¹īà¸Ń": 139046, + "à¹Ģรียà¸ļร": 139047, + "à¹Ģรียà¸ļรà¹īà¸Ńย": 139048, + "à¹Ģà¸ŀิ": 139049, + "à¹Ģà¸ŀิà¹Īà¸ĩ": 139050, + "ÑĢиÑĤоÑĢи": 139051, + "Ġíijľ": 139052, + "ĠíijľíĺĦ": 139053, + "ĠпеÑĢев": 139054, + "ĠпеÑĢевод": 139055, + "פ×Ĵ×Ļ×¢×Ķ": 139056, + "ĠdeÄŁerlendirme": 139057, + "Ùģائ": 139058, + "ĠвÑĭгод": 139059, + "ınızı": 139060, + "×ķ׼×Ļ×Ĺ": 139061, + "ĠдоÑģÑĤиг": 139062, + "ĠngÃłn": 139063, + "æĢĿãģ£ãģŁ": 139064, + "ĠÐķÑģÑĤÑĮ": 139065, + "ĠاÙĦرغÙħ": 139066, + "ĠzwiÄħzane": 139067, + "ربط": 139068, + "à¸Ļึà¸ĩ": 139069, + "Ġ׾×Ĺ×ķק": 139070, + "Ġszczególn": 139071, + "Ġszczególnie": 139072, + "ĠباستخداÙħ": 139073, + "ĠfÃŃsico": 139074, + "עס": 139075, + "עס×ķק": 139076, + "سÙĦÙĪÙĥ": 139077, + "ĠاØŃد": 139078, + "ÑĩÑijÑĤ": 139079, + "×ĸ׼×Ķ": 139080, + "Ġlá»ĩnh": 139081, + "ĠÙĪØŃت": 139082, + "ĠÙĪØŃتÙī": 139083, + "à¸Ħวามสามารà¸ĸ": 139084, + "à¸Ńยูà¹Īà¹ģลà¹īว": 139085, + "à¸ģารà¹Ģà¸Ķิà¸Ļà¸Ĺาà¸ĩ": 139086, + "تخذ": 139087, + "צ×Ļ×ķ×ĵ": 139088, + "ĠاÙĦأس": 139089, + "ĠاÙĦأسÙĩÙħ": 139090, + "Ġtá»ĩ": 139091, + "ãģ£ãģ¦ãģĦãģ¦": 139092, + "สรุ": 139093, + "à¸ªà¸£à¸¸à¸Ľ": 139094, + "ĠкомÑĦ": 139095, + "ĠкомÑĦоÑĢÑĤ": 139096, + "ìĺ¤ëĬĶ": 139097, + "ĠÑĢазв": 139098, + "ĠÑĢазвива": 139099, + "ланд": 139100, + "hänge": 139101, + "ĠبÙĨسبة": 139102, + "à¹Ģà¸Ĥียว": 139103, + "עצ×Ŀ": 139104, + "Ġ×ľ×ľ×Ľ×ª": 139105, + "ÑģоÑĨиалÑĮн": 139106, + "Ġëĭ¤ìĿĮê³¼": 139107, + "Ġרש×ķ×ŀ": 139108, + "×ŀר×Ĺ×ij": 139109, + "سÙĤØ·": 139110, + "Ġalanı": 139111, + "ĠÄijá»ĩ": 139112, + "é£Łãģ¹ãĤĭ": 139113, + "à¸Ķึà¸ĩ": 139114, + "Ġgegenüber": 139115, + "ĠبÙĩØ°Ùĩ": 139116, + "à¸ĸืà¸Ńà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ": 139117, + "ëķħ": 139118, + "à¸Ħà¸Ļà¹Ħà¸Ĺย": 139119, + "ãĤ¢ãĤ¦": 139120, + "ãĤ¢ãĤ¦ãĥĪ": 139121, + "ศัà¸ģ": 139122, + "ศัà¸ģà¸Ķิ": 139123, + "ศัà¸ģà¸Ķิà¹Į": 139124, + "ÙĤÙĪاÙĨ": 139125, + "ÙĤÙĪاÙĨÙĬÙĨ": 139126, + "Ġhá»Ļp": 139127, + "ãģªãģıãģªãģ£ãģ¦": 139128, + "Ġ×IJ×ŀ׳": 139129, + "Ġ×IJ×ŀ׳×Ŀ": 139130, + "à¹Ģà¸ķืà¸Ńà¸Ļ": 139131, + "ĠзавиÑģим": 139132, + "ĠзавиÑģимоÑģÑĤи": 139133, + "ת×Ļ×IJ": 139134, + "ת×Ļ×IJ×ķר": 139135, + "å§ĭãĤģãģŁ": 139136, + "Ġngá»į": 139137, + "Ġngá»įt": 139138, + "íĴį": 139139, + "ê³¼ìŀ¥": 139140, + "Ġbại": 139141, + "ãģ§ãģįãģ¦": 139142, + "Ġcomeçar": 139143, + "à¸Ľà¸£à¸²à¸ģ": 139144, + "à¸Ľà¸£à¸²à¸ģà¸ı": 139145, + "ĠгодÑĭ": 139146, + "меÑģ": 139147, + "ĠاÙĦÙħستÙĪÙī": 139148, + "ĠÑģамÑĭе": 139149, + "ллеÑĢ": 139150, + "ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ãģĦãģ¾ãģĻ": 139151, + "ãģ¨ãģ®ãģĵãģ¨": 139152, + "bió": 139153, + "à¸ģลà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 139154, + "ĠاÙĦزÙĪج": 139155, + "ãģ«è¡Įãģ£ãģŁ": 139156, + "à¸Ħà¹Īà¸Ńà¸Ļ": 139157, + "à¸Ħà¹Īà¸Ńà¸Ļà¸Ĥà¹īาà¸ĩ": 139158, + "ĠbaÄŁl": 139159, + "ĠbaÄŁlant": 139160, + "ĠbaÄŁlantı": 139161, + "確ãģĭ": 139162, + "確ãģĭãģ«": 139163, + "ãĥľãĥ¼ãĥ«": 139164, + "çµĤãĤıãĤĬ": 139165, + "ש×ŀר": 139166, + "à¸Ĺีà¹Īสามารà¸ĸ": 139167, + "ÙĦزÙħ": 139168, + "даеÑĤÑģÑı": 139169, + "รัà¸ļà¸Ľà¸£à¸°": 139170, + "รัà¸ļà¸Ľà¸£à¸°à¸Ĺาà¸Ļ": 139171, + "å¤īãĤıãĤĬ": 139172, + "ï¼¢": 139173, + "ĠìĺĪìĪĺëĭĺ": 139174, + "ãĤĪãģĨãģ¨": 139175, + "มัà¸ģà¸Īะ": 139176, + "ĠHÆ°Æ¡ng": 139177, + "ÙĨÙģØ°": 139178, + "×ŀ×ĵ×ĵ": 139179, + "ĠìĿ¸ìłķ": 139180, + "ÑħодиÑĤÑĮ": 139181, + "ĠзавиÑģиÑĤ": 139182, + "×ķ×ĵ×Ļ×¢": 139183, + "ãģĵãģ¨ãģĮãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ": 139184, + "عراÙĤ": 139185, + "سطØŃ": 139186, + "à¸ģำà¹Ħร": 139187, + "ëĵ¤ëıĦ": 139188, + "×Ļצ×Ļר×Ķ": 139189, + "ãģĨãģĵãģ¨": 139190, + "ÙĦاØŃÙĤ": 139191, + "ãģĦãĤĮãģ°": 139192, + "ĠиÑģполÑĮзÑĥÑİÑĤ": 139193, + "ĠBợi": 139194, + "Ġשק׾×Ļ×Ŀ": 139195, + "ÑĨикл": 139196, + "ÐIJÐŀ": 139197, + "Ġ×ijש׳×Ķ": 139198, + "ÙĨشط": 139199, + "Ġש×Ļ׳×ķ×Ļ": 139200, + "Ġש×Ļ׳×ķ×Ļ×Ļ×Ŀ": 139201, + "Ġpoblación": 139202, + "ĠHÆ°ng": 139203, + "ระว": 139204, + "ระวัà¸ĩ": 139205, + "رÙĬاضة": 139206, + "رصد": 139207, + "تÙĤÙĦÙĬ": 139208, + "تÙĤÙĦÙĬد": 139209, + "Ġülkem": 139210, + "Ġülkemiz": 139211, + "à¸Ĭะ": 139212, + "ãĤ¯ãĥªãĥ¼ãĥł": 139213, + "èģŀãģĦãģŁ": 139214, + "Ġważ": 139215, + "Ġważne": 139216, + "ê±°ëĵł": 139217, + "ê±°ëĵłìļĶ": 139218, + "×ŀ×IJ×ijק": 139219, + "×Ĺ×ĵש×ķת": 139220, + "ĠWroc": 139221, + "ĠWrocÅĤaw": 139222, + "ĠKültür": 139223, + "sist": 139224, + "sistência": 139225, + "×¢×ĸר×Ķ": 139226, + "ĠgÆ°Æ¡ng": 139227, + "รà¹īาà¸Ļà¸Ħà¹īา": 139228, + "ĠÙĪØ£ÙĪضØŃ": 139229, + "ándose": 139230, + "ãĤ·ãĥ¼ãĥ³": 139231, + "×IJ׳ר×Ĵ": 139232, + "×IJ׳ר×Ĵ×Ļ×Ķ": 139233, + "ãģªãģĦãģ§ãģĻ": 139234, + "Ġkhủng": 139235, + "Ġ문ìĦľ": 139236, + "Ġ×ij×ĵ×ijר": 139237, + "×ĵ×Ļ×ķ": 139238, + "×ĵ×Ļ×ķ×ķ×Ĺ": 139239, + "Ġrégl": 139240, + "ÙħÙĪاد": 139241, + "обоÑĢ": 139242, + "обоÑĢоÑĤ": 139243, + "Ġ×Ķ×ij׾": 139244, + "Ġ×Ķ×ij׾×ķ×Ĵ": 139245, + "ØŃاÙħ": 139246, + "ĠاÙĦعاص": 139247, + "ĠاÙĦعاصÙħØ©": 139248, + "пеÑĢаÑĤоÑĢ": 139249, + "تخÙĦ": 139250, + "تخÙĦص": 139251, + "ãģŁãģłãģĹ": 139252, + "تسÙħ": 139253, + "à¹Ĥรà¸ĩà¸ŀ": 139254, + "à¹Ĥรà¸ĩà¸ŀยา": 139255, + "à¹Ĥรà¸ĩà¸ŀยาà¸ļาล": 139256, + "ĠYük": 139257, + "ĠYüksek": 139258, + "Ġש׳×Ļת": 139259, + "Ġש׳×Ļ×ª×Ł": 139260, + "liÄŁe": 139261, + "Ġפת": 139262, + "Ġפת×ķ×Ĺ": 139263, + "ĠbeÄŁ": 139264, + "ĠbeÄŁen": 139265, + "Ġ×ŀ×ķר": 139266, + "Ġ×ŀ×ķר׼×ij": 139267, + "ĠرساÙĦØ©": 139268, + "íĨµìĭł": 139269, + "Ġavalia": 139270, + "Ġavaliações": 139271, + "Ġmanh": 139272, + "Ġmanhã": 139273, + "Ġìķŀ": 139274, + "Ġìķŀìľ¼ë¡ľ": 139275, + "ÙĤتر": 139276, + "ÙĤترØŃ": 139277, + "à¹Ģà¸ģืà¸Ń": 139278, + "à¹Ģà¸ģืà¸Ńà¸ļ": 139279, + "Ġproposé": 139280, + "Ø£Ùħا": 139281, + "Ø£ÙħاÙĥÙĨ": 139282, + "ĠÐŀÐŀ": 139283, + "ĠÐŀÐŀÐŀ": 139284, + "ÙħÙĤار": 139285, + "ÙħÙĤارÙĨØ©": 139286, + "ëĦIJ": 139287, + "ãģĦãģŁãģłãģı": 139288, + "ÙĤÙĬÙĦ": 139289, + "ĠнаÑĪиÑħ": 139290, + "ãĤ«ãĥĥãĥĹ": 139291, + "×Ĺ×ľ×ª": 139292, + "Ġëĭ¤ë§Į": 139293, + "à¸Ĺัà¹Īวà¹Ĥลà¸ģ": 139294, + "ãĥįãĤ¿": 139295, + "ØŃساس": 139296, + "ãģ«ãģªãĤĮ": 139297, + "جائ": 139298, + "جائزة": 139299, + "échange": 139300, + "économ": 139301, + "économie": 139302, + "ТÐĺ": 139303, + "×¡×ª×Ľ×ľ": 139304, + "à¸Ĺัà¹īà¸ĩสà¸Ńà¸ĩ": 139305, + "ĠاÙĦخاÙħ": 139306, + "ĠاÙĦخاÙħس": 139307, + "ק×ĺ×¢": 139308, + "auważ": 139309, + "à¸ľà¸¹à¹īà¸Ĭาย": 139310, + "à¹ģà¸Ľà¸¥à¸ģ": 139311, + "åIJĮæĻĤãģ«": 139312, + "знаниÑı": 139313, + "ãģĦãģŁãģłãģįãģ¾ãģĹãģŁ": 139314, + "Ġ×ŀ×ij׾×Ļ": 139315, + "à¸Ĥà¸Ńà¹ĥหà¹ī": 139316, + "ĠاÙĦتربÙĬØ©": 139317, + "Ġdécouvert": 139318, + "Ġżyciu": 139319, + "après": 139320, + "Ġyab": 139321, + "Ġyabanc": 139322, + "Ġyabancı": 139323, + "ĠbaÅŁlayan": 139324, + "ìĹĪëįĺ": 139325, + "Ġhesabı": 139326, + "Ġë§Įìķ½": 139327, + "ë§Īëĭ¤": 139328, + "ĠThánh": 139329, + "ãĥ´ãĤ¡": 139330, + "à¸Ľà¸£à¸±à¸ļà¸Ľà¸£": 139331, + "à¸Ľà¸£à¸±à¸ļà¸Ľà¸£à¸¸à¸ĩ": 139332, + "ĠMặc": 139333, + "à¹Ģหà¸ķà¸¸à¸ľà¸¥": 139334, + "ĠÐijез": 139335, + "ĠcapacitÃł": 139336, + "ÅĤeÅĽ": 139337, + "ĠпÑĢеим": 139338, + "ĠпÑĢеимÑĥÑīеÑģÑĤв": 139339, + "ĠÅļwiÄĻt": 139340, + "Ġpublié": 139341, + "×ŀעצ×ij": 139342, + "ÙħشارÙĥات": 139343, + "à¸łà¸²à¸©": 139344, + "à¸łà¸²à¸©à¸µ": 139345, + "Ġdeuxième": 139346, + "ĠÙħØŃاÙģظ": 139347, + "ĠÙħØŃاÙģظة": 139348, + "ĠSchön": 139349, + "､": 139350, + "Ġ×Ķ×ij×¢": 139351, + "Ġ×Ķ×ij×¢×Ļ×Ķ": 139352, + "ĠÙĪاÙĦÙĦÙĩ": 139353, + "è¨Ģãģ£ãģŁ": 139354, + "à¸ķà¹īาà¸Ļ": 139355, + "วรรà¸ĵ": 139356, + "à¸Ĺิศ": 139357, + "ĠbaÅŁÄ±na": 139358, + "ĠmogÄĻ": 139359, + "ש×Ļפ×ķר": 139360, + "ĠÙĪعد": 139361, + "ĠÙĪعدÙħ": 139362, + "Ġhistórico": 139363, + "Ġkısı": 139364, + "ĠìĿ´ê²Į": 139365, + "ĠPolÃŃtica": 139366, + "ĠÑģиÑĤÑĥаÑĨии": 139367, + "ĠkoÅĦca": 139368, + "×ij×ĵ×Ļק×Ķ": 139369, + "ĠاÙĦسÙĬارات": 139370, + "ãģªãĤīãģ°": 139371, + "ãĤµãĥ©": 139372, + "ãĤĭãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģįãĤĭ": 139373, + "Ġdecisão": 139374, + "×ķ×ķ×ĵ": 139375, + "läss": 139376, + "lässig": 139377, + "Ġ׾×Ļשר×IJ׾": 139378, + "ĠÙĬأتÙĬ": 139379, + "ר×ķ×ĸ": 139380, + "Ã¶ÄŁ": 139381, + "Ã¶ÄŁret": 139382, + "Ã¶ÄŁretim": 139383, + "Ġдек": 139384, + "Ġдекаб": 139385, + "ĠдекабÑĢÑı": 139386, + "Ġש×Ĺ×ķר": 139387, + "ãģ¦ãģıãĤĮãģŁ": 139388, + "عبارة": 139389, + "Ġélectrique": 139390, + "ĠاÙĦتÙĨÙħÙĬØ©": 139391, + "جرÙī": 139392, + "ĠìĪĺíĸī": 139393, + "à¸Ĺู": 139394, + "ĠÑĢеалÑĮно": 139395, + "ÑģпоÑģоб": 139396, + "à¸Ħลà¹īาย": 139397, + "ĠسعÙĪد": 139398, + "önü": 139399, + "ĠÙģÙħÙĨ": 139400, + "تÙĥÙĪ": 139401, + "تÙĥÙĪÙĬÙĨ": 139402, + "ĠкаÑĩеÑģÑĤво": 139403, + "ĠконÑĤак": 139404, + "ĠконÑĤакÑĤ": 139405, + "ĠsözleÅŁme": 139406, + "à¸Ńà¹īาà¸ĩ": 139407, + "ĠتÙĪÙģ": 139408, + "ĠتÙĪÙģÙĬر": 139409, + "×Ķ×ĸ×ĵ": 139410, + "×Ķ×ĸ×ĵ×ŀ׳×ķת": 139411, + "ĠØ·ÙĪÙĬÙĦØ©": 139412, + "Ġtérmino": 139413, + "Ġ×IJ×Ļפ×Ķ": 139414, + "ãĥĵãĥ«": 139415, + "สà¹Ĥม": 139416, + "สà¹Ĥมสร": 139417, + "ĠاÙĦاث": 139418, + "ĠاÙĦاثÙĨÙĬÙĨ": 139419, + "евиÑĩ": 139420, + "Ġopinión": 139421, + "à¸Ľà¸§à¸Ķ": 139422, + "åı¤ãģĦ": 139423, + "รà¹Īา": 139424, + "ĠBiaÅĤ": 139425, + "ĠÑģÑĤал": 139426, + "ĠÑģÑĤало": 139427, + "ólogo": 139428, + "ĠìķĦëĭĪëĭ¤": 139429, + "Ġ×IJ×Ļת": 139430, + "Ġ×IJ×Ļת×ķ": 139431, + "à¹Ģหà¹ĩà¸Ļวà¹Īา": 139432, + "à¸ļารà¹Į": 139433, + "çĦ¼": 139434, + "çĦ¼ãģį": 139435, + "ĠìĿ´ìļ©ìŀIJ": 139436, + "ĠнекоÑĤоÑĢÑĭе": 139437, + "ksz": 139438, + "ksztaÅĤ": 139439, + "ksztaÅĤc": 139440, + "ãĤŃãĥ£ãĥĥãĤ·": 139441, + "ãĤŃãĥ£ãĥĥãĤ·ãĥ³ãĤ°": 139442, + "ĠroÅĽ": 139443, + "ĠroÅĽlin": 139444, + "ÑĢажа": 139445, + "×ij׳×Ļ×Ļ×Ķ": 139446, + "à¸Ľà¸£à¸ªà¸´": 139447, + "à¸Ľà¸£à¸ªà¸´à¸ķ": 139448, + "Ġgördü": 139449, + "×ŀ׳×Ķ×Ļ×Ĵ": 139450, + "å¤īãĤıãģ£ãģ¦": 139451, + "Ġ×IJ×Ķ": 139452, + "Ġ×IJ×Ķ×ijת×Ļ": 139453, + "à¹Ģรà¹Īà¸ĩ": 139454, + "Ġönünde": 139455, + "Ġê·¸ëĥ¥": 139456, + "полиÑĤ": 139457, + "полиÑĤиÑĩеÑģк": 139458, + "ãĥ¡ãĥĩãĤ£": 139459, + "ãĥ¡ãĥĩãĤ£ãĤ¢": 139460, + "ĠDetay": 139461, + "ĠDetaylı": 139462, + "ĠاÙĦصÙģØŃØ©": 139463, + "à¸ģารà¹Ģà¸ĩิà¸Ļ": 139464, + "Ġìµľê·¼": 139465, + "׼ש׾": 139466, + "Ｉ": 139467, + "вÑĪего": 139468, + "íķĺìĭ¤": 139469, + "ĠÐŃÑĤ": 139470, + "ĠÐŃÑĤоÑĤ": 139471, + "สื": 139472, + "สืà¸ļ": 139473, + "Ġngừng": 139474, + "ĠдокÑĥменÑĤов": 139475, + "даваÑĤÑĮ": 139476, + "ĠاÙĦشخصÙĬØ©": 139477, + "Ġצע×Ļר": 139478, + "درÙĥ": 139479, + "سØŃب": 139480, + "à¹Ħมà¹Īà¸Ħà¹Īà¸Ńย": 139481, + "Ġ×Ķ×ŀק×ķ×ŀ×Ļ": 139482, + "สัà¹Īà¸ĩà¸ĭืà¹īà¸Ń": 139483, + "Ġê·¸ê²ĥìĿĦ": 139484, + "ãģĤãĤĭãģĦ": 139485, + "ãģĤãĤĭãģĦãģ¯": 139486, + "×IJ×ķ×ĺ×ķ×ij": 139487, + "×IJ×ķ×ĺ×ķ×ij×ķס": 139488, + "кÑĨион": 139489, + "ĠÐľÐ¾Ð¶Ð½Ð¾": 139490, + "ãģıãģł": 139491, + "ãģıãģłãģķ": 139492, + "ĠинÑĦоÑĢмаÑĨиÑı": 139493, + "ï»Ł": 139494, + "ĠìŀijìĹħ": 139495, + "Ġ×Ļ×ķסף": 139496, + "إدارة": 139497, + "ĠاÙĦØŃاج": 139498, + "×ł×¡×Ļ×¢×Ķ": 139499, + "изаÑĨиÑı": 139500, + "×IJ׾×ij": 139501, + "×IJ׾×ij×ķ×Ŀ": 139502, + "пед": 139503, + "Ġק×ĺ׳×Ķ": 139504, + "ĠÙĨÙģسÙĩا": 139505, + "ĠMinistério": 139506, + "Ġпен": 139507, + "ĠпенÑģи": 139508, + "ãĥIJãĥ©ãĥ³ãĤ¹": 139509, + "Ġ×Ķת×ķר×Ķ": 139510, + "Ġtạm": 139511, + "ĠìĹŃìĭľ": 139512, + "｡": 139513, + "Ġthá»±": 139514, + "Ġısı": 139515, + "컨": 139516, + "ãģĹãģ£ãģĭãĤĬãģ¨": 139517, + "ĠxÆ°a": 139518, + "Ġcặp": 139519, + "×Ĺ×Ļ×ij×ķר": 139520, + "วัà¸Ĵà¸Ļà¸ĺรรม": 139521, + "stär": 139522, + "stärke": 139523, + "ĠÑģамÑĭй": 139524, + "pisa": 139525, + "pisaÄĩ": 139526, + "ĠoluÅŁan": 139527, + "ĠاÙĦØ¥ÙħاÙħ": 139528, + "ĠcÄĥng": 139529, + "Ġgünl": 139530, + "Ġgünlük": 139531, + "Ġ׳ש×IJר": 139532, + "Ġkhiá»ĥn": 139533, + "ç¶ļãģijãĤĭ": 139534, + "stitución": 139535, + "Ġcapacité": 139536, + "Ġjaki": 139537, + "ĠjakiÅĽ": 139538, + "вÑĪиÑģ": 139539, + "вÑĪиÑģÑĮ": 139540, + "פע×ķ׾×ķת": 139541, + "ĠØŃÙĬات": 139542, + "ĠØŃÙĬاتÙĩ": 139543, + "Ġникогда": 139544, + "ÐĽÐ¬": 139545, + "Ġ×Ķ×¢×ķ×ij": 139546, + "Ġ×Ķ×¢×ķ×ij×ĵ×Ķ": 139547, + "ĠchÃło": 139548, + "หลายà¹Ĩ": 139549, + "ĠÑıн": 139550, + "ĠÑıнваÑĢ": 139551, + "ĠÑıнваÑĢÑı": 139552, + "à¸Īำà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļà¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ": 139553, + "Ġhöher": 139554, + "ãģķãĤĮãģ¦ãģĦãģŁ": 139555, + "สà¸ĩสั": 139556, + "สà¸ĩสัย": 139557, + "ĠاÙĦاس": 139558, + "ĠاÙĦاسÙĦاÙħ": 139559, + "ĠاÙĦØ´Ùħس": 139560, + "สà¸ĸาà¸Ļี": 139561, + "ãĤ¯ãĥ©ãĤ¹": 139562, + "à¸ŀรร": 139563, + "à¸ŀรรà¸Ħ": 139564, + "põ": 139565, + "põe": 139566, + "Ġporém": 139567, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸ĩ": 139568, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸ĩà¸Ħà¹Į": 139569, + "powiedzie": 139570, + "powiedzieÄĩ": 139571, + "ĠмогÑĥ": 139572, + "Ġжел": 139573, + "Ġжелез": 139574, + "ĠاÙĦØ«ÙĤ": 139575, + "ĠاÙĦØ«ÙĤاÙģÙĬ": 139576, + "ĠпÑĢавило": 139577, + "Ġgdyż": 139578, + "פש×ķ×ĺ": 139579, + "ÑĢабоÑĤка": 139580, + "ĠÙĥرة": 139581, + "شدد": 139582, + "ÙħارÙĥ": 139583, + "ÙħÙĥØ©": 139584, + "ĠподпиÑģ": 139585, + "×ĺ×ķ×ķ×Ĺ": 139586, + "ĠÅĽc": 139587, + "ĠÅĽcian": 139588, + "ĠرجاÙĦ": 139589, + "Ġ×ª×ľ×ķ×Ļ": 139590, + "иÑĪ": 139591, + "иÑĪÑĮ": 139592, + "Ġmédec": 139593, + "Ġmédecin": 139594, + "ëįĶëĿ¼ëıĦ": 139595, + "ĠÑĤебÑı": 139596, + "Ġ׾×Ķ×ķס×Ļ×£": 139597, + "ãģĬ話": 139598, + "Ġà¹ģà¸ķà¹Īà¸ģà¹ĩ": 139599, + "داÙģ": 139600, + "داÙģع": 139601, + "ĠCùng": 139602, + "ãĥ»ãĥ»ãĥ»ãĥ»": 139603, + "ê¶ģ": 139604, + "ĠdeberÃŃa": 139605, + "หà¸Ļà¹Īวยà¸ĩาà¸Ļ": 139606, + "ĠvaÌĢ": 139607, + "Ġעצ×ŀ": 139608, + "Ġעצ×ŀ×Ŀ": 139609, + "à¹Ģà¸Ĭืà¹Īà¸Ńวà¹Īา": 139610, + "שקע": 139611, + "Ġ×Ķ׼×ķ׾": 139612, + "Ġ×Ķ׼×ķ׾׾": 139613, + "нибÑĥд": 139614, + "нибÑĥдÑĮ": 139615, + "ĠëĦĪíĿ¬": 139616, + "ĠобÑĢаÑī": 139617, + "ĠобÑĢаÑīа": 139618, + "Ġ×¢×ij×ķ×ĵת": 139619, + "ĠاÙĦÙħÙĨتخب": 139620, + "ıyord": 139621, + "ıyordu": 139622, + "ÙĪØ°": 139623, + "×Ĺש×Ļ×ij×ķת": 139624, + "Ġ×Ķ×¢×Ļק": 139625, + "Ġ×Ķ×¢×Ļקר×Ļ": 139626, + "ì¢Į": 139627, + "ยุà¹Ĥร": 139628, + "ยุà¹Ĥà¸£à¸Ľ": 139629, + "ĠапÑĢ": 139630, + "ĠапÑĢелÑı": 139631, + "szed": 139632, + "szedÅĤ": 139633, + "дон": 139634, + "à¹Ģà¸ķิà¸ļ": 139635, + "à¹Ģà¸ķิà¸ļà¹Ĥà¸ķ": 139636, + "коло": 139637, + "Ġkażdej": 139638, + "帰": 139639, + "帰ãĤĬ": 139640, + "Ġмилли": 139641, + "Ġмиллион": 139642, + "ç¾İåij³ãģĹãģĦ": 139643, + "تÙĤار": 139644, + "تÙĤارÙĬر": 139645, + "ĠìĿ´ë£¨": 139646, + "ĠìĿ´ë£¨ìĸ´": 139647, + "Ġsprzedaż": 139648, + "×Ķ×ķצ×IJ×ķת": 139649, + "ãĤ¢ãĤ¯ãĤ»": 139650, + "ãĤ¢ãĤ¯ãĤ»ãĤ¹": 139651, + "ר×ķ×¥": 139652, + "ĠгоÑģÑĥдаÑĢÑģÑĤвенн": 139653, + "Ø£ØŃÙĥ": 139654, + "Ø£ØŃÙĥاÙħ": 139655, + "ĠoluÅŁu": 139656, + "ĠAç": 139657, + "ĠAçık": 139658, + "ãĤ¸ãĥ¼": 139659, + "ç´łæĻ´": 139660, + "ç´łæĻ´ãĤīãģĹãģĦ": 139661, + "Ġ×ijש×ij×ķ×¢": 139662, + "بذ": 139663, + "بذÙĦ": 139664, + "สาà¹Ģหà¸ķุ": 139665, + "Ġpozosta": 139666, + "ĠpozostaÅĤ": 139667, + "ØŃرÙħ": 139668, + "Ġimportância": 139669, + "leÅŁtirme": 139670, + "ĠдÑĢев": 139671, + "Ġmóvil": 139672, + "ĠAynı": 139673, + "Ġналог": 139674, + "Ġналогов": 139675, + "Ġ×Ĺ×Ļפ×Ķ": 139676, + "ĠÑĦоÑĢмÑĥ": 139677, + "à¸Ĺà¸Ķสà¸Ńà¸ļ": 139678, + "ĠksiÄħżki": 139679, + "ĠmaÅĤe": 139680, + "ÙħسأÙĦ": 139681, + "ÙħسأÙĦØ©": 139682, + "＾＾": 139683, + "çãeste": 139684, + "éviter": 139685, + "ĠконÑģÑĤÑĢÑĥк": 139686, + "ĠконÑģÑĤÑĢÑĥкÑĨи": 139687, + "ï¾ŀ": 139688, + "Ġת×ķ׼׳": 139689, + "ãĤ¹ãĥĪãĥ¬ãĤ¹": 139690, + "ĠاÙĦاÙĤتصادÙĬ": 139691, + "×ŀ×ĵ×Ļ": 139692, + "ĠwÅĤad": 139693, + "ĠwÅĤadz": 139694, + "Ø®ÙĪÙģ": 139695, + "ĠмаÑĤеÑĢиалов": 139696, + "ãģ¨ãģ£ãģ¦ãĤĤ": 139697, + "Ġznajdu": 139698, + "ĠznajdujÄħ": 139699, + "Ùģئة": 139700, + "ãģ©ãģ®ãĤĪãģĨãģª": 139701, + "æĬijãģĪ": 139702, + "׳×Ĺ׾": 139703, + "Ġdüny": 139704, + "Ġdünyan": 139705, + "Ġdünyanın": 139706, + "гÑĢани": 139707, + "гÑĢаниÑĩ": 139708, + "Ġ×Ķש׾×Ļש×Ļ": 139709, + "Ġ×Ķ×IJש": 139710, + "åıĬãģ³": 139711, + "ìĭŃìĭľ": 139712, + "ìĭŃìĭľìĺ¤": 139713, + "Ġдолл": 139714, + "ĠдоллаÑĢ": 139715, + "ĠповÑĤоÑĢ": 139716, + "Ġ×Ĺ×Ļ׳×Ŀ": 139717, + "תפת×Ĺ": 139718, + "Ñĥвели": 139719, + "ÑĥвелиÑĩен": 139720, + "ãĤ«ãĥª": 139721, + "rawid": 139722, + "rawidÅĤow": 139723, + "×ķ×ķ׾": 139724, + "ãĥŁãĥ¥": 139725, + "ì½ĺ": 139726, + "ĠByÅĤ": 139727, + "ÐľÐIJ": 139728, + "عÙIJ": 139729, + "ĠÑģовеÑĢÑĪ": 139730, + "ĠÑģовеÑĢÑĪенно": 139731, + "Ġмой": 139732, + "Ġ×ķ׾×IJ×Ĺר": 139733, + "æħ£": 139734, + "æħ£ãĤĮ": 139735, + "ØŃاÙģظ": 139736, + "Ġ무ë£Į": 139737, + "à¸Ħà¸ĵะà¸ģรรม": 139738, + "à¸Ħà¸ĵะà¸ģรรมà¸ģาร": 139739, + "Ġìĸ´ëĶĶ": 139740, + "Ġdiferen": 139741, + "Ġdiferença": 139742, + "ĠاÙĦأساس": 139743, + "ĠاÙĦأساسÙĬØ©": 139744, + "Ġ׾×IJ×Ĺר×ķ׳×Ķ": 139745, + "ê·ł": 139746, + "Ġ×Ķש׳×Ļ×Ļ×Ķ": 139747, + "ìľĦìĽIJìŀ¥": 139748, + "ลุà¸ģ": 139749, + "çiler": 139750, + "Ġ×Ķ×IJ׾×ķ": 139751, + "èģŀãģı": 139752, + "Ġ×ķ×IJפ×Ļ׾×ķ": 139753, + "ĠÑĢеализ": 139754, + "ĠÑĢеализаÑĨи": 139755, + "ระยะà¹Ģวลา": 139756, + "ĠجداÙĭ": 139757, + "تباع": 139758, + "ĠvehÃŃculo": 139759, + "Ġдолг": 139760, + "à¸Ľà¸£à¸´à¸¡à¸²à¸ĵ": 139761, + "ì¦IJ": 139762, + "Ġ׾×ŀק×ķ×Ŀ": 139763, + "ĠìĤ¬ì§Ħ": 139764, + "à¸Ĭà¹īา": 139765, + "Ġ×ŀ×¢×ķ׾×Ķ": 139766, + "Ġgörm": 139767, + "Ġgörmek": 139768, + "ĠÙĪÙĩØ°Ùĩ": 139769, + "пеÑĢв": 139770, + "пеÑĢвÑĭÑħ": 139771, + "ê·¸ëŀĺ": 139772, + "ĠاÙĦبرÙĬØ·": 139773, + "ĠاÙĦبرÙĬطاÙĨÙĬ": 139774, + "ĠиÑİнÑı": 139775, + "ĠÐĵоÑĢ": 139776, + "Ġ׾ש׾×Ŀ": 139777, + "ÐIJÐĿ": 139778, + "ĠназнаÑĩен": 139779, + "ооÑĢ": 139780, + "ооÑĢÑĥж": 139781, + "Ġözelli": 139782, + "ĠözelliÄŁi": 139783, + "Ġниже": 139784, + "ç¶ļãģijãģ¦": 139785, + "ĠаÑĢенд": 139786, + "Ġkatılı": 139787, + "Ġkatılım": 139788, + "ĠإطÙĦاÙĤ": 139789, + "ĠÙĪإذا": 139790, + "ĠокÑĤÑı": 139791, + "ĠокÑĤÑıбÑĢÑı": 139792, + "à¹Ĥà¸ķà¹": 139793, + "à¹Ĥà¸ķà¹Ĭ": 139794, + "à¹Ĥà¸ķà¹Ĭะ": 139795, + "Ġoldukları": 139796, + "ÙħÙĪÙĤع": 139797, + "ëĤ©": 139798, + "ãģ¨æĢĿãģ£ãģ¦ãģĦãĤĭ": 139799, + "Ġש×Ļ׼×ķ׾": 139800, + "วาà¸Ķ": 139801, + "سÙĬÙĦ": 139802, + "à¸Ĥวั": 139803, + "à¸Ĥวัà¸į": 139804, + "تØŃÙĥÙħ": 139805, + "ìĤŃ": 139806, + "Ġconnaît": 139807, + "×ł×¤×ª×Ĺ": 139808, + "Ġchặ": 139809, + "Ġchặn": 139810, + "ĠÙħØŃÙħ": 139811, + "ĠÙħØŃÙħÙĪد": 139812, + "ãģ´": 139813, + "ĠпÑĢодÑĥкÑĨии": 139814, + "здÑĢав": 139815, + "ãģĶè¦": 139816, + "ãģĶ覧": 139817, + "×IJ×ij×IJ": 139818, + "Ġvéritable": 139819, + "ĠØ·ÙģÙĦ": 139820, + "ãĥĪãĥ©ãĥĸãĥ«": 139821, + "곡": 139822, + "Ġת×ŀ×ķ׳×Ķ": 139823, + "Ġkiên": 139824, + "ĠÙĤادر": 139825, + "Ø¥ÙĤÙĦÙĬÙħ": 139826, + "ĠпÑĢедпÑĢи": 139827, + "ĠпÑĢедпÑĢиÑıÑĤиÑı": 139828, + "ĠbÄĥng": 139829, + "Ġayında": 139830, + "Ġgấp": 139831, + "еÑħал": 139832, + "ĠgiÃłnh": 139833, + "Ġдав": 139834, + "Ġдавно": 139835, + "ìĺĢëĭ¤": 139836, + "à¸Ļัà¸ģà¹Ģà¸ķ": 139837, + "à¸Ļัà¸ģà¹Ģà¸ķะ": 139838, + "Ùħستشار": 139839, + "ستراتÙĬج": 139840, + "ستراتÙĬجÙĬ": 139841, + "رÙħز": 139842, + "ĠtÄ©nh": 139843, + "ë¡Ń": 139844, + "ĠÑĩеÑĤ": 139845, + "ĠÑĩеÑĤÑĭ": 139846, + "ĠÑĩеÑĤÑĭÑĢе": 139847, + "ĠEntão": 139848, + "Ġصغ": 139849, + "ĠصغÙĬرة": 139850, + "×ij×Ļ×ĺ×ķ׾": 139851, + "خطÙĪØ·": 139852, + "ĠÑĢазвиÑĤие": 139853, + "Ġamacıyla": 139854, + "à¸Ĺีวี": 139855, + "ĠоÑģÑĤ": 139856, + "ĠоÑģÑĤалÑĮн": 139857, + "ש×ķ׾×Ĺף": 139858, + "Ġ׼׳×Ļס": 139859, + "Ġ׼׳×Ļס×Ķ": 139860, + "ĠdáºŃy": 139861, + "ĠyaÅŁayan": 139862, + "Ġ×ŀ×Ķ×ķ×ķ×Ķ": 139863, + "ĠÑĥÑģи": 139864, + "ĠÑĥÑģили": 139865, + "×ŀפ×Ļ": 139866, + "ĠпÑĢоведениÑı": 139867, + "Ġرب": 139868, + "ĠربÙħا": 139869, + "ĠاÙĦØ£ÙĪسط": 139870, + "Ġìľłì§Ģ": 139871, + "Ġpracownik": 139872, + "Ġpracowników": 139873, + "×ŀס×ķרת": 139874, + "ÙĤارب": 139875, + "à¸Ħวามรูà¹īสึà¸ģ": 139876, + "à¹ģหละ": 139877, + "ĠاÙĦÙĨÙĤد": 139878, + "Ġ×IJ׾פ×Ļ": 139879, + "Ùħسئ": 139880, + "ÙħسئÙĪÙĦ": 139881, + "евÑĭÑħ": 139882, + "клÑİÑĩениÑı": 139883, + "×ij×Ļ׳": 139884, + "×ij×Ļ׳×Ļ×Ķ×Ŀ": 139885, + "ש×ķ×IJ×Ķ": 139886, + "ĠÅŁark": 139887, + "ĠÅŁarkı": 139888, + "Ġsürec": 139889, + "Ġsürecin": 139890, + "à¹Ģà¸Ħรà¸Ķ": 139891, + "à¹Ģà¸Ħรà¸Ķิà¸ķ": 139892, + "ãĥIJãĥ¬": 139893, + "ĠشأÙĨ": 139894, + "à¹Ģà¸Ńาà¹Ħวà¹ī": 139895, + "niÄĻcie": 139896, + "רצ×Ĺ": 139897, + "ĠaÅŁama": 139898, + "׳פ×Ĵ×¢": 139899, + "Ġthá»Ŀ": 139900, + "Ġkhuẩn": 139901, + "diÄŁinde": 139902, + "ÑıÑīиÑħ": 139903, + "ãĥĺãĥ«": 139904, + "Ġüberh": 139905, + "Ġüberhaupt": 139906, + "ĠÑĤÑĢебова": 139907, + "ĠdÅĤugi": 139908, + "×ĺ×Ļף": 139909, + "à¸Ĥà¸Ļาà¸Ķà¹ĥหà¸įà¹Ī": 139910, + "ĠاÙĦØ£Ùĩ": 139911, + "ĠاÙĦØ£ÙĩÙĦÙĬ": 139912, + "ĠMüd": 139913, + "ĠMüdürü": 139914, + "Ġ×Ļ×Ķ×ķ×ĵ×Ķ": 139915, + "ÑĭваеÑĤÑģÑı": 139916, + "ساط": 139917, + "×Ķ×ª×ł×Ķ×Ĵ": 139918, + "×Ķ×ª×ł×Ķ×Ĵ×ķת": 139919, + "à¸ģà¸²à¸£à¸ľà¸¥à¸´à¸ķ": 139920, + "íĴĢ": 139921, + "สà¸ĸาà¸Ļà¸ģารà¸ĵà¹Į": 139922, + "ĠоÑĦ": 139923, + "ĠоÑĦиÑģ": 139924, + "ĠÙĦعبة": 139925, + "ĠstronÄĻ": 139926, + "Ġר×IJ×ķ×Ļ": 139927, + "×Ĺ×ij׾": 139928, + "ĠÑĢÑĭн": 139929, + "ĠÑĢÑĭнке": 139930, + "Ġ׾×ŀ×¢×Ł": 139931, + "اسÙĦ": 139932, + "หัà¸Ļ": 139933, + "Ġ×IJ×Ĺ×Ļ": 139934, + "ĠпÑĢодол": 139935, + "ê°Ģìŀħ": 139936, + "Ġ×ijר×Ĺ": 139937, + "Ġ×ijר×Ĺ×ij×Ļ": 139938, + "джеÑĢ": 139939, + "Ġ׾×Ĺ׾": 139940, + "Ġ׾×Ĺ׾×ķ×ĺ": 139941, + "Ġ׾×Ĺ׾×ķ×ĺ×Ļף": 139942, + "ศาสà¸Ļา": 139943, + "ãĤ¢ãĤ¤ãĥĨ": 139944, + "ãĤ¢ãĤ¤ãĥĨãĥł": 139945, + "Ġפר×ķפ": 139946, + "جزاء": 139947, + "ลà¸Ńย": 139948, + "ĠciaÅĤa": 139949, + "Ġgiết": 139950, + "ĠзнаÑĩиÑĤелÑĮно": 139951, + "Ġolmadıģ": 139952, + "Ġolmadıģını": 139953, + "нд": 139954, + "ндекÑģ": 139955, + "تأÙĥد": 139956, + "Ġìĸ¸": 139957, + "Ġìĸ¸ìłľ": 139958, + "aydın": 139959, + "ãĥīãĥ¬ãĤ¹": 139960, + "Ġsắt": 139961, + "Ġíĺ¸íħĶ": 139962, + "Ġë¶ģ": 139963, + "Ġë¶ģíķľ": 139964, + "ãĥijãĤ¤": 139965, + "Ġ×ŀש×Ĺק×Ļ": 139966, + "à¸Ħà¸Ļà¸Ńืà¹Īà¸Ļ": 139967, + "ĠизгоÑĤов": 139968, + "ĠизгоÑĤовлен": 139969, + "à¹Ģà¸ģียร": 139970, + "à¹Ģà¸ģียรà¸ķิ": 139971, + "תקשר": 139972, + "ĠÑĢаÑģÑĩеÑĤ": 139973, + "สà¹Ģà¸ķ": 139974, + "Ġlänger": 139975, + "ĠiÅŁlet": 139976, + "ĠiÅŁletme": 139977, + "ĠعÙĦÙĬÙĨ": 139978, + "ĠعÙĦÙĬÙĨا": 139979, + "élection": 139980, + "ĠاÙĦغربÙĬØ©": 139981, + "íĭĢ": 139982, + "ãĤĤãĤīãģĪ": 139983, + "Ġкниги": 139984, + "أسÙħ": 139985, + "أسÙħاء": 139986, + "Ġthá»ı": 139987, + "Ġthá»ıa": 139988, + "หà¸Ļู": 139989, + "Ġ×ł×¢×©×Ķ": 139990, + "à¸łà¸²à¸¢à¹ĥà¸ķà¹ī": 139991, + "à¸ŀืà¸Ĭ": 139992, + "رÙĬØ·": 139993, + "ÙģÙĪض": 139994, + "ãģĤãĤĬãģĮãģ¨ãģĨãģĶãģĸãģĦãģ¾ãģĹãģŁ": 139995, + "ש×ĵ×Ķ": 139996, + "Ġngá»±c": 139997, + "ĠÑģеÑĢÑĮ": 139998, + "ĠÑģеÑĢÑĮезн": 139999, + "Tôi": 140000, + "Ġfiyatları": 140001, + "ĠвÑģÑİ": 140002, + "ĠCódigo": 140003, + "Ġ×Ķש×IJ": 140004, + "Ġ×Ķש×IJ׾×Ķ": 140005, + "ĠPública": 140006, + "إخ": 140007, + "إخÙĪاÙĨ": 140008, + "ĠзаÑıвил": 140009, + "ãĥ¦ãĥ¼": 140010, + "ר×IJ×Ļת": 140011, + "volución": 140012, + "Ġszko": 140013, + "ĠszkoÅĤy": 140014, + "جرÙĬدة": 140015, + "Ġpensé": 140016, + "ìī¬": 140017, + "ĠBüyükÅŁehir": 140018, + "ĠØ£ÙħرÙĬ": 140019, + "ĠØ£ÙħرÙĬÙĥÙĬ": 140020, + "à¸Ļัà¸ģศึà¸ģษา": 140021, + "Ġtodav": 140022, + "ĠtodavÃŃa": 140023, + "ĠСан": 140024, + "ĠСанкÑĤ": 140025, + "íķĺìŀIJ": 140026, + "ØŃÙĪاÙĦ": 140027, + "׼×ķשר": 140028, + "à¹Ģลยà¸Ħรัà¸ļ": 140029, + "Ġalgu": 140030, + "Ġalguém": 140031, + "Ùģز": 140032, + "Ġçekil": 140033, + "Ġ×ĵר׼×Ļ×Ŀ": 140034, + "ãĥIJãĥ©": 140035, + "à¸ģà¹ĩสามารà¸ĸ": 140036, + "สà¹Īวà¸Ļลà¸Ķ": 140037, + "íı°": 140038, + "ĠPúb": 140039, + "ĠPúblico": 140040, + "à¹ģà¸Ļวà¸Ĺาà¸ĩ": 140041, + "×IJת×Ĵר": 140042, + "شاش": 140043, + "شاشة": 140044, + "ciÅĽni": 140045, + "ĠÃľrün": 140046, + "ÙĦÙĪØŃ": 140047, + "ĠاÙĦبÙĨ": 140048, + "ĠاÙĦبÙĨÙĥ": 140049, + "ì¡°ì¹ĺ": 140050, + "Ġorganización": 140051, + "ãģĤãĤĬãģĮãģ¨ãģĨãģĶãģĸãģĦãģ¾ãģĻ": 140052, + "sätze": 140053, + "ĠÑģемей": 140054, + "ÙĤصد": 140055, + "ÑģÑĤвеннÑĭе": 140056, + "Ġprécéd": 140057, + "Ġprécédent": 140058, + "à¸ģรุà¸ĩà¹Ģà¸Ĺà¸ŀฯ": 140059, + "ãģ¨è¨ĢãģĦ": 140060, + "×ij׳×Ļ×Ļף": 140061, + "ĠØŃÙĪ": 140062, + "ĠØŃÙĪاÙĦÙĬ": 140063, + "סקס": 140064, + "ĠsaÄŁlamak": 140065, + "Ġ׾צ×Ļ×Ļף": 140066, + "ק×ĵש": 140067, + "Ġ×Ķ×ŀ×¢×¨×Ľ×ª": 140068, + "Ġ׾×Ķ×¢×ij×Ļר": 140069, + "Ġgünd": 140070, + "Ġgündem": 140071, + "ĠнаÑĪего": 140072, + "à¹ĥà¸Ļà¸ŀืà¹īà¸Ļà¸Ĺีà¹Ī": 140073, + "à¹Ģà¸Ħรืà¸Ń": 140074, + "à¹Ģà¸Ħรืà¸Ńà¸Ĥ": 140075, + "à¹Ģà¸Ħรืà¸Ńà¸Ĥà¹Īาย": 140076, + "ظاÙĩرة": 140077, + "ÙħÙĨظÙħ": 140078, + "ÙħÙĨظÙħات": 140079, + "Ùħتاز": 140080, + "追ãģĦ": 140081, + "dıkt": 140082, + "dıktan": 140083, + "ĠëįĶìļ±": 140084, + "ĠÐĿапÑĢимеÑĢ": 140085, + "twór": 140086, + "×ŀ×ķעצ×Ķ": 140087, + "ÙĥÙĪÙĥ": 140088, + "Щ": 140089, + "×ŀ×ĺפ׾": 140090, + "ólica": 140091, + "訪ãĤĮ": 140092, + "ĠëĮĢë¶Ģ": 140093, + "ĠëĮĢë¶Ģë¶Ħ": 140094, + "ãĤ¯ãĥªãĥĥãĤ¯": 140095, + "ãĤĴéģ¸": 140096, + "ãĤĴéģ¸ãģ¶": 140097, + "Ġpowsta": 140098, + "ĠpowstaÅĤ": 140099, + "Ġrazón": 140100, + "×ij×ķ×Ĺר": 140101, + "ĠÑģообÑīил": 140102, + "Ġק×ij×ķ×¢": 140103, + "rêt": 140104, + "à¸Ķีà¸Ĥึà¹īà¸Ļ": 140105, + "×ŀסע×ĵ": 140106, + "×ŀסע×ĵ×ķת": 140107, + "ĠÃĸsterreich": 140108, + "Ġ׳×Ĺש×ij": 140109, + "Ùħبادرة": 140110, + "ì´ī": 140111, + "×Ĵ׳×ĺ×Ļ": 140112, + "ä¿¡ãģĺ": 140113, + "duÄŁ": 140114, + "duÄŁunu": 140115, + "Ġphú": 140116, + "ĠاÙĦأخÙĬر": 140117, + "Ġتعتبر": 140118, + "landırıl": 140119, + "ãģ¨ãģ¯ãģĦ": 140120, + "ãģ¨ãģ¯ãģĦãģĪ": 140121, + "ĠاÙĦØ·ÙĦ": 140122, + "ĠاÙĦØ·ÙĦاب": 140123, + "ĠNº": 140124, + "éģ¿ãģij": 140125, + "اÙĦÙħع": 140126, + "اÙĦÙħعرÙĪÙģ": 140127, + "à¸ªà¸łà¸²": 140128, + "éĽ¢ãĤĮ": 140129, + "ĠпомоÑīÑĮ": 140130, + "ĠзнаеÑĤ": 140131, + "ãĥĹãĥ¬ãĤ¼": 140132, + "ãĥĹãĥ¬ãĤ¼ãĥ³ãĥĪ": 140133, + "Ġsupérieur": 140134, + "Ġש׾×Ļש×Ļ": 140135, + "ĠاÙĦÙĨÙĪع": 140136, + "ãĤĵãģ§ãģĻãģŃ": 140137, + "à¸Ńà¸ļรม": 140138, + "Ġgiá»įng": 140139, + "ĠwzglÄĻd": 140140, + "ĠاÙĦÙģÙĤر": 140141, + "èrent": 140142, + "Ġ×ŀ×IJ×Ĺ": 140143, + "Ġ×ŀ×IJ×Ĺ×ķר×Ļ": 140144, + "×Ĵ×Ĵ": 140145, + "×Ļ×Ļ×ij": 140146, + "ÙħÙĦاب": 140147, + "ÙħÙĦابس": 140148, + "Ġhükü": 140149, + "Ġhükümet": 140150, + "Ġ×ŀ×Ĵ×Ļ×ij": 140151, + "ĠÐŀÑĩ": 140152, + "ĠÐŀÑĩенÑĮ": 140153, + "æĹ©ãģĦ": 140154, + "Ġconstrucción": 140155, + "Ġthượng": 140156, + "ï¼ĭ": 140157, + "Ġcoração": 140158, + "à¹Ģหลà¹ĩà¸ģ": 140159, + "ĠBaÅŁb": 140160, + "ĠBaÅŁbakan": 140161, + "éĢ£ãĤĮ": 140162, + "ãģĻãĤĭãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģįãģ¾ãģĻ": 140163, + "ĠÙĤاÙħت": 140164, + "ĠاÙĥثر": 140165, + "ÙģاعÙĦ": 140166, + "ĠÑĦоÑĢ": 140167, + "ĠÑĦоÑĢÑĥм": 140168, + "غذÙĬ": 140169, + "ĠiÅŁle": 140170, + "ĠiÅŁleml": 140171, + "ĠiÅŁlemleri": 140172, + "ĠìĤ¬ëŀĮìĿĢ": 140173, + "ĠìŀijìĦ±": 140174, + "Ġë§Ī볨": 140175, + "ÙħجÙĦس": 140176, + "หมู": 140177, + "дв": 140178, + "двиг": 140179, + "двига": 140180, + "à¹Ģสียà¸Ĭีวิà¸ķ": 140181, + "×Ķתפת×Ĺ": 140182, + "×Ķתפת×Ĺ×ķת": 140183, + "ĠмеÑĤÑĢо": 140184, + "ĠÑģенÑĤ": 140185, + "ĠÑģенÑĤÑı": 140186, + "ĠÑģенÑĤÑıбÑĢÑı": 140187, + "곧": 140188, + "Ġ×ľ×¤×¢": 140189, + "Ġ×ľ×¤×¢×ŀ×Ļ×Ŀ": 140190, + "à¹Ģà¸ļีย": 140191, + "詳ãģĹãģı": 140192, + "çķ°ãģªãĤĭ": 140193, + "ĠÄ°lçe": 140194, + "ĠAtat": 140195, + "ĠAtatür": 140196, + "ĠAtatürk": 140197, + "รุà¹Īà¸ĩ": 140198, + "Ġkaldı": 140199, + "Ġ주ìŀ¥": 140200, + "Ġprésence": 140201, + "Ġнаб": 140202, + "ĠнаблÑİ": 140203, + "ĠнаблÑİда": 140204, + "ĠÑģамого": 140205, + "×Ĵ×ķש": 140206, + "×ŀ×ĺ×ķפ": 140207, + "×ŀ×ĺ×ķפ׾": 140208, + "ĠвÑĭбиÑĢа": 140209, + "ĠìŀIJ리": 140210, + "åĪĨãģĭãĤīãģªãģĦ": 140211, + "ĠзÑĥб": 140212, + "Ġש׼×ijר": 140213, + "Ġدائ": 140214, + "ĠدائÙħا": 140215, + "ĠпаÑĢÑĤи": 140216, + "ï¼²": 140217, + "ĠاÙĬضا": 140218, + "ĠÑħоз": 140219, + "ĠÑħозÑı": 140220, + "ĠÑħозÑıй": 140221, + "ĠÑħозÑıйÑģÑĤв": 140222, + "ĠاÙĦأج": 140223, + "ĠاÙĦأجÙĨب": 140224, + "ĠاÙĦأجÙĨبÙĬØ©": 140225, + "ĠÐĹна": 140226, + "ĠApós": 140227, + "ĠÑįнеÑĢ": 140228, + "ĠÑįнеÑĢги": 140229, + "Ġyans": 140230, + "Ġyansı": 140231, + "ĠJusti": 140232, + "ĠJustiça": 140233, + "Ġprévu": 140234, + "มวล": 140235, + "ìŀ¥ëĭĺ": 140236, + "à¸ģระà¸ļ": 140237, + "à¸ģระà¸ļวà¸Ļ": 140238, + "à¸ģระà¸ļวà¸Ļà¸ģาร": 140239, + "×ŀ×ŀ": 140240, + "×ŀ×ŀ×ķצע": 140241, + "Ġhẹ": 140242, + "Ġhẹn": 140243, + "здание": 140244, + "ĠakÅŁ": 140245, + "ĠakÅŁam": 140246, + "×ĺ×ķפ": 140247, + "Ġgerekt": 140248, + "Ġgerekti": 140249, + "ĠgerektiÄŁini": 140250, + "Ġnarz": 140251, + "ĠnarzÄĻdzi": 140252, + "épo": 140253, + "époque": 140254, + "ĠThần": 140255, + "Ġwysoko": 140256, + "ĠwysokoÅĽci": 140257, + "à¸ľà¸¹à¹īà¸Ľ": 140258, + "à¸ľà¸¹à¹īà¸Ľà¹Īวย": 140259, + "ĠÙĬبدÙĪ": 140260, + "ÑĤелÑĮного": 140261, + "ĠвзглÑıд": 140262, + "ĠjednÄħ": 140263, + "ĠìĿĺ견": 140264, + "Ġà¸Ĥà¸ĵะà¸Ĺีà¹Ī": 140265, + "פ×Ļ×ĵ": 140266, + "ìĥģëĭ´": 140267, + "Ġmỡ": 140268, + "×Ķ×ŀ׾": 140269, + "×Ķ×ŀ׾צ×ķת": 140270, + "ĠÑģоÑģÑĤо": 140271, + "ĠÑģоÑģÑĤоиÑĤ": 140272, + "Ġави": 140273, + "Ġавиа": 140274, + "ĠLänder": 140275, + "تصÙĪÙĬر": 140276, + "×ŀ×ĵ×Ļ×Ķ": 140277, + "ìłĪì°¨": 140278, + "ãģ¨ãĤĬ": 140279, + "ãģ¨ãĤĬãģĤ": 140280, + "ãģ¨ãĤĬãģĤãģĪ": 140281, + "ãģ¨ãĤĬãģĤãģĪãģļ": 140282, + "ĠÑĢÑıд": 140283, + "ĠÑĢÑıдом": 140284, + "ĠNhất": 140285, + "ĠاÙĦÙĥاÙħÙĦ": 140286, + "×Ĺ׾׾": 140287, + "ĠGiấy": 140288, + "צ×ĺר": 140289, + "צ×ĺרף": 140290, + "Ġ׾×ij×ĺ׾": 140291, + "ĠимеÑĤÑĮ": 140292, + "ס×ŀ×ķ×ļ": 140293, + "Ġparticipação": 140294, + "íķľëĭ¤ë©´": 140295, + "ÙħÙĨتدÙĬ": 140296, + "ÙħÙĨتدÙĬات": 140297, + "ĠeÄŁlen": 140298, + "gänge": 140299, + "ربØŃ": 140300, + "ãĤ®ãĥ£": 140301, + "ĠاÙĦرÙĤÙħ": 140302, + "à¸ĭà¹īำ": 140303, + "ĠHóa": 140304, + "×ŀר×Ĺק": 140305, + "ØŃÙħاÙħ": 140306, + "بÙĪÙĥ": 140307, + "ĠArtÃŃculo": 140308, + "ãĥĦãĤ¢ãĥ¼": 140309, + "×Ķפ׼×Ķ": 140310, + "×Ĺ׾×ķף": 140311, + "ĠпеÑĢеÑħод": 140312, + "lenmiÅŁ": 140313, + "زراعة": 140314, + "Ġseñor": 140315, + "ãģ£ãģ¦ãģįãģ¦": 140316, + "إش": 140317, + "إشارة": 140318, + "ĠpodÃŃa": 140319, + "ĠÃľlke": 140320, + "нÑģкаÑı": 140321, + "Ġadapté": 140322, + "Ġdüzenlen": 140323, + "Ġdüzenlenen": 140324, + "ĠÑģÑĤала": 140325, + "ĠÙĬØŃتاج": 140326, + "Ġnier": 140327, + "Ġnieruch": 140328, + "Ġnieruchomo": 140329, + "ĠnieruchomoÅĽci": 140330, + "ãģĵãģ¨ãģĮãģĤãĤĭ": 140331, + "ยà¸Ńà¸Ķà¹Ģยีà¹Īยม": 140332, + "ĠÙħج": 140333, + "ĠÙħجاÙĨÙĬ": 140334, + "Ġзаб": 140335, + "Ġзабол": 140336, + "Ġзаболев": 140337, + "ĠзаболеваниÑı": 140338, + "ĠÅĽro": 140339, + "ĠÅĽrodk": 140340, + "ĠÅĽrodków": 140341, + "Ġ×Ķ׾×IJ×ķ×ŀ×Ļ": 140342, + "ĠdokÅĤad": 140343, + "ĠdokÅĤadnie": 140344, + "ãģŁãģıãģªãģĦ": 140345, + "ãģ¯ãģļãģ§ãģĻ": 140346, + "ãģ¨æĢĿãģ£ãģ¦ãģĦãģŁ": 140347, + "écran": 140348, + "ìĹħì²´": 140349, + "trzymaÅĤ": 140350, + "ÑģÑĤвеннÑĭй": 140351, + "ĠNotÃŃc": 140352, + "ĠNotÃŃcias": 140353, + "ÙħرÙĬ": 140354, + "ÙħرÙĬض": 140355, + "æ°Ĺè»": 140356, + "æ°Ĺ軽": 140357, + "æ°Ĺ軽ãģ«": 140358, + "ëĵ£": 140359, + "Ġ×ĵ×ķ×IJר": 140360, + "Ġ׾×ŀ׳": 140361, + "Ġ׾×ŀ׳×ķ×¢": 140362, + "ĠçalÄ±ÅŁÄ±yor": 140363, + "ĠÅŁidd": 140364, + "ĠÅŁiddet": 140365, + "ĠMặt": 140366, + "ĠateÅŁ": 140367, + "ĠполÑĥÑĩениÑı": 140368, + "à¹Ģà¸Ħรืà¹Īà¸Ńà¸ĩมืà¸Ń": 140369, + "ĠgrÃ¶ÃŁer": 140370, + "دائ": 140371, + "دائرة": 140372, + "Ġbulun": 140373, + "Ġbulunmaktadır": 140374, + "à¹Ģหร": 140375, + "à¹Ģหรีย": 140376, + "à¹Ģหรียà¸į": 140377, + "à¸Ļัà¸ģà¸Ĺà¹Īà¸Ńà¸ĩà¹Ģà¸Ĺีà¹Īยว": 140378, + "Ġalanında": 140379, + "ĠÑĥзна": 140380, + "ĠлеÑĩение": 140381, + "売ãĤĮ": 140382, + "Ġçevir": 140383, + "ĠdesteÄŁi": 140384, + "ĠheiÃŁt": 140385, + "âĸ²": 140386, + "ØŃØ·": 140387, + "à¸Ħำà¸ķà¸Ńà¸ļ": 140388, + "ãĤªãĥ³ãĥ©ãĤ¤ãĥ³": 140389, + "Ġ×ij×Ĺ×Ļ×Ļ×Ŀ": 140390, + "ãĥ¦ãĥĭ": 140391, + "Ġdüzenleme": 140392, + "ĠmodalitÃł": 140393, + "سرط": 140394, + "سرطاÙĨ": 140395, + "×ŀ׼×ķף": 140396, + "ĠданнÑĭй": 140397, + "ترت": 140398, + "ترتÙĬب": 140399, + "à¸ļาà¸ĩà¸Ħà¸Ļ": 140400, + "ĠÄIJá»ĭnh": 140401, + "มูล": 140402, + "มูลà¸Ħà¹Īา": 140403, + "ÙĨÙĤص": 140404, + "à¸ģารรัà¸ģษา": 140405, + "ĠÑĦон": 140406, + "ĠÑĦонд": 140407, + "ãĤĪãģĨãģ«ãģªãģ£ãģŁ": 140408, + "ÙħعاÙĦ": 140409, + "ÙħعاÙĦجة": 140410, + "ĠOsman": 140411, + "ĠOsmanlı": 140412, + "иÑĩеÑģком": 140413, + "à¸Ńยาà¸ģà¸Īะ": 140414, + "ãģķãģ¾ãģĸ": 140415, + "ãģķãģ¾ãģĸãģ¾": 140416, + "ãģķãģ¾ãģĸãģ¾ãģª": 140417, + "Ġת×ķ׼׾": 140418, + "עצ×ij": 140419, + "ĠاÙĦعسÙĥ": 140420, + "ĠاÙĦعسÙĥرÙĬ": 140421, + "Ġvéhic": 140422, + "Ġvéhicule": 140423, + "Ġ×Ļצ×Ĺק": 140424, + "ĠاÙĦÙĪØŃ": 140425, + "ĠاÙĦÙĪØŃÙĬد": 140426, + "ĠاÙĦعدÙĪ": 140427, + "ĠQuản": 140428, + "Ġê³µëıĻ": 140429, + "بدÙĦ": 140430, + "ĠÄijảng": 140431, + "Ġmá»ĩnh": 140432, + "Ġniezb": 140433, + "ĠniezbÄĻ": 140434, + "ĠniezbÄĻdn": 140435, + "Ġyayınlan": 140436, + "обÑīи": 140437, + "Ġgötür": 140438, + "צפ": 140439, + "צפ×ķ×Ļ": 140440, + "ĠÙĦÙĬبÙĬ": 140441, + "ĠÙĦÙĬبÙĬا": 140442, + "ØŃÙĪا": 140443, + "Ġдоб": 140444, + "ĠдобÑĢо": 140445, + "иÑĢÑĥем": 140446, + "ĠاÙĦØŃÙĥÙĪÙħÙĬØ©": 140447, + "mÃ¤ÃŁig": 140448, + "Ġedición": 140449, + "влекаÑĤелÑĮ": 140450, + "влекаÑĤелÑĮн": 140451, + "Ġ×ª×©×ľ×ķ×Ŀ": 140452, + "Ġ×Ķש×ķ׳×Ļ×Ŀ": 140453, + "มิà¸ĸุ": 140454, + "มิà¸ĸุà¸Ļ": 140455, + "มิà¸ĸุà¸Ļายà¸Ļ": 140456, + "é£Łãģ¹ãģ¦": 140457, + "ĠìĪĺì§ij": 140458, + "ס×ij×Ļ": 140459, + "ĠиÑİлÑı": 140460, + "Ġà¹Ħà¸Ķà¹īà¹ģà¸ģà¹Ī": 140461, + "׾×Ĺ×Ŀ": 140462, + "trä": 140463, + "trägt": 140464, + "ãģĿãĤĤãģĿãĤĤ": 140465, + "ÐĿÐķ": 140466, + "ĠвнÑĥÑĤ": 140467, + "ĠвнÑĥÑĤÑĢи": 140468, + "ãģ¨ä¸Ģç·Ĵãģ«": 140469, + "ãĤ«ãĥķãĤ§": 140470, + "Ġ×ij×Ĺ×ĵר": 140471, + "×Ĺ×ŀש": 140472, + "ãĤ¨ãĥį": 140473, + "ãĤ¨ãĥįãĥ«": 140474, + "ãĤ¨ãĥįãĥ«ãĤ®": 140475, + "ãĤ¨ãĥįãĥ«ãĤ®ãĥ¼": 140476, + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩà¸ķัวà¹Ģà¸Ńà¸ĩ": 140477, + "بÙĤاء": 140478, + "פס×Ļ׼": 140479, + "פס×Ļ׼×ķ׾×ķ×Ĵ": 140480, + "ãĥ¡ãĥĥ": 140481, + "ãĥ¡ãĥĥãĤ»": 140482, + "ãĥ¡ãĥĥãĤ»ãĥ¼ãĤ¸": 140483, + "ÙĦÙĤب": 140484, + "AÄŀ": 140485, + "שק×Ļ×¢": 140486, + "ÙĤساÙħ": 140487, + "×ĵ×ķ×Ĵ×ŀ×Ķ": 140488, + "æ·±ãģĦ": 140489, + "íĸĪëĬĶëį°": 140490, + "ĠrozwiÄħzanie": 140491, + "à¸Ļัà¹Īà¸Ļà¹Ģà¸Ńà¸ĩ": 140492, + "×Ļצ×ij": 140493, + "Ġtrông": 140494, + "à¹ĥà¸Ĭà¹īà¸ļริà¸ģาร": 140495, + "ĠاÙĦÙħÙĪسÙħ": 140496, + "ĠдеÑĤи": 140497, + "ãģĹãģĭãģªãģĦ": 140498, + "ס×Ļף": 140499, + "Ġréférence": 140500, + "à¹ģหà¹īà¸ĩ": 140501, + "ãĤĤãĤīãģ£ãģŁ": 140502, + "Ġ׾ר׼": 140503, + "Ġ׾ר׼×ķש": 140504, + "شعÙĪر": 140505, + "ĠÐijог": 140506, + "Ġlazım": 140507, + "Ġ×Ļש׳×Ŀ": 140508, + "ĠпаÑĢÑĤ": 140509, + "ĠпаÑĢÑĤнеÑĢ": 140510, + "ĠÑĥника": 140511, + "ĠÑĥникалÑĮн": 140512, + "Ġmatériel": 140513, + "×ŀרק": 140514, + "ĠphÆ°á»Ŀng": 140515, + "Ġзай": 140516, + "Ġзайм": 140517, + "ÙģÙĤد": 140518, + "UniversitÃł": 140519, + "×¢×¨×Ľ×Ļ×Ŀ": 140520, + "Ġbaño": 140521, + "ĠноÑı": 140522, + "ĠноÑıбÑĢÑı": 140523, + "à¸Ľà¹īาย": 140524, + "Ġtats": 140525, + "Ġtatsäch": 140526, + "Ġtatsächlich": 140527, + "ĠÑĤÑĢеÑĤÑĮ": 140528, + "Ñįм": 140529, + "ãĥĻãĥ¼ãĤ¹": 140530, + "Ġnhá»±a": 140531, + "ìĬ¤íģ¬": 140532, + "ĠعبداÙĦÙĦÙĩ": 140533, + "Ġת×ķר×Ķ": 140534, + "أشÙĬ": 140535, + "أشÙĬاء": 140536, + "ĠÙĦÙĦغا": 140537, + "ĠÙĦÙĦغاÙĬØ©": 140538, + "ÙħÙĪاÙĤ": 140539, + "ÙħÙĪاÙĤÙģ": 140540, + "ĠgÅĤówna": 140541, + "ĠartÄ±ÅŁ": 140542, + "Ġ×ŀק×ķ×ŀ×Ļ": 140543, + "ãĤ¯ãĥ©ãĥĸ": 140544, + "ĠسÙĪÙī": 140545, + "ĠìŬìĦ±": 140546, + "اسر": 140547, + "اسرائÙĬÙĦ": 140548, + "Ġ×ł×Ľ×ª×ij": 140549, + "ยà¹īà¸Ńà¸Ļ": 140550, + "Ġdeberá": 140551, + "Ġphẫu": 140552, + "ÑİÑīем": 140553, + "ĠÙĦدÙĬÙĨا": 140554, + "×ŀ×ĺ×Ķ": 140555, + "Ġ׳×ķ׾×ĵ": 140556, + "ĠвÑģÑĤÑĢеÑĩа": 140557, + "ãĤīãĤĮãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ": 140558, + "ĠcaÅĤej": 140559, + "ยึ": 140560, + "ยึà¸Ķ": 140561, + "поÑĤен": 140562, + "поÑĤенÑĨи": 140563, + "ĠлиÑĤ": 140564, + "ĠлиÑĤеÑĢ": 140565, + "ĠлиÑĤеÑĢаÑĤÑĥÑĢ": 140566, + "Ġкаждом": 140567, + "ĠíĮIJ": 140568, + "ĠíĮIJëĭ¨": 140569, + "à¸Īู": 140570, + "Ġpresença": 140571, + "ãģªãĤĵãģ§": 140572, + "ÙħÙĬاÙĩ": 140573, + "инÑĦоÑĢм": 140574, + "инÑĦоÑĢмаÑĨион": 140575, + "инÑĦоÑĢмаÑĨионн": 140576, + "ĠìŀIJìĹ°": 140577, + "ר׼ש": 140578, + "Ġödül": 140579, + "ç¶ļãģı": 140580, + "ĠпÑģ": 140581, + "ĠпÑģиÑħ": 140582, + "ĠпÑģиÑħолог": 140583, + "تذÙĥر": 140584, + "Ġìŀħìŀ¥": 140585, + "ลà¸Ķà¹Į": 140586, + "ìĦłê±°": 140587, + "ãģ£ãģ¦ãģĬãĤĬãģ¾ãģĻ": 140588, + "Ġ×Ļ×¢": 140589, + "Ġ×Ļעק×ij": 140590, + "ĠاÙĦطعاÙħ": 140591, + "ãĥĨãĤ¹ãĥĪ": 140592, + "ĠTuấn": 140593, + "Ġparticipación": 140594, + "×ŀ×ķ×ŀ×Ĺ×Ķ": 140595, + "×Ĵרס×Ķ": 140596, + "ĠاÙĦتÙĨÙģÙĬ": 140597, + "ĠاÙĦتÙĨÙģÙĬØ°ÙĬ": 140598, + "ĠбезопаÑģн": 140599, + "gef": 140600, + "gefähr": 140601, + "Ø´ÙĪر": 140602, + "ĠmyÅĽli": 140603, + "ÙĪاشÙĨ": 140604, + "ÙĪاشÙĨØ·ÙĨ": 140605, + "׳×ķסע": 140606, + "ÙĥÙĩ": 140607, + "ÙĥÙĩرب": 140608, + "ÙĥÙĩرباء": 140609, + "ĠmusiaÅĤ": 140610, + "ìĭ¸": 140611, + "ãĥĸãĥ©ãĥĥãĤ¯": 140612, + "Ġcréé": 140613, + "ÙĨÙĩار": 140614, + "owoÅĽÄĩ": 140615, + "ÙħØŃاÙĥÙħ": 140616, + "ĠwÅĤaÅĽ": 140617, + "ĠwÅĤaÅĽc": 140618, + "ĠwÅĤaÅĽciciel": 140619, + "ĠÙĬؤ": 140620, + "ĠÙĬؤدÙĬ": 140621, + "×ŀ×¢×ķ׳": 140622, + "×IJ×ij׾": 140623, + "خطأ": 140624, + "ĠÑħолод": 140625, + "×ĸ×ķ׾": 140626, + "ãģĵãĤĮãĤī": 140627, + "ãģĵãĤĮãĤīãģ®": 140628, + "Ġbásica": 140629, + "ฤà¸Ķ": 140630, + "ฤà¸Ķูà¸ģ": 140631, + "ฤà¸Ķูà¸ģา": 140632, + "ฤà¸Ķูà¸ģาล": 140633, + "èIJ½ãģ¡çĿĢ": 140634, + "ãģªãģĦãģĵãģ¨": 140635, + "صÙĪÙħ": 140636, + "ÙĨجØŃ": 140637, + "׳ק×ķ×ĵ": 140638, + "׳ק×ķ×ĵת": 140639, + "клаÑģÑģ": 140640, + "íķĺìĭľëĬĶ": 140641, + "ëĦĺ": 140642, + "Ġש×IJ×Ļ׳×ķ": 140643, + "ĠСейÑĩаÑģ": 140644, + "mayacaģı": 140645, + "Ġyapılır": 140646, + "ĠcategorÃŃa": 140647, + "عباد": 140648, + "ĠТеп": 140649, + "ĠТепеÑĢÑĮ": 140650, + "×Ķ×Ļס×ĺ×ķר×Ļ": 140651, + "hế": 140652, + "ãĤ³ãĥ¼ãĥī": 140653, + "Ġcabeça": 140654, + "جÙħا": 140655, + "جÙħاÙĩ": 140656, + "جÙħاÙĩÙĬر": 140657, + "ä½İãģĦ": 140658, + "ĠÑĤоваÑĢов": 140659, + "à¸Ĭาวà¸ļà¹īาà¸Ļ": 140660, + "ĠÑģÑĤанов": 140661, + "ĠÑģÑĤановиÑĤÑģÑı": 140662, + "ĠавÑĤомобилÑĮ": 140663, + "ĠÑģлÑĥÑĩай": 140664, + "à¸Ńัà¸ŀ": 140665, + "ĠGiriÅŁ": 140666, + "ĠìĿ¼ëĭ¨": 140667, + "ĠпÑĢоÑģ": 140668, + "ĠпÑĢоÑģмоÑĤÑĢ": 140669, + "ãģªãģıãģªãģ£ãģŁ": 140670, + "à¸¡à¸µà¸Ľà¸±à¸įหา": 140671, + "ïºİ": 140672, + "écoute": 140673, + "ĠÙħÙĪجÙĪد": 140674, + "ĠسرÙĬع": 140675, + "ĠÙĪÙĩÙĨا": 140676, + "ĠÙĪÙĩÙĨاÙĥ": 140677, + "à¸Ħุà¸ĵสม": 140678, + "à¸Ħุà¸ĵสมà¸ļัà¸ķิ": 140679, + "Ġìļ°ìĦł": 140680, + "à¸ŀระà¸ŀุà¸Ĺà¸ĺ": 140681, + "好ãģ¿": 140682, + "ظÙĦÙħ": 140683, + "ĠмакÑģ": 140684, + "ĠмакÑģималÑĮ": 140685, + "ĠмакÑģималÑĮно": 140686, + "ãĥªãĤ¢ãĥ«": 140687, + "à¹ģมà¹īวà¹Īา": 140688, + "ĠاÙĦØŃÙĪار": 140689, + "ãĥĹãĥ©ãĤ¹": 140690, + "ĠعÙĦاÙĤØ©": 140691, + "ĠíĸīëıĻ": 140692, + "Ġgönderil": 140693, + "Ġlãi": 140694, + "ĠsaÄŁlıkl": 140695, + "ĠsaÄŁlıklı": 140696, + "ĠÑĪаг": 140697, + "Ġ×ij×IJר×Ķ": 140698, + "prowadziÄĩ": 140699, + "ãģĦãģıãģ¤ãģĭ": 140700, + "ĠبتارÙĬØ®": 140701, + "Ġ×ij×IJ×ķת×Ķ": 140702, + "Ġmóc": 140703, + "ĠÐľÐ½Ðµ": 140704, + "ãĥĹãĥ¬ãĥ¼": 140705, + "×IJ×ĸר×Ĺ": 140706, + "åł´åIJĪãģ«ãģ¯": 140707, + "使ãģĪ": 140708, + "à¹Ģรืà¸Ńà¸Ļ": 140709, + "ĠÐŁÐµÑĤ": 140710, + "ĠÐŁÐµÑĤÑĢ": 140711, + "ãģ«åħ¥ãĤĭ": 140712, + "Ùħادة": 140713, + "à¹Ģà¸ĩืà¹Īà¸Ńà¸Ļ": 140714, + "à¹Ģà¸ĩืà¹Īà¸Ńà¸Ļà¹Ħà¸Ĥ": 140715, + "ĠÑģоÑģÑĤоÑıние": 140716, + "ônica": 140717, + "ĠÑĦев": 140718, + "ĠÑĦевÑĢа": 140719, + "ĠÑĦевÑĢалÑı": 140720, + "Ġ×ķ×ĸ": 140721, + "Ġ×ķ×ĸ×IJת": 140722, + "à¸Ħริ": 140723, + "à¸Ħริส": 140724, + "ĠÐķÑīе": 140725, + "ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ": 140726, + "ĠпÑĢавиÑĤелÑĮ": 140727, + "ĠпÑĢавиÑĤелÑĮÑģÑĤв": 140728, + "Ġtäglich": 140729, + "Ġëĭ¹ìĭľ": 140730, + "×ŀ×ķ×¢×ŀ×ĵ": 140731, + "ĠдвоÑĢ": 140732, + "æīķ": 140733, + "æīķãģĦ": 140734, + "ĠÑģÑĤанеÑĤ": 140735, + "ĠвоздейÑģÑĤв": 140736, + "ĠвоздейÑģÑĤви": 140737, + "Ġfête": 140738, + "à¹Ģสา": 140739, + "תק×ķ×ķ×Ķ": 140740, + "Ġuyar": 140741, + "Ġuyarı": 140742, + "à¸ģลัà¸ļà¹Ħà¸Ľ": 140743, + "ĠgiÆ°á»Ŀng": 140744, + "Ġва": 140745, + "ĠваÑĪи": 140746, + "ĠÄijáºŃu": 140747, + "ĠSpaÃŁ": 140748, + "ĠìķĦë§Ī": 140749, + "à¹Ħà¸Ķà¹īà¸ĩà¹Īาย": 140750, + "Ġ×Ķ×ŀ×ijקש": 140751, + "æĸ°ãģŁ": 140752, + "æĸ°ãģŁãģª": 140753, + "ılıyor": 140754, + "план": 140755, + "Ġ×Ķ×ijר×Ļ×IJ×ķת": 140756, + "ĠaÄŁrı": 140757, + "Ġsaygı": 140758, + "建ãģ¦": 140759, + "Ġnajwyż": 140760, + "Ġnajwyższ": 140761, + "سÙĬاسات": 140762, + "ãģĬå¾Ĺ": 140763, + "ĠاÙĦØ¹ÙĦÙĬ": 140764, + "ĠاÙĦعÙĦÙĬا": 140765, + "Ġcorazón": 140766, + "ì¹ĺë£Į": 140767, + "หัวà¸Ĥà¹īà¸Ń": 140768, + "ĠبØŃÙĬ": 140769, + "ĠبØŃÙĬØ«": 140770, + "звезд": 140771, + "بÙĪابة": 140772, + "ÐĽÐĺ": 140773, + "ÙĦازÙħ": 140774, + "Ġrozp": 140775, + "Ġrozpoc": 140776, + "ĠrozpoczÄĻ": 140777, + "触ãĤĮ": 140778, + "ĠاÙĦجÙħÙĩ": 140779, + "ĠاÙĦجÙħÙĩÙĪر": 140780, + "ĠspÄĻd": 140781, + "ĠspÄĻdz": 140782, + "วิà¸Ĺยาศาสà¸ķรà¹Į": 140783, + "иваеÑĤÑģÑı": 140784, + "Ġданной": 140785, + "Ġreprésente": 140786, + "ĠÄijá»ĭch": 140787, + "Ġ×¢×ŀ×ķק": 140788, + "à¸Ńัà¸Ļà¸ķร": 140789, + "à¸Ńัà¸Ļà¸ķราย": 140790, + "Ġestratég": 140791, + "Ġestratégia": 140792, + "padÅĤ": 140793, + "Ġвполн": 140794, + "Ġвполне": 140795, + "ĠпÑĢедоÑģÑĤавлен": 140796, + "×Ĺ׾×ķק": 140797, + "×Ĺ׾×ķקת": 140798, + "ãĤ¢ãĥĬ": 140799, + "ĠاÙĦغذ": 140800, + "ĠاÙĦغذائÙĬ": 140801, + "ĠÑĥзн": 140802, + "ĠÑĥзнаÑĤÑĮ": 140803, + "à¸ĭà¹īาย": 140804, + "å½ĵãģ¦": 140805, + "ØŃÙĬاء": 140806, + "Ġbásico": 140807, + "ק×ķ×ij×¢": 140808, + "ĠاÙĦÙħباراة": 140809, + "ĠاÙĦÙĩاتÙģ": 140810, + "Ġ׼׳×Ĵ×ĵ": 140811, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸«à¸¢": 140812, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸«à¸¢à¸±à¸Ķ": 140813, + "Ðļак": 140814, + "à¸Ĺีà¹Īà¸Ļà¹Īา": 140815, + "à¸Ĺีà¹Īà¸Ļà¹Īาสà¸Ļà¹ĥà¸Ī": 140816, + "ãģ¾ãģģ": 140817, + "ï½¢": 140818, + "Ñģкоп": 140819, + "Ġsonrasında": 140820, + "ĠurzÄħd": 140821, + "ĠurzÄħdzenia": 140822, + "׼×ķ×ķ׳": 140823, + "׼×ķ×ķ×ł×ª": 140824, + "Ġ׾×Ķת×ŀ×ķ×ĵ": 140825, + "Ġ׾×Ķת×ŀ×ķ×ĵ×ĵ": 140826, + "ĠÑģли": 140827, + "ĠÑģлиÑĪ": 140828, + "ĠÑģлиÑĪком": 140829, + "ĠÑģÑĤÑĥд": 140830, + "ĠÑģÑĤÑĥденÑĤ": 140831, + "Ġ×Ķ×ķ×ĵ": 140832, + "Ġ×Ķ×ķ×ĵ×¢×Ķ": 140833, + "ë¹Ħìļ©": 140834, + "à¸Ńยาà¸ģà¹ĥหà¹ī": 140835, + "Ġbá»ģ": 140836, + "ยุà¸Ĺà¸ĺ": 140837, + "ÐĺÐĿ": 140838, + "سائر": 140839, + "أصÙĪÙĦ": 140840, + "ĠاÙĦغرÙģ": 140841, + "ãģĵãģ¨ãĤĤãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ": 140842, + "è¾¼ãģ¾ãĤĮ": 140843, + "ĠاÙĦسابع": 140844, + "Ġcủ": 140845, + "ãģĦãģŁãģłãģĦãģŁ": 140846, + "ì§ĵ": 140847, + "ìĤ¬ë¬´": 140848, + "powiedź": 140849, + "تÙģÙĥ": 140850, + "تÙģÙĥÙĬر": 140851, + "иÑĢовки": 140852, + "ĠíĨµíķ´ìĦľ": 140853, + "ãĤ¨ãĤ¹ãĥĨ": 140854, + "ĠдеÑıÑĤелÑĮноÑģÑĤÑĮ": 140855, + "ĠданнÑĭм": 140856, + "Ġ×¢×ķר": 140857, + "Ġ×¢×ķר׼×Ļ": 140858, + "×ķ×ĵעת": 140859, + "Ġhayatını": 140860, + "ĠbÄħd": 140861, + "ĠbÄħdź": 140862, + "obsÅĤug": 140863, + "à¹Ģà¸ŀียà¸ĩà¹ģà¸Ħà¹Ī": 140864, + "à¸ĭà¹Īา": 140865, + "è²łãģij": 140866, + "ĠÑģÑĤÑĢем": 140867, + "ĠÄijá»īnh": 140868, + "ĠÐłÑĥÑģ": 140869, + "ĠNữ": 140870, + "Ġ׾×Ķש×Ļ×Ĵ": 140871, + "Ġjednoc": 140872, + "Ġjednocze": 140873, + "ĠjednoczeÅĽnie": 140874, + "Ġ×Ķ×Ĵ×ij×ķ×Ķ": 140875, + "أخÙĦاÙĤ": 140876, + "ĠнаÑģел": 140877, + "ĠнаÑģелениÑı": 140878, + "ĠÙĬÙĨب": 140879, + "ĠÙĬÙĨبغÙĬ": 140880, + "ãģĮãģĭ": 140881, + "ãģĮãģĭãģĭ": 140882, + "×Ĵעת": 140883, + "ÐŀÐł": 140884, + "ĠналиÑĩии": 140885, + "Ġë§Īì§Ģ": 140886, + "Ġë§Īì§Ģë§ī": 140887, + "ĠíĸīìĤ¬": 140888, + "ĠtreÅĽci": 140889, + "Ġê°Ģì¹ĺ": 140890, + "ì¦ĺ": 140891, + "Ġаналог": 140892, + "×Ķצעת": 140893, + "влад": 140894, + "владе": 140895, + "ĠÑģделал": 140896, + "Ġ׳×Ĵ×Ļש": 140897, + "Ġ׳×Ĵ×Ļש×ķת": 140898, + "полнение": 140899, + "à¸Ĩà¹Īา": 140900, + "ĠDön": 140901, + "׼׾׼׾×Ķ": 140902, + "×ŀ×ĸ×Ĵ": 140903, + "ÙħÙģ": 140904, + "ÙħÙģÙĩ": 140905, + "ÙħÙģÙĩÙĪÙħ": 140906, + "×Ķ×ĵ": 140907, + "×Ķ×ĵפס": 140908, + "×Ķ×ĵפס×Ķ": 140909, + "ãģĻãģİãģ¦": 140910, + "ĠгÑĢ": 140911, + "ĠгÑĢн": 140912, + "×ŀ×ĺ×ķס": 140913, + "Ġ기ìĸµ": 140914, + "ï¾Ł": 140915, + "ĠpÅĤyn": 140916, + "ĠGründe": 140917, + "ĠBücher": 140918, + "ĠwedÅĤug": 140919, + "ãģ¾ãģłãģ¾ãģł": 140920, + "Ġ׳×Ķ×ĵר": 140921, + "ĠÙĬستطÙĬع": 140922, + "ĠHiá»ĩp": 140923, + "ãĤŃãĥ£ãĥ³ãĥļ": 140924, + "ãĤŃãĥ£ãĥ³ãĥļãĥ¼ãĥ³": 140925, + "Ġthá»ķ": 140926, + "Ġeuropéenne": 140927, + "à¸ļัà¸ĩ": 140928, + "à¸ļัà¸ĩà¸Ħัà¸ļ": 140929, + "ĠszczegóÅĤowo": 140930, + "׳שק": 140931, + "ãĥķãĥ©ãĥ³ãĤ¹": 140932, + "×ŀ×ķ×ŀ×Ĺ×Ļ": 140933, + "Ġcomún": 140934, + "Ġçarp": 140935, + "ØŃتÙĬا": 140936, + "ØŃتÙĬاج": 140937, + "ØŃتÙĬاجات": 140938, + "ëĭ´ëĭ¹": 140939, + "ä½ķ度": 140940, + "ä½ķ度ãĤĤ": 140941, + "×ĵ×ijק": 140942, + "ãģįãĤĮ": 140943, + "ãģįãĤĮãģĦ": 140944, + "Ġкам": 140945, + "ĠкамеÑĢ": 140946, + "ĠespecÃŃfico": 140947, + "Ġteléfono": 140948, + "à¸ķัà¹īà¸ĩà¸Ńยูà¹Ī": 140949, + "IÅŀ": 140950, + "ãģ©ãĤĵãģ©": 140951, + "ãģ©ãĤĵãģ©ãĤĵ": 140952, + "עצ×ŀ×IJ×Ļ": 140953, + "à¸Ķัà¸ĩà¸Ļีà¹ī": 140954, + "ĠÑĦоÑĢмиÑĢов": 140955, + "ĠÑĦоÑĢмиÑĢова": 140956, + "×ķ×ŀ×ij": 140957, + "Ġkullanımı": 140958, + "ÐľÐŀ": 140959, + "עש×Ļ": 140960, + "עש×Ļ×Ļ×Ķ": 140961, + "Ġönlem": 140962, + "à¹Ģà¸Ńà¹ĩ": 140963, + "à¹Ģà¸Ńà¹ĩม": 140964, + "×ŀשק×Ļ×¢": 140965, + "ר×Ļ×Ĺ": 140966, + "à¸Ĥัà¸Ķ": 140967, + "ĠíĻľ": 140968, + "ĠíĻľìļ©": 140969, + "à¸ĭะ": 140970, + "ãĤĪãģĨãģ«ãģªãĤĬãģ¾ãģĹãģŁ": 140971, + "ĠÑĢаÑģпÑĢ": 140972, + "ĠÑĢаÑģпÑĢоÑģÑĤ": 140973, + "ĠÑĢаÑģпÑĢоÑģÑĤÑĢан": 140974, + "ĠÑĢаÑģпÑĢоÑģÑĤÑĢанен": 140975, + "׼×Ļ×ķף": 140976, + "ÙĤبض": 140977, + "تصرÙĬØŃ": 140978, + "تصرÙĬØŃات": 140979, + "ĠоÑĢи": 140980, + "ĠоÑĢиг": 140981, + "ĠоÑĢигина": 140982, + "ĠоÑĢигинал": 140983, + "ĠاÙĦعاÙĦÙĬ": 140984, + "à¹ģหà¹Īà¸ĩà¸Ļีà¹ī": 140985, + "ãĥķãĤ¡ãĥ¼": 140986, + "ãģ¦ãģĦãģį": 140987, + "ãģ¦ãģĦãģįãģŁãģĦ": 140988, + "פתר": 140989, + "פתר×ķ׳×ķת": 140990, + "Ġ×ij×Ļ×Ĺ": 140991, + "Ġ×ij×Ļ×Ĺ×ĵ": 140992, + "Ġodby": 140993, + "ĠodbyÅĤ": 140994, + "ĠоÑĩеÑĢед": 140995, + "ĠtrÆ°Æ¡ng": 140996, + "ãĤŃãĥ³": 140997, + "×ŀ×ķפ": 140998, + "×ŀ×ķפע": 140999, + "ëĵľë¦½": 141000, + "ëĵľë¦½ëĭĪëĭ¤": 141001, + "à¸ŀืà¹īà¸Ļà¸IJาà¸Ļ": 141002, + "ìŀIJ격": 141003, + "ĠViá»ĩn": 141004, + "ĠDespués": 141005, + "Ġ×IJ׾×Ļ׳×ķ": 141006, + "Ġdurée": 141007, + "íĩ´": 141008, + "Ġmüzik": 141009, + "iếu": 141010, + "ĠÑĢазмеÑīен": 141011, + "ĠкÑĥд": 141012, + "ĠкÑĥда": 141013, + "غض": 141014, + "غضب": 141015, + "ĠTambém": 141016, + "à¸Īัà¸Ķสà¹Īà¸ĩ": 141017, + "à¸ģารà¹ģสà¸Ķà¸ĩ": 141018, + "onomÃŃa": 141019, + "Ġанг": 141020, + "Ġангли": 141021, + "Ġанглий": 141022, + "ĠанглийÑģк": 141023, + "Ġznal": 141024, + "Ġznalaz": 141025, + "ĠznalazÅĤ": 141026, + "תר×Ĵ": 141027, + "תר×Ĵ×ķ×Ŀ": 141028, + "ĠÑģнов": 141029, + "ĠÑģнова": 141030, + "ĠÑĩаÑģа": 141031, + "Ġcommunauté": 141032, + "ĠespecÃŃfica": 141033, + "ĠLá»ĭch": 141034, + "Ġlié": 141035, + "Ùģجر": 141036, + "à¹Ģà¸ģà¹Īà¸ĩ": 141037, + "عاÙĦ": 141038, + "عاÙĦج": 141039, + "Ø£ÙĨظ": 141040, + "Ø£ÙĨظÙħØ©": 141041, + "ESÄ°": 141042, + "ĠاÙĦØŃدÙĬد": 141043, + "à¸ŀระà¸Ńà¸ĩà¸Ħà¹Į": 141044, + "Ġפרשת": 141045, + "Ġдвиж": 141046, + "ĠдвижениÑı": 141047, + "ĠاÙĦجارÙĬ": 141048, + "à¸ĺาà¸Ļี": 141049, + "неÑģен": 141050, + "ĠاÙĦÙĨÙĩائÙĬ": 141051, + "ĠбеÑĢ": 141052, + "ĠбеÑĢем": 141053, + "ĠбеÑĢеменн": 141054, + "Ġdépartement": 141055, + "à¹Ģà¸Ĺีย": 141056, + "à¹Ģà¸Ĺียà¸ļ": 141057, + "ĠÐľÐ°ÑĢи": 141058, + "ĠнекоÑĤоÑĢÑĭÑħ": 141059, + "обеÑģп": 141060, + "обеÑģпеÑĩен": 141061, + "×Ĺ×ķ×ĸ": 141062, + "×Ĺ×ķ×ĸ×Ķ": 141063, + "ÙĨتج": 141064, + "à¸Īะà¹Ħà¸Ķà¹īรัà¸ļ": 141065, + "á»°": 141066, + "Ġéléments": 141067, + "عط": 141068, + "عطاء": 141069, + "Ġtắt": 141070, + "iá»ĩm": 141071, + "ÑİÑīиÑħÑģÑı": 141072, + "ãģĹãģ°": 141073, + "ãģĹãģ°ãĤīãģı": 141074, + "ĠпоможеÑĤ": 141075, + "à¸Ĥà¸ĵะà¸Ļีà¹ī": 141076, + "Ġעשר×ķת": 141077, + "éģķãģ£ãģ¦": 141078, + "ĠпÑĢог": 141079, + "ĠпÑĢогн": 141080, + "ĠпÑĢогноз": 141081, + "ĠtÅĤ": 141082, + "ĠtÅĤum": 141083, + "ĠtÅĤumacz": 141084, + "Tür": 141085, + "Türkiye": 141086, + "ãģįãģ£": 141087, + "ãģįãģ£ãģĭãģij": 141088, + "Ġ×Ķ׳×ķ׼": 141089, + "Ġ×Ķ׳×ķ׼×Ĺ×Ļ": 141090, + "ĠìĥĿìĤ°": 141091, + "ĠÑĦоÑĢмÑĭ": 141092, + "ç¾İãģĹãģĦ": 141093, + "à¸Ľà¸£à¸¶à¸ģ": 141094, + "à¸Ľà¸£à¸¶à¸ģษา": 141095, + "Ġlumière": 141096, + "ãĤªãĥ¼ãĥĹ": 141097, + "ãĤªãĥ¼ãĥĹãĥ³": 141098, + "à¸Ľà¸·à¸Ļ": 141099, + "วัสà¸Ķ": 141100, + "วัสà¸Ķุ": 141101, + "еÑĢÑĤв": 141102, + "ÙĥÙĦÙģ": 141103, + "ï½£": 141104, + "à¸ĺรรมà¸Ķา": 141105, + "׳×ĺר": 141106, + "ĠпÑĢедÑģÑĤавлÑıеÑĤ": 141107, + "Ġanálisis": 141108, + "Ġbãi": 141109, + "باÙĤÙĬ": 141110, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸Ķ": 141111, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸Ķà¹ĩà¸Ļ": 141112, + "ĠÑģлÑĥÑĩаÑı": 141113, + "ĠÑģлÑĥÑĩаÑıÑħ": 141114, + "ÐĽÐIJ": 141115, + "สัà¸ĩà¹Ģà¸ģ": 141116, + "สัà¸ĩà¹Ģà¸ģà¸ķ": 141117, + "Ġprzec": 141118, + "Ġprzecież": 141119, + "ÙħصÙĦ": 141120, + "ÙħصÙĦØŃØ©": 141121, + "ש×ķק×ķ׾×ĵ": 141122, + "ĠобоÑĢÑĥдованиÑı": 141123, + "ĠtrwaÅĤ": 141124, + "رÙĪÙħ": 141125, + "ìķĪëĤ´": 141126, + "ĠNghá»ĭ": 141127, + "خش": 141128, + "à¸ļาà¸Ħาร": 141129, + "à¸ļาà¸Ħารà¹Īา": 141130, + "ĠопÑĨион": 141131, + "ĠÑģозданиÑı": 141132, + "ãĤ³ãĤ¹ãĥĪ": 141133, + "Ġ×Ķ×¢×ľ×Ļ": 141134, + "Ġ×Ķ×¢×ľ×Ļ×ķף": 141135, + "läuft": 141136, + "ãĥĻãĤ¹ãĥĪ": 141137, + "Ġrê": 141138, + "Ġrêve": 141139, + "×IJ×ij×Ļ×ij": 141140, + "×Ļ×Ļ×ļ": 141141, + "ë¶Ļ": 141142, + "ãĤ¤ãĥ³ãĥī": 141143, + "ÅĤoży": 141144, + "ÅĤożyÄĩ": 141145, + "عائÙĦ": 141146, + "عائÙĦØ©": 141147, + "Ø£ÙĪر": 141148, + "Ø£ÙĪراÙĤ": 141149, + "à¸Ĺà¹īà¸Ńà¸ĩà¸ĸ": 141150, + "à¸Ĺà¹īà¸Ńà¸ĩà¸ĸิà¹Īà¸Ļ": 141151, + "Ġähn": 141152, + "Ġähnlich": 141153, + "ãĥŁãĥĭ": 141154, + "à¸ľà¸¹": 141155, + "à¸ľà¸¹à¹īà¸Ļ": 141156, + "à¸ľà¸¹à¹īà¸Ļำ": 141157, + "ĠмаÑĤеÑĢиалÑĭ": 141158, + "ĠкапиÑĤ": 141159, + "ĠкапиÑĤал": 141160, + "Ｆ": 141161, + "Ġseçil": 141162, + "Ġhứng": 141163, + "Ġintéressant": 141164, + "ãģ£ãģ¦ãģĦãģı": 141165, + "ĠeÄŁer": 141166, + "ëIJĺìĹĪìĬµëĭĪëĭ¤": 141167, + "ĠanlaÅŁma": 141168, + "ãģĶåĪ©çĶ¨": 141169, + "Ġ×ij×ĸ׼": 141170, + "Ġ×ij×ĸ׼×ķת": 141171, + "ëĿ¼ë©´": 141172, + "ĠÙĬÙĪس": 141173, + "ĠÙĬÙĪسÙģ": 141174, + "أسÙĦØŃØ©": 141175, + "ĠGefühl": 141176, + "ĠноÑĢмалÑĮн": 141177, + "ãĥĻãĥ³": 141178, + "ãģķãĤĮãĤĭãģĵãģ¨": 141179, + "ĠÐijеÑģ": 141180, + "ãģ¨ãģĦãģĪãģ°": 141181, + "ĠÙħÙĩÙħ": 141182, + "ĠÙħÙĩÙħØ©": 141183, + "ãģ§ãģĹãĤĩãģĨãģŃ": 141184, + "ĠêµŃëĤ´": 141185, + "à¹Ģมà¹ĩà¸Ķ": 141186, + "×ŀ×ijקר": 141187, + "ĠاÙĦدÙĨÙĬ": 141188, + "ĠاÙĦدÙĨÙĬا": 141189, + "à¸Ĭู": 141190, + "кÑĢÑĥÑĤ": 141191, + "Ġthoáng": 141192, + "Ġ׳×ĵר": 141193, + "Ġ׳×ĵרש": 141194, + "ĠÑĢаÑģÑģказал": 141195, + "ĠAuÃŁerdem": 141196, + "פ×IJר": 141197, + "פ×IJרק": 141198, + "Ġ×ŀש×Ĺק×Ļ×Ŀ": 141199, + "צר׼×Ļ×Ŀ": 141200, + "×ŀ×ĵ×ķ": 141201, + "×ŀ×ĵ×ķ×Ļק": 141202, + "èĭ¦ãģĹ": 141203, + "ĠÑģиг": 141204, + "ĠÑģигнал": 141205, + "ĠMá»įi": 141206, + "Ġtrữ": 141207, + "ĠnastÄĻp": 141208, + "ĠnastÄĻpnie": 141209, + "Ġì¶Ķì§Ħ": 141210, + "ĠاÙĦÙģÙĨد": 141211, + "ĠاÙĦÙģÙĨدÙĤ": 141212, + "koÅĦczyÅĤ": 141213, + "สีà¹Ī": 141214, + "ק×Ļ×ij": 141215, + "ק×Ļ×ij×ķ×¥": 141216, + "ĠнÑĥжнÑĭ": 141217, + "大åĪĩ": 141218, + "大åĪĩãģª": 141219, + "æıĽãģĪ": 141220, + "ת×ķס": 141221, + "ת×ķספת": 141222, + "ãģ£ãģ¦ãģĦãģªãģĦ": 141223, + "ĠмÑı": 141224, + "ĠмÑıг": 141225, + "ĠмÑıгк": 141226, + "Ġjakie": 141227, + "ĠjakieÅĽ": 141228, + "à¸ķำà¸ļ": 141229, + "à¸ķำà¸ļล": 141230, + "ĠìŀĪì§Ģ": 141231, + "×ij×ĺ×IJ": 141232, + "ĠоÑĤлиÑĩно": 141233, + "ÙĤÙIJ": 141234, + "ĠавÑĤомоб": 141235, + "ĠавÑĤомоби": 141236, + "ĠавÑĤомобилÑı": 141237, + "دÙĬÙħÙĤراطÙĬ": 141238, + "ĠاÙĦÙĪا": 141239, + "ĠاÙĦÙĪاØŃد": 141240, + "ĠسÙĪرÙĬØ©": 141241, + "أغÙĦ": 141242, + "أغÙĦب": 141243, + "ĠÑįкÑĢан": 141244, + "ãĥĹãĥ©ãĤ¤": 141245, + "ĠjesteÅĽ": 141246, + "ãĥIJãĥª": 141247, + "Ġ×Ķ×IJ×ķ×ķ×Ļר": 141248, + "ائÙĥ": 141249, + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩยิà¹Īà¸ĩ": 141250, + "ÑĢекÑĤ": 141251, + "Ġumo": 141252, + "Ġumoż": 141253, + "Ġumożli": 141254, + "Ġumożliw": 141255, + "Ġumożliwia": 141256, + "Ġnächste": 141257, + "ĠìŀĪì§Ģë§Į": 141258, + "ĠпÑĢедн": 141259, + "ĠпÑĢедназ": 141260, + "ĠпÑĢедназнаÑĩен": 141261, + "Ġmaçı": 141262, + "Ġpomi": 141263, + "ĠpomiÄĻd": 141264, + "ĠpomiÄĻdzy": 141265, + "ĠاÙĦÙĦÙĤاء": 141266, + "à¹Ģà¸Ķà¸Ńะ": 141267, + "ĠновоÑģÑĤи": 141268, + "×ŀ×Ĺ׾×Ķ": 141269, + "رÙĬاضÙĬ": 141270, + "à¸Ķà¸Ļ": 141271, + "à¸Ķà¸Ļà¸ķรี": 141272, + "بصر": 141273, + "ìĬ¤íĥĢ": 141274, + "scripción": 141275, + "Ġnapisa": 141276, + "ĠnapisaÅĤ": 141277, + "Ġ׳ש×ŀ×¢": 141278, + "ĠاÙĦÙħØŃÙĦÙĬ": 141279, + "Ġhiá»ĥn": 141280, + "×IJ×Ĺ": 141281, + "×IJ×Ĺר×IJ×Ļ": 141282, + "ĠгÑĢаниÑĨ": 141283, + "æīĭç¶ļãģį": 141284, + "Ùĥسب": 141285, + "Ġà¹ģà¸ķà¹Īà¸ĸà¹īา": 141286, + "à¸Ķาวà¸Ļà¹Į": 141287, + "à¸Ķาวà¸Ļà¹Įà¹Ĥหลà¸Ķ": 141288, + "ãĤĭãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģįãģ¾ãģĻ": 141289, + "åŁºæľ¬çļĦãģ«": 141290, + "ÙĪÙĦاد": 141291, + "räume": 141292, + "دÙģاع": 141293, + "×Ļצע": 141294, + "ĠOczy": 141295, + "ĠOczywiÅĽcie": 141296, + "ĠÅģ": 141297, + "ĠÅģa": 141298, + "اÙĦÙĬاب": 141299, + "اÙĦÙĬاباÙĨ": 141300, + "áºłI": 141301, + "ĠBirliÄŁi": 141302, + "×Ķ×ķצ": 141303, + "×Ķ×ķצ×IJת": 141304, + "ĠÄijua": 141305, + "Ġê·¸ëŁ¬ëĭĪê¹Į": 141306, + "Ġréalité": 141307, + "عÙĦاÙĤات": 141308, + "Jeste": 141309, + "JesteÅĽ": 141310, + "Ġмнож": 141311, + "ĠмножеÑģÑĤво": 141312, + "Ｋ": 141313, + "ãĥĹãĥŃãĤ¸ãĤ§": 141314, + "ãĥĹãĥŃãĤ¸ãĤ§ãĤ¯ãĥĪ": 141315, + "ĠÑĦл": 141316, + "ظÙĨ": 141317, + "×Ĵ׾×Ĵ׾": 141318, + "ĠmÅĤodzie": 141319, + "ĠmÅĤodzież": 141320, + "à¸Ļà¹īำà¸ķา": 141321, + "à¸Ļà¹īำà¸ķาล": 141322, + "ÐĽÐķ": 141323, + "×ij×ķ×ĺ": 141324, + "Ġ׾×Ķ×Ĵ×Ļ×ĵ": 141325, + "ãģĵãģ¨ãĤĤãģĤãĤĭ": 141326, + "زاد": 141327, + "×ŀ×Ļ×ĵ×¢": 141328, + "ĠgÅĤównie": 141329, + "ãĥıãĤ¦": 141330, + "ãĥıãĤ¦ãĤ¹": 141331, + "бел": 141332, + "Ġétape": 141333, + "ðŁĺĢ": 141334, + "ĠмоделÑĮ": 141335, + "aģını": 141336, + "ש×Ĺק": 141337, + "ש×Ĺקף": 141338, + "Ġniño": 141339, + "à¸Ĭà¹īาà¸ĩ": 141340, + "à¹Ģลีย": 141341, + "ĠÑĦоÑĢме": 141342, + "ĠاÙĦشرÙĬÙģ": 141343, + "ĠÑĥдаÑĢ": 141344, + "arriv": 141345, + "arrivée": 141346, + "ĠmiesiÄĻ": 141347, + "ĠmiesiÄĻcy": 141348, + "ØŃرÙĥ": 141349, + "ØŃرÙĥات": 141350, + "ĠDiá»ħn": 141351, + "ÐĿЫ": 141352, + "ãģ¾ãģ£ãģŁãģı": 141353, + "Ġ×Ļר×ķק": 141354, + "еÑģÑĤеÑģÑĤв": 141355, + "еÑģÑĤеÑģÑĤвенн": 141356, + "Ġê·¸ëŁ¼": 141357, + "ĠاÙĦÙħتÙĪ": 141358, + "ĠاÙĦÙħتÙĪسط": 141359, + "Ġbénéfic": 141360, + "Ġbénéficie": 141361, + "Ġwybra": 141362, + "ĠwybraÄĩ": 141363, + "ĠاÙĦزÙħÙĨ": 141364, + "ĠпÑĢинÑı": 141365, + "ĠпÑĢинÑıл": 141366, + "ÙģرØŃ": 141367, + "Ġksz": 141368, + "ĠksztaÅĤ": 141369, + "ĠksztaÅĤt": 141370, + "ק׾×ĺ": 141371, + "×ij×ĵ×Ļקת": 141372, + "Ġgiấ": 141373, + "Ġgiấc": 141374, + "ĠproprietÃł": 141375, + "деÑĢжан": 141376, + "ĠKöln": 141377, + "ĠGüzel": 141378, + "×Ļפ×ķ×Ļ": 141379, + "ĠCuá»Ļc": 141380, + "ÑįÑĤаж": 141381, + "ترÙĥÙĬ": 141382, + "ترÙĥÙĬز": 141383, + "ложений": 141384, + "ĠпÑĥ": 141385, + "ĠпÑĥÑĤи": 141386, + "اختÙĦاÙģ": 141387, + "åĩºãģ¦ãģıãĤĭ": 141388, + "à¸ļุà¸ģ": 141389, + "âĿ¤": 141390, + "ÑĦан": 141391, + "פש×ĺ": 141392, + "à¸ļัà¸Ļà¹Ģà¸Ĺ": 141393, + "à¸ļัà¸Ļà¹Ģà¸Ĺิà¸ĩ": 141394, + "ĠاÙĦساد": 141395, + "ĠاÙĦسادس": 141396, + "ĠاÙĦÙĤÙĪÙħ": 141397, + "ĠاÙĦÙĤÙĪÙħÙĬ": 141398, + "Ġyönetici": 141399, + "ÙĩÙĪات": 141400, + "ÙĩÙĪاتÙģ": 141401, + "Ġresponsável": 141402, + "ĠподдеÑĢжива": 141403, + "ĠاÙĦسÙĦØ·": 141404, + "ĠاÙĦسÙĦطات": 141405, + "ãģĹãģ¦ãģĬãģı": 141406, + "ãĥļãĥĥãĥĪ": 141407, + "à¸Ľà¸¸à¹Īม": 141408, + "ĠoglÄħda": 141409, + "ÙĨاÙĤ": 141410, + "ÙĨاÙĤØ´": 141411, + "à¸Ħà¸Ńà¸Ļà¹Ĥà¸Ķ": 141412, + "ĠMüsl": 141413, + "ĠMüslü": 141414, + "ĠMüslüman": 141415, + "ĠMoż": 141416, + "ĠMożna": 141417, + "Ġnumérique": 141418, + "Ġvá»ı": 141419, + "ĠسÙĬتÙħ": 141420, + "ĠyerleÅŁ": 141421, + "монÑĤаж": 141422, + "Ġgoût": 141423, + "ãģ¦ãģĬãĤĬãģ¾ãģĻ": 141424, + "ĠKhánh": 141425, + "Ġедин": 141426, + "ĠединÑģÑĤв": 141427, + "اÙĨØ®Ùģ": 141428, + "اÙĨØ®Ùģاض": 141429, + "ìĭľíĹĺ": 141430, + "Ġlặng": 141431, + "ĠÑĢолÑĮ": 141432, + "à¸ķัวà¹ģà¸Ĺà¸Ļ": 141433, + "à¸Ħà¹Īาà¹ĥà¸Ĭà¹ī": 141434, + "à¸Ħà¹Īาà¹ĥà¸Ĭà¹īà¸Īà¹Īาย": 141435, + "Ġverfüg": 141436, + "Ġverfügbar": 141437, + "ìĻĶëĭ¤": 141438, + "ãģĦãģļ": 141439, + "ãģĦãģļãĤĮ": 141440, + "ĠиÑģÑģледованиÑı": 141441, + "меÑīа": 141442, + "×Ķ×Ĺ": 141443, + "×Ķ×Ĺ×ĸר": 141444, + "à¹ģà¸Łà¸Ĭัà¹Īà¸Ļ": 141445, + "تصرÙģ": 141446, + "إرÙĩاب": 141447, + "ĠexercÃŃcio": 141448, + "Ġélev": 141449, + "Ġélevé": 141450, + "สัà¸įà¸įาà¸ĵ": 141451, + "ÃĸZ": 141452, + "ãĥĹãĥŃãĤ°": 141453, + "ãĥĹãĥŃãĤ°ãĥ©": 141454, + "ãĥĹãĥŃãĤ°ãĥ©ãĥł": 141455, + "ĠwewnÄĻtrzn": 141456, + "Ġhenüz": 141457, + "é£Ľãģ³": 141458, + "à¹Ģà¸Ķà¸Ńรà¹Į": 141459, + "ÑģÑĥж": 141460, + "ÑģÑĥжден": 141461, + "شعÙĪب": 141462, + "ãģ²ãģ¨ãĤĬ": 141463, + "ĠwyÅĤÄħ": 141464, + "ĠwyÅĤÄħcznie": 141465, + "ĠплоÑħо": 141466, + "ÐĶÐķ": 141467, + "Ầ": 141468, + "ÙģعاÙĦÙĬ": 141469, + "ÙģعاÙĦÙĬات": 141470, + "ĠاÙĦعشر": 141471, + "ÑģÑĤÑĥпил": 141472, + "Ġyarg": 141473, + "Ġyargı": 141474, + "нÑİÑİ": 141475, + "×ķ×IJ×ij": 141476, + "Ġuç": 141477, + "Ġuçak": 141478, + "ë²½": 141479, + "تÙĪÙĤÙĬ": 141480, + "تÙĪÙĤÙĬع": 141481, + "Ġì¤ijìĭ¬": 141482, + "׳×Ļ×ķ×ķ×ĺ": 141483, + "Ø£ÙĥÙĦ": 141484, + "ç½®ãģĦãģ¦": 141485, + "éłĤãģį": 141486, + "Ġ×Ķת×ij": 141487, + "Ġ×Ķת×ij×Ļ×¢×Ķ": 141488, + "Ġdürfen": 141489, + "ÙħÙĤاÙĦ": 141490, + "ÙħÙĤاÙĦات": 141491, + "ĠزÙħÙĨ": 141492, + "à¸ŀฤศ": 141493, + "à¸ŀฤศà¸Ī": 141494, + "à¸ŀฤศà¸Īิà¸ģ": 141495, + "à¸ŀฤศà¸Īิà¸ģายà¸Ļ": 141496, + "ĠнеÑģколÑĮ": 141497, + "ĠнеÑģколÑĮки": 141498, + "ĠнеÑģколÑĮкиÑħ": 141499, + "Ġcriança": 141500, + "มิà¸ķร": 141501, + "×ŀ׼×Ļר×ķת": 141502, + "à¸ģารà¸ļริหาร": 141503, + "Ġtélécharg": 141504, + "Ġ×IJ×ķ×Ķ×ijת": 141505, + "ĠBüro": 141506, + "ä½ľãģ£ãģŁ": 141507, + "ĠKiÅŁi": 141508, + "ç¾İåij³ãģĹ": 141509, + "à¹Ģลยà¸Ħà¹Īะ": 141510, + "à¸ŀà¸ļà¸ģัà¸ļ": 141511, + "à¸Īà¹īา": 141512, + "Ġçer": 141513, + "Ġçerç": 141514, + "Ġçerçeve": 141515, + "ãĤĴä½ľãģ£ãģ¦": 141516, + "ĠпеÑĢвÑĥÑİ": 141517, + "×ŀצר×Ļ×Ŀ": 141518, + "×IJ׾×ķ×Ķ": 141519, + "×IJ׾×ķ×Ķ×Ļ×Ŀ": 141520, + "Ġagré": 141521, + "Ġagréable": 141522, + "Ġayır": 141523, + "Ä°LÄ°": 141524, + "ãĤ¥": 141525, + "ĠíĺĦ": 141526, + "ĠíĺĦìĭ¤": 141527, + "ثاÙĦØ«": 141528, + "ת×ĸ": 141529, + "ת×ĸ×ķ׳×Ķ": 141530, + "ãģ¨ãģĦãģ£ãģ¦": 141531, + "ãģ¨ãģĦãģ£ãģ¦ãĤĤ": 141532, + "ĠابÙĪ": 141533, + "ĠÑģобак": 141534, + "é£Łãģ¹ãģŁ": 141535, + "Ġданном": 141536, + "à¹Ģลิ": 141537, + "à¹Ģลิศ": 141538, + "Ġíļ": 141539, + "Ġíļ¨": 141540, + "Ġíļ¨ê³¼": 141541, + "ãĤĤãĤīãģĪãĤĭ": 141542, + "׳צ׾": 141543, + "ÑĦик": 141544, + "ÑĦикÑģ": 141545, + "ĠjesteÅĽmy": 141546, + "ת×Ĺ×ķש×Ķ": 141547, + "à¹Ħมà¹Īà¸Ħวร": 141548, + "ĠØŃسÙĬÙĨ": 141549, + "à¸ģารลà¸ĩà¸Ĺุà¸Ļ": 141550, + "ë´¤": 141551, + "ĠÐĺменно": 141552, + "à¸ļà¸Ńรà¹Į": 141553, + "à¸ļà¸Ńรà¹Įà¸Ķ": 141554, + "ĠCảnh": 141555, + "ìĦľë¹ĦìĬ¤": 141556, + "Ġполов": 141557, + "Ġполовин": 141558, + "ĠзамеÑĩа": 141559, + "ãģĦãĤįãĤĵãģª": 141560, + "Ġ×ij×Ļק": 141561, + "Ġ×ij×Ļקש": 141562, + "лÑĥÑĪ": 141563, + "ãĤĴè¿İ": 141564, + "ãĤĴè¿İãģĪ": 141565, + "جرÙĬÙħØ©": 141566, + "Ġtây": 141567, + "ĠاÙĦÙĨÙĪ": 141568, + "ĠاÙĦÙĨÙĪÙĪÙĬ": 141569, + "ÃĤN": 141570, + "ì¿ł": 141571, + "หà¸Ļาว": 141572, + "Ġ×ij×Ĺש×ij×ķף": 141573, + "زار": 141574, + "à¸Ķาร": 141575, + "à¸Ķารา": 141576, + "ĠÅĽl": 141577, + "ĠÅĽlub": 141578, + "มีà¸Ħวามสุà¸Ĥ": 141579, + "Ġnhu": 141580, + "ĠnhuáºŃn": 141581, + "ÙħØŃطة": 141582, + "à¹Ģสืà¹īà¸Ńà¸ľà¹īา": 141583, + "ĠТолÑĮко": 141584, + "ĠÙĥس": 141585, + "ĠÙĥسارة": 141586, + "ÙħشرÙĪع": 141587, + "niÄĻcia": 141588, + "×¢×Ľ×©×Ļ×ķ": 141589, + "تÙĦÙģ": 141590, + "تÙĦÙģزÙĬ": 141591, + "تÙĦÙģزÙĬÙĪÙĨ": 141592, + "ĠlÆ°á»Ľi": 141593, + "ĠÐľÐ¾ÑģквÑĭ": 141594, + "Ġréserve": 141595, + "ĠanlaÅŁ": 141596, + "ĠanlaÅŁÄ±l": 141597, + "ĠedeceÄŁi": 141598, + "รà¸Ńà¸ĩà¹Ģà¸Ĺà¹īา": 141599, + "Ġبط": 141600, + "ĠبطرÙĬ": 141601, + "ĠبطرÙĬÙĤØ©": 141602, + "ãģ¦ãģĹãģ¾ãģ£ãģ¦": 141603, + "ãĤĤãĤīãģ£ãģ¦": 141604, + "برج": 141605, + "æ±ļ": 141606, + "æ±ļãĤĮ": 141607, + "Ġchoc": 141608, + "Ġchocia": 141609, + "Ġchociaż": 141610, + "Ġzobac": 141611, + "ĠzobaczyÄĩ": 141612, + "пÑĢÑı": 141613, + "пÑĢÑıжен": 141614, + "ĠÑĨиÑĦ": 141615, + "ĠÑĨиÑĦÑĢ": 141616, + "Ġмам": 141617, + "ĠвзÑıÑĤÑĮ": 141618, + "Ġchạm": 141619, + "جسÙħ": 141620, + "ØŃÙħاس": 141621, + "à¹Ģลà¹Īม": 141622, + "à¸ŀิษ": 141623, + "×Ķפ׼×ķ": 141624, + "à¸Ĭà¹Īà¸Ńà¸ĩà¸Ĺาà¸ĩ": 141625, + "Ġвек": 141626, + "Ġвека": 141627, + "Æ¡Ìģ": 141628, + "Æ¡Ìģi": 141629, + "ĠTiá»ģn": 141630, + "Ġtrầm": 141631, + "мÑĭÑĪ": 141632, + "мÑĭÑĪл": 141633, + "ĠÑĤÑĥ": 141634, + "ĠÑĤÑĥÑĢиÑģÑĤ": 141635, + "Ġchc": 141636, + "ĠchcÄħ": 141637, + "Ġавг": 141638, + "ĠавгÑĥÑģÑĤ": 141639, + "ĠавгÑĥÑģÑĤа": 141640, + "ס×IJ×ķת": 141641, + "Ġר×Ĵ׾": 141642, + "à¸ľà¸¥à¸ģระà¸Ĺ": 141643, + "à¸ľà¸¥à¸ģระà¸Ĺà¸ļ": 141644, + "å¤īãĤıãĤĭ": 141645, + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺר×ķ׳×Ļ×Ŀ": 141646, + "سÙģÙĬر": 141647, + "ĠÑĩаÑīе": 141648, + "ãģĦãĤī": 141649, + "ãģĦãĤīãģ£": 141650, + "ãģĦãĤīãģ£ãģĹãĤĥ": 141651, + "×ķ×ŀ׳×Ļ×Ŀ": 141652, + "Ġarttır": 141653, + "ĠChá»ĭ": 141654, + "Ġì¡°ì§ģ": 141655, + "ĠÑĥÑģпеÑħ": 141656, + "Ġ×¢×ķס": 141657, + "Ġ×¢×ķסק": 141658, + "ĠìĥĿëªħ": 141659, + "ÑĨиÑĤ": 141660, + "Ġregión": 141661, + "ÐŀÐĿ": 141662, + "ĠdoÄŁum": 141663, + "ĠyaÅŁad": 141664, + "ĠyaÅŁadıģı": 141665, + "à¸Ĺà¸Ķลà¸Ńà¸ĩ": 141666, + "Ġgözü": 141667, + "ש×Ļר×Ķ": 141668, + "дÑĥмал": 141669, + "Ġdaģı": 141670, + "Ġdaģıt": 141671, + "à¸Ĺีมà¸ĩาà¸Ļ": 141672, + "Ġtiá»ģm": 141673, + "ĠاÙĦÙĥبر": 141674, + "ĠاÙĦÙĥبرÙī": 141675, + "ì¹Ń": 141676, + "ĠGünc": 141677, + "ĠGüncelle": 141678, + "ĠGüncelleme": 141679, + "ê¹Ĭ": 141680, + "ĠобоÑĢÑĥдование": 141681, + "ĠÑĢеÑĪа": 141682, + "Ụ": 141683, + "ĠпиÑĤ": 141684, + "ĠпиÑĤаниÑı": 141685, + "à¹Ģรียà¸ļ": 141686, + "×Ľ×ª×Ļ×ij×Ķ": 141687, + "Ġпон": 141688, + "ĠпонÑĢав": 141689, + "ĠпонÑĢави": 141690, + "Ġ×Ķ×ķ׾×ĵ": 141691, + "Ġ×Ķ×ķ׾×ĵת": 141692, + "Ġê²ģ": 141693, + "Ġê²ģëĭĪëĭ¤": 141694, + "ĠпеÑĢвой": 141695, + "ãĥ©ãĤ¤ãĥķ": 141696, + "ĠÅŁiir": 141697, + "krÄĻ": 141698, + "krÄĻc": 141699, + "Ġthiá»ĥu": 141700, + "à¹Ģลยà¸Ĺี": 141701, + "à¹Ģลยà¸Ĺีà¹Ģà¸Ķียว": 141702, + "×ĺ×¢×ł×ķת": 141703, + "ائÙĩÙħ": 141704, + "Ġ×IJס×ķר": 141705, + "ĠплаÑĤеж": 141706, + "تردد": 141707, + "Ġmożliwe": 141708, + "ĠkhỼ": 141709, + "ĠkhỼp": 141710, + "تÙģاعÙĦ": 141711, + "ĠÑĪколÑĮ": 141712, + "ĠÑĪколÑĮн": 141713, + "ĠÙĤصة": 141714, + "Ġmétier": 141715, + "nÄĻÅĤa": 141716, + "หลà¹Īà¸Ń": 141717, + "Ġủng": 141718, + "Ġprzegl": 141719, + "ĠprzeglÄħd": 141720, + "ĠاÙĦÙħتعÙĦ": 141721, + "ĠاÙĦÙħتعÙĦÙĤØ©": 141722, + "ĠÑģÑĭн": 141723, + "Ġволн": 141724, + "ãĥĩãĥ¼ãĥĪ": 141725, + "ĠÐŃÑĤи": 141726, + "ĠкÑĢоме": 141727, + "à¸Ħารà¹Į": 141728, + "׳ק×ķ×ĵ×Ķ": 141729, + "Ġ׾ש×ŀ×ķ×¢": 141730, + "Ġ×ĸ×ķ׼ר": 141731, + "Ｇ": 141732, + "ÙĬÙİا": 141733, + "Ġgiá»ıi": 141734, + "åĥįãģı": 141735, + "ĠÑģни": 141736, + "ĠÑģнижен": 141737, + "à¹ģà¸Ķà¸Ķ": 141738, + "รุà¸Ļ": 141739, + "รุà¸Ļà¹ģรà¸ĩ": 141740, + "Ġhiá»ĩp": 141741, + "ografÃŃa": 141742, + "à¹Ģà¸Īà¸Ńรà¹Į": 141743, + "Ġдвиг": 141744, + "ĠдвигаÑĤ": 141745, + "ĠдвигаÑĤел": 141746, + "Ġüy": 141747, + "Ġüyeler": 141748, + "Ġüyeleri": 141749, + "ĠбÑĥк": 141750, + "ĠбÑĥкв": 141751, + "ãĤĤå¤ļãģı": 141752, + "Ġthiá»ĩt": 141753, + "ĠPaÃŃs": 141754, + "ĠطبÙĬعÙĬ": 141755, + "à¹ģà¸Īà¸ģ": 141756, + "ĠاÙĦصØŃÙĬØŃ": 141757, + "Ġappré": 141758, + "Ġappréci": 141759, + "Ġdecisión": 141760, + "Ġë°ĺëĵľ": 141761, + "Ġë°ĺëĵľìĭľ": 141762, + "ĠÑĤебе": 141763, + "ãĤ·ãĥ¼ãĤº": 141764, + "ãĤ·ãĥ¼ãĤºãĥ³": 141765, + "ĠдалÑĮн": 141766, + "ĠìĬ¤": 141767, + "ĠìĬ¤ìĬ¤": 141768, + "ĠìĬ¤ìĬ¤ë¡ľ": 141769, + "ĠThá»ĥ": 141770, + "ĠkarÅŁ": 141771, + "ĠkarÅŁÄ±s": 141772, + "ĠkarÅŁÄ±sında": 141773, + "ĠKön": 141774, + "ĠKönig": 141775, + "ивание": 141776, + "×ij×ķצע": 141777, + "глаÑģ": 141778, + "Ġtwó": 141779, + "Ġtwórc": 141780, + "à¸Ľà¸ģà¸Ħร": 141781, + "à¸Ľà¸ģà¸Ħรà¸Ńà¸ĩ": 141782, + "ĠGÅĤ": 141783, + "ĠGÅĤówn": 141784, + "ĠUnterstüt": 141785, + "ĠUnterstützung": 141786, + "ĠдÑĥÑħ": 141787, + "ĠдÑĥÑħов": 141788, + "Ø£ÙħاÙĨ": 141789, + "×Ĺשש": 141790, + "تظ": 141791, + "تظاÙĩر": 141792, + "ĠлÑİбом": 141793, + "à¸ķาร": 141794, + "à¸ķาราà¸ĩ": 141795, + "Ġkról": 141796, + "Ø£ØŃدث": 141797, + "ì¡Įëĭ¤": 141798, + "ÐļÑĥÑĢÑģ": 141799, + "ãĥĥãĥĦ": 141800, + "×ŀק×ķ×ij׾": 141801, + "ĠÑģимвол": 141802, + "Ġdésorm": 141803, + "Ġdésormais": 141804, + "wüns": 141805, + "wünsche": 141806, + "Ñĥни": 141807, + "ÑĥниÑĨип": 141808, + "ÑĥниÑĨипалÑĮн": 141809, + "หลัà¸ģสูà¸ķร": 141810, + "ÙĨتشر": 141811, + "Ġал": 141812, + "Ġалк": 141813, + "Ġалког": 141814, + "Ġалкогол": 141815, + "ĠÑĥÑĩиÑĤÑĭва": 141816, + "à¸ģำà¸ģัà¸ļ": 141817, + "Ġ×ľ×¤×¢×ķ׾": 141818, + "ĠìĹ°ê²°": 141819, + "sÄħd": 141820, + "ĠاÙĦØ£ÙĬ": 141821, + "ĠاÙĦØ£ÙĬاÙħ": 141822, + "غÙĬاب": 141823, + "ĠнаÑĢ": 141824, + "ĠнаÑĢко": 141825, + "×ŀ×ķ×ĵ×¢": 141826, + "ĠÑģеÑĢии": 141827, + "пиÑģÑĭва": 141828, + "สิว": 141829, + "ç¶ļãģĦãģ¦": 141830, + "çĶ³ãģĹè¾¼ãģ¿": 141831, + "Ġ׾×Ĵר": 141832, + "Ġ׾×Ĵר×ķ×Ŀ": 141833, + "Ġдем": 141834, + "Ġдемо": 141835, + "Ġë³´ëĤ´": 141836, + "تÙĩدÙĬد": 141837, + "ĠÙħØ´ÙĬرا": 141838, + "Ġduy": 141839, + "Ġduyá»ĩt": 141840, + "ĠwiÄĻksze": 141841, + "ÙħعاÙĬ": 141842, + "ÙħعاÙĬÙĬر": 141843, + "ĠGda": 141844, + "ĠGdaÅĦsk": 141845, + "Ġrah": 141846, + "Ġrahats": 141847, + "Ġrahatsız": 141848, + "ר×ķצ×Ķ": 141849, + "lös": 141850, + "lösung": 141851, + "ĠТаким": 141852, + "ÑĪед": 141853, + "ÑĪедÑĪ": 141854, + "عزÙĦ": 141855, + "Ġרש×Ļ×ŀת": 141856, + "Ġ׾×Ķ×Ļ׼": 141857, + "Ġ׾×Ķ×Ļ×Ľ×ł×¡": 141858, + "ĠпÑĥÑĤ": 141859, + "ĠпÑĥÑĤеÑĪ": 141860, + "ĠпÑĥÑĤеÑĪеÑģÑĤв": 141861, + "ĠnotÃŃcia": 141862, + "ĠalÄ±ÅŁ": 141863, + "ĠalÄ±ÅŁver": 141864, + "ĠalÄ±ÅŁveriÅŁ": 141865, + "ĠwÅĤos": 141866, + "ĠwÅĤosów": 141867, + "Ġبغ": 141868, + "Ġبغداد": 141869, + "Ġveröffent": 141870, + "Ġveröffentlicht": 141871, + "ĠKhá": 141872, + "Ġtán": 141873, + "ëIJĺ기": 141874, + "Ġ방문": 141875, + "ÙģÙĬÙĦ": 141876, + "à¹Ģà¸ģิà¸Ķà¸Īาà¸ģ": 141877, + "åı¯æĦĽ": 141878, + "åı¯æĦĽãģĦ": 141879, + "à¸ĸุà¸ĩ": 141880, + "ĠzewnÄĻtrzn": 141881, + "à¸łà¸²à¸©à¸²à¸Ńัà¸ĩà¸ģฤษ": 141882, + "Ġmáxima": 141883, + "Ġulus": 141884, + "Ġuluslararası": 141885, + "Ġ׳×Ķ׳": 141886, + "à¸Ĥà¹Īาวสาร": 141887, + "ĠìĿĺìĤ¬": 141888, + "à¹Ģหลืà¸Ńà¸ĩ": 141889, + "ĠدÙĤ": 141890, + "ĠدÙĤائÙĤ": 141891, + "สืà¹Īà¸Ńสาร": 141892, + "먼": 141893, + "ĠÑģоÑģÑĤоÑıнии": 141894, + "สมาà¸Ħม": 141895, + "á»Ĥ": 141896, + "ĠÐľÐ¾Ñģков": 141897, + "ĠÐľÐ¾ÑģковÑģк": 141898, + "×ŀס×ķ×Ĵ׾": 141899, + "ãģĭãģĭãĤĬ": 141900, + "ĠTruyá»ģn": 141901, + "à¹ģà¸Ĥà¹ĩà¸ĩà¹ģรà¸ĩ": 141902, + "×ŀ×Ĺ×ĸ×Ļק": 141903, + "à¹Ĥà¸ģà¹ī": 141904, + "ÙĬسر": 141905, + "ìĶ©": 141906, + "×IJ×ķק": 141907, + "×IJ×ķק×ĺ": 141908, + "×IJ×ķק×ĺ×ķ×ijר": 141909, + "Ġproximité": 141910, + "ÙħÙĨÙĩج": 141911, + "ĠاÙĦجز": 141912, + "ĠاÙĦجزائ": 141913, + "ĠاÙĦجزائرÙĬ": 141914, + "ĠÄIJiá»ĥm": 141915, + "Ġденеж": 141916, + "Ġденежн": 141917, + "ÙģØŃص": 141918, + "Ùģئ": 141919, + "ĠÐijÑĥд": 141920, + "×Ĵ×Ļ×ĵ×ķ׾": 141921, + "ĠÐĴедÑĮ": 141922, + "عÙĦاÙħØ©": 141923, + "Ġ×IJ×Ĺר×ķ׳×ķת": 141924, + "ãģĦãģŁãģłãģĦãģ¦": 141925, + "سÙĦØŃ": 141926, + "ØŃÙĦÙħ": 141927, + "زÙĪار": 141928, + "Ùĥسر": 141929, + "×ĺקס": 141930, + "Ġбан": 141931, + "Ġбанков": 141932, + "ĠпÑĢож": 141933, + "ĠпÑĢожива": 141934, + "liwo": 141935, + "liwoÅĽci": 141936, + "ĠTiếp": 141937, + "ĠاÙĦÙħÙĨاسب": 141938, + "ĠاÙĦØ®ÙĬار": 141939, + "ãģĬãģĭ": 141940, + "ãģĬãģĭãģĴ": 141941, + "à¸Ķà¸Ńà¸ģà¹Ħมà¹ī": 141942, + "ämp": 141943, + "ämpfe": 141944, + "à¸ķัà¹īà¸ĩà¹ĥà¸Ī": 141945, + "ĠзаÑīиÑĤ": 141946, + "ĠзаÑīиÑĤÑĭ": 141947, + "ĠThÆ°á»Ŀng": 141948, + "ĠصÙģ": 141949, + "ĠصÙģØŃØ©": 141950, + "×Ĺ×ķרף": 141951, + "ãĥIJãĥĥãĤ°": 141952, + "Ġ×ĵ×Ļ×Ĵ": 141953, + "Ġ×ĵ×Ļ×Ĵ×Ļ×ĺ": 141954, + "Ġ×ĵ×Ļ×Ĵ×Ļ×ĺ׾×Ļ": 141955, + "Ġ×Ķ×Ĺ×ķ׾×Ļ×Ŀ": 141956, + "веÑī": 141957, + "веÑīа": 141958, + "ĠкÑĥлÑĮÑĤ": 141959, + "ĠкÑĥлÑĮÑĤÑĥ": 141960, + "ĠкÑĥлÑĮÑĤÑĥÑĢÑĭ": 141961, + "ĠاÙĦاÙĨترÙĨت": 141962, + "Ġhöch": 141963, + "Ġhöchst": 141964, + "Ġíĺķ": 141965, + "Ġíĺķíĥľ": 141966, + "Ġвой": 141967, + "ĠвойнÑĭ": 141968, + "ÐĽÐŀ": 141969, + "ìĭłìļ©": 141970, + "Ġ×ŀ×ij×ķס": 141971, + "Ġ×ŀ×ij×ķסס": 141972, + "×ŀ׳×Ļ×¢": 141973, + "Ġfiyatı": 141974, + "ĠÑģлÑĥж": 141975, + "ĠÑģлÑĥжбÑĭ": 141976, + "à¸Ĺัศ": 141977, + "à¸Ĺัศà¸Ļ": 141978, + "ãģĵãģ¨ãģĮå¤ļãģĦ": 141979, + "Ġ×Ķ×ŀשת": 141980, + "Ġ×Ķ×ŀשת×ŀש": 141981, + "å¯ĦãģĽ": 141982, + "×ŀש׾×ķ×Ĺ": 141983, + "æĻĤçĤ¹": 141984, + "æĻĤçĤ¹ãģ§": 141985, + "à¸ŀรี": 141986, + "à¸ŀรีà¹Ģมีย": 141987, + "à¸ŀรีà¹Ģมียรà¹Į": 141988, + "à¸ŀรีà¹Ģมียรà¹Įลีà¸ģ": 141989, + "Ġdifficolt": 141990, + "ĠdifficoltÃł": 141991, + "ãĥ¬ãĤ¹ãĥĪ": 141992, + "ãĥ¬ãĤ¹ãĥĪãĥ©ãĥ³": 141993, + "สมà¹Ģà¸Ķà¹ĩ": 141994, + "สมà¹Ģà¸Ķà¹ĩà¸Ī": 141995, + "Ġжид": 141996, + "Ġжидк": 141997, + "ĠzupeÅĤ": 141998, + "ĠzupeÅĤnie": 141999, + "ĠÙħجر": 142000, + "ĠÙħجرد": 142001, + "ãģĮå§ĭ": 142002, + "ãģĮå§ĭãģ¾": 142003, + "ãĤŃãĥ£ãĥ©": 142004, + "Ġ×IJ×ķ×ķ×Ļר": 142005, + "ãģĬäºĴ": 142006, + "ãģĬäºĴãģĦ": 142007, + "ĠpotrÃł": 142008, + "ĠPaÅĦst": 142009, + "ĠPaÅĦstwo": 142010, + "ĠبÙĬاÙĨ": 142011, + "ĠبÙĬاÙĨات": 142012, + "Ġиногда": 142013, + "ĠÑĢа": 142014, + "ĠÑĢаÑģÑĤв": 142015, + "ĠÑĢаÑģÑĤвоÑĢ": 142016, + "Ġ×ĸ×ŀ׳": 142017, + "ยิà¹īม": 142018, + "ÄĨ": 142019, + "ãģ¾ãģķ": 142020, + "ãģ¾ãģķãģ«": 142021, + "ãĥķãĤ¡ãĤ¤ãĥ«": 142022, + "ĠgördÃ¼ÄŁÃ¼": 142023, + "สà¸ĩà¸Ħร": 142024, + "สà¸ĩà¸Ħราม": 142025, + "ĠArkadaÅŁ": 142026, + "ĠrozwiÄħzania": 142027, + "×ŀ×ķ×ĺ": 142028, + "piÄĻ": 142029, + "piÄĻt": 142030, + "صغر": 142031, + "สย": 142032, + "สยาม": 142033, + "ãĤĨãģ£ãģıãĤĬ": 142034, + "Ġtrần": 142035, + "ĠeconomÃŃa": 142036, + "Ġgehören": 142037, + "ãĤ·ãĥ§ãĥ¼": 142038, + "ĠsÅĤucha": 142039, + "à¸ŀà¸Ńà¹ĥà¸Ī": 142040, + "ĠоÑĤмеÑĤил": 142041, + "ÙĨتÙĤÙĦ": 142042, + "Ġpropósito": 142043, + "ĠваÑĪего": 142044, + "Ġnhắn": 142045, + "à¹ģà¸ĸว": 142046, + "ĠкомиÑģ": 142047, + "ĠкомиÑģÑģи": 142048, + "ważnie": 142049, + "ĠyavaÅŁ": 142050, + "×ŀ×Ļק": 142051, + "×ŀ×Ļק×ķ×Ŀ": 142052, + "ש×IJ×ľ×ª": 142053, + "Ġyıllarda": 142054, + "ĠЮ": 142055, + "ĠЮÑĢ": 142056, + "×ł×¡×Ļ×ij×ķת": 142057, + "תצ": 142058, + "תצ×ķ×Ĵ": 142059, + "ĠоднÑĥ": 142060, + "Ġà¸Ńยà¹Īาà¸ĩà¹Ħร": 142061, + "Ġà¸Ńยà¹Īาà¸ĩà¹Ħรà¸ģà¹ĩà¸ķาม": 142062, + "ëģ¼": 142063, + "à¹Ħลà¹Ī": 142064, + "تسÙĦÙĬÙħ": 142065, + "بÙĦاغ": 142066, + "Ġìī": 142067, + "Ġìī½": 142068, + "Ġìī½ê²Į": 142069, + "ãĥļãĥ³": 142070, + "звÑĥÑĩ": 142071, + "ĠWäh": 142072, + "ĠWährend": 142073, + "Ġ×Ļ×Ļת": 142074, + "Ġ×Ļ×Ļ×ª×Ľ×Ł": 142075, + "Ġkhuyên": 142076, + "Ġvẽ": 142077, + "ĠамеÑĢ": 142078, + "ĠамеÑĢик": 142079, + "ĠамеÑĢикан": 142080, + "ĠамеÑĢиканÑģк": 142081, + "عجب": 142082, + "ãĥĽãĥ¼ãĥłãĥļãĥ¼ãĤ¸": 142083, + "ĠникÑĤо": 142084, + "ĠÙĤÙİ": 142085, + "ĠÙĤÙİاÙĦ": 142086, + "ĠÙĤÙİاÙĦÙİ": 142087, + "ÐIJÐĹ": 142088, + "ÙħجÙħÙĪع": 142089, + "ÙħجÙħÙĪعات": 142090, + "ĠnecessitÃł": 142091, + "Ġpobli": 142092, + "Ġpobliżu": 142093, + "Ġphấn": 142094, + "ĠСообÑī": 142095, + "ÙħÙĤاط": 142096, + "ÙħÙĤاطع": 142097, + "Ġ×Ķצ×ķר×ļ": 142098, + "laÅŁtırma": 142099, + "วิà¸Ķ": 142100, + "วิà¸Ķี": 142101, + "วิà¸Ķีà¹Ĥà¸Ń": 142102, + "Ġ그리ìĬ¤": 142103, + "Ġ그리ìĬ¤ëıĦ": 142104, + "ãĤ¿ãĤ¤ãĥŁ": 142105, + "ãĤ¿ãĤ¤ãĥŁãĥ³ãĤ°": 142106, + "ק×ĺ×Ĵ×ķר": 142107, + "ק×ĺ×Ĵ×ķר×Ļ×Ķ": 142108, + "Ġ×Ĺ×ķפ": 142109, + "Ġ×Ĺ×ķפש×Ļ": 142110, + "أجر": 142111, + "Ġимени": 142112, + "ĠÑĢанее": 142113, + "à¹Ģà¸ŀืà¹Īà¸Ńà¸Ļà¹Ĩ": 142114, + "ĠJesús": 142115, + "Ñģоедин": 142116, + "Ñģоединен": 142117, + "Ġר×Ĺ×ķק": 142118, + "à¹Ĥà¸ļรา": 142119, + "à¹Ĥà¸ļราà¸ĵ": 142120, + "ĠHÆ¡n": 142121, + "ĠtháºŃp": 142122, + "تعÙĬÙĬÙĨ": 142123, + "ĠtartÄ±ÅŁ": 142124, + "ĠtartÄ±ÅŁma": 142125, + "ĠGespr": 142126, + "ĠGespräch": 142127, + "תר×ķפ": 142128, + "תר×ķפ×ķת": 142129, + "Ġcatégorie": 142130, + "ĠоказÑĭва": 142131, + "ĠналиÑĩие": 142132, + "Ġprésenté": 142133, + "Ġkull": 142134, + "Ġkulland": 142135, + "Ġkullandı": 142136, + "Ġünl": 142137, + "Ġünlü": 142138, + "ĠÙģÙĥرة": 142139, + "изаÑĤоÑĢ": 142140, + "×IJ×ķ׳": 142141, + "×IJ×ķ׳×Ļ×ij": 142142, + "×IJ×ķ׳×Ļ×ijרס": 142143, + "×IJ×ķ׳×Ļ×ijרס×Ļ×ĺת": 142144, + "ĠÑĢаÑģÑģмаÑĤ": 142145, + "ĠÑĢаÑģÑģмаÑĤÑĢ": 142146, + "ĠÑĢаÑģÑģмаÑĤÑĢива": 142147, + "تÙĥÙĦÙħ": 142148, + "ÙĥترÙĪ": 142149, + "ÙĥترÙĪÙĨÙĬ": 142150, + "ĠÑģоÑĩеÑĤ": 142151, + "ĠÑģоÑĩеÑĤа": 142152, + "ãĤĴè¦ĭãģĽ": 142153, + "Ġngừa": 142154, + "ĠÐłÐµÑģп": 142155, + "ĠÐłÐµÑģпÑĥб": 142156, + "ĠÐłÐµÑģпÑĥблик": 142157, + "ãĤ¦ãĤ©": 142158, + "ãĤ¦ãĤ©ãĥ¼": 142159, + "ĠÐľÐµÐ¶Ð´Ñĥ": 142160, + "ĠìŀĪê²Į": 142161, + "Ġmâ": 142162, + "ĠìļĶì²Ń": 142163, + "ضار": 142164, + "ลุà¹īà¸Ļ": 142165, + "ëĮĢíķĻêµIJ": 142166, + "×ĸ×Ļ׼": 142167, + "×ĸ×Ļ׼ר×ķף": 142168, + "ãĤ¹ãĥļ": 142169, + "ãĤ¹ãĥļãĥ¼ãĤ¹": 142170, + "ĠкÑĢаÑģоÑĤ": 142171, + "Ｈ": 142172, + "ê¼Ń": 142173, + "ãĤĴéĽĨ": 142174, + "ãĤĴéĽĨãĤģ": 142175, + "ë°Ŀ": 142176, + "Ġ×Ķ׳×IJ": 142177, + "Ġ×Ķ׳×IJש×Ŀ": 142178, + "Ġê°Ģìļ´": 142179, + "Ġê°Ģìļ´ëį°": 142180, + "تÙĥÙĦÙģØ©": 142181, + "ĠØŃÙĤÙĬÙĤÙĬ": 142182, + "Ġhalk": 142183, + "Ġhalkın": 142184, + "ÑİÑīÑĥÑİ": 142185, + "ĠÑģпин": 142186, + "סר×ĺף": 142187, + "ĠпеÑĢвого": 142188, + "Ġполож": 142189, + "ĠположиÑĤелÑĮн": 142190, + "Ġдл": 142191, + "ĠдлиÑĤелÑĮн": 142192, + "ĠVÄ©nh": 142193, + "ê´´": 142194, + "ĠÑģÑĭÑĢ": 142195, + "ĠíĨµíķĺìŬ": 142196, + "ë³ijìĽIJ": 142197, + "à¹Ĥรà¸ĩà¸ĩาà¸Ļ": 142198, + "รัà¸ļà¸ľà¸´à¸Ķ": 142199, + "รัà¸ļà¸ľà¸´à¸Ķà¸Ĭà¸Ńà¸ļ": 142200, + "تجÙĨب": 142201, + "sÅĤ": 142202, + "sÅĤuch": 142203, + "ãĤ¢ãĥ«ãĥIJ": 142204, + "ãĤ¢ãĥ«ãĥIJãĥł": 142205, + "ëī´ìĬ¤": 142206, + "Ġpatië": 142207, + "Ġpatiënt": 142208, + "Ġìĺ¤í": 142209, + "Ġìĺ¤íŀ": 142210, + "Ġìĺ¤íŀĪ": 142211, + "Ġìĺ¤íŀĪ볤": 142212, + "ĠDerne": 142213, + "ĠDerneÄŁi": 142214, + "wróci": 142215, + "wróciÄĩ": 142216, + "ĠобÑī": 142217, + "ĠобÑīеÑģÑĤв": 142218, + "ĠобÑīеÑģÑĤвенно": 142219, + "ĠêµIJìĪĺ": 142220, + "tıģımız": 142221, + "Ġ×Ķ×ŀש×Ļ×ij": 142222, + "körper": 142223, + "Ġпозвол": 142224, + "ĠпозволиÑĤ": 142225, + "ĠChiến": 142226, + "أخÙĪ": 142227, + "ĠAydın": 142228, + "à¸Ķà¹īาà¸Ļล": 142229, + "à¸Ķà¹īาà¸Ļลà¹Īาà¸ĩ": 142230, + "Ġdru": 142231, + "Ġdruż": 142232, + "Ġdrużyn": 142233, + "Ġë°ľíijľ": 142234, + "ĠThảo": 142235, + "جÙĩاد": 142236, + "à¸ģระà¸Ĺูà¹ī": 142237, + "ĠкÑĢов": 142238, + "ĠкÑĢови": 142239, + "Ġiçerik": 142240, + "Ġnadzie": 142241, + "ĠnadziejÄĻ": 142242, + "ĠСмоÑĤÑĢ": 142243, + "Ġphức": 142244, + "جتÙħاع": 142245, + "جتÙħاعÙĬØ©": 142246, + "компон": 142247, + "компоненÑĤ": 142248, + "Ġбил": 142249, + "ĠбилеÑĤ": 142250, + "ãĥIJãĥ³ãĥī": 142251, + "ĠPolÃŃcia": 142252, + "اÙĦتÙĩ": 142253, + "اÙĦتÙĩاب": 142254, + "ØŃرÙģ": 142255, + "تخط": 142256, + "تخطÙĬØ·": 142257, + "ãĤ³ãĥ¼ãĥ": 142258, + "ãĤ³ãĥ¼ãĥĴ": 142259, + "ãĤ³ãĥ¼ãĥĴãĥ¼": 142260, + "･･･": 142261, + "à¸ĭà¸Ńย": 142262, + "Ġcrédit": 142263, + "è²·ãģ£ãģŁ": 142264, + "ĠпоÑĢÑıд": 142265, + "ĠпоÑĢÑıдке": 142266, + "Ġphó": 142267, + "Ġwida": 142268, + "ĠwidaÄĩ": 142269, + "جرائÙħ": 142270, + "à¸ľà¸µ": 142271, + "ĠbÄĻdÄĻ": 142272, + "Ġ×ŀפת×Ĺ": 142273, + "ãĥijãĥ¼ãĥ": 142274, + "ãĥijãĥ¼ãĥĨ": 142275, + "ãĥijãĥ¼ãĥĨãĤ£": 142276, + "ãĥijãĥ¼ãĥĨãĤ£ãĥ¼": 142277, + "ĠKaż": 142278, + "ĠKażdy": 142279, + "ĠнеобÑħодимоÑģÑĤи": 142280, + "à¸Łà¸Ńรà¹Į": 142281, + "à¸Łà¸Ńรà¹Įม": 142282, + "ĠмалÑĭÑĪ": 142283, + "ĠплоÑĤ": 142284, + "ĠÑĥÑģÑĤÑĢой": 142285, + "ĠÑĥÑģÑĤÑĢойÑģÑĤва": 142286, + "à¸ĸà¸Ńà¸Ļ": 142287, + "ĠoluÅŁturul": 142288, + "ĠÅĽwiad": 142289, + "ĠÅĽwiadom": 142290, + "ÙħعÙĩد": 142291, + "ĠпÑĢоизведен": 142292, + "Æł": 142293, + "ר×Ļש": 142294, + "Ùħستث": 142295, + "ÙħستثÙħر": 142296, + "׳×Ļ×Ļר": 142297, + "pañ": 142298, + "Ġ;-)": 142299, + "Ġë°ľê²¬": 142300, + "Ġgörüyor": 142301, + "ÙħؤÙĦÙģ": 142302, + "ĠÄIJá»ģ": 142303, + "ĠاÙĦÙĨÙĪاب": 142304, + "×Ĺק×Ļר×Ķ": 142305, + "Ġmá»ıi": 142306, + "è¿°ãģ¹": 142307, + "ÐĿик": 142308, + "ìŀĸìķĦ": 142309, + "ìŀĸìķĦìļĶ": 142310, + "prowadziÅĤ": 142311, + "lóg": 142312, + "lógica": 142313, + "פס×ĺ": 142314, + "פס×ĺ×Ļ×ij׾": 142315, + "Ġ×ŀ×ĵ×Ķ": 142316, + "Ġ×ŀ×ĵ×Ķ×Ļ×Ŀ": 142317, + "ãģĵãģĵãģ¾ãģ§": 142318, + "×Ķת×Ĺ": 142319, + "×Ķת×Ĺ׾×Ķ": 142320, + "Ġפ×ķס": 142321, + "Ġפ×ķס×ĺ×Ļ×Ŀ": 142322, + "Ġнев": 142323, + "Ġневоз": 142324, + "Ġневозможно": 142325, + "ĠdostÄĻpny": 142326, + "ĠغاÙĦ": 142327, + "ĠغاÙĦب": 142328, + "ĠbezpieczeÅĦst": 142329, + "ĠbezpieczeÅĦstwa": 142330, + "åĪĨãģĭãĤĭ": 142331, + "ĠFührung": 142332, + "à¸ģีà¹ī": 142333, + "gemÃ¤ÃŁ": 142334, + "à¸Ĭà¹Īวà¸ĩà¹Ģวลา": 142335, + "Ġìļ°ë¦¬ëĤĺ": 142336, + "Ġìļ°ë¦¬ëĤĺëĿ¼": 142337, + "ãģ¥ãģıãĤĬ": 142338, + "ĠاÙĦÙħسÙĦ": 142339, + "ĠاÙĦÙħسÙĦØŃØ©": 142340, + "Ġliberté": 142341, + "клÑİÑĩение": 142342, + "Ġzamów": 142343, + "Ġzamówienia": 142344, + "รà¸ĸà¹Ħà¸Ł": 142345, + "Ø£ÙģÙĦ": 142346, + "Ø£ÙģÙĦاÙħ": 142347, + "Ùħراج": 142348, + "Ùħراجعة": 142349, + "Ġë¹ĦêµIJ": 142350, + "ĠاÙĦتاب": 142351, + "ĠاÙĦتابعة": 142352, + "Ġë§ĮëĤĺ": 142353, + "ĠбÑĥм": 142354, + "ĠбÑĥмаг": 142355, + "Ġgénero": 142356, + "Ġìŀĺ못": 142357, + "×ŀפ×ķר×ĺ": 142358, + "è²·ãģĦçī©": 142359, + "ĠÙĦدÙĬÙĥ": 142360, + "Ġ×ľ×¢×Ļת": 142361, + "Ġ×ľ×¢×Ļת×Ļ×Ŀ": 142362, + "ĠsÅĤab": 142363, + "ĠпÑĢедÑģÑĤавлÑı": 142364, + "ãĤ¿ãĤ¤ãĥĪ": 142365, + "ãĤ¿ãĤ¤ãĥĪãĥ«": 142366, + "Ùħص": 142367, + "ÙħصطÙģ": 142368, + "ÙħصطÙģÙī": 142369, + "Ġdifficulté": 142370, + "ãĥĨãĤ£ãĥĸ": 142371, + "ĠpewnoÅĽci": 142372, + "ĠpewnoÅĽciÄħ": 142373, + "Ġ무ìĬ¨": 142374, + "إرس": 142375, + "إرساÙĦ": 142376, + "ĠдалÑĮ": 142377, + "ĠдалÑĮÑĪе": 142378, + "Ġ×ľ×ł×¡": 142379, + "Ġ×ľ×ł×¡×ķת": 142380, + "หมูà¹Īà¸ļà¹īาà¸Ļ": 142381, + "×ŀס×ŀ׼×Ļ": 142382, + "أسÙĦÙĪب": 142383, + "ĠzwÅĤ": 142384, + "ĠzwÅĤas": 142385, + "ĠzwÅĤaszc": 142386, + "ĠzwÅĤaszcza": 142387, + "ĠпÑĢеж": 142388, + "ĠпÑĢежде": 142389, + "ĠоÑĢганизаÑĨиÑı": 142390, + "Ġdönemin": 142391, + "Ġdöneminde": 142392, + "ĠỦ": 142393, + "ĠỦy": 142394, + "ä¸ĭãģĴ": 142395, + "ĠпоÑģледние": 142396, + "Ġgüne": 142397, + "ĠgüneÅŁ": 142398, + "Ġ×IJ×ĸר": 142399, + "Ġ×IJ×ĸר×Ĺ×Ļ": 142400, + "ãģ§ãģĤãĤįãģĨ": 142401, + "ĠÙĨÙĤ": 142402, + "ĠÙĨÙĤاط": 142403, + "æŃ£ãģĹãģĦ": 142404, + "ĠÑĢег": 142405, + "ĠÑĢегиона": 142406, + "ĠFörder": 142407, + "ê²½ìĺģ": 142408, + "dıklar": 142409, + "dıklarını": 142410, + "trzymaÄĩ": 142411, + "أشÙĥ": 142412, + "أشÙĥاÙĦ": 142413, + "×Ķת×IJ": 142414, + "×Ķת×IJ×ŀ×Ķ": 142415, + "à¸Ĺำà¹ĥหà¹īà¹Ģà¸ģิà¸Ķ": 142416, + "ĠGebä": 142417, + "ĠGebäude": 142418, + "ĠСеÑĢг": 142419, + "ĠСеÑĢгей": 142420, + "ĠздоÑĢов": 142421, + "ĠздоÑĢовÑĮÑı": 142422, + "Ġrãi": 142423, + "ĠпÑĢедÑĥÑģ": 142424, + "ĠпÑĢедÑĥÑģмоÑĤÑĢ": 142425, + "ĠпÑĢедÑĥÑģмоÑĤÑĢен": 142426, + "Ġ×Ķצ×Ļ×ij": 142427, + "Ġ×Ķצ×Ļ×ij×ķר×Ļ": 142428, + "Ġdésir": 142429, + "ĠноÑĩ": 142430, + "ĠноÑĩÑĮ": 142431, + "möglichkeiten": 142432, + "Ġ×IJ×Ĺר×ķ׳×Ļ×Ŀ": 142433, + "Ġsoirée": 142434, + "ĠNháºŃn": 142435, + "Ùª": 142436, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸§à¸±à¸ķิศาสà¸ķรà¹Į": 142437, + "êµIJíĨµ": 142438, + "ĠأخÙĬ": 142439, + "Ġdécid": 142440, + "Ġdécidé": 142441, + "Ġwyja": 142442, + "ĠwyjaÅĽni": 142443, + "Ġสิ": 142444, + "Ġสิà¸ĩ": 142445, + "Ġสิà¸ĩหา": 142446, + "Ġสิà¸ĩหาà¸Ħม": 142447, + "à¹ģà¸Ńรà¹Į": 142448, + "หà¸Ļà¹īาà¸Īà¸Ń": 142449, + "סתר": 142450, + "Ġê¶": 142451, + "Ġê¶Į": 142452, + "Ġê¶Į리": 142453, + "plätze": 142454, + "بطÙĦ": 142455, + "ê±´ìĦ¤": 142456, + "Ġ×IJ×Ļ×ŀ×Ļ": 142457, + "Ġ×IJ×Ļ×ŀ×Ļ×Ļ׾": 142458, + "ãģ½": 142459, + "تراث": 142460, + "×IJ׾×Ļ×ŀ×ķת": 142461, + "ĠdisponÃŃveis": 142462, + "Ġzale": 142463, + "Ġzależy": 142464, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Ĭาสัมà¸ŀัà¸Ļà¸ĺà¹Į": 142465, + "ĠÅļwiat": 142466, + "Ġporówn": 142467, + "Ġporówna": 142468, + "Ġ׾×ĺ×ķ×ijת": 142469, + "×Ķ×ĸ×ŀ׳×Ķ": 142470, + "Ġ×Ľ×ª×ķצ×IJ×Ķ": 142471, + "Ġ×ijק׾": 142472, + "Ġ×ijק׾×ķת": 142473, + "ĠоÑĤкÑĢ": 142474, + "ĠоÑĤкÑĢÑĭва": 142475, + "ãĥijãĥ¯ãĥ¼": 142476, + "ë¿IJë§Į": 142477, + "ĠвÑģÑı": 142478, + "ĠвÑģÑıк": 142479, + "ãģ¨ãģªãģ£ãģ¦ãģĦãĤĭ": 142480, + "ĠgiáºŃn": 142481, + "ĠокÑĢÑĥ": 142482, + "ĠокÑĢÑĥжа": 142483, + "ĠокÑĢÑĥжаÑİÑī": 142484, + "ĠUniversität": 142485, + "ĠÑĢож": 142486, + "ĠÑĢожд": 142487, + "ĠÑĢождениÑı": 142488, + "Ø®ÙĬÙĦ": 142489, + "Ġкомпаний": 142490, + "ĠÑĢазлиÑĩнÑĭе": 142491, + "ĠЦена": 142492, + "׳×Ļ×ķ×ĸ": 142493, + "׳×Ļ×ķ×ĸ׾": 142494, + "׳×Ļ×ķ×ĸ׾×ĺר": 142495, + "Ġê³µê°Ħ": 142496, + "Ġê°ľëħIJ": 142497, + "landırma": 142498, + "ĠÑĥдален": 142499, + "à¸ŀัà¸ģà¸ľ": 142500, + "à¸ŀัà¸ģà¸ľà¹Īà¸Ńà¸Ļ": 142501, + "Ġprotección": 142502, + "ĠbÅĤ": 142503, + "ĠbÅĤÄĻd": 142504, + "ÃĪ": 142505, + "Ġíĸīë³µ": 142506, + "ĠÅŁÃ¼": 142507, + "ĠÅŁÃ¼phe": 142508, + "ĠíĶ": 142509, + "ĠíĶ¼": 142510, + "ĠíĶ¼íķ´": 142511, + "Ġëĭ¤ë¥´": 142512, + "à¹Ħมà¹Īà¹Ģà¸ģิà¸Ļ": 142513, + "ãģ¿ãģª": 142514, + "ãģ¿ãģªãģķãĤĵ": 142515, + "ĠпоÑĤÑĢеб": 142516, + "ĠпоÑĤÑĢебиÑĤел": 142517, + "ĠاÙĦÙĥÙĦاÙħ": 142518, + "ìķĦë²Ħ": 142519, + "ìķĦë²Ħì§Ģ": 142520, + "ãĤĴ使ãģ£ãģŁ": 142521, + "Ġbụi": 142522, + "ĠпоÑĤеÑĢ": 142523, + "ĠпоÑĤеÑĢÑı": 142524, + "ĠØ¢ÙĦاÙģ": 142525, + "ĠнаÑģÑĤоÑıÑīее": 142526, + "ãģıãģªãĤĬãģ¾ãģĹãģŁ": 142527, + "clusão": 142528, + "ãĤ³ãĥĶãĥ¼": 142529, + "צפ×Ļ": 142530, + "צפ×Ļ×Ļ×Ķ": 142531, + "Ø®ÙĦا": 142532, + "Ø®ÙĦاص": 142533, + "ลà¹īำ": 142534, + "ãĥ¯ãĤ¤ãĥ³": 142535, + "Ġมีà¸Ļา": 142536, + "Ġมีà¸Ļาà¸Ħม": 142537, + "شخص": 142538, + "شخصÙĬات": 142539, + "Ġ×ĸק": 142540, + "Ġ×ĸק×ķק": 142541, + "×Ļ×Ļצ": 142542, + "×Ļ×Ļצ×Ĵ": 142543, + "èĢĥãģĪæĸ¹": 142544, + "Ġürünü": 142545, + "ĠиÑģпол": 142546, + "ĠиÑģполни": 142547, + "Ġcompañero": 142548, + "קצ×Ķ": 142549, + "×ŀ×¢×ł×Ļק": 142550, + "ÙħØŃÙħد": 142551, + "Ġcámara": 142552, + "Ġпед": 142553, + "Ġпедаг": 142554, + "Ġпедагог": 142555, + "маÑĢ": 142556, + "маÑĢк": 142557, + "×Ķ×ª×ł×Ĵ×ĵ": 142558, + "ĠìĨĮê°ľ": 142559, + "ĠcomunitÃł": 142560, + "곤": 142561, + "ĠNgÃłi": 142562, + "สà¸ĩà¸ļ": 142563, + "ĠmieszkaÅĦców": 142564, + "ĠÙĨÙĩائÙĬ": 142565, + "ivité": 142566, + "Ġиде": 142567, + "ĠидеалÑĮн": 142568, + "ĠأسبÙĪع": 142569, + "Ġ×Ļ×¢×ľ": 142570, + "Ġ׾ר×IJש": 142571, + "Ġ׾ר×IJש×ķ׳×Ķ": 142572, + "ĠзапиÑģи": 142573, + "ĠкоÑĢпÑĥÑģ": 142574, + "วà¸ĩศ": 142575, + "วà¸ĩศà¹Į": 142576, + "ĠÐĶм": 142577, + "ĠÐĶмиÑĤ": 142578, + "ĠÐĶмиÑĤÑĢ": 142579, + "Ġkönnt": 142580, + "Ġbölges": 142581, + "Ġbölgesinde": 142582, + "׼×Ļ׼": 142583, + "׼×Ļ׼ר": 142584, + "ĠاÙĦإثÙĨ": 142585, + "ĠاÙĦإثÙĨÙĬÙĨ": 142586, + "Ġngá»Ļ": 142587, + "ì¹ł": 142588, + "دراج": 142589, + "Ġuda": 142590, + "ĠudaÅĤo": 142591, + "ìºIJ": 142592, + "برÙĨاÙħج": 142593, + "ĠÑģÑĥдеб": 142594, + "ĠÑģÑĥдебн": 142595, + "Ġzunächst": 142596, + "ĠEducación": 142597, + "ãģ¨ãģªãģ£ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ": 142598, + "Ġ×Ķ×IJ×ŀ×Ļת×Ļ": 142599, + "ĠÄ°nt": 142600, + "ĠÄ°nternet": 142601, + "ĠcaÅĤego": 142602, + "ãĥĹãĥªãĥ³": 142603, + "إبد": 142604, + "إبداع": 142605, + "ĠпоÑĢÑĤал": 142606, + "à¹Ĥà¸ķà¹ī": 142607, + "Ġ×Ķקש×ķר": 142608, + "плод": 142609, + "ĠÙħد": 142610, + "ĠÙħدرÙĬد": 142611, + "×ŀסע×ĵ×Ķ": 142612, + "ĠØ´ÙĬئ": 142613, + "ĠØ´ÙĬئا": 142614, + "à¸ģà¹Īà¸Ńสรà¹īาà¸ĩ": 142615, + "Ġì°¸ê³ł": 142616, + "à¹Ģà¸Ĺร": 142617, + "à¹Ģà¸Ĺรà¸Ķ": 142618, + "Ġ×ij×ŀקר×Ļ×Ŀ": 142619, + "Ġbât": 142620, + "Ġbâtiment": 142621, + "åij¼ãģ³": 142622, + "ç´łæķµ": 142623, + "ç´łæķµãģª": 142624, + "przedsiÄĻbiorst": 142625, + "przedsiÄĻbiorstw": 142626, + "Ġ×ł×ª×ķ׳×Ļ×Ŀ": 142627, + "×Ĺ׾×ķ×Ŀ": 142628, + "รวย": 142629, + "ÙħÙĪضÙĪع": 142630, + "ĠÑģобÑĢан": 142631, + "ведÑĥÑī": 142632, + "ĠÑĤеаÑĤ": 142633, + "ĠÑĤеаÑĤÑĢ": 142634, + "meye": 142635, + "meyeceÄŁi": 142636, + "ĠpieniÄħ": 142637, + "ĠpieniÄħd": 142638, + "ĠpieniÄħdze": 142639, + "ÑĢезиденÑĤ": 142640, + "ØŃصر": 142641, + "ìĺ¥": 142642, + "à¹Ģยืà¸Ńà¸Ļ": 142643, + "ĠÑĥни": 142644, + "ĠÑĥнивеÑĢ": 142645, + "ĠÑĥнивеÑĢÑģ": 142646, + "ĠÑĥнивеÑĢÑģиÑĤеÑĤ": 142647, + "ĠاÙĦرØŃ": 142648, + "ĠاÙĦرØŃÙħÙĨ": 142649, + "ĠÑĤеÑħнолог": 142650, + "ĠÑĤеÑħнологии": 142651, + "ìĹIJëĦĪ": 142652, + "ìĹIJëĦĪì§Ģ": 142653, + "ĠíķŃ": 142654, + "ĠíķŃìĥģ": 142655, + "à¸ĺา": 142656, + "à¸ĺาà¸ķุ": 142657, + "ĠEspañol": 142658, + "×ĵ×Ĵש": 142659, + "Ġêµī": 142660, + "Ġêµīìŀ¥": 142661, + "Ġêµīìŀ¥íŀĪ": 142662, + "ĠÅĤat": 142663, + "ĠÅĤatwo": 142664, + "Ġká»ĭch": 142665, + "إز": 142666, + "إزاÙĦØ©": 142667, + "ĠдейÑģÑĤвие": 142668, + "ĠsaÄŁlayan": 142669, + "สุà¸Ķยà¸Ńà¸Ķ": 142670, + "ĠzostaÄĩ": 142671, + "ĠdisponÃŃvel": 142672, + "ïºį": 142673, + "verständ": 142674, + "verständlich": 142675, + "twor": 142676, + "tworzyÄĩ": 142677, + "عجز": 142678, + "à¹Ģà¸Ĥà¹īม": 142679, + "ยà¹Īà¸Ńม": 142680, + "Ġstratég": 142681, + "Ġstratégie": 142682, + "à¸ľà¸¥à¹Ħมà¹ī": 142683, + "Ġê°ģì¢ħ": 142684, + "ĠÙħÙĪا": 142685, + "ĠÙħÙĪاض": 142686, + "ĠÙħÙĪاضÙĬع": 142687, + "اØŃتج": 142688, + "اØŃتجاج": 142689, + "ĠẤ": 142690, + "ĠẤn": 142691, + "×ŀ×ŀש׾×Ķ": 142692, + "ĠÅŁekil": 142693, + "×ŀ×Ĺ׾": 142694, + "×ŀ×Ĺ׾×ķת": 142695, + "Ġà¸ĺ": 142696, + "Ġà¸ĺัà¸Ļ": 142697, + "Ġà¸ĺัà¸Ļวา": 142698, + "Ġà¸ĺัà¸Ļวาà¸Ħม": 142699, + "Ġìĭ¤ìłľ": 142700, + "Ġìĭ¤ìłľë¡ľ": 142701, + "ì¤ijìķĻ": 142702, + "ëįĶëĿ¼": 142703, + "ĠÑĪиÑĢ": 142704, + "ĠÑĪиÑĢоко": 142705, + "Ġsolución": 142706, + "วาà¸ĩà¹ģà¸ľà¸Ļ": 142707, + "×IJ×ķ×ĺ×ķ×ŀ": 142708, + "×IJ×ķ×ĺ×ķ×ŀ×ĺ×Ļ": 142709, + "ĠÑĢеÑģÑĤ": 142710, + "ĠÑĢеÑģÑĤоÑĢ": 142711, + "ĠÑĢеÑģÑĤоÑĢан": 142712, + "ëį¸": 142713, + "ÑĤÑĢад": 142714, + "ÑĤÑĢади": 142715, + "ÑĤÑĢадиÑĨион": 142716, + "ÑĤÑĢадиÑĨионн": 142717, + "มะà¹Ģรà¹ĩ": 142718, + "มะà¹Ģรà¹ĩà¸ĩ": 142719, + "à¹Ĥส": 142720, + "Ġolmasını": 142721, + "×ŀ×ķסר": 142722, + "ĠоÑĤноÑĪении": 142723, + "Ġê°ĢëĬ¥ìĦ±": 142724, + "Ġyuk": 142725, + "Ġyukarı": 142726, + "ìĨĶ": 142727, + "ĠÑģÑĦ": 142728, + "ĠÑģÑĦеÑĢе": 142729, + "Ġק×ķפ": 142730, + "ãĤ±ãĥ¼ãĤ": 142731, + "ãĤ±ãĥ¼ãĤŃ": 142732, + "âĢķâĢķ": 142733, + "ĠاÙĦØ£ÙĦÙħ": 142734, + "ĠاÙĦØ£ÙĦÙħاÙĨÙĬ": 142735, + "ẢN": 142736, + "ת×ķ׼׳×Ļ×ķת": 142737, + "ĠÑģÑĥÑīеÑģÑĤвÑĥеÑĤ": 142738, + "æĪijãĢħ": 142739, + "ĠاÙĦصادر": 142740, + "ĠTrá»įng": 142741, + "Ġад": 142742, + "ĠадминиÑģÑĤ": 142743, + "ĠадминиÑģÑĤÑĢа": 142744, + "ĠадминиÑģÑĤÑĢаÑĨи": 142745, + "ĠдÑĢÑĥгими": 142746, + "ÑģпеÑĪ": 142747, + "عÙĦاÙħات": 142748, + "Ġаб": 142749, + "ĠабÑģол": 142750, + "ĠабÑģолÑİÑĤ": 142751, + "ĠабÑģолÑİÑĤно": 142752, + "ฤà¸Ķู": 142753, + "étr": 142754, + "étranger": 142755, + "нÑıÑĤи": 142756, + "нÑıÑĤие": 142757, + "×¢×ķ׳": 142758, + "×¢×ķ׳ש": 142759, + "ĠÙĤائ": 142760, + "ĠÙĤائÙĦا": 142761, + "ĠмаÑģ": 142762, + "ĠмаÑģло": 142763, + "ãĥīãĤ¤": 142764, + "ãĥīãĤ¤ãĥĦ": 142765, + "å¿ħè¦ģãģĮãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ": 142766, + "×ŀ×ķ×ĸ×Ļ×IJ": 142767, + "×ŀ×ķ×ĸ×Ļ×IJ×ķף": 142768, + "ĠNgoại": 142769, + "Ġkênh": 142770, + "à¸ģารà¸Ńà¸Ńà¸ģà¹ģà¸ļà¸ļ": 142771, + "×ŀפק": 142772, + "×ŀפק×ĵ": 142773, + "ÙħÙĨاز": 142774, + "ÙħÙĨازÙĦ": 142775, + "ë·°": 142776, + "íŤ": 142777, + "ÙħÙĩارات": 142778, + "Ġpropriété": 142779, + "פ×Ĵ×Ļש×Ķ": 142780, + "ÑĩÑĢ": 142781, + "ÑĩÑĢеж": 142782, + "ÑĩÑĢежден": 142783, + "×Ķ×ķצ×IJ×Ķ": 142784, + "ØŃÙĥÙĬÙħ": 142785, + "ĠíĻĪ": 142786, + "ĠíĻĪíİĺìĿ´ì§Ģ": 142787, + "åݳ": 142788, + "åݳãģĹãģĦ": 142789, + "×¢×ŀ×ĵ×Ķ": 142790, + "ĠAuÃŁen": 142791, + "سÙĪØ¡": 142792, + "ë¹Ī": 142793, + "ĠÙĪØ®": 142794, + "ĠÙĪخاصة": 142795, + "инÑĤеÑĢ": 142796, + "инÑĤеÑĢеÑģ": 142797, + "èĩ´ãģĹãģ¾ãģĻ": 142798, + "Ġhüküm": 142799, + "à¹Ħà¸Ĥมัà¸Ļ": 142800, + "Ġdavran": 142801, + "ĠdavranÄ±ÅŁ": 142802, + "à¹Ģà¸ķียà¸ĩ": 142803, + "вÑĢем": 142804, + "вÑĢеменно": 142805, + "à¹Ģà¸Ĺศà¸ģา": 142806, + "à¹Ģà¸Ĺศà¸ģาล": 142807, + "å¼ķãģ£": 142808, + "å¼ķãģ£è¶ĬãģĹ": 142809, + "×IJר×ķ×Ĺ": 142810, + "×IJר×ķ×Ĺת": 142811, + "à¹Ģวิ": 142812, + "à¹Ģวิรà¹Į": 142813, + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩรวà¸Ķà¹Ģรà¹ĩว": 142814, + "ĠìŬíĸī": 142815, + "ĠÑĢанÑĮ": 142816, + "ĠÑĢанÑĮÑĪе": 142817, + "Ġzobow": 142818, + "ĠzobowiÄħ": 142819, + "ĠzobowiÄħz": 142820, + "Ġ×ķ׼×ŀ×ķ×ijף": 142821, + "ĠاÙĦÙħÙĩ": 142822, + "ĠاÙĦÙħÙĩÙĨÙĬ": 142823, + "ãĤ¢ãĤ¸": 142824, + "ãĤ¢ãĤ¸ãĤ¢": 142825, + "ë°©ìĨ¡": 142826, + "à¸Ńà¸Ńà¸ģà¸ģำลัà¸ĩ": 142827, + "à¸Ńà¸Ńà¸ģà¸ģำลัà¸ĩà¸ģาย": 142828, + "améli": 142829, + "améliorer": 142830, + "å½ĵãģŁãĤĬåīį": 142831, + "Ġregelm": 142832, + "ĠregelmÃ¤ÃŁig": 142833, + "ãģĬåĭ": 142834, + "ãģĬåĭ§": 142835, + "ãģĬåĭ§ãĤģ": 142836, + "ĠmÆ°á»Ŀi": 142837, + "برÙħج": 142838, + "ĠNatürlich": 142839, + "ĠDÅ©ng": 142840, + "ĠاÙĦرجاÙĦ": 142841, + "Ġthép": 142842, + "ĠolmuÅŁtur": 142843, + "×ŀ×ķס×Ļק×Ķ": 142844, + "fälle": 142845, + "주íĥĿ": 142846, + "ĠاÙĦÙģرص": 142847, + "ĠnajwiÄĻks": 142848, + "ĠnajwiÄĻkszy": 142849, + "ĠçaÄŁ": 142850, + "ĠçaÄŁrı": 142851, + "ì¸ł": 142852, + "ĠvÃŃct": 142853, + "ĠvÃŃctima": 142854, + "ĠÑģовеÑĢÑĪен": 142855, + "×Ķ×Ļ×Ļת×Ļ": 142856, + "à¹Ģà¸Ķี": 142857, + "à¹Ģà¸Ķีà¹ĭ": 142858, + "à¹Ģà¸Ķีà¹ĭยว": 142859, + "üyü": 142860, + "Ġдоп": 142861, + "Ġдополн": 142862, + "ĠдополниÑĤелÑĮно": 142863, + "à¹ģà¸ķà¸ģà¸ķà¹Īาà¸ĩà¸ģัà¸Ļ": 142864, + "Ġál": 142865, + "Ġálbum": 142866, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Īà¸³à¸Ľà¸µ": 142867, + "ĠÑĦедеÑĢ": 142868, + "ĠÑĦедеÑĢалÑĮн": 142869, + "ĠobsÅĤ": 142870, + "ĠobsÅĤugi": 142871, + "à¹Ģรืà¹Ī": 142872, + "à¹Ģรืà¹Īà¸Ńย": 142873, + "à¹Ģรืà¹Īà¸Ńยà¹Ĩ": 142874, + "ëģĮ": 142875, + "Ġnghìn": 142876, + "ĠBaÅŁkanlıģı": 142877, + "تأسÙĬ": 142878, + "تأسÙĬس": 142879, + "Ġ×ij×ij×ķקר": 142880, + "Ġ×¢×ij×ķ×ĵ×ķת": 142881, + "ĠبصÙĪرة": 142882, + "ãĤıãģijãģ§ãģ¯ãģªãģĦ": 142883, + "führer": 142884, + "ãĤ¹ãĤŃ": 142885, + "ãĤ¹ãĤŃãĥ«": 142886, + "ĠاÙĦÙĤض": 142887, + "ĠاÙĦÙĤضÙĬØ©": 142888, + "ĠдолжноÑģÑĤ": 142889, + "ÙģارÙĤ": 142890, + "Ġcomeçou": 142891, + "Ġorganisé": 142892, + "Ġxuân": 142893, + "ĠÑģообÑīаеÑĤ": 142894, + "ĠпÑĢид": 142895, + "ĠпÑĢидеÑĤÑģÑı": 142896, + "TÃľRK": 142897, + "ãĥ¬ãĥ¼ãĤ·ãĥ§ãĥ³": 142898, + "Không": 142899, + "استÙģ": 142900, + "استÙģادة": 142901, + "ä¸ĬãģĮãģ£ãģ¦": 142902, + "Ġumie": 142903, + "ĠumiejÄĻ": 142904, + "ĠumiejÄĻtn": 142905, + "ĠumiejÄĻtnoÅĽci": 142906, + "ëĤ¸": 142907, + "à¹Ģà¸Ļà¸Ńรà¹Į": 142908, + "×ĵ×ķ×ķ×Ĺ": 142909, + "ÃŃsimo": 142910, + "IÃĬ": 142911, + "IÃĬN": 142912, + "Ġalcanç": 142913, + "Ġà¸ķุ": 142914, + "Ġà¸ķุลา": 142915, + "Ġà¸ķุลาà¸Ħม": 142916, + "ש׾×ĺ×ķף": 142917, + "Ġélè": 142918, + "Ġélèves": 142919, + "ĠÄiju": 142920, + "ĠÄijuá»ķi": 142921, + "ĠØ£Ùģ": 142922, + "ĠØ£ÙģرÙĬ": 142923, + "ĠØ£ÙģرÙĬÙĤÙĬ": 142924, + "ĠØ£ÙģرÙĬÙĤÙĬا": 142925, + "ãĤĴæİ¢ãģĻ": 142926, + "ĠпÑĢедложениÑı": 142927, + "جاد": 142928, + "ĠÑħоÑĤÑĮ": 142929, + "Ñģал": 142930, + "Ñģалон": 142931, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģม": 142932, + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģมิà¸Ļ": 142933, + "ãĤŃãĥĥãĥģ": 142934, + "ãĤŃãĥĥãĥģãĥ³": 142935, + "×ij×ĵ×Ļק×ķת": 142936, + "Ġchù": 142937, + "Ġchùa": 142938, + "ÐĴиде": 142939, + "ÐĴидео": 142940, + "иÑĢовка": 142941, + "ĠÑħоÑĤиÑĤе": 142942, + "Ġspécifique": 142943, + "รสà¸Ĭาà¸ķิ": 142944, + "è¾¼ãĤĵãģł": 142945, + "伸ãģ³": 142946, + "×Ķצ׾×Ĺת": 142947, + "ãģ©ãģ®ãĤĪãģĨãģ«": 142948, + "سعادة": 142949, + "Ġлид": 142950, + "ĠлидеÑĢ": 142951, + "มà¸ĩ": 142952, + "มà¸ĩà¸Ħล": 142953, + "ØŃاÙħÙĦ": 142954, + "หลุà¸Ķ": 142955, + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩà¸ķà¹Īà¸Ń": 142956, + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩà¸ķà¹Īà¸Ńà¹Ģà¸Ļืà¹Īà¸Ńà¸ĩ": 142957, + "ãģķãģĽãģ¦éłĤ": 142958, + "تسÙĪÙĬ": 142959, + "تسÙĪÙĬÙĤ": 142960, + "ĠaÅŁaģıd": 142961, + "ĠaÅŁaģıdaki": 142962, + "ĠÑĨелÑĮ": 142963, + "ĠÑĨелÑĮÑİ": 142964, + "ĠAraÅŁtırma": 142965, + "à¸Ĥัà¸ļรà¸ĸ": 142966, + "ÙĩØ°Ùĩ": 142967, + "ลà¸ĩà¸Ĺะ": 142968, + "ลà¸ĩà¸Ĺะà¹Ģà¸ļ": 142969, + "ลà¸ĩà¸Ĺะà¹Ģà¸ļียà¸Ļ": 142970, + "تÙĥاÙħÙĦ": 142971, + "Ġcio": 142972, + "Ġcioè": 142973, + "ãģ¦ãģĬãģı": 142974, + "ĠاÙĦصØŃÙģÙĬ": 142975, + "ĠíĬ¹ìłķ": 142976, + "полниÑĤÑĮ": 142977, + "ãĤĵãģĺãĤĥãģªãģĦ": 142978, + "ãĤĵãģĺãĤĥãģªãģĦãģĭ": 142979, + "ĠاÙĦجÙĩ": 142980, + "ĠاÙĦجÙĩات": 142981, + "ĠÑĥÑģпеÑĪно": 142982, + "Ġвок": 142983, + "ĠвокÑĢÑĥг": 142984, + "ĠÑģиÑĤÑĥаÑĨиÑı": 142985, + "Ġ×Ķ×IJ×ŀר": 142986, + "Ġ×Ķ×IJ×ŀר×Ļק": 142987, + "Ġ×Ķ×IJ×ŀר×Ļק×IJ×Ļ": 142988, + "×ŀ×Ĵ×ĸ": 142989, + "×ŀ×Ĵ×ĸ×Ļף": 142990, + "ĠакÑĤÑĥ": 142991, + "ĠакÑĤÑĥалÑĮн": 142992, + "éta": 142993, + "étais": 142994, + "ĠmogÅĤa": 142995, + "ĠÑĤоÑĩки": 142996, + "Ġ×ŀ×Ķ×ŀ×¢": 142997, + "Ġ×ŀ×Ķ×ŀ×¢×¨×Ľ×ª": 142998, + "à¸¡à¸µà¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸´à¸Ĺà¸ĺà¸´à¸łà¸²à¸ŀ": 142999, + "×Ļר×Ļ×ĵ×Ķ": 143000, + "×Ĵר×ŀ׳": 143001, + "×Ĵר×ŀ׳×Ļ×Ķ": 143002, + "Ġглав": 143003, + "Ġглавное": 143004, + "Ġ미ëŀĺ": 143005, + "Ġ׳׼×ķ׳×Ķ": 143006, + "ĠÙĪØ·ÙĨÙĬ": 143007, + "opport": 143008, + "opportunitÃł": 143009, + "Ġhủy": 143010, + "ĠÙĦتØŃ": 143011, + "ĠÙĦتØŃÙĤÙĬÙĤ": 143012, + "Ġórg": 143013, + "Ġórgão": 143014, + "ãĤ¹ãĥĶ": 143015, + "ãĤ¹ãĥĶãĥ¼ãĥī": 143016, + "Ġönü": 143017, + "Ġönüne": 143018, + "ÙħعاÙħÙĦ": 143019, + "ש×ŀ×Ļר×Ķ": 143020, + "ĠвеÑģÑĮма": 143021, + "ĠwiÄĻkszo": 143022, + "ĠwiÄĻkszoÅĽÄĩ": 143023, + "ĠاستراتÙĬج": 143024, + "ĠاستراتÙĬجÙĬØ©": 143025, + "ĠÙģØ¥": 143026, + "ĠÙģإذا": 143027, + "à¹Ģà¸Ĭืà¹Īà¸Ńม": 143028, + "à¹Ģà¸Ĭืà¹Īà¸Ńมà¸ķà¹Īà¸Ń": 143029, + "Ġ׾פר": 143030, + "Ġ׾פר×ĺ×Ļ×Ŀ": 143031, + "ÙħضÙĬ": 143032, + "ĠGerçek": 143033, + "Ġçocukların": 143034, + "ÙĪثائÙĤ": 143035, + "ĠÙħساءÙĭ": 143036, + "Ġunterstützt": 143037, + "Ġprést": 143038, + "Ġpréstamo": 143039, + "ĠÐłÐ°Ð·Ð¼ÐµÑĢ": 143040, + "ĠÅŁeker": 143041, + "Ġséculo": 143042, + "×ij×Ķ×Ļר": 143043, + "Ø´ÙĩÙĪر": 143044, + "Ġà¸Ńีà¸ģ": 143045, + "Ġà¸Ńีà¸ģà¸Ĺัà¹īà¸ĩ": 143046, + "Ġllegó": 143047, + "à¸¨à¸´à¸¥à¸Ľà¸°": 143048, + "æĪijãģĮ": 143049, + "æĪijãģĮ家": 143050, + "عÙĤÙĪ": 143051, + "عÙĤÙĪبات": 143052, + "ĠFälle": 143053, + "ĠsÅĤuż": 143054, + "ĠsÅĤużb": 143055, + "ĠاÙĦØŃÙĤÙĪÙĤ": 143056, + "ĠплиÑĤ": 143057, + "ĠиноÑģÑĤ": 143058, + "ĠиноÑģÑĤÑĢан": 143059, + "ĠиноÑģÑĤÑĢанн": 143060, + "à¹ĥà¸Ļà¸Ĥà¸ĵะà¸Ĺีà¹Ī": 143061, + "ãĤ«ãĥĨ": 143062, + "ãĤ«ãĥĨãĤ´": 143063, + "ãĤ«ãĥĨãĤ´ãĥª": 143064, + "à¸Ńิส": 143065, + "à¸Ńิสระ": 143066, + "à¹Ģà¸ľà¸¢à¹ģ": 143067, + "à¹Ģà¸ľà¸¢à¹ģà¸ŀร": 143068, + "à¹Ģà¸ľà¸¢à¹ģà¸ŀรà¹Ī": 143069, + "ãģĬãģĦ": 143070, + "ãģĬãģĦãģĹãģĦ": 143071, + "استÙĤÙĦ": 143072, + "استÙĤÙĦاÙĦ": 143073, + "تØŃض": 143074, + "تØŃضÙĬر": 143075, + "åĬ©ãģij": 143076, + "ÙħراÙģÙĤ": 143077, + "Ġ×ĵ×ķר": 143078, + "Ġ×ĵ×ķרש": 143079, + "×ŀת×Ļ×Ļ×Ĺס": 143080, + "ס×Ļ׼": 143081, + "ס×Ļ׼×ķ×Ŀ": 143082, + "íĮĮíĬ¸": 143083, + "ĠwyÅĽ": 143084, + "ĠwyÅĽw": 143085, + "ĠwyÅĽwiet": 143086, + "ĠwyÅĽwietl": 143087, + "ĠاÙĦاÙĨساÙĨ": 143088, + "ĠStraÃŁen": 143089, + "Ｌ": 143090, + "ãģ«åŁº": 143091, + "ãģ«åŁºãģ¥": 143092, + "ĠcapÃŃtulo": 143093, + "ลุย": 143094, + "Ġ×Ķ×ŀקצ×ķ×¢×Ļ": 143095, + "ãģĤãĤĭç¨ĭ度": 143096, + "Ợ": 143097, + "ĠاÙĦÙĦا": 143098, + "ĠاÙĦÙĦازÙħØ©": 143099, + "æķĻãģĪ": 143100, + "Ġרש×IJ×Ļ": 143101, + "зав": 143102, + "завиÑģ": 143103, + "завиÑģим": 143104, + "à¸Ľà¸±à¸Īà¸Īัย": 143105, + "à¹Ģà¸ĭล": 143106, + "à¹Ģà¸ĭลลà¹Į": 143107, + "Ġdifférence": 143108, + "ĠAltın": 143109, + "ĠкÑĢай": 143110, + "ĠкÑĢайне": 143111, + "Ġзло": 143112, + "Ġgünümüz": 143113, + "ĠнаÑĤÑĥÑĢ": 143114, + "ĠнаÑĤÑĥÑĢалÑĮн": 143115, + "×Ĵ×ķ׾ש×Ļ×Ŀ": 143116, + "ĠкаÑĤегоÑĢ": 143117, + "ĠкаÑĤегоÑĢии": 143118, + "Ġзнак": 143119, + "à¸ģà¹Īà¸Ńà¸Ļหà¸Ļà¹īา": 143120, + "à¸ģà¹Īà¸Ńà¸Ļหà¸Ļà¹īาà¸Ļีà¹ī": 143121, + "ĠÙħÙĨت": 143122, + "ĠÙħÙĨتخب": 143123, + "ãĥĽãĥ¼ãĥ«": 143124, + "ĠевÑĢо": 143125, + "สว": 143126, + "สวม": 143127, + "ĠìľĦìĽIJ": 143128, + "ĠìľĦìĽIJëĭĺ": 143129, + "ĠاÙĦØŃÙĪØ«": 143130, + "ĠاÙĦØŃÙĪØ«ÙĬ": 143131, + "ĠÑģодеÑĢжиÑĤ": 143132, + "ãĥķãĤ¡ãĥĥãĤ·ãĥ§ãĥ³": 143133, + "Ġà¸ģัà¸Ļ": 143134, + "Ġà¸ģัà¸Ļย": 143135, + "Ġà¸ģัà¸Ļยายà¸Ļ": 143136, + "ãĤªãĥª": 143137, + "ãĤªãĥªãĤ¸": 143138, + "ãĤªãĥªãĤ¸ãĥĬãĥ«": 143139, + "ĠбÑĢенд": 143140, + "ãĤĴæĮģãģ£ãģ¦ãģĦãĤĭ": 143141, + "Ġinversión": 143142, + "Ġê°ĸ": 143143, + "Ġê°ĸê³ł": 143144, + "ĠnovitÃł": 143145, + "ê´Ģê´ij": 143146, + "Ġà¸ŀฤษ": 143147, + "Ġà¸ŀà¸¤à¸©à¸łà¸²": 143148, + "Ġà¸ŀà¸¤à¸©à¸łà¸²à¸Ħม": 143149, + "×ķר×Ĺ×Ļ×Ŀ": 143150, + "׼׾×ķ׾": 143151, + "Ġngạc": 143152, + "×Ļ×Ļש": 143153, + "×Ļ×Ļש×ķ×ij": 143154, + "fäll": 143155, + "fällig": 143156, + "ĠÑĤÑĢебÑĥеÑĤÑģÑı": 143157, + "Ġcará": 143158, + "Ġcarácter": 143159, + "ĠprincÃŃpio": 143160, + "ĠÅĤaz": 143161, + "ĠÅĤazien": 143162, + "ĠÅĤazienk": 143163, + "Ġgiãn": 143164, + "ÑģÑĤÑĢаива": 143165, + "Ùħساب": 143166, + "ÙħسابÙĤØ©": 143167, + "à¹Ģà¸Ħรืà¹Īà¸Ńà¸ĩà¸Ķืà¹Īม": 143168, + "ترÙĥÙĬب": 143169, + "volução": 143170, + "ĠÐŁÐ¾Ñĩ": 143171, + "ĠÐŁÐ¾Ñĩем": 143172, + "ĠÐŁÐ¾ÑĩемÑĥ": 143173, + "казалоÑģÑĮ": 143174, + "ĠпÑĢименениÑı": 143175, + "à¹Ģà¸Ĺียม": 143176, + "íĮĶ": 143177, + "à¸Ĥà¹īà¸Ńà¹Ģสà¸Ļà¸Ń": 143178, + "à¸Ľà¸±à¸įà¸įา": 143179, + "ĠобÑĥÑĩ": 143180, + "ĠобÑĥÑĩениÑı": 143181, + "ĠÑģеÑĢи": 143182, + "ĠÑģеÑĢиал": 143183, + "Ġinglés": 143184, + "ĠÙĦÙĥرة": 143185, + "Ġ×ĺ׾": 143186, + "Ġ×ĺ׾פ×ķף": 143187, + "Ġìłij": 143188, + "Ġìłijê·¼": 143189, + "×IJ×ķ×Ĵ": 143190, + "×IJ×ķ×Ĵ×ķס": 143191, + "×IJ×ķ×Ĵ×ķס×ĺ": 143192, + "ĠболÑĮÑĪое": 143193, + "ĠÐļонеÑĩно": 143194, + "×¢×Ļת×ķ׳": 143195, + "×¢×Ļת×ķ׳×IJ×Ļ": 143196, + "Ġкнопк": 143197, + "Ġзн": 143198, + "ĠзнаÑĤÑĮ": 143199, + "ĠÄijá»±": 143200, + "ĠÄijá»±ng": 143201, + "влаж": 143202, + "влажн": 143203, + "×ŀ×Ļ×ĺ×ij": 143204, + "ãĤ¬ãĤ¤": 143205, + "ãĤ¬ãĤ¤ãĥī": 143206, + "..........": 143207, + "Ġà¸ģุม": 143208, + "Ġà¸ģà¸¸à¸¡à¸łà¸²à¸ŀ": 143209, + "Ġà¸ģà¸¸à¸¡à¸łà¸²à¸ŀัà¸Ļ": 143210, + "Ġà¸ģà¸¸à¸¡à¸łà¸²à¸ŀัà¸Ļà¸ĺ": 143211, + "Ġà¸ģà¸¸à¸¡à¸łà¸²à¸ŀัà¸Ļà¸ĺà¹Į": 143212, + "bez": 143213, + "bezpieczeÅĦst": 143214, + "bezpieczeÅĦstw": 143215, + "ãĥijãĥijæ´»": 143216, + "عاط": 143217, + "عاطÙģ": 143218, + "ĠÄijáºŃm": 143219, + "ĠзÑĢ": 143220, + "ĠзÑĢениÑı": 143221, + "Ġborç": 143222, + "Ġнедел": 143223, + "ĠнеделÑİ": 143224, + "Ġhá»ı": 143225, + "Ġhá»ıng": 143226, + "ìŀ¥ìķł": 143227, + "ìŀ¥ìķłìĿ¸": 143228, + "ĠاÙĦعÙĦاÙĤØ©": 143229, + "Ġíģ¬": 143230, + "Ġíģ¬ê²Į": 143231, + "à¹Ħรà¹Ī": 143232, + "à¸ļาà¸Ķ": 143233, + "à¸ļาà¸Ķà¹Ģà¸Īà¹ĩà¸ļ": 143234, + "à¸Ŀรั": 143235, + "à¸Ŀรัà¹Īà¸ĩ": 143236, + "à¸Ŀรัà¹Īà¸ĩà¹Ģศ": 143237, + "à¸Ŀรัà¹Īà¸ĩà¹Ģศส": 143238, + "רע×Ļ": 143239, + "רע×Ļ×ķ׳×ķת": 143240, + "ĠëĮ": 143241, + "ĠëĮĵ": 143242, + "ĠëĮĵê¸Ģ": 143243, + "Ġnajb": 143244, + "Ġnajbli": 143245, + "Ġnajbliż": 143246, + "Ġnajbliższ": 143247, + "ĠиÑģполÑĮзÑĥеÑĤÑģÑı": 143248, + "ĠcientÃŃf": 143249, + "ĠcientÃŃfico": 143250, + "×¢×ŀק": 143251, + "Ġgợi": 143252, + "Ø´ØŃÙĨ": 143253, + "ĠÅĽm": 143254, + "ĠÅĽmier": 143255, + "ĠÅĽmierci": 143256, + "à¸Ħาสิà¹Ĥà¸Ļà¸Ńà¸Ńà¸Ļà¹Ħลà¸Ļà¹Į": 143257, + "×Ĺש×ijת×Ļ": 143258, + "Ġningu": 143259, + "Ġninguém": 143260, + "è¾¼ãĤģ": 143261, + "ãģ·": 143262, + "ĠÑĥг": 143263, + "ĠÑĥгол": 143264, + "ï½°": 143265, + "פת×Ļ×Ĺ": 143266, + "פת×Ļ×Ĺת": 143267, + "Ġ×Ķר×IJש×ķ׳×Ļ×Ŀ": 143268, + "pósito": 143269, + "ãĤŃãĥ¬ãĤ¤": 143270, + "ãģ©ãģĵãĤį": 143271, + "à¹Ģà¸Ĺà¹Īาà¹Ħ": 143272, + "à¹Ģà¸Ĺà¹Īาà¹Ħหร": 143273, + "à¹Ģà¸Ĺà¹Īาà¹Ħหรà¹Ī": 143274, + "ĠинÑĤеÑĢÑĮеÑĢ": 143275, + "ĠØŃاج": 143276, + "ĠØŃاجة": 143277, + "สีà¸Ĥาว": 143278, + "ìĸ¼": 143279, + "Ġná»Ļ": 143280, + "Ġná»Ļp": 143281, + "ĠÃŃnd": 143282, + "ĠÃŃndice": 143283, + "สำรวà¸Ī": 143284, + "Ġкаждой": 143285, + "Ġhotéis": 143286, + "ĠnastÄĻ": 143287, + "ĠnastÄĻpn": 143288, + "Ġ×Ķק×ķ×ĵ": 143289, + "Ġ×Ķק×ķ×ĵ×Ŀ": 143290, + "פ×ķפ": 143291, + "פ×ķפ×ķ׾": 143292, + "פ×ķפ×ķ׾ר×Ļ": 143293, + "вÑĪей": 143294, + "ãĤ·ãĥ³ãĥĹ": 143295, + "ãĤ·ãĥ³ãĥĹãĥ«": 143296, + "ĠzdjÄĻÄĩ": 143297, + "ĠгÑĢÑĥппа": 143298, + "ĠпомеÑī": 143299, + "ĠпомеÑīениÑı": 143300, + "ãģ©ãģĨãģĦãģĨ": 143301, + "ĠиÑģпÑĭÑĤа": 143302, + "ĠogÅĤ": 143303, + "ĠogÅĤos": 143304, + "ĠogÅĤoszen": 143305, + "ĠogÅĤoszeni": 143306, + "สรà¹īาà¸ĩสรร": 143307, + "สรà¹īาà¸ĩสรรà¸Ħà¹Į": 143308, + "à¸ŀรรà¸ĵ": 143309, + "ĠçıkÄ±ÅŁ": 143310, + "ĠÑĩаÑģÑĤноÑģÑĤи": 143311, + "Ġ×ķ×Ļ×ķתר": 143312, + "ç¶ļãģįãĤĴ": 143313, + "ç¶ļãģįãĤĴèªŃ": 143314, + "ç¶ļãģįãĤĴèªŃãĤĢ": 143315, + "à¸ģรั": 143316, + "à¸ģรัม": 143317, + "гÑĢаÑĦ": 143318, + "Ġвлад": 143319, + "ĠвладелÑĮ": 143320, + "ĠвладелÑĮÑĨ": 143321, + "ĠistediÄŁ": 143322, + "ĠistediÄŁiniz": 143323, + "×ij×ľ×¢": 143324, + "×ij×ľ×¢×ĵ×Ļ": 143325, + "ÙħÙĪاÙģ": 143326, + "ÙħÙĪاÙģÙĤØ©": 143327, + "Ġ×Ļ×ķר": 143328, + "Ġ×Ļ×ķרק": 143329, + "ãĤ«ãĥ¼ãĥīãĥŃãĥ¼ãĥ³": 143330, + "ĠاÙĦÙħØ´ÙĥÙĦ": 143331, + "ĠاÙĦÙħØ´ÙĥÙĦØ©": 143332, + "ĠêµŃíļĮ": 143333, + "ספ×ĺ": 143334, + "ספ×ĺ×ŀ": 143335, + "ספ×ĺ×ŀ×ijר": 143336, + "Ġìĸ´ëłµ": 143337, + "ÙĥاÙħ": 143338, + "ÙĥاÙħÙĬرا": 143339, + "schlü": 143340, + "schlüsse": 143341, + "ĠØ«ÙĨ": 143342, + "ĠØ«ÙĨائÙĬ": 143343, + "ìī½": 143344, + "ĠÐŀÑģоб": 143345, + "ĠÐŀÑģобенно": 143346, + "ĠинвеÑģÑĤи": 143347, + "ĠинвеÑģÑĤиÑĨи": 143348, + "اØŃتÙħ": 143349, + "اØŃتÙħاÙĦ": 143350, + "EÄŀ": 143351, + "EÄŀÄ°": 143352, + "íķĺê²łëĭ¤": 143353, + "Ġ×IJ×ijר×Ķ": 143354, + "Ġ×IJ×ijר×Ķ×Ŀ": 143355, + "Ġ×ij×Ĺ×Ļ׳×Ŀ": 143356, + "Ø£ÙĪض": 143357, + "Ø£ÙĪضاع": 143358, + "Ġdél": 143359, + "Ġdélai": 143360, + "Ġ×IJ×ķ×Ķ×ij×Ļ×Ŀ": 143361, + "ĠÑģоÑħ": 143362, + "ĠÑģоÑħÑĢ": 143363, + "ĠÑģоÑħÑĢани": 143364, + "ĠдоÑģÑĤиж": 143365, + "ĠдоÑģÑĤижени": 143366, + "สิà¹Īà¸ĩà¹ģ": 143367, + "สิà¹Īà¸ĩà¹ģวà¸Ķ": 143368, + "สิà¹Īà¸ĩà¹ģวà¸Ķล": 143369, + "สิà¹Īà¸ĩà¹ģวà¸Ķลà¹īà¸Ńม": 143370, + "ĠاÙĦÙħباشر": 143371, + "ĠÑĦиг": 143372, + "ĠÑĦигÑĥÑĢ": 143373, + "можем": 143374, + "׾×ŀ×Ļ×ĵ×Ķ": 143375, + "Ġciné": 143376, + "Ġcinéma": 143377, + "Ġbada": 143378, + "ĠbadaÅĦ": 143379, + "جبÙĩØ©": 143380, + "Ġдеп": 143381, + "ĠдепÑĥÑĤ": 143382, + "ĠдепÑĥÑĤаÑĤ": 143383, + "Ġdistância": 143384, + "ĠاÙĦÙħعار": 143385, + "ĠاÙĦÙħعارضة": 143386, + "thèse": 143387, + "ünc": 143388, + "üncü": 143389, + "Ġданного": 143390, + "ĠBelgi": 143391, + "ĠBelgië": 143392, + "Ġ×ij×ijק": 143393, + "Ġ×ij×ijקש×Ķ": 143394, + "ยà¹Īาà¸Ļ": 143395, + "Ġsolução": 143396, + "Ġ×Ķצ×ĺר": 143397, + "Ġ×Ķצ×ĺרפ×ķ": 143398, + "ĠØ£ÙĨØŃ": 143399, + "ĠØ£ÙĨØŃاء": 143400, + "ĠدÙħØ´": 143401, + "ĠدÙħØ´ÙĤ": 143402, + "มัà¹ī": 143403, + "มัà¹īย": 143404, + "Ùħغرب": 143405, + "استعÙħاÙĦ": 143406, + "ĠSÅĤow": 143407, + "ĠëıĻìĭľ": 143408, + "ĠëıĻìĭľìĹIJ": 143409, + "ĠÑģоÑģ": 143410, + "ĠÑģоÑģед": 143411, + "ì²ŃìĨĮ": 143412, + "ì²ŃìĨĮëħĦ": 143413, + "ĠгÑĢаÑĦ": 143414, + "ĠгÑĢаÑĦик": 143415, + "ĠìŀijìĿĢ": 143416, + "Ġyeti": 143417, + "ĠyetiÅŁtir": 143418, + "ĠìĿ´ê²ĥìĿ´": 143419, + "หà¹Īาà¸ĩ": 143420, + "Ø¥ÙħÙĥاÙĨ": 143421, + "Ø¥ÙħÙĥاÙĨÙĬØ©": 143422, + "استعراض": 143423, + "Ùħخدر": 143424, + "ĠÑĩÑĥÑĤÑĮ": 143425, + "ÙħدÙĬر": 143426, + "ÙħدÙĬرÙĬØ©": 143427, + "Ġà¹Ģมษ": 143428, + "Ġà¹Ģมษายà¸Ļ": 143429, + "ĠмеÑħ": 143430, + "ĠмеÑħаниз": 143431, + "ĠмеÑħанизм": 143432, + "ĠÑģÑĥм": 143433, + "ĠÑģÑĥммÑĥ": 143434, + "Ġvö": 143435, + "Ġvöll": 143436, + "Ġvöllig": 143437, + "ĠдÑĢÑĥз": 143438, + "ĠдÑĢÑĥзÑĮÑı": 143439, + "ãĤĴåĪ©çĶ¨ãģĹãģ¦": 143440, + "à¸ļรรà¸Īุ": 143441, + "pożycz": 143442, + "×ŀש׼": 143443, + "×ŀ×©×Ľ×ł×ª": 143444, + "×ŀ×©×Ľ×ł×ª×IJ": 143445, + "Ġeuropéen": 143446, + "Ġproprié": 143447, + "Ġpropriétaire": 143448, + "Ġkhấu": 143449, + "ãģĦãģŁãģłãģijãĤĭ": 143450, + "Ġtecrü": 143451, + "Ġtecrübe": 143452, + "×Ķ×ij": 143453, + "×Ķ×ij׳×Ķ": 143454, + "ĠcuÌ": 143455, + "ĠcuÌī": 143456, + "ĠcuÌīa": 143457, + "×IJ×ķ×ķ": 143458, + "×IJ×ķ×ķ×Ļר×Ķ": 143459, + "Ġ׼×ķ׾×ķ": 143460, + "Ulus": 143461, + "Uluslararası": 143462, + "Ġ׳×ķת": 143463, + "Ġ׳×ķ×ª×Ł": 143464, + "ãģ«åIJij": 143465, + "ãģ«åIJijãģijãģ¦": 143466, + "ë¹Ľ": 143467, + "à¸Ĺัà¸ģษ": 143468, + "à¸Ĺัà¸ģษะ": 143469, + "سÙĤÙĪ": 143470, + "سÙĤÙĪØ·": 143471, + "Ġвн": 143472, + "ĠвнеÑĪ": 143473, + "ĠвнеÑĪне": 143474, + "Ġurz": 143475, + "ĠurzÄĻd": 143476, + "Ġámb": 143477, + "Ġámbito": 143478, + "à¸Ńà¸ĺิ": 143479, + "à¸Ńà¸ĺิà¸ļาย": 143480, + "ĠÅĤad": 143481, + "ĠÅĤadn": 143482, + "ê±´ì¶ķ": 143483, + "wództ": 143484, + "wództw": 143485, + "Ġquestões": 143486, + "Ġשק": 143487, + "Ġשק×Ļ×ij׾": 143488, + "ĠmiejscowoÅĽci": 143489, + "Ġвал": 143490, + "ĠвалÑİÑĤ": 143491, + "häuser": 143492, + "หà¸Ļà¸Ńà¸ĩ": 143493, + "ãģ¨åħ±": 143494, + "ãģ¨åħ±ãģ«": 143495, + "ãĥıãĥ¼ãĥī": 143496, + "Ġê°ľìµľ": 143497, + "ĠоÑģновном": 143498, + "ĠмÑıÑģ": 143499, + "اعت": 143500, + "اعتÙĤاÙĦ": 143501, + "สà¸ĸิ": 143502, + "สà¸ĸิà¸ķิ": 143503, + "Ngu": 143504, + "Nguá»ĵn": 143505, + "ĠÙħجÙĦ": 143506, + "ĠÙħجÙĦØ©": 143507, + "à¹ģà¸Ĥà¸Ļ": 143508, + "ĠاÙĦÙĦÙĬبÙĬ": 143509, + "פע×Ļ׾×ķ×Ļ×ķת": 143510, + "Ġ×Ķרפ×ķ×IJ×Ļ": 143511, + "פר×ķפ": 143512, + "פר×ķפ×Ļ׾": 143513, + "ק׾×IJ": 143514, + "ק׾×IJס×Ļ": 143515, + "ÙĥتشÙģ": 143516, + "ãģ«ãģªãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ãģĨ": 143517, + "à¹Ģà¸Ħลà¹ĩà¸Ķ": 143518, + "à¹Ģà¸Ħลà¹ĩà¸Ķลัà¸ļ": 143519, + "Ġì»´": 143520, + "Ġì»´íĵ¨": 143521, + "Ġì»´íĵ¨íĦ°": 143522, + "Ġ×Ĺ×Ļ×ķ×ij×Ļ": 143523, + "Ġnäm": 143524, + "Ġnämlich": 143525, + "åij¼ãģ°": 143526, + "åij¼ãģ°ãĤĮ": 143527, + "ĠÑĢол": 143528, + "ĠÑĢоли": 143529, + "Ġspécialisé": 143530, + "à¸Ļวัà¸ķ": 143531, + "à¸Ļวัà¸ķà¸ģรรม": 143532, + "ÙĨصÙĪص": 143533, + "пеÑĢед": 143534, + "пеÑĢедаÑĩ": 143535, + "thèque": 143536, + "Ġר×IJ×Ļת×Ļ": 143537, + "ãĥĢãĤ¦ãĥ³": 143538, + "ãĤıãģĭ": 143539, + "ãĤıãģĭãģ£ãģ¦": 143540, + "беÑĢеж": 143541, + "ĠÑģек": 143542, + "ĠÑģекÑĢ": 143543, + "ĠÑģекÑĢеÑĤ": 143544, + "ĠпоÑģÑĤоÑıнн": 143545, + "à¸Ĥà¸Ļสà¹Īà¸ĩ": 143546, + "Ġmük": 143547, + "Ġmükem": 143548, + "Ġmükemmel": 143549, + "еÑĤеÑģÑĮ": 143550, + "ĠاÙĦسÙĨÙĪات": 143551, + "ĠìłĦíĺĢ": 143552, + "Ġ×Ķ×ŀק×ķר×Ļ": 143553, + "Ġmüd": 143554, + "Ġmüdah": 143555, + "Ġmüdahale": 143556, + "Ġwyb": 143557, + "Ġwybór": 143558, + "Ġtendência": 143559, + "إدار": 143560, + "إدارÙĬØ©": 143561, + "Ġunterstützen": 143562, + "ת×ijר": 143563, + "ת×ijרר": 143564, + "Ġdiá": 143565, + "Ġdiálogo": 143566, + "ĠÃĸnce": 143567, + "ĠÃĸnceki": 143568, + "ãĤ¹ãĥĿãĥĥãĥĪ": 143569, + "ëĦ£": 143570, + "ĠGeli": 143571, + "ĠGeliÅŁ": 143572, + "ãĤĴéĢļ": 143573, + "ãĤĴéĢļãģĹãģ¦": 143574, + "ĠFuÃŁball": 143575, + "Ġsalari": 143576, + "Ġsalarié": 143577, + "ĠпÑĢодÑĥкÑĤов": 143578, + "صÙģÙĤØ©": 143579, + "รวà¸ļ": 143580, + "รวà¸ļรวม": 143581, + "à¹ĥà¸Ļà¸IJาà¸Ļ": 143582, + "à¹ĥà¸Ļà¸IJาà¸Ļะ": 143583, + "Ġkayna": 143584, + "Ġkaynaģı": 143585, + "ĠìŀijíĴĪ": 143586, + "ĠвÑĭÑĢаж": 143587, + "ĠвÑĭÑĢажен": 143588, + "ĠÑģÑĤеп": 143589, + "ĠÑģÑĤепени": 143590, + "ĠاÙĦÙħÙĪجÙĪد": 143591, + "ĠاÙĦÙħÙĪجÙĪدة": 143592, + "ลà¹īม": 143593, + "ĠnajczÄĻ": 143594, + "ĠnajczÄĻÅĽcie": 143595, + "ĠnajczÄĻÅĽciej": 143596, + "Ġzwy": 143597, + "Ġzwyk": 143598, + "ĠzwykÅĤ": 143599, + "Ġê·¸ëłĩì§Ģ": 143600, + "à¸ģระà¸Ī": 143601, + "à¸ģระà¸Īาย": 143602, + "Ġëĭµ": 143603, + "Ġëĭµë³Ģ": 143604, + "ĠÑĢеак": 143605, + "ĠÑĢеакÑĨи": 143606, + "ĠÅĽwież": 143607, + "ĠÑģÑĤоимоÑģÑĤи": 143608, + "ÙħÙĨاÙĤ": 143609, + "ÙħÙĨاÙĤØ´": 143610, + "ÙħÙĨاÙĤشة": 143611, + "ĠÑħоÑĩÑĥ": 143612, + "ãĥľãĥ¼ãĥī": 143613, + "Ġróżnic": 143614, + "ĠкÑĢÑĭ": 143615, + "ĠкÑĢÑĭÑĪ": 143616, + "âľĵ": 143617, + "ãĤ³ãĥ³ãĥĨãĥ³": 143618, + "ãĤ³ãĥ³ãĥĨãĥ³ãĥĦ": 143619, + "ĠпÑĢедпоÑĩ": 143620, + "×ŀר×ij×Ļת": 143621, + "ĠØ´Ùĥ": 143622, + "ĠØ´Ùĥرا": 143623, + "Ġдал": 143624, + "Ġдалек": 143625, + "Ġдалеко": 143626, + "برÙĬØ·": 143627, + "برÙĬطاÙĨÙĬا": 143628, + "عÙĨا": 143629, + "عÙĨاÙĬØ©": 143630, + "ĠÑĢаÑģÑģказ": 143631, + "ĠÑĢаÑģÑģказÑĭва": 143632, + "Ø£ÙĦÙĪ": 143633, + "Ø£ÙĦÙĪاÙĨ": 143634, + "æĮģãģ£ãģ¦": 143635, + "æĮģãģ£ãģ¦ãģĦ": 143636, + "Ùħبادئ": 143637, + "×Ķ×¢×ijר": 143638, + "×Ķ×¢×ijרת": 143639, + "Ġyayı": 143640, + "Ġyayıml": 143641, + "Ġyayımla": 143642, + "mát": 143643, + "máticos": 143644, + "à¸ģัà¸ĩ": 143645, + "à¸ģัà¸ĩวล": 143646, + "Ġ×ľ×¤×ª": 143647, + "Ġ×ľ×¤×ª×ķ×Ĺ": 143648, + "à¸ŀฤà¸ķิ": 143649, + "à¸ŀฤà¸ķิà¸ģรรม": 143650, + "íĤ¬": 143651, + "ĠокÑĢÑĥг": 143652, + "Ġ×ŀצ×ķ×ķ×Ķ": 143653, + "ÐĽÐµÐ½Ð¸": 143654, + "ÐĽÐµÐ½Ð¸Ð½": 143655, + "ĠTriá»ģu": 143656, + "ãĤ³ãĥŁãĥ¥": 143657, + "ãĤ³ãĥŁãĥ¥ãĥĭ": 143658, + "ãĤ³ãĥŁãĥ¥ãĥĭãĤ±": 143659, + "ãĤ³ãĥŁãĥ¥ãĥĭãĤ±ãĥ¼ãĤ·ãĥ§ãĥ³": 143660, + "ÙĥÙĨÙĬ": 143661, + "ÙĥÙĨÙĬسة": 143662, + "ãĤĴä¸Ńå¿ĥ": 143663, + "ãĤĴä¸Ńå¿ĥãģ«": 143664, + "ĠmiÄĻdz": 143665, + "ĠmiÄĻdzyn": 143666, + "ĠmiÄĻdzynar": 143667, + "ĠmiÄĻdzynarod": 143668, + "ĠmiÄĻdzynarodow": 143669, + "ÙĦÙĨ": 143670, + "ÙĦÙĨدا": 143671, + "برش": 143672, + "برشÙĦÙĪÙĨ": 143673, + "برشÙĦÙĪÙĨØ©": 143674, + "à¸ģระà¸ķุ": 143675, + "à¸ģระà¸ķุà¹īà¸Ļ": 143676, + "Ġgı": 143677, + "Ġgıda": 143678, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Ĺัà¸ļ": 143679, + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Ĺัà¸ļà¹ĥà¸Ī": 143680, + "Ġë¶Ī구": 143681, + "Ġë¶Ī구íķĺê³ł": 143682, + "ĠÙĨØ·": 143683, + "ĠÙĨطاÙĤ": 143684, + "ĠÐľÐ¾Ð¶ÐµÑĤ": 143685, + "Präs": 143686, + "Präsident": 143687, + "ĠÑģкоÑĢ": 143688, + "ĠÑģкоÑĢоÑģÑĤÑĮ": 143689, + "Ġ×Ķ×ij×ķקר": 143690, + "еÑħаÑĤÑĮ": 143691, + "Ġgạo": 143692, + "Ġש×IJ×Ļ׳×Ŀ": 143693, + "Ġ×ij׳×ķ×Ĵ": 143694, + "Ġ×ij׳×ķ×Ĵ×¢": 143695, + "ĠопиÑģание": 143696, + "Ġuczni": 143697, + "Ġuczniów": 143698, + "à¹Ģà¸Ńà¹ĩà¸Ļ": 143699, + "Ġتش": 143700, + "ĠتشرÙĬÙĨ": 143701, + "Ġnhãn": 143702, + "빨": 143703, + "Ġcaractère": 143704, + "×¢×ľ×Ļ": 143705, + "×¢×ľ×Ļ×Ļ×Ķ": 143706, + "楽ãģĹãĤģãĤĭ": 143707, + "ĠÑģаÑħ": 143708, + "ĠÑģаÑħаÑĢ": 143709, + "дÑĥмаÑĤÑĮ": 143710, + "ĠÐĴозможно": 143711, + "صÙĬاÙĨ": 143712, + "صÙĬاÙĨØ©": 143713, + "ömür": 143714, + "สล": 143715, + "สลà¹ĩ": 143716, + "สลà¹ĩà¸Ń": 143717, + "สลà¹ĩà¸Ńà¸ķ": 143718, + "롯": 143719, + "Ġthói": 143720, + "grÃ¶ÃŁe": 143721, + "ĠksiÄĻ": 143722, + "ĠksiÄĻg": 143723, + "ĠÑĢом": 143724, + "ĠÑĢоман": 143725, + "ÙĤاسÙħ": 143726, + "×ŀ×ij×ķ×Ĵ": 143727, + "×ŀ×ij×ķ×Ĵר×Ļ×Ŀ": 143728, + "besch": 143729, + "beschäft": 143730, + "beschäftig": 143731, + "×Ķצע×Ķ": 143732, + "ĠÃģrea": 143733, + "ĠзаÑıвк": 143734, + "Ĺ": 143735, + "ĠлÑİбого": 143736, + "Ġม": 143737, + "Ġมà¸ģร": 143738, + "Ġมà¸ģราà¸Ħม": 143739, + "ÑĦиз": 143740, + "ÑĦизиÑĩеÑģк": 143741, + "инÑĦ": 143742, + "инÑĦек": 143743, + "инÑĦекÑĨи": 143744, + "اÙĦØ·": 143745, + "اÙĦطائÙģ": 143746, + "Ġколл": 143747, + "ĠколлекÑĤив": 143748, + "езжа": 143749, + "ĠسبØŃ": 143750, + "ĠسبØŃاÙĨ": 143751, + "ĠسبØŃاÙĨÙĩ": 143752, + "schlä": 143753, + "schläge": 143754, + "Ġди": 143755, + "Ġдиаг": 143756, + "ĠдиагноÑģÑĤ": 143757, + "ĠоÑĤмеÑĤиÑĤÑĮ": 143758, + "ТЬ": 143759, + "ĠاÙĦدر": 143760, + "ĠاÙĦدراسÙĬ": 143761, + "עצ×ŀ": 143762, + "עצ×ŀ×IJ×ķת": 143763, + "Ġdémarch": 143764, + "Ġdémarche": 143765, + "Ġ×ĺ×ķ×¢": 143766, + "Ġ×ĺ×ķ×¢×Ł": 143767, + "Ġfuncionários": 143768, + "ỵ": 143769, + "׾׼×IJ": 143770, + "׾׼×IJ×ķר×Ķ": 143771, + "à¸ĭà¹Ī": 143772, + "à¸ĭà¹Īà¸Ńม": 143773, + "ĠÑĩÑĥв": 143774, + "ĠÑĩÑĥвÑģÑĤво": 143775, + "âĸ¼": 143776, + "пÑĥÑī": 143777, + "пÑĥÑīен": 143778, + "ĠмеÑĢ": 143779, + "ĠмеÑĢоп": 143780, + "ĠмеÑĢопÑĢи": 143781, + "ĠмеÑĢопÑĢиÑıÑĤиÑı": 143782, + "Ġuçu": 143783, + "ĠuçuÅŁ": 143784, + "ãĤĴåĪ©çĶ¨ãģĻãĤĭ": 143785, + "aÄŁ": 143786, + "aÄŁlı": 143787, + "ìĺĪìĪł": 143788, + "à¹ģยà¹Ī": 143789, + "ĠاÙĦÙĥÙħ": 143790, + "ĠاÙĦÙĥÙħبÙĬ": 143791, + "ĠاÙĦÙĥÙħبÙĬÙĪتر": 143792, + "تÙĪÙĬ": 143793, + "تÙĪÙĬتر": 143794, + "à¹Ģà¸Ĭีà¹Īยว": 143795, + "à¹Ģà¸Ĭีà¹Īยวà¸Ĭา": 143796, + "à¹Ģà¸Ĭีà¹Īยวà¸Ĭาà¸į": 143797, + "á»Ķ": 143798, + "Ġhiếm": 143799, + "ذاÙĥرة": 143800, + "Ġ×Ķ×ŀ×Ļ×ķ×Ĺ×ĵ": 143801, + "ĠìĪľ": 143802, + "ĠìĪľê°Ħ": 143803, + "ĠKı": 143804, + "ĠKısa": 143805, + "ĠgeleceÄŁi": 143806, + "пÑĢоÑĦеÑģÑģиона": 143807, + "пÑĢоÑĦеÑģÑģионал": 143808, + "Ġogó": 143809, + "Ġogóle": 143810, + "ĠgÅĤów": 143811, + "ĠgÅĤówne": 143812, + "ĠÑģÑĤилÑĮ": 143813, + "×IJפ׾": 143814, + "×IJפ׾×Ļק": 143815, + "×IJפ׾×Ļקצ×Ļ×Ķ": 143816, + "สมารà¹Į": 143817, + "สมารà¹Įà¸Ĺ": 143818, + "สมารà¹Įà¸Ĺà¹Ĥà¸Ł": 143819, + "สมารà¹Įà¸Ĺà¹Ĥà¸Łà¸Ļ": 143820, + "Ġthánh": 143821, + "ÐŁÐ¾Ð´": 143822, + "ÐŁÐ¾Ð´ÑĢоб": 143823, + "ÐŁÐ¾Ð´ÑĢобнее": 143824, + "ĠاÙĦتÙĪÙĨ": 143825, + "ĠاÙĦتÙĪÙĨسÙĬ": 143826, + "Ġbahçe": 143827, + "à¹ģà¸ģà¹īà¸Ľà¸±à¸įหา": 143828, + "éducation": 143829, + "europ": 143830, + "europä": 143831, + "europäische": 143832, + "ĠKsi": 143833, + "ĠKsiÄĻ": 143834, + "ĠëĦĺ": 143835, + "ĠëĦĺìĸ´": 143836, + "Ġvüc": 143837, + "Ġvücud": 143838, + "Ġyayg": 143839, + "Ġyaygın": 143840, + "Ġniekt": 143841, + "Ġniektóry": 143842, + "Ġniektórych": 143843, + "ãģŃãģĩ": 143844, + "Ġкаж": 143845, + "ĠкажеÑĤÑģÑı": 143846, + "каж": 143847, + "кажеÑĤ": 143848, + "ĠاÙĦدÙĬÙħÙĤرا": 143849, + "ĠاÙĦدÙĬÙħÙĤراط": 143850, + "ĠاÙĦدÙĬÙħÙĤراطÙĬØ©": 143851, + "æŃ©": 143852, + "æŃ©ãģĦãģ¦": 143853, + "Ġvaz": 143854, + "Ġvazge": 143855, + "Ġvazgeç": 143856, + "ĠминималÑĮ": 143857, + "ĠминималÑĮн": 143858, + "ãĥijãĤ¿": 143859, + "ãĥijãĤ¿ãĥ¼ãĥ³": 143860, + "ĠëĬ": 143861, + "ĠëĬIJ": 143862, + "ĠëĬIJëĤĮ": 143863, + "ãģ¡ãĤĩãģĨ": 143864, + "ãģ¡ãĤĩãģĨãģ©": 143865, + "Ġà¸ģร": 143866, + "Ġà¸ģรà¸ģà¸İ": 143867, + "Ġà¸ģรà¸ģà¸İาà¸Ħม": 143868, + "تجدÙĬد": 143869, + "ĠشاÙħÙĦ": 143870, + "หลัà¸ģà¸IJาà¸Ļ": 143871, + "ĠмаÑĢÑĪ": 143872, + "ĠмаÑĢÑĪÑĢÑĥÑĤ": 143873, + "ĠvÃŃt": 143874, + "ĠvÃŃtima": 143875, + "Ġquizá": 143876, + "aygı": 143877, + "×ĵ×ijר×Ļ×ķ": 143878, + "Ġизд": 143879, + "Ġиздели": 143880, + "ĠизделиÑı": 143881, + "пла": 143882, + "плаÑĩ": 143883, + "плаÑĩива": 143884, + "ä»»ãģĽ": 143885, + "Ġéquipé": 143886, + "ä¹ħãģĹãģ": 143887, + "ä¹ħãģĹãģ¶": 143888, + "ä¹ħãģĹãģ¶ãĤĬ": 143889, + "ĠкаÑĤ": 143890, + "ĠкаÑĤал": 143891, + "ĠкаÑĤалог": 143892, + "สà¹īม": 143893, + "ĠÑĢей": 143894, + "ĠÑĢейÑĤ": 143895, + "ĠÑĢейÑĤинг": 143896, + "Ġthuyá»ģn": 143897, + "ĠاÙĦÙħÙĤدس": 143898, + "espère": 143899, + "ãģ«åħ¥ãģ£ãģŁ": 143900, + "หมายà¹Ģลà¸Ĥ": 143901, + "ת×Ĺ×ķשת": 143902, + "à¸Ļà¹Īะ": 143903, + "ĠpeÅĤ": 143904, + "ĠpeÅĤne": 143905, + "Ġpérd": 143906, + "Ġpérdida": 143907, + "หมวà¸Ķ": 143908, + "หมวà¸Ķหมูà¹Ī": 143909, + "иÑĩеÑģкÑĥÑİ": 143910, + "çµĤãĤı": 143911, + "çµĤãĤıãģ£ãģŁ": 143912, + "Ġ×Ĵ×ķ×Ĵ׾": 143913, + "à¸Ĺำà¸Ħวาม": 143914, + "à¸Ĺำà¸Ħวามสะà¸Ńาà¸Ķ": 143915, + "Hotéis": 143916, + "ĠзаÑĢ": 143917, + "ĠзаÑĢегиÑģÑĤ": 143918, + "ĠзаÑĢегиÑģÑĤÑĢи": 143919, + "ĠзаÑĢегиÑģÑĤÑĢиÑĢова": 143920, + "ĠÑģобÑĭÑĤи": 143921, + "ĠÑģобÑĭÑĤиÑı": 143922, + "Ġ×ĸ׼×IJ": 143923, + "ÙħÙĨظÙĪÙħØ©": 143924, + "Ġ×Ķ×ŀצ": 143925, + "Ġ×Ķ×ŀצ×Ļ×IJ×ķת": 143926, + "ÙħÙĥÙĪÙĨ": 143927, + "ÙħÙĥÙĪÙĨات": 143928, + "ä¸ĬãģĮãĤĭ": 143929, + "ĠmÄĻ": 143930, + "ĠmÄĻsk": 143931, + "หรืà¸Ńà¹Ģà¸Ľà¸¥à¹Īา": 143932, + "ëĤ®": 143933, + "Ġnoktas": 143934, + "Ġnoktası": 143935, + "ĠболÑĮÑĪим": 143936, + "ĠлÑĥÑĩÑĪиÑħ": 143937, + "Ø´ÙĩÙĬد": 143938, + "à¸Ńำà¸Ļ": 143939, + "à¸Ńำà¸Ļวย": 143940, + "à¸Ńำà¸Ļวยà¸Ħวาม": 143941, + "à¸Ńำà¸Ļวยà¸Ħวามสะà¸Ķวà¸ģ": 143942, + "Ġев": 143943, + "ĠевÑĢ": 143944, + "ĠевÑĢоп": 143945, + "ĠевÑĢопей": 143946, + "à¸īาย": 143947, + "ìĦŃ": 143948, + "ÙħÙģا": 143949, + "ÙħÙģاÙĪض": 143950, + "ÙħÙģاÙĪضات": 143951, + "ë¹Į": 143952, + "赤ãģ¡ãĤĥãĤĵ": 143953, + "ĠÑĥдалоÑģÑĮ": 143954, + "ĠХоÑĤ": 143955, + "ĠХоÑĤÑı": 143956, + "przedsiÄĻbiorc": 143957, + "ĠHôm": 143958, + "íķĺìĺĢìĬµëĭĪëĭ¤": 143959, + "Ġнаг": 143960, + "ĠнагÑĢÑĥз": 143961, + "ĠнагÑĢÑĥзк": 143962, + "Ġ×ij×Ļ׳׾×IJ×ķ×ŀ×Ļ": 143963, + "Ġê°ĢëĬ¥íķľ": 143964, + "ĠHữu": 143965, + "à¸Ńุà¸Ķ": 143966, + "à¸Ńุà¸Ķม": 143967, + "ת×ķפ": 143968, + "ת×ķפע×Ķ": 143969, + "ĠmiÅĤo": 143970, + "ĠmiÅĤoÅĽci": 143971, + "ksiÄħż": 143972, + "ksiÄħżka": 143973, + "ĠاÙĦÙĦعبة": 143974, + "à¸īาà¸ģ": 143975, + "สะสม": 143976, + "×ŀתר": 143977, + "×ŀתר×Ĺש": 143978, + "Ġlégère": 143979, + "Ġ׾צפ": 143980, + "Ġ׾צפ×Ļ×Ķ": 143981, + "ĠиÑģÑĤоÑĢиÑı": 143982, + "ĠãĥĪãĥ©": 143983, + "ĠãĥĪãĥ©ãĥĥãĤ¯": 143984, + "ĠãĥĪãĥ©ãĥĥãĤ¯ãĥIJãĥĥãĤ¯": 143985, + "Ġка": 143986, + "ĠкаÑĦе": 143987, + "×ŀס×ŀ×ļ": 143988, + "Ġcüm": 143989, + "Ġcümle": 143990, + "à¹Ģà¸Ħลืà¹Īà¸Ńà¸Ļà¹Ħหว": 143991, + "ãģĬãģĿ": 143992, + "ãģĬãģĿãĤīãģı": 143993, + "ìŀIJëıĻ": 143994, + "ìŀIJëıĻì°¨": 143995, + "à¸Ńัà¸ķ": 143996, + "à¸Ńัà¸ķà¹Ĥà¸Ļ": 143997, + "à¸Ńัà¸ķà¹Ĥà¸Ļมั": 143998, + "à¸Ńัà¸ķà¹Ĥà¸Ļมัà¸ķิ": 143999, + "ĠÅŁik": 144000, + "ĠÅŁikay": 144001, + "ĠÅŁikayet": 144002, + "extrême": 144003, + "krä": 144004, + "kräfte": 144005, + "ëĤĻ": 144006, + "íķij": 144007, + "ì²Ļ": 144008, + "íĺĪ": 144009, + "ì°į": 144010, + "âĻ¡": 144011, + "ìŀĶ": 144012, + "뢰": 144013, + "íĿĶ": 144014, + "íĿIJ": 144015, + "âĩĴ": 144016, + "맼": 144017, + "ìĬĪ": 144018, + "á»Ĵ": 144019, + "ìĺµ": 144020, + "âĹİ": 144021, + "íĤ¨": 144022, + "ê¿Ī": 144023, + "ìĪ¨": 144024, + "ìĽ¨": 144025, + "맥": 144026, + "ï½Ģ": 144027, + "Ｊ": 144028, + "Ẩ": 144029, + "ãħİ": 144030, + "ÑĹ": 144031, + "ìĦ¬": 144032, + "ì¹¼": 144033, + "Ｖ": 144034, + "ìĽł": 144035, + "룴": 144036, + "Åĥ": 144037, + "ëĤ¼": 144038, + "ëĭIJ": 144039, + "âĢ¹": 144040, + "ë¦Ń": 144041, + "ì§IJ": 144042, + "âĢ¤": 144043, + "Ãħ": 144044, + "뾨": 144045, + "íĦ¸": 144046, + "íľĺ": 144047, + "ê²ģ": 144048, + "ë´ħ": 144049, + "Ãĺ": 144050, + "ëŃĶ": 144051, + "ëĺij": 144052, + "âĹĩ": 144053, + "ìĹĺ": 144054, + "ï»´": 144055, + "맹": 144056, + "ï¾Ŀ": 144057, + "ìĬ·": 144058, + "íĥķ": 144059, + "ï¼ł": 144060, + "ì»´": 144061, + "ëłĮ": 144062, + "ì½ľ": 144063, + "ﻹ": 144064, + "ãħł": 144065, + "졸": 144066, + "ëħ¹": 144067, + "âĤº": 144068, + "âĸ¶": 144069, + "íĥIJ": 144070, + "êµ´": 144071, + "íij¸": 144072, + "ÑĶ": 144073, + "íĶ½": 144074, + "Ðħ": 144075, + "ë°¤": 144076, + "Ôģ": 144077, + "첨": 144078, + "ì¶ĺ": 144079, + "ë²Ĺ": 144080, + "멸": 144081, + "ï¼»": 144082, + "ï¼½": 144083, + "ï¼·": 144084, + "ì°Į": 144085, + "ÃĴ": 144086, + "íı´": 144087, + "ìĵ¸": 144088, + "ì´Į": 144089, + "ëģĶ": 144090, + "ëĶ©": 144091, + "ëĩĮ": 144092, + "ë©Ģ": 144093, + "벨": 144094, + "ï¼µ": 144095, + "맡": 144096, + "ëĭ«": 144097, + "฿": 144098, + "ãģ±": 144099, + "ìĩ¼": 144100, + "ìºł": 144101, + "뮤": 144102, + "ê±±": 144103, + "컬": 144104, + "âĦĥ": 144105, + "ëĶ±": 144106, + "ëĥĪ": 144107, + "ìĭ±": 144108, + "íĻĪ": 144109, + "ëŀIJ": 144110, + "ìħĢ": 144111, + "ìłł": 144112, + "ÐĨ": 144113, + "ëłī": 144114, + "ï½ħ": 144115, + "ï½ı": 144116, + "íĻĢ": 144117, + "뼰": 144118, + "á»®": 144119, + "íĤ¹": 144120, + "ê½ĥ": 144121, + "ﻤ": 144122, + "ïºĶ": 144123, + "꺼": 144124, + "ìķī": 144125, + "âĻ¦": 144126, + "ï½ģ": 144127, + "ìĵ´": 144128, + "ãĢī": 144129, + "ì°®": 144130, + "ì¤ĺ": 144131, + "Ừ": 144132, + "ëģĦ": 144133, + "ëIJ¨": 144134, + "ìķĮ": 144135, + "íĿĺ": 144136, + "íħIJ": 144137, + "ãĢĪ": 144138, + "겪": 144139, + "ëĭ¥": 144140, + "ê²¼": 144141, + "á»Į": 144142, + "맨": 144143, + "ëģĬ": 144144, + "벤": 144145, + "ëijĶ": 144146, + "íĿ¡": 144147, + "Ử": 144148, + "ë¬ĺ": 144149, + "ãģī": 144150, + "ëŀ«": 144151, + "íĶĪ": 144152, + "íħį": 144153, + "ìŀĥ": 144154, + "ï½ī": 144155, + "ìģľ": 144156, + "âĸ½": 144157, + "묻": 144158, + "âĸ³": 144159, + "Ｘ": 144160, + "ìģĺ": 144161, + "춰": 144162, + "ìĬ´": 144163, + "ìķ±": 144164, + "ìĩĦ": 144165, + "Ắ": 144166, + "ï´¿": 144167, + "ï´¾": 144168, + "âĤ½": 144169, + "ëĦĵ": 144170, + "룩": 144171, + "쳤": 144172, + "ê´ľ": 144173, + "ÃĻ": 144174, + "Ỿ": 144175, + "ï¿£": 144176, + "ëĵŃ": 144177, + "ë©ĺ": 144178, + "ê»´": 144179, + "ëł´": 144180, + "Ðĥ": 144181, + "묵": 144182, + "ì§Ŀ": 144183, + "ãģº": 144184, + "ðŁĺĤ": 144185, + "ëŀ¬": 144186, + "ìłĬ": 144187, + "ê´Ħ": 144188, + "ìŀĬ": 144189, + "íŀĮ": 144190, + "ìĦ¯": 144191, + "âĪĢ": 144192, + "âĸ¡": 144193, + "ëĢĮ": 144194, + "ëŀĻ": 144195, + "ï½ĥ": 144196, + "Ặ": 144197, + "ï¾Ħ": 144198, + "ïºĺ": 144199, + "ë¹¼": 144200, + "ÃĮ": 144201, + "âĸ·": 144202, + "ê¸į": 144203, + "ë©ĭ": 144204, + "ãģĥ": 144205, + "ìĺĨ": 144206, + "ìĺ®": 144207, + "몬": 144208, + "롤": 144209, + "볬": 144210, + "ëĬ¦": 144211, + "âĸª": 144212, + "ì¼ĵ": 144213, + "ìľĪ": 144214, + "짧": 144215, + "ï½½": 144216, + "ëĥī": 144217, + "ï¾Į": 144218, + "ëĺIJ": 144219, + "ï¼ĥ": 144220, + "á»Ħ": 144221, + "ì´¬": 144222, + "춤": 144223, + "ï¼¹": 144224, + "ï»Ń": 144225, + "âĤ«": 144226, + "ï½ĩ": 144227, + "ìĺ·": 144228, + "ëĸ¨": 144229, + "âī«": 144230, + "릿": 144231, + "⾨": 144232, + "Ù±": 144233, + "쯤": 144234, + "ê¹Ķ": 144235, + "ðŁĺĬ": 144236, + "ìĪ«": 144237, + "ê³±": 144238, + "êµ³": 144239, + "ï½ĭ": 144240, + "à¸Į": 144241, + "Äł": 144242, + "ëĶ¸": 144243, + "ë°ij": 144244, + "ìħĭ": 144245, + "íİ´": 144246, + "âľħ": 144247, + "íĥij": 144248, + "ëĪĩ": 144249, + "íı¼": 144250, + "ðŁĺį": 144251, + "ìĺĽ": 144252, + "ﻣ": 144253, + "Ñĺ": 144254, + "ì©Į": 144255, + "ë¦ħ": 144256, + "ìĿį": 144257, + "ｸ": 144258, + "ëįľ": 144259, + "ãģħ": 144260, + "íݼ": 144261, + "ëĭĿ": 144262, + "ë¿Į": 144263, + "ì¼°": 144264, + "ìĭ«": 144265, + "ë°¥": 144266, + "íĽĮ": 144267, + "ì¨Į": 144268, + "ë¹Ļ": 144269, + "ï½İ": 144270, + "ë´Ħ": 144271, + "ìĦ¹": 144272, + "ï½²": 144273, + "ìĮĵ": 144274, + "Òij": 144275, + "ë°į": 144276, + "ëłĢ": 144277, + "íĨ¤": 144278, + "ｯ": 144279, + "ë¤Ħ": 144280, + "꽤": 144281, + "ï½Ĵ": 144282, + "ìķ¨": 144283, + "ï½¼": 144284, + "ê¹IJ": 144285, + "íģIJ": 144286, + "âĦĸ": 144287, + "맺": 144288, + "ﺮ": 144289, + "ëħģ": 144290, + "겸": 144291, + "ï»ł": 144292, + "íĬľ": 144293, + "Ź": 144294, + "ë¥Ń": 144295, + "ëĪī": 144296, + "ï½Ķ": 144297, + "íĮ¬": 144298, + "ìŀĩ": 144299, + "ï¬ģ": 144300, + "ﻨ": 144301, + "ëij¥": 144302, + "ëŀĦ": 144303, + "Ù¬": 144304, + "íĭ´": 144305, + "ìŀī": 144306, + "Ú¾": 144307, + "ìĽħ": 144308, + "ï»®": 144309, + "ëĭī": 144310, + "âīª": 144311, + "âĹĦ": 144312, + "ëĪĮ": 144313, + "íĽ¼": 144314, + "ì¤į": 144315, + "Ÿ": 144316, + "줬": 144317, + "ì¾Į": 144318, + "ï½ĵ": 144319, + "ï¾Ĭ": 144320, + "ðŁı»": 144321, + "ï¾ī": 144322, + "Ðģ": 144323, + "íĺIJ": 144324, + "ï¾Ļ": 144325, + "꼬": 144326, + "íŀIJ": 144327, + "âĢ¥": 144328, + "ëŁŃ": 144329, + "ë§ŀ": 144330, + "ìĥ¤": 144331, + "ïºĴ": 144332, + "íĭ±": 144333, + "ë½ij": 144334, + "Ãķ": 144335, + "âĪļ": 144336, + "ëĤĦ": 144337, + "ê¹Ŀ": 144338, + "ëĨĪ": 144339, + "Ẻ": 144340, + "ìħĪ": 144341, + "ìĮį": 144342, + "âĢ¡": 144343, + "ï¼±": 144344, + "ìģ¨": 144345, + "âĺº": 144346, + "ëĴ·": 144347, + "ìĺ³": 144348, + "ðŁijį": 144349, + "몽": 144350, + "ëĤŃ": 144351, + "ïºŃ": 144352, + "ë©Ī": 144353, + "á»Ī": 144354, + "íķĢ": 144355, + "ëĭĻ": 144356, + "ë¦ĩ": 144357, + "ìķ¤": 144358, + "ìį¼": 144359, + "ãĥµ": 144360, + "Ñ£": 144361, + "ìľĹ": 144362, + "âŃIJ": 144363, + "ï¾ĺ": 144364, + "íŬ": 144365, + "ê¾¼": 144366, + "ìķĹ": 144367, + "ï»Į": 144368, + "ê±·": 144369, + "ëħķ": 144370, + "롱": 144371, + "ìķĬ": 144372, + "ï¾Ģ": 144373, + "ìĩł": 144374, + "íĮ©": 144375, + "ﺪ": 144376, + "ë§Ļ": 144377, + "＿": 144378, + "ê¿Ķ": 144379, + "íİľ": 144380, + "룸": 144381, + "íĶĶ": 144382, + "ﻳ": 144383, + "ëıķ": 144384, + "ìĭ¼": 144385, + "á»İ": 144386, + "ë§ĺ": 144387, + "ì¢ĭ": 144388, + "íĨ¡": 144389, + "ï½±": 144390, + "íĿij": 144391, + "Ỹ": 144392, + "ì¦Į": 144393, + "칸": 144394, + "ëŃĺ": 144395, + "ï¾Ĺ": 144396, + "ï»ĭ": 144397, + "íĬĢ": 144398, + "ë¥Ļ": 144399, + "콩": 144400, + "ëģĹ": 144401, + "ëį´": 144402, + "ìħľ": 144403, + "¸": 144404, + "ë»IJ": 144405, + "ìĥµ": 144406, + "ê²IJ": 144407, + "ëĵ¬": 144408, + "룰": 144409, + "ãħĭ": 144410, + "ìĹī": 144411, + "á»ĸ": 144412, + "ëĦĮ": 144413, + "ｶ": 144414, + "ë´ĩ": 144415, + "ëĤ³": 144416, + "ãĤľ": 144417, + "ëĸ»": 144418, + "íİĢ": 144419, + "ëį©": 144420, + "íķ¸": 144421, + "÷": 144422, + "ê¼¼": 144423, + "ëĶľ": 144424, + "ë°´": 144425, + "ë©į": 144426, + "âĹ¯": 144427, + "ìĹij": 144428, + "ìĻ¼": 144429, + "ïºij": 144430, + "ë¶ķ": 144431, + "롬": 144432, + "ï½Į": 144433, + "íĨ¨": 144434, + "ﺴ": 144435, + "ëłĺ": 144436, + "ê°¤": 144437, + "ìĪ²": 144438, + "Ñĵ": 144439, + "ìħī": 144440, + "ï»ĵ": 144441, + "ëĪĶ": 144442, + "ëį§": 144443, + "âĢ¼": 144444, + "ﻲ": 144445, + "ê°±": 144446, + "ê¿Ģ": 144447, + "ëĭ·": 144448, + "Ẹ": 144449, + "Ẫ": 144450, + "ÆĴ": 144451, + "ëį¤": 144452, + "ìĪŃ": 144453, + "ï½Ĥ": 144454, + "ï½Ī": 144455, + "Åł": 144456, + "룬": 144457, + "ѵ": 144458, + "ëĸ¡": 144459, + "ëĥĦ": 144460, + "ìĦ°": 144461, + "ëĵĪ": 144462, + "ï¾ĥ": 144463, + "ëĩ¨": 144464, + "ï½IJ": 144465, + "êµ½": 144466, + "ìĹ½": 144467, + "ëĤĢ": 144468, + "묶": 144469, + "ï½·": 144470, + "ìıŁ": 144471, + "íĺĶ": 144472, + "ê¼Ī": 144473, + "ëģĪ": 144474, + "ì¥IJ": 144475, + "ïºĹ": 144476, + "ÄĮ": 144477, + "ëĪł": 144478, + "ëĸ¼": 144479, + "íĢ´": 144480, + "âī¥": 144481, + "ëĭŃ": 144482, + "ì±Ļ": 144483, + "ê»ı": 144484, + "멤": 144485, + "ìĥĺ": 144486, + "ëį®": 144487, + "룡": 144488, + "ìĤ½": 144489, + "ãĪľ": 144490, + "Ĩ": 144491, + "âĢ§": 144492, + "ｺ": 144493, + "Ä£": 144494, + "ì¦ī": 144495, + "ï¼¼": 144496, + "Û©": 144497, + "âĪĻ": 144498, + "ë°ı": 144499, + "ë¹ħ": 144500, + "ðŁĺĽ": 144501, + "íĪ´": 144502, + "ðŁĴķ": 144503, + "ãĢĴ": 144504, + "ìŀĺ": 144505, + "ﺤ": 144506, + "ï½ĸ": 144507, + "ë©ľ": 144508, + "ë²¼": 144509, + "ëĿĦ": 144510, + "ëļľ": 144511, + "ï»ĺ": 144512, + "ìĥĮ": 144513, + "ï½Ħ": 144514, + "ì©Ķ": 144515, + "ï½Ļ": 144516, + "ﺩ": 144517, + "Ûŀ": 144518, + "âĺİ": 144519, + "ìł¤": 144520, + "ëIJ©": 144521, + "ÅĿ": 144522, + "âŀ¡": 144523, + "ﻧ": 144524, + "Ðı": 144525, + "ì«ĵ": 144526, + "ê³½": 144527, + "Éij": 144528, + "ãĥ²": 144529, + "ëĤ«": 144530, + "ë¦ī": 144531, + "ì¢ģ": 144532, + "ë°Ń": 144533, + "ðŁĺģ": 144534, + "ë¹µ": 144535, + "첩": 144536, + "컵": 144537, + "ðŁĺĺ": 144538, + "ë±ħ": 144539, + "âīĪ": 144540, + "ë¹ļ": 144541, + "ï»ľ": 144542, + "ðŁĻı": 144543, + "íģ°": 144544, + "ìĦŀ": 144545, + "ï¾ļ": 144546, + "ìĺ¹": 144547, + "ë¼Ī": 144548, + "ëĤ¯": 144549, + "ëŀ©": 144550, + "íļ¡": 144551, + "ï½ķ": 144552, + "íĥĵ": 144553, + "ëĿł": 144554, + "ê³ģ": 144555, + "ëĵĢ": 144556, + "ìĹł": 144557, + "Ｚ": 144558, + "ë§ij": 144559, + "ëĭ¿": 144560, + "쿨": 144561, + "ãİ¡": 144562, + "ÐĬ": 144563, + "íĦ±": 144564, + "Ũ": 144565, + "ﺳ": 144566, + "ï¾ı": 144567, + "âĭħ": 144568, + "ê¼´": 144569, + "âī¤": 144570, + "íĮģ": 144571, + "Ω": 144572, + "궤": 144573, + "ìĪį": 144574, + "âľ¿": 144575, + "콤": 144576, + "ëĪħ": 144577, + "íĨ±": 144578, + "ãħľ": 144579, + "áIJħ": 144580, + "ÅĴ": 144581, + "ðŁijī": 144582, + "ﻦ": 144583, + "Ъ": 144584, + "ë¥ľ": 144585, + "íķ«": 144586, + "ï¾ĭ": 144587, + "âĻ«": 144588, + "ê¹ľ": 144589, + "ë°¸": 144590, + "ëĶĺ": 144591, + "íĿī": 144592, + "ï¾ģ": 144593, + "ï¾Ľ": 144594, + "볼": 144595, + "ê²¹": 144596, + "쿼": 144597, + "ﻬ": 144598, + "âŀ¤": 144599, + "ðŁĻģ": 144600, + "ïºł": 144601, + "ëĨ¨": 144602, + "믹": 144603, + "ê¸ĭ": 144604, + "ë»Ķ": 144605, + "ê¹ĥ": 144606, + "ëijij": 144607, + "íĭ¸": 144608, + "íİĻ": 144609, + "âŀĸ": 144610, + "ãĥ½": 144611, + "ì§ļ": 144612, + "ｬ": 144613, + "ﻥ": 144614, + "íĮ½": 144615, + "âĢĴ": 144616, + "ìĮĢ": 144617, + "ìŃī": 144618, + "ëļ±": 144619, + "ãĤŀ": 144620, + "íĭĪ": 144621, + "ãĤIJ": 144622, + "ëīĺ": 144623, + "Σ": 144624, + "ê³°": 144625, + "ë¹Ĺ": 144626, + "ï¾İ": 144627, + "ðŁĺŃ": 144628, + "íĿł": 144629, + "ìĹ¿": 144630, + "ê°ļ": 144631, + "ì¤Į": 144632, + "맵": 144633, + "ï½³": 144634, + "ãģ¢": 144635, + "ï»Ĺ": 144636, + "âī¦": 144637, + "Ú¤": 144638, + "ëłģ": 144639, + "ê¼½": 144640, + "ﻫ": 144641, + "âī§": 144642, + "ì´Ľ": 144643, + "ìłĿ": 144644, + "Ằ": 144645, + "âĻ£": 144646, + "ìºĺ": 144647, + "âĪĩ": 144648, + "ê²ī": 144649, + "ë°Ł": 144650, + "ï»Ķ": 144651, + "íĸĩ": 144652, + "âĸĴ": 144653, + "ðŁijı": 144654, + "Ãŀ": 144655, + "ðŁĺĨ": 144656, + "ﺼ": 144657, + "âĿĹ": 144658, + "ìºĶ": 144659, + "칩": 144660, + "ëĸ¤": 144661, + "ëĥħ": 144662, + "âĶľ": 144663, + "ï½»": 144664, + "ÎĶ": 144665, + "áĥ¦": 144666, + "ìŀİ": 144667, + "âĺĢ": 144668, + "âĪ¼": 144669, + "ðŁĶ¥": 144670, + "ë°Į": 144671, + "ìłĸ": 144672, + "íĹĽ": 144673, + "Îķ": 144674, + "ïºĥ": 144675, + "ë¶ī": 144676, + "âĪŀ": 144677, + "íĥŃ": 144678, + "Ãĭ": 144679, + "âģĦ": 144680, + "ãħĩ": 144681, + "ëĦ¥": 144682, + "ëĭ®": 144683, + "ëł·": 144684, + "íĮĿ": 144685, + "캡": 144686, + "ë·Ķ": 144687, + "ì©į": 144688, + "íĤ´": 144689, + "ëļ«": 144690, + "âĵĴ": 144691, + "íķį": 144692, + "âĻĤ": 144693, + "ï¾Ĩ": 144694, + "âĨ©": 144695, + "ìį©": 144696, + "ïºķ": 144697, + "íĿĻ": 144698, + "Ñľ": 144699, + "íĤ·": 144700, + "íĿ°": 144701, + "íĥ±": 144702, + "ëķIJ": 144703, + "ï¾Ĵ": 144704, + "×ĥ": 144705, + "ëĮĦ": 144706, + "ìĺ´": 144707, + "ìķµ": 144708, + "ê¹¥": 144709, + "ëŀŃ": 144710, + "쪼": 144711, + "ãİĿ": 144712, + "ðŁĺħ": 144713, + "ëıĭ": 144714, + "몫": 144715, + "ﺸ": 144716, + "뮬": 144717, + "ë²ħ": 144718, + "ëijł": 144719, + "ìħ°": 144720, + "ì»·": 144721, + "ëĶª": 144722, + "ëħĶ": 144723, + "ãħ¡": 144724, + "ìĶ»": 144725, + "íķı": 144726, + "ëį±": 144727, + "ﺨ": 144728, + "ï¾į": 144729, + "ï½µ": 144730, + "ì¢Ģ": 144731, + "íİĮ": 144732, + "ï»°": 144733, + "ﺣ": 144734, + "Æ£": 144735, + "ðŁ¤£": 144736, + "ï·º": 144737, + "ëĤļ": 144738, + "âĭĨ": 144739, + "ë³į": 144740, + "ðŁĺĦ": 144741, + "ìĸĢ": 144742, + "ìĻł": 144743, + "ëĨĶ": 144744, + "íŨ": 144745, + "ï»Ľ": 144746, + "ï»Ŀ": 144747, + "Ỷ": 144748, + "ìĸĺ": 144749, + "ìİĦ": 144750, + "ÚĨ": 144751, + "ï»ŀ": 144752, + "ëĢIJ": 144753, + "ê²Ķ": 144754, + "ﻵ": 144755, + "âŦ": 144756, + "íļŁ": 144757, + "ê¹ģ": 144758, + "ê°ĵ": 144759, + "ëĶ´": 144760, + "ìıĺ": 144761, + "ëļĿ": 144762, + "ỳ": 144763, + "ëŀ´": 144764, + "ëĦī": 144765, + "âĺŀ": 144766, + "ï½ĺ": 144767, + "Ž": 144768, + "ë¦İ": 144769, + "âĸ¬": 144770, + "ëŃī": 144771, + "âĩĽ": 144772, + "ìį¬": 144773, + "ïºŁ": 144774, + "Ëľ": 144775, + "ë¶ĵ": 144776, + "ìĽ°": 144777, + "Åľ": 144778, + "ëŃĩ": 144779, + "Ỳ": 144780, + "Ëļ": 144781, + "ëķĢ": 144782, + "âĺij": 144783, + "ðŁı¼": 144784, + "ìĸ½": 144785, + "âĮĴ": 144786, + "Ðİ": 144787, + "ɾ": 144788, + "íĮ¡": 144789, + "ï¾ħ": 144790, + "ìŀŃ": 144791, + "ｨ": 144792, + "칫": 144793, + "ìľĮ": 144794, + "ÒĽ": 144795, + "굿": 144796, + "ëĭ¦": 144797, + "âĶĶ": 144798, + "ï¾ij": 144799, + "ì§ĸ": 144800, + "ìºĦ": 144801, + "ãĢĥ": 144802, + "ʼ": 144803, + "ê²Ł": 144804, + "ｧ": 144805, + "Ä¢": 144806, + "íİł": 144807, + "맷": 144808, + "ê°ĩ": 144809, + "ìĭ¹": 144810, + "ðŁĴ¦": 144811, + "ï¾ľ": 144812, + "ëĬĻ": 144813, + "벡": 144814, + "Å¿": 144815, + "ðŁĺĭ": 144816, + "ðŁĴª": 144817, + "ì¿Ħ": 144818, + "ë©ķ": 144819, + "ìѤ": 144820, + "ëĬĦ": 144821, + "ðŁĮ¸": 144822, + "ãĤĿ": 144823, + "Çİ": 144824, + "ï½ļ": 144825, + "ÄĹ": 144826, + "ëģĵ": 144827, + "ê¶IJ": 144828, + "áµī": 144829, + "ãĥĤ": 144830, + "ê»į": 144831, + "ðŁĺ¦": 144832, + "ãĢĿ": 144833, + "ðŁ¤Ĺ": 144834, + "ÑŁ": 144835, + "ìĹİ": 144836, + "âľĮ": 144837, + "ìīIJ": 144838, + "ÃĨ": 144839, + "íĹIJ": 144840, + "ðŁİī": 144841, + "Îij": 144842, + "ï½Ń": 144843, + "ðŁĴĻ": 144844, + "ìĽ¬": 144845, + "íĢĺ": 144846, + "ﻢ": 144847, + "ðŁĺİ": 144848, + "íij¼": 144849, + "íĿ©": 144850, + "ï»Ħ": 144851, + "íħĢ": 144852, + "ëłIJ": 144853, + "쥬": 144854, + "Ðĭ": 144855, + "ìĥ·": 144856, + "뾬": 144857, + "ðŁĺĥ": 144858, + "ëĦ¬": 144859, + "륨": 144860, + "ìĽį": 144861, + "ï½Ĩ": 144862, + "ï½´": 144863, + "ãĥħ": 144864, + "Ãı": 144865, + "ﻪ": 144866, + "âĻł": 144867, + "ëĬ¬": 144868, + "ë±Ģ": 144869, + "ë°ĭ": 144870, + "ìĥĢ": 144871, + "ï½¾": 144872, + "ëĤ±": 144873, + "컸": 144874, + "ðŁĴĸ": 144875, + "ðŁijĮ": 144876, + "Ñŀ": 144877, + "짱": 144878, + "ËĨ": 144879, + "ðŁĵļ": 144880, + "âŃķ": 144881, + "ï¬Ĥ": 144882, + "ﻡ": 144883, + "ëij¬": 144884, + "íĪ¼": 144885, + "âĸ¸": 144886, + "ê°¯": 144887, + "ê¹ħ": 144888, + "ï½®": 144889, + "ëĺ¥": 144890, + "Ä¡": 144891, + "íĮŁ": 144892, + "ÐĮ": 144893, + "ìĨŁ": 144894, + "ïºĵ": 144895, + "ﻼ": 144896, + "ÃĽ": 144897, + "ãĥ¾": 144898, + "ëĮĵ": 144899, + "íĴĭ": 144900, + "ìķĵ": 144901, + "ï½¹": 144902, + "ëĤ¡": 144903, + "ðŁijĩ": 144904, + "Ẽ": 144905, + "ãĢŁ": 144906, + "ðŁĮŁ": 144907, + "íĥł": 144908, + "ãĢĨ": 144909, + "âĢŁ": 144910, + "ë¸IJ": 144911, + "ðŁĮ¹": 144912, + "ìł¼": 144913, + "ðŁĵĮ": 144914, + "ìĶ¬": 144915, + "âĹĢ": 144916, + "ðŁĴĵ": 144917, + "ê¹İ": 144918, + "ìĤIJ": 144919, + "ìĶĮ": 144920, + "ÑĽ": 144921, + "âĶĪ": 144922, + "ë²³": 144923, + "ãİŀ": 144924, + "Õ¡": 144925, + "íĤµ": 144926, + "ðŁ¤Ķ": 144927, + "ëĢĶ": 144928, + "ìĬIJ": 144929, + "íĻī": 144930, + "⾦": 144931, + "ëľ¯": 144932, + "ìł¯": 144933, + "ëĶ§": 144934, + "Φ": 144935, + "ËĪ": 144936, + "ìī¼": 144937, + "âĹĬ": 144938, + "ëľ©": 144939, + "ëľ°": 144940, + "ï¾IJ": 144941, + "ë¿Ķ": 144942, + "ìĹ®": 144943, + "ì·Į": 144944, + "ﺧ": 144945, + "ÎĴ": 144946, + "ëµĻ": 144947, + "ï»Ĭ": 144948, + "ì°Ķ": 144949, + "íİĦ": 144950, + "ðŁĴĹ": 144951, + "Ẵ": 144952, + "ì°¢": 144953, + "íľ¼": 144954, + "ê½Ĥ": 144955, + "ì±Ķ": 144956, + "ìī´": 144957, + "âĸ¾": 144958, + "íĪ°": 144959, + "ëĭĽ": 144960, + "âĿ£": 144961, + "ｪ": 144962, + "ðŁĴľ": 144963, + "Ëĺ": 144964, + "ãħ¤": 144965, + "âĨĹ": 144966, + "íĸĦ": 144967, + "âĻ¬": 144968, + "ìķ°": 144969, + "ïºľ": 144970, + "âī¡": 144971, + "ãĢĵ": 144972, + "ìij¥": 144973, + "íĮį": 144974, + "íīģ": 144975, + "ë»Ĺ": 144976, + "íľł": 144977, + "íľ©": 144978, + "âľĪ": 144979, + "íĢĦ": 144980, + "ìĸĩ": 144981, + "ì¢ĩ": 144982, + "íŀĻ": 144983, + "몹": 144984, + "ãĤĽ": 144985, + "ðŁĺ±": 144986, + "ëįŁ": 144987, + "à¹ħ": 144988, + "굶": 144989, + "Ù«": 144990, + "ìĶģ": 144991, + "âľª": 144992, + "ï¾Ī": 144993, + "ðŁĻĮ": 144994, + "âļ¡": 144995, + "Îļ": 144996, + "ì¼Ī": 144997, + "ï¾Ķ": 144998, + "ï¾Ĥ": 144999, + "êµī": 145000, + "ﺻ": 145001, + "ðŁĴĭ": 145002, + "á¹£": 145003, + "ÓĻ": 145004, + "ìĨľ": 145005, + "ìĹ£": 145006, + "âľ©": 145007, + "ìľĻ": 145008, + "ﺰ": 145009, + "Ẳ": 145010, + "ìŀ£": 145011, + "âĿĮ": 145012, + "âĺģ": 145013, + "ìķİ": 145014, + "Ľ": 145015, + "Ûģ": 145016, + "ãĦ±": 145017, + "ëŁ¿": 145018, + "íĮ¸": 145019, + "ê½ī": 145020, + "ìıł": 145021, + "ðŁįĢ": 145022, + "âĨĶ": 145023, + "ëŃ¡": 145024, + "ï»ģ": 145025, + "ï¼Ħ": 145026, + "ðŁĴ¥": 145027, + "âĺĽ": 145028, + "íĹ·": 145029, + "ëij¡": 145030, + "Îł": 145031, + "Τ": 145032, + "âĦĵ": 145033, + "ﺷ": 145034, + "ÎĻ": 145035, + "ëıĶ": 145036, + "짤": 145037, + "âĶĥ": 145038, + "ãĦ·": 145039, + "ÇĴ": 145040, + "ðŁ¥°": 145041, + "ëĶķ": 145042, + "ìļ¥": 145043, + "ì¸Ħ": 145044, + "íĽĶ": 145045, + "ïºĩ": 145046, + "ﺬ": 145047, + "ðŁĺ¢": 145048, + "빡": 145049, + "ìĶ¹": 145050, + "ų": 145051, + "ËĿ": 145052, + "íİij": 145053, + "ï¾ĵ": 145054, + "ðŁĴļ": 145055, + "ëĬij": 145056, + "꺾": 145057, + "íĨ°": 145058, + "ÿ": 145059, + "ÐĦ": 145060, + "ëĮIJ": 145061, + "ë½Ģ": 145062, + "ì·Ħ": 145063, + "ðŁĵį": 145064, + "ðŁĻĪ": 145065, + "âĹĪ": 145066, + "ê¿ĩ": 145067, + "ì¼Ħ": 145068, + "íİ«": 145069, + "ðŁĩ·": 145070, + "âĶĭ": 145071, + "âļł": 145072, + "ë±ī": 145073, + "ìį°": 145074, + "ìĻĪ": 145075, + "ɪ": 145076, + "ïºĭ": 145077, + "ðŁĺľ": 145078, + "ÎŁ": 145079, + "ðŁĻĤ": 145080, + "âļ½": 145081, + "ÅĪ": 145082, + "ë¹Ķ": 145083, + "íĮľ": 145084, + "à¹ı": 145085, + "ìĸ¹": 145086, + "íĪŃ": 145087, + "ðŁ¥ĩ": 145088, + "ãĦ´": 145089, + "ëĶ¥": 145090, + "ìŃĪ": 145091, + "âĪĨ": 145092, + "ëĸ³": 145093, + "ë±ĥ": 145094, + "ìŀ¦": 145095, + "ï»IJ": 145096, + "Îľ": 145097, + "⾧": 145098, + "Ïį": 145099, + "ìłĵ": 145100, + "âĹķ": 145101, + "ëĴĢ": 145102, + "ï»Ģ": 145103, + "ðŁĶ´": 145104, + "ê½ģ": 145105, + "ëĮĪ": 145106, + "ëİĮ": 145107, + "ãĤİ": 145108, + "â¦ģ": 145109, + "콧": 145110, + "ﯾ": 145111, + "âĿ¯": 145112, + "à¸ħ": 145113, + "ðŁĻĦ": 145114, + "âĿĢ": 145115, + "ðŁĶ¹": 145116, + "âĩIJ": 145117, + "êµµ": 145118, + "âĩĶ": 145119, + "ë¶IJ": 145120, + "ðŁĴĽ": 145121, + "ξ": 145122, + "íĥ¬": 145123, + "âĿĦ": 145124, + "Ò£": 145125, + "ãĢ°": 145126, + "âĪij": 145127, + "âĺ¼": 145128, + "âīł": 145129, + "Ò¯": 145130, + "ﺯ": 145131, + "꿨": 145132, + "âľĸ": 145133, + "Êĸ": 145134, + "íĢĢ": 145135, + "ê¾Ģ": 145136, + "íĹĿ": 145137, + "âĶ£": 145138, + "ãİľ": 145139, + "ëĶĽ": 145140, + "뾸": 145141, + "ﺫ": 145142, + "ê¿°": 145143, + "ðŁĩ¹": 145144, + "ÇIJ": 145145, + "ÛĴ": 145146, + "룻": 145147, + "ïºĸ": 145148, + "Ñļ": 145149, + "ëĬł": 145150, + "Ûķ": 145151, + "깡": 145152, + "ë¿ľ": 145153, + "ì²¼": 145154, + "ï¨ij": 145155, + "륵": 145156, + "ìį¸": 145157, + "íħħ": 145158, + "íij¹": 145159, + "ÖĢ": 145160, + "ï³Į": 145161, + "ãħ£": 145162, + "ìij¤": 145163, + "ì½ķ": 145164, + "ëķł": 145165, + "ðŁĮ¿": 145166, + "íĥĶ": 145167, + "ìĽģ": 145168, + "ζ": 145169, + "âŀľ": 145170, + "ìĬĺ": 145171, + "íĽĹ": 145172, + "멧": 145173, + "ìīĺ": 145174, + "Õ¶": 145175, + "á¹ĩ": 145176, + "ðŁİģ": 145177, + "ｿ": 145178, + "ï¼Ĥ": 145179, + "á¼IJ": 145180, + "âľķ": 145181, + "âŀ¢": 145182, + "ëĦ¨": 145183, + "컫": 145184, + "ì¯Ķ": 145185, + "ì°ľ": 145186, + "ðŁĴ°": 145187, + "íħĿ": 145188, + "ãİı": 145189, + "볶": 145190, + "Òĵ": 145191, + "âĨ³": 145192, + "ìĥ´": 145193, + "íģĺ": 145194, + "âĸĢ": 145195, + "ë²Ļ": 145196, + "à¸ĥ": 145197, + "ὶ": 145198, + "Äķ": 145199, + "â¬ĩ": 145200, + "ë¤ĺ": 145201, + "ðŁİµ": 145202, + "âľļ": 145203, + "ïºı": 145204, + "Ρ": 145205, + "âĹī": 145206, + "ðŁĴ«": 145207, + "ÐĪ": 145208, + "ìĸĦ": 145209, + "ì§Ļ": 145210, + "ï»ĥ": 145211, + "ðĿijĴ": 145212, + "ëŃĦ": 145213, + "âĿ¥": 145214, + "âĿĸ": 145215, + "âĺĿ": 145216, + "ʹ": 145217, + "ḥ": 145218, + "âĢ¿": 145219, + "ãħħ": 145220, + "ê¸ģ": 145221, + "ëķ¡": 145222, + "ëį¥": 145223, + "âĪ©": 145224, + "ê»Ħ": 145225, + "ë®Į": 145226, + "Ò±": 145227, + "âĪĹ": 145228, + "ëłĻ": 145229, + "ïºĮ": 145230, + "ËIJ": 145231, + "ðŁĺ³": 145232, + "ðŁij©": 145233, + "ðŁİ¶": 145234, + "쿵": 145235, + "ðŁ¤©": 145236, + "ê·¤": 145237, + "ëĮĶ": 145238, + "ïºIJ": 145239, + "Ïİ": 145240, + "춥": 145241, + "ï½Ĭ": 145242, + "á¹Ń": 145243, + "뤼": 145244, + "âĸ«": 145245, + "ì§ł": 145246, + "á¼Ģ": 145247, + "ê»ij": 145248, + "ëĮģ": 145249, + "íĢ¸": 145250, + "âĻĽ": 145251, + "ðŁĴŀ": 145252, + "âĸ°": 145253, + "ðĿijĸ": 145254, + "ëĿ¤": 145255, + "द": 145256, + "ì´ĺ": 145257, + "ðŁĺĩ": 145258, + "ëĶ¤": 145259, + "ÎĹ": 145260, + "ðŁĻĩ": 145261, + "ËĽ": 145262, + "ì©¡": 145263, + "âĪ§": 145264, + "Õ¥": 145265, + "ÑĻ": 145266, + "ëIJ¬": 145267, + "ëĸĦ": 145268, + "ðŁĮ·": 145269, + "ìĹĮ": 145270, + "ðŁĺ¥": 145271, + "ëĪ´": 145272, + "ï»ļ": 145273, + "ÉĽ": 145274, + "ïºĦ": 145275, + "ï»ı": 145276, + "ÅĮ": 145277, + "ë²ļ": 145278, + "ìĭ£": 145279, + "ïºĢ": 145280, + "Îĵ": 145281, + "ðŁĺĮ": 145282, + "ËĻ": 145283, + "ëŀı": 145284, + "ðŁĶ¸": 145285, + "ðŁĵ·": 145286, + "ëģ½": 145287, + "íģ½": 145288, + "ðŁĴ¡": 145289, + "ðŁĮ±": 145290, + "ëºı": 145291, + "ìģł": 145292, + "ìĥIJ": 145293, + "ëıĹ": 145294, + "츰": 145295, + "ëĪķ": 145296, + "ÎĿ": 145297, + "âģī": 145298, + "ðŁĮ¼": 145299, + "íĮł": 145300, + "âĭ¯": 145301, + "áĥĺ": 145302, + "⾤": 145303, + "ê±Ķ": 145304, + "íĮİ": 145305, + "ðŁĴ¯": 145306, + "ìıĻ": 145307, + "íĹī": 145308, + "ÙŃ": 145309, + "ì½°": 145310, + "ﺿ": 145311, + "ï»±": 145312, + "ì±Į": 145313, + "âĺķ": 145314, + "ðŁİĢ": 145315, + "ÄĿ": 145316, + "ë°§": 145317, + "ìĤ¿": 145318, + "áijķ": 145319, + "ðŁįĥ": 145320, + "âĩ¨": 145321, + "ÎĽ": 145322, + "맴": 145323, + "ë³ķ": 145324, + "áijIJ": 145325, + "âĸĵ": 145326, + "ðĿijľ": 145327, + "âĻ»": 145328, + "íĤ¥": 145329, + "Õ¸": 145330, + "ãĪ±": 145331, + "ëºĢ": 145332, + "첸": 145333, + "ïºĽ": 145334, + "ðŁıĨ": 145335, + "ðŁĩª": 145336, + "âĿĵ": 145337, + "ÄĢ": 145338, + "ì½¥": 145339, + "ðŁĩ§": 145340, + "á½·": 145341, + "âľĤ": 145342, + "ìŀ¼": 145343, + "李": 145344, + "ðŁĵ¸": 145345, + "âĻ¯": 145346, + "ÉĶ": 145347, + "ὸ": 145348, + "âĮª": 145349, + "ï»ĸ": 145350, + "不": 145351, + "âļ«": 145352, + "âĶĹ": 145353, + "ðŁĮĪ": 145354, + "ﻩ": 145355, + "ðŁĵ²": 145356, + "ÏĪ": 145357, + "ðŁĺ¡": 145358, + "ðĿijİ": 145359, + "ìľ½": 145360, + "짬": 145361, + "ì§Ĭ": 145362, + "á½³": 145363, + "ìĮ¤": 145364, + "ëĤį": 145365, + "âīĴ": 145366, + "ðŁij¨": 145367, + "âĺĺ": 145368, + "Ó©": 145369, + "âĤĵ": 145370, + "âĪĤ": 145371, + "ï¹ģ": 145372, + "ðŁĴIJ": 145373, + "íħĥ": 145374, + "ðŁı½": 145375, + "ê·Ħ": 145376, + "ðŁĺı": 145377, + "ðŁĮº": 145378, + "ðŁĺĶ": 145379, + "ｫ": 145380, + "âľİ": 145381, + "ëµĪ": 145382, + "ðŁĩ¸": 145383, + "âĢ£": 145384, + "âŀĶ": 145385, + "ëĺĺ": 145386, + "ìĥ¬": 145387, + "Êĥ": 145388, + "â¬ħ": 145389, + "ì©IJ": 145390, + "ðŁĻĨ": 145391, + "ðŁİĦ": 145392, + "ľ": 145393, + "⣶": 145394, + "áĥIJ": 145395, + "âĺ»": 145396, + "ì±ķ": 145397, + "ìģ©": 145398, + "ë½ķ": 145399, + "캣": 145400, + "ðŁijĪ": 145401, + "ðŁĻĭ": 145402, + "ï¾ĸ": 145403, + "Òļ": 145404, + "Õ«": 145405, + "ìĮĪ": 145406, + "벧": 145407, + "ðŁĩ®": 145408, + "ï½Ŀ": 145409, + "ðŁįģ": 145410, + "ìĹ¥": 145411, + "ij": 145412, + "ë½IJ": 145413, + "íį½": 145414, + "íĽij": 145415, + "âĤ¹": 145416, + "ãħģ": 145417, + "ìĶ½": 145418, + "ðŁĶģ": 145419, + "य": 145420, + "ê¾¹": 145421, + "ëīľ": 145422, + "âĹ¡": 145423, + "íķĮ": 145424, + "Îĺ": 145425, + "룹": 145426, + "ìĻĵ": 145427, + "ðŁĩ¦": 145428, + "ðŁijĢ": 145429, + "âĶĮ": 145430, + "ῦ": 145431, + "ëĦĽ": 145432, + "ìĦ£": 145433, + "ìŃĻ": 145434, + "ï±ł": 145435, + "Îŀ": 145436, + "Ê»": 145437, + "ῶ": 145438, + "âĿĿ": 145439, + "ê±Ģ": 145440, + "ëĸ´": 145441, + "ãĦ¹": 145442, + "ðŁĴİ": 145443, + "Ϲ": 145444, + "âĽħ": 145445, + "ï»ķ": 145446, + "ãĥ±": 145447, + "ï½Ľ": 145448, + "ëĮķ": 145449, + "ë¹½": 145450, + "ì¥Ķ": 145451, + "쿤": 145452, + "ðŁĸ¤": 145453, + "ÑĴ": 145454, + "ê¹į": 145455, + "ëİĢ": 145456, + "ìĭ¯": 145457, + "뻤": 145458, + "ðŁĵŀ": 145459, + "ðŁĵ£": 145460, + "ðŁĺĿ": 145461, + "ìį¹": 145462, + "ìĹ¡": 145463, + "ì°IJ": 145464, + "á½IJ": 145465, + "ï»Ī": 145466, + "âľį": 145467, + "Äı": 145468, + "ðŁĮŀ": 145469, + "âĦ¦": 145470, + "ê½Ŀ": 145471, + "ë»ĺ": 145472, + "ìĪ±": 145473, + "âĶĺ": 145474, + "ðŁĮ»": 145475, + "âĤ´": 145476, + "âŀ¨": 145477, + "íIJģ": 145478, + "ê¶Ī": 145479, + "âĺ¢": 145480, + "ðŁĺĪ": 145481, + "ｩ": 145482, + "âĦĹ": 145483, + "ê°Ń": 145484, + "ê°¸": 145485, + "ë»ij": 145486, + "쥴": 145487, + "컥": 145488, + "ï¤Ĭ": 145489, + "ï»Ĵ": 145490, + "ðŁĺķ": 145491, + "âĺĶ": 145492, + "ìĺIJ": 145493, + "ðŁļĹ": 145494, + "ëĹĦ": 145495, + "ë§ı": 145496, + "Õ½": 145497, + "âĸ»": 145498, + "⣵": 145499, + "ìī°": 145500, + "ï»ij": 145501, + "âĻ©": 145502, + "Î¥": 145503, + "ðŁĺ£": 145504, + "âĬĤ": 145505, + "ãħĤ": 145506, + "ìħ¸": 145507, + "íıĦ": 145508, + "âľ½": 145509, + "ì¦Ļ": 145510, + "âĸ£": 145511, + "ê±į": 145512, + "ê¿ĭ": 145513, + "ì«Ħ": 145514, + "ìºĩ": 145515, + "ðŁĩµ": 145516, + "ðŁijij": 145517, + "âľĺ": 145518, + "ðĿijĽ": 145519, + "ìį½": 145520, + "ìºī": 145521, + "וּ": 145522, + "ðŁĶº": 145523, + "âĦ®": 145524, + "íĥ¤": 145525, + "ðŁĩº": 145526, + "ðŁĴµ": 145527, + "íħ¨": 145528, + "ï½ij": 145529, + "Ψ": 145530, + "ìĥ¹": 145531, + "ìĸķ": 145532, + "ì¹µ": 145533, + "ðŁĵ±": 145534, + "व": 145535, + "ðŁijĬ": 145536, + "ðŁĴĦ": 145537, + "ðŁĴĿ": 145538, + "ãĮĶ": 145539, + "ìĻģ": 145540, + "Ðĩ": 145541, + "à®IJ": 145542, + "âĸ¹": 145543, + "á´Ľ": 145544, + "âĹĺ": 145545, + "뺨": 145546, + "íĥī": 145547, + "ìĸĮ": 145548, + "ðŁIJ¶": 145549, + "ãĤij": 145550, + "Ëĩ": 145551, + "Åı": 145552, + "á½¹": 145553, + "ìħ§": 145554, + "ï¹°": 145555, + "ðĿij¡": 145556, + "ðŁĶĿ": 145557, + "ðŁĺ»": 145558, + "ðŁĴĥ": 145559, + "ðŁ¤¦": 145560, + "ðŁįĴ": 145561, + "íĢµ": 145562, + "âľĨ": 145563, + "ë¹´": 145564, + "理": 145565, + "ï»Ļ": 145566, + "á´Ĺ": 145567, + "ðŁĮ´": 145568, + ";": 145569, + "ëĮij": 145570, + "ì¨ĭ": 145571, + "쵸": 145572, + "ðŁİĪ": 145573, + "ðŁıł": 145574, + "á½±": 145575, + "ÛĨ": 145576, + "á¿ĸ": 145577, + "âĢĽ": 145578, + "ì°¼": 145579, + "íķ¥": 145580, + "íĹ´": 145581, + "ðŁĩ¬": 145582, + "ì°Ŀ": 145583, + "âĪł": 145584, + "ï¼ĩ": 145585, + "âĬĻ": 145586, + "âĿij": 145587, + "ëĦĭ": 145588, + "ëŀĹ": 145589, + "ë°ī": 145590, + "ìĹĬ": 145591, + "ì¢Ĩ": 145592, + "íĮ¥": 145593, + "ï°²": 145594, + "ðŁĵĸ": 145595, + "ðŁĺ®": 145596, + "âļª": 145597, + "ðŁĺļ": 145598, + "âĿŀ": 145599, + "ðĿijŁ": 145600, + "ðŁİĤ": 145601, + "Åķ": 145602, + "áIJĪ": 145603, + "꺽": 145604, + "ì±ł": 145605, + "ïºĿ": 145606, + "ê¿ī": 145607, + "áĥł": 145608, + "ðŁıĥ": 145609, + "ðŁĴ¸": 145610, + "âĿģ": 145611, + "âĹ¾": 145612, + "Úª": 145613, + "á¹ĥ": 145614, + "íĬ¬": 145615, + "ðŁĩ±": 145616, + "íİŃ": 145617, + "ðŁĺŀ": 145618, + "ë¾°": 145619, + "á¹Ľ": 145620, + "뼸": 145621, + "âĿĤ": 145622, + "êĴ³": 145623, + "âĶIJ": 145624, + "íĵ°": 145625, + "âŀł": 145626, + "ê´ĺ": 145627, + "ëħĺ": 145628, + "뻥": 145629, + "ì¾ħ": 145630, + "ðŁĺIJ": 145631, + "âĪª": 145632, + "ðŁijģ": 145633, + "âĪ´": 145634, + "âĹģ": 145635, + "ëºIJ": 145636, + "ìŀ¤": 145637, + "ì±Ĺ": 145638, + "ðŁı¾": 145639, + "Χ": 145640, + "á½»": 145641, + "âŀ¥": 145642, + "ìŁĪ": 145643, + "ï»ī": 145644, + "âĸĮ": 145645, + "ãĥ®": 145646, + "ðŁ¤¤": 145647, + "âĩĵ": 145648, + "ì¼ł": 145649, + "á´ı": 145650, + "맬": 145651, + "뻣": 145652, + "ðŁĴ¬": 145653, + "ðŁįĵ": 145654, + "ĸ": 145655, + "Ù¹": 145656, + "Ê¿": 145657, + "á½°": 145658, + "ëķľ": 145659, + "ì°¡": 145660, + "ì°»": 145661, + "íİį": 145662, + "ðŁİ¯": 145663, + "ðŁįĤ": 145664, + "ðŁij§": 145665, + "âĻ¢": 145666, + "áĨŀ": 145667, + "âĻ§": 145668, + "âļľ": 145669, + "âľī": 145670, + "ëĵ¦": 145671, + "ëŃ£": 145672, + "ìĪı": 145673, + "ìĵ±": 145674, + "ÅŃ": 145675, + "ÊĬ": 145676, + "âĴ¸": 145677, + "âĩ©": 145678, + "ðŁĴĶ": 145679, + "Õµ": 145680, + "Ðī": 145681, + "Ò»": 145682, + "맣": 145683, + "ìĽľ": 145684, + "ì¿¡": 145685, + "íĽħ": 145686, + "íĽ¤": 145687, + "ﺢ": 145688, + "âľĭ": 145689, + "âĪĪ": 145690, + "ðŁĮį": 145691, + "Êľ": 145692, + "ëĬª": 145693, + "ëĴ¹": 145694, + "ﺲ": 145695, + "âĸĦ": 145696, + "ãħĪ": 145697, + "ëļ¤": 145698, + "íİ©": 145699, + "âĪ¨": 145700, + "ðŁ¤ª": 145701, + "áĥļ": 145702, + "곶": 145703, + "íĬķ": 145704, + "ðŁĺ¬": 145705, + "âĪ«": 145706, + "ðŁijĭ": 145707, + "ÒIJ": 145708, + "íĬ¿": 145709, + "ðŁĶµ": 145710, + "ðŁĴ¨": 145711, + "ðŁĮĻ": 145712, + "ëĩ©": 145713, + "âľ³": 145714, + "ë¨ģ": 145715, + "ëºĦ": 145716, + "ìĻij": 145717, + "ìºħ": 145718, + "íıĪ": 145719, + "ðĿijĻ": 145720, + "ðŁĴĺ": 145721, + "ãİ¥": 145722, + "âĿı": 145723, + "âľ°": 145724, + "ﯿ": 145725, + "ëµIJ": 145726, + "ì¼IJ": 145727, + "ﺱ": 145728, + "Õ´": 145729, + "ï¬Ģ": 145730, + "âľ´": 145731, + "ðŁ¤Ń": 145732, + "ðŁijĨ": 145733, + "âĽĶ": 145734, + "ê·ĵ": 145735, + "ìĮĮ": 145736, + "ðŁ¤·": 145737, + "ÛĶ": 145738, + "ðŁ§¡": 145739, + "ðŁĺĵ": 145740, + "Îĸ": 145741, + "âı°": 145742, + "ê²ľ": 145743, + "ëĭ³": 145744, + "ëİħ": 145745, + "ë°Ī": 145746, + "ï®IJ": 145747, + "ðŁı¡": 145748, + "âĨª": 145749, + "âĵĶ": 145750, + "âľĬ": 145751, + "ϲ": 145752, + "ÜIJ": 145753, + "ðŁĩ³": 145754, + "ÖĤ": 145755, + "âľı": 145756, + "ìĸĹ": 145757, + "ì«Ļ": 145758, + "ðŁĺ²": 145759, + "ÄŃ": 145760, + "âĻŃ": 145761, + "âĶı": 145762, + "âĹĮ": 145763, + "ðŁĺ¯": 145764, + "áµĴ": 145765, + "íĬł": 145766, + "Ä·": 145767, + "Êģ": 145768, + "à¤Ł": 145769, + "á¹ģ": 145770, + "á¼°": 145771, + "á¿Ĩ": 145772, + "â«": 145773, + "⫸": 145774, + "ëį«": 145775, + "ì³ĩ": 145776, + "켤": 145777, + "íĽ¨": 145778, + "ðŁĴŁ": 145779, + "ÊĢ": 145780, + "ʳ": 145781, + "ëĵIJ": 145782, + "âķ°": 145783, + "âĿĩ": 145784, + "ÇĢ": 145785, + "ÇĶ": 145786, + "É´": 145787, + "âĺļ": 145788, + "âĺľ": 145789, + "ê¶Ĥ": 145790, + "ì«Ĵ": 145791, + "ì±Ī": 145792, + "ðŁĩ¨": 145793, + "ðŁİ¥": 145794, + "ðŁĵĿ": 145795, + "ħ": 145796, + "ðĿijIJ": 145797, + "ÛĪ": 145798, + "ब": 145799, + "ì¬IJ": 145800, + "íĹ¥": 145801, + "âĻ¨": 145802, + "ðŁį´": 145803, + "ï¹ı": 145804, + "Ëĭ": 145805, + "ðŁ¥º": 145806, + "âĸ¨": 145807, + "íĻĭ": 145808, + "âĪħ": 145809, + "ëģĻ": 145810, + "ëŀł": 145811, + "ìĨ¥": 145812, + "âĢĸ": 145813, + "ðŁ¤ĺ": 145814, + "ðŁIJ»": 145815, + "áµķ": 145816, + "ÇĿ": 145817, + "âĺı": 145818, + "ïºļ": 145819, + "ï»Ĥ": 145820, + "ðŁļ©": 145821, + "ìĪŁ": 145822, + "ËĬ": 145823, + "⤵": 145824, + "ðŁĴ§": 145825, + "ãħį": 145826, + "ë©©": 145827, + "Ƭ": 145828, + "Îĩ": 145829, + "âĩ§": 145830, + "âĵļ": 145831, + "ìĤ¯": 145832, + "ìĪ¯": 145833, + "ëĨĭ": 145834, + "âľ¯": 145835, + "ðŁļĢ": 145836, + "Úĺ": 145837, + "Ú¨": 145838, + "âľŃ": 145839, + "ê²ħ": 145840, + "íĮ°": 145841, + "íľĻ": 145842, + "ðŁĮĬ": 145843, + "ðŁİĵ": 145844, + "ðŁĺĻ": 145845, + "Ëĥ": 145846, + "ðŁĴģ": 145847, + "ðŁijİ": 145848, + "âĺ¹": 145849, + "ðŁĺ«": 145850, + "ðŁĴ»": 145851, + "ëĤµ": 145852, + "ìĿĬ": 145853, + "íĮ»": 145854, + "Ò³": 145855, + "á½²": 145856, + "âŀŀ": 145857, + "ëĤij": 145858, + "ëĿĪ": 145859, + "죤": 145860, + "ﻯ": 145861, + "ðŁĩ©": 145862, + "ðŁ¥³": 145863, + "âĴ¼": 145864, + "ðŁ¦ĭ": 145865, + "âĺĤ": 145866, + "ðŁĺ°": 145867, + "ðŁĻĥ": 145868, + "ðŁĺĴ": 145869, + "Ûİ": 145870, + "Ïķ": 145871, + "Ḥ": 145872, + "룽": 145873, + "ìĬ¥": 145874, + "ðĿijī": 145875, + "ÉIJ": 145876, + "ðŁįİ": 145877, + "âķ¯": 145878, + "âķ¹": 145879, + "າ": 145880, + "ï¾ł": 145881, + "ë¹ķ": 145882, + "ïºĨ": 145883, + "ʺ": 145884, + "Ó§": 145885, + "âĨł": 145886, + "ëĥĩ": 145887, + "ìİĪ": 145888, + "ìŁ¤": 145889, + "ï±¢": 145890, + "âķ¬": 145891, + "âĺł": 145892, + "ðŁİĬ": 145893, + "ãįį": 145894, + "ãİİ": 145895, + "âĺ°": 145896, + "âľĥ": 145897, + "ãħī": 145898, + "ë¯Ī": 145899, + "빤": 145900, + "ìıŃ": 145901, + "ðĿij¢": 145902, + "ðŁIJ¾": 145903, + "Åĭ": 145904, + "ðŁij¶": 145905, + "âĶĽ": 145906, + "ï¿¢": 145907, + "áĥ¡": 145908, + "ļ": 145909, + "ÅĨ": 145910, + "ÑIJ": 145911, + "ìĥĽ": 145912, + "ìĺĮ": 145913, + "챤": 145914, + "íħģ": 145915, + "íļĥ": 145916, + "ï³Ĭ": 145917, + "ðĿijĶ": 145918, + "ðŁĩ«": 145919, + "âĭ°": 145920, + "ðŁĺ¨": 145921, + "âĤ©": 145922, + "Õ¬": 145923, + "á¸į": 145924, + "á»´": 145925, + "âĨĺ": 145926, + "âĺ¯": 145927, + "ãħı": 145928, + "ìł¬": 145929, + "âĻĶ": 145930, + "ðŁĶĶ": 145931, + "ðŁĺł": 145932, + "ðŁĻĬ": 145933, + "à®ľ": 145934, + "á¹ħ": 145935, + "âĹIJ": 145936, + "âĿĪ": 145937, + "âŀ½": 145938, + "ìĥħ": 145939, + "ðĿijł": 145940, + "Æ¢": 145941, + "âĭĻ": 145942, + "ê°Ľ": 145943, + "ëĿµ": 145944, + "ë£Ł": 145945, + "ìıľ": 145946, + "ïºģ": 145947, + "ðŁĴŃ": 145948, + "âĬĥ": 145949, + "ðŁIJ°": 145950, + "ãħĮ": 145951, + "Üĵ": 145952, + "âŀķ": 145953, + "á½ģ": 145954, + "ìķ³": 145955, + "ðĿijĿ": 145956, + "ðŁİ¬": 145957, + "É¡": 145958, + "à¤Ĺ": 145959, + "áIJī": 145960, + "ì©ľ": 145961, + "춧": 145962, + "ï³ī": 145963, + "ï»ħ": 145964, + "ðĿIJŀ": 145965, + "श": 145966, + "ðŁĵ¢": 145967, + "ðŁįĭ": 145968, + "ðŁĴħ": 145969, + "ï¾ķ": 145970, + "â¬Ĩ": 145971, + "âĪµ": 145972, + "ðŁ¤ij": 145973, + "áĥ£": 145974, + "ÆĦ": 145975, + "ѹ": 145976, + "á¼Ķ": 145977, + "ê°ł": 145978, + "ê´Į": 145979, + "ê·IJ": 145980, + "뼴": 145981, + "ì±ĺ": 145982, + "ï®Ń": 145983, + "ﺹ": 145984, + "ﺾ": 145985, + "âľĹ": 145986, + "âĿ¦": 145987, + "ðŁij¦": 145988, + "áĥĹ": 145989, + "Ù²": 145990, + "á½´": 145991, + "âĪı": 145992, + "âľ®": 145993, + "ê¹°": 145994, + "ë²µ": 145995, + "ìĦĢ": 145996, + "ì©Ŀ": 145997, + "ïºŀ": 145998, + "ﺽ": 145999, + "ðŁĩŃ": 146000, + "ËĤ": 146001, + "ðŁįij": 146002, + "ðŁįĮ": 146003, + "ðŁĶ»": 146004, + "깬": 146005, + "ìĬŃ": 146006, + "ìľ·": 146007, + "ðŁĽij": 146008, + "ǧ": 146009, + "ë¼Ľ": 146010, + "ﺡ": 146011, + "ﺺ": 146012, + "ðĿijļ": 146013, + "ðŁĵ¦": 146014, + "ðŁĶİ": 146015, + "ðŁĹĵ": 146016, + "áĥĶ": 146017, + "âľĴ": 146018, + "âľ¡": 146019, + "ðŁĮµ": 146020, + "âĶķ": 146021, + "ëĢĿ": 146022, + "ðŁįĬ": 146023, + "âĺĥ": 146024, + "ìĺħ": 146025, + "ব": 146026, + "ðŁ¦ģ": 146027, + "âݯ": 146028, + "ðŁIJķ": 146029, + "Ñ¿": 146030, + "।": 146031, + "à¼ĭ": 146032, + "ê·Ī": 146033, + "ì«Į": 146034, + "ðŁĩ°": 146035, + "âĿī": 146036, + "ì«Ģ": 146037, + "íĿĦ": 146038, + "ðĿIJ¢": 146039, + "ðŁļ¨": 146040, + "âĻ¤": 146041, + "ðŁĺ©": 146042, + "ðŁįį": 146043, + "ðŁĺij": 146044, + "ðŁļļ": 146045, + "ÖĦ": 146046, + "ë«": 146047, + "뫼": 146048, + "à¤ı": 146049, + "á¿·": 146050, + "âĮ©": 146051, + "âĺIJ": 146052, + "âŀ£": 146053, + "긱": 146054, + "꼿": 146055, + "ëĦĿ": 146056, + "ìı´": 146057, + "ìļ¤": 146058, + "쿱": 146059, + "íİIJ": 146060, + "ðŁĴ¢": 146061, + "ì´IJ": 146062, + "âĩij": 146063, + "âĶĵ": 146064, + "âģ¾": 146065, + "ÜĿ": 146066, + "ðŁį°": 146067, + "â´°": 146068, + "Æı": 146069, + "ÏŁ": 146070, + "Úº": 146071, + "Ûĥ": 146072, + "áĦĴ": 146073, + "âĪŁ": 146074, + "âĿį": 146075, + "ãĦ²": 146076, + "ìľħ": 146077, + "ì¤ı": 146078, + "ðŁĩ²": 146079, + "êºĦ": 146080, + "ðŁİ¤": 146081, + "âľ£": 146082, + "â¸Ŀ": 146083, + "︵": 146084, + "ວ": 146085, + "áĢĻ": 146086, + "âķł": 146087, + "Õ¯": 146088, + "âı©": 146089, + "ðĿij£": 146090, + "ðŁĴ£": 146091, + "Åĺ": 146092, + "à¥IJ": 146093, + "âģĥ": 146094, + "âĮĺ": 146095, + "ê»Į": 146096, + "ìĮĶ": 146097, + "ðĿijĺ": 146098, + "ðŁ¤ĵ": 146099, + "Õ¿": 146100, + "à¤Ń": 146101, + "âĮļ": 146102, + "âľĿ": 146103, + "ðŁIJ¼": 146104, + "ËĮ": 146105, + "âķļ": 146106, + "ï¦Ĺ": 146107, + "âĿķ": 146108, + "âķ£": 146109, + "ðŁIJ±": 146110, + "த": 146111, + "Ѿ": 146112, + "à¤ļ": 146113, + "à¤ľ": 146114, + "ìĪĦ": 146115, + "ìļľ": 146116, + "ðŁİ®": 146117, + "ÉĴ": 146118, + "Ú·": 146119, + "àºį": 146120, + "âĨµ": 146121, + "âĪĺ": 146122, + "âĿĬ": 146123, + "ë¿į": 146124, + "ìIJĪ": 146125, + "ìļĺ": 146126, + "쯧": 146127, + "íĥ¯": 146128, + "ìĸı": 146129, + "︰": 146130, + "ðŁĩ¯": 146131, + "ðŁ§ļ": 146132, + "ðŁĺµ": 146133, + "ðŁĺ·": 146134, + "ðŁĮ³": 146135, + "ລ": 146136, + "Äī": 146137, + "Ä¥": 146138, + "⾶": 146139, + "῾": 146140, + "âĬ±": 146141, + "âĺ¾": 146142, + "ê°ī": 146143, + "ê¼°": 146144, + "ëºij": 146145, + "ðŁĶĬ": 146146, + "ðŁĸIJ": 146147, + "Ť": 146148, + "Ò«": 146149, + "à®®": 146150, + "âĮĪ": 146151, + "âĹĹ": 146152, + "ëĦµ": 146153, + "ëħľ": 146154, + "ëľ¹": 146155, + "ðĿij¥": 146156, + "ðŁĴ¿": 146157, + "ðŁĽĴ": 146158, + "ÊĴ": 146159, + "áŀĵ": 146160, + "ðŁIJĿ": 146161, + "ðŁ¦Ħ": 146162, + "ðŁį·": 146163, + "âĺŁ": 146164, + "︶": 146165, + "ðŁ¤Ł": 146166, + "Ô±": 146167, + "âĨ²": 146168, + "âĪİ": 146169, + "âľ«": 146170, + "ëĩ½": 146171, + "ëıIJ": 146172, + "ëķĦ": 146173, + "靈": 146174, + "ï§Ŀ": 146175, + "ïºĻ": 146176, + "ðŁij»": 146177, + "ðŁĵº": 146178, + "êµ¼": 146179, + "ìĮ©": 146180, + "ðŁĮ²": 146181, + "ȱ": 146182, + "íĶķ": 146183, + "ðŁĺ¤": 146184, + "ãĮ¢": 146185, + "ÊĶ": 146186, + "ड": 146187, + "á¼Ī": 146188, + "ëİĥ": 146189, + "멱": 146190, + "ë®Ī": 146191, + "ðĿIJ«": 146192, + "âĬķ": 146193, + "ëĥł": 146194, + "뻬": 146195, + "íĭĶ": 146196, + "Õ¤": 146197, + "á¼±": 146198, + "âľ¥": 146199, + "âĺĦ": 146200, + "âĪ¥": 146201, + "âļķ": 146202, + "ðŁijĦ": 146203, + "ðŁİħ": 146204, + "àºĻ": 146205, + "âĶ¬": 146206, + "á½µ": 146207, + "Õ¾": 146208, + "Öģ": 146209, + "âĹĶ": 146210, + "ê¿į": 146211, + "ëĸµ": 146212, + "ë©İ": 146213, + "ë®´": 146214, + "ìķ´": 146215, + "áĥľ": 146216, + "ἡ": 146217, + "âĶĬ": 146218, + "âķ®": 146219, + "âĹ¼": 146220, + "ðŁį¾": 146221, + "ðŁĽį": 146222, + "ðŁijĹ": 146223, + "ðŁ¤ŀ": 146224, + "âľĦ": 146225, + "ÕĢ": 146226, + "ল": 146227, + "Ëī": 146228, + "⣨": 146229, + "į": 146230, + "ÏĬ": 146231, + "á´ľ": 146232, + "ë¹³": 146233, + "ï³ĭ": 146234, + "ï¿ł": 146235, + "Ī": 146236, + "âĤ¸": 146237, + "âľ±": 146238, + "ê»IJ": 146239, + "ëĭ»": 146240, + "맸": 146241, + "ìŀ¿": 146242, + "쩨": 146243, + "ìŃIJ": 146244, + "ì°¿": 146245, + "íħŁ": 146246, + "ðĿIJ§": 146247, + "ðĿijij": 146248, + "ðŁĮİ": 146249, + "ðŁĵ®": 146250, + "ðŁķĶ": 146251, + "âĹĻ": 146252, + "âĹ»": 146253, + "âŀ§": 146254, + "ìŁĿ": 146255, + "⾬": 146256, + "ãĥ°": 146257, + "âģĪ": 146258, + "âĵĺ": 146259, + "ðŁĴĮ": 146260, + "ï¬ĥ": 146261, + "àºĶ": 146262, + "ìĶ°": 146263, + "ðŁĺª": 146264, + "×Ģ": 146265, + "ìĥ¨": 146266, + "ïŃĭ": 146267, + "ðŁįķ": 146268, + "ðŁĺ´": 146269, + "ϳ": 146270, + "á¼Ħ": 146271, + "á½ħ": 146272, + "âĩ¢": 146273, + "âķŃ": 146274, + "ìĺ»": 146275, + "íĬ¤": 146276, + "Üĺ": 146277, + "⤴": 146278, + "âĹį": 146279, + "áŀŁ": 146280, + "ðŁįº": 146281, + "áŀļ": 146282, + "ðŁıĬ": 146283, + "ðŁIJ·": 146284, + "ÊĮ": 146285, + "ὺ": 146286, + "âģ»": 146287, + "ê½Į": 146288, + "ëĪĹ": 146289, + "ëĹı": 146290, + "ì¿°": 146291, + "íĢ¼": 146292, + "íįħ": 146293, + "ï·²": 146294, + "ðŁĮı": 146295, + "ðŁį«": 146296, + "ðŁį³": 146297, + "ðŁİ°": 146298, + "ðŁij°": 146299, + "ðŁĴ²": 146300, + "á¥Ļ": 146301, + "ðŁIJŁ": 146302, + "ï¿¡": 146303, + "ðŁĹ£": 146304, + "ðŁįľ": 146305, + "âľ²": 146306, + "ãİ¢": 146307, + "ðŁĶ°": 146308, + "Ἰ": 146309, + "á½ij": 146310, + "Äİ": 146311, + "áĦĢ": 146312, + "âĻķ": 146313, + "ëłĿ": 146314, + "ìĪ´": 146315, + "ïŃŃ": 146316, + "Óľ": 146317, + "ÔĢ": 146318, + "ëĢľ": 146319, + "ëĥĶ": 146320, + "ìĬĽ": 146321, + "ì«ij": 146322, + "캥": 146323, + "캬": 146324, + "ðĿij¦": 146325, + "ðŁĶ¶": 146326, + "쾨": 146327, + "ðĿIJļ": 146328, + "ðŁį»": 146329, + "ðŁĴį": 146330, + "ðŁ¤¡": 146331, + "ðŁķĬ": 146332, + "â½ĩ": 146333, + "âĵIJ": 146334, + "ðŁįŃ": 146335, + "ðŁįª": 146336, + "ðŁĶĨ": 146337, + "Ò¡": 146338, + "á´ĩ": 146339, + "ÉĹ": 146340, + "ÜĶ": 146341, + "âĦİ": 146342, + "âĿĥ": 146343, + "ëĹĢ": 146344, + "ï²Ķ": 146345, + "ïºĪ": 146346, + "ðĿIJ»": 146347, + "ðŁĴĬ": 146348, + "ðŁļ«": 146349, + "Ñ°": 146350, + "ѳ": 146351, + "ष": 146352, + "âĹł": 146353, + "ðŁij¤": 146354, + "ï¾ĩ": 146355, + "âĺĵ": 146356, + "ðŁįµ": 146357, + "ðŁ¤¨": 146358, + "âĸŃ": 146359, + "à®´": 146360, + "Ü¢": 146361, + "ܬ": 146362, + "à´®": 146363, + "ðŁķº": 146364, + "Ô¹": 146365, + "Õ£": 146366, + "à´¯": 146367, + "á´Ģ": 146368, + "âĮī": 146369, + "âľIJ": 146370, + "âŀ¦": 146371, + "ê¹½": 146372, + "ëĮľ": 146373, + "ðŁı¥": 146374, + "ðŁĵ©": 146375, + "Ò¹": 146376, + "Óĺ": 146377, + "à¤ħ": 146378, + "âĿ§": 146379, + "ÆĹ": 146380, + "âĹ½": 146381, + "ðŁij«": 146382, + "ðŁİ§": 146383, + "ðŁij£": 146384, + "âľ»": 146385, + "ðŁĻħ": 146386, + "ðŁĺĸ": 146387, + "ðŁĴ®": 146388, + "ະ": 146389, + "ðŁĶľ": 146390, + "ðŁįĦ": 146391, + "ðŁ¤Ŀ": 146392, + "áĥĿ": 146393, + "áŀĢ": 146394, + "âĩ¦": 146395, + "ʾ": 146396, + "Ò®": 146397, + "Õ¼": 146398, + "à¤Ĩ": 146399, + "âĹħ": 146400, + "âļĵ": 146401, + "âļĸ": 146402, + "ê¿©": 146403, + "ë¯Ħ": 146404, + "ìIJIJ": 146405, + "ìŀ°": 146406, + "ì§Ń": 146407, + "íĭĭ": 146408, + "íݨ": 146409, + "íĻ§": 146410, + "ï²ij": 146411, + "ðŁİĹ": 146412, + "Ù³": 146413, + "ðŁij¸": 146414, + "ম": 146415, + "ðŁijķ": 146416, + "Úµ": 146417, + "âĢ¾": 146418, + "âŀ°": 146419, + "ðŁij¯": 146420, + "ðŁİ¼": 146421, + "ðŁıģ": 146422, + "ĺ": 146423, + "Êı": 146424, + "Ú³": 146425, + "âı±": 146426, + "ê½Ī": 146427, + "ëĿĮ": 146428, + "ìĮī": 146429, + "ìĹ·": 146430, + "ìŀ´": 146431, + "íĹ¹": 146432, + "íľ¨": 146433, + "ðĿĹ²": 146434, + "ðŁĮIJ": 146435, + "ðŁİĻ": 146436, + "ðŁıµ": 146437, + "íĽĻ": 146438, + "ðĿijħ": 146439, + "ðŁĺ¶": 146440, + "âĵħ": 146441, + "âķ¥": 146442, + "ðŁįı": 146443, + "ï¦İ": 146444, + "Õ©": 146445, + "ðĿIJĦ": 146446, + "Ó£": 146447, + "Ú¿": 146448, + "âĻļ": 146449, + "ðŁĶĹ": 146450, + "ḫ": 146451, + "âĭ®": 146452, + "âĸ¦": 146453, + "âĽ½": 146454, + "âľµ": 146455, + "ãħĨ": 146456, + "ãħĬ": 146457, + "ëĦĻ": 146458, + "ëĿ¨": 146459, + "ë¥Ħ": 146460, + "ìĦ¦": 146461, + "짰": 146462, + "짹": 146463, + "íīĪ": 146464, + "ï§ij": 146465, + "ï»ĩ": 146466, + "ðŁĮ¾": 146467, + "ðŁıĸ": 146468, + "ðŁIJij": 146469, + "ðŁĴ³": 146470, + "ðŁĵĨ": 146471, + "Ûĩ": 146472, + "Üķ": 146473, + "á½½": 146474, + "ëĦľ": 146475, + "à´²": 146476, + "à´³": 146477, + "àºŃ": 146478, + "áĥĽ": 146479, + "âĿĶ": 146480, + "âijħ": 146481, + "áĥ¥": 146482, + "ðŁĵħ": 146483, + "âŀ³": 146484, + "á´µ": 146485, + "﹡": 146486, + "ﹶ": 146487, + "ÎĨ": 146488, + "थ": 146489, + "áīµ": 146490, + "âĿĻ": 146491, + "âĿ±": 146492, + "ëīł": 146493, + "ëİł": 146494, + "ëıĽ": 146495, + "ë¿ħ": 146496, + "ìĶ¸": 146497, + "íij¯": 146498, + "íŀī": 146499, + "íŀĽ": 146500, + "ï§Ħ": 146501, + "ïŃĺ": 146502, + "ﺦ": 146503, + "ﻸ": 146504, + "ðĿijĤ": 146505, + "ðĿijı": 146506, + "Ïij": 146507, + "Úł": 146508, + "áĢĶ": 146509, + "áŀĶ": 146510, + "á¹¢": 146511, + "ëĦ¸": 146512, + "ðĿIJ¨": 146513, + "ðŁĩ´": 146514, + "Õ°": 146515, + "ðŁijł": 146516, + "ðŁįĨ": 146517, + "ðŁıĢ": 146518, + "ðŁijIJ": 146519, + "ðŁįĩ": 146520, + "ðŁIJ£": 146521, + "áĪŃ": 146522, + "ܪ": 146523, + "ðŁĮĢ": 146524, + "áŀĺ": 146525, + "âĩĦ": 146526, + "ðĿIJĢ": 146527, + "ÊĻ": 146528, + "âĶ¼": 146529, + "ðŁı¿": 146530, + "Æ·": 146531, + "Èł": 146532, + "ѽ": 146533, + "âĤ¨": 146534, + "ê´Ń": 146535, + "ê¹»": 146536, + "ëĶ¨": 146537, + "ìĪĢ": 146538, + "ì¾°": 146539, + "íĨĪ": 146540, + "ﮧ": 146541, + "ﯽ": 146542, + "ðŁĶħ": 146543, + "ðŁĶ®": 146544, + "Å¢": 146545, + "Ê°": 146546, + "Ѹ": 146547, + "ण": 146548, + "âĬĹ": 146549, + "ëªĦ": 146550, + "ï¹·": 146551, + "ïºħ": 146552, + "ðĿIJµ": 146553, + "ðŁĮ¶": 146554, + "ðŁĵ°": 146555, + "ðŁĶ·": 146556, + "ðŁĸĴ": 146557, + "ðŁ¤²": 146558, + "ëī©": 146559, + "ðŁİĨ": 146560, + "ðŁ§IJ": 146561, + "ðŁį®": 146562, + "âĨº": 146563, + "âĿ¢": 146564, + "ðŁijª": 146565, + "ðŁij±": 146566, + "âĨ¡": 146567, + "áŀı": 146568, + "Úķ": 146569, + "ðŁį¹": 146570, + "ðŁĴĢ": 146571, + "Ë®": 146572, + "Ó¨": 146573, + "Öħ": 146574, + "à¤ĩ": 146575, + "âĤ¡": 146576, + "âĪķ": 146577, + "âĺī": 146578, + "ê¹¼": 146579, + "ê¼IJ": 146580, + "콸": 146581, + "ðĿIJ¬": 146582, + "ðŁıħ": 146583, + "ðŁijĻ": 146584, + "ðŁĴī": 146585, + "ðŁ¤Ļ": 146586, + "Èĺ": 146587, + "ɳ": 146588, + "ɹ": 146589, + "Ùº": 146590, + "áĢĦ": 146591, + "ῳ": 146592, + "âļĺ": 146593, + "âĿĨ": 146594, + "ëĨī": 146595, + "ìĸį": 146596, + "ìĺĩ": 146597, + "ì¥ĺ": 146598, + "íĸħ": 146599, + "íĻij": 146600, + "ï®Ĭ": 146601, + "ï¿Ń": 146602, + "ðĿĴIJ": 146603, + "ðĿĹ¢": 146604, + "ðŁĶĸ": 146605, + "ðŁĶ¨": 146606, + "ðŁļij": 146607, + "ðŁļ²": 146608, + "Ƹ": 146609, + "âĹ¥": 146610, + "ðĿIJŃ": 146611, + "ðŁį½": 146612, + "âĹij": 146613, + "âĵĩ": 146614, + "ðŁĶ±": 146615, + "âľ¼": 146616, + "ï¹ĥ": 146617, + "âķ±": 146618, + "ãĢĹ": 146619, + "ðŁıĭ": 146620, + "ðŁļ´": 146621, + "ðĿIJ®": 146622, + "Äļ": 146623, + "Õı": 146624, + "Ķ": 146625, + "áĥij": 146626, + "Ṭ": 146627, + "ÄĪ": 146628, + "ÄĴ": 146629, + "Ò°": 146630, + "Óķ": 146631, + "âIJ": 146632, + "âIJ£": 146633, + "âĹ¢": 146634, + "âļĻ": 146635, + "ãħĹ": 146636, + "ê°¬": 146637, + "곪": 146638, + "ê»Ģ": 146639, + "ëĦ´": 146640, + "ëİģ": 146641, + "ëĿĶ": 146642, + "묽": 146643, + "ëŃį": 146644, + "ìĩ³": 146645, + "ì°¹": 146646, + "íĮ¹": 146647, + "íŀĿ": 146648, + "ï®ĭ": 146649, + "ï¶Ī": 146650, + "ðĿĴĤ": 146651, + "ðŁ¥Ģ": 146652, + "ðŁ¦ħ": 146653, + "Êĺ": 146654, + "á¼ij": 146655, + "âģİ": 146656, + "ðŁįŀ": 146657, + "âĨĸ": 146658, + "âĨĻ": 146659, + "ðŁİĥ": 146660, + "âĦ¡": 146661, + "âĭ±": 146662, + "ðŁĶį": 146663, + "ನ": 146664, + "áµĥ": 146665, + "âĶ«": 146666, + "⦿": 146667, + "ðŁĩ»": 146668, + "Ƥ": 146669, + "Òı": 146670, + "Ò·": 146671, + "Ûī": 146672, + "à®ķ": 146673, + "ḳ": 146674, + "בּ": 146675, + "ðŁĨĶ": 146676, + "ÚŃ": 146677, + "Û¦": 146678, + "áħ¡": 146679, + "âĦ¹": 146680, + "ê¿İ": 146681, + "ëķĶ": 146682, + "ë¼ī": 146683, + "ìļ§": 146684, + "ì²µ": 146685, + "ì´¨": 146686, + "íĬĪ": 146687, + "íĸIJ": 146688, + "ðĿĹĺ": 146689, + "ðŁĩ¿": 146690, + "ðŁİĸ": 146691, + "ðŁijħ": 146692, + "ðŁĵĺ": 146693, + "ðŁļĻ": 146694, + "ðŁĽµ": 146695, + "ල": 146696, + "⼵": 146697, + "ðĿIJ³": 146698, + "ðĿIJ¸": 146699, + "âļĶ": 146700, + "ðŁijŃ": 146701, + "Óij": 146702, + "âĶ¯": 146703, + "ðŁħ¿": 146704, + "ðŁĺ¹": 146705, + "ï¿«": 146706, + "⼤": 146707, + "ðŁĴĩ": 146708, + "ðŁĵİ": 146709, + "ðŁĸĭ": 146710, + "স": 146711, + "ðĿIJį": 146712, + "IJ": 146713, + "Ïĭ": 146714, + "Ѭ": 146715, + "Ú¬": 146716, + "ÜĴ": 146717, + "á´¬": 146718, + "ï¨Ħ": 146719, + "É£": 146720, + "Ëij": 146721, + "ϵ": 146722, + "ÒĿ": 146723, + "Û¥": 146724, + "Üł": 146725, + "à¹Ľ": 146726, + "áĥķ": 146727, + "áĬķ": 146728, + "ᾶ": 146729, + "âĤ·": 146730, + "âĩ¾": 146731, + "âķ©": 146732, + "âĸIJ": 146733, + "âĺª": 146734, + "âĺ®": 146735, + "âĿļ": 146736, + "âĿŃ": 146737, + "âŀ±": 146738, + "âµİ": 146739, + "ãıĬ": 146740, + "ë©ĵ": 146741, + "ìĹ¾": 146742, + "ìªĦ": 146743, + "íĵĮ": 146744, + "íķ¼": 146745, + "ïѬ": 146746, + "ðĿijĨ": 146747, + "ðĿijŀ": 146748, + "ðĿĸĬ": 146749, + "ðŁİ¸": 146750, + "ðŁıĦ": 146751, + "ðŁijµ": 146752, + "ðŁĴł": 146753, + "ðŁĶĺ": 146754, + "ðŁ¥Ĥ": 146755, + "Ū": 146756, + "à·ĥ": 146757, + "á´¼": 146758, + "âĬ°": 146759, + "ë³ı": 146760, + "ë´£": 146761, + "ï¥ľ": 146762, + "ðŁĵĪ": 146763, + "ðŁķ¯": 146764, + "ðŁ§Ģ": 146765, + "âĻIJ": 146766, + "ðŁĨĹ": 146767, + "ðŁĵķ": 146768, + "ðŁ§ģ": 146769, + "Ü«": 146770, + "âĿIJ": 146771, + "Õķ": 146772, + "à½ķ": 146773, + "âŀĿ": 146774, + "à¦ķ": 146775, + "ðĿIJ¶": 146776, + "É¢": 146777, + "ÎĦ": 146778, + "áĨ¢": 146779, + "âĤ±": 146780, + "Õį": 146781, + "à¡ķ": 146782, + "á´°": 146783, + "ḩ": 146784, + "⼷": 146785, + "âĿ®": 146786, + "ê¡ĵ": 146787, + "ëı¤": 146788, + "ëĹIJ": 146789, + "ëµĮ": 146790, + "ìijĪ": 146791, + "íı¿": 146792, + "íŵ": 146793, + "ðĿIJİ": 146794, + "ðŁĨĺ": 146795, + "ðŁıŁ": 146796, + "É¥": 146797, + "Õ»": 146798, + "à¡Ķ": 146799, + "à¤ĸ": 146800, + "á´¸": 146801, + "âİĻ": 146802, + "âİ¥": 146803, + "âı³": 146804, + "ëģķ": 146805, + "ëĬī": 146806, + "ì¡į": 146807, + "칡": 146808, + "禮": 146809, + "ï¬Ł": 146810, + "ﮫ": 146811, + "ﮯ": 146812, + "ï±ĥ": 146813, + "ï·»": 146814, + "ﺵ": 146815, + "ðĿĹĶ": 146816, + "ðĿĹ¡": 146817, + "ðŁİ¨": 146818, + "ðŁĶĴ": 146819, + "ÚĽ": 146820, + "ध": 146821, + "âŀ¹": 146822, + "áĢĢ": 146823, + "ðŁįħ": 146824, + "âŤ": 146825, + "à¤ł": 146826, + "ðŁIJ¥": 146827, + "áĥĴ": 146828, + "ðŁıĿ": 146829, + "ðŁį¼": 146830, + "ãĮ§": 146831, + "âĿĽ": 146832, + "ðŁIJĪ": 146833, + "য": 146834, + "áĢŀ": 146835, + "ãĢĸ": 146836, + "áŀĻ": 146837, + "প": 146838, + "ÕĨ": 146839, + "âĬĨ": 146840, + "âľ¾": 146841, + "ðŁIJĹ": 146842, + "ﹿ": 146843, + "Ħ": 146844, + "ÜŁ": 146845, + "à²ł": 146846, + "ಥ": 146847, + "áŀī": 146848, + "á´¥": 146849, + "á´©": 146850, + "á½Ģ": 146851, + "ὡ": 146852, + "âĨķ": 146853, + "âŀ¯": 146854, + "ê¡ij": 146855, + "ëij£": 146856, + "ë±Į": 146857, + "ìĪij": 146858, + "ìľĶ": 146859, + "ìŀ½": 146860, + "ì¨į": 146861, + "ðĿijĢ": 146862, + "ðŁĮĮ": 146863, + "ðŁį¦": 146864, + "ðŁį©": 146865, + "ðŁIJļ": 146866, + "ðŁĵĴ": 146867, + "ðŁĵ¹": 146868, + "ðŁ¥ij": 146869, + "Äĭ": 146870, + "ËĹ": 146871, + "Ñ«": 146872, + "Õ¢": 146873, + "Ú°": 146874, + "âĮĢ": 146875, + "âĹĤ": 146876, + "âĹ£": 146877, + "⾼": 146878, + "âĿĴ": 146879, + "âĿĺ": 146880, + "âŀĻ": 146881, + "âŀ²": 146882, + "ãİį": 146883, + "ê¡IJ": 146884, + "ëŀĸ": 146885, + "ìĬĿ": 146886, + "ìĽ¤": 146887, + "ì¡ĭ": 146888, + "쨰": 146889, + "íĹĻ": 146890, + "兩": 146891, + "ï³į": 146892, + "ï»İ": 146893, + "ðĿijĵ": 146894, + "ðŁĵĬ": 146895, + "ðŁļ¼": 146896, + "ï¦ģ": 146897, + "ðĿķĴ": 146898, + "ðŁijľ": 146899, + "ðŁij¿": 146900, + "ðŁĩ½": 146901, + "à·Ħ": 146902, + "âĸ´": 146903, + "ãįī": 146904, + "âĬĩ": 146905, + "ðŁ§¸": 146906, + "Ú¡": 146907, + "â¾ĥ": 146908, + "ðŁĹ»": 146909, + "âĵij": 146910, + "ðŁ¤¸": 146911, + "ðŁ¤¯": 146912, + "êĴ°": 146913, + "ðĿIJĵ": 146914, + "âĶ´": 146915, + "êĴ±": 146916, + "áĢĺ": 146917, + "âĽĦ": 146918, + "ï¹¹": 146919, + "ÓĶ": 146920, + "áĥ±": 146921, + "Ü¡": 146922, + "ßŀ": 146923, + "âĻı": 146924, + "⾸": 146925, + "ìij¨": 146926, + "ðĿIJĿ": 146927, + "ðĿIJ¥": 146928, + "ðŁįī": 146929, + "ðŁij¼": 146930, + "ðŁ¥Ŀ": 146931, + "ÆĶ": 146932, + "ݬ": 146933, + "फ": 146934, + "àºļ": 146935, + "á´´": 146936, + "á½ĸ": 146937, + "âĤ¶": 146938, + "âİ¢": 146939, + "âĿħ": 146940, + "⣫": 146941, + "ãİĽ": 146942, + "뮨": 146943, + "ëºĮ": 146944, + "ë¼ĺ": 146945, + "ìĨĿ": 146946, + "ìľ³": 146947, + "ìŀĮ": 146948, + "ì£Ĺ": 146949, + "ìªĺ": 146950, + "컹": 146951, + "ï·¼": 146952, + "ïºĤ": 146953, + "ðĿIJ´": 146954, + "ðĿIJ¼": 146955, + "ðŁĮļ": 146956, + "ðŁı«": 146957, + "ðŁĴ¤": 146958, + "ðŁĴ¶": 146959, + "ðŁĴ¼": 146960, + "Êķ": 146961, + "ʽ": 146962, + "â²Ł": 146963, + "ãīł": 146964, + "ê¡Ĵ": 146965, + "ëľĢ": 146966, + "ìĥ¾": 146967, + "츤": 146968, + "ï¥ģ": 146969, + "ðĿļĬ": 146970, + "ðŁļĥ": 146971, + "âŀĽ": 146972, + "ìħ´": 146973, + "áĦĭ": 146974, + "âĩĹ": 146975, + "立": 146976, + "âĺĸ": 146977, + "ðŁIJ¦": 146978, + "⸾": 146979, + "ðŁĴ´": 146980, + "ðŁ¤ļ": 146981, + "ãĬĹ": 146982, + "âĮĽ": 146983, + "áĪĽ": 146984, + "༺": 146985, + "â½ī": 146986, + "ðŁı¢": 146987, + "âĵŀ": 146988, + "âĺ½": 146989, + "ãĢĻ": 146990, + "ðŁ¤®": 146991, + "ÅIJ": 146992, + "áĥ¬": 146993, + "ðĿĹ»": 146994, + "ðŁįĸ": 146995, + "ÆĬ": 146996, + "ÊŁ": 146997, + "ßĭ": 146998, + "à¤ĭ": 146999, + "áµĶ": 147000, + "á¿ĥ": 147001, + "âĦī": 147002, + "âĮĭ": 147003, + "âı²": 147004, + "âĵĪ": 147005, + "âĵ¢": 147006, + "âķĶ": 147007, + "âļij": 147008, + "âĿĭ": 147009, + "âĿİ": 147010, + "⵾": 147011, + "âµ£": 147012, + "ëĴĪ": 147013, + "ëľģ": 147014, + "ë¶ĩ": 147015, + "ìį»": 147016, + "ìĺŃ": 147017, + "짢": 147018, + "íĹĢ": 147019, + "ï§Ĭ": 147020, + "טּ": 147021, + "ﱡ": 147022, + "ðĿIJº": 147023, + "ðĿij§": 147024, + "ðĿĺ¦": 147025, + "ðŁĵ¥": 147026, + "ðŁĺŁ": 147027, + "ðŁ¥IJ": 147028, + "Äĸ": 147029, + "ɨ": 147030, + "áĢIJ": 147031, + "áĥĵ": 147032, + "áºĵ": 147033, + "ἶ": 147034, + "á½Ħ": 147035, + "âĤ¤": 147036, + "âĮľ": 147037, + "âĮŁ": 147038, + "âİł": 147039, + "⼸": 147040, + "âµį": 147041, + "âµı": 147042, + "âµĵ": 147043, + "ãĢĺ": 147044, + "ë·¸": 147045, + "íħ¼": 147046, + "ï¦Į": 147047, + "ïŃĦ": 147048, + "ïŃİ": 147049, + "ðĿĻļ": 147050, + "ðĿļĺ": 147051, + "à¼ĵ": 147052, + "ëŃħ": 147053, + "áIJĽ": 147054, + "ãݾ": 147055, + "ï¨Ģ": 147056, + "ðŁĹ½": 147057, + "âĻŀ": 147058, + "Ëĸ": 147059, + "âĹŀ": 147060, + "ðŁ¤«": 147061, + "ðŁĺĹ": 147062, + "ｦ": 147063, + "ðŁ¤¢": 147064, + "âģĩ": 147065, + "ãĢµ": 147066, + "ðŁįĶ": 147067, + "áĬł": 147068, + "ðŁĺ¼": 147069, + "ðĿĹ®": 147070, + "ðŁIJ³": 147071, + "ðĿIJĭ": 147072, + "ðŁĨļ": 147073, + "ðŁĶĽ": 147074, + "Ñ»": 147075, + "ܨ": 147076, + "ல": 147077, + "âľŀ": 147078, + "âµĻ": 147079, + "êµ£": 147080, + "츨": 147081, + "ðĿIJľ": 147082, + "ðĿĺ°": 147083, + "ðŁĶ½": 147084, + "Ç»": 147085, + "Ç¿": 147086, + "Êĩ": 147087, + "ÎIJ": 147088, + "ÐĢ": 147089, + "Ñ¡": 147090, + "Ѳ": 147091, + "ÒĴ": 147092, + "Ù¶": 147093, + "ßķ": 147094, + "න": 147095, + "áIJģ": 147096, + "âģŀ": 147097, + "âĸ§": 147098, + "âĽĪ": 147099, + "âľľ": 147100, + "âľ¹": 147101, + "âŁ¹": 147102, + "â¤ĩ": 147103, + "ê²Ĭ": 147104, + "ê¾ľ": 147105, + "ë¯IJ": 147106, + "ë³IJ": 147107, + "ìħ©": 147108, + "ìIJ¬": 147109, + "ìij¹": 147110, + "ï¤Ķ": 147111, + "ï¦ļ": 147112, + "ï¬ł": 147113, + "ïŃĶ": 147114, + "ﺶ": 147115, + "ðĿĴı": 147116, + "ðĿĸĨ": 147117, + "ðĿŶ": 147118, + "ðŁıĤ": 147119, + "ðŁIJ½": 147120, + "ðŁĴ©": 147121, + "ðŁĵ½": 147122, + "ðŁĹ¨": 147123, + "ðŁĹº": 147124, + "ðŁĺ¸": 147125, + "ðŁ¥§": 147126, + "ÅĹ": 147127, + "Êİ": 147128, + "ÒĻ": 147129, + "ײ": 147130, + "à¤Ī": 147131, + "á¼´": 147132, + "á¿ij": 147133, + "âµī": 147134, + "ãħĵ": 147135, + "ì½´": 147136, + "ðĿĸĵ": 147137, + "ðŁĵĹ": 147138, + "ðŁĶª": 147139, + "ðŁĸį": 147140, + "ÏĴ": 147141, + "ðŁij¬": 147142, + "áĥĻ": 147143, + "âĨ¬": 147144, + "âĶ¤": 147145, + "âĽ¹": 147146, + "âĻŁ": 147147, + "ðŁļ¶": 147148, + "ðŁij¾": 147149, + "âĪĭ": 147150, + "ðŁIJ¯": 147151, + "à¼İ": 147152, + "âľ·": 147153, + "ï¨Ļ": 147154, + "âĶ»": 147155, + "ðŁij¹": 147156, + "áĦī": 147157, + "ສ": 147158, + "â¾ı": 147159, + "â½ħ": 147160, + "ãİĸ": 147161, + "Ñ´": 147162, + "Õ®": 147163, + "Ú¼": 147164, + "áĢķ": 147165, + "áĨ¼": 147166, + "ëŃı": 147167, + "ðŁIJ¸": 147168, + "ðŁļ£": 147169, + "ÆĿ": 147170, + "Ô»": 147171, + "áĥ¢": 147172, + "ðŁį¯": 147173, + "ɦ": 147174, + "Õ¦": 147175, + "âĻĭ": 147176, + "שׂ": 147177, + "ðĿŦ": 147178, + "Çļ": 147179, + "ɱ": 147180, + "à¤ī": 147181, + "á´Ħ": 147182, + "âĻĵ": 147183, + "⼰": 147184, + "âŁª": 147185, + "ëĥĺ": 147186, + "뢸": 147187, + "ìĤij": 147188, + "ï®Ķ": 147189, + "ðĿķĸ": 147190, + "ðĿŧ": 147191, + "ðŁĩ¼": 147192, + "ðŁĵĭ": 147193, + "ðŁļľ": 147194, + "ðŁ¥¤": 147195, + "Ä®": 147196, + "Å·": 147197, + "ßĬ": 147198, + "॥": 147199, + "ப": 147200, + "áŀĦ": 147201, + "áµĢ": 147202, + "á¸ħ": 147203, + "á¼¢": 147204, + "âĪĿ": 147205, + "âĬ¹": 147206, + "âĴ¶": 147207, + "âķ´": 147208, + "⼱": 147209, + "âĽ³": 147210, + "âĽº": 147211, + "âŀŁ": 147212, + "ãıĦ": 147213, + "ê¸Ķ": 147214, + "ê¹Ł": 147215, + "ëĩ°": 147216, + "ë¹»": 147217, + "ìĤ¥": 147218, + "ìĽ»": 147219, + "ì°Ł": 147220, + "íĥ°": 147221, + "íĨº": 147222, + "íļ½": 147223, + "老": 147224, + "量": 147225, + "ï³Ŀ": 147226, + "ðĿIJ¦": 147227, + "ðĿĴľ": 147228, + "ðĿĴŁ": 147229, + "ðĿļĹ": 147230, + "ðŁİŃ": 147231, + "ðŁıĵ": 147232, + "ðŁı³": 147233, + "ðŁıº": 147234, + "ðŁIJį": 147235, + "ðŁijĥ": 147236, + "ðŁĴı": 147237, + "ðŁ¤ĸ": 147238, + "ðŁ¤µ": 147239, + "Õ²": 147240, + "âµĶ": 147241, + "ëĺ¬": 147242, + "念": 147243, + "ÊĤ": 147244, + "áĨ«": 147245, + "áŀij": 147246, + "ðĿĸİ": 147247, + "ðĿĹĸ": 147248, + "áĦĥ": 147249, + "âĩł": 147250, + "áĢ¡": 147251, + "à½Ħ": 147252, + "âŀ¸": 147253, + "ï¦Ļ": 147254, + "âĩļ": 147255, + "ðŁIJ¬": 147256, + "ðŁIJ¢": 147257, + "â¾Ĵ": 147258, + "ðŁIJ¤": 147259, + "ðŁĶ«": 147260, + "ãĢŀ": 147261, + "︺": 147262, + "ðŁĺº": 147263, + "â½´": 147264, + "ðŁĨķ": 147265, + "âģ¿": 147266, + "ðŁį¨": 147267, + "à²ķ": 147268, + "ðŁļĺ": 147269, + "áŀħ": 147270, + "à¦ħ": 147271, + "áŀ¢": 147272, + "à¨ľ": 147273, + "âļĮ": 147274, + "ãĢ½": 147275, + "à·´": 147276, + "âĵĽ": 147277, + "áĢľ": 147278, + "ìĨ¨": 147279, + "Ë©": 147280, + "ÜĹ": 147281, + "âĭ¼": 147282, + "ðŁĻī": 147283, + "ÅĬ": 147284, + "Éĵ": 147285, + "ʲ": 147286, + "ΰ": 147287, + "Ѽ": 147288, + "Ô¿": 147289, + "à¡IJ": 147290, + "à¼ľ": 147291, + "ས": 147292, + "ᶾ": 147293, + "âĤ²": 147294, + "âĨ¨": 147295, + "âĬ¥": 147296, + "âķ§": 147297, + "âĻľ": 147298, + "ãĭ¡": 147299, + "ë´¬": 147300, + "ë¶ij": 147301, + "ìī¿": 147302, + "ìİħ": 147303, + "ìł±": 147304, + "ì°§": 147305, + "ﲡ": 147306, + "ðĿĴĽ": 147307, + "ðĿķ£": 147308, + "ðĿĹľ": 147309, + "ðŁį²": 147310, + "ðŁİ©": 147311, + "ðŁIJIJ": 147312, + "ðŁIJł": 147313, + "ðŁij½": 147314, + "ðŁĴij": 147315, + "ðŁĵľ": 147316, + "ðŁķµ": 147317, + "ðŁļĮ": 147318, + "ðŁĽ£": 147319, + "Êĭ": 147320, + "Ó¯": 147321, + "Ù¸": 147322, + "ßĶ": 147323, + "ßĻ": 147324, + "à¡ĵ": 147325, + "á´į": 147326, + "ḿ": 147327, + "âıº": 147328, + "âĸ¥": 147329, + "뤽": 147330, + "íľij": 147331, + "ðĿIJ¹": 147332, + "ðĿĸĶ": 147333, + "ðĿļİ": 147334, + "ðŁĵĦ": 147335, + "ðŁ¦·": 147336, + "Æĥ": 147337, + "à¦Ł": 147338, + "âĮĤ": 147339, + "âĺŃ": 147340, + "â²ļ": 147341, + "ëĿķ": 147342, + "ðŁİ£": 147343, + "à®ĩ": 147344, + "à½Ĩ": 147345, + "áħµ": 147346, + "áĹľ": 147347, + "âĢ½": 147348, + "âĮ£": 147349, + "âģ½": 147350, + "ðŁĵ¬": 147351, + "ðŁ¤§": 147352, + "âĩª": 147353, + "â½£": 147354, + "âĹŁ": 147355, + "ï¨Ĺ": 147356, + "êĴª": 147357, + "ðŁĽĢ": 147358, + "ÇĤ": 147359, + "ðŁ¥¶": 147360, + "ðŁİį": 147361, + "ï¿©": 147362, + "ðŁijĴ": 147363, + "áµĪ": 147364, + "︿": 147365, + "áħ©": 147366, + "⾦": 147367, + "à°¤": 147368, + "á´ĸ": 147369, + "ਬ": 147370, + "àºĹ": 147371, + "༻": 147372, + "Ѻ": 147373, + "ਪ": 147374, + "á´³": 147375, + "ðĿIJĪ": 147376, + "à»Ģ": 147377, + "á´¿": 147378, + "âĤį": 147379, + "âĩ¡": 147380, + "âĽª": 147381, + "ðĿIJĤ": 147382, + "ðĿĴķ": 147383, + "ðŁIJľ": 147384, + "Êį": 147385, + "ѱ": 147386, + "à½ĥ": 147387, + "ë®IJ": 147388, + "ìĽ¡": 147389, + "ìľģ": 147390, + "ðĿIJ¿": 147391, + "ðĿķł": 147392, + "ðŁijĽ": 147393, + "ƪ": 147394, + "Ϻ": 147395, + "Ó¬": 147396, + "Ù¿": 147397, + "Ý£": 147398, + "àªī": 147399, + "ஹ": 147400, + "à½ij": 147401, + "áĨ¯": 147402, + "áµĩ": 147403, + "âĩ¥": 147404, + "âıª": 147405, + "âĻ°": 147406, + "âļŃ": 147407, + "âļ¾": 147408, + "ãħĦ": 147409, + "êĢ°": 147410, + "ê°Ĺ": 147411, + "ê²ĭ": 147412, + "ê²»": 147413, + "ê¶ľ": 147414, + "ê¼ĩ": 147415, + "ê½¹": 147416, + "ëĤŁ": 147417, + "ëħĪ": 147418, + "ëĭ¢": 147419, + "맣": 147420, + "ëªĨ": 147421, + "ëµĢ": 147422, + "ì½±": 147423, + "íĩĺ": 147424, + "íľľ": 147425, + "茶": 147426, + "ï±µ": 147427, + "ï²¢": 147428, + "ﲤ": 147429, + "ðĿĴĬ": 147430, + "ðĿĺ¯": 147431, + "ðŁįĹ": 147432, + "ðŁıį": 147433, + "ðŁIJĺ": 147434, + "ðŁĵ¡": 147435, + "ðŁĶŀ": 147436, + "ðŁ¤³": 147437, + "ðŁ¥ģ": 147438, + "ðŁ¥Ĺ": 147439, + "ðŁ¦Ĭ": 147440, + "ĵ": 147441, + "Ʀ": 147442, + "ǵ": 147443, + "ɯ": 147444, + "Îı": 147445, + "ÕĦ": 147446, + "Ü¥": 147447, + "à½ģ": 147448, + "ᨳ": 147449, + "âķ«": 147450, + "ãİī": 147451, + "ë·´": 147452, + "ìĨİ": 147453, + "ìİĮ": 147454, + "죵": 147455, + "íĽł": 147456, + "離": 147457, + "ï³ı": 147458, + "ﻺ": 147459, + "ðĿijģ": 147460, + "ðĿijĩ": 147461, + "ðĿĴĨ": 147462, + "ðŁİł": 147463, + "ðŁIJĶ": 147464, + "ðŁijŁ": 147465, + "Åĸ": 147466, + "à¤Į": 147467, + "á¾½": 147468, + "ê¦Ĵ": 147469, + "à®Ł": 147470, + "á´±": 147471, + "ðŁı°": 147472, + "ðŁIJŀ": 147473, + "à½Ģ": 147474, + "áĢħ": 147475, + "âĬ¿": 147476, + "ðŁIJ§": 147477, + "áĽģ": 147478, + "â¼Ī": 147479, + "âĶ¿": 147480, + "ðŁ¥´": 147481, + "⼿": 147482, + "ðŁ§ľ": 147483, + "ãħ¿": 147484, + "âĦ«": 147485, + "ãĢ³": 147486, + "ãĬĻ": 147487, + "â¼Ģ": 147488, + "怜": 147489, + "ðŁı¬": 147490, + "ðŁĵ»": 147491, + "áĬĽ": 147492, + "áĦħ": 147493, + "àºĬ": 147494, + "àºĽ": 147495, + "áħ³": 147496, + "ðŁij®": 147497, + "à®±": 147498, + "âĺĩ": 147499, + "ðĿIJı": 147500, + "à´µ": 147501, + "à»ģ": 147502, + "à½ı": 147503, + "ར": 147504, + "ᥱ": 147505, + "âĤ£": 147506, + "復": 147507, + "ïŃĻ": 147508, + "ï´©": 147509, + "ï¹Ĥ": 147510, + "ðŁį£": 147511, + "ðŁķ¹": 147512, + "Ïĸ": 147513, + "ම": 147514, + "ຢ": 147515, + "áĭŃ": 147516, + "âİĿ": 147517, + "âĹĿ": 147518, + "âĻĪ": 147519, + "âĻİ": 147520, + "ê½¥": 147521, + "ì³Ķ": 147522, + "ì¼ij": 147523, + "ï±°": 147524, + "ðĿijĥ": 147525, + "ðŁĮª": 147526, + "ðŁį¡": 147527, + "Åİ": 147528, + "ʦ": 147529, + "ѧ": 147530, + "Óİ": 147531, + "Ô´": 147532, + "ÚĪ": 147533, + "ßĵ": 147534, + "ߧ": 147535, + "à¤Ķ": 147536, + "áĪ«": 147537, + "áĪµ": 147538, + "áĹ©": 147539, + "á´ł": 147540, + "á¼ł": 147541, + "âĢĹ": 147542, + "âģij": 147543, + "âĦı": 147544, + "âĸĩ": 147545, + "â²£": 147546, + "ãĦ³": 147547, + "ãī®": 147548, + "ê³Ĺ": 147549, + "ëĦĴ": 147550, + "ëĸ«": 147551, + "ë¡Ħ": 147552, + "ë¹°": 147553, + "ë½ģ": 147554, + "ìĦģ": 147555, + "ìĮĺ": 147556, + "ìŁĮ": 147557, + "ì³ī": 147558, + "ì¼ķ": 147559, + "כּ": 147560, + "ï³İ": 147561, + "ﹸ": 147562, + "ï¹¾": 147563, + "ðĿIJĨ": 147564, + "ðĿij·": 147565, + "ðĿĽ¼": 147566, + "ðŁİı": 147567, + "ðŁİŀ": 147568, + "ðŁIJĻ": 147569, + "ðŁijĤ": 147570, + "ðŁĵģ": 147571, + "ðŁĸ±": 147572, + "ðŁļį": 147573, + "ðŁļ§": 147574, + "ðŁĽ¡": 147575, + "ðŁ¤Ĵ": 147576, + "ðŁ¥ŀ": 147577, + "ðŁ¥©": 147578, + "ðŁ¦Ģ": 147579, + "ðŁ¦ĸ": 147580, + "Ë¢": 147581, + "Üļ": 147582, + "வ": 147583, + "áĢģ": 147584, + "áī°": 147585, + "âıŃ": 147586, + "âĻ¿": 147587, + "ê³ĺ": 147588, + "ëıĿ": 147589, + "ëķĥ": 147590, + "ìħĮ": 147591, + "ìĴ¸": 147592, + "ìĽŁ": 147593, + "íħĦ": 147594, + "íľ«": 147595, + "ï§ĺ": 147596, + "￬": 147597, + "ðŁı·": 147598, + "ðŁĶ§": 147599, + "ðŁ¥Ī": 147600, + "Æĸ": 147601, + "áŀĩ": 147602, + "áŀĸ": 147603, + "âģº": 147604, + "âĹľ": 147605, + "âŀ©": 147606, + "ê¦Ń": 147607, + "ëĻ¤": 147608, + "ïŃ¼": 147609, + "ðĿĻĸ": 147610, + "ðĿĻ£": 147611, + "ðĿĻ¤": 147612, + "ðŁĮĿ": 147613, + "ðŁĶij": 147614, + "ðŁĽł": 147615, + "àºĩ": 147616, + "âĺ£": 147617, + "ãĦ¨": 147618, + "ðĿĸĹ": 147619, + "Óĵ": 147620, + "âĨ£": 147621, + "ðŁ¥ī": 147622, + "ðŁĮł": 147623, + "ðŁĺ½": 147624, + "ãİł": 147625, + "ŧ": 147626, + "ðŁIJĴ": 147627, + "ï§IJ": 147628, + "ðŁĺ¿": 147629, + "âĪ¬": 147630, + "ðŁIJ®": 147631, + "⣱": 147632, + "ಡ": 147633, + "â¾¼": 147634, + "à°²": 147635, + "˶": 147636, + "âĸ¿": 147637, + "ÕĪ": 147638, + "áŀİ": 147639, + "áħ¥": 147640, + "áŀĹ": 147641, + "Õ§": 147642, + "ðŁ¤IJ": 147643, + "ðŁįł": 147644, + "ত": 147645, + "ය": 147646, + "âĻį": 147647, + "ìĺĻ": 147648, + "íĺĵ": 147649, + "ﹺ": 147650, + "ðŁĽ³": 147651, + "Åī": 147652, + "á´İ": 147653, + "âıľ": 147654, + "âĶ³": 147655, + "긷": 147656, + "ì¡Ķ": 147657, + "ðĿĴĪ": 147658, + "ðĿĴį": 147659, + "ðĿĴ¹": 147660, + "ðĿĵĩ": 147661, + "ðĿķŁ": 147662, + "ðĿĹ¹": 147663, + "ðŁĮħ": 147664, + "ðŁı´": 147665, + "ÄĶ": 147666, + "Ĥ": 147667, + "ŵ": 147668, + "Ǿ": 147669, + "Ïŀ": 147670, + "϶": 147671, + "Ô³": 147672, + "ÜĨ": 147673, + "ß©": 147674, + "à¡Ĵ": 147675, + "à¤ĺ": 147676, + "à¶ļ": 147677, + "à½ĸ": 147678, + "áģĬ": 147679, + "áĥŀ": 147680, + "áĦĤ": 147681, + "áĭ«": 147682, + "á´º": 147683, + "ḣ": 147684, + "Ḫ": 147685, + "á¹Ĥ": 147686, + "á¼·": 147687, + "á¿ĩ": 147688, + "âĩĮ": 147689, + "âı¬": 147690, + "âĻĮ": 147691, + "⮣": 147692, + "â´»": 147693, + "ⵣ": 147694, + "ê¦ķ": 147695, + "ꦪ": 147696, + "ꦮ": 147697, + "ê²Ħ": 147698, + "ê¾IJ": 147699, + "ëĥij": 147700, + "ëķĭ": 147701, + "롸": 147702, + "ë¬Ģ": 147703, + "ìĩ¤": 147704, + "ìĪ©": 147705, + "ìľķ": 147706, + "ìŃĺ": 147707, + "ì·°": 147708, + "ì·¸": 147709, + "íľĢ": 147710, + "藍": 147711, + "ï§į": 147712, + "ï±Ħ": 147713, + "ï³ij": 147714, + "ðĿIJ¤": 147715, + "ðĿĴĵ": 147716, + "ðĿĴ¶": 147717, + "ðĿĹ¼": 147718, + "ðĿĻĬ": 147719, + "ðŁĩ¾": 147720, + "ðŁĮĽ": 147721, + "ðŁĮ®": 147722, + "ðŁİĩ": 147723, + "ðŁİ²": 147724, + "ðŁıĽ": 147725, + "ðŁij¥": 147726, + "ðŁij´": 147727, + "ðŁĴĨ": 147728, + "ðŁĵĤ": 147729, + "ðŁĵ§": 147730, + "ðŁķIJ": 147731, + "ðŁĸķ": 147732, + "ðŁĺ§": 147733, + "ðŁĻĢ": 147734, + "ðŁļĴ": 147735, + "ðŁĽ«": 147736, + "ðŁ¤ł": 147737, + "ðŁ¥ļ": 147738, + "ðŁ¥Ľ": 147739, + "ðŁ¥£": 147740, + "ǯ": 147741, + "ȧ": 147742, + "ÎĬ": 147743, + "Ò²": 147744, + "×°": 147745, + "Ûij": 147746, + "áĥ©": 147747, + "áĦĮ": 147748, + "áĪį": 147749, + "áī¥": 147750, + "áıĤ": 147751, + "âģ±": 147752, + "âĬ¢": 147753, + "âĹĵ": 147754, + "âĿ°": 147755, + "ë¿¡": 147756, + "ìĽ©": 147757, + "íģŃ": 147758, + "íĨ³": 147759, + "íĬĦ": 147760, + "íĵ¸": 147761, + "北": 147762, + "若": 147763, + "ï±IJ": 147764, + "ﱯ": 147765, + "ï³ļ": 147766, + "ðĿĸĺ": 147767, + "ðĿĺĢ": 147768, + "ðŁIJĬ": 147769, + "ðŁIJĮ": 147770, + "ðŁijļ": 147771, + "ðŁĵĥ": 147772, + "ðŁļĽ": 147773, + "ðŁļª": 147774, + "ðŁ¤°": 147775, + "Ä´": 147776, + "áĥ®": 147777, + "áŨ": 147778, + "âĻ®": 147779, + "â²ŀ": 147780, + "ãĪĶ": 147781, + "ìħį": 147782, + "ãħĥ": 147783, + "率": 147784, + "ມ": 147785, + "Õİ": 147786, + "Õº": 147787, + "⬼": 147788, + "⽤": 147789, + "ðĿIJ²": 147790, + "âŀµ": 147791, + "áĢĽ": 147792, + "âĶħ": 147793, + "âĨŁ": 147794, + "â¼Ĭ": 147795, + "ðŁĮ½": 147796, + "ðŁļ¿": 147797, + "ï¦Ĭ": 147798, + "ãĦ£": 147799, + "⼩": 147800, + "ï©Ľ": 147801, + "ðŁį±": 147802, + "⾨": 147803, + "à´¤": 147804, + "áŀģ": 147805, + "àºŀ": 147806, + "Êļ": 147807, + "ðĿIJĴ": 147808, + "à´±": 147809, + "áŀľ": 147810, + "ன": 147811, + "à°Ĺ": 147812, + "à´ļ": 147813, + "âĩ£": 147814, + "ï¦ķ": 147815, + "Õħ": 147816, + "Æĺ": 147817, + "âĤ¦": 147818, + "âĶĦ": 147819, + "ï¦Ł": 147820, + "嶺": 147821, + "ðĿIJģ": 147822, + "ðĿIJĥ": 147823, + "ðŁį¸": 147824, + "ðŁIJ²": 147825, + "Ŷ": 147826, + "Éĸ": 147827, + "ßĺ": 147828, + "ฦ": 147829, + "à½Ķ": 147830, + "áĨ·": 147831, + "âģķ": 147832, + "âĵĤ": 147833, + "âĿľ": 147834, + "便": 147835, + "אַ": 147836, + "ðĿĹĿ": 147837, + "ðĿĹ¿": 147838, + "ðŁİ¾": 147839, + "ðŁĹĿ": 147840, + "ðŁ¦Į": 147841, + "Æħ": 147842, + "Ǫ": 147843, + "ÒĹ": 147844, + "ÜĽ": 147845, + "ßł": 147846, + "à¡ij": 147847, + "áī£": 147848, + "áĬŃ": 147849, + "ṡ": 147850, + "âŀ¼": 147851, + "âŀ¾": 147852, + "â´±": 147853, + "ãī¡": 147854, + "곯": 147855, + "ë½Ī": 147856, + "ìĤĺ": 147857, + "ìīij": 147858, + "ì«ĺ": 147859, + "íĮĥ": 147860, + "íĻ°": 147861, + "ï¤Ĺ": 147862, + "ðŁĮ¬": 147863, + "ðŁĮ°": 147864, + "ðŁį¤": 147865, + "Ä»": 147866, + "Åĩ": 147867, + "ƨ": 147868, + "Éķ": 147869, + "Ò¢": 147870, + "Òº": 147871, + "Öį": 147872, + "×±": 147873, + "Ú±": 147874, + "Ú½": 147875, + "ÛIJ": 147876, + "à¤Ľ": 147877, + "à·Ģ": 147878, + "à¹ļ": 147879, + "ຫ": 147880, + "á´¹": 147881, + "á½Ķ": 147882, + "á¾³": 147883, + "âĤĴ": 147884, + "âĨ´": 147885, + "âĩĿ": 147886, + "âīħ": 147887, + "âĮ¨": 147888, + "âĵĵ": 147889, + "âĸ¢": 147890, + "âļ¬": 147891, + "âŀŃ": 147892, + "â²Ĵ": 147893, + "ãİ¿": 147894, + "ê¿´": 147895, + "ëĪ±": 147896, + "ëį¬": 147897, + "ëİIJ": 147898, + "ëIJ«": 147899, + "ëĶ«": 147900, + "ë±ģ": 147901, + "ìĥ¥": 147902, + "íĮ¼": 147903, + "ïŃĵ": 147904, + "ﮥ": 147905, + "ï²°": 147906, + "ðĿIJĩ": 147907, + "ðĿIJij": 147908, + "ðĿijĮ": 147909, + "ðĿĵª": 147910, + "ðĿķļ": 147911, + "ðĿĺª": 147912, + "ðĿĺ¼": 147913, + "ðĿļĽ": 147914, + "ðŁĩ¶": 147915, + "ðŁĮĦ": 147916, + "ðŁĮķ": 147917, + "ðŁĮ¤": 147918, + "ðŁĮ§": 147919, + "ðŁį¬": 147920, + "ðŁİĭ": 147921, + "ðŁİ»": 147922, + "ðŁı¨": 147923, + "ðŁIJĩ": 147924, + "ðŁijĵ": 147925, + "ðŁĵIJ": 147926, + "ðŁĵĻ": 147927, + "ðŁĶ¼": 147928, + "ðŁķĴ": 147929, + "ðŁĸı": 147930, + "ðŁĸ¥": 147931, + "ðŁ¤¬": 147932, + "ðŁ¥Ĭ": 147933, + "ðŁ¥Ĵ": 147934, + "ßĮ": 147935, + "àºĦ": 147936, + "á¼µ": 147937, + "âķ¡": 147938, + "Ⲥ": 147939, + "â´¼": 147940, + "âµ¢": 147941, + "ãĪ¯": 147942, + "ëĵ¸": 147943, + "ëŁĩ": 147944, + "ëºį": 147945, + "ðĿĻ§": 147946, + "ðŁįĪ": 147947, + "ðŁĶ¬": 147948, + "ðŁĸĬ": 147949, + "ðŁ¤¾": 147950, + "Ë¡": 147951, + "Ü©": 147952, + "âĮ¡": 147953, + "âŃij": 147954, + "Ⲧ": 147955, + "ë©ī": 147956, + "ì¼Ń": 147957, + "￤": 147958, + "ðĿĴİ": 147959, + "ðĿĹ¥": 147960, + "ðŁIJµ": 147961, + "ðŁķ¶": 147962, + "ðŁķ¸": 147963, + "ðŁ¤ľ": 147964, + "Õª": 147965, + "áĪĭ": 147966, + "ðŁ¥µ": 147967, + "ï°ģ": 147968, + "áµIJ": 147969, + "âķĵ": 147970, + "áĢĸ": 147971, + "âĭĪ": 147972, + "Éŀ": 147973, + "âŀ®": 147974, + "॰": 147975, + "ãĨģ": 147976, + "ðŁĴ±": 147977, + "ðŁıŃ": 147978, + "áĨ¨": 147979, + "ðŁįļ": 147980, + "ðŁ¦IJ": 147981, + "á´»": 147982, + "âĺĮ": 147983, + "à´ķ": 147984, + "Õ±": 147985, + "áħ®": 147986, + "ðĿIJĮ": 147987, + "Ŧ": 147988, + "àºķ": 147989, + "âľĻ": 147990, + "˳": 147991, + "Ôµ": 147992, + "âķĴ": 147993, + "ðĿĹĹ": 147994, + "ðĿĹł": 147995, + "Úļ": 147996, + "ধ": 147997, + "âĨĿ": 147998, + "âĻī": 147999, + "ãĮ»": 148000, + "ì¹Ĭ": 148001, + "ðĿĹº": 148002, + "ðŁ§ĺ": 148003, + "ì³£": 148004, + "ï¬Ŀ": 148005, + "ðŁijº": 148006, + "ÇŁ": 148007, + "ÎĪ": 148008, + "Ϋ": 148009, + "Ñ¥": 148010, + "Ô²": 148011, + "Õ¨": 148012, + "ܦ": 148013, + "à¦Ĩ": 148014, + "থ": 148015, + "áIJ¢": 148016, + "á¼ģ": 148017, + "á¼ĺ": 148018, + "ἦ": 148019, + "âĵĿ": 148020, + "ãĪ°": 148021, + "ãİĹ": 148022, + "겡": 148023, + "ë¨Ģ": 148024, + "ì£Ķ": 148025, + "ì´¤": 148026, + "ìµĿ": 148027, + "林": 148028, + "ïŃĬ": 148029, + "ï²Ł": 148030, + "ðĿIJ·": 148031, + "ðĿijĭ": 148032, + "ðĿĵī": 148033, + "ðĿĺµ": 148034, + "ðŁĴ·": 148035, + "ðŁĽ©": 148036, + "ðŁ§¹": 148037, + "ÅĶ": 148038, + "Êŀ": 148039, + "Ë¥": 148040, + "ÎĮ": 148041, + "Ñ©": 148042, + "ÓIJ": 148043, + "Ół": 148044, + "Úij": 148045, + "ÚĴ": 148046, + "ߨ": 148047, + "àªĪ": 148048, + "áIJĥ": 148049, + "ṯ": 148050, + "âĤĭ": 148051, + "âĤµ": 148052, + "âĦħ": 148053, + "âĦł": 148054, + "âĪ£": 148055, + "âīº": 148056, + "âī»": 148057, + "âĬĽ": 148058, + "âĮIJ": 148059, + "âİĵ": 148060, + "âĺ¸": 148061, + "âĻĴ": 148062, + "âļĴ": 148063, + "âľĩ": 148064, + "âľł": 148065, + "â´·": 148066, + "âµĸ": 148067, + "ãĦ¸": 148068, + "ãī¢": 148069, + "ãī°": 148070, + "êĩ´": 148071, + "ê´¸": 148072, + "êºł": 148073, + "ëĤı": 148074, + "ëĤ¢": 148075, + "ëIJĢ": 148076, + "뺴": 148077, + "ìĥľ": 148078, + "ìįħ": 148079, + "줫": 148080, + "챦": 148081, + "ìºij": 148082, + "ì¼ģ": 148083, + "쿳": 148084, + "íĤģ": 148085, + "íħ¡": 148086, + "íĴĤ": 148087, + "íĴī": 148088, + "íľĦ": 148089, + "ïŃª": 148090, + "ﮬ": 148091, + "ﯦ": 148092, + "ﱪ": 148093, + "ï²ı": 148094, + "ï´Ģ": 148095, + "ï»Ĩ": 148096, + "￦": 148097, + "ðĿijĹ": 148098, + "ðĿĸĻ": 148099, + "ðŁĮ¡": 148100, + "ðŁįĿ": 148101, + "ðŁį§": 148102, + "ðŁİ«": 148103, + "ðŁıĺ": 148104, + "ðŁıª": 148105, + "ðŁIJĭ": 148106, + "ðŁIJĽ": 148107, + "ðŁIJº": 148108, + "ðŁijĸ": 148109, + "ðŁijŀ": 148110, + "ðŁij·": 148111, + "ðŁĵĢ": 148112, + "ðŁĶĦ": 148113, + "ðŁĶĮ": 148114, + "ðŁķĻ": 148115, + "ðŁĻį": 148116, + "ðŁĻİ": 148117, + "ðŁ¦į": 148118, + "Ç°": 148119, + "ÉŁ": 148120, + "ÊĨ": 148121, + "Ô¼": 148122, + "Úľ": 148123, + "ড": 148124, + "শ": 148125, + "áĴĥ": 148126, + "Ἡ": 148127, + "âĵķ": 148128, + "â²Ī": 148129, + "ê°°": 148130, + "ê¹ł": 148131, + "êºħ": 148132, + "ëĦ¹": 148133, + "ë¯ĵ": 148134, + "íIJĪ": 148135, + "臨": 148136, + "ï®ij": 148137, + "ﲨ": 148138, + "ðĿĴī": 148139, + "ðĿĴĶ": 148140, + "ðĿŨ": 148141, + "ðĿĻŀ": 148142, + "ðĿļĴ": 148143, + "ðĿļķ": 148144, + "ðŁIJİ": 148145, + "ðŁ¤ķ": 148146, + "ðŁ§Ķ": 148147, + "Ï°": 148148, + "ÔĿ": 148149, + "âĮĬ": 148150, + "âĴ¾": 148151, + "ãī£": 148152, + "ïŃ©": 148153, + "ðĿļŀ": 148154, + "Êij": 148155, + "দ": 148156, + "áĦĩ": 148157, + "âīĥ": 148158, + "â²Ģ": 148159, + "ìŁİ": 148160, + "ðĿij¶": 148161, + "ðĿĵ²": 148162, + "ðŁİ·": 148163, + "ðŁļ¹": 148164, + "àºģ": 148165, + "áłł": 148166, + "ãĦļ": 148167, + "ðŁIJ¿": 148168, + "áĽļ": 148169, + "âķ³": 148170, + "ðŁIJŃ": 148171, + "âĴ¹": 148172, + "ðĿĸļ": 148173, + "âĻĸ": 148174, + "ãĪ²": 148175, + "âĨ¾": 148176, + "áĦĨ": 148177, + "âķĽ": 148178, + "ðŁ¤į": 148179, + "â½¥": 148180, + "ðŁĮ¨": 148181, + "âĪ®": 148182, + "ãĮĺ": 148183, + "ãįij": 148184, + "ï¹Ģ": 148185, + "âĵĹ": 148186, + "âĬĦ": 148187, + "ðŁı¹": 148188, + "ËĴ": 148189, + "ðŁ¤±": 148190, + "ãıľ": 148191, + "ðŁİĮ": 148192, + "ï¥Ń": 148193, + "ণ": 148194, + "ðŁİ¹": 148195, + "ãĬŁ": 148196, + "à´°": 148197, + "ðĿIJĶ": 148198, + "à´¨": 148199, + "à½ļ": 148200, + "âľº": 148201, + "Õ·": 148202, + "ðŁij³": 148203, + "à¦ľ": 148204, + "âĺĭ": 148205, + "âĻĬ": 148206, + "ãĢĽ": 148207, + "Èĭ": 148208, + "à®°": 148209, + "áĥ¨": 148210, + "âĦķ": 148211, + "íijĢ": 148212, + "ðĿĵĥ": 148213, + "ðŁ¦Ķ": 148214, + "Ä¿": 148215, + "ÅĢ": 148216, + "Ƴ": 148217, + "Éļ": 148218, + "Öĥ": 148219, + "Ü£": 148220, + "ߣ": 148221, + "à¦Ń": 148222, + "ৡ": 148223, + "ර": 148224, + "ຣ": 148225, + "à½ĩ": 148226, + "Ḩ": 148227, + "á½Ī": 148228, + "⽬": 148229, + "ê¡Ķ": 148230, + "ì³Ħ": 148231, + "ï¨ī": 148232, + "ðĿIJ¡": 148233, + "ðĿĺ¢": 148234, + "ðŁį¿": 148235, + "ðŁİŁ": 148236, + "ðŁıī": 148237, + "ðŁĶIJ": 148238, + "ðŁļħ": 148239, + "ðŁ¤½": 148240, + "Æį": 148241, + "Ç«": 148242, + "ǽ": 148243, + "Èļ": 148244, + "Îī": 148245, + "Ó¤": 148246, + "Óª": 148247, + "ÕĬ": 148248, + "Ù¼": 148249, + "Ú´": 148250, + "ßĿ": 148251, + "à¶ľ": 148252, + "á¼ķ": 148253, + "á¿¥": 148254, + "âİŀ": 148255, + "ãĢļ": 148256, + "ãī¤": 148257, + "곸": 148258, + "ê·ģ": 148259, + "ëĵĦ": 148260, + "ëĵķ": 148261, + "ì¨Ķ": 148262, + "챨": 148263, + "ðĿIJ¾": 148264, + "ðĿij»": 148265, + "ðĿĶ¼": 148266, + "ðĿķĿ": 148267, + "ðĿĺŃ": 148268, + "ðŁĨĻ": 148269, + "ðŁĵ¤": 148270, + "ðŁĶŁ": 148271, + "ðŁĹ¼": 148272, + "Äľ": 148273, + "Æģ": 148274, + "Æ¿": 148275, + "dz": 148276, + "Ç·": 148277, + "Éĥ": 148278, + "Éł": 148279, + "Êī": 148280, + "ʧ": 148281, + "˲": 148282, + "Ï´": 148283, + "Õģ": 148284, + "Õŀ": 148285, + "Öĩ": 148286, + "ÛĤ": 148287, + "Ûĵ": 148288, + "ßĹ": 148289, + "ߦ": 148290, + "হ": 148291, + "ள": 148292, + "à´¸": 148293, + "à»Ĥ": 148294, + "áĪĿ": 148295, + "áĪª": 148296, + "áĭµ": 148297, + "áIJĬ": 148298, + "áĴª": 148299, + "áļĸ": 148300, + "áŀĽ": 148301, + "á´¢": 148302, + "áµı": 148303, + "áµŃ": 148304, + "ᶫ": 148305, + "á¸ı": 148306, + "áºĴ": 148307, + "á¼¥": 148308, + "á½ķ": 148309, + "á½¼": 148310, + "âĤĬ": 148311, + "âĦĤ": 148312, + "âĦ©": 148313, + "âĩī": 148314, + "âī£": 148315, + "âĮł": 148316, + "âİŁ": 148317, + "âı®": 148318, + "âķĺ": 148319, + "âĹĸ": 148320, + "âĺ©": 148321, + "âĻij": 148322, + "âĻ²": 148323, + "âļĽ": 148324, + "ãĦŁ": 148325, + "ãī±": 148326, + "ãİļ": 148327, + "ê¡ķ": 148328, + "êªĸ": 148329, + "ê°¹": 148330, + "ê²Ĩ": 148331, + "êµĦ": 148332, + "ëĩ¬": 148333, + "ëĭ¯": 148334, + "ëıł": 148335, + "ëĴ¬": 148336, + "ëĸĪ": 148337, + "ëĸ½": 148338, + "ëĺĶ": 148339, + "ëŀ¸": 148340, + "ë¸ħ": 148341, + "뻳": 148342, + "ë¿Ł": 148343, + "ìĤµ": 148344, + "ìĬī": 148345, + "ìľ°": 148346, + "ìłĭ": 148347, + "ìłĶ": 148348, + "쥡": 148349, + "ìŃĿ": 148350, + "켬": 148351, + "íĪĩ": 148352, + "íīľ": 148353, + "íįĦ": 148354, + "íĽ¾": 148355, + "íĿ£": 148356, + "朗": 148357, + "勞": 148358, + "ï¦ľ": 148359, + "獵": 148360, + "ï§ľ": 148361, + "ï¨Ī": 148362, + "שׁ": 148363, + "הּ": 148364, + "ïŃ½": 148365, + "ï®ī": 148366, + "ï¯ŀ": 148367, + "ï°Ĵ": 148368, + "ï±ĩ": 148369, + "ï¿Ħ": 148370, + "ðĿIJħ": 148371, + "ðĿijĦ": 148372, + "ðĿijº": 148373, + "ðĿĴĹ": 148374, + "ðĿĵ®": 148375, + "ðĿķĽ": 148376, + "ðĿķŀ": 148377, + "ðĿĸij": 148378, + "ðĿĺģ": 148379, + "ðĿĺĨ": 148380, + "ðĿĺ¶": 148381, + "ðĿĻ¢": 148382, + "ðĿļľ": 148383, + "ðŁĮĥ": 148384, + "ðŁĮ¦": 148385, + "ðŁįŁ": 148386, + "ðŁİİ": 148387, + "ðŁıĻ": 148388, + "ðŁIJ©": 148389, + "ðŁIJ«": 148390, + "ðŁIJ´": 148391, + "ðŁijĶ": 148392, + "ðŁĵī": 148393, + "ðŁĵĽ": 148394, + "ðŁĶī": 148395, + "ðŁĸ¼": 148396, + "ðŁĹĥ": 148397, + "ðŁĹ¯": 148398, + "ðŁļĩ": 148399, + "ðŁļIJ": 148400, + "ðŁļµ": 148401, + "ðŁ¤¶": 148402, + "ðŁ¥ĭ": 148403, + "ðŁ¥ĵ": 148404, + "ðŁ¥®": 148405, + "ðŁ¦İ": 148406, + "ðŁ¦ł": 148407, + "ðŁ§Ĵ": 148408, + "ðŁ§¨": 148409, + "ÆIJ": 148410, + "Çį": 148411, + "ÓĢ": 148412, + "ÔĽ": 148413, + "ರ": 148414, + "à´Ļ": 148415, + "áĢĴ": 148416, + "ê²Ŀ": 148417, + "ê¹¹": 148418, + "ë©¥": 148419, + "ìĸĶ": 148420, + "ï¤ģ": 148421, + "ï¤ı": 148422, + "ï¦ī": 148423, + "ï¦ĵ": 148424, + "ï§ī": 148425, + "ï²Ŀ": 148426, + "ðĿĹŀ": 148427, + "ðĿű": 148428, + "ðŁĮĭ": 148429, + "ðŁį¶": 148430, + "à¦ļ": 148431, + "ìķľ": 148432, + "ðĿIJ¯": 148433, + "ðĿļĿ": 148434, + "à°¨": 148435, + "à½ĺ": 148436, + "à½ł": 148437, + "á¡¥": 148438, + "á¾°": 148439, + "âģį": 148440, + "âĶ°": 148441, + "⬾": 148442, + "ðĿIJł": 148443, + "ðĿij¯": 148444, + "ðĿĹĽ": 148445, + "ðĿĵ»": 148446, + "ðĿĸĪ": 148447, + "âŀ»": 148448, + "áŀł": 148449, + "⡱": 148450, + "â»ij": 148451, + "ðŁ§µ": 148452, + "廉": 148453, + "ðŁijĺ": 148454, + "ãĤĶ": 148455, + "â¼Ł": 148456, + "ãĬ¤": 148457, + "ï¦Ŀ": 148458, + "ãĮ¦": 148459, + "âĢ¸": 148460, + "ðŁĶĻ": 148461, + "ã¹": 148462, + "㹦": 148463, + "ï¹ħ": 148464, + "ï©Į": 148465, + "ãī¨": 148466, + "︽": 148467, + "âį¥": 148468, + "ðŁļī": 148469, + "ðŁ¥ľ": 148470, + "âĵľ": 148471, + "â»Ŀ": 148472, + "ï¨ľ": 148473, + "ðŁĴĴ": 148474, + "áĦij": 148475, + "â¾ŀ": 148476, + "ï¨ģ": 148477, + "à´ª": 148478, + "áĦİ": 148479, + "âŀ´": 148480, + "ষ": 148481, + "áħ¬": 148482, + "áŀ§": 148483, + "âĨ¢": 148484, + "âķ¦": 148485, + "âľij": 148486, + "ˬ": 148487, + "ÕIJ": 148488, + "à¼Ķ": 148489, + "ʤ": 148490, + "˨": 148491, + "à¤ŀ": 148492, + "à»ĥ": 148493, + "à¼ļ": 148494, + "âĵ¥": 148495, + "âķľ": 148496, + "ðŁIJĸ": 148497, + "á¼Ļ": 148498, + "ἤ": 148499, + "ìĨ°": 148500, + "ÈĤ": 148501, + "ʱ": 148502, + "à®ļ": 148503, + "áĥ§": 148504, + "á´ĭ": 148505, + "á´®": 148506, + "âĿ¡": 148507, + "âŀ·": 148508, + "ëĿ¡": 148509, + "梨": 148510, + "ﯡ": 148511, + "ðĿķķ": 148512, + "ðŁħ°": 148513, + "ðŁ¦¸": 148514, + "Ǹ": 148515, + "Óŀ": 148516, + "Ô¶": 148517, + "ÖĨ": 148518, + "Úģ": 148519, + "Ûĭ": 148520, + "áİ¥": 148521, + "᾿": 148522, + "âĶŃ": 148523, + "âĶ®": 148524, + "êĢĢ": 148525, + "ê±ĺ": 148526, + "ëIJŃ": 148527, + "ë½Ħ": 148528, + "ìĶIJ": 148529, + "ì¸Į": 148530, + "íģł": 148531, + "íĻ±": 148532, + "ï¥ī": 148533, + "ï¨ĸ": 148534, + "ðĿij´": 148535, + "ðĿĸĴ": 148536, + "ðĿĺ¨": 148537, + "ðĿļĮ": 148538, + "ðŁIJ¡": 148539, + "ðŁij¢": 148540, + "ðŁĵĶ": 148541, + "Åħ": 148542, + "Æİ": 148543, + "È©": 148544, + "Òª": 148545, + "Ôĥ": 148546, + "áĥ«": 148547, + "á¸ĩ": 148548, + "⼣": 148549, + "ê»Ń": 148550, + "ë¨Ħ": 148551, + "ìŁĢ": 148552, + "줴": 148553, + "íļIJ": 148554, + "盧": 148555, + "ðŁŁ¢": 148556, + "Ƨ": 148557, + "ȼ": 148558, + "ÊĿ": 148559, + "ËĦ": 148560, + "Ëħ": 148561, + "Ëį": 148562, + "˧": 148563, + "Ò¥": 148564, + "ÕĶ": 148565, + "Øı": 148566, + "ؼ": 148567, + "ßIJ": 148568, + "ßľ": 148569, + "à¤ĵ": 148570, + "à¦Ļ": 148571, + "à®ĵ": 148572, + "ප": 148573, + "à¼į": 148574, + "à¼Ĵ": 148575, + "ལ": 148576, + "áĢĤ": 148577, + "áĢĬ": 148578, + "áĦĦ": 148579, + "áĪĺ": 148580, + "áĭĬ": 148581, + "áĮį": 148582, + "áijĭ": 148583, + "áŀĤ": 148584, + "áł¢": 148585, + "á¡Ŀ": 148586, + "á´¦": 148587, + "áµį": 148588, + "ᵨ": 148589, + "ḡ": 148590, + "ḯ": 148591, + "á¼£": 148592, + "âģĤ": 148593, + "âĦĺ": 148594, + "âĦľ": 148595, + "âĦ³": 148596, + "âĦµ": 148597, + "âĨ¦": 148598, + "âĩĨ": 148599, + "âĪ·": 148600, + "âĬļ": 148601, + "âĮ«": 148602, + "âĮ¯": 148603, + "âİĽ": 148604, + "âİľ": 148605, + "âݤ": 148606, + "âݦ": 148607, + "âİ®": 148608, + "âijī": 148609, + "âĶī": 148610, + "âķĻ": 148611, + "âĸĤ": 148612, + "âĹŃ": 148613, + "âĺĬ": 148614, + "âĺį": 148615, + "âĺĴ": 148616, + "âļĨ": 148617, + "⼧": 148618, + "âĽ²": 148619, + "âŀĺ": 148620, + "â¥Ħ": 148621, + "â´³": 148622, + "â´½": 148623, + "âµĪ": 148624, + "ãī¯": 148625, + "ãİij": 148626, + "㧬": 148627, + "êĻ¬": 148628, + "ê§ģ": 148629, + "곬": 148630, + "ê´ŀ": 148631, + "ê»ľ": 148632, + "ëħĵ": 148633, + "ëĭ¼": 148634, + "ëįĸ": 148635, + "ëĸ±": 148636, + "ëĿ°": 148637, + "롹": 148638, + "뢴": 148639, + "ë£Ģ": 148640, + "뤳": 148641, + "ë¨ķ": 148642, + "ëŃ¥": 148643, + "ìĦ¶": 148644, + "ìħ¤": 148645, + "ìĮķ": 148646, + "ìįª": 148647, + "ìı©": 148648, + "ìĴĢ": 148649, + "ìĶ¯": 148650, + "ìĿĶ": 148651, + "ìĿľ": 148652, + "ìłŃ": 148653, + "짦": 148654, + "쨩": 148655, + "첬": 148656, + "ì³¥": 148657, + "켯": 148658, + "íĢ«": 148659, + "íĢŃ": 148660, + "íĥ¸": 148661, + "íĵģ": 148662, + "íķ¬": 148663, + "íŸ": 148664, + "íĽķ": 148665, + "íľŃ": 148666, + "íĿĹ": 148667, + "ï¤Į": 148668, + "浪": 148669, + "刺": 148670, + "ï¬Ħ": 148671, + "ï¬ħ": 148672, + "ïŃij": 148673, + "ïŃ«": 148674, + "ïŃº": 148675, + "ï®Ĥ": 148676, + "ﮢ": 148677, + "ﮨ": 148678, + "ï°İ": 148679, + "ï°ł": 148680, + "ï²£": 148681, + "ï³IJ": 148682, + "ï³Ĵ": 148683, + "ï³ĺ": 148684, + "ï³ľ": 148685, + "ï¹¼": 148686, + "￨": 148687, + "ðĿIJ©": 148688, + "ðĿĴļ": 148689, + "ðĿķĶ": 148690, + "ðĿķ¤": 148691, + "ðĿĸĮ": 148692, + "ðĿĹ£": 148693, + "ðĿĹ°": 148694, + "ðĿĹ´": 148695, + "ðĿĺĤ": 148696, + "ðĿĺ¥": 148697, + "ðĿĺ®": 148698, + "ðĿĺ¸": 148699, + "ðĿĻĢ": 148700, + "ðĿĽ¾": 148701, + "ðĿľı": 148702, + "ðŁĮģ": 148703, + "ðŁĮľ": 148704, + "ðŁĮ¥": 148705, + "ðŁĮ¯": 148706, + "ðŁįIJ": 148707, + "ðŁİĴ": 148708, + "ðŁıĶ": 148709, + "ðŁıķ": 148710, + "ðŁı®": 148711, + "ðŁIJĤ": 148712, + "ðŁIJī": 148713, + "ðŁIJ¹": 148714, + "ðŁĶķ": 148715, + "ðŁĶļ": 148716, + "ðŁķij": 148717, + "ðŁķ£": 148718, + "ðŁĹŀ": 148719, + "ðŁĹ¡": 148720, + "ðŁĹ¿": 148721, + "ðŁļĨ": 148722, + "ðŁļĬ": 148723, + "ðŁļĵ": 148724, + "ðŁļķ": 148725, + "ðŁļ¾": 148726, + "ðŁĽģ": 148727, + "ðŁĽİ": 148728, + "ðŁĽı": 148729, + "ðŁ¤´": 148730, + "ðŁ¥ķ": 148731, + "ðŁ¥ĸ": 148732, + "ðŁ¥ł": 148733, + "ðŁ¥¥": 148734, + "ðŁ¦Ĩ": 148735, + "ðŁ¦ī": 148736, + "ðŁ¦ļ": 148737, + "ðŁ§ij": 148738, + "ðŁ§¥": 148739, + "ðŁ§¿": 148740, + "Å°": 148741, + "ƺ": 148742, + "ɧ": 148743, + "àªĩ": 148744, + "ண": 148745, + "áĪĪ": 148746, + "áĬ¤": 148747, + "áĭ®": 148748, + "áĮĪ": 148749, + "áĮµ": 148750, + "ᥲ": 148751, + "âĵŁ": 148752, + "êĻ³": 148753, + "ê°Ĭ": 148754, + "ëķģ": 148755, + "ëķ¨": 148756, + "ìĬģ": 148757, + "例": 148758, + "גּ": 148759, + "ðĿĸį": 148760, + "ðĿĺĮ": 148761, + "ðĿĺ³": 148762, + "ðĿĻ©": 148763, + "ðŁįĻ": 148764, + "ðŁĸĸ": 148765, + "áī³": 148766, + "áĭ¨": 148767, + "áĸĩ": 148768, + "áŀĮ": 148769, + "ṧ": 148770, + "âķª": 148771, + "âŀļ": 148772, + "â²ĺ": 148773, + "êķ": 148774, + "êķ¥": 148775, + "路": 148776, + "ﮣ": 148777, + "ï¯ł": 148778, + "ðĿĴĸ": 148779, + "ðĿķĺ": 148780, + "ðĿĸĩ": 148781, + "ðĿĹŁ": 148782, + "ðĿĹª": 148783, + "ðĿĹ¯": 148784, + "ðĿĻł": 148785, + "ðŁĵı": 148786, + "à¦Ĺ": 148787, + "âĴ»": 148788, + "â²ł": 148789, + "ðĿĵµ": 148790, + "Ê£": 148791, + "à°ľ": 148792, + "áĬ¢": 148793, + "áŀIJ": 148794, + "ḷ": 148795, + "âĦĽ": 148796, + "âĩĢ": 148797, + "âĩĬ": 148798, + "êĴ¦": 148799, + "ê¦ł": 148800, + "ﮤ": 148801, + "ðŁįĽ": 148802, + "ðŁ¤Ľ": 148803, + "ᨾ": 148804, + "âŀº": 148805, + "áķ¯": 148806, + "áĽı": 148807, + "âĩĤ": 148808, + "âĶ¹": 148809, + "âĻĹ": 148810, + "ðŁĸ¨": 148811, + "ê¦ı": 148812, + "ર": 148813, + "áļ¨": 148814, + "ðŁ¤¥": 148815, + "ðŁ§¢": 148816, + "ãIJĤ": 148817, + "ãĦ¥": 148818, + "ðŁĸĮ": 148819, + "â¼Ĵ": 148820, + "ãĬ§": 148821, + "âį©": 148822, + "ðŁ¦ij": 148823, + "âĶ·": 148824, + "ï©IJ": 148825, + "ï©¡": 148826, + "ðĵĪ": 148827, + "ðĵĪĴ": 148828, + "â»Ħ": 148829, + "ï¨Ĵ": 148830, + "âĦª": 148831, + "Ò§": 148832, + "ÚĮ": 148833, + "âĢ¶": 148834, + "âºł": 148835, + "â»ģ": 148836, + "âĨ¸": 148837, + "áĦIJ": 148838, + "ãħIJ": 148839, + "à»Ħ": 148840, + "áĹª": 148841, + "âĨ¼": 148842, + "âĩĭ": 148843, + "âĩĺ": 148844, + "âĮij": 148845, + "âĸ©": 148846, + "ðĿIJĹ": 148847, + "ÄĬ": 148848, + "à¦ī": 148849, + "ìīł": 148850, + "ɤ": 148851, + "ßį": 148852, + "ßı": 148853, + "áµĹ": 148854, + "âĤ¥": 148855, + "âĵī": 148856, + "âĶł": 148857, + "âĶ¨": 148858, + "âķĦ": 148859, + "ä¤": 148860, + "ä¤Ģ": 148861, + "껸": 148862, + "ï®ģ": 148863, + "ðĵĤ": 148864, + "ðĵĤĥ": 148865, + "ðŁ¦ķ": 148866, + "ÆĽ": 148867, + "à¦ĩ": 148868, + "ãıĺ": 148869, + "﮼": 148870, + "Úĵ": 148871, + "ÚĿ": 148872, + "à¦ĵ": 148873, + "ද": 148874, + "á´ħ": 148875, + "á½Ļ": 148876, + "âģ¼": 148877, + "âĸİ": 148878, + "⼩": 148879, + "äĶ": 148880, + "äĶĢ": 148881, + "뻡": 148882, + "ìĽ½": 148883, + "íģĦ": 148884, + "良": 148885, + "ï±ī": 148886, + "ï¹»": 148887, + "ðĿĸĭ": 148888, + "ðĿĻĪ": 148889, + "ðĿĻª": 148890, + "ðĿĻ¶": 148891, + "ðŁIJĦ": 148892, + "ðŁIJĨ": 148893, + "áİ¢": 148894, + "á¸Į": 148895, + "âĿ´": 148896, + "ðŁı¸": 148897, + "ÈĿ": 148898, + "ɸ": 148899, + "Îħ": 148900, + "Ïľ": 148901, + "Ó¢": 148902, + "Õ¹": 148903, + "à´ħ": 148904, + "àºĪ": 148905, + "áĭ°": 148906, + "áijİ": 148907, + "áłµ": 148908, + "á¡ł": 148909, + "á´ī": 148910, + "ḵ": 148911, + "á¿´": 148912, + "âĵ£": 148913, + "âĶ¶": 148914, + "⽯": 148915, + "ê²¥": 148916, + "ê¿ĺ": 148917, + "ëģİ": 148918, + "ëİĪ": 148919, + "ëĶ¯": 148920, + "ë²°": 148921, + "ìĺ¯": 148922, + "ìĽ¸": 148923, + "ìŀĹ": 148924, + "ì§ĺ": 148925, + "쬬": 148926, + "ì·¬": 148927, + "íģħ": 148928, + "íĵĶ": 148929, + "íĽĿ": 148930, + "冷": 148931, + "魯": 148932, + "沈": 148933, + "ï¯ĸ": 148934, + "ðĿĵħ": 148935, + "ðĿĻĦ": 148936, + "ðŁĵ¶": 148937, + "ðŁĹĴ": 148938, + "ðŁ¥Ķ": 148939, + "ðŁ¥Ń": 148940, + "Å®": 148941, + "Å´": 148942, + "Æī": 148943, + "Æ«": 148944, + "Çģ": 148945, + "Ç£": 148946, + "Ǻ": 148947, + "Ǽ": 148948, + "Èį": 148949, + "ȯ": 148950, + "Éľ": 148951, + "ʬ": 148952, + "Ëģ": 148953, + "ˤ": 148954, + "˵": 148955, + "ÏĽ": 148956, + "Ò¤": 148957, + "Ò¬": 148958, + "Óı": 148959, + "ÓĽ": 148960, + "Ó¡": 148961, + "Ó³": 148962, + "ÔĮ": 148963, + "Ô¬": 148964, + "Õ³": 148965, + "Ù»": 148966, + "Úī": 148967, + "Ú§": 148968, + "Üľ": 148969, + "ߪ": 148970, + "à¤Ŀ": 148971, + "à¦Ľ": 148972, + "à¨Ĩ": 148973, + "àªķ": 148974, + "ડ": 148975, + "à®İ": 148976, + "à°¬": 148977, + "ൻ": 148978, + "ർ": 148979, + "à¶ł": 148980, + "à¶Ń": 148981, + "බ": 148982, + "à·Ĩ": 148983, + "༽": 148984, + "áĢļ": 148985, + "áħ¢": 148986, + "áĨ¸": 148987, + "áĪĢ": 148988, + "áĪķ": 148989, + "áĪ°": 148990, + "áī¡": 148991, + "áī¤": 148992, + "áĬ¦": 148993, + "áĬ«": 148994, + "áĭĭ": 148995, + "áĭį": 148996, + "áݯ": 148997, + "áijŃ": 148998, + "áķĹ": 148999, + "᣼": 149000, + "á¥Ĵ": 149001, + "á©ī": 149002, + "áŃº": 149003, + "á´¡": 149004, + "áµĺ": 149005, + "ᵼ": 149006, + "ᶳ": 149007, + "á¸ģ": 149008, + "á¸ĭ": 149009, + "á¹Ļ": 149010, + "á¹Ŀ": 149011, + "Ṧ": 149012, + "áºħ": 149013, + "á¼Ĥ": 149014, + "á½ĥ": 149015, + "á½į": 149016, + "ὧ": 149017, + "á¾·": 149018, + "âĢµ": 149019, + "âĤİ": 149020, + "âĦĿ": 149021, + "âħĢ": 149022, + "âĨŀ": 149023, + "âĨ§": 149024, + "âĩħ": 149025, + "âĪĥ": 149026, + "âīı": 149027, + "âī½": 149028, + "âĬŀ": 149029, + "âĬ¡": 149030, + "âĬ§": 149031, + "âĬ¶": 149032, + "âĭĦ": 149033, + "âİĴ": 149034, + "âİ¡": 149035, + "âİ£": 149036, + "âݪ": 149037, + "âıİ": 149038, + "âĵĥ": 149039, + "âĵĸ": 149040, + "âĵ¨": 149041, + "âķĭ": 149042, + "âķĸ": 149043, + "âķ¢": 149044, + "âķ²": 149045, + "âĸĨ": 149046, + "âĸĬ": 149047, + "âĸį": 149048, + "âĸ®": 149049, + "âĺ¡": 149050, + "âĺ¦": 149051, + "âĺ±": 149052, + "âĺ¿": 149053, + "âĻĺ": 149054, + "âĻĿ": 149055, + "âļ°": 149056, + "âĽij": 149057, + "âŀª": 149058, + "â¤Ŀ": 149059, + "⤢": 149060, + "⤷": 149061, + "⧫": 149062, + "â¨Ń": 149063, + "⨯": 149064, + "â±£": 149065, + "â²İ": 149066, + "⵼": 149067, + "ãħĶ": 149068, + "ãĪı": 149069, + "ãī²": 149070, + "ãī³": 149071, + "ãĬij": 149072, + "ãĭĽ": 149073, + "ãİIJ": 149074, + "겤": 149075, + "ê·¿": 149076, + "ê¹ŀ": 149077, + "껨": 149078, + "ê¼į": 149079, + "꿸": 149080, + "ëĥ¬": 149081, + "ëĩIJ": 149082, + "ëĭł": 149083, + "ëį¯": 149084, + "ëĹĮ": 149085, + "ëĹij": 149086, + "ë¥Ģ": 149087, + "ëªĥ": 149088, + "몯": 149089, + "뱡": 149090, + "ë³ĵ": 149091, + "ë³½": 149092, + "뵾": 149093, + "ìĤ³": 149094, + "ìħ¥": 149095, + "ìĩ½": 149096, + "ìı¨": 149097, + "ìı¸": 149098, + "ìķį": 149099, + "ìĸĸ": 149100, + "ìŁ¨": 149101, + "ì¢ĥ": 149102, + "ì¢į": 149103, + "ì¥ij": 149104, + "짼": 149105, + "ì©ĥ": 149106, + "ì®ľ": 149107, + "쮸": 149108, + "ì³ij": 149109, + "ì´¥": 149110, + "ì¾ĥ": 149111, + "íħ¦": 149112, + "íĪ¿": 149113, + "íĵ½": 149114, + "íķ³": 149115, + "íĸı": 149116, + "íĹł": 149117, + "íĿ«": 149118, + "ï¤ĵ": 149119, + "ï¤ĺ": 149120, + "ï¥İ": 149121, + "略": 149122, + "ï¦ħ": 149123, + "尿": 149124, + "ï§ĩ": 149125, + "ï¬Ĩ": 149126, + "דּ": 149127, + "ï®ĩ": 149128, + "ï®Ī": 149129, + "ï®Ŀ": 149130, + "ﮩ": 149131, + "ï®±": 149132, + "ï¯ĺ": 149133, + "ï¯Ļ": 149134, + "ﯢ": 149135, + "ﯣ": 149136, + "ﯤ": 149137, + "ﯥ": 149138, + "ï±Ĥ": 149139, + "ï²Ĩ": 149140, + "ﲪ": 149141, + "ï´¼": 149142, + "ïºī": 149143, + "ïºĬ": 149144, + "ﺥ": 149145, + "ðĿij¨": 149146, + "ðĿij©": 149147, + "ðĿij²": 149148, + "ðĿĴĮ": 149149, + "ðĿĴª": 149150, + "ðĿĴ®": 149151, + "ðĿĵĤ": 149152, + "ðĿĵĪ": 149153, + "ðĿĵ¯": 149154, + "ðĿĶ¨": 149155, + "ðĿķĢ": 149156, + "ðĿķĨ": 149157, + "ðĿķ¦": 149158, + "ðĿķ§": 149159, + "ðĿķ«": 149160, + "ðĿķ·": 149161, + "ðĿŵ": 149162, + "ðĿŸ": 149163, + "ðĿĺĦ": 149164, + "ðĿĺĻ": 149165, + "ðĿĺł": 149166, + "ðĿĺ¬": 149167, + "ðĿĻį": 149168, + "ðĿĻij": 149169, + "ðĿĻ¡": 149170, + "ðĿĻ¨": 149171, + "ðĿĻ·": 149172, + "ðĿļį": 149173, + "ðĿĽ¿": 149174, + "ðŁĥ": 149175, + "ðŁĥı": 149176, + "ðŁħĺ": 149177, + "ðŁī": 149178, + "ðŁīij": 149179, + "ðŁİ¡": 149180, + "ðŁİª": 149181, + "ðŁİ±": 149182, + "ðŁİ³": 149183, + "ðŁİº": 149184, + "ðŁıİ": 149185, + "ðŁıĹ": 149186, + "ðŁıļ": 149187, + "ðŁıŀ": 149188, + "ðŁı¦": 149189, + "ðŁı§": 149190, + "ðŁIJģ": 149191, + "ðŁIJħ": 149192, + "ðŁIJĵ": 149193, + "ðŁĴĤ": 149194, + "ðŁĵij": 149195, + "ðŁĵĵ": 149196, + "ðŁĵ¨": 149197, + "ðŁĵ«": 149198, + "ðŁĶĭ": 149199, + "ðŁĶŃ": 149200, + "ðŁĶ¯": 149201, + "ðŁķĹ": 149202, + "ðŁļĤ": 149203, + "ðŁļ¢": 149204, + "ðŁļ¦": 149205, + "ðŁļ¬": 149206, + "ðŁĽĭ": 149207, + "ðŁĽĮ": 149208, + "ðŁĽ¬": 149209, + "ðŁĽ¶": 149210, + "ðŁŁ¡": 149211, + "ðŁ¥ĺ": 149212, + "ðŁ¥Ł": 149213, + "ðŁ¥¦": 149214, + "ðŁ¦ĩ": 149215, + "ðŁ¦Ī": 149216, + "ðŁ§Ĭ": 149217, + "ðŁ§Ĺ": 149218, + "ðŁ§¤": 149219, + "Ê·": 149220, + "˹": 149221, + "á¹ļ": 149222, + "á½¥": 149223, + "âĦŁ": 149224, + "겯": 149225, + "껫": 149226, + "ë°·": 149227, + "ìĥĨ": 149228, + "ìĽĿ": 149229, + "ì¨ī": 149230, + "ì«ı": 149231, + "ï¯ķ": 149232, + "ðĿľĭ": 149233, + "ɲ": 149234, + "ÒŃ": 149235, + "ÓĪ": 149236, + "à½Ľ": 149237, + "áĭĵ": 149238, + "áĻŃ": 149239, + "áł©": 149240, + "á¹®": 149241, + "âĦĴ": 149242, + "âĨ»": 149243, + "âµĥ": 149244, + "ëĢ¨": 149245, + "볧": 149246, + "ìī¥": 149247, + "ìĮľ": 149248, + "ìŶ": 149249, + "ì¨Ī": 149250, + "쪾": 149251, + "íı½": 149252, + "íļĶ": 149253, + "íĽµ": 149254, + "露": 149255, + "ï¦IJ": 149256, + "ï§Ĺ": 149257, + "ï§ļ": 149258, + "אָ": 149259, + "ðĿIJĬ": 149260, + "ðĿķĹ": 149261, + "ðĿĹļ": 149262, + "ðĿļĸ": 149263, + "ðŁħ´": 149264, + "Èĥ": 149265, + "ÉĿ": 149266, + "ϱ": 149267, + "ÓĹ": 149268, + "ढ": 149269, + "áħł": 149270, + "áī¦": 149271, + "áijĮ": 149272, + "áĴ¼": 149273, + "áŀ¡": 149274, + "᳨": 149275, + "áłŃ": 149276, + "á¨ħ": 149277, + "á¨Ķ": 149278, + "á´ĺ": 149279, + "ᶦ": 149280, + "á¸İ": 149281, + "á¼ħ": 149282, + "á¼¹": 149283, + "âĨ¯": 149284, + "âĵİ": 149285, + "ãıĮ": 149286, + "êī": 149287, + "êīĤ": 149288, + "ëĨ§": 149289, + "ëĿ±": 149290, + "좡": 149291, + "íĪ½": 149292, + "ï¤ĩ": 149293, + "ï¤Ľ": 149294, + "ðĿIJķ": 149295, + "ðĿĵ¸": 149296, + "ðĿĵ¼": 149297, + "ðĿĹķ": 149298, + "ðĿĺĪ": 149299, + "ðŁı£": 149300, + "ðŁı¤": 149301, + "ðŁĹĦ": 149302, + "Ñ·": 149303, + "Òł": 149304, + "áµĸ": 149305, + "Ἠ": 149306, + "ë¬Ħ": 149307, + "ï°´": 149308, + "âĪ½": 149309, + "ÕŃ": 149310, + "Ú¹": 149311, + "à¥Ł": 149312, + "áĢĨ": 149313, + "áŀĴ": 149314, + "ãĢ¶": 149315, + "ꦫ": 149316, + "ï¸ĵ": 149317, + "ðĿIJĽ": 149318, + "ðĿĺĹ": 149319, + "ðŁıľ": 149320, + "ì«Ń": 149321, + "ðŁ§ŀ": 149322, + "à½Ĥ": 149323, + "âĨ¿": 149324, + "âĩı": 149325, + "âĵģ": 149326, + "âĶ§": 149327, + "âķģ": 149328, + "âķ¤": 149329, + "ê¦Ĺ": 149330, + "ꦤ": 149331, + "ðŁıĪ": 149332, + "áŀķ": 149333, + "Ô½": 149334, + "àªĹ": 149335, + "à¬Ĩ": 149336, + "âķķ": 149337, + "ï½ł": 149338, + "⼦": 149339, + "⼯": 149340, + "â¾·": 149341, + "âĶĸ": 149342, + "à¬ĵ": 149343, + "âĺĹ": 149344, + "âįĭ": 149345, + "ï¨Ŀ": 149346, + "â¼¥": 149347, + "寧": 149348, + "âĦĬ": 149349, + "ãĢ´": 149350, + "âį¢": 149351, + "ð¡Ī": 149352, + "ð¡Ī½": 149353, + "難": 149354, + "ãĢ»": 149355, + "ãıĥ": 149356, + "說": 149357, + "ï¨ĺ": 149358, + "ðŁIJĥ": 149359, + "ðŁĨĸ": 149360, + "ðŁĹ¾": 149361, + "ãĦĩ": 149362, + "Þĭ": 149363, + "â¼¼": 149364, + "ï¨Ń": 149365, + "ÞĢ": 149366, + "ÞĦ": 149367, + "ÞĪ": 149368, + "ÞIJ": 149369, + "âĮĦ": 149370, + "â»ĺ": 149371, + "ãŁ¢": 149372, + "áħ§": 149373, + "ðIJĮ¿": 149374, + "Ë»": 149375, + "à²Ĺ": 149376, + "áĢĩ": 149377, + "áŀĬ": 149378, + "âķĩ": 149379, + "ãĩ¼": 149380, + "ãİ°": 149381, + "ÕĴ": 149382, + "ÜĪ": 149383, + "ߥ": 149384, + "à¿IJ": 149385, + "áĢŁ": 149386, + "âĨ¥": 149387, + "âķĮ": 149388, + "â½Ģ": 149389, + "â½°": 149390, + "â¾Ĭ": 149391, + "äĦ": 149392, + "äĦĢ": 149393, + "ðĵIJ": 149394, + "ðĵIJį": 149395, + "ðŁİ¦": 149396, + "âĤ¯": 149397, + "âĬĺ": 149398, + "âĦį": 149399, + "ʵ": 149400, + "Ѷ": 149401, + "Úĥ": 149402, + "à¦Ķ": 149403, + "à´¦": 149404, + "áݶ": 149405, + "áĵķ": 149406, + "Ṩ": 149407, + "âĤł": 149408, + "âĩ°": 149409, + "âĹĴ": 149410, + "â¿Ĭ": 149411, + "ê·±": 149412, + "ì¹ķ": 149413, + "íĪ©": 149414, + "ïŃĢ": 149415, + "ðĿĴ¸": 149416, + "ðĿĵĬ": 149417, + "ðĿĺ©": 149418, + "Ǧ": 149419, + "É«": 149420, + "áĬ¨": 149421, + "ȹ": 149422, + "ʯ": 149423, + "Ϊ": 149424, + "ÚĢ": 149425, + "áĮ¸": 149426, + "áİ»": 149427, + "áıķ": 149428, + "áı´": 149429, + "á²Ĥ": 149430, + "Ὠ": 149431, + "âıĿ": 149432, + "âĺĻ": 149433, + "ëĥ¨": 149434, + "ëĦ¼": 149435, + "ëĪĻ": 149436, + "ë£ħ": 149437, + "ìĶ¼": 149438, + "ìķĿ": 149439, + "ìļ¬": 149440, + "ìľ±": 149441, + "ï¥Ĥ": 149442, + "惡": 149443, + "יּ": 149444, + "ïŃģ": 149445, + "ï³Ī": 149446, + "ðĿĶħ": 149447, + "ðĿĺ¤": 149448, + "ðĿĻı": 149449, + "ðĿĻĻ": 149450, + "ðŁķī": 149451, + "ðŁ§Ļ": 149452, + "á¸ij": 149453, + "ê´¼": 149454, + "ëģį": 149455, + "ëĹ´": 149456, + "ëĿ³": 149457, + "ë°ŀ": 149458, + "ë°¢": 149459, + "ëµĺ": 149460, + "ìĤĶ": 149461, + "ìĦĦ": 149462, + "ì¼ļ": 149463, + "íĢł": 149464, + "íĬ±": 149465, + "íĮĸ": 149466, + "ï¤ij": 149467, + "領": 149468, + "隸": 149469, + "ï´į": 149470, + "ðĿĺ·": 149471, + "Ĭ": 149472, + "Ŭ": 149473, + "ÆĢ": 149474, + "Æĭ": 149475, + "Æľ": 149476, + "Çij": 149477, + "Çĺ": 149478, + "Çŀ": 149479, + "Ç¥": 149480, + "Ç®": 149481, + "É°": 149482, + "ɶ": 149483, + "É·": 149484, + "ɽ": 149485, + "ÊĪ": 149486, + "ÊIJ": 149487, + "Ëİ": 149488, + "ËŁ": 149489, + "˦": 149490, + "˯": 149491, + "ÏIJ": 149492, + "Ïĵ": 149493, + "Ï¢": 149494, + "Ϥ": 149495, + "Ϫ": 149496, + "ÏŃ": 149497, + "Ï®": 149498, + "Ï»": 149499, + "Ñł": 149500, + "ÑŃ": 149501, + "Ò¨": 149502, + "ÓĿ": 149503, + "Ô¡": 149504, + "Ô·": 149505, + "Õī": 149506, + "Õĵ": 149507, + "Õĸ": 149508, + "Õļ": 149509, + "ÕĿ": 149510, + "Öİ": 149511, + "Ø¿": 149512, + "Úħ": 149513, + "Úį": 149514, + "ÚĶ": 149515, + "ÛĬ": 149516, + "Û¾": 149517, + "ÜĻ": 149518, + "ÝĴ": 149519, + "Ýĺ": 149520, + "ßĴ": 149521, + "ßĸ": 149522, + "à¤Ĭ": 149523, + "à¤IJ": 149524, + "à¦ı": 149525, + "à¦ĸ": 149526, + "à§Ł": 149527, + "મ": 149528, + "હ": 149529, + "à®ħ": 149530, + "à®Ĩ": 149531, + "à°¡": 149532, + "à°°": 149533, + "à²ļ": 149534, + "ಮ": 149535, + "ಯ": 149536, + "à´Ł": 149537, + "à´·": 149538, + "ൾ": 149539, + "à¶ij": 149540, + "à¶ŀ": 149541, + "༼": 149542, + "à½ĵ": 149543, + "áĢĵ": 149544, + "áĤ¦": 149545, + "áĥĸ": 149546, + "áĥŃ": 149547, + "áĥ¯": 149548, + "áħ¨": 149549, + "áħª": 149550, + "áĨ°": 149551, + "áĪģ": 149552, + "áĪİ": 149553, + "áĪĵ": 149554, + "áĪ¥": 149555, + "áĪ²": 149556, + "áĪ´": 149557, + "áĪ»": 149558, + "áīł": 149559, + "áī²": 149560, + "áī¶": 149561, + "áĬ£": 149562, + "áĬ¥": 149563, + "áĬª": 149564, + "áĭĺ": 149565, + "áĭ²": 149566, + "áĭ¶": 149567, + "áĮ£": 149568, + "áį¡": 149569, + "áį£": 149570, + "áݬ": 149571, + "áݾ": 149572, + "áIJ¡": 149573, + "áķķ": 149574, + "áĸ±": 149575, + "áĹIJ": 149576, + "áĹŃ": 149577, + "áĺī": 149578, + "áļ±": 149579, + "ἣ": 149580, + "áŀ¥": 149581, + "áŁĶ": 149582, + "áł£": 149583, + "áłª": 149584, + "áł°": 149585, + "áł´": 149586, + "á¤ĸ": 149587, + "ᥣ": 149588, + "á®": 149589, + "᮳": 149590, + "á¯": 149591, + "á¯Ļ": 149592, + "á°": 149593, + "á°į": 149594, + "á´Ĭ": 149595, + "á´¾": 149596, + "áµģ": 149597, + "áµİ": 149598, + "áµŀ": 149599, + "ᵤ": 149600, + "á¶ħ": 149601, + "á¶ĺ": 149602, + "ᶣ": 149603, + "ᶢ": 149604, + "ᶤ": 149605, + "ᶱ": 149606, + "ᶻ": 149607, + "á¸ī": 149608, + "á¸ŀ": 149609, + "Ḻ": 149610, + "á¹ĵ": 149611, + "á¹Ĺ": 149612, + "Ṫ": 149613, + "áºĬ": 149614, + "áºı": 149615, + "áºĽ": 149616, + "á¼ĥ": 149617, + "á¼Į": 149618, + "Ἷ": 149619, + "á½Ĥ": 149620, + "á½ĵ": 149621, + "á½Ĺ": 149622, + "ὦ": 149623, + "á¾±": 149624, + "á¾´": 149625, + "á¿ĺ": 149626, + "á¿Ł": 149627, + "Ὸ": 149628, + "âģĺ": 149629, + "âĤij": 149630, + "âĤĽ": 149631, + "âĤ¿": 149632, + "âĦĩ": 149633, + "âĦŀ": 149634, + "âĦ±": 149635, + "âĩŁ": 149636, + "âĩ²": 149637, + "âĪ¤": 149638, + "âĪ¶": 149639, + "âīĤ": 149640, + "âī¾": 149641, + "âĬ¨": 149642, + "âĬ³": 149643, + "âĬ·": 149644, + "âĭĮ": 149645, + "âĭĺ": 149646, + "âĮķ": 149647, + "âĮ¥": 149648, + "âĮµ": 149649, + "âĮº": 149650, + "âį£": 149651, + "âį²": 149652, + "âįµ": 149653, + "âİĩ": 149654, + "âıĥ": 149655, + "âıIJ": 149656, + "âıł": 149657, + "âı¤": 149658, + "âı¶": 149659, + "âı¸": 149660, + "âı¹": 149661, + "âijĤ": 149662, + "âĴ·": 149663, + "âĴº": 149664, + "âĵ¡": 149665, + "âĵ¤": 149666, + "âĶ¾": 149667, + "âĸĺ": 149668, + "âĸµ": 149669, + "âĹª": 149670, + "âĹ·": 149671, + "âĺ¨": 149672, + "âĺ«": 149673, + "âĺ²": 149674, + "âĺ³": 149675, + "âĻĨ": 149676, + "âļ¤": 149677, + "âļ¥": 149678, + "âĽĵ": 149679, + "⼴": 149680, + "âĽ¾": 149681, + "âŀ«": 149682, + "âŀ¿": 149683, + "⣷": 149684, + "â¤ij": 149685, + "⤫": 149686, + "⤶": 149687, + "⤽": 149688, + "⧪": 149689, + "â¨Ģ": 149690, + "⩽": 149691, + "⬡": 149692, + "⬢": 149693, + "⬤": 149694, + "â²ĸ": 149695, + "Ⲫ": 149696, + "âµĢ": 149697, + "⸮": 149698, + "⸽": 149699, + "ãĢł": 149700, + "ãĢ·": 149701, + "ãĦĮ": 149702, + "ãĦĺ": 149703, + "ãħij": 149704, + "ãĪİ": 149705, + "ãĪIJ": 149706, + "ãĬľ": 149707, + "ãĮĵ": 149708, + "ãĮł": 149709, + "ãİŁ": 149710, + "ãݤ": 149711, + "ãݧ": 149712, + "㬮": 149713, + "äĪ": 149714, + "äĪĢ": 149715, + "ä°": 149716, + "ä°Ģ": 149717, + "êħ": 149718, + "êħī": 149719, + "êĩĹ": 149720, + "êĪ": 149721, + "êĪį": 149722, + "ê§Ĥ": 149723, + "ê§Ĭ": 149724, + "êªĢ": 149725, + "ê²Ī": 149726, + "ê²į": 149727, + "ê³Ģ": 149728, + "êµł": 149729, + "ê½IJ": 149730, + "ê¾Ī": 149731, + "꿱": 149732, + "ëĥı": 149733, + "ëĦij": 149734, + "ëħ¤": 149735, + "ëĩ¸": 149736, + "ëĪ¼": 149737, + "ëīħ": 149738, + "ëĬ£": 149739, + "ëĭº": 149740, + "ëįŀ": 149741, + "ëIJĮ": 149742, + "ëķ¸": 149743, + "ëĺł": 149744, + "ëĻĩ": 149745, + "ëĻĪ": 149746, + "ëľ½": 149747, + "ëŀĶ": 149748, + "ëłľ": 149749, + "ë£IJ": 149750, + "ë§Ģ": 149751, + "ë§Ĭ": 149752, + "ëªĢ": 149753, + "ë¬Ń": 149754, + "믾": 149755, + "ë³ľ": 149756, + "ë´Ĭ": 149757, + "ëµī": 149758, + "ë·ľ": 149759, + "ë¸Ģ": 149760, + "ë¹ĭ": 149761, + "ìģĦ": 149762, + "ìĤ£": 149763, + "ìĤ»": 149764, + "ìĦµ": 149765, + "ìħĴ": 149766, + "ìīĪ": 149767, + "ìīĶ": 149768, + "ìĬĮ": 149769, + "ìĬĻ": 149770, + "ìIJ´": 149771, + "ìĵº": 149772, + "ìķļ": 149773, + "ìķº": 149774, + "ìĸľ": 149775, + "ìĹª": 149776, + "ìĺľ": 149777, + "ìĻ¤": 149778, + "ìļĽ": 149779, + "ìļº": 149780, + "ìĿħ": 149781, + "ìĿı": 149782, + "ìĿŃ": 149783, + "ìĿ¶": 149784, + "ìłĽ": 149785, + "ì¡Ī": 149786, + "ì¢ī": 149787, + "ì¢Ķ": 149788, + "ì©ł": 149789, + "ìŃĮ": 149790, + "쯩": 149791, + "ì´£": 149792, + "ì¸ķ": 149793, + "ì¹Ł": 149794, + "쾡": 149795, + "ì¿Ļ": 149796, + "íģĩ": 149797, + "íģī": 149798, + "íĩĢ": 149799, + "íĪ¶": 149800, + "íĸij": 149801, + "íĸ¤": 149802, + "íĹħ": 149803, + "íľı": 149804, + "íĿĿ": 149805, + "ï¤Ĵ": 149806, + "ï¤ķ": 149807, + "郎": 149808, + "ï¥ħ": 149809, + "ï¥ĩ": 149810, + "ï¥ı": 149811, + "ï¥ļ": 149812, + "ï¥Ł": 149813, + "ï¦Ħ": 149814, + "ï¦Ī": 149815, + "令": 149816, + "囹": 149817, + "零": 149818, + "ï§ģ": 149819, + "ï§ĥ": 149820, + "ï§Ķ": 149821, + "ï§ł": 149822, + "泥": 149823, + "燐": 149824, + "ïŃIJ": 149825, + "ïŃĸ": 149826, + "ïѦ": 149827, + "ïŃ´": 149828, + "ïѵ": 149829, + "ïѶ": 149830, + "ïѸ": 149831, + "ï®Į": 149832, + "ï®İ": 149833, + "ï®ŀ": 149834, + "ï®Ł": 149835, + "ﮡ": 149836, + "ﮪ": 149837, + "ï¯Ķ": 149838, + "ï¯Ĺ": 149839, + "ï¯ļ": 149840, + "ï¯Ľ": 149841, + "ï¯Ŀ": 149842, + "ï¯Ł": 149843, + "ﯧ": 149844, + "ﯨ": 149845, + "ﯫ": 149846, + "ﯯ": 149847, + "ﯰ": 149848, + "ﯱ": 149849, + "ﯲ": 149850, + "ﯳ": 149851, + "ﯴ": 149852, + "ﯵ": 149853, + "ﯶ": 149854, + "ï°Ģ": 149855, + "ï±ħ": 149856, + "ï±Ķ": 149857, + "ï±´": 149858, + "ï²ģ": 149859, + "ï³ķ": 149860, + "ï·½": 149861, + "ï¸ķ": 149862, + "︱": 149863, + "ï¹£": 149864, + "ï¹½": 149865, + "ï»į": 149866, + "ï¾±": 149867, + "ðĿIJĻ": 149868, + "ðĿIJ½": 149869, + "ðĿij¤": 149870, + "ðĿij®": 149871, + "ðĿijµ": 149872, + "ðĿĴĥ": 149873, + "ðĿĴĦ": 149874, + "ðĿĵŃ": 149875, + "ðĿĵ·": 149876, + "ðĿĶĸ": 149877, + "ðĿĶŀ": 149878, + "ðĿĶ¢": 149879, + "ðĿĶ¦": 149880, + "ðĿĶ¬": 149881, + "ðĿķĦ": 149882, + "ðĿķĬ": 149883, + "ðĿķİ": 149884, + "ðĿķĻ": 149885, + "ðĿķľ": 149886, + "ðĿķŃ": 149887, + "ðĿķ³": 149888, + "ðĿķ¸": 149889, + "ðĿķ¾": 149890, + "ðĿĸī": 149891, + "ðĿĸı": 149892, + "ðĿĺĩ": 149893, + "ðĿĺī": 149894, + "ðĿĺĸ": 149895, + "ðĿĺĽ": 149896, + "ðĿĺŀ": 149897, + "ðĿĺ«": 149898, + "ðĿĺ¾": 149899, + "ðĿĻĩ": 149900, + "ðĿĻī": 149901, + "ðĿĻĭ": 149902, + "ðĿĻİ": 149903, + "ðĿĻĺ": 149904, + "ðĿĻ¥": 149905, + "ðĿļĥ": 149906, + "ðĿļIJ": 149907, + "ðĿļĶ": 149908, + "ðĿľĥ": 149909, + "ðŁĦ·": 149910, + "ðŁħĿ": 149911, + "ðŁħ¾": 149912, + "ðŁĨĤ": 149913, + "ðŁĨĵ": 149914, + "ðŁĮĤ": 149915, + "ðŁĮĨ": 149916, + "ðŁĮī": 149917, + "ðŁĮij": 149918, + "ðŁĮĺ": 149919, + "ðŁĮ©": 149920, + "ðŁĮ«": 149921, + "ðŁį¢": 149922, + "ðŁį¥": 149923, + "ðŁİĽ": 149924, + "ðŁİ¢": 149925, + "ðŁİ´": 149926, + "ðŁij¡": 149927, + "ðŁĴ¾": 149928, + "ðŁĵŃ": 149929, + "ðŁĶĪ": 149930, + "ðŁĶ¦": 149931, + "ðŁĶ²": 149932, + "ðŁĶ³": 149933, + "ðŁķĵ": 149934, + "ðŁķķ": 149935, + "ðŁķĺ": 149936, + "ðŁķŁ": 149937, + "ðŁķ·": 149938, + "ðŁĹ³": 149939, + "ðŁļĦ": 149940, + "ðŁļĶ": 149941, + "ðŁļĸ": 149942, + "ðŁĽIJ": 149943, + "ðŁĽ¤": 149944, + "ðŁĽ¸": 149945, + "ðŁł": 149946, + "ðŁł³": 149947, + "ðŁ¤¹": 149948, + "ðŁ¥ĥ": 149949, + "ðŁ¥¨": 149950, + "ðŁ¥ª": 149951, + "ðŁ¥¾": 149952, + "ðŁ¦ĥ": 149953, + "ðŁ¦Ĵ": 149954, + "ðŁ¦Ļ": 149955, + "ðŁ¦¶": 149956, + "ðŁ§ł": 149957, + "ðŁ§ª": 149958, + "ðŁ§Ń": 149959, + "ðŁ§²": 149960, + "ð£·": 149961, + "ð£·Ń": 149962, + "ð¦ĺ": 149963, + "ð¦ĺĴ": 149964, + "Æij": 149965, + "ÇĻ": 149966, + "È®": 149967, + "Øł": 149968, + "ÚĦ": 149969, + "ÜĢ": 149970, + "ߢ": 149971, + "áīĢ": 149972, + "áĬIJ": 149973, + "áİł": 149974, + "áºŀ": 149975, + "ëĪŀ": 149976, + "ëķŁ": 149977, + "ë£ģ": 149978, + "ë¤Ĺ": 149979, + "ìĦ¥": 149980, + "ìħij": 149981, + "ìĸIJ": 149982, + "ìĽĽ": 149983, + "ì£ķ": 149984, + "íİı": 149985, + "íĽĵ": 149986, + "梁": 149987, + "ï³Ľ": 149988, + "ï´«": 149989, + "ðĸ§": 149990, + "ðĸ§·": 149991, + "ðĿķģ": 149992, + "ðŁIJª": 149993, + "ðŁĴĪ": 149994, + "ðŁĵł": 149995, + "ðŁķĽ": 149996, + "ðŁķ´": 149997, + "ÑĿ": 149998, + "ÓĬ": 149999, + "ॲ": 150000, + "પ": 150001, + "áĥ¤": 150002, + "áįIJ": 150003, + "ᶰ": 150004, + "á¼Ŀ": 150005, + "Ὡ": 150006, + "âĭĭ": 150007, + "âĴ½": 150008, + "âĻ¾": 150009, + "â½Ķ": 150010, + "⾯": 150011, + "ãĦĴ": 150012, + "ãħļ": 150013, + "ëIJį": 150014, + "ë·ģ": 150015, + "ìĭĢ": 150016, + "ìļĿ": 150017, + "쥰": 150018, + "캴": 150019, + "íĭī": 150020, + "íĿ½": 150021, + "ï¦Ģ": 150022, + "樂": 150023, + "ï§ħ": 150024, + "ï§ĵ": 150025, + "ïŃ¯": 150026, + "ï®Ĩ": 150027, + "ðIJ¤ķ": 150028, + "ðĿIJŁ": 150029, + "ðĿĴħ": 150030, + "ðĿĵľ": 150031, + "ðĿĶ°": 150032, + "ðĿĶ»": 150033, + "ðĿĺį": 150034, + "ðĿĻ¯": 150035, + "ðŁĦ½": 150036, + "ðŁħĤ": 150037, + "ðŁħĶ": 150038, + "ðŁħ½": 150039, + "ðŁĵ´": 150040, + "ðŁ§ĸ": 150041, + "ÓĴ": 150042, + "Ḳ": 150043, + "ëī¼": 150044, + "Çı": 150045, + "Èĵ": 150046, + "ʸ": 150047, + "ÕĤ": 150048, + "Ûħ": 150049, + "ß¡": 150050, + "ߣ": 150051, + "ய": 150052, + "à°Ī": 150053, + "ಸ": 150054, + "ຮ": 150055, + "à¼ķ": 150056, + "áĢİ": 150057, + "áĨ¡": 150058, + "áIJĭ": 150059, + "áIJķ": 150060, + "áij¯": 150061, + "áŀĨ": 150062, + "á¨ķ": 150063, + "á©Ī": 150064, + "âģħ": 150065, + "âĨļ": 150066, + "âĶİ": 150067, + "âł©": 150068, + "â²Ĥ": 150069, + "â²Ķ": 150070, + "Ⲩ": 150071, + "ãĬļ": 150072, + "íĵ²": 150073, + "ðĿijĪ": 150074, + "ðĿij¬": 150075, + "ðĿij¹": 150076, + "ðĿĴ¾": 150077, + "ðĿĵ±": 150078, + "ðĿĵ½": 150079, + "ðĿķ¯": 150080, + "ðĿķ»": 150081, + "ðĿĺ½": 150082, + "ðĿļĨ": 150083, + "ðŁĦ°": 150084, + "ðŁIJ¨": 150085, + "Òķ": 150086, + "à²ħ": 150087, + "ï¨Ĩ": 150088, + "ðĿij°": 150089, + "ðŁĦ¸": 150090, + "Ôİ": 150091, + "Øį": 150092, + "Ùµ": 150093, + "ಶ": 150094, + "áĢĪ": 150095, + "áĺĹ": 150096, + "᳸": 150097, + "á¡¡": 150098, + "ᨲ": 150099, + "á©ģ": 150100, + "á´·": 150101, + "ᵧ": 150102, + "âķ¨": 150103, + "âļģ": 150104, + "â¾Ŀ": 150105, + "ãĢ¼": 150106, + "ãĦı": 150107, + "êĴ«": 150108, + "ꦥ": 150109, + "ꦩ": 150110, + "ꦲ": 150111, + "ìĺ¼": 150112, + "íĵIJ": 150113, + "ðĵĩ": 150114, + "ðĵĩ¼": 150115, + "ðĿķ¿": 150116, + "ðŁĽ´": 150117, + "먾": 150118, + "ವ": 150119, + "à´İ": 150120, + "à¼Ģ": 150121, + "âĩĸ": 150122, + "ãĪ«": 150123, + "âĵĢ": 150124, + "áħ´": 150125, + "áļ¾": 150126, + "áĽŀ": 150127, + "Ἣ": 150128, + "ᥴ": 150129, + "âĨĽ": 150130, + "âĨ¶": 150131, + "âĩ¤": 150132, + "âķŁ": 150133, + "âĺ·": 150134, + "âļIJ": 150135, + "ðŁ§´": 150136, + "á¹³": 150137, + "âĶį": 150138, + "âĶĴ": 150139, + "âĶ©": 150140, + "âĶ¦": 150141, + "â¾µ": 150142, + "àªľ": 150143, + "ત": 150144, + "âĩĻ": 150145, + "âĶ±": 150146, + "âķĢ": 150147, + "â½Ĭ": 150148, + "ï½Ł": 150149, + "ଡ": 150150, + "ðł®": 150151, + "ðł®·": 150152, + "âķĥ": 150153, + "â°Ķ": 150154, + "ãĬ¦": 150155, + "ðŁİIJ": 150156, + "ãĩ°": 150157, + "â¼Ŀ": 150158, + "â¾Ķ": 150159, + "â½Ĵ": 150160, + "âłĴ": 150161, + "都": 150162, + "ï©Ĵ": 150163, + "免": 150164, + "ï©ĸ": 150165, + "ðĵı¸": 150166, + "ãĮĥ": 150167, + "ðĸ¤": 150168, + "ðĸ¤IJ": 150169, + "ï¦Ń": 150170, + "âĬħ": 150171, + "â¾³": 150172, + "ä´¥": 150173, + "ï©ķ": 150174, + "ðŁĮĶ": 150175, + "áŀĭ": 150176, + "âļį": 150177, + "â¼ĭ": 150178, + "ãİĺ": 150179, + "ðIJĮ²": 150180, + "É©": 150181, + "áİij": 150182, + "âĨ®": 150183, + "âĩĥ": 150184, + "âļİ": 150185, + "ãĩ±": 150186, + "ãĭ©": 150187, + "ãĮ¶": 150188, + "êĻª": 150189, + "ëݬ": 150190, + "ï¨IJ": 150191, + "ï¨Ľ": 150192, + "ï©Ĭ": 150193, + "ï©į": 150194, + "ðĵħ": 150195, + "ðĵħº": 150196, + "Ï¡": 150197, + "Èij": 150198, + "ÉĤ": 150199, + "Ôĵ": 150200, + "ßİ": 150201, + "à´§": 150202, + "áĢī": 150203, + "áĢĭ": 150204, + "áĢij": 150205, + "áĢł": 150206, + "áļĻ": 150207, + "á¨Ħ": 150208, + "ᨩ": 150209, + "ᨹ": 150210, + "á©ĵ": 150211, + "ᬾ": 150212, + "á´Ļ": 150213, + "áµij": 150214, + "âĤŃ": 150215, + "âĨ°": 150216, + "âľģ": 150217, + "â½IJ": 150218, + "ãĭ¯": 150219, + "ãĮ½": 150220, + "íĨ¢": 150221, + "錄": 150222, + "ðŁĤ": 150223, + "ðŁĤ»": 150224, + "ÈĴ": 150225, + "ͺ": 150226, + "Ô¥": 150227, + "Õij": 150228, + "Ú¶": 150229, + "à§İ": 150230, + "ථ": 150231, + "àºĸ": 150232, + "àºľ": 150233, + "ຽ": 150234, + "áĥ»": 150235, + "áħ¯": 150236, + "áĭŀ": 150237, + "áĸķ": 150238, + "á´Ī": 150239, + "á¶Ĩ": 150240, + "Ḿ": 150241, + "á¹¼": 150242, + "Ῠ": 150243, + "âĦĭ": 150244, + "âĦŃ": 150245, + "âĪ±": 150246, + "âĮĵ": 150247, + "âĶĩ": 150248, + "âĶ¢": 150249, + "â±®": 150250, + "â²Ħ": 150251, + "ãĩ¾": 150252, + "ãĪ¬": 150253, + "븡": 150254, + "ìIJī": 150255, + "íĻĽ": 150256, + "ðĿķª": 150257, + "ƹ": 150258, + "Ͳ": 150259, + "Óģ": 150260, + "Û¼": 150261, + "ফ": 150262, + "áħŁ": 150263, + "áīĨ": 150264, + "áįĪ": 150265, + "áºĸ": 150266, + "á½ī": 150267, + "âĶ¸": 150268, + "⽩": 150269, + "êľ": 150270, + "êľ¥": 150271, + "êµħ": 150272, + "ëĤĶ": 150273, + "ëĦł": 150274, + "ëĩĹ": 150275, + "ëĻĿ": 150276, + "ìļ¯": 150277, + "ìļ·": 150278, + "ìŁĽ": 150279, + "ì·IJ": 150280, + "íŁ¬": 150281, + "íŁ®": 150282, + "íŁ°": 150283, + "ï¦Ĩ": 150284, + "鈴": 150285, + "ï²ŀ": 150286, + "ﳤ": 150287, + "ï³¥": 150288, + "ðIJĮ¸": 150289, + "ðĿĶı": 150290, + "ðĿķ®": 150291, + "ðĿĺ£": 150292, + "à¦Ī": 150293, + "âıı": 150294, + "ãĦĸ": 150295, + "ê²ĩ": 150296, + "ëĸĺ": 150297, + "ëľ·": 150298, + "ëŀĴ": 150299, + "ë¡ĵ": 150300, + "ë¢ī": 150301, + "ë£ĥ": 150302, + "ë§ĭ": 150303, + "ë²ĭ": 150304, + "ìĤ·": 150305, + "ìĪķ": 150306, + "ìĮ¨": 150307, + "ìĵ»": 150308, + "ìĸĬ": 150309, + "ìĻ¬": 150310, + "ìĿ»": 150311, + "ì¦ģ": 150312, + "쵤": 150313, + "ì·ĥ": 150314, + "íĢľ": 150315, + "íħī": 150316, + "íįł": 150317, + "íıħ": 150318, + "íij±": 150319, + "íķķ": 150320, + "íĸł": 150321, + "íĿķ": 150322, + "ÆĻ": 150323, + "Æļ": 150324, + "Æŀ": 150325, + "Çĥ": 150326, + "ÇĬ": 150327, + "Çľ": 150328, + "Ǥ": 150329, + "ÇŃ": 150330, + "ǹ": 150331, + "ÈĢ": 150332, + "Èģ": 150333, + "Èħ": 150334, + "Èī": 150335, + "ÈĹ": 150336, + "ÈŁ": 150337, + "Ȥ": 150338, + "È¥": 150339, + "Ȩ": 150340, + "ȵ": 150341, + "Ⱥ": 150342, + "È»": 150343, + "ÉĮ": 150344, + "É®": 150345, + "Êħ": 150346, + "Ê¥": 150347, + "ʨ": 150348, + "Ëĵ": 150349, + "ËĶ": 150350, + "Ëł": 150351, + "Ë£": 150352, + "˸": 150353, + "Í´": 150354, + "ÏĹ": 150355, + "Ïĺ": 150356, + "ÏĻ": 150357, + "Ïļ": 150358, + "ÏĿ": 150359, + "Ϩ": 150360, + "Ϭ": 150361, + "Ͼ": 150362, + "Ï¿": 150363, + "Ѫ": 150364, + "ÒĢ": 150365, + "Òľ": 150366, + "Ò¼": 150367, + "Ò½": 150368, + "ÓĤ": 150369, + "Óħ": 150370, + "Óĩ": 150371, + "Óį": 150372, + "Óĸ": 150373, + "ÓŁ": 150374, + "Ó«": 150375, + "Ó±": 150376, + "ÔĨ": 150377, + "Ôĩ": 150378, + "Ôº": 150379, + "Õĭ": 150380, + "Öī": 150381, + "ØĪ": 150382, + "ØĬ": 150383, + "ؽ": 150384, + "ؾ": 150385, + "Ù·": 150386, + "ÚĤ": 150387, + "ÚĬ": 150388, + "Úĸ": 150389, + "ÚĹ": 150390, + "Ú£": 150391, + "Ú«": 150392, + "Ú¸": 150393, + "ÛĢ": 150394, + "Ûį": 150395, + "Û½": 150396, + "Üī": 150397, + "ܤ": 150398, + "ݧ": 150399, + "Ý´": 150400, + "Þĥ": 150401, + "Þ¤": 150402, + "Þ¥": 150403, + "ßļ": 150404, + "߼": 150405, + "ߤ": 150406, + "àłį": 150407, + "àłĵ": 150408, + "àł³": 150409, + "à¡¢": 150410, + "à¥ł": 150411, + "à§ł": 150412, + "৺": 150413, + "à¨Ĭ": 150414, + "à¨IJ": 150415, + "ਮ": 150416, + "ਯ": 150417, + "ਰ": 150418, + "ਸ": 150419, + "àªĨ": 150420, + "ળ": 150421, + "વ": 150422, + "ઽ": 150423, + "à¬Į": 150424, + "à¬ĺ": 150425, + "ଽ": 150426, + "à®ĥ": 150427, + "ஸ": 150428, + "à°Ĩ": 150429, + "à°ķ": 150430, + "à°¦": 150431, + "à²Ĩ": 150432, + "à²Ĭ": 150433, + "à²Į": 150434, + "à²IJ": 150435, + "à²Ľ": 150436, + "ತ": 150437, + "ದ": 150438, + "ಪ": 150439, + "ಲ": 150440, + "ಹ": 150441, + "à´Ĩ": 150442, + "à´ı": 150443, + "à´Ĺ": 150444, + "à´«": 150445, + "à´¹": 150446, + "ൺ": 150447, + "ൽ": 150448, + "à¶ħ": 150449, + "à¶Ĭ": 150450, + "à¶Ķ": 150451, + "ට": 150452, + "ණ": 150453, + "ධ": 150454, + "à¼Ħ": 150455, + "à¼ħ": 150456, + "à¼Ĭ": 150457, + "à½Ļ": 150458, + "ཡ": 150459, + "ཧ": 150460, + "à¿Ģ": 150461, + "à¿Ļ": 150462, + "áĢĿ": 150463, + "áĢ§": 150464, + "áĢ©": 150465, + "áĢ¿": 150466, + "áģµ": 150467, + "áĤģ": 150468, + "áĤ½": 150469, + "áĥĤ": 150470, + "áĥª": 150471, + "áĦĬ": 150472, + "áĦ¢": 150473, + "áħ¦": 150474, + "áħŃ": 150475, + "áĨ®": 150476, + "áĨ±": 150477, + "áĨ»": 150478, + "áĩ": 150479, + "áĩĤ": 150480, + "áĪħ": 150481, + "áĪī": 150482, + "áĪĮ": 150483, + "áĪIJ": 150484, + "áĪĴ": 150485, + "áĪĻ": 150486, + "áĪļ": 150487, + "áĪľ": 150488, + "áĪŀ": 150489, + "áĪ©": 150490, + "áĪ³": 150491, + "áĪº": 150492, + "áĪ½": 150493, + "áīħ": 150494, + "áī¢": 150495, + "áī±": 150496, + "áī´": 150497, + "áĬĥ": 150498, + "áĬį": 150499, + "áĬĸ": 150500, + "áĬ®": 150501, + "áĬ¸": 150502, + "áĭĽ": 150503, + "áĭĿ": 150504, + "áĭ³": 150505, + "áĮģ": 150506, + "áĮħ": 150507, + "áĮ¥": 150508, + "áĮ¦": 150509, + "áĮ¨": 150510, + "áįĬ": 150511, + "áįį": 150512, + "áįķ": 150513, + "áįĸ": 150514, + "áį¢": 150515, + "áį¤": 150516, + "áİĴ": 150517, + "áݪ": 150518, + "áıģ": 150519, + "áıIJ": 150520, + "áıŁ": 150521, + "áIJĤ": 150522, + "áIJĸ": 150523, + "áIJĿ": 150524, + "áIJŀ": 150525, + "áIJŁ": 150526, + "áIJł": 150527, + "áijĸ": 150528, + "áĴĭ": 150529, + "áĴį": 150530, + "áĴ¡": 150531, + "áĵ«": 150532, + "áĶķ": 150533, + "áķĭ": 150534, + "áķij": 150535, + "áķĻ": 150536, + "áķļ": 150537, + "áķĽ": 150538, + "áķ¤": 150539, + "áķ¦": 150540, + "áķ®": 150541, + "áķ¼": 150542, + "áĸĵ": 150543, + "áĹĹ": 150544, + "áĹ¢": 150545, + "áĹ¯": 150546, + "áĹ·": 150547, + "áĺĦ": 150548, + "áĺij": 150549, + "áĽĤ": 150550, + "áĽĻ": 150551, + "áŀį": 150552, + "áłĨ": 150553, + "áł¡": 150554, + "᳦": 150555, + "áł®": 150556, + "áł¯": 150557, + "áł²": 150558, + "áł·": 150559, + "á¡į": 150560, + "á¡ŀ": 150561, + "ᡤ": 150562, + "á¡´": 150563, + "ᡵ": 150564, + "á¤ĵ": 150565, + "á¥ĸ": 150566, + "ᥰ": 150567, + "ᨦ": 150568, + "ᨧ": 150569, + "ᨨ": 150570, + "ᨪ": 150571, + "ᨬ": 150572, + "ᨯ": 150573, + "ᨳ": 150574, + "ᨵ": 150575, + "á©ĥ": 150576, + "á¬ķ": 150577, + "áŃ£": 150578, + "á±": 150579, + "á±ļ": 150580, + "á²ł": 150581, + "á´ĵ": 150582, + "á´¶": 150583, + "áµĤ": 150584, + "áµĮ": 150585, + "áµ¥": 150586, + "áµ´": 150587, + "á¶ĩ": 150588, + "á¸Ī": 150589, + "ḳ": 150590, + "ḧ": 150591, + "Ḵ": 150592, + "Ḿ": 150593, + "á¹Ģ": 150594, + "á¹ĸ": 150595, + "á¹Ł": 150596, + "á¹ł": 150597, + "ṫ": 150598, + "á¹±": 150599, + "á¹·": 150600, + "ṿ": 150601, + "áºĦ": 150602, + "áºį": 150603, + "áºij": 150604, + "áºĹ": 150605, + "á¼ī": 150606, + "á¼ĵ": 150607, + "á¼Ń": 150608, + "á½ĭ": 150609, + "á½Ĵ": 150610, + "á½ł": 150611, + "á½£": 150612, + "á¾Ħ": 150613, + "á¾ı": 150614, + "á¾ij": 150615, + "á¾Ĺ": 150616, + "ᾦ": 150617, + "ᾧ": 150618, + "á¾¾": 150619, + "á¿Ħ": 150620, + "á¿ĵ": 150621, + "á¿¡": 150622, + "Ῥ": 150623, + "âģļ": 150624, + "âĤĮ": 150625, + "âĦģ": 150626, + "âĦĶ": 150627, + "âĦ£": 150628, + "âĦ§": 150629, + "âĦ¯": 150630, + "âĦ°": 150631, + "âĦ´": 150632, + "âħħ": 150633, + "âĨľ": 150634, + "âĨ«": 150635, + "âĨŃ": 150636, + "âĨ±": 150637, + "âĨ¹": 150638, + "âĨ½": 150639, + "âĩĩ": 150640, + "âĩľ": 150641, + "âĩµ": 150642, + "âĪī": 150643, + "âĪĬ": 150644, + "âĪĸ": 150645, + "âĪľ": 150646, + "âĪ¾": 150647, + "âīĢ": 150648, + "âīĭ": 150649, + "âīĮ": 150650, + "âīĵ": 150651, + "âīľ": 150652, + "âī´": 150653, + "âī¿": 150654, + "âĬĬ": 150655, + "âĬĭ": 150656, + "âĬĶ": 150657, + "âĬĸ": 150658, + "âĬ£": 150659, + "âĬ¦": 150660, + "âĭİ": 150661, + "âĭª": 150662, + "âĭ²": 150663, + "âĮ¦": 150664, + "âĮ§": 150665, + "âįº": 150666, + "âİĪ": 150667, + "âݨ": 150668, + "âݬ": 150669, + "âݳ": 150670, + "âݼ": 150671, + "âݾ": 150672, + "âıĮ": 150673, + "âıļ": 150674, + "âı«": 150675, + "âı¯": 150676, + "âıµ": 150677, + "âĴľ": 150678, + "âĴĿ": 150679, + "âĴ«": 150680, + "âĵĦ": 150681, + "âĵĬ": 150682, + "âĵĻ": 150683, + "âĵ©": 150684, + "âĶij": 150685, + "âĶĻ": 150686, + "âĶļ": 150687, + "âĶ¥": 150688, + "âķħ": 150689, + "âķī": 150690, + "âķį": 150691, + "âķı": 150692, + "âķŀ": 150693, + "âĸļ": 150694, + "âĸ¯": 150695, + "âĹĥ": 150696, + "âĹļ": 150697, + "âŬ": 150698, + "âĹ´": 150699, + "âĺĪ": 150700, + "âĺ¤": 150701, + "âĺ¥": 150702, + "âĺ§": 150703, + "âĺ¬": 150704, + "âĻģ": 150705, + "âĻ±": 150706, + "âļĥ": 150707, + "âļĦ": 150708, + "âļħ": 150709, + "âļı": 150710, + "âļļ": 150711, + "âļŀ": 150712, + "âļŁ": 150713, + "âļ±": 150714, + "âļ²": 150715, + "âľĢ": 150716, + "⾣": 150717, + "âľ¢": 150718, + "âĿµ": 150719, + "âŁ¡": 150720, + "⣦": 150721, + "⣧": 150722, + "âŁ³": 150723, + "âŁ¾": 150724, + "âŁ¿": 150725, + "âłĩ": 150726, + "â¤Ħ": 150727, + "⤺": 150728, + "â¥Ĥ": 150729, + "⥹": 150730, + "â§ī": 150731, + "⧼": 150732, + "⧽": 150733, + "â¨į": 150734, + "â¬Ĭ": 150735, + "⬣": 150736, + "âŃŀ": 150737, + "â®ŀ": 150738, + "⮳": 150739, + "â¯Ī": 150740, + "â¯ij": 150741, + "ⱳ": 150742, + "â±±": 150743, + "â²Ń": 150744, + "â´¹": 150745, + "âµķ": 150746, + "⸾": 150747, + "⺫": 150748, + "â¼Ĩ": 150749, + "â¼ł": 150750, + "â½Ł": 150751, + "â½¼": 150752, + "â¾Ľ": 150753, + "⾧": 150754, + "â¿ĥ": 150755, + "â¿»": 150756, + "ãĤķ": 150757, + "ãĤŁ": 150758, + "ãĦĽ": 150759, + "ãĦ¡": 150760, + "ãĦ¶": 150761, + "ãĦº": 150762, + "ãħĴ": 150763, + "ãħŁ": 150764, + "ãĨĢ": 150765, + "ãĩ»": 150766, + "ãĪij": 150767, + "ãĪŃ": 150768, + "ãĪ®": 150769, + "ãĪ³": 150770, + "ãĪ¹": 150771, + "ãī¥": 150772, + "ãī¦": 150773, + "ãī¹": 150774, + "ãī¿": 150775, + "ãĬŀ": 150776, + "ãĬ¨": 150777, + "ãĭij": 150778, + "ãĭ¥": 150779, + "ãĭ´": 150780, + "ãĭº": 150781, + "ãİĦ": 150782, + "ãİķ": 150783, + "ãݯ": 150784, + "ãıĤ": 150785, + "ãıĪ": 150786, + "ãıĵ": 150787, + "ãıĸ": 150788, + "ãı±": 150789, + "ãIJ±": 150790, + "ãŁģ": 150791, + "ã¢": 150792, + "㢨": 150793, + "ã¨": 150794, + "㨳": 150795, + "㫪": 150796, + "ã«´": 150797, + "㶳": 150798, + "㺾": 150799, + "äĢ": 150800, + "äĢĢ": 150801, + "äĭ": 150802, + "äĭĮ": 150803, + "äĮĢ": 150804, + "äIJĢ": 150805, + "äłĢ": 150806, + "äł": 150807, + "äł¼": 150808, + "ä§": 150809, + "ä§ŀ": 150810, + "䨰": 150811, + "䨺": 150812, + "ä´Ģ": 150813, + "ä·": 150814, + "ä·ħ": 150815, + "ä·¸": 150816, + "êĤ": 150817, + "êĤ«": 150818, + "êĮ": 150819, + "êĮ¼": 150820, + "êį": 150821, + "êį²": 150822, + "êĴµ": 150823, + "êĵ": 150824, + "êĵ½": 150825, + "êĻŃ": 150826, + "êĿĽ": 150827, + "êĿ¥": 150828, + "êŀ": 150829, + "êŀĬ": 150830, + "ê¦Ĩ": 150831, + "ê¦ĩ": 150832, + "ê¦Ł": 150833, + "ꦨ": 150834, + "ê§Ī": 150835, + "ê©": 150836, + "ê©Ł": 150837, + "êªĭ": 150838, + "êªij": 150839, + "êªķ": 150840, + "êªĹ": 150841, + "êªľ": 150842, + "ꪮ": 150843, + "ꪱ": 150844, + "ꪻ": 150845, + "ꪼ": 150846, + "ê«Ģ": 150847, + "ê«Ŀ": 150848, + "ê°ĥ": 150849, + "ê°ĺ": 150850, + "ê±ľ": 150851, + "ê²ĵ": 150852, + "ê²ļ": 150853, + "ê³Ļ": 150854, + "ê³¾": 150855, + "ê´Ĺ": 150856, + "ê´Ļ": 150857, + "êµĽ": 150858, + "ê¶ĥ": 150859, + "ê¶ķ": 150860, + "궨": 150861, + "긩": 150862, + "긿": 150863, + "ê¹Ħ": 150864, + "ê¹Ĩ": 150865, + "ê¹ī": 150866, + "ê¹ĵ": 150867, + "ê¹¢": 150868, + "ê¹£": 150869, + "깸": 150870, + "꺳": 150871, + "ê¿ı": 150872, + "ê¿ķ": 150873, + "꿧": 150874, + "ëĢ©": 150875, + "ëģħ": 150876, + "ëĥµ": 150877, + "ëĦĸ": 150878, + "ëĦĹ": 150879, + "ëĦ¢": 150880, + "ëħĤ": 150881, + "ëĨIJ": 150882, + "ëĩľ": 150883, + "ëĪĭ": 150884, + "ëĪļ": 150885, + "ëīį": 150886, + "ëī¨": 150887, + "ëĬļ": 150888, + "ëĬ¡": 150889, + "ëĭľ": 150890, + "ëĭª": 150891, + "ëĮĺ": 150892, + "ëĮ¤": 150893, + "ëĮ¸": 150894, + "ëİŁ": 150895, + "ëı¨": 150896, + "ëIJĦ": 150897, + "ëIJı": 150898, + "ëIJ´": 150899, + "ëIJ¸": 150900, + "ëijģ": 150901, + "ëij¿": 150902, + "ëĴ¨": 150903, + "ëĵ·": 150904, + "ëĶ®": 150905, + "ëĶ²": 150906, + "ëķ§": 150907, + "ëĸĶ": 150908, + "ëĸª": 150909, + "ëĺŃ": 150910, + "ëļĢ": 150911, + "ëļł": 150912, + "ëĽĶ": 150913, + "뼩": 150914, + "ëľħ": 150915, + "ëŀķ": 150916, + "ëŀ°": 150917, + "ëŁIJ": 150918, + "ëł¡": 150919, + "ë¡ŀ": 150920, + "ë¡£": 150921, + "롵": 150922, + "ë£Ħ": 150923, + "ë£į": 150924, + "뤳": 150925, + "ë¦į": 150926, + "ë¦ı": 150927, + "릳": 150928, + "ë§Ħ": 150929, + "ë§Ĩ": 150930, + "ë§į": 150931, + "맾": 150932, + "맫": 150933, + "맻": 150934, + "먮": 150935, + "ë©Ĥ": 150936, + "ë©Ń": 150937, + "몴": 150938, + "묾": 150939, + "묳": 150940, + "묫": 150941, + "묾": 150942, + "ëѬ": 150943, + "ë®ĺ": 150944, + "뮹": 150945, + "ë¯ķ": 150946, + "ë¯ľ": 150947, + "ë°¨": 150948, + "ë°ª": 150949, + "ë±Ķ": 150950, + "ë²ĺ": 150951, + "ë²Ľ": 150952, + "ë²±": 150953, + "ë²´": 150954, + "ë´½": 150955, + "뵤": 150956, + "뵨": 150957, + "ë·Ĺ": 150958, + "ë·ĺ": 150959, + "ë¸ĵ": 150960, + "븾": 150961, + "빪": 150962, + "ëºĥ": 150963, + "ëºĺ": 150964, + "뺵": 150965, + "ë»´": 150966, + "ë¼IJ": 150967, + "ë¾Ķ": 150968, + "ìģŃ": 150969, + "ìĤł": 150970, + "ìĤ®": 150971, + "ìĥı": 150972, + "ìĥĻ": 150973, + "ìĦº": 150974, + "ìħ¢": 150975, + "ìĨĢ": 150976, + "ìĨħ": 150977, + "ìĨ¤": 150978, + "ìĨ¦": 150979, + "ìĨ¬": 150980, + "ìĩ±": 150981, + "ìĪµ": 150982, + "ìĭ¨": 150983, + "ìĭ´": 150984, + "ìĮ°": 150985, + "ìįľ": 150986, + "ìİĹ": 150987, + "ìİĺ": 150988, + "ìݼ": 150989, + "ìijī": 150990, + "ìijĿ": 150991, + "ìij»": 150992, + "ìĴĶ": 150993, + "ìĴ¯": 150994, + "ìĵ©": 150995, + "ìķIJ": 150996, + "ìķĸ": 150997, + "ìĸł": 150998, + "ìĸ¾": 150999, + "ìĹĥ": 151000, + "ìĹĹ": 151001, + "ìĹľ": 151002, + "ìŨ": 151003, + "ìĺĤ": 151004, + "ìĺĦ": 151005, + "ìĺı": 151006, + "ìĺ¾": 151007, + "ìĺ¿": 151008, + "ìľ§": 151009, + "ìĿIJ": 151010, + "ìĿĸ": 151011, + "ìĿ·": 151012, + "ìŀį": 151013, + "ìŀı": 151014, + "ìŀ¨": 151015, + "ìŀª": 151016, + "ìŀ³": 151017, + "ìł¡": 151018, + "ìł´": 151019, + "ìł¹": 151020, + "ì¡Ģ": 151021, + "졪": 151022, + "졵": 151023, + "ì¢IJ": 151024, + "좨": 151025, + "ì£Į": 151026, + "ì£Ļ": 151027, + "죳": 151028, + "ì¦ij": 151029, + "짥": 151030, + "짴": 151031, + "짾": 151032, + "ì¨ĵ": 151033, + "ì¨ķ": 151034, + "ì©°": 151035, + "ì©»": 151036, + "쩼": 151037, + "ìªĹ": 151038, + "ì¬Ķ": 151039, + "ì¬ĺ": 151040, + "ì®®": 151041, + "ì¯ķ": 151042, + "ì¯ĺ": 151043, + "ì°İ": 151044, + "ì°¯": 151045, + "ì±ĥ": 151046, + "ì±µ": 151047, + "첧": 151048, + "ì²®": 151049, + "첯": 151050, + "쳬": 151051, + "ì´ĭ": 151052, + "ì´¢": 151053, + "ìµ¥": 151054, + "춣": 151055, + "ì¸Ī": 151056, + "ì¸Ļ": 151057, + "캤": 151058, + "ìºŃ": 151059, + "컽": 151060, + "ì¼Ļ": 151061, + "콬": 151062, + "ì¾Ģ": 151063, + "ì¿ħ": 151064, + "쿽": 151065, + "íĢħ": 151066, + "íģ¦": 151067, + "íĤħ": 151068, + "íĥ¶": 151069, + "íĥ¹": 151070, + "íĦĶ": 151071, + "íħ£": 151072, + "íĨĦ": 151073, + "íĨ§": 151074, + "íĨ¹": 151075, + "íĩ¼": 151076, + "íī¤": 151077, + "íĬ½": 151078, + "íĭĤ": 151079, + "íĭij": 151080, + "íįĪ": 151081, + "íįĻ": 151082, + "íį¿": 151083, + "íݶ": 151084, + "íIJĿ": 151085, + "íĴľ": 151086, + "íĵĿ": 151087, + "íĵª": 151088, + "íĵ±": 151089, + "íĵ·": 151090, + "íĵ¼": 151091, + "íĶĻ": 151092, + "íĶł": 151093, + "íķļ": 151094, + "íķĽ": 151095, + "íķŀ": 151096, + "íķŁ": 151097, + "íķ§": 151098, + "íķ¶": 151099, + "íĸĬ": 151100, + "íĸĭ": 151101, + "íĸį": 151102, + "íĸĶ": 151103, + "íĸĺ": 151104, + "íĸ¡": 151105, + "íĸ¬": 151106, + "íĹ£": 151107, + "íĹ¿": 151108, + "íĺĸ": 151109, + "íĺŃ": 151110, + "íļ°": 151111, + "íĽį": 151112, + "íĽ½": 151113, + "íĿŁ": 151114, + "íĿŃ": 151115, + "íĿ´": 151116, + "íŀľ": 151117, + "ï¤ī": 151118, + "ï¤Ń": 151119, + "爐": 151120, + "蘆": 151121, + "祿": 151122, + "ï¥Ģ": 151123, + "ï¥ij": 151124, + "ï¥Ĵ": 151125, + "ï¥ķ": 151126, + "ï¥ĺ": 151127, + "ï¥Ļ": 151128, + "參": 151129, + "塞": 151130, + "殺": 151131, + "勵": 151132, + "ï¦ĭ": 151133, + "ï¦ı": 151134, + "ï¦Ķ": 151135, + "ï¦ĸ": 151136, + "ï¦ĺ": 151137, + "ï¦Ľ": 151138, + "ï¦ł": 151139, + "瑩": 151140, + "羚": 151141, + "了": 151142, + "僚": 151143, + "料": 151144, + "ï§Ĩ": 151145, + "ï§ĸ": 151146, + "ï§Ľ": 151147, + "ï§ŀ": 151148, + "ï§Ł": 151149, + "裏": 151150, + "麟": 151151, + "狀": 151152, + "什": 151153, + "ï¨ĥ": 151154, + "ï¨ļ": 151155, + "諸": 151156, + "ï©Ł": 151157, + "ﬤ": 151158, + "שּׁ": 151159, + "לּ": 151160, + "ïŃĴ": 151161, + "ïŃķ": 151162, + "ïŃĽ": 151163, + "ïŃĿ": 151164, + "ïŃŀ": 151165, + "ïŃŁ": 151166, + "ïѤ": 151167, + "ïѧ": 151168, + "ïѨ": 151169, + "ïŃ®": 151170, + "ïŃ°": 151171, + "ïѱ": 151172, + "ïŃ·": 151173, + "ïŃ¹": 151174, + "ïŃ»": 151175, + "ï®Ģ": 151176, + "ï®ĥ": 151177, + "ï®Ħ": 151178, + "ï®ħ": 151179, + "ï®į": 151180, + "ï®Ĵ": 151181, + "ï®ĵ": 151182, + "ï®ķ": 151183, + "ﮦ": 151184, + "ï®®": 151185, + "ï®°": 151186, + "ï¯ĵ": 151187, + "ï¯ľ": 151188, + "ﯩ": 151189, + "ﯪ": 151190, + "ﯬ": 151191, + "ï¯Ń": 151192, + "ﯮ": 151193, + "ﯷ": 151194, + "ﯹ": 151195, + "ﯻ": 151196, + "ﯼ": 151197, + "ï°ĥ": 151198, + "ï°Į": 151199, + "ï°IJ": 151200, + "ï°ĺ": 151201, + "ï°Ļ": 151202, + "ï°ľ": 151203, + "ï°ŀ": 151204, + "ï°¢": 151205, + "ï°®": 151206, + "ï°°": 151207, + "ï°¼": 151208, + "ï°¿": 151209, + "ï±Ģ": 151210, + "ï±ģ": 151211, + "ï±Ī": 151212, + "ï±ĭ": 151213, + "ï±ı": 151214, + "ï±Ń": 151215, + "ï²Ģ": 151216, + "ï²ĩ": 151217, + "ï²Ī": 151218, + "ï²ĭ": 151219, + "ï²İ": 151220, + "ï²Ĵ": 151221, + "ï²ľ": 151222, + "ï²ł": 151223, + "ﲬ": 151224, + "ï²»": 151225, + "ï³ĩ": 151226, + "ï³Ķ": 151227, + "ï³£": 151228, + "ﳫ": 151229, + "ï´ĺ": 151230, + "ï´°": 151231, + "ï´½": 151232, + "ï¶": 151233, + "ﶰ": 151234, + "ï¸ĸ": 151235, + "︴": 151236, + "︹": 151237, + "ï¹į": 151238, + "ï¹Ĺ": 151239, + "ï¹¢": 151240, + "﹤": 151241, + "﹩": 151242, + "ï¹±": 151243, + "ï¾°": 151244, + "ï¿Ĥ": 151245, + "ï¿®": 151246, + "ðIJĮ°": 151247, + "ðIJĮ¹": 151248, + "ðIJĮº": 151249, + "ðIJĮ½": 151250, + "ðIJįĤ": 151251, + "ðIJįĥ": 151252, + "ðIJįĦ": 151253, + "ðIJİ": 151254, + "ðIJݹ": 151255, + "ðIJ¤Ĥ": 151256, + "ðIJ¤į": 151257, + "ðIJ¤ı": 151258, + "ðIJ¤ĵ": 151259, + "ðIJŃī": 151260, + "ðIJŃį": 151261, + "ðIJ°ĩ": 151262, + "ðIJ°°": 151263, + "ðijĤ": 151264, + "ðijĤĦ": 151265, + "ðijĺ": 151266, + "ðijĺģ": 151267, + "ðĴĢ": 151268, + "ðĴĢ¸": 151269, + "ðĴģ": 151270, + "ðĴģº": 151271, + "ðĴĦ": 151272, + "ðĴĦ·": 151273, + "ðĴĬ": 151274, + "ðĴĬij": 151275, + "ðĴĭ": 151276, + "ðĴĭĹ": 151277, + "ðĴĮ": 151278, + "ðĴĮ¨": 151279, + "ðĵĥ¢": 151280, + "ðĵĥ°": 151281, + "ðĸł": 151282, + "ðĸłļ": 151283, + "ðĿĦĥ": 151284, + "ðĿĦħ": 151285, + "ðĿĦķ": 151286, + "ðĿĦĻ": 151287, + "ðĿĦ±": 151288, + "ðĿĦ´": 151289, + "ðĿĦ¹": 151290, + "ðĿħİ": 151291, + "ðĿħª": 151292, + "ðĿĨ£": 151293, + "ðĿĨ³": 151294, + "ðĿĨ¹": 151295, + "ðĿĩĬ": 151296, + "ðĿĩĹ": 151297, + "ðĿĩļ": 151298, + "ðĿĩľ": 151299, + "ðĿĩł": 151300, + "ðĿIJī": 151301, + "ðĿIJĸ": 151302, + "ðĿIJĺ": 151303, + "ðĿIJ£": 151304, + "ðĿIJ±": 151305, + "ðĿijĬ": 151306, + "ðĿijŃ": 151307, + "ðĿij¼": 151308, + "ðĿij½": 151309, + "ðĿĴ°": 151310, + "ðĿĴ·": 151311, + "ðĿĴ¿": 151312, + "ðĿĵģ": 151313, + "ðĿĵĭ": 151314, + "ðĿĵİ": 151315, + "ðĿĵĴ": 151316, + "ðĿĵĺ": 151317, + "ðĿĵ¢": 151318, + "ðĿĵ¦": 151319, + "ðĿĵ«": 151320, + "ðĿĵ¿": 151321, + "ðĿĶİ": 151322, + "ðĿĶ±": 151323, + "ðĿĶ´": 151324, + "ðĿĶ·": 151325, + "ðĿĶ¸": 151326, + "ðĿĶ½": 151327, + "ðĿķĤ": 151328, + "ðĿķĥ": 151329, + "ðĿķĭ": 151330, + "ðĿķı": 151331, + "ðĿķIJ": 151332, + "ðĿķ¥": 151333, + "ðĿķ´": 151334, + "ðĿķº": 151335, + "ðĿĸIJ": 151336, + "ðĿĸĽ": 151337, + "ðĿĸĿ": 151338, + "ðĿĸŀ": 151339, + "ðĿĹ©": 151340, + "ðĿĹ³": 151341, + "ðĿĹ½": 151342, + "ðĿĺĬ": 151343, + "ðĿĺĭ": 151344, + "ðĿĺĶ": 151345, + "ðĿĺ±": 151346, + "ðĿĺ´": 151347, + "ðĿĺ¿": 151348, + "ðĿĻĴ": 151349, + "ðĿĻĿ": 151350, + "ðĿĻŁ": 151351, + "ðĿĻ¬": 151352, + "ðĿĻŃ": 151353, + "ðĿĻ»": 151354, + "ðĿĻ¾": 151355, + "ðĿļĪ": 151356, + "ðĿļĭ": 151357, + "ðĿļij": 151358, + "ðĿļŁ": 151359, + "ðĿļł": 151360, + "ðĿļ£": 151361, + "ðĿĽ½": 151362, + "ðĿľĤ": 151363, + "ðĿľĶ": 151364, + "ðĿľĻ": 151365, + "ðŁĢ": 151366, + "ðŁĢĦ": 151367, + "ðŁĦ²": 151368, + "ðŁĦ¶": 151369, + "ðŁħIJ": 151370, + "ðŁħĸ": 151371, + "ðŁħļ": 151372, + "ðŁħĽ": 151373, + "ðŁħ¦": 151374, + "ðŁħ¶": 151375, + "ðŁħ»": 151376, + "ðŁħ¼": 151377, + "ðŁĨĥ": 151378, + "ðŁĨĨ": 151379, + "ðŁĨİ": 151380, + "ðŁĪ¯": 151381, + "ðŁĪ²": 151382, + "ðŁĪ¹": 151383, + "ðŁĮĩ": 151384, + "ðŁĮĵ": 151385, + "ðŁįĺ": 151386, + "ðŁİij": 151387, + "ðŁİ¿": 151388, + "ðŁıı": 151389, + "ðŁıĴ": 151390, + "ðŁı©": 151391, + "ðŁı¯": 151392, + "ðŁIJĢ": 151393, + "ðŁijĿ": 151394, + "ðŁĴ¹": 151395, + "ðŁĴº": 151396, + "ðŁĵŁ": 151397, + "ðŁĵª": 151398, + "ðŁĵ¼": 151399, + "ðŁĶĢ": 151400, + "ðŁĶĤ": 151401, + "ðŁĶĥ": 151402, + "ðŁĶĩ": 151403, + "ðŁĶĵ": 151404, + "ðŁĶ¢": 151405, + "ðŁĶ¤": 151406, + "ðŁĶ©": 151407, + "ðŁķĸ": 151408, + "ðŁķļ": 151409, + "ðŁķľ": 151410, + "ðŁķĿ": 151411, + "ðŁķŀ": 151412, + "ðŁķł": 151413, + "ðŁķ¢": 151414, + "ðŁķ³": 151415, + "ðŁĸĩ": 151416, + "ðŁĸij": 151417, + "ðŁĸ¶": 151418, + "ðŁĹģ": 151419, + "Ѩ": 151420, + "Úİ": 151421, + "á¡Į": 151422, + "Ḱ": 151423, + "áºĢ": 151424, + "á¼®": 151425, + "á½Ŀ": 151426, + "âĦ¬": 151427, + "âļ§": 151428, + "⼤": 151429, + "㳬": 151430, + "êĻĭ": 151431, + "ê¸ij": 151432, + "ëĶī": 151433, + "ëĹį": 151434, + "ë¡ij": 151435, + "ë¯ij": 151436, + "ë»ħ": 151437, + "ë¼Ŀ": 151438, + "ìĦIJ": 151439, + "ìī¡": 151440, + "ìĭ²": 151441, + "ìı±": 151442, + "ìŤ": 151443, + "ìĿ©": 151444, + "ìĿ¿": 151445, + "ìŁĻ": 151446, + "ìł°": 151447, + "ì¥ī": 151448, + "íĬŃ": 151449, + "íķ®": 151450, + "ï®ı": 151451, + "ðŁħ±": 151452, + "ðŁĨĴ": 151453, + "ðŁķĭ": 151454, + "Éĺ": 151455, + "Êĵ": 151456, + "Õĥ": 151457, + "à´´": 151458, + "à½ħ": 151459, + "áĨº": 151460, + "áĪĬ": 151461, + "áĪ¨": 151462, + "áĪ¾": 151463, + "áīIJ": 151464, + "áĮĥ": 151465, + "áĮ½": 151466, + "áĶŃ": 151467, + "áłĤ": 151468, + "ᳬ": 151469, + "ᨸ": 151470, + "á©ĭ": 151471, + "á¶ı": 151472, + "á¾Ķ": 151473, + "á¿IJ": 151474, + "á¿ļ": 151475, + "âĻĻ": 151476, + "âļĤ": 151477, + "âļĹ": 151478, + "â¡¢": 151479, + "⤦": 151480, + "ëĸ°": 151481, + "ë¤Ĥ": 151482, + "맳": 151483, + "ë±ĭ": 151484, + "ë±IJ": 151485, + "ìĽ¢": 151486, + "ìľ¾": 151487, + "ì³ħ": 151488, + "ì»ģ": 151489, + "íģ»": 151490, + "íĥĻ": 151491, + "íĵĸ": 151492, + "íĵŃ": 151493, + "íķ±": 151494, + "íĽľ": 151495, + "ï¤ħ": 151496, + "ï¤Ĩ": 151497, + "ï¦ĥ": 151498, + "里": 151499, + "ï¨Ĥ": 151500, + "ðIJ¤Ķ": 151501, + "ðIJŃĵ": 151502, + "ðIJ°¼": 151503, + "ðĿĵŀ": 151504, + "ðĿĵ°": 151505, + "ðĿĻľ": 151506, + "ðĿļģ": 151507, + "ðŁħ¢": 151508, + "ðŁıĩ": 151509, + "Ȳ": 151510, + "ʶ": 151511, + "ÔĪ": 151512, + "Ôij": 151513, + "Ýĵ": 151514, + "Ý¥": 151515, + "à¤ij": 151516, + "ॱ": 151517, + "à¬ī": 151518, + "à°³": 151519, + "à°µ": 151520, + "à²Ł": 151521, + "áĢı": 151522, + "áģ¼": 151523, + "áī¨": 151524, + "áĬĴ": 151525, + "áĭ©": 151526, + "áĮĦ": 151527, + "áĮĶ": 151528, + "áIJ§": 151529, + "áĴĮ": 151530, + "áĶħ": 151531, + "áĶĬ": 151532, + "áłĦ": 151533, + "á¨ģ": 151534, + "á¸ĥ": 151535, + "ḻ": 151536, + "âĶŀ": 151537, + "âĺµ": 151538, + "âļ£": 151539, + "â²¢": 151540, + "ãĪª": 151541, + "䶵": 151542, + "ê²Ļ": 151543, + "ê²´": 151544, + "ê³Ĥ": 151545, + "롼": 151546, + "ìĨĬ": 151547, + "ì¼ĩ": 151548, + "íĭį": 151549, + "íĵ¬": 151550, + "íĵ®": 151551, + "íĵ¶": 151552, + "íĵ»": 151553, + "臘": 151554, + "ï¥ł": 151555, + "辰": 151556, + "ïŃ²": 151557, + "ðIJŃĬ": 151558, + "ðIJ±ħ": 151559, + "ðĸ¥": 151560, + "ðĸ¥¨": 151561, + "ðĿij³": 151562, + "ðĿĵķ": 151563, + "ðĿĵ¬": 151564, + "ðĿĵ¹": 151565, + "ðĿĵ¾": 151566, + "ðĿĶĵ": 151567, + "ðĿķį": 151568, + "ðĿķ¡": 151569, + "ðĿķ±": 151570, + "ðĿĸĸ": 151571, + "ðĿĺı": 151572, + "ðĿĺIJ": 151573, + "ðĿĺļ": 151574, + "ðĿĻ®": 151575, + "ðĿĻ°": 151576, + "ðĿĻ¸": 151577, + "ðĿĻº": 151578, + "ðĿĻ¼": 151579, + "ðĿĻ½": 151580, + "ðĿĻ¿": 151581, + "ðĿļĦ": 151582, + "ðĿļı": 151583, + "ðŁħħ": 151584, + "ðŁħĵ": 151585, + "ÆĪ": 151586, + "àłĮ": 151587, + "áĻ³": 151588, + "áļĮ": 151589, + "áĽħ": 151590, + "áĽIJ": 151591, + "á¤Ĭ": 151592, + "á¸Ĭ": 151593, + "âĶ½": 151594, + "âķĬ": 151595, + "âĽĩ": 151596, + "âĽı": 151597, + "âĿª": 151598, + "âĿ«": 151599, + "⣰": 151600, + "ãĦį": 151601, + "ãĦĵ": 151602, + "ãĦ§": 151603, + "ãħĸ": 151604, + "ãī«": 151605, + "ê¦Ķ": 151606, + "ï±Ĭ": 151607, + "àºĤ": 151608, + "áħ£": 151609, + "á¥Ķ": 151610, + "ᥤ": 151611, + "âĨ¤": 151612, + "âĨ·": 151613, + "âĩŀ": 151614, + "âĸ¤": 151615, + "âŀ¶": 151616, + "ãĪ¼": 151617, + "嘆": 151618, + "ðĵı§": 151619, + "âĶ²": 151620, + "âĢ´": 151621, + "âĴŁ": 151622, + "âĴ¡": 151623, + "â°Ĥ": 151624, + "â°į": 151625, + "â°İ": 151626, + "â°IJ": 151627, + "â°ij": 151628, + "â°Ł": 151629, + "â°ł": 151630, + "â°¡": 151631, + "â¼Ń": 151632, + "ãĬ¥": 151633, + "âĴł": 151634, + "⽺": 151635, + "ãĩº": 151636, + "ãĩ½": 151637, + "ï¨Ĭ": 151638, + "áķ·": 151639, + "âį¨": 151640, + "âºŁ": 151641, + "â½Ĺ": 151642 + }, + "merges": [ + "Ġ Ġ", + "ĠĠ ĠĠ", + "i n", + "Ġ t", + "ĠĠĠĠ ĠĠĠĠ", + "e r", + "ĠĠ Ġ", + "o n", + "Ġ a", + "r e", + "a t", + "s t", + "e n", + "o r", + "Ġt h", + "Ċ Ċ", + "Ġ c", + "l e", + "Ġ s", + "i t", + "a n", + "a r", + "a l", + "Ġth e", + "; Ċ", + "Ġ p", + "Ġ f", + "o u", + "Ġ =", + "i s", + "ĠĠĠĠ ĠĠĠ", + "in g", + "e s", + "Ġ w", + "i on", + "e d", + "i c", + "Ġ b", + "Ġ d", + "e t", + "Ġ m", + "Ġ o", + "ĉ ĉ", + "r o", + "a s", + "e l", + "c t", + "n d", + "Ġ in", + "Ġ h", + "en t", + "i d", + "Ġ n", + "a m", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠ", + "Ġt o", + "Ġ re", + "- -", + "Ġ {", + "Ġo f", + "o m", + ") ;Ċ", + "i m", + "č Ċ", + "Ġ (", + "i l", + "/ /", + "Ġa nd", + "u r", + "s e", + "Ġ l", + "e x", + "Ġ S", + "a d", + "Ġ \"", + "c h", + "u t", + "i f", + "* *", + "Ġ }", + "e m", + "o l", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "t h", + ") Ċ", + "Ġ{ Ċ", + "Ġ g", + "i g", + "i v", + ", Ċ", + "c e", + "o d", + "Ġ v", + "at e", + "Ġ T", + "a g", + "a y", + "Ġ *", + "o t", + "u s", + "Ġ C", + "Ġ st", + "Ġ I", + "u n", + "u l", + "u e", + "Ġ A", + "o w", + "Ġ '", + "e w", + "Ġ <", + "at ion", + "( )", + "Ġf or", + "a b", + "or t", + "u m", + "am e", + "Ġ is", + "p e", + "t r", + "c k", + "â Ģ", + "Ġ y", + "i st", + "-- --", + ". ĊĊ", + "h e", + "Ġ e", + "l o", + "Ġ M", + "Ġb e", + "er s", + "Ġ on", + "Ġc on", + "a p", + "u b", + "Ġ P", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠ", + "as s", + "in t", + "> Ċ", + "l y", + "ur n", + "Ġ $", + "; ĊĊ", + "a v", + "p ort", + "i r", + "- >", + "n t", + "ct ion", + "en d", + "Ġd e", + "it h", + "ou t", + "t urn", + "ou r", + "ĠĠĠĠ Ġ", + "l ic", + "re s", + "p t", + "= =", + "Ġth is", + "Ġw h", + "Ġ if", + "Ġ D", + "v er", + "ag e", + "Ġ B", + "h t", + "ex t", + "= \"", + "Ġth at", + "** **", + "Ġ R", + "Ġ it", + "es s", + "Ġ F", + "Ġ r", + "o s", + "an d", + "Ġa s", + "e ct", + "k e", + "ro m", + "Ġ //", + "c on", + "Ġ L", + "( \"", + "q u", + "l ass", + "Ġw ith", + "i z", + "d e", + "Ġ N", + "Ġa l", + "o p", + "u p", + "g et", + "Ġ} Ċ", + "i le", + "Ġa n", + "at a", + "o re", + "r i", + "Ġp ro", + "; čĊ", + "ĉĉ ĉĉ", + "t er", + "a in", + "Ġ W", + "Ġ E", + "Ġc om", + "Ġre turn", + "ar t", + "Ġ H", + "a ck", + "im port", + "ub lic", + "Ġ or", + "e st", + "m ent", + "Ġ G", + "ab le", + "Ġ -", + "in e", + "il l", + "in d", + "er e", + ": :", + "it y", + "Ġ +", + "Ġt r", + "el f", + "ig ht", + "( '", + "or m", + "ul t", + "st r", + ". .", + "\" ,", + "Ġy ou", + "y pe", + "p l", + "Ġn ew", + "Ġ j", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġf rom", + "Ġ ex", + "Ġ O", + "l d", + "Ġ [", + "o c", + ": Ċ", + "Ġs e", + "Ġ le", + "---- ----", + ". s", + "{ Ċ", + "' ,", + "an t", + "Ġa t", + "as e", + ". c", + "Ġc h", + "< /", + "av e", + "an g", + "Ġa re", + "Ġin t", + "âĢ Ļ", + "_ t", + "er t", + "i al", + "a ct", + "} Ċ", + "iv e", + "od e", + "o st", + "Ġc lass", + "Ġn ot", + "o g", + "or d", + "al ue", + "al l", + "f f", + "( );Ċ", + "on t", + "im e", + "a re", + "Ġ U", + "Ġp r", + "Ġ :", + "i es", + "iz e", + "u re", + "Ġb y", + "i re", + "Ġ} ĊĊ", + ". p", + "Ġs h", + "ic e", + "a st", + "pt ion", + "tr ing", + "o k", + "_ _", + "c l", + "# #", + "Ġh e", + "ar d", + ") .", + "Ġ @", + "i ew", + "ĉĉ ĉ", + "Ġw as", + "i p", + "th is", + "Ġ u", + "ĠT he", + "id e", + "a ce", + "i b", + "a c", + "r ou", + "Ġw e", + "j ect", + "Ġp ublic", + "a k", + "v e", + "at h", + "o id", + "Ġ= >", + "u st", + "q ue", + "Ġre s", + ") )", + "' s", + "Ġ k", + "an s", + "y st", + "un ction", + "**** ****", + "Ġ i", + "Ġ us", + "p p", + "on e", + "a il", + "== ==", + "n ame", + "Ġst r", + "Ġ /", + "Ġ &", + "a ch", + "d iv", + "yst em", + "el l", + "Ġh ave", + "er r", + "ou ld", + "ul l", + "p on", + "Ġ J", + "_ p", + "Ġ= =", + "ig n", + "S t", + ". Ċ", + "Ġp l", + ") ;ĊĊ", + "f orm", + "p ut", + "ou nt", + "} ĊĊ", + "d d", + "it e", + "Ġg et", + "r r", + "om e", + "Ġ âĢ", + "ar am", + "c c", + "Ġ* /", + "E R", + "I n", + "le s", + "_ s", + "on g", + "i e", + "Ġc an", + "Ġ V", + "er v", + "p r", + "Ġ un", + "ro w", + "b er", + "Ġd o", + "l l", + "Ġ el", + "Ġs elf", + "at ed", + "ar y", + "Ġ .", + "' ]", + "u d", + "Ġ en", + "ĠT h", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠ", + "t e", + "_ c", + "u ct", + "Ġa b", + "or k", + ". get", + "Ġ #", + "a w", + "res s", + "o b", + "N ame", + "ap p", + "[ '", + "Ġal l", + "or y", + "it ion", + "an ce", + "e ar", + "Ġcon t", + "v ent", + "i a", + "Ġw ill", + "I N", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ Ġ", + "re turn", + "Ġ< /", + "d ata", + ") ĊĊ", + "R e", + "p le", + "il d", + "th er", + "Ġy our", + "\" Ċ", + "( $", + "Ġ out", + ") ,", + "Ġh as", + "S tring", + "s o", + "Ġ up", + "a x", + "Ġde f", + "Ġb o", + "g e", + "al se", + "O N", + "p er", + "ic h", + "Ġb ut", + "Ġ Ċ", + "Ġ _", + "_ m", + "ad d", + "que st", + "od el", + "s elf", + "er y", + "f t", + "en s", + "// //", + "a ke", + ". C", + "Ġg o", + "Ġf unction", + "Ġ K", + "iv ate", + "Ġ im", + "Ġcon st", + ". t", + "Ġ*/ Ċ", + ") ;čĊ", + "Ġv oid", + "Ġs et", + "ĠS ystem", + "c ri", + "( )Ċ", + "l i", + "ĉ if", + ". m", + "al ly", + "s et", + "e p", + "âĢĻ s", + "b o", + "de f", + "' ,Ċ", + "Ġm e", + "Ġ !", + "at ch", + "\" >", + "\" ,Ċ", + "e c", + "ĠI n", + "p h", + "Ġ |", + "_ f", + "Ġv ar", + "en ce", + "I d", + "re e", + "in k", + "le ct", + "u g", + "et h", + "Ġel se", + "-------- --------", + "con t", + "Ġs o", + "at ic", + "Ġl o", + "p ro", + "t on", + "s s", + "ow n", + "ab el", + "o int", + "ou s", + "el d", + "S T", + "T he", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "R E", + "\" :", + "ol or", + "t p", + "e g", + "ke y", + "u de", + "ĠS t", + "ou nd", + "Ġa r", + "\" );Ċ", + "en er", + "s er", + "b ject", + "ess age", + "f er", + "Ġm ore", + "ation s", + "ent s", + "Ġh is", + "Ġthe y", + ". S", + "Ġ Y", + "u se", + "n e", + "is h", + "ol d", + "_ d", + "i o", + "i eld", + "Ġp er", + "C ont", + "ing s", + "## ##", + "Ġd ata", + "Ġs a", + "e f", + "f o", + "Ġon e", + "en g", + "Ġd is", + "A T", + "Ġn ame", + "Ġtr ue", + "v al", + "le d", + ". f", + "Ġn e", + "Ġ end", + ". T", + "c re", + "ar k", + "lo g", + "E x", + "err or", + "_ id", + "ur re", + "ang e", + "Ġn ull", + "rr ay", + "Ġm y", + "p an", + "ic t", + "at or", + "V iew", + "L ist", + "ĉ return", + "âĢ Ŀ", + "Ġp re", + "Ġ x", + "cl ude", + "ar g", + "o v", + ". h", + "Ġ >", + "Ġthe ir", + "' )", + "ir st", + "ic k", + "g h", + "L E", + "O R", + "Ġpr ivate", + "t em", + "čĊ čĊ", + "us er", + "Ġ )", + "c om", + ". A", + "\" ;Ċ", + "Ġ id", + "re ad", + "Ġwh o", + "_ b", + "\" >Ċ", + "Ġt ime", + "Ġm an", + "r y", + "==== ====", + "rou p", + "ro p", + "p ublic", + "v el", + "um ber", + "b le", + "Ġwh ich", + "******** ********", + "Ġan y", + "Ġf alse", + "w e", + "Ġv alue", + "Ġl i", + "\" )", + "nd er", + "g r", + "Ġn o", + "p aram", + "f ig", + ".c om", + "Ġa pp", + "_ l", + "ion s", + ". D", + "ĠC h", + "Ġab out", + "Ġa dd", + "Ġs u", + "Ġstr ing", + "I D", + "Ġo ver", + "str ing", + ". l", + "our ce", + "_ C", + "] Ċ", + "Ġ qu", + "ĠS tring", + "c a", + "S E", + "Ġ ro", + "s h", + "u al", + "T ype", + "s on", + "n ew", + "er n", + "Ġa g", + "A R", + "] ;Ċ", + "] .", + "Ġ ?", + "ic al", + "Ġd es", + "ut h", + "i x", + "ay s", + "Ġt ype", + "' t", + "a ult", + "Ġin ter", + "v ar", + ". b", + "Ġp art", + ". d", + "urre nt", + "I T", + "E N", + "en c", + "( f", + "r a", + "v alue", + "ch o", + "ut ton", + "o se", + "Ġ! =", + "at er", + "à ©", + "re ate", + "ol l", + "p os", + "y le", + "n g", + "A L", + "us ing", + "am es", + "Ġ{ čĊ", + "at es", + "el y", + "Ġw ork", + "Ġ em", + "in al", + "Ġs p", + "Ġwh en", + ".s et", + "ĠĠĠĠ ĠĠ", + ") :Ċ", + "t o", + "qu ire", + "ind ow", + "le ment", + "pe ct", + "as h", + "[ i", + "Ġu se", + ". F", + "pe c", + "Ġa d", + "o ve", + "ce ption", + "eng th", + "in clude", + "ad er", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "at us", + "T h", + "it le", + "r it", + "v oid", + "() .", + "( Ċ", + "Ġof f", + "Ġo ther", + "Ġ& &", + "' ;Ċ", + "m s", + "Ġbe en", + "Ġt e", + "m l", + "c o", + "n c", + "erv ice", + "Ġ %", + "** Ċ", + "an n", + "ad e", + "ĊĊ ĊĊ", + "lo ck", + "con st", + "pon se", + "Ġs up", + "+ +", + "d ate", + "Ġa cc", + "Ġh ad", + "Ġb u", + "ĠR e", + "Ġw ere", + "Ġf ile", + "Ġw ould", + "ĠâĢ ľ", + "v en", + "is s", + "Ġ our", + "c lass", + "r aw", + "Ġy ear", + "D ata", + "Ġv al", + "Ġs ome", + "f ter", + "y s", + "Ġ// /", + "rou nd", + "v iew", + "Ġp e", + "Ġth ere", + "Ġsa id", + "d u", + "o f", + "l ine", + "/ *", + "d uct", + "Ġh er", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠ", + "R es", + "Ġc o", + "Ġcom m", + "is e", + "m in", + "ĠĠĠĠ Ċ", + "# include", + "eth od", + ". P", + "ut e", + "Ġas s", + "I nt", + "as k", + "lo c", + "Ġli ke", + "od y", + "Ġle t", + "lo ad", + "Ġa m", + "ro l", + "Ġg r", + "y p", + "Ġal so", + "ĠI t", + "ur l", + "if ic", + "or s", + "_ P", + "_ n", + "ig h", + "Ġth an", + "C om", + "A N", + "U L", + "at ing", + "ĠTh is", + "re f", + "_ S", + "Ġst atic", + "ro ll", + "Ġj ust", + "Ġres ult", + "i an", + "id th", + "Ġthe m", + ") );Ċ", + "d er", + "re ak", + "C on", + ": //", + "u le", + ".. .", + "ar ch", + "em ent", + "Ġ< <", + "us h", + "en se", + "ar r", + "Ġint o", + "c ess", + "am p", + "i ed", + "um ent", + "Ġ \\", + "] ,", + "w o", + "al s", + "Ġwh at", + "an c", + "V alue", + "= '", + "ol um", + "Ġp os", + "ag es", + "ay er", + "Ġs c", + "u es", + "\" )Ċ", + "_ T", + "Ġl ist", + "( s", + "Ġc ase", + "C h", + "ĉĉĉĉ ĉ", + "//// ////", + "pon ent", + "Ġ z", + "Ġk n", + "le t", + "D E", + "re d", + "Ġf e", + "Ġ} ,Ċ", + "Ġ ,", + "( t", + "Ġf irst", + "' );Ċ", + "w ord", + "Ġ import", + "Ġa ct", + "Ġch ar", + "C T", + "ĠT r", + "op le", + "= {", + "ĉ f", + "i ent", + "c ent", + ". j", + "le ction", + ") )Ċ", + "Ġon ly", + "Ġpr int", + "m er", + ". W", + "o ck", + "Ġ --", + "T ext", + "Ġo p", + "an k", + "Ġit s", + "Ġb ack", + "[ \"", + "Ġne ed", + "Ġc l", + "Ġs ub", + "Ġl a", + "( (", + ". \"", + "O bject", + "Ġst art", + "f ile", + "( self", + "n er", + "e y", + "Ġus er", + "Ġ ent", + "ĠC om", + "it s", + "ĠC on", + "ou ble", + "ow er", + "it em", + "ver y", + "ĠW e", + "lic k", + "Ġ Q", + "ph p", + "t tp", + "' :", + "ic s", + "Ġu nder", + "Ġ* Ċ", + ". L", + ") ;", + "ic es", + "Ġre g", + ") čĊ", + "ĉ public", + "S S", + "Ġth en", + "re at", + "i ous", + ". G", + "e k", + "ire ct", + "he ck", + "cri pt", + "n ing", + "ĠU n", + "Ġm ay", + "ĠW h", + "B o", + "I tem", + "str uct", + ". st", + "re am", + "ib le", + "lo at", + "Ġor g", + "u nd", + "s um", + "_ in", + ".. /", + "_ M", + "Ġh ow", + "r ite", + "' Ċ", + "T o", + "w w", + "Ġpe ople", + "ind ex", + ". n", + "ht tp", + "( m", + "ect or", + "Ġin d", + "Ġj av", + "] ,Ċ", + "ĠH e", + "_ st", + "f ul", + "o le", + ") {Ċ", + "Ġsh ould", + "op y", + "el p", + "i er", + "_ name", + "ers on", + "I ON", + "ot e", + "Ġt est", + "Ġb et", + "rr or", + "ul ar", + "ã Ģ", + "Ġ Ð", + "b s", + "t ing", + "Ġm ake", + "T r", + "Ġa fter", + "ar get", + "R O", + "olum n", + "r c", + "_ re", + "def ine", + "Ġr ight", + "r ight", + "d ay", + "Ġl ong", + "[ ]", + "( p", + "t d", + "con d", + "ĠP ro", + "Ġre m", + "ption s", + "v id", + ". g", + "Ġ ext", + "Ġ __", + "' )Ċ", + "p ace", + "m p", + "Ġm in", + "st ance", + "a ir", + "a ction", + "w h", + "t ype", + "ut il", + "a it", + "< ?", + "I C", + "t ext", + "Ġp h", + "Ġf l", + ". M", + "cc ess", + "b r", + "f ore", + "ers ion", + ") ,Ċ", + ". re", + "ate g", + "Ġl oc", + "in s", + "- s", + "tr ib", + "ĠI nt", + "Ġa rray", + ", \"", + "P ro", + "( c", + "ess ion", + "> ĊĊ", + "Ġs he", + "\" ]", + "ap h", + "Ġex p", + "ert y", + "ĠS e", + "Ġp ar", + "un c", + "E T", + "Ġre ad", + "pr int", + "Ġre l", + "Ġfor m", + "Ġd r", + "Ex ception", + "in put", + "Ġtr ans", + "#### ####", + "ord er", + "B y", + "Ġa w", + "it ies", + "u ff", + "pl ay", + ". add", + "ĠâĢ ĵ", + "Ġw ant", + "Ġcom p", + "ment s", + "Ġ| |", + "a z", + "b e", + "Ġn umber", + "Ġre quire", + "ĠE x", + "Ġc ol", + "Ġ key", + "em ber", + "Ġt wo", + "Ġs ize", + "Ġwh ere", + "U T", + "res ult", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "ou gh", + "or ld", + "o od", + "u ch", + "at ive", + "g er", + "are nt", + "Ġ/ *", + "Ġar g", + "Ġwh ile", + "( this", + "Ġre c", + "Ġd if", + "St ate", + "Ġs pec", + "r ide", + "_ F", + "Ġlo ok", + "A M", + "il ity", + "et er", + "âĢĻ t", + "ĊĊ Ċ", + "ay out", + "---------------- ----------------", + "ag er", + "Ġc ould", + "Ġb r", + "end s", + "u res", + "Ġkn ow", + "et s", + "ĠI f", + "ĠS h", + ". w", + "b ack", + "Ġs er", + "Ġ+ =", + "Ġf r", + "() );Ċ", + "Ġh and", + "I nd", + "UL L", + "I m", + "() ;ĊĊ", + "Ġm ost", + "Ġtr y", + "Ġn ow", + "rou gh", + "> čĊ", + "ack age", + "Ġh im", + ". _", + "if y", + "Ġb reak", + "Ġ );Ċ", + "re n", + "# define", + "it t", + "Ġa p", + "ĉ c", + "( n", + "ĠY ou", + ": ĊĊ", + "- m", + "Ġe very", + "ust om", + "li ent", + "oc ument", + "cri ption", + "E rror", + "- b", + "Ð ¾", + "] [", + "tr ans", + "Ġp oint", + "Ġst d", + "Ġf il", + "T ime", + "Ġm od", + "Ġ ->", + "Ġ error", + "a h", + "Ġt ext", + "roll er", + "lo se", + "q l", + "Ġp ol", + "> <", + ". B", + "- c", + "Ġop en", + "Ġe st", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "Ġn ext", + "I M", + "Ñ Ĥ", + "O T", + "à ³", + "Ġf ollow", + "cont ent", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠ", + "Ġin clud", + "H E", + "ĠR es", + "Ġh ref", + "Ð ¸", + "Ġc ar", + "yp es", + "im age", + "U n", + "Ġbo ol", + "A D", + "Ġg ame", + ".F orm", + "row s", + "* /", + "vel op", + ".D rawing", + "Ġp ath", + "is ion", + "Ġe ach", + "ĠP l", + "_t ype", + "P ath", + "ne ction", + "Ġa v", + "' ).", + "Ġsup port", + "EN T", + "re m", + "\" ).", + "Ġo wn", + "Ġc or", + "c ount", + "m iss", + "u ally", + "Ġm em", + "st d", + "i ence", + "se arch", + "\" ĊĊ", + "F orm", + "Ġs ex", + "en ame", + "Ġs ign", + "Ġ et", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠ", + "', '", + "ĠA pp", + "Ġth ose", + "o ff", + "Ġ err", + "Ġs ystem", + "Ġbe st", + "c ode", + "Ġs ame", + "Ġd i", + "us s", + "Ġc reate", + "ath er", + "A rray", + ". in", + "f e", + "S ervice", + "U N", + "at s", + "Ġ Z", + "al th", + "Ġm ade", + "tr ue", + "A B", + "Ġm ark", + "r id", + "if ied", + ", čĊ", + "y n", + "p ress", + "Ġg roup", + "Ġf in", + "ĠL icense", + "F ield", + "eg er", + "Ġw orld", + "in ess", + "t y", + "Ġpro cess", + "( b", + "Ġc re", + "ar n", + "iv es", + "Ġm ain", + "ide o", + "_ g", + "A G", + "val id", + "im g", + "P I", + "Ġc olor", + "Ġre port", + "Ġt ake", + "ri b", + "O M", + "Ġd ay", + "Re quest", + "Ġs k", + "b ers", + "ĉ s", + ".A dd", + "o ot", + "Im age", + "Ġcom ple", + "ol lection", + "Ġto p", + "Ġf ree", + "A S", + "D e", + "ĠO n", + "I G", + "et a", + "D ate", + "Ġa ction", + "O ver", + "it or", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "n ot", + "Ġind ex", + "h er", + "ic on", + "O n", + ";čĊ čĊ", + "iv ity", + "m and", + ".W indows", + "O L", + "Ġre al", + "Ġm ax", + "l and", + ".. ..", + "r aph", + "Ġbu ild", + "le g", + "ass word", + "? ĊĊ", + "âĢ ¦", + "o ok", + "u ck", + "Ġm essage", + "t est", + "iv ers", + "Ġin put", + "Ġar t", + "Ġbet ween", + "G et", + "ent er", + "g round", + "en e", + "à ¡", + ".l ength", + "N ode", + "( i", + "C lass", + "f or", + "ĠâĢ Ķ", + "t en", + "o in", + "Ġ ke", + "u i", + "ĠI N", + "Ġt able", + "s ub", + "ĠL e", + "Ġhe ad", + "Ġm ust", + "//////// ////////", + ". util", + "Cont ext", + "Ġor der", + "Ġm ov", + "o ver", + "Ġcont in", + "Ġs ay", + "st atic", + ".T ext", + "Ġclass Name", + "pan y", + "Ġt er", + "he ad", + "r g", + "Ġpro duct", + "Th is", + ". âĢĿ", + "ĠB ut", + "lo y", + "Ġd ouble", + "s g", + "Ġpl ace", + ". x", + "m essage", + "Ġin formation", + "pr ivate", + "Ġo per", + "c ed", + "d b", + "\"> ", + "ater ial", + "ile d", + "Ġp ut", + "Q u", + "Ñ Ģ", + "un g", + "m ap", + "ĉĉĉĉ ĉĉĉĉ", + "Ġle vel", + "Com ponent", + "bo ok", + "cre en", + "_ RE", + "Ġcon fig", + "ã ģ", + "O r", + ". data", + "Ġd ocument", + "\", \"", + "trib ute", + "u x", + "L og", + "fer ence", + "p ost", + "_ e", + "Ġloc al", + "and om", + "ass ert", + "V al", + "lect ed", + "in a", + "atab ase", + "A dd", + "Ġcont ent", + ".p rint", + "s igned", + "r ic", + ".\" ĊĊ", + "Ġf a", + "! ĊĊ", + "- f", + "iv ed", + "Ġ quest", + ". ex", + "Ġf loat", + "Ġde velop", + "о Ð", + "M ap", + "ad ing", + "Ġpos s", + "U E", + "n amespace", + "_ O", + "ĉ b", + ".G et", + "> (", + "j son", + "etail s", + "Ġto o", + "Ġext ends", + "ĠN one", + "Ġf ore", + "( String", + "form at", + "Ġg reat", + "int er", + "ca le", + "Ñ ģ", + "r on", + "iv ing", + "E nt", + "enc y", + "x t", + "o y", + "Ġmon th", + "Ġh app", + "Ġsup er", + "b ar", + "def ault", + "_ de", + "ord s", + "l n", + "( {Ċ", + "ĠI nd", + "as es", + "Ġt itle", + "Ġcont ext", + "o h", + "- p", + "E m", + "Ġm et", + "T est", + "Ġl ife", + "_ v", + "ĠU S", + "U I", + "oc ation", + "m d", + "Ġ[ Ċ", + "Ġ ]", + "s w", + "Ġin cre", + "s cript", + "ent ial", + "w ays", + ". de", + "Ġs rc", + "Ġc atch", + "ĠA meric", + "// Ċ", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠ", + "Ġp ay", + "pl it", + "âĢ Ķ", + "Ġc oun", + "ob j", + ".ph p", + "Ġch ange", + "eth ing", + "' re", + "ast er", + "lo s", + "l ation", + "ĠĠ Ċ", + "L e", + "à ¤", + "( {", + "read y", + "ĠN o", + "Ġpos ition", + "Ġo ld", + "Ġbo ok", + "able d", + "b ug", + "H and", + "} ;ĊĊ", + "is play", + "av ing", + "Ġgo ver", + "Ġv ersion", + "S ystem", + "n ect", + "res ponse", + "St yle", + "U p", + "ang u", + "Ġth ree", + "in it", + "er o", + "Ġl aw", + "end if", + "Ġb ase", + "em ail", + "( l", + "_ V", + "Ġcon f", + "AT E", + "Ġd uring", + "t es", + "Ġcon sole", + "ĠP r", + "Ġs pe", + "v es", + "p ath", + "ial og", + "d ition", + "_t o", + "ard s", + "Ġagain st", + "et work", + "ĠP h", + "_ L", + "c ur", + "im it", + "W ith", + "Ġp ower", + "i um", + "' ;ĊĊ", + "Ġw om", + "le ft", + "our ces", + "at ri", + "ĠI m", + "ĠM an", + "or th", + "$ {", + "qu als", + "es e", + "_s ize", + "Ġis s", + "ot al", + "- g", + "i que", + "r ame", + "Ġw idth", + "er g", + ") (", + "itt le", + "T R", + "ĠThe y", + "enc es", + "r l", + "on s", + "Ġl abel", + ". y", + "- t", + "up date", + "an el", + "s c", + ".t o", + "Ġpro ject", + "à ¼", + "Ġe lement", + "Ġsu ccess", + "ĉĉ Ċ", + ".s h", + "r am", + "ch ed", + "() )Ċ", + "Ġ( Ċ", + "Ġd ate", + "Ġto t", + "_ ST", + "A ll", + "ific ation", + "ĉ var", + "Ġt ri", + "ch em", + "m y", + "Ġb ig", + "ĠA d", + "ĠA t", + "ot s", + "n um", + "A ct", + "Ġm ap", + "er a", + "co pe", + ". $", + ", âĢĿ", + "Ġp op", + "Ġf ew", + "Ġl en", + "u id", + "et ers", + "u les", + "à Ń", + "s ource", + "http s", + "Ġd em", + "Ġe ar", + "######## ########", + "Ġm atch", + "or ies", + "ac es", + "ĠC l", + "Ġn ode", + "ir c", + "loc al", + "un ity", + "} ;Ċ", + "Ġan other", + "< <", + "og le", + "Ġs it", + "ew ork", + "T E", + ". I", + "N S", + "olog y", + "ou ght", + ".C ont", + "> >", + "Ġc are", + "st ate", + "ĉ private", + "Ġe ffect", + "++ )", + "_f ile", + "end ing", + "L ine", + "F or", + "i or", + "ĠS c", + "Ġf un", + ".S ize", + "ĉ else", + "] )", + "st art", + "v ious", + "Ġ} ,", + "our s", + "Ġle g", + "Ġs ervice", + "Ġs ince", + "ir on", + "L abel", + "Ġn on", + "Ġl os", + "ict ion", + "Ġf ull", + "act er", + "bo ard", + "g ress", + "Ġt urn", + "ith er", + ".s ize", + "Ġb ody", + "res h", + "et urn", + "( _", + "y les", + "orm al", + "p i", + "Ġsom ething", + "! --", + "u int", + "Ġpro du", + "Ġst and", + "Ġpro ble", + "Ġav ailable", + "m t", + "ĠB l", + "Ġ ...", + "Ġb lock", + "In put", + "Ġke ep", + "C ount", + "op en", + "Ġ[ '", + "Ġth row", + "uild er", + "A ction", + "Ġth ings", + "Tr ue", + "Ġ url", + "ĠB o", + "print f", + "Ġre d", + "j s", + ".c reate", + "ĠO r", + "St atus", + "In stance", + "Ġcont rol", + "Ġcom e", + "Ġc ustom", + "loc ation", + "m odel", + "Ġ čĊ", + "Ġs ource", + "Ġe as", + ". out", + "] ĊĊ", + "one y", + "Ġaw ait", + "Ġpart ic", + "A P", + "ub lish", + "od es", + "_p ro", + "p ly", + "rit er", + "Ġpro v", + "Ġm ill", + "H T", + "] )Ċ", + "Ġch ang", + "Ġas k", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠ", + "Ġout put", + "Ġem ail", + ".p ush", + "Ġ} čĊčĊ", + "in ation", + "atri x", + "T able", + "u ccess", + "] );Ċ", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġdis c", + "( [", + "Ġb usiness", + "he ight", + ". html", + "t a", + "f ield", + "Ġrequire d", + "_ R", + "Ġgover n", + "} čĊčĊ", + "le x", + ". ,", + "ĠS et", + "ur ch", + "// /", + "t s", + "a f", + "Ġm ight", + "ist ory", + "S tr", + "Ġne ver", + "Res ponse", + "ar se", + "ad a", + "ĠH ow", + "Ġ* )", + "Ġ ;", + "Ġh ard", + "A d", + "Ġinter n", + "us ed", + "( data", + "m od", + "ann el", + "Ġn p", + "ug g", + "Ġ/ >Ċ", + "Ġcal led", + "b ody", + "Ġch o", + "( r", + "_s et", + "ir d", + "Ġ> =", + "Ġ} ;Ċ", + "Ġo ptions", + "ĠG ener", + "Ġhe ight", + "P oint", + "Y ou", + "et y", + "C lick", + "Ġsm all", + "Ġ ide", + "Ġacc ess", + "angu age", + "Ġprot ected", + "Ġj ob", + "ĠTh ere", + "D ef", + "Ġadd ress", + "Ġu int", + "N ot", + "o o", + "ap s", + "< div", + "ain ed", + "at ur", + "Ġs um", + "- w", + "ĠD ate", + "Ġl ittle", + "Ġf ri", + "Y PE", + "Ġp ort", + "e h", + "pr ing", + "_p ath", + "Ġst atus", + "a im", + "bo ol", + "Ġap pe", + "Ġo s", + ". name", + "ens ion", + "_ G", + "Ġup date", + "Con fig", + "a ff", + "ER R", + "Ġ< =", + "at ely", + "# if", + "u ction", + "ĠT e", + "Ġl ink", + "ĠU ser", + ".f ind", + ". org", + "m e", + "Ġg iven", + "O ut", + "# endif", + "Ġbet ter", + "P age", + "Ġfe el", + "en n", + "M L", + "Ġal ready", + "Ġinclud ing", + "o ogle", + "r u", + "ic ally", + "pro p", + "le an", + "out er", + "Ġal ways", + "ord ing", + "I f", + "or age", + "Ġp arent", + "v is", + "ĉĉĉĉ ĉĉĉ", + "Ġg ot", + "st and", + "Ġle ss", + "/ s", + "ĠA ss", + "ap t", + "ire d", + "ĠA dd", + "Ġacc ount", + "p loy", + "Ġd er", + "res ent", + "Ġl ot", + "Ġval id", + "ĉ d", + "Ġb it", + "pon ents", + "Ġfollow ing", + "_ ex", + "S ON", + "Ġs ure", + "oc ial", + "Ġp rom", + "ert ies", + "he ader", + ".p ro", + "Ġbo olean", + "Ġse arch", + "k en", + "Ġor ig", + "Ġ er", + "E d", + "E M", + "a ut", + "l ing", + "al ity", + "By Id", + "b ed", + "ĉc ase", + "eth er", + "pos it", + "Ġinv est", + "ĠO R", + "Ġs ays", + "miss ion", + "AM E", + "Ġtem p", + "o ad", + "Ġre st", + "in fo", + "Ġinter est", + "A rg", + "Ġper form", + "pon s", + "ĠV iew", + "Ġv er", + "l ib", + "( const", + "U til", + "List ener", + "ar ge", + "Ġm ult", + "Ġd ie", + "Ġs ite", + "../ ../", + "E L", + "Ġval ues", + "Ġ} )Ċ", + "p en", + "N o", + "ic ro", + "Ġbe h", + "Ġ' ./", + "ac y", + "re c", + "() ->", + "ĉ ĠĠĠ", + "\" ))", + "Cont ent", + "_ W", + "ple ment", + "Ġw on", + "Ġv ideo", + "ad i", + "p oint", + "% %", + "Ġg l", + "erv ed", + "v iron", + "I F", + "ut ed", + "ã ĥ", + "' m", + "Ġc ert", + "Ġpro f", + "Ġc ell", + "ar i", + "Ġpl ayer", + "a is", + "Ġc ost", + "Ġh um", + "( R", + "Ġoff ic", + "k s", + ".t ext", + "at ures", + "Ġtot al", + "Ġ*/ ĊĊ", + "o pe", + "Ġst at", + "U M", + "Ġlo ad", + "ight s", + "Ġc lear", + "u ro", + "Ġte chn", + "up port", + "I R", + "Ġ row", + "Ġse em", + "Ġ q", + "Ġsh ort", + "ĠN ot", + "ip p", + "G roup", + "se ction", + "m ax", + "ir l", + "Ġover ride", + "Ġcom pany", + "Ġd one", + "\" );čĊ", + "Ġg re", + ". Re", + "Ġbel ie", + "r ist", + "Ġhe alth", + "AN T", + "() ĊĊ", + "ĠB e", + ". value", + "ĠG r", + "ott om", + "Ġarg s", + "P T", + "st atus", + "f unc", + "um ents", + "- h", + "N umber", + ": čĊ", + "ĠL og", + "er ver", + "Ġ) ,Ċ", + "am ent", + "Ġob j", + "in c", + "Ġchild ren", + "ic y", + "I Z", + "and s", + "ab ly", + "Ġdist rib", + "Ġc ur", + "er ial", + "Ġd ays", + "re ated", + "re ct", + "- l", + "ir m", + "idd en", + "om b", + "Ġin itial", + ".j s", + "Ġ â", + "Qu ery", + "Ġon line", + "im al", + ". con", + "a u", + "U rl", + "cont rol", + "ire ction", + "Ġin stance", + "OR T", + "ĠF r", + "wh ere", + "Ġjav ax", + "Ġorg an", + "ap ter", + "Ġre ason", + "o ptions", + "ĠM ar", + "( a", + "Ġwith in", + ".âĢĿ ĊĊ", + "O DE", + "_ DE", + "ad min", + "end ed", + "Ġdes ign", + "ĠD ata", + "un e", + "ĠF ile", + "ro ot", + "Ġc ent", + "Ġa rr", + "_ add", + "l en", + "p age", + ", '", + "_ str", + "Ġb ro", + "ab ility", + "ou th", + "/ c", + "p ose", + "irt ual", + "ear ch", + "_ url", + "arg in", + "H ttp", + "Ġs chool", + "av a", + "Ġcons ider", + ".l abel", + "ĠA rray", + "we b", + "o pt", + ".print ln", + "ul ation", + "Ġf unc", + "P L", + "Ġ\" \\", + "ĠT ext", + "act ory", + "(f unction", + "n ull", + "Ġen g", + "d own", + "Ġin clude", + "ĠE n", + "ĠD r", + "Ġd b", + "! !", + "s ide", + "Ġin it", + "quire d", + "ĠS he", + "C olumn", + "re act", + "Ġan n", + "Ġst op", + "Ġl ater", + "ĠTh at", + "ent ion", + "d f", + "U G", + "I LE", + "Ġc lient", + "ra ft", + "ff er", + "PO ST", + "el per", + "Ġlo ve", + "qu ote", + "ou d", + "Ġj son", + "Ġab le", + "Ġm en", + "A X", + "ĠC opyright", + "à ¶", + "av ig", + "re q", + "C lient", + "} );Ċ", + ".C om", + "er c", + "il t", + "pec ial", + "_c om", + "ro om", + ". Name", + "Ġg ive", + "am b", + "i ke", + "Ġcon dition", + "cl ient", + "ator s", + ": \"", + "Ġc opy", + "ut ure", + "ivers ity", + "ern al", + "{ {", + "ĠC an", + "ou nc", + "d o", + "Ġo cc", + "Ġapp ro", + "th ers", + "z e", + "Ġe ither", + "ĠF l", + "Ġimport ant", + "Ġle ad", + "at tr", + "AR T", + "E qual", + "Ġd a", + "et ch", + "ent ity", + "Ġfam ily", + "add ing", + "Ġo ption", + "Ġex ist", + "ic a", + "ĠO bject", + "' ve", + "v ers", + "ition al", + "out put", + "ĠTr ue", + "ĠO F", + "_t ime", + "Ġof fer", + "Ġ} );ĊĊ", + "H ER", + "eg in", + "\" \"", + "Ġw ater", + "Ġc he", + "ĠM y", + "ore d", + "Ġst ep", + "anc es", + "C K", + "A Y", + "à ¸", + "str uction", + "( C", + "ou ch", + "St ream", + "act ive", + "am a", + "Ent ity", + "pro duct", + "() {Ċ", + "Ġgovern ment", + "ĠI D", + "aj or", + "A nd", + "Ġdis play", + "Ð »", + "Ġt imes", + "Ġf our", + "Ġf ar", + "Ġpres ent", + "ĠN S", + "Ġ\\ Ċ", + "ue st", + "Ġb as", + "e cho", + "ch ild", + "if ier", + "Hand ler", + "Ġl ib", + "Prop erty", + "trans lation", + "Ġro om", + "Ġon ce", + "Ġ[ ]", + "cent er", + "================ ================", + "Ġresult s", + "Ġcontin ue", + "Ġt alk", + "_ get", + "Ġg row", + ".s w", + "e b", + "ĠP ublic", + "O P", + "ec ute", + "ol s", + "Ġ **", + "\" );ĊĊ", + "Ġm ass", + "ure d", + ".c lass", + "om ic", + "Ġme an", + "ip s", + "Ġa ut", + ");čĊ čĊ", + "Ġun til", + "Ġmark et", + "Ġare a", + "u it", + "Ġl ength", + "ĠW ith", + "struct or", + "e vent", + "\"> <", + "ĠS p", + "I V", + "Ġm us", + "if f", + "Ġk ind", + "a uthor", + "ound s", + "m b", + "_ key", + "w idth", + "posit ory", + "Ġl ight", + "u k", + "R ow", + "oh n", + "al f", + "viron ment", + "app er", + "ollection s", + "Ġs ide", + "_in fo", + "Ġex ample", + "im ary", + "Ġw r", + "Ġc amp", + "cri be", + "\" /", + "Ġm iss", + "w ay", + "Ġb ased", + "Ġpl an", + "V is", + "om ain", + "un k", + "Ġaw ay", + "U P", + "< T", + "O S", + "i od", + "ĠM on", + "âĢĻ re", + "Ġli k", + "à §", + "iv ely", + ". v", + "im er", + "iz er", + "S ub", + "Ġbut ton", + "ĠU p", + "Ġexper ience", + "C L", + "Ġre nder", + "_ value", + "Ġn ear", + "UR L", + "al t", + "Ġcoun try", + "ib ility", + "() ,Ċ", + "e ad", + "Ġa uthor", + "Ġspec ific", + "b ase", + "( name", + "on es", + "ĠD o", + "Ġal ong", + "y ear", + "Ġexp ress", + ". '", + "en v", + "Ġbeg in", + "Ġso ftware", + "Ġim p", + "Ġw in", + "ó n", + "Ġth ing", + "Tr ans", + "ĠT HE", + "Ġ< ?", + "Ġwh y", + "Ġdoes n", + "i j", + "g ing", + "ĉ g", + "Ġs ingle", + "off set", + "ar ning", + "og raph", + "le y", + "_c ount", + "Ġan al", + "cre ate", + "/ m", + "ĠR eg", + "un ch", + "= $", + "is k", + "Ġright s", + "( M", + "Ġ\"\" \"Ċ", + "ap er", + ".m odel", + "Ġp o", + "em pty", + "art ment", + "Ġa nt", + "ĠWh en", + "Ġwom en", + "ĠE d", + "Ġse ason", + "Ġde st", + "à £", + "( h", + "Ġposs ible", + "Ġse ver", + "Ġb tn", + "Ġdid n", + "Ġs ent", + "Ġen c", + "Ġcomm and", + "Ġ ],Ċ", + "_ x", + "Ġre cent", + "ol ution", + "v ector", + "ĠB y", + "ĠM ay", + "ĠA ct", + "» ¿", + "Ġm oney", + "IN T", + "bs ite", + "ĉ p", + ". čĊ", + "ï »¿", + "s l", + "atter n", + "ĠC lass", + "Ġto ld", + "ud io", + "c urrent", + "Ġe qu", + "Ġa uto", + "ĠSt ate", + "d a", + "ms g", + ")) ;ĊĊ", + "Ġwork ing", + "Ġqu ery", + "ĠB r", + "Ġw indow", + "a uth", + "on ly", + "ĉ t", + "Ġle ast", + "ag n", + "Ġex pl", + "it ter", + "ar ing", + "Ġc olumn", + "ĠGener al", + "\": \"", + "er al", + "ri or", + "Ġrec ord", + "I B", + "E X", + "Ġd at", + "Ġm aking", + "u ed", + "ĠC ar", + "em p", + "\" .", + "ĠM ed", + "Ġc lose", + "Ġper cent", + "Ġp ast", + "( g", + ": (", + "Ġw rite", + "Ġm ove", + "Ġp at", + "Cont rol", + ".T o", + "Ġv i", + "*/ Ċ", + "in ate", + "' ll", + "ag ed", + "N ull", + "Ġspec ial", + "IZ E", + "Ġc ity", + "/* Ċ", + "ĠE ng", + "ix ed", + "in ary", + "p y", + "Ġe ff", + "ar io", + "Ġt ell", + "av or", + "Ġse lect", + "le vel", + "im um", + "op er", + "B uilder", + "I P", + "') ,Ċ", + "es c", + "Ġf ont", + "\" ;ĊĊ", + "ĠA m", + "ish ed", + "ill s", + "Int er", + "O W", + "Ġcour se", + "Ġl ate", + "idd le", + "Ġam ount", + "Ġas ync", + "in o", + "c ul", + "Ġ ì", + "and le", + "_ user", + "Ġb en", + "ĠC al", + "Ġ$ _", + "ĠR ep", + "Ġen ough", + "T oken", + ". user", + "( j", + "S c", + "W idth", + "n ow", + "at form", + "Ġlook ing", + "Ġh old", + "M odule", + "IT Y", + "v o", + "is on", + ".D ata", + "y c", + "Ġp ot", + "ĠTr ump", + "id ual", + "id es", + "r t", + "Ġprop erty", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "am ework", + "g o", + "Ġl ow", + "Ġpar a", + "Ġpr ice", + "ur y", + "Ġto day", + "ro y", + "Ġ' /", + "Ġpol it", + "Ġ' '", + "ym b", + "P h", + "Ġad v", + "Ġatt ack", + "ĠS te", + "RO M", + "an a", + "Ġme ans", + "Ġst ory", + "id s", + "ak en", + "Ġme et", + "Ġm om", + "ĠâĢ ĺ", + "Ġ? >", + "Ġd en", + "ob ile", + "ch ange", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĊ", + "ic i", + "n a", + "ĠF orm", + "Ġs ort", + "Se lect", + "p are", + "Ġth ought", + "_ con", + "Ġt ask", + "oc us", + "ĠD E", + "ĠM in", + "Ġo pt", + "ĉb reak", + "um er", + "K E", + "th en", + "Ġd et", + "ĠT est", + "port s", + "Ġre view", + "(' /", + "m ove", + "Ġsw itch", + "ER T", + "p atch", + "ann ot", + "ã Ĥ", + "Ġab ove", + "it ive", + "Ġquest ion", + "ĠQ u", + "ãĢĤ ĊĊ", + "g le", + "Ġw ord", + "Ġprov ide", + "ĠR eturn", + "Ġre search", + "ã o", + "u str", + "Ġp ublish", + "chem a", + "} }", + "ĠC ON", + "- in", + "all back", + "Ġco ver", + "\\ \\", + "c olor", + "ĠI S", + "Ġwh ether", + "im ate", + "is c", + "B ar", + "Ġd iv", + "B e", + "our n", + "Ġh aving", + "le m", + "pl ayer", + "ab s", + "am era", + "ne y", + "Ġex c", + "get her", + "pl ied", + "a o", + "[ $", + "Ġ+ +", + "i pe", + "sh ow", + "/ d", + "[ :", + "ag ement", + "le v", + "_ ID", + "r ary", + "ad es", + "_ se", + "a use", + "Ġem ploy", + "Ġ*/ čĊ", + "Ġf re", + "Ġ' @", + "Ġcomple t", + "Ġl arge", + "r al", + "\\ x", + "Ġf ac", + "< String", + "Ġcre ated", + "up er", + ".st ate", + "Ġh ost", + "ener ic", + "/ b", + "( !", + "wh ile", + "i as", + "B UG", + "Ġ );ĊĊ", + "Ġro le", + "Re g", + "ĠC olor", + "St art", + "Ġp orn", + "t op", + "Ġwe b", + "Ġde v", + "Ġde al", + "++ )Ċ", + "Int eger", + "pos ition", + ". on", + "Ġ( \"", + "ä ¸", + "Ġproble m", + "s v", + "Ġp ress", + "AB LE", + "AT ION", + "ĠSe e", + "an ch", + "Ġth ough", + "le ep", + "Ġ< !--", + "Ġpoint s", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + ". J", + "Ġ ::", + "p tr", + "D B", + "++ ;Ċ", + ".p ng", + "n ode", + "so ft", + "pon d", + "Ġe ver", + "-------------------------------- --------------------------------", + "M enu", + "(' #", + "Ġs ervices", + "p g", + "} )Ċ", + "param s", + "Ġact ually", + "Ġ\" /", + "Em pty", + "M ethod", + "Ġid ent", + "un ic", + "Ġmill ion", + "Ġa ff", + "st yle", + "Ġcon c", + "i os", + "ign ment", + "UL T", + "P r", + "\" ;čĊ", + "Ġunder stand", + "u ary", + "Ġhapp en", + "Ġser ver", + "ĠC o", + "S C", + "Ġle s", + "Ġfile s", + "G rid", + "s ql", + "Ġof ten", + "Ġin fo", + "_ tr", + "s rc", + "on y", + "Ġsp ace", + "um b", + "Ġpass word", + "Ġst ore", + ", ĊĊ", + "ĠWh at", + "g ed", + "ĠF alse", + "U s", + "sw er", + "_ index", + "Ġform at", + "m ost", + "s m", + "N ew", + "Ġd etails", + "Ġpro b", + "ĠAN D", + "() čĊ", + "il ar", + "Ġ$ {", + "ry pt", + ".C ollections", + "$ this", + "ĠF ree", + "_ of", + "(f alse", + "d ated", + "Ġ> >", + "Ġf ace", + "CT ION", + "Ġs ave", + "Ġt yp", + "de v", + "(\" #", + "AG E", + "cont ainer", + "ed it", + "Q L", + "Ġitem s", + "Ġs ocial", + "i en", + "ĠRe act", + ") .ĊĊ", + "Ġm ar", + "Ġre du", + "ĠR E", + ".p ut", + "Ġm ajor", + "C ell", + "n ext", + "Ġexpect ed", + "Ġy et", + "Ġin div", + "trib utes", + "at is", + "am ed", + "Ġf ood", + "S ource", + "( string", + "Ġ+ Ċ", + "it es", + "d r", + "Ġmem bers", + "Ġcom b", + "item s", + "ĠP er", + "T H", + "= True", + "Ġb ar", + "_ SE", + "com m", + "( w", + ")ĊĊ Ċ", + "Ġs end", + "Ġin c", + "un signed", + "F A", + "Ġparam s", + "app ing", + "ro s", + "ug in", + "f a", + "Ġcon nection", + "Ġ} ;ĊĊ", + "Ġbe come", + "M ode", + "Ġe v", + "Ġdif f", + "ĠUn ited", + "He ight", + "ful ly", + "im ages", + "Ġm akes", + "Ġg lobal", + "Ġcont act", + "' :Ċ", + "Ġab s", + "а Ð", + "f loat", + "Ġex cept", + "ĠP ol", + "Ch ild", + "t yp", + "Ġcert ain", + "i ón", + "O UT", + "Ġim pro", + "ile s", + "Ġ-- >Ċ", + "ĠP art", + "val ues", + "os s", + "/ **", + "il it", + "ĠE vent", + "cur ity", + "st er", + "Ġchar acter", + "Ġnew s", + "Ġ\" ,", + "Ġde vice", + "c el", + "log in", + "he et", + "Def ault", + "@ \"", + "ĉ Ġ", + "c lick", + "( value", + "ĠA b", + "Ġpre vious", + "ERR OR", + "oc al", + "Ġm aterial", + "Ġbel ow", + "ĠCh rist", + "Ġmed ia", + "co ver", + "ĠU I", + "Ġf ail", + "Ġbl ack", + "Ġcom ponent", + "ĠAmeric an", + "Ġadd ed", + "Ġbu y", + "st it", + "Ġc ame", + "Ġde lete", + "prop erty", + "od ing", + "Ġc ard", + "rop s", + "Ġhttp s", + "Ġro ot", + "Ġhand le", + "C C", + "B ack", + "em plate", + "Ġget ting", + "_b y", + "m ail", + "_s h", + ". assert", + "ĠD ec", + "( true", + "Ġcom put", + "Ġcl aim", + "' =>", + "ĠS ub", + "Ġa ir", + "op s", + "n av", + "em ents", + "( id", + "Ġent er", + "ang ed", + "E nd", + "Ġloc ation", + "Ġn ight", + "Ġdo ing", + "ĠR ed", + "l in", + "}ĊĊ Ċ", + "vid er", + "Ġp ick", + "Ġw atch", + "ess ages", + "Ġhum an", + "Ġd am", + "p end", + "d ir", + "Ġt ax", + "Ġg irl", + "re et", + "Ġbo x", + "Ġstr ong", + "( v", + "re l", + "Ġinter face", + "Ġm sg", + "f ect", + "_ at", + "Ġh ouse", + "Ġtr ack", + "' );ĊĊ", + "j e", + "ĠJ ohn", + "ist r", + "( S", + "ub e", + "Ġc e", + "itt ed", + "V ER", + "* )", + "p arent", + "Ġapp lication", + "an y", + ".sw ing", + "Ġp ack", + "\\ u", + "Ġpr act", + "Ġse ction", + "ct x", + "Ġun signed", + ".P oint", + "ĠO ne", + "Ä ±", + "ip le", + "a id", + "Ñ ĥ", + "V ector", + "by te", + "Ġw ait", + "Ġà ł", + "à ¥", + "Ġto gether", + "Ġth rows", + "F O", + "' ))", + "h ost", + "is ing", + ". view", + "Ġter ms", + "fr amework", + "- r", + "Ġapp ly", + "Ġs ession", + "O ptions", + "ugg est", + "Ġo thers", + "w itter", + "Ġf und", + "In it", + "__ (", + "ens or", + "G ET", + "Ġsever al", + "i i", + "[ j", + "I O", + "Ġtem plate", + "P osition", + "Ġe con", + "ach ine", + "Ġ il", + ".s pring", + "m ain", + "el t", + "im ent", + "Re c", + "m m", + "ĠUn iversity", + "urs or", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠ", + "G L", + "ict ure", + "ith ub", + "c er", + "c ast", + "F rom", + "a les", + "Ġsub ject", + "p assword", + "n y", + "Ġes c", + ".w rite", + "ï¼ Į", + "Wh at", + ". H", + "Ġh istory", + "ĠF e", + "Ġindiv idual", + "un it", + "Ġ-- >", + "Ġd u", + "I ST", + "Ġus ers", + "f s", + "f alse", + "un t", + "T itle", + "Ġm ot", + "Ġf uture", + "ach ed", + "Ġstart ed", + "Ġm ode", + "Ġ' <", + "_ array", + "Ġa x", + "'] ;Ċ", + "i res", + "Th ere", + "ug ht", + "t ml", + "pos ed", + "ic ult", + "Ġto ok", + "Ġg ames", + "Ġ} }", + "Ġ? >Ċ", + "Ġproduct s", + "I s", + "Ġb ad", + "ĠD es", + ".p ath", + "' ĊĊ", + "ĠP ost", + "av el", + "( :", + "Ġneed s", + "Ġkn own", + "F l", + "Ġex ec", + "Ġse en", + "um e", + "Ġb order", + "Ġl ive", + "tem p", + "P er", + "Ġvar iable", + "i et", + "ĠD ef", + "Ġg e", + "em e", + "_b ack", + "f irst", + "Ġprovid ed", + "//////////////// ////////////////", + "Ġfil ename", + "Ġh ope", + "ul y", + "a uto", + "f ind", + "_ string", + "b tn", + "it ude", + "At tribute", + "Ġyou ng", + ".t xt", + "Ġwe bsite", + "ĠP rop", + "Ġe y", + "> ();Ċ", + "ion al", + "AR R", + "iction ary", + "ur ther", + ". ", + "t x", + "Ġp ur", + "u el", + "ymb ol", + "u ation", + "ang er", + "Ġback ground", + "ec ess", + "ef ined", + ".... ....", + "Ġdes cription", + "Ġrep resent", + "\") );Ċ", + "press ion", + "row ser", + "Ġser ies", + "ward s", + "($ _", + "a ise", + "Ġh ot", + "ac ity", + "ri es", + "action s", + "C reate", + "ad io", + "amp les", + "Ġorig inal", + "ens ive", + "f ont", + "st ream", + " using", + ".spring framework", + "ser ver", + "Ġb ill", + "AC K", + "il ename", + "Ġfr ame", + "Ġ= Ċ", + "Ed it", + "adi us", + "Ġd raw", + "ank s", + "Ġd eter", + "Ġcom es", + "_ int", + "Ġfore ach", + "ang le", + "Ġe lect", + "pect ed", + "He ader", + "ist ration", + "F alse", + "ĠG ame", + "Ġfil ter", + "Act ivity", + "Ġl arg", + "in ition", + "Ġ\" <", + "is ed", + "Ġrem ove", + "ĠTr ans", + "m et", + "se e", + "Form at", + "Com mand", + "ĠE X", + "N one", + "Ġfr ont", + "A SE", + "ĠR ec", + "ound ation", + "Ġv o", + "= \\\"", + "( *", + "Ch ange", + ".W rite", + "g roup", + "i ents", + "u y", + "******************************** ********************************", + "Ġd ig", + "h r", + "( -", + "Ġg en", + "n umber", + "ve c", + "uro pe", + "ent ry", + "L L", + "Ġst e", + "Val id", + "'] ,", + "_p aram", + "Ġse lected", + "Ġacc ording", + "ĠD is", + "Ġ util", + "B uffer", + "_ error", + "Ġass oci", + "_S IZE", + "Ġw or", + "Ġprint f", + "r ag", + " ł", + "D D", + "ĠV al", + "Ġact iv", + "E ng", + "et ime", + "Ġv irtual", + "a ign", + "a ur", + "ĠP res", + "ĠEx ception", + "Ġany thing", + "ĠO ff", + "Ġh ours", + "Ġw ar", + "Arg s", + "ag ing", + "Ġmodel s", + "ĠT ime", + "O b", + "am s", + "j oy", + "Ġear ly", + ". read", + "Ġc enter", + "ĠIn itial", + "Ġl anguage", + "l ength", + "x y", + "Ġs n", + "Ġin f", + "P ost", + "Ġag o", + "Ġeas y", + "_c ode", + "ĠAN Y", + "_ ch", + "Ġdown load", + "( T", + "av ed", + "âĢ ĵ", + "Ġstud ents", + "Ġf ig", + "l ight", + "x x", + "Ġbu ffer", + "ĠD ep", + "ĠM ath", + "IT H", + "Ġvar i", + "Ġd ue", + "F actory", + "Ġp or", + "Ġe p", + "ot ype", + "Ġcan not", + "Ġwh ite", + "< int", + "ter n", + "Ġreg ister", + "Ġpre d", + "cl us", + "_d ate", + "Ġ/ **", + "Ġa uth", + "Ġ[ ]Ċ", + "Ġper iod", + "n own", + "Ġv ot", + "Ġs creen", + "' d", + "T ypes", + "Ġt mp", + "е Ð", + "ur al", + "Ġben ef", + "_ y", + "Ġn et", + "ĠSt ates", + "'] ['", + "ĠN e", + "ĠN OT", + "Ġn eg", + "Ġcomm on", + "s cope", + "Ġc red", + "g es", + "_T YPE", + "Ġs uggest", + "o om", + ".ĊĊ Ċ", + "Ġac cept", + "Ġr andom", + "er m", + "ĠV ector", + "w ith", + "T ER", + "( str", + "Ġres pons", + "Ġh it", + ".S et", + "gr id", + "ri a", + "Ġc lick", + "und le", + "C ase", + "ins ert", + "Util s", + "Ġ\"\" \"", + "Ġim plement", + "at al", + "tem pt", + "tem plate", + "oc r", + "return s", + "Ġplay ers", + "us ers", + "ed ef", + "ĠTh ese", + "Ġam ong", + "Ġde b", + "h a", + ".get Element", + "Ġc irc", + "Ġan swer", + "Ġw alk", + "Ġt reat", + "ĠG e", + "ĠC reate", + "Ġa ge", + "Ġre q", + "O ST", + "ang ular", + "Ñ ı", + "Ġf ive", + "Ġdistrib uted", + "Ġfri end", + "T P", + "Ġc lean", + "ow s", + ".Control s", + "d is", + "Ġw ords", + ". io", + "z y", + "Ġhe ader", + "ĠC heck", + "âĢĻ m", + "j ust", + "h older", + "=\" čĊ", + ". annot", + "Ġcol lection", + "' .", + "Ġsim ilar", + "Ġt aken", + "(\" %", + "Or der", + "'] Ċ", + "-m d", + "ĠT H", + "ac ed", + "Ġis n", + "/ j", + "Ġs on", + "gr aph", + "ĠInt eger", + "Ġn ecess", + "re en", + "Ġ um", + "Ġ\\ <", + "Ġmom ent", + "Ġbr ing", + "Ġind ic", + "ys is", + "Le vel", + "ver se", + "urre nc", + "_t est", + "Ġent ire", + "D own", + "Ġ}ĊĊ Ċ", + "( result", + "ĠRe ad", + "à ¨", + "M od", + "Ġtry ing", + "\") ,Ċ", + "Ġm ember", + "ĠC or", + "OD O", + "- control", + "un time", + "ĠS im", + "D ialog", + "pl ot", + "_ on", + "Ġph ys", + "} /", + "Ġn amespace", + "ĉ čĊ", + "ac c", + "Pl ayer", + "A RE", + "Ġf oot", + "Ġbo ard", + "p art", + "Ġs us", + "w ise", + "ĠM c", + "Ġp ush", + "AT A", + "Ġp lease", + "ri ed", + "we et", + "b it", + "id ed", + "V E", + "ĠS w", + "U B", + "Ġt ypes", + "ed ia", + "Ġc los", + "ace book", + "Wh en", + "Ġed it", + "ig ger", + "Ġen erg", + "Cont ainer", + "Ġph ot", + "ĠC ount", + "ĠE urope", + ".I s", + "ĠR uss", + "pe ed", + "ĠS tr", + "Ġp y", + "Ġc ult", + "Ġdef ined", + "cc ount", + "Ġob t", + ".L ocation", + "Ġth read", + "il le", + "Ġinst ead", + "str ong", + "ĠS ec", + "U RE", + "Ġide a", + ". se", + "em y", + "select ed", + "Con nection", + "ac ing", + "th read", + ".n ext", + "Ġc oll", + "Ġfil m", + "ist ic", + "Ġcomp et", + "Ġcon n", + "th ough", + "Ġcom pan", + "ock et", + "Ġte ach", + "= (", + "Ġph one", + "Ġact ive", + "de lete", + "tr ies", + "Ġm o", + "Ġde ath", + "} );ĊĊ", + "oc ol", + "W idget", + "Ġart icle", + "ro du", + "and id", + "Ñ ĭ", + "ĠC r", + "k a", + "() :", + "lo od", + "ĉĉĉ Ċ", + "Ġal most", + "Ġs ell", + "erv let", + "ri p", + "Un it", + "Ġapp lic", + "Ġcon nect", + "Ġfe ature", + "Ġv ia", + "' ),", + "Ġl im", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "ĠG u", + "Eng ine", + "Ġen s", + "Ġen vironment", + "b lock", + "HER E", + "N ULL", + "g y", + "t ag", + ") ).", + "ex p", + "Ġcom pl", + "Ġinst all", + "Ġcomple te", + "que ue", + "atur al", + "Ġgener al", + "th on", + "Ġask ed", + "o res", + "( res", + "Ġres erved", + "S P", + "ĠâĢ ¦", + "Å Ĥ", + "Ġsign ific", + "O ff", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "ĠA g", + "ĠJ ust", + "ĠE rror", + "Ġin fl", + "ad ata", + "Ġ icon", + "ask s", + "' '", + "_ LO", + "? .", + "ac count", + "Ġ( *", + "' )ĊĊ", + "r ap", + "_ var", + "ĠF OR", + "Ġpart y", + "ĠY our", + "c at", + "str y", + ". new", + "bo ot", + "ĠN ov", + "Ġv ector", + "Ġn ormal", + "Ġf urther", + "Re pository", + "Ġd atabase", + "att le", + "Ġmus ic", + "Ġspe ed", + "Ġd oc", + "pro cess", + "IG HT", + ".p arse", + "Ġt aking", + "Ġvi ol", + "ce ed", + "ĠA fter", + "Ġfor ward", + "Ġc rit", + "\"/ >Ċ", + "ro t", + "Ġfa iled", + "ef ore", + "Ġconc ern", + "o e", + "b a", + "Ġs ender", + "Ġter m", + "h as", + "=\" #", + "Ġpot ential", + "N um", + "Ġpublish ed", + ".c lose", + "ĠIm age", + "str aint", + "U D", + "ĠO b", + "Ġprob ably", + "l im", + "\" :Ċ", + "olum e", + "Ġcon sum", + "ag ue", + "ens ions", + "Ġinvest ig", + "- year", + "') ;", + "-s m", + "Ġen joy", + "or ig", + "er ing", + "c p", + "le ased", + "ple ments", + "Ġreturn s", + "p at", + "B O", + "ĠH ouse", + ".L abel", + "Ġwe ight", + "igh b", + "Ġcondition s", + "Ġex ception", + "d escription", + "Ġtr ad", + "- to", + "Ġ{ }", + "Ġmod ule", + "EN D", + ". ap", + ".p rops", + "Ġcon structor", + "av es", + "Ġf avor", + "ĠN ow", + "; i", + "ĠM ain", + "_ k", + "er ies", + "âĢĻ ll", + "trans form", + "imest amp", + "P re", + "Ġm er", + ". res", + "st ant", + "L ocation", + "_N AME", + "Ġlos s", + "Ġ ĊĊ", + "n et", + "Ġeng ine", + "B lock", + "Ġiss ues", + "Ġpar se", + "ĠB ar", + "Ġst ay", + "ĠJ SON", + "Ġd om", + "air s", + "w ner", + "Ġl ower", + "\", čĊ", + "ĠD em", + "uf act", + "Ġp s", + "Ġper fect", + "R L", + "Ġed uc", + "l s", + "em ory", + "ARR ANT", + "u ge", + "Ġex act", + ". key", + "al led", + "e ch", + "ie f", + "\\ /", + "o ke", + "Ġfor mer", + "al loc", + "Ġs ix", + "id a", + "Ġm argin", + "Ġhe art", + "al d", + "p ack", + ".getElement ById", + "ĠW ARRANT", + "Ġr ather", + "Ġbuild ing", + "er man", + "lic e", + "Ġquest ions", + "iz es", + "le ge", + "irect ory", + "Ġj e", + "Ġc as", + "pro ps", + "ut f", + "Ġse curity", + "Ġhow ever", + "we ight", + "Ġins ide", + "Ġpres ident", + "Ch ar", + "ĠW ITH", + ".m ap", + "Ġgr aph", + "Ġt ag", + "_st atus", + "Ġat tempt", + "op p", + "us es", + "ĉ const", + "Ġr ound", + ", $", + "Ġfri ends", + "Em ail", + "? >", + "Res ource", + "KE Y", + "os p", + ". query", + "ĠN orth", + "able s", + "ist rib", + "_c lass", + "el lo", + "Th at", + "Ð º", + "pecial ly", + "ĠPres ident", + "Ġcamp aign", + "Ġal t", + "are a", + "Ġch all", + "Ġop port", + ".C on", + "Ġenerg y", + "li ke", + ". string", + "ing ton", + ") *", + "y y", + "Ġprof ession", + "ir th", + "Ġse g", + "æ ľ", + "Ġh or", + "i ers", + "c an", + "Ġbeh ind", + "Pro duct", + "f g", + "ĠS k", + ".j pg", + "? :", + "] ;ĊĊ", + "Ġcall back", + "ĠH ttp", + "Ñ Į", + "l ong", + "M S", + "AT H", + "Ġr aise", + "Ġwant ed", + "row n", + "ut or", + "l t", + "] =", + "el ine", + "M A", + "Ġse par", + "c s", + "se mb", + "D is", + "bs erv", + "ĠW ill", + "Ġpol icy", + "Ġth ird", + "ph one", + "Ġb ed", + "/ g", + ". __", + "ĠIn c", + "iz ing", + ".re move", + "in stance", + ".t ype", + "Ġs erv", + "E ach", + "Ġh ar", + "ĠM essage", + "( key", + "SE LECT", + "P os", + ")) ;čĊ", + "Ġre comm", + "Ġtr aining", + "ĠE nt", + "ĠCh ar", + "ic ht", + "(f ile", + "Ġp rior", + "G ame", + "Ġex it", + "Param s", + ".c ore", + "P C", + "n es", + "anc ed", + "( request", + "P assword", + "} >Ċ", + "Ġm ag", + "Ġre lease", + "Ġsh all", + "ud ent", + "ĠS outh", + "and o", + ": '", + ".Tab Index", + "s k", + "ann er", + "is set", + "Ġout side", + "led ge", + "Ġ å", + "ĠR ob", + "Ġim m", + "! Ċ", + "ĠWe b", + "D es", + "B C", + "anc ial", + "R oute", + "D ec", + "fer ences", + "Ġp urch", + "ĠM odel", + "ct or", + "g n", + "_st art", + "_ un", + ". *", + "is es", + "Ġg round", + "Ġun ique", + "Ġbe aut", + "{ \"", + "Ġp our", + "ĠO ct", + "Ġt ree", + "set s", + "_ res", + "') ->", + "_re g", + "(\" \\", + "Ġby te", + "B l", + "Ġd ating", + "Ġm atter", + "ĠR em", + "Ġ' ../", + "ĠA ug", + "ĠL a", + "Ġ$ (", + "ourn al", + "i am", + "Ġshow s", + "w rite", + "Ġb all", + "Ġsim ply", + "Ġf ast", + "Ġmem ory", + "A SS", + "ĠO f", + "ov ed", + "ant e", + "a ul", + "ist ry", + ")) );Ċ", + "Ġf it", + "< string", + "Ġpolit ical", + "anc el", + "_ .", + "c ard", + ".c urrent", + "o ch", + "_ image", + "\\ t", + "# Ċ", + "( L", + "Ġindu stry", + "com ing", + "Ġex tra", + "Ġreport ed", + ".st art", + "Ġres ources", + "Ġim g", + "fl ow", + "_E X", + "(n ull", + "ĠP re", + "Ġwr ong", + "inter face", + "Param eter", + "n ers", + "á »", + "t ure", + "ers ist", + "oun try", + "Ġseem s", + "al ance", + "de st", + "ĉ String", + "Ġm aint", + "Ġun it", + "act ers", + "ĠT R", + "if ul", + "export s", + "pro ject", + "App lication", + "leg ate", + "Ġt akes", + "ter m", + "Ġet c", + "ust er", + "Ġappe ar", + "add ress", + "Ġf em", + "h s", + "Ġh om", + ", -", + "Ġdiff icult", + "Ġcom ing", + "O pen", + "Ġset tings", + "ĠW ar", + "ĠTh en", + "Ġaut om", + "ĠF oundation", + "Ġqu ite", + "D escription", + "Ġb log", + "i qu", + "P S", + "_f ield", + "J son", + "SS ION", + "ĠS ch", + "ĠL O", + "Ġdes cri", + "Ġevery one", + "Ġpret ty", + "Ġlong er", + "Ġm enu", + "Ġcurrent ly", + "se c", + "Ġrelations hip", + "################ ################", + "ĠM ap", + "as et", + "Ġparam eters", + "Ġcr ush", + "\" čĊ", + "IL ITY", + "ig ration", + "Ġc out", + "t otal", + "Ġn ames", + "nd ef", + "\") ;", + "ri end", + "yn amic", + "Ġeff ort", + "Ġact ual", + "Ġfield s", + "O UN", + "t ers", + "Ġf ix", + "_m odel", + "Ġc ases", + "C A", + "M y", + "Inter face", + "ĠS E", + "] ]", + "al le", + "ĠN ational", + "ĠArray List", + "in line", + ". V", + "ar a", + "ref ix", + "as c", + "Re ader", + "ĠÐ ¿", + "ast ic", + "( ()", + "C l", + ".annot ation", + "Ġperform ance", + "ail y", + ".to String", + ".n et", + "view s", + ". end", + "ay ers", + "l ate", + "ĠA pr", + "ed eral", + "'] )", + ".b ody", + "Ġhigh er", + "_f l", + "c r", + "al ert", + "_n ode", + "ĠG oogle", + "Ġit self", + "A uth", + "urrenc y", + "Ġsignific ant", + "app end", + "Ġres pect", + "str ap", + "Ġun a", + "riter ia", + "P ORT", + ".ap ache", + "Out put", + "Ġpro gress", + "Ġm id", + "ĠM icrosoft", + "Ġres ource", + "ab lish", + "Ġd im", + ". load", + ".A pp", + "Ġd irection", + "Ġadd itional", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġnum bers", + "Ġcompan ies", + ".T h", + "Ġs ound", + "user name", + "Ġstat ement", + "Ġal ert", + "Ġcon tract", + "h ome", + "_l ength", + ".Com ponent", + "e v", + ". Ex", + "ï¼ ļ", + "\" ;", + "ĠH igh", + "Ġ )ĊĊ", + "ĠP oint", + "op h", + "Ġl ines", + "-> _", + "\" )ĊĊ", + "o x", + "app lication", + "Ġ ]Ċ", + "ĊĊĊĊ ĊĊ", + "Ġso on", + "ction s", + "ing er", + "Ġj oin", + "ĠP e", + "Ġ ë", + "Ġl as", + ". E", + "c ss", + "/ or", + "ĠSt art", + "ĠT O", + "Ġsub s", + "con n", + "com ponents", + "DE BUG", + "qu are", + "F unction", + "end ar", + ". index", + "Ġf ill", + "Ä Ļ", + "Ġcho ose", + "h ow", + "ĠAmeric a", + "ass ets", + "-------- ----", + "ĠV alue", + "Ġoff ice", + "Ġv eh", + "Ġtrans form", + "ĠAr t", + "Ġin de", + "Ġf n", + "Ġim plements", + "ang o", + "ple te", + "+ \"", + "t mp", + "am ily", + "Ġhas h", + "miss ions", + "E ST", + "g t", + "Pro vider", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠ", + "Ġfl ag", + "Ġpartic ip", + "d en", + "ĠReturn s", + "Ġnot e", + "ü r", + "p m", + "ide os", + "Ġspec ified", + "ĠE N", + "est er", + "ol id", + "Ġup on", + "( std", + "ĉ v", + "Ġ' \\", + "u z", + "Ġv ert", + "Ġv ict", + "ĉ self", + "Ġ\" $", + ". k", + "Ġgroup s", + "g ithub", + "l ang", + "Ġm ut", + "T O", + "Ġv e", + "ĠP lease", + ";ĊĊ Ċ", + "ac cess", + "Ġ{ \"", + "re a", + "Ġr isk", + "ick er", + "og gle", + "ĉ while", + "AN G", + ".s end", + "Ġwom an", + "Ġget s", + "Ġ ign", + "ĠI d", + "_ log", + "ON E", + "Ġe vid", + "ĠH ar", + "_s ub", + "Ġend l", + "Ġinclud ed", + "() );ĊĊ", + "ĠA p", + "ig r", + "Ġs em", + "ĠBl ack", + "d oc", + "_t able", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "- up", + "Ġca use", + "Ġ ..", + "Ġv an", + "_d ict", + "Ġf ocus", + "IN D", + "CE SS", + ".L og", + "Ġmult iple", + "id o", + "Ġreg ard", + "- M", + "and ler", + "our se", + "Ġde g", + ". U", + "Ġadd ition", + "Ġvar ious", + "Ġrece ive", + "е н", + "ĠH T", + "Ob j", + "D F", + "Ġincre ase", + "ĠO pen", + "] ;", + "Ġcomm it", + "? Ċ", + "ateg ories", + "at ory", + "sh ip", + "ĠM ich", + "Ġh tml", + "rom ise", + "Ġle ave", + "Ġstr ateg", + "av en", + "ĠCon sole", + "k nown", + "- n", + "_ LE", + ".com ponent", + "Ġb re", + "S ession", + "i ance", + "Ġal ign", + "typ edef", + "_ result", + "ĠW HERE", + ".s plit", + "Ġread ing", + "FA ULT", + "Ġc lo", + "Ġnot ice", + "_p r", + "ar ter", + "Ġlo ck", + "Ġstand ard", + "et ic", + "ell ow", + "Ġp adding", + "ĠH is", + "Ġst ates", + "_c ast", + "( P", + "a a", + "Ġintern al", + "e an", + "ĠP RO", + "ĠK ey", + "Ġes pecially", + "m ing", + "Ġc ross", + "Ġn ational", + "_ object", + "f ilter", + "Ġs cript", + ". update", + "_ i", + "ĠAss ert", + "/ core", + "%% %%", + "Ġproble ms", + "ist or", + "Ġ. =", + "Ġar ch", + "Ġwrit ten", + "Ġm ilit", + "M ENT", + ". ch", + "ca pe", + "ĠM us", + "_ config", + "ĠA PI", + "fo ot", + "Ġim ages", + "end l", + ". In", + "F irst", + "Ġpl atform", + ".pro t", + "O ption", + "st e", + "ĠT ODO", + "Ġfor ce", + ". cont", + "ĉ echo", + "ĠD av", + "P tr", + "( B", + "R T", + "ĠB ase", + "] ['", + "Ġann ounc", + "con sole", + "ĠP y", + "d s", + ". as", + "Ġpre vent", + "ap an", + "Ġ{ '", + "} '", + "Ġde ad", + "V AL", + "Q UE", + "**************************************************************** ********", + "Ġch arg", + "R eturn", + "Ġf ul", + "d om", + "Ġr ules", + "Ġmod ify", + "Ġe val", + "h am", + "at ement", + "\\ <", + "ul a", + "= False", + "R A", + "Ġcont ains", + "Ġst ack", + "m ar", + "Ġ{ }Ċ", + "Ġund efined", + "A ss", + "ĠCh ina", + "ve y", + "* Ċ", + "Ġplay ing", + ") /", + "act or", + "Ġb ottom", + "li er", + "ĠN umber", + "Ġcou ple", + "D C", + "ĠS O", + "g or", + ".set Text", + "s uccess", + "com mand", + "F ilter", + "ĠO ur", + "_ item", + "Ġc tx", + "Ġro ad", + "V ersion", + "c ase", + "ur t", + "av ior", + "y ch", + "semb ly", + "ĠPro duct", + "Ġh eld", + "a fe", + "Ġinclud es", + "< quote", + "Ġa void", + "ĠF in", + "ĠM od", + "Ġt ab", + "an o", + "à ±", + "ipp ing", + "- e", + "Ġins ert", + "t arget", + "ch an", + ".M odel", + "IM E", + "\\ Ċ", + "Ġm achine", + "av y", + "ĠN O", + "ĠInt er", + "Ġoper ation", + "mod al", + "T ag", + "] :", + "Ġprodu ction", + "Ġare as", + "Ġre n", + "_f rom", + "n bsp", + "Ġoper ator", + "m en", + "app ed", + "_p er", + "z en", + "(\" .", + ".s ave", + "=\" {{", + "Ġt or", + "( response", + "Ġc andid", + "Ġcon v", + "a iled", + "ĠL ib", + "com p", + "ur a", + "ï¿ ½", + "ĠH ere", + "Ġarg ument", + "h ood", + "Ġest ablish", + "ograph y", + "Ġon Click", + "amb da", + "Ġs ch", + "Ġmov ie", + "Ġse c", + "Ġact ivity", + "Ø §", + "Ġs ql", + "_ all", + "inc ip", + "Ġprovid es", + "Ġs ys", + "ack et", + "Ġwas n", + "Ġus es", + "ĠF unction", + ".g oogle", + "ĠRes ult", + "Vis ible", + "ag ma", + "el come", + "ĠS y", + "ĠC ent", + "AL SE", + "ac ión", + "EX T", + "Ġl icense", + "ĠL ong", + "Ġacc om", + "Ġab ility", + ". height", + "Act ive", + "olog ical", + "ol y", + ")) ,", + ".S e", + "Ġparam eter", + "pr ite", + "AB ILITY", + ".s ervice", + "ĠG roup", + "_ query", + "ĠI tem", + "in ing", + "Ġj ud", + "im s", + "f ix", + "ind er", + "ag ram", + "Ġfunction s", + "Ġexper i", + "ĠE m", + "Ġro t", + "Ġp en", + ".b tn", + "ĠA S", + "#if def", + "Ġcho ice", + "ĠP age", + "_P RO", + "Q U", + "å ı", + "ant ity", + " Ń", + "word s", + "Ġread only", + "Ġf lex", + "prot ected", + "ĠAn y", + "Ġchar acters", + "enc ed", + "ĠJ uly", + "il er", + "C ard", + "ur ance", + "Ġre v", + ".e vent", + "al y", + "Ġwon der", + "ĠP ort", + "Ġleg al", + "ro le", + "Ġt en", + "Ġgo es", + "M P", + "wh ite", + "): čĊ", + ")) čĊ", + "Ġre ference", + "Ġm is", + "ĠPro ject", + "ick s", + "> &", + "C ON", + "Ġre pl", + "Ġreg ular", + "St orage", + "ram ework", + "Ġgo al", + "Ġt ouch", + ".w idget", + "Ġbu ilt", + "d es", + "P art", + "( re", + "Ġw orth", + "h ib", + "g ame", + "ĠÐ ²", + "ac ion", + "ĠWh ite", + "(t ype", + "( `", + "Ġn atural", + "Ġin j", + "Ġcal cul", + "ĠApr il", + ". List", + "Ġassoci ated", + "ĉ System", + "~ ~", + "= [", + "Ġst orage", + "Ġby tes", + "Ġtr avel", + "Ġs ou", + "Ġpass ed", + "! =", + "as cript", + ". open", + "Ġgr id", + "Ġb us", + "Ġrec ogn", + "A b", + "Ġh on", + "ĠC enter", + "Ġpre c", + "b uild", + "HT ML", + "ĠS an", + "Ġcoun tries", + "a led", + "t oken", + "k t", + "Ġqu al", + "L ast", + "ad ow", + "Ġman ufact", + "id ad", + "j ango", + "N ext", + "x f", + ". a", + "Ġporn o", + "ĠP M", + "er ve", + "it ing", + "_ th", + "c i", + "= None", + "g s", + "Ġlog in", + "at ives", + "'] );Ċ", + "Ä ħ", + "Ġ ill", + "I A", + "child ren", + "D O", + "Ġlevel s", + "Ġ{ {", + "Ġlook s", + "Ġ\" #", + "To String", + "Ġnecess ary", + "ĠĠĠ Ċ", + "c ell", + "En try", + "Ġ' #", + "Ġext rem", + "Select or", + "Ġplace holder", + "L oad", + "Ġre leased", + "O RE", + "En umer", + "ĠT V", + "SE T", + "in q", + "P ress", + "ĠDep artment", + "Ġprop erties", + "Ġres pond", + "S earch", + "a el", + "Ġre qu", + "ĠB ook", + "/ Ċ", + "( st", + "Ġfin ancial", + "ick et", + "_in put", + "Ġth reat", + "( in", + "Str ip", + "ì Ŀ", + "ç ão", + "Ġevid ence", + ")) ;", + "ĠB ro", + "Ġ[ ];Ċ", + "Ġ ou", + "b uf", + "S cript", + "d at", + "Ġr ule", + "# import", + "=\" /", + "S erial", + "Ġstart ing", + "[ index", + "a e", + "Ġcon trib", + "s ession", + "_ new", + "ut able", + "o ber", + "Ġ\" ./", + "Ġlog ger", + "Ġrecent ly", + "Ġreturn ed", + "č čĊ", + ")) )Ċ", + "ition s", + "Ġse ek", + "Ġcomm unic", + "Ġ\" .", + "Ġuser name", + "E CT", + "D S", + "Ġother wise", + "ĠG erman", + ". aw", + "Ad apter", + "ix el", + "Ġsystem s", + "Ġd rop", + "Ġstruct ure", + "Ġ$ (\"#", + "enc ies", + "ann ing", + "ĠL ink", + "ĠRes ponse", + "Ġst ri", + "Å ¼", + "ĠD B", + "æ Ĺ", + "and roid", + "sub mit", + "ot ion", + "( @", + ".t est", + "ĊĊĊĊ ĊĊĊĊ", + "] ;čĊ", + "Ġdirect ly", + "Ġ\" %", + "r is", + "el ta", + "A IL", + ") {čĊ", + "m ine", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "( k", + "b on", + "as ic", + "p ite", + "__ _", + "M ax", + "Ġerror s", + "ĠWh ile", + "Ġarg uments", + "Ġens ure", + "R ight", + "-b ased", + "We b", + "Ġ- =", + "Ġint rodu", + "ĠIn st", + "ĠW ash", + "ord in", + "j oin", + "D atabase", + "Ġgr ad", + "Ġus ually", + "IT E", + "Prop s", + "? >Ċ", + "ĠG o", + "@ Override", + "RE F", + "Ġ ip", + "ĠA ustral", + "Ġ ist", + "View ById", + "Ġser ious", + "Ġcustom er", + ".prot otype", + "od o", + "c or", + "Ġdo or", + "ĠWITH OUT", + "Ġpl ant", + "Ġbeg an", + "Ġdist ance", + "() ).", + "Ġch ance", + "Ġor d", + "c ame", + "pr agma", + "Ġprot ect", + "rag ment", + "ĠN ode", + "en ing", + "Ñ ĩ", + "Ġr oute", + "ĠS chool", + "h i", + "Ġne ighb", + "A fter", + "lic it", + "Ġcon tr", + "Ġpr imary", + "A A", + ".Write Line", + "util s", + "Ġb i", + "R ed", + ".L inq", + ". object", + "Ġlead ers", + "un ities", + "Ġg un", + "on th", + "ĠDe v", + "F ILE", + "Ġcom ments", + "_l en", + "ar row", + "am ount", + "R ange", + "s ert", + "Grid View", + "Ġup dated", + "ĠM o", + "Ġin form", + "oci ety", + "al a", + "A ccess", + "Ġh ab", + "Ġc reat", + "_ arg", + "ĠJan uary", + "ĠD ay", + "\") čĊ", + "up le", + "d ocument", + "gor ith", + "m enu", + "ĠO ver", + "b b", + ".t itle", + "_ out", + "Ġle d", + "ur i", + "Ġ? >Ċ", + "r un", + "Ġsc ene", + "( array", + "de vice", + "_t itle", + "ag on", + "] čĊ", + "ab y", + "Ġbe came", + "bo olean", + "Ġp ark", + "ĠC ode", + "up load", + "rid ay", + "ĠSept ember", + "F e", + "Ġs en", + "c ing", + "F L", + "C ol", + "ut s", + "_p age", + "in n", + "Ġim plied", + "al ing", + "Ġyour self", + ".C ount", + "con f", + "Ġa ud", + "_in it", + ". )", + "Ġw rote", + "N G", + ". Error", + "ä »", + ".f or", + "Ġe qual", + "ĠRe quest", + "Ġser ial", + "Ġallow s", + "X X", + "Ġm iddle", + "ch or", + "à ¸", + "erv al", + ".C olumn", + "read ing", + "Ġesc ort", + "ĠAug ust", + "Ġquick ly", + "Ġwe ap", + "ĠC G", + "rop ri", + "h o", + "Ġc op", + "( struct", + "ĠB ig", + "Ġv s", + "Ġfre qu", + ". Value", + "Ġaction s", + "Ġpro per", + "Ġin n", + "Ġobject s", + "Ġm atrix", + "av ascript", + "Ġon es", + ".g roup", + "Ġgre en", + "Ġp aint", + "ool s", + "y cl", + "enc ode", + "ol t", + "com ment", + ". api", + "D ir", + "Ġun e", + "iz ont", + ".p osition", + "Ġdes igned", + "_ val", + "av i", + "ir ing", + "t ab", + "Ġl ayer", + "Ġview s", + "Ġre ve", + "ra el", + "ĠO N", + "r ics", + "n p", + "Ġc ore", + "() );čĊ", + "M ain", + "Ġexp ert", + "ĉĉ čĊ", + "_ en", + "Ġ/ >", + "ut ter", + "I AL", + "ail s", + "ĠK ing", + "*/ ĊĊ", + "ĠM et", + "_ end", + "add r", + "or a", + "Ġ ir", + "M in", + "Ġsur pr", + "Ġre pe", + "Ġdirect ory", + "P UT", + "- S", + "Ġe lection", + "h aps", + ".p re", + "c m", + "Val ues", + "Ġ\" Ċ", + "c olumn", + "iv il", + "Log in", + "in ue", + "Ġbeaut iful", + "Ġse cret", + "(e vent", + "Ġch at", + "um s", + "Ġorig in", + "Ġeffect s", + "Ġman agement", + "ill a", + "t k", + "Ġset ting", + "ĠC our", + "Ġmass age", + "ĉ end", + "Ġhapp y", + "Ġfin ish", + "Ġc amera", + "ĠV er", + "ĠDem ocr", + "ĠH er", + "( Q", + "con s", + "it a", + "Ġ' .", + "{ }", + "ĉ C", + "Ġst uff", + "Ġ :Ċ", + "ĠA R", + "T ask", + "h idden", + "er os", + "IG N", + "at io", + "ĠHe alth", + "ol ute", + "Ent er", + "' >", + "ĠT witter", + "ĠCount y", + "s cribe", + "Ġ= >Ċ", + "Ġh y", + "f it", + "Ġmilit ary", + "Ġsa le", + "re quired", + "n on", + "boot strap", + "h old", + "r im", + "- old", + "ĠD own", + "Ġm ention", + "cont act", + "_g roup", + "od ay", + "Ġto wn", + "Ġsol ution", + "u ate", + "ell ing", + "] ->", + "ot es", + "ent al", + "om en", + "osp ital", + "ĠS up", + "_ EN", + "Ġsl ow", + "SE SSION", + "Ġbl ue", + "ag o", + "Ġl ives", + "Ġ ^", + ". un", + "in st", + "en ge", + "Ġcustom ers", + "Ġc ast", + "ud get", + "ï¼ ģ", + "ic ens", + "Ġdeter min", + "Se lected", + "_ pl", + "ue ue", + "Ġd ark", + "// ĊĊ", + "s i", + "ther n", + "ĠJ apan", + "/ w", + "P U", + "ĠE ast", + "ov ie", + "Ġp ackage", + "Ġn or", + "Ġap i", + "b ot", + "\" ];Ċ", + "_p ost", + "ul ate", + "Ġcl ub", + "') );Ċ", + "Ġlo op", + "PI O", + "ion e", + "sh ot", + "In itial", + "Ġplay ed", + "reg ister", + "rou ght", + "_m ax", + "ac ement", + "m atch", + "raph ics", + "A ST", + "Ġexist ing", + "Ġcomple x", + "D A", + ".C h", + ".com mon", + "m o", + "Ġ' ../../", + "it o", + "Ġanal ysis", + "Ġdel iver", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "id x", + "à ł", + "ong o", + "ĠEng lish", + "< !--", + "Ġcomput er", + "EN SE", + "Ġp as", + "Ġr ais", + "H ash", + "Ġm obile", + "Ġo wner", + "F IG", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "th es", + "Ġat tr", + "w d", + ".t ime", + "aw n", + "Ġtreat ment", + "ĠA c", + ". View", + "im pl", + "m ore", + "p ass", + "Ġh a", + ".f rom", + "Ġle ading", + "FF FF", + "( error", + ". ui", + "at ar", + "ad ers", + "d ates", + "Ġz u", + "Ġfl ow", + "T arget", + "Ġinvol ved", + "Ġi o", + "par se", + "$ _", + "he st", + ". int", + "- item", + "as y", + "S p", + "Ġsh ift", + "N T", + "Ġt f", + "_T R", + ". web", + "C S", + "Ġ} )", + "Ġey es", + "_ z", + "' );čĊ", + "if orn", + "Ġ{ @", + "Ġn ice", + ".l ist", + "ĠĠĠĠ čĊ", + "Ġf loor", + "Ġred irect", + "ĠU K", + "( ['", + "Ġw ish", + "Ġcap t", + "leg al", + "ĠI O", + "Ġst age", + ". String", + "ĠA fr", + "ig en", + "ĠS H", + "De lete", + "ell s", + "Ġsol id", + "Ġmeet ing", + "Ġwork ed", + "Ġed itor", + "in y", + "Ð ¼", + "_ read", + ". Id", + "e ff", + "Off set", + "ch a", + "US ER", + "ĉĉ ĠĠĠ", + "ipp ed", + "Ġd ict", + "ĠR un", + ".h pp", + "Ġan g", + "x ml", + "im ple", + "Ġmed ical", + "_t oken", + "con nect", + "Ġh our", + "Ġcont roller", + "_m essage", + "U ID", + "G r", + "and ed", + "_C H", + "Ġbook s", + "Ġspe ak", + "am ing", + "Ġm ount", + "Rec ord", + "ĉ struct", + ".W eb", + "ond on", + "Ġ// Ċ", + "Ġf elt", + ".A uto", + "id ge", + "_p os", + "P R", + "Ġmod ern", + "C ollection", + "_m sg", + "C D", + "ĠL o", + "Ġsecond s", + "ib ly", + ".e quals", + "Ġintern ational", + "# pragma", + "oo th", + "W riter", + "i ate", + "Ġce le", + "ĠB it", + "iv o", + "iv ery", + "r d", + "HE CK", + "Ġc ache", + ".c ount", + "Ġro ll", + ".Re ad", + "RE D", + "Ġset up", + "izont al", + "model s", + "arg v", + "Ġconsider ed", + "=\" ../", + "set tings", + "ĠR el", + "Ġgrow th", + "Ġm ix", + "ĠWash ington", + "Ġpl t", + "ĠI M", + "á º", + "Ġturn ed", + "ĠDate Time", + "ĠW ed", + "( url", + "Ġ\" -", + "Ġlet ter", + "As ync", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "ĠOct ober", + "_l ine", + "Ġatt ention", + "Ġcol lect", + "ĠH ash", + "Ġim ag", + "T ree", + "Ġsit uation", + "et te", + "_n o", + "IV E", + "Ġv on", + ".t arget", + "Ġknow ledge", + "Ġdr ive", + ".p ost", + "Ġb lood", + "Ġc it", + "pr imary", + "Ġconfig uration", + "te e", + "Ġph oto", + "is ode", + "Tr ace", + "Ġg ave", + "Ġsh ot", + "ĠA ir", + "Ġm other", + "pr ice", + "Ġmor ning", + ")) {Ċ", + "- x", + "Ġtr ade", + "Ġdes c", + "Ġ&& Ċ", + "Ġparent s", + "A pi", + "å Ī", + "t ed", + "w er", + "Ġ æ", + "Ġs y", + "ĠK e", + "Par ser", + "å ħ", + "anc y", + "Ġpie ce", + "iforn ia", + "to String", + "r an", + "id ing", + "PT ION", + "com es", + "/ lic", + ".c lient", + "E l", + "L ong", + "Ġprofession al", + "ru pt", + "v a", + "Ġcomplet ely", + "Ġpract ice", + "Ġse lection", + "R em", + "in i", + "Ġc am", + "RE E", + "Ġsit es", + "p a", + "AT US", + "Ñģ ÑĤ", + "arr ant", + "* (", + "_ KEY", + "ĠB utton", + "ĠF riday", + "se qu", + "Ġre ader", + "Ġm essages", + "è ¯", + "Ġbu f", + "K e", + "Ġn ov", + "H P", + "M sg", + "al ign", + "ar ily", + "Ġ' ,", + "_w ith", + "Ġd as", + "Ġhe ard", + "at omic", + "ri al", + ") [", + "Ġdis e", + "@ end", + "Ġg old", + "Ġf air", + "Ġsa les", + ". Button", + "str ict", + "s ave", + "Ġme asure", + "Ġ\" +", + "ec ause", + "View Controller", + "ĠT able", + ".p aram", + "Ġdec ided", + "(( (", + "IN FO", + "Ġopport unity", + "T e", + "IC ENSE", + "cc ording", + "k i", + "ĠU N", + "Ġcont ain", + "Ġman ager", + "Ġp ain", + "ĠF ire", + "rom e", + "Ġpl ans", + "F ound", + "l ay", + "ĠDec ember", + "Ġinfl u", + "à º", + "ren ch", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ Ġ", + "az ing", + "b rief", + "c all", + "wo od", + "Ġload ed", + "Ġgr and", + "/ f", + "im p", + "_ U", + "ST R", + "âĢ ¢", + "Ġcred it", + ".C olor", + "or ge", + "QUE ST", + "Ġdiffer ence", + "ĠP C", + "w args", + "Ġp ub", + "und ay", + "Ġf ra", + ".m ax", + "Ġtri ed", + "ann els", + "s end", + "Ġreport s", + "Ġad ult", + "ä º", + "Ġcons ist", + "ĠSt reet", + "ĠPro gram", + "S QL", + "M atrix", + "ounc il", + "- A", + "ĉ w", + "Ġwho se", + "Ġrel ig", + "ĠS ex", + "Ġg ives", + "n one", + ".m essage", + "( G", + ".aw t", + "- right", + "ĠNov ember", + "ell ig", + "ut ive", + "Ä ĥ", + "over n", + "Ġeas ily", + "Ġide as", + "ĠÐ ½", + "/c ss", + "ly ing", + "el le", + "C an", + "_c olor", + "оР²", + "Ġp air", + "ng th", + "Ġs plit", + "d rop", + "art y", + "on a", + "Ġcap ital", + "Ġhe ar", + "Ġex ists", + "ĉ log", + "em o", + "R un", + "o i", + "Ġpar ser", + "ĠM ethod", + "Ġeduc ation", + "[ k", + "Ġlib rary", + "> \";Ċ", + "_ UN", + "ĉ std", + "od ed", + "Ġcall s", + "h ere", + "R el", + "Ġbr and", + "back ground", + "g a", + "_add ress", + "_param s", + "C ategory", + "ĠInd ia", + "_e vent", + "Ġ ing", + "R ender", + ".c l", + "ump y", + "Ġp et", + "F C", + "ĠA nt", + "Ex t", + "Ġchar ge", + "en ed", + "gr ad", + "E O", + "Ġdep end", + "Ġ .ĊĊ", + "fr ame", + "Ġd f", + "Ġh uge", + "ĠP ART", + "ed s", + "; ;", + "ĠA M", + "Ġbas ic", + "ĠL et", + "lic h", + "Ġar m", + "Ġst ar", + "Ġf ederal", + "W ork", + "Ġcar ry", + "ĠIs rael", + "( obj", + "={ {", + "Ġs aved", + "Ġs yn", + "Ġconst ant", + "V ENT", + "Ġpos itive", + "Ġcon duct", + "Ġsk in", + "Ġear lier", + "Ġl ayout", + "ĠI P", + "O UR", + "Ġt im", + "styles heet", + "_ cl", + "ĠC ard", + "++ ){Ċ", + "Ġtem per", + "ĠDav id", + "ĉ try", + ".d art", + "Ġwant s", + "Ġp icture", + "Ġv ideos", + "ĠCom m", + "is ions", + "_M AX", + "M apping", + "- content", + "ĠE ar", + "- de", + "Ġpre m", + "br uary", + "Ġcom ponents", + "Ġthrough out", + "Ġp ull", + "Ġp ages", + "ent e", + "res pond", + "Ġg as", + "cript or", + "Ġed ge", + "Ġb ound", + "A CT", + "**** **", + "Ġcre ating", + "ĠC H", + "Ġnull ptr", + "B r", + "+ '", + ".c o", + "> ::", + "Ġle arning", + ".L ength", + "_S H", + "Ġpat ients", + "A IN", + "Ġk ids", + "Ġcom fort", + "Ġsh own", + "ug ins", + "ĠB ack", + "ell a", + "_C L", + "Ġl at", + "Ġdis patch", + "Ġclass es", + ". at", + ".b egin", + "Ġsuccess ful", + "b an", + "Ġobt ain", + "ĠS l", + "Ġl ack", + "iter ator", + "Th read", + "(s ize", + "Ġn one", + ".h as", + "_ X", + "s ort", + "n ap", + "p et", + "b in", + "ĠCan ada", + "The y", + "Ġd ans", + "ĠM at", + "< td", + "Ġh air", + "Ġ' ',Ċ", + "Ġc u", + "Ġlaw s", + "let ed", + "p ed", + "Ġp ow", + "Ġk new", + "_C OM", + "_ ,", + "ĠM ag", + "id ents", + "( req", + "Ġ ),", + "- center", + "Ġw ide", + "ĠA uthor", + "st ants", + "Ġjob s", + "Ġm ath", + "et imes", + "Bo olean", + "Ġs cope", + "_ is", + "Ġme as", + "Ġkey s", + "el ay", + "Ġexact ly", + "'=> '", + "ĠP aul", + "m as", + "ĉ print", + "(l en", + "f d", + "Ġ) ;", + ". Event", + "q li", + "ir it", + "ield s", + "om an", + "ĠT op", + "Ġv ote", + "Ġm ask", + "Ġthem e", + "- Ċ", + "Ġpro ps", + "Ġf ine", + "Ġwrit er", + "_ offset", + "c ar", + "Ġal tern", + "Ġc opyright", + "Ġdest roy", + "pp er", + "Ġgener ate", + "pp ed", + "âĢĻ d", + "ĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "m ake", + "ĠSh ow", + "Ġb rowser", + "Ġfavor ite", + "Ġcare er", + "Ġhappen ed", + "( char", + "Ġrecomm end", + "Ġl iter", + ".f ilter", + "gr ade", + "Ġ £", + "Ph one", + "om s", + "Ġn amed", + "- label", + "ip o", + "ĠO ther", + "Ġp anel", + "Ġro ck", + "S cale", + "ĉ assert", + "Ð ´", + "Ġtr ust", + "fr ont", + "Ġdem on", + "A r", + "N et", + "Ġecon omic", + "foot er", + "Ġr ace", + "(n ode", + "ĠO ption", + "s plit", + "Ġphys ical", + "if est", + "Ġrem oved", + ". http", + ")) ,Ċ", + "Ġlook ed", + "' ;", + "d ing", + "g est", + "atur day", + "/lic enses", + "Pr ice", + "Ġd ro", + "Ġto wards", + "Ġun s", + "ĠC L", + "ĉ static", + "Ġ rows", + "Ġdef ine", + ".re place", + "Ġf ather", + "ĠDes ign", + "ass ign", + "m ut", + "De vice", + "D id", + "') )Ċ", + "omet ry", + "ay load", + "Ġh istor", + "ĠP aram", + "ĠBo olean", + "Ġn ature", + "Ġj s", + "Ġn ation", + "i h", + "Ġdis cover", + "se m", + "Hand le", + "ĉ r", + "ĠTe chn", + "Ġw all", + "{ $", + "@ property", + "Ġ\" ../", + "Ġex am", + ".d raw", + "opp ing", + "Ġnear ly", + "Ġco ol", + "Ġinde pend", + "RE S", + "Ġhand ler", + "ĠMon day", + "Ġs un", + "St yles", + "ous ly", + "Ġ ĉ", + "v est", + "D isplay", + "( y", + "atic ally", + "Ġpred ict", + "y ing", + "Ġsom etimes", + "\" ]Ċ", + "Ġdr ink", + "Ġb ul", + "ific ations", + ". insert", + ".re g", + "Ġtest s", + "Al ignment", + "Ġal leg", + "Ġat tribute", + "ĠN ote", + "Ġmy self", + "art s", + "N ow", + "Ġinterest ing", + "li ents", + "Ġpop ulation", + "ĠCal ifornia", + "\" I", + "å ¹", + "Ġgre ater", + "ues day", + "Ġth ous", + "Ġcost s", + "Ġla unch", + "\\ Http", + "k er", + "b and", + "ĠPl ay", + "Ġb and", + ".sh ape", + "es ome", + "art icle", + ".r f", + "Ġw er", + "á s", + "em bers", + "us r", + "B A", + "ic an", + "et t", + "valid ate", + "ult i", + "Ġimmedi ately", + "z er", + "Ġfig ure", + "o es", + "ell er", + "irc le", + "ĠS ign", + ".d b", + "Ġr ank", + "By tes", + "Ġproject s", + "_re c", + "UL AR", + "A PI", + "ĠL ine", + "P ort", + "Ġp oll", + "Ġg iving", + "id ence", + "-- Ċ", + "Ġpl ot", + "ic ial", + "Ġw arrant", + "IT ION", + "ĠD ouble", + "Ġbill ion", + "gorith m", + "Ġequ ipment", + "D ATE", + "Ġ@ \"", + "E E", + "Ġp le", + "i ation", + "Ġhead ers", + "Ġpro ced", + ".Component Model", + "ĠOb ama", + "Ġp a", + "ĠB est", + "im ately", + ".get String", + ". \\", + "mp loy", + "Ġr aw", + "_b lock", + "und red", + "\" },Ċ", + ".Group Layout", + "Ġb rought", + "NS String", + "th row", + "cre ated", + ".N ew", + "_ view", + "C P", + "ep s", + "O p", + "Ġgr atis", + "Ġ' \"", + "Ġinter view", + "\"\" \"Ċ", + "Ġpart ial", + "Ġa ria", + "b ing", + "A uthor", + "Bo ok", + "ĠP at", + "um an", + "Us ers", + "pl us", + "ĠD irect", + "ven ue", + "al pha", + "UC CESS", + "ĠC all", + "Ġ );čĊ", + "im ated", + "Ġrem ain", + "Ġant i", + "ĠL ondon", + "Ġsaf ety", + "PO SE", + "o les", + "cont roller", + "By te", + "ĠCour t", + "ĠPh il", + "ĠAss oci", + "en a", + "å IJ", + "_ST R", + "co in", + "resh old", + "Ġb atch", + "_C lick", + "entic ation", + "> ';Ċ", + "ent y", + "Ġbegin ning", + "Ġz ero", + "ĠCon vert", + "Ġt err", + "Ġp aid", + "Ġincre ased", + "c atch", + "-s ize", + "act ivity", + "e quals", + "Ġque ue", + "Ġ\" '", + "ĠIntern ational", + "Ġf ür", + "urs day", + "Ġsc ient", + "all ow", + "ax is", + "Ġapp ropri", + "ed ge", + "Ġid x", + "S uccess", + "ent ifier", + ": \\", + "x is", + "Ġmax imum", + "ark s", + "Ġb irth", + "( index", + "Ġmay be", + ".p y", + "file s", + "Ġlim ited", + "_ check", + "lo ok", + "pl ies", + "Ġmov ement", + "'] .", + "Ġbro ad", + "ĠB E", + "ĠUn ityEngine", + ".c pp", + "ĠE very", + "Ad min", + "Ġf ans", + "p ared", + "Ċ ĠĠĠĠĊ", + "Ġfore ign", + "Ġp an", + "Ġt our", + "ĠOr der", + "Ġmov ing", + "Ġa uf", + "C all", + "c b", + "Å Ł", + "vent ory", + "ĠS ql", + "Ġful ly", + "Click Listener", + "W ORD", + "Ġannounc ed", + ") čĊčĊ", + "Ġagre ed", + "ri e", + "Ġe arn", + "_l ink", + ". array", + "(t ext", + "Ġmaterial s", + ", p", + "ff ff", + "v g", + "Ġ ©", + "Ġun less", + "aj ax", + "LO G", + "Ġsex ual", + "Ġ\\ \"", + "- time", + "Ġco ach", + "Ġsupport ed", + "Ġphot os", + "if orm", + ".C reate", + ") ]", + "ri er", + "Ġd ialog", + "av er", + "ig e", + ") +", + "_id x", + ": [", + "_m in", + "ĠC ong", + "Ġpress ure", + "Ġteam s", + "S ign", + "b egin", + "ri an", + "NE SS", + "L S", + "Ġimpro ve", + "ĠS unday", + "Ġdef inition", + "ig er", + "roll ers", + "Ġthink ing", + "T emplate", + "- F", + "Ġem erg", + "pl ates", + "ĠUS A", + ".set State", + "ĠAl so", + "re v", + "Ġen able", + "ĠC O", + "PE CT", + "Ġcon cept", + ") -", + "ĠâĢ ¢", + "Ġset s", + "Ġmean ing", + "em on", + "ĠCon s", + "c mp", + "ed er", + "ann ed", + "icens ed", + "ĠS uper", + "Ġd aily", + "Ġmult i", + "_ u", + "Ġchall eng", + "_m ode", + "ĠP romise", + "Ġstr ict", + "j o", + "int on", + "( list", + "On ly", + "> {", + "Ġveh icle", + "í ķ", + "ĠPl ayer", + "ĠD el", + "Ġp ool", + ". url", + "nes day", + "();čĊ čĊ", + "Ġ\" );Ċ", + "L ocal", + ". \");Ċ", + "Ġorgan ization", + "re nder", + "ĠApp lication", + "Ġsum mer", + "ex pected", + "N A", + "Ġr ap", + "_ obj", + "Ġsur face", + "ĠP UR", + "Ġ}, ĊĊ", + "Ġvariable s", + "(m essage", + "Ġop in", + ".b ack", + "а н", + "Ġwork ers", + "v m", + "C o", + "ught er", + "Ġm aster", + "Ġ\" \",", + "Ġst ories", + ". User", + "Ġcele br", + "ines e", + "B S", + "ĠCom mand", + "ash board", + "Ġo g", + "k g", + ". image", + ".st yle", + "Ġstep s", + "ĠB en", + "( args", + "ĠP erson", + ", y", + "Ġofficial s", + "| Ċ", + "Ġsk ills", + "v c", + "Ġbuild er", + "Ġg ar", + "A ccount", + "ĠA uth", + "ç Ķ", + "'] )Ċ", + "ĠA T", + "n n", + ". Int", + "SS ERT", + "Ġeffect ive", + "LE TE", + "Ġto ols", + "AR D", + "Ġdig ital", + "D ouble", + "ĠF ind", + "R C", + "Ġin line", + "/ r", + "AR AM", + "AS K", + "Ġint ent", + "a ight", + "_add r", + "Ġrequest s", + ".f irst", + "Ġde bug", + "Ġsp ent", + "() ));Ċ", + "Å Ľ", + "Ġpr incip", + "Log ger", + "clud es", + ". use", + "Ġsur v", + "med ia", + "ĠFe bruary", + "ĠM ac", + "Ġmiss ing", + "Ġw ife", + "Ġtalk ing", + "ĠM ake", + "Ġc art", + "Ġloc ated", + "E nc", + "- a", + "ch ron", + "Ġc ards", + "Ġgu y", + "Ġp ers", + "ĠY es", + "ate ver", + "ĠA ng", + "ol ar", + "ĠE ven", + "Ġacc ur", + "ĠP ower", + "ĠG old", + "c lear", + "Pro cess", + "Ġrec ords", + "Ġk illed", + ".c lear", + "ĠWARRANT IES", + "Ġpur pose", + "pan el", + "J ECT", + "ÃŃ a", + "Ġex erc", + "W S", + "/ L", + ". exports", + "Ġ__ _", + "Ġs in", + "S ervlet", + "Ġd é", + ".de lete", + "ro ke", + "S l", + "ug h", + "ear s", + "Ġpoint er", + "Ġh op", + "all ery", + "Ġo bs", + "co very", + "ĉ char", + "ĉĉĉĉ ĉĉĉĉĉĉ", + "ĉ def", + "oc ity", + "itch en", + "ul ations", + "ĠF IT", + "Ġ ).", + "straint s", + "vent ion", + "Ġrequ ires", + "ĠO per", + "M E", + "OUN T", + "al let", + "Ġn orm", + "I RE", + "ex as", + "Ġprogram s", + "Ġwe ak", + "' .$", + "u ing", + "ĉ ĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġm il", + "Ġf irm", + "init ely", + "_VAL UE", + "ap se", + "atis f", + "Ġdem and", + "_m od", + "Ġdescri bed", + "Ġpl aces", + "V ID", + "Ġal one", + "Ġex port", + "Ġv ec", + "ĠM ax", + "Ġactiv ities", + "ict ures", + "g ener", + "Ġm a", + "Ĥ ¬", + "Ġexpress ion", + "C allback", + "_ content", + "ĠM ost", + "Ġtest ing", + "E C", + "CH ANT", + "Ġad just", + ".Th reading", + "( ctx", + "Ġag ree", + "ig hest", + "Ġu i", + "ĠL aw", + ". Y", + "> ĊĊ", + ".ex ample", + "ber g", + "Ġmov ed", + "ĉ e", + "ĠS aturday", + "Ġpay load", + "Ä ĩ", + ") :ĊĊ", + "Ġbe y", + "ur er", + "< script", + "Ġs ymbol", + "Ġass um", + "Ġp ul", + "E ffect", + "Ġh undred", + "To ol", + "ak ed", + "con nection", + "Ġvo ice", + "Ġp d", + "Ġtrans action", + "Ġlink s", + "E rr", + "ĠInd ian", + "T C", + "atal og", + "n i", + "s ign", + "<< \"", + "j i", + "y a", + "Ġdemon str", + "ul ated", + ". St", + "Ġinst it", + "Ġbo ost", + "Ġcell s", + "ol ic", + ".P ro", + ": ,", + "\"> \\", + "Ġth us", + "ĠReg ister", + "h ol", + "ĠCh inese", + "Ġpost ed", + "Ġm agn", + "ab ilities", + "Ġdise ase", + "Ġrem ains", + "ĠPro f", + "- form", + "Ġc in", + "org an", + "ic ate", + "Ġst ress", + "] *", + "Ġ ----------------------------------------------------------------", + "_ context", + "or ry", + "Ġd ied", + "m at", + "Ġstart s", + ".M essage", + "Ġrun s", + "Ġgu ide", + "Ġwarrant y", + "ential s", + "d ict", + "ĠS ize", + "ul er", + "Ġrespons ible", + "_SE T", + "Ġcont aining", + "ĠPr ice", + "| |", + "F S", + "Ġem p", + "_b utton", + "( uint", + "Ġsu ff", + "p th", + "Ġdef initely", + "put e", + "Ġmarket ing", + "ĠW H", + "ĠS ie", + "+ =", + "OL OR", + "Ġcons ult", + "Ġs igned", + "Ġse quence", + "le e", + "Ġrequire ments", + "h y", + "Ex press", + "M T", + "se y", + "Ġ ult", + "å ®", + "ellig ence", + "Ġanal y", + "Ġd ress", + "eng ine", + "ĠG reat", + "ĠAnd roid", + "ĠA lex", + "m ode", + "D ictionary", + ".D ate", + "ä ½", + "V ICE", + "Ġfam ilies", + "ĠRuss ian", + "ĠT imes", + ".c all", + "$ (", + "Pro file", + "Ġf older", + "ch es", + "Ġleg is", + "_ row", + "un es", + "Ù Ħ", + "Ġ} ).", + "Ass ert", + "ag en", + "ĠH and", + "I ter", + "Ġbig gest", + "ore ach", + "Ġpol ic", + "Ġper missions", + "Ġshow ed", + "ĠE lement", + "Ġtop ic", + "âĢĶ âĢĶ", + "ro ad", + "ĠB ank", + "rec ord", + "Ġpart ners", + "ĠR ef", + "ess ions", + "Ġass ess", + "U ST", + "ĠPart y", + "pro du", + "L C", + "Ġ ul", + ". form", + "h ide", + "c opy", + "UT F", + "ĠSO FTWARE", + "čĊčĊ čĊ", + "ĠL in", + "un a", + "ug ar", + "Ġadmin istration", + "Ġopen ing", + "Ġsc an", + "Ġcontin ued", + "com ponent", + ".s p", + "Ġhapp ens", + "um my", + "ĠP R", + ".F ile", + "ĠDown load", + "Lo ading", + "d i", + "Ġwait ing", + "_A DD", + "T ab", + ".query Selector", + "Ġecon omy", + "ĠF rench", + "t xt", + "Ġf ant", + "_ ;Ċ", + "H older", + "S H", + "Ġn umpy", + "Ġst reet", + "Ġm ale", + "\\ Model", + "ang ing", + "ĠB ill", + "Ġprevious ly", + "B I", + "ĠSec ret", + "Ġm ist", + "ĠF ield", + "up s", + "ĠPro cess", + "Ġke pt", + "ĠO T", + "Ġtrad itional", + ". i", + "am in", + "Ġhelp s", + "An y", + "orig in", + "ilt ers", + "j u", + "d esc", + "ĠA ccount", + "Ġ) čĊ", + "k top", + "ol ly", + "Ġf s", + "Ġ ê", + "Ġ ut", + "Ġcent ral", + "(t est", + ".A n", + "Ġs atisf", + "G R", + "ĠF ull", + "Ġhe at", + "ib er", + "Ġon to", + "m os", + "S chema", + "Ġfact ory", + "\" .$", + "aw s", + "St atement", + "(t arget", + "ĉ new", + ".b e", + "Ġg uest", + "Ġm al", + "AR Y", + "Ġre ached", + "Ġm ouse", + "Ġchall enge", + "ĉd ouble", + "ĠT em", + "Ġt error", + "Ġex tract", + "_T O", + "Ġsepar ate", + "Ġm ir", + "h elp", + "Ġcap acity", + "ĠProp erty", + "k an", + "_c reate", + "ĠL ight", + ".p arent", + "Ġunderstand ing", + "Ġeas ier", + "Ġ| =", + "Ġen h", + "Ġf at", + "Ġprot est", + "am m", + "_ AT", + "- of", + "il s", + "ĠO h", + "Ġps ych", + "Ġ$ .", + "ind s", + "Ġrel ative", + "sh op", + "sh ort", + "ĠS and", + "uest ion", + "Ġf ear", + "/ ĊĊ", + ". context", + "Ġschool s", + "Ġser ve", + "z one", + "_d b", + "Ġmajor ity", + "ex ample", + "Ġl ang", + "ĉ ĠĠ", + "Reg ister", + "end o", + "Ġprocess ing", + "_t emplate", + "- user", + "Ġe g", + "C OM", + "ĠBl ue", + "i ro", + "Ġrem ote", + "ĠI T", + "#! /", + "Ġred istrib", + "ra z", + "ĠS ince", + "ĠT ur", + "Back ground", + "== =", + "Ġref lect", + "Ġpro s", + "c md", + "Ġwh om", + "Com pat", + "ĠA re", + "Id entifier", + "ĠTh om", + "_ port", + "g u", + "Ġmon itor", + "r m", + "Ġpat ient", + "ver ter", + "Ġg ain", + "- ui", + "In st", + "Ġd ies", + "A rea", + "_f ilter", + "Ġgr at", + "Ġreal ity", + "ord inate", + "ol ved", + "Cont act", + "Ġcompl iance", + "_ or", + "ĠV ar", + "d l", + "Ġapp end", + "G ER", + "(m ax", + ".re nder", + "Ġd ynamic", + "ordin ates", + "_ options", + "_c olumn", + "Ġb atter", + "s pace", + "L a", + "ĠS ource", + "/b in", + "Ġd os", + "ĠBo ard", + "ĠTh read", + "ĠA L", + "( config", + "ĠM er", + "Ġm iles", + "_ header", + "ETH OD", + "iz z", + "Ġbenef it", + "Ġinteg r", + "(c urrent", + "ul o", + ". default", + "ĠD iv", + "Ġt on", + "o th", + "erv ation", + "ed om", + "Ġb aby", + "ce ived", + ".t op", + "rior ity", + "ĠL ocal", + "ri age", + "Ġattack s", + "Ġh ospital", + "Ġfem ale", + "ĠLog in", + "ĠFl or", + "Ġch ain", + "ash ion", + "Text ure", + "S ave", + "Ġf arm", + ".cont ains", + ".T est", + "Ġknow s", + "Ġgener ally", + "ip eline", + "Ġme ant", + "enc ia", + "Ġn icht", + "Ġcont ents", + "P M", + "ched ule", + "( line", + "C G", + "j ob", + "ĠRe al", + "u er", + "f irm", + "Ġ Ø", + "et ro", + "\" `Ċ", + "Ġspe ech", + "Ġth r", + "fore ach", + "Ġw arn", + "ĉ l", + "Ġhe avy", + "< li", + "N e", + "Ġinvestig ation", + "M ath", + "- title", + "Ġch urch", + "Ġdes pite", + "ch ain", + "Ġwh atever", + "ar ian", + "f n", + "Ġm eta", + "} )ĊĊ", + "U FF", + "Ġregard ing", + "_S UCCESS", + "m es", + "ĠInt ent", + "Ġres olve", + "pos s", + "ir a", + "for ce", + "o ice", + "à ¢", + "Ġp m", + "Ġup dates", + "A rr", + "Ġ Ñ", + "test ing", + "Ġto ward", + "nt ax", + "ë ĭ", + "Ġlist en", + "Ġgo als", + "Instance State", + "D r", + "Ġr are", + "Ġtr ail", + "Ke ys", + "C al", + "C ar", + "ĠPe ople", + "ĉ local", + "class es", + "Re ference", + ".for Each", + "em b", + "act iv", + "Ġpr im", + "red ict", + "Ġr ad", + "æķ °", + ".B ack", + "Ġsp read", + "Ġc lock", + "Ġv ir", + "ed itor", + "Ġeffort s", + "Ġbr anch", + "Ġind ust", + "Ġmot or", + "Ġam b", + "Ġdat etime", + "Ġren cont", + "ĠChrist ian", + "ĠAmeric ans", + "f ull", + "Ġf mt", + ".m ain", + "Ġca used", + "_ update", + "ĠCont ent", + "AT CH", + "Ġb ath", + "ĠE ach", + "Ġr adio", + "ach ment", + "uz z", + "Sub mit", + "Ġre strict", + "ab in", + "ĠL oad", + "Ġext ension", + "Ġess ay", + "Ġh at", + "avi our", + "to Be", + "\": [", + "Ġoffer ed", + "Ġv ill", + "(d ouble", + "æĹ ¥", + "b c", + "_f ree", + "ĠM iss", + "ĠB er", + "Ġ è", + "ĠL ike", + "Ġhelp ed", + ".get Name", + "_ AL", + "Ġsp irit", + "ĠAp ache", + "w s", + "Ġthere fore", + "( params", + "_ img", + "Ġpe ace", + "Ġinc or", + "ĠEX PECT", + "Ġmin or", + "ip es", + "ĉ data", + "select or", + "c ity", + "tr ie", + ".b ase", + "_f rame", + "Ġopen ed", + "/ json", + "L Y", + "n u", + ".D e", + "t f", + "m argin", + ".P arse", + "Ġp i", + "Ġe q", + "b d", + "Field s", + "ĠT ree", + "Ġb an", + "ist an", + "Ċ ĠĠĠĠĠĠĠĠĊ", + "ĉg l", + "Ġprodu ced", + "s ystem", + "M ark", + "_h ash", + "Ġb g", + "Ġconst it", + "ĠLe ague", + "Ġmiss ion", + "_ format", + "([ Ċ", + "clus ion", + "! \"", + "Ð ·", + "b reak", + "ĉs witch", + "Ġth er", + "Trans form", + "Ġfoot ball", + "- link", + "r oute", + ". auth", + "Ġb ag", + "ov ers", + "Ġen abled", + "Ġr ac", + "( I", + "C R", + "anc ing", + "Ġman aged", + "_ q", + "NG TH", + "Ġm ac", + "ĠA uto", + "ament e", + "Ġ' ',", + ".App end", + "Ġp in", + ". item", + "ack ing", + "Ġocc as", + "p erson", + "Ġt i", + ".Re g", + "Ġh aven", + "Ġg lass", + "Ġ\" )", + "_ char", + "res ource", + "Ġep isode", + "Ġ' _", + "ĠE s", + "ĠEar th", + "Âł Âł", + "UP DATE", + "ĠS ou", + "u is", + "t ypes", + "Ġm as", + "Ġf av", + "Ġcon struct", + "_r ate", + "er as", + "Ġ| Ċ", + "rop erties", + "Ġext ernal", + "Ġap plied", + "Ġpre fix", + "ot ed", + "l ers", + "Ġc old", + "ĠS P", + "ĠCh urch", + "ĠOut put", + "los ed", + "ç ļ", + "ific ate", + "oper ation", + "her it", + "x FF", + ". env", + "_ err", + "os h", + "D irection", + "C ancel", + "ĠFr ank", + "Ġfind ing", + ". )ĊĊ", + "Ġr outer", + "ãĥ »", + "s es", + "Ġc row", + "== '", + "Ġs and", + "Ġr id", + "it ure", + "Ġent re", + "Ġo bserv", + "Ġv ac", + "ð Ł", + "- T", + "A rt", + "n ight", + ". search", + "Ġex change", + "Ġdistr ict", + ". os", + "Ġdep artment", + "Ġdoc uments", + "Ġcent ury", + "ĠN ext", + "H ost", + "ĠK IND", + "Ġsus p", + "- P", + "re nd", + ". em", + "u ite", + "ist ers", + "( json", + "ĠAn n", + "w t", + "at i", + "ĠHT ML", + "wh en", + "D irectory", + "Ġsh ut", + "< a", + "ed y", + "Ġhealth y", + "Ġtemper ature", + "ĠG en", + "Ġmet al", + "Ġsub mit", + "ĠD O", + "Ġat tract", + "Ġ{ };Ċ", + "ĠW ord", + "Ġl l", + "Ġseem ed", + "k o", + "I ED", + "Ġl abor", + ".Cont ext", + "Ġas set", + "y ou", + "Ġc ars", + "ĠC olumn", + "Ġr é", + "Ġs quare", + "ĠNS String", + "âĢĿ ,", + "ap es", + ".. .Ċ", + "Ġthan ks", + "( props", + "Ġt ick", + "Ġexper iment", + "Ġpr ison", + "t ree", + "- text", + "ĠIO Exception", + "-w idth", + "_ST ATUS", + "f ast", + "-b ody", + "- header", + "Ġgu ar", + "cre te", + "ĠT im", + "Ġclear ly", + "ĠRepublic an", + "Ġjust ify", + "и ÑĤ", + "ĉ ĠĠĠĠ", + "c ache", + "; //", + "Ġpres ence", + "Ġfact ors", + "Ġemploy ee", + "] ))", + "M ember", + "Ġselect or", + "b or", + "ĠM ex", + "çļ Ħ", + "ut ex", + "_t ag", + "ail ure", + "ĠN et", + "Ġre li", + "E G", + "Ġf printf", + "Ġte en", + "lo ss", + "Ġle aving", + "De legate", + "Ġbe at", + "Ġmin ute", + "sub scribe", + "Ġredistrib ute", + "Con stants", + "Ġcan cer", + "/ {", + "B L", + "Ġs pan", + "ĠCh ild", + "C enter", + "Ġear th", + "Y S", + "ĠLe vel", + "Ġse a", + ".s upport", + ".in ner", + ". Item", + "ill ing", + "ĠĠĠĠĊ ĠĠĠĠĊ", + "ĠL abel", + "ĠE st", + "( arg", + "bo Box", + "ĉf oreach", + "c os", + "F ailed", + "sw ers", + "Ed itor", + "r ont", + "ĠM P", + "ex pr", + "ĠL ife", + "Ġ? ?", + "ö r", + "Ġatt end", + "ĠQ ue", + "Ġspec ies", + "- D", + "Ġa us", + "Str uct", + "Ġadvant age", + "ost on", + "-b lock", + "in itial", + "C RE", + "Ġtr uly", + "Ġcomp are", + "or ney", + "Ġs pect", + "F ull", + "b es", + "Ġvis ible", + "Ġm ess", + "st ances", + "Ġcl oud", + "_v ersion", + "Ġf urn", + "ic ago", + "LO W", + "Ġtraff ic", + "Ġf ol", + "rypt o", + "Ġdecl ar", + "Ġsl ot", + "ĠEx t", + "ĠEng land", + "ĠU nder", + "Ġt a", + "let ter", + "Ġoffic er", + "ĠDon ald", + "Y es", + "_ json", + "IT ableView", + "ĠU SE", + "mploy ee", + "Ġopin ion", + "ĠA ut", + "b order", + "Ġad vice", + "Ġautom atically", + "is co", + "Ġm m", + ". vis", + "am l", + "Ġinitial ize", + "Ġ( {", + "Ġ ;ĊĊ", + "Ġgener ation", + "Ġb its", + "clip se", + "Ġun f", + "ut ors", + "pl t", + "Ġdel ta", + "est roy", + "is is", + "< br", + "Ġlimit ations", + "Ġend ed", + "ĠM ad", + "il m", + "Th ese", + "ĠMin ister", + "Ġch art", + "F ragment", + "Ġindepend ent", + "Y ear", + "Ġin str", + "Ġt ags", + "A VE", + "ĠAr ch", + "st op", + "Pro gress", + "Ġm i", + "Ġlearn ed", + "G e", + "Ġhot el", + "S M", + "T YPE", + "Ġc y", + "ERS ION", + "un ately", + "l imit", + "s el", + "Ġmov ies", + "Ġste el", + "o z", + "g b", + "ĠC amp", + "s ite", + "ĠLog ger", + "P LE", + "оР´", + ". right", + "ĠC ore", + "Ġm ixed", + "st ep", + "Ġput s", + "s uper", + "R outer", + ". Http", + "ly ph", + "ĠColor s", + "Ġandroid x", + ". str", + "Ġinn ov", + "Ġde ck", + "' >Ċ", + "ap ers", + "] (", + "cont inue", + "s pec", + "ĠR oad", + "AS H", + "ili ar", + "Ġcontin ues", + "Ġapp oint", + "Ġ# Ċ", + "ĠV ir", + "Ġ?> \"", + "Ġb in", + "} \",", + "go ing", + "e ach", + "B D", + "ĠA ccess", + "D oc", + "ĠMan agement", + "B ER", + "ask et", + ".get Instance", + "Ġestablish ed", + "so cket", + "IN S", + "ĉv irtual", + "ĉ result", + "RE AD", + "_ height", + "ĠF ont", + "Ġ( );Ċ", + "_ html", + "Ġneighb or", + "l or", + "Ġg ather", + "Ġ} )ĊĊ", + "Ġid entity", + "Ġf ab", + "p adding", + "ĠR oute", + "Enumer able", + "à ´", + "Ġfor ced", + "/j query", + ".ĊĊ ĊĊĊĊ", + "res ents", + "_ left", + ".P aram", + "ĉ throw", + "ĠH am", + "Ġevent ually", + "ac er", + "p ub", + "Ġtr a", + "un ique", + "d el", + "ĠFlor ida", + "ĠC lean", + "x a", + "Ġ ·", + "Ġvalid ate", + "Vis ual", + "Ex pression", + "_f unc", + "m ember", + "ĉ h", + "tr l", + "ĉ G", + "nap shot", + "ĠProp Types", + "v in", + "] )ĊĊ", + "ow l", + "if ies", + "Ġ$ ('.", + "ĠCont ext", + "ĠTo ast", + ". Key", + "Ġoffic ers", + "/ n", + "s n", + "und efined", + ". items", + "ut ow", + "am age", + "Ġaccount s", + "ook ie", + "Se ction", + "ici ans", + "Ġad vis", + "( is", + "[: ,", + "ĠFr ance", + "F unc", + "ic ious", + "Ġto k", + "Ch annel", + "ĠA D", + "_N UM", + "Ġtime out", + "lem ma", + "rem e", + "u j", + ".A l", + "uc lear", + "( os", + "(\" <", + "[ Ċ", + "f etch", + "Ġb al", + "Ġgu id", + "- align", + "ĠW rite", + "ĠOn ce", + "utow ired", + "OD ULE", + "Ġp itch", + "C F", + "by tes", + "ĠCom mission", + "Ġincre d", + "P ER", + "_ response", + "ĠL os", + "par ser", + "Ġass ume", + ". Request", + "ĠT oken", + "_p osition", + "Ġn om", + "- term", + "Ġrem aining", + "i ostream", + "Ġpie ces", + "ap y", + "ĠL ess", + "r ange", + "umb n", + "pr ise", + "_ option", + "Im pl", + "k wargs", + "Ġbusiness es", + "Al ert", + "Ġpart ies", + "ĠCont ainer", + "ĠPr ivate", + "ĠPl an", + "Ġregister ed", + "Ġj our", + "ack er", + "ен и", + "/ >", + "ch at", + "se ct", + "Ġcre ation", + "olut ely", + "Ġinst ant", + "Ġdel ivery", + "ick en", + "y es", + "ĠFr anc", + "bl ing", + "end a", + "[ (", + "_r ange", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠ", + "Ġsched ule", + "Con n", + "Ġthan k", + "x d", + "Ġh ook", + "Ġdocument ation", + "Param eters", + "H ello", + "v t", + "Ġart icles", + "Ġw est", + "def ined", + ". select", + "ok ens", + "ĠV AL", + ".f ile", + "res et", + "Ġmy s", + "ĠM A", + "] ),", + "Ġc ities", + "rel ated", + "å Ľ", + "Ġappe ared", + "Ġw id", + ".p anel", + "ĠIn s", + ". entity", + "Ġde cre", + "ĠL ou", + "(t ime", + "ĠTh ank", + ".create Element", + "Ġmention ed", + "oun ce", + "ĠT ry", + "ĠW all", + "/ images", + "ĠM enu", + "' čĊ", + "ĠE r", + "Ġcrit ic", + "ĠY ear", + "( param", + "Ġf lo", + "N N", + "oot er", + "Ġ ];Ċ", + "ĠA ff", + "\" github", + "room s", + "Ġh yp", + "g lobal", + "Ġa vec", + "æľ Ī", + "Ġcomplet ion", + "Ġcon d", + "onym ous", + "( temp", + "Ġst ars", + "Ġre levant", + "Ġcover ed", + "Ġel im", + "_t ypes", + "( bool", + "Ġt u", + "_ex ists", + "Ġsec ure", + "Ġst ored", + "] /", + "x F", + "ĠCont roller", + "Ġm igr", + "M I", + "ĠD en", + "Ġann ual", + "U IL", + "- and", + "Ġcr ime", + "b el", + "Ġk itchen", + "@ g", + "_p h", + "ourn ament", + "ĠS ocial", + "ĠS pecial", + "log ger", + "Ġt ail", + "Ġun known", + "d ed", + "Ġapp rec", + "(d b", + "c f", + "Ġass ign", + "- out", + "ĠM ont", + "d p", + "w idget", + "Ġst one", + "- primary", + ". grid", + "Result s", + "az z", + "Ġda ughter", + "Ġcur r", + "Ġl in", + "Ġs outh", + "form s", + "ĠO UT", + "let te", + "ak s", + "ig ure", + "ĠE U", + "var iable", + "Ġb rief", + "ĠSc ott", + "Ġcon ference", + "and a", + "_ lock", + "or al", + "Ġe ine", + "OR S", + "//////////////////////////////// ////////////////////////////////", + "ess o", + "Ġr is", + "Ġg ender", + "est ic", + "L icense", + "( out", + "Ġm s", + "Se e", + "Ġwill ing", + "az e", + "Ġs ports", + "Ġy es", + "l u", + "Ġp urs", + "/j avascript", + "- pro", + "nav bar", + "_pro duct", + "/ bootstrap", + "Ġdr iving", + "Ġ Ä", + "Ġpro pos", + "ult ip", + "up lic", + ". email", + "Ġappro x", + "( cl", + "Ġwe ar", + "Ġrep ly", + "ass et", + "Ġ ice", + "Ġt x", + "k r", + "ĠGerman y", + "ĠGe orge", + "Ġc b", + "ĉ err", + "M ove", + "Ġpol y", + "vo ice", + "} \"", + "Ġan imal", + "A v", + "ĠL ocation", + "Ġn ative", + "] [\"", + "< double", + "Ġm ais", + ", int", + "Ġpre par", + "Ġinter val", + "plement ation", + "_ ERR", + "Ġb ug", + "> \"", + "st at", + "Ġ} ,čĊ", + "< span", + "Ġfa ith", + "Ġ rom", + "pre v", + "ĠE lect", + "F ind", + "Ġg od", + "ot or", + "// ----------------------------------------------------------------", + "orig inal", + "C pp", + "ĠSen ate", + "Ġposition s", + "Ġweap ons", + "Ġco ff", + "Ġpur poses", + "p ol", + "Ġim press", + "Ġanim als", + ". Entity", + "(n p", + "Ġmur der", + "Ġ` `", + "fl ag", + "Ġsol utions", + "ĠAct ive", + "Ġb right", + ".d ate", + "Ġsit u", + "ï¼ Ī", + ". ID", + "Ġs ie", + "), čĊ", + "ak t", + "S pace", + ".d at", + ".index Of", + "h an", + "az ine", + "ĠZ e", + "Ġcr ash", + "( /", + "> =", + "Ð ±", + "iv a", + ".Auto Size", + "ĠL at", + "_ ext", + "Initial ize", + ".reg ister", + "OP Y", + "Ġre verse", + "_d is", + "'] [", + "Ġprom pt", + "ont o", + "ĠJ ournal", + "r outer", + "Ġmys qli", + "# else", + ") \"", + "-x s", + "let s", + "ph an", + ". LE", + "W ill", + "Ġaff ord", + "Ġsk ill", + "-t oggle", + "N C", + "B ind", + "T S", + "J ust", + "iter al", + "Y P", + "ĉ unsigned", + "Ġw ind", + ")) :Ċ", + "Ġw arning", + "ĠW ater", + "Ġd raft", + "Ġc m", + "Ġs am", + "Ġhold ing", + "z ip", + "ĠSc ience", + "Ġsup posed", + "G en", + "Ġdi et", + "< h", + "ĠP ass", + "v i", + "Ġhus band", + "� �", + "n ote", + "ĠAb out", + "ĠIn stitute", + "Ġcl imate", + ".Form at", + "Ġn ut", + "est ed", + "Ġapp arent", + "Ġhold s", + "f i", + "new s", + "C M", + "v ideo", + "': '", + "D ITION", + "p ing", + "Ġsen ior", + "w a", + "-- >Ċ", + "_ default", + "ĠD atabase", + "re p", + "E SS", + "ner gy", + ".F ind", + "_m ask", + "Ġr ise", + "Ġk ernel", + ":: $", + ". Q", + "Ġoffer ing", + "de cl", + "ĠC S", + "Ġlist ed", + "Ġmost ly", + "eng er", + "Ġblock s", + "ol o", + "Ġgover ning", + "\\ F", + "Ġcon cent", + ".get Text", + "Ġm b", + "Ġocc urred", + "Ġchang ing", + "Sc ene", + "_C ODE", + "B eh", + "\" The", + "Ġt ile", + "ĠAssoci ation", + "ĉ P", + "al ty", + "_ ad", + "od ies", + "i ated", + "Ġpre pared", + "poss ible", + "Ġm ort", + "TE ST", + "Ġign ore", + "Ġcal c", + "Ġr s", + "Ġassert Equals", + "Ġs z", + "ĠTH IS", + ". \"Ċ", + "Ġcan vas", + "j ava", + "Ġd ut", + "VAL ID", + ".s ql", + ". input", + "Ġa ux", + "S up", + "Ġart ist", + "V ec", + "_T IME", + ".string ify", + "et ween", + "ĠC ategory", + "Ġ[ -", + "ĠDev Express", + "ĠJ ul", + "Ġr ing", + ". ed", + "Y Y", + "L et", + "Text Field", + "Ġfl at", + "_p rint", + "ĠOT HER", + "ad ian", + "Ġcheck ed", + "e le", + "Al ign", + "stand ing", + "Ġ[ ],", + "Ġl ab", + "uck y", + "ĠChrist mas", + "( image", + ".m odule", + "Ġl ots", + "Ġslight ly", + "(f inal", + "er ge", + "è ¿", + "ĠPol ice", + "ĠR ight", + "Ġaw ard", + "ĠO S", + "Ġ{ }ĊĊ", + "Ġp tr", + "ov es", + "ic ated", + "еР¼", + "Ġman age", + "olid ay", + "Am ount", + "ool Strip", + "t body", + "N av", + "w rap", + "B B", + "Ġwatch ing", + "ari os", + "Ġoption al", + "_ K", + "ĠL icensed", + ".M ap", + "T imer", + "ĠA P", + "ĠRe v", + "( o", + ", c", + "um in", + "eta iled", + "ĠH y", + "Ġbl ank", + "ag ger", + "ĠS elf", + "() [", + ".m ake", + "ear n", + "ch annel", + "< pre", + "ble m", + "_p assword", + "_s p", + "ic ing", + "e z", + "Ġthe ory", + "ĠT er", + ", n", + "log o", + "ĠHT TP", + "() ))", + ".h andle", + "> ;Ċ", + "W orld", + "Ġpy thon", + "Ġl if", + "Ġtr av", + "Ġcon ven", + "com pany", + "ĠCl ub", + "V er", + "B tn", + "Ġz one", + "product s", + "ĠE duc", + "Ġver ify", + "ĠM il", + "on o", + "] );ĊĊ", + "EN CE", + "Ġpack et", + "Ġc er", + "Ġen umer", + "Ġpar s", + "form ed", + "Ġocc up", + "t re", + "Ġexerc ise", + "D ay", + "_s um", + "Ġask ing", + "apt ion", + "Ġord ers", + "Ġsp ending", + "ĠE RR", + ".D is", + "ĠU til", + "âĢľ I", + "\\ '", + "? )", + "/ >Ċ", + "Ġem ot", + "Ġinflu ence", + "ĠAfr ica", + "att ers", + "Ù ħ", + ".s ession", + "Ġch ief", + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ ĉĉĉ", + "Ġto m", + "clud ed", + "ser ial", + "_h andler", + ".T ype", + "ap ed", + "Ġpolic ies", + "- ex", + "- tr", + "bl ank", + "mer ce", + "Ġcover age", + "Ġr c", + "_m atrix", + "_ box", + "Ġcharg es", + "ĠB oston", + "P e", + "Ġcirc um", + "Ġfil led", + "Ġn orth", + "icture Box", + "ĉ res", + "è ®", + "Ġter min", + "Ġ[ âĢ¦", + "IRE CT", + "Ġb er", + "Ġ\" ../../", + "ret ch", + ".c ode", + "_c ol", + "ĠGovern ment", + "Ġarg v", + "ĠL ord", + "as i", + "Ex ec", + "ĉ let", + "vert is", + "Ġdiscuss ion", + "en ance", + "out ube", + "type of", + "Ġs erved", + "ĠP ut", + "ĉ x", + "Ġs weet", + "B efore", + "ateg y", + ". of", + "ĠM aterial", + "S ort", + "ON T", + "ig ital", + "Wh y", + "Ġs ust", + "Ġ ç", + "ab et", + "Ġseg ment", + "Ġ[ ],Ċ", + "ĠMus lim", + "Ġfind ViewById", + "c ut", + "_T EXT", + "ĠM ary", + "Ġlo ved", + "Ġl ie", + "ĠJ O", + "Ġis set", + "mon th", + "Ġpr ime", + "t i", + "ĠCar ol", + "U se", + "ĠP op", + "ĠS ave", + "Int erval", + "ex ecute", + "d y", + "ĠI ran", + "_ cont", + "ĉ T", + "Ġph ase", + "check box", + "we ek", + "Ġh ide", + "Ġt il", + "Ġj u", + "C ustom", + "b urg", + "/ M", + "T ON", + "Ġqu ant", + "Ġr ub", + "ix els", + "Ġinst alled", + "Ġd ump", + "Ġproper ly", + "( List", + "Ġdec ide", + "app ly", + "H as", + "Ġkeep ing", + "Ġcitiz ens", + "Ġj oint", + "p ool", + "S ocket", + "_ op", + "Ġweap on", + "gn ore", + "ĠEx ec", + "ott en", + "ĠM S", + "Ġ( -", + "ĠRe view", + "Ġex amples", + "Ġt ight", + "! (", + "D P", + "ĠMessage Box", + "Ġphot ograph", + "UR I", + "é t", + "l ow", + "ĠGr and", + ".p ersistence", + "Ġmaint ain", + "Ġnum s", + "Ġz ip", + "ial s", + "ĠG ets", + "pe g", + "ĠB uffer", + "~~ ~~", + "ra structure", + "ĠP L", + "u en", + "ob by", + "size of", + "Ġp ic", + "Ġse ed", + "Ġexperi enced", + "Ġo dd", + "Ġk ick", + "Ġproced ure", + "avig ator", + "- on", + ", j", + "ĠAl though", + "Ġuser Id", + "ac cept", + "Bl ue", + "IC olor", + "l ayer", + "av ailable", + "Ġend s", + ".t able", + "Ġdat aset", + "b us", + "Ġexpl ain", + "( pro", + "ĠCommit tee", + "Ġnot ed", + "] :Ċ", + "D im", + "std io", + ". \",Ċ", + "_s ource", + "ĠWe ek", + "ĠEd ge", + "Ġoper ating", + "Ġest e", + "i pl", + "ag ination", + "Ġpro ceed", + "Ġanim ation", + ".Model s", + "ĠW atch", + "i at", + "Ġopp on", + "/ A", + "Re port", + "Ġs ounds", + "_b uf", + "IEL D", + "Ġbu nd", + "ĉ get", + ".p r", + "(t mp", + "Ġk id", + ">ĊĊ Ċ", + "Ġy ang", + "Not Found", + "Ñ Ĩ", + "m ath", + "@g mail", + "ĠL IMIT", + "red ients", + "Ġv ent", + "avig ate", + "L ook", + "Ġrelig ious", + "Ġr and", + "ri o", + "( GL", + "_ ip", + "u an", + "ici ency", + "ĠCh ange", + "> čĊčĊ", + "ĠEnt ity", + "Ġrencont re", + "ĠR et", + "pl an", + "é n", + "BO OL", + "ur ies", + "tr ain", + "Def inition", + "======== ====", + "z z", + "An imation", + "ĠO K", + "_m enu", + ".b l", + "_s core", + "Ġac ad", + "( System", + "Ġref resh", + "'=> $", + ".G raphics", + "ament o", + "p id", + "t c", + "Ġt ips", + "Ġhom es", + "Ġf uel", + "â ĸ", + "_h elper", + "ĠĠ čĊ", + "ĠR oom", + ".C lose", + "_ attr", + "ĠM ount", + "ĠE v", + "ar ser", + "_t op", + "e ah", + "ĠDe lete", + "ãĢ į", + "u ke", + "Ġus age", + "ar ia", + "_de v", + "Ġtext ure", + "Ġconvers ation", + "e per", + "Be an", + "d one", + "non atomic", + "ĠSe cond", + "Ġshoot ing", + "_p re", + "Com ponents", + "Ġ] ĊĊ", + "__ ,", + "stit ution", + ".Ch ar", + "> ();ĊĊ", + "Ġpresent ed", + "Ġw a", + "ok er", + "- ĊĊ", + "in er", + "Ġbe coming", + "Ġinc ident", + "At t", + "Ġreve aled", + "for c", + "Ġbo ot", + ".p age", + "Enumer ator", + "_ ->", + "Ph oto", + "Ġs pring", + ". \",", + "ĠD ictionary", + "B JECT", + "Ġloc ations", + "Ġs amples", + "Input Stream", + "ĠB rown", + "Ġst ats", + "qual ity", + "Ñ ħ", + "-d is", + "Ġhelp ing", + "Ġp ed", + "( se", + "ĠWh o", + "al ian", + "int ernal", + "Ġf t", + "> ().", + "-> {", + "Ġm ine", + "Ġs ector", + "Ġg ro", + "Ġopport unities", + "Ġà ¼", + "Ġm p", + "Ġalleg ed", + "Ġdoub t", + "M ouse", + "Ab out", + "_p art", + "Ġch air", + "Ġstop ped", + "lo op", + "ent ities", + "Ġapp s", + "ans ion", + "Ġm ental", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "F R", + "Ġdef end", + "c are", + "Ġide al", + "/ api", + "ur face", + "Ġe le", + "ul ator", + "ĠR ights", + "angu ages", + "Ġfund s", + "Ġad apt", + "At tributes", + "Ġdep loy", + "opt s", + "Ġvalid ation", + "Ġconcern s", + "u ce", + ".n um", + "ult ure", + "il a", + "Ġc up", + "Ġp ure", + ".F ore", + "ĠHash Map", + ".value Of", + "as m", + "M O", + "Ġc s", + "Ġst ores", + "Ġ ************************************************************************", + "Ġcommunic ation", + "m em", + ".Event Handler", + ". Status", + "_ right", + ".set On", + "S heet", + "Ġident ify", + "ener ated", + "order ed", + "Ġ\" [", + "Ġs we", + "Con dition", + "ĠA ccording", + "Ġpre pare", + "Ġro b", + "P ool", + "Ġs port", + "r v", + "ĠR outer", + "Ġaltern ative", + "( []", + "ĠCh icago", + "ip her", + "is che", + "ĠDirect or", + "k l", + "ĠW il", + "key s", + "Ġmy sql", + "Ġw elcome", + "k ing", + "ĠMan ager", + "Ġca ught", + ") }Ċ", + "S core", + "_P R", + "Ġsur vey", + "h ab", + "He aders", + "AD ER", + "Ġdec or", + "Ġturn s", + "Ġr adius", + "err upt", + "C or", + "Ġm el", + "Ġin tr", + "( q", + "ĠA C", + "am os", + "M AX", + "ĠG rid", + "ĠJes us", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠ", + ".D E", + "Ġt s", + "Ġlink ed", + "f ree", + "ĠQ t", + "Ġ/** čĊ", + "Ġf aster", + "ct r", + "_ J", + "D T", + ".C heck", + "Ġcomb ination", + "Ġint ended", + "- the", + "- type", + "ect ors", + "am i", + "ut ing", + "Ġum a", + "X ML", + "U CT", + "A p", + "ĠR andom", + "Ġr an", + ".s ort", + "Ġsort ed", + ". Un", + "_P ER", + "it ory", + "Ġprior ity", + "ĠG al", + "ĠO ld", + "h ot", + "ĠD isplay", + "(s ub", + "_T H", + "_ Y", + "ĠC are", + "load ing", + "K ind", + "_h andle", + ", ,", + "r ase", + "_re place", + ".add EventListener", + "ĠR T", + "Ġenter ed", + "g ers", + "Ġ ich", + "( start", + "/ app", + "Ġbro ther", + "M emory", + "Out let", + "Ġ utf", + "pre c", + "Ġn avigation", + "OR K", + "Ġd st", + "D etail", + "Ġaud ience", + "Ġd ur", + "Ġcl uster", + "un ched", + "Ġ ],", + "Ġcomfort able", + ". values", + "ĠT otal", + "Ġsn ap", + "Ġstand ards", + "Ġperform ed", + "h and", + "(\" @", + "å Ń", + "Ġph il", + "ib r", + "tr im", + "Ġfor get", + "Ġdo ctor", + ".Text Box", + "icon s", + ", s", + "ĠO p", + "S m", + "St op", + "ĉ List", + "ĉ u", + "Com ment", + "_V ERSION", + ".X tra", + "P erson", + "r b", + "LO B", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĊ", + "ĠCent ral", + "IC K", + "ra q", + "Ġput ting", + "Ġm d", + "ĠL ove", + "Pro gram", + "B order", + "o or", + "Ġallow ing", + "a fter", + "Ġent ries", + "ĠMay be", + "] ).", + "ĠSh ort", + ") \\", + ".n ow", + "f riend", + "Ġpre fer", + "ĠG PIO", + "os is", + "ĠGame Object", + "Ġsk ip", + "Ġcompet ition", + "_m atch", + "lic ations", + "_CON T", + ".group Box", + "Ġal s", + "\" We", + "_e q", + "l an", + "_ search", + "ĠMus ic", + "as is", + "Ġb ind", + "ĠIs land", + "r um", + "( E", + "Ġse at", + "V ideo", + "Ġa ck", + "ree k", + "={ ()", + "Ġr ating", + "Ġrestaur ant", + "DE X", + "(b uf", + "pp ing", + "ual ity", + "Ġle ague", + "Ġfoc used", + "ap on", + "$ data", + "CL UD", + "CLUD ING", + "Ġabs olute", + "( query", + "Ġtell s", + "A ng", + "Ġcomm unities", + "Ġhon est", + "ok ing", + "Ġap art", + "ar ity", + "/ $", + "_m odule", + "ĠE nc", + ". an", + ".Con fig", + "C re", + "Ġsh ock", + "ĠAr ab", + "I ENT", + "/ re", + "Ġre trie", + "ycl er", + "is a", + "ĠO rgan", + ". graph", + "Ġ í", + "ĠB AS", + "En um", + "Ġposs ibly", + "ÑĢ аÐ", + "ĠJapan ese", + "Ġc raft", + "ĠPl ace", + "Ġtal ent", + "Ġfund ing", + "Ġconf irmed", + "Ġc ycle", + "/ x", + "G E", + "Ġhe aring", + "Ġpl ants", + "Ġm outh", + "p ages", + "or ia", + "ĠRem ove", + "_t otal", + "Ġo d", + "oll apse", + "do or", + "Ġb ought", + "Ġadd r", + "AR CH", + "_d im", + "dd en", + "Ġdec ades", + "RE QUEST", + "Ġvers ions", + "f ire", + "Ġmov es", + "f b", + "Ġcoff ee", + ".con nect", + "ĠR ow", + "Ġs chema", + "S cope", + "- Type", + "Ġfight ing", + "Ġret ail", + "Ġmod ified", + "T F", + "File s", + "n ie", + "_com mand", + "st one", + "Ġ ÑĤ", + "_ thread", + "Ġb ond", + "ĠDevelop ment", + "Ġp t", + "F ORM", + "ple t", + "Ġident ified", + "c pp", + "Ġc oding", + "ok ed", + "ĠM aster", + "ID TH", + "Ġres idents", + "red it", + "ĠPh oto", + "= -", + "un te", + "ate ur", + "_ST ATE", + "ĠS ing", + "Ġshe et", + ". val", + "or se", + "Ġh ers", + "Ġdetermin ed", + "Com mon", + "Ġw ed", + "_ queue", + "P H", + "ĠAt l", + "cre d", + "/L ICENSE", + "Ġm es", + "Ġadv anced", + ".j ava", + ".S h", + "G o", + "k ill", + "f p", + "_set tings", + "Ġp al", + "Ġtr uck", + "Ġcomb ined", + "Ġ\" ${", + "ĠCor por", + "Ġjo ined", + "ĠJ ose", + "ĠC up", + "un s", + "est ival", + "lev ision", + "Ġbro ken", + "Ġmar riage", + "ĠWest ern", + "Ġrep resents", + "ĠT itle", + "Ġs s", + ".A ss", + "ongo ose", + "ient o", + "< >();Ċ", + "Ġabs olutely", + "Ġsm ooth", + "TER N", + "ĠUn less", + "W ord", + "Ġmer ge", + "ig an", + "ĠV ol", + "Ġn n", + ".get Id", + "ĠÐ ·", + "Ġsex y", + "Ġseek ing", + "S ingle", + ". this", + "Ġk om", + "b ound", + "; \"", + "Ġfont Size", + "_d f", + "Ġinj ury", + "( H", + "Ġiss ued", + "_ END", + ": self", + "Ġp atch", + "Ġle aves", + "Ġad opt", + "File Name", + "ãĢ IJ", + "Ġexec utive", + "ĠBy te", + "] ))Ċ", + "Ġn u", + "out ing", + "clud ing", + "- R", + ". options", + "Ġsub stant", + "av ax", + "ĠB UT", + "Ġtechn ical", + "Ġtw ice", + "Ġm ás", + "Ġun ivers", + "y r", + "Ġdr ag", + "ĠD C", + "Ġs ed", + "Ġb ot", + "ĠP al", + "ĠH all", + "forc ement", + "Ġa uch", + ".m od", + "not ation", + "_file s", + ".l ine", + "_fl ag", + "[ name", + "Ġres olution", + "Ġb ott", + "(\" [", + "end e", + "( arr", + "F ree", + "( @\"", + "ĠD istrict", + "PE C", + ": -", + "P icker", + "ĠJ o", + "ĠĠĠĠĠ Ċ", + "ĠR iver", + "_ rows", + "Ġhelp ful", + "Ġmass ive", + "--- Ċ", + "Ġmeas ures", + "ĠR untime", + "Ġwor ry", + "ĠS pec", + "ĉ D", + "ãĢ ij", + "Ġ) {Ċ", + "Ġwor se", + "(f ilename", + "Ġl ay", + "Ġmag ic", + "ĠThe ir", + "ou l", + "st roy", + "ĠWh ere", + "Ġsu dden", + "Ġdef e", + "Ġb inding", + "Ġfl ight", + "ĠOn Init", + "ĠW omen", + "ĠPol icy", + "Ġdrug s", + "ish ing", + "(' ../", + "ĠM el", + "pe at", + "t or", + "Ġpro posed", + "Ġst ated", + "_RE S", + "Ġe ast", + "ĠCON DITION", + "_d esc", + "Ġwin ning", + "fol io", + "M apper", + "ĠP an", + "ĠAn ge", + ".s ervlet", + "Ġcop ies", + "L M", + "Ġv m", + "å į", + "Ġd ictionary", + "S eg", + "el ines", + "ĠS end", + "Ġ iron", + "ĠF ort", + ".d omain", + "Ġdeb ate", + "Not Null", + "e q", + "ach er", + "l f", + "ĉf mt", + "Ġlaw y", + "Ä Ł", + "ĠM en", + "Ġtr im", + "( NULL", + "Ġ! !", + "Ġp ad", + "Ġfollow s", + "\"] [\"", + "re qu", + "ĠE p", + ".g ithub", + "( img", + "et o", + "(' \\", + "S ervices", + "umbn ail", + "_m ain", + "ple ted", + "fort unately", + "Ġw indows", + "Ġpl ane", + "ĠCon nection", + ". local", + "u ard", + "} \\", + "== \"", + "and on", + "ĠR oy", + "w est", + "ig inal", + "em ies", + "it z", + "') :Ċ", + "ĠP eter", + "Ġt ough", + "Ġredu ced", + "Ġcalcul ate", + "Ġrap id", + "c ustomer", + "Ġeff icient", + "Ġmed ium", + "Ġf ell", + ". ref", + "ĠC as", + "Ġfeed back", + "S peed", + "( output", + "aj e", + "Ġc ategories", + "Ġfe e", + "} ;", + "Ġde leted", + "re h", + "Ġpro of", + "D esc", + "B uild", + "Ġs ides", + ".Array List", + "- %", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠ", + "Ø ±", + ".m atch", + "л и", + "Ġfe els", + "Ġachie ve", + "Ġcl im", + "_ ON", + "ĠC D", + "Ġteach er", + "_c urrent", + "b n", + "_P L", + "ist ing", + "En able", + "G EN", + "Ġt v", + "Ġso ck", + "Ġpl ays", + "Ġdis count", + "ĠK E", + "ĠDe bug", + "F ore", + "ĠI raq", + "Ġappear ance", + "M on", + "Ġst yled", + "ĠH uman", + "i ot", + "ĠH istory", + "Ġs ac", + "ĠC ollection", + "Ġrecomm ended", + ".Se lected", + "Ġorgan izations", + "Ġdiscover ed", + "co hol", + "ad as", + "ĠThom as", + "M ay", + "Ġcons erv", + "Ġdom in", + "ĠF ollow", + "ĠSe ction", + "ĠTh anks", + "User name", + "Ġrec ipe", + "Ġwonder ful", + ".s leep", + "_ if", + "ĉĊ ĉĊ", + "orn o", + "Ġr u", + "_t arget", + ".\" \"", + "à ¦", + "Event Args", + "Ġinput s", + "Ġf if", + "Ġv ision", + "c y", + "ĠS eries", + ") (((", + "Ġtr ading", + "Ġmark er", + "B egin", + "Ġtyp ically", + "Ġca uses", + "drop down", + "_DE BUG", + "Ġdet ect", + "c ountry", + "! \");Ċ", + "ĉ R", + "app y", + "Ġc ref", + "(' <", + "\" =>", + "ĠL E", + "read er", + "Ġadmin istr", + "à µ", + "uck et", + "Ġf ashion", + ". char", + "iz ar", + "Ġdis able", + "Ġsu c", + "ĠL ive", + "iss ue", + "Ġmet adata", + "fl ags", + "Ġ ðŁ", + "Ġcomm itted", + "Ġv a", + "Ġr ough", + "Ġ'' 'Ċ", + "Ġhigh light", + "_var s", + "V O", + "Ġenc oding", + "- Z", + "_s ign", + "$ (\"#", + "Ġr ain", + "reate st", + "ĠEN D", + "Se lection", + "Ġcandid ates", + "Ġs av", + ". Empty", + "Ġdec isions", + "Ġcoll abor", + "rid ge", + "fe ed", + "ress ion", + "Ġperson s", + "V M", + "eg a", + "_B IT", + "A ccording", + "ack ed", + "Ġdoll ars", + "_lo ss", + "ĠC ost", + "} \"Ċ", + "Not ification", + "Ġpro stit", + "Ġauthor ity", + ".re c", + "Ġsp okes", + "ĠT oday", + "ist ant", + "ĠHe ad", + "âĢĿ .", + "ertain ment", + "ce an", + "cul ate", + "Ġv en", + "How ever", + "_ arr", + "Ġtok ens", + "G raph", + "ĠJ ud", + "ĠVir gin", + "ĠS erial", + "un ning", + "M utable", + "ag ers", + ".c sv", + "Ġdevelop ing", + "Ġinstruction s", + "Ġprom ise", + "Ġrequest ed", + "_ encode", + "/ \"", + "ĠI con", + "u ilt", + "- day", + "Ġint elligence", + ". IS", + "ĠO bservable", + "ĠH ard", + "Bo ol", + "ident ial", + ".An chor", + "Ġsell ing", + "C I", + "AG ES", + "t le", + "b ur", + "UFF ER", + "R Y", + "Ġbig ger", + "Ġr at", + "Ġfam ous", + "Ġtyp ename", + "Ġexpl ained", + "} }Ċ", + "Ġn uclear", + "- N", + "Ġcr isis", + "ĠEnt er", + "Ġan swers", + "/ ${", + "/ pl", + "Ġse qu", + "_n ext", + "m ask", + "Ġstand ing", + "Ġpl enty", + "ĠC ross", + "ĉ ret", + "d ro", + "ĠC ast", + "= true", + "ĠCh ris", + "ic io", + "ĠM ike", + "Dec imal", + "add Component", + "L en", + "Ġco ck", + "Ġ# {", + "UR N", + "< tr", + "Ġauthor ities", + "Res ources", + "- H", + "B ottom", + "_ qu", + "put er", + "ester day", + "Dis patch", + "s ince", + "Ġfam iliar", + ", i", + "V C", + "Ġm ent", + ", C", + "Ġfre edom", + "Ġr outes", + "ĠB uy", + "Ġcomm ands", + "Ġm esh", + "/ C", + "ĠSet tings", + "- style", + "Ġw itness", + "Ġc le", + "Ġun ion", + "ef ault", + "are t", + "Ġthought s", + "Ġ ----", + "_pro cess", + "_ us", + "ing ly", + "U ES", + "T ouch", + "ĠÐ ¼", + "_ open", + "ĠV ec", + "Ġre ward", + ".C lick", + "/ :", + "Ġn ie", + "Ch anges", + "M onth", + "ï¼ Ł", + "Ġexec ution", + "Ġbe ach", + "( Integer", + "ĉ a", + "/ '", + ".Font Style", + "Ġab ort", + "ĠS ingle", + "( isset", + "Ġd p", + "Ġ}} ", + "Ġ* =", + "ĠP S", + "Ġdanger ous", + "[ p", + "OM E", + "O ther", + "ĠString Builder", + "Point s", + "head ing", + "Ġc urrency", + "Ġpercent age", + "_A PI", + "Ġclass ic", + "the ad", + "ĠM O", + "F E", + "Id x", + "aw ait", + "Ġà ¨", + "Ġacc ident", + "Ġvari ant", + "Ġm yst", + "ĠL and", + "ĠB re", + "Ġh arm", + "ĠA cc", + "Ġcharg ed", + "ion es", + "Vis ibility", + "ar ry", + "ĠL anguage", + "Ġwalk ing", + "\" .ĊĊ", + "if er", + "Ġleaders hip", + ".F rom", + "yn am", + "Ġt imestamp", + "i pt", + "ĠH as", + "REF ER", + "ĠIt s", + "Ġlist ener", + "UT E", + "_d escription", + "Ġexperi ences", + "Ġcre ates", + "R S", + "c art", + "bl ack", + "Ġcho ices", + "w ar", + "Ġ'' '", + "Ġorder ed", + "Ġeven ing", + "Ġp il", + "Ġt un", + "ĠB ad", + "( app", + "r andom", + "Ġexp licit", + "Ġarr ived", + "Ġf ly", + "Ġecon om", + "-m ail", + "Ġlist s", + "Ġarch itect", + "ĠP ay", + "Ġd s", + "ĠS ol", + "Ġveh icles", + "H z", + "- com", + "Ġk ing", + "_e qual", + "ĠH elp", + "Ġab use", + "-- ;Ċ", + "Ġex tr", + "Ġchem ical", + "ä ¿", + "Ġor ient", + "Ġbre ath", + "ĠS pace", + "(e lement", + "w ait", + "DE D", + "ig ma", + "Ġent r", + "Ġs ob", + "- name", + "Ġaff ected", + "ik a", + "Ġco al", + "_w ork", + "Ġhundred s", + "Ġpolit ics", + "sub ject", + "Ġconsum er", + "ANG E", + "Ġrepe ated", + "S end", + "Ġ# [", + "Ġprot ocol", + "Ġlead s", + "use um", + "E very", + "Im port", + "(c ount", + "Ġchalleng es", + "Ġnov el", + "Ġdep art", + "b its", + ".C urrent", + "Ġ` ${", + "ot ing", + "( \\", + "Ġcreat ive", + "Ġbu ff", + "Ġintrodu ced", + "us ic", + "mod ules", + "A re", + "-d oc", + "l anguage", + "_c ache", + "Ġto d", + "? > {{", + "ĠRes ource", + "ĠSt andard", + "ĠP rem", + "up dated", + "ival ent", + "Ġas sets", + "_t emp", + "Ġinterest s", + "Ġhard ware", + "ĠR om", + "ĠSh are", + "Ġ' 'Ċ", + "Ġ* ,", + "ĠT ake", + "ĠIm ages", + "_C HECK", + "(type of", + "ĠJ un", + "\\< ^", + "Ġli qu", + "Ġwor st", + "ymb ols", + "ĉĉĉ ĠĠĠ", + "Ġdr ivers", + "ĠD ocument", + "en o", + "ĠTechn ology", + "Ġappro ved", + "ump s", + "Ġs now", + "form ance", + "_A SSERT", + "u its", + "Ù Ĩ", + "Ġdiffer ences", + ". Visible", + "ĉĉĉ čĊ", + "ĠP s", + "_f etch", + "Ġto do", + ". ',Ċ", + "Ġs el", + "ur ers", + "in valid", + "Ġt weet", + "V EL", + "Ġresearch ers", + "Ġs printf", + "ĠR O", + "Ġp el", + ".Tr ans", + "Ġil legal", + "d ialog", + "sm arty", + "l g", + "_M IN", + "Ġher o", + "f inal", + "Ġp p", + ".L e", + "Ġc i", + "ĉ RT", + "Ġsuggest ed", + "p df", + "ach ing", + "ĠR o", + "ĠProp erties", + "ĠS i", + "Ġbuy ing", + "Ġm u", + "Ġl ands", + "if iers", + "ĠF ILE", + "RO UP", + "Ġh older", + "ĠS on", + "Ġsym pt", + ".r oute", + ") ?", + "Ġarg c", + "Ġfor t", + "Ġcas ino", + "_c ategory", + "Ġfor um", + "p refix", + "apt ure", + "T ube", + "em s", + "im ize", + "Ġn ue", + "a us", + "c ourse", + "AT OR", + "() ),", + "Ad vertis", + "ING S", + "Ġack now", + "ĠKore a", + "pl ing", + "Ġwork er", + "PL IED", + "h al", + "ĠRich ard", + "Element s", + "ĉĉĉ Ġ", + "st ar", + "Ġrelationship s", + "Ġche ap", + "AC H", + "ĠX ML", + ", &", + "ĠLou is", + "Ġr ide", + "_F AIL", + "Ġch unk", + "[ s", + "_O UT", + "Ġch osen", + "_ [", + "/ (", + "ĠJ eff", + "_s l", + "pr iv", + "ĠCan adian", + "Ġun able", + "_F LAG", + "Ġn os", + "h igh", + "Ġl ift", + "f un", + "() {", + "el ly", + "ycler View", + "_ as", + "_L IST", + "Ġr adi", + ".get Value", + "ĠAnge les", + "ĠS pan", + "_in stance", + "it ors", + "Ġm igration", + "A K", + "O h", + " ®", + ". selected", + "ĠG T", + "Ġadv ance", + "ĠSt yle", + ".Data GridView", + "e ction", + "Ñ İ", + "p io", + "ro g", + "Ġsh opping", + "ĠR ect", + "I lluminate", + "O U", + "ĉ array", + "Ġsubstant ial", + "Ġpre gn", + "Ġprom ote", + "IE W", + ".L ayout", + "Ġsign s", + "/ .", + "Ġlet ters", + "Bo ard", + "ct rl", + "\" \\", + "ĠJ ones", + "Ġvert ex", + "Ġj a", + "Ġaff ili", + "Ġwe alth", + "ĉ default", + "Ġsignificant ly", + "Ġe c", + "Ġx s", + "act ual", + ".p er", + "_st ep", + "an vas", + "m ac", + "Ġtrans l", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Iter ator", + "Ġo ch", + "agnost ic", + "ĠD uring", + "ĠDE FAULT", + "Ġt ill", + "Ġsign ature", + "Ġb ird", + "ĠO l", + "ĠI r", + "H S", + "av atar", + "ESS AGE", + "Ġe lev", + "Ġm t", + "ĠN av", + "Ġrel ax", + "Ġpl ate", + "IT EM", + "( date", + ".n ot", + "Ġgr ade", + "Ġ} ),Ċ", + "? \"ĊĊ", + "i ences", + "H igh", + "ĠD IS", + "dis abled", + "Q UI", + "Ġno ise", + "a ux", + "ĠU P", + "os a", + "Ġv oc", + "Ġ ))", + "oc om", + "_O FF", + "ĠD b", + "L ock", + ".e clipse", + ", d", + "ĠD raw", + "Ġ\" (", + "Ġvis ited", + "Ġâ Ī", + "Ġsuc ceed", + "Ġim possible", + "a ire", + "ĠT urn", + "Ġd ish", + "F G", + "Ġs ensor", + "AN N", + "ab a", + "Ġsur g", + "] );čĊ", + "Ġf p", + "_ an", + "- J", + "- G", + "ĠJ ob", + "Con vert", + "ĠKE Y", + "Ġauth ors", + "_s erver", + "\\ r", + "Ġ-* -", + "f lex", + "Ġs oc", + "R et", + "Ġs alt", + "ĠâĢ¦ ĊĊ", + "ĠC lear", + "(p age", + "-d anger", + "Ġroom s", + "con v", + "# {", + ". op", + "ĠA rea", + "_S C", + "h en", + "Ġbeg ins", + "- y", + "Ġexc ited", + "Ġign ored", + "Ġbon us", + "st udent", + "ĠM ember", + "Ġrel atively", + "ĠL ow", + "ĠPro du", + "ate way", + "pos ure", + "Ġth ick", + "ani el", + "( view", + "ĠCr ush", + "Ext ension", + "I l", + "e ed", + "LO C", + ". im", + ". Items", + "Ġconflic t", + ".pre vent", + "Ġon Create", + "u v", + "is er", + "Ġw ave", + "M ar", + "ĠComm unity", + "ic he", + "ĠNo thing", + "[ m", + "ĠLe e", + "ri ends", + "è re", + "!! !", + "an z", + ". result", + "ĠS K", + "_P ARAM", + "Ġdem ocr", + "Back Color", + ".ex ists", + "\" It", + "( options", + "ra zy", + "as er", + "\\ Database", + "al endar", + "_ ass", + "; }Ċ", + "vert ex", + "ine craft", + "W arning", + "arg o", + "Ġact or", + "ĠInst ead", + "ĠUs ing", + "S elf", + "@ interface", + "Ġspe aking", + "ĠPar is", + "ĠL ICENSE", + ".n ode", + "ĠF ood", + "E IF", + "ĠB i", + ". Start", + "ĠI B", + "Ġun iversity", + "ĠHe ader", + ".pro duct", + "C opy", + "et c", + "r ical", + "Ġ> >>", + "book s", + "Ġal gorithm", + "Ġ' __", + "(j avax", + "Ġnumer ous", + "Sh are", + "H ave", + "Ġrec ru", + "Ġpro ve", + ".sub string", + "he alth", + "е л", + "Ġdec imal", + "Ġcomm ission", + "s cription", + "x C", + "Ġsum mary", + "att ed", + "Ġclo ser", + "fin ished", + "() ){Ċ", + "ĠW ood", + "_field s", + "k u", + "_ items", + "Fl ag", + "Ġconf idence", + "ĠF ederal", + "du x", + "Ġcomp at", + "Ġvert ical", + "Ð ¹", + "è s", + "; \">Ċ", + "_m anager", + "() ))Ċ", + "ID E", + ": \",", + "__ Ċ", + "ĠW ay", + "Ñ Ī", + "T emp", + "ĠS TR", + "rit ten", + "S ync", + "ĠA V", + "ĠC EO", + "ĠG uid", + "Ġenvironment al", + "Ġcorrespond ing", + "ĉ console", + "Ġjust ice", + "ĠJ S", + "Ġl ived", + "g ar", + "ĠG raph", + "ĠSt at", + "Ġi Phone", + ". al", + "ĠH D", + "Ġocc ur", + "Ġth reshold", + "Ġon click", + "RE G", + ".Graphics Unit", + "M eta", + "Å ¾", + "Ġc um", + ".g nu", + "à «", + "Ġobt ained", + "Ġcompl aint", + "Ġe ating", + "Ġt ar", + "_t ask", + "Ġopt s", + "( to", + "P ass", + "Ġpl astic", + "t ility", + "ĠW in", + ".prevent Default", + "p ile", + "ĠG ar", + "Ġqu antity", + "_l ast", + "Ġg reatest", + "D ao", + "_D IS", + "ĠUs ed", + "ĠH P", + "rit ing", + "S ION", + "bl ue", + "d omain", + "Ġs cores", + "N ormal", + "_ admin", + "ĠA SSERT", + "Th en", + "** *", + "d ist", + "l on", + "Ġh ate", + "sh al", + "Image View", + "d atabase", + "Ġp and", + "Ġlog ic", + "= false", + "b g", + "ĠConfig uration", + "Ġn ur", + "O G", + "Ġmar ried", + ": +", + "Ġdro pped", + "Ġreg istration", + "оР¼", + "ult iple", + "iz ers", + "sh ape", + ".c opy", + "Ġwe aring", + "ĠC ath", + "Ġded icated", + "Ġ.. .Ċ", + "Ġadv oc", + "ĠF amily", + "Ġstat ements", + "em atic", + "ampions hip", + "Ġmot iv", + "ĠH ave", + "Ġbl ow", + "J ob", + "c ert", + "_v ector", + "inst all", + "ĠC OPY", + "em bed", + "D IR", + "ĠS pring", + "Ġex hib", + "cd n", + "ĠCom ment", + "ĠOption al", + ". player", + "ĠD ark", + "( pos", + "ĠSh ould", + "Ġcent re", + "ĠGu ard", + "ó w", + "Ġtr ouble", + "EN ER", + "( unsigned", + "_s ervice", + "Ġn s", + "ul ing", + "ĠMex ico", + "ĠN Y", + "mys ql", + "Ġl ic", + "å ľ", + "M r", + "- fl", + "ĠC ustomer", + "id i", + "Ġ? >ĊĊ", + "ri ble", + "Ġп ÑĢ", + "Ġs izes", + "_STR ING", + "valid ation", + "ĠJ on", + "( Http", + "add Class", + "N odes", + "Ġfrag ment", + "Ġsp oke", + "Ġw aste", + "J oin", + "Ġill ustr", + "el i", + "c ient", + "Ġa id", + "Ġpro sec", + "') {Ċ", + "Ġpass ing", + "Ġf aces", + "Sh ape", + "_ Z", + "it i", + "Ġal le", + "Ġro bot", + "ĠĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "ĠS pe", + "Ġrece iving", + "ĠD etails", + "Ġ\" )", + "m g", + "_RE F", + "Ġcompar ison", + "* ,", + "ĠF ound", + "_s ession", + "( U", + "/ F", + "Ġx xx", + "N etwork", + "d ers", + "Ġcap ture", + "Ġcor re", + "ĠL td", + "ĠAd v", + "[ @", + "Ġcl ip", + "M ill", + "ĠPro file", + "Ġend if", + "Ġob lig", + "des cribe", + ".e lement", + "riter ion", + "L D", + "er ed", + "Ġfav our", + "s core", + "ĠF ilter", + "at tributes", + "Ġcheck s", + "In flater", + "ĠPl us", + "Ġscient ific", + "Ġpriv acy", + "He ad", + "Ġfe at", + "Ġdeg rees", + "ĠP ale", + "; \">", + "Ġfil ms", + "ĠA udio", + "ĠT ag", + "ĠE nergy", + "it ar", + "par ator", + "Ġf ellow", + "Ġev t", + "ĠT ri", + "ĠD AM", + "cl oud", + "ĠP assword", + "ĠDemocr ats", + "ĠAc ad", + "$ lang", + "Ġre b", + "() )ĊĊ", + "н Ñĭ", + "ĠB ur", + "read cr", + "Ġh ex", + "Con sole", + "ct l", + "ous el", + "ĠWill iam", + "Ġa z", + "_P ORT", + "Ġpract ices", + "Ġany where", + "ĠP osition", + "Ġ- >Ċ", + "i ams", + ".user name", + "place holder", + "Ġo der", + "ĠSecret ary", + "Ġi T", + "mon d", + "event s", + "? âĢĿ", + ".S ub", + "Ġatt ached", + "Ġn ão", + "Ġest ate", + ". action", + "Ġfig ures", + "Ġ} );čĊ", + "Ġsubs cri", + ".t ag", + "n am", + ". plot", + "no on", + "li ament", + "Char acter", + ".t ab", + "Ġw inter", + "ĠVar iable", + "Ġtre es", + "Ġpr oud", + "( V", + "_ load", + "Ġh ier", + "ĠE con", + "Ġf d", + "Ġvict ims", + "R est", + "ian a", + "Ġf ake", + ".Print ln", + "Ġstr len", + "Ġs ad", + "Ġb le", + "Pro t", + "Ġbutton s", + "Ġte levision", + "Ġlog o", + "ext ension", + "ĉ j", + "ste in", + "acion es", + "Ġ\"\" \"ĊĊ", + "Ġsim p", + "Ġrecord ed", + "Ġbr ings", + "Ġprincip al", + "Ġfe es", + "(s ource", + "k dir", + "Ġutil s", + "Ġcorrect ly", + "f il", + "Ġw el", + "P air", + "-b utton", + "s cale", + "ver ify", + "[ c", + "Ġ-- -", + "Ġes cape", + "ik es", + "Lower Case", + "ic ian", + "Ġch apter", + "ĠT YPE", + "Ġsh adow", + "Ġaw esome", + "W E", + "el if", + "Ġl ambda", + "Ġdist inct", + "Ġb are", + "- off", + "Ġcol our", + ".append Child", + "ole c", + "ag a", + ".f ill", + "ĉs uper", + "Ġad j", + "( position", + ".get Item", + "Sh ort", + "Ġtot ally", + "V D", + "ĠT re", + "_ ep", + "v ements", + "ĠS olution", + "Ġfund ament", + "F ollow", + "Ġfac ility", + "Ġhappen ing", + "O F", + ".text Box", + "S pan", + "Ġ «", + "id en", + "Ġex ceed", + "(p arent", + "Ġc p", + "ç »", + "Ġhas n", + "Ġp ri", + "Ġcon sequ", + "n en", + "ĠIN TO", + "I gnore", + "ĠF uture", + "Ġcar bon", + "ĠSte el", + "f mt", + "ok ie", + "Ġs pl", + "(t itle", + "- info", + "Ġde als", + "Ġfix ture", + "e a", + "D iv", + "Ġtest ed", + "_ return", + ")ĊĊ ĊĊ", + "upport ed", + "ĠC ook", + "Ġpay ing", + "ĠI ll", + "Ġarrest ed", + "ĠPr ime", + "_c allback", + "> ,Ċ", + "dr iver", + "On ce", + "ab b", + "_by tes", + "ĠS ets", + "( Object", + "Ġc c", + "Ġsh ell", + "al o", + "); //", + "( log", + "ct ors", + ") ", + "Ġ$ (\".", + ".p os", + "Ġbo ys", + "Ġwed ding", + "Ġag ents", + "=\" _", + "ĠAr my", + "Ġh int", + "v ision", + "Ġte ch", + "ĠCon nect", + "Ġleg end", + "ĠB et", + ".B ase", + "Sub ject", + "Ġl it", + "Rem ove", + "Ġ\" :", + "ĠF inal", + "pear ance", + "ĠiT unes", + "Ġparticip ants", + "ĠPy thon", + "Ġbus y", + "i el", + "vert ices", + "Ġtemplate Url", + "ĠC lose", + "Im g", + "ĠCorpor ation", + "t imestamp", + "Ġext end", + "Ġwe bsites", + "Ġposs ibility", + "о ÑĤ", + "Ġk ö", + "Ġme at", + "Ġrepresent ation", + "Ġ ĉĉ", + "_ST ART", + ".app ly", + "ĠVal ley", + "ĠS uccess", + "H i", + "Ġn ob", + "ĠI Enumerable", + "_ select", + "ge o", + ". \")Ċ", + "Ġturn ing", + "Ġfab ric", + "(\" \");Ċ", + "Ġpers pective", + "é Ĺ", + "ĠS n", + "Th ank", + "; j", + ".Param eters", + "ĉ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġfact s", + "Ġun t", + ".in stance", + "################################ ################################", + "- end", + "ĠJO IN", + "ĠH en", + "Ġur i", + "åIJ į", + "Ġн а", + "ĠIn fo", + "Ġconduct ed", + "Ġà ¥", + "OUR CE", + "Ġw ine", + "J ohn", + ".Error f", + "ĠA ge", + "ound ed", + "Ġreal ize", + "Ġ] ;", + "Ġsub sequ", + ", m", + "( User", + "ian o", + "Ġaccom pl", + "is p", + ".st d", + "é ĩ", + "ĠB ed", + ".set Attribute", + "B R", + "ke ep", + "ĠA LL", + "Ġis ol", + "am ma", + "P ackage", + "Ġoccas ion", + "-s uccess", + "еР´", + "ĠLIMIT ED", + "st rip", + "() ĊĊĊ", + "istrib ution", + "Color s", + "Ġ+ :+", + "Did Load", + "al er", + "Ġt id", + "ĠL ED", + "ĠLink ed", + "ĠC art", + "() )čĊ", + "_RE AD", + "Ġkill ing", + "ĠP HP", + "fe ction", + "Ġinst ances", + "c v", + "\"/ >", + "Ġs f", + "Ġtax es", + "_ location", + "ĠBit coin", + "u able", + "r ank", + "ign ore", + "tr ack", + "к а", + "Ġshould n", + "ĠO P", + "=> {Ċ", + "Ġk m", + "Ġh elper", + "_ head", + "ĠWh ether", + "oc o", + "_b l", + "Ġstat istics", + "Ġbeaut y", + "Ġto g", + "t ip", + "ëĭ ¤", + "Ġc sv", + "(s ql", + "std lib", + "we ak", + "Ġlik es", + "Ä į", + "Ġrepe at", + "Ġap artment", + "Ġem ph", + "_ edit", + "Ġv it", + "ĉ type", + "E ven", + "ut en", + "Ġcircum stances", + "b ian", + "Ġs ugar", + "W indows", + "ì ŀ", + "Ġobs erved", + "/ data", + "Ġcal endar", + "Ġstri ke", + "ĠR ES", + "_s c", + "f ony", + "ore m", + "( z", + "p ower", + "et ect", + "ĠS at", + ".d escription", + "Ġg ang", + "ĠS ports", + "ong s", + "ĠB undle", + ".s um", + "on ce", + "Ġacc used", + "Ġexplo re", + "Ġapprox imately", + "Ġlos ing", + "thes is", + "ĠF und", + "Ġdi agn", + "A utowired", + "prop erties", + "Ġ_ .", + "Ġc nt", + "ced ure", + "Ġy y", + "Ġgr ant", + "so ck", + ".inner HTML", + "Ġ] );Ċ", + "ĠCON FIG", + "=' $", + "] ];Ċ", + "UN D", + "Ġg lob", + "Ġd ire", + "uff le", + "_M EM", + "Ġauth entic", + "> (\"", + "Ġdec ade", + "ĠIm port", + "Ġorigin ally", + "Ġj Query", + "Ġindic ate", + "Ġours elves", + "S w", + ".l bl", + "ener ate", + "Ġbas ically", + "ĠH om", + "Ġ+ #+", + "ĠBrit ain", + "ĠK ar", + "to Equal", + ".st op", + "Ġmod al", + "is i", + "Ġsuggest s", + "Ġd type", + "Ġt ur", + "b f", + "Ġconnection s", + "ĠB efore", + "ist ed", + "m ouse", + "Ġpul led", + ".b uild", + "Ġlegis lation", + "Ġfor th", + "p ad", + "eg o", + ".N ow", + "Ġexc iting", + "}ĊĊ ĊĊ", + "Ġcom pr", + "Ġsh ares", + "Ġr ig", + "g reen", + "_ vec", + "Ġenumer ate", + "A uto", + "ic ator", + "ĠR ay", + "as se", + "Ġh oliday", + "Ġnull able", + "g un", + "_d etails", + "Ġwr apper", + "se q", + "ĠYou ng", + "ju ana", + "Ġ\" __", + "lic ense", + "ser ve", + "^ (", + "id ers", + ".Rem ove", + "rop down", + "' S", + "p in", + "(t oken", + ".D efault", + "Ġreason able", + "amp ion", + "ĠS ociety", + "Ġbe i", + "erv es", + "r ad", + "ĠF ox", + "_ images", + "Ġw heel", + "') [", + "Ġc fg", + "( By", + "Con structor", + "Ġv ary", + ".sw ift", + "Ġpro xy", + "ĉ H", + "ĠAn other", + "ĠP en", + "Ġcheck ing", + "Ġj est", + "man ager", + "Or igin", + "ug s", + "o ir", + ">< !--", + "Ġexpress ed", + "Ġmod er", + "Ġag encies", + "Ġi h", + "-h idden", + "ious ly", + "ĠR od", + "Ġso le", + "M ed", + ".A ny", + "Ġp c", + "b al", + "Ex ample", + "ĠS ale", + "Ġst rip", + "ĠCom p", + "Ġpresident ial", + "M ost", + "put ation", + "( ref", + "ĠF our", + "_f ilename", + "Ġen forcement", + "Ø ¯", + "ĠGe org", + "we ights", + "/ l", + "Ġag gress", + "Ġd rawing", + "and y", + "< I", + "- j", + "ak a", + "h ref", + "Ġteach ers", + "_ Q", + "( it", + "ĠM B", + "Ġtemp orary", + "ire base", + "str a", + "æĹ ¶", + "è ´", + "( label", + "ou p", + "Ġtop ics", + "Ġport ion", + "id os", + "ĠJew ish", + "Ġre covery", + "Ġstand s", + "# [", + "Ġafter noon", + "ĠArt icle", + "_ att", + "Ġexpl an", + "ĠP ak", + ".setOn ClickListener", + ". children", + "Ġi k", + "+ (", + "l ag", + "Ġdis k", + "Ġcont rovers", + "\"> &", + "as p", + "Ġw ie", + "ĠAustral ian", + "ĠYou Tube", + "At tr", + "cont ains", + "du ce", + "ĠM att", + "at ern", + "Ġvol unte", + "Ġnew sp", + "V P", + "olt ip", + "Ġde legate", + "_m eta", + "Ġaccur ate", + "ĠEx ample", + "% ,", + "ĠD aily", + "Ġc abin", + "ĠS W", + "Ġlim its", + "k ip", + "Ġar my", + "Ġend ing", + "Ġb oss", + "ĠD ialog", + "Al so", + "=\"# \"", + "ord an", + "row se", + "- min", + "Ġ\" &", + "_ loc", + "U X", + "Ġdevelop ers", + "Ġaccur acy", + "Ġmaint enance", + "Ġhe av", + "Ġfil ters", + ".T oolStrip", + "Ġn arr", + "ĠE mp", + "ORD ER", + "ĠM obile", + ".S erial", + ".out put", + ".c ol", + "M aterial", + "um a", + "Ġconsum ers", + "sh ift", + "Ġp ued", + "Ġmin i", + "c ollection", + "Ġk an", + ".c enter", + "H istory", + "Ġben ch", + "() );", + "itor ies", + "Ġcrow d", + "_c all", + "Ġpow ers", + "- E", + "Ġdis miss", + "Ġtalk s", + "ĠCh annel", + "for ward", + "_ control", + "/s rc", + "i est", + "**************** ********", + "Ġbet a", + "(c olor", + "_O BJECT", + "ĠA pi", + "Ġeffect ively", + "C amera", + "s d", + "uss y", + "D ict", + "ĠE ffect", + "ib ilities", + "Ġreturn ing", + "ĠF ar", + "Ġ' ')", + "Ġmod ules", + "il ation", + "Ġ( %", + "TR GL", + "Ġst orm", + "on na", + "ĠEX P", + "Ġs pons", + "Ġdis pl", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "f all", + "å Į", + "ign Key", + "_ US", + "et rics", + "Ġhand les", + "T L", + "_ amount", + "ow a", + "br and", + "ĠT ool", + "Ġus ual", + ". Z", + "cre ment", + "ad ium", + "st ock", + "Ġserv ing", + "ĠB on", + "Ġline ar", + "ĠT arget", + "ĠR adio", + "H L", + "Sh ader", + "om atic", + "ag ues", + "in ity", + "d iff", + "_ iterator", + "qu ot", + "Ġ ,Ċ", + "c allback", + "Ġsympt oms", + "[ _", + "ĠB ul", + "ĠF eb", + "und o", + "_ account", + "Ġtyp edef", + "и Ñģ", + "tr as", + "User Id", + "ĠP enn", + "ĠSup reme", + "} >", + "user Id", + "ĠK im", + "Ġg a", + "Ġart ists", + "å ¸", + "ĠAb stract", + "ok emon", + "Ġh am", + "o val", + "Ġch a", + "at en", + "å Ĩ", + "F ixed", + "Ġvul ner", + "ĠParam eters", + "qu antity", + ".C lear", + "Servlet Request", + "Ġy a", + "Ġsou l", + "trans action", + "Ġsol o", + "Ġp airs", + "æ Ķ", + "ĠG re", + "_ word", + "ĠC C", + "Ġg i", + "z ie", + "Ġsched uled", + "rot ation", + "gy pt", + "ul ous", + ":: _", + "ĠE ll", + "< !", + "ĉĉ ĠĠ", + "l p", + "ah a", + "C opyright", + "Ġdr am", + "Ġdi agram", + "ĠM em", + "Ġg arden", + "Com p", + "Ġattempt s", + "uff ix", + "> ()", + "Ġphil osoph", + "_re l", + "å ¼", + "Ġs v", + ".se cond", + "ant o", + ".J son", + "ĠTe le", + "_ local", + "_s end", + "Ġas pects", + "ì Ĺ", + "IB LE", + "Ġr ail", + "Ġwid ely", + "ash ed", + "i ar", + "in f", + "up per", + "d jango", + "_result s", + "iss ing", + "Ġequ ivalent", + "OUN D", + "Ġt y", + "Ġpotential ly", + "Advertis ement", + "ĠRec ord", + "resent ation", + "_w idget", + "ound ing", + "Ġrelig ion", + "Ġcons c", + "ĠL im", + ". am", + "H tml", + "Ġ' :", + "P ATH", + "_s pec", + "ort ed", + "id ades", + "_sh ape", + "Ġkeep s", + ".S ave", + "ĠL oc", + "or i", + "ĠT EST", + "unic ip", + "Ġreg ions", + "Ġbelie ves", + "/ en", + "pos ite", + "{ '", + "pre pare", + "_ const", + "s ample", + "ĠWill iams", + "Ġstr t", + "_ Get", + "ĠAnd rew", + ". active", + "Ġl ayers", + "Visual Style", + "az y", + "ĠK n", + "Ġac id", + "ĠAs ia", + "Ġex cess", + "ĉm y", + "Ġkey board", + "ens us", + "Ġcre w", + "Ġmiss ed", + "m aster", + "ĠW ild", + "Ġnew ly", + "Ġwin ner", + "Ġst ub", + "ic ode", + ".m ove", + "D omain", + "ĠS ar", + "Ġfore st", + "LE D", + "claim er", + ".ex it", + "ĠW indow", + "Ġres istance", + "ĠC HECK", + "(\" -", + "ĠR yan", + "Ġp ipe", + "Ġco ast", + "DE F", + "// !", + "_ off", + "ex it", + "Ġult imately", + "imit ive", + "ĠKe ep", + "Ġhistor ical", + "Ġany way", + "ĠJack son", + "ock er", + "ER N", + "ĠU INT", + "y ntax", + "ER Y", + "is ms", + "Ġc n", + "Ġocc urs", + "Ġ; ;", + "Text View", + "A E", + "/ img", + "Ġy esterday", + "- default", + "Ġt iny", + "Ġpro c", + "Ġal ive", + "ĠRE G", + ". th", + "ear ing", + ".get Logger", + "< link", + "_ login", + "F older", + "ab c", + "lyph icon", + "н о", + "Ġnot iced", + "od igo", + "Ġed ition", + "im ator", + ". Enabled", + ".parse Int", + "Ġy ards", + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ ĉĉĉĉ", + "Ġver bose", + "л Ñı", + "_B Y", + ".log in", + ".* ;Ċ", + "ĠM id", + "é es", + "Ġg lo", + "Ġbuild ings", + "Ġz e", + "ĠI ter", + "Ġt ube", + "ĠP ot", + "\\ M", + "< th", + "br idge", + "ĠS cript", + "ĠM odule", + "Ġv acc", + "Ġinstall ation", + "v y", + "VisualStyle BackColor", + "ĠS M", + ".t otal", + "b at", + "Ġfind s", + "Ġat mos", + "Sub view", + "iz ard", + "Ġrepl acement", + "lic ated", + "ap is", + "Ġlog ged", + "ĠLe ft", + "G ui", + "_ Type", + "t m", + "P ad", + "Ġhouse hold", + "Ġre le", + "Ġpropos al", + "_CL ASS", + ":: ::", + "Ġinf rastructure", + "In ject", + "/ html", + "Ġad s", + "iz za", + "Ġm g", + "ctr ine", + "% Ċ", + "< html", + "- image", + "Ġatt orney", + "< m", + "(' ,", + "Ġcan n", + "Ġprint ln", + "o ose", + "Ġy ellow", + ".ex p", + "p ayment", + "Ġtable View", + "aw ay", + "Ġopp osition", + "ĠAg ain", + "ĠH andle", + "Ġex clusive", + "in ar", + "é r", + "оР±", + "ĠC ODE", + "emp orary", + "Ġre act", + "pi pe", + "c z", + ". activity", + "Ġlarg ely", + "Ġdis s", + "ax y", + "es is", + "ĠR en", + "Ġc orn", + ".Use VisualStyleBackColor", + "d ays", + "Ġfr uit", + "In sert", + "_ enc", + "E st", + "_de c", + "ĠL uc", + "Ġü ber", + "param eters", + "P ERT", + "ex press", + "_pro file", + "Un known", + "Ġrev olution", + ".add ress", + "_re quire", + "Ġun iform", + "ĠP ack", + "l ar", + "ĠU ITableView", + "Ġdep ends", + "Valid ation", + "conf irm", + "O wner", + "Ġt rib", + "h et", + "ĠI de", + "ans as", + "L anguage", + "u et", + "ĠP o", + "ĠSte ve", + "Ġcont est", + "_DE FAULT", + "Ġapparent ly", + "RE EN", + "Ġfrequ ently", + "Ġtrad ition", + "ocol ate", + "S I", + "ĠArg ument", + "F ocus", + "ert e", + "ĠL ayout", + "Ġd x", + "Ġgener ator", + "ĠW ait", + "P olicy", + "l ights", + ".Ex ecute", + "P y", + "Ġbed room", + "ed a", + "ra id", + "ĉs ize", + "Ġan cient", + "Ġp ump", + "Ġd w", + "Ġ(! (", + "Ġspec ify", + "( status", + "ĠF BI", + ".ex ception", + "Ġrem ark", + "ly mp", + "ant ee", + "Up load", + "ern et", + "é ¡", + "in ent", + "ĠR ender", + "d m", + "ĠM emory", + "r ich", + "ĠT ools", + "Ġk ne", + "Ġper m", + "b ad", + "Ġd inner", + ".res et", + "Ġj Label", + "Fe ature", + ".S ervice", + "Ġ( {Ċ", + "Ġre ferred", + ".class List", + "Ġinit With", + "ĠText View", + "Ġne ither", + "Ġcount y", + "Ġ\" {", + "ç §", + "Ġt ack", + "class Name", + "ĠUS ER", + "Ġre new", + "` `", + "get Name", + "Ġb rown", + "Err ors", + "ert o", + "Ġsust ain", + "S O", + "let es", + "ĠIn valid", + "Ġen emies", + "un ge", + "Ġexist ence", + "err a", + "Ċ ĠĠĊ", + "utor ial", + "# a", + "p ay", + "char ge", + "ĠI re", + "ate st", + "Ġexp los", + "Ġf ired", + "N ER", + "ĠT y", + "ic ion", + "U ri", + "Ġobvious ly", + "ĠC olum", + "Ġ' +", + "ĠDe vice", + "- related", + "_ ARG", + "Ġv or", + "ĠLess er", + "_O P", + "Serial izer", + "Ġup grade", + "L ight", + "Ġc odes", + "++ ;čĊ", + "Ġwrit es", + "fo od", + "Ġé t", + "@ section", + "Ġtrack s", + "Ġserious ly", + "ch t", + "(size of", + "Ġimmedi ate", + "Ġscient ists", + "Ġ{ $", + "_ ne", + ".Anchor Styles", + "Ġaccom mod", + "ĠHar ry", + "Ġs ight", + "ĠPale st", + "ersist ent", + "Ġ Ñĥ", + "- input", + "Ġco ordinates", + " ·", + "W elcome", + ".con f", + "Ġgre w", + "Ġb old", + "ĠC PU", + "(m y", + "Ġperfect ly", + "Ġmom ents", + "ĠM ovie", + "- data", + "yst al", + "_W IDTH", + "ĠS creen", + "æ Ŀ", + "Ġdis ap", + "Ġredu ction", + ".Get Component", + "_M ODULE", + "Ġgener ic", + "Ġd y", + "all er", + "Ġc url", + "ĠB ody", + "Ġb anks", + ", t", + "av g", + "Ġev il", + "Ġmanufact urer", + "Ġrece iver", + "Column s", + "Ġing redients", + "ĉ out", + "qu es", + ".L oad", + "Ġslow ly", + "ĠT own", + "ĠC ell", + "_n ormal", + "_p refix", + "ĠAl ert", + "(\" {", + "ä r", + "âĢľ The", + "ĠM D", + "Ġcour ses", + "ath an", + "é Ļ", + "oc c", + "ĠS ER", + "es ign", + "Add r", + "= ['", + "(\" ./", + "] }", + ".f ont", + "ĠInst agram", + "ĠB order", + "od a", + "Ġh all", + "Ġr um", + "_b it", + "Ġs aving", + "_d own", + "R andom", + "_reg ister", + "( Context", + "Ġoppos ite", + "R oom", + "Y ES", + "ан и", + "Ġenjoy ed", + "_r un", + "C lear", + "âĢ ĺ", + "ĠF ord", + "on ic", + "ost en", + "\"] )", + "_ auth", + "// čĊ", + "Ġsuff icient", + "LE S", + "Ġph en", + "Ġo h", + "_c sv", + "Ġrout ine", + ".Are Equal", + "ay lor", + "Ġb asket", + "_COM M", + "rypt ed", + "S im", + "ĠSh op", + "Ġstud io", + "at os", + "( W", + "[ string", + "ä t", + "og a", + "Ġsh r", + "Ġs ick", + "An other", + "Ġdo ors", + "_N E", + "ĠTH REE", + ". order", + "raz il", + "Ġmap s", + "_TR UE", + "trans late", + "Ġnear by", + "Ġn ach", + "LO AT", + "b atch", + "Ġl ux", + "ash es", + "ang ers", + "âĢ¦ âĢ¦", + "_E VENT", + "_ UP", + "Ġact s", + "in v", + "_M ETHOD", + "cc ion", + "Ġret ain", + "ut ch", + "ĠÐ ±", + "Ġknow ing", + "Ġrepresent ing", + "N OT", + "p ng", + "Con tract", + "Ġtr ick", + "ĠE dition", + "uplic ate", + "Ġcontrol led", + "c fg", + "j avascript", + "Ġmil k", + "Wh ite", + "Se quence", + "aw a", + "Ġdiscuss ed", + "ĠB ush", + "ĠY ES", + ".f actory", + "t ags", + "Ġt act", + "Ġs id", + "$ $", + "ĠE num", + "Ġfr ames", + "} );", + "Ġreg ul", + "'] ;čĊ", + "Reg ion", + "ff f", + "Ġc ro", + "( com", + "=\" +", + "St udent", + "Ġdis appoint", + "RES ULT", + "Count er", + "Ġbut ter", + "ĠH a", + "ĠD igital", + "Ġb id", + "\"> {{", + "ing ers", + "ĠC ountry", + "_t pl", + "\"] )Ċ", + "/ k", + "d ating", + ": #", + "ĠD ATA", + "yn chron", + "_b ody", + "olly wood", + "Ġval or", + "ip ient", + "o ft", + "UB L", + "doc s", + "Ġsyn chron", + "Ġform ed", + "ru ption", + "Ġlist a", + "Request Mapping", + "Ġvill age", + "Ġkn ock", + "oc s", + "\" {", + "_fl ags", + "Ġtrans actions", + "Ġhab it", + "ĠJ e", + "ed en", + "Ġa ircraft", + "ir k", + "ĠA B", + "Ġfair ly", + ". inter", + ".A ct", + "Ġinstr ument", + "remove Class", + ".com mand", + "Ñ ī", + "ĉm em", + "( min", + "Ġo t", + "Ġcol le", + "= s", + "time out", + "Ġid s", + "ĠM atch", + "ij n", + "z ero", + "Ġnetwork s", + ".g ov", + "Ġint el", + "Ġsection s", + "out ine", + "(c md", + "(d ir", + "ĠLI ABILITY", + "ĠB log", + "Ġbr idge", + "ĠC V", + "con vert", + "Ġ\" )Ċ", + "ĠB ern", + "_P O", + "e val", + "( set", + "to ol", + "Ġpay ments", + "Beh aviour", + "Ġcon crete", + "Ġel ig", + "Ġacc eler", + "Ġh ole", + "_ o", + "TE GER", + "Ġgraph ics", + "O wn", + "Form atter", + "on der", + "Ġpack ages", + "/ a", + "ĠK now", + "Or Default", + "Ġdut y", + "W ait", + "н а", + "_rec ord", + "[ t", + "M esh", + "Ġon going", + ".be ans", + "Ġt an", + "Ġinter pret", + "ast ers", + "QU AL", + "Ġleg s", + "\\ Request", + "- file", + "_m utex", + "ĠS aint", + "// #", + "Ġpro hib", + "( info", + ": =", + "lin ux", + "Ġb lo", + "ot ic", + "ĉf inal", + "_ex p", + "ĠSt op", + "ap ing", + "(s aved", + "_p ush", + "Ġe ase", + "_F R", + "pons ive", + "str cmp", + ": ĊĊĊĊ", + "ä» ¶", + "ol i", + "Ġextrem e", + "Ġprof essor", + "Im ages", + ".IO Exception", + "Ġaddress es", + "plement ed", + "Ġincor por", + "Ġuse Effect", + "_O F", + "ĠD a", + "n ombre", + "IR ST", + "Ġdisc rim", + "Ġcomp ens", + "greg ate", + "anc ell", + "ach es", + "ĠC riteria", + "$ result", + "D estroy", + "Ġsecond ary", + "W atch", + "ĠS em", + "ĠMc C", + "Ġacad emic", + "U pper", + ":: ~", + "ut ral", + "ĠD og", + "ad ed", + "Valid ator", + "Ġder ived", + "Ġset Timeout", + "ĠK en", + "Ġtyp ical", + "ĠB ob", + "Ġb ounds", + "ĠSe ason", + "Ġc razy", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "-r outer", + "itt est", + "ĠM ir", + "Ġemot ional", + ", v", + "c n", + "/ st", + "å ½", + "on om", + "Ġdecl ared", + "> .", + "ail ing", + "Ġ/* <<<", + "Ġnorm ally", + "(M e", + "ev in", + "lik ely", + "Ġpoint ed", + "ĠSt ack", + "Ġw alls", + ". Vector", + "me an", + "] ]Ċ", + "Ġlist ening", + "ad v", + "Ġsw ap", + "IF T", + "Ø ª", + ". argv", + "ul s", + "< option", + "not ations", + "Ġemail s", + "ĠU kr", + "ast a", + "ĠTh us", + "ĠSt one", + "Ġappe al", + ". âĢĻ", + "Ġreg ulations", + "Pre ferences", + "ĠPh one", + "ul f", + "ĠD R", + "Ġtechn ologies", + "Ġpar agraph", + "Ġnecess arily", + ".e ach", + "< float", + "res a", + "Ġunder st", + "Ġf inger", + "press ed", + "-b y", + "if fer", + "w atch", + "ĠB a", + "A IM", + "Ġwe ights", + "ĠR on", + "') }}", + "[ self", + "-------- --Ċ", + "per iment", + "Ġto String", + "x ic", + "ĠC amera", + "! ĊĊĊĊ", + "aur ant", + "P refix", + "Ġinstit utions", + ": int", + "Ġex posure", + "p attern", + "ĠLin ux", + ".n umber", + "red ient", + "Argument Exception", + "ĠCh ief", + "\" },", + "Ġelect ronic", + "r ong", + "er d", + "sp Net", + "ra it", + "/ ',", + "ĠOh io", + "Cont rollers", + "Ġcontin uing", + "ĠT emplate", + "ĠE th", + "s z", + "/ env", + "En v", + "% .", + "art ers", + ") ((", + "ĠT ABLE", + "Ġà ®", + "per ature", + "pro gress", + "P res", + "ê °", + "im plementation", + "Ġb ien", + "Ġstre ets", + "_M SG", + "New s", + "## #", + ": /", + "Ġcut ting", + "x B", + "ress ed", + "_EN ABLE", + "l ab", + "Ġca using", + "] ));Ċ", + "b ra", + "x FFFF", + "il ly", + "plet ion", + "w ill", + "_b ar", + "Ġstruct ures", + "ĠI mp", + "Û Į", + "Ġ< >", + "Ġ ----------------", + "_B UFFER", + ".d ir", + "Ġpl ain", + "Ġpe er", + "g g", + "oint s", + "Ġsomew hat", + "Ġw et", + "Ġemploy ment", + "Ġtick ets", + "ir ms", + "Ġt uple", + "s is", + "$ sql", + "r ig", + "Ġcon version", + "Ġg es", + "Ġconfig ure", + "eg r", + "ĠC a", + "Ġ__ ('", + "ou ston", + ".t oken", + "Bl ack", + "Ġmag azine", + "A W", + ". IN", + "os ing", + "Ġbro ke", + "ĠC ru", + "DE LETE", + "Ġdestroy ed", + "(M ath", + "Ġappro val", + "-d om", + "ĠI II", + "table View", + "Ġdesign s", + "Ġcrush ing", + "Ġcons ent", + "dir name", + "om p", + "Ġc rypt", + "? (", + "or ough", + ". o", + "ĉ list", + "ams ung", + ".\"\" \"Ċ", + "err ing", + "G oogle", + "_p air", + "_IN IT", + "rem arks", + "Ġg ear", + "F ill", + "l ife", + "} \")Ċ", + "Ġsuit able", + "Ġsurpr ised", + "_RE QUEST", + "Ġman ifest", + "att en", + "Ġfr ustr", + "ov ement", + ".c lick", + "Ġi i", + "Ġexp ansion", + "ig s", + "P arse", + ".Reg ular", + "R ob", + "_l ayout", + "ì ł", + "Ġtrans lation", + "ĠBe aut", + "B est", + "_C OLOR", + "< label", + "Ġliqu id", + "IT S", + "Ġpro d", + "Ġoper ate", + "UI Kit", + "Ġn atur", + "arg ument", + "_d etail", + "ĠCent re", + "Ġ\" --", + "Ġ}} \"", + "lo cale", + ".t v", + "_se q", + "Ġup coming", + "Ch art", + "ĠDiv ision", + "Ġclin ical", + "Com pany", + "S epar", + "l as", + "ĠH un", + ": s", + "Ġhead ing", + "оР³", + "Ġ\" \");Ċ", + "[ id", + "b ia", + "Ġst retch", + "ic ide", + "Ġre produ", + ".pro ject", + "leg end", + "end ers", + "Ġrespons es", + "Ġon t", + "rit ical", + "Ġref uge", + "ĠL i", + "Ġ: ĊĊ", + "ĠTh ree", + ".cont roller", + "_IN DEX", + "_F OR", + "\\Model s", + "j ax", + "ĉex it", + "Ġâ ĸ", + "Ġc overs", + "ĉ y", + "- .", + "IND OW", + "Ġfail s", + "in cludes", + "Ġf ault", + "Ġl y", + "ñ o", + ".s lice", + "ILE D", + "ĠP ur", + "ĠAs ian", + "_b atch", + ".M ax", + "v l", + "ĠCOPY RIGHT", + "Ġg iant", + "ĠMan ual", + "ĠC opy", + "Class Name", + "He alth", + "C ursor", + "IB Outlet", + "Ġt we", + "æ ³", + "_label s", + "Ġcol lected", + "Ġfurn iture", + "Ġdeal ing", + "Control s", + "ĠHot el", + "ck s", + "Ġch ose", + "âĶ Ģ", + "od d", + "S R", + "Ù Ĭ", + "ì Ħ", + "Ġacc ord", + "ĠM ove", + "ĠM ode", + "ĠM ock", + "Ġthread s", + "++ ++", + "ĠO ptions", + "Ref resh", + "ĠD id", + "'] ->", + "u cc", + "_ch annel", + ". abs", + "Ġ{ },Ċ", + "ĠW al", + "er ior", + "Ġmain ly", + "ĠDr iver", + "NotFound Exception", + "Ġcount s", + "e am", + "Ġ& =", + "Q uestion", + "ĠA li", + "Ġany more", + "d etail", + "t ail", + "Ġm ile", + "ĠF air", + "Ġs orry", + "Ġsurround ing", + "Ġad m", + "De v", + "Ġmari juana", + "ĠS ound", + "ĠA sh", + "F D", + "Te am", + ". port", + "Ġ[ ]ĊĊ", + "ub ble", + "Ġas c", + "Ġint ention", + "A cc", + "ch i", + "ust ers", + "Ġins pired", + "se g", + "CL U", + "Ġman ip", + "M etadata", + "Con nect", + "ĠB eh", + "Ġfind ings", + "Ġas sembly", + "w orld", + "Ġrem ained", + "Ġu id", + "( .", + "Ġm x", + "Lo op", + "ĊĊĊĊ Ċ", + "Ġfant astic", + "wh o", + "ak i", + "ĠB asic", + "ĠY et", + "ĠUs ers", + "ik ip", + "Ġhead s", + "ĠMich igan", + "_ it", + "ĠTor onto", + "Ġrec ording", + "Ġsub mitted", + "_var iable", + "medi ate", + ".graph ics", + "Ġst ood", + "Ġre ar", + "vel ocity", + "_M ESSAGE", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "ro les", + "ĠT our", + "_ year", + "end ment", + "amp s", + "ĠIre land", + "m al", + "Ġyoung er", + "Ġstrugg le", + "Ġc able", + "ĠSD L", + "(' -", + "an es", + "ĠNe ed", + ".R ow", + "P ol", + "ĠP H", + "_s cript", + "ag em", + "ĠB as", + "_s pace", + ". loc", + ": i", + "ad r", + "Ġengine ering", + "it en", + ") &", + "Ġu k", + "ĠL ittle", + "_C OUNT", + "x A", + "Array List", + "æ į", + "Ġ\" \")Ċ", + "An chor", + "Ġh ang", + "t witter", + "Ġcompet itive", + ".s rc", + "ãģ Ĺ", + "Ġtrans late", + "ĠCre ates", + "ook s", + "ĠR oll", + "'' 'Ċ", + "/ sh", + "s ome", + "Enc oding", + ".res olve", + "Ġdesign er", + "ĠSt orage", + "Ġz a", + "ĠN ever", + "Ġsomew here", + "Ġbox es", + ".s ource", + "Ġpy game", + "Ġgrow n", + ".t w", + "() ),Ċ", + "', ['", + "Ġoppon ent", + "(s rc", + ".l ayer", + "AP P", + "ĠAct iv", + "Ġguest s", + "ĠVAL UES", + "};ĊĊ Ċ", + ".n ative", + "Ġamount s", + ". RE", + "Ġcl one", + "Ġwer en", + "Ġ\" <<", + "_ ac", + "Ġbreak ing", + "Ġreli able", + ".P OST", + "ĠSk y", + "Ġ' &", + "Ġsaved InstanceState", + "ast ing", + "ill ion", + "com ments", + "ult y", + ".m enu", + "/ config", + "Ġ ĊĊĊ", + "T ODO", + "Ġpurch ased", + "_c or", + "ĉ auto", + "Compat Activity", + "com plete", + "_ graph", + "is odes", + "Ġsitu ations", + "ĠH or", + "Re ceive", + "âĢľ We", + "Ġent ities", + ".assert Equals", + "оРº", + "ĠS ans", + "v ince", + "rom pt", + "= Ċ", + "Ġ/ .", + ".Se lect", + "yl v", + "Ġb att", + "A udio", + "Ġincreasing ly", + ".B undle", + "Ġexpl ains", + "the ast", + ". offset", + "Ġh al", + "Ġtechn ique", + "_l imit", + "Ġdraw n", + "AY ER", + "Ġfeature d", + "yy yy", + "at in", + "ph en", + "ach el", + "! \\", + "l ower", + "ĠG R", + "Ġp ag", + "ĠP arse", + "Ġt ou", + "ä¸ Ģ", + "D istance", + "Index Path", + "Ġh ell", + "s im", + "UT TON", + "Us age", + "elen ium", + "ĠF all", + "Ġ\" .$", + "ĠM u", + "Ġcr uc", + "Ġs ont", + "REF IX", + "Ġinter ior", + "ĠO lymp", + ".Auto Scale", + "par a", + "Axis Alignment", + "Ġr iver", + "D to", + "Ġwith draw", + "Re act", + "- class", + "b efore", + "_ alloc", + "Cont ents", + "ĠW as", + "I CT", + "Ġform ula", + "Ġindic ates", + "ĠĠĠĠ ĊĊ", + "_st ore", + "it ting", + "ĠIt alian", + "_S et", + "_re port", + "Ġp id", + "_V ER", + "Ġw ins", + "ĠCl oud", + "\") {Ċ", + "ch ester", + "Ġden ied", + "Ġw ird", + "ĠSte p", + "Ġinvest ors", + "b old", + "_d isplay", + "ou ver", + "or er", + "Res et", + "Ġsurg ery", + "Ġstrateg ies", + "/m aterial", + "_ unit", + "Ġc ouncil", + ".P er", + "ĠâĢ ŀ", + "Ġre form", + "F ramework", + "Ġlist ing", + "_b tn", + "Ġb is", + "% d", + "eg as", + "Ġsudden ly", + "_S ER", + "Ġa o", + "_d irectory", + "f as", + "Ġprem ium", + "Ġtrack ing", + "ĠB L", + "Ġm ature", + "Ġbath room", + "Ġ'/ '", + "ĠÄ ij", + "Per formed", + "Ġsold iers", + "arn ings", + "Ġwalk ed", + "- con", + "b ottom", + "Ġsurpr ising", + "Ġg ene", + "Us uario", + ".DE FAULT", + "ĠM IT", + "C ODE", + "ĠE gypt", + "p icker", + "ys ql", + "AT URE", + "d etails", + "ĠCon ference", + "In formation", + "ĠM ail", + "-d own", + "r aries", + "b ro", + "Ġsubject s", + "Ġ' *", + "è¯ ·", + "or ient", + ": @", + "ver bose", + "E F", + "Ġto ler", + "eng ers", + "Ġend point", + "Ġstr ange", + "Ġcol on", + "Ġpre ferred", + "de p", + "ĠE V", + "ARR AY", + "Ġw he", + "Ġp up", + "_n odes", + "Ġtalk ed", + "Ġinstit ution", + "db c", + "Ġex posed", + "te en", + "ĠFr ont", + "T T", + "_N ONE", + "\\/ \\/", + "pro gram", + "Ġencour age", + ". `", + "sh ire", + "ĠIsl am", + "e en", + "N I", + "' \"", + ".W idth", + "Ġlik ed", + "Ġ{ ...", + "ĠSystem s", + "Ġvot re", + "Ġmanufact uring", + "Con verter", + "ĠIn f", + "ì ļ", + "D TO", + "Ġin ches", + "Ġ à¤", + "à ¹", + "ĠChar les", + "B U", + "\")) ;ĊĊ", + "ĠL abor", + "un n", + "Ġest im", + "m obile", + "ĠL earn", + "_C ALL", + "â Ħ", + "Ġind ices", + "Ġt ub", + "ikip edia", + "C ost", + "row able", + "ë ¡", + "g age", + "Ġfunction ality", + "uzz le", + "em os", + ".l ib", + "Ġd ass", + "еРº", + "enn a", + "Ġsh ots", + "Ġrest ore", + "/ D", + "For Key", + "], [", + "al ias", + "l int", + ".st ream", + "æ ł", + "_FORM AT", + "Ġsil ver", + ".re pository", + "Ġlegis l", + ".B order", + "_fe atures", + "Per mission", + "Ġhous es", + "ĠW ars", + "_COM P", + "Ġinj uries", + "Ġconstant ly", + "fl utter", + "EN U", + "ĠCon f", + "Ġrecogn ized", + "Ġpract ical", + "Ġde cent", + "B J", + "] );", + "ast y", + "ĠAct ivity", + "-m ode", + "Ġsl ide", + ".IsNullOr Empty", + "ĠY OU", + "P ower", + "ind ices", + "Ġqual ified", + "Ġthrow n", + "h ello", + "ĠN ick", + "l ah", + "as sembly", + "ĠSm all", + "old ing", + "Sh ould", + "ĠSil ver", + "(saved InstanceState", + "Ġtog gle", + ".N ot", + "C trl", + ": nil", + "ĠCont inue", + "ĠB oot", + "æ ī", + "ĠM ur", + "d on", + "ĠF A", + "S napshot", + "Ġassoci ation", + "fo x", + ", a", + "az ione", + "] )čĊ", + "CT YPE", + "Ġf ade", + "ĠD ar", + ".n avigation", + "Ġl uck", + "SC RI", + "ĠDe ad", + "Ġterm inal", + "_LE NGTH", + "Ġeff iciency", + "Ġun w", + "Ġn arrow", + "iment o", + "( Color", + "ĠSe a", + "_ area", + ", A", + "_ opt", + "ĠHill ary", + ".t ask", + "ĠJ ac", + "ast ed", + "ĠAd am", + "ĠIl legal", + "Ġsearch ing", + "Instance Of", + "J ava", + "ĠForm at", + "Ġreal ized", + "ĠChild ren", + "Ġk il", + "(f rame", + "âĢĿ .ĊĊ", + "Ġscen ario", + "\"] );Ċ", + "Ġincred ible", + "li x", + "IO Exception", + "ĠQ uest", + "il ty", + "Ġun lock", + "â Ĥ¬", + "Ġre ferences", + "ĠV ert", + "B inding", + "eg ative", + "Ġwr ap", + ".d atabase", + "( content", + "B uf", + "ĠTr ad", + "ĠA ud", + "tr ace", + ".m ock", + "Ġther apy", + "ĉ L", + ".To Int", + "ĠKing dom", + "B us", + "ha ust", + "\"\" \"ĊĊ", + "( end", + ".draw able", + "[ ];Ċ", + "ĠH ospital", + "Ġph arm", + "---- -", + "ĠA G", + "é d", + "> \");Ċ", + "Ġw allet", + "at able", + ") $", + "Ġmonth ly", + "Ġdi agnostic", + "S ymbol", + "Ġiter ator", + "un finished", + "Ġimm igration", + "s r", + "RO W", + "(g ame", + "Ġclo thes", + "ĠU nt", + "Ġactiv ation", + "_C on", + ".h ash", + "Ġinitial ly", + ".H ash", + "Ġcut s", + "f ound", + "ĠSt ory", + "ÑĨ и", + "ac ao", + "_T YP", + "pro to", + "est r", + "-p age", + "ah r", + "Ġincor rect", + "ĠJose ph", + "TextBox Column", + "_st yle", + "ĠD aniel", + "s heet", + "Ġl iv", + "l ined", + "Ġr a", + "R untime", + "_ empty", + "sl ug", + "_ struct", + "ë Ĭ", + "m u", + "Ġper mitted", + "Ġreg ional", + "Ġsob re", + "ĠS uch", + "Ġ[ _", + "Ġro of", + ".Al ignment", + "t imes", + ".m sg", + "Ġche st", + "ĠT ab", + "Ġest a", + "ä n", + "Ġsubs cription", + "( command", + "s pecial", + "Ġme al", + "\") :Ċ", + "_ ctx", + "Ġclos ely", + "et ry", + "- be", + "ad el", + "ĠR am", + "ig est", + "ĠSpan ish", + "Ġcommit ment", + "Ġw ake", + "* >(", + "P HP", + "_ {", + "ck er", + "< List", + "_n ull", + "ĠRes erved", + "Ġin her", + ".Column s", + ".A spNet", + "_IN VALID", + "ĠParam eter", + "Ġex pr", + "} {", + "Cell Style", + "Ġval uable", + "Ġfun ny", + "In v", + "Ġst able", + "* t", + "Ġp ill", + "pl iers", + "ĠC SS", + "ĠCon dition", + "ĠS peed", + "ublish er", + "Ġoff ensive", + "ce st", + "ic as", + "Ġsp ark", + "ĠPro te", + "set up", + "IF Y", + "ĠT ax", + "Wh o", + "F amily", + "- for", + ". uk", + "Ġf asc", + "sv g", + "\") ).", + "Ġbirth day", + "âĸ Ī", + "ve h", + "el led", + "Ġimport s", + "ĠIsl amic", + "T A", + "ĠSt an", + "we ather", + "Ġsus pect", + "e ature", + "enn es", + "W M", + ".m inecraft", + "av id", + "è ½", + ".se curity", + "in os", + "G ood", + "Ġm arch", + "Ġposs ess", + "us uario", + "Con s", + "am ber", + "ched uler", + "Ġhor se", + "ç ½", + "(b ody", + "ĠTrans form", + "_de code", + ".s vg", + "Ġf oo", + "Ġd ella", + "ext ends", + "am er", + "Ġprocess ed", + "ĠH arr", + "ĠA I", + "Ġk o", + "CH AR", + "( %", + "Ġt ap", + "({ '", + "c roll", + "D OM", + "Ġte a", + "Ġre in", + "Ġworld wide", + "_f n", + "sh a", + "Ġb ir", + "ç ões", + "=\"# \">", + "Ġrepresent ed", + "ill er", + "(ex pected", + "Ġd ance", + "Ġvisit ors", + ".con cat", + "-b it", + "UR RE", + "ĠR og", + "v p", + "ip h", + "ĠL LC", + "it led", + "iam i", + "C oll", + "_re al", + "_sh ow", + "_f older", + "Ġd ar", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġl atter", + "arch y", + "Ġb ow", + "Ġout come", + "ĠPost ed", + "Ġris ks", + "ĠThere fore", + "Ġowners hip", + "Ġpar allel", + "Ġp ending", + "ge ometry", + "Ġrecogn ize", + "ST EM", + "ĠC P", + "Ġimm igr", + "IT LE", + "ĠĠĠĠ ĉĉ", + "conn ected", + "Ġsm ile", + "(d ocument", + "\\ Component", + "vert ical", + "Ġconsum ption", + "Ġsh oes", + ". impl", + "un ks", + ". \";Ċ", + "Ġfood s", + "_ );Ċ", + ".assert True", + "Ġp ipeline", + "Ġcollection s", + "Ġearn ed", + "ĠC ert", + "Ġpartners hip", + "( action", + "Ġc d", + "ĠV ery", + "Option al", + "Ġscre ens", + "Ġtit les", + "ener ator", + "Ġab andon", + "k ind", + "IL TER", + "Ġclos ing", + "lic a", + "_ inter", + "Ġcamp us", + "set ting", + "S prite", + "ãģ ¯", + "_re ply", + "To List", + ": \\/\\/", + "ed e", + "Ġfol ks", + "Ġbo at", + "( argv", + "Ġperman ent", + "Ġcarry ing", + "Ġconserv ative", + "import ant", + ". img", + "ĠIm m", + "Ġdim ensions", + "al and", + "s ingle", + "Ex it", + "-------- --", + "ari ant", + "tern al", + "Se conds", + "ĠIt aly", + "ot lin", + ".Res ume", + "=' \"", + ") ==", + "cept or", + "Ġs ca", + "/m ain", + "Sec urity", + "_d at", + "Ġlet s", + "Ġa qu", + "Ġwhen ever", + "b erry", + "Ġact ing", + "ant i", + "p d", + "& gt", + "æ Ń", + "Z one", + "T oday", + "! .", + "To Props", + "ab is", + "it able", + "Ġg al", + "] {", + "iz ona", + "Ġin contri", + "N ET", + "/// Ċ", + "[ in", + "_s ave", + "Ġex em", + "ĠK enn", + "Ġev olution", + "var s", + "_st ats", + "- only", + "ĠColor ado", + "Ġwatch ed", + "b our", + "Ġsever e", + "Ġprofession als", + "port ion", + "Ġguar ante", + "Ð ³", + "Ġpush ed", + "ĠG i", + "ï ½", + "Ġt um", + "ĠA z", + "ĠEdge Insets", + "\")) ;čĊ", + "is se", + ". ac", + "Set ting", + "Ġapprec iate", + "ĠValue Error", + "Ġsur ve", + "ĠR ole", + ". Inter", + "plot lib", + "j et", + "d am", + "Ġplatform s", + "te le", + "UT O", + "ĠInt ernal", + "+ :", + "} ;čĊ", + "Gener al", + "\\ Entity", + "Ġlawy er", + "qu iv", + "ĠPost s", + "is o", + "Ġacc um", + "ob e", + "Ġmark s", + "Ġ] ;ĊĊ", + "ĉ text", + ".s uccess", + "cur r", + "as a", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġth in", + "_ over", + "are st", + "ĠO s", + "( address", + "Ġvel ocity", + "Ġ[] ;ĊĊ", + "=\" ../../", + "ĠPr iv", + "b ow", + "Ġguar antee", + "% ĊĊ", + "Ġeval uate", + ".LE NGTH", + "Ġin ventory", + "q a", + "_de bug", + ".On ClickListener", + "Ġl ies", + "Ġassess ment", + "dat etime", + ".background Color", + "Ġ*/ čĊčĊ", + "ra f", + "un wrap", + "ĠF oot", + "Ġnot ify", + "Ġlow est", + "DO CTYPE", + "Ġl anguages", + "ex tra", + "- back", + "Ġein en", + "tem plates", + "_p ass", + "ĠM ust", + "Ġest á", + "_c ore", + "ĠSc ot", + "A I", + "Ġb ias", + "ations hip", + "Con stant", + "Ġprogram ming", + "In s", + "uspend Layout", + "ĠPRO VID", + "ant es", + "Ġsh irt", + "in ated", + ". OK", + "[ a", + "Ġthink s", + "? ĊĊĊĊ", + "Ġregard less", + "ĠMag ic", + "ul ating", + "ĉ class", + "add Group", + "RE ATE", + "ĠS U", + "Ġsim pl", + "c opyright", + "Ġb unch", + "Ġun iverse", + "ĠE rr", + "Ġpresent ation", + "c ategories", + "Ġatt ach", + ".s ign", + "_A C", + "Ġdisc ipl", + "Ġregular ly", + "Ġprim arily", + "ink s", + "[ [", + ".r and", + ".sh ould", + "ownt own", + "=\" '", + "Ġs ans", + "Ġsupport ers", + "se quence", + "G O", + ". .ĊĊ", + "ĠS pr", + "Ġcare fully", + "U IColor", + "dest roy", + "Ġtod os", + "ĠOR DER", + "ott ed", + "Ġd ont", + "aud i", + "_ player", + "g re", + "ĠO il", + "< body", + "_st ack", + ".P adding", + "ĠProduct s", + "Ġpriv ile", + "Ġinj ured", + "ĠF urther", + "Ġal ias", + ".Resume Layout", + "_LE N", + "Ġs es", + "'] ;ĊĊ", + "cre ens", + "Ġdirect ed", + ".S uspendLayout", + "od ge", + ".A t", + "mark s", + "ĠUn ivers", + "ert s", + "ĠE sc", + "Ġnav bar", + "Ġutil ity", + "agnost ics", + "Ġin ject", + "ĠD NA", + "Ġ\" ,\"", + "am ar", + "Ġe u", + "Ġrestaur ants", + "_p ut", + "ut ers", + "Tool Strip", + "t w", + "ist ro", + "Ġz oom", + "Ġleg it", + "pec ific", + "ĠC ome", + "Ġlocal Storage", + "Ġabs or", + ".P anel", + "ĠDesign er", + "Ġo w", + "IC AL", + "_ uri", + "(f ield", + "Ġsup erv", + "Ex ists", + "Ġrespect ively", + "ĠSt and", + "Con f", + "uss ian", + "Ġar c", + "Ġ nd", + "uck s", + "Ġre str", + "Ġseason s", + "ĠCh apter", + "ĠSw itch", + "p ic", + "Ġh i", + "load ed", + "Ġfl uid", + "-b tn", + "Ġrun time", + ". it", + "B N", + "Op acity", + "as ant", + "ry ption", + "-n ative", + "Ġta ught", + "å ¯", + "ag ment", + "Ġm ul", + "Reg istry", + "_ grid", + "ĠBro ok", + ": Set", + "Ġm ongoose", + "AM ES", + "inner HTML", + "Ġs oci", + "ĠInt el", + "get Id", + "C md", + "Ġaccess ible", + "r ames", + "le ton", + "Ġ__ (", + "ĉ delete", + "ĠS quare", + "\" ĊĊĊ", + "Ġbu cket", + "avor ite", + "ĠB reak", + "++ ]", + "Ġbr ush", + "Ġt ensor", + "/ http", + "T ile", + "Ġfunction al", + "Ġ\" *", + "wh el", + "Ġt ent", + "ĠChar acter", + "Ġse es", + ". ST", + "B ig", + "Ġext ern", + "Url s", + ")) )),", + "ĠJ r", + ".B uilder", + ". ;", + "n l", + "_ Init", + "ĠH ER", + "ż e", + "mys qli", + "_ icon", + "v an", + "Ġfeel ings", + "Ġle an", + "Ġhop ing", + "T V", + "=\"čĊ", + "b est", + "all as", + "ent ed", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĊ", + "_con nection", + "Ġrep o", + "en abled", + "аРº", + "Ġsh a", + "Ġmembers hip", + "Status Code", + "in ating", + "_s m", + "_c ustom", + "_ weight", + "Ġc ss", + "St at", + "_ env", + "link s", + "TR L", + "ĠH it", + ", r", + "up id", + "Ġop ens", + "Ġg ent", + "_v is", + "Ġj oy", + "< w", + "_c ost", + "ĠPy Object", + "ren ce", + "ĠGeorg ia", + "ĠBro ad", + "m ma", + "â Ĥ", + "p f", + "Ġ\" \\\"", + "Ġ( &", + "om o", + "Ġliter ally", + "Ī ĺ", + "met ric", + "Ġb ars", + "z ed", + "(w indow", + "ĠIsrael i", + "Ġform al", + "ident ifier", + ".d ao", + "ĠDe ath", + "% ;Ċ", + "Ġdecl are", + "ar ms", + "RE AM", + "PERT Y", + "Ġconsequ ences", + "to ols", + "Pe ople", + "ĠWh ich", + "> ();čĊ", + ".de code", + "_A CT", + "Button s", + ".f loat", + ".F irst", + "ë ¥", + "ĠPol it", + "ĠX CT", + "T ags", + "ĠCG Float", + "= str", + "Ġle af", + "- check", + "ĠI ss", + ".s ystem", + "log out", + "ach t", + "Ang le", + "s in", + "ch art", + "INT ER", + "ĠN UM", + "B asic", + ".P roperties", + "ä¸ Ń", + "_ change", + "ĠB razil", + "Ab stract", + "Ġ: +:", + "_ use", + "а л", + "ĠL y", + "IB UT", + "Ġout er", + "Ġ-- >čĊ", + "Ġrel ief", + "l ap", + "qu er", + "_p arent", + "he ap", + "LO SE", + "Ġcomb ine", + "ĠR ose", + "ow ers", + "Ġproced ures", + "ĠS ort", + "an im", + "var iant", + "eh icle", + "Ġsign ing", + "Pr imary", + "c urrency", + "Ġsex e", + "o en", + "th eta", + "em an", + "Ġimpress ive", + "(' _", + "ĉ U", + "ĠText Style", + "_c nt", + "Ġs lice", + "(' :", + "Ġunderst ood", + "H is", + "Ġinform ed", + "Ġn ick", + "(T AG", + "h d", + "Ġelection s", + "est ure", + "ĠS anta", + "ĠCo ast", + ".p df", + "inc iple", + ".cl one", + "b orn", + "ut a", + "Ġl icensed", + "C r", + "Ġb read", + "ĠH ouston", + "Ġn od", + "Ġhop es", + "ĠCG Rect", + "Ġgu ilty", + ".g if", + "Ġro se", + ".Com mon", + "T ip", + "AN K", + "ĠF C", + "D uring", + "ĠSym fony", + "Ġdef ensive", + "k m", + ") >", + "arch ive", + "ĠU RI", + "ycl ing", + "- o", + "ĠWe bsite", + "AM P", + "ish ment", + "Ġdo ctors", + "D irect", + "AR I", + "ĠRed irect", + "ier en", + "_d ist", + "y o", + "ĠPro gress", + "Ġz um", + "Ġmem or", + "ĠE D", + "Ġj ur", + "æį ®", + "_T ABLE", + "Ġu uid", + "Ex pr", + ". head", + "(' %", + "point er", + "Ġest imate", + "ĠG reg", + "Ġlo ader", + "Ġi OS", + "Ġm ens", + "[ y", + "Ġref used", + "Ġprec ision", + "is ch", + "ĠA CTION", + "Cl oud", + "s With", + "( ret", + "_ADD R", + "_con f", + "(d f", + "Ġlock ed", + "Ġr ising", + "ãĥ» ãĥ»", + "ĠM s", + "Ġscen es", + "_EX T", + "_ raw", + "_ the", + "pe ople", + "Ġre con", + "ĠF un", + "Ġb less", + "ĠUp dated", + "ü n", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ čĊ", + "pe ction", + "Re lease", + ".log ger", + "ĠS Y", + "Ġcoun sel", + "ur d", + "_ true", + "Ġevery body", + "iv ot", + "Ġh ence", + "ĠN AS", + "Ġoppos ed", + "unk nown", + "ĠDES C", + "ĠCh air", + "fa iled", + "ĠIN CLUDING", + "Ġwrit ers", + "{ }Ċ", + "ÃŃ t", + "_c opy", + "} :", + "ĠB at", + "Ġconvert ed", + "ed ing", + "pl acement", + "ĠH ost", + "S ound", + "и м", + "Ġs ought", + "m id", + "Ġsal ary", + "og g", + "âĦ ¢", + "b ul", + "Ġw ir", + "valid ator", + "_ST AT", + ".st ore", + "ĠB attle", + "ı n", + "Ġ-- >ĊĊ", + "Tr ump", + "d ot", + "ĠCON T", + ".f etch", + "Ġcontin u", + "w as", + "Ġfra ud", + "_t mp", + "mit ter", + ".p ictureBox", + "G A", + "Ġt ournament", + ". Input", + "[ r", + "ex ion", + "cent age", + "ĠKore an", + "und ef", + "ĠAv ailable", + "resh ape", + "Ġk it", + "ĠStr uct", + "ĠS UB", + "An swer", + "_l ib", + ".t witter", + "Ġo re", + "ĠDr agon", + ".Ex t", + ", k", + "Ġexplan ation", + "ref s", + "ĠDr ive", + "ĠTr aining", + ".H as", + "int age", + "b ig", + "olog ist", + "enn is", + "Ù ĩ", + "Ġch icken", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "ç Ľ", + "ãģ §", + "Ġpe ak", + "Ġdrink ing", + "Ġen code", + "ĠNE W", + "m alloc", + "ĉf printf", + "Ġ= ================================================================", + "in cluding", + "Ġprincip les", + "ĠM ah", + "st orage", + "- key", + "Ġkey word", + "% ;", + "Ġtr ained", + ".con trib", + "Ġk v", + "__ ':Ċ", + "ĠB oy", + "param eter", + "Ġsu ite", + "Ġthous and", + "Ġco ordinate", + "-g enerated", + "íķ ĺ", + "gener ated", + "Ġad mitted", + "Ġp ussy", + "# w", + "Ġsw im", + "un ion", + "N a", + "ĠRoy al", + ".ch annel", + "Up dated", + "_RO OT", + "Ġv ital", + "ra ction", + "ĠCrush er", + "Ġpre ced", + "Ġhor izontal", + "Blue print", + "Ġattr s", + "Ġsm oke", + "Ð Ĵ", + ". Equals", + "F B", + "ĠRes ources", + "roll ing", + "Ġpass es", + "ĠN um", + "rot ate", + "et ype", + "\\ \",", + "Ġsens itive", + "Ġt all", + "? âĢĿĊĊ", + "Pro xy", + "i y", + "_ section", + "âĢĶâĢĶ âĢĶâĢĶ", + "br id", + "Ġcirc uit", + "at an", + "EN C", + "Ġdr iven", + "Ġvot ed", + "Ġeduc ational", + "Ġinter action", + "abet es", + "Ġt one", + "ĠInitialize Component", + "Ġmer ely", + "Ġì ŀ", + "co okie", + "_ div", + "ĠUIL abel", + "vel y", + "} );čĊ", + "_ ENT", + "#+ #+", + "art icles", + "ĠSou thern", + "Ġstrong er", + "ĠG iven", + "ĠE ric", + "ĠI R", + "ab stract", + "U nder", + "n able", + "Ġincre ment", + "ov en", + "Ġco in", + "_t imer", + "Ġsuffer ed", + "ĠF REE", + "'] .\"", + "ĠQue en", + "st ats", + "Ġmeet ings", + "Ġenter ing", + "Ġalong side", + "(s ession", + "it als", + "Ġfound ation", + "ĠC redit", + ". div", + "_ ALL", + "pc ion", + "_st at", + "ick ing", + "Default s", + "_s rc", + "Ġoutput s", + "/ B", + "Ġent hus", + "-b l", + ".Fore Color", + "ĉ temp", + "F ace", + "Ġinter act", + "Ġwe ird", + "M ount", + "re ll", + "ud ents", + "Ġrequire ment", + "ĠS us", + "I ER", + "Ġe lected", + "re ference", + "ĠM E", + "Ġserv ers", + ".w ait", + "Ġsnap shot", + "il ton", + "Ġtri es", + "Ġt ipo", + ".T ime", + "> w", + "Ġmount ain", + "Ġp ounds", + "Ġ[ ...", + "ex ists", + "Ġng On", + "_M AP", + "Ġf lying", + "xi ety", + "ĉ value", + "_D B", + "un o", + "Ġse ats", + "T URN", + ". author", + "! )", + "or ce", + "Ġindic ated", + ".s in", + "Ġass ignment", + "im iento", + "ĠF rame", + "_g en", + "in ery", + "_ )", + "m essages", + ".set tings", + "ĠMe an", + "ĠM useum", + "ir q", + "att ach", + "ĠPalest in", + "_ QU", + "_t ags", + "Ġcas ual", + "em en", + "ASS WORD", + "$ s", + "ĠC irc", + "оР¹", + "et ric", + "/ P", + "Ġep och", + "< head", + "_C MD", + "Ġg it", + "Ġpen alty", + "or ph", + "_ users", + "ours es", + ".Date Time", + "atern ion", + "_pro ject", + "Ġsuper ior", + "ĠD am", + "ĠSe attle", + "X Y", + "> The", + "ĠA k", + "Ġgr ass", + "/* čĊ", + "(d is", + "Ġgun s", + "Ġt b", + "ĠK evin", + ". args", + "ĠA h", + "op ed", + "( J", + "column s", + "arg uments", + "ĠWith Events", + "_f ull", + "ĠDef ense", + "S imple", + "Ġdeath s", + "Ġext ensive", + "ĠSt ill", + "ĠEx pression", + "ĠAg ency", + "Ġperform ing", + "F X", + "Ġus uario", + "U AL", + "S ide", + "od os", + "apt op", + "Ġcred entials", + "_c ap", + "at ient", + "ĠDis ney", + "Ġa i", + "Ġch ip", + "Ġvol t", + ".make Text", + "%%%%%%%% %%%%%%%%", + "Ġbelie f", + "_LO C", + "ĠC ivil", + "N avigation", + "Ġreve al", + "Ġviol ent", + "ĠF il", + "Ġc atalog", + "em ed", + "sc an", + ". control", + "Ġconstit ution", + "C ountry", + "Separ ator", + "_A PP", + "top ic", + "uet ooth", + "M IN", + "Ġdes criptor", + "y t", + "ET HER", + "Ġdistrib ute", + "' }Ċ", + ".tr im", + ".L ine", + "Ġl bl", + "assert Equals", + "ĠD et", + "omb ok", + "( width", + "Ġt ort", + "ĠEXP RESS", + "ac o", + "Us ing", + "ĠBr and", + "w all", + "EM ENT", + "ĠComm unic", + "< uint", + "ĠG UI", + "EG IN", + "ĠR ange", + "/ i", + "ĠT aylor", + "c ost", + "Ġrespond ed", + "ĠTh eme", + "n ce", + "IS H", + "Ġfeat uring", + "Return s", + "ĠK r", + "Ġ .Ċ", + "Ġn am", + "_c b", + "Test ing", + "Ġ{ },", + "y al", + ".f ield", + "Ġ/ =", + "_SH ORT", + "m ates", + "Test Case", + "ain less", + "Ġeval uation", + "_ ITEM", + "ĠPac ific", + "ĉ k", + "Ġc ant", + "ĠR os", + ") s", + "Ġf et", + "STR ING", + "ĠDis pose", + "g al", + "ĠJ oin", + "ĠP orn", + "ĠCath olic", + "AR GET", + "cp u", + "ç łģ", + ".sc roll", + "IS ING", + "ifest yle", + "anc ement", + "Ġm erc", + "ĠB rowser", + "eter min", + "Ġover flow", + "Av ailable", + "Ġbott le", + ": UI", + "ific ial", + "Ġco ord", + "clar ation", + "Ġcon j", + "G LOBAL", + "ok u", + "Ġk wargs", + "cond itions", + "ul um", + "Ġg enu", + "ĠH ero", + "å İ", + "Ġun expected", + "ĠDAM AGES", + "Ġk a", + "ĠC ould", + "UP PORT", + "ĠPh otos", + "Ġconf ident", + "Ġdet ected", + "de g", + "rg b", + "Ġstrong ly", + "Ġ} ;čĊ", + "Ġ) :", + "Ġle ct", + "urs ive", + "RO L", + "ĠWe ight", + "Ġent ertainment", + "Ġ) );Ċ", + "Ġg onna", + "Ġb b", + ".d o", + "G S", + "Ġmist ake", + "D L", + "ĠPROVID ED", + "ear ning", + "L imit", + "iss ions", + "[ v", + "ä¸ į", + "ir ty", + "D el", + "Ġunder lying", + "pre ne", + "Ġj aw", + "ĠD I", + "pe er", + "Ġobject ive", + "Ġde posit", + "Ġk on", + "Ġes p", + ".set Visibility", + "/ login", + "< typename", + "Ġfr anch", + "/ e", + "Par allel", + "Ġsc ored", + "ĠH on", + "ĠV ill", + "ig a", + "Ġant icip", + "_ assert", + "ĠO pt", + "Ġdescri bes", + "w an", + "m ount", + "Ġmonitor ing", + "Ġt out", + "ëĬ Ķ", + "}, {", + "................ ................", + "= int", + "Ġc ust", + "---- --", + "Ġatmos phere", + "P AR", + "ort e", + "IS IBLE", + "ĠI ron", + "ĠNot ification", + ".log ging", + "ĠBO OL", + "-p oint", + "Ġaf raid", + "ent a", + "Ġtom orrow", + "@ implementation", + "Ġeng age", + "ĠAn th", + "ĠF loor", + "ĠU l", + "To ols", + "Ġb ab", + "Ġcare ful", + "ãģ Ħ", + "Ġcruc ial", + "Ġcalcul ated", + "ĠS A", + "Ġw y", + "D X", + "_T AG", + "ind ed", + "Ġj et", + "ĠEngine ering", + ".M AX", + "en z", + "v d", + "Ġpublic ation", + "Ġ## #", + "Ġfac ed", + "ra ham", + "ĠC apt", + "As set", + "ĠCon stants", + "Ġlo ans", + "_ IP", + "ĠF ish", + "Red uc", + "_m at", + "Date Format", + "_m e", + "[] []", + "Ġintegr ity", + "ĠC ourse", + "lob als", + "Ġfac ilit", + "Ġem br", + "ĠN g", + ".S ystem", + "Ġmanufact urers", + "Ġpro ven", + ".on Create", + "Ġal arm", + "Ġ §", + "Ġcomm only", + "ic os", + "æĸ °", + "ĠSt ation", + "} ).", + "ĠF ilm", + "w i", + "ç ī", + "Ġeng aged", + "St ats", + "Ġgovern ments", + "Ġafford able", + "_p roperty", + "Ġag es", + "(' --", + "Ġf ör", + "ĠProf essor", + "Ġhy dro", + "P ush", + "Ġorgan ized", + "Ac cept", + "é m", + "_c ell", + "Ġn b", + "p b", + "Art icle", + "Ġrem oval", + "Ġauth entication", + "ĠF R", + "l ide", + "Ġple asure", + "ap ol", + "Ġpart ition", + "ĠS ide", + "Ġcr imes", + "Ġdem o", + "hold ers", + "ĠPak istan", + "In struction", + "Ġexpect ations", + ".sc ene", + "Ġ' )", + "h es", + "ino is", + "_P ro", + "Ġm olec", + "and al", + "_sh ort", + "Ġdefault s", + "Ġn ations", + "in en", + "Ġr t", + "O CK", + "P acket", + "S B", + "ĠSH ALL", + "_cont ents", + "ise conds", + "vert y", + "á t", + "G uid", + "n om", + "Ġcon clusion", + ". Update", + "Ġlo vely", + "Ġem it", + "b ec", + "ĉĉĉĉ Ġ", + "Ġintel lect", + "Ġb rew", + "ec ycle", + "F ire", + "Ġad mit", + "Ġar bit", + "Ġarr ang", + "ĠM IN", + "M ail", + "ĠN ative", + "C ur", + "Ġcon vent", + ".R untime", + "\" }Ċ", + ".R un", + "Ġprint ed", + "Ġconven ient", + ". ar", + "m ock", + "ĠAdmin istration", + "ãģ ¾", + "Ġelect ron", + "fl ate", + "Ġl ombok", + "Ġjava fx", + "n h", + "Ġsup plies", + "Ġvisit ing", + "ah l", + "Ġpow der", + "Ġult imate", + "Ġorient ation", + "ut as", + "_s cale", + "Con firm", + "ph ones", + "ĠOper ation", + "/ T", + "_IN TER", + "Ġair port", + "Ġmet rics", + "Ġphen omen", + "a udio", + "Ġm ai", + "( K", + "h u", + "all ing", + "rodu ction", + "ĠTrans port", + "ĠNOT E", + "æĸ ĩ", + "Ġfew er", + "_T IM", + "ì §", + "к и", + "A ge", + "F IN", + "Ġì Ŀ", + "ĠAt tribute", + "group s", + "er k", + "at to", + ". define", + ".AspNet Core", + "ategor ia", + "ĠS ir", + "( form", + "< User", + ". round", + "_d ay", + ".A ll", + "Servlet Response", + ".N o", + "l arge", + "IG H", + "qu ent", + "Ġvir us", + "Ġret ro", + "Ġim per", + "Bit map", + "Ġv ice", + "Ġoff ense", + "ist e", + "ĠA UTH", + "Ġê °", + "ToolStrip MenuItem", + "G u", + "Ġr ape", + "ĠDav is", + "Ġover whel", + ": flutter", + "- table", + "ĠCon structor", + "Pr ivate", + "e ven", + "ch r", + "Ġap plies", + "_at tribute", + "Ġcon tribute", + "E VER", + "L ines", + "ĠAf ghan", + "Vis itor", + "ĠS L", + "se ason", + "C U", + "Ġintrodu ction", + "Ġmat plotlib", + "Å ij", + "Ġnewsp aper", + "âĢĶ and", + "< tag", + "Ġin i", + "Ġd iverse", + "Ignore Case", + "ĠU r", + "Ag ent", + "Ġb ull", + ".em it", + "( Exception", + "ar Layout", + "Ġincred ibly", + "ĠTr ust", + "={ (", + "- nav", + "Ġe quals", + "Ġl ady", + "ĠP od", + "d isc", + "al am", + "ĠI V", + "â Ļ", + "iv idual", + "ph i", + "add ed", + "Ġdifficult y", + "Ġcomp act", + "ĠAction Result", + "c ers", + "_class es", + "Non Null", + "Ġqu it", + "Ġp ou", + "S witch", + "ir s", + "- test", + "ĠK ind", + "ĠCal endar", + "Ġstream ing", + "} ',", + "S W", + "Ġst ead", + "oc a", + "Ġprov ince", + "Ġcol span", + "Ġperson nel", + "ĠE mployee", + "Ġprodu cer", + "Ġevery where", + "od b", + "Ð Ł", + "bs olute", + "act ivate", + "Ġgr inding", + "ĠBuild ing", + "ĠSand ers", + "(s c", + "ĠOff set", + "//////// ////", + "} ;čĊčĊ", + "({ \"", + "Ġscan f", + "ĠY Y", + "ĉdef er", + "Ġj ew", + "Ġrestrict ions", + ".m p", + "[ l", + "ä¸ ĭ", + "label s", + "red icate", + "aw esome", + "Ġw aves", + "Ġcon front", + "Ġmeas ured", + "Ġdat as", + "_ex it", + "ot ton", + "Ġshould er", + "ask a", + "+ #", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĊ ĠĠĠĠĠĠĠĠĊ", + "Ġtro ops", + "ĠU nd", + "_c ard", + "w ich", + "Ġn ous", + "Ġ\"/ \"", + "s b", + "Ġcommunic ations", + "Ex port", + "Ġdec ode", + "th s", + "inter pret", + "By Name", + "ĠSp irit", + "ed ges", + "O LE", + "ĠE M", + "t it", + "ĠTh rough", + "Ġb io", + "ĠP ackage", + "or ne", + "Ġ} .", + "` ;Ċ", + "Ġok ay", + "ĠZe aland", + "ident ity", + "(n ext", + "ĠB ang", + "Lib rary", + "Ġheav ily", + "il on", + "Ġdi pl", + "Ġrot ate", + "put s", + ") ',Ċ", + "ĠData Table", + "Ġmay or", + ".to LowerCase", + "Ġsome how", + "ĠNor thern", + "al c", + "Ġcap abilities", + "Ġv ibr", + "+ Ċ", + "ĠS u", + "ĠRes et", + "_m ean", + "Ġc ig", + ".cl oud", + "ĠB and", + "ĠF actory", + "ĠAr izona", + "_ io", + "op her", + "Ġconsc ious", + "Ġà ¶", + "\\ Controllers", + "_s peed", + "ĠF ac", + "_C om", + "ĠB ible", + "w en", + "ED IT", + "Ġun n", + "ĠSt aff", + "ĠIn n", + "Ġmechan ism", + "ĠM embers", + "Ġmigration Builder", + "'] .'", + ".get Int", + "< void", + "ĉf ree", + "oid s", + "\\ Support", + "Ġautom atic", + "Ġch ances", + "Ð ¶", + "Ġcomp licated", + "[ row", + "ah oo", + "Ġ}ĊĊ ĊĊ", + "Model s", + "W in", + "Ġt ape", + "ir us", + "iz on", + "on omy", + "(\" _", + ": .", + ".st ereotype", + "( env", + "_re ct", + "(w ith", + "Ġassert That", + "Ġcon straints", + "put y", + "E mployee", + "T D", + "Ġgu itar", + "ĠJew s", + ".pro cess", + "Ġf iction", + "ĠSh ared", + "âĶĢ âĶĢ", + "Ġprop ag", + ".N et", + "Ġachie ved", + "ĉ Q", + "Ġn urs", + "Sh ared", + "_FAIL URE", + "Ġbeh aviour", + "Ġcol s", + "ism o", + "Ġfem in", + "Ġchalleng ing", + "Ġpost ing", + "enc il", + "Ġcapt ured", + "ĠD ou", + "( word", + "ĠTur key", + "pan ies", + "Ġre putation", + "ORM AL", + "Ġelig ible", + "prot ocol", + "id as", + "(f rom", + "Ġfin ance", + "- per", + "Ġg otten", + "H A", + "d uration", + "ĠP arent", + "Ġin vent", + "Ġre start", + "ол ÑĮ", + "r ition", + "(r s", + "< bool", + "i ert", + "Ġmod ification", + "ĠT X", + "readcr umb", + "b ank", + "$ /", + "ĠMill er", + "] ),Ċ", + ".Check ed", + "Ġsac r", + "se curity", + "Ġp ose", + "ĠBr ad", + "Ġfit ness", + "Ġannounc ement", + "ation Token", + "Ġserv es", + "ne ed", + "Ġge ometry", + "AR S", + "æ Ģ", + "andid ate", + "Ġs prite", + "_s plit", + "We ek", + "ad ies", + "> (Ċ", + "?> \"", + "Ġ/// Ċ", + "Ġein er", + "Ġweek ly", + "ĉlog ger", + "_p op", + "_m an", + "Ġmigr ations", + "Ġask s", + "Ġb s", + "Ġfall s", + ".W here", + "- height", + "_fe ature", + ".M in", + "Ġhy per", + "Ġvol atile", + "Ġtw enty", + "Typ ography", + "Un able", + "D et", + ", f", + "-m od", + "Ġsett lement", + "Ġcontract s", + "n ome", + "B ad", + "ĠB rian", + "(user name", + "!! !!", + "Ġh ack", + ".F ield", + "H R", + "ĠJ ordan", + "iz a", + "Ġ ł", + "ĠSh er", + ". header", + "( other", + "ĠD ub", + "( op", + "ĠR ound", + "Ġv ie", + "Ġap pl", + "ĉ J", + "ĠIn sert", + "ĠL P", + "reg on", + "ĠM PI", + "Ġan chor", + "ac a", + "ø r", + "Ġa de", + "anch or", + "que e", + "ĠTree Node", + "Ġtarget ed", + "Ġla id", + "AB EL", + "v et", + "ĠOr igin", + "A nt", + ". ');Ċ", + "ex pect", + "ed Reader", + "ĠM ajor", + "Ġin ch", + "Com par", + "Ġpre view", + "Ġill ness", + "ĠCONTR ACT", + "ĠInd epend", + "u uid", + "Ġn ome", + "Ġt c", + "ĠA venue", + "is an", + "Ġph rase", + "_m ove", + "\") [", + "Ġprov ision", + "Ġconcent r", + "_ IR", + "ĠU t", + "() +", + "Ġn as", + "! ,", + "ĠRob in", + "i ations", + "at itude", + "Ġp x", + "ĠWith out", + "/b ash", + "ek t", + "re ement", + "Ob server", + "ĠReg ion", + "UBL IC", + "Ġ{ //", + "K N", + "å ·", + "Game Object", + "å ¾", + "enc oding", + "Ġ** *", + "project s", + "Ġt k", + "Ġche ese", + "EM PL", + "ar o", + "Ġا ÙĦ", + "Ġcons ists", + "ref resh", + "ure au", + "ĠSc anner", + "Ġso il", + "Ġfl avor", + "Data Source", + "Ex ecute", + "ени е", + "Ġsh it", + "åĪ Ĩ", + "< any", + "Ġretrie ve", + "Ġbelong s", + ".st rip", + "abs olute", + "Ġexp anded", + "bo y", + "): -", + "Ġresc ue", + ".J Label", + "Ġre ly", + "Ġal ignment", + "-f amily", + "Ġre nd", + "OLUM N", + "Ġb orrow", + "Ġqu otes", + "ĠL ew", + "Ġsh ower", + "ĠDE LETE", + "_lo op", + "! \"ĊĊ", + "ĉ re", + "Ġattempt ed", + "aver age", + "ĠP aint", + "quis ition", + "ol en", + "Ġliter ature", + "ĠRe ference", + "_TEXT URE", + "ĠS eg", + "ĠInd ust", + "ct ype", + "D UCT", + "_H OST", + "ĠTr ade", + "Ġpl ugins", + "Ġbre ast", + "ul se", + "Ġcreat ure", + "ãģ Ļ", + "ĠW i", + "Ġsup plied", + "c oll", + "! (\"", + "Ġfuck ing", + "ĠCh rome", + "ĠU ri", + "ĠN ation", + "Ġvert ices", + "T HE", + "ĠOr iginal", + "on de", + "Ġsh arp", + "Ġcook ing", + "Ġ{ /*", + "ĠPs ych", + "ĠH ollywood", + "=$ _", + ".D ock", + "Ġg er", + "Ġb one", + "_con n", + "_se c", + "ys ics", + "Ġ= \"", + "S al", + "s f", + "Ġdeep ly", + "ang les", + "T erm", + "b ell", + "ĠQu ick", + "ener ation", + "adio Button", + "åħ ¥", + "}čĊčĊ čĊ", + "Ġcapt ion", + "l c", + "ĠE L", + ", [", + "ĠĠĠĠĠĠ čĊ", + "ret t", + "(m ethod", + "ĠFl ash", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "W ISE", + ".s cale", + "Ġrough ly", + "_ child", + "m emory", + "ay ing", + "Ġinitial ized", + "in ator", + "а ÑĢ", + "Ġsc alar", + "ĠH o", + "ai res", + "(c olumn", + ".de stroy", + "P ACK", + "Ġh em", + "ang el", + "_S UB", + ". qu", + "Ġ ×", + "DE FAULT", + "pos itories", + "ĠL ength", + "ĠF ast", + "Ġsign als", + "Ġ// $", + "ri ers", + "Ġd ummy", + "AN Y", + "Ġperson ality", + "Ġa gricult", + "Pl atform", + "ER O", + "ĠT ra", + "Ġen orm", + "ĉ W", + "Action Result", + "Ġa ver", + "[ str", + "Ġ' --", + ".S printf", + "Ġdeb ut", + "Ġ Ñĩ", + "h ex", + "_ utils", + "Ġp b", + "U ITableView", + "Ġz ur", + ". encode", + "Ġv ag", + ".error s", + "о н", + "Ġm r", + "ĠA ward", + "Ġc pu", + "Ġpress ed", + "' est", + "ĠF estival", + "' T", + "Ġa k", + "res olve", + ".m e", + "Ġn ic", + "Ġgen re", + "Ġat trib", + "ĠMo on", + "Ġarr ive", + "ĠD ating", + "Ġt m", + ".Config uration", + ". red", + "Ġgl m", + "Ġst ations", + "sw itch", + "Ġt ied", + "äº º", + "Ġ/ >Ċ", + "Ġsubsequ ent", + "pos able", + "-fl uid", + "Ġth orough", + "Ġpublic ly", + "apt ers", + "ĠWil son", + "_P RE", + "y ard", + "ä ¼", + "ĉ in", + "Ġre vers", + "Ġbul let", + "cri bed", + "nes ota", + "Ġ($ _", + "ann on", + "c ursor", + "Ġclo thing", + "ĠM ulti", + ": ',", + "Ġv ess", + "ordin ator", + "Ġein em", + "C annot", + "Ġar med", + "ĉ V", + "ä¸ Ĭ", + ".F lat", + "ĠS ep", + "ĠSub ject", + "_f ont", + "Ġcharacter istics", + "D one", + "el n", + "######## ####", + "PO S", + "Ġd ensity", + "ĠPl atform", + "- items", + "Ġo vers", + "Ġpush ing", + "ç ¤", + ".Con nection", + "_ term", + "Ġinitial ization", + "________________ ________________", + "ç ¬", + ".d ocument", + "les h", + "ĉd ocument", + "ĠP in", + "ç a", + "Ġdefinition s", + ".P ath", + "_W RITE", + "Ġ ĉĊ", + "? >ĊĊ", + "Ġter rible", + "be an", + "ick ets", + "ĠS V", + "B uy", + "(t ask", + "Ġreg ime", + "g oogle", + "Ġcr ack", + ".vis it", + "N UM", + "ener gy", + "Ġstr uck", + "_s ample", + ".p ayload", + "Ġre vis", + "ĠSc ene", + "Ġp g", + "Ġbreak fast", + "URRE NT", + ".char At", + "_ex ception", + "ĠAnt on", + "Ġguid elines", + "Ġex haust", + "ĠFin ancial", + "Ġind ent", + "Ġdes ktop", + "H idden", + "F ailure", + "Ġpr inciple", + "Ġ iv", + "Ġse ks", + "n etwork", + "Ġnumber Of", + "ĠAl bert", + "ĉ long", + ", .", + "Ġz eros", + "f ade", + "ĠT yp", + "ĠT erm", + "ĠAr ts", + ".App lication", + "Ġbeh alf", + "æĪ ·", + "Ġm ere", + "(` ${", + "Ġaware ness", + "elp ers", + "f lix", + "Ġwe igh", + "Ġestim ates", + ". child", + "/ O", + "ĠBit map", + ".b ottom", + "Ġ************************************************************************ **", + "Ex pect", + "ent o", + "ĠFor um", + "ver al", + "Ġj ail", + "Ġab ilities", + "ĠH OLD", + "ĠC it", + "Ġd ynam", + "Ġgr ay", + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ ĉĉĉĉĉ", + ".next Int", + "ant ly", + "ĠAR ISING", + "( private", + "Ġreject ed", + "ĠN ic", + "Ġle ather", + "= {Ċ", + "aly tics", + "th etic", + ".T op", + ".P age", + "={ `", + "Ġ ;čĊ", + "de pth", + "m ann", + "W D", + "ĠS om", + ".R ight", + "Ġ) }Ċ", + "Ġtr ait", + "à Ĺ", + "i ac", + "Ġr v", + "S ample", + ".X ml", + "opp ed", + "ĠÑ Ħ", + "list s", + "Ġt ear", + "ivers ary", + ".c ollection", + "ĠCon stitution", + "ĠHttp Response", + "Ġbr ill", + "ĠP rom", + "h over", + "ĠM iami", + "Ġarg ue", + "_f loat", + "Ġ ãĤ", + "Ġn at", + "ĠT al", + "Ġinteg ration", + "(c ur", + "Ġrem oving", + "Ġco eff", + "ĠTh ough", + "Ġfore cast", + "ĠV egas", + "S ite", + "Ġtr ab", + "ĠHen ry", + "- i", + "Ġinvol ves", + "B T", + "Ġs lo", + "In voke", + "Ġl ucky", + "r at", + "Ġ? Ċ", + "Ġhand led", + "(f d", + "cont ents", + "ĠO FF", + "R F", + "Ġst y", + "ĠM otor", + "ter y", + "t ax", + "M AP", + "ĠMr s", + "Ġph ones", + "ĠUI View", + "\")) );Ċ", + "( dev", + "ĠIr ish", + "Ġw s", + "D I", + "_OFF SET", + "ĠEvent s", + "Ġst ages", + "Ġ} //", + "Ġhab en", + "ST ANCE", + "ĠS in", + "ĠM oney", + "(t op", + "Ġappoint ment", + "VER SION", + "met adata", + "_com ment", + "Ġcolle agues", + "map s", + "â ĺ", + "Ċ ĉĊ", + "( al", + "_re q", + "Ġf ut", + "Ġarchitect ure", + "ĠWH ETHER", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "_s creen", + "Ġstyle Urls", + "Ġmon ster", + ". up", + "ph ia", + "Ġprocess or", + "ĠT err", + "= ',", + "ĠMan ufact", + "ĠN T", + "k el", + "ib ern", + "ĉf ile", + "A li", + "rient ation", + "Ġ// !", + "ap ore", + "ane ous", + "ĠC reat", + "f older", + "Ġh ay", + "Sup press", + "( left", + "Ġe uro", + "Ġdis claimer", + "ustr y", + "sh ips", + "_f d", + "ĠF a", + "_in sert", + "Ġro l", + "if ting", + "ĠCom ments", + "_b r", + "Ġloss es", + "ĠAdd ed", + "ch arg", + "Ġп о", + "_s ystem", + "ĠS ometimes", + "ĠSp ain", + "(g roup", + "ial is", + "Ġdoll ar", + "ĠAr gs", + "qu ires", + "ĠT en", + ".s css", + "Ġsurv ive", + "us age", + "Ġj un", + "im iter", + "ï¼ģ ĊĊ", + "Ġfif th", + "t oggle", + "Ġdecl ine", + "($ \"", + "(L ong", + "ing e", + "Ġpil ot", + "-l ight", + "-r adius", + "Ġpod cast", + "Ġnatur ally", + "P ages", + "ä¸ º", + "ĠDes pite", + "Ġlight ing", + "Ġcr ate", + "ĠB inary", + "Ġredu cing", + "Ġe leg", + "ĠM ouse", + "ĠTest Bed", + "Ġbefore Each", + "_ ARRAY", + "Red irect", + "Ġf lood", + "Ġsh ips", + "Ġelectric ity", + ")* (", + "ê ¸", + "ĠV iet", + "her o", + "Ġd ia", + "ĠK ent", + "he art", + "Ġthreat s", + "_ acc", + "Ġs ymbols", + "is chen", + "_in st", + "C riterion", + "ĠT IM", + ". Height", + "Ġ âĢĻ", + "();ĊĊ Ċ", + "Product s", + "_S P", + "ĠC y", + "Ġdepend ent", + "est e", + "Ġdat os", + "d it", + "аР²", + "IGN AL", + "Ġless on", + "\"> '", + "ĠC over", + "ĠH ope", + "ĠT imer", + "Ġd ad", + "vid ers", + "ĠPh ot", + "/ ?", + "rop y", + "om ing", + "as ion", + "Ġ\\ (", + "ĠE T", + "ĠRe ading", + "Ġep isodes", + "l m", + "ech a", + "Ġne uro", + "Ġhar mon", + "Ġlib eral", + "- ind", + "D ATA", + "Ġevery day", + "Ġdiv ided", + "ĠActive Record", + "fig ure", + "U A", + "ä ¹", + "riend ly", + "te ch", + ".game Object", + "иÑĤ ÑĮ", + "Ġmo on", + "ft ime", + "Ġno ch", + "ĠT ORT", + "ĠV M", + ".in itial", + "( child", + "Ġmus ical", + "Ġo c", + "b as", + "ĠH ay", + "_l ong", + "Ġmem set", + "ile y", + "adel phia", + "S V", + "ro at", + "_t x", + "Ġl on", + "ĠngOn Init", + "b p", + "ĠGold en", + "AC HE", + "Ġwor ried", + "az i", + "E ar", + "T ake", + "(f p", + "bur gh", + "_ Data", + "g res", + "ĠO nt", + "p us", + "Ġtrans parent", + "Ġp ocket", + "Ġr am", + "igr ations", + ". čĊčĊ", + "Ġ[ (", + "Ġadopt ed", + "Ġreported ly", + "ĠD ream", + "Ġ} ));Ċ", + "los ing", + "Ġte eth", + "ĠBook s", + "\", &", + "enn y", + "LE MENT", + "Ġg el", + "ĠPl ant", + "! âĢĿ", + ".h ost", + "ĠRep ly", + "re ngth", + "Ġrecogn ition", + "Ġ}} >Ċ", + "L A", + "Ġmir ror", + "Ġassist ant", + "( device", + "Ġspirit ual", + "b uilder", + " §", + "Ġou tr", + "Ġt t", + "ĠP ER", + "Ġrad ical", + "Method s", + "Ġp ace", + "ud y", + "Ġg ut", + "ĠG reek", + "Ġnon atomic", + "ĠP aper", + "_G PIO", + "Ġob st", + ".A d", + "viron ments", + "ĠS ov", + "( con", + "ĠTrans action", + ". assign", + "ĉc atch", + "el ter", + "Ġbit coin", + "_G R", + "ĠčĊ", + "met ic", + "Ġtrans formation", + "åı ·", + "Ġr gb", + "istrib utions", + "Ġimp licit", + "/ in", + "dest ination", + "аÑĤ ÑĮ", + "Z ero", + "Ġun set", + ". where", + ".g o", + "Ġform ation", + "Ġdeclar ation", + "() čĊčĊ", + "ĠEx pl", + "ĉĉĉ ĠĠ", + "/ pro", + ".J SON", + "Ġdes k", + ".sub str", + "//---------------------------------------------------------------- ------------", + "ly n", + "p son", + "dis able", + "ĠF unc", + "ĉ Assert", + "ĠM ARK", + "Ġdefe at", + "Ġbl ind", + "Ġconst ants", + ". headers", + "UIL D", + "Ġexp enses", + "P ixel", + "Ġh r", + "Ġf el", + "ĠEast ern", + "_d el", + "ĠC ub", + "Ġs q", + "ĉc ount", + "ĠD irectory", + "Ġex clus", + "Ġhistor ic", + "Ġ ------------------------------------------------", + "Ġcom position", + "Ġdata GridView", + "ĠB urn", + "ĠB C", + "M aster", + "Ġsp awn", + "Ġbe aring", + ".Set Active", + "il o", + "Ġg allery", + "Ġfound ed", + "Ġav ailability", + ".s qrt", + "Ġp es", + "ĠD OM", + "m ate", + "O ct", + "Ġmatch ed", + "it ivity", + "Ġan xiety", + ".pr ice", + "ĠIn stant", + "ì Ĭ", + "Ġt ut", + "IC ollection", + ".sh ared", + "_s ql", + "t bl", + "lib rary", + "_de stroy", + "erm al", + "ĠNot es", + "ĠE in", + "Ġsou thern", + "ĠOTHER WISE", + "Ġmac ro", + ".l ower", + "cl s", + "Content View", + ".l ink", + "const ant", + "ĠB es", + "Ġsome body", + "n b", + "\"> {", + "( local", + ".. ...", + "ĠN ull", + "m x", + "Ġà §", + "Ġp ause", + "-------- ---", + "_M O", + "ĠC M", + "Ġfor Key", + "ĠD VD", + "Ġclose st", + "_DE VICE", + "ĠSte phen", + "ĠB BC", + "ĠTr avel", + "P aint", + "ĠResult s", + "ĠR ule", + "Ġt p", + "Ġrat ings", + "c in", + "c sv", + "> /", + "ĠG OP", + "l ad", + "Ġ ÑĢ", + "Ġindex Path", + "m atrix", + "= f", + "ars ed", + "Ġ} );", + "ĠC os", + "ĠS core", + "Ġt ak", + "ĠE SP", + "ĠIN C", + "_N ULL", + "-f lex", + "\"] [", + "int o", + "el and", + "Author ization", + "_F ALSE", + "Ġg ate", + "Ġv id", + "ist ent", + "T IME", + "Ġre write", + "Ġt ie", + "Ġarch ive", + ".event s", + ".get Parameter", + "ĠPer mission", + "Ġprogram me", + "Ġ é", + "j ud", + "Ġcam eras", + "(s ys", + "ĠSy rian", + "Ġimpro vements", + "Ġh ip", + "Ġsu icide", + "Ġsch olar", + "Ġcompat ible", + "rem ote", + ".d own", + "F UNCTION", + "Ġman aging", + "ĠUI Kit", + ". raw", + ">> >>", + "Ġdem ands", + "ell ite", + "Ġd ent", + "ĠM icro", + "åı ĸ", + "'] [$", + "ĠI E", + "im ension", + "Ġt rem", + "Ġg ained", + ".w ith", + ". ok", + "h ou", + "Ġb om", + "amp aign", + "Ġjoin ing", + "f ish", + "Ġadd Subview", + "Ġnor thern", + ".c or", + "ore t", + "D ie", + "in ish", + "_com p", + "Ġatt ended", + "Ġcoll apse", + "ĠS S", + "ac ent", + "_E QUAL", + "ĠDe ep", + "R GB", + "ĉ test", + "ol ves", + "us et", + "Un ityEngine", + "w riter", + "Res olver", + ", %", + "if ference", + "_re move", + "ond a", + "Ġfem me", + "de code", + "Br anch", + "Ġfl ush", + "Ġinnov ative", + "Test s", + "Ġ[' ./", + "Ġcover ing", + ". admin", + "ultip art", + "(l ambda", + " namespace", + "ĠS port", + "Ġ! (", + "ac les", + "Ġde pression", + "ĠK ong", + "Ġp ert", + "ĠCon n", + "ĠOther wise", + "/ home", + "s upported", + "Ġp ink", + "Ġinv ited", + "ñ os", + "_en abled", + "Ġ- Ċ", + "F W", + "en ers", + "ĠM Y", + "Ġsuggest ions", + "Can vas", + "Ġf er", + "ĠMarket ing", + "@ Test", + "unt u", + "ĠV en", + "ĠC ou", + "iv als", + "Don ald", + "lim ited", + "ĉĉĉĉĉĉ Ċ", + "Ġanal yst", + "( entry", + "Ġrepresent ative", + "_at tributes", + "Ġf ur", + ".h ide", + "res p", + "ado res", + "rid es", + "ĠJ osh", + "ro bot", + "ĠN AT", + "Ġs esso", + "Ġintegr ated", + ": true", + "part s", + "Ġst upid", + ": event", + "@end section", + "Ġp u", + ".T able", + "ĠY ii", + "` ;ĊĊ", + "Ġcl ang", + "=\" \">", + "eng an", + "_param eters", + ".int ernal", + "ĠMod ern", + "Ġmet ric", + "Ġsem i", + "={ {Ċ", + ".am azon", + "ĠB B", + "aint y", + "view port", + "Ġstart Activity", + "dis patch", + "**** *", + "Ġfl av", + "iffer ent", + "[ this", + "Ġst ake", + "Ġarg ued", + "vious ly", + ".w ork", + "ĠO ak", + "O ld", + "( async", + "not es", + "Ġfl ip", + "Ġdis ag", + "ĠT E", + "ĉ error", + "< '", + "Ġ» ĊĊ", + "Ġfilter ed", + "ĠM ach", + "Ġh ung", + "_d ump", + "_s amples", + "-dis miss", + "Ġr ay", + "Im plemented", + "D K", + "Ġj ed", + "Ġbreak s", + "Ġf its", + ". gr", + "ĠZ ero", + "or o", + "Ġequ ally", + "Ġ' [", + "Ġconcern ing", + "< meta", + "play ers", + "_P OS", + "_s im", + "J an", + "Ġyour s", + "ĉ N", + "Ġsp ir", + "Ġch ampion", + "ĠAn alysis", + "ap a", + "ĠNS Log", + "_l ines", + "ñ a", + "ĉĉ ĠĠĠĠĠĠĠ", + ".S c", + "Re p", + "etro it", + "ur able", + "M IT", + "com pat", + "own ed", + "_ind ices", + "], čĊ", + "Ġdis covery", + "ĠDie go", + "ob i", + ". Index", + "Ġtrend s", + "PL AY", + ".n o", + "Ġl ens", + "_c fg", + "Ġan no", + "ag an", + "Ġperiod s", + "ter ms", + "y z", + "Ġattack ed", + "ib ration", + "PEC IAL", + "_ grad", + "Ġaccord ance", + ".Read Line", + ".de vice", + "ri x", + ". container", + "m ay", + "erc ise", + "ĠL u", + "Ġr g", + "ĠÑģ ÑĤ", + "ĉĉĊ ĉĉĊ", + "( un", + "TERN AL", + "Ġless ons", + "Ġalleg ations", + "Ġtrans mission", + ".Re f", + "M obile", + "ĠT ournament", + "ĠN ut", + "ĠG a", + "ĠCap ital", + "def inition", + "- exp", + "c lean", + "Ġfant asy", + "Ġenh ance", + "ent ence", + "'] :Ċ", + "ack ets", + "Ġcelebr ate", + "@ \",", + "Serialize Field", + "Ġarray s", + "t b", + "ĉ st", + "[ assembly", + "( reg", + ".c ategory", + "Ġimpro ving", + "Ġsal ope", + "Byte Array", + "Or iginal", + "Ġ[ {Ċ", + "åĽ ŀ", + "ĠCl in", + "oen ix", + "ĠS amsung", + "Ġmaint ained", + "Ġag enda", + "f ail", + "Ġpres ents", + "Ġtim ing", + ".m ark", + "' ><", + "Ġprom ot", + "Ġin cl", + "_ only", + "ë¥ ¼", + "ĠAtt orney", + "- date", + "Ġlands cape", + "Ġf u", + "S Y", + ".p rop", + "ĠA rr", + "p ag", + "Parallel Group", + "': čĊ", + "Ġlog s", + "a unch", + "unc i", + "n ama", + "Table Cell", + "iss ues", + ". {", + "ec urity", + "_ex ec", + "old s", + "Ġhost s", + "Ġpro to", + "_ import", + "_s ort", + "ĠB ow", + "ĠN ormal", + "ĠF arm", + ".create ParallelGroup", + "R otation", + ". err", + "Ġp leased", + "it age", + ".W h", + "ĉĉ ĠĠĠĠ", + "M R", + "ĠM ORE", + "ĠN atural", + "_ transform", + "B ASE", + "ener al", + "ut down", + ".common s", + "W T", + "Ġa an", + ". Result", + "d og", + "Ġclick ing", + "), ĊĊ", + "# line", + "Oper ator", + "Ġc iv", + "Ġm erg", + "ob uf", + "ng then", + "Ġ[ {", + "Ġcan cell", + "tr igger", + ". :", + "W ORK", + "decl are", + "Ġdecre ase", + "ÅĽ ci", + "lo om", + ".N one", + "ĠM I", + "ĠJ ason", + "Ġhealth care", + "iam ond", + "s ylvania", + "* x", + "ĠR a", + "[ b", + "Ġprint ing", + "ph abet", + "ĠLab our", + "op per", + "Ġz ijn", + "-t arget", + "_F UNCTION", + "Ġo ct", + "ени Ñı", + "åľ ¨", + "Ġwest ern", + "Ġcomput ers", + "ĠR ET", + "Hash Map", + "[ String", + "get Value", + "_D ATE", + ".N ext", + "ĠF if", + "é l", + "ick ed", + "æ İ", + "-M M", + "Ġ{ ĊĊĊ", + "Ġcontact s", + "Ġdig its", + "Pro du", + "Ġunus ual", + "Ġrapid ly", + "t ures", + "Ġang ry", + "c ancel", + "xx xx", + "_p arser", + "id ity", + "_P REFIX", + "Ġme hr", + "Ġrare ly", + "et he", + "op es", + "Ġ% .", + "work s", + "Ġthe ta", + "Ġcontrib ution", + "ĠT ony", + "Ġsqu ad", + "аР¹", + "Ġî n", + "th ere", + "out ed", + "ĉ q", + "Ļ Ĥ", + "g ood", + "L I", + "é¡ µ", + "ĠL iving", + "iz abeth", + "Ġk t", + "ĠD allas", + "] ],Ċ", + "Ġ/ >ĊĊ", + "Ġrais ing", + "/r outer", + "_g ame", + "ĠC UR", + "z ens", + ". es", + "Ġfont Weight", + "(f unc", + "not ification", + "Ġ'../../ ../", + "Ġbl ame", + "ãĢĤ ĊĊĊĊ", + "an co", + "Id entity", + "f ollow", + "Ġart s", + "x s", + "Ġofficial ly", + "ĠSt udio", + "Ġrecommend ations", + "Ġloc ale", + "Ġam ateur", + "ĠEn able", + "Ġcap s", + ". End", + "- add", + "_g shared", + "ĠC T", + "For ce", + "Ċ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ", + "Ġor ange", + "Ġl p", + "Ġanswer ed", + ".G rid", + "Ġd ual", + "Ġstrateg ic", + "Ġnob ody", + "Ġf atal", + "_ est", + "( el", + "Ġì ł", + "ĠB udd", + "A IT", + "_f actor", + "- one", + "ĠH AVE", + "\" čĊčĊ", + "Pro f", + "Ġä r", + "str ings", + "Ġdir ty", + "ĠF ace", + "ĠB egin", + "ĠB us", + "Ġw is", + "åŃ Ĺ", + "Ġspe aker", + "Ġcar rier", + "ĠO m", + "Ġhad n", + "All ow", + ":: __", + "Ġver b", + "ĠCom plete", + "ĠE asy", + "Ġb ills", + "ĠĠ ĊĊ", + "Vert ical", + "Ġpr on", + "ĠDef ine", + "Ġlook up", + "variable s", + "Ġpand as", + "um es", + "Ġinn oc", + "Ġset Up", + "ĠCh ampionship", + "art ist", + "ĠC Type", + "F oundation", + "๠Ī", + "ĠSet up", + "Ġrec ipes", + "ĠU IColor", + "ĠF ight", + "Ġauthor ized", + "_c lick", + "_s uccess", + "ang an", + "ĠMount ain", + "ĠDo ctor", + "Ġeg g", + "ĠMedic ine", + "c les", + "` .Ċ", + "[ int", + "d ashboard", + "ĠApp ro", + "-d r", + "Ġprodu ces", + "Ġrent al", + "Ġre load", + "Ġarr ival", + "sp ot", + "Ġund ert", + "Ġequ ipped", + "Ġpro ved", + "Ġcent ers", + "Ġdef ines", + "al so", + "Ġop acity", + "ĠUn fortunately", + "ĠIll inois", + "Ġн е", + "ĠTem ple", + "ĠTr ail", + "ĠK elly", + "Ġmeasure ment", + "Ġsepar ated", + "-c ircle", + "H ey", + "ĠRE AD", + "ig its", + "Ġ ib", + "ĠM OD", + "atter y", + "аР·", + "Ġv end", + "ен ÑĤ", + "ĠHttp Client", + "s afe", + "_A SS", + "ic it", + "ĠCon struct", + "ĠC lo", + "ĠS ix", + "_T OKEN", + "(b lock", + "Ġwarn ed", + "/* !", + "! Ċ", + "Ġinnov ation", + "_ \"", + "Ġ );čĊčĊ", + "Ġsp ots", + "Ġcho osing", + ".c s", + "Ġflex ible", + "U Int", + "Ġscr atch", + "- al", + "Ġf estival", + "Ġout standing", + "================================ ================", + "M ean", + "ĠO regon", + "s ymbol", + ". account", + "d ney", + "'' '", + "! \",", + "Ġpart icle", + "à ĥ", + "[ MAX", + "IV ER", + "ER ENCE", + "NS Mutable", + "ĠColum bia", + "_ ĊĊ", + ".f r", + "Ġc ogn", + "V R", + "ĠMethod s", + "ĠM ade", + "ĠB R", + "ĠEl se", + "Ġeg gs", + "Ġsw ing", + "ĠIn v", + "Ġdise ases", + "Ġf irms", + "Ġle mma", + "}` );Ċ", + "l ings", + "Ġg ym", + "umin um", + ".T rim", + "M em", + "Ġcritic ism", + "ibern ate", + "_T X", + "ion i", + "Ġguid ance", + "Ġrepeated ly", + "Ġsup plier", + "Ġpaint ing", + ".F ragment", + "ed Exception", + "Ġw iring", + "Ġcour ts", + "W EB", + "æľ ī", + "\\ .", + "ill ance", + "Ġb rows", + "ĠP attern", + "PL ICATION", + "ĠSum mer", + "Ch ain", + "Ġc ute", + "mer cial", + "Ġd il", + "ĠFrank lin", + "ĉg lobal", + "IN CLUDING", + "h istory", + "Ġl st", + "Q t", + "SD L", + "al ia", + "i ere", + "( ...", + "ĉc in", + "iff s", + "vel ope", + "ĠR oot", + "cl uster", + "User Name", + "ign e", + "< S", + "Ġf est", + "Ġindic ating", + "ke eper", + "Ġc ada", + "é g", + "cons in", + "ĠG B", + "Ġl b", + "em ony", + "-icon s", + "_d oc", + "Act or", + "e lem", + ".De lete", + "Ġin fection", + "ĠPriv acy", + "Ġgreat ly", + "ĠP os", + "ĠT reat", + "Fl ow", + "Ġattract ive", + "ĠMar c", + "s udo", + "tes y", + "- an", + "ab ama", + "ĠW ould", + "Ġsu ck", + "index Path", + "ĠE t", + "T imes", + "Ġclub s", + "_ass oc", + "Ġac quired", + "(\" :", + "Ġint ense", + ".m aps", + "Ex pected", + "T oggle", + "Ġa y", + "Ġl ifestyle", + "-c alled", + "ĠS now", + "V olume", + "Ġcann abis", + "ĠD irection", + "ĠLim ited", + "-s pecific", + "Ġd owntown", + "/ icons", + "Ġre ven", + "L eg", + "= null", + "Key board", + "') ).", + "Ġ\"\" ;čĊ", + "Ġatt itude", + ".n avigate", + "- error", + "AM PLE", + "ĠJ ay", + "v r", + "c ow", + ".com pile", + "Ġmem ories", + "_m ark", + "ĠMin nesota", + "Ġk osten", + "Ġprob ability", + "w arning", + "Ġgen etic", + "F ixture", + "ĠHash Set", + "N ombre", + "_m onth", + "Æ °", + "- start", + "xy gen", + "ĉ ft", + "i agnostics", + "ĠMat thew", + "Ġconcept s", + "Ġcon str", + ". State", + "и н", + "N ov", + "Î ±", + "ĠP anel", + "ä¸ ª", + "com pare", + "> ()Ċ", + "Ġapply ing", + "Ġprom ised", + "Ġo x", + "nc ia", + "ĠValid ation", + "ort s", + "_c ur", + "e lect", + "ey e", + "( Data", + "Ġreport er", + "ĠB uff", + "Ġs r", + "Ġ\" ;", + "ick y", + "Ġtemp or", + "S N", + "Ġres ident", + "pi res", + "ys ical", + "Ġend orse", + "ĠS ong", + "is Empty", + "le et", + "_ util", + "Ġdist ingu", + "ĠT alk", + "ĠM ot", + "( default", + ".A rg", + "gorith ms", + "_ words", + "im mer", + "_res et", + "f amily", + "W W", + "Ġsav ings", + "ĠâĢ Ŀ", + "_en able", + "side bar", + "Run ning", + "Ġal i", + "Ġtest im", + "Ġwarn ings", + "ĠCh em", + "ĠEx it", + "Ġfound er", + "pect or", + "Ġr m", + "_d ataset", + "ĠD as", + "Ġh an", + "Get ty", + "á l", + "Ġn y", + "Ġpo verty", + "Ġresult ed", + ".b y", + "ĠVis it", + "Ġobt aining", + "/ '.$", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "sh all", + "_LE FT", + "UI Image", + "_ Name", + "h ave", + "ĠN ob", + "l r", + "- footer", + "Ġn aked", + "ĠG arden", + "\\F acades", + "Ġgrad uate", + "Ġfranch ise", + "pl ane", + "Ġcontrib utions", + "Ġstring With", + "Ġc rypto", + "Ġmov ements", + "ath ers", + "Ġlif etime", + "Ġcommunic ate", + "j ar", + "ĠFr agment", + "_ IF", + "ĠN avy", + "ĠF igure", + "Ġsim ulation", + "_st op", + "Ġreport ers", + "Ġvers us", + "aj a", + "ĠÎ ±", + "Ġgovern or", + "List Item", + "Ġse aled", + ".Back ground", + "ed i", + "ash ing", + "Ġl ip", + "ĠI h", + "mer ge", + "Ġn ec", + "el ocity", + "ATE G", + "Ġse eds", + "Ġflo ating", + "_F A", + "w alk", + "ĉ user", + "_de pth", + "Ġw age", + "@ app", + "N il", + "( [\"", + "( vector", + "Ġsecret ary", + "Ġj Panel", + "ve z", + "³³ ³³", + "d irection", + "ĠE P", + "Ġh unt", + "Json Property", + "ĠP ORT", + "] \",", + "аР¿", + "ĠFore ign", + "pan ic", + "Ġtri als", + "ĠA le", + "Ġr ural", + "- value", + "author ized", + "ĠScot land", + ".d rop", + "ĠM T", + "ç ±", + "row th", + "File Path", + "Ġrec all", + "if le", + "Ġc el", + "ĠSE LECT", + "k n", + "_c ase", + "Ġc rop", + "s ure", + "p ot", + "IC S", + "Ġst em", + "Ġindust ries", + "P ut", + "Ġa ber", + "road cast", + "Icon s", + ") \")Ċ", + "æĪIJ åĬŁ", + "g ui", + "Ġassum ed", + "Ġr x", + "E A", + "è §", + "EL L", + "Ġdo se", + "Ġin e", + "Ġde eper", + "l ider", + "Ġord inary", + "Ġg olf", + "_IM AGE", + "ĠN AME", + "(m odule", + "Ġat om", + "Ġbel t", + "Ġoff ices", + "b eta", + "Ġphilosoph y", + "( JSON", + "-f ield", + "Ġintrodu ce", + "Ġconven ience", + "opt im", + "> \"Ċ", + "ath y", + "Ġemploy er", + "qu ate", + "Ġed ited", + "Arg uments", + "ĠN ations", + "__ )", + "Ġno se", + "ĠS ample", + "' )ĊĊĊ", + "Ġc ake", + ".get Attribute", + "H D", + "Mod ified", + "Ġpredict ed", + "Å Ħ", + "an ie", + "S orry", + "(d oc", + "w ind", + "ie ve", + "Ġprov isions", + "AT ER", + "OT E", + "M Y", + ".A utowired", + "ĠB ath", + ". Boolean", + "Ġback end", + ".M ouse", + "ater al", + "p aper", + "Con st", + "ĠV R", + "_ entity", + "_C TRL", + "ĠProte ction", + "ĠG M", + "ĠStud y", + "Ġsou p", + "ot ime", + "' use", + "] \"", + "/ users", + "a ug", + "ĠH ong", + "_n orm", + "ãģ ¨", + "Ġse cre", + "(B uild", + "ĠCon tract", + "ol as", + "Ġsa uce", + "Ġaggress ive", + "Ġrac ial", + "char acter", + "@ @", + "Ġcomp ile", + "ĠV oid", + "_re m", + "_m emory", + "k k", + "Ġm ic", + "S ame", + "U tility", + "ĠH tml", + "ĠX ml", + "Read y", + "Ġg all", + "Ġalleged ly", + "ĉĉĉĉ ĠĠĠ", + "ĠMet al", + "ĠPerson al", + "Ġborder Radius", + "rx js", + "object s", + "Ġwant ing", + "Ġb owl", + "v endor", + "offset of", + "ĠR s", + "ĠR ating", + "Ġr ally", + "_N ODE", + "ĠM ix", + "Ġadvert is", + "Ġnarr ative", + "s al", + "Ġm c", + "SE rror", + "Ġf ingers", + "Ġaccom pany", + "Ġt ired", + "Ġstr ide", + "Ġgu i", + "el ist", + "Loc ale", + "Ġrele ases", + "ik ing", + "Ġan ger", + ")) )ĊĊ", + "alle st", + "Sum mary", + "( O", + "(f or", + "Ġbasket ball", + "Ġroad s", + "ĠInst all", + "ĠF ab", + "it map", + "Ġ) )Ċ", + "Ġinter section", + "ighb or", + "ĠB ry", + "ĠHER E", + "So ftware", + "elf are", + "ac s", + "Ġtrail er", + ".get Class", + "ch ars", + "Ġreg ulation", + "Ġref ers", + "Ġde struction", + "Ġcontin uous", + "ĠAust in", + "é ¢", + "ak an", + ".w indow", + "ĠTem plates", + "Ġabs ence", + ": n", + "Ġdis order", + "fl ash", + "Ġde let", + "bo ards", + "ĠĠ ĉ", + "RO P", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġac qu", + "Ġlaws uit", + "ĠRe views", + "Ġgar age", + "t imer", + "Ġe j", + "ĠRect angle", + "Ġflow ers", + "il st", + "ĠIn stance", + "S uper", + "d et", + "dis posing", + "ĠE S", + "ĠI C", + "ver e", + "S k", + "_ch annels", + "put ed", + "/ null", + "nn en", + "ĠG allery", + "_g lobal", + "Auth entication", + "ĠR ank", + "Ġblock ed", + "Ġcal m", + "mark et", + "ĉ val", + "Ġa ug", + "per iod", + "ĠCon stant", + "Ġ?> \">Ċ", + "Ġl obby", + "p al", + "Ġs ink", + "ia h", + "Ð ¡", + "urn ame", + "Ġcon ver", + "Ġinvestig ate", + "Ch rist", + "H ub", + "ĠIN D", + "ĠP ed", + "ur as", + "ĉ url", + "ĠT ro", + "Ġpre ferences", + "Ġguarante ed", + "` ĊĊ", + "Ġport ions", + "Ġeval u", + "' > ;ĊĊ", + ".AutoScale Mode", + "Ġc ats", + "Ġreg istry", + "ul us", + "F I", + "p ayload", + "- search", + "Ġstay ing", + "ac ious", + "Dec oration", + "Re view", + "In f", + "Ke ep", + "it is", + ", String", + "Co ord", + "Ġper o", + "S ex", + "ĠAtl anta", + "uest a", + "Arg b", + "> *", + "} _", + "F ooter", + "Ġemploy ed", + "_b ound", + "v ide", + ".f unc", + "$ scope", + "Ġsp o", + "ĠAn al", + "ounc ed", + "ar ound", + "Ġrestr iction", + "Ġsh ops", + "å Ģ", + "ĠLat in", + "-c ol", + "Ġbare ly", + "ĠE uro", + "E r", + "Ġfa ire", + "_d istance", + "_un lock", + "Qu ote", + "IV ATE", + "Ġå Ī", + "Ġaim ed", + "ĠRet rie", + ". iter", + "Ġwr apped", + "Ġagre ements", + "str ument", + "( product", + "Ġstud ied", + ".set Value", + "Ġy e", + "ĠC ache", + "MB OL", + "Ġquarter back", + "Ġsy ntax", + ".getElements By", + ".v ersion", + "we bsite", + "Run ner", + "_s ingle", + "at iv", + "ĠAl tern", + "ĠBeaut iful", + "right arrow", + "Ġd iversity", + "pl ash", + "( co", + ".F ill", + "Ġtyp ing", + "Ġcl ar", + "H it", + "O O", + "ac co", + "w orth", + "Ġscript s", + "ĠMuslim s", + "ĠL L", + "erv ing", + "( boolean", + "Ġbase ball", + "ĠC AN", + "MA IL", + "de pend", + "Ġrespect ive", + "Ġconst expr", + ".* ;ĊĊ", + "'] ))Ċ", + "Ġy ard", + "Ġident ical", + "if ecycle", + "US H", + "up iter", + ". validate", + "cl i", + "IST ER", + "Ind icator", + "F ail", + "Ġdemocr acy", + ". var", + "Ġsatisf ied", + "------------ -", + "enc er", + "h or", + "Ġr ounds", + "DA O", + "o a", + "Ġfl ask", + "= c", + "[ ]Ċ", + "/d ist", + "Ġpart e", + "Ġconfirm ation", + "er on", + "aw are", + "", + "Ġdepend encies", + "ĠV ideos", + "- row", + "Ġ** /Ċ", + "Ġn ou", + "Ġh over", + "æ ŀ", + "Ġn in", + "ĠUS D", + "M ac", + "_L oad", + "Ġout comes", + "_s ocket", + "Ġqu eries", + "w m", + "Ġhit ting", + "in ux", + "M ich", + "ud ge", + "AT AB", + "Ġvulner able", + "ä ¾", + "Ġport folio", + ": YES", + "ĉm ap", + "B ound", + "Ġiter ation", + "in cess", + "Ġact ors", + "ĠQ ual", + "_c lean", + "ãĢij ãĢIJ", + "MS G", + "G reen", + "ĠOff icer", + "Ġsm oking", + "> ',", + "ĠF lo", + "++ ;", + "oly gon", + "Ġbul k", + "Ġdr ama", + "Ġexception s", + "os ed", + "Ġ+ čĊ", + "Ġleg acy", + "C V", + "Ġcontrib uted", + "ĠTer ms", + "Ġb t", + "Ġunt uk", + "Ġal ien", + "=== Ċ", + "ĉ Vector", + "Ġl s", + "On line", + ".f acebook", + "num eric", + "ock ets", + "A ut", + "b ury", + "-re dux", + "ĠRed istributions", + "GLOBAL S", + "urrenc ies", + "Ġt ons", + "âĢĻ ,", + "Ġà ª", + "(c ol", + "ĠS ymbol", + "Ġstay ed", + "ĠM L", + "Ġm unicip", + "Ġsex o", + "S en", + "n r", + "Ġg ains", + "Ġshort ly", + ".M enu", + "à ½", + "KN OWN", + "Ġoper ators", + "- V", + "ĠPat rick", + "/ add", + "_C O", + "ir ation", + "(p ost", + "Post s", + "/ _", + "Ġpl ug", + "Ġintellect ual", + "Ġmet ab", + "Ġpregn ancy", + "ĠPrem ier", + "n m", + "Ġpred iction", + "ĠMin istry", + "Th ree", + "val uate", + "ĠMin i", + "b u", + "оР·", + "< ul", + "Ġd d", + "ol ving", + "ĠC ut", + "Ġs chem", + ".tr ain", + "it ate", + "Ġr ice", + "Ġbird s", + "ãģ «", + "m iddle", + "struction s", + "Ġn erv", + "a que", + "Ġfl u", + "Ġsurv ival", + "ĠGal axy", + "ĠF ant", + ". Order", + "At trib", + "irt s", + "é c", + "M ovie", + "Ġcon ce", + "qu arters", + "Ġm ood", + ".Add Range", + "Ġres olved", + "ãĥ Ī", + "Ġburn ing", + "ĉĉĉĉ čĊ", + "ĠW E", + "Ġhost ing", + "L AB", + "Ġman agers", + "Ġstre ngthen", + "< const", + "ĠFire base", + "on ed", + "ĠJ ean", + "' \";čĊ", + "ĠS av", + ".B old", + "Ġen ables", + "ĉt mp", + "Ġman ually", + "ĠS qu", + "user id", + ".f unction", + ".c ache", + "LO PT", + ".S ervices", + "dd it", + "t im", + "< img", + "ĠTh ings", + "ĠEvery thing", + "Ġa pt", + "em and", + "Ġroll ing", + "ë ¦", + ". level", + "Ġst om", + "ĠW inter", + "Ġview ing", + "( values", + "ocom plete", + "v ia", + "up o", + "Ġabort ion", + "i ère", + "ï¼ ij", + "_B UTTON", + "_d omain", + "Ġb ra", + "ĠA st", + "in as", + "Ġstat ist", + "c od", + "L R", + "Ġdr ives", + "Ġfollow ers", + "Ġall ies", + "ĉc urrent", + "ecess ary", + "Ġdam aged", + "_ pt", + "and les", + "oun tries", + "Ġsim ult", + "e u", + "Ġcontrovers ial", + "_G ROUP", + "Ġr ib", + ". Info", + ": mm", + ".n ormal", + "_ADD RESS", + "Ġ íķ", + "add le", + "ĠD ur", + ". Element", + "W arnings", + "Ġcred its", + "Ġin hib", + "Ġem issions", + "Ġh az", + ".y outube", + "ugg ed", + "Ġbo ther", + "ĠK ansas", + "ĠF ixed", + "ĠTest s", + "ĠF IX", + "Un iform", + "Ġk ont", + ">> >", + "st ation", + "lo re", + "at ype", + "ish op", + "/ ****************************************************************", + "Com boBox", + "Ġvac ation", + "Ġiniti ative", + "Ġdefault Value", + "con cat", + "ĠK h", + "ĠW elcome", + "ized Name", + "M igration", + "Ġgrad ient", + "H ot", + "Ġhard ly", + "el o", + "ĠStud ents", + "Ġlo ose", + "at z", + ".S end", + "' /", + "Ġunivers al", + "Ġenter prise", + "Ġreg ex", + "Ġvis itor", + "ĠF ly", + "Se q", + "ภĻ", + "ĠVis ual", + "Ġlib raries", + "ato es", + "P ayment", + "Ġp ent", + "Ġgather ed", + "VRT X", + "ĠD M", + "S plit", + "Ġlet ting", + "Ð Ŀ", + "_error s", + "ep och", + "P ARAM", + "c u", + "ÑģÑĤ в", + "ol utions", + "Edit ing", + "font s", + "Ġalloc ated", + "ĠB ased", + "( Y", + "ĠJud ge", + "Ġbro thers", + "FILE S", + "ç o", + "w b", + "_P I", + "' ^", + "Ġs word", + ".s ervices", + "Ġn l", + "T im", + "ig g", + "ĠMo ore", + "Ġcrypt oc", + "åĩ º", + "_post s", + "ot ate", + "? '", + "... .ĊĊ", + "Ġk l", + "=\" $", + "Ġdec oration", + "Ạ¡", + "ĠD IRECT", + "G UI", + ") =>{Ċ", + "Ġnews letter", + "Ġprec is", + "(p oint", + "ĠEqu ipment", + "ut y", + "ĠD ave", + "Ġparticip ation", + "u arios", + "x it", + ".A s", + "ET ER", + "or ous", + "Ġsh ield", + "[] >", + "ilit ary", + ". origin", + "Ġprom otion", + "U nt", + "Ġc t", + "TR A", + "View Holder", + "Ġsig ma", + "d elta", + "are house", + "con tract", + "( Vector", + "Ġcompet e", + "/ form", + "/ components", + "Ġn r", + "ĠInd ones", + "Ġо ÑĤ", + "ĠV olume", + ".f iles", + "(res p", + "/ models", + "Ġsur f", + "stand ard", + "/ o", + "ĠXCT Assert", + "V ICES", + ".C ode", + "SE D", + "Ġact ivate", + "D elta", + "Ġlimit ation", + "ri j", + "Ġpregn ant", + ": ^(", + "Ġs our", + "p ie", + "Ġexp ense", + "ic ation", + "ĠL arge", + "Ġ ±", + "ĠB owl", + "(model s", + "/ N", + "P a", + ".re load", + "Ġwonder ing", + "Exec ution", + "ĉ ĠĠĠĠĠĠ", + "ĠG raphics", + "ĠCont in", + "_j ob", + "Ġget Name", + "ĠM agn", + "ĠD WORD", + "m ad", + "Ġn h", + "fe atures", + "} \");Ċ", + "he ets", + "(tr ain", + "z n", + "Ġrecru it", + ".con nection", + "Ġbar rel", + "Ġste am", + "_set ting", + "Ġang ular", + "ane ously", + "Ġb il", + "ĠN orm", + "(! $", + "ib t", + "% (", + "Ġpos it", + "ĠF ather", + "int endo", + "L ive", + "Ġport s", + "Ġme j", + "Ġland ing", + "pon der", + "Ġc od", + "_HE ADER", + ".M argin", + "Ġball s", + "Ġdiscuss ions", + "Ġbl end", + "H ex", + "Ġfarm ers", + "Ġmaint aining", + "ĠĠĠ čĊ", + "s yn", + "[ T", + "r us", + "uff ers", + "Ġcontrib utors", + "_s ys", + ".De bug", + "Ġconstruct ed", + "om es", + "? id", + "sl ider", + "Ġsup pliers", + "scri ber", + "p es", + "Ð ŀ", + "\": čĊ", + "\\ Controller", + ")) ĊĊĊ", + "Ġl ua", + "M ulti", + "EN S", + "S rc", + "Ġpet ition", + "Ġsl ave", + "look ing", + "V ERT", + "ĉ vector", + "S pecial", + "h h", + "an ne", + "ĠN iger", + "/ views", + "z ing", + "end ant", + "< C", + "s peed", + "Ġ{ };ĊĊ", + "Begin Init", + "Ġf open", + "@ RequestMapping", + "End Init", + "Ġp unch", + "S ender", + "é Ķ", + "get Message", + "/t ypes", + ".P I", + "(' ');Ċ", + "oc used", + "( all", + "Ġdrop down", + "). __", + "ĠV in", + ".Fore ignKey", + "can f", + "ou red", + "ĠOrgan ization", + "ĠÐ °", + "ĠC ulture", + "(cl s", + ", _", + "rg ba", + "ìĿ ĺ", + ".data GridView", + "Ġdo zen", + "ĠG es", + "_sh ared", + "n ick", + "Ġh osp", + "om eter", + "Ġclaim ing", + "ib les", + "ri k", + "æĺ ¯", + "en ario", + "Ġd engan", + "ob b", + "m ont", + "_r ank", + "('/ ',", + "Ġap olog", + "P s", + "_p ower", + "ĠG ree", + "Ġful fill", + "Ġfire base", + "Ġf are", + "ĠH im", + "Ġbe an", + "âĢ¦ .", + "ĠS PI", + "_R X", + "Ġper ception", + "rel ative", + "comp ile", + "u um", + "ut os", + "a uc", + "ĠAs k", + "Ġindic ator", + "/ th", + ".set String", + "ĠWis consin", + ".D omain", + "Ġart ificial", + "De velop", + "ĠSar ah", + "Ġl ying", + "( search", + "ĠEmp ire", + "urr ing", + "æŶ éĹ´", + "=\" ${", + "Ġget Id", + "ĠP ayment", + "trans ition", + "Ġ ].", + "ix in", + "V T", + "- select", + "Ġdemonstr ated", + "Ġlast Name", + "employ ment", + ".get Property", + "Ġf ought", + "file Name", + "ĠP ers", + "-c ard", + "a str", + "attr s", + "Ġprom inent", + "Des ign", + "anc ouver", + "ãģĹ ãģ", + "ard o", + "se cret", + "Ġr ag", + "Ġpo ison", + "-m an", + ", omitempty", + "ĉ un", + "it zer", + "ĠCas ino", + "ĠR oss", + "- foot", + "(result s", + "Pl an", + "Ġlas er", + "ê¸ °", + "_D R", + "F acebook", + "Ġbo ards", + "st a", + "] ],", + "Ġt iles", + "S IZE", + "Ġ= ~", + "Ġprem ier", + "oc ab", + "Ġenc oded", + "Ġres erve", + "ĠAfghan istan", + "ĠList Node", + "url s", + "Ġsub mission", + "Ġne u", + "Ġ# +#", + "_P OST", + "Ġmo ist", + "ell i", + "ellig ent", + ". alert", + "ó d", + "b re", + "ĠCol lect", + "Ġgraph ic", + "Ġlong itude", + "ĠPro vid", + "ĠCal culate", + "x ffff", + "c riteria", + "Ġw aters", + "ro ck", + "lo quent", + "ĠT rib", + "Ġbur st", + "Ġsuff ix", + ".Ext ensions", + "ish es", + "iv el", + "ĠLI KE", + "ĠGet ty", + ".Action Event", + ".s lf", + "ĠH AL", + "up al", + "E AR", + "ud i", + "_time out", + "U F", + "ĠSing apore", + "ĠAd vent", + "_int erval", + "cha ft", + "ĠE mer", + "Ġtele phone", + "ĠTur k", + "_ interface", + "ĠO wn", + "Ġencour aged", + "< Object", + "_T ext", + "ĠOnt ario", + "ĠApp ly", + ".f irebase", + "Ġant ib", + "P riority", + "ene z", + "D ays", + "c id", + "urre nce", + "; /", + "inn ed", + "Ñģ Ñı", + "Ġve z", + "f w", + "// $", + "att ack", + "Ġstart up", + "ain ers", + ".f ragment", + "op acity", + "( conn", + "he im", + ".n etwork", + "( stream", + "ĠN ON", + "t ol", + "ĠX box", + "ĠD S", + "Ġc ached", + "Ġprostit utas", + "ĠB alt", + "(' [", + "Ġno except", + "\" '", + "Ġs d", + ". valid", + "_ ag", + "Ġr aces", + "Ġro d", + "itud es", + "< >(", + ".Pro duct", + "Form s", + "NE W", + "P ay", + "ĉ boolean", + "_ contact", + "ĠElect ric", + "sk ip", + "Ġw ur", + "Ġch ronic", + "_d river", + "ĠS ab", + "ĠU lt", + "ĠR ad", + "ST ATUS", + "ĠLew is", + "O B", + "Ġgift s", + ".Re c", + "TR UE", + "Ġint ensity", + "Mark er", + ".com pare", + "ff ic", + "C ookie", + "ĠB aby", + "ĠBig Decimal", + "ile t", + "ĠHOLD ERS", + "ĠL ady", + "Ġl ung", + "ĠAl abama", + "Ġd ess", + "` );Ċ", + "ĠB uilder", + "_reg ion", + "Ġne utral", + "Bo th", + "Ġh p", + "Ġh orn", + "Ġseg ments", + "ĠE C", + "\"=> \"", + "( rec", + "ĠP i", + "G M", + "Ġl aptop", + "Sc alar", + "is d", + "-d ialog", + "ĠAnd erson", + "Ġmist akes", + "ĠH an", + "j es", + "est ination", + "Ġprom ises", + "b id", + "ĠSc ient", + "G IN", + "ĠPer formance", + "b age", + ". users", + "le ading", + "Ġor al", + "G raphics", + "_P TR", + "h ang", + "Ġin ev", + "process ing", + "F actor", + "ĠN A", + "$ string", + "Ġground s", + ".Save Changes", + "c lock", + "cri pcion", + "ĠNew ton", + "g c", + ".in cludes", + "Ġbl ast", + "Ġ'- '", + "Ġpued e", + ".S ession", + "Ġgre p", + "_f inal", + "ĠG ay", + "ĠG ive", + "ir i", + "-st ar", + "ĠUI Image", + "_ep och", + "ub b", + "ent h", + "Ġel ite", + "Ġcampaign s", + "ĠP orno", + "_ assign", + "Prot ocol", + "ĠBe ing", + "ĠAir port", + "Ġconvent ional", + "ĠW at", + "ĠC I", + "ET A", + "ĠAnth ony", + "Ġtable t", + "( format", + "Ġconsist ently", + "ĠI owa", + "Ġav atar", + ".c ursor", + "! [", + "Ġh anging", + "H er", + "S uch", + "';ĊĊ Ċ", + "orge ous", + "() ==", + "Ġview Model", + "Ġ ãĥ", + "Ġel s", + "ĠAg ent", + "F etch", + "ap or", + "Ġc x", + "p read", + "ĠP ier", + "oe ff", + "S n", + "ĠV irtual", + "A pr", + ".Wh ite", + "_M OD", + "ĠPoint s", + "å¤ ±", + "Ġgen es", + "Ġv endor", + "Ġmain stream", + "< src", + "ĠEl izabeth", + "Dec oder", + "- state", + "ĠG lass", + "nc y", + "adi ans", + "_m on", + "ĠRem ote", + "Ġwire less", + "ĠM i", + "å ī", + "è¡ ¨", + "st age", + "ĠT ile", + "ll ib", + "V ariant", + "== Ċ", + "Ġgold en", + "(Q String", + ".put Extra", + "ĠD om", + "ĠAn imation", + "Ġinter active", + "if act", + "éĻ ¤", + "LE T", + "Ġfrequ ent", + "Ġ< >Ċ", + "F ilename", + "Ġs ne", + "ĠFoot ball", + "Ġr ival", + "Ġdis aster", + "ion ic", + "ĠD amage", + ". Resource", + "- en", + "ĠT ypes", + "get String", + "( board", + "Ġb ol", + "pl ain", + "z ym", + "ภ²", + "Ġsc anner", + "ild er", + "_msg s", + "æ ı", + "(int ent", + "Ġde struct", + "Ġb ust", + "ĠE mploy", + "on i", + "ĠUI ViewController", + "Ġodd s", + "ear er", + "Ge ometry", + "Ġy ii", + "_EX PORT", + "ĠAtt ack", + "Ġn iet", + "Ġim pression", + "ĠG il", + "_pro b", + "ĠC F", + "ĠEx perience", + "/pl ugins", + ".M ethod", + "Ġbelie fs", + "N ative", + "_b uild", + "Ġv ig", + "Ġr anks", + "cover ed", + "s uch", + "G uard", + ".p ack", + "add er", + "iv ia", + "l ng", + "Ġв Ñĭ", + "T imestamp", + "_n ow", + "Ġp oker", + "Ġun c", + "Ġsh apes", + "-t ypes", + "_per iod", + "p k", + "Ġveter an", + "Ġson o", + "Ġappoint ed", + "over flow", + ".d river", + "_c at", + "ut t", + "pl ant", + "im b", + "ĠAc cept", + "Ġconc ert", + "ĉ node", + "ĉ z", + "? >čĊ", + "Ġb anned", + "ĉ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġto xic", + "Ġdisap pe", + "È Ľ", + "Ġgr ace", + "ate ful", + "Re ply", + "ĠCru z", + "Ġsc rap", + "Ġkey words", + "s imp", + "Ġmort gage", + "Ġcy ber", + "ĠEx ecute", + "Ġlat itude", + "if u", + ".C OM", + "d bo", + "Ġsort s", + "ĠG as", + "om ial", + ".L ocal", + "Cell s", + ".Re place", + "String s", + ".f it", + "ĠTh ird", + "% \",Ċ", + "Ġ{} \".", + "ĠS ony", + "Ġ[ :", + "Ġfall en", + ". ')Ċ", + "in h", + "ĠM C", + "Ġred is", + "C odes", + "Ġprofile s", + "h ook", + "Reduc er", + "_F UNC", + "Ġn avigate", + "str len", + "Ġh orm", + "á ŀ", + "ĠS R", + ". boot", + "Ġdig est", + "ĉ header", + ".find One", + "æ ģ", + "Db Type", + "n ia", + "_m erge", + "Ġdon ne", + "/ Getty", + "_CH AR", + "Ġb ands", + ". URL", + "art ial", + "Ġf req", + "Ġs ist", + "N g", + "Ġrender ing", + "\\ Core", + "Widget s", + "ĠV A", + "Ġactiv ists", + "St e", + "= _", + "all a", + "St amp", + "Ġload s", + "Ġx x", + "ĠL earning", + ".M vc", + "u ir", + "(\" $", + "Ġconnect ing", + "Read Only", + "ur u", + "ĠE ag", + "B IT", + "_DE L", + "å §", + "arr ass", + "ext ernal", + "ĠY OUR", + "ĠB rew", + "ĠF ive", + "Ġres ize", + "ig id", + "er ation", + "ĠÑ į", + "åĬ ł", + "ĠC atch", + "Ù ģ", + "ĠLe on", + "am il", + ".B ody", + "Cl ip", + "/ list", + ".b r", + "Edit Text", + "ĉ db", + ".G ame", + "(Build Context", + "back end", + ".R ed", + "face book", + ".url s", + "m r", + "rol led", + "---- ---", + "Ġinter vention", + "Ġretire ment", + "ĠK it", + "ĠP RE", + "Upper Case", + "ĠS ocket", + "Ġ: -", + "Ġstudy ing", + "ĠMet ro", + "ard ed", + "Ġconvers ations", + "C alled", + "Ġexam ine", + "ert ificate", + ".g z", + "-res ponsive", + "Ġref und", + "_n etwork", + "allow ed", + "em pt", + "Ġme als", + "C ategories", + "Ġtravel ing", + "Ġk g", + "Ġsh ame", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġexplicit ly", + "Ġmath ematic", + "ĠS uite", + "ĠR GB", + "****** /", + "Ġmix ture", + "lear ning", + ".t emplate", + "att s", + "w x", + "ĉ ctx", + ".p roperties", + "Ġdrink s", + "ĠE ither", + "set Text", + ".get Data", + ".z ip", + "Ġreve als", + "< table", + ".Hash Map", + "ĠH ur", + ") \");Ċ", + ".f ramework", + "ĠST ART", + "feed back", + "Ġsaf ely", + ". icon", + "config ure", + ". lock", + ".l ayers", + "/> .Ċ", + "Ġrank ed", + "_ impl", + "ĠHand les", + "Ġhost ed", + "Ġup dating", + "al bum", + "é Ŀ", + "Ġsh ader", + "Edit ors", + "- round", + "[] {", + "Ġse p", + "ĠH i", + "TE M", + "look up", + ".m an", + "_IN PUT", + "Ġthreat ened", + "_IM PORT", + "Ġd rops", + "ru it", + "s id", + "bo th", + "ĠEx cel", + "Ġj er", + "ord inary", + "еР¹", + "V IEW", + "re ply", + "Ġ) :Ċ", + "color s", + "ver ified", + "_T r", + "_p arse", + "Ġcon gress", + "P romise", + "int s", + "ĠM other", + ".A pi", + "ĠD uration", + "Ġfirst Name", + "inherit doc", + "ĠM ars", + "Ġa pr", + "OD Y", + "Ġvis its", + "Ġhe aling", + "let ters", + ")) );čĊ", + "f uture", + ".F ramework", + "Ġk iss", + "Ġinv olve", + "Ġsil ent", + "ad ows", + "Ġany body", + "s ch", + "Ġsole ly", + "- img", + "Ġprop ri", + "Ġin struct", + "Ġlic enses", + "Ġm eth", + "Ġcond em", + "ĠD omain", + "ĠHarr is", + "Ġs Ã¥", + "CE PT", + "B atch", + "@ extends", + "ĠCONTR IBUT", + ".Data Frame", + "_p acket", + "rec ision", + "Ġfoc using", + ". ht", + "__ \":Ċ", + ": Get", + "ĠK C", + "Ġpass age", + "Seg ment", + "_c enter", + "-z A", + "_B L", + "Ġconv in", + "Ġclass ified", + "ĠNS Mutable", + "_ ap", + "t ile", + "Rect angle", + "(n ums", + "v ens", + "ĠUI Button", + "ĠF eder", + "am o", + "Ġout line", + "ĠPar ser", + "Ġâ ī", + "ĠWork s", + ".S chema", + "Ġeng ines", + "_com mon", + "_ old", + "Ġset ContentView", + "Ġ/// <", + "ĠB T", + "f m", + "Ġd ivers", + "_ weights", + "em ark", + "ĠA CT", + "Ġpro portion", + "over lay", + ".dir name", + "ĠG it", + "_REF ERENCE", + "< >", + "l b", + "_r ule", + "è´ ¥", + "ĠPut in", + "Ġsleep ing", + "() :čĊ", + "Ġpres erve", + "Ġpar liament", + "ĠLook ing", + "Ġpick ing", + "ĠDis patch", + "Ġsl ip", + "ë ĵ", + "ĠL yn", + "_sign al", + "config uration", + "ĠP itt", + "ad en", + "pro cedure", + "Ġenthus i", + "f ight", + "ĠCons ider", + "Ġt orn", + "Conn ected", + ".c os", + "_group s", + "ĠTh ink", + "Ġdel iber", + "Ġres id", + "work ing", + ".column s", + "ĠCal led", + "Ġes lint", + "> \",", + "_D OWN", + "h ist", + "ĠAdv anced", + "Ġre wards", + "act ors", + "Ġsil ence", + "Ġmy th", + "Ġne ur", + "Ġa uction", + ".Get String", + "ek s", + "( project", + "ĉ msg", + "ĉ output", + "Ġcomplaint s", + ", S", + "Ġt bl", + "Ġ, ĊĊ", + "ri ors", + "ah ren", + "Ġlawy ers", + "re dux", + "_s ymbol", + "off ee", + "_RES ULT", + "( Name", + "UT C", + ".current Time", + "Ġorgan is", + ". arg", + "Ġmin im", + "w ick", + "Ġrece ives", + "B alance", + "Ġspeak s", + "ĠD ays", + "ĠBel ow", + "t ipo", + "P resent", + "Ġres erv", + "h p", + "Ġr it", + "_R IGHT", + "-- )", + "Ġchair man", + "D IS", + "ĠBO OST", + "Ġexper iments", + "__ );Ċ", + "Ġst amp", + "Ġf ert", + "Ġf ond", + "T er", + "el ve", + "ure n", + "+ i", + "end ency", + "Ġvirt ually", + "... \"", + "ï½ ŀ", + "- cent", + "_un ique", + "Ġpr icing", + "m ic", + "RES H", + "Ġ:: :", + "Ġan notation", + "ĠC ircle", + "ong odb", + "it as", + "Ġ% (", + "( component", + "Ġо б", + "( port", + "-h our", + ". obj", + "L BL", + "Ġj ury", + "GB T", + "Ġsp y", + "ĠProf essional", + "Ġ\"\" ;ĊĊ", + "Ġstri king", + "Ġdiscrim ination", + "Ġp ays", + "lic t", + "ent es", + "Ġthrow ing", + "ĠPl ugin", + "( def", + "ĠRuntime Exception", + "ĠM igration", + "Ġd ic", + "b ag", + "on ia", + "Ġcor ruption", + "( Map", + "Ġpr z", + ".d to", + "Ġac quire", + "State ToProps", + "Ġlo ving", + "оР¶", + "_p attern", + "Ġemot ions", + "Ġpublish er", + "_b e", + "Ġcoup les", + "o j", + "ĠCh art", + "Ġt rop", + ".t ool", + "Ġestablish ment", + "Ġd ol", + "Ġto wer", + "Ġl ane", + "ĠSy dney", + "Ġfill ing", + "claim ed", + "Ġdialog ue", + "Ġcon vention", + "book ing", + "pare ncy", + "æ ±", + "ĠGener ic", + "\\ Schema", + "Ġr anges", + "/ ch", + "Ġpan els", + "Ġr uled", + "çĶ Ł", + ".t s", + "_s ets", + "Ġclean up", + "Pre vious", + "ĠAn imal", + "($ (", + "ĠA ve", + "oll ar", + "_e val", + "ĉ Name", + "(t ree", + "Ġ\" ]", + "Ġdut ies", + "=' /", + "Click ed", + "Ġdifferent ly", + "ĠCl ark", + "Ġd it", + "olog ists", + "Ġsy nd", + "Ġs ends", + "- known", + "k b", + "ĠMod al", + "it ative", + "Ġr acing", + "Ġhigh lights", + "ĠSim on", + "ĠCapt ain", + "ä¿ ¡", + "ĠC B", + "cont in", + "ar an", + "Ġphys ics", + "ret ty", + "et al", + ".m d", + "ax ios", + "Ġspeak ers", + "Ġpre p", + "Ġaward ed", + "ì§ Ģ", + "ĠC orn", + "ĠN ature", + "UD IO", + "Ġpro j", + "- pre", + "[ u", + "Fe atures", + "Ġis Equal", + "B inary", + "s ig", + "Ġconf usion", + "ĠH at", + "Ġkt ó", + ".config ure", + "M ON", + "/ edit", + "_A dd", + ", true", + "Ġc li", + "Error Message", + "- loader", + "Dim ensions", + "ultip ly", + "Ġ{ !!", + "ĠSql Command", + "Ġsp oken", + "Ġp ics", + "Ġto y", + "( Key", + "ĠLo op", + "Ø ¨", + "E ATURE", + "in ction", + "_set up", + "w rapper", + "Ġt ong", + "c ular", + "O pt", + ".P l", + "=\" ,", + "(l ength", + "um n", + "Ġch rom", + "Ġse vent", + "ĠIllegal ArgumentException", + "ĉ start", + "Ġbeg un", + "CE PTION", + "dat aset", + "ĠF ailed", + "col s", + "Ġkne e", + "im ore", + ".sp lice", + "sh ell", + "ig gers", + "Ġthem es", + "ĠD J", + "ĠAss istant", + "- $", + "May be", + "Ġorder ing", + "ĠInt elligence", + "ĠMass achusetts", + "Ġfail ing", + "el son", + "G reat", + "= i", + ".re st", + "Ġinv ite", + "-dis able", + ".Group Box", + "âĢĻ est", + "Ġtack le", + "g v", + "et ter", + "Ġ), čĊ", + "_r ules", + ".w arn", + "function s", + "ĠChrist ians", + "Ġback ed", + "Ġsl ider", + "Ġenjoy ing", + "n est", + "Ġh ij", + "_m s", + "// *", + "An notations", + "ĠVariable s", + "< V", + "( server", + "ĠOr acle", + "element s", + "Ġorgan isation", + "_point er", + "ĠHe aders", + "[ d", + "Ġdead line", + "iss a", + "Ġkn ife", + "ĠNAS A", + "ĠHe ight", + "ĠAs ync", + "Ġven ue", + ".d om", + "bour ne", + "ĠHaw ai", + "Ġmem o", + "ict ions", + "Ġsurve illance", + "om i", + "/ assets", + "Ġed u", + "Ä Ľ", + "Ġro ster", + "Ġh ired", + "ĠT ok", + "Ġpl acement", + "ur ations", + "Ġset State", + "ĠMag azine", + "Ġhor ror", + "T ry", + "Ġl ag", + "ĠEvery one", + "th ur", + ")) ;čĊčĊ", + ". return", + "Ġsy mp", + "âĸĪ âĸĪ", + "Ġn ights", + "work er", + "Ġa le", + "ennes see", + ".st ep", + "Ġsynchron ized", + "our i", + "Do es", + ". change", + "f on", + ".set Background", + "irc ular", + "+ -", + "ĠC IA", + "ĠJ ane", + "ĠSim ilar", + "- I", + "level and", + "Ġpros pect", + "_f ound", + "ĉc olor", + ".D iagnostics", + "Ġann ounce", + "Ġassum es", + "/ tr", + "Ġb d", + "ĠCar bon", + "Ġanal ys", + ".de st", + "n ik", + "ĠL ie", + "- index", + "Draw able", + "ĠT AG", + "Ġtri angle", + "_F LOAT", + "ĉĉ ĠĠĠĠĠ", + ".bl ack", + "v ue", + "cur acy", + "Ġaffect s", + "Ġsure ly", + "Sl ider", + "uk i", + "c ery", + "Ġun ter", + ".pro file", + "ord on", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "le ave", + "Ġsmart phone", + "g ie", + "Ġcons pir", + "Ġt utorial", + "ç± »", + "Ġc ab", + "ĠSum mary", + "* ĊĊ", + "ä h", + "\" This", + "Ġsl ides", + "\" ", + "c ycle", + "ĠB ull", + "path s", + "Ġun p", + "Ġview DidLoad", + "_M odel", + "Ġassert True", + "Ġr ated", + "De cl", + "vert ed", + "ĠD at", + "b rew", + "Ġpoint ing", + "M s", + "ĠPoint er", + ") '", + "_n on", + "ĠSE C", + "Ġy eah", + "g ency", + "initial ize", + "f ly", + "[ pos", + ", g", + "Te le", + "Ġj oke", + "Ġcl ause", + ".find ById", + "en es", + "( instance", + " £", + "Ġs lic", + "_h ome", + "Ġ*/ }Ċ", + "_p ages", + "(s ervice", + "R P", + "ĠAm ong", + ".get Current", + "ãĤ ¹", + "Ġs lee", + "= [Ċ", + "ol er", + "Ġlib ert", + "Ġ` Ċ", + "Ġw enn", + "l ated", + "Ġimm une", + "( Node", + "ĠPro blem", + "ĠA bs", + "log s", + "Ġ ../", + "ĠA DC", + "Ġ}} \">Ċ", + "> ');Ċ", + "= b", + "ĠW ind", + "lah oma", + "Ġalloc ate", + "or ian", + "Ġpres cription", + "- quality", + "ĠMay or", + "in ely", + "end foreach", + "ĠCom plex", + "k om", + "T Y", + "] ].", + ". Style", + "_m any", + "',' $", + "Ġbar rier", + "ĠF etch", + "ĠMar vel", + "Ġres ist", + "ог о", + "b idden", + "ĠRun nable", + ": false", + "Ġbuild s", + "ĠSt age", + "Ġd ub", + "emp o", + ".s ite", + ";ĊĊ ĊĊ", + "ĠDen ver", + "Ġre vel", + "Ġtrigger ed", + "Ġd ice", + "_f ail", + "Ġg c", + "ĉ X", + "ĠTh rowable", + ".r outer", + "ĠRev olution", + "ÑĢ а", + "_N ON", + "Ł ¥", + "Ġel der", + "Ġab road", + "ĠÐ µ", + "ĠAd ult", + "bl r", + "g lyphicon", + "Ġprom oting", + "Ġ iz", + "ĠS olid", + "_lo ader", + "ear ly", + ".en abled", + "- edit", + "ĠU L", + "_ play", + "ĠInt errupt", + "Ġadvant ages", + "uc le", + "Ġmechan ical", + ".table LayoutPanel", + "ĠWork ing", + "Ġan onymous", + "R ating", + "ig ious", + "_ph one", + ".addAction Listener", + "Ġfr an", + "und en", + "Ġ*) &", + "_ bool", + "ul ative", + "Ġcon e", + "ĠM ult", + "Ġm ö", + "ĠFor ward", + "] ):Ċ", + "Ġconvin ced", + "act ed", + "ãģ ĵ", + "ĠConfig ure", + "Ġce iling", + "D er", + "Ġpass engers", + "Group s", + "Ġsoc cer", + "/ W", + "avi ors", + "sw ith", + "ĠZ one", + ". Options", + "ĠM om", + "ied er", + "Array s", + "Ġtreat ments", + "Ġprotect ing", + "f ac", + "Ġpick le", + "Button Item", + "Ġblock ing", + "str ar", + "à ²", + "ĠEx port", + "Ġth rew", + "ott a", + "ĠB ASE", + ".w s", + ".LE ADING", + "order By", + "_d elay", + "ĠP u", + ".d ll", + "ĠCh oose", + "Pol ice", + "ĠBE GIN", + "box es", + "Ġdiam ond", + ", l", + "Ġ ĉĉĉ", + "Ġcur ious", + "t v", + "Ġerot ische", + "ack ages", + "ĉ Set", + "T ick", + ".b order", + "static method", + "Ġch er", + "in voice", + "Ġcr u", + "Ġdef ect", + "_m etadata", + "re lation", + "ik an", + "[ N", + "(Q t", + "( Base", + "æģ ¯", + "be at", + "ĠEm pty", + "ĉ o", + "_sh ift", + "Ġreg ret", + "Th ose", + "C ent", + "ĠPort ug", + "ĠIs lands", + "ĠT IME", + "Man agement", + "-s p", + "ê me", + "Ġnot ion", + "un ifu", + "P K", + "è¡ Į", + "ĠCUR LOPT", + "\\\" \\", + "U V", + "ç º", + "d ra", + "c ou", + "= `", + "ĠD estroy", + "r p", + ".c ancel", + "G G", + "r untime", + "ĠV ue", + "Ġprogress ive", + "/s ervices", + "Ġrun ner", + "_FR AME", + ".ToolStrip MenuItem", + "Ġ' ,'", + "d elay", + "= utf", + "Ġscreen ing", + "Ġpull ing", + "om as", + "Ġan th", + "- new", + "/ local", + "Ġi Pad", + "Ġt witter", + "Ġd ying", + "Ġhe aven", + "ĠU Int", + "ĠSen ator", + "Ġpres um", + "ĠWalk er", + "Ġover come", + "ete ction", + "Ġemb arrass", + "Ch ina", + "In clude", + "RO LL", + "Ġdata Type", + "D avid", + "ภ£", + "lo p", + "-m onth", + "Ġsc ar", + "ĠS afe", + "Ġ ****************************************************************", + "Ġaccess ories", + "Ġr amp", + "_U SE", + "Ġcontr ad", + ")) ]Ċ", + "Ġpre st", + "ĠH R", + "ĠR ap", + "Ġus ize", + "Ġcap ability", + "Ġc ort", + "- next", + "Ġbur den", + "_read er", + "Ġ@ @", + "reg ular", + "ĠK a", + "M AN", + "Ġa str", + "Ġ' ')Ċ", + "Ġf ed", + "Ġpars ing", + "ĠY ears", + "Ġbro ker", + "\": {\"", + "Ġa kt", + "In ventory", + "abe led", + "Ġarg parse", + "****** *Ċ", + "vers ation", + "Ġc ord", + "ĠT i", + "Ġhope fully", + "Ġa h", + "ver b", + "Ġst olen", + ". Entry", + "Ġexpect ing", + "O rientation", + "Ġpower ed", + "Ġp ersist", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "'] );", + "')) ,Ċ", + "ĠC ash", + "ĉ item", + "gr ades", + "rop ol", + "b asic", + "Ġ\" );čĊ", + "Ġaw ards", + "(r ange", + "- all", + "ĠIB Outlet", + "ĠInd eed", + "---------------------------------------------------------------- ------------", + "Ġstom ach", + "Ġfl ower", + "Ġs ew", + "_t imes", + "av is", + "Q String", + "ĠR outes", + "_pro t", + "Ġcom edy", + "Ġlog out", + "Ġwood en", + "Ġpost er", + "p iece", + ".J oin", + "ĠP ok", + "cel ona", + "mut ex", + ";čĊ čĊčĊ", + "Ġstri kes", + "Load ed", + ") arg", + "es a", + "Un ited", + "E p", + "PE LL", + "ĠAtl antic", + "ul let", + "app le", + "Ġsett led", + "a con", + "Ġprint er", + "ĠG C", + "å® ļ", + "Ġrender ed", + ", âĢĻ", + "he it", + "s ocial", + ". ge", + "ĠR ick", + "ĠUt ah", + "g ot", + "on ical", + "ĠSc roll", + "ĠSc iences", + "Ġj ug", + "Ġam pl", + "ent i", + "LE FT", + "Ġt abs", + "Ġenorm ous", + ".get Key", + "loc ate", + ". EX", + ".st orage", + ".W e", + "Ġto ast", + "ĠAdd itionally", + "ĠN OW", + "_ UPDATE", + "Ġtrans ferred", + "th a", + ".D isplay", + "_ ui", + "ID EO", + "Ġmeaning ful", + "ĠMos cow", + ", this", + "ĠVict oria", + "æĶ ¹", + "ĠÐ Ł", + ".st ack", + "ĠB arn", + "pared Statement", + ": string", + "Ġb ij", + "ĠST ATE", + "Ġemploy ers", + "ĉ input", + "( |", + "Ġle x", + "in voke", + "ĉ num", + "++ ,", + "at ial", + "ors es", + "Ġfor k", + "_t xt", + "ĠAnton io", + "Ġ( <", + "aver se", + "Ġdev ast", + "ãĢ Ģ", + ".D ec", + "ĠG ard", + "/ ui", + ". %", + "tr i", + "Ġrol led", + "Value Pair", + "itt en", + "ĠTh er", + "Ġv rou", + "ĠFl ow", + "ĠFin ance", + "ĠCom b", + "H C", + ".set Visible", + "is l", + "Ġp k", + "Ġup set", + "( raw", + "ĠV ice", + "e atures", + "ĠL ang", + "Look ing", + "ĠA ST", + "Ġtri ps", + "ĠJust in", + "b rowser", + "=\" '.$", + ". vertices", + "- co", + "}/ {", + "Ġ? ,", + "ĠD omin", + "ĠBel g", + "\" <", + "Ġsup pose", + "add y", + "Ġwalk s", + "ERR U", + "_f ilters", + "Pre ferred", + "sc ene", + "е Ñģ", + "ĠAff airs", + "Ġ\"# {", + "Ġon Submit", + "Ġstock s", + "/ view", + "g ree", + "- get", + "h it", + "J o", + ".get C", + "Initial ized", + "ÑĤ и", + "c uts", + "( Type", + "ĠAg reement", + "ĠViet nam", + "Ġ/* !", + "Ġp izza", + "- view", + "_ em", + "Ġl hs", + "Ġm uy", + "ĠId ent", + "ĠF riends", + "Ġab und", + "_A D", + ".t imestamp", + "- '", + "Ġd uplicate", + "Ġhun ting", + "Ġregul atory", + "ia o", + "am ous", + "ĠEnt ertainment", + "[ A", + "iat ric", + "_CL IENT", + "ĠK ids", + "/p kg", + "B reak", + ")) );ĊĊ", + "ĠSh ape", + "Ġrel ating", + "Int errupt", + "able Opacity", + "emb re", + "Ġmyst ery", + "Ġjournal ists", + "rit able", + ".L ink", + "Ġstop ping", + "CRE T", + ".D B", + "Ġpopular ity", + "Ġg ew", + "Ġim pr", + "set Value", + "FL AG", + "ĉm ax", + "Ġb ake", + "w y", + "ĠEcon omic", + "Ġen contr", + "Ġf name", + "/ de", + "R ank", + "Ġbug s", + ".s m", + "Ġmed ian", + "D OWN", + "ĠS ure", + "At Index", + "ĠD ick", + "Ġ( __", + ".d elta", + "F r", + "Ġsuggest ing", + "ĠRec yclerView", + ", e", + "ST ART", + "/************************************************************************ ****", + "xf ord", + "Ġrece ipt", + "CL AIM", + "read only", + "Ġeng aging", + "C a", + "as ma", + "Ġens uring", + "Eng lish", + "ĠV ancouver", + "hy th", + "Ġpurch asing", + "ĠP I", + ". word", + "(s p", + ".h ome", + ": def", + "Ġg ig", + "ĠV e", + "for um", + "ĠM itch", + "B ay", + "_F L", + "Ġs oll", + "_column s", + "Ġminor ity", + "b ird", + "Ġhand ed", + "SS L", + "ST AT", + "Ġnerv ous", + "ĥ ½", + "Ġfile Path", + "CRE ATE", + "A w", + "Ġp ens", + "se ed", + "ĠCom pute", + "ol k", + "ĠAs set", + "re ach", + "'), čĊ", + "n avigation", + "L F", + "/ util", + "ĠP ub", + "Ġâ Ķ", + "c ion", + "## Ċ", + "II I", + "Tag Name", + "Ġam id", + "per mission", + "if iable", + "xFFFF FFFF", + "н и", + ".B uffer", + "_ irq", + "d ark", + "Ġret val", + ".f ire", + "produ ction", + ".list en", + "ĠWe ather", + "Ġbuy ers", + ". ne", + "er p", + "ĠP ent", + "Ġw elfare", + "Ġpage Size", + "ĠSt adium", + "ert a", + "Ġle v", + "amp a", + "P ager", + "Ġcharg ing", + "ĠNet flix", + "| null", + "_r andom", + ".x path", + "Ġst ere", + "ĠIS IS", + "pons es", + "( loc", + "ey ond", + "ĠOff icial", + "ĠMary land", + "Data Type", + "_p ar", + "{ },", + "ĠEn joy", + "_SH IFT", + "ĠA wards", + "_ENT RY", + "Ġseem ingly", + "entic ate", + "Ġheart s", + "_ ;ĊĊ", + "ĠH IV", + "Ġindiv id", + "ĠFl ag", + "_ ctrl", + "ĠC allback", + ", z", + "ĠG PU", + "ĉ obj", + "ĠPh oenix", + "ĠB US", + "Ġrub ber", + "_A UTH", + "ĠSol utions", + "( location", + "Variable s", + ".set Enabled", + "_h igh", + "W O", + "G esture", + "Ġre try", + "Ġobject ForKey", + "allow een", + "Ġm os", + "ĠC ele", + "Ġik ke", + "(c ell", + "ĠM ODE", + "ren a", + "Ġdescri bing", + "Ġph i", + "Ġr d", + "Ġdes erve", + "Ġwhe els", + "å¸ Ĥ", + "Ġcrit ics", + "N amespace", + "ĠF ra", + "Ġ ĊĊĊĊ", + "Ġall a", + "Ġrequ iring", + "æľ Ł", + "ut ation", + "Ġdelay ed", + "Ġadministr ative", + "Ġb ay", + ".h idden", + "T ex", + "Ġbound aries", + "Ġ] );ĊĊ", + "ĠFollow ing", + "~ /", + "F i", + "_con v", + "_T ITLE", + "Ġdes de", + "ICollection View", + "Ali as", + "Ġb ite", + "pat ient", + "_COMM AND", + "Com pleted", + "ĉ elif", + "( <", + "B usiness", + "ĠP ool", + "Ġpurs ue", + "ĠB an", + "_st eps", + "_DE CL", + "um ble", + "Ġcom bo", + "ĠL ayer", + ".x r", + "Ġd up", + "-------- -", + "Ġmod ifier", + "ro b", + "re z", + "Ġath letes", + "Us ed", + "w ear", + "Ġlegit imate", + "Ġ\" ĊĊ", + "Ġh v", + "St d", + "ĠH old", + "Ġsurv iv", + "ĠAll iance", + "ĠEar ly", + "Beh avior", + "(f ont", + "/lib s", + "Ġrect angle", + "Ġs inger", + "Ġam p", + "Equal To", + "Ġ\" .\"", + "Ġgirl friend", + "å ±", + "line ar", + "obs erv", + "Ġpi ù", + "Ġcomple ment", + "With Value", + "(p assword", + "t ake", + "Bl ank", + "ĠCom par", + "' \",", + "_p olicy", + "m ongoose", + "_FA ILED", + ".re port", + "R atio", + ".Perform Layout", + "us able", + "m ers", + "_re nder", + "PE ED", + "Ġles b", + "ĉ E", + "_t ool", + "Ġl adies", + "о Ñģ", + ")) ))Ċ", + ";; ;;", + ".d ot", + "Ġn est", + "pe ak", + "uk kit", + "ec a", + "_S W", + "Ġ& (", + "ĠOk lahoma", + "Ġbank ing", + "ĠN intendo", + "Ġreprodu ce", + "_element s", + "_m ac", + "pro xy", + "Ġremark able", + "}/ ${", + "Ġout s", + ".has Next", + "M ODE", + "Ġan ime", + ".con n", + "Un ique", + "D om", + "Ġimportant ly", + "itt y", + "Ġju ice", + "T w", + "ĠPart ners", + "Ġattack ing", + "Ġport able", + "am iento", + ".P ictureBox", + ".g en", + "Ġopt imal", + "Ġre cre", + "Ġjournal ist", + "ĠEx tract", + "ĠMore over", + "Ġmargin Top", + ".A p", + "Ġf iring", + "Na N", + "ĉ template", + "аР´", + ". En", + "Ġdef ence", + "ĠT el", + "il en", + "j an", + "= data", + "ĠU rl", + "ĠRe uters", + "(t otal", + "ĠFif th", + "Ġess ays", + "Ġinterpret ation", + "Ġchar ity", + "ĠR ules", + "Ġsub section", + "st yled", + "az er", + "l ags", + "L IST", + "Ġupload ed", + "Ġtr ash", + "Ġreg istr", + "Ġsell er", + ">' ;čĊ", + "Ġstart Time", + "ç Ļ", + "s y", + "(Http ServletRequest", + "Ġtr ap", + "G C", + "Ġembed ded", + "Ġsurround ed", + "im its", + "T X", + "yl inder", + "ĠF al", + "Ġsent ences", + "ĠJ a", + "IF ICATION", + "we apon", + "ov ation", + "Ġco at", + "Ġinter pol", + "Ġl ips", + "ĠK y", + "Ġv ectors", + "_ am", + "Ġint ake", + ".w orld", + "Ġin box", + "ĠM AC", + "_ ab", + "(name of", + "Ġent ert", + "Ġgather ing", + "ĠS IM", + "++ .", + "ny a", + "' }}", + "ĠUP DATE", + "Ġp ac", + "( html", + "ĠS ant", + "i ating", + "ĠIde as", + "Ġspr ay", + "ĠH art", + "Ġver ification", + "ades h", + "/ modules", + "ĠM ind", + "ĠSized Box", + "Ġsh elter", + "Ġher oes", + "att y", + "Ġcert ified", + "s j", + "Ġê tre", + "ÅĤ o", + "Ġpublish ing", + "ĠMal ays", + ".get User", + "ĠPro vider", + "ĠLinked List", + "ĠB or", + "RO UND", + "d id", + "t ain", + "p ire", + "ĠJ enn", + "t el", + "and e", + "_f ront", + "ĠMc G", + "Test Method", + "ภŃ", + "Ġoccasion ally", + "ĠW ales", + "Ġexerc ises", + "ĠÐ Ĵ", + "- plus", + "Ġvalid ator", + "Ġpr ayer", + "L ATED", + "_ author", + "Ġlab our", + "++ Ċ", + "-e quiv", + "ĠG PL", + "Ġface book", + "s imple", + "g ly", + "Process or", + "ip y", + "Ġ* >", + "Ġcle ared", + "ĠP ush", + "Ġpen is", + "Struct ure", + "li j", + "ĠM organ", + "Ġhand ful", + "\" .Ċ", + "| \\", + "Ġ ********************************", + "ĠA qu", + "_ IC", + ".load s", + "Ġm eter", + "ĠMar ine", + ":: {", + "ĠT S", + "ĠArray s", + ".T itle", + "GR AM", + "ter min", + "Ġco inc", + "El se", + "_st ates", + "-r un", + "m embers", + "ast ro", + "Ġon Press", + "Ġbe ings", + "Ġabandon ed", + "Ġtax p", + "own ers", + ".m ode", + "Ġdiagn osis", + "Ġ_ Ċ", + "ĠK night", + "ĉ A", + "Ġob serve", + "), '", + "! \")Ċ", + "ĠPar a", + "Ġvari ation", + "( False", + "ĠAnt i", + "Ġg ri", + "Ġhome less", + "? v", + "Ġbe z", + ".S erver", + "re lease", + "ĠP atri", + "Ġchar s", + "Ġrank ing", + "activ ation", + "Ġw ides", + "q r", + ".S ql", + "ac ular", + "ĠB ot", + "_s ync", + "Ġhapp iness", + "Ġvolunte ers", + "Ġs its", + "/ <", + "[ e", + "(file Name", + "Ġcap ac", + "ĠMar ia", + "f ather", + "Ġgr am", + "* i", + "Ġcas o", + "_d raw", + "ĠR aw", + "ĠIter ator", + "ĠP adding", + "P D", + "BO X", + "ĠS PECIAL", + "Ġfe cha", + "Ġv ide", + "ĠLe ader", + "ä» ¥", + "$ (\".", + "Ġdiam eter", + "Ġm ild", + "Ġrock s", + "app ings", + "d irectory", + ".fl ush", + "ĠJ ess", + "UN IT", + "ĠP ear", + "Ġmand atory", + "S ur", + "q t", + "Ġstream s", + "Ġco operation", + "ĠS ac", + "Ġche aper", + "ĉ ch", + "an imation", + "f are", + "( height", + "( True", + "N Y", + "Ġw rest", + "Ġpoll s", + "Ġencounter ed", + "ĠMarket able", + "_P ASSWORD", + "_SE LECT", + "ĠArab ia", + "_c lock", + "Ġv oy", + "Ġи з", + "Ġst ir", + "is ible", + "-e ffect", + ".c reated", + "Ġto ys", + "ĠTrad able", + "Ġr ust", + "Ġstr cpy", + "_t imestamp", + "Ġtalent ed", + ", null", + "ĠJ obs", + "ĠPort land", + "Ġweak ness", + "Th row", + "ĠAng el", + "ä¿ ®", + "Ġun cert", + "ï¼ī Ċ", + "ĠìĿ ´", + "Wh ich", + "Ġ[- ]:", + "S omething", + "Ġconv icted", + "k le", + "ed ium", + "Ġbranch es", + "Ġb ases", + "ç ®", + "Ġcomplex ity", + "ĠF ig", + ". reshape", + "$ db", + "_CON ST", + "ĠT es", + ".r untime", + "Ġden y", + "ĠB SD", + "Ġk r", + "h att", + "ĠSt atic", + "Ġunivers ities", + "Re place", + "Ġdro ve", + "Ġad oles", + "_pl ugin", + "ĠL GBT", + "Ġt ex", + "du ction", + "ED I", + "ĠT ed", + "_ URI", + "Ġre ception", + "art en", + ".S ingle", + "r ice", + "sc ious", + "_b g", + "Ġw ages", + "ĠS ervlet", + "UIL ayout", + "Ġform atted", + ".M od", + "< class", + "is en", + "Ġrepresent atives", + "\"] =", + "Ġport al", + "ĠHun ter", + "Ġh iring", + "__ )Ċ", + "ric ulum", + "u o", + "li est", + "Ġt ears", + "L at", + "Ġliter al", + ".In sert", + "Ġc urs", + "ĠCom put", + "Ġterror ism", + "Ġswe ep", + "Ġ[] čĊ", + "Ġpass enger", + "Ġeast ern", + "Ġtwe ets", + "Ġoper ated", + "w nd", + "ĠS yn", + ".t ools", + "ĠW M", + "ul ates", + "Ġbacter ia", + "( bytes", + ".set Data", + "Ġvis ibility", + "// ================================================================", + "el m", + "Ġgener ating", + "Ġm v", + "Ġk h", + "j en", + "/ search", + "Ġaccount ing", + "se gment", + "act ic", + ". ip", + "Ġdeploy ment", + "Ġfoot er", + "> ',Ċ", + "Ġexpand ing", + "ĠHam ilton", + "ĠCon trib", + ".T ables", + "Act iv", + "H H", + "ocom merce", + "_ ;", + "Ġamong st", + "ow ing", + "ĠC old", + "AP H", + "Ġpsych ological", + "_t ensor", + "Ġpack aging", + "ĠSw eden", + "Ġp are", + "Ġag gregate", + "Ġmoder ate", + "_h and", + "Ġdesign ated", + "Ġdr um", + "Ġget User", + "ĠC reek", + "_s cope", + "ĠTrans fer", + "ĠM arg", + "Ġfight ers", + "W nd", + "ĠS el", + "ĠLa unch", + "Ġemerg ing", + "if rame", + "ĠAdd itional", + "Ġf ears", + "Ġsat ellite", + "_ :", + "Ġdis posing", + "Get Value", + "Http Post", + "AT IVE", + "ul ary", + "View s", + "Ġatt ending", + "ĠT ennessee", + "ĠM ission", + "Ġmedic ation", + "ĠW y", + "ĠAn na", + "Ø ¹", + "ĠVert ex", + ".t ypes", + "O rgan", + ".DataGridView TextBoxColumn", + "ĠR S", + "Ġtemp o", + "( App", + "Version UID", + ".p oint", + "ĠD utch", + "H ours", + "L U", + "Ġqu oted", + ".b uilder", + "ĠPer fect", + "ĠAl ways", + "_t wo", + "Ġexclus ively", + "ĠC ra", + "ific ar", + "ĠA WS", + "ing ham", + "com plex", + "k ernel", + "Ġgr avity", + "Ġw i", + "Ġover view", + "ĠW ant", + "ĠW P", + "( sh", + ". rotation", + "St ates", + "ĠTe en", + "_com ponents", + "ì Īĺ", + "Re ceived", + "Ġly rics", + "rit es", + "ĉĉĉĉĉ Ġ", + "-A merican", + "[ num", + "/ python", + "ĠU ART", + "Ġapp le", + "ĠJon athan", + "Ġmoment um", + "ภ±", + "Ĥ ¹", + "Ġm ich", + "and ra", + "Ġbi ological", + "ĠM ens", + "Ġ% %", + "else a", + "ĠMex ican", + ".rand int", + "Ġt ale", + "ĠValid ate", + "Ġdefe ated", + ".ht m", + "Ġcop per", + "= /", + "cos ystem", + "Ġr ip", + "dec imal", + ".V ISIBLE", + "ĠT a", + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ ĉĉĉĉĉĉ", + "Ġdownload ed", + "en vironment", + "Ġnom ine", + "build ing", + "ĠSp ot", + "ipher al", + "Ġal to", + "qu et", + "ĠF T", + "/ get", + "/m aster", + "W IN", + "åħ ĥ", + "W est", + "arg c", + "Ġprodu cers", + "ĠM uch", + "_st orage", + "cred it", + "CON T", + "Ġv et", + "Ġvo ices", + "(' ',", + "Ġinstr uments", + "ĠM SG", + "es se", + "re pository", + "om ics", + "Ġdeal er", + "St ill", + "Ġb anner", + "asc ii", + "Ġrem arks", + "[ js", + "Ġshort er", + "g ulp", + "Ġmyst er", + "Ġk un", + "ĠB ird", + "Ġti ene", + "n ut", + "ĠU m", + "Ġw ise", + "Y eah", + "INE SS", + "_b egin", + "- heading", + "C ourse", + "Ġ čĊčĊ", + "omb ie", + "grad ed", + "ĠG PS", + "Ġ że", + "F it", + "c aption", + "ö n", + "/ image", + "l ia", + "(m od", + "Ġle ak", + "en za", + "/ H", + "ĠH appy", + "D ist", + "n x", + "ĠGovern or", + "(l ast", + "te acher", + "ĠS ent", + "s upport", + "ject ory", + "Ġ Ùħ", + "Reg istration", + "ĠGr ay", + ", false", + "Ġadjust ed", + "( settings", + "< R", + "ĠM age", + "Ġpl aint", + "_ )Ċ", + "ĉ it", + "omet ric", + ". bootstrap", + "Ġcar ries", + "I p", + "Ġ! $", + "Ġswim ming", + "ĠMar io", + "ĠQuest ions", + "P ACE", + "æĸ ¹", + "e or", + "}} \"", + "Ġo ven", + "ĠK on", + "Ġwis dom", + "Ġac quisition", + "ess ment", + "ag ine", + "Ġexpress ions", + "Sequential Group", + "F ront", + "ul pt", + "aw k", + "'] )ĊĊ", + "_ AR", + "Ġanal og", + "ul in", + "_PR INT", + "ĠL G", + "Ġb lob", + "ĠFurther more", + "_com ponent", + "ĠC ole", + "L AN", + "SCRI PTION", + "Ġl ap", + "icens ing", + "_TIME OUT", + "ĠF ro", + "Ġli ability", + "Ġcom posed", + ".create SequentialGroup", + "_p erson", + "Ġbe am", + "ĉ ĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "ĠNot Found", + ". 'Ċ", + "ÃŃ s", + ".Text View", + "P DF", + "Ġk ar", + "__ ('", + "Ġ\" :\"", + "_m essages", + "Ġhar vest", + ".h istory", + "> 'Ċ", + "-f old", + "æ Ĭ", + "ĠBet ter", + "Ġ\"\\ <", + "sp acing", + "Ġfurn ished", + "os er", + "] }Ċ", + "Ġ$ \"", + "p ull", + ".P ost", + "( ip", + "Ĺ ı", + ".f ront", + "nt e", + "ĠF M", + "g uid", + "Ġnegot iations", + "agon al", + "Ġtrem end", + "unge on", + "Ad v", + "car ousel", + "ÃŁ e", + "_DE SC", + "Ġham mer", + "ẠŃ", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĊĊ", + "-c ore", + "-s ervice", + "Ġcorn ers", + "ĠS F", + "p red", + "> A", + "ĠJ Label", + "Ġrom antic", + "Ġtestim ony", + "os c", + "ĠGener ation", + "as ures", + "_int ernal", + "Ġprint s", + "Ġ] )Ċ", + "ĠC leveland", + "re po", + "D isc", + "Ġ\" >Ċ", + "�� ��", + "Ġne arest", + "_t b", + "( require", + "EO F", + "- child", + "Ġbu dd", + ".Xtra Editors", + "alt ies", + "\\\": \\\"", + "W ords", + "Ġloc ally", + "Ġpurch ases", + "Draw er", + "ex tract", + "Ġexec ut", + "} '.", + "user data", + "Ġfocus es", + "-min ute", + "ĠP ublish", + "og o", + "Ġmount ains", + "B ot", + "} >{", + "Ġt ension", + "ro d", + "m esh", + "Ġtransform ed", + ", R", + "() }Ċ", + ".l ong", + "Ġg orgeous", + "ĠS chedule", + "Ġol dest", + "Ġsub process", + "( IN", + "y ect", + "ĠCo oper", + "arn ess", + "ĠMon itor", + ".p art", + "ĠN BC", + "Ġc otton", + "Ġh ol", + "Ġrg ba", + "ĠB io", + "Cont inue", + "P od", + "Ġparticip ating", + "clus ions", + "(By Val", + "à ¬", + "ĠH OW", + "_set opt", + "Ġaccompany ing", + "at on", + "Ġ/ \\", + "ĠAuth entication", + "i én", + "ĠBar ack", + "/* .", + "Ġe ager", + "ĠC ancel", + "< lemma", + "ep h", + "ĉ window", + "Ġinc idents", + "), (", + ".D es", + "ib e", + "ĠFunction s", + "Ġhosp itals", + "Ġo xygen", + "root Scope", + "Ġd rew", + "ĉ request", + "not ice", + "ak u", + "am ents", + "f ar", + "Ġprec ise", + "_w rapper", + "Ġlisten ers", + "A Z", + ".b ounds", + "ĠA verage", + "field set", + "_ axis", + "Ġexam ination", + "' .Ċ", + "mon s", + "++) {čĊ", + "ĠForm s", + "íķ ľ", + "Cpp Method", + "_tr ace", + "Ġengine er", + "ĠFl at", + "Ġrev ision", + "Ġhe ating", + "/ profile", + ".r u", + "p riority", + "Ġin fer", + "_ST REAM", + "Ġ* )(", + "> $", + "OLE AN", + "OK IE", + "IB ILITY", + "U AGE", + "ĠSur vey", + "Ġres ign", + "w ing", + "Ġsecre ts", + "Ġch ips", + "JSON Object", + "Des ktop", + "_SY MBOL", + "(res ource", + "ĠĊ", + "Ġnew est", + "ul i", + "Ġdes ert", + "Ġd ip", + "ĠP ow", + "Ġequ ation", + "Ġposs ibilities", + "ĠF ed", + "os ph", + "Ġ[ %", + "Ġb ubble", + "ether lands", + "Ġc ement", + ". auto", + "_ AN", + "âĢĻ .", + "se lection", + "ĠB ond", + "D en", + "- O", + ".get Type", + ".W indow", + "p res", + "Ġsw inger", + "\" })Ċ", + "Ġp ip", + "Ġm ice", + "Ġcomp ound", + "- plugin", + "ik o", + "Ġcent uries", + "ic ular", + "-in line", + "ĉ key", + "> \\<", + "EN SION", + "Ġ[ čĊ", + "Ġprecis ely", + "Ġét é", + "ĠP ast", + "ĠCam bridge", + "-f ull", + "Ġanaly ze", + "ĠSte ven", + "Ġn em", + "d ue", + "ore n", + "Ġmus cles", + "ij ing", + "/ -", + "ĠKenn edy", + "R M", + "oss ible", + "Ġact ress", + "Ġd olor", + "å½ ķ", + "Ne ed", + ".t oggle", + "ĠR ace", + "w ers", + ".m aterial", + "ĠD ue", + "ĠP el", + "# print", + "Ġindepend ence", + "ex us", + "Sh adow", + "Ġenc oder", + "( level", + "ĠSw ift", + ".d oc", + "_se lection", + "Ġserial VersionUID", + "Label s", + "Ġperform ances", + ".T ag", + "ĠN HL", + "iz en", + "/ UIKit", + "_CONT ROL", + "Ġearn ings", + "ĠAl t", + "_H ANDLE", + "C tx", + "Ġpers u", + "Ġtr an", + "ç ¨", + "_CH ANNEL", + "Ġsatisf action", + "ĠG P", + "io x", + "m itt", + "land o", + "Ġp ig", + "inal s", + "ê ncia", + "S urface", + "ĠU UID", + "Ġbenef icial", + "Ġsequ ences", + "ĉmem set", + "Ġmag ical", + " «", + "Ġw orn", + "AS C", + "pop up", + "COM P", + "_b efore", + "en ess", + "U i", + "L es", + ".re quire", + ".Serial izable", + "add Gap", + "Ġauthor ization", + ".py plot", + "urr ay", + "lat itude", + "fr ames", + "aj s", + "Ġcomp ass", + "Ġobserv ations", + "_s up", + ".en viron", + "Ġtri ple", + "ĠRub y", + "Ġdr ain", + "_F ILTER", + "S an", + "UM P", + "Null Exception", + "ĠG ab", + "ow e", + "ĠTurk ish", + "_se quence", + "ĠGr ant", + "uel a", + "Ġw o", + "Ġc ube", + "i q", + "Ġdis orders", + "Ġextra ordinary", + "Ġc trl", + "ĠSe q", + "ent r", + "Ġsan ctions", + "uts ch", + "Re ports", + "Ġin herit", + "Per iod", + "Ġphot ography", + "ĠF ramework", + "Ġspecial ist", + "Ġ? ĊĊ", + "_ selected", + ".P layer", + "Ġal location", + "( account", + "Ġstruct ural", + "v able", + "- offset", + ".App CompatActivity", + "аР¼", + ".Add WithValue", + "Ġicon s", + "Ġshut down", + "_l ow", + "ĠCom pare", + "ĠC e", + "= head", + "l am", + ".p redict", + "_DE C", + "ĠS leep", + "ĠGr atis", + "Ġsuggest ion", + "ĠD EL", + "ca ff", + "av irus", + "No thing", + "ŀ ĭ", + "Ġwides pread", + "Ġmechan isms", + "Ġtext Align", + "occ up", + "ĠR ail", + ": NS", + "Ġf iber", + "Ġm k", + "Ġv intage", + "-l ong", + ".re duce", + ". Entities", + "( record", + "Ġple asant", + "FR ING", + ".C ells", + "OT T", + "ĉelse if", + "_con firm", + "ĠView Group", + "s ym", + "Ġpr ay", + "Ġsus pected", + "Cont ains", + "Ġb orders", + "Ġcomponent Did", + "ASS ERT", + "Ġinf inite", + "- order", + "Ġh ello", + "ĠGr ade", + ".currentTime Millis", + "apol is", + "z h", + "ĉ Object", + ": \\\\", + "H O", + "val uation", + "Ġvoc ab", + "Ġcou pon", + "atab ases", + ".Get Type", + "L earn", + "] =\"", + "ĠG ary", + "ot ive", + "Ġas h", + "Ġb ib", + "XX XX", + "Ġbal anced", + "VAL UE", + "ĠN at", + "_A d", + "< E", + "åĮ º", + "ĠMethod Info", + "L IB", + "Ġconsider able", + "ĠInd ustry", + "test s", + ".set Title", + "ĠBl uetooth", + "Ġm apped", + "ĠBru ce", + "ĠMain Window", + "ĉ status", + "Ġr az", + "ĠM and", + "Ġclass ification", + "Per missions", + "Ġ---------------------------------------------------------------- ------------", + "Ġcontain ers", + ": set", + "_x ml", + "Ġwh ilst", + "Th rough", + "Ġval ign", + "Ġworld s", + "C ORD", + "ED IA", + "ÑĢ ов", + "Ġsp are", + "ĠH ad", + "ĠDE F", + "(p tr", + "Ġwarm ing", + "ठ¾", + "Ġcons ensus", + "ag ne", + "CT L", + "Ġì ķ", + ".M ain", + "web Element", + "Ġp ist", + "Fl ash", + "App end", + ".tw img", + "T ap", + "Ġveget ables", + "al g", + ".s ample", + "Ġcoach ing", + "( ind", + "Cell Value", + "Check Box", + "ĠH ell", + "RO OT", + "Ġst adium", + "Ġinvestig ating", + ") %", + "st ed", + "ĠW riting", + "Ġê ²", + "Ġun o", + "Ġ{{ --", + "Ġco ords", + "Ġun ser", + "organ ization", + "ĠCr ime", + "ĠDemocr at", + "Ġv in", + "/ file", + "- api", + "ĠA y", + "Ġfund ed", + "ĠBre xit", + "ĠG h", + "ent ina", + "c ases", + "Ġd ash", + "Ġ!! }Ċ", + "H I", + "Off ice", + "Ġcapt ain", + "Ġwor ship", + "\\ C", + "Ġglo be", + "_ board", + "Ġbab ies", + "Ġconsec utive", + "Ġenh anced", + "ere um", + "ĠAd vis", + "Ġgr ain", + "Ġc raw", + "ancell ationToken", + ". alpha", + "_W ITH", + "ĠO tt", + "ĠC ool", + ".b atch", + "Ġver ified", + "(c allback", + "Ġreg ards", + "ĠInt Ptr", + "ouch er", + "Ġk in", + "Ġtou ched", + "it Ãł", + "ath on", + "Ġadj acent", + "Ġaccom panied", + "LE AR", + "Ġim plies", + "Ġh ill", + "ĠBalt imore", + "=\" -", + "Fin ally", + "S am", + "ic opt", + "Ġs od", + "Ġm aj", + "ĠSh ipping", + "Ġget All", + "Ġcoach es", + "Ġdon ations", + "il ot", + "ĠT ar", + "c err", + "Ġbad ge", + "Ġmark ers", + "ĠR and", + "ais ed", + "iss ance", + "Ġexpl oring", + "uc ed", + "ĠIndones ia", + "Ġbene ath", + "Ġmagn etic", + "Ġm useum", + "match Condition", + "Ġdis rupt", + "Ġrem ind", + "ĠT M", + "Ġ/ ><", + "Ġf ool", + "Ġes k", + ".N ull", + "ĠD ies", + "_OUT PUT", + "_TYP ED", + "Ġpaint ed", + "Ġsoph istic", + "ĠB ear", + "* n", + "_P ACK", + "Ġdeliver ing", + "ĠC OUNT", + "åį ķ", + "Ġj eg", + "-c ar", + "f name", + "Ġr anging", + "ĠN eg", + "/ ******/", + "ĠCH AR", + "Ġul tra", + "Gr ad", + "= t", + "Ġjud ges", + "ĠD ise", + "ann ers", + "Ġsc al", + "_c al", + "ĠCON NECTION", + "_ embed", + "(f n", + "ĠC raft", + "ĠP as", + "\") ->", + ".con vert", + ".res ource", + "ĠST ATUS", + "ô ng", + "ĠT it", + "Ġclass room", + "ĠArch itect", + "ĠK ings", + "Ġstead y", + "/* !Ċ", + "ĠG ene", + ") \";Ċ", + "ic ia", + "st an", + "ĠCon struction", + "um per", + "w c", + "ĠC BS", + "ing ing", + "-p arty", + "(d river", + "M ARK", + "Ġn ested", + "ew ard", + "Ġdepend ency", + "Ġm ales", + "ĠO NE", + "ĠProdu ction", + "][ $", + "ãĥ¼ ãĥ", + "_LO AD", + "ĠB ol", + "el ry", + "ł éĻ¤", + "ĠRe quire", + "Ġpl acing", + "xx x", + "CA LE", + "Ġth umb", + "Ch oose", + "Ġprot otype", + "VO ID", + "Ġles bian", + "Ġtra its", + "Sh arp", + "Ġconsum e", + "Tr uth", + "Ġaction Performed", + "ĠEnvironment al", + "ĠDe an", + "Ġest ado", + "s ame", + "Ġnumer ic", + "Ġtrans it", + ". Email", + "-s ide", + "_R UN", + "ĠVill age", + "_OP EN", + "è ¦", + ".re m", + "-w arning", + "any a", + "Property Changed", + "Ġ(! _", + "( check", + "il ia", + "ĠSo ft", + "st eps", + "ĠMad rid", + "Memory Warning", + "Ġhand lers", + "Ġexperi encing", + "Ġins pect", + "button s", + "Receive MemoryWarning", + "chem y", + "Link s", + "Ġur llib", + ".System Colors", + "ĠE igen", + "Ġpun ishment", + ":UI Control", + "bar a", + "- set", + "Ġ}čĊčĊ čĊ", + "Ġtoler ance", + "Ġinter faces", + ". redirect", + "ighb ors", + "cs rf", + "_back ground", + ". Utils", + "_H T", + "ĠInter est", + "im os", + "Ġgr ants", + "Ġexam ined", + "Ð Ķ", + "Ġc f", + "for ge", + "back s", + "ĠObject s", + "_s ent", + ". entry", + "ĠTH EN", + "ell ido", + "c ia", + ", res", + "/std c", + ". nd", + "( Int", + "ĠAuth ors", + "ĠApp CompatActivity", + "' {", + "Ġmed i", + "M usic", + "ig m", + "ce ipt", + "Ġa uss", + "Ġtarget ing", + "ĠKe ys", + "h n", + ": ]Ċ", + "Ġmin eral", + "à ®", + ".c a", + "om ed", + "Ġshe ets", + "Ġc amb", + "Ġdead ly", + ".in ject", + "( unit", + "ĠSe lection", + ".g ms", + "( connection", + "Ġ$ (\"", + "é mon", + "ĠCurrent ly", + "pt e", + "_path s", + "le af", + "Ġimp lications", + "pos al", + "ä½ į", + "[ /", + "anc ia", + "é Ľ", + "m ul", + "c ie", + "Ġge ile", + "im als", + "UI View", + "Ġs urre", + "serial ize", + "IS O", + "Ġarbit rary", + "Ġsock addr", + ".f n", + "ĠM erc", + "Ġcast ing", + "Key Down", + "Ġnew Value", + "op ens", + "T odo", + "Ġflex ibility", + "ĉĉĉĉ ĠĠ", + "V elocity", + "ú n", + "row ing", + "Ġcomput ed", + "` )Ċ", + "st atement", + "Ġr i", + "_c art", + "L ow", + "trans fer", + ".n av", + "Ġgr ave", + "ĠDo or", + "ĉ alert", + ".sub scribe", + "- profile", + "ĉb ase", + "ĠâĪ Ĵ", + "__ ĊĊ", + "Ġengine ers", + "Ġexplos ion", + "Ġd ari", + "ĉ Log", + "on al", + "Ġisol ated", + "{ i", + "ĠM sg", + "F uture", + "Ġrac ist", + "-w rap", + "ĠV ers", + "b org", + "IS ION", + "Ġ ÑĢаÐ", + "ĠY an", + "init With", + "Ġn omin", + "( empty", + "ÃŃ n", + "ãĤ ¤", + "ĉ width", + "Ġch amber", + "/ ajax", + "EM P", + "Ġnec es", + "iv os", + "log ic", + "*) &", + "cript s", + "Row At", + "ib lings", + "Ġe ars", + "Ġcomput ing", + "Ġm aker", + "ĠNe ither", + "b readcrumb", + "Ġserial ize", + "ĠWith in", + "Ġd ell", + "_TR ACE", + "= a", + "Ġwish es", + "-in ch", + "ĠD or", + "Ġinnoc ent", + "ĠD ol", + "Ġint ens", + "for ced", + "ĠB IT", + "Ġphotograph s", + "Ġcas a", + "ĠL en", + "\\F ramework", + ".S imple", + "Ġde ar", + ")/ (", + "ip pi", + "Ġown s", + "Pl ayers", + "Ġpropos als", + ".p i", + "us alem", + "D amage", + "Ġcal ories", + "ĠCreat ive", + "Ġ[ $", + "Ġ// čĊ", + "And View", + "è me", + ".c ustom", + "_f actory", + "command s", + "_lo ok", + "Ġstr cmp", + "Y N", + "a ired", + "Ġaud it", + "о ÑģÑĤ", + "ĠRe verse", + "ropri ate", + "et ics", + "< vector", + ".s elenium", + ". or", + "Ġpred icate", + "Ġfinish ing", + "Ġk le", + "ĠRep os", + "ĠK han", + "ĠM aking", + "ĠF S", + "Ġp ute", + "ĉ state", + "_S UPPORT", + "' -", + "orient ation", + "Ġexist ed", + "atur a", + "Ġexpect s", + "ĠSh adow", + "Ġorgan iz", + "å ŀĭ", + "Ġsusp ension", + "Ġu it", + "Ġsimult aneously", + "ĠAff ero", + ": \");Ċ", + "Ġro cket", + "c as", + "eter mine", + "ace ut", + "x l", + "ĠA MD", + "( graph", + "ass oci", + "_C R", + ".ar ange", + "(j Label", + "Ġbe ef", + "Qu ick", + ".c ard", + "] ):", + "- gr", + ".G ONE", + "_C LOSE", + "ĠNe v", + "ÃŃ as", + "Ġste pped", + "ĠFre edom", + "ĠW R", + "NS Array", + "_r x", + "_d ialog", + "Ġhot els", + "Ġ( \\<", + "ĠD iamond", + "Ġassum ption", + "um i", + "( items", + "č ččĊ", + "æ³ ķ", + "Ġn el", + "Book s", + "åİ ¿", + "us b", + "ĠF IN", + "æ ¬", + "Ġcorpor ations", + "US A", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + ".p roperty", + "ew ise", + "_ plot", + "\"> ';Ċ", + "Ġpe pper", + "Ġsh ed", + "ĠMed ium", + "ĠC ookie", + "Ġoverse as", + "ed or", + "asure ment", + "åŃ ĺ", + "Ġ' .'", + "Ġph p", + "ĠPRO C", + "Ġexception al", + "( th", + "ĠJ et", + "Ġoccup ied", + ".set Image", + "ĠRel ated", + "uck er", + "M embers", + "PR INT", + "ĠG lo", + "_V IEW", + "} \",Ċ", + "Ġad option", + "[] )Ċ", + "ĠMiss ouri", + "ĠLin coln", + "eral d", + "Pop up", + "Ġf ate", + "- bootstrap", + "fe ctions", + "ĠP oll", + "_ARG S", + "in ance", + "-h ome", + ". ),", + "_d one", + ": ĊĊĊ", + "Ġdiscuss ing", + "ĠSQL Exception", + "Ġelect ro", + "ĉ req", + "Ġz w", + "Ġl ui", + "Ġover night", + "$ user", + "ĠW AY", + "Ġall erg", + "Ġdisappoint ed", + "Ġradi ation", + "Ġimpress ed", + "ific ates", + "Ġto b", + "CL ASS", + "Ġc uda", + "_d et", + "- post", + "ul u", + "Trans lation", + "-h and", + ".y ear", + "ĠM ongo", + "Ġun clear", + ". engine", + "WEB PACK", + "r ices", + "_AC CESS", + "Ġh olidays", + "per cent", + ".Id entity", + "ĠG ov", + "Ġpassion ate", + "!! .", + "ĠGree ce", + "plus plus", + "')) ;", + "G P", + "Ġexc it", + ".tab Page", + "_ cond", + "Ġspons or", + "M ODULE", + "_pro c", + "Ġ$ Ċ", + "Ġr ational", + ".T ool", + "Ġi hr", + "cc a", + "åĵ ģ", + "ĠE state", + "IB UTE", + "Action Performed", + "ĠS olar", + "¦ Ĥ", + "Ġequ ity", + "t id", + "Ġrec ip", + ".s imple", + "m k", + "ĠL uke", + "ĠGuard ian", + "Ġenc rypted", + "Ġdomin ant", + ". place", + "ĠN V", + "Ġtong ue", + "( Get", + "Ġst ainless", + ".P lay", + "Ġe b", + "ac i", + ".b uffer", + "readcr umbs", + "Ġvacc ine", + "p rom", + "Ġuser Info", + "Ġsl ug", + "Serial izedName", + "-w ide", + "Ġre actions", + "ĠY ang", + "ĠAdd s", + "(user Id", + "Ġpl ates", + "ĠM EM", + "Ġb ail", + "In side", + "et ed", + "Ġels if", + "Ġs ake", + "Ġc ycles", + "Ġì Ĺ", + "ĉ I", + "-c ollapse", + "ĠG MT", + "De claration", + "Ġg ros", + "Ġreach es", + "Ġcust ody", + "Unt il", + "t u", + "ĠCh en", + "Ġn x", + "( addr", + "ĠO ffer", + "Ġcol leg", + "ass ador", + "Ġm apper", + "ĠS IGNAL", + "ĠB loom", + "ĠH oll", + "ĠIm per", + "-d es", + "_s ite", + "Pro c", + "E qu", + "Ġat omic", + "ĠW oman", + "s ent", + "sc ar", + "Ġint elligent", + "ĠGet ting", + "ĠReg istration", + "ĠPh ill", + "Ġkill er", + "unic ode", + "Ċ ĉĉĊ", + "ĠJac ob", + "ĠCon st", + "Ġloc ate", + "Ġca us", + "ĠSch olar", + "Ġconstitution al", + "Ġinfl ation", + "ĠG ot", + "= array", + "end um", + "Ġtransl ated", + "Ġdiv orce", + "En tries", + "Ġs or", + "ĠQu ote", + "irl ines", + "U K", + "Ġexc el", + "( opt", + "ĠAD V", + ",: ,", + "Ġcontact ed", + "ĠD A", + "Ġr ings", + "ĠIndust rial", + ".get Context", + "Ġforg otten", + "ĠT an", + "Ġp ants", + "Ġo v", + "Ġdec oder", + "ĠPart ial", + "Ġv c", + "Ġbatt les", + "A rial", + "FRING EMENT", + "ir ates", + ", w", + "aint enance", + "ĠO d", + "ĠTechn ologies", + "åī į", + "ĠCar ter", + ".find All", + "N ome", + "B en", + "ĠUs age", + "ĠP icture", + "Ġbad ly", + "_p anel", + "Ġpat ent", + "ĠProt ocol", + "lot te", + "ĉ player", + "je ctions", + "Ġd ou", + "_re lease", + "urn iture", + "_t ax", + "ĠF ields", + ".d ataset", + "_m aster", + "CLU DE", + "ĠPh arm", + "b st", + "Ġoper ational", + ".c ell", + "Ġident ifying", + "Ġj wt", + "t uple", + "ĠT C", + "ĠC ro", + "ix map", + "- components", + "gener al", + "Ġo z", + "_D e", + "_d ouble", + "ĠTo o", + ".View Group", + "g ate", + "d ings", + "ph otos", + "Ġgrand e", + "ol lect", + "_l in", + "Ġaw ful", + "f ilters", + "Ġaltern ate", + "es p", + "Ġcomp ress", + "e o", + "ĠS cale", + "Ġind irect", + "Ġinv oice", + "ĊĊĊĊĊĊĊĊ ĊĊĊĊĊĊĊĊ", + "Start ing", + "ĠPl ayers", + "ie le", + ". then", + "Or d", + "ĠT uple", + "Ġb out", + "ĠStat istics", + "Pre view", + "Ġp uzzle", + "ĠW idth", + "ST ATE", + "Ġover lay", + "ĉ on", + "Ġin fr", + "Ġsm allest", + "lock ed", + "ÑĤ о", + "ss l", + "Ġde emed", + "Ġs co", + "re ck", + "Ġj Button", + "Ġmiss ions", + "ç§ °", + ".Selected Index", + "T ABLE", + "Se pt", + "Ġacknow ledge", + "Ġstrt otime", + "ĠT ell", + "ĠD ak", + "Ġal uminum", + "Ġf ence", + "ĠSt ars", + "CON FIG", + "Ġretro fit", + "Ġemph asis", + "/ header", + "ĠS omething", + "in ished", + "=' \".$", + "ĠValid ators", + "Ġpol ar", + "section s", + ".as px", + "Ġas pir", + ".M ock", + "Code Gen", + "Ġpe ut", + "Ġaccept ing", + "Ġback ing", + "P icture", + "/ ap", + "еР³", + "_SE C", + "- use", + "annot ation", + "Ġcogn itive", + "Ġg rip", + "h our", + "ĠLeg al", + "Ġep ic", + ".t oolStrip", + ".not ify", + ".L ast", + "OR IZ", + "M iddleware", + "cri ptions", + "l ash", + "_F OUND", + "ĠLiver pool", + "Ġ{} \",", + "Inst all", + "Ġn it", + "Ġfig ured", + "[ len", + ".W in", + ".pl atform", + "Ġgam bling", + "(d t", + "av ery", + "ĉ include", + "Wh ether", + "R outing", + "Ġther ap", + "Rem ote", + "ĠL oss", + "y ll", + "Ġappro ached", + "ĠV ehicle", + "ĠAl pha", + "Ġvoc ê", + "ans wers", + "NS Dictionary", + "cons ider", + "un used", + "ĠF an", + "or able", + "f re", + "ĠDIS CLAIM", + "ĠAct or", + ". ]", + "to Have", + ".user Id", + "Ġspeed s", + "ew ay", + "Ġrec urs", + "ĠÐ ³", + "_pr iv", + "! âĢĿĊĊ", + "Ch oice", + "Ġsett le", + "Ġplan es", + "' },", + "T om", + "IT ER", + "! \"Ċ", + "å »", + "achel or", + "Ġsepar ation", + "Ġd al", + "ad j", + "Ġreg isters", + "r iz", + "ĠNot ice", + "Ġl u", + "Ġcour age", + "Ġax es", + "cell ent", + ".as ync", + "Ġcompat ibility", + "ç «", + "Ġ! ĊĊ", + "ĉ title", + "Y LE", + "ĉ message", + "U UID", + "OLD ER", + "ĠH H", + "ĠStyle Sheet", + "Ġaccess ed", + ". validation", + "t asks", + "Ġpoll ution", + ".c anvas", + "Ġing redient", + "ĠC abin", + "A h", + "old own", + "ĠNO I", + "Ġà Ĺ", + "[ f", + "ed uc", + "y alty", + "(n ot", + "_ State", + "am en", + "Ġda o", + "ud ad", + "ell ers", + "} &", + "lic ity", + "_W INDOW", + "Ġt atto", + "val or", + ".R ange", + "Ġrefer enced", + "ĠRes erve", + "M oney", + "SCRI PT", + "/ product", + "cho ices", + "Ġt in", + "ãĤ ĵ", + "Ġsepar ator", + "Ġp kg", + "am med", + "ĠM AT", + "! !ĊĊ", + "Ġr aid", + "Ġmotiv ation", + "ĠX P", + "ĠBack ground", + "ĠQu aternion", + ".define Property", + "ik er", + "ĉp arent", + "ĠOrigin ally", + "ant age", + "ĠH ans", + "Ġtim eline", + ".c ur", + "op ic", + "ĠSe qu", + "m ust", + "ĠCo al", + "Ġform atter", + "_R GB", + "Ġ_ (\"", + "'} ),Ċ", + "Ġ= ================", + "ĠF UNCTION", + "Ġl ng", + "ic ates", + "l ive", + "_ engine", + "Ġtown s", + "')) ĊĊ", + "ĠP K", + "( api", + "ĉs canf", + "pack et", + ".ph one", + "á Ģ", + "ĠAnd y", + "_N AMES", + "PL Y", + "Ġmin s", + "im i", + "Ġbr ick", + "Ġbl ade", + ".std out", + "}` ;Ċ", + "Sh ift", + "ĉs b", + "ĠCheck s", + "Ġphenomen on", + "Av atar", + "Ġmin istry", + "ro se", + "ĉ File", + "Ġtit led", + "( LOG", + "Ġg an", + "des ign", + "(), čĊ", + "Ġb ones", + "st m", + "ÅĽ Äĩ", + "ĠInput Stream", + "Ġvol unt", + "ĠSerial izable", + "Ġfight er", + "ĠDr ag", + "T witter", + "Ġsubs id", + "ç ¼", + "Ġfor ums", + ".load ing", + "log ged", + "_ this", + "Ġterr ain", + "Ġir re", + "ĠIn g", + "ĠC N", + "_object s", + ". uid", + "Ġconscious ness", + "T INGS", + "ĠG all", + "Ġport ray", + "ĠDevelop er", + "Ġparticip ant", + "Ġ\" ;čĊ", + "/ model", + "ĠOper ations", + "^ \\", + "ĠL ater", + "Ġrais es", + "-n one", + ".m eta", + "=' .$", + "Fin ished", + "Ġrepl acing", + "Ġsam pling", + "ĠJ en", + "\" There", + "RE AL", + "A LE", + "ìĬ ¤", + "Or ders", + "_param eter", + "ĠOlymp ic", + "Ġtr ès", + "Ġare na", + "i ol", + "; ?>", + "Ġimpact s", + "ĠW S", + ": get", + "Ġfl ights", + "ĠRuss ell", + "c amera", + "F n", + "s igma", + "Ġfor cing", + "Ġloc als", + "Ġdepart ure", + "Ġcelebr ation", + "ĠS ay", + "ï¼ Ĵ", + "ĠH ills", + ".has OwnProperty", + "Ġtyp ings", + ".A PI", + "Ġdon ation", + "Operation Exception", + ".Act ivity", + "c plusplus", + "ĠChar lie", + "Ġimport ed", + "Ġd ann", + "Ġoccas ions", + "Ġimplement ing", + "Ġpur ple", + ".d ialog", + "SQL Exception", + "ern o", + "Ġw ars", + "Ġpast e", + "Ġdecre ased", + "Ġhar sh", + "Ġel abor", + "input s", + "ĠView s", + "Ġerror Message", + "_m ul", + "ĉ write", + "ĠC op", + "ĠAnn ual", + "(b utton", + "Ġv ida", + "b ars", + "ĠHar vard", + "ĉex pect", + "Ġindex es", + "Ġdocument ary", + "Ġf lesh", + "OR LD", + "ĠD elta", + "M AND", + "Br ush", + "-c olumn", + "Ġdevelop ments", + "method Visitor", + "s lice", + "ĠP DO", + "Ġinvest ing", + "ir able", + "Ġxml ns", + "ï¼ Ľ", + "art a", + "Ġthe ories", + "_c ity", + "Ġ$ __", + "Cre ating", + "( pr", + "D ropdown", + "ism atch", + "ĠN ET", + "'] )){Ċ", + "ĠVal ues", + "ĠSE O", + "ĠST AT", + "Ġe cosystem", + "Ġtem pt", + "Ġ\\ \\", + "Ġ// {Ċ", + "ĠChrist opher", + "ĠKent ucky", + "ĠHttp ServletResponse", + "Ġhy brid", + "y on", + "Ġfeed ing", + "ĠEx tra", + "N orm", + "IT CH", + "ĠSe an", + "ĠUp load", + "m un", + "p ur", + "Ġp ersistent", + "ĠID C", + "ĠPer form", + ".m erge", + "_ room", + "Mean while", + "! ='", + "ĠW el", + "Args Constructor", + ".D atabase", + "Ġcount ing", + "() *", + "Ķ åĽŀ", + "ĠT OP", + "m ill", + "ĠD T", + "IGN ED", + "ĠK B", + "Ġcomp ly", + "S outh", + "_c ollection", + "Ch apter", + "Ġexpl aining", + "_ AM", + "_t s", + "c ards", + "Ġqu el", + "Ġp ole", + "Ġtouch down", + "ĠO thers", + "Ġpe ers", + "ĠType Error", + "Ġsix th", + "Ġche er", + "Ġdis pute", + "us c", + ") ],", + "th umb", + "Ġh iding", + "ĠS IG", + "lik es", + "ĠP AGE", + ".Ref lection", + "Ġhead quarters", + "T ING", + "ĠG host", + "M LE", + "$ Ċ", + "Ġcontr ary", + "ext end", + "'] ).", + "FF ECT", + "ĠP interest", + "úmer o", + "ric ane", + "ĉs ession", + "Ġcr ystal", + "- Control", + "overn ment", + "og raf", + "- action", + "v olume", + "ft en", + "Ġun con", + "Ġan imate", + "Ġle ase", + "sc r", + "Ġref use", + "ãĢ ĭ", + "ft p", + "in formation", + "Ġeval uated", + "Ġin jection", + "Ġj ack", + "Ġwork shop", + "æ³ ¨", + "PT H", + "ĠT s", + "off er", + "ĉ os", + "Ġking dom", + "M issing", + "Ġlaw makers", + "ext Field", + "Ġsing ing", + "ab i", + "/ client", + ".m edia", + "ATEG ORY", + "Sign ature", + "% ',Ċ", + "ĠF uck", + "][ :", + "Ġsens ors", + "/ com", + "ĠPr imary", + ".S QL", + "_pro gram", + "Ġp ills", + "Ġinteg ral", + "Ġfle et", + "Ġdro pping", + ".s l", + "Be en", + "Ġp ets", + "Ġadvis ed", + "Ġdr agon", + "_ EDIT", + "( im", + "F ER", + "ĠDr ug", + "(r andom", + "Ġcomp ression", + "ou st", + "[ %", + "Ġbuy er", + "h op", + "R oles", + "man age", + "Ġpain ful", + "ĠBr anch", + "-mod al", + "en ant", + "ĠM esh", + "/ font", + "ĠG raham", + "Ġâ ĺ", + "Ġn c", + "ĠFranc is", + "Ġspec ification", + "Ġdam ages", + "- config", + "Ġthe oret", + "sec ure", + "_m ulti", + "aceut ical", + "Ġdemand ing", + "en ne", + "IST S", + "() ));ĊĊ", + "Re ason", + "Re cent", + "ph ase", + "Ġps y", + "_M AN", + "Ġvolunte er", + "å ¿", + "istrib uted", + "li o", + "Ġproduct ivity", + "_com m", + "S pring", + "n is", + ". weight", + "ĠC ancer", + "Al loc", + "ĠT weet", + "Ġsepar ately", + "ĉ check", + "_p roperties", + ". Unit", + "_CL K", + "Ġg t", + "Ġ( );ĊĊ", + "Ġhand y", + "ĠThom pson", + "Ġunn ecessary", + "ĠRe ader", + "G N", + "= request", + "ĠU tility", + ".Re pository", + "ĠA x", + "hy dr", + "ie u", + "Ġth y", + "Ġl t", + "_m ail", + "ä¿® æĶ¹", + "ail and", + "ĠPhil ip", + "Ġbit ter", + "Ġbet ting", + "Ġtim ed", + "ock s", + "' a", + "Ġal gorithms", + "Ġre interpret", + "Ġto ss", + "ro gen", + "Ġhop ed", + "( selected", + "Ġvent ure", + "TE X", + "ĠLe ave", + ".Sub string", + "Ġgr ateful", + "uk a", + "ĠCon sumer", + "Ġag greg", + "C ircle", + "ภģ", + "_block s", + "Ġleg ally", + "Ġ\" |", + "ãĥ ĥ", + ". board", + ".A b", + "Function s", + "rec ipe", + "è ĩ", + "ĠO xford", + "Ġwho les", + ".B uild", + "_ch anged", + "h ai", + "Ġdepart ments", + "I mp", + "Ġcoal ition", + "IN FRINGEMENT", + "Ġemp ower", + "itch es", + "N orth", + "Ġinfl amm", + "ON SE", + "Ġmiss ile", + "ĠR aj", + "ĠIss ue", + "Ġat oi", + "ca led", + ".Cont rollers", + "ĠW olf", + "Ġcrush ers", + "á» ĩ", + ".A uth", + ".add Attribute", + "h is", + "Ġbo ots", + ".c lean", + "c amp", + "Ġten ant", + "Ġt une", + "Ġ{} '.", + "Ġwork out", + "Re po", + "Ġpartial ly", + "MI SSION", + "j amin", + "ĠS B", + "Ġdetermin ation", + "Ġ' ');Ċ", + "ĠB eng", + "Ġv os", + "Ġin hab", + "/ lang", + "s burgh", + "Exec utor", + "h one", + "ĠCh allenge", + "_link s", + ".Le vel", + "Ġunder ground", + "-c ode", + "Ġoptim ization", + "log ging", + "_de st", + "Ġsn ake", + "Ġchemical s", + "_IMPORT ED", + "ado op", + "ĠTH AT", + "man aged", + "Ġredu ces", + "ĠRE AL", + "ĠG uy", + "_GENER IC", + "/ ********************************", + ". amount", + "Ġd ere", + "get Time", + "Ġp ant", + "an onymous", + "Ġharmon y", + "ĠAl an", + "Ġscen arios", + "Ġd irt", + "ht ags", + "M c", + "Sh ell", + "r in", + "{ čĊčĊ", + ".p ow", + "ĉ client", + "Ġconspir acy", + "Ġad mission", + "ĠReg ional", + "ĠView Controller", + "ĠPhilipp ines", + "Ġde pos", + "Ġp ap", + "ĠP ad", + "P aul", + ".Com boBox", + "Ġt utor", + "ĠRec ipe", + "w riting", + "Ġcontrib utor", + "OT H", + "Sm all", + "V I", + "Ġh acer", + "e qu", + "ĠEx amples", + "h uman", + ".m essages", + "ĉt yp", + "Ġ( čĊ", + "ĠS SL", + "LE N", + "ĠRom ney", + "( grid", + "ĉ min", + "Ġ> ĊĊ", + "Ġfr uits", + "Ġvot er", + "In line", + "pan e", + "ĠC ollections", + "char set", + "Ġsp am", + "z b", + "item ap", + "Ġsucceed ed", + "_C OL", + "Ġel apsed", + "im eter", + "Ġrecover ed", + "T ensor", + "hatt an", + ".set up", + "ist o", + "( head", + "ĠS IZE", + "Ġtact ics", + "Ġdist ur", + "Ġpre val", + "ici os", + "( Value", + "_c ols", + "ĠF at", + "Ġse al", + "Ġs ons", + "Ġens ures", + "Ġpress ing", + "= &", + "igen ous", + "Ġharass ment", + "_ JSON", + "Ġign or", + "yn omial", + "om er", + "_st atic", + "Ġsignific ance", + "Ġcirc les", + "_S ystem", + "Ġdiscipl ine", + "Ġdress ed", + "Ġs phere", + "Ġclim b", + "_ actions", + "ĠB ab", + "Ġ' =',", + "_s chema", + "\" use", + "Ġund ers", + "Ġc ups", + ".s creen", + "/ new", + "Ġappe aring", + "T OP", + "vis ed", + "cl ang", + "Ġinvestig ators", + "Ġmyster ious", + "Ġprom ising", + "Ġqual ify", + "Ġc ave", + "Ġequ ip", + "= x", + "G T", + "( link", + ". velocity", + ". erase", + "ot er", + "++++ ++++", + "pro fit", + "Ġz ones", + "_ uid", + "- ser", + "Ġobject ives", + "Ġmil f", + "web kit", + "(m atch", + "ne h", + "ĠAssoci ated", + "ĠT odo", + "= d", + "C am", + "Ġv ocal", + "Ġs udo", + "( EX", + "Ġtr ou", + "AB C", + ".b ean", + "ĠG round", + "ĠRE ST", + "we ets", + "In g", + "im on", + "_b us", + "ĠC OLOR", + "un to", + "Ġf oss", + "ĠLink s", + "ä ng", + "/ forms", + "pr ises", + "Ġachie vement", + "C ALL", + "ел ÑĮ", + "ĠVer ify", + "_S OURCE", + "apt cha", + "ID D", + "_re ference", + "G old", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ", + "Re ceiver", + "Ġa j", + "_d irection", + "} ]", + "ĠCom pet", + "Ġb ang", + "ĠC ass", + "- url", + "te chn", + "ĠJer usalem", + "long itude", + "' );čĊčĊ", + "Ġwin ners", + "T asks", + "ĠD MA", + "Ġtool tip", + "İ ·", + "ĠB ra", + "_d uration", + "cur y", + "parent s", + "---- >(", + "ĠK ir", + "Ġint ros", + "Ġsk etch", + "Ġsk illed", + "Ġim mer", + "Ġade quate", + "_re p", + "( header", + "_ like", + "Ġper ceived", + "ss h", + "Ġassum ing", + "Ġf f", + "_u uid", + "ul as", + "Ġdemocr atic", + ". entities", + "S eries", + "aph ore", + "Ġnew er", + "} (", + "SE C", + "ai ro", + "Ġcomm od", + "Ġprivile ge", + "Ġde ux", + "ĠH op", + ".' /", + "ct ic", + ". ';Ċ", + " C", + "ĠWar ren", + "Ġoptim izer", + "ĠSER VICES", + "_ oper", + "get Attribute", + "ĠMc K", + "_s elf", + ".r s", + "\" )ĊĊĊ", + "Get Component", + "er ce", + "Ġt ous", + "un its", + "'] );čĊ", + "Z oom", + "/ E", + "Ġobs c", + "Ġfast est", + "on line", + "Ġpeace ful", + "ff en", + "Ġc argo", + "ĉ pr", + "Ġseek s", + "z u", + "Tr im", + "Ġw ard", + "Ġver d", + "Ġblog s", + ".exception s", + "ĠPrem ium", + "ĠN etherlands", + "S afe", + "Fin ish", + "ĠAl bum", + "_A CC", + "= this", + "v irtual", + "] >", + "_L ABEL", + "ĠN ich", + "_w in", + "ĠA aron", + "W P", + "; $", + "aim s", + "ĠImage View", + "Ġend less", + "ER A", + "_DIS ABLE", + "Ġcancel led", + "- us", + "Ġins pection", + "em in", + "ĠG rey", + "- open", + "Ġiter ations", + ". owner", + "Ġk eras", + ".P assword", + "ĠR y", + "ĠIN S", + "A ir", + "ĠSe veral", + ".Tab Stop", + "ING LE", + "ĠH air", + "ĠCan vas", + "AA AA", + "Ġfl aw", + "ced es", + ".Re port", + "í Ĭ", + "ĠT ips", + "cript ors", + ".trans action", + ".S pring", + "Ġview er", + "Ġins ights", + "è¾ ĵ", + "ord ion", + "U INT", + "se ek", + "ĠA uf", + "ìŀ IJ", + "Ġstr ain", + "To oltip", + "Ġd z", + "ign al", + "ad t", + "Ġu c", + "fin ite", + "Ġn m", + ".c md", + "ĠMy Sql", + "[ data", + ".j ackson", + ".t ree", + "Request Param", + "_ agent", + "\") ]čĊ", + "Ġass ass", + "( Constants", + ": ss", + "ĠM AN", + "+- +-", + "ĠB ottom", + "print s", + "ĠS ame", + "@ Autowired", + "sw ap", + "ici ón", + "Ġprotest ers", + "Ġh oney", + "ĠV eter", + "(C alendar", + "- ad", + "ĠBrook lyn", + "L ife", + "_V AR", + "ze ch", + "ĠC ALL", + "_C AST", + "ĠE lection", + "Ġthick ness", + "V ery", + "_IN TEGER", + "- dev", + ")) ))", + "ap at", + "oo oo", + "d emo", + "Ġparse Float", + "ĠR ather", + "ST IT", + "m aker", + "[ current", + "chron o", + "Ġch rist", + "ãģ ª", + "ĠD etail", + "Æ° á»", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġs ul", + "id ency", + "Q ue", + "Ġeleg ant", + "ap ons", + "Ġdish es", + "Ġinteg ers", + "( read", + "find ViewById", + "ĠAm ount", + "ĠSk ip", + "Ġhab its", + "* )(", + "Ġmon sters", + "M AC", + ": end", + "Ġfr ank", + "As sembly", + "Ġd fs", + "Ġne ut", + "_TYP ES", + "e qual", + "loy d", + "( uri", + "Ġch i", + "Ġdefend ant", + "Ġconflic ts", + "Ġv il", + "- js", + "ĠPe ace", + "Ġmut able", + ") sender", + "ĠF ocus", + "å» º", + "Ġapprec iated", + "s leep", + "ĠR ED", + "C ulture", + "Ġdesign ers", + "_g enerator", + "c odes", + "/ ex", + ".Get Value", + "umb led", + ".scal ajs", + "per or", + "Ġveter ans", + "Ġ} )čĊ", + "Ġun fortunately", + "_C REATE", + "M ass", + "ĠCL AIM", + "ĠMe et", + "_s upport", + "B ank", + "() .Ċ", + "D ark", + "_LO W", + "ĠMin ing", + "ĠO wner", + "ier a", + "Client e", + "Ġencour aging", + "> S", + "Ġboy friend", + "ĠH alf", + "ĠA CC", + "A ff", + "_ ar", + "-l ife", + "c x", + ".J Button", + "iz ado", + ".z ero", + ".open qa", + "ot on", + ".text Content", + "Ġto ll", + "at ie", + "Ġball ot", + "- number", + ". Exception", + "ĉ params", + "c ircle", + "-m ap", + "Ġn ap", + "ĠRob ot", + "ĠI ch", + "reg istration", + "Am azon", + "roll ment", + "( exp", + "Ġt anks", + "ĠG ordon", + "Ġmach inery", + "Ġbas eline", + "æ ĭ", + "Ø ©", + "ĠCon vention", + "ĉ config", + "ook ies", + "m ult", + "Rec ords", + "ĠE ST", + "Ġgar bage", + "Ġcon form", + "id al", + "Ġb arg", + "Ġsurv ived", + "Ġinvestig ations", + ".contains Key", + "---------------------------------------------------------------- ----------Ċ", + "ort ion", + "Ġhor r", + "_ http", + "Ġm ant", + "] ;čĊčĊ", + "b inary", + "em pl", + "Ġin quiry", + "ĠMean while", + "Ġcollect ing", + ".Entity Framework", + "\", ĊĊ", + "ĠP ic", + "@ Inject", + "ick ness", + "ĠB inding", + "Ġcont rolling", + "re verse", + "Ġch airs", + "semb led", + "( add", + "Dis abled", + "an as", + ".trans late", + "-------- ---Ċ", + "Ġref lected", + "\"] ĊĊ", + "Ex ternal", + "Ar row", + "Single ton", + "% x", + "Ġ Å", + "Ġan cest", + "ĠOr leans", + "ĉc md", + "Ġprohib ited", + "ith metic", + "(ch annel", + "_c ss", + "For ward", + ".s ocket", + "Ġl uc", + "â Ĩ", + "ĠFire fox", + "ĠM ovies", + ") _", + ". ends", + "( shape", + "Ġde alt", + "Ġs aves", + "Ġgl ory", + "Ġmej or", + "Ġbreath ing", + "Ġ eller", + "get Data", + "Ġang les", + "Ġtool bar", + "Ġsp acing", + "IP S", + "Ġflo ors", + "_ACT IVE", + "Ġsh uffle", + "/ shared", + "ĠE le", + "ed ish", + "Ġweb cam", + ".ex pect", + "il oc", + "ĠIn cludes", + "Ġtweet ed", + "Ġ: )", + "ĠEss ay", + "F ix", + "-b etween", + "_ web", + ".con v", + "Ġrac ism", + "Ġreflect s", + "um m", + "иÑĤ е", + "_f ooter", + "/d ocs", + "ĠP our", + "Ng Module", + ".initial ize", + "pattern s", + "_ In", + "ĠAb b", + "* čĊ", + "Ġsent iment", + "b uff", + "_count s", + "Ġre use", + "ch unk", + "Ġim posed", + "Primary Key", + "Fore ground", + "Ġconsum ed", + "? !", + "Ġd ick", + "Ġch ron", + "ĠF ern", + "Ġrespons ive", + "Ġin sect", + "icult y", + "Ġr w", + "Ġal ike", + "Ġsub set", + "ĠCook ies", + "ĠP air", + "Ġt ier", + "IF O", + "av our", + "ĠQ U", + ", sizeof", + "Ġmerg ed", + "m v", + "it ol", + "yl on", + "Ġjump ed", + ". role", + "ens aje", + "R ules", + "Ġb rowse", + "An imator", + "Ġy oga", + "Ġvari ants", + "Ġcour tesy", + "ur an", + "p bs", + "else if", + "Al t", + "ĠL ane", + "CL K", + "IM ARY", + "_PRO PERTY", + "ï¼ IJ", + "Ġch an", + "Ġgrad ually", + "Ġsh ake", + "Ġbl onde", + "... \");Ċ", + "-se x", + "Ġgame play", + "ac ies", + ".ref resh", + "US B", + "ĠPl ot", + "W as", + "iss ippi", + "ĠT ensor", + "Ġcryptoc urrency", + "Ġdifficult ies", + "De leted", + "With out", + "_ append", + "_ ver", + "\")) čĊ", + "Ġhonest ly", + "Ġp ivot", + "Ġtem ps", + "_p s", + "ĠUn like", + "[: -", + "V S", + "_in f", + "Ġjun ior", + "Ġanim ations", + "Ġfile path", + "? {{ $", + "Ġun icode", + "pl aces", + "ĠC offee", + ".S E", + "ĠP AR", + "(t xt", + "ge bra", + "Ġf ires", + "Main Window", + "med ium", + "Ġ( âĢľ", + "Ġl g", + "Ġc mp", + "/ base", + "_l ayers", + "_ entries", + "Ġadmin ister", + "ĠSU CH", + "B P", + "ĠScott ish", + "ĉčĊ ĉčĊ", + "gu ard", + "ĠStr ong", + "In sn", + "ĠC AP", + "as ury", + "ĠSE E", + "C lock", + "er ie", + "\\ models", + "Ġ$ $", + "ĠC ab", + "Ġwur de", + "Ġsold ier", + "Ġcl ips", + "Ġarrang ement", + "ĠW onder", + "ĠH orn", + "Ġsc ared", + "Ġc ure", + "m kdir", + "Ġal igned", + "ĠP ink", + "Ġland ed", + "Dim ension", + "Scroll Pane", + ".ch at", + ".W ith", + "ĠTr ain", + "] .Ċ", + "Ġth irty", + "Ġdur able", + "Ġl d", + "Ġlate init", + "Ġch arts", + "Ġins ult", + ".F atal", + "_ ct", + "Ġm asks", + "CLU DED", + "Pres ident", + "Ġcol ours", + "g ments", + ".at tributes", + "ĠF lex", + "ĠC lock", + "ÃŃ cul", + "im en", + "J O", + "ĠReg ex", + "_L INK", + "Ġc ouch", + "ĠIN PUT", + "Ġbe ating", + "b usiness", + "pre ced", + ". unit", + "ĠF el", + "N ever", + "osp el", + ".start swith", + "ĠE PA", + ". only", + "Ġprevent ing", + "y er", + "Column Name", + "Ġelev ation", + "fl u", + "icy cle", + "Ġoff line", + "Tool bar", + "Ġcompet ing", + ") ].", + "Ġm og", + "Ġis Valid", + "As k", + "_ av", + "_l at", + "AN C", + "ĠJ oh", + "k ers", + "Ġgu ards", + "Ġch ains", + "ĠSimple DateFormat", + ".st atic", + "Ġvess el", + "Ġm ud", + "Ġst abil", + "Ġst ret", + "g m", + "am ation", + "ç ľ", + "-w ith", + "Ġro s", + "_P A", + "Ġresult ado", + "Ġconf idential", + "ĠTok yo", + "ĉ using", + "ĠMath f", + "omb ine", + "ĠESP N", + "Ġdeal ers", + "Ġdismiss ed", + "TR Y", + "Ġte ens", + "rec ords", + "Ġw ings", + "g allery", + "account s", + "_L IB", + "Ġj acket", + "ĠNS Object", + "Ġst ones", + "ĠDel ivery", + "ĠD iet", + "/w atch", + "Ġto ilet", + "ĠG uest", + ".d ay", + "Ġint val", + "Vis it", + "Ġinvestig ated", + "Ġpent ru", + "ĠThe atre", + "andid ates", + "L ang", + "ĠS erv", + "Ġcont rollers", + "Ġset Title", + "N P", + "am y", + "fl at", + "( ui", + "_d ocument", + "è ĥ½", + "ĠC oin", + "ĠAd ams", + "pt ic", + "Ġproduct ive", + "Ġaccompl ished", + "čĊčĊ čĊčĊ", + "Ġdefer red", + "ient es", + "Ġs inc", + "ol ars", + "Right arrow", + "Ġvari ations", + "( offset", + ".Layout Inflater", + "Ġsus pend", + "Ġprevent ion", + "_pr ivate", + "_ js", + "âĺ ħ", + "Ġw ieder", + "at um", + "Ĵ Į", + "Ġappear ances", + ".D ocument", + "Ġvalid ates", + "cal endar", + "} \";Ċ", + ".d emo", + "con ut", + "Ġcorre ction", + "ĠDe al", + "Ġbatter ies", + ".d uration", + ", \\", + "_m arker", + "m ulti", + "Ġh alt", + "Ġc ms", + "Ġsh aped", + "B ro", + "re duce", + "Ġ ####", + "CT OR", + "ĠBen ef", + "Ġicon ic", + "Ġp iano", + "Ġeffect iveness", + "| .Ċ", + "Ġa jax", + "Ġv olumes", + "ภ¡", + "Ġcl js", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "ath s", + "ra its", + "å¤ §", + "Ñ ĸ", + "_m ult", + "Ġfasc inating", + "A verage", + "Ġpr é", + "ĠChair man", + ".find Element", + "_p in", + "Ġcomp aring", + "Ġdark ness", + "-F i", + "- server", + "Ġselect ing", + "ster dam", + "ĠPart s", + "FORM ATION", + "Ġnot ing", + "Ġp ile", + "og s", + "Ġpa lette", + "_d o", + "it ize", + "() (", + "Ġdef ining", + "Ġremain der", + "Un its", + "_T ASK", + "Http Client", + "S ocial", + "Ġfund ra", + "N R", + "ch est", + "C urrency", + ".ad apter", + "Ġd op", + "un ting", + "ANG UAGE", + "\" He", + "ĉ index", + "_p ackage", + ".I con", + "Ġrep et", + "m ass", + "=\" .$", + "ĠS ud", + "Ġl id", + "pro vince", + "ì ľ", + "G PIO", + "Ð ļ", + "ĠMy SQL", + "Ġdoc s", + "ĠG A", + "Ġip sum", + "K ernel", + "Ġaccept s", + "Ġfit ting", + "Ġcu ando", + "Ġd uplic", + "ĠBro ther", + "ĠK le", + "num s", + "Ġmor ph", + "Ġ ########", + "ĠCG Point", + "< unsigned", + "ä¾ ĭ", + "ĠD uke", + ".set Bounds", + "q s", + "or ic", + "j er", + "Ġregard ed", + "Http Request", + "Ġbond s", + "Ġthorough ly", + "enc ent", + "Ġhighlight ed", + "Ġac res", + "Ġwork place", + "ĠL ux", + "Ġqu ot", + ".in flate", + "Ġdocument ed", + "Ġadd iction", + "Ġmut ation", + ".c ity", + "Ġbott les", + "ĠRepos itory", + "on n", + "err no", + "ARI ABLE", + "åº ¦", + "_B EGIN", + "gl as", + "' })Ċ", + "ĠMass age", + "ĠWh it", + "reg ex", + "W A", + "Ġout let", + "- head", + "Ġexp ired", + "ĠTh ai", + "/ include", + "grad ient", + "scan f", + "Ġse am", + "w al", + "ĉb uf", + "B earer", + "Ġprec ious", + "if acts", + "co ord", + "Ġexpl oration", + ".get Y", + "(h andle", + "Top ic", + "ĠV ent", + "r hs", + "---- --Ċ", + "ĠB right", + "Ġg uild", + "m other", + "st orm", + "Ġmunicip al", + "Ġin k", + ".T YPE", + "w l", + "... manual", + "ĠTechn ical", + "Ġcorpor ation", + "ĠH W", + "ank a", + "T AIL", + "ist as", + "Ġperform s", + "ĠBeh avior", + ".F or", + "_ ORDER", + "ĠK ick", + "Ġcallback s", + "_d r", + "ue go", + "h ub", + "uff icient", + "sk y", + "Ġb p", + "ht able", + "ĠON LY", + "ĠAUTH ORS", + ".Arg ument", + "\" };Ċ", + "ĠTh under", + "ĠK om", + ".Sh ould", + "A UTH", + "ah u", + "_p ayment", + "Ġst arter", + "ìĦ ľ", + "ìļ ©", + "B log", + ".p atch", + "Ġgovern ed", + "ass y", + "-f ound", + "Ġthe ater", + "ĠFont Weight", + "ĠBat man", + "\" If", + ".R andom", + "_d elta", + "ĠC E", + "Auth enticated", + "Ġdr one", + "Ġc ous", + "r adius", + "M er", + "( None", + "ĠN J", + "_ headers", + "Ġam er", + "py test", + "ĠA ctions", + "ĉĉĉ ĠĠĠĠ", + "Ġet t", + "Ġh oly", + "Ġun comfort", + "ĠN in", + "ĠDec imal", + "ĠM essages", + ".s ender", + "] ])Ċ", + "Ġembr ace", + "Th ough", + "/ sp", + "Ġcult ures", + "Ġhigh way", + "t ar", + ".f ail", + "_h idden", + "ĠcomponentDid Mount", + "ĠW right", + "Ġj ag", + "_ il", + "../../ ../", + "ig u", + "F ood", + "Ġa ce", + "Ġa ños", + "US D", + "Ġmut ual", + "Log ic", + "Ġtem ple", + "Ġbrief ly", + "ĠT rip", + "class method", + "default s", + "Ġch unks", + ",, ,,", + "ĠRe ason", + "$ id", + "-up s", + "Ġdam n", + "Ġtruck s", + "Ġun limited", + "Ġsc ulpt", + "ĠC ards", + "Ġaut or", + "ĠTest ing", + "Ġdies e", + "sh ops", + "ç ´", + "(p ayload", + "ĠP ATH", + "ĠMem orial", + "Ġridic ulous", + "eg ree", + "-w inning", + "Ġre hab", + "Ġsophistic ated", + "wp db", + "ĉ path", + "! \";Ċ", + "_S YS", + ".s peed", + "Ġso ap", + "s uffix", + "W rap", + "Ġenh ancement", + "à ī", + "ú b", + "Ġplay list", + "Ġmix ing", + "ant idad", + "=\" \";Ċ", + "ĠRev ision", + "ĠBe at", + ".in c", + "-w ay", + "enc ias", + "ul ers", + "C at", + "id el", + "ĠSh ip", + ".set Color", + "Ġthreat ening", + ".mod ules", + "Ġafter wards", + "ĠD ashboard", + "Ċ ĠĊ", + "Sign al", + "Ġpr imer", + "orne ys", + "ici ary", + "Ġl igne", + "_p redict", + "Ġa est", + "_ https", + "> :", + "ĠL ex", + "Ġrencont res", + "eg ral", + "sc ala", + "_f amily", + "ÃŁ en", + "_s ym", + "Ġuncert ainty", + "ĠVAL UE", + "Ġ} ;čĊčĊ", + "Ġbro ader", + "Ġh orses", + "ãģ Ŀ", + "ĠK al", + "ob a", + "_IN ET", + "ĠK ill", + "j query", + "am ination", + "[ @\"", + "Ġm uj", + "## #Ċ", + "First OrDefault", + "then Return", + "C he", + "/ footer", + "Ġpark s", + "as je", + "ĠG ulf", + "Ġmod est", + ". Init", + "ï¼Ł ĊĊ", + "Ġpros pects", + "Ġs vg", + "Ġå ı", + ".D ialog", + "_N ET", + "Ġ( ($", + "Ġe k", + "ĠW arning", + "ĠM K", + "< LM", + "Ġ' čĊ", + "i em", + "h etic", + "Ġi x", + "th ink", + "-sh adow", + "ĠE ld", + "ĠNev ada", + "ĠLe af", + "ĠG ROUP", + "Ġprom o", + "ent ine", + "ĉ Map", + "ĠModel s", + "ĠK rist", + "_k ernel", + "-m ade", + "Ġc err", + "As sets", + "ell ar", + "Ġinv oked", + ".v ue", + "Ġcult iv", + "C losed", + "Ġgener ates", + "ffff ff", + "thes ize", + "s qrt", + "ĠCast le", + ".c ar", + "Ġke en", + "und a", + "ĠC row", + "ĠSing h", + "y thon", + "Ġbe ans", + "l arg", + "æĸĩ 件", + "Aw esome", + "unc ate", + "Path s", + "o ji", + "(c urr", + "CON DS", + "Ġm im", + "Ġshould ers", + "H ard", + "ast es", + "а еÑĤ", + "Ġconv ince", + "de cess", + "m ade", + "ĠC MD", + ". Im", + "Ġcha os", + "ens ively", + "Ġcool ing", + "Ġbur ied", + "(' @", + "_S e", + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ ĉĉĉĉĉĉĉĉ", + ".com pany", + ".sub mit", + "ph ant", + "Ġboot strap", + "_h elp", + "à §", + ".d ump", + "Ġdif er", + "_m apping", + "Ġcirc ular", + "Ġescort s", + "Ġb ere", + "Ġgrad u", + "ĠLeg end", + "im edia", + "ĠBar celona", + "Ġbed s", + "åĪ °", + "ãĢ Ĭ", + "_v olume", + "Ġtremend ous", + "Ġsc aling", + "Ġp ins", + "en as", + "type param", + "D ashboard", + "render er", + "Ġsp i", + "Ġ& $", + "ĠSk in", + "alm art", + "Ġh ockey", + "Ġ'\" .$", + "Ġerr no", + "Ġb ew", + "Follow ing", + ".M odule", + "er able", + "ĠM ilitary", + "ĠR io", + "_ available", + "ĠSur face", + "Ġst ab", + "IF IER", + "ĠL IST", + "Ġd ashboard", + "Ġcl usters", + ".pl ugin", + "Ġj ou", + "ĠDec or", + "F our", + "Ġdel le", + "****** /Ċ", + "ia z", + "in de", + "ch ing", + "Ġget Item", + ".Add ress", + "ment ed", + "A meric", + "Pl ain", + "Ġus b", + "ĠPract ice", + "_ ment", + ".bl ue", + "H int", + "ÑĢаР²", + "Ġconn ector", + "Ġinher ited", + "и в", + "Ġinterval s", + "Ġc ere", + "Ġu d", + "Ġin con", + ".Ex ists", + "ĠM ic", + "F K", + "(c ard", + ".Set tings", + "Ġexhib ition", + "Ġon Pressed", + "Ġrest ored", + "eng u", + ". def", + "Ġrec v", + ".\" );čĊ", + "enc oder", + "ather ine", + "( dest", + "az ed", + "# endregion", + "sem bl", + ", M", + "ob y", + "Ġп еÑĢ", + ".C all", + "Ġattend ance", + "-b order", + "Ġaddress ing", + "ê n", + "ĠLe v", + "Ġb ash", + "ben ch", + "C redentials", + "Sp acing", + "( of", + "_RE SET", + "ig uous", + "Ġcr uel", + "Ġcross ed", + "Ġle ur", + "ĠG olf", + "or rect", + "Ġpack ets", + "ĠData Set", + "Ġpart ly", + "SEQU ENTIAL", + "Ġindic ation", + "ĠS alt", + "ac ia", + "Ġ* );Ċ", + "ĉ info", + "ĠView Bag", + "on z", + "Ġeditor ial", + "ĠA rena", + "Ġs ir", + "_ Static", + "( socket", + "s u", + "cho ose", + ".m onth", + ".M y", + "é ri", + "; font", + "do es", + "Ġcon verter", + "Ġsal v", + "Ġl r", + "Ġinflu enced", + "(f eature", + "ĠQue ens", + "let t", + "_M ON", + "& amp", + "Touch ableOpacity", + "O FF", + "Ġmetab ol", + "( iter", + "Ġvit amin", + "ĠIND IRECT", + "aut om", + "_p ublic", + "Ġadjust ment", + "Ġspecial ized", + "w indows", + ".add All", + "Ġaccording ly", + "ĠJ OptionPane", + "Ġcell spacing", + "Ġqu ad", + "Ġcre ep", + "Ġout lets", + "}` )Ċ", + "Ġpri est", + "_TH READ", + "ĠMar x", + "ĠBy Val", + "Ġc ual", + "éĿ ¢", + "Ġtempor arily", + "An n", + "ke leton", + "å ¥", + "ĠLO C", + "au er", + "der ive", + "Ġbeh aviors", + "as ename", + "ĠCent ury", + "Ġhor rible", + "ME SS", + "_ List", + "we i", + "P at", + "ĠCh oice", + "_F ROM", + "ĉ line", + ".in voke", + ".B ottom", + "Ġnow here", + ".\" ĊĊĊĊ", + "_ export", + "Ġstrugg led", + ".Ap pearance", + "ĠJ Button", + "ĠJer emy", + "([ [", + "Ġkick ed", + "mar shal", + "st aff", + "es ity", + "Ġqu iz", + "_e ffect", + "Ġ} ));ĊĊ", + "m el", + "b anner", + "ĠP IN", + "Ġin vention", + "Ġcons olid", + "Ġop s", + "ĠB etween", + "j ack", + "ern ational", + "Ġsacr ifice", + "ag ation", + "ĠJ oy", + "Ġam endment", + "ĠS old", + "Ġprison ers", + "ан нÑĭ", + "Doc uments", + ") ])Ċ", + "ust ed", + "ĠLine arLayout", + "os o", + "_E M", + ".s elf", + ".M iddle", + ") //", + "Ġ\\ '", + "Ġfuck ed", + "ĠM urray", + "Ġprof ound", + "_E LEMENT", + "ult a", + "il ers", + "port folio", + "J une", + "t cp", + "mod ified", + "ĠTr ace", + "ĠK el", + "aly zer", + ") =>", + "ĠRep air", + "_B E", + "Br and", + "u art", + "pre view", + "Ġiniti atives", + "run ning", + "b ang", + "ĉ update", + "ĠCo ach", + "R ich", + "Ġy outube", + "Ġrit ual", + "app a", + "ĠRobin son", + "prec ision", + "//////////////////////////////////////////////////////////////// ////////////", + "=[ ]Ċ", + "Ġcelebr ated", + "OT O", + "Ġin clusion", + "J P", + "' ;čĊčĊ", + "Ġnot able", + "(_ .", + "Man aged", + "Ġgu ides", + "& nbsp", + "ated Route", + "ĠAd just", + "Ġcol ored", + "_s cores", + "ĠTes la", + "_pro gress", + ".in st", + "[' _", + ".fl ags", + "Ġf close", + "_O PER", + "ż y", + "_n ote", + "Ġtrans gender", + "å ķ", + "RI PT", + "Ġabs ent", + "Ġam et", + "Ġoper and", + "ë ©", + "Ġh ood", + "to LowerCase", + "av o", + "ĠCirc uit", + "ĠL ind", + "-- }}Ċ", + "= m", + "Ġsup press", + "ĠM AP", + "i ang", + "- admin", + "Ġside bar", + "ĠB u", + "ĠH ex", + ", F", + "ĠSign al", + "Ġtrans parency", + "ĠFeder ation", + "/ V", + "Re q", + "Ġpul se", + "Ġt ends", + "Num bers", + "% '", + "Ġde port", + "dat as", + "_U INT", + "_ tra", + "ok o", + "Ġ\" ?", + "comp et", + "sole te", + "und ry", + "Ġover lap", + "}` ,Ċ", + ". ly", + "_sum mary", + "ĠL ost", + ".C enter", + "Ġdis ability", + ".Serial ization", + "Ġge om", + "Ġ? :", + "ĠW o", + "Ġsh ipped", + "Ĥ æķ°", + "Ġu gly", + "Ġexcit ement", + "Ġext erior", + "Ġcheck out", + "Ġk ur", + ", D", + "ĠAl aska", + "Ġsyn thetic", + "ĠB udget", + "ĠSub scribe", + "Ġ& Ċ", + "ÈĻ i", + "ĠY u", + "ĉ query", + "} .Ċ", + "Ġtr aged", + "ass en", + "Ġaccommod ation", + "Ġphys ician", + "Ġren amed", + "Ġtid ak", + "z Äħ", + "Ġmin us", + "ny ch", + "_EX CEPTION", + "thread s", + "Ġt ire", + "_c reated", + "ens ure", + "Ġworth y", + "Ġexc use", + "Ġclo th", + ".parent Node", + "/pl atform", + "ĠU FC", + "ĠG tk", + "un ny", + "Ġg ibt", + "ke ley", + "h um", + "(t x", + "ĉ dev", + "Ġout fit", + "do ors", + "Ġf on", + "ic ut", + "vol atile", + "Ġhom osex", + "Max imum", + "Ġexp end", + "Ġ});ĊĊ Ċ", + "E q", + "ond ers", + "dep artment", + "ĠPhys ics", + "\" });Ċ", + "Ġpar ad", + ".S tr", + "Ġse le", + "IF IED", + "Ġdel ivers", + "iv an", + "Ġrespons ibilities", + "Ġadvoc ates", + "è µ", + "ĠR ID", + ".param eters", + "M etrics", + "ron ics", + "ĠUITableView Cell", + "A bsolute", + "ip se", + "yl um", + "MLE lement", + "_VAL ID", + "< title", + "D lg", + "p aces", + "Ġsynd rome", + "be ans", + "_d atabase", + "oz illa", + "ĠM eg", + "DB G", + "Ġl ub", + "Bag Constraints", + "ab ad", + "Ġproject ed", + "_BY TE", + ".Size F", + "st reet", + "ĊĊĊĊ ĊĊĊĊĊĊ", + "ĠLO SS", + "Ġdirect ors", + "/ news", + "Ġnurs ing", + "ĠD one", + ". HTTP", + "dis count", + "ĠR ot", + "To Many", + "Ġen abling", + "Ġauss i", + "ost a", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ čĊ", + "è½ ½", + "Ġhel icopt", + "ĠIn side", + "ä¿¡ æģ¯", + "is per", + "ĠAll ah", + "ARCH AR", + "Ġroll s", + "Com pare", + "X P", + "Index Of", + "S UM", + "Ġass ured", + "ĠPhys ical", + "End point", + ".G lobal", + ".d etail", + "Ġthe ft", + ".j upiter", + "Ġhum or", + ".R ender", + "A lex", + ".c ap", + "Ġbuff ers", + "Ġdis pose", + "t ion", + ".p resent", + "z el", + ", P", + "Ġdesper ate", + ".get Column", + "Ġtw in", + "ì ĸ", + ".c an", + "Ġf lee", + "ĠIran ian", + "Ġstick y", + "ĠU TC", + "L T", + "//////////////////////////////// ////////////////", + "Ġl icensing", + "_PO INT", + "ĠM aps", + "Ġl ol", + "= models", + "-t ab", + "ĠN ash", + "_log ger", + "tor ch", + "ĠCON SEQUENTIAL", + "Not Empty", + "/ react", + "Ġp f", + "Ġassert ion", + "Ġsubsequ ently", + "_c an", + "Ġpand emic", + "og ue", + "\"+ Ċ", + "_ ent", + "_P aram", + ".ĊĊ ĊĊĊĊĊĊ", + "Res earch", + "C apture", + "Ġbel oved", + "d em", + "Ġextract ed", + "Ġf ights", + "ER C", + "(a uth", + "position s", + "Ġrevers ed", + "(st ack", + "Ġ_ )", + "uto ff", + "_fl ow", + "ç Ĥ¹", + "( Game", + "Ġex cluded", + "ĠCS V", + "c g", + "ĠT itan", + "p ause", + "Ġcer ca", + "Ġdump ster", + "L ess", + "Ġkotlin x", + "aster xml", + "Ġpoint ers", + "Ġfl ows", + "ĠT un", + "ĠMain Activity", + "Ġdis cret", + "Ġcomb inations", + "vis it", + "_b ind", + "oot ing", + "d ater", + "_look up", + ".n io", + "Ġswe at", + "ĠR d", + "Ġscient ist", + "ĠP ixel", + "@ NgModule", + "Play ing", + "Ġunf old", + "Trans late", + "ĠLaw rence", + "ĠFIX ME", + "B ill", + "ĠR IGHT", + "Ġwhere ver", + "Ġo ok", + "vid ence", + "Ġ] ];", + "ĠSk ill", + "unist d", + "ĠðŁ ĻĤ", + "Ġfem ales", + "-- )Ċ", + "İ· åıĸ", + "ĠF red", + "Over all", + "Ù Ĥ", + "Ġess ence", + "Ġthere by", + "Ġw ounded", + "ĠD OWN", + "les son", + "text ure", + "R ound", + "Ġautom ated", + "ĠÐ ¡", + "ĠUp dates", + "Ġsh ade", + "p ublish", + "ĠG ear", + "= lambda", + "Ġle ver", + ") +\"", + "h ill", + "Ġrad ar", + "ry ing", + "Ġ\" ).", + "f illed", + "Ġline up", + "Ġd l", + "Ġworks pace", + "V o", + "_d t", + "ë ²", + "_ Item", + "NS URL", + ". verify", + "ĠHawai i", + "G od", + "M arch", + "Ġ[âĢ¦ ]", + "Ġpel o", + "ur ious", + "ĠPitt sburgh", + ". It", + "C lean", + "> \\<^", + "Ġi os", + "s ound", + "\"] ;", + "Ġfre ed", + "rot tle", + "ĠL ower", + "[ count", + "å Ŀ", + "Ġp ale", + "ĠWay ne", + "ear th", + "_c ategories", + "U CK", + ".m etadata", + "Ġsum mon", + "H OME", + "олÑĮ з", + "Ġmanufact ured", + "Ġdo ck", + "Ġcompet itors", + "_MODE L", + "ok ia", + "ĠH ey", + "Î ¿", + "Ġback ward", + "ĠPO SS", + "rop a", + "Ġc ri", + "_O BJ", + "Trans port", + "-h igh", + "Ġerot ik", + "_s lot", + "Ġart ic", + "_f ramework", + "-ser if", + "ĠSql DbType", + "') (", + "+ \"/", + "Ġw ore", + "S il", + "Ġst oring", + "ĠPh ase", + "u ant", + "Ġb ump", + "in ho", + "Ġd ign", + "Ġback s", + "q q", + "(h ash", + "Ġge o", + "Ġt ender", + "Log o", + "! )Ċ", + "ĠM X", + "ĠAr thur", + "esso a", + "_C h", + "Ġbed rooms", + "=\"# \"><", + "Ġth roat", + "ins ic", + ".int eger", + "Ġpr imitive", + "Truth y", + "Ġfacilit ate", + "Ġcreat ivity", + "ĠD NS", + "Ġg ra", + "ue z", + "Ġcount less", + "ĠPol and", + "' M", + "ĠD ist", + "Ġv est", + "Ġcert ification", + "á» ij", + "h eld", + "ext ensions", + "( static", + "Ġgr ades", + "ĠU ber", + "ãģ Ł", + "Ġ[ ])Ċ", + "dat os", + "Ġget Data", + "ĠCh arg", + "ĠB S", + ".m icrosoft", + ".v ideo", + ".d irection", + "->{ '", + "l ua", + "ape st", + "Ġbo iler", + "ere k", + "Ġdec ides", + ".j ar", + "IS C", + "ĠW ords", + "(C ON", + "EMPL ATE", + "ree ze", + "sh ots", + "app s", + "unt ed", + ".set Name", + ":: <", + "-b old", + "ê ²", + "å¯ Ĩ", + "Long rightarrow", + "Ġunf air", + "Ġear ning", + "Ġsh elf", + "URE MENT", + "Ġid le", + "_M ENU", + ".C ustom", + "AG ER", + "- \"", + "_s witch", + "b ecause", + ") view", + "m are", + "_ condition", + "ĠStart ing", + "M vc", + "(p re", + "d ump", + "_LO CK", + "at etime", + ".c allback", + "ĠC er", + "op ol", + "ib rary", + "Ġres ervation", + "ĉĉĉĉĉĉĉ Ċ", + "lect or", + "grad uate", + "Ġgener ous", + "Ġ ion", + "ric ao", + "m q", + "_com plete", + "(c ursor", + "ĠForm Control", + ": center", + "Ġsub stitute", + "ĠPl anning", + "Ġp ension", + "Ġrecommend ation", + "ĠT ags", + "Ġg ef", + "Ġalbum s", + "Ġwash ing", + "ro c", + "Ġtr ains", + "at ings", + "Ġex ponent", + "ack bar", + "- ln", + "á g", + ".Data Annotations", + "ĠE IF", + "ĠMalays ia", + "ĉ PORT", + "on us", + "Ġcle ver", + "Ġpe u", + "> ĊĊĊĊ", + "ĠArg uments", + "Ġdebug ging", + "( right", + "' D", + "com pute", + "Ġfin est", + "OR AGE", + "Ġspect acular", + "ph rase", + "Ġind ia", + "Ġlegend ary", + "b irth", + "Ġcom posite", + "Ġg rows", + "ĠT D", + "Ġep id", + "Ġlaunch ing", + "] ][", + "Min utes", + "ĠCh a", + "Ġclean ed", + "Ġwitness es", + "uk an", + "ĉ Type", + "Ġhab e", + "par agraph", + "ĠJ Panel", + "ĠH ann", + "Ġvar ied", + "ĠP okemon", + "ĠM UST", + "åĬ ¨", + ".vis ibility", + "op up", + "^ [", + ".exp and", + "Ġ\" ',", + ".f asterxml", + "_ auto", + "ĠShe et", + "mark er", + "Par cel", + "ew s", + "ĠStr ategy", + "-m aking", + "Ġun ve", + "Ġtrail ing", + "Ġclick s", + "ĠGet Component", + "ĉ content", + "IG ENCE", + "ERN EL", + "NSMutable Array", + "Ġb reat", + "Ġharm ful", + "¶ Ī", + "Ġbes ides", + "Ġb oring", + "Ġbrut al", + "v ang", + "(p arse", + "qu ick", + "Ġpy test", + "Ġswitch ing", + "() ]Ċ", + "Ġì Ħ", + "L ER", + "ĉf ont", + "Ġnet t", + ") ]ĊĊ", + "(/ \\", + "æŀ ľ", + "to Array", + "Ġbre ed", + "ĠC AR", + "ĠWe apon", + "A bs", + "t ot", + "Ġset Name", + "apt ive", + "Ġ: ,", + "Ġesc aped", + "ord en", + "ĠP ri", + "th umbnail", + "Ġdescri ptions", + "/ styles", + "ĠPC I", + "Ġal phabet", + "astic search", + "NOT E", + "Ġc ialis", + "ĠGr iff", + "Ġpor que", + "Ġprote ins", + "pl ays", + "Ġst ating", + "Ġimag ination", + "Ġfac ial", + "ĠMe chan", + "Ġarr anged", + "_ used", + "Ġarrang ements", + "ĠP ipe", + "host name", + "Ġprov inc", + "T it", + ".Flat Style", + "ĠS plit", + "ĠLo ader", + ".c c", + "Ġclin ic", + "---------------- ------------", + "Ġb aking", + "ĠEN T", + "ne ath", + "ãĢģ ĊĊ", + "AN E", + ".EntityFramework Core", + "app ers", + ". ic", + "ĠNg Module", + "ĠF ORM", + "Ġ' ;", + "-pro fit", + "h w", + "en emy", + "ĠE ye", + "Ġca ution", + "t own", + "Ġur ged", + "ĠJim my", + "ynchron ous", + "-s ized", + "m aking", + ", {", + "] ',", + "_ Object", + "ah oma", + "Ġactiv ist", + "IN VAL", + "ĠCom mercial", + "ĠOr lando", + "(t ab", + "ĠØ ¨", + "Al gorithm", + "Ġher itage", + "Get Mapping", + "Ġfail ures", + "ri os", + "at iva", + "Ġt et", + "Ġcar pet", + "( Z", + "th ree", + "Ġdisc losure", + ". ERROR", + "_c alled", + "Ġd ial", + "Ġoccas ional", + ".E rr", + "Ġfunc ion", + "caff old", + "Ġrele asing", + "ï¼ī ĊĊ", + "_ Value", + "ĠV ari", + "y ellow", + "Ġstrugg les", + ".c al", + "ĠDak ota", + "ĉc lose", + "Ġsand wich", + "Ġanaly tics", + "Ġ** )", + "& #", + "ĠJ os", + "Ġpass ive", + "AT TR", + "Th rowable", + "ĠM un", + "ĠU int", + "(dis posing", + "ar ak", + "ĠLe aders", + "Ġaffect ing", + "Ġitem View", + "Ġeconom ics", + "f v", + "๠Ģ", + ".r b", + "ĠOver all", + "Ġwealth y", + "Ġev olved", + "nd a", + "ĠH us", + "re strict", + "um en", + "ĠA gricult", + "! ĊĊĊ", + "Ġexp ires", + "Ġspokes person", + "int erval", + "Ġà ¢", + "Ġque en", + "(n il", + "ing o", + "He ap", + "Ù İ", + "Ġcompl ain", + "S ym", + "ĠCl one", + "ĠR u", + "ĠW ILL", + "ĠCr ystal", + "/ content", + "ing en", + "oint ment", + "Last Name", + "av icon", + "ĠIB M", + "ĠDim ension", + "an h", + "icip ants", + "ĠAn ne", + ".pro gress", + "Ġal go", + "ob il", + "ĠV oice", + "ĠF E", + "Ġg li", + "Ġv ed", + "Ġprevent s", + "\\ Column", + "Ġfol k", + "ett i", + "Ġm n", + "ĠCL ASS", + "Ġdisplay ing", + "ĠK l", + "ĠF err", + "d uto", + ". ib", + "Ġd ados", + "' name", + "-s pace", + "Ġit alian", + "Ġin verse", + "Ġd ense", + "ut er", + "ĠI Enumerator", + "-s ign", + "Ġnation wide", + "Ġperson a", + "Ġsol ved", + "Ġdram atically", + "Log out", + "Ġgr av", + "Ġanalys es", + "ol lo", + "Ġl amp", + ". team", + "ĠE rot", + "= [\"", + "Ġd ancing", + "Ġ?> /", + "Ġc ater", + "ff e", + "ĠSh a", + "ĠB os", + "ĠRE QUIRE", + "ĠMon ster", + "ĠR B", + "ĠI DE", + "Ġsu its", + "Ġform Data", + "( theta", + "Ġsp atial", + "= NULL", + "ĠSql Connection", + "Ġ à", + "ĠV enez", + "ĠMor ning", + "Ġpublic ations", + "ĠNON INFRINGEMENT", + "first Name", + "ud s", + "W ould", + "_HE AD", + "Ġinvest ed", + "st able", + "f red", + "Ġcommand er", + "SE S", + "âĢĶ a", + "an che", + "ĠM ovement", + "ë ³", + "S uite", + "Ġjur isdiction", + "ë¦ ¬", + "ĠB eth", + "j Query", + "ĠIs a", + "Ġd ental", + ", *", + "ĠL imit", + "ili ation", + "=\" {", + "b ast", + "Ġt urb", + "is y", + "O OK", + "Ġadvoc ate", + "im ag", + "LE CTION", + "л ÑĮ", + "(c ategory", + ".de c", + "Ġun iqu", + "_s n", + "Ġattract ed", + "Ġà ī", + "ĠRun ning", + "_ edges", + "ĠDis able", + "_A S", + "åĽ ¾", + "Ġnetwork ing", + "_br anch", + "H aving", + "toBe Truthy", + "G I", + "Ġcamp s", + "se p", + "-p art", + "Ġ)ĊĊ ĊĊĊĊĊĊ", + "ustral ia", + "ĠRe ports", + "rit o", + "Ġwa ist", + "_pl us", + "ĠW W", + "-p erson", + "Apr il", + "Ġs ar", + ".t ar", + "Ġagricult ural", + "t ic", + "Ġt cp", + "Ġset Value", + "agent o", + "ĠAp pe", + "p iler", + "CA DE", + "Ġan che", + "atch er", + "Ġcom ics", + "Ġl bs", + "_se gment", + "'] =$", + "itt ers", + "ich er", + "G INE", + "Ġutil ize", + "ĠC ursor", + "_ex pression", + "Ġd ag", + "< long", + "Ġr hyth", + "æı IJ", + "Ġconsult ation", + "Y et", + "\")) ĊĊ", + "_M AC", + "c ould", + "Ġ' \\\\", + "ĠV o", + "ĉ http", + "Ġg s", + "ph er", + "- grid", + "J ames", + "J ul", + "Ġsch on", + "Ġtensor flow", + "ĠLOG GER", + "am as", + "Ġsc ipy", + "Ġconv iction", + ". ag", + "Ġadministr ator", + ")) {čĊ", + "Ġn un", + "\" group", + "P or", + "Ġnur se", + "ex pression", + "ak y", + "ĠHe avy", + ". opt", + ".get All", + "Ġover l", + "/ \",", + "_c ountry", + "ç İ", + "ĠG ENER", + "_r oute", + "ĠD al", + " ´", + "ol oad", + "Ġuncomfort able", + "(m enu", + "Ġhost name", + "' \");Ċ", + "Ġcalcul ations", + "-c lick", + "Ġprotect ive", + "ãĤ ¯", + "_F orm", + "ung s", + "Act ual", + "m f", + "ĠProcess ing", + "ĠIn ventory", + "(m atrix", + "app ropriate", + "w eg", + "ij a", + "Ġch r", + "Ġr ifle", + "-w sj", + "k ar", + "Ġindepend ently", + "I OS", + "Ġconsist ency", + "v n", + "/s ystem", + "ĠCh anges", + "Ġexp ose", + "ici ents", + "Ġrel ate", + "ĉ next", + "è ¨", + "ud es", + "Ġglass es", + "F XML", + ".... ..", + "ĠP df", + "Ġappro ve", + "Ġ{ \\", + "Ġexist e", + ")) (", + "ARE NT", + "оР¿", + "ĠL atest", + "ĠNiger ia", + ".Inter faces", + "Ġrem oves", + "En emy", + "Ġen force", + "vert s", + "ĉ pos", + "_text ure", + "W ARD", + "ĠINC IDENT", + "( container", + "Ġdef ending", + "ĠR X", + "ĠH ook", + "br is", + "ĠFl ask", + "Gr ay", + ". )Ċ", + "vis ibility", + "ĠRedirectTo Action", + "err al", + "_e lem", + "Ġres on", + "front end", + "_variable s", + "ater ia", + "Ġ+ \"", + "ave led", + "RI X", + "Ġdef icit", + "_C heck", + "YY YY", + "To One", + "sp y", + "Ġun ited", + "end ent", + "Ġp ode", + "ãģ Į", + "C AT", + "(f mt", + "ĠBon us", + "Ġre ck", + " º", + "Mod ules", + "Ġvac uum", + "R adio", + "ĠDAM AGE", + "P en", + "ĠPark er", + "; ;Ċ", + "ĠRe ally", + "_n eg", + "p ending", + "Ġnomine e", + "ĠC ategories", + "ĠUl tra", + "We apon", + "Ġdef ender", + "I ss", + "ĠG ender", + "ĠD ress", + "Ġimpr ison", + "Ġbank rupt", + "imension al", + "PH A", + "ĠStr ateg", + "ĠPROF ITS", + "Ġp atri", + "//////////////////////////////////////////////////////////////// ////////////////", + "de legate", + "Ġfor State", + "Ġdev oted", + "_m ake", + "Ġterror ists", + "ĠS nap", + "_n av", + "ĠA A", + "ĠI an", + "ĉ app", + "Pl acement", + "_h dr", + "< K", + "Ġs ang", + "st roke", + "- Q", + "> x", + ".T ask", + "m oney", + "ib aba", + "' });Ċ", + "ĠSpec ific", + "ĠLine ar", + "_O PT", + "Hash Code", + "( Player", + ".Contains Key", + "Ġcoll apsed", + "trans parent", + "_R ANGE", + "View er", + "(c fg", + "Ġsort ing", + "Ġinf ected", + "ĠN ach", + "Ġaccommod ate", + ".element s", + "_P ART", + "ĠSex y", + "= get", + "( year", + "Ġx hr", + ": ]", + "ows ki", + "Ġsum mar", + "Ġ ¿", + "Ġint e", + "Ġwork flow", + "ĠTai wan", + "vers ions", + "åı ij", + "Ġsurprising ly", + "Ġopt ical", + "Ġpro ces", + "Ġdisag ree", + "Ġnue vo", + "ĠC AM", + "sort ed", + "le ases", + "ist le", + "Id ent", + "ĉ event", + "ject ed", + "Ch unk", + "V ars", + ".pro vider", + "Ġproceed ings", + "Ġin clusive", + "Ġart work", + "end ants", + "ï¼ļ Ċ", + "se en", + "Ġl ig", + "Ġm akers", + "_f un", + "Ġlength s", + "Path Variable", + "[ item", + "ภµ", + "De ad", + "FFFF FF", + "ĠUr ban", + "up les", + "ich en", + "(null ptr", + ".s pec", + ", System", + "UR ATION", + "(j ob", + "å¼ ı", + "Ġtrack er", + "Å Ļ", + "ĠM R", + "ĠSQL ite", + "Ġd to", + "Ġ; ;Ċ", + "Ġm int", + "ĠInt roduction", + "ca o", + "Ġquestion ed", + "Ġf itted", + "rev ision", + "s q", + "Ġm ig", + "_un its", + "_ async", + "Ġf lick", + "});ĊĊ Ċ", + "Ġnot re", + "}` ,", + "F ilters", + "Ġm undo", + "_d ays", + "Ġfr m", + "ut c", + "Ġval s", + "ew idth", + "ĠGener ator", + "ĠArt ist", + "ĠID s", + "ĠArt icles", + "re ater", + "ĠComponent Fixture", + ". =", + "Ġr ou", + "- no", + ".b ukkit", + "eg g", + "ĠD iff", + "atic s", + "Ñĥ Ñĩ", + "âĢĶ ĊĊ", + "ĠChar lotte", + "by e", + "Ġ} );čĊčĊ", + "ĠV ik", + "ĠB row", + "Ġl v", + "ĠG ib", + "-w ing", + "GL IGENCE", + "(I l", + "ĠEngine er", + ".W ait", + "ĠP ictures", + "Ġr het", + "Ġth ermal", + "Ġpr aise", + "< >();ĊĊ", + "ĠSp ider", + "P ause", + "ĠB aker", + "Ġsl ower", + "Ġ} ]Ċ", + "_en queue", + "Ġdisappe ared", + "ĠT icket", + "IN UX", + "_LOC AL", + "аÑģ Ñģ", + "@Inject able", + "comm unity", + "Gesture Recognizer", + "åĽ ½", + "Ġsca les", + "Ġ- (", + "/ '+", + "ĠS it", + "Ġexecut ives", + "ard ing", + "Ġad vers", + "Ġback wards", + "ĉ context", + "ĠH amp", + "ĠP F", + "ĠDe ck", + "ĠCra ig", + "A merican", + "Ġb ell", + "Ġpro l", + "uf en", + "Ġr ng", + "ar shal", + "ĠSim ply", + "first name", + "sh ore", + "J uly", + "Ġmort ality", + "ĠâĨĴ ĊĊ", + "Help ers", + "Ġbench mark", + "em ade", + "Ġorganis ations", + ".g son", + "ĠText Field", + "Ġciv ilians", + ".Array s", + "ĠMiss issippi", + "Ġinter mediate", + "get User", + "_cl uster", + "Rel ative", + "fore ign", + ".querySelector All", + "Fore ignKey", + "Ġreason ably", + "-------- -Ċ", + "C ards", + "ĠK am", + "ĠTh or", + "Ġroll er", + "-e lement", + "ĠC urrency", + "dd ie", + "ALL Y", + "ĠR A", + "Ġper met", + "aa aa", + "Ġhom ework", + "ĠV it", + "Ġm old", + "ĠF er", + "[ start", + "Ġstatist ical", + "Ġsc ary", + "_H OME", + ".B egin", + "Con struct", + "ogen ic", + "ĠDEAL INGS", + "Ġtamb ién", + "ix on", + ". ind", + "ac re", + "Ġtransform s", + "ĠN ap", + ".B lock", + "uss ia", + "pir ation", + "ul ent", + "Ġce il", + "Cl ause", + "na ire", + "T ES", + "Ġne at", + "ST D", + "ĠReg Exp", + "per form", + ": )", + "Ġun ions", + "Ġs ublic", + "Ġw inds", + "lo ating", + "g lich", + "Ġp agination", + "S kill", + "App ly", + "ĠOper ator", + "ist ogram", + "Ġqual ities", + "C ross", + "Ġde com", + "], \"", + "ĠJ uan", + ".mod al", + ".Ch ild", + "ĠRog er", + "STIT UTE", + ":CGRect Make", + "a lette", + "Ġst a", + "as ide", + "Ġbl ur", + "ĠW a", + "if etime", + "re ed", + "control s", + "Ġb ins", + "Ġп ол", + "*/ ,Ċ", + "U IS", + "ĠR ou", + "ĠDem o", + "- awesome", + "ĠCh ain", + "Ġh asta", + "ĠB art", + ". KEY", + "Ġvend ors", + "nof ollow", + "ĠD est", + "_b uilder", + "Ġarg ues", + "_ answer", + "g oto", + "ĠRES ULT", + "ĠM ON", + "Ġp oder", + "o ons", + "_C ASE", + "Ġrep lic", + "Ġfin ancing", + "ĠD ATE", + "c ern", + "_tr ack", + "t ies", + "/ logo", + "ĠNE GLIGENCE", + "get Type", + "> T", + "b et", + "g irl", + "ĠINCIDENT AL", + "-s ite", + ".tr igger", + "ĠL isa", + "_input s", + "Ġrel atives", + "Logged In", + "Config ure", + "I K", + ". accept", + "Res ume", + "ĠD raft", + "Ġ* >(", + "ĠW A", + "ed ian", + "ern ess", + "ĠLayout Inflater", + "*/ čĊčĊ", + "oth y", + "Ġoblig ation", + "Sub scribe", + "Ġth umbnail", + "ex ist", + "Ġins isted", + "ĠU ICollectionView", + "ĠAng ular", + "Ġtable ts", + "ĠImp act", + "ãĢį ĊĊ", + "ah o", + "Ġcharacter istic", + "g d", + "Ġ= ================================================", + "our t", + "` .", + "App ro", + "Co ordinate", + "Rem ember", + "Ġmar ine", + "] =='", + "ĠAdmin istrator", + ".get Default", + "Ġforg ot", + "ĠStruct ure", + "V ue", + "ars ing", + "m oment", + "k w", + "_c ursor", + "Att ack", + "Ġath letic", + "Ġdiagn osed", + "Ġend e", + "åĪ łéĻ¤", + "H ouse", + "ĠP ARAM", + "Ġw iki", + "ĠO pp", + "Ġcons ervation", + "Ġs nd", + "_t em", + "sub str", + "ĠC ape", + ".s im", + "UT ION", + "an an", + "âĢĻ un", + "Ġg y", + "- work", + "Ġcomp elling", + "=' #", + "ĉs ub", + "Ġdirect ories", + "íĬ ¸", + "Ġtouch es", + "out ines", + ".C ollection", + "s chedule", + ".l at", + "ĠDo ctrine", + "CA A", + "ĠRe fer", + "Ġshift s", + "Ġlik elihood", + "pre ter", + "ĠF emale", + "Ġinter cept", + "Ġl ou", + "çĻ »", + "Ġr ug", + "ĠC rown", + "Ġ************************************************************************ ****", + "- product", + "Ġprompt ed", + "ung le", + "d ocker", + "ĠT u", + "ĠUn ique", + "_ Error", + "ul os", + "Ġâ Ħ", + "Ġ( `", + "Get ting", + "_s cal", + "ĠEn h", + "ü t", + "Ġsust ained", + "Ġp atches", + "Ġpros per", + "ĠG aza", + "_l ight", + "Ġin cons", + "-------- Ċ", + "ĉĉ ĠĠĠĠĠĠ", + "S F", + "C N", + ": \";Ċ", + "ĠColl ins", + "( *)", + "Ġcomp ilation", + "'] čĊ", + "Ġcon sequence", + ", ...", + "Ġd m", + "ĠB LOCK", + "Cl uster", + "Ġsk i", + "(arg c", + "T uple", + "Ġjo ins", + "ĠSher iff", + "W ar", + "ind i", + "Ġcomment ed", + "H OST", + "Ġinv itation", + "apan ese", + "Ġperm its", + "preced ented", + "_z one", + "ĠA my", + "_R D", + "Min imum", + "Ġinv ocation", + ".en able", + "icht en", + "- owned", + "\" id", + "_PO INTER", + "F ac", + "Ġspecific ations", + "Ġnom ination", + "Ġg p", + "< (", + "Ġrob ots", + "ĠJ erry", + "Ġhold ers", + "Ġw and", + "c ms", + "Ġ} ))Ċ", + ".To ast", + "ĠI List", + "B ased", + "z oom", + "/ style", + "ĠBe ck", + "M en", + "Ġcontrib uting", + "Ġund o", + "ĠO H", + "Ġadd Object", + "Ġe igen", + "sign up", + "éĶ Ļ", + "Ġdist ant", + "PAR ATOR", + "ĠM ari", + "Ġm á", + "E mp", + "ó s", + "Ġì Īĺ", + "ev t", + "+ j", + "p ark", + "ĠSt ay", + "ĠD un", + "Ġso y", + "> %", + "az ines", + "Ġti empo", + "(m e", + "p resent", + ".Th is", + "Ġedit ors", + "F IELD", + ".W ork", + "ĠUn iverse", + "Ġdr unk", + ".t imer", + "Ġalter ed", + "ĠN ar", + "ëł ¥", + ".Act ive", + "id or", + "ç Ń", + ".delta Time", + "Ġawk ward", + "& quot", + "ĠSaf ari", + "Ġtr icks", + "MENT S", + "div ision", + "Ġvary ing", + "ĠHigh way", + "Ġphotograph er", + "ĠSt ewart", + "Ġlast ing", + ".P re", + ".amazon aws", + "ĠL uck", + ".D escription", + "ĠN az", + "n eg", + "Ġc ó", + "<<\" \\", + "ĠSur v", + "ĠU nc", + "Rec ipe", + ".Border Style", + "Ġmod ifications", + "- at", + "AT FORM", + "h dr", + "ak o", + "Ġsublic ense", + "ĠJ ump", + "Ġbe im", + "ĠMan hattan", + ". bool", + "_h w", + "ÑĤ ÑĮ", + "B in", + "Ġg ateway", + "\" \":", + "ĠU IS", + ":\" +", + "- def", + "ĠReg ular", + "/ testing", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "string stream", + "Ġdis par", + "Ġmob il", + "- read", + "ĠAd apter", + "ĠCh ampions", + "Ġsched uler", + "Ġk ills", + "ĠM ultiple", + "ir ror", + "Ġgod s", + "AD O", + "ak te", + "ĠUs uario", + ".c ircular", + "Ġre cept", + "ĠEx pr", + "Ġelder ly", + "Ġnic ely", + "Ġbest e", + "W ant", + "Ġclass ical", + ".s prite", + "obj c", + "ĠM ason", + "Ġsist ema", + ".Bl ack", + "es o", + "ĠZe it", + "Ġdiv id", + "Ġent ers", + "_sub ject", + "ĠPlan et", + ".w arning", + "ĠG ram", + "_t okens", + "Ġhousehold s", + "_c ustomer", + "user Name", + "c ross", + "Ġp ione", + "Ġass ists", + "_S M", + "ib o", + "Ġlo yal", + "Ġuse less", + "# elif", + "ĠUlt imate", + "C ome", + "g el", + "Ġd ich", + "xy z", + "ik el", + "ob ra", + "_s can", + "ĠInter ior", + "ĠN ice", + "Ġpl ac", + "ĉt arget", + "Ġvir al", + "ass o", + "() /", + "und e", + "ĠAd obe", + "O s", + "vis ited", + "ĠO W", + "ĠFe ed", + "ĠSe quence", + "Ġman ages", + "in son", + "ĠLouis iana", + "{ })", + "ĠH ab", + "ĠL D", + "Ġb ip", + "pr ites", + "(e lem", + ".h ibernate", + "él é", + "Ġoh ne", + "_trans action", + "Ġann unci", + "P ublished", + "ĠH onda", + "ĠT am", + "ĠP acket", + "_ selector", + "Ġchalleng ed", + "Process ing", + "-h over", + "Ġtr ainer", + "_c ancel", + "ĠNS Dictionary", + "ab ric", + "ĠM LS", + "_s ensor", + "Ġshr ink", + "ĠF X", + "th reshold", + "ĉH X", + "-m ark", + "` .`", + "S cheme", + "(f ull", + "_w riter", + "ĠS ys", + "Ġf led", + "ĠC in", + "-w idget", + "ĠPre vious", + "G ender", + "_ question", + "Fe ed", + "Ġscr ut", + "(p refix", + "ãĢĤ ãĢĤ", + "Ġin fections", + "Part s", + "Ġhier archy", + "_DE LETE", + "ĠPat ient", + "_p ay", + "Ġprom oted", + "Ġì ĭ", + "Ġcivil ian", + "Ġagricult ure", + "ĠP iece", + "Ġst ance", + "uts che", + "Ass ign", + ".A CTION", + "F ig", + "_r adius", + "ĠS ync", + "du cer", + "f ailure", + "ens ed", + "pt ime", + "B M", + "_dat etime", + "qu ivo", + "QUE UE", + "èĢ ħ", + "Ap pear", + "Ġsum mit", + ": void", + "Ġv ine", + "è® ¤", + "on ne", + "_TR ANS", + ".g reen", + "_ cc", + "Ġhung ry", + "Ġ\" >", + "() );čĊčĊ", + "Ex tract", + "iz ens", + "Ġsol ver", + "Not ify", + "Ġeng lish", + "ĠSh opping", + "inter faces", + "RE Q", + "Ġil leg", + "ĠUI ImageView", + "Ġdis connect", + "ĠUnt il", + "ĠConserv ative", + "@ Column", + "Ġshift ed", + "Ġ: čĊ", + "Ġf ich", + "Ġd la", + "Ġsh oe", + "\"), čĊ", + "ular ity", + "_RE SP", + "We ather", + "UI Application", + ". iterator", + "Ġag ing", + ".P arent", + "ow ie", + "(e qual", + "ĠCon v", + "/ default", + "Ġmeas uring", + ".pre v", + ".Is Valid", + ".F at", + "Ġs Äĥ", + "key words", + "with out", + "Ġso vere", + "Ġex changes", + "Ġm elt", + "Ġis lands", + "ĠInt egr", + "Ġjump ing", + "Ġg le", + "Ġjournal ism", + "Ġd ated", + "Local ized", + "ĠRef resh", + "Part icle", + "Ġa a", + "ĠSTR ICT", + "Ġb od", + ".Pro cess", + "_A UTO", + "ĠP ublished", + "e very", + "Ġtechn ological", + "ls x", + "Ġir rit", + "Add itional", + "Ġdel imiter", + "_l anguage", + "- area", + "bo ys", + "ĠT ube", + "Ġw at", + "Ġmechan ics", + "_ owner", + "Sp ell", + "ĠSt ories", + ".Append Line", + "Table View", + "h em", + "st ick", + "oll ower", + "I FF", + "ĠU V", + "oll ision", + "S UB", + "Ġcompar able", + "Ġdon de", + "s ales", + "ll vm", + "Ġ} ],Ċ", + "OTT OM", + "ĠPur pose", + "L ab", + "Ġinterview ed", + "o is", + "as il", + ".set Id", + "ĠIn struction", + "-- >", + "ĠMod ified", + "ation ally", + "ĠMe eting", + "è¯ ¯", + "# region", + "Ġrout ing", + ".f ocus", + "ĠYou th", + "< D", + "ĠN ag", + "contact s", + "Ġform ing", + "Ġm ie", + "',[' ../", + "ĠB P", + "Ġapp et", + "ĠTe acher", + "ĠT P", + "Ġann ually", + "outed EventArgs", + "ĠSpe aker", + "Ġre name", + "CF G", + "(\" //", + "æİ ¥", + "/p ages", + "Ġpr és", + "ĠSp ell", + ".All ow", + "ĠINT ERRU", + "Ġ( #", + "âĢĻ ĊĊ", + "_G eneric", + ".im show", + "_t im", + "- face", + "(& (", + "atin um", + "Ġrevolution ary", + "ĠH ours", + "r ain", + "Ġany time", + "Ġab b", + ".j sp", + "Scroll View", + "ĠTr uth", + "Ġanticip ated", + "Ġacc ent", + ". checked", + "Ġspec ifies", + "Ġca f", + "Ġcell padding", + "Ġcook ed", + "ĠH ugh", + "pe ek", + "_R ATE", + "Ġd orm", + "/ čĊ", + "IV ITY", + ".Cont roller", + "(p art", + ".con straint", + "Ġinv asion", + "MO VE", + "Ġgl uc", + "l ename", + "Ġam en", + "eng lish", + "ĠSw itzerland", + "\";ĊĊ Ċ", + "pe st", + ".col lect", + "N ib", + "ĠD ict", + "ĠE mb", + "(sub ject", + "Ġoutr age", + "Ġdec iding", + "Ġsent enced", + "F echa", + "\" A", + "Ġqu er", + "Ġfont Family", + "Ġqu adr", + "- Y", + "_C ACHE", + "Ġanaly zed", + "Ġg aining", + "ĠAgain st", + "ĠSou l", + "ta u", + "Ġlight weight", + "ĠT F", + "ĠEffect s", + ".T ypes", + ".add Class", + "Ġv egan", + "é ģ", + ".' \"", + "ĠExpl orer", + ".d etect", + ".sh ift", + "Ġoblig ations", + "last Name", + "Ġassoci ations", + "ĠTime Span", + "un ter", + "ĠF resh", + "Compat ible", + "P ub", + "id ges", + ". option", + "var i", + ".hash Code", + "Ġg eb", + ". section", + "- not", + "ĠSub mit", + "T N", + "reg istry", + "_m edia", + "Ġn aj", + "ff t", + "Ġm ate", + "-th ird", + "Ġp ockets", + "est a", + "Ġb ent", + "ĠN ord", + "Ġretail ers", + "ĠMor ris", + ".\"\" \"ĊĊ", + "W rong", + "Ġ ÅĽ", + "R ay", + ". ec", + "ĠB ind", + "_H AND", + "(n on", + "is Valid", + "Ġsimilar ly", + "_L IMIT", + "Ġdynam ics", + "Ġdist inction", + "ãģ Ĩ", + "< N", + "Ġor th", + "ĠToy ota", + "ĠK ate", + "ĠL S", + "or ie", + "ĠSpr ings", + "Ġf reak", + "last name", + "_M ULT", + "-st ep", + "\" (", + "AD DR", + "Ġentert aining", + "_CON F", + "Ġdec oded", + "Ġst reak", + "Ġwait ed", + "Ġnot ified", + "rodu ced", + "vis ual", + ".Layout Params", + "æ °", + "es ian", + "f its", + "s pring", + "ĠBern ie", + "User Defaults", + "Ġped est", + "Ap pearance", + "ĠW iki", + "ĠNOT ICE", + "Ġs sh", + "Ġdur ante", + "ĠZ ip", + "ı r", + "ĠNAT O", + "Ġtw elve", + "Ġro yal", + "ï ¸", + "Ġmer chant", + "ĠF urniture", + "'] ),Ċ", + ", X", + "Ġfold ers", + "ĠG ate", + "ĉf unc", + "p ick", + "_us uario", + "ĠV erm", + "ment ion", + "ur pose", + "Ġalert s", + "x ious", + "_s ig", + "ĠF u", + "Ġ( :", + "Ġd umb", + "åħ ³", + "Ġaccur ately", + "éĩ į", + "R B", + "-s creen", + "ĠV ER", + "j our", + "Ġrom ance", + "uc ceed", + ". choice", + "Ġad ip", + "_d ims", + "Serial izable", + "ãĤ ĭ", + ".j ob", + "Ġpro g", + "uch ar", + "Ġg ently", + "ĠR SS", + "ict ured", + "_ENABLE D", + "ĉ label", + "aw ks", + "ĠEn sure", + "rem ember", + "ìł ķ", + "Ġtrans mit", + "{{ $", + ".Trans action", + "ur se", + "_rel ative", + "Ġs ized", + "ĠX X", + "ĠPr incess", + "ĠL arry", + "Ġpr ó", + "ĠÑģÑĤ ÑĢ", + "Ġs isters", + "estr uct", + "Ġcheck point", + ": length", + "ĠCar los", + "/ icon", + "_T ARGET", + "T okens", + "Ġpat ience", + "ĠSe lected", + "q ty", + ".show Message", + "Ġwild life", + "ĠP rops", + "b m", + "- arrow", + "Ġpar cel", + "fire base", + "ĠBen jamin", + "cess o", + ".t im", + "ĠG arc", + ". any", + "ĠHOW EVER", + "ĠK o", + "Ġgrab bed", + "_f rames", + "Ġobject AtIndex", + "ĠADV ISED", + "Ġsub ur", + "ĉ GL", + "Ġ}) }Ċ", + "-l ength", + "ìĭ ľ", + "ĠPot ter", + "_b uff", + ".g ui", + "ĠEnc oding", + "E lect", + "-m essage", + "Ġ �", + "Ġ ÈĻi", + "ĠArgument NullException", + "а ÑĨи", + "Ġmin imize", + "Ġrespond ing", + "$_ ['", + "ĠInd ividual", + "á c", + "ĠIN TER", + "Ġmast urb", + "ĠB in", + "(' $", + "ëĵ ľ", + "Ġopen ly", + "Ġ> <", + "Ġun to", + "olog ically", + "ĠM ul", + "VID IA", + "Ġsl im", + "ĠCommission er", + "( on", + "Ġunder neath", + "/ db", + "v ote", + "( Message", + "ĠP ope", + "Def ined", + "Ġsw ift", + "ur f", + "Ġadapt ed", + "SE L", + "Ġreven ues", + "Ġdiv ine", + "= y", + "Grad ient", + "_ act", + "Ġ/*! <", + "Ġpoly gon", + "ĠF DA", + "ĠC arr", + "at ables", + "(std out", + "Ġrefr iger", + "Ġco ordin", + "avor ites", + "ÑĪ и", + "Ġcompass ion", + "ĠPOSS IBILITY", + "- secondary", + "ur acy", + "Ġcomp romise", + "_A V", + "_ os", + "Ġbes ide", + "ĥ Ŀ", + "Ġl n", + ".pl ugins", + "Cap acity", + "al ah", + ".b in", + "ĠC RC", + "_b alance", + "Ġflex Direction", + "Ġam bit", + "Ġnick name", + "ĠFor ces", + "C LE", + "ĠSh ell", + "Ġs ail", + "ĠW riter", + "ĠA lice", + "d w", + "ĠInd ians", + "ĠMar shall", + "_S RC", + "Ġnormal ized", + "ĠJ ag", + "ãĤ Ĵ", + "ze it", + "r pc", + "ÃŃ c", + ".in line", + "Ġtrav ers", + "_n umeric", + "Ġutil ities", + "Ġev ac", + "IN PUT", + "ĉ register", + "M X", + "ĠCamp bell", + "Ġdatas ets", + "Ġdem anded", + "Ġinitial State", + "g an", + "Ġe i", + "Un expected", + "- web", + "tr ait", + ", Y", + "ĠT odd", + "Ġske leton", + "Ġoptim ize", + "ç¬ ¬", + "ĠU pon", + "ĠSt Object", + "Ġap lic", + ".' P", + "v ron", + ". UN", + "Ġpaint er", + "izar re", + "Ġl av", + "Ġp om", + "p reg", + "= function", + "( serial", + "ific a", + "um ing", + "åľ °", + "ãģ Ĥ", + "- op", + "U CH", + "ĠH end", + ".prop Types", + "Ġy o", + "Ġrout ines", + "Ġcar ing", + "S em", + "Ġres erves", + "Ġprior ities", + "red its", + "IST R", + "Content Type", + "ĠSch w", + "/ media", + "Ġe str", + "Ġclim bing", + "- week", + "cher che", + "s ensor", + "To Array", + "ĠMont real", + "Ġcloud s", + "ĠInject able", + "ĠR ice", + "Ġpropag anda", + "_pro vider", + "Ġind oor", + "Ġin aug", + "Ġdipl om", + "Ġmess aging", + "_m ut", + "å ¦Ĥ", + "Ġk w", + "ON S", + "ari ans", + "R PC", + ") ]čĊ", + "-r ay", + "ĠS or", + "m all", + "Ġmarket place", + "Ġv tk", + "M a", + "og an", + "ig i", + "Ġspons ored", + "ĠD ani", + ".S EVER", + ">' .$", + "m ultipart", + "ĠW ol", + "Ġtable Name", + "ĠUser name", + "Background Color", + "Ġf right", + "_E MAIL", + "Sept ember", + "_val s", + "op ia", + "Ġsp otted", + "- Ch", + "Ġdata Source", + "/ \"Ċ", + "ек ÑĤ", + "ĠRequest Method", + "ĠRe place", + "-d o", + "ah n", + "ĠPh D", + "] .ĊĊ", + "N ON", + "g ement", + "ĠTh r", + "Ġquiet ly", + "Ġtort ure", + "Ġte as", + "ĠC Y", + "Ġa tr", + "develop ment", + "-d etail", + "Ġlight er", + "Ġarg uing", + "Ġdes erves", + "Ġcur riculum", + "_CON TEXT", + "ÅĤ y", + "H ITE", + "ĉ ID", + "/ uploads", + "Ġt its", + "re o", + "_d rop", + ". UTF", + "Ġpick up", + "Ġgro cery", + "ĠP ure", + "Ġeas iest", + "Ph il", + ".f eature", + "(\" *", + "Ġinvest or", + "t ok", + "Ġj ar", + "L os", + "âĢĶâĢĶâĢĶâĢĶ âĢĶâĢĶâĢĶâĢĶ", + ". queue", + "-s peed", + "M al", + "um blr", + "ĠCON ST", + "ĠH RESULT", + "ĠD ance", + "(file Path", + "Ġattrib uted", + "ॠį", + "ĠB und", + "co ins", + "Ġs ão", + "Ġp ir", + "person al", + "Ġpre lim", + "Ġprop ose", + "ĠT L", + "] ])", + "ĠSub scription", + "ĠK re", + ", len", + ".First OrDefault", + ") --", + "_product s", + ".Get Bytes", + "Sh ip", + "Ġenc rypt", + "ĠS G", + "ĠM yst", + "h ir", + "Ġiter ate", + "Ġint end", + ".mock ito", + "Ġch apters", + "( angle", + "ĠV lad", + "è® ¾", + "' .ĊĊ", + "Response Body", + "ĠAb d", + "de al", + "Ġbar riers", + "-out line", + "b ill", + "ĠF alls", + "_se cond", + ". include", + ". ceil", + "Ġoccup ation", + "ph ony", + ".move To", + "ĠJenn ifer", + "AST ER", + "; \"><", + "ĠEn abled", + "Ġtermin ate", + "ĠI o", + "l ations", + "ĠTHE ORY", + "Ġear liest", + "Ġr ack", + "ĠSc ar", + "sh ake", + "ch ip", + "Ġu v", + "Ġall iance", + "п иÑģ", + "ĠGOOD S", + "z ione", + "ĠV I", + "Ġ{ -", + "Ġfilter ing", + "Ġmis con", + ".Dock Style", + "Ġb ush", + "Ġj unk", + "æ Į", + "ĠQ UE", + "Ġhook s", + "Ġfirm ware", + "Ġmiddle ware", + "d ic", + "ĠOak land", + "Ġarr ives", + "P ayload", + "p ixel", + "] |", + "Ġstart Date", + ".P RO", + "_a udio", + "Ġmid field", + "igid body", + "ĠSw iss", + "ĠCl ip", + "ĠD ump", + "ĠText Box", + "Ġg eh", + "y ield", + "od s", + "Ġrefer endum", + "Back end", + "ĠC ream", + "Ġdomin ated", + "ĠArch ive", + "Ġrid ers", + ".prepare Statement", + "Ġqu ando", + "Ġche f", + "w iki", + "in el", + "am pling", + "(\" \\\\", + "Ġs ag", + "_pro xy", + "ãģ ķ", + "p do", + ".getElementsBy TagName", + "Ġdemonstr ation", + "ĠN PC", + "Ġarch ivo", + "end ance", + "Ġefficient ly", + "( actual", + ".t ableView", + "Ġm ush", + "Ġbe ars", + "_thread s", + "j as", + "ah un", + "Ġne ural", + "Ġdesign ing", + "ĠG DP", + "Ġlift ed", + "çĽ ®", + "ĠJ oint", + "ĠIn clude", + "ĠGi ants", + "Ġwithdraw al", + "ĠR ent", + "n ative", + "ĠSe ek", + "gress ion", + "_C PU", + "\\ S", + "ĠSh ield", + "Ġsol ic", + "Ġbo om", + "yect o", + "Ġmanufact ure", + "ĠâĢ ĭ", + "Ġb box", + "Ġearth qu", + "ollect ors", + ":@\" %", + "Ġlo ops", + "J e", + "alk ing", + "ĠWh ats", + "ĠBo ys", + ". book", + "ARG E", + "_p ixel", + "Ġsus pects", + "Î ¹", + "us p", + "ĠBM W", + "ie ces", + "(p erson", + "å¼ Ģ", + "é »", + "ĠPod cast", + "Ġb ou", + "( Item", + "à »", + "( Input", + "Http Get", + "Ġb urg", + ") ^", + "BO ARD", + "*/ ,", + "Ġg ulp", + "ĠB enn", + "Ġdeck s", + ".status Code", + "Ġac ute", + "Ġh ug", + "ug u", + "Ġp led", + ",\" %", + "h ape", + "Ġз ап", + "ĠMain e", + ".re al", + "Ġd alam", + "ĠMin or", + ".F loat", + "dis p", + "Ġt l", + "Ġen count", + "=> $", + "Ġf g", + "te es", + "ĠRec omm", + "ä l", + "Ġchem istry", + "Block s", + "O ID", + "Ġfore x", + "ĠApp end", + "Ġ{ *", + "ĠSup ply", + "CG Float", + "(b l", + "Ġat e", + "ador a", + "Ġg ust", + "Ass oci", + "> .Ċ", + "F ETCH", + ".s erial", + "widget s", + "ard less", + "ie fs", + "_F ULL", + "ernet es", + "ĠP red", + "Ø Ń", + "äº ĭ", + "ub ernetes", + "ĠL aura", + "Ġl abeled", + "High light", + "Ġanno ying", + "/ update", + "(d escription", + "Ġintim id", + "$ c", + "\")) )Ċ", + ".A P", + "Ġ[] *", + "ĠEX IT", + ".H ost", + "ĠOP EN", + ".send Message", + "_c amera", + "_t ile", + "Ġth erm", + "onom ous", + "Ġdis adv", + "Ġna ar", + "index Of", + "ĠP P", + ".prot ocol", + "AF E", + "Ġtext ures", + "################################ ################", + "umb ai", + ".st ats", + "ĠG E", + "Ġi e", + "ĠST D", + "ĠM ann", + ".ref lect", + "K B", + "Ġd ive", + ".w av", + "/* ----------------------------------------------------------------", + "/ settings", + ".l ifecycle", + "Ġda ughters", + "or us", + "ub er", + "N ING", + "st ri", + "ĠT ip", + "Ġz n", + "Ġswitch ed", + "in et", + "uff y", + "ĠTransport ation", + "( conf", + "fr ica", + "ĠX L", + "ĠLe ad", + "_per cent", + "< Map", + "Ġthr ust", + "or b", + "ik k", + "Ġtra uma", + "Access or", + "ĠF it", + "ĠString Buffer", + "ex pl", + "(s creen", + "Ġaud iences", + "ĠO PTION", + "_ round", + "[ node", + "be h", + "-> __", + "per missions", + "ĠD etermine", + ".M an", + "Ġadv ances", + ". InputStream", + "Ġstrong est", + "Ġe Bay", + "Ġ# -", + "Ġdir name", + "ĠS MS", + "Ġmedic ations", + "Ġam ended", + "Ġchurch es", + "ĠImper ial", + "$ row", + "ĠMad ison", + "ĠIn sp", + "Ġaff air", + "Ġpsych ology", + "v h", + "Ġsever ity", + "âĢ IJ", + "Ġstri ps", + "A H", + "vert ising", + "Ġcon se", + "IM AGE", + "ĠSt ats", + "ĉs c", + ".C ursor", + "Ġfree ze", + "ss on", + "(x ml", + "ĠSus an", + ".t ile", + "ed ed", + "ĠĠĠĠ ĉĉĉ", + "uel le", + "ĠMitch ell", + "b ased", + "Oper and", + "½ æķ°", + "ĠF F", + "ĉstr cpy", + "ounc es", + "ild o", + ".execute Query", + "Ġapproach ing", + "ĠSe ven", + "Ġn uts", + "Ġr ic", + "ass ignment", + "Ġcalcul ator", + "ĠMur phy", + "ĠB ou", + "í Ħ", + "Ġbut t", + "Ġt icks", + "Project s", + "il ib", + ".text Color", + "m ov", + "_log o", + "( template", + "ĠIN IT", + "Ġimage View", + "scri ptions", + "OR ITY", + "Con sumer", + "Ġun precedented", + "Ġtour ist", + "Ġbr on", + "Ġcontract or", + "Ġlic ence", + "ĠN am", + "æ ¯", + "( transform", + "_AT T", + "P ref", + "ĠG am", + "Ġvess els", + "Ġh av", + "L ater", + ".To Lower", + "Ġurl s", + "Ġbreak down", + "Ġpen alties", + "Ġf oster", + "ĠU E", + "Ġcl ue", + "com ed", + "åIJį 称", + "-m ain", + "Ġp ts", + "Ġcount ed", + "ict s", + "/ post", + "Ġget attr", + "Ġp ing", + "ANCE L", + "Ġp ec", + "Ñħ од", + "ant om", + "ĠBlue print", + "ĠEvent Emitter", + "Ġl ä", + "æ ²", + "Ġstr aw", + "( comp", + "' une", + "> N", + "- client", + "es Module", + "-b ase", + "Ġret reat", + "_s imple", + "ĉĉĉĉĉĉ Ġ", + "fe e", + "') čĊčĊ", + "Control Item", + "Ġsubscri bers", + "ple ase", + "ĠE ff", + "Ġp ound", + "ĠBy tes", + "ĠTe a", + "_ activity", + "Ġmax im", + "Ġop code", + "B SD", + ". constant", + "; }", + "omb res", + "Ġcare ers", + ") .ĊĊĊĊ", + "Ġsp reading", + "-exp anded", + "ĠOr d", + "amar in", + "Ġmob ility", + "Un fortunately", + "ak k", + "N L", + "_ redirect", + "ĠP G", + "ĠS ensor", + "b ol", + "t ap", + "_MEM ORY", + "ĠUI Alert", + "plit ude", + "We bsite", + "ĠLog o", + "lo ve", + "[ ind", + "Ġalto gether", + "Ġwonder ed", + "Ġes per", + "ĠLib eral", + "Ġo ss", + "Ġel it", + "Ġst iff", + "od ox", + "_ment ions", + "ĠDou glas", + "_p id", + "ĠC K", + "ĠinitWith Frame", + ".b log", + "p kg", + "ang hai", + "QUI RED", + "u u", + "Ġm kdir", + "AT AL", + "Ġun h", + "in ces", + "st h", + "Ġhypo thesis", + "Ġc ata", + "ĠT B", + "ĠCl ar", + "Ġpre decess", + "Ġsitu ated", + "-w orld", + ")) /", + "Ġhead lines", + ".st at", + "Ġout break", + "sp ath", + "_FLAG S", + "ĠServlet Exception", + "S un", + "F ROM", + "ĠD ir", + "ãĥ»ãĥ» ãĥ»", + "_co ord", + "ĠOpt im", + "Mon itor", + ".b it", + "XX X", + "Ġtod as", + "f eld", + "ÑĢ и", + "im ir", + "Ġpolit ically", + "Ġmolec ular", + "Ġtrad ed", + "Ġ{{ $", + "ĠSw edish", + "Ġ'@ /", + "_RE AL", + "Ġw arehouse", + "t oday", + ", L", + "or p", + "< section", + "- br", + "ym e", + "ĠUser Service", + "Ġlib erty", + "Ġmoment o", + "( Image", + "< size", + "S ch", + "Ġj og", + "i ology", + "arent ly", + "Ġquant um", + "ĠAb u", + "Ġr im", + "Ġman a", + "Font Size", + "Build ing", + "st airs", + "AIL ABLE", + "Ġ& '", + "Ġs ect", + "Ġs igh", + "(b atch", + ".I Container", + "p oll", + "ĠCor ps", + "Î µ", + "ar u", + "ĠK ay", + ".r ange", + "_click ed", + "ĠRobert s", + ".N etwork", + "fin ish", + "- Man", + "Ġcolleg es", + "ĠF ine", + "\")) ,Ċ", + "f ilm", + "Ġrem inded", + "Ġgest ure", + "out il", + "Ġthread ing", + "Ġobj et", + "Ġt ours", + "activ ated", + ".m kdir", + "= user", + "Ġre de", + "f ü", + "_SY STEM", + "p v", + "Ġcon gr", + "Ġmass asje", + "Ġpract ition", + "Un iversity", + "Ġtab index", + "Ð ĺ", + "S ets", + "Ġcount ies", + "g uest", + "f an", + "Ġword en", + ".d i", + "на Ñĩ", + " ¿", + "ig Decimal", + "Ġsh ore", + "Ġg ö", + "Ġrep airs", + "Ġhelp ers", + "Ġcenter ed", + "OL LOW", + "Ġmap StateToProps", + "Ġc ents", + "< A", + "Ġexpect ation", + "Oct ober", + "Ġbg color", + "ca les", + ".C ON", + "ĠV el", + "Ġcry ing", + "-se ason", + "Ġfunction ing", + "_LOC ATION", + "ü ss", + "ber y", + "Par a", + "omin ator", + "- le", + "Ġeth ical", + "has htags", + "emp lo", + "Ġn úmero", + "( activity", + ".St op", + ".str ftime", + "IL D", + "Ġto e", + "ĉ Node", + "\") čĊčĊ", + "ĠPu erto", + "Ġexec uting", + "ĠG UID", + "Ġoppos ing", + "al ph", + "Ġexhib it", + "_fl ash", + "Ġme ille", + "Ġjson Object", + "H ero", + "aint ed", + "_D OM", + "Ġw il", + "Ġslo pe", + "Ġm Ã¥", + "ĠIraq i", + "Ġorgan ize", + "ĉj Query", + "H UD", + "sh ine", + ". we", + "ĠSk ills", + "pons or", + "Ġcon clusions", + "Ġre forms", + "Ġrel uct", + "n amed", + "ĠOl iver", + "Ġ// }Ċ", + "- looking", + "Ġf og", + "ĠH O", + "ĠF ried", + "Ġinev itable", + "ĠData GridView", + "H our", + "il les", + "log ical", + "Ġconnect ivity", + ".tw ig", + "ĠK yle", + "(d st", + "- Sh", + "ĠStud ios", + "( Level", + ".j et", + "_PRO TO", + "-de coration", + "OT HER", + "Ġread ily", + ".Param eter", + "Ġmultip ly", + "ĠL IB", + "ar med", + "Ġsoon er", + "æ Ħ", + "_ ES", + "Ġfoss il", + "ĠA nc", + "âĢľ This", + "l odash", + "Py thon", + "Ġhist ogram", + "west ern", + "Ġinf ant", + "Ġco ordinator", + "Ġn ib", + ": m", + "Ġres pected", + "Ġdef init", + "& T", + "_p ad", + "ĠTr igger", + "th al", + "Ġimage Named", + "Ġbeat en", + "ĉ rc", + "ĠPal ace", + "Ġhaz ard", + "Ġisol ation", + "_ rc", + "cont re", + "OUT PUT", + "Ġre ign", + "ĠPl ate", + "AT ES", + "Ġfl ux", + "Ġpack s", + ".get Selected", + "Ġparticip ated", + "Ġneed le", + "-de pth", + ":::: ::", + "-l aw", + "ins pace", + "on itor", + "= no", + "ĠAt omic", + "ĠBr ain", + "Edit able", + "-s c", + "red ential", + "ĠP erry", + "k ie", + "Ġ ----------Ċ", + ".st roke", + "( Intent", + "Ġun ity", + "um lah", + "F urther", + "Ġpr ze", + "Ġs ø", + "ãĤ Ĭ", + "ĠPROC UREMENT", + "ĠH ousing", + "Ġatt orneys", + "Ġcomp ose", + "atter ing", + "\" What", + "dra ul", + "Ġstraight forward", + "In stant", + ".J TextField", + "Ġtr ades", + "л а", + "Ġ{ !", + "Ġl ately", + "IM G", + "ĠA ld", + "ĠIN NER", + "Ġcart oon", + ".S ource", + "F ALSE", + "Ġd ough", + "f en", + "( rect", + "Data Table", + "N ick", + "ĠBut ter", + "read s", + "_com ments", + "EN V", + "ĠConnect icut", + "-F IRST", + "ĉĉĉ ĠĠĠĠĠ", + "ach i", + ".M sg", + "re ction", + "Ġrelax ed", + "Ġsha ft", + "Ġe f", + "ĠAdd ing", + "Ġbre ach", + "Ġ ï¼ļ", + "ram a", + "Ġconduct ing", + "Ġ( ;", + "(g l", + "ĠCA USED", + "ash i", + "ĠF LAG", + "ĠCom merce", + "ĠIN TEGER", + "h ours", + "ĠSchool s", + "Ġn ucle", + "Ag ain", + "pro j", + "Ġsevent h", + "EMPL ARY", + "(m ock", + "'] ,čĊ", + "_S PEED", + "> false", + "Ġsp a", + "ĠN ear", + "ì ķ", + "Ġintr ig", + "_m embers", + "w ave", + "Ġanalyst s", + "_O S", + "ed in", + "ĠF ri", + "Ġretrie ved", + "Reg ular", + "_ obs", + "EX PORT", + "')}} \"", + "\" class", + "__ ((", + "b ucket", + "Ġst ro", + "ĠP atch", + "yst ick", + "ful ness", + "ap os", + "D a", + "ĉĉĉĉĉ ĠĠĠ", + "Ġen rich", + "un ordered", + "h ole", + "C ong", + "< Product", + "ĠC urt", + "( the", + "_l ower", + "Ġavoid ing", + "Ġbu zz", + "Ġv iable", + "ub a", + "- is", + "are l", + "Ġact ed", + "-d etails", + "ภĩ", + "ĠThe ory", + "ĠP un", + "ĠAn onymous", + "... \"Ċ", + "è res", + "åı ¯", + "ĠV ision", + "_se m", + "ash a", + "Ġcelebr ity", + "Ġend Date", + "Ġpop ulate", + "Ġcu is", + "qu ant", + "f loor", + "Ġglob ally", + "Ġcru ise", + "ĠStan ley", + "Ġb ikes", + ".get Connection", + "Ġpoor ly", + "_ other", + "amp ing", + ".\" );ĊĊ", + "od i", + "_A DMIN", + ".color s", + "ĠG aming", + "> ';ĊĊ", + "STR UCT", + "Q R", + "ID s", + "(arg uments", + "_a ux", + "( Event", + "_PR IVATE", + "ĠTre k", + "Ġdownload s", + "m utable", + "_STR UCT", + "(w x", + "Ġdom ains", + "js px", + "ĠVi agra", + "Command s", + "J s", + ".c fg", + "Content Pane", + "ĠEdit Text", + "à¥į à¤", + "Att ach", + "ĠAR M", + "posit ive", + "ĠGener ated", + "Ġse ized", + "= :", + "Ġelectron ics", + "ĠApp Component", + "/ ',Ċ", + ".equals IgnoreCase", + "Do ctrine", + "d isk", + "ĠPolit ical", + "CH O", + "< F", + "ĉ height", + "ĠB ug", + ". le", + "ik h", + "Ġmill iseconds", + "Ġconstit u", + "m ag", + ".n l", + "-r ange", + "ang gal", + "', [", + "ropol itan", + "Ġà ľ", + "ĠU C", + ".d esc", + "-L AST", + "f stream", + "ib il", + "Ġf ier", + "VER Y", + "Ġë ³", + "IR T", + "_ UI", + "( abs", + "Ġkne es", + "Ġro okie", + "ĠV ac", + "are na", + "comm end", + "- \\", + "ĠSUB STITUTE", + "So ft", + "Ġpart ir", + "we alth", + "è¦ ģ", + "(d ataset", + "ĠCl imate", + "- show", + "Ġreli ability", + "_ch unk", + "ä» £", + "_st ock", + "ĠEX EMPLARY", + "ï¸ ı", + "Ġv ÃŃ", + "Ġsm iled", + "Ġdr ill", + ".F unction", + "ĠS I", + "Ġreg ression", + "- X", + "ĠJ ar", + "p ref", + "ĉs uccess", + "ĠHit ler", + "Ġinst inct", + "Ġfem mes", + "Ġlo ver", + "< Ċ", + "Ġmulti plier", + "r il", + "Res ize", + "ĠAuthor ization", + "ĠK an", + "Dispatch ToProps", + "Ġc rops", + "t okens", + "ec n", + "ential ly", + "ĠINTERRU PTION", + "f ake", + "Und efined", + "ĠA K", + "ĠTest Case", + "Ġr ab", + "Ġtor rent", + "ĠO t", + "B ars", + "Ġlect ure", + "Ġen jo", + "Ġrespond s", + "Ġindex ed", + "Of Work", + "_ch ain", + ")) ->", + "ĠBeaut y", + "Ġ` <", + "Ġtouch ing", + "Ġ| --", + "ĉf lag", + "normal ize", + "Ġtr apped", + "Ġestablish ing", + "/b uild", + "A J", + "f y", + "- react", + "av n", + "RI PTION", + "Ġk ut", + "ĠF ashion", + "ĠIn form", + "cur ities", + "< byte", + "ĠUkr ain", + "Ġs ug", + "Ġconsist ing", + "ood le", + ". ctx", + ".To List", + "Ġcomment ary", + "Ġtransf ers", + "Ġn ost", + "ih ad", + "ĠU pper", + "Ġconf using", + "miss ing", + "- cl", + "Ġbound ing", + "Ġcongress ional", + "Ġreve aling", + "d h", + "r up", + "Ġt res", + "re peat", + ", ĊĊĊĊ", + "_t ac", + "Ġexp ed", + "G irl", + "h orizontal", + "Ġ\"../../ ../", + "( option", + "Ġwe iter", + "ĉs ql", + "Ġ=> {Ċ", + "Ġgar lic", + "Ġre pr", + "Ġrepl ies", + "( prop", + "Ġspir its", + "Ġins pire", + "Ġbas ement", + ".re ject", + "Ġhint s", + "Ġpoll ing", + "ĉ ĠĊ", + "_r ating", + "Ġc ath", + "av ier", + "Ġcomp ressed", + "ĠV S", + "] '", + "Ġjud icial", + "ĠT rend", + "tr aining", + "EST AMP", + "ogn ition", + "Ä ģ", + "SE NT", + "vent ions", + "Ġconsult ant", + "um ph", + "Ġuser Service", + ", NULL", + "k h", + "D ear", + "_B AD", + "it ations", + "Ġmet aph", + "' é", + "and ise", + "-f ont", + ".ch art", + "Ġs g", + "_ Controller", + ".j peg", + "ĠUL ONG", + "ĉg ame", + "( ss", + "ĠM aj", + "ĉg o", + "ĠS ad", + "ĠB erg", + "ĠM ine", + "P ack", + "Ġres istant", + "ĠR OM", + "Ġp eg", + "ĠStan ford", + "ĠY ahoo", + "Ġsca led", + "Ġl an", + "= []", + "\"/ > ččĊ", + "Ġs ud", + "ĉ background", + "Ġsch olars", + "-m uted", + "ar á", + "Ġ= ====", + "Ġ__ __", + "C reat", + "ene ver", + "/w p", + "ĠV PN", + "Error Code", + ") ],Ċ", + "(b uilder", + "ĠEn emy", + "S ensor", + "us a", + "Ġtr iggers", + "Ġplayoff s", + "_RE Q", + "Ġ( ~", + "ĠBar ry", + "Ġperman ently", + "ĠR UN", + "Ġb ure", + ".Fat alf", + "Ġch ick", + "ĉ panic", + "ps i", + "ok a", + "éĢ ī", + "> [", + "Ġunderstand s", + "ĠJun ior", + "ĠIN FO", + "= mysqli", + "ust ain", + "-s ource", + "s erv", + "ĠC REATE", + ". au", + "Ġsell s", + "ĠĠĊ ĠĠĊ", + "E urope", + "z w", + "pre h", + "ĠNS A", + "Ġx y", + "ภ´", + "ĠB eyond", + "Inst ead", + "Non Query", + "Ġar ise", + "Ġavoid ed", + ".em place", + "_model s", + "} ),Ċ", + "Ġh id", + "Ġ& _", + ".p oints", + ".get Width", + ".Ex ec", + "Ġ// //", + "ĠS essions", + "... \\", + "ĠCol omb", + "Ġacceler ation", + "rest ore", + "Ġ ile", + "ob ic", + "< Node", + "ĠD X", + "ĠBes ides", + ". age", + "ĠCont ains", + "N ational", + "ĠIm plementation", + "Ġeff ic", + "ĠR M", + "H y", + "ĠWed ding", + "ok ies", + "Ġrec ursive", + "Ġprosec utors", + ".Se lection", + "ĠForm ula", + "Been Called", + "[i i", + "ĠFr an", + "Ġtraged y", + "_F EATURE", + "Ļ ¨", + "comp ass", + "ĠB h", + "? ĊĊĊ", + ".w riter", + "ĠH our", + "Db Context", + "io v", + "am on", + "re pr", + "é ĥ", + "ĉf i", + "'] ]", + "ĠD ry", + ". ro", + "ĠO bserv", + "æł ĩ", + "Form er", + "ĠB alance", + "ĉ json", + "Ġpr zy", + "I SS", + "( sock", + "ĠL INE", + "Ġde ce", + "Ġal ly", + "Ġtend ency", + "F un", + "Ġschem es", + "Ġinter ven", + "æĺ İ", + "Ġad verse", + "quote lev", + "Ġsacr ific", + "_s ide", + "Ġmut ex", + "AG IC", + "Ġocc urring", + "ĠCommunic ation", + "um ar", + "ç¼ ĸ", + "ĠTreat ment", + ".p erson", + "ĠL C", + "Ġe ch", + "( (\"", + "ĠDise ase", + "ä d", + "ĠA Z", + ".A ccount", + "Ġcontinu ously", + "END ING", + "ĠRET URN", + "- string", + ".f ilename", + "syn thesize", + "Res ponder", + "( opts", + "reg s", + "Ġn uest", + "Pe er", + "// ------------------------------------------------", + "Ġg auge", + "ĠK in", + ".s chema", + "Ġarr ange", + "ĠBl ake", + "_Type Info", + "C over", + "ĠHamp shire", + "P aper", + "-in ner", + "util ity", + "Ġcross origin", + "F OR", + "Ġign oring", + "ĠD D", + "av an", + "Ġtrad itions", + "Ġget String", + "Ġeth ics", + "ĠMaterial s", + "DE SC", + "Ġen zym", + "io let", + "ĠCh ip", + "ĠMc Donald", + "Ġn erve", + "ç Ħ", + "\") ]", + "æ± Ĥ", + "ĠS ugar", + "_S IM", + "j peg", + "Ġdiscret ion", + "ĠT N", + "bo ve", + "ĠMin imum", + "ĠForm Group", + "Ġwork force", + "ĠExec ution", + "err er", + "ĉ ĠĠĠĠĉ", + "Ġpres cribed", + ".Text Align", + "OP EN", + "ĠP B", + "im ity", + "ĠEx ternal", + "° C", + "ĠApplication Controller", + "Ġb arr", + "imp licit", + "_d ot", + "ĠCol on", + "C OLOR", + ".Pro ject", + "* }Ċ", + "pl aint", + "get Text", + "Ġindivid ually", + "Ġcheck box", + "U Y", + "ĠL amb", + "Ġdys function", + "ĠL ar", + "à °", + "ĠCre ating", + "');ĊĊ Ċ", + "\" They", + "loc ations", + "_C ORE", + "Inter action", + "umbn ails", + "ĠPart ner", + "b rit", + "Ġless er", + "ĠSl ot", + "set Attribute", + "ĠW ave", + ".p o", + "/ store", + "Ġbrows ing", + "_p d", + "sum e", + "s ed", + "Cur ve", + "Ġpl asma", + "Ġsusp icious", + "ìĿ ¸", + "ĠB ah", + "ĠExp licit", + "_C C", + ".Client Size", + "\\ View", + "Ġsub stit", + "lo on", + "ĠG AME", + "ĠB rid", + "Ľ 建", + "_ User", + "Ġsqu ares", + "f one", + "Ġsac red", + "ug hs", + "] interface", + "ĠTh row", + "ĠK irk", + "Ġemp ire", + "Ġassess ed", + "T ax", + "ĠHe aven", + "-b uffer", + "_STAT IC", + "én é", + "-b ordered", + "Ġpun ct", + "(m ode", + "Ġke ine", + "S ent", + "ĠCal cul", + "ĠE ve", + "Ġsty lish", + "Ġoil s", + ".Test Case", + "Ġtrad emark", + "Ġliter ary", + "Ġconcentr ations", + "ĠRel ations", + "( Class", + "Ġstd in", + "Ġv æ", + "back up", + ". VERSION", + ".AutoScale Dimensions", + "st arter", + "Transaction al", + "- panel", + "St udio", + "k c", + "ĠCh amber", + "ĠSpi el", + "Ġr ho", + "ا ÙĦ", + "! '", + ".At tributes", + "Ġmurder ed", + "apeut ic", + "Ġint imate", + "Ġtext Field", + "ĠBuff alo", + "d ummy", + "\" %", + "ĠLib erty", + "ob ar", + "ĠT ank", + "ĠPop ular", + "erv isor", + "ĠIn iti", + "ĠM all", + "ĠP rior", + "C AP", + "ĠCl ay", + "ĠCert ificate", + ".L ock", + "-st rip", + "-dr iven", + "/ all", + "ĠMessageBox Buttons", + "_SE CRET", + "_p b", + "Ġr ats", + "ा à¤", + "Ġn t", + ".R outer", + "_top ic", + "Ġt ennis", + "ĠP UBLIC", + "ĠActiv atedRoute", + "Ġ' ,Ċ", + "Ġcost ume", + "Ġj okes", + ". Handle", + "ĉ byte", + "Ġflav ors", + "( cc", + "Ġperson as", + "ĉ image", + "ĠN azi", + "Ġgram mar", + "Ġú lt", + "Ġval ve", + "Ġv ic", + "ĠR achel", + "_in valid", + "P refs", + "std int", + "(r oute", + "Ġhtml specialchars", + "Ġpe oples", + "pl ine", + "Ġn v", + "ĠQu ant", + "opp ers", + "Ġcurrent User", + "ĠC atal", + "Ġrecon c", + "Ġconj unction", + "l x", + "amb urg", + "Ġinflu ential", + "d anger", + "ind ers", + "Ġ% @\",", + ".config uration", + "os ome", + ". identity", + "Ġpick er", + "n ost", + "ĠDI Y", + "Aug ust", + "ab lo", + "Le af", + "ĠRec o", + "ck o", + "DO C", + "ĠH erm", + ": any", + "ĠInt erview", + "ĠT ex", + "x fe", + "( work", + "Ġle ap", + "He ading", + "Ġqu arters", + "\\ Bundle", + "re b", + "Per haps", + "ĠG mbH", + "B irth", + "ĉ sum", + "ĠWat son", + ".n il", + "ç ¡", + "{ }ĊĊ", + "ica id", + "Get ter", + "\" name", + "Ġ\" čĊ", + "_n one", + "z m", + "ac ute", + "uest o", + "Ġs ous", + "Ġre build", + "Ġnewsp apers", + "ĠH az", + "Ġk its", + "if o", + "Bl ur", + "Ġsu ited", + "- In", + "à ¯", + "ĠKe ith", + "ĠNor way", + "IN IT", + "ire ccion", + "iet ies", + "_us age", + "ĠDou g", + "r ise", + "Ġtr illion", + "im ited", + "ĠR EL", + "al ic", + "Ġcritic ized", + "the orem", + "Ġce ase", + "Ġsid ew", + "ĠT erry", + "Ġsubs idi", + "Ġfirm ly", + "Ġaw s", + "Ġh ott", + "Ġdress ing", + "bad ge", + "ĠApp lications", + "è¿ ĶåĽŀ", + "Ġlaugh ed", + "Ġh obby", + "Ġmus icians", + "Ġ* .", + ". placeholder", + "Ġcount ers", + "ĠCap itol", + "SD K", + "Ġhel met", + "and box", + "qu it", + "Ġcriminal s", + "Ġteen ager", + "( update", + "G l", + ".se lection", + "Ġdis charge", + "Ġpresent ing", + "ufact urer", + "_UN KNOWN", + "Ġstress ed", + "å Ļ¨", + "Pro to", + "_cor rect", + "ha us", + "Ġren ov", + "Ġfire arms", + "Ġtechn ically", + "-b rowser", + "Ġc andy", + "St roke", + "Ġexec utor", + "Ġocc urrence", + "ĠIP v", + "_INTER FACE", + "ĠRetrie ve", + ".b ad", + "Ex change", + "Nav bar", + "ĠK id", + "(get ApplicationContext", + "_ST OP", + "ĠB oss", + "List eners", + "Ġshoot er", + "ĠAl b", + "ä ch", + "Ġp ix", + ".key Code", + "al one", + "Ġabs urd", + "ĠC um", + "ĠNewton soft", + "ik t", + "Ġlaugh ing", + "Ġcapital ism", + "ree Node", + "T x", + "_QU ERY", + ".S leep", + "( login", + "Web Element", + "Ġcelebr ating", + "Ġde precated", + "Ġma ar", + "Ġart istic", + "_ASS OC", + "ĠBorder Radius", + "ĉw p", + "Ġsurviv ors", + "In ner", + "- red", + "Ġprosec ution", + "_ pp", + "(\" $", + "Ġcomm a", + "un checked", + "graph ics", + "r ors", + "G ROUND", + "( public", + "Ġcustom ized", + "ĠArk ansas", + "ĠR ew", + "Ġexp iration", + "× ķ", + "ĠC ul", + "Ġn ons", + ".F ilter", + "Ġsen ator", + "_def inition", + "ash ington", + "ym ph", + "/ J", + "Ġf use", + "ram id", + "ĠSup plier", + "Ġaut ocomplete", + "Ġ} ),", + ".\" ĊĊĊ", + "_function s", + "ĉ to", + ".e val", + "ĠT Object", + "Re ferences", + "Ġhe ated", + "H AL", + "Ġ)) }Ċ", + "} $", + "ĠB arr", + "_UN IT", + "+ $", + "Ġget Value", + "ip ed", + "ch ied", + "(v m", + "c ue", + "_int eger", + "_c ourse", + "th ird", + "Ġrevis ed", + "** /Ċ", + "_D IRECT", + "Out Of", + "(\" (", + "ĠFe el", + "Ġre ass", + "Ġsub title", + "per i", + "n f", + "Ġenjo ys", + "Ġtreat s", + ") this", + "-t abs", + "anc ers", + "Ġcontin ent", + "Ġcard io", + "S er", + ". question", + "Ġph rases", + "Valid ators", + "Ġpop ul", + "Ġl ÃŃ", + "s ong", + "_IN TERNAL", + "Ġadvis er", + "Ġp uzz", + "Ġambit ious", + "ĠT ob", + "ĠD P", + "Ġpres idency", + "Ġsurre nder", + "Ġwatch es", + "_b inary", + "ĠSo on", + "Ġcan ada", + "(\" \")Ċ", + "] ='", + "ĠBr andon", + "eps ilon", + "r w", + ".add Child", + ".C opy", + "Pr incipal", + "Ph otos", + "Ġmarg inal", + "Ġbas ics", + "e ing", + "M ust", + "_ String", + "Ġo le", + "M agento", + ".c ustomer", + "(p rev", + "ภ¥", + "Ġlo yalty", + "C og", + "Ġprot ocols", + "ĠCom panies", + "Ġtheoret ical", + "Ġaccess ing", + "ĠZ en", + ". ones", + "att ice", + "_w orld", + "z es", + "Ġtatto o", + "Ġmen os", + "Ġinter sect", + "\"] ;ĊĊ", + "bel ie", + "Ġin active", + ".read line", + "-label led", + ".d one", + "lick r", + "ĠW ORK", + "Ġderiv ative", + "Ġd atabases", + "âĤ Ĥ", + "Ġs x", + ".is Array", + "Ġy s", + "Ġp ada", + "ĠBul let", + "(` /", + "is Active", + "ĠCG Size", + "(equal To", + "ĠColum bus", + "Ġmar ry", + "DE V", + "_l imits", + "ron es", + "I AS", + "Ġt au", + "min o", + "_W rite", + "ĠW ine", + "Ġ[ ['", + "ĠP ull", + "rit ers", + "ri ents", + "Ġsh ifting", + "up p", + "_TIM ER", + "ĠCondition s", + "Ạ¥", + "ĠOr ders", + "ĠSt rength", + "æī Ģ", + "Ġvalid ity", + "Ġf ot", + "et ur", + "Ġb olt", + "åĨ ħ", + "ĠAl ong", + "os hi", + "Ġassum ptions", + "Ġmag azines", + "_S PI", + "Ġp unt", + "_PRO DUCT", + "Ġrel ay", + "ĠJ avascript", + ". te", + "- es", + "Ġwidget s", + "(f s", + "< Item", + "_ex tra", + "Ġrecru iting", + "E t", + "Ġnecess ity", + "p w", + "Ġnov els", + "uss els", + "Cre ator", + "ĠM VP", + "ĠO C", + "th ood", + "cl ients", + ")) *", + "Ġcharacter ized", + "_SE ND", + "ut i", + "T y", + ".from Json", + "@ Service", + "ãĤ Ĥ", + "Ch ris", + "_ Is", + "ĠJohn ny", + "Ġclean er", + "ĠInitial izes", + "UN K", + "( axis", + "еР·", + "ie val", + "ĠWar riors", + "} )(", + "DM I", + "âĻ Ģ", + "ĠTre asury", + "Ġfe as", + "Ġsl a", + "_EN UM", + "l hs", + "ĠIn stit", + "ipp ers", + "Line ar", + "Re ading", + "quir ies", + "-c ell", + "ch rome", + ".S earch", + "IN A", + "ç±» åŀĭ", + "ĠĊ ĠĊ", + "ĠSam uel", + "Ġmill s", + "Ġdon ate", + "ĠGe o", + "( rows", + "Ġshe ep", + "Ġé l", + "ä½ ĵ", + "Ġb em", + "_UN USED", + "ĠR CC", + "Ġintrodu cing", + "att a", + "ĠP riority", + "ĠF B", + "ĠSer ge", + "> \";", + "atch ing", + "ĠKnow ledge", + "ĉ The", + "; margin", + "less ness", + "op ard", + "um atic", + "() ));čĊ", + "Ġf als", + "(c ache", + "Type Id", + "éĢ ļ", + "_ choice", + "ĠGo th", + "ĠS ites", + "M G", + "_b order", + "Ind ices", + "Compar er", + "ĠRed istribution", + "Ġclo set", + "Ġvers atile", + "Input s", + "**************** ****", + "Ġob esity", + "qu iz", + "gr a", + "(g lobal", + "åĬ ¡", + "Ġcollect or", + "Ġk or", + "ov able", + "AD C", + "ĠEvent Handler", + ". nc", + "Ġplay back", + "ient os", + "_p erm", + "_W ARNING", + "ĠOlymp ics", + ".n orm", + "ĠBroad cast", + "_sm all", + "dr ive", + ". iloc", + "Ġtyp ed", + "M EM", + "_con s", + "DM ETHOD", + "Ġl un", + ".d istance", + "(p ar", + "po on", + "Ġb ast", + "activ ities", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + ": čĊčĊ", + "S ER", + ") &&", + "_l st", + "ĠPol ish", + "Ġknock ed", + "Ġfrustr ation", + "au kee", + "Ġph osph", + "iqu id", + "_c oeff", + "æŃ ¤", + "L atest", + "ĠD ust", + "T ipo", + "Ġmaint ains", + "Ġmar sh", + "inc inn", + "l bl", + "C are", + "Ġneighborhood s", + "_g pio", + "ĠAr senal", + "D em", + "ĠW he", + "_h ook", + "Ġl dc", + "ĠHar per", + "ĠBer keley", + "Ġgrad uated", + "Per cent", + "Ġarr iving", + "ĠAdvent ure", + "(s cope", + "(' *", + "qu arter", + "ĠMar ie", + "Spe aking", + "_code gen", + "Ġimm un", + "c aster", + "ãĤ Į", + "åķ Ĩ", + "ĠDim ensions", + ".rec ord", + "Ġtext o", + "ĠMich elle", + "P ending", + "( by", + "_P AR", + "uch t", + "be e", + ".Th read", + "amp ire", + "k now", + "ĠClin ical", + "Ġmargin Bottom", + "Ġdistingu ish", + ".F ull", + ". undefined", + "ĠSequ elize", + "################################################################ ############", + "Ġeduc ated", + "_O VER", + "åº ı", + "ĠÂł ĠÂł", + "_e ach", + "Ġur ge", + "de part", + "Ġdon ors", + "ĠA u", + "Ġbill ions", + "Ġbelong ing", + "_ age", + "_ Int", + "Ġsub stances", + "m achine", + "!! !ĊĊ", + "Ġjson ify", + "ib bean", + "ĠC ad", + "Ġend Time", + "Ġc ycling", + "ĠUIT extField", + "Ġle verage", + "Ġvan illa", + "e at", + "La unch", + "( pt", + "st ates", + "ĠControl s", + "ĠRes pons", + "ĠJ ake", + "Ġas leep", + "fort unate", + ".next Line", + "Size Mode", + "ìĿ ¼", + "Testing Module", + "G erman", + "ĠInvest ig", + ".re verse", + "ĠB ACK", + "( DateTime", + "Ġnon profit", + "ĠEx pect", + "Ġt anto", + "'] ),", + "ĉ the", + "M ultiple", + "(get Activity", + "_W AIT", + "Ġj á", + "de cor", + "lev ance", + "ĠGit Hub", + "min ation", + "_qu antity", + ".Sc anner", + "ĠL ion", + "éĶĻ 误", + "Ġd re", + "Ġtan tra", + "Ġcontent Type", + "Ġf id", + "_ alt", + "NS IndexPath", + "- pl", + "åĮ ĸ", + "Ġantib iot", + "table s", + "ac ial", + "ĠReg istry", + "Ġol ive", + "ig ers", + "Ġsubscri ber", + "_p res", + "ĠSy ntax", + "Ġlo vers", + ". Byte", + "old ers", + "_for ward", + "al ways", + "C aption", + "Pr iv", + "ĠT ampa", + "is ateur", + "-labelled by", + "ĠTo String", + "Ġì Ĥ¬", + "Ġinit iated", + "W F", + "Ġinstitution al", + "in ject", + "ĠSc r", + "Ġdo ctrine", + "Ġsp acious", + "is ure", + "ĠAn a", + "\" time", + "ess aging", + "Ġc id", + "ĠN an", + "Ġin complete", + "T AG", + "-b uild", + "Dec ember", + "Ġres idual", + "(P DO", + "ĠList en", + "Ġg lyph", + "Ġg aps", + "ne a", + ".R ect", + "Ġsa u", + "ĠPhot ograph", + "Ġexec utable", + "ĠExp ert", + "Cor outine", + "_s izes", + "ĠN L", + ".is Valid", + "); }Ċ", + "- reg", + "Ġc iting", + "c wd", + "ĠOtt awa", + "ĠB att", + "Ġrenew able", + "Ġprelim inary", + "Ġas ylum", + "Ġw rist", + "Ġutil iz", + "Ġdet ention", + "F ast", + "Ġan ge", + "incinn ati", + "Ġste ering", + "ĠNa N", + "ios ity", + "/ page", + "Ġè ¿", + "ster ol", + "Ġdis g", + "( DB", + "ĠDESC RIPTION", + "Ġ_ $", + "Ġobst acle", + "Ġb izarre", + "Ġextr action", + "_ex pected", + "Ġlos es", + "ĠCele br", + "Ġhtml For", + "Ġexplo it", + "олÑĮз ов", + "XY Z", + "Ġmagn et", + "amp ed", + "Ġat oms", + "S ources", + "pect ives", + "Ñģ ли", + "Ġ= čĊ", + "Ġd are", + "ĠWal ter", + "Ġbright ness", + "Ġan notations", + "ë ı", + "is ke", + "S chedule", + ". images", + "ros so", + "Ġ\" ..", + "g amma", + "Ġin structor", + "Ġover write", + "- am", + "Ġdevast ating", + "ĠSaint s", + "Ġh s", + "Ġbon uses", + "$ output", + "ij d", + "(Action Event", + "mon itor", + "Ġmatt ress", + "Jan uary", + ".j p", + "Ġcar acter", + "Ġim pose", + "_re st", + "ĠSign ature", + "Ġcoron avirus", + "ãģ Ĭ", + "_com pare", + "Me asure", + "it ated", + "el ijk", + "ig os", + "es ar", + "Ġrush ed", + "met ry", + "_SE PARATOR", + "_W E", + "_ATTR IBUTE", + "Ġy aml", + "Ġspec s", + "ĠR ah", + "ph eric", + "ĠInvest ment", + "ä ll", + "Ġappe aling", + "Ġview port", + "ç ©", + "Ġmargin Left", + "Ġsub tract", + "ĠED IT", + "ĉ ArrayList", + "gr ading", + "ĠF ailure", + "as per", + "EE K", + "(n ow", + "< object", + "ĠAl ignment", + "ple ado", + "q tt", + "( ERROR", + "ĠIN VALID", + "Ġuser id", + "ra ises", + "ID I", + "Ġvari ance", + "ĠN il", + "/ delete", + "_M AIN", + ".T oken", + ".C ategory", + "> )Ċ", + "Coll ision", + "ĠGre ater", + "ĠR acing", + "al an", + "Ġmon etary", + ", new", + "ĠS orry", + ". Enable", + "ĠInstant iate", + "oll en", + "ë© ´", + "ĠCall ing", + "_h our", + "AD A", + "Ġsh y", + ") **", + "Ġ== >", + "Ġes pecial", + "Ġinterpre ted", + "! =\"", + "Ġpharm acy", + ".s ingle", + "ĠC ialis", + "Ġpar as", + ".to UpperCase", + "ĠDem on", + "Pr ime", + "Ġrank ings", + "Add ing", + "_H ASH", + "ĠEx am", + "Ú ©", + "ĠVict or", + "Ok ay", + "\"] ;čĊ", + "Ġfort une", + "ĠF ETCH", + "exp and", + ".Inter op", + "Ġb arn", + "æ ¶Ī", + "ue vo", + "Ġspec ulation", + "âĶĢâĶĢ âĶĢâĶĢ", + "ĠN u", + "ĠBl ues", + "(f name", + "Ġinhab it", + "Ġ\\\" %", + "C ES", + "ular io", + "_c r", + "Ġvalid ated", + "Ġmid night", + "ank ing", + "Ġincorpor ate", + "Ġpurs uit", + "EX P", + "pr ime", + "P id", + "- US", + "ĠN urs", + "ĠW heel", + "é ĺ", + "Ġin p", + "Ġsupport ive", + ".m ember", + "ĠSh ot", + ".Check Box", + "Ġaff irm", + "T or", + "Full Year", + "Ġconsider ably", + "cred entials", + "_ opts", + "R oll", + "( round", + "Ġcom ent", + "_U ART", + "Ġext ending", + "R G", + "result ado", + "it u", + ".get Session", + "Ġattr action", + "& D", + "$ html", + "ĠJess ica", + "ĠAssoci ate", + "a ñ", + "_ ed", + "ĠL ag", + "Ġorig ins", + "()) ->", + "add EventListener", + "IAL OG", + "åIJ ¦", + ".Com pare", + "Al bum", + "ĠK u", + "< Q", + "arg est", + "Ġpro long", + "Ġconfig urations", + "Ġaccident ally", + "_ph oto", + "Ġ'' ;čĊ", + "Ġver se", + "B ob", + "Ġfarm ing", + "del ivery", + "ĠM ack", + "Ġuse Selector", + ".bootstrap cdn", + "keep ing", + "en y", + ". upload", + "ĠM ETHOD", + "cre ator", + "< _", + "ĠE aster", + ". --", + "UI Button", + "ãĤ ī", + "om eters", + "Ġsh ine", + "Ġh ogy", + "\\ s", + "Ġh arness", + ".C ell", + "Ġlif ting", + "Ġcomb ines", + "ĠOcc up", + "ex clude", + "pat ial", + "Ġres pir", + "_f it", + "Ġfif ty", + "ĠM ol", + "Ġtun ed", + "-d imensional", + "Ġq s", + "Ġto ps", + "> \";ĊĊ", + "quis ite", + "ch annels", + "/ res", + "ĠAn alytics", + ".app compat", + "/ to", + "Ġon Error", + "( attr", + "IR M", + "Ġrag az", + "- as", + ".Se cond", + "orient ed", + "Ġdon n", + "Ġlight ning", + "f id", + "ĠP le", + "ãģ¾ ãģĻ", + "t ro", + ".Tr ue", + "O bservable", + "× Ļ", + "umb ing", + "Ġpros pective", + "-f ilter", + "Ġpurs uant", + "(p oints", + ".B ind", + "Ġp alm", + "clear fix", + "ö s", + "ĠG onz", + "Ġwe aken", + "Dr ive", + "en ido", + "l ld", + "ob ox", + "ane an", + "G ot", + "ä¿ Ŀ", + "Reg ex", + "æ ĥ", + "Ġsal ad", + "ass is", + "\" net", + "inherit Doc", + "ĠR V", + "qu ier", + "Ġcl azz", + "ı ÅŁ", + "oster one", + "Ġair line", + ".list dir", + "Ġdownload ing", + "ĠP alm", + "w aukee", + "& lt", + ".B L", + "_IN LINE", + "off s", + "<< (", + "_new s", + "Ġch ase", + "/ ><", + "Ġeuro s", + "ĠEgypt ian", + "ĠSt ainless", + "_BO OL", + "ĠG uild", + "ĠD ynam", + "[index Path", + "Ġ ï", + "Ġmemor able", + "ĠCh ampion", + "Resource Manager", + ".Log in", + "ĠForm er", + "yp ed", + "Ġl leg", + "; \",", + "D WORD", + "Ġtax i", + "Ġbom bs", + "ra h", + ".t ags", + "_test s", + "st ones", + "âĢĿ )", + "[ g", + "r type", + "Ġv u", + "Ġhost ile", + "Ch ars", + "ĠPatri ots", + "/ status", + "< B", + "ĠIn come", + "ĠD ad", + "Ġpat rol", + "_CH ANGE", + "Ġup graded", + "Ġch ina", + "set q", + "Start ed", + ".U ndef", + "Ġcheck sum", + "Ġfrustr ated", + "{ o", + "Ġen f", + "Ġwood s", + "ĠAny one", + "Enc ode", + "ĠQt Widgets", + "are as", + "Ġshe er", + "sk i", + "end point", + "_T est", + "S oup", + "~~~~~~~~ ~~~~~~~~", + "(f iles", + "ĉĉĉĉĉ čĊ", + ".sp ark", + "Ġval ued", + "Ġ% Ċ", + ".control s", + "ĠXCTAssert Equal", + "Ġf ame", + "ĠR ic", + "D OT", + "ĠAlbert a", + "ä½ ¿", + "os al", + ".Web Controls", + "Ġ ------------", + "ĠM is", + "ĠS YS", + "Non null", + "= item", + "Ġexp ire", + "Dec ode", + "_ operation", + "ĠValid ator", + ".C ENTER", + "uff s", + "* m", + "Ġav ant", + "æ¬ ¡", + "âĢľ You", + ".per mission", + "... )", + "ĠL ic", + "_co ords", + ".n ombre", + "c lo", + ".Int ernal", + "ĠCh o", + "_s w", + "ĉ Il", + "cl k", + "Ġcast le", + "(l ayer", + "p it", + "Ġgu ided", + "Ġâĸ Ī", + "Ġsuper b", + "Ġsup plements", + "_c ent", + "Ġpe ek", + "IN ARY", + ".Content Alignment", + "f alls", + "\")) ;", + "W all", + "). čĊ", + "ĠD anny", + "irm ingham", + "IAL IZ", + "( create", + "\" In", + "Service Provider", + "Ġpr iced", + "mac ro", + "am ac", + ". box", + "---- Ċ", + "ãĥ «", + "ĠS uit", + "ur st", + "br u", + "ourn als", + "num ero", + "__ ()Ċ", + "D as", + "ĠM itt", + "ud er", + "? \\", + "f u", + "[ B", + "Ġ: )ĊĊ", + "(int er", + "br ains", + "Ġatt itudes", + "Ver ify", + "Ġsign atures", + "ack Bar", + "Ġg d", + "J ack", + ".c at", + "Ġz z", + "war f", + "FT ER", + "\");ĊĊ Ċ", + "Al ive", + "IC LE", + "ĠWh atever", + "Ġout lined", + "s prite", + "еР²", + "_A B", + "_DE PTH", + "Ġcrush ed", + "aa a", + "(e v", + "æľ º", + "Ant i", + "IC O", + "is EqualTo", + ".s un", + "ic ulo", + "s ale", + "_h ex", + "ĠV k", + "apt or", + "Un ion", + "ĠDis count", + "list a", + ".Undef Or", + "Ġautom ation", + "N or", + "å¯ ¹", + "åı Ĥæķ°", + "Ġref lex", + "ĠLa ure", + ".showMessage Dialog", + ".t emp", + "Ġa kan", + "Ġ__ ____", + ".Is True", + "ARE D", + "ag le", + "E nergy", + "Ġquant ities", + "âĢĻ é", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġcitizens hip", + "m outh", + "Ġin appropriate", + "ĠOut door", + "White Space", + "An onymous", + "load s", + "webElement Properties", + "T en", + "Ġacc idents", + "Ġadvertis ement", + "ĠY emen", + "(c all", + "Ġsl avery", + "Ñģ п", + "ĠL am", + "_BIT S", + "ome ga", + "ĠO le", + "Ġkid n", + "_A n", + "ĠR aid", + "Cre ation", + "s aved", + "Ġpro port", + "W ARNING", + "\\ P", + "Ġp wd", + "Data Reader", + "is cher", + "ade on", + "ĠP redict", + "Ġreason ing", + "Ġdestroy ing", + "H el", + "* d", + "ĠLeg isl", + "_P r", + "ĉĉĉ ĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġsymp ath", + "Ġch ess", + "Ġm am", + ": hover", + "Ġconvert s", + "Ġp ela", + "Ġprogress ion", + "Ġ\"_ \"", + "ĠG ill", + "ĉ show", + "Ġsupposed ly", + "ac curacy", + "el in", + "Ġunf olding", + "ĠHy per", + "Ġw anna", + "Ġup s", + "( #", + "ĠCr iminal", + "( Point", + "at Lng", + "act ly", + "Ġcontract ors", + "'] }", + "draul ic", + "ód igo", + "ĠT T", + "ĠW ide", + "ĠAR G", + "_ ic", + "FLAG S", + "S chool", + "Ġclear ing", + "-be ing", + "={ [", + ", const", + "man ent", + "Over lay", + "(' \"", + "éĩ ı", + "ĠT imestamp", + "Ġmail ing", + "ĠC ake", + ".Th at", + "Ġmed itation", + "q p", + "Ġemp resa", + "ĠL ions", + "Ġw eld", + "ĠLinked In", + "Ġc ush", + "Ġgen ome", + ".Index Of", + "ag ain", + "Ġf allback", + "Ġcamp ing", + "re dd", + "-strip ed", + "Ġd v", + "Fe bruary", + "ĠPro xy", + "us k", + "Ġdies el", + "W RITE", + "RE AK", + "L orem", + ".In voke", + "- div", + "Inter ceptor", + "ĠD H", + "ia les", + "Ġvill ages", + "Ø ´", + "ĠEN V", + "S ys", + ".X R", + "Ġpo em", + "à Ĥ", + "c ade", + "pl ots", + "Ġ{ (", + ".g it", + "/s vg", + "nc mp", + "ĠÄ į", + "ain es", + "åĩ ½æķ°", + "Ġ( )ĊĊ", + "ops is", + "ĠRel ationship", + "_ aut", + "ĠB omb", + "ĉ com", + "* sizeof", + "off icial", + "_p ayload", + "ĉĉĉĉĉ ĠĠ", + ".m anager", + "ĠA round", + "ĉs end", + "ĠEx ercise", + "ĠB illy", + "iv i", + "Ġneed ing", + "_url s", + "_t asks", + "ĠH em", + "Ġtear Down", + "enc rypt", + ".t ie", + "Ġas m", + "IC H", + "ĠCGRect Make", + "ìĦ ±", + "ul ong", + "Ġit r", + "ĠG ST", + "Ġoffer ings", + "ro be", + "EE E", + "oper ators", + "_PRO P", + "ind ent", + "A DE", + "or f", + "ë IJ", + "Ġbless ed", + "vas cular", + "Ġcon oc", + "H appy", + "B ridge", + "ilit ation", + "j oint", + "ĠAdmin istr", + "- transform", + "Ġmeant ime", + "/ K", + "ĠBed room", + "Ġrig id", + "Ġbrows ers", + "EM PTY", + ".S erialize", + "_ ED", + "Ġst itch", + "Ġj an", + "ell t", + "Ġbr ace", + "Ġtr ails", + "p ublished", + "å¯Ĩ çłģ", + "} ')Ċ", + "Ġac ids", + "Ġ! !!", + "_d irect", + "> ());Ċ", + "aj Äħ", + "_O CC", + "Ġplan ets", + "æ Ł¥", + "ĠDub lin", + "Ġser ie", + ".print f", + "de ep", + "` )", + "Ġ\\ $", + "ĠÎ ¼", + "_V IDEO", + "end ors", + "ĠC rypto", + "F ar", + ".Trans parent", + ".T R", + "ias m", + "_tr aining", + "Ġteach es", + "ĠB elt", + "Ġlimit ing", + "ĠK ath", + "ĠIndex Path", + "Ġachie vements", + "Ġser á", + "interop Require", + "Ġdis se", + ".I f", + "arm ing", + "uls ion", + "P o", + "_DE TAIL", + "Prot otype", + "ĠC AL", + "Ġagre es", + ".v o", + ".Execute NonQuery", + "ĠTop ic", + "Ġ' {}", + "Ar m", + "Ġe cc", + "M ag", + "Ġserial ized", + "ĉ conn", + "c ached", + "= tf", + "ĠByte Array", + "prot obuf", + "var char", + "ĉ ASSERT", + "Ġlist e", + "_tr igger", + "· ¸", + "Fe el", + "T ahoma", + "ĠL ik", + "Ġstruct ured", + "erg us", + ".In itial", + "_ ge", + "cl js", + ".cont act", + "Ġand ere", + "$ stmt", + "_C URRENT", + "ĠDis cover", + "$ res", + "form atter", + "H a", + "vang st", + "Ġem erge", + "ãĢĤ âĢĿ", + "ĠCabin et", + "-s quare", + "éĥ ¨", + "Ġr age", + "ĠA J", + "ĠV T", + "sh adow", + "ĠFa ith", + "en ames", + "pret ty", + "has il", + "part y", + "Ġvar char", + "Ġf otos", + "Ġal um", + "ĠBelg ium", + ".y label", + "Ġde j", + "_num bers", + "Ġh u", + ".set Adapter", + "ĠUs ually", + "(s ample", + ".Sh ared", + "Ġbook ed", + "Ġ>> =", + "Ġmin erals", + "\">", + "pro g", + "bo o", + "_m d", + "_p ack", + "(ex press", + "ut z", + "\\ Auth", + ", id", + "ĠCh ile", + "act ice", + "Ġrecruit ment", + "Ġpos es", + "Ġvulner ability", + "inst anc", + "or um", + "d ess", + "Ġx l", + "%%%%%%%%%%%%%%%% %%%%%%%%%%%%%%%%", + "( fig", + "Ġdelet ing", + ".d el", + ") ')Ċ", + "ĠWeek ly", + "?? ?", + "(str cmp", + "sm ith", + "Ġpurs uing", + "- so", + "ĠApp s", + "/ 'Ċ", + "Ġdec is", + "FO RE", + "Every one", + "Ġl anes", + "V irtual", + ". attach", + "( Log", + "ĠMed icaid", + "( Path", + "ĠTurn er", + "/ application", + "Ġport rait", + "Ġopp ose", + "check out", + "Ġfinish es", + "_M E", + "Bar rier", + "S ong", + "V AR", + "Ear lier", + "rell a", + "Ġh ast", + "az ar", + "Ġpull s", + "ng x", + "Ġinspir ing", + "Ñĥ Ñİ", + "-d irection", + "Ġexplos ive", + "Ġcreated At", + "st o", + "Ġwhe at", + "ĠB uilt", + "' ai", + "Ġtrack ed", + "ham mad", + "RowAt IndexPath", + "_ heap", + "D ue", + "Ġconnect s", + ".p ublish", + "em u", + "Ġbul lets", + "B AR", + "ol ate", + "Ġintern ally", + "Ġcatch ing", + "-p assword", + "ou ched", + "æĢ §", + "e ous", + "Ġx range", + "Q uality", + "v v", + "Man age", + "( ($", + "ac ements", + "ĠBro thers", + "ĠHE AD", + "ĠUn supported", + "s an", + "es i", + "** *Ċ", + "Ġadapt ation", + "ĠWork er", + "'] /", + ".save fig", + "( trans", + "Ø ¬", + "ne e", + "Cor rect", + "... \")Ċ", + "Ġsubmit ting", + "-p ath", + "ĉ last", + "iss an", + ".x label", + "ĠS epar", + "/ no", + "_b est", + "ĠM ills", + "_s ock", + "(f lag", + "Ġdest inations", + "em ption", + "ĠF AIL", + "å ĴĮ", + "Ġr p", + "f act", + "ĉ len", + "D AY", + "Ġse iz", + "_d st", + "l ip", + ".Line ar", + "ĠB asket", + "$ t", + "$ i", + "- brand", + "ĠNe il", + "ĠE q", + "Ġth ou", + "og ene", + "Ġscholar ship", + "æĽ ´", + "Ġs wo", + "ag inator", + "en i", + "( book", + "Ġbl ink", + "th us", + "Ġcancell ationToken", + "ĠPalestin ians", + "Ġprofit able", + "Ġback pack", + "ens on", + "< Long", + "Ġp ools", + "Ġst icks", + "Ġspokes woman", + "Be ing", + "ĠHer itage", + "ĠN ike", + "SH A", + "ĠNotImplemented Exception", + "$ core", + "ĠR ico", + "/ latest", + "ĠC zech", + "ner Radius", + "(l ines", + "Ġsem ester", + "Ġw ounds", + "Pro cedure", + ".m ail", + "() ):Ċ", + "Ġcor rid", + "ter ed", + "ĠN CAA", + "Ġgal axy", + "_k ind", + "il k", + "Ġtr as", + "_P OL", + "ĠH et", + "Ġrefuge e", + "Ġteen age", + ".b inding", + "post al", + "Ġiç in", + "ĠData Type", + "é ĸ", + "ycl erview", + ", value", + "_id entifier", + "< b", + "Ġout file", + "čĊ ĠĠĠĠčĊ", + "Ġcr é", + "Ġrespond ents", + "ĠBe ast", + "ce led", + "Ġinter f", + "-th eme", + "g if", + "ĠR angers", + "IT AL", + "Ġauthentic ate", + "Com pletion", + "urs ors", + "Ġcin ema", + "Ġdisc our", + "ĠJ aw", + "OCK ET", + "Ġpr ayers", + "ĠL uis", + "fr ag", + "=[ Ċ", + "Ġbr ave", + "_p ose", + "C ertificate", + "- fe", + "ifer ay", + "ĠFl ags", + "Container Gap", + "ĠC rit", + "Result Set", + "ĉc ur", + "Ġcorrespond s", + "St aff", + ".Http ServletRequest", + "Ġneur ons", + "ĠMain AxisAlignment", + "ed ar", + "Ġg ad", + "_p arts", + "ĠÎ ²", + "Ġf x", + "/ files", + "ĠB ros", + "hip s", + "Ġgluc ose", + "Ġfar ms", + "Ġment ally", + "rest aurant", + "Table Name", + "ĠMer cedes", + ". Visual", + "Ġan ch", + "inal g", + "_r untime", + "Ġpropri etary", + "Ġintent ions", + "iz i", + "S lice", + "; \"> true", + "ĠNY C", + "Ġb ored", + "ĠD etect", + "Ġapp ar", + "Ġje ans", + "ĠT ak", + "I OD", + "ĠH orse", + "( FILE", + "( ?", + "ri que", + "optim izer", + "n at", + "lo ys", + "ĉ Token", + "oub ted", + "u ess", + "oco a", + "Data Member", + "_P OWER", + "class List", + "Push Button", + "ĠWi Fi", + ". Stream", + ".g uild", + "Ġn og", + "ĠPortug al", + "ĠUnt er", + "Pr imitive", + "b oss", + "ĠDe utsch", + "Ġerot ic", + "Ġstr conv", + ".Try Parse", + "Ġgr ams", + ".S uccess", + "_p k", + "ĠHar vey", + "-m inded", + ".c ountry", + "[] \"", + "Ġang el", + "Ġbe ats", + "ĠV or", + "il io", + ".m aster", + "s omething", + "ĠP ACK", + "( if", + "Request Body", + "Ġant es", + "/w idget", + "Ġmod o", + "ĠA W", + "find er", + "Ġoptim ized", + "Ġmiss iles", + "N B", + "ĉint ernal", + "t ex", + "ĠS ri", + "Ġdam aging", + "ĠM ais", + "- Allow", + "ĠZ h", + "- alt", + "Ġ ));ĊĊ", + "è ī", + "Ġinflu ences", + "Ġc atal", + "_REG ISTER", + "ĠAPI s", + "-cent ury", + "Ġbi ology", + "ĠAct ual", + "Ġhe els", + "TR ACE", + "_D IG", + "D ataset", + "ĠM atter", + "Ġclass ifier", + ".w ikipedia", + "ĠRog ers", + "Ġdon ated", + "raw ler", + "en en", + "Ġcas inos", + "ort al", + "Ġpr ive", + "s pe", + "duc ers", + ". ep", + "Ġgr asp", + "ac ji", + "Ġd airy", + "Ġb uses", + ".com m", + ". ins", + "ĠI RS", + "ĠBe er", + "ad c", + "o ard", + "_M ET", + "Ġ' +'", + "r ans", + "Ġkind a", + "ĠâĶ Ĥ", + "ĠM aur", + "аР³", + "Ġband width", + "ib us", + "ĠD ifferent", + "(m at", + "ĠRes ume", + "_UN S", + "est ablish", + "Ġfon ction", + "Sub scription", + "_com pany", + "Ġlight ly", + ".con firm", + ".y aml", + "ĠBo ost", + "Com merce", + "- template", + "_DEL AY", + "ĠH I", + "Ġn avig", + "(S ender", + "ĠH S", + "_ \"+", + "ĠRE QUEST", + "Ġw ifi", + "=\" \"Ċ", + "]) ->", + "Ġro pe", + "Ġviol ated", + "Ġgl ance", + "ĠK urd", + "Ġè ®", + "de ck", + "ĠIS BN", + "Ġin fect", + "ĠF oo", + "Ġget ter", + "Ġt ener", + "ap pe", + ".h h", + "_h ot", + "< AM", + "p oly", + "! \",Ċ", + "Ġconver ting", + "ĠW WE", + "RO S", + "(' {", + "Com mit", + ") L", + "ĠO re", + "Ġsp arse", + "Ġdis posal", + "Ġcan celed", + "åIJ İ", + "Ġa er", + "Ġvin yl", + "á» ĥ", + "rec ogn", + "ark ing", + "Ġtrick y", + "* s", + "Ġproceed s", + "Ġis o", + "Ġco conut", + "Ġcraft ed", + "IEL DS", + "Ġquest o", + "Ġcomm un", + "_CON NECT", + "Ġtraff icking", + "De ep", + "a ções", + "c odigo", + "ve au", + "Ġbet ray", + "int a", + "T ED", + "æ r", + "m art", + "_B US", + "/ sc", + "ial ly", + "Ġcigaret tes", + "è¯ ģ", + "(n n", + "Ġmodel ing", + "/ products", + "w arn", + "Ġmet ro", + "ĠI v", + "& )", + "ĠC able", + "Î »", + "Compar ison", + "g ary", + "ĠB A", + "P ART", + "Ġp v", + "_up dated", + "C redit", + "orth y", + "observ able", + "Ġthe atre", + "B LE", + "; }ĊĊ", + "la unch", + "_str ings", + "ug o", + "ĠR PG", + "- auth", + "Ð ł", + "hol m", + "ĠP and", + "U id", + "Ġim ply", + "ìľ ¼", + "'] ='", + "/ User", + "Ġstr cat", + "нÑĭ й", + "Data Adapter", + "Ġland sc", + "Ġdipl omatic", + "ï¼ ĵ", + "************************************************************************ ****", + "ĠCh icken", + "Ġbc rypt", + ".In f", + "[ col", + "ĠQu antity", + "- position", + "Ġdiet ary", + "Ġfil mm", + "Is rael", + "Pre v", + "ĠMill ion", + "Ġrem ed", + "Ġbill ing", + "Ġout doors", + ".t m", + "Ġn ad", + "F org", + "Z Z", + "Ġs sl", + "], '", + "K T", + "f req", + "= document", + "bl ur", + "¬ ¸", + "ĠJeff erson", + "C s", + "(s ave", + "Ġstr ap", + "Ind ia", + "Ġide ology", + "BO SE", + "ĠF P", + "( ans", + "Ġfe ver", + "ĠY am", + "K ing", + "à ²", + "AT ING", + "bo hydr", + "roll back", + "Ġnew Node", + "ĠN VIDIA", + "Ġhon our", + "ĠCon firm", + "xb d", + "Ġsuccess or", + "/ u", + "l iv", + "ourn aments", + "Att achment", + "Ġgr up", + "Ġtri be", + "Ġca res", + "e ft", + "_s ame", + "' label", + "Ġ ãĢIJ", + "M otor", + "Ġin exp", + "Ġ\" (\"", + "_POS ITION", + "Ġval ley", + "ĠResult Set", + "Ġpres erved", + "Ġmut ations", + "Ġquestion ing", + "mun ition", + "parse Int", + "ĠS r", + "ĠMet adata", + "âĢĿ ï¼Į", + "timestamp s", + "Ġtrans itions", + "í Ļ", + "Ñ Ĭ", + "i om", + ".D o", + "Ġp ine", + "Ġf ung", + "Ġtrans mitted", + "ct ime", + "ĠF am", + "Re vision", + "B as", + "UP ER", + "D estination", + "toHave BeenCalled", + "Ġun fortunate", + "IN ES", + "_pro f", + "Am ong", + "ĠCy ber", + "ĠB attery", + "gen re", + "ĠView Model", + "- =", + "Ġutil ized", + "p aint", + ".Integer Field", + "ern ity", + "comp iler", + "âĢĭ ĊĊ", + "ĠM asters", + ".To Array", + "Ġstrt ol", + "ĠUkrain ian", + "} ));Ċ", + "Ġsh emale", + "\" That", + "for all", + "/ download", + "Ġrhet oric", + ".l atitude", + "ĠWH EN", + "Ġshock ing", + "IF IC", + ".N ormal", + "_F OLDER", + "Ġdr ift", + "Ġmount ing", + "- book", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "ĠWire less", + "> \".$", + "Ġrel ies", + "( Console", + "Int ernational", + "-> {$", + "M id", + "Ġdis sert", + "dd s", + "Ġdepos its", + "ĉd river", + "# ga", + "pr ising", + "print ln", + "Ġpres enter", + "Ġmin es", + "C SS", + "ĠD ual", + "(! (", + "Ġk am", + "Ġis Loading", + "ĠProt ect", + ". upper", + "ar ium", + "]: ĊĊĊ", + "Y ii", + "-sh irt", + "ĠIM AGE", + "_color s", + "Ġur gent", + ".Cont ainer", + "! (Ċ", + "S aturday", + "Ġsoci eties", + "ĠTh an", + "ĠC od", + "= @", + "Ġattach ments", + ".m obile", + "Ġsp ite", + "Ġb ounce", + "raw l", + "instanc etype", + "ĠTr uck", + "Ġmanip ulation", + "( Config", + "-in st", + "Ġst or", + "it ution", + "Preferred Gap", + "Ġmain AxisAlignment", + "Ġlist ened", + "'' 'ĊĊ", + "ott age", + "- project", + ".AP PLICATION", + "ĉ root", + "Ġwh it", + "Ġb ilder", + "Ġk er", + "Ġappl iances", + "row ave", + "ìĿ Ģ", + "ematic s", + "ĠO rg", + "op ing", + "_SE ARCH", + "Ġch am", + "add ContainerGap", + "Ġ( ).", + "ĠAr row", + "Il legal", + "Current ly", + "Ġus a", + "Ġpassword s", + "Ġre nown", + "av ern", + "ĠEv il", + "Ġconc at", + "Ġdu o", + "Ġv ale", + "ĠBe an", + "Ġindic ators", + "cm ath", + "ĠP ump", + "Nov ember", + "ific ant", + "_DOM AIN", + "reg ar", + "ĠPort al", + "\" $", + "Ġformer ly", + "\"] :Ċ", + "ĠVis ibility", + ".getElementsBy ClassName", + "_RE D", + "Ġch ampions", + "à ´", + "Val or", + "_ es", + "* a", + "-re peat", + "B and", + ".st age", + "Ġbure auc", + "C nt", + "et en", + "- function", + "Ġm uito", + "P ID", + "_ editor", + "Ġcrash ed", + "de ad", + "k at", + "ag h", + "ĠEX T", + "ass er", + "-sm all", + "Ġreal iz", + "( Entity", + "ú s", + "ĠAct ually", + "ĠEl ite", + "Ġhel m", + "(non atomic", + "ash er", + "Comm unity", + "all eng", + "ir y", + "ĠG rowth", + "Ġs ue", + "Ġfrequ encies", + "_des criptor", + ".At tribute", + "Ġrecip ients", + "_N S", + "/ \"+", + "ib an", + "Ġath lete", + "ĠI gn", + "_D MA", + "(d s", + "ĠRequire ments", + "AD I", + "ere z", + "\\ Admin", + "br aska", + "ĠR ust", + "Rel ation", + "C OD", + "ĠV ERSION", + "em ma", + ")) {", + ".D uration", + "ĠC amb", + "- logo", + "Ġread able", + "Ġcre ators", + "() ];Ċ", + "Up Down", + "-h alf", + ".get Month", + "(s f", + "P ic", + "Ġhun ger", + ".t x", + "Ġexceed ed", + "_se ed", + "( ^", + "_s k", + ".per form", + "Ġ> ::", + "Ġm ongo", + "= float", + "bind Param", + "Sm art", + "if a", + "Ġse curities", + "Ġpre jud", + "Ġ, \"", + "Ġcor ps", + "Ġv ra", + "amac are", + "it err", + "(M edia", + "uch e", + "Ġc ob", + "Ġlib er", + ". geometry", + "Loc ator", + "Ġsl iding", + "Ġsurg ical", + "_C UR", + "Ġcon sect", + "[ *", + "ĠRes ort", + "St ub", + "_DO UBLE", + "ĠS oph", + "Ġelect oral", + "_dis able", + "ĠÑģ о", + "ĠLight ning", + "Ġment ions", + "oc y", + "Ġle aked", + "Ġrelax ing", + "Pres enter", + "v sp", + "Ġgu ilt", + "=- =-", + ".re ply", + "ĠMir ror", + "C amp", + "Ġ+#+ #+#+", + "Ġ+#+#+#+ #+#+", + ".A uthor", + "Ġdirect ive", + "-h ook", + "íĦ °", + "}ĊĊ ĊĊĊ", + "@ pytest", + "_r and", + "m is", + "Ġcolor ful", + "u je", + "lass es", + "ĠClass es", + ".h ave", + "% ),", + "é¢ ĺ", + "Ġdistur bing", + "sub string", + "ĠK oh", + "In vest", + "p urchase", + "Ġrec ycling", + "ĠA RT", + "ier archy", + "Ġf ps", + ".check Box", + "íķ ´", + "_m aterial", + "duc ation", + "Ġf w", + "ud it", + "Ġreview ing", + "ĠS id", + "S yntax", + "ĠW ritten", + "arg ar", + "UM E", + "/ q", + "Class ifier", + "Off icial", + "Ġj azz", + "Ġom ega", + "Ph ysics", + "Ġl ugar", + "_access or", + ".command s", + "Ab ility", + "ĠB atch", + "R AM", + "Ġencount ers", + ". Qu", + "BY TE", + "ĠD istribution", + "Ġus o", + "ĠReco very", + "appro ved", + "Ġden ial", + "/sh are", + "Linked List", + ")čĊčĊ čĊ", + "udd y", + "Ġf ines", + "Ġr y", + "Un icode", + "ĉ render", + "Ġprem ises", + "Ġp on", + "ali ases", + "/F oundation", + "c uda", + "ĠC ock", + ",: )", + "(f older", + "Ġm éd", + "dr ag", + "Ġtal ents", + "ĠĠĠ ĊĊ", + "е ÑģÑĤв", + "m ob", + ".y ml", + "Ġa ster", + "Ġdis cre", + "go al", + "ĠGT X", + "ĠS UCCESS", + "ĠL ONG", + "(f ind", + "Ġsing ular", + "_s z", + "ĠEth ereum", + ".. Ċ", + "Ġir res", + "')) {Ċ", + "Ġmin isters", + "St eps", + "ivers al", + "ĠNever theless", + "- led", + "Ġ( %)", + "ç¡ ®", + "Ġtime zone", + "Ġstr anger", + "(re nder", + "Ġsh util", + "Ġm ph", + "Ġtri o", + "pp y", + "Ġpred omin", + "Ġend ors", + "ĠRuss ians", + "ĉ row", + "Ġw izard", + ".s erialize", + "Ġcompl ained", + "Ġs ido", + "Ġdelight ed", + "-m e", + "ĠR av", + "H uman", + "ad ays", + "rec v", + "Work ing", + "J ump", + "ĠÃ¥ r", + "ĠAut omatic", + "_B ase", + "æł ¼", + "aur ants", + " ¯", + "æ ¸", + "(C Type", + "IF I", + "( amount", + "Ġbelie ving", + "= mysql", + "Ġf ir", + "Ġrest oration", + "ere co", + "Ð ¢", + "_ '+", + "Ġe book", + "Ġde bris", + "(input s", + "AY OUT", + "Ġscre aming", + "av ia", + "land er", + "Ġdist ress", + "Ġas sembled", + "ĠA void", + "( thread", + "ĠR PC", + "_EX IT", + "( queue", + "и ÑģÑĤ", + "D ll", + "Ġsk ull", + "_p ub", + "che z", + "min ate", + "ens en", + "Ġins ane", + "b ounds", + "ĠR osen", + "Ġcondition ing", + "process ed", + "v ideos", + "f our", + ".Con v", + "| ;Ċ", + "Person al", + "cer pt", + ":UIControlState Normal", + "Ġdos es", + "ĠKar l", + "ĠFre qu", + ".B ASE", + "ĠV ote", + "Ġcon current", + "ĠMessageBox Icon", + "Ġà ĸ", + "ĠDub ai", + "ĠR etail", + ": number", + "ĠOb server", + "ĠBig Integer", + "_ origin", + "_W ORK", + "F rames", + "Ġnot ably", + ". âĢľ", + "Ġtrop ical", + "Ġn iche", + "am ina", + ".s ys", + "(t okens", + "mod ify", + "os it", + "st rom", + "ĠCom ics", + "O PTION", + "T icket", + "Ġfact ories", + "Ġdis put", + "_F ile", + "ĠFin n", + "ee e", + "ĠDisc ord", + "_m oney", + ".t pl", + "_s afe", + "L B", + "Ġgl ut", + "J K", + ".fl ow", + "- cont", + "g os", + "Ġhor izon", + "ĠR ush", + ":: *", + "P ipe", + "ull a", + "bor ough", + "he imer", + "(m ove", + "( Text", + "} );čĊčĊ", + "w elcome", + "ĠCom ponents", + "Ġgovern ance", + "c losed", + "ĉm argin", + "Ġla undry", + "ĠTerm inal", + "iz ards", + ". âĢĶ", + ".rem ote", + ".r adius", + "ĠQue bec", + "Ġd h", + "T ech", + "ĠM ist", + "s eller", + "_l iteral", + "Ġgen ius", + "Ġbr ains", + "g em", + "ĠMe asure", + "Ġcata st", + "r ance", + ".Text Field", + "Ġconsum ing", + "Ġ'\\ ''", + "oubted ly", + "ĠC ertain", + "E v", + "ert i", + "be ing", + "Ex perience", + "Ġ// [", + "ĠArab ic", + "ĠC rist", + "ĠAz ure", + "Ġhor a", + "l adesh", + "\\ Blueprint", + "d ar", + ".re l", + "Ġsup rem", + "ĠRe agan", + "ĠAt tributes", + "-s idebar", + "Ġuse Styles", + "ĠA irlines", + "Ġh ills", + "/x html", + "v inc", + "_m ock", + "Ċ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ", + "ĠP ill", + ".Layout Style", + "ĠCommand er", + "] <", + "sign ature", + "Ġ{ }čĊ", + "Ġhat red", + "Ġë ĭ", + "ole sterol", + "Ġ ********", + "ancell or", + "c rop", + "T IM", + "ĉĉ ĊĊ", + "ys qli", + "uit ive", + "ĉun set", + "_s el", + "Ġmen us", + "t ick", + "Ġconstit ute", + "ĠElement s", + "ĠRed is", + "agg io", + "_f p", + "_de pend", + "em as", + "CA ST", + "or ange", + "j on", + "ĠEm ily", + "Ġpot atoes", + "Ġre ceptor", + "ĠElect ronic", + "ĠL ights", + "Ġcomb ining", + "ĠSome one", + "Ġ######## .", + "ĠT OD", + "/ show", + "X d", + ".\" '", + "af x", + "Ġtr agic", + "St yled", + "ĠMar co", + "G allery", + "d ale", + ".âĢĿ ĊĊĊĊ", + "é rie", + "/s ervice", + "äº Ĩ", + "Ġamb ient", + "_SET TINGS", + ".Ad apter", + "l ene", + "Ġtrav els", + "Not ice", + "Ġcle ans", + "ĠF em", + "ch air", + "Ñĥ н", + "/ my", + "_b ad", + "ĠEcon omics", + "IS A", + "_C NT", + "(M enu", + "äº İ", + "ĠR idge", + "Ġlength y", + "D ot", + "Ġjump s", + "Ġhe y", + "$ pdf", + "Ġw orm", + "Ġs ut", + "Ġsh er", + "iam o", + "ĠCal c", + "trie ve", + "Ġc ops", + "ĠCh rom", + "Ġreg ulated", + "reat ment", + "ĠHigh er", + "ok s", + "Ġde ze", + "LOC ATION", + "ongs To", + "Ġfin ite", + "Ġvar ies", + "Ġposition ed", + "' il", + "éĩ ij", + "Ġh ike", + "(d one", + "play list", + "Ġad a", + "Ġcoast al", + "ĠN ancy", + ".DateTime Field", + "Cpp CodeGen", + "ĠSimilar ly", + "re ur", + "ĠCon tr", + "ĠH idden", + "ĠB eta", + "atch ed", + "_inst all", + ". Output", + "Look up", + "ĠRich mond", + "qu ared", + "Ġm anga", + "-control s", + "ĠBern ard", + "L arge", + "Ġslic es", + "Ġoff ence", + "ĠM ega", + "Ġest ar", + "Ġjoint s", + "Ġsum m", + "_pl atform", + "B uff", + ".add Subview", + "Ġret ained", + "Let ter", + ".d im", + "Ġess ere", + "ĠS caffold", + "EX PECT", + "ĉ RE", + ".long itude", + "ü nd", + "Ġstat ue", + ".add Widget", + "ĠCar ibbean", + "add PreferredGap", + "il de", + "UIL abel", + "ĠOp port", + "Ġimper ial", + "urs ion", + "Ġmand ate", + "Ġpromot ional", + "Ġv k", + "ia ÅĤ", + "Ġp yl", + "ĠCre ation", + "оз д", + "Ġsim pler", + ". what", + "ĠRec ent", + "St orm", + ". quantity", + "ĠL ov", + "\" -", + "ubb les", + "_not ification", + "(w orld", + "ur ger", + "* (-", + ": \"Ċ", + "h m", + "ans hip", + "ĠAl most", + "Ġmotor cycle", + "_f ee", + "Ġabsor b", + "ĠVin cent", + "Ġsound ed", + "ÃŃ st", + "Ġpharm aceutical", + "ht ag", + "ĠKind le", + "ital ize", + "ĠEm peror", + "oust ic", + "Ġspecial ists", + "åħ ¬", + "Border Style", + "/ \\", + "RE LATED", + "(', ',", + "(ex pr", + "Ġh t", + "åį Ī", + "_C reate", + "Ġspecial ly", + "Ġ[] ;čĊ", + "Ġhe el", + "Ġse pt", + "_ arch", + "(in itial", + "% .ĊĊ", + "\\\", \\\"", + "Ġdiscuss es", + "Ġu pt", + "Ġ[ &", + "Ġman us", + ".h and", + "ĠM AIN", + "ĠDen mark", + "Ġ], čĊ", + "Ġcr yst", + "Ġn ack", + "Co ords", + "_in ner", + "Ġmid st", + "Ġaw ake", + "ĠÐ ŀ", + "-b reak", + "ÃŃ vel", + "_P ASS", + "ĠParam s", + "Ġdet r", + "Ġsp ider", + "ĠCon cept", + "Ġpre nd", + "CH ED", + ".Ex it", + "Ġpop ulated", + "Ġvirt ue", + "_SE SSION", + "Ġnou vel", + "o auth", + "Ġд аннÑĭ", + "r ink", + ".Header Text", + "atur ated", + "Ġer st", + "Ġå ħ", + "ॠĩ", + "_vis ible", + "ey er", + "Ġli able", + "Ġde be", + "Ġb w", + "{- #", + "_W IN", + "df s", + "H over", + "ĠP UT", + "- angle", + "Ġnob le", + "Ġtr aces", + "enc v", + "Ġuser Data", + "_in s", + "ĠS uz", + "Ġnews letters", + "ĠMod i", + "Ġentreprene urs", + "Ġtrib ute", + "Ġrum ors", + "Ġr r", + "ĠQu arter", + "ê³ ł", + "Ġfeed s", + "ó g", + "Ġen velope", + "Ġle ar", + "Ġk ø", + "develop er", + "Sim ilar", + ": \")Ċ", + "sub scription", + "Mod ifier", + "ital ic", + "Ġn asty", + "Ġtermin ation", + "Ġchar ming", + "Ġâ Ł", + "ton s", + ".tr ace", + "h ots", + "ĠU R", + "M ont", + "Ġjust ified", + "ĠG ang", + "ine a", + "Ġb og", + "( ap", + "_ $", + "Ġcont amin", + ".D ot", + "ĉ Debug", + "( exports", + "Ġpa ired", + "ĠAss ignment", + "Ġautom obile", + "ĵ į", + "Ġph ases", + "v w", + "@ SuppressWarnings", + "= \\", + "r ant", + "- ed", + "ĉ await", + "Ġcert ificates", + "'> \"", + "Ġint act", + "CT RL", + "M ike", + "greg ation", + "AT TERN", + "Ġre public", + "_up per", + "ili ary", + "Ġcomput ation", + "h ire", + "ĠSh in", + "_ ANY", + "ĠManufact urer", + "ĠC arm", + "Ġbear ings", + "_c omb", + "c ad", + "ur istic", + "Ġwholes ale", + "Ġdon or", + ".inter faces", + "press o", + "ĠBr un", + "-c lose", + "pro ve", + "_S K", + "ĉf rame", + "et ros", + "ĠP ain", + "_EX P", + "ĠL T", + "_f s", + ".dat as", + "ĉ ss", + "vo ir", + "ĠA xis", + "M ajor", + "=\" <", + "[ h", + "Ġprof ess", + "igr ate", + "(s core", + "Key word", + "\" os", + "ĠĠĠĠ ĉĊ", + "an alysis", + "Ġre play", + ".p ass", + "\\ d", + "t ls", + "Ġsan ct", + ".l ight", + "_m obile", + "ÑģÑĤ ÑĮ", + "ĉt otal", + "u ity", + "Ġpa used", + "N AS", + "Ġen core", + "lo e", + "Ġ-* -ĊĊ", + ".h igh", + "am pler", + "ĠSec ure", + "Ġfrag ments", + "_ vel", + "ill ary", + "ĠSte in", + "ĠD awn", + "Ġmax imize", + "ภ¢", + "Ġ/ ^", + "Ġcontin ually", + "Ġsh adows", + "ĉ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "ĠI ActionResult", + "Ġinform ación", + "C HECK", + ".Selected Item", + "b undle", + "ol ley", + "< Int", + "AIN ER", + "ĠW ing", + "tit les", + "ount ain", + "C Y", + "ĠLoc ale", + "form er", + "< context", + "R adioButton", + "_s chedule", + "Ġfab ulous", + "Rob ert", + "_PRO FILE", + "Ġg ates", + "IM P", + "ĠPent agon", + "g old", + "b ach", + "employ ees", + "R otate", + "Ġch amp", + "Ġsel bst", + "Al tern", + "Ġconvert View", + "/ ,", + "Ġ~ (", + "St reet", + "_ place", + "Ġpersonal ized", + "P ublisher", + "ĠSO CK", + "_NAMES PACE", + "ĠStand ards", + "so ever", + "_C ENTER", + "Inter est", + "ô t", + "tem perature", + "View port", + "get Resource", + "Ġeat en", + "Ġsem pre", + "Ġab normal", + "Ġc ylinder", + "Ġtroub les", + "n od", + "Ñĭ в", + "g ames", + "_g l", + "Pl ane", + "g rey", + "_t bl", + ".Component Placement", + "ĠCh ase", + "Log ging", + "man y", + "ì Ĩ", + "Ġfl ame", + "=\"<", + "Ġtra jectory", + "_r ing", + "Ġhydro gen", + "tr on", + "Ġstat ute", + "Ġcondition al", + "Ġtr ay", + "-s chool", + "(w idget", + "$ config", + "Ġrequest ing", + ". uint", + "et on", + "brit ies", + "Of Type", + "AD MIN", + "p redict", + "Ġg egen", + "ĠH app", + "OC UMENT", + "ĠA part", + "Ġ---- -", + "ro e", + "u ide", + "just ify", + "ĠSqu ad", + "Ġprof es", + ".b ot", + "_c urrency", + "inn en", + "ĠM umbai", + "ĠNum bers", + "avana ugh", + "agn itude", + "âĢľ There", + "= http", + "çī ĩ", + "Ġv b", + "+' {{ $", + "Ġin ode", + "s il", + "Ġh ace", + "Ġsever ely", + "ĠOver view", + "Ġspr aw", + "Ġbeach es", + ": left", + "· »", + "($ {", + "ĠF IRST", + "ĠSp a", + "- ass", + "Ġb aise", + "ĠN ODE", + "ĠP izza", + "P et", + "(se q", + "\\ \">Ċ", + "CppMethod Pointer", + "Ġv p", + "Ġi a", + "_se conds", + "em et", + "/b lob", + "_TH RESH", + "... čĊ", + "D est", + "ĠN H", + ".data Source", + "it és", + "ĠJ ak", + "s ell", + "Ġwork shops", + "< u", + "Ġr ivals", + "ĠEX ISTS", + "h om", + "-t oken", + "compat ible", + ".J Panel", + "Ġphys icians", + "art in", + "Ġdes irable", + "Ġdistinct ive", + ".D ep", + "g id", + "ili ate", + ", max", + "Ġprem iere", + "Ġq Debug", + "Ġadvoc acy", + "Ġwh isper", + "P t", + "Ġun changed", + "_q ty", + "请 æ±Ĥ", + "Se ason", + "avel ength", + "ĠP ul", + "Ġd ÃŃa", + "'] ]],Ċ", + "al is", + "(\" &", + "bor o", + "Ġb m", + "ĠR adi", + "w rong", + "ĠGo ing", + "ime Type", + "ij i", + "- feedback", + "ĠN ames", + "ĠB apt", + "Ġprob able", + "ĠE ther", + "ĠPolit ics", + "_prot ocol", + "lin ing", + "S at", + "Ġcor rel", + ".Pr imary", + "(null able", + "RI ORITY", + "Ġcolor ing", + "Ġutil izing", + "d as", + "Ġexport ed", + "Ġcar riers", + "Con v", + ". editor", + "i ó", + "(h andles", + "Ġapprec iation", + ". import", + "ĠAust ria", + "ĠStr ip", + "il ight", + "Ġappropri ately", + "ĠP rest", + "ĠW ir", + "ĠUI Application", + "al chemy", + "ĠM ob", + "ĠD etermin", + "ergus on", + "register ed", + "_con vert", + "ĠVlad imir", + ".Show Dialog", + "ref lect", + "Ġsh ook", + "Ġass ure", + "ĠO ften", + "Ġcivil ization", + "Ġvocab ulary", + "fore ground", + "ĠS cope", + "Ġunw anted", + "act ing", + "Ġ( []", + "Ġmark ing", + ". original", + "ĠMO VE", + "Ġsport ing", + "ception s", + "NS Number", + "S izes", + "Ġprovinc ial", + "_Tr ans", + "Ġproblem atic", + "d igit", + "ĠEm ma", + "lock s", + "ĠC rew", + "ib a", + "') :", + "ish a", + "Ġm amm", + "Ġocc ured", + "w cs", + "(r ule", + "Ġmerch andise", + "es pecially", + "ĠT win", + "Ġn aming", + "Ġs log", + "Ġimpro ves", + "Ġad her", + ": text", + ".h adoop", + "_HT TP", + ".to List", + ".dis abled", + "Ġl enses", + ".in i", + "ĠR are", + "ĠUb untu", + "Ġsc ram", + "ol ation", + "tit ulo", + "Every thing", + "Ġnod ded", + "icht ig", + "_const ant", + "z c", + "l ift", + "ĠNot ify", + "ond o", + "ĠIN F", + "(\" +", + "ĠK az", + "Ġd read", + ".m apper", + "le ur", + "ĠCome y", + "ĠN B", + "ic ers", + ".P ush", + "ĠH ack", + "ĠBrazil ian", + "_pro d", + "Ġ// ĊĊ", + "Ġb icycle", + "Ġun available", + "Ġadoles cent", + "bl k", + "Ġmit ig", + "_bl ue", + "ì ĺ", + "fade In", + "ĠUtil ities", + "ĠM N", + "; k", + "< style", + "- status", + "ind o", + "Ġinn ings", + "Ġg j", + "Ġ|| =", + ".e u", + ": Number", + "Ġcuis ine", + "ĠURL s", + "ie k", + "Ġw ires", + "ĉ ps", + "ie g", + ".m k", + "so ap", + "Ġsom etime", + "Ġst ap", + "_s eries", + ".T arget", + "æ º", + ".dest ination", + "OUN TER", + "R aises", + "& A", + "Ġsmart phones", + "NI Env", + ".s dk", + "Ġhelicopt er", + "Ġim pe", + "ĠB irth", + "A U", + "b readcrumbs", + "co ords", + "Ġexplo red", + "Ġl od", + "ĠI p", + "g able", + "ian e", + "Ġart ifacts", + "Box Layout", + "ا ر", + "list ener", + ".c art", + "ĠH uff", + "ĠHind u", + "ĠData Types", + "ĠDr upal", + "IGN ORE", + "Ġoffset s", + "ĠR TC", + "- login", + "æ ®", + "ĠQ Object", + "Ġprosec utor", + "R ock", + "_ch at", + "W ay", + "ì ²", + "Ġneg lig", + "Ġd ude", + "; <", + "Ġdeleg ates", + "_f ailed", + "/ dev", + "/ work", + "( New", + "et able", + "() \"", + "( Icons", + "Ġp ork", + "ĠModel AndView", + "ĠV IP", + "ĠK or", + "m ix", + "Ġox id", + "ĠSC REEN", + "ĠFour th", + "/ \",Ċ", + "Ġte e", + "ĠSte vens", + "t icks", + "Ġp ledge", + "ib bon", + "ĠLo an", + "Ġne o", + "n umpy", + "ĠShared Preferences", + "- oriented", + "ĠLogger Factory", + "ĠGraph QL", + "zen ia", + "\" _", + "W omen", + ".c ast", + "Ġdeliber ately", + "+ b", + "ĠAr n", + "font Size", + "Ġm aze", + "Ġbl amed", + ".m as", + "} )čĊ", + "eler ik", + "Ġsc anning", + "ĠWork shop", + "Ġfind en", + "Ġca ut", + "UI Font", + "( return", + "al in", + "cast le", + "//////////////////////////////////////////////////////////////// ////////", + "Ġincent ive", + "op ath", + "b lob", + "Ġcigaret te", + "Ġfert il", + "*/ ĊĊĊ", + "ĠSh ar", + "Ċ ĠĠĠĠĠĠĊ", + "Ġunc ertain", + "ĠS ton", + "Oper ations", + "ĠSp encer", + "Ġdef in", + "ĠS olo", + "on est", + "·» åĬł", + "Ġu omo", + "G ive", + "Ġdent ro", + "; padding", + "ent ai", + "ĠC ars", + "Ġenthus iasm", + "ĠOper ating", + "S kip", + "par ation", + "Ġprotect s", + "Ġre ver", + "d g", + "ĠC incinnati", + "Ġconsect etur", + "Ġm uss", + "employ ed", + "a uses", + "ink le", + ". Values", + "£ ¼", + "lo v", + "_W ARN", + "Ġbook mark", + "ĠAp ollo", + ". axis", + "Ġm ét", + "Ġop ener", + "Ġtum or", + "d an", + "Ġelement ary", + "Ġsk ipped", + "ĠK er", + "as ia", + "_res p", + "Ġdem ol", + "ĠCan adians", + "Ġt astes", + "U Integer", + "Ġ' ${", + ".aw s", + "RO ID", + "ri ans", + "M Q", + "ord able", + "Ġcous in", + "Prop agation", + "(S ession", + "ph alt", + "UL D", + "ĠSc alar", + "Ġblo ody", + "Ġ à¦", + ".m ask", + ", q", + "ĠUn its", + "Ġcent res", + "ĠPr im", + ". ]ĊĊ", + "ĠSh aw", + "P rom", + "ĠTh ought", + "Check er", + "_output s", + "( chan", + "E INVAL", + "Ġb ob", + "_c mp", + "P ed", + "Ġmat rices", + "Ġvrou wen", + "Ġgenu inely", + "high light", + "(d isplay", + ") !=", + "Ġdel icate", + "ĠL uther", + "ĠM iles", + "Ġuser ID", + "% =", + "ate urs", + "_B UF", + "---- ---Ċ", + "imit ives", + "Ġsh elves", + "sl ow", + "_in formation", + "LE G", + "W r", + ".form s", + "cel and", + "/ un", + ": &", + ".âĢĻ ĊĊ", + "=\" %", + "Ġpro st", + "Ġfont size", + "uc ión", + "get ic", + "am t", + "=\" .", + "Dec or", + "B rit", + "Ġ\"\" ).", + "Ġfound ing", + ".File Name", + "ĠT ier", + "Ġdisc lose", + "á m", + ".s yn", + ".View Holder", + "lic ant", + "_st age", + "Mon day", + "Ġdes erialize", + "t alk", + "Ġtradition ally", + "æĢ ģ", + "Ø ®", + "LE X", + "Ġe h", + "ĉ ROM", + "Ġ{ })Ċ", + "Quest ions", + "nc py", + "Ġfix ing", + "к Ñĥ", + "_ Key", + ": x", + "ĠSTR ING", + "ĠÑĦ ай", + "ĉ left", + "ĠBen ch", + "ell ij", + "UR RED", + "ĠDi agram", + "} catch", + "/ time", + "ĠMiss ing", + "db name", + "Ġs ore", + "ĠW alt", + "ugg ing", + "rep resent", + "ĠG S", + "ne ys", + "ĉ page", + "Ġvol can", + "(b tn", + "Ġexceed s", + "Ġ erg", + "Ġpil ots", + "ĠS ed", + "ers ions", + "Ġpat ron", + "R V", + "/ top", + ". asset", + "_c ross", + ". Editor", + ".t b", + "Ġwel coming", + "SC REEN", + ") findViewById", + "C oder", + " \",Ċ", + "_P in", + "ues e", + "Ġover rides", + "_ ready", + "Adv anced", + "Ġop i", + "-c art", + "(\"/ \",", + "ĠDe b", + "CR Y", + "ĠVert ical", + "ĠO VER", + "ĠCorpor ate", + "Ġ\"\" ;", + "Ġste pping", + "e j", + "Ġaccus ations", + "Ġor az", + "_t ail", + "Ġindu ced", + "Ġel astic", + "Ġbl own", + ", //", + "Ġbackground s", + "âĢĻ une", + "-s dk", + "Ġset Interval", + "Ġincent ives", + "Ġveget able", + "_ On", + "exp anded", + "p ix", + "_sh ader", + "ĠSP DX", + "@ example", + "ĠW rapper", + ".Z ero", + "Pos itive", + "Ġsp inner", + "Ġinvent ed", + "ĠG ates", + "оÑĤ оÑĢ", + "Ġcompar isons", + "è ·", + ".pr imary", + "data Provider", + "add itional", + "ĉ options", + "s napshot", + ".set Horizontal", + "Ġ\" {}", + "ĠFish er", + "hal ten", + "< Type", + "Ġmax Length", + "ĠM t", + "Ġê° Ģ", + ".jet brains", + "Ġident ifies", + "Ġflow ing", + "ĠDisc ussion", + "ats by", + "Ġsch w", + "ught y", + "Ġr ivers", + ".un ique", + "_PH Y", + "ed ral", + "( ll", + "Ġcs rf", + "pp ers", + "ü l", + "ĠEs pecially", + "port ed", + "ĠHarr ison", + "****** */Ċ", + "Text Color", + "ìĬ µ", + "w ire", + "Ġstatus Code", + "ĠFin ish", + "c ence", + "ĠMcC ain", + "ĠW or", + "( await", + "Ġ) ->", + "ĠRegister ed", + "IN ED", + "k al", + "par ison", + "Ġobj eto", + "V i", + "mand a", + "Ġrenew ed", + "ĠS of", + "ess el", + ".nd array", + "Ġcr ap", + "ç® ¡", + ".ab spath", + "( up", + "Ġclear ance", + "ĠT W", + "_C OPY", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĉ", + "Ġforest s", + "Ġarg uably", + "ĠA SS", + "he y", + "am el", + "_f ore", + "ĠSou theast", + "Ġab used", + "Ġpract icing", + "aked irs", + "ä¸ »", + "_res ources", + "Ġp ond", + ".F ixed", + "Last Error", + "ĠPsych ology", + "Ġ\" //", + "! :", + "Re usable", + "Ġmens aje", + "Ġro spy", + "Ġb our", + "Ġvar ieties", + "Ġem path", + "(( {", + "_ org", + "ĠM es", + "ĠMag ento", + "IST ORY", + "Un less", + "Ġh j", + "ĠD uty", + "J un", + ", size", + "Ġpaint ings", + "Ġdisp ens", + "d art", + "Ġbehavior al", + "Ġr pc", + "cal culate", + "fr uit", + "_m m", + "ĉp thread", + "Max Length", + "Ġc urrencies", + "_cap acity", + "ĠO z", + "Ġfire arm", + "Ġcoeff icient", + "Ġbankrupt cy", + "w art", + "Ġfat igue", + "AV A", + "Ġes pa", + "_p c", + "ĠQu otes", + "_L IGHT", + "ĠT ickets", + "Ġrel ates", + "Ġpublish ers", + "Ġunlock ed", + "Ġ// ----------------------------------------------------------------", + "ĠInterrupt edException", + "Ġout look", + "r n", + "Ġreb els", + "W ritten", + "Ġas ian", + "ot to", + "Ġ ĉĉĉĉ", + "_g pu", + "T xt", + ".Image View", + "Ġsu is", + "_t ables", + ".Rec yclerView", + "Ġwhat soever", + "è ģ", + "] ++;Ċ", + "assert True", + "_ verify", + "ĠR ivers", + "Ġ ][", + "J et", + "id ian", + "S ibling", + "Ġgen res", + ".A ccess", + "OP S", + "Ġtr ivial", + "ภª", + "al en", + "в ед", + "ĠS word", + "Ġscrut iny", + "(c b", + "Ġcomm erce", + "Ġguarante es", + "_ad v", + "ĠL ET", + "rec io", + "Ġh ilar", + "Ġback yard", + "ãĢ ı", + "Ġillustr ated", + "/v endor", + ". Util", + "Ġw ow", + "LO Y", + "ĠMar shal", + "\"> '.$", + "ĠB ak", + "Ġmod ifiers", + "d ictionary", + "ĠSt re", + "m ultiple", + "\")) ,", + "ĠC ort", + "'] \").", + "( admin", + "ĠCre ator", + "Int ernet", + "( ms", + "log y", + "DECL ARE", + "ĠMarc us", + "<< <<", + "ãģ ł", + "_m y", + "(in st", + "Ġsc iences", + "ND ER", + ". enter", + "Ġit u", + "Ġbeh ave", + "P an", + "omb ies", + "=' <", + "')) ;čĊ", + "ĠM ENU", + "ĠWork ers", + ".No Error", + "Ġbind ings", + "Ġdis abilities", + "{ \\", + "ĠM unicip", + "Ġco res", + "ur ple", + "ĠN okia", + "us ions", + "ĠF itness", + ".handle Change", + "Ġjav ascript", + "ìļ Ķ", + "( dec", + "Ġpack ing", + "-de pend", + "Ġtrans cript", + "z eros", + "_ alert", + "? \",Ċ", + "lib s", + "± оÑĤ", + "Ġ| ĊĊ", + "tr ained", + "ĠG ent", + "ĠR ab", + "x p", + "_config uration", + "å¤ ©", + "_ accept", + ".rec yclerview", + ": url", + "ĠMu hammad", + "Ġprivile ges", + "_b ank", + "uk u", + "w allet", + "ĠRO OT", + "Ġenc uent", + "? family", + "ĉ position", + "Ġc g", + "Ġprec ip", + "method s", + "_f ast", + "in crement", + "ĠT iger", + "_OCC URRED", + "qu ip", + "ĠH AS", + "_d om", + "Ġw reck", + "b j", + "Ġd ern", + "Ġorg ans", + ". entries", + "Ġ_ ('", + "ram ento", + "ĠJam ie", + "Ġp unk", + "IP P", + "Ġprogram a", + "Ġatt ain", + "Ġpro ves", + "/s ign", + "Ġanswer ing", + "Ġl adder", + "************************ ****", + "ĠW almart", + "ĠCONT ENT", + "duct or", + "Ġver bal", + "ĠP ID", + "c rypto", + "_CALL BACK", + "Ġ= ================================", + "Ġpot ent", + "Ġshort s", + ".U ri", + ".un iform", + "; border", + "ĠW er", + "Ġhere in", + "ll a", + "ĠI hr", + "P ixmap", + "l iteral", + "! )ĊĊ", + "g eneric", + "r ust", + "_script s", + "ost o", + "it us", + "ĠCoal ition", + "Ġrem ot", + "de ploy", + "ĠEag le", + "ãĢģ ãĢĮ", + "Ġimportant e", + "ĉ object", + "Ġseason al", + "ne j", + "aid u", + "Bind View", + "ĠSi erra", + "-b g", + "Ġmake Styles", + "[ offset", + "G ames", + "Ġhorm one", + "AR IO", + "head s", + "( select", + "ĠStart ed", + "@ param", + "_de cl", + "_b log", + "Ġa ño", + "\\ Api", + "ĠMil waukee", + "Pro vid", + "An imated", + "Ġcool er", + "ĠSe ed", + ". Edit", + "Ï Ħ", + "ĠT aking", + "Ġborder Color", + "-found er", + ".Logger Factory", + "Ġ\"\" ĊĊ", + "AL T", + "ĠL ate", + "EDI ATE", + "Ġ);ĊĊ Ċ", + "af a", + "Ġcancell ation", + "At om", + "ĠB irmingham", + "emp resa", + "HE MA", + "asc al", + "Ġup side", + ".V ersion", + "ĠF older", + "ĠE ight", + "ĠV intage", + "ĠApp Delegate", + "ĠPre vention", + ".se parator", + "ST M", + "( room", + "gener ator", + "Ġc attle", + "ĉ Z", + "ĠPart icle", + "' };Ċ", + "Ġneighb ours", + "ĠState less", + "Ġalt itude", + "Ġsa int", + "об ав", + "Ġconv inc", + "ĠCont ents", + "Ġje une", + "(t s", + "Serial ization", + "(c ollection", + "ĠJ azz", + "ĠD od", + "ĠR och", + "ac io", + "comm ended", + "DEF INE", + ".on load", + "Ġspecial ty", + "PL ACE", + "_MO VE", + "Ġaccount able", + "Re uters", + "Ġf icken", + "Ġde pr", + "W ow", + "V oid", + ".s pace", + "ภĹ", + "Ġt q", + "ĠP ets", + "< $", + "(C urrent", + "ber ries", + "plan ation", + "Ġlist Of", + "ĠTh u", + "ĠPR INT", + "Ġm ismo", + "Ġdo i", + "ch k", + "ĠUn icode", + "( role", + "Ġvir gin", + "< Point", + "_RESP ONSE", + "-h ouse", + "ĠVenez uela", + "EM AIL", + "Ġp úb", + "_ex ist", + "B all", + ".C L", + "re ferences", + "ĠBeautiful Soup", + "ĉ Expect", + "TH IS", + "Ñĥ д", + "b ane", + "Ġtemp oral", + "ER IC", + "et as", + "Ġrefresh ing", + "Ġsec ular", + "@ synthesize", + "ac cur", + "Ġn ella", + "ĠS OL", + ".p ipe", + "Ch annels", + "èĩ ª", + "Ġinsert ion", + "á» ĭ", + "el ia", + "Ġadjust able", + "Can ada", + "ĠI TEM", + "Ġcur ves", + "ĠChe ap", + "let ing", + "Ġoptim istic", + "al lo", + "Ġpolit ician", + "_down load", + "= edge", + "ORT H", + "Ġmodel o", + "art o", + ". rotate", + "Ġs elenium", + "æĪ ij", + "_al ias", + "Ġrenown ed", + ".' .", + "Ġc zy", + "Ġal les", + ".Com piler", + "ĠB ass", + "Conn ector", + ".R ole", + "L INK", + "Ġc riterion", + "lem etry", + "Success fully", + "/p ng", + "Ġey eb", + "asp berry", + "( gr", + "Ġd angers", + "Ġcorrect ed", + "Ġgl ow", + "Ġelabor ate", + "ĠB ears", + "aw ai", + "=\" '+", + "Ġpromot ions", + "Ġmathematic al", + "Ġ\" `", + "_Generic Class", + "ĠChe f", + ".S ort", + "table Name", + "R IC", + "Ġvolunt ary", + "ĠBl ade", + "-e lect", + "ĠCom bat", + "ĠAb ility", + "Ġab dom", + "Ġd uck", + "T mp", + "åħ ¨", + "Ġer ase", + ".P h", + "ĠDefault s", + "p artment", + "_US B", + "ê te", + "; '", + "Ġp ads", + "ĠOb amacare", + ".T otal", + "Ġdiv ert", + "Ġcr icket", + "Ġrecre ational", + "( red", + "ĠC le", + "R U", + "Ġmist aken", + "ĠMont ana", + "Ġstr ive", + "_sl ider", + "ĠPl astic", + "Ġdecor ated", + "ĠV P", + "lic o", + "ĉf alse", + "Ġpre fs", + "( \\\"", + "_f alse", + "i endo", + "Ġ@ $", + "B ucket", + "act ical", + "ĠZ hang", + ".c ols", + ".B inding", + "Ġw ax", + "_ST ORAGE", + "Ġlaw n", + "Ġr f", + ".Sc ene", + "ĠCal culator", + ".d esign", + "Ġres il", + "л ем", + "E mploy", + "ĠPr ices", + "ĠP WM", + "ag i", + ".e valuate", + "ĉ param", + "Ġbr ass", + "bb en", + "Ġinflamm ation", + "ull ivan", + "Ġan not", + "Ġp H", + "iam eter", + "ĠB TC", + "( box", + "Story board", + "Ġcl ay", + ".assert Raises", + "| string", + ".App ly", + "Ġmatch er", + "und ed", + "Ġsatisf ying", + "Ġìł ķ", + "Render ing", + "_app ro", + "ind rome", + "AN EL", + "_f ix", + "br ush", + ".M atch", + "Ġsm iling", + "on aut", + "S unday", + "Ġdelet ion", + "Ġencour ages", + "P ull", + "Ġreven ge", + "Ġqu arry", + "tr ade", + "Ġc ables", + "(d elta", + "ites pace", + "Ġf h", + ".b unifu", + "Ġvi el", + "_IN CLUDED", + "ĠT ail", + "ad ar", + "of s", + "Ġmet als", + "g om", + "_method s", + "Ġn j", + ".St d", + "(w in", + "$ ('", + "Ġt urtle", + "ur on", + "Ġen rolled", + "ĠH z", + "ĠBox Decoration", + "Ġp ont", + "rel ationship", + "B i", + "³ »", + "Ġmas cul", + "Ġsh ades", + "Ġv r", + "ĠLog ic", + "Ġa in", + "ĠD IST", + "Ġcoll ar", + "\" profile", + "Generated Value", + "ĠP ossible", + "Ġe ines", + "ĥ ģ", + ".time out", + "ĠE c", + "Ġjer sey", + ".D ouble", + "Ġqual ifying", + "v or", + "CRE EN", + "_A pp", + "_rec v", + "Ġali ens", + "It s", + "E sc", + "i ator", + "ĠE clipse", + "Ġg h", + "V ict", + "ĉ html", + "to o", + ". const", + "Ġant erior", + "ĠW u", + "(key s", + "Ġul tr", + "_p oly", + "ĠT ap", + "ĠB ud", + "A WS", + "Ġcrash es", + "_t ot", + "Cont in", + "-h anded", + "alth ough", + "ภļ", + "ific ent", + "Ġde ve", + "ut ory", + "ĠW orth", + "_M S", + "Ġfloor ing", + "Ġsell ers", + "ĠThank sgiving", + "Ġp ng", + "Ġval ores", + "Ġslee ve", + "Ġfil le", + "Ð IJ", + "Ġappoint ments", + "Ġv im", + "User Info", + "BO OST", + "Ġpos ed", + "initial ized", + ".product s", + "ĠLeaders hip", + "man uel", + "' %", + "em arks", + "Per centage", + "(d ist", + ". avatar", + "(h Object", + "ä» Ĭ", + "_ iff", + "ic one", + "; )", + "_n il", + "Ġab ol", + "е ÑģÑĤ", + "Ġven ues", + ".Con vert", + "! ')Ċ", + ".B itmap", + "sk in", + "_C OLUMN", + "Re v", + "G RESS", + "g ow", + "Ġw ished", + "tract s", + ".assert False", + "Ġscreens hot", + "Ġfo is", + "Com b", + "Line Width", + "ĠGr ab", + "Ġint ensive", + "ĉ sh", + "+ )", + ".first Name", + "_PRO CESS", + "Ġt ilt", + "it ored", + ".L OG", + "Ġb ak", + "Ġintention ally", + ".play ers", + "(c anvas", + ")) )čĊ", + ".Pro vider", + "_P UBLIC", + "T alk", + "ĠL iv", + "ched ulers", + "Ġl c", + "ad ic", + "feature d", + ".res ources", + "Full Name", + "Ġmean while", + "B uffers", + "Ġres olver", + "ĠS AP", + "_T E", + "G NU", + "ĠForms Module", + "_ wh", + "ĠS we", + ".widget s", + "Ġcabin ets", + "Ġsus cept", + "ĠB ott", + "activ ex", + "av ar", + "ant ics", + "Ġ\" =\"", + "_k wargs", + "Ġgame Object", + "ĠAng le", + ".I ter", + "mar sh", + "ĠB irthday", + "ĠC MS", + "request s", + "ĠPear l", + "_E OL", + "Ġlin ux", + "( org", + "_M ouse", + ".con structor", + "Ġz d", + "Ġk icks", + "art isan", + "Ġe ax", + "K n", + "pon ge", + "ĠFin land", + "Ġmet res", + "ĠAss essment", + "part ner", + "/ pre", + "! ',Ċ", + "[ Int", + "Ġos lo", + "date picker", + "/ String", + "op lay", + "ĠHe brew", + ", double", + "Ġtrab al", + "+\" \\", + "ĉ EIF", + "/ text", + "_F IRST", + "ĠP ete", + "Ġe go", + "Ġextr as", + "P DO", + "Ġreg ulate", + "ĠQ Widget", + "st s", + "ĠSh ows", + "ĠN HS", + ".c ourse", + "p thread", + "ĠF uel", + ".t imes", + "Ġ °", + "Ġstr ides", + "($ ('#", + "( words", + "Ġrhyth m", + "Ġsp ont", + "Ġsens ation", + "Ġsp ike", + "C losing", + "页 éĿ¢", + "N umeric", + "Ġbreat he", + "Ġfin ale", + "_F ACT", + "in ion", + "Ġch ill", + "Ġform ally", + "ANG ED", + "Ġ' :'", + "ĠпÑĢ и", + "a q", + "ĠFab ric", + "(l at", + "ĠPr incipal", + "Ġer ro", + "oc ale", + "N om", + "Ġf ost", + "_C USTOM", + ".int ellij", + "ert ools", + "Ġcl asse", + "adi ents", + "Ġfundra ising", + "EN E", + "_OPTION S", + "_ ob", + "// }Ċ", + "Ġprote ctions", + ".se ed", + "N V", + "term inal", + ";; ;", + "P redicate", + "Ġì ¶", + "Ġbomb ing", + "G F", + "Ġch ew", + ")) ).", + "qual ified", + "] ={", + "list en", + "C ENT", + "d igest", + "E ast", + "Ġd iver", + "Ġend points", + "Ġe e", + "Ġcolle ague", + "Ġdissert ation", + "_com mit", + "_D AT", + ". rc", + "Ġbre asts", + "ĠR ug", + "ĠP il", + "Contract s", + "ĠBry an", + "Web View", + "Ġconcent rate", + "ĠIn ner", + "Ġ' |", + "std out", + "_S ub", + "> -->Ċ", + "V ol", + "ĠS SD", + ")) ),", + ". Optional", + "Ġnurs es", + "Ġor b", + "_ pe", + ");čĊ čĊčĊ", + "pl aced", + "ess er", + "Ġther apeutic", + "Ġwhites pace", + "Ġa ston", + "Success ful", + "Ġpr aised", + "ĠW es", + "Ġe ighth", + "ir al", + "Ġvrou w", + "Ġf action", + "_b ias", + "Ġw itch", + "Ġnp c", + "(s b", + "ĠRod rig", + "_b ig", + "Dep endency", + "ĠAb raham", + "ard i", + "C AR", + "n os", + "Ġabund ance", + "Ġnut rients", + "in stein", + ".V ert", + "ĠI SS", + "< U", + "Ġsum s", + "_h ist", + "Ġfar mer", + "ĠA br", + "Sh ot", + "ĠBad Request", + "Ġh ass", + "ĠR ails", + "Ġaffili ated", + "æĿ ¥", + "Ġer f", + "IN F", + "ĠView Holder", + "min i", + "ĠR oth", + "Ġfaith ful", + "ĠPhill ips", + "AND OM", + "]. [", + "_P AY", + "ĠAr ctic", + "f aker", + "D igit", + "M ale", + "std err", + "se ys", + "Ġ Å¡", + "_rem ote", + "li que", + "Ġin def", + "ĠIndust ries", + "it ra", + "_p airs", + "< iostream", + "Ġsal aries", + "ik en", + ".F rame", + "PL IC", + "_S PEC", + "ĠMed iterr", + "Ġsystem atic", + "Ġinter rog", + "Icon Button", + "se a", + "int ro", + "ĠIss ues", + "enc rypted", + "Ġintern ationally", + "Ġsn printf", + "Ġpast a", + "ĠBrad ley", + "_ Status", + "AL K", + "_P AD", + ".l aunch", + "< select", + "Ġhar dest", + "Ġph y", + "Ġ(( *", + "-s lide", + "ĠNob ody", + "S u", + "Ġas ÃŃ", + "close st", + "_initial izer", + "Ġsupport er", + "-g en", + "Ġt ales", + "Ġcor p", + "_f u", + "s at", + "ne ighbor", + ".M igrations", + "Ġal gun", + "Ġsin on", + ".S pec", + "? ,Ċ", + ".G L", + "m ale", + "Ġmon itors", + "yl an", + "-L icense", + ".m atches", + "ĠA BS", + "ĠM ast", + "ĠW allet", + "($ (\"#", + "Dir ty", + "Ġco pe", + "Ġinterpol ation", + "ous ed", + "ĠJ ets", + ".F LAG", + ".C ancel", + ".Event s", + "ne ver", + "ĠM Hz", + "> D", + "Ġs ervlet", + "bast ian", + "Ġ> &", + "S ID", + "_cl k", + "Ġdiv isions", + "} ',Ċ", + "Ġd ildo", + "Ġpar ade", + "m ajor", + "Ġab oard", + "; ++", + "Ġf usion", + "\"}, {\"", + "ĠDialog Result", + "ĉ arr", + "- em", + "_n r", + "(h andler", + ".N ET", + ".Xtra Reports", + "ĠSh ah", + "ĠB rief", + "- ,", + "Ġprec io", + "ĉĉĉ ĠĠĠĠĠĠ", + "Ġt ant", + "ĠGrand e", + "/ xml", + "_IC ON", + "ĠR etro", + "un que", + "Ġn ag", + "to Fixed", + "X L", + "Ġdecl aring", + "ĠCon crete", + "ĠAm azing", + "ĉprint k", + "Ġdeb ates", + "D ATED", + "Ġaest hetic", + "emet ery", + "Routing Module", + "ĠNash ville", + "W AYS", + "Ġw olf", + "Ġobserv ers", + "OT A", + "ans on", + "Ġe a", + "Ġgreen house", + "ĵį ä½ľ", + "Ġst air", + "Ġimmigr ant", + "_app ly", + "pe are", + "ĠBloom berg", + "_PL AYER", + "Res p", + "æŃ £", + "Cho oser", + "ĠI Collection", + "P eter", + "Er ro", + ".detect Changes", + "Map s", + "Ġs queeze", + "ĠHom es", + "weg ian", + "Ġformat ting", + "Ġnegot iate", + "ul d", + "ĠN ep", + "ĠQ B", + "Ġeconom ies", + "Ġ*/ ,", + "Ġredu nd", + "ĠA ber", + ".IsNullOr WhiteSpace", + "yc led", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĊ", + "_S h", + "Ġske pt", + "Ġre created", + "Ġget Type", + "Ġmarg ins", + "Ġcolon ial", + "ch arts", + "// @", + "Ġprocess ors", + "è¯ ´", + "b atis", + "æĦ ı", + "ator io", + "mention ed", + "P atient", + "Ġpre y", + "Check box", + "_x path", + ".s kip", + "ĠMorm on", + "ĠMemory Stream", + "CRE MENT", + "Ġk u", + "m eld", + "\\ Data", + "ĠK ernel", + "il tr", + "éĢ ģ", + "( profile", + "Car bon", + "RO LE", + "( pl", + "] *(", + ".m emory", + "Ġmed al", + "Ġadvis or", + "it ät", + "Ġh dr", + "ier ung", + "ĠProvid es", + "( alpha", + "Ġteen agers", + "- parser", + ".L atLng", + "] ()Ċ", + "Ġfel ony", + "ĉĉĉĊ ĉĉĉĊ", + "BO OK", + "Ġsl ash", + "Ġclear fix", + "ĠPro phet", + "å® ¹", + "right ness", + "-f i", + ".k ind", + "ert on", + "J im", + "Ġmanip ulate", + "Ġworks heet", + "ol in", + "st ars", + "Ġart ifact", + "_EM PTY", + "ĉm ain", + "------------- ' ;", + "Ġexpress ing", + "ĠI Q", + "ĠF act", + "/************************************************************************ *******Ċ", + "_m ass", + ")) :", + "Ġcon dom", + "Ġcreate State", + "omet own", + "Ġir r", + "Ġ> (", + "> B", + "iter ation", + "ãĥ ª", + "Ġshirt s", + "ount y", + "-> $", + "_S IGN", + "ĠD ale", + "Ġj j", + "E asy", + "F re", + "ĠN y", + "Ġch lor", + "match ed", + "ĠG erm", + "- UA", + "ĠN athan", + "educ ation", + "-y ard", + "- che", + "h ouses", + "r itional", + "Ġprox imity", + "Ġdies em", + "áºŃ p", + "Ġd rought", + ".a udio", + "ĠLe o", + "Ġfavor able", + "in ch", + "ĠD aw", + "rib ly", + "_st udent", + "id able", + "O VE", + "Ġlack s", + "ounc ing", + ".b usiness", + "Ġre open", + "may be", + "_G LOBAL", + "Ġdress es", + "ĠEd wards", + "ens ible", + "ĠHard ware", + "ĠEx cellent", + "ĠTime Unit", + "CTION S", + "Ġsched ules", + "Ġseg ue", + "Op ens", + "am men", + "- Identifier", + "Ġst aring", + "Ġhapp ily", + "ĠH ob", + "' _", + "Ġ\" );", + "ament os", + "et ched", + "Ġ/> }Ċ", + ". Users", + "Ġinterrupt ed", + "Contact s", + "Ġreg istro", + "in burgh", + "CH A", + "_ imp", + "ph is", + "s ay", + "Ġretail er", + ".N ODE", + "/ maps", + "_L AST", + "ĠCh arge", + "_g uard", + "Coll ider", + "ĠStateless Widget", + "\": [\"", + "(\" ../../", + "iox ide", + "ĠS und", + "Ġ'' ;", + "un set", + "add Widget", + "л Ñİ", + "el les", + "alk er", + "A rc", + "Ġded uct", + "G UILayout", + "ĠV illa", + "Ġfor bidden", + "_ where", + "Ġ\\ /", + "ĠT ib", + "_A X", + "] čĊčĊ", + "ĠB ir", + "Ġb end", + "ĠMA KE", + "ĠM ET", + "Ġfut ures", + "Ġweight ed", + "\"\" \"čĊ", + "Ġauthor ize", + "(pro gram", + "}, {\"", + "Ġcoeff icients", + "ê s", + "Per Page", + "ĠBath room", + "ĠPublish ing", + "G PL", + "Ġsub missions", + "ĠNUM BER", + "j Äħ", + "Ġaddition ally", + "em pre", + "ĠSh el", + "ot yp", + "S olution", + "Ġth under", + "_ ec", + "ĠĊ ĠĠĠĠĊ", + "ĠF ellow", + "Ġk ay", + "Ġnew State", + "ONT AL", + "Im plementation", + ".L ook", + "Ġ ents", + "Ġl ors", + "ĠB IG", + "f ab", + "Ġaver aged", + "ĠFe edback", + "ĠW ells", + "Ġm artial", + "Ġind ul", + "ĠComm unist", + "ĠFore x", + "ĠAgricult ure", + "\" [", + "Ġqu ar", + "ĠK ont", + "ĉ view", + ". Bytes", + "des ktop", + "ĠM akes", + "akes peare", + ".Null able", + "Ġspot light", + "V B", + "ow y", + "(t orch", + "tr idge", + "_b ounds", + "Ġapolog ize", + ".add Item", + "ant d", + "* );Ċ", + ", u", + "(g en", + "ç» ĵ", + "re ator", + "ĠC ord", + "ou pper", + ".m etro", + "Ġ ew", + "ĠW ORD", + ".A fter", + "Ġdet ained", + "ĠHam mer", + "ex isting", + "Ġo st", + "Ġmon ument", + "-c ustom", + "User ID", + "ĠN om", + "Ġre jection", + "(d im", + "Ġsingle ton", + "ĉd ie", + "ari ance", + "re ports", + "] !=", + "eld a", + "Ġpreval ence", + "_reg s", + ".\" .", + "Ġfemin ist", + "Code c", + "Ġ **Ċ", + "(label s", + "_M ARK", + "FA ILED", + "Ġadminister ed", + "W N", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠ ĉĉ", + "Ġn oun", + "w ig", + "Ġg otta", + "Ġr if", + "- im", + "ĠPaul o", + "ĠCommand Type", + "] ))ĊĊ", + "-z ero", + "Tr aining", + "Ġl ord", + "_ art", + "re ddit", + "C ert", + "Ġpes o", + "R ot", + "Ġend anger", + ".d r", + "user Info", + "un ts", + "n v", + "ĠTrail er", + "-f irst", + "(m ake", + "Ġbenef ici", + "-bl ack", + "i ÃŁ", + "Ġund oubtedly", + "Ġm ex", + "ĠAnc ient", + "( as", + "Ġdes cent", + "P ick", + "Ġrep lica", + "$ obj", + "ä hr", + "Ġar rows", + "ft y", + "ĠLib ya", + "ug a", + "charg ed", + "T ur", + "Ġh omic", + "iss en", + "ĠF ake", + "Ġbe ers", + "Ġsc attered", + "( Time", + "UT IL", + "Ġbureauc r", + "/pl ain", + "Ġstick ing", + "FA IL", + "ĠC ovid", + "Th ird", + "_p resent", + "ĠPier re", + "Ġë ª", + "Ġ[... ]ĊĊ", + "Pro b", + "ĠTra ffic", + "ica o", + "do ctor", + "Ġ), ĊĊ", + "T abs", + "al u", + "ï¼ļ âĢľ", + "Ġinher ent", + "_N o", + "rit is", + "ĠPro of", + ".b asename", + "ä¼ ļ", + "Ġch im", + "ĠProt ected", + "c rit", + "Ġpr one", + "Ġк он", + "ĠHero es", + "Ġan xious", + "Ġan os", + "Ġweek ends", + "Ġs ext", + "Ġredu cer", + "= UTF", + "h alf", + "ĠS aw", + ".m m", + "Ġnue va", + ".current Target", + ".l ua", + "_EXT ENSION", + "ĉ reg", + "ĠC trl", + "_ align", + "accept able", + "Ġrush ing", + "fr ac", + "Ġbo asts", + "F ive", + " ±", + "ĠTem perature", + "> ):", + "Ġchar ter", + "RE ATED", + "Ġsubject ed", + "Ġop c", + "health y", + "使 çĶ¨", + "ĠScient ific", + "Ġfra u", + "ri ages", + "ภĶ", + ".in ventory", + "ation ale", + "M ad", + "min utes", + ">> ();Ċ", + "ĠEn v", + "Ġrecord ings", + "Ġsusp icion", + "sql ite", + "ĉ read", + "ãģ ¦", + "Ġwor ries", + ".put String", + "ĠSh anghai", + "( uid", + "r er", + "ĠvÃŃ de", + "\") :", + "Ġmethod ology", + "Ġк оÑĤоÑĢ", + "cc c", + "av ad", + "Ġindu ction", + "ĉ Thread", + ", string", + "ạ i", + "neh men", + "u ition", + "Ġ* __", + ".em f", + "Ġì ľ", + "/th emes", + "ĠN ine", + ". One", + "ĠEm bed", + "Ġf az", + "u ations", + "Ġpriv ately", + "Ġl ing", + "[ F", + "ush i", + "Ġlaunch es", + "( KEY", + "G MT", + "Ġaim ing", + "pat ible", + "ĠB iden", + "i w", + "ĠD egree", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġ$ ('<", + "á rios", + "to UpperCase", + "ìł ľ", + "ĠE UR", + "Ġovers ight", + "Ġtable sp", + "Up dates", + ".m akedirs", + "Ġhum idity", + "/ template", + "Al ways", + "( IS", + "_c ert", + "D ig", + "Ġunder way", + "ort on", + "ĠHur ricane", + "Ġsp ends", + "ĠSeg ment", + "Ġfl ies", + "ĠT oggle", + "ĠLyn ch", + "Ġs enses", + "ĠK os", + "set Enabled", + "ist ically", + "Ġtest er", + "Ġadministr ators", + "Ġtag ged", + "Ð ĵ", + "Ġshort cut", + "ĠRes olution", + "Ġsuperv ision", + "ĠAsh ley", + "Tr acking", + "ul atory", + "and el", + "ist en", + "Ġun re", + "(d iff", + "ANT S", + "Ġr ider", + "Ġs Äħ", + ".S eries", + "_ orders", + "ORIZ ONTAL", + "Ġret ention", + "ãĢĤ čĊčĊ", + "Ġdi agonal", + "ĠC ancellationToken", + "_ Internal", + "Ġru in", + ".Q t", + "ocr atic", + "T el", + "ĠAn swers", + "m atic", + "Ġx p", + "at em", + "_j obs", + "_ any", + "Ġsen iors", + "Ġland mark", + "ĠQ List", + "Ġman eu", + "ot ify", + "/ \";Ċ", + "/ server", + "ĠPhil osoph", + "uten ant", + "( io", + "h z", + "Ġauthentic ated", + "d v", + "- Compatible", + "Origin ally", + ", function", + "ãĢĤ čĊ", + "ĠRepresent ative", + "as ily", + "irc uit", + ".d t", + "(m ath", + ".M arshal", + "[ ,", + "ĠC ities", + "_ turn", + "| )Ċ", + "Ġcant idad", + "al ter", + "ĉ ui", + "ĠNe braska", + "Ġsk irt", + ".b g", + "Shared Preferences", + "( style", + "Ġg rief", + "g ew", + "Ġsaf eg", + "ol ang", + "_l ists", + "ì Ľ", + "Ġgran ite", + "Ġhott est", + ".j dbc", + ".C ustomer", + "Ġâī ¤", + "Ġwa ar", + "_sc ene", + "+' /", + "ĠJ TextField", + "Ġse ating", + "Ġwe ars", + "Ġ` /", + "C ases", + "ĠY outube", + "ı m", + "Ġbal con", + ", G", + "Meta Data", + "- price", + "SC R", + "Un ity", + "Ġtr unk", + "={` ${", + "Ġearthqu ake", + "Part ial", + "Ġsub st", + "Ġelim in", + "=\" '.", + "//* [@", + "Ġsuperv isor", + "vro let", + "_ article", + "Ġp ane", + "b io", + "Ġmot ors", + "N M", + "F rank", + "Ġon ion", + "- word", + "Item ClickListener", + "Ġb rit", + "end encies", + "Com puter", + "_r unning", + "( day", + "- he", + "(n amed", + "ĠS ach", + "о Ñĩ", + "c ampaign", + ".Ab stract", + "(w rapper", + ".p ay", + "Ġu w", + "Ge o", + "r ails", + "/ select", + "icht e", + "son s", + "E VENT", + "Ġal iment", + "Pro viders", + "A wait", + "_INTER VAL", + ". off", + "Ġgl uten", + "_cl oud", + "Ġw en", + ".ex tract", + "ĉ button", + "/ MM", + "Part y", + "Ġdem ographic", + "_err no", + "Ġh iking", + "(' ')Ċ", + "\", @\"", + "Ġw it", + "r á", + "olog ie", + "ĠSt yles", + "ĠBrowser Module", + ".Request Mapping", + "ic ans", + "P AGE", + "cre ation", + "ĠF erguson", + "ud ed", + "num bers", + "ĠGT K", + "Ġpresent ations", + "ĠB obby", + "_s pan", + "est yle", + "Ġilleg ally", + "abel a", + "Ġbattle field", + "cap acity", + "ter ror", + "] \");Ċ", + "Ġwar rior", + "le ader", + "ĠDB G", + "ĠRe venue", + "Ġvig il", + "Ġcounter parts", + "( Error", + "ACT ER", + "Ġhe eft", + "Ġselection s", + "ze ug", + "t om", + "-t wo", + ". ;Ċ", + "_st atement", + "ĠA id", + "ĠV ul", + "_r gb", + "Ġpr izes", + "Ġedit able", + "ĉ form", + "ın ı", + ".de cor", + "D emo", + "lic es", + "Ġen ctype", + "rat ulations", + "ĠR OS", + "_ch ars", + "ĠJ ahr", + "part ial", + "Ñĥ ÑĤ", + "ĠRe ceive", + "ĠL ands", + "AP TER", + "Ġch opped", + ".. \"", + "ĠAn aly", + "ĠU ID", + "ĠR adeon", + "ĠB ee", + "Ġun m", + "> M", + ".find all", + "Token izer", + "ĠWH AT", + "Ġs j", + "D rawing", + "E ss", + "ON D", + "Ĭ ¶", + "(p acket", + "âĢĶ but", + "Inv ocation", + "ĠN uclear", + "? ;Ċ", + "Ġgrand es", + "ĠC rypt", + "rem ark", + "Ġ'../../ ../../", + "Ġin ability", + "m agic", + "c ats", + "Ġsim ulate", + ": ${", + "in flate", + "Ġen er", + ": NO", + "ip les", + "Ġmer it", + "ĠR ated", + "Ġgl ue", + "/b log", + "Ġg ren", + "Ġthr illed", + ".C H", + "unc an", + "ĠPR IMARY", + "Ġper sec", + "Ġfe ared", + ".M IN", + "ĠThe ater", + "é Ĵ", + "ategor ie", + "æ® µ", + "Ġappet ite", + "s quare", + "ĠAlex and", + ".User Id", + "_g t", + "_ enter", + "Ġgradu ates", + "Fragment Manager", + "Author ize", + "-N LS", + "(M y", + "Ġtri umph", + "ust ing", + "_PARAM S", + "Char acters", + "(: ,:,", + "_B UILD", + "M Hz", + "Ġwash ed", + "Ġun cle", + "Ste ve", + "ard own", + " ${", + "_confirm ation", + "Ġtro phy", + "Work s", + "ĠElect ronics", + "ĠMediterr anean", + "_m etrics", + "Ġannounc ing", + "ĠD AY", + "_pro to", + "Ġp ear", + "base Url", + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ Ċ", + "Ġcoord ination", + ": N", + ".an imate", + "ĠC otton", + "_h it", + "â ľ", + "Ġjet zt", + "if ter", + "(f ields", + "own load", + "ific acion", + ".c uda", + "ĠLi u", + "> equals", + "ĠA ce", + "ÑĢаР¼", + "ĠSuper man", + "ĠGarc ia", + "Ġarrest s", + "ag ar", + "Ġ{} )", + "Ġmac ros", + "rou pe", + "ê tre", + "Ġtw isted", + "str uments", + "_ (\"", + "_ vertices", + "ĠTrans ition", + "и к", + "[ max", + "m ind", + "Ġaccess Token", + "Ġun le", + "m us", + "c op", + "ĠF actor", + "Ġcon ced", + "Ġre tr", + ".l inalg", + "-s lider", + "ob l", + "_Static Fields", + "Ġz ombie", + "s elling", + "Ġch ap", + "Ġsh aking", + "ĠTrans late", + "ĠAm sterdam", + "ĠE TH", + "_EX TERN", + "k d", + "_d isc", + "Ġpreced ing", + "Ġpri x", + "Object Name", + "_mod ified", + "ard ware", + "Ġ?> \">", + "ĠD W", + "` ${", + "Ġ?> \">ĊĊ", + "Ġspin ning", + "_p ending", + "Match ers", + ". Keys", + "ĠP V", + "en us", + "ant is", + "Ġdisc ard", + "Ġh aul", + "Ġem pir", + "Ġpath way", + "Ġo ak", + "м ен", + "-ind uced", + "Ġimp air", + "ĠCal gary", + ".is Hidden", + "d z", + "_ include", + "Ġg m", + "Ġ' ('", + "P Y", + "uggest ions", + "Ġcommod ity", + "c ro", + "/ sub", + "Ġget Instance", + "ĠLeg acy", + "ĠK il", + "B al", + "( short", + "In form", + "+ x", + "* r", + "ĠHope fully", + "or ate", + "Ġmach en", + "Ġtreat y", + "ĠO ri", + ".p ublic", + "-h orizontal", + "Ġtact ic", + "Ġb ord", + "w ares", + "Ġam mo", + "ĠL ists", + "Ġequ ations", + "/ her", + "ĠNS W", + "B ounding", + "_C ollections", + "Ġav ail", + ".Drop Down", + "è °", + "Ġh h", + "Ġl Ãł", + ".p b", + "Ġmemor ial", + "ĠAT TR", + "Ġexhaust ed", + "Ġt sp", + "ĉ redirect", + "Ġlik ewise", + "ST ER", + "L java", + "Ġcondem ned", + "oca ust", + "(str ict", + "Ġexem pt", + "Ġs ms", + "Ġex agger", + "S YS", + "Ġl ounge", + ": ^", + "Ġto dd", + "de b", + "ator ial", + "ĠPort er", + "Ġtu ition", + "Ġexem pl", + "Ġp aren", + ".line To", + "Ġkid ney", + "Ġç a", + "Ġc ui", + "ï¼Į 请", + "X C", + "Ġmo ż", + "Ġnomin ated", + "l ung", + "Im Gui", + "ĠB uzz", + "Ġstere o", + "port al", + "res as", + "Ġk lass", + "Ġdraft ed", + "Ġproject ile", + "/g pl", + "(param eters", + "* )Ċ", + "Ġassist ed", + "ĠNS Integer", + "s itemap", + ":n th", + ".View s", + ".Argument Parser", + "Ġme er", + "z ier", + "ĠD ig", + "Ċ", + "Ġpl ag", + "p ine", + "Ġblank et", + "Ġ: -", + "Ġl cd", + "------------ ---", + "(\" \"", + "Ġtact ical", + "ĠRon ald", + "ex tr", + "ĠF est", + "Ġf uer", + "-n avigation", + "Ġk b", + "gh ost", + "Ġhandle Change", + "_cl s", + "() !=", + "Com parator", + ".v m", + "ĠCo x", + "_re view", + "/ @", + "_c ookie", + "Ġrecogn ised", + "ld ap", + "Thread s", + "ĠSex ual", + "ĠB earing", + "(S QL", + "Ġx r", + "Ġth igh", + "URL Connection", + "ĠSU V", + "Ġm Context", + "Ġinc idence", + "ĠE ste", + ".s up", + "_t e", + "(EX IT", + "C MD", + "/ \">", + "Al most", + "ĠU ne", + "Ġand eren", + "ĠSingle ton", + "Ġb ore", + "Th ink", + "Ġn arc", + "] initWith", + "_sh op", + "(str ategy", + "! ',", + "her its", + "ĠDes k", + "_m achine", + ".net ty", + "ı nda", + "= <", + "ĠQ R", + "ĠS idebar", + ".split Container", + "Ġon Success", + "Ġmon key", + "En joy", + "(n odes", + "pect rum", + "Ġ(* (", + "ĉU INT", + ", height", + "ĠNetwork s", + ".t ail", + ".l inspace", + "Ġ\" ...", + "List en", + "Æ ¡", + ".Ch annel", + "- defined", + "Re peat", + "ad just", + "ER M", + "_ application", + ".assert NotNull", + "- stream", + "Ġr abbit", + "Ġposition ing", + "Ġw oke", + "Ġf ing", + "Ġmulti player", + "Ġregister ing", + "un til", + "Ã¥ n", + "( ::", + "uss ions", + "Ġpot ato", + "ĠE quals", + ".S up", + "/ap ache", + "Ġ( =", + ". \")", + ".p tr", + "ĠSpe ech", + ".cl ip", + "ĠGab riel", + "Ġmusic ian", + "/ issues", + ".sh op", + "ĠH ier", + "_RE T", + "_b ucket", + "ãĥ ¡", + "av s", + "Ġro z", + "fl ower", + "Write Barrier", + "ĠMil an", + "Ġlegisl ature", + "ĠD oll", + "Ġprov ing", + ".concat enate", + "âķ IJ", + "Ġg char", + "cdn js", + "b les", + "ĠList ing", + "л о", + ".xr Label", + "ĠS ak", + "just ice", + "ĠVal entine", + "un less", + "Ġp iger", + "(r un", + "Ġtest ified", + "AN A", + "ĠRem oves", + ")) ));Ċ", + "rec ated", + "ĠRuntime Method", + "Ġcon qu", + "ãĤ ¢", + "Ġt issues", + "ail er", + "ét é", + "- Star", + "Ġfl ames", + ".set Icon", + "Ġsup ern", + "Ġvag ina", + "- variable", + "Ġwell ness", + "C UR", + "Ġbel le", + ".get Request", + "Ġp oco", + "ben h", + "ag ens", + "Ġsp ill", + "ĠJ ur", + "Ġdispatch er", + "н ого", + "emon ic", + "(dir name", + "ĠÐ Ķ", + "Ġpas se", + "Ġg anz", + "ric ing", + "E U", + "Ġmuj eres", + "ess en", + ".at tribute", + "j j", + "ĉĉ ĠĊ", + "[ ^", + "Ġstrtol ower", + "lex er", + "ect ar", + "hot el", + ".s quare", + "Ġr all", + "Ġlower ed", + "hand led", + "Mark et", + "ĠUs es", + "iv as", + ".B usiness", + "ãģĹãģ ¦", + "D IV", + "Ġw asted", + "Ġav oir", + "ê m", + "_ACC OUNT", + ". et", + "ĉ SDL", + "k ap", + "Ġf ox", + "up pet", + "{ },Ċ", + "\", '", + "F avorite", + "P END", + "ĠA ES", + "} ),", + "Ġded uction", + "Ġpol ÃŃt", + "Ġcomponent Will", + "ĠT elerik", + "_SE LF", + "Ġm use", + "C raft", + "Ġd ens", + "ठ¿", + "( tp", + "Ġt asty", + "Ġbal ances", + "Ġded ication", + "ĠWall ace", + "Ġun law", + "\\\"> \\", + "Ġm um", + "- update", + "ement e", + "Ġs oda", + "Re public", + "as mine", + "é ric", + "( Status", + "ĠJson Convert", + "ĠD isk", + ".Red irect", + "Ġfilm ing", + "/m ol", + "R o", + "Ġv ille", + "Ġtrab aj", + "Ġsyn thesis", + "reg a", + "Ġr l", + "S cheduler", + "ISH ED", + "current User", + "(error s", + "' h", + "_b ot", + "x imo", + "ĠUS ART", + "_s uper", + "_DEC REF", + "н ой", + "_RO W", + "Ġprom otes", + "ĠT A", + "Ġhor as", + "ĠRep resents", + "Ġname of", + "ĠEx c", + "ĠGar age", + "Ġse ine", + ", #", + "Ġher b", + "/ resources", + "Ġple aded", + ".r adioButton", + "Ġæ ĺ", + "O ps", + "ĠN est", + "c string", + "ĠDef ence", + "Ġref ere", + "_le af", + "Ġrevel ation", + "ë §", + ".execute Update", + "_W ORLD", + "Ġexp ans", + "(\" \\\"", + "j ab", + "Ġdoub ts", + "ĠGe ometry", + "Ġintrodu ces", + "Ġsen ators", + "Ġcan al", + ".h elper", + "ĠBi ology", + "_SE NS", + ".pre vious", + "-t ouch", + "ab it", + "Ġimpact ed", + "Ġbr ackets", + ".d irect", + "acc um", + "Ġtest osterone", + "ĉ action", + "ĠCh ance", + "Ġpe aks", + "CppCodeGen WriteBarrier", + "Ġun belie", + "_p ress", + ".R el", + "ang led", + "/ templates", + "-- >čĊ", + "l ime", + "Ġsufficient ly", + "_ nt", + "Exp and", + ".is file", + "Ġis Empty", + "Ġq t", + "Ġmul her", + "ac ob", + "Ge orge", + "å¸ ¸", + "Ġass im", + "as o", + "Ġcompr ised", + "O V", + "(CON FIG", + "ĉw riter", + "Ġdes p", + "Ġten ure", + "(c r", + ".p ool", + "ĠB rend", + "Ġc ensor", + "(time out", + "Ġple a", + ".W rap", + "Ġtight ly", + "ĠW ere", + "ĠI gnore", + "abe i", + "Ġbr idges", + "Ġcondem n", + "Ġsimp licity", + "Ġrout inely", + "Ġblack s", + "j b", + "ĠP it", + "U tf", + "Ġ/ Ċ", + "re load", + "Ġset Object", + "/g lobal", + "Ġf atty", + "Ġsock s", + "Could n", + "Ġerot isk", + "æĿ ¡", + "ĠPress ure", + "ĠM az", + "n pos", + "tol ower", + "ĠE Q", + "ute ur", + "ĠM oment", + "Ġet a", + "{{ --", + "Ġgraph s", + "ĠGu ar", + "r ine", + "( --", + "ĠHttp Status", + "(st udent", + "* np", + "Ġrail way", + "Ġas ynchronous", + "_v m", + "'] ,'", + ", text", + "mer chant", + "(G uid", + "ĠG ra", + "ix er", + "fetch All", + ".add Listener", + "fl ip", + "* $", + "> (),", + "Ġsun light", + "ass igned", + "Ġab c", + "ĠC OLUMN", + "ĠðŁĻĤ ĊĊ", + ") ...", + "Ġen semble", + "Ġnew line", + "_S INGLE", + "ied ad", + "Ġdark er", + "orm ap", + "Ġl ion", + "pl its", + "Ġillustr ation", + "ĠI EEE", + "Ġv ista", + "ous ands", + "****** *", + "ĠTom my", + "Ġh ue", + "S el", + "Ġa ura", + "ĠTher apy", + "Ġanim ator", + ".con straints", + "Ġv ague", + "(\" \")", + "Ġvill ain", + "Ġbless ing", + "Ġstring Builder", + "ĠM isc", + "ĠD IR", + "f ax", + "- node", + "ĠWalk ing", + "ĠA U", + "s ess", + "Ġgr ill", + "VERT ISE", + "ĠF oods", + "Ġt ournaments", + "à ĵ", + "ĠMar sh", + "Ġw onders", + "Long itude", + ".Command Text", + "= input", + "_enc oder", + "page Size", + "Ġget State", + "> >Ċ", + ".g rey", + "p od", + "Ġread ings", + "Ġre consider", + "Start up", + "Ġexc er", + ".b alance", + "_c ycle", + "_T ime", + "LOC AL", + "ĠE FI", + "ĠRe yn", + ".set Foreground", + "by n", + "Ġdis connected", + "ACT IVE", + "Ġembed ding", + "ick ers", + "Ġsurround ings", + "* c", + "Ġgar ant", + "Ġb f", + "Ġw ipe", + "Ġ ä¸ĭ", + "_T RA", + "ado x", + "ç ķ", + "Ġsu cks", + "ĠS ongs", + "ĠAssoci ates", + "ĠB ald", + "ĠB rett", + "ven ile", + "Ġv t", + "Ġin ade", + "Ġres igned", + "ĠGl enn", + ".p attern", + ".Data Bind", + "Ñĥ м", + "Layout Inflater", + "ch et", + "ĠTest ament", + ".m s", + "Ġp av", + "ĠReact DOM", + "ur dy", + "AD ATA", + "M u", + "/ actions", + "ĠJ s", + "_ex tract", + "ĠBr ing", + ": id", + "str t", + "iv ation", + "Ġoutr ight", + "az u", + "loy ment", + "и Ñı", + "al do", + "ĠP ublisher", + "E ducation", + "Pa lette", + "_d rv", + "Ġ($ (", + "ĠAnd a", + "Ġrem edy", + "Ġincons istent", + "te ction", + "Ġregul ators", + "Ġshort est", + "(p air", + "ĠInstall ation", + "Ġdefend ants", + "Ġ( );", + "-l arge", + "M el", + "Ġthreat en", + "н Ñı", + "Ġfet ish", + "ot ine", + "_d ic", + "Ġ< $", + "Ġst agger", + "sp i", + "$ response", + "S erv", + "-b orn", + "j os", + "ĉ img", + "ĉW HERE", + "_l t", + "å½ ĵ", + ".c ost", + "ĠT ue", + ".label s", + "ĠL V", + "wcs store", + "ĠJes se", + "ภ«", + "Tr ade", + "Ġpredecess or", + "ë Ĥ", + "fin ally", + "_g eneral", + "ogg ler", + "_REG ION", + "n ement", + "Ġblog ger", + "ĠHar bor", + "ĠD ataset", + "[ w", + "Ġattend ees", + ". ico", + "max imum", + ".Un lock", + "_SY NC", + "ág ina", + "Ġdown s", + "ĠW ii", + "]) /", + "Ġkick ing", + "unic ation", + "ĠD AC", + "ĠID S", + "ĠR ental", + "Ġcurrent Time", + "Ġvacc ines", + "ĠDev il", + "Ġn ors", + "_m ouse", + "urre ction", + "(n o", + "Ġ> čĊ", + "Ġaggress ion", + "Ġbre eding", + ".s ymbol", + "im an", + "Absolute Path", + "ĠWH O", + "_fl ush", + "- root", + "arn a", + "& M", + "Ġf athers", + "ĠR ocket", + "ive au", + "Ġw ander", + "Ġcom pos", + "ĠWar rior", + "ĠSe at", + "ĠClin ic", + "_in voice", + "(dis patch", + "Product o", + "at uring", + "oss ier", + "ĠM AY", + "Ġd agger", + "Ġsanit ized", + "ĠR FC", + "Ġpro ph", + "Ġur ine", + "Ġgr ind", + "ĠExp anded", + "des cripcion", + "-f w", + "ĠK erry", + "= name", + "Ġch k", + "Ġnation ally", + "Ġthe e", + "In c", + "Ġ? >>", + ".R adioButton", + ".Http ServletResponse", + "/ Y", + "ĉf ield", + "Ġhom me", + "y per", + "Ph ysical", + "= v", + "Ġdr iv", + "ĠErr ors", + "Ġc Äĥ", + "De ath", + "ĠW INDOW", + "Ġpo et", + "ĠSh arp", + "ĠImm utable", + "ĉ create", + "Ġge ht", + "ĠRe form", + "ais er", + "ĠInitial ization", + "Ġimm unity", + ".com pose", + "Ġlat ency", + "ĠLeban on", + "ĠPar ad", + "Ġfu els", + "ĠEx hib", + "co h", + "% \">Ċ", + "ĠCL I", + ") initWith", + "-Z a", + "_C LEAR", + "reg n", + "Ġfin ances", + ".st andard", + "_C ATEGORY", + ".lib rary", + "Ġtravel ers", + "_w p", + "ĠE valuation", + "start ing", + "Ġ )),Ċ", + "ep isode", + "ĠV ariant", + "Ġda emon", + "ĠJul ia", + "ĠN R", + "Ġdoub les", + "< v", + "/r untime", + "Ġinterpre ter", + "ĠIN DEX", + "ĠHol mes", + "_D IM", + "Ġp addle", + "_ex ample", + "Ġfore ground", + ".r outes", + "Ġs owie", + "S UCCESS", + "ĠC DC", + "ĠB D", + "_ -", + "as ured", + "W riting", + "Ġcurrent Page", + "( answer", + "ĠASC II", + "à ¨", + "Ġsocial ly", + "yy y", + "ĠSpecial ist", + "(c ustomer", + "ist ani", + "ke st", + "ĠM ak", + "Ġth o", + ". pt", + "( comment", + "ĠCon verter", + "g am", + "b ins", + ". tele", + "ĠVeter ans", + "_AL LOC", + "олÑĮзов аÑĤ", + "inn amon", + "; width", + "oh l", + "Ġfant as", + "Ġs ung", + "ĉ K", + "( Json", + "Ġneighbour hood", + "Ġv ow", + "Ġs ins", + "on acci", + "Ġepoch s", + "im agen", + ".Ch ange", + ".my batis", + "Se ek", + "W ER", + "管 çIJĨ", + "Ġinter ess", + "_ Event", + "eder land", + "Ġterr itor", + "Ġci udad", + "uck ed", + "Ġsn ack", + "Ġtransport ed", + "ĠMan ifest", + "ĠD AT", + "_th eta", + "Ġw ont", + ".ĊĊ ĊĊĊĊĊĊĊĊ", + "Ĭ¶ æĢģ", + "ĠEp ic", + "De ck", + "l tra", + "_Z ERO", + "Ġ[] ;", + "/ scripts", + "Ġ---------------------------------------------------------------- ----------------", + "æĥ ħ", + "Ġwe ed", + "N BC", + "Ġrap ed", + "ĠG ateway", + "[ M", + "ĠTime out", + "ench mark", + ".View Model", + "Ġporn os", + "ĠY a", + "th ritis", + "ĠFly nn", + "Ġme ga", + "ac in", + "Ġtrib al", + ".app le", + "ĠB lo", + "â n", + "ib i", + "ro v", + "ĠL ives", + "^ .", + "get Request", + "ĠEst ablish", + "cont ainers", + "Ġst arring", + "Ġcele brities", + "ĠRel ative", + "ĠHe ights", + "Ġtq dm", + "ĠNorth west", + "iv ic", + "ĉ cl", + "Ġautom otive", + "ent ric", + "Ġfort unate", + "Ġfire place", + "se ud", + "nick name", + "; s", + "_C AL", + "h alt", + "(n s", + "_de leted", + "Develop ment", + "m ovies", + "Ġident ities", + "Ġprompt ly", + "ا ÙĨ", + "Ġant e", + "Ġ\" ','", + "åı £", + "imp se", + "Ġy ap", + "Type Name", + "Ġb itch", + "Ġassoci ates", + "HE ME", + "- empty", + "ĠØ ª", + "ol vers", + "Ġpist ol", + "Sc oped", + "ag ner", + "'] =='", + "ĠI MP", + "ex c", + "Ġo mitted", + "Ġmind set", + "Ġ[] (", + "Ġor n", + "_C AM", + "A vg", + "Localized String", + "ĠN atur", + "Ġcom poser", + "ĠPlay ing", + "Ġover d", + "_ utf", + ".s k", + "ĠF ol", + "$ page", + ", Object", + "Ġbe es", + "al ary", + "bul let", + "_lib rary", + "O ffer", + "loc ated", + "Ġ(_ ,", + "âĢľ He", + "ĠOwn ers", + ") ).Ċ", + "Ġb ri", + ".Ad min", + "kt ion", + "лÑİ Ñĩ", + "Ġerot ici", + "Cancel led", + "Ġa gr", + "re views", + "_d ma", + "RI CT", + "Ġg fx", + "mp i", + "pp o", + "Ġ// @", + "Ġupper case", + "Ġcommit ting", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "User Data", + "Ġv ai", + "ĉs ort", + "Ġcongr at", + "Ġd ioxide", + "д а", + ". area", + "ĠJosh ua", + "ĠK och", + "_b reak", + "az ure", + "ist ical", + "_AL PHA", + "_ views", + "Ġelim inating", + "OM B", + "en umer", + "ĠHy dro", + "(* (", + "ERT ICAL", + "Ġinev itably", + "Ġst ole", + "-e ast", + "ier on", + "Ġl inger", + "/d oc", + "Å º", + "ĠAl ready", + "as io", + "Ġ-- Ċ", + "Ġabb rev", + "ĠAt om", + "h im", + "ĠINS ERT", + "s un", + "âĻ ª", + "CON NECT", + "er ator", + "ĠM anning", + "Ġ: (", + "g as", + "=> '", + "Ġquery set", + "; }čĊ", + "ĠPop ulation", + "uted String", + "res ident", + "_F ONT", + "ĠRes pond", + "Ġobsc ure", + "Ġo bservable", + "ĠContrib utors", + "k on", + "ĠMus k", + "ex ao", + "ĠT ub", + "Boot Application", + "S OR", + ".H orizontal", + ".find By", + ".p ower", + "Ġposit ively", + "ven ience", + "ĠJ ong", + "Ġwh istle", + "Ġз наÑĩ", + "Ġl ending", + "Ġdestruct ive", + "Ġon Delete", + "author ization", + "(); ?>", + "_ original", + "sc ience", + "at ra", + "?, ?,", + "ĠAs c", + "Ġconvinc ing", + "$ a", + "org en", + "_D ate", + "ĠPro vide", + "Ġlon ely", + ") 'Ċ", + "ex change", + "; ?>Ċ", + ".f ast", + "S amples", + "L ondon", + "'] )čĊ", + "ĠI onic", + "Ġp esso", + "ĠKn ights", + "ĠR af", + "_attr s", + "Ġrepe al", + "> Main", + "ĠOrder ed", + "_N ew", + "=\" \"> \";Ċ", + "ĠS ERVER", + "ĠHE ADER", + "_ velocity", + "ĠIn voke", + ".timestamp s", + "Ġs ulf", + "I QUE", + "Ġinhabit ants", + "ph ins", + "azz o", + "Ġmon o", + "Leg end", + "Ġnon ce", + "IF E", + "; \";Ċ", + "- create", + "\" \",Ċ", + "per mit", + "ĠImm igration", + "Ġpath name", + "ffect ive", + "âĻĢ âĻĢ", + "Ġex ams", + "- event", + "ĠT ill", + "[m id", + "F IX", + "; color", + "( Order", + "_tra its", + "Ġorder By", + "Ġs unt", + "ĠNich olas", + "Ø ²", + "Ġsun ny", + "in ers", + "Ġaccess ibility", + "ĠH B", + ".com p", + "ĉ op", + "Ġminor ities", + "ethe us", + "Ġcollabor ative", + "pr it", + "H IR", + "Ġwr aps", + "ĉd raw", + "g od", + "ĠI X", + ".app s", + "ĠN M", + "Ġirre levant", + "ĠT igers", + "Ġdi ag", + "G V", + "ĠAccess ories", + "k ont", + "Ġsimpl ify", + "ĠF avorite", + "_t ools", + "([] );Ċ", + "Ġtow ers", + "B es", + "Ġhun ter", + "Ġsal on", + "(b uff", + "ĉ debug", + "Ġmal ware", + "M oving", + "- options", + ") +'", + "ĠLO VE", + "_S OCKET", + "_f in", + "ĠDel aware", + "Ġsher iff", + "-in valid", + "ĠF ULL", + "Ġп од", + "el as", + "\" strings", + "ĠRepresent atives", + "s urface", + "res olved", + "ht docs", + ")) :čĊ", + "Ġpress ures", + "Ġnorm s", + "Ġpl a", + "Ġs urname", + "Ġpost al", + "ĠDep art", + "Ġsla ughter", + "or ida", + "Ġhe bben", + "Ġdes ar", + "comp act", + "_L ANG", + "åIJ Ī", + "op oly", + "_r ad", + "ĠST DMETHOD", + "L azy", + "ĠĠĠ ĉ", + "... ,", + "( web", + "ĠP ont", + "Ġet was", + "Ġup ward", + "_h at", + "Ġ], ĊĊ", + "Ġbase Url", + "Ġworry ing", + "-add on", + "(get Class", + "S PI", + "Ġcapt uring", + ") },Ċ", + "Effect s", + "Ġcompet ent", + "Ġf oul", + "Ġsubscri bing", + "ĠO BJECT", + "IX EL", + "b ucks", + "( edge", + "(p ass", + "ĠPet erson", + "Ġbo obs", + "ĠD elay", + "_s quare", + "el im", + "ot ers", + "_P C", + "% E", + "on click", + "ĠSV G", + "Ġto pped", + "Ġf ist", + "sm art", + "ĠR alph", + "( owner", + "j ours", + "Ġbron ze", + "ĠArgument Exception", + "( original", + "_S CALE", + "_c p", + "Ġrecomm ends", + ".set Style", + "S ure", + "L AND", + "Ġrepe ating", + "M att", + ". Visibility", + "Ġenter prises", + ".Set up", + "(sc ene", + "ĠRe active", + "ur ge", + "b w", + ".P ut", + "p ersist", + ".c ookie", + "ĠAud i", + "` s", + "sup plier", + "( Form", + " ¡", + "_s o", + "Į Ģ", + "ĠLeg ion", + "t te", + "N d", + "L oss", + "( attrs", + ".sc atter", + "Ġg room", + "Ġgl impse", + "Ġn ails", + "Ġcum ulative", + "Ġf azer", + "_s ervices", + ".N um", + "ib ilit", + "_res olution", + "ĠT x", + "umin ium", + "op a", + ".s chedule", + "sm tp", + "ภķ", + "ur ry", + "ü k", + "go og", + "_sign ature", + ".int o", + "ĠSte ps", + "Ġhome owners", + "ĠNS URL", + "ĠP AC", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĊĊ", + "> ')Ċ", + "en h", + "Ġinc ap", + "$ MESS", + "Ġmo ins", + "ĠF i", + "Ġoff season", + "press ions", + "> .Ċ", + "ĠGr ass", + "ĠGo al", + "_p df", + "Hand lers", + "Ġstack s", + ".get FullYear", + "=[ ];Ċ", + "è½ ¦", + ", V", + "(s plit", + "Ñĥн к", + "Ġbake ca", + "Ġ~ /.", + "pe z", + "t ails", + "ĠG len", + "Ġset Image", + "ĠCom ic", + "B LOCK", + "ĉ This", + "o ader", + "Ġcapital ist", + "_ST EP", + "( Boolean", + "ĠCor rect", + "r ina", + "Ġconc aten", + "å® ŀ", + "() :ĊĊ", + "Ġun anim", + "ll i", + "al ars", + "- ne", + "Ġdiv or", + "ĠKick starter", + "]. _", + "< number", + "/m enu", + "GR APH", + "vis itor", + "Ġimpro per", + "_N EXT", + "Ġb isa", + "background Color", + "/ input", + "Ġmo i", + "Go al", + "li qu", + "Ġmiscon duct", + "Ġcompr ises", + "aw ns", + "ĠP ie", + "ra is", + "role um", + "Ġcur se", + "y u", + "_p oll", + ".current User", + "ES H", + "]) [", + "Ġstory t", + ")? ;Ċ", + "* =", + "ĠB urg", + "/ layout", + "_back end", + "; ?> * '+", + "åĿ Ģ", + "ac ency", + "( URL", + "_h alf", + "= l", + "Ġlist View", + "( section", + ".to Array", + "+ /", + "ĠRodrig uez", + "ist ream", + "Ġelig ibility", + ":: -", + ".new Instance", + "P B", + "ĠAs sets", + "ĠCom posite", + "ĠL abs", + "ĠHam as", + "++ );Ċ", + "Ġbl k", + "ĠNe o", + "L uc", + "@ login", + "Ġun aware", + ".m et", + "_RE LEASE", + "( ST", + "AM IL", + "ri ke", + "Ġ( ){Ċ", + "(s printf", + "ĠAccount s", + "ĠV IEW", + "ĠA j", + "ãĤ °", + "Ġwh isk", + "Ġid i", + "Ġro de", + "Ġih n", + "ĠElement ary", + "Q ty", + "Ġintrig uing", + "Ġå ¤", + "J obs", + "ĉ offset", + "ĠAh med", + "ĠTal iban", + "Ġè İ·åıĸ", + "Ġinject ed", + ".Auth entication", + "_line ar", + ".Dec imal", + "Ġapp les", + "Ġshare holders", + "Ġb aked", + ".d iff", + "ĠE ddie", + "ok ers", + "Ġconfront ed", + "vo ices", + "Ġt us", + "ĠSp in", + "N ODE", + "_ Un", + "CT X", + "/g oogle", + "Tem perature", + "Ġ' ').", + "Ġmagn ificent", + "Ġstart Index", + "semb les", + "Any one", + "z k", + "eh en", + "ĠD ame", + ". strict", + "Ġrepl aces", + "Ġline back", + "Ġpush es", + "Ġche ek", + "ĠSh i", + "_BY TES", + "RE A", + "ả n", + "_CON NECTION", + "G ateway", + "ĠTr avis", + "ĠA X", + "ĠBas ically", + "ĠUp grade", + "à ª", + "th emes", + "erm o", + "k or", + "F emale", + "_att ach", + "ĠìĤ¬ ìļ©", + "Ġpo z", + "============ ==Ċ", + "(s ymbol", + "ĠS ector", + "__ )ĊĊ", + "_p adding", + "ï¼ļ \"", + "Ġf abs", + "Ġr anged", + "set Name", + "Ġp error", + "â Ĺ", + "ĠFile Reader", + "Ġful filled", + "_C urrent", + "Ġdom inate", + "Ġsm ugg", + "Post Mapping", + "_for ce", + "Ġb loc", + "ĠG iant", + "(v ideo", + "ĠC U", + "System Service", + "Ġ elf", + "Ġkont akt", + "ë ª", + "ke es", + "gt k", + "Ġparam Int", + "Ġmark up", + "u ales", + "Ġaccount ed", + "Ġgang bang", + "RY PT", + "ĠW rong", + "Ġcred ited", + "ĠM ESSAGE", + "Ġfl aws", + "Ġbb w", + "Ġmetab olic", + "ĠO EM", + "/ event", + "(C ollectors", + "mont on", + "ap pear", + "Ġopt ed", + "Ġche at", + "Ġd av", + "ĠPro ceed", + "Ġê ¸", + "ank ed", + "и з", + "ans k", + "ĠH ang", + "ĠC ler", + "Ġdis gu", + "Ġc map", + ".cl js", + "Ġa ument", + "le z", + "ĠJo ined", + "_re ceived", + "Ġa erial", + "ot el", + "Ġgre et", + "\" s", + "ĠGen esis", + "ĠCal if", + "pan ion", + "Ġtail ored", + "m apping", + "and Expect", + ".tr ack", + "at omy", + "ĠO w", + "ull ah", + ".Y es", + "ĠSimple Name", + "db h", + "' en", + "Ġnons ense", + "Ġphilosoph ical", + "(get Context", + "Ġis so", + "ĠA CE", + "start Date", + "Ġb ÄĻd", + "ĠAUTH OR", + "ĠGlo be", + "Ġinsect s", + "_A l", + "ush ing", + "è® °", + "/ Home", + "ĠLocal Date", + "need ed", + "hes ive", + "Ġill usion", + "äº Į", + "Ġtr at", + "x o", + "/d etail", + "_M ATCH", + "Ġbroad band", + "Ġw al", + "ĠIllegal StateException", + "IRE CTION", + "Ġnor theast", + "es ium", + "ĠClient e", + "ul ance", + "nt y", + "Ġt ecn", + "Dev ices", + "Ġgr ains", + "ĠO g", + "ĠS EL", + "ud iant", + "Ġ++ ;Ċ", + "Ġexplan ations", + "oc co", + "Ġdi ets", + "Ġco hort", + "( controller", + ".Iter ator", + "-r ich", + "ro cess", + "G D", + "Ġcar bohydr", + "Ġfri ed", + "ĠEmploy ment", + "ìŀ ¥", + "ĠLeon ard", + "_ ${", + "qu ares", + "Ġcompan ions", + "Ġpar is", + "Ġstim ulation", + "ĠZ oo", + "Ġre levance", + "ĠCol our", + "Ġspe ar", + "ot ional", + "ĠL ite", + "ĠK osten", + "Ġà ³", + "_att achment", + "orph ic", + "Ġdam it", + "Ġd lg", + "Ġthr ive", + "CH ANGE", + "ĠApp arently", + "Ġat ual", + "Ġroot ed", + "( images", + "aw i", + "ari at", + "Ġch erry", + "STAT IC", + "m nt", + "ĠUser Id", + "il let", + "ĠHis panic", + "Ġn ak", + "Ġcent ro", + "Ġdim s", + "_initial ize", + "ı k", + "ĠCent ers", + "RE N", + "Ġevolution ary", + "ĠTop ics", + "_d amage", + "em er", + "Ġr und", + "Ġpun ished", + "Ġcub ic", + "f air", + "[] ;ĊĊ", + "Ġinstant iate", + "Ġover see", + "- delete", + "unte er", + "start Time", + "ĠP ipeline", + "_G AME", + "ĠC ir", + "ĉ Null", + ".Format ting", + "uc umber", + "ĠR ide", + "Ġz oo", + "Ġcheck er", + "åIJ Į", + "= C", + "Ġg rit", + "\"); //", + "_x y", + "ĠDe claration", + "Ġcall able", + "F oo", + "ĠList Item", + "Ġin accur", + "ml in", + "ĉ Data", + "Ġev olving", + "aw an", + "Ġca fe", + "fol k", + "_ID X", + "ĠAny thing", + "ĠPalest ine", + "ĠGrid View", + "Ġcol ony", + "ĠGerm ans", + "( +", + ".p id", + ".js x", + "ĠSuper ior", + "Christ ian", + "ĠL ect", + "ĉ Game", + "Ġinstrument al", + "Anim ations", + "д ал", + "ĠMos es", + "ĉĉčĊ ĉĉčĊ", + "z s", + "k te", + "ä¸ ļ", + "_D IST", + "bit map", + "d B", + "Ġp ersistence", + "ÑĢ оÑģ", + "$ l", + "B ron", + "Ġ{ |", + "_ch art", + "ĠCon sum", + "Ġh emp", + "Ġ\" ))Ċ", + "Ġattack ers", + "Ġknowledge able", + "Ġc et", + "Ġvir uses", + "' I", + "Ġpitch er", + "Ġsweep ing", + "= list", + "apt ops", + ".de pth", + "Ġinstruct ed", + "ĠR us", + "benh avn", + "Ġи н", + "S ports", + "Ġon set", + "æĿ ĥ", + ". RED", + "_s i", + "ĠP ST", + ".on Change", + "> tag", + "ĠR oh", + "_char acter", + "ĠLaw s", + "ĠB achelor", + "_s wap", + ".re activex", + "Ġreward ing", + "Med ium", + "- [", + "ĠRec ently", + "J oint", + "part ition", + "ĠMin utes", + "Ġind o", + "Ġabsor bed", + "ĠG N", + "_IN D", + "Ġsab er", + "Sp awn", + "output s", + "ĠJeff rey", + "Ġmed ieval", + "h ed", + "Gu ide", + "Ġpsy cho", + "Ġgl am", + "E lim", + "äd chen", + "_pl ain", + "ĠS au", + "-f our", + "Ġanaly zing", + "QU ERY", + "Ġtom ato", + "_button s", + "V EN", + ".set Status", + ". Url", + "+ ĊĊ", + "Ġcompl aining", + "deg ree", + "conf irmed", + "Ġsub t", + "p arsed", + "Ġtor que", + "Ġtroub led", + "ĠT ARGET", + "Ġtrad emarks", + "ĠCo ordinate", + "ĠV iv", + "Ġ// }ĊĊ", + "Ġapr ès", + ".get Position", + "(Key Code", + "ĠSil va", + "Ġmet eor", + "Ġendorse ment", + "Over view", + "ĠP oss", + ".In ject", + "Ġeven ly", + "Ġvisual ization", + "Ġw char", + "ĠH DMI", + "Ġfun ct", + "ick name", + "',' ','", + "Ġfor wards", + "Managed Object", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "ĉ server", + "ĠOut look", + "ĠChron icle", + "Ġdub bed", + "Ġd ok", + "ĠW ear", + ".A L", + "pare n", + ". Interface", + "Inter faces", + ".c od", + "Ġd ib", + ".Global ization", + "ĠAcad emic", + "Ġass ms", + "Aut om", + "Ġl w", + "ĠN W", + "Ġ&& čĊ", + "Ġproble ma", + "ĠManufact uring", + "lim its", + "-m obile", + "Ġfil me", + "/ map", + "Ġdo it", + "ĠIn k", + "Ġsu ed", + ". arr", + "Ġunder min", + "ĠPro c", + "croll View", + "__ $", + "Ġsidew alk", + "( that", + "ภ·", + "[ q", + "gram mar", + "Ġt ë", + "qu ito", + "Ġspir al", + "ext ended", + "Ġf ocal", + "Ġdig ging", + "p as", + "ĠT all", + ".pro xy", + "it ures", + "TR ACT", + "ĠRe alm", + "Ġf eder", + "Ġorient ed", + "ĠAltern ative", + "Ġo we", + "Ġsour ced", + "ink er", + ".d et", + "S ep", + "ĠQ ui", + "ĠPal mer", + "(_ ,", + "s amples", + "oy er", + "ull an", + "que z", + "Ed ges", + "Ġsh out", + "ĠA chie", + "Ġha ar", + "_Con struct", + "Ġprem ature", + "Ġre vert", + "'). Ċ", + "Ġs chn", + "filter ed", + "null ptr", + "S aved", + "itect ure", + "CL A", + "Ġv l", + "st ell", + "ĉ Me", + "ĠL ip", + "n ational", + "Ġwh olly", + "Ġspr ings", + ".T imer", + "ĉs rc", + "els en", + "åħ ¶", + "Ġcommunic ating", + "ĠQu iz", + "Ġt eng", + "Ġge z", + "ĠOut side", + ".S ign", + "(c s", + "Ġdisput es", + "ĠWe iss", + "ann es", + "> No", + "ĠB ach", + ".remove All", + "re fer", + "/d ashboard", + "ĠA jax", + "Index Changed", + "ĠWe ak", + "' \"Ċ", + "Ġs ights", + "access Token", + "ĠJ oi", + "(d omain", + "ĉc v", + "Ġcontin uation", + "Ġpl um", + "ad ir", + ".set Message", + "Ġ ï¼Į", + "Ġsw allow", + "ĠL amp", + "Ġq w", + "Ġu u", + "C oin", + "ub ic", + "ĠDe als", + "r ace", + "Ġdict ator", + "Ġmem e", + "turn ed", + "ĠJul ie", + ".grid Column", + "Ġpup py", + "Ġp am", + "Ġ) {čĊ", + "Ġinv iting", + "Ġf rench", + "v im", + "Ġwr apping", + "Ġ#- }Ċ", + "([ -", + "Ear ly", + "Ġsh iny", + ".f aces", + "Ġreb ell", + "abc def", + "ä lt", + "Ġest imation", + "ph ys", + "los ures", + "_RE L", + "Ġex clusion", + "ĠSk ype", + "we ise", + "-st op", + "no thing", + "ĠE gg", + "is ors", + "Rich ard", + "Ġcounsel ing", + "Ġcomm em", + "ĠQ MessageBox", + "ĠSy nd", + "ĠFro st", + "ĠCompet ition", + "ĠAw ake", + "Ġt ed", + "ic iones", + "ĠDev Components", + "VERTISE MENT", + "ott i", + ".run ner", + "Ġuniqu ely", + ".fl ag", + "ĉ rs", + "_g eneric", + "Ġ`` `Ċ", + "ACH INE", + "Ġme in", + "( Application", + "( br", + "Ġrat ios", + ": ,", + "ĠXCT est", + "ustain able", + "- www", + "it les", + "_T EMP", + "Ġs yst", + "umeric UpDown", + "ĉassert True", + "Ġw f", + ". peek", + "ĠBul g", + "Ġterr ifying", + ".M ODE", + "ĠG W", + "á r", + "Ġf ic", + "Ġcommit ments", + "- tech", + "ĠL iquid", + "ope z", + "z heimer", + "a ña", + "-m edia", + "( animated", + "_go al", + "Ġg um", + "yst one", + ".S ET", + "ĠW end", + "set CellValue", + "Ġmsg s", + "c ash", + "AL LOC", + "/ aws", + "Ġmic rowave", + ".Point er", + "ĉ Console", + "_s orted", + "ĠFil ip", + "Pro d", + "Ġ//! <", + "ing roup", + "Ġk s", + "_T RI", + "Ġteas poon", + "ĠAT T", + "Ġrecover ing", + "ĠG LOBAL", + ".P ar", + "Ġ/> ;Ċ", + "Ġmar ble", + "ul ators", + "ĠC ycle", + "Ġher bs", + "_m etric", + ") !", + "_C LOCK", + "_ Button", + "H arry", + "è¿ Ľ", + "Ġstr ains", + "ĠApp Bar", + "ĠCh an", + "/v ideo", + "Ġb am", + ".Pro gress", + "$ f", + "lem en", + "Ġir regular", + "ĠD uncan", + "ĠM int", + "-v ideo", + "ঠ¾", + "ó wn", + "ĠEM PTY", + "Ġstack ed", + "ĠH A", + "_c ut", + "Ġwhere in", + "ĠW ays", + "(count er", + "è¯ ķ", + "Form Group", + "Ġble w", + "c ourses", + "Ġproduct os", + "ry s", + "ĠRest r", + "Ġsty ling", + "> s", + "Ġp iv", + "Ġit ertools", + "get Repository", + "ĠI k", + "_dev ices", + "lay ui", + "Ġhalf way", + "Ġfran ç", + "Ġtun ing", + "O A", + "_N ode", + "ar de", + "Ġfier ce", + "lic ted", + "# čĊ", + "Ġbreak through", + "ĠE rik", + "Ġb ride", + "Ġ. \"", + "cul us", + "ins ide", + "ĠIndian apolis", + "ĠE E", + "Ġy og", + "urre t", + ".f s", + ". grad", + "_c ards", + "_ac curacy", + "_ep i", + "qu eda", + "/ org", + "é ªĮ", + "Ġcom pte", + ")) [", + "Out side", + "G reater", + "ĠRender er", + ". actor", + "Account s", + "Id le", + "_h ours", + "ern er", + "Jo ined", + "Ġmen j", + "requ ires", + "ĠO PER", + ".remove Child", + "ĉs p", + "Ġes se", + "r ift", + "xF E", + "ĠSh akespeare", + "________ ____", + "Ġbudget s", + "Model State", + "fill able", + "- component", + "oc os", + "ĠBUT TON", + "/ io", + ", out", + "s ms", + "Th omas", + "ĠAr med", + "res ume", + "Ġrot ating", + "ĠV ault", + "Ġse us", + ". (*", + "Ġa mino", + "Ġ[] );ĊĊ", + "Ġprov oc", + "no x", + ".Get Enumerator", + "==== ===Ċ", + "æĸ Ļ", + "_sc roll", + "Ġfil med", + "ĠS oci", + "g ap", + "g ro", + "V ote", + "\" But", + "_R C", + "An imal", + " Ģ", + "ib ile", + "Ġaw aken", + "ore st", + "in ja", + "ĠI van", + "( Command", + "Ġ *****", + "Î ·", + "Ġkv inder", + "/h elpers", + "_c ases", + "t g", + "ìĦ ¸", + "Register ed", + "ĉp ass", + "_d igits", + "Ġcont our", + "Ġinf ants", + "Ġjust ification", + "ĠFort unately", + "Con tr", + "ĠonCreate View", + "_S AMPLE", + "Ġallow Null", + "Ġn ud", + "Ġfet ched", + "_e qu", + "ĠUn able", + "=\\\" \"", + "> {Ċ", + "Ġcommit tees", + "ist ema", + "+ \".", + "ÃŃ an", + "m ant", + "Ġsou theast", + "ï¼Į Ċ", + "dialog s", + "PRO JECT", + "charg er", + "- port", + "(u uid", + ". export", + "S ix", + "ĠR P", + "P rem", + "Ġconsc ience", + "Ġmargin Right", + "_d istribution", + "y aml", + "res izing", + "D ock", + "ĠLoc ations", + "G Y", + "Se ed", + "B UFFER", + "oss ip", + "ull en", + "Th ings", + "- self", + ".p oll", + "PL AYER", + "Ġå ®", + "G ROUP", + "ĠA way", + "Ġg ospel", + "xf d", + "M ary", + "ĠPort able", + "T URE", + "Ġutil is", + "Ġse it", + "Ġstr and", + "Ġtrans c", + "Ġ( ^", + "ĠAl fred", + ".m em", + ".c ircle", + "Ġ~ /", + "for cing", + "Ġr iot", + "pro x", + "TH ON", + "iz ación", + "ĠN I", + "ro st", + "Ġdis pro", + "_in stances", + "ï¼Į âĢľ", + "ograph er", + "end as", + "ĠIsa ac", + "ĠP ine", + "/d is", + "Ġcolor With", + "iter ate", + "_str ide", + "Ġpun to", + ".Event Args", + "( center", + "Ġneighb oring", + "ĠPr ison", + "ĠMess enger", + "Ġepid emic", + "da o", + "_com plex", + "Ġgr avel", + "_D IP", + "é ment", + "ĠA ri", + "_bit map", + ".qu it", + "( valid", + "Ġp end", + "Ġrespir atory", + "Ġre bound", + "Default Value", + "ãĥ Ń", + "Ġcomm its", + ".test s", + "_f r", + "it et", + ".s f", + "Ġspace craft", + "c ritical", + "Ġde pressed", + "ĠAny Object", + "Ġun b", + "Ġdisc ern", + "(m ysql", + "L atin", + "ĠB og", + "ĠWild life", + "To File", + "iox id", + "@ RestController", + "Ġ\"$ (", + "Ġ<< \"", + "Ġdefect s", + "Ġdat um", + "h in", + "Ġreal izar", + "any ahu", + "ĠS ig", + "@ Data", + "ad aptive", + "ĠC atherine", + ".c r", + "ĠCO OKIE", + "Ġp ictured", + "ĠFight er", + "Query able", + "ĠAny way", + "ĠGL FW", + "_n amespace", + "_ ft", + "Ġ] )", + "Organ ization", + "Ġconstit utes", + "Ġqu and", + "(ch unk", + "\"/ >čĊ", + "ĠL akes", + "main window", + "Car thy", + "sp in", + "(c sv", + ": red", + "-com merce", + "ภ¹", + "Ġdiscover ing", + "Ġe co", + "_f ac", + "inc eton", + "ĠGre ens", + "j wt", + "Ø µ", + "ĠBron cos", + "ĠGood s", + "(G TK", + "Ġreturn Value", + "Ġsi empre", + "Ġneut r", + "w ent", + "ĠN atal", + "Ġenthusi astic", + "á» į", + "F N", + "/d atabase", + "C atalog", + "Ġbr un", + "ĠK ash", + "_P l", + "isc rim", + ", width", + "Ġin mates", + "Ass ignment", + "ĠH aven", + "Ġplay ground", + "ex am", + "@ Controller", + "ul iar", + ".get Parent", + "Ġ\" ;ĊĊ", + ": size", + "iss ors", + "Ġf is", + "Ġal c", + "ens ation", + "ĠN ixon", + "Ġmight y", + "- str", + "_s pecial", + "_A DC", + "ĠTw ig", + "um bling", + "- address", + "Ġher oin", + "Y TE", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĊ", + "F riend", + "Ġa ve", + "ĠP NG", + "ĠKurd ish", + "DataSet Changed", + "Ġbl ades", + "br al", + "St eam", + "Ġsig u", + "IRT UAL", + "ac os", + "UD P", + "(d atabase", + "he c", + "ĠString s", + "_scal ar", + "ĉd esc", + "ĠT LS", + "; \"Ċ", + "ĠCor byn", + "Simple Name", + "u ell", + "ĠEnt re", + "ell ites", + "- place", + "Ġfrank ly", + "ĠE rf", + "CE L", + "Ġpa ÃŃs", + "Ġh edge", + "Ġlat ent", + "ĠIR Q", + "ĠH erald", + "ĠP rec", + "ë³ ´", + ".T EXT", + "Sal ary", + "Ġaut umn", + "Ġtrav ail", + ".S um", + "Ġc ared", + "M or", + "Ġint uitive", + "Ġj ournals", + "_ IT", + "ĠT rou", + "ä¼ ł", + "Has ColumnName", + "Com posite", + "Ġsp ice", + "_d isk", + "_CODE S", + "ĠInt roduced", + "ion a", + "Ġnue stra", + "o ct", + "ĠĠĠĠĊĠĠĠĠĊ ĠĠĠĠĊ", + "(param eter", + "Ġstud ios", + "Ġproject Id", + "Ġbd sm", + ".Sql Client", + "im izer", + "ĠC ARD", + "+ t", + "a an", + ".s ol", + "_Ad just", + "Ġright eous", + "ĠLog ging", + ".f ilters", + "_T AB", + "ĉs ys", + "roph ic", + "other apy", + "ĠB rowse", + "key board", + "R ON", + "+ \\", + "ro pped", + "Ġext ensively", + "f k", + "Ġl ime", + "year s", + "Ex c", + "Ġs ph", + "Ġche ating", + "and ro", + "ÃŃ o", + "Ġpr ince", + "o ire", + "ĠD estination", + "ĠConvert s", + "Ġup stream", + "o led", + "Ġserv ants", + "Ġsem antic", + "Ġcr unch", + "Ġevent ual", + "run ner", + "/ error", + "Sp in", + "Ġsecret ly", + "Ġas semble", + ".P erson", + "end error", + "_ <", + "Ġp endant", + "S leep", + "ĠChem istry", + "Ġboss es", + "l k", + ")) ),Ċ", + "Block ly", + "DE VICE", + "Ġreflect ing", + "Ġam ple", + "Mill iseconds", + "ĠPresident ial", + "Ġus uarios", + "ĠN Z", + "ĠSal ary", + "ĠA manda", + "_n p", + "j ury", + "Ġkö n", + "Ġtherap ist", + "Ġhomosex ual", + "ĠDr ake", + "-w indow", + "ĠLoc ated", + ".D river", + "ĠV IDEO", + "Ġmerch ants", + "ĠC hest", + "- lock", + "/ php", + "Ġmil ano", + "_ST YLE", + "arg er", + "ide a", + "G UID", + "adv anced", + "me al", + "Options ItemSelected", + "=' %", + "ĠCh am", + ": data", + "(st at", + "Will Appear", + "Ġinform al", + "aj i", + "Ġre productive", + "ĠC AS", + "ãģ £", + "F UNC", + "ĠR uth", + ")+ (", + "CON ST", + "ĠF ans", + "Ġgroup Id", + "xffff ffff", + "Ġsam pler", + "Ġ}} \">", + ". the", + "Ġh ollow", + "W AY", + "ĠFac ulty", + "Attrib utedString", + "ĠLook s", + "ĠR ex", + "j k", + "ĠM IL", + "Ġb ard", + ".L ong", + "Ġliv est", + "Ġsk al", + "ic ism", + "MA IN", + "Ġmu cho", + "B ODY", + "Ġes e", + "ĉ use", + "F oot", + ".SQL Exception", + "Ġinherit ance", + "re ceived", + "Ġput as", + "ed is", + "als a", + "ĠError Message", + "Book ing", + "Ġtr act", + "ac z", + "ĠC ant", + "_reg ex", + "Ġide ological", + "Ġj ihad", + "h os", + "/s ys", + "col m", + "(p ool", + "Ġest án", + "ĠP ending", + "em ás", + "Ġktó ry", + "));ĊĊ Ċ", + "trans actions", + "Ġw ield", + "it ere", + "ert ure", + "_s s", + "Ġstretch ing", + "Ġprison er", + ".Read All", + "Ġbes ch", + "-- ;čĊ", + "Ġcr isp", + "_SC AN", + "Ġa e", + "Str ict", + "ĠMin neapolis", + "ĠBo eing", + "ar is", + "re k", + "_p ipe", + "Ġpri ests", + "(E IF", + "eh icles", + "ĠInter active", + "b etween", + "ĉNull Check", + "ĠBl air", + "ĠL t", + "_in line", + "eth yl", + " ¼", + "_p ackages", + "Ġbarrel s", + "_ he", + "Ġreg exp", + "_ pts", + "_H andler", + "ing ular", + "ĠN issan", + "ĠR anch", + "Ġper ch", + "Un supported", + "Sm ith", + "ĠLeg ends", + "M i", + "Ġg f", + "st eder", + "Ġacqu iring", + "Ġsim ulator", + "() ,\"", + "re ceive", + "Ġin place", + "A CTION", + "ĠWeb Driver", + "files ystem", + "< Order", + "lo pen", + "ĠHE IGHT", + ".set Border", + "į °", + "__ [\"", + "Ġcl amp", + "Seg oe", + "b ands", + "to List", + "amb a", + ">' +Ċ", + "Ġcred ible", + "am at", + "play ing", + ".setImage Resource", + "qu el", + "Ġpod r", + "ge om", + "E k", + "ĠQ atar", + "Ġg eld", + "? ',Ċ", + "Ġc yl", + "( ax", + "ĠW I", + "ur ally", + "ĠBr asil", + "Ġsen za", + "ale y", + "on en", + "Ġb ah", + "Ġmolec ule", + "R ad", + "è¿ °", + "AN CH", + "- background", + "- agent", + "Ġprol ifer", + ": boolean", + "Ġt ide", + "erial izer", + "_ ;čĊ", + "F ee", + "** )", + "erg y", + "ĠHon or", + ".Log ging", + "ir is", + "Ġunder mine", + "ĠD y", + "Ġt yr", + "Ġde que", + "Ġdam er", + "([] )Ċ", + ".layout ControlItem", + "pe ated", + "C AN", + "rag ments", + "L and", + ") ]);Ċ", + "ĠS ah", + "ĠDE CL", + "With in", + "ĠN amespace", + "an other", + "sem bling", + ".des cribe", + "Con sum", + "ĠF ear", + "g iven", + "Or ange", + "< boolean", + "Ġstead ily", + "pa Repository", + "Ġresult Set", + "_ ENTER", + "_re peat", + "Ġt ones", + "ĠPRO P", + "n al", + "part icle", + "Ġsign aling", + "Ġaccess ory", + "ĉĉĉĉĉĉ ĠĠ", + "Ġvie le", + "ĠNo ah", + "- ag", + "Ġmur ders", + "Ġa ired", + "ĠPL AY", + "ĠS ullivan", + "_C ore", + "Ġul ong", + "Ġblog ging", + "> This", + "Ġdata Index", + "Ġprint able", + "ĠE yes", + "_target s", + "(P y", + ". over", + "Ġbr u", + "am pton", + "Ġplaint iff", + "< Key", + "b ull", + "Ġ⣠¨", + "Iss ue", + ".cor nerRadius", + "C ritical", + "_p hi", + ". angle", + "Ġdynam ically", + "! \");čĊ", + "> );Ċ", + "in vest", + ".* ĊĊ", + "Ġt élé", + "Ġsuper f", + "Ġcas cade", + "DT D", + "Ġviv id", + "Ġsubsid ies", + "ĠH ass", + "Ġcoll aps", + "Ġcer amic", + "{} \".", + "ĠLeak age", + "-tr ash", + "coll apsed", + "-s ocial", + "ĠCh ad", + "Ġincl ined", + "Ġst o", + "Ġstory board", + ".p ayment", + "stack overflow", + "ĠRaid ers", + "Ġ# '", + "olic ies", + "ìľ¼ ë¡ľ", + "em ap", + "Ġk j", + "Ġqu ota", + "ĠGard ens", + "ë² Ī", + "ĠAng els", + "Ġof t", + "Ġlower case", + "Ġi Param", + "Ġche apest", + "un ta", + "_p kt", + "ic ators", + "Ġle urs", + "Ġdecre ases", + "ĉ define", + "PRE C", + "amm ers", + "ĠPre paredStatement", + "(d irection", + "Ġcre ws", + "ark ed", + "ĠMem phis", + "ĠS ell", + "G TK", + "Ġm aid", + ": disable", + "éĽ Ĩ", + "ĠP f", + "Ġal beit", + "open h", + "?> \">Ċ", + ".get Source", + "(s cale", + "D u", + "ĠP IL", + "_ref resh", + "Ġbet s", + "(c ar", + "ĠV on", + "| --------------------------------------------------------------------------Ċ", + "ĠGr at", + "M uch", + "( Dialog", + ".stop Propagation", + "Ġte k", + "Ġex its", + "'], $", + "Ġphone Number", + "uc s", + "ec imal", + "------------ --", + "in p", + ".po jo", + "Ġcor pus", + "Ġpractition ers", + ".p ic", + "\" testing", + "Ġstring By", + ".Not Null", + "Ġr ang", + ".D ynamic", + "_R ender", + "аÑĤ а", + "Wait ing", + "ĠW ik", + "Ġoverwhel med", + "% \">", + "ĠA E", + "}} >Ċ", + "u w", + "_t yp", + "Ġbuck ets", + "Ġgre eting", + "Ġla ughter", + "Ġant agon", + "uggest ion", + "- email", + "ĉt op", + "Ġer os", + "_tr i", + "Ġiss uing", + "Ġh á", + "Ġisol ate", + "Over flow", + ", E", + "Ġnut ritional", + "ĠAbb ott", + "Ġn f", + ".t ouch", + ".fetch all", + "_z ip", + "\") }Ċ", + "Ġam at", + "ĠC isco", + "Ġn Ã¥", + "PLE X", + "Ġse i", + "f oto", + ".to Json", + "å¤ ļ", + "ĠKle in", + "Ġlib c", + "Ġmin ers", + "å ¢", + "- print", + "ĠP ride", + "T odos", + "Ġmask ed", + "Ġset Data", + "Ġtele fon", + "Ġunh appy", + "ĠT ables", + "ge b", + "( debug", + "_all owed", + "- access", + "Ġlog istics", + "Ġg ems", + "ĠM ature", + "Ġr sp", + "ĠAl le", + ".get Bytes", + "\\ web", + "ynchron ized", + "Par agraph", + "Ġth rottle", + ".sql ite", + "cons ulta", + "ĠSe ah", + "C e", + "Ġsub mar", + "ER E", + "V ous", + "Ġre ddit", + "Ġsql alchemy", + "-m ile", + "oc ide", + "P our", + "}} \">Ċ", + "st ead", + "Ġ@ (", + "Ġ[ ])", + "ĠAd s", + "Ġover load", + "r idden", + "ĠDes ert", + "ĠW rap", + "ĠPortug uese", + "et z", + "ĉf irst", + "Ġmile stone", + "æĹ ł", + "Ñĥ Ñī", + "(s uccess", + "< Vector", + "co ol", + "Ġ[ ]);Ċ", + "erv als", + "Ġin vert", + "\" io", + "cur so", + "fr agment", + "Ġfeas ible", + ".set Position", + "Ġel m", + "Ġimag in", + "@ Spring", + "Ġb ats", + "pu és", + "ga lement", + "ns ic", + "gi ene", + "ell ation", + "ĠBa iley", + "Sh ar", + "ĠT ul", + "ĠH K", + "Ġfree zing", + "gl m", + "ce ans", + "-c ut", + "_c ircle", + "åij ĺ", + "n egative", + "Ġind ian", + "s alt", + "Ġt ing", + "ĉm od", + "Ġs int", + "ak in", + "um l", + "ĠText Input", + "Ġpop ped", + "T MP", + "Ġpark ed", + "×Ļ ×", + "ĠF usion", + "Ġhe ater", + "ET F", + "ro zen", + "h all", + "ĠM ik", + "lev ard", + "- heart", + "ĉ order", + "M aking", + "Ġpled ged", + "Ġdir s", + "$ post", + "ĠH err", + "stant iate", + ", \"Ċ", + ".get Color", + "ĠS AT", + "Ġtimed elta", + "ĠM ai", + "ĉm ethod", + "Ġid iot", + "ĠTr av", + "ident ified", + "ĠDiv ine", + ".get Path", + "D ash", + "Ġinf iltr", + "Ġhandle Submit", + "bro ok", + ".g eneric", + ".short cuts", + "................................ ................................", + "Ġdat ings", + "ĠM V", + " #", + "} \"ĊĊ", + "Ġimprison ment", + "ason ic", + "rou d", + "uc ion", + "æĬ ¥", + "Ġdia lect", + "Ġon Mouse", + "const expr", + ".label Control", + "Ġwe aker", + "Ġman kind", + "ĠRE CE", + "Ġd iz", + "Ġapp Bar", + "Ġqu é", + "f ra", + "_default s", + "Ġal iqu", + "_at om", + ": indexPath", + "Ġmiss es", + "Ġvis ually", + "ĠH ands", + "STR U", + "i ates", + "_ asset", + "F inder", + "mid t", + "Ġsn acks", + "(__ ('", + ". uri", + "ĠIn strument", + "ven ir", + "($ __", + ".Dot NetBar", + "Ġconfig s", + "Ġguess ed", + "ि à¤", + "Ġinitial izer", + "Ġ? \",", + "ĠVer izon", + "man ifest", + "ge ben", + ".d etails", + "G ate", + "pons ible", + "ĠEl im", + ", str", + "Ġwrit ings", + "ĠD erek", + "ĠCo ordinator", + "Ġpill ow", + "Ġnotice able", + "R s", + "Ġduplic ates", + "ern els", + "k J", + ".z z", + "oll and", + "ĠSE CTION", + "_f name", + "uff led", + "'].' \")Ċ", + "ĠD ollar", + "Ġem oji", + "Car ousel", + "- player", + "Ġadjust ing", + "Ġjug a", + "alleng es", + "g ene", + "(body Parser", + "lop edia", + "ĠBeh ind", + "Ġslee ves", + "Ġdrag ging", + "ĠChe vrolet", + "Ġb iz", + "iv ities", + "ĠFrequ ency", + ", char", + ".W HITE", + "_pre view", + ") ';Ċ", + "_ ax", + "ION S", + ".c pu", + ".input s", + "UB E", + "_fe ed", + "ĠSup plement", + "! ).", + "es us", + "ĠU DP", + "Ġmicro phone", + "Ġconf irms", + ".is NotEmpty", + "\":\" \",Ċ", + "_S CREEN", + "ĉ expected", + "+-+- +-+-", + "ĠH ait", + "fast call", + "Ġdep ict", + "v b", + "_p icture", + "ĉd escription", + "ĠW ife", + "uc i", + "Ġv icious", + "ä» ĸ", + "ue ba", + "Ġset User", + "ãģ ¡", + "Ġd iving", + "Ġoper a", + "user content", + "ar ah", + ") },", + "y un", + "vel t", + "Ġun covered", + "Ġh ips", + "Ġosc ill", + "Ġassert ing", + "ĠX i", + ".re store", + "ke a", + "Ġsp elling", + "Ġder ive", + "ab we", + "ĠD ow", + ".set Type", + "_v s", + "Ġco zy", + ".c ategories", + "O rg", + "_m gr", + "Ġd ungeon", + "collection View", + "ĠBl ank", + "ac ias", + "ä ä", + "_clean up", + "_ACT IVITY", + "Ġtri angles", + ".Menu Item", + "Ġip hone", + "ĠW on", + "] ]ĊĊ", + "ĠCompar ison", + ".D oc", + "Ġcan onical", + "ĠSud an", + "') {", + "Up Inside", + "b uiltin", + "ENC Y", + "x be", + "Ġch uck", + "Ġcontrad ict", + "Ġnuest ro", + "Ġarchitect ural", + "ĠF ib", + "Ġcomp ares", + "* k", + "C fg", + "çĦ ¡", + "nt en", + "Match es", + "ĠDOWN LOAD", + "_HAND LER", + "man agement", + "[ S", + "EN G", + "ÂĢ Â", + "f ang", + "Ġsl ipped", + "ĠL anka", + "esc aping", + "Ġtack les", + "ĠPed ro", + ".P rop", + ".' '", + ".G enerated", + ".New Guid", + "at rigesimal", + "ill on", + "Ġstat istic", + "spec ies", + "hold ing", + "Dr upal", + "Ġfundament ally", + "Ġbond age", + "Ġres olutions", + "Inline Data", + "\\ Type", + "est ion", + ".w rap", + "Ġwar riors", + "ĠLOC AL", + "Arch ive", + "Ġembr aced", + "á» §", + ".V er", + "ĠAff ordable", + "oles ale", + "ĠAp plied", + "ĠCon version", + "m ega", + "_c am", + "Ġcer emon", + "aur us", + "ĠVol k", + ".op ens", + "/ about", + "ĠSt d", + "j ournal", + "()) {čĊ", + ",\" \\", + "( Arrays", + "ĠD ense", + "ase ña", + "än ner", + "/ stat", + "user Data", + "Ġg erman", + "Ġt z", + "worth y", + "Format Exception", + "ph erd", + "Ġsm iles", + "ĠWh enever", + "( adapter", + ".bad logic", + "Ġbrief ing", + ".Grid Column", + "- char", + "dim ension", + "ĠC opper", + "Ġnin th", + "Ġ' {{", + "Ġr av", + "_T able", + "Ġderiv atives", + "ĠR aise", + "ĠF ut", + "arm or", + "-p adding", + "Ġre min", + "ĉ style", + "ĠMembers hip", + "Ġspread s", + "Ġgall eries", + "ĠClar ke", + "Ġcon ception", + "min ute", + "Ġab usive", + "_ad j", + "Ġterr ific", + "Ġover t", + "our cing", + "Ġentr ada", + "level s", + "Ġcrit ique", + "Ġrespect s", + "ĠM MA", + "i ene", + "Ġenc aps", + "ĠRay mond", + "Div ider", + "iv able", + "b az", + "Ġ@ _;Ċ", + "ĠCl aire", + "Ġur ging", + "CE E", + "Ġtransform er", + "disc ord", + "ĠJ ourney", + "t os", + "Ġcompet itions", + "ĠO BJ", + "ĠB is", + "Ġrelax ation", + "id y", + "_IN STANCE", + "ĠP ref", + "d ados", + "ici encies", + "ĠMedia Query", + "ĠC ube", + "ĠStr ange", + "g pu", + "(d ays", + "_Init Struct", + "Ġfinger print", + "em at", + "ĠGe cko", + "Ġr ails", + "ĠL um", + "str action", + "ig ung", + "(m ovie", + "_d ictionary", + "_int errupt", + "ĠQ C", + "ik ed", + "append Child", + "rec ipient", + "r é", + "V e", + "Ġtow el", + ".last IndexOf", + "Ġplace bo", + "ĠW ie", + ".es p", + "( Debug", + "oper ative", + "Ġdece ased", + "& id", + "ĉm utex", + "el ic", + "Ġb apt", + "ĉ čĊčĊ", + "Ġfar ther", + "H alf", + ".dis able", + ".menu Strip", + "le ccion", + "Ġresult Code", + "Ġc ans", + "-e lection", + "f emale", + "_F IX", + "aus ible", + "ĠP OWER", + "Ġrecon struction", + "Ġsc ans", + ".Xtra Bars", + "âĢĺ s", + "Rem oved", + "Ġparagraph s", + "_m argin", + "Ġl ymph", + "Ġb os", + "ling ton", + "ĠBapt ist", + "Ġadvertis ements", + "ĠMan age", + "/ yyyy", + "IO US", + "ENC ES", + "ĠF iction", + "ĉm enu", + "ĠFile OutputStream", + "ov an", + "ĠF eng", + "Ġsk ipping", + "get Class", + "ann i", + "Ġreb ounds", + "Ġpublic ity", + "Ġing res", + "use ment", + "Ġthought ful", + ".Ch art", + "Ġhat te", + "pass port", + "Ġhook ed", + "ĠL ens", + "Ġflag ship", + "Ġst ip", + "ĠG EN", + "Ġcl ues", + "ip v", + "ĠR ise", + "ĠG ew", + "tab lename", + "Ġfore most", + "_ validate", + "_an alysis", + "oll a", + "Ġqual ifications", + "Ġdistrib utions", + "ĠFl ower", + "Ġt ense", + "Ġthank ful", + "Ġcl utch", + "Ġun ified", + "ro ads", + "Ġsit i", + "Ġst all", + "_P RIORITY", + "c stdlib", + "_USER NAME", + ".by tes", + "? page", + "ermal ink", + "ĠVe get", + "/v nd", + "- author", + ".N ONE", + "ĠCon current", + "ĠC ry", + "Ġstart ers", + "ĠInter action", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠ", + "ĠLE VEL", + "E ll", + "Ġcom boBox", + "ĠTh eresa", + "te k", + "_H andle", + "Ġab y", + ".g dx", + ", end", + "(L ocal", + "O l", + "kn ife", + "ar ial", + "ĠH off", + "Ġprostituer ade", + "Do ctor", + "Inst ances", + ".Set Value", + "ĉf rom", + "Ġlux urious", + "Ind ent", + "Alloc ator", + "_D RAW", + "(\", \",", + "ĠFr ances", + "Ġgroup Box", + "(s chema", + "Print f", + "OR IES", + "- gradient", + "Ġre put", + "ar in", + "_D ONE", + "in cre", + "ig nty", + "Ġex ert", + "Ġ- .", + "/ App", + "-th rough", + "Ġdecl ining", + "Ġdess ert", + "Ġinc umb", + "Ġdesign ation", + ".P ORT", + ", strong", + "Ġsand box", + "Ġw ines", + "ĠP av", + "$ str", + "ask ell", + "Ġh ö", + "ĠP Y", + "Get Instance", + "Text Input", + "game Object", + "/ events", + "created At", + "Ġlocal Var", + "ĠWH ITE", + "per ed", + "ile ge", + "eff icient", + ", color", + "c ate", + "ĠC afe", + "Ġsimilar ities", + "Ġp umps", + "ĠHung ary", + ".User name", + "Ġsk ate", + "Ġtouchdown s", + "Ġacceler ate", + "ĠH elen", + "OM EM", + "ĠK un", + "_v ol", + "Ġfind All", + "ĠMens chen", + "a head", + "); \"", + "kom men", + "Ġpossess ed", + ".arg max", + ".trans ition", + "AR P", + "OLUM E", + "(s cript", + "ĠÐ ĺ", + "ĠF inding", + "on ces", + "I o", + "B old", + "Ġrenew al", + "_D IALOG", + "Ġdis reg", + "INT ERN", + "Ġt oute", + "Ġelect r", + "ĠG ross", + "ĉ true", + ".F ields", + "ĠW IDTH", + "ĠD ent", + "Ġà ģ", + "NS Notification", + "Ġa os", + "Ġme lee", + ". Validation", + "ĠDE C", + "-depend ent", + "Ġsu ic", + "T raits", + "$ message", + "ĠD ear", + "ĉ FILE", + "l anguages", + ".P rot", + ".add r", + "-g eneration", + "IC ON", + "Ġtrans plant", + "-d escription", + "Ġch asing", + "Ġche es", + "Ġ} */Ċ", + "Tr ad", + "qu eries", + "/widget s", + "sub package", + "Ġes pec", + "Ġcr acked", + "Ġcompet itor", + "P urchase", + "- team", + "olec ular", + "or Thunk", + "& P", + "Ġrel ent", + "/ #{", + "Ġproduct Id", + "Ġè ¾", + "ĠL av", + "ĠAl ter", + ".M ode", + "AD IO", + "gr p", + "æ ·»åĬł", + "Qu it", + "Ġdepth s", + "-c ategory", + "ĠD ATABASE", + "S PELL", + "ĠFal con", + "ĠQString List", + "Ġ'' .", + "ĠIn stitution", + "d amage", + "az or", + "bel ongsTo", + "ver ages", + "ĠN ONE", + "ipp ets", + ", \\Ċ", + "Ġfoot print", + "_ archive", + "n ak", + ".get Field", + "ĠRef lection", + "Ġ' ]", + "ĠH BO", + "_dis count", + "Ġin cest", + "ĠD odge", + "ĠW ade", + ".N O", + "\" encoding", + "ĠBlock chain", + "Ġlaws uits", + "ĠM aint", + "ch ten", + "Ġét ait", + "Ġktó re", + "_ ctl", + "(t imer", + "B attle", + "iz o", + "ay ed", + "I OR", + "ĠGlas gow", + "Ġsyn th", + "_log s", + ".p ose", + "_Adjust orThunk", + "(( &", + "Ġuns ure", + "yst ate", + "íķĺ ëĬĶ", + "O ULD", + ". ng", + "Ġdefault dict", + "work space", + "Ġselect ive", + "Picker Controller", + "YNAM IC", + ".method s", + "Ġpath ways", + "ĠF ew", + "K G", + "CRY PT", + "follow ing", + "ĠD LC", + "ĠS ara", + "Ġpres et", + "estruct or", + "ĠK urt", + "Ġair plane", + "Ġo mp", + "ĠParent s", + "ĠMart inez", + ".com plete", + "Ġbroad ly", + "Ġsc are", + "ĠM é", + "Ġelim ination", + "Ġpou red", + "/ sw", + "Ġcom un", + "Ġm asc", + "ĠOrgan ic", + "ĠString Utils", + "il ateral", + "Ġreluct ant", + "- age", + "Ġn z", + ".\" \\", + "Ġpast or", + "ale z", + "Ġe fect", + "pro v", + "/ init", + "Ġp enn", + "und s", + "Ġs size", + "ĠPro j", + "bas ename", + "Ġsh ells", + "ĠNe ck", + "ĠEn forcement", + "vid ed", + "st own", + "S phere", + "$ r", + "uss en", + "af il", + "ĠTele gram", + "Ġanaly tical", + "нÑĭ е", + "us ually", + "x n", + "Ġhistor ian", + "ĠGreg ory", + "ol ph", + "ĠUn a", + "Ġcon tributes", + "% -", + "anti ago", + "ÑĢ ед", + ".reg ion", + "Ġab rupt", + "ĠUnsupported OperationException", + "ĠT ASK", + "_f inish", + "Ġnot orious", + "ĠV s", + "ĠM Q", + "Ġsun set", + "Ġun acceptable", + "ar cer", + "Ġill umin", + "ĠOr b", + "Ġb h", + "E ste", + "_dis patch", + "Ġr ipped", + "Ġtou jours", + "ĠPar cel", + "_ ll", + ".user Name", + ".class es", + "S OURCE", + "( Number", + "ел Ñı", + "Ġhead phones", + "(s ide", + "const itution", + "ann ah", + "čĊ ĠĠĠĠĠĠĠĠčĊ", + "Ġcl iff", + "- ref", + "Ġmo strar", + "ĠPow ell", + "+ y", + "ĠB G", + "_f ragment", + ".P ort", + "Ġreal izing", + "param ref", + "Ġh ometown", + "@ Table", + "+\" --}}Ċ", + "F rench", + "Entity Manager", + "ĠPl ain", + "//////////////////////////////////////////////////////////////// ////", + " ³", + "( RE", + "c apt", + "Ġorgan isms", + "Ġj ets", + "ol ocation", + "ĠApp RoutingModule", + "Ġgl orious", + "æľ į", + "Ġdisc arded", + "ĉĉĉĉ ĠĠĠĠĠ", + "ĠArn old", + "l ug", + "Ġpar l", + "Ġhorm ones", + "Ġm ah", + "ĠSon ic", + "Ġorgan izers", + "_PL ATFORM", + ".in v", + "Ġch ord", + "vent ional", + "ĉ of", + "Ep isode", + ". Enum", + "unk t", + "ĠD h", + "ĠJ ared", + "ĠN ak", + "Ġint ends", + "End ian", + "Ġa ustralia", + "_c v", + "(res olve", + "Ġclin ics", + "lik ed", + "ASH INGTON", + "in ha", + "' *", + "ĠN P", + "_b eh", + "Ġh f", + "Ġw ür", + "c ategoria", + "$ form", + "Ġsub way", + "Ġis Active", + "pop ular", + "C our", + "Ġco oldown", + "Ġa insi", + "ĠGL uint", + "ere al", + "Ġarray Of", + "Ġh atch", + "======== ==", + "ress es", + "_P P", + ". ^", + "_dec ay", + "ĠB less", + "met rics", + "ĠCOPY ING", + "ĠDump ster", + "ĠJos é", + "ĠDesign s", + "<", + "Ġ\" }Ċ", + "time zone", + "Ġe er", + "max cdn", + "ĠE SC", + "ig aret", + "_conn ected", + "_re verse", + "Ġquestion able", + "ĠUS C", + "Ġtut ti", + "Ġdrop out", + "ĠActiv ities", + "ĠW inds", + "')) );Ċ", + "Ġcon gest", + "ÄŁ ı", + "Ġprolong ed", + "è¿ Ļ", + "ĠCross AxisAlignment", + "LE EP", + "ĠVAL ID", + "ĠG az", + "Ġdepend ence", + "ĠP rix", + ".Compiler Services", + "j ump", + "Ġstr at", + "c irc", + "ĠC USTOM", + "x aa", + "Ġb mp", + "Ġb ureau", + "Ġw aren", + "N X", + "( Window", + "ĠChrist ie", + "_F E", + "Ġt n", + "ĠOm ega", + "communic ations", + "Home Page", + "com pletion", + "Ġsupply ing", + "YP ES", + "á vel", + "åĪ ¶", + "(c lick", + "\\ Contracts", + "/ questions", + "Ġe z", + "AM S", + ".m esh", + "Ġ' \\Ċ", + "Rob ot", + "Json Object", + "ĠD F", + "ĠProcess or", + "_sh ould", + ".prot obuf", + "- users", + "Ġemb ry", + "F ONT", + "Ġstart ups", + "ĠData Source", + ") #", + "uro s", + "_C olor", + "Ġstand alone", + "} [", + "j d", + "Ġforg ive", + "Ġng x", + "ĠGener ally", + "Ġconfig urable", + "/ order", + "Ġv as", + "') \";Ċ", + "ĠR R", + "ĠT roy", + "Ġcomprom ised", + "ĠSw an", + "int endent", + "Cent ral", + "_ keeper", + "Ġar quivo", + "ĠRead Only", + "_cur ve", + "k v", + "ent in", + "è ±", + "ĠE y", + ".im read", + "ĠP am", + "if fe", + "at ivity", + "xb c", + "Ġgr im", + "-f illed", + "names e", + "'] :", + "Ġa ur", + "ĠGib son", + ".Mouse Event", + "Ġl ado", + "avad oc", + "Ġfam il", + "ĠM oder", + "f ps", + "ãĢĢ ãĢĢ", + "- example", + "ĠAl zheimer", + "ĠU tf", + "_arg uments", + "Con clusion", + "text Content", + "rem aining", + "Ġinterrupt s", + "ĠBack up", + "ĠM ong", + "Ġrecept ors", + "h istor", + ".cor outines", + "Ġsh outed", + "Al arm", + "Ġcomb ust", + "Ġg rote", + "ult ural", + "( ids", + "---------------------------------------------------------------- ----------------", + "ipl inary", + "O pts", + "ĠY ale", + "local Storage", + "Ġequ ival", + "ĠF leet", + "\\ b", + "* pi", + "ĠQ Label", + "æ ¡", + "Ġv x", + "ĠA CL", + "Ġsu cesso", + "Ġper c", + "ĠNot re", + "Ġan arch", + "R ing", + "sp b", + "Ġstr pos", + "st ores", + "ĠMap le", + "(Main Activity", + "(\" \"))", + "Ġview Holder", + "Qu ad", + "Ġig ual", + "ors che", + ".m argin", + "Ġind ie", + "Ġfr anc", + "ĠForm Builder", + "ĠPart icip", + ".fl ash", + "Ġstorm s", + "U lt", + "Ġf en", + "[ new", + "E ver", + "=\" Ċ", + "Ġlocal ized", + "_f ollow", + "Ġn ave", + "Ġdomin ance", + "(t ile", + "J ournal", + "ĠV C", + "Ġpenet ration", + "ï¼ ķ", + "Ġcomp artment", + "Ġb ids", + "Form atted", + "****** /ĊĊ", + "(c ity", + "âĢĶ it", + "[ C", + "Ġuse Callback", + "a ub", + ") ?.", + "ĠV AR", + "ĠSe bastian", + "ĠM oss", + "Ġabund ant", + "G reg", + "ÑĤ а", + "_c i", + "Ġbib li", + "CR M", + "ĠAt tempt", + "ism e", + "d ash", + "ãĢ İ", + "_m u", + ".Formatting Enabled", + "Ind eed", + "-d irect", + "Ġsuck ing", + "Ġp ne", + "ocab ulary", + "ĠPack ers", + ".N avigation", + "Ġp ied", + "cri bing", + "ĠSt uart", + ".To Double", + "ĠSecond ary", + "S aving", + "ĠD ut", + "ĠM add", + "M agic", + ", H", + ".document Element", + "ĠB ST", + "Ġdiff ers", + "Ġmore over", + "_ nd", + "SE ARCH", + "п ÑĢав", + "æ ´", + "to Match", + "Ġdecre asing", + "-m ember", + "amp us", + "( boost", + "D aily", + "Data GridView", + "ĠHttp Context", + "Ġh ipp", + "_work ers", + "-l anguage", + "é ĵ", + "Ġconsist ed", + "ath ing", + "ĠMer cury", + "$ content", + "Ġpract iced", + "ĠMod ules", + "_D AY", + "Ġweakness es", + "ĠL odge", + "Ġn ar", + "ĠM ate", + "Ġj p", + "ĠHttp Headers", + "Ġsm o", + "ĠT OKEN", + "] )(", + "Ġaqu i", + "sw agen", + "Ġs rv", + "ĉ ans", + "A round", + "ĠMan uel", + "Ġfiction al", + "ĠIM G", + "Ġ. '", + "ĠB erry", + "Ġwall paper", + "sex ual", + "ier o", + "Ġ çļĦ", + "ìĨ Į", + "Backing Field", + "ĠAd rian", + "BASE PATH", + "Ġrepe ats", + "Ġbl ues", + "Ġunp redict", + "_c oll", + "st acle", + "ĠT umblr", + "ĠEl f", + "Ġass urance", + "Ġc ensus", + "ĠIM PORT", + "END ER", + "an os", + "Ġ= (", + "ĠEll is", + "\" ĊĊĊĊ", + ".w in", + "ĠA bove", + "al on", + "_t ick", + "Ġrepresent ations", + "Ġæ ķ", + "w id", + "ĠAr ms", + "List a", + "_f ailure", + "_c m", + ".Flat Appearance", + "Ġthr one", + "P atch", + "ĠV oy", + "eng l", + "Ġnegot iating", + "> `", + "Ġshoot s", + "ĠF PS", + ".Y ear", + "ĠK iss", + "enc ión", + "reet ing", + "From File", + "Ġresign ation", + "Ø ·", + "Ġtw ins", + "Æ°á» £", + "Ġge bru", + ".get Content", + ".T ree", + "ĠEmploy ees", + "ĠF IFA", + "Ġcert ainty", + "(C l", + "Ġtot als", + "edit able", + "ॠĢ", + ".Report ing", + "M as", + "qu iet", + ".r ules", + "ĠV O", + "con exion", + ", K", + "Ġalloc ator", + "ĠPow der", + "\\ Repository", + "Be at", + "_t ipo", + "Ġ[' ',", + "_IN TR", + "Ġ<< <", + "< hr", + "\") ==", + "ugg age", + "ĠC raw", + "Ġé galement", + "Ġg inger", + "Ġprim era", + "Ġprod uto", + "lt k", + ".User Name", + "Ġstr error", + "m ith", + "_n b", + "Ġdis comfort", + "']; ?> \");čĊ", + "drop IfExists", + "ĠB eg", + "_H AL", + "Ġcross AxisAlignment", + "ĠE vidence", + "Ġpec uliar", + "Ġinstit ute", + "ve is", + "Ġf ft", + "à ģ", + "Ġzo ekt", + "an aly", + "ĠHom eland", + "Ġpen etr", + "udden ly", + "ĉ element", + "ĠB ren", + "ĠTr udeau", + "ĠCub an", + "j am", + "us lim", + "_e v", + "Ġst ems", + "} %", + "Ŀ å§ĭ", + "Ġbrand ing", + "Ġcorrespond ence", + ".j query", + "¢ åįķ", + "ĠRead s", + "(Http StatusCode", + "ass in", + "(s lot", + "ĠGrad uate", + "/// <", + "Ġinform ations", + "EN ABLE", + "Ġp uis", + "Ġfind er", + "ĠBr is", + "Ġnett steder", + "_m id", + "Ġo gs", + "ĠSter ling", + "Ġar rog", + "str ftime", + "| ĊĊ", + "Ġvo x", + "ĠReg ardless", + "Ġes o", + "ĠCom fort", + ".Boolean Field", + "Ġu h", + "AC Y", + "Ġsque ez", + "ĠV ic", + "cont ro", + ". lo", + "Ġ ire", + "ĠCom edy", + "ë ¶", + "Ġorigin ated", + "Ġsh ipment", + "| max", + "_g uid", + "lev ation", + "на Ñı", + "( undefined", + "ĠD DR", + "Ġshoot ings", + "ĠLat ino", + "END OR", + "Ġaver aging", + "Ġgre eted", + "Ġthe aters", + "о е", + "Ġd B", + "Ġg st", + "Ġdef inite", + ". Storage", + ".h er", + "Ġa fore", + "ĠRe ality", + "ĠGod s", + "vers ed", + "Ġhands ome", + "Ġex cluding", + "( ad", + "Qu otes", + "ĠS cheme", + "? q", + "ĠT amil", + "T icks", + "Ġp est", + "' n", + "Ġporn ography", + "_mod al", + "Ġ ----------", + "Ġdis posable", + "F REE", + "Ġsh ark", + "C HE", + "Ġdep icted", + "Ġdemonstr ations", + "ĠK illed", + "ĠR ULE", + "Ġobs essed", + "Ġsimpl ified", + "Post al", + "Ġconcept ual", + "Ġp st", + "L as", + "_PRO JECT", + "ucceed ed", + "ol u", + "ÄŁ i", + "Ġpersonal ities", + "Ġres hape", + "Ġenc losed", + "ĉp tr", + "Ġtutor ials", + "Ġexpl oded", + "_DIRECT ORY", + "åĨħ 容", + "Ġcan on", + "Ġrecogn ise", + "P AD", + "ĠAppro x", + "ĠRest ore", + "ĠImport ant", + "Ġheav ier", + ".Se quential", + "Ear th", + "ĠMil k", + ".set Request", + ".t em", + "Ġre construct", + "Ġskept ical", + "_Pr ivate", + "BU F", + "qu a", + ": a", + "Ġse k", + "Ġd well", + "oss a", + "Ġreward ed", + "и й", + "(top ic", + "_part ition", + "Ġ__ ________________", + "Key words", + "ĠFr anco", + "L ite", + "Ġn aken", + "Ġз а", + "O BJECT", + "Ġcraft s", + "ĠSw ap", + ".X na", + ".Con nect", + "Ġbalcon y", + "(re al", + "ĠBarn es", + "b ir", + "ĠTw enty", + "ay an", + "at ars", + "ĠProp el", + "ĠIh nen", + "Up grade", + "Ġcur b", + "- second", + "Ġn eph", + ".p res", + "ìŀ ħ", + ".se q", + "Ġp added", + "\" ?", + "j l", + "ãĥ ¬", + "') a", + "Co ordinates", + "Ġen acted", + "ENT S", + "Ġl ac", + ".f inal", + "ĠPhp Storm", + "c alled", + "Ġin quiries", + ".m iddleware", + "ĠD owntown", + "/ ';Ċ", + "Ġkil omet", + "ac cel", + "Ġqu ien", + "w string", + "set Data", + "Ġman era", + "Ġmod ular", + "rim p", + "Ġtar iffs", + "âĢĻ il", + "_TH ROW", + "/c olor", + "ĠHT MLElement", + "Ġcar ro", + "Ġpr ere", + "Ġplot ting", + "ĠPos itive", + "ĠMach ines", + "OT ES", + "á» Ľ", + "ple asant", + "Ġal te", + "Ġa inda", + "th ese", + "Ġc ors", + "ip ay", + "ĠAdvis ory", + "ĠRub io", + "j q", + "Ġl imestone", + "Ġdet ached", + "设 ç½®", + "ten ant", + "ĠDep th", + "al ore", + "ĠÑģÑĤÑĢ ок", + "ĠF ORE", + "ĠL ay", + "p resentation", + ") ');Ċ", + ".sub plots", + "Ï ĥ", + "N OW", + "G ar", + "hand les", + "ab ra", + "put ies", + "ĠElect rical", + "M iddle", + "rop ic", + "ĠJ D", + "ĠD yn", + "ĠB ristol", + "ĠMc Carthy", + "Ġstri ker", + "Ġenumer able", + "ĠEv an", + ".default s", + "qu ences", + ") ||", + "ĉt oken", + "â Ĺı", + "-d ropdown", + "ST ORE", + "ĠGraph ic", + "( pp", + "Ex pl", + "Ġup wards", + "ĠD istributed", + "ĠW EB", + "J er", + "is NaN", + "çĶŁ æĪIJ", + "> R", + "üss en", + "ef s", + "Ġun cover", + "Ġl ud", + ".cal culate", + "Ġint ptr", + "Ġmidfield er", + ". Headers", + "Ġm f", + "ere f", + ".M etro", + "ĠSpe aking", + ": b", + "Ġcryptoc urrencies", + "Ġdem ons", + "ĉ EXPECT", + "Ġw icked", + "y outube", + ": Int", + "ĠHind i", + "ĠC AT", + "ĠØ ¹", + "r ar", + "om ore", + "/ per", + "/lic ense", + "Ġre im", + "Ġawait ing", + "Ġle thal", + "ĠE F", + "round ed", + "ĠPl atinum", + "ĠвÑģ е", + ".co ords", + ".De vice", + "/ item", + "ĠW enn", + "compile Components", + "ĠK inder", + ".remove Item", + "Ġand a", + "bn b", + "Ġpr a", + "( transaction", + "Ġembarrass ing", + "ĉ BOOL", + ".content View", + "Ġevent data", + "at ore", + "Ġprovided In", + "ir ma", + "Ġz ona", + "_H W", + "æ Ļ", + "Ġst ove", + "Ġcounter part", + "_Pro duct", + "_MAN AGER", + "Ġinfr ing", + "ĠE RA", + "_p arty", + "Ñ ij", + "Ġin ici", + "_ Request", + "Ġmir acle", + "Ġcancel Button", + "S py", + "at ó", + "Ġpol ish", + "ĠNic ole", + ".display Name", + "\\Request s", + "Ġuse History", + "Router Module", + "Ġst ared", + "ID ER", + "Ñĥнк ÑĨи", + "Ġnot a", + "$ arr", + "pec ified", + "Ġto pp", + "_DR IVER", + "/ ng", + "å ł", + "_t m", + "% timeout", + "< s", + "Ġ( *)", + "ĠHttp Request", + "_TR ACK", + "(n ote", + "ĠExp lore", + "_s erv", + "Ġç »", + "B inder", + "+ \",", + ". att", + "ĠEth i", + "Ġc ódigo", + "=' \\", + ".l ines", + "( Of", + "å° Ĩ", + "miss ible", + "Ġv é", + "Ġac oustic", + "Ġcraft ing", + "n it", + ".b a", + "ĠLuc y", + "Ġi Pod", + "Ġpup ils", + "-m ax", + "_w r", + "(c p", + "ĠRE PORT", + "Ġd ns", + "ĠRe ferences", + "Ġundert aken", + "Ġkø benhavn", + "Ġch ai", + "ĠC roat", + "_ Log", + "rown ed", + "_m ed", + "ĉ date", + "# __", + "Ġcost umes", + "ĠRe quires", + "aff le", + "ç Ĭ¶æĢģ", + "-S emit", + "ela ide", + "еÑĤ од", + "Ġp estic", + "Ġd ra", + "DOC UMENT", + "Ġ... čĊ", + "}` }Ċ", + "ĠA uction", + "ĠD ock", + "xxxx xxxx", + "(get String", + "ħ į", + "Ġborder Width", + "ĠMach inery", + "Ġpredict able", + ".S H", + "Ġam plitude", + ".for Root", + "IN avigation", + "Table Model", + "at trib", + "Ġmaneu ver", + "Ġexc av", + "B ERS", + "Ġd apat", + "Ġinstall ations", + ".A sync", + "Ġr ays", + "= âĢĿ", + "; ččĊ", + ".c rypto", + "_db g", + "ĠEnum erable", + "Of Size", + "_epoch s", + "m w", + "M ENU", + "out line", + "ĠP apers", + "============ Ċ", + "Ġuniform s", + "ĠG ig", + "- package", + "ĠJen kins", + "ĠHome Page", + ".is Selected", + "Ġmechan ic", + "M K", + "ĠS ounds", + "//---------------------------------------------------------------------------- -Ċ", + "Ġresearch ing", + "Ġinf os", + "ograph ics", + "ers et", + "([' /", + "ĠTim ber", + ". agent", + ".to JSON", + "_command s", + "par ing", + "_ad just", + ".n ome", + "(g lm", + "Status Bar", + "file path", + "? âĢĻ", + "Ġdetect ive", + "Ġunser er", + "ĠTib et", + "EN DED", + "(se ed", + "Ġsne ak", + "Ġam or", + "=\" //", + "ĠPan thers", + "all ax", + "ĠL IVE", + "ĉD WORD", + "]= -", + "Ġtorn ado", + "/ min", + "Ġlung s", + "-c urrent", + "ĠBook ing", + "åĪĹ è¡¨", + "Ġenjoy ment", + "ठ°", + "J A", + "typ ed", + ".B tn", + "f at", + "ug al", + "ĠSh ares", + "Ġdis gr", + "ĠB AR", + "ĠFO X", + "Op code", + "ĠS z", + "key down", + "iction aries", + "Ġdetail ing", + "} ))Ċ", + "Ġp ok", + "Ġdemonstr ating", + "Ġnot ation", + "l ayers", + "@ if", + "ĠN PR", + ".strict Equal", + "ĠRec ipes", + ".T ensor", + "Ġliqu or", + "Ġdeb ts", + ".ends With", + "W heel", + ".P os", + "CS V", + "$ arity", + "Ġun stable", + "( loss", + "ENS OR", + "Ġele ven", + "ĠL opez", + "ĠHop kins", + "con om", + "ĠS eth", + "Ġpo ems", + "Qu ant", + "Ġg sl", + "Ġsy rup", + "Ġs ibling", + "Ġc ass", + "-v ous", + "ö t", + "_P ATTERN", + "_SE CTION", + "est imated", + "up grade", + ".m ongodb", + "ĠBo at", + "_C TX", + "Ġfetch ing", + "ust in", + "pi el", + "M arg", + "Ref lection", + "Ġd uct", + "ĠMunicip al", + "Ġb x", + ".Get Current", + "ml ink", + "ĠAccount ing", + "ĠGene va", + "_P os", + "Ġpass er", + "Ġhear ings", + "com pan", + "Ġfrag ile", + "Initial izer", + "walk er", + ".M aterial", + "ĠHun ting", + "trys ide", + "Ġk at", + "Ġcl erk", + "á Ł", + "do ing", + "ĉg roup", + "Ġsan ction", + ".l b", + "ĠL azy", + "ĠCon straint", + "P agination", + "Ġpou vez", + "ĠInd icates", + "M ER", + "Ġcour s", + "Ġyear ly", + "Ġgros se", + "abb rev", + "ĠD ON", + "Ġproceed ed", + "ent lich", + "Ġproperty Name", + "ĠTe aching", + "st adt", + "Ġc utoff", + "orn ers", + "Ġa frica", + "Ġrend ers", + "ĠYan kees", + "ĠTool bar", + "sp aces", + ".fill Style", + "Ġseg undo", + "_str len", + ".F irebase", + "å¤ Ħ", + "Ġmention ing", + "\\ (", + "ĠVal ve", + "Set ter", + "Ġsp ans", + "ĠAl cohol", + "ĠLet ters", + "\\x e", + "ĠT K", + "_B LE", + ".get Result", + "< Player", + "ĠP att", + "Ġeas ing", + "Ġtur key", + "ĠF en", + "') \"", + "Ġconf ined", + "Ġin clus", + "Sup erview", + "(with Identifier", + "enc ial", + "Ġstuff ed", + "Th eta", + "Ġeconom ists", + "} ));ĊĊ", + "co okies", + "ĠRo ose", + "ĠChe ese", + "Ġfich ier", + "Ġen forced", + "AB B", + "no ÅĽci", + "_AL LOW", + "Ġrecru ited", + "Ġexpend iture", + "-n ight", + "Ġassert NotNull", + "_ex ecute", + "ĠØ ¯", + "IN DEX", + "_F MT", + "Ġresc ued", + "ĠMonth ly", + "ĠCons ervation", + "ĠG eb", + "Ob ama", + "Ep och", + "ic ies", + "ĠOr t", + "Ġso it", + "( icon", + "F riends", + "m ol", + "Ġground ed", + "ĠC ause", + "ad ena", + "WE EN", + "ĠL un", + "IT IVE", + ". loop", + "_un til", + "Ġcor r", + ".ed ges", + "Ġhyp oth", + "ched uling", + "trans lator", + "ĠÐ ľ", + "R om", + "ãĢij ĊĊ", + "ĠX amarin", + "Ġviol ating", + ". anchor", + "--- ĊĊ", + "Ġtr ader", + "AD VERTISEMENT", + "Ġuns ere", + "ĠD AO", + "Ġbl ond", + "ĠP AT", + ".g lob", + "Ġè¾ ĵ", + "Ġsplit ting", + "Ġun subscribe", + "Ġatmos pheric", + "ĠTr im", + "Ġcit ation", + "Ġin ference", + "ĠF t", + "ĠDar win", + "find One", + "ĠG el", + "( Convert", + "Ġaccess or", + "; text", + "(s orted", + "Ġjud ged", + "); \\", + ": p", + "Ġme ine", + "ĠS lim", + ".Command s", + "Ġper ceive", + "coh olic", + "< Data", + ".entry Set", + "Ġassert False", + "ĠPat rol", + "ense m", + "ÅĤ Äħ", + "¨ ¡", + "W IDTH", + "ĠRes cue", + "ĠU IF", + "_THRESH OLD", + "ĠMich el", + "ATER IAL", + "opens ource", + "ĠD iana", + "Ġinv ites", + "_B ODY", + "Ġreserv oir", + "Ġro i", + "c ust", + "(t c", + "ï¼ģ \");Ċ", + "Ġfest ivals", + "Ġperform ers", + "Ġclim bed", + "Ġj ungle", + "String Length", + "Ġunlaw ful", + "ier re", + "vertis ement", + "Ġst akes", + "Ġh ats", + "Mod ify", + "ĠLET TER", + ".H ide", + "Ġstat utory", + "_ white", + "ĠPer l", + "uten berg", + "em ple", + ".W orld", + "Ġoverlook ed", + "Ġcon cludes", + "/* ================================================================", + "-w ise", + "ĉ stream", + "pop ulation", + "Ġevent o", + "Ġillustr ations", + "ft s", + "Ġaut of", + "ĠPro cedure", + "Ġdes erved", + "-t imes", + "Ġg ol", + "N SError", + "cre st", + "ĠPak istani", + "any ch", + "get Current", + "Ġl ar", + "nt l", + "ĠRe becca", + "Ġm ateria", + "Ġfind By", + "/ ad", + "Callback s", + "ĠAl s", + "ĠKat ie", + "ĠObservable Collection", + "ĠDocument ation", + "Typ ed", + "ĠCulture Info", + "ĠTim othy", + "Ġlater al", + "\" type", + "Ġun authorized", + "Ġteach ings", + "Ġdebug ger", + "[ value", + "Ġal ors", + "Ġu z", + "Ġsc atter", + "Ġdown ward", + "Ġmig li", + "status Code", + "Ġ( ))", + "ĠM W", + "Ġм ож", + "RO SS", + ".b uf", + "Ġfair y", + "ĠInf rastructure", + "=> \"", + "t lement", + "$ (\"", + "From String", + "ĠB ild", + "Ġconvent ions", + "_n ative", + "ĠIns pector", + "ĠP ist", + "ub ar", + "Ġreg s", + "ĠP ilot", + "Th us", + ">' +", + "Ġc ela", + ".new s", + "( Product", + "L iving", + "R ussia", + "Ġfac et", + "et ical", + "Ġ[' $", + "/ [", + "ĠD ire", + "Ġg ases", + "ĠIN FORMATION", + "ĠE at", + "ĠFor ums", + "ĠChar acters", + "_m et", + "Ġìĭ ľ", + "Ġk ings", + "ach ie", + "ĠL ambda", + "Ġtim ers", + "ĠLight ing", + "ĠCase y", + "add ir", + "and ex", + ". answer", + "ĠH ip", + "ĠPr incip", + "Start Date", + "Ġ ãĢĮ", + "t res", + "Ġ& #", + ".Max Value", + "ĠPro blems", + "Ġlat ex", + "Of Class", + "ĠLyn n", + "// '", + "Ġvoy age", + "Ġshut tle", + "ĠRoll er", + "ĠRuntime Error", + "uy a", + "D ic", + "ĉb uilder", + "Ġbul lying", + "Ġsimple st", + ".c alled", + "ĠL R", + "Ġmor ality", + "Ġst urdy", + "tr acking", + ".sw agger", + "_B IND", + "IT OR", + "-url encoded", + "ĠÑ ħ", + "ĠTr inity", + "Ġtr aps", + "Ġ| -", + "Ġset Text", + "Ġbarg ain", + "Ġbr akes", + ".get Code", + "Ġmigr ate", + "Ġrib bon", + ") return", + "Ġcharg er", + "ac om", + "ADI US", + "ĠAmb assador", + "-a fter", + "Ġann i", + "ĉs pin", + "Con cept", + "ĠHend erson", + "ĠH OST", + ".r ank", + "ĠNor theast", + "Ġber lin", + "Ġrequ is", + ".f eed", + "Ġsource Mapping", + "ĠRen contre", + ". ajax", + "nest js", + "Ġtre k", + "ĠN acional", + "Ġ& [", + "Ġpay able", + "ort ex", + "Ġde pt", + "field Name", + "Ġcomple tes", + "ĠR VA", + "Ġon ions", + "al ignment", + "Form ats", + "Ġ' {$", + "Hash Set", + "ĠB od", + ".Invariant Culture", + "Ġsettlement s", + "Ġhy dr", + ". updated", + "vent h", + "( seconds", + "=\"/ \"", + "Ġweb page", + "( ĊĊ", + "Ġt ir", + "Ġto es", + "ĠBr ick", + "Ġamb ition", + "P ot", + "= max", + "ET IME", + "Ġdep ot", + "c alls", + "ĠNor wegian", + "` :", + "Ġbur ger", + "Ġprofess ors", + "ĠAl locate", + "-third s", + "-ch art", + "Ġfor d", + "* N", + ".k otlin", + "Ġpaper work", + "ĠDE VICE", + "% @\",", + "res pect", + "(m p", + "é «ĺ", + "- if", + "Ġcush ion", + "ob ot", + "Ġpar c", + "SP ACE", + "ĠNet anyahu", + "Ġself ish", + "fe at", + "Ġclient es", + "-to ols", + "Ġpor ch", + "Ġj q", + ". verbose", + "Ġlib erals", + "] )ĊĊĊ", + "p ies", + "Not Blank", + "( term", + "ÈĽ i", + "_Param s", + ".normal ize", + "B ullet", + "AS IC", + "(h ex", + "_client e", + "+ ,", + "_D I", + "Ġforth coming", + "} \")]Ċ", + "se o", + "U m", + "> Name", + "Ġcomfort ably", + "irection al", + "W ITH", + "/ pr", + "ĠP oor", + "ĠVit amin", + "v ic", + "G H", + "Ġprior it", + "ĠN N", + "ĠC losed", + "¤ í", + "Ġis Open", + "\\ Console", + "And Feel", + ".S UCCESS", + "_OPER ATION", + "pol ation", + "ĠT as", + "ps z", + "> '.", + "C URRENT", + "V endor", + "host s", + "ĠE rd", + ">tag ger", + "ĠsourceMapping URL", + "Ġmar athon", + "_c losed", + "Ġexem ption", + "Ġrecogn izes", + "ides how", + "' $", + "('/ ');Ċ", + "m its", + "war z", + "ĠCh erry", + "µ ¬", + "n or", + "port e", + "Ġw l", + "_back up", + ".get Boolean", + ".get Resource", + "Ġdefinit ive", + ". EditText", + "Ġs ÃŃ", + ".C ONT", + "ĠPL AYER", + ".c ards", + "ĠSh ore", + "('/ ')Ċ", + "cl uir", + "Web Driver", + "(m onth", + "-re lease", + "Ġins pector", + "å £", + "ĠN F", + "_cl ip", + "åŃ IJ", + "Ġinteract ing", + ".t mp", + "Ġ'' 'ĊĊ", + "Ġde e", + "Ġfro st", + "\"] ))Ċ", + "ĠPl aces", + "Th rows", + "f ork", + "/ day", + "i Phone", + "ĠM IC", + "Ġfold ing", + "Ġcro re", + "ĠCh iefs", + "pher ical", + "( price", + ".Write String", + "Ġexit ing", + "] ',Ċ", + "ight ing", + "Ing redient", + "( vertex", + "Ġscroll View", + "h f", + ": new", + "SE N", + "se ctor", + "Ġsp ins", + "ĠS cheduler", + "ote chn", + "sem icolon", + "Font OfSize", + "ĠSpecific ally", + "fl amm", + ".Object Id", + "Ġcont a", + "_per missions", + "ĉF ROM", + "IC ODE", + "/ kg", + "ĠHot els", + "-m ed", + "ĠD in", + "Ġn avy", + "get Param", + "Ġm end", + "Ġportray ed", + "ĠMet ropolitan", + "Paint er", + "Ġref erral", + "_g ood", + "Ġmar vel", + "osa ic", + "> (&", + ". ur", + "Ġest os", + "Will iam", + "Ġtim ber", + "Ġquel ques", + "ĠDoc uments", + ".X aml", + "Ġbatch es", + "éģ ĵ", + "ĠRe leased", + "T ail", + "CO OKIE", + "he id", + "_st ation", + "ĠV ia", + "S ale", + "ĠRe peat", + "Ġprom in", + "ĠZ o", + "- forward", + "ĠI on", + "it ary", + "Ġj us", + "- request", + "Ġproud ly", + "ĠStream ing", + "(Mouse Event", + "ĠS print", + "_ rotation", + "Re positories", + "Ġt art", + "ĠÑģ в", + "Ġm appings", + "è ª", + "C u", + "C ycle", + "Ġb un", + "ĉl ua", + "ãĥ ī", + "Ġ(( !", + "Ġcollect ively", + "ĠCon d", + "Ġwsz yst", + "(l ib", + "openh agen", + "_s kip", + ".Column Header", + "é Ĥ", + "peri enced", + "ı è¿°", + "_p rops", + "Ġcontr ace", + "Ġmatch up", + "ab etic", + ".m embers", + "RE CT", + "(d at", + "Ġs og", + "ren om", + "_M ethod", + "Custom ers", + "full name", + "Z N", + "re try", + "Ġk ap", + "ĠNe u", + "è Ĭ", + "add Child", + "will Return", + "_p ermalink", + "Ġener getic", + "ĠW et", + "ĠMor r", + "Ġg cd", + "count s", + ", type", + "d ig", + "( Login", + "Ġcr acks", + "Ġbacter ial", + "ĠMe at", + "ĠArm strong", + "ĠBron ze", + "Ġapprox imate", + "_dir s", + "lig a", + "ÅĤ ad", + "Ġkind ness", + "Ġcont re", + "ĠE VERY", + "M ET", + "Ġannounc ements", + "g pio", + "ĠWaitFor Seconds", + "ĠPhotos hop", + "Ġdis contin", + "/ dd", + "Ġtop ology", + "an ical", + ". interface", + "auc oup", + ".Hash Set", + "ARI ANT", + "(r outes", + "ĠT eh", + "Ġh ype", + "] \").", + "Ġsl am", + "Ġbro th", + "- inter", + "ĠR id", + "-m anager", + "Cancel ar", + "ĠP agination", + "Ġsound track", + "Ġpost erior", + "Ġscr ub", + "cre ating", + "- *", + "ir teen", + ".d y", + ".s ymmetric", + "Ġ\"\" .", + "============ ===", + "Ġch assis", + "ĠnumberOf Rows", + "Develop er", + "_b ins", + "ĠO UR", + "ri eb", + "Pro s", + "Ġwi ÄĻ", + "\" d", + "Ġasync io", + "ze igen", + "_s pi", + ".A LL", + "Ġscre ws", + "Ch inese", + "Ġapi Key", + "Ġun successful", + "ĠSeah awks", + "OR G", + "ç« ł", + "Ġprofession ally", + "ĠCou pon", + "åŃĹ æ®µ", + "Con vention", + "Ġpol ym", + "æī ĭ", + "Ġsalv ation", + "Ġengine ered", + "ĠW rest", + "ĠG CC", + "Ġwar mer", + "Layout Constraint", + "Ġag grav", + "Script s", + "vent ure", + "Ġrefriger ator", + "Ġinnov ations", + "ĠRun ner", + "N IC", + "ĠRoll ing", + "Control Events", + "Ġlo os", + "p ac", + "ĉ panel", + "ef e", + "ĠBudd ha", + "------------ --Ċ", + "åº ĵ", + "(for Key", + "Ġl umin", + "Ġ( ?", + "ĠA IDS", + ", user", + "im ientos", + "content Type", + "ant lr", + "é ¦", + "ĠW elt", + "Produ ction", + "m ight", + "ĠV II", + "\", (", + "Ġobserv ing", + "Ġdeliber ate", + "( control", + "Ġwith d", + "Ġsem ana", + "ST ACK", + "uch en", + "N ice", + "ĠDeutsch land", + "ĠSpec ifies", + "d ma", + "iz io", + "ĠF acts", + "_pop up", + "ĠDirect ors", + "{ :", + "[ R", + "ĠÑį леменÑĤ", + "Ġpl at", + "Ġdirect ing", + "ä¸ ī", + "ĠGil bert", + "âĢ¦ .ĊĊ", + ".q ml", + "Ġthere after", + "Ġdis position", + "d raft", + "Ġsurge on", + "ĠIns ider", + "Bl end", + "ĠT rev", + "tr insic", + "Top ics", + "rie ve", + "_FILE NAME", + "Ġaut res", + "J ose", + "Produ cer", + "er us", + "Ġpet it", + "ĠN EXT", + "ĠF ilters", + "Ġreplic ate", + "\"] ).", + "Ġl enders", + "] \",Ċ", + "; charset", + "Cpp Object", + "Ġfl oral", + "ĠT ipo", + "Ġcirc uits", + "e asy", + "(& $", + "itt a", + "ery l", + "_COMM ON", + "'}} >Ċ", + "-back ed", + "(var iable", + "( Index", + "Ġvo ir", + "_loc ations", + "++) {", + "ĠLouis ville", + "Ġgrat itude", + ".Mock ito", + "ĠP owers", + "ie urs", + "Ġge ographic", + "ra le", + "Ġc ra", + "ĠSp urs", + "iph ertext", + "AC ION", + "- common", + "Ġvict ories", + "ĠFinal s", + ".sh uffle", + "-m illion", + "_PRO C", + "ass ume", + "Ġil s", + "DB C", + "Boot Test", + "Ġl avor", + ".test ing", + ". ast", + "\"] /", + "m oid", + "Ġqual ification", + "ges ch", + "ĉ put", + "Ġair ports", + "J I", + "Te acher", + "_un iform", + "Ġn ama", + "ĠB ast", + "ert ype", + "c apture", + "get All", + "ĠReyn olds", + "oo led", + ".com ments", + "Ġch in", + "). *", + "Ġи ли", + "t gl", + "ud os", + "Ġd ÃŃas", + "ch ai", + ".pro gram", + "Ġps z", + "ĉ icon", + "ph il", + "ent ral", + "_WR AP", + "ov i", + "Ġnost alg", + "In finity", + "ĉy ield", + "Ġvit amins", + "Qu aternion", + "S ink", + "_g oods", + "Ġ ........", + "ĠW ings", + "ur idad", + "-st ory", + "\"] )ĊĊ", + "idel ity", + "Type Def", + "G tk", + "Ġí Į", + "_M ain", + "Ġche z", + "ĠR aven", + "Ġpay roll", + "Ġfreel ance", + "LL U", + "ĠM end", + "ed ay", + "Api ModelProperty", + ".Form BorderStyle", + "Ġeconom ist", + "stan bul", + "Ġfre ight", + "-A gent", + "(m eta", + "Ġsym metry", + "Ġ' ..", + ".C alendar", + "- aut", + "g f", + "p ent", + "yc lopedia", + "Ġwish ing", + "ĊĊĊĊĊĊĊĊ ĊĊĊĊ", + "Ġgentle man", + "Ġê ³", + "= #", + "Ġlect ures", + "âĢľ In", + "Ġ! _", + "Ġh b", + "ĠV endor", + "Recent ly", + "_n otes", + "æıIJ 示", + "\" My", + "Headers Height", + "_S O", + "Ġunw illing", + "Ġsuper hero", + "g io", + "ps y", + "ĠPe er", + "j avax", + "& apos", + "ĠCr isis", + "ord inal", + "Mem cpy", + "++++++++ ++++++++", + "- val", + "Ġwork book", + "- ap", + "= k", + "Ġmetal lic", + "_ peer", + "By PrimaryKey", + "_S D", + "u ator", + "_SH ADER", + ") Math", + ".Trans form", + "Ġc ows", + "Ph i", + "ĠC lem", + "(_ (\"", + "ĠL ud", + "-d elay", + "ĠSec urities", + "ĠOrth odox", + "Sym fony", + "(re port", + "Ġent ertain", + "E PS", + "iz oph", + "ex ual", + "IR D", + "ä» İ", + "Ġl ith", + "Ġsanit ize", + "Ġfemin ine", + "IS BN", + ".auth entication", + "_p ipeline", + "/ constants", + "ĠCON F", + "Ġluc r", + "ric ia", + ".t tf", + ".set Content", + "Ġst an", + "ore an", + "ĠL loyd", + ".raw Value", + "Ġg or", + "ĠBrow ns", + "Re gression", + "Ġlower ing", + "na issance", + "Ġbl ows", + "Ġam azed", + "Ġun related", + "Re views", + "Ġrub y", + "ĠMod ifier", + "Ġgi ants", + ". thread", + "Ġcontain ment", + "ĠStart Coroutine", + "um at", + "ore lease", + "ĠR andy", + "@ endif", + "D igest", + "Ġsubur ban", + "=\" );Ċ", + "Ġann once", + ". variable", + "\\F oundation", + "Ġa cre", + "V an", + "Ġt uples", + "d ns", + "ĠStand ing", + "_l arge", + "Ġbox ing", + "Support ActionBar", + "ĠFort une", + "ĠR um", + "_m ultiple", + "arch ical", + "Ġf write", + "_ quote", + "Ġfool ish", + "Ġcompr ising", + "Ġо п", + "- selected", + "v f", + "ma id", + "N ama", + "(d atetime", + "Ġindirect ly", + "g art", + "fix tures", + "ch os", + "ĠH alo", + "Ġrec urring", + "- news", + "v il", + "ĠNurs ing", + "- produ", + "ĠH Q", + "\\Http Foundation", + "enc i", + "au en", + "Ġv y", + "ocr acy", + "Ġdeleg ation", + "Ġas phalt", + "Ġset Selected", + "k ok", + "/ rest", + "met ics", + "ĠNS Date", + "Ġtravel led", + "Ġrec ib", + "Ġm ime", + "CL IENT", + "ĠG U", + "ĠH ANDLE", + "/ Q", + "[ z", + "Ġbother ed", + "ĠBB Q", + "ç as", + "_ex amples", + "_F IN", + "Ġwhite Color", + "Ġastr onom", + "-d ir", + "Ġsovere ign", + "Ġb reeze", + "Ġin ning", + "ĠEd monton", + "g li", + ".blog spot", + "js x", + "Ġvers a", + "ĠMoh ammed", + ".J ob", + "-t oggler", + "Ġп олÑĮзоваÑĤ", + "ard on", + "Ġnew born", + "Ġnav al", + "note q", + "Ġtum blr", + "Ġh entai", + "ĠTyp ically", + "Ġlo ot", + ".S prite", + "Fl ight", + "Ġw avelength", + "-s k", + "ĠEl le", + "_ exports", + "Ġ Ñı", + "ĠI H", + "izoph ren", + "Ġí ģ", + "_pr imary", + "Ġmo is", + "ĠB N", + "Ġsystem ic", + "Ġdifer entes", + "IN CT", + "Ġ'' ĊĊ", + "$ q", + "Widget Item", + "cl ide", + "$ file", + "L emma", + "/ table", + "ag rid", + "ĠMongo DB", + "int e", + "Ġapp rent", + "ÂŃ ing", + ".D b", + "Ġà Ĥ", + "ham mer", + "=' ';Ċ", + "Ġbro kers", + "it lement", + "sembl ies", + "E le", + "{ x", + "Ġlast name", + "< -", + "Ġfl atten", + "_b and", + ".R oot", + ".read FileSync", + "==== ==", + ".r x", + "? čĊ", + "Ġmetaph or", + "T i", + "con te", + "Ġdeb it", + "Ġcont empt", + "Cpp Type", + "æĶ ¯", + "Form Field", + "r atio", + "os opher", + "Ġimpl ant", + "P URE", + "Ġal ta", + "_man agement", + "Ġref ine", + "ĠCheck Box", + "ĠChar l", + "- version", + "cond itional", + "ven ues", + "Ġrif les", + "Ġoff spring", + "Ġmill ing", + "Ġshar ply", + "Ġunder water", + "( origin", + "_ Control", + "Ġ. $", + "Pl ugins", + "Ġdry ing", + "Ġillustr ates", + "- u", + "Ġveget arian", + "n pc", + "He art", + "; ',Ċ", + "com ma", + "te enth", + "as an", + "/s pec", + "_m oves", + "-m argin", + "Ġing en", + "³³ Âł", + "Ġpro jet", + "Ġo tra", + "Ġbr as", + ". utc", + "Ġsle pt", + "= sub", + "ab ilit", + "post er", + "Ġs dk", + "ounc ill", + "Ġw d", + "Pre paredStatement", + "ĠDr um", + "( attribute", + "ĠEther net", + "ĉ DB", + "Cal ifornia", + "c ube", + "[ I", + ".C reated", + "ĠH M", + "Ġtr acing", + "Forms Module", + "- you", + ".c urrency", + "feed ing", + "Ġt body", + "L i", + "acc ion", + "n as", + "Ġtr ouver", + "N ONE", + "\"} ,čĊ", + "Ġf tp", + "With Identifier", + "pol ate", + "File Info", + "Ġpurs ued", + "ĠĠĠĠčĊ ĠĠĠĠčĊ", + "DE SCRIPTION", + "} */Ċ", + "From Nib", + "Ġdecor ative", + "_S SL", + "(ch at", + "T LS", + "Ġsurpr ises", + "al culate", + "ĠS plash", + "( Configuration", + "ĠS EM", + "im son", + "/lib rary", + "< Double", + ". robot", + "³³³³ ³³³³", + "ĠCP F", + "ĠUnder standing", + "Ġcos metic", + "ĠX t", + "t ips", + "+ k", + "(\" '", + "ĠP DT", + "W AR", + ".get Object", + "ĠTrad itional", + ".sl ug", + "ĠDi pl", + "=\" \",", + "ĠFil ms", + "ĠAn im", + ".h elp", + "Ġemb assy", + "ĠBoot s", + "Ġb unk", + "-r isk", + "Ġp ci", + "Ġ/ \\.", + "ĠI PT", + "Ġcrash ing", + "Ġip v", + "_ ke", + "ĠRES P", + ".Log Error", + "Ġinade quate", + "I on", + "ĠF ür", + "ric ula", + "Ġshould Be", + "al ready", + "'].\" ", + "G ED", + "fa q", + "Ġoption ally", + "_D is", + "ĠSuccess ful", + "ĠC ensus", + "Ġinc arcer", + "_C ARD", + "Ġav iation", + "ĠG ym", + "Author ity", + ".B ean", + "sh ader", + "Not Exist", + "_Text Changed", + "ĠST OP", + "( team", + "\" H", + "w g", + "Ġgr inder", + "Ġstri pe", + "Ġpres ervation", + "Cl aim", + "avers al", + "ware house", + "target s", + "Tr ust", + "Ġal lev", + ", www", + "ous se", + "_ch an", + "_S ize", + "system s", + "Ġobj ection", + "ĠK ane", + "Ġcor ros", + "ĠD SL", + "Ġu a", + "ĠM H", + "ĠStrateg ic", + "_t cp", + "Ġê° Ĵ", + "Ġborrow ed", + "ĠA ch", + "ĉ command", + "Ġg ps", + "le ston", + "iche ver", + "ĠU A", + "Ġassault ed", + "Ġspecial izes", + "ĉ search", + "Hot el", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ čĊ", + "ĠP itch", + "Ġ Ùģ", + "READ Y", + "Ġparent al", + "Ġg éné", + "Ġdonn ées", + "Ġdet ain", + "T ARGET", + "Ġprotagon ist", + "Ġclear Interval", + "ĠIcon Button", + "ĠGet All", + "Type Info", + "E H", + "âĢľ They", + "Ġ{ [", + "Ġg ag", + "Ġ Ú©", + "ĠD ropdown", + ".f ree", + "g one", + "im ens", + "Ġinst al", + "ĉc url", + "_C AN", + "ĠB one", + "ï¼ Ķ", + "ony ms", + "-g overnment", + ".binding Navigator", + "ĠD ans", + "ĠMc L", + "( en", + ">( _", + "ÐĴ Ñĭ", + ".* ;čĊ", + "= j", + "-c or", + "S on", + ".ToolStrip Item", + "- around", + "_X ML", + "end Date", + "Ġsl ack", + "Ġrot ated", + "Ġno qa", + "Ġc ottage", + "Ġencontr ar", + "_s kill", + "hou ette", + "! čĊ", + ". weather", + "Ġemphas ized", + "å® ¶", + "ĠÑģ пиÑģ", + "ĠComp iler", + "( android", + "ĠâĢ º", + ". turn", + "Ġsup pression", + "_c alls", + "Ġ* @", + "(str len", + ".h ex", + "ĠB ills", + "ĠR SA", + "Ï Ĥ", + "ĠEs cape", + "ement ia", + "Ġfront end", + "Ġp int", + "_ex c", + "zz o", + "[ ],Ċ", + "Ġ\"',' \"", + ". Environment", + "Ġafore mentioned", + "Ġend ure", + "prot otype", + "ther apy", + "ss i", + "D eg", + "_pl ugins", + ".user Info", + "Print er", + "ĠPRO GRAM", + "Ġru ins", + "Ġempir ical", + "Ġcraw l", + "ĠBo iler", + "- comment", + ".sub plot", + "_ et", + "Ġ'. ',", + "min or", + "ĠCustom s", + "Ġy aw", + "under line", + "ĠCom o", + "( ('", + "(m ean", + "Ġcha que", + "ĠBlock s", + ".r ad", + "ilib rium", + "Ġweb driver", + "Ġmel hor", + "d ana", + "ĠAb use", + "ĠSouth west", + "ĠP aren", + "PERT IES", + "ĉ IL", + "Ġscre am", + "v u", + "Ġin comes", + "Ġn im", + "Ġl ace", + "Ġcompens ate", + "Re verse", + "D at", + "_att ack", + "Ġn our", + "ach en", + "ce k", + "< Func", + "w ie", + "com pressed", + "-m atch", + "(\" \")]Ċ", + "im ized", + ". orientation", + ".compare To", + "Ġmass aggi", + "Ġìľ Ħ", + "Ġel bow", + "Ġant ioxid", + "undred s", + "/ tools", + "ĠR OW", + "an mar", + "ĠW ow", + "_t icket", + "Program ming", + "Ġthe or", + "-re view", + "() )));Ċ", + "ĠRichard son", + "ĠP ocket", + "] []", + "am pp", + "_ health", + "ĠP OP", + "ĠNav al", + "Gu ess", + "Ġancest or", + ".Get All", + ".local Scale", + "ĠM apper", + "Ġaccum ulation", + "Ġsim ulated", + "ĠDr ivers", + "Ġd és", + "cur ring", + "Ġele phant", + "Ġadvert ised", + "Ġmail box", + "SH IFT", + "ĠMon ica", + "Ġan c", + "Ġward robe", + "Ing redients", + "Ġ|| čĊ", + "ipp y", + "Ġantibiot ics", + "av ings", + "(c x", + "ĠFerr ari", + "ĠAn imator", + ".d type", + "rem oved", + "order by", + "Ġc res", + "oc ê", + "Ġp ym", + "ĠCirc ular", + "@ index", + "ĠW arm", + "S ay", + "ĠAss istance", + "Ġcur tain", + "ĠMont e", + "IL ER", + "ĠC VE", + "ĠD uck", + "ĠAll ows", + "_f ire", + "ĠDer by", + "Ġre pos", + "Ġhttp Client", + "Ġpsych iat", + "Ġnow adays", + "Ġcaut ious", + "ĠComput ing", + "Ġcompletion Handler", + "ĠWel sh", + "ĠB EST", + "Ġstress ful", + "_P E", + "æĹ¥ æľŁ", + "ĠData Frame", + "ĉ Integer", + "_P rint", + "M oves", + "Ġtransform ing", + ".B atch", + "y ahoo", + "Position s", + "ze j", + "Ġno od", + "io res", + "_ *", + "Ġcl k", + "ĠF loyd", + "Ġh ap", + "font size", + "Ġn az", + ".not ification", + "ĠDep ression", + "Ġac ne", + "*** ĊĊ", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĊ", + ".cont ents", + "yn th", + "ĠStra ight", + "')}} \"> \"+", + "Ġtoken izer", + "Ġsovere ignty", + "ĠP ence", + "() \");Ċ", + "Ġpesso as", + ".G e", + "ĠIn cluded", + "Ġpag ina", + "Ġex posing", + "е ÑĪ", + "_SC RIPT", + "/$ ',", + "Th umbnail", + "× Ķ", + "webElement X", + "webElementX paths", + "press ure", + "ĠCur ry", + "_C P", + "OL UTION", + "ILE S", + "prot ect", + "ool a", + "Work space", + "{ };Ċ", + "ĠU NS", + "Ġsymp athy", + "ro ker", + "Ġrem odel", + "ĉc ell", + "Ġat op", + ".Full Name", + "Ġfa ut", + "ĠE asily", + "_d ynamic", + "Ġfr amed", + "Ġmot ive", + "è· ¯", + "s am", + "Ġmar ca", + "ĠText EditingController", + "Ġde structor", + "cre am", + "Ġr ude", + "ĠB old", + "ĠInd igenous", + "Ġg ens", + "Ġrel acion", + "(s ystem", + "ĠUIF ont", + "_char ge", + "UST ER", + "E V", + ".N amespace", + "Ġmer ger", + "Ġcal loc", + "g ang", + "Bad Request", + "Ġs per", + "-d esign", + "Ġâ ĩ", + "Ch an", + "Ġorgan ism", + ", )", + "= id", + "_pl ane", + "ĠC ases", + "elf ast", + "ĠLegisl ature", + "ĠF aker", + "Ġinv oking", + "- utils", + "(). '", + ".f ace", + "Ġguard ian", + "my Modal", + "Ġclip board", + "ĠAT M", + "Ġpe as", + "ĠS ylv", + ".c alc", + "ĠContact s", + "int Value", + "Ġmodify ing", + "ĠBar b", + ". loss", + "_per centage", + "Ask ed", + "(l st", + "ategor ical", + "- files", + "ĠRoman ia", + ".A c", + "Ġh ai", + "ĠF lying", + "Ġ ż", + "j p", + "ĠTr ainer", + ". arc", + "_de g", + "Ġtrace back", + "Or Fail", + "F LOW", + ". old", + "oy a", + "g mt", + "is empty", + "Ġvacc ination", + "Ġob solete", + "recogn ized", + "Ġru ined", + "ĠRe in", + "ĠTr acking", + "xf b", + "ا ÛĮ", + "Ġvæ re", + "Ġbr yster", + "ĠIT S", + "Ġdest iny", + "Ġsw ear", + "Ġred es", + "Ġcl f", + "Ġfl ipped", + "ĉ head", + "Bl uetooth", + "ĠOver rides", + ": Boolean", + "_ =", + "_l r", + "sp awn", + ": index", + "VAL UES", + "is key", + "? \");Ċ", + ".syn thetic", + "ĠCheck ing", + "struct ures", + "ip ing", + "Ġvoc als", + "- Up", + "ĠManufact urers", + "ĠMar riage", + "代 çłģ", + "Ġgar ner", + "_C lient", + "par allel", + "RI END", + "Ġvine gar", + "seg ue", + "J B", + "Ġcontact ing", + "ĠCar roll", + "Ġout reach", + "t ensor", + "_var iant", + "Ġthe at", + "lic able", + "{ |", + "t iny", + "_ letter", + "Ġp encil", + "HeadersHeight SizeMode", + "ilt ro", + ".auto configure", + ".d rag", + ".use State", + "ĠB MI", + "h int", + "Com pile", + "* \\", + "en ary", + "Ġl vl", + ".C ache", + "+ =\"", + "_t v", + "ruit ment", + "Ġf read", + "Art icles", + "f ila", + "Ġpack aged", + "âĺ Ĩ", + "AT HER", + "ĠPl anned", + "s cheme", + "Ġdi ary", + "Ġoff enses", + "/ F", + "ĠSt ick", + "Ġc erc", + "ĠS lee", + "ĉĉ ĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "< Image", + "Ġè® ¾", + "- editor", + "pie ces", + "ĠD rama", + "Ġ// ////////////////", + "ĠT asks", + "AR C", + "g ateway", + ".get cwd", + ".M etadata", + "Ġguess ing", + "åľ° åĿĢ", + "Ġsm arter", + "ĠGet Enumerator", + "Ġe fter", + "/ operators", + "ĠGL float", + "Ġf ør", + "Ġop aque", + "ä¿Ŀ åŃĺ", + "Sp read", + "SY STEM", + "Ġinv ersion", + "ĠBasket ball", + "Ġsim ulations", + "Ġden ies", + "Ġa vez", + "_list ener", + "Ġenh ancing", + "ĠMy th", + "ĠL akers", + "_M D", + "Nd Ex", + "D ATABASE", + "Ġt á»", + "ar th", + "[ left", + "Ġcontest s", + "st ile", + "(K ERN", + "_f c", + "_p m", + "Ġpres idents", + "Ġhospital ity", + "Ġfade In", + "RO PERTY", + "_m aps", + "ĠDefinition s", + "Ġassess ing", + "Ġus ar", + "Ġquant itative", + "mo z", + "Be autiful", + "[ ((", + "b ons", + "f requency", + "Cont ain", + "Ġpuzz les", + "ĠCast ro", + "Ġv illa", + "Ġkind ly", + "Font Awesome", + "ern a", + "epoch s", + "_dat as", + "ĉ ip", + ".p adding", + "ĠCont est", + "Ġed itions", + "Ġdispro portion", + "ĠI CO", + "Ġcome back", + "= value", + "ri ad", + "-s ort", + "Sub mitted", + "(n etwork", + "ĠC el", + "Ġinstall ment", + "l ashes", + ".List View", + "ĠV atican", + "(Media Type", + "IV ED", + "reach able", + ": Is", + "ĠC ITY", + "äº ¬", + "ĠHelp ful", + "Ġba ÅŁ", + "% čĊ", + "Ġpsych iatric", + "Ġrec ycled", + "FORM AT", + "ĠG row", + "b ine", + "G it", + ".s s", + "ĠWe apons", + "ĠSt y", + "_ arrow", + "* self", + "ire ment", + "Ġdeg li", + "App Delegate", + "_b anner", + "Ġcoordin ated", + "ĠWeb cam", + "Ġcelebr ations", + ". act", + "******************************** ****************", + "( show", + "Ġweek day", + "Ġconc erts", + "ол н", + "cl in", + "Ġcr on", + "ĠN im", + ".set Vertical", + "ĠEll en", + "س ت", + "ĠS AM", + "E ff", + "g z", + "ste am", + "Ġant ique", + "ph ysical", + "ĠForm Data", + ".set ter", + "ĠPO INT", + "B on", + "Ġflav our", + "erv ention", + "_ENT ITY", + "ĉ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġintr insic", + "Ġæ İ", + "append To", + "aram el", + ") ])", + "ĠRecomm end", + ") m", + "OutOf Range", + "Ġkn ight", + "Ġsat ellites", + "ĠTit ans", + "Ġweigh ed", + "ĠD ana", + "e ase", + "Ġs ip", + "S IM", + "ĠDevelop ers", + "mal ink", + "/ check", + "_P LL", + "n ung", + "Ġdry er", + "= A", + ".d w", + "_S QL", + "Ġsub plot", + "D ROP", + "Ġprot otypes", + "Ġhour ly", + "display Name", + "Ġas i", + "ĠViol ence", + "Ġastr onaut", + "Ġdat atype", + "Ġinformation al", + "Ġinvestig ative", + "etermin ed", + "ren al", + "; '>", + "ĉc ol", + "V G", + "_ boolean", + "re cent", + "Ġ* )ĊĊ", + "ĠRain bow", + "om men", + "Ġl ur", + "Ġopp ression", + "(\", \");Ċ", + "ĠFac ility", + "DEF INED", + "Ġne on", + "Ġoff ender", + "AF P", + "ĠClean ing", + "[] ):", + "Ġund ocumented", + ".Re positories", + "ĠG uitar", + "аÑģÑģ ив", + "Sk ills", + "Ġtestim on", + "rypt ography", + "ĠAm ber", + "ĠSt alin", + "Ġl one", + "Ġap enas", + "Ġdies es", + "ĠAr duino", + "è½ ¬", + "== -", + "_A ct", + "Ġc oded", + "âĸ ł", + "amb urger", + "-link s", + "Ġarm our", + ".H igh", + "get Content", + "st ag", + "Ġhe ck", + "ĠìĹ Ĩ", + "ĠMc Connell", + "ĠCon cert", + "ĠAl loc", + "ä re", + ".replace All", + "Ġpart itions", + "rot t", + "ĠF le", + "_T REE", + "reason able", + "ĠReport ing", + "Ġbillion aire", + "s cores", + "min s", + "- eye", + "M ORE", + "ab ort", + "ĠSW T", + "Ġin verted", + "ĠTe achers", + "; n", + "Ġast ro", + "н ов", + "ани ÑĨ", + "product o", + "c ountries", + "ĠO wen", + "Ġcont amination", + "Ġv ibe", + "ĠEll i", + ".s cript", + "ĠOl ive", + "D MA", + "v ier", + ": semicolon", + "-m odule", + "gress ive", + "ag u", + "_ players", + "Ġresult ados", + "start ed", + "scroll Top", + "==== =", + "Ġweigh ing", + "Ġ[[ [", + "z ahl", + "( NS", + "ĠAssert ion", + "le ague", + ".setText Color", + "ĉ Message", + "Ġmom s", + "_A F", + ". wh", + "AL S", + "Ġaut re", + "] ĊĊĊĊ", + ".op acity", + "ĠBudd hist", + "Ġde af", + "ĠOrgan isation", + "(G lobal", + "ens ch", + "Ġhead ache", + "ĠAli en", + "_in ode", + "ĠSt ark", + "Ġæ ī", + "-l nd", + "ore f", + "_fe at", + "Ġpedest rian", + "Ġnom inal", + "Ġbal loon", + "Ġspr ites", + "Prototype Of", + "ĠA post", + "ĠF EATURE", + "O H", + "Ġre cess", + "ĠDon na", + "con sumer", + "$ GLOBALS", + "ĠG IF", + "- frame", + "In icio", + "Ġpass ages", + "Date String", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠ", + ".by te", + "B ug", + "initial izer", + "p kt", + "od ium", + "ĠD ER", + ". ops", + "ler i", + "Ġgift ed", + "Ġdet ach", + "ter rain", + "elt ers", + "ãģ ı", + ". loader", + "ĠN GO", + "str ncmp", + "K h", + "(font Size", + "ro cket", + "Ġpreced ent", + "ĠAur ora", + "ĠEx periment", + "is phere", + "Enc oded", + "ĠâĢĵ ĊĊ", + "Ġpy ramid", + "ĠAnn iversary", + "of il", + "ë Ł", + "( plugin", + "C oeff", + "Ġcooper ate", + "Ġpredomin antly", + "IS M", + "Ph rase", + "_DEF INE", + "Fl ip", + "AMIL Y", + "ĠMark ets", + "ĠStream Reader", + "ĠComb ine", + "Ġmanus cript", + "z za", + ", tp", + "Wh atever", + "IT ICAL", + "ighb our", + "Data Provider", + ".Text ure", + "priv acy", + ".S DK", + "Ġre charge", + "Ġc pp", + "ĠC FG", + "(h older", + "(p y", + "m ot", + "Ġsav oir", + "ĠR osa", + "ĠPC s", + "Ġí Ļ", + ".her oku", + "Ġf ren", + "ĠR iley", + "ag ate", + "Ġs ond", + ".x lsx", + "Ġh acked", + "st ad", + "G i", + "Ġsan ity", + "ĠSql DataAdapter", + "... \",", + "ĠP ussy", + "Ġ ****************", + "Ġhass le", + "_P ARENT", + "ĠU AE", + "Ġbegin ners", + "( Client", + "Ġstatist ically", + ".h our", + "ed elta", + "Ġtr action", + "uel ve", + "ar at", + "Ġsa una", + "IN VALID", + "Ġindict ment", + "AL LE", + "Ġdiss ent", + "ĠTyp ography", + "Ġintention al", + "s it", + "ĠAn imals", + "Ġcoun tryside", + "Ġu art", + "} \\\"", + "Ġseam less", + "¾ 示", + "Ġaut os", + "Ġ\"' \";Ċ", + "Fl ush", + "ANN OT", + "Ġal gebra", + "ass oc", + "ĠW aters", + "Ġprepar ations", + "ron ym", + "[, ]", + "S ans", + "Ġarm ies", + "ipe g", + "Ġcream y", + ". art", + "et re", + "ĠAn imated", + "Ġun pleasant", + "eme an", + "g reat", + "i Äħ", + "ĠEar lier", + "Ġch ic", + "Ġpres erving", + "(ex ec", + "ĠInvest igation", + "ĉG PIO", + "Ġrig orous", + "ij o", + "= num", + "Ġtool Strip", + ") set", + "+\" &", + "ĠAcc eler", + "Ġdevelopment al", + "is posable", + "Ġflaw ed", + "re ne", + "Up dating", + "Ġwatch dog", + "Ġden ominator", + "Ġsubur bs", + "Ġ... )", + "Ġconv ictions", + "c losure", + ".I P", + "Ġtransl ates", + ".sw t", + ".Tr ace", + "Ġmet tre", + ".is Enabled", + "ĠEffect ive", + ".to Int", + "Ġen chant", + "Ġst unned", + "Ġpo i", + "/ code", + "ad m", + ".datab inding", + "ĠL orem", + "________________________________ ________________________________", + "Ġled ger", + "Ġcar a", + "ĠG ir", + "Ġwa its", + "Un o", + "Ġc wd", + "è¾ ij", + "ĠT Result", + "Ġre jo", + "Ġem itted", + "ĠWest minster", + "ä¸Ģ 个", + "ne k", + "_T is", + "Ġen act", + "ĉ with", + "org ia", + "Ġj ue", + "Per form", + "SP ATH", + ".top ic", + "ĠD aten", + "Ạ§", + "Ġsit io", + "_M M", + "\" So", + "b ial", + "Ġsc oped", + "Re quires", + "ĠT OTAL", + "ĠCh ancellor", + "( contents", + "Ġste alth", + "dev ices", + "-p ass", + "ili h", + "ĠMal colm", + "ĠDep ot", + "Ġconfig ur", + "a ussian", + "_con straint", + "в еÑĤ", + "G RA", + "ĠR ates", + ".dataGridView TextBoxColumn", + "ĠNob el", + "it ics", + "Ġignor ant", + "ĠReport er", + "ĠEb ola", + "ĠSh ock", + "_re lation", + "ĠNin ja", + ") c", + "Ġt icker", + ".is Checked", + "ĠSup pliers", + "ĠRap id", + "Level s", + "âĤ¬ âĦ¢", + "ĉ queue", + "Ġch op", + "ĠUn ix", + "re ject", + "-c alendar", + "(s ort", + "è ne", + "erc icio", + "Ġh ect", + "CALL TYPE", + "rou pon", + "Ġrent als", + "auth ors", + "{ name", + "ĠF IFO", + "Ġl assen", + "ĠN ous", + "Ġsn apped", + "Ġfert ility", + "\" log", + "click ed", + "Ġplant ing", + "Ġg b", + "/ output", + "PE AT", + "Ġc ategoria", + "Ġb ach", + "Prof essor", + "in th", + "\"] čĊ", + "Rec order", + "ser de", + "ĠTrans mission", + "tr ad", + "Ġtur bo", + "_VER TEX", + "\\ Event", + "il ver", + "Ġbod ily", + "ĠS ources", + "Ġkill ings", + ".xr TableCell", + "Ġfold ed", + "/ legal", + "un er", + "ĠR ifle", + "ĠM IDI", + "_Selected IndexChanged", + ".Size Type", + "ĠWeb Socket", + "Ġsele ccion", + "S and", + "ot ros", + "Ġenv ision", + "/ etc", + "ĠMel issa", + "Sp ot", + "но е", + "_ ARM", + "At tempt", + "ĠB I", + "ãģ Ķ", + "ĠD U", + "Ġback lash", + "str ide", + "/ classes", + "Ġtext Color", + "_st aff", + "ob lin", + "agent a", + ".c ollections", + "ill age", + "' čĊčĊ", + "fl atten", + "_s ales", + "_M ASTER", + "T W", + "_d a", + "P itch", + "ph ies", + "Ġz ombies", + "ĠV ERY", + "ĠPharm acy", + "Ġprogress Bar", + "Ġhas htag", + "S idebar", + "@ stop", + "(p c", + "ол ж", + "MA KE", + "ĠCor on", + "Ġkv inner", + "ĠM aid", + "b ob", + ".title Label", + "Ġsuccess es", + "ĠDemocr acy", + "ĠSurg ery", + "Ġcou gar", + "Ġcur so", + "Ġl oro", + "ist ency", + "Sen ior", + "æ k", + "ĠA AA", + "ĠBO OK", + "к о", + "W STR", + "Ġ*/ ,Ċ", + "oy al", + ".v ector", + "ĠS PEC", + "SS F", + "Ġcomp uls", + "ĠAppe als", + "ĠW inston", + "ĠMock ito", + "con trib", + ". available", + "entity Manager", + "ari as", + "_s ale", + "_r s", + "Ġdec oding", + "Ġloc ator", + "ol ith", + "Ġk ol", + "Ġasc ii", + "ĠR ut", + "/ interface", + "ĉĉĉĉĉĉ ĠĠĠ", + "ĠN umer", + ".fl ip", + "-d el", + "Ġbol ster", + "on omic", + "Ġz m", + "L G", + "Find By", + "Ġadapt ive", + "lo o", + "Ġv ue", + "(re verse", + "_c anvas", + ". roles", + "ific ado", + "ven ient", + "\" As", + "ĠEn tr", + "al igned", + "Ġbere its", + "/// ĊĊ", + ".g wt", + ". employee", + "_cl i", + "Ġanticip ate", + "éĻ IJ", + "Ġp ik", + "Ġmush rooms", + "(t t", + "Ġo ma", + "ĠSan chez", + "_g oogle", + ". Valid", + "ĠFile Name", + "iv ative", + "k ed", + "-w ar", + "Ġm aturity", + "и д", + "Ġmin er", + "Reduc ers", + "ĠLat Lng", + "_ST D", + "D igits", + "Cal c", + "-up load", + "Ġhand ic", + "ี à¹Ī", + "egr ated", + "ĠST M", + "C lients", + "ĠTur bo", + "SY NC", + "Ġphotograph ers", + ". Out", + ".char acter", + "B UILD", + ".un lock", + "Ġar ises", + "ĠCommand s", + "(\" \");čĊ", + "_F ORE", + "; ',", + "+\" '", + ". Images", + "\") {", + "ĠM eyer", + "Ġneg atively", + "ĠD LL", + "Ġex e", + "Ġdef iciency", + "Ġwild ly", + "-s witch", + "con struction", + "Ġexception ally", + "ĠL iz", + "/j ava", + "Ġtheir s", + "ĠCont emporary", + "l is", + ".fill Rect", + "ĠN FC", + "Ġre he", + "(num bers", + "Ġr aster", + "Ġfig uring", + "Ġshow c", + "ĠJ ill", + "Ġarc ade", + "ĠConstruct s", + "md l", + "(' |", + "Ġident ifiers", + "Ġst ellar", + "( Connection", + "Ġ\" {{", + "y or", + "(m ysqli", + "Ġdo ve", + "Of Birth", + ".dis connect", + "_h i", + "Ġzw ischen", + "ĠGr und", + "i ros", + "_A rray", + ".on click", + "ans om", + "An swers", + "ĉ remove", + "F a", + "Ġhur ry", + "-in f", + "Ġget Class", + "ĠReg ulation", + "ĠFLAG S", + "m isc", + "K en", + "_ heading", + "G Hz", + "- entry", + "Ġbi ography", + "S ig", + "-m f", + "Watch er", + "âĢľ A", + "} px", + "Ġsp icy", + "_s q", + "L ost", + "(tr ack", + "а ли", + "Desc ending", + "< bits", + "qu ine", + "ĠAdv oc", + "_S N", + "ĠHann ah", + "PO P", + "Ġem itter", + "Ġc yn", + "ĠC AD", + "? ).", + "/ set", + "ĠS ister", + "ĠEnd point", + "Ġmen or", + "Ġinter p", + "r k", + "id le", + "Ġout fits", + ". vertex", + "Ġc lic", + "ARE N", + "Ġpost ure", + "ĠOpport unity", + "v x", + "ĠFor bes", + ".D irection", + "Ġres ide", + "Ġremember ing", + "nest y", + "Auto resizing", + "pro viders", + "ĠA H", + "Ġhur ting", + "ĠL ily", + "eval uate", + "lij k", + "p apers", + "ĠSm ash", + "ĠL AST", + "Ġwell s", + "w asher", + "_RO LE", + "ĠD anger", + "* ((", + "_re pository", + "ĠRes olve", + "ĠRoom s", + "_R G", + "ĠQ T", + "o op", + "ĠHe ap", + "Ġslow ing", + "Ġgrat uite", + "_c atalog", + "Ġpol ynomial", + "L y", + "pc s", + "F ox", + "ĠC yr", + "Ġdim in", + "/ month", + "S alt", + "Ġh ind", + ".P ER", + "For um", + "c en", + "_p ol", + "íĺ ¸", + "Ġin ser", + "( ~", + "@ test", + "ĠGold man", + "Ġupload ing", + "F c", + "Ġkom mer", + "Ġm itt", + "_log ged", + "Ġbu cks", + "-l ayer", + ") };Ċ", + "ĠO M", + "Ġv eg", + "col our", + "Ġоб ÑĬ", + "Std String", + "_ que", + "ĠT ian", + "Ġspecial ize", + "и п", + "Ġк л", + "tr ial", + "- edge", + "Ġm ars", + "OG LE", + "Ġempath y", + "ĠB om", + "Ġcoll isions", + "Ġcart e", + "ĠTe il", + "ĠM PL", + "Ġporn ô", + "Ġa irlines", + "A ws", + "N s", + "ĠSp awn", + "( use", + "é» ĺ认", + "Ġy acc", + "st or", + "Ġconf ess", + "Ġpe que", + "r age", + "? \"Ċ", + "/dat atables", + "ĠSh ower", + "__ /", + "Ġcryst als", + "Ġbus car", + "ĠH aus", + "iz ação", + "_ entities", + "ķ Į", + "ļ Į", + "x cc", + "v irt", + "-che vron", + "( Result", + "c ake", + "COM E", + "Ġprohib it", + "ĠCh ess", + "Ġbe aucoup", + "ĠÑĩ ÑĤо", + "R UN", + "ĠI K", + "ó ÅĤ", + "_ Update", + "Ġsle ek", + "ĠSpec ify", + "_c redentials", + "ÅŁ t", + "ĠUser Name", + "ĉ Value", + "Ġarray List", + "Ġex changed", + "ips is", + ".re lated", + "ĠSe ite", + "_B AR", + "ĠL em", + "ĠW ATCH", + "ĠC lients", + "Ġ. *", + "ĠEar l", + "-re port", + "Ġforeign ers", + "Ġstrengthen ing", + "ĉ Description", + "(g o", + ".tool bar", + "Ġcalcul ates", + "ĉs ource", + "Ġcz as", + "Ġre cl", + "ab o", + "Ġlocal host", + "Ġ^ {Ċ", + ".P op", + "ĠDes igned", + "\\ Abstract", + "H old", + "ĠGuid elines", + "ipl ine", + "Ġc aching", + ".Re ader", + "_ext ernal", + ".str ptime", + "ĠWeek end", + "-M ar", + "ĠBe i", + "Ġ{* }", + "ĠR ud", + "Ġexpl or", + "ĠBou levard", + "C ash", + "Ġprep ares", + "Ġserial ization", + "ew ater", + "Ġad c", + ": ĊĊĊĊĊĊ", + "Re fer", + "Ġsc anned", + "} }ĊĊ", + "ĠF ul", + "Ġtour ing", + "ãĥĥ ãĤ¯", + "> ((", + "sur vey", + "Ġí ĺ", + "... ')Ċ", + "ĠDiv ider", + "os l", + "_C ANCEL", + "_pre pare", + "st in", + "ĠHe ath", + ".Primary Key", + "ĠâĨ IJ", + "ĠLocal DateTime", + "Ġcooper ative", + "L earning", + ".en queue", + "Ġgo og", + "ĠReg ression", + "im ates", + "Ġvoy eur", + "ĠDr ink", + "pl ug", + "Ġl ender", + "man a", + "Ġperson nes", + "yp se", + "Ġun link", + "ĠRav ens", + "Ġhur d", + "Ġperiod ically", + "ARG S", + "ĠG H", + "char acters", + "... \"ĊĊ", + "- establish", + "Ġd n", + "( condition", + "ĠGr avity", + "Ġest as", + "_f ocus", + "Creat ure", + "(s ite", + "Ġc arr", + "ĠR L", + "ĠR I", + "ĠM oto", + "AS F", + "ĠLuck ily", + "ĉ Route", + "Ġent ropy", + "(\" ,\"", + "Col lect", + "( contact", + "ĠFlo rence", + "Ġpremium s", + "Ġlif ecycle", + "Ġb ans", + "x ef", + "Web Kit", + "ĠFlo ating", + "Ġcos a", + "Spec ific", + "ĠLo ans", + "b read", + "Ġdes criptors", + "Ġ{ :.", + "TH READ", + "ĠT rent", + "Ġsc op", + "Q A", + "ĠAnt ar", + "p el", + "_d ifference", + "_ch anges", + "(... )", + "ĠR otation", + "ĠLG PL", + "ĠJ UST", + "(T ask", + "_sub set", + "ĠTR ANS", + "åĬ Ľ", + "ĠSc out", + "-p opup", + "Ġsm oked", + "_C lass", + "Ġturn over", + "br akk", + "ĠRock y", + "t as", + ".Regular Expressions", + "ĠElli ott", + "ĠSp inner", + "DU CTION", + "Ġlib re", + "Ġmol to", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠ", + "ĠF TP", + "m peg", + "(f eatures", + "Ġb ald", + "ĠV id", + "Ġsh outing", + "L int", + "Ġsock ets", + "Ġpro w", + "Ġnouvel le", + "isc ard", + "ĠS ponsor", + "Ġconsult a", + ")) );", + "Ind ian", + "ĠR aspberry", + "Ġteam mate", + "ĠJ WT", + "ĠGh ana", + "Ġc akes", + "pr imer", + "form a", + "erg arten", + "_M anager", + "Ġpre season", + "G AME", + "| \"", + "ĠBro ck", + "Ġoccup y", + "Ġdecor ations", + "á nd", + "Ġc ot", + "Ġpar an", + "D isk", + "rem ain", + "> ?", + "Str ong", + "Ġfr ance", + "ĠE ra", + "-c r", + ".Buffer edReader", + "ĠParad ise", + "ĠV AT", + "ĠAnd ers", + "Ġlim b", + "amp oo", + "Ġimper ative", + "UT ILITY", + "ĠRec ognition", + "Ġragaz ze", + "Ġpop s", + "yp ress", + "Ġemb argo", + "// {Ċ", + "Ġsy ll", + "P TR", + "åŃĺ åľ¨", + "Ġdid nt", + "Mail er", + "Ġacad emics", + "ĠFra uen", + "ne ider", + "- rel", + "Ġrain bow", + "( In", + "Ġslic ed", + "============ =Ċ", + "(s end", + "NSMutable Dictionary", + "v os", + "(p ackage", + "Ġord inance", + "view er", + "ĠSant os", + "-s elling", + "Ġgo v", + "ett le", + "Ġfound ers", + "Ġw aking", + "sl ashes", + "-p ound", + "re cht", + "ا ت", + ".on Click", + "Ġn ord", + "st änd", + "_ when", + "UT ERS", + "ic c", + "Ġcaps ule", + "ĠW id", + "M arc", + "ภ¸", + "ro red", + "UG E", + "LO UD", + "ĠAud it", + "ip ients", + "op ian", + "ĠS ue", + "Ġwur den", + ".H elpers", + "Ġf actions", + "[ np", + "-th an", + "Ġre co", + "Ġk as", + "Ġcmd s", + "/n etwork", + "xb f", + "get Color", + "Ġbi ased", + "ĠL ak", + "D atas", + "vent s", + "Ġë ²", + "_P S", + ". Validate", + "Inv oker", + "Ġne uen", + "Ġju venile", + "V ISION", + "Ġdev ote", + "Ġlin ha", + "Ġdiscount ed", + "\\ Config", + "Ġworth while", + "Ġskin ny", + "ĠC ourses", + "le ys", + "ĠMort gage", + "K evin", + "Ġannounc es", + "]) *", + "res ervation", + "Ġæķ °", + "Ġprejud ice", + "ĠString Comparison", + "Ġbe ard", + "-w in", + "ĠS ão", + "ĉ ms", + "j al", + "ĠE arn", + "_ ports", + "ĠN ombre", + "_C OR", + "ĠB UILD", + ".s ound", + "Y ellow", + "Ġlineback er", + "Ġchar itable", + "j ug", + "_NON NULL", + "ĠD ental", + "\"> ${", + "ĉm atch", + "R ussian", + "Ġvers ch", + "Ġp inned", + "Ġadopt ing", + "Options Menu", + "P ag", + "Ġpair ing", + "Ġt read", + "erc ises", + "ĠSp read", + ") i", + "ĠB AD", + "_t f", + "UI ImageView", + "pop ulate", + "b ab", + "ĠÏ ĥ", + "[ ++", + "Ġopi oid", + "Ġ## Ċ", + "d type", + "ĠStart s", + "('/ ')", + "Ġperson als", + "-mark et", + "Ġredund ant", + "ĠEss ential", + "Ġscrap y", + "Ġи м", + "a cl", + "Ġcre ar", + "ĠB end", + "Ġrel ieve", + "- room", + "w ife", + "Ġv Ãł", + "ĠQ Point", + "Ġqu asi", + "Ġmethod Name", + "\\x c", + "ĠPer u", + "/ The", + ". orm", + "Ġv iz", + "/p df", + "Loc ated", + "Ġconfront ation", + "ĠChampionship s", + "Ġhyp ert", + "Ġd j", + "ĠUser Info", + "ĠåĪ Ľå»º", + "\\x b", + "(s im", + "Ġ== Ċ", + "Ġst aging", + "Ġdr astically", + "åŃ ¦", + "l ords", + ". less", + "вед иÑĤе", + "ĠB ucket", + "ĠM am", + ". term", + "_p i", + "c zy", + ".p ub", + "prec io", + "ĠV irt", + "Ġrom an", + "it at", + "L ex", + "_inf os", + "Ä °", + ". other", + "VE LO", + "Ġp onder", + "Ġh anno", + "( Page", + "do i", + "Ġpol ite", + "Ġprogram mer", + "D ies", + "$ d", + "Ġrep lication", + "add Column", + "fr ican", + "Ġl eng", + "be er", + "o it", + "Ġw asting", + "yl im", + "me asure", + "N eg", + "Ġpart ie", + ".con sole", + "ĠGu inea", + "TE L", + "_f act", + ".ch unk", + "Ġl ent", + "Ġall er", + "Ġठķ", + "_id le", + "Ġad missions", + "JSON Array", + "Ġv ibration", + ".h elpers", + "å¤ ĸ", + "Ġh en", + "j ohn", + "Ġì ĥĿ", + "Ġjud gement", + "Ġge en", + "ter ra", + "^ {", + "ĠI z", + "Ġc â", + "inst ances", + "Ġthreat ens", + "Ġm üssen", + "Kind OfClass", + "Ġstoryt elling", + "_d emo", + "ri as", + "Priv acy", + "h ift", + "ĠY i", + "es or", + "íķ ł", + "ens itivity", + ".W riter", + "ภĤ", + "D istrict", + ".get JSONObject", + "Im pro", + "(get Resources", + "ĠS PELL", + "rodu ce", + "Ġslow ed", + "Ġlin ewidth", + "Ġhonest y", + "ĠCo ord", + "ĠF ork", + "ĠDispatch Queue", + "ĠCl iff", + "ĠW iring", + "_TIM ESTAMP", + "oll ah", + "av oid", + "++ ];Ċ", + "sem antic", + "-c ss", + "Ġv eto", + "ĠM err", + "Ġlegisl ators", + "CEE DED", + "Ġquestion naire", + "ĠP ills", + "Cal culate", + "(c ore", + "' e", + "Ġdis like", + "ĠPre ferences", + "_EX TERNAL", + "è° ĥ", + "Ġd odge", + "æľį åĬ¡", + ".n ames", + ".draw Image", + "_p rom", + "uck land", + "Ġ<$ >", + "ı z", + "/s ite", + "é¡ ¹", + "rop he", + "Ġcomp elled", + "Ġl aptops", + "Ġun i", + "C LOSE", + "Ġcasual ties", + "ĠUn iform", + "Term inal", + ". \",\"", + "D AT", + "(T reeNode", + "ĠGand hi", + "(st mt", + "AX B", + "* M", + "Ġumb rella", + "an imal", + "Ġgr pc", + "Ġwhere by", + "Ġfloat s", + "ĉ arg", + "Ġdb g", + "Ġexceed ing", + "Event Type", + ".SaveChanges Async", + "Ġ{ {{", + "Ġow ed", + "ahren heit", + "Ġì §", + "Ġequ ipo", + "ur ai", + "Ġid ol", + "] \")Ċ", + "_m ajor", + "Ġentire ty", + "inger print", + "ç os", + "/ account", + "ĉ right", + "urs os", + "ĠE DT", + "_INS ERT", + "Ġsh ining", + "Ġ< :", + "Edge Insets", + "Ġcolon ies", + ". IM", + "ĉĠ ĉ", + "RO AD", + "CC CC", + "pl acing", + "Ġget Activity", + "em acs", + "' %(", + ".click ed", + "ĠTh em", + "is ia", + "Bus car", + ".re name", + "Ġo ath", + "Ġafter ward", + "ĠU FO", + "AP S", + "ĠJackson ville", + ".s ome", + "Conf irmed", + ".s can", + "ig Integer", + "Decor ator", + "sh ield", + "ress ive", + ".d id", + "请 è¾ĵåħ¥", + "Ġsh utter", + "D am", + "Ġparent ing", + "ey ed", + "$ item", + "-de velop", + "Ġextract s", + "Ġdecentral ized", + "ĠEl sa", + "_sp in", + "]) +", + "-in itial", + "Ġmult itude", + "Ġsens ory", + "ĠMODE L", + "Ġsafeg uard", + "ì ¹", + "Ġhunt ers", + "ĠT iny", + "IN O", + "decor ate", + "ĠNo Such", + "H o", + "( Response", + "Ġr uler", + "ĉ short", + "Ġc aster", + "Ġclient Id", + "Ġp db", + "ëı Ħ", + "it ic", + "ĠGame State", + "Ġnew Item", + ")ĊĊ ĊĊĊĊ", + "ou is", + "n oc", + ".BL ACK", + "_V ECTOR", + "---------- ();", + ".get P", + "any e", + "Ġneur on", + "if old", + "ĠK nown", + "Bit coin", + "Any way", + "ay ette", + "Ġ' ['", + "Ãł nh", + "m gr", + "Ġcor related", + "Ġn ause", + "Ġment ality", + "has Many", + "ĠF G", + "amp ie", + "IT U", + "F s", + ".S p", + "_b etween", + "Dep endencies", + "ou g", + "Place holder", + "= text", + "ĠMan aging", + "ocal ypse", + "åĮ Ĺ", + "_m ag", + "f ld", + "â ij", + "C AM", + "ĠHelp ers", + "Ġd ost", + "/ out", + "Ġassass ination", + ".get Image", + "ĠKenn y", + ".' )ĊĊ", + "){ //", + "ĠR anger", + "Ġg ek", + "Ġsinc ere", + "< Value", + "ĠD OT", + "ĠVict ory", + "Ġleg ends", + "Ġpr isons", + "(ex pression", + "ĠR abbit", + "_s entence", + "Ġbit es", + "Ġon Failure", + "ĠâĪ Ī", + "K im", + ".g ender", + "ĠÎ »", + "Ġ[ .", + "\"] );", + "land ing", + "-d igit", + "TE MP", + "ĉ entry", + "Ġstrt ok", + "Ġdesc endants", + "um no", + "Ġlean ing", + "Ġspecific s", + "q n", + "ĠSp art", + "Ġpor r", + "EDIATE K", + "Ġse per", + "' aut", + "ĠSTE P", + "ĠBorder Layout", + "Ġret ros", + "ĠSalv ador", + "ĠEN GINE", + "x dc", + "T weet", + "v k", + "Ġì ²", + "] <<", + "het ics", + "c oding", + "Re ach", + ".re q", + "gu ide", + ".s cope", + "sh irt", + "rog ate", + "SET TING", + "ĠProte in", + "Ġe ing", + ". EMPTY", + ".d f", + "Ġclear er", + "Ġc rossover", + "ĠTo ys", + "Ġco ated", + ".M onth", + "ĠAtt ach", + "/ run", + ".t abs", + "Ġogs Ã¥", + "B rown", + ".D ATE", + "Ġf os", + "åŃŠ符", + "W ood", + "-th ree", + "her ited", + "Ġ rop", + "( ac", + "Ġembod iment", + "ĠKenn eth", + "Ġcan non", + "Ġb idding", + "čĊ", + ".get Resources", + "Ġl ump", + "_const s", + "( ext", + "ĉd ir", + "â Ŀ", + "Ġpadding Top", + "Ġobs ession", + "Ġb anning", + "ĠApp Module", + "Ġpart isan", + "Ġcatalog ue", + "Ġmin ors", + "Ġpitch es", + "we ep", + "Ġundert ake", + "Ġthem ed", + "aud it", + ".scroll Top", + "Ġr er", + "Ġsympt om", + "Ġopen ings", + ".block s", + "open id", + "Ġas sh", + "-s ave", + "ĠP ig", + "Ġreg ain", + "Ġin icial", + "/f avicon", + "ĉ exp", + "Ġsp ices", + "isk a", + "claim s", + "m ak", + "definition s", + "Ġcorrespond ent", + "ĠCann abis", + "__ ,Ċ", + "ĠL ucky", + "ĠGa ussian", + "ĠN early", + "C AD", + "'] ]Ċ", + "Ġadequ ately", + "ĠT ITLE", + "constitution al", + "-m m", + "_ override", + "Ġbl as", + ".ready State", + "Ġremin is", + "Ġrein forced", + "ĠColl abor", + "Ġdecor ating", + "Ġb achelor", + "ERRU PT", + "Ġup right", + "ip ation", + "ĠNob le", + "Ġvalue ForKey", + "Ġset Loading", + ".I gnore", + "å ģ", + "G lobals", + "ĠM ent", + "AS SES", + "Ġlim bs", + "ĠH UD", + "inc i", + ". iv", + "ĠQ ModelIndex", + "F use", + "Ġped al", + "_F REQ", + "( verbose", + "Ġlong itud", + "ĠChar ter", + "ê ·¸", + "Ġbund les", + ". ignore", + "um bo", + "EM A", + ".... ...", + "s x", + ".C ard", + "Ġhe ute", + "Ġste er", + "j umlah", + "Ġ{ _", + "_Check ed", + "Ġf ax", + "ĠG ust", + "itch ens", + "Ġ ))ĊĊ", + "Ġremark ably", + "/ XML", + "- remove", + "_b t", + "Ġinc ub", + ".p ackage", + ".current Thread", + "ĠHigh lander", + ".s ide", + "s plash", + "Ġ ici", + "= D", + "Ġp uck", + "Ġball ots", + "Ġhug ely", + "co eff", + "Ġp Data", + ".C OLUMN", + "ĠHe aling", + "Ġord in", + "! ),", + "Ġ' ',čĊ", + "(m d", + "ĠS ask", + "< strong", + "Ġsurviv or", + ".s eries", + "Ġcaffe ine", + "Ġ` (", + ".TRA ILING", + "_ Input", + "(\" ^", + "z d", + "& );Ċ", + "ĠP ing", + "Ġv oucher", + ".r ating", + "-sh irts", + "ĠRetrie ves", + ".al ibaba", + "Or acle", + "_MO V", + "Old Data", + "Ġ/* čĊ", + "Ġg boolean", + "Ġ=> čĊ", + "Ġr á", + "Ġbl unt", + "ĠImage Icon", + "if ik", + "RT C", + "Ġfib ers", + "Ġto ile", + ".s ent", + "ĠPy Qt", + "$ app", + "Ġmed io", + "Ġgrant ing", + "Ġtsl int", + "ĠM ö", + "(fig size", + "Ġhur ricane", + "Ġlif es", + "Ġà Ħ", + "rocess ing", + "_st andard", + "- option", + "')) )", + "Ġvac ant", + "å· ¥", + "ĠH ollow", + "handle Change", + "Ġdiv ider", + "ĠEngine ers", + "Ġsv ens", + "Ġcompl iant", + "t anggal", + "ĠC redits", + "ĠEm irates", + "Rule Context", + "Ġreal ization", + "Ġdistr acted", + "]+ =", + "Ġaug ment", + "ĠD w", + "ot p", + "or rent", + "Edit ar", + ".st ock", + "St udy", + "pe ctions", + "ĠGame Manager", + "= cut", + "Ġf lock", + "ĠRom ans", + "th em", + "-h op", + "Ġscreens hots", + "Ġ/* !Ċ", + "Ġconvers ions", + "Ġnormal ization", + "(config uration", + "Ġa eros", + "_se curity", + "! 'Ċ", + "B onus", + "ĠDR IVER", + "ĉ Date", + "t ie", + "ĠWy oming", + "St and", + "it re", + "Ġsh oppers", + "Ġdisadv antage", + "Ġlik ing", + "ç¬ ij", + "Ġunderstand able", + "SE E", + "Ġh oy", + "Ġnin ete", + "Ġcon fer", + "Ġnow rap", + "ĠV ern", + ", čĊčĊ", + "imest ep", + "Layout Manager", + "à ·", + "ĉw ait", + "PLE TED", + "J apan", + "Ġindu ce", + "Ġå ¯", + "оз в", + "_END POINT", + ".h orizontal", + "Ġacceler ated", + "rim on", + "IV ES", + "Trans actions", + "Le an", + "ĠSO UR", + "wh ether", + "y g", + "Ġo id", + "ĠEntity Manager", + "OUN TRY", + "Ġfil a", + "OLUM NS", + "IN UE", + "ĠAn chor", + "TR AN", + "wo o", + "block quote", + "ĠN urse", + "ĠCar p", + "Ġrede em", + ". try", + "ĠJ P", + "Ġtimestamp s", + "Ġ?> \"><", + "ĠREM OVE", + "ĠStar bucks", + "Re ally", + "Ġflood ed", + ".C allback", + "Drop Down", + "ip ro", + "Ġt ended", + "l te", + "Ġproport ions", + "- te", + "ĠR ena", + "lic ate", + "for ces", + ".ex tra", + ".auth enticate", + "в од", + "¡ °", + "Ġfor ControlEvents", + "Ġsen ha", + "Ġke in", + "Ġmin ist", + "ĠPre ference", + "ĠTele graph", + "Ñĥ п", + "str pos", + "Ġillness es", + "Ġp igs", + "Ġget Intent", + "S ol", + "Ġ ¡", + "(c pu", + "[ prop", + "s creens", + "'); ?>", + "ĠAct s", + "Ġstr dup", + "Ġaver ages", + "an al", + "ĠCas ual", + "Group Box", + "ĠHand book", + "/ comments", + "Ġnumber ed", + "Ġbroadcast ing", + "çĽ ij", + ".native Element", + ".m u", + "Ġupdated At", + "ĠDoes n", + ".A C", + ".c oll", + "Ġrec order", + "_sh a", + "B g", + "b il", + "Ġbol ts", + "Ġç ¬", + "Ġim posing", + "ĠInformation en", + "_flash data", + "e conomic", + "Rem ark", + "uc as", + "ĠOff icers", + "ĠT ER", + "W alk", + "Ġmerc ado", + "_g enerate", + "H Y", + "Call ing", + "s nap", + "script Id", + ". operation", + "ĠFl ame", + "l iness", + "Ġrent ed", + "_t oggle", + "-ch anging", + "ĠT Y", + "' util", + "EE P", + "Ġgraph ql", + "ĠUn i", + "Ġimp ulse", + ".B asic", + "Ġenerg ies", + "M ARY", + "ĠMar cel", + "Ġmort al", + "Ġf res", + "m ens", + "m otion", + "Ġsample d", + "âĢľ That", + "id ay", + "qu ipment", + "get Int", + "ĠA bsolute", + ",' \"", + "un ed", + ".sh are", + "Ġ} )(", + "mm m", + "ĠR ising", + "ä» »", + "Ġun employed", + "x fa", + ".f ollow", + "ĉĉĉĉ ĠĠĠĠĠĠ", + "sl t", + ".P hone", + "Ġkn ives", + "Ġe ve", + "on Click", + "] ))čĊ", + "ĠW itness", + "ĉ NS", + "ĠE OS", + "ĠSte fan", + "ĠPri est", + "âĢĶ which", + "Get String", + ". By", + "Ġup stairs", + "Ġdetr iment", + "bro ken", + "emb ro", + "Ġnic otine", + "il ion", + "Ġaston ishing", + "_ aff", + "ĠLess on", + "Ġaccident al", + "od or", + "Ġdec ir", + "Ġnew Name", + "+ .", + "çĽ ¸", + "igs list", + "ĠG ithub", + "Ġsuccess ive", + "rac ial", + "Ġen viron", + "éªĮ è¯ģ", + "Ġredirect ed", + "T OTAL", + "Ġgrab bing", + "ĠL ance", + "Ġfor fe", + "_C B", + "å¾ ®", + "El apsed", + "_w ay", + "(Dialog Interface", + "_me asure", + "x bb", + "D og", + "Dep art", + "-s rc", + "res olver", + "with standing", + "_sh ell", + "ĠLast Name", + "ĠAv iation", + "Ġbegin ner", + "(\"% .", + "(to ol", + "Ġн ов", + ": init", + "(A PI", + "ĠMorr ison", + "vt Color", + "Ġstap le", + "/ INFO", + "Ġsupern atural", + "Ġste ak", + "tim eline", + "zz le", + "\" `ĊĊ", + "Second ary", + "ĠNep al", + ".String Utils", + "Ġad am", + "Ġ( ...", + "Ġsub stitution", + "Ġboard ing", + "ĠKey word", + "ĠAss ault", + "dbc Template", + "Ġorder Id", + "( engine", + ".assert That", + "ĠVen us", + "Ġhomic ide", + "ĠA val", + "Ġg utter", + "ĠSupport ed", + "/p art", + "Ġac claimed", + "H istor", + "Ġmes es", + "ü ber", + "ĠRen ew", + "Ġgr as", + "ĠE k", + "Ġin file", + "ind y", + ".m usic", + ".S croll", + "ĠA ges", + "ĠNar uto", + "ĠG ather", + "Ġconfirm ing", + "= (\"", + "Ġpitch ed", + "ole y", + "Fr ance", + "+' \"", + "$ total", + "Ġon de", + "Ġd itch", + "_s igma", + "Ġcontinu ity", + "re ward", + "- load", + "Ġproces o", + "Lock ed", + "st aw", + "Ġsp inal", + "l azy", + "! ==", + "j est", + "Ġd un", + "ĠRod gers", + "ĉ grid", + "Ġlog os", + "ĠBeng al", + ".s uper", + "Provid es", + "Ġnut rient", + ".T imestamp", + "IZ ATION", + "åĨ Į", + "Ġf ats", + "ĠX xx", + "ct ica", + "Target s", + "Ġcont ours", + "Ġre ordered", + ": Array", + "Ġtoler ate", + "V ir", + "Ġter ribly", + "Ġbr icks", + "(& _", + "h b", + "Port al", + "ĠB read", + ". which", + "ÂŃ t", + "as InstanceOf", + "Ġj object", + "ĉ length", + "_M T", + "; \">čĊ", + "_EX IST", + "Ġmat ernal", + "RE L", + "Ġê²½ ìļ°", + "he e", + "Ġlayout s", + "ĠL ap", + "ais y", + "Ġst umbled", + "ĠU IG", + "ĠS co", + "Ġimp aired", + "RES SED", + "Ġab uses", + "V F", + "AR B", + ".N AME", + "r ch", + "prim ir", + "_com pleted", + "Ġp enny", + "Ch rome", + "(b egin", + "ern en", + "- checkbox", + "Plain OldData", + "ĠL PC", + "r ade", + "sp ir", + "Ġcon ceived", + "T ips", + "ĠIo T", + "ĠG an", + "èģ Ķ", + "Ġbi ases", + "Ġconsult ants", + "ple d", + "_ ht", + "associ ated", + "], ĊĊ", + "Ġdelight ful", + "ĠÑĤ ек", + "Hel vetica", + "( load", + "-exp and", + "_W IDGET", + "to a", + "ĠA kt", + "Ġom n", + "Ġcl auses", + "Int el", + "*/ }Ċ", + "_reg istration", + "Ġold Value", + "Ġrest oring", + "Ġun real", + "O VER", + "ĉĊĉĊ ĉĊ", + "AT S", + "_pro be", + "Ġdiv isor", + ".update Dynamic", + "å¹ ³", + "Produ ces", + "st amp", + ".j boss", + "ĉt ask", + "! (:", + "Ġpsych ic", + "@ class", + "M artin", + "ĠPass ed", + "clar ations", + "h el", + "а Ñĩ", + "ĉc opy", + "-b in", + "z an", + "ig ram", + "া à¦", + "(s ig", + "ĠC aval", + "_ ##", + "Ġ% =", + "out lined", + "ĠAc id", + "Ġunpredict able", + "-d ashboard", + "Hex String", + "+ c", + ".P ublic", + "Ạ©", + "Ġconvey or", + "ĠE B", + "Ġselect s", + "Ġknock ing", + "ĠC ec", + "IBUT ES", + "owa Äĩ", + "g atsby", + "* v", + "ent ropy", + "Ġdispatch ed", + "Ġcam el", + "ĠSat urn", + "Ġover weight", + "( phone", + "par able", + "% B", + "_v ectors", + "Ġbrew ing", + "ĠT k", + "ĠDownload s", + "ĠS aved", + ".Pr ice", + "Ġcur ved", + "ĠParen thood", + "è ¶", + ".p nl", + "plet ely", + ".D ay", + "Ġadvertis ers", + "Ġej ec", + "Ġpr zed", + "ë ¯", + "! ';Ċ", + "ĠK ush", + "ĠT AB", + "Ġquest s", + "Ġcoinc idence", + "umm ies", + "ĠKash mir", + "ĠEth ics", + "_g rowth", + "Ġakt iv", + "Ġgroup ing", + "å¢ ŀ", + "_tr uth", + "åIJ ¬", + "t odos", + "is et", + "Tex Coord", + "ä tt", + "ĠZ ur", + "ro ys", + "_M AGIC", + "Ġbrew ery", + "( State", + "ĠSM ALL", + "ĠPl ants", + "it bart", + "each er", + "ĠAd elaide", + "L u", + "Ġf ick", + "und les", + "_load ed", + "и е", + "P oll", + "rit ic", + "EL Y", + "Ġ+ '", + "ĠProf ession", + "Ġst amps", + "ĠS ew", + "scroll View", + "Ġcomm unist", + "/pro blems", + "}čĊčĊ čĊčĊ", + ", o", + "Ġu dp", + "Ġob ese", + "appro ve", + "ancell ation", + "_G ame", + "ĠHas htable", + "adaptive Styles", + "Ġpossess es", + ".match er", + "function al", + "M rs", + "ĉs ave", + "ĠDb Type", + "Ġk en", + "get Context", + "Ġm ans", + "( rel", + "ĠBrother hood", + ") `Ċ", + "è§ £", + ".In formation", + "OutOfRange Exception", + "ĠS ek", + "C as", + "Ġblog gers", + "E ither", + "(\" \"\"", + "Ġpin ch", + "Ġco arse", + ") p", + "ĠP ulse", + "Ġlear nt", + "Ġdent ist", + "Ġon change", + "Ġdirect ives", + "( actions", + "ny der", + "ĠSh ir", + "T rait", + "_de p", + "ĠP ET", + "ĠRE P", + ".App Settings", + "cu ador", + "iden av", + "Ġenv i", + "Ġsl ammed", + "ĠSh oot", + "Ġdate Format", + ".j oda", + "ve ys", + "Ġ) .ĊĊ", + "Ġcare g", + "ĠPar allel", + "_ translation", + ".function s", + ". obs", + "Runtime Exception", + "[] =", + "over view", + "ĠSch l", + "Ġno isy", + "ĠOn PropertyChanged", + "S ending", + "Ġunf amiliar", + "U pon", + "ĠPrint s", + ".t yp", + "Ġflee ing", + "ĉm ove", + "( Un", + "Ġq r", + "× ľ", + "_b eta", + "Ġsk ies", + "ĉm e", + "W ND", + "Ġstick ers", + "bl as", + "Ġinsert s", + "Ġvers es", + "ĠD ew", + "Ġtang ible", + "Ġhe cho", + "P OL", + "Ġte ardown", + "om nia", + "IB E", + ".c over", + "_str ategy", + "^ -", + "set Position", + "u ale", + "S igned", + "Ġif ace", + "as eline", + ".set Time", + "ĠMin eral", + "ĠFight ing", + "sk ins", + "Ġdiscrim in", + "Ġdans k", + "ĠPr inceton", + "ac ist", + "Ġ( ));Ċ", + "tr acks", + "imon ial", + "ad ecimal", + "EP ROM", + "ugg le", + ".Not ification", + "$ mail", + "c antidad", + "ĠJ ung", + "Ġseek ers", + "Ġpl ausible", + "t ier", + "еР¶", + "Ġr apper", + "ĠMan a", + "ĠHttp StatusCode", + "Ġburn t", + "los es", + "ĠF oto", + "ĠJson Object", + "Inst agram", + "Ġsys call", + "Ġreal ities", + "ĠMAT LAB", + ":^ {Ċ", + "TER M", + "ĠC bd", + "ĠPar agraph", + "Ġtrav és", + "Ġconstruct ing", + "Ġsw al", + "Ġp ige", + "LL LL", + "-ex isting", + "G ets", + "Ġmelt ed", + "Ġmitig ate", + "H en", + "Ġh m", + "im as", + "ĠA o", + "ĠP erez", + "ĠD AL", + "Ġëĭ ¤", + "Ġdiv is", + "Storyboard Segue", + "ĠMod ify", + "ĠÃľ ber", + "_O VERRIDE", + ".p em", + "unt os", + "Ġespa ñ", + "Ġ{ ?", + "ĠP AY", + "_ip v", + "ĠF ury", + "__ .__", + "el ow", + "-center ed", + "check s", + "_ Reg", + "-J avadoc", + "ĉ load", + "ĠLik ewise", + "ا Ùħ", + "UN E", + ".se m", + "x cb", + "ĠC ave", + "_s leep", + "Ġsil ently", + "ĠExt reme", + ".To Upper", + "ĉC HECK", + "Ġc ue", + "ĠQ ByteArray", + "Ġcorrupt ed", + "ĠD é", + "Ġimp ed", + "Get Name", + "Ġinaccur ate", + "Ġso ber", + "е е", + "Ġbar code", + "-- ){Ċ", + "ink i", + "Ġé p", + "Ġd ri", + "ĠAL T", + ">>>> >>>>", + "ont a", + "[ L", + "Ġinter es", + "ver ting", + "Ġdi agnostics", + "p dev", + "è ©", + "ĠIntegr ated", + "). '", + "_g c", + "$ text", + ".g ames", + "ĠT erra", + "' Re", + ".trans fer", + "_F IFO", + "get Model", + "Ġbl and", + "ĠCole man", + "Ġpr imes", + "Ġæ Ī", + "Ġcross es", + "n k", + "G ING", + "Ġ' ^", + "ĠB lob", + "Ġinter course", + "ĠBl vd", + "Ġweigh s", + "_reg ular", + "ĠPer th", + "Ġsepar ating", + "Ġb illed", + ".tab Control", + "Ġpup pet", + "Ġutil ization", + "Ġâĸ ł", + "Ġsucc es", + "Ġl amps", + "_pro j", + "E ric", + "Ġren ovation", + "ĠFam ilies", + "ĠB its", + "part ials", + "-M en", + "s olution", + "Ġd warf", + ".IN TEGER", + "ĠLO CK", + ". ct", + "Ġexcer pt", + "ĠP ix", + "ĠFirst Name", + "ANT ED", + "ĠAd mir", + "-h elp", + "P rior", + "ĠAl ign", + ".IN STANCE", + "Line Edit", + "('/ :", + "Ġin et", + "od us", + ".p kl", + "ĠK Y", + "up ert", + "Ġn erves", + "_grad ient", + "} ','", + "_un ref", + "Ġs aturated", + "ĠConn ected", + "ĠF N", + "EX IT", + "Ġtele port", + "Ġav ait", + "Page Route", + "Ġdivor ced", + "(l ang", + "f st", + "ĠT yr", + "Ġmess enger", + "if stream", + "X S", + "ĠBank ing", + "Ġinfect ious", + "ĠM ons", + "_LO OP", + "Ġzur ück", + "Ġobt ener", + "/re pos", + "V el", + "ac ro", + "Ġuser Repository", + "style Type", + "ĠS RC", + "VML INUX", + "rec ursive", + "/ bar", + "_ch ip", + "omin ated", + "ĠN it", + "âĢĶ to", + "ĠBudd h", + "ом еÑĢ", + "ĠM AG", + "ĠC HE", + "_d en", + ". raises", + "_de gree", + "Ġpump kin", + "_tem plates", + "_M EDIA", + "ĠTim eline", + "Ġb ots", + "Object Type", + "Ġbu ys", + ".post s", + "C AL", + "wait ing", + "ĠDani els", + "Ġd abei", + "ĠS igma", + "il or", + "ig el", + ", W", + "AD S", + "( panel", + "ì² ´", + "it ating", + ".p alette", + "Ġmos quito", + "Ġt ego", + "(parse Int", + "Ġdes pués", + "p romise", + "Ġw ij", + "types cript", + "ĠT v", + "_IDENT IFIER", + ").ĊĊ Ċ", + "_fl at", + "its u", + "US R", + "ex perience", + "-f it", + "ph inx", + "_th resh", + "Ġide ally", + "ĠFre eman", + ", DB", + "_r w", + "çŃ ī", + "U b", + "_stat istics", + "=\" \"><", + "Ġch ore", + "Ġy ork", + "inst alled", + "Add itionally", + "Ġp stmt", + "yl ko", + ":: Ċ", + "Fore st", + "Ġhead set", + "Ġgall on", + "ÑĢ ем", + "Ġwithdraw n", + "ĠC andidate", + "Ġmel ting", + "Ġfree zer", + "Ġh l", + "_HE LP", + "m ime", + "( /*", + "Ġth irst", + "$ return", + "member of", + "еР±", + "ĠHttp ServletRequest", + "( ob", + "_ Result", + "Ġassert ed", + "Ġfulfill ing", + "Ġstret ches", + "par ated", + "-f unded", + "Ġå Ľ", + "ing les", + "_c a", + ". condition", + "ĠDis plays", + "Ġor ang", + "ĠC RE", + "Ġgl Bind", + "ĠSelect or", + "/ type", + "ĠAlex a", + "ched ules", + "ĠPen insula", + "Ġpar ity", + "ĉ dest", + "ĠDo ors", + "čĊ ĉčĊ", + "_dim ension", + "Ġa load", + ".St oredProcedure", + "(p aren", + "ĠBur ke", + "') ]Ċ", + "- engine", + "Ġqu ir", + "ĠHy brid", + "ĠDo e", + "Ġout lines", + "ĠTrend s", + "_N V", + "per iments", + "ĠH in", + "? ',", + "ĉ Text", + "F UL", + "Ġsm ells", + "Ġs lick", + "Ġmis erable", + "ĠArray Adapter", + "Ġparam String", + "H om", + "_l iterals", + "us uarios", + "Ġprompt ing", + "_l azy", + "ĠActiv ation", + "_ oc", + "We ak", + "Ġan ecd", + "ĠU CLA", + "= re", + "isse ment", + "ĠEsc orts", + "Ex cellent", + "ĠP ause", + "Ġre positories", + "T OR", + "ari ate", + "_is o", + "up dates", + "hal b", + "udi ante", + "ë¡ Ŀ", + "Ġna ive", + "ĠP eg", + "ĠL ounge", + "ARG IN", + "(b in", + "On ClickListener", + "ĠFA ILED", + "Ġl ite", + "Ġd zie", + "ĠL iteral", + "iv or", + "fc ntl", + "Ġe ats", + "Ġq ed", + "Un lock", + "rid ing", + "und ai", + "= M", + "AT TER", + "Configure Await", + "ici as", + "ustom ed", + "Ġsuccess ion", + "end Time", + "ĠJ upiter", + "Ġjud ging", + "d ration", + "_d ocs", + ".m o", + "Ġeduc ators", + "ĠV ine", + "Con d", + "[ out", + "q b", + "\\ Validator", + "Ġmean ings", + "Ġpresent ly", + "Ġdiv iding", + "otten ham", + "asc ular", + "Ġtrail ers", + "ĠC LOSE", + "ам и", + "âĢĻ ai", + "ĠG ain", + "w or", + "Ġpl anner", + "Ġdistrib uting", + "v at", + "month s", + "x label", + "H F", + "V iol", + ".BASE LINE", + "еÑĤ ÑģÑı", + "ĠR otate", + "Ġtx n", + ": bold", + "Ġb loss", + "Forg ery", + "( embed", + "Ġjak o", + "s printf", + "the ir", + "Ġexhib its", + "- static", + "he cy", + "get ActiveSheet", + ".c lients", + "ãģ į", + "_h ide", + "[ word", + "C b", + "add Item", + "ax e", + "_r adio", + "al ion", + "mod ifier", + "Ġsat uration", + "Ġden om", + "_p ixels", + "m ess", + "(f l", + "at if", + "Ġse cs", + "Ġpro stitution", + "Ġgrand children", + "Ġparad ise", + "ĠF eld", + "_B INARY", + "it ous", + "๠Ħ", + "Ġflash ing", + "-s ided", + "Ġcontrad iction", + "/* ĊĊ", + "y label", + "ĠT et", + "Ġadm ire", + "res o", + "Ġlet z", + "ĠSE ARCH", + "sl ots", + "ĠRew ards", + "ĠH og", + "ĠNS Data", + "st ash", + "F all", + "ĠA mer", + "Line arLayout", + "/ photos", + "Ġfe ather", + "Ġ| čĊ", + "Download s", + ".Start sWith", + "Ġ// #", + "ine Transform", + "Ġaff id", + "V tbl", + "ĠRog ue", + "scri bed", + "Ġfa uc", + "ĠMon roe", + "Ġdecl ares", + "mod ern", + "re on", + "ay be", + "P ASS", + "f ers", + "_MULT I", + "ĠMath ematics", + "Ġsud ah", + "_ATT ACH", + "Ġnumber With", + "ĠSol omon", + "j in", + "ograf ia", + "ö l", + "_d esign", + "cul ated", + "ĠL una", + "ies z", + "Ġ=> '", + "Ġrevel ations", + "Al ong", + "( ed", + "ĠF ilename", + "Ġy label", + "Sec ure", + "Ġbus ca", + "agn osis", + "_RE CE", + "Ġoverl apping", + "Ext ent", + "Ġanticip ation", + "Check s", + "ĠALS O", + "or c", + "iling ual", + "it ational", + "Ġadv ancement", + "ou ro", + "ĠP redicate", + "å¾ Ĺ", + "er ia", + "ĠPier ce", + "or io", + "Ġmer its", + "Ġpe anut", + ".P ackage", + "ĠCon duct", + "_SENS OR", + "Ġbo iling", + "Ġin tra", + "ĠI GN", + "ĠF ur", + ".Ref resh", + "ĠRe ach", + "_dec oder", + ".Ex p", + "ĠÑĤ ак", + "p ill", + ", Q", + "ĠGr ill", + "Ġpop ping", + ".A g", + "Ġpro yecto", + "Ġmile age", + "Ġec ological", + "] ]);Ċ", + "Ġ Ń", + "sub plot", + "ac ad", + "ĠTry ing", + "rec ipes", + "$ criteria", + "ĠPers ian", + "-b ound", + "M ASK", + "ĠG esture", + "Ġk k", + "ĠP VC", + "Ġprohib ition", + "Ġcom ando", + "ĠLO OK", + "Sh opping", + "Ġdist ortion", + "< Boolean", + ".Get Length", + "um pt", + "\\ Product", + "ell ery", + "Ġfire wall", + "form atted", + ".red is", + "Ġes a", + "ĠRh ode", + "S om", + ".n on", + "Ġ' ).", + "Ġget View", + "ạ n", + "pr us", + "Mat thew", + "Ġs ia", + "ĠF ors", + "G PU", + "ient ras", + "_IN ST", + "Ġol arak", + "Ġimport ing", + "T CP", + "/ \");Ċ", + "e ither", + "Ġfresh ly", + "c ascade", + "(char acter", + "ĠJe ep", + "ot ics", + "_ UTIL", + ".Xtra Printing", + ".first Child", + "ĠEx cell", + "Ġd vd", + "Ġt aller", + "Ġr as", + "yp ass", + "Ġassign s", + "Ġgri ev", + "-m ore", + "J D", + "ĠBurn s", + "' >čĊ", + ".D ependency", + ".Query String", + ".O wner", + "Ġexp iry", + "Th u", + "( Vec", + "Ġhazard ous", + "Ġr pm", + "AP ON", + "Ġadd Target", + "sv ille", + "p Net", + "ĠIm g", + "ĠTIM ER", + ".An imation", + "Ġbe k", + "Ġass ort", + "Ġle bih", + "Ġbody Parser", + "Ġvibr ating", + "ID L", + "Ġbutter knife", + "int ers", + "Ġpersu ade", + "ĠLGBT Q", + "è ĭ", + ".s oft", + "Ġbe ams", + "_s ur", + ".D ef", + "Ġl abs", + "ĉ plt", + "Ġsk ins", + "Ġtransf erring", + "Ġimag inary", + "_E nd", + "; background", + "Ġl aps", + "_COM MENT", + "(S DL", + "ond s", + ".Rec ord", + "ĠIm plements", + "_t icks", + "() ))ĊĊ", + "Ġa rose", + "] ?", + "ĠM p", + "ĠI Command", + "Ġsculpt ure", + "Ġcontract ed", + "< HTML", + "Ġcal end", + "at y", + "/ Sub", + "Ġkv inn", + "_ IGNORE", + "ĠSh ane", + "ML S", + "Ġstim ulate", + "Part ition", + "Ġm un", + "ó m", + "eral a", + "- account", + ".B inary", + "c é", + "Ġse ize", + "connection s", + "ĠĊ ĠĠĠĠĠĠĠĠĊ", + "ĠDi agnostic", + "V ISIBLE", + "ĠRun s", + "Ġimpress ions", + "s uite", + "ob le", + "~ -", + "ak ukan", + "< Person", + "ĠN os", + "ĠG ui", + ".wait For", + "RE SET", + "Ġpost pon", + "Dis cover", + "arr ison", + "sh aw", + "b lood", + "AJ OR", + "æĽ´ æĸ°", + "ĠM use", + "æĶ ¶", + "Ġret aining", + "ot te", + "Ġmos que", + "ĠS ne", + "Ġstandard ized", + "Ġmain land", + "_th ree", + "unge ons", + "get Doctrine", + "Ġwh ale", + "Ġag g", + "ĠP orsche", + "now led", + "lat ent", + "ĠRel ation", + "Ġ// '", + "Ġshut ting", + "ĠRem ix", + "_c ov", + "Ġs ailing", + "Ġv owed", + "Ġp ots", + "out u", + "Ġhair y", + "cast s", + "Rel oad", + "Ġre connect", + "ter a", + ".child Nodes", + "ĠR ack", + "Ġcurrent Index", + "Ġall en", + "Ġ çĶ¨æĪ·", + "ĠC ubs", + "[ X", + "_SE Q", + "_RE MOVE", + ".get Action", + "(/ ^", + "err ar", + "Ġ ether", + "cur ve", + "Ġsl ap", + "Ġu om", + "O thers", + "Ġen gr", + "Dis position", + "Ġst aged", + "E ye", + "ĠA ux", + "auth enticate", + "Ġ$ ?", + "ĠAndre as", + "Ġset w", + ".A rt", + "Ġforecast s", + "Ġa unt", + "-m iddle", + "Ġmis d", + "des k", + "Ġescort e", + "ĠCas a", + "rop ical", + "Ġexem ple", + "plan et", + "(U INT", + "Ġwh ip", + "ĠPC B", + "clide an", + "=\" \\", + "Ġox ide", + "Ġsucceed s", + "der ived", + "ĠEcon om", + "_co ordinates", + "ir as", + "D raft", + "Ġvisual ize", + "B rian", + "_ASS UME", + "ĠObject Id", + "Ġtrain ers", + "_FOR CE", + "Ġcon soles", + "- process", + "lic her", + "ĠSim mons", + "T aking", + "ĠCl aims", + "Ġdiffé rent", + "Activity Result", + "Ġsn s", + "éĢī æĭ", + "ĠCr us", + "Ġll am", + "r ab", + "ĠJo an", + "AA A", + "ĉf ilter", + "ish ops", + "get ting", + "à µ", + "Ġquant o", + "P ast", + "ov ich", + "Ġin justice", + "ĠF LOAT", + "Ġal right", + "\\ DB", + "( GameObject", + "u ish", + "(b ot", + "Ġgall ons", + "ĠR é", + "ĠS aid", + "ĠSTDMETHOD CALLTYPE", + "ais ing", + "_process or", + "ell idos", + "ter dam", + "ĠBe am", + "Text Area", + "Ġret orno", + ".M ake", + "Ġ$ (\"<", + "Ġlock down", + "Ġremed ies", + "Ġve el", + "x ee", + "do ctype", + "F il", + "ĠExp and", + "Ġemp loys", + "Ġsession Storage", + "Ph p", + "P ublish", + "Ġret al", + "f abs", + "ynam ics", + "Ġtoss ed", + "ĠnumberOfRows InSection", + "x path", + "\\ modules", + "Ġdis astr", + "ĠM ULT", + ".M esh", + "-st age", + "Ġs df", + "it ung", + "ug es", + "Ġ?> \">'", + "kin son", + "Ġк ол", + "ogn itive", + "_ li", + "Ġim minent", + "Ġaff inity", + ".sign al", + "Ġnot ch", + "ĠSteel ers", + "max length", + "K K", + "ĠEug ene", + "_P WM", + "ro i", + "Ġâ Ĺı", + "ĠH amburg", + ".M ust", + "Ġax e", + "en ef", + "Ġamb itions", + "ĠSpec ies", + "ĠSt ress", + "Ġa while", + "Ġб Ñĥд", + "Ġwith stand", + "ĠDec oder", + "_in ventory", + "Ġ{ ččĊ", + "Ġt gt", + "Ġrail road", + "W ASHINGTON", + "Ġnegot iated", + "N ST", + "- phone", + ", U", + "Ġexerc ising", + "á» ¥", + "_P IXEL", + "av ors", + "iter ated", + "Ġv ampire", + "ad al", + "In grese", + "Ġun g", + "ject ive", + ".c ells", + "Ġn ano", + "Ġmark down", + "_R ULE", + "(event s", + "Ġl uggage", + "MESS AGE", + "ig keit", + "$ count", + "Attribute Name", + "IG INAL", + "_E nt", + "ĠB F", + "ĠCOM MENT", + "_in i", + "ĠEurope ans", + "ĠB elle", + "åij ½", + ") ['", + "åº Ķ", + "ĠUse ful", + ".re ference", + "() \",", + "_ grade", + "ĠK aw", + "Ġsent encing", + "Ġsocial ism", + "mon ster", + "_L AYER", + "Ġdee pest", + "w k", + "ĠNo ise", + "### ĊĊ", + "Ġpr éc", + "ot le", + "ÑĤ е", + "a uf", + "ib al", + "Ġcon quer", + "> Email", + "Ġamb ulance", + "O AD", + "Ġ(\" %", + "ĠF I", + ".f ixture", + "Ġter se", + "ĠĠĠĠ ĉĉĉĉ", + "Ġsanct uary", + "ug i", + "ĠCom parator", + "Definition s", + "Ġast hma", + "Ġl act", + "Ġhard wood", + ".c lock", + "Ġattract ing", + "ĠM our", + "(d istance", + "ic its", + "Ġbon ne", + "ĠAC CESS", + ".Deserialize Object", + "ĠTyp ed", + "Ġje u", + "Ġapp Id", + "ĠCl ara", + "ĠH F", + "ĠRe ich", + "ipp les", + "//---------------------------------------------------------------- ----------------", + "_del ivery", + "erial ization", + "Ġplaint iffs", + "Sc ient", + "sh opping", + "ĠD ummy", + "ĠW ald", + "Group Name", + "Ġins cription", + "el og", + ":::: ::::", + "_ ld", + "Back Pressed", + ".R aw", + "ĠOn Trigger", + "Ġmuse ums", + "ĠBe en", + "ĠAdvent ures", + "Ġsl ate", + "Ġlet t", + "Ġsu nd", + "ĠG in", + "ĠMechan ical", + ".s hip", + "App Component", + "Ġdest ined", + "Ġdw elling", + "Prof iler", + "Pre pare", + "ze ich", + "Ġsil icon", + "(h as", + "Ġ# %", + "VID EO", + "Ġcollabor ate", + "L in", + "Ġsc opes", + "( className", + "(s d", + "and in", + ".h am", + "Service Impl", + "-des cribed", + "Ġiron y", + "st ial", + "ĠHu awei", + "(re po", + "Ġunexpected ly", + "ĠK ai", + ".inst all", + "\\x f", + "Ġexhib ited", + "_T CP", + "ĠO x", + "_CH O", + "Ġprostitu erte", + "Ġv ä", + "Ġsit o", + "Ġconstitu ents", + "ĠContin ued", + "ĠS AVE", + "r ss", + "/ message", + "ub es", + "Ġmisd emean", + "Ġtax ation", + "Ġstory line", + "h air", + "ĠFind s", + "S IG", + "ver ification", + "~ =", + ".h p", + "Iter able", + "Ñĭ е", + "ator i", + "Ġc tr", + "R x", + "_ );ĊĊ", + "d ag", + ".p in", + "Ġp seud", + "Ġinv o", + "ÑģÑĤ ÑĢ", + "_p ix", + "为 空", + "Ġsw orn", + "âĢĶ or", + "_reg istry", + "Ġdis asters", + "ĠRO I", + "ĠâĢ ķ", + "akt u", + "fore st", + "be iten", + "âĢĶ I", + "ue va", + "eg t", + "Ġsp ikes", + "URE S", + "ĠRecomm ended", + "Ġexplo ited", + "ĠFreder ick", + "_COMP LETE", + "ĠDr ugs", + "!!!! !!!!", + "ĠR iv", + "ST OP", + "RO OM", + "ĠP ASSWORD", + "C ookies", + ".E l", + "á» Ń", + "ĠB ert", + "Ġhash ed", + "ic ester", + "Ġdecor ator", + "Ġquery String", + ": ;Ċ", + "Ġ\" [\"", + "oto pe", + "-A meric", + "ĠMatthew s", + "UR AL", + "âĢľ ,", + "Sum mer", + "f os", + "_CONT AINER", + "_A CK", + "Ġfil tr", + "_dis p", + "_ Re", + "Ġfac ile", + "а ÑĪ", + "Ġìķ Ĭ", + "Ġe ben", + "Ġspr ink", + "ĠQ uint", + "> V", + "Ġhistor ians", + "our met", + "ĠMonitor ing", + "led ger", + "c ott", + "Ġw are", + "GG LE", + "c ars", + "ĠM EDIATEK", + "Ġvol upt", + "_ View", + "HE L", + "(c opy", + "(st ats", + "Ġchrom osome", + "ĠCurt is", + "- conf", + "( asset", + "Ġhv or", + "File System", + "< >();čĊ", + "oc oder", + "ĠC annon", + ") x", + "ĠSm ooth", + "ĠS AS", + "_ ce", + "ĉ prev", + "_m ovie", + "E c", + "_w all", + "< Button", + "ĠF AST", + "Ġon View", + "ul an", + "ĠS UPPORT", + "Ġgesch ichten", + "ĠS ons", + "Im m", + "$ IFn", + "Ġfair ness", + "Ġd pi", + "ats u", + "J osh", + "Equal ity", + "Ġ} ()Ċ", + "_ less", + "ĠR atio", + "ĠC ats", + "ĠS tern", + "Mon ster", + "Ġmer cury", + "ü hr", + "Ġplus ieurs", + ".des erialize", + "sc opy", + ".F alse", + ") animated", + "ĠExp erts", + "Ġ\"\") {Ċ", + ".W hen", + "see also", + ".un pack", + "LE M", + ".select All", + "Ġperception s", + "ud ing", + "ir ling", + "ĠPrint ing", + "gram s", + "ĠFile Stream", + "erv ille", + "il og", + "ic mp", + "_C ount", + "Ġlivest ock", + "- ca", + "doc uments", + "Ġpo les", + "ĉw ant", + "Ġflu ores", + "Ġstand point", + "ĠH uge", + "Ġradi ans", + "ĠUIB ar", + "EDI UM", + "ĠHistor ic", + "_h older", + "ĠMar ines", + "Ġt ä", + ".L ight", + "quir er", + "ason ry", + "div ider", + "ĠFl utter", + "_f b", + "restrict ed", + "ĠEvery body", + "N ão", + "Ġkn ot", + "ĠT witch", + "Ġhall way", + "(C ollider", + "Input Element", + "? )Ċ", + "/ off", + "/ )", + "play ed", + "[ OF", + "Ġbat ting", + "_d l", + "Ġcom edian", + "Ġé v", + "ĠD EM", + "ĠEd en", + ": white", + "' ',", + "Con struction", + "acer b", + "Ġtask ed", + ".man age", + "Rel ationship", + "Ġph on", + "n z", + "_B GR", + "Validate AntiForgeryToken", + "_ air", + "âĢľ When", + "Ġgl fw", + "ĠCon versation", + "_T OTAL", + ", Z", + "Ġg raz", + "Ġiter able", + "ĠP ASS", + "Ġadvert ise", + "Ġmö glich", + "/ train", + "ĠVolk swagen", + "Ġcreep y", + "Ġ\" )čĊ", + "QU ENCE", + "Ġalt ar", + "Ġed its", + "comp iled", + "aw ning", + "ĠD ungeon", + "Ġo sg", + "Navigation Bar", + "Ġtrend ing", + "ĠE co", + "ogg les", + "cd ot", + "| -", + "S ie", + "ec ret", + "ĠN egative", + "ĠL ing", + "ĠD IM", + "ĠC WE", + "ĠCar rier", + "Ġcar tridge", + "_us b", + "= os", + "ĠJack ie", + "Ġo tras", + "Ġcommod ities", + "ĠP resentation", + ")&& (", + "ĠMar tha", + "ĠCath olics", + "ĠM ond", + "об Ñĭ", + "_ absolute", + "Ġash amed", + "pons ors", + "t al", + "Ġsad ness", + "Ġpu ò", + "F ade", + "-pre view", + "ĠRequest s", + "ĠCal vin", + "h orn", + "Reuse Identifier", + "(pro vider", + "/app s", + "ime o", + "ĉ Class", + "S amsung", + "ĠW ORLD", + "Ġc innamon", + "dot env", + "ĠI User", + "ĠDE V", + "_C har", + ".ib atis", + "et i", + "/ me", + "s st", + ".s ym", + "ĠRug by", + "-m aster", + "aj ar", + "ĠY EAR", + "Ġo dp", + "ĠR oles", + "Ġbip artisan", + "ail le", + "Ġblock er", + "Ġgre ens", + ".SE CONDS", + "Ġbelie vers", + "ĠL ikes", + "F LOAT", + "Ġm ak", + "Ġg cc", + "âķIJ âķIJ", + "(\" ~/", + "SCRIPT OR", + "Ġton nes", + "ĠS ang", + "Ġtrans pose", + "enn ai", + "P red", + "Ġsoll te", + ".github usercontent", + "( print", + "ĠH ole", + "çľ ĭ", + "ad get", + "Ġprompt s", + "Ġgen etically", + "ĠH od", + "Ġvert ically", + "_control s", + "ÑģÑĤ ан", + "\") {čĊ", + "$ title", + "Ġ} ),ĊĊ", + "Ġstate wide", + "ĠCor respond", + "ĠAt tr", + "it ant", + "Element Type", + "Ġout ward", + "Ġfam ilia", + "( article", + "Ġbl at", + "Âł Ċ", + "Ġgl Get", + "ĠRe ceiver", + "Ġ% -", + "ad am", + "W inner", + "Ġtail or", + "_p wd", + "ert en", + "St an", + "ĉ all", + "al ive", + "strt otime", + "� s", + "s essions", + "$ conn", + "ass ist", + "Ġchat ting", + "ĠM ant", + "Ġ% @", + "Ġ\"\" );ĊĊ", + "Ġd gv", + "Ġíķ ¨", + ".re peat", + "_M essage", + "Ġadvis ers", + "/ path", + "Ġk es", + ") } .ĊĊ", + "ogen esis", + "ĠOPTION S", + "upt ools", + "Ġmilit ant", + "Ġex ited", + "ig ar", + "ĠCOM M", + "ĠDis posable", + "ay cast", + "Ġrow span", + "Ġsyn thes", + "Ġsond ern", + "ĠĊ", + "ĠJ acket", + "R ATION", + ".getSelected Item", + "- init", + "ĠReg isters", + "_se p", + "ĠTool kit", + ".d ict", + "Ġx label", + "\\ Table", + "t oc", + "_com bo", + "ĠComp act", + "Ġr ugged", + "à¥ĩ à¤", + "-man agement", + "')}} \">Ċ", + "ĠSt amp", + "ı l", + "ro x", + "Ġlandsc apes", + "_NOT E", + "mon ary", + "c ab", + "Ġmo et", + "x af", + "rc ode", + "- cli", + "_g ate", + "[ event", + "SP ORT", + "g ia", + "ĠS UPER", + "/ Login", + "_sh utdown", + "int errupt", + "Ġpret ending", + "Ġfr inge", + "ĠRed s", + "ĠC UDA", + "ĠUN IX", + "v it", + "Ġbr ig", + "dr v", + "ĠConn ector", + "There fore", + "Ġl ia", + "D etection", + "_ actor", + "Ġtemp file", + "Ġecc entric", + "- role", + "Ġpad x", + "d ent", + "West ern", + "Ġê ·¸", + "ĠApplication Record", + "Ġcampaign ing", + "_run ner", + "ĠC ivic", + "ale igh", + "Ġdire kt", + ".s ul", + "ĠĠ ĉĉĉ", + "ant en", + "Ġiss uer", + "Ġassert ions", + "( orig", + "AT IO", + "Ġlean ed", + "ä s", + ".D TO", + "expl ode", + ".O bservable", + "Ġstagger ing", + "Ġkidn apped", + "Ġprogram mers", + "ĠInn ov", + ".param eter", + "Ġdom ination", + "Ġske ptic", + "Ġæĺ ¯", + "Ġavoid s", + ".Ver ify", + "ub by", + "ĠAS N", + "Ġformat o", + "ĠBeat les", + "_b rand", + "Ġin set", + "y outu", + "Ġto c", + "-f inal", + "Show ing", + "ĠD oub", + "ĠM esa", + "Ad j", + "_m edium", + "Cre ates", + "(end point", + "ĉ UP", + "bb ie", + "Ġst alk", + ".datab ind", + ".S can", + "ag ents", + "$ ,", + "ind ividual", + "+ )/", + "ĉv m", + "(not ification", + "Ġin ex", + "ĠClass ification", + "ren o", + "Ġo lig", + "-r ated", + "Ġform ulation", + "', {", + "Ġa cept", + "_un pack", + "_C A", + ".P ow", + "ĉ im", + "Ġal uminium", + "AN O", + "Ġx n", + "Ġcó mo", + "ĠIng redient", + "Ġseiz ures", + "åħ ±", + "ific ador", + "Ġsigu iente", + "ĠIn fragistics", + "Ġduplic ated", + "ĠDe e", + "Ġn ø", + "ĠAC CEPT", + "(c rate", + "иÑĤ елÑĮ", + "- less", + "Ġinf inity", + "An alyzer", + "-D ay", + "rit t", + "(c in", + "ĠG y", + "Ġmulti plied", + "uch i", + "ĠBald win", + "/ ip", + "Ġshort cuts", + ".A DD", + "Ġvig or", + "_in struction", + "( ;", + "_ eta", + "è¿ ŀ", + "utor ials", + "Ġboost ing", + "b v", + "Ġacknowled ges", + "List ening", + "FA Q", + "; b", + "(( -", + "Ġarchitect s", + "Ġz we", + "Ġpul s", + "Ġget Count", + "ver bs", + "ãĢ ľ", + "(C ollection", + "k re", + "Ġjuris dictions", + "_b ridge", + "ĠCr ack", + "ĠDiff iculty", + "K O", + "Res ervation", + "_re quires", + "T our", + "ãģĹãģ Ł", + ".set Current", + "Ġk y", + "ĠAlb any", + "Ġè §", + "ll er", + "agn a", + "work ers", + ".bl ank", + "ĠPr ayer", + "M IC", + "Ġresil ience", + "Te X", + "ĠL anguages", + "st udy", + "ĉc urr", + "Ġenzym es", + "Sl ug", + "ĠíĮ Į", + "str al", + "Ġtum ors", + "Ġseg unda", + "=' {", + "in struction", + "ĠL isp", + "/ info", + "Ġ\" {$", + ",: ),", + "Ġg v", + "( ErrorMessage", + "Ġ' =", + "}- ${", + ".Doc uments", + "\" Well", + "Ġreminis cent", + "Ġg az", + "iro pr", + "eh r", + "Ġsup pressed", + "ers h", + ".scroll To", + "Ġcad ena", + "Ġgame State", + "ÃŃ m", + "( conv", + "ĠTom orrow", + "ĠC CT", + "M ongo", + "ul g", + ".C amera", + ".hand lers", + "m ph", + "Ġst k", + "Ġgen etics", + "AC ING", + "Tr ivia", + "ĠB am", + "(m arker", + ".St retch", + "ĠSun ni", + "ĠBet ty", + ".t olist", + "un likely", + ".Rect angle", + "ob solete", + "IL ON", + "inner Text", + "emb ourg", + "a N", + "ĠV ehicles", + "un lock", + ": utf", + "n ob", + "ĠSee ing", + "ĠNE VER", + "Ġt ls", + "Ġfil les", + "Ġbenef ited", + "ĠCl int", + "*/ ),", + ".f old", + "Ġpos ible", + "A DED", + "th ouse", + ".D AL", + "ĠO dd", + "ro kes", + "ĠSun ny", + "ĠPartial Eq", + "_B uffer", + "ĠLe vi", + "long rightarrow", + "eld on", + "g ages", + "_w arn", + ".Create Table", + "ĠD ip", + "_ questions", + ".log ic", + "Ġ# \"", + "={() =>", + "Ġt ep", + "Ġju icy", + "ì Ĥ¬", + "en ko", + "ia lect", + "Ù ī", + "Ġon board", + "Ġæ ı", + "ĉ rt", + "_ UTF", + "ĠQ Action", + "âĢ ŀ", + "( Component", + "(a udio", + ".h it", + "g te", + "Ġprogram med", + "state Params", + "Ġpoly ester", + "f ires", + "by ss", + "] =(", + "_ quality", + "Of Day", + "ĠFair y", + "Ġy elled", + "op l", + "(user Name", + "ĠD ifference", + "Ġevalu ations", + "iff any", + "Ġcycl ists", + "Ġc idade", + "Ġtext book", + "Ġprof iling", + "__ ),", + "de a", + ". activate", + "Ġindic ations", + "Ð ķ", + "Touch UpInside", + "Ġinval uable", + "ĠM ASK", + "Ġcont end", + "F req", + "Ġrecru its", + "(int erval", + "ĠUser Profile", + "Ġ'./ ../", + "ed u", + "_C allback", + "Ġanal ogy", + "ĠTro phy", + "app hire", + "V ideos", + "ĠCh er", + "ĠH av", + "âĢ¦ \"", + ". validator", + "g fx", + "ĠU Object", + "class names", + "tri angle", + "ĠEnc oder", + ".s py", + "Ġpred ators", + "= status", + "-s afe", + ": \",Ċ", + "ĠIn cluding", + "Ġ{} ;čĊ", + "* cos", + "Ġend ured", + ".sul ake", + "Ġnurs ery", + "Ġfrag rance", + "Ġre building", + "Ġn th", + "ĠFr aser", + ".set Date", + "ĠV ince", + "_RE ST", + "Ġvent ilation", + "æµ ·", + "cri bes", + ".as m", + "lp Vtbl", + "ĠA be", + "uis ine", + ", array", + "ĉ className", + "err als", + "Ġ' ĊĊ", + "Check out", + "Ġsol icit", + "A ux", + "_c apture", + "Ġrib s", + "rag on", + "vi ol", + "top ics", + "Function Flags", + "ĠM arty", + "b ike", + "ĠT ucker", + "(k ernel", + "ĠO ps", + "Close Operation", + "/d emo", + "ild a", + "ĠlÃŃ nea", + "APP ING", + "Ġsu ites", + ".visit VarInsn", + "ur us", + "ĠMin ute", + "(m anager", + "Ġbutter fly", + "Ġap are", + "Ġw olves", + "J WT", + "ĠSal on", + "ĉd elay", + "-es lint", + "is ations", + ".r pc", + ")| (", + "ĠSnap chat", + "/m m", + "M N", + "cer ies", + ".text Alignment", + "ĠFrank furt", + "Ġad o", + "(new Value", + "( access", + "( Expression", + "ĠSign In", + "ĠHait i", + "_t p", + ".set Parameter", + "Min ute", + "Ġmanual s", + "ric anes", + "ĠP TR", + "ĠOut er", + "Ġget line", + "oc ations", + "_C D", + "ĠLy on", + "/g ui", + "_l ive", + "id an", + ".ge om", + "Ġborder Bottom", + "im uth", + "_check point", + "Ġme u", + "ĠIr ving", + "Ġpeu vent", + "(M AX", + "ĠAR CH", + "Ġp ov", + ".source forge", + "Ġjam ais", + "Ġar k", + "ĠBaghd ad", + "ĠC LEAR", + "Menu Bar", + "Ġtro is", + "CHED ULE", + "Ġ# čĊ", + "(C all", + "$ order", + "(M aterial", + "Ġencontr ado", + "$ list", + "ĠMETHOD S", + ".begin Transaction", + "_M AG", + "Style Sheet", + "Ġmaj ors", + "Ġindef initely", + "clean up", + "Ġhom eland", + "(d to", + "D ates", + "P resentation", + "ĠD K", + "={` /", + "ĉ Key", + "( Block", + "_check box", + "ne eds", + "Ġon Complete", + "ric o", + "Ġgle ich", + "Ġx m", + "O OD", + "B etter", + "ĠSQL ITE", + ". Book", + "x ad", + "ĠG one", + "ĉd p", + "Ġdev otion", + "Ġst m", + "Ġobs ess", + "ĠBack end", + "Qu eries", + "I k", + "// ****************************************************************", + "Ġdivid ends", + ".parent Element", + "} \")ĊĊ", + "ĠMaterial PageRoute", + ": num", + "Ġexp lic", + "ĠO L", + "le ast", + "O ops", + "iment os", + "Ġins urers", + "Ġhero ic", + "ĉf ields", + ".img ur", + ".btn Cancel", + "ĠDetect ive", + "(s m", + "ĠMutable LiveData", + ".l ab", + "(( [", + "Ġha irst", + "ĠTrans actions", + "å¼Ģ å§ĭ", + "Ġstd Class", + "uent o", + "G IS", + "_c od", + "Instruction s", + "C alls", + "Pointer Type", + "ĠR w", + "Ġassort ment", + "ĠD IG", + "+ r", + "_C ERT", + "Ġinst ability", + "Ġv ib", + "on as", + "Ġro ku", + "ap ellido", + "Ġan gl", + "prene ur", + "Ġfluid s", + "ise ase", + "Ġde ed", + "qu ist", + "_CONST ANT", + "Ġequ ilibrium", + "_de legate", + "ĠQuant um", + "re i", + "Cap abilities", + "rect angle", + "? ><", + "al ien", + "ĠJ ug", + "D NA", + "T ickets", + "Occ urs", + "ĠHaw k", + ".setHorizontal Group", + "\\ Collection", + "ff iti", + "Ġre arr", + ".setVertical Group", + "Ġc avity", + "Ġadult e", + "Fac ade", + "- wh", + "ĠL OL", + "Ø °", + "Ġgrand parents", + "Sw ift", + "ĉw x", + "æīĢ æľī", + "if en", + "ff set", + "B eyond", + "// }ĊĊ", + "Ġw ager", + "Ġb ury", + "Ġcomm ence", + "reg istro", + "sc ient", + "ĠPer cent", + "Ġд олж", + "( identifier", + ".set Model", + "Ġs eldom", + "nt on", + "Ġappl iance", + "am us", + "rys ler", + "Ġpant ies", + "engu ins", + "Ġmim ic", + "Ġon Changed", + "Ġal coholic", + ".reload Data", + "Ch arge", + "ĠF ax", + "Ġj ScrollPane", + "Emp resa", + "Ġsh attered", + "x ba", + "Font s", + "? s", + "Ġpost season", + "ret ain", + "_r ates", + "Ġrequest Code", + ".t odo", + "´ s", + "CH K", + "ĠKeep ing", + "enge ance", + "Ġvs code", + "IPP ING", + "Default CloseOperation", + "_ raise", + "ĠO culus", + "ogram s", + "ra j", + "pc i", + "Ġcorros ion", + ".handle Submit", + "Access ible", + "ĠP iano", + "l ittle", + "AC L", + "Äĩ e", + ".un wrap", + "ĠCon vers", + "ĠLe ben", + "ione er", + "ĠMer chant", + "ĠJ orge", + "Ġembr acing", + "Ġvent a", + "á st", + "Ġvi ene", + "< QString", + "Ġexplos ions", + "Ġdistur bed", + ".\" <", + "m emo", + "ĠAb original", + "Ġcomple to", + "Tex Parameter", + "Ġuom ini", + "( agent", + "Ñĥ ÑĢ", + "ĠWh olesale", + "/ am", + "ĠBook mark", + "dr agon", + "Ġglo ve", + "Ġ\" \"));Ċ", + "iv ariate", + "now rap", + "In Children", + ".B r", + "Ġcon exion", + "Ġback bone", + "Ġe clipse", + "Ġpersec ution", + "': ĊĊ", + "/ link", + "ĠP ero", + "and as", + "ĠT ek", + ". \");", + "-an alysis", + "Ġer ad", + "Mar shal", + "Ġanch ors", + "og er", + "Ġconver gence", + "st icky", + "Ġnave g", + "int ern", + "_DE SCRIPTOR", + "ĠConsult ant", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "ĠA uch", + "Ġer re", + "ÅĽ li", + "ĠHor izon", + "col a", + "Install ation", + "hot mail", + "C NN", + ".C ollectors", + "ch s", + "(tr ace", + "ĠEnc rypt", + "Ġ---- --", + "ĠBase Controller", + "Ġag ua", + "Ġre active", + "id l", + "Ġclass Names", + "ĉ Session", + "ĠDod gers", + "H ad", + "_l v", + "Is Valid", + "ĠHEL P", + "ut to", + "ĠVer ification", + "Ġget env", + "_p a", + ".b mp", + ": f", + "ĠLou ise", + "(' ;", + "/ socket", + "Gr anted", + ".c alendar", + "( IP", + "ĠP X", + ".R oom", + "Ġprogram m", + "ens i", + "Ġtablesp oons", + "Ġle ve", + "Ġmo str", + ".t ipo", + "/ an", + "(d i", + "Ġb iod", + "Ġdb Context", + "ĠJS X", + "ĉ results", + ". END", + "ht e", + "l ify", + "P recision", + "èĬ Ĥ", + "ARS ER", + ")did ReceiveMemoryWarning", + "at tempt", + "IS P", + "& a", + "_P OP", + "ĠT ac", + "Ġprepared Statement", + "Ġзап иÑģ", + "Ġow ing", + ", start", + "Ġreview er", + "Ġr st", + "Ġprop Types", + "Ġrock y", + "_lo cale", + "ĠStrateg ies", + "ĠWe ber", + ".C ascade", + "_equal To", + "Ġcos as", + "ĠDe letes", + "ĠMax im", + "Ġsh rimp", + "re trieve", + ".In clude", + "IG IN", + "ĠO E", + "] );čĊčĊ", + ".en umer", + "Ġco ef", + "_N ull", + "R a", + "ty ard", + "ĠSh awn", + "keep ers", + "Ġq q", + "_s b", + "om ens", + "ĠExec utes", + "# \"", + "TT Y", + "ĠValue Type", + "); */Ċ", + "ĠAbs olutely", + "ĠT ottenham", + "/ art", + "Ġbless ings", + "Ġswift ly", + "b uster", + "Ġa vid", + "COM M", + ", temp", + "Ġ} ?>Ċ", + "-g rowing", + "Ġdeep copy", + "A ck", + "egg ies", + "Ġ__ (\"", + "Ġno ir", + "terror ism", + "Ġanth em", + "ag ency", + "_PACK AGE", + "ĠC losure", + ".reg istry", + "Ġmamm als", + "< L", + "U ICollectionView", + "ĠLED s", + "Ġvol ley", + "( Buffer", + "_N ATIVE", + "lib c", + "impl ode", + "Scroll Bar", + "ĠMar ion", + ".Con tracts", + "_A t", + "ĠWe instein", + "compare To", + "ĠH ose", + "en ity", + ".create Query", + "_r outer", + "Ġstim uli", + "Ġ++ )", + "ĠCh amp", + "ĠBay ern", + "ass a", + ".v a", + "Ġdistrib utors", + "Ġfile private", + "Ġdepart ed", + "cc cc", + "@ click", + "ĠL unch", + "> L", + "Ġbl uetooth", + ".De ep", + "- standing", + "ác il", + "Ġro oft", + "ĠPath s", + "_iter ations", + "Invalid ArgumentException", + ".s pi", + "ĠUIAlert Action", + "uy e", + "sign in", + ".p riority", + "ĠEss ays", + "=' {$", + "Ġè¿ ĶåĽŀ", + "_s igned", + ".p ersist", + "Ġred esign", + "To Lower", + "ĠNew man", + "= start", + "ĠIsrael is", + "asis wa", + "Spe ech", + "Ġnum eros", + "hand lers", + "ĠW ong", + "Ġм еÑĤод", + "We ights", + "ĠGu jar", + "te il", + "ĠNon etheless", + "_E FFECT", + "Ġv ect", + "ĠO sc", + "Ġco ats", + "ĠW heat", + "Ġge ek", + "ĠPRO PERTY", + "w orm", + "_const ants", + "ĠB oulder", + "ĠP arm", + "co le", + "Ġdefault Center", + "ĠRou ge", + ": A", + "xc f", + "ĠVen ice", + "med ian", + "Ġred emption", + "F resh", + "Ġcos m", + "Ġfig ur", + "Ġref urb", + "CO PE", + ".c d", + "Ġch ords", + "ĠS gt", + "Å į", + "VP N", + "ĠS END", + "ain en", + "_account s", + "Ġtent h", + "Ġdiss olved", + "< App", + "ĠCover age", + "use State", + "é ro", + ".. <", + "Ġì £¼", + "Ġdream ing", + "ĠFore cast", + ".C ursors", + "Ġvis as", + "/ script", + "_start ed", + "Ġga str", + "(P RO", + "]; //", + ".T ile", + "* sin", + "( Adapter", + "ĠSand ra", + "_S IG", + "ard ash", + "ĠO val", + "Ġdescri pcion", + "(s l", + "ĠDes criptor", + "Ġ` $", + "/f ree", + "ĠKey words", + "Ġt udo", + "ion ale", + "(f ound", + ".x yz", + "ĠGeneration Type", + "_DISABLE D", + "( area", + "Ġel ites", + "Ġh ombre", + "(m essages", + "ĠR ac", + "Ġext ingu", + "ĠEst a", + "op o", + ". vel", + "mouse out", + "Ġconv olution", + "ĠHand ling", + "Ġceil ings", + "T ek", + "ĠAre as", + ".writer ow", + "< View", + "ĠCorn ell", + "_B IN", + ".in valid", + "'' 'čĊ", + "ie ż", + "_P osition", + "Ġk idding", + "PC ODE", + "Ġwatch er", + "lo x", + "Ġâ Ĺ", + "D ave", + "_all ow", + "Ġbis exual", + "Ġun ordered", + "ĠSch we", + "_se gments", + "Ġt earing", + "IN LINE", + "Ġund es", + ".g oods", + ".c am", + "ĠL W", + "ĉ where", + "Cal culator", + "-th reat", + "- alert", + "ĠSuz uki", + "ĠIP A", + "ĠAtt achment", + "AC CESS", + "(d type", + "O pp", + "_s ymbols", + "Ġdans ke", + "l age", + "or get", + "res olution", + "е Ñĩ", + "ĠQ Color", + "ĠBar rett", + "аÑĨи Ñı", + "= \\'", + "ĠNav Controller", + "/ ref", + "(c ountry", + "_H DR", + "Ġterse but", + "pet ition", + "Ġsu f", + "cred its", + "๠Į", + "x m", + "ĠDav ies", + ".re ddit", + "Ġw oven", + "ĠO bl", + "ĠK M", + "ĠConsider ing", + "ens ored", + ".per iod", + "Ġd dl", + "$ wp", + "Ġextrem ist", + "; \\Ċ", + "Ġk im", + "al ers", + "Ġspan ning", + "Ġco herent", + "Ġconse gu", + ".text Label", + ".g eneral", + "_d ashboard", + "л ение", + "k ick", + "_P ID", + "ĠExt ensions", + "reg exp", + "ĠCl ause", + "_m ov", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "ĠR eward", + "ĠLEG O", + "A k", + "=-=- =-=-", + "ĉ parser", + "Ġon ze", + "éĢ Ģ", + "âĢĿ ãĢĤ", + "_b all", + "(r hs", + "Ġch orus", + "< count", + "as urable", + "Ġwirk lich", + "ĠEr in", + "ĠMS NBC", + "Ġet ter", + "ĠC ron", + "_F LOW", + "Ġ, čĊ", + "Ġcal idad", + "ĠFile Writer", + "ĉ stmt", + "( Byte", + "_p at", + "Ġte lescope", + "Ġgre ed", + "ĠT ort", + "(w rite", + "\\ application", + "ĉRT LR", + "ĠConfiguration Manager", + "Un ix", + "End Time", + "In cludes", + "ĠHar vest", + "en berg", + "ĠAustral ians", + "Ġë ĵ", + "Ġr n", + "Ġreput able", + "Ġbl ending", + "UL ATION", + "ĠBrend an", + "d ad", + "Ġm ø", + "ĠW oo", + "_d c", + "U ne", + "Ġr ue", + "with in", + "ang ep", + "Ġp ouch", + "\\\" \",", + "ĠS ic", + "âĢĿ ),", + "aly ze", + "ĠG ef", + "c overs", + "Ġd bo", + "replace All", + "ĉ Logger", + "Try ing", + "[ state", + "-p iece", + "éĸ ĵ", + "beh avior", + "all ows", + "l rt", + "_p ython", + "ert ura", + "-c ountry", + "ĠT G", + ".UI Manager", + "b ens", + "ale x", + "ĠBre itbart", + "b ac", + "Ġpredict s", + "Ġg ab", + "Ġcard inal", + ".Time Unit", + "ĠVis itor", + "ĠM ing", + "Ġliv re", + "Ġparent Id", + "port un", + "Ġdimension al", + "ĠV est", + "en ic", + "à ³", + "Ġ Ùĩ", + "ĠBL UE", + "Ġitem Count", + "Ġfe athers", + "ĉp stmt", + "ĠPol ar", + "{ //", + "und i", + "Ñĥ ж", + "z ar", + "Error Response", + "ì ĥģ", + "Rep resentation", + "* _", + "+ ]", + "pre pend", + "Ġ' >", + "Ġlegitim acy", + "Ġo o", + "S linky", + "Ġnation als", + ". words", + "; p", + "tr ap", + "oman ip", + "Ġc ues", + "Ġgradu ating", + "Ġsem aphore", + "\"] );ĊĊ", + "ace y", + "RE ET", + "Gr ab", + "ĠFel ix", + "( Id", + "_ne ighbors", + "Ġmeaning less", + "(d el", + "Ġj eder", + "ĠContent Values", + ".abs olute", + "/ cl", + "Ġx b", + "dat um", + "Ġtort ured", + "Ġrub bing", + "S cores", + "ĠðŁĺ ī", + "Ġav ons", + "Ġam sterdam", + "E OS", + "H al", + "Ġtrust worthy", + "# =", + ".EX TRA", + "Ġman o", + "is icing", + "-s upport", + "ĉc ursor", + "ĠSp o", + "aim assage", + "M ission", + "[] {\"", + "Ġprint ers", + "G REEN", + "Ġt eg", + "Ġabdom inal", + "! ĊĊĊĊĊĊ", + ".Sh ort", + "аз в", + "ĠGift s", + "} \")", + "(b inding", + "x ce", + "âĢ ij", + "inf os", + "Form Data", + "Ġd art", + "Ġele ms", + "(in v", + "Y L", + "t in", + "GEN ER", + "á» ¯", + "ĠT aken", + "uck le", + ": e", + "Ġspect ral", + ".b aidu", + "/ ');Ċ", + "Ġgre edy", + "es ion", + ",,,, ,,,,", + "Ġ/> ,Ċ", + "Internal ServerError", + "NSNotification Center", + "ĠA i", + "Ġsp it", + "Ġaug mented", + "Ġstandard UserDefaults", + "FIN ITY", + "R ace", + ": C", + "ĠRE CORD", + "ĠHigh light", + "Ġ' `", + "Ġdef icits", + "Ġne i", + "Ġresearch ed", + "T a", + "Ġc opp", + ".Get HashCode", + "): čĊčĊ", + "On Click", + "ĠWell ington", + "Ġrev ival", + "æ¯ Ķ", + "éĹ ®", + "ĠN SS", + "Ġfor n", + "Ġint é", + "ĠKu wait", + "_fl ip", + "_ bo", + "_ \\", + "Ġocc urrences", + "ĠScient ists", + "S RC", + "og ens", + "igr ant", + "RE MOTE", + "ĠS ID", + ". opts", + "u ve", + "() ])Ċ", + "Ġlibert arian", + "ĠGl ide", + "les en", + "Ġform e", + "ow ania", + "Ġannoy ed", + "Def s", + "ĠExec utor", + "Ġcast s", + ".set Checked", + "ĠSh aring", + ".Serialize Object", + "Ġselect ors", + "_ OTHER", + "ë¯ ¸", + "(s uper", + "( OS", + "_VER IFY", + "id unt", + "< header", + "Ġ/> ';Ċ", + "Ġvidé o", + "ĠNeg ro", + "ĠL ords", + "ĠT ours", + "Ġsoft ly", + ".re ceive", + "ĠE RC", + "Ġdata Set", + "Bad ge", + "ĉ Event", + "Ġper l", + "Ġ{} \\", + "(s entence", + "Or Update", + "Ġdim inish", + "P IN", + "(d raw", + ".To DateTime", + ".Equal To", + "(p in", + "-p encil", + "lu ent", + "ĠCall er", + "Ġplay ful", + "- '+", + "x ca", + "sw ick", + "){ }Ċ", + "}: ${", + "ĠM eth", + ".get Cell", + ".b reak", + "Ġy max", + "=' Ċ", + "ĠH iro", + "( TRUE", + "as urer", + "Ġcu er", + "U ber", + ". Operation", + "Ġol an", + "Ġthr illing", + "< Response", + "ĠF emin", + "Ġtravers al", + "Ġp oc", + "Ġset Status", + "decl ar", + "std afx", + "Ġaddict ive", + "ĠB tn", + "Ġexplos ives", + "ĠCook ing", + "ĠPl aint", + "Ġaccum ulator", + "ĠApp ointment", + ", password", + "ĠF AR", + "lu et", + "Further more", + "decl spec", + "_Static s", + ".D ictionary", + "\"> '.", + "ĉ valid", + "\" \",", + "In strument", + "> J", + "Ġno str", + "ĠR ift", + "_P ort", + "Ġvec es", + "[ ['", + "Ġrall ies", + "- series", + "Ġv v", + ". uc", + "Ġr tn", + "State Changed", + "( ins", + "ĠCl a", + "------------ Ċ", + "c us", + "ĠRel oad", + "//---------------------------------------------------------------- --------------------------------", + ".se conds", + "_dest ination", + "Ġscrew ed", + "> c", + "Th ickness", + "Design er", + "Ġgr ids", + "n Äħ", + "( cookie", + "T rip", + "-M obile", + "Ġv oll", + "Ġgen ital", + "Ġconf isc", + "ĠConfeder ate", + "Ġweb View", + "Ġm ise", + "Ġcl er", + "(se lection", + "$ date", + "Ġshar pen", + "rag en", + "And Update", + "Ġrem ix", + "Ġh tons", + "R W", + "M PI", + "Ġretrie val", + "Ġric hest", + ".Dec ode", + ":init Components", + "ĠT Value", + "S aint", + "@ include", + "ĠPER SON", + ".se p", + "ĠLD AP", + "g ba", + "Ġgro ÃŁe", + "Ġreli ably", + "ĠD FS", + ".getItem Id", + "Ġprés ent", + ".get Token", + "Ġch inese", + "ĠMe al", + "Y OU", + "\"> >ĊĊ", + "b ower", + "Ġsw apped", + "/ install", + "Ġs inks", + "etr ize", + "Ġdecl ines", + "ĉm ysql", + "ĠC String", + "ĠMotion Event", + ".L anguage", + "R oad", + "ÑĤ еÑĢ", + "asc imento", + "')) ->", + ". about", + "( editor", + "ĠR atings", + "in come", + "Å¡ e", + ".de queueReusableCell", + "ĠAust rian", + "Ġs ulla", + "ĠTrib unal", + "ĠDid n", + "ов аÑĢ", + "Ġins pections", + "B oss", + "Ġcock tails", + "Ġapolog ized", + "_sub plot", + "op al", + "+ =(", + "Ġreson ance", + "ib u", + "Ġë ¦¬", + "rom a", + "res erve", + "pl s", + "ĠT ah", + "ax ies", + "OP LE", + "ĠDar ren", + "ĠZ ombie", + "_M ap", + "Ġ] )ĊĊ", + "ĠQ i", + "ĠS ail", + "Ġrestrict ive", + "Ġeros ion", + "- par", + "WH ITE", + "Ġold u", + "Ġap erture", + "Ġbit coins", + "text o", + "ĠCom cast", + "Ġtime less", + "en kins", + "Ġfeed er", + "/ tmp", + "res den", + "+' _", + ".D estroy", + "Ġç ok", + "ĠD OCUMENT", + ".l ng", + ".tag Name", + "Ġk ullan", + "eg rate", + "Ġ(* .", + "ç¼ĸ è¾ij", + "Ġhand shake", + "s oc", + "_ geometry", + "ĠDam ascus", + "Min or", + "ĠK afka", + "ìĹ ¬", + "Fl orida", + "_com pute", + ".ex pr", + "Ġpar alle", + "ĠD iaz", + "c ir", + "[ target", + "Ġj oking", + "Ġgl or", + "(set q", + "_hand lers", + "H ang", + "Ġf err", + "rim inal", + "ĉĠĠĠĠ ĉĉ", + "ent ies", + "def ines", + "-t ax", + "json p", + "ĠU PS", + "met ro", + "__ ;Ċ", + "ĠUg anda", + "])) :Ċ", + "_t d", + "x ae", + "l w", + ". OS", + "ĠLog ged", + "ac id", + "ĠMay o", + "as pect", + "Ġvag inal", + "Ġinitial izing", + "Ġster oids", + "f iction", + "G RE", + "g end", + "Ġli abilities", + "ĠL ets", + "M ech", + "( nc", + "( change", + "Ġconnect ors", + ": k", + "Ġt ast", + "! \");ĊĊ", + "th ings", + "ro phy", + "luet ooth", + "ĠSign Up", + ". ctrl", + "Ġthere in", + "ord a", + ". escape", + "ig ator", + "Ġpet rol", + "Ġspec imen", + "Ġdeb uted", + "- Pro", + "Ġcr ises", + ".add View", + "ëı Ļ", + "-d oor", + "Ġmon et", + "Ġmill is", + "Ġv ier", + "Internal Enumerator", + "Ġadmin s", + "ĠL air", + "z in", + "get Query", + "umb les", + "L IMIT", + "ĠV ig", + "_s ong", + "< Character", + ":: .", + "_h om", + "_b p", + "ĠSup ervisor", + "sub mission", + "ab ile", + "Ġno i", + "Or Create", + "Ġpe el", + "Ġon Start", + "Ġsent iments", + "veh icles", + "Ġclass rooms", + "Ġs zer", + "Ġb ending", + "Ġlong evity", + "Ġa cl", + "ĠAle ppo", + "ĠU M", + "ĠR icht", + "Ġmultip rocessing", + "DOM AIN", + "\",\" +", + "_Y EAR", + "Ġsc rape", + "Ġsol itary", + "Ġ\"] \";Ċ", + "/ errors", + "ìŀ ¬", + "ľ ëł¥", + "b etter", + "ĉ number", + "ĠL F", + "ĠAc ross", + "Pub Med", + "\\\" \"", + "ĠExcell ence", + "Ġus ando", + "ĠU IP", + "Activity Indicator", + "_V OID", + "Ġbre eds", + "ï½ ¥", + "uest as", + "ĠTre asure", + "ustral ian", + "(f ace", + "ĠT ennis", + "ĉ Int", + "ĠHans en", + "ç µ", + ": I", + "Ġâľ Ķ", + "GR AY", + "O USE", + "Ġhe pat", + "ł í", + "A IR", + "ó ż", + "Ġque ued", + "vinc ia", + "ĠChrom ium", + "Ġcompet ence", + "ung al", + "ill i", + "Ġget By", + "ĠF inder", + "Ġincap able", + "Ġs add", + "Ġc ites", + "ĠChurch ill", + "S dk", + "More over", + "As pNet", + "( Float", + "$ password", + "ĠConn or", + "-s ession", + "_d m", + "* ))", + "Ġde utsch", + "ĠN X", + "Ġper ks", + "_S ORT", + "_TO OL", + "_V ISIBLE", + ".as p", + "æĪ ĸ", + "ĠBre ath", + "D etect", + "ĠD uel", + ".c mb", + "[ it", + ".Set Bool", + "Ġnarc iss", + "Ġab ide", + "Ġej emplo", + "ĠâĦ ķ", + "Ġm ornings", + "Ġcomput es", + ".s sl", + "j t", + "Ġmuch os", + "_S S", + "[ end", + "Ġbas in", + "Ġalgun os", + "ĠCroat ia", + "lin ewidth", + "(t ags", + "(h idden", + "ÃŃc io", + "Ġap ar", + "ĠÐ ¶", + "ä¸ İ", + ". food", + "ĠR ural", + "Ġbread th", + "å½ ±", + "(s ess", + "+ \")", + "ĠP aste", + "Ġserv idor", + "ĠBit Set", + "ĠTr an", + "la us", + "v ette", + "ey es", + "ĠCL ICK", + "ĠV III", + "ĠTurn s", + "ĠLe Bron", + "ĠM uj", + "ĠD eg", + "ĠAdult s", + "_s uite", + "process able", + "ĠPH Y", + "g hest", + ".F ail", + "ĠSl ack", + "ce j", + "\\ Carbon", + "Ġsuper star", + "Ġhold ings", + "( forms", + "Ġ'# '", + "M ultip", + "(\"[ %", + "-s olid", + "/ url", + "-t ier", + "[ length", + "ĠStream Writer", + "ĠMarket place", + "get text", + "_T ICK", + "ĠFor ge", + "Ġblack jack", + "ĠDO ES", + "ĠM atters", + "w aves", + "Ġwhisper ed", + "Ġl ush", + "ìĺ ¤", + "d igital", + "Ġwr ink", + "ĠH ogan", + "Ġrust ic", + ".Apply Resources", + "ĠHard y", + "os omes", + "A UT", + ".ST ATE", + "Ġnarr atives", + "ĉ store", + "b ib", + "ĉ Scanner", + "ĠC ody", + "\\ Repositories", + "Ġre union", + "and um", + "âĢĻ h", + "Ġsn iff", + "NS Bundle", + "Ġcompreh end", + "_US AGE", + "_ occ", + "URRE NCY", + "J NI", + "Ġspecial izing", + "Ġvis ions", + "Ġdol ore", + "Ġv á", + "ĠChe vy", + "ĠSt yled", + "imp act", + "all en", + "Ġk art", + "ĠTable t", + "st uff", + "re esome", + "аÑĤ оÑĢ", + "//---------------------------------------------------------------- -----------Ċ", + "_Ad min", + "Ġcell phone", + "Ġaut oplay", + "Ġcamb io", + "Ġmar itime", + "_BO OT", + "- quarter", + "Ġlat ina", + "ĠAJ AX", + "e quiv", + "ĠFront ier", + "ĠX Y", + "} ]Ċ", + "ĠR ough", + ".pro to", + "Ġcorrect ness", + "Ġfac il", + "ĠRe ached", + "ãģĿ ãģ®", + "V IS", + ".p s", + "Ġstr ncpy", + "Ġdiff usion", + ".start Activity", + "�� �", + "Ġaccom p", + "AMES PACE", + "imon ials", + "ĠBl ast", + "aby rin", + "Ġd ome", + "Ġextr av", + "Ġy en", + "Ġcul inary", + "P RI", + "ĠComm unities", + "n id", + "_oper ations", + ".h s", + "ĠMil ton", + "Ġno ises", + "Autoresizing Mask", + "(c id", + "}ĊĊ ĊĊĊĊ", + "] },Ċ", + "ĠD etection", + "tab la", + "Ġlib erties", + "_D YNAMIC", + "w get", + "ĠT ür", + "ĠP ascal", + "Trans parent", + "Delay ed", + "] ()", + "ĠHer bert", + "< ActionResult", + "ch allenge", + "Ġmush room", + ".insert Before", + "ĠR in", + "Ġhum our", + "Ġf ø", + "api Key", + "alloc ated", + "Ġconf ession", + ". \",čĊ", + "ĉassert That", + "ĠS ORT", + "ĠL ORD", + "Ġexport er", + ".set Level", + "p okemon", + "ash tra", + "Ġf é", + "ur ator", + "(M SG", + "Ġt up", + "ĠH ull", + "Ġyield ed", + ".Sub ject", + "\\ Route", + "! ?", + "ĠÑĥ дал", + "\\ Security", + "- ar", + "Ġalleg ation", + "( Settings", + "ä nder", + "Ġell ipse", + "ĠRetro fit", + "Ġregul ating", + "ĠM olly", + "ĠL ok", + "_C ustom", + "ĠProm o", + "is in", + "Ġres umed", + "Ġmet ropolitan", + ".error Message", + ": -------------", + "Ġpas ado", + "th ank", + "_De lete", + "ĠBright on", + ", unsigned", + "ä½ľ èĢħ", + "Ġaspir ations", + "-h ow", + "R ose", + "= ((", + "_ne eded", + "_pl ural", + "< Application", + "ĠW EEK", + "ĠUn lock", + "ĠT EMP", + "S ou", + "Ġschizophren ia", + "Ġt roll", + "Ġcomplement ary", + "ĠNET WORK", + "Ġbl ir", + "Ġprogress Dialog", + "\" %(", + "ĠAttribute Set", + "ĉ ts", + ".iter items", + "è¯ Ŀ", + "Ġesc rit", + "v ous", + "_pl aces", + "H K", + "Ġseg uir", + "_f w", + "ĠR ounded", + "Ġdis posit", + "è§ Ĩ", + "par m", + "w ow", + "STRU CTION", + ". allow", + "ĠChar Sequence", + "ĉ extern", + "Ġprosec uted", + "Ġmort ar", + "ĠJ uda", + "- msg", + "Ġest ud", + ".get Description", + "Ġs ow", + "amb re", + "Ġrom a", + "En h", + "bon us", + "Ġsqu at", + "Ġdist ra", + "ed Image", + "Ġpe ppers", + "-per formance", + ", ĊĊĊ", + ", file", + "ĠM IME", + "_con cat", + "AB S", + "-f ashion", + "Ġunder cover", + "One ToMany", + "Ġre claim", + "C OPY", + "Ġb inds", + "ĠT ape", + "Ġg ossip", + "ĠEqu ity", + "/ Card", + ". activ", + "' am", + "Ġdrain age", + "< Scalars", + "ĠonBind ViewHolder", + "() ?.", + "Ġs orrow", + "ĠI b", + "up y", + "_U UID", + "ĠCh arm", + "ĠElection s", + ".on Destroy", + "ĠInterest ingly", + "ounding Box", + "_d etection", + "-h eld", + "_ unknown", + "Ġrefr ain", + "Ġmét odo", + "Ġe Book", + "EN OMEM", + "Ġd ang", + "Prof essional", + "Ġd ictionaries", + "/m ysql", + "ĠST UD", + "Ġmas se", + "s cape", + "Ġdre i", + ": name", + ".log o", + "Sign Up", + "Ġt ahun", + "( theme", + "ĠFem me", + "Ġbom ber", + "ĠJ ade", + "ĠT ay", + "Ġsubmar ine", + "_cl ause", + "zy ch", + "Ġsimult aneous", + "Ġcas os", + ". boolean", + "(l hs", + "Ġcontin ental", + "-s ale", + "ĉ env", + "ĠC ute", + "ĠFactory Girl", + "ab us", + "/ value", + "Ġj adx", + "Ġst ern", + "> >ĊĊ", + "Ġsurf aced", + "Ġìł Ģìŀ¥", + "pl atz", + "ĉ email", + "cept ors", + "\"> (", + "Ġep ile", + "è¯ »", + "ĠDe bt", + "åij Ĭ", + "N OP", + "\" https", + ": j", + "Form Item", + "_L ICENSE", + ".get Double", + "ĠAg enda", + "ĉf inally", + "(f ilters", + "( av", + "ç¾ İ", + "AP ER", + "Ġl ava", + "еÑĢ ж", + ")) ))ĊĊ", + "Ġfault y", + "_n m", + "Ġtr ava", + "(B itmap", + "Ġspeed ing", + "> ').", + "Ġscreen ed", + "_ roll", + "ĠMac Book", + "ĠA UD", + "Ġdiagn ose", + ".G enerate", + "Ġ^ ^", + "Ġstr s", + "[ Test", + "Ġr ansom", + "ĠDH CP", + "eld en", + "Ġinterpret ations", + "() ].", + "flat Map", + "Ġline Height", + "_m ount", + "ĠW izards", + "Ġsl uts", + "eh ler", + "od al", + "Ġmilit ia", + "å ²", + "earn ed", + "Ġmis ery", + "int val", + "f und", + "Ġh ides", + "Ġdi arr", + "ĠWes ley", + "Ġx mm", + "Ġqu em", + "ĠAr abs", + "if th", + "ategor ized", + "Dis posable", + "P ure", + "_NOT IFY", + "sn ippet", + "ĠGar rett", + ".run ning", + ". weights", + "Ġ( --", + "Ġin variant", + "äºĭ 件", + "ĠAll owed", + "dir s", + "Ġpass ions", + "Ġl ad", + "ĠFl ush", + "men us", + ": block", + "Ġcompr a", + ".ch omp", + "alloc ator", + "Ġcur ated", + "ĠKnow ing", + "ĠPatt erson", + "Ġtel ah", + "' ex", + "Ġdo omed", + "Ġphil anth", + "ott y", + ".st yles", + "Own ed", + "Ġallerg ies", + "= params", + "oc ese", + "it elist", + "ĠS ending", + "b ef", + "orr ar", + "ĠN ão", + "ĠF argo", + "ĠL ub", + "ĠComb ined", + "_g iven", + "ĉĉĉĉĉ ĠĠĠĠ", + "Ġreconc iliation", + "Pattern s", + "az ard", + "Ġbiom ass", + "ĠH ouses", + "resp uesta", + "cc o", + "/top ics", + "ĠY uk", + "Ġweaken ed", + "_c alendar", + "Ġmulher es", + "ĠMar l", + "Ġs ine", + "ĠT il", + "ĠSou ls", + "ĠDe utsche", + "ĠF OLLOW", + "Ġpip elines", + "ĠBever ly", + "_DIP SETTING", + "\" #", + "ĠPro to", + ".b ig", + "ĠSav ings", + "ĠT anz", + "j un", + "ĠG amma", + "ĠS add", + "Ġadvis ors", + "Ġro ast", + "Ġun ters", + "ud ies", + "_l on", + "-point er", + "ĠElement Ref", + "\\ Builder", + "example Input", + ".web driver", + "data Type", + "ĠQu ite", + "ĠCelt ics", + "u il", + "-def ense", + "b ish", + "ĠUI Window", + "ĠS uddenly", + ".h ot", + ".re ason", + "Ġg ör", + "AM D", + ".M ulti", + "auth enticated", + "reg ions", + "; (", + "а ÑĢам", + "ĠKir by", + "$ route", + "PREC ATED", + "ĠDur ham", + "ow o", + "ĠPer forms", + "Ġdisreg ard", + "n st", + "ĠP ols", + "Ġget P", + "\"] :", + "-col ored", + "( Keys", + "ĠAl leg", + "_mod ify", + "_ loading", + "str ained", + "Ġat roc", + "_p hr", + "< Sprite", + "Ġsatisf actory", + "m anship", + ".p ipeline", + "T ony", + "Ġth ief", + "pol ator", + "( lock", + "bur st", + "ĠOptim ization", + "Ġsurf ing", + "\" Yes", + "Ġdesc ended", + "æ Ĵ", + "_C lear", + "Ġc ries", + "ĠFro zen", + "D IRECT", + "- Con", + "ĠLe icester", + "å¥ ³", + "O OM", + "= db", + "Ġget Message", + "< Student", + "_b atches", + ".M ask", + "_ eth", + "\\ )", + "Ġsom a", + "C atch", + "[ ch", + "Own ers", + "ind le", + ": auto", + ". vert", + "iv r", + ".set Location", + "Ġfl uent", + "_END IAN", + "ĠCar lo", + "cept s", + "add Action", + ".o auth", + "< UnityEngine", + "re ements", + ".S kip", + "? )ĊĊ", + ".default Props", + "Ġc abe", + "ĠSh en", + "eros is", + "ĠPro fit", + "Ġpo is", + "_C REATED", + "Ġremove From", + "(w s", + "? action", + "( Field", + "Ġerr one", + ".min imum", + "ĠRetrie ved", + "Ġd ado", + "ĠPR IVATE", + "-s pec", + "Ġg zip", + "p data", + "Ġpos Y", + "(l ow", + "Ġqual quer", + "/ cloud", + "ê² Į", + "( common", + "ĠAr beit", + "organ isation", + "Ġtid y", + "ĠRol and", + "( ph", + ".z one", + "Ġgent lemen", + "ượ c", + "å± ±", + "Ġenc losure", + "ĠMan afort", + "ĉ Color", + "St encil", + "N ic", + "Ġthe orem", + "ĠV G", + "Ġcol oured", + "V BoxLayout", + "uls ive", + "Drag on", + "c ff", + "et est", + "ens a", + "of day", + ".A zure", + ":UIControlEvent TouchUpInside", + "_up dates", + "Ġtrend y", + "ug as", + "weak Self", + "Ġr idge", + "ib ri", + "Ġì¶ Ķ", + "(C G", + "ĠMon key", + ".write Int", + ".tim edelta", + "ViewController Animated", + "ĠProvid ence", + "ãģ Ī", + "Ġbl ends", + "/Sub threshold", + "ĠAp pl", + "Ġat an", + "Ġreload Data", + "umb otron", + "st üt", + "O Auth", + "ĠG iving", + "ĠìĦ ¤", + "ĠFinn ish", + "check ing", + ". Embed", + "sequ elize", + "Ġinitial izes", + "ĠOs lo", + "Ø ¶", + "get Extension", + "_AL T", + "(bl ank", + "Ġfatal Error", + "Ġdem ise", + "**** *Ċ", + "ĠX S", + "(A F", + "ĠEn s", + "an tha", + "ĠP OR", + "Ġn ich", + ".N amed", + "Ġgig antic", + "ĠObserv atory", + ".Res olve", + "ĠPay ments", + "g uild", + "Ġcurrent State", + "============ ===Ċ", + "ĠS ey", + "p Data", + "Ġdead lines", + "Ġcentral ized", + "ĠScholar ship", + "_s upported", + ".ch rome", + "() ]);Ċ", + "Ġc yan", + "ĠC age", + "Auth ors", + "_ čĊ", + "/ os", + "k im", + "de e", + ".t ex", + "Ġyours elves", + "Ġm gr", + "Ġal k", + "-inst all", + "Ġdraft ing", + "Ġrum or", + "Ġstat ues", + "Pool ing", + "ol ina", + "AAAA AAAA", + "/* ----------------------------------------------------------------------------", + "Ġextrem ists", + "Cal cul", + "ighth ouse", + "In set", + "(IN PUT", + "Ġsynchron ization", + "iv irus", + ". axes", + "ĠG ap", + "- An", + "_T emplate", + "Ġgam er", + "ĠCr icket", + "Ġl int", + "Ġauthor itarian", + "NS UInteger", + "Ġred o", + "Ġadip iscing", + "_F ETCH", + "che id", + "ĠF ang", + ". indices", + "t one", + "д ел", + "Ġ{{-- <", + "bra him", + "Ġsal a", + "get Code", + "Ġcommunic ated", + "start sWith", + "ert z", + "Read able", + "Item Id", + "oref errer", + "cred ible", + "á ria", + "Ġcombine Reducers", + "** /ĊĊ", + "Ġbl iss", + "Ġad orn", + "dep ends", + "ĠRO OM", + "Ġfr aming", + "Ġ? ',", + "aut y", + "_p ot", + "_t abs", + "Ex act", + ", \",", + "Ġ'} ';Ċ", + "Ġarbit r", + "ahr ain", + ".getString Extra", + "Ġ$ \\", + "Ġoutput Stream", + "Ġcomm enc", + "an us", + "ch y", + "< Employee", + "Ġhex atrigesimal", + "Ġn acional", + "(serial izers", + "_put char", + "_S AFE", + "ential Action", + "ItemSelected Listener", + ".Dis patch", + "Conf lict", + "_ about", + "os aur", + "Bound ary", + "Ġclear Color", + "( Location", + "ĠMON TH", + "ĠT aste", + "- General", + "ĠW AR", + "Ġer halten", + "-s aving", + "Ġcou pling", + "-tr igger", + "m otor", + "Ġy yyy", + "ĠPat ent", + "pt o", + "Ġmisdemean or", + "vas ion", + "ĠAdmir al", + "à¹ī า", + "_P WR", + "Ġdevast ated", + "fol ios", + "ITU DE", + "urre ct", + "Ġrobot ic", + "ĠSan ct", + "ĠHawai ian", + ".R oute", + "- condition", + "Ġr k", + "/**************************************************************************** Ċ", + "create Element", + "ĠK op", + "ign ant", + ". rollback", + "Ġsal ud", + "_ ',", + "ĠAN SI", + "Ex cept", + "ĠDraw able", + ".Utc Now", + "\":[ {Ċ", + "Ġk ole", + "L ua", + "ĠBel ieve", + "Com put", + "Ġhall uc", + "ĠSign s", + "r st", + ".h u", + "ĠKN OW", + "W i", + "ĠBr ass", + "ĠR as", + "@ hotmail", + "Ġsed iment", + "Ġap k", + "Ġì ĥģ", + "_reg ions", + "Ġpod ium", + "< Book", + "ж е", + "Ġsix teen", + "ĠAli as", + "Ġinfr ared", + "ĠV ander", + "ĠLe ading", + "uc ing", + ",: ,:", + "_h or", + "w at", + "Ġdé cou", + "_W idget", + "S ounds", + "_n avigation", + "Ġschn ell", + "(g enerator", + "uc ene", + "Ġrem ake", + "IP v", + "Ġré al", + "_IN CREMENT", + "Ġhypoth etical", + "_ ang", + "Ġof s", + "Ġ! Ċ", + ".com pleted", + "Get Type", + "Ġkom men", + "ál ido", + "add On", + "Ġz ÅĤ", + "UL A", + "_ind icator", + "'] ĊĊĊ", + "ap ache", + "_S elect", + "ĠGre ene", + "Wh ats", + "_an im", + "Ġrepet itive", + "m uch", + "ĠTh reshold", + "Ġl f", + "(C ategory", + "con e", + "M ix", + "_MET ADATA", + "ays ia", + "Ne ighbors", + "ĉĊ ĉĉĊ", + "IP HER", + "ĠFr ag", + "ĠC ells", + "Ġnames paces", + "( back", + "ĠRest aurants", + "sv c", + "Ġл и", + "ote ch", + "-s l", + "¥ ¿", + "ĠW T", + "ĠRed uction", + "Ġd otted", + "ĉf ound", + "ĠTE AM", + "B orn", + "ĠM ush", + "ĠCompar able", + "Ġh itch", + "AT O", + "Ġmax Height", + "begin Transaction", + "ÃŃ v", + "_b n", + "Ġher d", + "Ġrevers al", + "ĠH ond", + "del imiter", + "Ġconf use", + "Ġh ops", + "Ġcent roid", + "Ġcourt room", + ".decor ators", + "Ġm pi", + "ĠImpro ved", + "IN NER", + "ĠBang alore", + "ĠT amb", + "Ġbo ast", + "() ))čĊ", + "Ġil licit", + "ĠMor occo", + "greg ator", + "_res ume", + "Ġcrack down", + "Ġport raits", + "/h igh", + "( \\'", + "Ġay ud", + "_fe edback", + "Ġc ate", + "/ avatar", + "Ġhe b", + "Point Cloud", + "Ġå ĴĮ", + "Ġ< ![", + "Ġget Resources", + "} :{", + "Oper ating", + "ĠF og", + "ĉt ab", + "ĠResearch ers", + "Ġfabric ation", + ".datas ets", + "ĠCamp o", + "ĠKa uf", + "Ġd ll", + "lig t", + "] ));ĊĊ", + "st ellen", + "ACK ET", + "l vl", + "ĠGl ory", + ".date Time", + "Ġcomm ute", + "ĠonCreate ViewHolder", + "ĠX Element", + "ĠT okens", + "< thead", + "_p ick", + "ì ¤", + "v on", + "depart ure", + "(render er", + "phone Number", + "(P erson", + "gen es", + "ĠL ars", + "Ġ) {ĊĊ", + "ĠJson Result", + "Ġmet odo", + "VO KE", + ".get UserId", + "Acc eler", + "ĉ required", + "Ġchampionship s", + "Build Context", + "/t ask", + "/re leases", + "C ategoria", + "_over lay", + "Ġscar ce", + "_l im", + "n gr", + "ah len", + "ĠArt ificial", + "sp read", + "Ġbow ling", + ".an alysis", + "SM TP", + "ĉp assword", + "Ġbath s", + "] )){Ċ", + "current ly", + "ac iente", + "_se parator", + "Ġde ber", + "ĠDis abled", + "i ères", + "Ġâ ķ", + "_process ing", + "Ġprotest ing", + "ĠR OT", + "gr ab", + "Ġз ак", + "Ġpro active", + "word press", + "ĠSe ver", + "ind en", + "Ġw ikipedia", + "){ čĊčĊ", + "_w indows", + "is lation", + "Ġun rest", + "Ġdismiss al", + ".N UM", + "_F AST", + "iss ued", + "ĠF ACE", + "_u nder", + "Ġpl ugged", + "Ġå °", + "ĠbÄĻd zie", + "ĠI CC", + "Ġcombust ion", + "Ġkiss ed", + "Ġstar red", + "ĠW atts", + "Ġspi elen", + "-p urpose", + "ĠE val", + "arg es", + ", result", + "techn ology", + "Ġnational ity", + "ic us", + "ĠN ug", + "ĠÑĤ о", + "ĉĉĉĉĉĉĉ ĠĠ", + "col o", + "Ġg astro", + "ante ed", + "OL ID", + ".b ias", + "_t ele", + ".ins pect", + "Ġve il", + ". footer", + "Ġneglig ence", + "Ġjud gments", + "Room s", + "yn n", + "ĉcount er", + "occup ation", + "Ġ çĶŁ", + "un as", + "Ġ(^ )(", + "L ambda", + "f el", + ".Param s", + "Ġд обав", + "set Layout", + "Ġdeport ation", + "Ġlocal Object", + "ĠPharm aceutical", + "cept ive", + "ĠN ome", + "Equ ipment", + "F an", + "Un iversal", + "ĉ socket", + "Ġgr in", + "Ġex poses", + "Ġhab er", + "Ġsincer ely", + "Ġc ams", + "Ġm ü", + "en ia", + "E mer", + "C rypto", + "Sl ow", + "(x hr", + "! =(", + "-s ervices", + "ĠP W", + "Ġprend re", + "Ġm ädchen", + "em ons", + "озв ÑĢаÑī", + ".M anager", + "ì Ļ", + "Ġg raf", + "- ra", + "met rical", + "/ fl", + "Ġc emetery", + "g ens", + "Ġp ÅĻ", + "ĠMySql Command", + "- To", + "Ġv Ã¥", + "Ġa irst", + "oment um", + "Ġserv o", + "m illion", + "ĠMir anda", + "\" She", + "Ġadvoc ating", + "-c aption", + "ĠAt tribution", + "Ġwel che", + "_v endor", + "ĉ Status", + "arr is", + "Ġprint k", + "\",\" #", + "Ġrel ativ", + "if ferences", + "izz es", + "Ġdec imals", + "ĠPro v", + ".max imum", + "Ar n", + "Ġhelicopt ers", + "_B OTTOM", + "ch ure", + "od ings", + "' (", + "\")) );čĊ", + "( bean", + ".f d", + "F und", + "Ġhang s", + "app id", + "/k ernel", + ".p oi", + ".Min Value", + "- validation", + "L uke", + "c df", + "ĠFun eral", + "ĠS amples", + "ĉ de", + "Ġto astr", + "Ġtax able", + "Ġcl ustering", + "Ġ'\\ '", + "Ġre straint", + "ec ed", + "ch ains", + "ãĢĤ ï¼Ī", + "_GR APH", + "Ġfue led", + "éľ Ģ", + "H p", + "å¤ į", + "T iles", + "Ġa unque", + "J C", + "Ġhost age", + "ĠE sk", + "Ġm av", + "Ġgest ion", + "Ġb anners", + "} {$", + ".int Value", + ".' \"ĊĊ", + "_M ATRIX", + "Ġce ased", + "ĠG OD", + "_CAM ERA", + ".Allow User", + "tr acked", + "C ook", + "b airro", + "( company", + "Ġview point", + ".get Writer", + "ĠN ets", + "w ives", + "Ġ( ))Ċ", + "example Modal", + "ĉ child", + "Ġmyth ology", + "Ġ// \"", + "_ axes", + "ib old", + ".D ark", + "ĠMax well", + "Ġg pointer", + "olic itud", + "B at", + "ul ner", + "bal anced", + "mail er", + "Ġcont empor", + "æīĭ æľº", + "(\" __", + "Ġ\" )\"", + "re ar", + "ĠHu ang", + "] ')Ċ", + "× ©", + "FT A", + "ĠCalling Convention", + "ĠOutput s", + "P k", + ".Re ference", + "lect ual", + "Ġ) :ĊĊ", + "Ġbrace let", + "ug er", + "ĉ Error", + "S weet", + "(\"/ \");Ċ", + "h x", + "Ġun reasonable", + "Inter preter", + "Ġlo ft", + "_product o", + "Ġsoci etal", + ".P arser", + "ĠAd apt", + ". foo", + "( where", + ".F eature", + "ĠYam aha", + "g lass", + "For ge", + "Ġprohib its", + "Ġcapac ities", + "Ġíķ¨ ìĪĺ", + "Ġper mutation", + "Ġih m", + "F ld", + "el ial", + "======== ===Ċ", + "@ Configuration", + "Ġge ared", + "ios o", + "iest a", + "trans lations", + "Input Change", + "Pop ular", + "ĠPL US", + "Ġv f", + "_F ree", + "b box", + "Ġcaus al", + "PI LE", + "Ġsch ö", + "Ġiron ic", + "M ir", + ". @", + "åį Ĺ", + "Ġè ĩ", + "R ew", + "ul ence", + "fl en", + "Ġcan Activate", + "- response", + "Ġacc ents", + "ign ored", + "° F", + ".Dependency Injection", + "ĉ point", + "Ġconting ent", + "Ġsqu ash", + "Ġpar ms", + "ĠC emetery", + "Ġdelta Time", + "ĠD OS", + "Ġvan ished", + "аÑĢам еÑĤ", + "ĠD PS", + "t foot", + "ĠZ us", + "_IN STALL", + "G AN", + "Ġar b", + "Ġmunicipal ities", + "Into Constraints", + "AutoresizingMask IntoConstraints", + ", image", + "_ ignore", + "Ġdanger ously", + "quis a", + "pl uck", + "Ġhar us", + "up pe", + "Http Exception", + "Br acket", + ".' 'ĊĊ", + "ĠT ol", + "ĠView er", + "zb ollah", + ".Code Analysis", + "ì nh", + "Ġcorrect amente", + ".d a", + "ĠAl ger", + "× IJ", + "ba um", + "ĠPan ther", + "part icipant", + "å¿ ħ", + "-s up", + "Ġem ulator", + "Ġf ading", + "ĠW olver", + "cre ates", + "Ġbook ings", + ".Q uestion", + "§ è¡Į", + "Ġstress es", + "Ġre written", + ".PI PE", + "ed es", + "Ġc bd", + "\": \"/", + "Ġenh ancements", + "_s y", + "B IN", + "ĠSl ip", + "Ins pect", + "ĠW eg", + "Ġcon gregation", + "Ġ_ :", + "_r m", + "Frame buffer", + "Ġ'& #", + "ĠFall out", + "Is Required", + "ĠPear son", + "ĠF ACT", + "Ġrel ie", + "ĉ box", + "ĠShe pherd", + "ĠWiki Leaks", + "ĠCollect or", + "Ġres ized", + "method Name", + "Ġevent Type", + "ĠA then", + "Des criptors", + "Ġb ers", + "- oper", + "ĠInitial ly", + "å ¡", + "_B TN", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠ čĊ", + "á b", + "_c ampaign", + "_w atch", + "F ord", + "-date picker", + "Ġvis c", + "Ġsat u", + "_s ms", + "Ġcont ador", + "-s vg", + "ĠDO I", + "$ args", + "Ġkn ob", + ".B OLD", + "Ġdeb ated", + "img s", + "sock opt", + "tr uth", + "ĠFe es", + "Ġh Wnd", + "_f ood", + "Ġab ras", + "Ġnot ions", + "ĠT od", + ": create", + "ĠConf lict", + "Us uarios", + "OT OS", + "Ġm sm", + "K HTML", + "([ (", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + "Ġ} ]", + "w izard", + "Ġm ientras", + "Ġdata List", + "Ġemerg es", + "Äĥ ng", + ".Read Int", + "PG A", + "ILL ISE", + "I Enumerator", + "(t uple", + "Christ mas", + "Look AndFeel", + "og enerated", + "Ġ# ĊĊ", + "control led", + "Ġex quisite", + "Ġa cest", + "Read Write", + "G ain", + "ãĢį ãĢĮ", + "Ġcopyright ed", + "Ġdo om", + ".Table LayoutPanel", + "ĠD ort", + "Ġch ili", + "Ġwer k", + "ĠEVENT S", + "ĠBe acon", + "Ġship ments", + "Ġse bagai", + "up on", + "ut om", + ".con verter", + ".Drop Table", + "={ }Ċ", + "f ic", + "~ ĊĊ", + "Ġlesb ians", + "_n a", + "Fore ign", + "ĉ then", + "/ ms", + "Ġor i", + "get Property", + "ĉsn printf", + "hes ion", + "ãģ ¤", + "\"} ,\"", + "Ġac rylic", + "P ers", + "@ Enable", + "I sl", + "(C ard", + ". Stack", + "L icensed", + "_G UID", + ": title", + "Ġh ust", + "Ġprincipal Table", + "an itize", + "/ embed", + "Ġens ured", + "ĠE GL", + "ÙĪ ر", + "ĠåĪ Ĩ", + "/ ,Ċ", + "Ġfundra iser", + "Key Name", + "Ġmarch ed", + "_VAL UES", + "ĠSc enario", + "Ġmet ic", + "_ass oci", + "ĠPast or", + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ ĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉ", + "er ate", + "Ġinv itations", + "quo ise", + "Ġbl aming", + "Ġd aring", + "UM MY", + "Ġrich er", + "em aker", + "ĠIdent ification", + "ĠìĿ ¸", + "ĠBinding Flags", + "ch as", + "Ġresil ient", + "_p g", + "Ġre leg", + "ĠI RA", + "ST E", + "Ġtr actor", + "- loading", + "ĠPre viously", + "ĠV acc", + "/ be", + "Ġn Ã¥r", + "Ġurl encode", + "ĠNor folk", + ".Re lease", + "ĠNe utral", + "ä¸Ń åĽ½", + "ĠAr lington", + "Ġalleg es", + "ĠW riters", + "Test er", + "ĠR ally", + "Ġc á", + "ĉ Print", + "Ġâĩ Ĵ", + "ĠUser Controller", + "ĠSeek ing", + ".V AL", + "List Node", + "_ ff", + "ĠPhill ip", + "FA CT", + "Ġc aramel", + "ĠM ultip", + "ĠCom pared", + "ĠSer bia", + "Ł ³", + "Ġrev ive", + "ĠK anye", + "Ġver ge", + "ĠBulg aria", + "get Body", + "Ġ| >", + "ce ph", + ".DateTime Picker", + ".\" ;ĊĊ", + "ĠT ie", + ", item", + "Ġm enn", + "G as", + "och a", + "_v irtual", + "Ġmaster piece", + "_se quences", + "L TE", + "ĠSub mission", + "Call er", + "$ \\", + "S port", + "ag us", + "Constraint Maker", + "Ġcol oc", + "Ġw ig", + "ĠÐ £", + "ĉ Array", + "Look s", + "ĠGT A", + ".st eps", + "atch ewan", + "_r anges", + "ext Alignment", + "ĠBren nan", + "Ġab straction", + "uler Angles", + ".m isc", + "Ġantib odies", + "Ġexponent ial", + "ĠCH ANNEL", + "exp ense", + "' y", + "Ġdetect ives", + "Ġpur ported", + "Y STEM", + "Ġradio active", + "ĠLat ina", + ".Enc oding", + ".T AG", + "x in", + "D egree", + "ur acion", + "pr ices", + "ĠRefer entialAction", + "Ġr arity", + "Ġp iles", + "g ende", + "_project s", + "_g lobals", + ".start Time", + "Ġê µ¬", + "SE CTION", + "_p ublish", + "F ault", + "DD L", + "_p rior", + "M om", + "Ġth icker", + "Ġsequ elize", + "Ġessential s", + "str as", + "in tr", + ">( ()", + ".man agement", + "e il", + "éĹ Ń", + "A ware", + ".C ity", + "ĠAr bit", + "_D M", + "_key board", + "L Object", + "- webpack", + "ĠNew port", + "Ġprincipal Column", + "leg ant", + "Ġp allet", + "Ġfract ure", + "Ġg mail", + ".M eta", + "A bove", + ".Key Event", + "j it", + "_mac ro", + "_P USH", + "á» ©", + "/ controller", + "åĬł è½½", + "Ġsuperf icial", + "exter ity", + "Ġmens agem", + "W ind", + "ist on", + ".open api", + "и ÑĢов", + "ĠSerial izer", + "uct ive", + "Ġz ar", + "Pl aces", + ".St atic", + "B a", + "Ġin advert", + "ĠIndones ian", + "_IP V", + "(h orizontal", + "Ġget Title", + "ide press", + "ĠConsole Color", + "ip ers", + "$ out", + "Ġfest ive", + "Ġeven ings", + ".Get Data", + "uit ka", + "ĠManual s", + "uss ed", + "_M ax", + ".Ch at", + "ĠA ircraft", + "= com", + "FO UND", + "ap ro", + "Ġtre asures", + "_al ive", + "Ġgad get", + "ek ing", + "Button Down", + "B rowsable", + ".PER MISSION", + "P ASSWORD", + "ĠH ASH", + "f é", + "\\ TestCase", + "LO SS", + "o thers", + ", J", + "Ġassh ole", + "wer k", + "Ġm ã", + ". ie", + "ev il", + "kont akte", + "//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Ċ", + "= sys", + "ĉ lock", + "-- ;ĊĊ", + "_F UN", + "Fill Color", + "ó a", + "pre nd", + "Ġcompress or", + "M other", + "ĠAr cher", + ".g oto", + "Ġwür de", + "Ġbam boo", + "ï¼ İ", + "ĠT rees", + "Ġb umper", + "Ġsa usage", + "ĠEl asticsearch", + "Ġhor izontally", + "ĠG ul", + "Im mutable", + "Ġlos er", + "Ġabort ed", + "-d emo", + "ĠH atch", + "Ġund e", + "Ġprocess o", + "-c all", + "In come", + "å ĥ", + "_ returns", + "'].\" '", + "(s w", + "C BS", + "am ilies", + "ĠYour self", + "ĠH olt", + ".M ON", + "ৠĩ", + "ÑĪ е", + "an on", + "ĠFont Awesome", + "produ cer", + "j r", + "Ġm au", + "ĉint er", + "Ġdish onest", + "Ġmagn a", + "ĠCollect ive", + "Ġvra iment", + "Ġcho ix", + "st ay", + "Ġweld ing", + "r ising", + ", min", + "ĠF ate", + "g lob", + "RGB A", + "Ġdet te", + "V en", + "Ġembarrass ment", + ".DE LETE", + "greg ar", + "-re nder", + "(b ucket", + "\"> ĊĊĊ", + ".wait Key", + "Bus y", + "Ġdifferent iation", + "ĠC ST", + ".Con stant", + "Ġline Number", + "(m atches", + "Ġweb socket", + "Ġbar red", + "Ġpued es", + "M ono", + "C ORE", + "I ID", + "ĠĠĠĠ čĊčĊ", + "Ġpúb lico", + "lean ing", + "Ġcleans ing", + "Ġcr is", + "ĠDev ils", + "_SET TING", + "unt ary", + ". );Ċ", + "Ċ ĠĠĠĊ", + "[ curr", + "ts y", + "ĠAlex is", + "rit el", + "Ġpet roleum", + ".pre processing", + "m atter", + "For Result", + "- license", + "Ġtrav ellers", + "ĠDispatch er", + "enn ifer", + "Ġdigest ive", + "P ED", + "hib ition", + "MAS ConstraintMaker", + "ĠW att", + "Ben ef", + ".set View", + "d to", + "TE E", + "ĠPel osi", + "_EX TRA", + "Ġmed als", + "x hr", + "fore cast", + "Ġn argin", + "oun s", + "-f ill", + "_CUR SOR", + "Ġsuperv ised", + "Ġtur f", + "ĠEd gar", + "POS ITION", + "Ġcategory Id", + "â ī", + "_ ER", + "ủ a", + "Sh own", + ". ll", + "_POL ICY", + "(), '", + "ĠPre v", + "ĠString Field", + "ĉG lobal", + "ass ed", + "Through out", + "o stringstream", + ".awt extra", + "Ġslo pes", + "ĠSe quential", + "Ġgi orn", + "Ġz elf", + "Ġvers atility", + "lene ck", + ".c gi", + "Ġdou bling", + "ĠBang kok", + "Ġbu urt", + "Ġusu ário", + "st udio", + "Ġje unes", + "Ġm uted", + "Ġ ips", + "_f raction", + "&& (", + "Ġst unt", + "'); ?>čĊ", + "Ġev apor", + "b able", + "ĠPR ICE", + "Ġæ ³", + "lu cent", + "Ġv amp", + "ĠTechn ician", + "Ġuniqu eness", + "M es", + "ur ban", + ".param etrize", + "ĠRe play", + "S essions", + "em br", + "-Americ ans", + "_PRO XY", + "Ġp ian", + "Ġtri e", + "ĠD estructor", + "Game State", + "ĠIM F", + "ch in", + "Ġport e", + "ĠSw al", + "åŁ İ", + "Sub string", + "im ing", + "/L ibrary", + "Ġfright ened", + "w rites", + "Ġrecurs os", + "ar Result", + "_INIT IALIZ", + "ĠBad ge", + "_c rc", + "E ight", + "ĠDIST INCT", + "Ġth ro", + "@ Xml", + "ĠLegend ary", + "-t witter", + "_e asy", + "Ġ+ ++", + "(D ATA", + ".L ocale", + "Ġk ä", + "Ġn urt", + "Ġcr uis", + "_ ios", + "Ġsens ing", + "_L ine", + "Ċ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ", + "pon g", + "ole on", + "Ġwild card", + "çĶ¨æĪ· åIJį", + "Ġbeg ging", + "R od", + "Ġà İ", + "_C ELL", + "Research ers", + ". selector", + "_ ing", + "Ġaspir ing", + "Ġimm ortal", + "Ġy min", + "_ robot", + "Ġpl ur", + "B TC", + "ĠD ID", + "Ġpier cing", + "* u", + "_DEFIN ED", + "ĠTh i", + "ita ire", + "(m edia", + "- ons", + "Ġche fs", + "Ġ\"* .", + "/ AP", + "Ġraz or", + "Ġsearch Data", + "Ġ= &", + "Ġ ãĢĤ", + "Ġm ourn", + "ting ham", + "Ġo li", + "ĠVern on", + "_R S", + "ŀ æĢ§", + "Ġf ácil", + "ang en", + "cel ain", + "Ġa il", + "le st", + "ĠQ COMPARE", + "g ain", + "ĠÎ µ", + "ĠK ob", + "ĠF ault", + "_config s", + "ç»ĵ æŀľ", + ". +", + "cal ar", + "(color s", + "M ul", + "_ ART", + "Ġexperiment ing", + "erm en", + "ĠAng lo", + ".Fixed Single", + "Se a", + "Ġc txt", + ".s lider", + "C ollapse", + "G rey", + "Ġf ld", + "-pro of", + ".cap acity", + "get Parent", + "ĠCom pliance", + "Ġburg l", + "- rec", + "Ġover written", + "M U", + "Ġrout ers", + "ĉ Model", + "Ġfantas ies", + "av ian", + "_p rec", + "ĠSc andin", + "Ġ// <", + "/o ct", + "Ġceremon ies", + "Month s", + "und y", + "Ġqu ed", + "ĠN ou", + "ĠV ibr", + ".r gb", + "Ġcit rus", + "Ġbr aces", + "-upper case", + "get Table", + "Ġdop o", + "ĠK err", + "_CH ILD", + "- cloud", + "ĉ Matrix", + "Ġgard ening", + "S ing", + "al most", + "Require ments", + "ugu ay", + "( Property", + "sub scriber", + "FA ST", + "re action", + "(l p", + ") })Ċ", + "` ).", + ".w allet", + "_ex change", + ".Max imum", + "ĠVer b", + "âĶ ģ", + "() <", + "ï¼Ľ Ċ", + "RO T", + "C ARD", + "ub it", + "{ @", + "_k el", + "ĠTool tip", + "My SQL", + "Main Activity", + "ar f", + "Ġm align", + "Ġse inen", + "ap ist", + "Ġ< %", + "Method Impl", + "M il", + "ĠM ick", + ".de pend", + "< ID", + "Ġpredict ive", + "ĠAP PLICATION", + "le f", + "dim ensions", + "Ġconoc er", + "/ conf", + "ĠTr acy", + "F oto", + "_rem aining", + "= file", + "Ġpage Index", + "ĠPar ish", + "Ġt exas", + "ĠM AGIC", + "ĠH ew", + "d ifference", + "Ġalt ura", + "c um", + "ĉdata Type", + "Ġcaracter es", + "avi ours", + "ĠV OID", + "è¿ ij", + "P UBLIC", + "B io", + "ĠstringBy Appending", + "Parse Exception", + "ĠS uff", + "ĠN orton", + "/d etails", + ".n ull", + ">> &", + "ĉ ok", + "-l ow", + ". usuario", + "n ested", + "X B", + "OUR S", + ".Border Color", + "Ġb row", + "ĠÐ ķ", + "cor r", + "ĠRed skins", + ".get Tag", + ".get Transaction", + "Ġst igma", + "hard t", + "ĠPlayer Prefs", + "als y", + "uc son", + "L anguages", + "ĠOl ivia", + "Ġt ac", + "Ġb li", + "Ġc aval", + "Ġconsolid ated", + "Ġper il", + "Ġde le", + "Ġform ulated", + "Ġhigh ways", + ".sp awn", + "== $", + "ĠN iet", + "Ġv eggies", + "yp o", + "-r ule", + "ĠV ie", + "/e pl", + "Ġenf ants", + "string Literal", + "Ġtou ghest", + "buy er", + "Ġcov ariance", + "Ġil i", + "ĠSoph ie", + "ĠB AB", + "Ġ\" ),", + "ĠU k", + "current Index", + "_user data", + ".code c", + "ĠPun jab", + "ĠSN P", + "l ol", + "adv ance", + "Ġcom fy", + "Json Ignore", + "Ġfashion able", + "ĠI CON", + "Ġor a", + "ĠP ricing", + "< num", + "ĠI RC", + "ER V", + "ĠMe in", + "ĠID ictionary", + "AD OW", + "is New", + "ĠDev on", + "at l", + "(request Code", + "ĉ PreparedStatement", + "IM PORT", + "Ġmar ital", + "_SELECT ED", + "get Response", + "ar Down", + "B V", + "ib Name", + "ĠP ATCH", + "ä än", + "Ġda ar", + "ĠFile Mode", + "Ġm arty", + ".Spring Application", + "c ene", + "amp oline", + "get Size", + "Rest art", + "æķ Ī", + ".project s", + "ĠEthi opia", + "Ġstatus es", + "T ION", + "(b g", + "ĠX unit", + "Temp orary", + "ĠEng agement", + "Ġx f", + "Ġprox ies", + "Ġgen esis", + "Pager Adapter", + "ĠSl ave", + "Ġsung lasses", + "ĠCh loe", + "Ġko ji", + "ad em", + "ĉ JSONObject", + "Î ³", + "Ġh ors", + "* w", + "ó r", + "es ch", + "Ġcritic ised", + "z ial", + "ĠSale m", + ".Vert ical", + "ĠR ash", + "> E", + "ter ing", + "/s creens", + "Ġheight ened", + "аÑĢ ÑĤ", + "Author ities", + "_b box", + "ün st", + ".font Size", + "ĠBO OLEAN", + "div ide", + "ĠSlo ven", + "uc er", + "Ù Ĵ", + "st ub", + "Ġnavig ating", + ": animated", + "_N OW", + "_v ect", + "} {Ċ", + "@ (", + "Ġtele com", + "Ġcontract ing", + "ĠAss ange", + "Ġextract ing", + "Ġgr ö", + "c obra", + ".D IS", + "Ġcr ab", + "Ġtw itch", + "Ġvert s", + "Ġreject s", + "ĉ format", + "Ġreg eneration", + ".S ys", + "s olve", + "ĉd ialog", + "sh i", + "m eter", + "(b est", + "valid ators", + "Ġon wards", + "Ġg uru", + "Ġmoder ator", + "ow ied", + "ex periment", + "r ub", + "Ġm qtt", + "ĠCa ucas", + "Ġnational ism", + "Ġm ange", + "ĉ ImGui", + "/ Edit", + "Ġin h", + "Ġint ellig", + "ero kee", + "ĉ export", + "Ġdiscrim inate", + "sub tract", + "ĠM oodle", + "ens er", + "ĠGuid es", + "R AP", + "-h ot", + "_gr p", + ".p icture", + "X A", + "Ġinit View", + "_Com m", + "Ġoverd ose", + "Ġ+ ĊĊ", + "ĠSil ent", + "show s", + "Ġinterpol ate", + "Form ation", + "Ġb isc", + "mark ets", + "( SC", + "Z e", + "ĠNetwork ing", + "Ġad renal", + "ĠG uns", + "ete or", + "Decl ared", + "orget own", + "Ġk arena", + "/ password", + "_address es", + "ITER AL", + "B uzz", + "ĠCon way", + "(c ase", + "P WD", + "he iro", + "( act", + "** čĊ", + "());ĊĊ Ċ", + "Ġan v", + "Ġ. .ĊĊ", + "(Menu Item", + "(m ail", + "_section s", + "ĉ net", + "Ġpl ut", + "Ġw rench", + "/ object", + "ĠI st", + "ĠV IS", + "/p ub", + "al ten", + "Ġguit ars", + "Ġantibiot ic", + "ï¼ ĸ", + " ¹", + "Ġ\" +\"", + "form ula", + "Ġbab es", + "ĠP rompt", + "Ġen im", + "/ player", + "ĉ ref", + "Ġby Äĩ", + "Ġconsum es", + "ĠH ast", + "ĠT ao", + "Ġ' ))Ċ", + "Ġcl am", + "Ġthigh s", + "Ġmot if", + "Api Operation", + "ĠW L", + "get C", + "ĉf lags", + "oint ments", + "Ġeconom ical", + "need le", + "x ls", + "pr actice", + "ut zer", + "time ofday", + "- output", + "Ġfind ById", + "ĠBudd y", + "Ðŀ ÑĤ", + "Se ven", + "ĠB ark", + "Ġenv oy", + "_al gorithm", + "åĪ ©", + "Ġball istic", + "ç§ »", + "r ades", + "ĉd oc", + "rodu cing", + "ĠE ating", + "Un mount", + "/data Tables", + "_b onus", + "Ġl itt", + "pp s", + ") localObject", + "per f", + "ĠHel vetica", + "sh utdown", + "/ ml", + ".t okens", + "ĠHard core", + ", row", + "/b g", + "Sc aler", + "âĢĶ as", + "_log its", + "âĢĻ int", + "ĉ App", + "Imp licit", + ".F printf", + "ET O", + "Ġterr a", + "Ġpossess ing", + ".r strip", + ", ),", + "= yes", + "ĠStr ipe", + "? =", + "ne utral", + ".g ood", + "Ġk ennen", + "ĠS ung", + "f ault", + "ystate change", + "Can adian", + "',' \".$", + "ĠM its", + "æ nd", + "ĠSTR UCT", + "ĠURL WithString", + "ĠCom pass", + "Ġ-- ĊĊ", + "ĠNS LayoutConstraint", + "| min", + "-ad just", + "Ġreb uilt", + "L IGHT", + "/ se", + "-m ount", + "vp n", + "valid ated", + "(Q Object", + "Ġign ition", + "ĠCharg ers", + "RYPT O", + "]initWith Frame", + "ĠFl uid", + "Ġcad re", + "Ġnomin ations", + "Ne ill", + "ĠH ou", + "Ġcurrent s", + "_g ene", + "(in p", + "Par is", + "z ÄĻ", + "ag gregate", + "Ġass oc", + "weet ed", + "err at", + "âĢĵ ĊĊ", + "Ġ'/ ',Ċ", + "fix ture", + "ĠH ighest", + "amb ient", + "Ġch mod", + "Ġcon te", + "Ġsens ual", + "Ġgar ment", + "z ers", + "ĠPower ed", + "dom ains", + "R eward", + "i omanip", + "Ġcock pit", + "out file", + "Ġbuilt in", + "Ġins isting", + ". vars", + "zip code", + "Ġ ����", + "f ails", + "Ġconsolid ation", + "_ oid", + "Plan et", + "Ġ= \",", + "ĉ el", + "UIL T", + "ät z", + "af ari", + "ĠMc Cl", + "Tim eline", + "Est a", + "Ġfr am", + "Y E", + "Ġcere bral", + "Of Month", + "ĠP regn", + "Ġкл аÑģÑģ", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĊ", + "ĠF res", + "Appro ved", + ".S pecial", + "ĠProtest ant", + "Ġallerg y", + "_p cm", + "ĉC opyright", + "Ġsuper Class", + "\" strconv", + "ĠMoh amed", + "Ġ' //", + "Fore Color", + "Ar thur", + "ĠJ ungle", + "Ġve ins", + "S ad", + "Ġback ups", + "ĠOp inion", + "û t", + "Ġinter mitt", + "ody n", + "ĠChrist ina", + "Ġand re", + "Ġevac uation", + "pa lette", + "h orse", + "ĠRes ident", + "ĠHass an", + ".N il", + "Ġa isle", + "ĠG rowing", + "Ġblog info", + "/s ql", + "_io ctl", + "Sc aling", + "ĠMon ad", + "_c pp", + "ĠH utch", + "ĠApple WebKit", + "Exp ense", + "_J OB", + "Ġpoint less", + "From Body", + "ant al", + "Ġdepict ing", + "ĠC ELL", + "Ġref in", + "ĠC NC", + "ì¹ ĺ", + "_dim ensions", + "ĠS AN", + "Ġa ft", + "Ġfoot steps", + "cc oli", + "_PH ONE", + "/m ath", + "-k ind", + "ĠMe ans", + "ich ael", + ".g una", + "Ġinaug uration", + "-dr iving", + "( delete", + "Ġtotal Count", + "_M C", + ".Ext ension", + "Com mercial", + "Ġz Index", + "< Customer", + "\" g", + "-sh are", + "Ġp act", + "ag ara", + "ĠS IL", + "_m odes", + "ĠM olecular", + "Ġsystem atically", + "< G", + "_s cr", + "ĠO ro", + "as ers", + "Ġb ic", + "Ġdest roys", + "PI PE", + ".Start Position", + "Ġc ủa", + "ire z", + ".B unifu", + "_F unction", + "Ġs ü", + "_f uture", + "ĠWe alth", + "ĠNatur ally", + "æĢ »", + "_y es", + "Ġabrupt ly", + "String Encoding", + "ĠCGPoint Make", + "Ġz h", + "Ġimp erson", + "Ġpiv otal", + "ĠSom alia", + "Ġsegment ation", + "_AN AL", + "ĠLogin Component", + "Cons ult", + "Ġtr uncated", + "] \";Ċ", + ".get Config", + "Ġintern ship", + "B aby", + "ê° ľ", + "Ġstrengthen ed", + "_M I", + "b asket", + "Ġnicht s", + "ĠTV s", + "ĠSh an", + "ãĤ µ", + "rac use", + ".Re LU", + "/ interfaces", + "ĠgetItem Count", + "Ġret iring", + "Ġspecial s", + "Ġentity Manager", + "bel ief", + "Ġs older", + "da ughter", + "ij kl", + "Ġutil izes", + ".f ixed", + "S U", + "Ġdr astic", + "Ġh acks", + "gr und", + "ĠM U", + "ĠSt arter", + ".Com ponents", + "_m otor", + "Gold en", + "Ġl odge", + "Ġ ));", + "ĠCor inth", + "иÑĩ еÑģÑĤво", + "ón ico", + "gre SQL", + "ĠFl uent", + "Ġmar c", + ".Load Scene", + ".Group s", + "Ġer h", + "ĠAut umn", + "St opped", + "Ġitalian o", + "Ġmin ions", + "ĠAssert ions", + "Ġm ux", + "B u", + "Ġ---------------------------------------------------------------- --------------------------------", + "ĉ up", + "read ystatechange", + "_M eta", + "Ġcurrent Date", + "ĠChap man", + "Und o", + "Se an", + "ap r", + "Ġpar m", + "_ icons", + "ĠSt a", + "á z", + "Ġsub division", + "Ġalter ing", + "P NG", + "ponent ial", + "Ġpost gres", + "ĠB DS", + "-ex istent", + "ĠBrad ford", + "ĠO MX", + "_W HITE", + "_PRO GRAM", + "q c", + "Ġtypings Slinky", + "ĠP ics", + "_M ETA", + "IT TER", + "_sub scription", + "IRON MENT", + "ĠHy undai", + "();ĊĊ ĊĊ", + "ĠØ ³", + "Ġj ac", + "Ġelimin ates", + ") });Ċ", + "Ġcomp rend", + "ĉ insert", + "_f aces", + "\"> $", + "Ġeb ay", + "Ġcapt ive", + "pl iant", + "ĠCalcul ates", + "ol ta", + "est ing", + "_re vision", + "Ġm ús", + "+ m", + "\",\" \",\"", + "WH AT", + "Ġcompassion ate", + "h arga", + "[ random", + "Ġmod ulo", + "(s n", + "Ġoccup ations", + "//// Ċ", + "ĉ board", + "ĠB alk", + "wi Äħ", + "ĠW ifi", + ".Pro file", + ":m aj", + "ĉm at", + "LOCK S", + "(j Button", + "Ġ(' $", + "M ur", + "æĮ ī", + "b ble", + "Ġf rog", + "-h ide", + "Ġbroad caster", + "ภŀ", + "ha led", + "Ġam using", + "_predict ions", + "_in tr", + "Ġe agle", + "аÑĤ елÑĮ", + "Ġget List", + "ps ilon", + "Ġcharacter ization", + "AR DS", + "Ġre location", + "Ġr ulers", + "P AY", + "ĠDef initely", + "_A ction", + "Ġclos ures", + "Ġfact ual", + "odyn amic", + "Ġpreca utions", + "nie j", + "ĠPart ies", + "ĠSub aru", + "Ġcous ins", + "ar beit", + ".m oney", + "gun ta", + "( and", + "get item", + ".Style Priority", + "Ġsl id", + "single ton", + "Ġg arn", + "ĠP AS", + "Ġd azz", + "a ż", + "Ġbog us", + "ĠM og", + "Ġrival ry", + "is ol", + "Ġland marks", + "ñ as", + "B ern", + "ĠSach s", + "Ġ\" )ĊĊ", + "Ġhost ility", + "_m ex", + "m ere", + "M ot", + "p ictureBox", + "Def ense", + "Ġaffid avit", + "other wise", + ".d irectory", + "_ UnityEngine", + "-b log", + ".s kin", + "ph em", + "Ap ellido", + "er chant", + "[ class", + "Ġw art", + ".\" [", + "ale ur", + "/ back", + "ĠĠĠĠ ĉĠĠĠ", + "Ġprecip itation", + "Ġob struction", + "Ġp Obj", + "Ġr upt", + "UCK ET", + "ay e", + "æİ Ĵ", + "g x", + "Ġe cl", + "Ġsecre cy", + "/ Header", + "ĠLes b", + "Ġle i", + "ĠBullet in", + "Ġgive away", + ".H ome", + "_RO OM", + "\" W", + "Ġcow ork", + "_ ra", + "ĠC ycling", + "ĠP aw", + "Ġpup il", + "/ arch", + "ĠFile Utils", + "é¦ ĸ", + "r sp", + "Ġfreed oms", + "ĠL ear", + "}` ).", + "Ġbow ls", + "/b lock", + "_log ging", + "Ġmeth ane", + "Ġhorn s", + "Ġwonder fully", + "Ġalter ations", + "Ġex ile", + "ls en", + "_p ause", + "_L ANGUAGE", + "ĠUS DA", + "_m ysql", + "_AM OUNT", + "ĠL IFE", + "Ġyoung sters", + "Ġri ots", + "[ E", + "Ġun forgettable", + ", },Ċ", + "Dis posed", + "ĠAss assin", + "UN G", + "ĠNew sp", + "User Service", + ": aload", + "+ ',", + "Ġsett lers", + "Ġscre ams", + "Ġincon venience", + ".R otate", + "Ġj ars", + "ĠP uzzle", + "Ġm est", + "ars i", + "ĠSh arma", + "| (", + ".d s", + "ĠSac red", + "_e vt", + "Ġexpress es", + "Ġh och", + "ĠD uch", + ".c alls", + "th r", + "ĠShe ffield", + ".Alert Dialog", + "Ġrad ically", + "Ġtr ous", + "Ġprev ailing", + "ĠWW II", + "âĢĻ n", + "ens ely", + "ĠY esterday", + "ĠSir ius", + "Ġkill ers", + "ĠF FT", + "Ġo val", + "') :čĊ", + "Ġìłķ ë³´", + "our age", + "ĠCheck box", + "Work book", + ".def er", + "_f loor", + "Ġc ouncill", + "Ġnors ke", + "mo il", + "ore a", + "Ġmarket ed", + "_S UR", + "x AA", + "Ġst ained", + "e ut", + "ĠM eng", + "Ġi eee", + ". extern", + "eg ie", + "Ġr app", + "ĠPy ongyang", + "' class", + "M ob", + "Ġinitial Value", + "_w ave", + "Ġj ab", + "Ġmascul ine", + "Ġampl ifier", + "Ġt ty", + "Path Component", + "_ xt", + "ĠG FP", + "/ sec", + "ĉdis patch", + "mark down", + "ĠS chn", + "bo le", + "· ·", + "mouse move", + "Ġerr Msg", + "Ġas ign", + "_m ono", + "To Selector", + "ĠZ u", + "(R ect", + "ĠError Code", + "lat in", + "ang ible", + "v tk", + "CG Size", + "P okemon", + "Ġclass mates", + "Ġattract s", + "ĠT atto", + "ult an", + "ol óg", + "Ġhalt ed", + "ठ¨", + "ĠK art", + "Ġ ue", + "_Init Structure", + "Test Class", + "ĠAir bnb", + "_ \",", + "Ġchar coal", + "Ġip c", + "ĠSt retch", + ".g lide", + "lates AutoresizingMaskIntoConstraints", + "Ġpot ion", + "ITT LE", + "Ġcount ert", + "_h d", + "pre pared", + "Ad s", + "ĠV ampire", + "rob ots", + ".Create Index", + "Status Label", + "Ġt ucked", + "af ür", + "U t", + "Ġswe ater", + "_F N", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĉ", + "ata ka", + "Ġeyeb rows", + "ac oes", + "ud en", + ".LinearLayout Manager", + "Ġsw ay", + "Ġmult in", + "() )))Ċ", + "ĠNS UInteger", + "ĠMy Base", + "Part ner", + "uts chen", + "ĠC ater", + ".setBackground Color", + "Ġaccompl ishment", + "_pro blem", + ".d td", + "Ġpage Number", + "Ġj ackets", + "Ġcro pped", + "u els", + "ĠH ep", + "Ġc apped", + "* Math", + "_callback s", + "Ġpub b", + "ĠBrun swick", + ".res pond", + "[\" _", + "Ġbed ding", + "hyth m", + "O X", + "(s peed", + "Ġpestic ides", + "Ġ---- ---", + ".Bl ue", + "Ġnood les", + "ĠGo es", + "Ġs aver", + "o xy", + "_com pletion", + "ĠSw inger", + "Ġget Date", + "Ġmind ed", + "int egration", + "ĠLot us", + "(st op", + "(', ');Ċ", + "Ġflood s", + "ĠWork flow", + "Ġerupt ed", + "Mac ro", + "ĠSau ce", + "Ġevent Name", + "\\ Input", + "Break ing", + "ĉ when", + "_p w", + "IND ER", + "ĠWell ness", + "Ġvox el", + "ĠM ell", + "ĠM EDIA", + "SE NS", + "ĠFund s", + "ĠM ild", + "< Array", + "- this", + "ump ed", + "/f w", + "ĠDb Context", + "W I", + "girl s", + "H OW", + "'); ?>Ċ", + "Ġtempt ing", + "Ġtest ament", + "Ġb ible", + "Ġconsult ed", + "ĠIndex Error", + "è¨ ĺ", + "Ġkey pad", + "izz o", + "( ok", + "Ġwhats app", + "ĠRemote Exception", + "Ġteam ed", + "âĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶ âĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶâĢĶ", + "» ,", + "Ġget Time", + "di ag", + "iss y", + "Ġh ed", + "Ġkn ots", + "j om", + "Ġfun nel", + "-m ails", + "Ġexport ing", + "ĠV L", + "ĠK arn", + "ĠBuddh ism", + "ĠAll an", + "_R ADIUS", + "Ġw ording", + "ĠFor get", + "ĠCor ona", + "ip hy", + "Ġlim burg", + "ugg y", + "ĠUser Repository", + "im in", + "(e le", + "Ġlabel led", + "ç¤ ¾", + "ĠH erman", + ".q q", + "Ġ\" ));Ċ", + "ie ber", + ".Trans late", + "ry n", + "Ġdes env", + "um d", + "Sim ply", + "ĉm ode", + "R pc", + "ĠVal encia", + "Ġstaff ers", + "Ġsel v", + "ĠSpi ke", + "Ġdel ic", + "Ġer u", + "_D T", + "J udge", + "á» ķ", + "ĠBas in", + ".m utable", + "\" url", + "Ġtar iff", + "ĠSlee ve", + "Ġfl are", + ".drop out", + "Ġbr ides", + ")) ,čĊ", + "_con straints", + "de struct", + "Out line", + "Ġdisappe ars", + "_lock ed", + "ĠNS LocalizedString", + "ck e", + "ĉ null", + "ad resse", + "Ġto pping", + "ĠJ oker", + "b ishop", + "но ÑģÑĤÑĮ", + "and ering", + "_ amp", + "= time", + "_S pace", + "_P ULL", + "' =", + "Ġant iqu", + "Ġc ach", + "___ ĊĊ", + "ON ES", + "о Ñı", + "Ġun read", + ".p olicy", + "oooo oooo", + "ëŁ ¬", + "Ġu sted", + "ĠRe ce", + "Ġal lem", + "ãĥ¼ ãĤ¹", + "ĠThought s", + "ve illance", + "istr ate", + "_l ane", + "Ġfam ed", + ".Get Name", + "Ġsmo other", + "ĠQual ified", + "az ers", + "_ geo", + "F ax", + "ĠM inds", + "ĠR aises", + "Ġtrans cripts", + "Con versation", + "Ġremark ed", + "ëĤ ĺ", + "d ling", + "Ġdeploy ing", + "Ġshared Application", + "Ġk p", + "FontAwesome Icon", + "_d ummy", + "reib en", + "ĠJane iro", + "Direction s", + ".get Bean", + "s ass", + "Ġcommand ers", + "v ation", + "error Code", + "ĠAl loy", + ".local ized", + "Ð ij", + "Ġdish washer", + "ĠSou p", + "N u", + "_D efault", + "Ġune ven", + "Ġ/> \";Ċ", + "-B ased", + "Ġseam lessly", + "- null", + "ĠX C", + "Ġst ew", + "(d elay", + "AT ORS", + "ĠWhe eler", + "\" H", + "e ast", + ". air", + "âĢľ But", + "Object Context", + "success fully", + "_l and", + "Ġfold s", + "_CO ORD", + "Ġsub po", + ".get Address", + "in str", + "Material s", + "Ñĥ ÑģÑĤ", + "de posit", + "-l ast", + "_GR AY", + "= find", + "Ġmut ant", + "Ġlesb ienne", + "let cher", + "RO UGH", + "ure ka", + ".c apture", + "Ġen n", + "Ġ([ [", + "ĠFl u", + "Ġtask Id", + "ĠHus sein", + ".f older", + "Ġa usterity", + "ISTR ATION", + "_ Impl", + "注 æĦı", + "Ġdec ree", + "- chat", + "Ġimp lication", + "Ġguess es", + "ul kan", + "An alytics", + ". plus", + "COM MAND", + "е ли", + "» ĊĊ", + "_S ITE", + "Ġequal To", + "Support FragmentManager", + "ĠRec ording", + "å®Į æĪIJ", + "Ġbag gage", + "Ġpitch ers", + "ĠE h", + "o que", + "ĉc nt", + "Ġ=> $", + "/ foo", + "IR A", + "ĠSat ellite", + "bor ah", + "Ġ}} \"Ċ", + "ĠEnd s", + "ĠSpr ay", + ", param", + ".Ch rome", + "* q", + "th ought", + "ibr ated", + "Ġth ieves", + "Ġbenefici aries", + "Enter ed", + "ottes ville", + "Ġveter in", + "By ID", + "qu ipe", + "um ption", + "- unit", + "Execution Context", + "@ s", + "ĠG iov", + ".Tool Tip", + "_f riend", + "( attributes", + "Ġdump ing", + "ĠJ C", + "_D OCUMENT", + "ĠArm our", + "( insert", + ".Horizontal Alignment", + "ĠQ ed", + "ãģĦ ãģ¾ãģĻ", + "/g it", + "ĠY YYY", + "ĠCard iff", + "Ġap a", + "organ ic", + "ĠWhere as", + "Ġæ Ŀ", + "ĠM ia", + "Ġdemol ition", + "Ġsc ars", + "Ġp ai", + "Ġre tries", + "Ġr q", + "ĠDen is", + "( Utils", + "Ġallev iate", + "ĠP IC", + "id ue", + "Ġacknowled ging", + "Ġ// ////////////////////////////////", + "ç¡® å®ļ", + "Ä «", + "\\ Json", + ".b inary", + "Ġx type", + "sign als", + "ĠAp pearance", + "& r", + "} s", + "C i", + "ĠI llum", + "por ate", + "h og", + "Ġindex Of", + "\\ Command", + "_par allel", + "ĠSher lock", + "í ĥ", + "Ġ\" \")čĊ", + "//////////////////////////////////////////////////////////////// ////////////////////////////////", + "Ġcritic ize", + "ĠSo ap", + "ĠMatch er", + "Ġgr illed", + "* T", + "Ġad ore", + "ull ing", + "Ġjed och", + "_ref s", + "lean up", + "ĠJ AXB", + "Ġro ses", + "ĠL iam", + "size i", + "Ġget char", + "Ġtar de", + "-to oltip", + "Ġqual ifier", + "ĠInter mediate", + "_W indow", + "ĠMal ta", + "Dis connect", + "ew here", + "Camp o", + "Ġirr ational", + "led o", + "ĠD N", + "ARG V", + "Ġout ro", + "Ġth irteen", + "Jose ph", + "M AR", + "/g l", + "J ess", + "ĠPsych iat", + "Ġpadding Bottom", + "- loop", + "/ fonts", + "_se en", + "Te ams", + "React DOM", + "(m an", + "(x path", + ".get SimpleName", + ">( *", + "ĠP vt", + "Ġel ders", + "Ġp ies", + ".user Agent", + "- region", + "ĠGree ks", + "(f ragment", + "st u", + "Ġcouncil s", + "Ġst amina", + "ĠGod dess", + "è ¥¿", + "Ġphilosoph ers", + "Ġpers one", + "ĠL ose", + "ĠCL R", + "ĠD ocs", + "Ġso ak", + "ĠHOLD ER", + "Ġb ells", + "hash Code", + "R ATE", + "_WE IGHT", + "in ous", + "end ra", + "oph obic", + "Ġpro se", + "Ġfin ely", + "/o auth", + "(s pace", + "ad ge", + "ĠM ama", + "Ġstring Buffer", + "Ġst int", + "Ġmis ma", + "Ġvill ains", + "ĠCrime a", + "Ġdipl oma", + "Ġпо Ñģл", + "ĠBe a", + "(j oin", + "Ġíķ ´", + "CH AT", + "per ing", + "ĠC ros", + "Ġmon keys", + "Ġpred s", + "yl a", + ",, ,", + "Ġvibr ator", + "ĠN U", + "åħ Ī", + "f ant", + "z et", + "Ġb ietet", + "un ft", + "sw orth", + ".F low", + "Ġpsy ched", + "ĠContin ental", + "> t", + "Ġqu ilt", + ". UP", + "Ġexpans ive", + "Dis pose", + "(l anguage", + "C aps", + "_Z ONE", + "Ġrec ycle", + "ĠMan aged", + "current Color", + ".b roadcast", + "sign In", + ".p rom", + "ll u", + "ue blo", + "Ġpunch es", + "Ġautom at", + "Ġassign ing", + "Ġcreate User", + "ĠAll ied", + "Ġconduct or", + "Ĥ ¨", + "Ġs addle", + "Ġd ni", + "omed ical", + "-W est", + "Positive Button", + "Ġit alic", + "? [", + "(tr igger", + "Ġele phants", + "\":\" \",\"", + "Ġcal iber", + "raft ed", + "d igits", + "Ġmar shal", + "mill iseconds", + "mark ers", + "m om", + "/ place", + "Ġhol istic", + ": t", + "# ,", + "Ġb oto", + "Ġnause a", + "ĠSh ooting", + "ite ch", + "Ġtext Status", + "< Class", + "ĠDes cribe", + "Ġbuff et", + "g il", + "Ġlog its", + "std call", + "mod s", + "ĠSk ull", + "ĠB are", + "h ope", + "ĠIn tr", + "F air", + "ĉ pt", + "Ġacompan h", + "Ġf kk", + "_r pc", + "Inst alled", + "_ ans", + ".get Minutes", + "âĢ¦ \"ĊĊ", + "- thread", + "Ġpres chool", + "AIL S", + "Ġdiff ic", + "( convert", + "ĠN ath", + "ĠDO J", + "Ġreg imes", + "Ġenthusi ast", + "Ġwarrant ies", + "Ġfasc inated", + "_b inding", + "_N ot", + "oft en", + "_R W", + "/m ail", + "Ġtitle Label", + "Ġvill agers", + "ĠJ iang", + "Ġsw agger", + ".Row Index", + "_img s", + "rap y", + "VER AGE", + ". Up", + "Ġno op", + "c io", + "ĉ ST", + "Ġdecre ment", + "Ġmagn esium", + "_ rotate", + "S it", + "Ġnieu we", + "Ġter med", + "íķ ©ëĭĪëĭ¤", + "Ġur g", + "_t ouch", + "Ġsw arm", + "Ġcl ave", + "th est", + "ĠL af", + "H X", + "ĠH ulk", + "Ġplaint ext", + "ĠSof a", + "get Session", + "L ed", + "Ġecosystem s", + "he i", + "ĠK ills", + "Ġhus bands", + "Ñħ ÑĢан", + "(d om", + "_t iles", + "Nib Name", + "Ġdon ating", + ". acc", + "Ġlifes pan", + ".b n", + "_RG CTX", + "æ ¥", + "ans en", + "Ġmod elling", + "Layout Params", + "ĠonChange Text", + "rs a", + "- location", + ".P e", + "(b us", + "(s ong", + "Ġprodu k", + "ĠSH OULD", + "ĠC J", + "Ġs os", + "ĠHome Controller", + ".load ed", + "(D ocument", + ".s ocial", + "t iles", + "Ġl ame", + "= df", + ".parse Long", + "Ġpr ac", + "Ġdet ox", + "ĠV E", + "Ġpunt os", + "Ġdo ctr", + "Ġan cor", + "CA PE", + "Ġc mb", + "çĦ ¶", + "*) \"", + ":// /", + "Value Type", + "Ġmort gages", + "; q", + "ĠRock ets", + "s port", + "UG C", + "ct s", + "ãĤ ģ", + "ie ur", + "ĠAppe al", + "(n b", + "//////////////////////////////////////////////// ////////", + "IM ATION", + "ĠC res", + "ĠMan ip", + "C ause", + "at ypes", + "man ufacturer", + "# ----------------------------------------------------------------------------", + "Ġsp or", + "es on", + "Ġpun ched", + "Ġbook marks", + "ĠBul k", + "Complete Listener", + "ĠTalk ing", + "ĠEr nest", + "Ġrub bish", + "k ills", + "ĠDE FIN", + "Ġneighbour ing", + "ar lo", + "ĠP CA", + "ĉm atrix", + "lo k", + "Ġat las", + "ĠG ur", + "Ġw yn", + "-n egative", + "Ġt ul", + "Ġre lic", + "ĠV oltage", + "ĠPre is", + "ĠJ NICALL", + "ĠPM ID", + "ak et", + "ĉ attr", + "Ġet iqu", + "ĠM J", + "ĠG mail", + "cl r", + "_exec ution", + "éĶ ®", + "pos itor", + ". af", + "N r", + "Ge orgia", + "Top ology", + "Ġperch é", + "Ġmus lim", + "Ġepid emi", + "Ġsab ot", + "act us", + "Ġë ĮĢ", + "ĠIO Error", + ". est", + "p refs", + "ĠKr ish", + ".Read Key", + "NAS A", + "u ção", + "_D b", + "umer ator", + "W ide", + "(st atement", + ".end point", + ".... .....", + "Ġ[ *", + "stream s", + "m time", + "P x", + "at r", + "Ġt pl", + "R oman", + "Ġscen ic", + ".n z", + "ĠSe conds", + "sub menu", + "Ġìĭ ¤í", + "_b undle", + "Ġde ÄŁ", + "ĠS isters", + "pre ferences", + "Ġport a", + "Ad visor", + "max Length", + "ĠG REAT", + "__ (Ċ", + "ole st", + "ĠLabel s", + "Ġen fer", + "ĠĠĠĠĠĠ ĊĊ", + "ĠThe ft", + "_F ILL", + "ĠW ise", + ") application", + "un ami", + "> ())Ċ", + "ADD RESS", + "B ST", + "et zt", + "ĠQ gs", + "S ense", + "Exception Handler", + "ĠCh u", + ".get OwnProperty", + "Ġexerc ised", + "iot ic", + "ĠRe leases", + "Ġp interest", + "ol ie", + "is oft", + "Ġsequ encing", + "Ġpad re", + "] ));čĊ", + "(r adius", + ".m ed", + "aint ies", + ".Object Model", + "Ġem ple", + "Ġseg uro", + "St ars", + "Ġqual itative", + "lem n", + "á» ±", + "> \").", + "Ġg x", + "-c ert", + "ĠAST M", + "Ġfull name", + "Ġte lemetry", + "ĠCamb odia", + "_ ul", + "ĠCl are", + "C USTOM", + "Q C", + "ĠUn s", + "ĠHTTP S", + "ĠPark inson", + "ancy box", + "',' .", + "T ue", + ".get Last", + "Ġab i", + "Äħ d", + "A st", + "ĠEd iting", + ".Un ity", + "j mp", + "Ġm ats", + "Ġshared Preferences", + "Capt ain", + ".page Size", + "Ġr tl", + "Ġan meld", + "Runtime Object", + "Ġdemand e", + "(\" ;", + "se ite", + "-head ed", + "ĠK ra", + "ĠF ONT", + "` \\", + "Class NotFoundException", + ". avg", + "atic al", + "A j", + "Ġpermit ting", + "Pro j", + "ERR Q", + "Ġcre ampie", + "ĠBuy er", + "-mod ules", + "ĠSund ays", + "| `Ċ", + "Ġday time", + "Ġ+ (", + "Ġgl itch", + "ĠOper and", + "Ġtox ins", + "iny a", + "D NS", + "ĠS as", + "C ake", + "ĠNation als", + ".add To", + "Ġs inking", + "Ġcompreh ension", + "Ġsc or", + "ag ements", + "Ġt ard", + "Ġmarch ing", + "ĠM TV", + "Ġs ane", + "Create Info", + "Ạ¯", + "Ġend Index", + "ĉ layout", + "ĠåIJ į", + "S ITE", + "ĠT HERE", + "Ġ[ {'", + "opath ic", + "Ġtrans mitter", + "/ body", + "Ġp und", + "ĠC losing", + "Ġset attr", + "Ġbound ed", + "At las", + "sum ing", + "(t imes", + "par er", + "yn om", + "fe it", + "Ġf rem", + "- leg", + "ĠBr as", + "> #", + "Ġì¶ ľëł¥", + "ĠIN STANCE", + "ĠC ouch", + "_host s", + "lik elihood", + ".M arker", + "ĠM asks", + "Ġcere al", + "util ities", + "Ġelement al", + "Ġdist orted", + "in active", + "c ry", + "W L", + "UPPORT ED", + ".Th rows", + "/s chema", + "ser ie", + ".\" ',", + "ĠBened ict", + "-p icker", + "ig gs", + "ĠPir ate", + "åij¨ æľŁ", + "ĠTh ema", + "ĠSouth ampton", + "Ġarray With", + "ĠPaul a", + "Ġpredict or", + "- Ass", + ".user id", + "Ġper i", + "Ġexagger ated", + "ur ate", + "arse ille", + "ĠCon cent", + "ĠP ik", + "Ġ@ _;ĊĊ", + "Ġform ations", + "Ġden omin", + "\"/> .Ċ", + "ended or", + "Ġpan cre", + "Ġam t", + "Ġon Resume", + "on Delete", + "ĠB CH", + ") (\"", + "m ovement", + "Ġpot assium", + " čĊčĊ", + "ĠMah m", + "} \";ĊĊ", + "Ġd q", + "ĠPublish ers", + "ĠAm pl", + "ĠDani elle", + "Ġt ern", + "èµ ·", + "no ÅĽÄĩ", + "e in", + "ĠAsync Storage", + "un ger", + "rou w", + "Ġsc issors", + "/ assert", + ".b ucket", + "/ archive", + "_M an", + "Ġint oler", + "Ġ() =>", + "ĠÐĴ Ñĭ", + "Ġsa i", + ".x y", + ".\" čĊ", + "Ġur inary", + "es ub", + "IST ICS", + "ĠÎ º", + "Ġcompl iments", + "Ġtypings Japgolly", + "ih ar", + "Exp ansion", + "ĠS erving", + "_st udents", + "ĠX BOOLE", + "( il", + "Ġì² ĺ", + "Ġj ó", + "(t ol", + "( JS", + "ĉC G", + "ĠD RAW", + "tw ig", + "Ġo at", + "_sm ooth", + "ĠC SL", + "Ġos ob", + "Ġens uing", + "Ġbank er", + "ĠBack pack", + "_p ing", + "Ġwish list", + "= ax", + "ĉĠĠĠ Ċ", + "Dis ney", + "stead y", + "\"> %", + "Ġproph ets", + "ĠZ X", + "Ġminimal ist", + ".PL AIN", + "Se attle", + ". ordinal", + "ĠPI PE", + "Ġret orna", + "Ġjug ador", + "ĠB ret", + "ĠâĶ ľ", + "Ġpl ush", + "UL ATOR", + "Sort ing", + ".grid y", + "ect omy", + "_ activ", + "r ack", + "Inter active", + "ĠAntar ctica", + "Ġv engeance", + "en so", + "_k nown", + "up plier", + ".Mod ules", + "ĠConnection State", + "éļ IJèĹı", + "@ FindBy", + "Ġpl acer", + "\\ model", + "< ()>", + ".is Successful", + "-g ood", + "b z", + "ĠDr aco", + "Ass istant", + "-ex tra", + "аб лиÑĨ", + "Ġhyp ocrisy", + "Ġt st", + "ĠA gr", + "$ txt", + "Ġlog istic", + "lic ensed", + "ĠH of", + "Ġt at", + "( iv", + "Ġinto xic", + "post Id", + "_st rike", + "Ġhum iliation", + "pc odes", + "\" sync", + "(rec ipe", + "+ N", + "rent e", + "ĉ Client", + "ycop g", + "ĠZur ich", + "ĠPro files", + "C ountries", + "Ġp ict", + "Ġroll out", + "requ encies", + "Ġpatch ed", + "Ġcar tridges", + "Ġsh ading", + "J ar", + "Ġsalv age", + "ĠTax es", + "Ġstand by", + "apor an", + "E igen", + ". angular", + "ĠN ested", + "äº «", + "Ġis Visible", + "ĠDw ight", + "_BR ANCH", + ".D elay", + "Ġk end", + "Ġfacilit ated", + ".flat Map", + "Ġs anta", + "ĉS end", + "/m essages", + "Ġof Type", + "ĉs wap", + "# plt", + "ĠTur ks", + "N ES", + "Ġprogress ively", + "ĠRes idence", + "ĠT REE", + "Ġno en", + "d io", + "Ġn elle", + "Ġsog ar", + "itt i", + "week ly", + "Ġambigu ity", + "_Set tings", + "W are", + ".ne o", + "_D ST", + "Ġæĸ ¹", + "pre p", + "lob by", + "@ email", + "/m ovie", + "Ġfun kc", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ Ċ", + "ÂŃ s", + "Ġguard ians", + "- pos", + "Ġconfig uring", + "ĠC PS", + "ĠDe us", + "Ġvidé os", + "_ empresa", + "Ġsl apped", + "< Model", + "Ġunders cores", + "U h", + ".access Token", + "SET S", + "ĠS parse", + "ĠCal d", + ": path", + "ĠS ervers", + "= batch", + "Ġkn itting", + "Ġx a", + "Ġsearch Bar", + "Ġsn ag", + "Ġinf used", + ".b am", + "le ver", + "Ġtax onomy", + "à İ", + "Ġatt aching", + "Ġh ern", + "_N OP", + "Click able", + "(P arse", + "ĠDynam o", + "-b uilder", + "Ġdere g", + "Ġsc attering", + "è¿Ľ è¡Į", + "an zi", + "ĠShe pard", + "\"> ',Ċ", + "_X DECREF", + "ĠBuzz Feed", + "_M ARGIN", + "P LOY", + ".sm all", + "Ġm imeType", + "Ġh olog", + "ĉc amera", + "li as", + "Ġsusp ense", + "ody nam", + "b au", + "Ġgrave yard", + "_n amed", + "\":\" '", + "Ġ******************************** ****************", + "Ġgame Over", + "ĠLENG TH", + "ĉs creen", + "Ġdo InBackground", + "_depend encies", + "Ġr tc", + "/ up", + "_ ROM", + "H all", + "Ġdef iciencies", + "( te", + "' #", + "_e quiv", + "Ġpre order", + "ĠA xe", + "ом Ñĥ", + ".send File", + "Ġfil t", + "ĠLim its", + "ĠCaval iers", + ".dis count", + "âĨ IJ", + "ĠW it", + "QRST UV", + "Ġi j", + "Ġt egen", + "Ġ: \",", + "diff iculty", + "p unkt", + "ĠEmail s", + "ch lor", + "(f un", + ".U int", + "ĠSt all", + "_ verified", + "u D", + "File Type", + "Ġple asures", + "Ġjud iciary", + "Ġsh am", + "ip ur", + "_PL US", + "off ers", + "( foo", + "_G T", + "ĉc ore", + "ENT ION", + "ĠLib eration", + "Command Line", + "_de partment", + ".A r", + "_ne ighbor", + "ĠSub mitted", + "ĠĊ", + "Ġdro its", + "Ġhomosexual s", + "Ġab duction", + "ĉw idget", + "$ headers", + "ĠD AR", + "Ġfl a", + "th reat", + "Ġlou is", + ".Get Property", + "\" Just", + "(f rames", + "ry o", + "prof ession", + "| i", + "íķ´ ìĦľ", + "(s v", + "Ġun recognized", + "I onic", + "F ashion", + "Screen State", + "ĠIn coming", + "Not Nil", + "Ġsync ing", + "em ie", + "Ġtherm o", + "_pro cs", + "Ġincons istency", + "rel igious", + ".m j", + "Ġperson n", + "Ġmoment os", + "or arily", + "Ġæ Ĭ", + "_ne urons", + "Ill ustr", + "im oto", + "il ik", + "ĠW oj", + "Tr ading", + "Ġapp are", + "Ġentre prises", + "ach at", + "Ġ ¬", + "Ġne igh", + "BUTTON DOWN", + "ĠMah er", + "ag han", + "-h ash", + "\" f", + "Ġclient ele", + ".add Button", + "ĉ SP", + "Q i", + "Ġgr ated", + "POS ITE", + ": >", + "ĠHow ell", + "ĠCompar ative", + "ĠIS C", + "ÂŃ i", + "O cean", + "D avis", + "ĠFil me", + "W ins", + "ĠJ IT", + "oc cer", + "ĠC orm", + "ENCH MARK", + "rch ive", + "ica ção", + "Ġm ata", + "Ġchild birth", + "ĠOption ally", + "En s", + "Ġx http", + "Ġel ucid", + "_Osc InitStruct", + ")) ):Ċ", + "Ġint uit", + "ĠDon ate", + "Ġcorrel ates", + "> Delete", + "Ġequ ipe", + "Ġb oca", + "Ġinfl atable", + "er ah", + "ĠDateTime Kind", + "Ġcal ves", + "\\ Lib", + "Ġem lrt", + "ĠTr ilogy", + "ĠP anc", + "ĠD uis", + "ĠpelÃŃcul a", + "WAR DS", + "_DE TECT", + "-section al", + "dh cp", + "For Row", + "-de struct", + "ĠPres enter", + "/s lick", + ", on", + "ĠCit adel", + "logged in", + "_sub type", + "Ġsig ue", + "Ġc uring", + "ĠFire wall", + "Ġfluores cence", + "ĠItal ians", + "иÑĤ ÑģÑı", + ".get Style", + "In Seconds", + "j ie", + "-S mith", + "Ġx link", + "Ġsub missive", + "он ÑĤ", + "arbon ate", + "ĠF aul", + "_go als", + "ĠCommission ers", + "chart Instance", + "_POST FIELDS", + "Ġmed ial", + "Ġman os", + "Ġdel t", + "sv m", + ".Ap is", + "ep hy", + "Ġasym pt", + "Ġapp Delegate", + "Ġimpro bable", + "ck a", + "sim d", + "/ Error", + ". âĢĵ", + "ĠP TS", + "de er", + "Ġs ina", + "m agnitude", + "ID ADE", + "'] }'", + "Ġmay ores", + "ĉ comment", + "/ console", + "\" @", + "v olt", + ".s ell", + "ĠM acy", + "Ġmel od", + "Ġim ágenes", + "_ch g", + "Ġin out", + "ident e", + ") '),Ċ", + "d ni", + ".b lob", + "Ġtyp ography", + "Ġe erie", + "_O ID", + "pes an", + "aj an", + "Ġch opping", + "Ġbl uff", + "ad f", + "_b ases", + ".Form atter", + "Ġ\\ %", + "ĠPage Info", + "Car rier", + "ĠCal ibration", + "com o", + "-b odied", + "Ġfinanc ier", + "ĠIN A", + ". ERR", + "Ġhood ie", + "ĠSan ity", + "gu arded", + ".opend aylight", + "ISM ATCH", + "High lights", + "ün k", + "ani em", + "anger ed", + "assign ments", + "Ġregistr ado", + "ĠU PPER", + "ampil kan", + "ash ire", + "ĠNik ola", + "ĠC FL", + "ĠH DC", + "Ġp oids", + "ĠIP s", + "Ġprevent ative", + "ips oid", + "if ix", + ".c amel", + ".g a", + "V olumes", + "- ste", + "Y ahoo", + "_s ibling", + "H ighest", + "opt group", + "Ġkvin na", + "âĢĿ ãĢĤĊĊ", + "ĠAppl iances", + "Ġ\" ><", + "') \")Ċ", + "ht t", + "ĠIdent ified", + "Ġpenc ils", + "Ġmember Id", + "Ġappend String", + ".load Data", + "Ġmock Mvc", + "Ġj ub", + "ĠSl ut", + "ĠTai pei", + "st att", + "Pol it", + "Ġpart ager", + "Did Change", + "Incre ases", + ") }.", + "ĠB aba", + "_CL IP", + "[ unit", + "Ġк лÑİÑĩ", + "Ġalc uni", + "ĠL ola", + "Ġcl inging", + "@ PostMapping", + "(con cat", + "Ġss id", + "ĠFa uc", + "ok it", + "ĠRecord ed", + "á lez", + "($ ('<", + ".assertIs Not", + "Ġk ali", + "V olt", + "Ġwarm ly", + "Ġsca res", + "get ti", + "füh rt", + "_d oes", + ". EMAIL", + "im ations", + "Ġspring fox", + "ĠDec om", + "arc y", + "Ġgl itches", + "ĠM off", + "ĠV oll", + ".b etween", + "Ġcoord en", + "ĠPart icularly", + "GB P", + "Ġsem ble", + "East ern", + "_M SB", + "]) {čĊ", + "m organ", + "ĠE VAL", + "d ere", + "HO USE", + "mo ire", + "ist ique", + "_l stm", + "-com mit", + "yster ious", + "Ġtw ink", + "-th umbnails", + "en ÃŃ", + ":' ',", + "Ġblack out", + "ĠFlo ors", + "Ġso fas", + "Ġou i", + "lesh oot", + "ĠRa q", + "- abs", + "Ġk ra", + "M ining", + "sha ft", + ".set Columns", + "Cl azz", + "PRE TTY", + ".play list", + "éĸ ¢", + "-Sah aran", + "M ING", + "ĉ bl", + "è® ®", + "j f", + "DO CKER", + "hope fully", + "( ignore", + "ĠUsers Controller", + "ĠMitar beiter", + "ĠL ES", + "Ham ilton", + "-m etadata", + "ĠK K", + "ikt ig", + "Ġwoll te", + "egr ator", + "] bool", + ", current", + "Ġvalue Type", + "Ġexcav ation", + "ol and", + "Ġv erv", + "/file path", + "Auth Provider", + "Ġpro crast", + "ĉ ULONG", + "_MEM BERS", + "Ġup lift", + "ĠAut onomous", + "Ġart works", + "ĠOut reach", + "Ġp ore", + "Home page", + "Dialog Title", + "ĠGener ating", + "PAR SE", + "Ġsem anas", + "Ġhuman o", + "JSGlobal Scope", + "Ġvol te", + "Ġb ella", + "(is instance", + "Ġpl c", + "\\C atalog", + "Ġeste emed", + "éĽ ·", + "(s uffix", + "Ġswe eps", + "ĉ ORDER", + "Ġdo ivent", + "ĠSw arm", + "ĠComp iled", + "get Page", + "AD R", + ".R ichTextBox", + "ĠN aming", + "ag ged", + "ĠG ANG", + "r asing", + "ode led", + "Ġg ala", + "ĠJS Name", + "dd f", + "Ġill ust", + "ĠLans ing", + "[ port", + "-de ath", + "Ġdin heiro", + "ĠE ighth", + "Ġb ian", + "st Ã¥", + "Ġvers ión", + "ĠLinear Gradient", + "ĠHard ing", + ". *)", + "ec zy", + "$ header", + "Ġv Ã¥r", + "Un checked", + "Ġko je", + "ĠPal adin", + "() )),", + "G iving", + "() })Ċ", + "Ġd ips", + "F riendly", + "Ġport rays", + "Ġhel ium", + "Ġinsurg ency", + "_ex piry", + "ĠstringByAppending String", + "Ġa antal", + "s lope", + "m ast", + ".get Integer", + "Ġ################ ########", + "_PIPE LINE", + "Ġdens ely", + "Ġmut ating", + "m idi", + "ĠSe it", + "ay ne", + "NOW LED", + "ĠDes mond", + "ĠF Name", + "ĠN airobi", + "\\ Context", + "Ġcalc ular", + "-d en", + "Ġc ott", + "] ):čĊ", + "ĠRecommend ation", + "ĠRole x", + "Ġvalidation Result", + ".p at", + "Ġn Ãły", + "ĠRest Client", + "ĠG PI", + "ĠAshe ville", + "ĠO SP", + "ĠPER MISSION", + "ÐĶ аÑĤа", + "/ notification", + "K night", + "_W ord", + "ĠB ender", + "rank ing", + "Ġpart ida", + "_res ervation", + "Ì Ģ", + "Ġm Name", + "Ġget ch", + "Ġb orr", + "Ġdilig ent", + "Disc uss", + "æŃ£ åľ¨", + "ape ake", + "ion ed", + "-N azi", + ".c um", + "ĠK ron", + "=$ ('#", + "/s ingle", + "Ġerot isch", + "ĠV ib", + "Ġrat ified", + "Ġconcert ed", + "ĠREG ARD", + "Ġdo br", + ".Driver Manager", + "' r", + "Port able", + "ĉs uite", + "Ġrel aciones", + "ĠD op", + "emplo i", + "DO B", + "Ġcr umbs", + "Ġx ls", + "_App lication", + "(': ',", + "Ġ---------------------------------------------------------------- --------Ċ", + "m se", + "Ġber k", + "ĠReturn Value", + "ĠBel ly", + "Ġcam ar", + "ĠPe ek", + "els ing", + "Ġnot ifies", + "ĠTr istan", + "ĠG AR", + "em me", + "ĠElev ated", + "_C SV", + "(ch alk", + "Ġtw enties", + "ĠSearch Result", + "= search", + "ĠMix ing", + "ý t", + "Ġrecru iter", + "ĠIDE OGRAPH", + "ĠA go", + "( Operation", + "$ values", + "Ġworld ly", + "ĠRosen berg", + "ĠConfigure Services", + ">* Ċ", + "Ġsn ork", + "_op acity", + "ĠinitWith NibName", + "i ado", + "A AC", + "Ġ] ).", + "; z", + "_par agraph", + "Ġnos es", + "stand s", + "if r", + "_m E", + "I raq", + ".P redicate", + "ena ire", + "]] ];Ċ", + "Ġun idad", + "Ġretire es", + "_h ello", + "Ġmode le", + "ĠUIT ableViewController", + "f write", + "_num ero", + "_vis ited", + "Ġrece be", + "( Notification", + "Fant astic", + "_sub menu", + "ĠP EM", + "ĠCup ertino", + "approx imately", + "class ed", + ".Read String", + "Ġdomic ile", + "_P W", + "Ġball park", + "ĠK ale", + "con tra", + "_f avorite", + "/ of", + "Qu ite", + "ĠOT A", + "Ġacceler ometer", + "did n", + "| ^", + "ĠRohing ya", + "ivic rm", + "ann abin", + "обÑĭ ÑĤи", + "or ado", + "') +", + "Ha unted", + ", ID", + "( UIAlertAction", + "ur v", + "_b el", + "ĠMex icans", + "/ terms", + "ĠPaint er", + "Input Label", + "ĠV inci", + "ĠRos ie", + "\\ uc", + "< Menu", + "Ġcool ant", + "(current User", + "_d ual", + ") \"},Ċ", + "& p", + "Ġconver ged", + "Ġrestr ain", + "ĠYugosl avia", + "= target", + "Ġimp uls", + "ds a", + "Search Tree", + "Ġh box", + "ĠImp ress", + "§ Ãĥ", + "get FullYear", + "(d a", + "ĠY YS", + ".al ignment", + ".Get Text", + ".token ize", + "ĠOlymp us", + "Ġmur ky", + "ore station", + "Ġdiss atisfaction", + "ĉT Array", + "_ kses", + ".Add Singleton", + "ĠStart Time", + "Ġfan atic", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĉ", + "Ġentity Type", + ". override", + "Ġ -------------", + "ĠDat agram", + "f out", + "(with Id", + "Ġ# __", + "Ł èĥ½", + "ek yll", + ".f riends", + "ame leon", + "Ġz ach", + ".simple Button", + "ret orno", + "Ġkon k", + "/s mall", + "ĠQuick ly", + "un read", + "Don ate", + "Detail View", + "Ġdu a", + "Ġpenetr ated", + "OM UX", + "Ġn ir", + "_p data", + "\"], [\"", + "Ġlow es", + "Ġdop ing", + "Ġas ymmetric", + "Ġneed less", + "our cem", + "Ġup ro", + "ĠGu zzle", + "af b", + "Ġsext reffen", + "-c ollar", + "Ġcol ossal", + "Mon key", + "n ish", + "Ġhandle Message", + "Incre ased", + "* dx", + "ĠChatt anooga", + "f org", + "ĠOr den", + "Ġsh ri", + "ĠV and", + "Ġ\" @\"", + "Image Sharp", + "ĠWild cats", + "pon ible", + ".sc enes", + "Ġpaint ers", + "ĠPf izer", + "ĠZ ah", + "To Local", + "ĠFl am", + "Ġé taient", + ")) ^", + "ĠSand box", + "ĠTR ADE", + "Ġchrom ium", + "Ġac claim", + "Ġpac man", + "´ t", + ") reader", + "M ari", + ".Dispatch er", + ".A DMIN", + "ĠRem ed", + "Sw eden", + "Ġoverl ays", + ". er", + "Ġp ang", + "Ġclean ly", + "aven port", + "Toy ota", + "patch es", + "Ġv tx", + "ĠE is", + "cl ado", + "ĠR itch", + "RO LS", + "Ġh ade", + "Ġconspic uous", + "Ġdo cks", + "(j q", + "ĠPrem iership", + "ĠBe z", + "ĠâĦ ĸ", + "ĠÑĥ Ñģл", + "_tot als", + "Ġprov a", + "ĠC ue", + "Ġsa úde", + "ĠGame Controller", + "IM IZE", + ", port", + "ãĢĤ (", + ".C decl", + "Instant iationException", + "Ġcoll age", + "ĠIO C", + "Ġb ais", + "Ġon Finish", + "-st ars", + "set Size", + "Ġmog ul", + "Ġdis illusion", + "Ġche vy", + "(S chedulers", + "( IR", + "_loc s", + "Ġcann ons", + "Ġcancell ing", + "/b us", + "Ġbuf io", + "ĠY ours", + "ĠPik achu", + "Ġter me", + "r Ã¥", + "f ahren", + "Ġowner Id", + "Ġoblig atory", + "Ġcul p", + "Ġacid ity", + "-m ult", + "ĠBam boo", + "Ġ' \">", + "_g s", + "Ġcomp il", + "n ard", + "-ex c", + "Ġrh yme", + "Ġbut to", + "s ays", + "ant asy", + "ë ¸", + "Ġcitt Ãł", + "Ġche g", + "Time String", + "Ġpos itivity", + "ĠD abei", + "Ġw ang", + "Ġes cre", + "\" c", + "ĉv ideo", + "ĠRank ed", + ".str ings", + ">> >(", + "Ġин ÑĤеÑĢ", + "Ġrest a", + "[: ,:", + "Ġrend re", + "Ġdes er", + "J os", + "Ġdis ruptions", + "Ġоп еÑĢ", + "s ampling", + "sup press", + "Ġcontainer View", + "ĠSeam less", + "Ġair y", + "Ġon load", + ".Window Manager", + "ĠPL A", + "br aco", + ".set PositiveButton", + "Ġp du", + "Ġg si", + "ĠC li", + "_gr adients", + "Ñı д", + "ĠWh isper", + "c stdint", + "Ġl äng", + "Ġform ulations", + "én om", + "ourn emouth", + "[$ _", + "Ġordin arily", + ".set Username", + "Ġfacult ies", + "MIT TED", + "/ values", + "Ġwe ir", + "ĠA pt", + "M Z", + "ĉc f", + "uck en", + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ ĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉĉ", + "def ense", + "[i Var", + "ĠBusiness Exception", + "Select ors", + "(co ordinates", + "ĠRes ets", + "ĠDr inks", + "ole ans", + "(st ypy", + "_IO C", + ".x xx", + "ĠSl ater", + "ĠBel ize", + "Ġ/ ************************************************************************", + "add in", + "_ep isodes", + "Ġis chem", + "legal ArgumentException", + "D anny", + "Ġp ared", + ".code haus", + "ĠAss y", + "ĉ Rect", + "â ŀ", + ".list a", + "Ġв аÑĪ", + "Ġv ets", + "HW ND", + "ison er", + "Ġx o", + "Ġor ally", + "ĠSt mt", + ".r nn", + "ĠD PI", + "ĠStr ikes", + ".setViewport View", + "Ġèĩª åĬ¨çĶŁæĪIJ", + "Y ELLOW", + "GL enum", + "part ners", + "ĠImp licit", + "Ġtak o", + "âĢĻ elle", + "Ġerm ög", + "total Count", + "G il", + "ĉ work", + "Ġpr atic", + "in ati", + "ab ies", + "ĠSk inner", + "Ġspir ited", + "Ġpancre atic", + "Ġh df", + "' em", + "Ġpsych osis", + "olic it", + "Ġ\" {\"", + "_at ual", + "Ġé lect", + "TE AM", + "Ġd ak", + "ĠSW AT", + ".Fragment Manager", + "Ġprovision ing", + "l ifetime", + "_EXTENSION S", + "ĠC ASCADE", + "Ġ! [", + "(K P", + "Ġv em", + "ĠInterr acial", + "'] },Ċ", + "sp acer", + "_k v", + "W arehouse", + "R DD", + "_f sm", + ".Stretch Image", + ", Yes", + "ĠRefuge e", + "ĠBr inging", + "Ġv álido", + ".inter section", + "Ġsp ooky", + "_port al", + "Ġmo th", + "ĠZ odiac", + "ĠSOC IAL", + "M imeType", + "'] }}", + "_Bl ue", + "Ġbot anical", + "Ġfr ags", + "Ġfamil ial", + "- du", + "Ġse izing", + "(block s", + ".r d", + ".check NotNull", + "Ġmis er", + "Ġmax x", + "ĠK nee", + "View Item", + "Inner HTML", + "D anger", + "(( __", + "Ġprz ypad", + "create Url", + "** ,", + "ĠDecor ating", + "ATEG Y", + "?> /", + ".Design er", + "hex digest", + "ĠEvery where", + "all eries", + ".TEXT URE", + ".Block s", + "z ell", + "Ġpre ço", + "S uddenly", + "input Email", + "(s ync", + ".b d", + "gold en", + "> ');", + "ĠDick inson", + ">> (Ċ", + "ĠQUE UE", + "Ġget Column", + "ĠS AND", + ".p iece", + "lic er", + "Fl utter", + "Ġget Version", + "Ġresource Id", + "og l", + "ÅĤ aw", + ".Br anch", + "ĉ web", + "Ġfr amerate", + "PP P", + "Ġfr ay", + "C NT", + "Ġinformat ie", + "'] čĊčĊ", + "ne as", + "Header Code", + "Ġæ ¸", + "Ġtr g", + "raw types", + "H onda", + "Ġmark eter", + "Ġrequest Data", + "ĠP g", + "ĉ not", + "Ġpage Info", + "Ġakt uellen", + "ãģķ ãĤĵ", + "ĠA MS", + "push ViewController", + "ĉ AL", + "Ġv ests", + "produ ce", + "-m ême", + "ĠRah man", + "F unny", + "E Z", + "_ Valid", + "Ġsquad ron", + "Ġl ash", + "Ġ irm", + "ias co", + "ĠPar an", + "Ġpet ites", + "ĠDec ay", + "Ġun initialized", + "priv ileged", + "Ġm bedtls", + "å¤ĩ 注", + "Ġ^ .", + "Ġec static", + "D etroit", + "Ġpart en", + "Ġsou venir", + ".get Login", + "моÑĤ ÑĢ", + "en ção", + "ĠmÃŃn imo", + "ĠAccess ed", + "ri ó", + "M ic", + "ĠV ocal", + ".Set String", + "Ġmens ajes", + "åĢ į", + "Ġattr avers", + "ĠA ph", + "Ġ' );čĊ", + "ünd e", + "Ġench anted", + "ĠRoot State", + "ĠCLOSE D", + "ĉĉĉĉĉĉĉĉ čĊ", + "Ġcal iente", + "or ris", + "Ġphysic ists", + "h wnd", + "_v i", + "Ġráp ido", + "Ġcapital ized", + "ed By", + "Ġmach ining", + "Ġhub by", + "ĠSt acy", + ".B us", + "dr ink", + "H ur", + "Ġprop ia", + "Unit Test", + "Ġmiscon ception", + "__ ));Ċ", + "/d c", + "ĠMay weather", + "_m C", + ".create From", + "ĠQ Painter", + "rops ych", + "inn itus", + "ay as", + "Ġg eg", + "(d w", + "Ġus ado", + "Ġtrick le", + "Ġann ihil", + "ĠP asta", + "Ġ++ Ċ", + "(Expected Conditions", + ".post Value", + "ic ap", + "ĠDon etsk", + "_s oup", + "-p ublish", + "ĠP b", + "ment ions", + "AC CEPT", + ".P ull", + ",âĢĻ âĢĻ", + "Ġret arded", + "_AT OM", + "ĠTermin ator", + "-c ourt", + "ĠCLLocation Coordinate", + "Ġrever ence", + "ĠS SC", + "ut ely", + "ĠW ON", + "ĠG SL", + "fre i", + ".get Longitude", + "Ġopen FileDialog", + ".B utter", + "- important", + "_M ANY", + "ĠG ong", + "âĢľ How", + "Ġg orge", + "= msg", + "ĠEz ek", + "create Command", + ": checked", + "Ġinf ographic", + ".W EST", + "Dir s", + "Ġguard a", + "Ġbeet le", + "< small", + "- android", + "Ġcred itor", + "ĠM éd", + "Ġfinal ist", + "Ġab l", + "ne v", + "_inter action", + "ĠMonter ey", + "j ah", + "Ġcand ies", + "ĠQu incy", + "èª Ń", + "Ġbatch Size", + "ak it", + "Ġo be", + "(p ara", + "Ġexperiment ed", + "Ġcouncill ors", + "Ġcl ashed", + "s qu", + "-st rokes", + "ĠG K", + "ĠEx pires", + "Ġprosec utions", + "ĠCreat ures", + "Ġy ö", + "x lim", + "_IM P", + "Entry Point", + "ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ ĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠĠ", + ".Default CellStyle", + "Ġbre ve", + "ĠBrit ann", + "Ġsweat y", + "Ġle th", + "Ġflash back", + "per manent", + "ĠJ DK", + "_D etails", + "E uro", + "p pt", + "Ġrich TextBox", + "/ board", + "Ġtr ance", + ".c ycle", + "'); \");Ċ", + "Ġtox in", + "_de init", + "Ġover arching", + "Ġconfig parser", + "ĠKaw asaki", + ".th umb", + "Ġplay a", + "ĠJose f", + "+ _", + "Ġzero es", + "Ġa up", + "ĠH ari", + "comm itted", + "N it", + ".file Path", + "ĠDis abilities", + "man ufact", + "-al igned", + ".RE SET", + "Ġrust y", + "E y", + "Ġou sted", + "cos a", + "Struct ured", + ".get D", + "Ġs ábado", + "> Loading", + "_m A", + ".get Random", + "bl ings", + "Ġchees es", + "tt i", + ". âĢ¢", + "ĠBurg ess", + "ender it", + ". ',čĊ", + "(\" \"+", + "ac b", + "% p", + "index ed", + "_pred icate", + "nes ia", + "Ġb ied", + "ĠC IT", + "( Pos", + "_r adi", + "ä»· æł¼", + "B iz", + "ĠAdoles cent", + "Ġvi ên", + "c ycl", + "_C ancel", + "Ġcon clusive", + "Ġappell ate", + "inform atics", + "S J", + "Ġelect ive", + "role Id", + "Fetch er", + "ĉ Command", + "(\" (%", + "Ġf art", + "IL A", + "get Block", + "A USE", + "Ġд ан", + "ĠAr te", + "Ġnot ifying", + "Ġge le", + ".s ame", + "ĠReg el", + "ĠBa ÅŁ", + ".c reation", + "ĠV N", + "_comm unity", + "Ġuns ustainable", + "SE X", + "Ġgrid Size", + "res cia", + "avers able", + "(', ')[", + "ĠPh elps", + "á»ķ i", + "ANCE LED", + "- IS", + ".run ners", + "ĠSt okes", + ".P rodu", + "Ġwh ipping", + "_ac quire", + "Ġinvestig ación", + "f ried", + ".copy With", + "ĠHard cover", + "- Se", + "áŀ¶ áŀ", + "inv itation", + "les ai", + "ĠD orm", + "ĠÑģпиÑģ ка", + "Ġconcaten ated", + "oph il", + "Ġthink er", + "/font awesome", + "ĠLe opard", + "Ġ\"/ \");Ċ", + "Ġresidual s", + "ĠMic rowave", + "Ġconform e", + "th rop", + "Ġdis emb", + "ĠO MG", + "ĠDisc ipline", + "ĠAc robat", + "/re pository", + "df a", + "_M ED", + "buf io", + "Ġméth ode", + "_H OLD", + "ias i", + "_ legacy", + ") ččĊ", + "æ£ Ģ", + "Get ProcAddress", + "Ġy ay", + "ot ence", + "order id", + "-t w", + "Ġdear ly", + "In coming", + "/ il", + "Ġneu rop", + "uc z", + "); čččĊ", + "ĠInnov ative", + "Ġprof und", + "ig mat", + "Selection Mode", + "re levant", + ".G O", + "Ġbru ises", + "Ġs ach", + "ode f", + "Ġre imb", + "/d esktop", + "-s pot", + "und ance", + "Ent ropy", + "\\ core", + "Ġsug er", + "ĠM vc", + "ĠGN OME", + "_ind x", + "ĠYY STYPE", + "ĠMat lab", + "ĠC IF", + "Ġ* ))", + "Ġproduct List", + "ĠAl right", + "ac emark", + "ÑĤи в", + "mod ification", + "int ernational", + "Ġhom ers", + "Ġdict s", + "ĠQ Font", + ".SQL ite", + "Ġtransplant ation", + "ĠMessageBox Button", + "ĠEl ves", + "'] ])Ċ", + "(Q Icon", + "Ġcin emas", + "CO ORD", + "- China", + "Ġkh ẩu", + "æĪij çļĦ", + "Ġskull s", + "Ġpain staking", + "f ce", + ".XR Label", + "Ġspec ifier", + "Ġpref erring", + "/ activity", + "( Photo", + "á lt", + ".l ot", + "' '.", + "ann once", + ".google code", + "-p df", + "ĠP oke", + "_A CL", + "Ġend owed", + "dis cover", + ".om g", + "Ġwood land", + ".M agic", + "Ġvol ont", + "Not Allowed", + "Ġch ave", + "BM W", + "',' =',", + "ĠS IX", + "æĪij 们", + "Ġkos her", + "Ġaspir ation", + "int l", + "_ref ptr", + "'+ Ċ", + "ment or", + ".cl ub", + "Window State", + ".A RR", + "Ġz za", + "Ġmessage Type", + ".e qu", + "Th or", + "Ġin just", + "Ġg ums", + "Ġborder Side", + "//// /", + "ĠTrans mit", + "Ġbuf size", + "Ġh ak", + "Ġell as", + "R ANDOM", + "ĉm c", + "Ġpe a", + "ek o", + "document o", + "Ġhyster ia", + "Ġaren as", + "Ġgun men", + "Ġm ike", + "Ġimp unity", + "atis ation", + "_Z ero", + "_COMP ANY", + "ĠG ors", + "Ġuse Class", + "( redis", + "ĠRUN NING", + "ĠB air", + "vel te", + "Ġ',' .", + "аÑĤÑĮ ÑģÑı", + "ö st", + "encode URIComponent", + "_re strict", + "Ġdec als", + "ĠPed ido", + "Ġalter cation", + "Dis plays", + "ĠApp licants", + "C US", + "Text area", + "ĠAng ola", + ".f uture", + "ĠUS HORT", + "Ġsuppress ing", + "Ġset zen", + "AP olynomial", + "Ġto ch", + "Ġhall mark", + "Ġ$ $$", + "ĠCHAR SET", + ".r pm", + "ĠD ich", + "---------------- ----", + "_p arm", + "è¿ ĺ", + "acc iones", + "h ait", + "WAR DED", + "_r outing", + "ĠN OM", + "Ġen clave", + "ĠLot to", + "ĉf r", + "complex Content", + "ĠBall ard", + "k ube", + "/w in", + ".getColumn Model", + "_RE PLACE", + "Header Value", + "Ġest udiantes", + "Ġap is", + "Ġb pm", + "ĠType Name", + "And Get", + "rit a", + "Pl ans", + "> Note", + "Ġfet isch", + "Ġton ed", + "_g oto", + "ons ense", + "Ġm olds", + "Ġinfiltr ation", + "ĠGuerr ero", + "ub bo", + "ck i", + "($ (\".", + "_ activities", + "(ch anges", + "Ġof App", + "ĠKe pler", + "ĠD emp", + "ĠCont inent", + ".T icks", + "ĠUn signed", + "ĠJah res", + "Ġfresh men", + "ĠArch ived", + "ĠкоÑĤоÑĢ Ñĭй", + "Ġ' ::", + "T utorial", + "C c", + "Ġtable LayoutPanel", + "from Json", + ".level s", + "_trans ient", + "Ġendors ing", + "ĠD IC", + "la uf", + "Ġsh red", + "_E MIT", + "ific antly", + "AL A", + "/ proto", + "Ġnarrow ing", + "U tc", + "Fact ors", + "Ġsent ient", + "æŀ IJ", + "lix ir", + "ĠC ROSS", + "met eor", + "Ġgro in", + "Ġm db", + "ĠRot terdam", + "Ġcom ida", + "ĠOp Code", + "ĠDefault Value", + "Permissions Result", + "Ġheter ogeneous", + "Ġm oot", + "Ġde ceived", + "-in dependent", + "ĠObject OutputStream", + "Ġover power", + ".d up", + "Ġl db", + "Ġdomest ically", + "Ġbest ellen", + "Ġlo v", + "ĠContract ors", + "Tri angles", + "Ġfod der", + "Ġfilm es", + "ä¼ ģ", + "Ġrev olver", + "Startup Script", + "/ validation", + "ĠResource Type", + "i ÅŁ", + "ĠL az", + "f ef", + "Ġlst m", + "{ *", + ". attachment", + ".h its", + "ew ith", + "DO G", + "Al abama", + "Ġmedium s", + ".m Context", + "-c ols", + "åı ĭ", + ".not ice", + "Ġat tn", + "ĠP acking", + "ĠL n", + "_COM PLEX", + "/ Users", + ".sav etxt", + "ĠR ounds", + "?,?, ?,?,", + "Ġing l", + "ĠR OC", + "_f emale", + "ĠSt ard", + "]] ;", + "Ġwrest lers", + "Ġtorrent s", + "Ġsin h", + " ĊĊ", + "ë³ µ", + "s ense", + "how ever", + ".Ph ysics", + "Inf rastructure", + "ĠSac r", + "F el", + "ĠD ISTRIBUT", + "é ments", + "ĠValid ates", + "################################################ ############", + "Ġ| /", + "Ġes l", + "Ġré seau", + "ĠB ip", + "BY TES", + "_W ATER", + "Turn ing", + "EL S", + "Ġj uxtap", + "Ġlesb ische", + "ý ch", + "( Unknown", + "Ne o", + "@ JsonProperty", + "Ġal umnos", + "ĠRaq qa", + "ime i", + ".get Bounds", + ".Mouse EventHandler", + "#### ###", + "Generic Type", + "/c ms", + "Ġturn o", + "Ġм ин", + "Ġfolk lore", + "ĠE vo", + "Ġconduct ivity", + "Ġle ben", + "Ġgear box", + "-v s", + "ĠÏ Ĩ", + "Ġdrink ers", + "Ġcon exao", + "ĠTe eth", + "Ġget Arguments", + "ĠR AT", + "ent ious", + "E duc", + "+ W", + "ĠInstitution al", + "ĠB ord", + "is Equal", + "(p wd", + "Ġign ited", + "ĠR ousse", + "Ġimpact ful", + "ĠM alk", + "Ġg eral", + "ĠP ivot", + "Ġa zt", + "Ġcsv file", + "ĠR ope", + "ĠSOL UTION", + "ĠArbit rary", + "Ġlet to", + ".Mouse Adapter", + "Ġ} }}", + "ĠSail or", + "der a", + "Put ting", + "Ġconcentr ates", + "Ġauth Domain", + "âĢĿ çļĦ", + "-f inals", + ", strlen", + "Mu on", + "ĠOrd inary", + "fire fox", + "ĠLa TeX", + "ĠH und", + "engine ering", + "/ blue", + "ed TextBox", + "(\" \");", + "ĠC DDL", + "ke pt", + "ĠGet String", + "K ir", + "() ='", + "ĠO CD", + "ant ium", + "$ menu", + "ĠAppalach ian", + "Secret ary", + "ë¥ ĺ", + "ี ย", + "Sem antic", + "Ġ* [", + "est one", + "ung kin", + "Max Y", + "-t one", + "\"} ;čĊ", + "_P art", + "< Member", + "tr am", + "Ġtrans istor", + "Ġ---------------------------------------------------------------- ----------Ċ", + "ĠDes de", + "Ġright ful", + "ĠCorn el", + "æ ij", + ".H OUR", + "Ġsidel ined", + "ref errer", + "m aze", + "Ġhol ster", + "Ġcripp led", + "ĠDate Formatter", + "oph age", + "_m D", + "Ġdes elect", + "ra ud", + "ĠPK K", + "row Data", + "Ġlock smith", + ".res ponses", + "(product Id", + "_ST MT", + "Key Type", + ".Th en", + "z ee", + "Ġcr t", + "ĠGrand ma", + "@ Resource", + "Ġbit wise", + "-c mpr", + "ãĢĤ www", + "zeit ig", + "& display", + "Cart Item", + "- No", + "Ġnum éro", + "Ġm aur", + "Ġinst ancia", + "ĉd t", + "_n pc", + "Ġskate board", + "âĢľ All", + "ĠCrow d", + "Ġä n", + "Ġb raz", + "ca e", + "yn et", + "/p m", + "/s creen", + "OPT ARG", + "ĠV Box", + "Ġle opard", + "_g reater", + "c pt", + "< dd", + "Ġmechan ically", + "osp els", + ") f", + ".l wjgl", + ".get Port", + "ĠP REF", + ".Add Transient", + "pp ard", + "Ġí ļĮ", + "Ether net", + "Ġsal ine", + "(level s", + "Ġservice Provider", + ".A ngle", + "alt itude", + "illa ume", + "Ġs cape", + "_CAL C", + "_ quest", + "ĠDiss ertation", + "ĠE DM", + "-C ds", + "Ġhon orary", + "st ops", + "Ġsub dir", + "ĠV H", + "ĠChe at", + "Ġright fully", + "Q E", + ".Write Byte", + "fig ures", + "enn ie", + "( DBG", + "Ġvoks ne", + "Ġexp ended", + "UN ICATION", + "il inx", + "ĠRec ap", + "_ verts", + "Ġtra umat", + "Ġget Player", + "Ġverb ess", + "Ġcultiv ating", + "Ġiniti ator", + "Th ông", + "find First", + "_per ms", + "Ġbu c", + "Ġ\"\"\" čĊčĊ", + "T YPES", + "object Manager", + "(Configuration Manager", + "Ġtim id", + "Ġsnap chat", + "Ġcon seg", + "ĉd istance", + "_right s", + "_D es", + "ĠF lesh", + "- ver", + "Ġa fl", + "fra uen", + "Ġblas ph", + "ĠQual ität", + "ma f", + "Monitor ing", + ".D iff", + "Ġshore line", + "Ġresponse Body", + "mem set", + "< decimal", + "Smarty HeaderCode", + "Ġin sets", + "ĠBinary Tree", + "amed a", + "Ġn ihil", + "ĠN ay", + "ym ology", + "ĠW G", + "Ġt api", + "ĠInst alled", + "m aintenance", + ")} \"Ċ", + "ĠX O", + "-per iod", + "s ar", + "Ġning una", + "ORM AT", + ".set PrototypeOf", + "ĠK b", + "ĠHen rik", + "ét ique", + "ĠLah ore", + "ĉ Address", + "Ġmel ts", + "N y", + "_adv ance", + "Ġveloc idad", + "Ġalum no", + "Ġsanit izer", + "Ġph ishing", + "ĠCom et", + "Ġch iar", + "ĉs pec", + "trim med", + "(state arr", + "on nen", + "Re venue", + "L ens", + "Ġcha ired", + "ĠAss umes", + "Tr ash", + "_un set", + "\\ Bridge", + "Point Size", + "ĠPol ic", + "Ġsex uales", + "ĉd fs", + "ĠWide String", + "Ġaccru ed", + "Y W", + "_S CHEDULE", + "Ġk ite", + "Ġparach ute", + "[ table", + "Ġactive ClassName", + ".Qu ad", + "Israel i", + "ĠÅ ĵ", + "Ġho og", + "Ġch á»ī", + "ew ear", + "Ġtire lessly", + "set Error", + ".get Amount", + ".set Items", + "ĠM anson", + "ĠBay esian", + "_F lag", + "AC HER", + "/ original", + "Ġimm ac", + "ĠLos ing", + "' >ĊĊ", + "L ic", + "ĠMir age", + "ĠAssembly FileVersion", + "Te V", + "ĠValue EventListener", + "-s olving", + "Th o", + "rou lette", + "_W P", + "Ġunint errupted", + "Ġfield Type", + ".T yped", + "Ġam our", + "Ġmock ery", + "(v ol", + "ĠSub committee", + "ĠR uf", + "ero x", + ":UIButtonType Custom", + "ĠBl ur", + "Ġwy kon", + "nc es", + "ASH BOARD", + "!! \");Ċ", + "Ġmurder ers", + ".d aily", + "ĠDI AG", + "j ing", + "Ġdol phin", + "Ġl òng", + "Ġb ö", + "ĠV ocabulary", + ".St Object", + "') \">", + "Ġz un", + "Ġscrim mage", + "tr éal", + "ĠL ig", + "[ vi", + "C ole", + "Ġfrost ing", + ".Pl ayers", + "- translate", + "Fe els", + "=\\\" /", + ".Butter Knife", + "Ġ?> ;Ċ", + "Ġav i", + "inn ie", + ".F ailure", + "Ġsp indle", + "Configuration Exception", + "_h op", + "Ġpos ição", + "ĠA wait", + "UIImage PickerController", + "ĉ day", + "Ġgen om", + "C ab", + "ĠÑĢ езÑĥлÑĮÑĤаÑĤ", + "OR IGINAL", + "Ġejac ulation", + "(t cp", + "SE COND", + "Ġton ic", + "ĠList Box", + "Ġ ĉĉĊ", + "() >Ċ", + "Ġqu atre", + "ượ ng", + "with Errors", + ".M aybe", + ", âĢ¦", + "token Id", + "_UN DEF", + "Ġfresh ness", + "ĠAmend ments", + ".map box", + ".C V", + "(b log", + "_get time", + ". quest", + "s parse", + "Ġres ale", + "Ġenthusi astically", + "ĠProstit utas", + "W a", + "C argo", + ".Parcel able", + "SENS OR", + "ĠRy u", + "La ughs", + "_N ative", + "/ pg", + "yst s", + "Ġphot oc", + "ç® Ģ", + "ado pt", + ".spec ies", + "conc iliation", + "Adjust ed", + ".Firebase Auth", + "ut tle", + "ord ination", + "Ġm unch", + "ĠSt ake", + ".p ing", + "ank er", + "(QString Literal", + "Ġsub script", + "ĠĠ ĉĊ", + "ĠM CC", + "_C md", + "se xy", + "i ou", + "ĠM ANY", + "Ġn anny", + "TR AIN", + "Ġflour ishing", + "ĠW atches", + "ĠQ Map", + "ĠF erm", + "Ġwas m", + "ĠA bed", + "_ UD", + "ĠGlass es", + "+ v", + "Att end", + ".Ch ain", + "Ġdec ency", + "ĠSupplement ary", + "h unter", + "-t xt", + "Ġ\" }\";Ċ", + ".set WindowTitle", + "(\" ", + "Ġmasc ara", + "( Profile", + "åĬŁ èĥ½", + "imit é", + "Ġwild fires", + "- ROM", + ".is On", + "(group Id", + "Re pair", + "accum ulate", + "Ġ< \",", + "Ġhand written", + "Ġach eter", + "ĠM GM", + "ĠIr ma", + "->{ _", + "ge e", + "cr iminal", + "Ġèĭ¥ è¦ģ", + "Ġmoment arily", + "\") !=", + "_l it", + "Ġexpires In", + ".\" ).", + "éķ¿ 度", + "Ġfr ække", + "vl c", + "Ġor bs", + "), $", + "Ġvent ured", + "/ >\\", + "char m", + "N uitka", + "eld ig", + "aton in", + "W itness", + "-l at", + "Ġset Hidden", + "Ġrelic s", + "Ġcons ulate", + ". IGNORE", + "\" After", + "Ġset Address", + "Ġbeste ht", + "Ġ'' )ĊĊ", + ".x axis", + "Ġser ão", + "Ġmis led", + "_UN IFORM", + "ĠV IA", + "inc r", + "Ġzen ith", + "Ġvis cosity", + "Ġthin ly", + ".get SharedPreferences", + ".Error Code", + "\"), \"", + "ĠMillion en", + "Ġ/> )Ċ", + "Scroll Indicator", + "-se eking", + "ĠPOLIT ICO", + "as ca", + "_r l", + "N avig", + "(full file", + "Ġsol itude", + "Ġju ven", + "Ġhaul ing", + "ĠMac ros", + "ĠG ry", + "Ġexerc itation", + "ĠATT ACK", + "Tick Count", + "Ġr ites", + "Ġdo e", + "Particle System", + "Ġsl u", + "Window Text", + "ĠClass Name", + "Ġsl ander", + "ĉ Port", + "j ong", + "? a", + ".D ial", + "âĢĶ at", + "$obj PHPExcel", + "Ġso ar", + "EN N", + "appe ared", + "Ġquot id", + "em achine", + "Ġn ip", + "Ġmicro time", + "ĠAl ma", + "; !", + "---------------------------------------------------------------- --------------------------------", + "ĠPass age", + "Ġdump sters", + "ĠEx clude", + "Ġsuggest ive", + "ĠCircularProgress Indicator", + "_cl r", + "Array Type", + "ILL A", + "Elapsed Time", + "Dr iven", + "Ġresource Name", + "ĠG arrison", + "ser ir", + "-a head", + "Ġp innacle", + "ĠEs presso", + "S parse", + "Ġass ays", + "ĠGirl friend", + "im id", + "]=' \\", + "ONGL ONG", + "Ġportray ing", + "L ane", + "Ġb úsqueda", + "Ġrein forcements", + "ĠSpread sheet", + "ĠArray Collection", + ", arr", + "light box", + "ic ana", + "< \"", + "build ers", + "K id", + "ĠMat SnackBar", + "EX PR", + "od cast", + "ĠFound ations", + "Ġind s", + "=' ${", + "F izz", + "-function al", + "(work space", + "Ġstem med", + "_p atches", + "ĠJar vis", + "READ ING", + "Ġdisrespect ful", + "ĠQ Dom", + "Ġ$ {Ċ", + "est atus", + "Re ached", + "! .ĊĊ", + "IL T", + "ĠN DEBUG", + "ĠCour age", + "birth date", + "ĠT ing", + "Ġutil izado", + "án chez", + "Out door", + "Ġhand guns", + "Ref Count", + "É Ļ", + "rom o", + "Ġt ts", + ".S he", + "ĠP ane", + "ãĢij, ãĢIJ", + "ĠIO CTL", + "/ black", + "ins cription", + "Ġbi opsy", + "ĠTime Interval", + ".Test Check", + "ĠGUI Style", + "ĠCap ability", + "ĠBeit rag", + "don nees", + "T reatment", + ".back up", + "Ġsign ings", + "ĠB oca", + "dr m", + ".M AIN", + "Ġgo ede", + "ĠMark up", + "G REE", + "ĠBase Service", + ".C reator", + "Ġj ails", + "ĠK ahn", + "Ip Address", + "ACH I", + "Ġinhib ited", + "Ġ@ $_", + "ĠAss ass", + "Ġenvi ado", + "Hero es", + "ÐŁ еÑĢ", + "ĠM aven", + ".l s", + "Ġ ive", + "| RF", + "Ġresize Mode", + "Ġrum pe", + "_attach ments", + "T U", + "Ġtact ile", + "Attempt ing", + "Ġro bin", + "y aw", + "Ġmerc enaries", + "ĠHab itat", + "end date", + "Ġo xy", + "ĉR andom", + "oh on", + "Is Null", + "ĠValidation Result", + "ãĥ ļ", + "um bed", + "pp v", + "Ġar p", + "ich ick", + "_r nn", + "ĠT FT", + "Tex Image", + "\" On", + "ĠSam pler", + "top l", + "Ġj ane", + "y ling", + "ĠUN ICODE", + "Tab Index", + "< {Ċ", + "s uspend", + "uv ian", + ", application", + "ол иÑĩеÑģÑĤво", + "y at", + "ez ier", + "ĠCH UNK", + "ĠAd ler", + "/ Add", + "ĠKey Value", + "Ġspos ób", + "Sam pling", + "ch ers", + "_AM D", + "R u", + ".Must Compile", + "N ation", + "Ass oc", + "Man aging", + "ĠEng l", + "_G B", + "Ġsucc inct", + "Ġdis liked", + "ĠI ke", + "Bullet in", + "_ARCH IVE", + "Prop osal", + "Ġjog ging", + ".C REATED", + "Ġch ol", + "è£ ħ", + "Į ¨", + "-p ush", + "Ġreserv a", + "core v", + "è tre", + "TH R", + "Ġincompet ence", + "Ġchar isma", + "æĦ Ł", + "Ġ\" ==", + "BT N", + "ĠLoc ator", + "iv et", + "('. ')Ċ", + "Ġfor IndexPath", + "ô me", + "Ġcapac it", + "w aters", + "ĠWR ONG", + "ho a", + "ĠM IPS", + "Ġem iss", + "ĠJacqu eline", + "(c mp", + "Ġe ens", + "Le o", + ".tim ing", + "CLUS ION", + "Ġ(\" -", + "åĵ Ī", + ".k ode", + "ĠUnd ert", + "Ġbew ild", + "ĠEss en", + ".h d", + "Ġren egot", + "Ġm ower", + "Ġl sp", + "Ġpen chant", + "Ġman oe", + "Ġag li", + "Ġrec al", + "ĠOPER ATION", + "(^ )(", + "ĠÎ ½", + "ĠSc oped", + "Ġ@ \"Ċ", + "= label", + "[ loc", + "Int l", + "ĠN z", + "table t", + ".Column Name", + "Ġscreen Size", + "DB us", + "co oked", + "- registration", + "âĢľ One", + "-n on", + "ĠwiÄĻ c", + "Ġcost a", + ".add Tab", + ". conditions", + "ĠH ess", + "MEM ORY", + "ĠAval anche", + "() }}Ċ", + "Ġtri plet", + "Ġl abyrinth", + "ĠNode List", + "ĠNY T", + "Ġy eni", + "d ff", + ".Html Controls", + "AV IS", + "/ Math", + "Ġmem cmp", + "Ø§Ø ¡", + "оÑģ ÑĮ", + "c rap", + "(p ages", + "Ġl xml", + "ĠQ DateTime", + "_t cb", + "Ġopen id", + "Ġsyn aptic", + "ĠMD MA", + "(s lug", + "igm atic", + "en or", + "Ġcr amped", + "G OP", + "Ń IJ", + ".is File", + "ĠD ifferential", + "Ġ=\" \";Ċ", + "ĉĉĉ ĠĠĠĠĉ", + "ĠC ooke", + "ĉU FUNCTION", + "Ġpersever ance", + "Relative Layout", + "IMPORT ANT", + "Ġex on", + "Ġо н", + "ib ase", + "(C ONT", + "n ovation", + "ä½ ķ", + "[ sub", + "Admin Controller", + "HTTP Header", + "cre ar", + "ĠN IR", + "ĠDrop DownList", + "Ġval ide", + "Ġde hydration", + ". ']", + "(W IN", + "Ġ... \\", + "Ġphotos hop", + "ĉ Init", + "_c ou", + "Ġtime Zone", + "dar win", + "rom atic", + "Navigation ItemSelectedListener", + "br ates", + "] --;Ċ", + "Ġtraged ies", + "ĠPed iatrics", + "SM ART", + "-A PI", + "ĠMessage Lookup", + "ĉ vo", + "Ġprejud ices", + "Ġm A", + "U ps", + "ĠMISS ING", + "ĉ ad", + "C ream", + "ĠT b", + "ĠMon a", + "_ ghost", + "ĉt ypes", + "Em b", + "ĠDocument ary", + "');ĊĊ ĊĊ", + "Ġl up", + "_ Reference", + "ĠB ATCH", + "Ġintertw ined", + "< Cell", + "ĠCab r", + "n ation", + "Ġis Connected", + ".remove Listener", + "Ġcon g", + "_t i", + "ĠSil icone", + "Ġê²° ê³¼", + "ĠW AN", + "ĠG ibraltar", + "/ response", + "ĉp erson", + "ch ants", + "V IP", + "em ergency", + "Pixel Format", + "- Am", + "Ġsouth western", + "_pl l", + "if ers", + "_ON CE", + "ĠF ayette", + ".nc bi", + "_P anel", + ".Q ual", + "Ġpol ys", + "Ġcreate StackNavigator", + "� t", + "Ġlay offs", + "ĠBl anco", + "Fe at", + "ĠV imeo", + "_ch i", + "_l ifetime", + "POINT S", + ", private", + "Ġunb earable", + "print ing", + "Ġc gi", + ".B ACK", + "Ġintern s", + "ĠNew ly", + "inf eld", + "( IB", + "ĠK ata", + "ĠDef endants", + "Th r", + "é¢ Ħ", + "_V F", + "FFFF FFFF", + "Ġdavid jl", + "Ġbitter ly", + "S uggestions", + ".set Cancelable", + "FIN AL", + "ason s", + "_rw lock", + "_WRAP PER", + "Ġhapp iest", + "(row Index", + "ós ito", + "TOT YPE", + "Autom ation", + "Log File", + "Ġcons olation", + "ãĥ Ģ", + "Ġt êm", + "Ġpr er", + "rg yz", + "ĠG eg", + "ĉd to", + ".default Value", + "ĠK ami", + "ĠA SE", + "optim ized", + "Ġíı ¬", + "Ġorigin ates", + "err Msg", + "Ġespa ço", + "(S YS", + "ĠMc B", + "d ance", + "_det ected", + "Ġfr ü", + "ĉĉ ĠĠĠĠĉĉ", + "< Date", + "(com b", + "ĠDec ide", + "\\ Field", + "ĠProp osed", + "R ib", + "Ġdis likes", + "ĠW ien", + "ĉ Document", + "Ġtr af", + "Ġst oria", + "ĠT ells", + "') ==", + "C ri", + "( VALUE", + "ĠBurn ett", + ", void", + "Ġdan h", + "Ġc cp", + "Block chain", + ":\"- \"`Ċ", + "IC lient", + "IS ODE", + "Iss uer", + ") }čĊ", + ", but", + "ĠU ph", + "( Sub", + "Ġtélé phone", + "ĠonData Change", + "Ġmarsh aller", + "-an alytics", + ", content", + "Ġdeb acle", + "_Value Changed", + "Ġfa una", + "Ġ# =>", + "Ġf oyer", + "'util isation", + "ĠMü ller", + "ĠFet ish", + "Ġdefault Manager", + "Ġback track", + "B ah", + "Exp licit", + "_A SCII", + "Ġm Activity", + "(M sg", + "Ġê² Į", + "ĠTER MS", + "ĠAng ie", + "HS V", + "ĠMos que", + ".N ames", + "íĬ ¼", + "rest e", + "_p arms", + "Ġgap ing", + "Ġcro pping", + "Data Frame", + "Ġrespons iveness", + "_ undo", + "_tr an", + ". terminate", + "Ġitalian e", + "Ġwalk through", + "Ġattract iveness", + "д е", + "_ST S", + "_ learn", + "Ġchocol ates", + "ier archical", + "-th inking", + "Ġ )))", + "ish ments", + ".Log f", + "ĠTM Z", + "ĠCan ary", + "fo il", + "ĠVacc ine", + ".v x", + "ĠSur round", + "Inter mediate", + "Ġi ov", + "v ais", + "'; \";Ċ", + "ï½ŀ ĊĊ", + "éĢģ æĸĻ", + "âĢ¦ it", + "Se ats", + "Cl ar", + "W ars", + "ĠHutch inson", + "ĠHas an", + "! ')ĊĊ", + "ĠRich ie", + "che iden", + "($ ('", + "Y ork", + "Ġl ids", + "Ġal phanumeric", + "ĠG lock", + ".sh apes", + "Ġspark ing", + "_ epsilon", + "uplic ated", + ".dir ty", + "]) ==", + "ĠìľĦ ì¹ĺ", + "Ġsc n", + "Ġ/ ****************************************************************", + "_PRE VIEW", + "_H C", + "ield ing", + "f gets", + "ĠAdd ison", + "Ġproduct Service", + "- figure", + "(ret val", + "z ano", + "Ġaut ob", + "ĉs d", + "_n umer", + "ĠSet LastError", + "ĠF ior", + "ific ance", + "Unt itled", + "Ġin field", + "Ġ{} ));Ċ", + "Ġsp ac", + "Ġro okies", + "(des cribing", + "ng en", + "ி à®", + ".r df", + ".M utex", + "Ġkne eling", + "ĠQ E", + "set Max", + "Read Stream", + "Ġvent as", + "s ut", + "cm peq", + ".WriteAll Text", + "ĠEx perienced", + "$ __", + "Ġka um", + "ĠL IS", + "Ġdocument os", + "_HE ALTH", + "icont ains", + "Ġart isans", + "OWN ER", + "Ġblink ed", + "get Display", + "Ġto en", + "Ġrow Num", + "Ġav ril", + "Ġinv is", + "ĠK ear", + "toBe InTheDocument", + "ap ur", + "Ġr acked", + "ĠMc Master", + "_ATTR IB", + "H az", + "Ġfact ura", + "/ ts", + "ĠÑĢаз меÑĢ", + "Ġz f", + "Ġshort fall", + ".f asta", + "ĠCONST ANT", + ".man aged", + "g ems", + "Shared Pointer", + "Ġblur ry", + "b rightness", + "( components", + "Ġ... \"ĊĊ", + "SE LL", + "ĠIllustr ator", + ".get Channel", + "Ġtrou vé", + "yst ers", + "Ġvo is", + "ĠLind en", + "Ġem ojis", + "Ġb rawl", + "ĠMS R", + "ĠE lo", + "ĠCroat ian", + "Popup Menu", + "L ewis", + ".J WT", + "Ġaston ished", + "B ush", + "(item Id", + "Ġdet achment", + "ĠEnc ore", + "å° Ķ", + "Ġre kl", + "Ġcr am", + ")$ /", + ".get Host", + "_re commend", + "- HT", + "_cal ibration", + "Auth enticate", + ".firebase app", + "UN IX", + "ĉC amera", + "ĠHE AP", + "I deal", + ". office", + "Ġgoof y", + "(S ymbol", + "Ġjou er", + "_part itions", + "Ġrapid ement", + "ĠGN UNET", + "id User", + "Ġsuperv ise", + "( Contact", + "AW N", + "ãģ ĺ", + "Ġna am", + "Ġa ust", + "åľ¨ 线", + "_soft max", + "Allow Anonymous", + "amm able", + "RO UTE", + "* D", + "Ġad en", + "ĠCrist ina", + "ĠCrist iano", + "Ġblood stream", + "sub class", + "_person a", + "CH ILD", + "-k now", + "Ġnavigation Options", + "ĠZuk unft", + "ĠPix ar", + "Ty ler", + "Ġunder world", + "Ġsincer ity", + "Ġdispens er", + "Ġk ter", + "idd ers", + ".add Node", + "- checked", + "Ġke yst", + "ĠW TO", + ".sign als", + "Ġadvent urer", + "ĠP ang", + "\\ R", + "= pos", + "Ġdispens aries", + "ĠClo set", + "(\"{ \\\"", + "ide on", + "Ġnécess aire", + "() \"Ċ", + "_RECE IVED", + "Ġrésult ats", + "Ġmod en", + "ĠIceland ic", + "; d", + ". allowed", + "(new User", + "Ġmerc iless", + ".Wait For", + "Ġday care", + "ĠCon veyor", + "ç ĸ", + "ð ¬", + "ç ĥ", + "ç Ĺ", + "ç ł", + "è Ħ", + "é ²", + "å ¦", + "çĿ Ģ", + "å¾ Ī", + "é ħ", + "ç ĭ", + "é ª", + "æ Ĥ", + "é ¥", + "è ħ", + "æĥ ³", + "å ¨", + "é ¹", + "ç Ĥ", + "å Ĵ", + "ç Į", + "è´ ¨", + "æ ¢", + "æ° Ķ", + "ð «", + "æķ Ļ", + "ç Ł", + "å Ħ", + "åıij å±ķ", + "åĪ Ľ", + "è ij", + "æ ħ", + "å ŀ", + "åģ ļ", + "æĪ ĺ", + "æ IJ", + "å¼ º", + "æ· ±", + "åĩ ł", + "ç ¿", + "å ©", + "è ŀ", + "å§ Ķ", + "åIJ Ħ", + "è İ", + "é ¸", + "é º", + "åı Ĺ", + "èģ Į", + "å ĺ", + "æ ½", + "é£ İ", + "èIJ ¥", + "åħ ļ", + "è ľ", + "éĤ £", + "é¢ Ĩ", + "ç ij", + "é ³", + "æľ ¯", + "ä» Ģ", + "æĪ ¿", + "ç² ¾", + "å ª", + "é Ĩ", + "å¤ ª", + "èĤ ¡", + "è Ľ", + "åħ ī", + "æŀ ģ", + "åĬ ŀ", + "è ĵ", + "ç ĺ", + "å ´", + "å Ĺ", + "èĬ ±", + "çł Ķ", + "å¿ «", + "å¸ Ī", + "è¶ Ĭ", + "è§ Ĥ", + "æ ¤", + "æ ¦", + "ç ŀ", + "èĤ ²", + "çĪ ±", + "çĻ ½", + "ä¸ ĸ", + "ä»Ģ ä¹Ī", + "çľ ¼", + "å ³", + "è Ĵ", + "æ ĵ", + "è¢ «", + "å¹ ²", + "çĹ ħ", + "å£ «", + "ç Ĵ", + "è ¸", + "æ ¾", + "å·¥ ä½ľ", + "è® ©", + "çĥ Ń", + "è¾ ĥ", + "åĦ ¿", + "åĬ ©", + "ç§ ¯", + "ç ³", + "ç ĵ", + "ç £", + "å Ĥ", + "è ¹", + "è ļ", + "å· ±", + "çĻ ¾", + "åĬ ¿", + "èµ Ľ", + "æ ¨", + "æ ¿", + "è ĸ", + "æĿ ij", + "å¸ ¦", + "å¢ ĥ", + "æĬ ¤", + "é Ń", + "å «", + "èĩª å·±", + "æµ İ", + "ä½ İ", + "åĮ »", + "éĺ ²", + "åĨ ľ", + "è Ĩ", + "ç Ĩ", + "é «", + "åĨ Ľ", + "æĪ ı", + "åį ĩ", + "æĸ ¯", + "ä½ ı", + "èIJ ½", + "åħ »", + "èĩ ´", + "ç Ĭ", + "ç ĩ", + "ç ħ", + "è Ķ", + "ä¼ģ ä¸ļ", + "åĽ ¢", + "æī į", + "æł ¡", + "åĩ Ĩ", + "å¥ ĩ", + "åī ¯", + "é ¼", + "æ¼ Ķ", + "é© ¬", + "èµ °", + "ç¥ ŀ", + "åħ ĭ", + "æľ Ľ", + "æ² ¹", + "è¾ ¹", + "åį ĥ", + "å¾ Ģ", + "åĪ ĩ", + "æ ©", + "ç ¶", + "å Ļ", + "éĻ ħ", + "çī Į", + "社 ä¼ļ", + "游 æĪı", + "æĸ ½", + "ç ħ§", + "æİ §", + "æ» ¡", + "è¯ Ĩ", + "éĩį è¦ģ", + "è¶ ³", + "çķ Ļ", + "ç» Ĩ", + "åį ı", + "éĢ Ĥ", + "æ ĩ", + "æ §", + "é Ħ", + "è Ŀ", + "å¸Ĥ åľº", + "ç»ı æµİ", + "ä¹ ł", + "æĸĩ åĮĸ", + "éļ ¾", + "ä¹ IJ", + "åĨ ³", + "æ¬ ¢", + "è§ ī", + "åĽ Ń", + "åħ ´", + "åħ ħ", + "ä¸ ¾", + "æī ¹", + "è ķ", + "æĬ Ĭ", + "æĬĢ æľ¯", + "ç© ¶", + "第 ä¸Ģ", + "ä¾ ¿", + "åĵ į", + "çİ ©", + "åĿ ļ", + "èŀ į", + "åį Ĭ", + "åĸ ľ", + "å± Ĥ", + "ç¦ »", + "ä» ħ", + "é Ł", + "åij ³", + "å¿ µ", + "åŃ £", + "ç´ §", + "ä¹ ħ", + "é ¤", + "é ŀ", + "è ¤", + "åĢ Ļ", + "åĨ µ", + "ç Ł³", + "åģ ¥", + "æĢ İ", + "å® Ŀ", + "è¡ Ģ", + "åŁ Ł", + "æĹ ©", + "çŁ¥ éģĵ", + "è´ Ł", + "åį ļ", + "å· ´", + "äº ²", + "å± ŀ", + "ä¸ ¥", + "äº ī", + "å¯ Ł", + "è º", + "ç °", + "建 设", + "产 ä¸ļ", + "åIJ ĥ", + "åŃ ©", + "æĹ ħ", + "æł ¹", + "æĿ IJ", + "ä¼ Ĺ", + "éļ ı", + "å® ĺ", + "åº ķ", + "å½ ©", + "å¯ Į", + "æ¸ ©", + "åį «", + "åī §", + "çĽ Ĭ", + "æĬ Ĺ", + "è´ ¢", + "çº ª", + "æ Ĩ", + "çĶŁ æ´»", + "çº ¢", + "çĶŁ 产", + "è¿ ľ", + "éĴ ±", + "åĶ ®", + "ç¾ ¤", + "çı Ń", + "æ¥ ¼", + "éĩ ĩ", + "èī º", + "å± ħ", + "åģ ĩ", + "è° Ī", + "æĻ ļ", + "é ¬", + "èĪ ª", + "å® ³", + "è Ĺ", + "ç į", + "å µ", + "çİ ĭ", + "åº ·", + "è İ·", + "ç» Ń", + "äº ļ", + "é£ Ł", + "åİ ĭ", + "æĭ Ľ", + "èĮ ĥ", + "è® ¸", + "åĽ ´", + "é ½", + "éĻ į", + "çº ³", + "åĵ ª", + "æķĻ èĤ²", + "å·² ç»ı", + "å¾ ·", + "æŀ Ĺ", + "å®ī åħ¨", + "é¾ Ļ", + "大 家", + "éĿ Ĵ", + "åº ľ", + "æ² ³", + "åı ¤", + "èį ¯", + "åĿ ĩ", + "æĻ º", + "ä¹ ¡", + "çķ ¥", + "åĨ ·", + "ç¦ ı", + "å® ¤", + "ç» ´", + "æī ¿", + "å± Ĭ", + "è¯ ī", + "åĪ »", + "è Ł", + "æ ª", + "å°± æĺ¯", + "è¿Ļ 个", + "ä¸Ń å¿ĥ", + "ä¸ĸ çķĮ", + "åŁİ å¸Ĥ", + "éĿŀ 常", + "åĪ Ĵ", + "åı Į", + "æĢİ ä¹Ī", + "åĪ° äºĨ", + "æľ ĥ", + "åı ²", + "ä¾ Ĩ", + "å¾ ĭ", + "å¥ ĸ", + "ç» Ī", + "åª Ĵ", + "å® ģ", + "è¯ ¾", + "èģĮ ä¸ļ", + "åħ į", + "æµ ĭ", + "æĢ ¥", + "æķ ij", + "çĭ ¬", + "èŃ ¦", + "é¤ IJ", + "æĦ ¿", + "è´ «", + "çĸ ij", + "å ļ", + "å¥ ¹", + "åı Ī", + "åĽł 为", + "ä¸į æĺ¯", + "å¤ Ł", + "æĸ¹ éĿ¢", + "éķ ĩ", + "äº Ĵ", + "éħ Ĵ", + "è® ²", + "çĸ Ĺ", + "æĺ ¥", + "æ¹ ĸ", + "å¤ ľ", + "è´£ ä»»", + "人 æ°ij", + "åħ °", + "çŁ Ń", + "æķ ħ", + "åĩ ı", + "æĻ ®", + "äº ®", + "ä¾ Ŀ", + "åį °", + "éĿ Ļ", + "åĢ ĭ", + "å¾ ģ", + "åIJ ¸", + "ç¼ º", + "æĶ »", + "åĩ Ģ", + "åħ ¸", + "åĽ º", + "è® ¿", + "ç ¹", + "ç Ģ", + "æıIJ ä¾Ľ", + "ç» ĩ", + "å¾Ī å¤ļ", + "çłĶ 究", + "è· Ł", + "主 è¦ģ", + "æĥħ åĨµ", + "çŃ ĸ", + "æŃ »", + "大 åѦ", + "æĶ¿ åºľ", + "å½± åĵį", + "ä¹ °", + "åħ Ń", + "éĻ ©", + "åħ «", + "æŁ IJ", + "è´¨ éĩı", + "åį ł", + "å· ®", + "æĽ´ å¤ļ", + "æľ ĭ", + "éĿ ©", + "å® £", + "çł ´", + "è½ »", + "åº §", + "æĺ ¾", + "ç¨ ³", + "è´ µ", + "èĥ Į", + "èī ¯", + "çĸ «", + "æ¯ Ĵ", + "ä¹ İ", + "åĢ Ł", + "è¿ ·", + "çŃ Ķ", + "æ¿ Ģ", + "åij ¼", + "äºĨ ä¸Ģ", + "è¶ £", + "ä¼ ´", + "ä¼ Ļ", + "è ¼", + "ð¬ Ń", + "åĽ½ 家", + "æ´» åĬ¨", + "çİ° åľ¨", + "ç§ij æĬĢ", + "åį ¡", + "ä¸į åIJĮ", + "个 人", + "è®° èĢħ", + "ä¸į æĸŃ", + "éĹ »", + "ä¹ Ŀ", + "èij Ĺ", + "ç» ¼", + "ä¸ ĥ", + "æł ij", + "æľĭ åıĭ", + "åį ĸ", + "ä¼ ¤", + "æ² Ļ", + "åĸ Ħ", + "å¥ Ĺ", + "è½ ®", + "ç© ¿", + "è¡ ¥", + "ä¸Ģ å®ļ", + "çª ģ", + "çĿ £", + "è¿ ½", + "å¨ ģ", + "åı ¦", + "åĽ °", + "æŀ ¶", + "ç» Ŀ", + "æķ £", + "æİ ¢", + "æ´ Ĺ", + "ä¸ ´", + "ä¼ ¼", + "è´ ¸", + "ä¸ °", + "æĺ¯ ä¸Ģ", + "ç« ŀ", + "è¿ İ", + "èģ ļ", + "è «", + "æį Ł", + "æī §", + "é© ¾", + "è¿ Ŀ", + "è ¥", + "è ł", + "ä»ĸ 们", + "æŶ åĢĻ", + "å® ĥ", + "人 åijĺ", + "è¿Ļ æł·", + "å·¥ ç¨ĭ", + "åĪĽ æĸ°", + "åŃ© åŃIJ", + "å¸ Į", + "éĥ¨ åĪĨ", + "éĵ ¶", + "代 表", + "é¦ Ļ", + "å¸ ®", + "æݨ è¿Ľ", + "çĽ ĺ", + "积 æŀģ", + "éĥ¨ éŨ", + "åŁ ¹", + "æŃ ¦", + "ä¸į ä¼ļ", + "çŃ ij", + "éĢ Ļ", + "çİ© 家", + "æĭ ¿", + "åİ Ĥ", + "æ¯ Ľ", + "çģ µ", + "æŃ Į", + "ç »¿", + "å¦ Ī", + "çĽ Ľ", + "é¦ Ĩ", + "é¡ º", + "èĦ ¸", + "å° ¼", + "ä¸ ½", + "å¥ ¥", + "éģ ĩ", + "è¯ į", + "å° ģ", + "ä¸ Ŀ", + "好 çļĦ", + "æĭ ħ", + "èĦ ±", + "æģ ¶", + "åİ ļ", + "åĬ ³", + "çĽ Ł", + "æĬ ĺ", + "åı ¥", + "æĢ Ģ", + "æŁ ĵ", + "书 è®°", + "åĨ ł", + "é² ľ", + "æ ¦Ĥ", + "éļ IJ", + "å¹ ħ", + "èµ ŀ", + "å¹ ķ", + "æ¥ Ń", + "éģ Ĺ", + "åĪ ¤", + "è ĺ", + "å ¶", + "æĬķ èµĦ", + "è¡Į ä¸ļ", + "äº ij", + "çݯ å¢ĥ", + "åѦ çĶŁ", + "åIJĪ ä½ľ", + "åģ¥ 康", + "é£ ŀ", + "ä¸Ģ æŃ¥", + "ä¸Ģ 缴", + "åıij çĶŁ", + "éĺ ¿", + "é¢Ĩ 导", + "åĸľ 欢", + "åºĶ 该", + "çĤ º", + "è® Ń", + "æĿ Ģ", + "æ¸ ¯", + "交 éĢļ", + "éĺ ¶", + "éĴ ¢", + "ä» ¤", + "å° ½", + "æ¯ į", + "è¡ £", + "ç² ī", + "é¡ ¶", + "ä¹Ł ä¸į", + "æĬ ĵ", + "èĭ ¦", + "å¹ ¸", + "ç¤ ¼", + "第 ä¸ī", + "大 çļĦ", + "éģ İ", + "çĥ Ł", + "éģ ¿", + "ä» į", + "åº Ĩ", + "æĢ ķ", + "è° ¢", + "çĽ ĸ", + "å° Ħ", + "éľ ²", + "æĸ Ĺ", + "ç Ĭ¶", + "åŃ ¸", + "æ¯ ķ", + "å· ¨", + "çŁ ¿", + "çļ ĩ", + "å¸ Ń", + "çĹ ĩ", + "æī ¬", + "å» ¶", + "ä¾ §", + "æ· ¡", + "çļĦ ä¸Ģ", + "ç¶ ²", + "æ´ ģ", + "ç ¸", + "è§ Ī", + "çŃ ¹", + "ç§ ĺ", + "è¯ Ĭ", + "çı ¾", + "èª ī", + "æ¯ «", + "ð ¨", + "åį ´", + "æĪIJ 为", + "èĥ½ åĬĽ", + "é» Ħ", + "æĹħ 游", + "èĪ ¬", + "æ¯Ķ è¾ĥ", + "èµ· æĿ¥", + "äºĨ 解", + "èĩª çĦ¶", + "ä¸Ģ 次", + "åŁº æľ¬", + "æĽ ¾", + "综 åIJĪ", + "èı ľ", + "è§ī å¾Ĺ", + "第 äºĮ", + "è· ij", + "æ³ ¢", + "åĢ Ĵ", + "ç¡ Ģ", + "åħ µ", + "èį ī", + "çĶ ³", + "çĶ °", + "æĤ £", + "è§Ħ å®ļ", + "èĥ ľ", + "èµĦ 产", + "æ¢ ¦", + "æľ Ŀ", + "è¿Ļ éĩĮ", + "å¤ «", + "æĮ ¥", + "ä½ Ľ", + "å® Ī", + "éĽ ¶", + "æĸ ¼", + "ç¯ ĩ", + "å² Ľ", + "åĵ ¥", + "éŃ Ķ", + "ä¸į åĪ°", + "æī ĺ", + "åº Ĭ", + "æ¬ §", + "èį £", + "æ± ĩ", + "æī ©", + "åģ ı", + "å¢ Ļ", + "è® ¯", + "å© ļ", + "æĥ ł", + "æ´ ĭ", + "å® ľ", + "æ¶ ¦", + "æħ ¢", + "éĢ ı", + "å® ½", + "é¡ ¾", + "ç´ ¯", + "æ± ¡", + "çĪ Ĩ", + "ç§ Ł", + "æĥ Ĭ", + "æ¶ ¨", + "é¥ °", + "éĺ µ", + "é¥ ®", + "æļ ĸ", + "åº Ł", + "æĹ Ĺ", + "éļ Ķ", + "ç¶ ĵ", + "åĭ Ļ", + "å¯ ¦", + "éĢ Ķ", + "æī «", + "çĥ Ī", + "éĽ »", + "åĪ ij", + "éĹ ľ", + "éĹ ª", + "å¥ ĭ", + "å Ĥ¨", + "ç¼ ©", + "ä¾ µ", + "å ¬", + "𬠶", + "åĽ½ éĻħ", + "ç»Ħ ç»ĩ", + "ä¸ĵ ä¸ļ", + "åıij çİ°", + "å¸Į æľĽ", + "ç»ı èIJ¥", + "åı «", + "æĿ¥ 说", + "éļ ľ", + "ä»» ä½ķ", + "交 æĺĵ", + "éĩį çĤ¹", + "çļ ®", + "ç» į", + "æ´ ¾", + "ç§ij åѦ", + "åºĶ çĶ¨", + "建 çŃij", + "èĤ ī", + "æĶ¹ éĿ©", + "åŁº ç¡Ģ", + "æ± ī", + "åĩº æĿ¥", + "è¿Ļ ä¹Ī", + "åĪ ļ", + "åĿ IJ", + "ä¸į ä»ħ", + "ä¼ļ è®®", + "éĿ ł", + "åªĴ ä½ĵ", + "æ° ¸", + "åĨ ²", + "èĭ ı", + "å¤ ®", + "çĪ ¶", + "åł Ĥ", + "å®ŀ éĻħ", + "è¡ Ĺ", + "ç« ¥", + "éĺ ħ", + "äºĭ æĥħ", + "åİŁ åĽł", + "éħ ¸", + "以 æĿ¥", + "å¨ ±", + "å® «", + "åĿ Ĺ", + "ç» ©", + "éĩ İ", + "ä¸į å¾Ĺ", + "ä¼ł å¥ĩ", + "ç¡ ¬", + "åİ ħ", + "æĹ ¢", + "ç» ĥ", + "èĦ ij", + "å¼ ±", + "æİ Į", + "è´ ´", + "æĮ Ĥ", + "åħ³ éĶ®", + "å° ļ", + "é¥ Ń", + "åº Ħ", + "çĻ ¼", + "åľ ĭ", + "æİ Ī", + "个 æľĪ", + "äº Ī", + "å¸ ģ", + "è· Ŀ", + "æ² ī", + "ç« Ł", + "åĨ ¬", + "æĬ ½", + "éĨ Ĵ", + "å¼ Ł", + "è§ ¦", + "èģ ĺ", + "è± Ĩ", + "æļ ´", + "åijĬ è¯ī", + "è± ª", + "èµ ¢", + "è· ¨", + "è³ ĩ", + "çĪ ¸", + "æĬ ±", + "æµ ª", + "éº »", + "ä» ª", + "è¡ ¡", + "å¥ ¶", + "çģ ¾", + "èµ ¶", + "èĤ ¥", + "å§ IJ", + "åĢ º", + "éľ ĩ", + "è® ¢", + "æ¬ Ĭ", + "ç ·", + "å» ī", + "ä¿ Ĺ", + "å¿ ĺ", + "å¦ ĩ", + "ç¼ ĵ", + "åŃ ķ", + "æ¼ «", + "è£ ģ", + "çĩ ĥ", + "é» ĺ", + "çī ¢", + "çĪ ·", + "æĬ µ", + "å® ¾", + "æľī ä¸Ģ", + "è¿ ¹", + "è¿ «", + "è² Į", + "æľī çļĦ", + "ð¬ ĺ", + "è¿ĺ æĺ¯", + "æīĢ 以", + "ä¹Ł æĺ¯", + "è¿Ļ äºĽ", + "对 äºİ", + "åIJ §", + "缮 åīį", + "èĩªå·± çļĦ", + "èĥ½ å¤Ł", + "å¦Ĥ ä½ķ", + "æľº æŀĦ", + "åıª æĺ¯", + "ç½ij ç«Ļ", + "åħ¨ éĿ¢", + "为 äºĨ", + "å¼Ģ åıij", + "æĸ° éĹ»", + "éĩij èŀį", + "ç» §", + "客 æĪ·", + "ä¸Ģ èµ·", + "èĮ ¶", + "åħ³ 注", + "æ°´ å¹³", + "åİĨ åı²", + "å¢ŀ éķ¿", + "é ±", + "åŁº éĩij", + "åº Ń", + "åı ¶", + "ä¿ ĥ", + "éĽ ¨", + "æ¶Ī è´¹", + "èĪ ¹", + "çŁ¥ è¯Ĩ", + "æĪĺ çķ¥", + "ç»ı éªĮ", + "å³ °", + "æĽ ²", + "èĦ ļ", + "åĨ °", + "å¤ ı", + "å½ Ĵ", + "ç¬ Ķ", + "èĻ ij", + "çĶ ²", + "åľ Ī", + "è¯ Ĺ", + "é½ IJ", + "容 æĺĵ", + "çłĶ åıij", + "éª ¨", + "çº ¸", + "è· µ", + "æĹ §", + "çķ ¶", + "åĪ ¸", + "è´ ·", + "åı ¬", + "ç§ ĭ", + "æ¶ ²", + "è¡Į æĶ¿", + "çĮ ®", + "èĤ ¤", + "éĢ IJ", + "è¶Ĭ æĿ¥", + "è¶ĬæĿ¥ è¶Ĭ", + "æĦı è§ģ", + "èĪ ŀ", + "åī Ĥ", + "æ¶ ī", + "ç¨ĭ 度", + "åħ¬ åħ±", + "æ¢ °", + "æľ «", + "çº ¯", + "åĶ ±", + "æ´ ²", + "æĬ ¢", + "æ¤ į", + "å¿ Ļ", + "ä¼ °", + "å¼ ¹", + "æ³ ī", + "æľĢ 大", + "è¶ ĭ", + "å· §", + "ç¦ ģ", + "æī ¶", + "åį ±", + "çı ł", + "çĨ Ł", + "æĭ ľ", + "主 ä¹ī", + "æĿ Ĥ", + "éĻ Ħ", + "éģ į", + "æIJ Ń", + "æĮ ¯", + "å¤ļ å¹´", + "æķ ¬", + "æij Ħ", + "çº ·", + "å¼ ĥ", + "æ¹ ¿", + "å¨ ĺ", + "æ¡ £", + "é© ¶", + "æľ Ĺ", + "æ® ĸ", + "æ¦ ľ", + "åĵ ¡", + "ä¸Ģ ä½ĵ", + "æŁ¥ çľĭ", + "ç¹ ģ", + "æµ ĵ", + "åħ¬ å®ī", + "æ½ ľ", + "è´ ¯", + "éª Ĺ", + "æ IJľ", + "å· ¡", + "è ¬", + "é Ĭ", + "å§Ķ ä¼ļ", + "æĤ ł", + "åī ©", + "æı Ń", + "åŃ£ 度", + "ð «ĺ", + "𬠬", + "ä ´", + "ð ª", + "ä½Ĩ æĺ¯", + "éĥ½ æĺ¯", + "å¹³ åı°", + "åѦ ä¹ł", + "åĵģ çīĮ", + "ä¸ Ķ", + "è¿Ļ ç§į", + "æĶ¿ çŃĸ", + "æĭ ¬", + "认 为", + "ä¸Ģ èĪ¬", + "æłĩ åĩĨ", + "æĶ¯ æĮģ", + "模 å¼ı", + "åħ³ ç³»", + "çļĦ æĺ¯", + "è¿Ļ ä¸Ģ", + "ä¸į è¦ģ", + "çĶ ļ", + "ç²¾ ç¥ŀ", + "æĭ ¥", + "åĪ© çĶ¨", + "ä¿Ŀ æĬ¤", + "ä½ľ çĶ¨", + "èĭ ¥", + "åĽ½ åĨħ", + "ä»ĭ ç»į", + "ä¸Ģ ä¸ĭ", + "å·¥ ä¸ļ", + "缮 æłĩ", + "æľĢ åIJİ", + "ä»· åĢ¼", + "å° į", + "éĵ ģ", + "è° ģ", + "ç»ĵ æŀĦ", + "éĽ ª", + "æĻº èĥ½", + "ä¼ł 绣", + "ä½ĵ èĤ²", + "çĶŁ æĢģ", + "æĭ į", + "æİ ª", + "åĨľ ä¸ļ", + "çī¹ èī²", + "è§Ħ 模", + "æŶ 代", + "è¿ĩ ç¨ĭ", + "éĴ Ī", + "æĿ ¾", + "åĶ IJ", + "åĮ» çĸĹ", + "çģ ¯", + "åĪ¶ éĢł", + "æł¸ å¿ĥ", + "ä¸į åı¯", + "ç³» åĪĹ", + "åIJ ī", + "åľ £", + "åĢ ij", + "ä½ ³", + "æĿ¥ çľĭ", + "æ¯Ķ èµĽ", + "ä¸ĭ æĿ¥", + "åĩº äºĨ", + "å¹² éĥ¨", + "å¾® ä¿¡", + "å½ĵ åľ°", + "åį ·", + "åį« çĶŁ", + "ä¼ Ł", + "çĸ« æĥħ", + "è° ·", + "åĩł 个", + "éĺ ´", + "çĶŁ çī©", + "å° ¤", + "ä¼ Ĭ", + "èĤ ¯", + "éĿ¢ 积", + "åĪĽ éĢł", + "æı ¡", + "åľ Ĩ", + "æĻ ĵ", + "æĪIJ äºĨ", + "åĩ ¡", + "çĸ ¾", + "ç«ŀ äºī", + "è® ¨", + "主 é¢ĺ", + "é² ģ", + "è¿ ª", + "ä¿ Ħ", + "æĢ ª", + "ä¸ ¦", + "èĻ ļ", + "æ½ ®", + "çĥ §", + "èĢ ³", + "æ± ł", + "éĢĤ åIJĪ", + "æł¹ æľ¬", + "åĬł 缣", + "çĶµ è§Ĩ", + "æ· ·", + "ç¼ ĺ", + "çª Ĺ", + "çĬ ¯", + "æĥ ¯", + "æĦı ä¹ī", + "åĬŀ æ³ķ", + "ä¼ ij", + "æ» ij", + "åĭ ĩ", + "æķ ¢", + "å¯ »", + "è¦ Ĩ", + "éĢ ĥ", + "ç»ı çIJĨ", + "åĿ ı", + "æ³ ½", + "ä¹ ĺ", + "åĪ º", + "å± ı", + "é¡ ¿", + "äº ¡", + "éĤ Ģ", + "åħ ¼", + "åĭ ¤", + "æ® ĭ", + "æĺ ł", + "æ¯ķ ä¸ļ", + "æĪ ª", + "è· Į", + "å£ ģ", + "åı¦ ä¸Ģ", + "羣 å®ŀ", + "ç£ ¨", + "è¯ ļ", + "å¿ħ è¦ģ", + "æģ ĭ", + "æĩ Ĥ", + "å¾ Ĵ", + "è° ĵ", + "æķ ı", + "æ Ļ¨", + "èĥ ¸", + "æĭ ¼", + "å¦ Ļ", + "è¯ ¸", + "èģ Ĭ", + "æĤ ī", + "éº ¼", + "åĩ Ń", + "èĪ Ĵ", + "æ¶ Ĥ", + "è¿ ģ", + "æ² ¿", + "å¡ ij", + "æĽ ¿", + "æ¾ ³", + "å¿ į", + "èĢ Ĺ", + "éľ ¸", + "åĩł å¹´", + "åĪ Ĭ", + "èĦ ī", + "èħ IJ", + "æ¡ Į", + "çº ł", + "æ» ļ", + "æĤ ²", + "åĨ Ĵ", + "å¦ ¹", + "çķ ħ", + "çº µ", + "æij ĩ", + "å¤ º", + "è·¯ ä¸Ĭ", + "å¿ ½", + "èĸ ª", + "æģ IJ", + "æĦı æĢĿ", + "å« Į", + "æı ´", + "æ° §", + "èĢ Ģ", + "éĺ »", + "è½ ¨", + "å¹ »", + "æį ķ", + "åĿ ¦", + "åĵĪ åĵĪ", + "çĭ IJ", + "æ» ¨", + "è² »", + "è¿ Ł", + "人 éĥ½", + "ç» ĺ", + "åı ¹", + "çµ IJ", + "æī °", + "æ» ĭ", + "å¥ ij", + "åĭ Ł", + "ç¢ º", + "ð ¦", + "éĽĨ åĽ¢", + "æĿ İ", + "å¼Ģ å±ķ", + "æıIJ åįĩ", + "åħ¨ åĽ½", + "æ±½ 车", + "åѦ æł¡", + "æł¹ æį®", + "è¿Ļ æĺ¯", + "åĩº çİ°", + "éĻ Ī", + "ç½ Ĺ", + "èİ· å¾Ĺ", + "åĪ ĺ", + "éĶĢ åĶ®", + "æľª æĿ¥", + "éľĢ æ±Ĥ", + "å®ŀ æĸ½", + "åĿļ æĮģ", + "åħ¨ çIJĥ", + "éĵ¶ è¡Į", + "æݧ åĪ¶", + "é¡ »", + "åľ° åĮº", + "æīĵ éĢł", + "çļĦ è¯Ŀ", + "帮 åĬ©", + "ä½ĵ ç³»", + "è¾¾ åĪ°", + "è§Ħ åĪĴ", + "åŁ¹ è®Ń", + "两 个", + "æĬ¥ åijĬ", + "åľ° æĸ¹", + "å®Į åħ¨", + "æİ ī", + "ç»ĵ åIJĪ", + "宣 ä¼ł", + "æ³ķ å¾ĭ", + "èīº æľ¯", + "çĶµ å½±", + "èª ª", + "ä¸Ģ çĤ¹", + "è¶ħ è¿ĩ", + "çĶµ åŃIJ", + "æĢĿ æĥ³", + "æķĻ åѦ", + "éĺ¶ æ®µ", + "åķĨ ä¸ļ", + "çī© æµģ", + "åĪĽ ä¸ļ", + "æĸ¹ æ¡Ī", + "çİ° 代", + "æ¡ ¥", + "èIJ½ å®ŀ", + "带 æĿ¥", + "产 çĶŁ", + "ç§ Ģ", + "æ³ °", + "ä¹ ±", + "åħ· ä½ĵ", + "åĸ Ŀ", + "èĵ Ŀ", + "å® Ĺ", + "åįĩ 级", + "æ·± åħ¥", + "ä¿Ŀ éĻ©", + "ç®Ģ åįķ", + "çĹ Ľ", + "稳 å®ļ", + "è¾ Ĩ", + "å±ŀ äºİ", + "å· Ŀ", + "ä¸į å°ij", + "åĴ ¨", + "举 西", + "å½¢ å¼ı", + "娱 ä¹IJ", + "æŃ£ 常", + "é¸ ¡", + "åħħ åĪĨ", + "å®ŀ è·µ", + "éĩĮ éĿ¢", + "è· ³", + "èĻ İ", + "æĪIJ éķ¿", + "æļ Ĺ", + "çĿ ¡", + "ç½ ª", + "çIJĨ 念", + "æĮ ij", + "èµĦ æľ¬", + "å¤ļ å°ij", + "ä¸ĭ éĿ¢", + "å¸ Ŀ", + "åħ¬ å¼Ģ", + "æ¸ IJ", + "éķ ·", + "å± ĭ", + "欢 è¿İ", + "å¿ĥ çIJĨ", + "çĤ İ", + "æ¹ ¾", + "è® ĵ", + "éĤ Ħ", + "ç³ ĸ", + "ä¹ Į", + "åĬ ±", + "çī Ļ", + "èħ ¿", + "å² Ĺ", + "ä¼ į", + "æĪIJ åijĺ", + "åŃ Ķ", + "å°ı ç¼ĸ", + "èij £", + "æ³ ¡", + "åħĪ è¿Ľ", + "åħ §", + "åĺ ´", + "è´ Ŀ", + "è »", + "æIJ ŀ", + "æ³ Ľ", + "é¸ Ł", + "ç½ ²", + "èĽ ĭ", + "主 ä»»", + "缮 çļĦ", + "ä¹ ı", + "æ´ ¥", + "æĪ ´", + "严 æł¼", + "çħ ¤", + "çĮ «", + "åĶ ¯", + "å° Ĭ", + "çĶ ľ", + "åŀ ĥ", + "åľ ¾", + "æĭ Ł", + "çĦ ¦", + "é« Ķ", + "å® ı", + "æ© Ł", + "é© »", + "æĹ ģ", + "å½ »", + "éĥ½ ä¸į", + "æij ©", + "ä» ĵ", + "ä¹ ³", + "å² ¸", + "è° ĭ", + "大 å¤ļ", + "çģ Ń", + "èħ ¾", + "æŁ ľ", + "èĪ į", + "åħļ çļĦ", + "å° ĺ", + "åįģ å¹´", + "æĭ Ĵ", + "è£ ¡", + "æŁ Ķ", + "å¹ ¼", + "éĶ ģ", + "ä¸ĵ 项", + "æī İ", + "驾 驶", + "ç¢ İ", + "è¢ ĭ", + "éĶ ĭ", + "å£ ®", + "å° ĸ", + "çĶµ æ±ł", + "è¿ Ķ", + "æ¼ ı", + "å¾ ª", + "èı Į", + "èĥ ĥ", + "è¾ ħ", + "éĢ Ĵ", + "èĥ İ", + "éĻ ª", + "å¯ ¿", + "å¥ Ķ", + "çĮ Ľ", + "çº ¹", + "çŁ¥ åIJį", + "å¿ Ĩ", + "æ¡ ĥ", + "æ£ ĭ", + "éĢ Ĩ", + "çĤ ¼", + "ç± į", + "çī §", + "æł· çļĦ", + "è¾ Ľ", + "åł Ĩ", + "å®ŀ åľ¨", + "ä¼ ı", + "å® ¿", + "èµ ı", + "è£ Ĥ", + "åįĬ å¹´", + "åĢ ¾", + "满 æĦı", + "æ¢ ¯", + "æĦı åij³", + "åŃ ¤", + "ç¥ Ŀ", + "æĻ ¶", + "èµ Ķ", + "åģ ¿", + "èĦ Ĥ", + "ç½ ļ", + "ç¢ į", + "æ² ĥ", + "æ ĵį", + "å´ ĩ", + "æļ Ĥ", + "è· ĥ", + "æIJ ¬", + "å© Ĩ", + "é ī", + "éī ´", + "åħ´ 趣", + "èIJ¥ ä¸ļ", + "è® Ĭ", + "èĦ ı", + "è¾ Ī", + "å·ŀ å¸Ĥ", + "è´« åĽ°", + "ç© ·", + "ä¸Ń å°ı", + "æ¼ Ĥ", + "çĻ Į", + "èľ ľ", + "ä¼Ļ ä¼´", + "çī µ", + "æĤ Ł", + "éĻ ·", + "èµĽ åŃ£", + "æ¨ £", + "åģ ¶", + "æĺ Ĩ", + "è¢ Ń", + "æį IJ", + "èī °", + "æ Ĥ¬", + "çĶ ¢", + "èij ¡", + "çĽ Ĺ", + "å© ´", + "å° İ", + "çº ½", + "åĢ ¡", + "æī ®", + "è¨ Ń", + "æĬ ij", + "ç¡ ķ", + "è¾ ĸ", + "éĥ ģ", + "è¾ ©", + "éĤ »", + "çİ° åĩº", + "è¦ ı", + "å½ ¹", + "éĺ Ķ", + "åī µ", + "è¯ ±", + "æĥ ij", + "æ· Ģ", + "é¢ Ī", + "ä¾ ¦", + "æģ °", + "æ£Ģ å¯Ł", + "éĨ «", + "çĦ¶ æĺ¯", + "åĭ ĥ", + "èĮ «", + "ä ĵ", + "𠬸", + "ä½ľ 为", + "çļĦ 人", + "éĤ£ ä¹Ī", + "ç¾İ åĽ½", + "è¿ĺ æľī", + "æıIJ é«ĺ", + "èĻ ½", + "åħ· æľī", + "åĮħ æĭ¬", + "æĪĸ èĢħ", + "ä¸į è¿ĩ", + "ä¸Ĭ æµ·", + "åĮ» éĻ¢", + "èµĦ éĩij", + "çĶļ èĩ³", + "åĪ¶ 度", + "解 åĨ³", + "èģĶ ç½ij", + "继 ç»Ń", + "建 ç«ĭ", + "è¿Ľ ä¸ĢæŃ¥", + "æĿIJ æĸĻ", + "ä»Ĭ 天", + "å¿ħ é¡»", + "åIJĦ ç§į", + "çİ° åľº", + "ä»ĸ çļĦ", + "å¢ŀ åĬł", + "é¢Ĩ åŁŁ", + "åıĤ ä¸İ", + "æĮģ ç»Ń", + "ä¹ĭ ä¸Ģ", + "çī¹ åĪ«", + "é± ¼", + "åħ± åIJĮ", + "åĬ ª", + "çİ ī", + "人 们", + "åħĪ çĶŁ", + "ä¼ĺ åĬ¿", + "ä¿Ŀ æĮģ", + "ä½ľ åĵģ", + "çī Ľ", + "æĪIJ æľ¬", + "æĶ¶ åħ¥", + "åıĬ æŶ", + "è´Ł è´£", + "æİ¥ åıĹ", + "èį IJ", + "åıª è¦ģ", + "羣 çļĦ", + "导 èĩ´", + "æľº åĪ¶", + "è¡Į åĬ¨", + "æĸ° çļĦ", + "å®Į åĸĦ", + "为 ä»Ģä¹Ī", + "ä¸Ń 央", + "æĪIJ ç«ĭ", + "æĦŁ è§ī", + "åıĺ åĮĸ", + "åıĹ åĪ°", + "并 ä¸į", + "åŃ Ļ", + "æĸ½ å·¥", + "æĺİ æĺ¾", + "è¿ĩ åİ»", + "åıij æĮ¥", + "羣 æŃ£", + "åŁº åľ°", + "æĺİ ç¡®", + "èĥ ¡", + "许 å¤ļ", + "ä¸Ģ å¹´", + "æĸ¹ åIJij", + "æģ ©", + "缸 ä¿¡", + "åľ ³", + "详 ç»Ĩ", + "äºĭ ä¸ļ", + "çĶŁ åij½", + "åĴ¨ 询", + "æĸĩ æĺİ", + "çij ŀ", + "绿 èī²", + "èİ «", + "æĦı è¯Ĩ", + "æĬķ åħ¥", + "åĬł å¿«", + "æ¢ ħ", + "ç¿ »", + "å¼Ģ æĶ¾", + "æĻ® éĢļ", + "åįı ä¼ļ", + "æĪIJ 绩", + "ä» Ļ", + "å¯ Ĵ", + "è¯ģ åĪ¸", + "认 è¯Ĩ", + "ä¸ ¹", + "大 éĩı", + "è¿ ħ", + "åģļ åĪ°", + "设 æĸ½", + "è´¸ æĺĵ", + "èĥ½ æºIJ", + "æŶ æľŁ", + "ä¸Ģ 天", + "æ²» çIJĨ", + "åĺ ī", + "å® ĩ", + "丰 å¯Į", + "举 è¡Į", + "æĪIJ æŀľ", + "èĤ¯ å®ļ", + "çĭ Ĺ", + "åĬ¨ åĬĽ", + "æ£ ®", + "åĩł ä¹İ", + "åĽł ç´ł", + "æ°ij æĹı", + "æ´ ŀ", + "ç½ij åıĭ", + "åIJĪ çIJĨ", + "广 大", + "æ® Ĭ", + "æ´ Ľ", + "æĿ ¯", + "èĴ Ļ", + "çĶ¨ äºİ", + "èŀį èµĦ", + "ç¥ ĸ", + "æľº 械", + "举 åĬŀ", + "èĩª åĬ¨", + "åĬŀ åħ¬", + "é» ŀ", + "éĽ Ħ", + "åĢ¼ å¾Ĺ", + "çĮ ª", + "以 为", + "æĺ Į", + "è·Ŀ 离", + "åIJ¸ å¼ķ", + "ç» ķ", + "éļ Ĩ", + "计 ç®Ĺ", + "éĺŁ ä¼į", + "大 ä¼ļ", + "å¼ķ èµ·", + "çī¹ çĤ¹", + "èĥ ¶", + "å¹´ è½»", + "æľ¬ 身", + "æľº åħ³", + "å®ĺ æĸ¹", + "éĥ ij", + "æµ Ļ", + "è§Ĵ èī²", + "èij£ äºĭ", + "为 主", + "æĹł 论", + "ä¹ł æĥ¯", + "æ¥ ļ", + "æĭ ĵ", + "绣 计", + "åħ Ħ", + "广 æ³Ľ", + "åį Ģ", + "污 æŁĵ", + "è« ĭ", + "èĬĤ 缮", + "ä¼ ¦", + "è¦Ĩ çĽĸ", + "èĢ IJ", + "æī¶ è´«", + "ç»ı åİĨ", + "éĩįè¦ģ çļĦ", + "èĤ¡ 举", + "æĭĽ èģĺ", + "åĽĽ 个", + "æĩ ī", + "èĥ ŀ", + "æij Ĩ", + "é«ĺ éĢŁ", + "éº ¦", + "åİŁ åĪĻ", + "èİ ±", + "æĽ´ 好", + "éķ ľ", + "åĩ Į", + "åŀĥ åľ¾", + "éĢ ²", + "çģ °", + "éĵ º", + "äºĭ æķħ", + "çĶ ĺ", + "空 æ°Ķ", + "é¾ Ħ", + "èı ²", + "çĵ ¶", + "æĺ ¨", + "æĹ¥ æĬ¥", + "æµ ®", + "åľ° åĽ¾", + "åij Ī", + "大 åĬĽ", + "ç» ª", + "å¸ ħ", + "æľį åĭĻ", + "ä¸į éĶĻ", + "乡 æĿij", + "å± ¥", + "å¹³ æĸ¹", + "éĹ ²", + "æī £", + "ç´ł è´¨", + "èµ ´", + "éģ Ń", + "èIJ ¨", + "èĩª 主", + "éĩij å±ŀ", + "èī¯ 好", + "两 å¹´", + "æ³ ¥", + "é¢ ľ", + "ç²¾ 彩", + "ä¸Ń åįİ", + "æĻ ĭ", + "ä¹ł è¿ij", + "ä¹łè¿ij å¹³", + "æĪĺ 士", + "åģļ çļĦ", + "éª ij", + "æ» ´", + "çĵ ľ", + "çīĪ æĿĥ", + "èĤ ł", + "æľĥ åĵ¡", + "çı į", + "ç¨ ®", + "ä »¿", + "çī© ä¸ļ", + "åĢĭ 人", + "å¦ »", + "ä¼ ¸", + "æ± Ĺ", + "æĹ º", + "çIJĨ æĥ³", + "æij ¸", + "è¿Ŀ æ³ķ", + "å®Į æķ´", + "åİ ¦", + "è¸ ı", + "æĸ ij", + "æ¡ Ĥ", + "ä½ĵ åĪ¶", + "å¸ «", + "æĿ Ĩ", + "æ® ¿", + "æ¯ ģ", + "é¦ Ī", + "è§Ĵ 度", + "æ¬ £", + "çĥ ¦", + "èĤ º", + "éĩĩ 访", + "æij ĺ", + "æĮ ¡", + "æ· ĺ", + "åħ» èĢģ", + "çĤ ¸", + "è¿ Ī", + "åİ ī", + "åĿ Ĭ", + "è¾ £", + "åĩ Ŀ", + "æ³ ª", + "çĸ ı", + "æİ ĺ", + "åĥı æĺ¯", + "éĽ ķ", + "ç¼ Ŀ", + "èį ·", + "æį ·", + "åł ¡", + "åı¥ è¯Ŀ", + "çĸ ¼", + "æł ı", + "éģ µ", + "ç¢ ³", + "å·¥ åķĨ", + "æIJ º", + "åĪ ¥", + "ä¹ Ļ", + "æĹ ĭ", + "æĥ ľ", + "ä¸Ģ 大", + "å±Ĥ 次", + "èµ ĸ", + "æĬ ¬", + "æ¨ Ĥ", + "è¯ ŀ", + "åħ Ĵ", + "ç¯ ®", + "èĤ ĥ", + "å§ ¿", + "æĬ ļ", + "çĵ ·", + "çĶµ åĬ¨", + "æĸ° åĨł", + "æ¶ µ", + "ç¢ ij", + "æ· ®", + "æĹ ¨", + "è¸ ª", + "æ¸ Ķ", + "æĦ Ī", + "åı Ķ", + "åįĹ çľģ", + "ç¾ ©", + "å§Ķ 书记", + "è² ¸", + "æ¶ Į", + "è« ĸ", + "èIJ Ħ", + "æı ı", + "å¿ §", + "è¾ ¦", + "å¦ Ĩ", + "æī Ń", + "åij µ", + "éģ ¥", + "è¨ ±", + "ä» ĩ", + "åįģ ä¸ī", + "åī ²", + "èª į", + "èĪ °", + "é¢ ĩ", + "é¥ ±", + "çĭ ł", + "é«ĺ çļĦ", + "çµ ±", + "æħ İ", + "é¢ ģ", + "åIJĪ éĢĤ", + "æµ ´", + "èµ ĭ", + "æĬ ¼", + "å¦ ¥", + "éĻ¢ éķ¿", + "èĢ ķ", + "è¾ ¨", + "æħ °", + "åįģ åĽĽ", + "æľ µ", + "èĵ Ħ", + "æŀ ¢", + "å» ·", + "æĤ Ħ", + "æ¶ ¯", + "çŁ ©", + "åŃIJ éĩĮ", + "çĬ ¹", + "å±Ģ éķ¿", + "é IJ", + "å¥ ł", + "ä¼ļ éķ¿", + "æĵ ļ", + "ä¸į åıĬ", + "åįģ ä¹Ŀ", + "æ¬ º", + "èº º", + "éĺ IJ", + "çº Į", + "è¨ »", + "åĨ Ĭ", + "èŃ ĺ", + "é«ĺ çŃī", + "èħ º", + "å¤ ķ", + "ç» ij", + "åĶ ¤", + "èķ ´", + "çķ ľ", + "æħ ĭ", + "åı Ļ", + "åı ĥ", + "å³ ¡", + "人 大", + "éħ ¿", + "éģ ©", + "å¥ ¢", + "åı£ æ°Ķ", + "éĮ Ħ", + "é ı", + "åĭ ĺ", + "è´ ¿", + "éļ ª", + "é ĭ", + "éļ ¶", + "ð ¥", + "𬠣", + "ð £", + "ð« į", + "𬠳", + "ð« ĵ", + "ð« Ħ", + "ð« Ł", + "𨠱", + "ä Ĺ", + "以 åıĬ", + "æľī éĻIJ", + "åij ¢", + "åIJ Ĺ", + "çľĭ åĪ°", + "计 åĪĴ", + "è¿Ľ åħ¥", + "缴 æİ¥", + "åĪĨ æŀIJ", + "åıª æľī", + "设 å¤ĩ", + "åħ¶ å®ŀ", + "åĬł 强", + "ä¸Ń çļĦ", + "ä¿Ŀ éļľ", + "èĢģ å¸Ī", + "人 æīį", + "å¾Ĺ åĪ°", + "é£İ éĻ©", + "ä¸Ģ ç§į", + "空 éĹ´", + "æĪij åĽ½", + "ä¹ĭ åīį", + "ä¸ĵ 家", + "æĿ ¨", + "æĹ¥ æľ¬", + "群 ä¼Ĺ", + "åıĤ åĬł", + "æķĪ æŀľ", + "æľī åħ³", + "家 åºŃ", + "åĮº åŁŁ", + "åĬª åĬĽ", + "éļı çĿĢ", + "æĹł æ³ķ", + "交 æµģ", + "è¡Į 为", + "æ£Ģ æŁ¥", + "æľŁ éĹ´", + "å¦Ĥ æѤ", + "èĤ¡ 份", + "å½ĵ æŶ", + "è£ħ å¤ĩ", + "åĩĨ å¤ĩ", + "éħĴ åºĹ", + "è¿IJ åĬ¨", + "æıIJ åĩº", + "å·¦ åı³", + "æݪ æĸ½", + "é£Ł åĵģ", + "æ¶Īè´¹ èĢħ", + "åѦ éĻ¢", + "æĮĩ 导", + "è¿IJ èIJ¥", + "éĩį 大", + "åĨľ æĿij", + "éĢł æĪIJ", + "æĶ¿ æ²»", + "éĴĪ 对", + "æŃ£ å¼ı", + "åıĸ å¾Ĺ", + "éĤ£ 个", + "éĽĨ ä¸Ń", + "åıª èĥ½", + "å¿« éĢŁ", + "身 ä½ĵ", + "åħļ åijĺ", + "èģĶ åIJĪ", + "åĬĽ éĩı", + "éĥ½ æľī", + "æ ħ§", + "å¡ Ķ", + "åĪ« 人", + "表 çİ°", + "æķħ äºĭ", + "ä¸Ģ åĪĩ", + "å° ĩ", + "èµĦ æĸĻ", + "åŁ¹ åħ»", + "éĺħ 读", + "æľī 人", + "èIJ¥ éĶĢ", + "çĽij çĿ£", + "çݯ ä¿Ŀ", + "èĢĥ èĻij", + "æ·± åľ³", + "严 éĩį", + "èĮĥ åĽ´", + "å§Ķ åijĺ", + "çĽij 管", + "ä¸ī 个", + "è£ħ ä¿®", + "åħ¬ éĩĮ", + "åĪĨ åĪ«", + "çIJĨ 解", + "éŁ ©", + "åĬł å·¥", + "认 羣", + "ä¸į 好", + "åİ» å¹´", + "éĻį ä½İ", + "æľº ä¼ļ", + "åįı è®®", + "符 åIJĪ", + "å¢ŀ 强", + "æĬĢ èĥ½", + "é¦ĸ åħĪ", + "ç§ ¦", + "ä¸ ģ", + "å° ¾", + "æľī äºĨ", + "åľ° 产", + "æ¸ ł", + "æĸ¹ 便", + "移 åĬ¨", + "éĢŁ 度", + "å°¤ åħ¶", + "éĢļ çŁ¥", + "åĿ Ľ", + "éģ¿ åħį", + "æģ ¢", + "è´ ¡", + "èģĮ å·¥", + "å®ŀ åĬĽ", + "æĺ¯ä¸Ģ ç§į", + "åIJ¯ åĬ¨", + "çĸ¾ çĹħ", + "æĿ¥ äºĨ", + "缸 对", + "çİ° å®ŀ", + "èŀį åIJĪ", + "åIJĮ æł·", + "åħ¬ åijĬ", + "çī¹ æ®Ĭ", + "ç´ «", + "ä¸ĭ åİ»", + "ä¼ł æĴŃ", + "æľĢ 好", + "ä¼ĺ è´¨", + "æ² Ĵ", + "æĮ º", + "æĹ ¦", + "è¯ º", + "ä¸Ģ åIJį", + "éģĵ è·¯", + "示 èĮĥ", + "è¿ĩ æĿ¥", + "åIJĮ åѦ", + "é¼ ĵ", + "æĿ Ń", + "æľ¬ 次", + "åIJĮ æĦı", + "ä¸ĸ 纪", + "ç¾ Ĭ", + "æ¬ ²", + "å·¥ èīº", + "çĵ ¦", + "人 士", + "æľī æīĢ", + "ä»İ äºĭ", + "æľī å¾Īå¤ļ", + "ä¸į äºĨ", + "å²Ĺ ä½į", + "åıĺ å¾Ĺ", + "åĬ³ åĬ¨", + "å¤Ħ äºİ", + "å¹³ åĿĩ", + "å½¢ 象", + "å¡ ŀ", + "åħ± 享", + "çĿ Ľ", + "åĪ© 润", + "æŃ£ æĺ¯", + "å¾Ģ å¾Ģ", + "缸 æ¯Ķ", + "æ¨ ª", + "åĪ ·", + "æµĻ æ±Ł", + "大 éĥ¨åĪĨ", + "å¤ļ 个", + "æĤ¨ çļĦ", + "çĶµ åķĨ", + "å¾® åįļ", + "å§ĭ ç»Ī", + "çĬ¯ 罪", + "æĺ¯ åľ¨", + "ç»Ħ åIJĪ", + "åİŁ æĿ¥", + "æ¸ħ æ¥ļ", + "åIJĦ åľ°", + "æĦŁ åıĹ", + "å½ĵ ä¸Ń", + "è¶ĭ åĬ¿", + "æĻ¯ åĮº", + "羣 æĺ¯", + "ä¾Ľ åºĶ", + "转 åŀĭ", + "çĭ Ĥ", + "èĨ ľ", + "èĭ Ĺ", + "å¿ ł", + "å¾Ī 大", + "èĤ¡ æĿĥ", + "ç¾İ åħĥ", + "æİĴ åIJį", + "åĬ¨ çī©", + "éĶ ħ", + "å¢ ¨", + "主 å¸Ń", + "å¾Ī 好", + "ç»Ŀ 对", + "æĿ ľ", + "转 è½½", + "çĴ ĥ", + "æĿij æ°ij", + "åIJ ¨", + "åĽŃ åĮº", + "é«ĺ 度", + "çī© è´¨", + "è¾ ī", + "æĹ¥ 常", + "æı Ĵ", + "ä¸ī å¹´", + "ä½ĵ çİ°", + "æīį æĺ¯", + "代 çIJĨ", + "ä¸į 管", + "æģ Ĵ", + "åľ° ä½į", + "ç² ®", + "èĸ Ħ", + "æĺİ çĻ½", + "ä¸Ģ èĩ´", + "æĽ ¼", + "åĵ Ń", + "åĩ ¤", + "åĬ ²", + "æķ Į", + "æĪĺ æĸĹ", + "主 ä½ĵ", + "åħ¬ å¸ĥ", + "åıĤ èĢĥ", + "èĪª 空", + "å¯ º", + "åѦ ä¼ļ", + "åıį æĺł", + "ç¾İ 丽", + "太 éĺ³", + "建 æĪIJ", + "æħ¢ æħ¢", + "åIJĦ 个", + "éĤ ¦", + "ç»Ħ æĪIJ", + "ä¸ī 大", + "éĶ ¦", + "大å¤ļ æķ°", + "æ¦Ĥ 念", + "éŃ Ĥ", + "åħ¬ çĽĬ", + "èį Ĵ", + "身 份", + "æ·± åĪ»", + "åħ ©", + "ç»ı åħ¸", + "åIJĦ 项", + "èĻ ķ", + "è¿Ľ æŃ¥", + "åįģ äºĮ", + "æī§ æ³ķ", + "æĥ³ åĪ°", + "æĦŁ æŁĵ", + "åķĨ åĬ¡", + "å°ı ç»Ħ", + "èĶ ¬", + "çıŃ åŃIJ", + "åIJĮ å¿Ĺ", + "éĿ¢ 临", + "çĤ Ĵ", + "å¤ļ ç§į", + "è§Ĥ çĤ¹", + "åĵª éĩĮ", + "å° Ŀ", + "å§ Ĩ", + "èħ ¹", + "åŁİ åĮº", + "太 å¤ļ", + "çĹħ æ¯Ĵ", + "åľ¨ äºİ", + "æīĢ è°ĵ", + "æĻ °", + "æŀ Ŀ", + "æĭ ĸ", + "å® ħ", + "æķ´ æ²»", + "ä½ı æĪ¿", + "åģ ·", + "çĨ Ĭ", + "èµ ģ", + "æ° Ľ", + "æł¼ å±Ģ", + "åŁºç¡Ģ ä¸Ĭ", + "èĥ Ĩ", + "åħ ½", + "鼶 åĶ®", + "åĿ ¡", + "女 åŃ©", + "æĴ ŀ", + "åħ¨ åĬĽ", + "åĴ ĸ", + "èĤ ©", + "çľ ī", + "èĩ³ äºİ", + "åħļ ç»Ħ", + "ä¸Ģ 件", + "æĭ Ĩ", + "äºĭ å®ŀ", + "åĤ ³", + "æ¹ ĺ", + "網 ç«Ļ", + "循 çݯ", + "åIJĮ æ¯Ķ", + "æĭ Ķ", + "åĮ» èį¯", + "åħ» æ®ĸ", + "åĽº å®ļ", + "å®ŀéĻħ ä¸Ĭ", + "è®° å¾Ĺ", + "åĪ© äºİ", + "æĤ ¦", + "æĭ ³", + "èĤ Ŀ", + "æķĪ çĽĬ", + "è© ²", + "æ°ij 主", + "çĹĩ çĬ¶", + "é¢ ¨", + "å¹¼ åĦ¿", + "å§ ij", + "æĪ Ĵ", + "ä¸ĭ çļĦ", + "æ¸ ¡", + "å¹´ åºķ", + "è®° å¿Ĩ", + "åIJ IJ", + "大 å¹ħ", + "å¾ ½", + "åħ¬ ä¼Ĺ", + "ä¿¡ å¿ĥ", + "çİ Ľ", + "ä¼ļ ä¸Ĭ", + "ä¹ Ķ", + "æijĦ å½±", + "æ£ĭ çīĮ", + "éĻ ķ", + "åºĶ æĢ¥", + "æĶ¶ è´¹", + "æݧ èĤ¡", + "仪 å¼ı", + "çŀ ¬", + "æīĢ åľ¨", + "ç¢ °", + "å§ ĵ", + "é¡ Į", + "æĶ¯ éĥ¨", + "使 åij½", + "çĤ ī", + "å¯ Ħ", + "ç¿ ¼", + "åľ° ä¸ĭ", + "è¾ ŀ", + "ä¿ ±", + "主 æĮģ", + "è´§ å¸ģ", + "æģ ¨", + "èĤ Į", + "çĽ Ī", + "éĶ »", + "å¿Ĺ æĦ¿", + "ç±» ä¼¼", + "æĮ ĸ", + "éĢ »", + "ç¸ ½", + "纪 念", + "åķ ¥", + "å¼ ¯", + "åIJį åŃĹ", + "åģ¥ 身", + "çļĦ å¿ĥ", + "é© ±", + "èĥĮ åIJİ", + "æ³ķ å¸Ī", + "ç² Ĵ", + "èĥ½ éĩı", + "è¾ °", + "èī ³", + "å½ ¼", + "段 æŶéĹ´", + "åIJĪ æ³ķ", + "æĵ ¦", + "ç¾ ½", + "åİ ¨", + "æĪij 说", + "äºĭ åĬ¡", + "åĩł 天", + "åħ ģ", + "ç¼ ´", + "åį ĵ", + "两 ç§į", + "çĭ¬ çī¹", + "å¸ ¶", + "éĴ »", + "æĥ ©", + "é¢Ĩ åħĪ", + "足 å¤Ł", + "å£ ³", + "æĦıåij³ çĿĢ", + "åĪĨ å¸ĥ", + "ä¹ ĥ", + "éģ ĭ", + "ä½ ©", + "è° ±", + "çģ £", + "èį ¡", + "è´¯ å½»", + "å¹ ¾", + "ç£ ģ", + "åħ¸ åŀĭ", + "åī ĩ", + "åĨ »", + "æ¬ ł", + "ä¸į ä¹ħ", + "æµ ¦", + "éŃ ħ", + "å¼Ģ äºĨ", + "使çĶ¨ èĢħ", + "è¿Ļ 款", + "å° Ī", + "èĦ± è´«", + "æĶ» åĿļ", + "ç®Ĺ æĺ¯", + "ç¨ Ģ", + "æĹł 人", + "åł µ", + "å¥ ı", + "éĥ½ å¸Ĥ", + "åı¯ è§ģ", + "ä¸į åĩº", + "æ ·»", + "äº ı", + "ç¾İ 好", + "èĥ ĸ", + "éŁ µ", + "æłĩ å¿Ĺ", + "èĬĤ èĥ½", + "æĬ «", + "å° º", + "å¯ ¸", + "ä¸Ģ 代", + "é¢ Ĺ", + "èĢ ¶", + "èĴ ¸", + "åĸ ®", + "æ »¿", + "çĮ ľ", + "æµ Ĩ", + "åŁ ĥ", + "åįĥ ä¸ĩ", + "èµ Į", + "èģ ²", + "ä½ľ é£İ", + "è³ ª", + "å¯ ¨", + "å¹´ 人", + "åį° 象", + "æ¡ ¶", + "æĴ ¤", + "åįģ äºĶ", + "æ¯ ħ", + "æ² ª", + "åĽ½ æľī", + "大éĩı çļĦ", + "å¾ ¡", + "å¯ ĵ", + "è¦ ĸ", + "æ¼Ĥ 亮", + "çľ ł", + "ç ĤŃ", + "é» İ", + "èĻ ¹", + "åĪ© äºļ", + "èŃ ī", + "æµ ı", + "åįģ åħ«", + "ä¸ ¢", + "è¾ ½", + "æľīä¸Ģ äºĽ", + "æħ Ī", + "åģľ 车", + "å® ł", + "解 æĶ¾", + "æľī å¤ļ", + "éĤ Ĭ", + "常 è§ģ", + "æĬ ¹", + "çº ¤", + "è¦ ª", + "æ¡ Ĩ", + "èİ ŀ", + "æ°§ åĮĸ", + "è¿Ļ 件", + "åĩ °", + "æŁ ´", + "åıij çĶµ", + "é¼ ł", + "转 åĮĸ", + "å¨ ĥ", + "æĮ ¤", + "ç½ ©", + "å¯Ĩ åĪĩ", + "æĪij ä¸į", + "é«ĺ æĸ°", + "ä¸Ģ ç¯ĩ", + "è¿Ľ ç¨ĭ", + "è¡ °", + "è¿ĺ ä¸į", + "ç ħĮ", + "æĸ° åįİ", + "èĤ ¿", + "æ» ©", + "ä¸Ģ æµģ", + "è¯ Ī", + "å®ŀ ä½ĵ", + "å¤ĸ åĽ½", + "èº ²", + "èµ ł", + "è¦ º", + "æ¢ Ŀ", + "ä¸į è§ģ", + "è¨ Ĭ", + "åĮ ¹", + "åį µ", + "çĩ ¥", + "æħ ķ", + "é½ ¿", + "å® ´", + "é¥ ¼", + "èij¡ èIJĦ", + "å°ı å¿ĥ", + "æģ ¼", + "éĻ Į", + "æĺ Ĥ", + "åĥ ¹", + "èĬ Ŀ", + "æ¯ı 个人", + "åīį æıIJ", + "ä½ĵ ä¼ļ", + "æ¨ Ļ", + "æIJľ çĭIJ", + "对 åħ¶", + "ä¸ §", + "èľ Ĥ", + "æµ ¸", + "èª ¿", + "åĿ ª", + "é¢ ĸ", + "åIJį 为", + "ç¬ ¼", + "èĪ Į", + "æľ¬ 书", + "èģ ¯", + "çº º", + "ç®Ģ 缴", + "éĽ ¢", + "ç¾İ çļĦ", + "éļ ¨", + "é«ĺ å³°", + "è¿Ļ 家", + "å Ĥ¬", + "å° ¸", + "ç¡ķ 士", + "èŃ ·", + "è° ¨", + "æĺ ı", + "æĶ¿ åįı", + "è¡ Ķ", + "ç¿ Ĵ", + "åľ Ĵ", + "åĽ½ æ°ij", + "主 è§Ĵ", + "è£ ķ", + "ä¼ ª", + "åº ŀ", + "æ°ij èIJ¥", + "æĥ §", + "ç§ĺ 书", + "çĹ ķ", + "çĻ¾ åĪĨ", + "æº ¶", + "æĹł çĸij", + "çļĦ çľ¼", + "æĵ İ", + "ä¼Ł 大", + "å½ °", + "åħ¬å®ī å±Ģ", + "ç³ ķ", + "å¼ ¥", + "åĤ Ļ", + "ä¹ ¾", + "毫 ä¸į", + "注 æĺİ", + "åī¯ æĢ»", + "æĦ ī", + "æķ ¦", + "é¦ ¨", + "æĶ Ģ", + "éĢ Ŀ", + "åı¯ éĿł", + "å¤ ¸", + "åľ ĺ", + "éĿ¢ ä¸Ĭ", + "æĬ ĸ", + "èĦ Ĩ", + "é© °", + "ä¼ IJ", + "å¦ ¨", + "å®ļ äºĨ", + "ç³ Ĭ", + "æŃ ¡", + "éĥ¨ éķ¿", + "ç§ ī", + "èĪ Ĩ", + "åĪij äºĭ", + "åIJ µ", + "æ¤ Ĵ", + "è¡ ĵ", + "è± «", + "èı ©", + "åŃ µ", + "é¥ ²", + "å°± 好", + "åł ª", + "ä¸ī è§Ĵ", + "åľº æ¯ĶèµĽ", + "ä¸į åģľ", + "æĵ ħ", + "åħ¨ æĸĩ", + "æ³ ģ", + "åѦ ä½į", + "æ± °", + "éł ĺ", + "åı ł", + "éļ Ľ", + "å¸ IJ", + "çľĭ åĩº", + "åĮ ł", + "å±Ģ éĿ¢", + "æ³ Į", + "è° Ĭ", + "åIJĮ æľŁ", + "æĬķ æłĩ", + "å¥ ´", + "æĿ¥çľĭ çľĭ", + "èĦ ¾", + "èŀ º", + "æŃ ī", + "çĽ ¯", + "ç¨İ åĬ¡", + "å» Ĭ", + "æİ ©", + "æħ ¨", + "çĽ ¼", + "èĬ Ĵ", + "è® Ģ", + "æĮ £", + "èĮ ħ", + "æĸ ¥", + "æ¤ ħ", + "åĪ° æĿ¥", + "èijĹ ä½ľ", + "çĭ ±", + "äºĮ æīĭ", + "ä»İ æĿ¥", + "çĸ ²", + "åºĬ ä¸Ĭ", + "æĸ° 浪", + "æ³ Ħ", + "å¢ŀ åĢ¼", + "ä¸ Ľ", + "æļ ij", + "ä»İ ä¸ļ", + "æ· ĭ", + "å¤ļ æł·", + "æľ ´", + "份 é¢Ŀ", + "æŀ £", + "西 çľģ", + "æľ¬ è´¨", + "æ·± æ·±", + "èī ĩ", + "ç» µ", + "产 åĢ¼", + "æ¼ ł", + "èħ »", + "çŃ Ľ", + "åİ Į", + "æģ Ń", + "å«Į çĸij", + "æĪ ¶", + "æ» ŀ", + "èĨ Ģ", + "åĬ £", + "座 è°Ī", + "常 æĢģ", + "çļĦ æĥħ", + "è¦ ½", + "å¯ Ĥ", + "åĮ Ĩ", + "èĩ º", + "é¡ ¯", + "çķ ı", + "éģ £", + "åį ľ", + "çŃī å¥ĸ", + "è² ¬", + "æº ¯", + "é İ", + "çĤ¹ 头", + "èĵ ¬", + "æ± º", + "éħ ¬", + "éģ Ĭ", + "è³ ¼", + "註 åĨĬ", + "æľ¬ æĬ¥", + "çµ ķ", + "æ´» æĢ§", + "åħ ij", + "éĮ ¯", + "åĨ ¶", + "åĸ »", + "æº ĸ", + "èĤ ¢", + "æº ĥ", + "æĹ ¬", + "åī Ĭ", + "çIJĨ äºĭ", + "å± ł", + "æ² §", + "èļ Ģ", + "鼻 åŃIJ", + "为 æŃ¢", + "常 å§Ķ", + "çµ Ĥ", + "éĬ ·", + "çĭ Ģ", + "ä¾ £", + "èĥ Ģ", + "èŃ °", + "çĶ¨ 车", + "åĻ ª", + "æŃ ·", + "åį Ķ", + "åĪ ¹", + "ç«Ł æĺ¯", + "é© Ĺ", + "èIJ Ŀ", + "çĻ «", + "çĹ «", + "æŃ §", + "å¼ Ĭ", + "åª ½", + "çı Ĭ", + "è¡ ·", + "éľ ī", + "åŁº çĿ£", + "éļ ±", + "æ° ¨", + "ç» ¸", + "å°¼ æĸ¯", + "çĥ ĺ", + "æľŁ åĨħ", + "è° ħ", + "éĽ ĩ", + "éļ Ļ", + "å ĸī", + "åī ¥", + "çĹ ĺ", + "æĮ ½", + "çĵ £", + "æ¹ Ľ", + "æ¨ ±", + "æ¾ İ", + "æ¹ ĥ", + "åĨ¬ 奥", + "æ£ µ", + "å® °", + "åŀ Ĵ", + "æ§ ĭ", + "ä¾ Ī", + "èĮ Ħ", + "åĺ ¿", + "èı ĩ", + "ç ĻĤ", + "åĬ ĥ", + "é į", + "èĶ ½", + "çŀ Ń", + "æķ ŀ", + "ä¹ ĸ", + "éŁ §", + "è¾ ľ", + "æĩ Ī", + "ä½ £", + "çŀ »", + "åŁ Ķ", + "èĪ ħ", + "å®ŀ äºĭ", + "é ¨", + "å§ ¥", + "çµ ¡", + "åĺ »", + "çķ ¢", + "æ²ĥ å°Ķ", + "è¿ Ħ", + "èĤ ĩ", + "æħ ij", + "ã §", + "ä ı", + "ð ł", + "ð¬ ĩ", + "ð« Ń", + "ð« IJ", + "ã ³", + "© ½", + "ð« ł", + "ã Ľ", + "ð¬ į", + "é ¿", + "ð¬ Ĵ", + "ã Ļ", + "𬠤", + "ð ¬´", + "ð« ĸ", + "ð ¤", + "ã ¬", + "ä ²", + "ð« Ķ", + "ð« ļ", + "è¦ģ æ±Ĥ", + "ä¸Ģ äºĽ", + "å®ŀ çİ°", + "èĢĮ ä¸Ķ", + "åĽł æѤ", + "çĶ± äºİ", + "åħ³ äºİ", + "çĦ¶ åIJİ", + "æݨ åĬ¨", + "ä¸Ģ æł·", + "æĮī çħ§", + "è¿Ļæł· çļĦ", + "å½¢ æĪIJ", + "æľī äºĽ", + "æĽ´ åĬł", + "ç»ı è¿ĩ", + "建 è®®", + "æ²» çĸĹ", + "ä½ł 们", + "æīį èĥ½", + "ä¿ĥ è¿Ľ", + "åijĺ å·¥", + "ä½ĵ éªĮ", + "èĪ ĩ", + "åģļ 好", + "ä¿Ŀ è¯ģ", + "æķ´ 个", + "æĺ¯ ä¸Ģ个", + "éĩĩ çĶ¨", + "çIJĨ 论", + "æ¯Ķ å¦Ĥ", + "ä¸Ĭ çļĦ", + "æݨ èįIJ", + "çĶ³ 请", + "天 空", + "éĥ¨ èIJ½", + "åįģ åĪĨ", + "æĿ¥ èĩª", + "ä¹ĭ éĹ´", + "è°ĥ æķ´", + "æ¯ı 天", + "è°ĥ æŁ¥", + "æĤ£ èĢħ", + "è¿ĩç¨ĭ ä¸Ń", + "é¦Ļ 港", + "广 åijĬ", + "éĿ¢ 对", + "满 足", + "éķ¿ æľŁ", + "è§Ħ èĮĥ", + "æķ´ ä½ĵ", + "æĶ¹ åıĺ", + "æĻº æħ§", + "å¦Ī å¦Ī", + "å¦Ĥ ä»Ĭ", + "åIJĪ åIJĮ", + "éĥ½ ä¼ļ", + "åĦ¿ ç«¥", + "åĩı å°ij", + "éŁ³ ä¹IJ", + "ç»ı 常", + "ä¸Ĭ å¸Ĥ", + "ä¼ĺ ç§Ģ", + "çļĦ éĩįè¦ģ", + "ä¸Ģ æĿ¡", + "æµ· å¤ĸ", + "åı¦ å¤ĸ", + "ä¸Ģ 家", + "åİĭ åĬĽ", + "大 åŀĭ", + "çľĭ çĿĢ", + "åĪ Ģ", + "幸 ç¦ı", + "æݨ 广", + "åIJ Ľ", + "å¾ IJ", + "æī¾ åĪ°", + "äºİ æĺ¯", + "èĩª 身", + "ä¸Ģ ä½į", + "åľŁ åľ°", + "åĬł åħ¥", + "æİ¢ ç´¢", + "æ¢ ģ", + "主 åĬ¨", + "å°± ä¸ļ", + "女 æĢ§", + "çªģ çł´", + "ä¸įåIJĮ çļĦ", + "è¿IJ è¾ĵ", + "èĩª çĶ±", + "å±ħ æ°ij", + "æѤ 次", + "çļĦ æŶéĹ´", + "家 éķ¿", + "ä¸Ģ个 人", + "æ£Ģ æµĭ", + "åĨħ éĥ¨", + "广 å·ŀ", + "缴 æĴŃ", + "ä»İ èĢĮ", + "è´· 款", + "åı¬ å¼Ģ", + "æĶ¹ éĢł", + "人 çĶŁ", + "å±ķ 示", + "æ¯ı å¹´", + "女 人", + "çļĦ æĸ¹å¼ı", + "æķĪ çİĩ", + "å±± 举", + "æ¸ł éģĵ", + "ä¼¼ ä¹İ", + "æ¡Ī 件", + "åĪ© çĽĬ", + "çľĭ çľĭ", + "å¿ĥ éĩĮ", + "ç»´ æĬ¤", + "å®Ŀ å®Ŀ", + "ç½ij ä¸Ĭ", + "论 åĿĽ", + "å°± åı¯ä»¥", + "ä¸į 足", + "æģ¢ å¤į", + "å¸ĥ å±Ģ", + "è´¡ çĮ®", + "ä¸ĭ éĻį", + "æİĮ æı¡", + "çļ® èĤ¤", + "å·¥ åħ·", + "éĩį åºĨ", + "åĵģ è´¨", + "æݨ åĩº", + "çĶ· 人", + "æī¿ æĭħ", + "çªģ åĩº", + "èĢĮ è¨Ģ", + "æ² Ł", + "åįı è°ĥ", + "æĺ¯ ä»Ģä¹Ī", + "æ± ¤", + "æĴ ij", + "çĭ¬ ç«ĭ", + "çݯ èĬĤ", + "æī© 大", + "æ´ ª", + "æĿ °", + "çĽ IJ", + "ä» ģ", + "æ¶ī åıĬ", + "èĢģ 人", + "åį³ 使", + "åįĹ äº¬", + "éħį åIJĪ", + "é¬ ¼", + "çĪ¶ 亲", + "ç½Ĺ æĸ¯", + "å°ı åĮº", + "æķĻ æİĪ", + "åĨ³ çŃĸ", + "é¢Ħ 计", + "æľ¬ 人", + "ä¼ ¯", + "ç« ¹", + "åĪ° åºķ", + "å¸Ĥ æ°ij", + "åĩº åı£", + "éĩĩ è´Ń", + "æĢ» ç»ĵ", + "æѦ æ±ī", + "åĬł 大", + "广 举", + "æµģ ç¨ĭ", + "人 åı£", + "å¦Ĥæŀľ ä½ł", + "åĩº åİ»", + "åĩ ī", + "åĨľ æ°ij", + "çİ° 象", + "åĬĽ 度", + "ç»Ļ äºĪ", + "åħļ å§Ķ", + "è¯Ń è¨Ģ", + "线 ä¸Ĭ", + "æĢİ æł·", + "åĦ¿ åŃIJ", + "ç¡® å®ŀ", + "ä¹ĭ å¤ĸ", + "éĥ½ åľ¨", + "èī ¾", + "çļĦ æĥħåĨµ", + "éĩĮ çļĦ", + "åĽ´ ç»ķ", + "æĽ´å¤ļ çļĦ", + "ä¾Ŀ æ³ķ", + "åħ¬ åĽŃ", + "家 éĩĮ", + "æ¯į 亲", + "ä¸į åĨį", + "èĭ ¹", + "æ³ķ éĻ¢", + "飩 åĽ½", + "缸 å½ĵ", + "ä¸į çŁ¥", + "è¯Ħ ä¼°", + "ä¸į çĶ¨", + "顺 åĪ©", + "éĩį è§Ĩ", + "è´¢ åĬ¡", + "ä»ĸ åĢij", + "åıij è¡Į", + "ä¸ĵ éŨ", + "åħ· å¤ĩ", + "并 ä¸įæĺ¯", + "足 çIJĥ", + "é ŀĭ", + "åıij 表", + "æ°¸ è¿ľ", + "èIJ¥ åħ»", + "éħį å¥Ĺ", + "æķ´ åIJĪ", + "è´ º", + "åĽŀ çŃĶ", + "æĶ¶ çĽĬ", + "ä¹Ł 许", + "è» Ĭ", + "æİ¥ 触", + "æĶ» åĩ»", + "åĽĽ å·Ŀ", + "æĢ§ èĥ½", + "åĽŀ åĪ°", + "èħ °", + "ä¹Ł 没æľī", + "å¼ Ħ", + "设 ç«ĭ", + "éĺ² æݧ", + "æĬĢ å·§", + "éĢļ 常", + "è´¢ æĶ¿", + "éĥ¨ ç½²", + "åľº æĻ¯", + "æ±Ł èĭı", + "表 è¾¾", + "åĸ ·", + "女 åĦ¿", + "èĪ ¶", + "çµ ¦", + "ä¼ļ åijĺ", + "æĪĸ 许", + "äº ©", + "举 æĸ¹", + "天 æ´¥", + "è¿ij å¹´", + "çľĭ æĿ¥", + "æ¯Ķ ä¾ĭ", + "å² ©", + "éĵ ľ", + "çİ »", + "å®ŀ éªĮ", + "æĢĿ ç»´", + "æĭħ å¿ĥ", + "æ² Ī", + "身 è¾¹", + "æ·± åĮĸ", + "ç²¾ åĩĨ", + "ç§ģ æľį", + "æ¶Ī éĺ²", + "åİ» äºĨ", + "ç»Ĩ èĥŀ", + "çIJĥ éĺŁ", + "æĺİ æĺŁ", + "é£Ł çī©", + "å¾Ī å¿«", + "让 ä½ł", + "ä¿¡ çĶ¨", + "åĶ¯ ä¸Ģ", + "åħ¶ å®ĥ", + "çŃī æĸ¹éĿ¢", + "å¾ĭ å¸Ī", + "æŃ» 亡", + "æ Ł³", + "ä¸Ģ æī¹", + "ä¸Ĭ 涨", + "æľº åľº", + "å½¢ åĬ¿", + "æĦ¿ æĦı", + "éĽĨ ä½ĵ", + "æĸ° åŀĭ", + "æįŁ 失", + "æĽ ¸", + "ä¸ĭ åįĪ", + "æ¯ı 次", + "æĪIJ å°±", + "åħ¬ è·¯", + "èĻ «", + "åĴ ±", + "西 å®ī", + "æľĢ ä½³", + "ç§ij çłĶ", + "å¤į æĿĤ", + "æľº åĻ¨", + "çĪ± æĥħ", + "çħ§ çīĩ", + "å¹´ é¾Ħ", + "è³ĩ æĸĻ", + "ç² Ĺ", + "åĩĨ ç¡®", + "åĬł ä¸Ĭ", + "åĩº çīĪ", + "è° IJ", + "家 å±ħ", + "èĥĮ æĻ¯", + "ä¸Ģ 线", + "äºĭ 项", + "åĬ¨ ä½ľ", + "ç¥ ¥", + "æĢ» ä½ĵ", + "æĪ¿ åŃIJ", + "ä¹Ł å°±æĺ¯", + "大 æ¦Ĥ", + "é«ĺ æķĪ", + "åIJ ¹", + "æİ ĪæĿĥ", + "éĻĦ è¿ij", + "æ¡Ī ä¾ĭ", + "éĹ ¹", + "çĪ¸ çĪ¸", + "彩 票", + "æĢ Ĵ", + "举 æĬ¥", + "æĻ® éģį", + "çķĻ ä¸ĭ", + "è¡£ æľį", + "æĹłè®º æĺ¯", + "åħħ 满", + "æ·± 度", + "æ¡ ij", + "æĪª èĩ³", + "带æĿ¥ çļĦ", + "éĻ µ", + "æĦŁ æĥħ", + "èµ ļ", + "åĵª äºĽ", + "æķ´ æĶ¹", + "æĪIJ çĨŁ", + "å¨ ľ", + "é¼ »", + "çŁ Ľ", + "çĽ ¾", + "好 好", + "第 åĽĽ", + "åĨł åĨĽ", + "è´¢ å¯Į", + "æľĢ 好çļĦ", + "车 åŀĭ", + "éĸ Ģ", + "åį³ å°Ĩ", + "åĪĨ 为", + "éĿĴ å²Ľ", + "纷 纷", + "ä»Ĭ æĹ¥", + "å¹³ è¡¡", + "å¹³æĸ¹ ç±³", + "éĤ£ ç§į", + "åĩº çĶŁ", + "éĿĴ æĺ¥", + "人 群", + "人 å·¥", + "ä¹ĭ ä¸ĭ", + "æ¹ĸ åĮĹ", + "åľ¨ æѤ", + "åįļ 士", + "æŶ åĪ»", + "æ²³ åĮĹ", + "æĶ¾ å¼ĥ", + "éĢļ éģĵ", + "森 æŀĹ", + "çĸ Ĩ", + "æķ ¸", + "èĬ ³", + "æīĵ åĩ»", + "æĽ ¹", + "åĮĸ åѦ", + "æĥ³ 象", + "ä¸ĩ 人", + "è´¢ ç»ı", + "åħĥ ç´ł", + "ä¼ļ 计", + "åħ¨ ä½ĵ", + "æĦ Ľ", + "é«ĺ ä¸Ń", + "æľº éģĩ", + "声 éŁ³", + "æĹħ è¡Į", + "æµ ©", + "æŁ ±", + "å°ij å¹´", + "åĽ½ å¤ĸ", + "èijĹ åIJį", + "çĶŁ åŃĺ", + "å§ ľ", + "带 é¢Ĩ", + "é¢ľ èī²", + "ä¸Ĭ ä¸ĭ", + "产ä¸ļ éĵ¾", + "æĽ´ 好çļĦ", + "å² Ń", + "ä¼ĺ æĥł", + "便 æĺ¯", + "åħ§ 容", + "ä¸Ģ åıª", + "çIJ ´", + "梦 æĥ³", + "秣 èµģ", + "å¼Ģ åIJ¯", + "è´Ń çī©", + "åĮħ åIJ«", + "åĪ© çİĩ", + "èµ· äºĨ", + "æľī åĬĽ", + "éĤ£ éĩĮ", + "审 æī¹", + "对 æīĭ", + "çİ° éĩij", + "天 çĦ¶", + "çĽ Ĵ", + "çĪ ½", + "å¿ħ çĦ¶", + "åĮĸ å·¥", + "ä¸ĵ åĪ©", + "åķ ¡", + "å¼Ģ å¿ĥ", + "人 ä½ĵ", + "éģĵ 士", + "æĢģ 度", + "空 è°ĥ", + "æĭĽ åķĨ", + "å§ »", + "第 äºĶ", + "æ£ Ĵ", + "ä¸Ģ ç³»åĪĹ", + "åį± æľº", + "转 åıĺ", + "åľº æīĢ", + "é¸ £", + "æĪ¿ éĹ´", + "éĢ ¼", + "è¯ķ çĤ¹", + "对 å¤ĸ", + "åĩº åı°", + "åľ¨ è¿Ļ", + "åİĤ 家", + "å·¨ 大", + "ç®Ģ ä»ĭ", + "çľĭ äºĨ", + "åħļ 建", + "æĮĩ æĮ¥", + "çŁ³ æ²¹", + "ä¸į åı¯èĥ½", + "èİ ²", + "ä¸į 太", + "åĪĽ æĦı", + "第 ä¸Ģ个", + "è´µ å·ŀ", + "è¿ĩ äºĨ", + "æľ¬ æĿ¥", + "éģĵ å¾·", + "çŃĶ æ¡Ī", + "éĻ ¶", + "ä¸Ģ è·¯", + "èĤ ĸ", + "æ¸ħ æ´ģ", + "æľī æľº", + "åIJį åįķ", + "æĿ ±", + "åij¼ åIJ¸", + "ä¸ Ī", + "ç¦ı 建", + "è¯ķ éªĮ", + "å¼ķ åıij", + "ä¹Ł 没", + "ä¸į ä½ı", + "çĨŁ æĤī", + "èIJ ¬", + "ä¸į èī¯", + "çł ĸ", + "èĩ´ åĬĽ", + "çŃ¾ 订", + "åIJ Ĭ", + "ä¾ ¯", + "çĺ ¦", + "å§ij å¨ĺ", + "æĸ ¤", + "妻 åŃIJ", + "æĺ¥ èĬĤ", + "çĪ ¬", + "æĽ Ŀ", + "çĥŃ æĥħ", + "éķ¿ æ²Ļ", + "èIJ¥ éĢł", + "éħ ·", + "éĵ Ŀ", + "åŁºæľ¬ ä¸Ĭ", + "åij¨ åĽ´", + "ä»Ģ 麼", + "认 åı¯", + "åĪĨ åŃIJ", + "ä¸Ģ æĸ¹éĿ¢", + "è½ ´", + "å¼ ·", + "马 ä¸Ĭ", + "éĽ ¾", + "èĩ £", + "å° ¿", + "çĶŁ æĦı", + "å®ī å¾½", + "ç¥ŀ ç»ı", + "åĩº å¸Ń", + "èį¯ åĵģ", + "çIJĨ çĶ±", + "åįı åIJĮ", + "æµģ åĬ¨", + "åıij åĬ¨", + "åĿļ å®ļ", + "表 æĺİ", + "åIJİ éĿ¢", + "ä¹ī åĬ¡", + "å¦ ĸ", + "æľī åı¯èĥ½", + "å¹´è½» 人", + "大 éĻĨ", + "å² ³", + "ä¸į èµ·", + "çŀ¬ éĹ´", + "ä¸įå¾Ĺ ä¸į", + "çŃ¾ 约", + "åIJĪ æł¼", + "åħļ æĶ¯éĥ¨", + "æµİ åįĹ", + "便 åĪ©", + "éļı æŶ", + "å¥ ī", + "称 为", + "产 æĿĥ", + "åIJ ķ", + "çĽ Ĩ", + "课 åłĤ", + "ç· ļ", + "æ£ ī", + "线 ä¸ĭ", + "èĩª è¡Į", + "举 æݪ", + "åݦ éŨ", + "èĩª ä¿¡", + "å½± è§Ĩ", + "ä» Ķ", + "çĶŁæ´» ä¸Ń", + "æĿĥ çĽĬ", + "çĻ½ èī²", + "å°± ä¸į", + "è¿Ľ å±ķ", + "æ¯ı æĹ¥", + "ä¾Ľ ç»Ļ", + "æĿĥ åĪ©", + "æĹł æķ°", + "çIJĨ è´¢", + "ä¾Ŀ æŧ", + "ä¸Ĭ åįĪ", + "è¯Ĩ åĪ«", + "çĽĪ åĪ©", + "çł Ĥ", + "许 åı¯", + "åIJĮ äºĭ", + "åĺ Ľ", + "éģ ¸", + "çĿĢ åĬĽ", + "éŨ åı£", + "ä¸į å¤ļ", + "åħ¶ 次", + "ç¢ §", + "çī© çIJĨ", + "åĨħ å¿ĥ", + "çĻ¾ å§ĵ", + "æĢ» 绣", + "å¹² åĩĢ", + "积 ç´¯", + "åıį é¦Ī", + "æłij ç«ĭ", + "社 交", + "ç§ ©", + "åįģ ä¸Ģ", + "éĤ ĵ", + "驱 åĬ¨", + "å±ķ è§Ī", + "èĪĴ éĢĤ", + "åŁº åĽł", + "å·® å¼Ĥ", + "转 让", + "å°ı å§IJ", + "æł· åŃIJ", + "ç¿ Ķ", + "é«ĺ åħ´", + "å½±åĵį åĬĽ", + "æīĭ ç»Ń", + "缸 åIJĮ", + "缸 åºĶ", + "æĻ Ĵ", + "è§ Ģ", + "å¸Ĥ å§Ķ", + "èĬ ¯", + "å±ķ çİ°", + "åľ° çIJĥ", + "éĤ ª", + "ä¸Ģå®ļ çļĦ", + "åħģ 许", + "ä¿¡ ä»»", + "æī ij", + "éĻ¢ æł¡", + "ç®Ģ 称", + "åģļ æ³ķ", + "ä¹ĭ è·¯", + "æĹĹ ä¸ĭ", + "èħ Ķ", + "æ¶Ī 失", + "ä¸ĸçķĮ ä¸Ĭ", + "åŁİ 乡", + "èĪŀ åı°", + "å¾Ī 大çļĦ", + "绣 çŃ¹", + "åħ¬ å¹³", + "èĤ ¾", + "çļĦ 好", + "æ± ģ", + "çľ¼ åīį", + "éĽ £", + "å¹ ½", + "åħ± 产", + "主 åĬŀ", + "å¤Ħ ç½ļ", + "åº Ļ", + "éģĵ çIJĨ", + "å¼ µ", + "æİ¥ çĿĢ", + "çĮ İ", + "çģ Į", + "çĶ± æѤ", + "人 åĬĽ", + "æµģ è¡Į", + "ä¾ ł", + "åı¯ä»¥ 说", + "èĴ ĭ", + "å½¢ æĢģ", + "æĹ¥ åŃIJ", + "æ¼ Ĩ", + "çķĻ åѦ", + "缸 éĹľ", + "æľĢ å¤ļ", + "åĩŃ åĢŁ", + "åħ¬ 交", + "æĮĸ æİĺ", + "æĿĤ å¿Ĺ", + "主 人", + "éļľ ç¢į", + "æł¡ éķ¿", + "æĸ¹ ä½į", + "ä¸Ĭ çıŃ", + "å¤ļ åħĥ", + "è ĥģ", + "éŃħ åĬĽ", + "èĮ Ĥ", + "åħħ çĶµ", + "强 大", + "çĥ ¤", + "å¥ĭ æĸĹ", + "å®ŀ çĶ¨", + "éĺ ģ", + "ç»Ļ äºĨ", + "æľ¬ ç§ij", + "æł ĭ", + "æĭ ¨", + "æķĻ ç»ĥ", + "éĥ½ çŁ¥éģĵ", + "æ¯ķä¸ļ çĶŁ", + "ç¢ Ĺ", + "åŀ Ĥ", + "è® ¼", + "å®ģ æ³¢", + "åѦ èĢħ", + "è°¢ è°¢", + "åŁİ éķĩ", + "æĢİä¹Ī åĬŀ", + "éģ Ķ", + "æĪIJ 交", + "æ½ľ åĬĽ", + "åį §", + "æĸ° å¼Ģ", + "éħį å¤ĩ", + "主 åĬĽ", + "åij³ éģĵ", + "çĥ Ĥ", + "é£ŀ è¡Į", + "å« ģ", + "大 大", + "ç»Ļ 大家", + "å¤ĸ éĿ¢", + "éĨ ī", + "åıij è¨Ģ", + "æĹ© é¤IJ", + "åIJĦ èĩª", + "å® Ļ", + "èį£ èªī", + "æĬ« éľ²", + "é¡ ŀ", + "åĨħ çļĦ", + "èĤ ª", + "è¾ IJ", + "æ³ µ", + "æĬ Ľ", + "æĺŁ æľŁ", + "ä¸Ģ 带", + "çĶŁ ç´ł", + "ç»ı éĶĢ", + "åĩ ¶", + "åľ° ä¸Ĭ", + "åij½ è¿IJ", + "åĵ ²", + "ä¸Ĭ åİ»", + "æĸĩ çī©", + "è¯ ij", + "æĮ¯ åħ´", + "éķ¿ æŶéĹ´", + "ç¥ Ń", + "åIJĪ èĤ¥", + "è¿Ŀ è§Ħ", + "èģ ª", + "ä½İ äºİ", + "éĢĤ å½ĵ", + "æľī åºı", + "æľ¬ ç½ij", + "çķĻ è¨Ģ", + "æĥ³ æ³ķ", + "çŃ¾ ç½²", + "å§ ļ", + "æĢ§ æł¼", + "èĴĻ åı¤", + "æŁ ı", + "åŀ «", + "åѦ åİĨ", + "ä»ħ ä»ħ", + "讲 è¯Ŀ", + "éĶ IJ", + "æĢ ĸ", + "åī ª", + "èĭ į", + "åIJ ĵ", + "强 çĥĪ", + "åģ¥ åħ¨", + "çĸ ¯", + "åı¤ 代", + "å¥ Ī", + "ä¸į çĦ¶", + "乡 éķĩ", + "æľĭåıĭ 们", + "åĤ ħ", + "èģ ½", + "个 æĢ§", + "æ³ķ è§Ħ", + "å°ı éķĩ", + "çĶ» éĿ¢", + "第 åħŃ", + "網 è·¯", + "åīį æĻ¯", + "åIJ¬ 说", + "ä¼ł åªĴ", + "æĿ¡ ä¾ĭ", + "åĪ« çļĦ", + "ä¸į æĩĤ", + "顾 éĹ®", + "强 度", + "éĺ¿ éĩĮ", + "èµ° åĬ¿", + "å¸ ½", + "çļĦ ç¡®", + "åĮº åĪ«", + "éĮ ¢", + "主 管", + "ä¸Ģ çľĭ", + "æĸ ľ", + "åŃĺåľ¨ çļĦ", + "ä» ²", + "åį± 害", + "éĵ Ń", + "游æĪı ä¸Ń", + "éħ ±", + "é¾Ļ 头", + "人 å¿ĥ", + "éĢĢ ä¼ij", + "æµı è§Ī", + "åĬ «", + "éĺ² æ²»", + "ç® Ń", + "å± Ī", + "è¾½ å®ģ", + "å£ ¤", + "è¿İ æĿ¥", + "éŀ į", + "çĶ¨ æĿ¥", + "大 åľ°", + "ä» °", + "éĢļ 讯", + "å¼Ģ å·¥", + "è£ ¤", + "å¦Ĥ åIJĮ", + "éª ¤", + "éĺŁ åijĺ", + "è½ ©", + "ç¾İ æľ¯", + "èĻ Ł", + "åIJĮ ä¸Ģ", + "åľ ĸ", + "书 æ³ķ", + "æīĵ åį°", + "åIJ« æľī", + "éĽĨ æĪIJ", + "éĹ ·", + "å¸Ĥåľº ä¸Ĭ", + "æĹģ è¾¹", + "åľ° æĿ¿", + "产çĶŁ çļĦ", + "ç² ¤", + "éĩį ç»Ħ", + "è¡Ģ 液", + "çŃ ĭ", + "åĬŀ äºĭ", + "常è§ģ çļĦ", + "ä¸Ĭ åįĬå¹´", + "å±ı å¹ķ", + "åIJī æŀĹ", + "å· ©", + "åĸľ çĪ±", + "ç¿ ł", + "ä¸ī ç§į", + "æ¡Ĩ æŀ¶", + "举 èİŀ", + "çĶĺ èĤĥ", + "èĬ ¬", + "åĽ¾ 书", + "åĩ¤ åĩ°", + "æ°Ķ åĢĻ", + "å° ´", + "å° ¬", + "两 天", + "è¾ħ 导", + "åĢŁ 款", + "æĹ¥ èµ·", + "æ´ Ĵ", + "ä¸Ģ 度", + "è¹ Ī", + "æ½ Ń", + "æī ĩ", + "çĻ ľ", + "æĸ° åħ´", + "åĤ ²", + "诸 å¤ļ", + "è´ ª", + "éĻ· åħ¥", + "èĪ Ł", + "èĤº çĤİ", + "ä¸Ģ æł·çļĦ", + "åİ ĺ", + "åľ° çIJĨ", + "æĬķ 注", + "éļ Ĭ", + "åħī ä¼ı", + "ä¿Ŀ åģ¥", + "åħ Ķ", + "åħ¬ åĬ¡", + "æīĵ çł´", + "çĶ· åŃ©", + "åĬ³ åĬ¡", + "ä½ł ä¼ļ", + "çĶ¨ åľ°", + "æº ¢", + "åıij è¾¾", + "èĤ ļ", + "è¿ĩ äºİ", + "èĩ Ĥ", + "éĢĻ 樣", + "è½» è½»", + "ä¸Ń åħ±", + "åIJĦ åĽ½", + "åĶ ĩ", + "å®ŀ ä¹ł", + "èĻ ¾", + "æ§ ½", + "ä¸į ä¸Ĭ", + "åħį çĸ«", + "åįł æį®", + "å·¥ ä¼ļ", + "åĽ Ĭ", + "èĪª 天", + "åı¯ çĪ±", + "æĸĹ äºī", + "çĺ ¤", + "å¦Ĥ æľī", + "éĽ ĸ", + "对 æĪij", + "åĩº 秣", + "好 çľĭ", + "太 大", + "æ°´ åĪ©", + "åĬ¿ åĬĽ", + "åħ¨ æ°ij", + "ç½ ¢", + "èµ¢ å¾Ĺ", + "çĶµ ä¿¡", + "车 éĹ´", + "æĻĤ åĢĻ", + "å°ij æķ°", + "éĵ ¸", + "åħ³ èģĶ", + "ä¸įä»ħ ä»ħ", + "为 æĤ¨", + "åĴ ¸", + "æľº åĬ¨", + "è£ Ļ", + "åĵį åºĶ", + "éģ ł", + "è² ·", + "ç© ´", + "å¢ ħ", + "éĶ ¡", + "çµ Ħ", + "çģ« 车", + "è³ĩ è¨Ĭ", + "åĨ³ èµĽ", + "污 æ°´", + "èª ŀ", + "å´ Ľ", + "ç´§ å¯Ĩ", + "缺 å°ij", + "å¤ļ 人", + "æĢ» 书记", + "éĶ Ī", + "èij Ľ", + "å¿ĺ è®°", + "éĻĮ çĶŁ", + "éķ¿ 大", + "åħĪè¿Ľ çļĦ", + "ç¡ ħ", + "åıij æĺİ", + "å©´ åĦ¿", + "æīİ å®ŀ", + "èĽĭ çĻ½", + "ä¸Ģ çĻ¾", + "缮 åħī", + "æ ħĮ", + "åĬł æ²¹", + "åIJ ŀ", + "ä¸Ģ 群", + "ä¸Ń ä»ĭ", + "å¸ ĸ", + "å¿ Į", + "èģĮ èĥ½", + "广 æĴŃ", + "çĽij å¯Ł", + "ç§ĺ å¯Ĩ", + "çĭ ®", + "è¿Ļ æĿ¡", + "éĢ ¢", + "æĢ ¨", + "åįģ åħŃ", + "è© ¦", + "说 åĪ°", + "åĩĿ èģļ", + "æĮĩ 示", + "æ° ¢", + "å¼ ĺ", + "éĺ Ģ", + "æĸ ©", + "éł ħ", + "ä¸Ģ å¼Ģå§ĭ", + "æİĴ è¡Į", + "åľ¨ æĪij", + "纪 å½ķ", + "æĬ Ħ", + "æł ª", + "说 æ³ķ", + "ä¸Ń èį¯", + "好 å¤ļ", + "åıª ä¸įè¿ĩ", + "çķĻ åľ¨", + "个 å°ıæŶ", + "认 çŁ¥", + "çķ «", + "è§ģ è¿ĩ", + "å°ı å¾®", + "ä½Ľ å±±", + "çľ ¾", + "讲 è¿°", + "æ¢ ³", + "称 åı·", + "æĹ¥ æĻļ", + "è¢ ĸ", + "åķ ¤", + "æľª ç»ı", + "æľĢ æĹ©", + "æī® æ¼Ķ", + "è¡Ģ 管", + "çº ±", + "æĥħ èĬĤ", + "第 ä¸ĥ", + "æį §", + "ä» Ĺ", + "æ¿Ģ çĥĪ", + "æĹł 线", + "ä¸į 容æĺĵ", + "å¼Ģ å¹ķ", + "æĸ° çĶŁ", + "ä¸ĵ 注", + "èij ±", + "åįĹ æµ·", + "çĩ Ł", + "èµ· ä¾Ĩ", + "æ´¾ åĩº", + "åĦ Ĵ", + "ä¾ ¨", + "è¼ ĥ", + "åįļ è§Ī", + "éĢ ¾", + "åĮ Ģ", + "ç»ıæµİ åѦ", + "æ¸ Ĺ", + "ä¿Ŀ èŃ·", + "çī º", + "çī ²", + "çİ «", + "çij °", + "æľĢåIJİ ä¸Ģ", + "æĶ¿ åĬ¡", + "æ§ Ľ", + "èĻķ çIJĨ", + "éļIJ æĤ£", + "æī¿ åĮħ", + "æ¥ µ", + "æ¡ ©", + "çĽ ²", + "导 åIJij", + "èĩ´ å¯Į", + "ç¼ Ĩ", + "æģĭ çĪ±", + "ä¸į åĬ¨", + "ç»Ļ 人", + "å· ¢", + "表 æĥħ", + "举 åįĹ", + "åĨħ å¤ĸ", + "è¾Ī åŃIJ", + "åı ī", + "åįļ ä¼ļ", + "åĬŁ æķĪ", + "æ¸ ´", + "å± ¬", + "æİĴ éĻ¤", + "éĢ Ľ", + "ä¸Ģ ä¼ļ", + "ä¸į å¼Ģ", + "å¼Ģ å¥ĸ", + "é»ij é¾Ļ", + "é»ijé¾Ļ æ±Ł", + "å¿« ä¸ī", + "度 åģĩ", + "åĿ ¤", + "éĤ® 件", + "æĩ Ĵ", + "ä¾Ľ çĶµ", + "å» £", + "好 è¯Ħ", + "ç§ĺ书 éķ¿", + "æĪĺ åľº", + "好 å¥ĩ", + "ä¾µ æĿĥ", + "æĨ ¾", + "æľĢ åĪĿ", + "æī¹ åıij", + "åİ ķ", + "è¼ ķ", + "æŀ ¯", + "ä¸ļ åĨħ", + "è´Ń æĪ¿", + "ä¸į åľ¨", + "纪 å§Ķ", + "æīĢ éľĢ", + "å¸Ĥ éķ¿", + "è³ ½", + "å¼ķ æĵİ", + "çģµ éŃĤ", + "éĬ Ģ", + "æ» ¤", + "çĿ IJ", + "å¤ļ 项", + "åĽŀ 头", + "èī ĺ", + "å¤į å·¥", + "éĥ¨ 件", + "ç´§ ç´§", + "æŁIJ ç§į", + "使 åħ¶", + "æĸ° 人", + "æŀ ļ", + "æ³ķ å®ļ", + "å·´ å·´", + "涵 çĽĸ", + "ç¨ »", + "æĭ ¾", + "æĻ ķ", + "è½ ¿", + "éĢļ è¡Į", + "åĵ Ģ", + "æ³ Ĭ", + "温 馨", + "éĽĨ èģļ", + "çĨ Ļ", + "åĩ ij", + "åįģ ä¸ĥ", + "æ°Ķ æģ¯", + "æıIJä¾Ľ çļĦ", + "æ³ ³", + "奥 è¿IJ", + "çģ¾ 害", + "åĩĢ åĮĸ", + "è·¨ è¶Ĭ", + "åĵª æĢķ", + "éŁ ¿", + "å¢ŀ æ·»", + "çĦ Ĭ", + "æ®ĭ çĸ¾", + "ç¢ Į", + "æĤ Ķ", + "è§ģ è¯ģ", + "è¾ĸ åĮº", + "å¿ĥ èĦı", + "éļ §", + "åį ¸", + "åı¯èĥ½ æĢ§", + "æľī 趣", + "åī¯ 书记", + "åĮĸ å¦Ĩ", + "ä¿ Ĥ", + "æ£ ļ", + "éĨ ĩ", + "带 头", + "éł Ī", + "追 究", + "æij Ķ", + "è¿Ļ éĥ¨", + "ä¸į 论", + "ç¥ ¸", + "å ³»", + "éģ ķ", + "çĶŁ èĤ²", + "å¤ ł", + "å¤ĸ 交", + "è¯Ħ 为", + "ä»İ å°ı", + "å°ı å°ı", + "é ¥¿", + "æĴ ¼", + "è·¨ å¢ĥ", + "被 åijĬ", + "åįĹ å®ģ", + "身 å¿ĥ", + "åĨį çĶŁ", + "æīĢ 说", + "æŶéĹ´ åĨħ", + "åĪĹ åħ¥", + "éĿĴ æµ·", + "çĪ± 好", + "çª Ħ", + "èĪ Ī", + "è¿ĩ 渡", + "æ¿ Ł", + "éĽ Ģ", + "审 è®®", + "åĽ½ èµĦ", + "æŃ¥ ä¼IJ", + "轨 éģĵ", + "ä¿¡ 念", + "ä¸ī åĪĨ", + "çĨ ¬", + "åѵ åĮĸ", + "ç¼ ł", + "éĥ Ĭ", + "èĪĴ æľį", + "纪 æ£Ģ", + "ä¸Ģä¸ĭ åŃIJ", + "鼻 話", + "è² ł", + "éĴ ¥", + "åĮ Ļ", + "çĹ ´", + "è¶ ģ", + "ç» £", + "çĪ µ", + "è½ °", + "éª Ħ", + "å§ ¨", + "æĭ ĺ", + "çĮ ´", + "è® ¶", + "è¿Ļ 座", + "çį ¨", + "æ·ĺ æ±°", + "çĹħ ä¾ĭ", + "æ²Ļ åıij", + "è§Ĩ 为", + "头 æĿ¡", + "å¿ħè¦ģ çļĦ", + "åı¯ è°ĵ", + "è¯Ŀ 说", + "ç¯ Ħ", + "æĹ© çĤ¹", + "æŀ¢ 纽", + "ç¾ ¡", + "çĪ± åĽ½", + "çªģ åıij", + "éĢ Ĭ", + "æ½ į", + "èį£ èĢĢ", + "èŁ ¹", + "æ¦Ĥ çİĩ", + "å¾Ī ä¹ħ", + "æĥ ķ", + "è¨ ´", + "åľĨ 满", + "çļ ±", + "åĪĨ æ³Į", + "åħħ 足", + "çľĭ æ³ķ", + "è¾ Ł", + "æĭ ¦", + "æĭ ©", + "对 åºĶ", + "为 æł¸å¿ĥ", + "èħ Ĭ", + "å¤ļ ä¹Ī", + "æµ ij", + "å®ı è§Ĥ", + "èĦ ĸ", + "åIJĪ èµĦ", + "çĶŁ 涯", + "å®ŀ è´¨", + "ä¼ĺ çĤ¹", + "çĶ¨ æ°´", + "寿 åij½", + "æ² «", + "åIJ ģ", + "è© ¹", + "åĽ½ éĺ²", + "å´ ©", + "åĿ İ", + "èĨ ı", + "ä¸Ģ è½®", + "éģĹ äº§", + "æ¹¾ åĮº", + "ç» İ", + "åįķ 纯", + "æ¾ Ħ", + "åīį åĪĹ", + "身 å½±", + "é»ĺ é»ĺ", + "æį ī", + "çĴ °", + "èı Ĭ", + "æĢ ľ", + "åħĭ æĢĿ", + "æĢ» å±Ģ", + "çĩĥ æĸĻ", + "ä¸ļ æĢģ", + "åIJĦ æł·", + "åĴ ½", + "åĩº èī²", + "åĪĿ å¿ĥ", + "åı Ľ", + "çłĶ 讨", + "è¡ «", + "åİĨ ç¨ĭ", + "ç¦ ½", + "è¶³å¤Ł çļĦ", + "èį Ĩ", + "çľĭ å¾ħ", + "è´ ©", + "åĨ³ å¿ĥ", + "è£ ¹", + "å¸Ī èĮĥ", + "åŀ Ħ", + "æĿ ł", + "åĩ ¸", + "çĬ¹ 豫", + "çĥŃ è¡Ģ", + "åIJĪ ä¼Ļ", + "éħ µ", + "èIJ½ åľ¨", + "åįł åľ°", + "è¡ ¬", + "èĵ ī", + "æĦ ¤", + "æ¸ Ĭ", + "åĪĨ æķ°", + "ç¬ij çĿĢ", + "太 å¹³", + "çĤ «", + "æݨ ä»ĭ", + "æĸ¯ åĿ¦", + "å½¢ 容", + "æĵ Ĭ", + "æĦŁ åħ´è¶£", + "åĨĽ 人", + "åĩĮ æĻ¨", + "对 çħ§", + "åıij çĹħ", + "å· ¾", + "èĪ ī", + "æª ¢", + "ç¬ij äºĨ", + "ç¡® è¯Ĭ", + "è´Ł åĢº", + "壮 大", + "æĪ ļ", + "äºĴ èģĶ", + "èª ²", + "èħ ¦", + "æĹ ±", + "åıĹ æ¬¢è¿İ", + "åį ī", + "éĻ¢ 士", + "æ© ¡", + "ä¸Ģ 对", + "è¾ ±", + "æ² Ĥ", + "åı² ä¸Ĭ", + "æIJ ı", + "å´ ĸ", + "代 è°¢", + "ç£ ·", + "é¡ ĺ", + "æµ ĩ", + "常 çĶ¨", + "åį ij", + "åĩº åĽ½", + "è¯ ł", + "稳 æŃ¥", + "ç»ı 纪", + "å¤ļ å¤ļ", + "æīĢ å¾Ĺ", + "为 主é¢ĺ", + "ä¸Ģ åĪĨ", + "æł ½", + "é¡ §", + "çº ²", + "åĥ ħ", + "å£ ĵ", + "åĦ ª", + "ç¿ °", + "æİ Ģ", + "人 为", + "åª ³", + "æ´ ½", + "èĿ ¶", + "å¤į åħ´", + "ä¼ļ å½±åĵį", + "åIJĦ çķĮ", + "éĤ£ ä¸Ģ", + "é¢ ¤", + "çĢ ı", + "çĢı 覽", + "å¯ ŀ", + "åı¯ æĢķ", + "åį³ æŶ", + "çķ ´", + "ä¸ĭ åįĬå¹´", + "ç¬Ķ è®°", + "éĻĦ åĬł", + "çĥŃ æ°´", + "å¥ ¸", + "ç£ ħ", + "æĿ ī", + "æ¸ħ åįİ", + "éĸ ±", + "ç° ¡", + "å¤Ħ å¤Ħ", + "åIJĪ éĩij", + "æ²³ æµģ", + "ç´ °", + "è´Ł éĿ¢", + "çļĦ 羣å®ŀ", + "åĻ¨ 械", + "èĴ IJ", + "西 äºļ", + "å· ħ", + "ç² ¹", + "åİŁ æĸĩ", + "æŀ ķ", + "è¡Ģ åİĭ", + "åļ ´", + "å¸ ĺ", + "åĨ Ģ", + "æĮ «", + "çĶµ è·¯", + "å°ı ä¼Ļä¼´", + "èĿ ´", + "æľĢ å¿«", + "æĭ Į", + "å® ª", + "æĸ ·", + "ç¿ ħ", + "åĴ ³", + "åĹ ½", + "ç¾ ŀ", + "躺 åľ¨", + "èµĽ 车", + "æ² IJ", + "éĻIJ 度", + "为 ä¸Ģä½ĵ", + "èĴ ľ", + "å¹ «", + "æIJ ħ", + "åĭ ĭ", + "åī ĸ", + "纳 ç¨İ", + "éķ¿ æķĪ", + "ç½ ķ", + "åī¯ æľ¬", + "ç© į", + "éĴ ©", + "ç¹ ¼", + "åĽ½ åľŁ", + "è¼ ī", + "ä¸į å¿ĺ", + "èѦ 示", + "çģ ¿", + "å¿ĥ å¾Ĺ", + "æĦ ļ", + "忽 çķ¥", + "åĽŀ äºĭ", + "åįł æľī", + "æ· Ħ", + "çī ¡", + "çĽij äºĭ", + "ç¿ ¡", + "éĴĪ对 æĢ§", + "çª ĥ", + "è£ ½", + "èĨ Ŀ", + "ç³ Ł", + "港 æ¾³", + "太 太", + "æ¾ ¡", + "ç»Ĩ åĮĸ", + "åĶ® åIJİ", + "å®ŀåľ¨ æĺ¯", + "ç« £", + "çį ²", + "åĢ¾ åIJij", + "å¼ķ çĶ¨", + "é¹ ħ", + "ç¬ij 容", + "ä¹IJ 趣", + "æ°ij æĶ¿", + "éŨ æĪ·", + "å± ģ", + "è¿· 失", + "éĶ Į", + "å°ı 康", + "åĭ ī", + "æ³ ¼", + "ä¾ĭ åŃIJ", + "ä¸ī ä½į", + "å» ł", + "èĶ ĵ", + "广 éĺĶ", + "èĢ į", + "èĢģ èĻİ", + "åĭŁ éĽĨ", + "èĦļ æŃ¥", + "æĭ ¯", + "åŃĹ åı·", + "çĦ °", + "é¢ ł", + "èļ Ĥ", + "èļ ģ", + "é£ ¯", + "人 æĢ§", + "æĴ °", + "åİ ¢", + "å±Ģ éĻIJ", + "æľª æĪIJ", + "åĵª åĦ¿", + "大 åıij", + "ä¸į å®ļ", + "å¾ģ æ±Ĥ", + "éĥ µ", + "åĢº æĿĥ", + "çĪ± ä½ł", + "èº ģ", + "ä»ħ ä¾Ľ", + "è¿ľ å¤Ħ", + "éĨ Ľ", + "åĥ µ", + "积æŀģ æĢ§", + "æİ ¡", + "åīį ä¸ī", + "äºİ ä¸Ģä½ĵ", + "çŀ Ħ", + "çĿ ģ", + "æ² ¸", + "åħ± èµ¢", + "éĢĢ å½¹", + "è´Ŀ å°Ķ", + "æİ ı", + "æĪ ²", + "è¡ į", + "éĶ Ĥ", + "ä¸ĩ ä½Ļ", + "ç§ij åĪĽ", + "æ¼Ķ åĶ±", + "欧 åħĥ", + "æ·¡ æ·¡", + "éĿĴ å±±", + "èĹ Ŀ", + "ç» ½", + "令 çīĮ", + "éĽĨ 群", + "ä½ľ çī©", + "çĢ ij", + "å¤ ¯", + "ç½ij 游", + "åħ« 大", + "éª ļ", + "èª ĵ", + "ä¼ļ å±ķ", + "åħļ åı²", + "æ£Ģå¯Ł éĻ¢", + "åĸ ĺ", + "éĺ ±", + "èĢĮ åĩº", + "éĢļ 车", + "éĴ ĵ", + "æĥħ 人", + "æ¸ Ľ", + "ä¸Ń ç§ĭ", + "çĪ Ń", + "åıª åī©", + "æĺ Ķ", + "éĩİ çĶŁ", + "ç¡ «", + "èIJĿ åįľ", + "æĬµ æĬĹ", + "çĻ« çĹ«", + "éĻ Ģ", + "èĶ ļ", + "å¸ ľ", + "满 满", + "èı ±", + "éļĨ éĩį", + "æĺŁ çº§", + "æ½ ĩ", + "åħ¬ åħĥ", + "è° £", + "æ¯Ķ äºļ", + "æ¡Į åŃIJ", + "èµ £", + "è² ¼", + "æĦ¿ æľĽ", + "é¡ ½", + "æ´¾ éģ£", + "ç¥ Ľ", + "åª ļ", + "éĺ ľ", + "èij «", + "èĬ ¦", + "æ³ »", + "å¡ Į", + "çĭ Ń", + "å»ī æĶ¿", + "å¥ij æľº", + "æĹĹ èĪ°", + "æĥ «", + "严 åİī", + "åıĭ æĥħ", + "å¦ Ĭ", + "å¨ ł", + "åĵª 家", + "èĨ ¨", + "è¶ Ł", + "æĮ ª", + "èĻ IJ", + "é łģ", + "çŀ ©", + "éº Ł", + "ç¨ £", + "èģĶ éĢļ", + "åı ®", + "çİĭ èĢħ", + "ä¸į ç¡®å®ļ", + "ç ijľ", + "è° İ", + "çī¢ è®°", + "ç¢ ¼", + "æĬ¤ èĤ¤", + "é¡ ·", + "çĦ ķ", + "åģļ 强", + "éļ± ç§ģ", + "éļ±ç§ģ æ¬Ĭ", + "åıĹ å®³", + "ä¸į çĶ±", + "çĥ ¹", + "é¥ ª", + "é© ³", + "ä¼ ½", + "ä¸Ŀ 绸", + "è¥ Ħ", + "åįģ ä½Ļ", + "éº Ĺ", + "æ¬Ĭ åĪ©", + "èģ ŀ", + "åı¤ èĢģ", + "éģ ı", + "åIJĦ å¼ı", + "å°± è¡Į", + "åħ¥ å¢ĥ", + "ç ĥģ", + "èľ ĺ", + "èĽ Ľ", + "çº ¬", + "çŁ «", + "è» Ł", + "æ´Ĺ è¡£", + "æĦ §", + "é¢Ħ æ¡Ī", + "éľ Ĩ", + "æ·± åİļ", + "éĺ¿ æĭī", + "åĨĻ åŃĹ", + "åį ¦", + "éķ Ģ", + "模 æł·", + "åĤ į", + "æIJ į", + "èĸ ¯", + "åł ħ", + "åħ¬ 积", + "è¨ İ", + "ä¼ł æŁĵ", + "æ¯ ¯", + "çIJĨ å·¥", + "åĨ· éĵ¾", + "ç«ĭ æĸ¹", + "æ¢ Ń", + "åľ£ è¯ŀ", + "综 èīº", + "çİ© ç¬ij", + "æĥ³ ä¸įåĪ°", + "æijĩ 头", + "æ· ¹", + "åģĩ æĹ¥", + "åĢ ĺ", + "èĢ ½", + "èİ ĵ", + "åŁ ·", + "èĩª è´¸", + "åįĬ 天", + "æª Ķ", + "æ¾İ æ¹ĥ", + "éķ ij", + "ä¸ «", + "éĩĮ ç¨ĭ", + "å¼Ģ èįĴ", + "èı ı", + "å®Ŀ è´µ", + "èŃ ¬", + "åķ Ł", + "æŁ ł", + "æª ¬", + "é© Ń", + "æ± Ľ", + "çĨĬ çĮ«", + "èķ ī", + "éļı ä¹ĭ", + "å± ij", + "è¾ĥ 强", + "èĥ ³", + "èĨ Ĭ", + "éĿĻ éĿĻ", + "åĴ ª", + "æĭĽ åij¼", + "代 è¨Ģ", + "ä¿¡ ç®±", + "è£ħ éħį", + "æĤ į", + "åįķ 车", + "èIJ İ", + "å¤ļ 彩", + "éĻ ¸", + "ä»İ 严", + "æ© Ħ", + "æ¦ Ħ", + "éĢ ®", + "éĩĮ æĸ¯", + "姿 æĢģ", + "太 æŀģ", + "éĩ Ŀ", + "æº ī", + "è¿ Ń", + "ç§ ¸", + "ç§ Ĩ", + "å·¥ å§Ķ", + "æ± ķ", + "èģ Ĩ", + "ä½ ¬", + "ç¼ ħ", + "çĶ ¸", + "åī¯ å±Ģéķ¿", + "éĹ º", + "èª ¤", + "è¤ IJ", + "ä¸į éĻIJ", + "èħ ķ", + "åij ķ", + "çŁ ¶", + "åĨľ 家", + "管 å§Ķä¼ļ", + "é¥ º", + "èĬ ľ", + "æ¾ Ī", + "è© ¢", + "å¨ģ å°¼æĸ¯", + "ä½ķ åĨµ", + "å°ı ä¼Ļ", + "奢 ä¾Ī", + "è¿Ļ ç¯ĩ", + "è¯ µ", + "ç«ł ç¨ĭ", + "ç´ Ģ", + "éIJ ĺ", + "éĤ ¢", + "ç³ Ļ", + "ç¼ Ģ", + "ä¹ Ĵ", + "ä¹ ĵ", + "çī¢ åĽº", + "åĿ ŀ", + "å¼ Ī", + "ä¾ĭ å¤ĸ", + "å» ³", + "è§Ħ ç«ł", + "èĬ Ļ", + "ç¯ ·", + "èº ¯", + "æł Ī", + "åĿļ å®ŀ", + "åŁº 建", + "çĿĢ çľ¼", + "ç· ´", + "èij ©", + "ç¼ ļ", + "æ¦ Ĩ", + "主 åĭķ", + "ç¥ Ģ", + "äºĴ éĢļ", + "å°¤ 为", + "å® Ľ", + "éª ¼", + "æ± ²", + "ä¾ ĥ", + "æĤł ä¹ħ", + "æij §", + "æĭ ĩ", + "é« ĵ", + "éº Ĵ", + "éĻ Ľ", + "æŀ ¸", + "æĿ ŀ", + "è´ ¬", + "å°ı é¾Ļ", + "åĵ ®", + "èĵ¬ åĭĥ", + "åĮ Ī", + "çķľ çī§", + "å¨ ©", + "个 å¤ļ", + "æ² ¥", + "æĺ §", + "çĦ ļ", + "æĬij éĥģ", + "çĸ ¡", + "èĺ ij", + "éģİ ç¨ĭ", + "æ© ±", + "éĿ ĵ", + "大 çIJĨ", + "é« ¦", + "åĪĨ 辨", + "æ¸ ¤", + "çĸ ¤", + "åĬ¨ èĥ½", + "å¼ł 家", + "ä¸ĩ åįĥ", + "æ» ¥", + "é¥ ¥", + "åºŁ å¼ĥ", + "å¸ ³", + "æ¼ ³", + "è± IJ", + "ä» ij", + "å« ī", + "å¦ Ĵ", + "çŀ Ĵ", + "è¡ ħ", + "çĭ ¸", + "å¾ģ ç¨ĭ", + "éĤ ¯", + "éĥ ¸", + "ç¥ Ī", + "ç¥ ·", + "è¶ ´", + "ç»ĵæŀĦ æĢ§", + "è§Ĩ åIJ¬", + "è¬ Ŀ", + "çĴ Ģ", + "çĴ ¨", + "åĩº å¤Ħ", + "è¯ Ģ", + "å¾ ĺ", + "å¾ Ĭ", + "çľ ¨", + "åĸ ĩ", + "åı Ń", + "åĺ ²", + "çķ ¸", + "å¹² äºĭ", + "æļ §", + "æ² Ľ", + "åĦ Ħ", + "å» ĵ", + "åİ¿ éķ¿", + "èĥ ļ", + "çIJ ¢", + "çŃ ·", + "éĩ ĭ", + "ä¾ ®", + "åIJ ©", + "åĴ IJ", + "åĮ ¿", + "æĬ¬ èµ·", + "æ³ £", + "æ¶ ¤", + "éº ½", + "æĽ Ļ", + "åī¯ éĻ¢éķ¿", + "åħļ åĴĮ", + "æķ£ åıij", + "润 æ»ij", + "åĵ º", + "æĥ ¬", + "漫 éķ¿", + "ä¸į æĩĪ", + "åŁ ł", + "åĹ ĵ", + "èĢģ çĪ·", + "è® ½", + "æĪĺ ç»ĦåIJĪ", + "æ£ ł", + "åħ¨ åŁŁ", + "èł ¢", + "è¯ ¡", + "åīį çŀ»", + "æķ Ľ", + "ä¸Ģ å°ģ", + "å¹ Ĥ", + "èİ Ĩ", + "è¯Ŀ è¯Ń", + "ç»Ĩ åĪĻ", + "å± ¿", + "åµ Į", + "éĢ į", + "åĺ ±", + "æ¸ ²", + "çĥ ¯", + "çĿ ¹", + "é¦ Ĵ", + "èħ ¥", + "æĬĹ åĩ»", + "çĿ «", + "èį Ķ", + "éļ İ", + "æ³ī æ°´", + "è¬ Ĥ", + "ç Ĥ¬", + "åĩı æİĴ", + "è¸ Ĭ", + "è ·»", + "æ· Į", + "éľ ¾", + "å¥ĩ 纳", + "å¯ Ŀ", + "æ¤ İ", + "æŁ ¬", + "æĸ¯ åŁº", + "åħ¬ ç«ĭ", + "è¨ ĵ", + "é£ Ļ", + "é© ¿", + "åĤ µ", + "èĽ Ļ", + "ç¯ĩ ç«ł", + "åĪĨ æĶ¯", + "ä¸Ĭ å¹´", + "çŃ Ŀ", + "ç¼ ¤", + "èĢģ æŧ", + "åĻ ¬", + "æľ ¦", + "èĥ §", + "æ¶Ī è²»", + "æĵ Ķ", + "æ¦ ´", + "æ¿ Ĵ", + "ç³ ¯", + "æ³ ¸", + "æį Ĩ", + "ç» ļ", + "èµ İ", + "çIJ IJ", + "èµ Ĥ", + "æħ ®", + "æ² Į", + "çĦ Ļ", + "æĴŃ æĬ¥", + "æ· ĩ", + "åĪĩ åħ¥", + "çij ķ", + "çĸ µ", + "éģ ´", + "ç¨ ļ", + "ç© ©", + "èŀ ĥ", + "æ£ ķ", + "æĨ §", + "æĨ ¬", + "ä¼ º", + "æ¯ Ĺ", + "æį į", + "æĬ ī", + "ç´ Ĭ", + "å¼ Ľ", + "æĭ Ń", + "æĹı èĩªæ²»", + "åĿ ·", + "ç« ¶", + "è© ³", + "è¿Ħ ä»Ĭ", + "è° ´", + "çŀŃ è§£", + "æŁ ¿", + "é¢ Ĭ", + "ç° §", + "çĥŁ èĬ±", + "ä¾ ¥", + "çĿ ¦", + "éħ Ŀ", + "æ° ĵ", + "çIJ ī", + "å§ Ĭ", + "æ² ®", + "æħ ·", + "èľ ķ", + "çij ļ", + "éĩĩ çŁ¿", + "åł °", + "åºķ èķ´", + "èĨ ³", + "è¾ ķ", + "éŁ Ń", + "åĴ Ļ", + "ç² ½", + "åī Ķ", + "æ² ¦", + "èĤ ´", + "éķ ¶", + "æĺ ¼", + "è¾ Ĺ", + "å© ª", + "åĮ ®", + "æĸ ĵ", + "æ± ¶", + "éĥ ´", + "éł »", + "çª Ĵ", + "è¢ ±", + "åĽ ±", + "èĢ ĺ", + "è ļĮ", + "çĭ Ļ", + "çĹ ¹", + "ç¥ ī", + "æı ®", + "æ· Ĩ", + "ç£ ĭ", + "éĺ ª", + "æ «", + "ã ¸", + "Ļ ¶", + "ã ij", + "𣠲", + "ä ¢", + "ã Ń", + "𬠨", + "ð¬ Ģ", + "𬠮", + "𬠯", + "ð¬ ľ", + "𪠨", + "ð« Ĺ", + "ð¬ Ĭ", + "𬠱", + "ð¬ Ł", + "ä İ", + "ð ¡", + "ä ĥ", + "ã ł", + "ð ©", + "ð© ¾", + "𬠺", + "ð¬ Ļ", + "ãĢ Ķ", + "ãĢ ķ", + "çļĦ æŶåĢĻ", + "æľīéĻIJ åħ¬åı¸", + "ä¹ĭ åIJİ", + "ä¸ļ åĬ¡", + "åķ Ĭ", + "èĻ½ çĦ¶", + "æĭ¥ æľī", + "äºĴ èģĶç½ij", + "éĤ£ äºĽ", + "ä½ł çļĦ", + "åĨ³ å®ļ", + "éĻ¤ äºĨ", + "åĽ¢ éĺŁ", + "åı¯ æĺ¯", + "以 åIJİ", + "社 åĮº", + "çļĦ éĹ®é¢ĺ", + "并 ä¸Ķ", + "æķĻ å¸Ī", + "å°± ä¼ļ", + "天空 éĥ¨èIJ½", + "æľĢ ç»Ī", + "å½ĵ çĦ¶", + "ä¹Ł æľī", + "ç¡® ä¿Ŀ", + "æĥ³ è¦ģ", + "è´Ń ä¹°", + "人 çļĦ", + "åIJ ´", + "çļĦ åıijå±ķ", + "ä¸į çŁ¥éģĵ", + "软 件", + "æĪij们 çļĦ", + "çĪ¶ æ¯į", + "åī ij", + "èĢĮ æĺ¯", + "å®ī æİĴ", + "åIJİ æĿ¥", + "çļĦ åľ°æĸ¹", + "èµ µ", + "èĢĥ è¯ķ", + "çªģ çĦ¶", + "ä¸Ģå®ļ è¦ģ", + "åĪ¶ ä½ľ", + "è¯Ħ ä»·", + "åħį è´¹", + "è´¹ çĶ¨", + "绣 ä¸Ģ", + "çĦ¶ èĢĮ", + "è¿Ļ 次", + "éĿĴ å¹´", + "人 ç±»", + "äº ¦", + "让 人", + "è´Łè´£ 人", + "éĩĩ åıĸ", + "çļĦ äºĭæĥħ", + "ä¹Ł ä¼ļ", + "车 è¾Ĩ", + "æĽ´ æĺ¯", + "强 åĮĸ", + "æĪij åĢij", + "以 åīį", + "ä¼ĺ åĮĸ", + "å§Ķåijĺ ä¼ļ", + "åĽ° éļ¾", + "å¹´ 度", + "ä½į äºİ", + "æĮĩ åĩº", + "åĨį 次", + "åĬŀ çIJĨ", + "æ¯ı 个", + "对 æĸ¹", + "è¿Ľè¡Į äºĨ", + "æľĢ é«ĺ", + "课 ç¨ĭ", + "身 ä¸Ĭ", + "æĽ¾ ç»ı", + "åĮ» çĶŁ", + "å®ī è£ħ", + "æľ ±", + "è¿IJ è¡Į", + "åıĮ æĸ¹", + "æľĢ 大çļĦ", + "æŀĦ 建", + "è¿ŀ ç»Ń", + "çļĦ å°ı", + "她 çļĦ", + "çŃī çŃī", + "æĶ¹ åĸĦ", + "åIJĦ ç±»", + "éģĩ åĪ°", + "æľī çĿĢ", + "人 çī©", + "æĢ» æĺ¯", + "è¿ħ éĢŁ", + "åĪ¶ å®ļ", + "å®ĥ 们", + "å®ĺ ç½ij", + "è¿ĺ è¦ģ", + "ç»Ī äºİ", + "æĪ¿ åľ°äº§", + "è¯ģ æĺİ", + "èĤ¡ 票", + "åºĶ å½ĵ", + "èĭ± åĽ½", + "è¿IJ çĶ¨", + "æľĢ æĸ°", + "享 åıĹ", + "让 æĪij", + "æĻļ ä¸Ĭ", + "å¾ ŀ", + "å°ı 说", + "å°¤åħ¶ æĺ¯", + "è®Ń ç»ĥ", + "åħ¨ å¸Ĥ", + "æĮij æĪĺ", + "æľī çĤ¹", + "带 çĿĢ", + "çļĦ ä¸ľè¥¿", + "é£İ æł¼", + "é»Ħ éĩij", + "å¼ķ 导", + "æѤ å¤ĸ", + "æľĢ è¿ij", + "追 æ±Ĥ", + "强 è°ĥ", + "ä¹Ł åı¯ä»¥", + "æĦŁ åĪ°", + "èĩª æĪij", + "çī¹åĪ« æĺ¯", + "æĪIJ éĥ½", + "éĢIJ æ¸IJ", + "å¿« ä¹IJ", + "ä¹ĭ ä¸Ń", + "æĬķèµĦ èĢħ", + "ä»ĸ们 çļĦ", + "æ° ı", + "å·¥ä½ľ 人åijĺ", + "äºĨ ä¸Ģ个", + "åķ ¦", + "ä¸Ģ åĢĭ", + "åŁº å±Ĥ", + "æ²Ł éĢļ", + "第ä¸Ģ 次", + "并 没æľī", + "çļĦ å·¥ä½ľ", + "åľ¨ è¿ĻéĩĮ", + "æŀ ª", + "æĶ¯ æĴij", + "æŶ å°ļ", + "æĿ¥ åĪ°", + "æĶ¶ è´Ń", + "éĿ© åij½", + "æĺ¯ ä¸įæĺ¯", + "讨 论", + "ä¸ļ 绩", + "å°± èĥ½", + "ç«ĭ åį³", + "è¡Ĺ éģĵ", + "åľ¨ ä¸Ģèµ·", + "æľĪ 份", + "é«ĺ 端", + "å¾Ī éļ¾", + "ä¿Ħ ç½Ĺæĸ¯", + "æīĭ 段", + "åģļ åĩº", + "ä¼Ĺ å¤ļ", + "å®ŀ è¡Į", + "æīĵ å¼Ģ", + "游 客", + "ä¾Ŀ çĦ¶", + "å°± åĥı", + "离 å¼Ģ", + "说 éģĵ", + "æĸ° èĥ½æºIJ", + "æº ª", + "äº ķ", + "令 人", + "ä¸Ģ åľº", + "æĪij æĥ³", + "两 人", + "èĩ³ å°ij", + "çļĦ çĶŁæ´»", + "æĺ¯ ä¸ª", + "èĭ± è¯Ń", + "æ²Ĵ æľī", + "æĢĿ èĢĥ", + "éĻIJ åĪ¶", + "åı° æ¹¾", + "ä¸Ģ æŦ", + "çļĦ ä¸Ģ个", + "é«ĺ 级", + "åĬŀåħ¬ 室", + "å¾· åĽ½", + "æĪij å°±", + "å®ļ ä½į", + "éĢĤ åºĶ", + "æĮĩ æłĩ", + "åħ¨ çľģ", + "ä¸Ĭ è¿°", + "å®ĥ çļĦ", + "åĽŀ 家", + "欧 æ´²", + "éĵģ è·¯", + "é¼ĵ åĬ±", + "çļĦ å½±åĵį", + "é«ĺ æł¡", + "天 ä¸ĭ", + "é«ĺ è´¨éĩı", + "æĿŃ å·ŀ", + "èµĦ 讯", + "æĶ¾ åľ¨", + "æľī ä¸Ģ个", + "å°± è¦ģ", + "ä¸Ĭ éĿ¢", + "解 éĩĬ", + "éĢIJ æŃ¥", + "å°½ 管", + "æľī ä»Ģä¹Ī", + "çļĦ äºĭ", + "çĻ» è®°", + "人æ°ij å¸ģ", + "è§Ĥ ä¼Ĺ", + "è§Ĥ å¯Ł", + "çĶµ èĦij", + "çļĦ åIJĮæŶ", + "ä½ľ ä¸ļ", + "宣 å¸ĥ", + "çļĦ ä½ľçĶ¨", + "åĽŀ æĿ¥", + "éļ¾ 以", + "æīĢæľī çļĦ", + "å°ı åѦ", + "æıIJ åīį", + "æ¤į çī©", + "åĩ ¯", + "ä¸Ĭ äºĨ", + "å°± åľ¨", + "åħĪ åIJİ", + "æīĭ æľ¯", + "éĥ Ń", + "éĿ¢ åīį", + "æ¯ķ ç«Ł", + "äºĮ æĺ¯", + "红 èī²", + "éĺ³ åħī", + "èĭ¹ æŀľ", + "å¾Īå¤ļ 人", + "ç»Ļ æĪij", + "åĵ ¦", + "çľ¼ çĿĽ", + "éł Ń", + "ä¸Ģ æĺ¯", + "åıijå±ķ çļĦ", + "åıį åºĶ", + "æĪ¿ å±ĭ", + "æľŁ å¾ħ", + "ç§į æ¤į", + "æĸĩ åѦ", + "åį³ åı¯", + "é¦ĸ 次", + "èĭ± éĽĦ", + "å¤ļ 次", + "åĮħ è£ħ", + "æ²³ åįĹ", + "ä¹ĭéĹ´ çļĦ", + "ä»į çĦ¶", + "åIJ¬ åĪ°", + "èij£äºĭ éķ¿", + "è§Ħ åĪĻ", + "ä¸Ģ 份", + "大 ä¼Ĺ", + "使 å¾Ĺ", + "è¿Ľ åı£", + "ä¸Ģ çīĩ", + "æĢ§ çļĦ", + "çļĦ 大", + "æĪij æĺ¯", + "äºĴ åĬ¨", + "æ° £", + "çļ Ĩ", + "åħ¬åı¸ çļĦ", + "ä¸Ģ è¾¹", + "åıĬ åħ¶", + "èī¯ 好çļĦ", + "æĭĵ å±ķ", + "å½ĵ å¹´", + "广 åľº", + "åģļ äºĨ", + "åŁº äºİ", + "æıIJ éĨĴ", + "åħĦ å¼Ł", + "èĢģ æĿ¿", + "è¿ij æĹ¥", + "çĬ¶ åĨµ", + "注 éĩį", + "åĪļ åĪļ", + "è°ĥ çłĶ", + "å¿ĥ ä¸Ń", + "æĬĬ æı¡", + "éļı åIJİ", + "ä¸į å¤Ł", + "åĪĽ ä½ľ", + "ç«Ļ åľ¨", + "缸 äºĴ", + "çĸ«æĥħ éĺ²æݧ", + "å¹´ 代", + "带 åĬ¨", + "伤 害", + "ç«Ł çĦ¶", + "å¼ķ è¿Ľ", + "ç´¯ 计", + "让 æĪij们", + "åĽŀ æĶ¶", + "æĬ¥ åIJį", + "åĬ© åĬĽ", + "èģĶ 缣", + "çŃĸ çķ¥", + "åij¨ è¾¹", + "åĭ Ĵ", + "è¿ĺ åľ¨", + "æµģ éĩı", + "寻 æī¾", + "çĶµ åĬĽ", + "èĪ¹ èĪ¶", + "è¿ĺ èĥ½", + "æĭħ ä»»", + "çļĦæĥħåĨµ ä¸ĭ", + "çļĦ åİŁåĽł", + "缺 ä¹ı", + "çIJĥ åijĺ", + "å²ģ çļĦ", + "çĶ· åŃIJ", + "å·¥ èµĦ", + "è¿ijå¹´ æĿ¥", + "åij Ģ", + "æıIJä¾Ľ äºĨ", + "她 们", + "家 åħ·", + "çĩ ķ", + "è½» æĿ¾", + "æł¡ åĽŃ", + "èĢĥ æł¸", + "åį± éĻ©", + "åħļ ç»Ħç»ĩ", + "æĢ» ç»ıçIJĨ", + "çļĦ æĸ°", + "çİ» çĴĥ", + "è¿Ļ ä½į", + "对 æѤ", + "家 人", + "çļĦ è¦ģæ±Ĥ", + "温 度", + "æĮĩ æķ°", + "缴 åĪ°", + "æѤ æŶ", + "æ¹ĸ åįĹ", + "éĥ½ è¦ģ", + "ä½ľ åĩº", + "åIJĦ ä½į", + "èĢĥ çĶŁ", + "ä¾Ŀ æį®", + "说 è¯Ŀ", + "æĪij ä¹Ł", + "å·¥ åİĤ", + "åıĺ æĪIJ", + "ä»ĸ 人", + "æĪij è§īå¾Ĺ", + "åIJĦ 级", + "ä¼łå¥ĩ ç§ģæľį", + "ä¸Ĭ åįĩ", + "好 åĥı", + "åĬł éĢŁ", + "äºĮ åįģ", + "è¢ ģ", + "è£ħ 饰", + "éĥ½ èĥ½", + "ä¸Ģ å¼ł", + "åĬ¨ æĢģ", + "å¹´ çļĦ", + "è¿Ļ å°±æĺ¯", + "ä¹Ł è¦ģ", + "èµĦ æł¼", + "æĪĺ äºī", + "æĦŁ è°¢", + "åŁ¹ èĤ²", + "天 æ°Ķ", + "女 士", + "åı¯èĥ½ ä¼ļ", + "çļĦ 产åĵģ", + "ä¹Ł å°±", + "主è¦ģ æĺ¯", + "åĪº æ¿Ģ", + "ç»Ļ ä½ł", + "大 æķ°æį®", + "åĮ» åѦ", + "åĪ ¤æĸŃ", + "ä»ĸ 说", + "表 æ¼Ķ", + "äºļ æ´²", + "ä¸ĵ é¢ĺ", + "ç«ŀäºī åĬĽ", + "éĤ£ æł·", + "å±ķ å¼Ģ", + "å¹³ æŶ", + "æİ¥ ä¸ĭæĿ¥", + "æī¿ 诺", + "æ³ķ åĽ½", + "åħ³ å¿ĥ", + "ä¼ļ æľī", + "éĤĢ 请", + "é¢Ħ éĺ²", + "对 æİ¥", + "好 äºĨ", + "åĴ± 们", + "çļĦ æĦŁè§ī", + "æĢĿ è·¯", + "éĥ½ 没æľī", + "çļĦ æĸ¹æ³ķ", + "女 åŃIJ", + "åı¸ æ³ķ", + "è¿ĺ ä¼ļ", + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭ å¤ļ", + "åĽł çĤº", + "æµ· åįĹ", + "人 æķ°", + "å°Ĩ ä¼ļ", + "ä¸ļ 主", + "é¤IJ 饮", + "å±ħ ä½ı", + "åıij åĩº", + "è¿ij æľŁ", + "å¼ķ é¢Ĩ", + "æľºåĻ¨ 人", + "åĩºæĿ¥ çļĦ", + "çľĭ è§ģ", + "ä¿ Ĭ", + "让 ä»ĸ", + "ä¸į æĥ³", + "å·¥ä½ľ çļĦ", + "è¡¥ åħħ", + "æµ ħ", + "çī¹ å¾ģ", + "ä¸Ĭå¸Ĥ åħ¬åı¸", + "ç¾İ é£Ł", + "广 西", + "æ¯ı ä¸Ģ个", + "èIJ½ åľ°", + "åĵģ ç§į", + "åĴĮ è°IJ", + "å½» åºķ", + "é«ĺ èĢĥ", + "æĺ¨ å¤©", + "åīį å¾Ģ", + "çĽij æµĭ", + "çĻ¾ 度", + "åľ¨ ä¸ŃåĽ½", + "çļĦ éľĢæ±Ĥ", + "亿 ç¾İåħĥ", + "åѦ æľ¯", + "æĶ¶ åĪ°", + "æĿ¿ åĿĹ", + "ä¸Ģ 段", + "æŀĦ æĪIJ", + "ä¼ģä¸ļ çļĦ", + "表 éĿ¢", + "æķ´ çIJĨ", + "ç»ĵ å©ļ", + "人 家", + "åģľ æŃ¢", + "åѦ ç§ij", + "æĺ¾ å¾Ĺ", + "ä¼ij æģ¯", + "é¢Ħ æľŁ", + "æĪĸ æĺ¯", + "çļĦ 主è¦ģ", + "åºĶ 对", + "èµ° äºĨ", + "ä¸Ń éĹ´", + "èµ° è¿Ľ", + "åijĪ çİ°", + "æIJŃ éħį", + "é¹ ı", + "æĺ¯ åĽłä¸º", + "æĥħ 绪", + "å®ļ æľŁ", + "社ä¼ļ 主ä¹ī", + "çŃī 级", + "磼 çĽ¾", + "é£ŀ æľº", + "èĩ³ ä»Ĭ", + "æĶ¶ éĽĨ", + "çļĦ æķħäºĭ", + "åĪĩ å®ŀ", + "å®ŀçİ° äºĨ", + "å½¢ æĪIJäºĨ", + "åįĹ æĸ¹", + "ä¸Ń åѦ", + "æµ· æ´ĭ", + "åIJ¦ åĪĻ", + "æĭį æijĦ", + "大åѦ çĶŁ", + "åĩºçİ° äºĨ", + "æĦı å¤ĸ", + "ä¹Ł èĥ½", + "çļĦ èĥ½åĬĽ", + "åĿIJ åľ¨", + "åĪĻ æĺ¯", + "èĢĥ å¯Ł", + "å°Ĭ éĩį", + "éĺ² æŃ¢", + "ç´§ å¼ł", + "读 书", + "åĩº è¡Į", + "å°± æľī", + "å±¥ è¡Į", + "çݰ代 åĮĸ", + "åĽ½ åĬ¡", + "åĽ½åĬ¡ éĻ¢", + "ç»´ ä¿®", + "åİŁ åĪĽ", + "æĺ¯ æĮĩ", + "ä¼ij éĹ²", + "çĤ ®", + "æĸ° æĹ¶ä»£", + "éĢĻ åĢĭ", + "ä¸į æķ¢", + "å®Į ç¾İ", + "ç»Ĩ èĬĤ", + "éŃ ı", + "èĶ¬ èıľ", + "é¢Ĩ导 çıŃåŃIJ", + "è¶ħ 级", + "è¡Į æĥħ", + "人工 æĻºèĥ½", + "åį° 度", + "åŁºç¡Ģ 设æĸ½", + "åıĪ æĺ¯", + "èį¯ çī©", + "åIJ¸ æĶ¶", + "åį´ æĺ¯", + "éĥ İ", + "å¥ĸ åĬ±", + "çļĦ æľĭåıĭ", + "ä¿Ŀ çķĻ", + "è§Ħ å¾ĭ", + "æĸ° çĸĨ", + "è¿ĺ åı¯ä»¥", + "æİ¥ è¿ij", + "æѤ åīį", + "æī¹ åĩĨ", + "æĢİä¹Ī æł·", + "çļĦ ä½įç½®", + "ä¸Ģ åĿĹ", + "æĭĴ ç»Ŀ", + "顾 客", + "ä¹Ł åľ¨", + "ä¸Ģ çĶŁ", + "éĥ¨ éĺŁ", + "å¹´ åīį", + "æĸ¹éĿ¢ çļĦ", + "å°Ŀ è¯ķ", + "羣æŃ£ çļĦ", + "ç¦ģ æŃ¢", + "è¿ĺ 没æľī", + "æ°ij çĶŁ", + "èµ° åIJij", + "èĦ¸ ä¸Ĭ", + "å½ĵ 天", + "éĽĨåĽ¢ åħ¬åı¸", + "çļĦä¸Ģ ç§į", + "西 æĸ¹", + "åĽŀ åºĶ", + "ä¸Ģ 声", + "常 常", + "æıIJ åĪ°", + "èħ¾ 讯", + "æľį è£ħ", + "为 ä½ķ", + "äºij åįĹ", + "å°± ç®Ĺ", + "ä¼ł æī¿", + "åıį èĢĮ", + "ä¸ĩ åIJ¨", + "è´¢ 产", + "å¦Ĥ ä¸ĭ", + "æĹ¥ åīį", + "åİŁ æľ¬", + "æľĢ éĩįè¦ģçļĦ", + "认 è¯ģ", + "ä¸Ģ éģĵ", + "ä¿¡æģ¯ åĮĸ", + "å¾Ĺ åĪ°äºĨ", + "éĢ² è¡Į", + "æĪij è¦ģ", + "éĢļ ä¿¡", + "室 åĨħ", + "èµļ éĴ±", + "æĶ¶ èĹı", + "解åĨ³ æĸ¹æ¡Ī", + "æĪ¿ 产", + "çĭ ¼", + "æ´» åĬĽ", + "ç»ıæµİ åıijå±ķ", + "çŃī å¾ħ", + "ä¹Ł å¾Ī", + "åĿ ij", + "å¾Ī 好çļĦ", + "éļ¾ 度", + "ä¸į å¦Ĥ", + "人æ°ij æĶ¿åºľ", + "åĩº åıij", + "åīį æľŁ", + "æ¼Ķ åijĺ", + "女 çĶŁ", + "èģļ çĦ¦", + "审 计", + "é¢Ħ æµĭ", + "ä¾Ŀ æīĺ", + "äºĶ å¹´", + "è¡¥ è´´", + "æ¸ħ æĻ°", + "éª Ĥ", + "çľĭ èµ·æĿ¥", + "çļĦ åŃ©åŃIJ", + "é¢ij éģĵ", + "ä½ı å®ħ", + "éĿ¢ åIJij", + "æľĢ ä½İ", + "æĹ¢ çĦ¶", + "ä¸Ģ å¥Ĺ", + "æķ° åѦ", + "群 ä½ĵ", + "åĮĹ京 å¸Ĥ", + "å±ħ çĦ¶", + "æ°Ľ åĽ´", + "éĢĶ å¾Ħ", + "çļĦ åŁºç¡Ģä¸Ĭ", + "èģĮ è´£", + "åı¯èĥ½ æĺ¯", + "åĨĽ äºĭ", + "æĪIJ æķĪ", + "åŃ©åŃIJ 们", + "计ç®Ĺ æľº", + "èµ ¤", + "产ä¸ļ åıijå±ķ", + "å·¨ 大çļĦ", + "å·¥ 人", + "çĶŁ éķ¿", + "éĥ½ åı¯ä»¥", + "çļĦ æľºä¼ļ", + "èµĦ è´¨", + "çĹĽ èĭ¦", + "ç²ī ä¸Ŀ", + "å¢ ĵ", + "å¹³ å®ī", + "管 éģĵ", + "è·Ł çĿĢ", + "饮 é£Ł", + "åķĨ 家", + "å¤ļ 家", + "åı¸ æľº", + "åºĶ该 æĺ¯", + "éĢı éľ²", + "认 å®ļ", + "è¡Įä¸ļ çļĦ", + "çļĦ ä¼ģä¸ļ", + "æ¯ı ä¸Ģ", + "èĮĥåĽ´ åĨħ", + "è¾ĥ 大", + "è´ ¤", + "大 èµĽ", + "å¤ļ äºĨ", + "é¸ ¿", + "临 åºĬ", + "åľ¨ è¿Ļ个", + "çļĦ åĨħ容", + "éĶĢ éĩı", + "å¾Ī å°ij", + "åŃ Ł", + "ç»´ æĮģ", + "åĴĸ åķ¡", + "æľ¬ åľ°", + "èī² 彩", + "并 éĿŀ", + "èĢĮ å·²", + "温 æļĸ", + "èIJ §", + "æĬĵ ä½ı", + "èĢĮ ä¸įæĺ¯", + "åĸ Ĭ", + "çļĦ åħ³ç³»", + "çī© åĵģ", + "éĤ£ æĺ¯", + "åĨľ 产åĵģ", + "è¿Ļ æŶ", + "å©ļ 姻", + "æ°´ æŀľ", + "æĶ¶ èİ·", + "ä»ĺ åĩº", + "客æĪ· 端", + "æ¼Ķ åĩº", + "åħ¨ æĸ°", + "è¿Ļ ä¹Łæĺ¯", + "æĺ¯ çĶ±", + "è§Ĥ 念", + "æľī 个", + "éĢł åŀĭ", + "èĥľ åĪ©", + "ä¸ī æĺ¯", + "è¶ħ å¸Ĥ", + "åħļ建 å·¥ä½ľ", + "æĶ¾ å¿ĥ", + "线 è·¯", + "æĭĽ çĶŁ", + "åIJĥ é¥Ń", + "è½ ī", + "å°½ éĩı", + "è§ģ åĪ°", + "åIJĮæ¯Ķ å¢ŀéķ¿", + "åįİ ä¸º", + "æĪij å¸Ĥ", + "æıIJ åĩºäºĨ", + "æ°ij èѦ", + "åįļ çī©", + "åįļçī© é¦Ĩ", + "è¯ļ ä¿¡", + "åīį éĿ¢", + "å±± 西", + "è¾ħ åĬ©", + "转 移", + "æĽ´ 为", + "丰å¯Į çļĦ", + "åį ¢", + "å¿« éĢĴ", + "æĺ¾ èijĹ", + "çī© èµĦ", + "åĪ° è¾¾", + "æľī åĪ©äºİ", + "åij Ĩ", + "åŃ©åŃIJ çļĦ", + "ä¸į ä½Ĩ", + "çłĶ究 éĻ¢", + "çĶ³ æĬ¥", + "æļ ¨", + "æ°ij éĹ´", + "åį »", + "çļĦ å£°éŁ³", + "å¸Ĥåľº çļĦ", + "ä¸Ģ åı¥", + "çľģ 级", + "æĿ¥ çļĦ", + "åĵª 个", + "æīį ä¼ļ", + "åĪĨ éħį", + "èĶ ¡", + "ä»ĸ åľ¨", + "åħ± æľī", + "å¡ ĺ", + "èĴ Ĥ", + "éľ į", + "åıĤ è§Ĥ", + "ä¸Ī 夫", + "ä¾Ŀ éĿł", + "æľī æŶ", + "äºĨ å¾Īå¤ļ", + "ä¸ĸçķĮ æĿ¯", + "家 æĹı", + "ä¸į éľĢè¦ģ", + "大 å¸Ī", + "èŀį åħ¥", + "éĿŀ æ³ķ", + "çĹħ 人", + "åIJİ æľŁ", + "大家 éĥ½", + "ç½ij åĿĢ", + "åİŁ æĸĻ", + "便 å®ľ", + "æ¶ Ľ", + "仿 ä½Ľ", + "å·® è·Ŀ", + "åı¦ä¸Ģ æĸ¹éĿ¢", + "产åĵģ çļĦ", + "èµ «", + "æĥħåĨµ ä¸ĭ", + "éĴ¢ éĵģ", + "æľ¬ ç«Ļ", + "纳 åħ¥", + "å·² æľī", + "æľī 没æľī", + "ä¼° 计", + "é£ ĺ", + "æľŁ è´§", + "åĢĭ人 è³ĩæĸĻ", + "ä¸ĵä¸ļ çļĦ", + "çĪĨ åıij", + "èĩ´åĬĽ äºİ", + "çİ°åľ¨ çļĦ", + "æľī åĵªäºĽ", + "çł´ åĿı", + "æķ°åŃĹ åĮĸ", + "åľ° éĿ¢", + "é»ij èī²", + "å¹¼åĦ¿ åĽŃ", + "çļĦ ç²¾ç¥ŀ", + "äº Ń", + "导 æ¼Ķ", + "çİ° æľī", + "æѦ åĻ¨", + "èĭı å·ŀ", + "çİ Ħ", + "æ±Ł 西", + "延 伸", + "论 æĸĩ", + "è¾ĥ 为", + "çİ© æ³ķ", + "é¼ İ", + "åIJĮ æŃ¥", + "éĩĬ æĶ¾", + "æĽĿ åħī", + "åĿļ åĨ³", + "å§Ķ æīĺ", + "å°Ĩ åľ¨", + "äºĪ 以", + "ä½ľ æĸĩ", + "èĢĮ åľ¨", + "ä¼ĺ åħĪ", + "åĽŀ åİ»", + "ä¿® å¤į", + "åĽ½åĨħ å¤ĸ", + "çŃĸ åĪĴ", + "åıij æĶ¾", + "å¿ĥ æĥħ", + "çļĦ åİĨåı²", + "éĿ¢ è¯ķ", + "举 åĮĹ", + "ä¿¡ åı·", + "ç²® é£Ł", + "è¯ģ 书", + "æŁIJ äºĽ", + "è¿IJ ä½ľ", + "åĨ² åĩ»", + "çĥŃ çĤ¹", + "æŶ æŶ", + "æŶæŶ 彩", + "åľ° çĤ¹", + "ä¸Ģä½ĵ åĮĸ", + "éļ¾ é¢ĺ", + "æĽ °", + "ç«ĭ åĪ»", + "æĺ¯ éĿŀ常", + "åħ± åĴĮ", + "åħ±åĴĮ åĽ½", + "æ¿Ģ åĬ±", + "æľīæķĪ çļĦ", + "å¤Ħ ç½®", + "该 åħ¬åı¸", + "æ£Ģ éªĮ", + "èѦ æĸ¹", + "è´ ¾", + "äºĨä¸Ģ ä¸ĭ", + "ä»Ĭ åIJİ", + "çħ ®", + "çĶ¨ åĵģ", + "读 èĢħ", + "æĪij åľ¨", + "åĽŀ å¤į", + "ä¸Ģ 座", + "è¿ĺ 没", + "å®ļ åĪ¶", + "没 æĥ³åĪ°", + "å¤ ¹", + "ä¼ł éĢĴ", + "ä¸Ģ 款", + "强 大çļĦ", + "çļĦ è¡Į为", + "å¤ı 天", + "åıijåĬ¨ æľº", + "é¢ĨåŁŁ çļĦ", + "å®ŀéªĮ 室", + "ä¸Ģ æĬĬ", + "æĺ¯ ä¸ºäºĨ", + "éĻķ 西", + "æĭħ ä¿Ŀ", + "è¾¾ æĪIJ", + "è¦ģ æĺ¯", + "æĺİ å¤©", + "ç»Ļ ä»ĸ", + "建ç«ĭ äºĨ", + "ä¸į è¡Į", + "ä¸Ń æĸĩ", + "åľ° 说", + "åIJİ çļĦ", + "çĽij æݧ", + "éĢ ¸", + "æĢ» éĥ¨", + "æľ¬ æĸĩ", + "é¹ ¿", + "æĻ¯ è§Ĥ", + "çļĦ 缮æłĩ", + "èĽ ĩ", + "åĨ ¯", + "ä¸Ń åĮ»", + "æķĪ åºĶ", + "产 éĩı", + "åŃ Ŀ", + "è´¦ æĪ·", + "è¿Ŀ åıį", + "èij£äºĭ ä¼ļ", + "京 举", + "责任 ç¼ĸè¾ij", + "åķı é¡Į", + "çĪ± å¿ĥ", + "èѦ å¯Ł", + "é¤IJ åİħ", + "å¸Ĥ æĶ¿åºľ", + "天 天", + "æĸ° é²ľ", + "éĥij å·ŀ", + "è¶ħ è¶Ĭ", + "å½ Ń", + "çŁ¥è¯Ĩ 产æĿĥ", + "åĽŀ å¿Ĩ", + "è·¯ 线", + "å»ī æ´ģ", + "éĿĴ å°ijå¹´", + "åıĸå¾Ĺ äºĨ", + "çľĭ åĪ°äºĨ", + "é¦ ¬", + "ç²¾ åĵģ", + "åľ° éĵģ", + "æĮģ æľī", + "ä¸ĭ äºĨ", + "æľī æŶåĢĻ", + "ä¸Ģ 人", + "æĴ Ĵ", + "ä»Ķ ç»Ĩ", + "èĢģ åħ¬", + "äºĭå®ŀ ä¸Ĭ", + "èģĶ èµĽ", + "ä¾ĽåºĶ éĵ¾", + "é¢Ħ ç®Ĺ", + "åĪ¶éĢł ä¸ļ", + "å®īåħ¨ çĶŁäº§", + "俱 ä¹IJ", + "俱ä¹IJ éĥ¨", + "çļĦ æł¸å¿ĥ", + "æīĵ ç®Ĺ", + "å½± çīĩ", + "æIJŃ å»º", + "ä¹Ł ä¸įä¼ļ", + "æĭħ å½ĵ", + "å±Ĥ éĿ¢", + "åѦ åijĺ", + "临 æŶ", + "缸 ç»ĵåIJĪ", + "对 æ¯Ķ", + "ä»ĸ æĺ¯", + "æĸ° åĮº", + "è¿Ľ åİ»", + "çĻ¾ å¹´", + "ä¿ ©", + "å°½ å¿«", + "çĶµåŃIJ åķĨåĬ¡", + "æĽ´ æľī", + "æ¸ħ çIJĨ", + "åı¦ ä¸Ģ个", + "åĤ »", + "ä»Ģä¹Ī æł·çļĦ", + "æĺ¯ æľĢ", + "åij¨ å¹´", + "å¾Ī 容æĺĵ", + "åĽ¢ ç»ĵ", + "ç´ Ħ", + "æĹ© å·²", + "çļĦ åıĺåĮĸ", + "éľ ŀ", + "æĹ¥ ä¸ĬåįĪ", + "失 åİ»", + "ä¸Ń åľĭ", + "çļĦä¸Ģ äºĽ", + "å°ı åŃ©", + "ä¸ĭ è·Į", + "éĶ» çĤ¼", + "é ij", + "éij «", + "å¿ĹæĦ¿ èĢħ", + "èĤ¡ å¸Ĥ", + "èµĽ äºĭ", + "许åı¯ è¯ģ", + "åı¯ æĮģç»Ń", + "åijĬè¯ī è®°èĢħ", + "éĢ» è¾ij", + "å¼ķ åħ¥", + "çļĦ è¿ĩç¨ĭä¸Ń", + "è§Ĩ è§ī", + "èĩªæ²» åĮº", + "è¯ģ æį®", + "è£ħ ç½®", + "第ä¸ī æĸ¹", + "å¹´ æĿ¥", + "å¹¿ä¸ľ çľģ", + "带æĿ¥ äºĨ", + "éķ¿ æ±Ł", + "访 éĹ®", + "å·® ä¸įå¤ļ", + "æĺ¯ æĪij", + "éģŃ éģĩ", + "æĬĵ 好", + "é«ĺ è¾¾", + "并 åľ¨", + "èĩª è§ī", + "ä¾ĽåºĶ åķĨ", + "æĥħ æĦŁ", + "ä½ı äºĨ", + "çļĦ èģĮä¸ļ", + "çļĩ å¸Ŀ", + "西 éĥ¨", + "åĴĮ å¹³", + "çļĦ åĬĽéĩı", + "æ± ª", + "åħħåĪĨ åıijæĮ¥", + "æĬķ è¯ī", + "èµ· åĪ°", + "äºĴ 缸", + "æ¾³ éŨ", + "æİ¥ åĪ°", + "æ°´ æ³¥", + "模 åŀĭ", + "ä¸Ģ åįĬ", + "秩 åºı", + "æĪij们 åľ¨", + "æī¿ 认", + "ä¸Ģ éĥ¨åĪĨ", + "åįł æ¯Ķ", + "å¦ĩ 女", + "ç² ĺ", + "äºĨ解 åĪ°", + "ä¸Ģå®ļ ä¼ļ", + "åIJĦ 大", + "èµ° åĩº", + "为 大家", + "é«ĺ éĵģ", + "åı¯ä»¥ åľ¨", + "ä½Ĩ åľ¨", + "çĶŁæĢģ çݯå¢ĥ", + "èı ¯", + "çļĦ ä»·æł¼", + "麻 çĥ¦", + "æ¿Ģ åıij", + "éĤ£ å°±", + "çļĦ æł·åŃIJ", + "为 æѤ", + "天 åľ°", + "çļĦ 缮çļĦ", + "åĢº åĪ¸", + "å·² ç¶ĵ", + "åĽĽ 大", + "åIJĮæŶ ä¹Ł", + "å½¼ æѤ", + "æĭ¿ åĪ°", + "åIJ« éĩı", + "åįģ 大", + "éļ¾ éģĵ", + "å¼ Ĺ", + "ä¸Ģ 段æŶéĹ´", + "çħ§ 顾", + "æķ°æį® æĺ¾ç¤º", + "æĪIJ为 äºĨ", + "èµ° åĪ°", + "æľ¬ åħ¬åı¸", + "ç»Ī 端", + "ä¹Ł ä¸įæĺ¯", + "头 åıij", + "大 约", + "é£İ æĻ¯", + "æ¶Ī èĢĹ", + "审 æŁ¥", + "äºī åıĸ", + "æ³ķ æ²»", + "äºĭ çī©", + "ç¼ĵ 解", + "æĥ ¨", + "缸åºĶ çļĦ", + "çļĦ æķĪæŀľ", + "åıį å¤į", + "åıijçĶŁ äºĨ", + "éĢĻ äºĽ", + "ç»ĥ ä¹ł", + "åݨ æĪ¿", + "å¼Ģ æĭĵ", + "欣 èµı", + "夫 妻", + "ä¸į ä¸Ģæł·", + "产 èĥ½", + "èĬ¯ çīĩ", + "è¦ģ ç´ł", + "åıį 对", + "çİĩ åħĪ", + "è´§ çī©", + "æĹ¥ çĶµ", + "ä½ľ 家", + "æĶ¹ è¿Ľ", + "æĪIJ åĪĨ", + "åĽł èĢĮ", + "åĩı èĤ¥", + "æ½ ĺ", + "å±±ä¸ľ çľģ", + "åĬ Ŀ", + "åŁ ĭ", + "æѦ è£ħ", + "æ±ĩ æĬ¥", + "ä¸Ģ个 æľĪ", + "çĥŃ éŨ", + "大 éģĵ", + "æ´» åĭķ", + "éĥ½ å¾Ī", + "çĶµ 梯", + "ç´§ æĢ¥", + "åĢº åĬ¡", + "客 æľį", + "ä¸Ģ éĥ¨", + "ä½ł æĺ¯", + "çİ° çĬ¶", + "æŃ£ç¡® çļĦ", + "ä¹ĭ å¤Ħ", + "ç¼ĸ åĪ¶", + "ä½ł åı¯ä»¥", + "çŃī åľ°", + "èİ ī", + "对 è¯Ŀ", + "æ·ĺ å®Ŀ", + "è°ĥ èĬĤ", + "æİĴ æĶ¾", + "åºĵ åŃĺ", + "ç´ ļ", + "çļĦ ä¼ĺåĬ¿", + "æĿĥ å¨ģ", + "以ä¸ĭ ç®Ģ称", + "ä¸Ģ 项", + "èģļ éĽĨ", + "ä¼łç»Ł çļĦ", + "æ·· åIJĪ", + "è¿Ļä¸Ģ çĤ¹", + "ä¸Ģ çľ¼", + "æĹł éĻIJ", + "èİ·å¾Ĺ äºĨ", + "éĢī æīĭ", + "åĪ¶ åĵģ", + "åįı ä½ľ", + "çĭ¬çī¹ çļĦ", + "ä¸Ģ 级", + "è¿Ļ个 éĹ®é¢ĺ", + "æĸ Į", + "æĺ¯ æĪij们", + "æķĮ 人", + "æ¸ħ æ´Ĺ", + "ä¸Ģ缴 åľ¨", + "å°ı ç±³", + "çļĦ è¿ĩç¨ĭ", + "åľ¨ åĮĹ京", + "ä¸Ģ æĶ¯", + "æĹ© ä¸Ĭ", + "æĸĩ èīº", + "ç¦ı åĪ©", + "é£Ł çĶ¨", + "æĦŁ åĬ¨", + "åħ¨ ç¨ĭ", + "æĶ¯ åĩº", + "æĸ° 建", + "å¸ ķ", + "æĺ¾ çĦ¶", + "羣 çļĦæĺ¯", + "æĸ°éĹ» ç½ij", + "èĥ½ åIJ¦", + "åįı åĬ©", + "亲 èĩª", + "å¾Ī æľī", + "çĻ¼ å±ķ", + "æĦı 大", + "æĦı大 åĪ©", + "çĶµ ç½ij", + "æĹ¥ çĽĬ", + "çĨ ±", + "èĤĮ èĤ¤", + "çĶ· æĢ§", + "ç»Ħ 建", + "çŃī éĹ®é¢ĺ", + "æ¶Ī éĻ¤", + "æĬ¤ çIJĨ", + "å¡ij æĸĻ", + "ä¹Į åħĭ", + "ä¹Įåħĭ åħ°", + "åķĨ æłĩ", + "çIJ ³", + "æĸ° æīĭ", + "çļĦ çī¹çĤ¹", + "åĴ ¬", + "å½ĵ ä¸ĭ", + "设计 å¸Ī", + "èµĶ åģ¿", + "第 åįģ", + "æĻºèĥ½ åĮĸ", + "å¼Ģåıij åĮº", + "åı¯ä»¥ éĢļè¿ĩ", + "åħ±äº§ åħļ", + "åİī 害", + "çģµ æ´»", + "æŶ åħī", + "éĥ¨ ä½į", + "人 æĸĩ", + "è¿Ľ æĿ¥", + "ä¹ĭ æīĢ以", + "ä¸ī åįģ", + "çļĦ åѦçĶŁ", + "éĺ² æĬ¤", + "åĽ½ 产", + "æ·±åľ³ å¸Ĥ", + "éĤ£ å°±æĺ¯", + "åĪ° ä½į", + "çī¹ æľĹ", + "çī¹æľĹ æĻ®", + "å®ŀ æŶ", + "åı° çģ£", + "èĢĮ ä¸į", + "æĮĩ å®ļ", + "åĿ Ŀ", + "èħIJ è´¥", + "çī¹ å®ļ", + "å¢ŀ éĢŁ", + "æłĩ çŃ¾", + "æĪ¿ ä»·", + "æĦ ģ", + "贯彻 èIJ½å®ŀ", + "æĢ§ è´¨", + "çłĶ究 çĶŁ", + "ç¾İ 容", + "æī¹ è¯Ħ", + "究 ç«Ł", + "人åĬĽ èµĦæºIJ", + "éĸĭ å§ĭ", + "åĽŀ å½Ĵ", + "èIJ¥ åķĨ", + "èIJ¥åķĨ çݯå¢ĥ", + "ä¸ŃåĽ½ 人", + "çļĦ åŁºæľ¬", + "è¯Ŀ é¢ĺ", + "æłĩåĩĨ åĮĸ", + "西 èĹı", + "åĭ ¾", + "çļĦ 设计", + "ç®Ģåįķ çļĦ", + "å¤į åĪ¶", + "æ¸IJ æ¸IJ", + "以 å¤ĸ", + "èģĶ åĬ¨", + "两 次", + "æĢ§ åĴĮ", + "æĽ´ 大", + "çļĦ åIJįåŃĹ", + "éŁ ¦", + "ä½ł è¦ģ", + "å¢ĥ å¤ĸ", + "æĹ© æľŁ", + "åĪĿ æŃ¥", + "è´¦ åı·", + "害 æĢķ", + "æĺ¨ æĹ¥", + "åĪļ æīį", + "ç¥ŀ ç§ĺ", + "ç²¾ å¿ĥ", + "æµģ éĢļ", + "åħ¨ æĸ¹ä½į", + "以 å¾Ģ", + "ä¹Ł å°Ĩ", + "æĺ¯ ä¸ŃåĽ½", + "åĽ½å®¶ 级", + "å°Ĩ åĨĽ", + "æij Ĭ", + "æľĢ 为", + "第ä¸Ģ æŶéĹ´", + "æ¶Ī æ¯Ĵ", + "å°Ĩ äºİ", + "å¨ģ èĥģ", + "èĭ± æĸĩ", + "æīĭ ä¸Ń", + "çIJĥ è¿·", + "è§Ĥ çľĭ", + "离 å©ļ", + "æľ¬ åľŁ", + "åĪĨ æķ£", + "æĻ ´", + "è¦ģ 注æĦı", + "浪 è´¹", + "管 æݧ", + "åĩº åĶ®", + "æĢ» è£ģ", + "ä¸Ģ éĺµ", + "å¨ ĩ", + "äºĶ 个", + "å½ĵ åĪĿ", + "çºł 纷", + "ä¸ĵ çĶ¨", + "å¤ĩ æ¡Ī", + "åĪĿ æľŁ", + "å®ĥ æĺ¯", + "åĮº åĿĹ", + "åĮºåĿĹ éĵ¾", + "大 è¿ŀ", + "è¿Ļ ç±»", + "åıĺ æĪIJäºĨ", + "éĤĦ æĺ¯", + "åįļ 客", + "çı¾ åľ¨", + "ä¸Ģ æĸ¹", + "å®ĮæĪIJ äºĨ", + "è¿Ļ个 æŶåĢĻ", + "åħ¨ å¹´", + "ä¸Ĭ 线", + "ç½ IJ", + "ç«ŀ èµĽ", + "åĩºçīĪ 社", + "åĵ¥ åĵ¥", + "å¯ «", + "å¾Ĺ 以", + "èĬ± åĽŃ", + "äºĨ èµ·æĿ¥", + "èĦ±è´« æĶ»åĿļ", + "çļĦ åİŁåĪĻ", + "讲 解", + "æ¶Ī åĮĸ", + "æįŁ 害", + "æļĤ æŶ", + "å¾Ĺ çŁ¥", + "éĢĤ çĶ¨", + "éŨ åºĹ", + "解 读", + "æĻ® åıĬ", + "人æ°ij æ³ķéĻ¢", + "åī¯ 主任", + "å¿ĥ çģµ", + "è¯Ĭ æĸŃ", + "ç¾İ 女", + "æŁ ¯", + "å¹´ 以æĿ¥", + "æ´» è·ĥ", + "åĢŁ åĬ©", + "åħ± 建", + "è¯ī 讼", + "æĶ¾ æĿ¾", + "çªĹ åı£", + "ä¼ģ æ¥Ń", + "åĬł æĭ¿", + "åĬłæĭ¿ 大", + "ä¹° äºĨ", + "主 æµģ", + "æĩĤ å¾Ĺ", + "å°Ĩ åħ¶", + "éĢı æĺİ", + "å·¥ä½ľ ä¸Ń", + "èĤ¡ ä»·", + "æ¡£ æ¡Ī", + "没æľī ä»»ä½ķ", + "åijĬ çŁ¥", + "å¹´ åĪĿ", + "æĹ¥ ä¸ĭåįĪ", + "åİĤ åķĨ", + "èĬĤ å¥ı", + "主 导", + "è£ Ŀ", + "åħ³éĶ® è¯į", + "èģĬ 天", + "åĨĻ ä½ľ", + "æĶ¹éĿ© å¼ĢæĶ¾", + "æľī æľĽ", + "éĢļ æĬ¥", + "èIJ Į", + "æĢ» é¢Ŀ", + "çŁŃ æľŁ", + "ä¸Ģ çķª", + "çĶŁæ´» çļĦ", + "åĮĸ çļĦ", + "æĺ¥ å¤©", + "è¿Ļ åľº", + "æĸ°å¼Ģ ä¼łå¥ĩ", + "æĺ¯ è¦ģ", + "å°ļ æľª", + "åıĺ æĽ´", + "ä¸Ģ åij¨", + "客 è§Ĥ", + "æĹ¥ èĩ³", + "é¹ °", + "çİ ²", + "å°Ĩ æĿ¥", + "客 人", + "åıĺ éĿ©", + "说 äºĨ", + "åİŁ çIJĨ", + "èģĮ åĬ¡", + "åıĪ æľī", + "ä¸Ģ åı¥è¯Ŀ", + "æĦŁ åıĹåĪ°", + "ç¬Ķ èĢħ", + "移 æ°ij", + "西 åįĹ", + "ä¹ĥ èĩ³", + "æŃ£ è§Ħ", + "åĪĿ ä¸Ń", + "çĬ ¬", + "å½ĵ äºĭ", + "å½ĵäºĭ 人", + "æĪij们 è¦ģ", + "åħ¥ åı£", + "éĤ£ æŶ", + "æľīéĻIJ 责任", + "å°ij 女", + "è¿Ļä¹Ī å¤ļ", + "åĪĨ åħ¬åı¸", + "å®ĩ å®Ļ", + "çļĦ éĢīæĭ©", + "å§IJ å§IJ", + "åıij èµ·", + "è» į", + "æĽ´å¥½ åľ°", + "éĻĨ ç»Ń", + "æľ¬ æľįåĭĻ", + "å« ©", + "赶 ç´§", + "èĦĤ èĤª", + "第äºĮ 天", + "æĪij ä¼ļ", + "两 ä½į", + "æķ ²", + "åħ¬å®ī æľºåħ³", + "ç§ijæĬĢ åĪĽæĸ°", + "å°º 寸", + "è¾IJ å°Ħ", + "å®Ĺ æķĻ", + "转 æį¢", + "åĩº çİ°åľ¨", + "ä¸Ģ é¢Ĺ", + "æľŁ éĻIJ", + "åIJĮåѦ 们", + "åĮĹ æĸ¹", + "ä½ł å°±", + "ä¸Ģ带 ä¸Ģè·¯", + "èĢģ å©Ĩ", + "游æĪı çݩ家", + "çļĦ ç»ĵæŀľ", + "è¡¥ åģ¿", + "å¤ĸ è´¸", + "对 å¾ħ", + "ç»´ çĶŁç´ł", + "ç»ıéĶĢ åķĨ", + "è¿ĺ å°Ĩ", + "åŃIJ 女", + "æĽ´ é«ĺ", + "ä¸į 大", + "éī´ å®ļ", + "让 ä»ĸ们", + "æīĢè°ĵ çļĦ", + "æŃ» äºĨ", + "帮 æī¶", + "åĵ² åѦ", + "以ä¸Ĭ çļĦ", + "çļĦ åħ³éĶ®", + "æĹ© å°±", + "æĬ¥ ä»·", + "éģµ å®Ī", + "æī© å¼ł", + "æĺ¯ å¾Ī", + "å¼Ģ éĢļ", + "æĸ° åĬł", + "æĸ°åĬł åĿ¡", + "ç¿» è¯ij", + "询 éĹ®", + "é¸ Ń", + "ä½ĵ åĨħ", + "两 个人", + "çĪ ¹", + "éľ ľ", + "乡æĿij æĮ¯åħ´", + "çĿ¡ è§ī", + "å®ĺ åijĺ", + "åĪĽ å§ĭ", + "åĪĽå§ĭ 人", + "ä¼Ĺ 人", + "åį³ 便", + "çĸ« èĭĹ", + "ä¼ģä¸ļ 家", + "æ¸ £", + "ç²¾ åĬĽ", + "å¤ĸ éĥ¨", + "èģª æĺİ", + "è¿Ļ ä¹Ł", + "å½ķ åıĸ", + "åĨ² çªģ", + "åħ¨ 身", + "åŃ£ èĬĤ", + "忽 çĦ¶", + "çļĦ æĢģ度", + "åĤ¨ å¤ĩ", + "ä¿Ŀ åħ»", + "çļĦ æĥ³æ³ķ", + "ä¸Ĭæµ· å¸Ĥ", + "æIJº æīĭ", + "çļĦ ä¿¡æģ¯", + "åķĨ åľº", + "çļĦ æĢĿæĥ³", + "æĿĥ åĬĽ", + "毫 æĹł", + "æĢĢ åŃķ", + "硬 件", + "åĨħ èĴĻåı¤", + "æİ¢ 讨", + "åħ» çĶŁ", + "çļĦ 表çİ°", + "空 ä¸Ń", + "æģIJ æĢĸ", + "å¾Ī é«ĺ", + "ç»ıæµİ 社ä¼ļ", + "ä¸Ĭ æĿ¥", + "延 ç»Ń", + "éĩį å¤į", + "éĺ² èĮĥ", + "çļĦ å½¢å¼ı", + "æľĪ åºķ", + "èĢģ 年人", + "绿 åĮĸ", + "å±± åĮº", + "æĭ¿ åĩº", + "æĹħ 客", + "æĽ´ æį¢", + "åħ¬ 主", + "èĬĤ 约", + "åħ¨ åİ¿", + "åĽŀ æĬ¥", + "çIJĨ æĢ§", + "çĸ¯ çĭĤ", + "æ¶ī å«Į", + "åī§ æĥħ", + "åĨ¬ åŃ£", + "åIJİ ç»Ń", + "è¿Ļæĺ¯ ä¸Ģ个", + "æ¼Ķ 讲", + "ä¸Ģ å±Ĥ", + "æľīåħ³ éĥ¨éŨ", + "æĹł å¥Ī", + "ç§į ç±»", + "缸åħ³ çļĦ", + "æĪĸèĢħ æĺ¯", + "æī¶ æĮģ", + "å¤ļ æķ°", + "çļĦ ä½ľåĵģ", + "ä¸ĭ ä¸ĢæŃ¥", + "å¸Ī åĤħ", + "é«ĺéĢŁ åħ¬è·¯", + "好 åıĭ", + "ä¼ĺç§Ģ çļĦ", + "è¿Ľ äºĨ", + "æģIJ æĢķ", + "äºĨ åIJ§", + "大 è§Ħ模", + "çļĦ ä¸ĸçķĮ", + "æĢĢ çĸij", + "å· ·", + "åħ´ å¥ĭ", + "æĪ °", + "æĿij éĩĮ", + "æľĭåıĭ åľĪ", + "åĨ¬ 天", + "ä¸Ńåįİ äººæ°ij", + "åįı åķĨ", + "è¯Ħ éĢī", + "æĹ Ń", + "å¢ŀåĬł äºĨ", + "åıĹ ä¼¤", + "ä¸Ģ èĤ¡", + "便 æį·", + "ä¸ ij", + "é¹ ¤", + "å¤ĸ è§Ĥ", + "å·¥ç¨ĭ å¸Ī", + "åĴĮ åħ¶ä»ĸ", + "è¿Ļ å°±", + "ä¸Ńå°ı ä¼ģä¸ļ", + "西 åĮĹ", + "åĽ½æľī ä¼ģä¸ļ", + "èĭ¥ æĺ¯", + "åı¯ æĥľ", + "çĶŁ æĹ¥", + "åĩ ½", + "ä¹° åįĸ", + "ç¥Ŀ ç¦ı", + "人æ°ij 群ä¼Ĺ", + "åħī æĺİ", + "åħ¬ å¯ĵ", + "æĺ¯ è°ģ", + "æĪij çŁ¥éģĵ", + "è¯Ń æĸĩ", + "æķı æĦŁ", + "ä¸įéĶĻ çļĦ", + "æĿ¥ 讲", + "æ³¢ åĬ¨", + "çļĦ 第ä¸Ģ", + "åľ° éľĩ", + "åľ¨ åħ¨åĽ½", + "骨 å¹²", + "å®ī ç½®", + "家 çĶµ", + "ä¸İ æѤ", + "ä¸İæѤ åIJĮæŶ", + "åıĹ çģ¾", + "çĥŃ çº¿", + "çļĦ æĬĢæľ¯", + "æµĭ éĩı", + "ä¾Ŀ èµĸ", + "ä¸ŃåĽ½ çļĦ", + "çī¹ æĢ§", + "è¾ĥ é«ĺ", + "è¸ ©", + "ä¼ļ åľ¨", + "建 éĢł", + "导 èĪª", + "æĥ³ èµ·", + "åħ¨ ä¸ĸçķĮ", + "建 æĿIJ", + "ç¯ Ģ", + "çļĦ åŁºç¡Ģ", + "èĩªåĬ¨ åĮĸ", + "åīį åIJİ", + "çĿ¡ çľł", + "æݨ è¡Į", + "æį® äºĨ解", + "ä»Ģä¹Ī æŶåĢĻ", + "ä¸į åĸľæ¬¢", + "çħ¤ çĤŃ", + "éĤ£ä¹Ī å¤ļ", + "å¸Ĥåľº åĮĸ", + "ä¸į管 æĺ¯", + "ç«ĭ åľº", + "éĥ½ 没", + "课 é¢ĺ", + "æĪij们 å°Ĩ", + "è¿ĩ çļĦ", + "åĨį åĬłä¸Ĭ", + "çĪ ¾", + "身 æĿIJ", + "çĶ· 女", + "è¿ľ è¿ľ", + "çĶ· çĶŁ", + "èĩªèº« çļĦ", + "è´Ł æĭħ", + "çĻ¾ ä¸ĩ", + "西 çıŃ", + "西çıŃ çīĻ", + "åĩĢ åĪ©æ¶¦", + "æ¾³ 大", + "澳大 åĪ©äºļ", + "ä¸į åİ»", + "æī¿ åıĹ", + "楼 çĽĺ", + "å¢ĥ åĨħ", + "æ·· åĩĿ", + "æ··åĩĿ åľŁ", + "æĢĿæĥ³ æĶ¿æ²»", + "å¸Ĥ åĮº", + "æĭĽ æłĩ", + "åĽ¢ ä½ĵ", + "è¿Ľ 度", + "åĨĽ éĺŁ", + "åıį å¼¹", + "äºĨä¸Ģ äºĽ", + "æİ¥ å¾ħ", + "çļĦ åŃ¦ä¹ł", + "éħį éĢģ", + "é£Łåĵģ å®īåħ¨", + "æĽ¿ 代", + "æĺ¯ ä»¥", + "éĢļ çĶ¨", + "çłĶ究 æīĢ", + "ç¦ ħ", + "æī Ķ", + "éļĶ 离", + "ä¸ĩ å¹³æĸ¹ç±³", + "çļĦ è§Ħå®ļ", + "ç»Ļ æĪij们", + "æ¿Ģ åħī", + "ä¼ļ åĩºçİ°", + "çŁŃ ä¿¡", + "ç©¿ çĿĢ", + "æ²Ī éĺ³", + "æķĻ æĿIJ", + "éĺ² çĸ«", + "ä¼ĺ èī¯", + "约 å®ļ", + "æĪij çľģ", + "åħ¬ æ°ij", + "éģ¸ æĵ", + "éģ¸æĵ ĩ", + "å·² æĪIJ为", + "ä¸į å¿ħ", + "ç¥ĸ åĽ½", + "并 æľª", + "åľŁ 壤", + "å¾® ç¬ij", + "äºĭä¸ļ åįķä½į", + "çļĦ 游æĪı", + "åħ¬ 示", + "åIJĪçIJĨ çļĦ", + "çª Ŀ", + "æ°Ķ 象", + "家 ä¸Ń", + "亮 缸", + "åį« æĺŁ", + "è®° è½½", + "è§Ĩ éĩİ", + "åľ°åĮº çļĦ", + "ä½Ĩ ä»ĸ", + "èĤĮ èĤī", + "äºı æįŁ", + "åĬŀ åѦ", + "ä¸Ģ è¡Į", + "è¯ŀ çĶŁ", + "åıijå¸ĥ çļĦ", + "çļĦ æľįåĬ¡", + "çļĦ çłĶ究", + "åij¨ æľ«", + "产ä¸ļ åĽŃ", + "é«ĺ 温", + "æĪIJåĬŁ çļĦ", + "æŃ¥ 骤", + "åŃĺ åĤ¨", + "åŃIJ åħ¬åı¸", + "让 她", + "ä¸Ń æľī", + "åĺī 宾", + "å¦ ®", + "æĺİ å¹´", + "äºĨ åIJĹ", + "äºī è®®", + "æĪ Ī", + "ä¸Ģ æľ¬", + "ç¾İ丽 çļĦ", + "ä½ł 说", + "大 人", + "æĶ» çķ¥", + "ä¸į æľĥ", + "å¾ħ éģĩ", + "ä¸Ģ è¾Ĩ", + "çīĪæĿĥ æīĢæľī", + "æ°ij ä¼Ĺ", + "åĬŁ 夫", + "å±ķ ä¼ļ", + "大 èĦij", + "æ¯ı æľĪ", + "å°ı 麦", + "æµĻæ±Ł çľģ", + "çļĦ æīĢæľī", + "ä¸ĭ æ»ij", + "èĵĿ èī²", + "è¦ģ æĥ³", + "åѦçĶŁ çļĦ", + "å½ĵ ä½ł", + "ä½ľ æĪĺ", + "家 乡", + "å¤ļ åIJį", + "é«ĺ äºİ", + "åĿļ 强", + "è¿ŀ éĶģ", + "åIJİ æŀľ", + "人 äºĭ", + "ç´ ħ", + "æ¿Ģ åĬ¨", + "è¿Ľ æĶ»", + "ç© Ĩ", + "ä¸ ĺ", + "让 èĩªå·±", + "以 æѤ", + "夫 人", + "å¼Ģ 设", + "æ°Ķ è´¨", + "鸡 èĽĭ", + "çĦ¡ æ³ķ", + "åIJĥ äºĨ", + "åĪĨåĪ« 为", + "èģĶåIJĪ åĽ½", + "å½ĵ 代", + "å¦Ĥæŀľ æĺ¯", + "è¿ľ ç¨ĭ", + "åĸ Ĥ", + "è®° ä½ı", + "æ¸ħ åįķ", + "åIJĪä½ľ ä¼Ļä¼´", + "åİ» åģļ", + "æķħ éļľ", + "模 æĭŁ", + "å¸Ī çĶŁ", + "åīį æĿ¥", + "çĶµè§Ĩ åī§", + "çĥŃ çĪ±", + "éľ² åĩº", + "é«ĺ å±Ĥ", + "çĶµ åĻ¨", + "纪 å¾ĭ", + "å¼Ģåıij åķĨ", + "éķ¿ å®ī", + "è½½ ä½ĵ", + "çļĦ å°±æĺ¯", + "被 人", + "åıĹ çIJĨ", + "篮 çIJĥ", + "èİ İ", + "交 ç»Ļ", + "æľªæĿ¥ çļĦ", + "两 大", + "åIJķ å¸ĥ", + "çŃī 人", + "çļĦ æĹ¥åŃIJ", + "åIJĪä½ľ 社", + "æĮij éĢī", + "åŃĺ 款", + "ç³»ç»Ł çļĦ", + "æĬĬ å®ĥ", + "没æľī ä»Ģä¹Ī", + "ä»İ æѤ", + "ä¸Ń åįĪ", + "çĸ¼ çĹĽ", + "å·© åĽº", + "浪 漫", + "缸åħ³ éĥ¨éŨ", + "éķ¿ åŁİ", + "纤 ç»´", + "ä¸Ĭ éŨ", + "çĪĨ çĤ¸", + "èµ· çĤ¹", + "çļĦ éĢļçŁ¥", + "èĢĮ æĿ¥", + "çļĦ èĢģ", + "æīĭ éĩĮ", + "è¯Ń éŁ³", + "è¾Ľ èĭ¦", + "æ±Łèĭı çľģ", + "çĶ¨ äºĨ", + "身份 è¯ģ", + "æľī åĬ©", + "æľīåĬ© äºİ", + "çī© èģĶç½ij", + "åĩº éŨ", + "å¼Ł åŃIJ", + "æĥ ¹", + "è¿Ļ件 äºĭ", + "æĪij们 åı¯ä»¥", + "çļĦ çĶŁåij½", + "æľīä¸Ģ ç§į", + "åºĹ éĵº", + "åıĮ æīĭ", + "çļĦ æ¶Īæģ¯", + "èĢIJ å¿ĥ", + "å°´ å°¬", + "éĤ£ 天", + "é¦ĸ æī¹", + "æĺ¯ä¸Ģ 家", + "人 æ°Ķ", + "åıį æŃ£", + "æĪij åĴĮ", + "å®ł çī©", + "ä¸į 对", + "寻 æ±Ĥ", + "缸 ä¼¼", + "åľ¨ ç¾İåĽ½", + "åı« åģļ", + "åĹ İ", + "ç«ĭ 足", + "çĶ¨ éĢĶ", + "åħ Ĩ", + "大 æ°Ķ", + "åIJij ä¸Ĭ", + "ä»ĸ å°±", + "é¡¹çĽ® 建设", + "èĭ¥ å¹²", + "æĺ¯ æľī", + "æ¿Ģ æĥħ", + "çļĦ æĦıä¹ī", + "æĺ Ń", + "严éĩį çļĦ", + "å¯Ĩ éĽĨ", + "èĪŀ è¹Ī", + "èį£ èİ·", + "èİ· æĤī", + "æ±Ł åįĹ", + "åģĩ å¦Ĥ", + "æĪ· å¤ĸ", + "线 ç´¢", + "ç§ģ 人", + "转åŀĭ åįĩ级", + "çļĦ ä»·åĢ¼", + "åįķ çĭ¬", + "èĢģ çĻ¾å§ĵ", + "å°į æĸ¼", + "åĽ½éĻħ åĮĸ", + "ä¼° åĢ¼", + "æľįåĬ¡ ä¸ļ", + "èĩ Ń", + "æİī äºĨ", + "解åĨ³ äºĨ", + "ä¹Ł ä¸įèĥ½", + "åħ ¹", + "æĸ¯ çī¹", + "æķħ æĦı", + "è¿ĩ 度", + "èĬĤ æĹ¥", + "çĻ½ çĻľ", + "çĻ½çĻľ é£İ", + "继 æī¿", + "äºĨ ä¸įå°ij", + "äºĮ 人", + "è§ģ éĿ¢", + "æĥ³ æĥ³", + "å¤į åIJĪ", + "康 å¤į", + "åİ¿ åŁİ", + "åľ¨ åĽ½åĨħ", + "åľº åľ°", + "éĻ¶ çĵ·", + "è¿Ļ 项", + "çľ¼ ä¸Ń", + "çł ¸", + "æĦŁè§ī åĪ°", + "æŀľ çĦ¶", + "æĶ¾ åħ¥", + "约 æĿŁ", + "æİĴ æŁ¥", + "车 主", + "çļĦ æĦıæĢĿ", + "æĸ° åŁİ", + "æĥ³ çĿĢ", + "éģ Ĥ", + "èĮ¶ åı¶", + "ä¹° æĪ¿", + "åĨľ æĪ·", + "é«ĺ æīĭ", + "çİī ç±³", + "æĸ°åĨł èĤºçĤİ", + "çħ§ æĺİ", + "æĮĩ åįĹ", + "è¸ ¢", + "æķij æı´", + "æĻ¯ çĤ¹", + "ç¨İ æĶ¶", + "çļĦ æīĭ", + "æŃ£ 好", + "è¦ģ æĬĬ", + "éļı æĦı", + "åħ¶å®ŀ æĺ¯", + "ç»Ļ èĩªå·±", + "è°Ī åĪ¤", + "æ¯ı天 éĥ½", + "æĢģ åĬ¿", + "é¢Ħ 约", + "åİĨåı² ä¸Ĭ", + "å®Ŀ è´Ŀ", + "åīį è¿Ľ", + "ä¹Łå°±æĺ¯ è¯´", + "çļĦ æĦıè§ģ", + "åı£ 罩", + "åİĺ ç±³", + "èĬ± è´¹", + "ä½ĵèĤ² æĬķ注", + "åħ¬ä¼Ĺ åı·", + "èijĹåIJį çļĦ", + "å¼Ģ æĪ·", + "æĭį åįĸ", + "å²ģ æľĪ", + "åĨħ 涵", + "å®Įæķ´ çļĦ", + "é«ĺ åİĭ", + "åħ¬åĬ¡ åijĺ", + "使çĶ¨ çļĦ", + "çĶŁäº§ 线", + "妹 妹", + "èµ° 访", + "æĺ¯ åı¯ä»¥", + "åľ¨ 家", + "æļ´ åĬĽ", + "æ³° åĽ½", + "è´¨ çĸij", + "ä¸į éģİ", + "天çĦ¶ æ°Ķ", + "缺 çĤ¹", + "å°ı åŀĭ", + "ä¸įä»ħ æĺ¯", + "é»ij æļĹ", + "æ¢ ¨", + "æĸĩ æĹħ", + "è¦ģ æľī", + "ä¸Ń å±±", + "çļĦ æķ°æį®", + "å¾Ĺ å¾Ī", + "以 便", + "对 ä»ĸ", + "åĬł 以", + "çĻ¼ çı¾", + "设 å®ļ", + "èĤļ åŃIJ", + "éĿ ĸ", + "å¥ī çĮ®", + "ä¸į åıĺ", + "åı£ ç¢ij", + "åľ¨ åĵªéĩĮ", + "ä½ IJ", + "è¿Ļ 两个", + "çļĦ æĸ¹åIJij", + "æŀ «", + "äºĮ 次", + "çīĩ åĮº", + "éł IJ", + "ç£ Ĭ", + "æĭ¿ çĿĢ", + "å·²ç»ı æĪIJ为", + "ä¹ĭ ä¸Ĭ", + "å®Ĺ æŨ", + "奶 奶", + "é«ĺæĸ° åĮº", + "社 æľĥ", + "è·Ł 踪", + "æľįåĬ¡ ä¸Ńå¿ĥ", + "æī ¯", + "æīĭ æĮĩ", + "礼 çī©", + "宿 èĪį", + "çĶ¨ å¿ĥ", + "æıIJé«ĺ äºĨ", + "亮 çĤ¹", + "ä¸į æĦ¿æĦı", + "æĴŃ æĶ¾", + "å¤ļå°ij éĴ±", + "没 ä»Ģä¹Ī", + "æķ° åįģ", + "æĢ» çĽij", + "çļĦ åŁİå¸Ĥ", + "æī¾ åĪ°äºĨ", + "åĨħ åľ°", + "åĪ° çİ°åľ¨", + "æĪĺæĸĹ åĬĽ", + "åİŁ å§ĭ", + "åĥ §", + "åĢĴ æĺ¯", + "æľĢ åħ·", + "è´«åĽ° æĪ·", + "éĢģ åĪ°", + "级 åĪ«", + "åĩº èµĦ", + "æĪª æŃ¢", + "ç§į åŃIJ", + "èĥ½ ä¸įèĥ½", + "幸 è¿IJ", + "èĸ ĩ", + "项 éĵ¾", + "æĮĤ çīĮ", + "ä¸Ģ 樣", + "ä¹ĺ 客", + "èIJ½ åIJİ", + "ä½Ĩ æĪij", + "æĹ© åľ¨", + "åĬ¨ 漫", + "å¹³ çŃī", + "对 ä½ł", + "ä¸į æĢķ", + "å¤ĸ çķĮ", + "å¤ļå¹´ æĿ¥", + "é¦ĸ 个", + "æ²³ åįĹçľģ", + "æĪĸ åħ¶ä»ĸ", + "éķľ 头", + "åįĹ æĺĮ", + "ä¸Ģ éĿ¢", + "éĢłæĪIJ çļĦ", + "å´ Ķ", + "çŃ Ĵ", + "æķĻèĤ² éĥ¨", + "åľ° åŁŁ", + "æĺĨ æĺİ", + "å·´ é»İ", + "æīĭ 游", + "ä¸Ģ æŶ", + "çł į", + "顶 级", + "åħ± 计", + "åİŁ æ²¹", + "è¾ī çħĮ", + "说 æĺ¯", + "æĸ°åįİ ç¤¾", + "ç»ıåİĨ äºĨ", + "ä¸į æŃ¢", + "è¦ģ ä¹Ī", + "èĢħ çļĦ", + "æĢ» æĬķèµĦ", + "è¡Į 驶", + "ä¸Ĭ å¸Ŀ", + "å¹´ 纪", + "çIJ ¼", + "ä¼ł 说", + "ç²¾ èĭ±", + "æĸ¹ éĴĪ", + "æ±Ł æ¹ĸ", + "æĪIJ çĤº", + "æĢ» éĩı", + "æĬķ æĶ¾", + "åĬ¨ çĶ»", + "èĹ ¤", + "çĶµ æºIJ", + "éĴ Ļ", + "åIJĮ è¡Į", + "æĻ®éĢļ çļĦ", + "åĽ¾ä¹¦ é¦Ĩ", + "è¯Ī éªĹ", + "æħĪ åĸĦ", + "è¿Ļ 份", + "主æĮģ 人", + "å°± è¿Ļæł·", + "èĢĮ æĪIJ", + "èĩªè¡Į 车", + "ä¸ŃåĽ½ çī¹èī²", + "èĤ¿ çĺ¤", + "åIJ ¾", + "å¼Ł å¼Ł", + "åıĹ çĽĬ", + "éĢīæĭ© äºĨ", + "æĺİæĺ¾ çļĦ", + "æĬ¥ èĢĥ", + "ç¬ij éģĵ", + "éĽĸ çĦ¶", + "温 å·ŀ", + "éĿŀ æ´²", + "ç§į ç§į", + "åıĤåĬł äºĨ", + "è´§ è¿IJ", + "éļı 便", + "å°± 没æľī", + "ç¸ £", + "央 è§Ĩ", + "ç©¿ è¶Ĭ", + "çļĦ çݰ象", + "åĩł 次", + "çļĦ é£İéĻ©", + "æŃĮ æĽ²", + "æľ¬ å±Ĭ", + "å¹´ åĨħ", + "ä¸į è¶ħè¿ĩ", + "è¿ĩ å¤ļ", + "å¿ħé¡» è¦ģ", + "ç»ĵ 论", + "åĢŁ éī´", + "ç¥ŀ å¥ĩ", + "æľŁ æľĽ", + "ä¸ĵ 享", + "éĿŀ常 éĩįè¦ģ", + "æĦıè¯Ĩ åĪ°", + "åIJĪ 并", + "æĬĬ èĩªå·±", + "å¥Ĺ è£ħ", + "éŃĶ æ³ķ", + "å¤ı åŃ£", + "ä¸į åĥı", + "å¢ĥ çķĮ", + "æĥĬ åĸľ", + "æľīä¸Ģ 天", + "çĦ¦ çĤ¹", + "æĪij 认为", + "åħ° å·ŀ", + "çĶµ æ°Ķ", + "èģĶç³» æĪij们", + "ç§ij æĻ®", + "她 说", + "çļĦ æĸĩç«ł", + "å¥ĩ æĢª", + "åıĭ 好", + "饮 æĸĻ", + "çļĦ æĶ¯æĮģ", + "çŃĶ åºĶ", + "éĩį éĩı", + "çij ¶", + "åĩı è½»", + "ç§ijåѦ 家", + "å·´ 西", + "éĩijèŀį æľºæŀĦ", + "åħļ å§Ķ书记", + "貸 款", + "ç²¾ èĩ´", + "ä»İ æľª", + "åį° åĪ·", + "åĽŀ 顾", + "é¦ĸ éĥ½", + "åıij èĤ²", + "éĹ® éģĵ", + "è¾¾ åĪ°äºĨ", + "å¿į ä¸įä½ı", + "æīį æľī", + "æįIJ èµł", + "ä½Ľ æķĻ", + "ä¸į æ¸ħ", + "éĺŁ éķ¿", + "缸 åıį", + "æĬ¥ èѦ", + "大 åħ¨", + "欧 缣", + "帮 å¿Ļ", + "çļĦ æĻĤåĢĻ", + "缮 å½ķ", + "足 以", + "èī° éļ¾", + "ä»ĸ ä¹Ł", + "å·¥ ä½ľèĢħ", + "头 èĦij", + "缺 éĻ·", + "æĪIJç«ĭ äºĨ", + "å°± å¼Ģå§ĭ", + "认 åIJĮ", + "é»Ħ èī²", + "çĹħ æĥħ", + "覺 å¾Ĺ", + "è¿Ļ 两", + "ä¿¡ ä»°", + "åľĭ 家", + "ä¸įä»ħä»ħ æĺ¯", + "çĭ¬ 家", + "èĪ¬ çļĦ", + "æĿIJ è´¨", + "æµ· ä¸Ĭ", + "çĤº äºĨ", + "æľºåĬ¨ 车", + "缸å½ĵ äºİ", + "å¤ļåħĥ åĮĸ", + "æĽ´ 大çļĦ", + "èĽ ®", + "åģĩ æľŁ", + "å¼ı çļĦ", + "交éĢļ è¿IJè¾ĵ", + "çľģ å§Ķ", + "ä¸į ç®Ĺ", + "æĶ¾ ä¸ĭ", + "éĹ ¯", + "人 åľ¨", + "港 åı£", + "æŨ åľ¨", + "åij½ 令", + "æŁIJ 个", + "å¹³ 稳", + "åıª 好", + "人 人", + "äº ŀ", + "äºĮ ç»´", + "äºĮç»´ çłģ", + "æŀģ 为", + "åĪ« å¢ħ", + "åħ¶ ä½Ļ", + "大 äºĭ", + "主管 éĥ¨éŨ", + "æĹł éĶ¡", + "éĹ µ", + "éģŃ åĪ°", + "说 è¿ĩ", + "为 ä½ł", + "解 çŃĶ", + "éªĮ æĶ¶", + "çļĦ ç»ıéªĮ", + "åĮ¹ éħį", + "çģ« ç®Ń", + "豪 åįİ", + "æŁIJ æŁIJ", + "çļĦ æĹ¶ä»£", + "书 éĿ¢", + "æģĴ 大", + "延 éķ¿", + "ä¸Ģ åIJĮ", + "æľª èĥ½", + "交 æį¢", + "çĶ¢ åĵģ", + "çŃī åĪ°", + "åĪĨ 离", + "æīĵ çĶµè¯Ŀ", + "å¹² çĩ¥", + "è¾ĥ å¤ļ", + "å¤ļå¹´ çļĦ", + "èĥĮæĻ¯ ä¸ĭ", + "为 ä¾ĭ", + "æijĺ è¦ģ", + "å´Ľ èµ·", + "æѤ åĪ»", + "æľī æľºä¼ļ", + "æĿ¡ 款", + "é¢Ĩ导 å°ıç»Ħ", + "çļĦ 身ä½ĵ", + "åįķ ä¸Ģ", + "央 è¡Į", + "ä¸įæĸŃ æıIJé«ĺ", + "ä»·åĢ¼ è§Ĥ", + "èĬ ½", + "èIJ į", + "æ³ķå¾ĭ æ³ķè§Ħ", + "ä¸į éĶĪ", + "ä¸įéĶĪ éĴ¢", + "åĩº äºİ", + "èĻļ æĭŁ", + "æį® æĤī", + "çĥ¦ æģ¼", + "åħ¨ æĸ°çļĦ", + "æī« æıı", + "çĻ» éĻĨ", + "èīºæľ¯ 家", + "çļĦ é£Łçī©", + "çļĦ åŃĺåľ¨", + "客 åİħ", + "æĪij们 å°±", + "æŁ¥çľĭ æĽ´å¤ļ", + "è¯Ħ 审", + "å¸Ĥ åł´", + "è¬ Ľ", + "å·¨ 头", + "ä¸ŃåĽ½ ç»ıæµİ", + "äºĨ èĩªå·±çļĦ", + "åĨ³ è®®", + "çĽijçĿ£ 管çIJĨ", + "æĬķ 票", + "åĨį 度", + "è¡Į çĤº", + "注 åħ¥", + "ä½ľä¸º ä¸Ģ个", + "æ¯ı个人 éĥ½", + "åįķ åħĥ", + "è¦ģ çŁ¥éģĵ", + "被 称为", + "ä¹ĭ éĻħ", + "解 éĻ¤", + "ä¸ ¸", + "æº «", + "ä¸ī æĺŁ", + "é²ľ æĺİ", + "ä¹Ł éĥ½", + "æŶ æľº", + "åĩº æīĭ", + "æĥħ å½¢", + "åķĨ è´¸", + "éĢī 举", + "对 èĩªå·±", + "çĶŁ åĬ¨", + "åħĭ æľį", + "个 ä½ĵ", + "èĭ ij", + "ç¨ ±", + "大 åݦ", + "æĺ¯ å¯¹", + "åĪ© æģ¯", + "è¿IJåĬ¨ åijĺ", + "åĮĸ 解", + "åīį 沿", + "æĦŁ æģ©", + "æĢ» ä¹ĭ", + "é«ĺæĸ° æĬĢæľ¯", + "åĿĩ 为", + "åħ¨ åĮº", + "æ°Ķ æ°Ľ", + "åı¯ä»¥è¯´ æĺ¯", + "ä½ı 宿", + "åħļåijĺ å¹²éĥ¨", + "åĹ ¯", + "è·µ è¡Į", + "çļĦ ä¸ĵä¸ļ", + "èĢĥ éªĮ", + "èķ ¾", + "åħ¬ åŃIJ", + "çļĦ çĬ¶æĢģ", + "æ½® æµģ", + "ä¿¡ æīĺ", + "è´ ¼", + "åIJĦ æĸ¹", + "æķij åĬ©", + "éĿŀ常 çļĦ", + "æ¡¥ æ¢ģ", + "åħ¬ æĸ¤", + "ä¼¼ çļĦ", + "çľĭ 好", + "å±Ģ éĥ¨", + "å®ī éĿĻ", + "éħį 件", + "常 è§Ħ", + "å¼Ģ 车", + "第äºĮ 次", + "ä¸Ĭ 级", + "åıĤ èµĽ", + "家 å±ŀ", + "强 åĬ¿", + "åľ¨ ä»ĸ", + "åIJij åīį", + "ä¹ĭ åľ°", + "éĥ ¡", + "è¡Į ç¨ĭ", + "èѦ åijĬ", + "è§Ħå®ļ çļĦ", + "åķĨ åŁİ", + "äºĶ 大", + "æķĻ 室", + "åįģ 足", + "æīĢ以 åľ¨", + "å°Ĩ 继ç»Ń", + "çŃī æĸ¹å¼ı", + "家 ä¼ģä¸ļ", + "交 ä»ĺ", + "çĤ¹ è¯Ħ", + "ç»ĵ ç®Ĺ", + "ä¹Ł åı¯", + "å¤ĸ æ±ĩ", + "è¿Ļç§į æĥħåĨµ", + "æİĪ äºĪ", + "å¸ĥ ç½®", + "æĪIJç«ĭ äºİ", + "é¢Ħ èѦ", + "管çIJĨ 人åijĺ", + "å©ļ 礼", + "ç»ĵæĿŁ åIJİ", + "åħ¥ éĢī", + "æĹł æ¯Ķ", + "åĴĮ åıijå±ķ", + "çĻ½ éħĴ", + "çİ© åħ·", + "ä¸ĩ ç¾İåħĥ", + "çļĦ æĪIJ绩", + "æĭį çħ§", + "èĢĥèĻij åĪ°", + "ä¼ģä¸ļ åıijå±ķ", + "äºĨ 个", + "çĶŁ æ°Ķ", + "çļĦ 女人", + "äºĶ åįģ", + "çĪ· çĪ·", + "纽 约", + "éĥ½ 被", + "ä¸Ĭ 课", + "çĽ ¡", + "ä¼łç»Ł æĸĩåĮĸ", + "æ½ľ åľ¨", + "åıij å°Ħ", + "ä¸Ģ 身", + "éĺ² å®Ī", + "åĪ ®", + "é¢ĺ 缮", + "åľ¨ åĨħçļĦ", + "ç¾İ 好çļĦ", + "è¿ĻéĩĮ çļĦ", + "ä¸Ģ ä¸Ŀ", + "人 åĿĩ", + "åĢ¡ 导", + "身 åIJİ", + "æī© å±ķ", + "大 éŨ", + "å°± 被", + "该 é¡¹çĽ®", + "æŀ¶ æŀĦ", + "ä¸Ģ åı£", + "ä¿¡æģ¯ æĬĢæľ¯", + "å¼Ģ ä¸ļ", + "æĶ¶ åıĸ", + "ç½ij 页", + "æĶ¯ æı´", + "å°ģ éĹŃ", + "å¡ij éĢł", + "大 èĥĨ", + "å¿«éĢŁ åıijå±ķ", + "çľĭ ä¼¼", + "æ¸ Ŀ", + "è¿Ļæł· ä¸Ģ个", + "模 åĿĹ", + "注æĦı åĪ°", + "çł´ 解", + "èĩª ä»İ", + "åijµ åijµ", + "ä¹ĭ å¾Į", + "ä¹ĭ æĹħ", + "è·Ł æĪij", + "æ³ķ 人", + "æİĴè¡Į æ¦ľ", + "åĿļ å®Ī", + "好 å¤Ħ", + "çŁ³ 头", + "并 å°Ĩ", + "èĪ ±", + "æŃ ĩ", + "两 岸", + "å¤ļ ä¹ħ", + "象 å¾ģ", + "个æĢ§ åĮĸ", + "çļĦ è§Ĵ度", + "å¸ Ĩ", + "ç¦ı å·ŀ", + "æŁ¥ å¤Ħ", + "两 åĽ½", + "åIJ¸å¼ķ äºĨ", + "é¦ĸ å¸Ń", + "大 åĵ¥", + "é¤ Ĭ", + "涨 å¹ħ", + "éĢī çĶ¨", + "許 å¤ļ", + "èIJ½ æĪ·", + "åĵĪ å°Ķ", + "åĵĪå°Ķ 滨", + "åģļ ä»Ģä¹Ī", + "以 åħį", + "é¾ į", + "æĹł éľĢ", + "åĪ°åºķ æĺ¯", + "æĢ ¡", + "åijĬè¯ī ä½ł", + "éĺ² æ°´", + "è¿Ļ æŶåĢĻ", + "欢 ä¹IJ", + "转 åIJij", + "è¿Ļ个 åľ°åĽ¾", + "åħ¥ é©»", + "èįī åİŁ", + "æĹ¶ä»£ çļĦ", + "åıĺ åĬ¨", + "åĬłå¼º 对", + "åģ¶ å°Ķ", + "å®Ī æĬ¤", + "æ°Ķ 温", + "人 éĹ´", + "æľĿ é²ľ", + "ç»ı è´¹", + "åĽŃ æŀĹ", + "å·¥ åľ°", + "è§Ħ æł¼", + "åĩł åįģ", + "è¯ķ åĽ¾", + "å¦ ĥ", + "éĤ£ æŶåĢĻ", + "å¼ĺ æī¬", + "ä¸ļ çķĮ", + "çļĦ éĢŁåº¦", + "ä¼ļ ä¸įä¼ļ", + "èIJ¥ æĶ¶", + "å°ıå¾® ä¼ģä¸ļ", + "çľĭ è¿ĩ", + "æĬĬ ä»ĸ", + "éģµ 循", + "è¿Ļ è¾¹", + "没æľī 人", + "å£ ¶", + "æ¹ĸ åįĹçľģ", + "æŀģ åħ¶", + "çļĦ人 çĶŁ", + "ä»ĸ è¿ĺ", + "转åĮĸ 为", + "èµ° è¿ĩ", + "æĬ± çĿĢ", + "çīĽ 奶", + "ä¸ĩ 亩", + "å¿ĥ æĢģ", + "æĹ¥å¸¸ çĶŁæ´»", + "ä½ĵ æ£Ģ", + "æĻ ĥ", + "çŃī é¢ĨåŁŁ", + "æĩī 該", + "åı¯ä»¥ çľĭåĪ°", + "æī¾ ä¸įåĪ°", + "èĢģ å¹´", + "æĬĬ æĪij", + "积 åĪĨ", + "梳 çIJĨ", + "ç» ³", + "çļĦ æĶ¿æ²»", + "å¸Ŀ åĽ½", + "éĻª ä¼´", + "æ´Ľ éĺ³", + "åħ¬ æŃ£", + "å¼Ģ åı£", + "çī¹èī² çļĦ", + "åĽ° å¢ĥ", + "ä¸Ĭ æľī", + "ç«ĭ ä½ĵ", + "æīĵ å·¥", + "åķ¤ éħĴ", + "åľ¨ éĤ£éĩĮ", + "éĤ£ è¾¹", + "个 åĪ«", + "ä¸Ģå®ļ æĺ¯", + "çļĦéĩįè¦ģ æĢ§", + "主 å¼ł", + "åĴĮ æľįåĬ¡", + "ä¸Ĭ ç½ij", + "è¡¥ åĬ©", + "åıª éľĢ", + "å¼ ¦", + "éģ ®", + "åĬĽ äºī", + "度 è¿ĩ", + "èij ¬", + "é¡¿ æŶ", + "éĦ ī", + "纺 ç»ĩ", + "åľ° åĿĹ", + "ä¿¡çĶ¨ åį¡", + "ç½ļ 款", + "åijĬè¯ī æĪij", + "éĽ Ļ", + "书 çĶ»", + "è¨Ń è¨Ī", + "æĢ» ä¼ļ", + "åĪ¤ åĨ³", + "ä¿¡ èªī", + "个 èĤ¡", + "å¹³ 常", + "æĢİ éº¼", + "ä½ĵ çİ°åľ¨", + "é»Ħ æ²³", + "åĽĽå·Ŀ çľģ", + "羣 缸", + "åIJĦ项 å·¥ä½ľ", + "åĬ¨ åijĺ", + "å³° ä¼ļ", + "ä¸Ģ æľŁ", + "æľī ä¸Ģå®ļçļĦ", + "é«ĺ度 éĩįè§Ĩ", + "ç¹ģ èį£", + "åıijçİ° äºĨ", + "ç½ij 红", + "æīĭ æ³ķ", + "家 åĽŃ", + "仪 åĻ¨", + "è¾ĥ ä½İ", + "çļĦ å®īåħ¨", + "æ¡ IJ", + "ä»ĺ 款", + "æĬij åĪ¶", + "åįĵ è¶Ĭ", + "æŃ£ éĿ¢", + "åĵ ij", + "强 åĪ¶", + "ä»Ĭ天 çļĦ", + "æĪĺ èĥľ", + "楼 å¸Ĥ", + "æĭ¿ ä¸ĭ", + "é¢ľ åĢ¼", + "举 éĥ¨", + "çłĶ åĪ¶", + "çļĦ æĪĺçķ¥", + "åľ¨ ä¸Ģ个", + "ä¸ī 人", + "å®Į äºĨ", + "æĸ° æĬĢæľ¯", + "ç»ıæµİ æķĪçĽĬ", + "å¯Į æľī", + "æ¾³ æ´²", + "åĬ© çIJĨ", + "é¢Ĩ åıĸ", + "è° Ń", + "çĩĥ çĥ§", + "ç´ł åħ»", + "éĤĦ æľī", + "è¿Ľ èĢĮ", + "ä»Ģä¹Ī æĺ¯", + "çłĶ究 ä¸Ńå¿ĥ", + "éĢĤ çĶ¨äºİ", + "æİ¥ æĶ¶", + "失 æľĽ", + "äºĮ 级", + "éĹ´ çļĦ", + "åİŁ æłĩé¢ĺ", + "èªį çĤº", + "æį ¡", + "对 çĿĢ", + "对 éĿ¢", + "ä¸Ń åİŁ", + "éĵ ĥ", + "çĶŁäº§ çļĦ", + "åıijå¸ĥ ä¼ļ", + "士 åħµ", + "è¿Ļ åı¥è¯Ŀ", + "ç¼´ 纳", + "ä¸Ģ个 个", + "åѸ çĶŁ", + "çĸij éĹ®", + "交 èѦ", + "示èĮĥ åĮº", + "天 使", + "åľ¨ ä¸Ĭæµ·", + "åIJĮ æĻĤ", + "è½» æĺĵ", + "åĶ¯ä¸Ģ çļĦ", + "çĥŃ éĹ¹", + "ä¹IJ è§Ĥ", + "çļĦ 身份", + "åĸĦ äºİ", + "大 åİħ", + "èĤ¯å®ļ æĺ¯", + "éĺ² çģ«", + "å¤ĸ åĩº", + "æį® 说", + "é¡¹çĽ® çļĦ", + "ä¸Ģ åı°", + "èĻļ åģĩ", + "ä¸Ģ ç¬Ķ", + "ç«ĭ æ³ķ", + "严 èĤĥ", + "æī¿ åĬŀ", + "åįģ åĩł", + "çļĦ 空éĹ´", + "æľ¬ ç½ijç«Ļ", + "åģļ å¾Ĺ", + "ä¿Ŀ 温", + "æľĪ åĪĿ", + "åľ¨ ç½ijä¸Ĭ", + "åIJĦ æĸ¹éĿ¢", + "ä¸ī 天", + "交æĺĵ æīĢ", + "解 æŀIJ", + "åħļ ä¸Ń央", + "è¿Ľ åĩºåı£", + "åĴĮ 社ä¼ļ", + "次 æķ°", + "ä¹ĭ 家", + "ç»´ 度", + "æ´¾åĩº æīĢ", + "产çĶŁ äºĨ", + "带 æľī", + "å¾Ī 强", + "æľīäºĽ 人", + "å¹´ åIJİ", + "äºĨ 许å¤ļ", + "å¯Ĩ 度", + "åѦ æľŁ", + "çıł æµ·", + "æľĢå¤ļ çļĦ", + "è¾¹ ç¼ĺ", + "容 éĩı", + "第äºĮ 个", + "ä¸Ģ缴 æĺ¯", + "ä¸į ç¦ģ", + "æŃ ²", + "ä»ĭç»į äºĨ", + "ä¼ĺ éĽħ", + "æ¯Ķ è¼ĥ", + "èģĮ ä½į", + "温 æŁĶ", + "æľī éĴ±", + "æľĢ é«ĺçļĦ", + "åįļè§Ī ä¼ļ", + "ä¸į æĪIJ", + "éĶĻ äºĨ", + "è¯ģ çĽij", + "è¯ģçĽij ä¼ļ", + "æĪIJ 人", + "åĿĩ åĮĢ", + "æľī åĪ©", + "è¶Ĭ åįĹ", + "æīĵ äºĨ", + "好 åIJĥ", + "ç³» çµ±", + "è·Ł éļı", + "çļĦ åľ°ä½į", + "æŃ£ å¦Ĥ", + "ç¨į å¾®", + "åį° åıij", + "åĪĽ ç«ĭ", + "é£İ åħī", + "å°Ĩ æĪIJ为", + "ä¸į é«ĺ", + "é¢ij ç¹ģ", + "设 æľī", + "ä¼ ŀ", + "æĭĨ éĻ¤", + "å½± åĥı", + "æ¸Ĺ éĢı", + "å¹´ å¼Ģå§ĭ", + "ç½ij æĺĵ", + "è¦ģ åģļ", + "çĶµåĬ¨ 车", + "羣 å¿ĥ", + "æµ· åĨĽ", + "ä¼ł æĿ¥", + "å·® åĪ«", + "è°¨ æħİ", + "çĥŁ åı°", + "åįĥ å¹´", + "è¯ģ å®ŀ", + "çIJ ª", + "çļĦ åħ·ä½ĵ", + "åĪ° å¤Ħ", + "ä¸į å®ľ", + "èľ Ģ", + "èĥ½åĬĽ åĴĮ", + "çīº çī²", + "çļĦ éĴ±", + "大 éĺŁ", + "é¦ĸ è¦ģ", + "ä¸į æĦ¿", + "çİ« çij°", + "人æ°ij ç½ij", + "è¿ĺæĺ¯ è¦ģ", + "åĽĽ å¹´", + "æįŁ 伤", + "çļĦ åģļæ³ķ", + "éĿ Ī", + "è¡Ķ æİ¥", + "åIJĪ æĪIJ", + "没 人", + "éŨ æ§Ľ", + "ä¿¡ è´·", + "çļĦ 缸åħ³", + "举 é£İ", + "社 ä¿Ŀ", + "ä¸ĭ 游", + "åĿĹ éĴ±", + "è¿ĩ åIJİ", + "çļĦ åºĶçĶ¨", + "é¥ ¶", + "é¢ģ åıij", + "ä¸Ģ å¤Ħ", + "åįİ å¤ı", + "为 ä¼ģä¸ļ", + "åıª ä¼ļ", + "ä¾µ 害", + "çļĦ åĬŁèĥ½", + "åѸ ç¿Ĵ", + "ä¸Ńåįİ æ°ijæĹı", + "åıijå¸ĥ äºĨ", + "è¿İ æİ¥", + "æĪij èĩªå·±", + "è¿ĺ éľĢè¦ģ", + "太éĺ³ èĥ½", + "åİ» ä¸ĸ", + "æĺ¯ ä½ł", + "åIJĪ åĬĽ", + "ç»ĺ çĶ»", + "åı° åĮĹ", + "çĿ£ ä¿ĥ", + "åĮĹ éĥ¨", + "æľī å¤ļå°ij", + "å¾Ī éĩįè¦ģ", + "åĪĴ åĪĨ", + "åı· 线", + "æĶ¾ 大", + "ä¼ļ 被", + "èİ· å¥ĸ", + "ä¹ĭ åĨħ", + "失 åİ»äºĨ", + "çݩ家 们", + "éĩĩ éĽĨ", + "å£ ¹", + "家 ä¼Ļ", + "çĻ½ 天", + "åĽłä¸º ä»ĸ", + "社ä¼ļ æ²»çIJĨ", + "å¼Ģ åĪĽ", + "çĶµ ç¼Ĩ", + "æĸ° ä¸Ģ代", + "并 è´Ń", + "å°± å·²ç»ı", + "çļĦ 社ä¼ļ", + "éĻ¤ éĿŀ", + "åı¯ä»¥ çĶ¨", + "å© ī", + "æ¯Ķè¾ĥ 好", + "å®ŀ ä¸ļ", + "åĪĽ åĬŀ", + "æıIJ èµ·", + "é» ĥ", + "ä½ı åľ¨", + "å¸Ĥ æĶ¿", + "éĿ¢ä¸´ çļĦ", + "èĥ½ åľ¨", + "çŁŃ çŁŃ", + "羣 人", + "æĺİ æĺİ", + "èµĦ åĬ©", + "çļĦ ä¸įåIJĮ", + "å°ı æľĭåıĭ", + "é¢ĺ æĿIJ", + "ç¾İ åij³", + "æĺŁ åº§", + "ä¸į ä¸Ģæł·çļĦ", + "çľĭ ä¸Ĭåİ»", + "ä¸Ģ æł¹", + "广 å·ŀå¸Ĥ", + "åıijçĶŁ çļĦ", + "é«ĺ ç§ijæĬĢ", + "ä¸Ģ è¾ĪåŃIJ", + "交 åıī", + "ä½ĵç³» 建设", + "åĽłä¸º æĪij", + "çıį æĥľ", + "ä¸Ĭ åѦ", + "æĪĺ æľ¯", + "æѤ ç±»", + "交 å¾Ģ", + "æĮī æij©", + "人们 çļĦ", + "åħ¶ 實", + "åİŁ æĿIJæĸĻ", + "渴 æľĽ", + "缸 å¤Ħ", + "å¾® å¾®", + "æ® ·", + "ä¹ĺ åĿIJ", + "å¼Ģå±ķ äºĨ", + "é«ĺ åĵģè´¨", + "æĹłäºº æľº", + "ä¸įæĺ¯ å¾Ī", + "çļĦ æĬķèµĦ", + "èĬĤ çľģ", + "èĩ ī", + "ç²¾ éĢī", + "çļĦ æłĩåĩĨ", + "åįĹ éĥ¨", + "认è¯Ĩ åĪ°", + "å¹³ éĿĻ", + "èĹ ¥", + "æī« é»ij", + "æī«é»ij éĻ¤", + "æī«é»ijéĻ¤ æģ¶", + "éĢĻ 種", + "建çŃij éĿ¢ç§¯", + "ç¡® ç«ĭ", + "管çIJĨ åĬŀæ³ķ", + "æĦı å¿Ĺ", + "ä¸ ¨", + "让 åŃ©åŃIJ", + "æķij çģ¾", + "å½ĵ ä»Ĭ", + "çģ« çģ¾", + "åIJĦ éĥ¨éŨ", + "ä¾µ çĬ¯", + "æ¯ı åij¨", + "æı ½", + "ä¸Ģ次 æĢ§", + "åħ¶ä»ĸ 人", + "éĶĻ è¿ĩ", + "ä¸İ åħ¶", + "åĭĩ æ°Ķ", + "çĩĥ æ°Ķ", + "é¦ĸ å±Ĭ", + "æľį 饰", + "ç² ¥", + "å®Į æ¯ķ", + "å°± æĬĬ", + "åĬŀäºĭ å¤Ħ", + "ä¸Ģä¼ļ åĦ¿", + "离 ä¸įå¼Ģ", + "å¦Ĥæŀľ æĤ¨", + "ä»ĵ åºĵ", + "导 å¸Ī", + "åIJĪéĢĤ çļĦ", + "毫 ç±³", + "å®īåħ¨ æĢ§", + "ä¾Ŀ çħ§", + "产ä¸ļ åĮĸ", + "ä½ł çľĭ", + "羣çļĦ å¾Ī", + "åѤ çĭ¬", + "éĺ² å¾¡", + "å¾Ī ç®Ģåįķ", + "é£İ æ°´", + "ä½Ĩ ä¹Ł", + "æݨ åĩºäºĨ", + "æ°ijèIJ¥ ä¼ģä¸ļ", + "çłģ 头", + "å¤įæĿĤ çļĦ", + "ç»ĦæĪIJ éĥ¨åĪĨ", + "åħħ满 äºĨ", + "è¿ij åĩłå¹´", + "çľģ æĶ¿åºľ", + "æľī å¿ħè¦ģ", + "éĻ ³", + "ä¹ĭ ç±»", + "ä¹ĭç±» çļĦ", + "æĢ§ ä»·", + "æĢ§ä»· æ¯Ķ", + "åķĨ åºĹ", + "å¸Ĥ åĢ¼", + "人æīį åŁ¹åħ»", + "æ·± åıĹ", + "管çIJĨ å±Ģ", + "æģIJ æĥ§", + "ä»ħ æľī", + "æĬµ è¾¾", + "æµ· åħ³", + "èµĭ äºĪ", + "äºĭ åĦ¿", + "ä»· éĴ±", + "æīĭ ä¸Ĭ", + "èĩª å¾ĭ", + "åħ³ çĪ±", + "享 æľī", + "éģĹ æĨ¾", + "å¾Īå¿« å°±", + "æĽ´ å¿«", + "æłĩ è¯Ĩ", + "åºĨ ç¥Ŀ", + "ä¹Ł 好", + "ä¸į æĺĵ", + "æĪij å¾Ī", + "æĶ¹éĿ© åıijå±ķ", + "å¤ĸ åľ°", + "æĬµ æĬ¼", + "è¯Ĺ 人", + "åİķ æīĢ", + "æĸ° åªĴä½ĵ", + "èĸ Ľ", + "è°Ī è¯Ŀ", + "ä¸Ģå®ļ ç¨ĭ度", + "èµ° åľ¨", + "æľĢ 强", + "åĬŁ çİĩ", + "åħ± è¯Ĩ", + "大 æ¡¥", + "ä¸ĭ æĸ¹", + "å¤ĸ èµĦ", + "ç¢ ±", + "å·¡ è§Ĩ", + "æ¹ĸåĮĹ çľģ", + "个 çĻ¾åĪĨ", + "个çĻ¾åĪĨ çĤ¹", + "çļĦ 责任", + "çļĦ åĵģçīĮ", + "åĬ© æݨ", + "åĪĽéĢł äºĨ", + "ä»» èģĮ", + "å¿« æį·", + "æĿij åºĦ", + "åİ» çľĭ", + "æīį èĥ½å¤Ł", + "å± ¤", + "æĪij 家", + "æĺ¯ä¸Ģ 款", + "ç¾ ħ", + "åĨ° éĽª", + "æŀģ 大", + "çģ¯ åħī", + "éĨ ĭ", + "ä¸İ åħ¶ä»ĸ", + "æıIJåĩº çļĦ", + "éĿł è¿ij", + "è°ĥ åĬ¨", + "å°½ åı¯èĥ½", + "åıij åĬĽ", + "ç»Ļ 她", + "éĢĤ éĩı", + "è·¨ åĽ½", + "åħĪ è¡Į", + "æĸ° æĿIJæĸĻ", + "ä½ľ äºĨ", + "满 äºĨ", + "ä¸į 满", + "çļĦçľ¼ çĿĽ", + "çľĭ å¾Ĺ", + "è¿Ļ ä¸Ģ次", + "é½IJ åħ¨", + "çļĦä¸Ģ éĥ¨åĪĨ", + "ä¸ Ļ", + "æ¸ħ æĸ°", + "說 æĺİ", + "身边 çļĦ", + "æīĢæľī 人", + "å½° æĺ¾", + "è± ¹", + "åį ¿", + "è¿IJ 转", + "æĮĩ å¼ķ", + "å¸Ĥ åħ¬å®īå±Ģ", + "åıĤ å±ķ", + "ä¹ĭ æŶ", + "éĩijèŀį æľįåĬ¡", + "èµĦæľ¬ å¸Ĥåľº", + "èĥ½ 让", + "å¿ĺ äºĨ", + "天 åłĤ", + "æ¯Ķå¦Ĥ 说", + "éĬĢ è¡Į", + "èĽĭ ç³ķ", + "çĶ ©", + "æł¸ å®ŀ", + "æĻ® 京", + "ä¼ĺ ç¾İ", + "åı£ èħĶ", + "漫 çĶ»", + "çľ¼ éĩĮ", + "äºĨ ä¸ĭæĿ¥", + "æĪij们 ä¹Ł", + "ä¾ į", + "为 ä¸Ńå¿ĥ", + "å¥ĩ 迹", + "éĿĴ çĿIJ", + "æĪªèĩ³ 缮åīį", + "åĩº ä¾Ĩ", + "æĢ» åħ¬åı¸", + "å¼¥ è¡¥", + "ç®Ĺ æ³ķ", + "å·¥ä½ľ 室", + "æīĢ以 æĪij", + "æ°´ åĪĨ", + "æīĢ å±ŀ", + "ä¸į 说", + "ä½Ĩæĺ¯ åľ¨", + "è¦ģ åİ»", + "åĪĽä¸ļ èĢħ", + "ä¸į æ¸ħæ¥ļ", + "åĽĽ åij¨", + "æĺ¯ ä»İ", + "çļĦ æł¹æľ¬", + "çģ ¶", + "æ¯Ľ æ³½", + "æ¯Ľæ³½ 举", + "æµ· åı£", + "åĽĽ åįģ", + "ä¹Ł 被", + "èģ ·", + "ä¸Ģ æīĭ", + "绩 æķĪ", + "çļĦ çĶ·äºº", + "书 ç±į", + "ä¸Ģ èĦ¸", + "大 äºİ", + "鼶 éĥ¨ä»¶", + "åħ³ æĢĢ", + "å¹³ ç±³", + "æļ´ éľ²", + "å¾Ĺ å¤ļ", + "ä¸ī 级", + "æľ¬ åij¨", + "两 èĢħ", + "对 ä¸ŃåĽ½", + "åıª è§ģ", + "欧 ç¾İ", + "å¦Ĥæŀľ æľī", + "å·²ç»ı æĺ¯", + "çľĭ å®Į", + "çģ« éĶħ", + "èµ IJ", + "ä¸Ģ éģį", + "æĦŁ åĨĴ", + "ç»ĵ å±Ģ", + "ä»ĵ åĤ¨", + "å®ŀ åľ°", + "åī¯æĢ» ç»ıçIJĨ", + "ä¹Łä¸į çŁ¥éģĵ", + "碰 åĪ°", + "åIJĪ 计", + "客æĪ· çļĦ", + "ç½Ĺ 马", + "æĦī å¿«", + "é£ Ľ", + "çĥŃ çĥĪ", + "伦 æķ¦", + "åĮ» ä¿Ŀ", + "éĺ¿éĩĮ å·´å·´", + "åĨį 说", + "为 åŁºç¡Ģ", + "çĶŁäº§ ç»ıèIJ¥", + "è¿ĻäºĽ 人", + "åĪĹ è½¦", + "æ²³åĮĹ çľģ", + "è¿Ļ 段", + "æ´»åĬ¨ ä¸Ń", + "å© ·", + "çĶŁ çIJĨ", + "ä¸ŃåĽ½ 人æ°ij", + "éĦ Ĥ", + "åIJ¬ åıĸ", + "å¤į ä¹ł", + "æľī çĽĬ", + "æĶ¶ æĭ¾", + "å¾Ī åı¯èĥ½", + "ç½ij绾 游æĪı", + "们 çļĦ", + "èµĭ èĥ½", + "éļ¾ å¾Ĺ", + "åĪĨ æīĭ", + "羣 è¯ļ", + "åħ¬åı¸ åľ¨", + "åĿĩ è¡¡", + "åı£ åij³", + "çīµ 头", + "ä¸ĢèĪ¬ çļĦ", + "轿 车", + "çŃī äºİ", + "æ²ī é»ĺ", + "æĪij éĥ½", + "å°ı ç¨ĭåºı", + "ä¸Ģ åī¯", + "æī¿ è½½", + "åľ° è´¨", + "çķĮ éĿ¢", + "çĶµ æľº", + "çĦ¦ èĻij", + "éĶĢåĶ® é¢Ŀ", + "æĸ° 车", + "ä¸Ĭ 游", + "主 æ¼Ķ", + "éļIJ ç§ģ", + "åıijå±ķ æĪĺçķ¥", + "çļĦ åĬªåĬĽ", + "å¼Ģ åħ³", + "解åĨ³ éĹ®é¢ĺ", + "çĿ£ 导", + "对 æĬĹ", + "å¾Īå¤ļ 人éĥ½", + "æĹł æķĪ", + "产åĵģ è´¨éĩı", + "å®ī å¿ĥ", + "åįİ äºº", + "ä¸į 符åIJĪ", + "èĩª 家", + "éĺµ å®¹", + "çļĦ åIJĦç§į", + "çļĦ çIJĨ念", + "çļĦ æĸĩåĮĸ", + "为 èĩªå·±", + "å±± æ°´", + "游 æ³³", + "éľĩ èį¡", + "çĶŁæ´» æĸ¹å¼ı", + "è¿ľ 离", + "çŁ³ åĮĸ", + "æѤ äºĭ", + "æĺ¯ çľŁçļĦ", + "çļĦ æ¯Ķä¾ĭ", + "çĶ¨ çĶµ", + "奥è¿IJ ä¼ļ", + "ä¿Ŀ å®ī", + "èĽĭçĻ½ è´¨", + "çļĦ å¿ĥçIJĨ", + "å· «", + "åı· çłģ", + "æ°Ķ ä½ĵ", + "åıij æĶ¹", + "åıijæĶ¹ å§Ķ", + "åĮ» å¸Ī", + "æ¶Ĥ æĸĻ", + "æĺ Ĭ", + "å¸Ĥ 级", + "ä¸ĸçķĮ çļĦ", + "åĪĨåĪ« æĺ¯", + "çł´ 产", + "ä¸Ģ æĿ¯", + "æĭī å¼Ģ", + "å¹³ åĩ¡", + "çļĦ åıijçĶŁ", + "åĬ¨ æīĭ", + "ä¸Ģ缴 以æĿ¥", + "æīĭ å·¥", + "éĩĮéĿ¢ çļĦ", + "æĹł åħ³", + "ä»ĭ åħ¥", + "èµ° ä¸Ĭ", + "å°±æĺ¯ è¦ģ", + "å¹´ éĹ´", + "åĩº çı¾", + "å½± éŁ¿", + "å¹ħ 度", + "éĽ ģ", + "éģĵ åħ·", + "缮çļĦ åľ°", + "åIJİ èĢħ", + "ä¸Ĭ æ¼Ķ", + "äºĨ åĩł", + "æ®ĭçĸ¾ 人", + "å¿Ļ ç¢Į", + "æĺ¯åIJ¦ æľī", + "并 对", + "ä¼ļ 导èĩ´", + "æ°´ åºĵ", + "ç»Ĩ èĩ´", + "åIJİ æĤĶ", + "å¿ĥ æĢĿ", + "åģļ äºĭ", + "åİĤ æĪ¿", + "çĿ ¿", + "è¿IJèIJ¥ åķĨ", + "头 éĥ¨", + "çļĦ è§Ĵèī²", + "æĺ¯ ä»ĸ", + "æĹ¢ æľī", + "å°ıæŶ åĢĻ", + "强 åĬ²", + "主 æĴŃ", + "åħ¨åĽ½ åIJĦåľ°", + "æį ı", + "æįŁ åĿı", + "åķĨ ä¼ļ", + "ä¿Ŀ ç½Ĺ", + "çľģ å¸Ĥ", + "éļ§ éģĵ", + "æľī ä¸įå°ij", + "è¦ģ åľ¨", + "建设 é¡¹çĽ®", + "ç³ĸ å°¿", + "ç³ĸå°¿ çĹħ", + "æĿ¡ä»¶ ä¸ĭ", + "ä¼ĺè´¨ çļĦ", + "é¦ĸ åıij", + "å½ĵæŶ çļĦ", + "丰 çĶ°", + "大 çĽĺ", + "缸 继", + "å®ģ å¤ı", + "åħ¥ ä½ı", + "æĪij è¿ĺ", + "åħĭ æĸ¯", + "å®ļ ä»·", + "å¹³æĸ¹ åħ¬éĩĮ", + "çļĦ çŁ¥è¯Ĩ", + "æĪij们 ä¼ļ", + "åħĥ å®Ŀ", + "ä½ĵ éĩį", + "è³ £", + "对 æĪij们", + "çŁ³ 家", + "çŁ³å®¶ åºĦ", + "ç²¾ åįİ", + "å½¢ çĬ¶", + "åıĹ åĪ°äºĨ", + "ä¿® 订", + "ç¾İ åľĭ", + "é«ĺ æ¸ħ", + "çľ¼ éķľ", + "è§īå¾Ĺ èĩªå·±", + "带 ç»Ļ", + "åĶ® ä»·", + "éŨ 票", + "åŃķ å¦ĩ", + "çĶµè§Ĩ åı°", + "åıij ä½ľ", + "çļĦ åij³éģĵ", + "éķ¿ è¿ľ", + "åħ¬åħ± æľįåĬ¡", + "æŃ£å¸¸ çļĦ", + "æľī è¿ĩ", + "é£İ æĥħ", + "æ¯Ķ éĩį", + "åIJ »", + "管çIJĨ å·¥ä½ľ", + "综åIJĪ æĢ§", + "å·² 被", + "说 èµ·", + "æİĴ æ°´", + "ä¸įæĸŃ åľ°", + "æĥħ æĢĢ", + "è¾ĵ éĢģ", + "è¿ĩ æķı", + "çļĦ åı¯èĥ½æĢ§", + "æľį çĶ¨", + "æľī 许å¤ļ", + "å§Ķ åī¯ä¹¦è®°", + "åĮĸå¦Ĩ åĵģ", + "æļĤ åģľ", + "æĬķèµĦ 人", + "çıŃ çº§", + "说 çĿĢ", + "åįĹ åĮĹ", + "åĪĨ è¡Į", + "çıł å®Ŀ", + "å¯ ¶", + "å¢ŀ å¤ļ", + "被 åĬ¨", + "çī¹æ®Ĭ çļĦ", + "éĹľ ä¿Ĥ", + "çļĦ èĦ¸", + "æĥ Ł", + "ä¸į ä¸Ģå®ļ", + "ç¶ Ń", + "çģ« çĪĨ", + "秣 éĩij", + "çŀ §", + "éĩį 建", + "è· ª", + "ä¸Ģ 種", + "çļĦ åIJĪä½ľ", + "å®ī æħ°", + "ä»į æĺ¯", + "ä¸ĵä¸ļ åĮĸ", + "è°ĥ 解", + "ä¸į 妨", + "éĢĻ æĺ¯", + "å¿ħ éłĪ", + "ä¼Ĭ æľĹ", + "å¾Ĺ äºĨ", + "æľįåĬ¡ å¹³åı°", + "å§ ¬", + "åħĪ éĶĭ", + "çİĭ åŃIJ", + "çļĦä¸Ģ åĪĩ", + "æĢ» çIJĨ", + "åĵ ¼", + "çª ij", + "çļĦå¿ĥ æĥħ", + "çļĦ éĩį大", + "çij Ł", + "ä¸Ģ ç¬ij", + "åıijå±ķ ä¸Ń", + "åģ¥åº· åıijå±ķ", + "åĵģçīĮ çļĦ", + "ç¦ ®", + "ä½Ļ 人", + "ä»Ĭå¹´ 以æĿ¥", + "æķ° çłģ", + "çŃ¾ è¯ģ", + "åİ» æī¾", + "åŁºéĩij ä¼ļ", + "æĬ± æĢ¨", + "æŃ£ å½ĵ", + "çıŃåŃIJ æĪIJåijĺ", + "ä¸į åIJĪæł¼", + "åĪ¶ å®ļäºĨ", + "ç¼ĵ æħ¢", + "åĪ¶ 约", + "æłı 缮", + "å¸Ĥåľº ç»ıæµİ", + "ç»ĦæĪIJ çļĦ", + "严 å³»", + "æĹ¥ 讯", + "ä¸ĢçĤ¹ çĤ¹", + "æĺ¯ æĢİä¹Ī", + "çļĦ çħ§çīĩ", + "éĺ» æŃ¢", + "模 ç³Ĭ", + "ç¼ ¸", + "éģķ åıį", + "æIJ¬ è¿ģ", + "éĩij éĴ±", + "å½ ¬", + "ä¸į å®ī", + "æĪĺçķ¥ åIJĪä½ľ", + "å¡« åĨĻ", + "讲 究", + "åħħåĪĨ åĪ©çĶ¨", + "èĥ½ å¤ł", + "èij¡èIJĦ éħĴ", + "éĩĩçĶ¨ äºĨ", + "åľ¨ ä»Ĭå¹´", + "ä¸Ńå°ı åѦ", + "åľ¨ æĦı", + "çļĦ åİĭåĬĽ", + "ä¸į 幸", + "åĪ¶ èį¯", + "åı¯ä»¥ 让", + "被 è¯Ħ为", + "ç»Ĩ èıĮ", + "æĪı åī§", + "åįĬ 导", + "åįĬ导 ä½ĵ", + "è§Ĩ è§Ĵ", + "åĸľ æŃ¡", + "å¾ģ æĶ¶", + "è°ĭ åĪĴ", + "æŀģ 大çļĦ", + "çĤ¹ èµŀ", + "è®°èĢħ ä»İ", + "两 åIJį", + "èĩª åĬ©", + "èµ· æŃ¥", + "æĬ¤ 士", + "å®Ŀ 马", + "太 åŃIJ", + "å°ıå°ı çļĦ", + "温 æ³ī", + "åĩºç§Ł 车", + "秣 æĪ¿", + "两 家", + "éľĩ æĴ¼", + "ç§ī æī¿", + "ä¸Ģ件 äºĭ", + "çĥĪ 士", + "å®ĺ åħµ", + "转 身", + "ä¹IJ åĽŃ", + "çĻĮ çĹĩ", + "模 èĮĥ", + "æĦ £", + "è¿ĩåİ» çļĦ", + "代 ä»·", + "çļĦ æ¦Ĥ念", + "åĩł çĻ¾", + "è´µ éĺ³", + "æĭħ 忧", + "éĢĤ å®ľ", + "çݯå¢ĥ ä¿ĿæĬ¤", + "çĥ «", + "ä½ł æĥ³", + "æѤ åIJİ", + "ä½ł ä¹Ł", + "çį İ", + "éĻ¤ æѤ", + "éĻ¤æѤ ä¹ĭå¤ĸ", + "è°ĥ 度", + "ç§ij 缮", + "æīĢ说 çļĦ", + "åĬ ĩ", + "忽 è§Ĩ", + "ä¸ī 次", + "ä¸Ģ æĹ¥", + "åŀĤ 缴", + "ç«ŀ æĬĢ", + "éĿ¢ åĮħ", + "大 æĪĺ", + "æIJº 带", + "å¦Ĥæŀľ 没æľī", + "åħ» æĪIJ", + "åĩº è¡Ģ", + "çĪ±å¥½ èĢħ", + "æīĵ éĢļ", + "èµ· è¯ī", + "åijĪ çİ°åĩº", + "æŃĮ æīĭ", + "åľ¨ å¤ĸ", + "é¢Ĩ导 å¹²éĥ¨", + "åĨ ¥", + "èĪĨ 论", + "æıIJ åıĸ", + "éĺ¿ å°Ķ", + "æľĽ çĿĢ", + "ä¸ī äºļ", + "è² ¡", + "åĪ ·æĸ°", + "æĻļ æĬ¥", + "è¿ĺæľī ä¸Ģ个", + "åĨ° ç®±", + "ç½ij çĤ¹", + "åĩº åħ·", + "强çĥĪ çļĦ", + "æĪij çĽ¸ä¿¡", + "å¸ĮæľĽ èĥ½", + "çīĻ 齿", + "äºĭ å®ľ", + "ä¸ļåĨħ 人士", + "代 æĽ¿", + "åıĺ å½¢", + "éĽ ²", + "è°ĥ æݧ", + "åĪĽæĸ° åĪĽä¸ļ", + "æĭĨ è¿ģ", + "æł¸ æŁ¥", + "éĢ Ĺ", + "åħ¥ åѦ", + "æĦı åIJij", + "æı Ľ", + "ä¸ĭ 次", + "ä¼ł è¾ĵ", + "ä»ĸ们 åľ¨", + "èĢĮä¸Ķ è¿ĺ", + "æĹ¥ åľ¨", + "æķĻ è®Ń", + "æ´» çĿĢ", + "çļĦ æľīæķĪ", + "å¤įå·¥ å¤į", + "å¤įå·¥å¤į 产", + "æĺ¯ä¸Ģ 件", + "çŃī çĿĢ", + "å¾ ©", + "åĭĩ æķ¢", + "éģŃ åıĹ", + "å¥Ķ é©°", + "讲 座", + "说 å®Į", + "ç»Ļ åĩº", + "è° ¦", + "è¯Ĭ çĸĹ", + "çĽ² 缮", + "客 è¿IJ", + "å°± è¿ŀ", + "å¼Ģ åħĥ", + "å¼Ģåħĥ æ£ĭçīĮ", + "ä¸įæĸŃ æıIJåįĩ", + "çĶ¨æĪ· çļĦ", + "æĴ ķ", + "ä¾Ľ æ°´", + "ç¶ĵ æ¿Ł", + "ä¸Ń åĮ»èį¯", + "èģĶ æĥ³", + "åħ¬äº¤ 车", + "èĪª çıŃ", + "æĬĢ è¡ĵ", + "å¼ķèµ· çļĦ", + "å° ¹", + "èµĦ æ·±", + "åĽ½èµĦ å§Ķ", + "èĺ Ń", + "é¼» åŃIJ", + "éĹ ½", + "æİĴ éĺŁ", + "è§Ĥ åħī", + "éģĹ åĿĢ", + "举 京", + "é¥Ń åºĹ", + "ä¸įæĸŃ çļĦ", + "å°±æĺ¯ ä¸Ģ个", + "éķ¿ ä¹ħ", + "çļĦ è§ĤçĤ¹", + "å¨ ¶", + "æĪij çİ°åľ¨", + "çķ °", + "å¾Ĺ åĩº", + "å¿ħ å®ļ", + "ä¸į åıĹ", + "åıª éľĢè¦ģ", + "åĽ° æī°", + "ç§ijåѦ æĬĢæľ¯", + "çīĽ èĤī", + "è¾ĥ é«ĺçļĦ", + "è·ij æŃ¥", + "æ² ¾", + "èı© èIJ¨", + "æľĢ å¾Į", + "ä¿Ŀ å¯Ĩ", + "æ²» å®ī", + "éĤ ±", + "常 è¯Ĩ", + "èĦ¸ èī²", + "åĮĹ å¤§", + "æ±ĩ èģļ", + "æijĨ èĦ±", + "é¾Ļ头 ä¼ģä¸ļ", + "女 åıĭ", + "çŃī å·¥ä½ľ", + "ä¸Ń ç¾İ", + "èģĮ åľº", + "èĦij è¢ĭ", + "åĨĻ çļĦ", + "饲 æĸĻ", + "åĬ³ åĬ¨åĬĽ", + "å± ¯", + "æĮģ èĤ¡", + "åĽ¾ åĥı", + "è¿ĩåİ» äºĨ", + "è² ¨", + "è¾ ²", + "éĹ® æĪij", + "è·Ł ä½ł", + "çĶŁ æŃ»", + "审 ç¾İ", + "é¢Ĺ ç²Ĵ", + "ä¸Ń æĸ¹", + "åĬł çĥŃ", + "æĹħè¡Į 社", + "çĻ¼ çĶŁ", + "ä¸į åłª", + "åĤ ·", + "æ¥ ł", + "åĬŀ æ¡Ī", + "æŁ Ħ", + "æĹ¢ æĺ¯", + "å¤Ħ åĪĨ", + "羣å®ŀ çļĦ", + "æĬ¥ 纸", + "å¸Ī çĪ¶", + "å®īå¾½ çľģ", + "åī¯ 主å¸Ń", + "ä¹ĭ éģĵ", + "导 å¼¹", + "åŃ¦æł¡ çļĦ", + "åŁİå¸Ĥ çļĦ", + "è°Ī åĪ°", + "æ¢ Ĺ", + "å¹³ éĿ¢", + "说 ä»Ģä¹Ī", + "é¢ij çİĩ", + "éķ¿ ä¸īè§Ĵ", + "çļĦ åĪ©çĽĬ", + "é» ¨", + "è±Ĩ èħIJ", + "å®ŀéĻħ æĥħåĨµ", + "æŀĹ ä¸ļ", + "纪æ£Ģ çĽijå¯Ł", + "ä½ı éĻ¢", + "çļĦ æķ´ä½ĵ", + "åīį è¡Į", + "æĮ ¨", + "çħ¤ çŁ¿", + "åī¯æĢ» è£ģ", + "å°ı åIJĥ", + "æŀģ 端", + "å©Ĩ å©Ĩ", + "çİ° è´§", + "è¯Ĺ æŃĮ", + "éĴ¥ åĮĻ", + "缩 çŁŃ", + "ä½Ĩ è¿Ļ", + "æĸ° åĵģ", + "è¿Ļ 对", + "çŁ¥åIJį 度", + "å¿ĹæĦ¿ æľįåĬ¡", + "大 å±Ģ", + "è¡¡ éĩı", + "ä½ĵçİ° äºĨ", + "æ¡ĥ èĬ±", + "åIJ¸å¼ķ åĬĽ", + "åł ¤", + "æĵħ éķ¿", + "åĴ Ĵ", + "缸 æľº", + "ä¸Ģ ç«Ļ", + "ä¸Ģç«Ļ å¼ı", + "æľĢ ç¾İ", + "æ°¸ ä¹ħ", + "çļĦ éĥ¨åĪĨ", + "åĪĨ å·¥", + "å·¥ç¨ĭ 建设", + "æIJŃ è½½", + "æ°´ ä¸Ń", + "èĮ ¨", + "çļĦ æĵįä½ľ", + "绣 æ²»", + "çķħ éĢļ", + "åħļçļĦ åįģ", + "è¼ ¸", + "æ¸ ¬", + "ç¾İ è§Ĥ", + "ä¸į åĪ©", + "åıį æĢĿ", + "éªĦ åĤ²", + "æłĩ çļĦ", + "æĿĢ 人", + "éĺ¿ å§¨", + "é£Ł æĿIJ", + "åIJĥ çļĦ", + "åIJİ åĨį", + "çŁ £", + "两 侧", + "æ¸ħ æ°´", + "è¿Ľ çIJĥ", + "å¼Ģå§ĭ äºĨ", + "åIJ¬ äºĨ", + "çĦĬ æİ¥", + "çŁ ®", + "å¨ Ł", + "为 人", + "éĢģ ç»Ļ", + "åĨĴ éĻ©", + "æķ ·", + "ç»Ī æŃ¢", + "æīį çŁ¥éģĵ", + "è¿IJ æ°Ķ", + "éĢļ é£İ", + "æĥĬ 讶", + "ç§ijåѦ éĻ¢", + "æıIJ éĹ®", + "太 åİŁ", + "缸åIJĮ çļĦ", + "ä» ķ", + "èģ ĸ", + "æĥħ æ³ģ", + "é¢Ĩ导 人", + "åĩºæĿ¥ äºĨ", + "沿 线", + "éĻ ½", + "æĦŁ 覺", + "ä»į åľ¨", + "æ© Ļ", + "约 为", + "åĸĿ éħĴ", + "çĶ¨ èį¯", + "ä¸ĭ ä¸Ģ", + "æ³ķ å®ĺ", + "顺 åºı", + "åģļ ä¸Ģ个", + "åĭ ¢", + "æŃ ª", + "çĶµ ç«ŀ", + "ä¼´ éļıçĿĢ", + "ä¹ĭ åĬĽ", + "ä¹ĭ 人", + "äºij 计ç®Ĺ", + "åĪ«äºº çļĦ", + "ç§ijåѦ åıijå±ķ", + "第 åħ«", + "å¹² æī°", + "女 ç¥ŀ", + "è¿Ļæł· åģļ", + "å¤Ħ åľ¨", + "æ°´ è´¨", + "éķ¿ æĺ¥", + "å¸Ĥåľº éľĢæ±Ĥ", + "ç»´ æĿĥ", + "èĢ³ æľµ", + "æĸĩåĮĸ çļĦ", + "奶 ç²ī", + "ä¼ł è¾¾", + "æīĭæľº çīĪ", + "æĽ¾ åľ¨", + "äºĮ æľŁ", + "åİŁåĽł æĺ¯", + "æºIJ 头", + "åıĪ èĥ½", + "è£ ¸", + "æĬĢæľ¯ åĪĽæĸ°", + "æĸĩåĮĸ æĹħ游", + "åıij 票", + "å¹´ 级", + "ä½ł ä¸į", + "ä¹ĭ å¿ĥ", + "æķ° çĻ¾", + "åIJij å¾Ģ", + "èĢģ 家", + "åľĭ éļĽ", + "çļĦ é«ĺ度", + "æľĿ éĺ³", + "æ¸ħ éĻ¤", + "èĩª æľī", + "书 ä¸Ń", + "游æĪı è£ħå¤ĩ", + "ä¸ĩ å¤ļ", + "驾驶 åijĺ", + "ä½ł çŁ¥éģĵ", + "åĽ½ åºĨ", + "é£Ł åłĤ", + "æİ¥ åı£", + "æĢ» æķ°", + "åħ¶ä»ĸ çļĦ", + "çĶŁåij½ çļĦ", + "ä½ł åľ¨", + "çļĦ 缮åħī", + "è¿Ļ æĸ¹éĿ¢", + "éĥ½ 说", + "çĸĹ æ³ķ", + "åĭĩ 士", + "åľ¨ åħ¨çIJĥ", + "ä¿ĿéĻ© åħ¬åı¸", + "çĿ£ æŁ¥", + "åĸĦ èī¯", + "表 å½°", + "è¹ ²", + "è·¯ 段", + "æľĥåĵ¡ è¦ı", + "æľĥåĵ¡è¦ı ç¯Ħ", + "æĪ· åŀĭ", + "ä¿ĥ 使", + "ä¿® 建", + "é«ĺ æ°´å¹³", + "åģļ åĩºäºĨ", + "主 åľº", + "è¡Į èµ°", + "空 çĻ½", + "æľī人 说", + "è¿Ļ个 ä¸ĸçķĮ", + "åIJį ä¹ī", + "å®Į ç¾İçļĦ", + "羡 æħķ", + "åıĬ åħ¶ä»ĸ", + "åı¯ çĶ¨", + "æĭ IJ", + "è¾ĥ 大çļĦ", + "æĬĢæľ¯ åĴĮ", + "å°¼ äºļ", + "çĻ¾ è´§", + "æı ī", + "éĢī è´Ń", + "éĺŁ åıĭ", + "ä¼ł æĦŁ", + "ä¼łæĦŁ åĻ¨", + "åıªè¦ģ ä½ł", + "为ä»Ģä¹Ī è¦ģ", + "ä¸ĵ注 äºİ", + "ä½Ļ é¢Ŀ", + "åħ¸åŀĭ çļĦ", + "缮åīį å·²", + "欲 æľĽ", + "èģĶ 绾", + "æµģ ä¼ł", + "çļĦ 家åºŃ", + "åı· åı¬", + "çıį è´µ", + "ä¼Ł 大çļĦ", + "éī´ äºİ", + "è·Ł ä»ĸ", + "产 çī©", + "ä¸į å·²", + "è¿Ŀæ³ķ è¡Į为", + "头 ä¸Ĭ", + "åĪĨ 解", + "åı¯ä»¥ çľĭåĩº", + "æł¡ åĮº", + "åŃĹ ä½ĵ", + "ä¿® çĤ¼", + "çĶļèĩ³ æĺ¯", + "微信 åħ¬ä¼Ĺ", + "åıĸ 代", + "èIJ¥ä¸ļ æĶ¶åħ¥", + "æ½į åĿĬ", + "ä½ł èĥ½", + "社ä¼ļ ä¿Ŀéļľ", + "æ¯ĶèµĽ ä¸Ń", + "污水 å¤ĦçIJĨ", + "夫 å¦ĩ", + "ä¸Ģ å¹ħ", + "沿 æµ·", + "åı£ æĦŁ", + "ä½Ĩ åį´", + "å½ĵ æĹ¥", + "çļĦ æľĢ大", + "æ¯ı ä¸Ģä½į", + "没 äºĭ", + "çī¹ åĪ¥", + "å¼Ģ åѦ", + "è·¯ éĿ¢", + "å¿ĥçIJĨ åѦ", + "æĶ¾ ç½®", + "éĩįåºĨ å¸Ĥ", + "ä½ł èĩªå·±", + "æ¶Īè´¹èĢħ çļĦ", + "ä¸Ģ æ³¢", + "èѦ æĥķ", + "åį§ 室", + "注 å°Ħ", + "é£İ 鼨", + "沿 çĿĢ", + "åijĬ 訴", + "表 çİ°åĩº", + "åĽĽ æĺ¯", + "åı¤ åħ¸", + "æĽ´ éĩįè¦ģçļĦ", + "好 äºĭ", + "çľ¼ 泪", + "æ¨ ĵ", + "审 åĪ¤", + "碰 æĴŀ", + "车 ç«Ļ", + "è¿Ľåħ¥ äºĨ", + "éĽĨ åIJĪ", + "æł¼ å¤ĸ", + "宾 é¦Ĩ", + "æĶ¯ä»ĺ å®Ŀ", + "她 æĺ¯", + "æĺ¯ å¦Ĥä½ķ", + "人 次", + "çļĦ æĪIJåĬŁ", + "æĹł åĬĽ", + "æµ· æĭĶ", + "æĺ¥ åŃ£", + "éĥ½ ä¸įä¼ļ", + "çŃī å¤ļç§į", + "ä¸Ģ个 å°ı", + "åģľè½¦ åľº", + "让 æĽ´å¤ļ", + "è¿Ļ çĤ¹", + "æĪIJ åĵģ", + "éĴ ī", + "éģĩ è§ģ", + "çıŃ ä¸»ä»»", + "æĦı æĦ¿", + "çļĦ åIJĮåѦ", + "游 è§Ī", + "åİĭ 缩", + "åľ¨ ä¼łå¥ĩ", + "å¼¹ æĢ§", + "æĹ¥ åĨħ", + "ç¦ı建 çľģ", + "è§Ĵ èIJ½", + "åĪĨ å¼Ģ", + "ä¼ļ 让", + "å¤ĸ åĽ´", + "çĨŁæĤī çļĦ", + "çĨ Ķ", + "ä¸ĩ è¾Ĩ", + "å¤ľ éĹ´", + "车 身", + "ä¸Ń æľŁ", + "å®ĮåĸĦ çļĦ", + "åĵģ ç±»", + "åıĭ è°Ĭ", + "éĢīæĭ Ķ", + "éªij 士", + "å½ ¦", + "çļĦ çľĭæ³ķ", + "åĽ½ çİĭ", + "è¾£ æ¤Ĵ", + "åıijå¸ĥ æŶéĹ´", + "åı¤ åŁİ", + "éļı æľº", + "ç« ĸ", + "å¼Ģ è¾Ł", + "ä¼Ĺ çĶŁ", + "没 åĬŀæ³ķ", + "åįĥ éĩĮ", + "æĿ¥æºIJ äºİ", + "çļĦ æĿĥåĪ©", + "æ¯Ķ åĪĨ", + "满æĦı çļĦ", + "ä¿® è¡Į", + "åĿ ł", + "大 æµ·", + "èİ ¹", + "åĩº 身", + "è« ĩ", + "åħ³ èĬĤ", + "åIJį 人", + "éľĢè¦ģ 注æĦı", + "æĹ© æĻ¨", + "å¤ĸ åįĸ", + "åıĪ è¦ģ", + "æ¶ī æ¡Ī", + "çĶ³è¯· 人", + "éĻĦè¿ij çļĦ", + "åĬłå¿« æİ¨è¿Ľ", + "æĸ° å¹´", + "大 è¡Ĺ", + "ä¸Ģ é»ŀ", + "èĭı å®ģ", + "æĤĦ æĤĦ", + "èĦ¾ æ°Ķ", + "å¸Į èħĬ", + "éļı åį³", + "æķ¢ äºİ", + "å®ŀè·µ ä¸Ń", + "æĺ¯ æ²¡æľī", + "æľī趣 çļĦ", + "æĿ¥èĩª äºİ", + "è£ģ åĪ¤", + "女 åŃ©åŃIJ", + "èĩ³ åħ³", + "èĩ³åħ³ éĩįè¦ģ", + "æĻº åĬĽ", + "èµ° åĩºåİ»", + "çŁŃ æĿ¿", + "大 åĽ½", + "çļĦ 认è¯Ĩ", + "å¹´ å¤ľ", + "åĨį åĪ°", + "åIJĮ æł·çļĦ", + "å¯Ĩ å°ģ", + "å¤ĸ交 éĥ¨", + "çĶŁ æķĪ", + "æĤ¨ åı¯ä»¥", + "ä½ł åĢij", + "è¿ĩ å¹´", + "å¼ ĵ", + "è¡Į æĿİ", + "æ¯Ķ èµ·", + "身 é«ĺ", + "è¿Ļ个 人", + "ä¸Ń å¤ĸ", + "éģĵ æŃī", + "çĽ¯ çĿĢ", + "亲 åŃIJ", + "éĹ ¸", + "çĻ½ äºij", + "èĦĸ åŃIJ", + "ä¸ĢåĪĩ éĥ½", + "æ· ij", + "è° ľ", + "åģ¶ çĦ¶", + "éĿł è°±", + "é«ĺ 管", + "ä¸ĭ åıij", + "æĶ¾ åĪ°", + "ç±» åĪ«", + "ä¸ĭ åĪĹ", + "æ·· ä¹±", + "åIJĪæ³ķ æĿĥçĽĬ", + "çݯ çIJĥ", + "æľīæķĪ åľ°", + "åķĨ æĪ·", + "æ¹ĸ 人", + "æµ· 岸", + "æĬķ 产", + "两 个æľĪ", + "éĥ½ éĿŀ常", + "å¢ŀ强 äºĨ", + "æĿ¥ åĪ°äºĨ", + "åī© ä½Ļ", + "æĤ¨çļĦ åŃ©åŃIJ", + "æµģ æ°´", + "æŃ£ ä¹ī", + "天 çĮ«", + "åģļ è¿ĩ", + "ä½ķ æŶ", + "æĪij åİ»", + "çľģ 份", + "å¥ĸ éĩij", + "该 å¦Ĥä½ķ", + "ä¸ĭ çıŃ", + "åģ¶ åĥı", + "æijĨ æĶ¾", + "æĸ° 模å¼ı", + "æĬķ è³ĩ", + "è·¯ åı£", + "åĨľæ°ij å·¥", + "大 åѸ", + "件 äºĭ", + "æł¹æľ¬ ä¸į", + "æµĵ 度", + "æµĵ åİļ", + "è½® èĥİ", + "æĪ¿ ä¼ģ", + "éĿŀ常 好", + "ä»İ ä¸Ń", + "人 æł¼", + "ç¿ ģ", + "æŶéĹ´ åĴĮ", + "è¿Ļ ä¸įæĺ¯", + "åĪ¸ åķĨ", + "æĥĬ 人", + "åĻ¨ å®ĺ", + "åĩĨ åĪĻ", + "æĥħ æĻ¯", + "æĽ´ é«ĺçļĦ", + "åѦ 家", + "泡 沫", + "åľ°æĸ¹ æĶ¿åºľ", + "å°± çŁ¥éģĵ", + "åij¼ åIJģ", + "ç»ı è´¸", + "èĬ± éĴ±", + "æľī ä¸Ģ次", + "æĦŁ æħ¨", + "ä¸Ģ åįĥ", + "å¤ľ æĻļ", + "詹 å§Ĩ", + "詹å§Ĩ æĸ¯", + "è¦ģ éĹ»", + "ç» Ĵ", + "æºIJ äºİ", + "çļĦ è´¨éĩı", + "注æĦı äºĭ项", + "æħ¢ æĢ§", + "稳å®ļ çļĦ", + "建设 åĴĮ", + "æĻ¯ 象", + "éĩı åĮĸ", + "çļĦ 話", + "è¯Ħ 级", + "æº ľ", + "红 åĮħ", + "éĢļ éģİ", + "社ä¼ļ 责任", + "æĸ° 产åĵģ", + "åĨ· éĿĻ", + "çľĭ ä¸įåĪ°", + "èģĶ éĤ¦", + "éŃ Ħ", + "çļĦ åīįæıIJ", + "çļĦåīįæıIJ ä¸ĭ", + "è¾ĥ 好", + "çļĦ æĦŁæĥħ", + "客æĪ· æıIJä¾Ľ", + "çĭ¬ èĩª", + "å¢ŀ æĶ¶", + "æĸĩ çĮ®", + "æĭ¼ åij½", + "管çIJĨ åĴĮ", + "æµģåĬ¨ æĢ§", + "åħ¨ 家", + "ä¸Ĭ æĸ¹", + "æݨåĩº çļĦ", + "ä¸ī åĽ½", + "ä¸Ģ个 æĺ¯", + "æĸ° ä¸Ģè½®", + "æĸĩåĮĸ éģĹ产", + "æ® º", + "大 æ¹¾åĮº", + "éĥ½ éľĢè¦ģ", + "çļĦ å®ŀéĻħ", + "ç· Ĭ", + "大 å¥ĸ", + "åħī èĬĴ", + "便 äºİ", + "çļĦ 表æĥħ", + "æ¼Ķ ç»İ", + "红 åĨĽ", + "å½ĵ æĪij", + "æ²» æĦĪ", + "é¢Ŀ 度", + "éĿ ľ", + "ä»»ä½ķ 人", + "è¡Ĺ 头", + "çī¹ æĸ¯", + "çī¹æĸ¯ æĭī", + "åĮ»çĸĹ æľºæŀĦ", + "ç»Ļ åŃ©åŃIJ", + "è§Ħ 磩", + "è£ ľ", + "çļĦ 身影", + "ä¸ĵ æłı", + "æĿ¥ 临", + "ç«¥ å¹´", + "å¤į èĭı", + "è¨ Ĥ", + "åŀĭ åı·", + "åĽ¾ æ¡Ī", + "ç®Ģ åİĨ", + "æĭ ±", + "èį· åħ°", + "ä»» æĦı", + "æī¿ æİ¥", + "è¿Ļ æīį", + "客 车", + "æľĿ çĿĢ", + "éłħ 缮", + "åı° é£İ", + "çļĦ æĪ¿åŃIJ", + "éª ı", + "æĿ± 西", + "éģĹ ä¼ł", + "è¶Ĭ å¤ļ", + "äºĨ ä»ĸçļĦ", + "ä¸Ĭ åij¨", + "管çIJĨ åĪ¶åº¦", + "失 ä¸ļ", + "çĶ· åıĭ", + "æİ¥ ç§į", + "å¨ģ åIJį", + "çĴ° å¢ĥ", + "åıijçĶŁ åľ¨", + "个 åĽ½å®¶", + "åĪĽæĸ° åıijå±ķ", + "æĶ¹åıĺ äºĨ", + "åģ¥åº· çļĦ", + "åĢ¼å¾Ĺ ä¸Ģ", + "åĢ¼å¾Ĺä¸Ģ æıIJ", + "åĽ¢ ä¼Ļ", + "åģĩ 设", + "åı° ä¸Ĭ", + "è§ĦèĮĥ åĮĸ", + "éĻª åIJĮ", + "座 æ¤ħ", + "åı¯ æĢľ", + "åħĭæĢĿ 主ä¹ī", + "æ³ķå¾ĭ 责任", + "ä¸Ģ é¡¿", + "æĬ¬ 头", + "为 éĩįçĤ¹", + "è¿ľ æ´ĭ", + "éĢı è¿ĩ", + "åħ¨çIJĥ åĮĸ", + "趣 åij³", + "票 æĪ¿", + "æ¯ı 人", + "åIJĦç§į åIJĦæł·", + "äºĨ åĩºæĿ¥", + "ç»Ŀ对 æĺ¯", + "ä¸ĭ å±ŀ", + "ä¸Ģ åıĮ", + "è¿Ļ åĿĹ", + "æĬĹ çĸ«", + "è¦ģ çĤ¹", + "å½¢æĪIJ çļĦ", + "æĪij çľĭ", + "ä¸ĩ éĩĮ", + "èĢĥ çłĶ", + "为 åħ¶", + "æ°ij 宿", + "å¤ļ ä½į", + "大 èĩ´", + "ä»ĺ è´¹", + "åħ¥ æīĭ", + "å±ħ 家", + "æīĢåľ¨ åľ°", + "人 身", + "è¿ĩ å¾Ĺ", + "è¯ķ è¯ķ", + "访 è°Ī", + "åĬł éĩį", + "å°± ä¸įä¼ļ", + "çĶŁäº§ ä¼ģä¸ļ", + "åĽŀ åĽ½", + "åºķ 线", + "赶 åĪ°", + "æĶ¯ éĺŁ", + "æĪij们 éĥ½", + "éĤ® æĶ¿", + "缴 èĩ³", + "éĴ¢ çIJ´", + "åħ ľ", + "çłĶ讨 ä¼ļ", + "æľĪ 亮", + "åĿļæĮģ 以", + "åħ¬å®ī éĥ¨", + "éĴ¢ 管", + "å°ı çĻ½", + "ç½® ä¸ļ", + "èģ ĭ", + "书 åĨĻ", + "æĿ ı", + "éħį æĸ¹", + "èĢĮ åıĪ", + "çijŀ 士", + "çķĮ çļĦ", + "èĢģ 大", + "æĪIJçĨŁ çļĦ", + "å¹² ä»Ģä¹Ī", + "ä¸ĵ项 æĸĹäºī", + "çŃī å¤ļ个", + "èĦ± 离", + "ä¸ī 个æľĪ", + "çłĶ究 åijĺ", + "æĹĭ 转", + "æŀģ èĩ´", + "åħį è´£", + "åħįè´£ 声æĺİ", + "å¾Īå¤ļ çݩ家", + "车 ä¸Ĭ", + "交 äºĴ", + "å·² æĺ¯", + "ä¸Ģ å°ı", + "çļĦ éĩįçĤ¹", + "èĬ± äºĨ", + "ä¸į æĺİ", + "æľīåħ³ è§Ħå®ļ", + "çĬ¹ å¦Ĥ", + "çľ ¸", + "å¯ ¡", + "çļĦ è¡£æľį", + "åĮħ 裹", + "身 åŃIJ", + "å¸ĪèĮĥ 大åѦ", + "äºĭ åħĪ", + "线 æĿ¡", + "æ³ķ åĪ¶", + "åħ» æĬ¤", + "稳å®ļ æĢ§", + "éĤ µ", + "åŀĦ æĸŃ", + "é¡ į", + "èĢĥ åı¤", + "æĿł æĿĨ", + "èĭı èģĶ", + "æ°´ çĶµ", + "åħ·ä½ĵ çļĦ", + "æ¿Ģ æ´»", + "æĪij æł¡", + "åĪļ å¼Ģå§ĭ", + "åĩ¸ æĺ¾", + "ç¦ ¾", + "åħ¼ èģĮ", + "éĢı éģİ", + "åľ¨ 游æĪıä¸Ń", + "社ä¼ļ åıijå±ķ", + "好 çİ©", + "å¹» æĥ³", + "ä¸į 代表", + "注æĦı åĬĽ", + "æ£ į", + "çĶ¨ æīĭ", + "ç¾İ 人", + "许å¤ļ 人", + "å¾Ī æĺ¯", + "çļĦ çłĶåıij", + "æīĵ åĩº", + "åIJĪä¼Ļ 人", + "ä¸Ģ å¤ľ", + "ç¼ĵ ç¼ĵ", + "ä¿® æŃ£", + "æĦŁ çŁ¥", + "ç»Ī 身", + "æ¿Ģ ç´ł", + "çݯå¢ĥ ä¸ĭ", + "次 ä¼ļè®®", + "ç»ıæµİ å¢ŀéķ¿", + "æī Ľ", + "åıij éħµ", + "åĪĨæŀIJ å¸Ī", + "åľ¨ æľªæĿ¥", + "主è¦ģ æľī", + "ä¸Ģ åŃ£åº¦", + "çļĦ 说æ³ķ", + "ä»İæĿ¥ 没æľī", + "è´§ 车", + "缩 å°ı", + "太 è¿ĩ", + "æķĪ åĬĽ", + "ä¸į ä¸ĭ", + "æĬķ 稿", + "èį¯ ä¸ļ", + "ç»Ħ éķ¿", + "ç«Ļ çĤ¹", + "å¾Ī åĸľæ¬¢", + "éIJ µ", + "åĬ¿ 头", + "æ¼ı æ´ŀ", + "æĦ¤ æĢĴ", + "åħħ å®ŀ", + "åĪĽä¸ļ æĿ¿", + "çĪ ª", + "æľª å¿ħ", + "åºķ éĥ¨", + "å¾Ĺ åĪĨ", + "人æ°ij åĮ»éĻ¢", + "äºĮæīĭ æĪ¿", + "å·²ç»ı 被", + "大 楼", + "æĸ° æĪ¿", + "辦 æ³ķ", + "çĶ¨ åĬĽ", + "æĭĵ 宽", + "åĨħ åľ¨", + "æĴŃ åĩº", + "饰 æ¼Ķ", + "ä¹Ł 让", + "ä½ľ çĤº", + "çī©ä¸ļ 管çIJĨ", + "åį´ ä¸į", + "为 ä¸ŃåĽ½", + "å±Ģ åĬ¿", + "ä¸į èĤ¯", + "æľĢ æĸ°çļĦ", + "åı¯ä»¥ éĢīæĭ©", + "æĺ¾ çİ°", + "å°± ç®Ĺæĺ¯", + "åľ¨ æł¡", + "é¾ Ł", + "两 æĿ¡", + "çļĦ å®ŀåĬĽ", + "è¶Ĭ 好", + "她 åľ¨", + "å¿ł è¯ļ", + "ä¹Ł éľĢè¦ģ", + "游æĪı æĵįä½ľ", + "è¶ħ åĩº", + "å¦Ĥæŀľ ä¸į", + "æīĢåľ¨ çļĦ", + "ä½ł è¿ĺ", + "以 åĨħ", + "æľī ä¸Ģå®ļ", + "åı¯ è¾¾", + "è·ij åĪ°", + "åī Ľ", + "建ç«ĭ åģ¥åħ¨", + "æķ´ 车", + "åīį æĸ¹", + "éĹ´ æİ¥", + "çŃ¹ å¤ĩ", + "çĸ² åĬ³", + "离 å¼ĢäºĨ", + "æ± Ŀ", + "éĿ¢ éĥ¨", + "ä¹ĭåīį çļĦ", + "åıĺ 为", + "å¦Ĥæŀľ 说", + "对 ä»ĺ", + "åĿĩ åı¯", + "被åijĬ 人", + "ç²¾ ç¾İ", + "èģļ ä¼ļ", + "çĿĢ æĢ¥", + "è°· æŃĮ", + "ä¸Ģ åı·", + "红 åĪ©", + "ä¼łå¥ĩ 游æĪı", + "å» ĸ", + "è´ ŀ", + "ä¹° åĪ°", + "éŃ ļ", + "ä½ĵ è´¨", + "å°ij äºĨ", + "æ³ī å·ŀ", + "åIJ Ł", + "ç»Ŀ ä¸į", + "é»ij æģ¶", + "é»ijæģ¶ åĬ¿åĬĽ", + "ä¸Ĭ æĺł", + "çļĦè¯Ŀ é¢ĺ", + "ä¸ĩ人 次", + "ä¸ĸ éĹ´", + "çĶ¨ å·¥", + "è´¯ ç©¿", + "å®Ŀ çŁ³", + "ä½ł 好", + "åĪĩ åī²", + "强 åĽ½", + "åĽŀ èIJ½", + "æ°´ æĻ¶", + "模 仿", + "æ´ª æ°´", + "éĢĻ 麼", + "åįģä¸ī äºĶ", + "ä½ ij", + "éĻ Ħ件", + "çļĦ å¢ŀéķ¿", + "éĻĦ å±ŀ", + "çİ° å·²", + "帮 ä½ł", + "éĩij çīĮ", + "é«ĺ åİŁ", + "åľ¨ 家éĩĮ", + "éĺ² èħIJ", + "ç¡®å®ŀ æĺ¯", + "宣 讲", + "天 æīį", + "ç»ıèIJ¥ 管çIJĨ", + "éĶħ çĤī", + "åIJĪ ä¸Ģ", + "è§Ĥ èµı", + "éķ¿ è¾¾", + "主ä¹ī æĢĿæĥ³", + "éĤ£ 麼", + "é£İ äºij", + "为主 çļĦ", + "æļij åģĩ", + "æĮģ ä¹ħ", + "å¼Ĥ åľ°", + "å¼Ģ éŨ", + "模 æĿ¿", + "æī¹ 次", + "ä¸į 便", + "天 çĶŁ", + "åĩł 个æľĪ", + "ä¸ĵ ç§ij", + "åı¦ æľī", + "åħ¬å¸ĥ çļĦ", + "æĩ ·", + "åľº åIJĪ", + "çļĦå¿ĥ æĢģ", + "è¿ĺ 好", + "å®ŀ æĪĺ", + "èĢģå¸Ī çļĦ", + "åħ© åĢĭ", + "åı¯ åľ¨", + "éĤ£ ä½į", + "å¥ł å®ļäºĨ", + "ä¿ĥ éĶĢ", + "æı´ åĬ©", + "ä¸ĩ çī©", + "æĥħ æĬ¥", + "é¦ĸåħĪ è¦ģ", + "æĸĩåĮĸ åĴĮ", + "éĥ½ å·²ç»ı", + "ä¸Ĭ ä¸ĸ纪", + "åĨľ åľº", + "大 æī¹", + "æĺİçĻ½ äºĨ", + "çļĦ æĪIJéķ¿", + "çļĦ æ¯ĶèµĽ", + "失 误", + "åģļ æĪIJ", + "ä»Ĭ天 å°ıç¼ĸ", + "é¢Ĩ è¢ĸ", + "æıIJåįĩ äºĨ", + "å¾IJ å·ŀ", + "ä»į æľī", + "è¿ĩ 滤", + "å¹½ é»ĺ", + "çĥŃ éĩı", + "ä¸Ģ é¦ĸ", + "æ¼Ĥ亮 çļĦ", + "åĩł ç§į", + "åĢ¡ è®®", + "å°±åı¯ä»¥ äºĨ", + "æİĴ åĪĹ", + "éĩį éĩį", + "ä¼ģä¸ļ åĴĮ", + "ä¸ĵ å±ŀ", + "çħ İ", + "亲 æĪļ", + "çĻ¾åĪĨ ä¹ĭ", + "稿 件", + "è¿ĺ å¾Ĺ", + "人 åĵ¡", + "äºī 夺", + "æĽ´ 容æĺĵ", + "大 èĩªçĦ¶", + "鼻 èħ¦", + "太 空", + "åľ° å¤Ħ", + "å¤ ¢", + "ä»ĸ 对", + "å¿ħ å°Ĩ", + "ä¸į å½ĵ", + "严 è°¨", + "åĩº åľº", + "å·²ç»ı æľī", + "é¢Ĩ åĨĽ", + "é«ĺ æ¡£", + "ä¸Ģ æīĢ", + "æł Ĺ", + "让 åѦçĶŁ", + "æĽ¹ æĵį", + "æŁIJ ä¸Ģ", + "伸 åĩº", + "èĬ± åįī", + "æ¸ħ éĨĴ", + "èģĶç³» æĸ¹å¼ı", + "åĪĨ å±Ģ", + "èħ ³", + "æ©¡ èĥ¶", + "éķ¿ å¾Ĺ", + "绿 åľ°", + "è¢ į", + "çļĦ èīºæľ¯", + "女 æľĭåıĭ", + "ä¸Ń è¶ħ", + "离 åŃIJ", + "å¤ļæł· åĮĸ", + "éĺ³ åı°", + "ä½İ 碳", + "ä¸Ģ ç±»", + "çŃīæĸ¹éĿ¢ çļĦ", + "å¾Ĺ 好", + "模 åħ·", + "ä¸ĩ 亿", + "çķĻ æĦı", + "临 æ²Ĥ", + "å°ij éĩı", + "çľĭ åIJij", + "ç»ıèIJ¥ èĢħ", + "çķĻä¸ĭ äºĨ", + "åĿı äºĨ", + "åijĬ åĪ«", + "羣 çIJĨ", + "ç¼´ è´¹", + "æĬĬ ä½ł", + "çļĦ ä»»åĬ¡", + "æĪij 对", + "ä¹° åħ¥", + "çĻ» ä¸Ĭ", + "æľī 两个", + "ä¸Ģ 头", + "æĵį æݧ", + "åħ¨ è¦ĨçĽĸ", + "çĿĢ æīĭ", + "å¢Ļ éĿ¢", + "å¤ļ æĸ¹", + "åı¯çĪ± çļĦ", + "ä¹Ł åı¯èĥ½", + "æľĢ æľī", + "è¿ĻäºĽ éĥ½æĺ¯", + "æĥ ¡", + "å® ®", + "å¾Ī å°ı", + "éĹ®é¢ĺ æĺ¯", + "åĿĩ æľī", + "å¾ģ éĽĨ", + "说 åĩº", + "æľī æĦı", + "é¢ Ĥ", + "æī¬ å·ŀ", + "åķĨä¸ļ 模å¼ı", + "çĶŁ èĤĸ", + "æįIJ 款", + "å² Ĥ", + "ç¾İ æĻ¯", + "è¿ĺ 羣", + "æĭ¥ æĬ±", + "身ä½ĵ åģ¥åº·", + "æ·± å¤Ħ", + "çľ¼ ç¥ŀ", + "çļĦ 形象", + "ä¼ĺ è¶Ĭ", + "å½ĵ æĪIJ", + "åĮº åĪĨ", + "åİ» éĻ¤", + "注 å®ļ", + "å§IJ 妹", + "åĮº åĨħ", + "é© ļ", + "æļĹ ç¤º", + "æĺİ äº®", + "æħ° éĹ®", + "å¸Ĥåľº 份é¢Ŀ", + "çĮª èĤī", + "çļĦ èµĦéĩij", + "åİĨ ç»ı", + "å§ĭç»Ī åĿļæĮģ", + "çĶŁ æľº", + "ä¸į 顾", + "éĩij åĪļ", + "大 声", + "éĻķ 西çľģ", + "é² į", + "åĨľä¸ļ åĨľæĿij", + "æľī 害", + "éŨ è¯Ĭ", + "æ¯ı ä¸Ģ次", + "çļĦ åĽłç´ł", + "é¢Ŀ å¤ĸ", + "åİ¿ 级", + "çļĩ åIJİ", + "åĽ½ ä¼ģ", + "é¦ĸ éĢī", + "ç¼ĸ åĨĻ", + "æĭ¿ èµ·", + "åģ· åģ·", + "ä¸İ ä¸ŃåĽ½", + "åįĸ 家", + "ç»Ļ ä»ĸ们", + "ç¥ŀ è¯Ŀ", + "åѸ æł¡", + "æĪij ä¸Ģ缴", + "çŁ¥éģĵ äºĨ", + "åį Ĵ", + "åĴĮ åľ°åĮº", + "ä»Ģä¹Ī éĥ½", + "çĶ» 家", + "æľ¬ çĿĢ", + "ä½Ļ åIJį", + "审 çIJĨ", + "ä¸Ģ åIJij", + "åıijå±ķ è¶ĭåĬ¿", + "åĮº éĹ´", + "注åĨĮ èµĦæľ¬", + "çIJ ¦", + "ä¸į åı¯ä»¥", + "çļĦ åĦ¿åŃIJ", + "åĢ¼ çıŃ", + "ä¸¥æł¼ çļĦ", + "å®ŀä½ĵ ç»ıæµİ", + "æľī æĿĥ", + "æĪij åıĪ", + "éĵ¶ æ²³", + "ç«ĭ 马", + "æĿĢ äºĨ", + "åĮħ 容", + "管 家", + "身 é«Ķ", + "éĵ ħ", + "å°ı åŃIJ", + "管çIJĨ ç³»ç»Ł", + "æľīçļĦ 人", + "é£İ çĶµ", + "æĻºèĥ½ åĪ¶éĢł", + "ç²¾ ç¡®", + "æĭĽåķĨ å¼ķ", + "æĭĽåķĨå¼ķ èµĦ", + "äºĮæīĭ 车", + "åİ¿ å§Ķ", + "èīº 人", + "å¥ ķ", + "è¿İ æĿ¥äºĨ", + "ç»ĵæĿŁ äºĨ", + "çļĦ ä¼łç»Ł", + "æĭ¼ æIJı", + "奥 迪", + "çĸij æĥij", + "ä¹ĭ æĹ¥èµ·", + "æłĩå¿Ĺ çĿĢ", + "åľ° åįĢ", + "è¯ł éĩĬ", + "åĪ° æľŁ", + "åħ¨ éĥ½", + "çŁŃ æļĤ", + "æĺ¯ æĪijåĽ½", + "æĪij å·²ç»ı", + "æ»´ æ»´", + "天 èµĭ", + "对 她", + "åį«çĶŁ éĹ´", + "çĶŁäº§ åŁºåľ°", + "æĹ¥ è®°", + "çļĦ æķĻåѦ", + "åĵ ĩ", + "æ°ij äºĭ", + "è¿ĺ åİŁ", + "æīĭ ä¸ŃçļĦ", + "çļĦ èī¯å¥½", + "æ· «", + "ä¸Ńåħ± ä¸Ń央", + "åĪ ĥ", + "åĵ Ħ", + "åľ¨ ä»ĸçļĦ", + "å°Ī æ¥Ń", + "åľº éĿ¢", + "éĤ» å±ħ", + "çĹ Ĵ", + "å¦ Ħ", + "å¤ĸ ç§ij", + "ä¸į éĢĤ", + "举åĬŀ çļĦ", + "é Ĥ¹", + "åħļçļĦ 建设", + "çĻ¼ 表", + "è·¨ çķĮ", + "æ²ī æ·Ģ", + "大 çīĩ", + "è¶Ĭ é«ĺ", + "å°Ĩ æĺ¯", + "è§ī éĨĴ", + "åĤ¨ åŃĺ", + "å¢ŀ 大", + "ä¸į 让", + "æķ´ å½¢", + "å¹³åı° ä¸Ĭ", + "åĩł ä½į", + "è¯ī æ±Ĥ", + "好 ä¸į好", + "åľ į", + "æĸĩ æľ¬", + "éĢ² åħ¥", + "ç´ į", + "æł¹ æĵļ", + "èįī æ¡Ī", + "åħŃ ä¸ª", + "åĭ ¿", + "åĪ¶ æĪIJ", + "饮 æ°´", + "æ°¸ æģĴ", + "èĩª æĿĢ", + "åı¸ 马", + "éļ¾ çĤ¹", + "为 æĪij们", + "å¼ §", + "åī© ä¸ĭçļĦ", + "åĩĨå¤ĩ 好", + "çļĦ æľĢä½³", + "èģĶåIJĪ ä¼ļ", + "æĤ£èĢħ çļĦ", + "æĪijä¸į çŁ¥éģĵ", + "ä¸ĭ ä¸Ģ个", + "åıijå±ķ æĸ¹åIJij", + "ç¬ ¨", + "æīĢ以 æĪij们", + "åĨĻ äºĨ", + "éĢł æĪIJäºĨ", + "æ²Ļ æ¼ł", + "çŃĽ éĢī", + "çģ¾ åĮº", + "ä¸Ĭ çľĭ", + "éħ ¶", + "æ»ļ åĬ¨", + "éļ¾ åħį", + "åIJī åĪ©", + "ä¸Ģ ä¸Ģ", + "ç²¾ å¯Ĩ", + "伸 æīĭ", + "礼 仪", + "åħ¨ æĺ¯", + "è¶Ĭ 大", + "ä¸Ń æłĩ", + "åıĸ åĨ³", + "åıĸåĨ³ äºİ", + "éĢĶ ä¸Ń", + "讨 åİĮ", + "æīĭ åĨĮ", + "第 ä¹Ŀ", + "åŃĶ åŃIJ", + "çĦ¶ å¾Į", + "ä¸Ģ åħ±", + "æµ· æĬ¥", + "款 å¼ı", + "æķ´ 天", + "è¾¹ çķĮ", + "è·¯ è¾¹", + "æĻĭ 级", + "åIJIJ 槽", + "çļĦ åħ³æ³¨", + "æĪij 没æľī", + "å°±æĺ¯ åľ¨", + "缮 çļĦæĺ¯", + "åį³ä½¿ æĺ¯", + "顶 å°ĸ", + "å·²ç»ı åľ¨", + "å®īåħ¨ éļIJæĤ£", + "æłĩ æĿĨ", + "åįĹ éĢļ", + "ä¼ļ 对", + "座 ä½į", + "èµ¢å¾Ĺ äºĨ", + "åİŁæĿ¥ çļĦ", + "身 为", + "书 åºĹ", + "è¢Ń åĩ»", + "ä»Ĭ æĻļ", + "以 èī²", + "以èī² åĪĹ", + "æĬĸ éŁ³", + "åį´ 没æľī", + "丧 失", + "çļĦ å±ĢéĿ¢", + "åįģåĽĽ äºĶ", + "çŃī 缸åħ³", + "æ±ĩ æĢ»", + "å¤ĸ 表", + "为 æ°ij", + "éľĩ æĥĬ", + "å¥Ĺ è·¯", + "çĬ¯ç½ª å«Įçĸij", + "å°Ĩ 以", + "çİĩ é¢Ĩ", + "éħĴ åIJ§", + "è¡Įä¸ļ åıijå±ķ", + "å¹´ èĩ³", + "åĻ¨ æĿIJ", + "åĴĮ æĬĢæľ¯", + "æľĢ å°ı", + "è¿Ļä¸Ģ åĪĩ", + "èģĮ 称", + "å½ĵ ä½ľ", + "æİĢ èµ·", + "åĴ ĭ", + "ä¸Ń éĥ¨", + "æīĭ èĩĤ", + "ç½¢ äºĨ", + "媳 å¦ĩ", + "æ´½ è°Ī", + "æĹ¶ä»£ ä¸ŃåĽ½", + "人çĶŁ çļĦ", + "æŀģ éĻIJ", + "ç¦ Ħ", + "åĮº æĶ¿åºľ", + "æľ¬ éĴ±", + "礼 åĵģ", + "çļĦ éĤ£ä¸ª", + "侦 æŁ¥", + "太å¤ļ çļĦ", + "å®ŀæĸ½ æĸ¹æ¡Ī", + "é«ĺ æłĩåĩĨ", + "æĮĩæĮ¥ éĥ¨", + "åĢ¾ æĸľ", + "çī¹èī² 社ä¼ļ", + "çµIJ æŀľ", + "éĴ» çŁ³", + "移 æ¤į", + "çī¹ ç§į", + "èĩª æĦ¿", + "æĭľ çĻ»", + "åįķ 身", + "åį´ åıĪ", + "åĪ¥ 人", + "åIJĪ è§Ħ", + "æľº çĶµ", + "çī¹ æĦı", + "å½ĵåīį ä½įç½®", + "ä¹° 家", + "åIJĪ 约", + "èĤ© èĨĢ", + "为 åĩĨ", + "家 è£ħ", + "çļĦ çĥŃæĥħ", + "éĿŀ éģĹ", + "çļĦ éŃħåĬĽ", + "åİŁ åijĬ", + "社ä¼ļ åIJĦçķĮ", + "ä¹° çļĦ", + "å¤ļ åIJĥ", + "éĽķ å¡ij", + "èµ· ä¹ī", + "åĬł åī§", + "éĤ£ä¸Ģ åĪ»", + "å°Ĩ è¿Ľä¸ĢæŃ¥", + "æ¡Ĥ æŀĹ", + "æĽ´ 强", + "对 ä¼ģä¸ļ", + "æĹł æĦı", + "ä¹łè¿ijå¹³ æĸ°", + "æµģ 失", + "å¾® 软", + "缸 对äºİ", + "座è°Ī ä¼ļ", + "主 èIJ¥ä¸ļ", + "主èIJ¥ä¸ļ åĬ¡", + "ç§ģ åĭŁ", + "å±ķ示 äºĨ", + "常æĢģ åĮĸ", + "è² ´", + "符 åı·", + "å¹´è½» çļĦ", + "å°± éľĢè¦ģ", + "ä¹Ł æĽ¾", + "çļĦæĥħ 绪", + "è¾¾ æłĩ", + "èĩ ¨", + "ä½į å±ħ", + "ä»ħ 为", + "é¦ĸ 家", + "éĺ´ éĺ³", + "ä¸įåĨį æĺ¯", + "åĽłä¸º å®ĥ", + "ä¼ģä¸ļ åľ¨", + "çĺ ¾", + "åIJ¬ è§ģ", + "åİŁ æľī", + "åĪ¶ è£ģ", + "å¯Ĥ å¯ŀ", + "éĢļè¿ĩ 对", + "æ»ij éĽª", + "è¿Ļ å¼ł", + "çļĦ çIJĨ解", + "æĸ° ä¸ŃåĽ½", + "è¿Ļ åĦ¿", + "ä½İ ä»·", + "æĥ³ è¿ĩ", + "çļĦ ä¿¡å¿ĥ", + "建çŃij çī©", + "çļĦ é¢ľèī²", + "ä¸į åºĶ该", + "æĹłçĸij æĺ¯", + "å¼ķèµ· äºĨ", + "åħ¨ åijĺ", + "æĿ° åĩº", + "è¿Ļæĺ¯ æĪij", + "èª °", + "èĺ ĩ", + "éĺµ åľ°", + "åħħ åĢ¼", + "çŁ¿ ä¸ļ", + "çĿĢ ä»ĸ", + "ä¿¡ 访", + "ä¸ĩ è¾¾", + "æij© æĵ¦", + "å¼Ģ 端", + "èı² å¾ĭ", + "èı²å¾ĭ 宾", + "车 åŃIJ", + "æľ¬èº« çļĦ", + "çģ«è½¦ ç«Ļ", + "常 å·ŀ", + "为 代表", + "为代表 çļĦ", + "广 çĶµ", + "亲 人", + "åı³ æīĭ", + "éĽĨ è£ħ", + "éĽĨè£ħ ç®±", + "çļĦ åį°è±¡", + "æ©Ł æľĥ", + "åĮĨ åĮĨ", + "åħī çĶµ", + "大 æĸ¹", + "è¿ĺ æľª", + "åĪ© 好", + "ç»Ŀ 大å¤ļæķ°", + "åľ¨ è¿Ļç§į", + "ä¸Ģ ç»Ħ", + "æĸ° èĤ¡", + "转 åıij", + "æ³ķ åºŃ", + "æĹł æīĢ", + "éģĵ è·¯ä¸Ĭ", + "çŁ¿ å±±", + "èij ī", + "æĶ¶ åĽŀ", + "称 ä¹ĭ", + "称ä¹ĭ 为", + "æıŃ éľ²", + "åı£ 岸", + "åIJ ¼", + "å¿ĥ æĥ³", + "çļĦ 梦æĥ³", + "éĽ ¯", + "ä¹ĭ åĪĿ", + "å¥ĸ 项", + "订 éĺħ", + "èĵĿ 天", + "åĿ¦ åħĭ", + "ç«ĭ æ¡Ī", + "èģĶ æīĭ", + "ä½Ĩæĺ¯ æĪij", + "帮 æĪij", + "ä»ħ 代表", + "说 æĪij", + "çļĦ è¶ĭåĬ¿", + "æ¯Ķè¾ĥ 大", + "èµ° å»Ĭ", + "éĩįçĤ¹ é¡¹çĽ®", + "èµĮ åľº", + "åIJį çīĩ", + "æĦŁ åı¹", + "åľ¨ åľ°ä¸Ĭ", + "åıij çĥŃ", + "èĮĥ çķ´", + "çļĦ éģĵè·¯", + "éĩij èī²", + "ä»ĸ åıĪ", + "ä¼ļ 产çĶŁ", + "æ°ij åĽ½", + "å®ĺæĸ¹ ç½ijç«Ļ", + "æĶ¶çĽĬ çİĩ", + "çļĦ åĪ°æĿ¥", + "çļĦ åĬŀæ³ķ", + "æĶ¹ åĪ¶", + "ä¸ĩ ç§ij", + "ä¸į äºĪ", + "è¿ĻäºĽ éĹ®é¢ĺ", + "çĪ± ä¸Ĭ", + "çIJĥ åľº", + "è´£ 令", + "æİĪ 课", + "åľ¨ é¦Ļ港", + "ç»Ĩ èħ»", + "å¤ļ ä¸ĩ", + "åIJĮ å¹´", + "大 使", + "æĸ ĭ", + "ä¹Ł 为", + "æĥł å·ŀ", + "åIJī 祥", + "çĶ° åĽŃ", + "åĽ½å®¶ éĺŁ", + "éĩį çĶŁ", + "åľ¨ åħ¶", + "é¦Ļ åij³", + "è´Ł èį·", + "亲 åĪĩ", + "èĩª 豪", + "没 éĶĻ", + "åĽłä¸º åľ¨", + "æĺŁ æĺŁ", + "éĤ ij", + "è¿ĺæľī å¾Īå¤ļ", + "æij© æīĺ", + "æij©æīĺ 车", + "æŃ¥ è¡Į", + "管çIJĨ ä½ĵç³»", + "èĦļ ä¸ĭ", + "éģİ åİ»", + "æ±ī è¯Ń", + "对 ä¸įèµ·", + "çļĦ ç»ıåİĨ", + "åıĬ 缸åħ³", + "ä¸įå°ij 人", + "éĩį ç£ħ", + "åĬ³åĬ¨ èĢħ", + "大åĬĽ åıijå±ķ", + "æĢİä¹Ī åģļ", + "çĭĹ çĭĹ", + "举åįĹ äºļ", + "åĭĩ äºİ", + "åħ¬ éĸĭ", + "çĵ· çłĸ", + "åıĤ çħ§", + "广æĴŃ çĶµè§Ĩ", + "举 åĬ¨", + "æ±Ł 西çľģ", + "æķĪ èĥ½", + "åĶ¯ æľī", + "éĿ¢ è²Į", + "èĩªåĬ¨ 驾驶", + "æ¦ľ åįķ", + "å½ĵ æĪij们", + "仲 è£ģ", + "æľ¨ æĿIJ", + "ç±³ åħ°", + "çĻ½ éĵ¶", + "çļĦ 人éĥ½", + "å°± åĥıæĺ¯", + "æŃ¥ åħ¥", + "åįł çĶ¨", + "åĩ» è´¥", + "让 大家", + "ä¼ļ è®©ä½ł", + "åİ¿ æĶ¿åºľ", + "è¦ģ çĶ¨", + "çŃī å½¢å¼ı", + "åįĩ é«ĺ", + "责任 æĦŁ", + "å¤ĩ çĶ¨", + "ä»ĸ 认为", + "æ¸ħåįİ å¤§åѦ", + "ä»ĸ èĩªå·±", + "éĸ± è®Ģ", + "太平 æ´ĭ", + "éĶģ å®ļ", + "çŃ Ĩ", + "è¿Ļ çīĩ", + "æī§ æĶ¿", + "è¿ĶåĽŀ æIJľçĭIJ", + "å°± æѤ", + "éģĩ åĪ°äºĨ", + "å¼Ģå¹ķ å¼ı", + "管çIJĨ éĥ¨éŨ", + "姿 åĬ¿", + "设 æĥ³", + "åĽĽ åŃ£", + "æĬĢæľ¯ 人åijĺ", + "å·® çĤ¹", + "è¾ŀ èģĮ", + "èĢģ 師", + "çļĦ æĦŁåıĹ", + "ä¹Ł éĿŀ常", + "å¹´ ä¸ĬåįĬå¹´", + "æĢª çī©", + "èĮĥ æĸĩ", + "æĪĺ å½¹", + "åIJ« ä¹ī", + "åħ¨ è¿ĩç¨ĭ", + "èĢĮ éĿŀ", + "éĢļ讯 åijĺ", + "è¿Ļæł· æīįèĥ½", + "æľº ç»Ħ", + "è£ ı", + "çķ¶ çĦ¶", + "èµĮ åįļ", + "åIJĦ æľī", + "å·¥ä½ľ æľºåĪ¶", + "äºĭ åIJİ", + "åī§ éĻ¢", + "å±Ĭ æŶ", + "åĺ´ éĩĮ", + "主 线", + "ä¸Ģ åľĪ", + "主è¦ģ åİŁåĽł", + "å°¸ ä½ĵ", + "åĮ»çĸĹ åĻ¨æ¢°", + "ä½ł æĢİä¹Ī", + "ä½Ĩ çĶ±äºİ", + "æŶ 空", + "çĶ· æľĭåıĭ", + "çĶľ èľľ", + "é«ĺ åľ°", + "æĻ ĸ", + "èĴIJ éĽĨ", + "åĩĿèģļ åĬĽ", + "å¤ĩ åıĹ", + "æĸĩ åĪĽ", + "马 æĿ¥", + "马æĿ¥ 西äºļ", + "æŁ´ æ²¹", + "使 人", + "æķĻ ä¼ļ", + "ç§ĭ 天", + "æĺİ çıł", + "åħŃ åįģ", + "çݯå¢ĥ ä¸Ń", + "æ¸ħ æĻ¨", + "积æŀģ åıĤä¸İ", + "å·ħ å³°", + "为 æľŁ", + "çŃ¾ åŃĹ", + "æĦŁ æ¿Ģ", + "ç§ĭ åŃ£", + "æĿij åŃIJ", + "æ¢ħ 西", + "æļ´ 鼨", + "çĶŁæ´» åľ¨", + "çªĹ æĪ·", + "æģ¶ åĬ£", + "纯 ç²¹", + "åľ¨ æİ¥åıĹ", + "没 èĥ½", + "è¡Į 人", + "åĭ º", + "æĭ¨ æīĵ", + "ä½ľ åĩºäºĨ", + "çļĦ 主é¢ĺ", + "æľª ä¾Ĩ", + "ä¸Ń æľĢ", + "æ¾ ľ", + "é«ĺ è¡Ģåİĭ", + "åħ´ èµ·", + "æŃ£ èĥ½éĩı", + "åŁ¹è®Ń çıŃ", + "æİ¥ åħ¥", + "çĦ¶åIJİ åĨį", + "åѦçĶŁ 们", + "é¢ĨåħĪ çļĦ", + "çģ« çĥŃ", + "ä¸ĵ èģĮ", + "æĪĸèĢħ 说", + "建 è¨Ń", + "é» ı", + "对 åħ¬åı¸", + "çī¹ æľīçļĦ", + "åħī èį£", + "å½ĵ åľº", + "éĿ¢ åŃIJ", + "èµĦ产 管çIJĨ", + "æĹ¶æľŁ çļĦ", + "çŀ İ", + "åįİ ä¸ľ", + "åıĪ ä¸Ģ次", + "èĥİ åĦ¿", + "å®ļ çĤ¹", + "头 çĹĽ", + "液 ä½ĵ", + "æĺ¯ä¸Ģ ä½į", + "帽 åŃIJ", + "å¹´ èµ·", + "ä¸į ä½İäºİ", + "è¾ĥ å°ij", + "éĿ¢ä¸´ çĿĢ", + "å±Ĥ å±Ĥ", + "èĿ´ èĿ¶", + "èī° èĭ¦", + "éĺ¿ æł¹", + "éĺ¿æł¹ å»·", + "æ¦Ĥ æĭ¬", + "请 éĹ®", + "èµ· åºĬ", + "å±Ģ å±Ģéķ¿", + "稳 åģ¥", + "å¦Ĥæŀľ æĪij们", + "éħĴ ç²¾", + "æĪ· åı£", + "æĦŁ æĤŁ", + "æĪij们 éľĢè¦ģ", + "æĬĢ èīº", + "èĩª åªĴä½ĵ", + "è¿Ľ åĮĸ", + "æ¿ĢçĥĪ çļĦ", + "ä½ĵ 温", + "èļ ķ", + "èĩ´ è¾ŀ", + "宪 æ³ķ", + "ä¸Ģ çŃīå¥ĸ", + "çĵ¶ é¢Ī", + "æĥł æ°ij", + "èµ° è·¯", + "çİ° ä»»", + "åķĨ éĩı", + "ä¸ĭ 车", + "åĪ ł", + "責 ä»»", + "èŀįåIJĪ åıijå±ķ", + "ç´ł æĿIJ", + "æ²¹ ä»·", + "åģļ 人", + "çŀ ª", + "æĶ¹éĿ© åĪĽæĸ°", + "çļĦ åĮºåĪ«", + "è·¨å¢ĥ çĶµåķĨ", + "æ¶īåıĬ åĪ°", + "æīĺ 管", + "æĪij è¿ĺæĺ¯", + "åĿIJ æłĩ", + "ç½ij 讯", + "å½ĵåľ° çļĦ", + "追 溯", + "åľŁ èĢ³", + "åľŁèĢ³ åħ¶", + "åºķ ä¸ĭ", + "åĩł åįģå¹´", + "ç©¿ è¿ĩ", + "çĶŁæĢģ æĸĩæĺİ", + "æݨ èĸ", + "æݨèĸ ¦", + "éł Ĩ", + "åĴ³ åĹ½", + "åĪĨ æĪIJ", + "çĹķ 迹", + "æĪ· ç±į", + "éĥ½ ä¸įèĥ½", + "æĻļ ä¼ļ", + "åĢ ©", + "ä½ĵ åĬĽ", + "è¿Ļ个 èģĮä¸ļ", + "æĹł å½¢", + "åıª æĥ³", + "è¿Ľ åıĸ", + "æĿĢ æŃ»", + "èĦ Ĭ", + "äºij åįĹçľģ", + "æľª çŁ¥", + "ç¾İ èģĶ", + "ç¾İèģĶ åĤ¨", + "å¤ĸ å½¢", + "诱 æĥij", + "çĽ £", + "è¡Į 使", + "åłĨ 积", + "çĨŁ ç»ĥ", + "éĺIJ è¿°", + "æľĢ大 éĻIJ度", + "å·¡ æŁ¥", + "夺 åĨł", + "ä¼ģä¸ļ æĸĩåĮĸ", + "çĭ® åŃIJ", + "ä¿Ŀ å®Ī", + "ä¸ºæł¸å¿ĥ çļĦ", + "æī© æķ£", + "åĪ¶éĢł åķĨ", + "æŁĶ 软", + "为ä¸Ģä½ĵ çļĦ", + "游 çİ©", + "çĶŁ çĹħ", + "幫 åĬ©", + "åĶ± æŃĮ", + "æīį åı¯ä»¥", + "宽 æĿ¾", + "è¦ģ æ¯Ķ", + "æĺ¯ æĢİæł·", + "çģ° èī²", + "çİĭ åĽ½", + "æIJħ æĭĮ", + "计 éĩı", + "åij¨åĽ´ çļĦ", + "æĻºèĥ½ æīĭæľº", + "常 åĬ¡", + "常åĬ¡ åī¯", + "é© ´", + "å°Ĩ è¿ij", + "寻 常", + "ä¸ŃåĽ½ å¸Ĥåľº", + "容 åĻ¨", + "å±± ä¸Ĭ", + "èĥĮåIJİ çļĦ", + "亲 å¯Ĩ", + "æīĢ以 说", + "éİ ®", + "çļĦ çIJĨçĶ±", + "大 åŁİå¸Ĥ", + "常 å¹´", + "æĹħ游 ä¸ļ", + "å°±æĺ¯ è¿Ļæł·", + "åĨį æĿ¥", + "é«ĺ ä½į", + "åĨħ 饰", + "æŀĦ éĢł", + "ä¸Ģ èµ·æĿ¥", + "çĶ³ è«ĭ", + "å·²ç»ı å¼Ģå§ĭ", + "çļĦ åĬ¨ä½ľ", + "被 è¿«", + "éģį å¸ĥ", + "åīĸ æŀIJ", + "å°ı äºĭ", + "å¿ĥ ä¸ŃçļĦ", + "ä½ĵåĪ¶ æĶ¹éĿ©", + "çļĩ 家", + "æķĻ åłĤ", + "åIJĥ å®Į", + "åĽ½æ°ij åħļ", + "æĺİç¡® äºĨ", + "åıijå±ķ è§ĦåĪĴ", + "第ä¸Ģ æŃ¥", + "å¾Ĺ èµ·", + "åľ¨ åĵª", + "çļĦ è·¯ä¸Ĭ", + "é» Ķ", + "çķ¶ æĻĤ", + "大åĬĽ æĶ¯æĮģ", + "åıĮ éĩį", + "çŁ¥éģĵ èĩªå·±", + "åIJĪä½ľ åįıè®®", + "æ°Ķ åĬ¿", + "éķ¿æķĪ æľºåĪ¶", + "ç½ķ è§ģ", + "åĽŀ æĿ¥äºĨ", + "ä»ĸ ä¼ļ", + "ä¸Ń æĸ°", + "ä¸Ńæĸ° ç½ij", + "çļĦ åķĨåĵģ", + "èµł éĢģ", + "決 å®ļ", + "å¸Ĥåľº çĽij管", + "çķĻ åѦçĶŁ", + "çĶµ åİĭ", + "äºļ 马", + "äºļ马 éĢĬ", + "è¿ĺæĺ¯ æ¯Ķè¾ĥ", + "ä¿ĥè¿Ľ äºĨ", + "æµģ åħ¥", + "æijĦ åĥı", + "æijĦåĥı 头", + "æıIJ åıĬ", + "åıij æİĺ", + "æī¾ åĩº", + "æ¢Ŀ 件", + "ç¹¼ çºĮ", + "æĪij åĸľæ¬¢", + "å¥ İ", + "æ¦ľ æł·", + "å¼Ģ èĬ±", + "æ²ī éĩį", + "åŁº åĩĨ", + "ä»ħä»ħ æĺ¯", + "轨éģĵ 交éĢļ", + "åĶIJ å±±", + "çŃī ä¸Ģç³»åĪĹ", + "ä¸įè¿ĩ æĺ¯", + "åŃĺåľ¨ çĿĢ", + "èĬ± çĶŁ", + "å¤ ·", + "ç»Ī 究", + "ä¹Łæĺ¯ ä¸Ģ个", + "åįģ åŃĹ", + "èĸª éħ¬", + "伤 å¿ĥ", + "æĺ¥ ç§ĭ", + "åĨ· åį´", + "ç²¾ çģµ", + "çļĦ åľ°åĽ¾", + "æ¯Ķ çī¹", + "æ¯Ķçī¹ å¸ģ", + "æĢ§ åĪ«", + "ä½Ļ ä¸ĩåħĥ", + "ä¸įå¿ĺ åĪĿå¿ĥ", + "å¿ĥ çĸ¼", + "æĽ² 线", + "é«ĺ ä½İ", + "è¦ı å®ļ", + "æĻ¯ èī²", + "è¦ģ 说", + "åħ¬åı¸ å°Ĩ", + "液 åİĭ", + "è¿Ŀ 约", + "åİļ 度", + "åºŀ 大çļĦ", + "è¿ĺæĺ¯ å¾Ī", + "é¦ĸåħĪ æĺ¯", + "çµ ²", + "åĬ¡ å®ŀ", + "並 ä¸Ķ", + "å¢ŀ è¿Ľ", + "ç»Ħç»ĩ å¼Ģå±ķ", + "èµ·æĿ¥ äºĨ", + "è¾ĥ å°ı", + "导 游", + "两 åľ°", + "ç¿ ĺ", + "çģ¿ çĥĤ", + "é£İ éĩĩ", + "æĶ¯ 线", + "æĶ¯çº¿ ä»»åĬ¡", + "娱ä¹IJ åľĪ", + "天津 å¸Ĥ", + "åĮħ åĽ´", + "æľ¬ èµĽåŃ£", + "éĩįè¦ģ 讲è¯Ŀ", + "åıĮ åIJij", + "åįİ ä¸½", + "éĶ ¤", + "åĦ¿ 女", + "åįĸ åĩº", + "ä¾Ĩ 說", + "ä»ĭç»į ä¸Ģä¸ĭ", + "åIJ¦ 认", + "åĭ Ŀ", + "æĻ®éĢļ 人", + "çļĦ åĬ¨åĬĽ", + "涨 åģľ", + "åŁºéĩij 管çIJĨ", + "ä¸Ģ个 éĩįè¦ģ", + "è¿IJ æ²³", + "çħ ŀ", + "è´¢æĶ¿ éĥ¨", + "è¡Įä¸ļ åįıä¼ļ", + "éĥ½ å°Ĩ", + "è¨Ģ 论", + "ä¸ĭ ä¾Ĩ", + "墨 西", + "墨西 åĵ¥", + "åĽłä¸º ä»ĸ们", + "æĢİä¹Ī åĽŀäºĭ", + "åĬłå¤§ 对", + "èĬ Ń", + "çīĮ åŃIJ", + "ä¼ļ 使", + "妹 åŃIJ", + "ç«Ļ éķ¿", + "å¿ħ å¤ĩ", + "æłij æľ¨", + "æģ¶ æĦı", + "æ²³ éģĵ", + "å¯Į è£ķ", + "ç¹ģ åįİ", + "代表 åĽ¢", + "æµij 身", + "é¦ĸ ä½į", + "èĪªç©º åħ¬åı¸", + "鼻 å½±", + "ä¸ĵ è¾ij", + "æ°´ æºIJ", + "ä¸Ń æ¯Ĵ", + "並 ä¸į", + "èĢĮ åİ»", + "é ĥĿ", + "äºİ æѤ", + "æĸĩåĮĸ 建设", + "èĤ¯å®ļ ä¼ļ", + "å¸ĮæľĽ 大家", + "æıı åĨĻ", + "ä½İ è°ĥ", + "æĸ°åħ´ 产ä¸ļ", + "æ·Ħ åįļ", + "æĶ¾ å¼Ģ", + "çļĦ æĢ§æł¼", + "çĸ¾çĹħ çļĦ", + "æķ´ é¡¿", + "线ä¸Ĭ 线ä¸ĭ", + "éĢī 项", + "çļĦ 认åı¯", + "æķ´ é½IJ", + "çĶļ ä¹Ī", + "çľģ åĨħ", + "åı¤ 人", + "æ°ij ä¿Ĺ", + "çī¡ 丹", + "éŨ çªĹ", + "éĤ£ æł·çļĦ", + "çĽijäºĭ ä¼ļ", + "ç¿¡ ç¿ł", + "ç¦ ¹", + "åįĥä¸ĩ ä¸įè¦ģ", + "æĶ¶ 缩", + "çļĦ æĸĩåŃĹ", + "åĴĮ å°ļ", + "æĮĩ 令", + "åħ±äº§ åħļåijĺ", + "çļĦ çĪ¶äº²", + "å®Į å·¥", + "åĬ¡ å·¥", + "马 æĭī", + "马æĭī æĿ¾", + "æµĭ è¯Ħ", + "å² ļ", + "ä¸į åģļ", + "ä¸ĥ å¹´", + "åĿĩ ä»·", + "主 è§Ĥ", + "å¾Ī ä¸įéĶĻ", + "èĤ¡ä¸ľ 大ä¼ļ", + "äºĶ ä¸Ģ", + "é£İ åIJ¹", + "å¼Ģ éĩĩ", + "è¿Ļä¹Ī 大", + "èĥ½ çľĭåĪ°", + "èĢĥ è¯Ħ", + "åį³ 便æĺ¯", + "çݰ代 åĨľä¸ļ", + "æ¯Ķè¾ĥ é«ĺ", + "è¦ģ çľĭ", + "没 äºĨ", + "解 決", + "çݯ æ¯Ķ", + "åĨ² åĬ¨", + "æ·± å¤ľ", + "åĩł åįĥ", + "ä¿ ı", + "ç½ij æ°ij", + "å°± 没", + "ä»ĸ 表示", + "éĩı åŃIJ", + "æĹ©é¤IJ åĬłçĽŁ", + "åįĬ å²Ľ", + "æIJŀ ç¬ij", + "ä¸Ĭ æĬ¥", + "å¯ ©", + "é¢Ħ 订", + "èľĤ èľľ", + "æŁ¥ æī¾", + "ä¼Ĺ æīĢ", + "ä¼ĹæīĢ åij¨", + "ä¼ĹæīĢåij¨ çŁ¥", + "æĹ© æĹ¥", + "åıij æī¬", + "åĴĮ 个人", + "åĬłåħ¥ äºĨ", + "åĸ® ä½į", + "åĪĨ æĺİ", + "第ä¸Ģ æī¹", + "ç¾İ åĨĽ", + "æĿĢ æīĭ", + "éŨ å¤ĸ", + "åķĨ åľĪ", + "ä¸Ģ åĪ»", + "çļĦçľ¼ ç¥ŀ", + "éľ Ħ", + "äºĽ ä»Ģä¹Ī", + "åĬł æ·±", + "æ¯ı ä½į", + "å¸Ĥ éĿ¢ä¸Ĭ", + "åıĶ åıĶ", + "çļĦ éĤ£ç§į", + "粤 港澳", + "è´´ å¿ĥ", + "æĸĩåĮĸ 产ä¸ļ", + "红 æĹĹ", + "åĺī åħ´", + "æĶ¶ çĽĺ", + "å®ĮæĪIJ åIJİ", + "ä¼ģä¸ļ 管çIJĨ", + "纵 横", + "ä¸į ä¿¡", + "æĪIJ éĥ½å¸Ĥ", + "æ´Ĺ 澡", + "举è¡Į çļĦ", + "çĶ¢ çĶŁ", + "ç©¿ ä¸Ĭ", + "åĪļ 好", + "åħī 线", + "æīĵ æŀ¶", + "è¿Ļ æľ¬ä¹¦", + "åĶ®åIJİ æľįåĬ¡", + "åĩł åĪĨ", + "ä¸Ĭ 次", + "ä¸į åĪĨ", + "产 åIJİ", + "éģ¿ å¼Ģ", + "ç»Ī æŀģ", + "代表 大ä¼ļ", + "æ¼Ķ æĬĢ", + "åĽŀ è´Ń", + "åѦ è´¹", + "éĺ» ç¢į", + "ä¸Ģ大 æī¹", + "ç«£ å·¥", + "åĨ³ å®ļäºĨ", + "ä½Ĩ å¦Ĥæŀľ", + "çĶµ æµģ", + "ä¸Ŀ 毫", + "èĥ½å¤Ł åľ¨", + "éĶĢåĶ® æĶ¶åħ¥", + "åľ¨ åŃ¦æł¡", + "æ°´ åĩĨ", + "è§Ĩ 线", + "èĩª åľ¨", + "åķĨä¸ļ éĵ¶è¡Į", + "为äºĨ 让", + "çį² å¾Ĺ", + "çݩ家 æľĭåıĭ", + "éĿ¢ èĨľ", + "åĪĨ åī²", + "åī§ æľ¬", + "ç« Ń", + "说 å¾Ĺ", + "æĥ³ çŁ¥éģĵ", + "çļĦ人 çī©", + "èĮħ åı°", + "åIJĮ ä¸Ģ个", + "æķ°æį® ä¸Ńå¿ĥ", + "çĶ Ħ", + "åĸľ æĤ¦", + "ä¸ĭæĿ¥ çļĦ", + "å®ļ åIJij", + "æŀģ åħ·", + "çļĦ åľŁåľ°", + "éĤ£ åĢĭ", + "æijĦ åħ¥", + "äºĨ æĪijçļĦ", + "马 è·¯", + "åħ¨ 社ä¼ļ", + "è®® æ¡Ī", + "å±ĭ åŃIJ", + "åIJį åı«", + "åĮ ª", + "åľ¨ å¤ĸéĿ¢", + "åįİ åįĹ", + "åıij è´§", + "å¯Ĵ åĨ·", + "é«ĺçŃī æķĻèĤ²", + "详ç»Ĩ çļĦ", + "个 é¡¹çĽ®", + "çĶŁäº§ åĬĽ", + "æŶ 常", + "å°± æľĥ", + "ä¸ĩ èĤ¡", + "éĻĮçĶŁ 人", + "æıı ç»ĺ", + "å½ĵ çĦ¶æĺ¯", + "æĭī åĬ¨", + "éĵ¾ æĿ¡", + "æī£ éĻ¤", + "ä¸Ģ缴 éĥ½", + "å°ı åŃ©åŃIJ", + "伤 åı£", + "第äºĮ å±Ĭ", + "è´Ń ç½®", + "çļĩ 马", + "æĹł èģĬ", + "表 åĨ³", + "诸 å¦Ĥ", + "åĵį èµ·", + "é£İ æļ´", + "ä¸Ģæµģ çļĦ", + "ç ·¨", + "解æĶ¾ åĨĽ", + "室 å¤ĸ", + "å°± è¿Ļä¹Ī", + "å³ ¶", + "æīĢæľī 人éĥ½", + "æIJľç´¢ å¼ķæĵİ", + "çļĦ æĪIJæľ¬", + "åħļ æĶ¿", + "åıijè¡Į 人", + "çļĦ äºĭå®ŀ", + "对 该", + "åıĹ æįŁ", + "ä¿Ħ ä¹Į", + "é²ľ èĬ±", + "åĨľ èį¯", + "æŀģ éĢŁ", + "æĢ¥ æĢ§", + "两 ä¼ļ", + "ä¸ĢèĪ¬ æĿ¥è¯´", + "æµ· é²ľ", + "åĨ Ī", + "çĶ¨ 人", + "çĶ¨äºº åįķä½į", + "åĢ ª", + "åĦª æĥł", + "æł¹ æºIJ", + "åĽ¢ è´Ń", + "ç¾İ æ´²", + "ä¸ĭ è¡Į", + "å¹´ æľ«", + "èľ ¡", + "è¯ģ 件", + "åľ¨ æĪijåĽ½", + "ä¸į åºĶ", + "æĮī æŶ", + "åłª 称", + "åľº ä¸Ĭ", + "å¹²éĥ¨ èģĮå·¥", + "æľī å¾Ī大çļĦ", + "æķ°åŃĹ ç»ıæµİ", + "æ¼Ķ ç»ĥ", + "æį® ç»Łè®¡", + "å¾Ģ æĿ¥", + "广åijĬ æľįåĬ¡", + "çļĦ è·Ŀ离", + "æŃ ¸", + "è¨Ģ è¯Ń", + "被 èªī", + "被èªī 为", + "åĭī 强", + "å°Ĭ æķ¬", + "ä¸ĩ 亿åħĥ", + "ä¸ŃåĽ½ åĽ½éĻħ", + "å¹² é¢Ħ", + "å¹´ 产", + "èĢķ åľ°", + "èĮ İ", + "åį³ æĺ¯", + "æĺ¨ æĻļ", + "æĪIJ为 ä¸Ģ个", + "çºł æŃ£", + "åij½ åIJį", + "é¢ģ å¸ĥ", + "çĮľ æµĭ", + "ä¿ĿèŃ· æĶ¿çŃĸ", + "æĭ ¢", + "æ´» æ³¼", + "çŃī éĥ¨éŨ", + "åѦ åĪ°", + "å¢ŀåĢ¼ ç¨İ", + "èĪª 线", + "åĨ ¤", + "åįģ åĩłå¹´", + "æݧèĤ¡ èĤ¡ä¸ľ", + "ä¸Ģ éŨ", + "个 å·¥ä½ľ", + "ä¸ªå·¥ä½ľ æĹ¥", + "æĸ° 西", + "æĸ°è¥¿ åħ°", + "论 è¯ģ", + "ä» Ĩ", + "åı¦å¤ĸ ä¸Ģ个", + "æĶ¹ ç¼ĸ", + "严 ç¦ģ", + "åĸľ 好", + "个人 ä¿¡æģ¯", + "满æĦı 度", + "åĵ ¨", + "å¸Ī èµĦ", + "æĶ¹ 为", + "ç«ŀäºī 对æīĭ", + "åĩº çĤī", + "åķĨ 人", + "大 æ£ļ", + "æĮĩ导 ä¸ĭ", + "å¦ĩ ç§ij", + "è¼ ª", + "æī ģ", + "åIJĮæŶ è¿ĺ", + "并 éĢļè¿ĩ", + "æĪĺ éĺŁ", + "èĶĵ 延", + "ä¿ ŀ", + "éĢĤå½ĵ çļĦ", + "åīį è¾Ī", + "åĵģ åij³", + "湿 åľ°", + "æĪIJ åŀĭ", + "ä¸į åıªæĺ¯", + "æĥ© ç½ļ", + "åĩºåı° äºĨ", + "çİ© 游æĪı", + "æīį åıijçİ°", + "åºĶ èģĺ", + "å¤ĸ æĿ¥", + "åįł é¢Ĩ", + "å±ķ æľĽ", + "å« Ĥ", + "港 èĤ¡", + "æ¡Į ä¸Ĭ", + "æĶ¯ æŁ±", + "çļĦæĥħ å½¢", + "广éĺĶ çļĦ", + "æĶ¯ è¡Į", + "å´© æºĥ", + "æľĪ ä¸Ń", + "æľĪä¸Ń æŬ", + "ç»į åħ´", + "临 è¿ij", + "æĬ¤ æłı", + "æļ ®", + "åįķ èģĮä¸ļ", + "è¾¹ å¢ĥ", + "æĹ¥ çħ§", + "ä¸Ģ åłĨ", + "缴 å¾Ħ", + "åħ±åIJĮ ä½ĵ", + "æĸ°åįİ ç½ij", + "æīĵ 好", + "çĶµåĬ¨ 汽车", + "ä¸į æĺİçĻ½", + "éĢĻ 裡", + "缼 大", + "çİĭ æľĿ", + "åĨį ä¸Ģ次", + "åĬŀåħ¬ åİħ", + "è´¨ æĬ¼", + "åIJĪ åĩ»", + "人们 对", + "鼶 é£Ł", + "éĥ½ä¸į çŁ¥éģĵ", + "çļĦ è¯Ńè¨Ģ", + "åĭŁéĽĨ èµĦéĩij", + "åĬ¨ èĦī", + "å½ ¤", + "è¿Ļ åĩłå¹´", + "çŁŃ è§Ĩé¢ij", + "太 é«ĺ", + "常 å§Ķä¼ļ", + "åĬł çıŃ", + "éĩį å¿ĥ", + "åªĴä½ĵ æĬ¥éģĵ", + "没 æ³ķ", + "éĹ» åIJį", + "çĥŃ åº¦", + "å¹¿æ³Ľ çļĦ", + "åħŃ å¤§", + "çī© ä½ĵ", + "ä¸į 该", + "é¢ĺ 主", + "精彩 çļĦ", + "为 è¿Ľä¸ĢæŃ¥", + "èĻ ŀ", + "åĽº çĦ¶", + "è´µå·ŀ çľģ", + "çºł ç»ĵ", + "代çIJĨ 人", + "æ³ķå®ļ 代表", + "åı¦ä¸Ģ ç§į", + "ä¸į åIJ«", + "æĭ¯ æķij", + "ä¼ļ ç»Ļ", + "è¯Ĺ è¯į", + "åIJĮ ç±»", + "å¾Ĺ ä¸įåĪ°", + "æĬĵ ç´§", + "以 åħ¶", + "åħ¥ åħļ", + "è¿ĺ åı¯", + "æľŁ åĪĬ", + "å¾Īå¤ļ æŶåĢĻ", + "æĹ¥ åIJİ", + "åħ¬ 约", + "ä¸Ģ 举", + "æ¯Ķè¾ĥ å¤ļ", + "éĩij æ²Ļ", + "æį ŀ", + "æİĴ åĩº", + "æѦ æľ¯", + "ä¸į æĸ·", + "ä¸Ń èĢĥ", + "ä¿¡ èµĸ", + "ä»İä¸ļ 人åijĺ", + "çģ« çĦ°", + "éĨĴ æĿ¥", + "ä½İ 温", + "éĢ¾ æľŁ", + "åĬ± å¿Ĺ", + "éħ ¥", + "åı¯è°ĵ æĺ¯", + "è¿Ļ æĦıåij³çĿĢ", + "é¢ł è¦Ĩ", + "åĮĹ京 大åѦ", + "ä¸ĵ 线", + "åıĬ 以ä¸Ĭ", + "è¨ ª", + "èĢĮ åIJİ", + "çŁ¥ ä¹İ", + "ä¸Ģ对 ä¸Ģ", + "å¨ĥ å¨ĥ", + "çģ¾ éļ¾", + "åħ¨ å±Ģ", + "æīĢå¾Ĺ ç¨İ", + "å®ŀ æĥł", + "èļĤ èļģ", + "ä¹Ł çŁ¥éģĵ", + "温 åĴĮ", + "èIJ½ ä¸ĭ", + "åŀĭ ä¼ģä¸ļ", + "åĨį ä¹Ł", + "ä¾Ľ çĥŃ", + "é«ĺ æ½®", + "çĢı覽 åĻ¨", + "çļĦ 巨大", + "åħĪ 天", + "å¹´ ä¸ŃåĽ½", + "类似 çļĦ", + "çIJĨäºĭ ä¼ļ", + "空 éĸĵ", + "çģµ æĦŁ", + "åĬĽ æ°Ķ", + "带 ä¸Ĭ", + "ä¸į好 æĦıæĢĿ", + "æľī ä½ķ", + "å·² åľ¨", + "åıĸ åĩº", + "è¿Ŀæ³ķ çĬ¯ç½ª", + "åŃ¦ä¹ł 贯彻", + "åľ° 带", + "楼 梯", + "çŃī æĥħåĨµ", + "ä»İ åīį", + "çļĦ ä¹łæĥ¯", + "ç³Ł ç³ķ", + "å°± èĥ½å¤Ł", + "è© ķ", + "ä¸Ģ å¾ĭ", + "æĮ« æĬĺ", + "åİŁæĸĩ åľ°åĿĢ", + "å½ĵ å±Ģ", + "ä¸į éĢļ", + "æķ° åįĥ", + "éĺŁä¼į 建设", + "æŶ èĬĤ", + "åģļ èµ·", + "çļĦ è®°å¿Ĩ", + "ç½ij绾 å®īåħ¨", + "åĩ¡ æĺ¯", + "æ° ¯", + "éĽķ åĪ»", + "åŁĥ åıĬ", + "æĪij åı¯ä»¥", + "çĽij çIJĨ", + "æĽ´ åħ·", + "åŁİ 管", + "èĭ ¯", + "åı¥ åŃIJ", + "èĭ¥ æľī", + "ä»İæĿ¥ ä¸į", + "缸åħ³ è´Łè´£", + "å®īåħ¨ æĦŁ", + "æĽ´ è¦ģ", + "çļĦæĥħ æĦŁ", + "çī¢ çī¢", + "è¾ĥ 好çļĦ", + "æ° ®", + "ç¬ij è¯Ŀ", + "车 å±ķ", + "ä¹ĭ ç¾İ", + "ç®Ģ 约", + "ç±»åŀĭ çļĦ", + "èĢģ åĮĸ", + "çľĭ ä½ł", + "è¿ĩ åĪĨ", + "éŨ åīį", + "ä¸Ģ éĹ´", + "æĥ³ åİ»", + "åª Ľ", + "åľŁ è±Ĩ", + "åıĪ 称", + "ä¸Ń ä¿¡", + "åŃĺ éĩı", + "马 äºij", + "èĩ´ 使", + "åħĪ åīį", + "èĢģ åŃIJ", + "æīĵ æī®", + "æ¯ķä¸ļ äºİ", + "æ¯ķä¸ļ åIJİ", + "ç¾İ好 çĶŁæ´»", + "å·¥ä¸ļ ä¼ģä¸ļ", + "就好 äºĨ", + "èħIJ èļĢ", + "çıį çıł", + "åĪ° è¿ĻéĩĮ", + "æīĢéľĢ çļĦ", + "è¿Ļæĺ¯ åĽłä¸º", + "çIJĨæĥ³ çļĦ", + "å·®å¼Ĥ åĮĸ", + "é ®", + "é® ®", + "äºļ 太", + "æĹł ç©·", + "æıIJ çİ°", + "ä¸ĵä¸ļ æĬĢæľ¯", + "çĶ¢ æ¥Ń", + "åѦ åŃIJ", + "ç§ij å¹»", + "åįłåľ° éĿ¢ç§¯", + "ä¸į åĩĨ", + "æľªæĪIJ 年人", + "æĶ¶ å½ķ", + "è¿ĺ 款", + "éĴ¢ çŃĭ", + "æ¼ ¢", + "å¾Ĺ æĦı", + "综åIJĪ ä½ĵ", + "æŀģ é«ĺ", + "åįķ è¯į", + "é«ĺæķĪ çļĦ", + "骨 头", + "æī§ çĿĢ", + "缼 ä¸ĸ", + "模 çī¹", + "æĽ´ èĥ½", + "ç»Ŀ æľĽ", + "对åºĶ çļĦ", + "æ¨ Ĭ", + "æĸ° ä¸ī", + "æĸ°ä¸ī æĿ¿", + "æģ° æģ°", + "åIJį 家", + "æł¸å¿ĥ æĬĢæľ¯", + "个 å°ı", + "æĢİä¹Ī ä¼ļ", + "说 ä¸įå®ļ", + "西 çĵľ", + "åĵ İ", + "ç¢ Ł", + "å¿ħ ä¸įåı¯", + "å¿ħä¸įåı¯ å°ij", + "ä¹ĭ éĸĵ", + "åĪĨ 管", + "交éĢļ äºĭæķħ", + "å¼Ģ åĬŀ", + "å¾ģæ±Ĥ æĦıè§ģ", + "äº ¨", + "鼻åŃIJ éĥµ", + "鼻åŃIJéĥµ 件", + "ä¿¡æģ¯ æľįåĬ¡", + "ä½ł è§īå¾Ĺ", + "缴 è§Ĥ", + "å·² å®ĮæĪIJ", + "åĪĨ ä¼ļ", + "åĽŀ åįĩ", + "éļ »", + "好 人", + "äºĨ解 ä¸Ģä¸ĭ", + "åį« æµ´", + "æľĢ çĪ±", + "åºŀ 大", + "客 æĪ¿", + "çijŀ åħ¸", + "éĥ½ ä¸įæĺ¯", + "é¤ ¨", + "èĹ ī", + "çļĦ åIJĦ项", + "为 缮æłĩ", + "çļĦ è®¤çŁ¥", + "å½±åĵįåĬĽ çļĦ", + "夸 å¼ł", + "佩 æĪ´", + "æ±ĩ çİĩ", + "çļĦ çĪ±æĥħ", + "æĺ¥ é£İ", + "æĺ¯ æĪijçļĦ", + "æ¨ ¹", + "åįĬ å°ıæŶ", + "å±± åİ¿", + "å±± 西çľģ", + "èĢĮ è¿Ļ", + "æĽ´å¤ļ ä¿¡æģ¯", + "è¿ĺ æľīä¸ĢäºĽ", + "ç²¾ ç»ĨåĮĸ", + "ç¾İ åѦ", + "çĶ± æĸ¼", + "ä»ħä¾Ľ åıĤèĢĥ", + "å¾Ī é«ĺçļĦ", + "åıł åĬł", + "è¿Ļä¹Ī 说", + "å±ķ åĩº", + "åĽĽ å¤Ħ", + "ä¸ĩ 家", + "æĭĽ åĭŁ", + "çļĦ 强大", + "æĤ£ æľī", + "å°ı äºİ", + "ä¹Łè®¸ æĺ¯", + "对 èĩªå·±çļĦ", + "èģĮä¸ļ æķĻèĤ²", + "æĿ¥ è¿Ľè¡Į", + "æ¡£ 次", + "æīĵ èµ¢", + "éĥ½æľī çĿĢ", + "åº ¸", + "è¯Ń æ°Ķ", + "çĶ² éĨĽ", + "空 åĨĽ", + "车 åĨħ", + "åĽłä¸º ä½ł", + "å®ŀ æķĪ", + "æĥħ ä¾£", + "åıijè¾¾ åĽ½å®¶", + "éķľ åŃIJ", + "æ¯į å©´", + "ä½Ĩæĺ¯ ä»ĸ", + "积æŀģ æİ¨è¿Ľ", + "大å¹ħ 度", + "çļĦ 女åĦ¿", + "é¤IJ æ¡Į", + "åIJ¬ å¾Ĺ", + "çļĦ 积æŀģæĢ§", + "好 åIJ§", + "æĹ¥ æ¶Īæģ¯", + "æľī ä»»ä½ķ", + "æ¯Ĵ åĵģ", + "æĹ©çĤ¹ åĬłçĽŁ", + "第ä¸Ģ 天", + "å°½ åĬĽ", + "æł ĸ", + "主 æīĵ", + "æĺ¯ä¸Ģ åIJį", + "çĪĨ æĸĻ", + "äºĭä¸ļ åıijå±ķ", + "å¾® åķĨ", + "äºİä¸Ģä½ĵ çļĦ", + "çĶŁ çĮª", + "èĩªçĦ¶ èµĦæºIJ", + "çŀĦ åĩĨ", + "è§Ħ模 åĮĸ", + "并 ä¸İ", + "èĤ¥ èĥĸ", + "家 çĶ¨", + "大 çĪ·", + "é¢Ħ åijĬ", + "æĿ¥ åģļ", + "éĺ³ åİ¿", + "æŀĦ çŃij", + "é¢ģ å¥ĸ", + "åİĨåı² æĸĩåĮĸ", + "æľįåĭĻ æĪĸ", + "æĢ» åĨ³èµĽ", + "åıij åŀĭ", + "æĪij 羣çļĦ", + "æĽ ¦", + "åıĤ ä¼ļ", + "èĦĨ å¼±", + "åĩĨ åħ¥", + "èħ¹ éĥ¨", + "åı¸ 令", + "æĤ² åī§", + "天 ä¸Ĭ", + "åı£ ä¸Ń", + "ä¸ĩ 个", + "åѦ ä¸ļ", + "æıIJ åĢ¡", + "两 è¾¹", + "大 èĤ¡ä¸ľ", + "åı¤ éķĩ", + "è¡Ģ ç³ĸ", + "çļĦ ç¨ĭ度", + "æ£ī èĬ±", + "åIJİ åı°", + "å°± åĮ»", + "æķ´ æķ´", + "èĴ ²", + "çĽĪåĪ© èĥ½åĬĽ", + "ç± ½", + "èĦ «", + "çľĭ éĩį", + "家 éķ·", + "èģĺ çĶ¨", + "èµĽ éģĵ", + "åīį èĢħ", + "建 èŃ°", + "å¾ĭå¸Ī äºĭåĬ¡", + "èīºæľ¯ åĵģ", + "æľī èĩªå·±çļĦ", + "åIJ¦ å®ļ", + "社 åĽ¢", + "åij¨ äºĶ", + "带 åĪ°", + "å·¥ä½ľ ä¼ļè®®", + "èĤ¡ æľ¬", + "å¤ĸ åĮħ", + "家 åħ¬åı¸", + "çĽij çĭ±", + "èĪ Ĭ", + "åIJį æł¡", + "西 æ¹ĸ", + "è¶ħè¿ĩ äºĨ", + "åįĹ å±±", + "ç»Ħ 件", + "åĢ¼å¾Ĺ 注æĦı", + "æĮ£ æīİ", + "äºĭ 迹", + "ç¶ĵ çĩŁ", + "ç§ij 室", + "好 åIJĹ", + "æ¤ħ åŃIJ", + "åľĪ åŃIJ", + "ä½Ĩ 她", + "æµģ çķħ", + "åIJĦèĩª çļĦ", + "èģĮ åijĺ", + "è¡į çĶŁ", + "åħ¨ åľº", + "æĴ¤ éĶĢ", + "åį´ 被", + "å®ģ éĿĻ", + "åīį æīĢ", + "åīįæīĢ æľª", + "åīįæīĢæľª æľī", + "主 ä¸ļ", + "åĮĹ ç¾İ", + "è¯Ħ å®ļ", + "åĵģ å°Ŀ", + "大家 éĥ½åľ¨", + "主 å¸ħ", + "ç»Ĩ å¿ĥ", + "ä¿¡æģ¯ æĬ«éľ²", + "çļĦ ç«ŀäºī", + "éĢĻ樣 çļĦ", + "ç§ijåĪĽ æĿ¿", + "éĩĩ æijĺ", + "票 æį®", + "éĢIJ å¹´", + "èĭ± è¶ħ", + "è¡Įä¸ļ åĨħ", + "人 寿", + "åIJİ åĭ¤", + "å¦Ĥ æĦı", + "ç¬Ķ è¯ķ", + "æ·¡æ·¡ çļĦ", + "ä¸į èĪĴæľį", + "ä½ĵ 积", + "ä¹Łä¸į è¦ģ", + "éĿ¢ æĸĻ", + "æł· æľ¬", + "ç¥ ģ", + "æĮī è§Ħå®ļ", + "大æ¦Ĥ æĺ¯", + "æĥħåĨµ è¿Ľè¡Į", + "åIJĦ åįķä½į", + "çļĦ ç¬ij容", + "åĩºèī² çļĦ", + "代表 æĢ§", + "çļĦ ç¾İ好", + "éĴ ¦", + "å¾® çĶŁçī©", + "è¶Ĭ æĺ¯", + "æĸ¹ åı¯", + "å¹² èĦĨ", + "éģĬ æĪ²", + "çļĦ åħ´è¶£", + "éĹ® è´£", + "åĽłä¸º æĪij们", + "èĢĥ éĩı", + "çĶŁ çĶŁ", + "éĺ» åĬĽ", + "ä¸į åħģ许", + "æıIJ è®®", + "åĩı æĮģ", + "åıªæĺ¯ ä¸Ģ个", + "æĪij æĬĬ", + "åıijçİ° èĩªå·±", + "å¢ŀ å¹ħ", + "å¦ į", + "èĹĿ è¡ĵ", + "ä¸Ģ家 人", + "åĪĨ 级", + "çļĦ æķ°éĩı", + "è½® èŀįèµĦ", + "çŃī åĽłç´ł", + "大 夫", + "èģĺ 请", + "é£İ æľº", + "绽 æĶ¾", + "ä»»ä½ķ ä¸Ģ个", + "éł Ĥ", + "éĺ¶ çº§", + "æĬĬ 她", + "è¿Ľ åĨĽ", + "èĥ½ åģļåĪ°", + "åŁ¹è®Ń æľºæŀĦ", + "çī© æĸĻ", + "ç«¥ è¯Ŀ", + "æĮĩ导 æĦıè§ģ", + "éĺ ®", + "æ·±åħ¥ æİ¨è¿Ľ", + "主 æľº", + "æ¸Ķ ä¸ļ", + "ä¸į æľį", + "æµĵ éĥģ", + "è¡Ĺ ä¸Ĭ", + "ä¾Ŀ 次", + "æŶ 段", + "æ¢ µ", + "çļĦ åĸľçĪ±", + "å¾Ī éķ¿", + "åĪĿ 级", + "æŀľ æĸŃ", + "æĬ¢ æķij", + "é¼ĵ èĪŀ", + "ä¾Ľ éľĢ", + "æ·±åħ¥ å¼Ģå±ķ", + "产ä¸ļ éĽĨ群", + "åĻª éŁ³", + "åIJ¬ çĿĢ", + "æ·±åĪ» çļĦ", + "å¿į åıĹ", + "çĶµ ç£ģ", + "强 èĢħ", + "æ»ĭ åij³", + "æĽ¼ èģĶ", + "åı¯ä»¥ 缴æİ¥", + "大 ç±³", + "æŃ· åı²", + "æĶ¿åĬ¡ æľįåĬ¡", + "åħ¬ å¼ı", + "社 群", + "éģĵ士 èģĮä¸ļ", + "ä¹ĭ æĥħ", + "æµ· æ°´", + "æ¼Ķ å¥ı", + "åºĹ éĩĮ", + "迹 象", + "åıijå±ķ çIJĨ念", + "é«ĺ 空", + "åij¨ åĪĬ", + "åĽŀ åĪ°äºĨ", + "ä¸į éĢĤåIJĪ", + "åłµ å¡ŀ", + "åĬ Ī", + "æ°´ ä¸Ĭ", + "çĢij å¸ĥ", + "纳ç¨İ 人", + "çĩĥ æ²¹", + "å·¥ç¨ĭ é¡¹çĽ®", + "峡 è°·", + "æľī éĴĪ对æĢ§", + "åľĨ å½¢", + "æľ¬ å¸Ĥ", + "è¿Ļ è¯Ŀ", + "管çIJĨ èĢħ", + "ç¡®è¯Ĭ çĹħä¾ĭ", + "æĬĬ æīĭ", + "彩 èī²", + "ä¸Ĭ åīį", + "夯 å®ŀ", + "ç¾Ĭ èĤī", + "å¾Ģ å¹´", + "æĵħ èĩª", + "è¿· 人", + "èĪª æ¯į", + "ç²¾ ç»Ĩ", + "åľ¨ æĪijçļĦ", + "åĪĽ æĬķ", + "麦 åħĭ", + "æľĪ ç»ı", + "åĮĹ æµ·", + "ä¹ĭ æĺŁ", + "åı¶ åŃIJ", + "å¸Ĥåľº ç«ŀäºī", + "è¿Ļ äºĭ", + "åıĥ èĪĩ", + "产 åľ°", + "åĶ ī", + "åķĨåĵģ æĪ¿", + "èĪª è¿IJ", + "ä¼ĺ å¼Ĥ", + "ä»ĸ们 æĺ¯", + "鼨 æ°´", + "è¯į æ±ĩ", + "åĨľ çĶ°", + "欧 éĺ³", + "çŁŃ 线", + "管 ç½ij", + "æł¹ åŁº", + "åıªæľī ä¸Ģ个", + "éŀĭ åŃIJ", + "å¸Ĥ å§Ķ书记", + "åĪ» æĦı", + "è¡Į 车", + "åıĪ 被", + "åı¯éĿł æĢ§", + "è´ ±", + "ä»» åij½", + "åºĶ åľ¨", + "å°± å¾Ĺ", + "æľįåĬ¡ ä½ĵç³»", + "æĶ¿ æĿĥ", + "åıijè¨Ģ 人", + "è¿ĩ å¾Ģ", + "两 åıª", + "èĻ½ 说", + "éĢģ ä¸Ĭ", + "ä»Ģä¹Ī äºĭ", + "æķ£ æĸĩ", + "æİĮ æݧ", + "èĸĦ å¼±", + "ä¸ĭéĿ¢ å°±", + "主è¦ģ åĨħ容", + "å¾Ī éĩįè¦ģçļĦ", + "å°± 说", + "çĻ½èī² çļĦ", + "éĤ£ä¸ª æŶåĢĻ", + "ç»ı纪 人", + "çļĦ æ¯į亲", + "ç¬Ķè®° æľ¬", + "åºķ å±Ĥ", + "è¿ij 代", + "解 说", + "è²ł 責", + "æľĢ大 åĮĸ", + "åķĨ éĵº", + "æł¡ åıĭ", + "æ² ģ", + "ä¸į åĩºæĿ¥", + "éĻ· éĺ±", + "ç¨ ħ", + "åħ¬å¸ĥ äºĨ", + "åĩĢ åĢ¼", + "çĽ¸å¯¹ è¾ĥ", + "ç¬ Ľ", + "æł¸ ç®Ĺ", + "åįİ ä¾¨", + "æĢ¥ æķij", + "æĮº 好", + "åħĴ ç«¥", + "äºĮ èĥİ", + "åĩº èĩª", + "åĿ Ł", + "æīĭ ä¸ĭ", + "å± ¡", + "åĪĽéĢł æĢ§", + "ä¸¥æł¼ æĮīçħ§", + "åĨį åİ»", + "举 缣", + "人 æµģ", + "äºĨä¸Ģ 声", + "å°ıæŶ åīį", + "è´µ æĹı", + "éľ ĸ", + "ä¹Łæĺ¯ éĿŀ常", + "éĢ ±", + "çľĭäºĨ çľĭ", + "ç¹ģ æ®ĸ", + "èĩ³ æѤ", + "é¢Ħ å¤ĩ", + "å¾Ī æĺİæĺ¾", + "æ¼Ķ èīº", + "åĿIJ çĿĢ", + "ä¿Ħ åĨĽ", + "åľ¨ è¿ĩåİ»", + "ä¹ĭ äºĭ", + "æĬĵ èİ·", + "åĿIJ ä¸ĭ", + "çĶ± ä¸ŃåĽ½", + "ä¹Ł å¼Ģå§ĭ", + "çŃĶ å¤į", + "åŀĥåľ¾ åĪĨç±»", + "éĴĵ é±¼", + "åIJĦ 種", + "缸 éģĩ", + "ä¸įåģľ çļĦ", + "æī¹ éĩı", + "éĩįè¦ģ ä½ľçĶ¨", + "å§Ķ å±Ī", + "åħŃ å¹´", + "ä¸ĥ åįģ", + "ä¹ĭ æĪĺ", + "é£İéĻ© 管çIJĨ", + "éŁ³ æ¨Ĥ", + "è¡ĮæĶ¿ å¤Ħç½ļ", + "æľ¬ äºĭ", + "æĴ° åĨĻ", + "èģļ åIJĪ", + "éĢĤ æŶ", + "æIJ¬ 家", + "ç¢İ çīĩ", + "缼 å®´", + "ç®Ģ æ´ģ", + "åı¬ éĽĨ", + "ç®Ģ åĮĸ", + "åĮĹ京 æŶéĹ´", + "第ä¸ī å±Ĭ", + "æĿ¥ åĽŀ", + "常çĶ¨ çļĦ", + "京 æ´¥", + "京津 åĨĢ", + "梦 å¹»", + "è¯ķ è¡Į", + "æľº åºĬ", + "åĪ° æľĢåIJİ", + "åĬ© æīĭ", + "åĪĨ 彩", + "åĩº åĵģ", + "åĪ¹ 车", + "åIJ¯ åıij", + "侧 éĿ¢", + "æ¯ı å½ĵ", + "缸åħ³ è§Ħå®ļ", + "ä¸ĸ 人", + "è´Ń 车", + "å¿ĥ 缮", + "å¿ĥ缮 ä¸Ń", + "äºĶ éĩij", + "è¿ĺ è®°å¾Ĺ", + "ä¾Ŀ çĦ¶æĺ¯", + "æıIJ æ¡Ī", + "çĶµåķĨ å¹³åı°", + "åģļ åĪ°äºĨ", + "æĿľ ç»Ŀ", + "å®ī åįĵ", + "ä¸ĸçķĮ åIJĦåľ°", + "åīį éĢĶ", + "æ´Ĺ åĩĢ", + "å¥ĭ åĬĽ", + "åŁİå¸Ĥ 建设", + "å¤ļ åĬŁèĥ½", + "ä¼ļ éĢłæĪIJ", + "åıijå¸ĥ ä¼ļä¸Ĭ", + "究 ç«Łæĺ¯", + "åĪĨ 红", + "çŁ¥ èŃĺ", + "éĿ¢ æĿ¿", + "æĹł 声", + "æĢ¥ éľĢ", + "失 çľł", + "çĪ¸ å¦Ī", + "äº Ĥ", + "åħ¨ æĻ¯", + "ç»ıåħ¸ çļĦ", + "åī§ ä¸Ń", + "é¢Ĩ导 ä¸ĭ", + "åħļ åĨħ", + "åħ¥ ä¾µ", + "æĭī æĸ¯", + "ä¸Ģ å¹ķ", + "åĬł ä¹ĭ", + "èĤ Ĩ", + "èĭ± æł¼", + "èĭ±æł¼ åħ°", + "å·§ åħĭ", + "å·§åħĭ åĬĽ", + "ä¸Ģ å¿ĥ", + "èģ Ĥ", + "å¾Ģå¾Ģ æĺ¯", + "管çIJĨ å±Ĥ", + "çĻ» åħ¥", + "建ç«ĭ èµ·", + "建 åĽ½", + "åŃIJ 宫", + "åºĶ ä»ĺ", + "æİ¢ 究", + "第ä¸Ģ ä½į", + "ä½Ļ 家", + "çŃī æ´»åĬ¨", + "æīĢ èĩ´", + "è¾ĥ å¿«", + "æĺ¯ éĿŀ", + "æıIJ åIJį", + "äºĮ èĢħ", + "åıªåī© ä¸ĭ", + "åħ¶ä¸Ń åĮħæĭ¬", + "ç¼ĸ ç¨ĭ", + "çł´ ç¢İ", + "ä¸Ń 举", + "å·¥ä½ľ æĬ¥åijĬ", + "çŃ¾ åIJį", + "éħĴ ä¸ļ", + "çŁ¥ æĻĵ", + "çĥŃ å¿ĥ", + "éĿŀ åĩ¡", + "èIJ¥ä¸ļ æī§", + "èIJ¥ä¸ļæī§ çħ§", + "人大 代表", + "ä¸Ģ个 æĸ°çļĦ", + "å¨ģ æµ·", + "éĤ£ 人", + "涨 ä»·", + "æ¶Ī çģŃ", + "éļ¾ å¿ĺ", + "ç¶ĵ é©Ĺ", + "åı£ è¢ĭ", + "ç³» æķ°", + "æĸĩ ä¸Ń", + "好 转", + "æĸ° 鼶åĶ®", + "讲述 äºĨ", + "å¼Ģ çĽĺ", + "çķĻ ç»Ļ", + "æħ¢æħ¢ çļĦ", + "æĤ² 伤", + "æľ¬ æľŁ", + "äºĨ å¤ļå°ij", + "è¿Ļ 让", + "åIJĮ çŃī", + "æ¸ħ æĺİ", + "个 åŁİå¸Ĥ", + "æºĸ åĤĻ", + "åĩłä¹İ æĺ¯", + "强 åĬĽ", + "ä¿ ¯", + "æ°´ 稻", + "åĽºå®ļ çļĦ", + "æł¸ åĩĨ", + "说 æľį", + "顯 示", + "è¿Ļ å¥Ĺ", + "æĻºæħ§ åŁİå¸Ĥ", + "å±ĭ 顶", + "ä¸į æĿ¥", + "çĶŁ é²ľ", + "çŁ¥ æĥħ", + "æĬķ 身", + "åijĬè¯ī æĪij们", + "ä¸ī åĽĽ", + "ä¸ĩ ä¸Ģ", + "è¾Ĩ 车", + "为 ä¹ĭ", + "åĪ° æŶåĢĻ", + "è¿Ļ æīįæĺ¯", + "åIJį çīĮ", + "åºŁ æ°´", + "åݻ年 åIJĮæľŁ", + "å¹´ éĻIJ", + "éģĭ åĭķ", + "åıĮ çľ¼", + "è¦ģ ç´§", + "对 çŃĸ", + "åľº é¦Ĩ", + "çĻ¾ ç§ij", + "è¶Ĭ éĩİ", + "å¯Į åIJ«", + "大å¤ļæķ° 人", + "æľĢ å°ij", + "åı¬ åĶ¤", + "åħ¸ èĮĥ", + "åĨľ æľº", + "æŃ£ æĸĩ", + "åºĶçĶ¨ äºİ", + "æ·± èĢķ", + "ä¿ Ń", + "ä»Ģä¹Ī ä¸ľè¥¿", + "å¥Ĺ é¤IJ", + "å½ĵ éĢī", + "å·¦ æīĭ", + "è°ĥ çIJĨ", + "æĻļ é¤IJ", + "éļ¾ åħ³", + "åĩŃ è¯ģ", + "çĪ± 人", + "æĮĩ è´£", + "è´£ ç¼ĸ", + "çļĦä¸Ģ 款", + "éĵ ²", + "åįģ 个", + "èĢ »", + "æľįåĬ¡ åķĨ", + "åľ° çĭ±", + "è¿ŀ å¿Ļ", + "åĽ° æĥij", + "çļ ĵ", + "ä¸į åIJĥ", + "çİ°åľ¨ å·²ç»ı", + "çĽĺ çĤ¹", + "ä¸įåģľ åľ°", + "管çIJĨ 模å¼ı", + "è¿Ļ 段æŶéĹ´", + "æ¤ °", + "礼 åĮħ", + "æµģ 转", + "æī« çłģ", + "éĽĨä¸Ń åľ¨", + "æ±Ĥ åĬ©", + "åįĬ 个", + "å¿«éĢŁ å¢ŀéķ¿", + "å¾Ģ ä¸ĭ", + "è¯Ħ åĪĨ", + "å°± æĥ³", + "åķĨåĬ¡ éĥ¨", + "æľī éĹ®é¢ĺ", + "èİ· åĪ©", + "æ¯Ľ çĹħ", + "æĦŁ åºĶ", + "èī¯ æĢ§", + "åĪĨ æѧ", + "åĨ ī", + "æĪij们 çİ°åľ¨", + "è¦ģ åĬłå¼º", + "å·§ å¦Ļ", + "èŀº æĹĭ", + "åĪĩ æį¢", + "çĭ Ħ", + "顺 çķħ", + "å°¤åħ¶ æĺ¯åľ¨", + "èĬĿ 麻", + "éļ¾ è¿ĩ", + "æĹĹ å¸ľ", + "å¤į åį°", + "å¤įåį° 件", + "å¿ħ éľĢ", + "对å¤ĸ å¼ĢæĶ¾", + "éļ¾ åıĹ", + "åİŁæĿ¥ æĺ¯", + "ç®Ĺ äºĨ", + "é«ĺ å±±", + "离 èģĮ", + "çµĦ ç¹", + "çµĦç¹ Ķ", + "å±ģ èĤ¡", + "çĻ¾ 家", + "éģĩ ä¸Ĭ", + "æĺĶ æĹ¥", + "ä¸į 容", + "çĽij管 éĥ¨éŨ", + "主 æĦı", + "æµģ åŁŁ", + "è·Į å¹ħ", + "èĩ³ ä¸Ĭ", + "åĪ« 说", + "æĺ¯ æ¯Ķè¾ĥ", + "å®ıè§Ĥ ç»ıæµİ", + "å¸Ĥåľº 主ä½ĵ", + "污æŁĵ çī©", + "æķij æ²»", + "丰 æĶ¶", + "åŃĺ æĶ¾", + "åĩ Ħ", + "éĩij å±±", + "æį¢ äºĨ", + "ä¸ĵ 人", + "éĹľ æĸ¼", + "æĹ¢ è¦ģ", + "åĽ½ 足", + "éļ ĭ", + "åıį åĩ»", + "èµ· 身", + "åħĪ æĺ¯", + "å¸ĮæľĽ èĥ½å¤Ł", + "åĪ¶ 订", + "åºĹ éĿ¢", + "åĸ Ģ", + "æķĻ ä½ł", + "éĻį 温", + "åĬĽ æ±Ĥ", + "ä¸ī çĻ¾", + "çī© ä»·", + "丢 失", + "å¢Ļ ä¸Ĭ", + "éĥ¨ 份", + "æł· æĿ¿", + "ä¹ĭ æĦı", + "ç½ij å°ıç¼ĸ", + "ä¸ĸ ä¸Ĭ", + "è°ĥ è¯ķ", + "污æŁĵ éĺ²æ²»", + "å½± éĻ¢", + "å®Įåħ¨ åı¯ä»¥", + "éĢļ åħ³", + "ä¹īåĬ¡ æķĻèĤ²", + "没æľī åĬŀæ³ķ", + "èĢ ¿", + "å¦ ³", + "æĹł æĥħ", + "å¾Ĺ çĽĬ", + "å¾ĹçĽĬ äºİ", + "æľŁ çĽ¼", + "娱ä¹IJ åľº", + "çĶ² æĸ¹", + "ä¸Ģ æ±½", + "çĹ °", + "çĸij ä¼¼", + "æĸ°æµª å¾®åįļ", + "强 è¡Į", + "å½ĵ ä»ĸ", + "èĥ º", + "çĶ¨æĪ· æıIJä¾Ľ", + "åĮº å§Ķ", + "æĦ¿ æĻ¯", + "æĬĺ æī£", + "失 踪", + "è¿« åĪĩ", + "åŃĹ æ¯į", + "åĴ ¯", + "èªį èŃĺ", + "ä»Ģä¹Ī æĦıæĢĿ", + "çĽĴ åŃIJ", + "å½ķ éŁ³", + "建设 å·¥ç¨ĭ", + "ä¸ļ ä½Ļ", + "å®ŀè·µ æ´»åĬ¨", + "羣 空", + "çĤ ĸ", + "åľ¨ è·¯ä¸Ĭ", + "主è¦ģ åĮħæĭ¬", + "该 æĢİä¹Ī", + "æĢ» æľī", + "æĢ§ æĦŁ", + "æ°ij èĪª", + "å¼Ģ åºĹ", + "欺 éªĹ", + "çªģ åĩ»", + "缺 失", + "æī§ ä¸ļ", + "åľ° éģĵ", + "并 æĹł", + "æ°ij åĬŀ", + "ç»Ħç»ĩ çĶŁæ´»", + "æĪij å¦Ī", + "è¨ĺ èĢħ", + "管 åĪ¶", + "æī¾ 个", + "èĹ »", + "çĤİ çĹĩ", + "äºĴ åĬ©", + "æµıè§Ī åĻ¨", + "çݩ家 æĿ¥è¯´", + "éĻįä½İ äºĨ", + "è£ Ķ", + "æĮ£ éĴ±", + "åķĨ æľº", + "æĶ¹ è£ħ", + "æµģ 浪", + "æĶ¿ æ³ķ", + "èĢģ 头", + "çĶŁäº§ åĴĮ", + "ç© Ĺ", + "亲 çĪ±", + "亲çĪ± çļĦ", + "å±¥ èģĮ", + "åŁİ éĩĮ", + "ç»Ĩ åĪĨ", + "åĬ³åĬ¨ åIJĪåIJĮ", + "åľ¨ æĹ¥æľ¬", + "å¨ģ å°Ķ", + "åį« è§Ĩ", + "éĢ£ çµIJ", + "çĿĢ éĩį", + "æĬĺ 磨", + "åĽ¾ 为", + "çľ ·", + "å·¥ åºı", + "æĵ ģ", + "æĵģ æľī", + "ç½ijç«Ļ åľ°åĽ¾", + "çļĦä¸Ģ 大", + "ç»Ħç»ĩ å®ŀæĸ½", + "æĬĽ å¼ĥ", + "åĴĮ æĶ¯æĮģ", + "æ³ķ åĪĻ", + "浪 æ½®", + "çİ° æľīçļĦ", + "åĩł çİĩ", + "为 客æĪ·", + "åįģ ä¸ĩ", + "è ¹Ħ", + "çªģåĩº éĹ®é¢ĺ", + "åıĥ åĬł", + "éĥ½ä¼ļ æľī", + "çĽ ¤", + "è°ģ éĥ½", + "æīĭ åĬ¨", + "缴 è¾¾", + "çĤ¹ å¤ļ", + "éĺ¶ å±Ĥ", + "ä¸į ä½³", + "éĤ£ 段", + "滨 æµ·", + "æĺ¯ åĽ½åĨħ", + "æĪij å¸ĮæľĽ", + "åIJĽ åŃIJ", + "è§Ĥ éŁ³", + "åģļ é¥Ń", + "æ±½ è»Ĭ", + "åħ³ ç¨İ", + "çľ¼åīį çļĦ", + "æ°´ éĿ¢", + "èĢ³ æľº", + "追 踪", + "æݨ éĢģ", + "éĴ± åĮħ", + "æģ¶ å¿ĥ", + "æµ· åŁŁ", + "å· į", + "å¼Ģ æĿ¥", + "表 æĢģ", + "仪 表", + "å¹³ åİŁ", + "åįģ å¤ļå¹´", + "ä¹Ł æĹłæ³ķ", + "åħ¼ 顾", + "è¡£ æŁľ", + "æł½ åŁ¹", + "æĪ¿ æºIJ", + "设ç«ĭ äºĨ", + "ä¸ĩ åIJį", + "æķ° é¢Ŀ", + "è¦ģ åĿļæĮģ", + "åIJīæŀĹ çľģ", + "请 èģĶç³»", + "ç»ıåİĨ è¿ĩ", + "çļĦ æľ¬è´¨", + "åħ¥ éŨ", + "æľ¬ æ¡Ī", + "çİĩ è¾¾åĪ°", + "åı° éĺ¶", + "éĴ ŀ", + "æĪij èĥ½", + "èݲ èĬ±", + "éĴ ł", + "ä¸Ģ äºĭ", + "åİŁ æľīçļĦ", + "æ¯ı åĢĭ", + "æ¯Ķäºļ 迪", + "æ£ĭçīĮ 游æĪı", + "ä¸įä¼ļ æľī", + "å½Ĵ æĿ¥", + "äºĶ çĻ¾", + "è¿ĩ é«ĺ", + "鼷 è¾¾", + "ä¸Ģèµ· åİ»", + "æķĻ 导", + "å°± è¯Ĭ", + "å°± å¾Ī", + "ä¸įåIJĮ äºİ", + "ä¿ º", + "å¸ĸ åŃIJ", + "æĶ¿åįı å§Ķåijĺ", + "çĸ«æĥħ å½±åĵį", + "åĪĨ è£Ĥ", + "为ä»Ģä¹Ī ä¼ļ", + "äºĶ æĺŁ", + "å°ij åĦ¿", + "æĬ¢ éĻ©", + "梦 è§ģ", + "è®°èĢħ éĩĩ访", + "å±± è·¯", + "æĪij 个人", + "æ²Ļ 滩", + "è¹ Ń", + "æĶ¹ è®Ĭ", + "æĸ°åŀĭ åĨł", + "æĸ°åŀĭåĨł çĬ¶", + "åĮ» æĬ¤", + "åĮ»æĬ¤ 人åijĺ", + "æµ· å°Ķ", + "åħ³äºİ æĪij们", + "éĻ¤ å¤ĸ", + "åº ļ", + "宣 åijĬ", + "ä¸ī åįĥ", + "æ¦ ¨", + "ç§ijæĬĢ 大åѦ", + "ä¸ĥ åħ«", + "顺 åºĶ", + "çĪ¸çĪ¸ å¦Īå¦Ī", + "éĢī åıĸ", + "åī§ çĥĪ", + "乡æĿij æĹħ游", + "积æŀģ æݢ索", + "表çİ° 为", + "å¾Ī æ¸ħæ¥ļ", + "大 åĨĽ", + "æĿ¥ çĶµ", + "å¥Ĺ æĪ¿", + "çİ° è¡Į", + "享 åıĹåĪ°", + "çľĭ çĤ¹", + "åĽºå®ļ èµĦ产", + "以 人为", + "以人为 æľ¬", + "ä¸į å®Į", + "éĻį 鼨", + "åģļçļĦ äºĭæĥħ", + "并 äºİ", + "顽 强", + "èĢ ¸", + "åĺ´ å·´", + "缸åħ³ ä¿¡æģ¯", + "æĪij 没", + "æĪĺçķ¥ æĢ§", + "æĢĿ 念", + "åĪĺ å¤ĩ", + "åĬ© æĶ»", + "é£İ è²Į", + "éĿ¢å¯¹ éĿ¢", + "积æŀģ å¼Ģå±ķ", + "çĸĹ æķĪ", + "çľĭ 书", + "缺 åı£", + "åĽ½æ°ij ç»ıæµİ", + "使çĶ¨ æĿĥ", + "éģ¥ è¿ľ", + "å¡« è¡¥", + "第ä¸ī 人", + "åįĬ å¤ľ", + "æѦæ±ī å¸Ĥ", + "æĪij åıijçİ°", + "ä¼ĺæĥł æĶ¿çŃĸ", + "é£İ åı£", + "å°± ä¸įèĥ½", + "为 主è¦ģ", + "æµģ åĩº", + "å´ĩ æĭľ", + "并 ä¸įèĥ½", + "é«ĺ ä¸ī", + "ä¸ĸçķĮä¸Ĭ æľĢ", + "æĥ³ å¿ħ", + "åħ¶ æīĢ", + "åĢĻ éĢī", + "åĢĻéĢī 人", + "ä¸į çĪ±", + "åī¯ ä½ľçĶ¨", + "人æ°ij æĹ¥æĬ¥", + "æĪij ä¸įæĺ¯", + "å®ŀ çī©", + "çĶµ åİĤ", + "ä¹Ł ç®Ĺæĺ¯", + "æľī éĹľ", + "æľī èĥ½åĬĽ", + "æĮĤ åľ¨", + "çľ¼ ä¸ĭ", + "约 ç¿°", + "å°ı åѦçĶŁ", + "èµ· åĪ°äºĨ", + "å·¥ 夫", + "åIJĮ å¿ĥ", + "åĿ¦ è¨Ģ", + "çł Į", + "åıijæĮ¥ äºĨ", + "èģĮä¸ļ éģĵå¾·", + "è¿ĻäºĽ å¹´", + "念 头", + "èĢģ é¼ł", + "åħ¨ èµĦ", + "åħ¨èµĦ åŃIJ", + "ä¸Ģ åij³", + "å¤ļ ä¸ĩåħĥ", + "æł¼ æľĥ", + "éķ¿ éĢĶ", + "带 èµ°", + "èĭ± 寸", + "æĸĩ ä½ĵ", + "对 ä»ĸ们", + "åĵŃ äºĨ", + "å¡« æĬ¥", + "çīĪæĿĥ 声æĺİ", + "çĶµ 线", + "è´Ńçī© ä¸Ńå¿ĥ", + "饱 满", + "ä½İ 头", + "强 è¿«", + "ä¿Ŀ æ´ģ", + "欧 åĨł", + "缸 è¿ŀ", + "认 è´Ń", + "çģ« æĺŁ", + "é«ĺ å°Ķ", + "é«ĺå°Ķ 夫", + "èij« èĬ¦", + "æłĩ 注", + "çļĦ çIJĨæĥ³", + "æł¸ éħ¸", + "æł¸éħ¸ æ£Ģæµĭ", + "åĬ ī", + "ä¸ĢèĪ¬ æĺ¯", + "æĢĿ ç´¢", + "轨 迹", + "çĥŃ å¸¦", + "éĻ £", + "åĩĨç¡® æĢ§", + "æĪ´ çĿĢ", + "åľ¨ çĶŁæ´»ä¸Ń", + "æīĢ èĥ½", + "æľ¯ åIJİ", + "带 ä½ł", + "ç¥ ł", + "æ®ĭ éħ·", + "ä¹Ł åıªæĺ¯", + "çĶ³ è´Ń", + "举åĬŀ äºĨ", + "æľī æĦıä¹ī", + "æĹº 缼", + "åľ¨ 網", + "åľ¨ç¶² è·¯ä¸Ĭ", + "å¾Ī大 ç¨ĭ度", + "管 è¾ĸ", + "çĸ«æĥħ æľŁéĹ´", + "触 æij¸", + "éĺ¶æ®µ æĢ§", + "ä¼ļ è§īå¾Ĺ", + "çļĦ çĶ»éĿ¢", + "æİ¥åıĹ äºĨ", + "表达 äºĨ", + "éĤĵ å°ı", + "éĤĵå°ı å¹³", + "åħļ é£İ", + "åħļé£İ å»īæĶ¿", + "åķĨ åѦéĻ¢", + "åħij æį¢", + "é£Łåĵģ èį¯åĵģ", + "éĿŀ常 好çļĦ", + "çľ ¯", + "纳 ç±³", + "åĬ¨ æijĩ", + "åĽŀ éģ¿", + "çľĭ èijĹ", + "款 项", + "åħ« å¹´", + "åģļ 个", + "æĸĩ æ¡£", + "éĩijèŀį ç§ijæĬĢ", + "åħ¶ä¸Ń æľī", + "äºĨä¸Ģ ç³»åĪĹ", + "æĹĹèĪ° åºĹ", + "称 èµŀ", + "éĽ¢ éĸĭ", + "åĪ¶ åĨ·", + "家 éŨåı£", + "åįģ å¤ļ", + "ä¼´ ä¾£", + "çľĭ çĹħ", + "æĭī çĿĢ", + "æī Ĵ", + "çĸ² æĥ«", + "å°ijæķ° æ°ijæĹı", + "åĽ¾ å½¢", + "è½ §", + "å¢ŀ éĩı", + "饲 åħ»", + "çģ« å±±", + "æ¯ı 个æľĪ", + "ä½ľä¸º ä¸ĢåIJį", + "è½´ æī¿", + "æĸĩ 书", + "ç¼ ķ", + "åħ·ä½ĵ æĥħåĨµ", + "çĹĽ çĤ¹", + "缴 éĶĢ", + "å¡ Ĭ", + "ä¹Ł æľĥ", + "çĥŃ æ½®", + "å¹³ æ°ij", + "æ¼ĶåĶ± ä¼ļ", + "æķĻ çłĶ", + "éĢĥ éģ¿", + "ä¸Ģ è´¯", + "å°± è¶Ĭ", + "å®ŀ å®ŀåľ¨", + "å®ŀå®ŀåľ¨ åľ¨", + "ä¹łè¿ijå¹³ æĢ»", + "æº º", + "å¿ĥ åºķ", + "éķ¿ å¾ģ", + "媽 媽", + "第ä¸ī 次", + "åĩº æ¼Ķ", + "çĭĢ æ³ģ", + "å°Ķ æĸ¯", + "代çIJĨ åķĨ", + "çĨ ı", + "çļĦ 对象", + "çĶµ éĩı", + "è¡Į åĪĹ", + "åĽ½ 人", + "è·ij äºĨ", + "åįĶ åĬ©", + "èIJ¥ è¿IJ", + "å¸Ī åħĦ", + "æ¦ ®", + "æĥ³ åĥı", + "æĢ§ 强", + "ç§ijåѦ çłĶ究", + "延 å®ī", + "ä¸¥æł¼ èIJ½å®ŀ", + "é¢Ĩ ä¼ļ", + "缸 å·®", + "è·¯ 人", + "çĶ «", + "æľī ä»·åĢ¼", + "æľīä»·åĢ¼ çļĦ", + "ç¾İ åĽ¢", + "æ°ij主 çĶŁæ´»", + "æĪij æīį", + "ç¾İåĽ½ 人", + "æ°Ķ åij³", + "åıį å°Ħ", + "çļĦ åĨ³å¿ĥ", + "大 è±Ĩ", + "交 代", + "è¿Ľ åĩº", + "åıį æĬĹ", + "æĮĩ çļĦæĺ¯", + "ä»· ä½į", + "è¿Ľ é©»", + "ä¸Ĭ çĻ¾", + "ä½į åĪĹ", + "ä¸ŃåĽ½ ä¼ģä¸ļ", + "çļĦ好 å¤Ħ", + "主 ç¼ĸ", + "æ±½ æ²¹", + "ä½Ĩ æĪij们", + "æĢİä¹Ī çľĭ", + "é»Ħ å±±", + "å¤ļ åªĴä½ĵ", + "åIJİ åį«", + "èİ·å¾Ĺ æĽ´å¤ļ", + "åĬ¡ å¿ħ", + "为 å¥ijæľº", + "é¦ĸ 饰", + "ä¸ĩ åįļ", + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭ 大", + "ä¸ĵ项 è¡ĮåĬ¨", + "å¥ĭ è¿Ľ", + "ä»į çĦ¶æĺ¯", + "è´¨ æĦŁ", + "å¦Ĥæŀľ ä¸įæĺ¯", + "ç«Ļ èµ·æĿ¥", + "ä¹¾ éļĨ", + "åı¯æĢķ çļĦ", + "å¯Į è´µ", + "æ¸ħ ç®Ĺ", + "åIJij ä¸ĭ", + "åĢ ļ", + "çļĦ çŃĶæ¡Ī", + "èĪ¹ ä¸Ĭ", + "çļĦ羣å®ŀ æĢ§", + "çŃī åĬŁèĥ½", + "åĸľ åī§", + "å¨ģ åĬĽ", + "æĸ° é¢ĸ", + "æł¸ çĶµ", + "æĬ¥ éĶĢ", + "æķħ 乡", + "ä¼´ éļı", + "éŀ Ń", + "å¦Ĭ å¨ł", + "åĪĨ åĮĸ", + "æľī å¾Ī大", + "æĢİä¹Ī 说", + "æĻĤ 代", + "产 åĩº", + "ä»ĭç»į 说", + "å¤ĦçIJĨ åĻ¨", + "èĨ¨ èĥĢ", + "åī¯ å¸Ĥéķ¿", + "çļĦ 妻åŃIJ", + "æł· åĵģ", + "åIJĮæ¯Ķ ä¸ĭéĻį", + "åħĥ å·¦åı³", + "çĶ¨ èĩªå·±çļĦ", + "é«ĺ éĽĦ", + "æĺ¥ æĻļ", + "ä¹Ł æľīå¾Īå¤ļ", + "çľ¼ çIJĥ", + "æķ£ æŃ¥", + "ä»ĸ们 éĥ½", + "第ä¸Ģ 家", + "åĬŀ 好", + "å®ī éĺ²", + "ä¸Ģ ä¸ĩ", + "åľ¨ éĩĮéĿ¢", + "éŁ³ é¢ij", + "åı£ åı·", + "ä¸Ģ è¶Ł", + "ç¦ı çī¹", + "é³ ŀ", + "æĥĬ èī³", + "æĸ° å¨ĺ", + "绿èī² åıijå±ķ", + "ä¸Ń å¼ı", + "ä¹Ł åıªæľī", + "çİ° 身", + "åı¯ ä¾Ľ", + "æ¯ı ä¸Ģ个人", + "第ä¸ī èĢħ", + "åľ° å½¢", + "éĴ¢ ç»ĵæŀĦ", + "çĽijçĿ£ æ£ĢæŁ¥", + "åı« æĪij", + "èĩ´ æķ¬", + "æ´Ĺ æīĭ", + "ä¸ĭ è°ĥ", + "康 çĨĻ", + "æĪIJ交 éĩı", + "ä¹Ł æĪIJ为", + "åħī æ»ij", + "å®Įæķ´ æĢ§", + "çģ ¼", + "網 éłģ", + "éķ¿ 寿", + "éģ© çĶ¨", + "çļĦä¸Ģ 项", + "çŀ© 缮", + "æĬĬ èĩªå·±çļĦ", + "éĵ¶è¡Į åį¡", + "å°± å¿ħé¡»", + "ç¾İ çĻ½", + "éŀį å±±", + "æľ¬ é¢Ĩ", + "ä¸Ģ ç¢Ĺ", + "æīĵ æ³ķ", + "æĤ¨ 好", + "对 åŃ©åŃIJ", + "æĬ¥éģĵ 称", + "ä¼ł åĩº", + "大 èĩ£", + "ç¬ ĭ", + "çĽ ı", + "é¾ ļ", + "缴 线", + "æĻº åºĵ", + "秣 车", + "é£İ åij³", + "çľĭ ä¸Ģä¸ĭ", + "æݨ éĶĢ", + "éĥ¨ éĥ¨éķ¿", + "è´¨éĩı åĴĮ", + "åĪĬ çĻ»", + "å·¥ä¸ļ åĮĸ", + "çİĩ 为", + "鼶 件", + "硬 åĮĸ", + "ä¸Ĭ åįĥ", + "ç»ıéªĮ åĢ¼", + "å¹³ è¡Į", + "声 éģĵ", + "æľįåĬ¡ è´¨éĩı", + "çĶŁ çĶ¢", + "æľĢ 容æĺĵ", + "ä¸Ģ æŀļ", + "å¹´ æĬ¥", + "åħ¬ ç½ij", + "åħ¬ç½ij å®ī", + "åħ¬ç½ijå®ī å¤ĩ", + "çļĦ èĥ½éĩı", + "å®ŀéĻħ è¡ĮåĬ¨", + "è¦ģ ä¸įè¦ģ", + "æĹ¥æľ¬ 人", + "èĢ¶ 稣", + "ç¼ĸ åī§", + "æ¶ ©", + "åį° å°¼", + "ä¸Ĭä¸ĭ 游", + "åĩł åı¥", + "ä¸Ń éĵģ", + "ç°¡ åĸ®", + "èĩª 带", + "çĶŁ äºİ", + "ä¸Ģ åı£æ°Ķ", + "åĭ¤ å¥ĭ", + "éĻį ä»·", + "å±ķçİ° äºĨ", + "å¸ĥ æĭī", + "ä¼ļ éĢīæĭ©", + "çļĦ ç»ıåħ¸", + "好 æľĭåıĭ", + "车 éģĵ", + "æķ´ åĢĭ", + "åľ ĵ", + "éķ¿æľŁ 以æĿ¥", + "æĬķ å½±", + "çļĩ åĨł", + "è¿ĩ 大", + "åijĬè¯ī ä»ĸ", + "ä¼ģä¸ļ æıIJä¾Ľ", + "æĬ½ 象", + "éĢĤ 度", + "çļĦ 女åŃ©", + "èµ· ä¼ı", + "çļĦ åĬŁæķĪ", + "ä¸ĵ项 æķ´æ²»", + "åı¯ éĢļè¿ĩ", + "ä¸įåIJĮ ç¨ĭ度", + "å¼Ĥ è®®", + "åĩĢ èµĦ产", + "åij Ĺ", + "ä»Ģä¹Ī åij¢", + "å·¡ éĢ»", + "è¸ı ä¸Ĭ", + "ä½Ĩ å®ĥ", + "ç²¾ 度", + "管 å±Ģ", + "第ä¸Ģ åIJį", + "åĨħ åŃĺ", + "æijĨ åľ¨", + "åī© ä¸ĭ", + "主ä½ĵ 责任", + "çĤ¹ åįĬ", + "以 èĩ³äºİ", + "åħ»èĢģ ä¿ĿéĻ©", + "æĦŁåıĹ åĪ°äºĨ", + "çŁ¥åIJį çļĦ", + "å¯Į 豪", + "妥 åĸĦ", + "åŃĻ åŃIJ", + "éĵ Ĥ", + "说 èĩªå·±", + "让 æĤ¨", + "æķ° æݧ", + "çļĦçľ¼ åħī", + "注 éĶĢ", + "çļĦ çģµéŃĤ", + "è¿ĺ ä¸įéĶĻ", + "éĹ® ä»ĸ", + "èĩªä¸» çłĶåıij", + "èĵ ĭ", + "ç´« èī²", + "åĽ½å®¶ å®īåħ¨", + "è¾½å®ģ çľģ", + "ä¹Ł æ¯Ķè¾ĥ", + "ç¾İ èĤ¡", + "ä¸įç¡®å®ļ æĢ§", + "å¿ĥ 头", + "æĪ ³", + "级 åĪ«çļĦ", + "论 è¿°", + "çļĦ åĽŀçŃĶ", + "ä¿Ŀè¯ģ éĩij", + "çŃī è¡Įä¸ļ", + "幸ç¦ı æĦŁ", + "æѧ è§Ĩ", + "æľº 票", + "æ´¾ 人", + "èĩ´ åij½", + "åĺ´ è§Ĵ", + "æĸ°éĹ» ä¸Ńå¿ĥ", + "æĶ¾å¼ĥ äºĨ", + "å®ľ å±ħ", + "åĨĻ ä¸ĭ", + "éĹ® çŃĶ", + "è¿ĻéĩĮ æĺ¯", + "å¤ļ åľ°", + "åĮºåŁŁ åĨħ", + "åīµ æĸ°", + "çľĭ ä»ĸ", + "æī§æ³ķ 人åijĺ", + "åĬ¨ æľº", + "éŁ³ åĵį", + "çļĦ åij½è¿IJ", + "顶 éĥ¨", + "åĵ Ł", + "éĥ½ æľĥ", + "æīĵéĢł æĪIJ", + "æĦı åĽ¾", + "çļ ĸ", + "åĢĴ åħ¥", + "å·´ èIJ¨", + "åĬ© åѦ", + "å¤į åı¤", + "åIJ¯ çĶ¨", + "åĽ½éĻħ å¸Ĥåľº", + "åĤ¨ èĥ½", + "é»ijé¾Ļæ±Ł çľģ", + "ä¹ĺ 车", + "è¿IJåĬ¨ ä¼ļ", + "ä¿Ŀ åĪ©", + "çŁ³ æĿIJ", + "çµ ®", + "çĤĴ ä½ľ", + "çļĦ ä¿¡ä»»", + "å°± æĪIJäºĨ", + "åı¯ è§Ĥ", + "çļĩ ä¸Ĭ", + "è¿Ļ åĩłå¤©", + "ä¸Ģ éĶ®", + "åĨ· åĨ»", + "ä¿Ŀ åį«", + "æł¸ æ¡ĥ", + "åIJĪä½ľ åħ³ç³»", + "éĢģ åĩº", + "æĹĹ ä¸ĭçļĦ", + "åľ¨ ä¹İ", + "为 广大", + "åįĪ é¤IJ", + "ä¸ĵ 访", + "æĪĸ å°Ĩ", + "éĿĴå²Ľ å¸Ĥ", + "å¥Ķ è·ij", + "æĹ¥ æĬ¥éģĵ", + "å¥ij åIJĪ", + "æĸ° æĺ¥", + "ä¸į å°ıå¿ĥ", + "两 ä¸ī", + "æĦıæĢĿ æĺ¯", + "åĨ· èĹı", + "çļĦ çĹĩçĬ¶", + "æĢ§ åij½", + "è¶ħ æłĩ", + "å¯Ĩ 碼", + "ç§ijæĬĢ èĤ¡ä»½", + "äºĨä¸Ģ æī¹", + "çĿ£ å¯Ł", + "åªĴ ä»ĭ", + "å°Ħ æīĭ", + "ä¿® åħ»", + "çīĩ åĪ»", + "éĢĤåIJĪ èĩªå·±", + "åıªè¦ģ æĺ¯", + "åIJĥ è¿ĩ", + "éĩij éĵ¶", + "缴 å±ŀ", + "åѦ éĹ®", + "åİĭ åĪ¶", + "çªĹ å¤ĸ", + "æĶ¶ åĪ°äºĨ", + "åħ¨åĽ½ 人大", + "ä½Ĩæĺ¯ å¯¹äºİ", + "åľ¨ æķ´ä¸ª", + "çļĦ èĥĮåIJİ", + "åĩıå°ij äºĨ", + "åıį èħIJ", + "åıįèħIJ åĢ¡", + "åıįèħIJåĢ¡ å»ī", + "æĹ ·", + "åĪĨ æľŁ", + "åľ¨ æ·±åľ³", + "æīĵ çĿĢ", + "æī« ä¸Ģ", + "æī«ä¸Ģ æī«", + "æĶ¿åºľ éĥ¨éŨ", + "æİ¥ è¿ŀ", + "å±ŀäºİ èĩªå·±", + "åŃIJ å¼¹", + "åIJĮæł· æĺ¯", + "æĢ» åħ±", + "车 ä¼ģ", + "æ¢ ĵ", + "åħ¬ é¡·", + "åıij 声", + "éĴ Ľ", + "èµ°åĬ¿ åĽ¾", + "主 èIJ¥", + "åĸ Ķ", + "æķ°æį® åĪĨæŀIJ", + "ä¸į è¿ľ", + "æľī åIJį", + "æľīåIJį çļĦ", + "åģ¿ è¿ĺ", + "å¾Ī ä½İ", + "è®ĵ 人", + "èĿ ī", + "é«ĺ è´µ", + "å°ij 许", + "æ° Ł", + "å¹ ¢", + "亲 æĥħ", + "è¿Ļ件 äºĭæĥħ", + "çĶ¨ é¤IJ", + "缸åħ³ æĸ°éĹ»", + "å°± åºĶ该", + "ç»Ī çĤ¹", + "æĺ¯ å¤ļå°ij", + "çĻ» åľº", + "è¯ķ 管", + "è¯ķ管 å©´åĦ¿", + "åģļ 大", + "åģļ大 åģļ强", + "çļĦ ä¾ĭåŃIJ", + "åħ« 个", + "æĺİ æĹ¥", + "çĤ ³", + "èµ° åİ»", + "éģ º", + "å¢ ©", + "ä½ĵä¼ļ åĪ°", + "åĴ ı", + "ä¸ĭ è¾¾", + "å¤į åıij", + "追 éĢIJ", + "æīĵ åĵį", + "çļĦ éļ±ç§ģæ¬Ĭ", + "åħ·æľī ä¸Ģå®ļ", + "è¿Ļä¹Ī å¤ļå¹´", + "æłij æŀĹ", + "æľĢ éķ¿", + "åIJĮ èĥŀ", + "åħī æ³½", + "åŁŁ åIJį", + "æĮĩ åIJij", + "åıĹ害 èĢħ", + "æłij èĦĤ", + "æľīå¤ļ 大", + "大 éĿ¢ç§¯", + "æĹł ç¼Ŀ", + "æĶ¹ æŃ£", + "æĽ´å¤ļ çļĦæĺ¯", + "æľŁ æľ«", + "æŃ ¼", + "ä¹ī ä¹Į", + "éĤ£ ä½ł", + "çļĦ 第ä¸Ģ个", + "èĮ µ", + "å° §", + "èį «", + "ä¸įä»ħ åı¯ä»¥", + "æ¶Į çİ°", + "æĢ» éĿ¢ç§¯", + "æĸ°éĹ» åıijå¸ĥ", + "æ°ij çĶ¨", + "å°± 读", + "æīĵ è´¥", + "å¤ĸ è¯Ń", + "æĪij们 ä¸Ģèµ·", + "é¢Ħ å®ļ", + "çĥ¹ 饪", + "æľĢ 主è¦ģ", + "æľĢ主è¦ģ çļĦ", + "çīĮ çħ§", + "åĽł åħ¶", + "ä½İ ä¸ĭ", + "ä¼ļ åIJĮ", + "è§ģ 解", + "éĹ´ éļĶ", + "æķĻ ç¨ĭ", + "å° ī", + "å¸Ĥ ä¸Ńå¿ĥ", + "åħ³éĶ® æĺ¯", + "æµ· åįĹçľģ", + "çī¹åĪ« æĺ¯åľ¨", + "ä¸ŃåĽ½ 大éĻĨ", + "åħħ足 çļĦ", + "æĹ¢ èĥ½", + "åĤ³ çµ±", + "çijľ ä¼½", + "åħ¥ åĽ´", + "æħ¢æħ¢ åľ°", + "æĬ¥ éħ¬", + "æī¹ å¤į", + "å·¥ä¸ļ åĽŃåĮº", + "ä¸İ åıijå±ķ", + "èĥ¸ éĥ¨", + "åľ¨ ç½ij绾", + "åľ¨ç½ij绾 ä¸Ĭ", + "交 è°Ī", + "æĽ´ æĶ¹", + "åįłæľī çİĩ", + "ä¸Ŀ绸 ä¹ĭè·¯", + "è¡ Ľ", + "çłĶ åĪ¤", + "åĪ ª", + "åĪª éĻ¤", + "è¿Ļ åıª", + "çļĦ æ°Ķæģ¯", + "åĬł å·ŀ", + "éĴ §", + "çIJĨäºĭ éķ¿", + "ä¸ĸ 家", + "æµģè¡Į çļĦ", + "å¾Ī æľīåı¯èĥ½", + "们 éĥ½", + "ç»ıèIJ¥ 模å¼ı", + "è¡Įä¸ļ ä¸Ń", + "éĢļçŁ¥ 书", + "åij½ é¢ĺ", + "æľ¬ 網ç«Ļ", + "æ²Ļ çī¹", + "åıij åħī", + "é«ĺ ä»·", + "å·² çĦ¶", + "åıĮ åįģä¸Ģ", + "ä¸Ĭ è¯ī", + "ç¿ħ èĨĢ", + "è¿Ļä¸Ģ å¹´", + "大ä¼ļ ä¸Ĭ", + "éĩ ī", + "å®Įåħ¨ æĺ¯", + "å¾Ĺ 太", + "ä¸ĢèĪ¬ 人", + "è¿ĺ ç®Ĺ", + "æĬĺ åıł", + "æĬķ æľº", + "çĤ¹ çĩĥ", + "çİ°éĩij æµģ", + "åħĶ åŃIJ", + "ç½ij æł¼", + "æİ¥ è¿ĩ", + "ä¾Ľ è´§", + "éĺ´ å½±", + "åİŁ åħĪ", + "æį £", + "å·¦ 侧", + "åħĭ æĭī", + "æīĵ åį¡", + "ç§ij æ¯Ķ", + "æ±ĩ éĽĨ", + "åľ°çIJĨ ä½įç½®", + "è¯Ħ å§Ķ", + "ç»ĵåIJĪ èµ·æĿ¥", + "è¿Ľåħ¥ åĪ°", + "åı¯ è¡Į", + "åı¯è¡Į æĢ§", + "让 å®ĥ", + "åĪ¶åº¦ æĶ¹éĿ©", + "çĶĺèĤĥ çľģ", + "åĵ Ĺ", + "åģı åģı", + "è¡£ çī©", + "ç¥Ŀ è´º", + "æºIJ èĩª", + "并ä¸į 代表", + "åĽ½ 度", + "好 åĿı", + "æĿ ĸ", + "æĿŃ å·ŀå¸Ĥ", + "湿 度", + "é² ¸", + "åįļ 彩", + "æ³° å±±", + "æĿij èIJ½", + "æĸ° èģŀ", + "èĤ ĭ", + "åı¤èĢģ çļĦ", + "çļĦ ç§ĺå¯Ĩ", + "ä¸Ģ个 éĹ®é¢ĺ", + "éģı åĪ¶", + "åįĥ 亿", + "è¿ĩ 硬", + "å°Ħ åĩ»", + "èĩªçĦ¶ æĺ¯", + "产 åĮº", + "çĤ¹ çĤ¹å¤´", + "åı¯ä»¥ 帮åĬ©", + "说 å®ŀ", + "说å®ŀ è¯Ŀ", + "æĪij åıªæĺ¯", + "ä¹ĭ ä½Ļ", + "åIJĮæŶ ä¹Łæĺ¯", + "ä¸ŃåĽ½ éĺŁ", + "建æĪIJ åIJİ", + "ä¹IJ è§Ĩ", + "åij¨ å²ģ", + "èį¯ åºĹ", + "éĩij åįİ", + "严éĩį å½±åĵį", + "è´¨ åľ°", + "æĹħ éģĬ", + "åħµ åĻ¨", + "æķĻèĤ² æķĻåѦ", + "离 åİ»", + "åIJĦå¼ı åIJĦæł·", + "ä»ĭ ç´", + "ä»ĭç´ ¹", + "å¼Ģ 头", + "å°Ĩ èĩªå·±çļĦ", + "åIJ¬ åĬĽ", + "ä¿¡æģ¯ ç³»ç»Ł", + "ä»İ æł¹æľ¬", + "ä»İæł¹æľ¬ ä¸Ĭ", + "æİĮ 声", + "欢 åĸľ", + "å±ķ åĮº", + "åķ ¸", + "太å¤ļ äºĨ", + "éĹ² ç½®", + "èĥ¡ èIJĿåįľ", + "å§Ķ å®£ä¼ł", + "å§Ķå®£ä¼ł éĥ¨", + "åįĹ éĺ³", + "å·ŀ åĮº", + "ä¸İ æŶ", + "ä¸İæŶ 俱", + "ä¸İæĹ¶ä¿± è¿Ľ", + "å«Įçĸij 人", + "èī¯ å¿ĥ", + "头 顶", + "è´¢ æĬ¥", + "ä½Ľ æ³ķ", + "å¾ µ", + "åİŁ 件", + "åĭ ŀ", + "çĶ· 篮", + "å¤ĸåĽ½ 人", + "è¿Ŀ 纪", + "æī¾ äºĨ", + "æįķ æįī", + "缸 è¯Ĩ", + "æIJľ éĽĨ", + "çļĦ ä¼Łå¤§", + "ä¸ī ç»´", + "å°±è¡Į äºĨ", + "çĭIJ æľĪ", + "çĭIJæľĪ å±±", + "å¸ĮæľĽ éĢļè¿ĩ", + "èĢĮ 对äºİ", + "éĿ¢ å°į", + "åĨĽ åĽ¢", + "è¡Ĺ åĮº", + "æĤ¬ æĮĤ", + "便 ç§ĺ", + "æľīä¸Ģ çĤ¹", + "ä¼ļè®® ä¸Ĭ", + "ä¸ĭ æīĭ", + "廣 åijĬ", + "äºĶ è¡Į", + "çŃī åĢĻ", + "紧紧 åĽ´ç»ķ", + "æĭ¿ äºĨ", + "æ¡Į éĿ¢", + "ç¥ŀ æĥħ", + "éĽĦ åİļ", + "çŀ ³", + "楼 ä¸ĭ", + "å½ ª", + "äºĭ åıij", + "åĨį è§ģ", + "é¤ ĺ", + "é¢Ħ åĶ®", + "åİ» çľĭçľĭ", + "æĪij们 åºĶ该", + "ä¸ī 家", + "æµ Ĭ", + "ä¹IJ éĺŁ", + "çľĭ ä¸įè§ģ", + "èĦij åŃIJ", + "æĮģ æľīçļĦ", + "çĻ½ èıľ", + "éĹª çĥģ", + "åĸĿ æ°´", + "æݧåĪ¶ ç³»ç»Ł", + "ä¸ĵ åĮº", + "æľĿ å»·", + "æĪij å¿ĥéĩĮ", + "å±ķ åİħ", + "èľĺ èĽĽ", + "åĨ» ç»ĵ", + "ç² ª", + "åº IJ", + "åIJij 社ä¼ļ", + "åĨ³çŃĸ éĥ¨ç½²", + "çŁŃ æľŁåĨħ", + "æĸ° ä¸ļæĢģ", + "æľ Ķ", + "æŶ æĬ¥", + "使 ä¹ĭ", + "åĽł åŃIJ", + "åıĤä¸İ èĢħ", + "çļĦ 年轻人", + "æīĭ 表", + "å°ģ éĶģ", + "为ä»Ģä¹Ī ä¸į", + "åIJ¸ çĥŁ", + "æ¯Ĵ ç´ł", + "åĪij æ³ķ", + "磫 æŃ£", + "身 æĹģ", + "åİŁ è°ħ", + "çĽij æĬ¤", + "æѤ å¤Ħ", + "éļ¨ æĻĤ", + "æŀľ å®ŀ", + "åĮ»çĸĹ æľįåĬ¡", + "ä¸į åIJĪçIJĨ", + "æIJŀ 好", + "çļĦ èĦļæŃ¥", + "å¤ĸ å¥Ĺ", + "ç¶ĵ éģİ", + "æĶ¾ ç¼ĵ", + "åģľ çķĻ", + "æĺŁ çIJĥ", + "çļĦä¸Ģ éĿ¢", + "åĩł ä½ķ", + "è½® åĽŀ", + "æ¯Ľ å·¾", + "ä¿® çIJĨ", + "ä¸įçŁ¥ ä¸į", + "ä¸įçŁ¥ä¸į è§ī", + "æķ´ 个人", + "æ¯ģ çģŃ", + "åı° å·ŀ", + "使çĶ¨ 寿åij½", + "é»ij çĻ½", + "æij¸ ç´¢", + "é¼ł æłĩ", + "éĿ© æĸ°", + "éº µ", + "ä¸ĵéŨ 为", + "å¾Īå¤ļ æľĭåıĭ", + "å·¥ä½ľ ç»Ħ", + "åIJĪ å½±", + "çĤº ä»Ģ麼", + "æŀģ 度", + "çļĦ è¿ĽæŃ¥", + "å½ĵ ä¹ĭ", + "å½ĵä¹ĭ æĹł", + "å½ĵä¹ĭæĹł æĦ§", + "è´´ è¿ij", + "å°º 度", + "åľ¨ çİ°åľº", + "éĻį 临", + "åħ»èĢģ éĩij", + "ç£ ķ", + "åı¯ä»¥ 使", + "管çIJĨ æ°´å¹³", + "æľ¬æĬ¥ è®°èĢħ", + "æ³ķ 令", + "åį¡ 车", + "举 æµ·", + "å¤ļ éĩį", + "åħ¶ éĹ´", + "ç´ Ļ", + "éĩį大 é¡¹çĽ®", + "æ±Ĺ æ°´", + "ç»Ħ å§Ķä¼ļ", + "ä¿¡æģ¯ åħ¬å¼Ģ", + "ä¸į论 æĺ¯", + "ä¸Ģ åIJ¬", + "èĴ¸ æ±½", + "æıŃ ç§ĺ", + "è¶ħ éģİ", + "触 åıij", + "å© ¦", + "åħ³èģĶ 交æĺĵ", + "å°± ç»Ļ大家", + "好 ä¹ħ", + "åĢŁ è´·", + "游æĪı è§Ĵèī²", + "å¼ĢåIJ¯ äºĨ", + "æİ ł", + "åħļçļĦ åįģä¹Ŀ", + "ä¸ĭ 鼨", + "çŁŃ æŶéĹ´åĨħ", + "å¯ ħ", + "导 åħ¥", + "å·¥ä½ľ ç»ıéªĮ", + "ä¹Ł åıªèĥ½", + "鼷 éľĨ", + "è·Ł è¿Ľ", + "åį¡ éĢļ", + "é¢ĩ æľī", + "æľº ä½ĵ", + "æĪĺ士 èģĮä¸ļ", + "女 主", + "ä½ĵåĪ¶ æľºåĪ¶", + "足 åįı", + "èĪĴéĢĤ çļĦ", + "åĢŁ åı£", + "æī¹ åĪ¤", + "æķ° åĢ¼", + "è« ¾", + "éĺ¿æĭī 伯", + "åĺ İ", + "æħ ¶", + "è¾¾ 人", + "å¼Ģ æ°´", + "大 鼨", + "温 室", + "ä½İ è¿·", + "ä»į æŧ", + "éªĹ åŃIJ", + "亲 å±ŀ", + "çIJĨ æĻº", + "æľ¬ åŁºéĩij", + "å¨ ħ", + "åĨĻåŃĹ æ¥¼", + "å¢Ļ å£ģ", + "å® µ", + "èĻ½ çĦ¶æĺ¯", + "顺 çĿĢ", + "åħ« åį¦", + "åķĨ çĶ¨", + "ä¸į 失", + "è¿· èĮ«", + "顺 便", + "æļij æľŁ", + "欺 è´Ł", + "é¢ij é¢ij", + "该 æł¡", + "æĸĻ çIJĨ", + "æ·± æĥħ", + "åīį éĶĭ", + "ä¿Ŀ èŃī", + "èģĮä¸ļ çĶŁæ¶¯", + "åħ¬ å¼Ģåıij", + "åħ¬å¼Ģåıij è¡Į", + "åħ¥ æĪ·", + "éł ĵ", + "åĢ¾ åIJ¬", + "éŃ ģ", + "æĦī æĤ¦", + "åĽŀ åIJĪ", + "åħ¨åĬĽ 以", + "åħ¨åĬĽä»¥ èµ´", + "åĥ¹ åĢ¼", + "èĥ½åĬĽ 强", + "ç»ı å¼Ģ", + "ç»ıå¼Ģ åĮº", + "è¿ľ æĸ¹", + "çļĦ éģĵçIJĨ", + "缴 åįĩ", + "缴åįĩ æľº", + "为主é¢ĺ çļĦ", + "ç»Ļ æĤ¨", + "è¿ĺ æĥ³", + "æ¯Ķ æĪij", + "åĨľ çī§", + "æµ· åºķ", + "çŃ¾è®¢ äºĨ", + "对äºİ æĪij们", + "æŶ 许", + "éĶ® çĽĺ", + "å®ŀéĻħ æݧåĪ¶", + "çļĦ æ¨¡æł·", + "åıįæĺł äºĨ", + "代 åĬŀ", + "åĮ» çĶ¨", + "éĽĨ ç»ĵ", + "åıijå±ķ åīįæĻ¯", + "æĮĩ çĿĢ", + "åįİ åĮĹ", + "è¿Ļ åĩłä¸ª", + "åIJį æ°Ķ", + "åĤį æĻļ", + "èĩª åıij", + "æ³¢ åħ°", + "大åĬĽ æİ¨è¿Ľ", + "èĩª 称", + "èįĨ å·ŀ", + "æIJį 害", + "äºĨä¸Ģ åı¥", + "æľĢåĪĿ çļĦ", + "éĩijèŀį åį±æľº", + "æĢĢ 念", + "è¡Į åĭķ", + "女 æİĴ", + "ä¸į 解", + "ä¼ł éĶĢ", + "转载 请", + "饰 åĵģ", + "åıª 为", + "ä¸İ ä¼Ĺ", + "ä¸İä¼Ĺ ä¸įåIJĮ", + "èĥ½ èĢĹ", + "èı© æıIJ", + "è¿ij 两年", + "è¿Ķ 乡", + "马ä¸Ĭ å°±", + "äºĮ çŃīå¥ĸ", + "æ°´ 管", + "æ³ķ åѦ", + "çģŃ çģ«", + "大 å§IJ", + "åij¨ 转", + "æľī æľŁ", + "æľīæľŁ å¾Ĵ", + "æľīæľŁå¾Ĵ åĪij", + "å°į æĸ¹", + "ç¥ŀ èī²", + "æ²¹ èĦĤ", + "ä¸ī çĤ¹", + "ä¸į åĪ©äºİ", + "äºĭä¸ļ éĥ¨", + "å°± è·Ł", + "å¼Ģ æĶ¯", + "å°ı 女åŃ©", + "åħ±åIJĮ åĬªåĬĽ", + "çĶļèĩ³ è¿ĺ", + "è¿Ļ åIJį", + "è¿Ļ ç¬Ķ", + "çݯ åį«", + "æľī ç§į", + "è§Ĩ åĬĽ", + "çĨŁ çŁ¥", + "åħ¬ç§¯ éĩij", + "æ¶Īéĺ² å®īåħ¨", + "é¢ĩ 为", + "大 èħ¿", + "éĿ ¶", + "çī¹ æķĪ", + "æľįåĬ¡ åĮº", + "å¼Ģ åĩº", + "深度 èŀįåIJĪ", + "æĹł 忧", + "æŁ¥ éĺħ", + "ç»Ī ç»ĵ", + "ä¿Ŀ ç¨İ", + "è¨İ è«ĸ", + "å½ĵ åģļ", + "è·³ èĪŀ", + "å¯ §", + "女 çİĭ", + "è®°èĢħ åľ¨", + "åħ¨ 产ä¸ļéĵ¾", + "è´¯ éĢļ", + "åħ´ ä¸ļ", + "éĻį åĪ°", + "å°ģ éĿ¢", + "åħ¨éĿ¢ æİ¨è¿Ľ", + "奶 èĮ¶", + "éĢī åĿĢ", + "äºĨä¸Ģ åľº", + "åIJĮ ä¼´", + "è®® 论", + "æIJ ĵ", + "诸 èijĽ", + "诸èijĽ 亮", + "å¹² åĺĽ", + "æµģ æĦŁ", + "ä¸ĵä¸ļ çŁ¥è¯Ĩ", + "çĶµ ç«Ļ", + "åĩı å¼±", + "åĩº åħ¥", + "åIJĦ çľģ", + "éĿŀ常 é«ĺ", + "åľ° 毯", + "åıij æĸĩ", + "çĦ ī", + "çĥ§ çĥ¤", + "å£ģ 纸", + "æģ¶ åĮĸ", + "èĬ ¸", + "èĥĸ åŃIJ", + "çĩ Ĵ", + "çľģ éĴ±", + "çĻ¾ 强", + "çIJĨå·¥ 大åѦ", + "éĴ¢ æĿIJ", + "åĽ½æľī èµĦ产", + "æĪĺ æľº", + "æ³Ħ éľ²", + "åIJİéĿ¢ çļĦ", + "æ°´ èµĦæºIJ", + "æ¢ħ èĬ±", + "åĨĻ çĿĢ", + "ä¹ĭ 声", + "æĹł åı¯", + "æĺİ æľĿ", + "ç«ĭæĸ¹ ç±³", + "ç· £", + "æĶ¾ è¿ĩ", + "ç¦ı çĶ°", + "å¾Ĺ ä½ı", + "åıĹ ä¼Ĺ", + "ä¸Ń 级", + "çĹħ åıĺ", + "ä¸Ģ çŀ¬éĹ´", + "æĿĥ éĩį", + "人æĢ§ åĮĸ", + "åĮ»çĸĹ åį«çĶŁ", + "ä¸įåĪ° ä½į", + "æĻºèĥ½ 家å±ħ", + "饮 çĶ¨", + "æ¼Ķ åıĺ", + "é«ĺ ç´łè´¨", + "ä¹Ļ æĸ¹", + "åģľ çķĻåľ¨", + "èİ· æī¹", + "ç©¿ æ¢Ń", + "客 åľº", + "æĮ½ åĽŀ", + "京 åŁİ", + "çĶŁåij½ åĬĽ", + "實 éļĽ", + "çĩ Ī", + "åĨį çİ°", + "çİ°å®ŀ ä¸Ń", + "æľī ä¿¡å¿ĥ", + "çĸı éĢļ", + "åĺ´ åĶĩ", + "鼷 éĶĭ", + "èıľ åįķ", + "éħ ¯", + "è¶ħ é«ĺ", + "å¾Ī é«ĺåħ´", + "çĶŁ æ®ĸ", + "éĢł ä»·", + "误 åĮº", + "æĨ ĭ", + "好 æ¶Īæģ¯", + "å´ Ń", + "以 èĩ´", + "å¼Ģ çİ©ç¬ij", + "çĽij è§Ĩ", + "å·¡ å¯Ł", + "å¾· å·ŀ", + "æĹ© æĹ©", + "éĹª çĶµ", + "æĪª åĽ¾", + "åı¯ä»¥ æł¹æį®", + "æīĭ èīº", + "æİ¥ 轨", + "ç§į æĹı", + "æĢĢ éĩĮ", + "åİ» åĮ»éĻ¢", + "ä¸Ģ äºĮ", + "å¼Ģ éĺĶ", + "åĩı éĢŁ", + "ä½Ĩ ä»İ", + "éĢĻ ä¸Ģ", + "åĩı åħį", + "主é¢ĺ æķĻèĤ²", + "å¼Ģå·¥ 建设", + "è¹ ¦", + "æľĪ 饼", + "ä¸ĭ æ²ī", + "å°Ĭ 严", + "éĻ ĩ", + "å®ŀ æľ¨", + "å»ł åķĨ", + "声 称", + "èĢĥ åľº", + "å¸ĥ é²ģ", + "èĩª æĿ¥", + "èĩªæĿ¥ æ°´", + "éĴ ¾", + "å¹´ 以ä¸Ĭ", + "大 åıĶ", + "ä»ĸ å·²ç»ı", + "åħ¨ æĿij", + "èģĶç³» çĶµè¯Ŀ", + "为 导åIJij", + "åĪ¤ å¤Ħ", + "对 éĺµ", + "缮 æ¨Ļ", + "åIJį é¢Ŀ", + "客 æ°Ķ", + "横 åIJij", + "çŃī åĨħ容", + "åĩł çĤ¹", + "è°Ī 论", + "ä¸į ä¹ı", + "å±ķ çİ°åĩº", + "è¾ĥ éķ¿", + "éĢĨ 转", + "å°ı æĻĤ", + "æĺ¯ å¤ļä¹Ī", + "æľ¬ æľĪ", + "è¿ij è§Ĩ", + "æĪIJç«ĭ 以æĿ¥", + "代表 çĿĢ", + "æĬ¥ å¤į", + "æĪı æĽ²", + "è¨Ń åĤĻ", + "åħ¥ èĤ¡", + "å¾ģ æľį", + "é«ĺ åĩº", + "èĪŀåı° ä¸Ĭ", + "å¿ĥ åĬ¨", + "两 çĤ¹", + "缸 çķ¶", + "èĻ Ľ", + "主 页", + "åĩł 家", + "æĹł ä¸į", + "åįı å®ļ", + "æĸ IJ", + "å¯ĵ æĦı", + "åħ¨ 线", + "æįķ é±¼", + "åı¯ä»¥ ä»İ", + "æľī è¿Ļæł·çļĦ", + "æģ¶ éŃĶ", + "åĮħ åŃIJ", + "æģ ¤", + "å¼Ģå¥ĸ ç»ĵæŀľ", + "ä¸į æŃ»", + "èĹ į", + "弯 æĽ²", + "æµ· 峡", + "éĶĢ æ¯ģ", + "çļĦ çĭ¬çī¹", + "示 æĦı", + "ä¸įèĥ½ åĨį", + "èĥ½ æĬĬ", + "éĺ² çº¿", + "ä¸įå°ij äºİ", + "æ± Ģ", + "çļĦ éĤ£ä¸Ģ", + "羣 æĥħ", + "åŀ ®", + "被 æīĵ", + "åĽ½ å®ī", + "ç¾İ å¦Ļ", + "è¿Ļ åĩł", + "åĩº éģĵ", + "æľįåĬ¡ äºİ", + "æĪIJæŀľ 转åĮĸ", + "æīį åįİ", + "天 é¹ħ", + "åĩł 个人", + "åĢĺ èĭ¥", + "èĢ½ 误", + "æĬĹ æĪĺ", + "è¡Į éĬ·", + "æĿ¥ è¢Ń", + "åĢŁ éĮ¢", + "èįī èİĵ", + "ä¸¥æł¼ æī§è¡Į", + "举è¡Į äºĨ", + "å¤ĸ ç±į", + "å·² è¾¾", + "æĿij åħļæĶ¯éĥ¨", + "è¡ Ŀ", + "éĻį èĩ³", + "æµ· éĩı", + "é¤IJ é¦Ĩ", + "æĢ¥ å¿Ļ", + "æ·± è¿ľ", + "å¾Ģ è¿Ķ", + "ç¨İåĬ¡ å±Ģ", + "å¹¿æ³Ľ åºĶçĶ¨", + "è®® åijĺ", + "æĹł æķĮ", + "çľ¼ åħī", + "çĥŃè¡Ģ ä¼łå¥ĩ", + "æŃ IJ", + "äºĨ äºĽ", + "è¿Ŀ èĥĮ", + "è¿Ļ æĺ¯ä¸Ģç§į", + "ä¸į 稳å®ļ", + "大家 åĪĨ享", + "表 çı¾", + "åīį åįģ", + "è·¯ è¿ĩ", + "æĴ ©", + "åIJĮ æĥħ", + "ä¹ł ä¿Ĺ", + "åıij è´¢", + "åºĶ æľīçļĦ", + "æĿİ æŁIJ", + "èĤ Ľ", + "马 åħĭ", + "éĢļ åijĬ", + "å·¨ 人", + "ä¸Ģ åĽ¢", + "éĢĻ 次", + "ä¸į äºĨ解", + "æĸ½ è¡Į", + "èij¡èIJĦ çīĻ", + "åıĺå¾Ĺ æĽ´åĬł", + "æı £", + "åĪĽæĸ° èĥ½åĬĽ", + "çķħ éĶĢ", + "表 æī¬", + "æ¯Ķ åĪ©", + "æ¯ĶåĪ© æŶ", + "åĮ»çĸĹ ä¿ĿéĻ©", + "æĵį 纵", + "伤 亡", + "æµİ å®ģ", + "åıĺ äºĨ", + "æľ¬æ¬¡ æ´»åĬ¨", + "åľŁ 豪", + "æĥ³ åĬŀæ³ķ", + "æĺ ķ", + "å½ĵ æĻļ", + "åĩº å±Ģ", + "çĥŃ è®®", + "è°Ī è°Ī", + "æĻĭ åįĩ", + "åĬ¿ å¿ħ", + "çĻ» å±±", + "éĤ£ åĦ¿", + "åIJĥ åĪ°", + "ä¹ĭ åŁİ", + "å¿« æĿ¥", + "æ¹Ľ æ±Ł", + "第ä¸ī 个", + "åħ¨éĿ¢ æıIJåįĩ", + "å¥ĸ åѦ", + "å¥ĸåѦ éĩij", + "æĬķåħ¥ 使çĶ¨", + "é½IJ é²ģ", + "åı¯ä»¥ æĬĬ", + "åĴĮ ä»ĸçļĦ", + "è´ŃæĪ¿ èĢħ", + "æŃ£å¼ı åIJ¯åĬ¨", + "åįİ æ¶¦", + "ä¸įæĸŃ å®ĮåĸĦ", + "éĴ¢ æĿ¿", + "ç´¯ 积", + "满 èĦ¸", + "åĽĽ æĸ¹", + "è´¢ çī©", + "ä»ĸ们 ä¼ļ", + "å¤ı æĹ¥", + "éĤ£ 个人", + "éĿł çĿĢ", + "çĤ¹ äºĨ", + "çĤ¹äºĨ çĤ¹å¤´", + "æ© ĭ", + "åıĪ 好", + "åıĪ好 åıĪ", + "åıĪ好åıĪ å¿«", + "éĺµ éĺµ", + "å°ģ 建", + "æľ¬ çĶ°", + "çī©ä¸ļ æľįåĬ¡", + "èĩªè´¸ åĮº", + "åIJ ı", + "便åĪ© åºĹ", + "åĽ½å®¶ æłĩåĩĨ", + "éĿ¢ ç²ī", + "èī° è¾Ľ", + "æĶ» åħ³", + "æīĵ åĮħ", + "车 éĺŁ", + "人 éĢī", + "åı¯ ä¸įæĺ¯", + "äºĮ åįģå¹´", + "åIJį å¸Ī", + "浦 举", + "åħ¬ è¯ģ", + "è¿IJ éĢģ", + "æĺ¯ æľĢ好çļĦ", + "æŁĶ åĴĮ", + "çİĭ æŁIJ", + "çĹħ æĪ¿", + "åĨ¶ éĩij", + "ä¸Ģ件 äºĭæĥħ", + "åį ¤", + "åı¯ æݧ", + "çī Ł", + "æĭ Ĥ", + "å·² äºİ", + "人 éĢł", + "çĶŁçī© åĮ»èį¯", + "ä½ĵ çİ°åĩº", + "èĤ² åĦ¿", + "èĢģ å®ŀ", + "åľĸ çīĩ", + "è« ¸", + "ç´¯ äºĨ", + "æĦŁåħ´è¶£ çļĦ", + "åĽ¾çīĩ æĿ¥æºIJ", + "ä¹Ł æĺ¯ä¸Ģç§į", + "æ¾İæ¹ĥ æĸ°éĹ»", + "æŶ 表示", + "åħī è¾ī", + "æĬ¥ åºŁ", + "å²ģ æŶ", + "éħ ®", + "æ£Ģ ä¿®", + "åıĺ éĢŁ", + "åıĺéĢŁ ç®±", + "åľ¨ èģĮ", + "éı ¡", + "æį Ĥ", + "çĿ£ åĬŀ", + "æ°¸ ä¸į", + "åģļ ä¸ĢäºĽ", + "åİĨ æŶ", + "å·¥ç¨ĭ æľºæ¢°", + "æģ° å½ĵ", + "å°± åľ¨äºİ", + "称 åij¼", + "éĢļ常 æĺ¯", + "æł· å¼ı", + "åij¨ ä¸Ģ", + "èĭ± éķij", + "åĿĩ 线", + "ä¼ł éĹ»", + "çĶ¨æĪ· ä½ĵéªĮ", + "èµŀ åIJĮ", + "骨 æĬĺ", + "为主 ä½ĵ", + "æ±Ł å±±", + "æ¸ħ æľĿ", + "æĶĢ åįĩ", + "ä¸į çĽ¸ä¿¡", + "éĿ ´", + "æѦ åĬŁ", + "åĭ¤ åĬ³", + "æĿ¥ æī¾", + "å°Ĩ æĮģç»Ń", + "丫 头", + "æ¨Ļ æºĸ", + "è£ ´", + "深深 çļĦ", + "åŃķ èĤ²", + "è§ĦåĪĴ 建设", + "æ¸ħ çĪ½", + "ç²¾åĩĨ æī¶è´«", + "æīĵçł´ äºĨ", + "è¿Ļä¸Ģ 天", + "å·¥ä½ľ æĢ»ç»ĵ", + "æĹħ ç¨ĭ", + "举 èIJ¥", + "æĶ¾ å°Ħ", + "æľī åĩłä¸ª", + "éĿŀ çī©è´¨", + "åIJĥ å¾Ĺ", + "åĹ ¨", + "ä¼ļ åıijçĶŁ", + "篮 æĿ¿", + "å¼Ģ å°ģ", + "麻 å°Ĩ", + "èıı æ³½", + "ä¸į åIJĪ", + "ç³»åĪĹ äº§åĵģ", + "èѬ å¦Ĥ", + "ç¾İ èªī", + "èĩªå·± åĸľæ¬¢", + "交æĺĵ ä¸Ńå¿ĥ", + "åIJĪ åĶ±", + "使 æĪij", + "åĥı ç´ł", + "带 éĺŁ", + "ä½Ĩ 对äºİ", + "æĬĬ è¿Ļ个", + "èĤĿ èĦı", + "åįķ纯 çļĦ", + "æĶ»åĿļ æĪĺ", + "缼 ä¼ļ", + "åijµ æĬ¤", + "æª Ģ", + "赶 ä¸Ĭ", + "æ¥ Ĭ", + "ä¹ħ äºĨ", + "ç¡ Ŀ", + "çŃĶ é¢ĺ", + "ä¿ĿæĮģ çĿĢ", + "è§ģ è¯Ĩ", + "çĤ¹ åĦ¿", + "åįĬ 个æľĪ", + "æ» ĩ", + "浸 泡", + "ä¼ł éĢģ", + "åľ¨ å¸Ĥåľºä¸Ĭ", + "ä¹ĭ 乡", + "çī¹ éķ¿", + "éĽ ŀ", + "èª ł", + "身 å¤Ħ", + "æŁł 檬", + "身 ç©¿", + "çľģ åħ¬å®ī", + "çľģåħ¬å®ī åİħ", + "åıĻ åĪ©äºļ", + "åĩł åĪĨéĴŁ", + "人 åĢij", + "åľ° 段", + "èĩª åѦ", + "ä¹Ł è¶ĬæĿ¥è¶Ĭ", + "èģĮ æĿĥ", + "æĸ §", + "èĩ »", + "å½Ĵ 纳", + "驾 é©Ń", + "éĥ¨åĪĨ åľ°åĮº", + "没æľī æĥ³åĪ°", + "æĴ ĩ", + "ä¹Į é²ģ", + "ä¹Įé²ģ æľ¨", + "ä¹Įé²ģæľ¨ é½IJ", + "èĤ² 人", + "çļĦ æŃ¥ä¼IJ", + "延 æľŁ", + "æ²¹ æ°Ķ", + "åģļ å®Į", + "åľ£ åľ°", + "丰 åİļ", + "宽 带", + "åı¯éĿł çļĦ", + "åºŃ éĻ¢", + "åŃ ľ", + "å°ı康 社ä¼ļ", + "å®īåħ¨ 管çIJĨ", + "å¹´ 第", + "æİĴ 污", + "èĥĮ åĮħ", + "家 ä½ı", + "åħ¶å®ŀ å°±æĺ¯", + "ä¼ļ è§ģ", + "帮åĬ© ä¼ģä¸ļ", + "ç½ij è´Ń", + "æĺ¯ ä¸įä¼ļ", + "飯 åºĹ", + "æŃ» åİ»", + "åħįçĸ« åĬĽ", + "æľ ķ", + "åĸĿ äºĨ", + "è½» å¾®", + "个æľĪ åĨħ", + "ç»Ħ åĽ¢", + "åĴĮ å®ĮåĸĦ", + "é¸ ½", + "æıIJ éĢŁ", + "西å®ī å¸Ĥ", + "ä¸Ńå¿ĥ 主任", + "æŶéĹ´ 为", + "æľŁ æĿĥ", + "è¶ ķ", + "ä¸įä»ħ è¦ģ", + "æľį ä»İ", + "é¡ĺ æĦı", + "ä¸į å°ı", + "ä¸įå°ı çļĦ", + "ç° ĩ", + "çª ¦", + "åĪĩ æĪIJ", + "åĵĪ åĪ©", + "天 羣", + "ä¸Ģ次 次", + "éĩij å¸ģ", + "æĢİä¹Ī èĥ½", + "ç½ij è´·", + "ä¼ļ计 å¸Ī", + "çŁŃ 缺", + "对 æłĩ", + "åıĺå¾Ĺ æĽ´", + "åīį åĩłå¤©", + "éĺ² æ±Ľ", + "彩 èĻ¹", + "åĵģ ä½į", + "表 æł¼", + "严 å¯Ĩ", + "æ¯Ľ åĪ©çİĩ", + "çļĦ åį±å®³", + "å½ķ åĪ¶", + "æ°´ åĬ¡", + "èĥ½å¤Ł 让", + "å¹³ æĿ¿", + "ä¹³ æĪ¿", + "è¸ı å®ŀ", + "é¦ĸ åĪĽ", + "é¦Ļ èķī", + "æĬ¥ 表", + "ä¸Ģ æĬ¹", + "åĩºçĶŁ äºİ", + "è²» çĶ¨", + "åĩº 让", + "åIJĪæ³ķ æĢ§", + "å°¼ åħĭ", + "åĨ° åĨ·", + "é¦Ļ æ°Ķ", + "åı· 称", + "èµ· çłģ", + "åŁİ åİ¿", + "çİ© èĢį", + "ä¸Ĭ éĻIJ", + "ä¼ļè®® ç²¾ç¥ŀ", + "æĹģè¾¹ çļĦ", + "便 ä¼ļ", + "æıŃ æĻĵ", + "çİ© æĦı", + "éĽª å±±", + "åIJij çĿĢ", + "ä½ĵèĤ² åľ¨çº¿", + "说æĺİ ä¹¦", + "åĮĸ èĤ¥", + "åħļç»Ħ 书记", + "åĬ¨ 人", + "ä¹ĭ æīĢ", + "æľĪ èĩ³", + "æľĢå¿« çļĦ", + "èĬĤ åģĩæĹ¥", + "ä¸ĵ åľº", + "èĢĥ ä¸Ĭ", + "çª Ł", + "é²ľ è¡Ģ", + "è¾ĥ强 çļĦ", + "æĤĦ çĦ¶", + "å¤ļ个 åĽ½å®¶", + "çªĹ å¸ĺ", + "æŀģ å¤§åľ°", + "ä¸įçĶ¨ æĭħå¿ĥ", + "è¿Ļä¹Ī åģļ", + "åĥ¹ æł¼", + "ç¾İ丽 乡æĿij", + "å°ıæŶ åĨħ", + "ç´§ è¿«", + "大 çģ«", + "èĥ³ èĨĬ", + "æĵįä½ľ ç³»ç»Ł", + "æ®ĭ çķĻ", + "åĨĻ åĩº", + "ç¦ģ å¿Į", + "åĬłçĽŁ åºĹ", + "è¿ij çĻ¾", + "便 åı¯", + "æķ´æĶ¹ æݪæĸ½", + "éĩĩ访 æŶ", + "åĶIJ 代", + "æ·±åĮĸ æĶ¹éĿ©", + "çŁ ¢", + "éĥ½ åĸľæ¬¢", + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭ é«ĺ", + "èĬ± æľµ", + "头 çĸ¼", + "å®ī 康", + "å¢ŀéķ¿ çİĩ", + "çľ¼ çľĭ", + "å°±æĺ¯ ä¸ºäºĨ", + "èĢĮ 导èĩ´", + "åĬłå¿« 建设", + "èĬ± æł·", + "åĨħå¿ĥ çļĦ", + "æĺĨ å±±", + "è³ĩ æºIJ", + "åĽŀåĪ° 家", + "èıĬ èĬ±", + "æ°´ éĩı", + "å¾ģ ä¿¡", + "è¡ĮæĶ¿ åĮº", + "ä¹ĥ æĺ¯", + "æĬķèµĦ é¡¹çĽ®", + "å«ģ ç»Ļ", + "ç¥ŀ åľ£", + "ç¨ ł", + "æľ¬æĿ¥ å°±", + "éĢIJ ä¸Ģ", + "èģĮä¸ļ æĬĢæľ¯", + "ä¸įèī¯ ä¿¡æģ¯", + "æīĺ è¿IJ", + "åIJ¯ 示", + "ä¹ĭ åħ§å®¹", + "éŁ ¶", + "奢 åįİ", + "æıŃ ç¤º", + "æĪIJ为 ä¸ŃåĽ½", + "æ¶Īè´¹ åĵģ", + "åħ¬ çĶ¨", + "æIJŀ å®ļ", + "请 ä½ł", + "æŁ ļ", + "åĨħ è¡£", + "ä½Ĩ ä»ĸ们", + "ä¿Ŀ 湿", + "该 åİ¿", + "饱 åĴĮ", + "æݨ åIJij", + "èµĦæĸĻ æĺ¾ç¤º", + "ä¸į å½±åĵį", + "人 人éĥ½", + "åıijå±ķ 壮大", + "åħ»èĢģ æľįåĬ¡", + "çĶŁæ´» æ°´å¹³", + "åIJĦ åİ¿", + "ä½ł éľĢè¦ģ", + "说 çļĦæĺ¯", + "å¤ĸ åªĴ", + "æѤ 人", + "次 è¦ģ", + "追 赶", + "åºĶ该 å¦Ĥä½ķ", + "æĹ¥ åĩĮæĻ¨", + "çķ¥ æľī", + "éĥ½ æĥ³", + "游 ä¹IJ", + "è¿Ļ款 游æĪı", + "å¹³ æ·¡", + "æĺ¯ä¸Ģ åĢĭ", + "å¤ĩ èĢĥ", + "åĪ¶ æŃ¢", + "ä¸Ģå®ļ èĥ½", + "å¾Ĵ å¼Ł", + "以 çĤº", + "åįĥ åħĥ", + "äºĶ åħŃ", + "迪 士", + "迪士 å°¼", + "éĺ³ æĢ§", + "åĨ¬å¥¥ ä¼ļ", + "å°±æĺ¯ åĽłä¸º", + "æĮĤ éĴ©", + "æ¦Ĥ åĨµ", + "åıªè¦ģ æľī", + "æ²¹ çĶ»", + "åľ° æłĩ", + "ä¸Ĭ è°ĥ", + "产ä¸ļ åĽŃåĮº", + "åħ« åįģ", + "æ£ ±", + "液 æĻ¶", + "æĿij å§Ķä¼ļ", + "çŃ¾çº¦ 仪å¼ı", + "è¿Ļ åħ¶ä¸Ń", + "åĨĻ éģĵ", + "示èĮĥ åŁºåľ°", + "éĩİçĶŁ åĬ¨çī©", + "鼻åŃIJ ä¿¡ç®±", + "åĽ½éĻħ è´¸æĺĵ", + "人 æĿĥ", + "ä¿Ŀ 管", + "èĭ¥ æĤ¨", + "åİĭ æĬij", + "é» Ľ", + "åľ° çľĭçĿĢ", + "éĻ °", + "ä¸Ģå¹´ å¤ļ", + "ä»İ 容", + "ä¸Ń æĸŃ", + "å¯Ł è§ī", + "移 交", + "éĶ ¯", + "æĪĸ许 æĺ¯", + "ç¶ ł", + "两 项", + "æľĢ åĸľæ¬¢", + "æľĢåĸľæ¬¢ çļĦ", + "å¤ľ éĩĮ", + "åIJĮ ä»ģ", + "åĪĽæĸ° 驱åĬ¨", + "è°ģ èĥ½", + "é£ ¾", + "åħī åѦ", + "åİ Ħ", + "èĦ± é¢ĸ", + "èĦ±é¢ĸ èĢĮåĩº", + "è¿ ¦", + "æĺ¯ ä¸įåı¯èĥ½", + "çª ¥", + "èĥ½ 满足", + "宽 度", + "伦 çIJĨ", + "åı¯ä»¥ èİ·å¾Ĺ", + "转 ä¼ļ", + "å±± æĿij", + "éĵº 设", + "åĩº åĩ»", + "æĸĩåĮĸ èīºæľ¯", + "ä¼ļè®® 室", + "æŃĮ 声", + "æ» Ķ", + "èIJİ ç¼©", + "æľįåĬ¡ åijĺ", + "åıij表 äºĨ", + "æĸ¼ æĺ¯", + "æĺİç¡® è§Ħå®ļ", + "ç»´ å¥ĩ", + "æ°´ 产", + "æĬķ ä¿Ŀ", + "éĺ´ éģĵ", + "赶 å¿«", + "夺 å¾Ĺ", + "ä¸ĭ åįķ", + "çī©æµģ åħ¬åı¸", + "çݯ ç»ķ", + "å½ Ī", + "ä½ľé£İ 建设", + "æĹħ游 æĻ¯åĮº", + "æľī æĽ´å¤ļçļĦ", + "丰å¯Į å¤ļ彩", + "çIJĨè´¢ 产åĵģ", + "åĩº å·®", + "ä»İ严 æ²»", + "ä»İ严治 åħļ", + "缸 å¹²", + "æ»ĭ 润", + "主åĬŀ æĸ¹", + "åī§ åľº", + "æ»ļ çIJĥ", + "æ©Ħ æ¦Ħ", + "èĩªä¸» åĪĽæĸ°", + "éĢļ å¾Ģ", + "æł¼ å°Ķ", + "çļĦ ä¼ĺçĤ¹", + "èĥĮ ä¸Ĭ", + "çª ľ", + "çĪĨ åĩº", + "å¹³ æķ´", + "ä¸Ģ èĦļ", + "åħ¨ä½ĵ åijĺå·¥", + "éĻIJ å®ļ", + "åŁİéķĩ åĮĸ", + "æ· ³", + "éĢ® æįķ", + "è¡ĮåĬ¨ 计åĪĴ", + "æīĵ å¾Ĺ", + "åİļ éĩį", + "纪å½ķ çīĩ", + "åĿļ ä¿¡", + "央 ä¼ģ", + "åĨį ä¹Łä¸į", + "天 涯", + "åıĤèĢĥ èµĦæĸĻ", + "æľī æ¯Ĵ", + "åIJ¸ 纳", + "è¶Ĭ åıij", + "éĩįè¦ģ æĦıä¹ī", + "åĽ½éĺ² éĥ¨", + "è¿Ļ个 è¡Įä¸ļ", + "æĻ® æŁ¥", + "å¼Ĥ æĢ§", + "延 è¿Ł", + "å°ı å¹ħ", + "èī² æĥħ", + "综åIJĪ æ²»çIJĨ", + "æŃ£æĺ¯ åĽłä¸º", + "产ä¸ļ ç»ĵæŀĦ", + "çłĶ究 æĬ¥åijĬ", + "åģľ ä¸ĭ", + "éķ¿ èĢģ", + "éĩĿ å°į", + "åįĹ京 å¸Ĥ", + "çģĮ æºī", + "转 è¿IJ", + "欺 è¯Ī", + "éĢł åģĩ", + "åĪĨå¸ĥ å¼ı", + "æĦŁ 触", + "æĪij å½ĵæŶ", + "åıij è§ī", + "åĽ¾ 纸", + "æĶ¹ èī¯", + "çĭł çĭł", + "åĨ² åĪº", + "æĸ° 京", + "æĸ°äº¬ æĬ¥", + "ç¥ŀ åĻ¨", + "秸 ç§Ĩ", + "çĪ º", + "å°Ĩ è¿İæĿ¥", + "å·¥ ä¿¡", + "工信 éĥ¨", + "éĻIJ éĩı", + "æŃ¢ æįŁ", + "åѦä¼ļ äºĨ", + "åįİ çĽĽ", + "åįİ缼 é¡¿", + "å¾Į ä¾Ĩ", + "ä¸ĭéĿ¢ æĺ¯", + "ä¸ĭéĿ¢æĺ¯ å°ı", + "æIJ¬ è¿IJ", + "ç¾İæľ¯ é¦Ĩ", + "æ¸ħ åĩī", + "å¤ļå¹´ åīį", + "è© ŀ", + "åįĥ ç±³", + "表 è¿°", + "æ±Ł éŨ", + "åĬłæ²¹ ç«Ļ", + "æľ¬ èĥ½", + "导 读", + "åĽ´ è§Ĥ", + "并 åIJij", + "åŁºæľ¬ æĥħåĨµ", + "æīĵ å¼ĢäºĨ", + "è¿Ļ ä¸ī个", + "æ±ķ 头", + "强 æľīåĬĽ", + "强æľīåĬĽ çļĦ", + "è¿Ľ åľº", + "ä¹Ŀ æ±Ł", + "çIJĥ æĺŁ", + "好çľĭ çļĦ", + "大 æĪ·", + "æ¹ ¯", + "å¥ĩ å¦Ļ", + "ä¹IJ åĻ¨", + "æĪijçļĦ å¿ĥ", + "çľī 头", + "åĨľä¸ļ çĶŁäº§", + "ç¼ĸ çłģ", + "åŁº ç¤", + "åŁºç¤ İ", + "天 æĸĩ", + "åĢĭ人 è³ĩè¨Ĭ", + "åİ» è¿ĩ", + "èģĨ åIJ¬", + "æĶ¾ åģĩ", + "ä¸į åħ·å¤ĩ", + "æ·Ģ ç²ī", + "大 佬", + "åħ¨ 天", + "åħ¨éĿ¢ 建æĪIJ", + "éļIJ å½¢", + "ç¼ħ çĶ¸", + "åIJ ³", + "è¡ĮæĶ¿ æī§æ³ķ", + "åŁİ åł¡", + "èİ« æĸ¯", + "èİ«æĸ¯ ç§ij", + "æīĢæľī æĿĥ", + "éĽĨ åľĺ", + "å±Ģ åī¯å±Ģéķ¿", + "åĩłä¹İ 没æľī", + "æ´ģ åĩĢ", + "çĶµå½± èĬĤ", + "åŃ© ç«¥", + "æīĢ åģļçļĦ", + "æ¸ħ 代", + "æĸ° çīĪ", + "éĵĿ åIJĪéĩij", + "为 æĬĵ", + "为æĬĵ æīĭ", + "åĪ¤ å®ļ", + "çī¹ 产", + "æīĭ æ©Ł", + "ä¸įåı¯ æĪĸ", + "ä¸įåı¯æĪĸ 缺", + "å¸Ĥåľº è§Ħ模", + "åĿ ¯", + "åĮ» åѦéĻ¢", + "å¿« è¦ģ", + "èĮ ľ", + "æĬĺ èħ¾", + "äºĨ è¿ĩæĿ¥", + "æĬ¥åijĬ æľŁåĨħ", + "çī© ç§į", + "ç»Łè®¡ å±Ģ", + "æī© 建", + "æ¶ ħ", + "责任 人", + "éĺ İ", + "è¯Ħ è®®", + "å¾Ģ äºĭ", + "æīĢ 示", + "æķ´ æ´ģ", + "éĹº èľľ", + "æĹħ éĢĶ", + "å®ŀ è®Ń", + "ä¹ĭ 称", + "å·´ 士", + "éĢŁåº¦ å¿«", + "ä¸įä»ħ å¦ĤæѤ", + "å®Ŀè´µ çļĦ", + "åºŁ çī©", + "æ²³ æ°´", + "æİ¥ 纳", + "ç²¾ æ¹Ľ", + "åħ¶æ¬¡ æĺ¯", + "顺 å¾·", + "åħ¬åħ± åį«çĶŁ", + "è¤IJ èī²", + "ä¸į æĥľ", + "æĬĢæľ¯ æľįåĬ¡", + "æİ ·", + "æ±Ĥ èģĮ", + "ä¸ī 峡", + "æĬķåħ¥ åĪ°", + "太 åIJİ", + "åIJ¯åĬ¨ 仪å¼ı", + "缴æİ¥ å½±åĵį", + "æĸ° 款", + "个 乡éķĩ", + "çĻ¾ 亿", + "åº «", + "ä¹Ł æŃ£æĺ¯", + "åı¶ çīĩ", + "æľĢæĹ© çļĦ", + "æĪĺ 绩", + "å·¥ æľŁ", + "æĻļ æľŁ", + "è¿Ļæł· 说", + "è¯į è¯Ń", + "ä¾ Ħ", + "æķ£ çĥŃ", + "éĽĨæĪIJ çĶµè·¯", + "åIJį è¯į", + "æĻº åķĨ", + "æĭ¥ åłµ", + "çĭĤ 欢", + "è¿Ļ èĪ¬", + "æµ´ 室", + "åijķ åIJIJ", + "æľªæĿ¥ åıijå±ķ", + "ä¸īä½į ä¸Ģä½ĵ", + "åªĴ é«Ķ", + "ä¸įå¾Ĺ 转载", + "åĽłä¸º 她", + "æĺ¾ç¤º å±ı", + "ä¾Ľ æļĸ", + "éĨ« éĻ¢", + "æľī æĦıæĢĿ", + "æľīæĦıæĢĿ çļĦ", + "娱ä¹IJ åŁİ", + "åįµ å·¢", + "åĪĽéĢł åĬĽ", + "ç«ł èĬĤ", + "人大 常å§Ķ", + "èĢĮ çİ°åľ¨", + "å¤ĸ å©Ĩ", + "å¢ŀ æĮģ", + "äºĶ åįĥ", + "èĢģå¸Ī 们", + "æ´Ľ æĿī", + "æ´ĽæĿī 磶", + "æİĮæı¡ äºĨ", + "ä¸ŃåĽ½ æĸĩåĮĸ", + "æĸ° æĶ¿", + "主è¦ģ çĶ¨äºİ", + "åıij çĥ§", + "类似 äºİ", + "åĮĹ æŀģ", + "æĪij们 认为", + "å¼¥ 漫", + "åħ¨çIJĥ ç»ıæµİ", + "é¢ IJ", + "ä¸Ģèµ· è£ħä¿®", + "æĶ Ĵ", + "æĭī èIJ¨", + "帶 ä¾Ĩ", + "åĨ· æ°´", + "ä¸ī åĨľ", + "æĿ¿ æĿIJ", + "è¿ŀ è¿ŀ", + "éĵ ®", + "ç»ıèIJ¥ çIJĨ念", + "å±± 顶", + "å¾Ī æĥ³", + "çĺ «", + "å§ĭç»Ī ä¿ĿæĮģ", + "åľ¨ 广å·ŀ", + "ä¸įåIJĮ æĦı", + "åıĺ åİĭ", + "åıĺåİĭ åĻ¨", + "产 éĶĢ", + "表 éĿ¢ä¸Ĭ", + "æīĢ以 ä»ĸ", + "ç»ıéªĮ 丰å¯Į", + "éĥ¨ å§Ķ", + "åħµ åĽ¢", + "æīĢ è¿°", + "æķ¦ çħĮ", + "ç»ıèIJ¥ èĮĥåĽ´", + "åı£ è¯Ń", + "失 ä¿¡", + "æ¯ı个人 çļĦ", + "æīĭ æĮģ", + "æģIJ æħĮ", + "åł¡ åŀĴ", + "é¦ ħ", + "éĵ¸ éĢł", + "æĭ¿ åĩºæĿ¥", + "æİ¢ æµĭ", + "大家 ä¸Ģèµ·", + "å¥ §", + "å®ŀè´¨ æĢ§", + "å°ı åĦ¿", + "èĩº åįĹ", + "èĩºåįĹ å¸Ĥ", + "å¼Ģåıij èĢħ", + "åı¯ æł¹æį®", + "ç®± åŃIJ", + "饺 åŃIJ", + "å¿Ļ çĿĢ", + "æĿ¥ ä¸įåıĬ", + "缸 ä¼ł", + "åĽ½ ç½ij", + "èħ¹ æ³»", + "è¿ĻéĩĮ æľī", + "é£İ æĻ¯åĮº", + "åıĤ ä¿Ŀ", + "æŃ» èĢħ", + "æĪ´ ä¸Ĭ", + "æ©Ł æ§ĭ", + "è¯ķéªĮ åĮº", + "ä¼ł æİĪ", + "æµ· è¾¹", + "泪 æ°´", + "缸åħ³ åĨħ容", + "éĥij å·ŀå¸Ĥ", + "åħij çİ°", + "两 åij¨", + "èĬľ æ¹ĸ", + "çĶµåŃIJ ä¿¡æģ¯", + "红 å¤ĸ", + "æĹħ游 å±Ģ", + "å¾Ģå¾Ģ ä¼ļ", + "è¿ħ çĮĽ", + "ä¼ł 羣", + "æ¸ħ æ¾Ī", + "å°± è¿ij", + "微信 群", + "ç³»åĪĹ æ´»åĬ¨", + "ç»ı常 ä¼ļ", + "è§Ĥ æµĭ", + "å¿ĥå¾Ĺ ä½ĵä¼ļ", + "éĻĪ åĪĹ", + "åĮĹ æĸĹ", + "è« ®", + "è«® è©¢", + "è¿ĺæĺ¯ ä¼ļ", + "æµĭ ç®Ĺ", + "æĺŁ ç©º", + "宽 容", + "çī©ä¸ļ åħ¬åı¸", + "æĪĴ æĮĩ", + "å¸ħ æ°Ķ", + "ä¸ĢæŃ¥ æŃ¥", + "åħ± 鸣", + "åĨ³ ä¸į", + "æİ¥ 管", + "å¦ĩ èģĶ", + "æ¯Ķ åĸ»", + "é²ģ è¿ħ", + "æĮģ çºĮ", + "缸 亲", + "å¨ģå°¼æĸ¯ 人", + "ç«ĭ 项", + "åĪ Ŀå§ĭ", + "èĩª åĪ¶", + "è¿Ī è¿Ľ", + "ä¸Ĭ æ±½", + "å®ı ä¼Ł", + "æł¹æľ¬ 没æľī", + "æĸ°åĨł çĹħæ¯Ĵ", + "åĵª ç§į", + "康 åħ»", + "è¡° èĢģ", + "å½ķ åĥı", + "é«Ķ é©Ĺ", + "ç»ij å®ļ", + "é¢Ŀ 头", + "äºĶ æľĪ", + "èĬ± å¼Ģ", + "ä¸Ģ线 åŁİå¸Ĥ", + "åĪ° åľº", + "æĬķ éĻį", + "çĹĺ çĹĺ", + "åıĹ ä¸įäºĨ", + "æīİ æł¹", + "æĽ´ ä½ķåĨµ", + "æĬ½ æŁ¥", + "åĩº è·¯", + "审议 éĢļè¿ĩ", + "ä¸į åĥħ", + "èī² è°ĥ", + "çĻ¾ ä½Ļ", + "èĤł éģĵ", + "æ·±åİļ çļĦ", + "马 åĬĽ", + "æĹ© æĻļ", + "æŃĮ èĪŀ", + "éĺ² æĻĴ", + "æľĢåIJİ ä¸Ģ个", + "樱 èĬ±", + "å°ıä¼Ļ åŃIJ", + "åľ¨ å½ĵåľ°", + "å°ıä¼Ļä¼´ 们", + "èµ· æºIJ", + "åħ¨ åªĴä½ĵ", + "ç° ½", + "éħ± æ²¹", + "æĹłè®º å¦Ĥä½ķ", + "裤 åŃIJ", + "åģľ 产", + "ä¸įçĶ± å¾Ĺ", + "çīµ å¼ķ", + "ä¼ł åĬ¨", + "ä¹Ŀ é¾Ļ", + "åĬł åĽº", + "ä¹Łä¸į æķ¢", + "æĬĢæľ¯ æĶ¯æĮģ", + "ä¸Ĭ å²Ĺ", + "ç»ıéªĮ åĴĮ", + "æł¼ æŀĹ", + "åIJ¸ éĻĦ", + "æľªæĪIJ å¹´", + "奢ä¾Ī åĵģ", + "追 æį§", + "好 ä¸į容æĺĵ", + "èķ´ åIJ«", + "ä¿Ŀ å®ļ", + "æĬ¥ ä¸ļ", + "æµ· åĨħå¤ĸ", + "ä½ł çİ°åľ¨", + "æ²¹ èĢĹ", + "è´¨éĩı 管çIJĨ", + "æ½ľ æ°´", + "丽 æ±Ł", + "转 åħ¥", + "è¿Ļä¹Ī ä¹ħ", + "æĺİ ä»£", + "责任 åĪ¶", + "éĩį å·¥", + "大 å·´", + "触 åıĬ", + "èµ· åĪĿ", + "大 å¦Ī", + "æĸ¯ å¡Ķ", + "åĨĽ å·¥", + "书 éĻ¢", + "å³ ¨", + "æݨ çIJĨ", + "è¿Ļç¯ĩ æĸĩç«ł", + "è¿ģ 移", + "åľ¨ åIJĮä¸Ģ", + "ç»Ĩ ç»Ĩ", + "åīĬ å¼±", + "书 æĪ¿", + "ç¶ĵ 常", + "è¯ķ é¢ĺ", + "æĤ£ ä¸Ĭ", + "çĻ«çĹ« çĹħ", + "åĨ² æ´Ĺ", + "å¤ĸ æı´", + "åħĭ åĪ¶", + "åįģ æľĪ", + "åģļ ä¸įåĪ°", + "ç¾İ åĮĸ", + "å¦Ĥ æľŁ", + "è¿ĺ éľĢ", + "天 åºľ", + "å°± æĦıåij³çĿĢ", + "çļĦç¡® æĺ¯", + "éªĹ å±Ģ", + "å°ıç»Ħ èµĽ", + "è© ©", + "ä¹Ŀ å¹´", + "æĻĵ å¾Ĺ", + "çłĶ究 人åijĺ", + "大 éħĴåºĹ", + "ç§ij åѸ", + "åħŃ åIJĪ", + "çķĮ å®ļ", + "车 è½½", + "å¼Ģ çĿĢ", + "毫 æĹłçĸij", + "毫æĹłçĸij éĹ®", + "è¿IJ ç»´", + "ç¦ģ åĮº", + "èĦ± èIJ½", + "讲 å¸Ī", + "产ä¸ļ åŁºåľ°", + "é«ĺ æĢ§èĥ½", + "åħī 彩", + "çİ° éĺ¶æ®µ", + "åĩ ¿", + "è¾ĥ å·®", + "饮 çĶ¨æ°´", + "éĸĭ çĻ¼", + "ç½ij åIJ§", + "çĮ´ åŃIJ", + "æѦ æŀĹ", + "å®ī åİ¿", + "ä¸įåı¯ æĢĿ", + "ä¸įåı¯æĢĿ è®®", + "éĬ· åĶ®", + "è´« ç©·", + "为 åķ¥", + "éº ĵ", + "å¹¾ åĢĭ", + "è§Ħ模 以ä¸Ĭ", + "æı ļ", + "被 åĽ°", + "缺 å¸Ń", + "å¿« é¤IJ", + "æĬ¢ åįł", + "æĻ Ł", + "å¤į æ´»", + "æľ¬æĬ¥ 讯", + "åĪĽ ä¸ĭ", + "æµ· 滩", + "éĩı 产", + "å¦Ĥä½ķ åİ»", + "车 ä½į", + "å¯ ĩ", + "äºĮ åįģåĽĽ", + "ç»ıæµİ æįŁå¤±", + "éħįå¥Ĺ 设æĸ½", + "åŁºæľ¬ éĿ¢", + "äºī 论", + "就好 åĥı", + "çłĶ究 æĪIJæŀľ", + "éĻĪ è¿°", + "æīĵ åĬ¨", + "ä¸ĭ å·´", + "ç§Ĵ éĴŁ", + "对 人ä½ĵ", + "æĬĢæľ¯ çłĶåıij", + "åİŁ åŃIJ", + "æĺ¯ä¸Ģ 项", + "äºĨä¸Ģ 份", + "æĮĩ çĶ²", + "çĶ¨ éĩı", + "è¿ĺä¸į å¤Ł", + "æĶ¿åºľ éĩĩè´Ń", + "çŁ¥è¯Ĩ çĤ¹", + "ä¸ŃåĽ½ 梦", + "å¾Ī å¼Ģå¿ĥ", + "礼 è²Į", + "éĿŀ常 å¤ļ", + "éĿŀ常å¤ļ çļĦ", + "åĽ ļ", + "æĹħ é¦Ĩ", + "å°½ æĥħ", + "æŃĮ åĶ±", + "æ²Ļ é¾Ļ", + "车 åİ¢", + "客 æµģ", + "åģı å·®", + "积累 äºĨ", + "æ¡ Ķ", + "çĶ» çĶ»", + "ä¹Ł åºĶ该", + "åºĶçĶ¨ ç¨ĭåºı", + "èĥĥ èĤł", + "以 å¾Į", + "豪 å®ħ", + "æ·± åĬłå·¥", + "缴 è¨Ģ", + "åĮĸ çŁ³", + "åĽ½ éģĵ", + "ä¸ĥ 个", + "ä»İèĢĮ 使", + "èĤł èĥĥ", + "æĹ¥ è¶ĭ", + "çĪ¶ åŃIJ", + "ç· ©", + "æĭĽ çīĮ", + "产 å¦ĩ", + "çķª èĮĦ", + "æĪij éĻ¢", + "建çŃij å·¥ç¨ĭ", + "å±ķè§Ī ä¼ļ", + "家éķ¿ 们", + "åĨľ ä½ľçī©", + "æĹ¥ å¤ľ", + "æĶ» æĵĬ", + "è§Ħ éģ¿", + "èĪŁ å±±", + "便 æ°ij", + "åħ« åŃĹ", + "ä¸į æĽ¾", + "æĶ¯ éħį", + "çĨ¬ å¤ľ", + "人 é¡ŀ", + "ç´Ģ éĮĦ", + "ç»ıèIJ¥ æ´»åĬ¨", + "大 涨", + "å¸Ĥå§Ķ 常å§Ķ", + "åĪĨ éIJĺ", + "ä¸Ģ个 èģĮä¸ļ", + "çĹħ åĽł", + "è¿Ļ 对äºİ", + "ä¸įå¾Ĺä¸į 说", + "åıijçĶµ æľº", + "æľīæīĢ 帮åĬ©", + "缮æłĩ ä»»åĬ¡", + "åĽł åľ°", + "åĽłåľ° åĪ¶", + "åĽłåľ°åĪ¶ å®ľ", + "å°Ĩ è¾¾åĪ°", + "ç²Ĺ ç³Ļ", + "稳 åĽº", + "å« £", + "çİ°åľ¨ å¾Īå¤ļ", + "ä¸ĸçķĮ 级", + "å¼ł æŁIJ", + "çĤ¹ ç¼Ģ", + "èij µ", + "社ä¼ļ ç»Ħç»ĩ", + "å¾Ģ åIJİ", + "åĬł æģ¯", + "åĻª 声", + "æľī åħ´è¶£", + "为æĤ¨ æıIJä¾Ľ", + "æ²¹ æ¼Ĩ", + "ç¬¬åĽĽ å±Ĭ", + "çļĩ 宫", + "ä¹Ĵ ä¹ĵ", + "ä¹Ĵä¹ĵ çIJĥ", + "éļ¨ èijĹ", + "éģ© åIJĪ", + "åįĹ éĿŀ", + "æĵ ´", + "西 æ´ĭ", + "åĬł å¯Ĩ", + "æĪIJåĬŁ 举åĬŀ", + "åı£ æ°´", + "æĪIJ 年人", + "æīĢ æıIJä¾ĽçļĦ", + "éļĶ å£ģ", + "åľ¨ 京", + "å½ĵåľ° æŶéĹ´", + "çŃī åIJĦç§į", + "é£İ æ°Ķ", + "å±ĭ éĩĮ", + "ä¸Ģ åŃĹ", + "çļĦæŶéĹ´ éĩĮ", + "åĺ¿ åĺ¿", + "å¿« 讯", + "ä¸Ń åľº", + "ä¸Ģ çĵ¶", + "æ» ķ", + "é¢Ĩ è·ij", + "好 èݱ", + "好èݱ åĿŀ", + "没 åħ³ç³»", + "åĩº å¢ĥ", + "ä¸įæĺ¯ ä¸Ģ个", + "éĥ½æĺ¯ éĿŀ常", + "éľĩ åĬ¨", + "èİ· èĥľ", + "åįļ å¼Ī", + "æĬļ åħ»", + "对 ç«ĭ", + "æľįåĬ¡ æľºæŀĦ", + "è°£ è¨Ģ", + "社ä¼ļ ç§ijåѦ", + "åIJ¬è¯´ è¿ĩ", + "æī ³", + "æīĵ 磨", + "åı£ æľį", + "好 åĥıæĺ¯", + "以åıĬ åħ¶ä»ĸ", + "çī¹ è´¨", + "亲 è¿ij", + "ä¸Ģ ç»ı", + "æ¶ Ŀ", + "éŃĶ æľ¯", + "éģĵè·¯ 交éĢļ", + "è§Ħ模 æľĢ大", + "å®ŀæĸ½ æĦıè§ģ", + "ä¹ ŀ", + "ä¸Ģ ä¸ĸ", + "åŁ· è¡Į", + "è±Ĩ çĵ£", + "åĪĹ ä¸º", + "æķħ 宫", + "çĶŁ åij½åij¨æľŁ", + "ä¸īç§į èģĮä¸ļ", + "详ç»Ĩ ä»ĭç»į", + "å®Į å¤ĩ", + "岩 çŁ³", + "éļı æīĭ", + "é£ ²", + "æķĪæŀľ åĽ¾", + "ç§ĭ åĨ¬", + "åĬŁ å¾·", + "è§Ħç«ł åĪ¶åº¦", + "æĹ¥ æ¸IJ", + "æīĢ éľĢè¦ģ", + "æīĢéľĢè¦ģ çļĦ", + "å²Ľ ä¸Ĭ", + "åĩº åľŁ", + "åĽ¾ æĸĩ", + "ç§ijæĬĢ è¿ĽæŃ¥", + "éĢļ èĥĢ", + "èĢģ 太太", + "èĭĹ æľ¨", + "éĵ¶ å·Ŀ", + "å¸IJ 篷", + "éĿŀ è¦ģ", + "éħį çĶµ", + "å¤Ħ å¢ĥ", + "èĤ¡æĿĥ æĬķèµĦ", + "ä¸Ģ缴 åĪ°", + "åĿĩ çĶ±", + "æĬĹ æĹ¥", + "æį® ä»ĭç»į", + "ä½ł åĸľæ¬¢", + "åĪĽæĸ° åŀĭ", + "åıĺ è¿ģ", + "è§Ĩ å¯Ł", + "å®Įåħ¨ 没æľī", + "åħĥ æŦ", + "åı¯ ä¿¡", + "åı¦ è¡Į", + "æĿij 级", + "åħ¥ åľº", + "æIJŃ æ¡£", + "ä¹Ł åĽłæѤ", + "æį¢ æĪIJ", + "ä¸į è´Ł", + "äºĨ 大éĩıçļĦ", + "éģĶ åĪ°", + "å¸Ĥ åİ¿", + "å¹´ è¼ķ", + "å¿« æīĭ", + "å¸Į å°Ķ", + "èĩª èIJ¥", + "éĽª èĬ±", + "æIJ ģ", + "çľ¼ ç§ij", + "æŃ£ 確", + "çļĦ 姿æĢģ", + "åĿļå®ŀ çļĦ", + "æĮĩ 纹", + "æªĶ æ¡Ī", + "ç½® äºİ", + "佩 æľį", + "豪 éŨ", + "åĵ Ĵ", + "æģ° 好", + "檢 æŁ¥", + "åĪĿ è¡·", + "大 åĶIJ", + "约 ä¼ļ", + "èĴ¸ åıij", + "çŃ¹ åĪĴ", + "å¹´ ç»Ī", + "è¡Į æ¥Ń", + "åħ± éĿĴ", + "åħ±éĿĴ åĽ¢", + "ä¼ļ å¼ķèµ·", + "ä¸Ń ç§ij", + "ä¸Ńç§ij éĻ¢", + "æĮ¯ åĬ¨", + "åį´ åıijçİ°", + "ä¸įåĬ¨ 产", + "èĮ ¹", + "æĪ¿éĹ´ éĩĮ", + "è´§å¸ģ æĶ¿çŃĸ", + "æ²» çĻĤ", + "æħİ éĩį", + "å¡ŀ å°Ķ", + "åĽ½ ç±į", + "åĽł æŀľ", + "çŃī çī¹çĤ¹", + "å±± è°·", + "ä¸ĭ è¼ī", + "è®ĵ æĪij", + "饮 éħĴ", + "è¿Ļ个 游æĪı", + "ç»Ŀ 大éĥ¨åĪĨ", + "åĴ¨è¯¢ æľįåĬ¡", + "å¹² æ´»", + "è®® ä¼ļ", + "æ¦Ĥ è¿°", + "åĪĨ åĮº", + "æŃ» åIJİ", + "ç«Ļ çĿĢ", + "主è¦ģ é¢Ĩ导", + "åIJĮ åŁİ", + "大 æłij", + "对 åѦçĶŁ", + "社ä¼ļ ä¿ĿéĻ©", + "å¢ŀ èµĦ", + "主人 åħ¬", + "å®£ä¼ł æķĻèĤ²", + "æĸĩåĮĸ 交æµģ", + "客 æĪ¶", + "çŁ¥åIJį åĵģçīĮ", + "æ»ŀ åIJİ", + "äºĴ è¡¥", + "æĦŁ 人", + "åī ¿", + "åIJİ ä»£", + "äºī 龸", + "æķĻèĤ² åŁ¹è®Ń", + "éĿĻ èĦī", + "ä¹ı åĬĽ", + "说 åĩºæĿ¥", + "çİĭèĢħ èį£èĢĢ", + "åĢ «", + "åįĩ èµ·", + "éķ ģ", + "åĩº 游", + "éĢļè¡Į è¯ģ", + "å·¥ä½ľ å²Ĺä½į", + "åĮł å¿ĥ", + "æĭ¿ æĿ¥", + "æ´Ĺè¡£ æľº", + "æĪijä¸į æĥ³", + "é¢Ħ è§ģ", + "æ¼Ķ 示", + "ä¸Ģ缴 没æľī", + "è·Ł 她", + "对çħ§ æ£ĢæŁ¥", + "ç° ¿", + "ä¸ĵ å¿ĥ", + "è®® äºĭ", + "åīį 端", + "åį¡ å°Ķ", + "è¨Ń å®ļ", + "设置 äºĨ", + "å©ļ 纱", + "åľ¨ åĽ½å¤ĸ", + "åı³ 侧", + "è³¼ çī©", + "å¥ĩ èij©", + "å¢ŀåĬł åĢ¼", + "好 è¿IJ", + "åĽ½éĻħ æľºåľº", + "ä¸ĭ 称", + "缮åīį 为æŃ¢", + "ç¥ŀ ä»Ļ", + "å®ĥ åı¯ä»¥", + "æ¾Ħ æ¸ħ", + "èĥ½ 使", + "游 åĩ»", + "游åĩ» éĺŁ", + "åĩ ¹", + "ä¸įè¦ģ åĨį", + "åĨ³ èĥľ", + "åĨ³ æĪĺ", + "æĭ ½", + "缼 åħ¸", + "å¾Ī好 åľ°", + "æľĢ ç¾İçļĦ", + "åĥ ļ", + "å·´ åŁº", + "å·´åŁº æĸ¯åĿ¦", + "æľĢ éĢĤåIJĪ", + "é«ĺ èģĮ", + "ä¿Ŀ å§Ĩ", + "æİĪ æ¬Ĭ", + "说åĪ° è¿ĻéĩĮ", + "æݨ å¼Ģ", + "çİĩ è¾¾", + "ä¸īåĪĨ ä¹ĭä¸Ģ", + "管çIJĨ ä¸Ńå¿ĥ", + "交 æ±ĩ", + "森æŀĹ åħ¬åĽŃ", + "å¾Ģ ä¸Ĭ", + "éªij è¡Į", + "æį® æѤ", + "纽 带", + "ç» ŀ", + "ä¸ī æĸ¹", + "æĦıä¹ī ä¸ĬçļĦ", + "æݨ è¿Ł", + "å¤ļæł· æĢ§", + "æĥ³ èµ·äºĨ", + "æİĴåIJį 第", + "å·¨ é¢Ŀ", + "æĿŁ ç¼ļ", + "å®ī å®ļ", + "äºĭ 實", + "çļĦ æĦ¿æľĽ", + "è£ħå¤ĩ åĪ¶éĢł", + "人 å±ħ", + "人å±ħ çݯå¢ĥ", + "å¿ĺè®° äºĨ", + "该 游æĪı", + "楼 ä¸Ĭ", + "å¼Ģ ä¼ļ", + "æģ ³", + "åıĭæĥħ éĵ¾æİ¥", + "ç¡ Ĵ", + "ç»ĻäºĪ äºĨ", + "åģı 好", + "åĵ ī", + "交éĢļ å®īåħ¨", + "éĽ Į", + "æ²» çĹħ", + "è§īå¾Ĺ å¾Ī", + "衬 è¡«", + "å¿ĥ æĦ¿", + "æ´ŀ å¯Ł", + "æ°ij æ£Ģå¯ŁéĻ¢", + "æıIJ çĤ¼", + "è¦ģ è¿Ľä¸ĢæŃ¥", + "驾 车", + "æĻ® æĥł", + "æķ ĸ", + "ç¦ı éŁ³", + "éĢģ è¾¾", + "è§ĦåĪĴ 设计", + "æīĭ å¥Ĺ", + "å®ī ä¿Ŀ", + "è¿ĺä¸į å¦Ĥ", + "åīį è¿°", + "æłĩ è®°", + "ç´§ æİ¥çĿĢ", + "æ§ IJ", + "深深 åľ°", + "满满 çļĦ", + "æĺ¥ è¿IJ", + "æĹ¥ 产", + "çĪ± æĬ¤", + "åħ¨ æĹ¥", + "åħ¨æĹ¥ åĪ¶", + "转 åĬ¨", + "ç¥Ń ç¥Ģ", + "ä¹° ä¸ľè¥¿", + "对 æľªæĿ¥", + "æ¶Ī失 äºĨ", + "åļ´ éĩį", + "ä¸ī æĿ¡", + "éħ¸ 奶", + "éĽĨåĽ¢ èĤ¡ä»½", + "西 è·¯", + "åıª å¾Ĺ", + "éĢģ åİ»", + "çĭł æĬĵ", + "åĪ©çĶ¨ çİĩ", + "ä¸ĭ åij¨", + "å¥ĭ æĪĺ", + "æĺ¥èĬĤ æľŁéĹ´", + "è´Ł 责任", + "æĺĤ è´µ", + "å°¾ å·´", + "ç¯ĩ æĸĩç«ł", + "åħ ®", + "è®Ĭ æĪIJ", + "å¹ ¹", + "çĻ» éĮĦ", + "ä½ Ī", + "å·¥ åĮł", + "åĵªæĢķ æĺ¯", + "åıį åĵį", + "ç§ ĥ", + "åĩº 轨", + "æĹ¥ åĨĽ", + "åIJį èªī", + "æķı éĶIJ", + "æľįåĬ¡ æ°´å¹³", + "çħ§ å°Ħ", + "ä¼Ĭ æĭī", + "ä¼Ĭæĭī åħĭ", + "åĨħ éĺģ", + "èĬĴ æŀľ", + "ä¸ĩ åĪĨ", + "éĢĢ 款", + "缴æĴŃ éĹ´", + "æĭ¿ åĪ°äºĨ", + "å°İ èĩ´", + "空æ°Ķ ä¸Ń", + "客æĪ· æľįåĬ¡", + "è¿IJ åĬ¿", + "ç»ĵ çŁ³", + "ä¸į å¿ħè¦ģçļĦ", + "èĥ¶ åĽĬ", + "çIJĨ ä¼ļ", + "æĬ½ åĩº", + "空æ°Ķ è´¨éĩı", + "æ¯ķ ç«Łæĺ¯", + "åĨ· æ¼ł", + "ä¸Ģ å¦Ĥ", + "ä¸Ģå¦Ĥ æĹ¢", + "ä¸Ģå¦ĤæĹ¢ å¾Ģ", + "æĤ£ çĹħ", + "åĬł æĮģ", + "èµŀ åĬ©", + "é« ®", + "åij½ ä¸Ń", + "æĦıä¹ī ä¸Ĭ", + "ä¸į èĪį", + "åģļ 梦", + "æīĵ æī«", + "æĺŁ åħī", + "æĸŃ è£Ĥ", + "åħ¨ å¥Ĺ", + "è£ģ å®ļ", + "马 åħĭæĢĿ", + "骨 骼", + "ä¸Ģ è·¯ä¸Ĭ", + "å®ļ æŶ", + "å·¥ç¨ĭ æĬĢæľ¯", + "å½¼ å¾Ĺ", + "æ±² åıĸ", + "ä¸Ģ è§Ī", + "åIJµ æŀ¶", + "ä¿Ĺ 称", + "æłª æ´²", + "åºŁ æŧ", + "è¡Į æĺŁ", + "åıijçĶŁ åıĺåĮĸ", + "é¦ĸ ä»ĺ", + "åįģåĪĨ éĩįè¦ģ", + "æĬĬ è¿ĻäºĽ", + "ç¥ŀ å·ŀ", + "æıIJä¾Ľ åķĨ", + "æ¥ ·", + "å± İ", + "çĬ¶ åħĥ", + "åŁİ å¢Ļ", + "çľĭ ä¸Ģçľĭ", + "çĶŁäº§ èĥ½åĬĽ", + "åŁºæľ¬ä¸Ĭ éĥ½", + "æīĵ æī°", + "åĪĿ 次", + "åĩº 示", + "åħ¶ä¸Ń ä¸Ģ个", + "çĶŁæĢģ ç³»ç»Ł", + "æīĭ æİĮ", + "æµİåįĹ å¸Ĥ", + "åľĭ åħ§", + "æŃ£ åĢ¼", + "å¹¾ ä¹İ", + "æݨèįIJ éĺħ读", + "è¿Ń 代", + "è°ĥ ä¾ĥ", + "饮 åĵģ", + "å¢Ļ ä½ĵ", + "åıĺ çİ°", + "äºĨ 好", + "äºĨ好 åĩł", + "ä¸į çķĻ", + "çĪ ²", + "å°½ æĹ©", + "æŃ£åľ¨ è¿Ľè¡Į", + "åĩº éĻ¢", + "æĿĢ 害", + "æıIJ 款", + "åıijå±ķ 空éĹ´", + "åīį 身", + "ä¸įæĸŃ å¢ŀ强", + "æ·± å±Ĥ次", + "容 纳", + "éĤ£ 份", + "å·¥ä½ľ æķĪçİĩ", + "æľ¬ åĽ½", + "失 èIJ½", + "æŃ£ åĽłä¸º", + "èĬĤ æ°´", + "ä¸ĭ ä¸Ģ代", + "çłĶåıij ä¸Ńå¿ĥ", + "ä¸į çIJĨ", + "å®Į 好", + "ä¿ĿæĬ¤ åĮº", + "ç»ĵæŀĦ è°ĥæķ´", + "å¥ł å®ļ", + "宣 称", + "éĺ» æĮ¡", + "æĴ¤ 离", + "ä¸į æĸ¹ä¾¿", + "åĴ ķ", + "ç¬ijäºĨ ç¬ij", + "çݯå¢ĥ 污æŁĵ", + "ä½ı æĪ·", + "ç»Ŀ ç¼ĺ", + "éĻ¤ å°ĺ", + "é«ĺ å°ļ", + "æĢİä¹Ī åı¯èĥ½", + "éĿ¢ èī²", + "åķĨ æ¥Ń", + "çĸ ¹", + "èµĦæºIJ ä¼ĺåĬ¿", + "è¾ĸåĮº åĨħ", + "èĢĢ çľ¼", + "æij§ æ¯ģ", + "ä¸ĸçķĮ ç»ıæµİ", + "å¼ķ æĿ¥", + "ä¸Ģ åĪĻ", + "æĭĩ æĮĩ", + "æĬµ 御", + "éĽ į", + "åĩĨå¤ĩ å·¥ä½ľ", + "çıł ä¸īè§Ĵ", + "ç¨Ģ åľŁ", + "èİ·å¾Ĺ æĦŁ", + "æĪIJåĬŁ çİĩ", + "ç½ij 约", + "ç½ij约 车", + "èĦ IJ", + "æķ¬ ä¸ļ", + "éĩij ä»·", + "ç²¾ é«ĵ", + "ä¹° 车", + "åħ³ åı£", + "åĨį å¤ļ", + "æŀģ åĵģ", + "åIJĦ 家", + "举æĬ¥ çĶµè¯Ŀ", + "èļ Ĭ", + "æĸ¹ å½¢", + "ç§ijæĬĢ æĪIJæŀľ", + "æľĢ好 æĺ¯", + "éĹ® åĢĻ", + "红 éħĴ", + "åĽĽ ç§į", + "ç¿Ĵ æħ", + "ç¿Ĵæħ £", + "åŀ ¦", + "éĤ£ åıª", + "é¢Ĩ æĤŁ", + "çľ¼ éĥ¨", + "æ³° å®ī", + "ä»» æľŁ", + "磨 æįŁ", + "æĽ¿ æį¢", + "åħ¸ 礼", + "符åIJĪ æĿ¡ä»¶", + "è¿ĺæľī ä»Ģä¹Ī", + "åħ±äº« åįķ车", + "åı¯ åĪĨ为", + "åŃ£ åIJİ", + "åŃ£åIJİ èµĽ", + "举èİŀ å¸Ĥ", + "å¿ĥ æĦı", + "æīŃ æĽ²", + "ä½ľä¸º ä¸Ģç§į", + "è¿Ļ éĥ¨åĪĨ", + "åıĤä¸İ åĪ°", + "ç½ij çIJĥ", + "實 çı¾", + "ç»Ħ è£ħ", + "åIJij å¤ĸ", + "å·¥ä½ľ æĸ¹æ¡Ī", + "åįģ æĿ¡", + "課 ç¨ĭ", + "颤 æĬĸ", + "åĵ ©", + "éĤ® å¯Ħ", + "äº ¢", + "åħį è²»", + "ç§ ¤", + "åºĶæĢ¥ 管çIJĨ", + "åĽĽ äºĶ", + "éºĴ éºŁ", + "å¾Ĵ æŃ¥", + "è¨ĺ å¾Ĺ", + "çĴ IJ", + "æĺ¯åIJ¦ ä¼ļ", + "æĦıè§ģ åıįé¦Ī", + "éļ¾ æĢª", + "çª į", + "交 æİ¥", + "两 åįĥ", + "æĩī çĶ¨", + "æľŁ éĸĵ", + "æIJ¬ åĪ°", + "è®® é¢ĺ", + "碧 æ¡Ĥ", + "碧æ¡Ĥ åĽŃ", + "åģļ çĶŁæĦı", + "éĻĽ ä¸ĭ", + "è· ĭ", + "èĢģ人 家", + "带 åĽŀ", + "æŀ¸ æĿŀ", + "è¡Į éķ¿", + "åĨħ容 ç®Ģä»ĭ", + "æ¢ ¢", + "æĮĩ æݧ", + "éĩį çĹĩ", + "ç½ijåıĭ 们", + "çı¾ 代", + "ç±» 产åĵģ", + "å¥Ķ æ³¢", + "æ¸ º", + "ç²ī ç¢İ", + "è¿Ļ åıªæĺ¯", + "æ£Ģå¯Ł æľºåħ³", + "é½ Ĭ", + "æĪ¿ 秣", + "å¾· æĭī", + "å²ģ 以ä¸Ĭ", + "纯 åĩĢ", + "åĪĨå¸ĥ åľ¨", + "èĥ½ å¾ĹåĪ°", + "ä¸į å°½", + "ç«ŀ ä»·", + "çļĦ 带é¢Ĩ", + "çļĦ带é¢Ĩ ä¸ĭ", + "ä¸Ńèį¯ æĿIJ", + "æĿij éķĩ", + "ä¸įåı¯ éģ¿åħį", + "éľ² 天", + "å°ı å§ijå¨ĺ", + "çī© 件", + "èijĹä½ľ æĿĥ", + "æĭĺ çķĻ", + "éĥ½ è§īå¾Ĺ", + "æĽ² æĬĺ", + "æ·»åĬł åīĤ", + "åı¬ åĽŀ", + "æīİå®ŀ æİ¨è¿Ľ", + "æĬĦ è¢Ń", + "åĮĸ 身", + "缴 èIJ¥", + "ä¹Ł å¸ĮæľĽ", + "èį£èªī 称åı·", + "åįĸ ç»Ļ", + "æľī ä¸įåIJĮçļĦ", + "å¥ĩ çī¹", + "éĥ½ 认为", + "å¦ ŀ", + "æĪIJéķ¿ 为", + "辩 æĬ¤", + "主 æķĻç»ĥ", + "æ³ķå¸Ī èģĮä¸ļ", + "æ¤į åħ¥", + "ç´¢ å°¼", + "åIJ¬ è¿ĩ", + "ä¹łæĥ¯ äºĨ", + "夺 åıĸ", + "éŁ ĵ", + "æľ¬è´¨ ä¸Ĭ", + "æİ¥ åĬĽ", + "äºij 端", + "è¦ģ åģļ好", + "è·¯ çģ¯", + "åįıåIJĮ åıijå±ķ", + "æľī å¾ħ", + "æ°´ åŁŁ", + "æIJľçĭIJ é¦ĸ页", + "è´¨éĩı å®īåħ¨", + "åįģäºĮ äºĶ", + "åĵ® åĸĺ", + "èĵ¬åĭĥ åıijå±ķ", + "åIJį 声", + "身 亡", + "çİĭ åºľ", + "åİŁåĪĻ ä¸Ĭ", + "çĥĺ å¹²", + "éģĹ æ¼ı", + "éĿ¢ 缮", + "åĽ½ ä¼ļ", + "ä¸Ģ缴 éĥ½æĺ¯", + "æľīä¸Ģ ä½į", + "éħį æľī", + "éĻª çĿĢ", + "ä¼ģ åĽ¾", + "æĮī ä¸ĭ", + "èĵĿ åĽ¾", + "æ© ĺ", + "大å¤ļ æĺ¯", + "辩 论", + "æĹĭ å¾ĭ", + "æĬ¥ éĢģ", + "æĿ¡ è§Ħå®ļ", + "åĬ¨ éĿĻ", + "åĮĪ 奴", + "æĭľ 访", + "ä¸Ģ åĪĢ", + "ä»ĸ çŁ¥éģĵ", + "主 æĿĥ", + "ä»ĸ æĽ¾", + "æĴŃ ç§į", + "å£ģ åŀĴ", + "çī¢è®° 使åij½", + "åľ¨è¿Ļ æĸ¹éĿ¢", + "æīĭ èħķ", + "æĶ¯ æŀ¶", + "ä¾Ĩ èĩª", + "éĩį å¡ij", + "å¤ļ å±Ĥ次", + "ä»ĭ è´¨", + "éĿ¢ åŃĶ", + "æ½® 湿", + "åİ¿ åŁŁ", + "游æĪı å½ĵä¸Ń", + "å£ ŀ", + "åĪĹ åĩº", + "èµĽ åĮº", + "å¤ļ åįĬ", + "éĩįçĤ¹ å·¥ä½ľ", + "æĪij们 å¿ħé¡»", + "æŁı æŀĹ", + "é²ģ èĥ½", + "æĸ½ å±ķ", + "åIJĦ åĮº", + "åħį ç¨İ", + "èµĽ åIJİ", + "æľĢ éĩįè¦ģ", + "ä¸Ģ个 好çļĦ", + "è¿Ŀæ³ķ è¿Ŀè§Ħ", + "äºĨ解 æĽ´å¤ļ", + "æķ¬ 请", + "ç¬ijçĿĢ 说", + "ä¸įæĸŃ åıijå±ķ", + "æijĦå½± å¸Ī", + "以 éĺ²", + "çĤ¸ å¼¹", + "声 åĵį", + "ç¤ ģ", + "æĩ ¿", + "èĪĨ æĥħ", + "èĩªçĶ± è´¸æĺĵ", + "æķı æį·", + "ä¸ī大 éĺ¶æ®µ", + "èĭ Ķ", + "æĹº åŃ£", + "ä¸į 满æĦı", + "微信 åı·", + "ä¿® 为", + "çł´ è£Ĥ", + "éĢĥ 离", + "æ¯ı èĤ¡", + "è¾¾ ä¸įåĪ°", + "æ¯ıå¹´ éĥ½", + "çģ¯ 笼", + "æѤ åŁºç¡Ģä¸Ĭ", + "åĥı 个", + "åĪĨ 娩", + "æĻ ¾", + "ä¸į èĩ³äºİ", + "红 线", + "误 解", + "举 è·¯", + "æ·® å®ī", + "产 åѦ", + "产åѦ çłĶ", + "èī¾ æ»ĭ", + "èī¾æ»ĭ çĹħ", + "åīįæıIJ æĺ¯", + "æ¯ı ä¸Ģ天", + "ä¸ĥ 大", + "æłij åı¶", + "èµ° å¾Ĺ", + "è¿Ļ 两ç§į", + "æİı åĩº", + "æİ IJ", + "é¢Ĩ导 èĢħ", + "ä¸Ģ æľµ", + "个å¤ļ æľĪ", + "ä¸Ń åħ³", + "ä¸Ńåħ³ æĿij", + "课åłĤ æķĻåѦ", + "大 åĴĸ", + "éģĭ çĶ¨", + "è¯ļ æĦı", + "ç»Ħ åĽ¾", + "è¯ķ çĿĢ", + "ä¹Ķ æ²»", + "è¿ĺ ä¸įæĺ¯", + "æľī æĽ´å¥½çļĦ", + "åIJİ å¤ĩ", + "æĸ°çĶŁ åĦ¿", + "æ°Ķ è¡Ģ", + "æ²¥ éĿĴ", + "å±ı éļľ", + "æ¥Ń åĭĻ", + "æĪij 以为", + "éķ¿ 缸", + "èĢģ çĪ¸", + "éķĩ æ±Ł", + "æľºæ¢° 设å¤ĩ", + "ä½Ĩæĺ¯ å¦Ĥæŀľ", + "åĿļå®ļ ä¸į", + "åĿļå®ļä¸į 移", + "åĨ² éĶĭ", + "ç®Ģ缴 æĺ¯", + "åĤ¨ èĵĦ", + "纯 çĶµåĬ¨", + "漫 æŃ¥", + "举 èµ·", + "æģ¶ æĢ§", + "è¨ĺ éĮĦ", + "èģĮèĥ½ éĥ¨éŨ", + "åħ¨ éķ¿", + "鼻 è¦ĸ", + "ä¹³ èħº", + "ä½ķ å¤Ħ", + "æ¶Ī æŀģ", + "æŃ£ å¤Ħäºİ", + "å®ī å®ģ", + "æĪIJ éķ·", + "åıĻ è¿°", + "æºĥ çĸ¡", + "ä½Ĩ çİ°åľ¨", + "女 æĺŁ", + "å©´ å¹¼åĦ¿", + "æĬķ èŀįèµĦ", + "éĹ® éĹ®", + "æıŃ å¼Ģ", + "è¯ ı", + "åIJį å½ķ", + "èĺij èıĩ", + "åIJĬ 顶", + "æ¹ĸ åĮº", + "åįĸ åľº", + "建 ç¯", + "å»ºç¯ ī", + "èİ ½", + "åIJ¬ åIJ¬", + "ç«ŀäºī ä¼ĺåĬ¿", + "åĩº ä»»", + "æľī 两ç§į", + "橱 æŁľ", + "è¤ ª", + "è¯ķ åį·", + "ç»ıæµİ æĬĢæľ¯", + "æ·± å±Ĥ", + "éĩįè¦ģ åĨħ容", + "é£İ æݧ", + "çĬ¶æĢģ ä¸ĭ", + "éĥ¨ éĸĢ", + "广 æ±½", + "è§Ĥ æij©", + "éģĹ çķĻ", + "转 è´¦", + "æĮģ ä»ĵ", + "æĢ» 计", + "åľĺ éļĬ", + "æĪ¿ 举", + "éĺĢ éŨ", + "åħ¬ åħ³", + "åħ³ åĪĩ", + "èĤ ĺ", + "æķ¸ æĵļ", + "ä¸ī åįģå¹´", + "è§ģè¯ģ äºĨ", + "å± Ĩ", + "çģ° å°ĺ", + "æ¦ľ é¦ĸ", + "è¦ĨçĽĸ çİĩ", + "ä»Ļ 女", + "çĶŁäº§ æĢ»", + "çĶŁäº§æĢ» åĢ¼", + "æĪ¿ è´·", + "æ±Ł åĮº", + "åħħçĶµ æ¡©", + "çĻ¾ åIJĪ", + "確 èªį", + "转 移åĪ°", + "éĥ½ æĹłæ³ķ", + "纪念 é¦Ĩ", + "çŃ¾ç½² äºĨ", + "并ä¸į å¤ļ", + "æĮ ł", + "ä¸į太 好", + "ä¸ĸ 代", + "误 导", + "é«ĺå³° 论åĿĽ", + "åħ¼ 容", + "龸 æ°Ķ", + "æĿ¥ 访", + "æīĢ 带æĿ¥çļĦ", + "æĺ¯ä¸Ģ éĥ¨", + "æĻļ é¥Ń", + "åİĨ 代", + "åIJ¦ åīĩ", + "ä¹ħ ä¹ħ", + "æľīæķĪ æľŁ", + "诱 åıij", + "æĢ» èµĦ产", + "æľ¬èº« å°±æĺ¯", + "çĶŁäº§ åİĤ家", + "æŶ 髦", + "èĢIJ çĶ¨", + "ä»İå°ı å°±", + "æĿ¡ 约", + "èĭ± åĭĩ", + "ä¿Ĺ è¯Ŀ说", + "寺 åºĻ", + "å¿ĥçIJĨ åģ¥åº·", + "ä»Ģä¹Ī äºĭæĥħ", + "æ±ī åŃĹ", + "çķĻ ä½ı", + "åįĹ è·¯", + "ä¸ī 项", + "丢 äºĨ", + "æĥ³ åĪ°äºĨ", + "çŃ¹ éĽĨ", + "éĻĦåĬł åĢ¼", + "西 è£ħ", + "ä¹ĭ ä½ľ", + "åģļçļĦ äºĭ", + "çķ¶ æĤ¨", + "çķ¶æĤ¨ åľ¨", + "é¦ĸ 款", + "ä¸įåľ¨ ä¹İ", + "å·¥ç¨ĭ æĸ½å·¥", + "éļIJ éļIJ", + "åıĺ 身", + "沿 éĢĶ", + "æĤł æĤł", + "ä¿Ŀ æļĸ", + "çĶŁæ´» åŀĥåľ¾", + "渤 æµ·", + "æѦ ä¾ł", + "女 主è§Ĵ", + "举 ä¾ĭ", + "æ ·¨", + "çĻ½ é¢Ĩ", + "è£Ļ åŃIJ", + "è¿Ķ è¿ĺ", + "è¿Ī åĩº", + "é¾Ļ éŨ", + "ç»ıæµİ ä½ĵ", + "æĶ¶ å®ĺ", + "çķĮ éĻIJ", + "è·³ åĩº", + "åįĩ åĢ¼", + "绵 éĺ³", + "çĸ¤ çĹķ", + "çľĭ æ¸ħ", + "æĭĴ çµķ", + "è¥Ħ éĺ³", + "课 å¤ĸ", + "åŃIJ åŃĻ", + "æŃĮ è¯į", + "æĪIJ åIJį", + "溶 液", + "åĦĴ 家", + "åķĨä¸ļ åĮĸ", + "辨 åĪ«", + "å¤ļ è¾¾", + "ç½ij åºĹ", + "ä¹Ŀ 大", + "ä¹Ŀ大 ç²¾ç¥ŀ", + "æѤ 举", + "è¿ŀ è½½", + "ä¸Ģ åĢĭ人", + "èī² æ³½", + "涵çĽĸ äºĨ", + "è¦ı åĬĥ", + "åĽ½ æĥħ", + "åį«çĶŁ åģ¥åº·", + "积æŀģ åĵįåºĶ", + "æĭ Ļ", + "åĪ¶ åĬ¨", + "æĥ³è±¡ åĬĽ", + "çļĦ ä¹IJ趣", + "å¼łå®¶ çķĮ", + "å´ İ", + "éĩį åŀĭ", + "å¤ĸ å¢Ļ", + "æĶ¾ åѦ", + "è®¤çľŁ åŃ¦ä¹ł", + "è´¬ åĢ¼", + "æ³ķ æ¡Ī", + "æĬ¤èĤ¤ åĵģ", + "éĻ·åħ¥ äºĨ", + "请 æĤ¨", + "åŀ ¢", + "æķĻèĤ² èµĦæºIJ", + "交æĺĵ å¹³åı°", + "æŶ è£ħ", + "ä¼łæŁĵ çĹħ", + "æ¹ĸ æ³Ĭ", + "èµĦ 管", + "åݨ å¸Ī", + "éĹľ éį", + "éĹľéį µ", + "åĵĪåĵĪ åĵĪ", + "çĽĹ çªĥ", + "çĶľ ç¾İ", + "åºĦ åĽŃ", + "缮åīį å·²ç»ı", + "è¾¹ ä¸Ĭ", + "çģ« èĬ±", + "æĬ¥ è®°èĢħ", + "æģĭ æĥħ", + "ç´§ åĩij", + "æ°´ æµģ", + "è¿Ļæĺ¯ æĪij们", + "æ³¥ åľŁ", + "æĽ¾ ä»»", + "æĸ¹ è¨Ģ", + "åij¨ åħŃ", + "åı· 楼", + "ä¼ij åģĩ", + "误 ä¼ļ", + "åĽ½ åĢº", + "åīį å¤ķ", + "两 å¼ł", + "éĹ «", + "éŃĶ 鬼", + "æĬĬ æĮģ", + "èĬĤèĥ½ çݯä¿Ŀ", + "æ¸ħæ´ģ èĥ½æºIJ", + "èĤ¥ æĸĻ", + "é«ĺ é¢ij", + "å°± æľīäºĨ", + "交 ä¼ļ", + "没 éĴ±", + "éĽħ æĢĿ", + "è¦ģ åıĬæŶ", + "åŁ¹åħ» åѦçĶŁ", + "欣 åĸľ", + "çĥŃæ°´ åĻ¨", + "é¾Ļ æ¹ĸ", + "äºĮ 楼", + "æĸ°æµª è´¢ç»ı", + "æĸ° åĬ¨èĥ½", + "èµ£ å·ŀ", + "æĭ³ 头", + "æµģ åIJij", + "ä¹Łæĺ¯ å¾Ī", + "åıij åĶ®", + "ä¸Ń åIJ«æľī", + "åIJĵ å¾Ĺ", + "å·¨ æĺŁ", + "æĹł æīĢè°ĵ", + "æ¯Ľ åŃĶ", + "åħ¬åħ± 交éĢļ", + "çĤİ çĥŃ", + "èµ· èįī", + "åĬłçĽŁ åķĨ", + "说 ä¸įåĩº", + "大åѦ æ¯ķä¸ļ", + "å·¥ä¸ļ åĽŃ", + "éłĺ åŁŁ", + "åºĨ åħ¸", + "æµģ 产", + "èģ² éŁ³", + "ä¼¼ä¹İ æĺ¯", + "è´§ æºIJ", + "æ·± åĪĩ", + "æ²»çĸĹ æĸ¹æ³ķ", + "èµĦæºIJ éħįç½®", + "網 åıĭ", + "çĶ £", + "äº ¥", + "躲 åľ¨", + "社 ç§ij", + "è»Ł é«Ķ", + "女 è£ħ", + "æŃ¡ è¿İ", + "综åIJĪ å®ŀåĬĽ", + "æł¼ å°ĩ", + "åħļåı² åŃ¦ä¹ł", + "æľĢ åŁºæľ¬", + "æľĢåŁºæľ¬ çļĦ", + "çľĭ æľĽ", + "åıĹ è´¿", + "ä¸įä»ħ èĥ½", + "ä½ķ å¿ħ", + "ä¸Ģ个 å°ıæŶ", + "ç¾ Į", + "æĭĽ æĶ¶", + "çĤĴ èĤ¡", + "æĿij å¹²éĥ¨", + "缸 çĪ±", + "æ½ľ èĥ½", + "ä¹ į", + "æŶ è¾°", + "欣 æħ°", + "éĵ¶ è¡Įä¸ļ", + "çĭŃ çªĦ", + "éĩįçĤ¹ é¢ĨåŁŁ", + "çİ°å®ŀ çĶŁæ´»", + "éĮ¯ 誤", + "æĸ° è§Ħ", + "滥 çĶ¨", + "æŶ ä¸į", + "æŶä¸į æŶ", + "帳 èĻŁ", + "ç¨Ģ 缺", + "åIJij 举", + "ä¿Ŀåģ¥ åĵģ", + "çıŃ éķ¿", + "äºĴ åĭķ", + "笼 罩", + "æ½ Ľ", + "æļĸ å¿ĥ", + "è½° çĤ¸", + "åºĨ 幸", + "è²Į ä¼¼", + "æĵ º", + "èĢIJ 磨", + "ä¸ĵä¸ļ 人士", + "ä¸ĢèĪ¬ éĥ½æĺ¯", + "æ¼³ å·ŀ", + "åħ¨ èĩªåĬ¨", + "å½ķ çĶ¨", + "大 è·Į", + "æľīæķĪ æĢ§", + "èĩª åĭķ", + "ä¸ī个 æĸ¹éĿ¢", + "港 åĮº", + "ä¿¡ 貸", + "éĢļ è¯Ŀ", + "é«ĺ 涨", + "æ³Ħ æ¼ı", + "éħį ä¸Ĭ", + "åħļ å·¥å§Ķ", + "被 认为", + "被认为 æĺ¯", + "ä¸įä¼ļ åĨį", + "è°ĥ åīĤ", + "åıĤ èĤ¡", + "èĦ± åıij", + "å¿ł å®ŀ", + "åĨħ åĪĨæ³Į", + "ç¹ģ å¿Ļ", + "åıĮ åĪĽ", + "é©» æĿij", + "åĪĴ ç®Ĺ", + "éģİ ä¾Ĩ", + "åľ£ ç»ı", + "èıľ 鸣", + "æĭ¼ å¤ļå¤ļ", + "ä¸ŃåĽ½ 汽车", + "çĥŁ èįī", + "缴 æµģ", + "äºĨä¸Ģ åı£æ°Ķ", + "ä½İ æĪIJæľ¬", + "æī¾ åĽŀ", + "èĩª åįij", + "總 æĺ¯", + "æĸĩåĮĸ åĪĽæĦı", + "天 æ²³", + "樱 æ¡ĥ", + "éªij åħµ", + "éĩĮéĿ¢ æľī", + "çİ ®", + "èĥ½ æī¾åĪ°", + "éĢĥ è·ij", + "åĪĩ å°Ķ", + "åĪĩå°Ķ 西", + "以ä¸ĭ æĺ¯", + "å²³ éĺ³", + "çļĦ æ¦Ĥçİĩ", + "æĬµ åĪ¶", + "å¸Ī äºĭåĬ¡", + "å¸ĪäºĭåĬ¡ æīĢ", + "åĩĨ æŶ", + "屬 æĸ¼", + "订 è´Ń", + "åįłæį® äºĨ", + "ä¸Ń éĢĶ", + "å° ĭ", + "é»ij 马", + "åİ¿ åħ¬å®īå±Ģ", + "ä¸ĥ æľĪ", + "èī² ç´ł", + "å¿ĥèĦı çĹħ", + "æŶ éĻIJ", + "æ¯į åħ¬åı¸", + "å¹ķ åIJİ", + "ä¸Ĭ æ¦ľ", + "åĢ¾åIJij äºİ", + "纸 ä¸Ĭ", + "æ¡ ĵ", + "éĽĨä½ĵ ç»ıæµİ", + "æĥħ å¢ĥ", + "è¦ģ åģļåĪ°", + "ç©į 極", + "åıª æĢķ", + "æ¹ĺ 西", + "çļ± 纹", + "åħ¨ åľĭ", + "çĦ¡ è«ĸ", + "好 æĦŁ", + "åįķ ä»·", + "è¿Ľç¨ĭ ä¸Ń", + "æĺĨ ä»ij", + "åĪĽ 客", + "åħħ æĸ¥", + "åħĪ æĬĬ", + "该 æĢİä¹ĪåĬŀ", + "åĵģ å¾·", + "åħ¨éĿ¢ åıijå±ķ", + "è¨Ī åĬĥ", + "æĢ» å·¥ä¼ļ", + "ä½Ľå±± å¸Ĥ", + "æĬĹ è¡¡", + "å¼Ģ åľº", + "éĴ± å¸ģ", + "åıĭ 们", + "å«ī å¦Ĵ", + "ç´¢ èµĶ", + "è®Ĭ åĮĸ", + "æĮ¤ åİĭ", + "æĮij è¡ħ", + "çŃī ä¸Ģæī¹", + "æĿ¨ 欢", + "ä¸ĵ家 åѦèĢħ", + "èĥ½ è¾¾åĪ°", + "èµ° è¿ij", + "è´«åĽ° åľ°åĮº", + "éĻIJ æľŁ", + "ä¸į 平衡", + "åĽ½åĨħ å¸Ĥåľº", + "èµĽ åľº", + "éħį èµĦ", + "è¦ģ èĢĥèĻij", + "ä¸ĩ åı°", + "æľĪ æľ«", + "éĶ ¥", + "åŃ «", + "æݥ触 åĪ°", + "åĩº 产", + "æķĻ åѸ", + "ä½ľ å¼Ĭ", + "çļĦ æľĢåIJİä¸Ģ", + "ä¿ĥ æĪIJ", + "åIJ¸ åıĸ", + "æ½ľ èīĩ", + "被 éªĹ", + "è¾ĵ äºĨ", + "çĭIJ çĭ¸", + "åįĩ éĻį", + "è¿ĻäºĽ ä¸ľè¥¿", + "æĬķèµĦ åŁºéĩij", + "çĶŁçī© åѦ", + "ç½ij绾 èIJ¥éĶĢ", + "åIJij è®°èĢħ", + "èįī åľ°", + "æĢ ¯", + "æľįåĬ¡ èĥ½åĬĽ", + "éĥģ éĹ·", + "åįķ åĵģ", + "å¾Ĺ 罪", + "æĺĵ äºİ", + "个å¤ļ å°ıæŶ", + "éĩį ä»»", + "ä¸Ĭ å®ĺ", + "æľ¬ éĩij", + "çı¾ åł´", + "溢 ä»·", + "æĺŁ è¾°", + "æ´»åĬ¨ çİ°åľº", + "丹 麦", + "å¸Ŀ çİĭ", + "æŁ¥ æĺİ", + "åŃĺåľ¨ äºİ", + "é¦Ļ æ°´", + "æĬ½ æ£Ģ", + "å®ŀéĻħä¸Ĭ æĺ¯", + "æĸ° å¾ģç¨ĭ", + "è´¢åĬ¡ 管çIJĨ", + "æİ Ľ", + "åĨľ åİĨ", + "éĥ½ èĥ½å¤Ł", + "éĤ¯ éĥ¸", + "羣 實", + "ç» Ĭ", + "åĨµ ä¸Ķ", + "ç½® 身", + "ç¥Ī 祷", + "çĿģ å¼Ģ", + "æĮĩ çĤ¹", + "å¼Ģ æľº", + "西 å®ģ", + "åĮĹ çº¦", + "积 æ°´", + "åĩº åĬ¨", + "åıijå±ķ 模å¼ı", + "转 æĬĺ", + "èĢĥ çĤ¹", + "æľī ç½ijåıĭ", + "è´«åĽ° æĿij", + "æĪij们 çŁ¥éģĵ", + "åĪĨ éĶĢ", + "å±± èĦī", + "æ¯Ķ æĭŁ", + "ä¼° ç®Ĺ", + "æĶ¹ 建", + "壮 è§Ĥ", + "ç§ī æĮģ", + "æı ª", + "ç¦ Ģ", + "åĮĸåѦ åĵģ", + "ä¸ŃåĽ½ åĪ¶éĢł", + "ä¸Ģ æŀ¶", + "æīį è¡Į", + "æĭĽ å¾ħ", + "åıĺ æį¢", + "åīį 线", + "幸 好", + "è¿Ļæł· çļĦè¯Ŀ", + "å¿ĥ è¡Ģ管", + "æĢ§ çĸ¾çĹħ", + "åħ¨ èĥ½", + "åĪij 侦", + "ä¿¡æģ¯ åıijå¸ĥ", + "æĺ¾ çĦ¶æĺ¯", + "éĿĴ éĵľ", + "åIJĥ ä»Ģä¹Ī", + "çĶµ ä»·", + "æ³ķå¾ĭ è§Ħå®ļ", + "çħ ²", + "çĵ· åĻ¨", + "èĤī ç±»", + "æıĴ åħ¥", + "åĹ ľ", + "è¿Ł è¿Ł", + "ä¸ĢçĤ¹ éĥ½ä¸į", + "è¿ĺ åĮħæĭ¬", + "èĪį ä¸įå¾Ĺ", + "æłĩå¿Ĺ æĢ§", + "æľĪ 以æĿ¥", + "ç³ĸ æŀľ", + "éĥ½ åºĶ该", + "çݯå¢ĥ åį«çĶŁ", + "èĪª è¡Į", + "éĥij éĩį", + "ç½ij æĬķ", + "åįģ ä½³", + "ç§ģ ä¸ĭ", + "æļ´ è·Į", + "åĬłå¿« åıijå±ķ", + "产åĵģ çłĶåıij", + "åĪĽéĢł åĩº", + "æĢ» è§īå¾Ĺ", + "åºķ çĽĺ", + "èķ Ĭ", + "åĩºå¸Ń ä¼ļè®®", + "主 æĿ¿", + "æĹ¥æĻļ éĹ´", + "å®ĺæĸ¹ å¾®åįļ", + "å¼ķçĶ¨ æĹ¥æľŁ", + "åī¯ æķĻæİĪ", + "çĶµåŃIJ 产åĵģ", + "è¡° éĢĢ", + "çķĻ åŃĺ", + "çģ« åĬĽ", + "çĴ §", + "çļ Ĥ", + "åħ¼ åħ·", + "éĩį è¿Ķ", + "é¢Ĩ çķ¥", + "åĪĩ éĻ¤", + "åĨįçĶŁ èĥ½æºIJ", + "å®ŀåľ¨ 太", + "çIJĨ论 ä¸Ĭ", + "ä¸ī å±Ĥ", + "ä¸ĸçķĮ åIJĦåĽ½", + "å®ľ æĺĮ", + "èĢ³ è¾¹", + "宽 æķŀ", + "æ±ī æĹı", + "çĻ½ çĻ½", + "è¿ĻéĩĮ éĿ¢", + "çĶŁæ´» ä¹łæĥ¯", + "èµŀ èµı", + "çĶ· 士", + "ä¸Ń ä¿Ħ", + "车 祸", + "åīĤ éĩı", + "éĻ¤ åİ»", + "å·¦ è¾¹", + "çŃij çī¢", + "çīĽ å¸Ĥ", + "家 åĬ¡", + "åķ ĥ", + "ç½® æį¢", + "ç´« å¤ĸ", + "ç´«å¤ĸ 线", + "å¾Ģ åīį", + "åĬĽ åѦ", + "ç´§ è·Ł", + "缮çļĦ åľ¨äºİ", + "ç» ®", + "ç¥ Ĥ", + "宣 è¨Ģ", + "äºĮ æ°§åĮĸ", + "äºĮæ°§åĮĸ 碳", + "æĹł ç¼ĺ", + "ç²¾ éĢļ", + "è¨ º", + "å¼ķåıij äºĨ", + "æľĢ åħĪ", + "æ´¾ é©»", + "ä¸į å¿į", + "æĪij çĪ¸", + "å¹´ ä¸ĭåįĬå¹´", + "æ·ĭ å·´", + "没 éĹ®é¢ĺ", + "åºĹ åĨħ", + "è·Ł æĪij说", + "çĶŁäº§ çĶŁæ´»", + "è§Ĥ æľĽ", + "æ¸ į", + "被 æī§è¡Į", + "被æī§è¡Į 人", + "èĪ ľ", + "æİ º", + "ä¸Ģ ç§Ĵ", + "èįī åĿª", + "åij¼ åĴĮ", + "åij¼åĴĮ 浩", + "åij¼åĴĮ浩 çī¹", + "人æ°ij éĵ¶è¡Į", + "çĦķ åıij", + "è¯ģåĪ¸ 交æĺĵ", + "çķ Ķ", + "æľº èĥ½", + "å¦ ¾", + "æĻļ å¹´", + "å·¥åķĨ èģĶ", + "åİŁ åŀĭ", + "è§Ĵ度 çľĭ", + "æĬ¥ 社", + "è¯į æĿ¡", + "躲 éģ¿", + "éĩį åIJ¯", + "å¤ķ éĺ³", + "èĤ¡æĿĥ 转让", + "åľ¨ ä¸Ģ", + "åľ¨ä¸Ģ æĹģ", + "社ä¼ļ åĮĸ", + "åıijå±ķ åİĨç¨ĭ", + "æĭĸ æ¬ł", + "使 èĢħ", + "ä¸İ åIJ¦", + "æĸ° å±ĢéĿ¢", + "ä»Ĭ天 æĪij们", + "é½IJ èģļ", + "对 æĪij说", + "éĢĴ 交", + "æľª æĽ¾", + "èİ Ĭ", + "éĸ ī", + "亲 æīĭ", + "è§Ĵ éĢIJ", + "æľī é»ŀ", + "ç¨İ çİĩ", + "ä½İ 声", + "é»ĺ å¥ij", + "æĻ® æ³ķ", + "大 ä¸ĵ", + "第äºĮ 大", + "ä½ı åĿĢ", + "æĶ¾ è¿Ľ", + "äºĮ æĪĺ", + "亲 身", + "åĽº åĮĸ", + "ä¸ĭ 乡", + "åħ³éĶ® æĬĢæľ¯", + "åĽŀ æĥ³", + "æĬ¥ åĪĬ", + "æ¶Ĥ æĬ¹", + "èĹı çĿĢ", + "ç¥Ŀ æĦ¿", + "åįĩ 温", + "çĶļèĩ³ è¿ŀ", + "åħ¬åħĥ åīį", + "ç¾İ æĸ¹", + "è¯ļ å®ŀ", + "æĹł åģ¿", + "åīµ æ¥Ń", + "å°ıå¿ĥ 翼", + "å°ıå¿ĥ翼 翼", + "两 æīĭ", + "温馨 æıIJ示", + "仿 羣", + "æĥ ¶", + "èĥ¡ åŃIJ", + "å·¥ä½ľ ç«Ļ", + "硬 çĽĺ", + "ç« ¿", + "åĤ³ éĢģ", + "åħ¨ æł¡", + "é²ľ æ´»", + "çĴĢ çĴ¨", + "ç»ĵ å°¾", + "æį¢ æĿ¥", + "æĪ Ģ", + "ä½İ ä½į", + "ä¸ĩåħĥ 以ä¸Ĭ", + "åĬł åĪĨ", + "æݨä»ĭ ä¼ļ", + "çIJĨ èµĶ", + "å¾· å°Ķ", + "æĬĹ è®®", + "æ´ ¼", + "åĸ §", + "åŁİ éĻħ", + "å¾Ī æ£Ĵ", + "人 æŃ»äº¡", + "ä¼ļå±ķ ä¸Ńå¿ĥ", + "äºĴèģĶ äºĴéĢļ", + "èĸĦ èĨľ", + "éĩį é»ŀ", + "ç¦ģ æ¯Ĵ", + "åĨ· ç¬ij", + "大家 åı¯ä»¥", + "é¦ĸ 缸", + "è¿ij è·Ŀ离", + "æµ® çİ°", + "ç§ĺ è¯Ģ", + "èµ· é£ŀ", + "æIJ ¶", + "羣 åģĩ", + "æģ ķ", + "å°ı åºĹ", + "æ°ij çľ¾", + "åıijå¸ĥ åħ¬åijĬ", + "侧 éĩį", + "å¾ĺ å¾Ĭ", + "æĢ Ķ", + "æª IJ", + "æķ° 缮", + "åī¯ ç§ĺ书éķ¿", + "两 åı¥", + "éļIJ çŀĴ", + "åıĮ åıĮ", + "æīĭ æĦŁ", + "èij¡ 京", + "éģĹ å¿ĺ", + "é¬ ¥", + "è¿Ļ个 åľ°æĸ¹", + "说 çļĦè¯Ŀ", + "å·¡ åĽŀ", + "è¿Ŀ ç«ł", + "æī¾ å·¥ä½ľ", + "æĶ¯ çIJĥéĺŁ", + "裡 éĿ¢", + "æĺ¾ç¤º åĩº", + "èĩ³ å°Ĭ", + "两 级", + "åīį 段æŶéĹ´", + "çĺ¦ èº«", + "èĤ¢ ä½ĵ", + "æ¯į 親", + "æīĭç»Ń è´¹", + "汽车 è¡Įä¸ļ", + "æİ© çĽĸ", + "æݧèĤ¡ éĽĨåĽ¢", + "åı£ å¾Ħ", + "æĶ¿çŃĸ æݪæĸ½", + "æµ· 绵", + "åħ¨ éķĩ", + "äºĭ åħ³", + "å¸Ń æī§è¡Į", + "å¸Ńæī§è¡Į å®ĺ", + "éĤ£ 次", + "åı¯èĥ½ åĩºçİ°", + "ä¸Ńå¿ĥ åŁİå¸Ĥ", + "ç¿» 身", + "ä¹Ł ç®Ĺ", + "ä¾µ çķ¥", + "åĸĩ åıŃ", + "æ¯ı次 éĥ½", + "è§ ħ", + "éĻ¢ éĻ¢éķ¿", + "å§ĭ äºİ", + "èѦ åĬ¡", + "èį¯ æĿIJ", + "å±ł æĿĢ", + "æľ¬èº« å°±", + "éļıæŶ éļı", + "éļıæŶéļı åľ°", + "åĶ® åįĸ", + "æĹłäºº 驾驶", + "é¢ ħ", + "åĵģ 質", + "åĺ² ç¬ij", + "è·ij åİ»", + "åħĭ éĩĮæĸ¯", + "çķ¸ å½¢", + "ä¿® 饰", + "磩 éĺµ", + "éŁ³ä¹IJ ä¼ļ", + "æŁ³ å·ŀ", + "é½ ¡", + "ä¼ļ è°Ī", + "æŃ£ çīĪ", + "ä¹Ł åIJĮæł·", + "æļ§ æĺ§", + "è¡ĮæĶ¿ éĥ¨éŨ", + "ä¹ĸ ä¹ĸ", + "èĤ¤ èī²", + "æŶ ä»»", + "羣 åĪĩ", + "æľĪ ä¸ĭ", + "æľĪä¸ĭ æŬ", + "举æĸ¹ è´¢å¯Į", + "è£ħä¿® åħ¬åı¸", + "éĢĢ è¿ĺ", + "åĭĺ å¯Ł", + "åĵ¥ 伦", + "åĵ¥ä¼¦ æ¯Ķäºļ", + "çĭ¬ ä¸Ģ", + "çĭ¬ä¸Ģ æĹł", + "çĭ¬ä¸ĢæĹł äºĮ", + "è°ĥ åij³", + "åİĭ è¿«", + "åħ¨çIJĥ æľĢ大", + "åī¯ æł¡éķ¿", + "æĽ´ ä½İ", + "åĪĨéĴŁ åIJİ", + "åĽŀ ä¾Ĩ", + "åĪ¶ åīĤ", + "åijĬè¯ī 大家", + "çĤ¹ éĴŁ", + "åįģä¸ī å±Ĭ", + "åij¨ åĽĽ", + "è¿Ļæł· ä¸Ģ", + "è¿Ļæł·ä¸Ģ æĿ¥", + "èĭ Ł", + "æľĽ åİ»", + "æĪIJ è¯Ń", + "å½ĵ åį³", + "ç¬ij 声", + "ä¹ĭ åĬ¿", + "åĪijäºĭ æ¡Ī件", + "æĮĤ çĿĢ", + "ä½ķ ç§į", + "å°ı 游æĪı", + "åĽ½å®¶ æĪĺçķ¥", + "åĨ· åĨ·", + "å®ľ 宾", + "æIJº ç¨ĭ", + "è¶ĭ äºİ", + "åıį çľģ", + "常 说", + "ä¸ĩ æĪ·", + "åĥµ å°¸", + "åįĥä¸ĩ åĪ«", + "åıijçİ° éĹ®é¢ĺ", + "åı¯ çŁ¥", + "éŨæĪ· ç½ijç«Ļ", + "åģ¥åº· 产ä¸ļ", + "åı³ è¾¹", + "æµ· è¿IJ", + "è¿ij ä¹İ", + "åĮ» æ²»", + "æĢ» ç®Ĺ", + "ä¸Ģ åĪĨéĴŁ", + "æĭ §", + "ä¹Ł æľīä¸ĢäºĽ", + "ä¾ĽçĶµ åħ¬åı¸", + "å»ī ä»·", + "帮 ä»ĸ", + "æŃ¤æ¬¡ æ´»åĬ¨", + "åıªèĥ½ 说", + "èĬ ĭ", + "çīĩ 段", + "åŃĺåľ¨ éĹ®é¢ĺ", + "ä½łä¼ļ åıijçİ°", + "è½® å»ĵ", + "ç½ij éĢļ", + "滨 æ±Ł", + "æİĪ ä¿¡", + "é»İ æĺİ", + "ä¸į å±ŀäºİ", + "约 åįł", + "éķ¿æ²Ļ å¸Ĥ", + "èĥļ èĥİ", + "åħĥ 件", + "éĻĨ åĨĽ", + "è³¼ è²·", + "æĮĩ æľĽ", + "å®ŀä¹ł çĶŁ", + "çī¹çĤ¹ æĺ¯", + "çıł æ±Ł", + "çľĭ ä¸įåĩº", + "ä¸įè§ģ äºĨ", + "ç¼ ī", + "éĺµ èIJ¥", + "åĶIJ æľĿ", + "没 å¿ħè¦ģ", + "åĽ½åľŁ èµĦæºIJ", + "ç»ıæµİåѦ 家", + "åIJĪèĤ¥ å¸Ĥ", + "çIJ¢ 磨", + "ç¡® åĪĩ", + "åŁİå¸Ĥ åıijå±ķ", + "çŃ· åŃIJ", + "人æ°ij æľįåĬ¡", + "满 åĪĨ", + "è¿· ä¿¡", + "ä½ľèĢħ æľ¬äºº", + "æĸĩç«ł æĿ¥æºIJ", + "ç«Ļ ç«ĭ", + "æŀĦ æĪIJäºĨ", + "è¾Ľ åĭ¤", + "è¶ħ 强", + "éĶ ļ", + "åīįä¸ī åŃ£åº¦", + "å°± è§īå¾Ĺ", + "å´ĩ é«ĺ", + "è¶Ĭ ä¾Ĩ", + "è¶Ĭä¾Ĩ è¶Ĭ", + "å¸Ĥåľº èIJ¥éĶĢ", + "综åIJĪ ç´łè´¨", + "åŃ ļ", + "ä¾® è¾±", + "äºĮ åŃĹ", + "å·¥ä½ľ ä»»åĬ¡", + "åı²ä¸Ĭ æľĢ", + "æľĢ ä¼ĺ", + "åIJ© åĴIJ", + "表 çĻ½", + "èİ« åIJį", + "èİ«åIJį åħ¶", + "èİ«åIJįåħ¶ å¦Ļ", + "å¹ £", + "åIJĮå¿Ĺ 们", + "建设 çĶ¨åľ°", + "åĦ Ģ", + "éħį åģ¶", + "å¼ ©", + "åĶ± çīĩ", + "æīĭ èĦļ", + "åħ¼ ä»»", + "åģľ æĶ¾", + "æŃ£ å®Ĺ", + "æĸ° åĨľæĿij", + "åĤ¬ çĶŁ", + "æīĢ åŃ¦æł¡", + "念 ä½Ľ", + "åĶ¤ éĨĴ", + "åħ± åĪĽ", + "æĭī ä¸ģ", + "èĥĮ çĿĢ", + "çĶŁæĢģ ä¿ĿæĬ¤", + "åı£ 头", + "æĸ¹åIJij çĽĺ", + "調 æķ´", + "æĭĽèģĺ ä¿¡æģ¯", + "åħ¶ä»ĸ åĽ½å®¶", + "ç®Ģ æĺĵ", + "åĮ¿ åIJį", + "è¯Ħ æµĭ", + "æĺ¯ä¸Ģ 座", + "çīµ æīĭ", + "足 迹", + "çIJĨ解 åĴĮ", + "æľĢ åıĹ", + "å¿ĥ è·³", + "çĪ¶ 親", + "éĿŀ常 åĸľæ¬¢", + "èĭ¦ éļ¾", + "æĬĢ å¸Ī", + "æ°ij æĦı", + "æĪĺ åĽ½", + "æĽ¿ è¡¥", + "æ´¥ è´´", + "ä¸ŃåĽ½ ä¼łç»Ł", + "åIJĦ è¡Į", + "åIJĦè¡Į åIJĦ", + "åIJĦè¡ĮåIJĦ ä¸ļ", + "第äºĶ å±Ĭ", + "èį· èĬ±", + "æĦı èŃĺ", + "票 ä»·", + "åĪĨ æµģ", + "æĿİ çĻ½", + "æ±Ł åĮĹ", + "æİĴ æĸ¥", + "ä½ĵ éĩı", + "åĮħåIJ« äºĨ", + "åĪĺ æŁIJ", + "çİ° å¦Ĥä»Ĭ", + "å·¥èīº åĵģ", + "è¿Ļç§į æĸ¹æ³ķ", + "åĬŀåħ¬ 楼", + "çĶµ å·¥", + "çħ Ļ", + "åį¡ çīĩ", + "å¹´ å¹´åºķ", + "ä¸ĵ项 èµĦéĩij", + "åĮ» ç§ij", + "åĮ»ç§ij 大åѦ", + "åĽŀ头 çľĭ", + "ä¸į å±ij", + "èĩª 驾", + "没 æĶ¶", + "æīĵ çĮİ", + "èĦ¸ éĥ¨", + "åıĥ èĢĥ", + "å°Ĩ 士", + "è´«åĽ° 人åı£", + "çIJĨæĥ³ 信念", + "é£İ å°ļ", + "人æīį éĺŁä¼į", + "çij ¾", + "æĿ¥ è¿ĻéĩĮ", + "æ´Ĺ 涤", + "å¹´ èĸª", + "èĭį çĻ½", + "ä¸ĩ äºĭ", + "课 æľ¬", + "åºĵ éĩĮ", + "çī¹ æ´¾", + "çī¹æ´¾ åijĺ", + "èµŀ ç¾İ", + "ç©¿ æĪ´", + "製 ä½ľ", + "èµŀ æĪIJ", + "ä¸Ģ 侧", + "å½ĵåľ° 人", + "æĭ İ", + "纸 è´¨", + "ä½Ļ 个", + "éĶĤ çĶµæ±ł", + "æľº åŀĭ", + "éĻ¢ éĻ¢å£«", + "åģļ å·¥", + "å¼ł è´´", + "ç¥Ľ æĸij", + "æ®ĸ æ°ij", + "å¥ij 约", + "æ¹ĺ æ½Ń", + "æIJ ĸ", + "åŃĺ è´§", + "交éĢļ 大åѦ", + "è¶ģ çĿĢ", + "æĸĩçī© ä¿ĿæĬ¤", + "å¤ĩ æĪĺ", + "éĩĩ 纳", + "åįĬ æľĪ", + "æľĢ åħ³éĶ®", + "æľĢåħ³éĶ® çļĦ", + "æİ¥ éĢģ", + "æĶ¶ åī²", + "åıį åĢĴ", + "çĥ Ľ", + "æ ½Ķ", + "ä¼Łå¤§ å¤įåħ´", + "çļĦè¯Ŀ è¯Ń", + "容 å¿į", + "å®ļ éĩı", + "æķ Ĺ", + "åĵģçīĮ 形象", + "æīŃ è½¬", + "åĽ½å®¶ éĩįçĤ¹", + "èĨĿ çĽĸ", + "ä¸Ģ 楼", + "大 éĻ¸", + "éĤª æģ¶", + "åĽŀ åij³", + "çĮ ¿", + "çĿ¡ åīį", + "æĹł è¾ľ", + "çĹħæ¯Ĵ æĦŁæŁĵ", + "æľºæ¢° åĮĸ", + "çĤ¹ 亮", + "溶 解", + "åĩłä¹İ æīĢæľī", + "è·ij éģĵ", + "çĶµè§Ĩ æľº", + "åı ¨", + "æijĩ äºĨ", + "æijĩäºĨ æijĩ头", + "èĩª è´Ł", + "综åIJĪ åĪ©çĶ¨", + "èĩª å¦Ĥ", + "åİŁ ä¾Ĩ", + "ä¹Łä¸į æĥ³", + "èĬĤ 课", + "è¿ĩ åī©", + "çĶ² çĬ¶", + "çĶ²çĬ¶ èħº", + "æĸ° ä¸ĸ纪", + "èĩªä¸» åĵģçīĮ", + "é«ĺ å±Ĥ次", + "ä¸Ģ è§Ĵ", + "è¡Į äºĭ", + "ç¥ĸ åħĪ", + "å©ļ åIJİ", + "éĹ´ éļĻ", + "ç¼Ŀ éļĻ", + "è¿Ļ æĶ¯", + "ä¸įæĸŃ åĪĽæĸ°", + "å¾® åŀĭ", + "æĽĻ åħī", + "享 çĶ¨", + "ä¸ŃåĽ½ 移åĬ¨", + "éĹŃ çݯ", + "æī§ æĦı", + "åıijå±ķ æł¼å±Ģ", + "æł¸å¿ĥ åĮº", + "éªļ æī°", + "åħļåĴĮ åĽ½å®¶", + "ä¸ŃåĽ½ æĶ¿åºľ", + "帶 èijĹ", + "ä¸ĩåįĥ çĵ¦", + "åħ© 人", + "äºİæĺ¯ æĪij", + "åĽº ä½ĵ", + "çªģ å¦Ĥ", + "çªģå¦Ĥ åħ¶", + "çªģå¦Ĥåħ¶ æĿ¥", + "éĩĮç¨ĭ ç¢ij", + "çĪ± ç¾İ", + "æŁ¥ éªĮ", + "åıĮ èµ¢", + "éĹª åħī", + "楼 å®ĩ", + "æĻ ı", + "æľī è¶³å¤ŁçļĦ", + "æŁĶ æĢ§", + "ä¿¡æģ¯ å®īåħ¨", + "管 线", + "并 ä¸įä¼ļ", + "åĻ¨ 件", + "ä½ł åºĶ该", + "çĿĢ å®ŀ", + "æĺİ æ¸ħ", + "æĬĹ çĶŁç´ł", + "æīĵ æŃ»", + "å®Įåħ¨ ä¸įåIJĮ", + "èĬ± æ¤Ĵ", + "æĶ¾ 宽", + "ä½İ 端", + "åĽĽ èĤ¢", + "åĮĹ京 èµĽè½¦", + "éĽĨ å¸Ĥ", + "æľª å©ļ", + "大å¹ħ æıIJåįĩ", + "建çŃij 设计", + "çĭ¬ æľīçļĦ", + "æİ¢ éĻ©", + "æ²³æµģ åŁŁ", + "æħķ 容", + "被 çĽĹ", + "åĵº ä¹³", + "èı ģ", + "æĥ¬ æĦı", + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭ 好", + "广大 群ä¼Ĺ", + "å¾· èĤ²", + "å¸Ĥåľº ä»·æł¼", + "奥 å·´", + "奥巴 马", + "èĬĤ缮 ä¸Ń", + "两 款", + "ä¸ĩä½Ļ åħĥ", + "ç»´ å°Ķ", + "çĶŁçī© ç§ijæĬĢ", + "åIJ¬ èµ·æĿ¥", + "çł ļ", + "æĭŁ å®ļ", + "æ²¹ çĶ°", + "声 èªī", + "建çŃij ä¸ļ", + "éĻIJ è´Ń", + "çīĩ åŃIJ", + "çķľ 禽", + "ç½ij é¦ĸ页", + "ä¼Ĺ çŃ¹", + "æĴŀ åĩ»", + "åīį ä¸įä¹ħ", + "åīį ä¸ĸ", + "åĽĽä¸ª æĦıè¯Ĩ", + "æµĭ ç»ĺ", + "éĺ² ç©º", + "漫éķ¿ çļĦ", + "æ²IJ æµ´", + "æ¯Ķè¾ĥ ç®Ģåįķ", + "æµĭ å®ļ", + "åĽŀ è°ĥ", + "让 人们", + "èĴĭ ä»ĭ", + "èĴĭä»ĭ çŁ³", + "ç»ĵ æĻ¶", + "å¢ŀæ·» äºĨ", + "æĿ¡ è¯Ħ论", + "åī¯ ä¼ļéķ¿", + "ä½ı æīĢ", + "ç»Ļ åĩºäºĨ", + "è°ĥ éħį", + "æ² ĸ", + "æľī çĶ¨", + "æľīçĶ¨ çļĦ", + "ä¸ĢæĿ¡ é¾Ļ", + "éĩİ å¤ĸ", + "ç¼ĺ åĪĨ", + "æ°¸è¿ľ ä¸įä¼ļ", + "æŀľ æłij", + "大åıij å¿«ä¸ī", + "麻 éĨī", + "äºij éĽĨ", + "åİ» åĵªéĩĮ", + "åħ¥ å¸Ĥ", + "ä»» æĢ§", + "建 æ¡£", + "建档 ç«ĭ", + "建档ç«ĭ åį¡", + "ä¸Ģ 棵", + "社 åįĢ", + "缸 ä¼´", + "åļ ·", + "å¡« åħħ", + "ä¸Ģ æĹı", + "ç¾ ģ", + "åıĸ è¯ģ", + "èĪ° éĺŁ", + "åİĤ åĮº", + "è¡· å¿ĥ", + "åıijå±ķ éĺ¶æ®µ", + "é«ĺ 强度", + "åĹĵ åŃIJ", + "é¢Ĩ è¡Ķ", + "楼 主", + "大 èĴľ", + "æŀķ 头", + "ç²® æ²¹", + "é»Ħ çĵľ", + "æĵ Ĵ", + "å°ı çĭĹ", + "æĶ¹éĿ© å§Ķ", + "åįģ åĪĨéĴŁ", + "é²ľ èī³", + "åħ³ ç¾½", + "çĭĢ æħĭ", + "å®ŀçĶ¨ æĢ§", + "å°ij è§ģ", + "é£ŀ æī¬", + "çĶ° éĩİ", + "æIJ Ĥ", + "è¿Ļ个 è¯į", + "åºĶæĢ¥ é¢Ħæ¡Ī", + "è§Ĵ度 æĿ¥çľĭ", + "æķ¬ çķı", + "æ³ķ å®Ŀ", + "åĸĦ æĦı", + "æīĵ æĸŃ", + "对 åĨ³", + "çµķ å°į", + "åĢŁ æѤ", + "å¼Ģ æºIJ", + "å°ı 說", + "ç¥ º", + "å²ģ 以ä¸ĭ", + "éĢĢå½¹ åĨĽäºº", + "ä¸įä¹ħ åīį", + "åĩº åİĤ", + "讽 åĪº", + "æĿ¥çľĭçľĭ åIJ§", + "éŃĶ åħ½", + "çķĻ ä¸ĭæĿ¥", + "å±ħ 室", + "åłħ æĮģ", + "çľĭ äºĨä¸Ģ", + "çľĭäºĨä¸Ģ çľ¼", + "éĽĨåĽ¢ æĹĹä¸ĭ", + "æĪĺ æĪĺç»ĦåIJĪ", + "è®¤çľŁ èIJ½å®ŀ", + "汽车 产ä¸ļ", + "çī©çIJĨ åѦ", + "æķ µ", + "éĴ Ŀ", + "åĽ¢ éķ¿", + "ä¸įæĸŃ æī©å¤§", + "èĤ© è´Ł", + "åıijå±ķ 缮æłĩ", + "è³ĩ éĩij", + "åīį ç½®", + "ä¸ŃåĽ½ åı¤ä»£", + "æŃ» åĪij", + "åħħåĪĨ ä½ĵçİ°", + "åħ³ éŨ", + "ç¾İ æĦŁ", + "æīĵ åħ¥", + "æĬijéĥģ çĹĩ", + "å°ij çĪ·", + "æłij æŀĿ", + "æ¶Īæģ¯ 称", + "æ´Ľ åħĭ", + "åį ¯", + "è¿Ī åIJij", + "æݨ åĭķ", + "ä»İä¸ļ èĢħ", + "åİ» ä¹°", + "欢 å¿«", + "æĭ¥ æĮ¤", + "马 桶", + "æĬĬ æݧ", + "æĶ¿ åħļ", + "å¼ł æī¬", + "客 æłĪ", + "红 æĺŁ", + "éĢģ æĿ¥", + "åħ¨åŁŁ æĹħ游", + "èĩª ç§ģ", + "åįģäºĮ æĿ¡", + "åı¹ æģ¯", + "ä¸Ģ èīĺ", + "ä¿Ŀ è´¹", + "æĸ½å·¥ çİ°åľº", + "æľī 幸", + "ç»Ń èĪª", + "åı¯èĥ½ æľĥ", + "èĥĮ åıĽ", + "ä½£ éĩij", + "ä¸ī çŃīå¥ĸ", + "å¾Ī 满æĦı", + "游æĪı åī¯æľ¬", + "群 éĩĮ", + "æŀĦ 件", + "åºı å¹ķ", + "太 æ¹ĸ", + "æľ¨ è´¨", + "æĻĭ æ±Ł", + "çµĤ æĸ¼", + "è·³ è·ĥ", + "åĢºæĿĥ 人", + "çŃī 诸å¤ļ", + "æĶ¾ åĩº", + "åħ³éĶ® æŶåĪ»", + "æĦŁæŁĵ èĢħ", + "é£ŀè¡Į åijĺ", + "èĥĨ åĽº", + "èĥĨåĽº éĨĩ", + "æĬ± æŃī", + "åij¨ äºĮ", + "æĸ° æĹ¶æľŁ", + "åĨ·éĵ¾ çī©æµģ", + "è¿Ļç§į æĸ¹å¼ı", + "该 æĿij", + "åĽŀ é¦Ī", + "åŁºçĿ£ æķĻ", + "人 åıĤ", + "æŀ¯ çĩ¥", + "æī¹åıij å¸Ĥåľº", + "åħħåĪĨ èĤ¯å®ļ", + "å¸Ĥ æĶ¿åįı", + "äºĭ æ¥Ń", + "龸 çİĭ", + "çĥŃ æIJľ", + "åįģä¹Ŀ 大", + "ä¼´ æľī", + "ç¾İåĽ½ æĢ»ç»Ł", + "åŁİå¸Ĥ 管çIJĨ", + "ä¸ĭ 令", + "èĥ¸ åı£", + "åıª çŁ¥éģĵ", + "åij¨ ä¸ī", + "çĶ¨ æĪ¶", + "éŃ ¯", + "å¿ĥ è¡Ģ", + "带头 人", + "åĮ» åĬ¡", + "åĮ»åĬ¡ 人åijĺ", + "æݧåĪ¶ åĻ¨", + "ä½ľåĵģ åĨħ容", + "æĪĺ åıĭ", + "åİĨ å¹´", + "ä¸į åħĭ", + "ä¸įåħĭ ä¸įåıĬ", + "æĹ¥ æŃ£å¼ı", + "è±IJ å¯Į", + "ç¨İ è´¹", + "æŶ æķĪ", + "å±ķ ä½į", + "è¡¡ éĺ³", + "æĪ¿ 貸", + "çĪĨ 款", + "ä¹IJ æĦı", + "çĶ· 主", + "å¯ ¬", + "æľĥ èŃ°", + "ä¹ĭ å¤ľ", + "åIJĮ 樣", + "ä¸įè¦ģ 太", + "ä¼Ĭ æĸ¯", + "ä¼Ĭæĸ¯ åħ°", + "åŁºæľ¬ åİŁåĪĻ", + "åİ» æİī", + "ä½İ ä¿Ŀ", + "个 交æĺĵ", + "个交æĺĵ æĹ¥", + "èģĬ èģĬ", + "åĽĽ ä½į", + "åħļç»Ħ æĪIJåijĺ", + "主è¦ģ ä»İäºĭ", + "å½± éŁ³", + "åĨĴ åĩº", + "åij¼åIJ¸ éģĵ", + "è¾¾ å°Ķ", + "æľ¨ åľ°æĿ¿", + "诡 å¼Ĥ", + "çģ¯ åħ·", + "çģ« çĥ§", + "解 èĦ±", + "æĦĪ åıij", + "æ¹ĸ å·ŀ", + "é£İ ä¿Ĺ", + "æĸ° å½¢åĬ¿", + "æĸ°å½¢åĬ¿ ä¸ĭ", + "è² Ŀ", + "èĦ ĵ", + "åĬ¨åĬĽ çĶµæ±ł", + "é£ŀ èĪ¹", + "飧 æĢ§", + "åĪ© çī©", + "åĪ©çī© 浦", + "ä¸į 认è¯Ĩ", + "ç¼ĸ ç»ĩ", + "ä½ľ åĿĬ", + "èģĮä¸ļ æĬĢèĥ½", + "çľĭ è¦ĭ", + "åĽ´ æ£ĭ", + "æĺı è¿·", + "å½Ĵ å±ŀäºİ", + "æĤ¬ å´ĸ", + "éĨ« çĻĤ", + "å®ĭ 代", + "åºĦ æĿij", + "èĹ ķ", + "çĮĽ çĦ¶", + "çĩĥæĸĻ çĶµæ±ł", + "å®ŀä½ĵ åºĹ", + "ä¸į足 以", + "æĥħ ç·", + "æĥħç· Ĵ", + "å»Ĭ åĿĬ", + "çĶµ åı°", + "åºĶ åĬĽ", + "ä¸Ńå°ı åѦçĶŁ", + "èĥ¡ åIJĮ", + "éī´ åĪ«", + "åĨħ ç½®", + "ä¹± 象", + "æ¬Ĭ çĽĬ", + "å¼ĢæĶ¾ å¼ı", + "åįļ æĸĩ", + "讲 课", + "çŃī åİŁåĽł", + "ç©· 人", + "交 æĽ¿", + "æĬ¤ çħ§", + "åıijå±ķ æľºéģĩ", + "客 åķĨ", + "åıį ä¹ĭ", + "ç±³ é¥Ń", + "并 åıij", + "并åıij çĹĩ", + "æ±ī åŃIJ", + "æŀľ åĽŃ", + "对æĪij æĿ¥è¯´", + "åģı åIJij", + "æī¹ 示", + "读 åIJİ", + "读åIJİ æĦŁ", + "æĺİ æĻº", + "åĽ´ çĿĢ", + "åıį 转", + "æĿ¨ å¹Ĥ", + "ä¸ĵ åįĸ", + "ä¸ĵåįĸ åºĹ", + "åıĹ éĻIJ", + "åºŁ è¯Ŀ", + "æŀģ å°ij", + "åįĪ åIJİ", + "è¿Ľ ä¿®", + "åīĬ åĩı", + "æľ¬ç§ij çĶŁ", + "ä¼ĺ éĢī", + "åħī çħ§", + "åıĻ äºĭ", + "åıĸ æļĸ", + "åĮĹ è·¯", + "æ¦ ķ", + "èİĨ çĶ°", + "楼 å±Ĥ", + "天 èĬ±", + "天èĬ± æĿ¿", + "çĤ ľ", + "å·²ç»ı æľīäºĨ", + "è¶ ¾", + "çĶ³ åįļ", + "çĶµ éĺ»", + "åĬŁ 课", + "æŃ¥ æŃ¥", + "éĤ£ä¹Ī 容æĺĵ", + "æѤ æĸĩ", + "ä½ °", + "计 è¾ĥ", + "çīĩ éĿ¢", + "çĶµå½± éĻ¢", + "ä¸į åħ¬å¹³", + "ä¸ī æľŁ", + "æĹħ游 èµĦæºIJ", + "å¤ļç§į å½¢å¼ı", + "è£Ĥ ç¼Ŀ", + "åIJİ æİĴ", + "硬 度", + "åĽŀ æļĸ", + "éģĵ æķĻ", + "è´« è¡Ģ", + "æ¸ħ é¦Ļ", + "伤 çĹħ", + "æĦı 義", + "çļĦ ç¼ĺ", + "çļĦç¼ĺ æķħ", + "åºĦ 严", + "åıªæĺ¯ ä¸ºäºĨ", + "æīĵ æĬĺ", + "以 ä¾Ĩ", + "滿 足", + "çİĽ 丽", + "風 éļª", + "æĸĩ ç§ij", + "éħįå¤ĩ äºĨ", + "è¿Ľ é£Ł", + "æ¶ ¡", + "è·¯ ç¨ĭ", + "åı« 声", + "ä¸Ńå¿ĥ åŁİåĮº", + "æľīæīĢ ä¸įåIJĮ", + "å¼µ è²¼", + "é¢Ħ æĬ¥", + "æľīå¤ļ ä¹Ī", + "è¿Ľè¡Į åħ¨éĿ¢", + "æĽ¾ ç¶ĵ", + "ä¸ī 代", + "å®ı 大", + "æ¸ħ æī«", + "éĢī åĩº", + "åĵª ä¸Ģ个", + "主 義", + "ä¾Ŀ æĵļ", + "çļ® éĿ©", + "赶 æĿ¥", + "çŃĽ æŁ¥", + "æ¨ Ł", + "ä¿Ŀ èįIJ", + "åIJĥ æĥĬ", + "æľĭåıĭ们 对", + "ä»ĸ æĺ¯ä¸Ģ个", + "åºŁ æ°Ķ", + "æ» ħ", + "è´¢ ç¨İ", + "æĿij æĿijæ°ij", + "èµĦ产 è´ŁåĢº", + "å®ī å¨ľ", + "缮åīį åĽ½åĨħ", + "æĦŁè§ī èĩªå·±", + "çµIJ åIJĪ", + "éĶ¦ æłĩ", + "éĶ¦æłĩ èµĽ", + "æĽ´ æ·±", + "åŁº æķ°", + "éħ¿ éħĴ", + "çī¹èī² 产ä¸ļ", + "åİĭ å®ŀ", + "ä¾Ŀæ³ķ 追究", + "æ·¡ å®ļ", + "ç®Ģ缴 å°±æĺ¯", + "å£ĵ åĬĽ", + "æ°ij å¿ĥ", + "ä¸į åIJĪéĢĤ", + "çĶ±æѤ åı¯è§ģ", + "èµŀ èªī", + "æ¾ ¤", + "åĩłå¹´ åīį", + "åIJī ä»ĸ", + "çł´ æįŁ", + "轻轻 åľ°", + "å²Ľ 屿", + "æĦı å¢ĥ", + "ä»Ģä¹Ī åı«", + "åģĩ è£ħ", + "éĢģ è´§", + "å¹ķ å¢Ļ", + "妥 åįı", + "åĽ½ æĹĹ", + "äºĨ å¾Īä¹ħ", + "åĪĨ辨 çİĩ", + "ç´ Ķ", + "éĺ³ åĮº", + "åĩŃ çĿĢ", + "åģľè½¦ ä½į", + "京 éĥ½", + "éĶ £", + "æĵ ¾", + "è¿Ľ éŨ", + "åĪĺ æµ·", + "åĽĽ 级", + "女 足", + "è¡ĮæĶ¿ 审æī¹", + "éģ¥ æݧ", + "ä¸į éĮ¯", + "å¾Ĺ å¾Ī好", + "为 缮çļĦ", + "ä»į æľª", + "ç²¾ è£ħ", + "éĢį éģ¥", + "å°½ 头", + "çºł ç¼ł", + "éłĺ å°İ", + "æĭħ è´Ł", + "æĪĸèĢħ åħ¶ä»ĸ", + "åıªä¸įè¿ĩ æĺ¯", + "åı® åĺ±", + "åģĩ åĨĴ", + "æļĸ æ°Ķ", + "çĽIJ åŁİ", + "被 è§Ĩ为", + "诺 è´Ŀå°Ķ", + "ç»ĻäºĨ æĪij", + "è¿ij åįĥ", + "éĩį åĽŀ", + "éĨĴ äºĨ", + "çĶµ 解", + "忽çķ¥ äºĨ", + "èĥĮ éĥ¨", + "æĸĩæĺİ åŁİå¸Ĥ", + "æº ħ", + "è² ĵ", + "æĬµ æĮ¡", + "åĸľæ¬¢ åIJĥ", + "éĿĻéĿĻ åľ°", + "å¾Ī æ·±", + "åŁºç¡Ģ çŁ¥è¯Ĩ", + "è¿ĩ éĶĻ", + "çIJĨ ç§ij", + "交æµģ åIJĪä½ľ", + "èĪ Ķ", + "調 æŁ¥", + "æħĪ æĤ²", + "éĴ °", + "èĩ´ çĶµ", + "å®£ä¼ł æ´»åĬ¨", + "åıĺ éĩı", + "çļĦ人 æĿ¥è¯´", + "æŶ éļĶ", + "ä¸į管 ä½ł", + "缸 è¿ij", + "è´µ éĩijå±ŀ", + "ä¹Łä¸į åı¯èĥ½", + "ç²ī æľ«", + "åįĹ çĵľ", + "çĻ½ 马", + "åħī æºIJ", + "éĩij å¥ĸ", + "çĭ¬ è§Ĵ", + "çĭ¬è§Ĵ åħ½", + "妨 ç¢į", + "ç»Ļ åĬĽ", + "ä½Ĩ ä»į", + "å¼łå®¶ åı£", + "èIJ¬ åħĥ", + "渲 æŁĵ", + "éķ¿å¤§ äºĨ", + "è®°èĢħ äºĨ解", + "æĢĢ çĿĢ", + "è¦ģ åѦä¼ļ", + "游æĪı 代", + "游æĪı代 ç»ĥ", + "äºĮ çĻ¾", + "æĦıè¯Ĩ å½¢æĢģ", + "çİ º", + "计åĪĴ çĶŁèĤ²", + "æī¾ åĩĨ", + "åħ° èĬ±", + "è¿Ļ座 åŁİå¸Ĥ", + "污 æ³¥", + "å®ĺæĸ¹ 微信", + "å½Ĵ å±ŀ", + "æ°§ æ°Ķ", + "éģİç¨ĭ ä¸Ń", + "åį°è±¡ æ·±åĪ»", + "稳 妥", + "çµIJ æĿŁ", + "åŃķ æľŁ", + "çī¹ æĿĥ", + "åĿļ åĽº", + "顺 åĬ¿", + "æŀľ èĶ¬", + "éĨ« 師", + "åİ ®", + "ä¹Łæĺ¯ å¦ĤæѤ", + "é¦Ĵ 头", + "缸 åĬ©", + "å¹² 线", + "ä¸Ģ æľ¬ä¹¦", + "ç» ¥", + "æĮ¯ å¥ĭ", + "èĤ¾ èĦı", + "åĭķ çī©", + "é£ŀ è·ĥ", + "èıľ åĵģ", + "å¤ļ ä½Ļ", + "å¤ļä½Ļ çļĦ", + "éĢĿ ä¸ĸ", + "æģĭ 人", + "å¼Ģåıij åĪ©çĶ¨", + "顺 丰", + "éĩİ å¿ĥ", + "æł¡ å¤ĸ", + "æģIJ é¾Ļ", + "éĿ¢ åħ·", + "éķ¿ è¾Ī", + "éļı å¤Ħ", + "éļıå¤Ħ åı¯è§ģ", + "ç´§ 缺", + "éĩį ä¸Ń", + "éĩįä¸Ń ä¹ĭ", + "éĩįä¸Ńä¹ĭ éĩį", + "奥 æĸ¯", + "奥æĸ¯ åį¡", + "ä¸Ģ个 å¤ļ", + "ä¸Ģ个å¤ļ æľĪ", + "ä¸įåı¯ 缺å°ij", + "æĸ° æł¼å±Ģ", + "æıIJ æĮ¯", + "è¡Į è´¿", + "æ¼Ĥ æµģ", + "èģĬ åŁİ", + "åħ´ 建", + "è´¨ æ£Ģ", + "ç§ģæľį 游æĪı", + "æĽ´ éĩįè¦ģ", + "è´ ®", + "çħ ľ", + "转åıĺ 为", + "è¿Ļ 两年", + "ä¿Ŀ é²ľ", + "æī§ æķĻ", + "çĥ ¨", + "å¼Ģåıij 建设", + "è¿IJèIJ¥ 管çIJĨ", + "误 å·®", + "京 åī§", + "å¸IJ åı·", + "å·¥ä½ľ ä½ľé£İ", + "ä¸ĸ ä¿Ĺ", + "çĻ½ 宫", + "天 åĽ½", + "å¤©åĽ½ 继ç»Ń", + "å·´ æĸ¯", + "èIJ¥ åĪ©", + "åĵģ æł¼", + "æĿijæ°ij 们", + "æĪ¿ 车", + "çŃī çĹĩçĬ¶", + "å¦Ĥ å®ŀ", + "å® ¸", + "å±Ĥ 级", + "éĶĻ è¿ĩäºĨ", + "ç»ĵ å®ŀ", + "ç¬ij èĦ¸", + "羣å®ŀ æĢ§", + "éĥ½å¸Ĥ æĬ¥", + "é¥Ń èıľ", + "åºĶ 注æĦı", + "æĬ½ çĥŁ", + "伪 éĢł", + "åīį ä¸Ģ天", + "éŃĶ é¾Ļ", + "éŃĶé¾Ļ 令çīĮ", + "约 è°Ī", + "绣çŃ¹ æİ¨è¿Ľ", + "让 çĶ¨æĪ·", + "åħ¨éĿ¢ èIJ½å®ŀ", + "å¼Ħ å¾Ĺ", + "è°Ī æģĭçĪ±", + "鸣 æĪIJéķ¿", + "鸣æĪIJéķ¿ è®°", + "æ´ĭ æ´ĭ", + "çĸı æķ£", + "éĿ¢ç§¯ 约", + "æµĵ 缩", + "æĸ¯ é¡¿", + "çĶŁæĢģ åľĪ", + "æī§ 导", + "移 éĢģ", + "齿 è½®", + "æł¹æľ¬ å°±ä¸į", + "缩 åĩı", + "èµ° ä¸ĭåİ»", + "çĿ« æ¯Ľ", + "ä¹Łä¸į éĶĻ", + "åıįæĺł åĩº", + "èĭ¦ æģ¼", + "缸åħ³ æĶ¿çŃĸ", + "é«ĺ 楼", + "ç²ī èī²", + "æĬķèµĦ é¢Ŀ", + "ä¸į ç»ı", + "ä¸įç»ı æĦı", + "å®ģ æĦ¿", + "èĪĮ 头", + "æ»ĭ çĶŁ", + "å®ģ åİ¿", + "åīįåĪĹ èħº", + "åĩ ³", + "é£Ł 欲", + "åıĸ èĥľ", + "éĻ¢ åŃIJ", + "ç´łè´¨ æķĻèĤ²", + "滨 å·ŀ", + "æĬ¢ æĬĵ", + "å¼Ĥ åij³", + "åĴ ļ", + "åĬ į", + "宽 éĺĶ", + "æļ´ 涨", + "æĥł åıĬ", + "è§Ħ ç¨ĭ", + "ä¾Ľ åħ»", + "éĢģ å¾Ģ", + "å±± åºĦ", + "举 äºļ", + "å±ķ é¦Ĩ", + "解 éĶģ", + "æĹł è§Ĩ", + "éĻį èIJ½", + "è¿ŀ äºij", + "è¿ŀäºij 港", + "åıĤ è°ĭ", + "çİ ĸ", + "ç¬ ĥ", + "èĢĹ è´¹", + "æī¿ å¾·", + "社ä¼ļ æķĪçĽĬ", + "åįĹæµ· ç½ij", + "åĪĽ 伤", + "èIJ ±", + "åħħ æ²Ľ", + "ç½ijç«Ļ 建设", + "大 åºĨ", + "åĨį éĢł", + "åŃĹ æł·", + "åħ¨æ°ij åģ¥èº«", + "èĮ« èĮ«", + "æµ® åĬ¨", + "åīį åı°", + "å¢ŀ 设", + "éĢĽ è¡Ĺ", + "åĢĴ éĹŃ", + "æ³ķå¾ĭ 顾éĹ®", + "çĸ ®", + "çĹħ çĹĩ", + "空 åīį", + "请 æķĻ", + "èĥľ ä»»", + "æĿĢ èıĮ", + "æĪĺæĸĹ æľº", + "ç»ĺ åĪ¶", + "å¤Ħ æĸ¹", + "çªģ åĽ´", + "çĮ« åĴª", + "æĬ¥åijĬ æĺ¾ç¤º", + "ç¿ Ł", + "çķ¶ åľ°", + "æľĢ éļ¾", + "纪 å§Ķ书记", + "ä½İ åİĭ", + "èĻļ 空", + "è¿Ļéĥ¨ çĶµå½±", + "产ä¸ļ åįĩ级", + "è°· çĪ±", + "è°·çĪ± åĩĮ", + "æĬ¼ éĩij", + "女 æĸ¹", + "éĴ» çłĶ", + "æļĹ æļĹ", + "è¿· ä½ł", + "æīĢ è¬Ĥ", + "å¨ģ å»ī", + "å¼Ģ æľĹ", + "å² Ķ", + "çģ« çĤ¬", + "åIJĪçIJĨ æĢ§", + "åħ¬ åĬŀ", + "ä¼ļ ä¼ļéķ¿", + "éĺ´ è°ĭ", + "å¼Ģ å±Ģ", + "æĻ®éĢļ è¯Ŀ", + "åį¡ æĭī", + "å°ij åIJĥ", + "éĹª èĢĢ", + "æŀľ æ±ģ", + "æī§è¡Į åĬĽ", + "è° Ľ", + "æĬ¢ åĬ«", + "é«ĺéĢŁ åıijå±ķ", + "éŁ ¬", + "åįĹ æ²Ļ", + "é«ĺçŃī åŃ¦æł¡", + "æį¢ 个", + "åı¯èĥ½ åŃĺåľ¨", + "æĬ Ĵ", + "è°± åĨĻ", + "被 æĬĵ", + "æĿ¯ åŃIJ", + "èĬĤèĥ½ åĩıæİĴ", + "æ°ĶåĢĻ åıĺåĮĸ", + "åĪĨ åĪ¥", + "ä¸Ń æŀ¢", + "欢 åij¼", + "åħī 纤", + "è¿Ļ 群", + "çľ¼ çķĮ", + "åħ±åIJĮ åıijå±ķ", + "çİ° ä»Ĭ", + "éĹ» è¨Ģ", + "çī¹èī² å°ıéķĩ", + "æķij 人", + "éĻį æ°´", + "ä¸ĸçķĮ ä¸Ģæµģ", + "å°± é¤IJ", + "çŀ ¥", + "å¤į ä»ĩ", + "ç¾½ æ¯Ľ", + "ç¾½æ¯Ľ çIJĥ", + "è´© åįĸ", + "æºIJ æ³ī", + "æĢ»ä½ĵ è§ĦåĪĴ", + "åĬ¨ æĦŁ", + "ä¸Ģ 审", + "åĢŁ éĴ±", + "è§ģ æķĪ", + "èĬ± èįī", + "åIJĮ ä¸ļ", + "æŁ¥ è©¢", + "åĽ½éĻħ åIJĪä½ľ", + "ä¾Ľ åĽ¾", + "åģ ´", + "æł ĵ", + "缸 éĢļ", + "è°Ī åıĬ", + "è¿ĩç¨ĭ å½ĵä¸Ń", + "é¦Ļ èıĩ", + "åįģåĽĽ æĿ¡", + "ä¸Ģå¼Ģå§ĭ å°±", + "ä¸ĵ åijĺ", + "æĺİ é¡¯", + "æīĵéĢł åĩº", + "ä¸ĭéĿ¢ æĪij们", + "æľº æ²¹", + "åı° è¯į", + "åŃIJ å¼Ł", + "æľĢ 常è§ģçļĦ", + "æĪij è®°å¾Ĺ", + "ç» °", + "æĤ¬ æµ®", + "è¿ĺ 羣æĺ¯", + "æĮĤ åı·", + "åıĭ åĸĦ", + "éĩį 伤", + "çħ§ 亮", + "æѦ èѦ", + "åĩºçİ° éĹ®é¢ĺ", + "è¸Ĭ è·ĥ", + "åľ°çIJĥ ä¸Ĭ", + "å¸Ĥ 人大", + "åıĹ害 人", + "å² IJ", + "åIJĮ åѸ", + "éĩijèŀį å¸Ĥåľº", + "æľīçļĦ çݩ家", + "å¸Ĥ æķĻèĤ²", + "å¸ĤæķĻèĤ² å±Ģ", + "åIJĦ å¼Ĥ", + "ç·ļ ä¸Ĭ", + "æģ º", + "æľī 大éĩıçļĦ", + "åķĨ æĬ¥", + "åįķ åįķ", + "åħ¨ é¢Ŀ", + "ä¾Ŀæŧ æĺ¯", + "好 åĩłä¸ª", + "åĸ µ", + "éĩį æķ´", + "çĶŁæ´» è´¨éĩı", + "æİ¢ 访", + "åį° èĬ±", + "缼 è¡Į", + "å¾® è§Ĥ", + "èĪį å¾Ĺ", + "åºŁå¼ĥ çī©", + "积 èĵĦ", + "å®ļ å±ħ", + "æĤ ¼", + "èĮ ¸", + "çļĦ 帮åĬ©", + "çļĦ帮åĬ© ä¸ĭ", + "亿 åIJ¨", + "åŃĶ éĽĢ", + "è¿ĻæĿ¡ è·¯", + "é¥ µ", + "æĦĪ åĬł", + "éķ į", + "ä½ľ æ¡Ī", + "èįĶ æŀĿ", + "太 å°ij", + "è·» 身", + "åħ¬çĽĬ æ´»åĬ¨", + "çĻ½ æĸij", + "æĬĢæľ¯ æ°´å¹³", + "å¸ §", + "æĹł çŁ¥", + "åºĶ该 æĢİä¹Ī", + "éĢĢ å¸Ĥ", + "æ¸ Ń", + "åħ» çĮª", + "é© ¼", + "群 å²Ľ", + "大 åį«", + "ä¹ĺ çĶ¨è½¦", + "èı² å°Ķ", + "è´´ åIJ§", + "åģľ ä¸ĭæĿ¥", + "æľīæľº ç»ĵåIJĪ", + "åĪ» èĭ¦", + "çļĦ åľ°", + "çļĦåľ° æŃ¥", + "è¯Ĭ æīĢ", + "å¼Ģ æĪĺ", + "èĢģ çīĮ", + "çŃ¹ çłģ", + "åħ«å¤§ 以æĿ¥", + "楼 æĪ¿", + "åŃĻ æĤŁ", + "åŃĻæĤŁ 空", + "åħĴ åŃIJ", + "第ä¸Ģ æĿ¡", + "社交 åªĴä½ĵ", + "æĥ³ èµ·æĿ¥", + "大 æ´ĭ", + "æĭ¼ éŁ³", + "è¿Ľ åįļä¼ļ", + "è¿ĩ åħ³", + "æ² ¼", + "ç©¿ æIJŃ", + "éĤ£ ä¸Ģ天", + "çł´ éŨ", + "æĬķæłĩ 人", + "èµ¢ 家", + "èĻļ å¼±", + "æ¿ ĥ", + "å®ī æ£Ģ", + "客 家", + "çĭ¬ç«ĭ èij£äºĭ", + "æīĭ åĬ¿", + "åīµ éĢł", + "åľĨ满 å®ĮæĪIJ", + "为主 线", + "好å¥ĩ å¿ĥ", + "é¢Ĩ åľŁ", + "çª ĸ", + "åħ¸åŀĭ æ¡Īä¾ĭ", + "çªģåıij äºĭ件", + "åºķ æ°Ķ", + "头 æĻķ", + "å®Ľ å¦Ĥ", + "è§ ¸", + "æ¸ħ æ·¡", + "åļ ¼", + "åģľ çĶµ", + "ç²ī å°ĺ", + "éĻįä½İ æĪIJæľ¬", + "æĶ¾ æīĭ", + "è®°èĢħ 表示", + "æĭĸ 延", + "éª ĩ", + "æ®ĭ å¿į", + "çľģ æķĻèĤ²", + "çľģæķĻèĤ² åİħ", + "é«ĺ é¢Ŀ", + "éĦ Ļ", + "æ¥ ŀ", + "åĨħ ç§ij", + "èIJ¥ä¸ļ é¢Ŀ", + "åŁº çŁ³", + "æµģ æ·Į", + "主 æŨ", + "éĺIJ éĩĬ", + "建 åįİ", + "æĥĬ åı¹", + "çī¢åĽº æłijç«ĭ", + "æĺ¯åIJ¦ åŃĺåľ¨", + "建 åĨĽ", + "éĽ¾ éľ¾", + "åħ¬ 认", + "åħ¬è®¤ çļĦ", + "æ°¨ åŁº", + "æ°¨åŁº éħ¸", + "åīį åĩłå¹´", + "åĪ¹ éĤ£", + "æ±Ł 举", + "å·¥ æ¥Ń", + "ä¸ĢçĤ¹ ä¹Łä¸į", + "ä¿® 士", + "äºĨä¸Ģ éģį", + "åĪ ģ", + "æ»ļ æ»ļ", + "åĪĨ æł¡", + "羣 çĪ±", + "è¡Ģ èĦī", + "æĢ¥ åī§", + "ä¸Ģ群 人", + "ç¾ ¯", + "æĪIJ é¾Ļ", + "ç²¾ç¥ŀ çĹħ", + "缸åħ³ 人åijĺ", + "éĿĵ 丽", + "ä¸ī åŃ£åº¦", + "åĪĴ å®ļ", + "ä¸ĸçķĮ 第ä¸Ģ", + "éĢļ ä¿Ĺ", + "åķĨä¸ļ åľ°äº§", + "åĬŁèĥ½ æĢ§", + "èµĦæľ¬ 主ä¹ī", + "详 è§ģ", + "æĬĵ æįķ", + "æĸĩ æĺĮ", + "å®Ŀ å®ī", + "è£ħéħį å¼ı", + "æºIJ æºIJ", + "æºIJæºIJ ä¸įæĸŃ", + "çĶŁ æĢķ", + "纵 åIJij", + "å£ ½", + "çľ¼ è¢ĭ", + "èĤī ä½ĵ", + "åı¤ ä»Ĭ", + "èŀį åªĴä½ĵ", + "åģ ī", + "æł¼ æľĥåĵ¡", + "çĥ ·", + "åĬŁ çĶ¨", + "æīŃ çŁ©", + "绿èī² éĢļéģĵ", + "åī§ ç»Ħ", + "å¼± åĬ¿", + "è´¨éĩı éĹ®é¢ĺ", + "éĻIJ é¢Ŀ", + "éª Ĩ", + "éģµ ä¹ī", + "å¯Ŀ 室", + "æĥ³ 念", + "åł± åijĬ", + "ä»ħ 次", + "ä»ħ次 äºİ", + "èŀį åĪĽ", + "æĭĽèģĺ ä¼ļ", + "åºĬ åŀ«", + "转åŀĭ åıijå±ķ", + "ä¸ŃåĽ½ çĶµä¿¡", + "åIJ¬ è¯Ŀ", + "è«ĭ æ±Ĥ", + "大éĥ¨åĪĨ 人", + "æ´» å¾Ĺ", + "åĵŃ æ³£", + "è¶ Ļ", + "åıijçĹħ çİĩ", + "ä¸į 符", + "åĨĽ å®ĺ", + "é¢Ī æ¤İ", + "æĸ°åĨł çĸ«æĥħ", + "æŁ¬ åŁĶ", + "æŁ¬åŁĶ 寨", + "ä»»ä½ķ å½¢å¼ı", + "人 éĻħ", + "人éĻħ åħ³ç³»", + "æĢ» æī¿åĮħ", + "å¹³åĿĩ æ¯ı", + "æģŃ åĸľ", + "åĦ ĺ", + "åħµ 马", + "è¿Ł åĪ°", + "å·¥ 伤", + "çīĪæĿĥ å½Ĵ", + "çīĪæĿĥå½Ĵ åİŁ", + "æĭ¥ æĬ¤", + "ç³Ĭ æ¶Ĥ", + "å¹² æ¶ī", + "å°ij ä¸įäºĨ", + "æĥ³ æī¾", + "è´¹ çİĩ", + "该 éĻ¢", + "èŀį åĮĸ", + "è¿İ åIJĪ", + "è§ĨåIJ¬ èĬĤ缮", + "æł¼ 網ç«Ļ", + "çľī æ¯Ľ", + "欢è¿İ 大家", + "家åºŃ æķĻèĤ²", + "ä¾µ èļĢ", + "ç»Ļ ä½łä»¬", + "è¡Ģ液 循çݯ", + "å¯Ħ æīĺ", + "å°ĸ åı«", + "以ä¸ĭ åĩłä¸ª", + "è¿ĺ 以为", + "åħ¶ä»ĸ çݩ家", + "ç¬ij ç¬ij", + "æīĵ åIJ¬", + "èĩªçĦ¶ ç§ijåѦ", + "åŁº ç«Ļ", + "ä¹Ŀ å·ŀ", + "ä¿Ŀ 驾", + "ä¿Ŀ驾 æĬ¤", + "ä¿Ŀ驾æĬ¤ èĪª", + "æĶ¾ çľ¼", + "çŁ¥åIJį ä¼ģä¸ļ", + "ç¸ ®", + "ç¨ ½", + "æļ ĩ", + "使çĶ¨ 網路", + "é¢Ħ çķĻ", + "大 象", + "åıijæĺİ ä¸ĵåĪ©", + "æĸĩ 娱", + "éĢł ç¦ı", + "湿 润", + "éĿ¢ æĿ¡", + "æ¶Īè´¹ åįĩ级", + "è®Ĭ å¾Ĺ", + "åĩł åIJį", + "ä» Ħ", + "认 æ¸ħ", + "è¿ľ æĻ¯", + "æıĴ 座", + "诸 侯", + "åıĺ æĢģ", + "ç¦ı 彩", + "è´§ æŀ¶", + "失 æݧ", + "移åĬ¨ 端", + "ä¸Ĭ åı¸", + "éĢł 纸", + "å¸ĥ æľĹ", + "çĴ ĩ", + "åı° åįĹ", + "åĮĹ京 åĨ¬å¥¥", + "èĵĿ çīĻ", + "éķ¿ çŁŃ", + "æĬĺ å°Ħ", + "ç»ij æŀ¶", + "å¯Ĵ åģĩ", + "转 åŁºåĽł", + "æĢ¥ äºİ", + "æŃ£ åĵģ", + "åħħ 滿", + "大 纲", + "æĬĹ ä½ĵ", + "è¨ĵ ç·´", + "æĶ¶ ç´§", + "æ¯Ķ è³½", + "åħµ åĬĽ", + "æľ¬ æĽ¸", + "äºĮ 代", + "æĢ¥ è¯Ĭ", + "æĸĩ æ¡Ī", + "ç»ı åķĨ", + "æĻ¨ æĬ¥", + "æ£ ĺ", + "æĢ»ä¹¦è®° åľ¨", + "åıĹ éĤĢ", + "äºĶ åĽĽ", + "å²Ń åįĹ", + "çĪ± åIJĥ", + "åŁĥ å°Ķ", + "å¿ĥ å¢ĥ", + "è¦ĨçĽĸ éĿ¢", + "å®ŀåľ¨æĺ¯ å¤ª", + "æł¹ åºķ", + "纷纷 表示", + "åĹ ħ", + "éļıçĿĢ æŶéĹ´", + "åİĨåı² æĤłä¹ħ", + "éħ ī", + "æĢ» éĺŁ", + "主é¢ĺ æ´»åĬ¨", + "éĹ® åį·", + "é©¿ ç«Ļ", + "æı¡ ä½ı", + "åı¯èĥ½ 导èĩ´", + "æ°ij éĸĵ", + "éĸĭ åķŁ", + "ä½Ĩ ä¸įéĻIJ", + "ä½Ĩä¸įéĻIJ äºİ", + "åįģ éĩĮ", + "å¨ ¥", + "æįŁ èĢĹ", + "çĸı 导", + "çݯ æ°§", + "ç¥ŀ éĢļ", + "çĪ± å°Ķ", + "çĪ±å°Ķ åħ°", + "æľ´ å®ŀ", + "å¿« æĬ¥", + "æĶ¶ åıĹ", + "æĪĸ 許", + "èĥĮ éĿ¢", + "æĸĩåĮĸ ä¼łåªĴ", + "ä¸ī åĢĭ", + "æĶ» åĬ¿", + "å®ī 举", + "å®ī举 å°¼", + "åĿĩ å·²", + "顾 èĻij", + "éĦ Ń", + "è¿Ļ家 åħ¬åı¸", + "åħ¬åijĬ 称", + "æıIJä¾Ľ ä¼ĺè´¨", + "稳æŃ¥ æİ¨è¿Ľ", + "å¤į è¯ķ", + "å°Ĩ é¢Ĩ", + "è°Ī èµ·", + "å¨ Ħ", + "è¿ŀ 线", + "æ©Ł éĹľ", + "åºĶçĶ¨ åľºæĻ¯", + "çĶ» åĥı", + "è´¢ è¿IJ", + "ä¿Ŀ éļª", + "çĹħ çIJĨ", + "æ¯Ľ 主å¸Ń", + "ä¸Ŀ 毫ä¸į", + "çĪ± å¥ĩ", + "çĪ±å¥ĩ èīº", + "ä¸ĵ家 ç»Ħ", + "åij¼ åĶ¤", + "éĭ ¼", + "çģ ¸", + "é¢ĨåħĪ åľ°ä½į", + "æıIJ æĭĶ", + "龸 éģĵ", + "å±± åĿ¡", + "èĿ İ", + "沸 èħ¾", + "该 项", + "ä»Ĭ çĶŁ", + "ä¸Ģç¯ĩ æĸĩç«ł", + "æĸ¹å¼ı è¿Ľè¡Į", + "é»ij 客", + "æĶ¹ åĬ¨", + "主 é¡Į", + "æķ£ å¸ĥ", + "ä»Ģä¹Ī åľ°æĸ¹", + "åĮĸ åIJĪ", + "åĮĸåIJĪ çī©", + "éĿĻ çĶµ", + "æĢ» æĶ¶åħ¥", + "å§Ķ ç»Ħç»ĩ", + "å§Ķç»Ħç»ĩ éĥ¨", + "éĿĻ æĢģ", + "èĢģ åŃĹåı·", + "室 åıĭ", + "éĥ½ä¸į æķ¢", + "æŀ¶ åŃIJ", + "çģµ æķı", + "审 è§Ĩ", + "æĤ£ åĦ¿", + "å±± 寨", + "èĸª èµĦ", + "é©° æı´", + "éĥ¨åĪĨ åĨħ容", + "好 ä¼¼", + "æĪIJåijĺ åĽ½", + "åľ¨æĪij çľĭæĿ¥", + "åħ³æ³¨ 度", + "éĻĪ æŁIJ", + "è¿Ļç§į äºĭæĥħ", + "éĢī å®ļ", + "ç²¾ åŃIJ", + "å£ģ çĶ»", + "æ±Ł æ·®", + "é«ĺ æĺĤ", + "æł¼ åĬĽ", + "è¼ ©", + "åѦ åłĤ", + "æĤ¨ åIJĮæĦı", + "ä¸ĢåĪĩ éĥ½æĺ¯", + "æ½ ¤", + "éĸ ĥ", + "å¸ĮæľĽ èĩªå·±", + "ä¿ ĺ", + "æ±Ł åİ¿", + "æ³ ¾", + "ç§ij æķĻ", + "æīĵ è¿Ľ", + "ä¸į æħİ", + "å¯Ĵ åĨ¬", + "æ¸Ķ æ°ij", + "鼷 æĸ¯", + "主 å®°", + "æĹħ游 度åģĩ", + "çĶµåŃIJ éĤ®ä»¶", + "æ±Ĥ å©ļ", + "éļİ æ®µ", + "åģ¥èº« æĪ¿", + "注æĺİ åĩºå¤Ħ", + "äºĭæķħ åıijçĶŁ", + "级 以ä¸Ĭ", + "åŃĺ æ´»", + "æĸ½ èĤ¥", + "èľľ èľĤ", + "åµ ©", + "æĮĸæİĺ æľº", + "æĬĹ æĭĴ", + "ä¼ł 导", + "æĺ¯ä»Ģä¹Ī åij¢", + "ä¸Ĭå¹´ åIJĮæľŁ", + "建 åħļ", + "çĶŁ æħĭ", + "ä¿Ŀ ä½ı", + "款 车åŀĭ", + "人 èĦī", + "éļIJ èĶ½", + "失 æķĪ", + "éģ¿ åŃķ", + "ç®Ģ 便", + "谢谢 ä½ł", + "å®Ī ä½ı", + "æĶ¾ æĺł", + "è¨Ī çķ«", + "çݰ代 çī©æµģ", + "é¤IJ 廳", + "æķħ å±ħ", + "大 大å°ı", + "大大å°ı å°ı", + "çī¹åĪ« 声æĺİ", + "éģį åıĬ", + "å¿ĥçIJĨ åĴ¨è¯¢", + "è³ ´", + "çĮ® è¡Ģ", + "å·²ç»ı è¾¾åĪ°", + "æīĵ æĭĽåij¼", + "åıĮ è¾¹", + "ä¸Ģæĸ¹éĿ¢ æĺ¯", + "å´ĩ å°ļ", + "éĺ¿ å¯Į", + "éĺ¿å¯Į æ±Ĺ", + "æĮģ æľī人", + "è± ģ", + "é£İ çŃĿ", + "åĬ¨ èį¡", + "äºĨä¸Ģ ä¼ļ", + "äºĨä¸Ģä¼ļ åĦ¿", + "ä¸ĩ 象", + "çľĭ çĶµè§Ĩ", + "åįģä¸ī æĿ¡", + "çĮĽ çĥĪ", + "è¦ģ ä¸įçĦ¶", + "太æŀģ æĭ³", + "å¼ķ çĪĨ", + "ç»ıè¿ĩ å¤ļå¹´", + "游æĪı éĩĮçļĦ", + "é¾Ļ æ³ī", + "æłĩ éħį", + "è®ĵ ä»ĸåĢij", + "éĢł æŀĹ", + "åĮºåŁŁ æĢ§", + "亿 ä¸ĩ", + "æĪĺçķ¥ å¸ĥå±Ģ", + "éķĩ æĶ¿åºľ", + "åĶ® 票", + "çĶŁäº§ å·¥èīº", + "éķĩ åħļå§Ķ", + "ä¸Ńå°ı åŀĭ", + "æľ¨ èĢ³", + "æ²³ è¾¹", + "èĦ¾ èĥĥ", + "欢è¿İ æĤ¨", + "åıĺ å¼Ĥ", + "缤 纷", + "åŀĥåľ¾ 桶", + "辩 è¯ģ", + "车 åºĵ", + "æ¯Ķ çİĩ", + "åħ´ æĹº", + "详ç»Ĩ äºĨ解", + "å®ī å±ħ", + "çħ§ æĸĻ", + "æĸ¹ æīį", + "èµ ¦", + "åĨ ķ", + "å¥Ķ èµ´", + "å®Ŀ 鸡", + "åľº åĿĩ", + "缮åīį æŃ£åľ¨", + "åIJŀ åĻ¬", + "è¿° èģĮ", + "æĩ µ", + "å¥ĩ çijŀ", + "ä»į å°Ĩ", + "èĪī 辦", + "å·¥åķĨ å±Ģ", + "å¡ij èĥ¶", + "åĬŀ å®ŀäºĭ", + "æĸ¹ æĸ¹éĿ¢", + "æĸ¹æĸ¹éĿ¢ éĿ¢", + "æĸĩåĮĸ èĬĤ", + "åħ¥ èģĮ", + "é¸ ¥", + "ç©¿ éĢı", + "以 ä¹łè¿ijå¹³", + "åį± éļª", + "æľ¦ èĥ§", + "åİĨåı² æĢ§", + "æķŀ å¼Ģ", + "ä¼Ļä¼´ åħ³ç³»", + "çŁ¿ åĮº", + "åĽ½éĻħ åľ¨çº¿", + "ä¼łå¥ĩ éĩĮéĿ¢", + "è¿ij äºĽ", + "è¿ijäºĽ å¹´", + "åĬ£ åĬ¿", + "æĶ»åĩ» åĬĽ", + "æĻº éĢł", + "ç¦ §", + "çİĭ åħĪçĶŁ", + "éĨ« çĶŁ", + "åĽĽ 项", + "å®ŀ æĻ¯", + "åĪĿ åĪĽ", + "å¿ĥ 裡", + "æĻ¶ ä½ĵ", + "交 éĻħ", + "让 æ¶Īè´¹èĢħ", + "课 æĸĩ", + "æİĴ æ°Ķ", + "并ä¸į æĦıåij³", + "缸 声", + "第ä¸Ģ å±Ĭ", + "åİŁ èijĹ", + "éĽ ľ", + "没æľī 太大", + "è¡¥ æ°´", + "çī©æµģ ä¼ģä¸ļ", + "第äºĮ æī¹", + "åħ¶å®ĥ éĹ®é¢ĺ", + "æİĮ éŨ", + "责任 å¿ĥ", + "é¤IJ åħ·", + "ç¾Ĭ æ¯Ľ", + "没æľī å¿ħè¦ģ", + "ä¹IJ åĽ¢", + "è¿Ľ åŁİ", + "ä¸ĢçĤ¹ åĦ¿", + "身 å½¢", + "çļ®èĤ¤ çĹħ", + "æĺ ±", + "å¢ŀ èĩ³", + "èģ² æĺİ", + "æıIJ è´¨", + "ä½ĵèĤ² åľº", + "çŃ¹ 建", + "é¬ Ĩ", + "车 çīĮ", + "éļĶ éŁ³", + "è´Łè´£ åIJĮå¿Ĺ", + "丰 ç¡ķ", + "ä½Ľ éĻĢ", + "äºī åIJµ", + "åº ¶", + "æ·¡ æ°´", + "å°ı çĶ·åŃ©", + "ç§ģ èĩª", + "åĮĸ è¿Ľç¨ĭ", + "æĪĺ士 æĿ¥è¯´", + "æ²¹ èħ»", + "èĦ±è´« èĩ´å¯Į", + "æĹ¥å¸¸ å·¥ä½ľ", + "交 èŀį", + "åĨľ è´¸", + "åĨľè´¸ å¸Ĥåľº", + "åĵĪ çĻ»", + "çĶµ è´¹", + "èµ ĺ", + "åıĮ èħ¿", + "æĵĶ å¿ĥ", + "æĿ¥ 形容", + "使åij½ æĦŁ", + "éĤ£ä¹Ī ç®Ģåįķ", + "èĬĻ èĵī", + "åĢŁæ¬¾ 人", + "ç§Ģ 丽", + "è®ĵ ä»ĸ", + "严åİī æīĵåĩ»", + "è³ ŀ", + "æļ «", + "çħ¤ æ°Ķ", + "çĪ¬ ä¸Ĭ", + "æ½ĩ æ´Ĵ", + "太 ä¹ħ", + "åij½ åIJį为", + "è·¯ çĶ±", + "è·¯çĶ± åĻ¨", + "é© ¯", + "æıIJ æĹ©", + "æĬĹåĩ» çĸ«æĥħ", + "åĩ Ľ", + "交 åıĭ", + "éĶĢåĶ® æ¸łéģĵ", + "毫ä¸į çĬ¹è±«", + "èIJ¥ åľ°", + "çłĶ究 表æĺİ", + "é±¼ ç±»", + "æį¢ å±Ĭ", + "æİ¡ åıĸ", + "çī Ĩ", + "缼 å¼Ģ", + "沧 æ¡ij", + "åºŃ 审", + "ç»ı æŁ¥", + "åĬł å¼·", + "缸æ¯Ķ äºİ", + "ä¸ĵ çıŃ", + "ä½ĵ åŀĭ", + "被 害", + "被害 人", + "æĶ¶ 款", + "åħ·æľī èī¯å¥½", + "é«ĺå³° æľŁ", + "åģı ä½İ", + "åĦ Ł", + "åĨľä¸ļ ç§ijæĬĢ", + "çī¹æ®Ĭ æĥħåĨµ", + "å¦Ĥæŀľ çݩ家", + "éķ¿ 约", + "第åħŃ å±Ĭ", + "åħ¬å¼Ģ æĭĽèģĺ", + "åĪĩ æĸŃ", + "è¿« 使", + "çĸĹ ç¨ĭ", + "第äºĮ ç§į", + "ä¸į åħį", + "å¹² èѦ", + "çŁ³ 榴", + "åĹ £", + "两 ç±»", + "çĪµ 士", + "åŁİ乡 å±ħæ°ij", + "æѤ 项", + "缴 è¾ĸ", + "缴è¾ĸ å¸Ĥ", + "åij¼ åºĶ", + "éĴ ¯", + "ç¦ı å¾·", + "æľº 身", + "æĵį åľº", + "æ¿Ĵ 临", + "人群 ä¸Ń", + "èĤ¡ æ°ij", + "åŃ ½", + "æ³ķ åħ°", + "é¨ İ", + "糯 ç±³", + "æĢ» çļĦ", + "æĢ»çļĦ æĿ¥è¯´", + "åħ¸ éĽħ", + "æĸ° éĻĪ", + "æĸ°éĻĪ 代谢", + "缮 çĿ¹", + "é¢Ħ è¨Ģ", + "è·Į çł´", + "æĸ° ç¯ĩç«ł", + "æ¯Ĵ æĢ§", + "åĸĿ èĮ¶", + "æŁ¥ èİ·", + "亮 丽", + "çĶŁäº§ åķĨ", + "æĶ¹ æĪIJ", + "为äºĨ æĽ´å¥½", + "æ·± 交", + "深交 æīĢ", + "æİ ĥ", + "ä¹Ļ èĤĿ", + "泸 å·ŀ", + "åħĪè¿Ľ æĬĢæľ¯", + "è¾ĵ ç»Ļ", + "æķ£ æĪ·", + "æĢĿç»´ æĸ¹å¼ı", + "åºĹ 主", + "è°ĭ æ±Ĥ", + "游æĪı æĬĢå·§", + "ä¸Ģå¹´ 级", + "çľ¼ è§Ĵ", + "ä¸Ńä»ĭ æľºæŀĦ", + "å·§ åIJĪ", + "éĺ² çĽĹ", + "导 è´Ń", + "æĪ Ĭ", + "æĽ´ éĢĤåIJĪ", + "åŁºæľ¬ ä¿¡æģ¯", + "马 ä¸ģ", + "åħ»æ®ĸ åľº", + "åıį è¿ĩæĿ¥", + "æݨ å´ĩ", + "å¯ĨåĪĩ åħ³æ³¨", + "åŁºéĩij ç»ıçIJĨ", + "æĮī éĶ®", + "åĨħéĥ¨ æݧåĪ¶", + "æĪIJåijĺ åįķä½į", + "æľ¯ è¯Ń", + "åĪ¶ æľį", + "åĪļ éľĢ", + "æ£Ģ ç´¢", + "大大 æıIJé«ĺ", + "åģ¥åº· 管çIJĨ", + "èĩª æѤ", + "客æĪ· éľĢæ±Ĥ", + "丰 èĥ¸", + "èµ· éĩį", + "èµ·éĩį æľº", + "æ¬ł 缺", + "æ¡Ī åŃIJ", + "æĥħ人 èĬĤ", + "åħļ æł¡", + "è¢ ľ", + "该 åī§", + "迷失 ä¼łå¥ĩ", + "ç»ļ 丽", + "åķ ª", + "æĹł ç§ģ", + "éĢ² ä¸ĢæŃ¥", + "第ä¸Ģ ç«ł", + "åĻ¨ åħ·", + "åĨľ èµĦ", + "確 實", + "åºı åĪĹ", + "娱ä¹IJ å¹³åı°", + "èŀįèµĦ 秣èµģ", + "èµĦæºIJ åħ±äº«", + "èģ½ åĪ°", + "æIJŀ å¾Ĺ", + "继ç»Ń ä¿ĿæĮģ", + "åIJ¯ èĴĻ", + "çľ º", + "ä¸Ŀ è·¯", + "设æĸ½ 建设", + "æİ¥ åľ°", + "æİ¥åľ° æ°Ķ", + "第ä¸ī åŃ£åº¦", + "åŁº è°ĥ", + "åıij éŁ³", + "社ä¼ļ èµĦæľ¬", + "éĽĩ 主", + "è¿ŀ èĥľ", + "没 åķ¥", + "å» ¢", + "赶 èµ´", + "æ¼Ķ åĮĸ", + "åı¤ æĢª", + "çİĭ çĪ·", + "é¢Ħ åħĪ", + "å¼Ģ åħ·", + "åĽŀ é¦ĸ", + "åľ°ä¸ĭ æ°´", + "å°ıç¼ĸ ä¸Ģèµ·", + "èµİ åĽŀ", + "åľ° è²Į", + "åĪĿ ä¸ī", + "åı¯ çĶ¨äºİ", + "éģĹ è¿¹", + "è¿Ļ æī¹", + "èĸª æ°´", + "å¿ħçĦ¶ ä¼ļ", + "æ² ½", + "éį ĭ", + "第ä¸Ģ éĥ¨", + "åĪĬ çī©", + "å®ŀ ä¾ĭ", + "æ¸ħ åĩĢ", + "ä¸Ĭ èµĽåŃ£", + "åĽ¾ 表", + "éĤ® è½®", + "åĵª 裡", + "缸 è§ģ", + "æī° ä¹±", + "æ¯ı æ¯ı", + "è¿Ļ è¾ĪåŃIJ", + "ç¡« éħ¸", + "äºī 缸", + "溯 æºIJ", + "åĩº ä¼Ĺ", + "çİī çŁ³", + "åħ± çĶŁ", + "æŶéĹ´ 段", + "éĩįè¦ģ æĮĩ示", + "æ¶Īè´¹ éľĢæ±Ĥ", + "éķ¿ éķ¿", + "éķ¿éķ¿ çļĦ", + "å®ī æĬļ", + "å¢ŀ é«ĺ", + "æľ¬ è½®", + "亲 çľ¼", + "é£İ æ³¢", + "èĢģ å¦Ī", + "æĶ¶è´¹ æłĩåĩĨ", + "åĨħ éĻĨ", + "æĮ¥ åıij", + "åįĩ åѦ", + "èĥ¸ åīį", + "åģı è¿ľ", + "纯 æ´ģ", + "æĸ½å·¥ åįķä½į", + "身 ä»·", + "è´¢ åĬĽ", + "çº ¶", + "è£ħ çĶ²", + "æĺ¾ç¤º åĻ¨", + "毫 åįĩ", + "æ·± çŁ¥", + "èĢ¶ ç©", + "èĢ¶ç© Į", + "è¾ĥ éĩı", + "åľ¨ è¿ĩ渡", + "åľ¨è¿ĩ渡 æľŁ", + "èĮ Ĺ", + "ä¸Ģ个 æĺŁæľŁ", + "èĬ ·", + "è´¿ èµĤ", + "æ¿ ķ", + "æĩĤ äºĭ", + "ç§ §", + "åħħ å½ĵ", + "åĽ½ ç«ĭ", + "èĬ± çĵ£", + "éĤĦ è¦ģ", + "åħ¬ åľĴ", + "触 åĬ¨", + "æ³° å·ŀ", + "ä»Ģä¹Ī æł·", + "æ»ĭ åħ»", + "è¯Ħ åĪ¤", + "æĮ¥ æīĭ", + "èĦ Ī", + "姥 姥", + "è¿IJ è´¹", + "æ¯ħ åĬĽ", + "å¿ĥ æĻº", + "ä¸į æİĴéĻ¤", + "第ä¸ī 代", + "éĢĢ è´§", + "æĺŁ éĻħ", + "æ°¸ åĪ©", + "æĬ¤ åį«", + "çıŃ è½¦", + "è¨Ģ è¡Į", + "ç¹ ª", + "主åĬ¨ æĢ§", + "å·¥ç¨ĭ è´¨éĩı", + "éĥĬ åĮº", + "ä¸Ģ æłĭ", + "ä½Ĩ å®ŀéĻħä¸Ĭ", + "ä¸ī大 èģĮä¸ļ", + "åij¼ åı«", + "女 åħĴ", + "è¯ģåĪ¸ æĬķèµĦ", + "èĢĥ æħ®", + "çĤ« èĢĢ", + "æ²» 好", + "åĺ ¶", + "èĥ ¤", + "åħīä¼ı åıijçĶµ", + "åĩł æŃ¥", + "æīĢ æīĢ", + "æīĢæīĢ éķ¿", + "çħ§ æł·", + "åĵ¥ 们", + "è¯ Ľ", + "è¿Ļä¸Ģ åĪ»", + "çŁ¿ çī©è´¨", + "ä¸įå¾Ĺ å·²", + "åIJĮ 缣", + "ç»Ĩ å¾®", + "è·¯ èĻİ", + "çĻ¾ èĬ±", + "æ·· æ²Į", + "ä¸Ĭæµ· è¯ģåĪ¸", + "éĢĢ ç¨İ", + "èµŀ åı¹", + "æī®æ¼Ķ 游æĪı", + "åIJį åĪĹ", + "åIJįåĪĹ åīį", + "åIJįåĪĹåīį èĮħ", + "ç±³ å°Ķ", + "ä»Ģä¹Ī åİŁåĽł", + "å®īåħ¨ ä¿Ŀéļľ", + "ä¸Ģåıª æīĭ", + "ä¹³ ä¸ļ", + "ä¸į çĶĺ", + "æĥħ åķĨ", + "æĮ¡ ä½ı", + "åİŁåĽł ä¹ĭä¸Ģ", + "è¿Ļ 两天", + "çĥĺ çĦĻ", + "è± ¬", + "ä½ł 以为", + "没 è§ģè¿ĩ", + "åĵªå®¶ 好", + "åīį ä»»", + "è¿Ľ è´§", + "éĢĢ åĽŀ", + "串 èģĶ", + "èĩ³ æĸ¼", + "åĨ° æ·ĩ", + "åĨ°æ·ĩ æ·ĭ", + "æŁ¥çľĭ 详æĥħ", + "çı¾ 實", + "æݨ æµĭ", + "æİ¥ æīĭ", + "éļ¶ å±ŀäºİ", + "åŁİå¸Ĥ 群", + "æĿİ åħĪçĶŁ", + "çŁ¿ æ³īæ°´", + "çī¹ ä»·", + "æĽ´å¤ļ 精彩", + "ç¨ĭ å¼ı", + "读 æĩĤ", + "å±ı èĶ½", + "奥 æŀĹ", + "奥æŀĹ åĮ¹", + "奥æŀĹåĮ¹ åħĭ", + "红 èĸ¯", + "å¥ ®", + "å®Ŀ çİī", + "網 絡", + "è² §", + "欧 å¼ı", + "çĻ½ ç³ĸ", + "èĩªçĦ¶ çģ¾å®³", + "åijĬè¯ī 她", + "å» ļ", + "çĤ¹åĩ» æŁ¥çľĭ", + "é£İ 湿", + "èµĦ产 éĩįç»Ħ", + "ä¹Łä¸į ä¾ĭå¤ĸ", + "åįĬ 个å°ıæŶ", + "åIJ¸å¼ķ æĽ´å¤ļ", + "æŶéĹ´ èĬĤçĤ¹", + "æĶ¶ 纳", + "åIJ¸ æ¯Ĵ", + "èĢģ 乡", + "çIJ ħ", + "æľĢ çµĤ", + "åıį æĦŁ", + "çĶ¨ 微信", + "çĶ¨å¾®ä¿¡ æī«", + "éĢŁ çİĩ", + "大 çĨĬçĮ«", + "åı¯ æĥ³", + "åı¯æĥ³ èĢĮ", + "åı¯æĥ³èĢĮ çŁ¥", + "åĴ §", + "èµ° åħ¥", + "碳 éħ¸", + "èĮĥ åĨ°", + "èĮĥåĨ° åĨ°", + "被 åĪ¤", + "积æŀģ æݨåĬ¨", + "足 足", + "ç²Ĵ åŃIJ", + "大 å®Ĺ", + "大å®Ĺ åķĨåĵģ", + "ç½ij绾 ç§ijæĬĢ", + "æĽ¼ åŁİ", + "å·² ä¹ħ", + "å·²ä¹ħ çļĦ", + "秦 çļĩ", + "秦çļĩ å²Ľ", + "ä»» æķĻ", + "åĶ¯ ç¾İ", + "æ·¡ åĮĸ", + "æ¡Ĥ èĬ±", + "çŁ¥è¯Ĩ åĪĨåŃIJ", + "æĩĴ å¾Ĺ", + "主 åħ¬", + "设计 çIJĨ念", + "è³ º", + "æīĢ æıIJä¾Ľ", + "æīĢæıIJä¾Ľ ä¹ĭ", + "æĶ» åħĭ", + "åĤ ¾", + "è¯Ń æ³ķ", + "åįĥ åı¤", + "éĸĭ æĶ¾", + "第ä¸Ģ èĬĤ", + "éĤĦ æ²Ĵ", + "éĢĥ çĶŁ", + "æ³ Ĺ", + "åİ¿ å§Ķ书记", + "ä½ľèĢħ æīĢæľī", + "çħ ½", + "ç» ħ", + "æł ħ", + "æľ´ ç´ł", + "çijķ çĸµ", + "åĮħ åĮħ", + "æ°ij主 åħļ", + "ä¸į è¿ľå¤Ħ", + "å¥ĩ å¼Ĥ", + "åĺ» åĺ»", + "æī ¼", + "ç¿» å¼Ģ", + "æĢİ èĥ½", + "éģ´ éĢī", + "解 éĩĭ", + "å¹¼ ç¨ļ", + "è¦ģ 好好", + "趴 åľ¨", + "ç´¢ åıĸ", + "ç»Ī çĶŁ", + "åħ¨ æµģç¨ĭ", + "éģ© çķ¶", + "åįıè°ĥ åıijå±ķ", + "æĬ¥ ä»ĩ", + "ç§ijæĬĢ åĽŃ", + "ä»Ģä¹Ī éĥ½ä¸į", + "æľĢåIJİ ä¸Ģ次", + "ç»Ļ人 ä¸Ģç§į", + "æł¸ å®ļ", + "被 åĪĹåħ¥", + "æĦı æĥ³ä¸įåĪ°", + "èĢĥ æŁ¥", + "åľ¨æѤ ä¹ĭåīį", + "æīĵ çIJĥ", + "è¶ĬæĿ¥è¶Ĭ å°ij", + "å®ļ å¾ĭ", + "è¡ĮæĶ¿ æľºåħ³", + "ä½ıæĪ¿ åħ¬ç§¯", + "å°ıå§IJ å§IJ", + "ä¸ī èı±", + "ä¿® è¡¥", + "èŀĥ èŁ¹", + "西 çĶ²", + "æĢ ł", + "çŃī å¤ļ项", + "产ä¸ļ éĽĨèģļ", + "ä»·æł¼ ä¸Ĭ涨", + "åħ¬åħ± åľºæīĢ", + "è¢ĭ åŃIJ", + "æĨ§ æĨ¬", + "çļĦæĸ¹å¼ı æĿ¥", + "åĪ° è´¦", + "çģ ½", + "å·´ èı²", + "å·´èı² çī¹", + "æ¼Ķ ä¹ł", + "èŃ¦ç¤º æķĻèĤ²", + "çķı æĥ§", + "å¼ķ æµģ", + "æĶ¶ æĶ¯", + "å±Ĥ åĩº", + "å±Ĥåĩº ä¸į", + "å±Ĥåĩºä¸į ç©·", + "æijĩ æ»ļ", + "辦 çIJĨ", + "纵 è§Ĥ", + "æķij æµİ", + "家 éĥ½çŁ¥éģĵ", + "åĮ ¯", + "å°ı 鸣", + "ä»» åĭĻ", + "计 åħ¥", + "ç«ŀ éĢī", + "å¼ĢèįĴ æĹ¶æľŁ", + "åij¨ æģ©", + "åij¨æģ© æĿ¥", + "交 ç»ĩ", + "çķ¢ æ¥Ń", + "æł¹æį® èĩªå·±", + "æĸ°äºº çݩ家", + "åѵåĮĸ åĻ¨", + "éĩĩ æļĸ", + "å¹³åĿĩ æ°´å¹³", + "åħ¬å¼Ģ 课", + "失 åĪ©", + "伺 æľį", + "çĬ ģ", + "忽 æĤł", + "主è¦ģ éĽĨä¸Ń", + "æ¤į æłij", + "æ¯Ĺ éĤ»", + "èĩº çģ£", + "åĩºåĽ½ çķĻåѦ", + "æĬĹ éľĩ", + "æĥ© æĪĴ", + "å¹´åºķ åīį", + "åĴ¸ éĺ³", + "æ°ij å±ħ", + "大çIJĨ çŁ³", + "éĿ ³", + "éķ ĸ", + "æ¸ħ è¿ľ", + "è£ħ è½½", + "èĩ Ģ", + "å½± ä¸ļ", + "å¼Ł åħĦ", + "æĤ² è§Ĥ", + "çĿĢçľ¼ äºİ", + "æįį åį«", + "åī¥ 夺", + "ç¯ Ĩ", + "å¾Ī éķ¿æŶéĹ´", + "è¥ Ł", + "第ä¸Ģ çĻ¾", + "ä¸ĢåĪĨ éĴ±", + "æĸ°éĹ» è®°èĢħ", + "éķ· æľŁ", + "æ³ķ æĪĺç»ĦåIJĪ", + "è°ģ çŁ¥éģĵ", + "èħ° éĥ¨", + "æ±ī åł¡", + "åħ¥ çĿ¡", + "åįĸ æİī", + "æ¶Īè²» èĢħ", + "æĥ¯ ä¾ĭ", + "æĥ³ äºĨ", + "æĥ³äºĨ æĥ³", + "èĢģæŧ å°ıåĮº", + "ä¼ł è¨Ģ", + "åĪĨæķ° 线", + "æµģ 泪", + "ç»Ħç»ĩ é¢Ĩ导", + "äºļ åĨĽ", + "å¢ŀåĢ¼ æľįåĬ¡", + "å¾ ¹", + "ä¼ ¶", + "äºĽ 许", + "å¸ĥ èݱ", + "强 æĤį", + "宫 å»·", + "绿 èĮ¶", + "åĮ ¡", + "å¾Ī æŃ£å¸¸", + "æĺ¥ å¤ı", + "æ¯ Ļ", + "è¯Ħ æ¯Ķ", + "åĩ¡ äºĭ", + "æĬī æĭ©", + "åĢĴ éľī", + "éĩį 度", + "åįıä¼ļ ä¼ļéķ¿", + "忧 èĻij", + "ä¸ĭ ä¸Ģç¯ĩ", + "沪 æ·±", + "æĪ İ", + "æīĵ ä»Ĺ", + "åįĪ é¥Ń", + "å¹´é¾Ħ 段", + "ä¸ŃåĽ½ 足çIJĥ", + "设计 æĸ¹æ¡Ī", + "åºĶçĶ¨ æŁ¥çľĭ", + "é¢Ħ æĸĻ", + "åĹ ¡", + "ç¥ĸ çĪ¶", + "çļĦä¸Ģ åijĺ", + "æ´Ĺ å¹²åĩĢ", + "åİĨåı² æĸ°", + "åİĨåı²æĸ° é«ĺ", + "çĭ¬ åħ·", + "æħĭ 度", + "æīĵ 交", + "æīĵ交 éģĵ", + "é»Ħ çŁ³", + "çĽ¼ æľĽ", + "çī§ åľº", + "转 弯", + "åįĩ åįİ", + "åĨį ä¹Łæ²¡æľī", + "èĭ± æīį", + "æĽ´ åIJį为", + "åĢŁ çĶ¨", + "çºł éĶĻ", + "ç»Ŀ对 ä¸įä¼ļ", + "çİĭ çīĮ", + "çĽĨ åľ°", + "失 è°ĥ", + "好 象", + "é³ ¥", + "ä¿Ŀ ä¿®", + "åĽĽä¸ª èĩªä¿¡", + "头 çļ®", + "åİŁ åīĩ", + "æĬ¥ æ¡Ī", + "奴 éļ¶", + "å³ Ļ", + "è°ĥ æĸĻ", + "ä¹Ł 許", + "èIJ½ åĪ°", + "èIJ½åĪ° å®ŀ", + "èIJ½åĪ°å®ŀ å¤Ħ", + "çĦļ çĥ§", + "çĶŁæ´» çݯå¢ĥ", + "åºĶ åıĬæŶ", + "è¶Ĭ è¿ĩ", + "æĦŁ è¬Ŀ", + "æĻ¯ å¾·", + "æĻ¯å¾· éķĩ", + "çĬ Ģ", + "身 éĤĬ", + "ç¨İåĬ¡ æĢ»å±Ģ", + "åĩĢ åľŁ", + "ä¾µ åįł", + "åĬ¨ å·¥", + "å¹´ ä¹ĭ", + "å¹´ä¹ĭ ä¹ħ", + "第äºĮ èĬĤ", + "åĬ¨çī© åĽŃ", + "第ä¸Ģ 书记", + "éħ ļ", + "çĶŁäº§ 设å¤ĩ", + "æŁIJç§į ç¨ĭ度", + "åľ Ń", + "åĩŃåĢŁ çĿĢ", + "éĺħ è§Ī", + "çĻ½ æ²Ļ", + "æ²¹ çĥŁ", + "çªģçł´ åı£", + "åıĹ å½±åĵį", + "åı¯ä»¥ æĽ´å¥½", + "å³° åĢ¼", + "æĿĤ è´¨", + "宿 è¿ģ", + "çĽĺ æ´»", + "æ¿Ģ èµ·", + "åĦ¿ ç§ij", + "åĿIJ èIJ½åľ¨", + "æĮª å¨ģ", + "æµ· å²Ľ", + "绣 绣", + "éĻ ¨", + "ä¼ĺ äºİ", + "å°Ī 家", + "ä¸Ģ éĤĬ", + "èIJ Ĭ", + "äºĨä¸Ģ åı£", + "æ²ĥå°Ķ æ²ĥ", + "æŃ£å¸¸ 使çĶ¨", + "æĻ®éģį åŃĺåľ¨", + "丰 满", + "çĶ» åį·", + "åºĶ æĶ¶", + "åºĶæĶ¶ è´¦", + "åºĶæĶ¶è´¦ 款", + "å®Įæķ´ çĥŃ", + "å®Įæķ´çĥŃ æ¦ľ", + "注 è§Ĩ", + "çĨ Ħ", + "èº ¬", + "éĶĢåĶ® 人åijĺ", + "è¶ĭ åIJij", + "çĦ¦ æĢ¥", + "åįģå¹´ åīį", + "ä¼łç»Ł 产ä¸ļ", + "質 éĩı", + "åĩ¤åĩ° ç½ij", + "èµĦæºIJ æķ´åIJĪ", + "æ¶Į åħ¥", + "æĸĩåĮĸ ä¼łæĴŃ", + "çķĮ 第ä¸Ģ", + "æ°´ æ³µ", + "宫 殿", + "æİ¢ 寻", + "ä¿® åīª", + "æĦı è¦ĭ", + "ç´Ĭ ä¹±", + "æĽ ī", + "çĻ½ è¡£", + "èĻİ åį«", + "ç´§ æī£", + "å¤Ħå¤Ħ éķ¿", + "åĪĽå»º å·¥ä½ľ", + "红 æŀ£", + "饼 å¹²", + "äºĨ åįĬ天", + "ä¼ļå½±åĵį åĪ°", + "çĽ¸ä¿¡ 大家", + "èħ¾ é£ŀ", + "å°± å¦ĤåIJĮ", + "ä¸ĭéĿ¢ å°ıç¼ĸ", + "æ°ijèIJ¥ ç»ıæµİ", + "æĻ ¦", + "è£ħ æī®", + "é»ij å¤ľ", + "常 å¾·", + "å·¥ä¸ļ 大åѦ", + "æĺİ çŁ¥", + "éĺŁåijĺ 们", + "åIJ¬ 课", + "æ¯ı éļĶ", + "羣æĺ¯ å¤ª", + "åIJĪä½ľ åħ±èµ¢", + "çIJĨ åıij", + "æīį å¹²", + "çľĭ èµ·ä¾Ĩ", + "殿 ä¸ĭ", + "å®ī éĺ³", + "æīĢ 产çĶŁçļĦ", + "éĽĩ ä½£", + "æĬ¬èµ· 头", + "æį® æĬ¥éģĵ", + "éļĨéĩį 举è¡Į", + "交 éĶĻ", + "è¶ħ é¢Ŀ", + "åĮĸ çĸĹ", + "é¡ Ĩ", + "纵 æ·±", + "çĪ±åĽ½ 主ä¹ī", + "éĻ¢ åī¯éĻ¢éķ¿", + "è® ³", + "羣æŃ£ åģļåĪ°", + "åѤ åįķ", + "èĩªçĦ¶ èĢĮ", + "èĩªçĦ¶èĢĮ çĦ¶", + "ä¿® 身", + "èĬ ¹", + "æģ¯ æģ¯", + "æģ¯æģ¯ 缸åħ³", + "驾 æł¡", + "æİ© 饰", + "æ³½ è¿ŀ", + "æ³½è¿ŀ æĸ¯åŁº", + "举 æŃ¢", + "管çIJĨ ä½ĵåĪ¶", + "åħ¶ä¸Ń ä¹ĭä¸Ģ", + "æĿ¾ å¼Ľ", + "æĭ¦ æĪª", + "åį« åģ¥", + "åį«åģ¥ å§Ķ", + "ä»İ åݻ年", + "åĤ ¢", + "è´Ń 票", + "åĽ¾ æłĩ", + "æ²³ 西", + "æ°ijæĶ¿ å±Ģ", + "ç§ģ èIJ¥", + "å¤ĸåĽ½ è¯Ń", + "å¹² è´§", + "æĵ¦ æĭŃ", + "åľ° ä¸Ń", + "åľ°ä¸Ń æµ·", + "æµĵ æµĵ", + "æµĵæµĵ çļĦ", + "å§ĭ 建", + "å§ĭ建 äºİ", + "ç¶ĵ æŃ·", + "è·¯ æ¼Ķ", + "æļ´ é£İ", + "åŁº è¾ħ", + "æī¶è´« å·¥ä½ľ", + "ä¸Ģ缴 å¤Ħäºİ", + "æĥħ 趣", + "äºĮ åŃ£åº¦", + "åİĮ æģ¶", + "顺åĪ© å®ĮæĪIJ", + "æŁ¥ å°ģ", + "顶 端", + "ä¸į åŃķ", + "ä¸Ģ大 åłĨ", + "被 æ·ĺæ±°", + "æĺ¯ çĶ¨æĿ¥", + "æľĢ åIJĪéĢĤ", + "亮 çľ¼", + "并ä¸įæĺ¯ å¾Ī", + "ç§ijçłĶ éĻ¢", + "ç§ijçłĶéĻ¢ æīĢ", + "ç² Ł", + "é¢Ī éĥ¨", + "é»ĺé»ĺ åľ°", + "é«ĺä¸Ń çĶŁ", + "æĹıèĩªæ²» åİ¿", + "æķĻåѦ è´¨éĩı", + "æĪĺ çģ«", + "åĿİ åĿ·", + "æIJŃ ä¹ĺ", + "è¯Ĺ æĦı", + "åĪij èѦ", + "åĩº æ±Ĺ", + "åįģåħŃ æĿ¡", + "请 åıĬæŶ", + "åĨľä¸ļ 大åѦ", + "èIJ½ åı¶", + "æĢ» èĢĮè¨Ģ", + "æĢ»èĢĮè¨Ģ ä¹ĭ", + "æĿľ åħ°", + "æĿľåħ° çī¹", + "éĻª ä½ł", + "åħ¬ æĬ¥", + "çķĻè¨Ģ æĿ¿", + "éĺħ åİĨ", + "競 çĪŃ", + "ç»Ļ åĪ«äºº", + "æĹ¥æĬ¥ 社", + "åĿIJ èIJ½", + "åĿIJèIJ½ äºİ", + "éĩij åŃĹ", + "éĩijåŃĹ å¡Ķ", + "åĽ ¤", + "è¯Ŀ åī§", + "æĮģç»Ń æİ¨è¿Ľ", + "æ¼ı æ°´", + "詳 ç´°", + "æĢĢ æĬ±", + "åıĺ å¹»", + "饥 饿", + "éļIJ 身", + "个 èµĽåŃ£", + "åĵ¡ å·¥", + "æģ¢å¤į æŃ£å¸¸", + "äºĨ 好å¤ļ", + "æĺŁ å·´", + "æĺŁå·´ åħĭ", + "åħī çݯ", + "å¸ħ åĵ¥", + "çĻ½ éĽª", + "ç¨į ç¨į", + "计 æıIJ", + "æĦĽ æĥħ", + "éİ ĸ", + "ä¿¡ éĺ³", + "è§Ģ å¯Ł", + "å¦Ĥæŀľä½ł æĥ³", + "缸æ¯Ķ ä¹ĭä¸ĭ", + "解 å¼Ģ", + "æīĵåį° æľº", + "身 躯", + "ç²¾ç¥ŀ æĸĩæĺİ", + "èĤ¡ æĮĩ", + "å¾® åĪĽ", + "红 èĮ¶", + "èĩ´ çĻĮ", + "æģ© æĸ½", + "èħ¿ éĥ¨", + "大åŀĭ å¤ļ人", + "å®ī åĢį", + "è¾ħ导 åijĺ", + "èĪª éģĵ", + "å¸ĥ å°Ķ", + "åįĹå®ģ å¸Ĥ", + "ä¸ĬçıŃ æĹı", + "侧 ç»ĵæŀĦæĢ§", + "追 éļı", + "å½ĵåľ° æĶ¿åºľ", + "èµ° åĩºæĿ¥", + "éĩijèŀį ä¸ļ", + "丼 书", + "é¡¹çĽ® ç»ıçIJĨ", + "è¿ĩ æĪ·", + "骨 æŀ¶", + "è¡ Ļ", + "ä»Ģ 麽", + "èħ ĭ", + "è¦ģ 害", + "åľ¨ åºĬä¸Ĭ", + "代è¨Ģ 人", + "並 å°ĩ", + "åIJĦ个 æĸ¹éĿ¢", + "è°´ è´£", + "åħ± æĮ¯", + "åį³å°Ĩ åĪ°æĿ¥", + "èĤº çĻĮ", + "ä¾Ľ éĶĢ", + "丼 æŀĹ", + "èµ ĥ", + "åįģä½Ļ å¹´", + "åĭĺ æİ¢", + "飵 åij³", + "èĭ¦ ç¬ij", + "æľĢ大 ç¨ĭ度", + "éĩįçĤ¹ åħ³æ³¨", + "ä¹ĭ 举", + "满 æĢĢ", + "åıĹåĪ° å½±åĵį", + "æĭĽ æĬķæłĩ", + "è¡¥ é½IJ", + "西 红", + "西红 æŁ¿", + "é¬ §", + "è£ħ åį¸", + "éĤ» éĩĮ", + "èĤĩ äºĭ", + "æİĴ æ¯Ĵ", + "åѤ åĦ¿", + "鼶 è·Ŀ离", + "å®ŀ å¹²", + "çľĭ æŁ¥çľĭ", + "æĶ¶è´¹ ç«Ļ", + "ç» ·", + "åħ¬çĽĬ æĢ§", + "éĢĴ ç»Ļ", + "æĶ» æīĵ", + "æĺŁçº§ éħĴåºĹ", + "æĺİ åªļ", + "çį¨ ç«ĭ", + "è¯Ŀè¯Ń æĿĥ", + "ä¸ĢæŃ¥ ä¸ĢæŃ¥", + "书æ³ķ 家", + "æľªç»ı æİĪæĿĥ", + "çŁ³ èĨı", + "åĩŃ ä»Ģä¹Ī", + "çļĦ æĹ¥", + "çļĦæĹ¥ åŃIJéĩĮ", + "诱 人", + "çĻ¾åĪĨ çĻ¾", + "èĪĪ 趣", + "å¼ł åħĪçĶŁ", + "èĢģçĪ· åŃIJ", + "æ³¢ çī¹", + "åŁºéĩij 份é¢Ŀ", + "æ²Ļåıij ä¸Ĭ", + "å¥ĭæĸŠ缮æłĩ", + "æ°¢ èĥ½", + "æ²ĥå°Ķ çİĽ", + "義 åĭĻ", + "éŁ³ ç®±", + "æ²ī 浸", + "æ²ī浸 åľ¨", + "èĭ± åľĭ", + "çģ¯ çģ«", + "è¿Ľ 项", + "两 端", + "ä¹Ķ 丹", + "èĦ¸ é¢Ĭ", + "åıijå±ķ æ½ľåĬĽ", + "åĭķ ä½ľ", + "åĵĪ ä½Ľ", + "å®´ ä¼ļ", + "æ§ į", + "ç«ĭ å¿Ĺ", + "ç¡ķ士 åѦä½į", + "åĭĭ ç«ł", + "è¿Ļ åľºæ¯ĶèµĽ", + "æĮģ å¹³", + "éķĢ éĶĮ", + "èĭ± çī¹", + "èĭ±çī¹ å°Ķ", + "æķĻ èģĮå·¥", + "åĬŁ åĬĽ", + "该 æ¡Ī", + "ä¸Ģ æ¢Ŀ", + "åĺī å¹´", + "åĺīå¹´ åįİ", + "è¿« ä¸įåıĬ", + "è¿«ä¸įåıĬ å¾ħ", + "è¿Ļ个 æĹ¶ä»£", + "精彩 æĴŃæĬ¥", + "人 èĦ¸", + "人èĦ¸ è¯ĨåĪ«", + "æ£Ģå¯Ł å®ĺ", + "å°ı èħ¿", + "éĨĴ 缮", + "åħļ æĢ»", + "åħļæĢ» æĶ¯", + "æĪ Ł", + "èĮ« çĦ¶", + "è±Ĩ æµĨ", + "主 æ²»", + "éĿĴæµ· çľģ", + "åĪijäºĭ 责任", + "çł °", + "ä¹ĭ æ¬ĬåĪ©", + "äºĶ å®ĺ", + "è¿· æĥij", + "åħ¥ åºĵ", + "家 纺", + "å¼¹ ç°§", + "åįģäºĶ æĿ¡", + "ç»Ļ å®Ŀå®Ŀ", + "èĪªç©º èĪªå¤©", + "å¾Ģ å¤ĸ", + "å¼ķ åĬĽ", + "çľ¼ çļ®", + "æ¶ī 足", + "æĿ¥ 宾", + "åľ¨çº¿ è§Ĵèī²", + "çĥŃ éĶĢ", + "æµģ éĢĿ", + "泡 泡", + "éĻį å¹ħ", + "è´ŁéĿ¢ å½±åĵį", + "红 楼", + "红楼 梦", + "éļĶ çĿĢ", + "ä¾¥ 幸", + "许 ä¹ħ", + "åĴĮ çĿ¦", + "èŃ ½", + "使çĶ¨èĢħ æĪĸ", + "ä¹° åįķ", + "è¿ ´", + "é£İ æīĩ", + "æķĻ 師", + "æ¡ĮåŃIJ ä¸Ĭ", + "å¾Ī æ¼Ĥ亮", + "åł± å°İ", + "第ä¸Ģ åŃ£åº¦", + "ç©© å®ļ", + "æĤ² åĵĢ", + "çĿĢåĬĽ æīĵéĢł", + "æĮ Ł", + "è·¯ æ¡¥", + "åij IJ", + "åľ£è¯ŀ èĬĤ", + "çļĩ åŃIJ", + "ä»ĩ æģ¨", + "éħĿ éħ¿", + "ä¸į éĹ´", + "ä¸įéĹ´ æĸŃ", + "æĮĩ å°ĸ", + "ä¸ŃåĽ½ ç½ij游", + "åŀ £", + "æĦıè§ģ 建议", + "æ¯ħ çĦ¶", + "亮 度", + "èģĶ è°Ĭ", + "å½ķ åħ¥", + "åĦ ²", + "å¨ĺ 家", + "ç§ij å°Ķ", + "ä¹Łæ²¡ ä»Ģä¹Ī", + "æł¹æį® ä¸įåIJĮ", + "åı¶ ä¿®", + "åĢ¼ å®Ī", + "æľ« 端", + "åĪ ¨", + "åĤµ åĭĻ", + "èģ¯ åIJĪ", + "å¥ĩ å¹»", + "èĻļ æŀĦ", + "é»Ħ æĺı", + "å¹³ åĿ¦", + "æµģ æ°ĵ", + "æĸ° åŁºå»º", + "æĮ½ æķij", + "åįİ å°Ķ", + "åįİå°Ķ è¡Ĺ", + "æľĢ åıĹ欢è¿İ", + "ç»Ń 约", + "å¼Ĭ 端", + "éŃĶ æ³ķå¸Ī", + "éŃĶæ³ķå¸Ī åĴĮ", + "åħ·ä½ĵ åĨħ容", + "çIJī çĴĥ", + "æī© 容", + "èĮ¶ åĽŃ", + "主ä¹ī èĢħ", + "ç«ĭ éĿ¢", + "æİ¥åıĹ éĩĩ访", + "åĩº åħ¥å¢ĥ", + "ç§ij åįı", + "éĴ ³", + "çµIJ æ§ĭ", + "ç»ĵæŀľ æĺ¾ç¤º", + "åı° è´¦", + "å°± æĿ¥çľĭçľĭ", + "èĩª æķij", + "åıį æĩī", + "åİ» åĵªåĦ¿", + "è¿Ļ é¦ĸ", + "è¿Ļé¦ĸ æŃĮ", + "åIJ¬ ä¼Ĺ", + "å¤ĸ 壳", + "ä½ĵèĤ² é¦Ĩ", + "實 æĸ½", + "èŀº ä¸Ŀ", + "æĭī åįĩ", + "çĮĽ åľ°", + "åħ¨åĽ½ 人æ°ij", + "æĤī å°¼", + "æĹı 群", + "åĽ¢ åijĺ", + "两个 å°ıæŶ", + "åľ¨ çݩ家", + "åľ¨çݩ家 ä¸Ń", + "çĶľ çĶľ", + "æĬķ è¡Į", + "åįĶ æľĥ", + "éĻ ¡", + "åĬłå·¥ åİĤ", + "æ¦Ĩ æŀĹ", + "æŃ» è§Ĵ", + "åĨħ å¹ķ", + "æīĢæľī æĥħèĬĤ", + "åĪ· åį¡", + "æ°´ èĤ¿", + "èĥĥ åı£", + "å«Į å¼ĥ", + "æ²® 丧", + "ä¸īå¹´ 级", + "æ¶Ĥ å±Ĥ", + "å¿ĥ 仪", + "å¿ĥ仪 çļĦ", + "å¤ Ń", + "é¦ĸ è½®", + "æĹłè®ºæĺ¯ åħ¶", + "éĢı æ°Ķ", + "äºĮ åįģäºĶ", + "ç® «", + "åĬŁ åĬ³", + "çŃ¾ ä¸ĭ", + "æ²ī è¿·", + "æķij åij½", + "éĹª éĹª", + "åIJĥ äºı", + "å±ķ åĵģ", + "åį³æŶ åıijçĶŁ", + "ç¶ ľ", + "綾 åIJĪ", + "æłĩ æĺİ", + "çľĭ çĶµå½±", + "åħ¬ ç«ł", + "éĺ¿ æ£®", + "éĺ¿æ£® 纳", + "身 åĪĽéĢł", + "身åĪĽéĢł çļĦ", + "æ¸Ľ å°ij", + "åĢ¼å¾Ĺ åħ³æ³¨", + "鼶åĶ® åķĨ", + "æįĨ ç»ij", + "è¸ı åħ¥", + "èĽ Ł", + "æŁ´ 纳", + "èĢģ åħµ", + "绿èī² çݯä¿Ŀ", + "é¹ Ń", + "麻 æľ¨", + "æıŃ çīĮ", + "è¿Ļ款 车", + "ç¾İ å¾·", + "ç¾İå¾· åħ¬åı¸", + "æ¶ §", + "è°ģ çŁ¥", + "æ´ĭ èij±", + "æ¯į æł¡", + "ä¸Ģ éĹª", + "çĶ· 主è§Ĵ", + "æĹłçº¿ çĶµ", + "å±ł å®°", + "æĺ¯ éŁ©åĽ½", + "æĺ¯éŁ©åĽ½ 娱", + "容 è²Į", + "åĿĩ 使åħ¶", + "太 å¿«", + "å¹´ çĶ±", + "å¹´çĶ± 缼", + "èĭ¦ èĭ¦", + "åĬĽ è¿ĺæĺ¯", + "åĬĽè¿ĺæĺ¯ èĩª", + "æĨ ©", + "èģ¯ 絡", + "åĶ ¾", + "åħ·æľī æĪĺ士", + "追 éĹ®", + "åłĨ æĶ¾", + "åıį 驳", + "å®ŀäºĭ æ±Ĥ", + "å®ŀäºĭæ±Ĥ æĺ¯", + "åѸ éĻ¢", + "åįģ åĩłä¸ª", + "æķij æĬ¤", + "æķijæĬ¤ 车", + "ç½ij绾 ä¼łæĴŃ", + "åįģåħ« å±Ĭ", + "éĥ¨ åī¯", + "éĥ¨åī¯ éĥ¨éķ¿", + "çĹ´ è¿·", + "管çIJĨ æĿ¡ä¾ĭ", + "èŀį 为ä¸Ģä½ĵ", + "æĢ» 产åĢ¼", + "è³ ĵ", + "ä¸ĥ æĺŁ", + "çıŃ ç»Ħ", + "绣 é¢Ĩ", + "请 大家", + "éĩij éĻµ", + "èĪħ èĪħ", + "æµ· æ¹¾", + "æĸ½ çŃĸ", + "享 èªī", + "éº ¥", + "端 åįĪ", + "绿 åŁİ", + "確 ä¿Ŀ", + "å·´ æĭī", + "åĨĴ çĿĢ", + "æħ· æħ¨", + "个人 è§ĤçĤ¹", + "ä¹Ļ çĥ¯", + "ç¡ħ è°·", + "éĸĭ å±ķ", + "å°ļ 书", + "åĿļ 飧", + "åº µ", + "èĢģ é¾Ħ", + "èĢģé¾Ħ åĮĸ", + "羨 çľ¼", + "绿 æ°´", + "绿水 éĿĴå±±", + "书 é¦Ļ", + "主åĬĽ åĨĽ", + "æīįæĺ¯ çľŁæŃ£", + "æĬ¢ åħĪ", + "æĪIJå°± æĦŁ", + "éĩį æŀĦ", + "éĴ¢ åİĤ", + "æĪIJ 份", + "èĬ± 纹", + "ä¹ĭ äºī", + "å¹² ç»Ĩèĥŀ", + "æĹ¢ åı¯ä»¥", + "ç¹ģ çIJIJ", + "æĦļ èł¢", + "éĿŀ常 æĺİæĺ¾", + "ä½ĵ 彩", + "æĬĢ æ³ķ", + "æĿĨ èıĮ", + "å¹¿æ³Ľ åħ³æ³¨", + "åĮĹ å®ĭ", + "å§Ĭ 妹", + "åįı åĬŀ", + "æ·® åįĹ", + "çĥ ı", + "æ´Ĺ èĦ¸", + "åıĹ è®¿", + "åıĹ访 èĢħ", + "éĩįè¦ģ åĽłç´ł", + "å½±è§Ĩ åī§", + "综èīº èĬĤ缮", + "èľķ åıĺ", + "äºĮ 线", + "äºĮ线 åŁİå¸Ĥ", + "ä¼Ĭ å§ĭ", + "çıĬ çijļ", + "èĩª æŁ¥", + "åħ¥ åĽŃ", + "åĩ¶ æīĭ", + "åħ¬ è¯ī", + "éģĩ éļ¾", + "éĩĩçŁ¿ çŃī", + "èĩª çIJĨ", + "åĸ· æ¶Ĥ", + "æī© åħħ", + "éĢı è§Ĩ", + "é«ĺéĢŁ å¢ŀéķ¿", + "åĽ¾ çĶ»", + "ç¾ ¹", + "èĤĩ åºĨ", + "è¾ľ è´Ł", + "èµĶ ä»ĺ", + "è· ¡", + "åģ¥åº· æĪIJéķ¿", + "以ä¸Ĭ åѦåİĨ", + "åıĸå¾Ĺ 以åıĬ", + "æ²ī 积", + "åįģä¹Ŀ å±Ĭ", + "缸éĹľ æľįåĭĻ", + "æī§ åĭ¤", + "åī¯ åİ¿éķ¿", + "å¯ °", + "åģľ æ»ŀ", + "æ·¹ 没", + "çŁ³ çģ°", + "çį ¸", + "åĢ ¦", + "ç¾İ åªĴ", + "æķĻ æ¡Ī", + "åĬł çĽĸ", + "åħ¬å¼Ģ èµĽ", + "å¥ł åŁº", + "æĺĨ èĻ«", + "çŀ ħ", + "磷 éħ¸", + "äºī åĪĽ", + "çİĭ æĻĵ", + "ç¼ĵ åĨ²", + "åİļ åİļ", + "åİļåİļ çļĦ", + "æŀ£ åºĦ", + "ç²¾ çĽĬ", + "ç²¾çĽĬ æ±Ĥ", + "ç²¾çĽĬæ±Ĥ ç²¾", + "åĪĨæĶ¯ æľºæŀĦ", + "å®ŀæĸ½ ç»ĨåĪĻ", + "æĸ° èµĽåŃ£", + "總 çµ±", + "éĢł è¡Ģ", + "é¢ĩ åħ·", + "é»Ħ åŁĶ", + "è¡Ģ èĦĤ", + "交éĢļ å·¥åħ·", + "å³ ¥", + "æĹıèĩªæ²» å·ŀ", + "寺 éĻ¢", + "確 å®ļ", + "æ¦Ĥ念 èĤ¡", + "æĦŁ å®ĺ", + "æŁľ åı°", + "åĶ Ķ", + "çŀŃ解 並", + "æĢ» ä»·", + "åIJ¸ åħ¥", + "æĢ ¼", + "æĻļ éĹ´", + "å±Ĭ æ¯ķä¸ļçĶŁ", + "çĶŁ å§ľ", + "éĺħ读 åħ¨æĸĩ", + "å¾ĹåĪ° æľīæķĪ", + "æIJľ æķij", + "åİĨ æĿ¥", + "èŃī æĺİ", + "åĥ »", + "èĨ³ é£Ł", + "åĦĦ åħĥ", + "æīĵ åİĭ", + "宾 客", + "åķ ¼", + "ä¸ĢçĻ¾ å¤ļ", + "æ·±åħ¥ 人å¿ĥ", + "æ¢ħ å·ŀ", + "çłĶ åѦ", + "åħ³ ä¹İ", + "è¼ Ľ", + "亲 åıĭ", + "éħį æĸĻ", + "æĪij çĪ±ä½ł", + "è´¸æĺĵ æĪĺ", + "æľī èī²", + "æľīèī² éĩijå±ŀ", + "æįIJ åĬ©", + "为 é¦ĸ", + "为é¦ĸ çļĦ", + "å¯Į åĬĽ", + "çĶ· ç¥ŀ", + "é³ ³", + "æµĩ æ°´", + "åIJ ±", + "æĺİç¡® æıIJåĩº", + "åı¹ äºĨ", + "åı¹äºĨ åı£æ°Ķ", + "礼 æĭľ", + "è¿Ļ个 åIJįåŃĹ", + "ä¿¡ å¾Ĵ", + "å¿Ĺ 强", + "éĻIJ æŶ", + "æĶ¶ è²»", + "åĨľå®¶ ä¹IJ", + "å°ıé¾Ļ èĻ¾", + "èIJ½ å¹ķ", + "æ§ Ł", + "åѦ 龸", + "æĪĸ å¤ļ", + "æĪĸå¤ļ æĪĸ", + "æĪĸå¤ļæĪĸ å°ij", + "座è°Ī ä¼ļä¸Ĭ", + "æ¶ ¼", + "éŃĶ çİĭ", + "å² ±", + "顶 å±Ĥ", + "顶å±Ĥ 设计", + "èĦij åŃIJéĩĮ", + "éĻ¢ åŃIJéĩĮ", + "轩 è¾ķ", + "身å¿ĥ åģ¥åº·", + "èħ ij", + "éĹľ 注", + "åıĤåĬł ä¼ļè®®", + "ä¸Ńåįİ æĸĩåĮĸ", + "追 寻", + "å®ī çĦ¶", + "é£Ļ åįĩ", + "éŁŃ èıľ", + "é¸ ¦", + "åĤ¨ éĩı", + "çĶ· æĸ¹", + "å¤ĩ 份", + "æijĶ åĢĴ", + "润æ»ij æ²¹", + "éĢ¼ è¿ij", + "çĶ³ è¯ī", + "鸣 ç±»", + "çŁ³æ²¹ åĮĸå·¥", + "åĿļ æŀľ", + "è¿Ļ家 ä¼Ļ", + "æĭĴ ä¸į", + "羣 çļ®", + "è·Ŀ éĽ¢", + "è¿ĺ æĮº", + "éĽķ åĥı", + "åĪĿ æģĭ", + "æıIJä¾Ľ æĽ´å¤ļ", + "æŁ¥çľĭ åħ¨æĸĩ", + "æķ°åŃĹ è´§å¸ģ", + "åĸī åĴĻ", + "åı¦ä¸Ģ ä½į", + "åĤ¬ åĮĸ", + "åĤ¬åĮĸ åīĤ", + "ä»İæĿ¥ 没", + "å¯ĨåĪĩ 缸åħ³", + "éĥ¨ 主任", + "产åĵģ ç»ıçIJĨ", + "並 åIJĮæĦı", + "èIJ½ åħ¥", + "å±ıå¹ķ ä¸Ĭ", + "åħ¬åı¸ ç«łç¨ĭ", + "æį¢ åı¥è¯Ŀ", + "æį¢åı¥è¯Ŀ 说", + "ä½į æĸ¼", + "ä½ Ķ", + "åĩ» æĿĢ", + "缸 è¾ĥ", + "缸è¾ĥ äºİ", + "ç²½ åŃIJ", + "åįĹ æŀģ", + "宫 é¢Ī", + "è£ģ åijĺ", + "æĺİ ç»Ĩ", + "ä»·åĢ¼ éĵ¾", + "åĽĽä¸ª æĸ¹éĿ¢", + "æĥħåĨµ æĿ¥çľĭ", + "æĮij åīĶ", + "æ® ĺ", + "æŀģ åĬĽ", + "çĸij éļ¾", + "æĬµæĬĹ åĬĽ", + "æĢ¥ éĢŁ", + "æĪ Į", + "ä½İ ä¼°", + "éĹª è¿ĩ", + "æģ ¬", + "èµŀ æī¬", + "ä»ĸ å¦Ī", + "æĪIJ为 ä¸ĢåIJį", + "æ´Ĺ 礼", + "é¢Ħ计 å°Ĩ", + "åħĪè¿Ľ åįķä½į", + "è¼ Ķ", + "éĢĥ èĦ±", + "çİ° åŃĺ", + "èĢģèĻİ æľº", + "åįģä¸ĥ æĿ¡", + "åı¦ä¸Ģ åįĬ", + "温 æĥħ", + "åī¥ 离", + "ä¸ĸ è´¸", + "å®ĺ åı¸", + "å¾Ī å·®", + "éĹ´ è·Ŀ", + "请 注æĦı", + "åı² è¯Ĺ", + "åĪ© åĻ¨", + "è¿IJ ç®Ĺ", + "沦 为", + "該 使çĶ¨èĢħ", + "èĮ ¬", + "éĶ¦ 绣", + "åı² æĸĻ", + "çģµ æ´»æĢ§", + "èģĶ 社", + "æĹł åĬ©", + "æĬĹ æ°§åĮĸ", + "èıľ èĤ´", + "éĢł èĪ¹", + "æİī èIJ½", + "å¤į æŁ¥", + "åĭĥ åĭĥ", + "åij¼ 声", + "給 äºĪ", + "åIJĮäºĭ 们", + "ç½ °", + "è¯ķ æİ¢", + "åħ³éĶ® åŃĹ", + "æįIJ çĮ®", + "ç»Łè®¡ æķ°æį®", + "åĪĽ ä½ľèĢħ", + "ä¸ĭ åįĬ", + "ä¸ĭåįĬ åľº", + "æī¿æĭħ 责任", + "端 æŃ£", + "ç©¿ è¡£", + "ä¼ł çIJĥ", + "åĬ© éķ¿", + "åĩ ±", + "éķ¶ åµĮ", + "é£ŀ ç¿Ķ", + "è¾ĵ åįµ", + "è¾ĵåįµ 管", + "ä¸ĩ åħ¬éĩĮ", + "æݨ广 åºĶçĶ¨", + "å¿« æ¨Ĥ", + "ç§ ½", + "èī° å·¨", + "åIJ¬ å®Į", + "åĿļ 硬", + "奥 åľ°", + "å¥¥åľ° åĪ©", + "é¢ ĵ", + "èĻIJ å¾ħ", + "ä¾Ľ æ±Ĥ", + "éľī ç´ł", + "伪 è£ħ", + "乡 åľŁ", + "åĩ¡ æľ¬ç½ij", + "åĩ¡æľ¬ç½ij 注", + "ä¼Ĭ åĪ©", + "è¡¡ æ°´", + "æĽ´ åĥıæĺ¯", + "åĪĨéĴŁ å·¦åı³", + "è¦ı 模", + "äºĶ åĪĨéĴŁ", + "åºĹ åĬłçĽŁ", + "åĽ° éĽ£", + "åħ³ åģľ", + "æĢĿ 绪", + "åĴ½ åĸī", + "缸 符", + "çĥ¦ èºģ", + "æĻĤ æľŁ", + "åijĪ çı¾", + "解 æķ£", + "诱 导", + "éļĶ çĥŃ", + "çĮ ¶", + "åįĹ å®ĭ", + "æ·±åħ¥ äºĨ解", + "çŃĶ çĸij", + "æĺ¼ å¤ľ", + "åįĥ ä¼ı", + "åĬ³åĬ¡ æ´¾éģ£", + "红 è±Ĩ", + "åĿı äºĭ", + "çĤ¹ æ»´", + "å°±ä¸ļ å²Ĺä½į", + "约 åIJĪ", + "åħį éĻ¤", + "éĢĨ åĬ¿", + "éĩį éĩijå±ŀ", + "å®ĺ 宣", + "ä½İ å»ī", + "æģ¨ ä¸įå¾Ĺ", + "å¾Ĺ 天", + "å¾Ĺ天 çĭ¬", + "å¾Ĺ天çĭ¬ åİļ", + "ä¸Ģå°ģ ä¿¡", + "æĬ½ å¥ĸ", + "è¾Ĺ 转", + "çķĻ å®Ī", + "çķĻå®Ī åĦ¿ç«¥", + "çŃĶ åį·", + "å·¨ åŀĭ", + "æľĢ好 ä¸įè¦ģ", + "æµĻæ±Ł 大åѦ", + "æĨ ¨", + "æı¡ æīĭ", + "éĴĪ ç»ĩ", + "æİĴ 骨", + "çĤ ½", + "å°ģ è£ħ", + "åįĢ åŁŁ", + "空æ°Ķ åĩĢåĮĸ", + "åħī å½±", + "åĢĴ å¡Į", + "å§ļ æĺİ", + "æ¤į 被", + "åѦ åīį", + "åѦåīį æķĻèĤ²", + "èĬĿ åĬł", + "èĬĿåĬł åĵ¥", + "缩 æ°´", + "ä½ Ł", + "åľ¨çº¿ åĴ¨è¯¢", + "èµı æŀIJ", + "éĿĴ èĽĻ", + "æĬ± ä½ı", + "èĮĤ åIJį", + "åħ¨åĬĽ æīĵéĢł", + "åįļ士 åѦä½į", + "沧 å·ŀ", + "åĻ ¢", + "æĿĤ çī©", + "åĪ» çĶ»", + "æį ħ", + "å¾® éĩı", + "å¾®éĩı åħĥç´ł", + "ä¸Ģ åĽŀäºĭ", + "鸡 èĤī", + "åĪ©æ¶¦ çİĩ", + "æīį ç®Ĺ", + "å¾® å¦Ļ", + "棵 æłij", + "è´ª 婪", + "åĩı åĢ¼", + "梦 å¢ĥ", + "åı¯ è§Ĩ", + "åı¯è§Ĩ åĮĸ", + "广大 å¸Ĥæ°ij", + "ä¸ĵä¸ļ ä»İäºĭ", + "ç»ı 纬", + "ç´§ çĽ¯", + "çŁ¥ å·±", + "è¤ ļ", + "æĸĩåĮĸ åºķèķ´", + "åݦéŨ å¸Ĥ", + "临 港", + "对åħ¶ 羣å®ŀ", + "岸 è¾¹", + "è¦ĸ çĤº", + "æĬĹ çĻĮ", + "åĶIJ å®ĩ", + "ä¸įå¾Ĺ è¶ħè¿ĩ", + "å¨ģ æħij", + "æ¡Ĩæŀ¶ åįıè®®", + "èµ° ç§ģ", + "åĽ¢ å§Ķ", + "夸 大", + "æ¬ Ħ", + "ç¥ŀç»ı ç³»ç»Ł", + "æijĦå½± ä½ľåĵģ", + "èĬ ¥", + "å®ī åºĨ", + "æµ· 滨", + "æŀĦ æĢĿ", + "çīµ æĮĤ", + "åı ©", + "éĺIJ æĺİ", + "éģ ģ", + "ç²¾ æ²¹", + "ç©´ ä½į", + "æĬ¤ 身", + "æĬ¤èº« 符", + "æĮĩ å°İ", + "åŃĺåľ¨ ä¸Ģå®ļ", + "å¯Ĥ éĿĻ", + "æµ·å¤ĸ å¸Ĥåľº", + "éĿ ¡", + "综åIJĪ å¾ģ", + "ä¿ IJ", + "è¨Ī ç®Ĺ", + "æĺİ æľĹ", + "äºļ è¿IJ", + "äºļè¿IJ ä¼ļ", + "åīįçŀ» æĢ§", + "åĮ® ä¹ı", + "产ä¸ļ æī¶è´«", + "èĦij æµ·", + "èĦijæµ· ä¸Ń", + "åħļçļĦ é¢Ĩ导", + "åĪĺ éĤ¦", + "æµģ æĺŁ", + "æĵ Ĥ", + "æĶĢ çĻ»", + "åĴ Ķ", + "ä¸Ģä¸ĭåŃIJ å°±", + "è¯Ĭ æ²»", + "使 åĬ²", + "åīµ ä½ľ", + "éĵŃ è®°", + "éĴ± è´¢", + "æĹ¥æĬ¥ è®°èĢħ", + "çĥŁ çģ«", + "èĥľ è´Ł", + "åįļ 主", + "ä¸ŃåĽ½ èģĶéĢļ", + "ç½ijç«Ļ é¦ĸ页", + "å°± å¤Ł", + "å°±å¤Ł äºĨ", + "æīij åħĭ", + "å±ħ å§Ķä¼ļ", + "è° ¬", + "å®īåħ¨ äºĭæķħ", + "åķĨ çĶ¨è½¦", + "循çݯ ç»ıæµİ", + "æ· ¤", + "èĢĥ è¯ģ", + "å®Ŀ èĹı", + "å®Į ç»ĵ", + "çłĶåıij æĬķåħ¥", + "å² ij", + "æģŃ æķ¬", + "离 éĢĢä¼ij", + "æ°´ 墨", + "å© ¶", + "è¯Ĺ åı¥", + "å®ģæ³¢ å¸Ĥ", + "å¼± çĤ¹", + "åģľ çīĮ", + "奶 æ²¹", + "å¥ĩ纳 æ²³", + "æĨ Ĥ", + "社ä¼ļ å®ŀè·µ", + "è´Ŀ 壳", + "çłĤ æµĨ", + "èĪ¹ åıª", + "宣 æī¬", + "综åIJĪ æķ´æ²»", + "åĤ ij", + "æ°ijæĹı æĸĩåĮĸ", + "éĩį çİ°", + "积 æ·Ģ", + "åħ¬ çĦ¶", + "çħ ī", + "缸 èģļ", + "æ± ¾", + "纹 çIJĨ", + "çĩĥ çħ¤", + "æѤ ç§į", + "ç¾İ å¦Ĩ", + "åįĥ çĵ¦", + "çIJ Ľ", + "驾驶 è¯ģ", + "éĺ¶ æ¢¯", + "ä¸Ŀ ä¸Ŀ", + "å¾Īå¤ļ äºĭæĥħ", + "åħī éĺ´", + "èijĹä½ľ æ¬Ĭ", + "åħ§ éĥ¨", + "çĽ¸å¯¹ æĿ¥è¯´", + "éĸ Ĵ", + "éľĩ æħij", + "說 話", + "æĨ ij", + "ç«¥ è£ħ", + "ä½ıæĪ¿ åĴĮ", + "ä½ıæĪ¿åĴĮ åŁİ", + "å·²ç»ı è¶ħè¿ĩ", + "侦 å¯Ł", + "çŁ¿ çī©", + "ä¾Ľ 大家", + "çī¹ éĤĢ", + "ç¨ĭåºı åijĺ", + "çķľçī§ ä¸ļ", + "æ° ª", + "çij ª", + "åĢĴ åľ¨", + "åĢĴåľ¨ åľ°", + "æ¯ Ģ", + "梯 éĺŁ", + "æİ¥ èijĹ", + "æĬĹ èıĮ", + "è¤ ĩ", + "ç¬ Ļ", + "æ¯Ķ ä¸Ĭå¹´", + "鸡 汤", + "åŃ¦ä¹ł æĪIJ绩", + "æĸij æĸĵ", + "åħĪ 导", + "åĪĹ ä¸¾", + "è°ĥæŁ¥ æĺ¾ç¤º", + "æ© «", + "ä¹Ŀ åįģ", + "è°¢ 飵", + "è·¨è¶Ĭ å¼ı", + "女æĢ§ æľĭåıĭ", + "èIJ¥åħ» ä»·åĢ¼", + "å®ŀè·µ ç»ıéªĮ", + "èĭı å·ŀå¸Ĥ", + "çĵ¶ åŃIJ", + "æĸ° çļĦä¸Ģ", + "æĸ°çļĦä¸Ģ å¹´", + "æĺİ æĻ°", + "å®ł çĪ±", + "åŃŠ第", + "æľĹ 诵", + "纳 æĸ¯", + "éĢĨ è¡Į", + "è«ĭ æĤ¨", + "è«ĭæĤ¨ æıIJä¾Ľ", + "èĥ¸ æĢĢ", + "第ä¸ĥ å±Ĭ", + "强 壮", + "代 åŃķ", + "汶 å·Ŀ", + "家 åĸ»", + "家åĸ» æĪ·", + "家åĸ»æĪ· æĻĵ", + "èħ ®", + "åIJ¯ 迪", + "æĹł éļľç¢į", + "èĻķçIJĨ åıĬ", + "æĿ¥ åİĨ", + "å®ŀ åĬ¡", + "ä¹Ł éļıä¹ĭ", + "æĬĢèĥ½ åŁ¹è®Ń", + "åѤ ç«ĭ", + "åī ģ", + "éĥ´ å·ŀ", + "æĶ¶ æķĽ", + "éł» éģĵ", + "èį£ 幸", + "èİ« è¿ĩäºİ", + "æѤ æĻĤ", + "纪å§Ķ çĽij", + "纪å§ĶçĽij å§Ķ", + "缸 éĤ»", + "åı¦ä¸Ģ è¾¹", + "çªĴ æģ¯", + "æľīå¾Īå¤ļ ç§į", + "æ¯ı éĢ¢", + "éĹ® ä¸ĸ", + "ç´¯ ç´¯", + "éĿĴæĺ¥ æľŁ", + "è·¯ åĨµ", + "åħĭ èݱ", + "è¿Ħä»Ĭ 为æŃ¢", + "æĥĬ å¥ĩ", + "è·¨ 度", + "éħ¿ éĢł", + "åĩ ĭ", + "è¿ij ä¸īå¹´", + "åĨħ 马", + "åĨħ马 å°Ķ", + "æı į", + "è¿Ľå±ķ æĥħåĨµ", + "èĮ §", + "æľīåºı æİ¨è¿Ľ", + "æĢ» åĨłåĨĽ", + "æĪIJ绩 åįķ", + "éĽ»è©± åıĬ", + "ç´§å¯Ĩ ç»ĵåIJĪ", + "åºĬ ä½į", + "é¹ Ĭ", + "æķ£åıij çĿĢ", + "åĭŁ èµĦ", + "æ°¨ éħ¸", + "彩 ç¥ŀ", + "è®Ģ åıĸ", + "éĩį 温", + "ä¸Ń åŃĺåľ¨çļĦ", + "ç¾İ éºĹ", + "ä¸įæĸŃ å¢ŀåĬł", + "è½® æµģ", + "æİ¥ åIJ¬", + "å¹´ 产åĢ¼", + "åįĥ åħĭ", + "æĪĺåľº ä¸Ĭ", + "çħ§ 顧", + "å¹²éĥ¨ éĺŁä¼į", + "åį° ç«ł", + "ä¸Ģèĩ´ æĢ§", + "è¿ŀ å¤ľ", + "åħħ è£ķ", + "é»ij åIJįåįķ", + "åĩĢ æ°´", + "ä¸Ģ大 æĹ©", + "åĮħ 袱", + "çĬ¯ è§Ħ", + "çIJĨ è«ĸ", + "æŀģ æĺĵ", + "éª ¸", + "å¨ĺ å¨ĺ", + "åĽ¢ åľĨ", + "亿åħĥ 以ä¸Ĭ", + "åĪ©çĶ¨ æĤ¨çļĦ", + "带æĿ¥ æĽ´å¤ļ", + "ä¸Ń央 空è°ĥ", + "æľĪ èĸª", + "çĮľ æĥ³", + "åĪº 客", + "ä½ľ æģ¯", + "åįķ è°ĥ", + "äºĴ åĪ©", + "å¦Ĥæľī ä¾µæĿĥ", + "å°ı å·§", + "åįģ åł°", + "åĵĪåĵĪ åĵĪåĵĪ", + "è¾¹ éĻħ", + "æłĩ è¯Ń", + "åĪĩåħ¥ çĤ¹", + "éĢĨ è¢Ń", + "è¯ķ åīĤ", + "绿 è±Ĩ", + "è® ļ", + "åŁºçĿ£ å¾Ĵ", + "å£ ¬", + "åħ¨ æĺİæĺŁ", + "éĢī ç§Ģ", + "èĪĮ å°ĸ", + "ä¸įåIJĮ ç±»åŀĭ", + "çĥŁ åĽ±", + "çģµ æ°Ķ", + "åĮº 管å§Ķä¼ļ", + "åĨľ åī¯", + "åĨľåī¯ 产åĵģ", + "èĶļ æĿ¥", + "沪 æĮĩ", + "åħ»æ®ĸ æĪ·", + "æĸĹ å¿Ĺ", + "é¦ĸ é¢Ĩ", + "è¡Ģ èħ¥", + "åĬł ç´§", + "ä¸Ģèĩ´ 好è¯Ħ", + "第ä¸ī èĬĤ", + "æī¬ å°ĺ", + "交éĢļ æŀ¢çº½", + "鼶 ç¢İ", + "é»ij æ´ŀ", + "çľĭ ä¸įæĩĤ", + "å±ŀ å®ŀ", + "主 åŁİåĮº", + "å¨ Ľ", + "å¨Ľ æ¨Ĥ", + "ç¬ij æĦı", + "èĻ¹ æ¡¥", + "åIJĦ个 çݯèĬĤ", + "çķ¥ å¾®", + "èĢķ èĢĺ", + "æľ¬ åľºæ¯ĶèµĽ", + "æĪIJ è´¥", + "éĢī èĤ¡", + "èªŀ è¨Ģ", + "çŃĶ 辩", + "èĩª ä¹ł", + "æ£ º", + "ä¸ĩ 欧åħĥ", + "åģľ å·¥", + "对åħ¶ è¿Ľè¡Į", + "积æŀģ éħįåIJĪ", + "ä¹¾ åĿ¤", + "å¦ĸ æĢª", + "èļĮ åŁł", + "èµĦ产 è¯Ħä¼°", + "è°ĥ çļ®", + "éĻ¤ å¤ķ", + "åĽ´ å¢Ļ", + "æľį å½¹", + "æ·± æ¸Ĭ", + "é¢Ħ åĪ¶", + "ç ĥ½", + "å®ī 稳", + "建 æŀĦ", + "çĭĻ åĩ»", + "主åĭķ 註åĨĬ", + "éĥ½æľī èĩªå·±", + "æİĴåIJį 第ä¸Ģ", + "麻 è¾£", + "çĢ ļ", + "çĥŁèĬ± çĪĨ", + "çĥŁèĬ±çĪĨ 竹", + "èĩªçĦ¶ ä¿ĿæĬ¤", + "ä»Ļ å¢ĥ", + "为äºĨ éģ¿åħį", + "åĨ· åºĵ", + "解æĶ¾ æĢĿæĥ³", + "åĪĿ äºĮ", + "ä½ĵ è´´", + "é¦ĸ å¯Į", + "迪 æĭľ", + "æļĤ ç¼ĵ", + "æĶ¯æĮģ åĬĽåº¦", + "侦 æİ¢", + "马 åĪº", + "åĮĹ æ±½", + "ç¹ ŀ", + "è°İ è¨Ģ", + "éĢ£ çºĮ", + "å· ³", + "ä»»ä½ķ æŶåĢĻ", + "车 èģĶç½ij", + "åįķ 项", + "å¸Ń åį·", + "建çŃij æĿIJæĸĻ", + "ä¸Ńç§ĭ èĬĤ", + "ç¡ķ士 çłĶ究", + "ç§ģ ç«ĭ", + "åħļåĴĮ æĶ¿åºľ", + "æľ¬æ¬¡ 交æĺĵ", + "èººåľ¨ åºĬä¸Ĭ", + "ç½ijåıĭ è¯Ħ论", + "å¦ Ŀ", + "害 ç¾ŀ", + "åħ¬ç«ĭ åĮ»éĻ¢", + "ä¸ ŀ", + "çĶŁçī© è´¨", + "åºĶ éĤĢ", + "æĬ½ åıĸ", + "åĩł å¼ł", + "æijĺ ç¼ĸ", + "ç»ĺ æľ¬", + "详 解", + "强 硬", + "æľĢ åħĪè¿ĽçļĦ", + "æĭĽ èĤ¡", + "æĭĽèĤ¡ 书", + "åįĥ æĸ¹", + "åįĥæĸ¹ çĻ¾", + "åįĥæĸ¹çĻ¾ 计", + "éħį éŁ³", + "驾 çħ§", + "å¾ģ æĪĺ", + "èªĵ è¨Ģ", + "æĭľ å¸Ī", + "æĭľå¸Ī åѦ", + "æĭľå¸ĪåѦ èīº", + "æĬ± åĽ¢", + "ç±³ ç²ī", + "éĿŀ常 éĢĤåIJĪ", + "èĪª æµ·", + "å±¥ 约", + "åįģåħ« æĿ¡", + "éĶ» éĢł", + "éĩįè¦ģ 举æݪ", + "åıijæĮ¥ ä½ľçĶ¨", + "æ· ļ", + "人 社", + "人社 å±Ģ", + "è¯ķçĤ¹ å·¥ä½ľ", + "éĺľ éĺ³", + "æ¡ĥ åľĴ", + "æ°ij ä¼ģ", + "æ´ģ çĻ½", + "è´µ 宾", + "åħ¬ 社", + "è§ī æĤŁ", + "è®°å¿Ĩ åĬĽ", + "æľĥåĵ¡ 註åĨĬ", + "æѤ æ¡Ī", + "麻 çĹ¹", + "çı Ģ", + "æĸ© èİ·", + "çĶ· åŃ©åŃIJ", + "å±ĢéĻIJ äºİ", + "åĭĺ æŁ¥", + "åIJĥ 饱", + "èĬ¬ åħ°", + "æ£ķ èī²", + "ç¦ı ç¥ī", + "çĶ³ èĬ±", + "æµ· çĽĹ", + "èĶ ij", + "æĸĩ åѸ", + "æ´»æĢ§ çĤŃ", + "缴 éĢļ车", + "è°¢ éĤĢ", + "躺 çĿĢ", + "åľ ĥ", + "æ¯ıæĹ¥ ç»ıæµİ", + "åħ¬åħ± æĸĩåĮĸ", + "讲 æķħäºĭ", + "å¯Ł çľĭ", + "æĤł éĹ²", + "åľ° åĿª", + "æ¶Į çİ°åĩº", + "é«ĺçŃī éĻ¢æł¡", + "èĮĦ åŃIJ", + "éĺ² åį«", + "ä¾ĭ è¡Į", + "æĺ¾ éľ²", + "æĸ° 常æĢģ", + "ç»Ŀ ä½³", + "å¯Į æ°ij", + "以 人æ°ij", + "以人æ°ij 为", + "éĤ¢ åı°", + "å±ķ æ¼Ķ", + "çĻ¼ å¸ĥ", + "è´Ł è½½", + "åģı 离", + "æ°¸ éģł", + "éĩįè¦ģ åİŁåĽł", + "åįıä¼ļ ä¼ļåijĺ", + "éļ¾ æ°ij", + "çĶŁäº§ 车éĹ´", + "çģµ åĬ¨", + "两年 åīį", + "æĸ¹ åľĨ", + "æ´» ä¸ĭåİ»", + "ä¸ĸçķĮ è§Ĥ", + "éªĹ åıĸ", + "ç¾İ è²Į", + "èĥ½ çľĭåĩº", + "çĻ¼ æı®", + "è§Ĥ å½±", + "åī ĥ", + "åIJĪèµĦ åħ¬åı¸", + "å© §", + "å¹² æű", + "åħŃ ä¸ªæľĪ", + "尤为 éĩįè¦ģ", + "èĤ ½", + "秦 åĽ½", + "æīĺ ç¦ı", + "建çŃij å¸Ī", + "åįĩ级 æĶ¹éĢł", + "å°ı é¢Ŀ", + "å°ıé¢Ŀ 贷款", + "两个 ç»´æĬ¤", + "æĭį æĭį", + "åı¯ çĸij", + "æį¢ åıĸ", + "æѦ 士", + "èµĸ 以", + "èµĸ以 çĶŁåŃĺ", + "æĮ ļ", + "殿 åłĤ", + "èĩªçĦ¶ çķĮ", + "ç£ģ åľº", + "å¦Ĥä½ķ çľĭå¾ħ", + "ä»ĬæĹ¥ 头æĿ¡", + "西 åŁŁ", + "èİ· è¯Ħ", + "風 æł¼", + "ä¿Ħ åĽ½", + "æīĵ æĭ¼", + "å®£ä¼ł çīĩ", + "å¾Ī æĸ¹ä¾¿", + "ä¾Ľç»Ļ 侧", + "纪念 ç¢ij", + "毫 åħĭ", + "èĬ³ é¦Ļ", + "å·¥åķĨ éĵ¶è¡Į", + "请 çĤ¹åĩ»", + "ç¼ ª", + "æĹłæķ° 次", + "èį¯ å¸Ī", + "èħ ¸", + "游 èīĩ", + "åĮ ¾", + "å·¡ èĪª", + "æ²»çIJĨ ä½ĵç³»", + "èIJ¥éĢł èī¯å¥½", + "æ·· æ·Ĩ", + "éĢļ çķħ", + "åĬ³ ç´¯", + "ä»ĵ ä½į", + "å¢ŀ éķ·", + "éļIJ 约", + "æĿĤå¿Ĺ 社", + "åħ» èĤ²", + "åı¯èĥ½ åıijçĶŁ", + "èĢĥ 試", + "西 侧", + "åĬł åĢį", + "主æĮģ åı¬å¼Ģ", + "çķ¢ ç«Ł", + "éĹ® 询", + "æµ· æ£ł", + "èĹ ©", + "注æĺİ æĿ¥æºIJ", + "æ£Ģ çĸ«", + "请 åģĩ", + "æĬļ æij¸", + "èĵĦ çĶµæ±ł", + "è·Ł ä¸įä¸Ĭ", + "çݰ代 社ä¼ļ", + "çŃ¹ èµĦ", + "ä½ĵèĤ² 彩票", + "延 误", + "è¾Ľ è¾£", + "éĿ¢ 容", + "åį° è®°", + "çģŃ äº¡", + "ç´ł é£Ł", + "åħ´ èĩ´", + "éľĢè¦ģ çĶ¨", + "éľĢè¦ģçĶ¨ åĪ°", + "å®Ŀ å¦Ī", + "ç£ĭ åķĨ", + "éļ¶ å±ŀ", + "è´¡çĮ® åĬĽéĩı", + "åħ¬åħ± èµĦæºIJ", + "大 éĺª", + "åĨĽ è®Ń", + "æĤ¬ 念", + "社ä¼ļ 稳å®ļ", + "å¹²äºĭ åĪĽä¸ļ", + "æľī æĿ¡ä»¶", + "æľīæĿ¡ä»¶ çļĦ", + "ä¸Ģå¹´ ä¸Ģ度", + "åİ ¥", + "强 奸", + "豪 车", + "æİĮ æŁľ", + "æ°´åĪ© å·¥ç¨ĭ", + "å³ ª", + "积æŀģ ä½ľçĶ¨", + "æµ· æ·Ģ", + "æµ·æ·Ģ åĮº", + "çĥŃ æĴŃ", + "åĿļæĮģ ä¸įæĩĪ", + "åıĮ èĦļ", + "绣 æĪĺ", + "ä»»ä½ķ 人éĥ½", + "åľ°ä¸ĭ 室", + "åĨ¶ çĤ¼", + "è°ħ 解", + "æ¸Ķ èĪ¹", + "太éĺ³ åŁİ", + "被 æįķ", + "计ç®Ĺ åĻ¨", + "西 åĮ»", + "èĪĴ å¿ĥ", + "æ¡ ¦", + "éģ ²", + "åĬ ij", + "è¨ Ĺ", + "èİ º", + "åĸ ¬", + "çĵ ¯", + "åĺ ĺ", + "åł ķ", + "æķ Ŀ", + "åij ¦", + "èĭ ŀ", + "æŃ ¹", + "æĵ ¬", + "æ£ Ħ", + "èĪ µ", + "å¥ ª", + "çļ ĭ", + "æĶ ¸", + "åľ ©", + "ç¤ Ļ", + "ç¢ ĺ", + "éı Ī", + "æĦ ķ", + "ç¹ ³", + "èĺ ¸", + "è² Ĥ", + "æ¼ ²", + "æij ¹", + "æĶ Ŀ", + "åŃ ¢", + "èķ Ń", + "é¨ °", + "æ½ ¼", + "éħ °", + "æĴ ¥", + "è¹ ¬", + "é¨ Ļ", + "è¸ ¹", + "éģ IJ", + "çĺ Ģ", + "èĽ ¤", + "æĤ ĸ", + "çĴ ŀ", + "ç£ IJ", + "æİ °", + "è¾ Ĭ", + "å¾ ij", + "æİ ĸ", + "éģ ŀ", + "éĤ ¸", + "éĽ ı", + "æĨ İ", + "æľ ½", + "çį »", + "ç® Ķ", + "è¤ ¶", + "æļ ¢", + "æĺ µ", + "çı Ĥ", + "æĤ ¸", + "åģ µ", + "åĻ ľ", + "å£ ¯", + "æĴ ®", + "æģ į", + "å© ķ", + "ç¯ ±", + "éĺ Ļ", + "çī ł", + "è£ ĺ", + "è³ ¢", + "éĩ ľ", + "éĵ ł", + "èİ ĺ", + "æ® Ĩ", + "çĻ ¸", + "è´ ı", + "ç² ±", + "å« ¡", + "åĨ ¢", + "è¤ Ĵ", + "æĩ Ĭ", + "éľ ĵ", + "å¡ µ", + "æĭ £", + "å» Ł", + "é£ ½", + "é¢ Į", + "åļ İ", + "æ· º", + "èĨ ł", + "åİ Ń", + "åļ ĩ", + "åij ĥ", + "çĴ ĭ", + "çŃ ±", + "æĭ ·", + "èį §", + "éĶ °", + "åŃ °", + "èĵ ĵ", + "èĨ ½", + "æŀ ī", + "åĸ ½", + "çĽ Ķ", + "çŃ IJ", + "ç¾ ļ", + "è ħĮ", + "è¾ «", + "æ³ ĵ", + "çĶ ¬", + "èŁ ²", + "åĸ ª", + "å¦ ĵ", + "è¬ Ģ", + "çĤ Ĭ", + "æĽ ľ", + "æ± IJ", + "è´ Ī", + "èį Ģ", + "æĬ ł", + "ç¢ ¾", + "æ« ĥ", + "éŀ ł", + "èij Ĩ", + "ç¥ ¯", + "å½ Ŀ", + "é¦ į", + "åĮ £", + "æľ Ń", + "åĿ Ĥ", + "ä¿ ij", + "èĵ ®", + "çij Ľ", + "æī ī", + "èĩ Ł", + "è² «", + "çİ ¥", + "æ· ¼", + "åİ ²", + "é³ Į", + "å³ Ń", + "åij Ľ", + "é §", + "é§ IJ", + "éģ ·", + "ä¿ ª", + "æĢ Ĥ", + "è¾ į", + "å± į", + "åĭ ģ", + "å¥ ļ", + "éļ ħ", + "éĴ ´", + "è¼ Ŀ", + "å® ¦", + "èIJ ĥ", + "çĺ ĭ", + "æĨ ¶", + "æĤ ħ", + "è¾ Ļ", + "åij ľ", + "çł º", + "éĢ ŀ", + "æµ ļ", + "éĸ £", + "èĸ ©", + "éĻ ĭ", + "çĤ Ļ", + "èª ķ", + "ä¸ Ł", + "é¹ ½", + "ç± Į", + "è´ °", + "éĭ ª", + "çľ ©", + "æĴ IJ", + "èĨ º", + "éŀ ĺ", + "ç¾ ²", + "çª ®", + "ç´ IJ", + "æ® ´", + "çº ¾", + "èº į", + "ç´ ĭ", + "çĦ ĸ", + "çĶ º", + "çī ½", + "çĤ ¯", + "ç¼ Ķ", + "æ¯ ĵ", + "å¬ °", + "æ¢ §", + "äº Ł", + "è¢ ħ", + "çį Ħ", + "è¿ ¥", + "æ¼ ¾", + "çĿ ij", + "ç¸ ¾", + "é¦ ĭ", + "é¤ ħ", + "æ ¹Ħ", + "æĺ ĩ", + "æŀ Ń", + "èĸ °", + "æŁ ij", + "æ¦ »", + "åĻ Ĺ", + "åĻ ´", + "æ£ £", + "åĶ §", + "çĨ ¹", + "è¼ ¯", + "å¢ Ł", + "é² ²", + "æĪ Ľ", + "èī ¦", + "èĬ ®", + "åĺ Ł", + "å¸ ¥", + "å¿ »", + "çĮ Ŀ", + "å¯ µ", + "è³ ¦", + "èĽ ¾", + "æ» ¾", + "çĤ ķ", + "éĵ ¬", + "èĴ ¿", + "éĴ ¨", + "çĥ Ļ", + "ç² ķ", + "æĥ ¦", + "æº §", + "é¢ į", + "éħ £", + "å³ ¦", + "ç± ģ", + "çĥ ĥ", + "åĨ Ĺ", + "åı ģ", + "çĽ §", + "ç½ µ", + "éĴ Ĺ", + "å¬ ī", + "è° ı", + "ç³ §", + "è¾ Ń", + "æ· ¬", + "èŁ Ĵ", + "è¯ ©", + "è¦ ĥ", + "çĻ ĸ", + "é½ Ĵ", + "çĪ IJ", + "ç® į", + "ç¼ İ", + "ç£ º", + "è¯ «", + "è¤ ²", + "æĵ ł", + "èIJ ¦", + "çĿ ¬", + "è° į", + "éĦ °", + "æł ¾", + "é¡ ı", + "ç¸ ±", + "æ¡ ¨", + "éĨ ¬", + "è¥ ²", + "è® ª", + "å© º", + "èį Ł", + "åĮ Ŀ", + "çĨ ł", + "èĽ Ĭ", + "æ¸ ļ", + "å´ ½", + "é² ¤", + "åķ °", + "åĮ ķ", + "ä¸ IJ", + "è® ¥", + "åı ½", + "åı ¼", + "çļ ¿", + "è¿ Ĥ", + "åIJ Ĩ", + "å± ¹", + "èĩ ¼", + "è® ¹", + "é© ®", + "çº «", + "æ± ŀ", + "æĬ ¡", + "èĭ ĩ", + "åIJ ł", + "åIJ Ń", + "åIJ ®", + "å² ĸ", + "ä½ ĥ", + "çĭ Ī", + "åº ĩ", + "åIJ Ŀ", + "éĹ °", + "æ± ¹", + "å¿ ±", + "æĭ Ħ", + "æĭ Ĺ", + "èĮ ī", + "èĭ Ľ", + "èĮ ģ", + "çŁ ¾", + "èĻ ı", + "åij »", + "åĴ Ħ", + "å¿ ¿", + "èĤ ®", + "çĭ ŀ", + "çĸ Ł", + "çĸ Ļ", + "çĸ ļ", + "æ³ ŀ", + "å¸ ļ", + "å± ī", + "è¿ ¢", + "é© ¹", + "ç İ·", + "çıĬ ó", + "çıĬó ł", + "çıĬół Ħ", + "çıĬółĦ ģ", + "æĮ İ", + "æĭ ´", + "åŀ Ľ", + "èį ¤", + "æ® ĥ", + "çĽ ¹", + "åĵ Ĩ", + "è´ »", + "æ¯ ¡", + "çĭ °", + "çĭ ¡", + "æŁ Ĵ", + "æģ ĥ", + "è¯ ¬", + "è¢ Ħ", + "è¯ ²", + "èļ ¤", + "èĢ Ļ", + "åŁ Ĥ", + "æį İ", + "æį Į", + "æ¢ Ĩ", + "é ħĮ", + "çł ¾", + "æ® ī", + "åĶ ł", + "æĻ Į", + "èļ £", + "èļ ª", + "èļ ĵ", + "é¸ ¯", + "åĶ ģ", + "åĶ Ĩ", + "åĢ Ķ", + "èĪ Ģ", + "è± º", + "èĥ °", + "é¸ µ", + "é¸ ³", + "é¦ ģ", + "ç¾ Ķ", + "æ¶ £", + "æ¶ ķ", + "æĤ ¯", + "è¯ ½", + "è° Ĩ", + "ç¥ Ł", + "ç» ¢", + "æį º", + "æį ¶", + "æį »", + "æİ Ĥ", + "èı ł", + "èIJ ¤", + "éħ Ĺ", + "çľ ¶", + "åķ Ħ", + "èļ ¯", + "èĽ Ģ", + "åĶ ¬", + "å¸ ·", + "éĵ IJ", + "éĵ Ľ", + "åģ İ", + "å¾ Ļ", + "èĦ ¯", + "è± ļ", + "çĮ ĸ", + "çĹ Ĭ", + "æ¶ ®", + "æĥ Ń", + "æĤ ´", + "æĥ ĭ", + "è° ļ", + "æı ©", + "æIJ Ģ", + "æIJ Ķ", + "æ¦ Ķ", + "æ¤ Ń", + "éĽ ³", + "åĸ ³", + "è· Ľ", + "èľ ĵ", + "èľ Ĵ", + "é¹ ĥ", + "éĶ Ħ", + "çĶ ¥", + "çŃ ı", + "çĮ ©", + "çĮ ¬", + "çĮ ¾", + "çĹ ¢", + "çĹ ª", + "æĥ °", + "çª ĺ", + "è° ¤", + "éļ ĺ", + "å© ¿", + "é¹ ī", + "çij Ļ", + "æĸ Ł", + "æ¤ ¿", + "éħ ª", + "éĽ ¹", + "åĹ ¦", + "è· ·", + "è· º", + "è· ¤", + "èľ Ī", + "èľ Ĺ", + "å¹ Į", + "é¦ ı", + "èª Ĭ", + "æ¼ ĵ", + "è¤ Ĥ", + "èĶ Ĺ", + "èĶ ¼", + "åħ ¢", + "è£ ³", + "èľ »", + "èĿ ĩ", + "åĺ Ģ", + "éĶ ¹", + "ç® ķ", + "ç® ©", + "çĺ ©", + "çĺ Ł", + "æ¼ ±", + "å¯ ¥", + "éª ¡", + "æĴ µ", + "æĴ ¬", + "è± Į", + "åĺ ¹", + "èĿ ł", + "èĿ Į", + "èĿ Ĺ", + "èĿ Ļ", + "éķ IJ", + "ç¨ ¼", + "ç¯ ĵ", + "èĨ Ľ", + "é² «", + "çĺ ª", + "é² ¨", + "æĨ Ķ", + "ç¿ ©", + "è¤ ¥", + "ç¼ Ń", + "åĻ ©", + "çĵ ¢", + "éľ İ", + "è¸ ±", + "è¹ Ĥ", + "èŁ Ĩ", + "é¹ ¦", + "ç¯ ¡", + "çĺ ¸", + "çª ¿", + "ç¼ °", + "èĹ IJ", + "è¹ ĭ", + "èŁ ĭ", + "èŁ Ģ", + "èµ ¡", + "èĩ Ĭ", + "é³ Ħ", + "ç³ ł", + "æĩ ¦", + "åļ £", + "éķ °", + "é³ į", + "ç° ¸", + "çĻ £", + "é³ ĸ", + "é¬ ĵ", + "èł ķ", + "éľ ¹", + "èº ı", + "é» ¯", + "çĵ ¤", + "çŁ Ĺ", + "ä¹ Ĥ", + "ä¹ ľ", + "åħ Ģ", + "å¼ ĭ", + "åŃ ij", + "åŃ ĵ", + "å¹ º", + "äº ĵ", + "å »¿", + "ä¸ ı", + "åį ħ", + "ä» ĥ", + "ä» ī", + "ä» Ĥ", + "åĪ Ī", + "çĪ »", + "åį ŀ", + "éĹ ©", + "è® £", + "å¤ ¬", + "çĪ ¿", + "æ¯ ĭ", + "éĤ Ĺ", + "éĤ Ľ", + "èī ½", + "èī ¿", + "åı µ", + "ä¸ ķ", + "åĮ ľ", + "åĬ ¢", + "åį Ł", + "åı ±", + "åı »", + "ä» ¨", + "ä» Ł", + "ä» ¡", + "ä» «", + "ä» ŀ", + "åį ®", + "æ° IJ", + "çĬ °", + "åĪ į", + "éĤ Ŀ", + "éĤ Ļ", + "è® ¦", + "è® §", + "è® «", + "å° »", + "éĺ ¡", + "å° ķ", + "å¼ ģ", + "èĢ Ĵ", + "çİ İ", + "çİ ij", + "åľ ¬", + "æī ¦", + "åľ ª", + "åľ ¹", + "æī ª", + "åľ ®", + "åľ ¯", + "èĬ Ĭ", + "èĬ į", + "èĬ Ħ", + "èĬ ¨", + "èĬ ij", + "èĬ İ", + "èĬ Ĺ", + "äº ĺ", + "åİ į", + "å¤ ¼", + "æĪ į", + "å° ¥", + "ä¹ ©", + "æĹ ¯", + "æĽ ³", + "å² Į", + "å± º", + "åĩ ¼", + "åĽ ¡", + "éĴ ĩ", + "ç¼ ¶", + "æ° ĺ", + "æ° ĸ", + "çī Ŀ", + "ä¼ İ", + "ä¼ Ľ", + "ä¼ ¢", + "ä½ ¤", + "ä» µ", + "ä¼ ¥", + "ä¼ §", + "ä¼ ī", + "ä¼ «", + "åĽ Ł", + "æ± Ĩ", + "åĪ ĸ", + "å¤ Ļ", + "æĹ ®", + "åĪ İ", + "çĬ ·", + "çĬ ¸", + "èĪ Ľ", + "åĩ «", + "é Ĥ¬", + "é¥ §", + "æ± Ķ", + "æ± ľ", + "æ± Ĭ", + "å¿ ĸ", + "å¿ ı", + "è® ´", + "è® µ", + "è® ·", + "èģ ¿", + "èī ®", + "åİ ¾", + "å¦ ģ", + "çº ¡", + "çº £", + "çº ¥", + "çº ¨", + "çİ ķ", + "çİ Ļ", + "æĬ Ł", + "æĬ Ķ", + "åľ »", + "åĿ į", + "æĬ ĥ", + "㧠IJ", + "èĬ «", + "èĬ ¾", + "èĭ Ī", + "èĭ £", + "èĭ ĭ", + "èĬ ¼", + "èĭ Į", + "èĭ ģ", + "èĬ ©", + "èĬ ª", + "èĬ ¡", + "èĬ Ł", + "èĭ Ħ", + "èĭ İ", + "èĭ ¡", + "æĿ Į", + "æĿ ĵ", + "æĿ Ī", + "å¿ ij", + "åŃ Ľ", + "éĤ ´", + "éĤ ³", + "å¥ ģ", + "è± ķ", + "å¿ Ĵ", + "æ¬ ¤", + "è½ «", + "è¿ ĵ", + "éĤ ¶", + "å¿ IJ", + "åį £", + "éĤ º", + "æĹ °", + "åij ĭ", + "åij Ĵ", + "åij ĵ", + "åij Ķ", + "åij ĸ", + "æĹ ¸", + "åIJ ¡", + "èĻ ¬", + "åIJ ½", + "åIJ £", + "åIJ ²", + "å¸ ı", + "å² Ī", + "å² ĺ", + "åħ ķ", + "åĽ µ", + "åĽ «", + "éĴ Ĭ", + "éĴ ĭ", + "é ĴĮ", + "è¿ ķ", + "æ° Ļ", + "æ° ļ", + "çī ¤", + "ä½ ŀ", + "ä½ ļ", + "ä½ Ŀ", + "ä½ Ĺ", + "å½ ·", + "ä½ ĺ", + "ä½ ¥", + "è± ¸", + "åĿ Į", + "èĤ Ł", + "å¥ Ĥ", + "åĬ ¬", + "çĭ ģ", + "é¸ ł", + "é¥ ¨", + "é¥ ©", + "é¥ «", + "é¥ ¬", + "åº ij", + "åº ĭ", + "çĸ Ķ", + "çĸ ĸ", + "èĤ ĵ", + "éĹ ±", + "éĹ ³", + "çĤ Ģ", + "æ² £", + "æ² ħ", + "æ² Ķ", + "æ² ¤", + "æ² ı", + "æ² ļ", + "æ± ©", + "æ± ¨", + "æ² ¨", + "æ± ´", + "æ² Ĩ", + "æ² ©", + "æ³ IJ", + "æĢ ĥ", + "æĢ Ħ", + "å¿ ¡", + "å¿ ¤", + "å¿ ¾", + "æĢ ħ", + "å¿ ª", + "æĢ Ĩ", + "å¿ Ń", + "å¿ ¸", + "è¯ Ĥ", + "è¯ ĥ", + "è¯ ħ", + "è¯ ĭ", + "è¯ Į", + "è¯ Ĵ", + "éĻ Ĥ", + "éĻ ī", + "å¦ ©", + "å¦ ª", + "å¦ £", + "å¦ Ĺ", + "å¦ «", + "å§ Ĵ", + "å¦ ¤", + "åĬ Ń", + "åĪ Ń", + "éĤ °", + "çº Ń", + "çº °", + "çº ´", + "çİ ¡", + "çİ Ń", + "çİ ł", + "çİ ¢", + "çİ ¦", + "çĽ Ĥ", + "å¿ Ŀ", + "åĮ ¦", + "åĿ ©", + "æĬ ¨", + "æĭ ¤", + "åĿ «", + "æĭ Ī", + "åŀ Ĩ", + "æĬ »", + "åĬ ¼", + "æĭ ĥ", + "æĭ Ĭ", + "åĿ ¼", + "åĿ »", + "㧠Ł", + "åĿ ¨", + "åĿ Ń", + "æĬ ¿", + "åĿ ³", + "èĭ ·", + "èĭ ¤", + "èĮ ı", + "èĭ «", + "èĭ ľ", + "èĭ ´", + "èĭ Ĵ", + "èĭ ĺ", + "èĮ Į", + "èĭ »", + "èĭ ĵ", + "èĮ ļ", + "èĮ Ĩ", + "èĮ ij", + "èĮ ĵ", + "èĮ Ķ", + "èĮ ķ", + "è ĮĢ", + "èĭ ķ", + "æŀ ¥", + "æŀ ĩ", + "æĿ ª", + "æĿ ³", + "æŀ §", + "æĿ µ", + "æŀ ¨", + "æŀ ŀ", + "æŀ ĭ", + "æĿ »", + "æĿ ·", + "æĿ ¼", + "çŁ ¸", + "ç łĢ", + "åĪ ³", + "å¥ Ħ", + "æ® ģ", + "éĥ ı", + "è½ Ń", + "éĥ ħ", + "é¸ ¢", + "çĽ ±", + "æĺ Ļ", + "æĿ ²", + "æĺ ĥ", + "åĴ Ĥ", + "åij ¸", + "æĺ Ģ", + "æĹ »", + "æĺ ī", + "çĤ ħ", + "çķ Ģ", + "èĻ ®", + "åĴ Ģ", + "åij ·", + "é» ¾", + "åij ±", + "åij ¤", + "åĴ Ĩ", + "åĴ Ľ", + "åij ¶", + "åij £", + "åĴ Ŀ", + "å² ¢", + "å² ¿", + "å² ¬", + "å² «", + "å¸ Ļ", + "å² £", + "å³ ģ", + "åĪ ¿", + "å² ·", + "åī Ģ", + "å¸ Ķ", + "å³ Ħ", + "æ² ĵ", + "åĽ ¹", + "ç½ Ķ", + "éĴ į", + "éĴ İ", + "éĴ ı", + "éĴ Ĵ", + "éĴ ķ", + "éĤ ¾", + "è¿ ®", + "çī ¦", + "ç« º", + "è¿ ¤", + "ä½ ¶", + "ä¾ ij", + "ä¾ ī", + "èĩ ¾", + "ä¾ Ĺ", + "ä¾ ı", + "ä¾ ©", + "ä½ »", + "ä½ ¾", + "ä¾ ª", + "ä½ ¼", + "ä½ ¯", + "ä¾ ¬", + "å¸ Ľ", + "ä¾ Ķ", + "å¾ Ĥ", + "åĪ ½", + "éĥ Ħ", + "ç± ´", + "çĵ ®", + "æĪ Ĺ", + "èĤ ¼", + "äı Ŀ", + "èĤ ±", + "èĤ «", + "è¿ ©", + "éĥ ĩ", + "çĭ İ", + "çĭ į", + "çĭ Ĵ", + "åĴ İ", + "é¥ ¯", + "é¥ ´", + "åĨ ½", + "åĨ ¼", + "åº ĸ", + "çĸ ł", + "çĸ Ŀ", + "åħ ĸ", + "åĬ ¾", + "ð¬ ī", + "ð¬ī ¼", + "çĤ ĺ", + "çĤ Ŀ", + "çĤ Ķ", + "æ³ Ķ", + "æ² Ń", + "æ³ ·", + "æ³ ±", + "æ³ ħ", + "æ³ ł", + "æ³ º", + "æ³ ĸ", + "æ³ «", + "æ³ ®", + "æ² ±", + "æ³ ¯", + "æĢ Ļ", + "æĢ µ", + "æĢ ¦", + "æĢ Ľ", + "æĢ ı", + "æĢ į", + "ã ¤", + "㤠ĺ", + "æĢ ©", + "æĢ «", + "æĢ ¿", + "å® ķ", + "ç© ¹", + "å® ĵ", + "è¯ ĵ", + "è¯ Ķ", + "è¯ ĸ", + "è¯ ĺ", + "æĪ ¾", + "è¯ Ļ", + "æĪ ½", + "éĥ ĵ", + "è¡ ©", + "ç¥ Ĩ", + "ç¥ İ", + "ç¥ ĩ", + "è¯ ľ", + "è¯ Ł", + "è¯ £", + "è¯ ¤", + "è¯ §", + "è¯ ¨", + "æĪ ķ", + "éĻ Ķ", + "å¦ ²", + "å¦ ¯", + "å§ Ĺ", + "å¸ ij", + "åŃ ¥", + "é© ½", + "èĻ ±", + "è¿ ¨", + "ç» Ģ", + "ç» ģ", + "ç» Ĥ", + "é© ·", + "é© ¸", + "ç» ī", + "ç» Į", + "éª Ģ", + "çĶ ¾", + "çı ı", + "çı IJ", + "çı ij", + "çİ ³", + "é¡ ¸", + "çı ī", + "çı Ī", + "æĭ ®", + "åŀ Ń", + "æĮ Ŀ", + "æĮ ŀ", + "åŀ ¤", + "èµ ³", + "è´ ²", + "åŀ ±", + "åŀ Į", + "åŀ §", + "åŀ ĵ", + "æĮ ¦", + "åŀ ł", + "èį ļ", + "èį ij", + "è´ ³", + "èį ľ", + "èİ Ĵ", + "èĮ ¼", + "èĮ ´", + "èĮ ±", + "èİ Ľ", + "èį ŀ", + "èĮ ¯", + "èį ı", + "èį ĩ", + "èį ĥ", + "èį ł", + "èĮ Ń", + "åŀ ©", + "èį ¥", + "èį ¦", + "èį ¨", + "èį ©", + "åī ĭ", + "èį ª", + "èį ¬", + "èį ®", + "æŁ °", + "æł ī", + "æŁ ĺ", + "æł Ĭ", + "æŁ ©", + "æŀ °", + "æł Į", + "æŁ Ļ", + "æŀ µ", + "æŀ ³", + "æŁ ŀ", + "æŁ Ŀ", + "æł Ģ", + "æŁ ¢", + "æł İ", + "æŁ Ī", + "æŁ ģ", + "æŀ ·", + "æŁ ½", + "åī Į", + "éħ Ĭ", + "éĥ ¦", + "çĶ Ń", + "çł Ĺ", + "çł ĺ", + "çł Ĵ", + "æĸ «", + "çł Ń", + "çł ľ", + "èĢ ·", + "èĻ º", + "æ® Ĥ", + "æ® ĩ", + "æ® Ħ", + "è½ ±", + "è½ ²", + "è½ ³", + "è½ ¶", + "è½ ¸", + "èĻ ¿", + "æ¯ ĸ", + "è§ ĩ", + "å° ľ", + "åĵ IJ", + "çľ Ħ", + "çľ į", + "ðł ³", + "ðł³ IJ", + "éĥ ¢", + "çľ ĩ", + "çľ Ĭ", + "çľ Ī", + "ç¦ º", + "åĵ Ĥ", + "åĴ ´", + "æĽ ·", + "æĺ ´", + "åĴ ¦", + "åĵ ĵ", + "åĵ Ķ", + "çķ İ", + "åij ²", + "èĥ Ħ", + "çķ ĭ", + "çķ Ī", + "èĻ ¼", + "èĻ »", + "çĽ ħ", + "åĴ £", + "åĵ ķ", + "åī IJ", + "éĥ §", + "åĴ »", + "åĽ ¿", + "åĴ ¿", + "åĵ Į", + "åĵ Ļ", + "åĵ ļ", + "åĴ ©", + "åĴ ¤", + "åĵ Ŀ", + "åĵ ı", + "åĵ ŀ", + "å³ £", + "ç½ ĺ", + "å³ Ĵ", + "å³ ¤", + "å³ ĭ", + "è´ ¶", + "éĴ ļ", + "éĴ ¡", + "éĴ £", + "éĴ ¤", + "éĴ «", + "æ° ¡", + "çī ¯", + "éĥ ľ", + "ç§ ķ", + "ç§ Ń", + "ç« ½", + "ç¬ Ī", + "ä¿ ¦", + "ä¿ ¨", + "ä¿ ħ", + "åı Ł", + "åŀ ¡", + "çī ®", + "ä¿ £", + "ä¿ ļ", + "çļ Ī", + "ä¿ Ł", + "éĢ ħ", + "å¾ ĩ", + "å¾ ī", + "èĪ ¢", + "éĥ Ĺ", + "ä¿ İ", + "éĥ ¤", + "çĪ °", + "éĥ Ľ", + "çĵ ´", + "èĥ ¨", + "èĥ ª", + "èĥ Ľ", + "èĥ Ĥ", + "èĥ Ļ", + "èĥ į", + "èĥ Ĺ", + "è ĥĿ", + "æľ IJ", + "èĥ «", + "é¸ ¨", + "åĮ į", + "çĭ ¨", + "çĭ ¯", + "é£ ij", + "çĭ ©", + "çĭ ²", + "è¨ ĩ", + "éĢ Ħ", + "æĺ Ŀ", + "é¥ ·", + "é¥ ¸", + "é¥ ¹", + "åŃ ª", + "å¨ Ī", + "åº ¥", + "çĸ ¬", + "çĸ £", + "çĸ ¥", + "çĸ Ń", + "åº ł", + "ç« ij", + "é£ Ĵ", + "éĹ ¼", + "éĹ ¾", + "éĹ ¿", + "éĺ Ĥ", + "ç¾ ij", + "è¿ ¸", + "ç± ¼", + "éħ ĭ", + "çĤ »", + "çĥ Ģ", + "çĤ ·", + "æ´ ±", + "æ´ ¹", + "æ´ §", + "æ´ Į", + "æµ ĥ", + "æ´ ĩ", + "æ´ Ħ", + "æ´ Ļ", + "æ¶ İ", + "æ´ İ", + "æ´ «", + "æµ į", + "æ´ ®", + "æ´ µ", + "æµ Ĵ", + "æµ Ķ", + "æµ ķ", + "æ´ ³", + "æģ ¸", + "æģ ĵ", + "æģ ¹", + "æģ «", + "æģ »", + "æģ Ĥ", + "æģ ª", + "æģ ½", + "å® ¥", + "æī ĥ", + "è¡ ²", + "è¡ ½", + "è¡ ¿", + "è¢ Ĥ", + "ç¥ ľ", + "ç¥ ĵ", + "ç¥ ļ", + "è¯ ®", + "ç¥ Ĺ", + "ç¥ ¢", + "è¯ °", + "è¯ ³", + "é¸ ©", + "æĺ ¶", + "åĴ «", + "å¼ Ń", + "çī ģ", + "èĥ ¥", + "éĻ Ł", + "å§ ®", + "å¨ Ĩ", + "å§ Ŀ", + "å§ £", + "å§ ĺ", + "å§ ¹", + "ç¾ ¿", + "çĤ ±", + "çŁ ľ", + "ç» Ķ", + "éª ģ", + "éª ħ", + "ç» Ĺ", + "ç» Ľ", + "éª Ī", + "èĢ ĸ", + "æĮ Ī", + "çı ¥", + "çı Ļ", + "é¡ ¼", + "çı °", + "çı ©", + "çı §", + "çı £", + "çı ŀ", + "çIJ ¤", + "çı ²", + "æģ ļ", + "åŁ ķ", + "åŁ ĺ", + "åŁ Ļ", + "åŁ ļ", + "æĮ ¹", + "èĢ Ĩ", + "èĢ Ħ", + "åŁ Ĵ", + "æį ĭ", + "è´ ½", + "åŀ ¸", + "æį ĥ", + "çĽ į", + "èį ¸", + "èİ ³", + "èİ ´", + "èİ ª", + "èİ ł", + "èİ ľ", + "èİ ħ", + "èį ¼", + "èİ ©", + "èį ½", + "èİ ¸", + "èį »", + "èİ ¨", + "é¸ ª", + "èİ ¼", + "æł ²", + "æł ³", + "æ¡ ¡", + "æ¡ İ", + "æ¡ ¢", + "æ¡ ¤", + "æ¢ ĥ", + "æł Ŀ", + "æ¡ ķ", + "æ¡ ģ", + "æ¡ §", + "æ¡ ħ", + "æł Ł", + "æ¡ ī", + "æł ©", + "éĢ ij", + "éĢ ĭ", + "å½ §", + "é¬ ²", + "è± ĩ", + "éħ IJ", + "éĢ ¦", + "åİ Ŀ", + "åŃ ¬", + "çł Ŀ", + "çł ¹", + "çł §", + "çł ·", + "çł Ł", + "çł ¼", + "çł ¥", + "çł £", + "åī ŀ", + "çł »", + "è½ ¼", + "è½ ¾", + "è¾ Ĥ", + "é¸ «", + "è¶ ¸", + "é¾ Ģ", + "é¸ ¬", + "èĻ Ķ", + "çľ ¬", + "åĶ Ľ", + "çľ Ļ", + "åĵ §", + "åĵ ½", + "æĻ ģ", + "é¸ ®", + "è¶ µ", + "è¶ ¿", + "çķ Ľ", + "èļ ¨", + "èļ ľ", + "èļ į", + "èļ ĭ", + "èļ ¬", + "èļ Ŀ", + "èļ §", + "åĶ ¢", + "åľ Ħ", + "åĶ £", + "åĶ ı", + "çĽ İ", + "åĶ ij", + "å´ Ĥ", + "å´ ĥ", + "ç½ ¡", + "ç½ Ł", + "è§ Ĭ", + "èµ ħ", + "éĴ ²", + "éĴ µ", + "éĴ ¹", + "éĴ º", + "éĴ ½", + "éĴ ¼", + "éĴ ¿", + "éĵ Ģ", + "éĵ Ħ", + "éĵ Ĩ", + "éĵ Ī", + "éĵ ī", + "éĵ Ĭ", + "éĵ ĭ", + "éĵ Į", + "é ĵį", + "ä ¥", + "ä¥ ½", + "éĵ İ", + "æ° ©", + "æ° ¤", + "æ° ¦", + "æ¯ ª", + "èĪ IJ", + "ç§ £", + "ç§ «", + "çĽ ī", + "ç¬ Ħ", + "ç¬ ķ", + "ç¬ Ĭ", + "ç¬ ı", + "ç¬ Ĩ", + "ä¿ ¸", + "ä¿ µ", + "åģ Į", + "ä¿ ³", + "ä¿ ¶", + "åĢ ¬", + "åĢ ı", + "æģ ģ", + "åĢ Ń", + "ä¿ ¾", + "åĢ ľ", + "éļ ¼", + "éļ ½", + "åĢ Į", + "åĢ ¥", + "èĩ ¬", + "éĥ «", + "åĢ ¨", + "è¡ Ħ", + "é¢ Ģ", + "å¾ ķ", + "èĪ «", + "è¡ ¾", + "èĥ ¯", + "èĥ ±", + "èĥ ´", + "èĥ Ń", + "èĦ į", + "èĥ ¼", + "èĦ Ĵ", + "é¸ ±", + "é¸ ²", + "çĭ ·", + "çĮ ģ", + "çĭ ³", + "çĮ ĥ", + "çĭ º", + "éĢ ĸ", + "æ¡ Ģ", + "é¥ ½", + "åĩ ĩ", + "æĮ Ľ", + "äº ³", + "çĸ ³", + "çĸ ´", + "çĸ ¸", + "çĸ ½", + "çĹ Ī", + "çĸ ±", + "çĹ Ĥ", + "çĹ ī", + "è¡ ®", + "é¢ ĥ", + "æģ £", + "æĹ Ĩ", + "æĹ Ħ", + "æĹ ĥ", + "éĺ ĥ", + "éĺ Ħ", + "è¨ ļ", + "éĺ Ĩ", + "æģ Ļ", + "ç² ij", + "çĥ ľ", + "çĥ ©", + "çĥ Ĭ", + "åī ¡", + "éĥ ¯", + "çĥ ¬", + "æ¶ ij", + "æµ ¯", + "æ¶ ŀ", + "æ¶ Ł", + "å¨ ij", + "æ¶ ł", + "æµ ŀ", + "æ¶ ĵ", + "æµ ¥", + "æ¶ Ķ", + "æµ ľ", + "æµ ł", + "æµ £", + "æĤ ļ", + "æ ĤŃ", + "æĤ Ŀ", + "æĤ Ĵ", + "æĤ Į", + "æĤ Ľ", + "çª Ī", + "åī ľ", + "è¯ ¹", + "è¯ ¼", + "è¢ Ĵ", + "è¢ ¢", + "è¯ ¿", + "è° Ģ", + "è° Ĥ", + "è° Ħ", + "è° ĩ", + "å± IJ", + "å± Ļ", + "éĻ ¬", + "åĭ IJ", + "å¥ ĺ", + "çī Ĥ", + "èļ ©", + "éĻ ²", + "å¨ Į", + "å¨ ī", + "å¨ ²", + "å¨ ´", + "å¨ £", + "å¨ ĵ", + "å© Ģ", + "çķ ļ", + "éĢ ¡", + "ç» ł", + "éª Ĭ", + "ç» ¡", + "éª ĭ", + "ç» ¦", + "ç» ¨", + "éª İ", + "éĤ ķ", + "é¸ ¶", + "å½ Ĺ", + "èĢ ľ", + "çĦ ĺ", + "èĪ Ĥ", + "çIJ ı", + "çIJ ĩ", + "éº ¸", + "æı ¶", + "åŁ ´", + "åŁ ¯", + "æį ¯", + "æİ ³", + "æİ ´", + "åŁ ¸", + "åŁ µ", + "èµ §", + "åŁ ¤", + "æį Ń", + "éĢ µ", + "åŁ Ŀ", + "åł ĭ", + "åł į", + "æİ ¬", + "é¸ ·", + "æį ½", + "æİ Ĭ", + "åł ī", + "æİ ¸", + "æį ©", + "æİ ®", + "æĤ «", + "åŁ Ń", + "åŁ ½", + "æİ ĩ", + "æİ ¼", + "èģ ĥ", + "èIJ ģ", + "èı ĺ", + "åł ĩ", + "èIJ ĺ", + "èIJ ĭ", + "èı ½", + "èı ĸ", + "è IJľ", + "èIJ ¸", + "èIJ ij", + "æ£ »", + "èı Ķ", + "èı Ł", + "èIJ ı", + "èı ¹", + "èı ª", + "èı ħ", + "èı Ģ", + "èı °", + "èı ¡", + "æ¢ ¿", + "æ¢ ı", + "è§ ĭ", + "æ¡ ´", + "æ¡ ·", + "æ£ ģ", + "æ¡ «", + "æ£ Ĥ", + "åķ ¬", + "éĥ ¾", + "æķ ķ", + "è± ī", + "éĦ Ħ", + "éħ ŀ", + "ç¡ İ", + "ç¡ Ń", + "ç¡ ĸ", + "ç¡ Ĺ", + "ç¡ IJ", + "ç¡ ĩ", + "ç¡ Į", + "é¸ ¸", + "çĵ ł", + "åĮ ı", + "åİ ©", + "æ® Ĵ", + "æ® ĵ", + "æ® į", + "èµ ī", + "éĽ ©", + "è¾ Ħ", + "åł ij", + "çľ Ń", + "çľ ¦", + "åķ §", + "æĻ ¡", + "æĻ ¤", + "çľ µ", + "åľ Ĭ", + "åĸ ı", + "åķ ī", + "åĭ ĸ", + "æĻ ŀ", + "åĶ µ", + "æĻ Ĺ", + "åķ Ń", + "çķ ¦", + "è¶ º", + "åķ ®", + "è· Ħ", + "èļ ¶", + "è ĽĦ", + "èĽ İ", + "èĽ Ĩ", + "èļ °", + "åľ ī", + "èļ ±", + "èĽ ī", + "èĽ ı", + "èļ ´", + "åķ ģ", + "åķ ķ", + "åĶ ¿", + "åķ IJ", + "åĶ ¼", + "åĶ ·", + "åķ ĸ", + "åķ µ", + "åķ ¶", + "åķ ·", + "åĶ ³", + "åĶ °", + "åķ ľ", + "å¸ »", + "å´ ļ", + "å´ ¦", + "å¸ ¼", + "å´ ®", + "å´ ¤", + "å´ Ĩ", + "èµ ĩ", + "èµ Ī", + "èµ Ĭ", + "éĵ ij", + "éĵ Ĵ", + "éĵ Ĺ", + "éĵ Ļ", + "éĵ Ł", + "éĵ ¡", + "éĵ ¢", + "éĵ £", + "éĵ ¤", + "éĵ §", + "éĵ ¨", + "éĵ ©", + "éĵ ª", + "éĵ «", + "éĵ ¯", + "éĵ °", + "éĵ ±", + "éĵ ³", + "éĵ µ", + "éĵ ·", + "çī ¾", + "é¸ ¹", + "ç§ ¾", + "éĢ ¶", + "ç¬ º", + "çŃ ĩ", + "ç¬ ¸", + "ç¬ ª", + "ç¬ ®", + "ç¬ ł", + "ç¬ ¥", + "ç¬ ¤", + "ç¬ ³", + "ç¬ ¾", + "ç¬ ŀ", + "åģ ¾", + "åģ ĥ", + "åģ ķ", + "åģ Ī", + "åĤ Ģ", + "åģ ¬", + "åģ »", + "çļ ij", + "çļ İ", + "é¸ »", + "å¾ ľ", + "èĪ ¸", + "èĪ »", + "èĪ ´", + "èĪ ·", + "é¾ Ľ", + "ç¿ İ", + "èĦ ¬", + "èĦ ĺ", + "èĦ ²", + "åĮ IJ", + "çĮ Ĺ", + "çĮ ¡", + "çĮ ŀ", + "æĸ Ľ", + "çĮ ķ", + "é¦ Ĺ", + "é¦ ĥ", + "é¦ Ħ", + "é¸ ¾", + "åº ¹", + "åº ¾", + "çĹ Ķ", + "çĹ į", + "ç¿ Ĭ", + "æĹ Į", + "æĹ İ", + "è¢ ¤", + "éĺ ĩ", + "éĺ Ī", + "éĺ ī", + "éĺ Ĭ", + "éĺ ĭ", + "éĺ į", + "éĺ ı", + "ç¾ Ł", + "ç² Ŀ", + "çĦ IJ", + "çĦ ĵ", + "çĦ Ĺ", + "æ· ħ", + "æ· ŀ", + "æ¸ İ", + "æ¶ ¿", + "æ· ĸ", + "æĮ ²", + "æ· ł", + "æ¶ ¸", + "æ¸ ij", + "æ· ¦", + "æ· Ŀ", + "æ¶ ª", + "æ· Ļ", + "æ¶ «", + "æ¸ Į", + "æĤ »", + "æĤ ±", + "æ ĥĿ", + "æĥ ĺ", + "æĥ Ĩ", + "æĥ ļ", + "æĥ ĩ", + "æĥ ®", + "çª ķ", + "è° Į", + "æī Ī", + "çļ ²", + "è° ij", + "è£ Ĩ", + "è¢ ·", + "è£ ī", + "è° Ĵ", + "è° Ķ", + "è° ķ", + "è° ĸ", + "è° Ĺ", + "è° Ļ", + "è° Ŀ", + "éĢ ¯", + "éĥ ¿", + "éļ Ī", + "ç² ľ", + "éļ į", + "éļ Ĺ", + "å© Ĭ", + "å¨ ¼", + "å© ¢", + "å© µ", + "èĥ ¬", + "è¢ Ī", + "ç¿ Į", + "æģ ¿", + "æ¬ ¸", + "ç» «", + "éª IJ", + "ç» ¯", + "ç» ±", + "éª Ĵ", + "ç» ²", + "éª ĵ", + "ç» ¶", + "ç» º", + "ç» »", + "ç» ¾", + "éª ĸ", + "ç¼ ģ", + "èĢ ł", + "çIJ «", + "çIJ µ", + "çIJ ¶", + "çIJ ¥", + "çIJ ¨", + "çIJ °", + "çIJ ®", + "çIJ ¯", + "çIJ ¬", + "çIJ ļ", + "è¾ ĩ", + "é¼ ĭ", + "æı ³", + "åł ŀ", + "æIJ ½", + "æı ¸", + "æı ł", + "åł Ļ", + "è¶ Ħ", + "æı ĸ", + "é¢ ī", + "å¡ Ħ", + "æı ¿", + "èĢ ĭ", + "æı Ħ", + "èĽ ©", + "èĽ °", + "å¡ Ĩ", + "æij Ĵ", + "æı Ĩ", + "æİ ¾", + "èģ Ĵ", + "èij ij", + "èij ļ", + "éĿ °", + "éĿ ¸", + "èij ³", + "èij º", + "èij ¸", + "èIJ ¼", + "èij ¶", + "è ĴĮ", + "èij Ń", + "æ¥ ®", + "æ £¼", + "æ¤ Ł", + "æ£ ¹", + "æ¤ ¤", + "æ£ °", + "èµ į", + "æ¤ ĭ", + "æ¤ ģ", + "æ¤ ª", + "æ¤ IJ", + "é¹ ģ", + "éħ ¤", + "éħ ¢", + "éħ ¡", + "é¹ Ĥ", + "æ® ļ", + "æ® Ľ", + "éĽ ±", + "è¾ ĭ", + "æ¤ ł", + "è¾ İ", + "çĿ Ħ", + "çĿ ĩ", + "çĿ ĥ", + "æĪ ¢", + "åĸ ĭ", + "åĹ Ĵ", + "åĸ ĥ", + "åĸ ±", + "åĸ ¹", + "æĻ ·", + "åĸ Ī", + "è· ĸ", + "è· Ĺ", + "è· ŀ", + "è· ļ", + "è· İ", + "è· ı", + "è· Ĩ", + "èĽ ±", + "èĽ ²", + "èĽ Ń", + "èĽ ³", + "èĽ IJ", + "èĽ Ķ", + "èĽ ŀ", + "èĽ ´", + "èĽ ĺ", + "åĸ ģ", + "åĸ Ł", + "åķ ¾", + "åĹ ĸ", + "åĸ ij", + "åĹ Ł", + "åĹ ŀ", + "åĸ Ļ", + "åµ ĺ", + "åµ ĸ", + "å´ ´", + "éģ Ħ", + "è© Ī", + "åµ İ", + "å µ¬", + "åµ Ľ", + "åµ ¯", + "åµ Ŀ", + "åµ «", + "å¹ Ħ", + "åµ ĭ", + "èµ ķ", + "éĵ »", + "éĵ ¼", + "éĵ ¿", + "éĶ ĥ", + "éĶ Ĩ", + "éĶ ĩ", + "éĶ ī", + "éĶ ı", + "éĶ ij", + "éĶ Ĵ", + "éĶ Ķ", + "éĶ ķ", + "æİ £", + "çŁ ¬", + "æ° °", + "æ¯ ³", + "æ¯ ½", + "çĬ Ĭ", + "çĬ Ħ", + "çĬ ĭ", + "é ¹Ħ", + "çĬ į", + "åµ ĩ", + "é» į", + "ç¨ ĥ", + "ç¨ Ĥ", + "çŃ ļ", + "çŃ µ", + "çŃ Į", + "åĤ £", + "åĤ Ī", + "èĪ Ħ", + "çī į", + "åĤ ¥", + "åĤ §", + "éģ ij", + "åĤ ©", + "å¾ ¨", + "åª Ń", + "çķ ²", + "å¼ ij", + "ç¿ ķ", + "é¹ Ĩ", + "èħ Ī", + "èħ ĵ", + "èħ Ĩ", + "èħ ´", + "èħ ļ", + "èħ ±", + "é± ¿", + "é² Ģ", + "é² Ĥ", + "çĮ ¢", + "çĮ ¹", + "çĮ ¥", + "é£ ĵ", + "è§ ŀ", + "è§ ļ", + "çĮ ±", + "é¢ İ", + "é£ §", + "é¦ ĩ", + "é¦ Ĭ", + "äº µ", + "èĦ Ķ", + "è£ Ĵ", + "çĹ £", + "çĹ ¨", + "çĹ ¦", + "çĹ ŀ", + "çĹ ¤", + "çĹ §", + "èµ ĵ", + "ç« ¦", + "çĵ ¿", + "åķ »", + "é¢ ı", + "é¹ ĩ", + "éĺ ij", + "éĺ Ĵ", + "éĺ ķ", + "ç² ŀ", + "éģ Ĵ", + "åŃ ³", + "çĦ ¯", + "çĦ ľ", + "çĦ ±", + "é¹ Ī", + "æ¸ «", + "æ¹ ®", + "æ¹ İ", + "æ¹ ľ", + "æ¹ į", + "æ¹ «", + "æº ²", + "æ¹ Ł", + "æº Ĩ", + "æ¹ ²", + "æ¹ Ķ", + "æ¹ ī", + "æ¸ ¥", + "æ» ģ", + "æĦ ł", + "æĥ º", + "æĦ ¦", + "æĥ ´", + "æĦ Ģ", + "æĦ İ", + "æĦ Ķ", + "åĸ ¾", + "å¯ IJ", + "è° Ł", + "è£ ¢", + "è£ İ", + "è£ ¥", + "ç¥ ¾", + "è° ł", + "è° ¡", + "è° ¥", + "è° §", + "åŃ ±", + "å¼ ¼", + "å· ½", + "éª ĺ", + "åª ª", + "å· ¯", + "ç¿ ļ", + "çļ ´", + "éª Ľ", + "ç¼ Ĥ", + "ç¼ ĥ", + "ç¼ Ħ", + "å½ ĺ", + "ç¼ ĩ", + "ç¼ Ī", + "ç¼ Į", + "ç¼ ij", + "ç¼ Ĵ", + "ç¼ Ĺ", + "é£ ¨", + "èĢ ¢", + "çij ģ", + "çij Ĺ", + "çij Ħ", + "éģ ¨", + "éª ľ", + "éŁ «", + "é« ¡", + "å¡ ¬", + "éĦ ¢", + "è¶ Ķ", + "è¶ ij", + "æij ħ", + "æij ģ", + "èľ ĩ", + "æIJ ĭ", + "æIJ ª", + "æIJ IJ", + "æIJ Ľ", + "æIJ ł", + "æij Ī", + "å½ Ģ", + "æ¯ Ĥ", + "æIJ ¦", + "æIJ ¡", + "èĵ ģ", + "æĪ ¡", + "è ĵį", + "éĦ ŀ", + "èĵ IJ", + "èĵ ¦", + "é¹ ĭ", + "èĴ ½", + "èĵ ĸ", + "èĵ Ĭ", + "èĴ ¯", + "èĵ Ł", + "èĵ ij", + "èĴ º", + "èĵ ł", + "èĴ Ł", + "èĴ ¡", + "èĴ ¹", + "èĴ ´", + "èĴ Ĺ", + "èĵ ¥", + "æ¥ Ķ", + "æ¥ Ĥ", + "æ¥ Ŀ", + "æ¥ «", + "æ¥ ¸", + "æ¤ ´", + "æ§ Į", + "æ¥ ¯", + "çļ Ļ", + "æ¦ Ī", + "æ§ İ", + "æ¦ ī", + "æ¥ ¦", + "æ¥ £", + "æ¥ ¹", + "æ¤ ½", + "åī ½", + "éħ ©", + "èľ ĥ", + "ç¢ Ľ", + "ç¢ ĵ", + "ç¡ ¼", + "ç¢ ī", + "ç¢ ļ", + "ç¢ ĩ", + "ç¢ ľ", + "é¹ Į", + "è¾ ı", + "é¾ ĥ", + "é¾ ħ", + "è¨ ¾", + "ç² ²", + "çĿ ļ", + "åĹ ª", + "éŁ ª", + "åĹ ·", + "åĹ ī", + "çĿ ¨", + "çĿ ¢", + "éĽ İ", + "çĿ ¥", + "åĹ ij", + "åĹ «", + "åĹ ¬", + "åĹ Ķ", + "åĹ Ŀ", + "æĪ ¥", + "åĹ Ħ", + "çħ ¦", + "æļ Ħ", + "éģ ¢", + "æ ļĮ", + "è· ¬", + "è· ¶", + "è ·¸", + "è· IJ", + "è· £", + "è· ¹", + "èĽ ¸", + "èľ Ĭ", + "èľ į", + "èľ ī", + "èľ £", + "çķ ¹", + "èĽ ¹", + "åĹ ¥", + "åĹ ²", + "åĹ ³", + "åĹ Į", + "åĹ į", + "åĹ IJ", + "åĹ ¤", + "åĹ µ", + "ç½ ¨", + "åµ Ĭ", + "åµ ´", + "éª °", + "éĶ Ĺ", + "éĶ Ľ", + "éĶ ľ", + "éĶ Ŀ", + "éĶ ŀ", + "éĶ Ł", + "éĶ ¢", + "éĶ ¨", + "éĶ ©", + "éĶ Ń", + "éĶ ±", + "éĽ ī", + "æ° ²", + "çĬ ı", + "æŃ ĥ", + "ç¨ ŀ", + "ç¨ Ĺ", + "ç¨ Ķ", + "çŃ ł", + "çŃ ¢", + "çŃ ®", + "çŃ ²", + "çī Ĵ", + "æķ «", + "å¾ Ń", + "æĦ Ĩ", + "èī Ħ", + "è§ İ", + "æ¯ ¹", + "è² Ĭ", + "è² ħ", + "è² ī", + "é¢ Ķ", + "èħ ł", + "èħ ©", + "èħ ¼", + "èħ Ń", + "è ħ§", + "å¡ į", + "åª µ", + "é² ħ", + "é² Ĩ", + "é² ĩ", + "é² Ī", + "é² ĭ", + "é² IJ", + "èĤ Ħ", + "é¹ IJ", + "é£ ķ", + "è§ ¥", + "éģ Ľ", + "é¦ IJ", + "é¹ ij", + "äº ¶", + "çĺ ĥ", + "çĹ ±", + "çĹ ¼", + "çĹ ¿", + "çĺ IJ", + "çĺ ģ", + "çĺ Ĩ", + "éº Ĥ", + "æŃ Ĩ", + "æĹ Ĵ", + "éĺ ĸ", + "éĺ Ĺ", + "ç¾ §", + "è± ¢", + "ç² ³", + "çĮ ·", + "çħ ³", + "çħ ¨", + "çħ ħ", + "çħ Ĭ", + "çħ ¸", + "çħ º", + "æ» Ł", + "æº ±", + "æº ĺ", + "æ¼ Ń", + "æ» ¢", + "æº ¥", + "æº ½", + "è£ Ł", + "æº »", + "æº ·", + "æ» Ĺ", + "æ» «", + "æº ´", + "æ» ı", + "æ» ĥ", + "æ» ¦", + "æº ı", + "æ» Ĥ", + "æ» ĵ", + "æº Ł", + "æ» ª", + "æĦ «", + "æħ Ĭ", + "é² İ", + "éª ŀ", + "çª ł", + "çª £", + "è£ ±", + "è£ ¨", + "è£ ¾", + "è£ °", + "ç¦ Ĭ", + "è° ©", + "è° ª", + "åª ¾", + "å« «", + "åª ²", + "å« Ĵ", + "å« Ķ", + "åª ¸", + "ç¼ Ļ", + "ç¼ ľ", + "ç¼ Ľ", + "è¾ Ķ", + "éª Ŀ", + "ç¼ Ł", + "ç¼ ¡", + "ç¼ ¢", + "ç¼ £", + "éª Ł", + "èĢ ¥", + "çĴ Ī", + "çij Ń", + "çį Ĵ", + "è§ ı", + "æħ Ŀ", + "å« ł", + "åı Ĩ", + "æij ½", + "å¢ ģ", + "æĴ Ĥ", + "æij ŀ", + "æĴ Ħ", + "ç¿ ¥", + "è¸ ħ", + "æij Ń", + "å¢ ī", + "å¢ Ĵ", + "æ¦ ĸ", + "ç¶ ¦", + "èĶ «", + "èĶ ·", + "éĿ º", + "éĿ ¼", + "éŀ ħ", + "éĿ ¿", + "çĶ į", + "èĶ ¸", + "èĶ Ł", + "èĶ º", + "æĪ ¬", + "èķ ĸ", + "èĶ »", + "èĵ ¿", + "æĸ ¡", + "é¹ ķ", + "èĵ ¼", + "æ¦ Ľ", + "æ¦ §", + "æ¦ «", + "æ¦ Ń", + "æ§ Ķ", + "æ¦ ±", + "æ§ ģ", + "æ§ ł", + "æ¦ ·", + "åĥ °", + "éħ ½", + "éħ ¹", + "ç¢ ¡", + "ç¢ ´", + "ç¢ £", + "ç¢ ²", + "èĩ §", + "è± ¨", + "æ® ¡", + "éľ ģ", + "èľ ļ", + "é¾ ĩ", + "é¾ Ī", + "ä ģ", + "äģ ĸ", + "çĿ ½", + "åĺ ŀ", + "åĺ Ī", + "åĺ Į", + "åĺ ģ", + "æļ Ŀ", + "è¸ Į", + "è¸ ī", + "èľ ŀ", + "èľ ¥", + "èľ ®", + "èĿ Ī", + "èľ ´", + "èľ ±", + "èľ ©", + "èľ ·", + "èľ ¿", + "èŀ Ĥ", + "èľ ¢", + "åĺ ¡", + "é¹ Ĺ", + "åĺ £", + "åĺ ¤", + "åĺ ļ", + "åĹ ¾", + "åĺ §", + "ç½ ´", + "ç½ ±", + "å¹ Ķ", + "å¶ Ĥ", + "å¹ Ľ", + "èµ Ļ", + "ç½ Ĥ", + "éª ·", + "éª ¶", + "é¹ ĺ", + "éĶ ²", + "éĶ ´", + "éĶ ¶", + "éĶ ·", + "éĶ ¸", + "éĶ µ", + "éķ Ĥ", + "çĬ Ĵ", + "ç® IJ", + "ç® ¦", + "ç® §", + "ç® ¸", + "ç® ¬", + "ç® ħ", + "ç® ª", + "ç® ľ", + "ç® ¢", + "ç® ĵ", + "åĥ ĸ", + "åĦ Ĩ", + "åĥ ³", + "åĥ Ń", + "åĬ ģ", + "åĥ ®", + "éŃ ĥ", + "éŃ Ĩ", + "çĿ ¾", + "èī ĭ", + "éĦ ±", + "èĨ Ī", + "èĨ ij", + "é² ij", + "é² Ķ", + "é² ļ", + "é² Ľ", + "é² Ł", + "çį IJ", + "è§ «", + "éĽ Ĵ", + "å¤ ¤", + "é¦ ij", + "éĬ ®", + "å¡ ¾", + "çĺ Į", + "çĺ Ĭ", + "çĺ ĺ", + "çĺ Ļ", + "æĹ ĸ", + "èĨ Ĥ", + "éĺ ļ", + "éĦ ¯", + "é² ŀ", + "ç² ¿", + "ç² ¼", + "ç³ ģ", + "æ§ Ĭ", + "é¹ ļ", + "çĨ ĺ", + "çĨ ¥", + "æ½ ¢", + "æ¼ ķ", + "æ» ¹", + "æ¼ ¯", + "æ¼ ¶", + "æ½ ĭ", + "æ½ ´", + "æ¼ ª", + "æ¼ ī", + "æ¼ ©", + "æ¾ ī", + "æħ µ", + "æIJ ´", + "çª ¨", + "å¯ ¤", + "ç¶ ®", + "è° ®", + "è¤ ¡", + "è¤ Ļ", + "è¤ ĵ", + "è¤ Ľ", + "è¤ Ĭ", + "è° ¯", + "è° °", + "è° ²", + "å± £", + "é¹ Ľ", + "å« ±", + "å« ĸ", + "å« ¦", + "å« ļ", + "å «ĺ", + "é¼ IJ", + "çŀ Ģ", + "é¹ ľ", + "éª ł", + "ç¼ ¥", + "ç¼ ¦", + "ç¼ §", + "ç¼ ¨", + "éª ¢", + "ç¼ «", + "èĢ ¦", + "èĢ §", + "çĴ ľ", + "çĴ İ", + "çĴ ģ", + "å¥ Ń", + "é« ¯", + "é« «", + "æĴ ·", + "æĴ ħ", + "èµ Ń", + "æĴ ¸", + "éĭ Ĩ", + "æĴ Ļ", + "æĴ º", + "å¢ Ģ", + "èģ ©", + "è§ IJ", + "éŀ ij", + "èķ Ļ", + "éŀ Ĵ", + "èķ Ī", + "èķ ¨", + "èķ ¤", + "èķ ŀ", + "èķ º", + "çŀ ¢", + "èķ ĥ", + "èķ ²", + "èµ ľ", + "æ§ ¿", + "æ¨ ¯", + "æ§ Ń", + "æ¨ Ĺ", + "æ¨ ĺ", + "æ§ ²", + "éĨ Į", + "éĨ ħ", + "éĿ ¥", + "éŃ ĩ", + "é¤ į", + "ç£ Ķ", + "ç£ Ļ", + "éľ Ī", + "è¾ ĺ", + "é¾ ī", + "é¾ Ĭ", + "è§ ij", + "çŀ Į", + "ç ŀĭ", + "çŀ ij", + "åĺ Ń", + "åĻ İ", + "åĻ ¶", + "é¢ Ļ", + "æļ ¹", + "åĻ ĺ", + "è¸ Ķ", + "è¸ Ŀ", + "è¸ Ł", + "è¸ Ĵ", + "è¸ ¬", + "è¸ ®", + "è¸ ¯", + "è¸ º", + "è¸ ŀ", + "èĿ ½", + "èĿ ¾", + "èĿ »", + "èĿ °", + "èĿ ®", + "è ŀĭ", + "èĿ ĵ", + "èĿ £", + "è Ŀ¼", + "åĺ ¬", + "é¢ ļ", + "åĻ į", + "åĻ Ļ", + "åĻ Į", + "åĻ Ķ", + "é¢ Ľ", + "å¹ ŀ", + "å¹ ¡", + "å¶ Ļ", + "å¶ Ŀ", + "éª º", + "éķ Ĭ", + "éķ ī", + "éķ Į", + "éķ ı", + "éķ Ĵ", + "éķ ĵ", + "éķ Ķ", + "ç¨ ·", + "ç® ´", + "ç¯ ij", + "ç¯ ģ", + "ç¯ Į", + "çī ĸ", + "åĦ ĭ", + "èĻ ¢", + "é¹ ŀ", + "èĨ ĺ", + "é² ł", + "é² ¡", + "é² ¢", + "é² £", + "é² ¥", + "é² §", + "é² ©", + "çį Ĺ", + "çį ł", + "è§ ¯", + "é¦ ĵ", + "é¦ Ķ", + "éº ¾", + "å» Ľ", + "çĺ Ľ", + "çĺ ¼", + "çĺ ¢", + "çĺ ł", + "é½ ij", + "ç¾ °", + "𥠻", + "𥻠Ĺ", + "ç³ Į", + "ç³ į", + "ç³ ħ", + "çĨ ľ", + "ç Ĩµ", + "æ¾ į", + "æ¾ Į", + "æ½ ¸", + "æ½ ¦", + "æ½ ²", + "éĭ Ī", + "æ½ Ł", + "æ½ º", + "å¯ ®", + "çª ³", + "è° ³", + "è¤ ´", + "è¤ Ł", + "è¤ «", + "è° µ", + "çĨ ¨", + "å± ¦", + "åĭ °", + "æĪ ®", + "èĿ ¥", + "ç¼ ¬", + "ç¼ ®", + "ç¼ ¯", + "éª £", + "çķ ¿", + "èĢ ©", + "èĢ ¨", + "èĢ ª", + "çĴ Ł", + "éĿ Ľ", + "çĴ ł", + "çĴ ĺ", + "èģ ±", + "èŀ ¯", + "é« »", + "é« Ń", + "é« ¹", + "æĵ Ģ", + "çĶ ı", + "æĵ ŀ", + "ç¸ ł", + "ç£ ¬", + "é¢ ŀ", + "èķ »", + "é¢ Ł", + "èĸ ¤", + "èĸ ¨", + "æª ł", + "èĸ ı", + "èĸ ®", + "èĸ ľ", + "èĸ ħ", + "æ¨ ¾", + "æ© Ľ", + "æ© ĩ", + "æ¨ µ", + "æª İ", + "æ© ¹", + "æ¨ ½", + "æ¨ ¨", + "æ© ¼", + "å¢ ¼", + "æ© IJ", + "ç¿ ®", + "éĨ IJ", + "éĨ į", + "éĨ ļ", + "ç£ ²", + "èµ Ŀ", + "æ® ª", + "éľ ı", + "éĮ ¾", + "è¾ ļ", + "éģ ½", + "æ° ħ", + "çŀ Ł", + "çŀ ł", + "çŀ °", + "åļ Ħ", + "åļ Ĩ", + "åĻ ¤", + "æļ ¾", + "è¹ Ģ", + "è¸ µ", + "è¸ ½", + "è¹ ī", + "è¹ ģ", + "èŀ ¨", + "èŀ Ī", + "èŀ ħ", + "èŀ Ń", + "èŀ ł", + "èŀ Ł", + "åĻ ±", + "åĻ «", + "åĻ »", + "åĻ ¼", + "ç½ ¹", + "åľ ľ", + "ä ¦", + "ä¦ ĥ", + "éķ Ĺ", + "éķ ĺ", + "éķ ļ", + "éķ Ľ", + "éķ Ŀ", + "éķ ŀ", + "éķ ł", + "æ° ĩ", + "æ° Ĩ", + "ç© ij", + "ç¯ Ŀ", + "ç¯ ¥", + "ç¯ ¦", + "ç¯ ª", + "ç¯ Ļ", + "çĽ ¥", + "åĬ ĵ", + "ç¿ ±", + "éŃ ī", + "éŃ Ī", + "å¾ ¼", + "æŃ Ļ", + "èĨ ¦", + "èĨ Ļ", + "é² ®", + "é² ±", + "é² ³", + "é² ´", + "é² µ", + "é² ·", + "é² »", + "çį ´", + "çį Ń", + "çį ¬", + "éĤ Ĥ", + "é¹ §", + "å» ¨", + "èµ Ł", + "çĺ °", + "å» ª", + "çĺ ¿", + "çĺ µ", + "çĺ ´", + "çĻ ĥ", + "çĺ ³", + "éº ĩ", + "éº Ī", + "å ¬´", + "å£ ħ", + "ç³ Ĺ", + "çĶ ij", + "çĩ İ", + "çĩ ł", + "çĩ Ķ", + "çĩ §", + "æ¿ ij", + "æ¿ ī", + "æ½ ŀ", + "æ¾ §", + "æ¾ ¹", + "æ¾ ¥", + "æ¾ ¶", + "æ¿ Ĥ", + "è¤ °", + "çª ¸", + "å¬ ĸ", + "çĬ Ł", + "éļ °", + "å¬ Ĺ", + "é¢ ¡", + "ç¼ ±", + "ç¼ ²", + "ç¼ ³", + "çĴ ©", + "çĴ ª", + "èŀ «", + "æĵ ¤", + "å£ ķ", + "è§ ³", + "ç½ Ħ", + "æĵ ¢", + "èĸ ¹", + "éŀ ¡", + "éŀ ¬", + "èĸ ·", + "èĹ ĵ", + "èĹ ģ", + "æª Ħ", + "æª ©", + "æĩ ĭ", + "éĨ ¢", + "ç¿ ³", + "ç¤ ħ", + "ç£ ´", + "é¹ ©", + "é¾ ĭ", + "é¾ Į", + "è± ³", + "å£ ij", + "é» »", + "åļ ı", + "åļ ħ", + "è¹ ij", + "è¹ Ĵ", + "è¹ Ĭ", + "è Ł¥", + "èŀ ¬", + "èŀ µ", + "çĸ ĥ", + "èŀ ³", + "èŁ ij", + "åļ ĵ", + "ç½ ½", + "ç½ ¾", + "å¶ ·", + "é» ľ", + "é» Ŀ", + "é« ģ", + "é« Ģ", + "éķ ¡", + "éķ ¢", + "éķ £", + "éķ ¦", + "éķ §", + "éķ ©", + "éķ ª", + "éķ «", + "ç½ ħ", + "ç° Į", + "ç¯ ¾", + "ç¯ ¼", + "ç° ĸ", + "ç° ĭ", + "é¼ ¢", + "åĦ ¡", + "é¹ ª", + "é¼ ¾", + "çļ ¤", + "éŃ į", + "é¾ ł", + "ç¹ ĩ", + "è² ĺ", + "éĤ Ī", + "è² Ķ", + "èĩ Į", + "èĨ »", + "èĩ Ĩ", + "èĩ ĥ", + "é² ¼", + "é² ½", + "é³ Ģ", + "é³ ĥ", + "é³ ħ", + "é³ ĩ", + "é³ Ĭ", + "èŀ ½", + "çĩ ®", + "é¹ «", + "ç³ ľ", + "ç¸ »", + "çĻ į", + "éº ĭ", + "æĩ ij", + "æ¿ ¡", + "æ¿ ®", + "æ¿ ŀ", + "æ¿ ł", + "æ¿ ¯", + "è¹ ĩ", + "è¬ ĩ", + "éĤ ĥ", + "è¥ ģ", + "æª Ĺ", + "æ ĵĺ", + "åŃ º", + "éļ ³", + "å¬ ·", + "èŁ Ĭ", + "é¹ ¬", + "éį ª", + "éı Ĭ", + "é¬ Ī", + "é¬ ĥ", + "çŀ ½", + "éŀ ¯", + "éŀ ¨", + "éŀ «", + "éŀ §", + "éŀ £", + "èĹ ľ", + "èĹ ł", + "éĨ ª", + "è¹ Ļ", + "ç¤ ĵ", + "çĩ ¹", + "é¤ ®", + "çŀ ¿", + "æĽ Ľ", + "é¢ ¢", + "èº ĩ", + "è¹ ļ", + "èŁ Ľ", + "èŁ ª", + "èŁ ł", + "èŁ ®", + "é¹ ®", + "é» ł", + "é» Ł", + "é« ħ", + "é« Ĥ", + "éķ ¬", + "éķ Ń", + "éķ ¯", + "é¦ ¥", + "ç° Ł", + "ç° ª", + "é¼ ¬", + "éĽ ł", + "èī Ł", + "é³ İ", + "é³ ı", + "é³ IJ", + "çĻ ŀ", + "çĻ Ķ", + "ç³ ¨", + "è¹ ©", + "éİ ı", + "éĤ ĭ", + "é¬ ı", + "æĶ ī", + "éŀ ²", + "éŀ ´", + "èĹ ¿", + "èĺ §", + "èĺ ħ", + "éĨ ®", + "éĨ ¯", + "éħ ĥ", + "éľ ª", + "éľ Ń", + "éľ ¨", + "é» ¼", + "åļ ¯", + "è¹ °", + "è¹ ¶", + "è¹ ½", + "è¹ ¼", + "è¹ ´", + "è¹ ¾", + "è¹ ¿", + "èł ĸ", + "èł ĵ", + "èŁ ¾", + "èł Ĭ", + "é» ¢", + "é« ĭ", + "é« Į", + "éķ ²", + "ç± Ģ", + "é½ ģ", + "éŃ ij", + "èī ¨", + "é³ ĵ", + "é³ Ķ", + "é³ ķ", + "é³ Ĺ", + "é³ Ļ", + "éı ĸ", + "ç¾ ¸", + "㸠Ĩ", + "çĢ £", + "çĢ Ľ", + "è¥ ¦", + "è° ¶", + "è¥ ŀ", + "éª ¥", + "ç¼ µ", + "çĵ Ĵ", + "æĶ ĺ", + "èĺ ©", + "èĺ ĸ", + "éĨ ´", + "éľ °", + "éħ Ĩ", + "çŁ į", + "èº ħ", + "é¼ į", + "å· ī", + "é» ©", + "é» ¥", + "é» ª", + "éķ ³", + "éķ ´", + "é» §", + "çº Ĥ", + "çĴ º", + "é¼ ¯", + "èĩ ľ", + "é³ ľ", + "é³ Ŀ", + "é³ Ł", + "çį ¾", + "åŃ Ģ", + "éª §", + "ç ĵĺ", + "é¼ Ļ", + "éĨ º", + "ç¤ ´", + "é¢ ¦", + "æĽ ©", + "é³ ¢", + "éº Ŀ", + "å¤ Ķ", + "çĪ Ŀ", + "çģ ı", + "ç¦ ³", + "éIJ ¾", + "ç¾ ¼", + "èł ¡", + "èĢ ±", + "é¹ ³", + "æ° į", + "é¥ ķ", + "èº IJ", + "é« ij", + "éķ µ", + "ç© °", + "é¥ Ķ", + "é¬ »", + "é¬ Ł", + "è¶ ±", + "æĶ «", + "æĶ ¥", + "é¢ §", + "èº ľ", + "é¼ ¹", + "çĻ ¯", + "èł ²", + "èł ¹", + "èº ŀ", + "è¡ ¢", + "çģ ŀ", + "è¥ »", + "çº Ľ", + "é¬ £", + "æĶ ®", + "åĽ Ķ", + "é¦ ķ", + "æĪ Ĩ", + "çĪ ¨", + "é½ ī", + "äº į", + "å° ¢", + "å½ ³", + "åį ¬", + "æ® ³", + "ðł Ļ¶", + "æ¯ Į", + "éĤ ĺ", + "æĪ ĭ", + "åľ ¢", + "æ° ķ", + "ä¼ ĭ", + "ä» Ŀ", + "åĨ ®", + "æ° ¿", + "æ± Ī", + "æ° ¾", + "å¿ ī", + "å® Ħ", + "𬣠Ļ", + "è® ±", + "æī ŀ", + "åľ ²", + "åľ «", + "èĬ ı", + "èĬ ĥ", + "æľ ³", + "æľ ¸", + "ð¨ Ļ", + "ð¨Ļ ¸", + "éĤ ¨", + "åIJ Ĵ", + "åIJ ĸ", + "å± ¼", + "å± ¾", + "è¾ ¿", + "éĴ Ĩ", + "ä» ³", + "ä¼ £", + "ä¼ Ī", + "çĻ ¿", + "çĶ ª", + "éĤ ł", + "çĬ ´", + "åĨ ±", + "éĤ ¡", + "ð¬ĩ ķ", + "æ± ĭ", + "ä ľ", + "äľ £", + "è® »", + "𬣠ŀ", + "åŃ ĸ", + "ð¬ĺ ĵ", + "çº ©", + "çİ Ĵ", + "çİ ĵ", + "çİ ĺ", + "çİ ļ", + "åĪ ¬", + "ð«Ń Ł", + "åĿ ľ", + "åĿ ī", + "æī ½", + "ð«Ń ¢", + "åĿ ĭ", + "æī º", + "㧠ij", + "æ¯ IJ", + "èĬ °", + "èĬ £", + "èĭ Ĭ", + "èĭ ī", + "èĬ ĺ", + "èĬ ´", + "èĬ ł", + "ð« ĩ", + "ð«ĩ Ń", + "èĬ ¤", + "æĿ ķ", + "æĿ Ļ", + "æĿ Ħ", + "æĿ §", + "æĿ ©", + "å° ª", + "å° ¨", + "è½ ª", + "ð«IJ Ħ", + "åĿ Ĵ", + "èĬ Ī", + "æĹ ´", + "æĹ µ", + "åij Ļ", + "ã ķ", + "ãķ ®", + "å² į", + "ð« µ", + "𫵠·", + "å² ł", + "å² ľ", + "åij ĩ", + "åĨ ı", + "è§ ĥ", + "å² Ļ", + "ä¼ ¾", + "ãij ĩ", + "ä¼ Ń", + "ä½ ĸ", + "ä¼ ²", + "ä½ ģ", + "é£ ı", + "çĭ ĥ", + "éĹ ¶", + "æ± §", + "æ± «", + "𣲠ĺ", + "𣲠Ĺ", + "æ² Ħ", + "æ² ĺ", + "ð¬ĩ Ļ", + "æ± Ń", + "ã³ ĩ", + "æ² ĩ", + "å¿ ®", + "å¿ ³", + "å¿ º", + "𬣠¡", + "ç¥ ĥ", + "è¯ ĩ", + "éĤ ²", + "è¯ İ", + "è¯ IJ", + "å± ĥ", + "ð« ¸", + "𫸠©", + "å² Ĭ", + "éĺ ½", + "ä¢ º", + "éĺ ¼", + "å¦ §", + "å¦ ĺ", + "ð¨ ļ", + "ð¨ļ ķ", + "çº ®", + "é© ²", + "ð«ĺ ľ", + "çº »", + "ð¬ĺ ĺ", + "ð«ĺ Ŀ", + "çº ¼", + "çİ ¤", + "çİ ŀ", + "çİ ±", + "çİ Ł", + "éĤ ½", + "éĤ ¿", + "åĿ ¥", + "åĿ °", + "åĿ ¬", + "åĿ ½", + "å¼ Ĩ", + "èĢ µ", + "ä¢ ¼", + "ð¦ Ń", + "ð¦Ń ľ", + "èĮ ĭ", + "èĭ §", + "èĭ ¾", + "èĭ ł", + "æŀ ħ", + "ãŃ İ", + "æŀ ĺ", + "æŀ į", + "çŁ ¼", + "çŁ »", + "åĮ ¼", + "𬨠Ĥ", + "ð¬Ģ ©", + "ð¬Ģ ª", + "æĹ ¿", + "æĺ Ħ", + "æĺ Ĵ", + "æĺ Ī", + "åĴ ī", + "åĴ ĩ", + "åĴ į", + "å² µ", + "å² ½", + "å² ¨", + "å² ŀ", + "å³ Ĥ", + "ã Ł", + "ãŁ ĥ", + "åĽ ·", + "𬬠©", + "éĴ IJ", + "éĴ Ķ", + "éĴ ĸ", + "çī ¥", + "ä½ ´", + "åŀ Ī", + "ä¾ ģ", + "ä¾ ¹", + "ä½ ¸", + "ä½ º", + "éļ ¹", + "ãij Ĭ", + "ä¾ Ĥ", + "ä½ ½", + "ä¾ ĺ", + "éĥ Ī", + "èĪ ł", + "éĥ IJ", + "éĥ ĥ", + "æĶ ½", + "èĤ Ń", + "èĤ ¸", + "èĤ ·", + "çĭ ī", + "çĭ Ŀ", + "é¥ ³", + "å¿ ŀ", + "çĤ Į", + "çĤ Ĩ", + "æ³ Ļ", + "æ² º", + "æ³ Ĥ", + "æ³ ľ", + "æ³ ĥ", + "æ³ ĩ", + "æĢ Ĭ", + "å³ ĥ", + "ç© ¸", + "ç¥ ĭ", + "ç¥ Ĭ", + "ð«į £", + "𬣠³", + "𬠩½", + "é¸ ¤", + "å¼ ¢", + "å¼ ¨", + "éĻ ij", + "𬮠¿", + "éĻ İ", + "𬯠Ģ", + "åį º", + "ä¹ ¸", + "å¦ Ń", + "å§ Ī", + "ð« °", + "ð«° Ľ", + "è¿ ³", + "åı ķ", + "𬳠µ", + "é© µ", + "𬳠¶", + "ä Į", + "äĮ ¹", + "é© º", + "ð«ł Ĭ", + "ç» ĭ", + "ç» IJ", + "çł ī", + "èĢ Ķ", + "ãĽ ĥ", + "çİ ¶", + "çı ĩ", + "çı ħ", + "ð¬į Ľ", + "çı ĭ", + "çİ ¹", + "çı Į", + "çİ ¿", + "éŁ ¨", + "åŀ ļ", + "åŀ ¯", + "åŀ Ļ", + "åŀ ²", + "åŁ ı", + "åŀ į", + "èĢ ĩ", + "é¿ į", + "åŀ İ", + "åŀ ´", + "åŀ Ł", + "åŀ ŀ", + "æĮ ĵ", + "åŀ µ", + "åŀ ı", + "æĭ ¶", + "èį ĸ", + "èį ģ", + "èį Ļ", + "èį Ľ", + "èĮ Ī", + "èĮ ½", + "èį Ħ", + "èĮ º", + "ð¬ľ ¬", + "èį ĵ", + "èĮ ³", + "𦠰", + "𦰠¡", + "èĮ Ľ", + "èį Ń", + "ãŃ ķ", + "æŁ ·", + "æŁ ĥ", + "æŁ Ĭ", + "æŀ ¹", + "æł IJ", + "æŁ ĸ", + "éĥ ļ", + "åī ħ", + "ä´ ĵ", + "è¿ º", + "åİ ĸ", + "çł Ĩ", + "çł ij", + "çł Ħ", + "èĢ ı", + "å¥ ĵ", + "ä ¶", + "ä¶ ®", + "è½ µ", + "è½ ·", + "è½ ¹", + "è½ º", + "æĺ º", + "𪠾", + "𪾠¢", + "æĺ ½", + "çĽ ·", + "åĴ ¡", + "åĴ º", + "æĺ ³", + "æĺ £", + "æĺ ¤", + "æĺ «", + "æĺ ¡", + "åĴ ¥", + "æĺ ª", + "èĻ ·", + "èĻ ¸", + "åĵ ĥ", + "å³ ĺ", + "èĢ ij", + "å³ Ľ", + "𪨠°", + "å³ Ĺ", + "å³ §", + "å¸ ¡", + "éĴ ĺ", + "ð«ĵ §", + "éĴ ľ", + "𬬠®", + "𬬠±", + "𬬠Ń", + "éĴ ª", + "éĴ ¬", + "éĴ Ń", + "çŁ §", + "ç§ ¬", + "ä¿ «", + "èĪ ģ", + "ä¿ ľ", + "ä¿ Ļ", + "ä¿ į", + "åŀ ķ", + "è¡ İ", + "èĪ £", + "å¼ ĩ", + "ä¾ ´", + "é¸ §", + "äı ¡", + "èĥ ł", + "ð¦ Ļ¶", + "èĥ Ī", + "èĥ ©", + "èĥ £", + "æľ ı", + "é£ IJ", + "è¨ Ħ", + "é¥ »", + "åº ¤", + "çĸ ¢", + "çĤ £", + "çĤ Ł", + "ã ¶", + "㶠²", + "æ´ Ń", + "æ´ ĺ", + "æ´ ĵ", + "æ´ ¿", + "ã³ ļ", + "æ³ ļ", + "æµ Ī", + "æµ ī", + "æ´ ¸", + "æ´ ij", + "æ´ ¢", + "æ´ Ī", + "æ´ ļ", + "æ´ º", + "æ´ ¨", + "æµ IJ", + "ã³ ĺ", + "æ´ ´", + "æ´ £", + "æģ Ķ", + "å® ¬", + "çª Ģ", + "æī Ĥ", + "è¢ Ĩ", + "ç¥ ı", + "ç¥ IJ", + "ç¥ ķ", + "åı ļ", + "éĻ §", + "éĻ ŀ", + "å¨ Ģ", + "å§ ŀ", + "å§ ±", + "å§ ¤", + "å§ ¶", + "å§ ½", + "æŀ ²", + "ç» ĸ", + "éª ĥ", + "ð¬ĺ ¡", + "𬳠½", + "ð¬ĺ ©", + "ð«Ħ §", + "å½ ĸ", + "éª ī", + "æģ Ŀ", + "çı ª", + "çı Ľ", + "çı ¹", + "çIJ Ĭ", + "çİ ¼", + "çı ĸ", + "ðª Ł", + "ðªŁ Ŀ", + "çı ½", + "çı ¦", + "çı «", + "çı Ĵ", + "ð¬į ¤", + "çı ¢", + "çı ķ", + "çı Ŀ", + "ð«Ń ¼", + "åŁ Ĺ", + "åŀ ¾", + "åŀ º", + "åŁ Ĩ", + "åŀ ¿", + "åŁ Į", + "åŁ ĩ", + "èİ °", + "èĮ Ŀ", + "ð¬ľ ¯", + "éĦ Ģ", + "èİ ¶", + "èİ Ŀ", + "äĵ ĸ", + "èİ Ļ", + "æł »", + "æ¡ ł", + "ð¬ Ĥ", + "ð¬Ĥ ©", + "æ¡ Ħ", + "æ¢ ł", + "æł ´", + "æ¢ ´", + "æł Ĵ", + "éħ İ", + "éħ ı", + "ð«ł Ĩ", + "çł µ", + "çł ł", + "çł «", + "çł ¬", + "ç¡ ģ", + "æģ §", + "ç¿ ĥ", + "éĥ ª", + "ð¨ IJ", + "ð¨IJ Ī", + "è¾ Ģ", + "è¾ ģ", + "ð¬ Į", + "ð¬Į Ĺ", + "åī ķ", + "èµ Ģ", + "åĵ ¢", + "æĻ ħ", + "æĻ Ĭ", + "åĶ Ŀ", + "åĵ ³", + "åĵ ±", + "åĨ Ķ", + "æĻ Ķ", + "æĻ IJ", + "çķ ĸ", + "èļ Ħ", + "èļ Ĩ", + "ð« ij", + "ð«ij ¡", + "å¸ ±", + "å´ ģ", + "å³ ¿", + "𪨠¶", + "å´ Ħ", + "å¸ ¨", + "å ´Ģ", + "èµ Ĩ", + "𬠬¸", + "éĴ ·", + "𬬠»", + "𬬠¹", + "𬬠¿", + "ð¬Ń ģ", + "çľ ļ", + "çĶ ¡", + "ç¬ «", + "åĢ »", + "åĢ ´", + "èĦ ©", + "åĢ ®", + "åĢ ķ", + "åĢ ŀ", + "ð« ¢", + "ð«¢ ¸", + "åĢ ĵ", + "åĢ §", + "è¡ ĥ", + "èĻ Ĵ", + "èĪ Ń", + "èĪ ¯", + "èĪ ¥", + "çĵ ŀ", + "é¬ ¯", + "é¸ °", + "èĦ İ", + "æľ ĵ", + "èĥ ²", + "èĻ ĵ", + "é± ½", + "çĭ ´", + "å³ ±", + "çĭ »", + "çľ ¢", + "ð«Ĺ §", + "åĭ į", + "çĹ Ħ", + "çĸ °", + "çĹ ĥ", + "ç« ĺ", + "ç¾ ĸ", + "ç¾ ĵ", + "æ¡ Ĭ", + "æķ ī", + "çĥ ł", + "çĥ Ķ", + "çĥ ¶", + "çĥ »", + "ð¬Ĭ Ī", + "æ¶ į", + "æµ ¡", + "æµ Ń", + "æµ ¬", + "æ¶ Ħ", + "æ¶ ¢", + "æ¶ IJ", + "æµ °", + "æµ Ł", + "æµ Ľ", + "æµ ¼", + "æµ ²", + "æ¶ ĺ", + "æĤ Ī", + "æĤ ĥ", + "æĤ ¢", + "ð¬Ĵ Ī", + "å® §", + "çª ħ", + "çª Ĭ", + "çª İ", + "æī ħ", + "æī Ĩ", + "è¢ ª", + "è¢ Ĺ", + "è¢ ¯", + "ç¥ §", + "éļ º", + "åł ²", + "çĸ į", + "𨠺", + "𨺠Ļ", + "éĻ ´", + "ç ĥĿ", + "çł ®", + "ãĽ ļ", + "åĵ ¿", + "ç¿ Ģ", + "ç¿ Ĥ", + "åī Ł", + "𬳠¿", + "ð«Ħ ¨", + "ç» ¤", + "éª į", + "ð¬ĺ «", + "ä Ĥ", + "äĤ ®", + "çIJ İ", + "çı ¸", + "çı µ", + "çIJ Ħ", + "çIJ Ī", + "çIJ Ģ", + "çı º", + "æİ Ń", + "åł İ", + "åł IJ", + "åŁ ¼", + "æİ İ", + "åŁ «", + "åł Į", + "æĻ ¢", + "ð« ®", + "ð«® ĥ", + "æİ ŀ", + "åŁ ª", + "å£ ¸", + "ãĻ į", + "èģ į", + "èı Ŀ", + "èIJ ļ", + "èı ¥", + "èİ ¿", + "äĵ «", + "åĭ ļ", + "äĵ ¬", + "èIJ Ĩ", + "èı Ĥ", + "èı į", + "èı ¼", + "èIJ £", + "äĵ ¨", + "èı ī", + "äĵ Ľ", + "æ¢ ¼", + "æ¢ ½", + "æ¡ ²", + "æ¢ ¾", + "æ¡ ¯", + "æ¢ £", + "æ¢ Į", + "æ¡ ¹", + "æķ Ķ", + "åİ £", + "ç¡ Ķ", + "é¿ İ", + "ç¡ Ļ", + "ç¡ ļ", + "ç¡ Ĭ", + "ç¡ į", + "åĭ Ķ", + "ä´ ķ", + "é¾ ģ", + "éĢ ´", + "åĶ ª", + "åķ «", + "ç¿ Ī", + "ã «", + "ã« °", + "æĻ Ļ", + "çķ ¤", + "𬱠ĸ", + "è¶ ¼", + "è· Ĥ", + "èĽ ĥ", + "èļ ²", + "ð¬Ł ½", + "èļ º", + "åķ ´", + "äİ ĥ", + "å´ §", + "å´ Ł", + "å´ ŀ", + "å´ Ĵ", + "å´ Į", + "å´ ¡", + "éĵ ı", + "ð«ĵ ¯", + "ð«Ł ¹", + "éĵ ķ", + "ð«Ł ¼", + "éĵ ĸ", + "éĵ ĺ", + "éĵ ļ", + "éĵ ŀ", + "éĵ ¥", + "éĵ ´", + "çī »", + "çī ¿", + "ç¨ Ĩ", + "ç¬ ±", + "ç¬ ¯", + "åģ °", + "åģ ¡", + "é¸ º", + "åģ Ń", + "åģ ²", + "åģ ģ", + "ã ¿", + "ã¿ ł", + "éĦ ħ", + "åģ ĵ", + "å¾ Ľ", + "è¡ Ĵ", + "èĪ ³", + "èĪ ²", + "é¸ ¼", + "æĤ Ĩ", + "éĦ ĥ", + "çĵ »", + "ä Ŀ", + "äĿ Ļ", + "èĦ ¶", + "èĦ ŀ", + "èĦ Ł", + "äı ²", + "é± ¾", + "çĮ ĩ", + "çĮ Ĭ", + "çĮ Ħ", + "è§ ĸ", + "ðł ħ", + "ðłħ ¤", + "åº ±", + "åº ¼", + "åº ³", + "çĹ ĵ", + "ä´ Ķ", + "ç« «", + "åł ĥ", + "éĺ Į", + "ç¾ Ŀ", + "ç¾ ķ", + "çĦ Ĩ", + "çĥ º", + "çĦ Į", + "æ· ı", + "ð¬ĩ ¹", + "æ· Ł", + "æ· ľ", + "æ· ´", + "æ· ¯", + "æ¹ ´", + "æ¶ ´", + "ð¬į ¡", + "ã ¥", + "㥠Ħ", + "æĥ Ľ", + "æĥ Ķ", + "æĤ °", + "æĥ Ļ", + "å¯ ģ", + "éĢ Ń", + "𬤠ĩ", + "ð«į ¯", + "è¢ ¼", + "è£ Ī", + "ç¥ ²", + "𬤠Ĭ", + "ð«į ²", + "è° ŀ", + "èī ´", + "å¼ ¸", + "å¼ ¶", + "𬯠İ", + "éļ ĥ", + "å© ŀ", + "å¨ µ", + "å© ¼", + "åª ĸ", + "å© ³", + "å© į", + "å© Į", + "å© «", + "å© ¤", + "å© ĺ", + "å© ł", + "ð¬ĺ ¬", + "ð¬ĺ Ń", + "𬴠Ĥ", + "ð«ĺ ¦", + "ç» ¹", + "ð«Ł ħ", + "ð¬ĺ ¯", + "éª ķ", + "ð«ĺ §", + "çµ ľ", + "çı ·", + "çIJ ²", + "çIJ ¡", + "çIJ Ł", + "çIJ Ķ", + "çIJ Ń", + "åł ¾", + "åł ¼", + "æı ķ", + "ãĻ ĺ", + "åł §", + "åĸ Ĩ", + "åł ¨", + "å¡ ħ", + "åł ł", + "çµ ·", + "𪠣", + "𪣠»", + "ð¡ İ", + "ð¡İ ļ", + "è ijľ", + "æĥ İ", + "èIJ ³", + "èij Ļ", + "éĿ ¬", + "èij ´", + "èĴ ĩ", + "èĴ Ī", + "éĦ ļ", + "èĴ ī", + "èĵ ĩ", + "èIJ ©", + "èij °", + "èij İ", + "éĦ ij", + "èĴ İ", + "èij ĸ", + "èĴ Ħ", + "èIJ ¹", + "æ£ ¤", + "æ£ ½", + "æ£ «", + "æ¤ ĵ", + "æ¤ ij", + "ð¬ ĥ", + "ð¬ĥ Ĭ", + "é¹ Ģ", + "æ¤ Ĩ", + "æ£ ĵ", + "æ£ ¬", + "æ£ ª", + "æ¤ Ģ", + "æ¥ Ĺ", + "𬠷", + "𬷠ķ", + "çĶ ¦", + "éħ ¦", + "è§ Į", + "å¥ ¡", + "çļ ķ", + "ç¡ ª", + "æ¬ ¹", + "è© Ł", + "ð«IJ IJ", + "è¾ Į", + "æ£ IJ", + "é¾ Ĥ", + "𬠹", + "𬹠¼", + "é» ¹", + "çī ļ", + "çĿ İ", + "æĻ «", + "æĻ ª", + "æĻ ±", + "ð §", + "𧠿", + "𧿠¹", + "èĽ ij", + "çķ ¯", + "æĸ Ŀ", + "åĸ ¤", + "å´ ¶", + "åµ ģ", + "ð« ¶", + "𫶠ĩ", + "å´ ¾", + "åµ ħ", + "å´ ¿", + "åµ ļ", + "ç¿ Ļ", + "ð«ĸ ®", + "åľ Į", + "åľ IJ", + "èµ ij", + "èµ Ĵ", + "é¿ ı", + "éĵ ¹", + "ð¬Ń Ĭ", + "éĵ ½", + "𨱠ĩ", + "ð«ĵ ¶", + "éĶ Ĭ", + "éĶ į", + "éĶ İ", + "ð¬Ń İ", + "éĶ ĵ", + "çĬ ĩ", + "é¢ ĭ", + "ç¨ Į", + "çŃ Ģ", + "çŃ ĺ", + "çŃ ľ", + "çŃ ¥", + "çŃ ħ", + "åĤ ĥ", + "åĤ ī", + "ç¿ Ľ", + "åĤ Ĵ", + "åĤ ķ", + "èĪ ¾", + "çķ ¬", + "ð«ĸ ¯", + "èĦ ¿", + "èħ ĺ", + "ä IJ", + "äIJ ĥ", + "èħ Ļ", + "èħ Ĵ", + "𬱠Ł", + "é² ĥ", + "çĮ °", + "ð« Ľ", + "ð«Ľ Ń", + "çĮ ¯", + "ã º", + "㺠Ħ", + "é¦ ī", + "åĩ ĵ", + "éĦ Ĺ", + "ð« ·", + "ð«· ·", + "å» ĭ", + "å» Ĩ", + "éĦ Į", + "ç² ¢", + "éģ Ĩ", + "æĹ IJ", + "𬮠±", + "çĦ ŀ", + "ð¬Ĭ ¤", + "æ¬ »", + "𣠸", + "𣸠£", + "æº ļ", + "æº ģ", + "æ¹ Ŀ", + "æ¸ °", + "æ¹ ĵ", + "ã ´", + "ã´ Ķ", + "æ¸ Ł", + "æº ł", + "æ¸ ¼", + "æº ĩ", + "æ¹ £", + "æ¹ ij", + "æº ŀ", + "æĦ IJ", + "æĦ ĥ", + "æķ ©", + "çĶ ¯", + "æ£ ¨", + "æī Ĭ", + "è£ £", + "ç¥ ¼", + "å© »", + "åª Ĩ", + "åª ŀ", + "ãĽ ¹", + "åª ĵ", + "åª Ĥ", + "åª Ħ", + "æ¯ µ", + "çŁ ŀ", + "𬴠ĥ", + "ð«ĺ ¨", + "ç¼ Ĭ", + "ç¼ IJ", + "éª Ļ", + "çij ĥ", + "çij ĵ", + "çij ħ", + "çij Ĩ", + "ä´ ĸ", + "çij ĸ", + "çij Ŀ", + "çij Ķ", + "çij Ģ", + "𤠧", + "𤧠Ľ", + "çij ³", + "çij Ĥ", + "å¶ ħ", + "çij ij", + "éģ ĺ", + "é« ¢", + "å¡ ¥", + "åł ½", + "èµ ª", + "æij Ľ", + "å¡ Ŀ", + "æIJ Ĵ", + "æIJ Į", + "èĴ ±", + "èĴ ¨", + "èĵ ı", + "èĶ Ģ", + "èĵ ¢", + "èĵ Ĥ", + "èĴ »", + "èĵ £", + "æ¤ ¹", + "æ¥ ª", + "æ¦ ĥ", + "æ¦ ħ", + "æ¥ Ĵ", + "æ¥ ©", + "æ¦ ĩ", + "æ¤ ¸", + "æ¥ Ļ", + "æŃ ħ", + "𬠪", + "𬪠©", + "ç¢ ĥ", + "ç¢ ı", + "ð¬Ĵ Ķ", + "ç¢ Ī", + "äĥ ħ", + "ç¡ ¿", + "éĦ ł", + "è¾ Ĵ", + "𬨠İ", + "ð«IJ ĵ", + "é¾ Ĩ", + "è§ ľ", + "ä £", + "ä£ ĺ", + "æļ ķ", + "é¹ į", + "ð« «", + "ð«« ĩ", + "㬠Ĭ", + "æļ ħ", + "è· ±", + "èľ IJ", + "èľ İ", + "åµ ²", + "èµ Ĺ", + "éª ±", + "éĶ ĸ", + "ð«ĵ ¹", + "éĶ ĺ", + "éĶ ³", + "éĶ §", + "éĶ ª", + "ð¬Ń ļ", + "éĶ «", + "éĶ ¬", + "ð¬Ń Ľ", + "ç¨ ij", + "ç¨ Ļ", + "ä ħ", + "äħ Ł", + "ð¬ ķ", + "ð¬ķ Ĥ", + "çŃ »", + "çŃ ¼", + "çŃ ¶", + "çŃ ¦", + "çŃ ¤", + "åĤ º", + "é¹ İ", + "åĥ ĩ", + "èī ħ", + "èī ī", + "è° ¼", + "è² Ĩ", + "èħ ½", + "èħ ¨", + "èħ ¯", + "é² ī", + "é² Ĭ", + "é² Į", + "ä² Ł", + "𬶠ĭ", + "𬶠į", + "é² ı", + "éĽ Ĭ", + "çĮ º", + "é£ Ķ", + "è§ Ł", + "ð¦ Ŀ¼", + "é¦ Į", + "è£ Ľ", + "å» Ĵ", + "çĺ ħ", + "éĦ ĺ", + "é¹ Ĵ", + "éĦ ľ", + "éº Ģ", + "éĦ £", + "éĺ ĺ", + "ð«Ķ ¶", + "çħ ģ", + "çħ ĥ", + "çħ ´", + "çħ ĭ", + "çħ Ł", + "çħ ĵ", + "æ» ł", + "æº į", + "æº ¹", + "æ» Ĩ", + "æ» ī", + "æº ¦", + "æº µ", + "æ¼ ·", + "æ» §", + "æ» ĺ", + "æ» į", + "æĦ Ń", + "æħ ¥", + "æħ Ĩ", + "å¡ ±", + "ð« ĮĢ", + "è £¼", + "ç¦ ĭ", + "ç¦ Ķ", + "ç¦ ĺ", + "ç¦ Ĵ", + "è° «", + "é¹ Ķ", + "ð«ĸ ³", + "æĦ į", + "å« Ħ", + "åª ±", + "æĪ ¤", + "åĭ ł", + "æĪ £", + "ð«ĺ ª", + "ð«ĺ ¬", + "ç¼ ŀ", + "èĢ ¤", + "çij §", + "ð« ŀ", + "ð«ŀ ©", + "çij ¨", + "çij ±", + "çij ·", + "çij ¢", + "æĸ ł", + "æij ı", + "å¢ ķ", + "å¢ Ī", + "å¢ IJ", + "å¢ ĺ", + "æij ´", + "éĬ İ", + "ð¡ IJ", + "ð¡IJ ĵ", + "å¢ ļ", + "æĴ ĸ", + "𪠤", + "𪤠Ĺ", + "éĿ ½", + "éŀ ģ", + "èĶ Į", + "èĶ Ī", + "èĵ °", + "èĶ ¹", + "èĶ Ĭ", + "åĺ ı", + "æ¦ °", + "æ¦ ij", + "æ§ ļ", + "ð£ Ĺ", + "ð£Ĺ ĭ", + "æ§ ľ", + "æ¦ į", + "çĸ IJ", + "𬸠ĺ", + "éħ º", + "éħ ¾", + "éħ ²", + "éħ ´", + "ç¢ ¶", + "äĥ İ", + "ð¬Ĵ Ĺ", + "ç¢ ¨", + "ð¥ Ķ", + "ð¥Ķ ²", + "ç¢ ¹", + "ç¢ ¥", + "åĬ Ĥ", + "ð«ļ ĸ", + "ä´ Ĺ", + "å¤ ¥", + "çŀ į", + "é¹ ĸ", + "㬠İ", + "è· ½", + "èľ ¾", + "å¹ ĸ", + "å¶ į", + "åľ Ļ", + "𨱠ı", + "éĶ º", + "éĶ ¼", + "éĶ ½", + "ð¬Ń ¤", + "éĶ ¾", + "éĶ ¿", + "éķ ĥ", + "éķ Ħ", + "éķ ħ", + "é¦ Ŀ", + "é¹ Ļ", + "ç® ¨", + "ç® ĸ", + "åĬ Ħ", + "åĥ ¬", + "åĥ ¦", + "åĥ Ķ", + "åĥ İ", + "æ§ ĥ", + "ãĻ ¦", + "é² Ĵ", + "é² ķ", + "ð«ļ ķ", + "é² ĸ", + "é² Ĺ", + "é² ĺ", + "é² Ļ", + "𬶠IJ", + "𬶠ı", + "ð ©½", + "𩽠¾", + "å¤ IJ", + "çį į", + "é£ Ĺ", + "𬸠ļ", + "åĩ ĺ", + "å» ij", + "å» Ļ", + "çĺ Ĺ", + "çĺ ¥", + "çĺ ķ", + "é² Ŀ", + "éĦ «", + "çĨ ĩ", + "æ¼ ¹", + "æ¼ ĸ", + "æ½ Ĩ", + "æ¼ ¤", + "æ½ ©", + "æ¼ ¼", + "æ¼ ´", + "ã ½", + "ã½ ı", + "æ¼ Ī", + "æ¼ ĭ", + "æ¼ »", + "æħ ¬", + "çª ¬", + "çª Ń", + "ã ®", + "ã® ¾", + "𬤠Ŀ", + "è¤ ķ", + "ç¦ Ľ", + "ç¦ ļ", + "éļ ©", + "å« ķ", + "å« Ń", + "å« ľ", + "å« ª", + "ð¬ ĻĤ", + "ã »", + "ã» ¬", + "éº ¹", + "çĴ Ĩ", + "æ¼ ¦", + "åı ĩ", + "å¢ £", + "å¢ ¦", + "å¢ ¡", + "åĬ IJ", + "èĸ ģ", + "èķ °", + "èĶ ĥ", + "é¼ Ĵ", + "æ§ ±", + "é¹ Ŀ", + "ç£ ı", + "ç£ ī", + "æ® £", + "æħ Ń", + "éľ ħ", + "æļ µ", + "æļ ²", + "æļ ¶", + "è¸ ¦", + "è¸ £", + "äĹ ĸ", + "èĿ ĺ", + "èĿ ²", + "èĿ ¤", + "åĻ ĩ", + "å ĻĤ", + "åĻ Ģ", + "ç½ ¶", + "å¶ ²", + "å¶ ĵ", + "ãł ĩ", + "å¶ Ł", + "å¶ Ĵ", + "éķ Ĩ", + "éķ Ī", + "éķ ĭ", + "éķ İ", + "ð¬Ń ©", + "éķ ķ", + "ç¨ ¹", + "åĦ ĩ", + "çļ ŀ", + "çļ Ľ", + "ä´ ĺ", + "èī İ", + "èī ı", + "é¹ Ł", + "𩾠ĥ", + "é² ¦", + "é² ª", + "é² ¬", + "æ© ¥", + "è§ Ń", + "é¹ ł", + "é¹ ¡", + "ç³ ĩ", + "ç³ Ī", + "ç¿ ¦", + "é¹ ¢", + "é¹ £", + "çĨ Ľ", + "æ½ ĸ", + "æ½ µ", + "ã µ", + "ãµ IJ", + "æ¾ Ĥ", + "æ¾ Ľ", + "çij ¬", + "æ½ ½", + "æ½ ¾", + "æ½ ı", + "æĨ Ń", + "æĨ ķ", + "𬸠£", + "æĪ Ń", + "è¤ ¯", + "ç¦ ¤", + "ð«į ½", + "å« ½", + "éģ ¹", + "𬴠Ĭ", + "çĴ ¥", + "çĴ ²", + "çĴ Ĵ", + "æĨ Ļ", + "æĵ IJ", + "éĦ ¹", + "èĸ ³", + "éŀ Ķ", + "é» ĩ", + "ð¬ ŀ", + "ð¬ŀ Ł", + "èķ Ĺ", + "èĸ ¢", + "èķ ¹", + "æ© ŀ", + "æ© ij", + "æ© ¦", + "éĨ ij", + "è§ ±", + "ç£ ¡", + "ð¥ ķ", + "ð¥ķ ¢", + "ç£ ľ", + "è± ®", + "ð«Ł ¦", + "𬺠Ī", + "ð«ł ľ", + "é¹ ¾", + "èĻ ¤", + "æļ ¿", + "æĽ Į", + "æĽ Ī", + "㬠ļ", + "è¹ ħ", + "è¸ ¶", + "äĹ Ľ", + "èŀ Ĺ", + "çĸ ģ", + "ãł ĵ", + "å¹ ª", + "𪠩", + "𪩠ĺ", + "å¶ ¦", + "ð¬Ń ¬", + "𨱠ij", + "ð¬Ń ¯", + "é¦ ŀ", + "ç© Ħ", + "ç¯ ļ", + "ç¯ ¯", + "ç° ī", + "é¼ ½", + "è¡ ł", + "çĽ ¦", + "èŀ £", + "ç¸ ¢", + "é² Ń", + "é² ¯", + "é² °", + "é² º", + "é² ¹", + "ð«Ĺ ´", + "äº ¸", + "çĻ Ģ", + "çĺ Ń", + "𬸠¦", + "ç¾ ±", + "ç³ Ĵ", + "çĩ ĭ", + "çĨ »", + "çĩ Ĭ", + "çĩ ļ", + "çĩ ı", + "æ¿ ©", + "æ¿ ĭ", + "æ¾ ª", + "æ¾ ½", + "æ¾ ´", + "æ¾ Ń", + "æ¾ ¼", + "æĨ ·", + "æĨ º", + "æĩ Ķ", + "é» ī", + "å¬ Ľ", + "é¹ ¨", + "ç¿ ¯", + "ð«Ħ ·", + "çĴ ±", + "𤠩½", + "çĴ ¬", + "çĴ ®", + "é« ½", + "æĵ ¿", + "èĸ ¿", + "èĸ ¸", + "æª ij", + "æ« Ĩ", + "æª ŀ", + "éĨ ¨", + "ç ¹Ħ", + "ç£ ¹", + "ç£ »", + "çŀ «", + "çŀ µ", + "è¹ IJ", + "èŁ ı", + "ã ĺ", + "ãĺ İ", + "ð¬Ń ³", + "éķ ¤", + "ð¬Ń ¶", + "ð«Ķ į", + "éķ ¥", + "éķ ¨", + "ð¬Ń ¸", + "𨱠Ķ", + "ð¬Ń ¼", + "ð«Ķ İ", + "çŁ °", + "ç© Ļ", + "ç© ľ", + "ç© Ł", + "ç° ķ", + "ç° ĥ", + "ç° ı", + "åĦ ¦", + "éŃ ĭ", + "æĸ ¶", + "èī ļ", + "𬸠ª", + "è° ¿", + "ä² ł", + "𬶠Ł", + "é² ¾", + "𬶠ł", + "é² ¿", + "é³ ģ", + "é³ Ĥ", + "é³ Ī", + "é³ ī", + "çį ¯", + "äĹ ª", + "é¦ ĺ", + "è¥ ķ", + "è¥ ļ", + "𬶠¨", + "èŀ ±", + "çĶ ĵ", + "å¬ ¬", + "å¬ ¥", + "ð¦ Ī", + "ð¦Ī ¡", + "ð«Ħ ¸", + "çĵ Ģ", + "éĩ IJ", + "é¬ ¶", + "çĪ ĩ", + "éŀ ³", + "éŀ ®", + "ð¬Ł ģ", + "èĹ Ł", + "èĹ ¦", + "èĹ ¨", + "é¹ ²", + "æª «", + "é» ¡", + "ç¤ ŀ", + "ç¤ Į", + "ð¥ ĸ", + "ð¥ĸ ¨", + "è¹ ¢", + "è¹ ľ", + "èŁ «", + "äĹ ´", + "åļ ļ", + "é« ĥ", + "éķ ®", + "éķ ±", + "éħ Ĥ", + "é¦ §", + "ç° ł", + "ç° Ŀ", + "ç° °", + "é¼ «", + "é¼ ©", + "çļ ¦", + "èĩ ij", + "ä² ¢", + "é³ ij", + "é³ Ĵ", + "é¹ ±", + "é¹ ¯", + "çĻ Ĺ", + "ð¦ Ĵ", + "ð¦Ĵ į", + "æĹ ŀ", + "ç¿ ·", + "åĨ ģ", + "äİ ĸ", + "çĢ Ķ", + "çĢ į", + "çĢ Į", + "è¥ ľ", + "ä´ Ļ", + "ð¬Ļ Ĭ", + "åļ Ń", + "ã °", + "ã° Ģ", + "é¬ ·", + "éĨ Ń", + "è¹ ¯", + "èł ĭ", + "ç¿ ¾", + "é³ ĺ", + "åĦ ³", + "åĦ ´", + "é¼ Ĺ", + "𬶠Ń", + "𩾠Į", + "é³ ļ", + "é³ Ľ", + "éº ij", + "éº ĸ", + "èł ĥ", + "å½ Ł", + "å¬ ¿", + "é¬ Ĵ", + "èĺ ĺ", + "æ¬ Ĥ", + "é Ĩµ", + "é¢ ¥", + "çĶ Ĺ", + "ð¨ Ł", + "ð¨Ł ł", + "å· ĩ", + "éħ ħ", + "é« İ", + "çĬ ¨", + "𬶠®", + "ð¨ Ń", + "ð¨Ń ī", + "㸠Į", + "çĪ Ķ", + "çĢ ±", + "çĢ ¹", + "çĢ ¼", + "çĢ µ", + "è¥ «", + "åŃ ħ", + "éª ¦", + "ð¬Ļ ĭ", + "èĢ °", + "𤠫", + "𤫠ī", + "çĵ ĸ", + "é¬ ĺ", + "è¶ ¯", + "𬺠ĵ", + "ç½ į", + "é¼ ±", + "é³ ł", + "é³ ¡", + "é³ £", + "çĪ Ł", + "çĪ ļ", + "çģ Ī", + "éŁ Ĥ", + "ç³ µ", + "èĺ ¼", + "ç¤ µ", + "é¹ ´", + "èº Ķ", + "çļ Ń", + "é¾ ¢", + "é³ ¤", + "äº ¹", + "ç± ¥", + "é¼ ·", + "ð«ļ Ń", + "çİ ĥ", + "éĨ ¾", + "é½ ĩ", + "è§ ¿", + "èł ¼", + "× §", + "× ¤", + "× Ľ", + "×ķ× ª", + "× ¡", + "×Ļ× Ŀ", + "× ¦", + "× Ĵ", + "× ĺ", + "×ķ× ¨", + "× Ŀ", + "×ķ× ľ", + "× ĸ", + "๠Ĥ", + "ï º", + "ðŁ į", + "ðŁ IJ", + "×Ļ× ¨", + "ï »", + "ðŁ ij", + "ðĿ IJ", + "ðŁ ı", + "ðŁ Ķ", + "ðŁ Į", + "ðŁ İ", + "ðŁ ĵ", + "× Ł", + "ðĿ ij", + "×ķ× ĵ", + "ï ¦", + "Ġ× ķ", + "×ķ× ij", + "à¸Ń à¸ĩ", + "ðĿ ĺ", + "×Ļ× ª", + "ðĿ ķ", + "à¸Ĺ ีà¹Ī", + "Ø§Ø ¦", + "ðŁ ¤", + "×ķ× Ł", + "ر ÙĬ", + "×Ļ× ľ", + "ร ะ", + "า ย", + "ï ¯", + "ï ®", + "า ม", + "â ĩ", + "ðŁ ¥", + "ï Ń", + "ðĿ Ļ", + "×ķ× ł", + "á ½", + "Ġ× Ľ", + "ðŁ ļ", + "â ļ", + "ï §", + "×ij ר", + "×Ļ× ł", + "á ´", + "Ġ× Ĺ", + "á ¼", + "ðĿ Ĺ", + "Ġ× ¢", + "×Ļ× Ķ", + "ãģ£ ãģŁ", + "ãģĵ ãģ¨", + "á ¸", + "ÙĬ ÙĨ", + "ãģª ãģĦ", + "ا ع", + "ภ¨", + "à¹Ī à¸ĩ", + "×Ļ× ĵ", + "×ŀ ש", + "á Ī", + "׳ ×Ļ", + "×Ļ× ij", + "ï ¥", + "ðĿ ĵ", + "Ġ× Ļ", + "× ļ", + "ั à¸ĩ", + "â ĵ", + "ï ¤", + "ĠاÙĦ Ø£", + "า à¸ģ", + "à¹ī à¸Ļ", + "à¹Ģ ร", + "×ķ× Ŀ", + "á ¹", + "ภ¶", + "×Ļ× §", + "ภĭ", + "à¸Ħ ร", + "ภĺ", + "ั à¸ģ", + "ðŁ ķ", + "ÙĪ ÙĨ", + "à¸Ń ย", + "â Ĭ", + "ðĿ Ĵ", + "ĠاÙĦ ع", + "า à¸Ļ", + "×Ļ× Ł", + "ÙĦ ÙĬ", + "×Ļ× ©", + "à¸Ľ ระ", + "à¹Ģ à¸Ľ", + "Ġ× ł", + "×ķ× ¡", + "ภł", + "Ùħ ÙĨ", + "×ķ× ¢", + "×ķ× ŀ", + "â Į", + "ðŁ §", + "à¹ĩ à¸Ļ", + "ภį", + "ã İ", + "á µ", + "ĠاÙĦ س", + "×ķ× §", + "ห ล", + "ðŁ ĩ", + "â ı", + "ðŁ ¦", + "Ġ×Ķ ×ŀ", + "ÙĪ ا", + "Ġ× ª", + "ר ×IJ", + "à¸Ń à¸Ļ", + "ภ©", + "à¹Ī ว", + "×ķ× ¦", + "í Ĺ", + "ã Ħ", + "ï ¨", + "ï ¹", + "â İ", + "ï ²", + "ðĿ ļ", + "ð IJ", + "à¸Ħ ว", + "ห à¸Ļ", + "Ġ× ¨", + "ب ÙĬ", + "ร à¹Į", + "ر ا", + "Ø´ ر", + "×ķ× Ĺ", + "×ķ× ¤", + "×ķ× ©", + "×ķ× Ĵ", + "í Ŀ", + "â Ľ", + "à¸ķ ิ", + "à¹Ģ à¸ģ", + "ï ³", + "ï ±", + "à¸Ķ à¹ī", + "ë ¹", + "ï ¬", + "á ¿", + "ðŁ Ľ", + "ðĿ ĸ", + "à¹Īา à¸ĩ", + "ู à¹ī", + "Ġ×Ķ ×IJ", + "ĠاÙĦ ØŃ", + "פ ר", + "ÙĪ Ùħ", + "à¹Ģ ล", + "í ĸ", + "×Ļ× ¢", + "ì Ī", + "í ĵ", + "ðŁ ħ", + "á ł", + "à¸Ħว าม", + "à¸Ī ะ", + "׳ ×Ķ", + "Ġ× §", + "ภŁ", + "à¹ī à¸ĩ", + "ห ม", + "ت Ùħ", + "׾ ×Ļ", + "ÙĬ د", + "à¹Ī à¸Ļ", + "׊ר", + "ש ר", + "à¹Ģ à¸Ĺ", + "×ŀ ר", + "ë ĸ", + "ع ÙĦ", + "×ŀ ×¢", + "â ²", + "׾ ×Ķ", + "Ġ× ¤", + "à¸Ń à¸ģ", + "س ÙĦ", + "×Ļ× ŀ", + "ÙĤ ÙĬ", + "í İ", + "ت ØŃ", + "×Ļ× ¡", + "×Ļ× Ĺ", + "í Ľ", + "ï °", + "â ½", + "á ī", + "á Ĭ", + "á ¨", + "Ùĩ ا", + "Ġ׾ ×Ķ", + "×ķ× IJ", + "Ùħ ا", + "à¹īà¸Ń à¸ĩ", + "ر ب", + "ĠاÙĦ ج", + "×ŀ ×ĵ", + "Ùħ ÙĦ", + "ت ر", + "à¹Ģ à¸Ķ", + "ק ר", + "í ħ", + "ì ¼", + "ê ¿", + "ã Ī", + "á IJ", + "ðŁ Ĺ", + "ê ¦", + "á ĭ", + "ðĿ Ķ", + "à¹Ģà¸Ľ à¹ĩà¸Ļ", + "à¹ĥ ห", + "ม า", + "ว à¹Īา", + "ม ี", + "ี à¹ī", + "à¹Ħม à¹Ī", + "ÙĨ ÙĬ", + "Ø ¤", + "ร า", + "×ķ ×Ļ", + "ãĤĪ ãģĨ", + "ิ à¸Ķ", + "×Ļ× ¤", + "׊׾", + "ÙĤ د", + "à¹Ģ ส", + "×Ļ× ĺ", + "à¸ģ ล", + "ר ׼", + "×ķ× Ľ", + "×Ļ× Ľ", + "ë Ī", + "ë ĥ", + "ðŁ ĸ", + "á ħ", + "â ¼", + "ã ī", + "à¹Ħ à¸Ķà¹ī", + "ת ×Ļ", + "×Ļ× IJ", + "ĠاÙĦ Ø¥", + "à¸ł า", + "ร ิ", + "ÙĤ Ø©", + "ØŃ Ø¯", + "ê »", + "ì ±", + "ת ×Ĺ", + "ì º", + "â ĭ", + "á Ħ", + "á ¾", + "â µ", + "â ¾", + "ĠÙĪ اÙĦ", + "׳ ×ķ", + "Ù Ģ", + "ÙĬ ا", + "à¸ģ à¹ĩ", + "×ŀ ×Ķ", + "ãģĦ ãĤĭ", + "ع د", + "ĠاÙĦ ÙĨ", + "Ġ×Ķ ש", + "Ø ¦", + "ั à¹īà¸ĩ", + "ร ัà¸ļ", + "ÙĪ ÙĤ", + "ãģ§ ãģį", + "à¹Ģ à¸ŀ", + "׼ ׾", + "×ĺ ר", + "ั à¸Ķ", + "à¸Ń า", + "ì ¢", + "à¸Ń à¸ļ", + "à¸ķ ร", + "à¹Ģ à¸Ĭ", + "ì Ķ", + "ãģĹ ãģ¾", + "ë ģ", + "ë ķ", + "ðŁ Ļ", + "â Ĵ", + "á ¶", + "à¹ģ ล", + "ÙĨ ا", + "à¹ĥห à¹ī", + "à¹Ħ à¸Ľ", + "× £", + "ั ว", + "า à¸ĩ", + "×ĵ ר", + "×ij ׾", + "פ ×Ļ", + "Ġ× ĵ", + "ĠاÙĦ Ùģ", + "à¹Ģ à¸Ĥ", + "ש ×Ķ", + "×IJ ר", + "ë ¬", + "ãģ« ãģª", + "ÑĢ о", + "ว ิ", + "Ùħ ر", + "×IJ ת", + "Ùĥ ر", + "س ب", + "ÙĨ ت", + "ãģĹ ãģĦ", + "ا ج", + "à¸Ń รà¹Į", + "Ùĥ ÙĦ", + "س Ùħ", + "ส ิ", + "×Ļ× ¦", + "ë Ŀ", + "í ľ", + "ì ī", + "á Ĩ", + "Ùĩ Ùħ", + "à¸Ļ ีà¹ī", + "ãģĤ ãĤĭ", + "ãģĦ ãģ¦", + "س ÙĬ", + "׾ ×IJ", + "د ر", + "ãģ ļ", + "ÙĪ ج", + "ĠاÙĦ Ø®", + "ص ر", + "í ı", + "à¹īา à¸ĩ", + "ุ à¸Ķ", + "×ķ× ĺ", + "×ij ×¢", + "í Ĩ", + "à¸Ĭ า", + "ร ม", + "ש ×ŀ", + "×ŀ ס", + "ê ´", + "ì ´", + "ë ľ", + "ì ¿", + "ì ©", + "ë »", + "â ¤", + "ðŁ Ĩ", + "á Į", + "á ķ", + "Ø° ا", + "à¸Ĺ ำ", + "à¸ķ à¹Ī", + "ĠاÙĦ ÙĤ", + "ÙĦ Ùĥ", + "ู à¹Ī", + "à¸Ħ ุ", + "ÙĬ Ùħ", + "׳ ×Ļ×Ŀ", + "ืà¹Ī à¸Ń", + "ÙĪ ع", + "ãĤ ĩ", + "ا ÙĤ", + "Ġ×ij ×¢", + "à¹Ģ ม", + "ج Ùħ", + "á» «", + "ãģĵãģ¨ ãģĮ", + "ب د", + "×ķ× Ķ", + "ש ׾", + "Ùĩ ر", + "à¹Ģ à¸Ļ", + "ãģ ¹", + "í ĭ", + "ì »", + "ì ½", + "ë Ń", + "ì Į", + "í Ģ", + "ë Į", + "ë º", + "ã Ĭ", + "à¹ĥ à¸Ļ", + "Ġ× Ĵ", + "๠Ĩ", + "à¸Ī าà¸ģ", + "ว ย", + "à¹ĥ à¸Ĭ", + "à¸ĩ าà¸Ļ", + "ĠاÙĦ Ø´", + "ا ØŃ", + "à¹īา à¸Ļ", + "ืà¹Ī à¸Ńà¸ĩ", + "×IJ ×Ļ", + "ب ÙĦ", + "ãģ¨ æĢĿ", + "׳ ס", + "ãģ¾ ãģĽ", + "Ùĥ ÙĨ", + "×¢ ר", + "ĠاÙĦ د", + "ש ת", + "í ŀ", + "Ùħ س", + "ص ÙĦ", + "×ķ׳ ×Ķ", + "ار Ø©", + "ÙĦ Ùħ", + "ส ม", + "Ø£ ÙĨ", + "ת ר", + "×IJ ×ŀ", + "ع ب", + "Ø® ت", + "ãĤ ĥ", + "ì ¡", + "ì £", + "ив а", + "ส ั", + "ึ à¸ģ", + "ì ¸", + "ë Ĩ", + "алÑĮ н", + "ì ³", + "ì į", + "ê ¼", + "ê ½", + "ì ı", + "ã Į", + "ã ı", + "ï ©", + "ê ª", + "á İ", + "Ġ× ĸ", + "à¸ģ ัà¸Ļ", + "×Ļ ×ķ", + "à¸Ħ à¸Ļ", + "׳ ×ķת", + "à¸ľ ูà¹ī", + "à¹ĥ à¸Ī", + "ãģĦ ãģŁ", + "Ùģ ر", + "×ĺ ×Ļ", + "צ ×Ļ", + "ãĤĤ ãģ®", + "ĠاÙĦ ص", + "ãģ¾ãģĽ ãĤĵ", + "د Ø©", + "×ij ×Ļ", + "ĠاÙĦ ر", + "Ġ×ŀ ×IJ", + "ส ำ", + "à¹Ģ ห", + "ع ر", + "ãģª ãģı", + "à¸ģร ะ", + "×ij ×ĵ", + "à¹Ģ à¸Ī", + "×Ļ× ļ", + "×Ĺ ×Ļ", + "ÙĬ ع", + "ש ×ij", + "ÙĨ Ø©", + "ÙĪ ض", + "ÙĦ Ùģ", + "ÙĢ ÙĢ", + "פ ×¢", + "í Ī", + "×ŀ ק", + "ภIJ", + "ØŃ Ø©", + "ا ص", + "Ñĭв а", + "à¸Ħ ม", + "ว ั", + "à¸Ľ ล", + "ì Ł", + "í ļ", + "ë ´", + "ë ij", + "ë ī", + "ë ĩ", + "ì ¨", + "ë ±", + "ë İ", + "â ¬", + "á ¥", + "á Ĺ", + "á Ľ", + "á į", + "Å ©", + "à¸Ķ ี", + "ô i", + "Ġ× ¡", + "׾ ×ķ", + "á»Ŀ i", + "à¸Ħุ à¸ĵ", + "â y", + "à¸Ļ า", + "×Ĺ ×ĵ", + "×ĵ ×Ļ", + "ห า", + "ج ÙĦ", + "à¹Ģ ว", + "ãĤĩ ãģĨ", + "Ùħ Ø©", + "ĠاÙĦ Ùĥ", + "Ġ×Ķ ×¢", + "ج ر", + "×ĸ ר", + "ا Ø·", + "׼ ת", + "×ķ׳ ×Ļ×Ŀ", + "ØŃ Ùħ", + "ê ¶", + "ر Ùĥ", + "Ġ׾ ×¢", + "×ķ× ĸ", + "ส ร", + "צ ׾", + "Ø ¢", + "ا ست", + "à¹Ī ม", + "Ø® ر", + "צ ×¢", + "×Ļר ×ķת", + "اد Ø©", + "Ø´ ار", + "×ŀ ×Ĺ", + "í Ĵ", + "à¹Ģร ีย", + "׊ק", + "Ø§Ø «", + "ร à¸ĩ", + "à¹Ģ à¸ķ", + "à¸Ī ำ", + "ภĿ", + "à¹Īา ย", + "à¸Ħ ล", + "ÙĤ ÙĪ", + "иÑĩеÑģ к", + "à¸ĵ à¹Į", + "ั ย", + "Ùħ ع", + "ë ¨", + "ë ¿", + "ë ®", + "ï ´", + "ì ¥", + "ì «", + "ë µ", + "á ¡", + "â į", + "ð ĵ", + "â °", + "à¸Ĥ à¸Ńà¸ĩ", + "Ù ĭ", + "à¸ģ ัà¸ļ", + "ãģ® ãģ§", + "à¹ī ว", + "à¸Ńย à¹Īาà¸ĩ", + "ãģ Ń", + "á»ĩ t", + "à¸ķ à¹īà¸Ńà¸ĩ", + "×ŀ ×Ļ", + "à¹ģ à¸ļ", + "×Ĵ ר", + "ÙĪ Ùģ", + "ÙĤ ÙĦ", + "à¸łà¸² à¸ŀ", + "ר ×Ļ", + "ล า", + "ÙĬ س", + "Ġ× ¦", + "ÙĬ Ùģ", + "Ġ× ĺ", + "à¸ľ ล", + "á ng", + "ร ว", + "Ġ×ŀ ש", + "×IJ ×ķת", + "×ĸ ×Ķ", + "ู à¸ģ", + "à¸Ļ ัà¸ģ", + "اÙĨ ÙĬ", + "د ا", + "ãģ ³", + "׼ ף", + "ãĤī ãĤĮ", + "ãĤĮ ãģ°", + "ת ק", + "ú c", + "ÙĪ ز", + "×Ļר ×Ķ", + "Ġn gh", + "án h", + "Ġ×ķ ×IJ", + "á» ħ", + "ส ุà¸Ķ", + "ë į°", + "ا ض", + "اÙĦ ÙĬ", + "ب ار", + "ع Ùħ", + "à¸ļ า", + "ت ج", + "à¸ŀ ร", + "×ķר ×Ķ", + "ả ng", + "Ø® ÙĦ", + "ภī", + "ắ c", + "ש ×Ļ×Ŀ", + "í Ķ", + "Ùģ س", + "×Ļ× Ĵ", + "п ÑĢ", + "ĠاÙĦ Ø«", + "س Ø·", + "ร ูà¹ī", + "ีà¹Ī ย", + "à¸Ń à¸Ķ", + "ãģª ãĤĬ", + "×Ĵ ×ĵ", + "ãģĦ ãģ¾ãģĹãģŁ", + "ס ק", + "Ø® ص", + "la ÅŁ", + "ен но", + "ب ØŃ", + "ส à¸Ļ", + "ภ®", + "ר×IJ ש", + "Ùħ ÙĪ", + "دÙĬ د", + "ษ า", + "×ķ× ļ", + "ãĥ§ ãĥ³", + "à¸ķ ุ", + "Ġê µ", + "ĠÑģв о", + "צ ×ij", + "à¸Ń ม", + "à¸Ľ ร", + "ت ع", + "×Ķ ת", + "اÙħ ÙĦ", + "×ŀ ׳", + "ç ¶ļ", + "ภ¤", + "í į", + "ë ĺ", + "ë ¤", + "ì ij", + "â ´", + "ã ĭ", + "Ġب اÙĦ", + "á»ģ u", + "ĠاÙĦ ÙĦ", + "à¸ķ ัว", + "Ø° Ùĩ", + "ึ à¸ĩ", + "à¹ĥà¸Ĭ à¹ī", + "á»ĵ ng", + "à¸Ļ ั", + "ม าà¸ģ", + "ãĥ Ł", + "×ŀ ×ķ", + "à¸Ĺ ย", + "á»Ļ i", + "Ạ±", + "ả o", + "à¹Ĥ à¸Ķ", + "×IJ ׾", + "ส าม", + "ÙĪ ب", + "à¸Ĺ ุ", + "ย ัà¸ĩ", + "×¢ ת", + "×ķ׳ ×ķת", + "à¸Ĥ ึ", + "à¸Ĥึ à¹īà¸Ļ", + "à¸ģ à¹Ī", + "Ạ«", + "á»ij c", + "ãģĹ ãĤĩãģĨ", + "á»ĭ ch", + "Ġ×IJ ×ķת", + "Ġש ×IJ", + "׼ ×ķ׾", + "á»Ļ c", + "ع Ø©", + "à¸Ĺ ี", + "à¹Ģ à¸Ń", + "Ùĥ ت", + "ãģ »", + "Ạ»", + "ìĹ ħ", + "à¸Ń à¸Ńà¸ģ", + "اÙĨ ت", + "à¹Ħ ร", + "Ġ×IJ ×Ĺר", + "Ø· ر", + "ÙĨ د", + "ื à¹īà¸Ń", + "Ø· ÙĦ", + "×IJ ×Ķ", + "uy ên", + "í ĸī", + "×ij ×Ķ", + "à¸Ħ à¹Ī", + "à¸Ĭ à¹Īว", + "ãģĤãĤĬ ãģ¾ãģĻ", + "ÙĬ ب", + "ק ׾", + "ãĥ Ļ", + "Ä ©", + "س ر", + "า ว", + "ãĤ ±", + "à¸ļ ริ", + "ר ×Ĵ", + "á»ĥ u", + "ØŃ Øª", + "×ķ×ŀ ×Ļ", + "ب ÙĨ", + "êµ IJ", + "ÄŁ u", + "ãģª ãĤĵ", + "×ij ק", + "Ġפ ר", + "ắ n", + "ØŃ ÙĦ", + "×ij ×Ĺ", + "ấ u", + "×ij ×ķ×ĵ", + "ãĥ ¯", + "Ġ׾ ק", + "ั à¸į", + "à¸ŀ ิ", + "×Ĺ ×Ķ", + "×ĸ ׼", + "ãĥ¼ãĥ ł", + "ÑĤ елÑĮ", + "×ŀ ×Ļ×ĵ", + "ÙĬ Ø®", + "Ạ³", + "ت ص", + "à¸ĺ ิ", + "è¾ ¼", + "ì ĵ", + "Ùĥ Ø©", + "ÙĤ ب", + "à¸Ħ à¹Į", + "à¹īา ย", + "à¸ĵ ะ", + "า ะ", + "ë Ĵ", + "ê ¾", + "ë ·", + "ì ĩ", + "ê º", + "ì ģ", + "ë Ģ", + "ì ¾", + "ë ½", + "ë ļ", + "ì Ń", + "ì İ", + "á ij", + "ë Ĺ", + "ê Ĵ", + "à ¡", + "à ¬", + "ðIJ Į", + "ã ĩ", + "ðĿ Ħ", + "Ġ׾ ×IJ", + "ãģ¨ ãģĦãģĨ", + "Ġn hi", + "×Ļ ×ķת", + "Ġש ×Ķ", + "à¹ģล à¹īว", + "Æ°á»Ľ c", + "à¸Ķà¹ī วย", + "à¸Ĺ าà¸ĩ", + "׳ ת", + "פ ת", + "à¹ģ à¸ķà¹Ī", + "Æ° ng", + "à¸Ńย ูà¹Ī", + "à¹ī ำ", + "Ġ×IJ ׾", + "Ùĥ Ùħ", + "ấ p", + "ล à¸ĩ", + "ãģŁ ãĤģ", + "×Ĵ ׾", + "ห ร", + "ĠÑĢ е", + "à¹Ģà¸Ĥ à¹īา", + "ÙĤ ر", + "Ġ×Ķ ס", + "ÙĪ ÙĬ", + "สาม าร", + "สามาร à¸ĸ", + "Äĥ n", + "à¸Ń ี", + "פ ×ķ", + "×Ļ׳ ×ķ", + "ว ัà¸Ļ", + "ặ c", + "íķ Ļ", + "×ŀ ת", + "ê u", + "Ạ¹", + "Ùģ ÙĬ", + "×ŀ צ", + "à¸Ħ า", + "ãģĿ ãģĨ", + "ãĢ ħ", + "ا ز", + "ا Ùĩ", + "ר ×Ļ×Ŀ", + "ấ n", + "ห าร", + "ạ t", + "ÙĨ Ùĩ", + "à¹Ģ à¸Ħร", + "ج Ùĩ", + "׼ ×Ļ", + "ắ t", + "à¸Ħ à¹īา", + "ر Ø©", + "ãĥ ı", + "Ùĥ ÙĪÙĨ", + "ứ ng", + "Ġìļ °", + "ย à¹Į", + "à¹Īว à¸Ļ", + "à¸ģ ำ", + "Ø« ر", + "Ñģ и", + "ĠاÙĦ Ø·", + "Ġ×Ķ צ", + "ĠØ ·", + "ĠاÙĦ ÙĪ", + "ê¹ Į", + "ØŃ ÙĬ", + "ار ات", + "à¹Ģ à¸ĭ", + "ب ا", + "г ÑĢ", + "ร ี", + "ืà¸Ń à¸Ļ", + "ع ت", + "ÙĤ اÙĦ", + "د Ùħ", + "Ø ¡", + "Ġ×ŀ ק", + "×ĵ ×Ļ×Ŀ", + "×¢ ׾", + "ãģ Ĵ", + "ëĭ ĺ", + "×¢ ×Ķ", + "Ġìĸ ´", + "Ñģ ÑĮ", + "ÙĤ Ø·", + "ãĥ Ľ", + "èĢĥ ãģĪ", + "à¹ģ à¸Ļ", + "ÙĪ ات", + "â u", + "ĠìĤ¬ ëŀ", + "ห ว", + "ĠاÙĦØ£ Ùħ", + "Ġ×Ķ ×ŀש", + "ب ÙĪ", + "à¸Ĭ à¸Ļ", + "ãĤĵ ãģ§ãģĻ", + "ว à¸Ļ", + "à¸ģร รม", + "×ŀ ×ķ×ĵ", + "Ùĥ اÙĨ", + "×ķ× £", + "ол ог", + "ت ÙĨ", + "à¸ķ à¹Į", + "ê² ĥ", + "ר ×ĺ", + "ừ ng", + "×ķ×ij ×Ķ", + "Ùħ ØŃ", + "ĠÐ §", + "פ ×Ĵ", + "ส à¸ĸ", + "ãģĭ ãĤĬ", + "ını z", + "à¹Ģ ย", + "ãĥ¼ ãĥ³", + "ãģĬ ãĤĬ", + "פ ש", + "ิ à¸ķ", + "Ø· ÙĨ", + "×Ļת ×Ļ", + "×IJ ׳", + "ç ek", + "ì ª", + "×ŀ ×ij", + "ศ า", + "ãĤ¹ ãĤ¿", + "à¸ļ ุ", + "×ĵ ×ijר", + "ãģĦ ãģı", + "ส ะ", + "à¹Ģ หล", + "ิ à¸ĩ", + "à¸ŀ ัà¸Ļ", + "ãģĦ ãģŁãģł", + "ãĤĤ ãĤī", + "à¹ī ม", + "ãģĵãģ¨ãģĮ ãģ§ãģį", + "าร à¹Į", + "ุ à¸ĩ", + "í ij", + "ì ¯", + "ë ¼", + "í Ĥ", + "ì ·", + "ê ¡", + "á ı", + "á Ĵ", + "ðĿ ľ", + "á ©", + "ðŁ Ħ", + "ðIJ ¤", + "Ġש ׾", + "Ġ×ŀ ×Ķ", + "à¹ģล ะ", + "Ġ׼ ׾", + "Ạ½", + "á»Ļ ng", + "Ø° ÙĬ", + "л е", + "× ¥", + "ãģª ãģ©", + "ĠÙĪ Ø£", + "หà¸Ļ à¹īา", + "ãģ¾ ãģ§", + "à¸ķà¹Ī à¸Ń", + "à¸Ĺ ัà¹īà¸ĩ", + "ãģł ãģij", + "à¹ģà¸ļ à¸ļ", + "à¹Ģร า", + "פ ׾", + "ãģŁ ãģĦ", + "à¹Ģล ย", + "ãģ£ãģ¦ ãģĦãĤĭ", + "ế p", + "ึ à¹Īà¸ĩ", + "ê ´Ģ", + "ê³ Ħ", + "׼ ×ķ", + "à¹Ģร ืà¹Īà¸Ńà¸ĩ", + "ק ×Ļ", + "êµ Ń", + "פ ס", + "ت ÙĬ", + "ãĥ Ħ", + "Ġ×Ķ ×Ĺ", + "г и", + "ר×IJ ׾", + "×ŀ ׾", + "ĠØ£ ÙĬ", + "Ġع ÙĦÙĬ", + "ãģĭ ãģ£ãģŁ", + "ש ×Ļ", + "д Ñĥ", + "×ŀ ף", + "׳ ×ĺ", + "׳ ×Ļת", + "mi ÅŁ", + "׼ ×Ŀ", + "Ġ×ij ר", + "Ġ׾ ×ij", + "ĠÐ Ľ", + "ç e", + "×ķ׳ ×Ļ", + "ãĤĪãģĨ ãģ«", + "פ ×ķר", + "ãĥ į", + "Ùĥ ÙĬ", + "×Ĺ ×ª", + "Ùģ ÙĦ", + "Ġ×Ķ ק", + "Ġ×Ķ ×ij", + "Ġ×ŀ ס", + "à¹Īา à¸Ļ", + "п еÑĢ", + "à¹Īา ว", + "Ġ×ij ×IJ", + "ĠÙĪ Ùĩ", + "à¸Ļ ำ", + "Ġ×ij ש", + "׳ ק", + "ãģ© ãģĨ", + "ש ×ķת", + "×ĵ ×Ķ", + "à¹Ģ à¸ļ", + "ÙĨ س", + "Ġìļ° 리", + "ส à¹Īวà¸Ļ", + "ล ัà¸ĩ", + "ج ز", + "Ġ×Ĺ ×Ļ", + "Ùĥ ثر", + "ล ะ", + "Ùĩ د", + "ĠÙĪ ب", + "اÙĦ Ùħ", + "à¹ģ ม", + "Æ¡ i", + "Ġ×ij ×Ĺ", + "ữ a", + "à¹Ģà¸Ĺ ศ", + "à¸ķ ัà¹īà¸ĩ", + "ог да", + "׾ ק", + "د د", + "สร à¹īาà¸ĩ", + "à¸Ĭ ี", + "Ùģ ض", + "à¹ģ ห", + "uy á»ĩn", + "ร ัà¸ģ", + "á»ĩ m", + "ส า", + "פ ק", + "ีย à¸ĩ", + "à¸ķ à¹Īาà¸ĩ", + "à¸Ħร ัà¹īà¸ĩ", + "ØŃ ÙĤ", + "à¹Ģ à¸Ńà¸ĩ", + "ائ ÙĬ", + "×ĺ ×¢", + "اÙĦ Ø©", + "ิ à¹Īม", + "ãĤ ½", + "د Ùī", + "Ġר ×IJ", + "ãģ£ ãģ¨", + "ãĥĥ ãĥĹ", + "ÙĬر Ø©", + "ê± ´", + "×ŀ ×IJ", + "×ķ ×ķ", + "ب ع", + "ãģ ²", + "ร าย", + "×ĵ ×Ŀ", + "ت Ùģ", + "à¸ķ à¸ģ", + "ạ ng", + "ãĤĴ è¦ĭ", + "à¸Ĭ ั", + "Æ°á» Ł", + "Æ°á»Ł ng", + "ج ب", + "×ķ×ŀ ר", + "ĠìĤ¬ëŀ Į", + "ó ng", + "ร ั", + "Ġ×Ķ ×ĸ", + "ר צ", + "Ġ×Ĺ ×ĵ", + "Ø° ÙĦÙĥ", + "×ķר ×Ļ", + "ãģ¡ ãĤĥ", + "Ùģ ع", + "Ġ׾ צ", + "á i", + "à¹ĩ à¸ļ", + "ãģ İ", + "à¸ģ ิ", + "ạ c", + "ë© °", + "ãģª ãĤĭ", + "×ķ׾ ×Ŀ", + "à¹ģ à¸Ĺ", + "×ķ× ¥", + "м еÑĤ", + "ü ÅŁ", + "ÑĢ Ñı", + "ภĴ", + "ÑģÑĤ оÑı", + "ع ÙĪد", + "Ùħ ار", + "Ø· Ø©", + "à¸ŀ ื", + "к ÑĢ", + "à¹ģ à¸ģ", + "à¹Ĥ รà¸ĩ", + "×ij ×Ļ×ĺ", + "ê² ł", + "×ķ׾ ×Ķ", + "ØŃ Ø±", + "ืà¹Ī à¸Ńà¸Ļ", + "×ķ×ij ר", + "׊ש", + "ãĥķãĤ ¡", + "×ŀ ×ĺ", + "ú t", + "Ġd ön", + "ắ ng", + "ëł ĩ", + "ẳ ng", + "ว à¸ģ", + "ص د", + "Ø® Ø·", + "à¸Ń ั", + "ãĤı ãĤĮ", + "سÙĦ اÙħ", + "à¹Ģร à¹ĩ", + "×Ļש ×Ļ", + "ج اÙĦ", + "ãģij ãĤĭ", + "à¸Ĭา à¸ķิ", + "ÙĪا ÙĤ", + "à¹Ĥ à¸Ļ", + "ãģ¦ ãģĹãģ¾", + "اع Ø©", + "ãĤŃ ãĥ£", + "à¸į า", + "ÙĦا ÙĤ", + "ิ à¸ģ", + "ĠÑģ ов", + "ÑĢаРº", + "×Ļ׳ ×Ļ", + "ü ÄŁ", + "Ã¼ÄŁ ü", + "ק ×ij", + "à¹Ī à¸Ńà¸ĩ", + "Ġger çek", + "à¸Ĺ ั", + "ов аниÑı", + "×ŀ ׼", + "س Ø©", + "×Ļ× £", + "le ÅŁ", + "Ùħ ؤ", + "ĠìĿ ĺ", + "à¸IJ าà¸Ļ", + "ĠÑģ об", + "Ġêµ Ń", + "×¢ צ", + "з в", + "ส à¸ĩ", + "ز ÙĦ", + "ãģı ãĤĮ", + "и ÑĢÑĥ", + "ت Ø£", + "п олн", + "ìĺ Ģ", + "ÙĨ Ø´", + "׼ ×IJ", + "Ùħ Ø´", + "à¸Ķ à¹Į", + "ÙĪ ÙĬÙĦ", + "à¹ģ à¸Ĥ", + "ãģ£ãģ¦ ãģĹãģ¾", + "но ÑģÑĤ", + "в л", + "Ùħ ÙĤ", + "را ج", + "å¤ ī", + "ë Ľ", + "â ¸", + "ì IJ", + "à »", + "á ļ", + "â »", + "ê Ļ", + "â §", + "ð Ĵ", + "ðĿ ĩ", + "Ġ×IJ ת", + "ĠÙĦ ÙĦ", + "ĠØ£ ÙĨ", + "Ġ×ķ ×Ķ", + "ãģ« ãģ¯", + "Ġ×Ļ ש", + "ت Ùĩ", + "ÃŃ nh", + "ÙĬ ات", + "Ġ×ij ×ŀ", + "à¸Ļั à¹īà¸Ļ", + "à¸Ļ à¹īำ", + "Ãł o", + "à¸ķ าม", + "ãģ® ãģ¯", + "d ır", + "Ġn ghi", + "ặ t", + "×ŀ ×Ļ×Ŀ", + "ãģ¦ ãģĦãĤĭ", + "Ġ×ij ת", + "หร ืà¸Ń", + "Ġس ÙĬ", + "ãģª ãĤī", + "à¹Ĥà¸Ķ ย", + "ı yor", + "à¸Ńี à¸ģ", + "á»ĩ nh", + "Ñĭ м", + "à¸Ĺุ à¸ģ", + "Ġ׾ ×Ĺ", + "Ġ×Ķ ר", + "Ġ×Ķ ×Ļ", + "à¸ŀ ระ", + "à¹Ģว ลา", + "ĠØ º", + "ẫ n", + "m Ä±ÅŁ", + "׼ ×Ķ", + "á»ij n", + "ãģ§ ãģĹãĤĩãģĨ", + "ãĥ ¢", + "à¸Ľ ี", + "ס ×Ļ", + "ãģĵ ãĤį", + "Ġ׾ פ", + "ร à¸ĸ", + "ê¸ Ī", + "à¸ģ วà¹Īา", + "ë ¬´", + "á»į ng", + "ãĤĵ ãģ§", + "ãĤĪãģĨ ãģª", + "á»ĵ i", + "ãĤ ¬", + "ส à¹Īà¸ĩ", + "×Ļ׳ ×Ķ", + "à¸ĸ ูà¸ģ", + "à¸Ī ัà¸Ķ", + "Ġ×Ķ ×Ĵ", + "ãĥ ľ", + "×ŀ ×ķת", + "ÙĪ Ùĥ", + "ëĭ ¨", + "ĠØ «", + "ãģ® ãģĮ", + "à¹Ģห à¹ĩà¸Ļ", + "ع ا", + "à¸Ļ ิ", + "Å ŀ", + "à¸Ń ะ", + "ãģĪ ãĤĭ", + "Ø« ÙĦ", + "ØŃÙħ د", + "à¹Ģà¸ģ ิà¸Ķ", + "פ שר", + "פ ×Ķ", + "ม ิ", + "ئ ÙĬس", + "à¸Ĺำ à¹ĥหà¹ī", + "×¢ ×ĵ", + "ìĭ ¤", + "à¸Ĭà¹Īว ย", + "ĠاÙĦÙħ ÙĨ", + "ز ÙĬ", + "ع ÙĬ", + "Ġ׼ ×IJ", + "ạ nh", + "á» ¹", + "ãĤĵ ãģª", + "ส ู", + "צ ר", + "Æ°á»Ľ ng", + "×ķ ×ķ×Ķ", + "à¹Ĥ ล", + "ĠاÙĦ Ùĩ", + "ว า", + "หล าย", + "Ñī е", + "à¸Ĥ à¹īà¸Ń", + "à¹īà¸Ń ย", + "ب Ø·", + "ка Ñı", + "ĠØ ¢", + "Ġи Ñģ", + "ĠاÙĦ غ", + "à¸ģ า", + "à¸Ļ à¹Īา", + "ÙĬ ÙĪ", + "×ij ×ķר", + "á»ħ n", + "ว à¸ĩ", + "×Ļ× ĸ", + "ì² Ń", + "н им", + "ëŁ °", + "×Ĵ ×ķר", + "ص ØŃ", + "ÙĦ ÙĪ", + "×Ĺ ×ķת", + "ส ุ", + "رÙĬ ÙĤ", + "ס ×ĺ", + "Ġ×ŀ ×¢", + "ãĥĨ ãĤ£", + "à¸Ħ ิà¸Ķ", + "ãĤį ãģĨ", + "à¹Ħ ล", + "à¸Ļ à¹Į", + "á»ı i", + "ÑģÑĤÑĢ о", + "ส à¸Ķ", + "ส าร", + "ÙĪÙĦ Ø©", + "ầ m", + "ร à¹Īว", + "รà¹Īว ม", + "ร ุ", + "ĠاÙĦس ÙĬ", + "ìĺ ģ", + "Ġ×ŀ ×ij", + "פ ×ĺ", + "à¸ķิ à¸Ķ", + "×ĺ ×Ļ×Ŀ", + "Ġë ¬´", + "ÙĤد Ùħ", + "Ġdü ÅŁ", + "ائ ÙĦ", + "м Ñĭ", + "ØŃ Ø³", + "ÙĪ ص", + "×Ļק ×Ķ", + "ãģ§ãģ¯ ãģªãģĦ", + "à¹Ģ หม", + "оÑĢ ÑĤ", + "í Ĩµ", + "ãģ IJ", + "к ÑĢа", + "ีย ว", + "ع ار", + "ئ Ø©", + "íĥ Ģ", + "ãģ«ãģª ãĤĬ", + "ج Ø©", + "ÙĪÙĤ ع", + "ÑĮ Ñı", + "×ķצ ×Ķ", + "ש ×Ŀ", + "ب ÙĤ", + "Ġ×Ļ ×Ķ", + "ÙĬ Ø·", + "ım ız", + "д еÑĢж", + "×Ļש ר×IJ׾", + "غ ÙĬر", + "ร à¸Ńà¸ĩ", + "à¹Ģรีย à¸Ļ", + "Ġ×Ķ ×ĺ", + "หม าย", + "Ùħ Ùĩ", + "اÙģ Ø©", + "Ġо ÑĢг", + "ÙĪ Ùī", + "ãĥ© ãĤ¤", + "×ŀ ׳×Ķ", + "ĠÄij o", + "Ġг оÑĢ", + "اÙħ Ø©", + "æ¥ ½", + "Ø« ÙĬر", + "à¸ģิ à¸Ī", + "á»ĵ n", + "ÙĨ ب", + "ÑĢÑĥ д", + "ìĹ Ī", + "Ġ×Ĺ ×ijר", + "ÑĢаР¶", + "ạ ch", + "ت ÙĪ", + "à¹Ĥ ม", + "×ij ×Ļ×ij", + "Ġí Ĩµ", + "aca ģı", + "جÙĦ س", + "à¹Ģà¸Ľ ล", + "ว à¸Ķ", + "à¸Ń ล", + "ãģŁ ãĤĬ", + "à¸Ľ ัà¸į", + "Ġìķ Į", + "عر Ùģ", + "à¹Ħ à¸Ł", + "Ø£ Ø®", + "å¤ļ ãģĦ", + "à¸Ķ ัà¸ĩ", + "Ø´ Ùģ", + "ãģ£ãģ¦ ãģĦãģ¾ãģĻ", + "׼ ×ł×¡", + "ÑĨ е", + "еÑģ п", + "Ùħ اÙħ", + "à¸ŀื à¹īà¸Ļ", + "иÑĩеÑģ ки", + "Ø® د", + "Ùĥ ÙĪÙħ", + "Ġ×Ķ ר×IJש", + "ت اب", + "é£Ł ãģ¹", + "ื à¸Ļ", + "оÑĢ о", + "Ġb öl", + "×ķ×Ĺ ×ĵ", + "دÙĬ ر", + "ắ m", + "د ع", + "ãģķ ãģĽ", + "à¸ĺ ร", + "à¸ĺร รม", + "ãģĭ ãĤĤ", + "å¤ļ ãģı", + "r ä", + "س ع", + "×Ļ׾ ×Ķ", + "ض ر", + "ĠاÙĦ شر", + "×ĸ ×ķר", + "×¢ ×ijר", + "ạ m", + "алÑĮ но", + "ر ÙĨ", + "اÙħ ج", + "׼ ×ļ", + "d ıģ", + "д ен", + "ض ا", + "ÙĦÙĬ Ùħ", + "Ġê·¸ 룬", + "تÙħ اع", + "ار ÙĬØ®", + "à¹Ĥ à¸ķ", + "ĠÑģ ÑĢед", + "Ġ׳ ×ķס", + "ÙĤ بÙĦ", + "оÑĤ ов", + "le ÅŁtir", + "Ġм еÑģÑĤ", + "سÙĦ Ùħ", + "Ġ×¢ צ", + "ĠاÙĦس ÙĦ", + "еÑĤ ÑĮ", + "اب Ø©", + "н ак", + "สà¸ĸ าà¸Ļ", + "Ġ×ij ׳", + "à¸ļ ัà¸Ļ", + "׼ ׳", + "Ġö ÄŁ", + "ãģ¨ è¨Ģ", + "uy ến", + "di ÄŁ", + "áºŃ u", + "ÑĢ аÑģ", + "ãĤ· ãĥ§ãĥ³", + "n ız", + "×ķ×ĵ ×Ķ", + "ت س", + "Ùħ اÙĦ", + "à¹Ģห à¸ķุ", + "ย ว", + "à¸ŀ ัà¸ģ", + "ãģĦ ãģªãģĦ", + "Ġк аÑĩ", + "ล à¹Į", + "ר׼ ת", + "ÅŁt ur", + "×ŀ ×ķס", + "ãģ ¥", + "б ол", + "عÙħ اÙĦ", + "×ķר ת", + "ÑĨи он", + "ศ ึà¸ģ", + "ภı", + "ÑĢ ен", + "اس ÙĬ", + "ائ ر", + "à¹Ĥ à¸Ľà¸£", + "Ġse ç", + "غ ÙĬ", + "Ñį ÑĤ", + "ен н", + "ãģª ãģ®", + "×Ļש ×Ķ", + "×Ļפ ×ķר", + "ãģŁãĤģ ãģ«", + "ز Ø©", + "Ġç oc", + "ãĤ¯ ãĥª", + "ÑĪ ен", + "ãĤı ãģij", + "رÙĬ د", + "ĠÑĢ аÑģÑģ", + "Ùĥ ات", + "ส à¸Ńà¸ļ", + "ce ÄŁi", + "ãĤ¿ ãĤ¤", + "à¸ļ ร", + "ĠاÙĦ بر", + "׳ ×ķ×¢", + "r ün", + "را ض", + "ศา ส", + "à¸ķ รà¹Į", + "ãģį ãģŁ", + "×ķ׾ ×ĵ", + "еÑĢ и", + "íĹ ĺ", + "ắ p", + "ت عÙĦ", + "Ùĥ د", + "иÑĤелÑĮ но", + "Ø· Ùģ", + "Ġав ÑĤом", + "Ġ×ŀ צ", + "ÑĪи Ñħ", + "ات Ùģ", + "ĠÑħ оÑĤ", + "Ùİ Ø§", + "ãģı ãĤĭ", + "×Ķ פ", + "à¹Ĥ à¸Ĺ", + "à¹ģ à¸ŀ", + "à¹Ī à¸Ńย", + "ĠاÙĦÙħ Ø´", + "à¸ģาร à¸ĵà¹Į", + "ани з", + "×Ķ ׾", + "ظ Ùħ", + "ย ุ", + "li ÄŁ", + "à¹Ħ à¸Ĥ", + "à¸ĸ ืà¸Ń", + "ö z", + "ãģij ãģ¦", + "à¹Ģ à¸ľ", + "ุ ม", + "ãĥĹ ãĥ¬", + "Ġ×Ķ×IJ ×Ĺר", + "خت ÙĦÙģ", + "ภİ", + "ÙĦا ØŃ", + "Ġdü zen", + "צ ×Ķ", + "س اء", + "×ķר ×ļ", + "×ķ×ĵ ×Ļ", + "ÑĢа ÑĦ", + "ÅŁt ır", + "ãģ« åħ¥", + "ãģĪ ãģ°", + "ص ÙĪÙĦ", + "ĠÐľ оÑģ", + "ا Ùĩر", + "ãģ£ ãģ", + "ĠлÑİ Ð±", + "×Ļ×¢ ×Ķ", + "Ġ×Ķ×ŀ ק", + "สิ à¸Ĺ", + "สิà¸Ĺ à¸ĺิ", + "×Ļ׳ ×Ŀ", + "ÙĦا Ùģ", + "à¸ŀัà¸Ļ à¸ĺ", + "×ķ×IJ ×Ķ", + "ม ั", + "à¸Ĥ à¸ĵะ", + "д оÑĢ", + "ãģ¨ ãģª", + "à¸ģระ à¸Ĺ", + "ac ı", + "×ķ׾ ×ķ×Ĵ", + "Ñĥ ÑĪ", + "ãĥ¥ ãĥ¼", + "ãĥ ¦", + "Ùħ ست", + "Ġa ÅŁ", + "ש ק", + "פ ת×Ĺ", + "าย à¸Ļ", + "í ĩ", + "ë ¢", + "ï ·", + "í ī", + "ì µ", + "ì ¬", + "ðĿ Ľ", + "ì Ĵ", + "ë Ļ", + "ê §", + "á ĸ", + "â ¨", + "â ±", + "á ĺ", + "ð ĸ", + "à ł", + "á Ķ", + "ðIJ Ń", + "ữ ng", + "Å© ng", + "Ġ×Ķ ת", + "ĠاÙĦ ا", + "Ġ×ŀ ת", + "à¸ĸ ึà¸ĩ", + "ò n", + "á»ĭ nh", + "нÑĭ м", + "Ġc ả", + "à¸Ķ ู", + "Ġ à¹ģà¸ķà¹Ī", + "Ġ×ij ×Ķ", + "ó i", + "ãģ¨ ãģĹãģ¦", + "ú ng", + "ĠØ °", + "Ġ×Ķ ׳", + "Ġب ÙĨ", + "ÙĦ اÙĦ", + "à¹Ħ à¸Ĺย", + "á»ĩ p", + "t ı", + "ม ัà¸Ļ", + "ằ ng", + "á»ij t", + "к ом", + "à¸ĭ ึà¹Īà¸ĩ", + "à¸Ħร ัà¸ļ", + "à¸ļ à¹īาà¸Ļ", + "ĠاÙĦ ÙĬ", + "l ü", + "ÙĪ س", + "ãģł ãģ£ãģŁ", + "à¹Ģ à¸ĩ", + "Ġê³ µ", + "н Ñĥ", + "ãĤĪ ãĤĬ", + "м Ñĥ", + "à¹Ģà¸Ĥ า", + "ãĤ Ģ", + "ни е", + "ãģ«ãģª ãĤĭ", + "áºŃ y", + "ĠÙĪ ا", + "ëł ¤", + "ש ×ķ", + "á p", + "×ĵ ×ķ", + "ãģ§ ãģĹãģŁ", + "ع ض", + "Ñģк ой", + "æĦŁ ãģĺ", + "ÑİÑĤ ÑģÑı", + "Ġ×Ļ ׼×ķ׾", + "ãĤĵ ãģł", + "в и", + "à¹Ģล à¹Īà¸Ļ", + "ìĿ´ ëĭ¤", + "ĠÙĦ Ùĩ", + "à¸Ħ ืà¸Ń", + "ت Ùĥ", + "Ùħ ÙĥÙĨ", + "a ģı", + "׳ ×ĵ", + "ë¯ ¼", + "à¹Ħ ว", + "สำ ห", + "สำห รัà¸ļ", + "Ñģл ед", + "t ır", + "ĠÙĦ ÙĬ", + "ĠاÙĦع ÙħÙĦ", + "×ij ×ķת", + "×ij ×Ļ×Ŀ", + "à¸Ħ ำ", + "à¹Ģà¸Ħร ืà¹Īà¸Ńà¸ĩ", + "lı ģı", + "ืà¸Ń à¸ĩ", + "ج د", + "íŀ Ī", + "ìĭ ¬", + "×¢ ×ķת", + "ส ิà¸Ļ", + "Ñĩ и", + "ر ض", + "à¹Ģà¸Ľ ิà¸Ķ", + "à¸Ħ à¹Īา", + "ìĦ ł", + "ÙĪر Ø©", + "ק ×ĺ", + "ìľ ł", + "ع ÙħÙĦ", + "×IJ ×Ļ×Ŀ", + "׾ ×Ļ×Ŀ", + "à¹ĥห à¸į", + "à¹ĥหà¸į à¹Ī", + "ừ a", + "á»į i", + "ãģ ¶", + "ÃŃ ch", + "ãĥĩ ãĤ£", + "×ķר ×Ļ×Ŀ", + "Ñģ о", + "ìķ ½", + "ов а", + "Ñĩ аÑģÑĤ", + "à¹Ģà¸Ī à¹īา", + "п ÑĢо", + "Ġ×ŀ ×Ĺ", + "ãĥ İ", + "×ķ×Ļ ×ķת", + "Ġд е", + "ë§ Ī", + "ì§ ģ", + "×Ļפ ×Ķ", + "ĠاÙĦع اÙĦÙħ", + "ë¥ ´", + "ר×IJ ×Ķ", + "uy á»ĥn", + "×¢ ×Ļ", + "ม ืà¸Ń", + "Ø¥ ÙĨ", + "ร ู", + "ĠØ ²", + "×Ļ ×ķ×Ŀ", + "à¸ķ à¹īà¸Ļ", + "ãģ¦ ãģĦãģ¾ãģĻ", + "Ùħ اÙĨ", + "ĠÐ ¥", + "à¸Ľà¸£à¸° à¹Ģà¸Ĺศ", + "á» ³", + "׾ ×ij", + "à¹Ģà¸Ķ à¹ĩ", + "ãģŁ ãģ¡", + "à¸Ĺี ม", + "à¸Ļ ะ", + "ìĹ °", + "Ġìł Ģ", + "ÙĦ Ùĩ", + "ợ i", + "ĠاÙĦ ز", + "د ار", + "ãĤ³ ãĥ³", + "м ин", + "à¹ģห à¹Īà¸ĩ", + "à¸Ķ ัà¸ļ", + "׼ ר", + "ж а", + "íĸ Ī", + "×ŀ ×ĸ", + "ợ i", + "à¸Ķ า", + "Ġع بد", + "à¹ģ ร", + "×IJת ר", + "×¢ ׳×Ļ", + "à¹Ģ à¸Ħ", + "×ķצ ר", + "ì§Ģ ë§Į", + "ائ Ùħ", + "Ø£ س", + "uy á»ģn", + "Ġ×IJ ׳", + "׊׳×ķ", + "×ĸ ×Ļ", + "ร à¹īาà¸Ļ", + "ĠÐł оÑģ", + "ĠÐłÐ¾Ñģ Ñģ", + "رب ÙĬØ©", + "t ür", + "ãĤĭ ãģĵãģ¨", + "ظ ر", + "б Ñĭ", + "à¸Ĺีà¹Ī สุà¸Ķ", + "Ġצ ר", + "èĩª åĪĨ", + "л аÑģ", + "ĠÑı в", + "ĠÑıв лÑı", + "à¸ŀร à¹īà¸Ńม", + "à¸Ńา à¸Ī", + "à¸ļริ à¸ģาร", + "Ġç ı", + "ëį ĺ", + "ĠاÙĦÙħ ست", + "ت Ø´", + "ש ×ķ×ij", + "ãĤ ´", + "Ġyap ıl", + "ĠاÙĦ Ø°", + "ุ à¹Īม", + "à¸ĸ à¹īา", + "ìĦ ¤", + "ì° ¨", + "в аÑĢ", + "à¹Ģà¸ŀ ิà¹Īม", + "Æ°á»Ľ i", + "Ùĥ س", + "à¸Ńย าà¸ģ", + "ãģ¦ ãĤĤ", + "Ġг од", + "ÙĬ ار", + "à¸ķ à¸Ńà¸Ļ", + "Ġиг ÑĢ", + "à¹Ħà¸Ķà¹ī รัà¸ļ", + "ĠاÙĦÙħ ر", + "ÙĤ ت", + "Ġë ĺ", + "Ġëĺ IJ", + "ẩ n", + "ãģĻãĤĭ ãģĵãģ¨", + "×Ĵ ×Ŀ", + "Ġ×ij ×ij", + "ت د", + "ÙĪ ار", + "ãĤ ®", + "п ол", + "Ġм ог", + "تر Ùĥ", + "ÙĪ Ø«", + "Ġç ık", + "ا Ø©", + "à¹Ģà¸Ķ ียว", + "มี à¸Ħวาม", + "Ġ×ŀ ×Ĵ", + "ص Ùģ", + "ĠТ ак", + "Ġ׼ ת", + "×Ļ×ĵ ×Ļ", + "ов оÑĢ", + "ầ y", + "สิ à¹Īà¸ĩ", + "ب ت", + "ür ü", + "ÙĨ ج", + "หล ัà¸ģ", + "×Ļ×Ķ ×Ŀ", + "ÙĤ ص", + "з Ñĭ", + "×Ľ×ª ×ij", + "Æ° u", + "m ız", + "ĠìĦ ¸", + "л ог", + "Ùħ ÙĬÙĦ", + "ÙĬ ج", + "íĴ Ī", + "à¸ŀ à¸ļ", + "ห ัว", + "з на", + "ר ק", + "à¹Ĥ ร", + "Ġ×ij ס", + "ĠBaÅŁ kan", + "ĠëĶ °", + "à¸Ń ัà¸Ļ", + "ีà¹Īย ว", + "н еÑģ", + "à¹Ģà¸Ķ ิà¸Ļ", + "ÙĬ اÙĨ", + "×ķ׾ ×Ļ", + "ا خت", + "צ ×ķת", + "ãģĵ ãģĵ", + "ĠاÙĦ اÙĨ", + "ĠпÑĢо ÑĨ", + "ãģ¾ ãģł", + "׼ ס", + "ĠاÙĦ Ø¢", + "ÙĬ ز", + "ĠاÙĦد ÙĪÙĦ", + "Ġíķĺ ëĤĺ", + "ض ع", + "ê» ĺ", + "ÅĽ wi", + "ย ิ", + "ãģ¡ãĤĥ ãĤĵ", + "ĠÙħ Ø´", + "à¸ĺ ี", + "ãģ¨ ãģį", + "׳×Ļ ×ķת", + "Ġë ¯", + "Ġë¯ ¸", + "Ġs ı", + "ëĭĪ ê¹Į", + "Ġп л", + "غ ÙĦ", + "à¹ģ รà¸ĩ", + "ب ÙĬر", + "ãģĤãĤĬ ãģ¾ãģĽãĤĵ", + "ê· ¼", + "Ġy üz", + "ĠdeÄŁ er", + "åł´ åIJĪ", + "á» ¡", + "м аÑĤ", + "รา à¸Ĭ", + "ÙĪر ÙĬ", + "ж ен", + "ãģ¾ ãĤĬ", + "ãģ® ä¸Ń", + "×Ļ×ĵ ×¢", + "à¸Ń ุ", + "à¸ļ à¸Ńล", + "à¸Ľà¸±à¸į หา", + "ز Ùħ", + "ÄŁ a", + "à¸Ń ืà¹Ī", + "à¸Ńืà¹Ī à¸Ļ", + "п л", + "Ġне обÑħодим", + "׼ ×ij", + "à¹Ģ ศ", + "קר ×Ķ", + "ì² ĺ", + "ëł ¨", + "×ŀק ×ķ×Ŀ", + "jÄħ c", + "Ùĩ ÙĦ", + "Ġ×¢ ×ij×ķ×ĵ", + "à¹Ħม à¹ī", + "à¸ģล ัà¸ļ", + "×ķ׼ ׾", + "ק ×ĵ", + "اÙĦ ÙĬØ©", + "ر Ùĩ", + "ãģij ãĤĮãģ°", + "ĠÙĨ Ùģس", + "ãĤ¢ ãĥ«", + "ìĹ Īëĭ¤", + "ק ×ķר", + "н еÑĢ", + "ب اب", + "ãĤ ¶", + "سب ب", + "ÙĦ ÙĬÙĦ", + "ص ÙĨ", + "ص در", + "ế m", + "à¸Ĭà¹Īว à¸ĩ", + "ØŃ ÙĨ", + "Ġ×ij ×Ĵ", + "×ŀ ×ķ×¢", + "׾ ×Ĺ", + "大 ãģį", + "ت ب", + "н еÑĤ", + "×Ļ×ij ×Ķ", + "б л", + "ãĥĹ ãĥª", + "اص Ø©", + "ãģ¤ ãģij", + "×Ļ×ŀ ×ķש", + "ãģĮ ãģĤ", + "ëĭ ´", + "ãģĭãĤĤ ãģĹ", + "ãģĭãĤĤãģĹ ãĤĮ", + "ãģ¡ ãĤī", + "×ij ×ĺ", + "Ġba ÄŁ", + "×Ļ×Ĺ ×¡", + "×ij ×ķ×¢", + "ล ี", + "פע ×Ļ׾", + "им и", + "g ÅĤ", + "Ġим е", + "خد اÙħ", + "×IJ ×Ļר", + "Ġy apt", + "ãģ¨ ãģĦ", + "à¸ĩ à¹Īาย", + "׾×Ļ ×ķ", + "ØŃد Ø«", + "را ÙĤ", + "ĠÄIJ i", + "اد ر", + "ãģĵãģ¨ ãĤĤ", + "×ij ×Ļר", + "Ġв з", + "ض اÙģ", + "ת ×ķ׼", + "ÑĢ ом", + "ر ات", + "à¹Ģà¸Ĺ à¹Īา", + "ãģĺ ãĤĥ", + "ãģĿ ãģĵ", + "اج تÙħاع", + "à¹īà¸Ń à¸Ļ", + "ÙĤ Ùħ", + "ë³ ¸", + "Ä ŀ", + "ש ×Ļ×ķ", + "×ij ׳×Ļ", + "ìľĦ ìĽIJ", + "à¹ģ à¸Ī", + "×Ĺ ×ķר", + "دÙĬ ÙĨØ©", + "ت Ø·", + "ằ m", + "ò a", + "ย à¸Ńà¸Ķ", + "Ġëĭ ¹", + "สุ à¸Ĥ", + "×ĵר ×ļ", + "د ÙĨ", + "س ÙĬÙĨ", + "ÙĪÙĤ Ùģ", + "ÑĨ Ñĭ", + "г оÑĤов", + "еж дÑĥ", + "à¸ŀ วà¸ģ", + "اÙĤ تص", + "اÙĤتص اد", + "cz ÄĻ", + "ni ÄĻ", + "ÑĢ еб", + "ØŃ ÙĪ", + "à¸Ĺ à¹Į", + "ãĤĪ ãģŃ", + "д ж", + "à¸ģล à¹Īาว", + "دÙĬ Ø«", + "ãĤ³ ãĥŁ", + "ÙĤ ÙĪÙħ", + "Ġت ØŃ", + "à¹Ģ à¸ķิ", + "اÙģ ظ", + "à¸Ī ุ", + "رÙĬ اض", + "×ŀש ×ļ", + "à¹Ĥ ย", + "еÑĢ е", + "ãģ¿ ãģŁãģĦ", + "ìĿ´ ëĿ¼", + "ĠاÙĦÙħ ÙĪ", + "ĠÑģÑĤ о", + "à¹Ģรà¹ĩ ว", + "Ġд еÑĤ", + "ĠÑģ дел", + "à¹Ģà¸Ĭ ืà¹Īà¸Ń", + "פ ׳×Ļ", + "ÙĪض ÙĪع", + "×ij ס", + "à¹ģ à¸Ķ", + "ó c", + "ริ ม", + "ÑĢаР´", + "ìĪ ł", + "ãĥ¼ãĤ º", + "ãģ« ãģĬ", + "и но", + "פ ×Ļ׾", + "à¸Ĭั à¹Īà¸Ļ", + "×Ĺ×ĵ ש", + "à¹Ģà¸Ļ ืà¹Īà¸Ńà¸ĩ", + "׳ ×Ļס", + "غ رب", + "ãĤ¸ ãĥ£", + "ส ัà¸ĩ", + "à¹Ģ à¸Ĺีà¹Ī", + "à¹Ģà¸Ĺีà¹Ī ยว", + "ëŁ ¼", + "à¹ģ à¸Ł", + "ãĥ¼ãĤ ·", + "ãĥ¼ãĤ· ãĥ§ãĥ³", + "Ġвоз мож", + "جÙħ ÙĪع", + "×ijר ×Ļ×Ŀ", + "ãĥĪ ãĥ©", + "ĠкаÑĩ еÑģÑĤв", + "Ø· ÙĬ", + "ÑĤ Ñı", + "צ ×ķ×¢", + "ÄŁ ını", + "ع ÙĦÙī", + "ا Ø°", + "ÙĪاÙĤ ع", + "Ùħ ÙĪا", + "ائ ÙĬÙĦ", + "к ол", + "á»ģ m", + "à¸ľà¸¥ ิà¸ķ", + "×Ļ׳ ×ĺר", + "س Ùĥ", + "ש ×Ļר", + "ศึà¸ģ ษา", + "à¸ļ ั", + "Ñĩ аÑģ", + "×ķפ ×Ķ", + "×Ļפ ×ķ׾", + "ĠاÙĦس اب", + "رÙĬ ب", + "ĠاÙĦ بÙĬ", + "ãĤ¹ ãĥĨ", + "Ñĩ ен", + "à¹ģ à¸ľ", + "Ġ׳ ש", + "ز ÙĬد", + "ØŃ Ø§Ø¯", + "ëį Ķ", + "رÙĪ ع", + "à¸Ĺุ à¸Ļ", + "ส มา", + "c zeÅĦ", + "×Ļ×ĵ ×Ķ", + "ãģ§ ãģĤ", + "Ġçoc uk", + "Ø® ب", + "à¸ļ าย", + "à¸Ľà¸£à¸° à¸Ĭา", + "×ŀש ׾", + "ãģª ãģĭ", + "à¸ģ าย", + "ãĥģ ãĥ£", + "аÑĢ и", + "ĠÑĩ а", + "à¸Ķ ำ", + "à¸Ĺั à¹Īว", + "Ñĥ Ñħ", + "Ġö z", + "Ġì¢ ĭ", + "ج رÙĬ", + "ائ ÙĤ", + "à¸ł ัย", + "Ø· ار", + "د ارة", + "Ä© nh", + "Ø« ÙĨ", + "zell ik", + "اÙĦ ت", + "Ġg eli", + "ãĥķãĤ ©", + "ол од", + "رب ع", + "שת ×ŀש", + "à¸ļร ร", + "íĿ ¬", + "Ġü rün", + "Ġê·¸ ëłĩ", + "ศาส à¸ķรà¹Į", + "ãģ ľ", + "×Ļ×ij ׾", + "ĠпÑĢед ÑģÑĤав", + "سط ÙĬÙĨ", + "ãĤĴ 使", + "Ġпом оÑī", + "×ķק ר", + "ãĥ¯ ãĥ¼", + "Ġyö net", + "×Ļק ר", + "à¸Ĥ า", + "еÑĢи ал", + "ØŃ Ùģ", + "Ġ×Ļ צ", + "à¸Ĺ ิ", + "å£ ²", + "à¸Ļ à¸Ńà¸ģ", + "×ķ׼ ר", + "íĻ ľ", + "ủ y", + "ĠاÙĦÙĤ ر", + "×Ļ×ij ×ķת", + "ÅĽ ni", + "Ùħ شار", + "ượ t", + "ĠÙĦ دÙĬ", + "ÑĤ ел", + "ĠØ¥ ÙĦÙĬ", + "عÙĦ ÙĪÙħ", + "ìķ ĺ", + "в иÑĤ", + "à¸Ħ ะ", + "yr ı", + "ãģ¨ ãģ£ãģ¦", + "à¹Ģ à¸ī", + "à¸ĸ าม", + "ÙĤ ار", + "عÙĦ اÙħ", + "ặ ng", + "Ùħ ÙĴ", + "×Ļ×ŀ ת", + "سب Ø©", + "ãĤ¯ ãĥ©", + "×ķס ×£", + "ĠпÑĢ ин", + "ãģĦ ãĤį", + "س اس", + "عت بر", + "วิ à¸Ĺย", + "วิà¸Ĺย า", + "س Ùĥر", + "ãĤ· ãĥ§", + "ãģ ģ", + "ัà¸ģ ษ", + "×ij ×ķ×Ķ", + "ห ย", + "ãģ¾ ãĤĮ", + "ĠоÑĢг аниз", + "каз ал", + "ĠÑģв Ñıз", + "uy ết", + "ĠпÑĢо из", + "Ġק ×ĺ", + "à¹ģà¸ģ à¹ī", + "п ÑĥÑģ", + "Ġê·¸ ê²ĥ", + "ëĬ IJ", + "л екÑģ", + "ãĥ¼ãĥ Ĺ", + "à¸ķ ำ", + "ת×Ĺ ×Ļ׾", + "à¸Ńà¸ĩ à¸Ħà¹Į", + "Ạµ", + "׳ צ", + "Ø£ Ø´", + "Ø´ Ùĩ", + "ย ะ", + "à¸ģ à¸İ", + "ĠاÙĦØ¥ سÙĦاÙħ", + "ед ÑĮ", + "ãģ² ãģ¨", + "ëıĦ ë¡Ŀ", + "ãģ© ãģ®", + "Ñĥ в", + "еÑĩ ение", + "ĠاÙĦت ج", + "ãģ« è¡Į", + "Ġп озв", + "ãĤı ãĤĬ", + "ÙĦ اث", + "íķĺ ìĺĢ", + "Ġм аÑĢ", + "Ġkon uÅŁ", + "ãĥ¬ ãĤ¹", + "ãĤĴ æĮģ", + "ĠоÑģ нов", + "×Ĺ ×ij", + "ÙĪج ÙĪد", + "פ ×ķף", + "в оÑĢ", + "Ġн ик", + "ãģĭ ãĤĭ", + "ÅŁtır ma", + "×Ļס ×ĺ", + "Ø£ ÙĦ", + "ห à¹Į", + "и она", + "лÑĮ н", + "Ġг оÑģ", + "ĠÐľÐ¾Ñģ к", + "ÑĢ об", + "×ķ×IJ ×Ļ", + "ãģĬãĤĬ ãģ¾ãģĻ", + "ãģ£ãģ ±", + "к л", + "à¸Ļ à¸Ķà¹Į", + "رÙĬ Ùģ", + "اس ب", + "ĠÑĢ еÑĪ", + "Ġд ол", + "ãģ¹ ãģį", + "×Ļ×ij ×ķר", + "м еÑī", + "Ġна ÑĪ", + "à¹ģ à¸Ľà¸¥", + "ÑĢ иÑĤ", + "кÑĥ Ñģ", + "и ÑĢа", + "аÑĤ ÑĥÑĢ", + "ÙĪا صÙĦ", + "à¹Ģà¸ľ ย", + "à¸Ń ำ", + "à¹Ģà¸ģ ิà¸Ļ", + "غ Ùħ", + "ãģĻ ãģİ", + "lı kl", + "ÅĦ sk", + "ê² ¬", + "×Ļ׼ ×Ķ", + "׊ש×ij", + "ÙĪر ÙĬØ©", + "Ġд ейÑģÑĤв", + "×Ĺ׾ ×ĺ", + "Ġ׾ ×ŀ×¢", + "צ׾ ×Ļ×Ĺ", + "еÑĩ а", + "Ùģ اع", + "×Ĵ ×Ļ×ĵ", + "áºŃ m", + "ÄĻ b", + "Ø´ ع", + "ãģı ãĤĬ", + "à¸ŀ ุ", + "ед еÑĢ", + "à¸Ĥ à¸Ļ", + "à¸Ħ าร", + "ĠболÑĮ ÑĪ", + "ãģı ãģªãĤĬ", + "à¸ĵ า", + "×ĵ ×ķ×Ĵ", + "Ġм н", + "ä¸Ĭ ãģĮ", + "ç¶ļ ãģį", + "ฤ ษ", + "ภĨ", + "Ø® ÙĬ", + "à¹Ģà¸Ĺ à¸ŀ", + "สั ม", + "à¹Ģส à¸Ļ", + "à¹Ģสà¸Ļ à¸Ń", + "ãĥ ´", + "Ġи ÑģÑĤ", + "با شر", + "ĠÑĥ ÑĢов", + "×ŀ ×ķ×ĸ", + "ab ı", + "wa ż", + "×ķצ ×IJ×Ķ", + "ÑĤ веÑĢ", + "à¸ŀัà¸Ļà¸ĺ à¹Į", + "׳ ×Ĵ×ĵ", + "ãĤĭ ãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģį", + "ĠÑĤÑĢ еб", + "à¸ģร ุà¸ĩ", + "ØŃت اج", + "à¹Ģ à¸Ħล", + "ã Ĩ", + "ÄĻ tr", + "Ġszcz eg", + "Ġר ש", + "à¸Ĺ à¸ĺ", + "Ġн ек", + "Ġнек оÑĤоÑĢ", + "в ÑĪ", + "Ð ¬", + "à¹Īว ย", + "ล ุ", + "б ÑĢÑı", + "หม ูà¹Ī", + "à¹ģ à¸ķà¸ģ", + "ר׼ ×Ļ×Ŀ", + "Ġí ĸī", + "ã i", + "Ùĥر Ø©", + "â Ń", + "í IJ", + "ã į", + "á ģ", + "â ®", + "â ¥", + "ì ®", + "à ¿", + "â ¿", + "á Ĥ", + "á ¤", + "â ł", + "í Ł", + "ðIJ į", + "ðIJ °", + "ðĿ Ĩ", + "ðŁ Ī", + "Ġ×¢ ׾", + "Ġع ÙĨ", + "ĠÙħ ع", + "Ġ×ĸ ×Ķ", + "ĠÙħ ا", + "Ġm Ãł", + "Ġd ụ", + "á»ĩ c", + "а Ñħ", + "s ı", + "íķĺ ê³ł", + "Ġ×ķ ×ij", + "ĠÐŁ о", + "×ķת ר", + "ĠÙĦ Ùħ", + "Ġ×ķ ׾", + "ãģĹãģ¦ ãģĦãĤĭ", + "Ġ×ŀ ×Ļ", + "Ġب ÙĬÙĨ", + "з а", + "ĠÙĥ اÙĨ", + "Ġ×Ķ ×Ļ×Ķ", + "ëħ Ħ", + "×IJ ×ķ", + "д и", + "ĠпеÑĢ е", + "d ı", + "Ġ׾ ש", + "Ġש ×ŀ", + "ãģĮ ãģĤãĤĭ", + "ãģĦ ãģĦ", + "ÑĢ е", + "ק ×ķ", + "и ли", + "м е", + "ÙĬ ت", + "ãģ§ ãģĤãĤĭ", + "Ġв о", + "à¹ĥ หม", + "à¹ĥหม à¹Ī", + "Ġש ×ij", + "Ġ à¹Ĥà¸Ķย", + "ÙĬ Ùĩ", + "ãģ§ãģĻ ãģĮ", + "ãģ¨ ãģ¯", + "ר ×ķ", + "Ġ à¸ĭึà¹Īà¸ĩ", + "ãģ§ãģį ãĤĭ", + "м о", + "à¹Ģà¸ŀ ืà¹Īà¸Ń", + "צ ×ķ", + "×ĺ ×ķ", + "ìķ Ī", + "Ġh á»į", + "à¹Ģà¸ĩ ิà¸Ļ", + "ĠاÙĦ ب", + "Ġ มี", + "ë¬ ¼", + "Ñģ е", + "ëĵ¤ ìĿ´", + "Ġë§ IJ", + "Ġl Ỽ", + "a ÅĤ", + "×Ĺ ×ijר", + "Ġd á»±", + "ÙĬ Ø«", + "Ġth á»ĭ", + "à¸ģà¹Ī à¸Ńà¸Ļ", + "Ġ×ij ׼׾", + "ãģ ¸", + "ãģ¨æĢĿ ãģĦãģ¾ãģĻ", + "ả nh", + "ย า", + "Ùģ ا", + "ส ี", + "à¸ķ า", + "ë² ķ", + "ãĥª ãĥ¼", + "รา à¸Ħา", + "Ġ×ķ ׾×IJ", + "ãģ¨ ãģĵãĤį", + "à¹Ģล ืà¸Ń", + "di ÄŁi", + "ÙĪ اÙĨ", + "Ġ׾×Ķ ת", + "รว ม", + "פ ×Ļ×Ŀ", + "à¸ľ ม", + "ж и", + "c ı", + "ÑĢ од", + "Ġkar ÅŁÄ±", + "×Ĵ ×ķ", + "ãģ« ãģ¤", + "ãģ«ãģ¤ ãģĦãģ¦", + "r Ãł", + "×Ļ×ķת ר", + "ĠìĨ Į", + "ק ×Ķ", + "ÑģÑĤв о", + "ãģij ãģ©", + "g é", + "à¸Ķ à¹īาà¸Ļ", + "çļĦ ãģ«", + "ĠÙĬ ÙħÙĥÙĨ", + "ìĨ į", + "ÙĬ Ùĥ", + "à¹Ħว à¹ī", + "Ñģки й", + "ì m", + "Ġ׾×IJ ×Ĺר", + "à¸Ńา หาร", + "Ġà¹Ģ à¸ŀ", + "รา ะ", + "ล ูà¸ģ", + "ÑģÑĤ а", + "Ġìľ ł", + "ÙĤ ÙĪÙĦ", + "б оÑĢ", + "Ñģк ого", + "หล ัà¸ĩ", + "à¸Ĥ à¹Īาว", + "à¹Ģม ืà¸Ńà¸ĩ", + "ê° ģ", + "t Ãł", + "ÙĬ ÙĬÙĨ", + "عر ض", + "ë° ©", + "Ġëı Ļ", + "Ġà¹Ģ à¸Ľ", + "Ġà¹Ģà¸Ľ à¹ĩà¸Ļ", + "ç i", + "li ÄŁi", + "ìĹIJ ê²Į", + "ãĤ¿ ãĥ¼", + "Ġ׾ ת", + "פ ×ķת", + "à¸Ĥ à¸Ń", + "ر س", + "ìł IJ", + "à¸ľ à¹Īาà¸Ļ", + "ÑĦ и", + "ج ÙĨ", + "ì¢ ħ", + "Ġ×Ķ פ", + "Ġn go", + "á»ĭ a", + "Ġtá» ķ", + "Ġê·¸ 리", + "à¹Ģม ืà¹Īà¸Ń", + "Ø° Ùĥر", + "ìĸ ij", + "ìĹ Ń", + "×ĺ ׾", + "k ı", + "Ġع ÙħÙĦ", + "Ġع ÙĨد", + "à¸ĭ ืà¹īà¸Ń", + "Ġê± °", + "в е", + "r ü", + "à¹Ģ à¸Ńา", + "ส à¹Į", + "à¸Ī à¸Ļ", + "ס ת", + "Ġgi ả", + "ãĤĭ ãģ¨", + "à¸ģำ ลัà¸ĩ", + "н ей", + "à¸Ī ริ", + "à¸Īริ à¸ĩ", + "Ġë į", + "Ġëį Ķ", + "à¸Ħà¹Ī ะ", + "ì n", + "Ġsü re", + "Ġqu y", + "à¸ļ าà¸ĩ", + "åıĸ ãĤĬ", + "ר ×Ĺ", + "×ij ת", + "ãģĮ ãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ", + "ר ש", + "ìĹIJ ëĬĶ", + "Ġ×IJ פשר", + "ay ı", + "ãģĮ ãĤī", + "ØŃ Ø¨", + "ан Ñģ", + "س ÙĪ", + "ĠпÑĢ е", + "د ÙĪ", + "ãģ« ãĤĪ", + "à¹Ģà¸ģ ม", + "สู à¸ĩ", + "m akt", + "makt ad", + "maktad ır", + "Ġön em", + "×Ļ×ŀ ×Ļ×Ŀ", + "б о", + "ÙĪ ÙĬØ©", + "รู à¸Ľ", + "à¹Ĥล à¸ģ", + "Ùħ ÙĬع", + "ÑģÑĤ Ñĥп", + "à¹Ĥ à¸Ń", + "دÙĬ ÙĨ", + "ì¤ ij", + "ãģĹãģ ı", + "à¹Ģส ีย", + "в Ñĭ", + "Ùħ ت", + "íĺ Ħ", + "ãĥIJ ãĥ¼", + "ا Ø´", + "ק ס", + "Ġtá» ¥", + "ล à¸Ķ", + "Ùģ Ø©", + "í ijľ", + "ر ج", + "k ÅĤad", + "ĠÅŁ ey", + "ĠØ£ Ùħ", + "Ġà¹Ģ ม", + "Ġب ÙĦ", + "Ñģ каÑı", + "ãģ¨ ãģ®", + "Ġìĭ ¤", + "ấ m", + "ห à¹īà¸Ńà¸ĩ", + "à¸Ĭ ม", + "d ü", + "Ġç ek", + "Ġê³ ł", + "×Ĵ ×ij", + "à¸Ĭี วิ", + "à¸Ĭีวิ à¸ķ", + "Ùģض ÙĦ", + "ภ¯", + "ç ı", + "Ġب Ø´", + "ĠÙĩ ÙĨا", + "ãģį ãģ¾ãģĹãģŁ", + "t ü", + "Ġìĺ ģ", + "ĠTür k", + "к ÑĤ", + "פר ס", + "ãģ¨ãģĦãģĨ ãģĵãģ¨", + "í ĶĦ", + "à¹ģร à¸ģ", + "ר ×ķף", + "Ġar as", + "×ŀצ ×IJ", + "Ġtá» ī", + "س ا", + "à¸ŀ à¸Ń", + "ĠاÙĦÙħ ØŃ", + "ãĥ ¤", + "ĠاÙĦ است", + "Ùģ ÙĨ", + "×Ļ×ŀ ×Ķ", + "ر ت", + "ãģ¨ ãĤĤ", + "Ġна Ñģ", + "п ÑĢи", + "Ġ×Ĺ ×ķ", + "и ла", + "ÙĬ Ø´", + "Ġgö z", + "Ġ×ij ׳×Ļ", + "ım ı", + "ĠÑĤ еÑħ", + "Ġh á»Ļ", + "غ ر", + "к он", + "اØŃ Øª", + "Ġ à¸ŀ", + "à¸Ń à¸Ńà¸Ļ", + "à¸Ńà¸Ńà¸Ļ à¹Ħล", + "à¸Ńà¸Ńà¸Ļà¹Ħล à¸Ļà¹Į", + "Ñħ о", + "Ñı в", + "à¹ģ สà¸Ķ", + "à¹ģสà¸Ķ à¸ĩ", + "à¹Ģà¸ŀ ียà¸ĩ", + "ÑĤ ов", + "ا ÙĬ", + "Ġ×Ķ ×ĵ", + "Ġ×ķ ׼", + "ãĤī ãģĦ", + "×ķפ ף", + "Ġë ¶Ī", + "ล à¸Ńà¸ĩ", + "Ø· اÙĦ", + "Ġн и", + "ĠÙħ ست", + "ế c", + "Ġש ׼", + "ĠëķĮ 문", + "วัà¸Ļ à¸Ĺีà¹Ī", + "×Ļ׾ ×ĵ", + "ØŃ Ø§", + "е ÑĨ", + "Ġc ứ", + "×ĵ ×ķר", + "ĠÙħ ØŃ", + "ר׼ ×ij", + "بÙĬ ع", + "ни и", + "ĠاÙĦØ£ ÙĪÙĦ", + "à¸Ħว ร", + "ãģ¨æĢĿ ãģĨ", + "ĠС о", + "ائ ÙĬØ©", + "ر اء", + "оÑģ об", + "Ġب Ø£ÙĨ", + "×¢ ×ķ×ĵ", + "ĠÑĤ е", + "ãģĵ ãģĨ", + "ÑģÑĤ ÑĢа", + "ай н", + "Ġsö z", + "ت ÙĨا", + "à¸Ń ิ", + "ặ p", + "ĠìķĦ ëĭĪ", + "íķ Ń", + "Ġר×IJ ש", + "Ġ à¹Ħà¸Ķà¹ī", + "Ġ×Ĵ ×ĵ", + "Ġס פר", + "обÑī е", + "ĠÙĪ Ø¥", + "ada ÅŁ", + "ãģ¡ ãĤĩ", + "ק ×ķ׾", + "ÑĢ ез", + "ĠdÃ¼ÅŁ ün", + "Ġ×ij ×IJ×ŀ", + "Ġìĸ´ ëĸ", + "ער ×ij", + "н ее", + "ĠÑģÑĤÑĢ ан", + "س اÙĨ", + "yn ı", + "ĠاÙĦر ئÙĬس", + "ãģĹãģ ª", + "Ġ׳ ת", + "ãģ«ãģª ãģ£ãģŁ", + "g ü", + "åıĹ ãģij", + "׾ ת", + "ìł Ī", + "ëĬĶ ëį°", + "Ø® ÙĬر", + "à¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ à¸ģาร", + "ĠÙĦ Ø£ÙĨ", + "Ġch á»ĭ", + "ÙĪ Ø©", + "à¹ĥ ส", + "ë¶Ģ íĦ°", + "íķĺ ë©´", + "ữ u", + "à¹Ģหม ืà¸Ńà¸Ļ", + "б еÑĢ", + "ĠìĿ´ ìļ©", + "ĠÑģ еб", + "wiÄĻ ks", + "Ġ׳ ×¢", + "ÑĤ ÑĥÑĢ", + "Ġngh Ä©", + "ש ×ķ×ĺ", + "ti ÄŁi", + "Ġde ÄŁi", + "×IJ ×ij", + "Ġ×ŀ ×ŀ", + "ãĥĹ ãĥŃ", + "wa ÅĤ", + "à¸Ī ึà¸ĩ", + "Ø® دÙħ", + "×IJ ×Ŀ", + "Ä±ÅŁ ı", + "cz Äħ", + "ר ×ĵ", + "ĠÑĢ Ñĥб", + "خر Ùī", + "ãģ® æĸ¹", + "Ġд енÑĮ", + "×Ĺ ×Ļ×Ŀ", + "еÑĤ е", + "ëĤ ľ", + "×IJ ×Ĵ", + "×¢ ×ķר", + "ë³ Ħ", + "åIJĮ ãģĺ", + "ãĤ ²", + "ר ×ļ", + "×ķש ×IJ", + "ìľ ¡", + "ا Ø®", + "צ ×Ļ×Ķ", + "á»± a", + "ãģĪ ãģ¦", + "ש×Ķ ×ķ", + "ан ÑĤ", + "ลา à¸Ķ", + "ин г", + "ë¡ ł", + "اع د", + "ÙĪ سط", + "Ġв оп", + "Ġвоп ÑĢоÑģ", + "Ùħ ÙĬÙĨ", + "à¸Ħ à¸ĩ", + "×Ļר ×Ļ×Ŀ", + "c ów", + "ê² ©", + "Ġê·¸ 룰", + "Ġì§ Ħ", + "Ġש ׾×Ķ", + "à¹Ģร ิà¹Īม", + "à¸Ĭ à¸Ńà¸ļ", + "д еÑĤ", + "ÑİÑī иÑħ", + "à¸ļ à¸Ńà¸ģ", + "æĢĿ ãģĦ", + "ع ÙĬد", + "ס ×ŀ", + "×Ĵ ×Ļ×¢", + "צ ×ĵ", + "ب ات", + "ĠëĶ° ëĿ¼", + "à¸Ī ัà¸ĩ", + "ãģłãģij ãģ§", + "×¢ ×Ļר", + "ĠÑĩ ел", + "ĠÑĩел ов", + "ĠÑĩелов ек", + "ãĥĥ ãĥģ", + "à¹Ģà¸ģ ีà¹Īยว", + "à¸Ķ ิ", + "Ġפ ×¢", + "×Ļ×ŀ ×Ļ", + "ë° ĺ", + "Ø® ار", + "×ij ×Ļת", + "×¢ ×Ļ×Ŀ", + "ü yor", + "ãĤģ ãģ¦", + "к лад", + "Ġ à¸Īาà¸ģ", + "à¹Ģà¸Ħ ย", + "ส à¸Ńà¸ĩ", + "à¹ģ à¸Ħà¹Ī", + "ẫ u", + "หà¸Ļ ัà¸ĩ", + "ש׾ ×ķ×Ŀ", + "اÙĨ ÙĬØ©", + "åĩº ä¼ļ", + "åĩºä¼ļ ãģĦ", + "à¸ł าย", + "à¸ļา à¸Ĺ", + "à¸Ĭา ว", + "mu ÅŁ", + "Ġ׾ק ×ij׾", + "ãĤ· ãĥ£", + "ĠÄ° ÅŁ", + "×Ĵ×ĵ ×ķ׾", + "ج عÙĦ", + "ë³ Ģ", + "ยิ à¹Īà¸ĩ", + "à¸Ļ าย", + "à¸Ļ ีà¹Ī", + "วิ à¸ĺี", + "ãĤī ãģªãģĦ", + "ëł Ī", + "Ġ문 ìłľ", + "Ġ à¸ģ", + "à¸Ĺำ à¸ĩาà¸Ļ", + "à¹Ģว à¹ĩà¸ļ", + "ÑĦ е", + "楽 ãģĹ", + "สำ à¸Ħ", + "สำà¸Ħ ัà¸į", + "ر Ùħ", + "ãģķãĤĮ ãģ¦", + "Ġоб ла", + "ר×IJ ×Ļ", + "หม à¸Ķ", + "ÙĨ ÙĬØ©", + "ли н", + "Ġe ÄŁ", + "it im", + "ëł ¹", + "ص اÙĦ", + "ÅĽ l", + "à¸ľ ิà¸Ķ", + "ãĥŀ ãĥ³", + "åħ¥ ãĤĮ", + "à¹Ģà¸ķ à¸Ńรà¹Į", + "ار ÙĬ", + "ĠÐ ¦", + "d ür", + "ส วย", + "ë¦ ½", + "رÙĥ Ø©", + "Ġh ã", + "×Ļת ×Ķ", + "à¸Ĥ à¸Ļา", + "à¸Ĥà¸Ļา à¸Ķ", + "à¸Īำ à¸Ļ", + "à¸Īำà¸Ļ วà¸Ļ", + "ש ×ķק", + "Ġд ом", + "ì± ħ", + "ãģĭ ãģij", + "פ ×ķ׾", + "à¸Ĭ าย", + "Ñģ моÑĤÑĢ", + "Ñģл Ñĥж", + "ש ×IJ׾", + "кÑĢÑĭ ÑĤ", + "Ġìŀ ĺ", + "é«ĺ ãģĦ", + "ĠÑĢ Ñĥк", + "ÙĨ ص", + "д ав", + "Æ°á» ¡", + "ưỡ ng", + "ر اÙħ", + "×Ļ׳ ×Ļ×Ŀ", + "ãĥ© ãĥ¼", + "ëĦ ¤", + "Ġت ع", + "l ke", + "好 ãģį", + "æĮģ ãģ¡", + "Ġë§ İ", + "Ġy ük", + "ĠÑģоÑģÑĤ ав", + "енÑĤ ÑĢ", + "pe ÅĤ", + "à¹Ģà¸Ľà¸¥ ีà¹Īย", + "à¹Ģà¸Ľà¸¥à¸µà¹Īย à¸Ļ", + "íı ī", + "ãĤĦ ãģĻ", + "×Ĺ ×ĸ", + "×ijר ×Ķ", + "ë£ ¨", + "ìĶ Ģ", + "بØŃ Ø«", + "à¹Ģà¸ķ à¹ĩ", + "ów i", + "ب Ùĩ", + "ãģį ãģ¾ãģĻ", + "Ġ×¢ ×ŀ", + "×Ĵ ×ķ׾", + "ез д", + "ÙĬÙģ Ø©", + "สà¸Ļ à¹ĥà¸Ī", + "Ġת ׾", + "Ñı Ñī", + "Ġس ÙĨ", + "ĠÙĪا ØŃد", + "ĠÑģ м", + "lad ı", + "ı ld", + "×Ļר ת", + "ีย à¸Ļ", + "ת×Ĺ ×ª", + "Ġж из", + "à¸ŀ ั", + "à¸ŀั à¸Ĵ", + "à¸ŀัà¸Ĵ à¸Ļา", + "à¸Ĭ ิ", + "ا Ø®ÙĦ", + "ãģ£ãģ¦ ãģĦãģŁ", + "รั à¸IJ", + "ãĤģ ãĤĭ", + "à¹Ĥ à¸ģ", + "ĠT á»ķ", + "Ġh akk", + "ر Ùģ", + "ìł Ģ", + "Ñģ об", + "ãģª ãģijãĤĮãģ°", + "Ùĩ ÙĪ", + "Ġë² ķ", + "ãĤ Ĩ", + "ĠاÙĦس عÙĪد", + "Ġ×IJ תר", + "Ø§Ø º", + "Ġ׾ ×ĵ", + "à¹ģ à¸ķ", + "à¹ģà¸ķ à¹Īà¸ĩ", + "íĮ Į", + "Ñĥп иÑĤÑĮ", + "à¸ŀืà¹īà¸Ļ à¸Ĺีà¹Ī", + "×ij ת×Ļ", + "à¹ĩ à¸ģ", + "ÅĤ at", + "Ġê°ľ ìĿ¸", + "ìłķ ë³´", + "ÑĤ ал", + "Ġgü ven", + "ĠÄ° l", + "Ġê° ģ", + "Ġب ت", + "×ŀ ×ķ׳×Ķ", + "ĠاÙĦØŃ ÙĥÙĪÙħ", + "ÙĤ ات", + "à¹ģ à¸ģà¹Ī", + "ห าà¸ģ", + "н ÑĮ", + "à¸Ľ รัà¸ļ", + "มา à¸ĵ", + "Ġне Ñģк", + "ĠØ ¶", + "สม ั", + "สมั à¸Ħร", + "ãģĮ ãģĤãĤĬ", + "м еÑģÑĤ", + "Ġ×IJ צ׾", + "Ġкомп ани", + "ס ר", + "ÙĬÙħ Ø©", + "ĠÑħ оÑĢо", + "ĠÑħоÑĢо ÑĪ", + "Ġ×Ļ ×ķ×ĵ", + "ü s", + "×Ĵ ×Ļש", + "à¸ļ à¸Ĺ", + "تÙĨ ظ", + "ว าà¸ĩ", + "ม หา", + "Ġ׼ ×ķ׾", + "à¸Ĥ à¹īาà¸ĩ", + "ë° ľ", + "г од", + "д ан", + "ãģĭãĤĤãģĹãĤĮ ãģ¾ãģĽãĤĵ", + "ãģĵ ãģ¡ãĤī", + "ãĥIJ ãĤ¤", + "ece ÄŁi", + "دÙĬ دة", + "ÙĨ Ùī", + "Ġëĭ¤ ìĿĮ", + "ว ี", + "غ ا", + "ли з", + "à¹Ģà¸Ķ ิ", + "à¹Ģà¸Ķิ ม", + "ĠÙĬ ست", + "Ġy ılı", + "ko ÅĦ", + "ãģ§ãģĹãĤĩãģĨ ãģĭ", + "ãģĤ ãģª", + "ãģĤãģª ãģŁ", + "ÑĨ ен", + "ĠÙĪ ز", + "×IJ ×Ļש", + "à¹Ī à¸Ń", + "ر ØŃ", + "ê´ ij", + "ÑĢа ÑģÑĤ", + "Ġ×Ķ ׾", + "ãģĹãģ¦ ãĤĤ", + "×ŀר ׼", + "×ŀר׼ ×ĸ", + "éģķ ãģĦ", + "ãģŁ ãģı", + "ĠÑģ Ñĥд", + "в еÑģÑĤи", + "ĠíķĦ ìļĶ", + "ãĥķ ãĤ§", + "ÑĤелÑĮ но", + "à¹Ģà¸ŀ ืà¹Īà¸Ńà¸Ļ", + "ÅĤu ż", + "à¹Ģà¸Ķิà¸Ļ à¸Ĺาà¸ĩ", + "ש ×ķר", + "Ġ×ŀ ×ĵ", + "×ķ×¢ ׾", + "ÙĦ اÙħ", + "à¹Ħ à¸ĭ", + "л ей", + "кÑĥ ÑĢ", + "Ạ¢", + "à¸Ĺ าà¸Ļ", + "ì§ ij", + "ĠгоÑĢ од", + "ר ס", + "׾ ×ķ×Ĵ", + "mas ını", + "Ġл ÑĥÑĩ", + "ล à¹Īา", + "ìļ ¸", + "ש ×ĺ", + "ĠÐĺ н", + "í Ĥ¤", + "ÙĪÙĦ ا", + "ìķ ł", + "ĠØ£ÙĬ ضا", + "Ùĥ ار", + "ĠاÙĦت ع", + "ส ูà¹Ī", + "ãĤ ¼", + "×ij ×Ļ×IJ", + "ย à¸ģ", + "ĠØŃ ÙĤ", + "ر بÙĬ", + "ãģĺãĤĥ ãģªãģĦ", + "รัà¸ģ ษา", + "Ñħод иÑĤ", + "à¸ķ à¸Ńà¸ļ", + "׳ ×ĺ×Ļ", + "ĠاÙĦÙħ ج", + "تÙħ ع", + "ов аÑĤÑĮ", + "ÙĦ ÙĬÙĨ", + "×Ļ×ŀ ×ķת", + "Ġm ù", + "n ÄĻ", + "Ġد ÙĬ", + "׼ ש×Ļ×ķ", + "Ġhi ç", + "ë ijIJ", + "ÙĪ اء", + "ÙĪ Ø·", + "ĠاÙĦ بÙĦ", + "à¹ģม à¹ī", + "ק ×ķת", + "ÙĪج د", + "å§ĭ ãĤģ", + "ÙĬ ئة", + "Ġë§ ¤", + "ص بØŃ", + "פ ×IJ", + "г оÑĢ", + "ס ×Ķ", + "بÙĬ ÙĤ", + "ย าà¸ģ", + "Ġн ад", + "ÙĬ Ùij", + "Ġب ÙĪ", + "ס ×ķר", + "Ùħ ÙĥاÙĨ", + "ר ×ij", + "×Ĵ ×ĸ", + "צ ת", + "b ilit", + "л аг", + "ĠN go", + "×IJ ×ķר", + "à¸ķ à¸Ļ", + "íĬ ¹", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸Ķี", + "à¸Ľà¸£à¸° à¸Īำ", + "ов ание", + "ãģĦ ãģ¤", + "ãĥĥãĤ¯ ãĤ¹", + "åIJĪ ãĤı", + "åIJĪãĤı ãģĽ", + "×Ļ׳ ×ķ×Ļ", + "ạ y", + "Ø« ÙĤ", + "ĠпÑĢ об", + "ĠпÑĢоб лем", + "ÅŁ eh", + "ÅŁeh ir", + "ع ادة", + "اÙĨ ÙĪÙĨ", + "à¸ķัว à¹Ģà¸Ńà¸ĩ", + "ì¶ ķ", + "ı lan", + "б ан", + "ãĥ³ ãĥī", + "à¸Ī ี", + "Ġ×Ķש ׳×Ļ", + "п оÑĤ", + "×ķ׾ ×Ļ×Ŀ", + "ล ัà¸ļ", + "ĠÑį ÑĤи", + "×ijק ש", + "ë¹Ħ ìĬ¤", + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩ à¹Ħร", + "×Ļ׾ ×Ļ", + "à¹ĥà¸Ĭ à¹Ī", + "ĠاÙĦ ÙĥÙĦ", + "ãĥļ ãĥ¼ãĤ¸", + "ص Ø©", + "ÑĤи ÑĢ", + "ãĤĵ ãģ©", + "зÑĭ к", + "wy ż", + "Ùĩ ÙĬ", + "ĠÙħ ÙĦÙĬ", + "Ġвид е", + "ظ اÙħ", + "دا ÙĪÙĦ", + "×ŀ ת×Ļ", + "Ġs ık", + "à¹Ģà¸ķิ ม", + "ãĤ¢ ãĤ¤", + "ка Ñħ", + "צ ×Ļ׾", + "à¹Ģà¸Ĭ à¹Īà¸Ļ", + "м аг", + "маг аз", + "магаз ин", + "à¸Ľ ั", + "à¸Ľà¸± à¸Ī", + "Ġש ×Ļר×ķת", + "ีย ม", + "ãĥĸ ãĥ«", + "Ġد ÙĪÙĦ", + "קר ×Ļ×Ŀ", + "Ùĩ Ùı", + "ов о", + "Ġü ret", + "د ÙĪÙĨ", + "à¹ģà¸Ļ ว", + "à¹Ģà¸Ļ ืà¹īà¸Ń", + "ĠÑĦ оÑĤ", + "ãĥ ĺ", + "ãģ¤ ãģĭ", + "Ñı Ñģ", + "ĠíķĺëĤĺ ëĭĺ", + "ائ ع", + "Ġп лаÑĤ", + "ìĺ Ī", + "Ġdost ÄĻp", + "ÙĪج Ùĩ", + "Ġ×Ķ ×Ĺ×Ļ", + "׳ ×Ļק", + "д ей", + "í ĽĦ", + "ı y", + "بØŃ Ø±", + "à¹Ģส ริม", + "Ġ׾ ×Ĵ", + "Ø°Ùĩ ب", + "ج ÙĬÙĦ", + "رÙĥ ز", + "Ġë ħ", + "Ġëħ ¸", + "פ×Ļ׾ ×ķ", + "ãģ¾ ãģļ", + "iri ÅŁ", + "ĠÙĥ ÙĬÙģ", + "Ġ×ij צ", + "Ġêµ IJ", + "ÑĢоÑģ Ñģ", + "ĠØ´ ÙĬ", + "Ġiç er", + "×Ĵ ×ķ×ij×Ķ", + "мен но", + "×¢ ×ij×Ļר", + "×ķ×ŀ ×Ķ", + "ãĤī ãģĹãģĦ", + "ãģ ¼", + "Ñī ин", + "è²· ãģĦ", + "جÙħÙĪع Ø©", + "Ġdön em", + "Ġ×ij ×IJר", + "в еÑģÑĤ", + "×ķר ×ķת", + "س Ùģ", + "à¹ģà¸Ĺ à¸Ļ", + "Ġд окÑĥменÑĤ", + "Ġا ÙĬ", + "ج اÙĨ", + "צ×ķ×¢ ×Ļ", + "ĠоÑģ об", + "ĠاÙĦÙħ س", + "ÑĢаР±", + "à¸ł ู", + "à¸Ķ าว", + "л екÑĤ", + "ع ÙĤ", + "×ķ×ĵ ×ķת", + "Ġol u", + "Ġolu ÅŁtur", + "ãģ¾ ãģ¾", + "ед ин", + "à¹Ģ à¸Ńà¸ģ", + "ãĤµ ãĤ¤", + "ëĦ Ī", + "Ø· ÙĨÙĬ", + "Ø· ÙĤØ©", + "ĠÐł аз", + "ÙĦ Ùij", + "Ñĩ ем", + "Ġ׾ ×ĺ", + "สั à¹Īà¸ĩ", + "سر ائÙĬÙĦ", + "Ġפר ×ĺ×Ļ", + "д еÑģÑĮ", + "Ġ׳ ׼", + "اÙĨ ب", + "ÙĬا Ø©", + "Ùħ بر", + "Ġk ı", + "à¸Ľ à¸ı", + "à¸Ľà¸ı ิ", + "à¸ļั à¸ķิ", + "׳ ת×Ļ", + "ìĨ ¡", + "ر اب", + "à¹ĥ à¸ķ", + "à¹ĥà¸ķ à¹ī", + "×Ļ׳ ת", + "ÙĪ ÙĬر", + "Ġ×Ķ×ŀ ×Ļ", + "ей ÑĩаÑģ", + "ק ×ķ×ij", + "در اس", + "ĠÙħ ÙĤ", + "رÙĬ ÙĨ", + "Ø® اص", + "ãģĬ éĩij", + "Ġج دا", + "ãģĨ ãģ¡", + "ëħ ¸", + "ır ım", + "æ§ ĺ", + "ãģ« å¯", + "ãģ«å¯ ¾", + "ÑĨ ев", + "Ġv ard", + "ĠÐIJ н", + "e ÄŁ", + "ÑģÑĤв енно", + "Ð ¨", + "س د", + "à¸ģ ุ", + "à¹ģà¸ľ à¸Ļ", + "รูà¹ī ส", + "รูà¹īส ึà¸ģ", + "ات ØŃاد", + "Ñij ÑĤ", + "×Ĺ ×ķק", + "ãģĻ ãģIJ", + "Ø· ÙĦاÙĤ", + "Ġק ×ķ×ĵ", + "à¹ĥà¸Ĭ à¹īà¸ĩ", + "à¹ĥà¸Ĭà¹īà¸ĩ าà¸Ļ", + "ãĥ¼ãĤ ¿", + "Ġs ür", + "ÑĢ ок", + "ë³ ij", + "สมา à¸Ĭ", + "สมาà¸Ĭ ิà¸ģ", + "ãĥķ ãĥ¬", + "è¾¼ ãģ¿", + "ãĤ» ãĥ³", + "Ġê°Ģ ì§Ģ", + "à¸ľ à¹īา", + "ÑįÑĤ омÑĥ", + "иÑĤ ел", + "à¸ł ั", + "ภij", + "ãĥĸ ãĥ©", + "×Ľ×ª ×ķ×ij", + "׳ ×Ŀ", + "ен нÑĭе", + "×¢ ×¨×Ľ×ª", + "Ġì Ĥ", + "ĠìĤ ´", + "à¸Ĥ à¹īา", + "׳ ×ķס", + "ãĥ¬ ãĥĵ", + "ÑĢ еÑģ", + "à¹Ģล à¸Ĥ", + "Ø« اÙĦ", + "ìĹ Ĩ", + "ĠÑĩ аÑģÑĤ", + "า ศ", + "ãĥª ãĤ¢", + "u ç", + "×Ļ׼ ×ķת", + "ล à¹īาà¸Ļ", + "i ë", + "ãĤ¸ ãĤ§", + "à¸Ī à¸Ń", + "ÙĪ ØŃد", + "×Ļצ ×ķ×ij", + "Ġ×ij ש׾", + "ок о", + "ض Ø©", + "Ø° ر", + "ĠÑĥ д", + "Ä° L", + "×ķצ ×Ļ×Ŀ", + "×ĸ ×ŀף", + "à¸Ľ à¸ģ", + "íķĻ êµIJ", + "س اÙħ", + "à¹Ħ à¸Ķ", + "ละ à¹Ģà¸Ń", + "ละà¹Ģà¸Ń ีย", + "ละà¹Ģà¸Ńีย à¸Ķ", + "ả y", + "аÑĨи он", + "ãĤ¹ ãĤ¯", + "פ ×ķס", + "ร à¹Īาà¸ĩ", + "ен нÑĭй", + "ع ÙĨ", + "عÙĦ ÙĨ", + "ائ Ùģ", + "d ÄĻ", + "ؤ ÙĪÙĦ", + "׾×ķ ×ķ", + "Ġ×ij ש×ij", + "ä»Ĭ åĽŀ", + "ĠاÙĦج ÙĨ", + "د اد", + "wa Äĩ", + "ãĥª ãĥ³", + "ĠìŀIJ ìĭł", + "اÙĨ ÙĬا", + "ãĥ¡ ãĥª", + "ÙĦ ÙĪÙĨ", + "à¸Ĺ à¹Īà¸Ńà¸ĩ", + "à¸Ĺà¹Īà¸Ńà¸ĩ à¹Ģà¸Ĺีà¹Īยว", + "اÙģ ÙĬ", + "Ġли ÑĪ", + "Ùħ ÙĬØ©", + "оÑĤ веÑĤ", + "Ñĩ ин", + "à Ĭ", + "ãĥ¡ ãĥ³", + "å® Ł", + "éļĽ ãģ«", + "ĠÑĢаР¹", + "ãĤ¦ ãĥ³", + "×Ļר ×ķש", + "×Ļר×ķש ׾×Ļ×Ŀ", + "ม ะ", + "Ġar a", + "каз аÑĤÑĮ", + "à¸ķ ัà¸Ķ", + "ÑĥÑİ ÑĤ", + "Ġü st", + "×Ĵ ×ķ×ij", + "×Ĵ×ķ×ij ×ķת", + "mal ı", + "ег од", + "егод нÑı", + "اÙģ ÙĤ", + "à¸Ĭ à¹Īà¸Ńà¸ĩ", + "Ġö zellik", + "×Ļצ ×ķר", + "Ġmi ÄĻd", + "Ġili ÅŁ", + "Ġна Ñħод", + "×¢ ×ĸר", + "׾ ×Ľ×ª", + "ÙĨت اج", + "ĠÑģ ем", + "à¸Ī à¹Īาย", + "à¸ķร ว", + "à¸ķรว à¸Ī", + "פר ×ķ", + "à¸Ĥ ัà¸ļ", + "ãģ ŀ", + "Ġп ло", + "к олÑĮ", + "×ŀ×¢ ×ĺ", + "íķĺ ìĭľ", + "jÄħ ce", + "ÙĨ اÙĨ", + "ลี à¸ģ", + "н ÑĥÑĤ", + "Ġоб ÑĢаз", + "Ùĥ بر", + "ĠاÙĦÙĪ Ø·ÙĨ", + "ãģķãģĽ ãģ¦", + "ÙĤ اء", + "×ŀ×ĵ ×Ļ׳", + "y ü", + "פ ×Ļת", + "׳ ×ķף", + "ÙħÙĨ ظ", + "หà¸Ļ ัà¸ģ", + "ìŀ Ī", + "ãĤ« ãĥ¼ãĥī", + "ع ÙĨÙĬ", + "п од", + "ض اء", + "à¸Ļ à¸ķà¹Į", + "×ŀש פ", + "ว à¹Į", + "ר ×ķק", + "ส ืà¹Īà¸Ń", + "פק ×Ļ×ĵ", + "ãģªãĤī ãģªãģĦ", + "ĠìŬ 룬", + "ÙĦ ج", + "Ñī иÑĤ", + "ãĥĥ ãĤ·", + "ÙĦÙĬ س", + "ĠÙĦ Ùħا", + "ìł ij", + "×ij ×Ļף", + "ãĥģ ãĤ§", + "Ġgü ç", + "Ġch ứ", + "×ķצ ×IJ", + "קר ×ij", + "à¹Ĥ à¸ŀ", + "оÑĩ но", + "סק ×Ļ", + "ש׾ ×Ŀ", + "صر Ùģ", + "ĠL Ãł", + "×¢ ×Ļת", + "á» ·", + "à¹Ĥ à¸Ńà¸ģ", + "à¹Ĥà¸Ńà¸ģ า", + "à¹Ĥà¸Ńà¸ģา ส", + "Ġ×Ķ ×ĵ×ijר", + "à¸Ļั à¹Īà¸Ļ", + "ز ر", + "нак о", + "íļ į", + "ãĤĤ ãģ¡", + "ãĤĤãģ¡ ãĤį", + "ãĤĤãģ¡ãĤį ãĤĵ", + "اÙħ ت", + "عد اد", + "и нÑĭ", + "ÅĤy w", + "à¸Ħ à¸ĵะ", + "à¸Ĺ ะ", + "kt ör", + "×Ļ×Ĺ ×Ķ", + "Ġм е", + "Ġме ÑģÑı", + "׳×Ķ ×Ĵ", + "ĠÑģ ÑĥÑīеÑģÑĤв", + "à¸Ļ ัà¸Ļ", + "ÑĦ ÑĦ", + "ек ÑĤив", + "عÙĦÙĪÙħ ات", + "б Ñĥд", + "à¸Ļัà¸ģ à¸ĩาà¸Ļ", + "หà¸Ļà¹īา à¸Ĺีà¹Ī", + "ÙĤÙĬ ÙĤ", + "ãĤ· ãĥ³", + "ãģ« éĸ¢", + "×IJר ×Ĵ", + "ĠпÑĢ оÑĤ", + "ĠпÑĢоÑĤ ив", + "ĠìŀĪ ìĸ´", + "ÙĤÙĬ ÙĤØ©", + "ìĹ ĩ", + "k ür", + "ãģ«ãģªãĤĬ ãģ¾ãģĹãģŁ", + "Ġде ÑıÑĤ", + "ĠдеÑıÑĤ елÑĮ", + "פ×ķר ×ĺ", + "à¸Ł à¹īา", + "à¹Ģ à¸ł", + "ĠавÑĤом аÑĤ", + "×ĸ ×Ļק", + "Ġold uk", + "ع اÙħ", + "ĠÑĤ оÑĢ", + "yrı ca", + "ê Ì", + "ãĤŃ ãĥ³ãĤ°", + "ãģ« ãģ¨ãģ£ãģ¦", + "à¹Ģà¸ī à¸ŀ", + "à¹Ģà¸īà¸ŀ าะ", + "ãģ¯ ãģļ", + "×ŀ ×IJ×Ļ", + "สะ à¸Ķ", + "สะà¸Ķ วà¸ģ", + "ìľ¼ ë©°", + "à¸ģ ี", + "ภ¬", + "Ġ×¢ ×ķש", + "à¸łà¸² ษา", + "à¸Ĺ ัà¸Ļ", + "ac akt", + "acakt ır", + "اع دة", + "ĠÑĥÑģл Ñĥг", + "ס ר×ĺ", + "×ķ×ŀ ×ķת", + "×Ķ ×ķר", + "×ŀ ×ķ×ij", + "×ŀ×ķ×ij ף", + "سÙĬ اس", + "اتÙģ اÙĤ", + "×Ķ צ׾", + "Ùħؤ س", + "Ġp ó", + "Ġк ни", + "×Ļ׼ ×ķ׾", + "à¹Ģหล ืà¸Ń", + "׼׾ ׼", + "׳ ×ĸ", + "ÑĪи е", + "r ès", + "ĠاÙĦØŃ ÙĤ", + "лÑı ÑĢ", + "ห à¸į", + "หà¸į ิà¸ĩ", + "ר×Ĵ ×Ļש", + "à¹Ģส à¹īà¸Ļ", + "ש×ij ×ķף", + "ô tel", + "ап ÑĢ", + "апÑĢ имеÑĢ", + "اب ÙĦ", + "ĠÑĢаз виÑĤ", + "Ġп олÑĮз", + "ĠС еÑĢ", + "×ķ×ij ×Ļ", + "r óż", + "ìĭ Ń", + "ãĤ¯ ãĥĪ", + "ãģĹ ãĤĪãģĨ", + "à¸ģร ม", + "ØŃ ÙĥÙĪÙħ", + "à¹Ĥ à¸ļ", + "à¸Ĺ à¹īาย", + "ĠM á", + "ĠÑĤ Ñĭ", + "à¸Ħร ัว", + "ÑĢÑĥ б", + "ạ p", + "Ġm ÅĤ", + "ĠmÅĤ od", + "Ġgör Ã¼ÅŁ", + "Ġgeli ÅŁ", + "Æ°Æ¡ i", + "×ŀש ק", + "ÙĢÙĢ ÙĢÙĢ", + "รา ว", + "ãģĹãģ £", + "ãģĹãģ£ ãģĭãĤĬ", + "ĠÐļ он", + "Ġk ê", + "à¹Ĥà¸Ĺ ร", + "èIJ½ ãģ¡", + "åĩº ãģ¦", + "ล ัà¸ģษ", + "Ġ×Ĵ ×ij×ķ×Ķ", + "ãĥĻ ãĥ«", + "ê±° ëĤĺ", + "ë§ IJ", + "×Ļ׾ ×ĵ×Ļ×Ŀ", + "ĠëĦ Ī", + "×ŀר ×Ļ", + "ร ส", + "ãĥŃ ãĥ³", + "и ло", + "ноÑģÑĤÑĮ Ñİ", + "×ĸר ×Ĺ", + "п он", + "Ġ×Ķש ׾", + "ê²ł ìĬµëĭĪëĭ¤", + "Ġki ÅŁ", + "ĠÐļ и", + "ว ร", + "د اع", + "ÅŁ im", + "ÙĨ Ùij", + "в аÑĤ", + "را Ùĥ", + "ب اÙĦ", + "ид е", + "Ġ×Ķ×ŀ ×Ĺ", + "ìĸ µ", + "تÙģ اع", + "Ø£ ت", + "ëĬ ĺ", + "ש ×Ļת", + "ست Ùħر", + "ĠÑĦ ак", + "ĠاÙĦØ£Ùħ رÙĬ", + "ëŀ ¨", + "اس Ùħ", + "Ġa ÄŁ", + "Ġç ev", + "Ùĥ ÙĪر", + "ãģķ ãģ¾", + "Ġç öz", + "Ġر س", + "Äħ da", + "สà¸Ļ ุ", + "ãģĹãģ¦ ãģıãĤĮ", + "н Ñİ", + "leÅŁ me", + "ãĤª ãĥ³", + "ãģ¨ ãģªãĤĬ", + "ava ÅŁ", + "×ĺ ×Ļ×ij", + "ØŃ Ø¶", + "×ķצ ×IJ×ķת", + "ÙĨ ÙħÙĪ", + "ı t", + "ĠÑħ а", + "ĠÑħа ÑĢак", + "ĠÑħаÑĢак ÑĤеÑĢ", + "Ġd ÅĤ", + "ãĥĹ ãĥ©", + "à¸Ĭ ุม", + "à¹Ī à¸Ńà¸Ļ", + "×ķ×ij ׾", + "Ñģ ол", + "×ĵ ×Ĵ", + "аÑĢ аÑĤ", + "n ivers", + "Ġgerçek leÅŁtir", + "ĠاÙĦ ÙĦÙĬ", + "ระ ยะ", + "ĠÙħ ختÙĦÙģ", + "Ġgö nder", + "Ùģ ار", + "do ÄŁ", + "doÄŁ an", + "ص ÙĦاØŃ", + "Ġyay ın", + "ãĥĨ ãĥ³", + "รว à¸Ī", + "×Ļ×Ĺ ×Ļ×ĵ", + "ünk ü", + "ÑĨи алÑĮн", + "à¸ļ ู", + "ม ุ", + "h ä", + "Ø® Ùģ", + "å¢ Ĺ", + "å¢Ĺ ãģĪ", + "еÑĩ но", + "ĠاÙĦس ÙĨ", + "à¸Ĥ าว", + "im di", + "Ð «", + "à¸Ļà¸Ńà¸ģ à¸Īาà¸ģ", + "à¸ļา ล", + "ת ש", + "Ġdüzen le", + "мÑĭ Ñģл", + "ãģı ãģª", + "ż u", + "Ġwsp óÅĤ", + "Ġн аз", + "ınd aki", + "تر Ø©", + "ÅŁ ek", + "Ġö d", + "ĠÙĪ Ùĥ", + "Ġпозв олÑı", + "Ġת ×ķ׼", + "ÙħÙĨ تج", + "ë§ ī", + "ĠاÙĦØ« ÙĦاث", + "аÑĨи Ñİ", + "ÙĪر ÙĪ", + "Ñĭв аеÑĤ", + "خص ص", + "ĠاÙĦÙģ ÙĦ", + "ĠاÙĦÙģÙĦ سطÙĬÙĨ", + "Ø¥ جر", + "إجر اء", + "اÙĨت Ø®", + "اÙĨتخ اب", + "ار ÙĬØ©", + "×ķ Ö", + "Ø¢ ÙĨ", + "×ŀ×¢ ×ķת", + "Ġм ал", + "Ġ×IJ ×Ĺ", + "à¸Ĺ à¹īà¸Ńà¸ĩ", + "ze ÅĽ", + "Ġë§Į ëĵ¤", + "رÙĬ ع", + "äºĭ ãĤĴ", + "à¸ļริ หาร", + "׾ ×ŀ×Ļ×ĵ", + "Ġм Ñĥж", + "ت رÙĪ", + "ĠباÙĦ Ø¥", + "פ ×Ļק", + "ز ÙħØ©", + "ĠÃ¶ÄŁ renc", + "ãĥ ¶", + "اÙħ عة", + "ק×ij ×ķצ", + "×ŀ ׳×ķת", + "رÙĬ Ùħ", + "Ġо каз", + "ãģłãģij ãģ©", + "Ġh ız", + "Ġש ×IJת", + "ãĤ¢ ãĥ¼", + "Ġmożli wo", + "ìĦ ¼", + "ÙĪ اب", + "ог ÑĢаÑĦ", + "Ġعبد اÙĦ", + "ãĤĴ è¡Į", + "ب ÙĬÙĦ", + "ĠÄ° ç", + "ย าย", + "ĠÑĥ ÑĩаÑģÑĤ", + "ÑĦ еÑģÑģ", + "ÑĦеÑģÑģ иона", + "Ạ¤", + "ÙĨ ÙĬÙĨ", + "عد ÙĦ", + "สร ร", + "دÙĬ ÙĦ", + "×ij ×Ļק", + "czy ÅĤ", + "ÑĢом е", + "Ġм ед", + "ìĻ Ķ", + "ãĥ© ãĤ¤ãĥ³", + "ĠÑĤ еп", + "еÑĢ ÑĮ", + "i ÄŁi", + "в ели", + "ÑĢи ÑģÑĤ", + "ס ×ķפ", + "×ŀ׾ ×Ĺ", + "ĠاÙĦØ¥ ÙĨ", + "Ġ׾×Ķ ש", + "è¶Ĭ ãģĹ", + "ĠÑĢ Ñĭ", + "×ķ×IJ ר", + "رÙĩ اب", + "פ ×ķ×IJ×Ļ", + "ĠгоÑģ Ñĥд", + "ĠгоÑģÑĥд аÑĢ", + "ĠгоÑģÑĥдаÑĢ ÑģÑĤв", + "ĠاÙĦØ£Ùħ ÙĬر", + "Ùħ ج", + "à¹Ģหม าะ", + "ÑĢ ев", + "à¸Ĭี à¸ŀ", + "ãĥķ ãĥĪ", + "иÑĩ но", + "ĠاÙĦÙħ ؤ", + "Ġi ht", + "íħ ľ", + "د ÙĨÙĬ", + "ر ص", + "ла ÑģÑĤ", + "à¹Ģหล à¹Īา", + "ılı r", + "ร à¸ĵà¹Į", + "×ŀש ×Ļ×ļ", + "Ġd á»ĭ", + "Ø·Ùģ اÙĦ", + "×ĺ ×ķף", + "Ġ×ij ×Ļ׳", + "ãģ¾ ãģ£ãģŁ", + "лож ениÑı", + "تØŃ Ø±", + "ب اØŃ", + "à¹Ģส ืà¹īà¸Ń", + "ãģĻ ãģĶ", + "lt ür", + "à¸ĩ าม", + "Ġt ü", + "ĠпÑĢ им", + "ĠпÑĢим ен", + "Ġhay at", + "ëĥ IJ", + "ëĭ Į", + "׳×Ļ ×ķ", + "вед ен", + "ìħ ¨", + "à¸Ī ัย", + "à¸ģà¹Ī à¸Ń", + "Ġв од", + "оÑģÑĤ оÑı", + "н аÑĤ", + "à¹ģ หล", + "سÙħ ÙĬ", + "à¸Ķำ à¹Ģà¸Ļ", + "à¸Ķำà¹Ģà¸Ļ ิà¸Ļ", + "w ód", + "ö yle", + "ãĥĢ ãĤ¤", + "ÑĪи й", + "меÑī ен", + "ãģĹãģ¾ ãģĨ", + "ãĥī ãĥ©", + "ÙĪض ØŃ", + "à¸Ńà¸Ļ ุ", + "ĠاÙĦ اجتÙħاع", + "laÅŁ ma", + "à¸Ħ à¸Ńà¸Ļ", + "×ŀר ×Ļ×Ŀ", + "ÙĨ اÙħج", + "שר ×ķת", + "اÙĦ Ø£", + "Ġksi Äħż", + "Ġа н", + "ÑĢаР¹", + "اÙĩر Ø©", + "×ŀ×ĵ ×Ķ", + "ä¸Ģ ç·", + "ä¸Ģç· Ĵ", + "ä¸Ģç·Ĵ ãģ«", + "ÑĢиÑĤ оÑĢ", + "d ıkl", + "à¹ģ à¸ĸ", + "à¹ģà¸Ĥ à¹Īà¸ĩ", + "екÑĤ оÑĢ", + "×ŀס ×¢", + "ÑĢак ÑĤи", + "u ÄŁu", + "×ķ×ij ת", + "สู à¸ķร", + "ĠçalÄ±ÅŁ m", + "ĠçalÄ±ÅŁm alar", + "Ġа на", + "ãĥĽ ãĥ¼ãĥł", + "Ġböl üm", + "Ġب ص", + "ол оÑģ", + "ĠìķĬ ëĬĶ", + "à¹Ī ะ", + "ÙĪ تر", + "ä¹ Ĺ", + "ست خداÙħ", + "פ×Ļ ×Ļס", + "פ×Ļ×Ļס ×ij", + "פ×Ļ×Ļס×ij ×ķק", + "Ġк ÑĢаÑģ", + "ли к", + "رÙĬ ØŃ", + "×ŀש ׾×Ķ", + "à¹Ģย ีà¹Īย", + "à¹Ģยีà¹Īย ม", + "в иÑģ", + "ом н", + "ÄŁ un", + "ãĥŃ ãĥ¼ãĥ³", + "Ø£ تÙĬ", + "à¸ķร ี", + "çĶ³ ãģĹ", + "تÙħ ر", + "ìĹ ĪìĬµëĭĪëĭ¤", + "ĠÙĪ غÙĬر", + "red ni", + "ĠاÙĦص Ùģ", + "Ġна ÑģÑĤоÑı", + "ĠнаÑģÑĤоÑı Ñī", + "à¸ķ รา", + "ĠÑĥÑģл ов", + "ĠÑĥÑģлов иÑı", + "ÑĨ еп", + "×Ķ ×Ĺ׾×ĺ", + "Ø· ÙĬع", + "ĠB akan", + "ĠاÙĦ رÙĪ", + "илÑĮ но", + "Ġм еÑĤ", + "à¸Ķ à¸Ńà¸ģ", + "ãģĭãĤī ãģªãģĦ", + "Ġпо ÑģÑĤоÑı", + "ĠпоÑģÑĤоÑı н", + "ĠÑĩ аÑģ", + "ü c", + "wr ó", + "б ÑĥÑĢ", + "ãĥIJ ãĥĥãĤ¯", + "ãĥ©ãĥ³ ãĥī", + "Ġо гÑĢ", + "สั à¸į", + "สัà¸į à¸įา", + "มั à¹Īà¸Ļ", + "à¸Ħ à¸Ńม", + "al ık", + "Ġн ед", + "üm üz", + "ĠÅĽ wie", + "é rio", + "×Ļ×IJ ×Ķ", + "دÙħ ات", + "ı rl", + "ĠоÑĤ з", + "ĠоÑĤз Ñĭв", + "ä»ĺ ãģį", + "Ġkaż de", + "мин иÑģÑĤ", + "ãĤ° ãĥ«", + "ë° ĸ", + "ез н", + "اÙĦ Ùģ", + "Ġש ק׾", + "Ùħ ض", + "ãĥĿ ãĥ¼ãĥĪ", + "ÙħÙĨ ت", + "ÙĤÙĬ اÙħ", + "Ø´ ÙĨ", + "×Ļר ×ķ×¢", + "ãĤŃãĥ£ ãĥ³", + "доÑĢ ов", + "×ŀ ×Ļת×Ļ", + "ÙĪÙĦ ÙĪج", + "Ùĥ اÙģ", + "ĠÑĢаз лиÑĩ", + "иÑĤ еÑĤ", + "н олог", + "ลà¸ĩ à¸Ĺุà¸Ļ", + "Ġyak laÅŁ", + "ãĥ¬ ãĤ¤", + "ê²ł ëĭ¤", + "æ±Ĥ ãĤģ", + "رÙĪ Ùģ", + "Ġí Ĭ", + "ĠíĬ ¹", + "ãģ£ ãģıãĤĬ", + "à¸Ħวาม à¸Ħิà¸Ķ", + "×Ķ ×Ļס×ĺ", + "Ø¥ ÙĤ", + "ãģ¦ ãģĦ", + "à¹Ĥ à¸Ĭ", + "ĠBü yük", + "ĠФ едеÑĢ", + "ÑĨи н", + "ÑĢов а", + "ĠاÙĦ اÙĤتصاد", + "Ġch á", + "à¸ĺ าà¸Ļ", + "ë¥ ł", + "à¹Ħ à¸ķ", + "ÃŃ pio", + "Ùĭ ا", + "Ġоб Ñıз", + "Ùĩ ج", + "Ġì¤ij ìļĶ", + "ãģ® ãģ§ãģ¯ãģªãģĦ", + "بار اة", + "ãĤ¤ ãĥ«", + "Ġн оÑĢм", + "á»ī nh", + "m ö", + "mö glich", + "ÑĨи п", + "ãĤ¢ ãĤ¯", + "×Ķ ×Ļ", + "ÑĨи алÑĮно", + "ĠÅĽ wi", + "ت ÙĤ", + "ĠÑģÑĤо им", + "بÙĬ عÙĬ", + "Ġ׾ ש×ŀ", + "г лÑı", + "глÑı д", + "ãģ¦ ãģıãĤĮ", + "ÄĻd zi", + "à¸Ĥ ั", + "à¸Ĥั à¹īà¸Ļ", + "Ø· ÙĤ", + "ĠìĹ Ń", + "ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ ãģĨ", + "ĠdeÄŁer l", + "ĠdeÄŁerl endir", + "Ġü lk", + "Ġмн ог", + "๠ĭ", + "ë¿ IJ", + "ĠУ кÑĢа", + "ÄŁ ini", + "Ġбез оп", + "Ġбезоп аÑģ", + "à¸Ńà¸Ńà¸ģ à¹ģà¸ļà¸ļ", + "Ø§Ø ¸", + "ØŃد اث", + "л еÑĢ", + "×Ļ× ¥", + "×Ļ׳×ĺר ׳×ĺ", + "lar ınız", + "ØŃÙĬ ØŃ", + "ż eli", + "à¸Ń ัà¸ĩ", + "à¸Ńัà¸ĩ à¸ģ", + "à¸Ńัà¸ĩà¸ģ ฤษ", + "ĠоÑĤ лиÑĩ", + "ั ส", + "ëŀ į", + "ож но", + "ãĤ¹ ãĥĿ", + "ĠÑħ оÑĩ", + "Ġк ап", + "еÑĩ ен", + "ØŃÙĦ Ø©", + "ÙĬا Ùĩ", + "на л", + "×ķצ ר×Ļ×Ŀ", + "Ġk ald", + "åĥ į", + "ĠاÙĦØ´ خص", + "Ġз на", + "Ġwz gl", + "ż ycz", + "ê° Ŀ", + "à¸ŀ ลัà¸ĩ", + "íģ ¼", + "Ġö l", + "Ġb ụ", + "Ø´ Ùĩر", + "Ġз ам", + "Ġд ев", + "×Ļ×ĺ ת", + "تعÙĦ ÙĤ", + "ÙĪÙħ Ø©", + "ãĤĴ ä½ľ", + "ãģį ãģ¦", + "í ĥĿ", + "ras ında", + "ãĤĴ æİ¢", + "ĠÙħ باشر", + "راج ع", + "Ġв озд", + "ÙħØŃ Ø§", + "×ķש ר", + "ĠиÑģÑĤ оÑĢ", + "ม ัà¸ģ", + "t ıģ", + "Ø« ار", + "تر ÙĨت", + "à¹ģà¸Ĥ à¹ĩ", + "à¹ģà¸Ĥà¹ĩ à¸ĩ", + "п оÑĩ", + "Ġ×ij ×IJ×ķת", + "ë¯ Ģ", + "ëĿ¼ ëıĦ", + "à¸Ĭ ัà¸Ķ", + "ส à¸ķà¹Į", + "ãĥĭ ãĥĥãĤ¯", + "ид енÑĤ", + "Ġг ÑĢÑĥпп", + "ت Ø®", + "Ạł", + "ย ืà¸Ļ", + "ย ัà¸Ļ", + "ó ry", + "T Ãľ", + "ãģĹ ãĤĥ", + "ĠпÑĢов ед", + "лÑı еÑĤ", + "Ùħ Ø®", + "ย à¸Ńม", + "×Ľ×ł×¡ ת", + "ĠاÙĦÙħ ÙĨت", + "Ġol mad", + "ר׼ ×ĸ×Ļ", + "Ġв ÑģÑĤÑĢ", + "ĠиÑģ Ñģлед", + "ÑĤвеÑĢ ж", + "بد ÙĪ", + "еÑĢ ÑĤ", + "ï» ·", + "± ħ", + "สัม à¸ŀัà¸Ļà¸ĺà¹Į", + "ิ à¹Īà¸Ļ", + "צ ×Ļ×ij", + "wiÄĻ t", + "Ġì° ¸", + "Ġz wiÄħz", + "سب ÙĪع", + "ãĥĥ ãĤ°", + "à¸Ľà¸¥ à¸Ńà¸Ķ", + "à¸Ľà¸¥à¸Ńà¸Ķ à¸łà¸±à¸¢", + "ãĤĤ ãĤĬ", + "ÙĤد س", + "Ġspr z", + "Ġsprz eda", + "Ġist edi", + "Ġk hu", + "Ġд ен", + "Ġko ÅĦ", + "Ġ×ij ×Ĺ×Ļ", + "à¹Ģà¸Ĺ à¹īา", + "×ķס ×Ļ×£", + "ãĥĭ ãĥ¥ãĥ¼", + "ĠпÑĢед оÑģÑĤ", + "ĠпÑĢедоÑģÑĤ ав", + "à¹Ĥ à¸Ł", + "é v", + "ĠاÙĦص ØŃ", + "صØŃ Ø§Ø¨", + "à¹Ģà¸Ī à¹ĩà¸ļ", + "вл ек", + "วั à¸ķ", + "à¸ĸ ุ", + "ãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģį ãģ¾ãģĻ", + "ÙĤÙĬ ÙĤÙĬ", + "×ķ׊ר", + "Ñĭ ÑĪ", + "ĠоÑĤ но", + "ĠоÑĤно ÑĪ", + "об илÑĮ", + "Ùģ ØŃ", + "ı nt", + "ınt ı", + "Ġ׾ ×ij×ĵ", + "í İĺìĿ´ì§Ģ", + "ãĥĬ ãĥ«", + "ĠÙħ ساء", + "×Ļ×ĺ ×ij", + "ÑĮ еÑĢ", + "ëĦ ·", + "Ñĭ ÑĤа", + "ĠоÑĩ еÑĢ", + "à¸Ķ ืà¹Ī", + "à¸Ķืà¹Ī ม", + "ĠN gh", + "ت عب", + "ÙĦاÙĤ ات", + "×ķ׾×ķ×Ĵ ×Ļ×Ķ", + "ĠìĿ´ ê²ĥ", + "Ġ×Ķ ×ijר", + "ìľ µ", + "à¹Ģà¸Ħล ืà¹Īà¸Ńà¸Ļ", + "Ùĩ Ø©", + "à¸Īำ à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "å¤ī ãģĪ", + "wi ÅĽcie", + "ch od", + "chod zÄħ", + "в ÑĢо", + "×ŀ×Ĺ ×Ļר", + "Ġy ı", + "Ġyı ll", + "ì¡ Į", + "à¹Ħ หว", + "ãģªãģı ãģª", + "Ġзав иÑģ", + "ĠìĺĪ ìĪĺ", + "Ùģ Ø°", + "ủ ng", + "à¸ŀุ à¸Ĺà¸ĺ", + "з н", + "lay an", + "ãĤ ¡", + "à¸ģà¹ĩ à¸ķาม", + "ĠsaÄŁ lam", + "ร à¸ĵ", + "ĠÑģ иÑĤ", + "ĠÑģиÑĤ Ñĥ", + "ĠاÙĦت ÙĨ", + "×Ķ ×ĸ", + "ĠØ· ÙĪÙĬÙĦ", + "ta ÅĤ", + "Ġgö rd", + "å¤ī ãĤı", + "ëĥ ¥", + "à¸Ħà¹Ī à¸Ńย", + "×IJ ×ķ×ĺ", + "ëħ IJ", + "ãĥ©ãĥ³ ãĤ¹", + "วั à¸Ĵ", + "วัà¸Ĵ à¸Ļ", + "Ġol uÅŁ", + "פע ×ķ׾", + "Ġszczeg óÅĤ", + "à¸Ħา สิ", + "à¸Ħาสิ à¹Ĥà¸Ļ", + "pow ied", + "ĠÑĤ еб", + "หà¸Ļ à¹Īวย", + "Ġм ил", + "ØŃ Ùĥ", + "à¸Ĺ à¸Ķ", + "ĠмаÑĤ еÑĢиал", + "ÅĤ ow", + "à¹Ģà¸ģ ีย", + "ĠÑģов еÑĢ", + "ãĤ ©", + "à¸Ľ ริ", + "Ġи Ñİ", + "наÑĩ ен", + "ÑĢен д", + "mu ÅŁtur", + "ĠпÑĢод Ñĥк", + "з д", + "Ñı ÑĤи", + "ÑıÑĤи Ñı", + "à¹Ģม ีย", + "رات ÙĬج", + "Ġam acı", + "ש ×ķ׾", + "ש×ķ׾ ×Ĺ", + "สะ à¸Ńา", + "สะà¸Ńา à¸Ķ", + "פ×Ĵ ×¢", + "عب Ø©", + "d ın", + "íħ Ķ", + "Ġ×ŀש ×Ĺק", + "Ġfi yat", + "Ġз аÑı", + "ĠзаÑı в", + "à¹Ĥ หล", + "à¹Ĥหล à¸Ķ", + "à¸ģรุà¸ĩ à¹Ģà¸Ĺà¸ŀ", + "צ×Ļ ×Ļף", + "ìļ ±", + "Ùħ ب", + "Ùħب اد", + "land ır", + "Ġв еÑģÑĮ", + "Ġh ük", + "ĠÐĴ оз", + "ÑĩиÑĤ Ñĭва", + "ว ล", + "×ķצ ×¢", + "à¸Ĥà¸ĵะ à¸Ĺีà¹Ī", + "ĠaÅŁ aģı", + "׾×IJ ×ķ×ŀ×Ļ", + "tr zym", + "Ã¤ÃŁ ig", + "owo ÅĽci", + "ãģĿ ãĤĤ", + "Ġroz wiÄħz", + "ĠgÅĤ ówn", + "м онÑĤ", + "×ŀ ×ķ×ŀ", + "ĠÑģÑĤ ан", + "ÙĦا ÙĤØ©", + "p rowad", + "prowad zi", + "ĠÑģоÑģÑĤ оÑı", + "×Ļ×IJ ×ķת", + "r ı", + "g ı", + "ãĥij ãĥij", + "Ġна лиÑĩ", + "×Ķ צע", + "Ġ׳ ×Ķ", + "à¸Ħ ัà¸ļ", + "ع راض", + "и ж", + "Ùĩ ائÙĬ", + "ãĤī ãģı", + "ож еÑĤ", + "Ġоб оÑĢ", + "ĠобоÑĢ Ñĥд", + "Ø£ سÙĦ", + "à¹ĩ à¸Ķ", + "ÑĢÑĥ ÑĤ", + "دÙĬ ÙħÙĤ", + "دÙĬÙħÙĤ را", + "Ġjest e", + "×ķ×ķ ×Ļר", + "×ij×ĵ ×Ļק", + "деÑĢж ива", + "ãģĬ ãģı", + "ewn ÄĻtr", + "ewnÄĻtr zn", + "à¸ŀ ฤ", + "Ġ×IJ ×ķ×Ķ", + "ת×Ĺ ×ķש", + "Ġz ob", + "д Ñĥм", + "ĠÑģ Ñĭ", + "ÙĬر ا", + "ĠwiÄĻ ks", + "à¹ģà¸ķà¸ģ à¸ķà¹Īาà¸ĩ", + "lar aras", + "lararas ı", + "íĺ Ģ", + "ëī ´", + "×ķ×Ĵ ׾", + "ĠоÑĤ меÑĤ", + "ĠÑĢ ан", + "ت ÙĥÙĦ", + "иÑĤелÑĮ н", + "à¸Ľà¸£à¸° วั", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸§à¸± à¸ķิ", + "ìŀ ĸ", + "мож но", + "pie czeÅĦ", + "pieczeÅĦ st", + "ëª »", + "ìĬ ¨", + "×ŀס ×ŀ", + "á» ¦", + "ศ ิ", + "ศิ ล", + "ศิล à¸Ľ", + "ĠÅļ w", + "ãĥĥ ãĤ·ãĥ§ãĥ³", + "unit Ãł", + "Ġmiesz ka", + "Ġmieszka ÅĦ", + "pr zed", + "przed si", + "przedsi ÄĻb", + "przedsiÄĻb ior", + "à¸Ľà¸£à¸° สิà¸Ĺà¸ĺิ", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸´à¸Ĺà¸ĺิ à¸łà¸²à¸ŀ", + "ย à¹Ī", + "ìķ Ļ", + "รว à¸Ķ", + "รวà¸Ķ à¹Ģรà¹ĩว", + "å½ĵ ãģŁãĤĬ", + "äl le", + "Ñĥ еÑĤÑģÑı", + "ã n", + "ëł µ", + "th è", + "ãĤĴ åĪ©çĶ¨", + "ì µľ", + "íĵ ¨", + "à¸Ĺ ัà¸ļ", + "า à¸Ħม", + "ãģ ĩ", + "ëĤ Į", + "à¹Ģà¸Ľà¸¥ à¹Īา", + "â ¦", + "ë ¾", + "ê Ģ", + "ê ĩ", + "â ¡", + "ðŁ Ł", + "ã IJ", + "â º", + "á Ń", + "á Ļ", + "á ĵ", + "á ²", + "ðĵ ı", + "á ¬", + "â ¯", + "ä ¨", + "ê Ŀ", + "ê «", + "ð ij", + "ðĵ ĥ", + "ðĿ ħ", + "< unk", + "", + "", + "", + "Ġع ÙĦÙī", + "Ġm á»Ļt", + "Ġv Ỽi", + "Ġng Æ°á»Ŀi", + "ĠØ¥ ÙĦÙī", + "Ġnh ững", + "Ġth á»ĥ", + "Ġ×IJ ×ķ", + "Ġ×¢ ×Ŀ", + "ا Ùĭ", + "Ġ à¹ģละ", + "ĠÙĦ ا", + "Ġnh Æ°", + "ĠاÙĦت ÙĬ", + "Ġ×Ķ ×ķ×IJ", + "ĠÄij ến", + "ĠØ£ ÙĪ", + "Ġv á»ģ", + "ĠlÃł m", + "Ġs ẽ", + "Ġc Å©ng", + "Ġ ợ", + "ĠÄij ó", + "Ġnhi á»ģu", + "Ġt ại", + "Ġtr ên", + "Ġ×Ĵ ×Ŀ", + "Ġnh Ãł", + "Ġ׼ ×Ļ", + "Ġs á»±", + "ĠÄij ầu", + "Ġb á»ĭ", + "ĠÙĩ ذا", + "Ġnh ất", + "Ġph ải", + "Ġhi á»ĩn", + "Ġdụ ng", + "ĠÄij á»Ļng", + "ĠاÙĦÙĦ Ùĩ", + "ĠØ Į", + "ĠÙĥ ÙĦ", + "Ġvi á»ĩc", + "Ġn Äĥm", + "Ġth ì", + "Ġh á»įc", + "ĠÙĪ ت", + "t é", + "Ġا ÙĨ", + "Ġt ôi", + "Ġ×IJ ׳×Ļ", + "Ġ׾ ×Ļ", + "Ġ×ŀ ×ķ", + "Ġng Ãły", + "Ġn Æ°á»Ľc", + "Ġ×Ķ ×Ļ×IJ", + "Ġ×IJ ×Ļ", + "Ġh Æ¡n", + "ĠÙĩ Ø°Ùĩ", + "ĠÙĪ ÙĬ", + "ĠاÙĦ Ø°ÙĬ", + "Ġ×ķ ×ŀ", + "Ġgi á", + "Ġnh ân", + "Ġch ÃŃnh", + "Ġm ình", + "ĠÐĿ а", + "Ġth ế", + "Ġ×Ļ ×ķתר", + "Ġ×IJ ×Ŀ", + "Ġn ên", + "Ġh ợ", + "Ġhợ p", + "Ġc òn", + "ĠÙĩ ÙĪ", + "Ġc Æ¡", + "Ġr ất", + "ĠVi á»ĩt", + "Ġب عد", + "Ġש ×Ļ", + "Ġth á»Ŀi", + "Ġc ách", + "ĠÄij á»ĵng", + "Ġн о", + "Ġtr Æ°á»Ŀng", + "Ø Ł", + "ĠÄij á»ĭnh", + "ĠÄiji á»ģu", + "×Ļ ×Ļ×Ŀ", + "Ġth á»±c", + "n ın", + "Ġh ình", + "Ġn ói", + "Ġc ùng", + "Ġ×Ķ ×Ķ", + "ĠØ¥ ÙĨ", + "Ġ×IJ ×ij׾", + "Ġnh Æ°ng", + "Ġbi ết", + "Ġж е", + "Ġch úng", + "ĠÄij ang", + "ĠØ° ÙĦÙĥ", + "Ġl ên", + "Ġkh ách", + "Ġn Ãło", + "Ġs á»Ń", + "Ġkh ác", + "Ġë° ı", + "Ġl ý", + "×Ļ ×Ļ", + "ĠÄij ây", + "Ġ׾ ×ŀ", + "Ġc ần", + "Ġtr ình", + "Ġph át", + "ãģ« ãĤĤ", + "п о", + "Ġn Äĥng", + "Ġb á»Ļ", + "Ġv ụ", + "ĠÄij á»Ļ", + "Ñĩ е", + "Ġnh áºŃn", + "Ġtr Æ°á»Ľc", + "Ġ×¢ ×ĵ", + "Ġh Ãłnh", + "ĠØ® ÙĦاÙĦ", + "Ġl ượng", + "Ġc ấp", + "Ġtá» ±", + "Ġv ì", + "Ġt Æ°", + "Ġch ất", + "Ġ׼ ×ŀ×ķ", + "Ġg ì", + "Ġש ׳", + "Ġt ế", + "ת ×ķ", + "Ġnghi á»ĩp", + "Ġm ặt", + "ĠÙĥ Ùħا", + "Ġ×ij ×Ļף", + "Ġר ק", + "Ġth ấy", + "Ġmá y", + "ĠÙģ Ùī", + "Ġd ân", + "Ġ×IJ ×Ĺ×ĵ", + "Ġt âm", + "Ġ׼ ×ļ", + "Ġ׾ ×ķ", + "в о", + "Ġt ác", + "Ġto Ãłn", + "ĠÙĪ Ùħ", + "Ġk ết", + "Ġ หรืà¸Ń", + "ĠÙĪاÙĦ Ùħ", + "ĠÄiji á»ĥm", + "Ġ×ĸ ×ķ", + "Ġ×ij ×ķ", + "׼ ×ķת", + "Ġh á»Ļi", + "Ġb ằng", + "ت Ùĩا", + "Ġ׼ ×ĵ×Ļ", + "Ġ×Ķ ×Ŀ", + "Ġxu ất", + "ĠÙĤ د", + "Ġb ảo", + "Ġt á»ijt", + "Ġt ình", + "ĠÙĩ ÙĬ", + "ĠÄij á»iji", + "Ġthi ết", + "Ġhi á»ĩu", + "Ġti ếp", + "Ġt ạo", + "ת ×Ķ", + "Ġch ủ", + "o ÅĽÄĩ", + "Ġgi ú", + "Ġgiú p", + "Ġà ½", + "Ġqu ả", + "Ġlo ại", + "Ġc ô", + "Ġà ´", + "Ġô ng", + "Ġ×Ķ ×ķ", + "ĠاÙĦÙĬ ÙĪÙħ", + "ĠtÃŃ nh", + "г а", + "Ġph òng", + "Ġ Äĥn", + "Ġع اÙħ", + "Ġv á»ĭ", + "lar ını", + "r ÃŃa", + "Ġt Ỽi", + "ĠÄij Æ°á»Ŀng", + "Ġgi Ỽi", + "Ġb ản", + "Ġc ầu", + "Ġnhi ên", + "Ġb á»ĩnh", + "Ġth Æ°á»Ŀng", + "Ġ×IJ ×Ļף", + "ĠÄij á»ģ", + "Ġh á»ĩ", + "Ġ×Ļש ר×IJ׾", + "Ġqu á", + "ĠÐĹ Ð°", + "ãģ® ãģ§ãģĻãģĮ", + "ĠÐŁ ÑĢи", + "Ġph ần", + "ĠÙĪ ÙĦا", + "ĠlỼ n", + "Ġtr á»ĭ", + "Ġcả m", + "Ġм о", + "Ġd ùng", + "ĠاÙĦ Ùī", + "ĠعÙĦÙĬ Ùĩ", + "ĠìŀĪ ìĬµëĭĪëĭ¤", + "ÙĬ ÙĤ", + "ĠÙĤ بÙĦ", + "Ġho ặc", + "ĠØŃ ÙĬØ«", + "Ġ à¸Ĺีà¹Ī", + "Ġغ ÙĬر", + "ĠÄij ại", + "Ġsá»ij ng", + "нÑĭ ми", + "Ġth ức", + "Ġפ ×Ļ", + "ĠÄiji á»ĩn", + "ãģª ãģĭãģ£ãģŁ", + "Ġgi ải", + "Ġv ẫn", + "Ġи Ñħ", + "Ġö nce", + "Ġv áºŃy", + "Ġmu á»ijn", + "Ġ ảnh", + "à¹ĥà¸Ļ à¸ģาร", + "ĠQu á»ijc", + "Ġk ế", + "׳ ×IJ", + "Ġס ×Ļ", + "Ġy êu", + "ãģ® ãģĭ", + "ĠÄij ẹ", + "ĠÄijẹ p", + "Ġch ức", + "Ġy ıl", + "ĠTür kiye", + "d é", + "ĠÙĤ اÙĦ", + "Ġd á»ĭch", + "ĠolduÄŁ u", + "Ġch á»įn", + "Ġت Ùħ", + "หà¸Ļ ึà¹Īà¸ĩ", + "ãģķãĤĮ ãģŁ", + "Ġph áp", + "ìĽ Ķ", + "Ġti á»ģn", + "ãģĹ ãģ¾ãģĹãģŁ", + "Ġש ׾×IJ", + "ÙĦ Ø©", + "Ġ׾פ ׳×Ļ", + "Ġ×ij ×Ļת", + "ĠH Ãł", + "ĠØŃ Øª", + "ĠØŃت Ùī", + "Ġ×¢ ×ķ×ĵ", + "Ġn ó", + "Ġth áng", + "à¹Ģลืà¸Ń à¸ģ", + "ר ×Ķ", + "Ġt Äĥng", + "Ġcá i", + "Ġtri á»ĥn", + "Ġ×IJ×ķת ×ķ", + "ìłģ ìĿ¸", + "ĠC ông", + "Ġ׾×Ķ ×Ļ×ķת", + "Ġг ода", + "и Ñİ", + "Ġب عض", + "Ġ à¸ģาร", + "èī¯ ãģĦ", + "ÙĪ ت", + "Ġli ên", + "ĠÐĿ о", + "ĠÐĿ е", + "çļĦ ãģª", + "ĠÙħ ت", + "ĠÑĤак же", + "ĠкоÑĤоÑĢ Ñĭе", + "Ġ×Ļ ×ĵ×Ļ", + "Ġtr á»įng", + "ãĤµ ãĤ¤ãĥĪ", + "ìłģ ìľ¼ë¡ľ", + "Ġt áºŃp", + "Ġש ׾×Ļ", + "íķĺ ê²Į", + "Ġt Ãłi", + "ĠÐ ¯", + "Ġr á»ĵi", + "ا Ùĥ", + "Ġth Æ°Æ¡ng", + "Ġ×Ķ ×ĸ×Ķ", + "ĠÙĪ ÙħÙĨ", + "à¸Ĺีà¹Ī มี", + "Ġcu á»Ļc", + "Ġbü yük", + "ãģ¨ ãģĭ", + "Ġ×ij ×Ļ×ķתר", + "Ġl ần", + "Ġgö re", + "Ġtr ợ", + "Ġ×ĺ ×ķ×ij", + "ÑĤÑĮ ÑģÑı", + "Ġth á»ijng", + "Ġ׼ ש", + "Ġti êu", + "Ġ×ŀ×IJ ×ķ×ĵ", + "Ø Ľ", + "k Äħ", + "Ġ à¹ĥà¸Ļ", + "Ġv ấn", + "Ġש ׾×ķ", + "ĠÄij á»ģu", + "Ùģ ت", + "Ġê²ĥ ìĿ´", + "Ġh óa", + "ĠاÙĦع اÙħ", + "ĠÙĬ ÙĪÙħ", + "к ой", + "Ġbi á»ĩt", + "ÑģÑĤ о", + "Ġ×Ķ ×Ļ×ķ", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸Īะ", + "Ġ×ĵ ×Ļ", + "Ġ×IJ ×ļ", + "Ġá n", + "ص ÙĪر", + "Ġtr ÃŃ", + "ĠÐŁÑĢ о", + "Ġl á»±c", + "ãģĹãģ¦ ãģĦãģ¾ãģĻ", + "Ġb Ãłi", + "Ġ×ĸ ×IJת", + "Ġb áo", + "à¸ļ à¸Ļ", + "ĠëĮĢ íķľ", + "Ġti ế", + "Ġtiế ng", + "Ġb ên", + "ãģķãĤĮ ãĤĭ", + "s ión", + "Ġt ìm", + "×¢ ×ķ", + "m é", + "ни Ñı", + "ãģ» ãģ©", + "Ġà¹Ģà¸ŀ ราะ", + "ب Ø©", + "Ġë¶ Ħ", + "Ġ×IJ ×ĸ", + "à¸Ĺ à¹Īาà¸Ļ", + "ת ×Ŀ", + "Ġth êm", + "Ġho ạt", + "y ı", + "×ĸ ×ķ", + "Ġgi á»Ŀ", + "Ġb án", + "à¸Ĥ าย", + "Ñĩ а", + "Ġ à¹Ĩ", + "ĠاÙĦÙħ ت", + "ĠоÑĩ енÑĮ", + "Ġb ất", + "Ġtr ẻ", + "ÑĤ ÑĢ", + "ĠØ£ ÙĨÙĩ", + "ĠØ« Ùħ", + "Ġ׼ ×ŀ×Ķ", + "Ġkh ó", + "Ġr ằng", + "ĠÙĪ ÙģÙĬ", + "ни й", + "Ġho Ãłn", + "t ó", + "Ġ×IJ שר", + "ĠìĥĿ ê°ģ", + "Ñģ а", + "Ġ׼ ×ijר", + "ĠÑįÑĤ ом", + "lar ının", + "Ġch Æ°a", + "з и", + "Ġd ẫn", + "ĠÐļ ак", + "ج ÙĪ", + "ĠбÑĭ ло", + "ĠÙĬ ت", + "n ı", + "ÅĤ am", + "ĠÙĪÙĩ ÙĪ", + "×ij ×ķ", + "п и", + "ר ת", + "Ġqu á»ijc", + "ж д", + "ĠÄij Æ¡n", + "Ùĥت ب", + "Ġm ắt", + "ระ à¸ļ", + "ระà¸ļ à¸ļ", + "ĠÙĥ اÙĨت", + "Ġth ân", + "สิà¸Ļ à¸Ħà¹īา", + "×Ĵ ×Ļ", + "Ġph Æ°Æ¡ng", + "à¹Ħมà¹Ī à¹Ħà¸Ķà¹ī", + "ĠìĦ ±", + "ĠC ác", + "Ġ×Ķ×ŀ ×ķ", + "ĠÑĤ ем", + "Ġ×ĵ ×ķ", + "à¸Ńะ à¹Ħร", + "Ġv Äĥn", + "ãģª ãģ®ãģ§", + "ĠN á»Ļi", + "Ġ×¢ ×ķ", + "ãĤīãĤĮ ãĤĭ", + "Ġs áng", + "Ġgö ster", + "ãģĵãģ¨ ãĤĴ", + "Ġtaraf ından", + "Ġм а", + "ĠпоÑģл е", + "Ġ׳ ×Ļת", + "Ġ׳×Ļת ף", + "Ġл еÑĤ", + "Ġ׾ ׳×ķ", + "Ñģ Ñģ", + "Ġ×Ļ ×ķ", + "п е", + "ĠÙĪ ÙĦÙĥ", + "ĠÙĪÙĦÙĥ ÙĨ", + "Ġngo Ãłi", + "ĠÄij á»ĭa", + "r zÄħd", + "dz iaÅĤ", + "ĠÙħ ر", + "иÑĤÑĮ ÑģÑı", + "Ġ×IJ×Ĺר ×Ļ", + "Ġ׾ ׼׾", + "à¸Ĥ à¹īà¸Ńม", + "à¸Ĥà¹īà¸Ńม ูล", + "Ġб ол", + "Ġбол ее", + "جÙħ ع", + "л еÑĤ", + "Ġl á»ĭch", + "ĠÙħ Ø«ÙĦ", + "Ġ그리 ê³ł", + "Ġth ứ", + "ĠdeÄŁ il", + "ÙĪ ØŃ", + "Ġש׾ ×ļ", + "ĠÙħ ØŃÙħد", + "Ġn ếu", + "ĠÄij á»ķi", + "Ġv ừa", + "Ġm á»įi", + "Ġо ни", + "Ġl úc", + "ĠÙĬ ÙĥÙĪÙĨ", + "ì§ Ī", + "Ġש׾ ׳×ķ", + "ĠÐĶ о", + "Ġש ׳×Ļ", + "ล ิ", + "×IJ פשר", + "Ġs ức", + "ê¶ Į", + "Ġ ứng", + "à¹Ħมà¹Ī มี", + "Ø·ÙĦ ب", + "ĠÑĩ ем", + "Ġch uyên", + "Ġth ÃŃch", + "Ġ×ķ ×Ļ", + "íķ ©", + "ĠÙħ صر", + "д о", + "ĠÄij ất", + "Ġch ế", + "à¸Ĭ ืà¹Īà¸Ń", + "Ġìĭ ł", + "ĠØ¥ ذا", + "Ġر ئÙĬس", + "Ġש ×Ļש", + "Ġgiả m", + "Ñģ ка", + "lar ında", + "Ġs ợ", + "ĠtÃŃ ch", + "ĠÙĦ ÙĥÙĨ", + "Ġب Ùħ", + "×¢ ×ķ×ij", + "×¢×ķ×ij ×ĵ", + "ÅĤÄħ cz", + "ları na", + "Ġש ×Ŀ", + "ĠÙĦ ت", + "Ġש×Ķ ×ķ×IJ", + "t ów", + "Ġëĭ¤ 른", + "ĠØ£ Ùĥثر", + "ãģ® ãģ§ãģĻ", + "׼ ×Ļ×Ŀ", + "ĠolduÄŁ unu", + "ãģĭ ãģª", + "ãĤĤ ãģĨ", + "ÙĬ ØŃ", + "Ġnh ìn", + "Ġngh á»ĩ", + "ãģ«ãģª ãģ£ãģ¦", + "п а", + "Ġquy ết", + "ÙĦ ÙĤ", + "t á", + "Ġlu ôn", + "ĠÄij ặc", + "Ġ×IJ ר", + "Ġtu á»ķi", + "s ão", + "ìĻ ¸", + "ر د", + "ĠبÙĩ ا", + "Ġ×Ķ×Ļ ×ķ×Ŀ", + "×ķ ×ķ×Ļ", + "ãģ§ãģĻ ãģŃ", + "ĠÑĤ ого", + "Ġth ủ", + "ãģĹãģŁ ãģĦ", + "ر ÙĤ", + "Ġb ắt", + "г Ñĥ", + "Ġtá» Ń", + "ÑĪ а", + "Ġ à¸Ľà¸µ", + "Ġ×Ķ×IJ ×Ŀ", + "íı ¬", + "ż a", + "Ġ×IJת ×Ķ", + "Ġn á»Ļi", + "Ġph ÃŃ", + "ĠÅŁek ilde", + "Ġl á»Ŀi", + "d ıģı", + "Ġ׼×IJ ף", + "Ġt üm", + "Ġm ạnh", + "ĠM ỹ", + "ãģĿ ãĤĵãģª", + "Ġnh á»ı", + "ãģª ãģĮãĤī", + "Ġb ình", + "ı p", + "à¸ŀ า", + "ĠÄij ánh", + "ĠÙĪ ÙĦ", + "ר ×ķת", + "Ġ×IJ ×Ļ×ļ", + "Ġch uyá»ĥn", + "Ùĥ ا", + "ãĤĮ ãĤĭ", + "à¹ģม à¹Ī", + "ãĤĪ ãģı", + "ĠÙĪ ÙĤد", + "íĸ Īëĭ¤", + "Ġn Æ¡i", + "ãģ«ãĤĪ ãģ£ãģ¦", + "Ġvi ết", + "Ġà¹Ģà¸ŀ ืà¹Īà¸Ń", + "ëIJĺ ëĬĶ", + "اد ÙĬ", + "ĠÙģ Ø¥ÙĨ", + "ì¦ Ŀ", + "ĠÄij ặt", + "Ġh Æ°á»Ľng", + "Ġx ã", + "Ġönem li", + "ãģł ãģ¨", + "Ġm ẹ", + "Ġ×ij ×Ļ", + "Ġ×ĵ ×ijר", + "Ġv áºŃt", + "ĠÄij ạo", + "Ġdá»± ng", + "ĠÑĤ ом", + "ĠÙģÙĬ Ùĩا", + "Ġج ÙħÙĬع", + "Ġthu áºŃt", + "st ÄĻp", + "Ġti ết", + "Ø´ ÙĬ", + "Ġе Ñīе", + "ãģĻãĤĭ ãģ¨", + "ĠmÃł u", + "ĠÑįÑĤ ого", + "Ġv ô", + "ĠÐŃ ÑĤо", + "Ġth áºŃt", + "Ġn ữa", + "Ġbi ến", + "Ġn ữ", + "Ġ׾ ׼×Ŀ", + "×Ļ ×Ļף", + "Ġس ت", + "ĠÐŀ ÑĤ", + "Ġph ụ", + "ê¹Į ì§Ģ", + "Ġ׾ ×ļ", + "Ġk ỳ", + "à¹ĥ à¸Ħร", + "Ġg ây", + "ĠÙĦ ÙĦÙħ", + "Ġtụ c", + "ت ÙĬÙĨ", + "Ġtr ợ", + "Ġ׾ פ×Ļ", + "Ġb á»ij", + "ĠÐļ а", + "ĠÄij ình", + "ow Äħ", + "s ında", + "Ġkhi ến", + "s ız", + "Ġк огда", + "ס ׾", + "ĠбÑĭ л", + "à¸Ļ à¹īà¸Ńย", + "обÑĢаР·", + "Ġê²ĥ ìĿ´ëĭ¤", + "ëĵ¤ ìĿĢ", + "ãģ¸ ãģ®", + "Ġà¹Ģม ืà¹Īà¸Ń", + "Ġph ục", + "Ġ׊׾ק", + "Ġh ết", + "ĠÄij a", + "à¹Ģà¸Ķà¹ĩ à¸ģ", + "íĺ ķ", + "l ÃŃ", + "ê¸ ī", + "Ġع دد", + "ĠÄij á»ĵ", + "Ġg ần", + "Ġ×Ļ ×ķ×Ŀ", + "Ġs Ä©", + "ÑĢ Ñıд", + "Ġquy á»ģn", + "Ġ×IJ ׾×IJ", + "Ùĩ Ùħا", + "׳ ×Ļ×Ķ", + "׾ ×ķת", + "Ġ×Ķר ×ij×Ķ", + "Ġti ên", + "Ġal ın", + "Ġd á»ħ", + "人 ãģĮ", + "но Ñģ", + "л ÑģÑı", + "ĠÄij Æ°a", + "ส าว", + "иÑĢов ан", + "Ġ×ŀס פר", + "×Ĵ ף", + "Ġki ến", + "ĠÐ ¨", + "p é", + "б Ñĥ", + "ов ой", + "б а", + "ĠØ¥ ÙĦا", + "×IJ ׾×Ļ", + "Ġx ây", + "Ġb ợi", + "Ġש ×ķ", + "人 ãģ®", + "ק ×Ļ×Ŀ", + "à¹Ģà¸Ķ ืà¸Ńà¸Ļ", + "Ġkh á", + "Ġ×ķ ׾×Ķ", + "×ĵ ×ķת", + "Ġ×¢ ×ij×ķר", + "Ġبش ÙĥÙĦ", + "ĠÙĩÙĨا Ùĥ", + "ÑĤ ÑĢа", + "Ġ íķĺëĬĶ", + "ร à¸Ńà¸ļ", + "owa ÅĤ", + "h é", + "Ġdi á»ħn", + "Ġ×Ķ ׼׾", + "ĠØ£ س", + "Ġch uyá»ĩn", + "ระ à¸Ķัà¸ļ", + "ĠNh ững", + "Ġ×IJ ×Ĺת", + "ĠØŃ ÙĪÙĦ", + "л ов", + "׳ ר", + "Ġ×ķ ׳", + "Ġch Æ¡i", + "Ġiç inde", + "ÑģÑĤв Ñĥ", + "Ġph á»ij", + "ĠÑģ Ñĥ", + "ç§ģ ãģ¯", + "Ġch ứng", + "Ġv á»±c", + "à¹ģ à¸Ń", + "Ġl áºŃp", + "Ġtừ ng", + "å°ij ãģĹ", + "ĠNg uy", + "ĠNguy á»ħn", + "ĠÙģÙĬ Ùĩ", + "Ġб а", + "×Ļ ×Ļת", + "Ġ×ľ×¢ ש×ķת", + "Ġ×ŀ ׼", + "Ġnghi á»ĩm", + "Ġм ного", + "Ġе е", + "ëIJĺ ìĸ´", + "Ġl ợi", + "Ġ׾ ׾×IJ", + "Ġ׼ ף", + "Ġch ÃŃ", + "ãģ§ ãģ®", + "×Ĺ ×ķ", + "ש ×ķ×Ŀ", + "Ġ×ŀ ר", + "ĠÐĶ лÑı", + "Å ģ", + "Ġ׼×IJ שר", + "ĠM á»Ļt", + "ĠÙĪاÙĦ ت", + "ĠìĿ´ 룰", + "ÅŁ a", + "Ġchi ến", + "Ġaras ında", + "Ġ×ij ×IJתר", + "ãģķãĤĮ ãģ¦ãģĦãĤĭ", + "Ø´ ÙĥÙĦ", + "Ġt ượng", + "Ġت ت", + "ĠC ó", + "Ġb á»ı", + "Ġtá»ī nh", + "Ġkh ÃŃ", + "ĠпÑĢ оÑģÑĤ", + "ĠпÑĢоÑģÑĤ о", + "ĠÙĪ ÙĤاÙĦ", + "Ġgi áo", + "ĠN ếu", + "×IJ ×ŀר", + "×¢×ł×Ļ ×Ļף", + "íİ ¸", + "Ùĩد Ùģ", + "ĠB á»Ļ", + "Ġb Ãłn", + "Ġng uyên", + "Ġgü zel", + "ส าย", + "ì² ľ", + "×ŀ ×ķר", + "Ġph ân", + "ס פק", + "ק ×ij׾", + "ĠاÙĦÙħ تØŃ", + "ĠاÙĦÙħتØŃ Ø¯Ø©", + "ائ د", + "Ġ×IJ ×ŀר", + "Ġki ÅŁi", + "ì¤ Ģ", + "Ġtr uyá»ģn", + "ĠÙĦ Ùĩا", + "ĠÐľ а", + "à¸ļริ ษ", + "à¸ļริษ ั", + "à¸ļริษั à¸Ĺ", + "Ġש ׳×Ļ×Ŀ", + "Ġмен Ñı", + "ÅŁ e", + "Ġdi á»ĩn", + "Ġ×IJ׳ ×Ĺ׳×ķ", + "k ü", + "Ġc á»ķ", + "Ġm á»Ĺi", + "w ä", + "Ùħ ÙĬ", + "Ġhi á»ĥu", + "ëĭ ¬", + "Ġ×Ķ ×Ĺ׾", + "Ġt ên", + "Ġki á»ĩn", + "ÙĨ ÙĤÙĦ", + "Ġv á»ĩ", + "×ĵ ת", + "ĠÐłÐ¾ÑģÑģ ии", + "л Ñĥ", + "ĠاÙĦع ربÙĬØ©", + "ĠØ· رÙĬÙĤ", + "Ġ×Ķ×ij ×Ļת", + "Ñģ еÑĢ", + "Ġм не", + "ä u", + "Ġtri á»ĩu", + "ĠÄij ủ", + "Ġר ×ij", + "ت ÙĩÙħ", + "à¸ĭ ี", + "Ġì§Ģ ê¸Ī", + "li ÅĽmy", + "د عÙħ", + "ãģł ãĤįãģĨ", + "Ñģки е", + "Ġh á»ıi", + "Ġק ×ķ", + "ÑĢÑĥ Ñģ", + "ÙĨ ظر", + "ãģ® ãĤĤ", + "Ġ×Ķ ׼×Ļ", + "ĠìĽ IJ", + "ÙĪ Ùĩ", + "ĠÙĪ Ùİ", + "ĠB ạn", + "п лаÑĤ", + "Ġ×ŀ ×ŀש", + "лÑİ Ð±", + "ĠнÑĥж но", + "Ġth Æ°", + "ãģ µ", + "ãģı ãĤīãģĦ", + "ر Ø´", + "ר ×ķ×Ĺ", + "ĠÙĬ تÙħ", + "Ġצר ×Ļ×ļ", + "Ġph á", + "ม à¸Ńà¸ĩ", + "Ġ×ij×IJ ×ķפף", + "Ġcả nh", + "Ġíķľ ëĭ¤", + "Ġ×Ķ×ŀ ת", + "à¸ķà¹Īาà¸ĩ à¹Ĩ", + "มี à¸ģาร", + "Ñģки Ñħ", + "ĠÐĴ Ñģе", + "Ġا ÙĪ", + "ج ÙĬ", + "ãģĵãģ¨ ãģ¯", + "Ġd Ãłi", + "Ġh á»ĵ", + "èĩªåĪĨ ãģ®", + "à¹Ħ หà¸Ļ", + "ëĵ¤ ìĿĦ", + "ĠV Äĥn", + "Ġд аж", + "Ġдаж е", + "Ñĭ ми", + "лаÑģ ÑĮ", + "ÙĬ ÙĪÙĨ", + "ÙĨ ÙĪ", + "c ó", + "ãģĹãģ¦ ãģĦãģŁ", + "ãģł ãģĭãĤī", + "طاÙĦ ب", + "Ġc á»Ńa", + "п ÑĢоÑģ", + "ãģªãģ© ãģ®", + "รุ à¹Īà¸Ļ", + "Ġchi ếc", + "л Ñĭ", + "ĠÑıвлÑı еÑĤÑģÑı", + "Ġn á»ķi", + "ãģ® ãģĬ", + "Ġ×IJת ×Ŀ", + "ĠëķĮ문 ìĹIJ", + "à¸ģล าà¸ĩ", + "ĠbaÅŁ ka", + "ìĦ Ŀ", + "ĠÑĨ ел", + "Ùģ ÙĤ", + "ãģ«ãĤĪ ãĤĭ", + "ÙĤ ا", + "Ġçı kar", + "Ġcứ u", + "Ø· ا", + "Ġש ת", + "à¹Ĥ à¸Ħ", + "Ġ×ŀ ׾", + "Ġ×Ķ פר", + "Ġг де", + "ĠØ® Ø·", + "åīį ãģ«", + "c jÄĻ", + "Ġ׊ש×ķ×ij", + "ר×Ĵ ×¢", + "Ġkho ảng", + "ĠÄij á»Ŀi", + "ĠÐł е", + "Ġо на", + "Ġ×IJ ׳×ķ", + "ãģ® ãģ«", + "ĠاÙĦØ° ÙĬÙĨ", + "кÑĥ п", + "ãĤµ ãĥ¼ãĥ", + "ãĤµãĥ¼ãĥ ĵ", + "ãĤµãĥ¼ãĥĵ ãĤ¹", + "в ал", + "г е", + "Ġgi ữa", + "ĠKh ông", + "ĠâĹ ĭ", + "à¸ģล ุà¹Īม", + "ĠÙħÙĨ Ø°", + "à¸Ń à¹Īาà¸Ļ", + "ĠÑģп оÑģоб", + "ĠÄij á»Ļi", + "Ġdi ÄŁer", + "Ġ à¸ĸà¹īา", + "Ùħ Ø«ÙĦ", + "Ġ×Ķ×IJ ×Ļ", + "Ġد ÙĪÙĨ", + "ÙĬر اÙĨ", + "Ñī и", + "بÙĨ اء", + "ĠØ¢ خر", + "ظ Ùĩر", + "Ġ×ij ׼", + "ĠاÙĦÙħ ع", + "ãĥ Ĵ", + "Ġt ất", + "Ġm ục", + "ĠdoÄŁ ru", + "ãģŁ ãĤī", + "Ġס ×ķ", + "Ġx ác", + "ร à¸Ń", + "ĠcÄĥ n", + "Ġон л", + "Ġонл айн", + "Ġk ý", + "Ġch ân", + "Ġ à¹Ħมà¹Ī", + "اØŃ Ø©", + "r án", + "׳×Ļ ×Ļ×Ŀ", + "Ġ×ij ף", + "ĠÐ ĸ", + "à¸ķร à¸ĩ", + "д Ñĭ", + "Ġs ắc", + "ÙĦ ت", + "ãĥŃ ãĥ¼", + "ĠÙĦ ÙĨ", + "Ġר ×ķ", + "Ġd Æ°á»Ľi", + "à¹Ģ à¸ĺ", + "à¹Ģà¸ĺ à¸Ń", + "e ÄŁi", + "Ġ×ķ ש", + "ĠÙĦ Ø£", + "Ġg ặp", + "Ġc á»ij", + "ãģ¨ ãģ¦ãĤĤ", + "رÙĪ س", + "Ġ׾×Ķ ×Ļ", + "Ġë³ ¸", + "ä¸Ĭ ãģĴ", + "Ġm ức", + "Ñħ а", + "Ġìŀ ¬", + "à¸ī ัà¸Ļ", + "ÑĢÑĥ ж", + "Ġaç ık", + "ÙĪ اÙĦ", + "Ġ×ĸ ×ŀף", + "人 ãģ¯", + "ع ÙĬÙĨ", + "Ñı Ñħ", + "Ġ×Ĵ×ĵ ×ķ׾", + "ר ×ķ×ij", + "g ó", + "ëĿ¼ ê³ł", + "Ġark adaÅŁ", + "ÙĨ شر", + "Ġгод Ñĥ", + "ĠболÑĮ ÑĪе", + "ãģ¡ãĤĩ ãģ£ãģ¨", + "Ġcâ u", + "Ġs át", + "íĶ ¼", + "Ġti ến", + "íķ´ ìķ¼", + "ĠÙĪ Ø£ÙĨ", + "à¸Ļ าà¸Ļ", + "Ġ×ij×IJ×ŀ צע", + "Ġ×ij×IJ×ŀצע ×ķת", + "Ġ׾ ר", + "Ġqu ản", + "ĠÙĪاÙĦ Ø£", + "Ġ×IJ×ķת ×Ķ", + "Ġìĸ´ëĸ ¤", + "Ġê²ĥ ìĿĢ", + "ØŃس ÙĨ", + "Ġm ất", + "à¸Ħ ูà¹Ī", + "ãĥ¬ ãĥ¼", + "ĠÐĶ а", + "Ġol ması", + "Ġthu á»Ļc", + "׳ ×Ĺ", + "íĨ ł", + "Ġsö yle", + "ãģĿãģĨ ãģ§ãģĻ", + "Ġت ÙĥÙĪÙĨ", + "л ÑĥÑĩ", + "׾ ×Ļ×ļ", + "ĠØ£ ØŃد", + "ли ÑģÑĮ", + "ĠвÑģ его", + "Ġ×Ķר ×ij", + "Ġëª »", + "o ÄŁ", + "oÄŁ lu", + "ĠìĦ ł", + "Ġк аÑĢ", + "à¸łà¸² à¸Ħ", + "e ÅĦ", + "Ġ à¸ģà¹ĩ", + "Ġa ynı", + "Ġb Ãł", + "ãģªãĤĵ ãģ¦", + "Ġ모 ëĵł", + "ÙĤر ار", + "ãģĹãģª ãģĦ", + "ĠÐĴ о", + "ĠÙĪÙĩ ÙĬ", + "ни ки", + "ãĤĮ ãģŁ", + "Ġchu ẩn", + "ר ×¢", + "Ùģ رÙĬÙĤ", + "ãĤĴ åıĹãģij", + "ĠÄij úng", + "б е", + "׼ ×ķ×Ĺ", + "п Ñĥ", + "Ġ×ķ ×Ĵ×Ŀ", + "×ŀ ׳×Ļ", + "íĸ ¥", + "צ ×Ļ×Ŀ", + "à¸ĭ ิ", + "Ùĩ ÙĨ", + "н ем", + "Ġ×ij×ij ×Ļת", + "ر ع", + "Ġ ส", + "ĠÄIJ Ãł", + "íķĺ ëĭ¤", + "Ġ ấy", + "×Ĺ ×ķ×ĵ", + "×Ĺ×ķ×ĵ ש", + "ĠÑĩеÑĢ ез", + "Ñĥ л", + "ĠB ình", + "Ġê²ĥ ìĿĦ", + "Ġ×Ĵ ר", + "ä»ĺ ãģij", + "×Ĺ׾ ק", + "Ġت ÙĦÙĥ", + "à¹ĥส à¹Ī", + "sz Äħ", + "ÙĤ اÙħ", + "د ÙĪر", + "ĠÙģ ÙĤØ·", + "Ġh ữu", + "Ġмог ÑĥÑĤ", + "Ġg á»įi", + "Ġק ר", + "à¸Īะ มี", + "ت ÙĤدÙħ", + "Ġع بر", + "Ġ׾×Ķ ×Ŀ", + "ĠÑģам о", + "ס ×ĵר", + "Ġc Ãłng", + "r ÃŃ", + "Ġìŀ ¥", + "ëĵ¤ ìĿĺ", + "ĠÙĦ Ùĥ", + "п оÑĢÑĤ", + "Ġkh ả", + "ĠÑģеб Ñı", + "׳ ף", + "Ġد ÙĪر", + "Ġm ợ", + "Ġcâ y", + "Ġf ark", + "Ġfark lı", + "а ÑİÑĤ", + "Ġtr á»±c", + "wiÄĻks z", + "Ġthu á»ijc", + "Ġت ØŃت", + "ت ÙĦ", + "ов Ñĭе", + "ëĤ ł", + "Ġв ам", + "بÙĦ غ", + "Ġê°Ļ ìĿĢ", + "íĮ IJ", + "ÙĦ ب", + "Ġnas ıl", + "Ġод ин", + "м ан", + "ĠعÙĦÙĬ Ùĩا", + "б и", + "Ġפ ש×ķ×ĺ", + "×ijר ×Ļ", + "Ġש ׳×Ķ", + "Ġëı Ħ", + "ĠÄIJ ại", + "Ġ×IJ×ķת ×Ŀ", + "ĠاÙĦØŃ Ø±", + "Ġб о", + "à¸Ī ุà¸Ķ", + "Ġr õ", + "ĠdeÄŁi ÅŁ", + "Ġëĭ ¨", + "ĠÑģлÑĥÑĩ а", + "ĠÑģлÑĥÑĩа е", + "Ġ×IJ׳ ש×Ļ×Ŀ", + "×ĵ ×£", + "ש×ij ת", + "Ġש׾ ׼×Ŀ", + "Ġch ú", + "nik ów", + "Ġtan ı", + "Ġcá o", + "ĠÄij á", + "Ġ×IJ ×ĵ×Ŀ", + "Ġê° ķ", + "Ġnhi á»ĩm", + "Ġ׾ ס", + "Ġ×Ľ×ª ×ij", + "Ġ×Ķס פר", + "ĠÄij Äĥng", + "Ġë ijIJ", + "à¸ľ ิ", + "à¸ľà¸´ ว", + "ج ا", + "Ġê° IJ", + "ر Ø£", + "ست خدÙħ", + "ãģ«ãģªãĤĬ ãģ¾ãģĻ", + "Ġtá» ·", + "×ĺ ×ķר", + "г овоÑĢ", + "Ġв оÑģ", + "ĠÙħÙĨ Ùĩا", + "иÑĢов аÑĤÑĮ", + "ĠÄij ầy", + "׳ ×Ĵ", + "ĠÙħ ÙĪ", + "ĠÙħ ÙĪÙĤع", + "ר׼ ×Ļ", + "ت Ùı", + "ëª ¨", + "Ġת ×ķ", + "ÙĬا Ùĭ", + "à¹ĥ à¸Ķ", + "ãĤĬ ãģ¾ãģĻ", + "à¸Ńยูà¹Ī à¹ĥà¸Ļ", + "ĠØ£ ÙĪÙĦ", + "ĠØ£ خرÙī", + "Ġc Æ°", + "ص ار", + "×ŀ׊ש×ij", + "б ÑĢа", + "ÅĦ ski", + "б ÑĢ", + "ĠÙĬ Ùı", + "à¸ģ ิà¸Ļ", + "Ġch á»ijng", + "Ùħ Ùı", + "Ġ à¸Ħืà¸Ń", + "Ġت ÙĨ", + "t ÃŃ", + "y Äĩ", + "Ġm ạng", + "Ùģ ÙĪ", + "Ġdü nya", + "ק ר×IJ", + "Ġק ׾", + "ĠØŃ Ø§ÙĦ", + "c ÃŃa", + "Ġà¹Ģ รา", + "Ġר ×ķצ×Ķ", + "Ġá p", + "ë° ķ", + "ا ÙĤØ©", + "ни Ñİ", + "Ġ×IJ ׾×ķ", + "Ġ×ŀס ×ķ", + "ãģ§ãģ¯ ãģªãģı", + "Ġtr ả", + "Ġק שר", + "mi ÅŁtir", + "Ġl Æ°u", + "Ġh á»Ĺ", + "ĠбÑĭ ли", + "Ġl ấy", + "عÙĦ Ùħ", + "Ġö zel", + "æ°Ĺ ãģĮ", + "Ġ×ĵ ר×ļ", + "Ùħ د", + "s ını", + "׳ ×ķש×IJ", + "r ów", + "Ñĩ еÑĢ", + "êµIJ ìľ¡", + "ĠÐľ о", + "л ег", + "ĠV Ỽi", + "วัà¸Ļ à¸Ļีà¹ī", + "ÑİÑī ие", + "ãģĬ ãģĻ", + "ãģĬãģĻ ãģĻ", + "ãģĬãģĻãģĻ ãĤģ", + "ëı ħ", + "Ġ×Ļ×Ķ ×Ļ×Ķ", + "×ŀ ×ĺר", + "Ñı ми", + "Ġl á»±a", + "ĠÄij ấu", + "à¹Ģส ียà¸ĩ", + "Ġt Æ°Æ¡ng", + "ëĵ ±", + "ĠÑģÑĤ аÑĢ", + "à¹ĥ à¸ļ", + "ว ัà¸Ķ", + "ĠÄ° stanbul", + "Ġ à¸Īะ", + "à¸ķ ลาà¸Ķ", + "Ġب ÙĬ", + "à¹ģà¸Ļ ะ", + "à¹ģà¸Ļะ à¸Ļำ", + "س اعد", + "Ġب Ø£", + "Ġki á»ĥm", + "ØŃ Ø³Ø¨", + "à¸Ĭั à¹īà¸Ļ", + "Ġ×ķ ×¢×ķ×ĵ", + "ов ÑĭÑħ", + "оÑģ нов", + "Ġtr Æ°á»Łng", + "צ ×ij×¢", + "ĠÃŃ t", + "Ġk ỹ", + "cr é", + "Ñı м", + "êµ °", + "ãģĮ ãģªãģĦ", + "ÙĬÙĦ Ø©", + "ãĥķ ãĤ£", + "ر Ùī", + "ĠÙĬ جب", + "Ġ×IJ ×£", + "Ġc á»±c", + "ãĤīãĤĮ ãģŁ", + "Ġ à¸ľà¸¹à¹ī", + "Ġ à¸Ń", + "lar ımız", + "Ġkad ın", + "Ġê·¸ ëŀĺ", + "Ġê·¸ëŀĺ ìĦľ", + "ĠëĺIJ ëĬĶ", + "ĠÄij ả", + "ĠÄijả m", + "Ġ×IJ ×ķ×ŀר", + "Ġy ếu", + "ci Äħ", + "ciÄħ g", + "Ġt á»ij", + "Ġש×IJ ׳×Ļ", + "Ġdz iaÅĤa", + "Ñī а", + "ĠÄij Ãłn", + "s ına", + "ãģĵãĤĮ ãģ¯", + "Ġ×ij ׾×Ļ", + "Ġ×ij ×Ļשר×IJ׾", + "л оÑģÑĮ", + "Ġgi ữ", + "ê° IJ", + "ÑĢ он", + "تج ار", + "г лав", + "в ин", + "Ġh ạn", + "Ġyapı lan", + "ب س", + "Ġ à¸ŀรà¹īà¸Ńม", + "ê´Ģ 리", + "mÄ±ÅŁ tır", + "b ü", + "r ück", + "ĠBaÅŁkan ı", + "ĠÙĦ ÙĬس", + "Ġs Æ¡", + "à¸Īัà¸ĩ หว", + "à¸Īัà¸ĩหว ัà¸Ķ", + "د اء", + "Ġ×Ķ ׼", + "v ÃŃ", + "ש ×IJר", + "Ġh Æ°á»Łng", + "Ġb óng", + "ĠCh ÃŃnh", + "Äħ c", + "à¹Ģà¸ģีà¹Īยว à¸ģัà¸ļ", + "Ġtá» ©", + "Ġtứ c", + "ĠÑĨ веÑĤ", + "Ġt á»iji", + "ĠnghÄ© a", + "ÙĦا عب", + "د ÙĦ", + "Ġפע ×Ŀ", + "h ör", + "à¸Ĭ ุà¸Ķ", + "à¸ŀ ู", + "à¸ŀู à¸Ķ", + "п аÑģ", + "ĠÅŁ u", + "Ġt Æ°á»Łng", + "خار ج", + "Ġâ m", + "ĠинÑĤеÑĢ еÑģ", + "ен нÑĭÑħ", + "×IJ ׳×Ļ", + "بد Ø£", + "ëĿ¼ ëĬĶ", + "ì¹ ´", + "æĸ¹ ãģĮ", + "ли в", + "Ġ à¸Ħà¸Ļ", + "ער ×ļ", + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩ à¸Ħุà¸ĵ", + "п ад", + "Ġc ạnh", + "ĠëĤ ¨", + "ĠÄij âu", + "Ġbi á»ĥu", + "ãĤĤ ãģĤãĤĭ", + "׾ ×Ĵ", + "Ġ สำหรัà¸ļ", + "Ġxu á»ijng", + "ס ×ķ", + "ĠØ° ات", + "ĠÐľ е", + "ع اÙĦÙħ", + "×IJ ס", + "ب ÙĬØ©", + "Ø´ ا", + "и ем", + "ĠNg Æ°á»Ŀi", + "íĺ ij", + "Ñģл ов", + "Ġп а", + "Ġm ẫu", + "ĠпÑĢоÑĨ еÑģÑģ", + "ĠNh Ãł", + "пÑĢо из", + "пÑĢоиз вод", + "à¸łà¸²à¸¢ à¹ĥà¸Ļ", + "Ġ à¸ļาà¸Ĺ", + "×ŀ ׳×ķ", + "ĠоÑĢг ан", + "רצ ×ķ", + "×ķ×ŀ ×Ļ×Ŀ", + "Ġyaz ı", + "Ġd ù", + "ãĥ¬ ãĥ³", + "ÙĪÙĦ ÙĬ", + "ย ู", + "Ġtr ò", + "à¹Ģà¸ŀ ลà¸ĩ", + "Ġ×ŀ ׾×IJ", + "à¸ķ ล", + "à¸ķล à¸Ńà¸Ķ", + "ĠÄij ạt", + "Ġ×Ĺ×ĵ ש", + "p óÅĤ", + "Ġ×ŀ ×ĵ×Ļ", + "ujÄħ c", + "×ŀ׳×Ķ ׾", + "Ġש×ij ×ķ", + "Ġ×Ķ×ŀש פ×ĺ", + "Ġ×IJ ׾×Ķ", + "ĠÙĪ Ø°ÙĦÙĥ", + "à¹Ģà¸ŀ ราะ", + "ĠÄijo Ãłn", + "Ġíķ¨ ê»ĺ", + "Ġd ục", + "Ø´ ت", + "Ġ ula", + "Ġula ÅŁ", + "Ġqu ý", + "Ġ×Ķ ×Ĵ×ĵ×ķ׾", + "à¸ķัà¹īà¸ĩ à¹ģà¸ķà¹Ī", + "Ġש ר", + "Ø´ Ùĩد", + "׳ ש×Ļ×Ŀ", + "à¸ŀ ล", + "رÙĪ ا", + "ãĤĮ ãģ¦", + "Ġн иÑħ", + "Ġдел а", + "ãģ§ãģį ãģªãģĦ", + "ÅĤo ż", + "×IJ ×Ĺר", + "ì ½Ķ", + "ãĤ¢ ãĥĥãĥĹ", + "د Ùģع", + "Ġti á»ĩn", + "Ġkh á»ı", + "Ġkhá»ı e", + "ĠاÙĦع اÙħØ©", + "ãģ« ãģĤãĤĭ", + "ĠÄij á»Ļc", + "ì¡ ±", + "Ġc ụ", + "й ÑĤе", + "Ġзак он", + "ĠпÑĢо екÑĤ", + "ìĸ ¸", + "ÙĦ ØŃ", + "ĠçalÄ±ÅŁ ma", + "ãĤĴ ãģĻãĤĭ", + "Ñħ и", + "ع اد", + "Ġ׳ ×ŀצ×IJ", + "Ġר ×Ļ", + "à¸Ńà¸Ńà¸ģ มา", + "ĠT ôi", + "Ġth ần", + "ĠÙĬ ا", + "ล าย", + "Ġав ÑĤо", + "Ġsı ra", + "ĠÙĥ Ø«ÙĬر", + "Ùħ ÙĬز", + "ĠاÙĦع ÙĦÙħ", + "æĸ¹ ãģ¯", + "×ķ×¢ ×ĵ", + "Ġобла ÑģÑĤи", + "×Ļ׾ ×Ļ×Ŀ", + "ãģĮ åĩº", + "à¸ĺ ุ", + "à¸ĺุ ร", + "à¸ĺุร à¸ģิà¸Ī", + "ÙĤت ÙĦ", + "ר×IJ ×ķ", + "Ġng u", + "Ġngu á»ĵn", + "Ġ มา", + "Ġпл ан", + "t ório", + "Ġcu á»iji", + "Ñģк ом", + "ĠاÙĦÙħ اض", + "ĠاÙĦÙħاض ÙĬ", + "Ġ×ij×¢ ׾", + "Ġר ×ij×Ļ×Ŀ", + "Ġlu áºŃn", + "Ùĥ ÙĪ", + "à¸Ĺัà¹īà¸ĩ หมà¸Ķ", + "в ан", + "Ġtho ại", + "à¹Ħ à¸Ń", + "б иÑĢ", + "ĠاÙĦ ض", + "ت ا", + "ĠÑĢ од", + "ĠV Ãł", + "×ŀ ×Ļף", + "ĠбÑĭ ла", + "к ами", + "ĠÐĶ е", + "t ık", + "קר ×Ļ", + "ĠeÄŁ itim", + "ĠÙĥ بÙĬر", + "ب Ùĥ", + "ĠÙĦ ÙĪ", + "в ой", + "Ġ ãģĵãģ®", + "ĠÑĤ ÑĢÑĥд", + "my ÅĽl", + "Ġs Æ°", + "à¸ŀ ีà¹Ī", + "Ġ à¹ģลà¹īว", + "×¢ ק", + "Ġ×Ĺ×ijר ת", + "ระ หว", + "ระหว à¹Īาà¸ĩ", + "×Ļ ×Ļ×Ķ", + "ĠاÙĦÙĨ اس", + "ün ü", + "Ġ׾ ×ŀ×Ķ", + "Ġch Æ°Æ¡ng", + "ĠH á»ĵ", + "ار ت", + "ãĤĪãģĨ ãģ§ãģĻ", + "l á", + "ק×Ļ ×Ļ×Ŀ", + "æľ¬ å½ĵ", + "æľ¬å½ĵ ãģ«", + "ãģĵãĤĵ ãģª", + "Ñģ ов", + "Ġ×ķ ×Ĺ", + "à¹Ģà¸ģ à¹ĩà¸ļ", + "Ġк ÑĤо", + "à¹Ĥร à¸Ħ", + "ĠØ´ رÙĥØ©", + "ع زÙĬ", + "عزÙĬ ز", + "Ø·ÙĦ ÙĤ", + "п ÑĥÑģÑĤ", + "Ùģ تØŃ", + "ëŀ Ģ", + "Ġhã y", + "ض Ùħ", + "ë¦ °", + "åł´åIJĪ ãģ¯", + "ãĤª ãĥ¼", + "Ġh ắn", + "Ġ×IJ ×ij×Ļ×ij", + "Ġש׾×Ķ ×Ŀ", + "Ġ×Ķ×Ļ ×Ļת×Ķ", + "ĠاÙĦد ÙĪÙĦØ©", + "ĠاÙĦ ÙĪÙĤ", + "ĠاÙĦÙĪÙĤ ت", + "ãģĤ ãģ¾ãĤĬ", + "Ġta ÅŁÄ±", + "Ä° N", + "×¢ סק", + "ãģ¦ ãģĦãģŁ", + "Ġtá»ķ ng", + "ĠاÙĦØ¥ ÙĨس", + "ĠاÙĦØ¥ÙĨس اÙĨ", + "ÑĢ еÑĪ", + "Ġg ái", + "ĠÑĨ ен", + "ĠÙģ ÙĤد", + "Ùħ ات", + "ãģķãĤĵ ãģ®", + "Ġph ù", + "×ĺ ×Ķ", + "ĠÙĪاÙĦ تÙĬ", + "Ġب Ùĥ", + "ìĿ´ ëĤĺ", + "к Ñģ", + "Ùħ ÙĬر", + "Ġv ùng", + "ĠاÙĦØ´ عب", + "ĠNh Æ°ng", + "ãĥĢ ãĥ¼", + "Ġ×Ĺ×Ļ ×Ļ×Ŀ", + "ĠØ´ خص", + "ק ×ķ×ĵ", + "ê² Ģ", + "×¢ ש", + "×¢ ×ķ׾×Ŀ", + "צ ×ķר", + "ع ÙĤد", + "ĠiÅŁ lem", + "Ġ×Ķ×ij ×IJ", + "Ġd ưỡng", + "à¸Ł รี", + "Ġph ÃŃa", + "ãģ®ä¸Ń ãģ§", + "Ġп и", + "Ġng Ãłnh", + "ним а", + "ĠÙĩ ÙĦ", + "Ġ×ķ ×IJת", + "ĠÄij áng", + "é quipe", + "ĠÑįÑĤ оÑĤ", + "Ġgö rev", + "ë§ ¤", + "Ġqu ân", + "å¼ķ ãģį", + "æĻĤ ãģ«", + "Ġب Ùħا", + "×ŀ ×Ļת", + "Ġü lke", + "Ġ×ŀק ×ķ×Ŀ", + "×ij ף", + "æ°Ĺ æĮģãģ¡", + "Ġë§İ ìĿĢ", + "Ġyük sek", + "ÑĨ енÑĤÑĢ", + "ĠÙħ جÙĦس", + "ç§ģ ãģ®", + "ÙĤد ر", + "Ġë¶Ģ ë¶Ħ", + "Ġì° ¨", + "خر ج", + "ãģĭ ãģªãĤĬ", + "ë³´ ëĭ¤", + "Ġ×ŀ ×Ļ×ĵ×¢", + "peÅĤ ni", + "Ġx á»Ń", + "ìĹIJìĦľ ëĬĶ", + "ĠباÙĦ Ùħ", + "ĠÙĪ Ùħا", + "ĠÑįÑĤ ой", + "ب ÙĬÙĨ", + "n ü", + "ØŃ Ø²", + "ØŃز ب", + "ĠÑĢабоÑĤ а", + "ĠNh áºŃt", + "ÙĦ اء", + "Ġëĵ ¤", + "Ġëĵ¤ ìĸ´", + "ãĤĦãģĻ ãģĦ", + "×Ĺ×ĸ ק", + "Ġ×Ķ×Ĺ ×ijר×Ķ", + "п иÑĤ", + "ãģĭãĤī ãģ®", + "Ġë§IJ ìĶĢ", + "Ġפ ×ķ", + "ÙĦ Ùİ", + "à¹Ģà¸ķà¹ĩ ม", + "ĠÐļ о", + "Ġm ówi", + "Ġt ÃŃn", + "ר×Ĵ ש", + "פר ק", + "Ġtr ạng", + "ĠÐŀ н", + "×Ĺ ×ķ×¥", + "ĠعÙĨد Ùħا", + "Ġب ر", + "使 ãģĦ", + "Ġr á»Ļng", + "ëĮĢ ë¡ľ", + "íĪ ¬", + "Ġktóry ch", + "в ид", + "ลูà¸ģ à¸Ħà¹īา", + "Ġmog Äħ", + "Ġש ×Ĺ", + "×ij ×Ĺר", + "ãĥĸ ãĥŃãĤ°", + "ĠTh Ãłnh", + "Ġ×Ķ ר×Ļ", + "ĠÑģÑĤ аÑĤÑĮ", + "ĠH á»Ļi", + "à¸ļ à¹īาà¸ĩ", + "çī¹ ãģ«", + "ĠÄIJ ức", + "èĢħ ãģ®", + "×¢ ×ŀ×ķ×ĵ", + "×ĺר ×Ķ", + "Ð ¥", + "ĠÙħ Ùħا", + "Ġe ÅŁ", + "ĠнеобÑħодим о", + "ник ов", + "Ġüzer inde", + "a ÅĤa", + "Ġchá»ĭ u", + "ĠاÙĦ دÙĬÙĨ", + "أخ بار", + "ĠÄij au", + "ãģĮ å¤ļãģĦ", + "jÄħ cych", + "د Ø®ÙĦ", + "ları nd", + "larınd an", + "Ġs ẻ", + "à¸ŀิ à¹Ģศ", + "à¸ŀิà¹Ģศ ษ", + "ת ף", + "t ıģı", + "Ġlu áºŃt", + "ĠÅŀ e", + "ãĤ« ãĥ¼", + "ãģ® ãģĤãĤĭ", + "Ġ×Ķ×IJ תר", + "ĠاÙĦØ¢ ÙĨ", + "ıld ı", + "Ġá o", + "ĠнаÑĩ ал", + "Ġvi á»ĩn", + "Ġ×ij×¢ ×ķ׾×Ŀ", + "з наÑĩ", + "×Ļ×ĺ ×Ķ", + "к ам", + "ĠÐĺ з", + "à¹Ģà¸Ĥ ียà¸Ļ", + "à¸Ļ à¹īà¸Ńà¸ĩ", + "ÑĤ ÑĢо", + "à¹Ģ à¸Ł", + "Ġжиз ни", + "Ġ สà¹Īวà¸Ļ", + "Ġv áºŃn", + "Ġê´Ģ 볨", + "Ġl âu", + "ס ×ĺר", + "ק ש", + "س ÙĬر", + "Ġ×IJ×ķת ×Ļ", + "Ġm ôi", + "ائ ب", + "Ġо ÑģÑĤа", + "Ġm ón", + "Ġ×ij ×ŀק×ķ×Ŀ", + "Ġد اخÙĦ", + "Ġ×IJ ×ķר", + "Ġв аÑģ", + "Ùĥ Ø´Ùģ", + "ìĺ ¨", + "à¸ĸ à¹Īาย", + "Ġkullan ıl", + "Ġt ô", + "ãģ« ãĤĪãĤĬ", + "ĠëĺIJ íķľ", + "Ġ×¢×ij×ķ×ĵ ×Ķ", + "Ġri ê", + "Ġriê ng", + "Ġyak ın", + "ز ا", + "Å »", + "×IJ ×ķ׼׾", + "شار Ùĥ", + "Ġб еÑģ", + "× ´", + "Ġا بÙĨ", + "ĠTá»ķ ng", + "ÙĨ ظ", + "ÅĽwi ad", + "ãĤµ ãĥ¼", + "ห าย", + "ĠG ün", + "Ġhakk ında", + "à¹Ģà¸Ĥà¹īา มา", + "ز ÙĨ", + "ĠÐł о", + "Ġbi á»ĥn", + "ãģ© ãģĵ", + "Ùģ عÙĦ", + "ز ع", + "פר ×ĺ", + "Ġ×Ķ ף", + "Ø£ ÙĩÙĦ", + "Ġth ất", + "ØŃ ÙħÙĦ", + "Ñĩ Ñĥ", + "ĠìĤ¬ ìĭ¤", + "ì° ¸", + "ĠìľĦ íķ´", + "ÙĪ ظ", + "ĠÐŁ од", + "Ġkho ản", + "ÑĤ ен", + "ĠÙģ اÙĦ", + "Ñģ ад", + "à¸Ļ à¸Ńà¸Ļ", + "ĠاÙĦسعÙĪد ÙĬØ©", + "\" ØĮ", + "ĠاÙĦ ÙĴ", + "ãĤī ãģļ", + "Ġto án", + "Ġch ắc", + "׼ ×Ļר", + "m éd", + "méd ia", + "ز ÙĪ", + "Ġyan ı", + "פ ׳×Ļ×Ŀ", + "ØŃ Ø¸", + "Ġб еÑģп", + "ĠбеÑģп лаÑĤ", + "ĠбеÑģплаÑĤ но", + "ĠØ£ ÙħاÙħ", + "à¸Ń าย", + "à¸Ńาย ุ", + "ר שת", + "Ġg á»ĵ", + "Ġgá»ĵ m", + "Ġu á»ijng", + "ص ب", + "k ır", + "ãĥij ãĥ¼", + "Ġ׾×ĵ עת", + "Ġк ÑĥпиÑĤÑĮ", + "׾ ×ķ×Ĺ", + "ÙĪض ع", + "ÙĤÙĬ Ùħ", + "à¸Ľ า", + "ж ив", + "à¸Ķ ิà¸Ļ", + "×IJ ×ķפ", + "à¹Ģล à¹ĩà¸ģ", + "ãĥĥ ãĥī", + "иÑĩеÑģки Ñħ", + "ĠCh ủ", + "кÑĢ аÑģ", + "ÙĪ صÙĦ", + "p ÅĤat", + "м оÑĢ", + "Ġ×Ķ×IJ ×ķ", + "à¸Ń ิà¸Ļ", + "Ġíķľ êµŃ", + "гÑĢ е", + "Ġìłľ ê³µ", + "ì° ½", + "Ġê°ľìĿ¸ ìłķë³´", + "Ġngh á»ĭ", + "à¸ĭ า", + "ØŃس اب", + "Ġby ÅĤa", + "ÙħÙĦ Ùĥ", + "иÑĩеÑģки е", + "Ġb ác", + "ض ØŃ", + "ê¸ ¸", + "ש ×ŀ×¢", + "Ġìĸ´ëĸ »", + "Ġìĸ´ëĸ» ê²Į", + "ìĽ Į", + "ات Ùĩ", + "à¹Ĥรà¸ĩ à¹ģ", + "à¹Ĥรà¸ĩà¹ģ รม", + "خد ÙħØ©", + "ĠÐł а", + "׼×ķ׾ ×Ŀ", + "×ŀש ×Ĺק", + "ĠÙĪ ÙĥاÙĨ", + "ס ×ķ×£", + "ĠاÙĦØŃÙĥÙĪÙħ Ø©", + "Ġ×ij ×ĺ", + "Ġtr áºŃn", + "Ġ×Ķ×¢ ×ķ׾×Ŀ", + "ĠÃŃ ch", + "t Äħ", + "ש×ŀ ×ķ", + "Ġ×Ķר×IJש ×ķף", + "Ġíķĺ ê³ł", + "ãģķ ãĤī", + "ãģķãĤī ãģ«", + "ãģ« ãģĹãģ¦", + "Ġ à¸ľà¸¡", + "ãģ® ãĤĪãģĨãģª", + "ĠÙĪ ÙĤت", + "ãĥį ãĥĥãĥĪ", + "ÙĦ عب", + "ÙĪ Ø´", + "ìĺ ¬", + "Ġ หาà¸ģ", + "Ġm iaÅĤ", + "à¸Ĺ à¸Ńà¸ĩ", + "иÑĤ а", + "ا صر", + "ил ÑģÑı", + "з е", + "à¸Ľà¸£à¸° มาà¸ĵ", + "ãģĿãĤĮ ãģ¯", + "Ġb ır", + "Ġbır ak", + "صÙĨ اع", + "Ð ®", + "Ø´ عر", + "Ġ׳ ×Ĵ×ĵ", + "Ġب سبب", + "ãĥĿ ãĤ¤", + "ãĥĿãĤ¤ ãĥ³ãĥĪ", + "ĠاÙĦج ÙĪ", + "ĠнеÑģк олÑĮко", + "Ġki ếm", + "Ùģ Ùİ", + "Ġض د", + "×ij×Ļ×ĺ ×ķ×Ĺ", + "تاب ع", + "ÙĨ ز", + "ĠB ản", + "Ġaç ıkl", + "Ġaçıkl ama", + "Ġ à¸Ħุà¸ĵ", + "à¸Ĺ า", + "ÅĤ ów", + "Ø· ب", + "ÙĨ ØŃÙĨ", + "Ġ×ŀק ×ķר", + "ĠÄ° s", + "Ġдом а", + "Ġ วัà¸Ļ", + "Ġd Ãłnh", + "Ñı н", + "ми ÑĢ", + "Ġm ô", + "ĠvÃł ng", + "ص اب", + "s ının", + "à¸Ħ ืà¸Ļ", + "Ø® بر", + "×ĸ׼ ×ķ", + "Ġ×ŀ ש×Ķ×ķ", + "m ü", + "Ġкомпани и", + "Ġ×Ķ×¢ ×Ļר", + "ĠÙĥ ÙĪ", + "ÙĤÙĦ ب", + "ĠlỼ p", + "и ки", + "׳ ×ij", + "à¹Ĥ à¸Ħร", + "à¹Ĥà¸Ħร à¸ĩ", + "à¹Ĥà¸Ħรà¸ĩ à¸ģาร", + "×ŀ×ķ×¢ ×ĵ", + "ÑıÑĤ ÑģÑı", + "หลัà¸ĩ à¸Īาà¸ģ", + "ени Ñİ", + "Ġש ×¢", + "Ġb Æ°á»Ľc", + "ãĥ¡ ãĥ¼ãĥ«", + "ãĤĦ ãĤĬ", + "Ġ×Ļ×ķ×ĵ ×¢", + "Ġê´Ģ íķľ", + "ĠاÙĦØ£ Ùħر", + "Ġböl ge", + "ĠÑģв ой", + "ÙĦ س", + "Ġ×ŀ×Ļ ×ķ×Ĺ×ĵ", + "ĠëĤ´ ìļ©", + "ĠØ£ جÙĦ", + "ĠÄIJ ông", + "Ġ×ŀ ×ł×ª", + "Ġìĭľ ê°Ħ", + "Ùĥ Ùİ", + "ãģ¨ãģĦãģĨ ãģ®ãģ¯", + "Ġnale ży", + "تÙĨظ ÙĬÙħ", + "ĠÑģозд а", + "Ġph é", + "Ġphé p", + "ãģ§ãģį ãģ¾ãģĻ", + "Ġع ÙĦÙħ", + "大ãģį ãģª", + "ãĤ² ãĥ¼ãĥł", + "í ħĮ", + "Ġ׼×ķ׾ ׾", + "ĠинÑĤеÑĢ неÑĤ", + "ĠT ừ", + "ãģ¨ ãģªãĤĭ", + "ز اÙĦ", + "Ġktóry m", + "Ġnh é", + "ìĪ ľ", + "н ев", + "д еÑĢ", + "ãĤ¢ ãĥĹãĥª", + "i á»ĩu", + "×ij ×Ļ׾", + "Ġت س", + "ĠÄIJ ây", + "ĠاÙĦØ® اصة", + "Ġà¹Ģ à¸Ĭ", + "Ġà¹Ģà¸Ĭ à¹Īà¸Ļ", + "ص اد", + "Ġd ạng", + "س عر", + "Ġש ×Ļ×ŀ×ķש", + "×Ĵ ×Ļ×Ŀ", + "ãģĮãģĤ ãģ£ãģŁ", + "п ÑĢов", + "пÑĢов од", + "Ġ×IJ ×Ļ׳×ķ", + "Ġ׾ ר×IJ", + "Ġ׾ר×IJ ×ķת", + "ĠØ£ ÙģضÙĦ", + "ĠØŃ ÙĦ", + "ĠØ£ بÙĪ", + "ê° ķ", + "Ġì§ ij", + "ãģ® ãĤĪãģĨãģ«", + "Ġפ ׳×Ļ", + "ס ×Ļ×Ŀ", + "ĠÙĪÙĩ ذا", + "Ġka ç", + "Ġé én", + "Ġê± ´", + "ë° Ķ", + "Ñĥ з", + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩ à¹Ģรา", + "i ÅĤ", + "ĠÐľ Ñĭ", + "Ġch ết", + "ĠاÙĦØ« اÙĨÙĬ", + "×IJ ק", + "Ġ×ķ ×¢×ľ", + "ĠاÙĦØ· ب", + "×ij×ĺ ×Ĺ", + "Ġج دÙĬدة", + "Ġع دÙħ", + "ع ز", + "สิà¹Īà¸ĩ à¸Ĺีà¹Ī", + "ãģĻ ãĤĮãģ°", + "ĠÄij ô", + "ì£ ł", + "د ÙĤ", + "н омÑĥ", + "Ġk á»ĥ", + "ãĤ¢ ãĥ³", + "å¤ļãģı ãģ®", + "à¸Ľà¸£à¸° à¸ģ", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ģ à¸Ńà¸ļ", + "פע×Ļ׾ ×ķת", + "ĠÑģÑĤ ол", + "may ı", + "ãģ¤ ãģĦ", + "Ġyılı nda", + "Ġ à¸Īึà¸ĩ", + "koÅĦ cz", + "ĠTh ông", + "Ġак ÑĤив", + "н ÑģÑĤ", + "нÑģÑĤ ÑĢÑĥ", + "ĠÃĸ z", + "Ġת ×ŀ×Ļ×ĵ", + "ĠÙĥ ÙĨت", + "Ñģ иÑģÑĤем", + "pr és", + "prés ent", + "Ġn â", + "Ġnâ ng", + "gÅĤ os", + "ĠÙĪز ÙĬر", + "ØŃ ØµÙĦ", + "Ġиме еÑĤ", + "ØŃ Ø±ÙĥØ©", + "à¸ŀ à¹Īà¸Ń", + "ãĤĴ ãģĬ", + "Ġاست خداÙħ", + "×IJ×Ļר ×ķ×¢", + "ä»ĸ ãģ®", + "Ġש×Ķ ×Ŀ", + "ãģĹãģŁ ãĤī", + "ש×ŀ ×Ļ", + "Ñģ ла", + "m ı", + "Ġbaz ı", + "Ġíķĺ ì§Ģë§Į", + "×ĵ ׾", + "Ġyapt ıģı", + "ãĥĬ ãĥ¼", + "׾ ×Ļ׾×Ķ", + "ãģ¨ãģĦ ãģ£ãģŁ", + "änd ig", + "ĠÅŁ a", + "ĠÙģÙĬ Ùħا", + "иÑĤ елÑı", + "×ŀ ×ķש", + "à¸Ĥ à¸Ńà¸ļ", + "l ük", + "Ġh á»ĵi", + "Ġëª ħ", + "ĠاÙĦÙĥ Ø«ÙĬر", + "צ ×IJ", + "Ġhaz ır", + "طر Ùģ", + "ا ÙĬا", + "ĠÄij ôi", + "ен д", + "ÙĦ غ", + "×Ĺ ×ĸ×ķר", + "ĠвÑģ ег", + "ĠвÑģег да", + "ëIJĺ ê³ł", + "×ĵ ×ķ×ĵ", + "ан а", + "د ÙĪÙĦØ©", + "Ġho ạch", + "ع ÙĦا", + "عÙĦا ج", + "Ġ×ķ ×¢×ĵ", + "×Ķ ×Ŀ", + "ки й", + "ÙĦ ÙIJ", + "Ġ×¢ ׾×Ļ×ķ", + "ÑİÑī ий", + "Ġng ủ", + "صÙĨ ع", + "ĠاÙĦع راÙĤ", + "à¸ķà¹Īà¸Ń à¹Ħà¸Ľ", + "ãģŁãģı ãģķãĤĵ", + "Ġph ạm", + "ÙĦ اÙĨ", + "ات Ùĩا", + "Ġbö yle", + "تÙĨ ÙģÙĬ", + "تÙĨÙģÙĬ Ø°", + "Ġש×Ķ ×Ļ×IJ", + "Ñģ Ñĥ", + "ย าว", + "Ġש ×ķ׳×Ļ×Ŀ", + "Ġ×ŀ ×ķ׾", + "ĠÑģ ил", + "Ġ×IJ×Ĺר ×Ļ×Ŀ", + "Ġph ủ", + "ÙĤØ· ع", + "ĠTh ủ", + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸Ĺศ à¹Ħà¸Ĺย", + "ÙĨ ÙĤ", + "ĠÄijo ạn", + "Ġب Ø¥", + "п ÑĢедел", + "×ķת ×ķ", + "Ġy arı", + "пÑĢ е", + "ĠczÄĻ ÅĽci", + "ØŃ ÙĥÙħ", + "×ķ׳ ×Ļת", + "פע ׾", + "ãĤĴ ãģĹãģ¦", + "Ġktó rzy", + "׾ ×Ŀ", + "ĠÄIJi á»ģu", + "ĠкоÑĤоÑĢ аÑı", + "ĠìĿ´ ìĥģ", + "ãģĤ ãģ£ãģŁ", + "Ġ×ŀ×ĵ ×ķ×ijר", + "פ ×ķ×¢×ľ", + "d ım", + "éĢļ ãĤĬ", + "ĠбÑĥд ÑĥÑĤ", + "à¹Ģวà¹ĩà¸ļ à¹Ħà¸ĭ", + "à¹Ģวà¹ĩà¸ļà¹Ħà¸ĭ à¸ķà¹Į", + "ا خر", + "×Ĺ ×Ļ׾", + "Ġ×Ļ ׾", + "Ġ×Ļ׾ ×ĵ×Ļ×Ŀ", + "×Ĺ ×Ļפ", + "×Ĺ×Ļפ ×ķש", + "Ġd òng", + "Ġש ×ĸ×Ķ", + "ÑĮ е", + "ãģĤ ãģ¨", + "ìŀIJ ê°Ģ", + "×IJ ×ĵ", + "Ġü z", + "Ġüz ere", + "ظ ÙĦ", + "Ġ×IJ ×ķ׾×Ļ", + "Ġ×ij ×Ļ×ķ×Ŀ", + "ÙĦ ات", + "Ġm ê", + "ì¹ ¨", + "تØŃ Ø¯", + "تØŃد Ø«", + "ĠØ® اصة", + "Ġب رÙĨ", + "ĠبرÙĨ اÙħج", + "ĠH Ãłn", + "×Ĺ ×¡", + "ĠÙĪ ÙĦÙħ", + "×¢ ×Ŀ", + "Ġm ı", + "à¸Ł ัà¸ĩ", + "ש ×¢×Ķ", + "ÙĪÙģ ÙĤ", + "ס ×ij×Ļר", + "алÑĮ нÑĭй", + "×Ĺש ×ķ×ij", + "Ġn Ãłng", + "ë³ ¼", + "ĠкоÑĤоÑĢ ÑĭÑħ", + "Ġ×Ĺ ×ķק", + "t ör", + "ĠлÑĥÑĩ ÑĪе", + "ãĥij ãĥ³", + "ลà¹Īา สุà¸Ķ", + "Ġج دÙĬد", + "ÙĬد Ø©", + "à¸Ĺ รà¸ĩ", + "ãĤĪãĤĬ ãĤĤ", + "ÙĦ ÙĦ", + "ãĤĤ ãģ£ãģ¨", + "ש×ĺ ×Ĺ", + "Ġ×ķ ×IJ×Ļ", + "Ġgi á»ijng", + "Ø¥ ضاÙģ", + "ק ת", + "ë§ Ŀ", + "Ġzosta ÅĤ", + "ÑĢ оз", + "×Ļפ ×Ļ×Ŀ", + "Ġ׼׾ ׾", + "ת×ķ׼ ף", + "dıģ ını", + "ÙĤ سÙħ", + "ĠÑģ ÑĩиÑĤ", + "ĠÑģÑĩиÑĤ а", + "×ĺ ×ķת", + "Ġ Æ°u", + "ĠØ¢ ÙĦ", + "Ġм ом", + "Ġмом енÑĤ", + "ĠاÙĦتع ÙĦÙĬÙħ", + "×¢×ľ ×ķת", + "Ġch ữa", + "Ġy ön", + "Ġtr Ãł", + "ĠØŃ ÙĬÙĨ", + "à¸ĭ ั", + "ĠC á", + "×¢ ×ĸ", + "ĠاÙĦØ£ ÙħÙĨ", + "c ÃŃ", + "Ġv á»ijn", + "Ġ à¸Ļาย", + "об ÑĢа", + "ק ×IJ", + "Ġthi ếu", + "ãĥŀ ãĥ¼", + "ส วà¸Ļ", + "Ġg á»Ń", + "Ġgá»Ń i", + "Ġê ¹", + "Ġê¹ Ģ", + "Ġthi á»ĩn", + "ÙĤ ع", + "w ÄĻ", + "Ġн ам", + "ÑĤ ол", + "Ġs ân", + "ס ×ķ×Ĵ", + "Ġgeç ir", + "ÑĤ он", + "ев а", + "ĠÙĪ ضع", + "Ġع شر", + "Ñģ ло", + "à¸Ī ัà¸ļ", + "ãĤ· ãĥ¼", + "ãĤĤ ãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ", + "Ġv ẻ", + "ĠÄIJ á»ĥ", + "ر Ùģع", + "ĠاÙĦØ£ÙĪÙĦ Ùī", + "ÑĤ аÑĢ", + "ãģªãģı ãģ¦", + "Ùħ Ùİ", + "qu ÃŃ", + "×¢×ł×Ļ ×Ļ׳", + "г ен", + "Ġh ôm", + "à¸Ī า", + "Ġnh Ỽ", + "ĠاÙĦع ربÙĬ", + "×IJ ף", + "Ġl á»Ļ", + "Ġje ÅĽli", + "à¹Ģà¸Ĺà¹Īา à¸Ļัà¹īà¸Ļ", + "ĠØ£ÙĨ Ùĩا", + "Ġt uy", + "Ġtuy á»ĩt", + "Ġت ص", + "Ġتص ÙĨÙĬ", + "ĠتصÙĨÙĬ Ùģ", + "Ġê·¸ëŁ¬ ëĤĺ", + "о ÑĨен", + "à¸ģิà¸Ī à¸ģรรม", + "ãĤĦ ãģ£ãģ¦", + "Ġkh á»ıi", + "Ġl á»ĩ", + "ĠاÙĦÙħج تÙħع", + "à¸Ńาà¸Ī à¸Īะ", + "à¸Īะ à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "ов Ñĭй", + "ר ×Ŀ", + "ร à¹īà¸Ńà¸Ļ", + "ש ×ŀש", + "人 ãģ«", + "Ġüzer ine", + "פר ×Ļ", + "du ÄŁu", + "Ñĩ ик", + "Ġmù a", + "Ġ×ŀת ×ķ×ļ", + "Ġc áºŃp", + "Ġت ارÙĬØ®", + "×ij׾ ת×Ļ", + "Ġì¢ Ģ", + "ÙĦ ع", + "ب اÙĨ", + "Ġch út", + "Ġ×Ķ×ĸ ×ŀף", + "n ée", + "ĠLi ên", + "ĠÙĦÙĦ Ø£", + "ØŃد ÙĪد", + "Ġ×¢ ׼ש×Ļ×ķ", + "в оз", + "Ġyapt ı", + "Ġоб о", + "à¹ĥหà¹ī à¸ģัà¸ļ", + "Ġ×ij×Ķ ×Ŀ", + "ãģı ãģ¦", + "ر أس", + "ĠÑģÑĢед ÑģÑĤв", + "ĠB Ãłi", + "ãģĵãģ¨ ãģ«", + "ĠìĤ¬ íļĮ", + "Ġ모 ëijIJ", + "×ij ×IJ", + "Ġtr ắng", + "ĠاÙĦبÙĦ د", + "ĠHo Ãłng", + "ли бо", + "ĠдÑĢÑĥг иÑħ", + "Ä° R", + "Ñĥм а", + "ĠJe ÅĽli", + "ãĤĤ ãģĹ", + "Ġv òng", + "Ġ×IJתר ×Ļ×Ŀ", + "ĠÄij á»įc", + "Ġв оÑĤ", + "ãģł ãģĮ", + "ë° °", + "à¸Ķู à¹ģล", + "Ġ×ŀ ׼׾", + "ìĹIJ ëıĦ", + "г аз", + "Ġ׳×ķס פ×Ļ×Ŀ", + "ãģĵãģ¨ ãģ§", + "Ġت ÙĪ", + "ãģ§ ãģĤãĤĬ", + "à¸Ļั à¹Īà¸ĩ", + "ĠможеÑĤ е", + "sz ÄĻ", + "ãģ® ãģł", + "ĠÙħÙĨ Ùĩ", + "Ġb á»ķ", + "Ġb üt", + "Ġbüt ün", + "ë³´ ê³ł", + "Ġch á»ĵng", + "à¹ģà¸Ī à¹īà¸ĩ", + "ĠV ì", + "ĠØŃ Ø±", + "Ġgi ản", + "ĠÙħ دÙĬÙĨØ©", + "تط بÙĬÙĤ", + "à¸Ī ิ", + "æĹ¥ ãģ®", + "б ил", + "à¸ģ à¸Ńà¸ĩ", + "ê³ ³", + "ĠØ£ Ùħا", + "ìĨ IJ", + "Ġtr ái", + "ĠвÑģ ем", + "Ġس ÙĨØ©", + "ĠÑģай ÑĤ", + "Ġг оÑĤов", + "п Ñĭ", + "ĠëIJ ł", + "ĠاÙĦØ® Ø·", + "ĠاÙĦرئÙĬس ÙĬØ©", + "Ġíķ ©ëĭĪëĭ¤", + "ĠìķĦëĭĪ ëĿ¼", + "ĠìĿ´ ëłĩ", + "ĠìĿ´ëłĩ ê²Į", + ") ØĮ", + "h ält", + "ĠØ£ Ùħر", + "Ġع Ùħر", + "à¸ģà¹ĩ à¸Īะ", + "Ġ à¸Ĺำà¹ĥหà¹ī", + "Ġc ân", + "Ġ×ij ׾", + "Ġ×ij׾ ×ij×ĵ", + "פ סק", + "ĠÙĬ ÙĤÙĪÙĦ", + "н ÑĥÑĤÑĮ", + "à¹ģ à¸Ħ", + "Ġק צת", + "Ġn ằm", + "Ġh òa", + "bilit Ãł", + "ĠìĹĨ ëĭ¤", + "Ġ׼ פ×Ļ", + "ÑĢ ож", + "лаг а", + "Ġ×Ķש ×Ļ", + "ĠNgo Ãłi", + "ĠÙĪ ج", + "ĠÙĪج ÙĪد", + "ĠìľĦ íķľ", + "Ġus ÅĤug", + "Ġtu ần", + "d ź", + "×ŀ ×ķף", + "ĠاÙĦع دÙĬد", + "Ġch ẳng", + "สุà¸Ĥ à¸łà¸²à¸ŀ", + "Ġ×ij ×ĵר×ļ", + "ĠÑģеб е", + "ĠìŀĪ ìĿĦ", + "ĠاÙĦØŃ Ø§ÙĦ", + "Ġd á", + "Ġc Æ°á»Ŀi", + "Ġnghi ên", + "ie ÅĦ", + "ĠD Æ°Æ¡ng", + "ï¼ ħ", + "Ø´ د", + "ãģĦãģ¤ ãĤĤ", + "ĠвÑĭб оÑĢ", + "Ġc á»Ļng", + "ש ×Ļ׳×ķ×Ļ", + "Ġch ạy", + "Ġ×ij×¢ ׾×Ļ", + "اخ بار", + "íķĺ ë©°", + "ż Äħ", + "ج از", + "Ġ׳ ר×IJ×Ķ", + "ศ ู", + "ศู à¸Ļ", + "ศูà¸Ļ ยà¹Į", + "×Ĵ ×¢", + "Ġ×¢ ×ĵ×Ļ", + "Ġ×¢×ĵ×Ļ ×Ļף", + "بر ا", + "ÑĨи й", + "ĠÄIJ á»ĵng", + "ÙĤ اÙĨÙĪÙĨ", + "ĠÄij ứng", + "ãģĹãģŁ ãĤĬ", + "Ġ×Ĺ×Ļ ×Ļ", + "Ġë IJľ", + "ĠëIJľ ëĭ¤", + "Ġм еждÑĥ", + "à¸ŀวà¸ģ à¹Ģà¸Ĥา", + "ĠB ắc", + "ล ำ", + "ë° ±", + "ĠíĻ ķ", + "มาà¸ģ ม", + "มาà¸ģม าย", + "бан к", + "à¸Ńา à¸ģาร", + "Ġh Ãł", + "Ġ׾ ׳", + "à¸Ń à¸Ń", + "Ġë°Ķ ë¡ľ", + "л ом", + "m ática", + "ĠØŃ Ø¯", + "اب ت", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸Ļีà¹Ī", + "Ġco ÅĽ", + "ÙģÙĬ دÙĬ", + "ÙģÙĬدÙĬ ÙĪ", + "ĠмеÑģÑĤ о", + "Ġph út", + "มาà¸ģ à¸ģวà¹Īา", + "×IJ פ", + "ب ÙIJ", + "ĠPh ú", + "ì± Ħ", + "ĠÙĪ سÙĦÙħ", + "à¸Īี à¸Ļ", + "поÑĤ ÑĢеб", + "Ġ×Ĺ×ĵ ש×ķת", + "Ø´ ÙĪ", + "Ġעצ ×ŀ×ķ", + "ĠعÙħÙĦ ÙĬØ©", + "à¸Ħุà¸ĵ à¸łà¸²à¸ŀ", + "ãģ¾ãģĻ ãģĮ", + "دع ÙĪ", + "طر ÙĤ", + "à¹Ħมà¹Ī à¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ", + "ë² Ķ", + "ìĬ ¹", + "Ġk ÃŃch", + "ĠìĹĨ ëĬĶ", + "ĠÑĤ ам", + "ĠÙĨ ØŃÙĪ", + "ĠاÙĦÙĤ اÙĨÙĪÙĨ", + "×Ĺ ×ķ×Ŀ", + "Ġk ız", + "Ġ×ĵ ×Ļף", + "ĠвÑĢем ени", + "ãģ£ãģŁ ãĤĬ", + "ĠØ´ Ùĩر", + "ĠìĦľ ë¹ĦìĬ¤", + "×¢ ש×Ķ", + "Ġgi ác", + "ĠاÙĦسÙĦ اÙħ", + "Ġ×IJ ש", + "ĠполÑĥÑĩ а", + "à¸Īัà¸Ķ à¸ģาร", + "к оÑĢ", + "Ġ×Ķ×ĺ ×ķ×ij", + "ราย à¸ģาร", + "주 ìĿĺ", + "à¹ģà¸ķà¹Ī ละ", + "Ġê·¸ëŁ° ëį°", + "à¸Ĺีà¹Ī à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "Ġת ×ķ×ļ", + "بÙĬ اÙĨ", + "Ð Ļ", + "oÅĽci Äħ", + "ÑĤ ок", + "Ġà Ķ", + "ĠÃĶ ng", + "à¹Ħมà¹Ī à¹ĥà¸Ĭà¹Ī", + "ãģ¿ ãģ¦", + "ÐŁ о", + "ĠЧ ÑĤо", + "íĻ ©", + "×ĺ ×ij×¢", + "меÑĤ ÑĢ", + "Ġ×ij ×ŀ×Ķ", + "Ġ×ij×ŀ×Ķ ׾", + "Ġ×ij×ŀ×Ķ׾ ×ļ", + "Ñĩ ÑĮ", + "ק ש×Ķ", + "з нак", + "знак ом", + "uj ÄĻ", + "×Ļצ ר", + "ĠاÙĦÙħ ÙĦÙĥ", + "ı yla", + "×IJ×ŀ ת", + "à¸Ľ ิà¸Ķ", + "×IJ ×Ĺ×ĵ", + "ر اد", + "Ġm áºŃt", + "ëĭ¤ ëĬĶ", + "Ġl ạnh", + "ש׾ ×ķש", + "ØŃ Ø¯ÙĬØ«", + "ت ز", + "å¹´ ãģ®", + "Ġк ваÑĢ", + "ĠкваÑĢ ÑĤиÑĢ", + "ä½ľ ãĤĬ", + "رÙĪ ب", + "ов ан", + "ĠТ е", + "à¸Īำ à¸ģ", + "à¸Īำà¸ģ ัà¸Ķ", + "ب اط", + "×Ĵ ת", + "Ġм аÑĪ", + "ĠмаÑĪ ин", + "×Ļצ ×Ķ", + "ãģ» ãģ¨", + "ãģ»ãģ¨ ãĤĵãģ©", + "ÃŃ do", + "ĠÑı зÑĭк", + "à¸ļ ิà¸Ļ", + "สà¸ĸาà¸Ļ à¸Ĺีà¹Ī", + "ĠìĹ ´", + "ãĤ¦ ãĤ§", + "Ġc Ãł", + "п ан", + "åı£ ãĤ³ãĥŁ", + "Ġر د", + "اÙĤ ت", + "ĠÙĥ ب", + "ĠÙĥب ÙĬرة", + "ÑģÑĤ ал", + "ש×ŀ ×Ĺ", + "pos ición", + "ĠÙħÙĦÙĬ ÙĪÙĨ", + "ĠìĿ´ ìķ¼", + "ĠìĿ´ìķ¼ 기", + "Ġh út", + "ĠÅĽw iat", + "Ġë°© ë²ķ", + "ĠÑģв еÑĤ", + "Ġвиде о", + "ĠاÙĦÙĨ ظاÙħ", + "Ġtr á»Ŀi", + "ĠëĮĢ íķ´ìĦľ", + "ר ×ŀת", + "ت داÙĪÙĦ", + "×ķר ×ĵ", + "ת ×ŀ", + "ת×ŀ ×ķ׳×ķת", + "Ġ×ŀ ף", + "Ġдв а", + "Ġ×Ķק ×ķ", + "æĹ¥ ãģ«", + "Ġ×Ķ×Ĵ ×Ļ×¢", + "à¹Ģà¸ŀิà¹Īม à¹Ģà¸ķิม", + "Ùħار س", + "Ġê²ĥ ìŀħëĭĪëĭ¤", + "ãģªãģĦ ãģ¨", + "Ġnhi á»ĩt", + "ëIJ ©ëĭĪëĭ¤", + "Ġ×ij׳ ×ķש×IJ", + "Ġê°Ģ ìŀ¥", + "Ġv ợ", + "ĠÄij óng", + "צ×Ļ׾ ×ķ×Ŀ", + "ê´Ģ ê³Ħ", + "в аÑı", + "×IJ ×Ļ×ĸ", + "×IJ×Ļ×ĸ ×Ķ", + "ĠÙĨ ظاÙħ", + "ÙħØŃ Ø§Ùģظ", + "Ġt ải", + "기 ëıĦ", + "à¸Ľà¸±à¸Ī à¸Īุ", + "à¸Ľà¸±à¸Īà¸Īุ à¸ļัà¸Ļ", + "׼ ×ĵ×ķר", + "ĠìķĦ ìĿ´", + "׼׳ ×Ļס", + "à¹Ģ à¸ķร", + "à¹Ģà¸ķร ียม", + "Ġngo ại", + "ĠدÙĪÙĦ ار", + "Ġr ẻ", + "Ġkh Äĥn", + "عد د", + "Ø´ عب", + "czy Äĩ", + "ĠاÙĦ Ùĥر", + "ĠÑĩеловек а", + "ĠÙĪ Ø¥ÙĨ", + "×IJ ×ĺ", + "Ġth Æ¡", + "ĠاÙĦ رÙĬاض", + "оп ÑĢедел", + "опÑĢедел ен", + "×Ķ ×ŀש×ļ", + "ĠÐĿ ово", + "з Ñĭва", + "ĠاÙĦدÙĪÙĦ ÙĬ", + "ĠÄij áp", + "Ġк ÑĢед", + "ĠкÑĢед иÑĤ", + "ов ого", + "Ġm ôn", + "à¸Ľà¸£à¸° à¹Ĥย", + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ĥย à¸Ĭà¸Ļ", + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ĥยà¸Ĭà¸Ļ à¹Į", + "ÑģÑĤ е", + "ĠTh á»ĭ", + "د ÙĬØ©", + "×ŀצ ×ķ", + "Ùģ ات", + "ק ×ĵ×Ŀ", + "ìĿ´ëĿ¼ ê³ł", + "ÙĪ Ø®", + "Ġ×Ĺ ×ĸ", + "ĠÑĦоÑĤ о", + "׾ ×Ļת", + "ت Ùİ", + "ÙĪ بر", + "й ÑĤи", + "ĠÃ¶ÄŁ ren", + "Ġ×Ķ×ĸ ×ķ", + "Ġv á»įng", + "ÙĤÙĪ Ø©", + "ĠT ây", + "ĠÐĿ и", + "Ġש ×ķ×ij", + "ãģ¨è¨Ģ ãĤıãĤĮ", + "ãģ© ãĤĵãģª", + "׊צ×Ļ", + "ï½ ľ", + "Ġ×ķ×Ķ ×ķ×IJ", + "ä¸Ģ ãģ¤", + "ĠÑģÑĤо иÑĤ", + "ni Äħ", + "×ĺר ×Ļ", + "ĠдеÑĤ ей", + "нÑı ÑĤÑĮ", + "ĠÑģдел аÑĤÑĮ", + "Ġë§İ ìĿ´", + "ä½ķ ãģĭ", + "ãģĽ ãĤĭ", + "à¹Ħ หม", + "à¸ķิà¸Ķ à¸ķà¹Īà¸Ń", + "Ġ×ij ת×Ĺ", + "Ġ×ijת×Ĺ ×ķ×Ŀ", + "ìĻ Ħ", + "ì§Ģ ëĬĶ", + "ÑģÑĤ аÑĤ", + "ÑıÑģ н", + "ü b", + "Ġth ả", + "Ġ×ij×IJ×ŀ ת", + "Ġt uyến", + "×ĵ ×Ļר×Ķ", + "Ġ×IJ ×Ļש×Ļ", + "×ĸ׼ ר", + "ãģ° ãģĭãĤĬ", + "Ġx ét", + "׼ ×Ļ×ķ", + "׼×Ļ×ķ ×ķף", + "diÄŁ ini", + "ĠاÙĦÙħ ÙĪضÙĪع", + "Ġh áºŃu", + "à¸Īาà¸ģ à¸ģาร", + "×ijס ×Ļס", + "Ġ×ŀ×Ĵ ×Ļ×¢", + "×ij ×Ļ×¢", + "ĠÙĪ جÙĩ", + "à¹ģà¸Ķ à¸ĩ", + "à¸Ļ าà¸ĩ", + "ĠÅŀ a", + "ì ¡´", + "ë¡ Ģ", + "à¸ķ ะ", + "Ġ×Ķ×Ĺ×Ļ ×Ļ×Ŀ", + "Ùģ ÙĬد", + "ãģ§ãģĻ ãģĭãĤī", + "ê· ľ", + "ź ni", + "ĠлÑİ Ð´ÐµÐ¹", + "Ġyüz de", + "ıy orum", + "ĠاÙĦ بØŃر", + "e ño", + "п аÑĢ", + "ÙĬ ÙĤØ©", + "об ÑĢ", + "ר ×ķ×ļ", + "ت ÙĪÙĤع", + "ĠاÙĦØ´ ÙĬØ®", + "åĪĿ ãĤģãģ¦", + "ĠÑĤ елеÑĦ", + "ĠÑĤелеÑĦ он", + "Ġth ôi", + "Ġ×Ļ׼×ķ׾ ×Ļ×Ŀ", + "ĠÅŁ irk", + "ĠÅŁirk et", + "Ġìļ°ë¦¬ ê°Ģ", + "ĠÄij ông", + "Ġת ×ķ×ĵ×Ķ", + "ÑģмоÑĤÑĢ еÑĤÑĮ", + "ĠÙĦ ÙĩÙħ", + "Ġ׾ ׼", + "ĠN ó", + "ĠØŃ Ø§ÙĦØ©", + "ãģĦ ãģij", + "קר ×ķ", + "az ı", + "ãĤ³ ãĥ¼", + "ĠÙĦÙĦ ت", + "s ınız", + "ĠH ải", + "기 ìĪł", + "ยัà¸ĩ à¹Ħมà¹Ī", + "ëĭ¤ ê³ł", + "פ ×Ĺ", + "Ġ׾×Ĵ ×ij×Ļ", + "Ġع ÙĨÙĩ", + "Ġк аз", + "Ġказ ино", + "ب ÙĪر", + "ÑĦ еÑĢ", + "Ġê°Ļ ìĿ´", + "تس جÙĬÙĦ", + "ĠاÙĦÙħ رÙĥز", + "ĠTh ái", + "д аÑĤÑĮ", + "×ŀ×Ļ ×Ļ׾", + "Ġpay laÅŁ", + "ãģ¤ ãģ®", + "à¹Ģร ืà¸Ń", + "n ça", + "׳ ×ķ×Ĺ", + "Ġ×IJ פ×Ļ׾×ķ", + "ãģ¨ èĢĥãģĪ", + "ãģ¨ãģĹãģ¦ ãģ¯", + "à¹Ģà¸Ī à¸Ń", + "×ŀ פ", + "Ġg iriÅŁ", + "л иÑĤ", + "ÑĤ елÑı", + "Ñij н", + "æ°Ĺ ãģ«", + "Ġg ó", + "Ġgó p", + "åĪĩ ãĤĬ", + "Ġ×Ķ ×Ĺ×ĵש", + "ж ал", + "Ġ×ĵ עת", + "éģķ ãģĨ", + "à¹Ģà¸Ĥà¹īา à¹Ħà¸Ľ", + "Ġס ר×ĺ", + "e ña", + "æĸ° ãģĹãģĦ", + "ر Ùİ", + "ĠÐIJ ÑĢ", + "Ġph ản", + "à¸Īะ à¹Ħà¸Ķà¹ī", + "Ġ×ijצ ×ķר×Ķ", + "Ø´ اÙĩ", + "شاÙĩ د", + "ÙĪر د", + "à¹Ģà¸Ļืà¹Īà¸Ńà¸ĩ à¸Īาà¸ģ", + "или ÑģÑĮ", + "à¹ģละ à¸ģาร", + "Ġ×Ķ ×ĸ׼", + "Ġ×Ķ×ĸ׼ ×ķ×Ļ×ķת", + "ei ÃŁ", + "ãĥ ¨", + "ìĥ Ī", + "ĠÃĩ a", + "Æ ¯", + "ש ×Ĵ", + "ÙĬÙĨ Ø©", + "ร à¹īà¸Ńà¸ĩ", + "ãĤµ ãĥ³", + "ÑĢоÑģÑģ ий", + "ÑĢоÑģÑģий Ñģк", + "a ÄŁa", + "ĠнаÑĩ ина", + "Ġص ÙĦÙī", + "à¸Ĺุà¸ģ à¸Ħà¸Ļ", + "íļĮ ìĤ¬", + "Ġли ÑĨ", + "Ø´ ÙĬر", + "ĠØ´ÙĬ Ø¡", + "ÙĬÙĨ ا", + "Ġפ ×Ĺ×ķת", + "Ġiçer is", + "Ġiçeris inde", + "ĠØ£ ØŃÙħد", + "Ġże by", + "ì´ Ŀ", + "Ġп оказ", + "Ġи менно", + "หà¸Ļัà¸ĩ ส", + "หà¸Ļัà¸ĩส ืà¸Ń", + "ĠÑĤÑĢ е", + "สัà¸ĩ à¸Ħม", + "Ø¥ ÙIJ", + "ãģĮ å¿ħè¦ģ", + "ÙĬÙij Ø©", + "פ צ", + "íĭ °", + "ĠÙħ جاÙĦ", + "׳ פש", + "к ан", + "×Ĺ ×ķפ", + "×Ĺ×ķפ ש", + "ì²ĺ ëŁ¼", + "ов аÑı", + "з ов", + "Ġh ạ", + "Ġdzi ÄĻki", + "×Ļר ×ķ", + "Ġ׾ ×ŀצ", + "Ġ׾×ŀצ ×ķ×IJ", + "×Ļ×ĵ ×ķ", + "Ġs ợ", + "Ġ׾×Ķ ×Ĵ×Ļ×¢", + "ק ×ij×¢", + "Ġchi á»ģu", + "ãĥŀ ãĤ¤", + "Ġd Ãłng", + "à¹ģà¸Ł à¸Ļ", + "Ġü ye", + "×Ļ׳ ×Ĵ", + "à¹Ģรีย à¸ģ", + "ç§ģ ãģĮ", + "th é", + "ĠÑĦ илÑĮ", + "ĠÑĦилÑĮ м", + "ĠNg Ãły", + "Ġж ен", + "Ġжен Ñīин", + "ج ÙĬد", + "n ç", + "à¸Ľ รา", + "×Ļ×ŀ ×ķ", + "Ġn á»ģn", + "×IJ ×ķ׾×Ŀ", + "Ġвозмож ноÑģÑĤÑĮ", + "Ġëĭ¤ ìĭľ", + "è¦ĭ ãģŁ", + "à¸ĸ à¸Ļ", + "à¸ĸà¸Ļ à¸Ļ", + "mız ı", + "ĠÙħ جÙħÙĪعة", + "c jÄħ", + "ĠÐł Ф", + "à¸ģำ หà¸Ļ", + "à¸ģำหà¸Ļ à¸Ķ", + "ĠìŬ 기", + "land ı", + "ни ÑĨ", + "ÑģÑĤв е", + "Ġ×ĵ ×ijר×Ļ×Ŀ", + "Ġsk ÅĤad", + "ãĤĬ ãģ¾ãģĹãģŁ", + "ĠоÑĤ кÑĢÑĭÑĤ", + "нÑı ÑĤ", + "ĠÑģво ей", + "à¸Ī ิà¸ķ", + "ĠкаÑĩеÑģÑĤв е", + "Ġet tiÄŁi", + "ìĤ¬ íķŃ", + "ĠاÙĦÙĬ ÙħÙĨ", + "иÑĩеÑģки й", + "ë¸ Į", + "Ġ×ij×IJר ×¥", + "Ġا سÙħ", + "Ġиз веÑģÑĤ", + "r ão", + "Ġatt ivitÃł", + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ à¸ģาร", + "ĠاÙĦد Ùĥت", + "ĠاÙĦدÙĥت ÙĪر", + "ĠÙĪاØŃد Ø©", + "ĠÑģ ÑĩеÑĤ", + "ĠпÑĢ иÑĩ", + "ĠпÑĢиÑĩ ин", + "ĠÙĪز ارة", + "Ġh uyá»ĩn", + "ĠÙĥ تاب", + "à¹ģà¸Ļ à¹Īà¸Ļ", + "à¹ģà¸Ļà¹Īà¸Ļ à¸Ńà¸Ļ", + "Ġgün ü", + "г ÑĢÑĥз", + "ĠاÙĦØ® اص", + "Ġgör ül", + "׾ ×ŀ×ĵ", + "Ġìłķ ëıĦ", + "×ķ×ij ×Ļ׾", + "Ġ×ŀק צ×ķ×¢×Ļ", + "ĠоÑģоб енно", + "à¸Ľà¸£à¸° à¸ģา", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ģา ศ", + "aca ģını", + "ë¶ ģ", + "à¸łà¸¹ มิ", + "ĠÑį лекÑĤ", + "ĠÑįлекÑĤ ÑĢо", + "Ġק ש×Ķ", + "سÙĦ Ø·", + "à¸Ĭà¸Ļ ะ", + "×¢ ×Ļ׾", + "ĠЧ е", + "à¹ģà¸Ļ à¹Ī", + "lı ÄŁ", + "lıģ ın", + "Ġ×ŀ×¢ ×¨×Ľ×ª", + "好ãģį ãģª", + "มาà¸ģ à¸Ĥึà¹īà¸Ļ", + "×ŀ×¢ ×ijר", + "ĠاÙĦÙħ غرب", + "ĠпеÑĢ и", + "ĠпеÑĢи од", + "Ġnh ạc", + "ا ÙĪÙĬ", + "ĠÙĪ عÙĦÙī", + "أخ Ø°", + "ĠC ô", + "תר ×ij×ķת", + "×Ĵ ×Ķ", + "Ġktóre j", + "×IJ ×Ļת", + "×ij ×ķ×IJ", + "д елÑĮ", + "รี วิ", + "รีวิ ว", + "ж Ñĥ", + "Ġ×ij×Ĺ ×ķ", + "еÑĪ ÑĮ", + "ĠØ£ ÙĦÙģ", + "ĠاÙĦÙĪ Ø·ÙĨÙĬ", + "ĠاÙĦÙħÙĨ Ø·ÙĤØ©", + "nÄħ Äĩ", + "Ġthi ên", + "иÑĩеÑģк ой", + "ĠاÙĦÙħ ÙĦ", + "Ġع Ùħ", + "ס פר", + "Ġnh óm", + "ÙĪص Ùģ", + "ĠCh úng", + "Ġر ÙĤÙħ", + "ãģ¾ãģĹãģŁ ãģĮ", + "al ité", + "ล ม", + "ĠëĤ´ ê°Ģ", + "׾ק ×ķ×Ĺ", + "ĠS Æ¡n", + "pos ição", + "mi ÄĻ", + "Ġtr ánh", + "ĠÄIJ á»Ļ", + "׼ ×Ĺ", + "ãģĤ ãģ£ãģ¦", + "à¸Ńย à¹Īา", + "Ġ×ŀ×Ĺ ×Ļר", + "Ġ×Ķ ×Ļת×Ķ", + "à¸Ľ à¹Īา", + "à¸Ńืà¹Īà¸Ļ à¹Ĩ", + "Ø´ ÙĤ", + "×ł×¡ ×Ļ", + "ë¦ ¼", + "ãģ¦ãģĹãģ¾ ãģĨ", + "Ġ×ŀ צ×ij", + "ãģ« åĩº", + "ÙħÙĪا Ø·ÙĨ", + "ยัà¸ĩ มี", + "алÑĮ нÑĭе", + "san ız", + "Ø¥ سرائÙĬÙĦ", + "ĠvÃł i", + "ì¤ Ħ", + "ãģ¨æĢĿ ãģ£ãģ¦", + "×Ļ ×ķ׳×Ļ", + "çĶŁ ãģį", + "Ġs âu", + "Ñĩ иÑģÑĤ", + "Ġl á»ħ", + "ĠGi á", + "à¸Ńุ à¸Ľ", + "à¸Ńà¸¸à¸Ľ à¸ģร", + "à¸Ńà¸¸à¸Ľà¸ģร à¸ĵà¹Į", + "Ġnh ẹ", + "r ö", + "ס ×ĺ×Ļ", + "ãģķãĤĵ ãģĮ", + "Ġd ầu", + "ع Ùİ", + "ت را", + "×Ĵ×ĵ ׾", + "Ġtécn ica", + "׼ ׳×Ļ×Ŀ", + "תק ש", + "תקש ×ķרת", + "Ġн его", + "ét ait", + "Ġm á»ģm", + "Ñģ еÑĤ", + "Ġnh áºŃt", + "Ġ×ŀ ×¢×ľ", + "Ġ×Ķ×¢ ×ij×ķ×ĵ", + "Ġ×Ķ×¢×ij×ķ×ĵ ×Ķ", + "Ġ×Ĵ ×Ļ׾", + "ãģ¯ ãģªãģĦ", + "ائ ØŃ", + "Ġз деÑģÑĮ", + "×IJ ×Ļ׳×ĺר", + "Ùħ ÙIJ", + "Ġ×Ļ ×Ĺ×ĵ", + "ر اÙģ", + "ì²ĺ 리", + "×ĵ ×¢×ķת", + "ì¹ ľ", + "ĠТ о", + "ĠTh ế", + "ì¶ ©", + "Ġ׳׼ ×ķף", + "عÙĬ Ø´", + "ни з", + "Ġج اÙĨب", + "×ŀק צ×ķ×¢", + "à¹Ĥ à¸ĭ", + "Ñģ ÑĥÑĤ", + "ìĸ´ ìļĶ", + "ãĤĴè¦ĭ ãģ¦", + "ار د", + "Ġaç ıl", + "ĠاÙĦØŃ ÙĬاة", + "à¸ģà¹ĩ à¹Ħà¸Ķà¹ī", + "ãģĿãĤĮ ãĤĴ", + "عض ÙĪ", + "Ġг ÑĢаж", + "ĠгÑĢаж дан", + "à¸Īะ à¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ", + "ĠìĿ´ 룬", + "ĠìĿ´ëŁ¬ íķľ", + "Ġtr ách", + "ÙĨ Ùİ", + "Ġkı sa", + "à Ķ", + "ÑĪ ка", + "ãģ® 人", + "ĠÐŁ оÑģ", + "ĠÐŁÐ¾Ñģ ле", + "Ñĥ лÑĮ", + "ÙĪا جÙĩ", + "ÙĤ رب", + "à¸Ľà¸ıิ à¸ļัà¸ķิ", + "ê° Ļ", + "Ġ×ŀ ׳", + "ĠÑģво и", + "بر اÙħج", + "Ġر ÙĪ", + "пÑĢ од", + "пÑĢод аж", + "Ġby ÅĤy", + "วั ย", + "Ġgör ün", + "Ġà Ī", + "ÑİÑī им", + "ĠÑĤак ой", + "Ùģ ÙĪر", + "ĠÙģ عÙĦ", + "Ġб ел", + "ëIJ ł", + "er ÃŃa", + "ĠÑģво Ñİ", + "Ġl ã", + "Ġlã nh", + "à¹Ģà¸ŀืà¹Īà¸Ń à¹ĥหà¹ī", + "ÙĤ ÙĨ", + "تط ÙĪÙĬر", + "Ġsay ı", + "ĠÑģ ейÑĩаÑģ", + "Ġ×IJ×Ĺר ת", + "ק ×ķפ×Ķ", + "ק×ķר ס", + "Ġس Ùħ", + "Ġ×ĺ ×Ļפ×ķ׾", + "ìĿ´ëĿ¼ ëĬĶ", + "دراس Ø©", + "èµ· ãģĵ", + "×Ĺ ×Ļ׳", + "×Ĺ×Ļ׳ ×ķ×ļ", + "×ĵ ק", + "Ġë§ ŀ", + "Ġком анд", + "ĠÐij о", + "Ġиг ÑĢÑĭ", + "à¸ļ ี", + "ĠØ£ Ùİ", + "в ен", + "ĠاÙĦج دÙĬد", + "ĠÙĦ Ø¥", + "Ġ×ķ×IJ ׳×Ļ", + "Ġ×Ķס ×Ļ", + "иÑĩеÑģк ого", + "رÙĪ ØŃ", + "à¸ģาร ศึà¸ģษา", + "ĠTr Æ°á»Ŀng", + "иг ÑĢа", + "ıl ması", + "Ġм аÑģÑģ", + "ãģ¨ãģį ãģ«", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸ľà¹Īาà¸Ļ", + "à¸Ĺีà¹Īà¸ľà¹Īาà¸Ļ มา", + "ĠاÙĦساب ÙĤ", + "Ġ×ŀ×¢ ×ĺ", + "в аÑĤÑĮ", + "m Ã¼ÅŁ", + "Ġ׾ ׼×ļ", + "Ġt á»ĭch", + "Ùģ ÙĩÙħ", + "تد رÙĬب", + "Ø´ Ùĥ", + "Ġ×ij ×ŀ×Ļ", + "Ġ×ij×ŀ×Ļ ×ķ×Ĺ×ĵ", + "ÙĤØ· اع", + "ãģª ãģĹ", + "×ķצ ×Ļ×IJ", + "ĠÙĪ سÙĬ", + "з Ñĥ", + "Ġy at", + "Ġyat ırım", + "ë§ İ", + "Ġth ắng", + "ãģĬ 客", + "ãģĬ客 æ§ĺ", + "ĠThi ên", + "ãģ«å¯¾ ãģĹãģ¦", + "ÑĢ иÑģ", + "ÙĨت ائ", + "ÙĨتائ ج", + "Ġ×ŀ שר", + "Ġ×ŀשר ×ĵ", + "Ġتع اÙĦ", + "ĠتعاÙĦ Ùī", + "ש ׳×Ļ", + "Ùĩ اÙħ", + "×IJ׳ ש×Ļ×Ŀ", + "Ġżyc ia", + "ĠÑĢÑĥб лей", + "ÙĬ ض", + "Ġkat ıl", + "ĠÙħ ÙĪضÙĪع", + "Ġvard ır", + "ĠÙħÙĨ Ø·ÙĤØ©", + "ĠTr ần", + "Ġв еÑģ", + "ü p", + "Ùħ ÙĪÙĨ", + "ÑĪ ли", + "Ġn óng", + "Ø® ÙĦÙģ", + "ĠС ÑĤа", + "Ġд оÑĢ", + "ĠдоÑĢ ог", + "ĠwÅĤa ÅĽnie", + "eÄŁ in", + "Ġhi á»ĥm", + "ĠС ам", + "ê»ĺ ìĦľ", + "ĠÑĦ а", + "ãģ» ãģĨ", + "ãģ»ãģĨ ãģĮ", + "×ķפ ×Ļ×¢", + "ê° Ī", + "د ÙĪÙĦ", + "Ġthu ê", + "Ġch á»Ĺ", + "Ġëĭ¹ ìĭł", + "ãģij ãĤĮ", + "ãģijãĤĮ ãģ©", + "ë³´ íĺ¸", + "ãģķãĤĮ ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ", + "Ġнад о", + "ĠìĤ¬ëŀĮ ëĵ¤", + "à¹Ģà¸Ĥ à¸ķ", + "สม ัย", + "z ÅĤ", + "ت ÙĪر", + "Ġש ת×Ļ", + "v ê", + "Ġ×ijת ×ķ×ļ", + "à¸Ĭ ัย", + "ãģĦ ãģ£ãģŁ", + "ìĿ ij", + "Ġt ầ", + "Ġtầ ng", + "ש ׼ר", + "Ġê¸ Ģ", + "Ġ×Ķש ׳×Ķ", + "Ġا ÙĨÙĩ", + "ç«ĭ ãģ¡", + "r és", + "füh ren", + "ر ØŃÙħ", + "ê· ¹", + "ĠâĢ «", + "Ġsu ất", + "à¸Ł ิ", + "ÙĬ Ùĩا", + "ĠاÙĦ اتØŃاد", + "Ġt uyá»ĥn", + "ãģ¾ ãĤĭ", + "Ġm ại", + "Ġng ân", + "ãĤ° ãĥ©", + "欲 ãģĹãģĦ", + "س ار", + "ãĤĤãģ® ãģ§ãģĻ", + "ки е", + "Ġseç im", + "åħ¥ ãĤĬ", + "ãģªãģ© ãĤĴ", + "ÑĤ ÑĢи", + "ĠÑģп еÑĨ", + "ĠØ£ د", + "Ġод но", + "ÑĪ ел", + "ãĥĩ ãĥ¼ãĤ¿", + "ãĤ· ãĤ¹ãĥĨ", + "ãĤ·ãĤ¹ãĥĨ ãĥł", + "è¡Į ãģį", + "ãģ¨æĢĿ ãģ£ãģŁ", + "à¹Ģà¸ģิà¸Ķ à¸Ĥึà¹īà¸Ļ", + "ĠÑĤ ож", + "ĠÑĤож е", + "Ġs ạch", + "ĠÑģ ÑĢок", + "Ġкли енÑĤ", + "ĠÙħØ´ رÙĪع", + "Ġalt ında", + "Ġì ·¨", + "ä¸Ń ãģ®", + "ãģķãģĽ ãĤĭ", + "ãģĻ ãģ¹", + "ãģĻãģ¹ ãģ¦", + "ê°ľ ë°ľ", + "ĠÄij êm", + "ãģªãģĦ ãģ®ãģ§", + "ì² ł", + "×¢ ×ij×ĵ", + "Ġd ấu", + "à¸Ħà¸Ļ à¸Ĺีà¹Ī", + "ĠC ách", + "تع ÙĦÙĬÙħ", + "Ġh ại", + "ãĤ» ãĥķãĥ¬", + "ĠÙĨÙģس Ùĩ", + "ĠíĨµ íķ´", + "ÑĪ ло", + "Ġнап ÑĢав", + "ĠнапÑĢав лен", + "ÑĢÑĥ Ñĩ", + "íĶ Į", + "Ġ×ijר ×Ļ×IJ", + "ãģ® ãģ¿", + "ãģ«ãģĬ ãģĦãģ¦", + "×ij ׳ק", + "ãĤ¨ ãĥ³", + "Ø«ÙĦ اث", + "Ġm ỹ", + "ĠÑģай ÑĤе", + "Ġе мÑĥ", + "ت غÙĬ", + "تغÙĬ ÙĬر", + "خص ÙĪص", + "ÑĤе ли", + "Ġ×ķ׾ ׼ף", + "פע ×Ŀ", + "Ġпо ÑįÑĤомÑĥ", + "ر اÙĨ", + "иÑĤел ей", + "пиÑģ ан", + "×¢ ×¥", + "ĠìĤ¬ ìĹħ", + "Ùħ ز", + "جÙħ ÙĬع", + "ë©´ ìĦľ", + "à¸ľà¸¥à¸´à¸ķ à¸łà¸±", + "à¸ľà¸¥à¸´à¸ķà¸łà¸± à¸ĵ", + "à¸ľà¸¥à¸´à¸ķà¸łà¸±à¸ĵ à¸ij", + "à¸ľà¸¥à¸´à¸ķà¸łà¸±à¸ĵà¸ij à¹Į", + "ĠпÑĢ имеÑĢ", + "ãĤŃ ãĥ¼", + "l â", + "Ġch Äĥm", + "缮 ãģ®", + "ãģĦ ãģĭ", + "ãģ¨è¨Ģ ãģĨ", + "×ĸ ×ķ×Ĵ", + "Ġ×ij ×ĵ×Ļ", + "Ġ×ij×ĵ×Ļ ×ķק", + "ãģĬ åºĹ", + "à¸ķà¸Ńà¸Ļ à¸Ļีà¹ī", + "Ġph á»iji", + "п ÑĤ", + "สà¸Ļ าม", + "Ø· ÙĪ", + "ص اØŃ", + "صاØŃ Ø¨", + "ĠD ü", + "ĠDü nya", + "Ġп ока", + "п ал", + "ĠÄij ảo", + "ĠاÙĦÙģ ÙĪر", + "ĠاÙĦÙģÙĪر Ùĥس", + "Ġmá u", + "кÑĢ еп", + "ĠاÙĦس اعة", + "ĠгоÑĢ ода", + "Ùģ صÙĦ", + "ай ÑĤе", + "Ġд ог", + "Ġдог овоÑĢ", + "ĠØ¥ Ø°", + "Ġ×ij׼׾ ׾", + "ÙĬ تÙĩ", + "×Ĵ ×ijר", + "Ġbir ç", + "Ġbirç ok", + "문 íĻĶ", + "ãģĿãģĨ ãģª", + "را ØŃ", + "ĠÙħ رة", + "ĠденÑĮ ги", + "f ä", + "à¸Ĥà¹īา ว", + "ĠÑģов ÑĢем", + "ĠÑģовÑĢем енн", + "׾×Ĺ ×¥", + "èī¯ ãģı", + "ĠÙģ Ø£", + "Ġ×ķ ×ĸ×Ķ", + "Ġз ани", + "Ġзани ма", + "Ġê°Ģì§Ģ ê³ł", + "Ġh Æ¡i", + "ãģªãģ® ãģĭ", + "ãĥĨ ãĥ¬ãĥĵ", + "Ġר ×ij×ķת", + "à¸ķ ี", + "Ġ×ijש ×ł×ª", + "ĠT ại", + "Ġthu áºŃn", + "Ñģ ел", + "Ñij м", + "dzi Äĩ", + "ĠÑģ ка", + "ĠÑģка Ñĩ", + "ĠÑģкаÑĩ аÑĤÑĮ", + "×ķ×ŀ ×ķ", + "г ла", + "Ġмин ÑĥÑĤ", + "åĩº ãģĻ", + "Ġ×Ĺ×Ļ ×Ļ×ij", + "Ġת ×Ĵ×ķ×ij×Ķ", + "à¸£à¸¹à¸Ľ à¹ģà¸ļà¸ļ", + "ни ÑĨа", + "ĠÄ° n", + "ĠØ£ ع", + "Ġض ÙħÙĨ", + "Ùħ ثاÙĦ", + "ĠyaÅŁ an", + "ĠìĹ° 구", + "ĠL ê", + "ש׾ ×Ĺ", + "ãģı ãģªãĤĭ", + "ìĹĨ ìĿ´", + "ĠÑĤ ÑĢи", + "ĠÑĩаÑģÑĤ о", + "Ġоб ÑĢаÑĤ", + "п ло", + "د Ø®", + "دخ ÙĪÙĦ", + "س Ùĩ", + "à¸Ń าà¸ģ", + "à¸Ńาà¸ģ าศ", + "Ġ׼ ×ĸ×Ķ", + "Ġ×Ķ×¢ סק", + "ĠاÙĦØ£ ÙĨ", + "å¹´ ãģ«", + "×¢ ש×ķ", + "Ġש ×¢×ķת", + "Ġm Ãłn", + "×IJר ×Ļ", + "sı yla", + "Ùģر ÙĤ", + "ни Ñħ", + "Ġت ست", + "è¦ĭ ãģ¦", + "ØŃا ÙĪÙĦ", + "×IJ ×Ļ׼×ķת", + "ĠbaÅŁ ladı", + "st Äħ", + "stÄħ pi", + "à¸Ĺีà¹Ī à¹Ģรา", + "ÙĤر ر", + "ج اب", + "Ġ×ijר ×ķר", + "à¹Ģà¸Ĥà¹īา à¹ĥà¸Ī", + "×ŀ׊קר", + "al ım", + "Ġס ×Ļפ×ķר", + "ãģ§ãģĤ ãĤĮãģ°", + "Ġש×ŀ ×ķר×ķת", + "Ġ×ķ ×ŀ×Ķ", + "ãģĵ ãģĿ", + "id ée", + "ä¸ĭ ãģķãģĦ", + "تÙĨا ÙĪÙĦ", + "Ġ ลà¹īาà¸Ļ", + "Ġìļ°ë¦¬ ëĬĶ", + "اÙĨ ا", + "ÑģÑĤ ой", + "б оÑĤ", + "ĠyaÅŁ am", + "kö y", + "Ø¥ ÙĦ", + "ÑĢ Ñĭв", + "기 ìĹħ", + "Ġ×Ķ×ŀ ×ĵ", + "Ġ×Ķ×ŀ×ĵ ×Ļ׳×Ķ", + "د ب", + "×¢ ×Ļ׳×Ļ", + "×ŀ ת×Ĺ", + "Ġפ ר×Ļ", + "ãĥĭ ãĥ¼", + "اÙħ ÙĬ", + "Ġnh ằm", + "ãĤĮ ãģªãģĦ", + "ت عرÙģ", + "Ġë§Ī ìĿĮ", + "ìĵ °", + "Ġh ấp", + "ר×Ĵ ×Ļ׾", + "ب Ùİ", + "Ġr Äĥng", + "gl Äħd", + "ĠÑģиÑģÑĤем Ñĭ", + "Ġkh óa", + "ãģ§ãģĻ ãĤĪãģŃ", + "大ãģį ãģı", + "기 를", + "Ġké o", + "ÙĪ Ø¡", + "ج اÙħ", + "جاÙħ ع", + "Ġ×¢ ×Ļצ×ķ×ij", + "t éri", + "Ġת ש", + "Ġ×IJ ×ij×Ļ", + "ĠCh Æ°Æ¡ng", + "à¸ļริ à¹Ģว", + "à¸ļริà¹Ģว à¸ĵ", + "ãģ¤ ãģı", + "Ġ×Ĺ ×ķ׾", + "עת ×Ļ×ĵ", + "ש ×Ļ×ŀ×Ķ", + "ëĤ ¨", + "Ġש×IJ ×Ļף", + "ĠÙĪاÙĦ Ø¥", + "ÑĦ а", + "Ġkh ám", + "Ġ×ĺ ×ķ×ij×Ķ", + "ĠвÑĭ Ñģ", + "ĠвÑĭÑģ око", + "ĠاÙĦØŃ Ø¯ÙĬØ«", + "人 ãĤĤ", + "d Ã¼ÄŁÃ¼", + "×Ļ×Ĺ ×ķ×ĵ", + "تع ÙĦÙĬ", + "تعÙĦÙĬ ÙĤ", + "l ö", + "تØŃ Ø¯ÙĬد", + "н его", + "ĠÑĥд об", + "Ġ׾ ×ŀ×Ļ", + "Ġר ×ķצ×Ļ×Ŀ", + "Ġج اء", + "Ġ×ij ×ĸ×ŀף", + "à¸Ľà¸ģ à¸ķิ", + "é«ĺ ãģı", + "à¸Ľà¸¥ า", + "Ġart ık", + "Ġbug ün", + "ק ׳×Ļ", + "Ġkho á", + "ĠÙħ رÙĥز", + "ĠìŀIJ 기", + "در جة", + "×ŀש ר×ĵ", + "Ġgi ấy", + "Ġch óng", + "ק פ", + "ÙĬب Ø©", + "ĠczÄĻ sto", + "в али", + "Ùĥ ب", + "ìŁ ģ", + "ส à¸ļาย", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Ĭา à¸Ĭà¸Ļ", + "×Ĵ ×ķ×£", + "ëŁ ī", + "ãģ® ãģĵãģ¨", + "ล à¸Ń", + "Ġngh á»ī", + "åŃIJ ãģ©", + "åŃIJãģ© ãĤĤ", + "à¹Ħà¸Ķ à¹īà¸Ńย", + "à¹Ħà¸Ķà¹īà¸Ńย à¹Īาà¸ĩ", + "×ĵ ×¢", + "ĠاÙĦت Ùī", + "ĠÑģов еÑĤ", + "Ġqual itÃł", + "åĩº ãģĹ", + "ĠÑĢÑĥк ов", + "ĠÑĢÑĥков од", + "ราย ละà¹Ģà¸Ńียà¸Ķ", + "ãģªãģĭ ãģªãģĭ", + "기 ê´Ģ", + "Ġ×Ĺ ×ķש", + "Ġ×Ĺ×ķש ×ij", + "л оÑĤ", + "à¸Ļะ à¸Ħรัà¸ļ", + "ק×ij ×ķצ×Ķ", + "Ġth ái", + "Ġש ×ij×Ķ", + "ĠÑĪ кол", + "ĠÙĦ ÙĥÙĦ", + "à¹ĥà¸Ļ à¸Ĭà¹Īวà¸ĩ", + "ĠÙħ ÙĥاÙĨ", + "ë ķĮ", + "Ġc ải", + "ĠCh ÃŃ", + "ÑĥÑĩ а", + "ìĿ µ", + "Ġx ảy", + "à¸Ĭà¸Ļ ิà¸Ķ", + "Ġc áºŃu", + "к ÑĢов", + "ss é", + "ĠÙĨ ÙĪع", + "ĠТ а", + "Ø® Ùħس", + "פ×ķס ×ĺ", + "Ġm ắc", + "ĠÄij em", + "à¸ģาร à¹ĥà¸Ĭà¹ī", + "ר ×ķס", + "ĠÐĽ е", + "Ġth á»Ń", + "รà¹Īาà¸ĩ à¸ģาย", + "üz ü", + "æĹ¥æľ¬ ãģ®", + "ê³¼ ìłķ", + "ש ×Ļ×IJ", + "ĠìŀĪ ê³ł", + "×ij ×ķ׾", + "ìķ ħ", + "ĠÙĪاÙĦ ا", + "ĠÐĽ и", + "ĠвÑģ Ñij", + "Ġużytk ow", + "×Ĺ ×ķ׾", + "ر Ùģض", + "Ġson uç", + "ãģĦ ãģ¾ãģĽãĤĵ", + "ìĤ¬ ìĹħ", + "ëĪ Ħ", + "ÑĤ ек", + "Ġud ziaÅĤ", + "л ез", + "Ġ×Ķ×Ļ ×Ļת×Ļ", + "ãĤīãĤĮ ãģ¦", + "Ùħس ؤÙĪÙĦ", + "ر ار", + "ÑĤ ан", + "ĠÄij Ãło", + "Ġר ×ķ×ij", + "Ġ×ijש×ij ×Ļ׾", + "ä»ĬåĽŀ ãģ¯", + "ãĤ¸ ãĥ¥", + "Ġ×¢ ×ijר", + "ãģĽ ãģ¦", + "п олÑĮ", + "ak lı", + "Ġk ÃŃnh", + "د ت", + "лож ение", + "ĠاÙĦÙħ ص", + "ĠاÙĦÙħص رÙĬ", + "à¸Īริà¸ĩ à¹Ĩ", + "ĠاÙĦشر ÙĥØ©", + "ĠÄij á»ı", + "ãĥĽ ãĥĨ", + "ãĥĽãĥĨ ãĥ«", + "Ñį кон", + "Ñįкон ом", + "ĠÙĪ عÙĨ", + "Ġת ׳", + "Ġ×ª×ł ×IJ×Ļ", + "ĠاÙĦدÙĪÙĦ ÙĬØ©", + "Ġì§Ģ ìĹŃ", + "ãģ§ãģĻ ãģĭ", + "Ġв аÑĢи", + "ĠваÑĢи анÑĤ", + "ĠاÙĦع رب", + "ел а", + "Ġt Æ°á»Ľng", + "sk Äħ", + "Ġm ặc", + "ส ัà¸ģ", + "ãĥĵ ãĥ¼", + "Ġ×ij ×Ĵ׾", + "Ġ×ij×Ĵ׾ ׾", + "ãĥķãĤ¡ ãĥ³", + "×ij ×Ļצ", + "×ij×Ļצ ×ķ×¢", + "ли ÑģÑĤ", + "à¸Ł ุ", + "à¸Łà¸¸ à¸ķ", + "à¸Łà¸¸à¸ķ à¸ļà¸Ńล", + "à¸Ŀ à¹Īาย", + "ìŀIJ ìĿĺ", + "Ġس ÙĪÙģ", + "Ġש ×Ķת", + "Ġê± ¸", + "×¢ ×ij×ķ×ĵ", + "ãģĻãĤĭ ãģĵãģ¨ãģĮ", + "ĠÑĩа ÑģÑĤÑĮ", + "ãĤ¢ ãĥ¡ãĥª", + "ãĤ¢ãĥ¡ãĥª ãĤ«", + "Ġtak ım", + "Ġs Ỽ", + "ĠsỼ m", + "שר ×Ķ", + "è¨Ģ ãģĨ", + "л ан", + "ì» ¤", + "׼ ׳×Ķ", + "ÙĪÙģ ÙĬ", + "íĹ Ī", + "lu ÄŁu", + "ĠëĮĢ íķ´", + "Ġ׾×ij ×Ļת", + "Ġ×Ķר×IJש ×ķ׳×Ķ", + "ص Ùħ", + "Ġsö yled", + "Ġsöyled i", + "à¸Ľ าà¸ģ", + "Ġard ından", + "ãģĪ ãģŁ", + "à¸Ĺัà¹Īว à¹Ħà¸Ľ", + "Ġ׳×ķס ×£", + "б олÑĮ", + "ãĤĵãģ§ãģĻ ãģijãģ©", + "ĠлиÑĪ ÑĮ", + "Ġ×ij ×IJ×Ļ", + "ĠбÑĭ ÑģÑĤÑĢо", + "ส ัà¸Ļ", + "Ġ×ij פ׳×Ļ", + "л еÑĩ", + "ĠاÙĦØ® بر", + "Ġsó c", + "Ġth ú", + "Ġп ÑıÑĤ", + "ãģĬ é¡ĺ", + "ãģĬé¡ĺ ãģĦ", + "ÑĤ ин", + "ãģ«ãģ¤ãģĦãģ¦ ãģ¯", + "פ ף", + "Ġдв ÑĥÑħ", + "à¸į ีà¹Ī", + "à¸įีà¹Ī à¸Ľ", + "à¸įีà¹Īà¸Ľ ุ", + "à¸įีà¹Īà¸Ľà¸¸ à¹Īà¸Ļ", + "оп еÑĢ", + "ĠاÙĦب شر", + "ĠاÙĦÙħ اÙĦ", + "ıyor uz", + "تØŃ ÙħÙĬÙĦ", + "à¸ģ ะ", + "éĸĵ ãģ«", + "×Ĺ ×ķש", + "ĠNg uyên", + "ãģĦãģ¦ ãģĦãĤĭ", + "дÑĥ ÑĪ", + "ש פע", + "ÑĪ Ñĥ", + "å®Ł éļĽãģ«", + "ĠÑĢай он", + "ĠCh á»ī", + "ÙĨ صر", + "Ġìļ ´", + "Ġìļ´ ìĺģ", + "Ġ×Ķ×ĵ ×Ļף", + "ØŃد د", + "ر ز", + "ĠاÙĦد Ùħ", + "ĠPh áp", + "ÑĤ ÑģÑı", + "è¦ĭ ãģĪ", + "Ġti á»ĥu", + "Ġs á»Ńa", + "а ÑİÑĤÑģÑı", + "ĠB á", + "Ġ×ķ ׼׾", + "Ð ĸ", + "ÑĪ им", + "ìĿ´ ëĬĶ", + "л ев", + "d ık", + "Ġprés ente", + "Ġara ç", + "صد ÙĤ", + "Ġпом ог", + "ĠاÙĦشر ÙĤ", + "ĠÙĪاÙĦ Ø°ÙĬ", + "رÙĬ ا", + "×ij ׳×ķת", + "Ġng á»ĵi", + "ר ×ķפ", + "ר×ķפ ×IJ", + "Ġth ấp", + "ãĤĦ ãģ¯", + "ãĤĦãģ¯ ãĤĬ", + "ĠاÙĦج دÙĬدة", + "éĿŀ常 ãģ«", + "ÙĬÙĦ ÙĬ", + "ìª ½", + "تع اÙħÙĦ", + "ãģł ãģ¨æĢĿãģĦãģ¾ãģĻ", + "Ùħ Ùħ", + "иÑĤе ли", + "ãĤµãĤ¤ ãĤº", + "اد ات", + "ĠاÙĦÙħ اÙĦÙĬØ©", + "Ùĥات ب", + "к ли", + "веÑĢ Ñħ", + "ни Ñĩ", + "Ġ×ľ×¢ ×ij×ķ×ĵ", + "׾ ×Ļ×Ķ", + "ØŃ Ùİ", + "ãĤ¤ ãĥĻ", + "ãĤ¤ãĥĻ ãĥ³ãĥĪ", + "Ġת ×Ĵ×ķ×ij×ķת", + "ÑĦ он", + "ĠдÑĢÑĥг ие", + "×IJ ×ĸ×ķר", + "Ġper ò", + "ìķ ŀ", + "åĢŁ ãĤĬ", + "ר צ×Ļ", + "×IJ ×ĸ", + "алÑĮ нÑĭÑħ", + "Ġê²ĥ ìľ¼ë¡ľ", + "ĠпÑĢав о", + "ĠاÙĦØ£ رض", + "à¹Ģà¸Ĺ à¸Ħ", + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħ à¹Ĥà¸Ļ", + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¹Ĥà¸Ļ à¹Ĥล", + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¹Ĥà¸Ļà¹Ĥล ย", + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¹Ĥà¸Ļà¹Ĥลย ี", + "צ ר×Ļ", + "ĠÐļ Ñĥ", + "ıl ma", + "決 ãĤģ", + "ا ÙĪ", + "Ġ×ĵ ק×ķת", + "à¸Ħร ู", + "ĠÙħست ÙĪÙī", + "à¸Ľ à¹īà¸Ńà¸ĩ", + "à¸Ľà¹īà¸Ńà¸ĩ à¸ģัà¸Ļ", + "×ĵ ×ķ×ŀ×Ķ", + "ĠÑģ егоднÑı", + "س ÙĪÙĤ", + "ר×Ĺ ×ķ×ij", + "ĠØ¥ دارة", + "Ñħ ож", + "éģİ ãģİ", + "à¸Ħ à¸Ń", + "нÑĥ л", + "×ķ׼ ×Ķ", + "ÙĪ اÙģÙĤ", + "׼׾ ׾", + "Ġ×Ķ ×ĵ×ķ", + "Ġl Ä©nh", + "Ġkh ảo", + "×IJ×ŀ צע", + "ë¨ ¸", + "Ġ׼ ×Ļצ", + "Ġ׼×Ļצ ×ĵ", + "Ġдолж нÑĭ", + "หว ัà¸ĩ", + "ãĥĩ ãĤ¶", + "ãĥĩãĤ¶ ãĤ¤ãĥ³", + "Ġng á»Ŀ", + "ä¸Ń ãģ«", + "à¸ģลัà¸ļ มา", + "جÙħ اÙĦ", + "à¸Ķัà¸ĩ à¸ģลà¹Īาว", + "س ÙĥÙĨ", + "س ÙĨ", + "Ġözellik le", + "з еÑĢ", + "rz ÄĻ", + "×ŀ ×ķר×Ķ", + "Ġl ạ", + "×ŀ ×Ļ׳×Ļ", + "ר ×Ļת", + "ãģĿãĤĮ ãģĮ", + "ãģĭ ãĤĮ", + "ĠÙĬÙħÙĥÙĨ Ùĥ", + "öff entlich", + "г ан", + "ĠاÙĦØŃ ÙĦ", + "ĠmiÄĻd zy", + "ĠÑĩа ÑģÑĤи", + "ujÄħ cy", + "ĠbaÄŁ lı", + "ĠiliÅŁ ki", + "Ùģ اء", + "ãĥª ãĥ³ãĤ°", + "Ġhã ng", + "ĠконÑĤ ÑĢ", + "ĠконÑĤÑĢ ол", + "к оп", + "ש ×Ļ×¢", + "ש×Ļ×¢ ×ķר", + "ĠÐĴ аÑĪ", + "Ġ×Ķ תק", + "ÙħÙĨ ع", + "ĠpolÃŃt ico", + "Ġг олов", + "ĠØ¥ ÙĬ", + "Ø¥ ÙĨتاج", + "à¸ļ ิ", + "Ġг овоÑĢ", + "ĠговоÑĢ иÑĤ", + "Ġph á»ķ", + "ĠÑģем ÑĮ", + "ãģ¯ ãģĤãĤĬãģ¾ãģĽãĤĵ", + "ĠÙĪ است", + "×ŀש פ×ĺ", + "з ем", + "×ŀ×ĵ ×ijר", + "Ġíģ °", + "ĠìĿ´ ë²Ī", + "ê°Ģ ëĬĶ", + "Ġì§Ģ ìĽIJ", + "Ġca ÅĤy", + "Ġgeli ÅŁtir", + "Ñģк ое", + "pos é", + "Ġkh ô", + "à¸ķิà¸Ķ à¸ķาม", + "miss ão", + "Ġ׾ ×ŀר", + "Ġ׾×ŀר ×ķת", + "Ġb ó", + "à¸ķรวà¸Ī สà¸Ńà¸ļ", + "Ġngh á»ģ", + "Ġб из", + "Ġбиз неÑģ", + "ÑģÑĤ еÑĢ", + "ÙĪ Ùİ", + "楽 ãģĹãģ", + "楽ãģĹãģ ¿", + "ãģĵãĤĮ ãģĭãĤī", + "wiÄħ zan", + "ส à¸Ńà¸Ļ", + "Ùħ ÙĪر", + "׳×ĵ ׾", + "Ġ×Ķ×IJ ×ĵ×Ŀ", + "Ġм олод", + "ØŃ Ùħا", + "ØŃÙħا ÙĬØ©", + "ÑģÑĤ ÑĢан", + "Ġbu á»ķi", + "ת×Ļ ×Ļ×Ŀ", + "abile ceÄŁi", + "L Ä°", + "à¹Ģย à¸Ńะ", + "à¸Ī ร", + "س ÙĥاÙĨ", + "à¸Ļ ัà¸Ķ", + "Ġm ấy", + "ĠÐij а", + "s ÅĤaw", + "ĠÙģ ÙĦا", + "ĠкоÑĤоÑĢ ой", + "Ġпло Ñī", + "ĠплоÑī ад", + "ãĤĤ ãģĤãĤĬ", + "sz czÄĻ", + "×Ļפ ×ķ", + "ש×ŀ ת", + "owa ÅĤa", + "Ġn ông", + "צ×ij ×IJ", + "ĠìŀĪ ìĹĪ", + "ãģ¾ ãģ¨", + "ãģ¾ãģ¨ ãĤģ", + "ÙĤÙĪ ات", + "ãģ¿ ãĤĵãģª", + "Ġ׼ ×ŀ×¢×ĺ", + "Ġx úc", + "ï¼ Ĩ", + "r ÄĻ", + "rÄĻ cz", + "×ĵ ×ŀ×Ļ", + "Ġt áºŃn", + "à¸Ķ วà¸ĩ", + "ê²½ ìłľ", + "п ÑĥÑĤ", + "Ø£ ربع", + "Ġ×ŀ שת×ŀש", + "ãĤ¿ãĤ¤ ãĥĹ", + "Ġìłľ ê°Ģ", + "Ġ׾ ׼ף", + "ĠобÑĢаз ом", + "ÙĬÙĥ ا", + "w ÅĤ", + "wÅĤ asn", + "ĠاÙĦÙĪØ·ÙĨ ÙĬØ©", + "بÙĬ ب", + "×ŀ ׾×Ļ", + "к ÑĢаÑĤ", + "기 ìĹIJ", + "ÙĤ اد", + "ĠÙĦ دÙī", + "à¸Ħวาม รูà¹ī", + "×ŀ×ĵ×Ļ׳ ×Ļ×ķת", + "ê² ¨", + "Ġíĺ Ħìŀ¬", + "ש ת×Ļ", + "м ол", + "Ġmá i", + "à¸ŀิ ม", + "à¸ŀิม à¸ŀ", + "à¸ŀิมà¸ŀ à¹Į", + "หล วà¸ĩ", + "Ġx uyên", + "×Ĺ ×¡×¨", + "رÙĪ ÙĨ", + "ãģĿãģĨ ãģĦãģĨ", + "ãģĿãĤĮ ãģŀ", + "ãģĿãĤĮãģŀ ãĤĮ", + "Ġ׼ ש×Ķ", + "ÐŁ ÑĢав", + "×ŀ×ij צע", + "ع رب", + "Ġbü yü", + "פ×Ļת ×ķ×Ĺ", + "à¸Ī à¸ļ", + "ĠØ£ Ùĥبر", + "שר ת", + "×ŀ׼ ש×Ļר", + "ĠÙĪ Ùħع", + "ãģ® ãģŁãĤģãģ«", + "à¸Ļ ัà¸ļ", + "ì° °", + "ãĥª ãĥķãĤ©", + "ãĥªãĥķãĤ© ãĥ¼ãĥł", + "Ġc Æ°á»Ŀng", + "ĠìłĢ íĿ¬", + "ÙħÙĨظ ÙħØ©", + "Ġhiç bir", + "ãģ§ãģ¯ ãģĤãĤĬãģ¾ãģĽãĤĵ", + "ร à¸Ńย", + "ëIJľ ëĭ¤", + "ãģĻãģIJ ãģ«", + "к ла", + "Ġürün ler", + "Ġki á»ĥu", + "ĠëĤĺ ëĬĶ", + "ÑĤ ки", + "Ñģ им", + "Ġchá»ī nh", + "ãĤĤ ãģªãģĦ", + "ศ รี", + "æĽ¿ ãģĪ", + "ta ÅŁ", + "Ġب ÙĥÙĦ", + "Ġ×ķ ×Ļש", + "vis ão", + "ä¼ Ŀ", + "ä¼Ŀ ãģĪ", + "ÙĦ د", + "׾ ×Ļ×ŀ", + "׾×Ļ×ŀ ×ķ×ĵ", + "t ória", + "د Ùij", + "اÙħ ر", + "Ġê·¸ëłĩ ê²Į", + "Ġmateria ÅĤ", + "à¸Ĺ รา", + "à¸Ĺรา à¸ļ", + "ãģ®æĸ¹ ãģĮ", + "ãģ¦ ãģįãģŁ", + "ض غ", + "ضغ Ø·", + "ĠÙĬ عÙĨÙĬ", + "ел о", + "×IJ×Ķ ×ij×Ķ", + "×¢ ×ŀ", + "ÅŁ ık", + "ìŀIJ ëĬĶ", + "ãĤ¿ ãĥ³", + "Ġb áºŃt", + "×ŀשפ ×Ĺ×Ķ", + "к ÑĢи", + "б ли", + "สั à¸ķ", + "สัà¸ķ วà¹Į", + "ĠسÙĨ ÙĪات", + "ĠPh Æ°Æ¡ng", + "ãģ¦ãģĹãģ¾ ãģ£ãģŁ", + "ãģª ãģľ", + "Ġ×ij×IJ ×ķ", + "Ġc án", + "س جÙĦ", + "Ġl ẽ", + "ãĤ± ãĥ¼ãĤ¹", + "Ġק ×Ļ×ij׾", + "à¸ļà¸Ĺ à¸Ħวาม", + "Ġ×ķ ׼ף", + "ĠпÑĢедÑģÑĤав лен", + "Ġn á»iji", + "Ġcoment ário", + "ени ем", + "Ġtá» ı", + "l Ãł", + "Ġש×Ķ ×Ļ×Ķ", + "Ñģл ав", + "ĠاÙĦ ÙĪÙĦا", + "ĠاÙĦÙĪÙĦا ÙĬات", + "ÙĦج ÙĨØ©", + "ק×ķר ×IJ", + "бÑĭ ÑĤ", + "Ġì ¦", + "Ġì¦ ī", + "ãģ§ãģĻ ãģĹ", + "หรืà¸Ń à¹Ħมà¹Ī", + "за ÑīиÑĤ", + "ÙģÙĦ سطÙĬÙĨ", + "Ġmi á»ħn", + "à¹Ģย à¹ĩà¸Ļ", + "ĠçalÄ±ÅŁ an", + "×Ļ×Ĵ ×Ķ", + "ĠE ÄŁ", + "ĠEÄŁ itim", + "ãĥĥãĤ· ãĥ¥", + "Ġоп Ñĭ", + "ĠопÑĭ ÑĤ", + "ر غ", + "رغ ب", + "ĠÑģво иÑħ", + "à¸Ľà¸£à¸° à¸ķ", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ķ ู", + "Ġ×ŀ×IJ ×ĵ", + "׼ ×ķ׳×Ļ×Ŀ", + "à¸Ļ ี", + "ĠвÑĭ Ñħод", + "ãģ®ä¸Ń ãģ«", + "פ ׾×IJ", + "ĠÙĪ ÙĦÙĬس", + "פ×ķר ס", + "פ×ķרס ×Ŀ", + "Ùħ سÙĦÙħ", + "Ġng ôi", + "×ĵ ×ŀ×ķת", + "ãĤĴ使 ãģ£ãģ¦", + "ĠпомоÑī ÑĮÑİ", + "Ø£ سر", + "бл ок", + "ÙĤ Ùĩ", + "ãģĹãģ¾ ãģĦ", + "ãģ¨ ãģĹãģŁ", + "Ġп еÑģ", + "ãĥī ãĥ«", + "×Ĺ ×Ŀ", + "ãģĹãģª ãģĮãĤī", + "ĠÐŁ ÑĢед", + "ãĥģãĤ§ ãĥĥãĤ¯", + "å¼· ãģĦ", + "ש ×Ļר×ķת", + "д аеÑĤ", + "×Ļ×ij ×ķ", + "Ġgen ç", + "ил аÑģ", + "илаÑģ ÑĮ", + "ĠبÙĦ د", + "æĤ ª", + "æĤª ãģĦ", + "Ġ×ŀ שת", + "æ§ĺ ãĢħ", + "æ§ĺãĢħ ãģª", + "à¸ĺรรม à¸Ĭาà¸ķิ", + "ĠÙĥ اÙħÙĦ", + "ĠاÙĦس Ùħ", + "×ij×ĺ ×Ļ×Ĺ", + "c á", + "g ência", + "ãĤ¹ãĤ¿ ãĥ¼", + "à¸Ĺำ à¸ģาร", + "×Ļ׾ ת", + "Ġ×Ļ ×ķצ×IJ", + "w ój", + "à¸ļุ à¸Ħ", + "à¸ļุà¸Ħ à¸Ħล", + "ع تÙħ", + "عتÙħ د", + "ãģĿãĤĮ ãģ«", + "ĠاÙĦت ارÙĬØ®", + "ÙĤر اء", + "Ġyönet im", + "ק שר", + "ĠÑģп оÑĢÑĤ", + "Ġר×IJש ×ķף", + "Ġseñ al", + "Ġch ắn", + "çĦ¡ ãģĦ", + "ĠдоÑģÑĤ аÑĤ", + "ĠдоÑģÑĤаÑĤ оÑĩно", + "Ġá gua", + "à¸ģร à¸ĵ", + "à¸ģรà¸ĵ ี", + "Ġ×ŀש ×ķ", + "Ġtr ải", + "ë² Į", + "ujÄħ cych", + "Ùģر د", + "à¹ĥ à¸ģล", + "à¹ĥà¸ģล à¹ī", + "ãĤĭ ãģ®ãģ¯", + "ר×ķ ×ķ×Ĺ", + "ÙĨ Ùĥ", + "ĠاÙĦÙĨ ÙĤ", + "ãģ®ãģ§ ãģĹãĤĩãģĨ", + "ãģ®ãģ§ãģĹãĤĩãģĨ ãģĭ", + "Ùħ عرÙģ", + "ÙħعرÙģ Ø©", + "ÑĥÑī е", + "Ġ×ij×¢ ×Ļקר", + "ت صÙĦ", + "Ġ×Ķ×IJ ר", + "Ġ×Ķ×IJר ×¥", + "ĠÅŀ i", + "à¸Ĥา à¸Ķ", + "íŀ ĺ", + "ãģªãĤĵ ãģ¨", + "ĠìĤ¬ëŀ ij", + "l Ã¼ÄŁÃ¼", + "ب اء", + "ĠاÙĦØ¢ خر", + "Ġfam ÃŃlia", + "ĠTh áng", + "Ñī ениÑı", + "ãĤ¯ ãĥŃ", + "ĠTh ứ", + "æĽ¸ ãģį", + "ен ной", + "ìŀ ¡", + "бл аг", + "благ о", + "п ов", + "à¹ģ ว", + "à¸ĩ à¸Ħà¹Į", + "à¸Ńัà¸Ļ à¸Ķัà¸ļ", + "ãģĤ ãģĴ", + "ร à¹īาย", + "ün ün", + "Ġ×Ļ׼×ķ׾ ×Ķ", + "з он", + "ĠÐľ и", + "маÑĤ еÑĢиал", + "Ġë³´ ë©´", + "ØŃÙģ ظ", + "ê Ìģ", + "ãģ« ãģĻãĤĭ", + "Ġת ×IJ", + "Ġ×Ķס ×ķ", + "ĠÑģÑĤ оÑĢ", + "ĠÑģÑĤоÑĢ он", + "ãĥĪ ãĥĥãĥĹ", + "ÅĤo ÅĽÄĩ", + "ëħ ¼", + "ëĵ Ŀ", + "ĠÙĪاÙĦ ع", + "ì¶ Ķ", + "Ġ×Ļצ ×IJ", + "ĠÑĢаз дел", + "алÑĮ наÑı", + "×IJ׳ ש×Ļ", + "spo ÅĤ", + "spoÅĤ ec", + "spoÅĤec zn", + "Ø¥ عÙĦ", + "إعÙĦ اÙĨ", + "ÙĤÙĪ Ùī", + "íķĺë©´ ìĦľ", + "تط ÙĪر", + "Ġsi êu", + "Ỽ t", + "д ви", + "дви ж", + "Ġqu ần", + "k ıl", + "ĠпÑĢи зна", + "ĠH ã", + "ĠHã y", + "ĠباÙĦ ت", + "man ın", + "ãĤ« ãĥ«", + "Ġk á»·", + "ק ׾×Ļ", + "ëIJĺ ì§Ģ", + "تعÙĦ Ùħ", + "ìĭľ ìĦ¤", + "ìĭ ¶", + "íĺ ¼", + "Ùĥ ÙĬÙģ", + "売 ãĤĬ", + "วิ à¸Ĭา", + "б ал", + "ĠØ£ ØŃ", + "Ġдолж ен", + "รา à¸ĩ", + "ราà¸ĩ วั", + "ราà¸ĩวั ล", + "Ùħ اء", + "ج ار", + "Å ļ", + "Ġ×ŀ×IJ ×ĸ", + "ר ×ŀ×Ķ", + "ãģĭãĤĤãģĹãĤĮ ãģªãģĦ", + "ét ude", + "czÄħ c", + "Ġg ór", + "×ł×¡ ×Ķ", + "Ùħ ÙĬد", + "ĠÐŁ еÑĢе", + "Ø£ خر", + "ãģĿãģ® å¾Į", + "à¹Ģà¸Ķียว à¸ģัà¸Ļ", + "×ŀ ×Ĵ×ķ", + "×ŀ×Ĵ×ķ ×ķף", + "д ов", + "mas ına", + "×¢ ׳×Ķ", + "ãĤ± ãĥĥãĥĪ", + "ס ×¢", + "סע ×Ļ×£", + "ĠT Æ°", + "Ġt óc", + "íĻľ ëıĻ", + "ĠÐŀ д", + "ĠÐŀд нако", + "Ġdol ayı", + "ؤ Ùĥد", + "ê³Ħ íļį", + "׾ ר", + "в еÑĩ", + "Ġkh ợi", + "Ġth ủy", + "×ĵ ף", + "ร à¸ģ", + "à¸ļั à¸ķร", + "à¹Ģà¸ģ à¹Īา", + "ĠاÙĦØ« اÙĦ", + "ĠاÙĦثاÙĦ Ø«", + "Ġpod rá", + "ער ×Ļ", + "ÙĨج اØŃ", + "Ġkh ắc", + "ì¸ ¡", + "Ä° M", + "ãĤ» ãĥĥãĥĪ", + "ż enia", + "Ġ׾×Ĺ ×ijר", + "er Ãł", + "ì ´Ī", + "Ġkü ç", + "Ġküç ük", + "ات ÙĩÙħ", + "à¸ĭ à¹Į", + "Ùħشار ÙĥØ©", + "ĠاÙĦ بط", + "Ġd ây", + "ен нÑĭм", + "à¸Ĺีà¹Ī à¹Ħมà¹Ī", + "ÙĤ Ùİ", + "Ġv ượt", + "Ġtr ì", + "Ġwp ÅĤyw", + "A Åŀ", + "з о", + "ĠاÙĦس ÙĬد", + "à¸Ĺะ à¹Ģล", + "ĠÑģодеÑĢж а", + "ع Ø·ÙĬ", + "ĠاÙĦع ÙĨ", + "èĢħ ãģĮ", + "à¹Ģ หà¸Ļ", + "à¹Ģหà¸Ļ ืà¸Ń", + "Ġb ÃŃ", + "Ġüzer inden", + "ĠV Å©", + "Ġnu ôi", + "ÙĨ Ùħ", + "алÑĮ ного", + "×¢ ×Ļף", + "ØŃ Ø¶Ø±", + "ĠоÑĤ дел", + "ëª ĩ", + "ìķ ¡", + "ĠÙĦدÙĬ Ùĩ", + "ìĻ ľ", + "Ġse ktör", + "Ġвозмож но", + "ĠÐĶ ж", + "Ġh ô", + "äºĭ ãģĮ", + "иÑĢов ание", + "алÑĮ ной", + "Ġ미 êµŃ", + "ر ØŃÙĦ", + "ĠÑįк Ñģ", + "пÑĢав лÑı", + "Ġnh á»Ŀ", + "ĠÄij ẩ", + "ĠÄijẩ y", + "Ùģ Ùĥر", + "ĠÙĪØ£ ضاÙģ", + "ãĥIJ ãĤ¹", + "ת×ķ׼ ׳×Ļת", + "ÑĤел ей", + "ĠØ¥ÙĦÙĬ Ùĩ", + "ãģ¨è¨Ģ ãģ£ãģ¦", + "Ġдв е", + "Ġch ấp", + "ĠL ö", + "à¸Ħล ิ", + "à¸Ħลิ à¸Ľ", + "Ġس ÙĪر", + "ĠسÙĪر ÙĬا", + "×ŀ×Ĺ ×ķ", + "st ä", + "д об", + "Ġni á»ĩm", + "ãģ® 大", + "פר×ķ ×Ļק", + "פר×ķ×Ļק ×ĺ", + "ĠCh âu", + "Ġ×ŀ×Ķ ×Ŀ", + "Ñģк им", + "ĠполÑĥÑĩ иÑĤÑĮ", + "ÙĬ ÙĪÙħ", + "Ø« ÙĪر", + "פ×ķ׾ ×Ļ×ĺ", + "פ×ķ׾×Ļ×ĺ ×Ļ", + "ĠмеÑģÑı ÑĨ", + "åħ¨ ãģ¦", + "ĠاÙĦÙħ جÙĦس", + "ĠاÙĦت اÙĦÙĬ", + "Ġ׊ר", + "åIJij ãģij", + "׼ ×ŀ×Ķ", + "б ед", + "Ø£ عض", + "أعض اء", + "ÙĪÙĦ د", + "วà¹Īา à¸Īะ", + "Ġb ánh", + "à¸Ļิ ย", + "à¸Ļิย ม", + "à¸Ľà¸£à¸° à¸ģัà¸Ļ", + "ÑģÑĤав иÑĤÑĮ", + "à¸ŀ à¸Ļัà¸Ļ", + "ĠÑį ÑĦÑĦ", + "ĠÑįÑĦÑĦ екÑĤив", + "Ġав ÑĤоÑĢ", + "ĠÄIJ Äĥng", + "Ġth Æ°á»Łng", + "ãĤĴ æĦŁãģĺ", + "à¸ģัà¸ļ à¸ģาร", + "å¾Į ãģ«", + "Ġya ÄŁ", + "ست اÙĨ", + "Ġli á»ģn", + "ãģĦ ãģ¾", + "i êu", + "à¹Ĥà¸Ķ à¸Ļ", + "ĠÙĦ Ø°ÙĦÙĥ", + "à¹Ĥรà¸ĩ à¹Ģรียà¸Ļ", + "צ ×Ļ×Ĵ", + "ĠاÙĦÙħ عÙĦÙĪÙħات", + "ç§ģ ãģŁãģ¡", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸Ħุà¸ĵ", + "ãģ«ãģª ãģ£ãģ¦ãģĦãĤĭ", + "×ŀ×ĵ ×Ļ׳×Ķ", + "ס ׼×Ŀ", + "Ġв не", + "à¸ŀ à¸Ļัà¸ģà¸ĩาà¸Ļ", + "ÑĢ ей", + "à¹Ģà¸Īà¹īา หà¸Ļà¹īาà¸Ĺีà¹Ī", + "ĠHi á»ĩn", + "Ġméd ico", + "ĠتØŃ ÙĤÙĬÙĤ", + "ÑĮ ÑĤе", + "miÅŁ ti", + "ÙĤÙĬ ادة", + "ãĤı ãģĭãĤĬ", + "มา à¸Īาà¸ģ", + "ëħ Ģ", + "ãģ«éĸ¢ ãģĻãĤĭ", + "×IJר×Ĵ ×ķף", + "m ètre", + "Ġעצ ×ŀ×Ļ", + "ĠCh úa", + "รูà¹ī à¸Ī", + "รูà¹īà¸Ī ัà¸ģ", + "ì£ Ħ", + "ëĭ µ", + "à¹ģà¸Ĺ à¹ī", + "Ġgeç en", + "Ġlan ça", + "ĠاÙĦ بØŃØ«", + "×ĵ ×ŀ×ķ", + "ãģ¯ ãģĺ", + "ãģ¯ãģĺ ãĤģ", + "Ġdön Ã¼ÅŁ", + "è¿ij ãģı", + "à¹Ģส ม", + "à¹Ģสม à¸Ń", + "ëĿ ½", + "Ġü ç", + "á» ŀ", + "ÑĪ аÑı", + "à¸Ĺ ร", + "ØŃ ÙĤÙĬÙĤØ©", + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩ à¸ģาร", + "Ġ무 ìĹĩ", + "Ġ×Ķ ׼ר", + "ĠاÙĦص ÙĬÙĨ", + "ĠлÑİ Ð´Ð¸", + "à¸ķ าย", + "ب ÙĪÙĦ", + "Ġvi êm", + "Ġthi á»ĩu", + "à¸ģ à¸Ķ", + "Ġ׾ ×ĵ×ijר", + "פ ׳×Ķ", + "×IJר ×ij×¢", + "س Ùī", + "ĠاÙĦسÙĬ اس", + "ĠاÙĦسÙĬاس ÙĬØ©", + "yd ı", + "ÙĪØŃد Ø©", + "ĠдеÑıÑĤелÑĮ ноÑģÑĤи", + "Ġ×ķ×Ķ ×ŀ", + "п еÑĩ", + "пеÑĩ аÑĤ", + "иÑĢов аниÑı", + "ĠÑģ ог", + "ĠÑģог лаÑģ", + "Ġ׼ ×ĵ", + "Ġ׼×ĵ ×IJ×Ļ", + "ĠиÑģполÑĮзов аÑĤÑĮ", + "ס פ×ķר×ĺ", + "Ġil çe", + "exp érience", + "ĠTh á»Ŀi", + "Ä° K", + "à¹Ħà¸Ł à¸Łà¹īา", + "ëĵ¤ ìĹIJê²Į", + "à¸Ľà¸£à¸° à¹Ģà¸ł", + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸ł à¸Ĺ", + "Ġmü mk", + "Ġmümk ün", + "Ġ×IJ×ķת ׳×ķ", + "ìĦ± ìĿĦ", + "ĠìĿ´ ìľł", + "زÙĬ ارة", + "Ġolduk ça", + "r ób", + "ĠØ£ ÙĨا", + "Ġ×Ķ ×ij×Ļ", + "Ñģ ен", + "×¢ ×Ļקר", + "×Ļ×ĵ ×ķ×¢", + "d zÄħ", + "Ùħ عÙĦÙĪÙħات", + "Ø´ اب", + "Ġpar ça", + "à¸Ļะ à¸Ħะ", + "ب اس", + "ĠÑĤоÑĢ г", + "ĠÑĤоÑĢг ов", + "Ġ×Ĺ ×ĵר", + "׼ ר×ĺ", + "׼ר×ĺ ×Ļס", + "ĠA yrıca", + "ÃªÌ £", + "ìľ ¨", + "ĠÑĤак ие", + "Ġ×ŀצ ×ķ×Ļ", + "ãĥ©ãĥ³ ãĤŃãĥ³ãĤ°", + "ש×Ļ×ķ ×ķק", + "åīį ãģ®", + "ĠB ảo", + "Ñī Ñĥ", + "æĹ© ãģı", + "ĠPh òng", + "à¸ŀระ ราà¸Ĭ", + "פ ×Ĺ×ķת", + "Ġг л", + "Ġгл аз", + "à¸Ĺ à¹Īา", + "Ġd ạy", + "ÑĢ оÑģÑĤ", + "à¹Ĥà¸Ķย à¹Ģà¸īà¸ŀาะ", + "Ġqu áºŃn", + "Ġ×Ĺ×ijר ×ķת", + "m ême", + "mÄ±ÅŁ tı", + "ĠاÙĦت داÙĪÙĦ", + "Ġn ạn", + "Ġ×Ķ ×ĵ×Ļ", + "ĠاÙĦØ· رÙĬÙĤ", + "×Ĵ ×ķת", + "Ġ×Ķ ×ĵר×ļ", + "ujÄħ ce", + "Ġch ữ", + "ãĤĤãģ® ãģ®", + "ë° Ľ", + "ãģķãĤĵ ãģ¯", + "Ġyard ım", + "ĠاÙĦع Ùħ", + "Ġì§Ħ íĸī", + "Ġ×Ļ ×Ĺ", + "Ġ×Ļ×Ĺ ×¡×Ļ", + "ĠاÙĦÙħ دÙĬÙĨØ©", + "Ġc ú", + "à¸ģี ฬ", + "à¸ģีฬ า", + "Ġni ên", + "mis ión", + "׳×Ļס ×Ļ", + "׳×Ļס×Ļ ×ķף", + "Ġвоз ÑĢаÑģÑĤ", + "Ġ×¢×ķש ×Ķ", + "ĠÙħ دÙĬر", + "Ñı ÑģÑĮ", + "ØŃ Ø¬Ùħ", + "íĻĺ ê²½", + "ĠاÙĦØ£ خرÙī", + "u ÃŁer", + "ĠاÙĦعاÙĦÙħ ÙĬØ©", + "ĠNg á»įc", + "êµIJ íļĮ", + "ä¸Ĭ ãģ§", + "×Ļ×Ķ ×ķ×ĵ", + "×Ļ×Ķ×ķ×ĵ ×Ļ×Ŀ", + "Ùħس اعدة", + "Ġжиз нÑĮ", + "ĠпоÑĤ омÑĥ", + "ĠاÙĦÙħ ÙħÙĦ", + "ĠاÙĦÙħÙħÙĦ ÙĥØ©", + "ĠG ör", + "ر ÙIJ", + "×ŀק ×ķ×ŀ×ķת", + "åĩºæĿ¥ ãĤĭ", + "ÑĦ ÑĤ", + "ĠìĿ´ ìłľ", + "ĠÑĢ ем", + "ĠÑĢем онÑĤ", + "ת ×ķ×ļ", + "æĻĤ ãģ¯", + "ãĤīãĤĮ ãģªãģĦ", + "alt ı", + "家 ãģ®", + "ĠاÙĦØ¥ عÙĦاÙħ", + "리 ëĬĶ", + "ãģĭãĤī ãģ¯", + "ĠH ạ", + "ãģĤ ãģ®", + "×ĵ×Ļ ×ķף", + "رÙĬ س", + "Ġsoci etÃł", + "ĠاÙĦÙĥ بÙĬر", + "Ġ×ij ×ŀס", + "Ġ×ij×ŀס ×Ĵר", + "Ġ×ij×ŀס×Ĵר ת", + "ĠìŀĪ ìľ¼ë©°", + "Ġn ặng", + "Ùĩ Ùī", + "ĠB Ãł", + "×ŀר ×ķ", + "Ġj ÄĻ", + "ĠjÄĻ zy", + "ĠjÄĻzy k", + "Ġ׼ ×ŀ×ķ×ijף", + "×¢ ׾×Ķ", + "à¸Ĺีà¹Ī à¹Ħà¸Ķà¹ī", + "ãģ¾ ãģĹãĤĩãģĨ", + "×ŀס פר", + "Т Ðŀ", + "سÙĬاس Ø©", + "Ġкажд Ñĭй", + "ë² ł", + "t ım", + "y á»ĩn", + "ร ีà¹Ī", + "ĠдеÑĤ Ñģк", + "วิà¸ĺี à¸ģาร", + "m ówi", + "×ĺ×¢ ×Ŀ", + "×Ķצ׾ ×Ĺ×Ķ", + "ض ÙĬÙģ", + "ĠÑħоÑĤ Ñı", + "ãĤĵãģ§ ãģĦãĤĭ", + "à¸Ħา à¸Ķ", + "à¸Ħร à¸ļ", + "Ġк ÑĥÑĢÑģ", + "ĠbaÅŁ arı", + "×ijר ×ķ", + "ÙĬع Ø©", + "ĠÐĿ Ñĥ", + "à¸Ħวาม à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "Ġ׾ ×ŀש׾", + "Ġì¢ĭ ìĿĢ", + "Ùħؤس س", + "Ùħؤسس ات", + "Ġpréc is", + "Ġth ảo", + "à¸ģà¹ĩ à¸Ħืà¸Ń", + "Ġש ׼׾", + "führ ung", + "ãģĦ ãģ§", + "à¹ģละ มี", + "à¸ģà¹ĩ มี", + "Ġש ש", + "м ел", + "Ġкни г", + "ĠباÙĦ ÙĨ", + "ĠباÙĦÙĨ سبة", + "Ġald ı", + "ÑĤ ай", + "Ġ×Ĺ×ĵ ש×Ļ×Ŀ", + "å®Ł ãģ¯", + "ع ÙĪا", + "ĠìĿĺ 미", + "из м", + "ÑĢабоÑĤ аÑĤÑĮ", + "Ùģ ص", + "Ġ×ij׳ ×ķסף", + "ãģ¨ãģĹãģ¦ ãĤĤ", + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ à¸Ĺีà¹Ī", + "ĠÑģлед ÑĥеÑĤ", + "èĢĥãģĪ ãģ¦", + "Ġ׼ ×Ļ×ķ×Ŀ", + "ÑģÑĤ Ñĭ", + "׼׾׼ ׾×Ļ", + "æµģ ãĤĮ", + "ãĤĴ ãģ¤ãģij", + "Ñĩ аÑĤ", + "×Ļ׼ ×ķף", + "×Ļר ×Ļ", + "ları yla", + "ãĤ¤ ãĥ¡", + "ãĤ¤ãĥ¡ ãĥ¼ãĤ¸", + "׳×ĸ ק", + "Ġci ò", + "Ġs ın", + "Ġsın ır", + "à¸Ļ à¸Ħร", + "к аÑĤ", + "Ġl á»Ĺi", + "ëŀ Į", + "تÙģ اص", + "تÙģاص ÙĬÙĦ", + "ëĨ ĵ", + "ĠÙħ ض", + "il miÅŁ", + "بار Ùĥ", + "ÐĿ Ðĺ", + "Ġth ẩm", + "Ġ×IJ×ķת ×ļ", + "ĠпÑĢин им", + "ĠпÑĢиним а", + "Ġyö nt", + "Ġyönt em", + "Ġ×ŀק ×ij׾", + "Ġktó rego", + "ê· Ģ", + "شر Ùģ", + "د اÙħ", + "ãģĦãĤį ãģĦãĤį", + "ĠAl ém", + "Ġgör ü", + "Ġgörü nt", + "Ġgörünt ü", + "د س", + "ÑĪ ки", + "г ÑĢад", + "Ġl ạc", + "Ġs ữa", + "ãĤīãĤĮ ãģ¾ãģĻ", + "o Ãłi", + "Ñī ен", + "ãģĭ ãģªãģĦ", + "Ġп оп", + "Ġпоп Ñĥ", + "ĠпопÑĥ лÑıÑĢ", + "ĠاÙĦÙħ ÙĪÙĤع", + "rä g", + "ï¼ ¡", + "íķ Ħ", + "ãĤĴè¦ĭ ãĤĭ", + "اÙħ ا", + "ĠاÙĦØŃ Ø±Ø¨", + "ĠÐŁ а", + "Ġ׾ ×IJתר", + "Ġt á»ijc", + "×ij ׾×Ķ", + "ر ئÙĬس", + "в Ñĥ", + "ÙĬ دÙĬ", + "каз ан", + "Ġ׊ש×ij×ķף", + "h ôtel", + "×¢ ×ķ׳×Ķ", + "ب ÙĨÙĬ", + "×ŀ ×ķ׾", + "Ġд нÑı", + "éĽ£ ãģĹãģĦ", + "вед ениÑı", + "Ġ×ķ ×ŀת", + "н апÑĢимеÑĢ", + "ÙĤ ابÙĦ", + "Ġrésult at", + "ĠÑĢазвиÑĤ иÑı", + "ر Ùij", + "ìłĦ 문", + "ĠاÙĦÙħ زÙĬد", + "ĠìľĦ íķ´ìĦľ", + "ëĨ į", + "íĻ ķ", + "ĠThi ết", + "íĮ ¨", + "malı dır", + "Ġcz ÅĤ", + "ĠczÅĤ owie", + "ĠczÅĤowie k", + "ĠÙĦ بÙĨ", + "ĠÙĦبÙĨ اÙĨ", + "üs ü", + "ãģªãĤĵ ãģł", + "Ġżyc ie", + "ĠÑħоÑĢоÑĪ о", + "æĸ¹ ãģ«", + "ëĭ¤ ë©´", + "иÑĩеÑģ каÑı", + "ער ×Ļ׼", + "ער×Ļ׼ ת", + "ãģ¾ãģĽãĤĵ ãģ§ãģĹãģŁ", + "ĠÑģоб ой", + "Ġg á»Ĺ", + "Ġдел аÑĤÑĮ", + "da Äĩ", + "аÑĢ а", + "róż ni", + "à¹Ģล ีà¹ī", + "à¹Ģลีà¹ī ย", + "à¹Ģลีà¹īย à¸ĩ", + "à¸Ŀ าà¸ģ", + "Ġت ÙĤ", + "ĠتÙĤ دÙĬ", + "ĠتÙĤدÙĬ Ùħ", + "หà¸Ļ ุà¹Īม", + "Ġmü cade", + "Ġmücade le", + "ì§Ģ 를", + "ãĤ¤ ãĤ¹", + "ĠØ£ ساس", + "jÄħce go", + "ĠÅŁ eh", + "н ÑĤеÑĢ", + "ÑĨи Ñİ", + "ï» »", + "ÑİÑī его", + "à¹Ĥà¸Ľà¸£ à¹ģ", + "à¹Ĥà¸Ľà¸£à¹ģ à¸ģรม", + "Ġmie Äĩ", + "ØŃÙĥÙĪÙħ Ø©", + "ãģ§ãģĹãģŁ ãģĮ", + "×Ļס ×Ķ", + "ãĤĤãģ® ãĤĴ", + "Ġ×ŀ ×IJת", + "สุà¸Ķ à¸Ĺà¹īาย", + "Ġc Å©", + "ÙĨ سب", + "ĠпÑĢ оÑĩ", + "Ġд ней", + "ĠÑįÑĤи Ñħ", + "׾ ×ŀת", + "нÑı Ñı", + "Ñį к", + "Ġì§Ģ ëĤľ", + "มหา วิà¸Ĺยา", + "มหาวิà¸Ĺยา ล", + "มหาวิà¸Ĺยาล ัย", + "d ão", + "ĠMá y", + "ĠêµŃ ê°Ģ", + "à¸ļุ รี", + "×Ĵ ×Ļ׾", + "ĠÑĤÑĭ ÑģÑı", + "ĠÑĤÑĭÑģÑı Ñĩ", + "Ùģ Ùĥ", + "ĠÐĺ Ñģ", + "è¡Į ãĤıãĤĮ", + "פר ×ĵ", + "ãģ¤ ãģį", + "à¸Ħร à¸Ńà¸ļ", + "à¸Ħรà¸Ńà¸ļ à¸Ħรัว", + "à¸Ĥึà¹īà¸Ļ มา", + "ä»ĬæĹ¥ ãģ¯", + "ĠìĤ¬ëŀĮ ìĿ´", + "עצ ×ŀ×Ķ", + "п оÑĢ", + "ĠK ỳ", + "Ġ Æ¡n", + "Ġth Äĥm", + "Ùģ اÙĤ", + "ãģļ ãģ«", + "Ġ׾ קר", + "Ġ׾קר ×ķ×IJ", + "اÙģ ÙĬØ©", + "Ùħ Ùİا", + "г аÑĢ", + "ص ÙĦا", + "صÙĦا Ø©", + "Ġ×ŀ ×ĸ×Ķ", + "lı ģını", + "Ġ×IJ ×Ļ׳×Ķ", + "к ÑĢо", + "Ġng Æ°Æ¡i", + "Ġв ним", + "Ġвним ание", + "jÄħ cy", + "ÙĢÙĢÙĢÙĢ ÙĢ", + "Ñģ Ñħод", + "ãģªãĤĵ ãģĭ", + "×ŀ ×Ļ׾", + "Ġ×Ķ×IJ ×Ĺ", + "ãĤı ãģªãģĦ", + "ع سÙĥر", + "ĠìĦ¸ ê³Ħ", + "ĠÑĩ его", + "ĠÑģÑĢед ÑģÑĤва", + "ĠÐł аÑģ", + "ãģª ãģģ", + "ÙĨ Ùģس", + "ר×Ļ ×ķף", + "Ñģ Ñĥд", + "ĠìĿ¸ ê°Ħ", + "ĠاÙĦÙħ ÙĤبÙĦ", + "ÙĨ عÙħ", + "تÙĪ Ùģر", + "ש ×ij×¢", + "ı lm", + "ılm Ä±ÅŁ", + "Ġ×ľ×ª ת", + "تص Ùģ", + "×Ķפ ×ķ×ļ", + "à¹ĥà¸Ļ à¸Ľà¸µ", + "ìĿ´ ê³ł", + "Ùģ ÙĪز", + "à¸ľà¸¥ à¸ĩาà¸Ļ", + "ĠGi áo", + "à¸ļà¸Ńà¸ģ วà¹Īา", + "Ġd Ä±ÅŁ", + "ĠdÄ±ÅŁ ında", + "ì£ ½", + "Ġdzie ÅĦ", + "к ÑĨии", + "и ÑĨе", + "ãģ® ä¸Ģ", + "ع Ø´", + "пÑĢ еÑģÑģ", + "หà¸Ļ à¹Īà¸Ńย", + "ลัà¸ģษ à¸ĵะ", + "Ġpossibilit Ãł", + "à¹Ħà¸Ķà¹īรัà¸ļ à¸ģาร", + "หย ุà¸Ķ", + "Ġphi ên", + "çĶŁ ãģ¾ãĤĮ", + "Ø· ÙĪÙĦ", + "ÑĦ ин", + "f ür", + "ØŃ ÙĬاة", + "íĸ ĪìĬµëĭĪëĭ¤", + "׼ ׳×ķת", + "à¸Ľà¸£à¸° ส", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ª à¸ļ", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸ļ à¸ģารà¸ĵà¹Į", + "ëIJĺ ìĹĪ", + "Ġkaż dy", + "Ġl uyá»ĩn", + "ĠоÑĢганиз аÑĨии", + "å°ij ãģªãģı", + "ÑģÑĤÑĢо ен", + "Ġtécn ico", + "ק ×Ķ׾", + "Ġ×ķ×IJ ×Ĺ", + "ĠعÙĦÙĬ Ùĥ", + "Ñī ение", + "Ġ×Ķ ×Ļ׾×ĵ×Ļ×Ŀ", + "ÙĪس ائÙĦ", + "Ġ×ķ ×Ķת", + "تÙħ ÙĬز", + "ĠÑģ казал", + "Ġпол и", + "Ġ×Ķ×ŀ ס", + "ÙĦÙij Ùİ", + "Ùħؤس سة", + "Ġ×ŀ ×Ļ×ĵ", + "ãģ£ ãģ¡", + "ĠëĦĪ 무", + "à¸ŀ ี", + "Ġt ặng", + "Ġt ấn", + "ר ש×Ŀ", + "Ġméd ica", + "Ġ×¢ ×ķ×ŀ", + "Ġ×¢×ķ×ŀ ×ĵ", + "ÑĦ оÑĢ", + "Ùħر Ø©", + "Ġvat anda", + "Ġvatanda ÅŁ", + "Ġдел о", + "à¸Ļ ม", + "ãģ¨ åIJĮãģĺ", + "Ùģ Ùī", + "Ñģ оÑĢ", + "Ġ×Ķס ר×ĺ", + "Ġép oca", + "ìłķ ì±ħ", + "ĠÑģвÑıз ан", + "ض رب", + "ĠÙĦ ÙĨا", + "Ġuży wa", + "ĠاÙĦج ÙĬØ´", + "Ñİ ÑĢ", + "×ijס ×ķ×£", + "Ġм Ñĥ", + "ĠмÑĥ зÑĭк", + "bilit é", + "Ġma ç", + "س Ùİ", + "ت ÙĦÙĥ", + "ãģ ¬", + "ÙĬ ÙĦا", + "ÑĪ ла", + "ÙĢÙĢ ÙĢ", + "Ġод ной", + "зв ан", + "ĠÑģ ÑĢаз", + "ĠÑģÑĢаз Ñĥ", + "ÙĨ ظÙħ", + "را Ùĩ", + "ĠÙĦÙĩ ذا", + "׼ ×ķר", + "Ġ×Ķש ×ij×ķ×¢", + "Ġ×Ķש ת", + "ĠQu ảng", + "ãĥ« ãĥ¼", + "ãģĪ ãģªãģĦ", + "×ĺ ×IJ", + "Ġmi á»ģn", + "ĠPh áºŃt", + "ĠاÙĦس ÙĪÙĤ", + "Ä Ĥ", + "ĠاÙĦج Ùħع", + "ĠاÙĦجÙħع Ø©", + "ÑİÑī ей", + "a ÅĤem", + "عت ÙĤد", + "Ø£ ÙĦÙħ", + "Ñģ ке", + "ĠìĿ´ íķ´", + "ÙĨس Ø®", + "è¨Ģ ãģĦ", + "д обав", + "سب ÙĤ", + "×¢×ķר ר", + "ÑĤи п", + "ãģĿãģĵ ãģ§", + "vis ión", + "عÙĪد Ø©", + "ë¨ ¹", + "×ŀ ×ĸר×Ĺ", + "ĠØ¥ ØŃ", + "Ġ׾×ij ×Ļף", + "Ġ׾צ ×IJת", + "Ġyard ı", + "Ġyardı mc", + "Ġyardımc ı", + "Ä° Z", + "ק פ×Ķ", + "tr é", + "liÄŁ ini", + "клÑİÑĩ а", + "Ġüret im", + "Ġa yrı", + "ĠkiÅŁ iler", + "à¸Ħ à¹īà¸Ļ", + "à¸Ħà¹īà¸Ļ หา", + "ĠS á»±", + "Ġ׼ ס", + "Ġ×Ľ×¡ ×£", + "ĠÑĤак иÑħ", + "ĠXu ân", + "Ġл ег", + "Ġлег ко", + "Ø«ÙĤ اÙģØ©", + "ÐĿ Ðŀ", + "ãĤ¹ãĤ¿ ãĥĥ", + "ãĤ¹ãĤ¿ãĥĥ ãĥķ", + "åIJĪ ãģĦ", + "Ġ×Ķש ×Ļ×ŀ×ķש", + "man ız", + "ĠÐĴ аÑģ", + "g ün", + "ìľĦìĽIJ íļĮ", + "Ġwsp óln", + "ĠÑģв ое", + "í ĥģ", + "à¹Ģà¸Ļ ีย", + "ÙĪب Ø©", + "в Ñıз", + "ı dır", + "ëIJĺ ìĹĪëĭ¤", + "ĠdeÄŁi ÅŁtir", + "ãĤĭ ãģĵãģ¨ãģĮ", + "Ġ×Ĺ×ĵ ש×Ķ", + "ãĤīãĤĮ ãģ¦ãģĦãĤĭ", + "×Ĺ×Ļ ×Ļ×ij", + "ĠÐļ аÑĢ", + "׳×Ļת ×ķ×Ĺ", + "Ġק×ĺ ף", + "ר ×ĸ", + "ÙĪ غ", + "èªŃ ãģ¿", + "Ġت ÙĤÙĪÙħ", + "ĠÙĥ اÙĦ", + "à¸Ŀ ึà¸ģ", + "Ġë°ľ ìĥĿ", + "ológ ico", + "ر اع", + "à¹ģà¸ģà¹ī à¹Ħà¸Ĥ", + "ĠÑĢабоÑĤ Ñĥ", + "ÙĨÙij Ùİ", + "à¸Ńยูà¹Ī à¸Ĺีà¹Ī", + "ĠاÙĦØ« اÙĨÙĬØ©", + "ĠNh ân", + "Ñħ ваÑĤ", + "ö ne", + "Ġع دة", + "à¹ģ สà¸ĩ", + "ÑĤ оп", + "пÑĥÑģ ка", + "شر اء", + "ĠÐļ ом", + "Ġפע ×ķ׾×Ķ", + "ìĤ¬ ìĿ´", + "ìĤ¬ìĿ´ íĬ¸", + "è¡Į ãģ£ãģ¦", + "Ġ×Ķ ×Ķת", + "ĠÑģÑĤ оÑĢо", + "ĠÑģÑĤоÑĢо нÑĭ", + "در س", + "à¸ĭ ู", + "à¸ķà¹Ī ำ", + "ĠØ£ بÙĬ", + "под об", + "ãģ« ãģ¦", + "ار تÙģاع", + "ĠÙħ ؤ", + "ик ов", + "ge führt", + "มืà¸Ń à¸ĸืà¸Ń", + "ĠÙĦ ÙĤد", + "ĠØ£ÙĨ Ùij", + "سÙĬ طر", + "ãģ¾ãģļ ãģ¯", + "ס ×ĵ", + "Ñģк олÑĮко", + "ãģ¿ãģŁãģĦ ãģª", + "×ĵר ×Ĵ", + "×¢ ×Ļ×ĵ", + "à¹ĥหà¹ī à¸ļริà¸ģาร", + "ĠÐĶ и", + "×ij×¢ ×Ļ×ķת", + "Ġ×Ķ×Ĺ ×ķ", + "пиÑģ ÑĮ", + "ĠاÙĦØ® ÙĦ", + "б ав", + "ĠÄ° lk", + "ĠاÙĦØ® Ùħ", + "ĠاÙĦØ®Ùħ ÙĬس", + "ĠÙĬ ÙĤÙĪÙħ", + "æĻĤ ãģ®", + "ĠsÅĤ ow", + "ĠØ£ ÙĩÙħ", + "Ø®ÙĦ ÙĤ", + "ĠØ£ صبØŃ", + "Ġchứ a", + "Ġth ác", + "Ùģ اÙĦ", + "Ġch á»Ŀ", + "ĠاÙĦØ® ار", + "ĠاÙĦخار ج", + "ĠاÙĦخارج ÙĬØ©", + "Ø· ائر", + "Ġt Ãł", + "ĠtÃł u", + "à¸ģล à¹īà¸Ńà¸ĩ", + "ĠاÙĦÙħر Ø£", + "ĠاÙĦÙħرأ Ø©", + "åħ¨ ãģı", + "ĠÃĸ n", + "çļĦ ãģ«ãģ¯", + "Ġpiè ce", + "×Ĵ ×Ļ×ij", + "ĠاÙĦ ÙĪاÙĤع", + "ä»Ĭ ãģ®", + "ĠاÙĦÙħ ÙĤ", + "cz nÄħ", + "Ùģع اÙĦ", + "ен ного", + "ĠÑĦак ÑĤ", + "ìĭł ì²Ń", + "ĠÐŀ ни", + "ĠاÙĦبÙĦ اد", + "ов иÑĩ", + "ëı Į", + "ÑĦ ÑĥнкÑĨи", + "Ġìĸ´ ëĬIJ", + "ãĥķãĤ© ãĥ¼", + "d ÃŃ", + "ил оÑģÑĮ", + "Ùħ Ùī", + "ĠاÙĦØ£ÙħرÙĬ Ùĥ", + "ĠاÙĦØ£ÙħرÙĬÙĥ ÙĬØ©", + "×ĺ ×Ļפ×ķ׾", + "íĶĦ ë¡ľê·¸", + "íĶĦë¡ľê·¸ ëŀ¨", + "Ġש ×ķ׳×ķת", + "Ø´ ÙħÙĦ", + "ĠпаÑĢ а", + "Ġ×Ķ×Ĺ ×ķק", + "ÙĪز ارة", + "ãģ¨ ãģĻãĤĭ", + "Ġqu ảng", + "ĠaÄŁ ır", + "ĠاÙĦÙĦ ج", + "ĠاÙĦÙĦج ÙĨØ©", + "ê¸ ´", + "ĠT ân", + "ج ÙħÙĦ", + "д ол", + "à¹ģà¸ŀ à¸Ĺย", + "à¹ģà¸ŀà¸Ĺย à¹Į", + "Ġר×IJ ש×Ļ", + "Ñī ей", + "Ġçev re", + "Ġкомп лекÑģ", + "Ġ×ij ×ŀש×ļ", + "Ġalt ın", + "ĠØ£ عÙħاÙĦ", + "ĠÑģво его", + "ãĤĪ ãģĦ", + "×Ĺ׾ ×Ļ×ĺ", + "×ŀ׳ ×¢", + "Ġר ×ij×Ķ", + "ĠØ£ÙĬضا Ùĭ", + "×ĸ ׾", + "ĠاÙĦسÙĬ اسÙĬ", + "æĢĿ ãģĨ", + "קר ק", + "קרק ×¢", + "ĠاÙĦÙģ رÙĬÙĤ", + "б иÑĤ", + "ק ׳×Ķ", + "ĠØ¥ ÙĨÙĩ", + "ĠÐĴ ам", + "Ðł Ðŀ", + "ãĥĪ ãĥª", + "å¿ħè¦ģ ãģª", + "Ġch âu", + "ç¶ļ ãģij", + "Ġçöz üm", + "gÅĤ ow", + "ع ÙĤÙĦ", + "売 ãĤĭ", + "i ết", + "à¸Ĭิ à¹īà¸Ļ", + "ĠØŃÙĤ ÙĪÙĤ", + "Ø·ÙĦ ع", + "ĠÄij en", + "ĠÙĥ اÙģØ©", + "ãģ® ãģĶ", + "Ġë ¬", + "Ġë¬ ¼", + "Ġ물 ë¡ł", + "Ġرس ÙĪÙĦ", + "з ам", + "зам ен", + "Ġkullan ıcı", + "×¢ ×ķ׾", + "èī² ãĢħ", + "ÑĪи ÑĢ", + "Ġ׊ש", + "Ġwy gl", + "Ġwygl Äħda", + "ש ×Ļ×ŀ×ķש", + "å¿ĺ ãĤĮ", + "×¢ ×Ļצ×ķ×ij", + "ĠاÙĦس ÙĪرÙĬ", + "å°ij ãģªãģĦ", + "Ġпо иÑģк", + "สำ à¸Ļัà¸ģà¸ĩาà¸Ļ", + "Ġ×ŀצ ×ĵ", + "Ġmü ÅŁ", + "ĠmÃ¼ÅŁ ter", + "ĠmÃ¼ÅŁter i", + "ĠÙħÙĨ ÙĩÙħ", + "à¸ķำ à¹ģ", + "à¸ķำà¹ģ หà¸Ļ", + "à¸ķำà¹ģหà¸Ļ à¹Īà¸ĩ", + "ÅĽ mie", + "Ġש ×ł×ª", + "Ġ×Ķ פ×Ļ", + "פר ש", + "×¢×ijר ×Ļת", + "สà¸Ļ ัà¸ļ", + "สà¸Ļัà¸ļ สà¸Ļุ", + "สà¸Ļัà¸ļสà¸Ļุ à¸Ļ", + "è¨Ģ ãģ£ãģ¦", + "à¸ģาร à¸Īัà¸Ķ", + "ĠMo że", + "из аÑĨии", + "ứ t", + "ĠÙĪب عد", + "ĠdeÄŁ ild", + "ĠdeÄŁild ir", + "Ġת ×ŀ", + "Ġ×ŀ×ŀ ׳×ķ", + "話 ãĤĴ", + "ĠÑĨ ена", + "Ġth úc", + "×Ļ×ŀ ×ķף", + "ĠB áo", + "ãĤĴ åıĸãĤĬ", + "å®ī ãģĦ", + "Ġ×¢×ķש ×Ļ×Ŀ", + "èĩªåĪĨ ãģĮ", + "l ée", + "ãĤĭ ãģ®ãģ§", + "иÑĢÑĥ еÑĤ", + "ãģ¦ ãĤĭ", + "ست ر", + "ĠاÙĦØŃ ÙĬ", + "×Ļ׾ ×ķת", + "Ġ×Ĺ ×ij", + "ÙĤر Ø£", + "تÙħ ÙĥÙĨ", + "س ائÙĦ", + "prü f", + "ãģĭ ãģijãģ¦", + "ĠÑģоб ÑģÑĤвенно", + "ĠìľĦ íķĺìŬ", + "׾ ×Ļ×ĺ", + "ãģĮ å¤ļãģı", + "ÙĬت Ùĩا", + "ç«ĭ ãģ¦", + "ม à¸Ńà¸ļ", + "ìĭľ ìŀ¥", + "оÑĢ а", + "Ġs avaÅŁ", + "×ĺ×Ļ×ij ×Ļ", + "×ij ׳×ķ", + "Ùħا ذا", + "기 ê°Ħ", + "ãģªãģ© ãģ§", + "Ġ×ŀ ת×Ĺ×Ļ׾", + "Ġnhi á»ħ", + "Ġnhiá»ħ m", + "ка ÑĢ", + "каÑĢ ÑĤ", + "Ġ׾×Ķ שת×ŀש", + "׳ ×Ļ×Ĺ", + "اد ÙĬØ©", + "ราย à¸ĩาà¸Ļ", + "Ġprzy kÅĤad", + "Ñī ий", + "ØŃض ÙĪر", + "Ġh ôn", + "à Ŀ", + "ת ×ķצ×IJ×ķת", + "راب Ø·", + "Ġb ếp", + "ĠполÑĥÑĩ и", + "åĩºä¼ļãģĦ ç³»", + "à¸Ľà¸¥ à¹Īà¸Ńย", + "ĠاÙĦØ´ باب", + "اÙĩ ÙĦ", + "ä»Ĭ ãģ¾ãģ§", + "رج ع", + "ãĤ¶ ãĥ¼", + "ÙĤ Ùģ", + "ĠGro ÃŁ", + "ĠíļĮ ìĽIJ", + "اج ر", + "Ġ×ij×ŀ קר×Ķ", + "Ġseg urança", + "fü hl", + "ãģ¦ ãģĦãģı", + "หม à¸Ń", + "ĠкоÑĤоÑĢ ом", + "ĠN Äĥm", + "ĠdÅĤ ugo", + "ÙħÙĨ ØŃ", + "ש×ķ ×ķ×Ļ", + "ĠØ£ÙĬ اÙħ", + "ส à¸łà¸²à¸ŀ", + "r zÄħ", + "شر Ùĥات", + "ãĤĴ èĢĥãģĪ", + "д аÑĢ", + "à¸Ľà¸£à¸° à¸Ĭุม", + "Ġ×ķ×IJ ×ĸ", + "i á»ĩn", + "Ġt Æ°Æ¡i", + "ש ×Ļ×Ĺ", + "à¸Ń à¹Īà¸Ńà¸Ļ", + "æĽ¸ ãģĦãģ¦", + "Ġng ữ", + "×ij×Ļ×ĺ ×Ĺ", + "×ij×Ļ×ĺ×Ĺ ×ķף", + "Ġs ẵ", + "Ġsẵ n", + "ì§Ģ ëıĦ", + "ĠпÑĢ еп", + "ĠпÑĢеп аÑĢаÑĤ", + "Ġна ÑĥÑĩ", + "ĠÃľ nivers", + "ĠÃľnivers ites", + "ĠÃľniversites i", + "Ġ×Ĵ×ĵ ×ķ׾×Ķ", + "Ġ×Ķ ×ł×ª", + "Ġ×Ķ×ł×ª ×ij×¢", + "ãģ§ãģĤ ãģ£ãģŁ", + "Ġmies iÄħ", + "ĠmiesiÄħ c", + "г ÑĢам", + "гÑĢам м", + "Ġبش Ø£ÙĨ", + "ĠÑħ ÑĢ", + "ק ×Ļ×ĵ", + "ק×Ļ×ĵ ×ķ×Ŀ", + "Ø´ Ùĥر", + "Ġ á»ķ", + "Ġá»ķ n", + "ãģĮãģĤ ãģ£ãģ¦", + "ãģķãĤĮ ãģ¾ãģĻ", + "Ġ×Ĺ ×ķ×ĵ", + "Ġ×Ĺ×ķ×ĵ ש×Ļ×Ŀ", + "ÙħÙĪا جÙĩ", + "ÙħÙĪاجÙĩ Ø©", + "أش خاص", + "ب غ", + "à¹Ģรียà¸Ļ รูà¹ī", + "ãģĹãģ¦ ãģĦãģı", + "Ġs ạn", + "å¿ħ ãģļ", + "׳ ×Ļ×Ĵ", + "׳×Ļ×Ĵ ×ķ×ĵ", + "باÙĦ غ", + "׊ש×ŀ", + "×Ĺש×ŀ ׾", + "Ġnap raw", + "Ġnapraw dÄĻ", + "Ø´Ùĩ اد", + "×IJ ×ķ×Ķ", + "×IJ×ķ×Ķ ×ij", + "и ÑĨÑĭ", + "Ġ×Ķ ר׼×ij", + "ëŀ ij", + "Ġת ×¢", + "Ġ×Ķ ×Ļש", + "Ġ×Ķ×Ļש ר×IJ", + "Ġ×Ķ×Ļשר×IJ ׾×Ļ", + "Ø£ ÙħÙĨ", + "ÑİÑī аÑı", + "sk ór", + "LER Ä°", + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺר ×ķף", + "×¢ ׳ק", + "ĠÙĪ ÙĥÙĦ", + "ãģĵãģĵ ãģ§", + "Ġqu án", + "liÄŁ in", + "à¸ģà¸İ หมาย", + "Ø· Ùħ", + "Ø£ جÙĩ", + "أجÙĩ زة", + "ĠEr doÄŁan", + "ãģ§ ãģĬ", + "Ġв ÑĢа", + "ĠвÑĢа Ñĩ", + "ĠPh ó", + "à¸Ĭั à¹Īว", + "à¸Ĭัà¹Īว à¹Ĥม", + "à¸Ĭัà¹Īวà¹Ĥม à¸ĩ", + "Ġph úc", + "×Ļפ ×ķת", + "×¢×Ļ ×ķף", + "Ġduż o", + "ãĥģ ãĥ¼ãĥł", + "ĠÙĬ Ùİ", + "Ġзад аÑĩ", + "Ġ×Ĵ×ij×ķ×Ķ ×Ķ", + "Ġ׼ ׼׾", + "лож ен", + "ét at", + "Ġng Äĥn", + "èµ· ãģį", + "ĠTi ến", + "ص عب", + "Ġexperi ência", + "Ø® Ùħ", + "à¸ģาร à¸Ĺำà¸ĩาà¸Ļ", + "س ÙĬد", + "ĠD á»±", + "ĠкоÑĤоÑĢ ого", + "lad ıģı", + "Ġkh á»ķ", + "Ġê³Ħ ìĨį", + "Ñī ик", + "สà¹Īวà¸Ļ à¸ķัว", + "з оÑĢ", + "ÙĨ Ùı", + "Ġ à¸Ķัà¸ĩ", + "Ġà¸Ķัà¸ĩ à¸Ļัà¹īà¸Ļ", + "Ġc ấu", + "ĠÄij á»ijc", + "о ÑĦ", + "ĠاÙĦØ£ عÙħاÙĦ", + "ãģªãģı ãģ¦ãĤĤ", + "×ķ׼ ×Ļ×Ŀ", + "à¹ģ à¸Ľ", + "ĠB ên", + "ãĥ¯ ãĥ³", + "Ġgi ám", + "ĠÅŀ u", + "Ġd áng", + "ع ÙĦÙĬ", + "à¹Ģà¸ģ ษ", + "à¹Ģà¸ģษ à¸ķร", + "ÙĪج ب", + "н нÑĭе", + "ÙĤ ضاء", + "à¸Ħว à¸ļ", + "à¸Ħวà¸ļ à¸Ħุ", + "à¸Ħวà¸ļà¸Ħุ ม", + "ãģ¤ ãģ¤", + "ĠVi á»ĩc", + "×ŀ×ij ×ĺ", + "ש×Ļת ×ķ×£", + "Ġв едÑĮ", + "k aza", + "kaza ÅĤ", + "à¸ķำ รวà¸Ī", + "ãĤ¿ ãĥ«", + "Ġпов Ñĭ", + "ĠповÑĭ ÑĪен", + "ĠS ợ", + "ĠìĦ¤ ëªħ", + "ĠÃĩ ünkü", + "ìĥĿ íĻľ", + "Ö ¾", + "ãĤĮ ãģ¦ãģĦãĤĭ", + "Ġ×ij ר×IJש", + "ר ×ķ×Ĵ", + "Ġо ÑĦи", + "ĠоÑĦи ÑĨиалÑĮн", + "ĠÑĥ ÑģÑĤанов", + "ĠÑĥÑģÑĤанов лен", + "ĠاÙĦÙħ صر", + "ĠاÙĦÙħصر ÙĬØ©", + "ĠÐŁÐ¾ ÑįÑĤомÑĥ", + "ÙĨ صÙģ", + "ĠÙĪاÙĦ ÙĨ", + "Ġh Ãłi", + "à¸Ħ ิ", + "ĠApr ès", + "ì³ IJ", + "à¹Ģà¸ĭ ีย", + "×ĵ ×ŀ×Ķ", + "activ ité", + "à¸Ħิà¸Ķ วà¹Īา", + "ÑĤ ÑĢен", + "à¹Ģ ฮ", + "ãĥı ãĤ¤", + "ãģĮ å¢ĹãģĪ", + "ен наÑı", + "Ġìĺ¤ ëĬĺ", + "ãĥ¢ ãĥ³", + "Ġкон еÑĩно", + "ĠÙħÙĤ ابÙĦ", + "cl é", + "Ġh ü", + "Ġth ẳng", + "ìłģ ìĿ´", + "ĠÐIJ лекÑģ", + "ĠÐIJлекÑģ ан", + "ĠÐIJлекÑģан дÑĢ", + "ãĥŀãĥ³ ãĤ·ãĥ§ãĥ³", + "ãģ²ãģ¨ ãģ¤", + "ãģª ãģĬ", + "à¹Ģà¸Īà¹īา à¸Ĥà¸Ńà¸ĩ", + "ëĵľ 리", + "Ø´ اء", + "ĠsaÄŁ lık", + "ĠÅŁ imdi", + "×Ļ×IJ ׾", + "تأ Ø«ÙĬر", + "Ø£ سب", + "أسب اب", + "ĠвÑĭполн ен", + "л ок", + "ש ×Ļ×ij×Ķ", + "Ġl ắm", + "ĠTr Æ°á»Ľc", + "Ġ×Ķ×¢ ׾", + "리 를", + "ĠÑĢ еж", + "ĠÑĢеж им", + "int é", + "inté gr", + "×Ĵ ׳×Ļ", + "ĠاÙĦØ´ عر", + "Ġmil hões", + "Ġpeque ño", + "ãĤ³ ãĥ¼ãĤ¹", + "×ķ׼ ×Ĺ", + "à¹Ģà¸Ĭ à¹īา", + "شر ÙĤ", + "Ġh Æ°Æ¡ng", + "รัà¸IJ à¸ļาล", + "à¸ģล าย", + "à¸ģลาย à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "Ġпод Ñħод", + "תש ×ķ×ij×Ķ", + "ãģıãģª ãģ£ãģ¦", + "ĠاÙĦØ£Ùħ Ùħ", + "ĠH á»įc", + "ĠwspóÅĤ pr", + "ĠwspóÅĤpr ac", + "Ñĩ Ñĥв", + "ÑĩÑĥв ÑģÑĤв", + "ÃŃst ico", + "à¹Ģà¸ģ าะ", + "ìĽ Ģ", + "Ġназ ад", + "ãĤĭ ãĤĪãģĨãģ«", + "ĠС Ш", + "ĠСШ ÐIJ", + "м он", + "ĠAs ÃŃ", + "×ķר ×Ĵ", + "полн ен", + "×ŀס ׾", + "×ŀ×¡×ľ ×ķ׾", + "à¹Ģลืà¸Ń à¸Ķ", + "à¹Ģริà¹Īม à¸ķà¹īà¸Ļ", + "ĠاÙĦØ¥ Ùħ", + "ĠاÙĦØ¥Ùħ ارات", + "צ×Ķ ר", + "ãĥ¡ãĥª ãĥĥãĥĪ", + "ĠпоÑĤ ом", + "в из", + "ĠÙģ ترة", + "å¾Į ãģ®", + "ÐĿ ÐIJ", + "×ŀס ר", + "ÙĬر ÙĬ", + "pr é", + "Ġte ÅŁek", + "ĠteÅŁek kür", + "Ġöd eme", + "د اÙĨ", + "ãģ¾ ãģĹãģ¦", + "缮 ãģ«", + "ĠÑĤ еÑĩение", + "l ard", + "lard ır", + "à¹Ģรา à¸Īะ", + "ס פ×Ļ", + "ĠÙĪÙĥ Ø°ÙĦÙĥ", + "Ġh át", + "Ġt á»Ļc", + "à¸Ħุ ย", + "Ġb ức", + "ØŃ ÙĬÙĨ", + "èģŀ ãģĦãģ¦", + "Ùħؤ شر", + "ĠNh Æ°", + "Ġмен ее", + "ละ à¸Ħร", + "Ñģ ин", + "ĠÑĢ ек", + "ĠÑĢек л", + "ĠÑĢекл ам", + "ĠÙģ ÙĩÙĪ", + "Ġ׾ ×ĸ", + "×Ļ׳ ×ķת", + "ĠÅŁ art", + "ÑģÑĤав ка", + "Ġíı¬ íķ¨", + "ãģ«è¡Į ãģı", + "ï¼ Ŀ", + "ĠпозволÑı еÑĤ", + "Ġת×ķ׼ ׾×ķ", + "ов ал", + "صÙĦ Ø©", + "Ġ׾ש ׳×ķת", + "ĠÐĺ гÑĢ", + "ÙħÙĨتج ات", + "Ġsat Ä±ÅŁ", + "Ñģ ко", + "ĠاÙĦØ«ÙĦاث اء", + "Ġ×Ķ×ĵ×ijר ×Ļ×Ŀ", + "ãģĹãģ¾ ãģĹãĤĩãģĨ", + "بÙĤ Ùī", + "åĬĽ ãĤĴ", + "ĠÃĩ ok", + "ãĥģ ãĥ¥", + "à¹Ģà¸Ĭ ืà¹īà¸Ń", + "ยุ à¸Ħ", + "ศา ล", + "Ġק×ķ×ĵ ×Ŀ", + "×ĸר ×Ļ×Ŀ", + "ãģ® åł´åIJĪ", + "ĠìķĬ ìķĺ", + "ãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ ãģĮ", + "×IJ שר", + "è¡Į ãģı", + "ãģ» ãģĭ", + "æ°Ĺ ãģ«ãģªãĤĭ", + "й деÑĤ", + "íķĺìĺĢ ëĭ¤", + "ستÙħر ار", + "ĠÐŁÑĢ е", + "ĠÑģ боÑĢ", + "ĠìķĦ 무", + "ç§ģ ãĤĤ", + "ع ص", + "Ġн иÑĩ", + "ĠниÑĩ его", + "ĠпÑĢи ем", + "ק ×ķ×ŀ", + "ĠìĪĺ ëıĦ", + "Ġì ¡´", + "Ġì¡´ ìŀ¬", + "ĠØ£ Ø«ÙĨ", + "ĠأثÙĨ اء", + "ĠÙĪاÙĦ ØŃ", + "ãģĮ ãģ§ãģįãĤĭ", + "Ġת ×Ķ", + "Ġת×Ķ ×Ļ×Ķ", + "ר ף", + "ĠÑģвÑıз и", + "×Ĵ שת", + "Ñģп екÑĤ", + "ס ×ij×Ļ×ij", + "ס×ij×Ļ×ij ×Ķ", + "ĠíķĦìļĶ íķľ", + "ت خصص", + "Ġж ив", + "Ġжив оÑĤ", + "ĠMay ıs", + "تع ا", + "تعا ÙĪÙĨ", + "ĠعÙĨ Ùĩا", + "ów ki", + "ĠاÙĦÙģÙĦسطÙĬÙĨ ÙĬ", + "ãģłãģijãģ§ ãģªãģı", + "ìĿ¸ ì§Ģ", + "ĠاÙĦس ÙĪد", + "ĠاÙĦسÙĪد اÙĨ", + "إجراء ات", + "Ġkö tü", + "Ġ×Ļ תר", + "×Ĵ ×Ļש×Ķ", + "Ġצ ×ķר×ļ", + "รà¸ĸ ย", + "รà¸ĸย à¸Ļà¸ķà¹Į", + "Ñħ оÑĤ", + "Ðł ÐIJ", + "ÙĪ Ø·ÙĨ", + "Ġsay ısı", + "ס ×Ĺר", + "Ùħ ÙĪÙĦ", + "ãĤĴæĮģ ãģ£ãģ¦", + "ع اÙĨ", + "Ġt á»Ļi", + "ĠвÑĭ ÑĪе", + "Ġt ầm", + "ãĥĪ ãĥ¬", + "×Ļצ ×ķ", + "ม ุม", + "س ÙĪد", + "ìłĦ ìŀIJ", + "ãĤµ ãĥŃãĥ³", + "ìĤ° ìĹħ", + "ĠоÑģнов ан", + "Ø® Ùģض", + "רצ ×Ķ", + "بÙĬ ض", + "×ķÖ ¹", + "ס×Ļ ×Ļ×¢", + "Ġש ×IJ×Ļ", + "ĠاÙĦÙĤر Ø¢ÙĨ", + "ĠТак же", + "×ŀש ×ŀ×¢×ķת", + "س ÙĩÙĦ", + "Ġ×Ķ ׳×Ķ", + "ãĤĴ ãģĹãģ¦ãģĦãĤĭ", + "×Ļ ×Ļס", + "×Ķ ×ķ×IJ", + "ĠB ÃŃ", + "Ġмал о", + "ĠëĶ°ëĿ¼ ìĦľ", + "Ġר ×Ĺ×ij", + "ãģĮ é«ĺãģĦ", + "ÙĪ اس", + "ìĤ ¼", + "׳ ×¢", + "ãģ£ ãģ¡ãĤĥ", + "ĠT üm", + "à¸Ńีà¸ģ à¸Ķà¹īวย", + "ãģĹãģ¦ ãģıãģłãģķãģĦ", + "ÙĨØ´ اط", + "ãĥĹ ãĥ©ãĥ³", + "али ÑģÑĮ", + "×ĵ ×ľ×ª", + "Ġwc zeÅĽ", + "ĠwczeÅĽ niej", + "ĠÑįÑĤ им", + "Ġthá»ĭ t", + "à¸ļ ัà¸į", + "à¸ļัà¸į à¸Ĭี", + "ãģļ ãģ£ãģ¨", + "ÑĢ ин", + "Ġswo jÄħ", + "íķĺëĬĶ ëį°", + "Ġë§Įëĵ¤ ìĸ´", + "تش Ùĥ", + "تشÙĥ ÙĬÙĦ", + "ائ Ùĩ", + "Ġ׾פ ×Ĺ×ķת", + "ãĥĭ ãĥ¥", + "ãĥĭãĥ¥ ãĥ¼ãĤ¹", + "׼×IJ ף", + "ãģ§ãģį ãģŁ", + "зв он", + "Ġsta ÅĤ", + "×Ĺ×ijר ת×Ļ", + "ĠØ£ عÙĦÙĨ", + "à¹ģà¸ļà¸ļ à¸Ļีà¹ī", + "بد Ø¡", + "ãĤģ ãģŁ", + "Ġ×ŀש ×ŀ×¢×ķת", + "Ġ×ŀש×ŀ×¢×ķת ×Ļ", + "ör ü", + "Ġh ạnh", + "z ähl", + "ĠL ý", + "Ġ×ij ×Ķת", + "Ġ×ij×Ķת ×IJ×Ŀ", + "б аÑĢ", + "ì¦ Ī", + "ä»ĬåĽŀ ãģ®", + "Ġy ü", + "Ġyü ks", + "Ġyüks el", + "ãĤ½ ãĥ¼", + "ãģĤ ãĤĮ", + "ת ׾×ŀ×Ļ×ĵ", + "ãģ¤ ãģª", + "×ij ׳×Ļ×Ŀ", + "Ġx ếp", + "ĠмÑĥж Ñĩин", + "ĠاÙĦÙĥ تاب", + "׼ ×ŀ×ķת", + "Ġç e", + "Ġçe ÅŁ", + "ĠçeÅŁ it", + "ĠçeÅŁit li", + "×ĵ ×Ļר×ķת", + "à¸ļุ à¸į", + "ĠاÙĦØ¥ ÙĦÙĥ", + "ĠاÙĦØ¥ÙĦÙĥ ترÙĪ", + "ĠاÙĦØ¥ÙĦÙĥترÙĪ ÙĨÙĬ", + "ĠباÙĦØ¥ ض", + "ĠباÙĦإض اÙģØ©", + "Ġyö nel", + "Ġyönel ik", + "mys ÅĤ", + "à¸Ķà¹īวย à¸ģาร", + "à¸ģาร à¸Ĺำ", + "ов Ñĭм", + "Ø£ زÙħØ©", + "æİ¢ ãģĹ", + "íļ ¨", + "Ġ×ķ×IJ ×Ŀ", + "Ġnghi êm", + "ÑĪ ин", + "ка л", + "Ġcrian ças", + "èĩªåĪĨ ãģ§", + "Ġн ай", + "Ġнай ÑĤи", + "ĠS á»ij", + "ĠÃ¶ÄŁrenc iler", + "ãĥ¶ æľĪ", + "Ñģ ан", + "ĠJ á", + "ĠkonuÅŁ ma", + "شر Ø·", + "ëĪ Ī", + "ar rière", + "ضر ÙĪرة", + "ãĥĶ ãĥ³", + "×¢ שר", + "аÑĢ ÑĮ", + "جÙħ اع", + "Ġdé co", + "Ġ×Ļ×Ķ ×ķ×ĵ×Ļ", + "à¸ŀ ลาà¸Ķ", + "ĠÙĬ ÙĥÙĨ", + "Ġج اÙħعة", + "Ø· بÙĤ", + "Ġbo ÅŁ", + "×ķ ×ķ×IJ", + "×ŀ×ĵ ×¢", + "ק×ij×ķצ ת", + "פ ×Ļר", + "jÄħc ym", + "ÙħØ´ ا", + "Ùħشا ÙĥÙĦ", + "צ פ×ķף", + "Ø¥ ست", + "×ŀ׼ ר", + "سÙħ ع", + "Ġкак ой", + "ÑĤ воÑĢ", + "ØŃ Ø¬", + "Ùģر ض", + "пÑĢав лен", + "Ġник ак", + "Ġmi á»ĩ", + "Ġmiá»ĩ ng", + "ü ÃŁ", + "иÑĢов ал", + "׾ ×ŀ×ķת", + "次 ãģ®", + "ÙĦ Ø·", + "à¸ķ ัà¸Ļ", + "×Ķ ת×Ĺ×Ļ׾", + "Ġfoto ÄŁ", + "ĠfotoÄŁ raf", + "طر ØŃ", + "à¸Ńà¸Ńà¸ģ à¹Ħà¸Ľ", + "Ġy ên", + "Ġп ок", + "Ġпок Ñĥп", + "ĠпокÑĥп а", + "ÑĨ Ñĥ", + "Ġкомп ÑĮÑİ", + "ĠкомпÑĮÑİ ÑĤеÑĢ", + "ĠاÙĦÙĥ رÙĬÙħ", + "تص Ùħ", + "تصÙħ ÙĬÙħ", + "Ġоказ а", + "Ġzar ówn", + "Ġzarówn o", + "ëĮĢ ì¶ľ", + "ãĤ»ãĥ³ ãĤ¿ãĥ¼", + "Ġjako ÅĽci", + "æĤ ©", + "æĤ© ãģ¿", + "Ø£ÙĨ ÙĪ", + "Ø£ÙĨÙĪ اع", + "ë¹ ł", + "Ġìłķ ë§IJ", + "Ġk ẻ", + "ĠÑģай ÑĤа", + "Ġ×Ķ ער×ij", + "Ùĩ ز", + "pres ión", + "ĠÑģÑĤ ен", + "ãģ£ãģ¦ ãĤĭ", + "Ġhız lı", + "Ðļ ÐIJ", + "×ŀשפ ×Ĺת", + "ĠÙĨ Ùĩا", + "ĠÙĨÙĩا ÙĬØ©", + "ãģ¾ ãģĦ", + "о ÑħÑĢан", + "ร à¹īà¸Ńย", + "ล ึà¸ģ", + "ĠÙĪب اÙĦ", + "ãĤĤãģ® ãģĮ", + "ר׼ ×Ļ×ij", + "ãĤ¤ ãĥ¤", + "س ؤ", + "سؤ اÙĦ", + "ĠÙĦØ£ÙĨ Ùĩ", + "ĠkonuÅŁ tu", + "Ðļ ÑĥпиÑĤÑĮ", + "Ġש×IJת ×Ķ", + "ĠÙĪاÙĦ س", + "Ġmożliwo ÅĽci", + "Ġpró b", + "ëĶ °", + "ãģ© ãĤĮ", + "ĠÐľ ин", + "ĠоÑĢганиз м", + "ãģ«å¯¾ ãģĻãĤĭ", + "ĠPr é", + "Ġpriv é", + "ch è", + "ãģĦãģŁãģł ãģį", + "สà¸Ļุ à¸ģ", + "ajÄħ ce", + "ĠD zi", + "ĠDzi ÄĻki", + "ÅĤat w", + "r än", + "rän k", + "æĿ¥ ãģŁ", + "Ġ×Ķ×Ļ×Ķ ×ķ×ĵ×Ļ", + "ãĤ¬ ãĥ¼", + "ĠÑĢаР´", + "ĠÑĢад и", + "к ÑĤив", + "Ø£ Ùĩد", + "Ø£Ùĩد اÙģ", + "ש ×IJ×Ļר", + "ãģ¦ ãģĦãģªãģĦ", + "Ġfr üh", + "Ġок ол", + "Ġокол о", + "Ġreg ião", + "ĠÑĩиÑģ ле", + "Ġpon iew", + "Ġponiew aż", + "ìĦ¼ íĦ°", + "Ġb ầu", + "Ġê ·", + "Ġê· ľ", + "Ġê·ľ ìłķ", + "ĠH òa", + "ĠÑĤ оÑĤ", + "ãĤĤ å¤ļãģĦ", + "ĠاÙĦإسÙĦاÙħ ÙĬØ©", + "ãģĭ ãģĦ", + "Ñį н", + "ĠÑĥказ ан", + "ĠÑĤак ое", + "ï¼ ³", + "ëĮĢ íķĻ", + "Ġgen iÅŁ", + "ĠاÙĦØ® ÙĬ", + "ĠاÙĦØ®ÙĬ ارات", + "ãĤĴè¡Į ãģĨ", + "ש ×ŀ×Ķ", + "ĠLÃł m", + "ÙĪÙĨ ÙĬ", + "Ġ×IJ ׾×Ļ×ķ", + "Ä ĺ", + "à¹Ħมà¹Ī สามารà¸ĸ", + "人 ãģ¨", + "بر ز", + "×Ļס ×ķ×ĵ", + "×Ĵ ׾×Ļ", + "ĠÙĬ ÙĨا", + "ĠÙĬÙĨا ÙĬر", + "ĠкаÑĢÑĤ ин", + "Ġt ôn", + "à¹Ģ à¸ģร", + "à¸Ħ à¸Ķี", + "Ġ׾×IJ ×ķר×ļ", + "ãĤĤãĤī ãģĨ", + "ãģĭ ãģĭãĤĭ", + "ани и", + "Ġara ÅŁtırma", + "ÙĦاØŃ Ø¸", + "ãģĦ ãĤĦ", + "ĠT Ãłi", + "Ġ à¸Ļà¸Ńà¸ģà¸Īาà¸ģ", + "Ġà¸Ļà¸Ńà¸ģà¸Īาà¸ģ à¸Ļีà¹ī", + "ĠÄIJ ảng", + "ãģ£ãģ¦ ãģįãģŁ", + "Ġà¸ĭึà¹Īà¸ĩ à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "Ġt ả", + "Ġmożliwo ÅĽÄĩ", + "ĠS ản", + "ĠÄ° ki", + "Ġc ắt", + "س Ø£ÙĦ", + "Ġbak ım", + "Ø´ ب", + "à¸ķ ีà¹ī", + "à¸ŀ ยาย", + "à¸ŀยาย าม", + "สั à¸Ľ", + "à¸ªà¸±à¸Ľ à¸Ķา", + "à¸ªà¸±à¸Ľà¸Ķา หà¹Į", + "ë° Ģ", + "еÑĢ Ñĭ", + "Ġc ánh", + "Ġthu ế", + "ت بع", + "ãģ«åħ¥ ãĤĮ", + "Ñİ ÑģÑĮ", + "íļĮ ìĿĺ", + "ç°¡ åį", + "ç°¡åį ĺ", + "ç°¡åįĺ ãģ«", + "Ġtr úc", + "ĠاÙĦÙĥ ÙĪÙĬ", + "ĠاÙĦÙĥÙĪÙĬ ت", + "ãĤıãģij ãģ§ãģĻ", + "ĠÑģв об", + "ĠÑģвоб од", + "ĠÑĥÑĩаÑģÑĤ ник", + "สิ à¹īà¸Ļ", + "ĠпÑĢо ÑĦеÑģÑģиона", + "ĠпÑĢоÑĦеÑģÑģиона лÑĮн", + "Ñģп оÑĢ", + "×Ĺ ×ķ×ij×Ķ", + "Ùħع ÙĨÙī", + "ĠاÙĦÙģ ترة", + "สูà¸ĩ สุà¸Ķ", + "ãĤı ãģļ", + "ĠÄij è", + "ĠÄijè n", + "æ¯Ķ ãģ¹", + "า à¸ĺิ", + "Ġmoż emy", + "à¹ģ à¸ĭ", + "à¸Īะ à¹Ħมà¹Ī", + "Ġs ắp", + "Ðļ Ðŀ", + "Ġprá ctica", + "ÙĪÙĥ اÙĦØ©", + "è¾¼ ãĤĵãģ§", + "ológ ica", + "Ġе Ñī", + "ĠеÑī Ñij", + "تع دÙĬÙĦ", + "ĠØ£ Ùĥد", + "Ġצר ×Ļ׼", + "Ġצר×Ļ׼ ×Ļ×Ŀ", + "Ø« Ùħ", + "Ġк ÑĢÑĥ", + "ĠкÑĢÑĥ п", + "×ij×Ļק ×ķרת", + "Ġì¡° ê¸Ī", + "ãģ¨ãģį ãģ¯", + "Ġb ạc", + "ĠÑĢаÑģ пол", + "ĠÑĢаÑģпол ож", + "ĠÑĢаÑģполож ен", + "ز ÙĬÙĨ", + "ĠÐļ ÑĢоме", + "ĠاÙĦÙĨ ظر", + "×Ķ ×ķ×ĵ", + "ĠاÙĦس بت", + "ãģ¨æĢĿ ãģĦ", + "Ġpa ÅĦst", + "ĠpaÅĦst w", + "ĠÙĦÙĬ ست", + "ĠбÑĥд Ñĥ", + "à¸Ĺัà¸Ļ à¸Ĺี", + "ร าม", + "ØŃ ØµÙĪÙĦ", + "ãģĹãģ¦ãģıãĤĮ ãĤĭ", + "ĠاÙĦØ¥ سرائÙĬÙĦ", + "ĠاÙĦإسرائÙĬÙĦ ÙĬ", + "ãģĵãĤĮ ãģ¾ãģ§", + "ìĤ¬ 를", + "Ġs ürü", + "à¹Ģว à¸Ńรà¹Į", + "à¹Ģà¸ĭ à¸Ńรà¹Į", + "Ġutilis é", + "ĠÑģиÑģÑĤем а", + "Ġdw ó", + "Ġdwó ch", + "Ġpróp rio", + "Ġëĵ± ìĿĦ", + "arr êt", + "ĠЧ а", + "×IJ×ŀ ׳×ķת", + "عار ض", + "à¹Ģà¸ģม สà¹Į", + "Ġ׾×Ķ ×ij×Ļף", + "Ġ׾ ×ij×Ĺ", + "Ġ׾×ij×Ĺ ×ķר", + "สา à¸Ĥา", + "ĠÐľÐ¾Ñģк ве", + "ب عد", + "ĠاÙĦÙĤر ار", + "ĠÄIJ á»ĭa", + "Ġ×Ĺ ×Ĵ", + "Ùģ تر", + "ÙĪÙĨ Ø©", + "Ġ×Ķ×ĸ ×IJת", + "å¸Ĥ ãģ®", + "ãģ» ãģĹãģĦ", + "Ġ×ij×¢ ×Ļר", + "ĠÑĤеп еÑĢÑĮ", + "ìĬµ ëĭĪê¹Į", + "à¹Ħม à¹Īว", + "à¹Ħมà¹Īว à¹Īา", + "à¹Ħมà¹Īวà¹Īา à¸Īะ", + "×ŀ ×IJ×Ķ", + "æĥħ åł±", + "æĥħåł± ãĤĴ", + "غ ÙĨ", + "Ġпо Ñı", + "ĠпоÑı ви", + "éģİ ãģĶ", + "تش غ", + "تشغ ÙĬÙĦ", + "в ел", + "Ġ×Ĺ ×ŀ", + "ãģ¨ãģªãĤĬ ãģ¾ãģĻ", + "Ġra ÄŁ", + "ĠraÄŁ men", + "ãģĭ ãģ©ãģĨ", + "ãģĭãģ©ãģĨ ãģĭ", + "ен ко", + "ì§Ģ ê³ł", + "Ġ×IJ׾ ×Ļ×Ķ", + "ĠØ£ ÙĦ", + "à¸Īำ หà¸Ļ", + "à¸Īำหà¸Ļ à¹Īาย", + "nız ı", + "Ġ׾ק ×Ĺת", + "Ø£ ÙĩÙħ", + "Ø£ÙĩÙħ ÙĬØ©", + "ت غÙĬر", + "ש ×Ĺר", + "ס×ķפ ר", + "×ĵ ×Ļר", + "èī¯ ãģĭãģ£ãģŁ", + "×ŀ׾×Ĺ ×ŀ×Ķ", + "ÑģÑĤв ие", + "ÑĤ ÑĢаÑĤ", + "ĠاÙĦØ£ Ø®", + "ĠاÙĦأخ ÙĬرة", + "ĠاÙĦØŃ ØµÙĪÙĦ", + "Ġcréd ito", + "צ ×Ļ×¢", + "ãĥ¬ ãĥĻãĥ«", + "بر ÙĬ", + "ëIJ IJ", + "ãģł ãģ£ãģ¦", + "Ġreal tÃł", + "س Ùģر", + "×ķ׳ ×ķ", + "×Ĵ ×ķ×ĵ", + "×Ĵ×ķ×ĵ ׾", + "ฮ า", + "ãģĹãģ¦ ãģĬãĤĬãģ¾ãģĻ", + "Ġg Ãł", + "Ġ׾×ij צע", + "å¼ķ è¶ĬãģĹ", + "Ġ×ŀ ×Ļ׾×Ļ", + "Ġ×ŀ×Ļ׾×Ļ ×ķף", + "Ùħ در", + "Ùħدر سة", + "פ ×ķ×ĺ", + "à¸Ļà¹īำ มัà¸Ļ", + "ëģ Ŀ", + "ع Ùĥس", + "ĠÙĤ ض", + "ĠÑĢÑĭ б", + "خط Ø·", + "×ŀ×ķס ×ĵ", + "Ġ׼׾ ׾×Ļ", + "ĠкоÑĤоÑĢ ое", + "צ×Ļ ×ķף", + "ĠмеÑģÑĤ а", + "ãģĭ ãģ¤", + "г ÑĢÑĥпп", + "׾ ×Ļ׾", + "ת ×ķ×IJר", + "ë³µ ì§Ģ", + "à¹ģà¸ľ à¹Īà¸Ļ", + "Ġ×ij×¢ ת", + "æĻĤéĸĵ ãĤĴ", + "ï¼ £", + "ãģ¨ãģĦãģĨãģĵãģ¨ ãģ§", + "Ġ׾×Ķ ק", + "Ġ׾ ×ĸ×Ķ", + "ĠìłĢ ëĬĶ", + "ĠاÙĦØ¥ رÙĩاب", + "ĠìŀĪëĬĶ ëį°", + "ĠÑĤ огда", + "Ġ×Ķ צ×Ļ", + "×ķ׾ ×ĺ", + "Ġר פ×ķ×IJ×Ļ", + "ãģĵãģ¨ ãģ§ãģĻ", + "ĠÄij ÃŃch", + "ØŃ ÙĬا", + "Ġ×Ķ×ŀש ×Ĺק", + "ãģľ ãģ²", + "Ġ×ŀ×IJ פשר", + "ãģ¿ ãģ¾ãģĹãģŁ", + "ĠاÙĦØ£ÙħÙĬر ÙĥÙĬ", + "Ùħج تÙħع", + "Ġس اب", + "Ġساب ÙĤ", + "׼ ×Ļ׾", + "Ạ¾", + "ãĥª ãĤ¹ãĥĪ", + "Ġì ĥ", + "Ġìĥ Ī", + "ĠìĥĪ ë¡ľ", + "ĠìĥĪë¡ľ ìļ´", + "ĠD á»ĭch", + "à¹Ģหมาะ สม", + "ĠاÙĦÙĨ بÙĬ", + "׾ ׾", + "ÙĨ ع", + "Ðĵ лав", + "Ðĵлав наÑı", + "Ùħر ض", + "Ġ×ķ ×ĵ", + "ت ÙĤÙĬ", + "تÙĤÙĬ ÙĬÙħ", + "Ġb ảng", + "ĠÙģ ÙĤاÙĦ", + "×¢ ×ŀ×Ļ", + "д ÑĢа", + "Ġsu á»ijt", + "سر عة", + "Ġc á»Ń", + "Ġ×Ķ ×Ļ×Ĺ×Ļ×ĵ", + "سع ÙĬد", + "à¸Ńา à¸Ĭีà¸ŀ", + "Ġس ÙĪاء", + "ãĤ½ ãĥķãĥĪ", + "Ġл иÑĩно", + "ĠÐļ оÑĢ", + "اÙĩ تÙħ", + "اÙĩتÙħ اÙħ", + "à¸Ń à¸Ķี", + "à¸Ńà¸Ķี à¸ķ", + "ãģIJ ãĤīãģĦ", + "Ġiht iya", + "Ġihtiya ç", + "ãģ¾ãģ§ ãģ®", + "ìĭľ ìĬ¤", + "ìĭľìĬ¤ íħľ", + "ÑĢÑĥ ÑĪ", + "ãĤĦ ãģ£ãģ±", + "ãĤĦãģ£ãģ± ãĤĬ", + "к еÑĢ", + "Ġ ży", + "Ġży w", + "кл он", + "Ġl ượt", + "à ¾", + "да Ñĩи", + "tür k", + "غ ÙĪ", + "ĠигÑĢ ок", + "Ġph ê", + "Ġש ×¢×ľ", + "ĠاÙĦÙħ دÙĨÙĬ", + "ĠìŬ룬 ë¶Ħ", + "ער ×Ļ×Ŀ", + "Ñħод ÑıÑĤ", + "Ġx ứ", + "ÐĹ Ð°", + "ĠÙģ رص", + "à¸Īะ à¸Ĺำà¹ĥหà¹ī", + "íģ ´", + "×¢ ×ij×ķר", + "à¹Ģหลà¹Īา à¸Ļีà¹ī", + "èĢĥãģĪ ãĤĭ", + "ÑĢ еÑģÑĤ", + "н нÑĭй", + "Ġc ầm", + "دا Ø®ÙĦ", + "ĠÙħÙĦÙĬ ار", + "ĠÐIJ л", + "ĠвÑĢем ен", + "à¸Ĭà¹Īวย à¹ĥหà¹ī", + "ר×Ļ ×ķת", + "ëĵ ¯", + "飲 ãģ¿", + "׳ ׾", + "שת ×£", + "ĠاÙĦسعÙĪد ÙĬ", + "u ÃŁ", + "ìĿ¸ ëį°", + "ĠìĿ¼ ë°ĺ", + "ÅĤ ÄĻ", + "Ġm á»iji", + "×ŀ ×Ļ׳", + "ĠاÙĦØ£ Ø·ÙģاÙĦ", + "Ġçı kan", + "é cole", + "ק ×Ļש", + "ק×Ļש ×ķר", + "ĠоÑģ ÑĥÑīеÑģÑĤв", + "ĠоÑģÑĥÑīеÑģÑĤв лÑı", + "×ij ×IJר", + "à¹Ħà¸Ľ à¸Ķà¹īวย", + "Ġ×¢ ×ķ׾×Ķ", + "à¸ģà¹ĩ à¹Ħมà¹Ī", + "ãĥ¢ ãĥĩ", + "ãĥ¢ãĥĩ ãĥ«", + "تØŃ ÙĪÙĦ", + "Ġод ного", + "ת×Ĺ×Ļ׾ ת", + "Ġت Ø®", + "Ġch cia", + "Ġchcia ÅĤ", + "ãĥIJ ãĥ³", + "èĢħ ãģ¯", + "ĠÙħ ØŃÙĦ", + "Ñģл ож", + "Ñģлож н", + "Ġt ÄĻ", + "Ġçı kt", + "Ġçıkt ı", + "ĠC Æ¡", + "à¹Ħà¸Ķà¹ī à¹Ģลย", + "ır ken", + "à¹Ģà¸Ĥà¹īา สูà¹Ī", + "ÙħØŃ Ùĥ", + "ÙħØŃÙĥ ÙħØ©", + "à¸Ħุ à¹īม", + "à¸Ļà¹Īา à¸Īะ", + "лÑİ Ð´", + "де ÑģÑı", + "деÑģÑı ÑĤ", + "ĠлÑİб ой", + "تØŃر ÙĬر", + "צע ×ĵ", + "Ġе Ñij", + "ĠاÙĦØŃ ÙĥÙħ", + "Ġص باØŃ", + "à¹Ģà¸ļ à¸Ńรà¹Į", + "Ġróż nych", + "ги б", + "ĠÑģ оÑĤ", + "ĠÑģоÑĤ ÑĢÑĥд", + "ĠÑģоÑĤÑĢÑĥд ник", + "ĠобÑĬ ем", + "פ ×ĺר", + "ãģĻãģĶ ãģı", + "ãģ«éĸ¢ ãģĹãģ¦", + "в ол", + "Ø« ÙħاÙĨ", + "Ġd ần", + "æĬ ľ", + "æĬľ ãģij", + "Ġ×¢ ש", + "Ġעש ×ķ×Ļ", + "ס ×ķף", + "ãģªãģ® ãģ§ãģĻ", + "ãģ¯ ãģ©ãģĨ", + "×ŀ×¢ ר×ij", + "ï¼ °", + "Ùħ صر", + "ÙħÙĨ اسب", + "ÙħÙĨاسب Ø©", + "ä¸Ĭ ãģ®", + "×IJ×Ļש ×ķר", + "ĠìĦ¤ ì¹ĺ", + "×ŀ×ĵ×Ļ׳ ×ķת", + "×ŀר ת", + "ãĤĭ ãģ®ãģĮ", + "د Ùİ", + "ĠاÙĦشر Ùĥات", + "ìĭľ ê°Ħ", + "ĠÑĢеÑĪ ение", + "ãģĻãĤĭ ãģ®ãģ¯", + "ĠìŀIJìĭł ìĿĺ", + "׾ ×ŀ×ķ", + "ãģ¨ãģĵãĤį ãģ§", + "Ġק צר", + "Ġmã i", + "Ġkü ltür", + "ãĥ©ãĤ¤ ãĥĸ", + "à¸ľà¸¹à¹ī หà¸įิà¸ĩ", + "æĻĤéĸĵ ãģĮ", + "клÑİÑĩ и", + "diÄŁ iniz", + "มาà¸ģ à¹Ĩ", + "تØŃ ÙħÙĦ", + "Ġh ạt", + "ãĤ¦ ãĤ£", + "п ле", + "×ŀ ׾×IJ", + "ÅĤ ó", + "Ġg á»ijc", + "Ġ×IJ ×ķ×ĵ×ķת", + "หว าà¸Ļ", + "ĠاÙĦ ÙĪز", + "ĠاÙĦÙĪز راء", + "ëĵ¤ ê³¼", + "Ġص ØŃ", + "ĠصØŃ ÙĬÙģØ©", + "Ġм м", + "تد Ø®ÙĦ", + "Ġpersön lich", + "Ġز ÙĬ", + "ĠزÙĬ ادة", + "ãĤ· ãĤ¢", + "Ġng ắn", + "à¸Ħล ิà¸ģ", + "Ġs ông", + "Ġtü ket", + "Ñį ÑĦÑĦ", + "ÑįÑĦÑĦ екÑĤ", + "ש ×Ļ×ij", + "Ġا عت", + "ت ض", + "تض ÙħÙĨ", + "ĠاÙĦÙħØ´ رÙĪع", + "Ġprodu ção", + "ĠпÑĢимен Ñı", + "ни ÑĨÑĭ", + "주 ëĬĶ", + "ر Ùı", + "Ġm Æ¡", + "Ġhayat ı", + "ëŁ ½", + "Ġü cret", + "Ġyan ında", + "Ġpr ática", + "×ij×Ļק ×ķר", + "Ãľ N", + "Ñģ оÑĤ", + "ãĤıãģij ãģ§", + "Ġдол го", + "ת ׼×ķ", + "ĠìķĦ ëĭĮ", + "ë į°ìĿ´", + "Ġç iz", + "Ġcho Äĩ", + "Ġ×Ķ ×Ļת", + "Ġ×Ķ×Ļת ר", + "Ġso át", + "׼ ×ij×ĵ", + "à¹Ģล à¹Īา", + "Ġд еÑĢ", + "ĠдеÑĢ ев", + "ãĤĴ åħ¥ãĤĮ", + "×Ĺ ×ķס", + "×Ĺ×ķס ר", + "ج ÙĬÙĨ", + "t ón", + "onn é", + "Ġпол ноÑģÑĤÑĮÑİ", + "人 ãģŁãģ¡", + "Ġpr êt", + "ëł ¸", + "Ġdéc embre", + "cı lar", + "Ġת ת", + "Ġê²½ìļ° ìĹIJëĬĶ", + "ÙĪ عد", + "è¦ĭ ãĤĭ", + "วิ à¸Īัย", + "ë ¶Ī", + "ز ÙĪا", + "زÙĪا ج", + "d ì", + "ãģ§ãģĻ ãĤĪ", + "Ġвод о", + "ĠÙĬ ÙĪجد", + "Ñģ оÑģÑĤоÑı", + "Ðŀ С", + "ĠÄIJ ó", + "׊פש", + "Ġצ ×Ļ×ij×ķר", + "ĠاÙĦÙĤ Ø·", + "ĠاÙĦÙĤØ· اع", + "Ġиме ÑİÑĤ", + "Ġph áºŃn", + "×Ľ×¡ פ×Ļ", + "полн иÑĤелÑĮ", + "éĻIJ ãĤĬ", + "ĠÑģ ÑĢав", + "ĠÑģÑĢав н", + "ÙħاÙĦ Ùĥ", + "×ĵר ×ķ×Ŀ", + "çļĨ ãģķãĤĵ", + "ØŃÙĤ ÙĤ", + "à¹ģหล à¹Īà¸ĩ", + "ĠاÙĦر سÙħÙĬ", + "оÑĩ ки", + "×ĺ ×ij×Ĺ", + "Ġcan lı", + "Ġ׾ ׾", + "Ġ׾׾ ×ŀ×ķ×ĵ", + "×ŀ×ij ×ķ", + "ת ׼", + "×ª×Ľ ׳×Ļת", + "ĠاÙĦÙħ شار", + "ĠاÙĦÙħشار ÙĥØ©", + "Ä° Åŀ", + "ĠسÙĬ اسÙĬ", + "в олÑĮ", + "ĠÑģ пÑĢав", + "æĿ¥ ãģ¦", + "פ×ķר ×ķ×Ŀ", + "สำ à¹Ģรà¹ĩ", + "สำà¹Ģรà¹ĩ à¸Ī", + "ĠÅŁ öyle", + "Ġzosta ÅĤa", + "ĠH ü", + "ר ×ķש", + "د ÙĦÙĬÙĦ", + "ÑĢи д", + "ש ף", + "×ŀק ×ķר", + "ĠÑĥ Ñĩ", + "ĠÑĥÑĩ еб", + "ĠÑį ÑĤа", + "ков а", + "à¸ķà¸Ļ à¹Ģà¸Ńà¸ĩ", + "ÙĨ ÙIJ", + "à¸Ńีà¸ģ à¸Ħรัà¹īà¸ĩ", + "ระ à¸ļุ", + "Ġd ữ", + "ĠاÙĦØŃ Ø§ÙĦÙĬ", + "׼ ×ķ׼", + "׼×ķ׼ ×ij", + "Ġ×ŀ×IJ שר", + "Ġtr ụ", + "ÑĤел ем", + "Ġв ли", + "Ġвли Ñı", + "Ġש×IJת ×Ŀ", + "Ġuw ag", + "Ġuwag ÄĻ", + "×ĺ ×Ļת", + "×IJ ×ĵ×Ŀ", + "à¸Ķ ุ", + "Ġ×Ķ×IJ ׾×Ķ", + "Ġkar Ä±ÅŁ", + "ĠÄIJ á»iji", + "да ÑİÑĤ", + "ãģªãģ® ãģ«", + "Äħ cych", + "à¹Ģà¸Ļ à¹īà¸Ļ", + "ãģĹãģ¦ ãģĹãģ¾ãģĨ", + "int érieur", + "ĠfÃŃs ica", + "ĠÐŁ ол", + "ãģĹãģ ķ", + "à¸Ĺำ à¹Ħม", + "ĠL âm", + "ĠاÙĦÙħ سÙĦÙħ", + "ĠاÙĦÙħسÙĦÙħ ÙĬÙĨ", + "ص ØŃØ©", + "ìĹ Ħ", + "à¹Ģà¸Ķà¹ĩ à¸Ķ", + "ĠÑĥ ÑĩеÑĤ", + "â Ìģ", + "Ġب ÙĦا", + "ĠاÙĦاجتÙħاع ÙĬ", + "פרס ×Ŀ", + "ãĥķ ãĥ©", + "ĠÐļ огда", + "mie ÅĽci", + "ĠبÙĬÙĨ Ùħا", + "Ġ×ŀ×IJ ×ŀר×Ļ×Ŀ", + "Ġ×ij×IJ ×ĸ×ķר", + "×ķש ×Ļ×Ŀ", + "ĠÑģдел а", + "entr ée", + "à¹Ģ à¸Ħà¹īา", + "Ñĥг л", + "ĠاÙĦÙģ ÙĨÙĬ", + "ĠÐĴ оÑĤ", + "à¸Ĺีà¹Ī มา", + "×ķצ ×Ĵ", + "ÙĤد رة", + "Ġëª ©", + "Ġ목 ìłģ", + "íıī ê°Ģ", + "ĠاÙĦØ£ ربع", + "ĠاÙĦأربع اء", + "פס ×Ļק", + "ĠÑıвлÑı ÑİÑĤÑģÑı", + "ب ÙĪÙĨ", + "ì° ¾", + "×ŀ×¢ ר׼", + "×ŀ×¢×¨×Ľ ×ķת", + "ãĤ· ãĤ§", + "ĠباÙĦ Ø£", + "íĸĪ ëįĺ", + "ĠاÙĦبر ÙĨاÙħج", + "ĠاÙĦØ£ ØŃد", + "Ġm Å©", + "ĠmÅ© i", + "п аÑĤ", + "ب Ø«", + "ĠÑĨ енÑĭ", + "Ġ×ijת ׾", + "è¨Ģ ãĤıãĤĮ", + "ĠاÙĦÙħ جاÙĦ", + "ĠìĦ¸ ìĥģ", + "Ġ×Ĵ ×ķפ", + "ĠнаÑĪ ей", + "Ġкомп аниÑı", + "б ин", + "öl ü", + "×Ļ ×Ļ×ĺ", + "Ġ×ŀס פ×Ļק", + "ยัà¸ĩ à¸Ħà¸ĩ", + "ĠЧ и", + "Ġан ÑĤи", + "ĠÑģÑĢед и", + "สà¹Īวà¸Ļ à¹ĥหà¸įà¹Ī", + "оÑĩ ка", + "íĬ¹ ë³Ħ", + "ว à¹Īาà¸ĩ", + "гоÑĢ од", + "با Ùĥ", + "à¹Ģส ีà¹Īย", + "à¹Ģสีà¹Īย à¸ĩ", + "ãĤĤãĤī ãģĦ", + "ק ×ķ×Ŀ", + "ãģĽ ãģļ", + "ĠاÙĦÙĤ اÙĩرة", + "Ġ×ij ׼×ļ", + "Ùħشار ÙĬع", + "باØŃ Ø«", + "Ġпо Ñĩ", + "ĠпоÑĩ ÑĤи", + "ĠÑĦоÑĢм а", + "S Ä°", + "Ġ×ŀצ ×Ļ×¢", + "ล ื", + "ลื ม", + "ĠÑĤ еÑĢ", + "ĠÑĤеÑĢ ÑĢиÑĤоÑĢ", + "ĠÑĤеÑĢÑĢиÑĤоÑĢ ии", + "Ġв меÑģÑĤ", + "ĠвмеÑģÑĤ е", + "dıkl arı", + "op ération", + "à¹Ĥ ห", + "ص دÙĬ", + "صدÙĬ ÙĤ", + "íĸī ìłķ", + "تج ا", + "تجا ÙĪز", + "Ġsu ç", + "Ġar ty", + "Ġarty ku", + "Ġartyku ÅĤ", + "ãĤ·ãĥ§ ãĥĥãĥĹ", + "ש פ", + "שפ ×Ļ×¢", + "Ġ×Ķש ×Ļר×ķת", + "à¹ģà¸ĸ ม", + "ë¸ Ķ", + "Ġuk ÅĤad", + "Ġ×ķ ׼×Ļ", + "หล าà¸ģ", + "หลาà¸ģ หลาย", + "æĸ¹ ãĤĤ", + "Ġpodr óż", + "ĠE ÄŁer", + "Ġком наÑĤ", + "ĠÑģам ÑĭÑħ", + "Ġв кÑĥÑģ", + "б еж", + "Ġ×ij ק×ķ", + "æİĽ ãģij", + "ãģ¿ ãĤĭãģ¨", + "ĠiliÅŁ kin", + "ĠÙĬ عÙħÙĦ", + "Ġпод аÑĢ", + "Ġyaz ılı", + "ãĤĴ å¾Ĺ", + "Ġwyst ÄĻp", + "à¸Ĺีà¹Ī à¹ĥà¸Ĭà¹ī", + "ØŃاد Ø«", + "ÙĪ ÙĬد", + "кÑĥ лÑĮÑĤ", + "кÑĥлÑĮÑĤ ÑĥÑĢ", + "à¸ģาร à¹ģà¸Ĥà¹Īà¸ĩ", + "à¸ģารà¹ģà¸Ĥà¹Īà¸ĩ à¸Ĥ", + "à¸ģารà¹ģà¸Ĥà¹Īà¸ĩà¸Ĥ ัà¸Ļ", + "ÙħÙĪ ظ", + "ÙħÙĪظ Ùģ", + "ÙĬÙħ ÙĬ", + "ãĤĵãģ§ãģĻ ãģĮ", + "diÄŁ im", + "diÄŁim iz", + "ĠÐŁ еÑĢ", + "ĠÐŁÐµÑĢ в", + "Ġm ão", + "ĠÑģ ез", + "ĠÑģез он", + "Ġ×Ķ×ŀ ×¢", + "Ùħ جÙħÙĪعة", + "ĠинÑĦоÑĢм аÑĨии", + "i ếc", + "ã ng", + "ĠÄij ấy", + "ãģĶ ç´", + "ãģĶç´ ¹", + "ãģĶç´¹ ä»ĭ", + "Ġad ım", + "à¹Ħ หล", + "Ġп ÑĢакÑĤи", + "ĠпÑĢакÑĤи Ñĩ", + "ĠпÑĢакÑĤиÑĩ еÑģ", + "ĠпÑĢакÑĤиÑĩеÑģ ки", + "ĠاÙĦÙĨ Ùģس", + "ĠÑĢабоÑĤ е", + "ÙĦÙĬ Ùģ", + "ĠاÙĦجÙĨ ÙĪب", + "Ġвод Ñĭ", + "ì¹ Ļ", + "Ġм иÑĢа", + "ĠÄij ừng", + "ĠпÑĢоÑĤив о", + "ĠÑģÑĤÑĢан Ñĭ", + "ล ู", + "ìĤ ¶", + "kre ÅĽl", + "Ġbul und", + "Ġbulund uÄŁu", + "à¹ģ สà¸Ļ", + "ãĤ± ãĤ¢", + "ת×Ĺ ×ķ×ŀ×Ļ", + "ר׼ ×Ķ", + "Ġ׾ק ×ķ×Ĺ", + "Ġ׾ק×ķ×Ĺ ×ķת", + "Ġ×Ľ×ª ×ķ×ijת", + "ĠÙĦ ÙĥÙħ", + "ب شر", + "Ġr Ãłng", + "Ġ×ŀ×Ķ ×ŀ", + "Ġ×IJ×Ĺר ×ķת", + "Ġб он", + "Ġбон ÑĥÑģ", + "ï½ Ĺ", + "à¹ģ ยà¸ģ", + "ãģĤãģªãģŁ ãģ®", + "ĠÑĥÑĩаÑģÑĤ ие", + "ĠE yl", + "ĠEyl ül", + "ĠçalÄ±ÅŁmalar ı", + "Ø® طر", + "ìĿ ½", + "à¸ģาร à¹ĥà¸Ĭà¹īà¸ĩาà¸Ļ", + "Ġана лиз", + "תק ×ij׾", + "ни ем", + "ĠÄ° ns", + "ĠÄ°ns an", + "ĠبÙĪ اس", + "ĠبÙĪاس طة", + "Ġ׳ ×Ľ×ł×¡", + "Ġ×Ķ×ŀ ×Ļ×ĵ×¢", + "Ġç o", + "Ġço ÄŁu", + "á» ĺ", + "ĠêµŃ 민", + "ãĤĤ ãģĦãģĦ", + "Ġ׼ ׾×Ļ", + "ĠÑģÑĢед не", + "g ÅĤo", + "gÅĤo ÅĽ", + "Ġneg ó", + "Ġnegó cio", + "ĠÑĢ егиÑģÑĤ", + "ĠÑĢегиÑģÑĤ ÑĢа", + "ĠÑĢегиÑģÑĤÑĢа ÑĨии", + "Ġtr á»ĵng", + "ĠпÑĢ Ñı", + "ĠпÑĢÑı мо", + "ëłĪ ìĿ´", + "Ġk ém", + "к ле", + "à¸Ļำ มา", + "ĠÑĦ ин", + "ĠÑĦин анÑģ", + "ĠÑĦинанÑģ ов", + "Ġki á»ĩm", + "ยัà¸ĩ à¹Ħ", + "ยัà¸ĩà¹Ħ à¸ĩ", + "ย ิà¸ĩ", + "à¹Ĥ à¸Ľ", + "ĠполÑĥÑĩ ил", + "×Ļ×ĸ ×Ŀ", + "à¹ģละ à¸Ħวาม", + "Ġво обÑīе", + "ص ÙĬر", + "ãĥı ãĥ³", + "ĠاÙĦÙĤ اد", + "ĠاÙĦÙĤاد Ùħ", + "Ġب دÙĪÙĨ", + "ع ظÙħ", + "ת ׳×ķ×¢", + "×ª×ł×ķ×¢ ×Ķ", + "Ø£ ÙħÙĦ", + "ãģķ ãģĪ", + "ÑĤ ем", + "ÑĤем пеÑĢ", + "ÑĤемпеÑĢ аÑĤÑĥÑĢ", + "Ġ׾ ×Ļצ×ķר", + "Ġr ÄĻk", + "ر سÙĦ", + "ìŀIJ 를", + "Ġ×Ļצ ×Ļרת", + "ÙĨ بÙĬ", + "Ñĩ наÑı", + "تØŃ ÙĦÙĬÙĦ", + "Ġм ик", + "Ġмик ÑĢо", + "ĠS öz", + "Ġfor ça", + "Ñģ он", + "ĠاÙĦع را", + "ĠاÙĦعرا ÙĤÙĬ", + "ĠH á»ĵng", + "ãģĻãĤĭ ãģŁãĤģãģ«", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸Ńยูà¹Ī", + "Ġ×ķ×IJ ×£", + "ص ÙĬد", + "ĠìķĬ ê³ł", + "ร ัà¸ĩ", + "ĠاÙĦت ÙĪاصÙĦ", + "à¹Ģม à¸ķร", + "Ñĥ ÑģÑĤÑĢой", + "ÑĥÑģÑĤÑĢой ÑģÑĤв", + "m ıyor", + "Ġبا سÙħ", + "Ġ×ķ ׼×ķ", + "ĠG ül", + "á» IJ", + "Ãī tat", + "غ اÙĦ", + "Ø¥ ÙĨØ´", + "Ø¥ÙĨØ´ اء", + "T Ä°", + "à¸Ĥà¹īา ม", + "Ġtro ch", + "Ġtroch ÄĻ", + "Ø¥ ص", + "إص ابة", + "ĠØ« اÙĨÙĬ", + "ĠاÙĦص ØŃØ©", + "Ġ×ĸ×Ķ ×ķ", + "jÄħ cej", + "ãĥĢ ãĥ³", + "ìĿ¸ ìĿ´", + "Ġв олоÑģ", + "ëIJĺ ë©´", + "Ġzak ÅĤad", + "ãģĻ ãģĵãģ¨", + "以ä¸Ĭ ãģ®", + "Ġ×Ķ×ŀק ×ķ×Ŀ", + "ÙħØ´ اÙĩ", + "ÙħشاÙĩ دة", + "Ñĩ ив", + "ب Ø´", + "ย à¹īาย", + "Ġsür dür", + "ĠN ẵ", + "ĠNẵ ng", + "ĠигÑĢ аÑĤÑĮ", + "Ġê·¸ëŁ¬ ë©´", + "ãĥķ ãĥ«", + "ล à¹Īะ", + "Ġtend rá", + "Ġb Ãły", + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ à¸ľà¸¹à¹ī", + "Ġok o", + "Ġoko ÅĤo", + "w ÅĤa", + "wÅĤa ÅĽci", + "wÅĤaÅĽci w", + "æĢĿ ãĤı", + "ĠYa ÅŁ", + "ĠB á»ĩnh", + "íı Ń", + "بÙĬ د", + "קר ף", + "à¹Ģศ ร", + "à¹Ģศร ษ", + "à¹Ģศรษ à¸IJ", + "à¹Ģศรษà¸IJ à¸ģิà¸Ī", + "ĠاÙĦØ£ ÙĪرÙĪ", + "ĠاÙĦØ£ÙĪرÙĪ بÙĬ", + "fl äche", + "ä¹Ĺ ãĤĬ", + "Ġb á»ģn", + "Ùĩ ب", + "æľĢ ãĤĤ", + "Ġsa ç", + "à¸Ńำ à¹Ģà¸ł", + "à¸Ńำà¹Ģà¸ł à¸Ń", + "ĠØ£ ج", + "ĠاÙĦد اخÙĦ", + "ĠاÙĦداخÙĦ ÙĬØ©", + "×ĺ ×ķ×ij", + "ãĤĤ ãģªãģı", + "Ġли ÑĨа", + "à¹ģลà¹īว à¸ģà¹ĩ", + "×ĸ׼ ×Ļר", + "Ġqu Ãł", + "ĠÙĥ Ø°ÙĦÙĥ", + "صØŃ Ùģ", + "ĠÃĤ u", + "ÙĪب ا", + "à¹Ģà¸Ľà¸¥à¸µà¹Īยà¸Ļ à¹ģà¸Ľà¸¥", + "à¹Ģà¸Ľà¸¥à¸µà¹Īยà¸Ļà¹ģà¸Ľà¸¥ à¸ĩ", + "à¸ķัว à¸Ńยà¹Īาà¸ĩ", + "Ġráp ida", + "Ġtas ar", + "Ġtasar ım", + "ĠعÙĦÙĬ ÙĩÙħ", + "ס ×ķ׾", + "c ılı", + "cılı k", + "Ġر غÙħ", + "ìĭľ íĤ¤", + "Ġ×IJ׾ ק", + "Ġ×IJ׾ק ×ĺר", + "Ġ×IJ׾ק×ĺר ×ķ׳×Ļ", + "à¹ģà¸ļ à¹Īà¸ĩ", + "Ġh ạng", + "ãģ£ãģ¦ ãģıãĤĮ", + "ĠÙĨ تÙĬ", + "ĠÙĨتÙĬ جة", + "ıkl ı", + "غ اÙĨ", + "à¸Ĥà¹īà¸Ń à¸Ħวาม", + "à¸Ľà¸¥ าย", + "ĠØ£ Ùħس", + "à¸Ĺีà¹Ī à¹Ģà¸ģีà¹Īยว", + "à¸Ĺีà¹Īà¹Ģà¸ģีà¹Īยว à¸Ĥ", + "à¸Ĺีà¹Īà¹Ģà¸ģีà¹Īยวà¸Ĥ à¹īà¸Ńà¸ĩ", + "Ġdé fin", + "Ġdéfin i", + "ÙģÙĨ اد", + "ÙģÙĨاد ÙĤ", + "à¹Ħà¸Ķà¹ī วà¹Īา", + "ãģªãģĦ ãĤĪãģĨãģ«", + "Ġpróp ria", + "ĠPh át", + "ãĤĦãģĻ ãģı", + "สวย à¸ĩาม", + "ê³ł ìļĶ", + "Ñı еÑĤ", + "ãģĭãĤĤãģĹãĤĮãģ¾ãģĽãĤĵ ãģĮ", + "تر جÙħ", + "ĠкÑĢаÑģ ив", + "Ġ×ŀ ר×IJש", + "д еж", + "ĠÙĬ ÙĪÙĨ", + "ĠÙĬÙĪÙĨ ÙĬÙĪ", + "Ñģк оÑĢ", + "ĠKas ım", + "ê³Ħ ìķ½", + "к оÑģ", + "Ġна ÑĢÑĥ", + "ĠнаÑĢÑĥ ÑĪен", + "Ġdu że", + "acc ès", + "Ġh á»ĵng", + "Ġv Å©", + "ãģĦãģŁ ãģĹãģ¾ãģĻ", + "Ġ×ĺ ×Ļ", + "Ġ×ĺ×Ļ ×ķ׾", + "lıkl arı", + "Ġqu ê", + "ëħ¸ ëıĻ", + "ìķ Ķ", + "CI ÃĵN", + "Ġt ắc", + "press ão", + "ĠìŀĪ ìľ¼", + "สิà¸Ĺà¸ĺิ à¹Į", + "íĥ Ħ", + "Ġ×Ķ×ŀ ×ŀש׾×Ķ", + "å¬ī ãģĹãģĦ", + "ĠÄIJ ặc", + "ÙĨ زÙĦ", + "ĠдÑĢÑĥг ой", + "д ÑĥÑĤ", + "ìĪ Ļ", + "Ġth ụ", + "à¹Ģส ร", + "à¹Ģสร à¹ĩ", + "à¹Ģสรà¹ĩ à¸Ī", + "Ġto plant", + "Ġtoplant ı", + "×IJ×ŀ ף", + "×ķ׾ ת", + "п омн", + "Ġyo ÄŁun", + "ÅĦsk iego", + "ì° ©", + "ĠØ« ÙĦاث", + "ĠØ«ÙĦاث Ø©", + "Ġl ắng", + "ë¦ ´", + "ราà¸Ĭ à¸ģาร", + "ĠÑģлов а", + "á» Ĩ", + "à¸Ķี à¸ģวà¹Īา", + "ãģĶãģĸ ãģĦãģ¾ãģĻ", + "Ġд из", + "Ġдиз айн", + "fé rence", + "lıkl ar", + "ãģªãĤĵ ãģ§ãģĻ", + "ajÄħ cy", + "Ġëĭ¤ ìĸij", + "Ġëĭ¤ìĸij íķľ", + "ק ×Ļר", + "ØŃ Ø§Ø±", + "ส ูà¹ī", + "Ġz ro", + "Ġzro bi", + "Ġzrobi Äĩ", + "×ŀ ×Ļ׼×Ķ", + "à¸Ĭà¹Īวย à¹Ģหลืà¸Ń", + "ĠÑįÑĤ Ñĥ", + "ë´ ī", + "楽 ãģĹãģĦ", + "س ÙĪر", + "íķĺ ê±°ëĤĺ", + "Ùħؤ تÙħر", + "Ġpoc zÄħ", + "ĠpoczÄħ tk", + "ĠpoczÄħtk u", + "Ġع ربÙĬ", + "اÙĦØ£ ر", + "اÙĦأر دÙĨ", + "à¸Ķ ร", + "Åĵ uvre", + "ĠÙĪÙĥ اÙĨت", + "ĠÅĽ redni", + "Ø® ضر", + "Ġch uyến", + "н ÑĤ", + "ĠìķĮ ê³ł", + "Ġv á»Ŀi", + "Ġ×ij ×Ļ×ĵ×Ļ", + "×ŀ×ĵ ×ķ×ijר", + "ÙĪ Ùģر", + "ÙĬ Ø¡", + "׳ ×Ľ×¡", + "ĠÐĽ а", + "л он", + "Ġx ấu", + "Ùģ ÙĬÙĨ", + "Ġfé vrier", + "ĠÐŀ на", + "ĠV á»ģ", + "ĠÅŁey ler", + "ĠполÑĥÑĩ ен", + "з ад", + "Ġn ét", + "à¹Ħà¸Ľ ยัà¸ĩ", + "×Ĺש×ij ×ķ", + "à¸ļัà¸Ļ à¸Ĺ", + "à¸ļัà¸Ļà¸Ĺ ึà¸ģ", + "Ġgerçek leÅŁ", + "иÑĩеÑģк ое", + "ìĪĺ ê°Ģ", + "Ø« بت", + "ãģ¤ ãģ¾ãĤĬ", + "ĠÑĥÑģловиÑı Ñħ", + "ëĭ¤ ê°Ģ", + "ราย à¹Ħà¸Ķà¹ī", + "׼×IJ ×ij", + "à¹Ĥà¸Ľà¸£ à¹Ĥม", + "à¹Ĥà¸Ľà¸£à¹Ĥม à¸Ĭัà¹Īà¸Ļ", + "j ähr", + "jähr ige", + "ק ׳×Ļ×Ŀ", + "×ŀ ×ķק", + "×ŀ×ķק ×ĵ", + "ãģ«è¡Į ãģ£ãģ¦", + "Ø¢ ÙĦ", + "вед ение", + "Ġ׾ ×Ľ×ª×ķ×ij", + "جÙħ Ùĩ", + "جÙħÙĩ ÙĪرÙĬØ©", + "à¸ī à¸ļ", + "à¸īà¸ļ ัà¸ļ", + "ĠC òn", + "à¸ľ สม", + "ãģªãģ© ãģĮ", + "×IJ×Ķ ×ij", + "ĠдейÑģÑĤв иÑı", + "y ız", + "à¹Ħมà¹Ī à¹Ģà¸Ħย", + "ج ÙĪز", + "×Ķ×Ĺ׾×ĺ ×Ķ", + "f ällt", + "ãĥĵ ãĤ¸", + "ãĥĵãĤ¸ ãĥį", + "ãĥĵãĤ¸ãĥį ãĤ¹", + "Ġ×IJ ×Ļ׳×Ŀ", + "ĠнаÑħод иÑĤÑģÑı", + "Ġdzi ÅĽ", + "ست Ø·ÙĬع", + "׾ ×Ļף", + "Ø® ÙĦاÙģ", + "Ùĩ ÙIJ", + "Ġatr ás", + "íĺ ģ", + "ãĤĴ ãģĶ", + "Ġ×Ķ×ŀ ×ķצר", + "ĠBakan lıģı", + "ÑİÑī ее", + "ÙħÙĨ اط", + "ÙħÙĨاط ÙĤ", + "Ùģ د", + "à¸Ļำ à¹Ħà¸Ľ", + "Ġв аж", + "Ġваж но", + "Ġm ạch", + "׼ ׳×ķ", + "بع Ø«", + "lan ması", + "Ġa yr", + "Ġayr ıl", + "ìĤ¬ íļĮ", + "d ÃŃa", + "p ÅĤyw", + "اÙħ ÙĬØ©", + "íĺ ľ", + "×IJ׳ ×Ĵ׾", + "×IJ׳×Ĵ׾ ×Ļת", + "ĠìŀĪëĭ¤ ëĬĶ", + "Ġس اعة", + "ĠëĤĺ íĥĢ", + "b ö", + "à¸Ħ ัà¸Ļ", + "ĠdziaÅĤ ania", + "Ø© Ùĭ", + "Ġng Å©", + "׳צ ×Ĺ", + "ãģ¯ ãģĤãĤĭ", + "ĠyaÅŁ ında", + "st ück", + "car acter", + "caracter ÃŃsticas", + "Ġr á»Ńa", + "ĠÙħختÙĦÙģ Ø©", + "ãģ«ãģĬ ãģijãĤĭ", + "à¹ģà¸ŀ à¸ĩ", + "วิ à¹Īà¸ĩ", + "ת פ×ķ", + "سا ÙĩÙħ", + "使 ãģĨ", + "Ùĥ رÙĬ", + "×IJ פ×Ļ", + "........ .......", + "ĠÑĤак им", + "×Ļ׼ ×ķ×Ļ", + "Ø´ بÙĩ", + "ج ÙĬر", + "ãģĿãģ® ãģ¾ãģ¾", + "ac jÄĻ", + "ĠاÙĦت رÙĥ", + "ĠاÙĦترÙĥ ÙĬ", + "ĠпÑĢав илÑĮно", + "Ġت عÙħÙĦ", + "à¸ģล à¹īา", + "Ġbi ên", + "Ġ×ij׳×Ļ ×Ļת", + "Ġкл Ñĥб", + "Ġ×ŀ ש×Ķ", + "в ÑĪий", + "ãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģį ãĤĭ", + "à¸ŀัà¸Ļà¸ĺ ุ", + "à¸ŀัà¸Ļà¸ĺุ à¹Į", + "ר ×ķ×Ŀ", + "ĠاÙĦÙģ رÙĨ", + "ĠاÙĦÙģرÙĨ سÙĬ", + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ à¸Ħà¸Ļ", + "ãģĹãģ¦ ãģĬãĤĬ", + "Ġth ầy", + "ãĤĵ ãģłãģijãģ©", + "ìĶ ¨", + "Ùħ دÙĨ", + "ت ÙĪÙĨ", + "ĠмеÑĤ ал", + "ĠмеÑĤал л", + "Ġin ÃŃcio", + "à¸Ńà¸Ńà¸ģ à¸Īาà¸ģ", + "ëĴ ¤", + "Ġcu á»ijn", + "Ġbu á»Ļc", + "ÙĨ سÙĬ", + "ä cht", + "×ŀ ×Ļ׳×Ļ×Ŀ", + "ãģķ ãģ¦", + "ãģĮ ãģ§ãģį", + "ÑĬ ем", + "Ġtá i", + "ĠЧ ÑĤ", + "ĠЧÑĤ обÑĭ", + "à¸Ľà¸¥ ูà¸ģ", + "à¸Ĭุม à¸Ĭà¸Ļ", + "н Ñģкий", + "Ġv ững", + "Ġ×Ķ ׾×ij", + "ë le", + "Ġש ×¢×ijר", + "в аÑĤÑĮÑģÑı", + "б ой", + "ع ÙĪÙĨ", + "à¹ģà¸Ķ à¸Ļ", + "Ġספר ×Ļ×Ŀ", + "Ġt uyên", + "Ġnhi êu", + "ĠQu ý", + "Ġh uyết", + "ãĤı ãģĭãĤīãģªãģĦ", + "Ġ×ŀ ׼ף", + "Ġ×Ķ ק׾", + "Ġ׾×IJ ×ķר", + "ĠÄIJi á»ĩn", + "Ø´ ؤ", + "شؤ ÙĪÙĨ", + "Ġ×ŀ׊פש", + "ĠпоÑģÑĤоÑıн но", + "×ŀ ×Ļר", + "ìħ Ķ", + "Ðŀ Ñģ", + "ÐŀÑģ нов", + "×ĸ ×Ļת", + "ĠH á", + "ĠÑĩаÑģ ов", + "×IJ ×ķ׾×Ļ", + "Ġm át", + "Ø® رÙĪ", + "خرÙĪ ج", + "ÙĤ ضا", + "ÙĤضا ÙĬا", + "à¹Ģà¸Ľ à¸Ńรà¹Į", + "ĠÙĬ ÙĪÙĦ", + "ĠÙĬÙĪÙĦ ÙĬÙĪ", + "à¹Ĥà¸Ĺ ษ", + "׳ פ׾", + "ת ×ķש", + "ת×ķש ×ij×Ļ", + "Ġv ários", + "×ŀ ר×IJ×Ķ", + "ëĿ¼ ìĿ´", + "ÙĨ غ", + "×ij צע", + "г он", + "ĠÄIJ ược", + "ع Ùı", + "пÑĥÑģ к", + "ĠÙĪاÙĦ Ùģ", + "üc ü", + "×Ļק ×Ļ×Ŀ", + "Ġس بÙĬÙĦ", + "׾×ij ף", + "ĠاÙĦÙĤ رÙĨ", + "ס ×ķת", + "ĠQu áºŃn", + "ãģĵãĤĮ ãģĮ", + "ãĥĸ ãĥ©ãĥ³ãĥī", + "×Ĵ ×ŀר", + "Ġwarto ÅĽci", + "ĠÙĪب ÙĬÙĨ", + "Ġd ạ", + "ÐIJ в", + "ÐIJв ÑĤо", + "Ġol acaktır", + "à¸Ļ à¸Ĺà¹Į", + "Ùħ طار", + "Ġ×¢ ק×ij", + "Ġת פ", + "ãģĹãģ¦ ãģĦãģ¦", + "צ ×ŀ×Ĺ", + "à¸Ī à¸Ńà¸ĩ", + "Ġö de", + "ìį ¨", + "ÙĨ اس", + "調 ãģ¹", + "ĠогÑĢ омн", + "ë³´ íĹĺ", + "×ĺ ק", + "×ĺק ס×ĺ", + "ĠbaÅŁ v", + "ĠbaÅŁv uru", + "Ġpom ys", + "Ġpomys ÅĤ", + "ãģ« ä¹Ĺ", + "Ġש ׼ף", + "ĠاÙĦÙħس ؤÙĪÙĦ", + "Ġз ан", + "Ġзан ÑıÑĤ", + "Ġd Æ°Æ¡ng", + "ãĥĹãĥ¬ ãĤ¤", + "ล à¸ļ", + "ÑĤи ка", + "ĠAr alık", + "Ġнед о", + "Ġm á»Ļ", + "Ġor an", + "Ġoran ı", + "Ġktó r", + "Ġktór Äħ", + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺר ×ķ׳×ķת", + "ائ ÙĨ", + "ÅĦ s", + "ÅĦs ka", + "åĽ½ ãģ®", + "×ŀ ×ĺ×Ļ", + "ĠвопÑĢоÑģ Ñĭ", + "à¸Ńà¸ĩà¸Ħà¹Į à¸ģร", + "×ŀ ×ķצ×IJ", + "Ġpó ź", + "Ġpóź niej", + "ש×ŀ ×IJ׾", + "Ġk aps", + "Ġkaps am", + "Ġkapsam ında", + "Ġmá quina", + "ĠÅĽwie cie", + "Ġho Ãłng", + "Ġöz gü", + "×Ĵ×ķר ×Ŀ", + "ãģĤ ãģŁãĤĬ", + "à¸ķัà¸Ķ สิà¸Ļ", + "à¸ķัà¸Ķสิà¸Ļ à¹ĥà¸Ī", + "б ÑĢи", + "ãģ«ãģªãĤĭ ãģ¨", + "ت ÙĥÙĪÙĨ", + "Ġ×ķ×Ķ ×Ļ×IJ", + "Ġchi ếu", + "ÑģÑĤан ав", + "ÑģÑĤанав ли", + "ÑģÑĤанавли ва", + "×ŀ ×ķ×Ĵ", + "c ité", + "ĠK örper", + "Ġש ×Ĵ×Ŀ", + "ع ظ", + "عظ ÙĬÙħ", + "Ġ×Ķ×IJ ×Ļש×Ļ", + "Ġmat ière", + "ĠÙģ ÙĪÙĤ", + "Ġk to", + "Ġkto ÅĽ", + "à¸Ļ à¹Ĥย", + "à¸Ļà¹Ĥย à¸ļาย", + "å¾ħ ãģ¡", + "à¹Ģม à¸Ļ", + "à¹Ģมà¸Ļ ู", + "A ÃĩÃĥO", + "Ġt ù", + "Ġtù y", + "ãĥĪ ãĥ³", + "ĠоÑĤ каз", + "Ġ×ŀ ×ķצר", + "ül ü", + "ãģķãĤĵ ãģ«", + "Ġ×Ĺ ×ķ×ij", + "קר ×Ļ×IJ×Ķ", + "ĠاÙĦØ® دÙħات", + "ĠÙĦÙħ دة", + "ر ؤ", + "رؤ ÙĬØ©", + "ãĤĴè¦ĭ ãģ¤ãģij", + "à¸Ł า", + "Ġréuss i", + "à¸Ļัà¸ģ à¹Ģรียà¸Ļ", + "ĠÑĩиÑģ л", + "à¸ģาร à¹Ģลà¹Īà¸Ļ", + "Ġhaz ırl", + "Ġhazırl an", + "ĠпеÑĢв Ñĭй", + "ли м", + "ĠоÑĤзÑĭв Ñĭ", + "Ġwy jÄħ", + "ĠwyjÄħ tk", + "ĠØ£ ÙĤÙĦ", + "ס ×ļ", + "Ġê²° ìłķ", + "Ġ׾×ŀ×¢ ש×Ķ", + "Ġl ắp", + "à¹ģà¸ļ ร", + "à¹ģà¸ļร à¸Ļà¸Ķà¹Į", + "วà¹Īา à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "Ġب دا", + "Ġبدا ÙĬØ©", + "ãģ¨ãģĦãģĨ ãģ®ãģĮ", + "иÑĩеÑģк им", + "à¸ģาร à¸ŀัà¸Ĵà¸Ļา", + "Ġb Ãło", + "Ġmia ÅĤa", + "y waÄĩ", + "ĠMär z", + "ĠÙĨ سبة", + "Ġéconom ique", + "×ĸ ×ŀ", + "×ĸ×ŀ ׳×Ļ×Ŀ", + "æŃ¢ ãĤģ", + "Ġt ủ", + "íķĺ ìĭł", + "Ġkażde go", + "stra ÃŁe", + "à¸Ĭ ีà¹ī", + "à¹Ģ à¸ļา", + "ÑĢеÑģ ÑĥÑĢÑģ", + "ев ой", + "Ø´ باب", + "à¸ķà¹Īาà¸ĩ à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸Ĺศ", + "Ġ×IJ ×Ļש", + "Ġ×IJ×Ļש ×Ļת", + "×Ļ ×ķפ", + "×Ļ×ķפ ×Ļ", + "ĠìļĶ 구", + "ì¡° ìĤ¬", + "ãģ£ãģŁ ãĤī", + "׾ ×Ļק", + "миниÑģÑĤ ÑĢ", + "ãĤĤãģ® ãģ¯", + "Ġl Æ°Æ¡ng", + "Ġна и", + "Ġнаи бол", + "Ġнаибол ее", + "íİ ĺ", + "à¹ģà¸ŀ à¹ī", + "ãĤŃ ãĥ¥", + "ĠкоÑĤоÑĢ Ñĭм", + "à¹ģà¸Ĺ à¸ĩ", + "à¹ģà¸Ĺà¸ĩ à¸ļà¸Ńล", + "Ġ׳ ×Ļ×Ķ", + "Ġ׳×Ļ×Ķ ×ķ׾", + "âĤ ª", + "ĠGi ải", + "ĠиÑģполÑĮзов а", + "ëł¥ ìĿĦ", + "ãģĹãģĭ ãĤĤ", + "à¸ģà¹ĩ à¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ", + "ĠÑĢ еб", + "ĠÑĢеб ен", + "ĠÑĢебен ка", + "ت ÙĪاصÙĦ", + "ãĤ°ãĥ« ãĥ¼ãĥĹ", + "ãĤĦ ãĤī", + "à¹Ģà¸Ľà¸´à¸Ķ à¸ķัว", + "б ÑĢо", + "ë°ĸ ìĹIJ", + "ÙĨ Ùİا", + "×Ķ ×Ĵ", + "×Ķ×Ĵ ׳×Ķ", + "à¸Ĺ รั", + "à¸Ĺรั à¸ŀ", + "à¸Ĺรัà¸ŀ ยà¹Į", + "Ġkh á»iji", + "עצ ×ŀ×ķ", + "бол езн", + "Ġë°Ľ ìķĦ", + "ม à¸Ļ", + "มà¸Ļ ุ", + "มà¸Ļุ ษ", + "มà¸Ļุษ ยà¹Į", + "âĹ Ĩ", + "×ŀ צ׾×Ļ×Ĺ", + "Ñıв ление", + "Ùħ Ø·ÙĦ", + "ÙħØ·ÙĦ ÙĪب", + "Ø® اÙĦÙģ", + "ت ÙĪÙĤÙģ", + "ãģ§ãģį ãģ¾ãģĽãĤĵ", + "оÑģÑĤ ей", + "м еÑĩа", + "기 ëĬĶ", + "תש ×¢", + "ص ÙĬب", + "Ġ×ij×¢ ×ķ×ĵ", + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩ à¹Ģà¸Ĥา", + "ÑĤÑı ж", + "ĠÑĥ пÑĢав", + "ĠÑĥпÑĢав лениÑı", + "Ġgén ér", + "Ġth ÃŃ", + "פ ×ļ", + "Ġر Ùħض", + "ĠرÙħض اÙĨ", + "Ġtr uyá»ĩn", + "Ø¥ عداد", + "ãĤµ ãĥĿãĥ¼ãĥĪ", + "Ġпол но", + "Ø® اÙħ", + "ÐŁ еÑĤ", + "ÐŁÐµÑĤ еÑĢ", + "ÐŁÐµÑĤеÑĢ бÑĥÑĢ", + "ÐŁÐµÑĤеÑĢбÑĥÑĢ г", + "ÙħÙĨت دÙī", + "ãģķãĤĮ ãģ¾ãģĹãģŁ", + "ĠëĮĢ íķĺìŬ", + "à¸ľà¸¹à¹ī à¸Ĺีà¹Ī", + "Ġ×ŀ×IJ ×ķ", + "׾ ׳×ĵ", + "оÑĩ нÑĭе", + "ĠнаÑĩ ала", + "Ġ׾ ×Ļ׾×ĵ×Ļ×Ŀ", + "ов ое", + "ãģĻãĤĭãģĵãģ¨ ãģ§", + "ĠاÙĦÙĨ Ùģ", + "ĠاÙĦÙĨÙģ Ø·", + "ìŀĪ ëĬĶ", + "غ ÙĨÙĬ", + "פ ×ĵ", + "ãĤ ¾", + "ĠCr é", + "ãģ© ãģ¡ãĤī", + "Ø« اÙĨ", + "ÑĢаб аÑĤ", + "ÑĢабаÑĤ Ñĭва", + "Ġê°Ļ ëĭ¤", + "à¸Ī ั", + "à¸Īั à¸ģร", + "Ġch ụ", + "Ġchụ p", + "Ġм аÑģÑĤ", + "ĠмаÑģÑĤ еÑĢ", + "Ġn ắm", + "ĠÑģÑĤ али", + "Ġ×Ķ×IJ ×Ļר×ķ×¢", + "ãĤ½ ãĥ³", + "åĪĨ ãģĭãĤĬ", + "Ø· بع", + "بد ا", + "gr áfico", + "г еÑĢ", + "à¸Ķำà¹Ģà¸Ļิà¸Ļ à¸ģาร", + "Ġsal dır", + "Ġsaldır ı", + "в ÑĪиÑħ", + "ãģĭãģ£ãģŁ ãģ§ãģĻ", + "Ġyapı yor", + "ĠاÙĦÙģ ت", + "צר פת", + "з доÑĢов", + "×ij×¢ ׾", + "Ġ×IJ ×ŀ×Ļת×Ļ", + "Ġоб Ñĭ", + "ĠобÑĭ Ñĩ", + "ĠобÑĭÑĩ но", + "Ġ׾ ×ķ×ŀר", + "ت ÙĥÙĨ", + "تÙĥÙĨ ÙĪÙĦÙĪج", + "تÙĥÙĨÙĪÙĦÙĪج ÙĬا", + "Ġhakk ı", + "ĠÑĢаР²", + "ĠÑĢав но", + "رÙĬ Ùĥ", + "Ġ×ij ×ŀ×Ļ×ĵ", + "Ġ×ij×ŀ×Ļ×ĵ ×Ķ", + "à¹ģà¸ģ à¹īว", + "Ġìĸ ĺ", + "Ġìĸĺ 기", + "ãģĹãģ¦ ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ", + "Ġkı sm", + "Ġkısm ı", + "ê± ¸", + "åĨħ ãģ®", + "ì§ ķ", + "à¹Ģหมืà¸Ńà¸Ļ à¸ģัà¸Ļ", + "ĠÙģ ÙIJ", + "ĠÙģÙIJ ÙĬ", + "ÙĤ اعدة", + "Ġmoż esz", + "Ùħ صاÙĦ", + "ÙħصاÙĦ ØŃ", + "ãģ¾ãģŁ ãģ¯", + "б ег", + "Ġs ıc", + "Ġsıc ak", + "Ñĩ иÑģ", + "ÑĩиÑģ лен", + "Ġн ог", + "ãĥģãĥ£ ãĥ³", + "ãĥ« ãĥī", + "Ġgi ó", + "Ġs ını", + "Ġsını f", + "ив аÑĤÑĮ", + "Ġqu ên", + "Ġì łģ", + "Ġìłģ ìļ©", + "ĠJo ão", + "Ùģ اد", + "ĠGl ück", + "à¸Ĺ à¸Ńà¸Ķ", + "Ġg ói", + "ï¼ Ĭ", + "Ġdé tail", + "ĠدÙĬ سÙħ", + "ĠدÙĬسÙħ بر", + "ë¡ľ ìĦľ", + "×ŀ ×ķ×Ĺ", + "à¹Ħ ฮ", + "ĠоÑĤ д", + "ĠоÑĤд ÑĭÑħ", + "Ġkh uyến", + "à¸Ħ à¸Ńย", + "Ġج ÙĨÙĬ", + "ĠجÙĨÙĬ Ùĩ", + "ĠاÙĦد Ùģاع", + "à¸Ļà¹īำ หà¸Ļัà¸ģ", + "ĠìĤ¬ëŀĮ ëĵ¤ìĿ´", + "Ġth ừa", + "ĠÃ¶ÄŁrenc i", + "ĠпомоÑī и", + "ĠczÄĻ ÅĽÄĩ", + "ש ×ĺר", + "ĠN hi", + "ĠNhi á»ģu", + "׳ צ×Ļ", + "ĠнаÑĪ ем", + "ĠkarÅŁÄ± laÅŁ", + "Ġ×Ķש ׳×Ļ×Ŀ", + "ĠÄIJ Æ°á»Ŀng", + "Ġtr ú", + "ĠÑĢазлиÑĩ нÑĭÑħ", + "ĠاÙĦØ´ Ùĩر", + "Ġ×ľ×¢ ×ķ׾×Ŀ", + "ØŃ Ø¬Ø±", + "ĠÄij á»ķ", + "ĠìĿĺ íķ´", + "à¸ļ à¹Īà¸Ńย", + "Ġ×Ķ ×Ļ׾×ĵ", + "ãģ¨ãģª ãģ£ãģŁ", + "Ġ×Ĺ×ķ ×ķת", + "Ġש×Ļר×ķת ×Ļ", + "Äħ cy", + "س رÙĬ", + "K Ä°", + "פ ׳×ķ", + "ÑģÑĤÑĢÑĥк ÑĤÑĥÑĢ", + "ÑĤ ÑĢÑĥд", + "Ġ×Ķ קר", + "Ġ×Ķקר ×ķ×ij", + "Ġth áºŃm", + "èģŀ ãģį", + "ÙĤÙĪ ÙĬ", + "клÑİÑĩ ен", + "ÑĤе Ñħ", + "ÑĤеÑħ нолог", + "è¡Į ãģ£ãģŁ", + "Ġ×ķ×IJ ×Ļף", + "ĠÅŁek lin", + "ĠÅŁeklin de", + "r ô", + "ÑĢ ог", + "Ġнов Ñĭе", + "Ġס ×ij×Ļ×ij", + "Ġtecn ologÃŃa", + "ס ׼", + "×¡×Ľ ×ķ×Ŀ", + "ĠÅŀ ub", + "ĠÅŀub at", + "Ġ×Ķ×ŀ ׾×IJ", + "Ġwy pos", + "Ġwypos aż", + "ãģ¯ ä½ķ", + "ãĤ¬ ãĥ³", + "ê° ĸ", + "Ġкак ие", + "Ġçocuk lar", + "Ġ׾צ ×ĵ", + "Ġkay ıt", + "ĠмеÑģÑĤ е", + "Ùħ دÙĬÙĨØ©", + "Ġ׼ ×Ĵ", + "Ġ׼×Ĵ ×ķף", + "ãģĹãģ¦ ãĤĭ", + "ĠÙħا ÙĬÙĪ", + "ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ ãģ£ãģŁ", + "ĠпÑĢогÑĢамм Ñĭ", + "à¹ģล à¸Ļà¸Ķà¹Į", + "ãĥ¯ ãĤ¤", + "ער ×ķ×¥", + "Ñģ ид", + "ĠB öyle", + "Ġì²ĺ ìĿĮ", + "Ġת פק×Ļ×ĵ", + "ĠTr ên", + "íĥ Ī", + "ĠÐłÐ¾ÑģÑģ ий", + "ĠÐłÐ¾ÑģÑģий Ñģкой", + "Ġs Ãłn", + "Ġrè gle", + "ĠyaklaÅŁ ık", + "à¹Ģล ิà¸ģ", + "Ġد ائÙħ", + "Ġ×ķ ×Ĵ", + "اب ر", + "Ġb è", + "ĠاÙĦ ÙĤدÙħ", + "ĠÑĢеÑĪ ениÑı", + "hi ên", + "ÑĤи к", + "Ä Ħ", + "à¸ļรร ยาà¸ģ", + "à¸ļรรยาà¸ģ าศ", + "רצ ×ķף", + "åĭķ ãģį", + "ĠGä ste", + "Ġ기 본", + "ĠÙĬ عرÙģ", + "ĠS á»Ń", + "gÅĤ ÄĻb", + "à¹Ģà¸Ń ส", + "×IJ×ŀ ×Ļף", + "Ġп Ñĥнк", + "ĠпÑĥнк ÑĤ", + "Ġ×Ļ×ķ×ĵ ×¢×Ļ×Ŀ", + "ãĤ« ãĥ©ãĥ¼", + "Ġ×ijס ×ĵר", + "Ġbu á»ĵn", + "й ÑĤ", + "йÑĤ еÑģÑĮ", + "ãĤĴ æ±ĤãĤģ", + "Ġ×IJת ׼×Ŀ", + "Ġ모 르", + "ظ رÙĪÙģ", + "Ñĩ еÑģÑĤво", + "ìĸ´ ìĦľ", + "Ġод на", + "Ġkap ı", + "Ġëħ¸ ëł¥", + "ĠKü che", + "ĠاÙĦت Ø´", + "Ø· ÙĬب", + "ĠíĬ¹ íŀĪ", + "ĠвÑĭп ÑĥÑģ", + "ĠвÑĭпÑĥÑģ к", + "×ĵ ת×Ļ", + "Ġu ÄŁ", + "ĠuÄŁ ra", + "ائ Ùĩا", + "Ġtho át", + "ãģª ãĤĤãģ®", + "Ñij ÑĢ", + "기 ê°Ģ", + "ĠgeliÅŁ me", + "تØŃ ÙĤ", + "تØŃÙĤ ÙĤ", + "Ġоп аÑģ", + "б ÑĢоÑģ", + "ห ุ", + "หุ à¹īà¸Ļ", + "ì¼ Ģ", + "ãĤ¹ ãĥŀ", + "ãĤ¹ãĥŀ ãĥĽ", + "Ø£ Ùģر", + "Ø£Ùģر اد", + "ĠTh á»±c", + "Ġth ắ", + "ãĥªãĥ³ ãĤ¯", + "Ġni á»ģm", + "ĠHö he", + "عÙħ ار", + "ÙĥÙĪر ÙĪÙĨ", + "ÙĥÙĪرÙĪÙĨ ا", + "ĠÄIJ ến", + "ĠÑģам ом", + "ĠÑĤ еле", + "ĠÄijo án", + "à¸Ħวามà¸Ħิà¸Ķ à¹Ģหà¹ĩà¸Ļ", + "Ġд иÑģк", + "Ø£ Ø·ÙģاÙĦ", + "ม ารà¹Į", + "à¸Ĺ หาร", + "à¸Ĺ à¸Ļ", + "Ġب عÙĬد", + "ĠاÙĦÙĩ ÙĨد", + "åĩº ãģĹãģ¦", + "Ġkar de", + "Ġkarde ÅŁ", + "×Ķ×Ļס×ĺ ×ķר", + "×Ķ×Ļס×ĺ×ķר ×Ļ×Ķ", + "éģ¸ ãģ³", + "ع اÙħÙĦ", + "à¸Ĥ ยาย", + "Ġtü rl", + "Ġtürl ü", + "ĠìĿ¼ ìĿ´", + "Ġmaté ria", + "Ġ׼׾ ×ķ×ŀר", + "ãĥģãĥ£ ãĥ¼", + "جÙħ اعة", + "ĠÑģво им", + "Ø¥ÙĤ اÙħØ©", + "ä¾ĭ ãģĪãģ°", + "س اب", + "Ø¢ خر", + "ÙĤ دÙĬر", + "×IJ×ŀ ×Ļ", + "ìĸ »", + "Ġ׳×ķס פת", + "ĠÐĴ лад", + "ĠÐĴлад им", + "ĠÐĴладим иÑĢ", + "Ġest ará", + "ãģĵãģĨ ãģĦãģĨ", + "ãĤĴ 使çĶ¨", + "มา à¸ķร", + "มาà¸ķร à¸IJาà¸Ļ", + "ãģ£ãģ ½", + "Ġn ú", + "Ġnú i", + "ย าà¸ĩ", + "ĠاÙĦج ÙĨس", + "Ġüst ün", + "ëľ »", + "ãĤ» ãĥ«", + "ãģ¦ãģĦ ãģįãģ¾ãģĻ", + "Ġ×Ĺ ×ķ×ĸ", + "Ġ×Ĺ×ķ×ĸ ר", + "ĠÐĵ лав", + "à¹Ĥà¸Ĭ à¸Ħ", + "íı IJ", + "ÙĨت ظر", + "Ġ×Ĵ ×ij×Ļ", + "ع ÙĤب", + "int ér", + "intér êt", + "×ŀ פ×Ĵ", + "×ŀפ×Ĵ ש", + "Ġth ù", + "اÙģ ت", + "Ġ×ŀש פ", + "Ġ×ŀשפ ×ĺ×Ļ", + "ĠÙħ ÙĪاÙĤع", + "è¦ ļ", + "è¦ļ ãģĪ", + "×ĵ ×Ļף", + "à¹Ģรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ ราว", + "ãģ¾ ãģĤ", + "Ġgh ế", + "иÑĢÑĥ ÑİÑĤ", + "à¸ģ ว", + "à¸ģว à¹īาà¸ĩ", + "Ġпов еÑĢ", + "ĠповеÑĢ Ñħ", + "ĠповеÑĢÑħ ноÑģÑĤ", + "׳ ×ĵר", + "Ġкон ÑĨе", + "Ġдолж на", + "Ġ×Ļש ×Ļר", + "acaģı z", + "ìĹ Ķ", + "Ġn ÃŃvel", + "Ġö r", + "Ġör nek", + "Ùĥ Ùģ", + "ĠФедеÑĢ аÑĨии", + "Ġ구 ìĦ±", + "หัว à¹ĥà¸Ī", + "ĠV áºŃy", + "м ед", + "мед и", + "меди ÑĨин", + "медиÑĨин Ñģк", + "از ÙĬ", + "×Ĵ×ij ×ķ׾", + "ÑĦ ÑĢ", + "Ġzus ätzlich", + "à¸ģ à¸ģ", + "ĠاÙĦاÙĤتصاد ÙĬØ©", + "Ġh è", + "lu ÄŁun", + "ج Ùİ", + "à¹Ħà¸Ł ลà¹Į", + "ÄIJ T", + "ãģĿãģ® ä»ĸ", + "à¸Ĺิ à¹īà¸ĩ", + "ĠاÙĦØ£ ÙĪ", + "ر سÙħ", + "æ°Ĺ ãģ¥", + "ìĿ´ ë©°", + "ÑĮ ев", + "ص Ø·", + "ĠاÙĦاست Ø«", + "ĠاÙĦاستث Ùħار", + "à¸Ńา à¸Ħาร", + "ĠÑĤоÑĩ но", + "ĠV ân", + "à¸Ń ร", + "à¸Ńร à¹Īà¸Ńย", + "ĠاÙĦس ÙĨØ©", + "Ġc Æ°á»Ľi", + "×Ļ×Ķ ף", + "íį ¼", + "話 ãģĹ", + "âĹ ĭ", + "ĠìķĬ ìĿĢ", + "ãĥ¡ ãĥ¼ãĤ", + "ãĥ¡ãĥ¼ãĤ «", + "ãĥ¡ãĥ¼ãĤ« ãĥ¼", + "ĠÑĤеп ло", + "å½¼ ãĤī", + "ĠÄ° z", + "ĠÄ°z mir", + "íĻ į", + "Ġr ượ", + "Ġrượ u", + "æĢĿãģĦ åĩº", + "ĠPh ạm", + "Ġchá u", + "צ×Ļ ×ķת", + "ĠìĿ¼ 본", + "ìĤ¬ ëĬĶ", + "ĠÑģозд ан", + "Ġar acı", + "Ġ×¢ ר", + "Ġער ×Ļ׼×Ķ", + "ĠíķĺëĤĺëĭĺ ìĿĺ", + "dzi ÅĤ", + "à¸Ľà¸£à¸° à¸ĺาà¸Ļ", + "Ġser ÃŃa", + "ĠìŀĪ ëıĦë¡Ŀ", + "در ج", + "íķľëĭ¤ ëĬĶ", + "à¸Ńา à¸Ĺ", + "à¸Ńาà¸Ĺ ิà¸ķ", + "à¸Ńาà¸Ĺิà¸ķ ยà¹Į", + "ÑĤелÑĮ нÑĭй", + "ĠØ® دÙħات", + "×ŀ׳ ×ĺ", + "Ġl ược", + "ĠS Ãłi", + "ĠÙĪ اض", + "ĠÙĪاض ØŃ", + "غ از", + "ĠdoÄŁ al", + "Ġ×ijש ×Ŀ", + "Ġд лин", + "ĠØ¥ طار", + "Ġ×ijס פר", + "ãĤĴ ä¸İ", + "ãĤĴä¸İ ãģĪ", + "Ġë²ķ ë¥ł", + "ĠÑĥ вели", + "ĠÑĥвели Ñĩи", + "ส à¹Ħà¸ķ", + "สà¹Ħà¸ķ ลà¹Į", + "à¹Ħ à¸ģล", + "×ij׊ף", + "ĠìĿ´ íĽĦ", + "Ġm unic", + "Ġmunic ÃŃpio", + "تÙħ Ø«ÙĦ", + "ĠÄij áo", + "H ôtel", + "Ġl á»Ńa", + "ĠÄij ẳng", + "Ñĩ ки", + "Ø´ رÙĪ", + "شرÙĪ Ø·", + "ĠìĿ´ 를", + "ÙĬ Ùĭا", + "×ŀ׾ ×ļ", + "×ŀ×Ķ ×Ļר×ķת", + "ĠобÑıз аÑĤелÑĮ", + "ĠобÑıзаÑĤелÑĮ но", + "é nergie", + "Ġmud ança", + "Ġm ụ", + "Ġmụ n", + "Ġn º", + "ĠاÙĦت عا", + "ĠاÙĦتعا ÙĪÙĨ", + "ĠاÙĦاجتÙħاع ÙĬØ©", + "Ġп лаÑģÑĤ", + "Ġëĵ± ìĿĺ", + "ãĥIJãĤ¤ ãĤ¯", + "Ùĩج ÙĪÙħ", + "ĠSa úde", + "Ġì¤ijìļĶ íķľ", + "Ġ×Ķצ ×Ļ×ij×ķר", + "תק ף", + "ĠاÙĦعاÙĦÙħ ÙĬ", + "ĠболÑĮÑĪ ой", + "ĠÙĥ ÙĦÙħ", + "ĠÙĥÙĦÙħ Ø©", + "ãģ®ãģ§ãģ¯ãģªãģĦ ãģ§ãģĹãĤĩãģĨãģĭ", + "ĠÙħ باراة", + "Ġש×IJ ׳", + "Ġש×IJ׳ ×Ĺ׳×ķ", + "ãĤ¹ãĤ¿ ãĤ¤ãĥ«", + "ĠSa ÄŁ", + "ĠSaÄŁ lık", + "Ġh Æ°", + "׳ ×Ĺ×Ķ", + "Ġ×ij קר×ij", + "Ø· عÙħ", + "ห ิà¸Ļ", + "à¸Ĺุà¸ģ วัà¸Ļ", + "à¸Ħรัà¹īà¸ĩ à¸Ĺีà¹Ī", + "ĠlÃł nh", + "Ġdonn é", + "ãģĽ ãģĦ", + "جز ÙĬرة", + "доÑĢ ож", + "ì¼ ľ", + "تÙĨظ ÙĬÙģ", + "ãĥģ ãĥ§", + "Ġald ıģı", + "ج اج", + "ĠÑĤ омÑĥ", + "à¸Ľ ิ", + "Ġ×ijר שת", + "ãģıãģªãĤĬ ãģ¾ãģĻ", + "ĠпÑĢин ÑĨип", + "Ġ׊׾×ķ", + "ëı ¼", + "×ķ×Ĵ ש", + "س س", + "à¸Ľ ู", + "Ġh ầu", + "æĦŁãģĺ ãĤĭ", + "ï¼ ´", + "د ÙĪا", + "ĠÑģм ог", + "scri ção", + "Ġth áºŃn", + "Ġר ×ķ×IJ×Ķ", + "обÑĢаж ен", + "ĠاÙĦتج ارÙĬØ©", + "Ø· بÙĬع", + "jÄħc Äħ", + "íĸī ìľĦ", + "Ġнов Ñĭй", + "Ġ×ŀ ×Ĺ×ĵש", + "æĮ¯ ãĤĬ", + "gu é", + "Ġ×IJ ×Ļר×ķ×¢", + "Ġ×IJ×Ļר×ķ×¢ ×Ļ×Ŀ", + "ĠاÙĦ Ø°Ùĩب", + "×ĵ ×IJ", + "ت اÙĨ", + "ãģł ãģĹ", + "à¸Ńั à¸ķรา", + "à¹Ĥ à¸Ī", + "بÙĦ اد", + "×Ķ×Ļ ×Ļ׳×ķ", + "ĠÑģп е", + "ĠÑģпе ÑĨиалÑĮно", + "ĠÅĽwi ata", + "ãĤĵãģ§ãģĻ ãĤĪ", + "شر ÙĥØ©", + "ĠpÅĤ yt", + "Ġsitu é", + "Ġ׼×IJ ׾×Ķ", + "ס ×ijר", + "Ġkaż d", + "Ġkażd ym", + "ãĤĴæĮģ ãģ¤", + "׾×Ķ ׾", + "׾×Ķ׾ ף", + "ĠwÅĤ as", + "ĠwÅĤas ne", + "ĠsaÄŁ lan", + "×ŀ×¢ ׾×Ķ", + "ĠاÙĦا ÙĪÙĦ", + "ìĹIJìĦľ ëıĦ", + "×IJ×Ļר ×ķפ×Ķ", + "تÙĤ ÙĨÙĬØ©", + "Ùħ ائ", + "Ùħائ Ø©", + "Ġcompañ ÃŃa", + "Ġsü rek", + "Ġsürek li", + "ĠиÑģ кÑĥÑģ", + "ĠиÑģкÑĥÑģ ÑģÑĤв", + "ĠB ürger", + "ת ×Ĺר", + "ת×Ĺר ×ķת", + "à¸ŀรà¹īà¸Ńม à¸ģัà¸ļ", + "Ø´ Ùħ", + "à¸ĸืà¸Ń วà¹Īา", + "è¾¼ ãĤĢ", + "ä¼ij ãģ¿", + "ĠاÙĦØ£ ب", + "ĠÑģÑĤоим оÑģÑĤÑĮ", + "ĠпÑĢав а", + "may ın", + "ห วย", + "ĠاÙĦØ· بÙĬعÙĬ", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸ŀัà¸ģ", + "ĠEst á", + "Ñĭва ÑİÑĤ", + "ب سÙĬ", + "بسÙĬ Ø·", + "Ġ×ij×¢ ×ijר", + "åı¯èĥ½ ãģ§ãģĻ", + "Ġ×ĵ ×ķ׾", + "Ġ×ĵ×ķ׾ ר", + "Ùĩ Ùİا", + "воÑĢ оÑĤ", + "ãģ¦ ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ", + "à¹Ĥà¸Ĺร ศ", + "à¹Ĥà¸Ĺรศ ั", + "à¹Ĥà¸Ĺรศั à¸ŀ", + "à¹Ĥà¸Ĺรศัà¸ŀ à¸Ĺà¹Į", + "Ġק ׳", + "ĠاÙĦØ« ÙĨ", + "ĠاÙĦØ«ÙĨ ائÙĬØ©", + "Ġco ût", + "à¸ķิà¸Ķ à¸ķัà¹īà¸ĩ", + "Ġö rg", + "Ġörg üt", + "ĠاÙĦØ® ÙĦÙĬ", + "ĠاÙĦØ®ÙĦÙĬ ج", + "Ġb á»įn", + "×ķ׾×ķ×Ĵ ×Ļ", + "ëŀ ľ", + "ĠÐij олÑĮ", + "ĠÐijолÑĮ ÑĪ", + "×Ĵ ×ijר×Ļ×Ŀ", + "ÙĤ ÙĬد", + "×ij×Ļ×ĺ ×ķ×Ļ", + "æīĵ ãģ¡", + "Ġol muÅŁ", + "f äh", + "fäh ig", + "ล าà¸Ļ", + "ĠÙĤ طر", + "ש פ×Ķ", + "èªŃ ãĤĵãģ§", + "à¸Ĥ วา", + "Ġchi ếm", + "ãĤ¤ãĥ³ ãĤ¿", + "ãĤ¤ãĥ³ãĤ¿ ãĥ¼ãĥ", + "ãĤ¤ãĥ³ãĤ¿ãĥ¼ãĥ į", + "ãĤ¤ãĥ³ãĤ¿ãĥ¼ãĥį ãĥĥãĥĪ", + "Ġ׾ש×ŀ ×ķר", + "Ġت رÙĥ", + "ĠترÙĥ ÙĬا", + "ר ×ķ×ĺ", + "ãģ¨æĢĿ ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ", + "ĠاÙĦت ÙĤ", + "Ġd Æ°", + "ãģ¦ãģıãĤĮ ãĤĭ", + "ãģĹãģŁ ãģĵãģ¨", + "Ġróż ne", + "ĠاÙĦØ· ÙģÙĦ", + "ĠPost é", + "Ġ×ŀש ×ķ×Ŀ", + "Ñį ÑĢ", + "ĠÑĢабоÑĤ аеÑĤ", + "ãĤ· ãĥª", + "ãĤ·ãĥª ãĥ¼ãĤº", + "Ġ×ij×Ķ ×Ĺ׾×ĺ", + "ק×Ķ ×Ļ׾×Ķ", + "ãĤ« ãĥ¡", + "ãĤ«ãĥ¡ ãĥ©", + "ï¼ ¯", + "ĠìĤ¬ ìĿ´", + "Ġk ì", + "Ġth Æ°á»Ľc", + "ض بط", + "ÙĤب ÙĪÙĦ", + "åĪ¥ ãģ®", + "Ġparticul ière", + "ĠÑģво ем", + "Ġ×¢ סק", + "Ġעסק ×Ļ×Ŀ", + "×ij×Ĺ ×Ļר×ķת", + "×ij ×Ļ׳×ķ", + "à¸ĭ à¸Ń", + "Ġ×¢ ×ķ×ijר", + "ãģłãģ£ãģŁ ãģ®ãģ§", + "ıld ıģı", + "Ùħ دار", + "Ùħدار س", + "주 ìĭľ", + "à¸Ńา ศ", + "à¸Ńาศ ัย", + "Ġt ấm", + "à¸ŀิ à¸Ī", + "à¸ŀิà¸Ī าร", + "à¸ŀิà¸Īาร à¸ĵา", + "ÑĤелÑĮ нÑĭе", + "Ñģк ÑĥÑİ", + "Ðľ Ðĺ", + "à¹Ģà¸ģ า", + "à¹Ģà¸ģา หล", + "à¹Ģà¸ģาหล ี", + "×ĵ ×Ĺ", + "à¹Ģà¸Ĭ ิà¸ĩ", + "Ġد ÙĤÙĬÙĤØ©", + "íķĻ ìĥĿ", + "Ġש×IJ ׾×Ķ", + "Ġcontr ôle", + "Ġsit uação", + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩ à¸ľà¸¹à¹ī", + "ÙĨ Ø·ÙĤ", + "ê³¼ íķĻ", + "หลาย à¸Ħà¸Ļ", + "Ġn ắng", + "ÙĤ Ùı", + "ì¡° ê±´", + "Ñ ķ", + "ãĥĥ ãģ¨", + "×ŀ ×Ļ׾×Ķ", + "Gr ün", + "×Ļ ×Ļ×¢", + "×Ļ×Ļ×¢ ×ķ×¥", + "×ŀ׳ ׼", + "ë ŃIJ", + "×ŀ×¢ ×ŀ×ĵ", + "สำ à¸Ļัà¸ģ", + "ج دد", + "à¸Ħ ัà¸Ķ", + "Ġ×Ķ×ŀש פ", + "Ġ×Ķ×ŀשפ ×Ĺ×Ķ", + "×ŀש ק׾", + "ÙĦ Ùı", + "Ġty tu", + "Ġtytu ÅĤ", + "ÑĪ ей", + "ĠìĿ¼ ë¶Ģ", + "ÑĪ ение", + "Ġph óng", + "ĠìĹŃ ìĤ¬", + "ãĤ« ãĥ³", + "Ġtú i", + "ĠÙĨ ÙĪÙģ", + "ĠÙĨÙĪÙģ Ùħبر", + "gr ün", + "ĠاÙĦØ´ ÙħاÙĦ", + "ÅĽwi adc", + "ÅĽwiadc zenie", + "ער ×Ķ", + "Ġ×¢ ×ķ×ij", + "Ġ×¢×ķ×ij ×ĵ×Ļ×Ŀ", + "×ĵ×ķ×Ĵ ×ŀ×IJ", + "ä»Ĭ ãģ¯", + "Ġv ão", + "ĠТ ем", + "Ñģ илÑĮ", + "Ġch ợ", + "Ùħ را", + "Ùħرا ÙĤب", + "à¹Ħมà¹Ī รูà¹ī", + "Ġر ائع", + "×IJ׳ ×Ĺ׳×ķ", + "สà¹Īà¸ĩ à¹Ģสริม", + "צ ×Ĺ", + "ĠìŀĪìĸ´ ìĦľ", + "Ġkur ulu", + "Ġkurulu ÅŁ", + "ĠÃĸ zellik", + "ĠÃĸzellik le", + "Ġת ×Ļק", + "Ġgh é", + "Ġspr zÄĻ", + "ĠsprzÄĻ t", + "ער ×ķת", + "را ØŃØ©", + "ãģ£ ãģį", + "ãģ£ãģį ãĤĬ", + "ĠìķĦ ëŀĺ", + "stit uição", + "Ġдолж но", + "×Ķ רש", + "×Ķרש ×ŀ×Ķ", + "×Ķ׾ ×ļ", + "ãģ¡ ãģª", + "ãģ¡ãģª ãģ¿", + "ãģ¡ãģªãģ¿ ãģ«", + "פ ×Ĺ×ĵ", + "ĠاÙĦج ÙħÙĬع", + "×ij×¢ ׾×Ļ", + "Ġtr ùng", + "Ġפ ת×Ĺ", + "×ŀ׾×Ĺ ×ŀת", + "ãĥĨ ãĥ¼ãĥ", + "ãĥĨãĥ¼ãĥ ŀ", + "Ùħ تاب", + "Ùħتاب عة", + "Ġ모 ìĬµ", + "ÙĬ ص", + "åIJĪ ãģĨ", + "ĠY ap", + "ĠYap ı", + "ĠÑģ казаÑĤÑĮ", + "ëª °", + "à¸Ĺีà¹Ī สำà¸Ħัà¸į", + "ĠìĹĨ ìĬµëĭĪëĭ¤", + "Ġnh ắc", + "Ġülk eler", + "Ġмног ие", + "íķĺ ìħ¨", + "มาà¸ģ à¸Ĺีà¹Īสุà¸Ķ", + "à¸ģ à¹īา", + "à¸ģà¹īา ว", + "ĠÄ° yi", + "л еж", + "леж а", + "ãĤ¸ ãĥ§", + "à¸Ĺั à¸ŀ", + "ا ÙĪر", + "Ġ×Ĺ×ijר ×Ļ", + "Ġ׾ ש×Ŀ", + "ì² «", + "ĠT á»Ń", + "×ŀ ×ķ׳×Ļ", + "ÙĤ ÙĪد", + "à¸ģระ à¹Ģà¸Ľ", + "à¸ģระà¹Ģà¸Ľ à¹ĭ", + "à¸ģระà¹Ģà¸Ľà¹ĭ า", + "ĠпÑĢоблем Ñĭ", + "Ġaç ıs", + "Ġaçıs ından", + "Ġ×Ķ×ŀ ׼", + "ĠÙħع ظÙħ", + "ÙĤÙĬ اس", + "ĠпÑĢод олж", + "ĠпÑĢодолж а", + "Ġver diÄŁi", + "ĠпÑĢед меÑĤ", + "ãģĦãģ¾ãģĻ ãģĮ", + "ĠëĶ° 른", + "ĠاÙĦ ÙĤÙĬاÙħ", + "ĠØ¥ÙĦÙĬ Ùĩا", + "Т ÐIJ", + "п оз", + "ãĤ· ãĥ¥", + "ä¸ĬãģĮ ãĤĬ", + "à¹Ģà¸Ķิม à¸ŀัà¸Ļ", + "à¸ģุ ล", + "ØŃر ÙĬØ©", + "ק×ij×ķצ ×ķת", + "ë¯ ¿", + "ĠاÙĦÙħ ÙĨا", + "ĠاÙĦÙħÙĨا Ø·ÙĤ", + "ĠвÑĭп ол", + "ĠвÑĭпол нÑı", + "ãĥĭ ãĤ¢", + "Ġê²° êµŃ", + "×Ĺ ×ķ×ŀ", + "×Ĺ×ķ×ŀ ר×Ļ×Ŀ", + "ĠУкÑĢа инÑĭ", + "ห à¸Ńม", + "ר ×Ļס", + "ĠÑħоÑĤ ел", + "ĠобÑĢаз ованиÑı", + "Ġkh ẳng", + "Ġm Æ°a", + "Ġgör me", + "Ġgüç lü", + "سع Ùī", + "มัà¹Īà¸Ļ à¹ĥà¸Ī", + "íķĺ ê²łìĬµëĭĪëĭ¤", + "Ġпол Ñĥ", + "Ġfün f", + "ãģ¨æĢĿ ãģ£ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ", + "Ġê·¸ê²ĥ ìĿĢ", + "ĠdÃ¼ÅŁÃ¼n ce", + "ìŀ ł", + "ĠH Æ°á»Ľng", + "ĠTi á»ĥu", + "Ġç ift", + "ãģij ãģ°", + "à¸Īà¸Ļ à¸ĸึà¸ĩ", + "à¸Ĺำ à¹Ħà¸Ķà¹ī", + "ĠìŀIJ ì²´", + "Ġd õ", + "Ġdõ i", + "à¸Ī ัà¸Ļ", + "à¸Īัà¸Ļ à¸Ĺ", + "à¸Īัà¸Ļà¸Ĺ รà¹Į", + "ece ÄŁini", + "׳×ķ×¢ ר", + "غ ار", + "ĠاÙĦØ£ÙħرÙĬ ÙĥÙĬ", + "داع Ø´", + "ĠбезопаÑģ ноÑģÑĤи", + "Ġб Ñİ", + "ĠбÑİ Ð´Ð¶", + "ĠбÑİдж еÑĤ", + "ãĥĬ ãĤ¤", + "à¸ŀà¸ļ วà¹Īา", + "da ÄŁ", + "×IJ ×ķפף", + "íĹ Į", + "ãĥĢãĤ¤ ãĤ¨", + "ãĥĢãĤ¤ãĤ¨ ãĥĥãĥĪ", + "ĠëĮĢ íĨµ", + "ĠëĮĢíĨµ ëł¹", + "D Ä°", + "Ø£ ØŃداث", + "ĠA ÄŁ", + "ĠAÄŁ ust", + "ĠAÄŁust os", + "ØŃÙĦ ÙĪÙĦ", + "Ġw ÅĽ", + "ĠwÅĽ ród", + "ĠÑģо оÑĤвеÑĤ", + "ĠÑģооÑĤвеÑĤ ÑģÑĤв", + "ĠÑģооÑĤвеÑĤÑģÑĤв ии", + "ĠLu áºŃt", + "Ġ׼׾ פ×Ļ", + "Ġв еÑī", + "ĠвеÑī еÑģÑĤв", + "ק ×Ļ×¥", + "ĠبÙĩ ذا", + "عا Ø´", + "à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ à¹Ģรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ", + "Т Ðķ", + "Ġ×ij×IJ ×Ļ׳×ĺר׳×ĺ", + "س عد", + "Ġ×Ķ×ĺ ×Ļפ×ķ׾", + "פ ×Ļס", + "à¸ĩà¹Īาย à¹Ĩ", + "ĠGer ät", + "׾ ×Ļ×ĵ×Ķ", + "ĠÑĢ иÑģк", + "׾ק ×Ĺ", + "н наÑı", + "ר ×Ļ×ĵ", + "п ÑĢакÑĤи", + "пÑĢакÑĤи к", + "à¸Ĥัà¹īà¸Ļ à¸ķà¸Ńà¸Ļ", + "à¸Ļà¹Īา รัà¸ģ", + "larınız ı", + "à¸Ńà¸Ļุ à¸įา", + "à¸Ńà¸Ļุà¸įา à¸ķ", + "ĠzdjÄĻ cia", + "Ġb ây", + "Ñģ ÑĢ", + "ÑģÑĢ оÑĩ", + "ãĥĭ ãĥ³ãĤ°", + "Ġö ner", + "Ġöner i", + "Ġнов ÑĭÑħ", + "دع ÙĪØ©", + "Ġg ắn", + "ĠاÙĦÙĦ بÙĨ", + "ĠاÙĦÙĦبÙĨ اÙĨÙĬ", + "ãĥĨãĤ£ ãĥ¼", + "Ġص ØŃÙĬØŃ", + "ем ÑĭÑħ", + "çĸ² ãĤĮ", + "ĠпÑĢо иÑģ", + "ĠпÑĢоиÑģ ÑħодиÑĤ", + "ส à¸ķิ", + "ĠT ết", + "Ġ×Ķ׾ ׾×ķ", + "à¹Ģรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ à¸Ļีà¹ī", + "×ŀ×ij ׳×Ķ", + "Ġconte údo", + "Ġا خت", + "Ġاخت ÙĬار", + "Ùħ سÙĦ", + "ÙħسÙĦ سÙĦ", + "ëı Ī", + "Ġ׾ ×Ļ×ĵ", + "à¸ŀิ à¸ĺี", + "ĠÑģов Ñģ", + "ĠÑģовÑģ ем", + "ãģĮãģĤãĤĬ ãģ¾ãģĹãģŁ", + "Ġsó ng", + "Ø¥ صÙĦاØŃ", + "ë§ ģ", + "Ùģ ÙĬر", + "ĠJe żeli", + "ìłľ ëıĦ", + "d ÅĤug", + "ìĥģ ìĿĦ", + "Ġc áºŃn", + "Ġhá»į p", + "Ø£ ست", + "أست اذ", + "Ġ×ŀ ×Ļש×Ķ", + "Ġ×ŀ×Ļש×Ķ ×ķ", + "Ġd Ãły", + "Ġch Ãłng", + "ãģ¡ãĤĥãĤĵ ãģ¨", + "ĠÄij ám", + "Ġsw ój", + "Ġpoder á", + "ĠоÑĤлиÑĩ а", + "Ġpéri ode", + "ünd ig", + "×ĺ×¢ ף", + "ÑģÑĤÑĢо иÑĤелÑĮ", + "ר ת×Ļ", + "Ġ×Ļ×Ķ ×Ļ×ķ", + "׾ ס", + "ĠاÙĦÙħÙĨ زÙĦ", + "à¸Ļิ à¹īว", + "иÑĦ ика", + "иÑĦика ÑĨи", + "ðŁĺ ī", + "Ġad ına", + "ãĢĤãĢĤ ãĢĤ", + "×IJ ×Ļף", + "ס ×Ļר", + "ĠÙĬ عد", + "çŃĶ ãģĪ", + "اÙĦ جز", + "اÙĦجز ائر", + "енÑĮ к", + "ร ห", + "รห ัส", + "ĠTürk çe", + "ê¾ ¸", + "Ġ×Ļ ×ķ׼׾", + "Ġש ×ķ׳×Ķ", + "Ġ×ij×ŀ צ×ij", + "ĠдейÑģÑĤв иÑĤелÑĮно", + "ĠبأÙĨ Ùĩ", + "×ŀק ×ĵ", + "Ġ×Ķש ק", + "Ø®ÙĬ ارات", + "Ġf ı", + "Ġfı rs", + "Ġfırs at", + "ëij ĺ", + "ĠìĦľ ìļ¸", + "Ġ×Ķ×Ĵ ×ķ×£", + "ر عا", + "رعا ÙĬØ©", + "ĠK ết", + "к Ñģи", + "ĠÑĥÑģлÑĥг и", + "ноÑģÑĤ ей", + "ìļ´ ëıĻ", + "ĠобÑĬ Ñı", + "ĠобÑĬÑı вл", + "н еж", + "×Ķפ ×ļ", + "Ġ×ij×¢ ×Ļ׳×Ļ", + "ëĨ Ĵ", + "ĠпÑĢоÑĨ ед", + "ĠпÑĢоÑĨед ÑĥÑĢ", + "Ġiht iy", + "Ġihtiy acı", + "Ġë°Ķ ëŀį", + "Ġë°Ķëŀį ëĭĪëĭ¤", + "à¸ģล ัว", + "ĠÑģл ожно", + "ק×Ļ ×Ļ×ŀת", + "ĠÄIJ ình", + "ĠÙħ ÙĦÙģ", + "Ġà¹Ĥà¸Ķย มี", + "Ġkat kı", + "تØŃ ÙĪÙĬÙĦ", + "à¹Ħ à¸ŀ", + "ĠH á»į", + "ñ e", + "Ġдо Ñħод", + "Ġtho ải", + "íķĺìŬ ìķ¼", + "ãĤ¹ãĥĿ ãĥ¼ãĥ", + "ãĤ¹ãĥĿãĥ¼ãĥ Ħ", + "ĠG òn", + "Ġk è", + "Ġkè m", + "éĢ² ãĤģ", + "ãĤ¹ ãĥ¼ãĥ", + "ãĤ¹ãĥ¼ãĥ ij", + "ãĤ¹ãĥ¼ãĥij ãĥ¼", + "ĠgiÃł u", + "ĠØ¥ عادة", + "Ġ׾ ×ķק", + "Ġ׾×ķק ×Ĺ", + "ĠÑħоÑĩ еÑĤ", + "×ĺ ׾×ķ×ķ", + "×ĺ׾×ķ×ķ ×Ļ×ĸ", + "×ĺ׾×ķ×ķ×Ļ×ĸ ×Ļ×Ķ", + "Ġth uyết", + "ãģĿãĤĮ ãģ§", + "Ġvard ı", + "à¹Ħร à¹ī", + "ع بد", + "ĠRep ública", + "ãĥ¼ãĤ¿ ãĥ¼", + "Ġ×ŀ×IJ ×ķת", + "à¹Ħà¸Ľ à¹ģลà¹īว", + "Ġyapıl acak", + "ãĤ¹ãĤ¿ ãĥ¼ãĥĪ", + "ãģ» ãģ¼", + "Ġko ÅŁ", + "ĠмаÑĤ еÑĢи", + "Ġsiè cle", + "ĠاÙĦÙħ ختÙĦÙģ", + "ĠاÙĦÙħختÙĦÙģ Ø©", + "Ġ׾ק ר×IJ", + "Ġ׾קר×IJ ת", + "Ġ×Ķפ ×ķ×¢×ľ", + "Ġt òa", + "Ġr Æ¡i", + "åij¨ ãĤĬ", + "à¸Ŀ à¸Ļ", + "j ÅĽÄĩ", + "ĠìķĬ ìĿĦ", + "اÙĨت ÙĤاÙĦ", + "ëĸ ł", + "ив аеÑĤ", + "ãĥĪ ãĥ«", + "ĠاÙĦÙģÙĦسطÙĬÙĨ ÙĬØ©", + "à¸ģลà¹Īาว วà¹Īา", + "ا Ùĥت", + "ĠÃĸ l", + "ĠÑĢе ÑĪи", + "ĠÑĢеÑĪи л", + "Ġ׳×ķס פ×ķת", + "Ġìłķ ì¹ĺ", + "вл еÑĩен", + "Ùħر ØŃÙĦØ©", + "Ġcome ça", + "Ġy ık", + "ìĤ ´", + "à¸ĺ à¸Ļา", + "à¸ĺà¸Ļา à¸Ħาร", + "à¸Ńà¸Ļ า", + "à¸Ńà¸Ļา à¸Ħ", + "à¸Ńà¸Ļาà¸Ħ à¸ķ", + "Ġpeque ña", + "ä»ķ äºĭãĤĴ", + "Ġب Ø°ÙĦÙĥ", + "Ġнов ого", + "ãģĹãģ¦ ãģĦãģªãģĦ", + "ĠاÙĦÙħ ÙĬاÙĩ", + "à¸ģà¹ĩ à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "Ġж ÑĥÑĢ", + "ĠжÑĥÑĢ нал", + "в еÑģ", + "خت ار", + "Ġ매 ìļ°", + "ĠM ã", + "ĠавÑĤомаÑĤ Ñĭ", + "ضع Ùģ", + "ĠاÙĦÙģ Ùĥر", + "ãģ§ãģĻ ãģ®ãģ§", + "ãĥ¡ãĥ³ ãĥIJãĥ¼", + "Ġк ÑĢÑĥг", + "ĠاÙĦسÙĦ طة", + "à¸Ħรัà¹īà¸ĩ à¹ģรà¸ģ", + "à¸ģระà¸Ĺ รว", + "à¸ģระà¸Ĺรว à¸ĩ", + "ÑĨ ов", + "éķ· ãģĦ", + "大ãģį ãģĦ", + "Ġgeç miÅŁ", + "ìĦ± ìĿ´", + "Ġצר ×Ļ׼×Ķ", + "Ġм оÑī", + "ĠмоÑī н", + "Ġק ×Ļש", + "Ġק×Ļש ×ķר×Ļ×Ŀ", + "ĠNas ıl", + "г ÑĢан", + "Ġ×ŀ ×ķצר×Ļ×Ŀ", + "Ġ×ŀס ×ķ×Ĵ", + "Ġy ür", + "Ġyür üt", + "Ġ׾׊צ×ķ", + "×ķÖ ¼", + "ĠìŀĪ ìĹĪëĭ¤", + "Ġter ör", + "ĠTh Æ°Æ¡ng", + "ĠÙĪ ÙĬÙħ", + "ĠÙĪÙĬÙħ ÙĥÙĨ", + "ج ÙĪÙĨ", + "ĠÙĪغÙĬر Ùĩا", + "×ŀ פ×ķ", + "×Ĵ×ķר ×ŀ×Ļ×Ŀ", + "׼×ij ×Ļש", + "ĠاÙĦÙĦ غ", + "ĠاÙĦÙĦغ Ø©", + "شر Ùĥ", + "ĠاÙĦر اب", + "ĠاÙĦراب ع", + "ĠпÑĢ ек", + "ĠпÑĢек ÑĢаÑģ", + "ĠпÑĢекÑĢаÑģ н", + "Ġenerg ÃŃa", + "ק×ĵ ×ŀ×Ļ", + "ãģıãģª ãģ£ãģŁ", + "ĠÄij ứ", + "ĠÄijứ a", + "Serv i", + "Servi ço", + "Ġkald ır", + "åĥį ãģį", + "Ġод еж", + "Ġодеж д", + "물 ìĿĦ", + "ãģĿãģĨ ãģ§", + "ãģĮãģĤ ãĤĮãģ°", + "ìĻ ķ", + "צ×ĵ ק", + "Ġart ır", + "Ġile ti", + "Ġileti ÅŁim", + "ãĤĪãģĨ ãģ§", + "ãĥĪ ãĥ¼", + "ãĤ¢ ãĥĭ", + "ãĤ¢ãĥĭ ãĥ¡", + "×ĺ×Ļ ×Ļ׾", + "ãĥķ ãĥªãĥ¼", + "ãĥĿ ãĥ³", + "ÐŁÑĢ о", + "Ġع اÙĦÙĬØ©", + "ĠÃ¶ÄŁ ret", + "ĠÃ¶ÄŁret men", + "ĠкаÑĩеÑģÑĤв а", + "Ġ×Ķ×ĺ ×ij×¢", + "Ġзна Ñİ", + "ãģ¦ ãģıãĤĭ", + "Ġm ừng", + "ÙħÙĪ ت", + "ש ×ķ×ŀר", + "×Ĺ׾ ×ij", + "Ġwzgl ÄĻ", + "ĠwzglÄĻ du", + "ë²Ī 째", + "Ġtá» ĵ", + "Ġtá»ĵ n", + "ãĥ¯ãĥ¼ ãĤ¯", + "Ġpo życz", + "Ġpożycz k", + "×Ļ ×ķצר×Ļ×Ŀ", + "Ùĥر Ùħ", + "Ġг аÑĢ", + "ĠгаÑĢ ан", + "ĠгаÑĢан ÑĤи", + "ล à¹īาà¸ĩ", + "Ġìĺģ íĻĶ", + "×ĺ ×Ļס", + "Ġth ẻ", + "ĠìŀĪëĭ¤ ê³ł", + "اÙĦت ز", + "اÙĦتز اÙħ", + "Ġна ÑĪи", + "is ée", + "ãģĵãĤĮ ãĤĴ", + "Ġm ẽ", + "ض ÙĦ", + "بÙĪ ت", + "Ġ׼ ׼×Ķ", + "h ợ", + "ĠاÙĦس ÙĪرÙĬØ©", + "Ġ×ľ×¢ ×ķ×ŀ", + "Ġ×ľ×¢×ķ×ŀ ת", + "ĠbaÅŁ ar", + "ĠbaÅŁar ılı", + "е ÑģÑĤÑĮ", + "à¸Ħร ี", + "à¸Ħรี ม", + "ĠìłĦ ì²´", + "ĠسÙĬ ÙĥÙĪÙĨ", + "Ġ×ŀ×ĵ ×ķ×¢", + "ĠëķĮ문 ìĿ´ëĭ¤", + "Ġc ứng", + "ger ät", + "Ġм иÑĢ", + "ĠмиÑĢ е", + "ĠÙĥÙĬÙģ ÙĬØ©", + "Ġפר ×ĺ×Ļ×Ŀ", + "Ġgo ÅĽci", + "иÑĤ еÑģÑĮ", + "ÑĥÑĪ ки", + "ؤ ÙħÙĨ", + "Ġ×IJ ׼ף", + "ĠاÙĦر جÙĦ", + "Ġl á»įc", + "à¹Ģรีย à¸ģวà¹Īา", + "ãģĵãģ® ãĤĪãģĨãģª", + "ë§Į íģ¼", + "Ġп еÑĩ", + "ÙĪÙĦ ات", + "ĠÃľ ye", + "liÄŁ inde", + "à¸Ħะ à¹ģà¸Ļ", + "à¸Ħะà¹ģà¸Ļ à¸Ļ", + "ãĤĭãģĵãģ¨ ãģ¯", + "วิ à¹Ģà¸Ħร", + "วิà¹Ģà¸Ħร าะ", + "วิà¹Ģà¸Ħราะ หà¹Į", + "Ġвозмож ноÑģÑĤи", + "ĠاÙĦÙĨ ساء", + "ãĥīãĥ© ãĥŀ", + "Ġgü c", + "Ġgüc ü", + "Ġt Æ°á»Ŀng", + "Ġacomp aña", + "ãĤ¤ ãĥ©", + "ק צ×ij", + "ĠY ö", + "ĠYö net", + "ĠYönet im", + "สัม à¸ľ", + "à¸ªà¸±à¸¡à¸ľ ัส", + "à¸Ļ าม", + "ĠÄij ợi", + "à¹ģหà¹Īà¸ĩ à¸Ĭาà¸ķิ", + "ãģĿãĤĮ ãģ§ãĤĤ", + "ät ig", + "ת ×ķ×Ŀ", + "ĠbaÅŁ lat", + "ĠвÑģ ей", + "ת ×Ļק", + "ת×Ļק ×ķף", + "ĠNg ô", + "ĠGesch ä", + "ĠGeschä fts", + "Ø£ Ùħ", + "Ø£Ùħ راض", + "à¹Ģà¸Ĺ à¸Ħà¸Ļ", + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¸Ļ ิ", + "à¹Ģà¸Ĺà¸Ħà¸Ļิ à¸Ħ", + "Ġм енÑĮ", + "ĠменÑĮ ÑĪе", + "Ġöl ç", + "Ġölç ü", + "ĠÙĬ جعÙĦ", + "ĠÄij ỡ", + "ש ×Ļ׾", + "ש×Ļ׾ ×ķ×ij", + "ĠGr Ã¶ÃŁe", + "ĠÙĩ اتÙģ", + "รà¹īาà¸Ļ à¸Ńาหาร", + "×Ķ׾ ×Ļ׼", + "×Ķ׾×Ļ׼ ×Ļ", + "иÑĢÑĥ ÑİÑī", + "èĭ¥ ãģĦ", + "ĠÃĸ zel", + "ãģĦãģŁ ãĤī", + "à¸Ħำ à¸ĸาม", + "Ġzosta ÅĤy", + "Ġ×Ķס ×Ļפ×ķר", + "×Ķ ×ķ׾", + "×Ķ×ķ׾ ×ļ", + "à¹Ģà¸Ĭà¹Īà¸Ļ à¸ģัà¸Ļ", + "à¹Ĥ à¸Ĩ", + "à¹Ĥà¸Ĩ ษ", + "à¹Ĥà¸Ĩษ à¸ĵา", + "×IJר צ×ķת", + "×Ĵר פ×Ļ", + "Ġao ût", + "ĠÙĬ رÙĬد", + "ت ÙĪج", + "تÙĪج ÙĬÙĩ", + "ĠÑįÑĤ ап", + "ãĤ¹ãĤ¿ ãĥ³", + "Ġkr ó", + "Ġkró tk", + "ãĤĴ使 ãģĨ", + "ì ·¨", + "éĸ¢ ãĤı", + "à¸Ķà¹īวย à¸Ħวาม", + "à¸Ļำ à¹Ģสà¸Ļà¸Ń", + "Ġa yrıca", + "à¸Ī à¹īาà¸ĩ", + "ĠÑĦоÑĤ огÑĢаÑĦ", + "Ġв еÑĩ", + "ĠвеÑĩ еÑĢ", + "åĩº ãģĹãģŁ", + "ĠÐ¥ о", + "Ġ×ŀ ר×Ĵ×Ļש", + "à¹ĥหà¹ī à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "ãĤĴ 缮", + "ãĤĴ缮 æĮĩ", + "׾ ×ŀ×Ļ×Ŀ", + "nÄħ ÅĤ", + "ĠÑģÑĤ анд", + "ĠÑģÑĤанд аÑĢÑĤ", + "ĠSü d", + "ĠT âm", + "اخت بار", + "à¹Ģà¸ģ à¸Ńรà¹Į", + "Ùħس رØŃ", + "Ġbi á»ĩn", + "ب Ùı", + "Ġص اÙĦ", + "ĠصاÙĦ ØŃ", + "ĠPh ụ", + "íľ ´", + "ãĥ¬ãĥĵ ãĥ¥ãĥ¼", + "Ġbụ ng", + "Ġrég ime", + "ĠØ£ Ø´Ùĩر", + "ĠÑĢабоÑĤ ник", + "à¸Ŀ ัà¸Ļ", + "اع تÙħ", + "اعتÙħ اد", + "Ġзам еÑĤ", + "ãģ¾ ãģ£ãģ¦", + "Ġch ặt", + "æĿ¥ ãĤĭ", + "ĠاÙĦÙĤ ÙĪات", + "ãģ«åħ¥ ãģ£ãģ¦", + "تØŃ Ø§ÙĦÙģ", + "Ùħ زÙĬد", + "ĠÙĬ صÙĦ", + "ìĹ ¼", + "à¹Ģà¸Ĭ à¹ĩ", + "à¹Ģà¸Ĭà¹ĩ à¸Ħ", + "Ġk á»ĭ", + "Ġká»ĭ p", + "ĠìķĦ ì§ģ", + "×IJ׳ ×Ĵ", + "Ġобла ÑģÑĤÑĮ", + "Ġpomoc Äħ", + "Ġ×ķ ש׾", + "ëĵł ì§Ģ", + "ĠGi ám", + "ĠSt ück", + "Ġchá y", + "ĠëĤĺ ìĺ¤", + "ש ×Ļ×ĺת", + "×ŀ×ĵ ר", + "×ŀ×ĵר ×Ļ×ļ", + "Ġsüre ç", + "к ва", + "×ij׾ ×Ļ×Ŀ", + "×Ķ ת×Ļ", + "×Ķת×Ļ ×Ļ×Ĺס", + "ÙĤب اÙĦ", + "Ġס ×ķ×Ĵ", + "Ġס×ķ×Ĵ ×Ļ", + "ÑģÑĤ олÑĮ", + "ä½ķ ãĤĤ", + "×ĸ׼ ×ķר", + "è²· ãģĨ", + "å®ī ãģı", + "à¸Ħรัà¹īà¸ĩ à¸Ļีà¹ī", + "kö p", + "ĠÑģеÑĢ виÑģ", + "оÑĩ нÑĭÑħ", + "ê±° ëŀĺ", + "تأ Ùĥ", + "تأÙĥ ÙĬد", + "×ĵ ׾ק", + "Ġпо Ñĩем", + "ĠпоÑĩем Ñĥ", + "пиÑģ аÑĤÑĮ", + "×ij שר", + "ĠH Ãłng", + "ĠT ìm", + "Ġtr ừ", + "ãĤ» ãĥĥãĤ¯ãĤ¹", + "×ķ׳ ×Ĵ", + "mız da", + "п Ñģи", + "ĠìŀĪ 기", + "Ġr út", + "ز اÙĨ", + "تÙĨ ÙĪع", + "ÙħÙĤ ا", + "ÙħÙĤا ÙĪÙħØ©", + "Ġ׾צ ×ķר×ļ", + "Ġ×ij ×Ļר×ķש׾×Ļ×Ŀ", + "ãĥ´ ãĤ£", + "eb ile", + "ebile ceÄŁi", + "ãĥ¦ ãĥ¼ãĤ", + "ãĥ¦ãĥ¼ãĤ ¶", + "ãĥ¦ãĥ¼ãĤ¶ ãĥ¼", + "ãĤĴä½ľ ãĤĭ", + "Ñģ меÑĢ", + "ÑģмеÑĢ ÑĤ", + "Ġì§ ģ", + "Ġì§ģ ìłij", + "ĠÐŁ аÑĢ", + "ØŃ Ø§Ø¶", + "ØŃاض ر", + "Ùħ ÙĥاÙģ", + "ÙħÙĥاÙģ ØŃØ©", + "ล ิà¸Ļ", + "ãģ¦ ãģįãģ¦", + "ÑĢоÑģ л", + "ĠÄ°ÅŁ te", + "ÙĤص ÙĬر", + "Ġ×ij×Ĵ ×Ļ׾", + "Ġ×ŀת ×IJ×Ļ×Ŀ", + "Ġ×Ķ ×Ĺ×ĵ", + "Ġ×Ķ×Ĺ×ĵ ש×Ķ", + "ר ×ķ×¢", + "Ġprodukt ów", + "ĠÙħ صدر", + "не ÑĨ", + "ĠاÙĦعÙħÙĦ ات", + "Ġçık ma", + "Ġد بÙĬ", + "ק ×Ļף", + "ת ×IJר", + "ת×IJר ×Ļ×ļ", + "׳×Ļ ×Ļ×ĵ", + "صر اع", + "l ève", + "צ ×Ļר", + "à¸Ķ ัà¸Ļ", + "à¹ĥหà¹ī à¹Ħà¸Ķà¹ī", + "ãĤ¿ãĤ¤ ãĥł", + "Ġgi ảng", + "С ÐŁ", + "ĠاÙĦÙħ ØŃÙĦ", + "ĠاÙĦÙħØŃÙĦ ÙĬØ©", + "ĠT ất", + "׾ ×ķ×ĺ", + "h á»ķ", + "Ġam éric", + "Ġaméric ain", + "Ġ×ijש׾ ×ij", + "Ġ׾×IJ ×ķ×ŀ×Ļ", + "Ġpe ça", + "ĠÑĢаз нÑĭÑħ", + "ãģĦãĤĭ ãģ¨", + "ãĥĩ ãĥ³", + "ס קר", + "Ġ×Ķ×ŀ×Ĺ ×Ļר", + "ãģ¨ãģĦãģĨ ãĤĤãģ®", + "رت بط", + "ĠиÑģÑĤ оÑĩ", + "ĠиÑģÑĤоÑĩ ник", + "สมัà¸Ħร สมาà¸Ĭิà¸ģ", + "Ġ à¸Ĺัà¹īà¸ĩ", + "Ġà¸Ĺัà¹īà¸ĩ à¸Ļีà¹ī", + "ĠT áºŃp", + "ãģ£ãģ¦ ãģĦãģĨ", + "ĠاÙĦÙĪ صÙĪÙĦ", + "Ġdéc ada", + "Ġо ÑĦоÑĢм", + "ĠоÑĦоÑĢм лен", + "สำหรัà¸ļ à¸ģาร", + "Ġog óln", + "ãģĨãģ¡ ãģ«", + "Ġvá rias", + "ãģĻãģİ ãĤĭ", + "ÙĪ Ùĩا", + "à¹Ĥà¸Ľà¸£ à¸Ķ", + "ĠÐłÐ¾ÑģÑģ иÑı", + "人 ãĢħ", + "ãģĹãģ¦ ãģįãģŁ", + "Ġsı rasında", + "Ġng ôn", + "س ÙĨØ©", + "تÙħ تع", + "×ŀ׼ ×ij×Ļ", + "Ġnh ấn", + "×¢ ×ŀ×Ļ×ĵ", + "á» ¨", + "ж иÑĤÑĮ", + "ãĤī ãģĽ", + "gr áf", + "gráf ica", + "ĠÙĤ ÙĪÙĦ", + "ĠÙĤÙĪÙĦ Ùĩ", + "ëĭ¨ ì²´", + "ห à¹īา", + "หà¹īา ม", + "使 ãģ£ãģ¦", + "ת ×Ļ×ij", + "ת×Ļ×ij ת", + "i á»ĥu", + "à¹ģ à¸Ĭม", + "à¹ģà¸Ĭม à¸Ľ", + "à¹ģà¸Ĭà¸¡à¸Ľ à¹Į", + "Ạ¬", + "ĠëĤĺ ëĿ¼", + "ĠÙħباشر Ø©", + "Ġtr Äĥm", + "سÙĥ ÙĪ", + "ĠاÙĦØ° Ùī", + "Ġbi ç", + "Ġbiç im", + "ت راجع", + "Ġоб еÑģп", + "ĠобеÑģп еÑĩ", + "ĠобеÑģпеÑĩ ива", + "Ġвозд ÑĥÑħ", + "Ñĭв аÑĤÑĮ", + "ÙĦ ØŃÙĤ", + "ĠMü dü", + "ĠMüdü rl", + "ĠMüdürl Ã¼ÄŁÃ¼", + "Ġyapt ır", + "Ġפר ס", + "Ġפרס ×ķ×Ŀ", + "Ø· ÙĪر", + "ÑģÑĤв оваÑĤÑĮ", + "ìŀ¥ ìĿĦ", + "à¸Ĺีà¹Īà¸Ķี à¸Ĺีà¹Īสุà¸Ķ", + "à¸Ńั ล", + "ÑĢ Ñİ", + "Ùħست ÙĤبÙĦ", + "Ñģл ÑĥÑĪ", + "ÑģлÑĥÑĪ а", + "èªį ãĤģ", + "Ġ׾ ×Ļ×ŀ", + "Ġ׾×Ļ×ŀ ×ķ×ĵ×Ļ", + "ת ש×ķ×ij", + "תש×ķ×ij ×ķת", + "ĠgerçekleÅŁtir il", + "ĠاÙĦ اتÙģاÙĤ", + "ĠÑĥÑĢов не", + "ĠÑĤ ÑĢав", + "Ġ×Ķ×ŀ ×ķף", + "ØŃÙģ اظ", + "ĠÙħ ÙIJ", + "ĠÙħÙIJ ÙĨ", + "ĠÙħÙIJÙĨ ÙĴ", + "Ġdem ás", + "×ŀ×ķ×ĸ ×Ļק×Ķ", + "ש ×Ļ×Ĺ×Ķ", + "Ġb ú", + "алÑĮ нÑĭм", + "ãĤı ãģŁ", + "ãĤıãģŁ ãģĹ", + "ĠاÙĦÙħÙĪ اد", + "ת ׼׳", + "×ª×Ľ×ł ×ķף", + "ãĥŃ ãĥĥãĤ¯", + "hi ếu", + "ĠÑĥ ме", + "ÙħØŃا ÙĪÙĦØ©", + "×IJ ×ķשר", + "Ġкон кÑĥÑĢ", + "ĠконкÑĥÑĢ Ñģ", + "Ġ×ŀ ×ij×Ĺ", + "Ġ×ŀ×ij×Ĺ ×Ļ×ł×ª", + "Ġan lam", + "Ġanlam ı", + "Ġli á»ĩt", + "Ġв Ñħод", + "ĠH ình", + "ĠÙĨ ÙĬ", + "ĠÙĨÙĬ ÙĪز", + "ãĤ¸ãĥ£ ãĥ¼", + "×ij ×Ļ×¥", + "ÑĤелÑĮ нÑĭÑħ", + "à¸Ĺุà¸ģ à¸Ńยà¹Īาà¸ĩ", + "ĠkiÅŁ inin", + "Ø£ Ùĥثر", + "ĠиÑģÑĤоÑĢ ии", + "Ġë³Ģ íĻĶ", + "פ׾ ס×ĺ", + "×¤×ľ×¡×ĺ ×Ļ׳×Ļ", + "ĠÑģ еÑĤ", + "ĠÑģеÑĤ и", + "dıģ ımız", + "íķĺ ëıĦë¡Ŀ", + "×Ķ ר", + "×Ķר ×ij×Ķ", + "ãģĻãĤĭãģĵãģ¨ ãģ¯", + "Ġphi ếu", + "تØŃ Ø³ÙĬÙĨ", + "ĠÅĽ rod", + "ĠÅĽrod ow", + "ĠÅĽrodow isk", + "ĠÑĢаÑģ Ñħод", + "بر ÙĬد", + "Ġر ÙĬ", + "ĠرÙĬ اÙĦ", + "Ġ×ķ ׼×ļ", + "ì§Ģ ìļĶ", + "׼ ×ŀ×ķ", + "Ġ×¢×ľ ×Ļ×Ķ×Ŀ", + "f ÃŃcio", + "Ġkar arı", + "tıģ ını", + "ĠС ов", + "ĠСов еÑĤ", + "ãģĬéĩij ãĤĴ", + "м еждÑĥ", + "междÑĥ на", + "междÑĥна ÑĢод", + "междÑĥнаÑĢод н", + "Ġm á»Ŀi", + "ĠاÙĦØ¥ ÙĬر", + "ĠاÙĦØ¥ÙĬر اÙĨÙĬ", + "ĠاÙĦرÙĪ سÙĬ", + "ص ÙĨد", + "صÙĨد ÙĪÙĤ", + "ĠاÙĦØ¥ÙĨ ترÙĨت", + "Ġt ắm", + "ĠÑĤак ого", + "Ġ×ij ׾×ķ×Ĵ", + "Ġü crets", + "Ġücrets iz", + "×Ĺ×ĸ ×Ļר", + "ìĸ´ ìķ¼", + "ĠPh ần", + "ï¼ ľ", + "Ġ×ĺ ×ij×¢", + "Ġ×ĺ×ij×¢ ×Ļ", + "×IJ×ŀ ×IJ", + "اÙĤ ÙĦ", + "Ġcondi ções", + "ÙĤات ÙĦ", + "ĠÑĢезÑĥлÑĮÑĤаÑĤ е", + "ĠÑģво ими", + "צ×ij ×Ļ×¢", + "gé ni", + "Ġz es", + "Ġzes po", + "Ġzespo ÅĤ", + "ÑĪ ив", + "Ġפר×ĺ×Ļ ×ķת", + "Ùħست Ø´Ùģ", + "ÙħستشÙģ Ùī", + "شر ع", + "Ġko ÅĽci", + "Ġ×Ķ×IJ ×Ļ׳×ĺר׳×ĺ", + "ĠЧ еÑĢ", + "поÑĩ ÑĤ", + "Ġactiv ités", + "çŁ¥ ãģ£ãģ¦", + "Ġ×ij ×ĸ×Ķ", + "Ġyüz den", + "ãģªãĤĬ ãģ¾ãģĽãĤĵ", + "Ġíĺ ¹", + "Ġíĺ¹ ìĿĢ", + "Ġ×ŀש ׳×Ķ", + "ĠÐĴ еÑĢ", + "Ġ×ij×IJ×ķת ×ķ", + "éĿ¢ çĻ½", + "éĿ¢çĻ½ ãģĦ", + "شر ØŃ", + "gr ünde", + "Ùģ Ø´", + "ÙģØ´ ÙĦ", + "Ġsé jour", + "ë´ IJ", + "Ġr ôle", + "Ø´ عار", + "ем Ñĭе", + "ĠاÙĦج سÙħ", + "алÑĮ ное", + "Ġìĥģ íĥľ", + "ï¼ ¤", + "ë¯Ģ ë¡ľ", + "ĠÙĨ ÙĤØ·", + "ĠÙĨÙĤØ· Ø©", + "ãģĿãģĨ ãģł", + "ãģĻãĤĭ ãģ®ãģĮ", + "ห ู", + "Ġnh á»ĭ", + "Ġeconóm ica", + "ס×ĺ ×ķ×ĵ", + "ס×ĺ×ķ×ĵ ׳×ĺ", + "มี à¹Ĥà¸Ńà¸ģาส", + "Ġgest ão", + "รูà¹ī วà¹Īา", + "Ġlo ạt", + "ĠاÙĦÙħ Ùı", + "ĠاÙĦØŃ ÙħÙĦ", + "ĠاÙĦعÙħÙĦ ÙĬØ©", + "Ġê²ĥ ëıĦ", + "ĠÐľÐ¾Ñģк ва", + "ק×ĺ ×ķר", + "Ġпод ÑĢоб", + "ĠподÑĢоб н", + "Ġl Æ°ng", + "ت Ùģس", + "تÙģس ÙĬر", + "ĠاÙĦ بع", + "ĠاÙĦبع ض", + "ئ ت", + "Ðķ ÐĿ", + "ìĹ° 구", + "à¹ĥหà¹ī à¸Ħุà¸ĵ", + "ãģĤãĤĬ ãģ¾ãģĹãģŁ", + "Ġbir ka", + "Ġbirka ç", + "ĠÄ° sl", + "ĠÄ°sl am", + "çĹĽ ãģ¿", + "Ġh ảo", + "Ġм аÑı", + "ĠiÅŁ çi", + "ש ×", + "×©× ģ", + "à¸ģาร à¹Ģมืà¸Ńà¸ĩ", + "×ķ×Ķ ר", + "Ġch ó", + "ëĨ Ģ", + "Ġyan lı", + "Ġyanlı ÅŁ", + "幸 ãģĽ", + "×IJר×Ĵ ×ķ׳×Ļ", + "à¸Ńาà¸Ī าร", + "à¸Ńาà¸Īาร ยà¹Į", + "ĠинÑĦоÑĢм аÑĨиÑİ", + "Ðĵ Ðŀ", + "׳ ×Ĺש", + "ĠìķĮ ìķĦ", + "ĠÑħаÑĢакÑĤеÑĢ иÑģÑĤ", + "ĠÑħаÑĢакÑĤеÑĢиÑģÑĤ ик", + "à¸Ħุà¸ĵ สามารà¸ĸ", + "è¦ĭ ãģĪãĤĭ", + "à¸Ĭัà¸Ķ à¹Ģà¸Ī", + "à¸Ĭัà¸Ķà¹Ģà¸Ī à¸Ļ", + "ĠdziaÅĤ al", + "ĠdziaÅĤal noÅĽci", + "à¹Ĥà¸ŀ สà¸ķà¹Į", + "ĠÐļ ол", + "ĠÙģ ÙĩÙĬ", + "Ġ×ŀ פ׳×Ļ", + "Ġ×Ķק שר", + "Ùħر Ùĥ", + "ÙħرÙĥ ز", + "Ġho á", + "Ġа пп", + "Ġапп аÑĢаÑĤ", + "Ġp ami", + "Ġpami ÄĻ", + "ĠpamiÄĻ ta", + "Ġç ünkü", + "×ĵ ×ķף", + "ãģ¯ ãģĵãģ¡ãĤī", + "ĠM Ãł", + "ĠÙĬ ÙĤدÙħ", + "ĠпÑĢ ез", + "ĠпÑĢез иденÑĤ", + "à¸Ńุ à¸ķ", + "à¸Ńุà¸ķ สา", + "à¸Ńุà¸ķสา ห", + "à¸Ńุà¸ķสาห à¸ģรรม", + "ì§Ģ ìĽIJ", + "Ġ×IJפשר ×ķת", + "sch üt", + "schüt z", + "ĠTi ên", + "Ġsay ılı", + "ĠгÑĢÑĥпп Ñĭ", + "оÑĩ нÑĭй", + "Ġ×ľ×¢ ×ŀ×ķ×ĵ", + "Ġwr zeÅĽ", + "ĠwrzeÅĽ nia", + "ĠÄIJ ầu", + "à¹Ģà¸Ĥà¹īา รà¹Īวม", + "nız da", + "Ø®ÙĬ ص", + "Ġgü nc", + "Ġgünc el", + "ĠÙĦÙĩ Ø°Ùĩ", + "ĠÙĬ عتبر", + "lé gi", + "ãĤı ãģĭãĤĭ", + "Ġr ừng", + "ظ Ùĩ", + "ظÙĩ ÙĪر", + "Ġ×ŀ×ij ×Ļף", + "Ġ기 íĥĢ", + "åĪĩ ãĤĮ", + "lan mÄ±ÅŁ", + "à¸Ĺีà¹Ī มีà¸Ħวาม", + "Ġh á»ģ", + "ت ÙĪجÙĩ", + "ĠاÙĦØ¥ دارة", + "Ġú til", + "ס פ×ķ", + "à¸Ħวาม รัà¸ģ", + "à¹Ĥ ฮ", + "Ġпол иÑĤ", + "ĠполиÑĤ ик", + "Ġsat ın", + "ĠÅŀ imdi", + "×ŀ ×ķר×Ļ×Ŀ", + "ìķĺ ëĭ¤", + "×Ĺ ×ķ×ķ", + "×Ĺ×ķ×ķ ×Ļ×Ķ", + "à¸Ħà¸Ńม à¸ŀิ", + "à¸Ħà¸Ńมà¸ŀิ ว", + "à¸Ħà¸Ńมà¸ŀิว à¹Ģà¸ķà¸Ńรà¹Į", + "Ġا ذا", + "تخ اذ", + "ãĤ¨ ãĥ«", + "Ġpossibilit é", + "ยืà¸Ļ ยัà¸Ļ", + "Ġü nivers", + "Ġünivers ite", + "ĠاÙĦد ÙĪرÙĬ", + "ĠìķĬëĬĶ ëĭ¤", + "ĠìĦľ ë¡ľ", + "ØŃ Ø§ÙĦ", + "Ġë ¨", + "Ġë¨ ¼", + "Ġ먼 ìłĢ", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸ĸูà¸ģ", + "ì§ ľ", + "Ġsk óry", + "лÑĮ ÑĨ", + "à¹ĥà¸Ĭà¹ī à¹Ģวลา", + "×ijק שת", + "ĠØ° ÙĪ", + "æĹ¥ ãĢħ", + "ĠкоÑĤоÑĢ ÑĥÑİ", + "ĠÑĥÑĢов енÑĮ", + "ê¹ ¨", + "à¹Ħ à¸Ĺ", + "ãĤµ ãĥĹãĥª", + "ãĤ¸ ãĥ§ãĥ³", + "ãģĻ ãģ¹ãģį", + "ĠG ór", + "ãĥĪ ãĤ¤", + "ãĥĪãĤ¤ ãĥ¬", + "ĠyaÅŁ ama", + "Ġdá»ĭ p", + "Ġb ữa", + "à¸ĭ ุ", + "Ġöl üm", + "ãģ£ãģ¦ ãģıãĤĭ", + "à¸ģาร à¸Ħà¹īา", + "ש ער", + "ĠÑĤип а", + "Ġг еÑĢ", + "ĠгеÑĢ о", + "רק ×¢", + "Ġu waż", + "Ġuważ a", + "ש×ŀ ף", + "Ġhast alık", + "ãĤıãĤĮ ãĤĭ", + "ba ÅŁÄ±", + "Ñĩ ÑĤо", + "Ġ×ij ×ŀר׼×ĸ", + "Ġìļ°ë¦¬ ìĿĺ", + "ĠÙĥاÙĨ ÙĪا", + "ĠØ£ بر", + "Ġأبر ÙĬÙĦ", + "ì¸ µ", + "à¹Ħà¸Ĥ à¹Ī", + "ĠÙĪ ÙĦÙĪ", + "à¸Ĺ ัว", + "à¸Ĺัว รà¹Į", + "ĠÙĪØ£ Ùĥد", + "à¸Ĭ วà¸Ļ", + "׾ ×ķק", + "æį ¨", + "æį¨ ãģ¦", + "Ġİç in", + "p éri", + "Ġy al", + "Ġyal nız", + "ÑĮÑı н", + "Ġg ắng", + "à¸ģà¹ĩ ยัà¸ĩ", + "ĠУкÑĢа ин", + "ĠÑģ ами", + "ĠпÑĢовед ен", + "à¸ķà¸ģ à¹ģà¸ķà¹Īà¸ĩ", + "ĠQu ân", + "é paration", + "ĠbaÅŁ ında", + "Ġzn ale", + "Ġznale ź", + "Ġznaleź Äĩ", + "ãĤ± ãĥ¼", + "ãĥİ ãĥ¼", + "à¸ĸูà¸ģ à¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ", + "ëª ¸", + "Ġëı Į", + "ĠëıĮ ìķĦ", + "ĠSch üler", + "Ġпод гоÑĤов", + "ĠподгоÑĤов к", + "ع رÙĪ", + "عرÙĪ ض", + "la ÅŁtır", + "ĠÑģоÑģÑĤав лÑıеÑĤ", + "ĠпÑĢоиз вод", + "ĠпÑĢоизвод ÑģÑĤва", + "ĠоÑģнов е", + "ĠØ´ ÙħاÙĦ", + "à¸ģร ี", + "ĠgörÃ¼ÅŁ me", + "оÑĩ ек", + "Ġ×Ĺ×ijר ×Ļ×Ŀ", + "ÙħØ® اط", + "Ùħخاط ر", + "ï¼ Ń", + "ר פ×IJ", + "ĠM ẹ", + "ยà¸Ńม รัà¸ļ", + "Ġv ết", + "Ø® Ø°", + "ĠاÙĦت Ø·", + "ĠاÙĦتط بÙĬÙĤ", + "à¸Ļ ึà¸ģ", + "Ġ×Ķ ×Ľ×ł×¡×ª", + "ĠогÑĢ ани", + "ĠогÑĢани Ñĩен", + "ĠÃĩ alÄ±ÅŁ", + "ĠاÙĦÙħÙĨت دÙī", + "à¸Īำà¸Ļวà¸Ļ มาà¸ģ", + "ĠÑĤоÑĢ ÑĢ", + "ĠÑĤоÑĢÑĢ енÑĤ", + "ĠìĤ´ ìķĦ", + "à¸ŀลัà¸ĩ à¸ĩาà¸Ļ", + "à¸Ĭ ัà¸Ļ", + "ĠÐIJн дÑĢ", + "Ġréalis é", + "×ŀש ×IJ", + "à¹ģ à¸Ĭ", + "à¹ģà¸Ĭ รà¹Į", + "Ġб ог", + "มา à¹ģลà¹īว", + "ĠاÙĦÙĨ ار", + "Ġolmad ıģı", + "×ĵ ×¢×Ķ", + "ĠÑĥ веÑĢ", + "ĠÑĥвеÑĢ ен", + "ãĤĭ ãĤĤãģ®", + "Ø£ د", + "أد ÙĪات", + "Ġ×Ķ×ĸ ×ķ×Ĵ", + "Ø¥ عÙĦاÙħ", + "h á»ı", + "ĠNä he", + "ĠÑĤ еÑģÑĤ", + "Ġ×ŀ ×ķ׼ר", + "Ġë¬¸ìłľ ê°Ģ", + "ת ×ķצ×IJ×Ķ", + "m ó", + "mó vel", + "ĠاÙĦتج ارة", + "Ġмног иÑħ", + "обÑī а", + "Ġ×¢ סק×Ļ", + "ĠEdu cação", + "ק ש×Ļ×Ŀ", + "é tabl", + "établ issement", + "Ġд еле", + "иÑĢÑĥ еÑĤÑģÑı", + "Ø¢ ثار", + "Ġ×Ķ×ŀ ר׼×ĸ×Ļ", + "ãĥIJ ãĥ«", + "ĠвÑģÑĤÑĢ еÑĩ", + "ãģĴ ãĤĭ", + "Ġci Äħ", + "ĠciÄħ gu", + "ÙĬ ست", + "à¸łà¸² ว", + "à¸łà¸²à¸§ ะ", + "Ø£ Ùħر", + "Ġо жи", + "Ġожи да", + "Ġ ủy", + "ãĥŀ ãĥ«", + "ر اس", + "оÑĩ ной", + "ת ×Ĵ×ķ×ij×ķת", + "تع رÙĬÙģ", + "ĠÑģо ÑĨиалÑĮно", + "ãĤĴ éĸĭ", + "ĠиÑģÑģлед ова", + "Ġd ú", + "Ġdú vida", + "Ġsk ÅĤ", + "ĠskÅĤ ada", + "Ġhä ufig", + "ĠвÑĭб ÑĢ", + "ĠвÑĭбÑĢ аÑĤÑĮ", + "ãģ®ãģ§ãģ¯ãģªãģĦ ãģĭ", + "ĠÑģ илÑĮно", + "ÑĤвеÑĢж ден", + "ר פ", + "רפ ×ķ×IJ×Ķ", + "æĢĿ ãģĦãģ¾ãģĻ", + "ØŃر ص", + "ש×ķת ×£", + "Ùħس جد", + "à¹Ĥà¸Ĭ วà¹Į", + "ем ÑģÑı", + "в ÑĪие", + "Ġм л", + "Ġмл н", + "Ġ׾×Ķ ×ij×Ļ×IJ", + "ĠÙĬ تعÙĦÙĤ", + "à¸ķ ูà¹ī", + "Ġп ÑĢаз", + "ĠпÑĢаз д", + "ĠпÑĢазд ник", + "Ġн ем", + "Ġнем ного", + "Ġs Ãłng", + "تÙĨ سÙĬ", + "تÙĨسÙĬ ÙĤ", + "Ġtá» Ŀ", + "Ġмед и", + "ãģ« æĪ", + "ãģ«æĪ »", + "à¸Ħว à¹īา", + "ãģĭ ãģijãĤĭ", + "×ij׾ ×ķת", + "ĠÑįк Ñģп", + "ĠÑįкÑģп еÑĢÑĤ", + "Ġдев ÑĥÑĪ", + "ĠдевÑĥÑĪ к", + "ĠØŃ Øµ", + "ÙĨØ´ Ø£", + "ãģĮãģĤãĤĭ ãģ®ãģ§", + "Ġت راÙħ", + "ĠتراÙħ ب", + "أس ÙĪاÙĤ", + "Ġ׾פ ׳×ķת", + "Ġا ï»·", + "ãģ« ãģı", + "ãģ«ãģı ãģĦ", + "ĠØ£ عÙĦÙī", + "Ġ׾×Ķ ×ŀש×Ļ×ļ", + "rä u", + "ש×ŀ ×Ļ×Ŀ", + "åĪĨ ãģij", + "ãģĻ ãģ§", + "ãģĻãģ§ ãģ«", + "×Ķ׾ ׼×Ķ", + "×Ĺ׾ ×Ļ×£", + "Ġì ±ħ", + "Ġì±ħ ìŀĦ", + "à¹Ģà¸Ī ริ", + "à¹Ģà¸Īริ à¸į", + "éģĬ ãģ³", + "ج سد", + "สา à¸ĺ", + "สาà¸ĺ าร", + "สาà¸ĺาร à¸ĵ", + "Ġbas ın", + "ÑĢаР³", + "г ад", + "Ġho ÅŁ", + "íķ µ", + "×ij×Ĺ ×Ļר×Ķ", + "×ŀס ×ļ", + "Ġìłľ íĴĪ", + "تÙħ ÙĪÙĬÙĦ", + "ĠL Æ°u", + "ë¡ľ ë¶ĢíĦ°", + "Ġп об", + "Ġпоб ед", + "ÙħÙĨ Ø°", + "常 ãģ«", + "ÙĤ س", + "ĠاÙĦÙħ صدر", + "ĠÙĪاÙĦ است", + "Ġkh ắp", + "ĠاÙĦج اÙĨب", + "Ġng uyá»ĩn", + "éĸĵ éģķãģĦ", + "ĠÑģÑĤ ÑĢа", + "ĠÑģÑĤÑĢа Ñħ", + "ĠÑģÑĤÑĢаÑħ ов", + "รี à¸ļ", + "Ġx Æ°Æ¡ng", + "Ġì° ¾", + "Ġì°¾ ìķĦ", + "Ġng ại", + "г ал", + "à¸ĭ ีà¹Ī", + "Ġ×ij פ×Ļ×Ļס×ij×ķק", + "Ц енÑĤÑĢ", + "Ġaval iação", + "Ġeconóm ico", + "×ĸ ף", + "ĠÐľ ак", + "Ġinter és", + "à¸ģล ิà¹Īà¸Ļ", + "ÑģÑĤÑĮ Ñİ", + "ĠÄij Æ°Æ¡ng", + "å¼· ãģı", + "ĠKh ách", + "à¹Ģà¸Ļืà¹īà¸Ń หา", + "ĠYaz ı", + "è²· ãģ£ãģ¦", + "Ðł Ðķ", + "à¹Ģà¸ŀิà¹Īม à¸Ĥึà¹īà¸Ļ", + "สม à¸ļู", + "สมà¸ļู รà¸ĵà¹Į", + "Ġм иÑĢов", + "×Ĵ ׳×Ļ×Ŀ", + "ĠÄij ức", + "à¸Ń ารà¹Į", + "ص اص", + "ãģĬ ãĤĪ", + "ãģĬãĤĪ ãģ³", + "ÃªÌ ī", + "ĠاÙĦÙħؤ تÙħر", + "ĠاÙĦÙħر ØŃÙĦØ©", + "สà¸Ńà¸ļ à¸ĸาม", + "Ġà¸Īาà¸ģ à¸Ļัà¹īà¸Ļ", + "Ġت عد", + "ãģĿãģ® ãģŁãĤģ", + "Ġkh áng", + "à¸Ļ ิà¸Ķ", + "ãĥĬ ãĥ³", + "ëĦ¤ ìļĶ", + "ĠاÙĦ اØŃت", + "ĠاÙĦاØŃت ÙĦاÙĦ", + "ìļ ķ", + "Ġмод ели", + "ĠпÑĢоÑĨ енÑĤ", + "à¸ŀวà¸ģ à¹Ģรา", + "Ġ×Ķצ ×ĵ", + "Ġ×Ķצ×ĵ ×ĵ×Ļ×Ŀ", + "ständ e", + "׳ ×Ĵר", + "Ġdot yc", + "Ġdotyc zÄħ", + "ĠdotyczÄħ ce", + "ĠÅĽ wiÄĻt", + "×ŀר ×Ķ", + "ãģĻãģĶ ãģĦ", + "ãĥĩãĤ£ ãĥ³ãĤ°", + "à¸ģาร สรà¹īาà¸ĩ", + "ë Ĥ¬", + "Ġì°¸ ìŬ", + "Ñģ Ñħ", + "ÑģÑħ ем", + "ÙħÙĪ س", + "Ġn ấu", + "Ġ׾×ŀ×¢ ׾×Ķ", + "à¹Ģà¸Ľ à¹īา", + "à¹Ģà¸Ľà¹īา หมาย", + "Ġmù i", + "ائ ز", + "íĽ Ī", + "×Ĺ×ij ×ķר×Ķ", + "à¸ľà¸¹à¹ī à¹ĥà¸Ĭà¹ī", + "Ġpa ź", + "Ġpaź dzi", + "Ġpaździ ern", + "Ġpaździern ika", + "ลà¸ĩ à¹Ħà¸Ľ", + "ÙĤ اع", + "Ġch áºŃm", + "Ġözellik leri", + "ĠÄIJ o", + "ĠÄIJo Ãłn", + "ж ение", + "Ġh ẳ", + "Ġhẳ n", + "ĠaÅŁ k", + "ï½ į", + "ãĥij ãĤ¹", + "×Ķ×ķר ×IJ×ķת", + "ĠÅ »", + "ĠÅ» y", + "×ŀ×ĸ ׾", + "ĠÑĥ кÑĢа", + "ĠÑĥкÑĢа ин", + "à¹Ģà¸Ĭ ิ", + "à¹Ģà¸Ĭิ à¸į", + "Ðł Ðĺ", + "ĠzwiÄħz ku", + "×Ķ×Ĺ׾×ĺ ת", + "ãĤĵãģ§ãģĻ ãĤĪãģŃ", + "ãģ¦ ãģĬãĤĬ", + "лож иÑĤÑĮ", + "×ŀ ×ķ׳×Ļ×Ŀ", + "ฮ ิ", + "ì° ¬", + "ĠاÙĦÙħØ´ ترÙĥ", + "ĠdÃ¼ÅŁ ük", + "аг енÑĤ", + "ĠاÙĦØ£ سبÙĪع", + "ĠÙĤ رÙĬب", + "ин д", + "инд ив", + "индив ид", + "индивид Ñĥ", + "индивидÑĥ алÑĮн", + "för der", + "Ġseç en", + "Ġseçen ek", + "Ġét ant", + "ĠлÑİб им", + "каз ÑĭваеÑĤ", + "ว ิà¸Ļ", + "Ġ×Ķ×ij ×IJ×Ļ×Ŀ", + "Ġд ов", + "Ġдов олÑĮ", + "ĠдоволÑĮ но", + "×¢×ĵ ×Ļ×£", + "Ġok re", + "Ġokre ÅĽ", + "ĠokreÅĽ lon", + "Ġت رÙĬد", + "à¹Ģมืà¹Īà¸Ń วัà¸Ļà¸Ĺีà¹Ī", + "ãĤĪ ãģĭãģ£ãģŁ", + "Cum h", + "Cumh ur", + "Cumhur ba", + "Cumhurba ÅŁ", + "CumhurbaÅŁ kan", + "CumhurbaÅŁkan ı", + "Ġn ợ", + "à¸ľà¸¹à¹ī à¹Ģลà¹Īà¸Ļ", + "Ġcompl ète", + "à¹Ģà¸ŀ ศ", + "د ÙIJ", + "Ġdü z", + "Ġdüz ey", + "ãģ§ãģĤãĤĭ ãģĵãģ¨", + "ext érieur", + "× ³", + "Ġinform ação", + "ãĤ¯ãĥª ãĥĭãĥĥãĤ¯", + "ĠPub li", + "ĠPubli é", + "ר ×ķ×ĵ", + "à¸Ħวาม à¸Ľà¸¥à¸Ńà¸Ķà¸łà¸±à¸¢", + "ĠØ£ÙĬ ض", + "ĠØ£ÙĬض Ùĭا", + "ت سبب", + "ãģ¤ ãĤĤãĤĬ", + "из ма", + "à¸Ĥึà¹īà¸Ļ à¹Ħà¸Ľ", + "Ùĥ ÙIJ", + "ÙĦ ÙĪÙħ", + "Ġש צר", + "Ġשצר ×Ļ×ļ", + "ãģ¯ ãĤĤãģ¡ãĤįãĤĵ", + "Ġк ан", + "Ġкан ал", + "ãģ«ãģª ãģ£ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ", + "ĠاÙĦØ£ Ùĥثر", + "ت اØŃ", + "ÙĨت Ùĩ", + "ÙĨتÙĩ اء", + "ا ÙĪÙĬØ©", + "ĠBug ün", + "н Ñģкого", + "à¸Ķ à¹Īวà¸Ļ", + "é volution", + "ãģ£ãģ¦ ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ", + "ãĤ ħ", + "ĠV Æ°Æ¡ng", + "à¸łà¸²à¸ŀ ย", + "à¸łà¸²à¸ŀย à¸Ļ", + "à¸łà¸²à¸ŀยà¸Ļ à¸ķรà¹Į", + "Ġ×Ķ צ׾×Ļ×Ĺ", + "ĠاÙĦإسÙĦاÙħ ÙĬ", + "ÙĦÙĬ ب", + "Ġed ição", + "ÑģÑĤÑĢ ел", + "Ġkh úc", + "ÙĨÙħÙĪ Ø°", + "ÙĨÙħÙĪØ° ج", + "׾ צ×Ķ", + "ÑģÑĤав ил", + "à¸ĸ า", + "สรà¹īาà¸ĩ à¸Ħวาม", + "ãģĦ ãģ£ãģ±", + "ãģĦãģ£ãģ± ãģĦ", + "ÑģÑĤав лен", + "ĠاÙĦ ÙĤدس", + "Ġng ược", + "ب Ø®", + "ส หร", + "สหร ั", + "สหรั à¸IJ", + "ĠØ£ غ", + "Ġأغ سط", + "Ġأغسط س", + "ãģĨ ãģ¾", + "ãģĨãģ¾ ãģı", + "ĠêµŃ ìłľ", + "ØŃض ار", + "Ġd ừng", + "æĬ¼ ãģĹ", + "ت ÙĪا", + "تÙĪا جد", + "ש×ŀ ×Ĺ×Ķ", + "ãģı ãĤĵ", + "Ġ×ij×¢ צ", + "Ġ×ijעצ ×Ŀ", + "×ŀ ׳×Ļ×ķת", + "×ķ ×Ļ×ĵ", + "×ķ×Ļ×ĵ ×IJ×ķ", + "à¸Ĭ ิà¸ĩ", + "Ġprac ÄĻ", + "Ġз аÑĤ", + "ĠзаÑĤ ем", + "ĠìŀIJ ìľł", + "Ġì¤ Ģ", + "Ġì¤Ģ ë¹Ħ", + "Ġb áºŃ", + "ĠbáºŃ c", + "Ġ×Ķ×ŀ צ×ij", + "ĠÙĤ ÙĬÙħØ©", + "à¹Ģà¸Ń à¹Ģà¸Ĭ", + "à¹Ģà¸Ńà¹Ģà¸Ĭ ีย", + "Ġperch è", + "ĠاÙĦع سÙĥر", + "ĠاÙĦعسÙĥر ÙĬØ©", + "ج ÙĬب", + "ëŀ µ", + "Ùħ Ùĩر", + "ÙħÙĩر جاÙĨ", + "Ùħ راÙĥ", + "ÙħراÙĥ ز", + "Ġод нако", + "à¸Ķี à¹Ĩ", + "Ġצ פ×ķ", + "Ġkullan ılan", + "Ġк ино", + "ãĥĨãĤ£ ãĥ³ãĤ°", + "ĠGi Ỽi", + "ت ÙĪز", + "تÙĪز ÙĬع", + "ย ิà¸Ļ", + "ยิà¸Ļ à¸Ķี", + "Ġc Åĵur", + "ĠiÅŁ aret", + "Ġ×ij×¢ ×ĸר", + "Ġ×ij×¢×ĸר ת", + "Ġп аÑĨи", + "ĠпаÑĨи енÑĤ", + "ãģ¿ãģŁãģĦ ãģ§ãģĻ", + "в ез", + "ли на", + "од е", + "Ġ×IJ×ķת ף", + "dıģ ınız", + "ĠÐIJ в", + "ĠÐIJв ÑĤоÑĢ", + "ï¼ ®", + "ĠC ần", + "ĠاÙĦا Ø®", + "ĠاÙĦاخ بار", + "Ġê±° ìĿĺ", + "Ġat enção", + "Ġgeld iÄŁi", + "ãĤª ãĤ¹", + "ãĤªãĤ¹ ãĤ¹", + "ãĤªãĤ¹ãĤ¹ ãĥ¡", + "ев Ñĭе", + "кÑĢÑĭ л", + "à¹Ģà¸Ĭ ียà¸ĩ", + "à¹Ģà¸Ĭียà¸ĩ à¹ĥหมà¹Ī", + "Ġmar ço", + "ĠاÙĦÙħ ادة", + "Ġг ол", + "Ġsprzeda ży", + "Ġíķ´ ê²°", + "ĠÐķ го", + "ê¹ Ģ", + "Ġ׾ק×ij׾ ת", + "ĠاÙĦÙģ ÙĨاÙĨ", + "Ġcomunic ación", + "à¹Ģสà¹īà¸Ļ à¸Ĺาà¸ĩ", + "íĺ ¹", + "à¸Ĭ ำ", + "à¸Ĭำ ระ", + "Ġ׼ ×IJ×ŀ", + "Ġ׼×IJ×ŀ ×ķר", + "à¸Ĭ à¹Īาà¸ĩ", + "ز Ùĩر", + "Ġklient ów", + "ива ÑİÑĤ", + "ан г", + "׳ ×ļ", + "Ġg á»įn", + "Ãľ R", + "ìĺģ ìĥģ", + "Ġغ زة", + "ìĿĮ ìĿĦ", + "Ġbez po", + "Ġbezpo ÅĽ", + "ĠbezpoÅĽ redni", + "ĠاÙĦÙħ ÙĪا", + "ĠاÙĦÙħÙĪا Ø·ÙĨ", + "ĠاÙĦÙħÙĪاطÙĨ ÙĬÙĨ", + "ãĤĮ ãģ¾ãģĻ", + "ĠмаÑĤ Ñĩ", + "×IJ ×ķף", + "Ġر سÙħÙĬ", + "ĠÑįк он", + "ĠÑįкон ом", + "ĠÑįконом иÑĩеÑģк", + "ãĥľ ãĥ¼", + "Ġд иÑĢ", + "ĠдиÑĢ екÑĤоÑĢ", + "ĠÑģк оÑĢо", + "à¸ļ ำ", + "à¸ļำ ร", + "à¸ļำร ุà¸ĩ", + "ĠÑĦ ÑĥÑĤ", + "ĠÑĦÑĥÑĤ бол", + "Ġ×IJ ×Ļ׾", + "Ġì¤ij êµŃ", + "ìľ ¤", + "eÄŁ e", + "à¹Ħ à¸ģà¹Ī", + "tra î", + "traî n", + "ĠÑĤ ÑĢÑĥб", + "à¹Ģà¸ļ ื", + "à¹Ģà¸ļื à¹īà¸Ńà¸ĩ", + "à¹ģม à¸Ļ", + "ĠتØŃ Ø¯ÙĬØ«", + "Ġ׼ עת", + "ØŃ Ø§Ø³Ø¨", + "lı ÄŁa", + "ק×Ļ ×Ļ×ŀ×Ļ×Ŀ", + "оÑģÑĤ ÑĮÑİ", + "à¸Ŀ ั", + "à¸Ŀั à¹Īà¸ĩ", + "Ø´ غÙĦ", + "ìĽ ¹", + "Ġкажд ого", + "Ġbölüm ü", + "หà¸Ļ ี", + "Ġistedi ÄŁi", + "Ġtr Æ°ng", + "ãĥ Į", + "ฮ à¸Ń", + "Ø£ÙĨ Ø´", + "Ø£ÙĨØ´ طة", + "ĠاÙĦÙħ سÙĬ", + "ĠاÙĦÙħسÙĬ ØŃ", + "ลัà¸ģษ à¸ĵà¹Į", + "Ġn á»Ńa", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩà¸ģาร", + "ÑĪ ек", + "л Ñij", + "Ġש ×Ļ×Ķ", + "Ġש×Ļ×Ķ ×Ļ×Ķ", + "Ġkhu ôn", + "ĠÑĤÑĢеб ованиÑı", + "Ġ×ľ×¢ ×ĸ×ķר", + "ĠاÙĦع Ùħر", + "ราà¸Ħา à¸ĸูà¸ģ", + "ÙĩÙı ÙħÙĴ", + "ü st", + "üst ü", + "Ġден ег", + "Ġn ạ", + "à¸Ĥà¸Ļ ม", + "Ġбл аг", + "Ġблаг од", + "Ġблагод аÑĢ", + "ĠблагодаÑĢ Ñı", + "Ø¥ سÙĦاÙħ", + "à¸Ļิ ว", + "çŁ¥ ãĤīãģªãģĦ", + "Ø« ÙĤØ©", + "Ġг олоÑģ", + "×IJ×ķר ×Ĺ", + "Ġtr ứng", + "Ġод ном", + "ĠkoÅĦ cu", + "Ġ×ķ רק", + "Wi ÄĻ", + "WiÄĻ cej", + "Ġ×IJ ×Ļ׼×ķת", + "Ġ×IJ×Ļ׼×ķת ×Ļ", + "Ñģ оÑģ", + "Ġje żeli", + "以ä¸ĭ ãģ®", + "å°ı ãģķ", + "å°ıãģķ ãģª", + "олог ии", + "Ġоб ÑģлÑĥж", + "ĠобÑģлÑĥж ива", + "Ùĥت ابة", + "Ġê´Ģ ìĭ¬", + "×¢ ש×Ļר", + "Ġaras ındaki", + "ĠÑĢай она", + "ÙĪا جب", + "Ġ×ij×Ĺ×Ļ ×Ļ", + "íķ´ 주", + "Ġg óc", + "ай л", + "ĠT ình", + "æļ® ãĤī", + "æļ®ãĤī ãģĹ", + "æĻĤ ãģ«ãģ¯", + "ĠгоÑĢод е", + "Ġ׼×IJ ×Ļ׾", + "Ġ׼×IJ×Ļ׾ ×ķ", + "ĠC á»Ļng", + "ãģ©ãģĨ ãģĹãģ¦ãĤĤ", + "×Ĺ ×ķ×£", + "تØŃ Ø±Ùĥ", + "ĠÑģлов ам", + "à¸Īะ à¸Ĭà¹Īวย", + "ĠاÙĦÙħست ÙĤبÙĦ", + "ÙĤ ض", + "ÙĤض ÙĬ", + "×ijס ×ķפ", + "×ijס×ķפ ×ķ", + "iÄĻ Äĩ", + "ĠY ıl", + "Ø´ ÙĬØ®", + "à¸Ħุà¸ĵ à¸Īะ", + "ש×ŀ ×ķת", + "Ġت عرض", + "Ġanál ise", + "ĠÑģоб иÑĢа", + "à¹Ģà¸ŀ à¸Ĭ", + "à¹Ģà¸ŀà¸Ĭ ร", + "Ġв ели", + "Ġвели к", + "สั à¹īà¸Ļ", + "Ġpop ulação", + "รà¹Īวม à¸ģัà¸Ļ", + "×Ĺ ×ŀ", + "×Ĺ×ŀ ×Ļש×Ļ", + "ס ×Ļס", + "åĨħ ãģ§", + "Ġsob Äħ", + "ĠY ay", + "ĠYay ın", + "ãĥ¡ ãĥĭãĥ¥ãĥ¼", + "ĠпÑĢедоÑģÑĤав лÑı", + "ãģł ãģ¨æĢĿãģĨ", + "Ġê³ł ê°Ŀ", + "Ġод ним", + "à¹ĥà¸Ļ à¹Ģรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ", + "Ġs á»ķ", + "ĠÐĹ Ð´ÐµÑģÑĮ", + "Ġизмен ениÑı", + "ĠìĿ¼ ìĿĦ", + "ãģªãģ® ãģł", + "клад Ñĭва", + "ÑĢ ма", + "Ġ×ķ×ij ׼׾", + "تأ ÙħÙĬÙĨ", + "ĠпÑĢи ÑıÑĤ", + "ĠпÑĢиÑıÑĤ н", + "Ùħ Ùħار", + "ÙħÙħار سة", + "ãģ¨ãģª ãģ£ãģ¦", + "Ġج ÙħÙĬÙĦ", + "Ġì§ Ī", + "Ġì§Ī 문", + "Ġquest ão", + "i é", + "ié ndo", + "หà¹īà¸Ńà¸ĩ à¸ŀัà¸ģ", + "ãĥij ãĥ¼ãĥĪ", + "ÑĤвеÑĢж да", + "н Ñģкой", + "з ал", + "มุ à¹Īà¸ĩ", + "á» Ĭ", + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺר ×ķ׳×Ķ", + "ĠTh Æ°", + "주 민", + "ĠاÙĦع ب", + "év én", + "évén ement", + "ÙĤÙĪ اعد", + "د Ùı", + "ĠìķĬ ìĬµëĭĪëĭ¤", + "Ġë³´ 기", + "Ġyapıl ması", + "à¹Ģร าà¸ģ", + "à¹Ģราà¸ģ à¹ĩ", + "ØŃ Ø°Ø±", + "ÙĤ صر", + "ãģ¦ãģĹãģ¾ ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ", + "Ġà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ à¸ķà¹īà¸Ļ", + "ãģ¨ ãģ«", + "ãģ¨ãģ« ãģĭ", + "ãģ¨ãģ«ãģĭ ãģı", + "н ÑĨе", + "зв Ñĥк", + "ãģĹãĤĪãģĨ ãģ¨", + "ĠاÙĦصØŃ ÙĬØ©", + "Ġש×Ķ ×Ļ×ķ", + "ĠDi ÄŁer", + "ÙĤÙĦ ÙĤ", + "ãĤ¸ãĥ£ ãĥ³", + "Ġr á»Ŀi", + "Ġл еÑĩ", + "ĠлеÑĩ ениÑı", + "تب اد", + "تباد ÙĦ", + "צ פ×Ķ", + "à¸Ħวาม à¹Ģหà¹ĩà¸Ļ", + "ĠØ´ ب", + "Ġشب ÙĥØ©", + "ר ×Ļק", + "Ùħ عد", + "Ùħعد ات", + "dıģ ında", + "Ġ×ijש ׳×Ļ×Ŀ", + "Ġ×Ķ ×Ļשר×IJ׾", + "Ġ×Ķ×Ļשר×IJ׾ ×Ļת", + "Ġsı nav", + "׳צ ×Ļ×Ĵ", + "วัà¸ķ à¸ĸุ", + "ĠاÙĦبر ÙĦÙħ", + "ĠاÙĦبرÙĦÙħ اÙĨ", + "t ivitÃł", + "ãĤĵãģł ãĤįãģĨ", + "ק×Ļ ×Ļ×ŀ", + "ÙĦÙĬ Ùĥ", + "ĠÄij ò", + "ĠÄijò i", + "ĠÐĺн ÑĤеÑĢ", + "ĠÐĺнÑĤеÑĢ неÑĤ", + "ãģ«ãģ¨ãģ£ãģ¦ ãģ¯", + "ãģ£ ãģĵ", + "ק ×ķס", + "ست ØŃÙĤ", + "æķĻ ãģĪãģ¦", + "ãĥĢ ãĥ¡", + "ĠÙħÙĨ زÙĦ", + "à¹Ģà¸ĭ à¹ĩà¸Ļ", + "使 ãģĪãĤĭ", + "è¦ĭ ç©į", + "è¦ĭç©į ãĤĤãĤĬ", + "Ø£ Ùģ", + "Ø£Ùģ Ùĥار", + "Ġиг ÑĢов", + "ĠигÑĢов Ñĭе", + "Ġm ÄĻż", + "ĠmÄĻż czy", + "ĠmÄĻżczy zn", + "ĠاÙĦØŃ ÙĤÙĬÙĤÙĬ", + "ع بر", + "׼×ķ׾ ׳×ķ", + "íĿ ¥", + "×ŀ×IJ ×ķ×Ĺר", + "خت ص", + "ãĥŀ ãĥŀ", + "Ġ×IJ×Ĺ ×ķ×ĸ", + "í ĮĢ", + "Ġr á»iji", + "Ġв ÑĤоÑĢ", + "ĠвÑĤоÑĢ ой", + "Ġl ẫn", + "пÑĢ ом", + "пÑĢом ÑĭÑĪ", + "пÑĢомÑĭÑĪ лен", + "пÑĢомÑĭÑĪлен н", + "ĠоÑĤноÑĪ ениÑı", + "Ġs ứ", + "Ġм обилÑĮ", + "ĠмобилÑĮ н", + "ĠÑįÑĤ омÑĥ", + "Ġt ạp", + "ĠìĤ¬ ê±´", + "ĠìķĮ 볤", + "Ùĥ Ùı", + "ÙĥÙı ÙħÙĴ", + "Ġק ×ķר×Ķ", + "ĠÑĦ иÑĢ", + "ĠÑĦиÑĢ м", + "Ġsık ıntı", + "׳ ׼", + "׳׼ ×ķף", + "ÙĪÙĦÙĪج ÙĬ", + "ØŃ Ø§ÙĨ", + "Ġlo ạn", + "Ġ×IJ׾ ×£", + "Ġm ắn", + "abh äng", + "abhäng ig", + "ĠÑĥÑĢов нÑı", + "Ġ׾×ij×ĵ ×ķק", + "ÙĬ ÙħÙĨ", + "lay ın", + "Ġh ải", + "Ġзав од", + "ĠìķĦ 주", + "สà¸ĸ า", + "สà¸ĸา à¸ļัà¸Ļ", + "Ġgüven lik", + "à¹Ģà¸Ķ à¹Īà¸Ļ", + "×ij×ĵ ק", + "Ġë Ī", + "ĠëĪ Ħ", + "ĠëĪĦ 구", + "éĩįè¦ģ ãģª", + "รà¸Ńà¸ĩ รัà¸ļ", + "sch lie", + "schlie ÃŁen", + "Ġìĸ ¼", + "Ġìĸ¼ ë§Ī", + "Ġìĸ¼ë§Ī ëĤĺ", + "ÑĤи ки", + "íķľëĭ¤ ê³ł", + "ãģłãģ£ãģŁ ãĤī", + "Ġ×Ķ ×Ļ×ĺ×ij", + "ãģªãģijãĤĮãģ° ãģªãĤīãģªãģĦ", + "â Ì", + "Ã¢Ì £", + "Ġph ạt", + "ak Ä±ÅŁ", + "ãģ¦ãģĹãģ¾ ãģĦãģ¾ãģĻ", + "à¹Ģà¸ĭ à¹ĩ", + "ĠС егоднÑı", + "Ġinsan ların", + "Ġdévelop pe", + "ת פר", + "תפר ×Ļ×ĺ", + "اÙĨت شار", + "ê° ij", + "Fran çois", + "Ø£ÙĦ ع", + "Ø£ÙĦع اب", + "ãĤĴ è¶ħ", + "ãĤĴè¶ħ ãģĪ", + "Ġê°Ļ ìĬµëĭĪëĭ¤", + "ãĤ³ ãĥ¬", + "ĠмеÑģÑı ÑĨев", + "íĮ ħ", + "ĠاÙĦج اÙħعة", + "ìĿ¸ íĦ°", + "ìĿ¸íĦ° ëĦ·", + "×ĵר ×ķש", + "ĠÙĪØ£ شار", + "ĠпÑĢав ила", + "ãģĿãģĵ ãģ«", + "×Ĺ ×ŀ×ĵ", + "à¹Ģหà¸ķุ à¸ģารà¸ĵà¹Į", + "Ġê²½ íĹĺ", + "ãģ¶ ãĤĬ", + "׾ ש", + "׾ש ×ķף", + "à¹Ģ à¸ĸ", + "ĠDo ÄŁu", + "ĠиÑģполÑĮзов ание", + "Ġçoc uÄŁu", + "магазин е", + "ĠÄiji á»ĥn", + "Ġas lı", + "Ġaslı nda", + "Ġdoen ça", + "Ġس اع", + "Ġساع ات", + "ĠиÑģполÑĮзов аниÑı", + "ר ×ķצ×Ļ×Ŀ", + "ĠзнаÑĩ иÑĤ", + "ĠÑĢаР¼", + "ĠÑĢам каÑħ", + "ê±° 리", + "Ġп ÑĭÑĤа", + "ãĥģ ãĥ³", + "Ġпо Ñģк", + "ĠпоÑģк олÑĮ", + "ĠпоÑģколÑĮ кÑĥ", + "Ø¥ بر", + "إبر اÙĩ", + "إبراÙĩ ÙĬÙħ", + "ĠÑĤÑĢ еÑħ", + "ĠGen ç", + "س ÙĪÙģ", + "Ġve ÃŃculo", + "ĠNg ân", + "ĠоÑĩеÑĢ едÑĮ", + "à¸Ħร ึà¹Īà¸ĩ", + "×IJ ×ij×Ļ", + "à¸ķ à¹īม", + "ãĤĴè¡Į ãģĦ", + "ĠاÙĦساب ÙĤØ©", + "на ÑĨи", + "наÑĨи она", + "наÑĨиона лÑĮн", + "Ġgest ión", + "ت ÙĤد", + "ĠاÙĦبÙĬ اÙĨ", + "ĠاÙĦبÙĬاÙĨ ات", + "ĠاÙĦ اÙĨتخاب", + "ĠاÙĦاÙĨتخاب ات", + "à¹Ģà¸Ĭ à¹Īา", + "×ĵ ×IJ×Ĵ", + "Ġ׾×Ĵ ×ŀר×Ļ", + "Ġت ØŃتاج", + "Ġth ôn", + "à¸ķ à¹īà¸Ńà¸Ļ", + "à¸ķà¹īà¸Ńà¸Ļ รัà¸ļ", + "女 ãģ®", + "女ãģ® åŃIJ", + "Ġth ợ", + "Ø· ØŃÙĨ", + "ารà¹Į à¸Ķ", + "ת ×ŀ×Ļ×ĵ", + "ĠÑģам Ñĭм", + "Ġìĭľ íĸī", + "Ø¥ صد", + "إصد ار", + "ĠNgh á»ĩ", + "ìķ ķ", + "س ئ", + "سئ ÙĦ", + "à¸Ń าร", + "à¸Ńาร ม", + "à¸Ńารม à¸ĵà¹Į", + "à¹ģ ฮ", + "׳×ĺ ׾", + "Ġì¢ĭ ìķĦ", + "×ķ׾ ׾", + "Ġ×ij ×Ľ×ª×ij", + "ãĤ« ãĥ©", + "צע ×Ļר×Ļ×Ŀ", + "تعب ÙĬر", + "Ġ×ŀ קר×Ķ", + "ĠÑĦак ÑĤоÑĢ", + "Ġت ÙħاÙħ", + "ĠتÙħاÙħ ا", + "ëį ķ", + "Ġv Æ°á»Ŀ", + "ĠvÆ°á»Ŀ n", + "Ġd Ä±ÅŁÄ±", + "ãģĦ ãģ¡", + "Ġ׾ק ׳×ķת", + "ĠاÙĦع ÙĦاÙĤات", + "п Ñĥб", + "пÑĥб ли", + "Ø¥ ÙĬÙħ", + "Ø¥ÙĬÙħ اÙĨ", + "à¸Ńำ à¸Ļา", + "à¸Ńำà¸Ļา à¸Ī", + "åIJ« ãģ¾ãĤĮ", + "ãĤĭ ãģŁãĤģãģ«", + "ס ×Ĵ", + "ס×Ĵ ׳×ķף", + "تØŃ Ø¯ÙĬ", + "Ġaup rès", + "ĠاÙĦج Ùĩا", + "ĠاÙĦجÙĩا ز", + "Ġ×ŀ ת×Ĺת", + "ен нÑĥÑİ", + "Ġз им", + "à¸ģา à¹ģà¸Ł", + "Ġ×ijת ×ķר", + "Ġngh è", + "Ġnghè o", + "ĠÐĽ Ñİ", + "ĠÐĽÑİ Ð±", + "תק צ×Ļ×ij", + "×ŀ×¢ ש×Ķ", + "ĠاÙĦبÙĬ ت", + "צ ×Ļפ", + "ĠобÑıз ан", + "ĠM á»Ĺi", + "ĠТ ÑĥÑĢ", + "ĠÙĪب اÙĦت", + "ĠÙĪباÙĦت اÙĦÙĬ", + "Ġdéc ision", + "Ġب د", + "Ġبد أت", + "Ġc ục", + "Ġb ask", + "Ġbask ı", + "Ġhat ırl", + "Ġhatırl a", + "å°ı ãģķãģĦ", + "Ġgerçek ten", + "à¸ľ ัà¸ģ", + "åı¯èĥ½ ãģª", + "×ŀ×IJ ס", + "Ġcr ÃŃtica", + "ĠìĿĺ ìĽIJ", + "عÙĤ ÙĪد", + "×ĺ ׼׳", + "×ĺ׼׳ ×ķ׾×ķ×Ĵ×Ļ×Ķ", + "è¨Ģ ãģĪãģ°", + "ĠÙĤ ÙĨا", + "ĠÙĤÙĨا Ø©", + "ĠìĿ´ê²ĥ ìĿĢ", + "ت صر", + "à¸Ł ัà¸Ļ", + "ĠÑĢе ÑĨеп", + "ĠÑĢеÑĨеп ÑĤ", + "ĠبÙĨ Ùģس", + "ÑĢо ÑĪ", + "ĠмаÑĢ ÑĤа", + "Ġson ras", + "Ġsonras ı", + "×ķ×ij ש", + "ãĥª ãĤ¹ãĤ¯", + "ĠFranç ais", + "á» ļ", + "ê° Ķ", + "Ġ×Ķ×ijר ×Ļת", + "פ ×Ļצ", + "פ×Ļצ ×ķ×Ļ", + "ĠÙĦÙħا ذا", + "ĠÐļи ев", + "ĠÑģ мÑĭÑģл", + "ê¸Ī ìľµ", + "ãĤ·ãĥ£ ãĥ«", + "ãĥ© ãĤ¤ãĥĪ", + "ìĽ ĥ", + "×ŀ ×Ĺר", + "ãĨ į", + "Ġkullan ım", + "Ġ×IJצ׾ ׳×ķ", + "Ġt Ãłn", + "ãĥı ãĥ¼", + "ãģ¨ ãģ¨ãĤĤ", + "ãģ¨ãģ¨ãĤĤ ãģ«", + "ÑĢ ег", + "ÑĢег и", + "ÑĢеги он", + "ãģªãģı ãģªãĤĭ", + "Ġch ảy", + "Ġج ÙĩØ©", + "ÅĦsk iej", + "à¸Ńี à¹Ģม", + "à¸Ńีà¹Ģม ล", + "ãģį ãģ£ãģ¨", + "ĠìĺĪ ìĤ°", + "Ġkit abı", + "Ġedu cação", + "Ġbul uÅŁ", + "олог иÑı", + "Ġкон кÑĢ", + "ĠконкÑĢ еÑĤ", + "×Ĵ ×Ļר", + "ĠпÑĢед лаг", + "ĠпÑĢедлаг аеÑĤ", + "ĠY ên", + "Ġíķľ ë²Ī", + "Ġ×ŀ ר׼×ĸ×Ļ", + "à¹Ģà¸Ľà¸´à¸Ķ à¹Ģà¸ľà¸¢", + "ÑĤвеÑĢ д", + "ĠH á»ĩ", + "ĠÐĵ ÑĢ", + "à¸Ŀ à¹īา", + "×Ķ שק", + "×Ķשק ×¢×Ķ", + "Ġна Ñĥк", + "ìłIJ ìĿĦ", + "Ġн елÑĮ", + "ĠнелÑĮ з", + "ĠнелÑĮз Ñı", + "г ин", + "ĠB öl", + "ĠBöl ge", + "Ġв ла", + "Ġвла ÑģÑĤи", + "à¹Ģà¸Ļ à¹ĩ", + "à¹Ģà¸Ļà¹ĩ à¸ķ", + "ê³ ¨", + "Ġö ld", + "Ġöld ür", + "׼׳ ×¢", + "ĠاÙĦÙĩ ÙĬئة", + "ت ارÙĬØ®", + "ĠÐij ÑĢ", + "ĠÑģ мож", + "ĠÑģмож еÑĤе", + "ĠL úc", + "à¹Ħà¸Ľ à¸ĸึà¸ĩ", + "ĠBakan ı", + "Ġerklä rt", + "ĠÐIJ на", + "Ġsc ène", + "åķı ãģĦ", + "åķıãģĦ åIJĪãĤıãģĽ", + "ÙħÙĩ ÙĨد", + "ÙħÙĩÙĨد س", + "Ġн азвание", + "ив аниÑı", + "ãĤĴ å¤īãģĪ", + "ä»ĺãģį åIJĪ", + "ãĥij ãĤ½", + "ãĥijãĤ½ ãĤ³ãĥ³", + "æĺİ ãĤī", + "æĺİãĤī ãģĭ", + "à¹Ģà¸Ńà¸ģ สาร", + "à¹Ģà¸ģิà¸Ļ à¹Ħà¸Ľ", + "л еп", + "ãģĹãģŁ ãĤĤãģ®", + "ĠC âm", + "ĠCâm ara", + "ק×ķ׾ ׳×ķ×¢", + "Ġ×ij×Ĵ ×Ļף", + "Ġoc zy", + "Ġoczy wiÅĽcie", + "att ivitÃł", + "ãĥĵ ãĥ¥ãĥ¼", + "Ġeduc ación", + "Ä° YE", + "ê¹Į ìļĶ", + "ãĤ¨ ãĥªãĤ¢", + "н еÑģÑĤи", + "Ġm óg", + "Ġmóg ÅĤ", + "Ġק×ĺ ׳×Ļ×Ŀ", + "ĠPr ä", + "Ġ×ľ×¢ ×ij×ķר", + "بÙĨ Ùī", + "з ол", + "зол оÑĤ", + "Ġwn ÄĻtr", + "ĠwnÄĻtr z", + "Ġconstr ução", + "รัà¸ļ รà¸Ńà¸ĩ", + "س جÙĨ", + "Ġק ×ķ׳", + "ס ×Ļפ×ķר", + "ĠÙħ دÙī", + "رض Ùī", + "п лав", + "ï¼ ¥", + "Ġil a", + "Ġila ç", + "ãĤĭ ãģ¹ãģį", + "ĠÙħ ÙĪÙĤÙģ", + "à¸ģร ุ", + "à¸ģรุ à¸ĵา", + "chodzÄħ c", + "ĠÑĤÑĭ Ñģ", + "Ðķ вÑĢо", + "ĠÙĬ ØŃدث", + "ãĥ¡ ãĤ¤ãĥ³", + "ĠاÙĦص ØŃÙĬ", + "ĠÐĶ ан", + "دع اء", + "ãĤ´ ãĥ¼ãĥ«", + "ש ×ł×ª×Ļ", + "×©×ł×ª×Ļ ×Ļ×Ŀ", + "à¸Ķà¹īวย à¸ģัà¸Ļ", + "Ġol acaģı", + "Ġ×ij ×ŀ×Ĺ×Ļר", + "×Ķ ק", + "×Ķק ×ŀת", + "ãĥ¢ ãĥİ", + "ĠçalÄ±ÅŁ tı", + "Ġjó venes", + "ãģĦãģı ãĤī", + "ĠÙħ عدÙĦ", + "ĠC Å©ng", + "ĠSeg ún", + "Ġdönem de", + "Ġ׾ ×Ļ×ĵ×Ļ", + "ãģį ãģ¡", + "ãģįãģ¡ ãĤĵ", + "ãģįãģ¡ãĤĵ ãģ¨", + "Ùģر ÙĨس", + "ÙģرÙĨس ا", + "åIJij ãģį", + "Ġcamp aña", + "ĠÑģам оÑģÑĤоÑı", + "ĠÑģамоÑģÑĤоÑı ÑĤелÑĮно", + "á» Ģ", + "ÙĤ ÙĪا", + "س ÙĦاØŃ", + "à¸ģระ à¹ģ", + "à¸ģระà¹ģ ส", + "ĠполÑĮз Ñĥ", + "n qu", + "nqu ête", + "รà¹Īวม à¸ģัà¸ļ", + "ëĬIJ ëĥIJ", + "à¸Ĺีม à¸Ĭาà¸ķิ", + "Ġyıll ık", + "ìĬ ¬", + "ĠØ£ صØŃاب", + "ill é", + "Ġdó la", + "Ġdóla res", + "Ġк ож", + "Ġкож и", + "ล à¹īà¸Ń", + "à¹Ģรีย à¸ļร", + "à¹Ģรียà¸ļร à¹īà¸Ńย", + "à¹Ģà¸ŀ ิ", + "à¹Ģà¸ŀิ à¹Īà¸ĩ", + "ÑĢиÑĤоÑĢ и", + "Ġí ijľ", + "Ġíijľ íĺĦ", + "ĠпеÑĢ ев", + "ĠпеÑĢев од", + "פ×Ĵ ×Ļ×¢×Ķ", + "ĠdeÄŁerlendir me", + "Ùģ ائ", + "ĠвÑĭ год", + "ınız ı", + "×ķ׼ ×Ļ×Ĺ", + "ĠдоÑģÑĤ иг", + "Ġng Ãłn", + "æĢĿ ãģ£ãģŁ", + "ĠÐķ ÑģÑĤÑĮ", + "ĠاÙĦر غÙħ", + "ĠzwiÄħz ane", + "رب Ø·", + "à¸Ļ ึà¸ĩ", + "Ġ׾×Ĺ ×ķק", + "Ġszczeg óln", + "Ġszczególn ie", + "Ġبا ستخداÙħ", + "ĠfÃŃs ico", + "×¢ ס", + "עס ×ķק", + "سÙĦ ÙĪÙĥ", + "Ġا ØŃد", + "Ñĩ ÑijÑĤ", + "×ĸ׼ ×Ķ", + "Ġl á»ĩnh", + "ĠÙĪ ØŃت", + "ĠÙĪØŃت Ùī", + "à¸Ħวาม สามารà¸ĸ", + "à¸Ńยูà¹Ī à¹ģลà¹īว", + "à¸ģาร à¹Ģà¸Ķิà¸Ļà¸Ĺาà¸ĩ", + "تخ Ø°", + "צ×Ļ ×ķ×ĵ", + "ĠاÙĦØ£ س", + "ĠاÙĦأس ÙĩÙħ", + "Ġt á»ĩ", + "ãģ£ãģ¦ ãģĦãģ¦", + "สร ุ", + "สรุ à¸Ľ", + "Ġком ÑĦ", + "ĠкомÑĦ оÑĢÑĤ", + "ìĺ¤ ëĬĶ", + "ĠÑĢаз в", + "ĠÑĢазв ива", + "л анд", + "h änge", + "ĠبÙĨ سبة", + "à¹Ģà¸Ĥ ียว", + "עצ ×Ŀ", + "Ġ׾ ×ľ×Ľ×ª", + "Ñģо ÑĨиалÑĮн", + "Ġëĭ¤ìĿĮ ê³¼", + "Ġרש ×ķ×ŀ", + "×ŀר ×Ĺ×ij", + "س ÙĤØ·", + "Ġalan ı", + "ĠÄij á»ĩ", + "é£Łãģ¹ ãĤĭ", + "à¸Ķ ึà¸ĩ", + "Ġgegen über", + "ĠبÙĩ Ø°Ùĩ", + "à¸ĸืà¸Ń à¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ", + "ëķ ħ", + "à¸Ħà¸Ļ à¹Ħà¸Ĺย", + "ãĤ¢ ãĤ¦", + "ãĤ¢ãĤ¦ ãĥĪ", + "ศ ัà¸ģ", + "ศัà¸ģ à¸Ķิ", + "ศัà¸ģà¸Ķิ à¹Į", + "ÙĤÙĪ اÙĨ", + "ÙĤÙĪاÙĨ ÙĬÙĨ", + "Ġhá»Ļ p", + "ãģªãģıãģª ãģ£ãģ¦", + "Ġ×IJ ×ŀ׳", + "Ġ×IJ×ŀ׳ ×Ŀ", + "à¹Ģà¸ķ ืà¸Ńà¸Ļ", + "ĠзавиÑģ им", + "ĠзавиÑģим оÑģÑĤи", + "ת ×Ļ×IJ", + "ת×Ļ×IJ ×ķר", + "å§ĭãĤģ ãģŁ", + "Ġng á»į", + "Ġngá»į t", + "íĴ į", + "ê³¼ ìŀ¥", + "Ġb ại", + "ãģ§ãģį ãģ¦", + "Ġcomeç ar", + "à¸Ľà¸£ าà¸ģ", + "à¸Ľà¸£à¸²à¸ģ à¸ı", + "Ġгод Ñĭ", + "м еÑģ", + "ĠاÙĦÙħست ÙĪÙī", + "ĠÑģам Ñĭе", + "л леÑĢ", + "ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ ãģĦãģ¾ãģĻ", + "ãģ¨ãģ® ãģĵãģ¨", + "bi ó", + "à¸ģล à¹Īà¸Ńà¸ĩ", + "ĠاÙĦز ÙĪج", + "ãģ«è¡Į ãģ£ãģŁ", + "à¸Ħà¹Ī à¸Ńà¸Ļ", + "à¸Ħà¹Īà¸Ńà¸Ļ à¸Ĥà¹īาà¸ĩ", + "ĠbaÄŁ l", + "ĠbaÄŁl ant", + "ĠbaÄŁlant ı", + "確 ãģĭ", + "確ãģĭ ãģ«", + "ãĥľ ãĥ¼ãĥ«", + "çµĤ ãĤıãĤĬ", + "ש ×ŀר", + "à¸Ĺีà¹Ī สามารà¸ĸ", + "ÙĦ زÙħ", + "д аеÑĤÑģÑı", + "รัà¸ļ à¸Ľà¸£à¸°", + "รัà¸ļà¸Ľà¸£à¸° à¸Ĺาà¸Ļ", + "å¤ī ãĤıãĤĬ", + "ï¼ ¢", + "ĠìĺĪìĪĺ ëĭĺ", + "ãĤĪãģĨ ãģ¨", + "มัà¸ģ à¸Īะ", + "ĠH Æ°Æ¡ng", + "ÙĨ ÙģØ°", + "×ŀ×ĵ ×ĵ", + "ĠìĿ¸ ìłķ", + "Ñħод иÑĤÑĮ", + "ĠзавиÑģ иÑĤ", + "×ķ×ĵ ×Ļ×¢", + "ãģĵãģ¨ãģĮ ãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ", + "ع راÙĤ", + "سط ØŃ", + "à¸ģำ à¹Ħร", + "ëĵ¤ ëıĦ", + "×Ļצ ×Ļר×Ķ", + "ãģĨ ãģĵãģ¨", + "ÙĦا ØŃÙĤ", + "ãģĦ ãĤĮãģ°", + "ĠиÑģполÑĮз ÑĥÑİÑĤ", + "ĠB ợi", + "Ġשק׾ ×Ļ×Ŀ", + "ÑĨи кл", + "ÐIJ Ðŀ", + "Ġ×ijש ׳×Ķ", + "ÙĨØ´ Ø·", + "Ġש ×Ļ׳×ķ×Ļ", + "Ġש×Ļ׳×ķ×Ļ ×Ļ×Ŀ", + "Ġpobl ación", + "ĠH Æ°ng", + "ระ ว", + "ระว ัà¸ĩ", + "رÙĬاض Ø©", + "ر صد", + "تÙĤ ÙĦÙĬ", + "تÙĤÙĦÙĬ د", + "Ġülk em", + "Ġülkem iz", + "à¸Ĭ ะ", + "ãĤ¯ãĥª ãĥ¼ãĥł", + "èģŀ ãģĦãģŁ", + "Ġwa ż", + "Ġważ ne", + "ê±° ëĵł", + "ê±°ëĵł ìļĶ", + "×ŀ×IJ ×ijק", + "×Ĺ×ĵ ש×ķת", + "ĠW roc", + "ĠWroc ÅĤaw", + "ĠKü ltür", + "s ist", + "sist ência", + "×¢×ĸר ×Ķ", + "Ġg Æ°Æ¡ng", + "รà¹īาà¸Ļ à¸Ħà¹īา", + "ĠÙĪØ£ ÙĪضØŃ", + "ánd ose", + "ãĤ· ãĥ¼ãĥ³", + "×IJ׳ ר×Ĵ", + "×IJ׳ר×Ĵ ×Ļ×Ķ", + "ãģªãģĦ ãģ§ãģĻ", + "Ġkh ủng", + "Ġ문 ìĦľ", + "Ġ×ij ×ĵ×ijר", + "×ĵ ×Ļ×ķ", + "×ĵ×Ļ×ķ ×ķ×Ĺ", + "Ġré gl", + "ÙħÙĪ اد", + "об оÑĢ", + "обоÑĢ оÑĤ", + "Ġ×Ķ ×ij׾", + "Ġ×Ķ×ij׾ ×ķ×Ĵ", + "ØŃ Ø§Ùħ", + "ĠاÙĦع اص", + "ĠاÙĦعاص ÙħØ©", + "пеÑĢ аÑĤоÑĢ", + "ت Ø®ÙĦ", + "تخÙĦ ص", + "ãģŁãģł ãģĹ", + "ت سÙħ", + "à¹Ĥรà¸ĩ à¸ŀ", + "à¹Ĥรà¸ĩà¸ŀ ยา", + "à¹Ĥรà¸ĩà¸ŀยา à¸ļาล", + "ĠY ük", + "ĠYük sek", + "Ġש ׳×Ļת", + "Ġש׳×Ļת ף", + "liÄŁ e", + "Ġפ ת", + "Ġפת ×ķ×Ĺ", + "Ġbe ÄŁ", + "ĠbeÄŁ en", + "Ġ×ŀ ×ķר", + "Ġ×ŀ×ķר ׼×ij", + "Ġرس اÙĦØ©", + "íĨµ ìĭł", + "Ġaval ia", + "Ġavalia ções", + "Ġman h", + "Ġmanh ã", + "Ġìķ ŀ", + "Ġìķŀ ìľ¼ë¡ľ", + "ÙĤ تر", + "ÙĤتر ØŃ", + "à¹Ģà¸ģ ืà¸Ń", + "à¹Ģà¸ģืà¸Ń à¸ļ", + "Ġpropos é", + "Ø£ Ùħا", + "Ø£Ùħا ÙĥÙĨ", + "ĠÐŀ Ðŀ", + "ĠÐŀÐŀ Ðŀ", + "ÙħÙĤ ار", + "ÙħÙĤار ÙĨØ©", + "ëĦ IJ", + "ãģĦãģŁãģł ãģı", + "ÙĤ ÙĬÙĦ", + "Ġна ÑĪиÑħ", + "ãĤ« ãĥĥãĥĹ", + "×Ĺ׾ ת", + "Ġëĭ¤ ë§Į", + "à¸Ĺัà¹Īว à¹Ĥลà¸ģ", + "ãĥį ãĤ¿", + "ØŃس اس", + "ãģ«ãģª ãĤĮ", + "ج ائ", + "جائ زة", + "é change", + "é conom", + "économ ie", + "Т Ðĺ", + "סת ׼׾", + "à¸Ĺัà¹īà¸ĩ สà¸Ńà¸ĩ", + "ĠاÙĦØ® اÙħ", + "ĠاÙĦخاÙħ س", + "ק ×ĺ×¢", + "au waż", + "à¸ľà¸¹à¹ī à¸Ĭาย", + "à¹ģà¸Ľà¸¥ à¸ģ", + "åIJĮæĻĤ ãģ«", + "зн аниÑı", + "ãģĦãģŁãģł ãģįãģ¾ãģĹãģŁ", + "Ġ×ŀ×ij ׾×Ļ", + "à¸Ĥà¸Ń à¹ĥหà¹ī", + "ĠاÙĦت ربÙĬØ©", + "Ġdécou vert", + "Ġżyc iu", + "apr ès", + "Ġy ab", + "Ġyab anc", + "Ġyabanc ı", + "ĠbaÅŁ layan", + "ìĹĪ ëįĺ", + "Ġhes abı", + "Ġë§Į ìķ½", + "ë§ Īëĭ¤", + "ĠTh ánh", + "ãĥ´ ãĤ¡", + "à¸Ľà¸£à¸±à¸ļ à¸Ľà¸£", + "à¸Ľà¸£à¸±à¸ļà¸Ľà¸£ ุà¸ĩ", + "ĠM ặc", + "à¹Ģหà¸ķุ à¸ľà¸¥", + "ĠÐij ез", + "Ġcapac itÃł", + "ÅĤe ÅĽ", + "ĠпÑĢе им", + "ĠпÑĢеим ÑĥÑīеÑģÑĤв", + "ĠÅļ wiÄĻt", + "Ġpubli é", + "×ŀ×¢ צ×ij", + "Ùħشار Ùĥات", + "à¸łà¸² ษ", + "à¸łà¸²à¸© ี", + "Ġdeux ième", + "ĠÙħØŃ Ø§Ùģظ", + "ĠÙħØŃاÙģظ Ø©", + "ĠSch ön", + "ï½ ¤", + "Ġ×Ķ ×ij×¢", + "Ġ×Ķ×ij×¢ ×Ļ×Ķ", + "ĠÙĪاÙĦ ÙĦÙĩ", + "è¨Ģ ãģ£ãģŁ", + "à¸ķ à¹īาà¸Ļ", + "วร รà¸ĵ", + "à¸Ĺิ ศ", + "ĠbaÅŁ ına", + "Ġmog ÄĻ", + "ש ×Ļפ×ķר", + "ĠÙĪ عد", + "ĠÙĪعد Ùħ", + "Ġhistó rico", + "Ġk ısı", + "ĠìĿ´ ê²Į", + "ĠPol ÃŃtica", + "ĠÑģиÑĤÑĥ аÑĨии", + "ĠkoÅĦ ca", + "×ij×ĵ ×Ļק×Ķ", + "ĠاÙĦسÙĬ ارات", + "ãģªãĤī ãģ°", + "ãĤµ ãĥ©", + "ãĤĭãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģį ãĤĭ", + "Ġdecis ão", + "×ķ ×ķ×ĵ", + "lä ss", + "läss ig", + "Ġ׾ ×Ļשר×IJ׾", + "ĠÙĬ أتÙĬ", + "ר ×ķ×ĸ", + "ö ÄŁ", + "Ã¶ÄŁ ret", + "Ã¶ÄŁret im", + "Ġд ек", + "Ġдек аб", + "Ġдекаб ÑĢÑı", + "Ġש ×Ĺ×ķר", + "ãģ¦ãģıãĤĮ ãģŁ", + "عب ارة", + "Ġélect rique", + "ĠاÙĦتÙĨ ÙħÙĬØ©", + "جر Ùī", + "ĠìĪĺ íĸī", + "à¸Ĺ ู", + "ĠÑĢе алÑĮно", + "Ñģп оÑģоб", + "à¸Ħล à¹īาย", + "Ġس عÙĪد", + "ön ü", + "ĠÙģ ÙħÙĨ", + "تÙĥ ÙĪ", + "تÙĥÙĪ ÙĬÙĨ", + "ĠкаÑĩ еÑģÑĤво", + "ĠконÑĤ ак", + "ĠконÑĤак ÑĤ", + "Ġsöz leÅŁme", + "à¸Ń à¹īาà¸ĩ", + "Ġت ÙĪÙģ", + "ĠتÙĪÙģ ÙĬر", + "×Ķ×ĸ ×ĵ", + "×Ķ×ĸ×ĵ ×ŀ׳×ķת", + "ĠØ·ÙĪÙĬÙĦ Ø©", + "Ġtér mino", + "Ġ×IJ ×Ļפ×Ķ", + "ãĥĵ ãĥ«", + "ส à¹Ĥม", + "สà¹Ĥม สร", + "ĠاÙĦ اث", + "ĠاÙĦاث ÙĨÙĬÙĨ", + "ев иÑĩ", + "Ġopin ión", + "à¸Ľ วà¸Ķ", + "åı¤ ãģĦ", + "ร à¹Īา", + "ĠB iaÅĤ", + "ĠÑģÑĤ ал", + "ĠÑģÑĤал о", + "ó logo", + "ĠìķĦ ëĭĪëĭ¤", + "Ġ×IJ ×Ļת", + "Ġ×IJ×Ļת ×ķ", + "à¹Ģหà¹ĩà¸Ļ วà¹Īา", + "à¸ļ ารà¹Į", + "çĦ ¼", + "çĦ¼ ãģį", + "ĠìĿ´ìļ© ìŀIJ", + "ĠнекоÑĤоÑĢ Ñĭе", + "ks z", + "ksz taÅĤ", + "ksztaÅĤ c", + "ãĤŃãĥ£ ãĥĥãĤ·", + "ãĤŃãĥ£ãĥĥãĤ· ãĥ³ãĤ°", + "Ġro ÅĽ", + "ĠroÅĽ lin", + "ÑĢаж а", + "×ij׳×Ļ ×Ļ×Ķ", + "à¸Ľà¸£ สิ", + "à¸Ľà¸£à¸ªà¸´ à¸ķ", + "Ġgörd ü", + "×ŀ׳×Ķ ×Ļ×Ĵ", + "å¤īãĤı ãģ£ãģ¦", + "Ġ×IJ ×Ķ", + "Ġ×IJ×Ķ ×ijת×Ļ", + "à¹Ģร à¹Īà¸ĩ", + "Ġön ünde", + "Ġê·¸ ëĥ¥", + "пол иÑĤ", + "полиÑĤ иÑĩеÑģк", + "ãĥ¡ ãĥĩãĤ£", + "ãĥ¡ãĥĩãĤ£ ãĤ¢", + "ĠDet ay", + "ĠDetay lı", + "ĠاÙĦصÙģ ØŃØ©", + "à¸ģาร à¹Ģà¸ĩิà¸Ļ", + "Ġìµľ ê·¼", + "׼ ש׾", + "ï¼ ©", + "вÑĪ его", + "íķĺ ìĭ¤", + "ĠÐŃ ÑĤ", + "ĠÐŃÑĤ оÑĤ", + "ส ื", + "สื à¸ļ", + "Ġng ừng", + "ĠдокÑĥменÑĤ ов", + "дав аÑĤÑĮ", + "ĠاÙĦشخص ÙĬØ©", + "Ġצ ×¢×Ļר", + "در Ùĥ", + "س ØŃب", + "à¹Ħมà¹Ī à¸Ħà¹Īà¸Ńย", + "Ġ×Ķ×ŀק ×ķ×ŀ×Ļ", + "สัà¹Īà¸ĩ à¸ĭืà¹īà¸Ń", + "Ġê·¸ê²ĥ ìĿĦ", + "ãģĤãĤĭ ãģĦ", + "ãģĤãĤĭãģĦ ãģ¯", + "×IJ×ķ×ĺ ×ķ×ij", + "×IJ×ķ×ĺ×ķ×ij ×ķס", + "к ÑĨион", + "ĠÐľ ожно", + "ãģı ãģł", + "ãģıãģł ãģķ", + "ĠинÑĦоÑĢм аÑĨиÑı", + "ï» Ł", + "Ġìŀij ìĹħ", + "Ġ×Ļ ×ķסף", + "Ø¥ دارة", + "ĠاÙĦØŃ Ø§Ø¬", + "×ł×¡ ×Ļ×¢×Ķ", + "из аÑĨиÑı", + "×IJ׾ ×ij", + "×IJ׾×ij ×ķ×Ŀ", + "п ед", + "Ġק×ĺ ׳×Ķ", + "ĠÙĨÙģس Ùĩا", + "ĠMinist ério", + "Ġп ен", + "Ġпен Ñģи", + "ãĥIJ ãĥ©ãĥ³ãĤ¹", + "Ġ×Ķת ×ķר×Ķ", + "Ġt ạm", + "ĠìĹŃ ìĭľ", + "ï½ ¡", + "Ġth á»±", + "Ġ ısı", + "ì» ¨", + "ãģĹãģ£ãģĭãĤĬ ãģ¨", + "Ġx Æ°a", + "Ġc ặp", + "×Ĺ ×Ļ×ij×ķר", + "วัà¸Ĵà¸Ļ à¸ĺรรม", + "st är", + "stär ke", + "ĠÑģам Ñĭй", + "p isa", + "pisa Äĩ", + "ĠoluÅŁ an", + "ĠاÙĦØ¥ ÙħاÙħ", + "ĠcÄĥ ng", + "Ġgü nl", + "Ġgünl ük", + "Ġ׳ש ×IJר", + "Ġkhi á»ĥn", + "ç¶ļ ãģijãĤĭ", + "stit ución", + "Ġcapac ité", + "Ġj aki", + "Ġjaki ÅĽ", + "вÑĪ иÑģ", + "вÑĪиÑģ ÑĮ", + "פע×ķ׾ ×ķת", + "ĠØŃ ÙĬات", + "ĠØŃÙĬات Ùĩ", + "Ġник огда", + "ÐĽ Ь", + "Ġ×Ķ×¢ ×ķ×ij", + "Ġ×Ķ×¢×ķ×ij ×ĵ×Ķ", + "Ġch Ãło", + "หลาย à¹Ĩ", + "ĠÑı н", + "ĠÑıн ваÑĢ", + "ĠÑıнваÑĢ Ñı", + "à¸Īำà¹Ģà¸Ľà¹ĩà¸Ļ à¸ķà¹īà¸Ńà¸ĩ", + "Ġhö her", + "ãģķãĤĮãģ¦ ãģĦãģŁ", + "สà¸ĩ สั", + "สà¸ĩสั ย", + "ĠاÙĦ اس", + "ĠاÙĦاس ÙĦاÙħ", + "ĠاÙĦØ´ Ùħس", + "สà¸ĸาà¸Ļ ี", + "ãĤ¯ãĥ© ãĤ¹", + "à¸ŀร ร", + "à¸ŀรร à¸Ħ", + "p õ", + "põ e", + "Ġpor ém", + "à¸Ľà¸£à¸° สà¸ĩ", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸ĩ à¸Ħà¹Į", + "powied zie", + "powiedzie Äĩ", + "Ġмог Ñĥ", + "Ġж ел", + "Ġжел ез", + "ĠاÙĦØ« ÙĤ", + "ĠاÙĦØ«ÙĤ اÙģÙĬ", + "ĠпÑĢав ило", + "Ġgdy ż", + "פש ×ķ×ĺ", + "ÑĢабоÑĤ ка", + "ĠÙĥ رة", + "Ø´ دد", + "Ùħار Ùĥ", + "Ùħ ÙĥØ©", + "Ġпод пиÑģ", + "×ĺ×ķ ×ķ×Ĺ", + "ĠÅĽ c", + "ĠÅĽc ian", + "Ġر جاÙĦ", + "Ġ×ª×ľ ×ķ×Ļ", + "и ÑĪ", + "иÑĪ ÑĮ", + "Ġmé dec", + "Ġmédec in", + "ëįĶ ëĿ¼ëıĦ", + "ĠÑĤеб Ñı", + "Ġ׾×Ķ ×ķס×Ļ×£", + "ãģĬ 話", + "Ġà¹ģà¸ķà¹Ī à¸ģà¹ĩ", + "د اÙģ", + "داÙģ ع", + "ĠC ùng", + "ãĥ»ãĥ» ãĥ»ãĥ»", + "ê¶ ģ", + "Ġdeber ÃŃa", + "หà¸Ļà¹Īวย à¸ĩาà¸Ļ", + "Ġva ÌĢ", + "Ġעצ ×ŀ", + "Ġעצ×ŀ ×Ŀ", + "à¹Ģà¸Ĭืà¹Īà¸Ń วà¹Īา", + "שק ×¢", + "Ġ×Ķ ׼×ķ׾", + "Ġ×Ķ׼×ķ׾ ׾", + "ни бÑĥд", + "нибÑĥд ÑĮ", + "ĠëĦĪ íĿ¬", + "Ġоб ÑĢаÑī", + "ĠобÑĢаÑī а", + "Ġ×¢×ij×ķ×ĵ ת", + "ĠاÙĦÙħÙĨت خب", + "ıy ord", + "ıyord u", + "ÙĪ Ø°", + "×Ĺש ×Ļ×ij×ķת", + "Ġ×Ķ×¢ ×Ļק", + "Ġ×Ķ×¢×Ļק ר×Ļ", + "ì¢ Į", + "ยุ à¹Ĥร", + "ยุà¹Ĥร à¸Ľ", + "Ġа пÑĢ", + "ĠапÑĢ елÑı", + "sz ed", + "szed ÅĤ", + "д он", + "à¹Ģà¸ķิ à¸ļ", + "à¹Ģà¸ķิà¸ļ à¹Ĥà¸ķ", + "кол о", + "Ġkażde j", + "å¸ °", + "帰 ãĤĬ", + "Ġмил ли", + "Ġмилли он", + "ç¾İåij³ ãģĹãģĦ", + "ت ÙĤار", + "تÙĤار ÙĬر", + "ĠìĿ´ 루", + "ĠìĿ´ë£¨ ìĸ´", + "Ġsprzeda ż", + "×Ķ ×ķצ×IJ×ķת", + "ãĤ¢ãĤ¯ ãĤ»", + "ãĤ¢ãĤ¯ãĤ» ãĤ¹", + "ר ×ķ×¥", + "ĠгоÑģÑĥдаÑĢÑģÑĤв енн", + "Ø£ ØŃÙĥ", + "Ø£ØŃÙĥ اÙħ", + "ĠoluÅŁ u", + "ĠA ç", + "ĠAç ık", + "ãĤ¸ ãĥ¼", + "ç´ł æĻ´", + "ç´łæĻ´ ãĤīãģĹãģĦ", + "Ġ×ijש×ij ×ķ×¢", + "ب Ø°", + "بذ ÙĦ", + "สา à¹Ģหà¸ķุ", + "Ġpoz osta", + "Ġpozosta ÅĤ", + "ØŃر Ùħ", + "Ġimport ância", + "leÅŁtir me", + "Ġд ÑĢев", + "Ġmó vil", + "ĠA ynı", + "Ġна лог", + "Ġналог ов", + "Ġ×Ĺ ×Ļפ×Ķ", + "ĠÑĦоÑĢм Ñĥ", + "à¸Ĺà¸Ķ สà¸Ńà¸ļ", + "ĠksiÄħż ki", + "Ġma ÅĤe", + "Ùħس Ø£ÙĦ", + "ÙħسأÙĦ Ø©", + "ï¼¾ ï¼¾", + "ç ãeste", + "év iter", + "Ġкон ÑģÑĤÑĢÑĥк", + "ĠконÑģÑĤÑĢÑĥк ÑĨи", + "ï¾ ŀ", + "Ġת×ķ׼ ׳", + "ãĤ¹ãĥĪ ãĥ¬ãĤ¹", + "ĠاÙĦاÙĤتصاد ÙĬ", + "×ŀ×ĵ ×Ļ", + "Ġw ÅĤad", + "ĠwÅĤad z", + "Ø® ÙĪÙģ", + "ĠмаÑĤеÑĢиал ов", + "ãģ¨ãģ£ãģ¦ ãĤĤ", + "Ġznaj du", + "Ġznajdu jÄħ", + "Ùģ ئة", + "ãģ©ãģ® ãĤĪãģĨãģª", + "æĬij ãģĪ", + "׳ ×Ĺ׾", + "Ġdü ny", + "Ġdüny an", + "Ġdünyan ın", + "гÑĢ ани", + "гÑĢани Ñĩ", + "Ġ×Ķש׾ ×Ļש×Ļ", + "Ġ×Ķ×IJ ש", + "åıĬ ãģ³", + "ìĭŃ ìĭľ", + "ìĭŃìĭľ ìĺ¤", + "Ġдол л", + "Ġдолл аÑĢ", + "Ġпов ÑĤоÑĢ", + "Ġ×Ĺ ×Ļ׳×Ŀ", + "ת פת×Ĺ", + "Ñĥв ели", + "Ñĥвели Ñĩен", + "ãĤ« ãĥª", + "raw id", + "rawid ÅĤow", + "×ķ ×ķ׾", + "ãĥŁ ãĥ¥", + "ì½ ĺ", + "ĠBy ÅĤ", + "Ðľ ÐIJ", + "ع ÙIJ", + "ĠÑģовеÑĢ ÑĪ", + "ĠÑģовеÑĢÑĪ енно", + "Ġм ой", + "Ġ×ķ׾×IJ ×Ĺר", + "æħ £", + "æħ£ ãĤĮ", + "ØŃ Ø§Ùģظ", + "Ġ무 ë£Į", + "à¸Ħà¸ĵะ à¸ģรรม", + "à¸Ħà¸ĵะà¸ģรรม à¸ģาร", + "Ġìĸ´ ëĶĶ", + "Ġdif eren", + "Ġdiferen ça", + "ĠاÙĦØ£ ساس", + "ĠاÙĦأساس ÙĬØ©", + "Ġ׾×IJ×Ĺר ×ķ׳×Ķ", + "ê· ł", + "Ġ×Ķש׳×Ļ ×Ļ×Ķ", + "ìľĦìĽIJ ìŀ¥", + "ลุ à¸ģ", + "ç iler", + "Ġ×Ķ×IJ ׾×ķ", + "èģŀ ãģı", + "Ġ×ķ×IJ פ×Ļ׾×ķ", + "ĠÑĢе ализ", + "ĠÑĢеализ аÑĨи", + "ระยะ à¹Ģวลา", + "Ġجدا Ùĭ", + "تب اع", + "Ġveh ÃŃculo", + "Ġдол г", + "à¸Ľà¸£à¸´ มาà¸ĵ", + "ì¦ IJ", + "Ġ׾ ×ŀק×ķ×Ŀ", + "ĠìĤ¬ ì§Ħ", + "à¸Ĭ à¹īา", + "Ġ×ŀ×¢ ×ķ׾×Ķ", + "Ġgö rm", + "Ġgörm ek", + "ĠÙĪÙĩ Ø°Ùĩ", + "пеÑĢ в", + "пеÑĢв ÑĭÑħ", + "ê·¸ ëŀĺ", + "ĠاÙĦبر ÙĬØ·", + "ĠاÙĦبرÙĬØ· اÙĨÙĬ", + "ĠиÑİ Ð½Ñı", + "ĠÐĵ оÑĢ", + "Ġ׾ ש׾×Ŀ", + "ÐIJ ÐĿ", + "Ġназ наÑĩен", + "о оÑĢ", + "ооÑĢ Ñĥж", + "Ġöz elli", + "Ġözelli ÄŁi", + "Ġни же", + "ç¶ļ ãģijãģ¦", + "Ġа ÑĢенд", + "Ġkat ılı", + "Ġkatılı m", + "ĠØ¥ Ø·ÙĦاÙĤ", + "ĠÙĪØ¥ ذا", + "Ġок ÑĤÑı", + "ĠокÑĤÑı бÑĢÑı", + "à¹Ĥà¸ķ à¹", + "à¹Ĥà¸ķ๠Ĭ", + "à¹Ĥà¸ķà¹Ĭ ะ", + "Ġolduk ları", + "Ùħ ÙĪÙĤع", + "ëĤ ©", + "ãģ¨æĢĿ ãģ£ãģ¦ãģĦãĤĭ", + "Ġש ×Ļ׼×ķ׾", + "วา à¸Ķ", + "س ÙĬÙĦ", + "à¸Ĥ วั", + "à¸Ĥวั à¸į", + "تØŃ ÙĥÙħ", + "ì ĤŃ", + "Ġconna ît", + "׳ פת×Ĺ", + "Ġch ặ", + "Ġchặ n", + "ĠÙħ ØŃÙħ", + "ĠÙħØŃÙħ ÙĪد", + "ãģ ´", + "ĠпÑĢодÑĥк ÑĨии", + "зд ÑĢав", + "ãģĶ è¦", + "ãģĶè¦ §", + "×IJ×ij ×IJ", + "Ġvé ritable", + "ĠØ· ÙģÙĦ", + "ãĥĪãĥ© ãĥĸãĥ«", + "ê³ ¡", + "Ġת ×ŀ×ķ׳×Ķ", + "Ġki ên", + "ĠÙĤ ادر", + "Ø¥ÙĤ ÙĦÙĬÙħ", + "ĠпÑĢед пÑĢи", + "ĠпÑĢедпÑĢи ÑıÑĤиÑı", + "Ġb Äĥng", + "Ġay ında", + "Ġg ấp", + "еÑħ ал", + "Ġgi Ãłnh", + "Ġд ав", + "Ġдав но", + "ìĺĢ ëĭ¤", + "à¸Ļัà¸ģ à¹Ģà¸ķ", + "à¸Ļัà¸ģà¹Ģà¸ķ ะ", + "Ùħست شار", + "ست راتÙĬج", + "ستراتÙĬج ÙĬ", + "رÙħ ز", + "Ġt Ä©nh", + "ë¡ Ń", + "ĠÑĩ еÑĤ", + "ĠÑĩеÑĤ Ñĭ", + "ĠÑĩеÑĤÑĭ ÑĢе", + "ĠEnt ão", + "Ġص غ", + "Ġصغ ÙĬرة", + "×ij×Ļ×ĺ ×ķ׾", + "خط ÙĪØ·", + "ĠÑĢазвиÑĤ ие", + "Ġamacı yla", + "à¸Ĺี วี", + "Ġо ÑģÑĤ", + "ĠоÑģÑĤ алÑĮн", + "ש×ķ׾׊ף", + "Ġ׼ ׳×Ļס", + "Ġ׼׳×Ļס ×Ķ", + "Ġd áºŃy", + "ĠyaÅŁ ayan", + "Ġ×ŀ×Ķ ×ķ×ķ×Ķ", + "ĠÑĥ Ñģи", + "ĠÑĥÑģи ли", + "×ŀ פ×Ļ", + "ĠпÑĢовед ениÑı", + "Ġر ب", + "Ġرب Ùħا", + "ĠاÙĦØ£ ÙĪسط", + "Ġìľł ì§Ģ", + "Ġprac ownik", + "Ġpracownik ów", + "×ŀס ×ķרת", + "ÙĤار ب", + "à¸Ħวาม รูà¹īสึà¸ģ", + "à¹ģหล ะ", + "ĠاÙĦÙĨ ÙĤد", + "Ġ×IJ׾ פ×Ļ", + "Ùħس ئ", + "Ùħسئ ÙĪÙĦ", + "ев ÑĭÑħ", + "клÑİÑĩ ениÑı", + "×ij ×Ļ׳", + "×ij×Ļ׳ ×Ļ×Ķ×Ŀ", + "ש ×ķ×IJ×Ķ", + "ĠÅŁ ark", + "ĠÅŁark ı", + "Ġsü rec", + "Ġsürec in", + "à¹Ģà¸Ħร à¸Ķ", + "à¹Ģà¸Ħรà¸Ķ ิà¸ķ", + "ãĥIJ ãĥ¬", + "ĠØ´ Ø£ÙĨ", + "à¹Ģà¸Ńา à¹Ħวà¹ī", + "niÄĻ cie", + "רצ ×Ĺ", + "ĠaÅŁ ama", + "׳ פ×Ĵ×¢", + "Ġth á»Ŀ", + "Ġkhu ẩn", + "diÄŁ inde", + "ÑıÑī иÑħ", + "ãĥĺ ãĥ«", + "Ġüber h", + "Ġüberh aupt", + "ĠÑĤÑĢеб ова", + "ĠdÅĤ ugi", + "×ĺ ×Ļף", + "à¸Ĥà¸Ļาà¸Ķ à¹ĥหà¸įà¹Ī", + "ĠاÙĦØ£ Ùĩ", + "ĠاÙĦØ£Ùĩ ÙĦÙĬ", + "ĠMü d", + "ĠMüd ürü", + "Ġ×Ļ×Ķ ×ķ×ĵ×Ķ", + "Ñĭв аеÑĤÑģÑı", + "س اط", + "×Ķת ׳×Ķ×Ĵ", + "×Ķ×ª×ł×Ķ×Ĵ ×ķת", + "à¸ģาร à¸ľà¸¥à¸´à¸ķ", + "íĴ Ģ", + "สà¸ĸาà¸Ļ à¸ģารà¸ĵà¹Į", + "Ġо ÑĦ", + "ĠоÑĦ иÑģ", + "ĠÙĦ عبة", + "Ġstron ÄĻ", + "Ġר×IJ ×ķ×Ļ", + "×Ĺ ×ij׾", + "ĠÑĢÑĭ н", + "ĠÑĢÑĭн ке", + "Ġ׾×ŀ×¢ ף", + "اس ÙĦ", + "ห ัà¸Ļ", + "Ġ×IJ ×Ĺ×Ļ", + "ĠпÑĢод ол", + "ê°Ģ ìŀħ", + "Ġ×ijר ×Ĺ", + "Ġ×ijר×Ĺ ×ij×Ļ", + "дж еÑĢ", + "Ġ׾ ×Ĺ׾", + "Ġ׾×Ĺ׾ ×ķ×ĺ", + "Ġ׾×Ĺ׾×ķ×ĺ ×Ļף", + "ศาส à¸Ļา", + "ãĤ¢ãĤ¤ ãĥĨ", + "ãĤ¢ãĤ¤ãĥĨ ãĥł", + "Ġפר ×ķפ", + "جز اء", + "ล à¸Ńย", + "Ġc iaÅĤa", + "Ġgi ết", + "ĠзнаÑĩ иÑĤелÑĮно", + "Ġolmad ıģ", + "Ġolmadıģ ını", + "н д", + "нд екÑģ", + "تأ Ùĥد", + "Ġìĸ ¸", + "Ġìĸ¸ ìłľ", + "ay dın", + "ãĥī ãĥ¬ãĤ¹", + "Ġs ắt", + "Ġíĺ¸ íħĶ", + "Ġë¶ ģ", + "Ġë¶ģ íķľ", + "ãĥij ãĤ¤", + "Ġ×ŀש×Ĺק ×Ļ", + "à¸Ħà¸Ļ à¸Ńืà¹Īà¸Ļ", + "Ġиз гоÑĤов", + "ĠизгоÑĤов лен", + "à¹Ģà¸ģีย ร", + "à¹Ģà¸ģียร à¸ķิ", + "תק שר", + "ĠÑĢаÑģ ÑĩеÑĤ", + "ส à¹Ģà¸ķ", + "Ġl änger", + "ĠiÅŁ let", + "ĠiÅŁlet me", + "Ġع ÙĦÙĬÙĨ", + "ĠعÙĦÙĬÙĨ ا", + "é lection", + "ĠاÙĦغ ربÙĬØ©", + "íĭ Ģ", + "ãĤĤãĤī ãģĪ", + "Ġкни ги", + "Ø£ سÙħ", + "أسÙħ اء", + "Ġth á»ı", + "Ġthá»ı a", + "หà¸Ļ ู", + "Ġ×ł×¢ ש×Ķ", + "à¸łà¸²à¸¢ à¹ĥà¸ķà¹ī", + "à¸ŀื à¸Ĭ", + "رÙĬ Ø·", + "Ùģ ÙĪض", + "ãģĤãĤĬãģĮãģ¨ãģĨãģĶãģĸ ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ", + "ש ×ĵ×Ķ", + "Ġng á»±c", + "ĠÑģеÑĢ ÑĮ", + "ĠÑģеÑĢÑĮ езн", + "T ôi", + "Ġfiyat ları", + "ĠвÑģ Ñİ", + "ĠC ódigo", + "Ġ×Ķש ×IJ", + "Ġ×Ķש×IJ ׾×Ķ", + "ĠP ública", + "Ø¥ Ø®", + "إخ ÙĪاÙĨ", + "ĠзаÑıв ил", + "ãĥ¦ ãĥ¼", + "ר×IJ ×Ļת", + "vol ución", + "Ġsz ko", + "Ġszko ÅĤy", + "جرÙĬ دة", + "Ġpens é", + "ìī ¬", + "ĠBüyük ÅŁehir", + "ĠØ£Ùħ رÙĬ", + "ĠØ£ÙħرÙĬ ÙĥÙĬ", + "à¸Ļัà¸ģ ศึà¸ģษา", + "Ġtod av", + "Ġtodav ÃŃa", + "ĠС ан", + "ĠСан кÑĤ", + "íķĺ ìŀIJ", + "ØŃÙĪ اÙĦ", + "׼ ×ķשר", + "à¹Ģลย à¸Ħรัà¸ļ", + "Ġal gu", + "Ġalgu ém", + "Ùģ ز", + "Ġçek il", + "Ġ×ĵ ר׼×Ļ×Ŀ", + "ãĥIJ ãĥ©", + "à¸ģà¹ĩ สามารà¸ĸ", + "สà¹Īวà¸Ļ ลà¸Ķ", + "íı °", + "ĠP úb", + "ĠPúb lico", + "à¹ģà¸Ļว à¸Ĺาà¸ĩ", + "×IJת ×Ĵר", + "Ø´ اش", + "شاش Ø©", + "ci ÅĽni", + "ĠÃľ rün", + "ÙĦÙĪ ØŃ", + "ĠاÙĦ بÙĨ", + "ĠاÙĦبÙĨ Ùĥ", + "ì¡° ì¹ĺ", + "Ġorganiz ación", + "ãģĤãĤĬãģĮãģ¨ãģĨãģĶãģĸ ãģĦãģ¾ãģĻ", + "s ätze", + "ĠÑģем ей", + "ÙĤ صد", + "ÑģÑĤв еннÑĭе", + "Ġpréc éd", + "Ġprécéd ent", + "à¸ģรุà¸ĩà¹Ģà¸Ĺà¸ŀ ฯ", + "ãģ¨è¨Ģ ãģĦ", + "×ij׳×Ļ ×Ļף", + "ĠØŃ ÙĪ", + "ĠØŃÙĪ اÙĦÙĬ", + "סק ס", + "ĠsaÄŁlam ak", + "Ġ׾ צ×Ļ×Ļף", + "ק×ĵ ש", + "Ġ×Ķ×ŀ ×¢×¨×Ľ×ª", + "Ġ׾×Ķ ×¢×ij×Ļר", + "Ġg ünd", + "Ġgünd em", + "ĠнаÑĪ его", + "à¹ĥà¸Ļ à¸ŀืà¹īà¸Ļà¸Ĺีà¹Ī", + "à¹Ģà¸Ħร ืà¸Ń", + "à¹Ģà¸Ħรืà¸Ń à¸Ĥ", + "à¹Ģà¸Ħรืà¸Ńà¸Ĥ à¹Īาย", + "ظ اÙĩرة", + "ÙħÙĨ ظÙħ", + "ÙħÙĨظÙħ ات", + "Ùħت از", + "追 ãģĦ", + "dı kt", + "dıkt an", + "ĠëįĶ ìļ±", + "ĠÐĿ апÑĢимеÑĢ", + "tw ór", + "×ŀ×ķ×¢ צ×Ķ", + "Ùĥ ÙĪÙĥ", + "Ð ©", + "×ŀ×ĺ פ׾", + "ó lica", + "訪 ãĤĮ", + "ĠëĮĢ ë¶Ģ", + "ĠëĮĢë¶Ģ ë¶Ħ", + "ãĤ¯ãĥª ãĥĥãĤ¯", + "ãĤĴ éģ¸", + "ãĤĴéģ¸ ãģ¶", + "Ġpow sta", + "Ġpowsta ÅĤ", + "Ġraz ón", + "×ij ×ķ×Ĺר", + "ĠÑģообÑī ил", + "Ġק ×ij×ķ×¢", + "r êt", + "à¸Ķี à¸Ĥึà¹īà¸Ļ", + "×ŀס ×¢×ĵ", + "×ŀסע×ĵ ×ķת", + "ĠÃĸ sterreich", + "Ġ׳ ×Ĺש×ij", + "Ùħباد رة", + "ì´ ī", + "×Ĵ ׳×ĺ×Ļ", + "ä¿¡ ãģĺ", + "du ÄŁ", + "duÄŁ unu", + "Ġph ú", + "ĠاÙĦØ£ Ø®ÙĬر", + "Ġت عتبر", + "landır ıl", + "ãģ¨ãģ¯ ãģĦ", + "ãģ¨ãģ¯ãģĦ ãģĪ", + "ĠاÙĦ Ø·ÙĦ", + "ĠاÙĦØ·ÙĦ اب", + "ĠN º", + "éģ¿ ãģij", + "اÙĦ Ùħع", + "اÙĦÙħع رÙĪÙģ", + "ส à¸łà¸²", + "éĽ¢ ãĤĮ", + "ĠпомоÑī ÑĮ", + "Ġзна еÑĤ", + "ãĥĹãĥ¬ ãĤ¼", + "ãĥĹãĥ¬ãĤ¼ ãĥ³ãĥĪ", + "Ġsup érieur", + "Ġש׾ ×Ļש×Ļ", + "ĠاÙĦÙĨ ÙĪع", + "ãĤĵãģ§ãģĻ ãģŃ", + "à¸Ńà¸ļ รม", + "Ġgi á»įng", + "Ġwzgl ÄĻd", + "ĠاÙĦÙģ ÙĤر", + "è rent", + "Ġ×ŀ×IJ ×Ĺ", + "Ġ×ŀ×IJ×Ĺ ×ķר×Ļ", + "×Ĵ ×Ĵ", + "×Ļ ×Ļ×ij", + "ÙħÙĦ اب", + "ÙħÙĦاب س", + "Ġhük ü", + "Ġhükü met", + "Ġ×ŀ×Ĵ ×Ļ×ij", + "ĠÐŀ Ñĩ", + "ĠÐŀÑĩ енÑĮ", + "æĹ© ãģĦ", + "Ġconstr ucción", + "Ġth ượng", + "ï¼ ĭ", + "Ġcor ação", + "à¹Ģหล à¹ĩà¸ģ", + "ĠBaÅŁ b", + "ĠBaÅŁb akan", + "éĢ£ ãĤĮ", + "ãģĻãĤĭ ãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģįãģ¾ãģĻ", + "ĠÙĤ اÙħت", + "Ġا Ùĥثر", + "Ùģاع ÙĦ", + "ĠÑĦ оÑĢ", + "ĠÑĦоÑĢ Ñĥм", + "غ Ø°ÙĬ", + "ĠiÅŁ le", + "ĠiÅŁle ml", + "ĠiÅŁleml eri", + "ĠìĤ¬ëŀĮ ìĿĢ", + "Ġìŀij ìĦ±", + "Ġë§Ī 볨", + "Ùħ جÙĦس", + "หม ู", + "д в", + "дв иг", + "двиг а", + "à¹Ģสีย à¸Ĭีวิà¸ķ", + "×Ķת פת×Ĺ", + "×Ķתפת×Ĺ ×ķת", + "ĠмеÑĤ ÑĢо", + "ĠÑģ енÑĤ", + "ĠÑģенÑĤ Ñı", + "ĠÑģенÑĤÑı бÑĢÑı", + "ê³ §", + "Ġ׾ פע", + "Ġ×ľ×¤×¢ ×ŀ×Ļ×Ŀ", + "à¹Ģà¸ļ ีย", + "詳 ãģĹãģı", + "çķ° ãģªãĤĭ", + "ĠÄ°l çe", + "ĠAt at", + "ĠAtat ür", + "ĠAtatür k", + "รุ à¹Īà¸ĩ", + "Ġkald ı", + "Ġ주 ìŀ¥", + "Ġprés ence", + "Ġн аб", + "Ġнаб лÑİ", + "ĠнаблÑİ Ð´Ð°", + "ĠÑģам ого", + "×Ĵ ×ķש", + "×ŀ×ĺ ×ķפ", + "×ŀ×ĺ×ķפ ׾", + "ĠвÑĭб иÑĢа", + "ĠìŀIJ 리", + "åĪĨ ãģĭãĤīãģªãģĦ", + "Ġз Ñĥб", + "Ġש׼ ×ijר", + "Ġد ائ", + "Ġدائ Ùħا", + "ĠпаÑĢ ÑĤи", + "ï¼ ²", + "ĠاÙĬ ضا", + "ĠÑħ оз", + "ĠÑħоз Ñı", + "ĠÑħозÑı й", + "ĠÑħозÑıй ÑģÑĤв", + "ĠاÙĦØ£ ج", + "ĠاÙĦأج ÙĨب", + "ĠاÙĦأجÙĨب ÙĬØ©", + "ĠÐĹ Ð½Ð°", + "ĠAp ós", + "ĠÑį неÑĢ", + "ĠÑįнеÑĢ ги", + "Ġy ans", + "Ġyans ı", + "ĠJust i", + "ĠJusti ça", + "Ġpré vu", + "ม วล", + "ìŀ¥ ëĭĺ", + "à¸ģระ à¸ļ", + "à¸ģระà¸ļ วà¸Ļ", + "à¸ģระà¸ļวà¸Ļ à¸ģาร", + "×ŀ ×ŀ", + "×ŀ×ŀ ×ķצע", + "Ġh ẹ", + "Ġhẹ n", + "зд ание", + "Ġak ÅŁ", + "ĠakÅŁ am", + "×ĺ ×ķפ", + "Ġgere kt", + "Ġgerekt i", + "Ġgerekti ÄŁini", + "Ġnar z", + "Ġnarz ÄĻdzi", + "é po", + "épo que", + "ĠTh ần", + "Ġwys oko", + "Ġwysoko ÅĽci", + "à¸ľà¸¹à¹ī à¸Ľ", + "à¸ľà¸¹à¹īà¸Ľ à¹Īวย", + "ĠÙĬ بدÙĪ", + "ÑĤелÑĮ ного", + "Ġвз глÑıд", + "Ġjed nÄħ", + "ĠìĿĺ 견", + "Ġ à¸Ĥà¸ĵะà¸Ĺีà¹Ī", + "פ ×Ļ×ĵ", + "ìĥģ ëĭ´", + "Ġm ỡ", + "×Ķ ×ŀ׾", + "×Ķ×ŀ׾ צ×ķת", + "ĠÑģоÑģÑĤ о", + "ĠÑģоÑģÑĤо иÑĤ", + "Ġав и", + "Ġави а", + "ĠL änder", + "تص ÙĪÙĬر", + "×ŀ×ĵ ×Ļ×Ķ", + "ìłĪ ì°¨", + "ãģ¨ ãĤĬ", + "ãģ¨ãĤĬ ãģĤ", + "ãģ¨ãĤĬãģĤ ãģĪ", + "ãģ¨ãĤĬãģĤãģĪ ãģļ", + "ĠÑĢ Ñıд", + "ĠÑĢÑıд ом", + "ĠNh ất", + "ĠاÙĦÙĥ اÙħÙĦ", + "×Ĺ׾ ׾", + "ĠGi ấy", + "צ ×ĺר", + "צ×ĺר ×£", + "Ġ׾×ij ×ĺ׾", + "Ġим еÑĤÑĮ", + "ס×ŀ ×ķ×ļ", + "Ġparticip ação", + "íķľëĭ¤ ë©´", + "ÙħÙĨت دÙĬ", + "ÙħÙĨتدÙĬ ات", + "ĠeÄŁ len", + "g änge", + "رب ØŃ", + "ãĤ® ãĥ£", + "ĠاÙĦر ÙĤÙħ", + "à¸ĭ à¹īำ", + "ĠH óa", + "×ŀר ×Ĺק", + "ØŃÙħ اÙħ", + "بÙĪ Ùĥ", + "ĠArt ÃŃculo", + "ãĥĦ ãĤ¢ãĥ¼", + "×Ķפ ׼×Ķ", + "×Ĺ׾ ×ķף", + "ĠпеÑĢе Ñħод", + "len miÅŁ", + "زر اعة", + "Ġseñ or", + "ãģ£ãģ¦ ãģįãģ¦", + "Ø¥ Ø´", + "إش ارة", + "Ġpod ÃŃa", + "ĠÃľ lke", + "н ÑģкаÑı", + "Ġadapt é", + "Ġdüzen len", + "Ġdüzenlen en", + "ĠÑģÑĤ ала", + "ĠÙĬ ØŃتاج", + "Ġn ier", + "Ġnier uch", + "Ġnieruch omo", + "Ġnieruchomo ÅĽci", + "ãģĵãģ¨ãģĮ ãģĤãĤĭ", + "ยà¸Ńà¸Ķ à¹Ģยีà¹Īยม", + "ĠÙħ ج", + "ĠÙħج اÙĨÙĬ", + "Ġз аб", + "Ġзаб ол", + "Ġзабол ев", + "Ġзаболев аниÑı", + "ĠÅĽ ro", + "ĠÅĽro dk", + "ĠÅĽrodk ów", + "Ġ×Ķ ׾×IJ×ķ×ŀ×Ļ", + "Ġdok ÅĤad", + "ĠdokÅĤad nie", + "ãģŁãģı ãģªãģĦ", + "ãģ¯ãģļ ãģ§ãģĻ", + "ãģ¨æĢĿ ãģ£ãģ¦ãģĦãģŁ", + "é cran", + "ìĹħ ì²´", + "trzym aÅĤ", + "ÑģÑĤв еннÑĭй", + "ĠNot ÃŃc", + "ĠNotÃŃc ias", + "Ùħ رÙĬ", + "ÙħرÙĬ ض", + "æ°Ĺ è»", + "æ°Ĺè» ½", + "æ°Ĺ軽 ãģ«", + "ëĵ £", + "Ġ×ĵ ×ķ×IJר", + "Ġ׾ ×ŀ׳", + "Ġ׾×ŀ׳ ×ķ×¢", + "ĠçalÄ±ÅŁ ıyor", + "ĠÅŁ idd", + "ĠÅŁidd et", + "ĠM ặt", + "Ġate ÅŁ", + "ĠполÑĥÑĩ ениÑı", + "à¹Ģà¸Ħรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ มืà¸Ń", + "Ġgrö ÃŁer", + "د ائ", + "دائ رة", + "Ġbul un", + "Ġbulun maktadır", + "à¹Ģห ร", + "à¹Ģหร ีย", + "à¹Ģหรีย à¸į", + "à¸Ļัà¸ģ à¸Ĺà¹Īà¸Ńà¸ĩà¹Ģà¸Ĺีà¹Īยว", + "Ġalan ında", + "ĠÑĥ зна", + "Ġл еÑĩение", + "売 ãĤĮ", + "Ġçev ir", + "Ġdeste ÄŁi", + "ĠheiÃŁ t", + "âĸ ²", + "ØŃ Ø·", + "à¸Ħำ à¸ķà¸Ńà¸ļ", + "ãĤªãĥ³ ãĥ©ãĤ¤ãĥ³", + "Ġ×ij×Ĺ×Ļ ×Ļ×Ŀ", + "ãĥ¦ ãĥĭ", + "Ġdüzenle me", + "Ġmodal itÃł", + "سر Ø·", + "سرط اÙĨ", + "×ŀ׼ ×ķף", + "ĠданнÑĭ й", + "تر ت", + "ترت ÙĬب", + "à¸ļาà¸ĩ à¸Ħà¸Ļ", + "ĠÄIJ á»ĭnh", + "ม ูล", + "มูล à¸Ħà¹Īา", + "ÙĨ ÙĤص", + "à¸ģาร รัà¸ģษา", + "ĠÑĦ он", + "ĠÑĦон д", + "ãĤĪãģĨ ãģ«ãģªãģ£ãģŁ", + "Ùħع اÙĦ", + "ÙħعاÙĦ جة", + "ĠOs man", + "ĠOsman lı", + "иÑĩеÑģк ом", + "à¸Ńยาà¸ģ à¸Īะ", + "ãģķãģ¾ ãģĸ", + "ãģķãģ¾ãģĸ ãģ¾", + "ãģķãģ¾ãģĸãģ¾ ãģª", + "Ġת ×ķ׼׾", + "×¢ צ×ij", + "ĠاÙĦع سÙĥ", + "ĠاÙĦعسÙĥ رÙĬ", + "Ġvé hic", + "Ġvéhic ule", + "Ġ×Ļצ ×Ĺק", + "ĠاÙĦÙĪ ØŃ", + "ĠاÙĦÙĪØŃ ÙĬد", + "ĠاÙĦع دÙĪ", + "ĠQu ản", + "Ġê³µ ëıĻ", + "بد ÙĦ", + "ĠÄij ảng", + "Ġm á»ĩnh", + "Ġnie zb", + "Ġniezb ÄĻ", + "ĠniezbÄĻ dn", + "Ġyayın lan", + "обÑī и", + "Ġgö tür", + "צ פ", + "צפ ×ķ×Ļ", + "ĠÙĦÙĬ بÙĬ", + "ĠÙĦÙĬبÙĬ ا", + "ØŃ ÙĪا", + "Ġд об", + "Ġдоб ÑĢо", + "иÑĢÑĥ ем", + "ĠاÙĦØŃÙĥÙĪÙħ ÙĬØ©", + "m Ã¤ÃŁig", + "Ġed ición", + "влек аÑĤелÑĮ", + "влекаÑĤелÑĮ н", + "Ġת ש׾×ķ×Ŀ", + "Ġ×Ķש ×ķ׳×Ļ×Ŀ", + "มิ à¸ĸุ", + "มิà¸ĸุ à¸Ļ", + "มิà¸ĸุà¸Ļ ายà¸Ļ", + "é£Łãģ¹ ãģ¦", + "ĠìĪĺ ì§ij", + "ס ×ij×Ļ", + "ĠиÑİ Ð»Ñı", + "Ġà¹Ħà¸Ķà¹ī à¹ģà¸ģà¹Ī", + "׾×Ĺ ×Ŀ", + "tr ä", + "trä gt", + "ãģĿãĤĤ ãģĿãĤĤ", + "ÐĿ Ðķ", + "Ġв нÑĥÑĤ", + "ĠвнÑĥÑĤ ÑĢи", + "ãģ¨ ä¸Ģç·Ĵãģ«", + "ãĤ« ãĥķãĤ§", + "Ġ×ij×Ĺ ×ĵר", + "×Ĺ ×ŀש", + "ãĤ¨ ãĥį", + "ãĤ¨ãĥį ãĥ«", + "ãĤ¨ãĥįãĥ« ãĤ®", + "ãĤ¨ãĥįãĥ«ãĤ® ãĥ¼", + "à¸Ĥà¸Ńà¸ĩ à¸ķัวà¹Ģà¸Ńà¸ĩ", + "بÙĤ اء", + "פס ×Ļ׼", + "פס×Ļ׼ ×ķ׾×ķ×Ĵ", + "ãĥ¡ ãĥĥ", + "ãĥ¡ãĥĥ ãĤ»", + "ãĥ¡ãĥĥãĤ» ãĥ¼ãĤ¸", + "ÙĦ ÙĤب", + "A Äŀ", + "שק ×Ļ×¢", + "ÙĤ ساÙħ", + "×ĵ×ķ×Ĵ ×ŀ×Ķ", + "æ·± ãģĦ", + "íĸĪ ëĬĶëį°", + "ĠrozwiÄħz anie", + "à¸Ļัà¹Īà¸Ļ à¹Ģà¸Ńà¸ĩ", + "×Ļצ ×ij", + "Ġtr ông", + "à¹ĥà¸Ĭà¹ī à¸ļริà¸ģาร", + "ĠاÙĦÙħÙĪ سÙħ", + "ĠдеÑĤ и", + "ãģĹãģĭ ãģªãģĦ", + "ס ×Ļף", + "Ġréfé rence", + "à¹ģห à¹īà¸ĩ", + "ãĤĤãĤī ãģ£ãģŁ", + "Ġ׾ ר׼", + "Ġ׾ר׼ ×ķש", + "شع ÙĪر", + "ĠÐij ог", + "Ġlaz ım", + "Ġ×Ļש ׳×Ŀ", + "Ġп аÑĢÑĤ", + "ĠпаÑĢÑĤ неÑĢ", + "ĠÑĥ ника", + "ĠÑĥника лÑĮн", + "Ġmaté riel", + "×ŀר ק", + "Ġph Æ°á»Ŀng", + "Ġз ай", + "Ġзай м", + "Ùģ ÙĤد", + "Univers itÃł", + "×¢ ר׼×Ļ×Ŀ", + "Ġba ño", + "Ġн оÑı", + "ĠноÑı бÑĢÑı", + "à¸Ľ à¹īาย", + "Ġt ats", + "Ġtats äch", + "Ġtatsäch lich", + "ĠÑĤÑĢ еÑĤÑĮ", + "Ñį м", + "ãĥĻ ãĥ¼ãĤ¹", + "Ġnh á»±a", + "ìĬ¤ íģ¬", + "ĠعبداÙĦ ÙĦÙĩ", + "Ġת ×ķר×Ķ", + "أش ÙĬ", + "أشÙĬ اء", + "ĠÙĦÙĦ غا", + "ĠÙĦÙĦغا ÙĬØ©", + "Ùħ ÙĪاÙĤ", + "ÙħÙĪاÙĤ Ùģ", + "ĠgÅĤówn a", + "Ġart Ä±ÅŁ", + "Ġ×ŀק ×ķ×ŀ×Ļ", + "ãĤ¯ãĥ© ãĥĸ", + "Ġس ÙĪÙī", + "ĠìŬ ìĦ±", + "اس ر", + "اسر ائÙĬÙĦ", + "Ġ׳ ×Ľ×ª×ij", + "ย à¹īà¸Ńà¸Ļ", + "Ġdeber á", + "Ġph ẫu", + "ÑİÑī ем", + "ĠÙĦدÙĬ ÙĨا", + "×ŀ×ĺ ×Ķ", + "Ġ׳ ×ķ׾×ĵ", + "ĠвÑģÑĤÑĢ еÑĩа", + "ãĤīãĤĮ ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ", + "ĠcaÅĤ ej", + "ย ึ", + "ยึ à¸Ķ", + "поÑĤ ен", + "поÑĤен ÑĨи", + "Ġл иÑĤ", + "ĠлиÑĤ еÑĢ", + "ĠлиÑĤеÑĢ аÑĤÑĥÑĢ", + "Ġкажд ом", + "ĠíĮ IJ", + "ĠíĮIJ ëĭ¨", + "à¸Ī ู", + "Ġpres ença", + "ãģªãĤĵ ãģ§", + "Ùħ ÙĬاÙĩ", + "ин ÑĦоÑĢм", + "инÑĦоÑĢм аÑĨион", + "инÑĦоÑĢмаÑĨион н", + "ĠìŀIJ ìĹ°", + "ר׼ ש", + "Ġöd ül", + "ç¶ļ ãģı", + "Ġп Ñģ", + "ĠпÑģ иÑħ", + "ĠпÑģиÑħ олог", + "ت Ø°Ùĥر", + "Ġìŀħ ìŀ¥", + "ล à¸Ķà¹Į", + "ìĦł ê±°", + "ãģ£ãģ¦ ãģĬãĤĬãģ¾ãģĻ", + "Ġ×Ļ ×¢", + "Ġ×Ļ×¢ ק×ij", + "ĠاÙĦØ· عاÙħ", + "ãĥĨ ãĤ¹ãĥĪ", + "ĠTu ấn", + "Ġparticip ación", + "×ŀ×ķ×ŀ ×Ĺ×Ķ", + "×Ĵר ס×Ķ", + "ĠاÙĦتÙĨ ÙģÙĬ", + "ĠاÙĦتÙĨÙģÙĬ Ø°ÙĬ", + "ĠбезопаÑģ н", + "ge f", + "gef ähr", + "Ø´ ÙĪر", + "Ġmy ÅĽli", + "ÙĪا Ø´ÙĨ", + "ÙĪاشÙĨ Ø·ÙĨ", + "׳×ķס ×¢", + "Ùĥ Ùĩ", + "ÙĥÙĩ رب", + "ÙĥÙĩرب اء", + "Ġmus iaÅĤ", + "ìĭ ¸", + "ãĥĸãĥ© ãĥĥãĤ¯", + "Ġcré é", + "ÙĨÙĩ ار", + "owo ÅĽÄĩ", + "ÙħØŃا ÙĥÙħ", + "ĠwÅĤa ÅĽ", + "ĠwÅĤaÅĽ c", + "ĠwÅĤaÅĽc iciel", + "ĠÙĬ ؤ", + "ĠÙĬؤ دÙĬ", + "×ŀ×¢ ×ķ׳", + "×IJ ×ij׾", + "خط Ø£", + "ĠÑħ олод", + "×ĸ ×ķ׾", + "ãģĵãĤĮ ãĤī", + "ãģĵãĤĮãĤī ãģ®", + "Ġbás ica", + "ฤ à¸Ķ", + "ฤà¸Ķ ูà¸ģ", + "ฤà¸Ķูà¸ģ า", + "ฤà¸Ķูà¸ģา ล", + "èIJ½ãģ¡ çĿĢ", + "ãģªãģĦ ãģĵãģ¨", + "ص ÙĪÙħ", + "ÙĨج ØŃ", + "׳ק ×ķ×ĵ", + "׳ק×ķ×ĵ ת", + "кл аÑģÑģ", + "íķĺìĭľ ëĬĶ", + "ëĦ ĺ", + "Ġש×IJ ×Ļ׳×ķ", + "ĠС ейÑĩаÑģ", + "may acaģı", + "Ġyap ılır", + "Ġcategor ÃŃa", + "عب اد", + "ĠТ еп", + "ĠТеп еÑĢÑĮ", + "×Ķ×Ļס×ĺ ×ķר×Ļ", + "h ế", + "ãĤ³ ãĥ¼ãĥī", + "Ġcabe ça", + "ج Ùħا", + "جÙħا Ùĩ", + "جÙħاÙĩ ÙĬر", + "ä½İ ãģĦ", + "ĠÑĤоваÑĢ ов", + "à¸Ĭาว à¸ļà¹īาà¸Ļ", + "ĠÑģÑĤан ов", + "ĠÑģÑĤанов иÑĤÑģÑı", + "ĠавÑĤом обилÑĮ", + "ĠÑģлÑĥÑĩ ай", + "à¸Ńั à¸ŀ", + "ĠG iriÅŁ", + "ĠìĿ¼ ëĭ¨", + "ĠпÑĢ оÑģ", + "ĠпÑĢоÑģ моÑĤÑĢ", + "ãģªãģıãģª ãģ£ãģŁ", + "มี à¸Ľà¸±à¸įหา", + "ïº İ", + "éc oute", + "ĠÙħ ÙĪجÙĪد", + "Ġس رÙĬع", + "ĠÙĪÙĩ ÙĨا", + "ĠÙĪÙĩÙĨا Ùĥ", + "à¸Ħุà¸ĵ สม", + "à¸Ħุà¸ĵสม à¸ļัà¸ķิ", + "Ġìļ° ìĦł", + "à¸ŀระ à¸ŀุà¸Ĺà¸ĺ", + "好 ãģ¿", + "ظ ÙĦÙħ", + "Ġм акÑģ", + "ĠмакÑģ ималÑĮ", + "ĠмакÑģималÑĮ но", + "ãĥª ãĤ¢ãĥ«", + "à¹ģมà¹ī วà¹Īา", + "ĠاÙĦØŃ ÙĪار", + "ãĥĹãĥ© ãĤ¹", + "Ġع ÙĦاÙĤØ©", + "Ġíĸī ëıĻ", + "Ġgönder il", + "Ġl ãi", + "ĠsaÄŁ lıkl", + "ĠsaÄŁlıkl ı", + "ĠÑĪ аг", + "Ġ×ij×IJר ×Ķ", + "prowadzi Äĩ", + "ãģĦãģı ãģ¤ãģĭ", + "Ġبت ارÙĬØ®", + "Ġ×ij×IJ×ķת ×Ķ", + "Ġmó c", + "ĠÐľ не", + "ãĥĹãĥ¬ ãĥ¼", + "×IJ ×ĸר×Ĺ", + "åł´åIJĪ ãģ«ãģ¯", + "使 ãģĪ", + "à¹Ģร ืà¸Ńà¸Ļ", + "ĠÐŁ еÑĤ", + "ĠÐŁÐµÑĤ ÑĢ", + "ãģ«åħ¥ ãĤĭ", + "Ùħ ادة", + "à¹Ģà¸ĩ ืà¹Īà¸Ńà¸Ļ", + "à¹Ģà¸ĩืà¹Īà¸Ńà¸Ļ à¹Ħà¸Ĥ", + "ĠÑģоÑģÑĤоÑı ние", + "ôn ica", + "ĠÑĦ ев", + "ĠÑĦев ÑĢа", + "ĠÑĦевÑĢа лÑı", + "Ġ×ķ ×ĸ", + "Ġ×ķ×ĸ ×IJת", + "à¸Ħร ิ", + "à¸Ħริ ส", + "ĠÐķ Ñīе", + "ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ ãģĦãģ¾ãģĹãģŁ", + "ĠпÑĢав иÑĤелÑĮ", + "ĠпÑĢавиÑĤелÑĮ ÑģÑĤв", + "Ġtä glich", + "Ġëĭ¹ ìĭľ", + "×ŀ×ķ×¢ ×ŀ×ĵ", + "Ġдв оÑĢ", + "æī ķ", + "æīķ ãģĦ", + "ĠÑģÑĤан еÑĤ", + "Ġвозд ейÑģÑĤв", + "ĠвоздейÑģÑĤв и", + "Ġf ête", + "à¹Ģส า", + "תק ×ķ×ķ×Ķ", + "Ġu yar", + "Ġuyar ı", + "à¸ģลัà¸ļ à¹Ħà¸Ľ", + "Ġgi Æ°á»Ŀng", + "Ġв а", + "Ġва ÑĪи", + "ĠÄij áºŃu", + "ĠSpa ÃŁ", + "ĠìķĦ ë§Ī", + "à¹Ħà¸Ķà¹ī à¸ĩà¹Īาย", + "Ġ×Ķ×ŀ ×ijקש", + "æĸ° ãģŁ", + "æĸ°ãģŁ ãģª", + "ılı yor", + "пл ан", + "Ġ×Ķ×ijר ×Ļ×IJ×ķת", + "ĠaÄŁ rı", + "Ġsay gı", + "建 ãģ¦", + "Ġnaj wyż", + "Ġnajwyż sz", + "سÙĬاس ات", + "ãģĬ å¾Ĺ", + "ĠاÙĦع ÙĦÙĬ", + "ĠاÙĦعÙĦÙĬ ا", + "Ġcoraz ón", + "ì¹ĺ ë£Į", + "หัว à¸Ĥà¹īà¸Ń", + "Ġب ØŃÙĬ", + "ĠبØŃÙĬ Ø«", + "зв езд", + "بÙĪ ابة", + "ÐĽ Ðĺ", + "ÙĦا زÙħ", + "Ġroz p", + "Ġrozp oc", + "Ġrozpoc zÄĻ", + "触 ãĤĮ", + "ĠاÙĦج ÙħÙĩ", + "ĠاÙĦجÙħÙĩ ÙĪر", + "Ġsp ÄĻd", + "ĠspÄĻd z", + "วิà¸Ĺยา ศาสà¸ķรà¹Į", + "ив аеÑĤÑģÑı", + "Ġдан ной", + "Ġreprés ente", + "ĠÄij á»ĭch", + "Ġ×¢×ŀ ×ķק", + "à¸Ńัà¸Ļ à¸ķร", + "à¸Ńัà¸Ļà¸ķร าย", + "Ġestr atég", + "Ġestratég ia", + "pad ÅĤ", + "Ġв полн", + "Ġвполн е", + "ĠпÑĢедоÑģÑĤав лен", + "×Ĺ׾ ×ķק", + "×Ĺ׾×ķק ת", + "ãĤ¢ ãĥĬ", + "ĠاÙĦغ Ø°", + "ĠاÙĦغذ ائÙĬ", + "ĠÑĥ зн", + "ĠÑĥзн аÑĤÑĮ", + "à¸ĭ à¹īาย", + "å½ĵ ãģ¦", + "ØŃÙĬ اء", + "Ġbás ico", + "ק×ķ×ij ×¢", + "ĠاÙĦÙħ باراة", + "ĠاÙĦÙĩ اتÙģ", + "Ġ׼ ׳×Ĵ×ĵ", + "à¸Ľà¸£à¸° หย", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸«à¸¢ ัà¸Ķ", + "Ðļ ак", + "à¸Ĺีà¹Ī à¸Ļà¹Īา", + "à¸Ĺีà¹Īà¸Ļà¹Īา สà¸Ļà¹ĥà¸Ī", + "ãģ¾ ãģģ", + "ï½ ¢", + "Ñģк оп", + "Ġson rasında", + "Ġur zÄħd", + "ĠurzÄħd zenia", + "׼×ķ ×ķ׳", + "׼×ķ×ķ׳ ת", + "Ġ׾×Ķת ×ŀ×ķ×ĵ", + "Ġ׾×Ķת×ŀ×ķ×ĵ ×ĵ", + "ĠÑģ ли", + "ĠÑģли ÑĪ", + "ĠÑģлиÑĪ ком", + "ĠÑģÑĤ Ñĥд", + "ĠÑģÑĤÑĥд енÑĤ", + "Ġ×Ķ ×ķ×ĵ", + "Ġ×Ķ×ķ×ĵ ×¢×Ķ", + "ë¹Ħ ìļ©", + "à¸Ńยาà¸ģ à¹ĥหà¹ī", + "Ġb á»ģ", + "ยุ à¸Ĺà¸ĺ", + "Ðĺ ÐĿ", + "س ائر", + "Ø£ صÙĪÙĦ", + "ĠاÙĦغ رÙģ", + "ãģĵãģ¨ãĤĤ ãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ", + "è¾¼ ãģ¾ãĤĮ", + "ĠاÙĦساب ع", + "Ġc ủ", + "ãģĦãģŁãģł ãģĦãģŁ", + "ì§ ĵ", + "ìĤ¬ 무", + "powied ź", + "تÙģ Ùĥ", + "تÙģÙĥ ÙĬر", + "иÑĢов ки", + "ĠíĨµ íķ´ìĦľ", + "ãĤ¨ ãĤ¹ãĥĨ", + "ĠдеÑıÑĤелÑĮ ноÑģÑĤÑĮ", + "ĠданнÑĭ м", + "Ġ×¢ ×ķר", + "Ġ×¢×ķר ׼×Ļ", + "×ķ×ĵ עת", + "Ġhayat ını", + "Ġb Äħd", + "ĠbÄħd ź", + "obs ÅĤug", + "à¹Ģà¸ŀียà¸ĩ à¹ģà¸Ħà¹Ī", + "à¸ĭ à¹Īา", + "è²ł ãģij", + "ĠÑģÑĤÑĢ ем", + "ĠÄij á»īnh", + "ĠÐł ÑĥÑģ", + "ĠN ữ", + "Ġ׾×Ķש ×Ļ×Ĵ", + "Ġjed noc", + "Ġjednoc ze", + "Ġjednocze ÅĽnie", + "Ġ×Ķ×Ĵ ×ij×ķ×Ķ", + "أخ ÙĦاÙĤ", + "ĠнаÑģ ел", + "ĠнаÑģел ениÑı", + "ĠÙĬ ÙĨب", + "ĠÙĬÙĨب غÙĬ", + "ãģĮ ãģĭ", + "ãģĮãģĭ ãģĭ", + "×Ĵ עת", + "Ðŀ Ðł", + "ĠналиÑĩ ии", + "Ġë§Ī ì§Ģ", + "Ġë§Īì§Ģ ë§ī", + "Ġíĸī ìĤ¬", + "Ġtre ÅĽci", + "Ġê°Ģ ì¹ĺ", + "ì¦ ĺ", + "Ġана лог", + "×Ķצע ת", + "в лад", + "влад е", + "ĠÑģдел ал", + "Ġ׳ ×Ĵ×Ļש", + "Ġ׳×Ĵ×Ļש ×ķת", + "полн ение", + "à¸Ĩ à¹Īา", + "ĠD ön", + "׼׾׼ ׾×Ķ", + "×ŀ×ĸ ×Ĵ", + "Ùħ Ùģ", + "ÙħÙģ Ùĩ", + "ÙħÙģÙĩ ÙĪÙħ", + "×Ķ ×ĵ", + "×Ķ×ĵ פס", + "×Ķ×ĵפס ×Ķ", + "ãģĻãģİ ãģ¦", + "Ġг ÑĢ", + "ĠгÑĢ н", + "×ŀ×ĺ ×ķס", + "Ġ기 ìĸµ", + "ï¾ Ł", + "ĠpÅĤ yn", + "ĠGr ünde", + "ĠBü cher", + "Ġwed ÅĤug", + "ãģ¾ãģł ãģ¾ãģł", + "Ġ׳×Ķ ×ĵר", + "ĠÙĬست Ø·ÙĬع", + "ĠHi á»ĩp", + "ãĤŃãĥ£ãĥ³ ãĥļ", + "ãĤŃãĥ£ãĥ³ãĥļ ãĥ¼ãĥ³", + "Ġth á»ķ", + "Ġeuropé enne", + "à¸ļ ัà¸ĩ", + "à¸ļัà¸ĩ à¸Ħัà¸ļ", + "ĠszczegóÅĤ owo", + "׳ שק", + "ãĥķ ãĥ©ãĥ³ãĤ¹", + "×ŀ×ķ×ŀ ×Ĺ×Ļ", + "Ġcom ún", + "Ġç arp", + "ØŃت ÙĬا", + "ØŃتÙĬا ج", + "ØŃتÙĬاج ات", + "ëĭ´ ëĭ¹", + "ä½ķ 度", + "ä½ķ度 ãĤĤ", + "×ĵ ×ijק", + "ãģį ãĤĮ", + "ãģįãĤĮ ãģĦ", + "Ġк ам", + "Ġкам еÑĢ", + "ĠespecÃŃf ico", + "Ġtel éfono", + "à¸ķัà¹īà¸ĩ à¸Ńยูà¹Ī", + "I Åŀ", + "ãģ© ãĤĵãģ©", + "ãģ©ãĤĵãģ© ãĤĵ", + "עצ ×ŀ×IJ×Ļ", + "à¸Ķัà¸ĩ à¸Ļีà¹ī", + "ĠÑĦоÑĢм иÑĢов", + "ĠÑĦоÑĢмиÑĢов а", + "×ķ×ŀ ×ij", + "Ġkullan ımı", + "Ðľ Ðŀ", + "×¢ ש×Ļ", + "עש×Ļ ×Ļ×Ķ", + "Ġön lem", + "à¹Ģà¸Ń à¹ĩ", + "à¹Ģà¸Ńà¹ĩ ม", + "×ŀשק ×Ļ×¢", + "ר ×Ļ×Ĺ", + "à¸Ĥ ัà¸Ķ", + "ĠíĻ ľ", + "ĠíĻľ ìļ©", + "à¸ĭ ะ", + "ãĤĪãģĨ ãģ«ãģªãĤĬãģ¾ãģĹãģŁ", + "ĠÑĢаÑģ пÑĢ", + "ĠÑĢаÑģпÑĢ оÑģÑĤ", + "ĠÑĢаÑģпÑĢоÑģÑĤ ÑĢан", + "ĠÑĢаÑģпÑĢоÑģÑĤÑĢан ен", + "׼×Ļ ×ķף", + "ÙĤب ض", + "تص رÙĬØŃ", + "تصرÙĬØŃ Ø§Øª", + "Ġо ÑĢи", + "ĠоÑĢи г", + "ĠоÑĢиг ина", + "ĠоÑĢигина л", + "ĠاÙĦع اÙĦÙĬ", + "à¹ģหà¹Īà¸ĩ à¸Ļีà¹ī", + "ãĥķãĤ¡ ãĥ¼", + "ãģ¦ãģĦ ãģį", + "ãģ¦ãģĦãģį ãģŁãģĦ", + "פ תר", + "פתר ×ķ׳×ķת", + "Ġ×ij ×Ļ×Ĺ", + "Ġ×ij×Ļ×Ĺ ×ĵ", + "Ġod by", + "Ġodby ÅĤ", + "ĠоÑĩеÑĢ ед", + "Ġtr Æ°Æ¡ng", + "ãĤŃ ãĥ³", + "×ŀ ×ķפ", + "×ŀ×ķפ ×¢", + "ëĵľ 립", + "ëĵľë¦½ ëĭĪëĭ¤", + "à¸ŀืà¹īà¸Ļ à¸IJาà¸Ļ", + "ìŀIJ 격", + "ĠVi á»ĩn", + "ĠDes pués", + "Ġ×IJ׾ ×Ļ׳×ķ", + "Ġdur ée", + "íĩ ´", + "Ġmü zik", + "i ếu", + "ĠÑĢаз меÑīен", + "Ġк Ñĥд", + "ĠкÑĥд а", + "غ ض", + "غض ب", + "ĠTamb ém", + "à¸Īัà¸Ķ สà¹Īà¸ĩ", + "à¸ģาร à¹ģสà¸Ķà¸ĩ", + "onom ÃŃa", + "Ġан г", + "Ġанг ли", + "Ġангли й", + "Ġанглий Ñģк", + "Ġzn al", + "Ġznal az", + "Ġznalaz ÅĤ", + "תר ×Ĵ", + "תר×Ĵ ×ķ×Ŀ", + "ĠÑģ нов", + "ĠÑģнов а", + "ĠÑĩаÑģ а", + "Ġcommun auté", + "ĠespecÃŃf ica", + "ĠL á»ĭch", + "Ġli é", + "Ùģ جر", + "à¹Ģà¸ģ à¹Īà¸ĩ", + "ع اÙĦ", + "عاÙĦ ج", + "Ø£ÙĨ ظ", + "Ø£ÙĨظ ÙħØ©", + "ES Ä°", + "ĠاÙĦØŃ Ø¯ÙĬد", + "à¸ŀระ à¸Ńà¸ĩà¸Ħà¹Į", + "Ġפר שת", + "Ġдв иж", + "Ġдвиж ениÑı", + "ĠاÙĦج ارÙĬ", + "à¸ĺาà¸Ļ ี", + "неÑģ ен", + "ĠاÙĦÙĨ ÙĩائÙĬ", + "Ġб еÑĢ", + "ĠбеÑĢ ем", + "ĠбеÑĢем енн", + "Ġdépart ement", + "à¹Ģà¸Ĺ ีย", + "à¹Ģà¸Ĺีย à¸ļ", + "ĠÐľ аÑĢи", + "ĠнекоÑĤоÑĢ ÑĭÑħ", + "об еÑģп", + "обеÑģп еÑĩен", + "×Ĺ ×ķ×ĸ", + "×Ĺ×ķ×ĸ ×Ķ", + "ÙĨت ج", + "à¸Īะ à¹Ħà¸Ķà¹īรัà¸ļ", + "á» °", + "Ġél éments", + "ع Ø·", + "عط اء", + "Ġt ắt", + "i á»ĩm", + "ÑİÑīиÑħ ÑģÑı", + "ãģĹãģ °", + "ãģĹãģ° ãĤīãģı", + "Ġпом ожеÑĤ", + "à¸Ĥà¸ĵะ à¸Ļีà¹ī", + "Ġ×¢ שר×ķת", + "éģķ ãģ£ãģ¦", + "ĠпÑĢ ог", + "ĠпÑĢог н", + "ĠпÑĢогн оз", + "Ġt ÅĤ", + "ĠtÅĤ um", + "ĠtÅĤum acz", + "T ür", + "Tür kiye", + "ãģį ãģ£", + "ãģįãģ£ ãģĭãģij", + "Ġ×Ķ׳ ×ķ׼", + "Ġ×Ķ׳×ķ׼ ×Ĺ×Ļ", + "ĠìĥĿ ìĤ°", + "ĠÑĦоÑĢм Ñĭ", + "ç¾İ ãģĹãģĦ", + "à¸Ľà¸£ ึà¸ģ", + "à¸Ľà¸£à¸¶à¸ģ ษา", + "Ġlum ière", + "ãĤª ãĥ¼ãĥĹ", + "ãĤªãĥ¼ãĥĹ ãĥ³", + "à¸Ľ ืà¸Ļ", + "วั สà¸Ķ", + "วัสà¸Ķ ุ", + "еÑĢÑĤ в", + "ÙĥÙĦ Ùģ", + "ï½ £", + "à¸ĺรรม à¸Ķา", + "׳ ×ĺר", + "ĠпÑĢедÑģÑĤав лÑıеÑĤ", + "Ġanál isis", + "Ġb ãi", + "با ÙĤÙĬ", + "à¸Ľà¸£à¸° à¹Ģà¸Ķ", + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģà¸Ķ à¹ĩà¸Ļ", + "ĠÑģлÑĥÑĩ аÑı", + "ĠÑģлÑĥÑĩаÑı Ñħ", + "ÐĽ ÐIJ", + "สัà¸ĩ à¹Ģà¸ģ", + "สัà¸ĩà¹Ģà¸ģ à¸ķ", + "Ġprz ec", + "Ġprzec ież", + "Ùħ صÙĦ", + "ÙħصÙĦ ØŃØ©", + "ש×ķק ×ķ׾×ĵ", + "ĠобоÑĢÑĥд ованиÑı", + "Ġtr waÅĤ", + "رÙĪ Ùħ", + "ìķĪ ëĤ´", + "ĠNgh á»ĭ", + "Ø® Ø´", + "à¸ļา à¸Ħาร", + "à¸ļาà¸Ħาร à¹Īา", + "Ġоп ÑĨион", + "ĠÑģозд аниÑı", + "ãĤ³ ãĤ¹ãĥĪ", + "Ġ×Ķ×¢ ׾×Ļ", + "Ġ×Ķ×¢×ľ×Ļ ×ķף", + "lä uft", + "ãĥĻ ãĤ¹ãĥĪ", + "Ġr ê", + "Ġrê ve", + "×IJ ×ij×Ļ×ij", + "×Ļ ×Ļ×ļ", + "ë¶ Ļ", + "ãĤ¤ãĥ³ ãĥī", + "ÅĤo ży", + "ÅĤoży Äĩ", + "ع ائÙĦ", + "عائÙĦ Ø©", + "Ø£ ÙĪر", + "Ø£ÙĪر اÙĤ", + "à¸Ĺà¹īà¸Ńà¸ĩ à¸ĸ", + "à¸Ĺà¹īà¸Ńà¸ĩà¸ĸ ิà¹Īà¸Ļ", + "Ġä hn", + "Ġähn lich", + "ãĥŁ ãĥĭ", + "à¸ľ ู", + "à¸ľà¸¹ à¹īà¸Ļ", + "à¸ľà¸¹à¹īà¸Ļ ำ", + "ĠмаÑĤеÑĢиал Ñĭ", + "Ġкап иÑĤ", + "ĠкапиÑĤ ал", + "ï¼ ¦", + "Ġseç il", + "Ġh ứng", + "Ġintéress ant", + "ãģ£ãģ¦ ãģĦãģı", + "Ġe ÄŁer", + "ëIJĺ ìĹĪìĬµëĭĪëĭ¤", + "Ġan laÅŁma", + "ãģĶ åĪ©çĶ¨", + "Ġ×ij ×ĸ׼", + "Ġ×ij×ĸ׼ ×ķת", + "ëĿ¼ ë©´", + "ĠÙĬ ÙĪس", + "ĠÙĬÙĪس Ùģ", + "أسÙĦ ØŃØ©", + "ĠGef ühl", + "ĠноÑĢм алÑĮн", + "ãĥĻ ãĥ³", + "ãģķãĤĮ ãĤĭãģĵãģ¨", + "ĠÐij еÑģ", + "ãģ¨ãģĦ ãģĪãģ°", + "ĠÙħ ÙĩÙħ", + "ĠÙħÙĩÙħ Ø©", + "ãģ§ãģĹãĤĩãģĨ ãģŃ", + "ĠêµŃ ëĤ´", + "à¹Ģม à¹ĩà¸Ķ", + "×ŀ×ij קר", + "ĠاÙĦد ÙĨÙĬ", + "ĠاÙĦدÙĨÙĬ ا", + "à¸Ĭ ู", + "к ÑĢÑĥÑĤ", + "Ġtho áng", + "Ġ׳ ×ĵר", + "Ġ׳×ĵר ש", + "ĠÑĢаÑģÑģ казал", + "ĠAu ÃŁerdem", + "פ ×IJר", + "פ×IJר ק", + "Ġ×ŀש×Ĺק ×Ļ×Ŀ", + "צ ר׼×Ļ×Ŀ", + "×ŀ×ĵ ×ķ", + "×ŀ×ĵ×ķ ×Ļק", + "èĭ¦ ãģĹ", + "ĠÑģ иг", + "ĠÑģиг нал", + "ĠM á»įi", + "Ġtr ữ", + "Ġnast ÄĻp", + "ĠnastÄĻp nie", + "Ġì¶Ķ ì§Ħ", + "ĠاÙĦÙģ ÙĨد", + "ĠاÙĦÙģÙĨد ÙĤ", + "koÅĦ czyÅĤ", + "ส ีà¹Ī", + "ק ×Ļ×ij", + "ק×Ļ×ij ×ķ×¥", + "ĠнÑĥж нÑĭ", + "大 åĪĩ", + "大åĪĩ ãģª", + "æıĽ ãģĪ", + "ת ×ķס", + "ת×ķס פת", + "ãģ£ãģ¦ ãģĦãģªãģĦ", + "Ġм Ñı", + "ĠмÑı г", + "ĠмÑıг к", + "Ġjak ie", + "Ġjakie ÅĽ", + "à¸ķำ à¸ļ", + "à¸ķำà¸ļ ล", + "ĠìŀĪ ì§Ģ", + "×ij×ĺ ×IJ", + "ĠоÑĤлиÑĩ но", + "ÙĤ ÙIJ", + "ĠавÑĤом об", + "ĠавÑĤомоб и", + "ĠавÑĤомоби лÑı", + "دÙĬÙħÙĤرا Ø·ÙĬ", + "ĠاÙĦ ÙĪا", + "ĠاÙĦÙĪا ØŃد", + "Ġس ÙĪرÙĬØ©", + "Ø£ غÙĦ", + "أغÙĦ ب", + "ĠÑįк ÑĢан", + "ãĥĹ ãĥ©ãĤ¤", + "Ġjeste ÅĽ", + "ãĥIJ ãĥª", + "Ġ×Ķ×IJ ×ķ×ķ×Ļר", + "ائ Ùĥ", + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩ ยิà¹Īà¸ĩ", + "ÑĢ екÑĤ", + "Ġum o", + "Ġumo ż", + "Ġumoż li", + "Ġumożli w", + "Ġumożliw ia", + "Ġnäch ste", + "ĠìŀĪ ì§Ģë§Į", + "ĠпÑĢед н", + "ĠпÑĢедн аз", + "ĠпÑĢедназ наÑĩен", + "Ġma çı", + "Ġp omi", + "Ġpomi ÄĻd", + "ĠpomiÄĻd zy", + "ĠاÙĦÙĦ ÙĤاء", + "à¹Ģà¸Ķ à¸Ńะ", + "Ġнов оÑģÑĤи", + "×ŀ׊׾×Ķ", + "رÙĬاض ÙĬ", + "à¸Ķ à¸Ļ", + "à¸Ķà¸Ļ à¸ķรี", + "ب صر", + "ìĬ¤ íĥĢ", + "scri pción", + "Ġnap isa", + "Ġnapisa ÅĤ", + "Ġ׳ש ×ŀ×¢", + "ĠاÙĦÙħØŃ ÙĦÙĬ", + "Ġhi á»ĥn", + "×IJ ×Ĺ", + "×IJ׊ר×IJ×Ļ", + "Ġг ÑĢаниÑĨ", + "æīĭ ç¶ļãģį", + "Ùĥ سب", + "Ġà¹ģà¸ķà¹Ī à¸ĸà¹īา", + "à¸Ķาว à¸Ļà¹Į", + "à¸Ķาวà¸Ļà¹Į à¹Ĥหลà¸Ķ", + "ãĤĭãģĵãģ¨ãģĮãģ§ãģį ãģ¾ãģĻ", + "åŁºæľ¬ çļĦãģ«", + "ÙĪÙĦ اد", + "rä ume", + "د Ùģاع", + "×Ļצ ×¢", + "ĠO czy", + "ĠOczy wiÅĽcie", + "ĠÅ ģ", + "ĠÅģ a", + "اÙĦÙĬ اب", + "اÙĦÙĬاب اÙĨ", + "áºł I", + "ĠBir liÄŁi", + "×Ķ ×ķצ", + "×Ķ×ķצ ×IJת", + "ĠÄij ua", + "Ġê·¸ëŁ¬ ëĭĪê¹Į", + "Ġréal ité", + "ع ÙĦاÙĤات", + "J este", + "Jeste ÅĽ", + "Ġмн ож", + "Ġмнож еÑģÑĤво", + "ï¼ «", + "ãĥĹãĥŃ ãĤ¸ãĤ§", + "ãĥĹãĥŃãĤ¸ãĤ§ ãĤ¯ãĥĪ", + "ĠÑĦ л", + "ظ ÙĨ", + "×Ĵ׾ ×Ĵ׾", + "ĠmÅĤod zie", + "ĠmÅĤodzie ż", + "à¸Ļà¹īำ à¸ķา", + "à¸Ļà¹īำà¸ķา ล", + "ÐĽ Ðķ", + "×ij ×ķ×ĺ", + "Ġ׾×Ķ ×Ĵ×Ļ×ĵ", + "ãģĵãģ¨ãĤĤ ãģĤãĤĭ", + "ز اد", + "×ŀ×Ļ×ĵ ×¢", + "ĠgÅĤówn ie", + "ãĥı ãĤ¦", + "ãĥıãĤ¦ ãĤ¹", + "б ел", + "Ġét ape", + "ðŁĺ Ģ", + "Ġмод елÑĮ", + "a ģını", + "ש ×Ĺק", + "ש×Ĺק ף", + "Ġni ño", + "à¸Ĭ à¹īาà¸ĩ", + "à¹Ģล ีย", + "ĠÑĦоÑĢм е", + "ĠاÙĦØ´ رÙĬÙģ", + "ĠÑĥд аÑĢ", + "arr iv", + "arriv ée", + "Ġmies iÄĻ", + "ĠmiesiÄĻ cy", + "ØŃ Ø±Ùĥ", + "ØŃرÙĥ ات", + "ĠDi á»ħn", + "ÐĿ Ы", + "ãģ¾ãģ£ãģŁ ãģı", + "Ġ×Ļ ר×ķק", + "еÑģÑĤ еÑģÑĤв", + "еÑģÑĤеÑģÑĤв енн", + "Ġê·¸ ëŁ¼", + "ĠاÙĦÙħ تÙĪ", + "ĠاÙĦÙħتÙĪ سط", + "Ġbéné fic", + "Ġbénéfic ie", + "Ġwy bra", + "Ġwybra Äĩ", + "ĠاÙĦز ÙħÙĨ", + "ĠпÑĢин Ñı", + "ĠпÑĢинÑı л", + "Ùģر ØŃ", + "Ġk sz", + "Ġksz taÅĤ", + "ĠksztaÅĤ t", + "ק׾ ×ĺ", + "×ij×ĵ×Ļק ת", + "Ġgi ấ", + "Ġgiấ c", + "Ġpropriet Ãł", + "деÑĢж ан", + "ĠKö ln", + "ĠGü zel", + "×Ļפ ×ķ×Ļ", + "ĠCu á»Ļc", + "ÑįÑĤ аж", + "تر ÙĥÙĬ", + "ترÙĥÙĬ ز", + "лож ений", + "Ġп Ñĥ", + "ĠпÑĥ ÑĤи", + "اخت ÙĦاÙģ", + "åĩºãģ¦ ãģıãĤĭ", + "à¸ļุ à¸ģ", + "âĿ ¤", + "ÑĦ ан", + "פש ×ĺ", + "à¸ļัà¸Ļ à¹Ģà¸Ĺ", + "à¸ļัà¸Ļà¹Ģà¸Ĺ ิà¸ĩ", + "ĠاÙĦس اد", + "ĠاÙĦساد س", + "ĠاÙĦÙĤ ÙĪÙħ", + "ĠاÙĦÙĤÙĪÙħ ÙĬ", + "Ġyönet ici", + "Ùĩ ÙĪات", + "ÙĩÙĪات Ùģ", + "Ġrespons ável", + "Ġпод деÑĢжива", + "ĠاÙĦسÙĦ Ø·", + "ĠاÙĦسÙĦØ· ات", + "ãģĹãģ¦ ãģĬãģı", + "ãĥļ ãĥĥãĥĪ", + "à¸Ľ ุà¹Īม", + "Ġogl Äħda", + "ÙĨا ÙĤ", + "ÙĨاÙĤ Ø´", + "à¸Ħà¸Ńà¸Ļ à¹Ĥà¸Ķ", + "ĠMü sl", + "ĠMüsl ü", + "ĠMüslü man", + "ĠMo ż", + "ĠMoż na", + "Ġnum érique", + "Ġv á»ı", + "ĠسÙĬ تÙħ", + "Ġyer leÅŁ", + "монÑĤ аж", + "Ġgo ût", + "ãģ¦ ãģĬãĤĬãģ¾ãģĻ", + "ĠKh ánh", + "Ġе дин", + "Ġедин ÑģÑĤв", + "اÙĨ Ø®Ùģ", + "اÙĨØ®Ùģ اض", + "ìĭľ íĹĺ", + "Ġl ặng", + "ĠÑĢ олÑĮ", + "à¸ķัว à¹ģà¸Ĺà¸Ļ", + "à¸Ħà¹Īา à¹ĥà¸Ĭà¹ī", + "à¸Ħà¹Īาà¹ĥà¸Ĭà¹ī à¸Īà¹Īาย", + "Ġver füg", + "Ġverfüg bar", + "ìĻĶ ëĭ¤", + "ãģĦ ãģļ", + "ãģĦãģļ ãĤĮ", + "ĠиÑģÑģлед ованиÑı", + "меÑī а", + "×Ķ ×Ĺ", + "×Ķ×Ĺ ×ĸר", + "à¹ģà¸Ł à¸Ĭัà¹Īà¸Ļ", + "ت صرÙģ", + "Ø¥ رÙĩاب", + "Ġexerc ÃŃcio", + "Ġé lev", + "Ġélev é", + "สัà¸įà¸įา à¸ĵ", + "Ãĸ Z", + "ãĥĹ ãĥŃãĤ°", + "ãĥĹãĥŃãĤ° ãĥ©", + "ãĥĹãĥŃãĤ°ãĥ© ãĥł", + "Ġw ewnÄĻtrzn", + "Ġhen üz", + "é£Ľ ãģ³", + "à¹Ģà¸Ķ à¸Ńรà¹Į", + "Ñģ Ñĥж", + "ÑģÑĥж ден", + "شع ÙĪب", + "ãģ²ãģ¨ ãĤĬ", + "Ġwy ÅĤÄħ", + "ĠwyÅĤÄħ cznie", + "Ġпло Ñħо", + "ÐĶ Ðķ", + "Ạ¦", + "Ùģع اÙĦÙĬ", + "ÙģعاÙĦÙĬ ات", + "ĠاÙĦع شر", + "ÑģÑĤÑĥп ил", + "Ġy arg", + "Ġyarg ı", + "нÑİ Ñİ", + "×ķ×IJ ×ij", + "Ġu ç", + "Ġuç ak", + "ë² ½", + "تÙĪ ÙĤÙĬ", + "تÙĪÙĤÙĬ ع", + "Ġì¤ij ìĭ¬", + "׳×Ļ×ķ ×ķ×ĺ", + "Ø£ ÙĥÙĦ", + "ç½® ãģĦãģ¦", + "éłĤ ãģį", + "Ġ×Ķת ×ij", + "Ġ×Ķת×ij ×Ļ×¢×Ķ", + "Ġdür fen", + "Ùħ ÙĤاÙĦ", + "ÙħÙĤاÙĦ ات", + "Ġز ÙħÙĨ", + "à¸ŀฤ ศ", + "à¸ŀฤศ à¸Ī", + "à¸ŀฤศà¸Ī ิà¸ģ", + "à¸ŀฤศà¸Īิà¸ģ ายà¸Ļ", + "ĠнеÑģк олÑĮ", + "ĠнеÑģколÑĮ ки", + "ĠнеÑģколÑĮки Ñħ", + "Ġcrian ça", + "มิ à¸ķร", + "×ŀ׼ ×Ļר×ķת", + "à¸ģาร à¸ļริหาร", + "Ġtélé charg", + "Ġ×IJ×ķ×Ķ ×ijת", + "ĠBü ro", + "ä½ľ ãģ£ãģŁ", + "ĠKi ÅŁi", + "ç¾İåij³ ãģĹ", + "à¹Ģลย à¸Ħà¹Īะ", + "à¸ŀà¸ļ à¸ģัà¸ļ", + "à¸Ī à¹īา", + "Ġç er", + "Ġçer ç", + "Ġçerç eve", + "ãĤĴä½ľ ãģ£ãģ¦", + "ĠпеÑĢв ÑĥÑİ", + "×ŀצ ר×Ļ×Ŀ", + "×IJ׾ ×ķ×Ķ", + "×IJ׾×ķ×Ķ ×Ļ×Ŀ", + "Ġagr é", + "Ġagré able", + "Ġay ır", + "Ä°L Ä°", + "ãĤ ¥", + "Ġíĺ Ħ", + "ĠíĺĦ ìĭ¤", + "ثاÙĦ Ø«", + "ת ×ĸ", + "ת×ĸ ×ķ׳×Ķ", + "ãģ¨ãģĦ ãģ£ãģ¦", + "ãģ¨ãģĦãģ£ãģ¦ ãĤĤ", + "Ġا بÙĪ", + "ĠÑģоб ак", + "é£Łãģ¹ ãģŁ", + "Ġдан ном", + "à¹Ģล ิ", + "à¹Ģลิ ศ", + "Ġí ļ", + "Ġíļ ¨", + "Ġíļ¨ ê³¼", + "ãĤĤãĤī ãģĪãĤĭ", + "׳ צ׾", + "ÑĦ ик", + "ÑĦик Ñģ", + "Ġjeste ÅĽmy", + "ת×Ĺ×ķש ×Ķ", + "à¹Ħมà¹Ī à¸Ħวร", + "ĠØŃ Ø³ÙĬÙĨ", + "à¸ģาร ลà¸ĩà¸Ĺุà¸Ļ", + "ë´ ¤", + "ĠÐĺ менно", + "à¸ļ à¸Ńรà¹Į", + "à¸ļà¸Ńรà¹Į à¸Ķ", + "ĠC ảnh", + "ìĦľ ë¹ĦìĬ¤", + "Ġпол ов", + "Ġполов ин", + "Ġзам еÑĩа", + "ãģĦãĤį ãĤĵãģª", + "Ġ×ij ×Ļק", + "Ġ×ij×Ļק ש", + "л ÑĥÑĪ", + "ãĤĴ è¿İ", + "ãĤĴè¿İ ãģĪ", + "جرÙĬ ÙħØ©", + "Ġt ây", + "ĠاÙĦÙĨ ÙĪ", + "ĠاÙĦÙĨÙĪ ÙĪÙĬ", + "ÃĤ N", + "ì¿ ł", + "หà¸Ļ าว", + "Ġ×ij׊ש×ij×ķף", + "ز ار", + "à¸Ķ าร", + "à¸Ķาร า", + "ĠÅĽ l", + "ĠÅĽl ub", + "มีà¸Ħวาม สุà¸Ĥ", + "Ġn hu", + "Ġnhu áºŃn", + "ÙħØŃ Ø·Ø©", + "à¹Ģสืà¹īà¸Ń à¸ľà¹īา", + "ĠТ олÑĮко", + "ĠÙĥ س", + "ĠÙĥس ارة", + "ÙħØ´ رÙĪع", + "niÄĻ cia", + "×¢ ׼ש×Ļ×ķ", + "ت ÙĦÙģ", + "تÙĦÙģ زÙĬ", + "تÙĦÙģزÙĬ ÙĪÙĨ", + "Ġl Æ°á»Ľi", + "ĠÐľÐ¾Ñģк вÑĭ", + "Ġré serve", + "Ġan laÅŁ", + "ĠanlaÅŁ ıl", + "Ġed eceÄŁi", + "รà¸Ńà¸ĩ à¹Ģà¸Ĺà¹īา", + "Ġب Ø·", + "Ġبط رÙĬ", + "ĠبطرÙĬ ÙĤØ©", + "ãģ¦ãģĹãģ¾ ãģ£ãģ¦", + "ãĤĤãĤī ãģ£ãģ¦", + "بر ج", + "æ± ļ", + "æ±ļ ãĤĮ", + "Ġch oc", + "Ġchoc ia", + "Ġchocia ż", + "Ġzob ac", + "Ġzobac zyÄĩ", + "пÑĢ Ñı", + "пÑĢÑı жен", + "ĠÑĨ иÑĦ", + "ĠÑĨиÑĦ ÑĢ", + "Ġм ам", + "Ġвз ÑıÑĤÑĮ", + "Ġch ạm", + "ج سÙħ", + "ØŃÙħ اس", + "à¹Ģล à¹Īม", + "à¸ŀิ ษ", + "×Ķפ ׼×ķ", + "à¸Ĭà¹Īà¸Ńà¸ĩ à¸Ĺาà¸ĩ", + "Ġв ек", + "Ġвек а", + "Æ¡ Ìģ", + "Æ¡Ìģ i", + "ĠTi á»ģn", + "Ġtr ầm", + "мÑĭ ÑĪ", + "мÑĭÑĪ л", + "ĠÑĤ Ñĥ", + "ĠÑĤÑĥ ÑĢиÑģÑĤ", + "Ġch c", + "Ġchc Äħ", + "Ġав г", + "Ġавг ÑĥÑģÑĤ", + "ĠавгÑĥÑģÑĤ а", + "ס ×IJ×ķת", + "Ġר ×Ĵ׾", + "à¸ľà¸¥ à¸ģระà¸Ĺ", + "à¸ľà¸¥à¸ģระà¸Ĺ à¸ļ", + "å¤īãĤı ãĤĭ", + "Ġ×Ķ×IJ×Ĺר ×ķ׳×Ļ×Ŀ", + "سÙģ ÙĬر", + "ĠÑĩа Ñīе", + "ãģĦ ãĤī", + "ãģĦãĤī ãģ£", + "ãģĦãĤīãģ£ ãģĹãĤĥ", + "×ķ×ŀ ׳×Ļ×Ŀ", + "Ġart tır", + "ĠCh á»ĭ", + "Ġì¡° ì§ģ", + "ĠÑĥÑģп еÑħ", + "Ġ×¢ ×ķס", + "Ġ×¢×ķס ק", + "ĠìĥĿ ëªħ", + "ÑĨ иÑĤ", + "Ġreg ión", + "Ðŀ ÐĿ", + "ĠdoÄŁ um", + "ĠyaÅŁ ad", + "ĠyaÅŁad ıģı", + "à¸Ĺà¸Ķ ลà¸Ńà¸ĩ", + "Ġgöz ü", + "ש ×Ļר×Ķ", + "дÑĥм ал", + "Ġda ģı", + "Ġdaģı t", + "à¸Ĺีม à¸ĩาà¸Ļ", + "Ġti á»ģm", + "ĠاÙĦÙĥ بر", + "ĠاÙĦÙĥبر Ùī", + "ì¹ Ń", + "ĠGü nc", + "ĠGünc elle", + "ĠGüncelle me", + "ê¹ Ĭ", + "ĠобоÑĢÑĥд ование", + "ĠÑĢеÑĪ а", + "á» ¤", + "Ġп иÑĤ", + "ĠпиÑĤ аниÑı", + "à¹Ģรีย à¸ļ", + "×Ľ×ª ×Ļ×ij×Ķ", + "Ġп он", + "Ġпон ÑĢав", + "ĠпонÑĢав и", + "Ġ×Ķ ×ķ׾×ĵ", + "Ġ×Ķ×ķ׾×ĵ ת", + "Ġê² ģ", + "Ġê²ģ ëĭĪëĭ¤", + "ĠпеÑĢв ой", + "ãĥ©ãĤ¤ ãĥķ", + "ĠÅŁi ir", + "kr ÄĻ", + "krÄĻ c", + "Ġthi á»ĥu", + "à¹Ģลย à¸Ĺี", + "à¹Ģลยà¸Ĺี à¹Ģà¸Ķียว", + "×ĺ×¢ ׳×ķת", + "ائ ÙĩÙħ", + "Ġ×IJ ס×ķר", + "ĠплаÑĤ еж", + "تر دد", + "Ġmożli we", + "Ġkh Ỽ", + "ĠkhỼ p", + "تÙģاع ÙĦ", + "ĠÑĪ колÑĮ", + "ĠÑĪколÑĮ н", + "ĠÙĤ صة", + "Ġmét ier", + "nÄĻ ÅĤa", + "หล à¹Īà¸Ń", + "Ġ ủng", + "Ġprz egl", + "Ġprzegl Äħd", + "ĠاÙĦÙħ تعÙĦ", + "ĠاÙĦÙħتعÙĦ ÙĤØ©", + "ĠÑģÑĭ н", + "Ġв олн", + "ãĥĩ ãĥ¼ãĥĪ", + "ĠÐŃ ÑĤи", + "Ġк ÑĢоме", + "à¸Ħ ารà¹Į", + "׳ק ×ķ×ĵ×Ķ", + "Ġ׾ש×ŀ ×ķ×¢", + "Ġ×ĸ ×ķ׼ר", + "ï¼ §", + "ÙĬ Ùİا", + "Ġgi á»ıi", + "åĥį ãģı", + "ĠÑģ ни", + "ĠÑģни жен", + "à¹ģà¸Ķ à¸Ķ", + "รุ à¸Ļ", + "รุà¸Ļ à¹ģรà¸ĩ", + "Ġhi á»ĩp", + "ograf ÃŃa", + "à¹Ģà¸Ī à¸Ńรà¹Į", + "Ġдв иг", + "Ġдвиг аÑĤ", + "ĠдвигаÑĤ ел", + "Ġü y", + "Ġüy eler", + "Ġüyeler i", + "Ġб Ñĥк", + "ĠбÑĥк в", + "ãĤĤ å¤ļãģı", + "Ġthi á»ĩt", + "ĠPa ÃŃs", + "ĠØ· بÙĬعÙĬ", + "à¹ģà¸Ī à¸ģ", + "ĠاÙĦص ØŃÙĬØŃ", + "Ġapp ré", + "Ġappré ci", + "Ġdecis ión", + "Ġë°ĺ ëĵľ", + "Ġë°ĺëĵľ ìĭľ", + "ĠÑĤеб е", + "ãĤ· ãĥ¼ãĤº", + "ãĤ·ãĥ¼ãĤº ãĥ³", + "Ġд алÑĮн", + "ĠìĬ ¤", + "ĠìĬ¤ ìĬ¤", + "ĠìĬ¤ìĬ¤ ë¡ľ", + "ĠTh á»ĥ", + "Ġkar ÅŁ", + "ĠkarÅŁ ıs", + "ĠkarÅŁÄ±s ında", + "ĠK ön", + "ĠKön ig", + "ив ание", + "×ij ×ķצע", + "г лаÑģ", + "Ġtw ó", + "Ġtwó rc", + "à¸Ľà¸ģ à¸Ħร", + "à¸Ľà¸ģà¸Ħร à¸Ńà¸ĩ", + "ĠG ÅĤ", + "ĠGÅĤ ówn", + "ĠUnter stüt", + "ĠUnterstüt zung", + "Ġд ÑĥÑħ", + "ĠдÑĥÑħ ов", + "Ø£ ÙħاÙĨ", + "×Ĺש ש", + "ت ظ", + "تظ اÙĩر", + "ĠлÑİб ом", + "à¸ķ าร", + "à¸ķาร าà¸ĩ", + "Ġkr ól", + "Ø£ ØŃدث", + "ì¡Į ëĭ¤", + "Ðļ ÑĥÑĢÑģ", + "ãĥĥ ãĥĦ", + "×ŀק ×ķ×ij׾", + "ĠÑģимв ол", + "Ġdés orm", + "Ġdésorm ais", + "w üns", + "wüns che", + "Ñĥ ни", + "Ñĥни ÑĨип", + "ÑĥниÑĨип алÑĮн", + "หลัà¸ģ สูà¸ķร", + "ÙĨت شر", + "Ġа л", + "Ġал к", + "Ġалк ог", + "Ġалког ол", + "ĠÑĥ ÑĩиÑĤÑĭва", + "à¸ģำ à¸ģัà¸ļ", + "Ġ׾ פע×ķ׾", + "ĠìĹ° ê²°", + "s Äħd", + "ĠاÙĦØ£ ÙĬ", + "ĠاÙĦØ£ÙĬ اÙħ", + "غÙĬ اب", + "Ġна ÑĢ", + "ĠнаÑĢ ко", + "×ŀ×ķ×ĵ ×¢", + "ĠÑģеÑĢ ии", + "пиÑģ Ñĭва", + "สิ ว", + "ç¶ļ ãģĦãģ¦", + "çĶ³ãģĹ è¾¼ãģ¿", + "Ġ׾ ×Ĵר", + "Ġ׾×Ĵר ×ķ×Ŀ", + "Ġд ем", + "Ġдем о", + "Ġë³´ ëĤ´", + "تÙĩ دÙĬد", + "ĠÙħØ´ ÙĬرا", + "Ġdu y", + "Ġduy á»ĩt", + "ĠwiÄĻks ze", + "Ùħع اÙĬ", + "ÙħعاÙĬ ÙĬر", + "ĠG da", + "ĠGda ÅĦsk", + "Ġr ah", + "Ġrah ats", + "Ġrahats ız", + "ר ×ķצ×Ķ", + "l ös", + "lös ung", + "ĠТак им", + "ÑĪ ед", + "ÑĪед ÑĪ", + "ع زÙĦ", + "Ġרש ×Ļ×ŀת", + "Ġ׾×Ķ ×Ļ׼", + "Ġ׾×Ķ×Ļ׼ ×ł×¡", + "Ġп ÑĥÑĤ", + "ĠпÑĥÑĤ еÑĪ", + "ĠпÑĥÑĤеÑĪ еÑģÑĤв", + "Ġnot ÃŃcia", + "Ġal Ä±ÅŁ", + "ĠalÄ±ÅŁ ver", + "ĠalÄ±ÅŁver iÅŁ", + "ĠwÅĤ os", + "ĠwÅĤos ów", + "Ġب غ", + "Ġبغ داد", + "Ġver öffent", + "Ġveröffent licht", + "ĠKh á", + "Ġt án", + "ëIJĺ 기", + "Ġë°© 문", + "Ùģ ÙĬÙĦ", + "à¹Ģà¸ģิà¸Ķ à¸Īาà¸ģ", + "åı¯ æĦĽ", + "åı¯æĦĽ ãģĦ", + "à¸ĸ ุà¸ĩ", + "Ġz ewnÄĻtrzn", + "à¸łà¸²à¸©à¸² à¸Ńัà¸ĩà¸ģฤษ", + "Ġmá xima", + "Ġul us", + "Ġulus lararası", + "Ġ׳×Ķ ׳", + "à¸Ĥà¹Īาว สาร", + "ĠìĿĺ ìĤ¬", + "à¹Ģหล ืà¸Ńà¸ĩ", + "Ġد ÙĤ", + "ĠدÙĤ ائÙĤ", + "สืà¹Īà¸Ń สาร", + "ë¨ ¼", + "ĠÑģоÑģÑĤоÑı нии", + "สมา à¸Ħม", + "á» Ĥ", + "ĠÐľÐ¾Ñģ ков", + "ĠÐľÐ¾Ñģков Ñģк", + "×ŀס ×ķ×Ĵ׾", + "ãģĭ ãģĭãĤĬ", + "ĠTr uyá»ģn", + "à¹ģà¸Ĥà¹ĩà¸ĩ à¹ģรà¸ĩ", + "×ŀ×Ĺ ×ĸ×Ļק", + "à¹Ĥà¸ģ à¹ī", + "ÙĬس ر", + "ìĶ ©", + "×IJ ×ķק", + "×IJ×ķק ×ĺ", + "×IJ×ķק×ĺ ×ķ×ijר", + "Ġprox imité", + "ÙħÙĨ Ùĩج", + "ĠاÙĦج ز", + "ĠاÙĦجز ائ", + "ĠاÙĦجزائ رÙĬ", + "ĠÄIJi á»ĥm", + "Ġден еж", + "Ġденеж н", + "ÙģØŃ Øµ", + "Ùģ ئ", + "ĠÐij Ñĥд", + "×Ĵ×Ļ×ĵ ×ķ׾", + "ĠÐĴ едÑĮ", + "عÙĦ اÙħØ©", + "Ġ×IJ×Ĺר ×ķ׳×ķת", + "ãģĦãģŁãģł ãģĦãģ¦", + "سÙĦ ØŃ", + "ØŃ ÙĦÙħ", + "ز ÙĪار", + "Ùĥ سر", + "×ĺ קס", + "Ġб ан", + "Ġбан ков", + "ĠпÑĢ ож", + "ĠпÑĢож ива", + "li wo", + "liwo ÅĽci", + "ĠTi ếp", + "ĠاÙĦÙħÙĨ اسب", + "ĠاÙĦØ® ÙĬار", + "ãģĬ ãģĭ", + "ãģĬãģĭ ãģĴ", + "à¸Ķà¸Ńà¸ģ à¹Ħมà¹ī", + "ä mp", + "ämp fe", + "à¸ķัà¹īà¸ĩ à¹ĥà¸Ī", + "Ġза ÑīиÑĤ", + "ĠзаÑīиÑĤ Ñĭ", + "ĠTh Æ°á»Ŀng", + "Ġص Ùģ", + "ĠصÙģ ØŃØ©", + "×Ĺ×ķר ×£", + "ãĥIJ ãĥĥãĤ°", + "Ġ×ĵ ×Ļ×Ĵ", + "Ġ×ĵ×Ļ×Ĵ ×Ļ×ĺ", + "Ġ×ĵ×Ļ×Ĵ×Ļ×ĺ ׾×Ļ", + "Ġ×Ķ×Ĺ ×ķ׾×Ļ×Ŀ", + "в еÑī", + "веÑī а", + "Ġк ÑĥлÑĮÑĤ", + "ĠкÑĥлÑĮÑĤ Ñĥ", + "ĠкÑĥлÑĮÑĤÑĥ ÑĢÑĭ", + "ĠاÙĦاÙĨ ترÙĨت", + "Ġhö ch", + "Ġhöch st", + "Ġíĺ ķ", + "Ġíĺķ íĥľ", + "Ġв ой", + "Ġвой нÑĭ", + "ÐĽ Ðŀ", + "ìĭł ìļ©", + "Ġ×ŀ×ij ×ķס", + "Ġ×ŀ×ij×ķס ס", + "×ŀ׳ ×Ļ×¢", + "Ġfiyat ı", + "ĠÑģл Ñĥж", + "ĠÑģлÑĥж бÑĭ", + "à¸Ĺั ศ", + "à¸Ĺัศ à¸Ļ", + "ãģĵãģ¨ãģĮ å¤ļãģĦ", + "Ġ×Ķ×ŀש ת", + "Ġ×Ķ×ŀשת ×ŀש", + "å¯Ħ ãģĽ", + "×ŀש׾ ×ķ×Ĺ", + "æĻĤ çĤ¹", + "æĻĤçĤ¹ ãģ§", + "à¸ŀร ี", + "à¸ŀรี à¹Ģมีย", + "à¸ŀรีà¹Ģมีย รà¹Į", + "à¸ŀรีà¹Ģมียรà¹Į ลีà¸ģ", + "Ġdiffic olt", + "Ġdifficolt Ãł", + "ãĥ¬ ãĤ¹ãĥĪ", + "ãĥ¬ãĤ¹ãĥĪ ãĥ©ãĥ³", + "สม à¹Ģà¸Ķà¹ĩ", + "สมà¹Ģà¸Ķà¹ĩ à¸Ī", + "Ġж ид", + "Ġжид к", + "Ġzu peÅĤ", + "ĠzupeÅĤ nie", + "ĠÙħ جر", + "ĠÙħجر د", + "ãģĮ å§ĭ", + "ãģĮå§ĭ ãģ¾", + "ãĤŃãĥ£ ãĥ©", + "Ġ×IJ ×ķ×ķ×Ļר", + "ãģĬ äºĴ", + "ãģĬäºĴ ãģĦ", + "Ġpot rÃł", + "ĠPa ÅĦst", + "ĠPaÅĦst wo", + "Ġب ÙĬاÙĨ", + "ĠبÙĬاÙĨ ات", + "Ġин огда", + "ĠÑĢ а", + "ĠÑĢа ÑģÑĤв", + "ĠÑĢаÑģÑĤв оÑĢ", + "Ġ×ĸ ×ŀ׳", + "ยิ à¹īม", + "Ä Ĩ", + "ãģ¾ ãģķ", + "ãģ¾ãģķ ãģ«", + "ãĥķãĤ¡ ãĤ¤ãĥ«", + "Ġgörd Ã¼ÄŁÃ¼", + "สà¸ĩ à¸Ħร", + "สà¸ĩà¸Ħร าม", + "ĠArk adaÅŁ", + "ĠrozwiÄħz ania", + "×ŀ ×ķ×ĺ", + "pi ÄĻ", + "piÄĻ t", + "ص غر", + "ส ย", + "สย าม", + "ãĤĨ ãģ£ãģıãĤĬ", + "Ġtr ần", + "Ġeconom ÃŃa", + "Ġgeh ören", + "ãĤ·ãĥ§ ãĥ¼", + "ĠsÅĤ ucha", + "à¸ŀà¸Ń à¹ĥà¸Ī", + "ĠоÑĤмеÑĤ ил", + "ÙĨت ÙĤÙĦ", + "Ġprop ósito", + "ĠваÑĪ его", + "Ġnh ắn", + "à¹ģà¸ĸ ว", + "Ġком иÑģ", + "ĠкомиÑģ Ñģи", + "waż nie", + "Ġy avaÅŁ", + "×ŀ ×Ļק", + "×ŀ×Ļק ×ķ×Ŀ", + "ש×IJ׾ ת", + "Ġyıll arda", + "ĠÐ ®", + "ĠЮ ÑĢ", + "×ł×¡ ×Ļ×ij×ķת", + "ת צ", + "תצ ×ķ×Ĵ", + "Ġод нÑĥ", + "Ġ à¸Ńยà¹Īาà¸ĩà¹Ħร", + "Ġà¸Ńยà¹Īาà¸ĩà¹Ħร à¸ģà¹ĩà¸ķาม", + "ëģ ¼", + "à¹Ħล à¹Ī", + "تس ÙĦÙĬÙħ", + "بÙĦ اغ", + "Ġì ī", + "Ġìī ½", + "Ġìī½ ê²Į", + "ãĥļ ãĥ³", + "зв ÑĥÑĩ", + "ĠW äh", + "ĠWäh rend", + "Ġ×Ļ ×Ļת", + "Ġ×Ļ×Ļת ׼ף", + "Ġkh uyên", + "Ġv ẽ", + "Ġа меÑĢ", + "ĠамеÑĢ ик", + "ĠамеÑĢик ан", + "ĠамеÑĢикан Ñģк", + "ع جب", + "ãĥĽãĥ¼ãĥł ãĥļãĥ¼ãĤ¸", + "Ġник ÑĤо", + "ĠÙĤ Ùİ", + "ĠÙĤÙİ Ø§ÙĦ", + "ĠÙĤÙİاÙĦ Ùİ", + "ÐIJ ÐĹ", + "Ùħ جÙħÙĪع", + "ÙħجÙħÙĪع ات", + "Ġnecess itÃł", + "Ġpob li", + "Ġpobli żu", + "Ġph ấn", + "ĠСо обÑī", + "ÙħÙĤ اط", + "ÙħÙĤاط ع", + "Ġ×Ķצ ×ķר×ļ", + "la ÅŁtırma", + "ว ิà¸Ķ", + "วิà¸Ķ ี", + "วิà¸Ķี à¹Ĥà¸Ń", + "Ġ그리 ìĬ¤", + "Ġ그리ìĬ¤ ëıĦ", + "ãĤ¿ãĤ¤ ãĥŁ", + "ãĤ¿ãĤ¤ãĥŁ ãĥ³ãĤ°", + "ק×ĺ ×Ĵ×ķר", + "ק×ĺ×Ĵ×ķר ×Ļ×Ķ", + "Ġ×Ĺ ×ķפ", + "Ġ×Ĺ×ķפ ש×Ļ", + "Ø£ جر", + "Ġим ени", + "ĠÑĢан ее", + "à¹Ģà¸ŀืà¹Īà¸Ńà¸Ļ à¹Ĩ", + "ĠJes ús", + "Ñģо един", + "Ñģоедин ен", + "Ġר ×Ĺ×ķק", + "à¹Ĥà¸ļ รา", + "à¹Ĥà¸ļรา à¸ĵ", + "ĠH Æ¡n", + "Ġth áºŃp", + "تع ÙĬÙĬÙĨ", + "Ġtart Ä±ÅŁ", + "ĠtartÄ±ÅŁ ma", + "ĠGes pr", + "ĠGespr äch", + "תר ×ķפ", + "תר×ķפ ×ķת", + "Ġcat égorie", + "Ġоказ Ñĭва", + "ĠналиÑĩ ие", + "Ġprésent é", + "Ġk ull", + "Ġkull and", + "Ġkulland ı", + "Ġü nl", + "Ġünl ü", + "ĠÙģ Ùĥرة", + "из аÑĤоÑĢ", + "×IJ ×ķ׳", + "×IJ×ķ׳ ×Ļ×ij", + "×IJ×ķ׳×Ļ×ij רס", + "×IJ×ķ׳×Ļ×ijרס ×Ļ×ĺת", + "ĠÑĢаÑģÑģ маÑĤ", + "ĠÑĢаÑģÑģмаÑĤ ÑĢ", + "ĠÑĢаÑģÑģмаÑĤÑĢ ива", + "تÙĥÙĦ Ùħ", + "Ùĥت رÙĪ", + "ÙĥترÙĪ ÙĨÙĬ", + "ĠÑģо ÑĩеÑĤ", + "ĠÑģоÑĩеÑĤ а", + "ãĤĴè¦ĭ ãģĽ", + "Ġng ừa", + "ĠÐł еÑģп", + "ĠÐłÐµÑģп Ñĥб", + "ĠÐłÐµÑģпÑĥб лик", + "ãĤ¦ ãĤ©", + "ãĤ¦ãĤ© ãĥ¼", + "ĠÐľ еждÑĥ", + "ĠìŀĪ ê²Į", + "Ġm â", + "ĠìļĶ ì²Ń", + "ض ار", + "ลุ à¹īà¸Ļ", + "ëĮĢ íķĻêµIJ", + "×ĸ ×Ļ׼", + "×ĸ×Ļ׼ ר×ķף", + "ãĤ¹ ãĥļ", + "ãĤ¹ãĥļ ãĥ¼ãĤ¹", + "ĠкÑĢаÑģ оÑĤ", + "ï¼ ¨", + "ê¼ Ń", + "ãĤĴ éĽĨ", + "ãĤĴéĽĨ ãĤģ", + "ë° Ŀ", + "Ġ×Ķ׳ ×IJ", + "Ġ×Ķ׳×IJ ש×Ŀ", + "Ġê°Ģ ìļ´", + "Ġê°Ģìļ´ ëį°", + "تÙĥÙĦ ÙģØ©", + "ĠØŃ ÙĤÙĬÙĤÙĬ", + "Ġh alk", + "Ġhalk ın", + "ÑİÑī ÑĥÑİ", + "ĠÑģп ин", + "סר×ĺ ף", + "ĠпеÑĢв ого", + "Ġпол ож", + "Ġполож иÑĤелÑĮн", + "Ġд л", + "Ġдл иÑĤелÑĮн", + "ĠV Ä©nh", + "ê´ ´", + "ĠÑģÑĭ ÑĢ", + "ĠíĨµ íķĺìŬ", + "ë³ij ìĽIJ", + "à¹Ĥรà¸ĩ à¸ĩาà¸Ļ", + "รัà¸ļ à¸ľà¸´à¸Ķ", + "รัà¸ļà¸ľà¸´à¸Ķ à¸Ĭà¸Ńà¸ļ", + "تج ÙĨب", + "s ÅĤ", + "sÅĤ uch", + "ãĤ¢ãĥ« ãĥIJ", + "ãĤ¢ãĥ«ãĥIJ ãĥł", + "ëī´ ìĬ¤", + "Ġpat ië", + "Ġpatië nt", + "Ġìĺ ¤í", + "Ġìĺ¤í ŀ", + "Ġìĺ¤íŀ Ī", + "Ġìĺ¤íŀĪ 볤", + "ĠDer ne", + "ĠDerne ÄŁi", + "wró ci", + "wróci Äĩ", + "Ġоб Ñī", + "ĠобÑī еÑģÑĤв", + "ĠобÑīеÑģÑĤв енно", + "ĠêµIJ ìĪĺ", + "tıģ ımız", + "Ġ×Ķ×ŀש ×Ļ×ij", + "k örper", + "Ġпозв ол", + "Ġпозвол иÑĤ", + "ĠChi ến", + "أخ ÙĪ", + "ĠAy dın", + "à¸Ķà¹īาà¸Ļ ล", + "à¸Ķà¹īาà¸Ļล à¹Īาà¸ĩ", + "Ġdr u", + "Ġdru ż", + "Ġdruż yn", + "Ġë°ľ íijľ", + "ĠTh ảo", + "جÙĩ اد", + "à¸ģระà¸Ĺ ูà¹ī", + "Ġк ÑĢов", + "ĠкÑĢов и", + "Ġiçer ik", + "Ġnad zie", + "Ġnadzie jÄĻ", + "ĠС моÑĤÑĢ", + "Ġph ức", + "ج تÙħاع", + "جتÙħاع ÙĬØ©", + "ком пон", + "компон енÑĤ", + "Ġб ил", + "Ġбил еÑĤ", + "ãĥIJ ãĥ³ãĥī", + "ĠPol ÃŃcia", + "اÙĦ تÙĩ", + "اÙĦتÙĩ اب", + "ØŃر Ùģ", + "ت خط", + "تخط ÙĬØ·", + "ãĤ³ ãĥ¼ãĥ", + "ãĤ³ãĥ¼ãĥ Ĵ", + "ãĤ³ãĥ¼ãĥĴ ãĥ¼", + "･･ ï½¥", + "à¸ĭ à¸Ńย", + "Ġcréd it", + "è²· ãģ£ãģŁ", + "ĠпоÑĢ Ñıд", + "ĠпоÑĢÑıд ке", + "Ġph ó", + "Ġw ida", + "Ġwida Äĩ", + "جر ائÙħ", + "à¸ľ ี", + "ĠbÄĻd ÄĻ", + "Ġ×ŀ פת×Ĺ", + "ãĥij ãĥ¼ãĥ", + "ãĥijãĥ¼ãĥ Ĩ", + "ãĥijãĥ¼ãĥĨ ãĤ£", + "ãĥijãĥ¼ãĥĨãĤ£ ãĥ¼", + "ĠKa ż", + "ĠKaż dy", + "ĠнеобÑħодим оÑģÑĤи", + "à¸Ł à¸Ńรà¹Į", + "à¸Łà¸Ńรà¹Į ม", + "Ġмал ÑĭÑĪ", + "Ġпл оÑĤ", + "ĠÑĥ ÑģÑĤÑĢой", + "ĠÑĥÑģÑĤÑĢой ÑģÑĤва", + "à¸ĸ à¸Ńà¸Ļ", + "ĠoluÅŁtur ul", + "ĠÅĽwi ad", + "ĠÅĽwiad om", + "Ùħع Ùĩد", + "ĠпÑĢоиз веден", + "Æ ł", + "ר ×Ļש", + "Ùħست Ø«", + "Ùħستث Ùħر", + "׳×Ļ ×Ļר", + "pa ñ", + "Ġ; -)", + "Ġë°ľ 견", + "Ġgör üyor", + "Ùħؤ ÙĦÙģ", + "ĠÄIJ á»ģ", + "ĠاÙĦÙĨ ÙĪاب", + "×Ĺק ×Ļר×Ķ", + "Ġm á»ıi", + "è¿° ãģ¹", + "ÐĿ ик", + "ìŀĸ ìķĦ", + "ìŀĸìķĦ ìļĶ", + "prowadzi ÅĤ", + "l óg", + "lóg ica", + "פס ×ĺ", + "פס×ĺ ×Ļ×ij׾", + "Ġ×ŀ ×ĵ×Ķ", + "Ġ×ŀ×ĵ×Ķ ×Ļ×Ŀ", + "ãģĵãģĵ ãģ¾ãģ§", + "×Ķ ת×Ĺ", + "×Ķת׊׾×Ķ", + "Ġפ ×ķס", + "Ġפ×ķס ×ĺ×Ļ×Ŀ", + "Ġн ев", + "Ġнев оз", + "Ġневоз можно", + "ĠdostÄĻp ny", + "Ġغ اÙĦ", + "ĠغاÙĦ ب", + "Ġbez pieczeÅĦst", + "ĠbezpieczeÅĦst wa", + "åĪĨ ãģĭãĤĭ", + "ĠF ührung", + "à¸ģ ีà¹ī", + "gem Ã¤ÃŁ", + "à¸Ĭà¹Īวà¸ĩ à¹Ģวลา", + "Ġìļ°ë¦¬ ëĤĺ", + "Ġìļ°ë¦¬ëĤĺ ëĿ¼", + "ãģ¥ ãģıãĤĬ", + "ĠاÙĦÙħ سÙĦ", + "ĠاÙĦÙħسÙĦ ØŃØ©", + "Ġlibert é", + "клÑİÑĩ ение", + "Ġzam ów", + "Ġzamów ienia", + "รà¸ĸ à¹Ħà¸Ł", + "Ø£ ÙģÙĦ", + "Ø£ÙģÙĦ اÙħ", + "Ùħ راج", + "Ùħراج عة", + "Ġë¹Ħ êµIJ", + "ĠاÙĦت اب", + "ĠاÙĦتاب عة", + "Ġë§Į ëĤĺ", + "Ġб Ñĥм", + "ĠбÑĥм аг", + "Ġgé nero", + "Ġìŀĺ 못", + "×ŀ פ×ķר×ĺ", + "è²·ãģĦ çī©", + "ĠÙĦدÙĬ Ùĥ", + "Ġ×ľ×¢ ×Ļת", + "Ġ×ľ×¢×Ļת ×Ļ×Ŀ", + "ĠsÅĤ ab", + "ĠпÑĢедÑģÑĤав лÑı", + "ãĤ¿ ãĤ¤ãĥĪ", + "ãĤ¿ãĤ¤ãĥĪ ãĥ«", + "Ùħ ص", + "Ùħص Ø·Ùģ", + "ÙħصطÙģ Ùī", + "Ġdifficult é", + "ãĥĨãĤ£ ãĥĸ", + "Ġpew noÅĽci", + "ĠpewnoÅĽci Äħ", + "Ġ무 ìĬ¨", + "Ø¥ رس", + "إرس اÙĦ", + "Ġд алÑĮ", + "ĠдалÑĮ ÑĪе", + "Ġ׾ ×ł×¡", + "Ġ×ľ×ł×¡ ×ķת", + "หมูà¹Ī à¸ļà¹īาà¸Ļ", + "×ŀס×ŀ ׼×Ļ", + "أسÙĦ ÙĪب", + "Ġzw ÅĤ", + "ĠzwÅĤ as", + "ĠzwÅĤas zc", + "ĠzwÅĤaszc za", + "ĠпÑĢ еж", + "ĠпÑĢеж де", + "ĠоÑĢганиз аÑĨиÑı", + "Ġdön emin", + "Ġdönemin de", + "Ġ Ủ", + "ĠỦ y", + "ä¸ĭ ãģĴ", + "ĠпоÑģлед ние", + "Ġgü ne", + "Ġgüne ÅŁ", + "Ġ×IJ ×ĸר", + "Ġ×IJ×ĸר ×Ĺ×Ļ", + "ãģ§ãģĤ ãĤįãģĨ", + "ĠÙĨ ÙĤ", + "ĠÙĨÙĤ اط", + "æŃ£ ãģĹãģĦ", + "ĠÑĢ ег", + "ĠÑĢег иона", + "ĠFör der", + "ê²½ ìĺģ", + "dıkl ar", + "dıklar ını", + "trzym aÄĩ", + "أش Ùĥ", + "أشÙĥ اÙĦ", + "×Ķת ×IJ", + "×Ķת×IJ ×ŀ×Ķ", + "à¸Ĺำà¹ĥหà¹ī à¹Ģà¸ģิà¸Ķ", + "ĠGeb ä", + "ĠGebä ude", + "ĠСеÑĢ г", + "ĠСеÑĢг ей", + "Ġз доÑĢов", + "ĠздоÑĢов ÑĮÑı", + "Ġr ãi", + "ĠпÑĢед ÑĥÑģ", + "ĠпÑĢедÑĥÑģ моÑĤÑĢ", + "ĠпÑĢедÑĥÑģмоÑĤÑĢ ен", + "Ġ×Ķצ ×Ļ×ij", + "Ġ×Ķצ×Ļ×ij ×ķר×Ļ", + "Ġdés ir", + "Ġн оÑĩ", + "ĠноÑĩ ÑĮ", + "möglich keiten", + "Ġ×IJ×Ĺר ×ķ׳×Ļ×Ŀ", + "Ġsoir ée", + "ĠNh áºŃn", + "Ù ª", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸§à¸±à¸ķิ ศาสà¸ķรà¹Į", + "êµIJ íĨµ", + "ĠØ£ Ø®ÙĬ", + "Ġdé cid", + "Ġdécid é", + "Ġwy ja", + "Ġwyja ÅĽni", + "Ġ สิ", + "Ġสิ à¸ĩ", + "Ġสิà¸ĩ หา", + "Ġสิà¸ĩหา à¸Ħม", + "à¹ģ à¸Ńรà¹Į", + "หà¸Ļà¹īา à¸Īà¸Ń", + "ס תר", + "Ġê ¶", + "Ġê¶ Į", + "Ġê¶Į 리", + "pl ätze", + "ب Ø·ÙĦ", + "ê±´ ìĦ¤", + "Ġ×IJ ×Ļ×ŀ×Ļ", + "Ġ×IJ×Ļ×ŀ×Ļ ×Ļ׾", + "ãģ ½", + "تر اث", + "×IJ׾ ×Ļ×ŀ×ķת", + "Ġdispon ÃŃveis", + "Ġz ale", + "Ġzale ży", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Ĭา สัมà¸ŀัà¸Ļà¸ĺà¹Į", + "ĠÅļw iat", + "Ġpor ówn", + "Ġporówn a", + "Ġ׾×ĺ ×ķ×ijת", + "×Ķ×ĸ ×ŀ׳×Ķ", + "Ġ×Ľ×ª ×ķצ×IJ×Ķ", + "Ġ×ij ק׾", + "Ġ×ijק׾ ×ķת", + "ĠоÑĤ кÑĢ", + "ĠоÑĤкÑĢ Ñĭва", + "ãĥij ãĥ¯ãĥ¼", + "ë¿IJ ë§Į", + "Ġв ÑģÑı", + "ĠвÑģÑı к", + "ãģ¨ãģª ãģ£ãģ¦ãģĦãĤĭ", + "Ġgi áºŃn", + "Ġок ÑĢÑĥ", + "ĠокÑĢÑĥ жа", + "ĠокÑĢÑĥжа ÑİÑī", + "ĠUnivers ität", + "ĠÑĢ ож", + "ĠÑĢож д", + "ĠÑĢожд ениÑı", + "Ø® ÙĬÙĦ", + "Ġкомпани й", + "ĠÑĢазлиÑĩ нÑĭе", + "ĠЦ ена", + "׳×Ļ ×ķ×ĸ", + "׳×Ļ×ķ×ĸ ׾", + "׳×Ļ×ķ×ĸ׾ ×ĺר", + "Ġê³µ ê°Ħ", + "Ġê°ľ ëħIJ", + "landır ma", + "ĠÑĥдал ен", + "à¸ŀัà¸ģ à¸ľ", + "à¸ŀัà¸ģà¸ľ à¹Īà¸Ńà¸Ļ", + "Ġprote cción", + "Ġb ÅĤ", + "ĠbÅĤ ÄĻd", + "à Ī", + "Ġíĸī ë³µ", + "ĠÅŁ ü", + "ĠÅŁÃ¼ phe", + "Ġí Ķ", + "ĠíĶ ¼", + "ĠíĶ¼ íķ´", + "Ġëĭ¤ 르", + "à¹Ħมà¹Ī à¹Ģà¸ģิà¸Ļ", + "ãģ¿ ãģª", + "ãģ¿ãģª ãģķãĤĵ", + "ĠпоÑĤ ÑĢеб", + "ĠпоÑĤÑĢеб иÑĤел", + "ĠاÙĦÙĥÙĦ اÙħ", + "ìķĦ ë²Ħ", + "ìķĦë²Ħ ì§Ģ", + "ãĤĴ使 ãģ£ãģŁ", + "Ġbụ i", + "ĠпоÑĤ еÑĢ", + "ĠпоÑĤеÑĢ Ñı", + "ĠØ¢ ÙĦاÙģ", + "ĠнаÑģÑĤоÑıÑī ее", + "ãģıãģªãĤĬ ãģ¾ãģĹãģŁ", + "clus ão", + "ãĤ³ ãĥĶãĥ¼", + "צ פ×Ļ", + "צפ×Ļ ×Ļ×Ķ", + "Ø® ÙĦا", + "Ø®ÙĦا ص", + "ล à¹īำ", + "ãĥ¯ ãĤ¤ãĥ³", + "Ġมี à¸Ļา", + "Ġมีà¸Ļา à¸Ħม", + "Ø´ خص", + "شخص ÙĬات", + "Ġ×ĸ ק", + "Ġ×ĸק ×ķק", + "×Ļ ×Ļצ", + "×Ļ×Ļצ ×Ĵ", + "èĢĥãģĪ æĸ¹", + "Ġürün ü", + "ĠиÑģп ол", + "ĠиÑģпол ни", + "Ġcompañ ero", + "ק צ×Ķ", + "×ŀ×¢ ׳×Ļק", + "Ùħ ØŃÙħد", + "Ġc ámara", + "Ġп ед", + "Ġпед аг", + "Ġпедаг ог", + "м аÑĢ", + "маÑĢ к", + "×Ķת ׳×Ĵ×ĵ", + "ĠìĨĮ ê°ľ", + "Ġcom unitÃł", + "ê³ ¤", + "ĠNg Ãłi", + "สà¸ĩ à¸ļ", + "ĠmieszkaÅĦ ców", + "ĠÙĨ ÙĩائÙĬ", + "iv ité", + "Ġи де", + "Ġиде алÑĮн", + "ĠØ£ سبÙĪع", + "Ġ×Ļ ×¢×ľ", + "Ġ׾ ר×IJש", + "Ġ׾ר×IJש ×ķ׳×Ķ", + "ĠзапиÑģ и", + "ĠкоÑĢ пÑĥÑģ", + "วà¸ĩ ศ", + "วà¸ĩศ à¹Į", + "ĠÐĶ м", + "ĠÐĶм иÑĤ", + "ĠÐĶмиÑĤ ÑĢ", + "Ġkön nt", + "Ġböl ges", + "Ġbölges inde", + "׼ ×Ļ׼", + "׼×Ļ׼ ר", + "ĠاÙĦØ¥ Ø«ÙĨ", + "ĠاÙĦإثÙĨ ÙĬÙĨ", + "Ġng á»Ļ", + "ì¹ ł", + "د راج", + "Ġu da", + "Ġuda ÅĤo", + "ìº IJ", + "بر ÙĨاÙħج", + "ĠÑģÑĥд еб", + "ĠÑģÑĥдеб н", + "Ġzun ächst", + "ĠEduc ación", + "ãģ¨ãģª ãģ£ãģ¦ãģĦãģ¾ãģĻ", + "Ġ×Ķ×IJ ×ŀ×Ļת×Ļ", + "ĠÄ° nt", + "ĠÄ°nt ernet", + "ĠcaÅĤ ego", + "ãĥĹãĥª ãĥ³", + "Ø¥ بد", + "إبد اع", + "ĠпоÑĢ ÑĤал", + "à¹Ĥà¸ķ à¹ī", + "Ġ×Ķק ש×ķר", + "пл од", + "ĠÙħ د", + "ĠÙħد رÙĬد", + "×ŀסע ×ĵ×Ķ", + "ĠØ´ÙĬ ئ", + "ĠØ´ÙĬئ ا", + "à¸ģà¹Īà¸Ń สรà¹īาà¸ĩ", + "Ġì°¸ ê³ł", + "à¹Ģà¸Ĺ ร", + "à¹Ģà¸Ĺร à¸Ķ", + "Ġ×ij×ŀ קר×Ļ×Ŀ", + "Ġb ât", + "Ġbât iment", + "åij¼ ãģ³", + "ç´ł æķµ", + "ç´łæķµ ãģª", + "przedsiÄĻbior st", + "przedsiÄĻbiorst w", + "Ġ×ł×ª ×ķ׳×Ļ×Ŀ", + "×Ĺ׾ ×ķ×Ŀ", + "ร วย", + "Ùħ ÙĪضÙĪع", + "ĠÑģоб ÑĢан", + "вед ÑĥÑī", + "ĠÑĤе аÑĤ", + "ĠÑĤеаÑĤ ÑĢ", + "m eye", + "meye ceÄŁi", + "Ġpien iÄħ", + "ĠpieniÄħ d", + "ĠpieniÄħd ze", + "ÑĢез иденÑĤ", + "ØŃ ØµØ±", + "ìĺ ¥", + "à¹Ģย ืà¸Ńà¸Ļ", + "ĠÑĥ ни", + "ĠÑĥни веÑĢ", + "ĠÑĥнивеÑĢ Ñģ", + "ĠÑĥнивеÑĢÑģ иÑĤеÑĤ", + "ĠاÙĦر ØŃ", + "ĠاÙĦرØŃ ÙħÙĨ", + "ĠÑĤеÑħ нолог", + "ĠÑĤеÑħнолог ии", + "ìĹIJ ëĦĪ", + "ìĹIJëĦĪ ì§Ģ", + "Ġíķ Ń", + "ĠíķŃ ìĥģ", + "à¸ĺ า", + "à¸ĺา à¸ķุ", + "ĠEspañ ol", + "×ĵ×Ĵ ש", + "Ġêµ ī", + "Ġêµī ìŀ¥", + "Ġêµīìŀ¥ íŀĪ", + "ĠÅĤ at", + "ĠÅĤat wo", + "Ġk á»ĭch", + "Ø¥ ز", + "إز اÙĦØ©", + "ĠдейÑģÑĤв ие", + "ĠsaÄŁ layan", + "สุà¸Ķ ยà¸Ńà¸Ķ", + "Ġzosta Äĩ", + "Ġdispon ÃŃvel", + "ïº į", + "ver ständ", + "verständ lich", + "tw or", + "twor zyÄĩ", + "ع جز", + "à¹Ģà¸Ĥ à¹īม", + "ยà¹Ī à¸Ńม", + "Ġstrat ég", + "Ġstratég ie", + "à¸ľà¸¥ à¹Ħมà¹ī", + "Ġê°ģ ì¢ħ", + "ĠÙħ ÙĪا", + "ĠÙħÙĪا ض", + "ĠÙħÙĪاض ÙĬع", + "اØŃ ØªØ¬", + "اØŃتج اج", + "Ġ Ấ", + "ĠẤ n", + "×ŀ ×ŀש׾×Ķ", + "ĠÅŁek il", + "×ŀ ×Ĺ׾", + "×ŀ×Ĺ׾ ×ķת", + "Ġ à¸ĺ", + "Ġà¸ĺ ัà¸Ļ", + "Ġà¸ĺัà¸Ļ วา", + "Ġà¸ĺัà¸Ļวา à¸Ħม", + "Ġìĭ¤ ìłľ", + "Ġìĭ¤ìłľ ë¡ľ", + "ì¤ij ìķĻ", + "ëįĶ ëĿ¼", + "ĠÑĪ иÑĢ", + "ĠÑĪиÑĢ око", + "Ġsol ución", + "วาà¸ĩ à¹ģà¸ľà¸Ļ", + "×IJ×ķ×ĺ ×ķ×ŀ", + "×IJ×ķ×ĺ×ķ×ŀ ×ĺ×Ļ", + "ĠÑĢ еÑģÑĤ", + "ĠÑĢеÑģÑĤ оÑĢ", + "ĠÑĢеÑģÑĤоÑĢ ан", + "ëį ¸", + "ÑĤ ÑĢад", + "ÑĤÑĢад и", + "ÑĤÑĢади ÑĨион", + "ÑĤÑĢадиÑĨион н", + "มะ à¹Ģรà¹ĩ", + "มะà¹Ģรà¹ĩ à¸ĩ", + "à¹Ĥ ส", + "Ġol masını", + "×ŀ×ķס ר", + "ĠоÑĤноÑĪ ении", + "Ġê°ĢëĬ¥ ìĦ±", + "Ġy uk", + "Ġyuk arı", + "ìĨ Ķ", + "ĠÑģ ÑĦ", + "ĠÑģÑĦ еÑĢе", + "Ġק ×ķפ", + "ãĤ± ãĥ¼ãĤ", + "ãĤ±ãĥ¼ãĤ Ń", + "âĢķ âĢķ", + "ĠاÙĦØ£ ÙĦÙħ", + "ĠاÙĦØ£ÙĦÙħ اÙĨÙĬ", + "Ả N", + "ת×ķ׼ ׳×Ļ×ķת", + "ĠÑģÑĥÑīеÑģÑĤв ÑĥеÑĤ", + "æĪij ãĢħ", + "ĠاÙĦص ادر", + "ĠTr á»įng", + "Ġа д", + "Ġад миниÑģÑĤ", + "ĠадминиÑģÑĤ ÑĢа", + "ĠадминиÑģÑĤÑĢа ÑĨи", + "ĠдÑĢÑĥг ими", + "Ñģп еÑĪ", + "عÙĦاÙħ ات", + "Ġа б", + "Ġаб Ñģол", + "ĠабÑģол ÑİÑĤ", + "ĠабÑģолÑİÑĤ но", + "ฤ à¸Ķู", + "é tr", + "étr anger", + "нÑı ÑĤи", + "нÑıÑĤи е", + "×¢ ×ķ׳", + "×¢×ķ׳ ש", + "ĠÙĤ ائ", + "ĠÙĤائ ÙĦا", + "Ġм аÑģ", + "ĠмаÑģ ло", + "ãĥī ãĤ¤", + "ãĥīãĤ¤ ãĥĦ", + "å¿ħè¦ģ ãģĮãģĤãĤĬãģ¾ãģĻ", + "×ŀ×ķ×ĸ ×Ļ×IJ", + "×ŀ×ķ×ĸ×Ļ×IJ ×ķף", + "ĠNgo ại", + "Ġkê nh", + "à¸ģาร à¸Ńà¸Ńà¸ģà¹ģà¸ļà¸ļ", + "×ŀ פק", + "×ŀפק ×ĵ", + "ÙħÙĨ از", + "ÙħÙĨاز ÙĦ", + "ë· °", + "íĹ ¤", + "ÙħÙĩ ارات", + "Ġpropri été", + "פ×Ĵ ×Ļש×Ķ", + "Ñĩ ÑĢ", + "ÑĩÑĢ еж", + "ÑĩÑĢеж ден", + "×Ķ ×ķצ×IJ×Ķ", + "ØŃÙĥ ÙĬÙħ", + "ĠíĻ Ī", + "ĠíĻĪ íİĺìĿ´ì§Ģ", + "åİ ³", + "åݳ ãģĹãģĦ", + "×¢ ×ŀ×ĵ×Ķ", + "ĠAu ÃŁen", + "سÙĪ Ø¡", + "ë¹ Ī", + "ĠÙĪ Ø®", + "ĠÙĪØ® اصة", + "ин ÑĤеÑĢ", + "инÑĤеÑĢ еÑģ", + "èĩ´ ãģĹãģ¾ãģĻ", + "Ġhük üm", + "à¹Ħà¸Ĥ มัà¸Ļ", + "Ġdav ran", + "Ġdavran Ä±ÅŁ", + "à¹Ģà¸ķ ียà¸ĩ", + "в ÑĢем", + "вÑĢем енно", + "à¹Ģà¸Ĺศ à¸ģา", + "à¹Ģà¸Ĺศà¸ģา ล", + "å¼ķ ãģ£", + "å¼ķãģ£ è¶ĬãģĹ", + "×IJר ×ķ×Ĺ", + "×IJר×ķ×Ĺ ×ª", + "à¹Ģ วิ", + "à¹Ģวิ รà¹Į", + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩ รวà¸Ķà¹Ģรà¹ĩว", + "ĠìŬ íĸī", + "ĠÑĢан ÑĮ", + "ĠÑĢанÑĮ ÑĪе", + "Ġzob ow", + "Ġzobow iÄħ", + "ĠzobowiÄħ z", + "Ġ×ķ׼ ×ŀ×ķ×ijף", + "ĠاÙĦÙħ Ùĩ", + "ĠاÙĦÙħÙĩ ÙĨÙĬ", + "ãĤ¢ ãĤ¸", + "ãĤ¢ãĤ¸ ãĤ¢", + "ë°© ìĨ¡", + "à¸Ńà¸Ńà¸ģ à¸ģำลัà¸ĩ", + "à¸Ńà¸Ńà¸ģà¸ģำลัà¸ĩ à¸ģาย", + "am éli", + "améli orer", + "å½ĵãģŁãĤĬ åīį", + "Ġreg elm", + "Ġregelm Ã¤ÃŁig", + "ãģĬ åĭ", + "ãģĬåĭ §", + "ãģĬåĭ§ ãĤģ", + "Ġm Æ°á»Ŀi", + "بر Ùħج", + "ĠNat ürlich", + "ĠD Å©ng", + "ĠاÙĦر جاÙĦ", + "Ġthé p", + "Ġol muÅŁtur", + "×ŀ×ķס ×Ļק×Ķ", + "f älle", + "주 íĥĿ", + "ĠاÙĦÙģ رص", + "Ġnaj wiÄĻks", + "ĠnajwiÄĻks zy", + "Ġça ÄŁ", + "ĠçaÄŁ rı", + "ì¸ ł", + "ĠvÃŃ ct", + "ĠvÃŃct ima", + "ĠÑģовеÑĢ ÑĪен", + "×Ķ×Ļ ×Ļת×Ļ", + "à¹Ģà¸Ķ ี", + "à¹Ģà¸Ķี à¹ĭ", + "à¹Ģà¸Ķีà¹ĭ ยว", + "ü yü", + "Ġд оп", + "Ġдоп олн", + "Ġдополн иÑĤелÑĮно", + "à¹ģà¸ķà¸ģà¸ķà¹Īาà¸ĩ à¸ģัà¸Ļ", + "Ġá l", + "Ġál bum", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Īำ à¸Ľà¸µ", + "ĠÑĦ едеÑĢ", + "ĠÑĦедеÑĢ алÑĮн", + "Ġobs ÅĤ", + "ĠobsÅĤ ugi", + "à¹Ģร ืà¹Ī", + "à¹Ģรืà¹Ī à¸Ńย", + "à¹Ģรืà¹Īà¸Ńย à¹Ĩ", + "ëģ Į", + "Ġngh ìn", + "ĠBaÅŁkan lıģı", + "تأ سÙĬ", + "تأسÙĬ س", + "Ġ×ij×ij ×ķקר", + "Ġ×¢×ij×ķ×ĵ ×ķת", + "Ġبص ÙĪرة", + "ãĤıãģij ãģ§ãģ¯ãģªãģĦ", + "führ er", + "ãĤ¹ ãĤŃ", + "ãĤ¹ãĤŃ ãĥ«", + "ĠاÙĦÙĤ ض", + "ĠاÙĦÙĤض ÙĬØ©", + "Ġдолж ноÑģÑĤ", + "Ùģار ÙĤ", + "Ġcomeç ou", + "Ġorganis é", + "Ġxu ân", + "ĠÑģообÑī аеÑĤ", + "ĠпÑĢи д", + "ĠпÑĢид еÑĤÑģÑı", + "TÃľ RK", + "ãĥ¬ ãĥ¼ãĤ·ãĥ§ãĥ³", + "Kh ông", + "است Ùģ", + "استÙģ ادة", + "ä¸ĬãģĮ ãģ£ãģ¦", + "Ġum ie", + "Ġumie jÄĻ", + "ĠumiejÄĻ tn", + "ĠumiejÄĻtn oÅĽci", + "ëĤ ¸", + "à¹Ģà¸Ļ à¸Ńรà¹Į", + "×ĵ×ķ ×ķ×Ĺ", + "ÃŃs imo", + "I ÃĬ", + "IÃĬ N", + "Ġalcan ç", + "Ġ à¸ķุ", + "Ġà¸ķุ ลา", + "Ġà¸ķุลา à¸Ħม", + "ש׾ ×ĺ×ķף", + "Ġél è", + "Ġélè ves", + "ĠÄij u", + "ĠÄiju á»ķi", + "ĠØ£ Ùģ", + "ĠØ£Ùģ رÙĬ", + "ĠØ£ÙģرÙĬ ÙĤÙĬ", + "ĠØ£ÙģرÙĬÙĤÙĬ ا", + "ãĤĴæİ¢ ãģĻ", + "ĠпÑĢед ложениÑı", + "ج اد", + "ĠÑħоÑĤ ÑĮ", + "Ñģ ал", + "Ñģал он", + "à¸Ľà¸£à¸° à¹Ģม", + "à¸Ľà¸£à¸°à¹Ģม ิà¸Ļ", + "ãĤŃ ãĥĥãĥģ", + "ãĤŃãĥĥãĥģ ãĥ³", + "×ij×ĵ×Ļק ×ķת", + "Ġch ù", + "Ġchù a", + "ÐĴ иде", + "ÐĴиде о", + "иÑĢов ка", + "ĠÑħоÑĤ иÑĤе", + "Ġspéc ifique", + "รส à¸Ĭาà¸ķิ", + "è¾¼ ãĤĵãģł", + "伸 ãģ³", + "×Ķצ׾ ×Ĺת", + "ãģ©ãģ® ãĤĪãģĨãģ«", + "سع ادة", + "Ġл ид", + "Ġлид еÑĢ", + "ม à¸ĩ", + "มà¸ĩ à¸Ħล", + "ØŃ Ø§ÙħÙĦ", + "หล ุà¸Ķ", + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩ à¸ķà¹Īà¸Ń", + "à¸Ńยà¹Īาà¸ĩà¸ķà¹Īà¸Ń à¹Ģà¸Ļืà¹Īà¸Ńà¸ĩ", + "ãģķãģĽãģ¦ éłĤ", + "تس ÙĪÙĬ", + "تسÙĪÙĬ ÙĤ", + "ĠaÅŁaģı d", + "ĠaÅŁaģıd aki", + "ĠÑĨ елÑĮ", + "ĠÑĨелÑĮ Ñİ", + "ĠAra ÅŁtırma", + "à¸Ĥัà¸ļ รà¸ĸ", + "Ùĩ Ø°Ùĩ", + "ลà¸ĩ à¸Ĺะ", + "ลà¸ĩà¸Ĺะ à¹Ģà¸ļ", + "ลà¸ĩà¸Ĺะà¹Ģà¸ļ ียà¸Ļ", + "تÙĥ اÙħÙĦ", + "Ġc io", + "Ġcio è", + "ãģ¦ ãģĬãģı", + "ĠاÙĦصØŃ ÙģÙĬ", + "ĠíĬ¹ ìłķ", + "полн иÑĤÑĮ", + "ãĤĵ ãģĺãĤĥãģªãģĦ", + "ãĤĵãģĺãĤĥãģªãģĦ ãģĭ", + "ĠاÙĦج Ùĩ", + "ĠاÙĦجÙĩ ات", + "ĠÑĥÑģпеÑĪ но", + "Ġв ок", + "Ġвок ÑĢÑĥг", + "ĠÑģиÑĤÑĥ аÑĨиÑı", + "Ġ×Ķ×IJ ×ŀר", + "Ġ×Ķ×IJ×ŀר ×Ļק", + "Ġ×Ķ×IJ×ŀר×Ļק ×IJ×Ļ", + "×ŀ ×Ĵ×ĸ", + "×ŀ×Ĵ×ĸ ×Ļף", + "Ġак ÑĤÑĥ", + "ĠакÑĤÑĥ алÑĮн", + "é ta", + "éta is", + "Ġmog ÅĤa", + "ĠÑĤоÑĩ ки", + "Ġ×ŀ×Ķ ×ŀ×¢", + "Ġ×ŀ×Ķ×ŀ×¢ ×¨×Ľ×ª", + "มี à¸Ľà¸£à¸°à¸ªà¸´à¸Ĺà¸ĺà¸´à¸łà¸²à¸ŀ", + "×Ļר ×Ļ×ĵ×Ķ", + "×Ĵר ×ŀ׳", + "×Ĵר×ŀ׳ ×Ļ×Ķ", + "Ġг лав", + "Ġглав ное", + "Ġ미 ëŀĺ", + "Ġ׳׼ ×ķ׳×Ķ", + "ĠÙĪ Ø·ÙĨÙĬ", + "op port", + "opport unitÃł", + "Ġh ủy", + "ĠÙĦ تØŃ", + "ĠÙĦتØŃ ÙĤÙĬÙĤ", + "Ġó rg", + "Ġórg ão", + "ãĤ¹ ãĥĶ", + "ãĤ¹ãĥĶ ãĥ¼ãĥī", + "Ġön ü", + "Ġönü ne", + "Ùħع اÙħÙĦ", + "ש×ŀ ×Ļר×Ķ", + "ĠвеÑģÑĮ ма", + "ĠwiÄĻks zo", + "ĠwiÄĻkszo ÅĽÄĩ", + "Ġاست راتÙĬج", + "ĠاستراتÙĬج ÙĬØ©", + "ĠÙģ Ø¥", + "ĠÙģØ¥ ذا", + "à¹Ģà¸Ĭืà¹Īà¸Ń ม", + "à¹Ģà¸Ĭืà¹Īà¸Ńม à¸ķà¹Īà¸Ń", + "Ġ׾ פר", + "Ġ׾פר ×ĺ×Ļ×Ŀ", + "Ùħض ÙĬ", + "ĠGer çek", + "Ġçocuk ların", + "ÙĪØ« ائÙĤ", + "ĠÙħساء Ùĭ", + "Ġunterstüt zt", + "Ġpré st", + "Ġprést amo", + "ĠÐłÐ°Ð· меÑĢ", + "ĠÅŁ eker", + "Ġsé culo", + "×ij×Ķ ×Ļר", + "Ø´Ùĩ ÙĪر", + "Ġ à¸Ńีà¸ģ", + "Ġà¸Ńีà¸ģ à¸Ĺัà¹īà¸ĩ", + "Ġlleg ó", + "à¸¨à¸´à¸¥à¸Ľ ะ", + "æĪij ãģĮ", + "æĪijãģĮ 家", + "ع ÙĤÙĪ", + "عÙĤÙĪ بات", + "ĠF älle", + "Ġs ÅĤuż", + "ĠsÅĤuż b", + "ĠاÙĦØŃÙĤ ÙĪÙĤ", + "Ġпл иÑĤ", + "Ġи ноÑģÑĤ", + "ĠиноÑģÑĤ ÑĢан", + "ĠиноÑģÑĤÑĢан н", + "à¹ĥà¸Ļ à¸Ĥà¸ĵะà¸Ĺีà¹Ī", + "ãĤ« ãĥĨ", + "ãĤ«ãĥĨ ãĤ´", + "ãĤ«ãĥĨãĤ´ ãĥª", + "à¸Ńิ ส", + "à¸Ńิส ระ", + "à¹Ģà¸ľà¸¢ à¹ģ", + "à¹Ģà¸ľà¸¢à¹ģ à¸ŀร", + "à¹Ģà¸ľà¸¢à¹ģà¸ŀร à¹Ī", + "ãģĬ ãģĦ", + "ãģĬãģĦ ãģĹãģĦ", + "است ÙĤÙĦ", + "استÙĤÙĦ اÙĦ", + "تØŃ Ø¶", + "تØŃض ÙĬر", + "åĬ© ãģij", + "Ùħر اÙģÙĤ", + "Ġ×ĵ ×ķר", + "Ġ×ĵ×ķר ש", + "×ŀת×Ļ ×Ļ×Ĺס", + "ס ×Ļ׼", + "ס×Ļ׼ ×ķ×Ŀ", + "íĮĮ íĬ¸", + "Ġwy ÅĽ", + "ĠwyÅĽ w", + "ĠwyÅĽw iet", + "ĠwyÅĽwiet l", + "ĠاÙĦاÙĨ ساÙĨ", + "ĠStra ÃŁen", + "ï¼ ¬", + "ãģ« åŁº", + "ãģ«åŁº ãģ¥", + "Ġcap ÃŃtulo", + "ลุ ย", + "Ġ×Ķ×ŀק צ×ķ×¢×Ļ", + "ãģĤãĤĭ ç¨ĭ度", + "á» ¢", + "ĠاÙĦ ÙĦا", + "ĠاÙĦÙĦا زÙħØ©", + "æķĻ ãģĪ", + "Ġרש ×IJ×Ļ", + "з ав", + "зав иÑģ", + "завиÑģ им", + "à¸Ľà¸±à¸Ī à¸Īัย", + "à¹Ģà¸ĭ ล", + "à¹Ģà¸ĭล ลà¹Į", + "Ġdiffé rence", + "ĠAlt ın", + "Ġк ÑĢай", + "ĠкÑĢай не", + "Ġз ло", + "Ġgün ümüz", + "Ġн аÑĤÑĥÑĢ", + "ĠнаÑĤÑĥÑĢ алÑĮн", + "×Ĵ×ķ׾ ש×Ļ×Ŀ", + "Ġк аÑĤегоÑĢ", + "ĠкаÑĤегоÑĢ ии", + "Ġз нак", + "à¸ģà¹Īà¸Ńà¸Ļ หà¸Ļà¹īา", + "à¸ģà¹Īà¸Ńà¸Ļหà¸Ļà¹īา à¸Ļีà¹ī", + "ĠÙħÙĨ ت", + "ĠÙħÙĨت خب", + "ãĥĽ ãĥ¼ãĥ«", + "Ġе вÑĢо", + "ส ว", + "สว ม", + "ĠìľĦ ìĽIJ", + "ĠìľĦìĽIJ ëĭĺ", + "ĠاÙĦØŃ ÙĪØ«", + "ĠاÙĦØŃÙĪØ« ÙĬ", + "ĠÑģодеÑĢж иÑĤ", + "ãĥķãĤ¡ ãĥĥãĤ·ãĥ§ãĥ³", + "Ġ à¸ģัà¸Ļ", + "Ġà¸ģัà¸Ļ ย", + "Ġà¸ģัà¸Ļย ายà¸Ļ", + "ãĤª ãĥª", + "ãĤªãĥª ãĤ¸", + "ãĤªãĥªãĤ¸ ãĥĬãĥ«", + "Ġб ÑĢенд", + "ãĤĴæĮģ ãģ£ãģ¦ãģĦãĤĭ", + "Ġinvers ión", + "Ġê° ĸ", + "Ġê°ĸ ê³ł", + "Ġnov itÃł", + "ê´Ģ ê´ij", + "Ġà¸ŀ ฤษ", + "Ġà¸ŀฤษ à¸łà¸²", + "Ġà¸ŀà¸¤à¸©à¸łà¸² à¸Ħม", + "×ķר ×Ĺ×Ļ×Ŀ", + "׼׾ ×ķ׾", + "Ġng ạc", + "×Ļ ×Ļש", + "×Ļ×Ļש ×ķ×ij", + "f äll", + "fäll ig", + "ĠÑĤÑĢеб ÑĥеÑĤÑģÑı", + "Ġcar á", + "Ġcará cter", + "Ġprinc ÃŃpio", + "ĠÅĤ az", + "ĠÅĤaz ien", + "ĠÅĤazien k", + "Ġgi ãn", + "ÑģÑĤÑĢа ива", + "Ùħس اب", + "Ùħساب ÙĤØ©", + "à¹Ģà¸Ħรืà¹Īà¸Ńà¸ĩ à¸Ķืà¹Īม", + "ترÙĥ ÙĬب", + "vol ução", + "ĠÐŁ оÑĩ", + "ĠÐŁÐ¾Ñĩ ем", + "ĠÐŁÐ¾Ñĩем Ñĥ", + "казал оÑģÑĮ", + "ĠпÑĢимен ениÑı", + "à¹Ģà¸Ĺ ียม", + "íĮ Ķ", + "à¸Ĥà¹īà¸Ń à¹Ģสà¸Ļà¸Ń", + "à¸Ľà¸±à¸į à¸įา", + "Ġоб ÑĥÑĩ", + "ĠобÑĥÑĩ ениÑı", + "ĠÑģеÑĢ и", + "ĠÑģеÑĢи ал", + "Ġingl és", + "ĠÙĦ Ùĥرة", + "Ġ×ĺ ׾", + "Ġ×ĺ׾ פ×ķף", + "Ġìł ij", + "Ġìłij ê·¼", + "×IJ ×ķ×Ĵ", + "×IJ×ķ×Ĵ ×ķס", + "×IJ×ķ×Ĵ×ķס ×ĺ", + "ĠболÑĮÑĪ ое", + "ĠÐļон еÑĩно", + "×¢×Ļת ×ķ׳", + "×¢×Ļת×ķ׳ ×IJ×Ļ", + "Ġкноп к", + "Ġз н", + "Ġзн аÑĤÑĮ", + "ĠÄij á»±", + "ĠÄijá»± ng", + "вл аж", + "влаж н", + "×ŀ ×Ļ×ĺ×ij", + "ãĤ¬ ãĤ¤", + "ãĤ¬ãĤ¤ ãĥī", + "........ ..", + "Ġà¸ģ ุม", + "Ġà¸ģุม à¸łà¸²à¸ŀ", + "Ġà¸ģà¸¸à¸¡à¸łà¸²à¸ŀ ัà¸Ļ", + "Ġà¸ģà¸¸à¸¡à¸łà¸²à¸ŀัà¸Ļ à¸ĺ", + "Ġà¸ģà¸¸à¸¡à¸łà¸²à¸ŀัà¸Ļà¸ĺ à¹Į", + "be z", + "bez pieczeÅĦst", + "bezpieczeÅĦst w", + "ãĥijãĥij æ´»", + "ع اط", + "عاط Ùģ", + "ĠÄij áºŃm", + "Ġз ÑĢ", + "ĠзÑĢ ениÑı", + "Ġbor ç", + "Ġнед ел", + "Ġнедел Ñİ", + "Ġh á»ı", + "Ġhá»ı ng", + "ìŀ¥ ìķł", + "ìŀ¥ìķł ìĿ¸", + "ĠاÙĦع ÙĦاÙĤØ©", + "Ġíģ ¬", + "Ġíģ¬ ê²Į", + "à¹Ħร à¹Ī", + "à¸ļา à¸Ķ", + "à¸ļาà¸Ķ à¹Ģà¸Īà¹ĩà¸ļ", + "à¸Ŀ รั", + "à¸Ŀรั à¹Īà¸ĩ", + "à¸Ŀรัà¹Īà¸ĩ à¹Ģศ", + "à¸Ŀรัà¹Īà¸ĩà¹Ģศ ส", + "ר ×¢×Ļ", + "רע×Ļ ×ķ׳×ķת", + "Ġë Į", + "ĠëĮ ĵ", + "ĠëĮĵ ê¸Ģ", + "Ġnaj b", + "Ġnajb li", + "Ġnajbli ż", + "Ġnajbliż sz", + "ĠиÑģполÑĮз ÑĥеÑĤÑģÑı", + "Ġcient ÃŃf", + "ĠcientÃŃf ico", + "×¢ ×ŀק", + "Ġg ợi", + "Ø´ ØŃÙĨ", + "ĠÅĽ m", + "ĠÅĽm ier", + "ĠÅĽmier ci", + "à¸Ħาสิà¹Ĥà¸Ļ à¸Ńà¸Ńà¸Ļà¹Ħลà¸Ļà¹Į", + "×Ĺש×ij ת×Ļ", + "Ġn ingu", + "Ġningu ém", + "è¾¼ ãĤģ", + "ãģ ·", + "ĠÑĥ г", + "ĠÑĥг ол", + "ï½ °", + "פת ×Ļ×Ĺ", + "פת×Ļ×Ĺ ×ª", + "Ġ×Ķר×IJש ×ķ׳×Ļ×Ŀ", + "p ósito", + "ãĤŃ ãĥ¬ãĤ¤", + "ãģ© ãģĵãĤį", + "à¹Ģà¸Ĺà¹Īา à¹Ħ", + "à¹Ģà¸Ĺà¹Īาà¹Ħ หร", + "à¹Ģà¸Ĺà¹Īาà¹Ħหร à¹Ī", + "ĠинÑĤеÑĢ ÑĮеÑĢ", + "ĠØŃ Ø§Ø¬", + "ĠØŃاج Ø©", + "สี à¸Ĥาว", + "ìĸ ¼", + "Ġn á»Ļ", + "Ġná»Ļ p", + "ĠÃŃ nd", + "ĠÃŃnd ice", + "สำ รวà¸Ī", + "Ġкажд ой", + "Ġhot éis", + "Ġnast ÄĻ", + "ĠnastÄĻ pn", + "Ġ×Ķק ×ķ×ĵ", + "Ġ×Ķק×ķ×ĵ ×Ŀ", + "פ ×ķפ", + "פ×ķפ ×ķ׾", + "פ×ķפ×ķ׾ ר×Ļ", + "вÑĪ ей", + "ãĤ·ãĥ³ ãĥĹ", + "ãĤ·ãĥ³ãĥĹ ãĥ«", + "ĠzdjÄĻ Äĩ", + "ĠгÑĢÑĥпп а", + "Ġпом еÑī", + "ĠпомеÑī ениÑı", + "ãģ©ãģĨ ãģĦãģĨ", + "ĠиÑģп ÑĭÑĤа", + "Ġog ÅĤ", + "ĠogÅĤ os", + "ĠogÅĤos zen", + "ĠogÅĤoszen i", + "สรà¹īาà¸ĩ สรร", + "สรà¹īาà¸ĩสรร à¸Ħà¹Į", + "à¸ŀร รà¸ĵ", + "Ġçık Ä±ÅŁ", + "ĠÑĩаÑģÑĤ ноÑģÑĤи", + "Ġ×ķ ×Ļ×ķתר", + "ç¶ļãģį ãĤĴ", + "ç¶ļãģįãĤĴ èªŃ", + "ç¶ļãģįãĤĴèªŃ ãĤĢ", + "à¸ģร ั", + "à¸ģรั ม", + "г ÑĢаÑĦ", + "Ġв лад", + "Ġвлад елÑĮ", + "ĠвладелÑĮ ÑĨ", + "Ġistedi ÄŁ", + "ĠistediÄŁ iniz", + "×ij׾ ×¢", + "×ij×ľ×¢ ×ĵ×Ļ", + "ÙħÙĪ اÙģ", + "ÙħÙĪاÙģ ÙĤØ©", + "Ġ×Ļ ×ķר", + "Ġ×Ļ×ķר ק", + "ãĤ«ãĥ¼ãĥī ãĥŃãĥ¼ãĥ³", + "ĠاÙĦÙħØ´ ÙĥÙĦ", + "ĠاÙĦÙħØ´ÙĥÙĦ Ø©", + "ĠêµŃ íļĮ", + "ס פ×ĺ", + "ספ×ĺ ×ŀ", + "ספ×ĺ×ŀ ×ijר", + "Ġìĸ´ ëłµ", + "Ùĥ اÙħ", + "ÙĥاÙħ ÙĬرا", + "sch lü", + "schlü sse", + "ĠØ« ÙĨ", + "ĠØ«ÙĨ ائÙĬ", + "ìī ½", + "ĠÐŀ Ñģоб", + "ĠÐŀÑģоб енно", + "Ġин веÑģÑĤи", + "ĠинвеÑģÑĤи ÑĨи", + "اØŃ ØªÙħ", + "اØŃتÙħ اÙĦ", + "E Äŀ", + "EÄŀ Ä°", + "íķĺ ê²łëĭ¤", + "Ġ×IJ ×ijר×Ķ", + "Ġ×IJ×ijר×Ķ ×Ŀ", + "Ġ×ij×Ĺ ×Ļ׳×Ŀ", + "Ø£ ÙĪض", + "Ø£ÙĪض اع", + "Ġdé l", + "Ġdél ai", + "Ġ×IJ×ķ×Ķ ×ij×Ļ×Ŀ", + "ĠÑģо Ñħ", + "ĠÑģоÑħ ÑĢ", + "ĠÑģоÑħÑĢ ани", + "ĠдоÑģÑĤ иж", + "ĠдоÑģÑĤиж ени", + "สิà¹Īà¸ĩ à¹ģ", + "สิà¹Īà¸ĩà¹ģ วà¸Ķ", + "สิà¹Īà¸ĩà¹ģวà¸Ķ ล", + "สิà¹Īà¸ĩà¹ģวà¸Ķล à¹īà¸Ńม", + "ĠاÙĦÙħ باشر", + "ĠÑĦ иг", + "ĠÑĦиг ÑĥÑĢ", + "мож ем", + "׾×ŀ×Ļ×ĵ ×Ķ", + "Ġcin é", + "Ġciné ma", + "Ġb ada", + "Ġbada ÅĦ", + "جب ÙĩØ©", + "Ġд еп", + "Ġдеп ÑĥÑĤ", + "ĠдепÑĥÑĤ аÑĤ", + "Ġdist ância", + "ĠاÙĦÙħ عار", + "ĠاÙĦÙħعار ضة", + "thè se", + "ü nc", + "ünc ü", + "Ġдан ного", + "ĠBel gi", + "ĠBelgi ë", + "Ġ×ij ×ijק", + "Ġ×ij×ijק ש×Ķ", + "ย à¹Īาà¸Ļ", + "Ġsol ução", + "Ġ×Ķצ ×ĺר", + "Ġ×Ķצ×ĺר פ×ķ", + "ĠØ£ÙĨ ØŃ", + "ĠØ£ÙĨØŃ Ø§Ø¡", + "Ġد ÙħØ´", + "ĠدÙħØ´ ÙĤ", + "มั à¹ī", + "มัà¹ī ย", + "Ùħ غرب", + "است عÙħاÙĦ", + "ĠS ÅĤow", + "ĠëıĻ ìĭľ", + "ĠëıĻìĭľ ìĹIJ", + "ĠÑģ оÑģ", + "ĠÑģоÑģ ед", + "ì²Ń ìĨĮ", + "ì²ŃìĨĮ ëħĦ", + "Ġг ÑĢаÑĦ", + "ĠгÑĢаÑĦ ик", + "Ġìŀij ìĿĢ", + "Ġyet i", + "Ġyeti ÅŁtir", + "ĠìĿ´ê²ĥ ìĿ´", + "ห à¹Īาà¸ĩ", + "Ø¥ ÙħÙĥاÙĨ", + "Ø¥ÙħÙĥاÙĨ ÙĬØ©", + "است عراض", + "ÙħØ® در", + "ĠÑĩ ÑĥÑĤÑĮ", + "Ùħ دÙĬر", + "ÙħدÙĬر ÙĬØ©", + "Ġà¹Ģม ษ", + "Ġà¹Ģมษ ายà¸Ļ", + "Ġм еÑħ", + "ĠмеÑħ аниз", + "ĠмеÑħаниз м", + "ĠÑģ Ñĥм", + "ĠÑģÑĥм мÑĥ", + "Ġv ö", + "Ġvö ll", + "Ġvöll ig", + "Ġд ÑĢÑĥз", + "ĠдÑĢÑĥз ÑĮÑı", + "ãĤĴåĪ©çĶ¨ ãģĹãģ¦", + "à¸ļรร à¸Īุ", + "po życz", + "×ŀש ׼", + "×ŀש׼ ×ł×ª", + "×ŀ×©×Ľ×ł×ª ×IJ", + "Ġeuropé en", + "Ġpropri é", + "Ġproprié taire", + "Ġkh ấu", + "ãģĦãģŁãģł ãģijãĤĭ", + "Ġtec rü", + "Ġtecrü be", + "×Ķ ×ij", + "×Ķ×ij ׳×Ķ", + "Ġcu Ì", + "ĠcuÌ ī", + "ĠcuÌī a", + "×IJ ×ķ×ķ", + "×IJ×ķ×ķ ×Ļר×Ķ", + "Ġ׼×ķ׾ ×ķ", + "U lus", + "Ulus lararası", + "Ġ׳ ×ķת", + "Ġ׳×ķת ף", + "ãģ« åIJij", + "ãģ«åIJij ãģijãģ¦", + "ë¹ Ľ", + "à¸Ĺ ัà¸ģษ", + "à¸Ĺัà¸ģษ ะ", + "س ÙĤÙĪ", + "سÙĤÙĪ Ø·", + "Ġв н", + "Ġвн еÑĪ", + "ĠвнеÑĪ не", + "Ġur z", + "Ġurz ÄĻd", + "Ġá mb", + "Ġámb ito", + "à¸Ń à¸ĺิ", + "à¸Ńà¸ĺิ à¸ļาย", + "Ġ ÅĤad", + "ĠÅĤad n", + "ê±´ ì¶ķ", + "wód zt", + "wództ w", + "Ġquest ões", + "Ġש ק", + "Ġשק ×Ļ×ij׾", + "Ġmiejsc owoÅĽci", + "Ġв ал", + "Ġвал ÑİÑĤ", + "hä user", + "หà¸Ļ à¸Ńà¸ĩ", + "ãģ¨ åħ±", + "ãģ¨åħ± ãģ«", + "ãĥı ãĥ¼ãĥī", + "Ġê°ľ ìµľ", + "ĠоÑģнов ном", + "Ġм ÑıÑģ", + "اع ت", + "اعت ÙĤاÙĦ", + "สà¸ĸ ิ", + "สà¸ĸิ à¸ķิ", + "N gu", + "Ngu á»ĵn", + "ĠÙħ جÙĦ", + "ĠÙħجÙĦ Ø©", + "à¹ģà¸Ĥ à¸Ļ", + "ĠاÙĦÙĦÙĬ بÙĬ", + "פע×Ļ׾ ×ķ×Ļ×ķת", + "Ġ×Ķר פ×ķ×IJ×Ļ", + "פר ×ķפ", + "פר×ķפ ×Ļ׾", + "ק ׾×IJ", + "ק׾×IJ ס×Ļ", + "Ùĥت Ø´Ùģ", + "ãģ«ãģª ãģ£ãģ¦ãģĹãģ¾ãģĨ", + "à¹Ģà¸Ħล à¹ĩà¸Ķ", + "à¹Ģà¸Ħลà¹ĩà¸Ķ ลัà¸ļ", + "Ġì» ´", + "Ġì»´ íĵ¨", + "Ġì»´íĵ¨ íĦ°", + "Ġ×Ĺ×Ļ ×ķ×ij×Ļ", + "Ġnä m", + "Ġnäm lich", + "åij¼ ãģ°", + "åij¼ãģ° ãĤĮ", + "ĠÑĢ ол", + "ĠÑĢол и", + "Ġspécial isé", + "à¸Ļ วัà¸ķ", + "à¸Ļวัà¸ķ à¸ģรรม", + "ÙĨص ÙĪص", + "пеÑĢ ед", + "пеÑĢед аÑĩ", + "thè que", + "Ġר×IJ ×Ļת×Ļ", + "ãĥĢ ãĤ¦ãĥ³", + "ãĤı ãģĭ", + "ãĤıãģĭ ãģ£ãģ¦", + "беÑĢ еж", + "ĠÑģ ек", + "ĠÑģек ÑĢ", + "ĠÑģекÑĢ еÑĤ", + "ĠпоÑģÑĤоÑıн н", + "à¸Ĥà¸Ļ สà¹Īà¸ĩ", + "Ġm ük", + "Ġmük em", + "Ġmükem mel", + "еÑĤ еÑģÑĮ", + "ĠاÙĦسÙĨ ÙĪات", + "ĠìłĦ íĺĢ", + "Ġ×Ķ×ŀק ×ķר×Ļ", + "Ġmü d", + "Ġmüd ah", + "Ġmüdah ale", + "Ġwy b", + "Ġwyb ór", + "Ġtend ência", + "Ø¥ دار", + "إدار ÙĬØ©", + "Ġunterstüt zen", + "ת ×ijר", + "ת×ijר ר", + "Ġdi á", + "Ġdiá logo", + "ĠÃĸ nce", + "ĠÃĸnce ki", + "ãĤ¹ãĥĿ ãĥĥãĥĪ", + "ëĦ £", + "ĠG eli", + "ĠGeli ÅŁ", + "ãĤĴ éĢļ", + "ãĤĴéĢļ ãģĹãģ¦", + "ĠFuÃŁ ball", + "Ġsal ari", + "Ġsalari é", + "ĠпÑĢодÑĥк ÑĤов", + "صÙģ ÙĤØ©", + "รว à¸ļ", + "รวà¸ļ รวม", + "à¹ĥà¸Ļ à¸IJาà¸Ļ", + "à¹ĥà¸Ļà¸IJาà¸Ļ ะ", + "Ġkay na", + "Ġkayna ģı", + "Ġìŀij íĴĪ", + "ĠвÑĭ ÑĢаж", + "ĠвÑĭÑĢаж ен", + "ĠÑģÑĤ еп", + "ĠÑģÑĤеп ени", + "ĠاÙĦÙħ ÙĪجÙĪد", + "ĠاÙĦÙħÙĪجÙĪد Ø©", + "ล à¹īม", + "Ġnaj czÄĻ", + "ĠnajczÄĻ ÅĽcie", + "ĠnajczÄĻÅĽcie j", + "Ġz wy", + "Ġzwy k", + "Ġzwyk ÅĤ", + "Ġê·¸ëłĩ ì§Ģ", + "à¸ģระ à¸Ī", + "à¸ģระà¸Ī าย", + "Ġëĭ µ", + "Ġëĭµ ë³Ģ", + "ĠÑĢе ак", + "ĠÑĢеак ÑĨи", + "ĠÅĽwie ż", + "ĠÑģÑĤоим оÑģÑĤи", + "ÙħÙĨ اÙĤ", + "ÙħÙĨاÙĤ Ø´", + "ÙħÙĨاÙĤØ´ Ø©", + "ĠÑħоÑĩ Ñĥ", + "ãĥľ ãĥ¼ãĥī", + "Ġróż nic", + "Ġк ÑĢÑĭ", + "ĠкÑĢÑĭ ÑĪ", + "âľ ĵ", + "ãĤ³ãĥ³ ãĥĨãĥ³", + "ãĤ³ãĥ³ãĥĨãĥ³ ãĥĦ", + "ĠпÑĢед поÑĩ", + "×ŀר ×ij×Ļת", + "ĠØ´ Ùĥ", + "ĠØ´Ùĥ را", + "Ġд ал", + "Ġдал ек", + "Ġдалек о", + "بر ÙĬØ·", + "برÙĬØ· اÙĨÙĬا", + "ع ÙĨا", + "عÙĨا ÙĬØ©", + "ĠÑĢаÑģÑģ каз", + "ĠÑĢаÑģÑģказ Ñĭва", + "Ø£ ÙĦÙĪ", + "Ø£ÙĦÙĪ اÙĨ", + "æĮģ ãģ£ãģ¦", + "æĮģãģ£ãģ¦ ãģĦ", + "Ùħباد ئ", + "×Ķ ×¢×ijר", + "×Ķ×¢×ijר ת", + "Ġyay ı", + "Ġyayı ml", + "Ġyayıml a", + "m át", + "mát icos", + "à¸ģ ัà¸ĩ", + "à¸ģัà¸ĩ วล", + "Ġ׾ פת", + "Ġ×ľ×¤×ª ×ķ×Ĺ", + "à¸ŀฤ à¸ķิ", + "à¸ŀฤà¸ķิ à¸ģรรม", + "í Ĥ¬", + "Ġок ÑĢÑĥг", + "Ġ×ŀצ ×ķ×ķ×Ķ", + "ÐĽ ени", + "ÐĽÐµÐ½Ð¸ н", + "ĠTri á»ģu", + "ãĤ³ãĥŁ ãĥ¥", + "ãĤ³ãĥŁãĥ¥ ãĥĭ", + "ãĤ³ãĥŁãĥ¥ãĥĭ ãĤ±", + "ãĤ³ãĥŁãĥ¥ãĥĭãĤ± ãĥ¼ãĤ·ãĥ§ãĥ³", + "Ùĥ ÙĨÙĬ", + "ÙĥÙĨÙĬ سة", + "ãĤĴ ä¸Ńå¿ĥ", + "ãĤĴä¸Ńå¿ĥ ãģ«", + "ĠmiÄĻd z", + "ĠmiÄĻdz yn", + "ĠmiÄĻdzyn ar", + "ĠmiÄĻdzynar od", + "ĠmiÄĻdzynarod ow", + "ÙĦ ÙĨ", + "ÙĦÙĨ دا", + "بر Ø´", + "برش ÙĦÙĪÙĨ", + "برشÙĦÙĪÙĨ Ø©", + "à¸ģระ à¸ķุ", + "à¸ģระà¸ķุ à¹īà¸Ļ", + "Ġg ı", + "Ġgı da", + "à¸Ľà¸£à¸° à¸Ĺัà¸ļ", + "à¸Ľà¸£à¸°à¸Ĺัà¸ļ à¹ĥà¸Ī", + "Ġë¶Ī 구", + "Ġë¶Ī구 íķĺê³ł", + "ĠÙĨ Ø·", + "ĠÙĨØ· اÙĤ", + "ĠÐľ ожеÑĤ", + "Pr äs", + "Präs ident", + "ĠÑģк оÑĢ", + "ĠÑģкоÑĢ оÑģÑĤÑĮ", + "Ġ×Ķ×ij ×ķקר", + "еÑħ аÑĤÑĮ", + "Ġg ạo", + "Ġש×IJ ×Ļ׳×Ŀ", + "Ġ×ij׳ ×ķ×Ĵ", + "Ġ×ij׳×ķ×Ĵ ×¢", + "Ġо пиÑģание", + "Ġucz ni", + "Ġuczni ów", + "à¹Ģà¸Ń à¹ĩà¸Ļ", + "Ġت Ø´", + "Ġتش رÙĬÙĨ", + "Ġnh ãn", + "ë¹ ¨", + "Ġcaract ère", + "×¢ ׾×Ļ", + "×¢×ľ×Ļ ×Ļ×Ķ", + "楽ãģĹ ãĤģãĤĭ", + "ĠÑģ аÑħ", + "ĠÑģаÑħ аÑĢ", + "дÑĥм аÑĤÑĮ", + "ĠÐĴоз можно", + "ص ÙĬاÙĨ", + "صÙĬاÙĨ Ø©", + "öm ür", + "ส ล", + "สล à¹ĩ", + "สลà¹ĩ à¸Ń", + "สลà¹ĩà¸Ń à¸ķ", + "ë¡ ¯", + "Ġth ói", + "gr Ã¶ÃŁe", + "Ġksi ÄĻ", + "ĠksiÄĻ g", + "ĠÑĢ ом", + "ĠÑĢом ан", + "ÙĤ اسÙħ", + "×ŀ×ij ×ķ×Ĵ", + "×ŀ×ij×ķ×Ĵ ר×Ļ×Ŀ", + "bes ch", + "besch äft", + "beschäft ig", + "×Ķצע ×Ķ", + "ĠÃģ rea", + "ĠзаÑıв к", + "Ä ¹", + "ĠлÑİб ого", + "Ġ ม", + "Ġม à¸ģร", + "Ġมà¸ģร าà¸Ħม", + "ÑĦ из", + "ÑĦиз иÑĩеÑģк", + "ин ÑĦ", + "инÑĦ ек", + "инÑĦек ÑĨи", + "اÙĦ Ø·", + "اÙĦØ· ائÙģ", + "Ġкол л", + "Ġколл екÑĤив", + "ез жа", + "Ġس بØŃ", + "ĠسبØŃ Ø§ÙĨ", + "ĠسبØŃاÙĨ Ùĩ", + "sch lä", + "schlä ge", + "Ġд и", + "Ġди аг", + "Ġдиаг ноÑģÑĤ", + "ĠоÑĤмеÑĤ иÑĤÑĮ", + "Т Ь", + "ĠاÙĦ در", + "ĠاÙĦدر اسÙĬ", + "עצ ×ŀ", + "עצ×ŀ ×IJ×ķת", + "Ġdém arch", + "Ġdémarch e", + "Ġ×ĺ ×ķ×¢", + "Ġ×ĺ×ķ×¢ ף", + "Ġfuncion ários", + "á» µ", + "׾ ׼×IJ", + "׾׼×IJ ×ķר×Ķ", + "à¸ĭ à¹Ī", + "à¸ĭà¹Ī à¸Ńม", + "ĠÑĩ Ñĥв", + "ĠÑĩÑĥв ÑģÑĤво", + "âĸ ¼", + "п ÑĥÑī", + "пÑĥÑī ен", + "Ġм еÑĢ", + "ĠмеÑĢ оп", + "ĠмеÑĢоп ÑĢи", + "ĠмеÑĢопÑĢи ÑıÑĤиÑı", + "Ġu çu", + "Ġuçu ÅŁ", + "ãĤĴåĪ©çĶ¨ ãģĻãĤĭ", + "a ÄŁ", + "aÄŁ lı", + "ìĺĪ ìĪł", + "à¹ģ ยà¹Ī", + "ĠاÙĦÙĥ Ùħ", + "ĠاÙĦÙĥÙħ بÙĬ", + "ĠاÙĦÙĥÙħبÙĬ ÙĪتر", + "ت ÙĪÙĬ", + "تÙĪÙĬ تر", + "à¹Ģà¸Ĭ ีà¹Īยว", + "à¹Ģà¸Ĭีà¹Īยว à¸Ĭา", + "à¹Ģà¸Ĭีà¹Īยวà¸Ĭา à¸į", + "á» Ķ", + "Ġhi ếm", + "ذا Ùĥرة", + "Ġ×Ķ×ŀ×Ļ ×ķ×Ĺ×ĵ", + "ĠìĪ ľ", + "ĠìĪľ ê°Ħ", + "ĠK ı", + "ĠKı sa", + "Ġgele ceÄŁi", + "пÑĢо ÑĦеÑģÑģиона", + "пÑĢоÑĦеÑģÑģиона л", + "Ġog ó", + "Ġogó le", + "ĠgÅĤ ów", + "ĠgÅĤów ne", + "ĠÑģÑĤ илÑĮ", + "×IJ פ׾", + "×IJפ׾ ×Ļק", + "×IJפ׾×Ļק צ×Ļ×Ķ", + "สม ารà¹Į", + "สมารà¹Į à¸Ĺ", + "สมารà¹Įà¸Ĺ à¹Ĥà¸Ł", + "สมารà¹Įà¸Ĺà¹Ĥà¸Ł à¸Ļ", + "Ġth ánh", + "ÐŁ од", + "ÐŁÐ¾Ð´ ÑĢоб", + "ÐŁÐ¾Ð´ÑĢоб нее", + "ĠاÙĦت ÙĪÙĨ", + "ĠاÙĦتÙĪÙĨ سÙĬ", + "Ġbah çe", + "à¹ģà¸ģà¹ī à¸Ľà¸±à¸įหา", + "é ducation", + "eu rop", + "europ ä", + "europä ische", + "ĠK si", + "ĠKsi ÄĻ", + "ĠëĦ ĺ", + "ĠëĦĺ ìĸ´", + "Ġv üc", + "Ġvüc ud", + "Ġyay g", + "Ġyayg ın", + "Ġnie kt", + "Ġniekt óry", + "Ġniektóry ch", + "ãģŃ ãģĩ", + "Ġк аж", + "Ġкаж еÑĤÑģÑı", + "к аж", + "каж еÑĤ", + "ĠاÙĦ دÙĬÙħÙĤرا", + "ĠاÙĦدÙĬÙħÙĤرا Ø·", + "ĠاÙĦدÙĬÙħÙĤراط ÙĬØ©", + "æŃ ©", + "æŃ© ãģĦãģ¦", + "Ġv az", + "Ġvaz ge", + "Ġvazge ç", + "Ġмин ималÑĮ", + "ĠминималÑĮ н", + "ãĥij ãĤ¿", + "ãĥijãĤ¿ ãĥ¼ãĥ³", + "Ġë Ĭ", + "ĠëĬ IJ", + "ĠëĬIJ ëĤĮ", + "ãģ¡ ãĤĩãģĨ", + "ãģ¡ãĤĩãģĨ ãģ©", + "Ġ à¸ģร", + "Ġà¸ģร à¸ģà¸İ", + "Ġà¸ģรà¸ģà¸İ าà¸Ħม", + "تج دÙĬد", + "ĠØ´ اÙħÙĦ", + "หลัà¸ģ à¸IJาà¸Ļ", + "ĠмаÑĢ ÑĪ", + "ĠмаÑĢÑĪ ÑĢÑĥÑĤ", + "Ġv ÃŃt", + "ĠvÃŃt ima", + "Ġquiz á", + "ay gı", + "×ĵ×ijר ×Ļ×ķ", + "Ġиз д", + "Ġизд ели", + "Ġиздели Ñı", + "п ла", + "пла Ñĩ", + "плаÑĩ ива", + "ä»» ãģĽ", + "Ġéquip é", + "ä¹ħ ãģĹãģ", + "ä¹ħãģĹãģ ¶", + "ä¹ħãģĹãģ¶ ãĤĬ", + "Ġк аÑĤ", + "ĠкаÑĤ ал", + "ĠкаÑĤал ог", + "ส à¹īม", + "ĠÑĢ ей", + "ĠÑĢей ÑĤ", + "ĠÑĢейÑĤ инг", + "Ġth uyá»ģn", + "ĠاÙĦÙħ ÙĤدس", + "esp ère", + "ãģ«åħ¥ ãģ£ãģŁ", + "หมาย à¹Ģลà¸Ĥ", + "ת×Ĺ×ķש ת", + "à¸Ļ à¹Īะ", + "Ġpe ÅĤ", + "ĠpeÅĤ ne", + "Ġpé rd", + "Ġpérd ida", + "หม วà¸Ķ", + "หมวà¸Ķ หมูà¹Ī", + "иÑĩеÑģк ÑĥÑİ", + "çµĤ ãĤı", + "çµĤãĤı ãģ£ãģŁ", + "Ġ×Ĵ ×ķ×Ĵ׾", + "à¸Ĺำ à¸Ħวาม", + "à¸Ĺำà¸Ħวาม สะà¸Ńาà¸Ķ", + "Hot éis", + "Ġз аÑĢ", + "ĠзаÑĢ егиÑģÑĤ", + "ĠзаÑĢегиÑģÑĤ ÑĢи", + "ĠзаÑĢегиÑģÑĤÑĢи ÑĢова", + "ĠÑģ обÑĭÑĤи", + "ĠÑģобÑĭÑĤи Ñı", + "Ġ×ĸ ׼×IJ", + "ÙħÙĨظ ÙĪÙħØ©", + "Ġ×Ķ×ŀ צ", + "Ġ×Ķ×ŀצ ×Ļ×IJ×ķת", + "Ùħ ÙĥÙĪÙĨ", + "ÙħÙĥÙĪÙĨ ات", + "ä¸ĬãģĮ ãĤĭ", + "Ġm ÄĻ", + "ĠmÄĻ sk", + "หรืà¸Ń à¹Ģà¸Ľà¸¥à¹Īา", + "ëĤ ®", + "Ġnok tas", + "Ġnoktas ı", + "ĠболÑĮÑĪ им", + "ĠлÑĥÑĩ ÑĪиÑħ", + "Ø´Ùĩ ÙĬد", + "à¸Ńำ à¸Ļ", + "à¸Ńำà¸Ļ วย", + "à¸Ńำà¸Ļวย à¸Ħวาม", + "à¸Ńำà¸Ļวยà¸Ħวาม สะà¸Ķวà¸ģ", + "Ġе в", + "Ġев ÑĢ", + "ĠевÑĢ оп", + "ĠевÑĢоп ей", + "à¸ī าย", + "ìĦ Ń", + "Ùħ Ùģا", + "ÙħÙģا ÙĪض", + "ÙħÙģاÙĪض ات", + "ë¹ Į", + "赤 ãģ¡ãĤĥãĤĵ", + "ĠÑĥдал оÑģÑĮ", + "ĠÐ¥ оÑĤ", + "ĠХоÑĤ Ñı", + "przedsiÄĻbior c", + "ĠH ôm", + "íķĺìĺĢ ìĬµëĭĪëĭ¤", + "Ġн аг", + "Ġнаг ÑĢÑĥз", + "ĠнагÑĢÑĥз к", + "Ġ×ij×Ļ׳ ׾×IJ×ķ×ŀ×Ļ", + "Ġê°ĢëĬ¥ íķľ", + "ĠH ữu", + "à¸Ń ุà¸Ķ", + "à¸Ńุà¸Ķ ม", + "ת ×ķפ", + "ת×ķפ ×¢×Ķ", + "Ġmi ÅĤo", + "ĠmiÅĤo ÅĽci", + "ksi Äħż", + "ksiÄħż ka", + "ĠاÙĦÙĦ عبة", + "à¸ī าà¸ģ", + "สะ สม", + "×ŀ תר", + "×ŀתר ×Ĺש", + "Ġlég ère", + "Ġ׾צ פ", + "Ġ׾צפ ×Ļ×Ķ", + "ĠиÑģÑĤоÑĢ иÑı", + "Ġ ãĥĪãĥ©", + "ĠãĥĪãĥ© ãĥĥãĤ¯", + "ĠãĥĪãĥ©ãĥĥãĤ¯ ãĥIJãĥĥãĤ¯", + "Ġк а", + "Ġка ÑĦе", + "×ŀס×ŀ ×ļ", + "Ġc üm", + "Ġcüm le", + "à¹Ģà¸Ħลืà¹Īà¸Ńà¸Ļ à¹Ħหว", + "ãģĬ ãģĿ", + "ãģĬãģĿ ãĤīãģı", + "ìŀIJ ëıĻ", + "ìŀIJëıĻ ì°¨", + "à¸Ńั à¸ķ", + "à¸Ńัà¸ķ à¹Ĥà¸Ļ", + "à¸Ńัà¸ķà¹Ĥà¸Ļ มั", + "à¸Ńัà¸ķà¹Ĥà¸Ļมั à¸ķิ", + "ĠÅŁ ik", + "ĠÅŁik ay", + "ĠÅŁikay et", + "extr ême", + "kr ä", + "krä fte", + "ëĤ Ļ", + "íķ ij", + "ì² Ļ", + "íĺ Ī", + "ì° į", + "âĻ ¡", + "ìŀ Ķ", + "ë¢ °", + "íĿ Ķ", + "íĿ IJ", + "âĩ Ĵ", + "ë§ Ľ", + "ìĬ Ī", + "á» Ĵ", + "ìĺ µ", + "âĹ İ", + "í Ĥ¨", + "ê¿ Ī", + "ìĪ ¨", + "ìĽ ¨", + "ë§ ¥", + "ï½ Ģ", + "ï¼ ª", + "Ạ¨", + "ãħ İ", + "Ñ Ĺ", + "ìĦ ¬", + "ì¹ ¼", + "ï¼ ¶", + "ìĽ ł", + "ëŁ ´", + "Å ĥ", + "ëĤ ¼", + "ëĭ IJ", + "âĢ ¹", + "ë¦ Ń", + "ì§ IJ", + "âĢ ¤", + "à ħ", + "ëľ ¨", + "íĦ ¸", + "íľ ĺ", + "ê² ģ", + "ë´ ħ", + "à ĺ", + "ëŃ Ķ", + "ëĺ ij", + "âĹ ĩ", + "ìĹ ĺ", + "ï» ´", + "ë§ ¹", + "ï¾ Ŀ", + "ìĬ ·", + "íĥ ķ", + "ï¼ ł", + "ì» ´", + "ëł Į", + "ì½ ľ", + "ï» ¹", + "ãħ ł", + "ì¡ ¸", + "ëħ ¹", + "âĤ º", + "âĸ ¶", + "íĥ IJ", + "êµ ´", + "íij ¸", + "Ñ Ķ", + "íĶ ½", + "Ð ħ", + "ë° ¤", + "Ô ģ", + "ì² ¨", + "ì¶ ĺ", + "ë² Ĺ", + "ë© ¸", + "ï¼ »", + "ï¼ ½", + "ï¼ ·", + "ì° Į", + "à Ĵ", + "íı ´", + "ìĵ ¸", + "ì´ Į", + "ëģ Ķ", + "ëĶ ©", + "ëĩ Į", + "ë© Ģ", + "ë² ¨", + "ï¼ µ", + "ë§ ¡", + "ëĭ «", + "ภ¿", + "ãģ ±", + "ìĩ ¼", + "ìº ł", + "ë® ¤", + "ê± ±", + "ì» ¬", + "âĦ ĥ", + "ëĶ ±", + "ëĥ Ī", + "ìĭ ±", + "íĻ Ī", + "ëŀ IJ", + "ìħ Ģ", + "ìł ł", + "Ð Ĩ", + "ëł ī", + "ï½ ħ", + "ï½ ı", + "íĻ Ģ", + "ëĽ °", + "á» ®", + "í Ĥ¹", + "ê½ ĥ", + "ï» ¤", + "ïº Ķ", + "êº ¼", + "ìķ ī", + "âĻ ¦", + "ï½ ģ", + "ìĵ ´", + "ãĢ ī", + "ì° ®", + "ì¤ ĺ", + "á» ª", + "ëģ Ħ", + "ëIJ ¨", + "ìķ Į", + "íĿ ĺ", + "íħ IJ", + "ãĢ Ī", + "ê² ª", + "ëĭ ¥", + "ê² ¼", + "á» Į", + "ë§ ¨", + "ëģ Ĭ", + "ë² ¤", + "ëij Ķ", + "íĿ ¡", + "á» ¬", + "ë¬ ĺ", + "ãģ ī", + "ëŀ «", + "íĶ Ī", + "í ħį", + "ìŀ ĥ", + "ï½ ī", + "ìģ ľ", + "âĸ ½", + "ë¬ »", + "âĸ ³", + "ï¼ ¸", + "ìģ ĺ", + "ì¶ °", + "ìĬ ´", + "ìķ ±", + "ìĩ Ħ", + "Ạ®", + "ï´ ¿", + "ï´ ¾", + "âĤ ½", + "ëĦ ĵ", + "ë£ ©", + "ì³ ¤", + "ê´ ľ", + "à Ļ", + "á» ľ", + "ï¿ £", + "ëĵ Ń", + "ë© ĺ", + "ê» ´", + "ëł ´", + "Ð ĥ", + "ë¬ µ", + "ì§ Ŀ", + "ãģ º", + "ðŁĺ Ĥ", + "ëŀ ¬", + "ìł Ĭ", + "ê´ Ħ", + "ìŀ Ĭ", + "íŀ Į", + "ìĦ ¯", + "âĪ Ģ", + "âĸ ¡", + "ëĢ Į", + "ëŀ Ļ", + "ï½ ĥ", + "Ạ¶", + "ï¾ Ħ", + "ïº ĺ", + "ë¹ ¼", + "à Į", + "âĸ ·", + "ê¸ į", + "ë© ĭ", + "ãģ ĥ", + "ìĺ Ĩ", + "ìĺ ®", + "ëª ¬", + "ë¡ ¤", + "ëł ¬", + "ëĬ ¦", + "âĸ ª", + "ì¼ ĵ", + "ìľ Ī", + "ì§ §", + "ï½ ½", + "ëĥ ī", + "ï¾ Į", + "ëĺ IJ", + "ï¼ ĥ", + "á» Ħ", + "ì´ ¬", + "ì¶ ¤", + "ï¼ ¹", + "ï» Ń", + "âĤ «", + "ï½ ĩ", + "ìĺ ·", + "ëĸ ¨", + "âī «", + "ë¦ ¿", + "âľ ¨", + "Ù ±", + "ì¯ ¤", + "ê¹ Ķ", + "ðŁĺ Ĭ", + "ìĪ «", + "ê³ ±", + "êµ ³", + "ï½ ĭ", + "ภĮ", + "Ä ł", + "ëĶ ¸", + "ë° ij", + "ìħ ĭ", + "íİ ´", + "âľ ħ", + "íĥ ij", + "ëĪ ĩ", + "íı ¼", + "ðŁĺ į", + "ìĺ Ľ", + "ï» £", + "Ñ ĺ", + "ì© Į", + "ë¦ ħ", + "ìĿ į", + "ï½ ¸", + "ëį ľ", + "ãģ ħ", + "íİ ¼", + "ëĭ Ŀ", + "ë¿ Į", + "ì¼ °", + "ìĭ «", + "ë° ¥", + "íĽ Į", + "ì¨ Į", + "ë¹ Ļ", + "ï½ İ", + "ë´ Ħ", + "ìĦ ¹", + "ï½ ²", + "ìĮ ĵ", + "Ò ij", + "ë° į", + "ëł Ģ", + "íĨ ¤", + "ï½ ¯", + "ë¤ Ħ", + "ê½ ¤", + "ï½ Ĵ", + "ìķ ¨", + "ï½ ¼", + "ê¹ IJ", + "íģ IJ", + "âĦ ĸ", + "ë§ º", + "ïº ®", + "ëħ ģ", + "ê² ¸", + "ï» ł", + "íĬ ľ", + "Å ¹", + "ë¥ Ń", + "ëĪ ī", + "ï½ Ķ", + "íĮ ¬", + "ìŀ ĩ", + "ï ¬ģ", + "ï» ¨", + "ëij ¥", + "ëŀ Ħ", + "Ù ¬", + "íĭ ´", + "ìŀ ī", + "Ú ¾", + "ìĽ ħ", + "ï» ®", + "ëĭ ī", + "âī ª", + "âĹ Ħ", + "ëĪ Į", + "íĽ ¼", + "ì¤ į", + "Å ¸", + "ì¤ ¬", + "ì¾ Į", + "ï½ ĵ", + "ï¾ Ĭ", + "ðŁı »", + "ï¾ ī", + "Ð ģ", + "íĺ IJ", + "ï¾ Ļ", + "ê¼ ¬", + "íŀ IJ", + "âĢ ¥", + "ëŁ Ń", + "ë§ ŀ", + "ìĥ ¤", + "ïº Ĵ", + "íĭ ±", + "ë½ ij", + "à ķ", + "âĪ ļ", + "ëĤ Ħ", + "ê¹ Ŀ", + "ëĨ Ī", + "Ạº", + "ìħ Ī", + "ìĮ į", + "âĢ ¡", + "ï¼ ±", + "ìģ ¨", + "âĺ º", + "ëĴ ·", + "ìĺ ³", + "ðŁij į", + "ëª ½", + "ëĤ Ń", + "ïº Ń", + "ë© Ī", + "á» Ī", + "íķ Ģ", + "ëĭ Ļ", + "ë¦ ĩ", + "ìķ ¤", + "ìį ¼", + "ãĥ µ", + "Ñ £", + "ìľ Ĺ", + "â ŃIJ", + "ï¾ ĺ", + "íĹ ¬", + "ê¾ ¼", + "ìķ Ĺ", + "ï» Į", + "ê± ·", + "ëħ ķ", + "ë¡ ±", + "ìķ Ĭ", + "ï¾ Ģ", + "ìĩ ł", + "íĮ ©", + "ïº ª", + "ë§ Ļ", + "ï¼ ¿", + "ê¿ Ķ", + "íİ ľ", + "ë£ ¸", + "íĶ Ķ", + "ï» ³", + "ëı ķ", + "ìĭ ¼", + "á» İ", + "ë§ ĺ", + "ì¢ ĭ", + "íĨ ¡", + "ï½ ±", + "íĿ ij", + "á» ¸", + "ì¦ Į", + "ì¹ ¸", + "ëŃ ĺ", + "ï¾ Ĺ", + "ï» ĭ", + "íĬ Ģ", + "ë¥ Ļ", + "ì½ ©", + "ëģ Ĺ", + "ëį ´", + "ìħ ľ", + " ¸", + "ë» IJ", + "ìĥ µ", + "ê² IJ", + "ëĵ ¬", + "ë£ °", + "ãħ ĭ", + "ìĹ ī", + "á» ĸ", + "ëĦ Į", + "ï½ ¶", + "ë´ ĩ", + "ëĤ ³", + "ãĤ ľ", + "ëĸ »", + "íİ Ģ", + "ëį ©", + "íķ ¸", + "à ·", + "ê¼ ¼", + "ëĶ ľ", + "ë° ´", + "ë© į", + "âĹ ¯", + "ìĹ ij", + "ìĻ ¼", + "ïº ij", + "ë¶ ķ", + "ë¡ ¬", + "ï½ Į", + "íĨ ¨", + "ïº ´", + "ëł ĺ", + "ê° ¤", + "ìĪ ²", + "Ñ ĵ", + "ìħ ī", + "ï» ĵ", + "ëĪ Ķ", + "ëį §", + "âĢ ¼", + "ï» ²", + "ê° ±", + "ê¿ Ģ", + "ëĭ ·", + "Ạ¸", + "Ạª", + "Æ Ĵ", + "ëį ¤", + "ìĪ Ń", + "ï½ Ĥ", + "ï½ Ī", + "Å ł", + "ë£ ¬", + "Ñ µ", + "ëĸ ¡", + "ëĥ Ħ", + "ìĦ °", + "ëĵ Ī", + "ï¾ ĥ", + "ëĩ ¨", + "ï½ IJ", + "êµ ½", + "ìĹ ½", + "ëĤ Ģ", + "ë¬ ¶", + "ï½ ·", + "ìı Ł", + "íĺ Ķ", + "ê¼ Ī", + "ëģ Ī", + "ì¥ IJ", + "ïº Ĺ", + "Ä Į", + "ëĪ ł", + "ëĸ ¼", + "íĢ ´", + "âī ¥", + "ëĭ Ń", + "ì± Ļ", + "ê» ı", + "ë© ¤", + "ìĥ ĺ", + "ëį ®", + "ë£ ¡", + "ìĤ ½", + "ãĪ ľ", + "Ä ¨", + "âĢ §", + "ï½ º", + "Ä £", + "ì¦ ī", + "ï¼ ¼", + "Û ©", + "âĪ Ļ", + "ë° ı", + "ë¹ ħ", + "ðŁĺ Ľ", + "íĪ ´", + "ðŁĴ ķ", + "ãĢ Ĵ", + "ìŀ ĺ", + "ïº ¤", + "ï½ ĸ", + "ë© ľ", + "ë² ¼", + "ëĿ Ħ", + "ëļ ľ", + "ï» ĺ", + "ìĥ Į", + "ï½ Ħ", + "ì© Ķ", + "ï½ Ļ", + "ïº ©", + "Û ŀ", + "âĺ İ", + "ìł ¤", + "ëIJ ©", + "Å Ŀ", + "âŀ ¡", + "ï» §", + "Ð ı", + "ì« ĵ", + "ê³ ½", + "É ij", + "ãĥ ²", + "ëĤ «", + "ë¦ ī", + "ì¢ ģ", + "ë° Ń", + "ðŁĺ ģ", + "ë¹ µ", + "ì² ©", + "ì» µ", + "ðŁĺ ĺ", + "ë± ħ", + "âī Ī", + "ë¹ ļ", + "ï» ľ", + "ðŁĻ ı", + "íģ °", + "ìĦ ŀ", + "ï¾ ļ", + "ìĺ ¹", + "ë¼ Ī", + "ëĤ ¯", + "ëŀ ©", + "íļ ¡", + "ï½ ķ", + "íĥ ĵ", + "ëĿ ł", + "ê³ ģ", + "ëĵ Ģ", + "ìĹ ł", + "ï¼ º", + "ë§ ij", + "ëĭ ¿", + "ì¿ ¨", + "ãİ ¡", + "Ð Ĭ", + "íĦ ±", + "Å ¨", + "ïº ³", + "ï¾ ı", + "âĭ ħ", + "ê¼ ´", + "âī ¤", + "íĮ ģ", + "Î ©", + "ê¶ ¤", + "ìĪ į", + "âľ ¿", + "ì½ ¤", + "ëĪ ħ", + "íĨ ±", + "ãħ ľ", + "áIJ ħ", + "Å Ĵ", + "ðŁij ī", + "ï» ¦", + "Ð ª", + "ë¥ ľ", + "íķ «", + "ï¾ ĭ", + "âĻ «", + "ê¹ ľ", + "ë° ¸", + "ëĶ ĺ", + "íĿ ī", + "ï¾ ģ", + "ï¾ Ľ", + "ëł Ľ", + "ê² ¹", + "ì¿ ¼", + "ï» ¬", + "âŀ ¤", + "ðŁĻ ģ", + "ïº ł", + "ëĨ ¨", + "ë¯ ¹", + "ê¸ ĭ", + "ë» Ķ", + "ê¹ ĥ", + "ëij ij", + "íĭ ¸", + "íİ Ļ", + "âŀ ĸ", + "ãĥ ½", + "ì§ ļ", + "ï½ ¬", + "ï» ¥", + "íĮ ½", + "âĢ Ĵ", + "ì ĮĢ", + "ìŃ ī", + "ëļ ±", + "ãĤ ŀ", + "íĭ Ī", + "ãĤ IJ", + "ëī ĺ", + "Î £", + "ê³ °", + "ë¹ Ĺ", + "ï¾ İ", + "ðŁĺ Ń", + "íĿ ł", + "ìĹ ¿", + "ê° ļ", + "ì¤ Į", + "ë§ µ", + "ï½ ³", + "ãģ ¢", + "ï» Ĺ", + "âī ¦", + "Ú ¤", + "ë łģ", + "ê¼ ½", + "ï» «", + "âī §", + "ì´ Ľ", + "ìł Ŀ", + "Ạ°", + "âĻ £", + "ìº ĺ", + "âĪ ĩ", + "ê² ī", + "ë° Ł", + "ï» Ķ", + "íĸ ĩ", + "âĸ Ĵ", + "ðŁij ı", + "à ŀ", + "ðŁĺ Ĩ", + "ïº ¼", + "âĿ Ĺ", + "ìº Ķ", + "ì¹ ©", + "ëĸ ¤", + "ëĥ ħ", + "âĶ ľ", + "ï½ »", + "Î Ķ", + "áĥ ¦", + "ìŀ İ", + "âĺ Ģ", + "âĪ ¼", + "ðŁĶ ¥", + "ë° Į", + "ìł ĸ", + "íĹ Ľ", + "Î ķ", + "ïº ĥ", + "ë¶ ī", + "âĪ ŀ", + "íĥ Ń", + "à ĭ", + "âģ Ħ", + "ãħ ĩ", + "ëĦ ¥", + "ëĭ ®", + "ëł ·", + "íĮ Ŀ", + "ìº ¡", + "ë· Ķ", + "ì© į", + "íĤ ´", + "ëļ «", + "âĵ Ĵ", + "íķ į", + "âĻ Ĥ", + "ï¾ Ĩ", + "âĨ ©", + "ìį ©", + "ïº ķ", + "íĿ Ļ", + "Ñ ľ", + "íĤ ·", + "íĿ °", + "íĥ ±", + "ëķ IJ", + "ï¾ Ĵ", + "× ĥ", + "ëĮ Ħ", + "ìĺ ´", + "ìķ µ", + "ê¹ ¥", + "ëŀ Ń", + "ìª ¼", + "ãİ Ŀ", + "ðŁĺ ħ", + "ëı ĭ", + "ëª «", + "ïº ¸", + "ë® ¬", + "ë² ħ", + "ëij ł", + "ìħ °", + "ì» ·", + "ëĶ ª", + "ëħ Ķ", + "ãħ ¡", + "ìĶ »", + "íķ ı", + "ëį ±", + "ïº ¨", + "ï¾ į", + "ï½ µ", + "ì¢ Ģ", + "íİ Į", + "ï» °", + "ïº £", + "Æ £", + "ðŁ¤ £", + "ï· º", + "ëĤ ļ", + "âĭ Ĩ", + "ë³ į", + "ðŁĺ Ħ", + "ìĸ Ģ", + "ìĻ ł", + "ëĨ Ķ", + "íĹ ¨", + "ï» Ľ", + "ï» Ŀ", + "á» ¶", + "ìĸ ĺ", + "ìİ Ħ", + "Ú Ĩ", + "ï» ŀ", + "ëĢ IJ", + "ê² Ķ", + "ï» µ", + "âĹ ¦", + "íļ Ł", + "ê¹ ģ", + "ê° ĵ", + "ëĶ ´", + "ìı ĺ", + "ëļ Ŀ", + "á» ł", + "ëŀ ´", + "ëĦ ī", + "âĺ ŀ", + "ï½ ĺ", + "Å ½", + "ë¦ İ", + "âĸ ¬", + "ëŃ ī", + "âĩ Ľ", + "ìį ¬", + "ïº Ł", + "Ë ľ", + "ë¶ ĵ", + "ìĽ °", + "Å ľ", + "ëŃ ĩ", + "á» ²", + "Ë ļ", + "ëķ Ģ", + "âĺ ij", + "ðŁı ¼", + "ìĸ ½", + "âĮ Ĵ", + "Ð İ", + "É ¾", + "íĮ ¡", + "ï¾ ħ", + "ìŀ Ń", + "ï½ ¨", + "ì¹ «", + "ìľ Į", + "Ò Ľ", + "êµ ¿", + "ëĭ ¦", + "âĶ Ķ", + "ï¾ ij", + "ì§ ĸ", + "ìº Ħ", + "ãĢ ĥ", + "Ê ¼", + "ê² Ł", + "ï½ §", + "Ä ¢", + "íİ ł", + "ë§ ·", + "ê° ĩ", + "ìĭ ¹", + "ðŁĴ ¦", + "ï¾ ľ", + "ëĬ Ļ", + "ë² ¡", + "Å ¿", + "ðŁĺ ĭ", + "ðŁĴ ª", + "ì¿ Ħ", + "ë© ķ", + "ìŃ ¤", + "ëĬ Ħ", + "ðŁĮ ¸", + "ãĤ Ŀ", + "Ç İ", + "ï½ ļ", + "Ä Ĺ", + "ëģ ĵ", + "ê¶ IJ", + "áµ ī", + "ãĥ Ĥ", + "ê» į", + "ðŁĺ ¦", + "ãĢ Ŀ", + "ðŁ¤ Ĺ", + "Ñ Ł", + "ìĹ İ", + "âľ Į", + "ìī IJ", + "à Ĩ", + "íĹ IJ", + "ðŁİ ī", + "Î ij", + "ï½ Ń", + "ðŁĴ Ļ", + "ìĽ ¬", + "íĢ ĺ", + "ï» ¢", + "ðŁĺ İ", + "íij ¼", + "íĿ ©", + "ï» Ħ", + "íħ Ģ", + "ëł IJ", + "ì¥ ¬", + "Ð ĭ", + "ìĥ ·", + "ëľ ¬", + "ðŁĺ ĥ", + "ëĦ ¬", + "ë¥ ¨", + "ìĽ į", + "ï½ Ĩ", + "ï½ ´", + "ãĥ ħ", + "à ı", + "ï» ª", + "âĻ ł", + "ëĬ ¬", + "ë± Ģ", + "ë° ĭ", + "ìĥ Ģ", + "ï½ ¾", + "ëĤ ±", + "ì» ¸", + "ðŁĴ ĸ", + "ðŁij Į", + "Ñ ŀ", + "ì§ ±", + "Ë Ĩ", + "ðŁĵ ļ", + "âŃ ķ", + "ï¬ Ĥ", + "ï» ¡", + "ëij ¬", + "íĪ ¼", + "âĸ ¸", + "ê° ¯", + "ê¹ ħ", + "ï½ ®", + "ëĺ ¥", + "Ä ¡", + "íĮ Ł", + "Ð Į", + "ìĨ Ł", + "ïº ĵ", + "ï» ¼", + "à Ľ", + "ãĥ ¾", + "ëĮ ĵ", + "íĴ ĭ", + "ìķ ĵ", + "ï½ ¹", + "ëĤ ¡", + "ðŁij ĩ", + "Ạ¼", + "ãĢ Ł", + "ðŁĮ Ł", + "íĥ ł", + "ãĢ Ĩ", + "âĢ Ł", + "ë¸ IJ", + "ðŁĮ ¹", + "ìł ¼", + "ðŁĵ Į", + "ìĶ ¬", + "âĹ Ģ", + "ðŁĴ ĵ", + "ê¹ İ", + "ìĤ IJ", + "ìĶ Į", + "Ñ Ľ", + "âĶ Ī", + "ë² ³", + "ãİ ŀ", + "Õ ¡", + "íĤ µ", + "ðŁ¤ Ķ", + "ëĢ Ķ", + "ìĬ IJ", + "íĻ ī", + "âľ ¦", + "ëľ ¯", + "ìł ¯", + "ëĶ §", + "Î ¦", + "Ë Ī", + "ìī ¼", + "âĹ Ĭ", + "ëľ ©", + "ëľ °", + "ï¾ IJ", + "ë¿ Ķ", + "ìĹ ®", + "ì· Į", + "ïº §", + "Î Ĵ", + "ëµ Ļ", + "ï» Ĭ", + "ì° Ķ", + "íİ Ħ", + "ðŁĴ Ĺ", + "Ạ´", + "ì° ¢", + "íľ ¼", + "ê½ Ĥ", + "ì± Ķ", + "ìī ´", + "âĸ ¾", + "íĪ °", + "ëĭ Ľ", + "âĿ £", + "ï½ ª", + "ðŁĴ ľ", + "Ë ĺ", + "ãħ ¤", + "âĨ Ĺ", + "íĸ Ħ", + "âĻ ¬", + "ìķ °", + "ïº ľ", + "âī ¡", + "ãĢ ĵ", + "ìij ¥", + "íĮ į", + "íī ģ", + "ë» Ĺ", + "íľ ł", + "íľ ©", + "âľ Ī", + "íĢ Ħ", + "ìĸ ĩ", + "ì¢ ĩ", + "íŀ Ļ", + "ëª ¹", + "ãĤ Ľ", + "ðŁĺ ±", + "ëį Ł", + "๠ħ", + "êµ ¶", + "Ù «", + "ìĶ ģ", + "âľ ª", + "ï¾ Ī", + "ðŁĻ Į", + "âļ ¡", + "Î ļ", + "ì¼ Ī", + "ï¾ Ķ", + "ï¾ Ĥ", + "êµ ī", + "ïº »", + "ðŁĴ ĭ", + "á¹ £", + "Ó Ļ", + "ìĨ ľ", + "ìĹ £", + "âľ ©", + "ìľ Ļ", + "ïº °", + "Ạ²", + "ìŀ £", + "âĿ Į", + "âĺ ģ", + "ìķ İ", + "Ä ½", + "Û ģ", + "ãĦ ±", + "ëŁ ¿", + "íĮ ¸", + "ê½ ī", + "ìı ł", + "ðŁį Ģ", + "âĨ Ķ", + "ëŃ ¡", + "ï» ģ", + "ï¼ Ħ", + "ðŁĴ ¥", + "âĺ Ľ", + "íĹ ·", + "ëij ¡", + "Î ł", + "Î ¤", + "âĦ ĵ", + "ïº ·", + "Î Ļ", + "ëı Ķ", + "ì§ ¤", + "âĶ ĥ", + "ãĦ ·", + "Ç Ĵ", + "ðŁ¥ °", + "ëĶ ķ", + "ìļ ¥", + "ì¸ Ħ", + "íĽ Ķ", + "ïº ĩ", + "ïº ¬", + "ðŁĺ ¢", + "ë¹ ¡", + "ìĶ ¹", + "Å ³", + "Ë Ŀ", + "íİ ij", + "ï¾ ĵ", + "ðŁĴ ļ", + "ëĬ ij", + "êº ¾", + "íĨ °", + "à ¿", + "Ð Ħ", + "ëĮ IJ", + "ë½ Ģ", + "ì· Ħ", + "ðŁ ĵį", + "ðŁĻ Ī", + "âĹ Ī", + "ê¿ ĩ", + "ì¼ Ħ", + "íİ «", + "ðŁĩ ·", + "âĶ ĭ", + "âļ ł", + "ë± ī", + "ì į°", + "ìĻ Ī", + "É ª", + "ïº ĭ", + "ðŁĺ ľ", + "Î Ł", + "ðŁ ĻĤ", + "âļ ½", + "Å Ī", + "ë¹ Ķ", + "íĮ ľ", + "๠ı", + "ìĸ ¹", + "íĪ Ń", + "ðŁ¥ ĩ", + "ãĦ ´", + "ëĶ ¥", + "ìŃ Ī", + "âĪ Ĩ", + "ëĸ ³", + "ë± ĥ", + "ìŀ ¦", + "ï» IJ", + "Î ľ", + "âľ §", + "Ï į", + "ìł ĵ", + "âĹ ķ", + "ëĴ Ģ", + "ï» Ģ", + "ðŁĶ ´", + "ê½ ģ", + "ëĮ Ī", + "ëİ Į", + "ãĤ İ", + "⦠ģ", + "ì½ §", + "ï¯ ¾", + "âĿ ¯", + "ภħ", + "ðŁĻ Ħ", + "âĿ Ģ", + "ðŁĶ ¹", + "âĩ IJ", + "êµ µ", + "âĩ Ķ", + "ë¶ IJ", + "ðŁĴ Ľ", + "Î ¾", + "íĥ ¬", + "âĿ Ħ", + "Ò £", + "ãĢ °", + "âĪ ij", + "âĺ ¼", + "âī ł", + "Ò ¯", + "ïº ¯", + "ê¿ ¨", + "âľ ĸ", + "Ê ĸ", + "íĢ Ģ", + "ê¾ Ģ", + "íĹ Ŀ", + "âĶ £", + "ãİ ľ", + "ëĶ Ľ", + "ëľ ¸", + "ï º«", + "ê¿ °", + "ðŁĩ ¹", + "Ç IJ", + "Û Ĵ", + "ë£ »", + "ïº ĸ", + "Ñ ļ", + "ëĬ ł", + "Û ķ", + "ê¹ ¡", + "ë¿ ľ", + "ì² ¼", + "ï¨ ij", + "ë¥ µ", + "ìį ¸", + "íħ ħ", + "íij ¹", + "Ö Ģ", + "ï³ Į", + "ãħ £", + "ìij ¤", + "ì½ ķ", + "ëķ ł", + "ðŁĮ ¿", + "íĥ Ķ", + "ìĽ ģ", + "Î ¶", + "âŀ ľ", + "ìĬ ĺ", + "íĽ Ĺ", + "ë© §", + "ìī ĺ", + "Õ ¶", + "á¹ ĩ", + "ðŁİ ģ", + "ï½ ¿", + "ï¼ Ĥ", + "á¼ IJ", + "âľ ķ", + "âŀ ¢", + "ëĦ ¨", + "ì» «", + "ì¯ Ķ", + "ì° ľ", + "ðŁĴ °", + "íħ Ŀ", + "ãİ ı", + "ë³ ¶", + "Ò ĵ", + "âĨ ³", + "ìĥ ´", + "íģ ĺ", + "âĸ Ģ", + "ë² Ļ", + "ภĥ", + "á½ ¶", + "Ä ķ", + "⬠ĩ", + "ë¤ ĺ", + "ðŁİ µ", + "âľ ļ", + "ïº ı", + "Î ¡", + "âĹ ī", + "ðŁĴ «", + "Ð Ī", + "ìĸ Ħ", + "ì§ Ļ", + "ï» ĥ", + "ðĿij Ĵ", + "ëŃ Ħ", + "âĿ ¥", + "âĿ ĸ", + "âĺ Ŀ", + "Ê ¹", + "Ḡ¥", + "âĢ ¿", + "ãħ ħ", + "ê¸ ģ", + "ëķ ¡", + "ëį ¥", + "âĪ ©", + "ê» Ħ", + "ë® Į", + "Ò ±", + "âĪ Ĺ", + "ëł Ļ", + "ïº Į", + "Ë IJ", + "ðŁĺ ³", + "ðŁij ©", + "ðŁİ ¶", + "ì¿ µ", + "ðŁ¤ ©", + "ê· ¤", + "ëĮ Ķ", + "ïº IJ", + "Ï İ", + "ì¶ ¥", + "ï½ Ĭ", + "á¹ Ń", + "ë¤ ¼", + "âĸ «", + "ì§ ł", + "á¼ Ģ", + "ê» ij", + "ëĮ ģ", + "íĢ ¸", + "âĻ Ľ", + "ðŁĴ ŀ", + "âĸ °", + "ðĿij ĸ", + "ëĿ ¤", + "ठ¦", + "ì´ ĺ", + "ðŁĺ ĩ", + "ëĶ ¤", + "Î Ĺ", + "ðŁĻ ĩ", + "Ë Ľ", + "ì© ¡", + "âĪ §", + "Õ ¥", + "Ñ Ļ", + "ëIJ ¬", + "ëĸ Ħ", + "ðŁĮ ·", + "ìĹ Į", + "ðŁĺ ¥", + "ëĪ ´", + "ï» ļ", + "É Ľ", + "ïº Ħ", + "ï» ı", + "Å Į", + "ë² ļ", + "ìĭ £", + "ïº Ģ", + "Î ĵ", + "ðŁĺ Į", + "Ë Ļ", + "ëŀ ı", + "ðŁĶ ¸", + "ðŁĵ ·", + "ëģ ½", + "íģ ½", + "ðŁĴ ¡", + "ðŁĮ ±", + "ëº ı", + "ìģ ł", + "ìĥ IJ", + "ëı Ĺ", + "ì¸ °", + "ëĪ ķ", + "Î Ŀ", + "âģ ī", + "ðŁĮ ¼", + "íĮ ł", + "âĭ ¯", + "áĥ ĺ", + "âľ ¤", + "ê± Ķ", + "íĮ İ", + "ðŁĴ ¯", + "ìı Ļ", + "íĹ ī", + "Ù Ń", + "ì½ °", + "ïº ¿", + "ï» ±", + "ì± Į", + "âĺ ķ", + "ðŁİ Ģ", + "Ä Ŀ", + "ë° §", + "ìĤ ¿", + "áij ķ", + "ðŁį ĥ", + "âĩ ¨", + "Î Ľ", + "ë§ ´", + "ë³ ķ", + "á ijIJ", + "âĸ ĵ", + "ðĿ ijľ", + "âĻ »", + "íĤ ¥", + "Õ ¸", + "ãĪ ±", + "ëº Ģ", + "ì² ¸", + "ïº Ľ", + "ðŁı Ĩ", + "ðŁĩ ª", + "âĿ ĵ", + "Ä Ģ", + "ì½ ¥", + "ðŁĩ §", + "á½ ·", + "âľ Ĥ", + "ìŀ ¼", + "ï§ ¡", + "ðŁĵ ¸", + "âĻ ¯", + "É Ķ", + "á½ ¸", + "âĮ ª", + "ï» ĸ", + "ï¥ §", + "âļ «", + "âĶ Ĺ", + "ðŁĮ Ī", + "ï» ©", + "ðŁĵ ²", + "Ï Ī", + "ðŁĺ ¡", + "ðĿij İ", + "ìľ ½", + "ì§ ¬", + "ì§ Ĭ", + "á½ ³", + "ìĮ ¤", + "ëĤ į", + "âī Ĵ", + "ðŁij ¨", + "âĺ ĺ", + "Ó ©", + "âĤ ĵ", + "âĪ Ĥ", + "ï¹ ģ", + "ðŁĴ IJ", + "íħ ĥ", + "ðŁı ½", + "ê· Ħ", + "ðŁĺ ı", + "ðŁĮ º", + "ðŁĺ Ķ", + "ï½ «", + "âľ İ", + "ëµ Ī", + "ðŁĩ ¸", + "âĢ £", + "âŀ Ķ", + "ëĺ ĺ", + "ìĥ ¬", + "Ê ĥ", + "⬠ħ", + "ì© IJ", + "ðŁĻ Ĩ", + "ðŁİ Ħ", + "Ä ¾", + "⣠¶", + "áĥ IJ", + "âĺ »", + "ì± ķ", + "ìģ ©", + "ë½ ķ", + "ìº £", + "ðŁij Ī", + "ðŁĻ ĭ", + "ï¾ ĸ", + "Ò ļ", + "Õ «", + "ìĮ Ī", + "ë² §", + "ðŁĩ ®", + "ï½ Ŀ", + "ðŁį ģ", + "ìĹ ¥", + "Ä ³", + "ë½ IJ", + "íį ½", + "íĽ ij", + "âĤ ¹", + "ãħ ģ", + "ìĶ ½", + "ðŁĶ ģ", + "ठ¯", + "ê¾ ¹", + "ëī ľ", + "âĹ ¡", + "íķ Į", + "Î ĺ", + "ë£ ¹", + "ìĻ ĵ", + "ðŁĩ ¦", + "ðŁij Ģ", + "âĶ Į", + "á¿ ¦", + "ëĦ Ľ", + "ìĦ £", + "ìŃ Ļ", + "ï± ł", + "Î ŀ", + "Ê »", + "á¿ ¶", + "âĿ Ŀ", + "ê± Ģ", + "ëĸ ´", + "ãĦ ¹", + "ðŁĴ İ", + "Ï ¹", + "⼠ħ", + "ï» ķ", + "ãĥ ±", + "ï½ Ľ", + "ëĮ ķ", + "ë¹ ½", + "ì¥ Ķ", + "ì¿ ¤", + "ðŁĸ ¤", + "Ñ Ĵ", + "ê¹ į", + "ëİ Ģ", + "ìĭ ¯", + "ë» ¤", + "ðŁĵ ŀ", + "ðŁĵ £", + "ðŁĺ Ŀ", + "ìį ¹", + "ìĹ ¡", + "ì° IJ", + "á½ IJ", + "ï» Ī", + "âľ į", + "Ä ı", + "ðŁĮ ŀ", + "âĦ ¦", + "ê½ Ŀ", + "ë» ĺ", + "ìĪ ±", + "âĶ ĺ", + "ðŁĮ »", + "âĤ ´", + "âŀ ¨", + "íIJ ģ", + "ê ¶Ī", + "âĺ ¢", + "ðŁĺ Ī", + "ï½ ©", + "âĦ Ĺ", + "ê° Ń", + "ê° ¸", + "ë» ij", + "ì¥ ´", + "ì» ¥", + "ï¤ Ĭ", + "ï» Ĵ", + "ðŁĺ ķ", + "âĺ Ķ", + "ìĺ IJ", + "ðŁļ Ĺ", + "ëĹ Ħ", + "ë§ ı", + "Õ ½", + "âĸ »", + "⣠µ", + "ìī °", + "ï» ij", + "âĻ ©", + "Î ¥", + "ðŁĺ £", + "âĬ Ĥ", + "ãħ Ĥ", + "ìħ ¸", + "íı Ħ", + "âľ ½", + "ì¦ Ļ", + "âĸ £", + "ê± į", + "ê¿ ĭ", + "ì« Ħ", + "ìº ĩ", + "ðŁĩ µ", + "ðŁij ij", + "âľ ĺ", + "ðĿij Ľ", + "ìį ½", + "ìº ī", + "ï¬ µ", + "ðŁĶ º", + "âĦ ®", + "íĥ ¤", + "ðŁĩ º", + "ðŁĴ µ", + "íħ ¨", + "ï½ ij", + "Î ¨", + "ìĥ ¹", + "ìĸ ķ", + "ì¹ µ", + "ðŁĵ ±", + "ठµ", + "ðŁij Ĭ", + "ðŁĴ Ħ", + "ðŁĴ Ŀ", + "ãĮ Ķ", + "ìĻ ģ", + "Ð ĩ", + "à® IJ", + "âĸ ¹", + "á´ Ľ", + "âĹ ĺ", + "ëº ¨", + "íĥ ī", + "ìĸ Į", + "ðŁIJ ¶", + "ãĤ ij", + "Ë ĩ", + "Å ı", + "á½ ¹", + "ìħ §", + "ï¹ °", + "ðĿij ¡", + "ðŁĶ Ŀ", + "ðŁĺ »", + "ðŁĴ ĥ", + "ðŁ¤ ¦", + "ðŁį Ĵ", + "íĢ µ", + "âľ Ĩ", + "ë¹ ´", + "ï§ ¤", + "ï» Ļ", + "á´ Ĺ", + "ðŁĮ ´", + "Í ¾", + "ëĮ ij", + "ì¨ ĭ", + "ìµ ¸", + "ðŁİ Ī", + "ðŁı ł", + "á½ ±", + "Û Ĩ", + "á¿ ĸ", + "âĢ Ľ", + "ì° ¼", + "íķ ¥", + "íĹ ´", + "ðŁĩ ¬", + "ì° Ŀ", + "âĪ ł", + "ï¼ ĩ", + "âĬ Ļ", + "âĿ ij", + "ëĦ ĭ", + "ëŀ Ĺ", + "ë° ī", + "ìĹ Ĭ", + "ì¢ Ĩ", + "íĮ ¥", + "ï° ²", + "ðŁĵ ĸ", + "ðŁĺ ®", + "âļ ª", + "ðŁĺ ļ", + "âĿ ŀ", + "ðĿij Ł", + "ðŁİ Ĥ", + "Å ķ", + "áIJ Ī", + "êº ½", + "ì± ł", + "ïº Ŀ", + "ê¿ ī", + "áĥ ł", + "ðŁı ĥ", + "ðŁĴ ¸", + "âĿ ģ", + "âĹ ¾", + "Ú ª", + "á¹ ĥ", + "íĬ ¬", + "ðŁĩ ±", + "íİ Ń", + "ðŁĺ ŀ", + "ë¾ °", + "á¹ Ľ", + "ëĽ ¸", + "âĿ Ĥ", + "êĴ ³", + "âĶ IJ", + "íĵ °", + "âŀ ł", + "ê´ ĺ", + "ëħ ĺ", + "ë» ¥", + "ì¾ ħ", + "ðŁĺ IJ", + "âĪ ª", + "ðŁij ģ", + "âĪ ´", + "âĹ ģ", + "ëº IJ", + "ìŀ ¤", + "ì± Ĺ", + "ðŁı ¾", + "Î §", + "á½ »", + "âŀ ¥", + "ìŁ Ī", + "ï» ī", + "âĸ Į", + "ãĥ ®", + "ðŁ¤ ¤", + "âĩ ĵ", + "ì¼ ł", + "á´ ı", + "ë§ ¬", + "ë» £", + "ðŁĴ ¬", + "ðŁį ĵ", + "Ä ¸", + "Ù ¹", + "Ê ¿", + "á½ °", + "ëķ ľ", + "ì° ¡", + "ì° »", + "íİ į", + "ðŁİ ¯", + "ðŁį Ĥ", + "ðŁij §", + "âĻ ¢", + "áĨ ŀ", + "âĻ §", + "âļ ľ", + "âľ ī", + "ëĵ ¦", + "ëŃ £", + "ìĪ ı", + "ìĵ ±", + "Å Ń", + "Ê Ĭ", + "âĴ ¸", + "âĩ ©", + "ðŁĴ Ķ", + "Õ µ", + "Ð ī", + "Ò »", + "ë§ £", + "ìĽ ľ", + "ì¿ ¡", + "íĽ ħ", + "íĽ ¤", + "ïº ¢", + "âľ ĭ", + "âĪ Ī", + "ðŁĮ į", + "Ê ľ", + "ëĬ ª", + "ëĴ ¹", + "ïº ²", + "âĸ Ħ", + "ãħ Ī", + "ëļ ¤", + "íİ ©", + "âĪ ¨", + "ðŁ¤ ª", + "áĥ ļ", + "ê³ ¶", + "íĬ ķ", + "ðŁĺ ¬", + "âĪ «", + "ðŁij ĭ", + "Ò IJ", + "íĬ ¿", + "ðŁĶ µ", + "ðŁĴ ¨", + "ðŁĮ Ļ", + "ëĩ ©", + "âľ ³", + "ë¨ ģ", + "ëº Ħ", + "ìĻ ij", + "ìº ħ", + "íı Ī", + "ðĿij Ļ", + "ðŁĴ ĺ", + "ãİ ¥", + "âĿ ı", + "âľ °", + "ï¯ ¿", + "ëµ IJ", + "ì¼ IJ", + "ïº ±", + "Õ ´", + "ï¬ Ģ", + "âľ ´", + "ðŁ¤ Ń", + "ðŁij Ĩ", + "⼠Ķ", + "ê· ĵ", + "ìĮ Į", + "ðŁ¤ ·", + "Û Ķ", + "ðŁ§ ¡", + "ðŁĺ ĵ", + "Î ĸ", + "âı °", + "ê² ľ", + "ëĭ ³", + "ëİ ħ", + "ë° Ī", + "ï® IJ", + "ðŁı ¡", + "âĨ ª", + "âĵ Ķ", + "âľ Ĭ", + "Ï ²", + "Ü IJ", + "ðŁĩ ³", + "Ö Ĥ", + "âľ ı", + "ìĸ Ĺ", + "ì« Ļ", + "ðŁĺ ²", + "Ä Ń", + "âĻ Ń", + "âĶ ı", + "âĹ Į", + "ðŁĺ ¯", + "áµ Ĵ", + "íĬ ł", + "Ä ·", + "Ê ģ", + "ठŁ", + "á¹ ģ", + "á¼ °", + "á¿ Ĩ", + "â «", + "â« ¸", + "ëį «", + "ì³ ĩ", + "ì¼ ¤", + "íĽ ¨", + "ðŁĴ Ł", + "Ê Ģ", + "Ê ³", + "ëĵ IJ", + "âķ °", + "âĿ ĩ", + "Ç Ģ", + "Ç Ķ", + "É ´", + "âĺ ļ", + "âĺ ľ", + "ê¶ Ĥ", + "ì« Ĵ", + "ì± Ī", + "ðŁĩ ¨", + "ðŁİ ¥", + "ðŁĵ Ŀ", + "Ä §", + "ðĿ ijIJ", + "Û Ī", + "ठ¬", + "ì¬ IJ", + "íĹ ¥", + "âĻ ¨", + "ðŁį ´", + "ï¹ ı", + "Ë ĭ", + "ðŁ¥ º", + "âĸ ¨", + "íĻ ĭ", + "âĪ ħ", + "ëģ Ļ", + "ëŀ ł", + "ìĨ ¥", + "âĢ ĸ", + "ðŁ¤ ĺ", + "ðŁIJ »", + "áµ ķ", + "Ç Ŀ", + "âĺ ı", + "ïº ļ", + "ï» Ĥ", + "ðŁļ ©", + "ìĪ Ł", + "Ë Ĭ", + "⤠µ", + "ðŁĴ §", + "ã ħį", + "ë© ©", + "Æ ¬", + "Î ĩ", + "âĩ §", + "âĵ ļ", + "ìĤ ¯", + "ìĪ ¯", + "ëĨ ĭ", + "âľ ¯", + "ðŁļ Ģ", + "Ú ĺ", + "Ú ¨", + "âľ Ń", + "ê² ħ", + "íĮ °", + "íľ Ļ", + "ðŁĮ Ĭ", + "ðŁİ ĵ", + "ðŁĺ Ļ", + "Ë ĥ", + "ðŁĴ ģ", + "ðŁij İ", + "âĺ ¹", + "ðŁĺ «", + "ðŁĴ »", + "ëĤ µ", + "ìĿ Ĭ", + "íĮ »", + "Ò ³", + "á½ ²", + "âŀ ŀ", + "ëĤ ij", + "ëĿ Ī", + "ì£ ¤", + "ï» ¯", + "ðŁĩ ©", + "ðŁ¥ ³", + "âĴ ¼", + "ðŁ¦ ĭ", + "âĺ Ĥ", + "ðŁĺ °", + "ðŁĻ ĥ", + "ðŁĺ Ĵ", + "Û İ", + "Ï ķ", + "Ḡ¤", + "ë£ ½", + "ìĬ ¥", + "ðĿij ī", + "É IJ", + "ðŁį İ", + "âķ ¯", + "âķ ¹", + "ຠ²", + "ï¾ ł", + "ë¹ ķ", + "ïº Ĩ", + "Ê º", + "Ó §", + "âĨ ł", + "ëĥ ĩ", + "ìİ Ī", + "ìŁ ¤", + "ï± ¢", + "âķ ¬", + "âĺ ł", + "ðŁİ Ĭ", + "ãį į", + "ãİ İ", + "âĺ °", + "âľ ĥ", + "ãħ ī", + "ë¯ Ī", + "ë¹ ¤", + "ìı Ń", + "ðĿij ¢", + "ðŁIJ ¾", + "Å ĭ", + "ðŁij ¶", + "âĶ Ľ", + "ï¿ ¢", + "áĥ ¡", + "Ä ¼", + "Å Ĩ", + "Ñ IJ", + "ìĥ Ľ", + "ìĺ Į", + "ì± ¤", + "íħ ģ", + "íļ ĥ", + "ï³ Ĭ", + "ðĿij Ķ", + "ðŁĩ «", + "âĭ °", + "ðŁĺ ¨", + "âĤ ©", + "Õ ¬", + "Ḡį", + "á» ´", + "âĨ ĺ", + "âĺ ¯", + "ãħ ı", + "ìł ¬", + "âĻ Ķ", + "ðŁĶ Ķ", + "ðŁĺ ł", + "ðŁĻ Ĭ", + "à® ľ", + "á¹ ħ", + "âĹ IJ", + "âĿ Ī", + "âŀ ½", + "ìĥ ħ", + "ðĿij ł", + "Æ ¢", + "âĭ Ļ", + "ê° Ľ", + "ëĿ µ", + "ë£ Ł", + "ìı ľ", + "ïº ģ", + "ðŁĴ Ń", + "âĬ ĥ", + "ðŁIJ °", + "ãħ Į", + "Ü ĵ", + "âŀ ķ", + "á½ ģ", + "ìķ ³", + "ðĿij Ŀ", + "ðŁİ ¬", + "É ¡", + "ठĹ", + "áIJ ī", + "ì© ľ", + "ì¶ §", + "ï³ ī", + "ï» ħ", + "ðĿIJ ŀ", + "ठ¶", + "ðŁĵ ¢", + "ðŁį ĭ", + "ðŁĴ ħ", + "ï¾ ķ", + "⬠Ĩ", + "âĪ µ", + "ðŁ¤ ij", + "áĥ £", + "Æ Ħ", + "Ñ ¹", + "á¼ Ķ", + "ê° ł", + "ê´ Į", + "ê· IJ", + "ëĽ ´", + "ì± ĺ", + "ï® Ń", + "ïº ¹", + "ïº ¾", + "âľ Ĺ", + "âĿ ¦", + "ðŁij ¦", + "áĥ Ĺ", + "Ù ²", + "á½ ´", + "âĪ ı", + "âľ ®", + "ê¹ °", + "ë² µ", + "ìĦ Ģ", + "ì© Ŀ", + "ïº ŀ", + "ïº ½", + "ðŁĩ Ń", + "Ë Ĥ", + "ðŁį ij", + "ðŁį Į", + "ðŁĶ »", + "ê¹ ¬", + "ìĬ Ń", + "ìľ ·", + "ðŁĽ ij", + "Ç §", + "ë¼ Ľ", + "ïº ¡", + "ïº º", + "ðĿij ļ", + "ðŁĵ ¦", + "ðŁĶ İ", + "ðŁĹ ĵ", + "áĥ Ķ", + "âľ Ĵ", + "âľ ¡", + "ðŁĮ µ", + "âĶ ķ", + "ëĢ Ŀ", + "ðŁį Ĭ", + "âĺ ĥ", + "ìĺ ħ", + "ঠ¬", + "ðŁ¦ ģ", + "âİ ¯", + "ðŁIJ ķ", + "Ñ ¿", + "ॠ¤", + "༠ĭ", + "ê· Ī", + "ì« Į", + "ðŁĩ °", + "âĿ ī", + "ì« Ģ", + "íĿ Ħ", + "ðĿIJ ¢", + "ðŁļ ¨", + "âĻ ¤", + "ðŁĺ ©", + "ðŁį į", + "ðŁĺ ij", + "ðŁļ ļ", + "Ö Ħ", + "ë «", + "ë« ¼", + "ठı", + "á¿ ·", + "âĮ ©", + "âĺ IJ", + "âŀ £", + "ê¸ ±", + "ê¼ ¿", + "ëĦ Ŀ", + "ìı ´", + "ìļ ¤", + "ì¿ ±", + "íİ IJ", + "ðŁĴ ¢", + "ì´ IJ", + "âĩ ij", + "âĶ ĵ", + "âģ ¾", + "Ü Ŀ", + "ðŁ į°", + "â´ °", + "Æ ı", + "Ï Ł", + "Ú º", + "Û ĥ", + "áĦ Ĵ", + "âĪ Ł", + "âĿ į", + "ãĦ ²", + "ìľ ħ", + "ì¤ ı", + "ðŁĩ ²", + "êº Ħ", + "ðŁİ ¤", + "âľ £", + "⸠Ŀ", + "ï¸ µ", + "ຠ§", + "áĢ Ļ", + "âķ ł", + "Õ ¯", + "âı ©", + "ðĿij £", + "ðŁĴ £", + "Å ĺ", + "ॠIJ", + "âģ ĥ", + "âĮ ĺ", + "ê» Į", + "ìĮ Ķ", + "ðĿij ĺ", + "ðŁ¤ ĵ", + "Õ ¿", + "ठŃ", + "âĮ ļ", + "âľ Ŀ", + "ðŁIJ ¼", + "Ë Į", + "âķ ļ", + "ï¦ Ĺ", + "âĿ ķ", + "âķ £", + "ðŁIJ ±", + "à® ¤", + "Ñ ¾", + "ठļ", + "ठľ", + "ìĪ Ħ", + "ìļ ľ", + "ðŁİ ®", + "É Ĵ", + "Ú ·", + "ຠį", + "âĨ µ", + "â Īĺ", + "âĿ Ĭ", + "ë¿ į", + "ìIJ Ī", + "ìļ ĺ", + "ì¯ §", + "íĥ ¯", + "ìĸ ı", + "ï¸ °", + "ðŁĩ ¯", + "ðŁ§ ļ", + "ðŁĺ µ", + "ðŁĺ ·", + "ðŁĮ ³", + "ຠ¥", + "Ä ī", + "Ä ¥", + "âľ ¶", + "á¿ ¾", + "âĬ ±", + "âĺ ¾", + "ê° ī", + "ê¼ °", + "ëº ij", + "ðŁĶ Ĭ", + "ðŁĸ IJ", + "Å ¤", + "Ò «", + "à® ®", + "âĮ Ī", + "âĹ Ĺ", + "ëĦ µ", + "ëħ ľ", + "ëľ ¹", + "ðĿij ¥", + "ðŁĴ ¿", + "ðŁĽ Ĵ", + "Ê Ĵ", + "áŀ ĵ", + "ðŁIJ Ŀ", + "ðŁ¦ Ħ", + "ðŁį ·", + "âĺ Ł", + "ï¸ ¶", + "ðŁ¤ Ł", + "Ô ±", + "âĨ ²", + "âĪ İ", + "âľ «", + "ëĩ ½", + "ëı IJ", + "ëķ Ħ", + "ï¦ ³", + "ï§ Ŀ", + "ïº Ļ", + "ðŁij »", + "ðŁĵ º", + "êµ ¼", + "ìĮ ©", + "ðŁĮ ²", + "È ±", + "íĶ ķ", + "ðŁĺ ¤", + "ãĮ ¢", + "Ê Ķ", + "ठ¡", + "á¼ Ī", + "ëİ ĥ", + "ë© ±", + "ë® Ī", + "ðĿIJ «", + "âĬ ķ", + "ëĥ ł", + "ë» ¬", + "íĭ Ķ", + "Õ ¤", + "á¼ ±", + "âľ ¥", + "âĺ Ħ", + "âĪ ¥", + "âļ ķ", + "ðŁij Ħ", + "ðŁİ ħ", + "ຠĻ", + "âĶ ¬", + "á½ µ", + "Õ ¾", + "Ö ģ", + "âĹ Ķ", + "ê¿ į", + "ëĸ µ", + "ë© İ", + "ë® ´", + "ìķ ´", + "áĥ ľ", + "á¼ ¡", + "âĶ Ĭ", + "âķ ®", + "âĹ ¼", + "ðŁį ¾", + "ðŁĽ į", + "ðŁij Ĺ", + "ðŁ¤ ŀ", + "âľ Ħ", + "Õ Ģ", + "ঠ²", + "Ë ī", + "⣠¨", + "Ä ¯", + "Ï Ĭ", + "á´ ľ", + "ë¹ ³", + "ï³ ĭ", + "ï¿ ł", + "Ä ª", + "âĤ ¸", + "âľ ±", + "ê» IJ", + "ëĭ »", + "ë§ ¸", + "ìŀ ¿", + "ì© ¨", + "ì ŃIJ", + "ì° ¿", + "íħ Ł", + "ðĿIJ §", + "ðĿij ij", + "ðŁĮ İ", + "ðŁĵ ®", + "ðŁķ Ķ", + "âĹ Ļ", + "âĹ »", + "âŀ §", + "ìŁ Ŀ", + "âľ ¬", + "ãĥ °", + "âģ Ī", + "â ĵĺ", + "ðŁ ĴĮ", + "ï¬ ĥ", + "ຠĶ", + "ìĶ °", + "ðŁĺ ª", + "× Ģ", + "ìĥ ¨", + "ïŃ ĭ", + "ðŁį ķ", + "ðŁĺ ´", + "Ï ³", + "á¼ Ħ", + "á½ ħ", + "âĩ ¢", + "âķ Ń", + "ìĺ »", + "íĬ ¤", + "Ü ĺ", + "⤠´", + "âĹ į", + "áŀ Ł", + "ðŁį º", + "áŀ ļ", + "ðŁı Ĭ", + "ðŁIJ ·", + "Ê Į", + "á½ º", + "âģ »", + "ê½ Į", + "ëĪ Ĺ", + "ë Ĺı", + "ì¿ °", + "íĢ ¼", + "íį ħ", + "ï· ²", + "ðŁĮ ı", + "ðŁį «", + "ðŁį ³", + "ðŁİ °", + "ðŁij °", + "ðŁĴ ²", + "ᥠĻ", + "ðŁIJ Ł", + "ï¿ ¡", + "ðŁĹ £", + "ðŁį ľ", + "âľ ²", + "ãİ ¢", + "ðŁĶ °", + "á¼ ¸", + "á½ ij", + "Ä İ", + "áĦ Ģ", + "âĻ ķ", + "ëł Ŀ", + "ìĪ ´", + "ïŃ Ń", + "Ó ľ", + "Ô Ģ", + "ëĢ ľ", + "ëĥ Ķ", + "ìĬ Ľ", + "ì« ij", + "ìº ¥", + "ìº ¬", + "ðĿij ¦", + "ðŁĶ ¶", + "ì¾ ¨", + "ðĿIJ ļ", + "ðŁį »", + "ðŁĴ į", + "ðŁ¤ ¡", + "ðŁķ Ĭ", + "â½ ĩ", + "âĵ IJ", + "ðŁį Ń", + "ðŁį ª", + "ðŁĶ Ĩ", + "Ò ¡", + "á´ ĩ", + "É Ĺ", + "Ü Ķ", + "âĦ İ", + "âĿ ĥ", + "ëĹ Ģ", + "ï² Ķ", + "ïº Ī", + "ðĿIJ »", + "ðŁĴ Ĭ", + "ðŁļ «", + "Ñ °", + "Ñ ³", + "ठ·", + "âĹ ł", + "ðŁij ¤", + "ï¾ ĩ", + "âĺ ĵ", + "ðŁį µ", + "ðŁ¤ ¨", + "âĸ Ń", + "à® ´", + "Ü ¢", + "Ü ¬", + "à´ ®", + "ðŁķ º", + "Ô ¹", + "Õ £", + "à´ ¯", + "á ´Ģ", + "âĮ ī", + "âľ IJ", + "âŀ ¦", + "ê¹ ½", + "ëĮ ľ", + "ðŁı ¥", + "ðŁĵ ©", + "Ò ¹", + "Ó ĺ", + "ठħ", + "âĿ §", + "Æ Ĺ", + "âĹ ½", + "ðŁij «", + "ðŁİ §", + "ðŁij £", + "âľ »", + "ðŁĻ ħ", + "ðŁĺ ĸ", + "ðŁĴ ®", + "ຠ°", + "ðŁĶ ľ", + "ðŁį Ħ", + "ðŁ¤ Ŀ", + "á ĥĿ", + "áŀ Ģ", + "âĩ ¦", + "Ê ¾", + "Ò ®", + "Õ ¼", + "ठĨ", + "âĹ ħ", + "âļ ĵ", + "âļ ĸ", + "ê¿ ©", + "ë¯ Ħ", + "ìIJ IJ", + "ìŀ °", + "ì§ Ń", + "íĭ ĭ", + "íİ ¨", + "íĻ §", + "ï² ij", + "ðŁİ Ĺ", + "Ù ³", + "ðŁij ¸", + "ঠ®", + "ðŁij ķ", + "Ú µ", + "âĢ ¾", + "âŀ °", + "ðŁij ¯", + "ðŁİ ¼", + "ðŁı ģ", + "Ä º", + "Ê ı", + "Ú ³", + "âı ±", + "ê½ Ī", + "ëĿ Į", + "ìĮ ī", + "ìĹ ·", + "ìŀ ´", + "íĹ ¹", + "íľ ¨", + "ðĿĹ ²", + "ðŁĮ IJ", + "ðŁİ Ļ", + "ðŁı µ", + "íĽ Ļ", + "ðĿij ħ", + "ðŁĺ ¶", + "âĵ ħ", + "âķ ¥", + "ðŁį ı", + "ï¦ İ", + "Õ ©", + "ðĿIJ Ħ", + "Ó £", + "Ú ¿", + "âĻ ļ", + "ðŁĶ Ĺ", + "Ḡ«", + "âĭ ®", + "âĸ ¦", + "⼠½", + "âľ µ", + "ãħ Ĩ", + "ãħ Ĭ", + "ëĦ Ļ", + "ëĿ ¨", + "ë¥ Ħ", + "ìĦ ¦", + "ì§ °", + "ì§ ¹", + "íī Ī", + "ï§ ij", + "ï» ĩ", + "ðŁĮ ¾", + "ðŁı ĸ", + "ðŁIJ ij", + "ðŁĴ ³", + "ðŁĵ Ĩ", + "Û ĩ", + "Ü ķ", + "á½ ½", + "ëĦ ľ", + "à´ ²", + "à´ ³", + "ຠŃ", + "áĥ Ľ", + "âĿ Ķ", + "âij ħ", + "áĥ ¥", + "ðŁĵ ħ", + "âŀ ³", + "á´ µ", + "ï¹ ¡", + "ï¹ ¶", + "Î Ĩ", + "ठ¥", + "áī µ", + "âĿ Ļ", + "âĿ ±", + "ëī ł", + "ëİ ł", + "ëı Ľ", + "ë¿ ħ", + "ìĶ ¸", + "íij ¯", + "íŀ ī", + "íŀ Ľ", + "ï§ Ħ", + "ïŃ ĺ", + "ïº ¦", + "ï» ¸", + "ðĿij Ĥ", + "ðĿij ı", + "Ï ij", + "Ú ł", + "áĢ Ķ", + "áŀ Ķ", + "á¹ ¢", + "ëĦ ¸", + "ðĿIJ ¨", + "ðŁĩ ´", + "Õ °", + "ðŁij ł", + "ðŁį Ĩ", + "ðŁı Ģ", + "ðŁ ijIJ", + "ðŁį ĩ", + "ðŁIJ £", + "áĪ Ń", + "Ü ª", + "ðŁ ĮĢ", + "áŀ ĺ", + "âĩ Ħ", + "ðĿIJ Ģ", + "Ê Ļ", + "âĶ ¼", + "ðŁı ¿", + "Æ ·", + "È ł", + "Ñ ½", + "âĤ ¨", + "ê´ Ń", + "ê¹ »", + "ëĶ ¨", + "ìĪ Ģ", + "ì¾ °", + "íĨ Ī", + "ï® §", + "ï¯ ½", + "ðŁĶ ħ", + "ðŁĶ ®", + "Å ¢", + "Ê °", + "Ñ ¸", + "ठ£", + "âĬ Ĺ", + "ëª Ħ", + "ï¹ ·", + "ïº ħ", + "ðĿIJ µ", + "ðŁĮ ¶", + "ðŁĵ °", + "ðŁĶ ·", + "ðŁĸ Ĵ", + "ðŁ¤ ²", + "ëī ©", + "ðŁİ Ĩ", + "ðŁ§ IJ", + "ðŁį ®", + "âĨ º", + "âĿ ¢", + "ðŁij ª", + "ðŁij ±", + "âĨ ¡", + "áŀ ı", + "Ú ķ", + "ðŁį ¹", + "ðŁĴ Ģ", + "Ë ®", + "Ó ¨", + "Ö ħ", + "ठĩ", + "âĤ ¡", + "âĪ ķ", + "âĺ ī", + "ê¹ ¼", + "ê¼ IJ", + "ì½ ¸", + "ðĿIJ ¬", + "ðŁı ħ", + "ðŁij Ļ", + "ðŁĴ ī", + "ðŁ¤ Ļ", + "È ĺ", + "É ³", + "É ¹", + "Ù º", + "áĢ Ħ", + "á¿ ³", + "âļ ĺ", + "âĿ Ĩ", + "ëĨ ī", + "ìĸ į", + "ìĺ ĩ", + "ì¥ ĺ", + "íĸ ħ", + "íĻ ij", + "ï® Ĭ", + "ï¿ Ń", + "ðĿĴ IJ", + "ðĿĹ ¢", + "ðŁĶ ĸ", + "ðŁĶ ¨", + "ðŁļ ij", + "ðŁļ ²", + "Æ ¸", + "âĹ ¥", + "ðĿIJ Ń", + "ðŁį ½", + "âĹ ij", + "âĵ ĩ", + "ðŁĶ ±", + "âľ ¼", + "ï¹ ĥ", + "âķ ±", + "ãĢ Ĺ", + "ðŁı ĭ", + "ðŁļ ´", + "ðĿIJ ®", + "Ä ļ", + "Õ ı", + "Ä ¶", + "áĥ ij", + "á¹ ¬", + "Ä Ī", + "Ä Ĵ", + "Ò °", + "Ó ķ", + "â IJ", + "âIJ £", + "âĹ ¢", + "âļ Ļ", + "ãħ Ĺ", + "ê° ¬", + "ê³ ª", + "ê» Ģ", + "ëĦ ´", + "ëİ ģ", + "ëĿ Ķ", + "ë¬ ½", + "ëŃ į", + "ìĩ ³", + "ì° ¹", + "íĮ ¹", + "íŀ Ŀ", + "ï® ĭ", + "ï ¶Ī", + "ðĿĴ Ĥ", + "ðŁ¥ Ģ", + "ðŁ¦ ħ", + "Ê ĺ", + "á¼ ij", + "âģ İ", + "ðŁį ŀ", + "âĨ ĸ", + "âĨ Ļ", + "ðŁİ ĥ", + "âĦ ¡", + "âĭ ±", + "ðŁĶ į", + "ಠ¨", + "áµ ĥ", + "âĶ «", + "⦠¿", + "ðŁĩ »", + "Æ ¤", + "Ò ı", + "Ò ·", + "Û ī", + "à® ķ", + "Ḡ³", + "ï¬ ±", + "ðŁĨ Ķ", + "Ú Ń", + "Û ¦", + "áħ ¡", + "âĦ ¹", + "ê¿ İ", + "ëķ Ķ", + "ë¼ ī", + "ìļ §", + "ì² µ", + "ì´ ¨", + "íĬ Ī", + "íĸ IJ", + "ðĿĹ ĺ", + "ðŁĩ ¿", + "ðŁİ ĸ", + "ðŁij ħ", + "ðŁ ĵĺ", + "ðŁļ Ļ", + "ðŁĽ µ", + "ච½", + "⼠µ", + "ðĿIJ ³", + "ðĿIJ ¸", + "âļ Ķ", + "ðŁij Ń", + "Ó ij", + "âĶ ¯", + "ðŁħ ¿", + "ðŁĺ ¹", + "ï¿ «", + "â¼ ¤", + "ðŁĴ ĩ", + "ðŁĵ İ", + "ðŁĸ ĭ", + "ঠ¸", + "ðĿIJ į", + "Ä ²", + "Ï ĭ", + "Ñ ¬", + "Ú ¬", + "Ü Ĵ", + "á´ ¬", + "ï¨ Ħ", + "É £", + "Ë ij", + "Ï µ", + "Ò Ŀ", + "Û ¥", + "Ü ł", + "๠Ľ", + "áĥ ķ", + "áĬ ķ", + "á¾ ¶", + "âĤ ·", + "âĩ ¾", + "âķ ©", + "âĸ IJ", + "âĺ ª", + "âĺ ®", + "âĿ ļ", + "âĿ Ń", + "âŀ ±", + "âµ İ", + "ãı Ĭ", + "ë© ĵ", + "ìĹ ¾", + "ìª Ħ", + "íĵ Į", + "íķ ¼", + "ïŃ ¬", + "ðĿij Ĩ", + "ðĿij ŀ", + "ðĿĸ Ĭ", + "ðŁİ ¸", + "ðŁı Ħ", + "ðŁij µ", + "ðŁĴ ł", + "ðŁĶ ĺ", + "ðŁ¥ Ĥ", + "Å ª", + "à· ĥ", + "á´ ¼", + "âĬ °", + "ë³ ı", + "ë´ £", + "ï¥ ľ", + "ðŁĵ Ī", + "ðŁķ ¯", + "ðŁ§ Ģ", + "âĻ IJ", + "ðŁĨ Ĺ", + "ðŁĵ ķ", + "ðŁ§ ģ", + "Ü «", + "âĿ IJ", + "Õ ķ", + "འķ", + "âŀ Ŀ", + "ঠķ", + "ðĿIJ ¶", + "É ¢", + "Î Ħ", + "áĨ ¢", + "âĤ ±", + "Õ į", + "à¡ ķ", + "á´ °", + "Ḡ©", + "⼠·", + "âĿ ®", + "ê¡ ĵ", + "ëı ¤", + "ëĹ IJ", + "ëµ Į", + "ìij Ī", + "íı ¿", + "íĹ µ", + "ðĿIJ İ", + "ðŁĨ ĺ", + "ðŁı Ł", + "É ¥", + "Õ »", + "à¡ Ķ", + "ठĸ", + "á´ ¸", + "âİ Ļ", + "âİ ¥", + "âı ³", + "ëģ ķ", + "ëĬ ī", + "ì¡ į", + "ì¹ ¡", + "ï¦ ¶", + "ï¬ Ł", + "ï® «", + "ï® ¯", + "ï± ĥ", + "ï ·»", + "ïº µ", + "ðĿĹ Ķ", + "ðĿĹ ¡", + "ðŁİ ¨", + "ðŁĶ Ĵ", + "Ú Ľ", + "ठ§", + "âŀ ¹", + "áĢ Ģ", + "ðŁį ħ", + "âĹ ¤", + "ठł", + "ðŁIJ ¥", + "áĥ Ĵ", + "ðŁı Ŀ", + "ðŁį ¼", + "ãĮ §", + "âĿ Ľ", + "ðŁIJ Ī", + "ঠ¯", + "áĢ ŀ", + "ãĢ ĸ", + "áŀ Ļ", + "ঠª", + "Õ Ĩ", + "âĬ Ĩ", + "âľ ¾", + "ðŁIJ Ĺ", + "ï¹ ¿", + "Ä ¦", + "Ü Ł", + "ಠł", + "ಠ¥", + "áŀ ī", + "á´ ¥", + "á´ ©", + "á½ Ģ", + "á½ ¡", + "âĨ ķ", + "âŀ ¯", + "ê¡ ij", + "ëij £", + "ë± Į", + "ìĪ ij", + "ìľ Ķ", + "ìŀ ½", + "ì¨ į", + "ðĿij Ģ", + "ðŁĮ Į", + "ðŁį ¦", + "ðŁį ©", + "ðŁIJ ļ", + "ðŁĵ Ĵ", + "ðŁĵ ¹", + "ðŁ¥ ij", + "Ä ĭ", + "Ë Ĺ", + "Ñ «", + "Õ ¢", + "Ú °", + "â ĮĢ", + "âĹ Ĥ", + "âĹ £", + "âľ Ľ", + "âĿ Ĵ", + "âĿ ĺ", + "âŀ Ļ", + "âŀ ²", + "ãİ į", + "ê¡ IJ", + "ëŀ ĸ", + "ìĬ Ŀ", + "ìĽ ¤", + "ì¡ ĭ", + "ì¨ °", + "íĹ Ļ", + "ï¥ ¸", + "ï³ į", + "ï» İ", + "ðĿij ĵ", + "ðŁĵ Ĭ", + "ðŁļ ¼", + "ï¦ ģ", + "ðĿķ Ĵ", + "ðŁ ijľ", + "ðŁij ¿", + "ðŁĩ ½", + "à· Ħ", + "âĸ ´", + "ãį ī", + "âĬ ĩ", + "ðŁ§ ¸", + "Ú ¡", + "â¾ ĥ", + "ðŁĹ »", + "âĵ ij", + "ðŁ¤ ¸", + "ðŁ¤ ¯", + "êĴ °", + "ðĿIJ ĵ", + "âĶ ´", + "êĴ ±", + "áĢ ĺ", + "â ĽĦ", + "ï¹ ¹", + "Ó Ķ", + "áĥ ±", + "Ü ¡", + "ß ŀ", + "âĻ ı", + "âľ ¸", + "ìij ¨", + "ðĿIJ Ŀ", + "ðĿIJ ¥", + "ðŁį ī", + "ðŁij ¼", + "ðŁ¥ Ŀ", + "Æ Ķ", + "Ý ¬", + "ठ«", + "ຠļ", + "á´ ´", + "á½ ĸ", + "âĤ ¶", + "âİ ¢", + "âĿ ħ", + "⣠«", + "ãİ Ľ", + "ë® ¨", + "ëº Į", + "ë¼ ĺ", + "ìĨ Ŀ", + "ìľ ³", + "ìŀ Į", + "ì£ Ĺ", + "ìª ĺ", + "ì» ¹", + "ï· ¼", + "ïº Ĥ", + "ðĿIJ ´", + "ðĿIJ ¼", + "ðŁĮ ļ", + "ðŁı «", + "ðŁĴ ¤", + "ðŁĴ ¶", + "ðŁĴ ¼", + "Ê ķ", + "Ê ½", + "â² Ł", + "ãī ł", + "ê¡ Ĵ", + "ëľ Ģ", + "ìĥ ¾", + "ì¸ ¤", + "ï¥ ģ", + "ðĿļ Ĭ", + "ðŁļ ĥ", + "âŀ Ľ", + "ìħ ´", + "áĦ ĭ", + "âĩ Ĺ", + "ï§ ·", + "âĺ ĸ", + "ðŁIJ ¦", + "⸠ľ", + "ðŁĴ ´", + "ðŁ¤ ļ", + "ãĬ Ĺ", + "âĮ Ľ", + "áĪ Ľ", + "༠º", + "â½ ī", + "ðŁı ¢", + "âĵ ŀ", + "âĺ ½", + "ãĢ Ļ", + "ðŁ¤ ®", + "Å IJ", + "áĥ ¬", + "ðĿĹ »", + "ðŁį ĸ", + "Æ Ĭ", + "Ê Ł", + "ß ĭ", + "ठĭ", + "áµ Ķ", + "á¿ ĥ", + "âĦ ī", + "âĮ ĭ", + "âı ²", + "âĵ Ī", + "âĵ ¢", + "âķ Ķ", + "âļ ij", + "âĿ ĭ", + "âĿ İ", + "â µľ", + "âµ £", + "ëĴ Ī", + "ëľ ģ", + "ë¶ ĩ", + "ìį »", + "ìĺ Ń", + "ì§ ¢", + "íĹ Ģ", + "ï§ Ĭ", + "ï ¬¸", + "ï± ¡", + "ðĿIJ º", + "ðĿij §", + "ðĿĺ ¦", + "ðŁĵ ¥", + "ðŁĺ Ł", + "ðŁ¥ IJ", + "Ä ĸ", + "É ¨", + "áĢ IJ", + "áĥ ĵ", + "Ạĵ", + "á¼ ¶", + "á½ Ħ", + "âĤ ¤", + "âĮ ľ", + "âĮ Ł", + "âİ ł", + "⼠¸", + "âµ į", + "âµ ı", + "âµ ĵ", + "ãĢ ĺ", + "ë ·¸", + "íħ ¼", + "ï¦ Į", + "ïŃ Ħ", + "ïŃ İ", + "ðĿĻ ļ", + "ðĿļ ĺ", + "༠ĵ", + "ëŃ ħ", + "áIJ Ľ", + "ãİ ¾", + "ï¨ Ģ", + "ðŁĹ ½", + "âĻ ŀ", + "Ë ĸ", + "âĹ ŀ", + "ðŁ¤ «", + "ðŁĺ Ĺ", + "ï½ ¦", + "ðŁ¤ ¢", + "âģ ĩ", + "ãĢ µ", + "ðŁį Ķ", + "áĬ ł", + "ðŁĺ ¼", + "ðĿĹ ®", + "ðŁIJ ³", + "ðĿIJ ĭ", + "ðŁĨ ļ", + "ðŁĶ Ľ", + "Ñ »", + "Ü ¨", + "à® ²", + "âľ ŀ", + "âµ Ļ", + "êµ £", + "ì¸ ¨", + "ðĿ IJľ", + "ðĿĺ °", + "ðŁĶ ½", + "Ç »", + "Ç ¿", + "Ê ĩ", + "Î IJ", + "Ð Ģ", + "Ñ ¡", + "Ñ ²", + "Ò Ĵ", + "Ù ¶", + "ß ķ", + "ච±", + "áIJ ģ", + "âģ ŀ", + "âĸ §", + "⼠Ī", + "âľ ľ", + "âľ ¹", + "⣠¹", + "⤠ĩ", + "ê² Ĭ", + "ê¾ ľ", + "ë¯ IJ", + "ë³ IJ", + "ìħ ©", + "ìIJ ¬", + "ìij ¹", + "ï¤ Ķ", + "ï¦ ļ", + "ï¬ ł", + "ïŃ Ķ", + "ïº ¶", + "ðĿĴ ı", + "ðĿĸ Ĩ", + "ðĿĹ ¶", + "ðŁı Ĥ", + "ðŁIJ ½", + "ðŁĴ ©", + "ðŁĵ ½", + "ðŁĹ ¨", + "ðŁĹ º", + "ðŁĺ ¸", + "ðŁ¥ §", + "Å Ĺ", + "Ê İ", + "Ò Ļ", + "× ²", + "ठĪ", + "á¼ ´", + "á¿ ij", + "âµ ī", + "ãħ ĵ", + "ì½ ´", + "ðĿĸ ĵ", + "ðŁĵ Ĺ", + "ðŁĶ ª", + "ðŁĸ į", + "Ï Ĵ", + "ðŁij ¬", + "áĥ Ļ", + "âĨ ¬", + "âĶ ¤", + "⼠¹", + "âĻ Ł", + "ðŁļ ¶", + "ðŁij ¾", + "âĪ ĭ", + "ðŁIJ ¯", + "༠İ", + "âľ ·", + "ï¨ Ļ", + "âĶ »", + "ðŁij ¹", + "áĦ ī", + "ຠª", + "â¾ ı", + "â½ ħ", + "ãİ ĸ", + "Ñ ´", + "Õ ®", + "Ú ¼", + "áĢ ķ", + "áĨ ¼", + "ëŃ ı", + "ðŁIJ ¸", + "ðŁļ £", + "Æ Ŀ", + "Ô »", + "áĥ ¢", + "ðŁį ¯", + "É ¦", + "Õ ¦", + "âĻ ĭ", + "ï¬ «", + "ðĿĹ ¦", + "Ç ļ", + "É ±", + "ठī", + "á´ Ħ", + "âĻ ĵ", + "⼠°", + "⣠ª", + "ëĥ ĺ", + "ë¢ ¸", + "ìĤ ij", + "ï® Ķ", + "ðĿķ ĸ", + "ðĿĹ §", + "ðŁĩ ¼", + "ðŁĵ ĭ", + "ðŁļ ľ", + "ðŁ¥ ¤", + "Ä ®", + "Å ·", + "ß Ĭ", + "ॠ¥", + "à® ª", + "áŀ Ħ", + "áµ Ģ", + "Ḡħ", + "á¼ ¢", + "âĪ Ŀ", + "âĬ ¹", + "âĴ ¶", + "âķ ´", + "⼠±", + "⼠³", + "⼠º", + "âŀ Ł", + "ãı Ħ", + "ê¸ Ķ", + "ê¹ Ł", + "ëĩ °", + "ë¹ »", + "ìĤ ¥", + "ìĽ »", + "ì° Ł", + "íĥ °", + "íĨ º", + "íļ ½", + "ï¤ ´", + "ï¥ ¾", + "ï³ Ŀ", + "ðĿIJ ¦", + "ðĿĴ ľ", + "ðĿĴ Ł", + "ðĿļ Ĺ", + "ðŁİ Ń", + "ðŁı ĵ", + "ðŁı ³", + "ðŁı º", + "ðŁIJ į", + "ðŁij ĥ", + "ðŁĴ ı", + "ðŁ¤ ĸ", + "ðŁ¤ µ", + "Õ ²", + "âµ Ķ", + "ëĺ ¬", + "ï¦ £", + "Ê Ĥ", + "áĨ «", + "áŀ ij", + "ðĿĸ İ", + "ðĿĹ ĸ", + "áĦ ĥ", + "âĩ ł", + "áĢ ¡", + "འĦ", + "âŀ ¸", + "ï¦ Ļ", + "âĩ ļ", + "ðŁIJ ¬", + "ðŁIJ ¢", + "â¾ Ĵ", + "ðŁIJ ¤", + "ðŁĶ «", + "ãĢ ŀ", + "ï¸ º", + "ðŁĺ º", + "â½ ´", + "ðŁĨ ķ", + "âģ ¿", + "ðŁį ¨", + "ಠķ", + "ðŁļ ĺ", + "áŀ ħ", + "ঠħ", + "áŀ ¢", + "ਠľ", + "â ļĮ", + "ãĢ ½", + "à· ´", + "âĵ Ľ", + "áĢ ľ", + "ìĨ ¨", + "Ë ©", + "Ü Ĺ", + "âĭ ¼", + "ðŁĻ ī", + "Å Ĭ", + "É ĵ", + "Ê ²", + "Î °", + "Ñ ¼", + "Ô ¿", + "à¡ IJ", + "༠ľ", + "འ¦", + "ᶠľ", + "âĤ ²", + "âĨ ¨", + "âĬ ¥", + "âķ §", + "âĻ ľ", + "ãĭ ¡", + "ë´ ¬", + "ë¶ ij", + "ìī ¿", + "ìİ ħ", + "ìł ±", + "ì° §", + "ï² ¡", + "ðĿĴ Ľ", + "ðĿķ £", + "ðĿĹ ľ", + "ðŁį ²", + "ðŁİ ©", + "ðŁIJ IJ", + "ðŁIJ ł", + "ðŁij ½", + "ðŁĴ ij", + "ðŁĵ ľ", + "ðŁķ µ", + "ðŁ ļĮ", + "ðŁĽ £", + "Ê ĭ", + "Ó ¯", + "Ù ¸", + "ß Ķ", + "ß Ļ", + "à¡ ĵ", + "á´ į", + "Ḡ¿", + "âı º", + "âĸ ¥", + "ë¤ ½", + "íľ ij", + "ðĿIJ ¹", + "ðĿĸ Ķ", + "ðĿļ İ", + "ðŁĵ Ħ", + "ðŁ¦ ·", + "Æ ĥ", + "ঠŁ", + "âĮ Ĥ", + "âĺ Ń", + "â² ļ", + "ëĿ ķ", + "ðŁİ £", + "à® ĩ", + "འĨ", + "áħ µ", + "áĹ ľ", + "âĢ ½", + "âĮ £", + "âģ ½", + "ðŁĵ ¬", + "ðŁ¤ §", + "âĩ ª", + "â½ £", + "âĹ Ł", + "ï¨ Ĺ", + "êĴ ª", + "ðŁĽ Ģ", + "Ç Ĥ", + "ðŁ¥ ¶", + "ðŁİ į", + "ï¿ ©", + "ðŁij Ĵ", + "áµ Ī", + "ï¸ ¿", + "áħ ©", + "â¾ ¦", + "à° ¤", + "á´ ĸ", + "ਠ¬", + "ຠĹ", + "༠»", + "Ñ º", + "ਠª", + "á´ ³", + "ðĿIJ Ī", + "à» Ģ", + "á´ ¿", + "âĤ į", + "âĩ ¡", + "⼠ª", + "ðĿIJ Ĥ", + "ðĿĴ ķ", + "ðŁ IJľ", + "Ê į", + "Ñ ±", + "འĥ", + "ë® IJ", + "ìĽ ¡", + "ìľ ģ", + "ðĿIJ ¿", + "ðĿķ ł", + "ðŁij Ľ", + "Æ ª", + "Ï º", + "Ó ¬", + "Ù ¿", + "Ý £", + "ઠī", + "à® ¹", + "འij", + "áĨ ¯", + "áµ ĩ", + "âĩ ¥", + "âı ª", + "âĻ °", + "âļ Ń", + "âļ ¾", + "ãħ Ħ", + "êĢ °", + "ê° Ĺ", + "ê² ĭ", + "ê² »", + "ê¶ ľ", + "ê¼ ĩ", + "ê½ ¹", + "ëĤ Ł", + "ëħ Ī", + "ëĭ ¢", + "ë§ Ł", + "ëª Ĩ", + "ëµ Ģ", + "ì½ ±", + "íĩ ĺ", + "íľ ľ", + "ï§ ¾", + "ï± µ", + "ï² ¢", + "ï² ¤", + "ðĿĴ Ĭ", + "ðĿĺ ¯", + "ðŁį Ĺ", + "ðŁı į", + "ðŁIJ ĺ", + "ðŁĵ ¡", + "ðŁĶ ŀ", + "ðŁ¤ ³", + "ðŁ¥ ģ", + "ðŁ¥ Ĺ", + "ðŁ¦ Ĭ", + "Ä µ", + "Æ ¦", + "Ç µ", + "É ¯", + "Î ı", + "Õ Ħ", + "Ü ¥", + "འģ", + "ᨠł", + "âķ «", + "ãİ ī", + "ë· ´", + "ìĨ İ", + "ìİ Į", + "ì£ µ", + "íĽ ł", + "ï§ ª", + "ï³ ı", + "ï» º", + "ðĿij ģ", + "ðĿij ĩ", + "ðĿĴ Ĩ", + "ðŁİ ł", + "ðŁIJ Ķ", + "ðŁij Ł", + "Å ĸ", + "ठĮ", + "á¾ ½", + "ê¦ Ĵ", + "à® Ł", + "á´ ±", + "ðŁı °", + "ðŁIJ ŀ", + "འĢ", + "áĢ ħ", + "âĬ ¿", + "ðŁIJ §", + "ἠģ", + "â¼ Ī", + "âĶ ¿", + "ðŁ¥ ´", + "â¼ ¿", + "ðŁ§ ľ", + "ãħ ¿", + "âĦ «", + "ãĢ ³", + "ãĬ Ļ", + "â¼ Ģ", + "ï ¦¬", + "ðŁı ¬", + "ðŁĵ »", + "áĬ Ľ", + "áĦ ħ", + "ຠĬ", + "ຠĽ", + "áħ ³", + "ðŁij ®", + "à® ±", + "âĺ ĩ", + "ðĿIJ ı", + "à´ µ", + "à» ģ", + "འı", + "འ¢", + "ᥠ±", + "âĤ £", + "ï¥ ¦", + "ïŃ Ļ", + "ï´ ©", + "ï¹ Ĥ", + "ðŁį £", + "ðŁķ ¹", + "Ï ĸ", + "ච¸", + "ຠ¢", + "áĭ Ń", + "âİ Ŀ", + "âĹ Ŀ", + "âĻ Ī", + "âĻ İ", + "ê½ ¥", + "ì³ Ķ", + "ì¼ ij", + "ï± °", + "ðĿij ĥ", + "ðŁĮ ª", + "ðŁį ¡", + "Å İ", + "Ê ¦", + "Ñ §", + "Ó İ", + "Ô ´", + "Ú Ī", + "ß ĵ", + "ß §", + "ठĶ", + "áĪ «", + "áĪ µ", + "áĹ ©", + "á´ ł", + "á¼ ł", + "âĢ Ĺ", + "âģ ij", + "âĦ ı", + "âĸ ĩ", + "â² £", + "ãĦ ³", + "ãī ®", + "ê³ Ĺ", + "ëĦ Ĵ", + "ëĸ «", + "ë¡ Ħ", + "ë¹ °", + "ë½ ģ", + "ìĦ ģ", + "ìĮ ĺ", + "ìŁ Į", + "ì³ ī", + "ì¼ ķ", + "ï¬ »", + "ï³ İ", + "ï¹ ¸", + "ï¹ ¾", + "ðĿIJ Ĩ", + "ðĿij ·", + "ðĿĽ ¼", + "ðŁİ ı", + "ðŁİ ŀ", + "ðŁIJ Ļ", + "ðŁij Ĥ", + "ðŁĵ ģ", + "ðŁĸ ±", + "ðŁļ į", + "ðŁļ §", + "ðŁĽ ¡", + "ðŁ¤ Ĵ", + "ðŁ¥ ŀ", + "ðŁ¥ ©", + "ðŁ¦ Ģ", + "ðŁ¦ ĸ", + "Ë ¢", + "Ü ļ", + "à® µ", + "áĢ ģ", + "áī °", + "âı Ń", + "âĻ ¿", + "ê³ ĺ", + "ëı Ŀ", + "ëķ ĥ", + "ìħ Į", + "ìĴ ¸", + "ìĽ Ł", + "íħ Ħ", + "íľ «", + "ï§ ĺ", + "ï¿ ¬", + "ðŁı ·", + "ðŁĶ §", + "ðŁ¥ Ī", + "Æ ĸ", + "áŀ ĩ", + "áŀ ĸ", + "âģ º", + "âĹ ľ", + "âŀ ©", + "ê¦ Ń", + "ëĻ ¤", + "ïŃ ¼", + "ðĿĻ ĸ", + "ðĿĻ £", + "ðĿĻ ¤", + "ðŁĮ Ŀ", + "ðŁĶ ij", + "ðŁĽ ł", + "ຠĩ", + "âĺ £", + "ãĦ ¨", + "ðĿĸ Ĺ", + "Ó ĵ", + "âĨ £", + "ðŁ¥ ī", + "ðŁĮ ł", + "ðŁĺ ½", + "ãİ ł", + "Å §", + "ðŁIJ Ĵ", + "ï§ IJ", + "ðŁĺ ¿", + "âĪ ¬", + "ðŁIJ ®", + "⣠±", + "ಠ¡", + "â¾ ¼", + "à° ²", + "Ë ¶", + "âĸ ¿", + "Õ Ī", + "áŀ İ", + "áħ ¥", + "áŀ Ĺ", + "Õ §", + "ðŁ¤ IJ", + "ðŁį ł", + "ঠ¤", + "චº", + "âĻ į", + "ìĺ Ļ", + "íĺ ĵ", + "ï¹ º", + "ðŁĽ ³", + "Å ī", + "á´ İ", + "âı ľ", + "âĶ ³", + "ê¸ ·", + "ì¡ Ķ", + "ðĿĴ Ī", + "ðĿĴ į", + "ðĿĴ ¹", + "ðĿĵ ĩ", + "ðĿķ Ł", + "ðĿĹ ¹", + "ðŁĮ ħ", + "ðŁı ´", + "Ä Ķ", + "Ä ¤", + "Å µ", + "Ç ¾", + "Ï ŀ", + "Ï ¶", + "Ô ³", + "Ü Ĩ", + "ß ©", + "à¡ Ĵ", + "ठĺ", + "චļ", + "འĸ", + "áģ Ĭ", + "áĥ ŀ", + "áĦ Ĥ", + "áĭ «", + "á´ º", + "Ḡ£", + "Ḡª", + "á¹ Ĥ", + "á¼ ·", + "á¿ ĩ", + "âĩ Į", + "âı ¬", + "âĻ Į", + "â® Ł", + "â´ »", + "âµ Ł", + "ê¦ ķ", + "ê¦ ª", + "ê¦ ®", + "ê² Ħ", + "ê¾ IJ", + "ëĥ ij", + "ëķ ĭ", + "ë¡ ¸", + "ë¬ Ģ", + "ìĩ ¤", + "ìĪ ©", + "ìľ ķ", + "ìŃ ĺ", + "ì· °", + "ì ·¸", + "íľ Ģ", + "ï¤ £", + "ï§ į", + "ï± Ħ", + "ï³ ij", + "ðĿIJ ¤", + "ðĿĴ ĵ", + "ðĿĴ ¶", + "ðĿĹ ¼", + "ðĿĻ Ĭ", + "ðŁĩ ¾", + "ðŁĮ Ľ", + "ðŁĮ ®", + "ðŁİ ĩ", + "ðŁİ ²", + "ðŁı Ľ", + "ðŁij ¥", + "ðŁij ´", + "ðŁĴ Ĩ", + "ðŁĵ Ĥ", + "ðŁĵ §", + "ðŁķ IJ", + "ðŁĸ ķ", + "ðŁĺ §", + "ðŁĻ Ģ", + "ðŁļ Ĵ", + "ðŁĽ «", + "ðŁ¤ ł", + "ðŁ¥ ļ", + "ðŁ¥ Ľ", + "ðŁ¥ £", + "Ç ¯", + "È §", + "Î Ĭ", + "Ò ²", + "× °", + "Û ij", + "áĥ ©", + "áĦ Į", + "áĪ į", + "áī ¥", + "áı Ĥ", + "âģ ±", + "âĬ ¢", + "âĹ ĵ", + "âĿ °", + "ë¿ ¡", + "ìĽ ©", + "íģ Ń", + "íĨ ³", + "íĬ Ħ", + "íĵ ¸", + "ï¥ £", + "ï¥ ´", + "ï± IJ", + "ï± ¯", + "ï³ ļ", + "ðĿĸ ĺ", + "ðĿĺ Ģ", + "ðŁIJ Ĭ", + "ðŁIJ Į", + "ðŁij ļ", + "ðŁĵ ĥ", + "ðŁļ Ľ", + "ðŁļ ª", + "ðŁ¤ °", + "Ä ´", + "áĥ ®", + "áĹ ¨", + "âĻ ®", + "â² ŀ", + "ãĪ Ķ", + "ì ħį", + "ãħ ĥ", + "ï¥ ¡", + "ຠ¡", + "Õ İ", + "Õ º", + "⬠Ľ", + "â½ ¤", + "ðĿIJ ²", + "âŀ µ", + "áĢ Ľ", + "âĶ ħ", + "âĨ Ł", + "â¼ Ĭ", + "ðŁĮ ½", + "ðŁļ ¿", + "ï¦ Ĭ", + "ãĦ £", + "⼠©", + "ï© Ľ", + "ðŁį ±", + "â¾ ¨", + "à´ ¤", + "áŀ ģ", + "ຠŀ", + "Ê ļ", + "ðĿIJ Ĵ", + "à´ ±", + "áŀ ľ", + "à® ©", + "à° Ĺ", + "à´ ļ", + "âĩ £", + "ï¦ ķ", + "Õ ħ", + "Æ ĺ", + "âĤ ¦", + "âĶ Ħ", + "ï¦ Ł", + "ï¦ «", + "ðĿIJ ģ", + "ðĿIJ ĥ", + "ðŁį ¸", + "ðŁIJ ²", + "Å ¶", + "É ĸ", + "ß ĺ", + "ภ¦", + "འĶ", + "áĨ ·", + "âģ ķ", + "âĵ Ĥ", + "âĿ ľ", + "ï¥ ¥", + "ï¬ ®", + "ðĿĹ Ŀ", + "ðĿĹ ¿", + "ðŁİ ¾", + "ðŁĹ Ŀ", + "ðŁ¦ Į", + "Æ ħ", + "Ç ª", + "Ò Ĺ", + "Ü Ľ", + "ß ł", + "à¡ ij", + "áī £", + "áĬ Ń", + "á¹ ¡", + "âŀ ¼", + "âŀ ¾", + "â´ ±", + "ãī ¡", + "ê³ ¯", + "ë½ Ī", + "ìĤ ĺ", + "ìī ij", + "ì «ĺ", + "íĮ ĥ", + "íĻ °", + "ï¤ Ĺ", + "ðŁĮ ¬", + "ðŁĮ °", + "ðŁį ¤", + "Ä »", + "Å ĩ", + "Æ ¨", + "É ķ", + "Ò ¢", + "Ò º", + "Ö į", + "× ±", + "Ú ±", + "Ú ½", + "Û IJ", + "ठĽ", + "à· Ģ", + "๠ļ", + "ຠ«", + "á´ ¹", + "á ½Ķ", + "á¾ ³", + "âĤ Ĵ", + "âĨ ´", + "âĩ Ŀ", + "âī ħ", + "â Į¨", + "âĵ ĵ", + "âĸ ¢", + "âļ ¬", + "âŀ Ń", + "â² Ĵ", + "ãİ ¿", + "ê¿ ´", + "ëĪ ±", + "ëį ¬", + "ëİ IJ", + "ëIJ «", + "ëĶ «", + "ë± ģ", + "ìĥ ¥", + "íĮ ¼", + "ïŃ ĵ", + "ï® ¥", + "ï² °", + "ðĿIJ ĩ", + "ðĿIJ ij", + "ðĿij Į", + "ðĿĵ ª", + "ðĿķ ļ", + "ðĿĺ ª", + "ðĿĺ ¼", + "ðĿļ Ľ", + "ðŁĩ ¶", + "ðŁĮ Ħ", + "ðŁĮ ķ", + "ðŁĮ ¤", + "ðŁĮ §", + "ðŁį ¬", + "ðŁİ ĭ", + "ðŁİ »", + "ðŁı ¨", + "ðŁIJ ĩ", + "ðŁij ĵ", + "ðŁĵ IJ", + "ðŁĵ Ļ", + "ðŁĶ ¼", + "ðŁķ Ĵ", + "ðŁĸ ı", + "ðŁĸ ¥", + "ðŁ¤ ¬", + "ðŁ¥ Ĭ", + "ðŁ¥ Ĵ", + "ß Į", + "ຠĦ", + "á¼ µ", + "âķ ¡", + "â² ¤", + "â´ ¼", + "âµ ¢", + "ãĪ ¯", + "ëĵ ¸", + "ëŁ ĩ", + "ëº į", + "ðĿĻ §", + "ðŁį Ī", + "ðŁĶ ¬", + "ðŁĸ Ĭ", + "ðŁ¤ ¾", + "Ë ¡", + "Ü ©", + "âĮ ¡", + "âŃ ij", + "â² ¦", + "ë© ī", + "ì¼ Ń", + "ï¿ ¤", + "ðĿĴ İ", + "ðĿĹ ¥", + "ðŁIJ µ", + "ðŁķ ¶", + "ðŁķ ¸", + "ðŁ¤ ľ", + "Õ ª", + "áĪ ĭ", + "ðŁ¥ µ", + "ï° ģ", + "áµ IJ", + "âķ ĵ", + "áĢ ĸ", + "âĭ Ī", + "É ŀ", + "âŀ ®", + "ॠ°", + "ãĨ ģ", + "ðŁĴ ±", + "ðŁı Ń", + "áĨ ¨", + "ðŁį ļ", + "ðŁ¦ IJ", + "á´ »", + "âĺ Į", + "à´ ķ", + "Õ ±", + "áħ ®", + "ðĿIJ Į", + "Å ¦", + "ຠķ", + "âľ Ļ", + "Ë ³", + "Ô µ", + "âķ Ĵ", + "ðĿĹ Ĺ", + "ðĿĹ ł", + "Ú ļ", + "ঠ§", + "âĨ Ŀ", + "âĻ ī", + "ãĮ »", + "ì¹ Ĭ", + "ðĿĹ º", + "ðŁ§ ĺ", + "ì³ £", + "ï¬ Ŀ", + "ðŁij º", + "Ç Ł", + "Î Ī", + "Î «", + "Ñ ¥", + "Ô ²", + "Õ ¨", + "Ü ¦", + "ঠĨ", + "ঠ¥", + "áIJ ¢", + "á¼ ģ", + "á¼ ĺ", + "á¼ ¦", + "âĵ Ŀ", + "ãĪ °", + "ãİ Ĺ", + "ê² ¡", + "ë¨ Ģ", + "ì£ Ķ", + "ì´ ¤", + "ìµ Ŀ", + "ï§ ´", + "ïŃ Ĭ", + "ï² Ł", + "ðĿIJ ·", + "ðĿij ĭ", + "ðĿĵ ī", + "ðĿĺ µ", + "ðŁĴ ·", + "ðŁĽ ©", + "ðŁ§ ¹", + "Å Ķ", + "Ê ŀ", + "Ë ¥", + "Î Į", + "Ñ ©", + "Ó IJ", + "Ó ł", + "Ú ij", + "Ú Ĵ", + "ß ¨", + "ઠĪ", + "áIJ ĥ", + "á¹ ¯", + "âĤ ĭ", + "âĤ µ", + "âĦ ħ", + "âĦ ł", + "âĪ £", + "âī º", + "âī »", + "âĬ Ľ", + "âĮ IJ", + "âİ ĵ", + "âĺ ¸", + "âĻ Ĵ", + "âļ Ĵ", + "âľ ĩ", + "âľ ł", + "â´ ·", + "âµ ĸ", + "ãĦ ¸", + "ãī ¢", + "ãī °", + "êĩ ´", + "ê´ ¸", + "êº ł", + "ëĤ ı", + "ëĤ ¢", + "ëIJ Ģ", + "ëº ´", + "ìĥ ľ", + "ìį ħ", + "ì¤ «", + "ì± ¦", + "ìº ij", + "ì¼ ģ", + "ì¿ ³", + "íĤ ģ", + "íħ ¡", + "íĴ Ĥ", + "íĴ ī", + "íľ Ħ", + "ïŃ ª", + "ï® ¬", + "ï¯ ¦", + "ï± ª", + "ï² ı", + "ï ´Ģ", + "ï» Ĩ", + "ï¿ ¦", + "ðĿij Ĺ", + "ðĿĸ Ļ", + "ðŁĮ ¡", + "ðŁį Ŀ", + "ðŁį §", + "ðŁİ «", + "ðŁı ĺ", + "ðŁı ª", + "ðŁIJ ĭ", + "ðŁIJ Ľ", + "ðŁIJ º", + "ðŁij ĸ", + "ðŁij ŀ", + "ðŁij ·", + "ðŁĵ Ģ", + "ðŁ ĶĦ", + "ðŁĶ Į", + "ðŁķ Ļ", + "ðŁĻ į", + "ðŁĻ İ", + "ðŁ¦ į", + "Ç °", + "É Ł", + "Ê Ĩ", + "Ô ¼", + "Ú ľ", + "ঠ¡", + "ঠ¶", + "áĴ ĥ", + "á¼ ©", + "âĵ ķ", + "â² Ī", + "ê° °", + "ê¹ ł", + "êº ħ", + "ëĦ ¹", + "ë¯ ĵ", + "íIJ Ī", + "ï§ ¶", + "ï® ij", + "ï² ¨", + "ðĿĴ ī", + "ðĿĴ Ķ", + "ðĿĹ ¨", + "ðĿĻ ŀ", + "ðĿļ Ĵ", + "ðĿļ ķ", + "ðŁIJ İ", + "ðŁ¤ ķ", + "ðŁ§ Ķ", + "Ï °", + "Ô Ŀ", + "âĮ Ĭ", + "âĴ ¾", + "ãī £", + "ïŃ ©", + "ðĿļ ŀ", + "Ê ij", + "ঠ¦", + "áĦ ĩ", + "âī ĥ", + "â² Ģ", + "ìŁ İ", + "ðĿij ¶", + "ðĿĵ ²", + "ðŁ İ·", + "ðŁļ ¹", + "ຠģ", + "áł ł", + "ãĦ ļ", + "ðŁIJ ¿", + "ἠļ", + "âķ ³", + "ðŁIJ Ń", + "âĴ ¹", + "ðĿĸ ļ", + "âĻ ĸ", + "ãĪ ²", + "âĨ ¾", + "áĦ Ĩ", + "âķ Ľ", + "ðŁ¤ į", + "â½ ¥", + "ðŁ Į¨", + "âĪ ®", + "ãĮ ĺ", + "ãį ij", + "ï¹ Ģ", + "âĵ Ĺ", + "âĬ Ħ", + "ðŁı ¹", + "Ë Ĵ", + "ðŁ¤ ±", + "ãı ľ", + "ðŁİ Į", + "ï¥ Ń", + "ঠ£", + "ðŁİ ¹", + "ãĬ Ł", + "à´ °", + "ðĿIJ Ķ", + "à´ ¨", + "འļ", + "âľ º", + "Õ ·", + "ðŁij ³", + "ঠľ", + "âĺ ĭ", + "âĻ Ĭ", + "ãĢ Ľ", + "È ĭ", + "à® °", + "áĥ ¨", + "âĦ ķ", + "íij Ģ", + "ðĿĵ ĥ", + "ðŁ¦ Ķ", + "Ä ¿", + "Å Ģ", + "Æ ³", + "É ļ", + "Ö ĥ", + "Ü £", + "ß Ł", + "ঠŃ", + "ৠ¡", + "ච»", + "ຠ£", + "འĩ", + "Ḡ¨", + "á½ Ī", + "â½ ¬", + "ê¡ Ķ", + "ì³ Ħ", + "ï¨ ī", + "ðĿIJ ¡", + "ðĿĺ ¢", + "ðŁį ¿", + "ðŁİ Ł", + "ðŁı ī", + "ðŁĶ IJ", + "ðŁļ ħ", + "ðŁ¤ ½", + "Æ į", + "Ç «", + "Ç ½", + "È ļ", + "Î ī", + "Ó ¤", + "Ó ª", + "Õ Ĭ", + "Ù ¼", + "Ú ´", + "ß Ŀ", + "චľ", + "á¼ ķ", + "á¿ ¥", + "âİ ŀ", + "ãĢ ļ", + "ãī ¤", + "ê³ ¸", + "ê· ģ", + "ëĵ Ħ", + "ëĵ ķ", + "ì¨ Ķ", + "ì± ¨", + "ðĿIJ ¾", + "ðĿij »", + "ðĿĶ ¼", + "ðĿķ Ŀ", + "ðĿĺ Ń", + "ðŁĨ Ļ", + "ðŁĵ ¤", + "ðŁĶ Ł", + "ðŁĹ ¼", + "Ä ľ", + "Æ ģ", + "Æ ¿", + "Ç ³", + "Ç ·", + "É ĥ", + "É ł", + "Ê ī", + "Ê §", + "Ë ²", + "Ï ´", + "Õ ģ", + "Õ ŀ", + "Ö ĩ", + "Û Ĥ", + "Û ĵ", + "ß Ĺ", + "ß ¦", + "ঠ¹", + "à® ³", + "à´ ¸", + "à» Ĥ", + "áĪ Ŀ", + "áĪ ª", + "áĭ µ", + "áIJ Ĭ", + "áĴ ª", + "áļ ĸ", + "áŀ Ľ", + "á´ ¢", + "áµ ı", + "áµ Ń", + "ᶠ«", + "Ḡı", + "ẠĴ", + "á¼ ¥", + "á½ ķ", + "á½ ¼", + "âĤ Ĭ", + "âĦ Ĥ", + "âĦ ©", + "âĩ ī", + "âī £", + "âĮ ł", + "âİ Ł", + "âı ®", + "âķ ĺ", + "âĹ ĸ", + "âĺ ©", + "âĻ ij", + "âĻ ²", + "âļ Ľ", + "ãĦ Ł", + "ãī ±", + "ãİ ļ", + "ê¡ ķ", + "êª ĸ", + "ê° ¹", + "ê² Ĩ", + "êµ Ħ", + "ëĩ ¬", + "ëĭ ¯", + "ëı ł", + "ëĴ ¬", + "ëĸ Ī", + "ëĸ ½", + "ëĺ Ķ", + "ëŀ ¸", + "ë¸ ħ", + "ë» ł", + "ë¿ Ł", + "ìĤ µ", + "ìĬ ī", + "ìľ °", + "ìł ĭ", + "ìł Ķ", + "ì¥ ¡", + "ìŃ Ŀ", + "ì¼ ¬", + "íĪ ĩ", + "íī ľ", + "íį Ħ", + "íĽ ¾", + "íĿ £", + "ï¤ ©", + "ï¤ ¯", + "ï¦ ľ", + "ï¦ §", + "ï§ ľ", + "ï¨ Ī", + "ï¬ ª", + "ï ¬´", + "ïŃ ½", + "ï® ī", + "ï¯ ŀ", + "ï° Ĵ", + "ï± ĩ", + "ï¿ Ħ", + "ðĿIJ ħ", + "ðĿij Ħ", + "ðĿij º", + "ðĿĴ Ĺ", + "ðĿĵ ®", + "ðĿķ Ľ", + "ðĿķ ŀ", + "ðĿĸ ij", + "ðĿĺ ģ", + "ðĿĺ Ĩ", + "ðĿĺ ¶", + "ðĿĻ ¢", + "ðĿļ ľ", + "ðŁĮ ĥ", + "ðŁĮ ¦", + "ðŁį Ł", + "ðŁİ İ", + "ðŁı Ļ", + "ðŁIJ ©", + "ðŁIJ «", + "ðŁIJ ´", + "ðŁij Ķ", + "ðŁĵ ī", + "ðŁĵ Ľ", + "ðŁĶ ī", + "ðŁĸ ¼", + "ðŁĹ ĥ", + "ðŁĹ ¯", + "ðŁļ ĩ", + "ðŁļ IJ", + "ðŁļ µ", + "ðŁ¤ ¶", + "ðŁ¥ ĭ", + "ðŁ¥ ĵ", + "ðŁ¥ ®", + "ðŁ¦ İ", + "ðŁ¦ ł", + "ðŁ§ Ĵ", + "ðŁ§ ¨", + "Æ IJ", + "Ç į", + "Ó Ģ", + "Ô Ľ", + "ಠ°", + "à´ Ļ", + "áĢ Ĵ", + "ê² Ŀ", + "ê¹ ¹", + "ë© ¥", + "ìĸ Ķ", + "ï¤ ģ", + "ï¤ ı", + "ï¦ ī", + "ï¦ ĵ", + "ï§ ī", + "ï² Ŀ", + "ðĿĹ ŀ", + "ðĿĹ ±", + "ðŁĮ ĭ", + "ðŁį ¶", + "ঠļ", + "ìķ ľ", + "ðĿIJ ¯", + "ðĿļ Ŀ", + "à° ¨", + "འĺ", + "འł", + "á¡ ¥", + "á¾ °", + "âģ į", + "âĶ °", + "⬠ľ", + "ðĿIJ ł", + "ðĿij ¯", + "ðĿĹ Ľ", + "ðĿĵ »", + "ðĿĸ Ī", + "âŀ »", + "áŀ ł", + "â¡ ±", + "â» ij", + "ðŁ§ µ", + "ï¦ ¢", + "ðŁij ĺ", + "ãĤ Ķ", + "â¼ Ł", + "ãĬ ¤", + "ï¦ Ŀ", + "ãĮ ¦", + "âĢ ¸", + "ðŁĶ Ļ", + "ã ¹", + "ã¹ ¦", + "ï¹ ħ", + "ï© Į", + "ãī ¨", + "ï¸ ½", + "âį ¥", + "ðŁļ ī", + "ðŁ¥ ľ", + "âĵ ľ", + "â» Ŀ", + "ï¨ ľ", + "ðŁĴ Ĵ", + "áĦ ij", + "â¾ ŀ", + "ï¨ ģ", + "à´ ª", + "áĦ İ", + "âŀ ´", + "ঠ·", + "áħ ¬", + "áŀ §", + "âĨ ¢", + "âķ ¦", + "âľ ij", + "Ë ¬", + "Õ IJ", + "༠Ķ", + "Ê ¤", + "Ë ¨", + "ठŀ", + "à» ĥ", + "༠ļ", + "âĵ ¥", + "âķ ľ", + "ðŁIJ ĸ", + "á¼ Ļ", + "á¼ ¤", + "ìĨ °", + "È Ĥ", + "Ê ±", + "à® ļ", + "áĥ §", + "á´ ĭ", + "á´ ®", + "âĿ ¡", + "âŀ ·", + "ëĿ ¡", + "ï§ ¢", + "ï¯ ¡", + "ðĿķ ķ", + "ðŁħ °", + "ðŁ¦ ¸", + "Ç ¸", + "Ó ŀ", + "Ô ¶", + "Ö Ĩ", + "Ú ģ", + "Û ĭ", + "áİ ¥", + "á¾ ¿", + "âĶ Ń", + "âĶ ®", + "êĢ Ģ", + "ê± ĺ", + "ëIJ Ń", + "ë½ Ħ", + "ìĶ IJ", + "ì¸ Į", + "íģ ł", + "íĻ ±", + "ï¥ ī", + "ï¨ ĸ", + "ðĿij ´", + "ðĿĸ Ĵ", + "ðĿĺ ¨", + "ðĿ ļĮ", + "ðŁIJ ¡", + "ðŁij ¢", + "ðŁĵ Ķ", + "Å ħ", + "Æ İ", + "È ©", + "Ò ª", + "Ô ĥ", + "áĥ «", + "Ḡĩ", + "⼠Ł", + "ê» Ń", + "ë¨ Ħ", + "ìŁ Ģ", + "ì¤ ´", + "íļ IJ", + "ï¤ ³", + "ðŁŁ ¢", + "Æ §", + "È ¼", + "Ê Ŀ", + "Ë Ħ", + "Ë ħ", + "Ë į", + "Ë §", + "Ò ¥", + "Õ Ķ", + "Ø ı", + "Ø ¼", + "ß IJ", + "ß ľ", + "ठĵ", + "ঠĻ", + "à® ĵ", + "ච´", + "༠į", + "༠Ĵ", + "འ£", + "áĢ Ĥ", + "áĢ Ĭ", + "áĦ Ħ", + "á Īĺ", + "áĭ Ĭ", + "áĮ į", + "áij ĭ", + "áŀ Ĥ", + "áł ¢", + "á¡ Ŀ", + "á´ ¦", + "áµ į", + "áµ ¨", + "Ḡ¡", + "Ḡ¯", + "á¼ £", + "âģ Ĥ", + "âĦ ĺ", + "âĦ ľ", + "âĦ ³", + "âĦ µ", + "âĨ ¦", + "âĩ Ĩ", + "âĪ ·", + "âĬ ļ", + "âĮ «", + "âĮ ¯", + "âİ Ľ", + "âİ ľ", + "âİ ¤", + "âİ ¦", + "âİ ®", + "âij ī", + "âĶ ī", + "âķ Ļ", + "âĸ Ĥ", + "âĹ Ń", + "âĺ Ĭ", + "âĺ į", + "âĺ Ĵ", + "âļ Ĩ", + "⼠§", + "⼠²", + "âŀ ĺ", + "⥠Ħ", + "â´ ³", + "â´ ½", + "âµ Ī", + "ãī ¯", + "ãİ ij", + "㧠¬", + "êĻ ¬", + "ê§ ģ", + "ê³ ¬", + "ê´ ŀ", + "ê» ľ", + "ëħ ĵ", + "ëĭ ¼", + "ëį ĸ", + "ëĸ ±", + "ëĿ °", + "ë¡ ¹", + "ë¢ ´", + "ë£ Ģ", + "ë¤ ł", + "ë¨ ķ", + "ëŃ ¥", + "ìĦ ¶", + "ìħ ¤", + "ìĮ ķ", + "ìį ª", + "ìı ©", + "ìĴ Ģ", + "ìĶ ¯", + "ìĿ Ķ", + "ìĿ ľ", + "ìł Ń", + "ì§ ¦", + "ì¨ ©", + "ì² ¬", + "ì³ ¥", + "ì¼ ¯", + "íĢ «", + "íĢ Ń", + "íĥ ¸", + "íĵ ģ", + "íķ ¬", + "íĹ ¸", + "íĽ ķ", + "íľ Ń", + "íĿ Ĺ", + "ï¤ Į", + "ï¤ ª", + "ï§ ¿", + "ï¬ Ħ", + "ï¬ ħ", + "ïŃ ij", + "ïŃ «", + "ïŃ º", + "ï® Ĥ", + "ï® ¢", + "ï® ¨", + "ï° İ", + "ï° ł", + "ï² £", + "ï³ IJ", + "ï³ Ĵ", + "ï³ ĺ", + "ï³ ľ", + "ï¹ ¼", + "ï¿ ¨", + "ðĿIJ ©", + "ðĿĴ ļ", + "ðĿķ Ķ", + "ðĿķ ¤", + "ðĿĸ Į", + "ðĿĹ £", + "ðĿĹ °", + "ðĿĹ ´", + "ðĿĺ Ĥ", + "ðĿĺ ¥", + "ðĿĺ ®", + "ðĿĺ ¸", + "ðĿĻ Ģ", + "ðĿĽ ¾", + "ðĿľ ı", + "ðŁĮ ģ", + "ðŁĮ ľ", + "ðŁĮ ¥", + "ðŁĮ ¯", + "ðŁį IJ", + "ðŁİ Ĵ", + "ðŁı Ķ", + "ðŁı ķ", + "ðŁı ®", + "ðŁIJ Ĥ", + "ðŁIJ ī", + "ðŁIJ ¹", + "ðŁĶ ķ", + "ðŁĶ ļ", + "ðŁķ ij", + "ðŁķ £", + "ðŁĹ ŀ", + "ðŁĹ ¡", + "ðŁĹ ¿", + "ðŁļ Ĩ", + "ðŁļ Ĭ", + "ðŁļ ĵ", + "ðŁļ ķ", + "ðŁļ ¾", + "ðŁĽ ģ", + "ðŁĽ İ", + "ðŁĽ ı", + "ðŁ¤ ´", + "ðŁ¥ ķ", + "ðŁ¥ ĸ", + "ðŁ¥ ł", + "ðŁ¥ ¥", + "ðŁ¦ Ĩ", + "ðŁ¦ ī", + "ðŁ¦ ļ", + "ðŁ§ ij", + "ðŁ§ ¥", + "ðŁ§ ¿", + "Å °", + "Æ º", + "É §", + "ઠĩ", + "à® £", + "áĪ Ī", + "áĬ ¤", + "áĭ ®", + "áĮ Ī", + "áĮ µ", + "ᥠ²", + "âĵ Ł", + "êĻ ³", + "ê° Ĭ", + "ëķ ģ", + "ëķ ¨", + "ìĬ ģ", + "ï¦ µ", + "ï¬ ²", + "ðĿĸ į", + "ðĿĺ Į", + "ðĿĺ ³", + "ðĿĻ ©", + "ðŁį Ļ", + "ðŁĸ ĸ", + "áī ³", + "áĭ ¨", + "áĸ ĩ", + "áŀ Į", + "á¹ §", + "âķ ª", + "âŀ ļ", + "â² ĺ", + "ê ķ", + "êķ ¥", + "ï¤ ·", + "ï® £", + "ï¯ ł", + "ðĿĴ ĸ", + "ðĿķ ĺ", + "ðĿĸ ĩ", + "ðĿĹ Ł", + "ðĿĹ ª", + "ðĿĹ ¯", + "ðĿĻ ł", + "ðŁĵ ı", + "ঠĹ", + "âĴ »", + "â² ł", + "ðĿĵ µ", + "Ê £", + "à° ľ", + "áĬ ¢", + "áŀ IJ", + "Ḡ·", + "âĦ Ľ", + "âĩ Ģ", + "âĩ Ĭ", + "êĴ ¦", + "ê¦ ł", + "ï® ¤", + "ðŁį Ľ", + "ðŁ¤ Ľ", + "ᨠ¾", + "âŀ º", + "áķ ¯", + "ἠı", + "âĩ Ĥ", + "âĶ ¹", + "âĻ Ĺ", + "ðŁĸ ¨", + "ê¦ ı", + "ઠ°", + "áļ ¨", + "ðŁ¤ ¥", + "ðŁ§ ¢", + "ãIJ Ĥ", + "ãĦ ¥", + "ðŁĸ Į", + "â¼ Ĵ", + "ãĬ §", + "âį ©", + "ðŁ¦ ij", + "âĶ ·", + "ï© IJ", + "ï© ¡", + "ðĵ Ī", + "ðĵĪ Ĵ", + "â» Ħ", + "ï¨ Ĵ", + "âĦ ª", + "Ò §", + "Ú Į", + "âĢ ¶", + "⺠ł", + "â» ģ", + "âĨ ¸", + "áĦ IJ", + "ãħ IJ", + "à» Ħ", + "áĹ ª", + "âĨ ¼", + "âĩ ĭ", + "âĩ ĺ", + "âĮ ij", + "âĸ ©", + "ðĿIJ Ĺ", + "Ä Ĭ", + "ঠī", + "ìī ł", + "É ¤", + "ß į", + "ß ı", + "áµ Ĺ", + "âĤ ¥", + "âĵ ī", + "âĶ ł", + "âĶ ¨", + "âķ Ħ", + "ä ¤", + "ä¤ Ģ", + "ê» ¸", + "ï® ģ", + "ðĵ Ĥ", + "ðĵĤ ĥ", + "ðŁ¦ ķ", + "Æ Ľ", + "ঠĩ", + "ãı ĺ", + "ï® ¼", + "Ú ĵ", + "Ú Ŀ", + "ঠĵ", + "ච¯", + "á´ ħ", + "á½ Ļ", + "âģ ¼", + "âĸ İ", + "â¼ ©", + "ä Ķ", + "äĶ Ģ", + "ë» ¡", + "ìĽ ½", + "íģ Ħ", + "ï¥ ¼", + "ï± ī", + "ï¹ »", + "ðĿĸ ĭ", + "ðĿĻ Ī", + "ðĿĻ ª", + "ðĿ Ļ¶", + "ðŁIJ Ħ", + "ðŁIJ Ĩ", + "áİ ¢", + "ḠĮ", + "âĿ ´", + "ðŁı ¸", + "È Ŀ", + "É ¸", + "Î ħ", + "Ï ľ", + "Ó ¢", + "Õ ¹", + "à´ ħ", + "ຠĪ", + "áĭ °", + "áij İ", + "áł µ", + "á¡ ł", + "á´ ī", + "Ḡµ", + "á¿ ´", + "âĵ £", + "âĶ ¶", + "â½ ¯", + "ê² ¥", + "ê¿ ĺ", + "ëģ İ", + "ëİ Ī", + "ëĶ ¯", + "ë² °", + "ìĺ ¯", + "ìĽ ¸", + "ìŀ Ĺ", + "ì§ ĺ", + "ì¬ ¬", + "ì· ¬", + "íģ ħ", + "íĵ Ķ", + "íĽ Ŀ", + "ï¤ ®", + "ï¤ ¹", + "ï¥ ²", + "ï¯ ĸ", + "ðĿĵ ħ", + "ðĿĻ Ħ", + "ðŁĵ ¶", + "ðŁĹ Ĵ", + "ðŁ¥ Ķ", + "ðŁ¥ Ń", + "Å ®", + "Å ´", + "Æ ī", + "Æ «", + "Ç ģ", + "Ç £", + "Ç º", + "Ç ¼", + "È į", + "È ¯", + "É ľ", + "Ê ¬", + "Ë ģ", + "Ë ¤", + "Ë µ", + "Ï Ľ", + "Ò ¤", + "Ò ¬", + "Ó ı", + "Ó Ľ", + "Ó ¡", + "Ó ³", + "Ô Į", + "Ô ¬", + "Õ ³", + "Ù »", + "Ú ī", + "Ú §", + "Ü ľ", + "ß ª", + "ठĿ", + "ঠĽ", + "ਠĨ", + "ઠķ", + "ઠ¡", + "à® İ", + "à° ¬", + "ൠ»", + "ൠ¼", + "චł", + "චŃ", + "ච¶", + "à· Ĩ", + "༠½", + "áĢ ļ", + "áħ ¢", + "áĨ ¸", + "áĪ Ģ", + "áĪ ķ", + "áĪ °", + "áī ¡", + "áī ¤", + "áĬ ¦", + "áĬ «", + "áĭ ĭ", + "áĭ į", + "áİ ¯", + "áij Ń", + "áķ Ĺ", + "ᣠĽ", + "ᥠĴ", + "á© ī", + "áŃ º", + "á´ ¡", + "áµ ĺ", + "áµ Ľ", + "ᶠł", + "Ḡģ", + "Ḡĭ", + "á¹ Ļ", + "á¹ Ŀ", + "á¹ ¦", + "Ạħ", + "á¼ Ĥ", + "á½ ĥ", + "á½ į", + "á½ §", + "á¾ ·", + "âĢ µ", + "âĤ İ", + "âĦ Ŀ", + "âħ Ģ", + "âĨ ŀ", + "âĨ §", + "âĩ ħ", + "âĪ ĥ", + "âī ı", + "âī ½", + "âĬ ŀ", + "âĬ ¡", + "âĬ §", + "â Ĭ¶", + "âĭ Ħ", + "âİ Ĵ", + "âİ ¡", + "âİ £", + "âİ ª", + "âı İ", + "âĵ ĥ", + "âĵ ĸ", + "âĵ ¨", + "âķ ĭ", + "âķ ĸ", + "âķ ¢", + "âķ ²", + "âĸ Ĩ", + "âĸ Ĭ", + "âĸ į", + "âĸ ®", + "âĺ ¡", + "âĺ ¦", + "âĺ ±", + "âĺ ¿", + "âĻ ĺ", + "âĻ Ŀ", + "âļ °", + "⼠ij", + "âŀ ª", + "⤠Ŀ", + "⤠¢", + "⤠·", + "⧠«", + "⨠Ń", + "⨠¯", + "â± £", + "â² İ", + "âµ Ľ", + "ãħ Ķ", + "ãĪ ı", + "ãī ²", + "ãī ³", + "ãĬ ij", + "ãĭ Ľ", + "ãİ IJ", + "ê² ¤", + "ê· ¿", + "ê¹ ŀ", + "ê» ¨", + "ê¼ į", + "ê¿ ¸", + "ëĥ ¬", + "ëĩ IJ", + "ëĭ ł", + "ëį ¯", + "ëĹ Į", + "ëĹ ij", + "ë¥ Ģ", + "ëª ĥ", + "ëª ¯", + "ë± ¡", + "ë³ ĵ", + "ë³ ½", + "ë µľ", + "ìĤ ³", + "ìħ ¥", + "ìĩ ½", + "ìı ¨", + "ìı ¸", + "ìķ į", + "ìĸ ĸ", + "ìŁ ¨", + "ì¢ ĥ", + "ì¢ į", + "ì¥ ij", + "ì§ ¼", + "ì© ĥ", + "ì® ľ", + "ì® ¸", + "ì³ ij", + "ì´ ¥", + "ì¾ ĥ", + "íħ ¦", + "íĪ ¿", + "íĵ ½", + "íķ ³", + "íĸ ı", + "íĹ ł", + "íĿ «", + "ï¤ ĵ", + "ï¤ ĺ", + "ï¥ İ", + "ï¥ ¶", + "ï¦ ħ", + "ï¦ ½", + "ï§ ĩ", + "ï¬ Ĩ", + "ï¬ ³", + "ï® ĩ", + "ï® Ī", + "ï® Ŀ", + "ï® ©", + "ï® ±", + "ï¯ ĺ", + "ï¯ Ļ", + "ï¯ ¢", + "ï¯ £", + "ï¯ ¤", + "ï¯ ¥", + "ï± Ĥ", + "ï² Ĩ", + "ï² ª", + "ï´ ¼", + "ïº ī", + "ïº Ĭ", + "ïº ¥", + "ðĿij ¨", + "ðĿij ©", + "ðĿij ²", + "ðĿ ĴĮ", + "ðĿĴ ª", + "ðĿĴ ®", + "ðĿĵ Ĥ", + "ðĿĵ Ī", + "ðĿĵ ¯", + "ðĿĶ ¨", + "ðĿķ Ģ", + "ðĿķ Ĩ", + "ðĿķ ¦", + "ðĿķ §", + "ðĿķ «", + "ðĿķ ·", + "ðĿĹ µ", + "ðĿĹ ¸", + "ðĿĺ Ħ", + "ðĿĺ Ļ", + "ðĿĺ ł", + "ðĿĺ ¬", + "ðĿĻ į", + "ðĿĻ ij", + "ðĿĻ ¡", + "ðĿ Ļ¨", + "ðĿĻ ·", + "ðĿļ į", + "ðĿĽ ¿", + "ðŁ ĥ", + "ðŁĥ ı", + "ðŁħ ĺ", + "ðŁ ī", + "ðŁī ij", + "ðŁİ ¡", + "ðŁİ ª", + "ðŁİ ±", + "ðŁİ ³", + "ðŁİ º", + "ðŁı İ", + "ðŁı Ĺ", + "ðŁı ļ", + "ðŁı ŀ", + "ðŁı ¦", + "ðŁı §", + "ðŁIJ ģ", + "ðŁIJ ħ", + "ðŁIJ ĵ", + "ðŁĴ Ĥ", + "ðŁĵ ij", + "ðŁĵ ĵ", + "ðŁĵ ¨", + "ðŁĵ «", + "ðŁĶ ĭ", + "ðŁĶ Ń", + "ðŁĶ ¯", + "ðŁķ Ĺ", + "ðŁļ Ĥ", + "ðŁļ ¢", + "ðŁļ ¦", + "ðŁļ ¬", + "ðŁĽ ĭ", + "ðŁĽ Į", + "ðŁĽ ¬", + "ðŁĽ ¶", + "ðŁŁ ¡", + "ðŁ¥ ĺ", + "ðŁ¥ Ł", + "ðŁ¥ ¦", + "ðŁ¦ ĩ", + "ðŁ¦ Ī", + "ðŁ§ Ĭ", + "ðŁ§ Ĺ", + "ðŁ§ ¤", + "Ê ·", + "Ë ¹", + "á¹ ļ", + "á½ ¥", + "âĦ Ł", + "ê² ¯", + "ê» «", + "ë° ·", + "ìĥ Ĩ", + "ìĽ Ŀ", + "ì¨ ī", + "ì« ı", + "ï¯ ķ", + "ðĿľ ĭ", + "É ²", + "Ò Ń", + "Ó Ī", + "འĽ", + "áĭ ĵ", + "áĻ Ń", + "áł ©", + "á¹ ®", + "âĦ Ĵ", + "âĨ »", + "âµ ĥ", + "ëĢ ¨", + "ëł §", + "ìī ¥", + "ìĮ ľ", + "ìĹ ¶", + "ì¨ Ī", + "ìª ¾", + "íı ½", + "íļ Ķ", + "íĽ µ", + "ï¤ ¸", + "ï¦ IJ", + "ï§ Ĺ", + "ï§ ļ", + "ï¬ ¯", + "ðĿIJ Ĭ", + "ðĿķ Ĺ", + "ðĿĹ ļ", + "ðĿļ ĸ", + "ðŁħ ´", + "È ĥ", + "É Ŀ", + "Ï ±", + "Ó Ĺ", + "ठ¢", + "áħ ł", + "áī ¦", + "áij Į", + "áĴ ¼", + "áŀ ¡", + "áł ¨", + "áł Ń", + "ᨠħ", + "ᨠĶ", + "á´ ĺ", + "ᶠ¦", + "Ḡİ", + "á¼ ħ", + "á¼ ¹", + "âĨ ¯", + "âĵ İ", + "ãı Į", + "ê ī", + "êī Ĥ", + "ëĨ §", + "ëĿ ±", + "ì¢ ¡", + "íĪ ½", + "ï¤ ĩ", + "ï¤ Ľ", + "ðĿIJ ķ", + "ðĿĵ ¸", + "ðĿĵ ¼", + "ðĿĹ ķ", + "ðĿĺ Ī", + "ðŁı £", + "ðŁı ¤", + "ðŁĹ Ħ", + "Ñ ·", + "Ò ł", + "áµ ĸ", + "á¼ ¨", + "ë¬ Ħ", + "ï° ´", + "âĪ ½", + "Õ Ń", + "Ú ¹", + "ॠŁ", + "áĢ Ĩ", + "áŀ Ĵ", + "ãĢ ¶", + "ê¦ «", + "ï¸ ĵ", + "ðĿIJ Ľ", + "ðĿĺ Ĺ", + "ðŁı ľ", + "ì« Ń", + "ðŁ§ ŀ", + "འĤ", + "âĨ ¿", + "âĩ ı", + "âĵ ģ", + "âĶ §", + "âķ ģ", + "âķ ¤", + "ê¦ Ĺ", + "ê¦ ¤", + "ðŁı Ī", + "áŀ ķ", + "Ô ½", + "ઠĹ", + "ଠĨ", + "âķ ķ", + "ï½ ł", + "â¼ ¦", + "â¼ ¯", + "â¾ ·", + "âĶ ĸ", + "ଠĵ", + "âĺ Ĺ", + "âį ĭ", + "ï¨ Ŀ", + "â¼ ¥", + "ï¦ ª", + "âĦ Ĭ", + "ãĢ ´", + "âį ¢", + "ð¡ Ī", + "ð¡Ī ½", + "ï© ¨", + "ãĢ »", + "ãı ĥ", + "ï¦ ¡", + "ï¨ ĺ", + "ðŁIJ ĥ", + "ðŁĨ ĸ", + "ðŁĹ ¾", + "ãĦ ĩ", + "Þ ĭ", + "â¼ ¼", + "ï¨ Ń", + "Þ Ģ", + "Þ Ħ", + "Þ Ī", + "Þ IJ", + "âĮ Ħ", + "â» ĺ", + "ãŁ ¢", + "á ħ§", + "ðIJĮ ¿", + "Ë »", + "ಠĹ", + "áĢ ĩ", + "áŀ Ĭ", + "âķ ĩ", + "ãĩ ¼", + "ãİ °", + "Õ Ĵ", + "Ü Ī", + "ß ¥", + "à¿ IJ", + "áĢ Ł", + "âĨ ¥", + "âķ Į", + "â½ Ģ", + "â½ °", + "â¾ Ĭ", + "ä Ħ", + "äĦ Ģ", + "ðĵ IJ", + "ðĵIJ į", + "ðŁİ ¦", + "âĤ ¯", + "âĬ ĺ", + "âĦ į", + "Ê µ", + "Ñ ¶", + "Ú ĥ", + "ঠĶ", + "à´ ¦", + "áİ ¶", + "áĵ ķ", + "á¹ ¨", + "âĤ ł", + "âĩ °", + "âĹ Ĵ", + "â¿ Ĭ", + "ê· ±", + "ì¹ ķ", + "íĪ ©", + "ïŃ Ģ", + "ðĿĴ ¸", + "ðĿĵ Ĭ", + "ðĿĺ ©", + "Ç ¦", + "É «", + "áĬ ¨", + "È ¹", + "Ê ¯", + "Î ª", + "Ú Ģ", + "áĮ ¸", + "áİ »", + "áı ķ", + "áı ´", + "á² Ĥ", + "á½ ¨", + "âı Ŀ", + "âĺ Ļ", + "ëĥ ¨", + "ëĦ ¼", + "ëĪ Ļ", + "ë£ ħ", + "ìĶ ¼", + "ìķ Ŀ", + "ìļ ¬", + "ìľ ±", + "ï¥ Ĥ", + "ï¦ ¹", + "ï¬ ¹", + "ïŃ ģ", + "ï³ Ī", + "ðĿĶ ħ", + "ðĿĺ ¤", + "ðĿĻ ı", + "ðĿĻ Ļ", + "ðŁķ ī", + "ðŁ§ Ļ", + "Ḡij", + "ê´ ¼", + "ëģ į", + "ëĹ ´", + "ëĿ ³", + "ë° ŀ", + "ë° ¢", + "ëµ ĺ", + "ìĤ Ķ", + "ìĦ Ħ", + "ì¼ ļ", + "íĢ ł", + "íĬ ±", + "íĮ ĸ", + "ï¤ ij", + "ï¦ ´", + "ï¦ ¸", + "ï´ į", + "ðĿĺ ·", + "Ä ¬", + "Å ¬", + "Æ Ģ", + "Æ ĭ", + "Æ ľ", + "Ç ij", + "Ç ĺ", + "Ç ŀ", + "Ç ¥", + "Ç ®", + "É °", + "É ¶", + "É ·", + "É ½", + "Ê Ī", + "Ê IJ", + "Ë İ", + "Ë Ł", + "Ë ¦", + "Ë ¯", + "Ï IJ", + "Ï ĵ", + "Ï ¢", + "Ï ¤", + "Ï ª", + "Ï Ń", + "Ï ®", + "Ï »", + "Ñ ł", + "Ñ Ń", + "Ò ¨", + "Ó Ŀ", + "Ô ¡", + "Ô ·", + "Õ ī", + "Õ ĵ", + "Õ ĸ", + "Õ ļ", + "Õ Ŀ", + "Ö İ", + "Ø ¿", + "Ú ħ", + "Ú į", + "Ú Ķ", + "Û Ĭ", + "Û ¾", + "Ü Ļ", + "Ý Ĵ", + "Ý ĺ", + "ß Ĵ", + "ß ĸ", + "ठĬ", + "ठIJ", + "ঠı", + "ঠĸ", + "ৠŁ", + "ઠ®", + "ઠ¹", + "à® ħ", + "à® Ĩ", + "à° ¡", + "à° °", + "ಠļ", + "ಠ®", + "ಠ¯", + "à´ Ł", + "à´ ·", + "ൠ¾", + "චij", + "චŀ", + "༠¼", + "འĵ", + "áĢ ĵ", + "áĤ ¦", + "áĥ ĸ", + "áĥ Ń", + "áĥ ¯", + "áħ ¨", + "áħ ª", + "áĨ °", + "áĪ ģ", + "áĪ İ", + "áĪ ĵ", + "áĪ ¥", + "áĪ ²", + "áĪ ´", + "áĪ »", + "áī ł", + "áī ²", + "áī ¶", + "áĬ £", + "áĬ ¥", + "áĬ ª", + "áĭ ĺ", + "áĭ ²", + "áĭ ¶", + "áĮ £", + "áį ¡", + "áį £", + "áİ ¬", + "áİ ¾", + "áIJ ¡", + "áķ ķ", + "áĸ ±", + "áĹ IJ", + "áĹ Ń", + "áĺ ī", + "áļ ±", + "ἠŁ", + "áŀ ¥", + "ᣠĶ", + "áł £", + "áł ª", + "áł °", + "áł ´", + "ᤠĸ", + "ᥠ£", + "á ®", + "á® ł", + "á ¯", + "ᯠĻ", + "á °", + "á° į", + "á´ Ĭ", + "á´ ¾", + "áµ ģ", + "áµ İ", + "áµ ŀ", + "áµ ¤", + "ᶠħ", + "ᶠĺ", + "ᶠŁ", + "ᶠ¢", + "ᶠ¤", + "ᶠ±", + "ᶠ»", + "Ḡī", + "Ḡŀ", + "Ḡº", + "á¹ ĵ", + "á¹ Ĺ", + "á¹ ª", + "ẠĬ", + "Ạı", + "ẠĽ", + "á¼ ĥ", + "á¼ Į", + "á¼ ¿", + "á½ Ĥ", + "á½ ĵ", + "á½ Ĺ", + "á½ ¦", + "á¾ ±", + "á¾ ´", + "á¿ ĺ", + "á¿ Ł", + "á¿ ¸", + "âģ ĺ", + "âĤ ij", + "âĤ Ľ", + "âĤ ¿", + "âĦ ĩ", + "âĦ ŀ", + "âĦ ±", + "âĩ Ł", + "âĩ ²", + "âĪ ¤", + "âĪ ¶", + "âī Ĥ", + "âī ¾", + "âĬ ¨", + "âĬ ³", + "âĬ ·", + "âĭ Į", + "âĭ ĺ", + "âĮ ķ", + "âĮ ¥", + "âĮ µ", + "âĮ º", + "âį £", + "âį ²", + "âį µ", + "âİ ĩ", + "âı ĥ", + "âı IJ", + "âı ł", + "âı ¤", + "âı ¶", + "âı ¸", + "âı ¹", + "âij Ĥ", + "âĴ ·", + "âĴ º", + "âĵ ¡", + "âĵ ¤", + "âĶ ¾", + "âĸ ĺ", + "âĸ µ", + "âĹ ª", + "âĹ ·", + "âĺ ¨", + "âĺ «", + "âĺ ²", + "âĺ ³", + "âĻ Ĩ", + "âļ ¤", + "âļ ¥", + "⼠ĵ", + "⼠´", + "⼠¾", + "âŀ «", + "âŀ ¿", + "⣠·", + "⤠ij", + "⤠«", + "⤠¶", + "⤠½", + "⧠ª", + "⨠Ģ", + "â ©½", + "⬠¡", + "⬠¢", + "⬠¤", + "â² ĸ", + "â² ª", + "âµ Ģ", + "⸠®", + "⸠½", + "ãĢ ł", + "ãĢ ·", + "ãĦ Į", + "ãĦ ĺ", + "ãħ ij", + "ãĪ İ", + "ãĪ IJ", + "ãĬ ľ", + "ãĮ ĵ", + "ãĮ ł", + "ãİ Ł", + "ãİ ¤", + "ãİ §", + "㬠®", + "ä Ī", + "äĪ Ģ", + "ä °", + "ä° Ģ", + "ê ħ", + "êħ ī", + "êĩ Ĺ", + "ê Ī", + "êĪ į", + "ê§ Ĥ", + "ê§ Ĭ", + "êª Ģ", + "ê² Ī", + "ê² į", + "ê³ Ģ", + "êµ ł", + "ê½ IJ", + "ê¾ Ī", + "ê¿ ±", + "ëĥ ı", + "ëĦ ij", + "ëħ ¤", + "ëĩ ¸", + "ëĪ ¼", + "ëī ħ", + "ëĬ £", + "ëĭ º", + "ëį ŀ", + "ëIJ Į", + "ëķ ¸", + "ëĺ ł", + "ëĻ ĩ", + "ëĻ Ī", + "ëľ ½", + "ëŀ Ķ", + "ëł ľ", + "ë£ IJ", + "ë§ Ģ", + "ë§ Ĭ", + "ëª Ģ", + "ë¬ Ń", + "ë¯ ¾", + "ë³ ľ", + "ë´ Ĭ", + "ëµ ī", + "ë· ľ", + "ë¸ Ģ", + "ë¹ ĭ", + "ìģ Ħ", + "ìĤ £", + "ìĤ »", + "ìĦ µ", + "ìħ Ĵ", + "ìī Ī", + "ìī Ķ", + "ìĬ Į", + "ìĬ Ļ", + "ìIJ ´", + "ìĵ º", + "ìķ ļ", + "ìķ º", + "ìĸ ľ", + "ìĹ ª", + "ìĺ ľ", + "ìĻ ¤", + "ìļ Ľ", + "ìļ º", + "ìĿ ħ", + "ìĿ ı", + "ìĿ Ń", + "ìĿ ¶", + "ìł Ľ", + "ì¡ Ī", + "ì¢ ī", + "ì¢ Ķ", + "ì© ł", + "ìŃ Į", + "ì¯ ©", + "ì´ £", + "ì¸ ķ", + "ì¹ Ł", + "ì¾ ¡", + "ì¿ Ļ", + "íģ ĩ", + "íģ ī", + "íĩ Ģ", + "íĪ ¶", + "íĸ ij", + "íĸ ¤", + "íĹ ħ", + "íľ ı", + "íĿ Ŀ", + "ï¤ Ĵ", + "ï¤ ķ", + "ï¤ ¬", + "ï¥ ħ", + "ï¥ ĩ", + "ï¥ ı", + "ï¥ ļ", + "ï¥ Ł", + "ï¦ Ħ", + "ï¦ Ī", + "ï¦ ¨", + "ï¦ ©", + "ï¦ ²", + "ï§ ģ", + "ï§ ĥ", + "ï§ Ķ", + "ï§ ł", + "ï§ £", + "ï§ ®", + "ï ŃIJ", + "ïŃ ĸ", + "ïŃ ¦", + "ïŃ ´", + "ïŃ µ", + "ïŃ ¶", + "ïŃ ¸", + "ï® Į", + "ï® İ", + "ï® ŀ", + "ï® Ł", + "ï® ¡", + "ï® ª", + "ï¯ Ķ", + "ï¯ Ĺ", + "ï¯ ļ", + "ï¯ Ľ", + "ï¯ Ŀ", + "ï¯ Ł", + "ï¯ §", + "ï¯ ¨", + "ï¯ «", + "ï¯ ¯", + "ï¯ °", + "ï¯ ±", + "ï¯ ²", + "ï¯ ³", + "ï¯ ´", + "ï¯ µ", + "ï¯ ¶", + "ï° Ģ", + "ï± ħ", + "ï± Ķ", + "ï± ´", + "ï² ģ", + "ï³ ķ", + "ï· ½", + "ï¸ ķ", + "ï¸ ±", + "ï¹ £", + "ï¹ ½", + "ï» į", + "ï¾ ±", + "ðĿIJ Ļ", + "ðĿIJ ½", + "ðĿij ¤", + "ðĿij ®", + "ðĿij µ", + "ðĿĴ ĥ", + "ðĿĴ Ħ", + "ðĿĵ Ń", + "ðĿĵ ·", + "ðĿĶ ĸ", + "ðĿĶ ŀ", + "ðĿĶ ¢", + "ðĿĶ ¦", + "ðĿĶ ¬", + "ðĿķ Ħ", + "ðĿķ Ĭ", + "ðĿķ İ", + "ðĿķ Ļ", + "ðĿķ ľ", + "ðĿķ Ń", + "ðĿķ ³", + "ðĿķ ¸", + "ðĿķ ¾", + "ðĿ ĸī", + "ðĿĸ ı", + "ðĿĺ ĩ", + "ðĿĺ ī", + "ðĿĺ ĸ", + "ðĿĺ Ľ", + "ðĿĺ ŀ", + "ðĿĺ «", + "ðĿĺ ¾", + "ðĿĻ ĩ", + "ðĿĻ ī", + "ðĿĻ ĭ", + "ðĿĻ İ", + "ðĿĻ ĺ", + "ðĿĻ ¥", + "ðĿļ ĥ", + "ðĿļ IJ", + "ðĿļ Ķ", + "ðĿľ ĥ", + "ðŁĦ ·", + "ðŁħ Ŀ", + "ðŁħ ¾", + "ðŁĨ Ĥ", + "ðŁĨ ĵ", + "ðŁĮ Ĥ", + "ðŁĮ Ĩ", + "ðŁĮ ī", + "ðŁĮ ij", + "ðŁĮ ĺ", + "ðŁĮ ©", + "ðŁĮ «", + "ðŁį ¢", + "ðŁį ¥", + "ðŁİ Ľ", + "ðŁİ ¢", + "ðŁİ ´", + "ðŁij ¡", + "ðŁĴ ¾", + "ðŁĵ Ń", + "ðŁĶ Ī", + "ðŁĶ ¦", + "ðŁĶ ²", + "ðŁĶ ³", + "ðŁķ ĵ", + "ðŁķ ķ", + "ðŁķ ĺ", + "ðŁķ Ł", + "ðŁķ ·", + "ðŁĹ ³", + "ðŁļ Ħ", + "ðŁļ Ķ", + "ðŁļ ĸ", + "ðŁĽ IJ", + "ðŁĽ ¤", + "ðŁĽ ¸", + "ðŁ ł", + "ðŁł ³", + "ðŁ¤ ¹", + "ðŁ¥ ĥ", + "ðŁ¥ ¨", + "ðŁ¥ ª", + "ðŁ¥ ¾", + "ðŁ¦ ĥ", + "ðŁ¦ Ĵ", + "ðŁ¦ Ļ", + "ðŁ¦ ¶", + "ðŁ§ ł", + "ðŁ§ ª", + "ðŁ§ Ń", + "ðŁ§ ²", + "𣠷", + "𣷠Ń", + "ð¦ ĺ", + "ð¦ĺ Ĵ", + "Æ ij", + "Ç Ļ", + "È ®", + "Ø ł", + "Ú Ħ", + "Ü Ģ", + "ß ¢", + "áī Ģ", + "áĬ IJ", + "áİ ł", + "Ạŀ", + "ëĪ ŀ", + "ëķ Ł", + "ë£ ģ", + "ë¤ Ĺ", + "ìĦ ¥", + "ìħ ij", + "ìĸ IJ", + "ìĽ Ľ", + "ì£ ķ", + "íİ ı", + "íĽ ĵ", + "ï¥ º", + "ï³ Ľ", + "ï´ «", + "ðĸ §", + "ðĸ§ ·", + "ðĿķ ģ", + "ðŁIJ ª", + "ðŁĴ Ī", + "ðŁĵ ł", + "ðŁķ Ľ", + "ðŁķ ´", + "Ñ Ŀ", + "Ó Ĭ", + "ॠ²", + "ઠª", + "áĥ ¤", + "áį IJ", + "ᶠ°", + "á¼ Ŀ", + "á½ ©", + "âĭ ĭ", + "âĴ ½", + "âĻ ¾", + "â ½Ķ", + "â¾ ¯", + "ãĦ Ĵ", + "ãħ ļ", + "ëIJ į", + "ë· ģ", + "ìĭ Ģ", + "ìļ Ŀ", + "ì¥ °", + "ìº ´", + "íĭ ī", + "íĿ ½", + "ï¦ Ģ", + "ï¦ ¿", + "ï§ ħ", + "ï§ ĵ", + "ïŃ ¯", + "ï® Ĩ", + "ðIJ¤ ķ", + "ðĿIJ Ł", + "ðĿĴ ħ", + "ðĿĵ ľ", + "ðĿĶ °", + "ðĿĶ »", + "ðĿĺ į", + "ðĿĻ ¯", + "ðŁĦ ½", + "ðŁħ Ĥ", + "ðŁħ Ķ", + "ðŁħ ½", + "ðŁĵ ´", + "ðŁ§ ĸ", + "Ó Ĵ", + "Ḡ²", + "ëī ¼", + "Ç ı", + "È ĵ", + "Ê ¸", + "Õ Ĥ", + "Û ħ", + "ß ¡", + "ß £", + "à® ¯", + "à° Ī", + "ಠ¸", + "ຠ®", + "༠ķ", + "áĢ İ", + "áĨ ¡", + "áIJ ĭ", + "áIJ ķ", + "áij ¯", + "áŀ Ĩ", + "ᨠķ", + "á© Ī", + "âģ ħ", + "âĨ ļ", + "âĶ İ", + "âł ©", + "â² Ĥ", + "â² Ķ", + "â² ¨", + "ãĬ ļ", + "íĵ ²", + "ðĿij Ī", + "ðĿij ¬", + "ðĿij ¹", + "ðĿĴ ¾", + "ðĿĵ ±", + "ðĿĵ ½", + "ðĿķ ¯", + "ðĿķ »", + "ðĿĺ ½", + "ðĿļ Ĩ", + "ðŁĦ °", + "ðŁIJ ¨", + "Ò ķ", + "ಠħ", + "ï¨ Ĩ", + "ðĿij °", + "ðŁĦ ¸", + "Ô İ", + "Ø į", + "Ù µ", + "ಠ¶", + "áĢ Ī", + "áĺ Ĺ", + "áł ¸", + "á¡ ¡", + "ᨠ²", + "á© ģ", + "á´ ·", + "áµ §", + "âķ ¨", + "âļ ģ", + "â¾ Ŀ", + "ãĢ ¼", + "ãĦ ı", + "êĴ «", + "ê¦ ¥", + "ê¦ ©", + "ê¦ ²", + "ìĺ ¼", + "íĵ IJ", + "ðĵ ĩ", + "ðĵĩ ¼", + "ðĿķ ¿", + "ðŁĽ ´", + "ë¨ ľ", + "ಠµ", + "à´ İ", + "༠Ģ", + "âĩ ĸ", + "ãĪ «", + "âĵ Ģ", + "áħ ´", + "áļ ¾", + "ἠŀ", + "ἠ«", + "ᥠ´", + "âĨ Ľ", + "âĨ ¶", + "âĩ ¤", + "âķ Ł", + "âĺ ·", + "âļ IJ", + "ðŁ§ ´", + "á¹ ³", + "âĶ į", + "âĶ Ĵ", + "âĶ ©", + "âĶ ¦", + "â¾ µ", + "ઠľ", + "ઠ¤", + "âĩ Ļ", + "âĶ ±", + "âķ Ģ", + "â½ Ĭ", + "ï½ Ł", + "ଠ¡", + "ðł ®", + "ðł® ·", + "âķ ĥ", + "â° Ķ", + "ãĬ ¦", + "ðŁİ IJ", + "ãĩ °", + "â¼ Ŀ", + "â¾ Ķ", + "â½ Ĵ", + "âł Ĵ", + "ï¨ ¦", + "ï© Ĵ", + "ï¨ ²", + "ï© ĸ", + "ðĵı ¸", + "ãĮ ĥ", + "ðĸ ¤", + "ðĸ¤ IJ", + "ï¦ Ń", + "âĬ ħ", + "â¾ ³", + "ä´ ¥", + "ï© ķ", + "ðŁĮ Ķ", + "áŀ ĭ", + "âļ į", + "â¼ ĭ", + "ãİ ĺ", + "ðIJĮ ²", + "É ©", + "áİ ij", + "âĨ ®", + "âĩ ĥ", + "âļ İ", + "ãĩ ±", + "ãĭ ©", + "ãĮ ¶", + "êĻ ª", + "ëİ ¬", + "ï¨ IJ", + "ï¨ Ľ", + "ï© Ĭ", + "ï© į", + "ðĵ ħ", + "ðĵħ º", + "Ï ¡", + "È ij", + "É Ĥ", + "Ô ĵ", + "ß İ", + "à´ §", + "áĢ ī", + "áĢ ĭ", + "áĢ ij", + "áĢ ł", + "áļ Ļ", + "ᨠĦ", + "ᨠ©", + "ᨠ¹", + "á© ĵ", + "ᬠľ", + "á´ Ļ", + "áµ ij", + "âĤ Ń", + "âĨ °", + "âľ ģ", + "â½ IJ", + "ãĭ ¯", + "ãĮ ½", + "íĨ ¢", + "ï¤ ¿", + "ðŁ Ĥ", + "ðŁĤ »", + "È Ĵ", + "Í º", + "Ô ¥", + "Õ ij", + "Ú ¶", + "ৠİ", + "ච®", + "ຠĸ", + "ຠľ", + "ຠ½", + "áĥ »", + "áħ ¯", + "áĭ ŀ", + "áĸ ķ", + "á ´Ī", + "ᶠĨ", + "Ḡľ", + "á¹ ¼", + "á¿ ¨", + "âĦ ĭ", + "âĦ Ń", + "âĪ ±", + "âĮ ĵ", + "âĶ ĩ", + "âĶ ¢", + "â± ®", + "â² Ħ", + "ãĩ ¾", + "ãĪ ¬", + "ë¸ ¡", + "ìIJ ī", + "íĻ Ľ", + "ðĿķ ª", + "Æ ¹", + "Í ²", + "Ó ģ", + "Û ¼", + "ঠ«", + "áħ Ł", + "áī Ĩ", + "áį Ī", + "Ạĸ", + "á½ ī", + "âĶ ¸", + "â½ ©", + "ê ľ", + "êľ ¥", + "êµ ħ", + "ëĤ Ķ", + "ëĦ ł", + "ëĩ Ĺ", + "ëĻ Ŀ", + "ìļ ¯", + "ìļ ·", + "ìŁ Ľ", + "ì· IJ", + "íŁ ¬", + "íŁ ®", + "íŁ °", + "ï¦ Ĩ", + "ï¦ ±", + "ï² ŀ", + "ï³ ¤", + "ï³ ¥", + "ðIJĮ ¸", + "ðĿĶ ı", + "ðĿķ ®", + "ðĿĺ £", + "ঠĪ", + "âı ı", + "ãĦ ĸ", + "ê² ĩ", + "ëĸ ĺ", + "ëľ ·", + "ëŀ Ĵ", + "ë¡ ĵ", + "ë¢ ī", + "ë£ ĥ", + "ë§ ĭ", + "ë² ĭ", + "ìĤ ·", + "ìĪ ķ", + "ì Į¨", + "ìĵ »", + "ìĸ Ĭ", + "ìĻ ¬", + "ìĿ »", + "ì¦ ģ", + "ìµ ¤", + "ì· ĥ", + "íĢ ľ", + "íħ ī", + "íį ł", + "íı ħ", + "íij ±", + "íķ ķ", + "íĸ ł", + "íĿ ķ", + "Æ Ļ", + "Æ ļ", + "Æ ŀ", + "Ç ĥ", + "Ç Ĭ", + "Ç ľ", + "Ç ¤", + "Ç Ń", + "Ç ¹", + "È Ģ", + "È ģ", + "È ħ", + "È ī", + "È Ĺ", + "È Ł", + "È ¤", + "È ¥", + "È ¨", + "È µ", + "È º", + "È »", + "É Į", + "É ®", + "Ê ħ", + "Ê ¥", + "Ê ¨", + "Ë ĵ", + "Ë Ķ", + "Ë ł", + "Ë £", + "Ë ¸", + "Í ´", + "Ï Ĺ", + "Ï ĺ", + "Ï Ļ", + "Ï ļ", + "Ï Ŀ", + "Ï ¨", + "Ï ¬", + "Ï ¾", + "Ï ¿", + "Ñ ª", + "Ò Ģ", + "Ò ľ", + "Ò ¼", + "Ò ½", + "Ó Ĥ", + "Ó ħ", + "Ó ĩ", + "Ó į", + "Ó ĸ", + "Ó Ł", + "Ó «", + "Ó ±", + "Ô Ĩ", + "Ô ĩ", + "Ô º", + "Õ ĭ", + "Ö ī", + "Ø Ī", + "Ø Ĭ", + "Ø ½", + "Ø ¾", + "Ù ·", + "Ú Ĥ", + "Ú Ĭ", + "Ú ĸ", + "Ú Ĺ", + "Ú £", + "Ú «", + "Ú ¸", + "Û Ģ", + "Û į", + "Û ½", + "Ü ī", + "Ü ¤", + "Ý §", + "Ý ´", + "Þ ĥ", + "Þ ¤", + "Þ ¥", + "ß ļ", + "ß Ľ", + "ß ¤", + "àł į", + "àł ĵ", + "àł ³", + "à¡ ¢", + "ॠł", + "ৠł", + "ৠº", + "ਠĬ", + "ਠIJ", + "ਠ®", + "ਠ¯", + "ਠ°", + "ਠ¸", + "ઠĨ", + "ઠ³", + "ઠµ", + "ઠ½", + "ଠĮ", + "ଠĺ", + "ଠ½", + "à® ĥ", + "à® ¸", + "à° Ĩ", + "à° ķ", + "à° ¦", + "ಠĨ", + "ಠĬ", + "ಠĮ", + "ಠIJ", + "ಠĽ", + "ಠ¤", + "ಠ¦", + "ಠª", + "ಠ²", + "ಠ¹", + "à´ Ĩ", + "à´ ı", + "à´ Ĺ", + "à´ «", + "à´ ¹", + "ൠº", + "ൠ½", + "චħ", + "චĬ", + "චĶ", + "ච§", + "ච«", + "ච°", + "༠Ħ", + "༠ħ", + "༠Ĭ", + "འĻ", + "འ¡", + "འ§", + "à¿ Ģ", + "à¿ Ļ", + "áĢ Ŀ", + "áĢ §", + "áĢ ©", + "áĢ ¿", + "áģ µ", + "áĤ ģ", + "áĤ ½", + "áĥ Ĥ", + "áĥ ª", + "áĦ Ĭ", + "áĦ ¢", + "áħ ¦", + "áħ Ń", + "áĨ ®", + "áĨ ±", + "áĨ »", + "á ĩ", + "áĩ Ĥ", + "áĪ ħ", + "áĪ ī", + "áĪ Į", + "áĪ IJ", + "áĪ Ĵ", + "áĪ Ļ", + "áĪ ļ", + "áĪ ľ", + "áĪ ŀ", + "áĪ ©", + "áĪ ³", + "áĪ º", + "áĪ ½", + "áī ħ", + "áī ¢", + "áī ±", + "áī ´", + "áĬ ĥ", + "áĬ į", + "áĬ ĸ", + "áĬ ®", + "áĬ ¸", + "áĭ Ľ", + "áĭ Ŀ", + "áĭ ³", + "áĮ ģ", + "áĮ ħ", + "áĮ ¥", + "áĮ ¦", + "á Į¨", + "áį Ĭ", + "áį į", + "áį ķ", + "áį ĸ", + "áį ¢", + "áį ¤", + "áİ Ĵ", + "áİ ª", + "áı ģ", + "áı IJ", + "áı Ł", + "áIJ Ĥ", + "áIJ ĸ", + "áIJ Ŀ", + "áIJ ŀ", + "áIJ Ł", + "áIJ ł", + "áij ĸ", + "áĴ ĭ", + "áĴ į", + "áĴ ¡", + "áĵ «", + "áĶ ķ", + "áķ ĭ", + "áķ ij", + "áķ Ļ", + "áķ ļ", + "áķ Ľ", + "áķ ¤", + "áķ ¦", + "áķ ®", + "áķ ¼", + "áĸ ĵ", + "áĹ Ĺ", + "áĹ ¢", + "áĹ ¯", + "áĹ ·", + "áĺ Ħ", + "áĺ ij", + "ἠĤ", + "ἠĻ", + "áŀ į", + "áł Ĩ", + "áł ¡", + "áł ¦", + "áł ®", + "áł ¯", + "áł ²", + "áł ·", + "á¡ į", + "á¡ ŀ", + "á¡ ¤", + "á ¡´", + "á¡ µ", + "ᤠĵ", + "ᥠĸ", + "ᥠ°", + "ᨠ¦", + "ᨠ§", + "ᨠ¨", + "ᨠª", + "ᨠ¬", + "ᨠ¯", + "ᨠ³", + "ᨠµ", + "á© ĥ", + "ᬠķ", + "áŃ £", + "á ±", + "á± ļ", + "á² ł", + "á´ ĵ", + "á´ ¶", + "áµ Ĥ", + "áµ Į", + "áµ ¥", + "áµ ´", + "ᶠĩ", + "ḠĪ", + "Ḡł", + "Ḡ§", + "Ḡ´", + "Ḡ¾", + "á¹ Ģ", + "á¹ ĸ", + "á¹ Ł", + "á¹ ł", + "á¹ «", + "á¹ ±", + "á¹ ·", + "á¹ ¿", + "ẠĦ", + "Ạį", + "Ạij", + "ẠĹ", + "á¼ ī", + "á¼ ĵ", + "á¼ Ń", + "á½ ĭ", + "á½ Ĵ", + "á½ ł", + "á½ £", + "á¾ Ħ", + "á¾ ı", + "á¾ ij", + "á¾ Ĺ", + "á¾ ¦", + "á¾ §", + "á¾ ¾", + "á¿ Ħ", + "á¿ ĵ", + "á¿ ¡", + "á¿ ¬", + "âģ ļ", + "âĤ Į", + "âĦ ģ", + "âĦ Ķ", + "âĦ £", + "âĦ §", + "âĦ ¯", + "âĦ °", + "âĦ ´", + "âħ ħ", + "âĨ ľ", + "âĨ «", + "âĨ Ń", + "âĨ ±", + "âĨ ¹", + "âĨ ½", + "âĩ ĩ", + "âĩ ľ", + "âĩ µ", + "âĪ ī", + "âĪ Ĭ", + "âĪ ĸ", + "âĪ ľ", + "âĪ ¾", + "âī Ģ", + "âī ĭ", + "âī Į", + "âī ĵ", + "âī ľ", + "âī ´", + "âī ¿", + "âĬ Ĭ", + "âĬ ĭ", + "âĬ Ķ", + "âĬ ĸ", + "âĬ £", + "âĬ ¦", + "âĭ İ", + "âĭ ª", + "âĭ ²", + "âĮ ¦", + "âĮ §", + "âį º", + "âİ Ī", + "âİ ¨", + "âİ ¬", + "âİ ³", + "âİ ¼", + "âİ ¾", + "âı Į", + "âı ļ", + "âı «", + "âı ¯", + "âı µ", + "âĴ ľ", + "âĴ Ŀ", + "âĴ «", + "âĵ Ħ", + "âĵ Ĭ", + "âĵ Ļ", + "âĵ ©", + "âĶ ij", + "âĶ Ļ", + "âĶ ļ", + "âĶ ¥", + "âķ ħ", + "âķ ī", + "âķ į", + "âķ ı", + "âķ ŀ", + "âĸ ļ", + "âĸ ¯", + "âĹ ĥ", + "âĹ ļ", + "âĹ ¬", + "âĹ ´", + "âĺ Ī", + "âĺ ¤", + "âĺ ¥", + "âĺ §", + "âĺ ¬", + "âĻ ģ", + "âĻ ±", + "âļ ĥ", + "âļ Ħ", + "âļ ħ", + "âļ ı", + "âļ ļ", + "âļ ŀ", + "âļ Ł", + "âļ ±", + "âļ ²", + "âľ Ģ", + "âľ Ł", + "âľ ¢", + "âĿ µ", + "⣠¡", + "⣠¦", + "⣠§", + "⣠³", + "⣠¾", + "⣠¿", + "âł ĩ", + "⤠Ħ", + "⤠º", + "⥠Ĥ", + "⥠¹", + "⧠ī", + "⧠¼", + "⧠½", + "⨠į", + "⬠Ĭ", + "⬠Ł", + "âŃ ŀ", + "â® ŀ", + "â® ³", + "⯠Ī", + "⯠ij", + "â± ł", + "â± ±", + "â² Ń", + "â´ ¹", + "âµ ķ", + "⸠¾", + "â º«", + "â¼ Ĩ", + "â¼ ł", + "â½ Ł", + "â½ ¼", + "â¾ Ľ", + "â¾ §", + "â¿ ĥ", + "â¿ »", + "ãĤ ķ", + "ãĤ Ł", + "ãĦ Ľ", + "ãĦ ¡", + "ãĦ ¶", + "ãĦ º", + "ãħ Ĵ", + "ãħ Ł", + "ãĨ Ģ", + "ãĩ »", + "ãĪ ij", + "ãĪ Ń", + "ãĪ ®", + "ãĪ ³", + "ãĪ ¹", + "ãī ¥", + "ãī ¦", + "ãī ¹", + "ãī ¿", + "ãĬ ŀ", + "ãĬ ¨", + "ãĭ ij", + "ãĭ ¥", + "ãĭ ´", + "ãĭ º", + "ãİ Ħ", + "ãİ ķ", + "ãİ ¯", + "ãı Ĥ", + "ãı Ī", + "ãı ĵ", + "ãı ĸ", + "ãı ±", + "ãIJ ±", + "ãŁ ģ", + "ã ¢", + "㢠¨", + "ã ¨", + "㨠³", + "ã« ª", + "ã« ´", + "㶠³", + "㺠¾", + "ä Ģ", + "äĢ Ģ", + "ä ĭ", + "äĭ Į", + "ä ĮĢ", + "äIJ Ģ", + "ä łĢ", + "ä ł", + "äł ¼", + "ä §", + "ä§ ŀ", + "ä¨ °", + "ä¨ º", + "ä ´Ģ", + "ä ·", + "ä· ħ", + "ä ·¸", + "ê Ĥ", + "êĤ «", + "ê Į", + "êĮ ¼", + "ê į", + "êį ²", + "êĴ µ", + "ê ĵ", + "êĵ ½", + "êĻ Ń", + "êĿ Ľ", + "êĿ ¥", + "ê ŀ", + "êŀ Ĭ", + "ê¦ Ĩ", + "ê¦ ĩ", + "ê¦ Ł", + "ê¦ ¨", + "ê§ Ī", + "ê ©", + "ê© Ł", + "êª ĭ", + "êª ij", + "êª ķ", + "êª Ĺ", + "êª ľ", + "êª ®", + "êª ±", + "êª »", + "êª ¼", + "ê« Ģ", + "ê« Ŀ", + "ê° ĥ", + "ê° ĺ", + "ê± ľ", + "ê² ĵ", + "ê² ļ", + "ê³ Ļ", + "ê³ ¾", + "ê´ Ĺ", + "ê´ Ļ", + "êµ Ľ", + "ê¶ ĥ", + "ê¶ ķ", + "ê¶ ¨", + "ê¸ ©", + "ê¸ ¿", + "ê ¹Ħ", + "ê¹ Ĩ", + "ê¹ ī", + "ê¹ ĵ", + "ê¹ ¢", + "ê¹ £", + "ê¹ ¸", + "êº ³", + "ê¿ ı", + "ê¿ ķ", + "ê¿ §", + "ëĢ ©", + "ëģ ħ", + "ëĥ µ", + "ëĦ ĸ", + "ëĦ Ĺ", + "ëĦ ¢", + "ëħ Ĥ", + "ëĨ IJ", + "ëĩ ľ", + "ëĪ ĭ", + "ëĪ ļ", + "ëī į", + "ëī ¨", + "ëĬ ļ", + "ëĬ ¡", + "ëĭ ľ", + "ëĭ ª", + "ëĮ ĺ", + "ëĮ ¤", + "ëĮ ¸", + "ëİ Ł", + "ëı ¨", + "ëIJ Ħ", + "ëIJ ı", + "ëIJ ´", + "ëIJ ¸", + "ëij ģ", + "ëij ¿", + "ëĴ ¨", + "ëĵ ·", + "ëĶ ®", + "ëĶ ²", + "ëķ §", + "ëĸ Ķ", + "ëĸ ª", + "ëĺ Ń", + "ëļ Ģ", + "ëļ ł", + "ëĽ Ķ", + "ëĽ ©", + "ëľ ħ", + "ëŀ ķ", + "ëŀ °", + "ëŁ IJ", + "ëł ¡", + "ë¡ ŀ", + "ë¡ £", + "ë¡ µ", + "ë£ Ħ", + "ë£ į", + "ë¤ ³", + "ë¦ į", + "ë¦ ı", + "ë¦ ³", + "ë§ Ħ", + "ë§ Ĩ", + "ë§ į", + "ë§ ľ", + "ë§ «", + "ë§ »", + "ë¨ ®", + "ë© Ĥ", + "ë© Ń", + "ëª ´", + "ë¬ ľ", + "ë¬ ł", + "ë¬ «", + "ë¬ ¾", + "ëŃ ¬", + "ë® ĺ", + "ë® ¹", + "ë¯ ķ", + "ë¯ ľ", + "ë° ¨", + "ë° ª", + "ë± Ķ", + "ë² ĺ", + "ë² Ľ", + "ë² ±", + "ë² ´", + "ë´ ½", + "ëµ ¤", + "ëµ ¨", + "ë· Ĺ", + "ë· ĺ", + "ë¸ ĵ", + "ë¸ ľ", + "ë¹ ª", + "ëº ĥ", + "ëº ĺ", + "ëº µ", + "ë» ´", + "ë¼ IJ", + "ë¾ Ķ", + "ìģ Ń", + "ìĤ ł", + "ìĤ ®", + "ìĥ ı", + "ìĥ Ļ", + "ìĦ º", + "ìħ ¢", + "ìĨ Ģ", + "ìĨ ħ", + "ìĨ ¤", + "ìĨ ¦", + "ìĨ ¬", + "ìĩ ±", + "ìĪ µ", + "ìĭ ¨", + "ìĭ ´", + "ìĮ °", + "ìį ľ", + "ìİ Ĺ", + "ìİ ĺ", + "ìİ ¼", + "ìij ī", + "ìij Ŀ", + "ìij »", + "ìĴ Ķ", + "ìĴ ¯", + "ìĵ ©", + "ìķ IJ", + "ìķ ĸ", + "ìĸ ł", + "ìĸ ¾", + "ìĹ ĥ", + "ìĹ Ĺ", + "ìĹ ľ", + "ìĹ ¨", + "ìĺ Ĥ", + "ìĺ Ħ", + "ìĺ ı", + "ìĺ ¾", + "ìĺ ¿", + "ìľ §", + "ìĿ IJ", + "ìĿ ĸ", + "ìĿ ·", + "ìŀ į", + "ìŀ ı", + "ìŀ ¨", + "ìŀ ª", + "ìŀ ³", + "ìł ¡", + "ìł ´", + "ìł ¹", + "ì¡ Ģ", + "ì¡ ª", + "ì¡ µ", + "ì¢ IJ", + "ì¢ ¨", + "ì£ Į", + "ì£ Ļ", + "ì£ ³", + "ì¦ ij", + "ì§ ¥", + "ì§ ´", + "ì§ ¾", + "ì¨ ĵ", + "ì¨ ķ", + "ì© °", + "ì© »", + "ì© ¼", + "ìª Ĺ", + "ì¬ Ķ", + "ì¬ ĺ", + "ì® ®", + "ì¯ ķ", + "ì¯ ĺ", + "ì° İ", + "ì° ¯", + "ì± ĥ", + "ì± µ", + "ì² §", + "ì² ®", + "ì² ¯", + "ì³ ¬", + "ì´ ĭ", + "ì´ ¢", + "ìµ ¥", + "ì¶ £", + "ì¸ Ī", + "ì¸ Ļ", + "ìº ¤", + "ìº Ń", + "ì» ½", + "ì¼ Ļ", + "ì½ ¬", + "ì¾ Ģ", + "ì¿ ħ", + "ì¿ ½", + "íĢ ħ", + "íģ ¦", + "íĤ ħ", + "íĥ ¶", + "íĥ ¹", + "íĦ Ķ", + "íħ £", + "íĨ Ħ", + "íĨ §", + "íĨ ¹", + "íĩ ¼", + "íī ¤", + "íĬ ½", + "íĭ Ĥ", + "íĭ ij", + "íį Ī", + "íį Ļ", + "íį ¿", + "íİ ¶", + "íIJ Ŀ", + "íĴ ľ", + "íĵ Ŀ", + "íĵ ª", + "íĵ ±", + "íĵ ·", + "íĵ ¼", + "íĶ Ļ", + "íĶ ł", + "íķ ļ", + "íķ Ľ", + "íķ ŀ", + "íķ Ł", + "íķ §", + "íķ ¶", + "íĸ Ĭ", + "íĸ ĭ", + "íĸ į", + "íĸ Ķ", + "íĸ ĺ", + "íĸ ¡", + "íĸ ¬", + "íĹ £", + "íĹ ¿", + "íĺ ĸ", + "íĺ Ń", + "íļ °", + "íĽ į", + "íĽ ½", + "íĿ Ł", + "íĿ Ń", + "íĿ ´", + "íŀ ľ", + "ï¤ ī", + "ï¤ Ń", + "ï¤ ²", + "ï¤ µ", + "ï¤ ¼", + "ï¥ Ģ", + "ï¥ ij", + "ï¥ Ĵ", + "ï¥ ķ", + "ï¥ ĺ", + "ï¥ Ļ", + "ï¥ «", + "ï¥ ¬", + "ï¥ °", + "ï ¥¿", + "ï¦ ĭ", + "ï¦ ı", + "ï¦ Ķ", + "ï¦ ĸ", + "ï¦ ĺ", + "ï¦ Ľ", + "ï¦ ł", + "ï¦ ®", + "ï¦ ¯", + "ï¦ º", + "ï¦ »", + "ï¦ ¾", + "ï§ Ĩ", + "ï§ ĸ", + "ï§ Ľ", + "ï§ ŀ", + "ï§ Ł", + "ï§ §", + "ï§ ³", + "ï§ º", + "ï§ ½", + "ï¨ ĥ", + "ï¨ ļ", + "ï¨ ¢", + "ï© Ł", + "ï¬ ¤", + "ï¬ ¬", + "ï¬ ¼", + "ïŃ Ĵ", + "ïŃ ķ", + "ïŃ Ľ", + "ïŃ Ŀ", + "ïŃ ŀ", + "ïŃ Ł", + "ïŃ ¤", + "ïŃ §", + "ïŃ ¨", + "ïŃ ®", + "ïŃ °", + "ïŃ ±", + "ïŃ ·", + "ïŃ ¹", + "ïŃ »", + "ï® Ģ", + "ï® ĥ", + "ï® Ħ", + "ï® ħ", + "ï® į", + "ï® Ĵ", + "ï® ĵ", + "ï® ķ", + "ï® ¦", + "ï® ®", + "ï® °", + "ï¯ ĵ", + "ï¯ ľ", + "ï¯ ©", + "ï¯ ª", + "ï¯ ¬", + "ï¯ Ń", + "ï¯ ®", + "ï¯ ·", + "ï¯ ¹", + "ï¯ »", + "ï¯ ¼", + "ï° ĥ", + "ï° Į", + "ï° IJ", + "ï° ĺ", + "ï° Ļ", + "ï° ľ", + "ï° ŀ", + "ï° ¢", + "ï° ®", + "ï° °", + "ï° ¼", + "ï° ¿", + "ï± Ģ", + "ï± ģ", + "ï± Ī", + "ï± ĭ", + "ï± ı", + "ï± Ń", + "ï² Ģ", + "ï² ĩ", + "ï² Ī", + "ï² ĭ", + "ï² İ", + "ï² Ĵ", + "ï² ľ", + "ï² ł", + "ï² ¬", + "ï² »", + "ï³ ĩ", + "ï³ Ķ", + "ï³ £", + "ï³ «", + "ï´ ĺ", + "ï´ °", + "ï´ ½", + "ï ¶", + "ï¶ °", + "ï¸ ĸ", + "ï¸ ´", + "ï¸ ¹", + "ï¹ į", + "ï¹ Ĺ", + "ï¹ ¢", + "ï¹ ¤", + "ï¹ ©", + "ï¹ ±", + "ï¾ °", + "ï¿ Ĥ", + "ï¿ ®", + "ðIJĮ °", + "ðIJĮ ¹", + "ðIJĮ º", + "ðIJĮ ½", + "ðIJį Ĥ", + "ðIJį ĥ", + "ðIJį Ħ", + "ðIJ İ", + "ðIJİ ¹", + "ðIJ¤ Ĥ", + "ðIJ¤ į", + "ðIJ¤ ı", + "ðIJ¤ ĵ", + "ðIJŃ ī", + "ðIJŃ į", + "ðIJ° ĩ", + "ðIJ° °", + "ðij Ĥ", + "ðijĤ Ħ", + "ðij ĺ", + "ðijĺ ģ", + "ðĴ Ģ", + "ðĴĢ ¸", + "ðĴ ģ", + "ðĴģ º", + "ðĴ Ħ", + "ðĴĦ ·", + "ðĴ Ĭ", + "ðĴĬ ij", + "ðĴ ĭ", + "ðĴĭ Ĺ", + "ð ĴĮ", + "ðĴĮ ¨", + "ðĵĥ ¢", + "ðĵĥ °", + "ðĸ ł", + "ðĸł ļ", + "ðĿĦ ĥ", + "ðĿĦ ħ", + "ðĿĦ ķ", + "ðĿĦ Ļ", + "ðĿĦ ±", + "ðĿĦ ´", + "ðĿĦ ¹", + "ðĿħ İ", + "ðĿħ ª", + "ðĿĨ £", + "ðĿĨ ³", + "ðĿĨ ¹", + "ðĿĩ Ĭ", + "ðĿĩ Ĺ", + "ðĿĩ ļ", + "ðĿĩ ľ", + "ðĿĩ ł", + "ðĿIJ ī", + "ðĿIJ ĸ", + "ðĿIJ ĺ", + "ðĿIJ £", + "ðĿIJ ±", + "ðĿij Ĭ", + "ðĿij Ń", + "ðĿij ¼", + "ðĿij ½", + "ðĿĴ °", + "ðĿĴ ·", + "ðĿĴ ¿", + "ðĿĵ ģ", + "ðĿĵ ĭ", + "ðĿĵ İ", + "ðĿĵ Ĵ", + "ðĿ ĵĺ", + "ðĿĵ ¢", + "ðĿĵ ¦", + "ðĿĵ «", + "ðĿĵ ¿", + "ðĿĶ İ", + "ðĿĶ ±", + "ðĿĶ ´", + "ðĿĶ ·", + "ðĿĶ ¸", + "ðĿĶ ½", + "ðĿķ Ĥ", + "ðĿķ ĥ", + "ðĿķ ĭ", + "ðĿķ ı", + "ðĿķ IJ", + "ðĿķ ¥", + "ðĿķ ´", + "ðĿķ º", + "ðĿĸ IJ", + "ðĿĸ Ľ", + "ðĿĸ Ŀ", + "ðĿĸ ŀ", + "ðĿĹ ©", + "ðĿĹ ³", + "ðĿĹ ½", + "ðĿĺ Ĭ", + "ðĿĺ ĭ", + "ðĿĺ Ķ", + "ðĿĺ ±", + "ðĿĺ ´", + "ðĿĺ ¿", + "ðĿĻ Ĵ", + "ðĿĻ Ŀ", + "ðĿĻ Ł", + "ðĿĻ ¬", + "ðĿĻ Ń", + "ðĿĻ »", + "ðĿĻ ¾", + "ðĿļ Ī", + "ðĿļ ĭ", + "ðĿļ ij", + "ðĿļ Ł", + "ðĿļ ł", + "ðĿļ £", + "ðĿĽ ½", + "ðĿľ Ĥ", + "ðĿľ Ķ", + "ðĿľ Ļ", + "ðŁ Ģ", + "ðŁĢ Ħ", + "ðŁĦ ²", + "ðŁĦ ¶", + "ðŁħ IJ", + "ðŁħ ĸ", + "ðŁħ ļ", + "ðŁħ Ľ", + "ðŁħ ¦", + "ðŁħ ¶", + "ðŁħ »", + "ðŁħ ¼", + "ðŁĨ ĥ", + "ðŁĨ Ĩ", + "ðŁĨ İ", + "ðŁĪ ¯", + "ðŁĪ ²", + "ðŁĪ ¹", + "ðŁĮ ĩ", + "ðŁĮ ĵ", + "ðŁį ĺ", + "ðŁİ ij", + "ðŁİ ¿", + "ðŁı ı", + "ðŁı Ĵ", + "ðŁı ©", + "ðŁı ¯", + "ðŁIJ Ģ", + "ðŁij Ŀ", + "ðŁĴ ¹", + "ðŁĴ º", + "ðŁĵ Ł", + "ðŁĵ ª", + "ðŁĵ ¼", + "ðŁĶ Ģ", + "ðŁĶ Ĥ", + "ðŁĶ ĥ", + "ðŁĶ ĩ", + "ðŁĶ ĵ", + "ðŁĶ ¢", + "ðŁĶ ¤", + "ðŁĶ ©", + "ðŁķ ĸ", + "ðŁķ ļ", + "ðŁķ ľ", + "ðŁķ Ŀ", + "ðŁķ ŀ", + "ðŁķ ł", + "ðŁķ ¢", + "ðŁķ ³", + "ðŁĸ ĩ", + "ðŁĸ ij", + "ðŁĸ ¶", + "ðŁĹ ģ", + "Ñ ¨", + "Ú İ", + "á¡ Į", + "Ḡ°", + "ẠĢ", + "á¼ ®", + "á½ Ŀ", + "âĦ ¬", + "âļ §", + "⼠¤", + "ã³ ¬", + "êĻ ĭ", + "ê¸ ij", + "ëĶ ī", + "ëĹ į", + "ë¡ ij", + "ë¯ ij", + "ë» ħ", + "ë¼ Ŀ", + "ìĦ IJ", + "ìī ¡", + "ìĭ ²", + "ìı ±", + "ìĹ ¤", + "ìĿ ©", + "ìĿ ¿", + "ìŁ Ļ", + "ìł °", + "ì¥ ī", + "íĬ Ń", + "íķ ®", + "ï® ı", + "ðŁħ ±", + "ðŁĨ Ĵ", + "ðŁķ ĭ", + "É ĺ", + "Ê ĵ", + "Õ ĥ", + "à´ ´", + "འħ", + "áĨ º", + "áĪ Ĭ", + "áĪ ¨", + "áĪ ¾", + "áī IJ", + "áĮ ĥ", + "áĮ ½", + "áĶ Ń", + "áł Ĥ", + "áł ¬", + "ᨠ¸", + "á© ĭ", + "ᶠı", + "á¾ Ķ", + "á¿ IJ", + "á¿ ļ", + "âĻ Ļ", + "âļ Ĥ", + "âļ Ĺ", + "â¡ ¢", + "⤠¦", + "ëĸ °", + "ë¤ Ĥ", + "ë§ ł", + "ë± ĭ", + "ë± IJ", + "ìĽ ¢", + "ìľ ¾", + "ì³ ħ", + "ì» ģ", + "íģ »", + "íĥ Ļ", + "íĵ ĸ", + "íĵ Ń", + "íķ ±", + "íĽ ľ", + "ï¤ ħ", + "ï¤ Ĩ", + "ï¦ ĥ", + "ï§ ©", + "ï¨ Ĥ", + "ðIJ¤ Ķ", + "ðIJŃ ĵ", + "ðIJ° ¼", + "ðĿĵ ŀ", + "ðĿĵ °", + "ðĿĻ ľ", + "ðĿļ ģ", + "ðŁħ ¢", + "ðŁı ĩ", + "È ²", + "Ê ¶", + "Ô Ī", + "Ô ij", + "Ý ĵ", + "Ý ¥", + "ठij", + "ॠ±", + "ଠī", + "à° ³", + "à° µ", + "ಠŁ", + "áĢ ı", + "áģ ¼", + "áī ¨", + "áĬ Ĵ", + "áĭ ©", + "áĮ Ħ", + "áĮ Ķ", + "áIJ §", + "á ĴĮ", + "áĶ ħ", + "áĶ Ĭ", + "áł Ħ", + "ᨠģ", + "Ḡĥ", + "Ḡ»", + "âĶ ŀ", + "âĺ µ", + "âļ £", + "â² ¢", + "ãĪ ª", + "ä¶ µ", + "ê² Ļ", + "ê² ´", + "ê³ Ĥ", + "ë¡ ¼", + "ìĨ Ĭ", + "ì¼ ĩ", + "íĭ į", + "íĵ ¬", + "íĵ ®", + "íĵ ¶", + "íĵ »", + "ï¤ ¦", + "ï¥ ł", + "ï¥ ±", + "ïŃ ²", + "ðIJŃ Ĭ", + "ðIJ ±ħ", + "ðĸ ¥", + "ðĸ¥ ¨", + "ðĿij ³", + "ðĿĵ ķ", + "ðĿĵ ¬", + "ðĿĵ ¹", + "ðĿĵ ¾", + "ðĿĶ ĵ", + "ðĿķ į", + "ðĿķ ¡", + "ðĿķ ±", + "ðĿĸ ĸ", + "ðĿĺ ı", + "ðĿĺ IJ", + "ðĿĺ ļ", + "ðĿĻ ®", + "ðĿĻ °", + "ðĿĻ ¸", + "ðĿĻ º", + "ðĿĻ ¼", + "ðĿĻ ½", + "ðĿĻ ¿", + "ðĿļ Ħ", + "ðĿļ ı", + "ðŁħ ħ", + "ðŁħ ĵ", + "Æ Ī", + "àł Į", + "áĻ ³", + "á ļĮ", + "ἠħ", + "ἠIJ", + "ᤠĬ", + "ḠĬ", + "âĶ ½", + "âķ Ĭ", + "⼠ĩ", + "⼠ı", + "âĿ ª", + "âĿ «", + "⣠°", + "ãĦ į", + "ãĦ ĵ", + "ãĦ §", + "ãħ ĸ", + "ãī «", + "ê¦ Ķ", + "ï± Ĭ", + "ຠĤ", + "áħ £", + "ᥠĶ", + "ᥠ¤", + "âĨ ¤", + "âĨ ·", + "âĩ ŀ", + "âĸ ¤", + "âŀ ¶", + "ãĪ ¼", + "ï¨ ·", + "ðĵı §", + "âĶ ²", + "âĢ ´", + "âĴ Ł", + "âĴ ¡", + "â° Ĥ", + "â° į", + "â° İ", + "â° IJ", + "â° ij", + "â° Ł", + "â° ł", + "â° ¡", + "â¼ Ń", + "ãĬ ¥", + "âĴ ł", + "â½ º", + "ãĩ º", + "ãĩ ½", + "ï¨ Ĭ", + "áķ ·", + "âį ¨", + "⺠Ł", + "â½ Ĺ" + ] + } +} \ No newline at end of file diff --git a/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-all-corpora.json b/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-all-corpora.json new file mode 100644 index 00000000..8660b827 --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-all-corpora.json @@ -0,0 +1,159396 @@ +{ + "version": "1.0", + "truncation": null, + "padding": null, + "added_tokens": [ + { + "id": 0, + "content": "[UNK]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 1, + "content": "[CLS]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 2, + "content": "[SEP]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 3, + "content": "[PAD]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 4, + "content": "[MASK]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + } + ], + "normalizer": null, + "pre_tokenizer": { + "type": "Whitespace" + }, + "post_processor": null, + "decoder": null, + "model": { + "type": "BPE", + "dropout": null, + "unk_token": "[UNK]", + "continuing_subword_prefix": null, + "end_of_word_suffix": null, + "fuse_unk": false, + "byte_fallback": false, + "ignore_merges": false, + "vocab": { + "[UNK]": 0, + "[CLS]": 1, + "[SEP]": 2, + "[PAD]": 3, + "[MASK]": 4, + "!": 5, + "\"": 6, + "#": 7, + "$": 8, + "%": 9, + "&": 10, + "'": 11, + "(": 12, + ")": 13, + "*": 14, + "+": 15, + ",": 16, + "-": 17, + ".": 18, + "/": 19, + "0": 20, + "1": 21, + "2": 22, + "3": 23, + "4": 24, + "5": 25, + "6": 26, + "7": 27, + "8": 28, + "9": 29, + ":": 30, + ";": 31, + "<": 32, + "=": 33, + ">": 34, + "?": 35, + "@": 36, + "A": 37, + "B": 38, + "C": 39, + "D": 40, + "E": 41, + "F": 42, + "G": 43, + "H": 44, + "I": 45, + "J": 46, + "K": 47, + "L": 48, + "M": 49, + "N": 50, + "O": 51, + "P": 52, + "Q": 53, + "R": 54, + "S": 55, + "T": 56, + "U": 57, + "V": 58, + "W": 59, + "X": 60, + "Y": 61, + "Z": 62, + "[": 63, + "\\": 64, + "]": 65, + "^": 66, + "_": 67, + "`": 68, + "a": 69, + "b": 70, + "c": 71, + "d": 72, + "e": 73, + "f": 74, + "g": 75, + "h": 76, + "i": 77, + "j": 78, + "k": 79, + "l": 80, + "m": 81, + "n": 82, + "o": 83, + "p": 84, + "q": 85, + "r": 86, + "s": 87, + "t": 88, + "u": 89, + "v": 90, + "w": 91, + "x": 92, + "y": 93, + "z": 94, + "{": 95, + "|": 96, + "}": 97, + "~": 98, + "§": 99, + "¨": 100, + "«": 101, + "­": 102, + "°": 103, + "²": 104, + "´": 105, + "·": 106, + "»": 107, + "À": 108, + "É": 109, + "Ñ": 110, + "Ó": 111, + "×": 112, + "Ü": 113, + "à": 114, + "á": 115, + "â": 116, + "ä": 117, + "ç": 118, + "è": 119, + "é": 120, + "ê": 121, + "ë": 122, + "í": 123, + "ò": 124, + "ó": 125, + "ô": 126, + "ö": 127, + "ú": 128, + "û": 129, + "ü": 130, + "ý": 131, + "Ą": 132, + "ą": 133, + "Ć": 134, + "ć": 135, + "Č": 136, + "č": 137, + "Ę": 138, + "ę": 139, + "ě": 140, + "Ł": 141, + "ł": 142, + "Ń": 143, + "ń": 144, + "ō": 145, + "ő": 146, + "ŕ": 147, + "ř": 148, + "Ś": 149, + "ś": 150, + "š": 151, + "Ţ": 152, + "ţ": 153, + "Ź": 154, + "ź": 155, + "Ż": 156, + "ż": 157, + "˝": 158, + "–": 159, + "—": 160, + "‘": 161, + "’": 162, + "“": 163, + "”": 164, + "„": 165, + "•": 166, + "…": 167, + "−": 168, + "ie": 169, + "rz": 170, + "nie": 171, + "na": 172, + "cz": 173, + "ch": 174, + "sz": 175, + "po": 176, + "st": 177, + "ni": 178, + "ał": 179, + "dz": 180, + "ię": 181, + "ra": 182, + "ow": 183, + "ro": 184, + "rze": 185, + "li": 186, + "je": 187, + "go": 188, + "za": 189, + "się": 190, + "ko": 191, + "ci": 192, + "le": 193, + "do": 194, + "mi": 195, + "ka": 196, + "wi": 197, + "ta": 198, + "by": 199, + "ki": 200, + "rzy": 201, + "ny": 202, + "ła": 203, + "te": 204, + "że": 205, + "wa": 206, + "ja": 207, + "pa": 208, + "wy": 209, + "ne": 210, + "ło": 211, + "to": 212, + "ty": 213, + "wie": 214, + "ów": 215, + "wo": 216, + "dzi": 217, + "da": 218, + "no": 219, + "czy": 220, + "dzie": 221, + "la": 222, + "ry": 223, + "prze": 224, + "ma": 225, + "re": 226, + "kie": 227, + "od": 228, + "cie": 229, + "dy": 230, + "ją": 231, + "mo": 232, + "ce": 233, + "ku": 234, + "szy": 235, + "sta": 236, + "em": 237, + "mie": 238, + "cze": 239, + "si": 240, + "kt": 241, + "ob": 242, + "ści": 243, + "przy": 244, + "cy": 245, + "owa": 246, + "nia": 247, + "mu": 248, + "my": 249, + "ru": 250, + "ną": 251, + "któ": 252, + "ły": 253, + "sze": 254, + "ba": 255, + "bo": 256, + "ała": 257, + "sa": 258, + "pie": 259, + "tu": 260, + "we": 261, + "cza": 262, + "co": 263, + "bi": 264, + "lu": 265, + "pra": 266, + "ży": 267, + "ga": 268, + "pi": 269, + "raz": 270, + "roz": 271, + "łu": 272, + "jak": 273, + "de": 274, + "ró": 275, + "ski": 276, + "ść": 277, + "ze": 278, + "ca": 279, + "ju": 280, + "wia": 281, + "spo": 282, + "wszy": 283, + "jest": 284, + "cho": 285, + "bie": 286, + "nych": 287, + "tak": 288, + "sza": 289, + "zna": 290, + "ale": 291, + "pod": 292, + "gi": 293, + "pe": 294, + "rę": 295, + "ały": 296, + "owie": 297, + "du": 298, + "owi": 299, + "skie": 300, + "sk": 301, + "pan": 302, + "wię": 303, + "sie": 304, + "Po": 305, + "gł": 306, + "mó": 307, + "Nie": 308, + "niej": 309, + "sto": 310, + "owy": 311, + "zy": 312, + "in": 313, + "ało": 314, + "cha": 315, + "me": 316, + "pro": 317, + "nę": 318, + "be": 319, + "pu": 320, + "sy": 321, + "nym": 322, + "lo": 323, + "ję": 324, + "Na": 325, + "który": 326, + "owe": 327, + "su": 328, + "ar": 329, + "nej": 330, + "ska": 331, + "se": 332, + "już": 333, + "gdy": 334, + "szcze": 335, + "jed": 336, + "czę": 337, + "an": 338, + "nego": 339, + "Za": 340, + "bę": 341, + "kł": 342, + "powie": 343, + "jąc": 344, + "on": 345, + "tym": 346, + "mnie": 347, + "or": 348, + "sob": 349, + "lko": 350, + "ich": 351, + "bu": 352, + "Ja": 353, + "ji": 354, + "fi": 355, + "gło": 356, + "py": 357, + "jej": 358, + "ża": 359, + "niu": 360, + "jego": 361, + "które": 362, + "dla": 363, + "tego": 364, + "ków": 365, + "wał": 366, + "czą": 367, + "sią": 368, + "nął": 369, + "naj": 370, + "dział": 371, + "ąd": 372, + "myś": 373, + "mówi": 374, + "..": 375, + "przed": 376, + "był": 377, + "rzekł": 378, + "Je": 379, + "tylko": 380, + "pó": 381, + "wszyst": 382, + "przez": 383, + "ście": 384, + "dob": 385, + "nic": 386, + "rza": 387, + "rą": 388, + "mię": 389, + "tem": 390, + "trzy": 391, + "było": 392, + "og": 393, + "wz": 394, + "sty": 395, + "czas": 396, + "praw": 397, + "dł": 398, + "kę": 399, + "czo": 400, + "wła": 401, + "słu": 402, + "rów": 403, + "mia": 404, + "jeszcze": 405, + "sł": 406, + "cu": 407, + "cji": 408, + "trze": 409, + "Ch": 410, + "cia": 411, + "al": 412, + "zo": 413, + "sko": 414, + "tam": 415, + "lę": 416, + "nu": 417, + "tej": 418, + "sła": 419, + "bra": 420, + "nt": 421, + "bez": 422, + "kiem": 423, + "może": 424, + "Wo": 425, + "zie": 426, + "Ta": 427, + "żo": 428, + "ąc": 429, + "zu": 430, + "nad": 431, + "ok": 432, + "cią": 433, + "tę": 434, + "są": 435, + "dze": 436, + "ką": 437, + "kła": 438, + "bli": 439, + "im": 440, + "pier": 441, + "ności": 442, + "będzie": 443, + "Ale": 444, + "ten": 445, + "dzo": 446, + "To": 447, + "bar": 448, + "wó": 449, + "nim": 450, + "cię": 451, + "tych": 452, + "tra": 453, + "dę": 454, + "stra": 455, + "nio": 456, + "chwi": 457, + "sobie": 458, + "niem": 459, + "kich": 460, + "śli": 461, + "twa": 462, + "zd": 463, + "sia": 464, + "skiego": 465, + "dzy": 466, + "czu": 467, + "rowa": 468, + "wsze": 469, + "pła": 470, + "gie": 471, + "cał": 472, + "kim": 473, + "ste": 474, + "ował": 475, + "stę": 476, + "chy": 477, + "Ma": 478, + "Bo": 479, + "wiel": 480, + "gu": 481, + "miał": 482, + "zi": 483, + "też": 484, + "ona": 485, + "śmie": 486, + "!…": 487, + "stro": 488, + "ri": 489, + "swo": 490, + "rzu": 491, + "wać": 492, + "jako": 493, + "świa": 494, + "so": 495, + "wet": 496, + "Pa": 497, + "two": 498, + "nią": 499, + "cja": 500, + "jedna": 501, + "tał": 502, + "łe": 503, + "kró": 504, + "Wi": 505, + "śnie": 506, + "jący": 507, + "wią": 508, + "gra": 509, + "wró": 510, + "woj": 511, + "chodzi": 512, + "nik": 513, + "par": 514, + "więc": 515, + "dro": 516, + "owo": 517, + "dą": 518, + "tro": 519, + "kto": 520, + "cił": 521, + "dru": 522, + "zaś": 523, + "kra": 524, + "ować": 525, + "gó": 526, + "peł": 527, + "nię": 528, + "rzą": 529, + "fa": 530, + "nawet": 531, + "gę": 532, + "być": 533, + "ność": 534, + "dni": 535, + "pię": 536, + "Le": 537, + "dłu": 538, + "myśl": 539, + "pew": 540, + "dać": 541, + "gro": 542, + "żę": 543, + "kon": 544, + "stu": 545, + "kiego": 546, + "sły": 547, + "wą": 548, + "ńst": 549, + "den": 550, + "Sta": 551, + "lski": 552, + "ksią": 553, + "cznie": 554, + "krzy": 555, + "Ka": 556, + "pad": 557, + "oczy": 558, + "sam": 559, + "dza": 560, + "?…": 561, + "owych": 562, + "resz": 563, + "daw": 564, + "śmy": 565, + "mę": 566, + "jednak": 567, + "tą": 568, + "łem": 569, + "sku": 570, + "Ko": 571, + "Do": 572, + "strze": 573, + "robi": 574, + "owej": 575, + "Prze": 576, + "ej": 577, + "cej": 578, + "gdzie": 579, + "lą": 580, + "szą": 581, + "bym": 582, + "Ra": 583, + "er": 584, + "kil": 585, + "lub": 586, + "była": 587, + "pow": 588, + "ser": 589, + "Ty": 590, + "prowa": 591, + "dał": 592, + "zło": 593, + "dź": 594, + "skiej": 595, + "war": 596, + "kaz": 597, + "nich": 598, + "lej": 599, + "nów": 600, + "teraz": 601, + "rzę": 602, + "stał": 603, + "szczę": 604, + "moż": 605, + "Te": 606, + "owski": 607, + "Co": 608, + "ha": 609, + "chci": 610, + "Wy": 611, + "mar": 612, + "ców": 613, + "Mo": 614, + "Ro": 615, + "szę": 616, + "koń": 617, + "ową": 618, + "chu": 619, + "świe": 620, + "łowie": 621, + "szu": 622, + "Sz": 623, + "każ": 624, + "szedł": 625, + "Mi": 626, + "bro": 627, + "niego": 628, + "mog": 629, + "szka": 630, + "sło": 631, + "począ": 632, + "miej": 633, + "ciąg": 634, + "czym": 635, + "dzą": 636, + "tru": 637, + "bardzo": 638, + "nas": 639, + "pół": 640, + "wol": 641, + "odpowie": 642, + "towa": 643, + "pana": 644, + "żeby": 645, + "pani": 646, + "mło": 647, + "Ju": 648, + "men": 649, + "nika": 650, + "kiej": 651, + "róż": 652, + "kro": 653, + "czył": 654, + "kry": 655, + "pre": 656, + "ran": 657, + "scy": 658, + "Pan": 659, + "Czy": 660, + "między": 661, + "łą": 662, + "ałem": 663, + "księ": 664, + "nem": 665, + "czego": 666, + "aby": 667, + "di": 668, + "oj": 669, + "tów": 670, + "chwili": 671, + "albo": 672, + "ół": 673, + "szko": 674, + "Wie": 675, + "stęp": 676, + "dził": 677, + "tnie": 678, + "pły": 679, + "więk": 680, + "miejs": 681, + "zwy": 682, + "powia": 683, + "ński": 684, + "cą": 685, + "działa": 686, + "waż": 687, + "By": 688, + "ludzi": 689, + "książę": 690, + "kiedy": 691, + "którzy": 692, + "stan": 693, + "tr": 694, + "ani": 695, + "choć": 696, + "człowie": 697, + "rem": 698, + "tka": 699, + "których": 700, + "zosta": 701, + "um": 702, + "ścia": 703, + "Przy": 704, + "musi": 705, + "mówił": 706, + "...": 707, + "wier": 708, + "wszystko": 709, + "spra": 710, + "oba": 711, + "ws": 712, + "stą": 713, + "Sa": 714, + "głos": 715, + "óg": 716, + "fe": 717, + "lecz": 718, + "mniej": 719, + "chło": 720, + "for": 721, + "jakby": 722, + "Tak": 723, + "trz": 724, + "ód": 725, + "jące": 726, + "owego": 727, + "dzia": 728, + "nymi": 729, + "zda": 730, + "kre": 731, + "usta": 732, + "żą": 733, + "mógł": 734, + "panie": 735, + "rod": 736, + "óż": 737, + "Jak": 738, + "ter": 739, + "Li": 740, + "Tu": 741, + "przeci": 742, + "chę": 743, + "Lecz": 744, + "gar": 745, + "wił": 746, + "wę": 747, + "Woku": 748, + "szych": 749, + "now": 750, + "mał": 751, + "nił": 752, + "umie": 753, + "niec": 754, + "dwa": 755, + "aż": 756, + "Ba": 757, + "dnie": 758, + "ród": 759, + "czasem": 760, + "nam": 761, + "et": 762, + "owę": 763, + "tk": 764, + "kom": 765, + "ryce": 766, + "wej": 767, + "wali": 768, + "nąć": 769, + "kar": 770, + "ścią": 771, + "poli": 772, + "chod": 773, + "podob": 774, + "pytał": 775, + "wio": 776, + "ój": 777, + "chał": 778, + "nić": 779, + "zaraz": 780, + "osta": 781, + "gnie": 782, + "stwo": 783, + "niż": 784, + "Zagło": 785, + "szla": 786, + "ciu": 787, + "przyja": 788, + "która": 789, + "więcej": 790, + "ge": 791, + "żył": 792, + "czne": 793, + "miast": 794, + "zawo": 795, + "pę": 796, + "wu": 797, + "dzieć": 798, + "drze": 799, + "kach": 800, + "uczy": 801, + "śmier": 802, + "zmie": 803, + "poczę": 804, + "uro": 805, + "dziej": 806, + "Gdy": 807, + "siebie": 808, + "cę": 809, + "żeli": 810, + "szej": 811, + "chce": 812, + "znaj": 813, + "br": 814, + "łnie": 815, + "tek": 816, + "szcza": 817, + "lat": 818, + "dzić": 819, + "roku": 820, + "nęła": 821, + "nicy": 822, + "także": 823, + "poko": 824, + "moc": 825, + "samo": 826, + "kilka": 827, + "Ni": 828, + "sił": 829, + "cję": 830, + "można": 831, + "coś": 832, + "przeciw": 833, + "dnia": 834, + "ciem": 835, + "szo": 836, + "tar": 837, + "ór": 838, + "czyć": 839, + "były": 840, + "owym": 841, + "Od": 842, + "liśmy": 843, + "rzał": 844, + "gą": 845, + "jaki": 846, + "którym": 847, + "nek": 848, + "potem": 849, + "jem": 850, + "eś": 851, + "kami": 852, + "hu": 853, + "mil": 854, + "począł": 855, + "owiem": 856, + "gru": 857, + "mów": 858, + "włas": 859, + "dwie": 860, + "ników": 861, + "nami": 862, + "cały": 863, + "raj": 864, + "nale": 865, + "której": 866, + "chać": 867, + "trzyma": 868, + "oko": 869, + "wra": 870, + "poz": 871, + "dar": 872, + "gle": 873, + "ób": 874, + "pyta": 875, + "reszcie": 876, + "domu": 877, + "krze": 878, + "miło": 879, + "jeden": 880, + "wała": 881, + "łody": 882, + "żołnie": 883, + "star": 884, + "Kmi": 885, + "godzi": 886, + "An": 887, + "ską": 888, + "Kmici": 889, + "Rze": 890, + "dwo": 891, + "czej": 892, + "myśli": 893, + "\".": 894, + "sób": 895, + "tedy": 896, + "wem": 897, + "cki": 898, + "knął": 899, + "Wokulski": 900, + "trzeba": 901, + "dzień": 902, + "cić": 903, + "tki": 904, + "uwa": 905, + "szym": 906, + "Zagłoba": 907, + "stwa": 908, + "Pe": 909, + "bowiem": 910, + "jeśli": 911, + "skich": 912, + "świę": 913, + "spoko": 914, + "jedno": 915, + "pli": 916, + "ofi": 917, + "Bóg": 918, + "mieszka": 919, + "lnie": 920, + "nku": 921, + "szło": 922, + "ręce": 923, + "wszystkich": 924, + "zdo": 925, + "wal": 926, + "rzył": 927, + "szli": 928, + "Wię": 929, + "jakie": 930, + "łał": 931, + "szał": 932, + "dow": 933, + "zł": 934, + "00": 935, + "cznych": 936, + "19": 937, + "mam": 938, + "przecie": 939, + "kla": 940, + "jących": 941, + "rami": 942, + "dem": 943, + "pol": 944, + "woli": 945, + "dzę": 946, + "pla": 947, + "wego": 948, + "wały": 949, + "powi": 950, + "którego": 951, + "Zby": 952, + "tłu": 953, + "gdyby": 954, + "nki": 955, + "woje": 956, + "por": 957, + "dobrze": 958, + "dów": 959, + "bla": 960, + "coraz": 961, + "cyj": 962, + "żyć": 963, + "tere": 964, + "kobie": 965, + "obie": 966, + "piero": 967, + "Pod": 968, + "dalej": 969, + "mają": 970, + "lep": 971, + "taki": 972, + "właśnie": 973, + "pom": 974, + "szego": 975, + "iż": 976, + "czer": 977, + "stąpi": 978, + "oraz": 979, + "pierwszy": 980, + "sów": 981, + "pło": 982, + "wiem": 983, + "parł": 984, + "zam": 985, + "nowu": 986, + "wszystkie": 987, + "Wołody": 988, + "Wołodyj": 989, + "gna": 990, + "chciał": 991, + "kło": 992, + "nk": 993, + "chwy": 994, + "rząd": 995, + "fu": 996, + "wym": 997, + "sem": 998, + "ek": 999, + "Bog": 1000, + "dziś": 1001, + "wido": 1002, + "stanowi": 1003, + "rodzi": 1004, + "wych": 1005, + "bardziej": 1006, + "patrzy": 1007, + "pró": 1008, + "el": 1009, + "zrobi": 1010, + "ństwa": 1011, + "stała": 1012, + "dowa": 1013, + "wszyscy": 1014, + "śród": 1015, + "szcz": 1016, + "cje": 1017, + "nimi": 1018, + "puści": 1019, + "zawsze": 1020, + "szczy": 1021, + "powiada": 1022, + "żej": 1023, + "ruszy": 1024, + "masz": 1025, + "głowę": 1026, + "kona": 1027, + "Pi": 1028, + "każdy": 1029, + "ho": 1030, + "człowiek": 1031, + "dziew": 1032, + "Wa": 1033, + "kapła": 1034, + "Więc": 1035, + "No": 1036, + "spraw": 1037, + "dom": 1038, + "bezpie": 1039, + "zby": 1040, + "oni": 1041, + "wło": 1042, + "niech": 1043, + "dzię": 1044, + "sobą": 1045, + "wój": 1046, + "try": 1047, + "równie": 1048, + "one": 1049, + "Kmicic": 1050, + "lepie": 1051, + "rzeczy": 1052, + "nosi": 1053, + "mości": 1054, + "razem": 1055, + "szła": 1056, + "czasu": 1057, + "lek": 1058, + "pamię": 1059, + "cem": 1060, + "szlach": 1061, + "ucie": 1062, + "świat": 1063, + "miała": 1064, + "kać": 1065, + "chem": 1066, + "noc": 1067, + "świad": 1068, + "spa": 1069, + "znowu": 1070, + "dr": 1071, + "prz": 1072, + "dra": 1073, + "pięk": 1074, + "isto": 1075, + "myślał": 1076, + "drugi": 1077, + "pozna": 1078, + "ode": 1079, + "kazał": 1080, + "ludzie": 1081, + "pisa": 1082, + "póź": 1083, + "spe": 1084, + "stało": 1085, + "czar": 1086, + "obo": 1087, + "wrócił": 1088, + "ia": 1089, + "wyda": 1090, + "powo": 1091, + "dna": 1092, + "rozumie": 1093, + "kr": 1094, + "zale": 1095, + "nach": 1096, + "cych": 1097, + "prawie": 1098, + "Niech": 1099, + "tó": 1100, + "śpie": 1101, + "dale": 1102, + "dej": 1103, + "Lu": 1104, + "tku": 1105, + "man": 1106, + "dło": 1107, + "om": 1108, + "tni": 1109, + "cach": 1110, + "skar": 1111, + "jeno": 1112, + "owania": 1113, + "posta": 1114, + "dząc": 1115, + "mość": 1116, + "żu": 1117, + "dzieci": 1118, + "kilku": 1119, + "czny": 1120, + "Da": 1121, + "tach": 1122, + "Krzy": 1123, + "emu": 1124, + "głę": 1125, + "twie": 1126, + "następ": 1127, + "Cze": 1128, + "prę": 1129, + "”.": 1130, + "czyna": 1131, + "gdyż": 1132, + "kał": 1133, + "kocha": 1134, + "cznej": 1135, + "przyj": 1136, + "Mar": 1137, + "owała": 1138, + "oto": 1139, + "zwie": 1140, + "Kie": 1141, + "zgo": 1142, + ").": 1143, + "au": 1144, + "gła": 1145, + "Pol": 1146, + "pole": 1147, + "tyle": 1148, + "znów": 1149, + "którą": 1150, + "ziemi": 1151, + "zę": 1152, + "czyli": 1153, + "Ku": 1154, + "będą": 1155, + "król": 1156, + "drugie": 1157, + "Dla": 1158, + "lne": 1159, + "rzecz": 1160, + "sław": 1161, + "dli": 1162, + "jcie": 1163, + "odparł": 1164, + "takie": 1165, + "mój": 1166, + "nió": 1167, + "dwó": 1168, + "ego": 1169, + "same": 1170, + "słowa": 1171, + "gów": 1172, + "ner": 1173, + "trafi": 1174, + "wróci": 1175, + "powiedział": 1176, + "Tym": 1177, + "rek": 1178, + "sami": 1179, + "środ": 1180, + "skim": 1181, + "Roz": 1182, + "drz": 1183, + "potrze": 1184, + "dość": 1185, + "niał": 1186, + "tor": 1187, + "przyjacie": 1188, + "Kto": 1189, + "dzenia": 1190, + "jechał": 1191, + "rok": 1192, + "wam": 1193, + "Bi": 1194, + "prac": 1195, + "życie": 1196, + "nigdy": 1197, + "niósł": 1198, + "stary": 1199, + "Me": 1200, + "glą": 1201, + "wreszcie": 1202, + "zja": 1203, + "żad": 1204, + "Wołodyjowski": 1205, + "ludz": 1206, + "Już": 1207, + "lem": 1208, + "kości": 1209, + "Mu": 1210, + "brze": 1211, + "ią": 1212, + "nowa": 1213, + "kow": 1214, + "pis": 1215, + "Pro": 1216, + "byli": 1217, + "cięż": 1218, + "ec": 1219, + "świą": 1220, + "potę": 1221, + "ówczas": 1222, + "dzieli": 1223, + "odpowiedział": 1224, + "nka": 1225, + "twarz": 1226, + "spoj": 1227, + "II": 1228, + "wić": 1229, + "taj": 1230, + "ogro": 1231, + "Pra": 1232, + "got": 1233, + "sięcy": 1234, + "zdr": 1235, + "wyso": 1236, + "stanie": 1237, + "poda": 1238, + "ktu": 1239, + "głowy": 1240, + "Że": 1241, + "kle": 1242, + "nagle": 1243, + "konie": 1244, + "strony": 1245, + "Może": 1246, + "jestem": 1247, + "ntów": 1248, + "lepiej": 1249, + "mina": 1250, + "towarzy": 1251, + "dopiero": 1252, + "żał": 1253, + "czenia": 1254, + "również": 1255, + "ony": 1256, + "usz": 1257, + "kowa": 1258, + "czenie": 1259, + "bia": 1260, + "wości": 1261, + "spokoj": 1262, + "dła": 1263, + "sce": 1264, + "mor": 1265, + "bywa": 1266, + "pia": 1267, + "War": 1268, + "osob": 1269, + "padł": 1270, + "Jest": 1271, + "dek": 1272, + "ina": 1273, + "panu": 1274, + "chyba": 1275, + "jął": 1276, + "Wszy": 1277, + "Cza": 1278, + "wiado": 1279, + "dia": 1280, + "zupeł": 1281, + "kty": 1282, + "jeżeli": 1283, + "lan": 1284, + "długo": 1285, + "lił": 1286, + "Skrze": 1287, + "kowi": 1288, + "ństwo": 1289, + "chwilę": 1290, + "ląd": 1291, + "mą": 1292, + "mowa": 1293, + "łam": 1294, + "sposób": 1295, + "Skrzetu": 1296, + "ńca": 1297, + "wyż": 1298, + "jedy": 1299, + "zawołał": 1300, + "ude": 1301, + "lew": 1302, + "ntu": 1303, + "kład": 1304, + "pospo": 1305, + "innych": 1306, + "mówić": 1307, + "pierwsze": 1308, + "twier": 1309, + "nikt": 1310, + "ciebie": 1311, + "czki": 1312, + "dziec": 1313, + "pospoli": 1314, + "ol": 1315, + "krę": 1316, + "biera": 1317, + "życia": 1318, + "),": 1319, + "jakiś": 1320, + "gospo": 1321, + "god": 1322, + "chorą": 1323, + "widział": 1324, + "żd": 1325, + "rozma": 1326, + "pój": 1327, + "was": 1328, + "żem": 1329, + "zach": 1330, + "Mich": 1331, + "rękę": 1332, + "grze": 1333, + "dno": 1334, + "łę": 1335, + "ster": 1336, + "tel": 1337, + "strasz": 1338, + "wraca": 1339, + "dlatego": 1340, + "!”": 1341, + "mini": 1342, + "swoje": 1343, + "kli": 1344, + "nością": 1345, + "bą": 1346, + "szep": 1347, + "In": 1348, + "odrzekł": 1349, + "sen": 1350, + "ele": 1351, + "wśród": 1352, + "gał": 1353, + "mal": 1354, + "krót": 1355, + "ostat": 1356, + "We": 1357, + "sztu": 1358, + "temu": 1359, + "trochę": 1360, + "Ży": 1361, + "wiesz": 1362, + "zes": 1363, + "wzią": 1364, + "śle": 1365, + "rzekła": 1366, + "dal": 1367, + "pracy": 1368, + "nocy": 1369, + "skrzy": 1370, + "głu": 1371, + "wiąza": 1372, + "Jan": 1373, + "het": 1374, + "dziw": 1375, + "gip": 1376, + "dwóch": 1377, + "spytał": 1378, + "zbli": 1379, + "pal": 1380, + "--": 1381, + "zwa": 1382, + "ria": 1383, + "ust": 1384, + "niach": 1385, + "ST": 1386, + "sji": 1387, + "przód": 1388, + "Dzi": 1389, + "został": 1390, + "kol": 1391, + "czeka": 1392, + "trą": 1393, + "woła": 1394, + "sę": 1395, + "prawdę": 1396, + "polity": 1397, + "cier": 1398, + "nicju": 1399, + "Go": 1400, + "tąd": 1401, + "wiele": 1402, + "chłop": 1403, + "Winicju": 1404, + "słucha": 1405, + "widzi": 1406, + "mat": 1407, + "rad": 1408, + "śni": 1409, + "On": 1410, + "wszystkim": 1411, + "zabi": 1412, + "cer": 1413, + "My": 1414, + "ile": 1415, + "ple": 1416, + "dali": 1417, + "rywa": 1418, + "czaj": 1419, + "obec": 1420, + "panna": 1421, + "ratu": 1422, + "mach": 1423, + "mod": 1424, + "cznego": 1425, + "rach": 1426, + "Re": 1427, + "byś": 1428, + "wość": 1429, + "pią": 1430, + "obro": 1431, + "cznym": 1432, + "kamie": 1433, + "twar": 1434, + "sprawie": 1435, + "licy": 1436, + "tery": 1437, + "Szwe": 1438, + "che": 1439, + "uśmie": 1440, + "Jeśli": 1441, + "służ": 1442, + "Tymczasem": 1443, + "okre": 1444, + "Zbyszko": 1445, + "oka": 1446, + "gani": 1447, + "razy": 1448, + "Naj": 1449, + "tysięcy": 1450, + "śla": 1451, + "stru": 1452, + "Mać": 1453, + "ucz": 1454, + "Bogu": 1455, + "komu": 1456, + "dosta": 1457, + "cami": 1458, + "rwał": 1459, + "kogo": 1460, + "wiek": 1461, + "bły": 1462, + "puł": 1463, + "gły": 1464, + "ażeby": 1465, + "całą": 1466, + "wielki": 1467, + "robo": 1468, + "daj": 1469, + "dziesią": 1470, + "serce": 1471, + "tami": 1472, + "rzyć": 1473, + "najmniej": 1474, + "wasz": 1475, + "później": 1476, + "klę": 1477, + "raź": 1478, + "stały": 1479, + "widać": 1480, + "swego": 1481, + "intere": 1482, + "Warsza": 1483, + "strzy": 1484, + "czasie": 1485, + "zbyt": 1486, + "koniec": 1487, + "ono": 1488, + "Be": 1489, + "razie": 1490, + "ti": 1491, + "ńskiego": 1492, + "szły": 1493, + "net": 1494, + "dach": 1495, + "szyb": 1496, + "uj": 1497, + "świecie": 1498, + "zbro": 1499, + "chro": 1500, + "kole": 1501, + "miasta": 1502, + "zwał": 1503, + "ak": 1504, + "gli": 1505, + "mną": 1506, + "wca": 1507, + "czną": 1508, + "gości": 1509, + "głów": 1510, + "księcia": 1511, + "spotka": 1512, + "nęły": 1513, + "męż": 1514, + "właści": 1515, + "krew": 1516, + "głosem": 1517, + "Dob": 1518, + "wania": 1519, + "per": 1520, + "brzy": 1521, + "mieć": 1522, + "tele": 1523, + "chi": 1524, + "bó": 1525, + "szczegó": 1526, + "sp": 1527, + "owanie": 1528, + "sek": 1529, + "resztą": 1530, + "stoj": 1531, + "mały": 1532, + "zupełnie": 1533, + "So": 1534, + "żenie": 1535, + "licz": 1536, + "strz": 1537, + "kój": 1538, + "nii": 1539, + "dziesię": 1540, + "pił": 1541, + "proce": 1542, + "wspo": 1543, + "nadzie": 1544, + "ształ": 1545, + "będę": 1546, + "gląd": 1547, + "patrz": 1548, + "obu": 1549, + "jeżd": 1550, + "wicz": 1551, + "ot": 1552, + "Cho": 1553, + "smu": 1554, + "dwu": 1555, + "lny": 1556, + "wało": 1557, + "lnic": 1558, + "nęli": 1559, + "czoraj": 1560, + "moje": 1561, + "rii": 1562, + "Panie": 1563, + "zoba": 1564, + "tom": 1565, + "młody": 1566, + "owią": 1567, + "Jako": 1568, + "Bu": 1569, + "mogę": 1570, + "wzię": 1571, + "drzwi": 1572, + "nta": 1573, + "samy": 1574, + "wody": 1575, + "koło": 1576, + "mimo": 1577, + "twarzy": 1578, + "śmierci": 1579, + "łów": 1580, + "wiał": 1581, + "szczęśli": 1582, + "nieco": 1583, + "stępu": 1584, + "zdu": 1585, + "mogą": 1586, + "chodzą": 1587, + "Pie": 1588, + "wówczas": 1589, + "pada": 1590, + "maga": 1591, + "gach": 1592, + "publi": 1593, + "he": 1594, + "komi": 1595, + "gry": 1596, + "wtedy": 1597, + "szczo": 1598, + "zabe": 1599, + "zaczę": 1600, + "ciaż": 1601, + "puszcza": 1602, + "mogła": 1603, + "krzyknął": 1604, + "drodze": 1605, + "dko": 1606, + "wiście": 1607, + "głową": 1608, + "drogi": 1609, + "skła": 1610, + "swoją": 1611, + "kolwiek": 1612, + "\",": 1613, + "ron": 1614, + "wil": 1615, + "mieli": 1616, + "fara": 1617, + "bił": 1618, + "der": 1619, + "decy": 1620, + "skoń": 1621, + "sach": 1622, + "Kiedy": 1623, + "Dzie": 1624, + "jaką": 1625, + "Teraz": 1626, + "uda": 1627, + "takim": 1628, + "jednym": 1629, + "Ram": 1630, + "nowe": 1631, + "wraz": 1632, + "powiedzieć": 1633, + "groma": 1634, + "bud": 1635, + "przedsta": 1636, + "Ha": 1637, + "wska": 1638, + "kształ": 1639, + "ns": 1640, + "czał": 1641, + "duszy": 1642, + "infor": 1643, + "jednej": 1644, + "dam": 1645, + "choćby": 1646, + "czna": 1647, + "list": 1648, + "słów": 1649, + "kaza": 1650, + "kazu": 1651, + "rycerz": 1652, + "row": 1653, + "swoich": 1654, + "wro": 1655, + "nau": 1656, + "tać": 1657, + "jas": 1658, + "rozu": 1659, + "Andrze": 1660, + "Izabe": 1661, + "dzien": 1662, + "szczęście": 1663, + "Mie": 1664, + "zwycię": 1665, + "razu": 1666, + "drogę": 1667, + "żar": 1668, + "serca": 1669, + "Wszyst": 1670, + "zła": 1671, + "wiedział": 1672, + "takich": 1673, + "znala": 1674, + "dobry": 1675, + "Boże": 1676, + "pomo": 1677, + "zaczą": 1678, + "lnych": 1679, + "snął": 1680, + "inne": 1681, + "dzenie": 1682, + "kur": 1683, + "powin": 1684, + "rzenia": 1685, + "zmar": 1686, + "bec": 1687, + "obowią": 1688, + "brał": 1689, + "dobre": 1690, + "tow": 1691, + "naprzód": 1692, + "chwila": 1693, + "glę": 1694, + "polski": 1695, + "wiąz": 1696, + "korzy": 1697, + "organi": 1698, + "pierw": 1699, + "ckiego": 1700, + "ponie": 1701, + "win": 1702, + "możli": 1703, + "przej": 1704, + "cego": 1705, + "zamie": 1706, + "prawo": 1707, + "ńce": 1708, + "zapa": 1709, + "śniej": 1710, + "jedzie": 1711, + "jechać": 1712, + "kolej": 1713, + "nasz": 1714, + "rak": 1715, + "królew": 1716, + "wybo": 1717, + "taka": 1718, + "całe": 1719, + "prowadzi": 1720, + "Egip": 1721, + "boga": 1722, + "cją": 1723, + "ogó": 1724, + "trzymał": 1725, + "logi": 1726, + "całej": 1727, + "lin": 1728, + "śmierć": 1729, + "pić": 1730, + "rozm": 1731, + "rado": 1732, + "łek": 1733, + "kraj": 1734, + "biał": 1735, + "lud": 1736, + "Chmie": 1737, + "jącego": 1738, + "cieka": 1739, + "myśle": 1740, + "daje": 1741, + "wiać": 1742, + "mili": 1743, + "prawda": 1744, + "przecież": 1745, + "tne": 1746, + "rzuca": 1747, + "Boga": 1748, + "zaj": 1749, + "Ksią": 1750, + "bior": 1751, + "wszel": 1752, + "wzglę": 1753, + "chnął": 1754, + "Niem": 1755, + "dowie": 1756, + "skó": 1757, + "stry": 1758, + "zami": 1759, + "tała": 1760, + "dostoj": 1761, + "wielu": 1762, + "człowieka": 1763, + "Gdzie": 1764, + "nowi": 1765, + "opie": 1766, + "cio": 1767, + "czach": 1768, + "najwięk": 1769, + "inaczej": 1770, + "cóż": 1771, + "nęło": 1772, + "powta": 1773, + "miejscu": 1774, + "świąty": 1775, + "Ci": 1776, + "tymi": 1777, + "bić": 1778, + "znale": 1779, + "bło": 1780, + "cj": 1781, + "często": 1782, + "Mó": 1783, + "kosz": 1784, + "kraju": 1785, + "dziwił": 1786, + "pio": 1787, + "Dan": 1788, + "żony": 1789, + "dawało": 1790, + "Ki": 1791, + "góry": 1792, + "końcu": 1793, + "nato": 1794, + "jakieś": 1795, + "Winicjusz": 1796, + "Ze": 1797, + "sio": 1798, + "Al": 1799, + "naz": 1800, + "poło": 1801, + "cząc": 1802, + "brać": 1803, + "takiego": 1804, + "czek": 1805, + "pał": 1806, + "łó": 1807, + "rady": 1808, + "tysią": 1809, + "czyz": 1810, + "skiem": 1811, + "mru": 1812, + "żenia": 1813, + "sier": 1814, + "piersi": 1815, + "jącym": 1816, + "Juran": 1817, + "poja": 1818, + "jeź": 1819, + "swoim": 1820, + "niesie": 1821, + "połu": 1822, + "lał": 1823, + "zbie": 1824, + "ńców": 1825, + "czyła": 1826, + "mogli": 1827, + "swej": 1828, + "Rzeczy": 1829, + "Był": 1830, + "Maćko": 1831, + "maty": 1832, + "rozle": 1833, + "chociaż": 1834, + "taką": 1835, + "Cz": 1836, + "otwar": 1837, + "staro": 1838, + "gląda": 1839, + "nogi": 1840, + "ziemię": 1841, + "dziewczy": 1842, + "zię": 1843, + "owia": 1844, + "Oto": 1845, + "jemy": 1846, + "świata": 1847, + "należy": 1848, + "niepo": 1849, + "wcze": 1850, + "przyszło": 1851, + "ist": 1852, + "zaję": 1853, + "ble": 1854, + "chorąg": 1855, + "hi": 1856, + "ńcu": 1857, + "La": 1858, + "uczu": 1859, + "zgi": 1860, + "ścija": 1861, + "ręką": 1862, + "mało": 1863, + "rzucił": 1864, + "ciągnął": 1865, + "Skrzetuski": 1866, + "jesz": 1867, + "stare": 1868, + "prawa": 1869, + "jaka": 1870, + "ałam": 1871, + "otwo": 1872, + "nków": 1873, + "osób": 1874, + "ur": 1875, + "chrze": 1876, + "lata": 1877, + "Przez": 1878, + "Fe": 1879, + "inni": 1880, + "pięć": 1881, + "tna": 1882, + "usza": 1883, + "wielkie": 1884, + "waćpan": 1885, + "wyj": 1886, + "głowie": 1887, + "zasa": 1888, + "jednego": 1889, + "giem": 1890, + "stronę": 1891, + "siada": 1892, + "powtó": 1893, + "jakim": 1894, + "moja": 1895, + "sama": 1896, + "zdy": 1897, + "zapytał": 1898, + "tobie": 1899, + "sprze": 1900, + "zji": 1901, + "czka": 1902, + "niła": 1903, + "mienia": 1904, + "Staś": 1905, + "miejsce": 1906, + "bła": 1907, + "natu": 1908, + "wypad": 1909, + "ktor": 1910, + "bezpiecze": 1911, + "lnego": 1912, + "zapew": 1913, + "miecz": 1914, + "pozy": 1915, + "Chmielnic": 1916, + "wczoraj": 1917, + "znaczy": 1918, + "póki": 1919, + "zaczął": 1920, + "ali": 1921, + "kwi": 1922, + "tny": 1923, + "kazy": 1924, + "wojska": 1925, + "wdzię": 1926, + "nieprzyjacie": 1927, + "jecha": 1928, + "ren": 1929, + "pita": 1930, + "Tam": 1931, + "wasza": 1932, + "ńskich": 1933, + "uży": 1934, + "fir": 1935, + "menta": 1936, + "wanie": 1937, + "wojny": 1938, + "owskiego": 1939, + "ciał": 1940, + "okru": 1941, + "siadł": 1942, + "chodził": 1943, + "lle": 1944, + "wale": 1945, + "prosi": 1946, + "wąt": 1947, + "niebo": 1948, + "bio": 1949, + "tymczasem": 1950, + "miłości": 1951, + "rozpa": 1952, + "krwi": 1953, + "miały": 1954, + "cąc": 1955, + "lskiego": 1956, + "stać": 1957, + "preze": 1958, + "widok": 1959, + "niebie": 1960, + "cieli": 1961, + "jąca": 1962, + "ktoś": 1963, + "Ry": 1964, + "Se": 1965, + "zem": 1966, + "owali": 1967, + "zamk": 1968, + "miało": 1969, + "dziedzi": 1970, + "wódz": 1971, + "podej": 1972, + "cym": 1973, + "lony": 1974, + "potrzeb": 1975, + "EL": 1976, + "nienia": 1977, + "tychmiast": 1978, + "bój": 1979, + "mio": 1980, + "miesią": 1981, + "cała": 1982, + "szero": 1983, + "jedną": 1984, + "podniósł": 1985, + "prezy": 1986, + "pokoju": 1987, + "dne": 1988, + "sąd": 1989, + "trza": 1990, + "prawdzie": 1991, + "potęż": 1992, + "ckie": 1993, + "obok": 1994, + "chrześcija": 1995, + "wojsk": 1996, + "daleko": 1997, + "konia": 1998, + "wach": 1999, + "Ten": 2000, + "głębo": 2001, + "dle": 2002, + "ciec": 2003, + "ramiona": 2004, + "szem": 2005, + "pusty": 2006, + "pospolitej": 2007, + "idzie": 2008, + "kul": 2009, + "jesteś": 2010, + "zdra": 2011, + "języ": 2012, + "dała": 2013, + "ńskie": 2014, + "Potem": 2015, + "czony": 2016, + "szwe": 2017, + "gorą": 2018, + "ogrom": 2019, + "wcale": 2020, + "mówię": 2021, + "uważa": 2022, + "gospodar": 2023, + "dziesiąt": 2024, + "200": 2025, + "ckich": 2026, + "Słu": 2027, + "ukry": 2028, + "wnę": 2029, + "lar": 2030, + "res": 2031, + "szwedz": 2032, + "jącą": 2033, + "Gdyby": 2034, + "dało": 2035, + "czeniu": 2036, + "właszcza": 2037, + "Woj": 2038, + "Sam": 2039, + "parę": 2040, + "patrzył": 2041, + "ES": 2042, + "ryka": 2043, + "ment": 2044, + "czerwo": 2045, + "Petro": 2046, + "lnym": 2047, + "współ": 2048, + "rusze": 2049, + "dego": 2050, + "spodzie": 2051, + "gór": 2052, + "drugiej": 2053, + "samym": 2054, + "Cóż": 2055, + "Trze": 2056, + "żało": 2057, + "zacji": 2058, + "chcesz": 2059, + "wobec": 2060, + "com": 2061, + "około": 2062, + "Petroniu": 2063, + "Sie": 2064, + "pała": 2065, + "olbrzy": 2066, + "Michał": 2067, + "wski": 2068, + "natychmiast": 2069, + "Wiel": 2070, + "iść": 2071, + "świ": 2072, + "pat": 2073, + "czyn": 2074, + "lnej": 2075, + "dlaczego": 2076, + "poczęła": 2077, + "pomoc": 2078, + "rzuci": 2079, + "oczyma": 2080, + "Ot": 2081, + "lić": 2082, + "Tata": 2083, + "warto": 2084, + "Pola": 2085, + "uli": 2086, + "ńskiej": 2087, + "Rzeczypospolitej": 2088, + "let": 2089, + "jeżdża": 2090, + "swój": 2091, + "zwrócił": 2092, + "ręku": 2093, + "ądź": 2094, + "Bar": 2095, + "muje": 2096, + "gami": 2097, + "wór": 2098, + "łeś": 2099, + "chodzić": 2100, + "słyszał": 2101, + "Ligi": 2102, + "każdym": 2103, + "Czar": 2104, + "Wła": 2105, + "tur": 2106, + "grani": 2107, + "fo": 2108, + "prawdzi": 2109, + "chni": 2110, + "gor": 2111, + "kola": 2112, + "długi": 2113, + "znać": 2114, + "albowiem": 2115, + "króla": 2116, + "przekona": 2117, + "prostu": 2118, + "samego": 2119, + "naprawdę": 2120, + "proszę": 2121, + "Jeżeli": 2122, + "grzy": 2123, + "tajem": 2124, + "Ody": 2125, + "ić": 2126, + "rzem": 2127, + "wybu": 2128, + "społe": 2129, + "Chry": 2130, + "kły": 2131, + "powiem": 2132, + "nar": 2133, + "odda": 2134, + "obra": 2135, + "niejsze": 2136, + "znaleź": 2137, + "He": 2138, + "ul": 2139, + "komen": 2140, + "musiał": 2141, + "sma": 2142, + "nieść": 2143, + "nasze": 2144, + "doty": 2145, + "west": 2146, + "prost": 2147, + "…”": 2148, + "chcę": 2149, + "minu": 2150, + "ciągle": 2151, + "hetma": 2152, + "wieczo": 2153, + "ilo": 2154, + "twy": 2155, + "rabia": 2156, + "koła": 2157, + "ceza": 2158, + "wziął": 2159, + "Ne": 2160, + "śnia": 2161, + "szak": 2162, + "duje": 2163, + "Bohu": 2164, + "Przed": 2165, + "zm": 2166, + "tua": 2167, + "prawi": 2168, + "biegł": 2169, + "dzej": 2170, + "Fa": 2171, + "ciąż": 2172, + "odpowiedzi": 2173, + "knia": 2174, + "sja": 2175, + "gotowa": 2176, + "żeś": 2177, + "państwa": 2178, + "wyja": 2179, + "woda": 2180, + "nąwszy": 2181, + "ber": 2182, + "prócz": 2183, + "kan": 2184, + "znał": 2185, + "Jagie": 2186, + "ojciec": 2187, + "zwykle": 2188, + "Spo": 2189, + "yy": 2190, + "gać": 2191, + "nagro": 2192, + "poch": 2193, + "świet": 2194, + "siły": 2195, + "szybko": 2196, + "Nel": 2197, + "Ru": 2198, + "żna": 2199, + "przypad": 2200, + "zio": 2201, + "doj": 2202, + "mamy": 2203, + "stosu": 2204, + "żyła": 2205, + "Kon": 2206, + "rat": 2207, + "kup": 2208, + "pracow": 2209, + "wiadomo": 2210, + "rski": 2211, + "obej": 2212, + "słusz": 2213, + "miłość": 2214, + "okaz": 2215, + "poczęli": 2216, + "Andrzej": 2217, + "Euro": 2218, + "Sy": 2219, + "histo": 2220, + "ciel": 2221, + "poczęły": 2222, + "tmo": 2223, + "czone": 2224, + "wzro": 2225, + "miejsca": 2226, + "wnie": 2227, + "zdzi": 2228, + "Ramzes": 2229, + "niez": 2230, + "sząc": 2231, + "weso": 2232, + "ziem": 2233, + "puścił": 2234, + "zim": 2235, + "lach": 2236, + "wnio": 2237, + "groź": 2238, + "Nic": 2239, + "ruszył": 2240, + "rowi": 2241, + "zwłaszcza": 2242, + "koni": 2243, + "mojej": 2244, + "szył": 2245, + "Si": 2246, + "rzeć": 2247, + "dodał": 2248, + "swojej": 2249, + "owane": 2250, + "cór": 2251, + "pozosta": 2252, + "widzę": 2253, + "Danu": 2254, + "urzę": 2255, + "dużo": 2256, + "szuka": 2257, + "nne": 2258, + "całym": 2259, + "dowo": 2260, + "nien": 2261, + "poru": 2262, + "dzwo": 2263, + "Jedna": 2264, + "Dzię": 2265, + "części": 2266, + "górę": 2267, + "Praw": 2268, + "pil": 2269, + "niewol": 2270, + "leń": 2271, + "nikiem": 2272, + "rzenie": 2273, + "błę": 2274, + "Polsce": 2275, + "naście": 2276, + "dotąd": 2277, + "kara": 2278, + "kuję": 2279, + "stoi": 2280, + "dawno": 2281, + "łego": 2282, + "niejszy": 2283, + "trud": 2284, + "ojca": 2285, + "zarazem": 2286, + "ogar": 2287, + "chów": 2288, + "obraz": 2289, + "szere": 2290, + "innego": 2291, + "powiadał": 2292, + "jącej": 2293, + "wer": 2294, + "jutro": 2295, + "oczach": 2296, + "szczą": 2297, + "dzieje": 2298, + "przyję": 2299, + "Zy": 2300, + "grz": 2301, + "ił": 2302, + "zało": 2303, + "ciała": 2304, + "wili": 2305, + "wyszedł": 2306, + "Ce": 2307, + "ogni": 2308, + "żołnierzy": 2309, + "rew": 2310, + "podsta": 2311, + "progra": 2312, + "nowo": 2313, + "listy": 2314, + "żegna": 2315, + "siedzi": 2316, + "żona": 2317, + "trzymać": 2318, + "18": 2319, + "De": 2320, + "dąc": 2321, + "oczu": 2322, + "cześnie": 2323, + "pienię": 2324, + "Bę": 2325, + "Cie": 2326, + "syn": 2327, + "klu": 2328, + "rol": 2329, + "dziecko": 2330, + "ad": 2331, + "speł": 2332, + "potrafi": 2333, + "mian": 2334, + "pali": 2335, + "Książę": 2336, + "udział": 2337, + "pora": 2338, + "mistrz": 2339, + "stępo": 2340, + "Tylko": 2341, + "ńskim": 2342, + "znajo": 2343, + "Kró": 2344, + "cka": 2345, + "199": 2346, + "Au": 2347, + "nom": 2348, + "głowa": 2349, + "część": 2350, + "Jego": 2351, + "Ar": 2352, + "kwia": 2353, + "mieni": 2354, + "spostrze": 2355, + "szlachci": 2356, + "Powie": 2357, + "ponad": 2358, + "moim": 2359, + "mieniu": 2360, + "życiu": 2361, + "została": 2362, + "swych": 2363, + "sposob": 2364, + "trzech": 2365, + "powodu": 2366, + "Ge": 2367, + "pomina": 2368, + "wami": 2369, + "sytua": 2370, + "następnie": 2371, + "jechali": 2372, + "rał": 2373, + "zmia": 2374, + "kont": 2375, + "tutaj": 2376, + "skał": 2377, + "pozwoli": 2378, + "Kor": 2379, + "waru": 2380, + "niku": 2381, + "wiecz": 2382, + "stos": 2383, + "rąk": 2384, + "początku": 2385, + "wspó": 2386, + "spi": 2387, + "stem": 2388, + "zer": 2389, + "wszech": 2390, + "mysł": 2391, + "FI": 2392, + "tys": 2393, + "prowadził": 2394, + "Her": 2395, + "swą": 2396, + "miar": 2397, + "czyni": 2398, + "Zo": 2399, + "kąd": 2400, + "śre": 2401, + "niemie": 2402, + "pomyślał": 2403, + "ściu": 2404, + "pienią": 2405, + "mek": 2406, + "bry": 2407, + "gwia": 2408, + "jąć": 2409, + "lone": 2410, + "rium": 2411, + "pułkow": 2412, + "zni": 2413, + "zapła": 2414, + "auto": 2415, + "zresztą": 2416, + "zamiast": 2417, + "tan": 2418, + "soby": 2419, + "prędzej": 2420, + "przewo": 2421, + "przykład": 2422, + "znalazł": 2423, + "kwa": 2424, + "poważ": 2425, + "mią": 2426, + "spod": 2427, + "proje": 2428, + "cztery": 2429, + "poprzed": 2430, + "skiemu": 2431, + "podo": 2432, + "pokry": 2433, + "raczej": 2434, + "Pu": 2435, + "mąd": 2436, + "pry": 2437, + "zawie": 2438, + "krzyk": 2439, + "robić": 2440, + "jakiej": 2441, + "owany": 2442, + "czuł": 2443, + "wielką": 2444, + "10": 2445, + "czem": 2446, + "nicę": 2447, + "dług": 2448, + "Pio": 2449, + "ckiej": 2450, + "takiej": 2451, + "czych": 2452, + "stron": 2453, + "krótce": 2454, + "naszych": 2455, + "para": 2456, + "głoś": 2457, + "ksiądz": 2458, + "wpły": 2459, + "wciąż": 2460, + "przerwał": 2461, + "pewno": 2462, + "Koza": 2463, + "zaba": 2464, + "mienie": 2465, + "siła": 2466, + "widocznie": 2467, + "lną": 2468, + "lności": 2469, + "swe": 2470, + "zba": 2471, + "trwo": 2472, + "Oj": 2473, + "zgu": 2474, + "czło": 2475, + "fina": 2476, + "najlep": 2477, + "----": 2478, + "dniu": 2479, + "zwo": 2480, + "panem": 2481, + "Polski": 2482, + "słał": 2483, + "spokojnie": 2484, + "brz": 2485, + "spie": 2486, + "stwie": 2487, + "dzili": 2488, + "dami": 2489, + "myślę": 2490, + "niony": 2491, + "ukła": 2492, + "zbu": 2493, + "lega": 2494, + "narod": 2495, + "chmu": 2496, + "informa": 2497, + "Du": 2498, + "wnet": 2499, + "wprawdzie": 2500, + "pewnie": 2501, + "Wszystko": 2502, + "15": 2503, + "Któ": 2504, + "kowie": 2505, + "ńska": 2506, + "lite": 2507, + "pacho": 2508, + "myśla": 2509, + "Tade": 2510, + "krzyw": 2511, + "prędko": 2512, + "Pier": 2513, + "imię": 2514, + "znak": 2515, + "zamku": 2516, + "wydo": 2517, + "ciągu": 2518, + "tłuma": 2519, + "ME": 2520, + "wyraź": 2521, + "rozpo": 2522, + "zywa": 2523, + "fil": 2524, + "gniew": 2525, + "pochy": 2526, + "Jeszcze": 2527, + "jakoby": 2528, + "am": 2529, + "jda": 2530, + "ucze": 2531, + "doda": 2532, + "nemu": 2533, + "dobro": 2534, + "Ho": 2535, + "wsty": 2536, + "czkę": 2537, + "państ": 2538, + "mego": 2539, + "żołnierz": 2540, + "natomiast": 2541, + "lenia": 2542, + "skąd": 2543, + "stej": 2544, + "kół": 2545, + "Chrystu": 2546, + "nowy": 2547, + "sre": 2548, + "STO": 2549, + "porząd": 2550, + "łatwo": 2551, + "słowo": 2552, + "Wtem": 2553, + "dny": 2554, + "mił": 2555, + "mogło": 2556, + "sprawiedli": 2557, + "Izabela": 2558, + "kor": 2559, + "doświad": 2560, + "tyka": 2561, + "podczas": 2562, + "sercu": 2563, + "będziesz": 2564, + "chcą": 2565, + "waszej": 2566, + "biały": 2567, + "set": 2568, + "seł": 2569, + "skoczył": 2570, + "brak": 2571, + "Sę": 2572, + "ostro": 2573, + "tobli": 2574, + "prowadzić": 2575, + "zostanie": 2576, + "źle": 2577, + "jakiego": 2578, + "przede": 2579, + "spojrzał": 2580, + "groz": 2581, + "wiła": 2582, + "częście": 2583, + "gię": 2584, + "mował": 2585, + "tre": 2586, + "panowie": 2587, + "kobiety": 2588, + "nice": 2589, + "mówiła": 2590, + "sława": 2591, + "poszedł": 2592, + "stop": 2593, + "miejsc": 2594, + "ura": 2595, + "poł": 2596, + "kieru": 2597, + "gan": 2598, + "loka": 2599, + "interes": 2600, + "próż": 2601, + "gorze": 2602, + "ręko": 2603, + "wód": 2604, + "ocho": 2605, + "postanowi": 2606, + "liście": 2607, + "!\"": 2608, + "oce": 2609, + "związ": 2610, + "rob": 2611, + "całkiem": 2612, + "Dobrze": 2613, + "mówiąc": 2614, + "blisko": 2615, + "siaj": 2616, + "padła": 2617, + "pierwszej": 2618, + "faraon": 2619, + "Su": 2620, + "inny": 2621, + "równa": 2622, + "Fran": 2623, + "Hi": 2624, + "gnął": 2625, + "min": 2626, + "muzy": 2627, + "szar": 2628, + "Petroniusz": 2629, + "zmu": 2630, + "doku": 2631, + "przyszedł": 2632, + "FEL": 2633, + "powa": 2634, + "pory": 2635, + "głosy": 2636, + "wielkim": 2637, + "FISTO": 2638, + "MEFISTO": 2639, + "FELES": 2640, + "MEFISTOFELES": 2641, + "pocie": 2642, + "mate": 2643, + "żone": 2644, + "specja": 2645, + "mem": 2646, + "zaczyna": 2647, + "lubi": 2648, + "pej": 2649, + "bel": 2650, + "trzeć": 2651, + "Przecie": 2652, + "funk": 2653, + "Rozdział": 2654, + "Są": 2655, + "lna": 2656, + "spół": 2657, + "niezmie": 2658, + "nat": 2659, + "poza": 2660, + "boż": 2661, + "sali": 2662, + "skę": 2663, + "posła": 2664, + "dziła": 2665, + "tury": 2666, + "Radziwił": 2667, + "han": 2668, + "tkiem": 2669, + "zac": 2670, + "Trzeba": 2671, + "pieniądze": 2672, + "pytała": 2673, + "przyjdzie": 2674, + "Ach": 2675, + "pta": 2676, + "sny": 2677, + "bur": 2678, + "Każ": 2679, + "źni": 2680, + "leka": 2681, + "piecho": 2682, + "nicja": 2683, + "stąpił": 2684, + "wrócić": 2685, + "dłuż": 2686, + "Jakoż": 2687, + "twój": 2688, + "cicho": 2689, + "tygo": 2690, + "Pani": 2691, + "rozkaz": 2692, + "produ": 2693, + "chodziło": 2694, + "zrobić": 2695, + "rozumiał": 2696, + "Sły": 2697, + "niosła": 2698, + "Mam": 2699, + "Pre": 2700, + "zada": 2701, + "moją": 2702, + "broni": 2703, + "gen": 2704, + "stwem": 2705, + "ciół": 2706, + "byle": 2707, + "bij": 2708, + "wolno": 2709, + "Bie": 2710, + "naszej": 2711, + "sną": 2712, + "nosił": 2713, + "mier": 2714, + "tychczas": 2715, + "chcąc": 2716, + "tol": 2717, + "odwie": 2718, + "miesz": 2719, + "przynajmniej": 2720, + "san": 2721, + "żyli": 2722, + "żywo": 2723, + "wojen": 2724, + "hetman": 2725, + "powtarza": 2726, + "nieba": 2727, + "stów": 2728, + "tale": 2729, + "żela": 2730, + "Rzy": 2731, + "poczy": 2732, + "hy": 2733, + "chała": 2734, + "miasto": 2735, + "stronie": 2736, + "trudno": 2737, + "Wokulskiego": 2738, + "pisał": 2739, + "opa": 2740, + "szto": 2741, + "wierz": 2742, + "dzier": 2743, + "przer": 2744, + "mieniem": 2745, + "sprawy": 2746, + "nazwi": 2747, + "30": 2748, + "tnych": 2749, + "nieu": 2750, + "każe": 2751, + "przyjaciół": 2752, + "chle": 2753, + "kiedyś": 2754, + "przera": 2755, + "żyw": 2756, + "różnych": 2757, + "wieku": 2758, + "owicz": 2759, + "książ": 2760, + "końca": 2761, + "świątobli": 2762, + "ogóle": 2763, + "sro": 2764, + "rać": 2765, + "owały": 2766, + "sej": 2767, + "równo": 2768, + "zły": 2769, + "czci": 2770, + "kawale": 2771, + "rycer": 2772, + "ponieważ": 2773, + "źnie": 2774, + "art": 2775, + "12": 2776, + "zapom": 2777, + "mając": 2778, + "stanął": 2779, + "niami": 2780, + "stytu": 2781, + "moich": 2782, + "arty": 2783, + "odzy": 2784, + "sługi": 2785, + "nione": 2786, + "wszedł": 2787, + "mogły": 2788, + "długie": 2789, + "Krzyża": 2790, + "zga": 2791, + "niby": 2792, + "kolo": 2793, + "staje": 2794, + "bierze": 2795, + "zdrowie": 2796, + "oby": 2797, + "wano": 2798, + "mieście": 2799, + "przyczy": 2800, + "rum": 2801, + "pieniędzy": 2802, + "nóg": 2803, + "zakoń": 2804, + "wodę": 2805, + "bom": 2806, + "gwał": 2807, + "łała": 2808, + "innym": 2809, + "okrzy": 2810, + "FA": 2811, + "Or": 2812, + "wyzna": 2813, + "chaj": 2814, + "mówią": 2815, + "zdraj": 2816, + "wnętrz": 2817, + "nkę": 2818, + "chowa": 2819, + "widząc": 2820, + "którymi": 2821, + "suk": 2822, + "rzekłszy": 2823, + "Jezu": 2824, + "znajdzie": 2825, + "chwycił": 2826, + ".”": 2827, + "dowi": 2828, + "swym": 2829, + "nieszczę": 2830, + "lenie": 2831, + "pać": 2832, + "rucho": 2833, + "byłem": 2834, + "stym": 2835, + "kroć": 2836, + "istotnie": 2837, + "Kra": 2838, + "ciła": 2839, + "szyć": 2840, + "ręki": 2841, + "pytanie": 2842, + "Proszę": 2843, + "wtrą": 2844, + "śmiał": 2845, + "nor": 2846, + "zostały": 2847, + "nięte": 2848, + "Jednak": 2849, + "Ga": 2850, + "dzisiaj": 2851, + "laty": 2852, + "muszę": 2853, + "siedział": 2854, + "Nagle": 2855, + "straszli": 2856, + "ministra": 2857, + "ńczy": 2858, + "rzec": 2859, + "ręka": 2860, + "niezmier": 2861, + "Eu": 2862, + "bru": 2863, + "ńcy": 2864, + "Komi": 2865, + "godziny": 2866, + "cierpli": 2867, + "IE": 2868, + "fra": 2869, + "rodza": 2870, + "panny": 2871, + "tęsk": 2872, + "środku": 2873, + "opowiada": 2874, + "naszego": 2875, + "rzyła": 2876, + "pełni": 2877, + "Basia": 2878, + "opi": 2879, + "zów": 2880, + "nadz": 2881, + "przestrze": 2882, + "obli": 2883, + "Nawet": 2884, + "bliż": 2885, + "powinien": 2886, + "prób": 2887, + "zasta": 2888, + "sunął": 2889, + "dziesięć": 2890, + "glądał": 2891, + "rt": 2892, + "nica": 2893, + "tuż": 2894, + "słysz": 2895, + "powro": 2896, + "wolna": 2897, + "okoli": 2898, + "nowych": 2899, + "niena": 2900, + "polu": 2901, + "jakich": 2902, + "prasza": 2903, + "sur": 2904, + ".,": 2905, + "Ła": 2906, + "”,": 2907, + "pogo": 2908, + "zwyczaj": 2909, + "bów": 2910, + "osie": 2911, + "tobą": 2912, + "wiedzieć": 2913, + "gier": 2914, + "prowadza": 2915, + "niedo": 2916, + "wienie": 2917, + "kuje": 2918, + "znacznie": 2919, + "ogie": 2920, + "Tutmo": 2921, + "Dziś": 2922, + "Myś": 2923, + "Czarniec": 2924, + "Tutmozi": 2925, + "ocze": 2926, + "cent": 2927, + "ruch": 2928, + "szer": 2929, + "powtórzył": 2930, + "sti": 2931, + "waj": 2932, + "proc": 2933, + "ogra": 2934, + "wcześniej": 2935, + "okrę": 2936, + "słysze": 2937, + "20": 2938, + "Kali": 2939, + "ledwie": 2940, + "żyje": 2941, + "spokój": 2942, + "gdzieś": 2943, + "samej": 2944, + "zmę": 2945, + "wienia": 2946, + "ustawy": 2947, + "uczynił": 2948, + "żołnierze": 2949, + "ponu": 2950, + "wają": 2951, + "rej": 2952, + "miest": 2953, + "ban": 2954, + "najwyż": 2955, + "szepnął": 2956, + "Aż": 2957, + "bądź": 2958, + "szczu": 2959, + "bada": 2960, + "dobra": 2961, + "nij": 2962, + "stara": 2963, + "wese": 2964, + "wszę": 2965, + "dzał": 2966, + "kana": 2967, + "wich": 2968, + "któw": 2969, + "więzie": 2970, + "myśleć": 2971, + "pów": 2972, + "żół": 2973, + "piec": 2974, + "duch": 2975, + "skle": 2976, + "skoro": 2977, + "wstrzy": 2978, + "pola": 2979, + "jazd": 2980, + "włosy": 2981, + "Ket": 2982, + "panią": 2983, + "czyło": 2984, + "odu": 2985, + "szek": 2986, + "rozum": 2987, + "zimie": 2988, + "prowadzo": 2989, + "księży": 2990, + "Kry": 2991, + "Stra": 2992, + "dotychczas": 2993, + "rubli": 2994, + "drob": 2995, + "chłopa": 2996, + "waszmości": 2997, + "Sej": 2998, + "fał": 2999, + "czwar": 3000, + "tali": 3001, + "wysta": 3002, + "żal": 3003, + "uczyni": 3004, + "ryta": 3005, + "mer": 3006, + "żaden": 3007, + "wład": 3008, + "ciąga": 3009, + "mentu": 3010, + "kroków": 3011, + "Ketlin": 3012, + "niewia": 3013, + "niejszych": 3014, + "wojna": 3015, + "chciała": 3016, + "szukać": 3017, + "słońce": 3018, + "har": 3019, + "us": 3020, + "rom": 3021, + "wyczaj": 3022, + "ton": 3023, + "wien": 3024, + "drzewa": 3025, + "modli": 3026, + "pomocy": 3027, + "dry": 3028, + "idą": 3029, + "oz": 3030, + "osoby": 3031, + "niki": 3032, + "dzian": 3033, + "ody": 3034, + "jęcia": 3035, + "wielka": 3036, + "sprzeda": 3037, + "podróż": 3038, + "mała": 3039, + "nastu": 3040, + "kot": 3041, + "widzieć": 3042, + "odkry": 3043, + "policja": 3044, + "Dlaczego": 3045, + "III": 3046, + "Choć": 3047, + "wskiego": 3048, + "racji": 3049, + "zakła": 3050, + "tyw": 3051, + "wielkiego": 3052, + "twoje": 3053, + "drugą": 3054, + "fun": 3055, + "rzała": 3056, + "nienie": 3057, + "cznik": 3058, + "przygotowa": 3059, + "bara": 3060, + "kapłan": 3061, + "wsi": 3062, + "wierzy": 3063, + "bole": 3064, + "syna": 3065, + "wkrótce": 3066, + "chcieli": 3067, + "posa": 3068, + "gosła": 3069, + "waść": 3070, + "regu": 3071, + "rusza": 3072, + "Poli": 3073, + "pójdzie": 3074, + "chód": 3075, + "kasz": 3076, + "lami": 3077, + "oddział": 3078, + "syj": 3079, + "ozna": 3080, + "cen": 3081, + "jeste": 3082, + "marszał": 3083, + "zbroj": 3084, + "US": 3085, + "ach": 3086, + "psy": 3087, + "cel": 3088, + "pija": 3089, + "nus": 3090, + "związa": 3091, + "ciało": 3092, + "bili": 3093, + "wielkiej": 3094, + "wojsko": 3095, + "pierwszym": 3096, + "kcji": 3097, + "Była": 3098, + "Chmielnicki": 3099, + "ogień": 3100, + "fran": 3101, + "osa": 3102, + "zwróci": 3103, + "posiada": 3104, + "dosko": 3105, + "wykona": 3106, + "pracu": 3107, + "najbardziej": 3108, + "ofia": 3109, + "ofice": 3110, + "przedsię": 3111, + "OR": 3112, + "ckim": 3113, + "oświad": 3114, + "owska": 3115, + "zapo": 3116, + "jach": 3117, + "celu": 3118, + "zrobił": 3119, + "leni": 3120, + "wala": 3121, + "wysła": 3122, + "regi": 3123, + "rój": 3124, + "meryka": 3125, + "możesz": 3126, + "Było": 3127, + "NA": 3128, + "UST": 3129, + "przezna": 3130, + "bogów": 3131, + "stole": 3132, + "chodu": 3133, + "dziesięciu": 3134, + "prywa": 3135, + "mii": 3136, + "wizy": 3137, + "wając": 3138, + "słychać": 3139, + "kościo": 3140, + "Czę": 3141, + "Bogusław": 3142, + "znaleźć": 3143, + "częściej": 3144, + "wst": 3145, + "nieraz": 3146, + "spotk": 3147, + "Wówczas": 3148, + "nkiem": 3149, + "spad": 3150, + "mocno": 3151, + "krwa": 3152, + "Warszawie": 3153, + "FAUST": 3154, + "Zresztą": 3155, + "ozwał": 3156, + "wymi": 3157, + "bor": 3158, + "dawna": 3159, + "Wszyscy": 3160, + "patrząc": 3161, + "znik": 3162, + "nauczy": 3163, + "ram": 3164, + "wolę": 3165, + "ryj": 3166, + "stych": 3167, + "Chy": 3168, + "zostało": 3169, + "strzela": 3170, + "miłosier": 3171, + "oficer": 3172, + "szlachta": 3173, + "niemal": 3174, + "szki": 3175, + "nikogo": 3176, + "noszą": 3177, + "dziel": 3178, + "byłby": 3179, + "stąpić": 3180, + "ota": 3181, + "tków": 3182, + "wprost": 3183, + "czemu": 3184, + "poży": 3185, + "stw": 3186, + "dzież": 3187, + "trzeci": 3188, + "godzin": 3189, + "ofiar": 3190, + "błą": 3191, + "hor": 3192, + "izby": 3193, + "stali": 3194, + "wojewódz": 3195, + "wybor": 3196, + "Piotr": 3197, + "tną": 3198, + "trzą": 3199, + "wpadł": 3200, + "tz": 3201, + "stąd": 3202, + "papie": 3203, + "wen": 3204, + "zek": 3205, + "obaj": 3206, + "wiony": 3207, + "jakaś": 3208, + "Dziękuję": 3209, + "kru": 3210, + "zanie": 3211, + "kierow": 3212, + "rządu": 3213, + "Stani": 3214, + "drugim": 3215, + "ml": 3216, + "dent": 3217, + "eg": 3218, + "wście": 3219, + "łka": 3220, + "leżą": 3221, + "syć": 3222, + "strach": 3223, + "Kazimie": 3224, + "Bra": 3225, + "kała": 3226, + "zje": 3227, + "pomyśl": 3228, + "miły": 3229, + "któremu": 3230, + "uwagę": 3231, + "zdoby": 3232, + "rękoma": 3233, + "ufa": 3234, + "naszym": 3235, + "niczego": 3236, + "koro": 3237, + "kony": 3238, + "wyro": 3239, + "wystar": 3240, + "mień": 3241, + "bogi": 3242, + "trak": 3243, + "stety": 3244, + "dłużej": 3245, + "kobieta": 3246, + "wyżej": 3247, + "baron": 3248, + "choro": 3249, + "zyska": 3250, + "trzydzie": 3251, + "drugiego": 3252, + "MA": 3253, + "napa": 3254, + "niała": 3255, + "gotów": 3256, + "ojczyz": 3257, + "uroczy": 3258, + "łowa": 3259, + "wina": 3260, + "księż": 3261, + "dował": 3262, + "nkach": 3263, + "twór": 3264, + "pas": 3265, + "pach": 3266, + "wieści": 3267, + "charak": 3268, + "zuje": 3269, + "ktora": 3270, + "większo": 3271, + "nara": 3272, + "mawia": 3273, + "zostać": 3274, + "głośno": 3275, + "Sto": 3276, + "niebezpiecze": 3277, + "kimi": 3278, + "ciele": 3279, + "Babi": 3280, + "polskich": 3281, + "mn": 3282, + "leż": 3283, + "dopodob": 3284, + "dzony": 3285, + "Mini": 3286, + "at": 3287, + "fry": 3288, + "kować": 3289, + "nny": 3290, + "niczym": 3291, + "owało": 3292, + "proś": 3293, + "onu": 3294, + "męża": 3295, + "TA": 3296, + "rki": 3297, + "łzy": 3298, + "czli": 3299, + "szpita": 3300, + "poczu": 3301, + "komo": 3302, + "wyciąg": 3303, + "latach": 3304, + "prawy": 3305, + "mówili": 3306, + "trzymy": 3307, + "czonych": 3308, + "dźmi": 3309, + "Musi": 3310, + "16": 3311, + "ener": 3312, + "krą": 3313, + "dzieścia": 3314, + "mocy": 3315, + "cenia": 3316, + "pisy": 3317, + "znam": 3318, + "wojnę": 3319, + "Rzecz": 3320, + "sprawę": 3321, + "brzegu": 3322, + "dba": 3323, + "wrza": 3324, + "źli": 3325, + "połą": 3326, + "bami": 3327, + "Ob": 3328, + "Wą": 3329, + "Wreszcie": 3330, + "pojedy": 3331, + "Nad": 3332, + "kowski": 3333, + "rop": 3334, + "temat": 3335, + "reali": 3336, + "czekać": 3337, + "sześć": 3338, + "jednocześnie": 3339, + "Jurand": 3340, + "czność": 3341, + "stwier": 3342, + "zawi": 3343, + "ciej": 3344, + "przypa": 3345, + "owymi": 3346, + "słuchał": 3347, + "Dopiero": 3348, + "kłopo": 3349, + "istnie": 3350, + "Osta": 3351, + "Sze": 3352, + "ludźmi": 3353, + "wiatr": 3354, + "jakoś": 3355, + "głębi": 3356, + "cno": 3357, + "obywa": 3358, + "towi": 3359, + "byśmy": 3360, + "wedle": 3361, + "powiedziała": 3362, + "drzwia": 3363, + "ostrze": 3364, + "wrze": 3365, + "tytu": 3366, + "bok": 3367, + "tura": 3368, + "arcy": 3369, + "słońca": 3370, + "Zbyszka": 3371, + "pisać": 3372, + "Prawda": 3373, + "Będzie": 3374, + "pem": 3375, + "ubra": 3376, + "zał": 3377, + "zauwa": 3378, + "przyci": 3379, + "muszą": 3380, + "słysza": 3381, + "Wiem": 3382, + "minister": 3383, + "Szu": 3384, + "lniej": 3385, + "nowego": 3386, + "len": 3387, + "dysku": 3388, + "przywi": 3389, + "duży": 3390, + "stego": 3391, + "droga": 3392, + "Warszawy": 3393, + "spostrzegł": 3394, + "nadzwyczaj": 3395, + "dają": 3396, + "bieg": 3397, + "innymi": 3398, + "budy": 3399, + "złotych": 3400, + "świątyni": 3401, + "Fenicja": 3402, + "prezyden": 3403, + "Tadeusz": 3404, + "łowi": 3405, + "łaska": 3406, + "odle": 3407, + "miesza": 3408, + "tuje": 3409, + "Pamię": 3410, + "haj": 3411, + "żadnej": 3412, + "mować": 3413, + "spę": 3414, + "wołał": 3415, + "przewi": 3416, + "skło": 3417, + "syła": 3418, + "Justy": 3419, + "sprawa": 3420, + "rycerza": 3421, + "zaledwie": 3422, + "Jestem": 3423, + "mąż": 3424, + "gospoda": 3425, + "rozmawia": 3426, + "Oleń": 3427, + "zbo": 3428, + "pobli": 3429, + "przypomina": 3430, + "kapłani": 3431, + "kształt": 3432, + "lka": 3433, + "namiest": 3434, + "czeń": 3435, + "czele": 3436, + "ścić": 3437, + "byłoby": 3438, + "Chilo": 3439, + "wielkich": 3440, + "finans": 3441, + "ata": 3442, + "swa": 3443, + "uzna": 3444, + "niesi": 3445, + "wane": 3446, + "przeszło": 3447, + "dzeniu": 3448, + "Bardzo": 3449, + "Igna": 3450, + "Ona": 3451, + "łow": 3452, + "wygląda": 3453, + "czyta": 3454, + "lada": 3455, + "matka": 3456, + "nicą": 3457, + "siach": 3458, + "miałem": 3459, + "oczywiście": 3460, + "wspani": 3461, + "dwadzieścia": 3462, + "poznał": 3463, + "skarb": 3464, + "włó": 3465, + "łta": 3466, + "posą": 3467, + "cju": 3468, + "zdawało": 3469, + "czności": 3470, + "strza": 3471, + "dyna": 3472, + "zielo": 3473, + "pytać": 3474, + "szlachty": 3475, + "Dy": 3476, + "rana": 3477, + "cili": 3478, + "czący": 3479, + "twarzą": 3480, + "rować": 3481, + "Jakże": 3482, + "Oczy": 3483, + "np": 3484, + "psu": 3485, + "upły": 3486, + "rzo": 3487, + "nin": 3488, + "tea": 3489, + "reli": 3490, + "odpowiada": 3491, + "gii": 3492, + "lon": 3493, + "pomocą": 3494, + "materi": 3495, + "niemu": 3496, + "inter": 3497, + "los": 3498, + "broń": 3499, + "Żeby": 3500, + "ńską": 3501, + "powszech": 3502, + "czyły": 3503, + "bija": 3504, + "panów": 3505, + "okrop": 3506, + "żadnych": 3507, + "błyska": 3508, + "wza": 3509, + "strzał": 3510, + "zadowo": 3511, + "przysię": 3512, + "każdej": 3513, + "Dlatego": 3514, + "zbliża": 3515, + "fan": 3516, + "gla": 3517, + "rzeki": 3518, + "wice": 3519, + "mać": 3520, + "czami": 3521, + "pewien": 3522, + "dzać": 3523, + "Kmicica": 3524, + "zwierzę": 3525, + "radości": 3526, + "chorągwi": 3527, + "kniazi": 3528, + "50": 3529, + "Lon": 3530, + "opuści": 3531, + "potwier": 3532, + "zatem": 3533, + "puszcz": 3534, + "świado": 3535, + "krai": 3536, + "Sapie": 3537, + "błogosła": 3538, + "uszy": 3539, + "uważ": 3540, + "czter": 3541, + "szony": 3542, + "RO": 3543, + "Ur": 3544, + "Zna": 3545, + "nci": 3546, + "snu": 3547, + "ulicy": 3548, + "wki": 3549, + "zała": 3550, + "łóż": 3551, + "stki": 3552, + "leś": 3553, + "patrzeć": 3554, + "dzisz": 3555, + "przyby": 3556, + "prakty": 3557, + "demo": 3558, + "będziemy": 3559, + "pamięta": 3560, + "zaczęła": 3561, + "starego": 3562, + "tli": 3563, + "zrozumie": 3564, + "Łu": 3565, + "nade": 3566, + "zabra": 3567, + "wyją": 3568, + "wyraz": 3569, + "cenie": 3570, + "czes": 3571, + "baro": 3572, + "bisku": 3573, + "czoło": 3574, + "całego": 3575, + "komna": 3576, + "jedynie": 3577, + "przedstawi": 3578, + "tysiące": 3579, + "Hele": 3580, + "okiem": 3581, + "rzeź": 3582, + "miny": 3583, + "duszę": 3584, + "Zali": 3585, + "dniach": 3586, + "Zie": 3587, + "oca": 3588, + "umar": 3589, + "poseł": 3590, + "dokona": 3591, + "wypa": 3592, + "czeć": 3593, + "biega": 3594, + "niejsza": 3595, + "podobne": 3596, + "poznać": 3597, + "odezwał": 3598, + "ciężko": 3599, + "faraona": 3600, + "plu": 3601, + "sor": 3602, + "podzie": 3603, + "lika": 3604, + "wany": 3605, + "szenie": 3606, + "skry": 3607, + "gdyś": 3608, + "dzięki": 3609, + "potrzebu": 3610, + "hand": 3611, + "Księ": 3612, + "gre": 3613, + "urzą": 3614, + "wzgó": 3615, + "czona": 3616, + "uczynić": 3617, + "kilkanaście": 3618, + "Zbysz": 3619, + "Daj": 3620, + "XV": 3621, + "dyre": 3622, + "wrót": 3623, + "Mef": 3624, + "widziałem": 3625, + "lność": 3626, + "okry": 3627, + "nięty": 3628, + "ściany": 3629, + "własną": 3630, + "szlachcic": 3631, + "hra": 3632, + "pomiędzy": 3633, + "wyra": 3634, + "lako": 3635, + "owości": 3636, + "krotnie": 3637, + "ludziom": 3638, + "zależ": 3639, + "Oni": 3640, + "Sza": 3641, + "die": 3642, + "jo": 3643, + "zra": 3644, + "rano": 3645, + "dusza": 3646, + "obowiąz": 3647, + "wątpli": 3648, + "ostroż": 3649, + "Gre": 3650, + "jów": 3651, + "oskar": 3652, + "pog": 3653, + "nera": 3654, + "czyzna": 3655, + "ostatni": 3656, + "ludzkie": 3657, + "wtrącił": 3658, + "17": 3659, + "ule": 3660, + "wną": 3661, + "wieść": 3662, + "cony": 3663, + "Szcze": 3664, + "twiej": 3665, + "nadzieję": 3666, + "rozmowy": 3667, + "Albo": 3668, + "Tutmozis": 3669, + "spó": 3670, + "niać": 3671, + "weź": 3672, + "głem": 3673, + "słuchać": 3674, + "kapłanów": 3675, + "wołać": 3676, + "Bez": 3677, + "nieprzyjaciel": 3678, + "Bohun": 3679, + "ochro": 3680, + "złe": 3681, + "śro": 3682, + "poga": 3683, + "przyzna": 3684, + "Witol": 3685, + "jakąś": 3686, + "cjona": 3687, + "SL": 3688, + "bóg": 3689, + "sch": 3690, + "odwa": 3691, + "cześć": 3692, + "pragnie": 3693, + "oglą": 3694, + "wóz": 3695, + "Nikt": 3696, + "Rzecki": 3697, + "wojewoda": 3698, + "kobiet": 3699, + "wysoko": 3700, + "roli": 3701, + "tera": 3702, + "puszczo": 3703, + "okreś": 3704, + "ami": 3705, + "ctwa": 3706, + "rka": 3707, + "trów": 3708, + "siej": 3709, + "Następ": 3710, + "Jana": 3711, + "wzrok": 3712, + "Szwedów": 3713, + "umiał": 3714, + "nicz": 3715, + "przypom": 3716, + "proble": 3717, + "powietrze": 3718, + "prawdopodob": 3719, + "wojow": 3720, + "strzel": 3721, + "milczeniu": 3722, + "dziewczyna": 3723, + "wesoło": 3724, + "ide": 3725, + "sznie": 3726, + "jazdy": 3727, + "cof": 3728, + "wałem": 3729, + "Mille": 3730, + "młod": 3731, + "daleka": 3732, + "dostać": 3733, + "kazać": 3734, + "Pru": 3735, + "smo": 3736, + "tnym": 3737, + "niespo": 3738, + "cztere": 3739, + "gon": 3740, + "myka": 3741, + "powiedz": 3742, + "niom": 3743, + "szlachet": 3744, + "rozmai": 3745, + "białe": 3746, + "Chyba": 3747, + "dka": 3748, + "przyjechał": 3749, + "Tego": 3750, + "namio": 3751, + "uderzył": 3752, + "natura": 3753, + "ctwo": 3754, + "tko": 3755, + "tło": 3756, + "rośli": 3757, + "rób": 3758, + "skrę": 3759, + "pun": 3760, + "Jeden": 3761, + "wszystkiego": 3762, + "ziemia": 3763, + "jednakże": 3764, + "odpowiedziała": 3765, + "własne": 3766, + "rodu": 3767, + "zatrzyma": 3768, + "siłą": 3769, + "bach": 3770, + "cone": 3771, + "mej": 3772, + "któren": 3773, + "mówisz": 3774, + "Char": 3775, + "żąda": 3776, + "drzew": 3777, + "Pentu": 3778, + "światło": 3779, + "nerał": 3780, + "wziąć": 3781, + "zbliżył": 3782, + "sprzę": 3783, + "dwudzie": 3784, + "uczest": 3785, + "Hrabia": 3786, + "dną": 3787, + "owu": 3788, + "wymaga": 3789, + "roze": 3790, + "ognia": 3791, + "samą": 3792, + "Zyg": 3793, + "Przecież": 3794, + "cało": 3795, + "dły": 3796, + "jał": 3797, + "knie": 3798, + "owaniu": 3799, + "czap": 3800, + "prag": 3801, + "proku": 3802, + "każdego": 3803, + "błęki": 3804, + "oczeki": 3805, + "!!": 3806, + "utwo": 3807, + "zakon": 3808, + "wiej": 3809, + "własnej": 3810, + "dowód": 3811, + "bał": 3812, + "tkę": 3813, + "nasza": 3814, + "zakrzyknął": 3815, + "wykorzy": 3816, + "wielko": 3817, + "przychodzi": 3818, + "tii": 3819, + "Ber": 3820, + "Łę": 3821, + "kono": 3822, + "kawał": 3823, + "wyłą": 3824, + "oddał": 3825, + "siu": 3826, + "służby": 3827, + "Sędzia": 3828, + "Rzę": 3829, + "pocz": 3830, + "roni": 3831, + "wino": 3832, + "owana": 3833, + "szenia": 3834, + "wek": 3835, + "duże": 3836, + "prosił": 3837, + "niona": 3838, + "owałem": 3839, + "zapewne": 3840, + "francu": 3841, + "Pow": 3842, + "opła": 3843, + "zbiera": 3844, + "niezna": 3845, + "dostał": 3846, + "inwe": 3847, + "Zaraz": 3848, + "party": 3849, + "drogą": 3850, + "powsta": 3851, + "Tele": 3852, + "aniżeli": 3853, + "mógłby": 3854, + "zawołała": 3855, + "rozumiem": 3856, + "wieczorem": 3857, + "brzu": 3858, + "żek": 3859, + "działy": 3860, + "prawia": 3861, + "cjach": 3862, + "pewne": 3863, + "hań": 3864, + "ściach": 3865, + "stępuje": 3866, + "rozmowę": 3867, + "wieczór": 3868, + "Ketling": 3869, + "Spy": 3870, + "tności": 3871, + "zdecy": 3872, + "posto": 3873, + "popraw": 3874, + "rzyły": 3875, + "żywszy": 3876, + "zebra": 3877, + "podda": 3878, + "krzyża": 3879, + "dźwie": 3880, + "różne": 3881, + "śmiertel": 3882, + "Często": 3883, + "konu": 3884, + "rzyło": 3885, + "wasze": 3886, + "nosząc": 3887, + "czela": 3888, + "obja": 3889, + "przytom": 3890, + "sar": 3891, + "ducha": 3892, + "dzone": 3893, + "wschod": 3894, + "państw": 3895, + "grozi": 3896, + "Now": 3897, + "uch": 3898, + "dotk": 3899, + "podło": 3900, + "Stary": 3901, + "prezes": 3902, + "cyjne": 3903, + "mężczyz": 3904, + "budże": 3905, + "Dru": 3906, + "dosyć": 3907, + "prote": 3908, + "zdą": 3909, + "Pana": 3910, + "robił": 3911, + "dii": 3912, + "podobny": 3913, + "Wołodyjowskiego": 3914, + "Wtedy": 3915, + "zachod": 3916, + "wodą": 3917, + "wzbu": 3918, + "dziano": 3919, + "dworze": 3920, + "rzeczywi": 3921, + "nosić": 3922, + "widzisz": 3923, + "zobaczy": 3924, + "14": 3925, + "poe": 3926, + "rada": 3927, + "koły": 3928, + "dole": 3929, + "łach": 3930, + "biegły": 3931, + "budowa": 3932, + "mieszkania": 3933, + "IA": 3934, + "Mię": 3935, + "ab": 3936, + "her": 3937, + "oli": 3938, + "chętnie": 3939, + "Nero": 3940, + "Każdy": 3941, + "gowie": 3942, + "gnąć": 3943, + "zde": 3944, + "ćwi": 3945, + "niedzie": 3946, + "poświę": 3947, + "rację": 3948, + "leży": 3949, + "łatwiej": 3950, + "tora": 3951, + "czasy": 3952, + "fika": 3953, + "możemy": 3954, + "ostatnich": 3955, + "Szwedzi": 3956, + "mruknął": 3957, + "Oba": 3958, + "Ocho": 3959, + "Par": 3960, + "Tar": 3961, + "kwest": 3962, + "lno": 3963, + "osła": 3964, + "koście": 3965, + "wicza": 3966, + "owanych": 3967, + "pytania": 3968, + "polskiego": 3969, + "postać": 3970, + "wspomnie": 3971, + "przewodni": 3972, + "13": 3973, + "Wło": 3974, + "uspoko": 3975, + "narze": 3976, + "pożegna": 3977, + "zasłu": 3978, + "wycie": 3979, + "ryk": 3980, + "pracę": 3981, + "szan": 3982, + "podró": 3983, + "bej": 3984, + "Jam": 3985, + "bliżej": 3986, + "Rozu": 3987, + "dwaj": 3988, + "gel": 3989, + "Py": 3990, + "Wszak": 3991, + "gni": 3992, + "kwie": 3993, + "lnik": 3994, + "koza": 3995, + "państwo": 3996, + "jutrz": 3997, + "owiej": 3998, + "słow": 3999, + "Alek": 4000, + "Kości": 4001, + "uczci": 4002, + "sytuacji": 4003, + "śred": 4004, + "Jó": 4005, + "niewin": 4006, + "podzi": 4007, + "czyk": 4008, + "wez": 4009, + "chory": 4010, + "ręcz": 4011, + "czasów": 4012, + "większa": 4013, + "zwykł": 4014, + "wione": 4015, + "dwor": 4016, + "minut": 4017, + "cezara": 4018, + "Mnie": 4019, + "Mój": 4020, + "pienia": 4021, + "ludu": 4022, + "rozwi": 4023, + "wiary": 4024, + "mentów": 4025, + "głosu": 4026, + "działem": 4027, + "Bogda": 4028, + "oku": 4029, + "tować": 4030, + "rzch": 4031, + "nierucho": 4032, + "czni": 4033, + "koniu": 4034, + "siedzą": 4035, + "Chło": 4036, + "okna": 4037, + "Patrz": 4038, + "wojnie": 4039, + "Panna": 4040, + "wrażenie": 4041, + "wydaje": 4042, + "waszmość": 4043, + "uf": 4044, + "Świę": 4045, + "cina": 4046, + "czynić": 4047, + "cep": 4048, + "gina": 4049, + "Masz": 4050, + "Jagienka": 4051, + "ograni": 4052, + "tle": 4053, + "zgroma": 4054, + "kali": 4055, + "teli": 4056, + "waniu": 4057, + "ostate": 4058, + "Hej": 4059, + "drew": 4060, + "egip": 4061, + "fon": 4062, + "postępo": 4063, + "radość": 4064, + "zarówno": 4065, + "tości": 4066, + "deł": 4067, + "giew": 4068, + "Pary": 4069, + "Mości": 4070, + "Winicjusza": 4071, + "wartości": 4072, + "dotyczą": 4073, + "Herhor": 4074, + "CH": 4075, + "Czu": 4076, + "lała": 4077, + "ope": 4078, + "człek": 4079, + "żeniem": 4080, + "tość": 4081, + "dziewię": 4082, + "żyły": 4083, + "rzawszy": 4084, + "Chciał": 4085, + "kładnie": 4086, + "piersiach": 4087, + "rząt": 4088, + "Ludzie": 4089, + "Mówi": 4090, + "okrutnie": 4091, + "nienawi": 4092, + "Dłu": 4093, + "os": 4094, + "plo": 4095, + "un": 4096, + "jemu": 4097, + "weł": 4098, + "Tomasz": 4099, + "twoja": 4100, + "godzinę": 4101, + "wybuch": 4102, + "przypadku": 4103, + "lie": 4104, + "nnych": 4105, + "pośpie": 4106, + "zatrzymał": 4107, + "lau": 4108, + "czekał": 4109, + "lum": 4110, + "sków": 4111, + "sym": 4112, + "rzucić": 4113, + "drago": 4114, + "roboty": 4115, + "chorągwie": 4116, + "Odys": 4117, + "Czarniecki": 4118, + "ameryka": 4119, + "dować": 4120, + "nazywa": 4121, + "potrzeba": 4122, + "roż": 4123, + "lam": 4124, + "cofa": 4125, + "dują": 4126, + "rycerzy": 4127, + "cyjnych": 4128, + "dki": 4129, + "fal": 4130, + "owskiej": 4131, + "miłu": 4132, + "przyszły": 4133, + "pyty": 4134, + "podobna": 4135, + "żadnego": 4136, + "uśmiechem": 4137, + "podoba": 4138, + "Nowowiej": 4139, + ".)": 4140, + "Jo": 4141, + "nr": 4142, + "wpad": 4143, + "ślub": 4144, + "rachu": 4145, + "zagro": 4146, + "tacy": 4147, + "odej": 4148, + "dawała": 4149, + "własnym": 4150, + "dziecka": 4151, + "mnó": 4152, + "bem": 4153, + "napeł": 4154, + "poprze": 4155, + "niów": 4156, + "przyszła": 4157, + "mury": 4158, + "czasach": 4159, + "zuch": 4160, + "Powiedz": 4161, + "dały": 4162, + "euro": 4163, + "gnia": 4164, + "izbie": 4165, + "rowie": 4166, + "tował": 4167, + "zję": 4168, + "zwraca": 4169, + "zanim": 4170, + "wynika": 4171, + "miarę": 4172, + "brata": 4173, + "pełne": 4174, + "sztur": 4175, + "Sopli": 4176, + "Król": 4177, + "mln": 4178, + "?!": 4179, + "KA": 4180, + "udało": 4181, + "zor": 4182, + "Świa": 4183, + "pokój": 4184, + "kape": 4185, + "szyję": 4186, + "biało": 4187, + "bitwy": 4188, + "owskim": 4189, + "szuki": 4190, + "Lud": 4191, + "osobi": 4192, + "pierwszego": 4193, + "Aleksan": 4194, + "lni": 4195, + "umil": 4196, + "posia": 4197, + "dostrze": 4198, + "przyro": 4199, + "mych": 4200, + "czam": 4201, + "jakże": 4202, + "Skrzetuskiego": 4203, + "wspom": 4204, + "rzeń": 4205, + "przeba": 4206, + "morze": 4207, + "skra": 4208, + "myślnie": 4209, + "Miał": 4210, + "większy": 4211, + "zdaje": 4212, + "rzeczywiście": 4213, + "zdrowia": 4214, + "dostojność": 4215, + "głęboko": 4216, + "komenda": 4217, + "poprzednio": 4218, + "próżno": 4219, + "rodzaju": 4220, + "jesteśmy": 4221, + "Ignacy": 4222, + "wzajem": 4223, + "Między": 4224, + "en": 4225, + "wskiej": 4226, + "śka": 4227, + "poczyna": 4228, + "liz": 4229, + "wiedzą": 4230, + "las": 4231, + "rego": 4232, + "rozwiąza": 4233, + "straż": 4234, + "mencie": 4235, + "Sło": 4236, + "lik": 4237, + "przykła": 4238, + "owano": 4239, + "szef": 4240, + "stołu": 4241, + "stycz": 4242, + "dawniej": 4243, + "szczęścia": 4244, + "powiadać": 4245, + "okolicy": 4246, + ".:": 4247, + "Kro": 4248, + "Tru": 4249, + "ZA": 4250, + "sno": 4251, + "trzu": 4252, + "usu": 4253, + "utra": 4254, + "niepoko": 4255, + "lip": 4256, + "lina": 4257, + "ruchu": 4258, + "boj": 4259, + "system": 4260, + "organiza": 4261, + "prosić": 4262, + "Otóż": 4263, + "postanowił": 4264, + "Mefres": 4265, + "wów": 4266, + "niegdyś": 4267, + "posu": 4268, + "pami": 4269, + "dzisiej": 4270, + "lasu": 4271, + "szale": 4272, + "rękach": 4273, + "menty": 4274, + "mieszkańców": 4275, + "Michale": 4276, + "elekt": 4277, + "fy": 4278, + "nować": 4279, + "pochod": 4280, + "powoli": 4281, + "leci": 4282, + "dając": 4283, + "lacji": 4284, + "według": 4285, + "głą": 4286, + "anty": 4287, + "spać": 4288, + "obecnie": 4289, + "kazuje": 4290, + "związku": 4291, + "Krze": 4292, + "PR": 4293, + "ogło": 4294, + "umy": 4295, + "żon": 4296, + "ciły": 4297, + "minie": 4298, + "telu": 4299, + "wywo": 4300, + "matki": 4301, + "stawia": 4302, + "brat": 4303, + "part": 4304, + "małe": 4305, + "Czech": 4306, + "Czemu": 4307, + "wyraźnie": 4308, + "?”": 4309, + "son": 4310, + "rzały": 4311, + "szta": 4312, + "tatar": 4313, + "chodzie": 4314, + "żonych": 4315, + "chodziły": 4316, + "odpowiedź": 4317, + "pozwala": 4318, + "Ramze": 4319, + "Pó": 4320, + "fer": 4321, + "sfe": 4322, + "kam": 4323, + "kupić": 4324, + "boku": 4325, + "dusz": 4326, + "pewny": 4327, + "książęca": 4328, + "ruszyć": 4329, + "organiz": 4330, + "Ligia": 4331, + "słyszawszy": 4332, + "11": 4333, + "Anu": 4334, + "Azja": 4335, + "Skąd": 4336, + "imi": 4337, + "zasło": 4338, + "ciszy": 4339, + "przeto": 4340, + "macie": 4341, + "sić": 4342, + "bawi": 4343, + "skach": 4344, + "najbliż": 4345, + "zdro": 4346, + "myślą": 4347, + "pozwo": 4348, + "myślił": 4349, + "rodziny": 4350, + "oboje": 4351, + "procent": 4352, + "wypadku": 4353, + "Chrystus": 4354, + "wszędzie": 4355, + "lta": 4356, + "osią": 4357, + "zajutrz": 4358, + "wością": 4359, + "Pozna": 4360, + "lona": 4361, + "nictwa": 4362, + "rzami": 4363, + "Wil": 4364, + "sęp": 4365, + "ujrzał": 4366, + "żelaz": 4367, + "Ak": 4368, + "St": 4369, + "lec": 4370, + "dokładnie": 4371, + "tent": 4372, + "czytał": 4373, + "łych": 4374, + "nięcie": 4375, + "krzyż": 4376, + "czegoś": 4377, + "ostatnie": 4378, + "zmieni": 4379, + "kilkunastu": 4380, + "chorągiew": 4381, + "wspomina": 4382, + "Pię": 4383, + "XI": 4384, + "imieniu": 4385, + "kowe": 4386, + "potra": 4387, + "wana": 4388, + "waża": 4389, + "wieniem": 4390, + "sekre": 4391, + "konfe": 4392, + "policji": 4393, + "ciemności": 4394, + "dłoń": 4395, + "Ligii": 4396, + "kował": 4397, + "znie": 4398, + "niedźwie": 4399, + "jeść": 4400, + "miu": 4401, + "kupi": 4402, + "życzli": 4403, + "otworzył": 4404, + "gorzej": 4405, + "Mów": 4406, + "zą": 4407, + "złego": 4408, + "naszą": 4409, + "chowie": 4410, + "szkie": 4411, + "zamek": 4412, + "sieni": 4413, + "gdybym": 4414, + "--------": 4415, + "czterech": 4416, + "cła": 4417, + "lów": 4418, + "wstał": 4419, + "rab": 4420, + "miesięcy": 4421, + "mują": 4422, + "rumie": 4423, + "zerwał": 4424, + "szab": 4425, + "musiała": 4426, + "głosów": 4427, + "forma": 4428, + "krwią": 4429, + "głównie": 4430, + "błaga": 4431, + "porządku": 4432, + "osiem": 4433, + "wnątrz": 4434, + "hała": 4435, + "rowe": 4436, + "leżał": 4437, + "widziała": 4438, + "wymie": 4439, + "wypowie": 4440, + "lać": 4441, + "piera": 4442, + "wewnętrz": 4443, + "faj": 4444, + "prowadzą": 4445, + "człowiekiem": 4446, + "Tur": 4447, + "Niechże": 4448, + "glądać": 4449, + "telewi": 4450, + "Właśnie": 4451, + "yyy": 4452, + "czterdzie": 4453, + "sję": 4454, + "stre": 4455, + "zali": 4456, + "jam": 4457, + "tyki": 4458, + "kieli": 4459, + "bit": 4460, + "prawił": 4461, + "przedmio": 4462, + "sług": 4463, + "kazała": 4464, + "młodego": 4465, + "znajduje": 4466, + "postaci": 4467, + "Wę": 4468, + "ke": 4469, + "paść": 4470, + "przestęp": 4471, + "stości": 4472, + "dłem": 4473, + "Wia": 4474, + "ojczy": 4475, + "tłum": 4476, + "Mari": 4477, + "Polska": 4478, + "kolei": 4479, + "zobaczyć": 4480, + "dziennika": 4481, + "Rzeczpospoli": 4482, + "25": 4483, + "Ow": 4484, + "cką": 4485, + "cisza": 4486, + "winy": 4487, + "łat": 4488, + "mogłem": 4489, + "przyjął": 4490, + "twarze": 4491, + "większe": 4492, + "firmy": 4493, + "Fi": 4494, + "mowy": 4495, + "oś": 4496, + "uzyska": 4497, + "zwi": 4498, + "zaga": 4499, + "zawar": 4500, + "rzyli": 4501, + "musie": 4502, + "rozkazy": 4503, + "róg": 4504, + "podnie": 4505, + "rzach": 4506, + "stracił": 4507, + "nięcia": 4508, + "zwycza": 4509, + "zwykły": 4510, + "przeciwko": 4511, + "zęby": 4512, + "Ani": 4513, + "wpół": 4514, + "nacze": 4515, + "posł": 4516, + "pogar": 4517, + "zać": 4518, + "letni": 4519, + "wan": 4520, + "działo": 4521, + "prosto": 4522, + "Nigdy": 4523, + "chwyta": 4524, + "oboję": 4525, + "Miej": 4526, + "sklepu": 4527, + "ojczyzny": 4528, + "nową": 4529, + "pą": 4530, + "posłów": 4531, + "ałe": 4532, + "dzieży": 4533, + "pień": 4534, + "czać": 4535, + "chodząc": 4536, + "sklepie": 4537, + "Pom": 4538, + "przedtem": 4539, + "pór": 4540, + "tamtej": 4541, + "pięciu": 4542, + "Raz": 4543, + "obozu": 4544, + "srebr": 4545, + "podróży": 4546, + "Wal": 4547, + "zainteres": 4548, + "damy": 4549, + "nos": 4550, + "stanu": 4551, + "przygot": 4552, + "cać": 4553, + "Podob": 4554, + "lot": 4555, + "najlepiej": 4556, + "uśmiech": 4557, + "Minister": 4558, + "pobliżu": 4559, + "Ser": 4560, + "gr": 4561, + "upad": 4562, + "szów": 4563, + "zakre": 4564, + "odrzekła": 4565, + "obia": 4566, + "ruje": 4567, + "boi": 4568, + "lonych": 4569, + "wzdłuż": 4570, + "nionych": 4571, + "pewnością": 4572, + "chody": 4573, + "pamięci": 4574, + "Egiptu": 4575, + "przedsiębior": 4576, + "wstrzą": 4577, + "Hu": 4578, + "gwa": 4579, + "domów": 4580, + "rozkazu": 4581, + "księciu": 4582, + "Wasza": 4583, + "ból": 4584, + "Wszystkie": 4585, + "rozległ": 4586, + "Jezus": 4587, + "Pój": 4588, + "rzony": 4589, + "sznu": 4590, + "poboż": 4591, + "ramię": 4592, + "kata": 4593, + "cień": 4594, + "ciela": 4595, + "siedem": 4596, + "niejszym": 4597, + "innej": 4598, + "metrów": 4599, + "Stach": 4600, + "brała": 4601, + "myślisz": 4602, + "obozie": 4603, + "gałę": 4604, + "nadziei": 4605, + "jeźdź": 4606, + "pałacu": 4607, + "słyszeć": 4608, + "pogrą": 4609, + "San": 4610, + "it": 4611, + "lod": 4612, + "sna": 4613, + "sne": 4614, + "udzie": 4615, + "wola": 4616, + "odde": 4617, + "szczerze": 4618, + "ściem": 4619, + "łeb": 4620, + "pewnym": 4621, + "młodzi": 4622, + "Dro": 4623, + "blo": 4624, + "nowej": 4625, + "wsta": 4626, + "źć": 4627, + "liła": 4628, + "obfi": 4629, + "przyjem": 4630, + "boha": 4631, + "druga": 4632, + "Rady": 4633, + "rycerze": 4634, + "głupi": 4635, + "blem": 4636, + "wka": 4637, + "ńscy": 4638, + "bywał": 4639, + "odga": 4640, + "przybra": 4641, + "beł": 4642, + "!…”": 4643, + "Pewnie": 4644, + "puścić": 4645, + "wszelkie": 4646, + "Klu": 4647, + "ana": 4648, + "zmniej": 4649, + "zrozumiał": 4650, + "wydał": 4651, + "dawał": 4652, + "dyda": 4653, + "angie": 4654, + "jącymi": 4655, + "słyszy": 4656, + "polskie": 4657, + "Krzyszto": 4658, + "miesiąc": 4659, + "Ursu": 4660, + "bł": 4661, + "dniem": 4662, + "nieważ": 4663, + "nieszczęście": 4664, + "pomy": 4665, + "liwie": 4666, + "mistrza": 4667, + "danie": 4668, + "mując": 4669, + "skro": 4670, + "chwilą": 4671, + "szukał": 4672, + "święty": 4673, + "Murzy": 4674, + "wysokości": 4675, + "nieprzyjaciela": 4676, + "sposobem": 4677, + "far": 4678, + "fol": 4679, + "gość": 4680, + "dala": 4681, + "lkoho": 4682, + "strachu": 4683, + "dźwię": 4684, + "wiono": 4685, + "gniewu": 4686, + "skrzydła": 4687, + "Pentuer": 4688, + "gwar": 4689, + "km": 4690, + "otrzyma": 4691, + "schro": 4692, + "tność": 4693, + "wtó": 4694, + "ńcem": 4695, + "powrót": 4696, + "rzym": 4697, + "wodzie": 4698, + "boże": 4699, + "sąsia": 4700, + "dio": 4701, + "zdanie": 4702, + "198": 4703, + "majątek": 4704, + "środowi": 4705, + "brzeg": 4706, + "środek": 4707, + "łzami": 4708, + "nasi": 4709, + "rali": 4710, + "lili": 4711, + "kapita": 4712, + "żebym": 4713, + "codzien": 4714, + "sklep": 4715, + "jegomość": 4716, + "służą": 4717, + "wielce": 4718, + "parła": 4719, + "pełno": 4720, + "kazało": 4721, + "Można": 4722, + "każdą": 4723, + "północ": 4724, + "nikami": 4725, + "szone": 4726, + "spokoju": 4727, + "ucieka": 4728, + "Czego": 4729, + "zgodnie": 4730, + "Wąs": 4731, + "SLD": 4732, + "Kale": 4733, + "nce": 4734, + "niebezpie": 4735, + "pomó": 4736, + "posłu": 4737, + "rosły": 4738, + "zatru": 4739, + "kapi": 4740, + "manie": 4741, + "Jedno": 4742, + "brakło": 4743, + "grafi": 4744, + "większą": 4745, + "Tuhaj": 4746, + "zawod": 4747, + "walki": 4748, + "polskiej": 4749, + "powinna": 4750, + "100": 4751, + "Gło": 4752, + "Żo": 4753, + "szpa": 4754, + "pomie": 4755, + "pomaga": 4756, + "wysu": 4757, + "cymi": 4758, + "Jeste": 4759, + "wracał": 4760, + "olbrzymi": 4761, + "cezar": 4762, + "NI": 4763, + "tch": 4764, + "śpi": 4765, + "chra": 4766, + "nikomu": 4767, + "wycię": 4768, + "wygląd": 4769, + "tomiast": 4770, + "rynku": 4771, + "maj": 4772, + "remo": 4773, + "swojego": 4774, + "mart": 4775, + "uśmiechnął": 4776, + "względu": 4777, + "niespodzia": 4778, + "Owszem": 4779, + "Ol": 4780, + "Tro": 4781, + "blu": 4782, + "vi": 4783, + "zgło": 4784, + "nadal": 4785, + "niały": 4786, + "jaw": 4787, + "dziło": 4788, + "nomar": 4789, + "pannę": 4790, + "kłó": 4791, + "warsza": 4792, + "owskich": 4793, + "bronić": 4794, + "Bille": 4795, + "WS": 4796, + "Zdawało": 4797, + "snąć": 4798, + "twem": 4799, + "zowie": 4800, + "lime": 4801, + "jech": 4802, + "zatrzy": 4803, + "wychy": 4804, + "oddać": 4805, + "Natomiast": 4806, + "żoną": 4807, + "ństwie": 4808, + "fortu": 4809, + "kolana": 4810, + "Kar": 4811, + "Two": 4812, + "śmiało": 4813, + "zachwy": 4814, + "dziły": 4815, + "kun": 4816, + "niają": 4817, + "profe": 4818, + "będąc": 4819, + "powietrzu": 4820, + "Szlan": 4821, + "starszy": 4822, + "znaleźli": 4823, + "odpowiedzial": 4824, + "Babinicz": 4825, + "bór": 4826, + "dnej": 4827, + "jmy": 4828, + "oszczę": 4829, + "pch": 4830, + "tnej": 4831, + "porozumie": 4832, + "rzeniem": 4833, + "godnie": 4834, + "zawzię": 4835, + "prawdy": 4836, + "Chce": 4837, + "zdję": 4838, + "księżna": 4839, + "forte": 4840, + "koniecznie": 4841, + "akcji": 4842, + "Tatarów": 4843, + "Polaków": 4844, + "Rzędzian": 4845, + "orze": 4846, + "ogo": 4847, + "szty": 4848, + "spoczy": 4849, + "siedli": 4850, + "chami": 4851, + "Toż": 4852, + "chodziła": 4853, + "górze": 4854, + "szkoły": 4855, + "zmiesza": 4856, + "własnych": 4857, + "uwagi": 4858, + "klasy": 4859, + "przyczyny": 4860, + "Szlang": 4861, + "dnych": 4862, + "kały": 4863, + "kowych": 4864, + "nko": 4865, + "oznaj": 4866, + "otwie": 4867, + "zza": 4868, + "wybra": 4869, + "wierzyć": 4870, + "kiewicz": 4871, + "moło": 4872, + "łym": 4873, + "sobo": 4874, + "dników": 4875, + "Telime": 4876, + "kompu": 4877, + "obrony": 4878, + "skóry": 4879, + "Europej": 4880, + "wzrokiem": 4881, + "informacji": 4882, + "praszam": 4883, + "bod": 4884, + "dnym": 4885, + "trzę": 4886, + "ukazał": 4887, + "znu": 4888, + "żby": 4889, + "niewiele": 4890, + "niwer": 4891, + "tanie": 4892, + "czytać": 4893, + "maja": 4894, + "pur": 4895, + "szczenia": 4896, + "dnicy": 4897, + "Star": 4898, + "małego": 4899, + "pójdę": 4900, + "szczęśliwy": 4901, + "Izabeli": 4902, + "szeroko": 4903, + "podstaw": 4904, + "zmiany": 4905, + "słyszałem": 4906, + "kniaziów": 4907, + "Wczoraj": 4908, + "dół": 4909, + "ks": 4910, + "mgnie": 4911, + "schy": 4912, + "żała": 4913, + "kochał": 4914, + "wypła": 4915, + "tył": 4916, + "przeszka": 4917, + "piw": 4918, + "pisu": 4919, + "zel": 4920, + "skały": 4921, + "char": 4922, + "Jakie": 4923, + "okół": 4924, + "Wyso": 4925, + "chodów": 4926, + "przyjaciel": 4927, + "wiadomości": 4928, + "wiadomość": 4929, + "spotkanie": 4930, + "pioru": 4931, + "Juranda": 4932, + "Chrystusa": 4933, + "kierunku": 4934, + "nastąpi": 4935, + "nili": 4936, + "rzego": 4937, + "dopóki": 4938, + "łożył": 4939, + "niając": 4940, + "biła": 4941, + "onów": 4942, + "sądu": 4943, + "łej": 4944, + "brwi": 4945, + "czarne": 4946, + "następca": 4947, + "przyjść": 4948, + "dwór": 4949, + "dziewczyny": 4950, + "pracowników": 4951, + "nował": 4952, + "chą": 4953, + "poszli": 4954, + "zagrani": 4955, + "żeniu": 4956, + "nogami": 4957, + "czyński": 4958, + "władzy": 4959, + "niosły": 4960, + "tronu": 4961, + "pewna": 4962, + "chęć": 4963, + "milczenie": 4964, + "Rzekł": 4965, + "dworu": 4966, + "porwał": 4967, + "doskonale": 4968, + "Szlangba": 4969, + "Ger": 4970, + "Ró": 4971, + "lały": 4972, + "czały": 4973, + "posęp": 4974, + "stó": 4975, + "jezio": 4976, + "tylu": 4977, + "mag": 4978, + "mami": 4979, + "kier": 4980, + "dym": 4981, + "pieśni": 4982, + "podał": 4983, + "chach": 4984, + "skać": 4985, + "fis": 4986, + "Chwi": 4987, + "dzeniem": 4988, + "pierwej": 4989, + "chciałem": 4990, + "każda": 4991, + "chodź": 4992, + "siłę": 4993, + "pamiętam": 4994, + "Men": 4995, + "rozmawiać": 4996, + "seksu": 4997, + "samych": 4998, + "Aulu": 4999, + "40": 5000, + "afe": 5001, + "alkoho": 5002, + "umyślnie": 5003, + "nieprzyjaciół": 5004, + "zap": 5005, + "kato": 5006, + "kilo": 5007, + "pasa": 5008, + "toż": 5009, + "tyłu": 5010, + "reda": 5011, + "piał": 5012, + "budow": 5013, + "Jaki": 5014, + "figu": 5015, + "złota": 5016, + "trwa": 5017, + "tłumy": 5018, + "cyjnej": 5019, + "ostatniej": 5020, + "Żydów": 5021, + "dobrego": 5022, + "Który": 5023, + "oficerów": 5024, + "Oleńka": 5025, + "ódł": 5026, + "śń": 5027, + "roka": 5028, + "gom": 5029, + "jan": 5030, + "wyr": 5031, + "wyszła": 5032, + "tydzień": 5033, + "wiecznie": 5034, + "czynił": 5035, + "cek": 5036, + "zywał": 5037, + "pewnego": 5038, + "Miło": 5039, + "słod": 5040, + "zależy": 5041, + "środka": 5042, + "powinni": 5043, + "powtarzał": 5044, + "jakimś": 5045, + "ramionami": 5046, + "Kazimierz": 5047, + "prezydenta": 5048, + "Powia": 5049, + "wne": 5050, + "czce": 5051, + "pocał": 5052, + "techni": 5053, + "mien": 5054, + "oblę": 5055, + "ścian": 5056, + "przygo": 5057, + "nąc": 5058, + "salo": 5059, + "nadto": 5060, + "gieł": 5061, + "partii": 5062, + "późno": 5063, + "południ": 5064, + "miecznik": 5065, + "projekt": 5066, + "Mał": 5067, + "nką": 5068, + "otu": 5069, + "niekiedy": 5070, + "napad": 5071, + "czką": 5072, + "zamia": 5073, + "kat": 5074, + "żeni": 5075, + "wyciągnął": 5076, + "wykony": 5077, + "boru": 5078, + "czono": 5079, + "Lit": 5080, + "pozba": 5081, + "światła": 5082, + "Według": 5083, + "młodych": 5084, + "tysiąc": 5085, + "gwałtow": 5086, + "Gra": 5087, + "pł": 5088, + "snęła": 5089, + "uwol": 5090, + "zwło": 5091, + "żka": 5092, + "rosyj": 5093, + "ciwszy": 5094, + "wiedząc": 5095, + "przeszedł": 5096, + "stada": 5097, + "ństw": 5098, + "Mia": 5099, + "księdza": 5100, + "szczególnie": 5101, + "możliwe": 5102, + "wieczora": 5103, + "tzw": 5104, + "fanta": 5105, + "stóp": 5106, + "Ej": 5107, + "adwo": 5108, + "opo": 5109, + "pru": 5110, + "naraz": 5111, + "szkla": 5112, + "stół": 5113, + "lii": 5114, + "liczne": 5115, + "wiły": 5116, + "tań": 5117, + "rys": 5118, + "stal": 5119, + "pisze": 5120, + "deszcz": 5121, + "niejszą": 5122, + "służy": 5123, + "Woje": 5124, + "trady": 5125, + "skute": 5126, + "powstrzy": 5127, + "wolał": 5128, + "dziawszy": 5129, + "ekspe": 5130, + "piękny": 5131, + "łańcu": 5132, + "delika": 5133, + "owiec": 5134, + "Niemie": 5135, + "inną": 5136, + "wzrusze": 5137, + "milczał": 5138, + "grupy": 5139, + "pamięć": 5140, + "struktu": 5141, + "pierwsza": 5142, + "robię": 5143, + "Hiram": 5144, + "Stanisław": 5145, + "Rob": 5146, + "pociąg": 5147, + "remi": 5148, + "rezy": 5149, + "spor": 5150, + "gij": 5151, + "meta": 5152, + "problem": 5153, + "najwięcej": 5154, + "służyć": 5155, + "cudzo": 5156, + "Taki": 5157, + "?…”": 5158, + "społecze": 5159, + "świątobliwości": 5160, + "wściekło": 5161, + "drewnia": 5162, + "AR": 5163, + "Ste": 5164, + "ck": 5165, + "okie": 5166, + "pogrze": 5167, + "zabie": 5168, + "zapro": 5169, + "koryta": 5170, + "łaski": 5171, + "przesta": 5172, + "mojego": 5173, + "obło": 5174, + "zechce": 5175, + "wiam": 5176, + "skier": 5177, + "Ależ": 5178, + "dawały": 5179, + "szono": 5180, + "próbu": 5181, + "pułki": 5182, + "interesu": 5183, + "rzuciła": 5184, + "okazji": 5185, + "Pierwszy": 5186, + "mnóstwo": 5187, + "Żołnie": 5188, + "có": 5189, + "uci": 5190, + "naprzeciw": 5191, + "pożar": 5192, + "godz": 5193, + "dostęp": 5194, + "wodz": 5195, + "rea": 5196, + "obszer": 5197, + "pies": 5198, + "Jej": 5199, + "ącą": 5200, + "tran": 5201, + "całkowi": 5202, + "chodzili": 5203, + "ństwem": 5204, + "Mimo": 5205, + "działania": 5206, + "należą": 5207, + "żołnier": 5208, + "świątobliwość": 5209, + "efe": 5210, + "oprócz": 5211, + "pozostał": 5212, + "leciał": 5213, + "mija": 5214, + "wygra": 5215, + "wiecze": 5216, + "noś": 5217, + "szymi": 5218, + "biły": 5219, + "gada": 5220, + "biegła": 5221, + "okno": 5222, + "niono": 5223, + "począć": 5224, + "walił": 5225, + "Zagłoby": 5226, + "targ": 5227, + "demu": 5228, + "właściwie": 5229, + "składa": 5230, + "kandyda": 5231, + "program": 5232, + "jakiegoś": 5233, + "Myśl": 5234, + "puszczał": 5235, + "wypadek": 5236, + "słowem": 5237, + "22": 5238, + "Mem": 5239, + "kta": 5240, + "rwo": 5241, + "uszu": 5242, + "nań": 5243, + "naci": 5244, + "pojechał": 5245, + "widzieli": 5246, + "wielo": 5247, + "owarzy": 5248, + "granicy": 5249, + "Stasia": 5250, + "dźwi": 5251, + "Mikoła": 5252, + "Lip": 5253, + "klaszto": 5254, + "pierwszych": 5255, + "zwierząt": 5256, + "zdrowi": 5257, + "słuchaj": 5258, + "kogoś": 5259, + "Egipt": 5260, + "logii": 5261, + "Niemców": 5262, + "prezydent": 5263, + "Tatarzy": 5264, + "Longi": 5265, + "Miller": 5266, + "Asy": 5267, + "Cy": 5268, + "Gó": 5269, + "Gda": 5270, + "Trzy": 5271, + "jona": 5272, + "łki": 5273, + "napo": 5274, + "szel": 5275, + "bogowie": 5276, + "lubo": 5277, + "dum": 5278, + "żono": 5279, + "ustach": 5280, + "dowanie": 5281, + "Andrzeja": 5282, + "niepokój": 5283, + "Radziwiłł": 5284, + "musieli": 5285, + "fie": 5286, + "fla": 5287, + "opuścił": 5288, + "tnego": 5289, + "niedawno": 5290, + "stka": 5291, + "zar": 5292, + "wata": 5293, + "nocą": 5294, + "przeszko": 5295, + "sarz": 5296, + "pienie": 5297, + "sport": 5298, + "niejszego": 5299, + "medy": 5300, + "Zawsze": 5301, + "słone": 5302, + "odpowied": 5303, + "małże": 5304, + "ruszyli": 5305, + "dłoni": 5306, + "starosta": 5307, + "kaszte": 5308, + "trzydzieści": 5309, + "Charłam": 5310, + "!”.": 5311, + "Szy": 5312, + "spytała": 5313, + "domy": 5314, + "rep": 5315, + "stam": 5316, + "ture": 5317, + "bitwie": 5318, + "gaze": 5319, + "dera": 5320, + "dobrą": 5321, + "sercem": 5322, + "zdoła": 5323, + "lekko": 5324, + "Kur": 5325, + "gotowi": 5326, + "jeździe": 5327, + "tęskno": 5328, + "Malbo": 5329, + "grał": 5330, + "ołta": 5331, + "wny": 5332, + "źre": 5333, + "rany": 5334, + "jechała": 5335, + "obser": 5336, + "podniosła": 5337, + "sied": 5338, + "meto": 5339, + "trzecie": 5340, + "wól": 5341, + "myślałem": 5342, + "tarł": 5343, + "Wać": 5344, + "dłonie": 5345, + "osoba": 5346, + "krótko": 5347, + "sztuki": 5348, + "względem": 5349, + "Niemcy": 5350, + "więzienia": 5351, + "kapelu": 5352, + "mołoj": 5353, + "Zda": 5354, + "zmy": 5355, + "Żmu": 5356, + "czała": 5357, + "poto": 5358, + "lewo": 5359, + "dokoła": 5360, + "wicy": 5361, + "wybiera": 5362, + "mana": 5363, + "pió": 5364, + "głe": 5365, + "fizy": 5366, + "żać": 5367, + "wszelako": 5368, + "stek": 5369, + "mogąc": 5370, + "zdania": 5371, + "Czasem": 5372, + "prezent": 5373, + "pustyni": 5374, + "mądro": 5375, + "piechoty": 5376, + "nazwisko": 5377, + "Jednakże": 5378, + "namiestnik": 5379, + "hrabi": 5380, + "TO": 5381, + "goni": 5382, + "bab": 5383, + "duchu": 5384, + "dzeń": 5385, + "łen": 5386, + "premie": 5387, + "zaczęli": 5388, + "południe": 5389, + "tygodni": 5390, + "artyku": 5391, + "większość": 5392, + "ER": 5393, + "Zło": 5394, + "opan": 5395, + "spy": 5396, + "udał": 5397, + "maszy": 5398, + "prawić": 5399, + "biegli": 5400, + "jedni": 5401, + "czoną": 5402, + "braci": 5403, + "twojej": 5404, + "dawnych": 5405, + "stanow": 5406, + "podobno": 5407, + "cyjny": 5408, + "rodzin": 5409, + "straszne": 5410, + "chłopów": 5411, + "radością": 5412, + "Chmielnickiego": 5413, + "Wojski": 5414, + "Justyna": 5415, + "Cię": 5416, + "ncie": 5417, + "opowiadał": 5418, + "niektórzy": 5419, + "pojedzie": 5420, + "radę": 5421, + "koron": 5422, + "dola": 5423, + "przysz": 5424, + "rozmowa": 5425, + "owość": 5426, + "ważne": 5427, + "Janusz": 5428, + "możliwości": 5429, + "słusznie": 5430, + "chłopak": 5431, + "Sejm": 5432, + "pojedyn": 5433, + "Ochocki": 5434, + "europej": 5435, + "Idry": 5436, + "Krak": 5437, + "klej": 5438, + "ucha": 5439, + "złu": 5440, + "żąd": 5441, + "nala": 5442, + "nareszcie": 5443, + "nina": 5444, + "Takie": 5445, + "socja": 5446, + "robią": 5447, + "serde": 5448, + "Tygel": 5449, + "Maćka": 5450, + "mężczyzna": 5451, + "drzwiach": 5452, + "Mę": 5453, + "Zbara": 5454, + "swymi": 5455, + "ślu": 5456, + "listo": 5457, + "zastęp": 5458, + "wypeł": 5459, + "woju": 5460, + "zespo": 5461, + "siedzieć": 5462, + "inna": 5463, + "Cha": 5464, + "ciął": 5465, + "śmiechem": 5466, + "rzucał": 5467, + "twoją": 5468, + "kryty": 5469, + "kochany": 5470, + "pięćdziesiąt": 5471, + "kościoła": 5472, + "otacza": 5473, + "oświe": 5474, + "pnia": 5475, + "spły": 5476, + "upo": 5477, + "napi": 5478, + "pomimo": 5479, + "zaufa": 5480, + "dostanie": 5481, + "dokąd": 5482, + "mić": 5483, + "waści": 5484, + "pary": 5485, + "torów": 5486, + "eme": 5487, + "kraty": 5488, + "powstał": 5489, + "kończył": 5490, + "zostali": 5491, + "tkowo": 5492, + "dwoma": 5493, + "szlachec": 5494, + "piękne": 5495, + "następcy": 5496, + "spokojny": 5497, + "wniosek": 5498, + "Bądź": 5499, + "PO": 5500, + "Wró": 5501, + "poszła": 5502, + "cin": 5503, + "cicha": 5504, + "wiecie": 5505, + "nogach": 5506, + "szeni": 5507, + "boju": 5508, + "gam": 5509, + "wzdy": 5510, + "bracia": 5511, + "trop": 5512, + "konta": 5513, + "konkur": 5514, + "dzam": 5515, + "panii": 5516, + "Wiesz": 5517, + "milczenia": 5518, + "oficja": 5519, + "robot": 5520, + "Aby": 5521, + "Aposto": 5522, + "Vi": 5523, + "hoj": 5524, + "ptak": 5525, + "uje": 5526, + "ve": 5527, + "rzało": 5528, + "niektórych": 5529, + "niecierpli": 5530, + "raca": 5531, + "zabezpie": 5532, + "zapytała": 5533, + "pania": 5534, + "spowo": 5535, + "Ponieważ": 5536, + "dzono": 5537, + "Mah": 5538, + "twoim": 5539, + "Wido": 5540, + "wolności": 5541, + "ściami": 5542, + "zdaniem": 5543, + "stanowisko": 5544, + "draż": 5545, + "Cent": 5546, + "administra": 5547, + "Głu": 5548, + "Tra": 5549, + "nowym": 5550, + "ośmie": 5551, + "tnia": 5552, + "nał": 5553, + "szó": 5554, + "owni": 5555, + "czysz": 5556, + "kują": 5557, + "staj": 5558, + "koncer": 5559, + "tkach": 5560, + "czerwie": 5561, + "potrzeby": 5562, + "wracać": 5563, + "język": 5564, + "Ramzesa": 5565, + "Gru": 5566, + "sje": 5567, + "ózł": 5568, + "żki": 5569, + "szała": 5570, + "szczył": 5571, + "porówna": 5572, + "pośred": 5573, + "wozy": 5574, + "gabi": 5575, + "gadać": 5576, + "znakomi": 5577, + "ing": 5578, + "progu": 5579, + "punk": 5580, + "lono": 5581, + "szczenie": 5582, + "okrą": 5583, + "trakt": 5584, + "króle": 5585, + "Sakowi": 5586, + "kilkadziesiąt": 5587, + "śpiewa": 5588, + "listów": 5589, + "polskim": 5590, + "zamknię": 5591, + "oznacza": 5592, + "Flo": 5593, + "Nu": 5594, + "awa": 5595, + "cle": 5596, + "mk": 5597, + "prowi": 5598, + "upadł": 5599, + "zbi": 5600, + "niżej": 5601, + "lidar": 5602, + "zato": 5603, + "łami": 5604, + "jadą": 5605, + "wierzył": 5606, + "moi": 5607, + "bank": 5608, + "stość": 5609, + "filo": 5610, + "małżon": 5611, + "przod": 5612, + "jasno": 5613, + "Ksiądz": 5614, + "położył": 5615, + "dziewięć": 5616, + "Malbor": 5617, + "aku": 5618, + "eli": 5619, + "uję": 5620, + "naród": 5621, + "wiod": 5622, + "mani": 5623, + "ścił": 5624, + "bek": 5625, + "ordy": 5626, + "dźcie": 5627, + "kończy": 5628, + "cyjnego": 5629, + "Kul": 5630, + "godny": 5631, + "heł": 5632, + "przyszłości": 5633, + "olbrzymie": 5634, + "USA": 5635, + "stamtąd": 5636, + "cku": 5637, + "hm": 5638, + "idąc": 5639, + "ng": 5640, + "poty": 5641, + "doszło": 5642, + "miot": 5643, + "ład": 5644, + "wiedziała": 5645, + "pilnie": 5646, + "alem": 5647, + "gim": 5648, + "złożył": 5649, + "święt": 5650, + "Dnie": 5651, + "pr": 5652, + "zwol": 5653, + "Ślą": 5654, + "niewoli": 5655, + "poku": 5656, + "rzeli": 5657, + "czeniem": 5658, + "najważ": 5659, + "parla": 5660, + "port": 5661, + "trafił": 5662, + "pójść": 5663, + "Inni": 5664, + "ratować": 5665, + "Danusi": 5666, + "powrotem": 5667, + "Józe": 5668, + "Krzesz": 5669, + "Dale": 5670, + "Kowa": 5671, + "th": 5672, + "usłyszał": 5673, + "wtem": 5674, + "zg": 5675, + "żały": 5676, + "połowie": 5677, + "liwe": 5678, + "ciałem": 5679, + "żeń": 5680, + "mora": 5681, + "kupy": 5682, + "szać": 5683, + "instytu": 5684, + "bramy": 5685, + "piętna": 5686, + "konku": 5687, + "Czyli": 5688, + "sprawach": 5689, + "Ligię": 5690, + "dziwne": 5691, + "błyszczą": 5692, + "Oczywiście": 5693, + "aresz": 5694, + "drę": 5695, + "wokół": 5696, + "któż": 5697, + "praca": 5698, + "każde": 5699, + "Maria": 5700, + "Kiejda": 5701, + "ciężar": 5702, + "straszny": 5703, + "głup": 5704, + "zaczęły": 5705, + "skończy": 5706, + "sukce": 5707, + "zauważył": 5708, + "Następnie": 5709, + "cudzoziem": 5710, + "60": 5711, + "Mło": 5712, + "SA": 5713, + "mro": 5714, + "trój": 5715, + "kacji": 5716, + "nes": 5717, + "obraź": 5718, + "owaniem": 5719, + "żyło": 5720, + "pili": 5721, + "skała": 5722, + "Niektórzy": 5723, + "burza": 5724, + "żonę": 5725, + "lskich": 5726, + "Coś": 5727, + "miejscach": 5728, + "Samo": 5729, + "patrzyli": 5730, + "ogromne": 5731, + "stopni": 5732, + "spotkał": 5733, + "Lor": 5734, + "PA": 5735, + "op": 5736, + "rolę": 5737, + "lia": 5738, + "zachę": 5739, + "cichy": 5740, + "dostar": 5741, + "paź": 5742, + "mas": 5743, + "rejest": 5744, + "kuzy": 5745, + "gatu": 5746, + "wiają": 5747, + "stoją": 5748, + "propozy": 5749, + "syte": 5750, + "żalu": 5751, + "żadna": 5752, + "Widzę": 5753, + "druży": 5754, + "północy": 5755, + "mocniej": 5756, + "wysokie": 5757, + "proces": 5758, + "hetmana": 5759, + "marszałek": 5760, + "inwesty": 5761, + "Krakowie": 5762, + "23": 5763, + "El": 5764, + "Pło": 5765, + "Sła": 5766, + "oży": 5767, + "utrzyma": 5768, + "wskim": 5769, + "zny": 5770, + "óz": 5771, + "żan": 5772, + "poszuki": 5773, + "radzi": 5774, + "jenerał": 5775, + "zarzu": 5776, + "koł": 5777, + "waszą": 5778, + "wieki": 5779, + "lasy": 5780, + "rozko": 5781, + "Niestety": 5782, + "instru": 5783, + "skom": 5784, + "Widać": 5785, + "rządza": 5786, + "gęst": 5787, + "krzyki": 5788, + "śmiercią": 5789, + "wojewody": 5790, + "środków": 5791, + "przypatry": 5792, + "Nowowiejski": 5793, + "Ca": 5794, + "Unii": 5795, + "drą": 5796, + "iła": 5797, + "utk": 5798, + "nieśli": 5799, + "jesta": 5800, + "zabrał": 5801, + "leg": 5802, + "kary": 5803, + "łom": 5804, + "tonem": 5805, + "dywi": 5806, + "bier": 5807, + "skali": 5808, + "rzadko": 5809, + "żonym": 5810, + "dzona": 5811, + "Ledwie": 5812, + "działalności": 5813, + "kamień": 5814, + "wiczów": 5815, + "chwilami": 5816, + "zginął": 5817, + "wyjść": 5818, + "tajemni": 5819, + "pozwolił": 5820, + "książki": 5821, + "księżyc": 5822, + "filozo": 5823, + "brew": 5824, + "kcie": 5825, + "klie": 5826, + "sał": 5827, + "uto": 5828, + "śmia": 5829, + "liwy": 5830, + "zaci": 5831, + "zaprze": 5832, + "zagra": 5833, + "leniem": 5834, + "mir": 5835, + "wozu": 5836, + "obję": 5837, + "cona": 5838, + "podnosi": 5839, + "inten": 5840, + "lonym": 5841, + "głości": 5842, + "płaci": 5843, + "śniegu": 5844, + "złote": 5845, + "Nilu": 5846, + "Podkomo": 5847, + "komuni": 5848, + "nadzieja": 5849, + "historii": 5850, + "niewolników": 5851, + "Witold": 5852, + "mgnieniu": 5853, + "Im": 5854, + "KO": 5855, + "jże": 5856, + "jezd": 5857, + "przybył": 5858, + "rusz": 5859, + "del": 5860, + "zywać": 5861, + "chając": 5862, + "pierś": 5863, + "rzędu": 5864, + "różno": 5865, + "płynie": 5866, + "Basi": 5867, + "poczęło": 5868, + "własnego": 5869, + "blask": 5870, + "ratury": 5871, + "spotkać": 5872, + "dobrym": 5873, + "grzmo": 5874, + "gwiazdy": 5875, + "CZ": 5876, + "Ws": 5877, + "atak": 5878, + "asy": 5879, + "ekono": 5880, + "uści": 5881, + "czkach": 5882, + "kap": 5883, + "każę": 5884, + "wyle": 5885, + "wieś": 5886, + "wierzę": 5887, + "morza": 5888, + "szyi": 5889, + "szacu": 5890, + "pen": 5891, + "lonej": 5892, + "czołem": 5893, + "kredy": 5894, + "piękna": 5895, + "Czeka": 5896, + "zjawi": 5897, + "ciężkie": 5898, + "zabija": 5899, + "ratunek": 5900, + "zobaczył": 5901, + "komisji": 5902, + "puszczać": 5903, + "południu": 5904, + "glądając": 5905, + "podstawie": 5906, + "film": 5907, + "Francu": 5908, + "wicher": 5909, + "weźmie": 5910, + "Adam": 5911, + "Hra": 5912, + "cznymi": 5913, + "poinfor": 5914, + "zawa": 5915, + "ładu": 5916, + "wyjechał": 5917, + "despe": 5918, + "szabla": 5919, + "ogniem": 5920, + "nuje": 5921, + "rian": 5922, + "Rot": 5923, + "podobnych": 5924, + "jasne": 5925, + "zwycięstwo": 5926, + "pierwszą": 5927, + "otwarte": 5928, + "pachoł": 5929, + "doskona": 5930, + "Gerwa": 5931, + "gminy": 5932, + "kowej": 5933, + "otrzy": 5934, + "nieprze": 5935, + "chrz": 5936, + "owro": 5937, + "zasy": 5938, + "dozna": 5939, + "tygod": 5940, + "mur": 5941, + "mym": 5942, + "weszli": 5943, + "prosta": 5944, + "loną": 5945, + "mnieć": 5946, + "mięk": 5947, + "Karol": 5948, + "Mosk": 5949, + "czymś": 5950, + "Jutro": 5951, + "Sara": 5952, + "197": 5953, + "wróciła": 5954, + "kręcił": 5955, + "sędzi": 5956, + "Bene": 5957, + "wyłącznie": 5958, + "niedzielę": 5959, + "Rozumie": 5960, + "Pompo": 5961, + "Mente": 5962, + "Dwa": 5963, + "Mog": 5964, + "pode": 5965, + "zakry": 5966, + "kolum": 5967, + "wysy": 5968, + "mawiał": 5969, + "odet": 5970, + "odpoczy": 5971, + "obsza": 5972, + "tują": 5973, + "bitwa": 5974, + "orsza": 5975, + "miaste": 5976, + "konkre": 5977, + "skutek": 5978, + "musisz": 5979, + "patrzyć": 5980, + "jeżdżał": 5981, + "kosztow": 5982, + "czerwone": 5983, + "grzbie": 5984, + "głowami": 5985, + "pochylił": 5986, + "wątpliwości": 5987, + "SZ": 5988, + "Sar": 5989, + "Twa": 5990, + "Znowu": 5991, + "nóż": 5992, + "oczami": 5993, + "wców": 5994, + "zbior": 5995, + "sztor": 5996, + "linie": 5997, + "liczyć": 5998, + "wiała": 5999, + "dziecię": 6000, + "staw": 6001, + "Zaś": 6002, + "bunt": 6003, + "nictwo": 6004, + "wolność": 6005, + "należało": 6006, + "fur": 6007, + "ludzkich": 6008, + "strasznie": 6009, + "szereg": 6010, + "Lorche": 6011, + "paździer": 6012, + "Obec": 6013, + "Wz": 6014, + "is": 6015, + "kowy": 6016, + "usiadł": 6017, + "śnię": 6018, + "naczy": 6019, + "poły": 6020, + "posie": 6021, + "poża": 6022, + "zaw": 6023, + "zacja": 6024, + "bywało": 6025, + "patry": 6026, + "majesta": 6027, + "chodzę": 6028, + "pannie": 6029, + "nędz": 6030, + "dzają": 6031, + "krok": 6032, + "krokiem": 6033, + "dowała": 6034, + "blasku": 6035, + "terenie": 6036, + "białą": 6037, + "Bohuna": 6038, + "córki": 6039, + "niwersyte": 6040, + "Niemiec": 6041, + "Mentezu": 6042, + "Gro": 6043, + "Kobie": 6044, + "Ża": 6045, + "żne": 6046, + "człe": 6047, + "nikom": 6048, + "zapad": 6049, + "doszedł": 6050, + "dawać": 6051, + "piej": 6052, + "pusto": 6053, + "Narod": 6054, + "Naprzód": 6055, + "ogród": 6056, + "równi": 6057, + "stronach": 6058, + "Szko": 6059, + "młodzień": 6060, + "kościół": 6061, + "głych": 6062, + "uczucia": 6063, + "natury": 6064, + "jakiejś": 6065, + "chmur": 6066, + "białych": 6067, + "ofiary": 6068, + "przypomniał": 6069, + "stycznia": 6070, + "Kraj": 6071, + "Lin": 6072, + "abym": 6073, + "gno": 6074, + "ii": 6075, + "tw": 6076, + "ukło": 6077, + "niestety": 6078, + "nator": 6079, + "potwo": 6080, + "pomysł": 6081, + "zaro": 6082, + "pane": 6083, + "wiemy": 6084, + "wiedzy": 6085, + "wiedzieli": 6086, + "muszkie": 6087, + "jakkolwiek": 6088, + "bienia": 6089, + "stoli": 6090, + "działu": 6091, + "Jerzy": 6092, + "wszystkimi": 6093, + "czonym": 6094, + "kłam": 6095, + "czuje": 6096, + "waćpanna": 6097, + "byłaby": 6098, + "mentar": 6099, + "ojcu": 6100, + "zdołał": 6101, + "plan": 6102, + "bladł": 6103, + "królowi": 6104, + "skończył": 6105, + "zdziwieniem": 6106, + "sprawiedliwości": 6107, + "kościele": 6108, + "Długo": 6109, + "Wśród": 6110, + "otrzymał": 6111, + "uchy": 6112, + "wszak": 6113, + "zle": 6114, + "nasy": 6115, + "zacie": 6116, + "koszu": 6117, + "wodza": 6118, + "przestał": 6119, + "odź": 6120, + "oder": 6121, + "czeni": 6122, + "pisów": 6123, + "siadła": 6124, + "Marek": 6125, + "rią": 6126, + "łez": 6127, + "konsu": 6128, + "resztę": 6129, + "Wier": 6130, + "zmienia": 6131, + "Krzysia": 6132, + "twierdzi": 6133, + "organizacji": 6134, + "Człowie": 6135, + "przyszłość": 6136, + "spodziewał": 6137, + "kwiaty": 6138, + "wieczor": 6139, + "krzywdy": 6140, + "rozporzą": 6141, + "wno": 6142, + "znę": 6143, + "zgrzy": 6144, + "rzone": 6145, + "niektóre": 6146, + "owców": 6147, + "rzeniu": 6148, + "zapowie": 6149, + "zazdro": 6150, + "widzenia": 6151, + "waszych": 6152, + "wyglądał": 6153, + "dziu": 6154, + "mieszcza": 6155, + "przysią": 6156, + "przysłu": 6157, + "rus": 6158, + "bal": 6159, + "rozpro": 6160, + "pełen": 6161, + "trzeź": 6162, + "ziar": 6163, + "rio": 6164, + "Paweł": 6165, + "Starski": 6166, + "scypli": 6167, + "sprawo": 6168, + "Angli": 6169, + "włosów": 6170, + "ostatnim": 6171, + "służba": 6172, + "miesiące": 6173, + "Wielki": 6174, + "szpitala": 6175, + "drzwiami": 6176, + "Sapieha": 6177, + "handl": 6178, + "dyrektor": 6179, + "Spychowa": 6180, + "seksual": 6181, + "?\"": 6182, + "Tłu": 6183, + "bała": 6184, + "brzę": 6185, + "emi": 6186, + "iem": 6187, + "liwszy": 6188, + "kanie": 6189, + "wynagro": 6190, + "bacz": 6191, + "rozbi": 6192, + "mówiłem": 6193, + "władzę": 6194, + "Mary": 6195, + "ojcze": 6196, + "tkami": 6197, + "dowod": 6198, + "dowali": 6199, + "Noc": 6200, + "niechże": 6201, + "uderza": 6202, + "klęski": 6203, + "zamiar": 6204, + "Kilka": 6205, + "wyjdzie": 6206, + "okazało": 6207, + "Dzięki": 6208, + "pułkownik": 6209, + "wstyd": 6210, + "repti": 6211, + "Głów": 6212, + "RA": 6213, + "Roba": 6214, + "Ukrai": 6215, + "cmenta": 6216, + "Ło": 6217, + "pozio": 6218, + "miła": 6219, + "wyobra": 6220, + "mali": 6221, + "rety": 6222, + "oddziały": 6223, + "ciep": 6224, + "mon": 6225, + "owanym": 6226, + "gają": 6227, + "biegu": 6228, + "dzonych": 6229, + "niosą": 6230, + "pływa": 6231, + "stanowie": 6232, + "chłopi": 6233, + "dowci": 6234, + "lepsze": 6235, + "powoła": 6236, + "pracować": 6237, + "żadne": 6238, + "dzielić": 6239, + "godne": 6240, + "nauki": 6241, + "długim": 6242, + "baronowa": 6243, + "Zygfry": 6244, + "mężczyzn": 6245, + "sobotę": 6246, + "dnego": 6247, + "tnik": 6248, + "zasię": 6249, + "komó": 6250, + "kochać": 6251, + "tany": 6252, + "torium": 6253, + "przywy": 6254, + "mun": 6255, + "murów": 6256, + "sub": 6257, + "budzi": 6258, + "najczęściej": 6259, + "czom": 6260, + "będziem": 6261, + "Macie": 6262, + "Tyle": 6263, + "Moja": 6264, + "Szczy": 6265, + "ojc": 6266, + "ojcem": 6267, + "musimy": 6268, + "godzina": 6269, + "chciałbym": 6270, + "czarny": 6271, + "Dobrzy": 6272, + "powinny": 6273, + "świątyń": 6274, + "nieboszczy": 6275, + "oblicze": 6276, + "niewiasty": 6277, + "abso": 6278, + "ojczyźnie": 6279, + "Longinus": 6280, + "opar": 6281, + "twego": 6282, + "usa": 6283, + "vel": 6284, + "nisko": 6285, + "gory": 6286, + "wiło": 6287, + "wisi": 6288, + "terze": 6289, + "wysłał": 6290, + "lauda": 6291, + "rych": 6292, + "przerywa": 6293, + "mara": 6294, + "momencie": 6295, + "kuchni": 6296, + "ruchem": 6297, + "styczne": 6298, + "Tatar": 6299, + "możny": 6300, + "większej": 6301, + "zdawał": 6302, + "zmienił": 6303, + "okolicz": 6304, + "darł": 6305, + "uciekł": 6306, + "Michała": 6307, + "szepnęła": 6308, + "stryj": 6309, + "talentów": 6310, + "nazwiska": 6311, + "Komisji": 6312, + "oficerowie": 6313, + "Ile": 6314, + "Min": 6315, + "Rów": 6316, + "Zosta": 6317, + "gały": 6318, + "gnę": 6319, + "pały": 6320, + "qu": 6321, + "uło": 6322, + "zma": 6323, + "nieniem": 6324, + "niedaleko": 6325, + "szkę": 6326, + "porze": 6327, + "lista": 6328, + "dosię": 6329, + "wydało": 6330, + "wozów": 6331, + "dane": 6332, + "podnieść": 6333, + "chaty": 6334, + "sel": 6335, + "orga": 6336, + "ciągnąć": 6337, + "książęcej": 6338, + "złowro": 6339, + "obiecał": 6340, + "Lub": 6341, + "zgody": 6342, + "córka": 6343, + "Geb": 6344, + "projektu": 6345, + "zapomniał": 6346, + "zastana": 6347, + "błyskawi": 6348, + "Łub": 6349, + "prawdopodobnie": 6350, + "Rzeczpospolita": 6351, + "80": 6352, + "Mało": 6353, + "Wsze": 6354, + "eta": 6355, + "nnej": 6356, + "oże": 6357, + "opowie": 6358, + "psa": 6359, + "wle": 6360, + "żeć": 6361, + "tory": 6362, + "woź": 6363, + "czyste": 6364, + "rezu": 6365, + "dywał": 6366, + "kupu": 6367, + "stawał": 6368, + "biec": 6369, + "pek": 6370, + "Zamo": 6371, + "buła": 6372, + "zując": 6373, + "płacić": 6374, + "płaszcz": 6375, + "Kamie": 6376, + "szkole": 6377, + "Przyj": 6378, + "Gdybym": 6379, + "płomień": 6380, + "uciekać": 6381, + "starych": 6382, + "kowskiego": 6383, + "Czas": 6384, + "zabił": 6385, + "ratura": 6386, + "dowiedział": 6387, + "history": 6388, + "warunki": 6389, + "kawaler": 6390, + "materiał": 6391, + "Kt": 6392, + "Towarzy": 6393, + "onie": 6394, + "porę": 6395, + "stia": 6396, + "jeńców": 6397, + "zago": 6398, + "łaskę": 6399, + "wyciąga": 6400, + "rekla": 6401, + "nące": 6402, + "piel": 6403, + "pieśń": 6404, + "wezwa": 6405, + "bieda": 6406, + "rękami": 6407, + "sławie": 6408, + "dawne": 6409, + "wargi": 6410, + "Byli": 6411, + "dziećmi": 6412, + "huk": 6413, + "godzinie": 6414, + "ludzkiej": 6415, + "okresie": 6416, + "strzały": 6417, + "wszędy": 6418, + "komnaty": 6419, + "otwiera": 6420, + "Szlangbaum": 6421, + "katoli": 6422, + "Któż": 6423, + "Spraw": 6424, + "bki": 6425, + "fli": 6426, + "klo": 6427, + "onych": 6428, + "orę": 6429, + "płu": 6430, + "ss": 6431, + "uniesie": 6432, + "nazajutrz": 6433, + "waha": 6434, + "jami": 6435, + "wyczer": 6436, + "wypyty": 6437, + "wor": 6438, + "dzikich": 6439, + "czycy": 6440, + "przeraź": 6441, + "odbi": 6442, + "silniej": 6443, + "zej": 6444, + "subie": 6445, + "wznosi": 6446, + "sąsie": 6447, + "chwil": 6448, + "zdrów": 6449, + "rowania": 6450, + "grom": 6451, + "reszty": 6452, + "Mil": 6453, + "ustawi": 6454, + "Litwie": 6455, + "podobnego": 6456, + "dwoje": 6457, + "Krzywo": 6458, + "bólu": 6459, + "Mieszka": 6460, + "poniedział": 6461, + "skórę": 6462, + "potrzebne": 6463, + "poważnie": 6464, + "gorzeli": 6465, + "Rzymie": 6466, + "Trudno": 6467, + "Krzysztof": 6468, + "Charłamp": 6469, + "For": 6470, + "Młody": 6471, + "dnik": 6472, + "ilu": 6473, + "niegdzie": 6474, + "następu": 6475, + "zację": 6476, + "kade": 6477, + "widowi": 6478, + "wyści": 6479, + "woły": 6480, + "nogą": 6481, + "przestra": 6482, + "odpowiadał": 6483, + "przywiąza": 6484, + "rozsze": 6485, + "podkre": 6486, + "dusze": 6487, + "chan": 6488, + "archi": 6489, + "mówiono": 6490, + "słabo": 6491, + "Tauro": 6492, + "Marusze": 6493, + "twoich": 6494, + "góż": 6495, + "pewną": 6496, + "ciągnie": 6497, + "Podbi": 6498, + "czerwca": 6499, + "komunika": 6500, + "chmury": 6501, + "pracuje": 6502, + "sekreta": 6503, + "błąd": 6504, + "gabine": 6505, + "Ję": 6506, + "Wro": 6507, + "anio": 6508, + "es": 6509, + "spło": 6510, + "naokół": 6511, + "chowski": 6512, + "poby": 6513, + "wystąpi": 6514, + "machu": 6515, + "żyłem": 6516, + "spoglądał": 6517, + "znaczenie": 6518, + "skaza": 6519, + "powierz": 6520, + "najgor": 6521, + "słoni": 6522, + "formy": 6523, + "drzewo": 6524, + "zmienić": 6525, + "święta": 6526, + "hono": 6527, + "pamiętał": 6528, + "kocham": 6529, + "wrócili": 6530, + "palce": 6531, + "okres": 6532, + "zamierza": 6533, + "kulba": 6534, + "świetle": 6535, + "średni": 6536, + "członków": 6537, + "Prezy": 6538, + "chleba": 6539, + "Myślę": 6540, + "oświadczył": 6541, + "niebezpieczeństwo": 6542, + "Ban": 6543, + "ape": 6544, + "pki": 6545, + "żąc": 6546, + "dztwo": 6547, + "zasła": 6548, + "ciło": 6549, + "lesie": 6550, + "paru": 6551, + "matu": 6552, + "ceny": 6553, + "szele": 6554, + "biała": 6555, + "rozdzie": 6556, + "rozmów": 6557, + "spotyka": 6558, + "sieci": 6559, + "stolicy": 6560, + "fii": 6561, + "impe": 6562, + "nioną": 6563, + "nionym": 6564, + "wielbłą": 6565, + "działalność": 6566, + "Były": 6567, + "zostaną": 6568, + "gniewem": 6569, + "ciemno": 6570, + "Marszał": 6571, + "zgoła": 6572, + "glądali": 6573, + "diabeł": 6574, + "zabić": 6575, + "spotkania": 6576, + "Bur": 6577, + "powinno": 6578, + "korzysta": 6579, + "królewskiej": 6580, + "prezenta": 6581, + "Spoj": 6582, + "szeregi": 6583, + "Tadeusza": 6584, + "okrzyki": 6585, + "pomóc": 6586, + "Kwa": 6587, + "cowi": 6588, + "nna": 6589, + "ppe": 6590, + "poczci": 6591, + "dor": 6592, + "teo": 6593, + "jazda": 6594, + "mak": 6595, + "dymu": 6596, + "kując": 6597, + "silnie": 6598, + "boję": 6599, + "życiem": 6600, + "gdym": 6601, + "niosło": 6602, + "królem": 6603, + "słyszę": 6604, + "Tere": 6605, + "chciało": 6606, + "bronił": 6607, + "Wielko": 6608, + "małą": 6609, + "przyjaź": 6610, + "pismo": 6611, + "uczuł": 6612, + "ogromny": 6613, + "wartość": 6614, + "dodatku": 6615, + "istnieje": 6616, + "religij": 6617, + "potrzebuje": 6618, + "Podbipię": 6619, + "Cały": 6620, + "Ojcie": 6621, + "Skar": 6622, + "fię": 6623, + "mowała": 6624, + "pokazy": 6625, + "wanych": 6626, + "wolu": 6627, + "stanęła": 6628, + "boki": 6629, + "boży": 6630, + "żynie": 6631, + "skimi": 6632, + "owicie": 6633, + "owicza": 6634, + "Nieraz": 6635, + "mery": 6636, + "swobod": 6637, + "lubię": 6638, + "złoty": 6639, + "chcecie": 6640, + "klasztor": 6641, + "trybu": 6642, + "miałam": 6643, + "obecnych": 6644, + "służbę": 6645, + "cjon": 6646, + "Mówił": 6647, + "Kir": 6648, + "kancle": 6649, + "słuszność": 6650, + "Ojciec": 6651, + "Bro": 6652, + "Rę": 6653, + "Zgorzeli": 6654, + "jne": 6655, + "kłu": 6656, + "opowiadać": 6657, + "pl": 6658, + "płó": 6659, + "usił": 6660, + "zorganiz": 6661, + "św": 6662, + "pozostały": 6663, + "ramieniu": 6664, + "linii": 6665, + "zabój": 6666, + "wodo": 6667, + "przepa": 6668, + "miesię": 6669, + "przywie": 6670, + "pust": 6671, + "niosł": 6672, + "czuć": 6673, + "trwało": 6674, + "zawoła": 6675, + "grunt": 6676, + "krzesła": 6677, + "eks": 6678, + "stanowią": 6679, + "autor": 6680, + "spojrzenia": 6681, + "wysoki": 6682, + "ktual": 6683, + "Bogusława": 6684, + "Solidar": 6685, + "Europy": 6686, + "tmosfe": 6687, + "połowy": 6688, + "tygodnie": 6689, + "Słysz": 6690, + "Krakowa": 6691, + "wystarczy": 6692, + "charakter": 6693, + "Ursus": 6694, + "wtóre": 6695, + "DZ": 6696, + "Pal": 6697, + "Zoba": 6698, + "are": 6699, + "kwo": 6700, + "sprzed": 6701, + "źród": 6702, + "pomi": 6703, + "strą": 6704, + "strów": 6705, + "tara": 6706, + "wypoczy": 6707, + "dano": 6708, + "staran": 6709, + "owanego": 6710, + "sal": 6711, + "pragnął": 6712, + "roztrop": 6713, + "wiarę": 6714, + "Napole": 6715, + "armii": 6716, + "czących": 6717, + "sławy": 6718, + "tenczas": 6719, + "śnieg": 6720, + "wojsku": 6721, + "droż": 6722, + "długą": 6723, + "dźmy": 6724, + "księciem": 6725, + "pokor": 6726, + "samochód": 6727, + "wemu": 6728, + "mieszkanie": 6729, + "Podczas": 6730, + "lepszy": 6731, + "dziękuję": 6732, + "zdumieniem": 6733, + "decyzji": 6734, + "Egipcie": 6735, + "zginąć": 6736, + "Jesteś": 6737, + "zwłoki": 6738, + "Mentezufis": 6739, + "ON": 6740, + "Zale": 6741, + "plą": 6742, + "rocznie": 6743, + "lekar": 6744, + "czyków": 6745, + "ryba": 6746, + "przesu": 6747, + "odparła": 6748, + "kule": 6749, + "czają": 6750, + "panną": 6751, + "kłę": 6752, + "czuję": 6753, + "Wit": 6754, + "samemu": 6755, + "Dość": 6756, + "odpowiedzieć": 6757, + "międzynarod": 6758, + "obawy": 6759, + "194": 6760, + "Bogiem": 6761, + "dowany": 6762, + "słowach": 6763, + "nerw": 6764, + "dobrych": 6765, + "dobrej": 6766, + "Egipcja": 6767, + "wszelkich": 6768, + "opieku": 6769, + "Hen": 6770, + "wpływ": 6771, + "dwudziestu": 6772, + "Póź": 6773, + "Wąsowska": 6774, + "Benedy": 6775, + "Af": 6776, + "akty": 6777, + "mle": 6778, + "ssa": 6779, + "scho": 6780, + "upraw": 6781, + "wkę": 6782, + "typu": 6783, + "dziłem": 6784, + "rozstrzy": 6785, + "czonej": 6786, + "miany": 6787, + "ciąć": 6788, + "myślała": 6789, + "małej": 6790, + "własny": 6791, + "żołnierza": 6792, + "polska": 6793, + "dziwnie": 6794, + "Myśli": 6795, + "ratunku": 6796, + "Chociaż": 6797, + "Dzień": 6798, + "języka": 6799, + "wydobył": 6800, + "centrum": 6801, + "regular": 6802, + "zrozumieć": 6803, + "Idrys": 6804, + "24": 6805, + "27": 6806, + "AWS": 6807, + "Gi": 6808, + "Nale": 6809, + "kwar": 6810, + "lskiemu": 6811, + "opat": 6812, + "tno": 6813, + "zno": 6814, + "złem": 6815, + "nieszczęśli": 6816, + "potrzą": 6817, + "niczy": 6818, + "dzki": 6819, + "racja": 6820, + "rzej": 6821, + "kop": 6822, + "lasach": 6823, + "mane": 6824, + "mary": 6825, + "cien": 6826, + "kula": 6827, + "przyjąć": 6828, + "cono": 6829, + "biry": 6830, + "dekla": 6831, + "wiając": 6832, + "podję": 6833, + "Poz": 6834, + "najpierw": 6835, + "Chodź": 6836, + "straży": 6837, + "hau": 6838, + "żebyś": 6839, + "głosowania": 6840, + "ustaw": 6841, + "pięknie": 6842, + "Najświęt": 6843, + "telefon": 6844, + "małym": 6845, + "wzięli": 6846, + "krajów": 6847, + "Kozacy": 6848, + "Rzym": 6849, + "słyszeli": 6850, + "województwa": 6851, + "klejno": 6852, + "Ofi": 6853, + "ary": 6854, + "atmosfe": 6855, + "ger": 6856, + "snym": 6857, + "tchu": 6858, + "wbrew": 6859, + "zwró": 6860, + "chowy": 6861, + "pobi": 6862, + "popu": 6863, + "popeł": 6864, + "owca": 6865, + "rosną": 6866, + "rzeka": 6867, + "jesie": 6868, + "kapli": 6869, + "tyczne": 6870, + "czyny": 6871, + "przytu": 6872, + "przyszli": 6873, + "bać": 6874, + "dur": 6875, + "duszą": 6876, + "Jacek": 6877, + "ziono": 6878, + "grać": 6879, + "drudzy": 6880, + "gęsto": 6881, + "prowadzenia": 6882, + "rzędzie": 6883, + "Panu": 6884, + "mniejsze": 6885, + "pokoj": 6886, + "PiS": 6887, + "wydawał": 6888, + "bywają": 6889, + "biorą": 6890, + "fotelu": 6891, + "nagrody": 6892, + "spółki": 6893, + "wstrę": 6894, + "bogini": 6895, + "Bogdańca": 6896, + "Tę": 6897, + "sfor": 6898, + "ulu": 6899, + "układ": 6900, + "narodu": 6901, + "czku": 6902, + "ponow": 6903, + "pokazał": 6904, + "rośnie": 6905, + "zabiera": 6906, + "tacji": 6907, + "wyszli": 6908, + "bią": 6909, + "spon": 6910, + "senato": 6911, + "czące": 6912, + "wzru": 6913, + "braku": 6914, + "Toteż": 6915, + "Lepiej": 6916, + "złożyć": 6917, + "rodziców": 6918, + "patrzyła": 6919, + "szczyt": 6920, + "odez": 6921, + "zwycięstwa": 6922, + "Słuchaj": 6923, + "kolor": 6924, + "załat": 6925, + "cjonari": 6926, + "jeźdźców": 6927, + "Małgo": 6928, + "Sko": 6929, + "Zbi": 6930, + "knąć": 6931, + "ory": 6932, + "chła": 6933, + "rator": 6934, + "ramach": 6935, + "owszem": 6936, + "rola": 6937, + "rzeczą": 6938, + "tatu": 6939, + "boli": 6940, + "sadza": 6941, + "lubił": 6942, + "prawej": 6943, + "szabli": 6944, + "Nastała": 6945, + "ari": 6946, + "zują": 6947, + "impre": 6948, + "pierście": 6949, + "płacz": 6950, + "bronią": 6951, + "dium": 6952, + "Byłem": 6953, + "dziane": 6954, + "walić": 6955, + "Anzel": 6956, + "świętego": 6957, + "obowiąza": 6958, + "bezpieczeństwa": 6959, + "mieczem": 6960, + "gorącz": 6961, + "rzucili": 6962, + "zawiera": 6963, + "Helena": 6964, + "Kościo": 6965, + "codziennie": 6966, + "kapitał": 6967, + "niespodzianie": 6968, + "Kan": 6969, + "Nim": 6970, + "WA": 6971, + "ccy": 6972, + "gała": 6973, + "wcy": 6974, + "wkoło": 6975, + "Ów": 6976, + "ńsku": 6977, + "lim": 6978, + "zamor": 6979, + "zamyka": 6980, + "miony": 6981, + "ładnie": 6982, + "wyrzu": 6983, + "wyrok": 6984, + "przemy": 6985, + "dyplo": 6986, + "szyli": 6987, + "stanęli": 6988, + "obró": 6989, + "boja": 6990, + "gia": 6991, + "synem": 6992, + "najprędzej": 6993, + "czuła": 6994, + "Mamy": 6995, + "guje": 6996, + "cjami": 6997, + "słońcu": 6998, + "młode": 6999, + "Czym": 7000, + "umrzeć": 7001, + "gardło": 7002, + "genera": 7003, + "pręd": 7004, + "ludzka": 7005, + "ludzką": 7006, + "ślady": 7007, + "telef": 7008, + "zamiesza": 7009, + "południa": 7010, + "dziewczynę": 7011, + "westch": 7012, + "programu": 7013, + "warunkach": 7014, + "gwiazd": 7015, + "Kozaków": 7016, + "Zygmu": 7017, + "Mel": 7018, + "Try": 7019, + "XIII": 7020, + "Związ": 7021, + "ktem": 7022, + "ncji": 7023, + "zon": 7024, + "zwro": 7025, + "niechaj": 7026, + "niało": 7027, + "nigdzie": 7028, + "liny": 7029, + "zamy": 7030, + "wypraw": 7031, + "wykła": 7032, + "dama": 7033, + "danych": 7034, + "siód": 7035, + "czasami": 7036, + "gania": 7037, + "pij": 7038, + "podwó": 7039, + "lom": 7040, + "czoła": 7041, + "Wiśni": 7042, + "pewność": 7043, + "krzyczeć": 7044, + "złość": 7045, + "Być": 7046, + "Libij": 7047, + "mieszkańcy": 7048, + "rozumiesz": 7049, + "Muszę": 7050, + "rozmawiał": 7051, + "Gospo": 7052, + "ochotę": 7053, + "Eury": 7054, + "Choćby": 7055, + "Policja": 7056, + "Telemach": 7057, + "folwar": 7058, + "CK": 7059, + "NIE": 7060, + "ld": 7061, + "sprzeci": 7062, + "posił": 7063, + "goście": 7064, + "zamyślił": 7065, + "kos": 7066, + "pacje": 7067, + "wybi": 7068, + "dzią": 7069, + "dania": 7070, + "odszedł": 7071, + "dyscypli": 7072, + "żyją": 7073, + "gając": 7074, + "niejsi": 7075, + "cham": 7076, + "burzy": 7077, + "brali": 7078, + "som": 7079, + "dencji": 7080, + "premier": 7081, + "walce": 7082, + "lepszego": 7083, + "gnał": 7084, + "stanowiska": 7085, + "dłonią": 7086, + "zwierza": 7087, + "Kukli": 7088, + "właściciel": 7089, + "spał": 7090, + "gromady": 7091, + "Danvel": 7092, + "rozpaczy": 7093, + "Korde": 7094, + "informacje": 7095, + "dobrodziej": 7096, + "obyczaj": 7097, + "poczucie": 7098, + "obywatel": 7099, + "tytuł": 7100, + "biskup": 7101, + "umarł": 7102, + "XIX": 7103, + "śmiać": 7104, + "Gerwazy": 7105, + "rezulta": 7106, + "powierzchni": 7107, + "uzasa": 7108, + "niezbyt": 7109, + "niezależ": 7110, + "szku": 7111, + "pokło": 7112, + "jemnie": 7113, + "zao": 7114, + "zastrze": 7115, + "kość": 7116, + "tana": 7117, + "jadę": 7118, + "pacie": 7119, + "wydawało": 7120, + "masze": 7121, + "oddali": 7122, + "stanąć": 7123, + "piąc": 7124, + "jutrze": 7125, + "puste": 7126, + "ciach": 7127, + "rowany": 7128, + "świade": 7129, + "Widziałem": 7130, + "słycha": 7131, + "ląkł": 7132, + "prowadzenie": 7133, + "świeżo": 7134, + "młoda": 7135, + "zostaje": 7136, + "wejść": 7137, + "karcz": 7138, + "Podla": 7139, + "domem": 7140, + "powiedziałem": 7141, + "towarzystwie": 7142, + "Dziew": 7143, + "Dzieci": 7144, + "berg": 7145, + "handlu": 7146, + "Pięk": 7147, + "Aha": 7148, + "PZ": 7149, + "Zdr": 7150, + "oszu": 7151, + "uspo": 7152, + "usługi": 7153, + "zmian": 7154, + "napisał": 7155, + "gościa": 7156, + "zabrać": 7157, + "lecie": 7158, + "wynik": 7159, + "ryb": 7160, + "majda": 7161, + "stawi": 7162, + "owanej": 7163, + "mul": 7164, + "sześciu": 7165, + "boska": 7166, + "rozpoczął": 7167, + "zen": 7168, + "bierz": 7169, + "log": 7170, + "skając": 7171, + "powietrza": 7172, + "budził": 7173, + "pytam": 7174, + "siąść": 7175, + "ogniu": 7176, + "cudow": 7177, + "śmiech": 7178, + "trwał": 7179, + "zostawił": 7180, + "honor": 7181, + "pracował": 7182, + "piasku": 7183, + "Żydzi": 7184, + "firma": 7185, + "trudności": 7186, + "ochrony": 7187, + "Anusia": 7188, + "obiad": 7189, + "Chwilami": 7190, + "26": 7191, + "Han": 7192, + "Ich": 7193, + "Idź": 7194, + "nty": 7195, + "tór": 7196, + "ucał": 7197, + "umysł": 7198, + "zgra": 7199, + "pot": 7200, + "ownie": 7201, + "domo": 7202, + "patro": 7203, + "pamią": 7204, + "wychodzi": 7205, + "wynosi": 7206, + "wyprawy": 7207, + "nozd": 7208, + "prace": 7209, + "gali": 7210, + "rozpoczę": 7211, + "zewnątrz": 7212, + "biesia": 7213, + "podle": 7214, + "duchy": 7215, + "żonego": 7216, + "śmiejąc": 7217, + "soli": 7218, + "Konie": 7219, + "Komu": 7220, + "złoci": 7221, + "szkoda": 7222, + "szonym": 7223, + "Więk": 7224, + "drżą": 7225, + "głębie": 7226, + "polityki": 7227, + "chłopca": 7228, + "największym": 7229, + "miłościwy": 7230, + "szwedzkie": 7231, + "Europie": 7232, + "Augu": 7233, + "niezmiernie": 7234, + "próbował": 7235, + "ozwały": 7236, + "lipca": 7237, + "szablą": 7238, + "gałęzi": 7239, + "))": 7240, + "21": 7241, + "lla": 7242, + "usług": 7243, + "ułat": 7244, + "włą": 7245, + "yhm": 7246, + "niespokoj": 7247, + "poj": 7248, + "racze": 7249, + "roczy": 7250, + "koali": 7251, + "wypada": 7252, + "latar": 7253, + "odby": 7254, + "przykry": 7255, + "ruchy": 7256, + "żywa": 7257, + "dentów": 7258, + "róża": 7259, + "szaty": 7260, + "podnosząc": 7261, + "chali": 7262, + "wojskiem": 7263, + "fakt": 7264, + "umowy": 7265, + "Wokulskiemu": 7266, + "znajdują": 7267, + "nkowie": 7268, + "ruszyła": 7269, + "tryum": 7270, + "Marta": 7271, + "ziemią": 7272, + "ostatniego": 7273, + "największą": 7274, + "patrzą": 7275, + "powtarzać": 7276, + "okrzyk": 7277, + "przestrzeni": 7278, + "związane": 7279, + "głąb": 7280, + "oddech": 7281, + "Mikołaj": 7282, + "premiera": 7283, + "ekonomi": 7284, + "kowo": 7285, + "zgła": 7286, + "śpią": 7287, + "owską": 7288, + "roman": 7289, + "liby": 7290, + "likwi": 7291, + "zara": 7292, + "les": 7293, + "wyjeżdża": 7294, + "dziwa": 7295, + "lając": 7296, + "kub": 7297, + "mierz": 7298, + "czeli": 7299, + "pieczę": 7300, + "niejszej": 7301, + "najpięk": 7302, + "czonego": 7303, + "służył": 7304, + "skoczy": 7305, + "nięta": 7306, + "rządek": 7307, + "Rada": 7308, + "byłam": 7309, + "kazały": 7310, + "Szlach": 7311, + "kroku": 7312, + "Przypom": 7313, + "dziad": 7314, + "pędził": 7315, + "święto": 7316, + "pisarz": 7317, + "przyjaciela": 7318, + "czekając": 7319, + "prowadziła": 7320, + "rzucać": 7321, + "dowiedzieć": 7322, + "westchnął": 7323, + "modlitwy": 7324, + "Wszakże": 7325, + "Twarz": 7326, + "Fun": 7327, + "Ost": 7328, + "Wnet": 7329, + "idę": 7330, + "towych": 7331, + "twej": 7332, + "uma": 7333, + "usie": 7334, + "ukazy": 7335, + "wnu": 7336, + "pocho": 7337, + "zacznie": 7338, + "zapowiada": 7339, + "wyba": 7340, + "wiec": 7341, + "wieków": 7342, + "czyźni": 7343, + "dzieliśmy": 7344, + "lana": 7345, + "oddy": 7346, + "objął": 7347, + "przywo": 7348, + "przyniósł": 7349, + "piła": 7350, + "rozmyśla": 7351, + "Zapo": 7352, + "Zakon": 7353, + "orszak": 7354, + "władze": 7355, + "zdjął": 7356, + "pełną": 7357, + "Stawska": 7358, + "złoto": 7359, + "towania": 7360, + "podobnie": 7361, + "całych": 7362, + "walkę": 7363, + "polega": 7364, + "określa": 7365, + "liczba": 7366, + "budowy": 7367, + "sierpnia": 7368, + "uczuć": 7369, + "Polacy": 7370, + "stosunku": 7371, + "chleb": 7372, + "zdrajca": 7373, + "policjanci": 7374, + "września": 7375, + "Zbyszkowi": 7376, + "Prus": 7377, + "czambu": 7378, + "Akte": 7379, + "zakresie": 7380, + "akurat": 7381, + "tygodniu": 7382, + "28": 7383, + "Gór": 7384, + "Pró": 7385, + "Pół": 7386, + "bnie": 7387, + "cko": 7388, + "hry": 7389, + "nną": 7390, + "nnego": 7391, + "nkami": 7392, + "opad": 7393, + "towej": 7394, + "zow": 7395, + "poprzez": 7396, + "pokazać": 7397, + "niny": 7398, + "niło": 7399, + "gorz": 7400, + "koty": 7401, + "tech": 7402, + "dzikie": 7403, + "odrę": 7404, + "moty": 7405, + "sil": 7406, + "muję": 7407, + "szabel": 7408, + "siero": 7409, + "indziej": 7410, + "Jaro": 7411, + "miary": 7412, + "bracie": 7413, + "bramą": 7414, + "Wojcie": 7415, + "myśląc": 7416, + "Rodzi": 7417, + "wolny": 7418, + "majątku": 7419, + "czarow": 7420, + "Biał": 7421, + "szeptał": 7422, + "piątek": 7423, + "przedstawia": 7424, + "zwycięz": 7425, + "rzucając": 7426, + "biorąc": 7427, + "wcześnie": 7428, + "przekonać": 7429, + "powagą": 7430, + "wspaniały": 7431, + "Izra": 7432, + "Sma": 7433, + "Zd": 7434, + "fro": 7435, + "trium": 7436, + "unik": 7437, + "wchodzi": 7438, + "zin": 7439, + "zgodzi": 7440, + "niedługo": 7441, + "napełni": 7442, + "owdzie": 7443, + "wyła": 7444, + "przepisy": 7445, + "szyła": 7446, + "defi": 7447, + "znaki": 7448, + "skami": 7449, + "senator": 7450, + "Chrepti": 7451, + "sławę": 7452, + "bramę": 7453, + "ris": 7454, + "światem": 7455, + "Tyś": 7456, + "Rozło": 7457, + "mentem": 7458, + "ważnie": 7459, + "grudnia": 7460, + "!”,": 7461, + "palcami": 7462, + "kazując": 7463, + "możliwość": 7464, + "zapach": 7465, + "wyjazd": 7466, + "wniosku": 7467, + "księżyca": 7468, + "Obaj": 7469, + "DA": 7470, + "Obie": 7471, + "Uważa": 7472, + "rię": 7473, + "wręcz": 7474, + "czół": 7475, + "lewej": 7476, + "karze": 7477, + "waria": 7478, + "paty": 7479, + "nety": 7480, + "malu": 7481, + "maję": 7482, + "przymie": 7483, + "biur": 7484, + "znasz": 7485, + "siedzieli": 7486, + "proponu": 7487, + "Nareszcie": 7488, + "kędy": 7489, + "Chcę": 7490, + "bliska": 7491, + "barba": 7492, + "granicę": 7493, + "każdemu": 7494, + "diu": 7495, + "chęci": 7496, + "Zagłobę": 7497, + "gruby": 7498, + "walka": 7499, + "zwierz": 7500, + "środki": 7501, + "Biało": 7502, + "obronie": 7503, + "znalazła": 7504, + "Cieka": 7505, + "kwiatów": 7506, + "kontroli": 7507, + "dodatk": 7508, + "dzierża": 7509, + "funda": 7510, + "Kazimierza": 7511, + "herba": 7512, + "Słońce": 7513, + "Cała": 7514, + "OS": 7515, + "Sąd": 7516, + "Wkrótce": 7517, + "ochło": 7518, + "ozdo": 7519, + "upa": 7520, + "zrę": 7521, + "zbój": 7522, + "śnią": 7523, + "ślą": 7524, + "niesio": 7525, + "niesłycha": 7526, + "naro": 7527, + "powy": 7528, + "poję": 7529, + "pochwy": 7530, + "podzię": 7531, + "liści": 7532, + "zapał": 7533, + "dodała": 7534, + "jacy": 7535, + "tyj": 7536, + "dziemy": 7537, + "stają": 7538, + "silne": 7539, + "przyznać": 7540, + "biu": 7541, + "rósł": 7542, + "mecha": 7543, + "póty": 7544, + "mięsa": 7545, + "równy": 7546, + "nti": 7547, + "dzeni": 7548, + "rowali": 7549, + "rowane": 7550, + "granic": 7551, + "Stawskiej": 7552, + "abyś": 7553, + "ustami": 7554, + "drapie": 7555, + "Jużci": 7556, + "głym": 7557, + "prowadzili": 7558, + "milionów": 7559, + "opiekę": 7560, + "krzyknęła": 7561, + "muzyka": 7562, + "Radziwiłła": 7563, + "wstrzymał": 7564, + "waszmościowie": 7565, + "realiz": 7566, + "uważał": 7567, + "całkowicie": 7568, + "klasztoru": 7569, + "Sakowicz": 7570, + "Ate": 7571, + "Skoro": 7572, + "Słowa": 7573, + "bny": 7574, + "gród": 7575, + "krza": 7576, + "ntem": 7577, + "pkt": 7578, + "psów": 7579, + "tką": 7580, + "twych": 7581, + "wpada": 7582, + "zwia": 7583, + "żnych": 7584, + "niewy": 7585, + "niebu": 7586, + "szwa": 7587, + "dości": 7588, + "torzy": 7589, + "przewa": 7590, + "przechy": 7591, + "przemysł": 7592, + "mazowie": 7593, + "mogi": 7594, + "nących": 7595, + "życ": 7596, + "żywy": 7597, + "piwa": 7598, + "zezna": 7599, + "szable": 7600, + "prof": 7601, + "puszczy": 7602, + "Jaka": 7603, + "głosie": 7604, + "ogrod": 7605, + "czole": 7606, + "waćpana": 7607, + "krajach": 7608, + "konsek": 7609, + "lskim": 7610, + "młodzieży": 7611, + "gdybyś": 7612, + "blady": 7613, + "szczał": 7614, + "spadł": 7615, + "wróciwszy": 7616, + "ogrodu": 7617, + "widzial": 7618, + "mężów": 7619, + "Soroka": 7620, + "renty": 7621, + "rencji": 7622, + "kultury": 7623, + "Petroniusza": 7624, + "ambi": 7625, + "obycza": 7626, + "dyskusji": 7627, + "ostrożnie": 7628, + "Szczegó": 7629, + "zwracając": 7630, + "umilkł": 7631, + "telewizji": 7632, + "Gie": 7633, + "Mracze": 7634, + "RP": 7635, + "Znam": 7636, + "foto": 7637, + "kcję": 7638, + "nności": 7639, + "smy": 7640, + "snę": 7641, + "tały": 7642, + "wce": 7643, + "zją": 7644, + "niewie": 7645, + "nadej": 7646, + "rzecze": 7647, + "zatrzymy": 7648, + "don": 7649, + "winien": 7650, + "waniem": 7651, + "wywie": 7652, + "ryzy": 7653, + "rysu": 7654, + "przeło": 7655, + "przebra": 7656, + "rezer": 7657, + "dyspo": 7658, + "mont": 7659, + "starzec": 7660, + "siod": 7661, + "obrazy": 7662, + "basa": 7663, + "tudzież": 7664, + "rozsąd": 7665, + "biego": 7666, + "podpisa": 7667, + "siedziała": 7668, + "synów": 7669, + "wiązek": 7670, + "ciągnęła": 7671, + "młodzież": 7672, + "kroki": 7673, + "płynął": 7674, + "ciemne": 7675, + "placów": 7676, + "spekty": 7677, + "głęb": 7678, + "Polskiej": 7679, + "gotowe": 7680, + "Inter": 7681, + "Szwedom": 7682, + "budowę": 7683, + "obowiązek": 7684, + "Labiry": 7685, + "córkę": 7686, + "litew": 7687, + "psycho": 7688, + "wielkości": 7689, + "itp": 7690, + "Telimena": 7691, + "Memfi": 7692, + "29": 7693, + "Ozy": 7694, + "Obok": 7695, + "gl": 7696, + "hał": 7697, + "ili": 7698, + "mno": 7699, + "nnym": 7700, + "odz": 7701, + "pnie": 7702, + "żni": 7703, + "cznika": 7704, + "chó": 7705, + "chwa": 7706, + "szkół": 7707, + "niły": 7708, + "winem": 7709, + "żeśmy": 7710, + "ówdzie": 7711, + "dziesz": 7712, + "rym": 7713, + "ryby": 7714, + "odmie": 7715, + "odczu": 7716, + "mocą": 7717, + "przynosi": 7718, + "jedź": 7719, + "anu": 7720, + "orą": 7721, + "bezrobo": 7722, + "granicą": 7723, + "fakty": 7724, + "Rosji": 7725, + "Rosja": 7726, + "początek": 7727, + "Wielu": 7728, + "mniejsza": 7729, + "dziana": 7730, + "zdarza": 7731, + "grupa": 7732, + "Pew": 7733, + "przyjaciele": 7734, + "dziwny": 7735, + "szczególniej": 7736, + "wzięła": 7737, + "kolejne": 7738, + "chrześcijan": 7739, + "udziału": 7740, + "prywaty": 7741, + "choroby": 7742, + "oglądać": 7743, + "cofnął": 7744, + "bohater": 7745, + "Wojewódz": 7746, + "Podkomorzy": 7747, + "okoliczności": 7748, + "poniedziałek": 7749, + "70": 7750, + "??": 7751, + "Nowa": 7752, + "Stu": 7753, + "Strze": 7754, + "gda": 7755, + "opuszcza": 7756, + "towe": 7757, + "zrazu": 7758, + "ÓR": 7759, + "napisa": 7760, + "chł": 7761, + "potom": 7762, + "wiona": 7763, + "pań": 7764, + "papiero": 7765, + "wyniku": 7766, + "nosa": 7767, + "cenę": 7768, + "cyr": 7769, + "rozwoju": 7770, + "delega": 7771, + "podjazd": 7772, + "stojąc": 7773, + "lotni": 7774, + "argu": 7775, + "ogląd": 7776, + "władza": 7777, + "barwy": 7778, + "Widział": 7779, + "parcie": 7780, + "konty": 7781, + "wąsi": 7782, + "trwała": 7783, + "trwały": 7784, + "chcemy": 7785, + "darmo": 7786, + "pamiętać": 7787, + "kilkudziesięciu": 7788, + "starym": 7789, + "morder": 7790, + "sens": 7791, + "ostatnio": 7792, + "dalszych": 7793, + "palcem": 7794, + "służb": 7795, + "publicznych": 7796, + "kolejny": 7797, + "dostojny": 7798, + "pozycji": 7799, + "potrafił": 7800, + "znajomy": 7801, + "połowę": 7802, + "Rzymu": 7803, + "jesteście": 7804, + "napast": 7805, + "budynku": 7806, + "punktu": 7807, + "Billewiczów": 7808, + "CKM": 7809, + "Dal": 7810, + "Fau": 7811, + "Pla": 7812, + "grywa": 7813, + "hr": 7814, + "onej": 7815, + "opoda": 7816, + "ucho": 7817, + "wstę": 7818, + "rzekę": 7819, + "cichu": 7820, + "kij": 7821, + "czytel": 7822, + "przele": 7823, + "odci": 7824, + "cieniu": 7825, + "dygni": 7826, + "mono": 7827, + "oble": 7828, + "objęcia": 7829, + "przyda": 7830, + "owaną": 7831, + "któr": 7832, + "biją": 7833, + "podwój": 7834, + "skorzy": 7835, + "Taka": 7836, + "niemało": 7837, + "Mazu": 7838, + "zostawić": 7839, + "chłopiec": 7840, + "szonych": 7841, + "Żyd": 7842, + "sędzia": 7843, + "sytuacja": 7844, + "gwiazda": 7845, + "Pierwsze": 7846, + "stopniu": 7847, + "niebawem": 7848, + "prowadzono": 7849, + "miłosierdzie": 7850, + "przykładem": 7851, + "Rober": 7852, + "Żołnierze": 7853, + "Słyszałem": 7854, + "Wiśniowie": 7855, + "Dą": 7856, + "Glau": 7857, + "Lo": 7858, + "Lich": 7859, + "dran": 7860, + "hod": 7861, + "ww": 7862, + "zgry": 7863, + "nać": 7864, + "cznością": 7865, + "szcząc": 7866, + "kozac": 7867, + "dozor": 7868, + "mis": 7869, + "kin": 7870, + "pastu": 7871, + "dziewi": 7872, + "magał": 7873, + "kupił": 7874, + "bogom": 7875, + "biony": 7876, + "rozło": 7877, + "szach": 7878, + "znany": 7879, + "gią": 7880, + "Poza": 7881, + "sypi": 7882, + "anga": 7883, + "Chami": 7884, + "śmiechu": 7885, + "krótki": 7886, + "pewności": 7887, + "studen": 7888, + "Rasz": 7889, + "formie": 7890, + "karku": 7891, + "walczyć": 7892, + "kobietę": 7893, + "śpiewać": 7894, + "ludzki": 7895, + "ogrodzie": 7896, + "wskazał": 7897, + "porusza": 7898, + "wpływem": 7899, + "rozpoczyna": 7900, + "ORZA": 7901, + "trakcie": 7902, + "arcykapłan": 7903, + "czapkę": 7904, + "Jednocześnie": 7905, + "Szkoda": 7906, + "Azji": 7907, + "Dok": 7908, + "Fo": 7909, + "Sia": 7910, + "Wrze": 7911, + "Znaj": 7912, + "fale": 7913, + "idź": 7914, + "mowę": 7915, + "ostry": 7916, + "ptaki": 7917, + "twe": 7918, + "wli": 7919, + "pozo": 7920, + "pochodzi": 7921, + "pochodzą": 7922, + "stwu": 7923, + "zadr": 7924, + "komor": 7925, + "pany": 7926, + "wyobraź": 7927, + "czynienia": 7928, + "dziego": 7929, + "many": 7930, + "mawiać": 7931, + "cielem": 7932, + "jąwszy": 7933, + "obchodzi": 7934, + "ruj": 7935, + "gadał": 7936, + "stojący": 7937, + "inżynie": 7938, + "lonego": 7939, + "Jedy": 7940, + "sługa": 7941, + "numer": 7942, + "bram": 7943, + "nięto": 7944, + "świeży": 7945, + "większym": 7946, + "trzymając": 7947, + "mieszkaniu": 7948, + "193": 7949, + "obiecy": 7950, + "rodzice": 7951, + "szlachtę": 7952, + "światłem": 7953, + "Lubi": 7954, + "królowa": 7955, + "Ktoś": 7956, + "diabła": 7957, + "mowali": 7958, + "dzieckiem": 7959, + "okazać": 7960, + "hen": 7961, + "mogłaby": 7962, + "ludność": 7963, + "Mógł": 7964, + "zajęcia": 7965, + "firm": 7966, + "stosunki": 7967, + "frag": 7968, + "okręt": 7969, + "Szuman": 7970, + "niesiono": 7971, + "cjum": 7972, + "Chciałbym": 7973, + "okien": 7974, + "Bel": 7975, + "Dia": 7976, + "Ly": 7977, + "Wał": 7978, + "XX": 7979, + "gnęła": 7980, + "oszcze": 7981, + "oporu": 7982, + "schwy": 7983, + "wsza": 7984, + "naby": 7985, + "poci": 7986, + "pości": 7987, + "poszczegó": 7988, + "zaszło": 7989, + "zajął": 7990, + "dołu": 7991, + "tabli": 7992, + "teor": 7993, + "toni": 7994, + "nogę": 7995, + "odtąd": 7996, + "mieści": 7997, + "obda": 7998, + "obóz": 7999, + "tuła": 8000, + "zeum": 8001, + "znane": 8002, + "ginie": 8003, + "media": 8004, + "Natura": 8005, + "bus": 8006, + "Jeno": 8007, + "prawem": 8008, + "słowy": 8009, + "będziecie": 8010, + "giel": 8011, + "pewnych": 8012, + "Stan": 8013, + "złotem": 8014, + "dźwięk": 8015, + "marca": 8016, + "szum": 8017, + "ścianę": 8018, + "kark": 8019, + "miastem": 8020, + "jednostki": 8021, + "zębami": 8022, + "królowej": 8023, + "służbie": 8024, + "przejść": 8025, + "Będę": 8026, + "białym": 8027, + "Sejmu": 8028, + "skłonił": 8029, + "Człowiek": 8030, + "Robak": 8031, + "Później": 8032, + ">>": 8033, + "Ameryka": 8034, + "Grek": 8035, + "Uj": 8036, + "iny": 8037, + "jny": 8038, + "rwa": 8039, + "sona": 8040, + "uzy": 8041, + "uprzej": 8042, + "naty": 8043, + "stemu": 8044, + "nicza": 8045, + "rot": 8046, + "liczył": 8047, + "cisz": 8048, + "wita": 8049, + "widzą": 8050, + "respon": 8051, + "weszła": 8052, + "conych": 8053, + "armat": 8054, + "Jeremi": 8055, + "czupry": 8056, + "parku": 8057, + "Szczęście": 8058, + "Byle": 8059, + "ścianie": 8060, + "planowa": 8061, + "cyjna": 8062, + "zrobiła": 8063, + "dziewczę": 8064, + "Kiem": 8065, + "spojrzenie": 8066, + "bierać": 8067, + "Reje": 8068, + "największy": 8069, + "staremu": 8070, + "prezentu": 8071, + "miesiąca": 8072, + "ulicę": 8073, + "Siła": 8074, + "mieszkał": 8075, + "przyczyną": 8076, + "ataku": 8077, + "Czuł": 8078, + "----------------": 8079, + "szablę": 8080, + "Męż": 8081, + "października": 8082, + "Proku": 8083, + "hrabia": 8084, + "osobą": 8085, + "von": 8086, + "śnił": 8087, + "nało": 8088, + "czów": 8089, + "postanowie": 8090, + "licznych": 8091, + "dokład": 8092, + "doktor": 8093, + "jaśniej": 8094, + "wydać": 8095, + "topo": 8096, + "dziale": 8097, + "odwrócił": 8098, + "szyły": 8099, + "bodaj": 8100, + "bije": 8101, + "rozpę": 8102, + "Poto": 8103, + "stolet": 8104, + "tamtych": 8105, + "Maciej": 8106, + "Bodaj": 8107, + "Widzisz": 8108, + "padnie": 8109, + "Domi": 8110, + "robisz": 8111, + "mógłbym": 8112, + "tknął": 8113, + "starał": 8114, + "czarno": 8115, + "towarzystwo": 8116, + "Instytu": 8117, + "dziwnego": 8118, + "wołali": 8119, + "kazali": 8120, + "wyboru": 8121, + "Zeus": 8122, + "potężny": 8123, + "gospodarki": 8124, + "tajemnicy": 8125, + "przyjęcie": 8126, + "Herho": 8127, + "kwadran": 8128, + "najlepsze": 8129, + "Francji": 8130, + "trakta": 8131, + "zwierzęta": 8132, + "Aleksandra": 8133, + "żądał": 8134, + "Bor": 8135, + "LI": 8136, + "kcja": 8137, + "oparł": 8138, + "rował": 8139, + "nasta": 8140, + "chwała": 8141, + "postrze": 8142, + "poran": 8143, + "stkę": 8144, + "lice": 8145, + "zastos": 8146, + "lech": 8147, + "kając": 8148, + "bystro": 8149, + "jaśnie": 8150, + "przekro": 8151, + "mania": 8152, + "stacji": 8153, + "silny": 8154, + "przystoj": 8155, + "przysłał": 8156, + "pieli": 8157, + "pielę": 8158, + "cając": 8159, + "bierał": 8160, + "głej": 8161, + "synu": 8162, + "losy": 8163, + "głośniej": 8164, + "wałę": 8165, + "lęk": 8166, + "nume": 8167, + "nionej": 8168, + "wróż": 8169, + "parta": 8170, + "niętą": 8171, + "konstru": 8172, + "termi": 8173, + "policzki": 8174, + "znajdował": 8175, + "Anna": 8176, + "stąpiła": 8177, + "powiadam": 8178, + "żadnym": 8179, + "potęgi": 8180, + "minist": 8181, + "rozumu": 8182, + "uczucie": 8183, + "starej": 8184, + "gorąco": 8185, + "czynności": 8186, + "zapłacić": 8187, + "trwogi": 8188, + "stii": 8189, + "zniknął": 8190, + "odwagi": 8191, + "Paryża": 8192, + "środowiska": 8193, + "adwokat": 8194, + "Maruszewicz": 8195, + "Wrocła": 8196, + "90": 8197, + "Powi": 8198, + "epo": 8199, + "okazał": 8200, + "snem": 8201, + "twą": 8202, + "wpadła": 8203, + "nakry": 8204, + "naboże": 8205, + "czko": 8206, + "czało": 8207, + "rając": 8208, + "zacze": 8209, + "zastał": 8210, + "dasz": 8211, + "larz": 8212, + "resta": 8213, + "cywili": 8214, + "pras": 8215, + "wiami": 8216, + "sporo": 8217, + "pance": 8218, + "siedząc": 8219, + "głodu": 8220, + "niusz": 8221, + "rzad": 8222, + "tamten": 8223, + "blio": 8224, + "pewnej": 8225, + "zdarzyło": 8226, + "garść": 8227, + "komple": 8228, + "należ": 8229, + "miłością": 8230, + "Wokulskim": 8231, + "czarnych": 8232, + "gład": 8233, + "skład": 8234, + "otwarcie": 8235, + "podejrza": 8236, + "Właści": 8237, + "Odysa": 8238, + "wybuchnął": 8239, + "tłumaczył": 8240, + "wierzch": 8241, + "Komisja": 8242, + "regimenta": 8243, + "MAŁ": 8244, + "leżała": 8245, + "demokra": 8246, + "rozmaitych": 8247, + "dragonów": 8248, + "czterdzieści": 8249, + "angiel": 8250, + "stanowczo": 8251, + "Dalej": 8252, + "arysto": 8253, + "Di": 8254, + "Usta": 8255, + "Zdaje": 8256, + "dności": 8257, + "nsów": 8258, + "ubo": 8259, + "uwzglę": 8260, + "utrzymać": 8261, + "vat": 8262, + "wna": 8263, + "czniej": 8264, + "jenia": 8265, + "gody": 8266, + "żeb": 8267, + "palą": 8268, + "dziki": 8269, + "nożem": 8270, + "obi": 8271, + "obcych": 8272, + "bana": 8273, + "tutej": 8274, + "pirami": 8275, + "setki": 8276, + "bran": 8277, + "tenste": 8278, + "zią": 8279, + "gram": 8280, + "padło": 8281, + "oczywi": 8282, + "plany": 8283, + "piękną": 8284, + "Czehry": 8285, + "sławny": 8286, + "obecności": 8287, + "Bedu": 8288, + "zaczęło": 8289, + "opieki": 8290, + "Cicho": 8291, + "Konstan": 8292, + "urzędu": 8293, + "kontra": 8294, + "podobie": 8295, + "wydoby": 8296, + "sprawiedliwość": 8297, + "stopnia": 8298, + "wojennych": 8299, + "żywności": 8300, + "centra": 8301, + "fałszy": 8302, + "wencji": 8303, + "leżały": 8304, + "rzeczywistości": 8305, + "ostatecznie": 8306, + "dotyczące": 8307, + "Józef": 8308, + "Rozumiem": 8309, + "Kwaśnie": 8310, + "Bli": 8311, + "TV": 8312, + "Urzędu": 8313, + "aha": 8314, + "opu": 8315, + "ubezpie": 8316, + "upał": 8317, + "łowy": 8318, + "Świe": 8319, + "następuje": 8320, + "szały": 8321, + "zawiado": 8322, + "legi": 8323, + "dodaje": 8324, + "miną": 8325, + "byście": 8326, + "jać": 8327, + "papier": 8328, + "tona": 8329, + "prześla": 8330, + "odrzu": 8331, + "stado": 8332, + "sim": 8333, + "szeniu": 8334, + "baj": 8335, + "piekie": 8336, + "pieniu": 8337, + "rozja": 8338, + "znają": 8339, + "znaczne": 8340, + "Por": 8341, + "butel": 8342, + "zior": 8343, + "fabry": 8344, + "dzali": 8345, + "reszta": 8346, + "łąka": 8347, + "Wiele": 8348, + "płynęła": 8349, + "...\"": 8350, + "umieję": 8351, + "rajta": 8352, + "starczy": 8353, + "zrobiło": 8354, + "puściła": 8355, + "spada": 8356, + "towarzystwa": 8357, + "godności": 8358, + "dalsze": 8359, + "czekają": 8360, + "kamieni": 8361, + "decyzję": 8362, + "bogaty": 8363, + "współczes": 8364, + "ulicach": 8365, + "prawidł": 8366, + "Fara": 8367, + "Zych": 8368, + "lekarz": 8369, + "większości": 8370, + "niebezpieczeństwa": 8371, + "wojowników": 8372, + "uczestni": 8373, + "poprawki": 8374, + "budżetu": 8375, + "postępowania": 8376, + "dolarów": 8377, + "popular": 8378, + "dygnita": 8379, + "Lichtenste": 8380, + "<<": 8381, + "GORZA": 8382, + "Isto": 8383, + "brą": 8384, + "fin": 8385, + "ukra": 8386, + "utru": 8387, + "wrę": 8388, + "zwrócić": 8389, + "nazy": 8390, + "nazwa": 8391, + "poła": 8392, + "pokar": 8393, + "podar": 8394, + "strzę": 8395, + "widz": 8396, + "występu": 8397, + "wolą": 8398, + "rywał": 8399, + "przepisów": 8400, + "cela": 8401, + "owań": 8402, + "bile": 8403, + "car": 8404, + "szalał": 8405, + "żając": 8406, + "Jedni": 8407, + "nicki": 8408, + "skoczyć": 8409, + "stępy": 8410, + "zia": 8411, + "waćpanu": 8412, + "fala": 8413, + "Roch": 8414, + "dnienia": 8415, + "podobną": 8416, + "brały": 8417, + "samorząd": 8418, + "dwieście": 8419, + "cyjnym": 8420, + "dowania": 8421, + "kapłana": 8422, + "sprawą": 8423, + "szlachtą": 8424, + "pisała": 8425, + "potęga": 8426, + "ńcami": 8427, + "straszna": 8428, + "wziąwszy": 8429, + "zbroi": 8430, + "łódź": 8431, + "nagrodę": 8432, + "ogarnął": 8433, + "Zosia": 8434, + "tłumaczy": 8435, + "normal": 8436, + "sprzedaży": 8437, + "zwróciwszy": 8438, + "spadnie": 8439, + "wzgórza": 8440, + "przewodniczący": 8441, + "CHÓR": 8442, + "osiąg": 8443, + "Serce": 8444, + "Klucznik": 8445, + "Europejskiej": 8446, + "listopada": 8447, + "emery": 8448, + "Wszelako": 8449, + "Kościoła": 8450, + "Kordecki": 8451, + "barbarzy": 8452, + "MAŁGORZA": 8453, + "35": 8454, + "Ase": 8455, + "Gar": 8456, + "Mały": 8457, + "Rz": 8458, + "Usłyszawszy": 8459, + "dróg": 8460, + "opór": 8461, + "rowo": 8462, + "sowi": 8463, + "zro": 8464, + "ćwili": 8465, + "niepodobna": 8466, + "czno": 8467, + "pono": 8468, + "pojęcia": 8469, + "niczych": 8470, + "zanu": 8471, + "wid": 8472, + "jar": 8473, + "wysyła": 8474, + "dary": 8475, + "przeczu": 8476, + "odnale": 8477, + "cienie": 8478, + "rur": 8479, + "sać": 8480, + "wewnątrz": 8481, + "piór": 8482, + "piony": 8483, + "łuk": 8484, + "wiali": 8485, + "wiatru": 8486, + "stolnik": 8487, + "częścią": 8488, + "Zaćwili": 8489, + "alnych": 8490, + "trawy": 8491, + "pełna": 8492, + "termin": 8493, + "uczyniła": 8494, + "ciemnej": 8495, + "placu": 8496, + "portu": 8497, + "zamknął": 8498, + "czekaj": 8499, + "matkę": 8500, + "ujrzawszy": 8501, + "zbrodni": 8502, + "spotkaniu": 8503, + "budować": 8504, + "zajmuje": 8505, + "pojadę": 8506, + "Włady": 8507, + "dojrzał": 8508, + "wzrostu": 8509, + "klubu": 8510, + "braknie": 8511, + "zakończył": 8512, + "opinii": 8513, + "słyszała": 8514, + "badań": 8515, + "marszałka": 8516, + "strzelać": 8517, + "roślin": 8518, + "fikacji": 8519, + "jancza": 8520, + "Trybu": 8521, + "bliote": 8522, + "Amen": 8523, + "WI": 8524, + "dowski": 8525, + "mode": 8526, + "osobie": 8527, + "spój": 8528, + "spuszczo": 8529, + "uwiel": 8530, + "szmer": 8531, + "pośle": 8532, + "rają": 8533, + "karę": 8534, + "kiwał": 8535, + "tet": 8536, + "jadł": 8537, + "wywia": 8538, + "toczy": 8539, + "tyś": 8540, + "wiedzi": 8541, + "wozie": 8542, + "kieszeni": 8543, + "czegóż": 8544, + "przysta": 8545, + "przysła": 8546, + "rują": 8547, + "podwyż": 8548, + "duję": 8549, + "Zakła": 8550, + "powierzch": 8551, + "głość": 8552, + "sądzi": 8553, + "ziom": 8554, + "wrócę": 8555, + "krzyczał": 8556, + "Koniec": 8557, + "trupów": 8558, + "płynęły": 8559, + "terro": 8560, + "wejścia": 8561, + "szość": 8562, + "widokiem": 8563, + "dziewka": 8564, + "dziewki": 8565, + "Krzysi": 8566, + "zgodził": 8567, + "potęgą": 8568, + "Weź": 8569, + "uczniów": 8570, + "miastach": 8571, + "perspekty": 8572, + "smutku": 8573, + "wyjścia": 8574, + "dziedzińcu": 8575, + "pałac": 8576, + "kolanach": 8577, + "komendę": 8578, + "zdziwiony": 8579, + "szlachcica": 8580, + "mądry": 8581, + "układy": 8582, + "powrocie": 8583, + "XVIII": 8584, + "zatrzymali": 8585, + "Świat": 8586, + "dywidu": 8587, + "Achi": 8588, + "Cią": 8589, + "IV": 8590, + "klub": 8591, + "oprze": 8592, + "rie": 8593, + "uprze": 8594, + "usi": 8595, + "zwal": 8596, + "niebio": 8597, + "szk": 8598, + "pomoże": 8599, + "pokaże": 8600, + "dzała": 8601, + "rzeczach": 8602, + "litości": 8603, + "zapan": 8604, + "zakrę": 8605, + "zadzwo": 8606, + "leniu": 8607, + "doby": 8608, + "miodu": 8609, + "łagod": 8610, + "waszym": 8611, + "pak": 8612, + "wyprost": 8613, + "czyńskiego": 8614, + "mama": 8615, + "boski": 8616, + "bite": 8617, + "biło": 8618, + "bienie": 8619, + "dując": 8620, + "Poppe": 8621, + "puta": 8622, + "sekun": 8623, + "jedne": 8624, + "żach": 8625, + "rzać": 8626, + "Chciałem": 8627, + "dzoną": 8628, + "cięża": 8629, + "Mazow": 8630, + "tworzy": 8631, + "ktorem": 8632, + "gód": 8633, + "Staro": 8634, + "mężem": 8635, + "gdzieniegdzie": 8636, + "działać": 8637, + "gniewa": 8638, + "ciemność": 8639, + "zdobyć": 8640, + "takimi": 8641, + "stanowił": 8642, + "rodzina": 8643, + "lekce": 8644, + "lekcji": 8645, + "zachować": 8646, + "plecy": 8647, + "kamienie": 8648, + "małych": 8649, + "szczęśliwie": 8650, + "skończyć": 8651, + "rozmowie": 8652, + "nowiny": 8653, + "komendy": 8654, + "Demo": 8655, + "długiej": 8656, + "straszliwy": 8657, + "rodzaj": 8658, + "egzami": 8659, + "energii": 8660, + "rozmawiali": 8661, + "łóżka": 8662, + "Kościół": 8663, + "kasztelan": 8664, + "trzeciego": 8665, + "Kiejdan": 8666, + "MAŁGORZATA": 8667, + ".),": 8668, + "Hor": 8669, + "KS": 8670, + "Klej": 8671, + "Tobie": 8672, + "dżu": 8673, + "emoc": 8674, + "grzecz": 8675, + "ukoń": 8676, + "niesz": 8677, + "czkami": 8678, + "liwość": 8679, + "zarę": 8680, + "zapyta": 8681, + "zaklę": 8682, + "zaprasza": 8683, + "wile": 8684, + "wiały": 8685, + "widno": 8686, + "ławy": 8687, + "wypi": 8688, + "wysił": 8689, + "wysunął": 8690, + "tyk": 8691, + "wieży": 8692, + "dzieła": 8693, + "przecię": 8694, + "odem": 8695, + "odwoła": 8696, + "morzu": 8697, + "tum": 8698, + "czając": 8699, + "znamieni": 8700, + "systemu": 8701, + "Nazajutrz": 8702, + "armaty": 8703, + "jedwa": 8704, + "powieki": 8705, + "żoł": 8706, + "oknem": 8707, + "kondy": 8708, + "serwa": 8709, + "końmi": 8710, + "grube": 8711, + "wychowa": 8712, + "oboz": 8713, + "grzesz": 8714, + "obecność": 8715, + "komisa": 8716, + "szwedzki": 8717, + "kniaź": 8718, + "klucz": 8719, + "Piotra": 8720, + "wesele": 8721, + "drobne": 8722, + "przedsięwzię": 8723, + "łóżku": 8724, + "Patrzcie": 8725, + "bitwę": 8726, + "sąsiadów": 8727, + "Głos": 8728, + "Chcesz": 8729, + "sportu": 8730, + "Widocznie": 8731, + "Centrum": 8732, + "Małgorza": 8733, + "300": 8734, + "EN": 8735, + "Oby": 8736, + "Prę": 8737, + "Rzu": 8738, + "dnąć": 8739, + "edu": 8740, + "iły": 8741, + "imienia": 8742, + "kowania": 8743, + "oświet": 8744, + "ofer": 8745, + "spła": 8746, + "uko": 8747, + "umożli": 8748, + "usłyszawszy": 8749, + "zbó": 8750, + "rzan": 8751, + "rzona": 8752, + "szliśmy": 8753, + "dztwa": 8754, + "litość": 8755, + "zatrzymać": 8756, + "zabrz": 8757, + "kano": 8758, + "wynala": 8759, + "dachu": 8760, + "czymy": 8761, + "ryt": 8762, + "przesła": 8763, + "przykro": 8764, + "przyjeżdża": 8765, + "przynieść": 8766, + "pistole": 8767, + "deszczu": 8768, + "cają": 8769, + "owiska": 8770, + "Nau": 8771, + "sułta": 8772, + "ordyna": 8773, + "Widzi": 8774, + "mędr": 8775, + "Przede": 8776, + "wsparł": 8777, + "Baśka": 8778, + "pozwól": 8779, + "zdobył": 8780, + "towarzysz": 8781, + "kowane": 8782, + "zespół": 8783, + "siadłszy": 8784, + "dziedziniec": 8785, + "Wielka": 8786, + "prawdziwy": 8787, + "prawdziwe": 8788, + "Odysej": 8789, + "zmem": 8790, + "dojść": 8791, + "mianowicie": 8792, + "znajdziesz": 8793, + "oddziału": 8794, + "zwróciła": 8795, + "zboża": 8796, + "brzuch": 8797, + "alkoholu": 8798, + "struktury": 8799, + "stopniowo": 8800, + "Obecnie": 8801, + "człeka": 8802, + "dowcip": 8803, + "Naturalnie": 8804, + "Faraon": 8805, + "Hla": 8806, + "Krzecz": 8807, + "Pła": 8808, + "Sobie": 8809, + "Zjedno": 8810, + "epi": 8811, + "pt": 8812, + "przę": 8813, + "sh": 8814, + "trę": 8815, + "tnika": 8816, + "zj": 8817, + "łowo": 8818, + "źró": 8819, + "popę": 8820, + "pomiesza": 8821, + "porządek": 8822, + "nisz": 8823, + "zarząd": 8824, + "kopy": 8825, + "cich": 8826, + "wite": 8827, + "tecznie": 8828, + "wydała": 8829, + "wystąpił": 8830, + "łosko": 8831, + "wieniu": 8832, + "nota": 8833, + "czynią": 8834, + "magi": 8835, + "masy": 8836, + "magna": 8837, + "obe": 8838, + "gale": 8839, + "łuje": 8840, + "zewnętrz": 8841, + "spoglądać": 8842, + "szara": 8843, + "intele": 8844, + "indywidu": 8845, + "fia": 8846, + "jegomości": 8847, + "czącego": 8848, + "tempe": 8849, + "nadszedł": 8850, + "stępow": 8851, + "stroju": 8852, + "padał": 8853, + "Kocha": 8854, + "Ros": 8855, + "świeże": 8856, + "trwać": 8857, + "gardła": 8858, + "wionych": 8859, + "cyjną": 8860, + "obiet": 8861, + "otoczony": 8862, + "towarzyszów": 8863, + "piął": 8864, + "największe": 8865, + "kwit": 8866, + "wdzięczność": 8867, + "szeregu": 8868, + "znajomych": 8869, + "książkę": 8870, + "Krzyżacy": 8871, + "przywiózł": 8872, + "gospodarz": 8873, + "dyrektora": 8874, + "kwietnia": 8875, + "odejść": 8876, + "konfedera": 8877, + "profesor": 8878, + "piętnaście": 8879, + "mechani": 8880, + "opodal": 8881, + "Agen": 8882, + "Mzi": 8883, + "Ode": 8884, + "Suda": 8885, + "Zbro": 8886, + "knęła": 8887, + "psi": 8888, + "towy": 8889, + "wto": 8890, + "zdej": 8891, + "Środ": 8892, + "niechy": 8893, + "niejeden": 8894, + "niezwykł": 8895, + "posi": 8896, + "lica": 8897, + "zapowiedział": 8898, + "zająć": 8899, + "kolan": 8900, + "lewi": 8901, + "wiu": 8902, + "tania": 8903, + "walu": 8904, + "wymia": 8905, + "wypę": 8906, + "wytrzyma": 8907, + "refe": 8908, + "dyj": 8909, + "czech": 8910, + "mus": 8911, + "tując": 8912, + "rozer": 8913, + "mięso": 8914, + "trzysta": 8915, + "równowa": 8916, + "Chwała": 8917, + "traf": 8918, + "zdjęcia": 8919, + "trosk": 8920, + "długa": 8921, + "padli": 8922, + "ciągną": 8923, + "towany": 8924, + "musiało": 8925, + "ruszyły": 8926, + "postawił": 8927, + "ciężki": 8928, + "wracając": 8929, + "młodym": 8930, + "opieką": 8931, + "niesienia": 8932, + "zasady": 8933, + "potrzebował": 8934, + "potężne": 8935, + "2000": 8936, + "ukryć": 8937, + "pracownicy": 8938, + "niezbę": 8939, + "amfi": 8940, + "doświadczenia": 8941, + "przestrzeń": 8942, + "cjusz": 8943, + "kawałek": 8944, + "posiadał": 8945, + "anali": 8946, + "piwnicy": 8947, + "Zygfryd": 8948, + "Anzelm": 8949, + "Związku": 8950, + "Szlachta": 8951, + "Mzimu": 8952, + ".).": 8953, + "Ab": 8954, + "Het": 8955, + "ZY": 8956, + "lało": 8957, + "mknął": 8958, + "odzie": 8959, + "snych": 8960, + "uła": 8961, + "złą": 8962, + "śmiały": 8963, + "nawy": 8964, + "szemu": 8965, + "posy": 8966, + "radziwił": 8967, + "wat": 8968, + "wysi": 8969, + "lane": 8970, + "rynek": 8971, + "przekra": 8972, + "przeszła": 8973, + "cele": 8974, + "starzy": 8975, + "staru": 8976, + "bawił": 8977, + "bieży": 8978, + "sukie": 8979, + "stycznych": 8980, + "bezpośred": 8981, + "nionego": 8982, + "płacił": 8983, + "giej": 8984, + "królu": 8985, + "face": 8986, + "warko": 8987, + "młodzian": 8988, + "Sama": 8989, + "ustawa": 8990, + "karty": 8991, + "święci": 8992, + "dowanych": 8993, + "przyjacielem": 8994, + "brzegiem": 8995, + "diab": 8996, + "szczone": 8997, + "naukę": 8998, + "królewskie": 8999, + "ciekawość": 9000, + "siostra": 9001, + "hini": 9002, + "zamknięte": 9003, + "ńskiemu": 9004, + "wnętrza": 9005, + "zimno": 9006, + "Danusia": 9007, + "stępować": 9008, + "Króle": 9009, + "warunków": 9010, + "zacny": 9011, + "zdrajcy": 9012, + "Czarnieckiego": 9013, + "badania": 9014, + "miłosierny": 9015, + "błogosławie": 9016, + "zabrakło": 9017, + "komnacie": 9018, + "problemy": 9019, + "rozmaite": 9020, + "czeladź": 9021, + "Drugi": 9022, + "Marian": 9023, + "serdecznie": 9024, + "awantu": 9025, + "Łodzi": 9026, + "starannie": 9027, + "Witten": 9028, + "Am": 9029, + "Ina": 9030, + "TY": 9031, + "Wprawdzie": 9032, + "iło": 9033, + "inicja": 9034, + "kowego": 9035, + "nowski": 9036, + "oprac": 9037, + "otwier": 9038, + "pka": 9039, + "ut": 9040, + "ubiegły": 9041, + "popra": 9042, + "owskiemu": 9043, + "liły": 9044, + "zadu": 9045, + "zakład": 9046, + "zapal": 9047, + "cisnął": 9048, + "dodać": 9049, + "dorad": 9050, + "żer": 9051, + "waka": 9052, + "wyło": 9053, + "wystą": 9054, + "wykrę": 9055, + "wytrzymać": 9056, + "cyfi": 9057, + "wentu": 9058, + "wezwał": 9059, + "cokolwiek": 9060, + "skór": 9061, + "mel": 9062, + "Zakonu": 9063, + "prawą": 9064, + "słe": 9065, + "słem": 9066, + "pierał": 9067, + "giego": 9068, + "konfi": 9069, + "koncep": 9070, + "dawca": 9071, + "preto": 9072, + "samochod": 9073, + "starszych": 9074, + "przodu": 9075, + "powodów": 9076, + "trafić": 9077, + "brzegi": 9078, + "Prawie": 9079, + "grzech": 9080, + "ostatnia": 9081, + "słuchali": 9082, + "magazy": 9083, + "rozpacz": 9084, + "gorsze": 9085, + "historię": 9086, + "pilno": 9087, + "ogniska": 9088, + "Horesz": 9089, + "muzyki": 9090, + "funkcjon": 9091, + "tygodnia": 9092, + "produkcji": 9093, + "Gaze": 9094, + "ńczyk": 9095, + "ojczyznę": 9096, + "księżny": 9097, + "Pamiętam": 9098, + "barona": 9099, + "owuje": 9100, + "protest": 9101, + "posłowie": 9102, + "Myślałem": 9103, + "mądrość": 9104, + "rozporządzenia": 9105, + "Mellech": 9106, + "Powała": 9107, + "Stąd": 9108, + "ano": 9109, + "fle": 9110, + "gmin": 9111, + "hie": 9112, + "iz": 9113, + "snej": 9114, + "ukazała": 9115, + "ujaw": 9116, + "zmo": 9117, + "str": 9118, + "owce": 9119, + "owcy": 9120, + "listu": 9121, + "zamę": 9122, + "sięga": 9123, + "dostała": 9124, + "dopuszcza": 9125, + "żeście": 9126, + "łok": 9127, + "łożu": 9128, + "rela": 9129, + "kiemu": 9130, + "odnaj": 9131, + "ciepło": 9132, + "obrzy": 9133, + "basz": 9134, + "pisz": 9135, + "rozkazał": 9136, + "wiara": 9137, + "duszu": 9138, + "promieni": 9139, + "rzekłem": 9140, + "wzruszył": 9141, + "sądził": 9142, + "całować": 9143, + "riusz": 9144, + "pełnym": 9145, + "Przepraszam": 9146, + "świecą": 9147, + "diów": 9148, + "ważał": 9149, + "poczęto": 9150, + "Pene": 9151, + "195": 9152, + "ramion": 9153, + "chciałby": 9154, + "Kmicicowi": 9155, + "lekka": 9156, + "augu": 9157, + "towarzysze": 9158, + "osobę": 9159, + "jedyna": 9160, + "Dobra": 9161, + "publicznej": 9162, + "nauka": 9163, + "wszelką": 9164, + "uważam": 9165, + "Syna": 9166, + "obrazić": 9167, + "adres": 9168, + "Zosi": 9169, + "lekarza": 9170, + "Prezes": 9171, + "jakichś": 9172, + "boleści": 9173, + "punkt": 9174, + "Łęcki": 9175, + "elektry": 9176, + "wyglądała": 9177, + "jeziora": 9178, + "Kowalski": 9179, + "odetchnął": 9180, + "absolu": 9181, + "Równie": 9182, + "Wrzeszcz": 9183, + "Cu": 9184, + "Knia": 9185, + "Tej": 9186, + "mły": 9187, + "mową": 9188, + "uwierzy": 9189, + "wstęp": 9190, + "zrobię": 9191, + "Śmier": 9192, + "nieo": 9193, + "nieśmiertel": 9194, + "niewidzial": 9195, + "nada": 9196, + "pokła": 9197, + "owne": 9198, + "zaścian": 9199, + "wisz": 9200, + "jazdu": 9201, + "torem": 9202, + "noga": 9203, + "nosem": 9204, + "czyłem": 9205, + "lasów": 9206, + "malnie": 9207, + "rewolu": 9208, + "odgłos": 9209, + "cesar": 9210, + "przyto": 9211, + "przywód": 9212, + "sak": 9213, + "rozkosz": 9214, + "dep": 9215, + "podlega": 9216, + "ałym": 9217, + "głód": 9218, + "propo": 9219, + "byłeś": 9220, + "słowie": 9221, + "Chi": 9222, + "słab": 9223, + "drog": 9224, + "ktorów": 9225, + "grob": 9226, + "dzając": 9227, + "dawny": 9228, + "dawnego": 9229, + "dałem": 9230, + "słody": 9231, + "trum": 9232, + "trupy": 9233, + "kiedykolwiek": 9234, + "panienka": 9235, + "uczynię": 9236, + "mocny": 9237, + "starca": 9238, + "święte": 9239, + "mieszkać": 9240, + "czarną": 9241, + "dzieciom": 9242, + "Bir": 9243, + "potęgę": 9244, + "podatku": 9245, + "towarzysza": 9246, + "landii": 9247, + "uderzyć": 9248, + "Janusza": 9249, + "smutek": 9250, + "wiedziałem": 9251, + "zamiesz": 9252, + "białego": 9253, + "wszelki": 9254, + "Senatu": 9255, + "ramionach": 9256, + "spodziewać": 9257, + "groźne": 9258, + "pilnu": 9259, + "stępował": 9260, + "pułkownika": 9261, + "Ojca": 9262, + "najlepszy": 9263, + "rozpocznie": 9264, + "Ostat": 9265, + "spostrzegłszy": 9266, + "czapki": 9267, + "miłuje": 9268, + "Kalego": 9269, + "nomarcha": 9270, + "przysiągł": 9271, + "przyjaźń": 9272, + "Inaczej": 9273, + "kowym": 9274, + "wskó": 9275, + "wprowadza": 9276, + "zrozu": 9277, + "zwąt": 9278, + "ńcach": 9279, + "nień": 9280, + "niezwykle": 9281, + "nakła": 9282, + "powrócił": 9283, + "poziom": 9284, + "zama": 9285, + "zazna": 9286, + "kopyta": 9287, + "lecą": 9288, + "żebra": 9289, + "palec": 9290, + "wyrwał": 9291, + "wole": 9292, + "dziem": 9293, + "dziewią": 9294, + "przesa": 9295, + "przyłą": 9296, + "szeń": 9297, + "bawić": 9298, + "cam": 9299, + "sposoby": 9300, + "podsu": 9301, + "gich": 9302, + "skrze": 9303, + "skre": 9304, + "sień": 9305, + "promienie": 9306, + "jedli": 9307, + "Zapewne": 9308, + "kłe": 9309, + "buntu": 9310, + "dobrowo": 9311, + "ziemie": 9312, + "traw": 9313, + "Widząc": 9314, + "wojną": 9315, + "rządy": 9316, + "Kapła": 9317, + "Rawli": 9318, + "złotą": 9319, + "Coraz": 9320, + "Moska": 9321, + "Miała": 9322, + "trudem": 9323, + "płyną": 9324, + "powiadała": 9325, + "wschód": 9326, + "kilkaset": 9327, + "pozwal": 9328, + "dowało": 9329, + "porwali": 9330, + "człowiekowi": 9331, + "Dagon": 9332, + "Możesz": 9333, + "jedynym": 9334, + "pójdą": 9335, + "sztuk": 9336, + "kazano": 9337, + "korzyst": 9338, + "Kisie": 9339, + "rozległy": 9340, + "rzuciwszy": 9341, + "stosuje": 9342, + "czwarty": 9343, + "czwartek": 9344, + "zbrojnych": 9345, + "charaktery": 9346, + "Pamięta": 9347, + "przeszłości": 9348, + "diego": 9349, + "podłogę": 9350, + "cofać": 9351, + "komendant": 9352, + "kontakt": 9353, + "orygina": 9354, + "Gospodar": 9355, + "angaż": 9356, + "FOR": 9357, + "Nor": 9358, + "Powo": 9359, + "Rej": 9360, + "Wraca": 9361, + "kową": 9362, + "mni": 9363, + "opowiedział": 9364, + "oczom": 9365, + "rni": 9366, + "uczył": 9367, + "uznał": 9368, + "szpie": 9369, + "popatrzył": 9370, + "ałą": 9371, + "zakłopo": 9372, + "zarządza": 9373, + "kota": 9374, + "tes": 9375, + "wybrać": 9376, + "dadzą": 9377, + "rezo": 9378, + "odwo": 9379, + "cieszy": 9380, + "kupie": 9381, + "stami": 9382, + "mieliśmy": 9383, + "przybyli": 9384, + "przyjechali": 9385, + "owani": 9386, + "niali": 9387, + "gaz": 9388, + "rozry": 9389, + "rozdraż": 9390, + "bieżą": 9391, + "głosi": 9392, + "władz": 9393, + "słup": 9394, + "bramie": 9395, + "żonej": 9396, + "Patro": 9397, + "graf": 9398, + "konstytu": 9399, + "książek": 9400, + "Komen": 9401, + "szedłem": 9402, + "Panowie": 9403, + "Wieczo": 9404, + "komtur": 9405, + "karie": 9406, + "zmieniła": 9407, + "krześle": 9408, + "000": 9409, + "hoł": 9410, + "włos": 9411, + "drugich": 9412, + "potrzebie": 9413, + "pisma": 9414, + "spojrzała": 9415, + "twierdzą": 9416, + "grzechy": 9417, + "skrzydeł": 9418, + "określe": 9419, + "Najpierw": 9420, + "uczty": 9421, + "liczby": 9422, + "patrzał": 9423, + "padają": 9424, + "wiązał": 9425, + "jedziesz": 9426, + "Niemczech": 9427, + "Gdzież": 9428, + "siostry": 9429, + "Ryszar": 9430, + "szwedzkiego": 9431, + "spodziewa": 9432, + "Geist": 9433, + "ambasa": 9434, + "piechotą": 9435, + "nieszczęścia": 9436, + "latywały": 9437, + "próbować": 9438, + "władca": 9439, + "prośbę": 9440, + "realizacji": 9441, + "odległości": 9442, + "Pamiętaj": 9443, + "Ziemi": 9444, + "sprzęt": 9445, + "wspomniał": 9446, + "piorun": 9447, + "pogrzeb": 9448, + "niecierpliwie": 9449, + "Florenty": 9450, + "potwor": 9451, + "Podbipięta": 9452, + "Akade": 9453, + "BA": 9454, + "Bał": 9455, + "KI": 9456, + "MI": 9457, + "Nowy": 9458, + "Około": 9459, + "Stry": 9460, + "Wzią": 9461, + "spadła": 9462, + "żny": 9463, + "żnej": 9464, + "namię": 9465, + "czkiem": 9466, + "pośród": 9467, + "pomyśleć": 9468, + "pobladł": 9469, + "libe": 9470, + "gorzał": 9471, + "zagar": 9472, + "zamyśle": 9473, + "zapytać": 9474, + "doktór": 9475, + "kate": 9476, + "wyrazem": 9477, + "łodzi": 9478, + "przeważnie": 9479, + "ciepła": 9480, + "mona": 9481, + "ceni": 9482, + "ścisnął": 9483, + "szefa": 9484, + "lutego": 9485, + "inteli": 9486, + "proro": 9487, + "syl": 9488, + "fio": 9489, + "cud": 9490, + "nur": 9491, + "nuż": 9492, + "rowanie": 9493, + "Maj": 9494, + "owoc": 9495, + "wąsy": 9496, + "robili": 9497, + "złości": 9498, + "wart": 9499, + "świeci": 9500, + "nikach": 9501, + "szkody": 9502, + "ścianą": 9503, + "Także": 9504, + "węgier": 9505, + "wejście": 9506, + "podobnym": 9507, + "drzewami": 9508, + "samolo": 9509, + "samochodów": 9510, + "cyjnie": 9511, + "szczycie": 9512, + "ucieczki": 9513, + "odebrał": 9514, + "postacie": 9515, + "ogromną": 9516, + "gospody": 9517, + "straszną": 9518, + "gałą": 9519, + "ostatnią": 9520, + "plecami": 9521, + "Warszawa": 9522, + "mężczyźni": 9523, + "bóstwo": 9524, + "liczbę": 9525, + "Butry": 9526, + "wilgot": 9527, + "obowiązu": 9528, + "zamian": 9529, + "pojawił": 9530, + "niebieskie": 9531, + "wojskowych": 9532, + "szwedzkich": 9533, + "letniego": 9534, + "wyjaśnia": 9535, + "wzrost": 9536, + "spiesznie": 9537, + "pachołek": 9538, + "treści": 9539, + "niewiast": 9540, + "MAR": 9541, + "określonych": 9542, + "kwestia": 9543, + "nienawiść": 9544, + "osobiście": 9545, + "upadku": 9546, + "jechałem": 9547, + "wzruszenia": 9548, + "wieczerzy": 9549, + "Zgorzelic": 9550, + "amfitea": 9551, + "Ad": 9552, + "Brze": 9553, + "Dał": 9554, + "dżd": 9555, + "lżej": 9556, + "ologi": 9557, + "psze": 9558, + "unika": 9559, + "wską": 9560, + "wzywa": 9561, + "łały": 9562, + "niewolę": 9563, + "szona": 9564, + "poten": 9565, + "podać": 9566, + "nicach": 9567, + "dzba": 9568, + "zata": 9569, + "kosztu": 9570, + "domaga": 9571, + "mizer": 9572, + "wydawała": 9573, + "dzieja": 9574, + "laj": 9575, + "przedzie": 9576, + "siński": 9577, + "bory": 9578, + "biz": 9579, + "rozkła": 9580, + "zeru": 9581, + "spoza": 9582, + "spoglądając": 9583, + "biegło": 9584, + "duża": 9585, + "Począ": 9586, + "metr": 9587, + "proch": 9588, + "prosty": 9589, + "Nasz": 9590, + "suje": 9591, + "jednemu": 9592, + "Zawi": 9593, + "Jerzego": 9594, + "nictwem": 9595, + "słuchi": 9596, + "równe": 9597, + "skoczyła": 9598, + "Wodo": 9599, + "wóż": 9600, + "Mają": 9601, + "śmiesz": 9602, + "świate": 9603, + "Pawła": 9604, + "śnienia": 9605, + "kraje": 9606, + "niętych": 9607, + "fali": 9608, + "pięści": 9609, + "dawcy": 9610, + "towali": 9611, + "księdz": 9612, + "wiosen": 9613, + "przyjaźni": 9614, + "własnymi": 9615, + "pozor": 9616, + "Więcej": 9617, + "chwyciwszy": 9618, + "seme": 9619, + "skarby": 9620, + "skarbu": 9621, + "rzecznik": 9622, + "Musza": 9623, + "jedyny": 9624, + "politycznych": 9625, + "szybciej": 9626, + "aksami": 9627, + "gachów": 9628, + "wskazując": 9629, + "dostojności": 9630, + "prezesa": 9631, + "zemsty": 9632, + "smak": 9633, + "kniahini": 9634, + "obejrzał": 9635, + "tłumaczyć": 9636, + "państwie": 9637, + "miłosierdzia": 9638, + "choroba": 9639, + "wykorzysty": 9640, + "opera": 9641, + "Rotgier": 9642, + "Ozyry": 9643, + "sypial": 9644, + "Herhora": 9645, + "arystokra": 9646, + "Har": 9647, + "fę": 9648, + "sok": 9649, + "trem": 9650, + "śnięte": 9651, + "rzałem": 9652, + "nieniu": 9653, + "naśla": 9654, + "popa": 9655, + "popio": 9656, + "zapło": 9657, + "dora": 9658, + "doktora": 9659, + "kaf": 9660, + "katego": 9661, + "jadła": 9662, + "wyróż": 9663, + "wysłucha": 9664, + "wyposa": 9665, + "dajcie": 9666, + "czysty": 9667, + "przeby": 9668, + "przeję": 9669, + "cienia": 9670, + "miecze": 9671, + "sile": 9672, + "ściga": 9673, + "niawszy": 9674, + "boskie": 9675, + "wezmę": 9676, + "czary": 9677, + "conym": 9678, + "bity": 9679, + "piwo": 9680, + "rozsta": 9681, + "spośród": 9682, + "podjął": 9683, + "pens": 9684, + "inę": 9685, + "....": 9686, + "wzra": 9687, + "Matka": 9688, + "tron": 9689, + "męki": 9690, + "Koło": 9691, + "Doro": 9692, + "brodę": 9693, + "precz": 9694, + "człowieku": 9695, + "terminie": 9696, + "nowskiego": 9697, + "wioną": 9698, + "polską": 9699, + "kobietą": 9700, + "lekty": 9701, + "Polskiego": 9702, + "spojrzeć": 9703, + "elegan": 9704, + "krótkie": 9705, + "matce": 9706, + "ucztę": 9707, + "kolegów": 9708, + "chodzące": 9709, + "wrogów": 9710, + "wyborów": 9711, + "ciekawe": 9712, + "Rzeczywiście": 9713, + "szerokie": 9714, + "Jagienki": 9715, + "Danuś": 9716, + "Kozak": 9717, + "zabawy": 9718, + "funkcjonari": 9719, + "nieustan": 9720, + "wysłać": 9721, + "komputer": 9722, + "zagranicznych": 9723, + "kilometrów": 9724, + "Prócz": 9725, + "restaura": 9726, + "Bry": 9727, + "Dwie": 9728, + "Ed": 9729, + "MO": 9730, + "anie": 9731, + "agen": 9732, + "dwi": 9733, + "snęły": 9734, + "usze": 9735, + "ukocha": 9736, + "zwięk": 9737, + "zdziwił": 9738, + "poha": 9739, + "strę": 9740, + "goda": 9741, + "zapomina": 9742, + "dochody": 9743, + "minę": 9744, + "byliśmy": 9745, + "pagór": 9746, + "wyga": 9747, + "noce": 9748, + "nome": 9749, + "przepraszam": 9750, + "remie": 9751, + "odróż": 9752, + "kupiec": 9753, + "miecza": 9754, + "przyczyn": 9755, + "boś": 9756, + "tus": 9757, + "rozpozna": 9758, + "skrom": 9759, + "stopy": 9760, + "puła": 9761, + "sumie": 9762, + "żają": 9763, + "wzniósł": 9764, + "czości": 9765, + "skon": 9766, + "twarza": 9767, + "zdrowa": 9768, + "zić": 9769, + "Państwa": 9770, + "Państw": 9771, + "krawę": 9772, + "nięciu": 9773, + "dnika": 9774, + "konfli": 9775, + "sercach": 9776, + "Litwy": 9777, + "znajdę": 9778, + "humor": 9779, + "dworza": 9780, + "spali": 9781, + "głuchy": 9782, + "wielkimi": 9783, + "robota": 9784, + "nadzieją": 9785, + "jasny": 9786, + "Izabelę": 9787, + "dziennie": 9788, + "przejdzie": 9789, + "wyborach": 9790, + "wszelkiego": 9791, + "jeździł": 9792, + "zasadzie": 9793, + "patrzę": 9794, + "ilości": 9795, + "pochód": 9796, + "historia": 9797, + "dokumenta": 9798, + "NATO": 9799, + "wizyj": 9800, + "uważnie": 9801, + "Paryżu": 9802, + "wypowiedzi": 9803, + "gwaran": 9804, + "społeczeństwa": 9805, + "Waćpan": 9806, + "Zdaniem": 9807, + "Żmuj": 9808, + "Gebhr": 9809, + "honoru": 9810, + "Penelo": 9811, + "CE": 9812, + "Mor": 9813, + "bre": 9814, + "ff": 9815, + "mowania": 9816, + "snęło": 9817, + "wtenczas": 9818, + "zdę": 9819, + "żnie": 9820, + "niezawo": 9821, + "niespokojnie": 9822, + "pota": 9823, + "popło": 9824, + "pomiar": 9825, + "poczuł": 9826, + "posel": 9827, + "strój": 9828, + "liczy": 9829, + "kolu": 9830, + "koniach": 9831, + "dołą": 9832, + "wizeru": 9833, + "wypadł": 9834, + "wybór": 9835, + "lazł": 9836, + "przemówił": 9837, + "przewyż": 9838, + "masa": 9839, + "kiewicza": 9840, + "odsu": 9841, + "celem": 9842, + "czewa": 9843, + "obłąka": 9844, + "przypo": 9845, + "przychy": 9846, + "szewski": 9847, + "tuj": 9848, + "bione": 9849, + "żywi": 9850, + "rozciąg": 9851, + "zesta": 9852, + "podnosił": 9853, + "suchy": 9854, + "szczer": 9855, + "słuch": 9856, + "Chowa": 9857, + "alne": 9858, + "tamci": 9859, + "brakuje": 9860, + "kąt": 9861, + "miałby": 9862, + "kontent": 9863, + "Przeci": 9864, + "Szli": 9865, + "Szczę": 9866, + "szkodzi": 9867, + "większych": 9868, + "książęcy": 9869, + "196": 9870, + "polscy": 9871, + "plac": 9872, + "porwać": 9873, + "drga": 9874, + "rozumieć": 9875, + "słowami": 9876, + "kowany": 9877, + "chemi": 9878, + "dostali": 9879, + "właściwy": 9880, + "Chodzi": 9881, + "chodzących": 9882, + "wilk": 9883, + "zapasy": 9884, + "starości": 9885, + "zajęty": 9886, + "otworzyły": 9887, + "użytk": 9888, + "ilość": 9889, + "porucznik": 9890, + "pilnować": 9891, + "niewolnicy": 9892, + "Ciebie": 9893, + "adre": 9894, + "pozwolić": 9895, + "wspólnego": 9896, + "zgubę": 9897, + "miejscowości": 9898, + "natch": 9899, + "powtarzając": 9900, + "odzyska": 9901, + "okolicach": 9902, + "żółte": 9903, + "ruszać": 9904, + "wyjątkiem": 9905, + "uspokoił": 9906, + "Soplic": 9907, + "Apostoł": 9908, + "Głupi": 9909, + "Malborga": 9910, + "Benedykt": 9911, + "Danveld": 9912, + "Dąbr": 9913, + "Wałę": 9914, + "rezolu": 9915, + "!)": 9916, + "36": 9917, + "Bru": 9918, + "Grzego": 9919, + "oną": 9920, + "snego": 9921, + "spuszcza": 9922, + "utrzy": 9923, + "uchro": 9924, + "ukara": 9925, + "utrzymy": 9926, + "uniwersyte": 9927, + "wsie": 9928, + "niezwykły": 9929, + "stką": 9930, + "owników": 9931, + "lis": 9932, + "gołę": 9933, + "koszy": 9934, + "dol": 9935, + "tane": 9936, + "wywi": 9937, + "wyto": 9938, + "dzieło": 9939, + "oddzie": 9940, + "odjechał": 9941, + "odbiera": 9942, + "czania": 9943, + "bin": 9944, + "rozej": 9945, + "zew": 9946, + "losu": 9947, + "Zaczę": 9948, + "buty": 9949, + "Jaś": 9950, + "tędy": 9951, + "dzonego": 9952, + "straj": 9953, + "płakać": 9954, + "Kom": 9955, + "Tyzen": 9956, + "towar": 9957, + "towano": 9958, + "krop": 9959, + "ranny": 9960, + "dwanaście": 9961, + "ściąg": 9962, + "samochodu": 9963, + "śpiewał": 9964, + "nerała": 9965, + "dzielił": 9966, + "zdrowo": 9967, + "sztuka": 9968, + "trąb": 9969, + "plecach": 9970, + "cheł": 9971, + "robotę": 9972, + "interesów": 9973, + "otchła": 9974, + "zmarszczył": 9975, + "białej": 9976, + "myśleli": 9977, + "rzucali": 9978, + "podejrze": 9979, + "chrześcijanie": 9980, + "nardy": 9981, + "zmianie": 9982, + "kontrol": 9983, + "trwogą": 9984, + "narodów": 9985, + "więzieniu": 9986, + "zaporo": 9987, + "trzecim": 9988, + "obywateli": 9989, + "tytułu": 9990, + "przewidy": 9991, + "Chłop": 9992, + "przyszłym": 9993, + "Stój": 9994, + "Podobno": 9995, + "przeszkadza": 9996, + "Miasta": 9997, + "kapelusz": 9998, + "Kultury": 9999, + "Zbigniew": 10000, + "odręb": 10001, + "31": 10002, + "Zu": 10003, + "dowy": 10004, + "kałem": 10005, + "klat": 10006, + "ltaj": 10007, + "mszy": 10008, + "mowie": 10009, + "sowie": 10010, + "tniej": 10011, + "nawie": 10012, + "szlo": 10013, + "liwa": 10014, + "lizacji": 10015, + "godna": 10016, + "zamil": 10017, + "mistrze": 10018, + "karz": 10019, + "paste": 10020, + "występ": 10021, + "wybrał": 10022, + "daję": 10023, + "przegra": 10024, + "przenik": 10025, + "mom": 10026, + "cena": 10027, + "staty": 10028, + "przyznał": 10029, + "banku": 10030, + "inte": 10031, + "pul": 10032, + "puść": 10033, + "najwyżej": 10034, + "stycznej": 10035, + "trzeciej": 10036, + "Che": 10037, + "ciami": 10038, + "Woło": 10039, + "oknie": 10040, + "sądzę": 10041, + "zdało": 10042, + "czując": 10043, + "swoimi": 10044, + "tworzą": 10045, + "strzelił": 10046, + "słońcem": 10047, + "półgłosem": 10048, + "ścianach": 10049, + "wiernych": 10050, + "mniejszych": 10051, + "Bara": 10052, + "drzeć": 10053, + "zmieszał": 10054, + "znajdu": 10055, + "tekst": 10056, + "tarczy": 10057, + "jakimi": 10058, + "hultaj": 10059, + "godzinach": 10060, + "uwagą": 10061, + "blada": 10062, + "Pia": 10063, + "świadków": 10064, + "żura": 10065, + "Marcin": 10066, + "gotowy": 10067, + "piasek": 10068, + "dalszym": 10069, + "modlić": 10070, + "określi": 10071, + "procesu": 10072, + "Kiedyś": 10073, + "mruczał": 10074, + "niesienie": 10075, + "okrucie": 10076, + "przerażenia": 10077, + "Tutmozisa": 10078, + "pijany": 10079, + "baronowej": 10080, + "krąg": 10081, + "całości": 10082, + "Mówię": 10083, + "remont": 10084, + "salonu": 10085, + "gwałtownie": 10086, + "odpowiednio": 10087, + "obserwa": 10088, + "instytucji": 10089, + "ustawicznie": 10090, + "gabinetu": 10091, + "kaplicy": 10092, + "odzna": 10093, + "Istotnie": 10094, + "Tyzenhau": 10095, + "Ara": 10096, + "PS": 10097, + "Ter": 10098, + "ZE": 10099, + "ZS": 10100, + "Zdzi": 10101, + "ap": 10102, + "atrak": 10103, + "kwali": 10104, + "opę": 10105, + "sprowadza": 10106, + "tt": 10107, + "towała": 10108, + "zną": 10109, + "śnić": 10110, + "nastąpić": 10111, + "postęp": 10112, + "pouf": 10113, + "rzemie": 10114, + "zapadła": 10115, + "zarumie": 10116, + "cik": 10117, + "cinie": 10118, + "leje": 10119, + "dotar": 10120, + "wiszą": 10121, + "pasz": 10122, + "wykwi": 10123, + "tonie": 10124, + "przepisa": 10125, + "relacji": 10126, + "reprezenta": 10127, + "cesa": 10128, + "ceremo": 10129, + "przyzwycza": 10130, + "niam": 10131, + "boć": 10132, + "pieszczo": 10133, + "tuję": 10134, + "czanie": 10135, + "dech": 10136, + "zeszły": 10137, + "podwór": 10138, + "dumą": 10139, + "najmłod": 10140, + "cudzy": 10141, + "trzej": 10142, + "dzonym": 10143, + "straci": 10144, + "Patrzy": 10145, + "góra": 10146, + "szuł": 10147, + "waliśmy": 10148, + "uczyć": 10149, + "urodzi": 10150, + "samodzie": 10151, + "husa": 10152, + "świętej": 10153, + "obiecu": 10154, + "pamiętaj": 10155, + "Mene": 10156, + "Mefi": 10157, + "ludzkiego": 10158, + "Skrzetuskiemu": 10159, + "słuchając": 10160, + "zbrodnia": 10161, + "jasna": 10162, + "jedziemy": 10163, + "naszemu": 10164, + "królewski": 10165, + "królewskim": 10166, + "bogat": 10167, + "Kij": 10168, + "bezpieczeństwo": 10169, + "sądem": 10170, + "dotyczy": 10171, + "1998": 10172, + "pułkowników": 10173, + "pokryte": 10174, + "pacholę": 10175, + "wydobyć": 10176, + "Krzyżaków": 10177, + "oficera": 10178, + "cnotli": 10179, + "namiestnika": 10180, + "upływie": 10181, + "świadomość": 10182, + "wyjątkowo": 10183, + "Grecy": 10184, + "spól": 10185, + "Witolda": 10186, + "przytomność": 10187, + "gałęzie": 10188, + "rezyg": 10189, + "ptaków": 10190, + "administracji": 10191, + "rozkoszy": 10192, + "wypytywać": 10193, + "Burła": 10194, + "pozostałych": 10195, + "Lw": 10196, + "Osob": 10197, + "akt": 10198, + "ly": 10199, + "nność": 10200, + "osło": 10201, + "pchnął": 10202, + "snad": 10203, + "zować": 10204, + "nagra": 10205, + "nastała": 10206, + "post": 10207, + "poro": 10208, + "pociągnął": 10209, + "stłu": 10210, + "nicze": 10211, + "niźli": 10212, + "zako": 10213, + "zaby": 10214, + "domyśla": 10215, + "winie": 10216, + "widy": 10217, + "bynajmniej": 10218, + "pasy": 10219, + "pańskie": 10220, + "panom": 10221, + "wytę": 10222, + "wyzwo": 10223, + "przechodzi": 10224, + "odra": 10225, + "odro": 10226, + "odbywa": 10227, + "most": 10228, + "moment": 10229, + "kupo": 10230, + "obce": 10231, + "przyle": 10232, + "bokiem": 10233, + "turze": 10234, + "coną": 10235, + "bina": 10236, + "piszę": 10237, + "rozsy": 10238, + "zega": 10239, + "jusz": 10240, + "jutra": 10241, + "spoty": 10242, + "zysku": 10243, + "sesji": 10244, + "buj": 10245, + "byłbym": 10246, + "barw": 10247, + "słysząc": 10248, + "denty": 10249, + "Dom": 10250, + "powstała": 10251, + "Tedy": 10252, + "Roman": 10253, + "Jakby": 10254, + "węd": 10255, + "tkowych": 10256, + "kompanii": 10257, + "wiom": 10258, + "Zagłobie": 10259, + "powinie": 10260, + "próby": 10261, + "dowane": 10262, + "dziewkę": 10263, + "długości": 10264, + "wyższych": 10265, + "polityczne": 10266, + "kamienia": 10267, + "królewskich": 10268, + "Jurandów": 10269, + "języku": 10270, + "czerwonych": 10271, + "przekonał": 10272, + "Społe": 10273, + "pozostaje": 10274, + "spełnić": 10275, + "Które": 10276, + "litera": 10277, + "połowa": 10278, + "ochoty": 10279, + "dokumentów": 10280, + "funkcji": 10281, + "Eunice": 10282, + "mld": 10283, + "Ministrów": 10284, + "niesione": 10285, + "obowiązków": 10286, + "prezesowa": 10287, + "pożegnał": 10288, + "Ludwi": 10289, + "zwyczaju": 10290, + "kapitan": 10291, + "Miasto": 10292, + "Vivat": 10293, + "Kamieńca": 10294, + "Oficer": 10295, + "lekcewa": 10296, + "Bia": 10297, + "GA": 10298, + "Zbli": 10299, + "cm": 10300, + "gować": 10301, + "lku": 10302, + "twę": 10303, + "ując": 10304, + "śl": 10305, + "napię": 10306, + "popie": 10307, + "pomor": 10308, + "posłał": 10309, + "owskie": 10310, + "licząc": 10311, + "koli": 10312, + "kopal": 10313, + "bydła": 10314, + "rzyny": 10315, + "tetu": 10316, + "wyszły": 10317, + "przekaza": 10318, + "odbędzie": 10319, + "kujemy": 10320, + "cześniej": 10321, + "niane": 10322, + "muł": 10323, + "pracą": 10324, + "żydow": 10325, + "pii": 10326, + "roześ": 10327, + "rozpoczęła": 10328, + "zeku": 10329, + "jum": 10330, + "owisko": 10331, + "siewicz": 10332, + "Niechaj": 10333, + "stojących": 10334, + "Zamiast": 10335, + "wzmoc": 10336, + "służeb": 10337, + "cuda": 10338, + "twarzach": 10339, + "piętrze": 10340, + "wąwozu": 10341, + "serwi": 10342, + "złodziej": 10343, + "Wybor": 10344, + "świeciły": 10345, + "rannych": 10346, + "polsku": 10347, + "portre": 10348, + "puścili": 10349, + "manda": 10350, + "zjawił": 10351, + "ciężkiej": 10352, + "wysoka": 10353, + "żałował": 10354, + "kręcić": 10355, + "krótkim": 10356, + "cierpie": 10357, + "chłopcy": 10358, + "mody": 10359, + "ujrzy": 10360, + "lnictwa": 10361, + "wilgo": 10362, + "zmarłych": 10363, + "ludności": 10364, + "prosiła": 10365, + "Ryków": 10366, + "czerwony": 10367, + "Polak": 10368, + "prawdziwie": 10369, + "dojrzeć": 10370, + "niemieckich": 10371, + "kwadra": 10372, + "układu": 10373, + "wstydu": 10374, + "Sędziego": 10375, + "piechota": 10376, + "zadania": 10377, + "bijał": 10378, + "sejm": 10379, + "zapomni": 10380, + "Organi": 10381, + "bandy": 10382, + "szpitalu": 10383, + "obywate": 10384, + "powszechnie": 10385, + "konuje": 10386, + "dotyczących": 10387, + "Sande": 10388, + "hrabina": 10389, + "konkuren": 10390, + "orszaku": 10391, + "Sargon": 10392, + "Wierszuł": 10393, + "Ukrainie": 10394, + "Pozwól": 10395, + "uspoka": 10396, + "Robert": 10397, + "Dra": 10398, + "Ewa": 10399, + "Lau": 10400, + "Owóż": 10401, + "Twoje": 10402, + "amen": 10403, + "alar": 10404, + "arab": 10405, + "brza": 10406, + "igrzy": 10407, + "klą": 10408, + "nnie": 10409, + "sowe": 10410, + "swemu": 10411, + "znika": 10412, + "zrywa": 10413, + "łba": 10414, + "pożąda": 10415, + "rolu": 10416, + "zarabia": 10417, + "koniem": 10418, + "ciszej": 10419, + "kare": 10420, + "wir": 10421, + "żeg": 10422, + "wyci": 10423, + "ciepły": 10424, + "stawała": 10425, + "siowi": 10426, + "przystoi": 10427, + "przychodziło": 10428, + "murach": 10429, + "rozwój": 10430, + "róz": 10431, + "stofe": 10432, + "insty": 10433, + "proste": 10434, + "nędza": 10435, + "Zako": 10436, + "Tom": 10437, + "straty": 10438, + "płaczem": 10439, + "fab": 10440, + "piętra": 10441, + "Kolej": 10442, + "złośli": 10443, + "Moje": 10444, + "towanych": 10445, + "młodości": 10446, + "wspiera": 10447, + "mniejszy": 10448, + "wędr": 10449, + "gent": 10450, + "znajdą": 10451, + "brało": 10452, + "dowały": 10453, + "płoną": 10454, + "rodzinie": 10455, + "Wasz": 10456, + "pięknej": 10457, + "zgoda": 10458, + "trafia": 10459, + "diabli": 10460, + "chorąży": 10461, + "cierpi": 10462, + "Najwyż": 10463, + "ślad": 10464, + "królewska": 10465, + "miliony": 10466, + "największych": 10467, + "kosztów": 10468, + "niesieniu": 10469, + "językiem": 10470, + "groźnie": 10471, + "załogi": 10472, + "głowach": 10473, + "wspólnie": 10474, + "tysfa": 10475, + "zapłaci": 10476, + "członkowie": 10477, + "układów": 10478, + "Która": 10479, + "nauczyciel": 10480, + "Spychowie": 10481, + "ośmiu": 10482, + "otuchy": 10483, + "mołojców": 10484, + "Mahdiego": 10485, + "cichym": 10486, + "ożenił": 10487, + "Krzywonos": 10488, + "Wojciech": 10489, + "Mraczewski": 10490, + "Konstanty": 10491, + "szkód": 10492, + "ubiegłym": 10493, + "świateł": 10494, + "Mefistofe": 10495, + "Ali": 10496, + "Brz": 10497, + "Nowym": 10498, + "PN": 10499, + "PSL": 10500, + "astro": 10501, + "ela": 10502, + "grza": 10503, + "nó": 10504, + "uwię": 10505, + "upoko": 10506, + "zwali": 10507, + "Źle": 10508, + "nieskoń": 10509, + "nieprawda": 10510, + "nai": 10511, + "czwo": 10512, + "polach": 10513, + "pozostało": 10514, + "pokazało": 10515, + "poniżej": 10516, + "owem": 10517, + "roga": 10518, + "zaangaż": 10519, + "lewą": 10520, + "minął": 10521, + "wiwszy": 10522, + "kilko": 10523, + "rzyna": 10524, + "łazie": 10525, + "wyli": 10526, + "wysa": 10527, + "ryn": 10528, + "rysy": 10529, + "przepy": 10530, + "przebywa": 10531, + "przemówić": 10532, + "odło": 10533, + "odczy": 10534, + "szyder": 10535, + "stawić": 10536, + "oboj": 10537, + "przyło": 10538, + "żywego": 10539, + "znali": 10540, + "dużą": 10541, + "jęki": 10542, + "Nasi": 10543, + "Zatem": 10544, + "powiecie": 10545, + "wałów": 10546, + "sąsiada": 10547, + "kącie": 10548, + "strate": 10549, + "wielmożny": 10550, + "wiąże": 10551, + "rządził": 10552, + "grobu": 10553, + "robiła": 10554, + "powiatu": 10555, + "działań": 10556, + "wionym": 10557, + "kilkakrotnie": 10558, + "przeciwnie": 10559, + "Odpowie": 10560, + "Ancjum": 10561, + "zdolności": 10562, + "tłumie": 10563, + "stanowić": 10564, + "drabi": 10565, + "czarna": 10566, + "śpiew": 10567, + "Lubo": 10568, + "Wołodyjowskim": 10569, + "kowanie": 10570, + "uderzyła": 10571, + "kręgu": 10572, + "elektor": 10573, + "Życie": 10574, + "dziesiąty": 10575, + "dziesięcio": 10576, + "stępujemy": 10577, + "dowiedziawszy": 10578, + "Mówią": 10579, + "urlo": 10580, + "współpracy": 10581, + "granice": 10582, + "długich": 10583, + "Korczyński": 10584, + "wojennej": 10585, + "sejmi": 10586, + "związanych": 10587, + "stwierdził": 10588, + "Fenicjanie": 10589, + "błogosławi": 10590, + "Dajże": 10591, + "XVII": 10592, + "olim": 10593, + "wspomnienie": 10594, + "dostrzegł": 10595, + "grała": 10596, + "Miłości": 10597, + "metal": 10598, + "Asyryj": 10599, + "źrenice": 10600, + "Żmudzi": 10601, + "poinformował": 10602, + "podkreśla": 10603, + "pobytu": 10604, + "techno": 10605, + "Pewnego": 10606, + "Oprócz": 10607, + "Scy": 10608, + "Stał": 10609, + "lwa": 10610, + "lnymi": 10611, + "omy": 10612, + "snąwszy": 10613, + "tce": 10614, + "umo": 10615, + "usy": 10616, + "niek": 10617, + "niemy": 10618, + "postu": 10619, + "dzały": 10620, + "dzkiego": 10621, + "zai": 10622, + "zadzi": 10623, + "zakaz": 10624, + "kome": 10625, + "dobie": 10626, + "mile": 10627, + "kania": 10628, + "jaski": 10629, + "jaskra": 10630, + "nega": 10631, + "wierze": 10632, + "wierzą": 10633, + "wodzi": 10634, + "noszę": 10635, + "przeprowadza": 10636, + "kiet": 10637, + "obcią": 10638, + "ruma": 10639, + "boją": 10640, + "prawiał": 10641, + "rozgnie": 10642, + "chom": 10643, + "chole": 10644, + "sygna": 10645, + "armia": 10646, + "szczeniu": 10647, + "powieści": 10648, + "fila": 10649, + "styczny": 10650, + "czoł": 10651, + "słuchała": 10652, + "skoczyli": 10653, + "bezwzglę": 10654, + "Woź": 10655, + "dzonej": 10656, + "trage": 10657, + "sora": 10658, + "nikczem": 10659, + "krakowski": 10660, + "kontu": 10661, + "krzykiem": 10662, + "złożone": 10663, + "preten": 10664, + "płynąć": 10665, + "Lisie": 10666, + "garni": 10667, + "brałem": 10668, + "krzesło": 10669, + "świętych": 10670, + "mieszkań": 10671, + "światowej": 10672, + "ludzkim": 10673, + "uderzy": 10674, + "zbliżał": 10675, + "czekali": 10676, + "obecny": 10677, + "uczni": 10678, + "klęskę": 10679, + "listem": 10680, + "pierwsi": 10681, + "królewskiego": 10682, + "ciekawością": 10683, + "tysiąca": 10684, + "potrzebny": 10685, + "Wojska": 10686, + "współczu": 10687, + "ulice": 10688, + "społecznych": 10689, + "pochle": 10690, + "niemieckiej": 10691, + "brytyj": 10692, + "Puł": 10693, + "przerwała": 10694, + "Euna": 10695, + "surdu": 10696, + "Strasz": 10697, + "wizyty": 10698, + "spotkała": 10699, + "zadowolony": 10700, + "XVI": 10701, + "partia": 10702, + "zmieniło": 10703, + "przygotowy": 10704, + "płci": 10705, + "wiodą": 10706, + "kolumny": 10707, + "schodach": 10708, + "Zaporoż": 10709, + "kontynu": 10710, + "wąsikami": 10711, + "Faust": 10712, + "terrory": 10713, + "dżun": 10714, + "45": 10715, + "DO": 10716, + "Dowie": 10717, + "Nowego": 10718, + "Per": 10719, + "Sem": 10720, + "Uniwersyte": 10721, + "Zer": 10722, + "gwi": 10723, + "gmachu": 10724, + "tników": 10725, + "up": 10726, + "ukazując": 10727, + "zbio": 10728, + "zobowiąza": 10729, + "związek": 10730, + "ńcie": 10731, + "podziw": 10732, + "rzece": 10733, + "zasko": 10734, + "zachodzie": 10735, + "koma": 10736, + "ciche": 10737, + "wychu": 10738, + "czyka": 10739, + "lania": 10740, + "odwro": 10741, + "mocji": 10742, + "stanęły": 10743, + "przychodzą": 10744, + "przypuszcza": 10745, + "ruję": 10746, + "boje": 10747, + "ganek": 10748, + "ganku": 10749, + "rozwa": 10750, + "zepsu": 10751, + "cale": 10752, + "znad": 10753, + "skró": 10754, + "beze": 10755, + "pusta": 10756, + "sumienia": 10757, + "Zanim": 10758, + "najmil": 10759, + "rówki": 10760, + "zdrady": 10761, + "jakom": 10762, + "pięścią": 10763, + "pewni": 10764, + "resztki": 10765, + "musiały": 10766, + "wierny": 10767, + "Samentu": 10768, + "umiem": 10769, + "pędem": 10770, + "postawy": 10771, + "Dali": 10772, + "wysokiej": 10773, + "strasznym": 10774, + "dalszą": 10775, + "krewny": 10776, + "nadzieje": 10777, + "kolejnych": 10778, + "powtórzyła": 10779, + "dziedzinie": 10780, + "resor": 10781, + "letnia": 10782, + "kupców": 10783, + "ogarnęła": 10784, + "czynili": 10785, + "czyniąc": 10786, + "specjalnie": 10787, + "zadań": 10788, + "żelaza": 10789, + "oblicza": 10790, + "policjantów": 10791, + "tywne": 10792, + "trząsł": 10793, + "prośbą": 10794, + "Musiał": 10795, + "posąg": 10796, + "opuścić": 10797, + "opuściła": 10798, + "problemu": 10799, + "szlachetny": 10800, + "namiotu": 10801, + "pragnąc": 10802, + "inwesto": 10803, + "wschodniej": 10804, + "Parla": 10805, + "niepokojem": 10806, + "katastro": 10807, + "Droga": 10808, + "odpowiedzialności": 10809, + "powstrzymać": 10810, + "Góry": 10811, + "Tygelli": 10812, + "przypatrywał": 10813, + "pożaru": 10814, + "zamieszanie": 10815, + "wyprawę": 10816, + "Szczęściem": 10817, + "Biada": 10818, + "Bla": 10819, + "Bal": 10820, + "Grze": 10821, + "Próżno": 10822, + "Róż": 10823, + "Ski": 10824, + "gmach": 10825, + "mroku": 10826, + "spro": 10827, + "va": 10828, + "zdawały": 10829, + "nacie": 10830, + "narzę": 10831, + "radził": 10832, + "roba": 10833, + "rzeką": 10834, + "zacho": 10835, + "zapisa": 10836, + "korespon": 10837, + "doro": 10838, + "doli": 10839, + "doły": 10840, + "miona": 10841, + "kają": 10842, + "terów": 10843, + "wypu": 10844, + "przecha": 10845, + "przeklę": 10846, + "jąco": 10847, + "kuli": 10848, + "kurza": 10849, + "sili": 10850, + "obla": 10851, + "ściskając": 10852, + "lustra": 10853, + "jakowe": 10854, + "skinął": 10855, + "znaczenia": 10856, + "arma": 10857, + "kłą": 10858, + "rzekłbyś": 10859, + "dobrzy": 10860, + "alnej": 10861, + "Toć": 10862, + "trans": 10863, + "czuj": 10864, + "płacze": 10865, + "Makowie": 10866, + "Państwo": 10867, + "nikowi": 10868, + "rządzi": 10869, + "wąż": 10870, + "Karola": 10871, + "skutkiem": 10872, + "Dosyć": 10873, + "powstanie": 10874, + "serc": 10875, + "trując": 10876, + "wolne": 10877, + "wolnym": 10878, + "Wiedział": 10879, + "ludziach": 10880, + "form": 10881, + "wuj": 10882, + "pokolenia": 10883, + "Niby": 10884, + "blaskiem": 10885, + "dowana": 10886, + "hotelu": 10887, + "nosili": 10888, + "skargi": 10889, + "Czer": 10890, + "nowany": 10891, + "kowska": 10892, + "jedyną": 10893, + "zachowania": 10894, + "dalszej": 10895, + "palcach": 10896, + "Szwedami": 10897, + "wskaza": 10898, + "szczęściem": 10899, + "zmarł": 10900, + "zajmu": 10901, + "zajmował": 10902, + "ciotka": 10903, + "matycznie": 10904, + "otworzy": 10905, + "miesiącu": 10906, + "szeroki": 10907, + "ogromna": 10908, + "córką": 10909, + "zmiana": 10910, + "wyraźniej": 10911, + "doświadczony": 10912, + "kawalerze": 10913, + "powrotu": 10914, + "wystarcza": 10915, + "Fenicjan": 10916, + "niesiony": 10917, + "okropnie": 10918, + "podziem": 10919, + "!!!": 10920, + "zbierać": 10921, + "hałas": 10922, + "Wiatr": 10923, + "Rzeczpospolitą": 10924, + "zmieszany": 10925, + "pióra": 10926, + "ciężarów": 10927, + "skompli": 10928, + "Żaden": 10929, + "Taurogach": 10930, + "Solidarności": 10931, + "Najświętszej": 10932, + "wzruszony": 10933, + "odezwała": 10934, + "Memfisu": 10935, + "dobrowolnie": 10936, + "soką": 10937, + "\"?": 10938, + "At": 10939, + "Czo": 10940, + "Ewe": 10941, + "Kę": 10942, + "Krew": 10943, + "Psy": 10944, + "Ucie": 10945, + "Wraz": 10946, + "Wobec": 10947, + "XII": 10948, + "apa": 10949, + "ewentu": 10950, + "gowa": 10951, + "gną": 10952, + "mowi": 10953, + "mgła": 10954, + "onym": 10955, + "onem": 10956, + "wchodzić": 10957, + "zmusi": 10958, + "rzci": 10959, + "pocznie": 10960, + "poszło": 10961, + "postąpił": 10962, + "pochwycił": 10963, + "radzie": 10964, + "rogu": 10965, + "lety": 10966, + "ledwo": 10967, + "doń": 10968, + "doroż": 10969, + "wicze": 10970, + "widziano": 10971, + "bystry": 10972, + "wawszy": 10973, + "wymyśli": 10974, + "wybrze": 10975, + "przemian": 10976, + "kupę": 10977, + "obrazu": 10978, + "przybywa": 10979, + "cywil": 10980, + "niak": 10981, + "rozli": 10982, + "dużej": 10983, + "mówienia": 10984, + "stołem": 10985, + "budzić": 10986, + "Jare": 10987, + "ściej": 10988, + "wzniesio": 10989, + "stylu": 10990, + "stycznego": 10991, + "bezbro": 10992, + "możecie": 10993, + "tętent": 10994, + "płakała": 10995, + "Mag": 10996, + "śmieli": 10997, + "fach": 10998, + "dnich": 10999, + "kontak": 11000, + "Tea": 11001, + "szedłszy": 11002, + "trupa": 11003, + "towanie": 11004, + "dwakroć": 11005, + "ciemna": 11006, + "szom": 11007, + "lepsza": 11008, + "szczem": 11009, + "space": 11010, + "Prawo": 11011, + "wysokim": 11012, + "ktury": 11013, + "kręci": 11014, + "królewską": 11015, + "skórze": 11016, + "dziewczyną": 11017, + "otworzyć": 11018, + "podniósłszy": 11019, + "głębokie": 11020, + "kultura": 11021, + "Wielkiego": 11022, + "ratował": 11023, + "znajomości": 11024, + "pachołka": 11025, + "państwu": 11026, + "żołnierzom": 11027, + "wierzchu": 11028, + "Krzyżak": 11029, + "sukni": 11030, + "okolicę": 11031, + "zmęczony": 11032, + "prowadzone": 11033, + "Krysty": 11034, + "uczyniło": 11035, + "pracują": 11036, + "egzeku": 11037, + "uroczystości": 11038, + "nieprzyjacielowi": 11039, + "wykorzysta": 11040, + "kwestii": 11041, + "Aleksander": 11042, + "Kropi": 11043, + "podniesio": 11044, + "Podobnie": 11045, + "rosłych": 11046, + "tchó": 11047, + "purpu": 11048, + "Łubniów": 11049, + "senatorów": 11050, + "Większość": 11051, + "oglądał": 11052, + "obiecywał": 11053, + "Asesor": 11054, + "Zaćwilichowski": 11055, + "Wieczorem": 11056, + "Ano": 11057, + "Agnie": 11058, + "Gry": 11059, + "Hal": 11060, + "Wspo": 11061, + "aa": 11062, + "ista": 11063, + "lki": 11064, + "ver": 11065, + "Śpie": 11066, + "rząc": 11067, + "naokoło": 11068, + "strzą": 11069, + "ramienia": 11070, + "rogi": 11071, + "rzek": 11072, + "rzeni": 11073, + "godzić": 11074, + "zawdzię": 11075, + "testa": 11076, + "wajcie": 11077, + "wiedz": 11078, + "dziwi": 11079, + "kum": 11080, + "obcy": 11081, + "obrę": 11082, + "przybyły": 11083, + "pierzch": 11084, + "bibliote": 11085, + "łując": 11086, + "szanow": 11087, + "znamy": 11088, + "panował": 11089, + "stoku": 11090, + "inspe": 11091, + "metry": 11092, + "sufi": 11093, + "przedłu": 11094, + "prawdą": 11095, + "Wolał": 11096, + "Toru": 11097, + "traci": 11098, + "traktu": 11099, + "straża": 11100, + "światy": 11101, + "sos": 11102, + "drogach": 11103, + "studia": 11104, + "Kara": 11105, + "męstwo": 11106, + "powstały": 11107, + "hasło": 11108, + "chciwie": 11109, + "dzący": 11110, + "towane": 11111, + "prefe": 11112, + "ważny": 11113, + "choćbym": 11114, + "dziać": 11115, + "zdarzenia": 11116, + "Nil": 11117, + "ciemnych": 11118, + "humo": 11119, + "gruntu": 11120, + "gruncie": 11121, + "pytań": 11122, + "mieszkają": 11123, + "czerni": 11124, + "powiadają": 11125, + "Wasze": 11126, + "Waść": 11127, + "bezpiecznie": 11128, + "uciec": 11129, + "czarnej": 11130, + "skarbów": 11131, + "następnego": 11132, + "Czerwo": 11133, + "przyjmie": 11134, + "nowali": 11135, + "sensu": 11136, + "skrzyż": 11137, + "dziwna": 11138, + "polityka": 11139, + "cierpienia": 11140, + "matką": 11141, + "śladu": 11142, + "Dobry": 11143, + "splo": 11144, + "zmartwie": 11145, + "bogactwa": 11146, + "świątynie": 11147, + "pojawia": 11148, + "miecznika": 11149, + "Chmielnickim": 11150, + "jechawszy": 11151, + "zdrawiam": 11152, + "ruszenie": 11153, + "jeżdżać": 11154, + "Syn": 11155, + "zdziwienie": 11156, + "urzędników": 11157, + "żegnał": 11158, + "1997": 11159, + "Arno": 11160, + "Ojcze": 11161, + "srebra": 11162, + "mogłoby": 11163, + "korpu": 11164, + "Słychać": 11165, + "srogi": 11166, + "srodze": 11167, + "waszmościom": 11168, + "Sejmie": 11169, + "harmo": 11170, + "przygotowania": 11171, + "ubrany": 11172, + "strzałów": 11173, + "pamiętasz": 11174, + "podziemia": 11175, + "obowiązki": 11176, + "problemów": 11177, + "Millera": 11178, + "szansę": 11179, + "rower": 11180, + "zatrzymała": 11181, + "robotników": 11182, + "poziomie": 11183, + "Klejn": 11184, + "niezawodnie": 11185, + "500": 11186, + "Anti": 11187, + "CA": 11188, + "Dr": 11189, + "Dar": 11190, + "Ele": 11191, + "Gu": 11192, + "Lan": 11193, + "Ogó": 11194, + "PK": 11195, + "Powiem": 11196, + "RR": 11197, + "Sk": 11198, + "Spe": 11199, + "Stwier": 11200, + "UE": 11201, + "Zwycię": 11202, + "bl": 11203, + "mrok": 11204, + "ofe": 11205, + "opowiem": 11206, + "odzież": 11207, + "ps": 11208, + "towego": 11209, + "unosi": 11210, + "ubogi": 11211, + "vo": 11212, + "zdawała": 11213, + "éj": 11214, + "łby": 11215, + "rzom": 11216, + "niewątpli": 11217, + "nasto": 11218, + "powięk": 11219, + "ninie": 11220, + "rabu": 11221, + "liza": 11222, + "listę": 11223, + "zapadł": 11224, + "kołem": 11225, + "domach": 11226, + "tabo": 11227, + "past": 11228, + "wyrazy": 11229, + "wyniki": 11230, + "łoże": 11231, + "tycznych": 11232, + "tycznego": 11233, + "wień": 11234, + "dzio": 11235, + "dziwić": 11236, + "czystą": 11237, + "odbył": 11238, + "oddam": 11239, + "odpowiadać": 11240, + "stawały": 11241, + "statku": 11242, + "sion": 11243, + "przygar": 11244, + "went": 11245, + "pina": 11246, + "podpa": 11247, + "panowanie": 11248, + "sieć": 11249, + "głego": 11250, + "meczu": 11251, + "Namiest": 11252, + "artyle": 11253, + "Jakub": 11254, + "Jadwi": 11255, + "pycha": 11256, + "przedmiot": 11257, + "wzor": 11258, + "Woł": 11259, + "siadać": 11260, + "wielmoż": 11261, + "śniegiem": 11262, + "granat": 11263, + "druh": 11264, + "Kama": 11265, + "Domu": 11266, + "warte": 11267, + "kazałem": 11268, + "Mistrz": 11269, + "Przyja": 11270, + "wiernie": 11271, + "węża": 11272, + "zmierza": 11273, + "darował": 11274, + "tłumów": 11275, + "bladła": 11276, + "piękności": 11277, + "istocie": 11278, + "Lubli": 11279, + "owałam": 11280, + "kowało": 11281, + "kowali": 11282, + "machnął": 11283, + "akcep": 11284, + "właściwego": 11285, + "smutkiem": 11286, + "skończyła": 11287, + "zacząć": 11288, + "kurs": 11289, + "zmarłego": 11290, + "radośnie": 11291, + "ciekawie": 11292, + "stryja": 11293, + "piose": 11294, + "nazwę": 11295, + "starość": 11296, + "rozpaczli": 11297, + "ckiemu": 11298, + "ogromnym": 11299, + "uważają": 11300, + "Słucha": 11301, + "Wojna": 11302, + "Chryste": 11303, + "wesoły": 11304, + "mistrzo": 11305, + "lubią": 11306, + "lekarze": 11307, + "zadanie": 11308, + "żywot": 11309, + "ńczycy": 11310, + "rękawi": 11311, + "obliczu": 11312, + "Ketlinga": 11313, + "boleść": 11314, + "zapomnie": 11315, + "Stanisława": 11316, + "biskupa": 11317, + "Pentue": 11318, + "partyj": 11319, + "zdążył": 11320, + "Póki": 11321, + "najbliższych": 11322, + "widziałam": 11323, + "przedmioty": 11324, + "dźwięki": 11325, + "pocału": 11326, + "wodzem": 11327, + "zdrowiu": 11328, + "Centra": 11329, + "Marszałku": 11330, + "Zaledwie": 11331, + "Chamis": 11332, + "oprzeć": 11333, + "inicjaty": 11334, + "Śmierć": 11335, + "48": 11336, + "75": 11337, + "Dwó": 11338, + "Emili": 11339, + "HEL": 11340, + "JA": 11341, + "PI": 11342, + "Stol": 11343, + "Ude": 11344, + "Wcześniej": 11345, + "Zga": 11346, + "eki": 11347, + "ima": 11348, + "ksa": 11349, + "lwy": 11350, + "wszczę": 11351, + "znieść": 11352, + "zgieł": 11353, + "ździ": 11354, + "naszymi": 11355, + "pogląd": 11356, + "pospól": 11357, + "niwszy": 11358, + "ninem": 11359, + "racje": 11360, + "ramieniem": 11361, + "liwości": 11362, + "lizmu": 11363, + "zawia": 11364, + "zacię": 11365, + "zarządu": 11366, + "legen": 11367, + "dochodziły": 11368, + "mig": 11369, + "mij": 11370, + "ławie": 11371, + "dziwszy": 11372, + "czyniła": 11373, + "lanie": 11374, + "lasem": 11375, + "rychło": 11376, + "przeze": 11377, + "przebieg": 11378, + "kiety": 11379, + "odbyła": 11380, + "monar": 11381, + "kus": 11382, + "kury": 11383, + "starą": 11384, + "statek": 11385, + "piekła": 11386, + "pion": 11387, + "zesz": 11388, + "cali": 11389, + "skwa": 11390, + "skru": 11391, + "siem": 11392, + "któryś": 11393, + "wałą": 11394, + "czącym": 11395, + "ogła": 11396, + "trzema": 11397, + "Chciała": 11398, + "okla": 11399, + "sądy": 11400, + "tragi": 11401, + "tracił": 11402, + "straże": 11403, + "chwile": 11404, + "płakał": 11405, + "stroj": 11406, + "Paw": 11407, + "Tych": 11408, + "ham": 11409, + "końcem": 11410, + "każą": 11411, + "ciągnęły": 11412, + "młodzie": 11413, + "ojców": 11414, + "pływ": 11415, + "fenic": 11416, + "dziany": 11417, + "umiera": 11418, + "policję": 11419, + "Gdyż": 11420, + "trzymali": 11421, + "tłumu": 11422, + "zrobiłem": 11423, + "piękność": 11424, + "czarnym": 11425, + "Daw": 11426, + "przyjdą": 11427, + "panuje": 11428, + "zachowanie": 11429, + "zwany": 11430, + "trąby": 11431, + "kamienicy": 11432, + "bóstwa": 11433, + "szczęśliwa": 11434, + "gryzł": 11435, + "miliona": 11436, + "niepoję": 11437, + "zajęli": 11438, + "zasad": 11439, + "uważać": 11440, + "śniadanie": 11441, + "szybkością": 11442, + "urzędnicy": 11443, + "dzwony": 11444, + "potrafią": 11445, + "znajomość": 11446, + "sposobu": 11447, + "kwatery": 11448, + "ocenia": 11449, + "fałsz": 11450, + "zaniepoko": 11451, + "zjeść": 11452, + "kłopoty": 11453, + "przycisnął": 11454, + "rzonych": 11455, + "interpre": 11456, + "potrzebuję": 11457, + "zdecydowanie": 11458, + "Nerona": 11459, + "Wilk": 11460, + "naczelnik": 11461, + "obojętnie": 11462, + "sznur": 11463, + "fortuny": 11464, + "odpowiedzialność": 11465, + "łańcuch": 11466, + "mądrości": 11467, + "Czyliż": 11468, + "komór": 11469, + "materiałów": 11470, + "Zygmunt": 11471, + "poszczególnych": 11472, + "widzów": 11473, + "witeb": 11474, + "Muszalski": 11475, + "wykwint": 11476, + "Dwóch": 11477, + "Gnie": 11478, + "Ist": 11479, + "MS": 11480, + "Mer": 11481, + "One": 11482, + "Twój": 11483, + "ir": 11484, + "małem": 11485, + "mgły": 11486, + "opuszczo": 11487, + "sprzyja": 11488, + "spuścił": 11489, + "schwyta": 11490, + "udo": 11491, + "uwi": 11492, + "udać": 11493, + "wsa": 11494, + "wstą": 11495, + "wstąpił": 11496, + "poroz": 11497, + "pomógł": 11498, + "stróż": 11499, + "zaży": 11500, + "kołnie": 11501, + "mikro": 11502, + "kany": 11503, + "byt": 11504, + "tematy": 11505, + "jadal": 11506, + "wyprawa": 11507, + "wybiegł": 11508, + "darz": 11509, + "przeszły": 11510, + "przyzwo": 11511, + "mura": 11512, + "satysfa": 11513, + "deba": 11514, + "juna": 11515, + "biegać": 11516, + "nędzy": 11517, + "jęcz": 11518, + "negocja": 11519, + "Zaprawdę": 11520, + "trzecia": 11521, + "ciasno": 11522, + "alnego": 11523, + "nują": 11524, + "bezsen": 11525, + "bliź": 11526, + "stracić": 11527, + "strachem": 11528, + "kimś": 11529, + "Bole": 11530, + "miałbym": 11531, + "wąsa": 11532, + "Katowi": 11533, + "chciałam": 11534, + "półtora": 11535, + "ważna": 11536, + "musiałem": 11537, + "Sary": 11538, + "Saba": 11539, + "zdarzy": 11540, + "wiosny": 11541, + "Gdybyś": 11542, + "pytaj": 11543, + "Peł": 11544, + "świętą": 11545, + "obiedzie": 11546, + "sprawdzić": 11547, + "lekkie": 11548, + "nocleg": 11549, + "kowskiej": 11550, + "Pracy": 11551, + "scena": 11552, + "szeptać": 11553, + "palców": 11554, + "matko": 11555, + "modlił": 11556, + "głównym": 11557, + "zdumienie": 11558, + "komisja": 11559, + "kazują": 11560, + "największej": 11561, + "cjonu": 11562, + "Mówiono": 11563, + "Sene": 11564, + "czerwoną": 11565, + "Spotka": 11566, + "ognisku": 11567, + "1999": 11568, + "pułkownicy": 11569, + "krzywdę": 11570, + "filmu": 11571, + "dokumenty": 11572, + "pociechy": 11573, + "złych": 11574, + "niezmierną": 11575, + "pogoda": 11576, + "psychi": 11577, + "zapomnieć": 11578, + "województwie": 11579, + "wrzask": 11580, + "wrzasnął": 11581, + "przypadek": 11582, + "internet": 11583, + "czeladzi": 11584, + "nieruchomości": 11585, + "leciały": 11586, + "potrafię": 11587, + "oślep": 11588, + "chwytając": 11589, + "pomieścić": 11590, + "Różyc": 11591, + "wzdycha": 11592, + "Mahdi": 11593, + "Kobieta": 11594, + "likwida": 11595, + "uniknąć": 11596, + "siodła": 11597, + "wtorek": 11598, + "Wittenberg": 11599, + "Rawlison": 11600, + "Ozyrysa": 11601, + "apte": 11602, + "CES": 11603, + "Okrę": 11604, + "Obej": 11605, + "Prowa": 11606, + "Ukra": 11607, + "ażebym": 11608, + "bob": 11609, + "dmu": 11610, + "gdaj": 11611, + "ll": 11612, + "mści": 11613, + "ują": 11614, + "uszko": 11615, + "ugru": 11616, + "usprawiedli": 11617, + "van": 11618, + "śmiała": 11619, + "żwa": 11620, + "niepokoju": 11621, + "pobiegł": 11622, + "ratow": 11623, + "owny": 11624, + "libij": 11625, + "jek": 11626, + "zaka": 11627, + "zastąpi": 11628, + "kiw": 11629, + "kiwać": 11630, + "wań": 11631, + "wago": 11632, + "wykry": 11633, + "wyklu": 11634, + "wieje": 11635, + "lają": 11636, + "macha": 11637, + "mający": 11638, + "odwró": 11639, + "dyrek": 11640, + "ceń": 11641, + "szyło": 11642, + "przyga": 11643, + "przyjedzie": 11644, + "mysłu": 11645, + "rumia": 11646, + "bora": 11647, + "sani": 11648, + "żyję": 11649, + "zechcesz": 11650, + "szali": 11651, + "znakiem": 11652, + "pancer": 11653, + "Port": 11654, + "store": 11655, + "skan": 11656, + "szczero": 11657, + "Jedź": 11658, + "Chór": 11659, + "zielone": 11660, + "ciągać": 11661, + "niosę": 11662, + "pięcio": 11663, + "konserwa": 11664, + "krzyżem": 11665, + "dawnej": 11666, + "skur": 11667, + "Rado": 11668, + "broda": 11669, + "młodą": 11670, + "różnica": 11671, + "Panny": 11672, + "Czyż": 11673, + "karmi": 11674, + "wiosną": 11675, + "stwach": 11676, + "chwytał": 11677, + "Bogowie": 11678, + "szczytu": 11679, + "pięknych": 11680, + "dalece": 11681, + "zgodę": 11682, + "drzwiom": 11683, + "Medi": 11684, + "żadną": 11685, + "wysokich": 11686, + "piaszczy": 11687, + "strasznego": 11688, + "uśmiechał": 11689, + "zbroje": 11690, + "zdumiony": 11691, + "gromada": 11692, + "kolejno": 11693, + "znaleziono": 11694, + "dziewczynka": 11695, + "wypadki": 11696, + "potrzebna": 11697, + "ruszenia": 11698, + "Helu": 11699, + "hetmanów": 11700, + "Spodzie": 11701, + "Rusi": 11702, + "Danuśka": 11703, + "żegnać": 11704, + "niemiecki": 11705, + "miłował": 11706, + "dokument": 11707, + "funkcję": 11708, + "przerwy": 11709, + "kawalera": 11710, + "Stanisławie": 11711, + "atrium": 11712, + "londy": 11713, + "Londy": 11714, + "błogosławił": 11715, + "demon": 11716, + "nadeszła": 11717, + "Heleny": 11718, + "Zbyszku": 11719, + "punktów": 11720, + "nienawiści": 11721, + "symbo": 11722, + "przedmiotów": 11723, + "uzyskać": 11724, + "posłusze": 11725, + "pomagać": 11726, + "zapałem": 11727, + "wściekłością": 11728, + "zapropo": 11729, + "wieczerzę": 11730, + "zespołu": 11731, + "prowincji": 11732, + "klientów": 11733, + "odetch": 11734, + "źródła": 11735, + "ponownie": 11736, + "świadectwo": 11737, + "cyrku": 11738, + "zapalczy": 11739, + "Astore": 11740, + "LA": 11741, + "Stowarzy": 11742, + "Win": 11743, + "ctw": 11744, + "ds": 11745, + "ekra": 11746, + "gował": 11747, + "ksy": 11748, + "onego": 11749, + "pnął": 11750, + "prą": 11751, + "spu": 11752, + "wpa": 11753, + "wkła": 11754, + "ćwier": 11755, + "chrzą": 11756, + "pokrze": 11757, + "poglą": 11758, + "pokazuje": 11759, + "ownicy": 11760, + "rokiem": 11761, + "robó": 11762, + "zamyś": 11763, + "zawód": 11764, + "kopie": 11765, + "kożu": 11766, + "komenta": 11767, + "miód": 11768, + "kale": 11769, + "terem": 11770, + "warzy": 11771, + "waną": 11772, + "pasie": 11773, + "ówczes": 11774, + "lary": 11775, + "przekony": 11776, + "ceniem": 11777, + "cesarz": 11778, + "szysz": 11779, + "statu": 11780, + "muru": 11781, + "rup": 11782, + "szech": 11783, + "praco": 11784, + "prawiać": 11785, + "zebrał": 11786, + "zebrać": 11787, + "szam": 11788, + "aler": 11789, + "giną": 11790, + "promi": 11791, + "lor": 11792, + "sumienie": 11793, + "jednych": 11794, + "powiesz": 11795, + "powiedziawszy": 11796, + "nicji": 11797, + "sługę": 11798, + "Taczewa": 11799, + "imprezy": 11800, + "Toli": 11801, + "Bom": 11802, + "ził": 11803, + "parcia": 11804, + "niętym": 11805, + "krzycząc": 11806, + "Kazał": 11807, + "padały": 11808, + "chciały": 11809, + "Wyszo": 11810, + "począwszy": 11811, + "odpowiednie": 11812, + "łąki": 11813, + "abyśmy": 11814, + "płyt": 11815, + "działam": 11816, + "działanie": 11817, + "umrze": 11818, + "Przystępujemy": 11819, + "formę": 11820, + "umieją": 11821, + "Baron": 11822, + "śmierte": 11823, + "rodzinę": 11824, + "próg": 11825, + "zrobili": 11826, + "włosami": 11827, + "powodzi": 11828, + "dalekich": 11829, + "postawie": 11830, + "kochanie": 11831, + "dliwie": 11832, + "Muzeum": 11833, + "gotowości": 11834, + "wyższe": 11835, + "wracają": 11836, + "śledztwo": 11837, + "głupie": 11838, + "Działa": 11839, + "politycznej": 11840, + "radował": 11841, + "otwór": 11842, + "derwi": 11843, + "Dzien": 11844, + "korzyści": 11845, + "szerokim": 11846, + "Tatary": 11847, + "wyjazdu": 11848, + "zimna": 11849, + "niewolnik": 11850, + "Powiedział": 11851, + "najlepszym": 11852, + "zwolen": 11853, + "zaczynają": 11854, + "Precz": 11855, + "odwiedzi": 11856, + "najwyższej": 11857, + "władcy": 11858, + "wykonania": 11859, + "pomyślałem": 11860, + "hajdu": 11861, + "powstania": 11862, + "Częstochowy": 11863, + "wezmą": 11864, + "przygody": 11865, + "ARZ": 11866, + "gazety": 11867, + "siedmiu": 11868, + "Cięż": 11869, + "Zbaraża": 11870, + "grzmot": 11871, + "asyryj": 11872, + "Pomponii": 11873, + "muszkietów": 11874, + "substan": 11875, + "zgryzo": 11876, + "Kiemlicz": 11877, + "Rejent": 11878, + "brąz": 11879, + "Rząd": 11880, + "Małgorzata": 11881, + "Hetman": 11882, + "kosztuje": 11883, + "Tyzenhauz": 11884, + "Scyzo": 11885, + "Astoreth": 11886, + "Gan": 11887, + "Kin": 11888, + "MU": 11889, + "Sprawie": 11890, + "opóź": 11891, + "opubli": 11892, + "ostre": 11893, + "sały": 11894, + "spóź": 11895, + "sjona": 11896, + "urząd": 11897, + "ukazały": 11898, + "zki": 11899, + "szor": 11900, + "powiąza": 11901, + "pozostała": 11902, + "poboj": 11903, + "radą": 11904, + "radziec": 11905, + "lich": 11906, + "lisz": 11907, + "liło": 11908, + "zasu": 11909, + "zapeł": 11910, + "zatrud": 11911, + "zagrz": 11912, + "zabudowa": 11913, + "kora": 11914, + "ciny": 11915, + "bydło": 11916, + "jadąc": 11917, + "wyprze": 11918, + "wytwo": 11919, + "wywoła": 11920, + "wykrzyknął": 11921, + "tony": 11922, + "wodzą": 11923, + "przeszli": 11924, + "malar": 11925, + "moskie": 11926, + "musz": 11927, + "rusa": 11928, + "baba": 11929, + "bożej": 11930, + "piśmie": 11931, + "rozpocząć": 11932, + "łuku": 11933, + "znana": 11934, + "Pole": 11935, + "Ponad": 11936, + "Niektóre": 11937, + "beja": 11938, + "jęła": 11939, + "skanie": 11940, + "Jeremie": 11941, + "wzgar": 11942, + "miano": 11943, + "sądzić": 11944, + "wróg": 11945, + "zaśpie": 11946, + "pełnej": 11947, + "dawną": 11948, + "gdzież": 11949, + "Rad": 11950, + "powtór": 11951, + "prowadzę": 11952, + "marł": 11953, + "geogra": 11954, + "przeciwnika": 11955, + "hur": 11956, + "własność": 11957, + "wraż": 11958, + "pozór": 11959, + "dworzan": 11960, + "Wołodyjowskiemu": 11961, + "chwyciła": 11962, + "rządca": 11963, + "szczały": 11964, + "spacer": 11965, + "przyjmuje": 11966, + "ogromnie": 11967, + "piać": 11968, + "zachód": 11969, + "Regi": 11970, + "ażebyś": 11971, + "gościniec": 11972, + "dziennego": 11973, + "wybory": 11974, + "pojawiły": 11975, + "mogliby": 11976, + "otwartymi": 11977, + "zapewnia": 11978, + "Wielkie": 11979, + "ulic": 11980, + "przekonania": 11981, + "społecznej": 11982, + "rowicz": 11983, + "ogarnia": 11984, + "groził": 11985, + "lekarzy": 11986, + "rozkazów": 11987, + "odzyskał": 11988, + "nadzor": 11989, + "ponuro": 11990, + "Krymu": 11991, + "uczynili": 11992, + "niewiasta": 11993, + "zakładu": 11994, + "pójdziesz": 11995, + "celów": 11996, + "zwróciły": 11997, + "energe": 11998, + "zabrali": 11999, + "dokonać": 12000, + "sprzęty": 12001, + "pragnę": 12002, + "prokurator": 12003, + "fontan": 12004, + "rachunek": 12005, + "dziennikarzy": 12006, + "itd": 12007, + "budowla": 12008, + "Memfis": 12009, + "obserw": 12010, + "oficjalnie": 12011, + "Hrabiego": 12012, + "miasteczka": 12013, + "nieboszczyk": 12014, + "pielgrzy": 12015, + "Kuklinowski": 12016, + "niechybnie": 12017, + "Aust": 12018, + "Całe": 12019, + "EK": 12020, + "Gor": 12021, + "Histo": 12022, + "KIA": 12023, + "Ostro": 12024, + "Okru": 12025, + "Słowo": 12026, + "Wcale": 12027, + "Zgodnie": 12028, + "af": 12029, + "aktual": 12030, + "bna": 12031, + "eko": 12032, + "urucho": 12033, + "ós": 12034, + "łało": 12035, + "nazwy": 12036, + "napisać": 12037, + "powróci": 12038, + "radio": 12039, + "liwym": 12040, + "goty": 12041, + "zakli": 12042, + "zabły": 12043, + "zasługi": 12044, + "doznał": 12045, + "dokony": 12046, + "migo": 12047, + "misji": 12048, + "taba": 12049, + "kibi": 12050, + "rzyj": 12051, + "jaj": 12052, + "wyku": 12053, + "wykształ": 12054, + "przesy": 12055, + "marzy": 12056, + "morzem": 12057, + "stanąwszy": 12058, + "obni": 12059, + "salę": 12060, + "żywio": 12061, + "jakową": 12062, + "spoglądali": 12063, + "chora": 12064, + "znanych": 12065, + "stojące": 12066, + "proto": 12067, + "probo": 12068, + "Zachod": 12069, + "żali": 12070, + "wzroku": 12071, + "wznosił": 12072, + "tamtym": 12073, + "Wolę": 12074, + "sądząc": 12075, + "piersią": 12076, + "rowana": 12077, + "całował": 12078, + "Matko": 12079, + "Boha": 12080, + "grona": 12081, + "studentów": 12082, + "warta": 12083, + "Misiewicz": 12084, + "kryte": 12085, + "Sami": 12086, + "dziada": 12087, + "Tutaj": 12088, + "rycerzem": 12089, + "generał": 12090, + "pokona": 12091, + "samobój": 12092, + "szości": 12093, + "polsko": 12094, + "blaski": 12095, + "płomieni": 12096, + "uciekła": 12097, + "nocnej": 12098, + "poznali": 12099, + "kilkuset": 12100, + "następne": 12101, + "następnych": 12102, + "pisałem": 12103, + "ciężka": 12104, + "spojrzawszy": 12105, + "spojrzeniem": 12106, + "spokojnym": 12107, + "godność": 12108, + "skrzyp": 12109, + "głuche": 12110, + "słuchajcie": 12111, + "okresu": 12112, + "pułk": 12113, + "kolegi": 12114, + "telewizyj": 12115, + "szczony": 12116, + "skończyło": 12117, + "jasną": 12118, + "korzyść": 12119, + "czekała": 12120, + "pojazd": 12121, + "staroży": 12122, + "hipo": 12123, + "2006": 12124, + "żałośnie": 12125, + "Wielkiej": 12126, + "wnioski": 12127, + "groźny": 12128, + "pozostali": 12129, + "Danusię": 12130, + "przyjęła": 12131, + "przyjęciem": 12132, + "znikła": 12133, + "zabaw": 12134, + "najlepszych": 12135, + "brzmiały": 12136, + "burmistrz": 12137, + "rycerstwa": 12138, + "Kraków": 12139, + "ńczyków": 12140, + "nijmy": 12141, + "regiona": 12142, + "dużym": 12143, + "Chilona": 12144, + "wzajemnie": 12145, + "potwierdził": 12146, + "umarła": 12147, + "całość": 12148, + "państwowych": 12149, + "dotknął": 12150, + "zobaczymy": 12151, + "chorych": 12152, + "rachunki": 12153, + "Pójdę": 12154, + "fartu": 12155, + "pomóż": 12156, + "pasaże": 12157, + "Jakiś": 12158, + "słodkie": 12159, + "wściekłość": 12160, + "Lipków": 12161, + "Kurce": 12162, + "gimna": 12163, + "inwestycji": 12164, + "Czekaj": 12165, + "pachołków": 12166, + "sąsiedz": 12167, + "widowisko": 12168, + "Prezydent": 12169, + "Henryk": 12170, + "proponuje": 12171, + "drapież": 12172, + "Hlawa": 12173, + "FORKIA": 12174, + "Jeremiego": 12175, + "Bło": 12176, + "Hm": 12177, + "Mod": 12178, + "Pta": 12179, + "Zbawi": 12180, + "dż": 12181, + "dże": 12182, + "ex": 12183, + "kne": 12184, + "kwe": 12185, + "lnia": 12186, + "lska": 12187, + "mowały": 12188, + "ole": 12189, + "tri": 12190, + "użyć": 12191, + "usłyszeć": 12192, + "wskich": 12193, + "wpierw": 12194, + "wpatry": 12195, + "złam": 12196, + "rzono": 12197, + "niemożli": 12198, + "nazwał": 12199, + "potrą": 12200, + "porywa": 12201, + "poszły": 12202, + "powyżej": 12203, + "pohań": 12204, + "raczy": 12205, + "owemu": 12206, + "zakup": 12207, + "zarob": 12208, + "zaczerwie": 12209, + "kotów": 12210, + "leżało": 12211, + "doszli": 12212, + "doszła": 12213, + "minęło": 12214, + "tani": 12215, + "waszego": 12216, + "wyników": 12217, + "wyjechać": 12218, + "wymienia": 12219, + "występuje": 12220, + "lali": 12221, + "przeczytał": 12222, + "ceniu": 12223, + "boskiej": 12224, + "conej": 12225, + "żywe": 12226, + "rozrzu": 12227, + "rozbój": 12228, + "bieliz": 12229, + "szare": 12230, + "suge": 12231, + "fizj": 12232, + "najdroż": 12233, + "przedpokoju": 12234, + "Jednym": 12235, + "ścież": 12236, + "ogół": 12237, + "bratem": 12238, + "stepie": 12239, + "owoce": 12240, + "troski": 12241, + "rządzić": 12242, + "gęby": 12243, + "Lech": 12244, + "konno": 12245, + "ństwu": 12246, + "powraca": 12247, + "towarów": 12248, + "presji": 12249, + "ważnych": 12250, + "wiosnę": 12251, + "urody": 12252, + "należał": 12253, + "pliwie": 12254, + "wojenne": 12255, + "Bogusz": 12256, + "lekki": 12257, + "wydawać": 12258, + "Ludzi": 12259, + "głębia": 12260, + "przyjmować": 12261, + "Bij": 12262, + "ciężką": 12263, + "ciężkich": 12264, + "Prac": 12265, + "morskich": 12266, + "zbliżywszy": 12267, + "riach": 12268, + "ratuj": 12269, + "raturze": 12270, + "model": 12271, + "obronę": 12272, + "pułków": 12273, + "ujrzeli": 12274, + "strzała": 12275, + "składać": 12276, + "okrutny": 12277, + "tajemnicę": 12278, + "Jagieł": 12279, + "dojdzie": 12280, + "szeregach": 12281, + "sytuację": 12282, + "zapłać": 12283, + "wyraźne": 12284, + "hetmanowi": 12285, + "żywność": 12286, + "ofiarę": 12287, + "ofiarował": 12288, + "trzydziestu": 12289, + "uroczyście": 12290, + "dużych": 12291, + "przypominał": 12292, + "przedstawiciele": 12293, + "prokuratury": 12294, + "zachodniej": 12295, + "egipskich": 12296, + "operacji": 12297, + "przyrody": 12298, + "rozwiązanie": 12299, + "Poznaniu": 12300, + "Wiadomo": 12301, + "Fir": 12302, + "skrzydłami": 12303, + "alkohol": 12304, + "skutecznie": 12305, + "społeczeństwo": 12306, + "wściekłości": 12307, + "Gdańsku": 12308, + "rianum": 12309, + "wszakże": 12310, + "Łubniach": 12311, + "Solidarność": 12312, + "aktyw": 12313, + "Ostrianum": 12314, + "Labiryntu": 12315, + "Również": 12316, + "Akademii": 12317, + "Tygellinus": 12318, + "Bryta": 12319, + "Grodzi": 12320, + "Kre": 12321, + "as": 12322, + "gało": 12323, + "il": 12324, + "lkę": 12325, + "och": 12326, + "oty": 12327, + "uja": 12328, + "ubiegł": 12329, + "wskie": 12330, + "wprzód": 12331, + "zry": 12332, + "Śle": 12333, + "ślę": 12334, + "ier": 12335, + "niejakim": 12336, + "najem": 12337, + "potu": 12338, + "podział": 12339, + "pogro": 12340, + "jede": 12341, + "gołą": 12342, + "zain": 12343, + "zawrócił": 12344, + "lecia": 12345, + "lewicy": 12346, + "winę": 12347, + "wahał": 12348, + "wygna": 12349, + "wyobrazić": 12350, + "łości": 12351, + "latem": 12352, + "przewie": 12353, + "red": 12354, + "reży": 12355, + "odbił": 12356, + "odmawia": 12357, + "staną": 12358, + "des": 12359, + "biedy": 12360, + "biedny": 12361, + "szalony": 12362, + "Popraw": 12363, + "prorok": 12364, + "Jaśnie": 12365, + "mówimy": 12366, + "trzymała": 12367, + "słowi": 12368, + "albu": 12369, + "pierwo": 12370, + "Mach": 12371, + "wielbi": 12372, + "Witam": 12373, + "ktorzy": 12374, + "famili": 12375, + "Stacha": 12376, + "dawnym": 12377, + "mękę": 12378, + "Radziej": 12379, + "warszta": 12380, + "mark": 12381, + "Szkoły": 12382, + "kryzy": 12383, + "miejscami": 12384, + "tkowe": 12385, + "komnat": 12386, + "grup": 12387, + "świętym": 12388, + "dowody": 12389, + "kobier": 12390, + "zamki": 12391, + "rządów": 12392, + "dowano": 12393, + "Dam": 12394, + "Marka": 12395, + "Polskę": 12396, + "Prota": 12397, + "mowanie": 12398, + "sztuce": 12399, + "politykę": 12400, + "cierpiał": 12401, + "obecni": 12402, + "uczcie": 12403, + "dajmy": 12404, + "interesa": 12405, + "zdumiał": 12406, + "wskazuje": 12407, + "wroga": 12408, + "chorągwiami": 12409, + "kwita": 12410, + "pustynię": 12411, + "gorszy": 12412, + "szukając": 12413, + "kwiatami": 12414, + "wspólne": 12415, + "pułkowniku": 12416, + "autobu": 12417, + "krzyknęli": 12418, + "trwoga": 12419, + "Duch": 12420, + "powagi": 12421, + "matematy": 12422, + "zaczynał": 12423, + "piechotę": 12424, + "waszmościów": 12425, + "budynek": 12426, + "finansowych": 12427, + "demokraty": 12428, + "wysokość": 12429, + "uczestników": 12430, + "prokura": 12431, + "błękitne": 12432, + "wspomnienia": 12433, + "Świętego": 12434, + "wpadli": 12435, + "styczniu": 12436, + "dłońmi": 12437, + "grały": 12438, + "przybrany": 12439, + "Kaleb": 12440, + "purpur": 12441, + "Aulusów": 12442, + "przeszkody": 12443, + "Mogę": 12444, + "archite": 12445, + "kwadrans": 12446, + "Mellechowicz": 12447, + "Wrzeszczowicz": 12448, + "Florentyna": 12449, + "Żmujdzi": 12450, + "rzemieśl": 12451, + "Dalibóg": 12452, + "Namiestnik": 12453, + "-)": 12454, + "Aga": 12455, + "Adama": 12456, + "Cał": 12457, + "Eli": 12458, + "ENA": 12459, + "Ir": 12460, + "NO": 12461, + "Nowo": 12462, + "UW": 12463, + "WO": 12464, + "Współ": 12465, + "ama": 12466, + "dó": 12467, + "dowych": 12468, + "fem": 12469, + "ląc": 12470, + "mroz": 12471, + "odzieży": 12472, + "spróbu": 12473, + "ukrai": 12474, + "uzależ": 12475, + "wprowadzić": 12476, + "ychy": 12477, + "zjedna": 12478, + "zgar": 12479, + "łku": 12480, + "nieśmiało": 12481, + "naszy": 12482, + "czników": 12483, + "rapie": 12484, + "roda": 12485, + "zala": 12486, + "zawsty": 12487, + "zastępy": 12488, + "ler": 12489, + "migot": 12490, + "kawia": 12491, + "kame": 12492, + "wiało": 12493, + "byd": 12494, + "wagi": 12495, + "parob": 12496, + "non": 12497, + "przeraz": 12498, + "przekazy": 12499, + "przechodził": 12500, + "odmówił": 12501, + "dymem": 12502, + "kuch": 12503, + "przyrze": 12504, + "przygód": 12505, + "muj": 12506, + "murem": 12507, + "baga": 12508, + "wery": 12509, + "rozmyślał": 12510, + "wiano": 12511, + "znaczą": 12512, + "znaczną": 12513, + "Połu": 12514, + "Pomimo": 12515, + "promie": 12516, + "puszczę": 12517, + "super": 12518, + "głosami": 12519, + "tejże": 12520, + "słać": 12521, + "oknach": 12522, + "kąpieli": 12523, + "Borz": 12524, + "śmieci": 12525, + "strzegł": 12526, + "młodość": 12527, + "precy": 12528, + "miejscem": 12529, + "wiersze": 12530, + "szczach": 12531, + "Niż": 12532, + "ciemną": 12533, + "zdobywa": 12534, + "kobiecie": 12535, + "szlachcie": 12536, + "śpiesz": 12537, + "ogrody": 12538, + "podaje": 12539, + "kowanych": 12540, + "grzecznie": 12541, + "wracam": 12542, + "krótkiej": 12543, + "okaże": 12544, + "okazy": 12545, + "akcje": 12546, + "właściwym": 12547, + "procesie": 12548, + "logia": 12549, + "skórza": 12550, + "Winicjuszowi": 12551, + "wyjściu": 12552, + "zasadni": 12553, + "rozpaczą": 12554, + "głęboki": 12555, + "2001": 12556, + "smaku": 12557, + "świetlicy": 12558, + "słuszne": 12559, + "trudniej": 12560, + "programie": 12561, + "nowoczes": 12562, + "niemieckie": 12563, + "brzmi": 12564, + "Pierwsza": 12565, + "srebrzy": 12566, + "stian": 12567, + "papieru": 12568, + "papieża": 12569, + "księżnej": 12570, + "Ostatnie": 12571, + "Ostatni": 12572, + "czytania": 12573, + "materiały": 12574, + "strzału": 12575, + "opuścili": 12576, + "świadomości": 12577, + "środę": 12578, + "ufność": 12579, + "nazywają": 12580, + "żelazne": 12581, + "ciemnościach": 12582, + "naczel": 12583, + "zaprzę": 12584, + "awans": 12585, + "dziewięćdziesiąt": 12586, + "prąd": 12587, + "Zamoy": 12588, + "wielbłądy": 12589, + "pierścień": 12590, + "Podlasie": 12591, + "głębiej": 12592, + "Jarosław": 12593, + "Raszkowa": 12594, + "zbóje": 12595, + "przypomnieć": 12596, + "uczniowie": 12597, + "CESARZ": 12598, + "!>>": 12599, + "''": 12600, + ".\"": 12601, + "CI": 12602, + "Có": 12603, + "Dow": 12604, + "Ex": 12605, + "Fu": 12606, + "Gustaw": 12607, + "Rusza": 12608, + "TR": 12609, + "Ul": 12610, + "Upi": 12611, + "Wzię": 12612, + "aka": 12613, + "dresz": 12614, + "echo": 12615, + "grę": 12616, + "isk": 12617, + "plek": 12618, + "sbur": 12619, + "ubi": 12620, + "zmiar": 12621, + "zwracał": 12622, + "Żad": 12623, + "żną": 12624, + "niedba": 12625, + "chwały": 12626, + "poście": 12627, + "ownik": 12628, + "roki": 12629, + "rosła": 12630, + "lita": 12631, + "lizm": 12632, + "godni": 12633, + "zazwyczaj": 12634, + "dokoń": 12635, + "dokończył": 12636, + "kal": 12637, + "tabor": 12638, + "jarzy": 12639, + "jasy": 12640, + "pano": 12641, + "wyłu": 12642, + "wykra": 12643, + "wysłuchał": 12644, + "tori": 12645, + "woń": 12646, + "dzika": 12647, + "nocami": 12648, + "czyń": 12649, + "czynie": 12650, + "czynu": 12651, + "prześli": 12652, + "przebiegł": 12653, + "odszko": 12654, + "siar": 12655, + "przybli": 12656, + "biura": 12657, + "luź": 12658, + "rozwese": 12659, + "łup": 12660, + "jakowy": 12661, + "spogląda": 12662, + "znacz": 12663, + "ginął": 12664, + "peru": 12665, + "Ponadto": 12666, + "chacie": 12667, + "metra": 12668, + "propor": 12669, + "proroka": 12670, + "Jakim": 12671, + "alnie": 12672, + "straciła": 12673, + "wszela": 12674, + "Palaty": 12675, + "grają": 12676, + "ciłem": 12677, + "nięciem": 12678, + "gęste": 12679, + "Lep": 12680, + "Stasiu": 12681, + "skutki": 12682, + "kropla": 12683, + "większego": 12684, + "książęcą": 12685, + "wiercia": 12686, + "sprawia": 12687, + "wschodu": 12688, + "żące": 12689, + "wul": 12690, + "urodził": 12691, + "godziło": 12692, + "lepszą": 12693, + "niechby": 12694, + "lekkim": 12695, + "Dawno": 12696, + "Czecha": 12697, + "zgodzić": 12698, + "drugiemu": 12699, + "podatki": 12700, + "land": 12701, + "zachowy": 12702, + "sztukę": 12703, + "dziwnym": 12704, + "koledzy": 12705, + "chirur": 12706, + "szczegół": 12707, + "decyzja": 12708, + "żarty": 12709, + "największego": 12710, + "piosen": 12711, + "Kilku": 12712, + "dziewczynki": 12713, + "waćpanny": 12714, + "sprzedać": 12715, + "wdzięcznością": 12716, + "głęboka": 12717, + "Jagienkę": 12718, + "przypadkach": 12719, + "obejrzeć": 12720, + "pozostanie": 12721, + "Będą": 12722, + "sposobność": 12723, + "ochota": 12724, + "nieubłaga": 12725, + "zgadza": 12726, + "gierm": 12727, + "regul": 12728, + "Bracia": 12729, + "prośby": 12730, + "Musimy": 12731, + "cnoty": 12732, + "rozmawiając": 12733, + "Oleńki": 12734, + "cjusza": 12735, + "bijać": 12736, + "błyskawice": 12737, + "Bogdańcu": 12738, + "szturm": 12739, + "wspominał": 12740, + "obficie": 12741, + "Murzyn": 12742, + "służący": 12743, + "fortecy": 12744, + "zamiary": 12745, + "eksper": 12746, + "przyszłego": 12747, + "Józefa": 12748, + "utrzymanie": 12749, + "Pomponia": 12750, + "majestatu": 12751, + "szelest": 12752, + "maksy": 12753, + "Teresa": 12754, + "Białoru": 12755, + "staruszka": 12756, + "Ryszard": 12757, + "Szczęśli": 12758, + "zeszłym": 12759, + "Brzoz": 12760, + "(\"": 12761, + "Ky": 12762, + "LO": 12763, + "Mon": 12764, + "Och": 12765, + "Oskier": 12766, + "aktor": 12767, + "bne": 12768, + "ktach": 12769, + "lli": 12770, + "oc": 12771, + "ost": 12772, + "opowiedzieć": 12773, + "sche": 12774, + "tła": 12775, + "upew": 12776, + "ubiera": 12777, + "ubezpiecze": 12778, + "zdać": 12779, + "zwoli": 12780, + "zwalił": 12781, + "śmi": 12782, + "ient": 12783, + "niepotrzeb": 12784, + "chmie": 12785, + "chwałę": 12786, + "dzkiej": 12787, + "radi": 12788, + "ownych": 12789, + "liść": 12790, + "jezior": 12791, + "zadać": 12792, + "zadał": 12793, + "zaczer": 12794, + "zagła": 12795, + "zachodu": 12796, + "doprowadzi": 12797, + "doprowadzić": 12798, + "bywały": 12799, + "kino": 12800, + "ładne": 12801, + "ładny": 12802, + "pasem": 12803, + "wyta": 12804, + "wymiar": 12805, + "toale": 12806, + "dany": 12807, + "nomi": 12808, + "czyż": 12809, + "czynów": 12810, + "dzieju": 12811, + "przestała": 12812, + "mających": 12813, + "majo": 12814, + "odrobi": 12815, + "odgłosy": 12816, + "kupa": 12817, + "stawił": 12818, + "objąć": 12819, + "przyspie": 12820, + "czali": 12821, + "cofał": 12822, + "ludem": 12823, + "zezwo": 12824, + "wiatrem": 12825, + "znacznej": 12826, + "Polo": 12827, + "Poszedł": 12828, + "móc": 12829, + "mózgu": 12830, + "stom": 12831, + "propa": 12832, + "ben": 12833, + "loty": 12834, + "powiedzieli": 12835, + "sługą": 12836, + "równym": 12837, + "alny": 12838, + "skor": 12839, + "tamtą": 12840, + "sławą": 12841, + "okła": 12842, + "siadły": 12843, + "tworzył": 12844, + "zaświe": 12845, + "grodu": 12846, + "Stasiowi": 12847, + "Kaczyński": 12848, + "prowadzał": 12849, + "Miałem": 12850, + "Mickie": 12851, + "słonia": 12852, + "kryształ": 12853, + "łączy": 12854, + "książęce": 12855, + "wschodzie": 12856, + "stworzył": 12857, + "zawodu": 12858, + "grupę": 12859, + "grudniu": 12860, + "krzeseł": 12861, + "starsi": 12862, + "zamków": 12863, + "chwycić": 12864, + "nosiła": 12865, + "oboha": 12866, + "powody": 12867, + "Niechby": 12868, + "daleki": 12869, + "dzieciństwa": 12870, + "Kiel": 12871, + "trafiła": 12872, + "wysokiego": 12873, + "podatków": 12874, + "konieczność": 12875, + "uderzenia": 12876, + "polityczny": 12877, + "okazuje": 12878, + "krewnych": 12879, + "otrzą": 12880, + "smutno": 12881, + "zdumienia": 12882, + "publika": 12883, + "jasnym": 12884, + "chwilach": 12885, + "korzystać": 12886, + "jeździ": 12887, + "zajęć": 12888, + "zginie": 12889, + "błagać": 12890, + "Ryce": 12891, + "zdrada": 12892, + "gorączka": 12893, + "kupcy": 12894, + "zmianę": 12895, + "niemieckiego": 12896, + "zbawienie": 12897, + "finansów": 12898, + "150": 12899, + "krzywda": 12900, + "gwałtem": 12901, + "zdrajców": 12902, + "normalnie": 12903, + "drobnych": 12904, + "krwawe": 12905, + "charakterze": 12906, + "energi": 12907, + "Szedł": 12908, + "rzeczywistość": 12909, + "zuchwal": 12910, + "szturmu": 12911, + "elektroni": 12912, + "Anusi": 12913, + "podnieśli": 12914, + "przedsiębiorstwa": 12915, + "odgadnąć": 12916, + "Jesteśmy": 12917, + "oznajmił": 12918, + "salonie": 12919, + "efekty": 12920, + "porównaniu": 12921, + "drużyny": 12922, + "odpoczynku": 12923, + "Taurogów": 12924, + "pokornie": 12925, + "obyczaje": 12926, + "Interne": 12927, + "podobieństwo": 12928, + "celarii": 12929, + "ciężarem": 12930, + "Borzoboha": 12931, + "):": 12932, + "Ame": 12933, + "Broni": 12934, + "Dobro": 12935, + "Ewka": 12936, + "Jor": 12937, + "KU": 12938, + "Kwi": 12939, + "Mąd": 12940, + "Orze": 12941, + "Pły": 12942, + "Soko": 12943, + "iskry": 12944, + "smę": 12945, + "spla": 12946, + "uwierzył": 12947, + "wpaść": 12948, + "zrezyg": 12949, + "ąż": 12950, + "ŁO": 12951, + "Łó": 12952, + "Żal": 12953, + "Żół": 12954, + "rzów": 12955, + "niespodzie": 12956, + "nieszczęśliwy": 12957, + "niemożliwe": 12958, + "pośrodku": 12959, + "raty": 12960, + "raju": 12961, + "ranem": 12962, + "rocz": 12963, + "rzew": 12964, + "zaja": 12965, + "zary": 12966, + "zady": 12967, + "zachwi": 12968, + "dochodził": 12969, + "kalen": 12970, + "łagodnie": 12971, + "teru": 12972, + "padać": 12973, + "palił": 12974, + "pazno": 12975, + "wydzie": 12976, + "tyczny": 12977, + "czyby": 12978, + "czywszy": 12979, + "rywali": 12980, + "przeła": 12981, + "przenieść": 12982, + "przepaść": 12983, + "recep": 12984, + "oddaje": 12985, + "dymy": 12986, + "obła": 12987, + "przyniesie": 12988, + "cyf": 12989, + "murami": 12990, + "ruszał": 12991, + "szeniem": 12992, + "bali": 12993, + "conego": 12994, + "spowiedzi": 12995, + "biegał": 12996, + "więźni": 12997, + "siek": 12998, + "stoły": 12999, + "szczery": 13000, + "Zapom": 13001, + "Zarząd": 13002, + "powietrz": 13003, + "cząt": 13004, + "ognie": 13005, + "wzrusza": 13006, + "stymi": 13007, + "nadą": 13008, + "tracić": 13009, + "step": 13010, + "Boży": 13011, + "zima": 13012, + "śmieje": 13013, + "rzut": 13014, + "partne": 13015, + "krajem": 13016, + "fata": 13017, + "książą": 13018, + "krzyku": 13019, + "skupi": 13020, + "Com": 13021, + "trudy": 13022, + "trudne": 13023, + "ważną": 13024, + "...)": 13025, + "sprawił": 13026, + "Sadowski": 13027, + "kompe": 13028, + "Nita": 13029, + "dniami": 13030, + "szoną": 13031, + "wrażenia": 13032, + "wracała": 13033, + "dowó": 13034, + "obiekty": 13035, + "płonie": 13036, + "ruszyło": 13037, + "poznała": 13038, + "wydatki": 13039, + "zwierzch": 13040, + "Kierow": 13041, + "Kuda": 13042, + "podając": 13043, + "morskie": 13044, + "polityce": 13045, + "Gosie": 13046, + "zabije": 13047, + "komuś": 13048, + "robotni": 13049, + "chodzący": 13050, + "chodzącego": 13051, + "udaje": 13052, + "rycerzowi": 13053, + "znalazło": 13054, + "logicznej": 13055, + "nowinę": 13056, + "cjo": 13057, + "położyć": 13058, + "otwartym": 13059, + "zapewnić": 13060, + "wdzięczności": 13061, + "nieprzyjacielem": 13062, + "zamknąć": 13063, + "zdradzić": 13064, + "Sier": 13065, + "obejmuje": 13066, + "Siczy": 13067, + "pozostać": 13068, + "przyjęcia": 13069, + "Cezar": 13070, + "synowie": 13071, + "udziałem": 13072, + "Auto": 13073, + "poważne": 13074, + "Dugla": 13075, + "spółdziel": 13076, + "dłuższy": 13077, + "odwiedzić": 13078, + "powtarzam": 13079, + "wierzcho": 13080, + "nieuf": 13081, + "złym": 13082, + "cierpliwie": 13083, + "najwyższe": 13084, + "ozdob": 13085, + "trząść": 13086, + "Justyny": 13087, + "ROZ": 13088, + "dokonał": 13089, + "uchwały": 13090, + "mężczyzny": 13091, + "Tarkowski": 13092, + "Joan": 13093, + "PRL": 13094, + "Ramzesie": 13095, + "przestępstwa": 13096, + "Trochę": 13097, + "jechało": 13098, + "wyrwać": 13099, + "zaufania": 13100, + "najważniejsze": 13101, + "Długolasu": 13102, + "absol": 13103, + "Gebhra": 13104, + "Zamościa": 13105, + "Dziewczyna": 13106, + "majdanie": 13107, + "Atene": 13108, + "Kwaśniewski": 13109, + "Władysław": 13110, + "janczarów": 13111, + "Zjednoczonych": 13112, + "Horeszków": 13113, + "Mefistofeles": 13114, + "Lisiecki": 13115, + "robót": 13116, + "Sprawiedli": 13117, + "*.": 13118, + "32": 13119, + "39": 13120, + "46": 13121, + ":)": 13122, + "Aj": 13123, + "Ek": 13124, + "Głowa": 13125, + "JE": 13126, + "Płu": 13127, + "Plau": 13128, + "Rok": 13129, + "Smo": 13130, + "Stro": 13131, + "Urząd": 13132, + "amu": 13133, + "entu": 13134, + "hę": 13135, + "izba": 13136, + "nd": 13137, + "nowie": 13138, + "ndra": 13139, + "pni": 13140, + "rała": 13141, + "tało": 13142, + "usłyszy": 13143, + "wczy": 13144, + "ya": 13145, + "zgli": 13146, + "łód": 13147, + "ńczu": 13148, + "Świ": 13149, + "niechę": 13150, + "niejedno": 13151, + "nału": 13152, + "nazywał": 13153, + "pochło": 13154, + "pojutrze": 13155, + "strwo": 13156, + "nikim": 13157, + "dobi": 13158, + "miłe": 13159, + "kamy": 13160, + "wigi": 13161, + "wiłem": 13162, + "tako": 13163, + "tero": 13164, + "wyko": 13165, + "wychodził": 13166, + "wygrał": 13167, + "wysoką": 13168, + "wosk": 13169, + "wołów": 13170, + "dziwy": 13171, + "dziwo": 13172, + "czystej": 13173, + "lato": 13174, + "mala": 13175, + "maju": 13176, + "matem": 13177, + "odrzucił": 13178, + "dyżu": 13179, + "state": 13180, + "obwi": 13181, + "ober": 13182, + "cyna": 13183, + "rucha": 13184, + "ruchów": 13185, + "turę": 13186, + "rozważa": 13187, + "róże": 13188, + "spory": 13189, + "pere": 13190, + "lonymi": 13191, + "burz": 13192, + "tegoż": 13193, + "przezroczy": 13194, + "styki": 13195, + "czość": 13196, + "słuchu": 13197, + "skok": 13198, + "żonymi": 13199, + "Toś": 13200, + "siadał": 13201, + "wrócą": 13202, + "gębę": 13203, + "Stal": 13204, + "dawców": 13205, + "Koko": 13206, + "Przeto": 13207, + "erni": 13208, + "złotym": 13209, + "świetnie": 13210, + "brody": 13211, + "standar": 13212, + "wspania": 13213, + "formal": 13214, + "zdarzyć": 13215, + "ustawie": 13216, + "Tuż": 13217, + "podobnej": 13218, + "nocne": 13219, + "świadczy": 13220, + "istoty": 13221, + "powoduje": 13222, + "kochana": 13223, + "nowanie": 13224, + "nowane": 13225, + "biada": 13226, + "Warto": 13227, + "godną": 13228, + "widziałeś": 13229, + "Informa": 13230, + "śled": 13231, + "Goście": 13232, + "widzicie": 13233, + "radnych": 13234, + "Najbardziej": 13235, + "Bero": 13236, + "akcja": 13237, + "zdumie": 13238, + "wilków": 13239, + "zmartwych": 13240, + "myślenia": 13241, + "chociażby": 13242, + "świta": 13243, + "prawdziwą": 13244, + "hetmanem": 13245, + "nagroda": 13246, + "nieznoś": 13247, + "Zyndra": 13248, + "ognisko": 13249, + "kwiat": 13250, + "warunkiem": 13251, + "czyniło": 13252, + "Zosię": 13253, + "autora": 13254, + "członkiem": 13255, + "postanowili": 13256, + "zapomnia": 13257, + "okolice": 13258, + "Łatwo": 13259, + "dzielnicy": 13260, + "leżącego": 13261, + "pomyślała": 13262, + "dbać": 13263, + "sześćdziesiąt": 13264, + "cnotę": 13265, + "gospodarza": 13266, + "Sapiehy": 13267, + "łóżko": 13268, + "leśnych": 13269, + "praktyki": 13270, + "urządzenia": 13271, + "Mefre": 13272, + "wojownik": 13273, + "wielkość": 13274, + "podłodze": 13275, + "kozackie": 13276, + "podziwu": 13277, + "rozwija": 13278, + "Chłopiec": 13279, + "postępowanie": 13280, + "pośpiechu": 13281, + "niedźwiedź": 13282, + "Wiado": 13283, + "Ministerstwo": 13284, + "zawziętość": 13285, + "posępny": 13286, + "Aulus": 13287, + "kandydatów": 13288, + "Malborgu": 13289, + "Krzeszowska": 13290, + "sukces": 13291, + "szablami": 13292, + "naczynia": 13293, + "Kobiety": 13294, + "bałamu": 13295, + "Maciek": 13296, + "sekretarz": 13297, + "Napoleon": 13298, + "ucałował": 13299, + "ogrodów": 13300, + "Dalszą": 13301, + "Ostatnio": 13302, + "Grzegorz": 13303, + "mistrzem": 13304, + "roześmiał": 13305, + "Gwia": 13306, + "IĘ": 13307, + "Izy": 13308, + "Kal": 13309, + "King": 13310, + "Nowe": 13311, + "Spój": 13312, + "Sprawa": 13313, + "Zrobi": 13314, + "gres": 13315, + "nkt": 13316, + "ocie": 13317, + "płe": 13318, + "spytać": 13319, + "tł": 13320, + "ustąpi": 13321, + "ulega": 13322, + "wsiach": 13323, + "ŁA": 13324, + "żdy": 13325, + "nieznacznie": 13326, + "czcią": 13327, + "poczeka": 13328, + "poruszył": 13329, + "niskie": 13330, + "rant": 13331, + "gościem": 13332, + "zacz": 13333, + "zaprosił": 13334, + "zażądał": 13335, + "dotarł": 13336, + "dopóty": 13337, + "żenić": 13338, + "wyrze": 13339, + "wyspie": 13340, + "wyglądać": 13341, + "wyspy": 13342, + "tyczy": 13343, + "wory": 13344, + "daniu": 13345, + "czysta": 13346, + "labora": 13347, + "przekształ": 13348, + "mazu": 13349, + "matów": 13350, + "rebe": 13351, + "odno": 13352, + "odsło": 13353, + "cieniem": 13354, + "mością": 13355, + "mierza": 13356, + "oblicz": 13357, + "przychodził": 13358, + "piecze": 13359, + "żysz": 13360, + "pisem": 13361, + "rozczu": 13362, + "szają": 13363, + "podszedł": 13364, + "pel": 13365, + "ręt": 13366, + "chana": 13367, + "Nacze": 13368, + "Nasze": 13369, + "sumy": 13370, + "Zaczą": 13371, + "pysz": 13372, + "ogrze": 13373, + "rowanych": 13374, + "strona": 13375, + "drobia": 13376, + "Dotychczas": 13377, + "powroz": 13378, + "prowadź": 13379, + "różni": 13380, + "ranka": 13381, + "łące": 13382, + "krea": 13383, + "węgla": 13384, + "umierać": 13385, + "wiozą": 13386, + "przyjacio": 13387, + "milczeli": 13388, + "rajtar": 13389, + "polsce": 13390, + "powita": 13391, + "płomienie": 13392, + "nkowo": 13393, + "włosach": 13394, + "przó": 13395, + "odebrać": 13396, + "powodzenia": 13397, + "postawić": 13398, + "środkiem": 13399, + "Medy": 13400, + "kowana": 13401, + "osobom": 13402, + "twierdzy": 13403, + "elega": 13404, + "polityków": 13405, + "Godzi": 13406, + "moderni": 13407, + "główne": 13408, + "głównej": 13409, + "persona": 13410, + "liczbie": 13411, + "wilcy": 13412, + "budował": 13413, + "kazanie": 13414, + "Bożego": 13415, + "ogólno": 13416, + "Cio": 13417, + "koszty": 13418, + "Alboż": 13419, + "położeniu": 13420, + "uszach": 13421, + "powtórzyli": 13422, + "biorę": 13423, + "berga": 13424, + "stosunków": 13425, + "zdziwienia": 13426, + "szukali": 13427, + "Hira": 13428, + "handel": 13429, + "Każda": 13430, + "żywota": 13431, + "każesz": 13432, + "wtrąciła": 13433, + "niedołę": 13434, + "najwyższy": 13435, + "najwyższym": 13436, + "ozwała": 13437, + "przeznaczone": 13438, + "chorobę": 13439, + "Babinicza": 13440, + "Dopieroż": 13441, + "obowiązku": 13442, + "młodszy": 13443, + "namioty": 13444, + "naturalnie": 13445, + "sprzętu": 13446, + "prokuratura": 13447, + "wspomnień": 13448, + "fajnie": 13449, + "Twoja": 13450, + "ogonem": 13451, + "spoczynku": 13452, + "Miłość": 13453, + "Litwin": 13454, + "Stefan": 13455, + "tęsknota": 13456, + "metody": 13457, + "mołojcy": 13458, + "szóstej": 13459, + "Kirło": 13460, + "pominam": 13461, + "ulubie": 13462, + "Izrael": 13463, + "Bedui": 13464, + "Krzeczowski": 13465, + "Patrokle": 13466, + "Major": 13467, + "księdzem": 13468, + "ZSRR": 13469, + "Miłościwy": 13470, + "HELENA": 13471, + "przyzwoi": 13472, + "FORKIADA": 13473, + "34": 13474, + "Acha": 13475, + "Dari": 13476, + "En": 13477, + "Ileż": 13478, + "Obywa": 13479, + "Pała": 13480, + "Tfu": 13481, + "Wsty": 13482, + "Wszę": 13483, + "Waż": 13484, + "Znów": 13485, + "abor": 13486, + "kg": 13487, + "lda": 13488, + "ora": 13489, + "oswo": 13490, + "odziedzi": 13491, + "ssi": 13492, + "towym": 13493, + "twym": 13494, + "udali": 13495, + "wci": 13496, + "wry": 13497, + "wskutek": 13498, + "zwiercia": 13499, + "ździe": 13500, + "żkę": 13501, + "rzcie": 13502, + "niezgo": 13503, + "nakazał": 13504, + "czków": 13505, + "chcie": 13506, + "szpi": 13507, + "szpe": 13508, + "szczyć": 13509, + "powóz": 13510, + "dzmi": 13511, + "radzę": 13512, + "licha": 13513, + "gona": 13514, + "kogu": 13515, + "koniom": 13516, + "lewym": 13517, + "doga": 13518, + "kadzi": 13519, + "kasy": 13520, + "teczne": 13521, + "wagę": 13522, + "wyw": 13523, + "wyroku": 13524, + "wypił": 13525, + "wyjeździe": 13526, + "łopa": 13527, + "toru": 13528, + "wozem": 13529, + "przechod": 13530, + "przejeżdża": 13531, + "manów": 13532, + "remnie": 13533, + "cechy": 13534, + "mierze": 13535, + "obrad": 13536, + "przypu": 13537, + "przyniosła": 13538, + "cyk": 13539, + "owaliśmy": 13540, + "sając": 13541, + "czak": 13542, + "żywie": 13543, + "pione": 13544, + "peda": 13545, + "dumnie": 13546, + "więź": 13547, + "Poseł": 13548, + "Posej": 13549, + "zyj": 13550, + "instan": 13551, + "mety": 13552, + "progi": 13553, + "prosząc": 13554, + "sypać": 13555, + "sus": 13556, + "sucho": 13557, + "szczeń": 13558, + "nium": 13559, + "ogno": 13560, + "miastu": 13561, + "cudze": 13562, + "zom": 13563, + "ciąży": 13564, + "wielbłąd": 13565, + "gują": 13566, + "krótka": 13567, + "piętr": 13568, + "stuje": 13569, + "strzemię": 13570, + "stałem": 13571, + "Bast": 13572, + "podobał": 13573, + "pokochał": 13574, + "przeciwle": 13575, + "grupie": 13576, + "pozbyć": 13577, + "pytając": 13578, + "hory": 13579, + "Was": 13580, + "włożył": 13581, + "odeszła": 13582, + "konieczne": 13583, + "jedyne": 13584, + "Inne": 13585, + "głucho": 13586, + "wołając": 13587, + "kamieniu": 13588, + "szybkie": 13589, + "chroni": 13590, + "spotkali": 13591, + "właściciela": 13592, + "dwukrotnie": 13593, + "logiczne": 13594, + "logicznych": 13595, + "siostrze": 13596, + "istnienia": 13597, + "hil": 13598, + "wypadków": 13599, + "wdzięczny": 13600, + "gospodarczej": 13601, + "2002": 13602, + "patrio": 13603, + "prawdziwego": 13604, + "tajemnic": 13605, + "niezrówna": 13606, + "poruszać": 13607, + "Decy": 13608, + "spostrzegła": 13609, + "niemiecku": 13610, + "zbudził": 13611, + "doświadczenie": 13612, + "Suzin": 13613, + "przeraża": 13614, + "gwałt": 13615, + "Jezusa": 13616, + "nieszczęsny": 13617, + "modlitwę": 13618, + "odkrył": 13619, + "pójdziemy": 13620, + "nauczyć": 13621, + "istnieją": 13622, + "włócz": 13623, + "posągi": 13624, + "wyjątk": 13625, + "przedstawicieli": 13626, + "wyraża": 13627, + "oczekiwania": 13628, + "opłaty": 13629, + "przytomności": 13630, + "Joh": 13631, + "komendanta": 13632, + "pochodnie": 13633, + "sztab": 13634, + "kampanii": 13635, + "wewnętrznych": 13636, + "czterdziestu": 13637, + "kielich": 13638, + "Miejs": 13639, + "przyjemność": 13640, + "Klubu": 13641, + "Krzysztofa": 13642, + "NIK": 13643, + "jechały": 13644, + "spoczynek": 13645, + "Litwę": 13646, + "małżeństwa": 13647, + "konkursu": 13648, + "Apostoła": 13649, + "stajni": 13650, + "prowin": 13651, + "gatunku": 13652, + "Rotgie": 13653, + "buławę": 13654, + "Policjanci": 13655, + "rezultacie": 13656, + "koalicji": 13657, + "pochodzenia": 13658, + "majętności": 13659, + "chłód": 13660, + "Poppea": 13661, + "izbę": 13662, + "semenów": 13663, + "niewątpliwie": 13664, + "Medinet": 13665, + "przódy": 13666, + "33": 13667, + "Apol": 13668, + "CIA": 13669, + "DY": 13670, + "GO": 13671, + "Hel": 13672, + "akade": 13673, + "dl": 13674, + "fru": 13675, + "mleka": 13676, + "otrzymać": 13677, + "sąc": 13678, + "nielega": 13679, + "niebem": 13680, + "niepewności": 13681, + "nama": 13682, + "postępu": 13683, + "posługi": 13684, + "stce": 13685, + "radzić": 13686, + "ranek": 13687, + "liwą": 13688, + "jedzenia": 13689, + "jesieni": 13690, + "zaszczyt": 13691, + "koper": 13692, + "letnie": 13693, + "docie": 13694, + "dopomóż": 13695, + "tal": 13696, + "tant": 13697, + "łap": 13698, + "pale": 13699, + "wychodzić": 13700, + "dachem": 13701, + "przepę": 13702, + "przemocą": 13703, + "celi": 13704, + "silnym": 13705, + "obsługi": 13706, + "przykrzy": 13707, + "przymknął": 13708, + "baby": 13709, + "bary": 13710, + "balko": 13711, + "badaw": 13712, + "boków": 13713, + "życzenia": 13714, + "pian": 13715, + "podała": 13716, + "podjąć": 13717, + "duchem": 13718, + "Pozdrawiam": 13719, + "zysk": 13720, + "logów": 13721, + "suche": 13722, + "bęb": 13723, + "buch": 13724, + "pól": 13725, + "rączki": 13726, + "wznosząc": 13727, + "prawne": 13728, + "trzenia": 13729, + "trzecią": 13730, + "Chrzci": 13731, + "tamtego": 13732, + "słaby": 13733, + "płacą": 13734, + "Boska": 13735, + "gębie": 13736, + "gronie": 13737, + "Stawską": 13738, + "męstwa": 13739, + "skutku": 13740, + "Koro": 13741, + "powścią": 13742, + "rzędem": 13743, + "haf": 13744, + "Wystarczy": 13745, + "miejskich": 13746, + "młodej": 13747, + "Czytel": 13748, + "ńskimi": 13749, + "stanku": 13750, + "obawiał": 13751, + "formu": 13752, + "dziadu": 13753, + "zdań": 13754, + "panienki": 13755, + "terminu": 13756, + "Litwa": 13757, + "kardyna": 13758, + "policzkach": 13759, + "wionego": 13760, + "znajdowała": 13761, + "tekstu": 13762, + "pokoi": 13763, + "grubo": 13764, + "namiot": 13765, + "wałam": 13766, + "wałach": 13767, + "Ang": 13768, + "jednostaj": 13769, + "patrzyły": 13770, + "lektyki": 13771, + "dramaty": 13772, + "pisany": 13773, + "pisane": 13774, + "spekt": 13775, + "brzegach": 13776, + "towarzyszy": 13777, + "kowic": 13778, + "godnym": 13779, + "senty": 13780, + "Wedle": 13781, + "skrzydło": 13782, + "zwane": 13783, + "politycy": 13784, + "cierpią": 13785, + "obecnej": 13786, + "służbą": 13787, + "gościńcu": 13788, + "szczególności": 13789, + "patrzcie": 13790, + "publiczne": 13791, + "decyzje": 13792, + "budowie": 13793, + "przedstawił": 13794, + "ciekawy": 13795, + "Niemca": 13796, + "świątynia": 13797, + "rozlegały": 13798, + "Laer": 13799, + "wątpił": 13800, + "potężnych": 13801, + "ogromnej": 13802, + "gospodarstwa": 13803, + "Ligio": 13804, + "narkoty": 13805, + "hetmani": 13806, + "stosunek": 13807, + "okazała": 13808, + "szukam": 13809, + "spełnia": 13810, + "trwogę": 13811, + "zbunt": 13812, + "Franci": 13813, + "żelazo": 13814, + "hym": 13815, + "żywcem": 13816, + "mogłyby": 13817, + "opinię": 13818, + "okolic": 13819, + "wichrem": 13820, + "kierowcy": 13821, + "leżące": 13822, + "istnieć": 13823, + "Fenicjanin": 13824, + "psubra": 13825, + "krainy": 13826, + "Bernardy": 13827, + "poety": 13828, + "ćwiczenia": 13829, + "gniazdo": 13830, + "posuwał": 13831, + "pozwolenie": 13832, + "Stało": 13833, + "XIV": 13834, + "przygotować": 13835, + "przyjemności": 13836, + "olbrzymich": 13837, + "oszczędności": 13838, + "podstawowych": 13839, + "afekt": 13840, + "janczar": 13841, + "efekt": 13842, + "Tygellin": 13843, + "koncert": 13844, + "Anglii": 13845, + "Szczytna": 13846, + "kulbace": 13847, + "kanclerz": 13848, + "mleko": 13849, + "rozstrzyg": 13850, + "telefoni": 13851, + "pojęcie": 13852, + "www": 13853, + "stolnikowa": 13854, + "Prędzej": 13855, + "źródeł": 13856, + "intelektual": 13857, + "bezpośrednio": 13858, + "Kisiel": 13859, + "Powoli": 13860, + "Edwar": 13861, + "Przeciw": 13862, + "integra": 13863, + "Sanderus": 13864, + "Wolałbym": 13865, + "Bła": 13866, + "Fina": 13867, + "Ke": 13868, + "Man": 13869, + "Obro": 13870, + "Pę": 13871, + "SP": 13872, + "Słow": 13873, + "Wale": 13874, + "Wej": 13875, + "WIE": 13876, + "Zwłaszcza": 13877, + "gowi": 13878, + "glej": 13879, + "grób": 13880, + "him": 13881, + "iste": 13882, + "kało": 13883, + "kowała": 13884, + "mki": 13885, + "mowo": 13886, + "oo": 13887, + "pcha": 13888, + "sprzymie": 13889, + "upor": 13890, + "uprawia": 13891, + "zląkł": 13892, + "łków": 13893, + "żalem": 13894, + "napły": 13895, + "pobu": 13896, + "popsu": 13897, + "roi": 13898, + "liwych": 13899, + "jecie": 13900, + "zabierze": 13901, + "zanadto": 13902, + "kochała": 13903, + "cior": 13904, + "kadencji": 13905, + "widywał": 13906, + "łan": 13907, + "wamy": 13908, + "wynu": 13909, + "wyzwa": 13910, + "łoża": 13911, + "wodni": 13912, + "dzik": 13913, + "dana": 13914, + "czyźnie": 13915, + "przela": 13916, + "przepeł": 13917, + "rent": 13918, + "kucha": 13919, + "stawiać": 13920, + "ścio": 13921, + "sala": 13922, + "bii": 13923, + "podwo": 13924, + "podnoszą": 13925, + "Poło": 13926, + "Niebo": 13927, + "stokroć": 13928, + "inka": 13929, + "pucha": 13930, + "wzo": 13931, + "brane": 13932, + "bezcze": 13933, + "sądzisz": 13934, + "trawie": 13935, + "dęb": 13936, + "zimy": 13937, + "stroje": 13938, + "troska": 13939, + "druku": 13940, + "piętro": 13941, + "myślałam": 13942, + "Kami": 13943, + "Tysią": 13944, + "Sztu": 13945, + "bron": 13946, + "wolała": 13947, + "różowe": 13948, + "krople": 13949, + "kryje": 13950, + "ojczyzna": 13951, + "obawa": 13952, + "kres": 13953, + "chętniej": 13954, + "Basię": 13955, + "uczynek": 13956, + "własności": 13957, + "Rzeckiego": 13958, + "walczył": 13959, + "teren": 13960, + "czerw": 13961, + "Pil": 13962, + "dziękować": 13963, + "przyjacielu": 13964, + "ludzkości": 13965, + "Muzy": 13966, + "byliby": 13967, + "ciężkim": 13968, + "żałob": 13969, + "Inny": 13970, + "chłopców": 13971, + "chłopstwo": 13972, + "śladem": 13973, + "robocie": 13974, + "najmniejszej": 13975, + "bólem": 13976, + "sprzą": 13977, + "składał": 13978, + "miliar": 13979, + "zajmować": 13980, + "skóra": 13981, + "dostojnicy": 13982, + "nowina": 13983, + "cios": 13984, + "położenie": 13985, + "tysiącami": 13986, + "pojawiła": 13987, + "Feli": 13988, + "bioną": 13989, + "Senat": 13990, + "miesiącach": 13991, + "trzask": 13992, + "kultur": 13993, + "Sambu": 13994, + "Odyse": 13995, + "założył": 13996, + "zbawienia": 13997, + "myślami": 13998, + "filmów": 13999, + "oceny": 14000, + "specjalisty": 14001, + "lubisz": 14002, + "posłać": 14003, + "przerażeniem": 14004, + "rycerstwo": 14005, + "sprzedaż": 14006, + "przygotowane": 14007, + "regula": 14008, + "Policji": 14009, + "ofiarą": 14010, + "napadu": 14011, + "dyskusję": 14012, + "Dyre": 14013, + "kniazia": 14014, + "Zbyszkiem": 14015, + "odwagę": 14016, + "Częstoch": 14017, + "poezji": 14018, + "IAŁ": 14019, + "szanse": 14020, + "podziwem": 14021, + "sympaty": 14022, + "rozwiązania": 14023, + "imiona": 14024, + "życzliwość": 14025, + "Marii": 14026, + "odgadł": 14027, + "zawodowej": 14028, + "kniaziównę": 14029, + "jezioro": 14030, + "uwolnić": 14031, + "wolałbym": 14032, + "Żołnierz": 14033, + "małżonka": 14034, + "przodków": 14035, + "parlamentar": 14036, + "intensy": 14037, + "Moskwy": 14038, + "grzbiet": 14039, + "Narodowej": 14040, + "Tłumy": 14041, + "teoro": 14042, + "Chodźmy": 14043, + "kapitału": 14044, + "lecieć": 14045, + "konsekwen": 14046, + "faktycznie": 14047, + "Dokąd": 14048, + "odnaleźć": 14049, + "radziwiłł": 14050, + "kolumn": 14051, + "Wierszułł": 14052, + "Stwierdzam": 14053, + "Dawniej": 14054, + "fizjogno": 14055, + "(...)": 14056, + "38": 14057, + "DR": 14058, + "Gminy": 14059, + "Ira": 14060, + "Jemu": 14061, + "Ochro": 14062, + "Swo": 14063, + "Stru": 14064, + "bną": 14065, + "dwoj": 14066, + "dowej": 14067, + "sją": 14068, + "sół": 14069, + "sple": 14070, + "ub": 14071, + "uraz": 14072, + "uczą": 14073, + "udostęp": 14074, + "udowod": 14075, + "wprzódy": 14076, + "zka": 14077, + "zwiększa": 14078, + "nieś": 14079, + "nieła": 14080, + "niechęć": 14081, + "naju": 14082, + "czcie": 14083, + "chował": 14084, + "sząd": 14085, + "posłucha": 14086, + "pohy": 14087, + "pomagał": 14088, + "rody": 14089, + "jenie": 14090, + "gołym": 14091, + "zaku": 14092, + "zaszczy": 14093, + "zasnął": 14094, + "zasiadł": 14095, + "dotrzeć": 14096, + "misję": 14097, + "wiwa": 14098, + "wiódł": 14099, + "tacja": 14100, + "ławce": 14101, + "wymówił": 14102, + "wyszło": 14103, + "toli": 14104, + "typo": 14105, + "tygry": 14106, + "wiedź": 14107, + "wieczne": 14108, + "wołała": 14109, + "przemawia": 14110, + "przebiega": 14111, + "mające": 14112, + "odbij": 14113, + "dycji": 14114, + "przypuszczał": 14115, + "bani": 14116, + "bilan": 14117, + "luk": 14118, + "życzę": 14119, + "żywych": 14120, + "rozbu": 14121, + "rozwią": 14122, + "rozpoznać": 14123, + "znaków": 14124, + "dusi": 14125, + "duchów": 14126, + "panno": 14127, + "siedzenia": 14128, + "Poczę": 14129, + "Potrze": 14130, + "stoję": 14131, + "stołe": 14132, + "Naza": 14133, + "sunęła": 14134, + "armię": 14135, + "mówiło": 14136, + "stycznym": 14137, + "służyli": 14138, + "słowia": 14139, + "Wolności": 14140, + "zieleni": 14141, + "tęż": 14142, + "czujesz": 14143, + "Pacho": 14144, + "tworzyć": 14145, + "tworzenia": 14146, + "drogie": 14147, + "rządzie": 14148, + "Leszek": 14149, + "grobie": 14150, + "studni": 14151, + "denta": 14152, + "Kata": 14153, + "Koń": 14154, + "marki": 14155, + "końskich": 14156, + "ciągnęli": 14157, + "truje": 14158, + "Czyżby": 14159, + "księgi": 14160, + "księża": 14161, + "Wiedz": 14162, + "umowę": 14163, + "sprawić": 14164, + "Zagłobą": 14165, + "pędzą": 14166, + "pokoje": 14167, + "dworem": 14168, + "dworach": 14169, + "jednostek": 14170, + "blade": 14171, + "lepszym": 14172, + "pomsty": 14173, + "włożyć": 14174, + "ucieczce": 14175, + "drży": 14176, + "drżały": 14177, + "czarni": 14178, + "kału": 14179, + "brzegów": 14180, + "zdrowiem": 14181, + "pospolitego": 14182, + "wracali": 14183, + "Goleni": 14184, + "radny": 14185, + "kamieniami": 14186, + "pułku": 14187, + "koleżan": 14188, + "procedu": 14189, + "glądała": 14190, + "willi": 14191, + "gromadę": 14192, + "kurcze": 14193, + "winni": 14194, + "milion": 14195, + "nazwać": 14196, + "zajęcie": 14197, + "naturze": 14198, + "okrutna": 14199, + "szeroką": 14200, + "sądów": 14201, + "zdradził": 14202, + "Słusznie": 14203, + "ukryte": 14204, + "Wojsk": 14205, + "ruszek": 14206, + "Barbara": 14207, + "prawdziwym": 14208, + "pieniędzmi": 14209, + "poradzić": 14210, + "Genera": 14211, + "kontro": 14212, + "wspól": 14213, + "czyniły": 14214, + "członek": 14215, + "kierunek": 14216, + "związków": 14217, + "odwiedził": 14218, + "wojennym": 14219, + "książka": 14220, + "zakończenie": 14221, + "nienawidzi": 14222, + "pogody": 14223, + "niedoli": 14224, + "wyroki": 14225, + "wyciągnąć": 14226, + "połączyć": 14227, + "kłopotów": 14228, + "łaskawie": 14229, + "Chilon": 14230, + "wspaniałe": 14231, + "upłynęło": 14232, + "teatru": 14233, + "teatr": 14234, + "potwierdza": 14235, + "leśne": 14236, + "praktycznie": 14237, + "zabranie": 14238, + "spór": 14239, + "niespodzian": 14240, + "Rzędziana": 14241, + "nieznane": 14242, + "protestu": 14243, + "miłuję": 14244, + "zniechę": 14245, + "srebrne": 14246, + "gwardii": 14247, + "porozumienia": 14248, + "Litwi": 14249, + "ołtarz": 14250, + "pojedziesz": 14251, + "ślubu": 14252, + "olbrzymiego": 14253, + "przywykł": 14254, + "błyskawica": 14255, + "zejść": 14256, + "średniowie": 14257, + "Napoleona": 14258, + "Należy": 14259, + "prędce": 14260, + "Zygmunta": 14261, + "Białego": 14262, + "Smaina": 14263, + "jacyś": 14264, + "nadejdzie": 14265, + "chórem": 14266, + "Wiśniowieckiego": 14267, + "wyobraźni": 14268, + "pielęgnia": 14269, + "Lichtenstein": 14270, + "umożliwia": 14271, + "łoskotem": 14272, + "Pamiętasz": 14273, + "Antino": 14274, + "obliczem": 14275, + "49": 14276, + "Amery": 14277, + "Dnia": 14278, + "Okazało": 14279, + "Olim": 14280, + "Ri": 14281, + "Robo": 14282, + "TE": 14283, + "Zim": 14284, + "gwie": 14285, + "iro": 14286, + "ló": 14287, + "osłu": 14288, + "sse": 14289, + "uś": 14290, + "uszedł": 14291, + "nawia": 14292, + "nagła": 14293, + "szką": 14294, + "poprawi": 14295, + "pokrzyw": 14296, + "powód": 14297, + "pogodny": 14298, + "niczej": 14299, + "dzon": 14300, + "ramy": 14301, + "zaspoko": 14302, + "legł": 14303, + "dochodzi": 14304, + "mione": 14305, + "mimowo": 14306, + "tabu": 14307, + "taniec": 14308, + "kina": 14309, + "ważył": 14310, + "wystrze": 14311, + "wysmu": 14312, + "wypowiedzieć": 14313, + "wyjechali": 14314, + "wycofa": 14315, + "neś": 14316, + "torze": 14317, + "marz": 14318, + "kiep": 14319, + "odbyło": 14320, + "odpar": 14321, + "przypadł": 14322, + "ruszą": 14323, + "boża": 14324, + "życi": 14325, + "gaj": 14326, + "gany": 14327, + "piały": 14328, + "rozdar": 14329, + "rozgrze": 14330, + "znaczny": 14331, + "zyski": 14332, + "synowi": 14333, + "lory": 14334, + "Nam": 14335, + "częst": 14336, + "powiew": 14337, + "orów": 14338, + "fig": 14339, + "najnow": 14340, + "mówiły": 14341, + "byłego": 14342, + "cudem": 14343, + "lękli": 14344, + "ślił": 14345, + "siano": 14346, + "śmiele": 14347, + "twojego": 14348, + "ktorze": 14349, + "górą": 14350, + "gęsi": 14351, + "Razem": 14352, + "złotego": 14353, + "stałe": 14354, + "Wydaje": 14355, + "Wybacz": 14356, + "końskie": 14357, + "trudna": 14358, + "łączyć": 14359, + "szkodli": 14360, + "kiedym": 14361, + "wierność": 14362, + "trzody": 14363, + "zdar": 14364, + "dnienie": 14365, + "pokojów": 14366, + "huknął": 14367, + "pytali": 14368, + "Podstaw": 14369, + "rodziną": 14370, + "nocnych": 14371, + "pręży": 14372, + "kochasz": 14373, + "zdrowe": 14374, + "osobno": 14375, + "dziecku": 14376, + "pospolite": 14377, + "ślepy": 14378, + "wiązać": 14379, + "spytałem": 14380, + "Dzisiaj": 14381, + "dziesiątej": 14382, + "klęknął": 14383, + "akce": 14384, + "gościńca": 14385, + "procesów": 14386, + "publicznie": 14387, + "udawał": 14388, + "przedstawić": 14389, + "wskazów": 14390, + "Niemcami": 14391, + "rozlegał": 14392, + "pięćset": 14393, + "zamknięty": 14394, + "2007": 14395, + "przekonany": 14396, + "Odysie": 14397, + "hetmanie": 14398, + "wyjaśnie": 14399, + "obrazów": 14400, + "paliła": 14401, + "znajomi": 14402, + "spiż": 14403, + "zgubić": 14404, + "literatury": 14405, + "nowymi": 14406, + "lokalu": 14407, + "postanowiła": 14408, + "specjalne": 14409, + "zdrajcę": 14410, + "opowiadania": 14411, + "słyszałam": 14412, + "kanał": 14413, + "papiery": 14414, + "ocalił": 14415, + "Księżna": 14416, + "ostrożności": 14417, + "uspokoić": 14418, + "wycieczki": 14419, + "zwykłą": 14420, + "umilkli": 14421, + "konferen": 14422, + "zakresu": 14423, + "schroni": 14424, + "zawodowych": 14425, + "Olszty": 14426, + "pchnąć": 14427, + "schylił": 14428, + "Szlangbauma": 14429, + "redakcji": 14430, + "Stefa": 14431, + "artykuł": 14432, + "odpoczynek": 14433, + "grzbiecie": 14434, + "młodzieńca": 14435, + "ojcowie": 14436, + "Towarzystwo": 14437, + "wyciągając": 14438, + "Zdrowia": 14439, + "dyspozy": 14440, + "Lykon": 14441, + "uprzejmie": 14442, + "Borowski": 14443, + "Właściwie": 14444, + "TVP": 14445, + "Demokraty": 14446, + "sypialni": 14447, + "kilkoma": 14448, + "Eunana": 14449, + "Specja": 14450, + "Gancho": 14451, + "jakowąś": 14452, + "dóbr": 14453, + "pohybel": 14454, + "400": 14455, + "As": 14456, + "Ada": 14457, + "Ażeby": 14458, + "Arab": 14459, + "Dwaj": 14460, + "Ire": 14461, + "Kod": 14462, + "NER": 14463, + "Oko": 14464, + "Opie": 14465, + "Rog": 14466, + "gwoź": 14467, + "imieniem": 14468, + "ironi": 14469, + "mnich": 14470, + "mgle": 14471, + "pd": 14472, + "pse": 14473, + "pniu": 14474, + "sała": 14475, + "uzbroj": 14476, + "zre": 14477, + "zobowią": 14478, + "zważał": 14479, + "żbie": 14480, + "napę": 14481, + "nabrał": 14482, + "nawzajem": 14483, + "potłu": 14484, + "pojechali": 14485, + "niski": 14486, + "dzkie": 14487, + "radni": 14488, + "rapor": 14489, + "jedzą": 14490, + "gonił": 14491, + "domek": 14492, + "mister": 14493, + "kawy": 14494, + "tap": 14495, + "jazdę": 14496, + "pazu": 14497, + "paszczę": 14498, + "wynieść": 14499, + "wystąpić": 14500, + "wyprawił": 14501, + "wydawały": 14502, + "tole": 14503, + "toteż": 14504, + "tością": 14505, + "topór": 14506, + "wieni": 14507, + "dzimy": 14508, + "dzikim": 14509, + "danym": 14510, + "przeja": 14511, + "przeży": 14512, + "przelo": 14513, + "przestanie": 14514, + "przeprowadzić": 14515, + "reprezentu": 14516, + "odmien": 14517, + "odnala": 14518, + "cieni": 14519, + "szyby": 14520, + "stale": 14521, + "stawu": 14522, + "runął": 14523, + "bak": 14524, + "bożą": 14525, + "boską": 14526, + "con": 14527, + "bicie": 14528, + "piszą": 14529, + "piszczał": 14530, + "łują": 14531, + "jakowa": 14532, + "deputa": 14533, + "zeskoczył": 14534, + "spomiędzy": 14535, + "spodnie": 14536, + "biel": 14537, + "znaku": 14538, + "podą": 14539, + "podmio": 14540, + "podkomo": 14541, + "podniosły": 14542, + "owisku": 14543, + "panowania": 14544, + "mórz": 14545, + "mózg": 14546, + "stojącego": 14547, + "nęliśmy": 14548, + "beczki": 14549, + "lonu": 14550, + "bul": 14551, + "Janie": 14552, + "Japo": 14553, + "fili": 14554, + "słała": 14555, + "bezkar": 14556, + "Wol": 14557, + "Wola": 14558, + "nadchodzi": 14559, + "straszy": 14560, + "czuwa": 14561, + "światu": 14562, + "świadek": 14563, + "twoi": 14564, + "Kaczy": 14565, + "Kogo": 14566, + "prowadzeniu": 14567, + "złożony": 14568, + "hamowa": 14569, + "Miro": 14570, + "różnic": 14571, + "Wiecie": 14572, + "wierności": 14573, + "mniejszą": 14574, + "zdarzył": 14575, + "mógłbyś": 14576, + "wioski": 14577, + "stworzyć": 14578, + "stworzenia": 14579, + "samotności": 14580, + "Odtąd": 14581, + "milcząc": 14582, + "żołnierzem": 14583, + "Anny": 14584, + "uwaga": 14585, + "oficy": 14586, + "płomienia": 14587, + "miałaby": 14588, + "świadkiem": 14589, + "poznawszy": 14590, + "pisarza": 14591, + "wydatków": 14592, + "wydarzeń": 14593, + "śpiewali": 14594, + "Dajcie": 14595, + "Menes": 14596, + "kowcy": 14597, + "twierdził": 14598, + "elementów": 14599, + "krótką": 14600, + "wołania": 14601, + "Got": 14602, + "śniło": 14603, + "ilekroć": 14604, + "kamienicę": 14605, + "dziesiątki": 14606, + "główną": 14607, + "mężowie": 14608, + "zobaczę": 14609, + "wzięło": 14610, + "nauczył": 14611, + "przejściu": 14612, + "największa": 14613, + "nazjum": 14614, + "czyzny": 14615, + "Cztan": 14616, + "zajęte": 14617, + "zemd": 14618, + "dziedzińca": 14619, + "wojskowej": 14620, + "wachmistrz": 14621, + "zdradę": 14622, + "szwedzkim": 14623, + "szwedzkiej": 14624, + "świst": 14625, + "długimi": 14626, + "Fat": 14627, + "Konfe": 14628, + "wzrostem": 14629, + "dzwoni": 14630, + "pilnował": 14631, + "ogarnęło": 14632, + "ognisk": 14633, + "Królew": 14634, + "1995": 14635, + "informację": 14636, + "Ducha": 14637, + "Dużo": 14638, + "okrzyków": 14639, + "zdrajcą": 14640, + "prowadzona": 14641, + "Część": 14642, + "nauczycieli": 14643, + "egzem": 14644, + "dyskusja": 14645, + "odległość": 14646, + "okropny": 14647, + "przysięgam": 14648, + "przybycie": 14649, + "Łuka": 14650, + "wzgórzu": 14651, + "Następca": 14652, + "namiocie": 14653, + "owują": 14654, + "hańbę": 14655, + "prezesowej": 14656, + "zobaczysz": 14657, + "dziewiętna": 14658, + "amerykańskich": 14659, + "Nowowiejskiego": 14660, + "Sopliców": 14661, + "posiadać": 14662, + "życzliwości": 14663, + "ząb": 14664, + "przedmiotem": 14665, + "Ministerstwa": 14666, + "Murzynów": 14667, + "sklepów": 14668, + "kniaziówny": 14669, + "tradycji": 14670, + "rezygna": 14671, + "Mikołaja": 14672, + "tęsknoty": 14673, + "dostaniesz": 14674, + "Widok": 14675, + "Sakowicza": 14676, + "Sławo": 14677, + "utkwił": 14678, + "asyste": 14679, + "zabijać": 14680, + "wyobraża": 14681, + "mundu": 14682, + "Mincel": 14683, + "wezwanie": 14684, + "anioł": 14685, + "usiłował": 14686, + "przepaści": 14687, + "DZIAŁ": 14688, + "źródło": 14689, + "klejnoty": 14690, + "gorączkowo": 14691, + "telefonu": 14692, + "zwrot": 14693, + "podwórzu": 14694, + "Smain": 14695, + "Chreptiowie": 14696, + "dziewczęta": 14697, + "umiejętności": 14698, + "rajtarów": 14699, + "niebios": 14700, + "Horpy": 14701, + "wakacje": 14702, + "Woźny": 14703, + "Wołmont": 14704, + "jasyr": 14705, + "entuzja": 14706, + "horyzon": 14707, + "56": 14708, + "BP": 14709, + "Kru": 14710, + "Stam": 14711, + "Tr": 14712, + "WY": 14713, + "Wska": 14714, + "Wan": 14715, + "Wer": 14716, + "Zła": 14717, + "bka": 14718, + "dża": 14719, + "ety": 14720, + "elek": 14721, + "gma": 14722, + "identy": 14723, + "memu": 14724, + "mgłą": 14725, + "pszczo": 14726, + "upada": 14727, + "uznać": 14728, + "uwierzyć": 14729, + "wką": 14730, + "wnosi": 14731, + "wchodził": 14732, + "wznak": 14733, + "niewielki": 14734, + "nali": 14735, + "nadzo": 14736, + "nagłym": 14737, + "chnie": 14738, + "chwali": 14739, + "chwal": 14740, + "chwale": 14741, + "sztan": 14742, + "popi": 14743, + "pograni": 14744, + "pojąć": 14745, + "pochodu": 14746, + "rap": 14747, + "rodzą": 14748, + "rzemio": 14749, + "licze": 14750, + "zau": 14751, + "zaczną": 14752, + "zatrza": 14753, + "zaprezent": 14754, + "kosza": 14755, + "ciar": 14756, + "ciot": 14757, + "leżeli": 14758, + "domi": 14759, + "dostos": 14760, + "wiński": 14761, + "takt": 14762, + "taboru": 14763, + "ładna": 14764, + "terii": 14765, + "palić": 14766, + "parol": 14767, + "wynaj": 14768, + "wyskoczył": 14769, + "wyprowadzić": 14770, + "tywnie": 14771, + "wokoło": 14772, + "dziwię": 14773, + "lak": 14774, + "rykiem": 14775, + "przestrach": 14776, + "przelatywały": 14777, + "odpor": 14778, + "kuche": 14779, + "mierzyć": 14780, + "obsa": 14781, + "oblega": 14782, + "przywią": 14783, + "przyśpie": 14784, + "owawszy": 14785, + "bag": 14786, + "bokach": 14787, + "rozhu": 14788, + "deski": 14789, + "zeszedł": 14790, + "zesłał": 14791, + "juszu": 14792, + "taksów": 14793, + "znałem": 14794, + "prochy": 14795, + "proszą": 14796, + "prochu": 14797, + "prostym": 14798, + "losie": 14799, + "gdyśmy": 14800, + "Zaty": 14801, + "Zadnie": 14802, + "mniemam": 14803, + "tegoro": 14804, + "mówiłeś": 14805, + "przezwycię": 14806, + "mięsi": 14807, + "styczna": 14808, + "słą": 14809, + "Woli": 14810, + "żonie": 14811, + "oknami": 14812, + "kąpiel": 14813, + "Toma": 14814, + "cięte": 14815, + "trawę": 14816, + "Matki": 14817, + "miałeś": 14818, + "sol": 14819, + "sojusz": 14820, + "drogo": 14821, + "górach": 14822, + "niętej": 14823, + "studiów": 14824, + "dzania": 14825, + "Radzi": 14826, + "świecił": 14827, + "Szpita": 14828, + "szkach": 14829, + "młodu": 14830, + "mentami": 14831, + "różnymi": 14832, + "ranki": 14833, + "książęcych": 14834, + "wiersz": 14835, + "żądać": 14836, + "umiesz": 14837, + "rycerzu": 14838, + "wiosła": 14839, + "mocne": 14840, + "żołnierzami": 14841, + "starczyło": 14842, + "gdybyśmy": 14843, + "pomścić": 14844, + "czerń": 14845, + "eksplo": 14846, + "rodzinne": 14847, + "próbę": 14848, + "dziewcząt": 14849, + "kapłanom": 14850, + "bezpieczny": 14851, + "pięknym": 14852, + "istotę": 14853, + "pisanie": 14854, + "spek": 14855, + "zależało": 14856, + "Marty": 14857, + "polecenia": 14858, + "Żyw": 14859, + "czekam": 14860, + "Gorze": 14861, + "śniła": 14862, + "Szwecji": 14863, + "uśmiechu": 14864, + "głównych": 14865, + "głównego": 14866, + "Buł": 14867, + "Hara": 14868, + "ling": 14869, + "skórą": 14870, + "dostojników": 14871, + "Zespo": 14872, + "pojawiają": 14873, + "rozległo": 14874, + "zajęła": 14875, + "kwitną": 14876, + "jechaliśmy": 14877, + "podejrzenie": 14878, + "czerwona": 14879, + "przekonanie": 14880, + "wieczoru": 14881, + "Fasz": 14882, + "wyjaśnić": 14883, + "żyłach": 14884, + "wesołe": 14885, + "groźby": 14886, + "1994": 14887, + "1996": 14888, + "miarą": 14889, + "poprzednich": 14890, + "filmy": 14891, + "Preze": 14892, + "opata": 14893, + "rycerskie": 14894, + "rycerską": 14895, + "niezmierne": 14896, + "okolica": 14897, + "surowo": 14898, + "zakłady": 14899, + "USZ": 14900, + "wściekły": 14901, + "mieńcem": 14902, + "arcykapłani": 14903, + "Będziesz": 14904, + "słyszano": 14905, + "zboże": 14906, + "ataman": 14907, + "teatra": 14908, + "religii": 14909, + "Longina": 14910, + "Ziemia": 14911, + "spółek": 14912, + "prawdopodobniej": 14913, + "Druga": 14914, + "Pyta": 14915, + "Maszkowic": 14916, + "zuchwały": 14917, + "Międzynarod": 14918, + "partie": 14919, + "niedźwiedzia": 14920, + "posłem": 14921, + "uśmiechnęła": 14922, + "Ursusa": 14923, + "wychylił": 14924, + "magała": 14925, + "adwoka": 14926, + "wodzów": 14927, + "kasztelana": 14928, + "ołtarza": 14929, + "koronny": 14930, + "europejskiej": 14931, + "emeryta": 14932, + "manife": 14933, + "Kiejdanach": 14934, + "propozycję": 14935, + "bierała": 14936, + "Wschod": 14937, + "kaptu": 14938, + "desperacji": 14939, + "posiedzeniu": 14940, + "majestat": 14941, + "koszuli": 14942, + "przysługuje": 14943, + "wahania": 14944, + "Mieszkańcy": 14945, + "słabość": 14946, + "Bank": 14947, + "korzystając": 14948, + "swobodnie": 14949, + "PZPR": 14950, + "prywatyzacji": 14951, + "Glauka": 14952, + "pastuch": 14953, + "fragment": 14954, + "Prokuratura": 14955, + "wyprostował": 14956, + "bitew": 14957, + "referen": 14958, + "diabłów": 14959, + "błogosławieństwo": 14960, + "samochodem": 14961, + "Birż": 14962, + "bezec": 14963, + "Wyszoniek": 14964, + "Beduini": 14965, + "Anglicy": 14966, + "egzempla": 14967, + "37": 14968, + "65": 14969, + "AT": 14970, + "Amona": 14971, + "BI": 14972, + "Brzy": 14973, + "Die": 14974, + "Hy": 14975, + "Idą": 14976, + "Krę": 14977, + "Plu": 14978, + "Sch": 14979, + "Ska": 14980, + "Umil": 14981, + "Zwy": 14982, + "adiu": 14983, + "dkę": 14984, + "echa": 14985, + "lskiej": 14986, + "lodu": 14987, + "opozy": 14988, + "omawia": 14989, + "oszalał": 14990, + "rskiego": 14991, + "snęli": 14992, + "tniu": 14993, + "uga": 14994, + "uzupeł": 14995, + "ustąpić": 14996, + "wcie": 14997, + "wstąpi": 14998, + "wprowadził": 14999, + "Łą": 15000, + "nała": 15001, + "nazbyt": 15002, + "nakazuje": 15003, + "chły": 15004, + "szowi": 15005, + "pocią": 15006, + "powró": 15007, + "poszu": 15008, + "poszko": 15009, + "pobiera": 15010, + "pobił": 15011, + "posunął": 15012, + "poprawił": 15013, + "poparcie": 15014, + "owna": 15015, + "rodziej": 15016, + "lij": 15017, + "gonią": 15018, + "godził": 15019, + "zapę": 15020, + "zasiedli": 15021, + "zarys": 15022, + "sięgnął": 15023, + "dotrzyma": 15024, + "doszły": 15025, + "dochód": 15026, + "donoś": 15027, + "tację": 15028, + "test": 15029, + "palu": 15030, + "pacior": 15031, + "wydłu": 15032, + "nen": 15033, + "darze": 15034, + "czynię": 15035, + "przepły": 15036, + "przewidzieć": 15037, + "przeszkód": 15038, + "rekor": 15039, + "odpę": 15040, + "dykt": 15041, + "kuj": 15042, + "kudła": 15043, + "stawać": 15044, + "stawiał": 15045, + "obdar": 15046, + "ściśle": 15047, + "ścigać": 15048, + "przyłożył": 15049, + "bas": 15050, + "sady": 15051, + "pieszych": 15052, + "biona": 15053, + "życzy": 15054, + "galan": 15055, + "pije": 15056, + "rozta": 15057, + "rozpu": 15058, + "zeł": 15059, + "chorego": 15060, + "znając": 15061, + "podjazdy": 15062, + "pety": 15063, + "stoje": 15064, + "protek": 15065, + "synow": 15066, + "jęk": 15067, + "burzą": 15068, + "pysk": 15069, + "najdalej": 15070, + "trzystu": 15071, + "trzykroć": 15072, + "ogłu": 15073, + "słudzy": 15074, + "słę": 15075, + "bezdom": 15076, + "żom": 15077, + "barwę": 15078, + "cięci": 15079, + "całując": 15080, + "Witaj": 15081, + "krasno": 15082, + "długów": 15083, + "grody": 15084, + "konce": 15085, + "Katz": 15086, + "mężu": 15087, + "powstaje": 15088, + "rzędy": 15089, + "słoń": 15090, + "czymże": 15091, + "towary": 15092, + "krym": 15093, + "Byd": 15094, + "Przysię": 15095, + "wiernym": 15096, + "zdawać": 15097, + "panien": 15098, + "węż": 15099, + "komplek": 15100, + "chału": 15101, + "niższe": 15102, + "szlaki": 15103, + "pęk": 15104, + "drzewie": 15105, + "samotnie": 15106, + "órka": 15107, + "pozwolę": 15108, + "starsza": 15109, + "Peter": 15110, + "zdolny": 15111, + "klacz": 15112, + "klasie": 15113, + "bladą": 15114, + "widoku": 15115, + "stanowisku": 15116, + "bezpieczniej": 15117, + "wydania": 15118, + "śpiewy": 15119, + "Czeremi": 15120, + "przyjmował": 15121, + "Mea": 15122, + "Profe": 15123, + "zdrowy": 15124, + "uszki": 15125, + "długość": 15126, + "mowano": 15127, + "Inspe": 15128, + "dziwno": 15129, + "zbliżyli": 15130, + "Szweda": 15131, + "główny": 15132, + "innemu": 15133, + "kurwa": 15134, + "rzucają": 15135, + "jeździć": 15136, + "otwarty": 15137, + "otworzyła": 15138, + "firmie": 15139, + "zemstę": 15140, + "potężnym": 15141, + "potężnego": 15142, + "głębokim": 15143, + "2004": 15144, + "szwedzka": 15145, + "letniej": 15146, + "turnie": 15147, + "dzwon": 15148, + "Prawdę": 15149, + "Prawdopodob": 15150, + "karawany": 15151, + "założycie": 15152, + "ogniste": 15153, + "rolników": 15154, + "wspólno": 15155, + "miące": 15156, + "zguba": 15157, + "spiesz": 15158, + "litewski": 15159, + "uczelni": 15160, + "łatwością": 15161, + "białymi": 15162, + "rękojeść": 15163, + "równać": 15164, + "spółka": 15165, + "talent": 15166, + "książce": 15167, + "rycerskich": 15168, + "pogoń": 15169, + "zwyczajnie": 15170, + "zbrojny": 15171, + "prywatnych": 15172, + "strzelali": 15173, + "stwierdza": 15174, + "budynków": 15175, + "teatrze": 15176, + "zadowoleniem": 15177, + "puszczała": 15178, + "ocalić": 15179, + "Księżyc": 15180, + "pragnienia": 15181, + "określone": 15182, + "strzelbę": 15183, + "tłoma": 15184, + "Chartu": 15185, + "dowódca": 15186, + "kawałki": 15187, + "siedzący": 15188, + "Święty": 15189, + "Mówisz": 15190, + "pośpiesznie": 15191, + "potrawy": 15192, + "konferencji": 15193, + "niedźwiedzi": 15194, + "rumieńce": 15195, + "Turcy": 15196, + "Węgie": 15197, + "uzyskania": 15198, + "zwykłym": 15199, + "tchnienia": 15200, + "trzęsie": 15201, + "wykonywania": 15202, + "Wojewoda": 15203, + "porównać": 15204, + "bankru": 15205, + "potykać": 15206, + "Śląsku": 15207, + "głupstwo": 15208, + "Płocku": 15209, + "Carolu": 15210, + "ziarna": 15211, + "nieboszczyka": 15212, + "gabinecie": 15213, + "Spojrzał": 15214, + "roztropny": 15215, + "jesienią": 15216, + "przemysłu": 15217, + "niezależnie": 15218, + "Funduszu": 15219, + "fotografi": 15220, + "litewskich": 15221, + "Stankiewicz": 15222, + "Instytutu": 15223, + "traktat": 15224, + "ministrem": 15225, + "należności": 15226, + "Beduin": 15227, + "edukacji": 15228, + "Sobieski": 15229, + "pretoria": 15230, + "anonim": 15231, + "Rejon": 15232, + "inteligen": 15233, + "biznes": 15234, + "cesarza": 15235, + "Parlamentar": 15236, + "jakoweś": 15237, + "Ogólno": 15238, + "Kinga": 15239, + "Oskierko": 15240, + "książąt": 15241, + "ROZDZIAŁ": 15242, + "Słowem": 15243, + "!),": 15244, + "42": 15245, + "44": 15246, + "Idzie": 15247, + "LE": 15248, + "Mała": 15249, + "Mniejsza": 15250, + "Nowi": 15251, + "Spod": 15252, + "Zwie": 15253, + "agre": 15254, + "cowe": 15255, + "dlu": 15256, + "echem": 15257, + "gminie": 15258, + "izo": 15259, + "oparty": 15260, + "oszuki": 15261, + "rały": 15262, + "spuści": 15263, + "schwycił": 15264, + "tnicy": 15265, + "upomina": 15266, + "uratować": 15267, + "wpła": 15268, + "zne": 15269, + "zgroz": 15270, + "zbłą": 15271, + "zrealiz": 15272, + "Śmie": 15273, + "źwi": 15274, + "nawał": 15275, + "chru": 15276, + "chia": 15277, + "pomar": 15278, + "posyła": 15279, + "pośredni": 15280, + "dzka": 15281, + "racjona": 15282, + "rosie": 15283, + "lide": 15284, + "ligi": 15285, + "liwej": 15286, + "jeńca": 15287, + "kokie": 15288, + "kody": 15289, + "miodem": 15290, + "kane": 15291, + "wikto": 15292, + "wanego": 15293, + "wyniósł": 15294, + "wymyśla": 15295, + "wykonu": 15296, + "wycina": 15297, + "toć": 15298, + "dachy": 15299, + "darem": 15300, + "czyje": 15301, + "ref": 15302, + "odę": 15303, + "odmówić": 15304, + "mostu": 15305, + "stań": 15306, + "stawało": 15307, + "obel": 15308, + "przywio": 15309, + "muchy": 15310, + "rumieni": 15311, + "sapie": 15312, + "piekło": 15313, + "ganie": 15314, + "gadali": 15315, + "rozwo": 15316, + "biegiem": 15317, + "szans": 15318, + "podstęp": 15319, + "ginąć": 15320, + "duma": 15321, + "siekie": 15322, + "siedzę": 15323, + "Nieba": 15324, + "Niekiedy": 15325, + "syste": 15326, + "Zamek": 15327, + "Zamk": 15328, + "burzę": 15329, + "głośnie": 15330, + "cząca": 15331, + "myślach": 15332, + "Jeź": 15333, + "wzmian": 15334, + "styl": 15335, + "równą": 15336, + "Chal": 15337, + "Chorą": 15338, + "słabym": 15339, + "sławem": 15340, + "Woda": 15341, + "wół": 15342, + "płach": 15343, + "riusza": 15344, + "grana": 15345, + "konfu": 15346, + "krzyżu": 15347, + "Kot": 15348, + "Koście": 15349, + "Raj": 15350, + "brodą": 15351, + "łącznie": 15352, + "festi": 15353, + "trzci": 15354, + "List": 15355, + "gardle": 15356, + "podobało": 15357, + "wuje": 15358, + "targu": 15359, + "miłoś": 15360, + "starszego": 15361, + "Anto": 15362, + "walczących": 15363, + "wojewodą": 15364, + "obietni": 15365, + "lepszych": 15366, + "lepszej": 15367, + "pomnik": 15368, + "ekspo": 15369, + "ekstra": 15370, + "Bogdaj": 15371, + "homo": 15372, + "kapłanami": 15373, + "uciechy": 15374, + "poznania": 15375, + "pisania": 15376, + "powozu": 15377, + "następny": 15378, + "królów": 15379, + "wrócisz": 15380, + "niałe": 15381, + "pracowi": 15382, + "pracowali": 15383, + "potędze": 15384, + "spokojne": 15385, + "sceny": 15386, + "lewski": 15387, + "Weso": 15388, + "zbliżyła": 15389, + "twardy": 15390, + "uczta": 15391, + "klęsk": 15392, + "obudził": 15393, + "szczęśliwi": 15394, + "herety": 15395, + "zwycięstwie": 15396, + "złamał": 15397, + "złapać": 15398, + "przejście": 15399, + "opiece": 15400, + "świątyniach": 15401, + "koszt": 15402, + "zdysza": 15403, + "wypadkach": 15404, + "Sen": 15405, + "idziesz": 15406, + "fotel": 15407, + "przekonaniu": 15408, + "tajemnice": 15409, + "ulgi": 15410, + "Nesto": 15411, + "Przedsię": 15412, + "przypadkiem": 15413, + "stosunkach": 15414, + "niewolnika": 15415, + "karabi": 15416, + "trudnością": 15417, + "kontrower": 15418, + "siłami": 15419, + "wydobywa": 15420, + "państwem": 15421, + "doświadczeń": 15422, + "Hisz": 15423, + "przerwało": 15424, + "straszliwą": 15425, + "surowe": 15426, + "Myślał": 15427, + "zmęczenia": 15428, + "wstrzymy": 15429, + "czwartej": 15430, + "modlitwie": 15431, + "przygotowany": 15432, + "oddziałów": 15433, + "wysłan": 15434, + "energię": 15435, + "wrzaski": 15436, + "budynki": 15437, + "swawoli": 15438, + "przeszłość": 15439, + "skarbnik": 15440, + "rzonym": 15441, + "oskarżenia": 15442, + "pragnienie": 15443, + "wesołość": 15444, + "oczekiwanie": 15445, + "Partii": 15446, + "Mówiąc": 15447, + "Mówiłem": 15448, + "pochodni": 15449, + "rumieniec": 15450, + "Turków": 15451, + "zainteresowania": 15452, + "oddechu": 15453, + "Drohoj": 15454, + "bohatera": 15455, + "otrzymali": 15456, + "kapitu": 15457, + "wyglądały": 15458, + "kłótni": 15459, + "Billewicz": 15460, + "zdjęć": 15461, + "Starskiego": 15462, + "Wysoka": 15463, + "wielokrotnie": 15464, + "zdołali": 15465, + "Tygellina": 15466, + "konkurs": 15467, + "robotnicy": 15468, + "szacunku": 15469, + "otrzymała": 15470, + "Moskwie": 15471, + "zarośla": 15472, + "sprawozdania": 15473, + "poziomu": 15474, + "pokazywał": 15475, + "wypoczynku": 15476, + "opadły": 15477, + "Chreptiowa": 15478, + "herbatę": 15479, + "świeżym": 15480, + "Dominika": 15481, + "Czehryna": 15482, + "Lichtensteina": 15483, + "eduka": 15484, + "wynalaz": 15485, + "kopyt": 15486, + "pozwalał": 15487, + "popłoch": 15488, + "Chowańskiego": 15489, + "zegarek": 15490, + "fabryka": 15491, + "Skirwo": 15492, + "Słuchajcie": 15493, + "afryka": 15494, + "Duglas": 15495, + "pedago": 15496, + "Harasim": 15497, + "Faszody": 15498, + "Prawdopodobnie": 15499, + "59": 15500, + "CIE": 15501, + "Kła": 15502, + "NY": 15503, + "Plat": 15504, + "Spi": 15505, + "Unia": 15506, + "abo": 15507, + "ctwem": 15508, + "dię": 15509, + "emocji": 15510, + "fów": 15511, + "krzą": 15512, + "oczki": 15513, + "ołów": 15514, + "otrzymy": 15515, + "pn": 15516, + "rwi": 15517, + "schody": 15518, + "upi": 15519, + "wzy": 15520, + "wczo": 15521, + "znosi": 15522, + "ÓW": 15523, + "żba": 15524, + "niejako": 15525, + "niepodle": 15526, + "nastego": 15527, + "natarczy": 15528, + "czor": 15529, + "polo": 15530, + "pobra": 15531, + "postę": 15532, + "pojem": 15533, + "pociąga": 15534, + "dzkę": 15535, + "rzezi": 15536, + "gos": 15537, + "zakra": 15538, + "zapamię": 15539, + "zadość": 15540, + "zacieka": 15541, + "zastąpić": 15542, + "ciszę": 15543, + "dochodziło": 15544, + "dochodów": 15545, + "doliny": 15546, + "tary": 15547, + "teraź": 15548, + "papi": 15549, + "pasku": 15550, + "wyna": 15551, + "wyśmie": 15552, + "topory": 15553, + "tywał": 15554, + "nocach": 15555, + "rytu": 15556, + "przechodzić": 15557, + "maleń": 15558, + "odą": 15559, + "cieszyć": 15560, + "moimi": 15561, + "cemu": 15562, + "szyje": 15563, + "staruszek": 15564, + "obsy": 15565, + "obłę": 15566, + "przyw": 15567, + "przysyła": 15568, + "przyjechała": 15569, + "przymk": 15570, + "szewskiego": 15571, + "borów": 15572, + "bośmy": 15573, + "prawym": 15574, + "gachy": 15575, + "piona": 15576, + "rozgry": 15577, + "łupem": 15578, + "jakem": 15579, + "depe": 15580, + "zeń": 15581, + "zesła": 15582, + "zeszła": 15583, + "bieli": 15584, + "szata": 15585, + "podtrzymy": 15586, + "podnosić": 15587, + "skraj": 15588, + "mówienie": 15589, + "ałoby": 15590, + "melan": 15591, + "Nasza": 15592, + "Zaba": 15593, + "Zasław": 15594, + "powiekami": 15595, + "mówicie": 15596, + "Jedne": 15597, + "Jednego": 15598, + "dobru": 15599, + "styczną": 15600, + "prawnych": 15601, + "miana": 15602, + "cukier": 15603, + "zienia": 15604, + "kąta": 15605, + "rowano": 15606, + "płaczu": 15607, + "Boskiej": 15608, + "rzuć": 15609, + "Pat": 15610, + "Para": 15611, + "Wisły": 15612, + "niętymi": 15613, + "Lecha": 15614, + "pewniej": 15615, + "konwul": 15616, + "padły": 15617, + "strzeże": 15618, + "Tyko": 15619, + "szczęściu": 15620, + "słodki": 15621, + "młodemu": 15622, + "Wiemy": 15623, + "ścianami": 15624, + "Przyszło": 15625, + "musicie": 15626, + "fera": 15627, + "chłopy": 15628, + "Jakkolwiek": 15629, + "wejdzie": 15630, + "karto": 15631, + "kartę": 15632, + "wionej": 15633, + "wiosna": 15634, + "ciemny": 15635, + "stwarza": 15636, + "walk": 15637, + "pomru": 15638, + "szczów": 15639, + "domowi": 15640, + "drżał": 15641, + "drgnął": 15642, + "postawa": 15643, + "Krzyż": 15644, + "zgodzie": 15645, + "Proje": 15646, + "gotowych": 15647, + "podaru": 15648, + "podawał": 15649, + "podatk": 15650, + "towarzyszą": 15651, + "wyższy": 15652, + "grzechu": 15653, + "strasznych": 15654, + "szeptała": 15655, + "wziąłem": 15656, + "skrzyw": 15657, + "zbliżyć": 15658, + "machina": 15659, + "terytori": 15660, + "najmniejszego": 15661, + "dwustu": 15662, + "zobaczyła": 15663, + "jasnych": 15664, + "żart": 15665, + "winna": 15666, + "zapalił": 15667, + "zajmie": 15668, + "ciotki": 15669, + "błota": 15670, + "pionych": 15671, + "nieporozumie": 15672, + "pozytyw": 15673, + "Chmielnickiemu": 15674, + "Ryb": 15675, + "2005": 15676, + "ukryty": 15677, + "wnętrze": 15678, + "Wojsko": 15679, + "czerwonej": 15680, + "Siera": 15681, + "Ligią": 15682, + "Władze": 15683, + "prawicy": 15684, + "pracownik": 15685, + "okazję": 15686, + "zimny": 15687, + "ogarniał": 15688, + "Ciecha": 15689, + "mistrzów": 15690, + "tance": 15691, + "najlepszą": 15692, + "dobrotli": 15693, + "oceanu": 15694, + "spółkę": 15695, + "suknie": 15696, + "suknię": 15697, + "straszliwym": 15698, + "próbowała": 15699, + "pogoni": 15700, + "ponury": 15701, + "najwyższych": 15702, + "prowadzony": 15703, + "Strach": 15704, + "Straży": 15705, + "osady": 15706, + "papież": 15707, + "kierowca": 15708, + "Musisz": 15709, + "ubrana": 15710, + "nadzwyczajne": 15711, + "wzgórz": 15712, + "Greka": 15713, + "ogląda": 15714, + "strzelców": 15715, + "skręcił": 15716, + "hańby": 15717, + "przytomny": 15718, + "pożegnać": 15719, + "falą": 15720, + "pytywał": 15721, + "zagrożenia": 15722, + "ogłosił": 15723, + "tatarskie": 15724, + "żelazną": 15725, + "zniecierpli": 15726, + "wange": 15727, + "wstrząsnął": 15728, + "bloku": 15729, + "pełnospraw": 15730, + "porozumienie": 15731, + "nastąpiła": 15732, + "posępnie": 15733, + "figury": 15734, + "południowej": 15735, + "skierował": 15736, + "interesuje": 15737, + "Lipkowie": 15738, + "klasztorze": 15739, + "dumny": 15740, + "pióro": 15741, + "babcia": 15742, + "pojedynczo": 15743, + "błyszczące": 15744, + "kredytu": 15745, + "sędziów": 15746, + "obszarze": 15747, + "Narodowego": 15748, + "stoliku": 15749, + "cmentarz": 15750, + "zmarz": 15751, + "listami": 15752, + "subiekt": 15753, + "rozdziera": 15754, + "sprzedał": 15755, + "siódmy": 15756, + "posiłki": 15757, + "Zdraj": 15758, + "skorzystać": 15759, + "pościgu": 15760, + "uwzględnia": 15761, + "dygnitarze": 15762, + "poprawek": 15763, + "augustia": 15764, + "wzrasta": 15765, + "serwis": 15766, + "tragedii": 15767, + "poglądy": 15768, + "Misiewiczowa": 15769, + "ubiegłego": 15770, + "Protazy": 15771, + "dreszcz": 15772, + "niedbale": 15773, + "akademi": 15774, + "lókł": 15775, + "Ał": 15776, + "Brat": 15777, + "Dina": 15778, + "Fum": 15779, + "Idąc": 15780, + "Jowi": 15781, + "Mąż": 15782, + "OP": 15783, + "Om": 15784, + "Ogie": 15785, + "Ogar": 15786, + "PIE": 15787, + "Qu": 15788, + "Ucze": 15789, + "Wspó": 15790, + "Zało": 15791, + "azja": 15792, + "dowe": 15793, + "dową": 15794, + "dbał": 15795, + "hel": 15796, + "lnością": 15797, + "spusto": 15798, + "sfin": 15799, + "tkie": 15800, + "utr": 15801, + "wkra": 15802, + "wkro": 15803, + "wstała": 15804, + "zgnie": 15805, + "Śnie": 15806, + "Ści": 15807, + "śnięcie": 15808, + "napis": 15809, + "nastąpił": 15810, + "chna": 15811, + "szkiem": 15812, + "pomyśli": 15813, + "podzielić": 15814, + "stowarzy": 15815, + "ałów": 15816, + "dzkim": 15817, + "raczył": 15818, + "liczone": 15819, + "gonić": 15820, + "zano": 15821, + "zaplanowa": 15822, + "kosy": 15823, + "cim": 15824, + "dopuścić": 15825, + "kapu": 15826, + "kawę": 15827, + "witać": 15828, + "waga": 15829, + "jamy": 15830, + "jadło": 15831, + "pawi": 15832, + "pański": 15833, + "pańskich": 15834, + "wyrzekł": 15835, + "wyglą": 15836, + "wygod": 15837, + "wybierze": 15838, + "wytwarza": 15839, + "tycy": 15840, + "wieczny": 15841, + "damia": 15842, + "noża": 15843, + "przekle": 15844, + "odsie": 15845, + "odjeżdża": 15846, + "cieszą": 15847, + "kurzu": 15848, + "stawy": 15849, + "sik": 15850, + "obwo": 15851, + "przystąpi": 15852, + "niany": 15853, + "rując": 15854, + "ruiny": 15855, + "szerzej": 15856, + "week": 15857, + "prasy": 15858, + "rozbudził": 15859, + "sporzą": 15860, + "podłu": 15861, + "panowała": 15862, + "głeś": 15863, + "best": 15864, + "lotu": 15865, + "Zaczyna": 15866, + "powiedzenia": 15867, + "ongi": 15868, + "budu": 15869, + "głodem": 15870, + "czącej": 15871, + "Jezior": 15872, + "przezor": 15873, + "nickiego": 15874, + "włada": 15875, + "słabe": 15876, + "bezpła": 15877, + "okra": 15878, + "ciągłe": 15879, + "sądzie": 15880, + "kładzie": 15881, + "cięcia": 15882, + "czuwać": 15883, + "czułem": 15884, + "Mate": 15885, + "Wirski": 15886, + "troszkę": 15887, + "faty": 15888, + "Rab": 15889, + "powstać": 15890, + "złożyła": 15891, + "Wyobraź": 15892, + "świer": 15893, + "ciągał": 15894, + "trup": 15895, + "trupem": 15896, + "Czyś": 15897, + "szkołach": 15898, + "zwykła": 15899, + "Przyby": 15900, + "Przyszedł": 15901, + "wierni": 15902, + "wspar": 15903, + "ustawę": 15904, + "ciemnym": 15905, + "wracały": 15906, + "Antol": 15907, + "mieszkaniec": 15908, + "porwała": 15909, + "stanowiła": 15910, + "stanowiły": 15911, + "powiadaj": 15912, + "domowych": 15913, + "uciekał": 15914, + "specyfi": 15915, + "wydaniu": 15916, + "dłoniach": 15917, + "takiemu": 15918, + "zjadł": 15919, + "spojrzy": 15920, + "Czasami": 15921, + "lanty": 15922, + "kładąc": 15923, + "twierdzili": 15924, + "głupia": 15925, + "wołają": 15926, + "obrotu": 15927, + "dostaje": 15928, + "dziesiątych": 15929, + "spotkań": 15930, + "szczególne": 15931, + "małymi": 15932, + "smutne": 15933, + "Buch": 15934, + "wilki": 15935, + "kształty": 15936, + "zapasów": 15937, + "ciekawości": 15938, + "alibo": 15939, + "Tamci": 15940, + "używa": 15941, + "wątpić": 15942, + "podejrzenia": 15943, + "zdradza": 15944, + "czerwonym": 15945, + "letnich": 15946, + "Heli": 15947, + "minutach": 15948, + "podstawy": 15949, + "1993": 15950, + "Publi": 15951, + "zguby": 15952, + "najlepszego": 15953, + "brzmiał": 15954, + "Hop": 15955, + "zostaniesz": 15956, + "miejscowych": 15957, + "związki": 15958, + "muzykę": 15959, + "pociechę": 15960, + "bronili": 15961, + "straszliwe": 15962, + "Komitetu": 15963, + "cierpliwość": 15964, + "osiedla": 15965, + "najwyższego": 15966, + "koronę": 15967, + "charakteru": 15968, + "biegną": 15969, + "mieszać": 15970, + "zielonych": 15971, + "zielonym": 15972, + "zrozumienia": 15973, + "przedstawiciel": 15974, + "strzelby": 15975, + "rozeszła": 15976, + "opłat": 15977, + "budżet": 15978, + "poświęcić": 15979, + "kwesti": 15980, + "uspokoi": 15981, + "kwietniu": 15982, + "kozackich": 15983, + "Paryż": 15984, + "dzisiejszych": 15985, + "elektro": 15986, + "partner": 15987, + "tatarskich": 15988, + "pozwoleniem": 15989, + "przedsiębiorstw": 15990, + "niebezpieczne": 15991, + "przeszkadzać": 15992, + "figura": 15993, + "oblężenia": 15994, + "ekspery": 15995, + "drewniane": 15996, + "kandydata": 15997, + "Asyrią": 15998, + "Gdańska": 15999, + "tureckie": 16000, + "rozmowach": 16001, + "pojedyncze": 16002, + "Zbaraż": 16003, + "królestwa": 16004, + "hełm": 16005, + "kaptur": 16006, + "zazdrości": 16007, + "uderzając": 16008, + "Ukrainy": 16009, + "cmentarzu": 16010, + "Minc": 16011, + "uniesieniu": 16012, + "Wielkopolsce": 16013, + "trybuna": 16014, + "atmosferze": 16015, + "wstręt": 16016, + "folwark": 16017, + "folwarku": 16018, + "usposobie": 16019, + "Przypomniał": 16020, + "front": 16021, + "placówki": 16022, + "występują": 16023, + "emocje": 16024, + "zamęt": 16025, + "Wziął": 16026, + "zamyśleniu": 16027, + "nieustannie": 16028, + "Pentuera": 16029, + "szorst": 16030, + "jakowyś": 16031, + "Mefresa": 16032, + "pseudo": 16033, + "Przedsiębior": 16034, + "Dinah": 16035, + "Ogień": 16036, + "?”.": 16037, + "Atry": 16038, + "Dwu": 16039, + "Idę": 16040, + "Jar": 16041, + "Male": 16042, + "Owo": 16043, + "Okla": 16044, + "Oho": 16045, + "Prób": 16046, + "Smu": 16047, + "Spół": 16048, + "ZUS": 16049, + "cwał": 16050, + "gh": 16051, + "gowej": 16052, + "hej": 16053, + "kną": 16054, + "lśnią": 16055, + "rny": 16056, + "sprowadził": 16057, + "sprowadzić": 16058, + "schodów": 16059, + "towie": 16060, + "tnością": 16061, + "uk": 16062, + "umoc": 16063, + "uniósł": 16064, + "uniwer": 16065, + "zmru": 16066, + "zrówna": 16067, + "zrób": 16068, + "łkę": 16069, + "Świą": 16070, + "niewi": 16071, + "nieźle": 16072, + "nietrudno": 16073, + "nastej": 16074, + "narzędzie": 16075, + "nagich": 16076, + "szkła": 16077, + "pose": 16078, + "pokro": 16079, + "powania": 16080, + "popiera": 16081, + "roje": 16082, + "rześcija": 16083, + "zapu": 16084, + "zatk": 16085, + "zażyć": 16086, + "zamach": 16087, + "zaopa": 16088, + "zarejest": 16089, + "zapamiętał": 16090, + "kopią": 16091, + "kopać": 16092, + "katy": 16093, + "kaga": 16094, + "wiałem": 16095, + "wizji": 16096, + "rzysta": 16097, + "żego": 16098, + "panię": 16099, + "wyży": 16100, + "wyprawie": 16101, + "wyrzec": 16102, + "łoto": 16103, + "wiekiem": 16104, + "wiedzę": 16105, + "nomina": 16106, + "nografi": 16107, + "czyki": 16108, + "dzielnic": 16109, + "latek": 16110, + "przeczyta": 16111, + "przeleciał": 16112, + "manu": 16113, + "manem": 16114, + "odła": 16115, + "odniósł": 16116, + "cielami": 16117, + "dynami": 16118, + "kulę": 16119, + "stanęło": 16120, + "czet": 16121, + "przyjechać": 16122, + "przybiegł": 16123, + "owanymi": 16124, + "muzeum": 16125, + "łymi": 16126, + "bojąc": 16127, + "sawa": 16128, + "bian": 16129, + "bijąc": 16130, + "luje": 16131, + "lutym": 16132, + "żymy": 16133, + "życzył": 16134, + "piją": 16135, + "pisko": 16136, + "pistolet": 16137, + "jakbym": 16138, + "podskar": 16139, + "skowy": 16140, + "siego": 16141, + "Pomyśl": 16142, + "głow": 16143, + "stością": 16144, + "chal": 16145, + "Nadz": 16146, + "sum": 16147, + "suwa": 16148, + "szczeć": 16149, + "szczerą": 16150, + "Zam": 16151, + "powiedzą": 16152, + "czącą": 16153, + "Jeroz": 16154, + "Jezio": 16155, + "nictwie": 16156, + "służę": 16157, + "cudna": 16158, + "niemniej": 16159, + "swob": 16160, + "tworzyły": 16161, + "faktu": 16162, + "Stanach": 16163, + "męce": 16164, + "Doprawdy": 16165, + "Raci": 16166, + "złotej": 16167, + "warty": 16168, + "Też": 16169, + "Wyj": 16170, + "Wyszedł": 16171, + "Monika": 16172, + "Motowi": 16173, + "panami": 16174, + "Wiedziałem": 16175, + "wierszy": 16176, + "żący": 16177, + "umieli": 16178, + "podobała": 16179, + "genia": 16180, + "własnością": 16181, + "trzymają": 16182, + "mieszkali": 16183, + "polowania": 16184, + "planu": 16185, + "Zbyt": 16186, + "wojewodę": 16187, + "widoczne": 16188, + "rodziła": 16189, + "sprawnie": 16190, + "włości": 16191, + "trybie": 16192, + "uciekli": 16193, + "ucieszył": 16194, + "świadczenia": 16195, + "czarnego": 16196, + "rozumiejąc": 16197, + "dalekiej": 16198, + "Polskie": 16199, + "Polską": 16200, + "Prosi": 16201, + "konieczności": 16202, + "twierdza": 16203, + "zachowa": 16204, + "politycznego": 16205, + "radca": 16206, + "zabito": 16207, + "ileż": 16208, + "akcję": 16209, + "krewni": 16210, + "szczególną": 16211, + "piłka": 16212, + "smutnie": 16213, + "dwunastu": 16214, + "faraonem": 16215, + "udawać": 16216, + "dzienne": 16217, + "Niemcom": 16218, + "Gdzieniegdzie": 16219, + "matyczne": 16220, + "bionych": 16221, + "mionym": 16222, + "wachla": 16223, + "pustym": 16224, + "ukrył": 16225, + "Wojskiego": 16226, + "olbrzymią": 16227, + "prawdziwa": 16228, + "Hebron": 16229, + "dojrze": 16230, + "stosunkowo": 16231, + "niezwło": 16232, + "groźnego": 16233, + "Sicz": 16234, + "córce": 16235, + "wersji": 16236, + "palili": 16237, + "treść": 16238, + "lokaj": 16239, + "Hitle": 16240, + "powagę": 16241, + "produk": 16242, + "Słyszał": 16243, + "powtarzali": 16244, + "wiekui": 16245, + "Krzyżaka": 16246, + "spotkało": 16247, + "sześćset": 16248, + "spędził": 16249, + "przewiduje": 16250, + "wyglądają": 16251, + "wspaniał": 16252, + "wspaniało": 16253, + "zielona": 16254, + "zadowolenia": 16255, + "praktyce": 16256, + "wzgórze": 16257, + "weźmiesz": 16258, + "wojownicy": 16259, + "zakonników": 16260, + "francusku": 16261, + "brzuchu": 16262, + "krzyżackich": 16263, + "uchwale": 16264, + "pożegnanie": 16265, + "Józwa": 16266, + "dworca": 16267, + "Soplica": 16268, + "utracił": 16269, + "partię": 16270, + "Pięć": 16271, + "Miejskiej": 16272, + "zainteresowanie": 16273, + "jeźdźcy": 16274, + "Murzyni": 16275, + "zdjęcie": 16276, + "orzeł": 16277, + "kniaziówna": 16278, + "pisuje": 16279, + "tożsamo": 16280, + "pocałował": 16281, + "korytarzu": 16282, + "Gdań": 16283, + "watażka": 16284, + "małżeństwo": 16285, + "hrabiny": 16286, + "europejskich": 16287, + "pośrednictwem": 16288, + "punkty": 16289, + "traktować": 16290, + "zjawisko": 16291, + "połysku": 16292, + "Szczytnie": 16293, + "kupuje": 16294, + "wyścigi": 16295, + "poczciwy": 16296, + "Pozwoli": 16297, + "pacjentów": 16298, + "majdan": 16299, + "pamiątkę": 16300, + "nozdrza": 16301, + "Rozłogach": 16302, + "wyjazdem": 16303, + "zatrzymywał": 16304, + "pościg": 16305, + "--------------------------------": 16306, + "emocjona": 16307, + "otwierał": 16308, + "Gazety": 16309, + "trumny": 16310, + "Gospodarki": 16311, + "zewsząd": 16312, + "narzędzia": 16313, + "Krystyna": 16314, + "Emilia": 16315, + "demonstra": 16316, + "powtórnie": 16317, + "sąsiedztwie": 16318, + "Błogosła": 16319, + "Poprawka": 16320, + "Białorusi": 16321, + "więźniów": 16322, + "spektak": 16323, + "referendum": 16324, + "Bydgo": 16325, + "Skirwoił": 16326, + "AN": 16327, + "Afry": 16328, + "Bły": 16329, + "Cel": 16330, + "Dona": 16331, + "Gustawa": 16332, + "HE": 16333, + "Kle": 16334, + "Spa": 16335, + "ckiem": 16336, + "db": 16337, + "esa": 16338, + "glo": 16339, + "iskier": 16340, + "kse": 16341, + "kel": 16342, + "nkom": 16343, + "of": 16344, + "opis": 16345, + "sla": 16346, + "sowych": 16347, + "spuściła": 16348, + "uchem": 16349, + "urwał": 16350, + "upadła": 16351, + "wskrze": 16352, + "zgni": 16353, + "ńcze": 16354, + "niebia": 16355, + "niespeł": 16356, + "niechętnie": 16357, + "nagie": 16358, + "namyśle": 16359, + "nawoły": 16360, + "pou": 16361, + "poni": 16362, + "pogła": 16363, + "poniósł": 16364, + "pogot": 16365, + "pośre": 16366, + "porówny": 16367, + "niowych": 16368, + "niowej": 16369, + "niskim": 16370, + "dzu": 16371, + "rzetel": 16372, + "licho": 16373, + "liwością": 16374, + "zadar": 16375, + "zaszły": 16376, + "zaprosi": 16377, + "kościach": 16378, + "bytu": 16379, + "kiwając": 16380, + "ławę": 16381, + "temis": 16382, + "padzie": 16383, + "pala": 16384, + "wyście": 16385, + "wytrze": 16386, + "wykrzy": 16387, + "wygła": 16388, + "wyrabia": 16389, + "wysłuchać": 16390, + "wyruszyć": 16391, + "wydarł": 16392, + "wytłumaczyć": 16393, + "wiedziano": 16394, + "ówki": 16395, + "dawali": 16396, + "czystym": 16397, + "dzieł": 16398, + "dziecia": 16399, + "przejechać": 16400, + "przeprowadził": 16401, + "przechowy": 16402, + "marzyć": 16403, + "repor": 16404, + "reprezent": 16405, + "odkła": 16406, + "oddale": 16407, + "odbior": 16408, + "obcego": 16409, + "run": 16410, + "barok": 16411, + "bajda": 16412, + "sakra": 16413, + "pieniem": 16414, + "piechu": 16415, + "bito": 16416, + "ludów": 16417, + "prawe": 16418, + "żywym": 16419, + "rozto": 16420, + "depta": 16421, + "deracji": 16422, + "zegar": 16423, + "znała": 16424, + "ależ": 16425, + "podróżnych": 16426, + "Pożar": 16427, + "Niewia": 16428, + "intry": 16429, + "melod": 16430, + "prostych": 16431, + "progno": 16432, + "lotem": 16433, + "losem": 16434, + "jęli": 16435, + "sumę": 16436, + "sego": 16437, + "Zasta": 16438, + "Zakład": 16439, + "Zarządu": 16440, + "powiek": 16441, + "Jacka": 16442, + "najdostoj": 16443, + "myśmy": 16444, + "rzadka": 16445, + "prawę": 16446, + "dłe": 16447, + "cudów": 16448, + "nuję": 16449, + "sławia": 16450, + "kłaniając": 16451, + "płaszcza": 16452, + "wielcy": 16453, + "sosny": 16454, + "Pater": 16455, + "wojnach": 16456, + "pięściami": 16457, + "Stara": 16458, + "Starzy": 16459, + "Kapi": 16460, + "Kapita": 16461, + "męcze": 16462, + "Ratu": 16463, + "dałby": 16464, + "warst": 16465, + "habili": 16466, + "Szla": 16467, + "towana": 16468, + "żebyśmy": 16469, + "Wierz": 16470, + "ważniejsze": 16471, + "obawą": 16472, + "mniejszym": 16473, + "ustalić": 16474, + "rodem": 16475, + "Baś": 16476, + "karmić": 16477, + "ściąga": 16478, + "samochody": 16479, + "szonego": 16480, + "byłyby": 16481, + "należała": 16482, + "dwom": 16483, + "ckimi": 16484, + "spokojem": 16485, + "190": 16486, + "wojewodzie": 16487, + "płomieniem": 16488, + "Pił": 16489, + "postawę": 16490, + "otoczyli": 16491, + "zwiedza": 16492, + "poległ": 16493, + "zębów": 16494, + "Biura": 16495, + "spokojna": 16496, + "uderzał": 16497, + "sensa": 16498, + "Dziwne": 16499, + "politycznym": 16500, + "piątej": 16501, + "dostatek": 16502, + "dajże": 16503, + "kolega": 16504, + "publicznego": 16505, + "Dziesię": 16506, + "Hator": 16507, + "informuje": 16508, + "Mieli": 16509, + "znalazły": 16510, + "zmart": 16511, + "świątynię": 16512, + "pioną": 16513, + "położyła": 16514, + "Jurandowi": 16515, + "uczuciem": 16516, + "waćpannie": 16517, + "zasadach": 16518, + "zdradzie": 16519, + "języki": 16520, + "języków": 16521, + "gospodarczych": 16522, + "szwedzką": 16523, + "Siedzi": 16524, + "letnią": 16525, + "społeczne": 16526, + "Hera": 16527, + "pochwały": 16528, + "słuszna": 16529, + "okazały": 16530, + "urzędów": 16531, + "założyć": 16532, + "Cesarz": 16533, + "programów": 16534, + "poradzi": 16535, + "poważny": 16536, + "parafii": 16537, + "gang": 16538, + "faraonów": 16539, + "specjalnych": 16540, + "funkcjonu": 16541, + "burmistrza": 16542, + "zadaniem": 16543, + "mieszkała": 16544, + "równocześnie": 16545, + "źnier": 16546, + "kolory": 16547, + "nieszczęść": 16548, + "straszliwie": 16549, + "okolicznych": 16550, + "giermek": 16551, + "rejonie": 16552, + "prowadzonych": 16553, + "uczynisz": 16554, + "funduszu": 16555, + "kościoły": 16556, + "zaniedba": 16557, + "poczucia": 16558, + "cnota": 16559, + "łaskaw": 16560, + "dynastii": 16561, + "zielonej": 16562, + "upłynął": 16563, + "okropne": 16564, + "podziemiu": 16565, + "zależności": 16566, + "przyznaje": 16567, + "idei": 16568, + "Telemacha": 16569, + "państwowej": 16570, + "Świętej": 16571, + "pośpiechem": 16572, + "odejściu": 16573, + "poprzedza": 16574, + "zorient": 16575, + "posiadło": 16576, + "szaleństwa": 16577, + "szaleństwo": 16578, + "pozwole": 16579, + "żelaznych": 16580, + "wspominać": 16581, + "telewizor": 16582, + "dziennikarze": 16583, + "pobożny": 16584, + "pełnomoc": 16585, + "zatrudnia": 16586, + "zatrudnienia": 16587, + "wyglądało": 16588, + "nastąpiło": 16589, + "powinniśmy": 16590, + "oblężenie": 16591, + "zamiaru": 16592, + "fantazji": 16593, + "adwokata": 16594, + "wzruszenie": 16595, + "problemem": 16596, + "Góra": 16597, + "wybierać": 16598, + "listopadzie": 16599, + "skończywszy": 16600, + "utrzymania": 16601, + "szacunek": 16602, + "despera": 16603, + "rianów": 16604, + "otrzymuje": 16605, + "ukłonił": 16606, + "sprawoz": 16607, + "przywykły": 16608, + "chanowie": 16609, + "sekretarza": 16610, + "pobyt": 16611, + "najgorsze": 16612, + "teorety": 16613, + "niosłem": 16614, + "arenie": 16615, + "1945": 16616, + "Egipcjanie": 16617, + "Afgani": 16618, + "sformuł": 16619, + "skoczywszy": 16620, + "Rozłogów": 16621, + "1939": 16622, + "cywilizacji": 16623, + "angielsku": 16624, + "Zakładu": 16625, + "Mazowszu": 16626, + "stępowała": 16627, + "stępowały": 16628, + "Komenda": 16629, + "MARTA": 16630, + "Dąbrowski": 16631, + "Wałęsa": 16632, + "Jaśko": 16633, + "zamilkł": 16634, + "Burłaj": 16635, + "instynkt": 16636, + "czworo": 16637, + "Uniwersytetu": 16638, + "kontakty": 16639, + "piosenki": 16640, + "ogłasza": 16641, + "młodzieniec": 16642, + "derwiszów": 16643, + "hipote": 16644, + "Ptah": 16645, + "knech": 16646, + "ocknął": 16647, + "Zyndram": 16648, + "Zaczął": 16649, + "jakowaś": 16650, + "azjaty": 16651, + "Oklaski": 16652, + "?!…": 16653, + "Car": 16654, + "Dzwo": 16655, + "Ener": 16656, + "God": 16657, + "Kla": 16658, + "Mc": 16659, + "Otwie": 16660, + "Oboje": 16661, + "Pale": 16662, + "Skrzy": 16663, + "Uni": 16664, + "Uważ": 16665, + "VI": 16666, + "Zi": 16667, + "aktu": 16668, + "ckoro": 16669, + "dre": 16670, + "dkiem": 16671, + "gró": 16672, + "krem": 16673, + "osy": 16674, + "omija": 16675, + "prza": 16676, + "psia": 16677, + "ptaka": 16678, + "uni": 16679, + "urazy": 16680, + "upaść": 16681, + "wdra": 16682, + "wchodzą": 16683, + "zb": 16684, + "zlikwi": 16685, + "ćmy": 16686, + "ńsko": 16687, + "ńcom": 16688, + "niedawna": 16689, + "naga": 16690, + "nazywać": 16691, + "chej": 16692, + "szowie": 16693, + "sztych": 16694, + "porzucił": 16695, + "poprosił": 16696, + "poprawić": 16697, + "raka": 16698, + "ownym": 16699, + "rzekli": 16700, + "liku": 16701, + "zagospoda": 16702, + "zabraknie": 16703, + "kopa": 16704, + "komina": 16705, + "lera": 16706, + "docho": 16707, + "dorosłych": 16708, + "misty": 16709, + "kaj": 16710, + "widzia": 16711, + "wiózł": 16712, + "tata": 16713, + "tano": 16714, + "kinie": 16715, + "rzyk": 16716, + "łac": 16717, + "ław": 16718, + "wyry": 16719, + "wyką": 16720, + "wytr": 16721, + "wyjął": 16722, + "wytrzymał": 16723, + "wypełni": 16724, + "wyćwi": 16725, + "wyniosły": 16726, + "toś": 16727, + "tyfika": 16728, + "wieńce": 16729, + "noszono": 16730, + "dziemu": 16731, + "lacja": 16732, + "ryku": 16733, + "marzenia": 16734, + "oddała": 16735, + "odwrót": 16736, + "odbywał": 16737, + "kuła": 16738, + "kubek": 16739, + "statków": 16740, + "sis": 16741, + "silnych": 16742, + "obmy": 16743, + "objąwszy": 16744, + "przysło": 16745, + "przynoszą": 16746, + "nianie": 16747, + "niania": 16748, + "rui": 16749, + "bat": 16750, + "pierz": 16751, + "praszał": 16752, + "piły": 16753, + "rozsa": 16754, + "rozbija": 16755, + "rozłożył": 16756, + "jubile": 16757, + "szami": 16758, + "ginęli": 16759, + "Nieprawda": 16760, + "stołów": 16761, + "jęknął": 16762, + "sun": 16763, + "sera": 16764, + "szczeli": 16765, + "Zaj": 16766, + "Zachodu": 16767, + "powiedziano": 16768, + "orkie": 16769, + "Jaką": 16770, + "najprawdopodobniej": 16771, + "Jenerał": 16772, + "ścier": 16773, + "wzór": 16774, + "kępy": 16775, + "alnym": 16776, + "tamta": 16777, + "nuj": 16778, + "bratu": 16779, + "brakowało": 16780, + "strat": 16781, + "stracili": 16782, + "śliczne": 16783, + "zdał": 16784, + "czuk": 16785, + "płaszczy": 16786, + "chylił": 16787, + "jakości": 16788, + "śniegi": 16789, + "grono": 16790, + "koncent": 16791, + "słyszą": 16792, + "dencję": 16793, + "Starzec": 16794, + "Domasze": 16795, + "złodzie": 16796, + "hanie": 16797, + "Szwaj": 16798, + "Mirski": 16799, + "ciągnęło": 16800, + "towaniu": 16801, + "różnie": 16802, + "abyście": 16803, + "Bywaj": 16804, + "Sala": 16805, + "zdarzało": 16806, + "chętnych": 16807, + "kompani": 16808, + "karta": 16809, + "gest": 16810, + "generała": 16811, + "zawodników": 16812, + "Nikot": 16813, + "hura": 16814, + "blachy": 16815, + "zrobisz": 16816, + "powiadali": 16817, + "domowe": 16818, + "wydanie": 16819, + "rozumieli": 16820, + "dalekie": 16821, + "Czerka": 16822, + "gładko": 16823, + "polecił": 16824, + "polecenie": 16825, + "lnemu": 16826, + "sławnego": 16827, + "Bitwa": 16828, + "Program": 16829, + "Prawa": 16830, + "spokojną": 16831, + "Czapli": 16832, + "strasznej": 16833, + "swojemu": 16834, + "sensie": 16835, + "Jankie": 16836, + "palm": 16837, + "trącił": 16838, + "wołanie": 16839, + "widzimy": 16840, + "Resz": 16841, + "twardo": 16842, + "terytorium": 16843, + "uśmiechając": 16844, + "ujrzała": 16845, + "gościom": 16846, + "właścicielem": 16847, + "perso": 16848, + "otóż": 16849, + "smutny": 16850, + "grywał": 16851, + "derował": 16852, + "Ham": 16853, + "Hass": 16854, + "kształcie": 16855, + "kazania": 16856, + "powtarzała": 16857, + "częstokroć": 16858, + "siostrę": 16859, + "radyka": 16860, + "hitle": 16861, + "zginęła": 16862, + "pięćdziesięciu": 16863, + "pozycję": 16864, + "mentarzy": 16865, + "dziedzic": 16866, + "chrześcijaninem": 16867, + "Siecie": 16868, + "olbrzym": 16869, + "świt": 16870, + "Tatarom": 16871, + "wybuchu": 16872, + "społecznego": 16873, + "odpowiedzią": 16874, + "wyjaśnił": 16875, + "wzrosła": 16876, + "zimą": 16877, + "urzędni": 16878, + "urzędnik": 16879, + "niejszymi": 16880, + "ogarnąć": 16881, + "przyjęli": 16882, + "programy": 16883, + "189": 16884, + "paliły": 16885, + "zerwała": 16886, + "kwate": 16887, + "poprzedniego": 16888, + "parafi": 16889, + "wpływu": 16890, + "zabawa": 16891, + "sreb": 16892, + "kieruje": 16893, + "robów": 16894, + "ptactwo": 16895, + "zakończyła": 16896, + "nieszczęściu": 16897, + "opowiadań": 16898, + "opisu": 16899, + "próbowali": 16900, + "Łazie": 16901, + "rozumem": 16902, + "centem": 16903, + "zwrócili": 16904, + "województw": 16905, + "papierów": 16906, + "ufać": 16907, + "wyciągnąwszy": 16908, + "pojedynku": 16909, + "przywilej": 16910, + "prezydentem": 16911, + "łowić": 16912, + "rzonej": 16913, + "urządzeń": 16914, + "oskarżonych": 16915, + "określony": 16916, + "powietrzem": 16917, + "poprawkę": 16918, + "dotknęła": 16919, + "mężczyznę": 16920, + "niedziele": 16921, + "zasługa": 16922, + "wycieczkę": 16923, + "uczciwy": 16924, + "egipski": 16925, + "napełnił": 16926, + "przyrodni": 16927, + "zmieniły": 16928, + "fajne": 16929, + "udziela": 16930, + "analiz": 16931, + "zmniejsza": 16932, + "słyszysz": 16933, + "sąsiad": 16934, + "uciekających": 16935, + "chrapli": 16936, + "Troi": 16937, + "bluźnier": 16938, + "profesjona": 16939, + "Wysoki": 16940, + "uwolnił": 16941, + "fantazja": 16942, + "transportu": 16943, + "inwestycje": 16944, + "Sława": 16945, + "kołpa": 16946, + "zgrzyt": 16947, + "dowodów": 16948, + "Zygfryda": 16949, + "przerywanym": 16950, + "następujące": 16951, + "Kirłowa": 16952, + "Zobaczymy": 16953, + "Egipcjan": 16954, + "regularnie": 16955, + "cienkie": 16956, + "atmosfery": 16957, + "uzasad": 16958, + "Zdrowie": 16959, + "zwiastu": 16960, + "Widziałeś": 16961, + "odcinku": 16962, + "nabożeństwo": 16963, + "perspektywy": 16964, + "widnokręgu": 16965, + "Agencji": 16966, + "lewic": 16967, + "niezbędne": 16968, + "facet": 16969, + "wolenta": 16970, + "odróżnić": 16971, + "krawędzi": 16972, + "cierpieć": 16973, + "Lanckoro": 16974, + "Londynie": 16975, + "Ciężko": 16976, + "Grodzicki": 16977, + "bydlę": 16978, + "propagan": 16979, + "Beroes": 16980, + "Ameryki": 16981, + "Demokratycznej": 16982, + "Chaldej": 16983, + "Afryki": 16984, + "Nikotris": 16985, + "52": 16986, + "AL": 16987, + "Brak": 16988, + "Czło": 16989, + "DW": 16990, + "Drze": 16991, + "HO": 16992, + "Izbo": 16993, + "Lö": 16994, + "Ok": 16995, + "Set": 16996, + "Tran": 16997, + "Trój": 16998, + "Wszedł": 16999, + "Zdu": 17000, + "Zgroma": 17001, + "ada": 17002, + "bród": 17003, + "blondy": 17004, + "cna": 17005, + "ee": 17006, + "eskor": 17007, + "gnio": 17008, + "llo": 17009, + "mszę": 17010, + "okup": 17011, + "ochrz": 17012, + "spręży": 17013, + "tia": 17014, + "ury": 17015, + "ulo": 17016, + "urą": 17017, + "ubio": 17018, + "ukazało": 17019, + "wszą": 17020, + "wszczy": 17021, + "wstąpiła": 17022, + "zbraknie": 17023, + "ól": 17024, + "ńczo": 17025, + "śniał": 17026, + "nadob": 17027, + "czon": 17028, + "cztero": 17029, + "chór": 17030, + "szt": 17031, + "podziału": 17032, + "niałem": 17033, + "dzkich": 17034, + "rar": 17035, + "liga": 17036, + "liłem": 17037, + "zan": 17038, + "zadzie": 17039, + "zatra": 17040, + "zasia": 17041, + "zapis": 17042, + "zapisał": 17043, + "zaatak": 17044, + "kory": 17045, + "kolub": 17046, + "leżeć": 17047, + "wiśni": 17048, + "widły": 17049, + "łamał": 17050, + "japo": 17051, + "paję": 17052, + "wymu": 17053, + "wygło": 17054, + "tysię": 17055, + "wiedzie": 17056, + "wieża": 17057, + "ryczał": 17058, + "przejechał": 17059, + "przekli": 17060, + "kierować": 17061, + "odbyć": 17062, + "odpocząć": 17063, + "dyskre": 17064, + "moni": 17065, + "momentu": 17066, + "ces": 17067, + "kura": 17068, + "szyty": 17069, + "staję": 17070, + "przyta": 17071, + "cypry": 17072, + "murzy": 17073, + "bazy": 17074, + "batali": 17075, + "sale": 17076, + "pieszo": 17077, + "wesół": 17078, + "czamy": 17079, + "bilet": 17080, + "lut": 17081, + "piło": 17082, + "pilo": 17083, + "rozbił": 17084, + "rozpoczęły": 17085, + "łub": 17086, + "zeszło": 17087, + "zechcą": 17088, + "wiatry": 17089, + "szańce": 17090, + "stojącej": 17091, + "promień": 17092, + "logię": 17093, + "Naprawdę": 17094, + "Zamości": 17095, + "powieść": 17096, + "buńczu": 17097, + "najgłęb": 17098, + "Jechali": 17099, + "styka": 17100, + "równej": 17101, + "cudne": 17102, + "alną": 17103, + "możem": 17104, + "nadmier": 17105, + "kłaniał": 17106, + "czuwał": 17107, + "dął": 17108, + "pełnych": 17109, + "fascy": 17110, + "dnić": 17111, + "słynny": 17112, + "wąs": 17113, + "Kone": 17114, + "Kory": 17115, + "Dostoj": 17116, + "Przewodni": 17117, + "warcho": 17118, + "świec": 17119, + "miejskiej": 17120, + "wolną": 17121, + "krokami": 17122, + "krokody": 17123, + "pres": 17124, + "Pannie": 17125, + "powiado": 17126, + "zostanę": 17127, + "kompania": 17128, + "kart": 17129, + "gera": 17130, + "zawody": 17131, + "wując": 17132, + "drzec": 17133, + "Gdym": 17134, + "tekście": 17135, + "przeciwnym": 17136, + "godziną": 17137, + "planów": 17138, + "płonęły": 17139, + "szczki": 17140, + "ruszymy": 17141, + "sprawdza": 17142, + "spalił": 17143, + "pisarzy": 17144, + "śpiewają": 17145, + "omd": 17146, + "skarżyć": 17147, + "auten": 17148, + "królową": 17149, + "trafiło": 17150, + "Meli": 17151, + "spojrzeli": 17152, + "ogrodach": 17153, + "gotować": 17154, + "podatek": 17155, + "Żebym": 17156, + "Skrzetuskim": 17157, + "szeptali": 17158, + "dalszy": 17159, + "Dziw": 17160, + "czekamy": 17161, + "polityczną": 17162, + "cierał": 17163, + "dalibóg": 17164, + "Reszta": 17165, + "klęsce": 17166, + "główkę": 17167, + "perswa": 17168, + "spała": 17169, + "Sojuszu": 17170, + "szczęśliwą": 17171, + "szczęśliwym": 17172, + "Pienią": 17173, + "Pieśń": 17174, + "kominie": 17175, + "udając": 17176, + "wrogiem": 17177, + "Mieczy": 17178, + "żartobli": 17179, + "polskimi": 17180, + "bogactw": 17181, + "rozmową": 17182, + "krajobraz": 17183, + "ludowi": 17184, + "względów": 17185, + "kosztem": 17186, + "pionego": 17187, + "siostrą": 17188, + "czekały": 17189, + "otwarcia": 17190, + "otwartych": 17191, + "dziewczynie": 17192, + "hiszpa": 17193, + "zginęło": 17194, + "siadają": 17195, + "wdzięcznie": 17196, + "firmę": 17197, + "prosimy": 17198, + "podejrz": 17199, + "pustych": 17200, + "granicach": 17201, + "wybuchem": 17202, + "prawili": 17203, + "Ruch": 17204, + "dzwonił": 17205, + "Ciechanowie": 17206, + "Krótko": 17207, + "1990": 17208, + "szlachcian": 17209, + "szlachcicem": 17210, + "Korczy": 17211, + "Zołoto": 17212, + "mądrze": 17213, + "brzmiała": 17214, + "chmura": 17215, + "krzywd": 17216, + "sprawiedliwy": 17217, + "Super": 17218, + "zmusza": 17219, + "materii": 17220, + "Słysząc": 17221, + "odwiedza": 17222, + "nazwiskiem": 17223, + "odzywały": 17224, + "znajdziemy": 17225, + "rękaw": 17226, + "niezmierna": 17227, + "cierpliwości": 17228, + "frasu": 17229, + "opowiadanie": 17230, + "okręty": 17231, + "weselu": 17232, + "kanapie": 17233, + "żółty": 17234, + "chłopaka": 17235, + "zakłada": 17236, + "fundusz": 17237, + "Polityki": 17238, + "centy": 17239, + "związany": 17240, + "wysłany": 17241, + "regionu": 17242, + "spotkałem": 17243, + "nauczyciele": 17244, + "pożytek": 17245, + "ofiarować": 17246, + "kierownik": 17247, + "komory": 17248, + "realizację": 17249, + "kłopot": 17250, + "powiedziałam": 17251, + "nadzwyczajną": 17252, + "nadzwyczajnego": 17253, + "Oleńkę": 17254, + "niesiona": 17255, + "czytanie": 17256, + "włóczni": 17257, + "zadowolenie": 17258, + "przybyciu": 17259, + "plus": 17260, + "ochronę": 17261, + "namiotów": 17262, + "francuskich": 17263, + "zebrali": 17264, + "zobaczyłem": 17265, + "Tarno": 17266, + "Włoszech": 17267, + "bejowicz": 17268, + "miłuj": 17269, + "przyszłych": 17270, + "ślubował": 17271, + "zagrody": 17272, + "przebaczenie": 17273, + "rozwiązać": 17274, + "usunąć": 17275, + "dzisiejszy": 17276, + "antylo": 17277, + "Czemuż": 17278, + "pozwolenia": 17279, + "ośm": 17280, + "zwykłych": 17281, + "skronie": 17282, + "warszawskiej": 17283, + "zatrzymując": 17284, + "Jakież": 17285, + "chodźmy": 17286, + "obłoki": 17287, + "babci": 17288, + "opanowała": 17289, + "przyszłej": 17290, + "ślubie": 17291, + "najważniejszych": 17292, + "Krzeszowskiej": 17293, + "cudzoziemców": 17294, + "propozycji": 17295, + "zaciśnięte": 17296, + "szacunkiem": 17297, + "1975": 17298, + "Krajowej": 17299, + "balsam": 17300, + "emigra": 17301, + "komórki": 17302, + "skazany": 17303, + "płótna": 17304, + "kwoty": 17305, + "kwotę": 17306, + "wypoczynek": 17307, + "potrząsnął": 17308, + "podwórze": 17309, + "pacierze": 17310, + "świadectwa": 17311, + "silniejszy": 17312, + "dodatkowe": 17313, + "zwiast": 17314, + "Billewiczówna": 17315, + "czytelników": 17316, + "Czehrynie": 17317, + "przystani": 17318, + "Kapłani": 17319, + "potencja": 17320, + "lektykę": 17321, + "spuszczając": 17322, + "cudzych": 17323, + "powinienem": 17324, + "Pułkow": 17325, + "jadalnej": 17326, + "kiwnął": 17327, + "Tolima": 17328, + "Bohaty": 17329, + "Gosiewski": 17330, + "niejednokrotnie": 17331, + "Kokosiński": 17332, + "Ochrony": 17333, + "reflek": 17334, + "55": 17335, + "Fry": 17336, + "PL": 17337, + "Ran": 17338, + "Twier": 17339, + "UR": 17340, + "Zofi": 17341, + "Związek": 17342, + "ast": 17343, + "aro": 17344, + "fron": 17345, + "iście": 17346, + "lcy": 17347, + "mróz": 17348, + "nni": 17349, + "opatrz": 17350, + "ośrodek": 17351, + "opowiadała": 17352, + "pto": 17353, + "smar": 17354, + "uu": 17355, + "uszczęśli": 17356, + "uświado": 17357, + "upodoba": 17358, + "wsła": 17359, + "zwię": 17360, + "zowią": 17361, + "zjeżdża": 17362, + "zbrakło": 17363, + "Ły": 17364, + "łza": 17365, + "śniu": 17366, + "żcie": 17367, + "……": 17368, + "nieje": 17369, + "natę": 17370, + "napadł": 17371, + "namysłu": 17372, + "cznicy": 17373, + "szce": 17374, + "szków": 17375, + "pon": 17376, + "poże": 17377, + "popy": 17378, + "pożo": 17379, + "postąpi": 17380, + "poprawia": 17381, + "poczet": 17382, + "strem": 17383, + "niczka": 17384, + "rolnictwa": 17385, + "zasi": 17386, + "zagu": 17387, + "kołow": 17388, + "dorzucił": 17389, + "mion": 17390, + "minąć": 17391, + "kapry": 17392, + "wisko": 17393, + "tabe": 17394, + "tając": 17395, + "łaś": 17396, + "łajda": 17397, + "walecz": 17398, + "walony": 17399, + "jają": 17400, + "jaru": 17401, + "parze": 17402, + "wyni": 17403, + "wyse": 17404, + "wypuścił": 17405, + "wyprowadza": 17406, + "wydostać": 17407, + "wiedza": 17408, + "won": 17409, + "wołu": 17410, + "dzikiego": 17411, + "dakty": 17412, + "czynam": 17413, + "dziejach": 17414, + "przech": 17415, + "przeor": 17416, + "redu": 17417, + "dyka": 17418, + "mieszał": 17419, + "czesny": 17420, + "przydać": 17421, + "przystało": 17422, + "przybiera": 17423, + "przypada": 17424, + "cylii": 17425, + "rury": 17426, + "rumieńcem": 17427, + "bam": 17428, + "base": 17429, + "banków": 17430, + "boskiego": 17431, + "saty": 17432, + "wentów": 17433, + "czarodziej": 17434, + "bino": 17435, + "luter": 17436, + "żywej": 17437, + "rozwie": 17438, + "rozmówić": 17439, + "spodob": 17440, + "biedna": 17441, + "szary": 17442, + "znaczeniu": 17443, + "podpis": 17444, + "skroni": 17445, + "stopami": 17446, + "insta": 17447, + "chają": 17448, + "mene": 17449, + "sygnał": 17450, + "losów": 17451, + "Naro": 17452, + "surow": 17453, + "Zawo": 17454, + "Zachód": 17455, + "kłem": 17456, + "organ": 17457, + "bute": 17458, + "pywać": 17459, + "mówiłam": 17460, + "wznoszą": 17461, + "cus": 17462, + "Chę": 17463, + "Chrześcija": 17464, + "bliski": 17465, + "wórz": 17466, + "ślij": 17467, + "czuli": 17468, + "ziry": 17469, + "Papie": 17470, + "granaty": 17471, + "wojować": 17472, + "nięci": 17473, + "dniał": 17474, + "student": 17475, + "wąskie": 17476, + "Stachu": 17477, + "krzyczeli": 17478, + "strzelał": 17479, + "powra": 17480, + "hasła": 17481, + "chcic": 17482, + "Moskali": 17483, + "świetny": 17484, + "szubie": 17485, + "Szczu": 17486, + "wolnych": 17487, + "mentach": 17488, + "łąk": 17489, + "szkoła": 17490, + "szkolenia": 17491, + "Wieś": 17492, + "płynęło": 17493, + "działach": 17494, + "trwają": 17495, + "umowa": 17496, + "obawie": 17497, + "Lite": 17498, + "garści": 17499, + "ściągnął": 17500, + "szlaf": 17501, + "przyjaźnie": 17502, + "geniusz": 17503, + "zmieniał": 17504, + "pokorą": 17505, + "przeciwny": 17506, + "przeciwników": 17507, + "órki": 17508, + "hut": 17509, + "huku": 17510, + "milczeć": 17511, + "własna": 17512, + "walczyli": 17513, + "plamy": 17514, + "blaskach": 17515, + "płonące": 17516, + "nkowej": 17517, + "chwycili": 17518, + "stanowiło": 17519, + "dowanym": 17520, + "pięknego": 17521, + "poznałem": 17522, + "pisarze": 17523, + "wydane": 17524, + "polemi": 17525, + "polecam": 17526, + "wróciły": 17527, + "Białym": 17528, + "dzieliła": 17529, + "gotową": 17530, + "scenie": 17531, + "zupełna": 17532, + "wyższym": 17533, + "wyższego": 17534, + "twierdzę": 17535, + "szeptem": 17536, + "skrzydla": 17537, + "dziwną": 17538, + "zwanych": 17539, + "słuchają": 17540, + "widziały": 17541, + "widziało": 17542, + "zabity": 17543, + "obecnym": 17544, + "obecnego": 17545, + "piąty": 17546, + "mężny": 17547, + "szczegóły": 17548, + "wspomi": 17549, + "publiczności": 17550, + "szczono": 17551, + "zaczęto": 17552, + "Dziecko": 17553, + "przedstawienie": 17554, + "nauk": 17555, + "złama": 17556, + "znalazłem": 17557, + "pomogło": 17558, + "przejścia": 17559, + "logiczny": 17560, + "starosty": 17561, + "niepohamowa": 17562, + "wielkiemu": 17563, + "siadając": 17564, + "błagał": 17565, + "kazywał": 17566, + "potężna": 17567, + "chrześcijańskiej": 17568, + "gorąca": 17569, + "gorączce": 17570, + "olbrzyma": 17571, + "turkot": 17572, + "gorsza": 17573, + "tajemnica": 17574, + "minuty": 17575, + "obejmował": 17576, + "porucznika": 17577, + "przyjęty": 17578, + "potrafisz": 17579, + "zapłacił": 17580, + "autory": 17581, + "poprzedniej": 17582, + "zbadać": 17583, + "belki": 17584, + "Radziwiłłowi": 17585, + "zacnych": 17586, + "ptactwa": 17587, + "rozkazem": 17588, + "Słyszysz": 17589, + "wojennego": 17590, + "nazwisk": 17591, + "niezmierny": 17592, + "marszałku": 17593, + "zapobiec": 17594, + "wyborczej": 17595, + "napaści": 17596, + "krążyć": 17597, + "pojedynek": 17598, + "Sześć": 17599, + "finansowanie": 17600, + "atamana": 17601, + "świadomie": 17602, + "Helenę": 17603, + "ostrożność": 17604, + "Grecji": 17605, + "młodszych": 17606, + "ziemiach": 17607, + "żądanie": 17608, + "Łęckich": 17609, + "Powta": 17610, + "hańba": 17611, + "zdecydował": 17612, + "dworcu": 17613, + "zgromadzenie": 17614, + "Czuję": 17615, + "dragoni": 17616, + "rachunku": 17617, + "gniazda": 17618, + "strażnik": 17619, + "sfery": 17620, + "macierzy": 17621, + "najbliższym": 17622, + "Akba": 17623, + "błagam": 17624, + "posłowi": 17625, + "Pójdź": 17626, + "gośćmi": 17627, + "1000": 17628, + "Rzekłbyś": 17629, + "techniki": 17630, + "korytarz": 17631, + "Szyb": 17632, + "maszyny": 17633, + "hojnie": 17634, + "Dniepr": 17635, + "PAN": 17636, + "Elżbie": 17637, + "poszukiwania": 17638, + "CZE": 17639, + "naczynie": 17640, + "równinie": 17641, + "kłamstwo": 17642, + "oderwać": 17643, + "Tłum": 17644, + "ciepłe": 17645, + "wisiał": 17646, + "wznosiły": 17647, + "apel": 17648, + "Ręce": 17649, + "Zgorzelicach": 17650, + "zabójstwo": 17651, + "Czymże": 17652, + "Libijczyków": 17653, + "pokłonić": 17654, + "pacierz": 17655, + "nozdrzami": 17656, + "koalicja": 17657, + "odbywać": 17658, + "oddychać": 17659, + "zapału": 17660, + "Szczególnie": 17661, + "Ujrzawszy": 17662, + "pielęg": 17663, + "Wrocławiu": 17664, + "piramidy": 17665, + "butelki": 17666, + "fabryki": 17667, + "radziwiłłow": 17668, + "pretorianów": 17669, + "zamachem": 17670, + "Wodoktów": 17671, + "Danuśkę": 17672, + "Penelopa": 17673, + "uchronić": 17674, + "Kijowa": 17675, + "Lwowa": 17676, + "snadnie": 17677, + "Oficerowie": 17678, + "obojga": 17679, + "Jarema": 17680, + "skwapliwie": 17681, + "Ukrainę": 17682, + "Brytanii": 17683, + "Rotgiera": 17684, + "Finansów": 17685, + "czerwcu": 17686, + "Dyrektor": 17687, + "Wołmontowi": 17688, + "Löwe": 17689, + "Zamościu": 17690, + "800": 17691, + ":-)": 17692, + "BY": 17693, + "Dwo": 17694, + "Ogro": 17695, + "SK": 17696, + "Sku": 17697, + "Uf": 17698, + "Ucieka": 17699, + "Wciąż": 17700, + "amo": 17701, + "dowia": 17702, + "isz": 17703, + "klep": 17704, + "kcje": 17705, + "lsze": 17706, + "mowało": 17707, + "ncy": 17708, + "nsy": 17709, + "olej": 17710, + "rr": 17711, + "scha": 17712, + "tową": 17713, + "umił": 17714, + "ustąpił": 17715, + "usłyszałem": 17716, + "wnych": 17717, + "wsią": 17718, + "wnik": 17719, + "załem": 17720, + "zmą": 17721, + "zdzier": 17722, + "zruj": 17723, + "łowicz": 17724, + "nieza": 17725, + "niepewny": 17726, + "naje": 17727, + "czma": 17728, + "czwór": 17729, + "cznikiem": 17730, + "sztyw": 17731, + "pogło": 17732, + "pociągu": 17733, + "poszar": 17734, + "powrócić": 17735, + "niczki": 17736, + "niczem": 17737, + "rapier": 17738, + "rogów": 17739, + "zarze": 17740, + "zasie": 17741, + "zając": 17742, + "zarzą": 17743, + "zakocha": 17744, + "zamachu": 17745, + "kozi": 17746, + "doło": 17747, + "dochod": 17748, + "doniesie": 17749, + "wiska": 17750, + "witał": 17751, + "łamach": 17752, + "żesz": 17753, + "wanej": 17754, + "paro": 17755, + "wył": 17756, + "wykro": 17757, + "wyprowadził": 17758, + "wyrówna": 17759, + "wysch": 17760, + "wyprawia": 17761, + "wieśnia": 17762, + "woło": 17763, + "wodnych": 17764, + "wołały": 17765, + "dziar": 17766, + "dawano": 17767, + "czytaj": 17768, + "przesia": 17769, + "przeniósł": 17770, + "przesłucha": 17771, + "przemocy": 17772, + "przekazać": 17773, + "przechodząc": 17774, + "marzeń": 17775, + "reformy": 17776, + "reputa": 17777, + "odbija": 17778, + "odprawia": 17779, + "jąłem": 17780, + "mokre": 17781, + "cech": 17782, + "obłu": 17783, + "ściskał": 17784, + "przychodzić": 17785, + "przypuszczać": 17786, + "przygodziło": 17787, + "much": 17788, + "mujesz": 17789, + "myszy": 17790, + "ruze": 17791, + "piekle": 17792, + "biuro": 17793, + "ludy": 17794, + "prawią": 17795, + "żywą": 17796, + "rozwar": 17797, + "zego": 17798, + "wiarą": 17799, + "spoczą": 17800, + "chore": 17801, + "szat": 17802, + "znaczna": 17803, + "podręcz": 17804, + "gita": 17805, + "panto": 17806, + "stoł": 17807, + "zyskał": 17808, + "meteoro": 17809, + "prochem": 17810, + "sucha": 17811, + "skale": 17812, + "najbogat": 17813, + "przednie": 17814, + "przedszko": 17815, + "Jedną": 17816, + "dobrem": 17817, + "rzam": 17818, + "czonymi": 17819, + "skoku": 17820, + "bezsi": 17821, + "bezboż": 17822, + "Taką": 17823, + "Takich": 17824, + "zdjąć": 17825, + "stepy": 17826, + "guzi": 17827, + "waćpani": 17828, + "jakość": 17829, + "rządzą": 17830, + "grosza": 17831, + "grożą": 17832, + "konten": 17833, + "krzyczy": 17834, + "krzyczą": 17835, + "Kos": 17836, + "strzec": 17837, + "Radia": 17838, + "byłaś": 17839, + "hajda": 17840, + "hamować": 17841, + "Wyż": 17842, + "kończyła": 17843, + "świeciło": 17844, + "trudów": 17845, + "odpowiednich": 17846, + "krymina": 17847, + "rankiem": 17848, + "Przypomina": 17849, + "wsch": 17850, + "jącemu": 17851, + "terminy": 17852, + "węgle": 17853, + "rycerski": 17854, + "niższych": 17855, + "zmieniają": 17856, + "znajdowały": 17857, + "milczący": 17858, + "całymi": 17859, + "krzep": 17860, + "Ante": 17861, + "jeśliby": 17862, + "zdołała": 17863, + "powiódł": 17864, + "widocznym": 17865, + "Wam": 17866, + "świadczenie": 17867, + "wydarzenia": 17868, + "Darze": 17869, + "Czecze": 17870, + "kochają": 17871, + "Musawa": 17872, + "Możemy": 17873, + "dłami": 17874, + "piaskiem": 17875, + "mowane": 17876, + "wyższą": 17877, + "wyższej": 17878, + "gospodzie": 17879, + "Westy": 17880, + "Żyje": 17881, + "śledztwa": 17882, + "głuszył": 17883, + "palca": 17884, + "trąbki": 17885, + "cierpień": 17886, + "pleców": 17887, + "raturę": 17888, + "kamieniem": 17889, + "okazywał": 17890, + "Maćkowi": 17891, + "Warszawę": 17892, + "zbytnio": 17893, + "Belu": 17894, + "spotkamy": 17895, + "właściwej": 17896, + "Dobre": 17897, + "Jakoże": 17898, + "szczoną": 17899, + "jasność": 17900, + "Chmiel": 17901, + "dajesz": 17902, + "wszelka": 17903, + "względy": 17904, + "Alkino": 17905, + "położenia": 17906, + "mrugać": 17907, + "moglibyśmy": 17908, + "Cztery": 17909, + "otwarta": 17910, + "Lachy": 17911, + "uszami": 17912, + "miłościwa": 17913, + "zemsta": 17914, + "zamknęła": 17915, + "chrześcijańskich": 17916, + "gorące": 17917, + "2003": 17918, + "olbrzymiej": 17919, + "Tatara": 17920, + "prawdziwej": 17921, + "obraża": 17922, + "świetli": 17923, + "zionych": 17924, + "Konstytu": 17925, + "kupą": 17926, + "pracownika": 17927, + "obejmu": 17928, + "Danuta": 17929, + "szukają": 17930, + "karać": 17931, + "założenia": 17932, + "1991": 17933, + "Art": 17934, + "Arcy": 17935, + "Powiedziałem": 17936, + "sposobów": 17937, + "kwaś": 17938, + "zgubił": 17939, + "Polskich": 17940, + "spieszył": 17941, + "ocenić": 17942, + "powaga": 17943, + "Sądzę": 17944, + "mieszały": 17945, + "odzyskać": 17946, + "obydwóch": 17947, + "zakończyć": 17948, + "okrzykami": 17949, + "bruta": 17950, + "opisy": 17951, + "żółta": 17952, + "drobny": 17953, + "idący": 17954, + "kościołem": 17955, + "wybornie": 17956, + "Piotrowi": 17957, + "kruż": 17958, + "księżnie": 17959, + "pachną": 17960, + "pisywał": 17961, + "połączenie": 17962, + "ubranie": 17963, + "ubrania": 17964, + "zauważyć": 17965, + "przycisk": 17966, + "przywiódł": 17967, + "rzoną": 17968, + "Znalazł": 17969, + "leśnym": 17970, + "złej": 17971, + "wojownika": 17972, + "przychodziły": 17973, + "szansa": 17974, + "sympat": 17975, + "wpadnie": 17976, + "poczynał": 17977, + "niepokoić": 17978, + "pozwalają": 17979, + "Skądże": 17980, + "Mariusz": 17981, + "Walde": 17982, + "gwarant": 17983, + "profesora": 17984, + "delikatnie": 17985, + "drewniany": 17986, + "socjalisty": 17987, + "zastępca": 17988, + "zaufanie": 17989, + "Wrócił": 17990, + "kontaktu": 17991, + "Głup": 17992, + "Śląska": 17993, + "Daleko": 17994, + "wynagrodzenia": 17995, + "dowodem": 17996, + "laudańscy": 17997, + "dosięgnąć": 17998, + "opowieści": 17999, + "Towarzystwa": 18000, + "przeraźliwy": 18001, + "słabości": 18002, + "Marszałek": 18003, + "nieszczęśliwa": 18004, + "jutrzej": 18005, + "zgłasza": 18006, + "Funda": 18007, + "czambuł": 18008, + "deficy": 18009, + "czółna": 18010, + "ochłonął": 18011, + "zdarzają": 18012, + "gwiazdami": 18013, + "Glaukus": 18014, + "dozorca": 18015, + "uzyskał": 18016, + "konstrukcji": 18017, + "Blisko": 18018, + "osiągnięcia": 18019, + "zabrzmiał": 18020, + "rozdrażniony": 18021, + "kategorii": 18022, + "restauracji": 18023, + "przepisach": 18024, + "powinieneś": 18025, + "Balcer": 18026, + "Dziennika": 18027, + "Łódź": 18028, + "przyjaciołom": 18029, + "Dariusz": 18030, + "wielbłądów": 18031, + "Bułga": 18032, + "melancho": 18033, + "weeken": 18034, + "!...": 18035, + "\")": 18036, + "Fra": 18037, + "Ilu": 18038, + "Izby": 18039, + "Klub": 18040, + "Os": 18041, + "Ple": 18042, + "Powa": 18043, + "Sal": 18044, + "Sobo": 18045, + "Ti": 18046, + "VAT": 18047, + "cli": 18048, + "dnię": 18049, + "dwój": 18050, + "gmina": 18051, + "ino": 18052, + "izra": 18053, + "lię": 18054, + "lśni": 18055, + "mlecz": 18056, + "oga": 18057, + "opada": 18058, + "ohy": 18059, + "pri": 18060, + "przu": 18061, + "psem": 18062, + "tin": 18063, + "ud": 18064, + "uty": 18065, + "uką": 18066, + "ustał": 18067, + "ustępu": 18068, + "upoważ": 18069, + "uporząd": 18070, + "usiadła": 18071, + "wlo": 18072, + "wstaje": 18073, + "wzywał": 18074, + "zli": 18075, + "zmił": 18076, + "łałem": 18077, + "łtan": 18078, + "ńcz": 18079, + "niepewność": 18080, + "napój": 18081, + "nader": 18082, + "czniku": 18083, + "chały": 18084, + "szmara": 18085, + "powe": 18086, + "powiększa": 18087, + "niżeli": 18088, + "ału": 18089, + "rzeje": 18090, + "rzeniach": 18091, + "lig": 18092, + "liński": 18093, + "liter": 18094, + "liwego": 18095, + "jer": 18096, + "zasob": 18097, + "zamoż": 18098, + "zaszko": 18099, + "zajechał": 18100, + "zaple": 18101, + "zapada": 18102, + "zarobić": 18103, + "zabłą": 18104, + "zasnąć": 18105, + "zakochany": 18106, + "zaakcep": 18107, + "sięgnąć": 18108, + "korek": 18109, + "dobę": 18110, + "dopeł": 18111, + "dotrzymać": 18112, + "miłą": 18113, + "minęła": 18114, + "tala": 18115, + "byka": 18116, + "bywali": 18117, + "kijem": 18118, + "łako": 18119, + "jając": 18120, + "pają": 18121, + "wymy": 18122, + "wychodzą": 18123, + "wyjeżdżał": 18124, + "wystrzałów": 18125, + "noty": 18126, + "noszy": 18127, + "przekła": 18128, + "przeżyć": 18129, + "przekazał": 18130, + "przestały": 18131, + "przeżegnał": 18132, + "maka": 18133, + "malne": 18134, + "ret": 18135, + "kiecie": 18136, + "odsła": 18137, + "odprowadził": 18138, + "odjazd": 18139, + "odmawiać": 18140, + "cieszył": 18141, + "dywać": 18142, + "mosię": 18143, + "kuć": 18144, + "szyku": 18145, + "statki": 18146, + "mierzy": 18147, + "mieczami": 18148, + "obchodzić": 18149, + "przymu": 18150, + "przysunął": 18151, + "przyjeżdżał": 18152, + "bata": 18153, + "bagna": 18154, + "sanie": 18155, + "pieni": 18156, + "tumul": 18157, + "weszło": 18158, + "bir": 18159, + "żyd": 18160, + "żyjemy": 18161, + "gaju": 18162, + "pisk": 18163, + "rozcza": 18164, + "łuki": 18165, + "chorób": 18166, + "szal": 18167, + "podły": 18168, + "podniesie": 18169, + "skół": 18170, + "Poja": 18171, + "Postanowił": 18172, + "głowi": 18173, + "Niedawno": 18174, + "stosy": 18175, + "syp": 18176, + "semina": 18177, + "Zatrzyma": 18178, + "głodny": 18179, + "rącz": 18180, + "stycznie": 18181, + "alna": 18182, + "alkie": 18183, + "zonie": 18184, + "lękła": 18185, + "brater": 18186, + "tęgi": 18187, + "kątach": 18188, + "kłania": 18189, + "chytry": 18190, + "Mazowie": 18191, + "Bona": 18192, + "guję": 18193, + "jakoż": 18194, + "Wio": 18195, + "grad": 18196, + "ktokolwiek": 18197, + "studi": 18198, + "wąsów": 18199, + "Starego": 18200, + "krzyży": 18201, + "męstwem": 18202, + "Przej": 18203, + "Raczej": 18204, + "prowadząc": 18205, + "złoży": 18206, + "złodzieje": 18207, + "złożona": 18208, + "marcu": 18209, + "Roku": 18210, + "początkach": 18211, + "truci": 18212, + "trudu": 18213, + "wolnego": 18214, + "kropli": 18215, + "szkodę": 18216, + "działają": 18217, + "książęcego": 18218, + "ściana": 18219, + "Sarę": 18220, + "mniejszości": 18221, + "fortel": 18222, + "dziadek": 18223, + "zdaniu": 18224, + "przecina": 18225, + "ściągać": 18226, + "podobni": 18227, + "gniewie": 18228, + "drzewach": 18229, + "szonej": 18230, + "Pewno": 18231, + "klam": 18232, + "polowanie": 18233, + "blasza": 18234, + "kobietami": 18235, + "powiadano": 18236, + "hote": 18237, + "Watyka": 18238, + "kapłanem": 18239, + "kapłanka": 18240, + "domowej": 18241, + "wójt": 18242, + "drwi": 18243, + "czarnymi": 18244, + "śpiesznie": 18245, + "następnym": 18246, + "otoczone": 18247, + "sławnych": 18248, + "powiedziałeś": 18249, + "potrzebę": 18250, + "Praca": 18251, + "podano": 18252, + "towarzyszył": 18253, + "żałuje": 18254, + "scenę": 18255, + "pospolitą": 18256, + "zachował": 18257, + "cierpienie": 18258, + "dostanę": 18259, + "interesach": 18260, + "tion": 18261, + "główna": 18262, + "właściwe": 18263, + "krewnia": 18264, + "brzyd": 18265, + "splu": 18266, + "seks": 18267, + "piłkar": 18268, + "drogich": 18269, + "Miecznik": 18270, + "zacząłem": 18271, + "jedziem": 18272, + "Egiptem": 18273, + "Egiptowi": 18274, + "Gdzieś": 18275, + "cjom": 18276, + "Zeusa": 18277, + "Allach": 18278, + "nazwą": 18279, + "zbierał": 18280, + "Fea": 18281, + "wdzięczna": 18282, + "niebieskich": 18283, + "wojskową": 18284, + "pustynia": 18285, + "ogromnych": 18286, + "uważasz": 18287, + "gospodarstwo": 18288, + "rzuciło": 18289, + "ulica": 18290, + "letnim": 18291, + "słyszałeś": 18292, + "fory": 18293, + "kolano": 18294, + "kupca": 18295, + "ziemskie": 18296, + "zimne": 18297, + "wniosków": 18298, + "dowodził": 18299, + "błędy": 18300, + "błędów": 18301, + "trudnych": 18302, + "wersja": 18303, + "żonaty": 18304, + "sposobności": 18305, + "Geista": 18306, + "Korsu": 18307, + "Korczyńskiego": 18308, + "stosować": 18309, + "Został": 18310, + "bryla": 18311, + "autobus": 18312, + "kwaterze": 18313, + "projekcie": 18314, + "pokryły": 18315, + "głośne": 18316, + "zabawę": 18317, + "zbara": 18318, + "członka": 18319, + "finan": 18320, + "najlepsza": 18321, + "dodatek": 18322, + "faraonowi": 18323, + "muzyką": 18324, + "dokumentu": 18325, + "funkcje": 18326, + "Sądu": 18327, + "produktów": 18328, + "przerażony": 18329, + "zapomnę": 18330, + "zapomniała": 18331, + "Krzyżakom": 18332, + "przyczynę": 18333, + "okrzykiem": 18334, + "latywał": 18335, + "pogodę": 18336, + "zmęczona": 18337, + "uczyniły": 18338, + "władcę": 18339, + "osadził": 18340, + "wykonać": 18341, + "spadały": 18342, + "znikły": 18343, + "leżących": 18344, + "uroczystość": 18345, + "łowach": 18346, + "fryzje": 18347, + "Ostatecznie": 18348, + "Szef": 18349, + "ostrzega": 18350, + "wrześniu": 18351, + "zauważyła": 18352, + "uznali": 18353, + "gladia": 18354, + "okryte": 18355, + "odwaga": 18356, + "wesołości": 18357, + "Prusa": 18358, + "dwudziesty": 18359, + "pragną": 18360, + "pragnęła": 18361, + "opłaca": 18362, + "dostałem": 18363, + "brzucha": 18364, + "postoju": 18365, + "poeta": 18366, + "Tarsu": 18367, + "Chłopak": 18368, + "wybuchnęła": 18369, + "zasłony": 18370, + "zasłonę": 18371, + "wewnętrzny": 18372, + "kieliszek": 18373, + "zwyczajem": 18374, + "pogardą": 18375, + "zakres": 18376, + "obiadu": 18377, + "pomieszał": 18378, + "fortuna": 18379, + "mgnienie": 18380, + "wypłaca": 18381, + "Róży": 18382, + "kierował": 18383, + "naciskiem": 18384, + "nacisnąć": 18385, + "Charłampa": 18386, + "opanował": 18387, + "przyszłe": 18388, + "konkursie": 18389, + "ośmielił": 18390, + "Nuż": 18391, + "propozycje": 18392, + "przypatrywać": 18393, + "Wschodu": 18394, + "zawahał": 18395, + "połyski": 18396, + "zapowiedź": 18397, + "Maryja": 18398, + "organów": 18399, + "odbiło": 18400, + "Krzywonosa": 18401, + "wyścig": 18402, + "komunikacji": 18403, + "wystąpiły": 18404, + "płótno": 18405, + "zawołali": 18406, + "arenę": 18407, + "taras": 18408, + "kłęby": 18409, + "Afryce": 18410, + "uprawnień": 18411, + "senatora": 18412, + "Libijczycy": 18413, + "dyscyplinar": 18414, + "obyczajów": 18415, + "majętność": 18416, + "herbaty": 18417, + "narody": 18418, + "Jakaś": 18419, + "Szczególniej": 18420, + "napastników": 18421, + "Four": 18422, + "Potocki": 18423, + "odrzucenie": 18424, + "powierzchnię": 18425, + "zapanowała": 18426, + "obietnic": 18427, + "kopytami": 18428, + "określenia": 18429, + "Soplicowie": 18430, + "gołębie": 18431, + "otchłani": 18432, + "klatki": 18433, + "określić": 18434, + "dżungli": 18435, + "Czołem": 18436, + "humoru": 18437, + "Arnold": 18438, + "Jadwiga": 18439, + "zamyślony": 18440, + "Regiona": 18441, + "Okrutnie": 18442, + "pasażerów": 18443, + "rzemieślników": 18444, + "Lepper": 18445, + "kompeten": 18446, + "Arabowie": 18447, + "Tomasza": 18448, + "Węgiełek": 18449, + "Harasimowicz": 18450, + "Sieciechów": 18451, + "kolubry": 18452, + "Meliton": 18453, + ");": 18454, + "63": 18455, + "95": 18456, + "99": 18457, + "BEL": 18458, + "Con": 18459, + "Dę": 18460, + "Drz": 18461, + "Fia": 18462, + "Gol": 18463, + "Itaki": 18464, + "Ką": 18465, + "TMA": 18466, + "Zrozumiał": 18467, + "aposto": 18468, + "bię": 18469, + "gmi": 18470, + "grą": 18471, + "grzę": 18472, + "ira": 18473, + "mgli": 18474, + "nowania": 18475, + "ogon": 18476, + "pkę": 18477, + "spię": 18478, + "udu": 18479, + "uczony": 18480, + "unosił": 18481, + "wprowadzenia": 18482, + "śnięty": 18483, + "’’": 18484, + "nieod": 18485, + "niewielu": 18486, + "nagroma": 18487, + "nasłuchi": 18488, + "chlu": 18489, + "chowskiego": 18490, + "sztow": 18491, + "pokaz": 18492, + "pomara": 18493, + "poparcia": 18494, + "stró": 18495, + "nis": 18496, + "nico": 18497, + "dzało": 18498, + "ras": 18499, + "racz": 18500, + "zapi": 18501, + "leszczy": 18502, + "dominu": 18503, + "doprawdy": 18504, + "mirski": 18505, + "wiru": 18506, + "wiktor": 18507, + "tace": 18508, + "tańcu": 18509, + "łabę": 18510, + "jab": 18511, + "pato": 18512, + "padali": 18513, + "pańskiej": 18514, + "wyśle": 18515, + "wyrazu": 18516, + "wyrzuca": 18517, + "wyniosło": 18518, + "nesa": 18519, + "łoby": 18520, + "wiezie": 18521, + "wieścią": 18522, + "wiecznym": 18523, + "worki": 18524, + "dziura": 18525, + "czyha": 18526, + "dzielą": 18527, + "przenosi": 18528, + "przebiera": 18529, + "przeprasza": 18530, + "przestali": 18531, + "przebywał": 18532, + "przetarg": 18533, + "przegrał": 18534, + "przemawiał": 18535, + "mata": 18536, + "maru": 18537, + "restruktury": 18538, + "odkąd": 18539, + "mozo": 18540, + "szyn": 18541, + "staja": 18542, + "czekola": 18543, + "sine": 18544, + "obar": 18545, + "przyrzekł": 18546, + "przytłu": 18547, + "cyta": 18548, + "rozża": 18549, + "rozprawy": 18550, + "jakowej": 18551, + "cara": 18552, + "biegnie": 18553, + "szańców": 18554, + "szafy": 18555, + "podla": 18556, + "podpisał": 18557, + "Pokój": 18558, + "Niedźwie": 18559, + "stopień": 18560, + "ałość": 18561, + "chanie": 18562, + "met": 18563, + "mena": 18564, + "puje": 18565, + "Nauczy": 18566, + "Zauwa": 18567, + "tymczas": 18568, + "mniema": 18569, + "Janem": 18570, + "działał": 18571, + "rączkę": 18572, + "Chcąc": 18573, + "zorzy": 18574, + "zielony": 18575, + "Takim": 18576, + "bliskie": 18577, + "Alem": 18578, + "siami": 18579, + "płacę": 18580, + "Mając": 18581, + "Boję": 18582, + "Bożej": 18583, + "ziół": 18584, + "solidar": 18585, + "gramów": 18586, + "tronie": 18587, + "pełnie": 18588, + "pełny": 18589, + "fawory": 18590, + "Lewicy": 18591, + "Stanął": 18592, + "krzykli": 18593, + "oczyszcza": 18594, + "mędrzec": 18595, + "jednakowo": 18596, + "Komor": 18597, + "Dopóki": 18598, + "Przerwał": 18599, + "gdziekolwiek": 18600, + "Radość": 18601, + "Mohil": 18602, + "Szkół": 18603, + "broniła": 18604, + "miejskie": 18605, + "wolniej": 18606, + "odpowiem": 18607, + "towaniem": 18608, + "Jur": 18609, + "rannego": 18610, + "Wieść": 18611, + "działaczy": 18612, + "ważnym": 18613, + "sprawami": 18614, + "gardzie": 18615, + "nowała": 18616, + "Basią": 18617, + "kompen": 18618, + "ściągnąć": 18619, + "stworzenie": 18620, + "drzewem": 18621, + "urodza": 18622, + "pokoleń": 18623, + "samorządu": 18624, + "kilkakroć": 18625, + "huczał": 18626, + "Antoni": 18627, + "Pere": 18628, + "walczy": 18629, + "klas": 18630, + "pomstę": 18631, + "stanowisk": 18632, + "uciekali": 18633, + "świadka": 18634, + "odebra": 18635, + "powodzenie": 18636, + "krowy": 18637, + "śpieszył": 18638, + "skargę": 18639, + "Krzyk": 18640, + "następnej": 18641, + "Marku": 18642, + "zgor": 18643, + "aut": 18644, + "Kuno": 18645, + "Kuszel": 18646, + "trafili": 18647, + "świąte": 18648, + "gotowość": 18649, + "podawać": 18650, + "Żeg": 18651, + "kowano": 18652, + "morskiego": 18653, + "osobami": 18654, + "rozmawiała": 18655, + "zachwia": 18656, + "elementy": 18657, + "malował": 18658, + "zwanej": 18659, + "zważa": 18660, + "Dziwna": 18661, + "wołano": 18662, + "zabit": 18663, + "zabili": 18664, + "zabitych": 18665, + "rachować": 18666, + "Reda": 18667, + "obrona": 18668, + "kamienne": 18669, + "śladów": 18670, + "błyszczały": 18671, + "spry": 18672, + "Jakoś": 18673, + "Piecho": 18674, + "publiczną": 18675, + "przedstawiał": 18676, + "rycerzom": 18677, + "rowu": 18678, + "Wszystkich": 18679, + "prowadzisz": 18680, + "ogólnie": 18681, + "zajmują": 18682, + "wszelkiej": 18683, + "dowierza": 18684, + "powtarzały": 18685, + "błogo": 18686, + "mrugając": 18687, + "chorągwią": 18688, + "hima": 18689, + "wypadnie": 18690, + "wypadało": 18691, + "użytku": 18692, + "bionym": 18693, + "rozpatry": 18694, + "niebieski": 18695, + "Rynku": 18696, + "potężnie": 18697, + "chrześcijaństwa": 18698, + "idziemy": 18699, + "Słucham": 18700, + "czerwono": 18701, + "ulicą": 18702, + "grzyby": 18703, + "Fausta": 18704, + "okazja": 18705, + "Europa": 18706, + "Ramzesowi": 18707, + "zimną": 18708, + "wnioskiem": 18709, + "szczątki": 18710, + "siedziby": 18711, + "klubie": 18712, + "spełni": 18713, + "paliw": 18714, + "mistrzowi": 18715, + "Armii": 18716, + "ponadto": 18717, + "Herme": 18718, + "przewodnik": 18719, + "poważnym": 18720, + "pokrywa": 18721, + "członki": 18722, + "układa": 18723, + "Którą": 18724, + "rozpowszech": 18725, + "dobroci": 18726, + "lokal": 18727, + "ochotą": 18728, + "natrę": 18729, + "odzywał": 18730, + "wyznawców": 18731, + "Straż": 18732, + "dotychczasowych": 18733, + "zakładów": 18734, + "wierzysz": 18735, + "wizytę": 18736, + "spadły": 18737, + "znikli": 18738, + "kierowców": 18739, + "księżnę": 18740, + "twórca": 18741, + "mawiali": 18742, + "leżąc": 18743, + "obywatele": 18744, + "odległych": 18745, + "wspaniałą": 18746, + "włócznie": 18747, + "zieloną": 18748, + "zrozumieli": 18749, + "zabrania": 18750, + "biegają": 18751, + "Bezpiecze": 18752, + "schował": 18753, + "czterema": 18754, + "zakonnicy": 18755, + "wykorzystać": 18756, + "francuski": 18757, + "nieznany": 18758, + "nieznanych": 18759, + "powstają": 18760, + "zdenerw": 18761, + "Rozumiesz": 18762, + "uczciwie": 18763, + "wezwać": 18764, + "okupa": 18765, + "nieruchomie": 18766, + "Chłopi": 18767, + "plotki": 18768, + "amerykańskiego": 18769, + "amerykańskiej": 18770, + "poprzek": 18771, + "Światło": 18772, + "osiemdziesiąt": 18773, + "Miejsce": 18774, + "boisz": 18775, + "lodowa": 18776, + "nieszczęściem": 18777, + "środowisku": 18778, + "północnej": 18779, + "Olbrzy": 18780, + "warszawskim": 18781, + "pioruny": 18782, + "południowych": 18783, + "napadli": 18784, + "pozbawienia": 18785, + "wzruszeniem": 18786, + "córe": 18787, + "obszerne": 18788, + "dźwiga": 18789, + "napotka": 18790, + "watahy": 18791, + "zabezpieczenia": 18792, + "punkcie": 18793, + "zamkniętymi": 18794, + "zbiór": 18795, + "jadący": 18796, + "hełmy": 18797, + "potykał": 18798, + "Śląsk": 18799, + "parlamentarzy": 18800, + "optymi": 18801, + "rozkoszą": 18802, + "intencję": 18803, + "kredyt": 18804, + "Francuzów": 18805, + "szablach": 18806, + "bitwach": 18807, + "kosztowne": 18808, + "październiku": 18809, + "człeku": 18810, + "Dobrzyńscy": 18811, + "Milcz": 18812, + "widowiska": 18813, + "Skarb": 18814, + "miesięcznie": 18815, + "przywieźli": 18816, + "Benedykta": 18817, + "popełnił": 18818, + "arium": 18819, + "westchnęła": 18820, + "westchnieniem": 18821, + "Dziewczy": 18822, + "tryumf": 18823, + "najpiękniejsze": 18824, + "upadek": 18825, + "zbójów": 18826, + "podziękować": 18827, + "przechylił": 18828, + "konsekwent": 18829, + "bezrobotnych": 18830, + "???": 18831, + "Nowak": 18832, + "Forum": 18833, + "Mężczyzna": 18834, + "postanowienia": 18835, + "epoki": 18836, + "demokracji": 18837, + "prawidłowo": 18838, + "dygnitarzy": 18839, + "widmo": 18840, + "intelektu": 18841, + "przekracza": 18842, + "funkcjonowania": 18843, + "odnajdzie": 18844, + "zamieszkał": 18845, + "woleli": 18846, + "Kapłan": 18847, + "pszenicy": 18848, + "Zupełnie": 18849, + "spotykał": 18850, + "jaskini": 18851, + "negatyw": 18852, + "przybyłych": 18853, + "Historia": 18854, + "proboszcz": 18855, + "pojazdów": 18856, + "wpatrywał": 18857, + "Ruszaj": 18858, + "Kyklo": 18859, + "Nitager": 18860, + "sprzymierze": 18861, + "uporczy": 18862, + "Sławomir": 18863, + "Parlamentarnego": 18864, + "Pieniądze": 18865, + "Assa": 18866, + "CY": 18867, + "Em": 18868, + "Groz": 18869, + "MP": 18870, + "Mona": 18871, + "Nę": 18872, + "Obra": 18873, + "RY": 18874, + "Sni": 18875, + "UOP": 18876, + "Ve": 18877, + "Znale": 18878, + "fą": 18879, + "flo": 18880, + "jki": 18881, + "jała": 18882, + "kcją": 18883, + "mna": 18884, + "nda": 18885, + "ntami": 18886, + "ociec": 18887, + "opuszczał": 18888, + "schodzi": 18889, + "spróbować": 18890, + "umi": 18891, + "ustęp": 18892, + "ujął": 18893, + "ubó": 18894, + "wczym": 18895, + "wstać": 18896, + "wczych": 18897, + "zwar": 18898, + "ńka": 18899, + "źnik": 18900, + "ŻY": 18901, + "niesam": 18902, + "niedobrze": 18903, + "niewypowie": 18904, + "niesfor": 18905, + "nadu": 18906, + "natar": 18907, + "nacjona": 18908, + "szmat": 18909, + "poż": 18910, + "posze": 18911, + "porą": 18912, + "potyka": 18913, + "postąpić": 18914, + "pozdrowi": 18915, + "niszczy": 18916, + "nijakiej": 18917, + "owli": 18918, + "litery": 18919, + "zapar": 18920, + "zatwar": 18921, + "zarzuca": 18922, + "zagląda": 18923, + "zalot": 18924, + "leki": 18925, + "dona": 18926, + "doba": 18927, + "wisie": 18928, + "tańczy": 18929, + "ładną": 18930, + "tematu": 18931, + "wani": 18932, + "waży": 18933, + "wyma": 18934, + "wymo": 18935, + "wyję": 18936, + "wyzie": 18937, + "wydru": 18938, + "wyrzą": 18939, + "wyrywa": 18940, + "wyznał": 18941, + "wykupić": 18942, + "wychodząc": 18943, + "wylot": 18944, + "wyprawić": 18945, + "wyniosł": 18946, + "wytchnienia": 18947, + "wozach": 18948, + "dzikiej": 18949, + "nosie": 18950, + "czyś": 18951, + "czytała": 18952, + "dzielny": 18953, + "lacje": 18954, + "mato": 18955, + "odstąpi": 18956, + "dywa": 18957, + "centa": 18958, + "miedzia": 18959, + "sior": 18960, + "przymus": 18961, + "cyga": 18962, + "mum": 18963, + "łysi": 18964, + "szew": 18965, + "borem": 18966, + "piesz": 18967, + "biny": 18968, + "bibi": 18969, + "gadają": 18970, + "zetk": 18971, + "chocia": 18972, + "znacie": 18973, + "Posta": 18974, + "Poszli": 18975, + "Pomocy": 18976, + "Pojadę": 18977, + "Pochwa": 18978, + "Niejeden": 18979, + "Niegdyś": 18980, + "mecz": 18981, + "mecze": 18982, + "medi": 18983, + "mediów": 18984, + "Nastało": 18985, + "Nazywa": 18986, + "sud": 18987, + "arów": 18988, + "skają": 18989, + "częta": 18990, + "Zac": 18991, + "powierzył": 18992, + "powiesić": 18993, + "orie": 18994, + "budzą": 18995, + "bufe": 18996, + "pychę": 18997, + "niusza": 18998, + "najprzed": 18999, + "rzadziej": 19000, + "wzdry": 19001, + "słupy": 19002, + "ciany": 19003, + "zorem": 19004, + "sławiu": 19005, + "tram": 19006, + "trasie": 19007, + "rowanym": 19008, + "płacząc": 19009, + "steru": 19010, + "chytro": 19011, + "stroną": 19012, + "sosen": 19013, + "tworzenie": 19014, + "troje": 19015, + "kradzieży": 19016, + "pełnią": 19017, + "gęsty": 19018, + "pięt": 19019, + "Leszka": 19020, + "groch": 19021, + "konnych": 19022, + "krzyże": 19023, + "Karoli": 19024, + "męski": 19025, + "strzegą": 19026, + "lądu": 19027, + "powstało": 19028, + "szczęk": 19029, + "chustką": 19030, + "każden": 19031, + "odpowiedzieli": 19032, + "różową": 19033, + "krył": 19034, + "płyty": 19035, + "cący": 19036, + "Przyjechał": 19037, + "głosować": 19038, + "kreden": 19039, + "termina": 19040, + "przeciwie": 19041, + "gardzieli": 19042, + "wejściem": 19043, + "kartkę": 19044, + "wionymi": 19045, + "uczynki": 19046, + "zmieniać": 19047, + "urodziła": 19048, + "pokojach": 19049, + "gruba": 19050, + "gruzy": 19051, + "pytaniem": 19052, + "Rzecznik": 19053, + "dworski": 19054, + "myśliła": 19055, + "blado": 19056, + "obieca": 19057, + "nkowy": 19058, + "próba": 19059, + "szczyty": 19060, + "Wasyl": 19061, + "świadczeń": 19062, + "spadek": 19063, + "istotne": 19064, + "odesłał": 19065, + "powodem": 19066, + "postacią": 19067, + "twienia": 19068, + "otoczył": 19069, + "otoczyć": 19070, + "polem": 19071, + "poległych": 19072, + "Dlaczegóż": 19073, + "Produ": 19074, + "morskiej": 19075, + "Wene": 19076, + "Dzia": 19077, + "dostate": 19078, + "Warszawą": 19079, + "szybkim": 19080, + "zbroję": 19081, + "mężowi": 19082, + "właścicieli": 19083, + "perły": 19084, + "wspomaga": 19085, + "patrzała": 19086, + "Chodziło": 19087, + "decydu": 19088, + "Kiedyż": 19089, + "rozumiała": 19090, + "zmarła": 19091, + "przejrzy": 19092, + "zapas": 19093, + "zajmowała": 19094, + "dowiedzieliśmy": 19095, + "błoto": 19096, + "cjoni": 19097, + "sioł": 19098, + "jeździec": 19099, + "jeździli": 19100, + "zbiegł": 19101, + "niepodobie": 19102, + "zginęli": 19103, + "Fenicji": 19104, + "naturę": 19105, + "wojskami": 19106, + "prosili": 19107, + "Seta": 19108, + "szeroka": 19109, + "wnętrzu": 19110, + "Michałowi": 19111, + "czynnie": 19112, + "Polaka": 19113, + "musiałby": 19114, + "cezarem": 19115, + "kupcem": 19116, + "urzędy": 19117, + "dowodzi": 19118, + "poruszał": 19119, + "skałę": 19120, + "stosowania": 19121, + "wspólnej": 19122, + "krzyknąć": 19123, + "zbudowany": 19124, + "filmie": 19125, + "pochyliła": 19126, + "uczeń": 19127, + "Radziwiłłów": 19128, + "produkty": 19129, + "Premier": 19130, + "wojenny": 19131, + "przerażenie": 19132, + "kolorowe": 19133, + "wnętrzności": 19134, + "Komitet": 19135, + "tęsknił": 19136, + "zwyczajny": 19137, + "wichru": 19138, + "wstrzymać": 19139, + "drobną": 19140, + "wystawę": 19141, + "ozwało": 19142, + "franków": 19143, + "posiadanie": 19144, + "pracujących": 19145, + "oficerami": 19146, + "prywatny": 19147, + "kościołów": 19148, + "krwawy": 19149, + "krwawych": 19150, + "zaniechał": 19151, + "chorobie": 19152, + "zyskać": 19153, + "narażać": 19154, + "niebezpieczeństw": 19155, + "finansowe": 19156, + "Ignacego": 19157, + "powszechnego": 19158, + "okryty": 19159, + "diece": 19160, + "Greków": 19161, + "określonej": 19162, + "ideo": 19163, + "powiedzmy": 19164, + "dowódcy": 19165, + "Częstochowie": 19166, + "wschodnich": 19167, + "Włodzi": 19168, + "Pytam": 19169, + "Pytanie": 19170, + "chorym": 19171, + "nieruchomy": 19172, + "egipskiego": 19173, + "symboli": 19174, + "Świata": 19175, + "umilkły": 19176, + "dostrzec": 19177, + "skraju": 19178, + "szefem": 19179, + "dzisiejszego": 19180, + "umysły": 19181, + "sonda": 19182, + "najbliższe": 19183, + "pozwolą": 19184, + "Poznania": 19185, + "niedźwiedzie": 19186, + "Węgier": 19187, + "pomysłów": 19188, + "skromnie": 19189, + "schronić": 19190, + "rzymski": 19191, + "Wąsowskiej": 19192, + "fortunę": 19193, + "spoczywa": 19194, + "magnety": 19195, + "deszczem": 19196, + "wolałby": 19197, + "pociągnąć": 19198, + "dostępne": 19199, + "Waćpanna": 19200, + "maszyn": 19201, + "pojedynczych": 19202, + "Idrysa": 19203, + "Zbarażem": 19204, + "gimnazjum": 19205, + "zarzut": 19206, + "pensji": 19207, + "Francuzi": 19208, + "konkretnie": 19209, + "posiedzenia": 19210, + "ziarno": 19211, + "zamiarów": 19212, + "goryczy": 19213, + "goryczą": 19214, + "Wszech": 19215, + "materiału": 19216, + "przestrachem": 19217, + "rozszerza": 19218, + "Najświętsza": 19219, + "załatwić": 19220, + "Kanne": 19221, + "WAG": 19222, + "posiłku": 19223, + "Danvelda": 19224, + "cudowne": 19225, + "wariat": 19226, + "zręcznie": 19227, + "Gier": 19228, + "litewskie": 19229, + "okolicznościach": 19230, + "pancerz": 19231, + "rzadkie": 19232, + "żołąd": 19233, + "przytomnie": 19234, + "wskórać": 19235, + "rozrywki": 19236, + "Stryj": 19237, + "libera": 19238, + "gorzałki": 19239, + "inteligent": 19240, + "pohamował": 19241, + "popłochu": 19242, + "przepisami": 19243, + "Menela": 19244, + "strategi": 19245, + "egzekucji": 19246, + "Agnieszka": 19247, + "Stolnik": 19248, + "pospólstwo": 19249, + "witebski": 19250, + "Radziejowski": 19251, + "Południ": 19252, + "Kudaku": 19253, + "Spójrz": 19254, + "Hirama": 19255, + "himów": 19256, + "Ganchof": 19257, + "Profesor": 19258, + "Beduinów": 19259, + "Ałła": 19260, + "Omdur": 19261, + "niezwłocznie": 19262, + "Palesty": 19263, + "Zołotonoszy": 19264, + "Fourcy": 19265, + "41": 19266, + "Anio": 19267, + "Bój": 19268, + "Krza": 19269, + "Kim": 19270, + "NE": 19271, + "Ole": 19272, + "Part": 19273, + "Uśmie": 19274, + "ala": 19275, + "atom": 19276, + "akor": 19277, + "dność": 19278, + "elekcji": 19279, + "igra": 19280, + "krów": 19281, + "ndi": 19282, + "ntom": 19283, + "opor": 19284, + "omal": 19285, + "ostrza": 19286, + "opuszczać": 19287, + "rkę": 19288, + "sował": 19289, + "sczer": 19290, + "umiała": 19291, + "udała": 19292, + "ulubi": 19293, + "ukazuje": 19294, + "uciszy": 19295, + "udzielić": 19296, + "usłyszeli": 19297, + "wdzie": 19298, + "wnej": 19299, + "wprowadzenie": 19300, + "zrze": 19301, + "zwę": 19302, + "zmów": 19303, + "zmysł": 19304, + "zgię": 19305, + "zwłó": 19306, + "ńki": 19307, + "śru": 19308, + "ścię": 19309, + "źń": 19310, + "niezwycię": 19311, + "nasty": 19312, + "poruszyć": 19313, + "pokażę": 19314, + "strzu": 19315, + "nijak": 19316, + "dzban": 19317, + "raport": 19318, + "ownika": 19319, + "linię": 19320, + "zabu": 19321, + "zakazu": 19322, + "zacją": 19323, + "zapamięta": 19324, + "zarośli": 19325, + "kołu": 19326, + "kodek": 19327, + "kozła": 19328, + "korup": 19329, + "leków": 19330, + "dorę": 19331, + "dobywa": 19332, + "dostoje": 19333, + "mize": 19334, + "misy": 19335, + "kaniem": 19336, + "widzieliśmy": 19337, + "taż": 19338, + "taniej": 19339, + "paster": 19340, + "pańskim": 19341, + "wywar": 19342, + "wyzwał": 19343, + "wyruszył": 19344, + "wyciął": 19345, + "łotr": 19346, + "darów": 19347, + "czymi": 19348, + "lację": 19349, + "przestro": 19350, + "przestwo": 19351, + "przemoc": 19352, + "przewrócił": 19353, + "rewe": 19354, + "kiełba": 19355, + "odmiany": 19356, + "dymów": 19357, + "monta": 19358, + "mogłeś": 19359, + "cenas": 19360, + "szycie": 19361, + "mierzył": 19362, + "czere": 19363, + "czelu": 19364, + "siów": 19365, + "obci": 19366, + "obca": 19367, + "obszar": 19368, + "ściś": 19369, + "przychod": 19370, + "przyjemnie": 19371, + "ruszę": 19372, + "bogiem": 19373, + "bogdaj": 19374, + "tuli": 19375, + "lubie": 19376, + "żyjący": 19377, + "gazu": 19378, + "gawę": 19379, + "rozpusty": 19380, + "debiu": 19381, + "zero": 19382, + "bieniem": 19383, + "Pora": 19384, + "Poznał": 19385, + "pustki": 19386, + "logu": 19387, + "Nade": 19388, + "Janek": 19389, + "najjaśniej": 19390, + "wszystką": 19391, + "ściera": 19392, + "trzewi": 19393, + "tamto": 19394, + "bracła": 19395, + "zienie": 19396, + "Tacy": 19397, + "sąsiedzi": 19398, + "bliskich": 19399, + "bliskim": 19400, + "niemow": 19401, + "czuły": 19402, + "gubi": 19403, + "zili": 19404, + "zione": 19405, + "swoi": 19406, + "rzucały": 19407, + "jakoże": 19408, + "tworząc": 19409, + "Wice": 19410, + "Wilka": 19411, + "wróżby": 19412, + "chodzimy": 19413, + "parkin": 19414, + "owoców": 19415, + "zaśmiał": 19416, + "fanaty": 19417, + "grosz": 19418, + "książe": 19419, + "Dolnym": 19420, + "strzeli": 19421, + "Przera": 19422, + "Radzie": 19423, + "lejce": 19424, + "hamował": 19425, + "Mili": 19426, + "Micha": 19427, + "słodko": 19428, + "początk": 19429, + "towanym": 19430, + "młodo": 19431, + "Juli": 19432, + "szkołę": 19433, + "Wierzę": 19434, + "Przyszła": 19435, + "fel": 19436, + "chłopię": 19437, + "chłodno": 19438, + "kreśli": 19439, + "ustala": 19440, + "Baru": 19441, + "Baran": 19442, + "dnieniem": 19443, + "kompromi": 19444, + "wiośla": 19445, + "gene": 19446, + "urok": 19447, + "znajdować": 19448, + "humani": 19449, + "grupą": 19450, + "mówmy": 19451, + "jednost": 19452, + "powitanie": 19453, + "któregoś": 19454, + "porwawszy": 19455, + "terenu": 19456, + "Podróż": 19457, + "płomie": 19458, + "nkowi": 19459, + "rodzinnych": 19460, + "patrzywszy": 19461, + "zrobią": 19462, + "puściły": 19463, + "szczyk": 19464, + "hotel": 19465, + "Waty": 19466, + "kapłanki": 19467, + "pisana": 19468, + "wydają": 19469, + "Luśnia": 19470, + "następcę": 19471, + "auta": 19472, + "niałą": 19473, + "nowanych": 19474, + "kowców": 19475, + "scep": 19476, + "pianie": 19477, + "zupełną": 19478, + "wyższa": 19479, + "uderzyło": 19480, + "twierdząc": 19481, + "ministrze": 19482, + "klimat": 19483, + "szept": 19484, + "Żydami": 19485, + "skrzyni": 19486, + "zważając": 19487, + "STA": 19488, + "Regu": 19489, + "obrońcy": 19490, + "Jeśliś": 19491, + "błysk": 19492, + "błysnął": 19493, + "błysnęła": 19494, + "interesy": 19495, + "Warszawskiego": 19496, + "właściciele": 19497, + "Socja": 19498, + "zobacz": 19499, + "wzięto": 19500, + "Halim": 19501, + "rozumiały": 19502, + "złapał": 19503, + "zamieszki": 19504, + "kolejnego": 19505, + "strybu": 19506, + "zbiegów": 19507, + "zajęci": 19508, + "zajęciem": 19509, + "Lach": 19510, + "wyjście": 19511, + "powtórzyć": 19512, + "zapewnił": 19513, + "używać": 19514, + "okrutną": 19515, + "niebożę": 19516, + "podejmuje": 19517, + "szerokich": 19518, + "potężniej": 19519, + "Służby": 19520, + "spodziewali": 19521, + "pałacy": 19522, + "Tatarami": 19523, + "forum": 19524, + "prawdziwych": 19525, + "tajemnicą": 19526, + "Chryzo": 19527, + "hetmańskie": 19528, + "wyjaśnienia": 19529, + "kancelarii": 19530, + "Jagience": 19531, + "Kontro": 19532, + "wesołą": 19533, + "ziemskich": 19534, + "karawana": 19535, + "szeregiem": 19536, + "grzmią": 19537, + "spełnił": 19538, + "spełnienia": 19539, + "1992": 19540, + "kwiatu": 19541, + "spisy": 19542, + "zniżył": 19543, + "autorów": 19544, + "pokryty": 19545, + "Puść": 19546, + "mądrzej": 19547, + "pryncy": 19548, + "Francja": 19549, + "pociecha": 19550, + "burszty": 19551, + "odzywa": 19552, + "długiego": 19553, + "bierzesz": 19554, + "opinie": 19555, + "surowy": 19556, + "okrętu": 19557, + "więzienie": 19558, + "wstrzymało": 19559, + "jazdą": 19560, + "modlitwa": 19561, + "idące": 19562, + "funduszy": 19563, + "reguły": 19564, + "spadło": 19565, + "otaczał": 19566, + "leżący": 19567, + "Bracie": 19568, + "księżną": 19569, + "kłopotu": 19570, + "Będziemy": 19571, + "nadzwyczajnej": 19572, + "biegały": 19573, + "uznanie": 19574, + "okrył": 19575, + "rośliny": 19576, + "rozeznać": 19577, + "Berlinie": 19578, + "czeladnej": 19579, + "zachodem": 19580, + "zachodowi": 19581, + "zwykłe": 19582, + "ufności": 19583, + "lampy": 19584, + "wpadły": 19585, + "przebaczył": 19586, + "wywoły": 19587, + "sferze": 19588, + "osiągnąć": 19589, + "kupiłem": 19590, + "wymienić": 19591, + "keryk": 19592, + "łatwe": 19593, + "Fil": 19594, + "naczelny": 19595, + "skrzydłach": 19596, + "1989": 19597, + "środowisko": 19598, + "szpady": 19599, + "Jakieś": 19600, + "Aulusa": 19601, + "otucha": 19602, + "wodzu": 19603, + "transa": 19604, + "należących": 19605, + "medycy": 19606, + "artykuły": 19607, + "pojedziemy": 19608, + "szlacheckich": 19609, + "wzdychał": 19610, + "zabezpieczyć": 19611, + "przodem": 19612, + "zwolnienia": 19613, + "zachęca": 19614, + "Płocka": 19615, + "zarzuty": 19616, + "filozofii": 19617, + "zjawiska": 19618, + "posiedzenie": 19619, + "zaciekło": 19620, + "etap": 19621, + "zagony": 19622, + "oręż": 19623, + "pokazywać": 19624, + "DZIE": 19625, + "międzynarodowych": 19626, + "obowiązany": 19627, + "bojaźni": 19628, + "PZU": 19629, + "Przypomnijmy": 19630, + "świętokra": 19631, + "defini": 19632, + "senatorowie": 19633, + "Ciekawym": 19634, + "niewieście": 19635, + "rezerw": 19636, + "Rosjanie": 19637, + "teorii": 19638, + "czuprynę": 19639, + "Mężczyźni": 19640, + "uwielbia": 19641, + "Ciągle": 19642, + "wysiłku": 19643, + "pistoletu": 19644, + "galerii": 19645, + "Agencja": 19646, + "hołd": 19647, + "sylwet": 19648, + "gospodyni": 19649, + "bizne": 19650, + "pozornie": 19651, + "pochleb": 19652, + "Zaporożców": 19653, + "aparat": 19654, + "biblioteki": 19655, + "zeszłego": 19656, + "żwawo": 19657, + "Funk": 19658, + "ubiór": 19659, + "Brzozowej": 19660, + "zezwolenia": 19661, + "niespodziewanie": 19662, + "elegant": 19663, + "Obywatel": 19664, + "Wszędzie": 19665, + "Posejdon": 19666, + "Edward": 19667, + "konsekwencje": 19668, + "pszczoły": 19669, + "nadzoru": 19670, + "adiutant": 19671, + "Chartumu": 19672, + "Ciechanowa": 19673, + "Gdańsk": 19674, + "butelek": 19675, + "Drzwi": 19676, + "43": 19677, + "47": 19678, + "Ana": 19679, + "Gorą": 19680, + "Itace": 19681, + "Kło": 19682, + "LUS": 19683, + "Obu": 19684, + "Olek": 19685, + "Rzą": 19686, + "SY": 19687, + "Umie": 19688, + "Wprost": 19689, + "Wody": 19690, + "Zja": 19691, + "dnymi": 19692, + "fre": 19693, + "knąwszy": 19694, + "lca": 19695, + "lód": 19696, + "mgłę": 19697, + "osty": 19698, + "opusto": 19699, + "opozycji": 19700, + "rna": 19701, + "tchem": 19702, + "upro": 19703, + "usty": 19704, + "uzdrowi": 19705, + "usiąść": 19706, + "wum": 19707, + "wcę": 19708, + "wstępu": 19709, + "wrzo": 19710, + "zbę": 19711, + "zboż": 19712, + "łbem": 19713, + "Żona": 19714, + "żmu": 19715, + "żnym": 19716, + "iego": 19717, + "rzon": 19718, + "niewielkie": 19719, + "nieprędko": 19720, + "nieoczeki": 19721, + "niespokojny": 19722, + "nastro": 19723, + "narusza": 19724, + "nagród": 19725, + "napisała": 19726, + "czó": 19727, + "chcia": 19728, + "szpil": 19729, + "poka": 19730, + "pokaż": 19731, + "poproszę": 19732, + "posłuchać": 19733, + "porozmawiać": 19734, + "poprzysiągł": 19735, + "niszczą": 19736, + "zad": 19737, + "zame": 19738, + "zapy": 19739, + "zastąpił": 19740, + "kolek": 19741, + "kopii": 19742, + "doch": 19743, + "dorob": 19744, + "doczekać": 19745, + "domyślił": 19746, + "bycia": 19747, + "łania": 19748, + "ławki": 19749, + "wacze": 19750, + "jadowi": 19751, + "jaskół": 19752, + "pawie": 19753, + "pady": 19754, + "wygo": 19755, + "wysie": 19756, + "wykrzyki": 19757, + "toku": 19758, + "tonu": 19759, + "toczyła": 19760, + "tyku": 19761, + "wom": 19762, + "czytam": 19763, + "czystych": 19764, + "rysów": 19765, + "przesło": 19766, + "przeciąg": 19767, + "przenika": 19768, + "przeżył": 19769, + "przegląd": 19770, + "przechodzą": 19771, + "przebiegły": 19772, + "przemiany": 19773, + "macji": 19774, + "malarz": 19775, + "rei": 19776, + "recen": 19777, + "odjął": 19778, + "odwróciła": 19779, + "stad": 19780, + "stacja": 19781, + "sich": 19782, + "obna": 19783, + "obrazem": 19784, + "przysu": 19785, + "przybyło": 19786, + "przybrał": 19787, + "przymru": 19788, + "przyprowadził": 19789, + "przyozdo": 19790, + "przysłowie": 19791, + "przysion": 19792, + "cykli": 19793, + "cyklo": 19794, + "nianych": 19795, + "mucha": 19796, + "ruchami": 19797, + "bolą": 19798, + "tuman": 19799, + "weń": 19800, + "czaszki": 19801, + "bisy": 19802, + "lus": 19803, + "galo": 19804, + "rozpad": 19805, + "rozmiar": 19806, + "rozpuszczo": 19807, + "rozprawia": 19808, + "jakowego": 19809, + "takowe": 19810, + "szac": 19811, + "znanego": 19812, + "podtrzy": 19813, + "poddał": 19814, + "podkancle": 19815, + "owywał": 19816, + "zywania": 19817, + "prostego": 19818, + "syg": 19819, + "serio": 19820, + "pyłu": 19821, + "pychy": 19822, + "najgorzej": 19823, + "najstarszy": 19824, + "najświęt": 19825, + "mówione": 19826, + "przedniej": 19827, + "przezpie": 19828, + "cum": 19829, + "culum": 19830, + "ciągi": 19831, + "sądzą": 19832, + "bliskiej": 19833, + "zina": 19834, + "stroska": 19835, + "rion": 19836, + "sole": 19837, + "Panem": 19838, + "wiążą": 19839, + "wróć": 19840, + "parsk": 19841, + "niętego": 19842, + "dnij": 19843, + "groza": 19844, + "gromił": 19845, + "wąski": 19846, + "Kam": 19847, + "męka": 19848, + "męką": 19849, + "Radziec": 19850, + "dałeś": 19851, + "złotów": 19852, + "złożyli": 19853, + "złożywszy": 19854, + "Tek": 19855, + "Wydziału": 19856, + "marke": 19857, + "Moi": 19858, + "szufla": 19859, + "Szkole": 19860, + "początkowo": 19861, + "kroto": 19862, + "powiadały": 19863, + "książęcym": 19864, + "zostawia": 19865, + "stąpię": 19866, + "fea": 19867, + "febry": 19868, + "chłodne": 19869, + "chłodny": 19870, + "pędzi": 19871, + "urodę": 19872, + "pokolenie": 19873, + "humorze": 19874, + "milczała": 19875, + "grub": 19876, + "grubą": 19877, + "dwiema": 19878, + "Angu": 19879, + "myślicie": 19880, + "zdolność": 19881, + "jakiekolwiek": 19882, + "plasti": 19883, + "powitał": 19884, + "płomy": 19885, + "zamkach": 19886, + "gnać": 19887, + "rządowi": 19888, + "tryb": 19889, + "drach": 19890, + "poznasz": 19891, + "odeszli": 19892, + "pisano": 19893, + "kochania": 19894, + "kochanka": 19895, + "zgodą": 19896, + "poleciał": 19897, + "Kuba": 19898, + "spojrzeń": 19899, + "podanie": 19900, + "żałuję": 19901, + "scen": 19902, + "piaski": 19903, + "mąk": 19904, + "Skrzetuskich": 19905, + "malowane": 19906, + "malowni": 19907, + "palmy": 19908, + "Dziwny": 19909, + "polityczna": 19910, + "Gości": 19911, + "Gość": 19912, + "licytacji": 19913, + "teryna": 19914, + "uśmiecha": 19915, + "okaza": 19916, + "strumień": 19917, + "krewnego": 19918, + "smutną": 19919, + "wzięły": 19920, + "publiki": 19921, + "publikacji": 19922, + "komisarz": 19923, + "puszczam": 19924, + "składają": 19925, + "zamierzał": 19926, + "jedziecie": 19927, + "ogólne": 19928, + "logicznym": 19929, + "radosne": 19930, + "opiera": 19931, + "Alba": 19932, + "południem": 19933, + "Byłby": 19934, + "Byłbym": 19935, + "istnienie": 19936, + "zginę": 19937, + "zapytałem": 19938, + "wypadła": 19939, + "pozycje": 19940, + "wczorajszej": 19941, + "użyte": 19942, + "niebieskim": 19943, + "wachlarz": 19944, + "Trzeci": 19945, + "żałoby": 19946, + "Siedział": 19947, + "olbrzymia": 19948, + "Michałku": 19949, + "czynność": 19950, + "Czarne": 19951, + "granicznych": 19952, + "fos": 19953, + "ulgę": 19954, + "dotyka": 19955, + "wieczorami": 19956, + "śniadaniu": 19957, + "Ruszczy": 19958, + "zdziwiła": 19959, + "wniosk": 19960, + "pilnuje": 19961, + "niewolnikiem": 19962, + "obraził": 19963, + "kluczem": 19964, + "Korczyna": 19965, + "mądra": 19966, + "dobrodzieju": 19967, + "wstydem": 19968, + "miłować": 19969, + "Sędzio": 19970, + "poszedłem": 19971, + "wódki": 19972, + "turystów": 19973, + "przyjaciółmi": 19974, + "przerażone": 19975, + "koloru": 19976, + "tęskni": 19977, + "pogodzić": 19978, + "okręgu": 19979, + "weseli": 19980, + "kanału": 19981, + "kanapy": 19982, + "sklepy": 19983, + "modlitwą": 19984, + "idących": 19985, + "zakładni": 19986, + "oddziałem": 19987, + "pijani": 19988, + "ORKA": 19989, + "prywatne": 19990, + "wystarczyło": 19991, + "wyciągał": 19992, + "energia": 19993, + "dbam": 19994, + "połączeniu": 19995, + "arcykapłana": 19996, + "przewidzia": 19997, + "skłoniwszy": 19998, + "gospodarzy": 19999, + "finansowej": 20000, + "skarbca": 20001, + "przysięgi": 20002, + "zbliżać": 20003, + "przybycia": 20004, + "wyraził": 20005, + "pluga": 20006, + "potrzebują": 20007, + "nerale": 20008, + "oglądając": 20009, + "prawdopodobne": 20010, + "wymagania": 20011, + "Bergowa": 20012, + "poczty": 20013, + "zebranych": 20014, + "państwowe": 20015, + "wzburzony": 20016, + "herb": 20017, + "Park": 20018, + "przewodniczącego": 20019, + "kwieci": 20020, + "wezbra": 20021, + "Święto": 20022, + "lampa": 20023, + "Królowa": 20024, + "dostrzega": 20025, + "Krotona": 20026, + "snopy": 20027, + "systemie": 20028, + "dzisiejszej": 20029, + "elektrow": 20030, + "ogłoszenia": 20031, + "czytałem": 20032, + "sekret": 20033, + "kupiła": 20034, + "dziennikar": 20035, + "pogrążony": 20036, + "obfity": 20037, + "bożego": 20038, + "zawodowe": 20039, + "olbrzymim": 20040, + "zawzięty": 20041, + "oznajmić": 20042, + "soboty": 20043, + "trzęsły": 20044, + "Chwilę": 20045, + "afektu": 20046, + "drewnianych": 20047, + "próbuje": 20048, + "transport": 20049, + "słoneczny": 20050, + "siedm": 20051, + "Trafi": 20052, + "kuzynko": 20053, + "gatunków": 20054, + "poszukiwaniu": 20055, + "zarzutów": 20056, + "filozofi": 20057, + "podnosiły": 20058, + "orszakiem": 20059, + "zapowiedzi": 20060, + "dziury": 20061, + "mieszczan": 20062, + "Tłuma": 20063, + "que": 20064, + "złowrogie": 20065, + "buławą": 20066, + "Przyjdzie": 20067, + "reklam": 20068, + "przeraźliwie": 20069, + "kulbaki": 20070, + "Prezydenta": 20071, + "bożym": 20072, + "ONZ": 20073, + "mlekiem": 20074, + "marynar": 20075, + "Augusta": 20076, + "zaraza": 20077, + "ukazywał": 20078, + "Zaporo": 20079, + "zwycięzca": 20080, + "triumf": 20081, + "mogiły": 20082, + "papierosów": 20083, + "kijowski": 20084, + "dozorcy": 20085, + "Lykona": 20086, + "pocisków": 20087, + "nabożeństwa": 20088, + "demokracja": 20089, + "kontrakt": 20090, + "zrobienia": 20091, + "wileński": 20092, + "posiłek": 20093, + "Królestwa": 20094, + "Amfi": 20095, + "augustian": 20096, + "absolutnie": 20097, + "Komendy": 20098, + "fiolet": 20099, + "Zawisza": 20100, + "konflikt": 20101, + "niezwykłym": 20102, + "ceremonii": 20103, + "Kijowie": 20104, + "Burłaja": 20105, + "Wyborczej": 20106, + "igrzysk": 20107, + "Toruniu": 20108, + "Elekt": 20109, + "poglądów": 20110, + "Katowicach": 20111, + "Spotkanie": 20112, + "likwidacji": 20113, + "sanitar": 20114, + "Stowarzyszenia": 20115, + "śmiertelnie": 20116, + "geografi": 20117, + "Austria": 20118, + "Zbawiciela": 20119, + "album": 20120, + "Rycerze": 20121, + "Jorku": 20122, + "zachwiał": 20123, + "kalendarz": 20124, + "cyfr": 20125, + "Płut": 20126, + "Patrokles": 20127, + "Achai": 20128, + "patrioty": 20129, + "Chrzciciel": 20130, + "dwojga": 20131, + "Stefana": 20132, + "dyspozycji": 20133, + "Gotfry": 20134, + "gmachy": 20135, + "turnieju": 20136, + "Carolus": 20137, + "Hiszpanii": 20138, + "zbóż": 20139, + "kołowro": 20140, + "**": 20141, + "*,": 20142, + "//": 20143, + "53": 20144, + "600": 20145, + "://": 20146, + "?)": 20147, + "Ag": 20148, + "Anie": 20149, + "Amon": 20150, + "Fin": 20151, + "Gę": 20152, + "Ili": 20153, + "Mniej": 20154, + "NKU": 20155, + "Ozna": 20156, + "PP": 20157, + "SD": 20158, + "Wstał": 20159, + "Wój": 20160, + "Zdra": 20161, + "Zgoda": 20162, + "apro": 20163, + "cowym": 20164, + "dżo": 20165, + "ewa": 20166, + "gowego": 20167, + "htt": 20168, + "iże": 20169, + "jały": 20170, + "jon": 20171, + "kmie": 20172, + "mm": 20173, + "msza": 20174, + "mrowie": 20175, + "osu": 20176, + "ośle": 20177, + "oprzytom": 20178, + "psami": 20179, + "rowski": 20180, + "schowa": 20181, + "tnymi": 20182, + "ugo": 20183, + "ucię": 20184, + "uciąż": 20185, + "unij": 20186, + "umyka": 20187, + "udzielił": 20188, + "wdowa": 20189, + "wrzało": 20190, + "zjechał": 20191, + "zmaga": 20192, + "zbił": 20193, + "znosić": 20194, + "zbudować": 20195, + "nieby": 20196, + "nadaje": 20197, + "chrzę": 20198, + "chrepti": 20199, + "porzu": 20200, + "pociem": 20201, + "pojął": 20202, + "pokazu": 20203, + "pomyśla": 20204, + "pogan": 20205, + "poglądał": 20206, + "porzucić": 20207, + "pogotowi": 20208, + "pończo": 20209, + "nijcie": 20210, + "roczne": 20211, + "lidze": 20212, + "lizacja": 20213, + "zamo": 20214, + "zasił": 20215, + "zasę": 20216, + "zasmu": 20217, + "kozy": 20218, + "kością": 20219, + "ciały": 20220, + "leczenia": 20221, + "leśni": 20222, + "domie": 20223, + "donosi": 20224, + "dokonuje": 20225, + "minęły": 20226, + "minęli": 20227, + "kas": 20228, + "łaby": 20229, + "łama": 20230, + "łasce": 20231, + "łapów": 20232, + "łagodny": 20233, + "teria": 20234, + "walą": 20235, + "papu": 20236, + "parą": 20237, + "wypra": 20238, + "wycia": 20239, + "wydaw": 20240, + "wydały": 20241, + "wymyślił": 20242, + "wygodnie": 20243, + "wymiany": 20244, + "łodzie": 20245, + "łość": 20246, + "toczą": 20247, + "danej": 20248, + "darować": 20249, + "noszenia": 20250, + "lano": 20251, + "laską": 20252, + "rysach": 20253, + "przesą": 20254, + "przewro": 20255, + "przedostać": 20256, + "kieł": 20257, + "odwrócić": 20258, + "odwołać": 20259, + "cielu": 20260, + "cienki": 20261, + "dysz": 20262, + "dystrybu": 20263, + "moca": 20264, + "kuba": 20265, + "kulą": 20266, + "szyją": 20267, + "szybę": 20268, + "starać": 20269, + "silna": 20270, + "oblał": 20271, + "przycze": 20272, + "przypie": 20273, + "cyni": 20274, + "murze": 20275, + "ruskie": 20276, + "ruchach": 20277, + "basza": 20278, + "boskim": 20279, + "salon": 20280, + "pieści": 20281, + "tujące": 20282, + "czarów": 20283, + "bitki": 20284, + "lubu": 20285, + "żyna": 20286, + "życzenie": 20287, + "żywiej": 20288, + "rozświe": 20289, + "rozśmiał": 20290, + "łuczy": 20291, + "deli": 20292, + "depre": 20293, + "sporu": 20294, + "biednym": 20295, + "szafir": 20296, + "alei": 20297, + "podsy": 20298, + "ręcznie": 20299, + "duka": 20300, + "dumy": 20301, + "skierowane": 20302, + "panku": 20303, + "siera": 20304, + "Potę": 20305, + "mór": 20306, + "stodoły": 20307, + "bestia": 20308, + "puszka": 20309, + "pustą": 20310, + "puchar": 20311, + "loga": 20312, + "jęły": 20313, + "jęczał": 20314, + "Natychmiast": 20315, + "serów": 20316, + "szczeci": 20317, + "szczelnie": 20318, + "Zato": 20319, + "Zachar": 20320, + "Zaiste": 20321, + "najdłużej": 20322, + "najbliżej": 20323, + "Jechał": 20324, + "rzaj": 20325, + "czos": 20326, + "brama": 20327, + "Taj": 20328, + "nadjechał": 20329, + "nadjeżdża": 20330, + "okrywa": 20331, + "pierna": 20332, + "zdręt": 20333, + "płaty": 20334, + "Boski": 20335, + "rzucała": 20336, + "świadom": 20337, + "Pau": 20338, + "Wiktor": 20339, + "Wiwat": 20340, + "parki": 20341, + "trosze": 20342, + "krakowskiego": 20343, + "faszy": 20344, + "gęstym": 20345, + "myślny": 20346, + "groszy": 20347, + "wąwóz": 20348, + "Stare": 20349, + "ksiąg": 20350, + "krzyków": 20351, + "Koper": 20352, + "Doda": 20353, + "Rafał": 20354, + "Radio": 20355, + "Ranicki": 20356, + "szczętu": 20357, + "martwy": 20358, + "świece": 20359, + "świetne": 20360, + "szumem": 20361, + "szukała": 20362, + "Szpro": 20363, + "odpowiedni": 20364, + "towaru": 20365, + "ważą": 20366, + "człowiecze": 20367, + "zostawać": 20368, + "obaczyć": 20369, + "Saro": 20370, + "trzcin": 20371, + "węże": 20372, + "wejściu": 20373, + "karpa": 20374, + "szlaku": 20375, + "szlakiem": 20376, + "przyjazd": 20377, + "pęd": 20378, + "brwiami": 20379, + "teksty": 20380, + "Nilem": 20381, + "tarła": 20382, + "Kmicicem": 20383, + "bladły": 20384, + "Podniósł": 20385, + "lepsi": 20386, + "kłonił": 20387, + "patrzyłem": 20388, + "szczyzny": 20389, + "powiadasz": 20390, + "lekką": 20391, + "drżeć": 20392, + "poznański": 20393, + "postawą": 20394, + "Krzysię": 20395, + "otoczenia": 20396, + "zwierzyny": 20397, + "rzecznika": 20398, + "niótł": 20399, + "Rozmowa": 20400, + "ludzkość": 20401, + "brzemię": 20402, + "nowano": 20403, + "staniesz": 20404, + "osobowości": 20405, + "padłszy": 20406, + "uderzyły": 20407, + "godnego": 20408, + "elementem": 20409, + "Wewnętrz": 20410, + "ślepo": 20411, + "riam": 20412, + "Gotów": 20413, + "chłopstwa": 20414, + "słucham": 20415, + "śniała": 20416, + "twarde": 20417, + "Szwedach": 20418, + "Najwięcej": 20419, + "komuna": 20420, + "dostatecznie": 20421, + "chronić": 20422, + "szczegółów": 20423, + "procesja": 20424, + "smutni": 20425, + "wilka": 20426, + "prowadziły": 20427, + "ogólnego": 20428, + "radosny": 20429, + "wszelkimi": 20430, + "Niemna": 20431, + "nowin": 20432, + "położywszy": 20433, + "uczuła": 20434, + "waćpanowie": 20435, + "wypadkiem": 20436, + "szerokiej": 20437, + "głębokiej": 20438, + "pustynią": 20439, + "ukrytych": 20440, + "spodziewałem": 20441, + "górnych": 20442, + "gorszego": 20443, + "gorliwie": 20444, + "obraca": 20445, + "Nea": 20446, + "dojrzały": 20447, + "zimę": 20448, + "groźną": 20449, + "dzwonek": 20450, + "szczął": 20451, + "załoga": 20452, + "siedziało": 20453, + "180": 20454, + "Cieszy": 20455, + "spełniać": 20456, + "Archi": 20457, + "Powietrze": 20458, + "sytuacjach": 20459, + "wieczności": 20460, + "niemiecka": 20461, + "gwiaździ": 20462, + "poważna": 20463, + "czterysta": 20464, + "prymas": 20465, + "wpływa": 20466, + "Którego": 20467, + "litewskim": 20468, + "Pierwej": 20469, + "wyraźny": 20470, + "porządnie": 20471, + "rękoje": 20472, + "muzyce": 20473, + "tygodniach": 20474, + "produkcję": 20475, + "Bierz": 20476, + "Biedny": 20477, + "hymn": 20478, + "przerwać": 20479, + "artystów": 20480, + "Krakow": 20481, + "straszliwa": 20482, + "ńczyka": 20483, + "Eumajo": 20484, + "osiedli": 20485, + "centrali": 20486, + "rejon": 20487, + "władco": 20488, + "regiment": 20489, + "krwawą": 20490, + "dzielni": 20491, + "czemuż": 20492, + "egzy": 20493, + "zdobycia": 20494, + "naradę": 20495, + "energią": 20496, + "stwierdzić": 20497, + "stwierdzono": 20498, + "przypatrując": 20499, + "Szumana": 20500, + "łaskawy": 20501, + "skłonności": 20502, + "przypominać": 20503, + "włóczę": 20504, + "powszechnej": 20505, + "okropnym": 20506, + "ostrożny": 20507, + "Szczecinie": 20508, + "czapce": 20509, + "budżetowej": 20510, + "Drugie": 20511, + "kołysa": 20512, + "budowany": 20513, + "herbu": 20514, + "ćwiczeń": 20515, + "niedziela": 20516, + "Włoch": 20517, + "narzekać": 20518, + "narzeczoną": 20519, + "Bogdaniec": 20520, + "ogranicza": 20521, + "egipskie": 20522, + "amerykański": 20523, + "Joa": 20524, + "zagrożenie": 20525, + "napełnia": 20526, + "osobiste": 20527, + "umilkła": 20528, + "lipcu": 20529, + "Krześni": 20530, + "umysłu": 20531, + "hałaśli": 20532, + "przedmiotu": 20533, + "zawarte": 20534, + "siedemdziesiąt": 20535, + "1980": 20536, + "kapitana": 20537, + "niebezpiecznie": 20538, + "NICA": 20539, + "martwych": 20540, + "wybranych": 20541, + "Starszy": 20542, + "charty": 20543, + "Róża": 20544, + "słodką": 20545, + "rosyjskiego": 20546, + "Górze": 20547, + "szelmy": 20548, + "słoneczne": 20549, + "kasztela": 20550, + "tureckich": 20551, + "zmysłów": 20552, + "artykułu": 20553, + "gabinet": 20554, + "punktem": 20555, + "jenerałowie": 20556, + "zagraża": 20557, + "jezdni": 20558, + "należałoby": 20559, + "Lindego": 20560, + "ukłonem": 20561, + "konsul": 20562, + "brzęk": 20563, + "mundur": 20564, + "listach": 20565, + "Kamieniec": 20566, + "uniesieniem": 20567, + "średnich": 20568, + "Banku": 20569, + "Pallas": 20570, + "odezwały": 20571, + "wyrzuty": 20572, + "obrócił": 20573, + "pacjent": 20574, + "karczmy": 20575, + "))))": 20576, + "niespokojne": 20577, + "triumfu": 20578, + "Uważam": 20579, + "grubych": 20580, + "niesłychanie": 20581, + "ambicji": 20582, + "wstępie": 20583, + "przeleciała": 20584, + "rozłoży": 20585, + "pozorem": 20586, + "fragmenty": 20587, + "toporem": 20588, + "partamentu": 20589, + "kompletnie": 20590, + "butelkę": 20591, + "jarmar": 20592, + "Mazowsze": 20593, + "egzamin": 20594, + "kondygna": 20595, + "Prędko": 20596, + "równowagi": 20597, + "konstytucji": 20598, + "dżdżu": 20599, + "utrzymuje": 20600, + "Lubomir": 20601, + "Lubomirski": 20602, + "olimpij": 20603, + "współczucia": 20604, + "sprostać": 20605, + "Magdale": 20606, + "tchórz": 20607, + "Gryzel": 20608, + "zapomnieli": 20609, + "ekipy": 20610, + "ugrupowa": 20611, + "ćwierć": 20612, + "odwiedziny": 20613, + "fontanny": 20614, + "gimnazja": 20615, + "bieliznę": 20616, + "Kielcach": 20617, + "laboratorium": 20618, + "Felicja": 20619, + "Swoją": 20620, + "Zespołu": 20621, + "Zwykle": 20622, + "kontrowersyj": 20623, + "Antolka": 20624, + "podskarbi": 20625, + "swobody": 20626, + "wspaniałej": 20627, + "Hassling": 20628, + "Mieczysław": 20629, + "Akbah": 20630, + "Bułgarii": 20631, + "szmarag": 20632, + "Assara": 20633, + "Chryzotemis": 20634, + "http": 20635, + ",,": 20636, + "78": 20637, + "Ap": 20638, + "Ape": 20639, + "BRA": 20640, + "CZA": 20641, + "Dowej": 20642, + "Er": 20643, + "Gą": 20644, + "Gł": 20645, + "Istu": 20646, + "Kroni": 20647, + "LES": 20648, + "Oce": 20649, + "Ostrze": 20650, + "Ośrodek": 20651, + "Stała": 20652, + "The": 20653, + "Ukła": 20654, + "Wuj": 20655, + "Zmie": 20656, + "acz": 20657, + "ane": 20658, + "atra": 20659, + "awan": 20660, + "cowy": 20661, + "drek": 20662, + "ero": 20663, + "eśmy": 20664, + "ffe": 20665, + "frak": 20666, + "kci": 20667, + "kej": 20668, + "lską": 20669, + "lwów": 20670, + "ndar": 20671, + "nwal": 20672, + "ntel": 20673, + "oa": 20674, + "ośrodka": 20675, + "opierał": 20676, + "smaga": 20677, + "umiar": 20678, + "ułożył": 20679, + "uradował": 20680, + "uniemożli": 20681, + "wdów": 20682, + "wstanie": 20683, + "wsiadł": 20684, + "wtajemni": 20685, + "zgru": 20686, + "łzach": 20687, + "…”.": 20688, + "niełatwo": 20689, + "niekoniecznie": 20690, + "nady": 20691, + "nagi": 20692, + "nabiera": 20693, + "nabrać": 20694, + "chwie": 20695, + "chwałą": 20696, + "szpo": 20697, + "szma": 20698, + "szok": 20699, + "pobie": 20700, + "ponosi": 20701, + "pojechać": 20702, + "pochodził": 20703, + "pomyślę": 20704, + "poczekać": 20705, + "poręcz": 20706, + "pokazała": 20707, + "pobladła": 20708, + "stod": 20709, + "niskich": 20710, + "ranę": 20711, + "ownej": 20712, + "rodził": 20713, + "jewski": 20714, + "jenerała": 20715, + "gotuje": 20716, + "zaszedł": 20717, + "zaciąg": 20718, + "zatrwo": 20719, + "zajazd": 20720, + "zamieszkania": 20721, + "zastanowił": 20722, + "kosze": 20723, + "korzenie": 20724, + "dochodzą": 20725, + "taną": 20726, + "łamie": 20727, + "tela": 20728, + "wabi": 20729, + "wanym": 20730, + "jany": 20731, + "jada": 20732, + "jary": 20733, + "wyć": 20734, + "wyrobi": 20735, + "wypły": 20736, + "wyciem": 20737, + "wymów": 20738, + "wydar": 20739, + "wypuszcza": 20740, + "wyskoczy": 20741, + "wyrósł": 20742, + "wyrobów": 20743, + "wieże": 20744, + "wieniec": 20745, + "wieprz": 20746, + "ówka": 20747, + "wonności": 20748, + "dzidy": 20749, + "danego": 20750, + "czyja": 20751, + "lany": 20752, + "lady": 20753, + "rybę": 20754, + "przedaw": 20755, + "przeprawy": 20756, + "przetarł": 20757, + "przemk": 20758, + "mac": 20759, + "marzył": 20760, + "kieć": 20761, + "kiele": 20762, + "odmę": 20763, + "odbywają": 20764, + "odniesieniu": 20765, + "ciemię": 20766, + "mole": 20767, + "moda": 20768, + "mościa": 20769, + "centu": 20770, + "szyng": 20771, + "obrzę": 20772, + "ścina": 20773, + "przystępu": 20774, + "mysz": 20775, + "szes": 20776, + "balo": 20777, + "bawią": 20778, + "pieca": 20779, + "pieśnia": 20780, + "turów": 20781, + "tuszę": 20782, + "czaszy": 20783, + "cor": 20784, + "conymi": 20785, + "biod": 20786, + "prasie": 20787, + "żyłam": 20788, + "gane": 20789, + "piała": 20790, + "piwszy": 20791, + "piję": 20792, + "rozróż": 20793, + "łuna": 20794, + "deka": 20795, + "dełka": 20796, + "zeri": 20797, + "wiane": 20798, + "spowia": 20799, + "sposobie": 20800, + "chorzy": 20801, + "takową": 20802, + "szatan": 20803, + "znanej": 20804, + "znacznych": 20805, + "znacznym": 20806, + "znawcy": 20807, + "poddać": 20808, + "podmiot": 20809, + "dujemy": 20810, + "siecią": 20811, + "Niemniej": 20812, + "stolik": 20813, + "ingu": 20814, + "infla": 20815, + "chaos": 20816, + "mera": 20817, + "prostej": 20818, + "bene": 20819, + "puch": 20820, + "pustej": 20821, + "sują": 20822, + "arbi": 20823, + "serii": 20824, + "senat": 20825, + "ankie": 20826, + "mniemając": 20827, + "Jac": 20828, + "pył": 20829, + "żagle": 20830, + "nąłem": 20831, + "najcięż": 20832, + "mówiliśmy": 20833, + "trzymały": 20834, + "wzniesione": 20835, + "słałem": 20836, + "cudnie": 20837, + "Chor": 20838, + "zorze": 20839, + "lękam": 20840, + "Tajem": 20841, + "zuży": 20842, + "nadwor": 20843, + "sąsied": 20844, + "kątem": 20845, + "trasy": 20846, + "guber": 20847, + "ziów": 20848, + "swobo": 20849, + "tałem": 20850, + "króci": 20851, + "Widzieli": 20852, + "park": 20853, + "ktom": 20854, + "nięć": 20855, + "dniały": 20856, + "pięść": 20857, + "Leg": 20858, + "groty": 20859, + "wąsami": 20860, + "Kamy": 20861, + "Kole": 20862, + "robiąc": 20863, + "Przekona": 20864, + "Przeklę": 20865, + "warg": 20866, + "Techni": 20867, + "Tebów": 20868, + "marmur": 20869, + "Moc": 20870, + "Morza": 20871, + "trwania": 20872, + "umrę": 20873, + "formą": 20874, + "fortele": 20875, + "zdarzeń": 20876, + "ustalenia": 20877, + "żądza": 20878, + "panienkę": 20879, + "Lice": 20880, + "Tucho": 20881, + "węzeł": 20882, + "tkowski": 20883, + "kompli": 20884, + "karki": 20885, + "gniewnie": 20886, + "szlak": 20887, + "zmierz": 20888, + "przeciwnej": 20889, + "ciemnego": 20890, + "husar": 20891, + "milczy": 20892, + "należeć": 20893, + "okopu": 20894, + "pytasz": 20895, + "starców": 20896, + "Kmicicu": 20897, + "dworzec": 20898, + "mieszkając": 20899, + "jakież": 20900, + "polskiemu": 20901, + "rodziciel": 20902, + "szczyła": 20903, + "ucieczka": 20904, + "drwią": 20905, + "pięknością": 20906, + "pisali": 20907, + "śpiewając": 20908, + "tnikiem": 20909, + "dzieciństwie": 20910, + "głaz": 20911, + "czyliż": 20912, + "Kup": 20913, + "pracowała": 20914, + "pismem": 20915, + "zdrowym": 20916, + "Skrzetuscy": 20917, + "ministrów": 20918, + "sztuką": 20919, + "sztuczne": 20920, + "dziwnych": 20921, + "riatu": 20922, + "Winicjuszu": 20923, + "ratuje": 20924, + "obronić": 20925, + "obrońców": 20926, + "służąc": 20927, + "komunik": 20928, + "błysnęły": 20929, + "tis": 20930, + "ujdzie": 20931, + "właściwą": 20932, + "szczególny": 20933, + "piłki": 20934, + "procesy": 20935, + "oburzył": 20936, + "oburącz": 20937, + "smugi": 20938, + "szczęśliwszy": 20939, + "składali": 20940, + "decyduje": 20941, + "Kiedym": 20942, + "przedstawienia": 20943, + "wskazują": 20944, + "kształcą": 20945, + "słówko": 20946, + "kazawszy": 20947, + "wrota": 20948, + "naukowych": 20949, + "obowiązuje": 20950, + "Chmiela": 20951, + "ciocia": 20952, + "pojawi": 20953, + "zbieg": 20954, + "istniała": 20955, + "Las": 20956, + "Festi": 20957, + "znaczyło": 20958, + "nieprzyjaciele": 20959, + "okrutne": 20960, + "rozpatrzenia": 20961, + "Rydzy": 20962, + "trzasnął": 20963, + "potężną": 20964, + "wojskowy": 20965, + "głęboką": 20966, + "gorączkę": 20967, + "ogromnego": 20968, + "ukrywać": 20969, + "pałace": 20970, + "świtu": 20971, + "Barto": 20972, + "Czarny": 20973, + "granica": 20974, + "oddano": 20975, + "Heski": 20976, + "cezarowi": 20977, + "przypadki": 20978, + "Konrad": 20979, + "słuszny": 20980, + "ziemnia": 20981, + "obrazi": 20982, + "kontrolę": 20983, + "spiżar": 20984, + "zniszczenie": 20985, + "tancer": 20986, + "głośnym": 20987, + "informacja": 20988, + "pochyliwszy": 20989, + "dodatkowo": 20990, + "srebro": 20991, + "grozić": 20992, + "trener": 20993, + "Każde": 20994, + "Słyszę": 20995, + "wojenną": 20996, + "talerz": 20997, + "opatry": 20998, + "sroga": 20999, + "sejmie": 21000, + "rycerskiej": 21001, + "rycerstwem": 21002, + "opowiadali": 21003, + "najwyższa": 21004, + "starania": 21005, + "wesel": 21006, + "żółtych": 21007, + "Kryspu": 21008, + "chciałaby": 21009, + "chciałabym": 21010, + "policjant": 21011, + "posiadania": 21012, + "przeznaczonych": 21013, + "kościołach": 21014, + "krucyfi": 21015, + "twórczości": 21016, + "Stoi": 21017, + "niebezpieczeństwie": 21018, + "szpital": 21019, + "krążą": 21020, + "połączenia": 21021, + "Wąso": 21022, + "lender": 21023, + "posągów": 21024, + "rzonego": 21025, + "odpowiadali": 21026, + "zbliżając": 21027, + "puszczały": 21028, + "Urba": 21029, + "Znać": 21030, + "leśnego": 21031, + "biskupi": 21032, + "biskupów": 21033, + "określonym": 21034, + "strzelcy": 21035, + "sprzętów": 21036, + "owując": 21037, + "wykorzystu": 21038, + "przychodziła": 21039, + "Berg": 21040, + "dużego": 21041, + "francuskiego": 21042, + "zbierali": 21043, + "poprawce": 21044, + "poddanych": 21045, + "dotknąć": 21046, + "kościelnych": 21047, + "przewodnika": 21048, + "Rozumiał": 21049, + "niewinnie": 21050, + "zwykłego": 21051, + "okulary": 21052, + "siedzących": 21053, + "Patrząc": 21054, + "zgromadzeniu": 21055, + "dziewięciu": 21056, + "wybuchła": 21057, + "mnóstwem": 21058, + "Świad": 21059, + "przebaczyć": 21060, + "Kroto": 21061, + "dzisiejszym": 21062, + "stawiając": 21063, + "potraw": 21064, + "prowadzący": 21065, + "pogardy": 21066, + "srebrnej": 21067, + "sznurek": 21068, + "Drogi": 21069, + "przyjemnością": 21070, + "angielskiego": 21071, + "pomysły": 21072, + "skroś": 21073, + "uciekają": 21074, + "nomarchów": 21075, + "posępne": 21076, + "Chwila": 21077, + "redaktor": 21078, + "budowli": 21079, + "przygoda": 21080, + "wykonywać": 21081, + "szklane": 21082, + "szklanki": 21083, + "struktura": 21084, + "Robi": 21085, + "ucichło": 21086, + "obszerny": 21087, + "Asyria": 21088, + "złudzeń": 21089, + "szósty": 21090, + "królestwo": 21091, + "Nuże": 21092, + "parlamentu": 21093, + "moralne": 21094, + "konkurencji": 21095, + "sukcesu": 21096, + "drużyna": 21097, + "filozof": 21098, + "grzmoty": 21099, + "Wschodzie": 21100, + "Francuz": 21101, + "zasypy": 21102, + "Mogą": 21103, + "wysyłał": 21104, + "miasteczku": 21105, + "Sargona": 21106, + "zapadał": 21107, + "muszkiety": 21108, + "kłamstwa": 21109, + "mieszczanie": 21110, + "trzeźwy": 21111, + "Ilekroć": 21112, + "zastanawia": 21113, + "wypytywał": 21114, + "Jędrek": 21115, + "wystąpiła": 21116, + "Skarbu": 21117, + "dyplomaty": 21118, + "generalnie": 21119, + "Kuklinowskiego": 21120, + "Podlasiu": 21121, + "rozpoczęcia": 21122, + "romanty": 21123, + "oddychał": 21124, + "rozmyślać": 21125, + "rozmyślając": 21126, + "Rodzice": 21127, + "Białej": 21128, + "zwycięzcy": 21129, + "Izraela": 21130, + "biurka": 21131, + "przewagę": 21132, + "obyczajem": 21133, + "ryzyko": 21134, + "argument": 21135, + "ministrowi": 21136, + "pancerze": 21137, + "oczywiste": 21138, + "utrudnia": 21139, + "Władysława": 21140, + "Trybunału": 21141, + "spuszczonymi": 21142, + "klubów": 21143, + "niebiosa": 21144, + "jedwab": 21145, + "przedsięwzięcia": 21146, + "Krzeczowskiego": 21147, + "psiar": 21148, + "obrzydli": 21149, + "uwierzyli": 21150, + "zrozumiała": 21151, + "określenie": 21152, + "dworzanie": 21153, + "Cheł": 21154, + "Barabasz": 21155, + "kwalifi": 21156, + "kwalifika": 21157, + "Społecznej": 21158, + "Ludwika": 21159, + "Waszmości": 21160, + "Odpowiedź": 21161, + "inwestorów": 21162, + "Kędy": 21163, + "podniesioną": 21164, + "Gniew": 21165, + "ugrupowania": 21166, + "wagonu": 21167, + "zaproponował": 21168, + "zatrudnionych": 21169, + "ósmej": 21170, + "oleju": 21171, + "amator": 21172, + "kawiarni": 21173, + "Zamoyski": 21174, + "Joanna": 21175, + "absolwentów": 21176, + "Sprawiedliwości": 21177, + "drobiazg": 21178, + "Wstyd": 21179, + "przechodniów": 21180, + "Samburu": 21181, + "Antinoj": 21182, + "Podstawowej": 21183, + "bezkarnie": 21184, + "Mirosław": 21185, + "Horpyna": 21186, + "Projekt": 21187, + "Uczest": 21188, + "Rabsun": 21189, + "Owoż": 21190, + "niespełna": 21191, + "pomarańcz": 21192, + "Bezpieczeństwa": 21193, + "\"...": 21194, + ";)": 21195, + "Aku": 21196, + "Akcji": 21197, + "CD": 21198, + "Drew": 21199, + "Gal": 21200, + "Imię": 21201, + "IPN": 21202, + "Lota": 21203, + "Los": 21204, + "MY": 21205, + "MSZ": 21206, + "Opatrz": 21207, + "Opat": 21208, + "Pry": 21209, + "PRO": 21210, + "Sre": 21211, + "Saby": 21212, + "Stre": 21213, + "Skończył": 21214, + "Tre": 21215, + "Urzę": 21216, + "Wnio": 21217, + "Wtenczas": 21218, + "Zwyczaj": 21219, + "aspi": 21220, + "apara": 21221, + "blą": 21222, + "cowych": 21223, + "dnął": 21224, + "dnią": 21225, + "dowego": 21226, + "eu": 21227, + "ewolu": 21228, + "grów": 21229, + "hl": 21230, + "hą": 21231, + "ium": 21232, + "lskie": 21233, + "osą": 21234, + "opamiętał": 21235, + "pso": 21236, + "sowy": 21237, + "sowej": 21238, + "spanie": 21239, + "umę": 21240, + "utka": 21241, + "udzieli": 21242, + "urywa": 21243, + "usnął": 21244, + "uciąć": 21245, + "wrzy": 21246, + "wkład": 21247, + "wniebo": 21248, + "zob": 21249, + "zlon": 21250, + "łbie": 21251, + "łbów": 21252, + "niezło": 21253, + "niemoc": 21254, + "niechęci": 21255, + "niepełnospraw": 21256, + "niedowierza": 21257, + "nawią": 21258, + "nastało": 21259, + "napić": 21260, + "naprawić": 21261, + "naprędce": 21262, + "czmy": 21263, + "pos": 21264, + "powsze": 21265, + "popełni": 21266, + "postrach": 21267, + "poczerwie": 21268, + "stria": 21269, + "nici": 21270, + "nimy": 21271, + "dzce": 21272, + "rasy": 21273, + "owcem": 21274, + "ros": 21275, + "rosło": 21276, + "robienia": 21277, + "jeni": 21278, + "jedzenie": 21279, + "gonie": 21280, + "zagi": 21281, + "zabro": 21282, + "zaszła": 21283, + "zawiąza": 21284, + "zawro": 21285, + "zamyśla": 21286, + "zaprzysię": 21287, + "zakonu": 21288, + "zakłó": 21289, + "zaciął": 21290, + "zaszkodzi": 21291, + "ciśnienia": 21292, + "lesa": 21293, + "doma": 21294, + "dobył": 21295, + "dosłow": 21296, + "mik": 21297, + "mira": 21298, + "kamer": 21299, + "wiry": 21300, + "wica": 21301, + "rzysz": 21302, + "łatwa": 21303, + "ławach": 21304, + "łamią": 21305, + "jastrzę": 21306, + "pakt": 21307, + "wypowiedział": 21308, + "wynikiem": 21309, + "wyzywa": 21310, + "netę": 21311, + "łonie": 21312, + "tywa": 21313, + "wieców": 21314, + "dzicy": 21315, + "dziur": 21316, + "noży": 21317, + "czysto": 21318, + "czyjej": 21319, + "dzielnie": 21320, + "lalkę": 21321, + "rysią": 21322, + "ryknął": 21323, + "przesunął": 21324, + "maczu": 21325, + "rekompen": 21326, + "odję": 21327, + "odsunął": 21328, + "odstąpić": 21329, + "odwracając": 21330, + "dygo": 21331, + "dystan": 21332, + "cegły": 21333, + "siwy": 21334, + "przysy": 21335, + "przygry": 21336, + "cytry": 21337, + "szezlon": 21338, + "bacząc": 21339, + "bojów": 21340, + "tujących": 21341, + "bicia": 21342, + "biłem": 21343, + "żywił": 21344, + "gadaj": 21345, + "rozsą": 21346, + "rozchy": 21347, + "rozter": 21348, + "dero": 21349, + "róży": 21350, + "zera": 21351, + "wiatra": 21352, + "spożyw": 21353, + "bieraj": 21354, + "szamo": 21355, + "znający": 21356, + "znacznego": 21357, + "podźwi": 21358, + "Pocz": 21359, + "Pomyślał": 21360, + "Pokazało": 21361, + "Niewol": 21362, + "inf": 21363, + "puszczą": 21364, + "pudeł": 21365, + "skacze": 21366, + "ses": 21367, + "setek": 21368, + "mniemał": 21369, + "butach": 21370, + "dlaczegóż": 21371, + "najniż": 21372, + "najłatwiej": 21373, + "mięsem": 21374, + "wzgląd": 21375, + "mianie": 21376, + "cune": 21377, + "Chro": 21378, + "tamte": 21379, + "immu": 21380, + "dzom": 21381, + "tracąc": 21382, + "nionymi": 21383, + "niosąc": 21384, + "całem": 21385, + "ziu": 21386, + "sola": 21387, + "Parę": 21388, + "Wilna": 21389, + "grali": 21390, + "chodzisz": 21391, + "dąb": 21392, + "pełnego": 21393, + "rzące": 21394, + "Leon": 21395, + "groby": 21396, + "dencja": 21397, + "Kary": 21398, + "Kamę": 21399, + "Kazałem": 21400, + "dawcę": 21401, + "szczęści": 21402, + "hala": 21403, + "marne": 21404, + "świeżą": 21405, + "Szła": 21406, + "słonie": 21407, + "łączył": 21408, + "Byłam": 21409, + "Byłeś": 21410, + "książęta": 21411, + "zostaw": 21412, + "zostawi": 21413, + "zostawiając": 21414, + "Przyzna": 21415, + "głosowanie": 21416, + "chłodu": 21417, + "chłopom": 21418, + "dziami": 21419, + "chęcią": 21420, + "komtura": 21421, + "uroda": 21422, + "znajdowało": 21423, + "mocniejszy": 21424, + "samotny": 21425, + "Nini": 21426, + "jakiż": 21427, + "hula": 21428, + "hukiem": 21429, + "grubym": 21430, + "nalegał": 21431, + "wracało": 21432, + "wrażeń": 21433, + "świętości": 21434, + "jakiemu": 21435, + "klaczy": 21436, + "powitać": 21437, + "wojewo": 21438, + "porwie": 21439, + "tereny": 21440, + "obiektów": 21441, + "wszystkiemu": 21442, + "eksu": 21443, + "patrzysz": 21444, + "dowanej": 21445, + "Pią": 21446, + "hoło": 21447, + "kapłański": 21448, + "sprawców": 21449, + "włosem": 21450, + "ucieczkę": 21451, + "świadczył": 21452, + "świadczyć": 21453, + "istot": 21454, + "drugimi": 21455, + "poznaje": 21456, + "obozem": 21457, + "zalewa": 21458, + "zaleca": 21459, + "mann": 21460, + "Danie": 21461, + "otoczeniu": 21462, + "austria": 21463, + "gładka": 21464, + "Biały": 21465, + "Bibliote": 21466, + "brzegami": 21467, + "Pracu": 21468, + "żałować": 21469, + "chybaby": 21470, + "mowany": 21471, + "uderzyli": 21472, + "chorążego": 21473, + "wracaj": 21474, + "West": 21475, + "Wenus": 21476, + "Żydem": 21477, + "głupio": 21478, + "Janowi": 21479, + "polityk": 21480, + "cierpię": 21481, + "chłopcu": 21482, + "chłopskich": 21483, + "chłopcem": 21484, + "Najlepiej": 21485, + "strumienie": 21486, + "dostaną": 21487, + "interesie": 21488, + "szybki": 21489, + "ujść": 21490, + "piłkę": 21491, + "Choci": 21492, + "Buzka": 21493, + "zabeth": 21494, + "składzie": 21495, + "składu": 21496, + "Hań": 21497, + "wrocła": 21498, + "Izabelą": 21499, + "Mieliśmy": 21500, + "zwycięstw": 21501, + "kursu": 21502, + "organizuje": 21503, + "kolejce": 21504, + "kolejności": 21505, + "dowiedzieli": 21506, + "Ciało": 21507, + "Mówili": 21508, + "kosztować": 21509, + "Cztana": 21510, + "dziewczyno": 21511, + "dziewczynkę": 21512, + "zasadę": 21513, + "używał": 21514, + "wątpienia": 21515, + "bionego": 21516, + "podejmie": 21517, + "trzaska": 21518, + "gospodarcze": 21519, + "gospodarstwie": 21520, + "spodziewano": 21521, + "żałości": 21522, + "Wielmożny": 21523, + "grzybów": 21524, + "Bohunem": 21525, + "bert": 21526, + "pochmur": 21527, + "niezgra": 21528, + "karabe": 21529, + "Zycha": 21530, + "listych": 21531, + "pozwoliła": 21532, + "stosowne": 21533, + "Herkule": 21534, + "niemieckim": 21535, + "zniszczyć": 21536, + "znalazłszy": 21537, + "wpływy": 21538, + "Kozakami": 21539, + "zabawki": 21540, + "Ojczyzny": 21541, + "Sędziemu": 21542, + "szarp": 21543, + "pocieszy": 21544, + "pocieszać": 21545, + "specjalistów": 21546, + "handla": 21547, + "piechocie": 21548, + "dłuższego": 21549, + "Biel": 21550, + "żelazem": 21551, + "nieugię": 21552, + "srogie": 21553, + "kawalerski": 21554, + "Krzyżaki": 21555, + "bomb": 21556, + "pogodna": 21557, + "niedostęp": 21558, + "więzień": 21559, + "drobna": 21560, + "czwarta": 21561, + "czwarte": 21562, + "hardo": 21563, + "przygotowanie": 21564, + "kaszta": 21565, + "pracujący": 21566, + "ofiara": 21567, + "zapobiega": 21568, + "wencja": 21569, + "korony": 21570, + "trzydziesty": 21571, + "wyciągnęła": 21572, + "wrzaskiem": 21573, + "połączył": 21574, + "Ostatnia": 21575, + "ostrzem": 21576, + "załą": 21577, + "spędzał": 21578, + "przewidywał": 21579, + "Sapieże": 21580, + "Sapiehę": 21581, + "greckich": 21582, + "hrabiego": 21583, + "zrab": 21584, + "obowiązkiem": 21585, + "pognę": 21586, + "Szczeci": 21587, + "przypomniała": 21588, + "cofnęli": 21589, + "namiotem": 21590, + "skręca": 21591, + "oczekiwaniu": 21592, + "wiejskich": 21593, + "Łęckiego": 21594, + "pocznę": 21595, + "groziło": 21596, + "zachodnich": 21597, + "absur": 21598, + "Ochockiego": 21599, + "wspomnieć": 21600, + "okupu": 21601, + "wpadło": 21602, + "zuchwał": 21603, + "organizacja": 21604, + "posuwa": 21605, + "sztabu": 21606, + "Azjaci": 21607, + "kupili": 21608, + "wewnętrzne": 21609, + "wewnętrznej": 21610, + "Węgrzy": 21611, + "przestępcy": 21612, + "grało": 21613, + "Hugo": 21614, + "sznury": 21615, + "Głosy": 21616, + "martwe": 21617, + "nomarchowie": 21618, + "Twoją": 21619, + "profeso": 21620, + "nieprzyjaciółmi": 21621, + "figurę": 21622, + "zabierał": 21623, + "korytarza": 21624, + "obłok": 21625, + "reag": 21626, + "wygrać": 21627, + "Asyrii": 21628, + "metod": 21629, + "kapelusza": 21630, + "szlacheckie": 21631, + "znakomicie": 21632, + "Dniestru": 21633, + "parlament": 21634, + "Krzeszowski": 21635, + "głupstwa": 21636, + "mroź": 21637, + "dostarcza": 21638, + "rejestru": 21639, + "jenerałów": 21640, + "pachołkowie": 21641, + "doskonały": 21642, + "doznawał": 21643, + "Obecni": 21644, + "pożarem": 21645, + "cieplej": 21646, + "komórek": 21647, + "subtel": 21648, + "ożenić": 21649, + "Maruszewicza": 21650, + "impet": 21651, + "religijnych": 21652, + "uprawnienia": 21653, + "potrząsając": 21654, + "maryna": 21655, + "zwrócone": 21656, + "patrona": 21657, + "tryumfu": 21658, + "umac": 21659, + "czambuły": 21660, + "gorzko": 21661, + "napełniły": 21662, + "Wiśniowiecki": 21663, + "oszczep": 21664, + "poszczególne": 21665, + "Amerykanie": 21666, + "dokładniej": 21667, + "Kwaśniewskiego": 21668, + "uczestniczyć": 21669, + "przeczucie": 21670, + "modelu": 21671, + "zadzwonił": 21672, + "Poppei": 21673, + "sekund": 21674, + "oferty": 21675, + "analizy": 21676, + "wystąpienia": 21677, + "Dobranoc": 21678, + "wskóra": 21679, + "karierę": 21680, + "samolotu": 21681, + "amfiteatru": 21682, + "Począł": 21683, + "funkcjonariusze": 21684, + "adresem": 21685, + "żurawi": 21686, + "okrucieństwa": 21687, + "Arabów": 21688, + "samodzielnie": 21689, + "Osoba": 21690, + "zapomniałem": 21691, + "Organizato": 21692, + "fabryce": 21693, + "surdut": 21694, + "narzędzi": 21695, + "podniesionym": 21696, + "nastolat": 21697, + "skrupu": 21698, + "śmiertelne": 21699, + "tabakie": 21700, + "kolegium": 21701, + "Zbawiciel": 21702, + "tricli": 21703, + "zainstal": 21704, + "Elizabeth": 21705, + "niepotrzebnie": 21706, + "Mickiewicza": 21707, + "wzruszając": 21708, + "płeć": 21709, + "aborcji": 21710, + "niezrównany": 21711, + "kopertę": 21712, + "bębnów": 21713, + "janczarowie": 21714, + "odparłem": 21715, + "toleran": 21716, + "Wolf": 21717, + "Niebawem": 21718, + "Zamku": 21719, + "Szlachcic": 21720, + "Piłsud": 21721, + "Chętnie": 21722, + "nesans": 21723, + "chciano": 21724, + "pogotowiu": 21725, + "Eumajos": 21726, + "wniebogłosy": 21727, + "triclinium": 21728, + "57": 21729, + "68": 21730, + "?...": 21731, + "Ary": 21732, + "Ania": 21733, + "Adu": 21734, + "Bran": 21735, + "Edy": 21736, + "Fur": 21737, + "GI": 21738, + "Hrab": 21739, + "Iza": 21740, + "Kli": 21741, + "NBP": 21742, + "Otwar": 21743, + "Ogni": 21744, + "Ośrodka": 21745, + "Ogrom": 21746, + "PE": 21747, + "Pej": 21748, + "Plan": 21749, + "Strz": 21750, + "SKA": 21751, + "Spróbu": 21752, + "Udało": 21753, + "Wra": 21754, + "Wżdy": 21755, + "Zrazu": 21756, + "Zofia": 21757, + "Zarów": 21758, + "bałem": 21759, + "dszy": 21760, + "dniej": 21761, + "estety": 21762, + "gnęły": 21763, + "jone": 21764, + "jony": 21765, + "mdle": 21766, + "mrowi": 21767, + "mknie": 21768, + "osiadł": 21769, + "opry": 21770, + "oświaty": 21771, + "pce": 21772, + "scze": 21773, + "ubli": 21774, + "umyśle": 21775, + "wjechał": 21776, + "wstąpić": 21777, + "zował": 21778, + "znosił": 21779, + "zsyła": 21780, + "ŁU": 21781, + "żale": 21782, + "”?": 21783, + "nieni": 21784, + "nieuda": 21785, + "niesłusznie": 21786, + "nieobecności": 21787, + "nawi": 21788, + "nadla": 21789, + "natk": 21790, + "nazwie": 21791, + "namawiał": 21792, + "chałem": 21793, + "pok": 21794, + "pop": 21795, + "powych": 21796, + "popija": 21797, + "popatrzeć": 21798, + "pokazując": 21799, + "pospiesznie": 21800, + "powolnym": 21801, + "dzką": 21802, + "raci": 21803, + "rania": 21804, + "ownego": 21805, + "roce": 21806, + "lichy": 21807, + "lider": 21808, + "jedz": 21809, + "godzą": 21810, + "gońców": 21811, + "zatar": 21812, + "zarzucił": 21813, + "zaznał": 21814, + "zapisy": 21815, + "zabob": 21816, + "koment": 21817, + "ciki": 21818, + "domyśli": 21819, + "dolną": 21820, + "dokazać": 21821, + "milę": 21822, + "miłej": 21823, + "karza": 21824, + "kasę": 21825, + "wiąc": 21826, + "kijami": 21827, + "rzyłem": 21828, + "ławą": 21829, + "jag": 21830, + "jarz": 21831, + "panego": 21832, + "wywa": 21833, + "wydy": 21834, + "wycze": 21835, + "wykoń": 21836, + "wyprę": 21837, + "wynosić": 21838, + "wypływa": 21839, + "wyglądali": 21840, + "top": 21841, + "tonów": 21842, + "toczył": 21843, + "torami": 21844, + "wodził": 21845, + "dak": 21846, + "dawaj": 21847, + "noże": 21848, + "czyją": 21849, + "dziełem": 21850, + "przeszy": 21851, + "przejazd": 21852, + "przebiegu": 21853, + "mański": 21854, + "odprowadzić": 21855, + "dysko": 21856, + "stach": 21857, + "mieszczą": 21858, + "obcym": 21859, + "ściska": 21860, + "ściśnię": 21861, + "przyku": 21862, + "przywró": 21863, + "przykre": 21864, + "przyczyna": 21865, + "przystąpił": 21866, + "przygnę": 21867, + "mula": 21868, + "myli": 21869, + "rudy": 21870, + "boskich": 21871, + "tujemy": 21872, + "tumany": 21873, + "weszły": 21874, + "bita": 21875, + "lubić": 21876, + "gara": 21877, + "gasły": 21878, + "picia": 21879, + "piłem": 21880, + "piwem": 21881, + "rozdział": 21882, + "rozciągnął": 21883, + "rozpoznał": 21884, + "rozpierzch": 21885, + "spoży": 21886, + "sporów": 21887, + "spozie": 21888, + "sporządza": 21889, + "takowy": 21890, + "szatę": 21891, + "podska": 21892, + "gine": 21893, + "rędy": 21894, + "panowało": 21895, + "Poda": 21896, + "Nieprzyjaciel": 21897, + "chat": 21898, + "meli": 21899, + "metro": 21900, + "puszy": 21901, + "syny": 21902, + "loto": 21903, + "jęcząc": 21904, + "jużci": 21905, + "szczek": 21906, + "buje": 21907, + "butów": 21908, + "jejmość": 21909, + "najwier": 21910, + "najsław": 21911, + "najstrasz": 21912, + "przednio": 21913, + "przezro": 21914, + "trzynastu": 21915, + "wznie": 21916, + "wzboga": 21917, + "wznieść": 21918, + "władzą": 21919, + "słupa": 21920, + "równych": 21921, + "równego": 21922, + "num": 21923, + "nun": 21924, + "nurt": 21925, + "brany": 21926, + "Takiego": 21927, + "zuł": 21928, + "niemały": 21929, + "płacili": 21930, + "całemu": 21931, + "stepach": 21932, + "Mak": 21933, + "Boża": 21934, + "śmiechy": 21935, + "światów": 21936, + "soł": 21937, + "dąży": 21938, + "krańcu": 21939, + "grodzie": 21940, + "grobów": 21941, + "Stali": 21942, + "Stanów": 21943, + "Kai": 21944, + "oczyścić": 21945, + "skupia": 21946, + "Kolum": 21947, + "Dotąd": 21948, + "Domej": 21949, + "Raczek": 21950, + "stałej": 21951, + "możności": 21952, + "Moż": 21953, + "Mogło": 21954, + "chudy": 21955, + "niegodzi": 21956, + "mogliśmy": 21957, + "słoi": 21958, + "ciągnąc": 21959, + "wolnej": 21960, + "Jurek": 21961, + "różnego": 21962, + "Wiesław": 21963, + "ważnego": 21964, + "Przyszły": 21965, + "...]": 21966, + "wspina": 21967, + "Saidzie": 21968, + "umieścił": 21969, + "Badania": 21970, + "podobnymi": 21971, + "pytałem": 21972, + "wiosek": 21973, + "gniewał": 21974, + "zawodni": 21975, + "uczynią": 21976, + "znajdowali": 21977, + "przeciwną": 21978, + "huf": 21979, + "hulta": 21980, + "okopie": 21981, + "starszą": 21982, + "Anton": 21983, + "Rzeczą": 21984, + "planie": 21985, + "gnali": 21986, + "nkowe": 21987, + "nkowych": 21988, + "wymknął": 21989, + "wychowanie": 21990, + "hol": 21991, + "sprawcy": 21992, + "domowym": 21993, + "przodzie": 21994, + "piękno": 21995, + "późnej": 21996, + "czarnia": 21997, + "wróciłem": 21998, + "powoły": 21999, + "śpiewały": 22000, + "twienie": 22001, + "Czela": 22002, + "kochanek": 22003, + "nerwy": 22004, + "trafiły": 22005, + "wróciło": 22006, + "nowaniem": 22007, + "osobliwie": 22008, + "uderzenie": 22009, + "olśnie": 22010, + "kręgo": 22011, + "Michałem": 22012, + "grzeczny": 22013, + "grzechów": 22014, + "elektora": 22015, + "Żydom": 22016, + "głucha": 22017, + "Dziad": 22018, + "polityką": 22019, + "zabiła": 22020, + "Rejest": 22021, + "Szwed": 22022, + "struny": 22023, + "raźnie": 22024, + "właściwości": 22025, + "jeżdżała": 22026, + "smutnym": 22027, + "mojemu": 22028, + "Buzek": 22029, + "samymi": 22030, + "szczęśliwość": 22031, + "składając": 22032, + "Dzier": 22033, + "Halina": 22034, + "wskazy": 22035, + "rowały": 22036, + "naukowe": 22037, + "złamać": 22038, + "organizm": 22039, + "poniekąd": 22040, + "zapaś": 22041, + "kolejna": 22042, + "kolejną": 22043, + "Mówiła": 22044, + "otwartą": 22045, + "niepomier": 22046, + "istniał": 22047, + "waćpannę": 22048, + "pozycja": 22049, + "wątpię": 22050, + "bójcie": 22051, + "wojskowe": 22052, + "gorącym": 22053, + "Wojnił": 22054, + "ruszeniu": 22055, + "Trzech": 22056, + "żałosne": 22057, + "Wielkim": 22058, + "rzuciły": 22059, + "społeczny": 22060, + "oddawał": 22061, + "oddadzą": 22062, + "Przedtem": 22063, + "bernardy": 22064, + "Ruszyli": 22065, + "pracowni": 22066, + "historią": 22067, + "wesołym": 22068, + "wniosko": 22069, + "szukania": 22070, + "szeregów": 22071, + "Ciem": 22072, + "synte": 22073, + "znajomego": 22074, + "Jegomość": 22075, + "zerwali": 22076, + "bryga": 22077, + "autostra": 22078, + "automatycznie": 22079, + "przewoź": 22080, + "pokryła": 22081, + "Pucha": 22082, + "narodowej": 22083, + "żołnierzów": 22084, + "ostrogami": 22085, + "lokalnych": 22086, + "wódkę": 22087, + "pocieszyć": 22088, + "spółce": 22089, + "posłaniec": 22090, + "dłuższą": 22091, + "hydro": 22092, + "kawalerów": 22093, + "rycerska": 22094, + "kanałów": 22095, + "wstrzyma": 22096, + "Krymie": 22097, + "władcą": 22098, + "odkrycie": 22099, + "zakładach": 22100, + "przygotowań": 22101, + "posadził": 22102, + "zbrojni": 22103, + "zbrojne": 22104, + "oświadczenia": 22105, + "wysłano": 22106, + "wizyta": 22107, + "spadku": 22108, + "wpadłszy": 22109, + "leżącej": 22110, + "wyrost": 22111, + "krążyły": 22112, + "przywileje": 22113, + "łowił": 22114, + "odległe": 22115, + "pobliskich": 22116, + "wspaniała": 22117, + "czącymi": 22118, + "upływem": 22119, + "powszechne": 22120, + "wiceminister": 22121, + "snuje": 22122, + "podziemi": 22123, + "Szanow": 22124, + "pogadać": 22125, + "puszczono": 22126, + "smołą": 22127, + "powiedzcie": 22128, + "szlachetnych": 22129, + "uczestnicy": 22130, + "zakonnych": 22131, + "Bernar": 22132, + "weks": 22133, + "francuskiej": 22134, + "groziła": 22135, + "budżecie": 22136, + "Parku": 22137, + "niewinności": 22138, + "niewinność": 22139, + "dworskich": 22140, + "nieruchomo": 22141, + "wybuchnie": 22142, + "napełnione": 22143, + "zwracać": 22144, + "białogłowy": 22145, + "poczynają": 22146, + "przykłady": 22147, + "posuwać": 22148, + "zasłoną": 22149, + "potrakt": 22150, + "musiałaby": 22151, + "formacji": 22152, + "wypowiedź": 22153, + "dziennikarz": 22154, + "Miejskiego": 22155, + "srebrnym": 22156, + "pogrążył": 22157, + "lodowców": 22158, + "przybrane": 22159, + "angielski": 22160, + "schronienie": 22161, + "Wąsowską": 22162, + "niebezpieczna": 22163, + "nomarchy": 22164, + "zatrzymały": 22165, + "zatrzymuje": 22166, + "pchnęła": 22167, + "porozumieniu": 22168, + "zawziętości": 22169, + "zdjęciu": 22170, + "zmieszana": 22171, + "trzęsła": 22172, + "podstawowe": 22173, + "Jakiż": 22174, + "słodkim": 22175, + "płk": 22176, + "rosyjskiej": 22177, + "rosyjskich": 22178, + "fantazję": 22179, + "tańc": 22180, + "tańczyć": 22181, + "powstrzymał": 22182, + "córy": 22183, + "szelma": 22184, + "odpowiednim": 22185, + "odpowiednią": 22186, + "ołtarzem": 22187, + "źrenicach": 22188, + "rodzinnej": 22189, + "Zbarażu": 22190, + "zespołów": 22191, + "Grupa": 22192, + "zbite": 22193, + "wiodła": 22194, + "Młodzi": 22195, + "klient": 22196, + "podnosiła": 22197, + "uścisnął": 22198, + "Hrabi": 22199, + "konkretnych": 22200, + "furman": 22201, + "pożarze": 22202, + "Anglik": 22203, + "uderzać": 22204, + "zasięgu": 22205, + "okoliczność": 22206, + "Minę": 22207, + "Lubię": 22208, + "historycznych": 22209, + "otwierając": 22210, + "płuc": 22211, + "zejdzie": 22212, + "zasłania": 22213, + "lekarstwa": 22214, + "manew": 22215, + "cienkim": 22216, + "impreza": 22217, + "imprezie": 22218, + "obrócić": 22219, + "zamykał": 22220, + "Piękna": 22221, + "trwałe": 22222, + "pieczęć": 22223, + "usiekł": 22224, + "Rozłogi": 22225, + "czółno": 22226, + "pochwycić": 22227, + "zeznania": 22228, + "fotogra": 22229, + "podpisania": 22230, + "papierosa": 22231, + "Chamisa": 22232, + "studenci": 22233, + "inżynier": 22234, + "Lubicza": 22235, + "Kiemlicze": 22236, + "postanowienie": 22237, + "Dominik": 22238, + "Instytut": 22239, + "przekroczyć": 22240, + "Wrocławia": 22241, + "prasowy": 22242, + "Portu": 22243, + "umiejętność": 22244, + "Rzpli": 22245, + "spuszczoną": 22246, + "wywiadu": 22247, + "przykrości": 22248, + "cichej": 22249, + "łoskot": 22250, + "Sudańczycy": 22251, + "błogosławieństwa": 22252, + "Kniaź": 22253, + "słodycz": 22254, + "księdzu": 22255, + "agencji": 22256, + "dokumentacji": 22257, + "sejmowej": 22258, + "czworobo": 22259, + "kurzawy": 22260, + "strząb": 22261, + "podziemiach": 22262, + "artylerii": 22263, + "zgiełk": 22264, + "oklaski": 22265, + "Pełno": 22266, + "posłuszeństwo": 22267, + "chrząknął": 22268, + "zwolenników": 22269, + "pobojowisku": 22270, + "geografii": 22271, + "Kurcewiczów": 22272, + "prokuratora": 22273, + "Cóżeś": 22274, + "Internetu": 22275, + "Ameryce": 22276, + "dobitnie": 22277, + "wspaniale": 22278, + "Obrony": 22279, + "DRU": 22280, + "galantery": 22281, + "postępek": 22282, + "Patkiewicz": 22283, + "Buchman": 22284, + "szorstko": 22285, + "piechurów": 22286, + "Kapitan": 22287, + "Chaldejczyk": 22288, + "Białymstoku": 22289, + "wiktorię": 22290, + "Dziewczynka": 22291, + "niesamowi": 22292, + "WAGNER": 22293, + "Krzakle": 22294, + "augustianów": 22295, + "Oznacza": 22296, + "ewaku": 22297, + "Zarówno": 22298, + "\";": 22299, + "54": 22300, + "62": 22301, + "81": 22302, + "Azję": 22303, + "Błę": 22304, + "Del": 22305, + "Efe": 22306, + "Emil": 22307, + "Grab": 22308, + "Ks": 22309, + "Lę": 22310, + "Mal": 22311, + "Ope": 22312, + "Phut": 22313, + "SB": 22314, + "Sprze": 22315, + "Swe": 22316, + "Sprawo": 22317, + "Trza": 22318, + "Uży": 22319, + "Uwaga": 22320, + "VIII": 22321, + "Zmar": 22322, + "Zdecy": 22323, + "brów": 22324, + "drza": 22325, + "ecki": 22326, + "ewange": 22327, + "gowy": 22328, + "hre": 22329, + "idio": 22330, + "lowe": 22331, + "lowych": 22332, + "mba": 22333, + "mścić": 22334, + "nde": 22335, + "oma": 22336, + "osi": 22337, + "ozda": 22338, + "ożeni": 22339, + "rskiej": 22340, + "rwała": 22341, + "rowała": 22342, + "rżenie": 22343, + "snów": 22344, + "swę": 22345, + "spyta": 22346, + "sprost": 22347, + "tto": 22348, + "uchodzi": 22349, + "umyśl": 22350, + "utwier": 22351, + "usunął": 22352, + "uczonych": 22353, + "uregul": 22354, + "wni": 22355, + "wcą": 22356, + "wczej": 22357, + "wjeżdża": 22358, + "zkę": 22359, + "zniósł": 22360, + "zowane": 22361, + "zowany": 22362, + "zsunął": 22363, + "zonu": 22364, + "zwiększy": 22365, + "zrywał": 22366, + "zjedli": 22367, + "ósmy": 22368, + "łowej": 22369, + "Śród": 22370, + "nieusta": 22371, + "niejaki": 22372, + "nierad": 22373, + "niejakiego": 22374, + "nakaz": 22375, + "napada": 22376, + "chego": 22377, + "chwalił": 22378, + "chwalić": 22379, + "szny": 22380, + "szkło": 22381, + "sztyle": 22382, + "szkle": 22383, + "poma": 22384, + "pobo": 22385, + "ponę": 22386, + "pował": 22387, + "pokrzy": 22388, + "poskoczył": 22389, + "pobili": 22390, + "pochodzie": 22391, + "pogodne": 22392, + "poruszyła": 22393, + "ranie": 22394, + "radzili": 22395, + "owcu": 22396, + "owscy": 22397, + "roko": 22398, + "rodze": 22399, + "rolnic": 22400, + "rzeczami": 22401, + "licen": 22402, + "zalo": 22403, + "zanad": 22404, + "zaką": 22405, + "zadłu": 22406, + "zawier": 22407, + "zapowiadał": 22408, + "zaprowadził": 22409, + "zapisu": 22410, + "zamel": 22411, + "zamieszkać": 22412, + "kolę": 22413, + "kopię": 22414, + "lektu": 22415, + "dostępu": 22416, + "mity": 22417, + "mistrzu": 22418, + "kaba": 22419, + "katu": 22420, + "wide": 22421, + "witali": 22422, + "taś": 22423, + "tacje": 22424, + "kio": 22425, + "kije": 22426, + "łaźni": 22427, + "łagodne": 22428, + "żegla": 22429, + "jaja": 22430, + "jawnie": 22431, + "wyla": 22432, + "wyszcze": 22433, + "wymawia": 22434, + "wywołał": 22435, + "wywołać": 22436, + "wybiegła": 22437, + "wykonuje": 22438, + "łoż": 22439, + "łokcie": 22440, + "tykę": 22441, + "wiesza": 22442, + "wieczną": 22443, + "daty": 22444, + "czynach": 22445, + "przepowie": 22446, + "przebu": 22447, + "mamo": 22448, + "mari": 22449, + "odpad": 22450, + "oddaj": 22451, + "odnieść": 22452, + "oddziale": 22453, + "odpowiadała": 22454, + "cielom": 22455, + "dysty": 22456, + "cenne": 22457, + "kuro": 22458, + "kujące": 22459, + "kujących": 22460, + "stawie": 22461, + "stanów": 22462, + "stanem": 22463, + "miewał": 22464, + "czesną": 22465, + "obby": 22466, + "obchodził": 22467, + "ściskać": 22468, + "przyspo": 22469, + "przymio": 22470, + "mujemy": 22471, + "mymi": 22472, + "szesna": 22473, + "baje": 22474, + "baty": 22475, + "baran": 22476, + "sat": 22477, + "sapać": 22478, + "pieśnią": 22479, + "wezy": 22480, + "weteryna": 22481, + "czasz": 22482, + "bis": 22483, + "gana": 22484, + "gaje": 22485, + "rozpię": 22486, + "rozprasza": 22487, + "rozglądać": 22488, + "łupy": 22489, + "łukiem": 22490, + "zeszli": 22491, + "wiach": 22492, + "wiania": 22493, + "spore": 22494, + "bied": 22495, + "biedne": 22496, + "podjęcia": 22497, + "Postanowi": 22498, + "Pontu": 22499, + "Niedługo": 22500, + "stojącą": 22501, + "zysków": 22502, + "menu": 22503, + "medal": 22504, + "medali": 22505, + "nędzę": 22506, + "beczek": 22507, + "sypia": 22508, + "lokomo": 22509, + "Nazwi": 22510, + "sułtan": 22511, + "archa": 22512, + "armią": 22513, + "serem": 22514, + "sezonie": 22515, + "ant": 22516, + "anci": 22517, + "anta": 22518, + "bębe": 22519, + "bębny": 22520, + "buzdy": 22521, + "Jadę": 22522, + "Jaruze": 22523, + "najcieka": 22524, + "najpierwej": 22525, + "nicję": 22526, + "nickiej": 22527, + "wzdę": 22528, + "dłą": 22529, + "słego": 22530, + "cubi": 22531, + "cukr": 22532, + "Chwy": 22533, + "skoja": 22534, + "imem": 22535, + "straszyć": 22536, + "siadała": 22537, + "czuby": 22538, + "czują": 22539, + "płaszczu": 22540, + "stępie": 22541, + "Boską": 22542, + "Pański": 22543, + "Paofi": 22544, + "Wita": 22545, + "parskanie": 22546, + "pełnić": 22547, + "Lek": 22548, + "kondu": 22549, + "krzywo": 22550, + "Kat": 22551, + "Kate": 22552, + "Każe": 22553, + "Każę": 22554, + "męskie": 22555, + "Doj": 22556, + "robiłem": 22557, + "hali": 22558, + "hasłem": 22559, + "Wyszli": 22560, + "Szwa": 22561, + "brodzie": 22562, + "szkami": 22563, + "różnym": 22564, + "księstwo": 22565, + "dią": 22566, + "tkanin": 22567, + "Przyjem": 22568, + "Przynajmniej": 22569, + "wiernego": 22570, + "sprawi": 22571, + "obaczy": 22572, + "stąpienia": 22573, + "Same": 22574, + "Salo": 22575, + "chłopie": 22576, + "panience": 22577, + "nowały": 22578, + "nowskiej": 22579, + "niecki": 22580, + "wejrzenie": 22581, + "policzek": 22582, + "ostatku": 22583, + "gestem": 22584, + "pędzili": 22585, + "urodą": 22586, + "urodzenia": 22587, + "pokocha": 22588, + "pokonał": 22589, + "mówcie": 22590, + "święcie": 22591, + "jednoli": 22592, + "zdołały": 22593, + "pomści": 22594, + "chciałeś": 22595, + "rodzica": 22596, + "szczół": 22597, + "puściwszy": 22598, + "szczytów": 22599, + "dzięk": 22600, + "spalić": 22601, + "istotą": 22602, + "odesłać": 22603, + "pisaliśmy": 22604, + "sper": 22605, + "obozów": 22606, + "powodzeniem": 22607, + "śpieszy": 22608, + "omdle": 22609, + "postawiła": 22610, + "Damian": 22611, + "następcą": 22612, + "kochanej": 22613, + "kochanką": 22614, + "królowie": 22615, + "Rozwoju": 22616, + "Musie": 22617, + "Muchowie": 22618, + "nowana": 22619, + "towarzyszem": 22620, + "kowawszy": 22621, + "diagno": 22622, + "mąki": 22623, + "mowanych": 22624, + "kręcą": 22625, + "godnością": 22626, + "Inna": 22627, + "malowała": 22628, + "dalszego": 22629, + "zwano": 22630, + "zwari": 22631, + "zostałem": 22632, + "czekajcie": 22633, + "Gorzej": 22634, + "machiny": 22635, + "piące": 22636, + "uczcić": 22637, + "klęską": 22638, + "chicho": 22639, + "szczególnym": 22640, + "Burza": 22641, + "zdumieniu": 22642, + "mieliby": 22643, + "kształtem": 22644, + "rowskiego": 22645, + "żartów": 22646, + "kurde": 22647, + "towskiego": 22648, + "wyborami": 22649, + "bogatych": 22650, + "logicznego": 22651, + "logiczną": 22652, + "zajmowały": 22653, + "Cisza": 22654, + "starostwa": 22655, + "hip": 22656, + "chrzest": 22657, + "wypadło": 22658, + "Tamten": 22659, + "prezesem": 22660, + "niebieską": 22661, + "zamkowym": 22662, + "miota": 22663, + "potężnej": 22664, + "kultu": 22665, + "uważaj": 22666, + "2008": 22667, + "Wielką": 22668, + "świcie": 22669, + "Czarno": 22670, + "Przedstawi": 22671, + "pochwał": 22672, + "przypadków": 22673, + "Kongre": 22674, + "zimnej": 22675, + "urzędzie": 22676, + "siedzibę": 22677, + "Cier": 22678, + "zmianą": 22679, + "wieczność": 22680, + "stosowanie": 22681, + "czynisz": 22682, + "stronników": 22683, + "parasol": 22684, + "głośny": 22685, + "układać": 22686, + "układał": 22687, + "litewskiego": 22688, + "pacholik": 22689, + "wydobywał": 22690, + "miejscowego": 22691, + "miejscowość": 22692, + "kierując": 22693, + "wódką": 22694, + "przyszedłem": 22695, + "lubiła": 22696, + "natło": 22697, + "bożka": 22698, + "zacnego": 22699, + "burgu": 22700, + "Biedna": 22701, + "sromo": 22702, + "kawalerowie": 22703, + "Orszak": 22704, + "chowaj": 22705, + "nieszczęsnego": 22706, + "straszliwego": 22707, + "opinia": 22708, + "bliższe": 22709, + "zastaw": 22710, + "oczekuje": 22711, + "banda": 22712, + "najwyższą": 22713, + "starali": 22714, + "niewiastę": 22715, + "odkryć": 22716, + "pójdziem": 22717, + "związana": 22718, + "stoletni": 22719, + "wizytą": 22720, + "czemuś": 22721, + "wyborczych": 22722, + "zdobyte": 22723, + "korona": 22724, + "uroczystym": 22725, + "prośba": 22726, + "krąży": 22727, + "tytułem": 22728, + "Justynę": 22729, + "namiestnikiem": 22730, + "namiestniku": 22731, + "odpowiadają": 22732, + "powszechny": 22733, + "powszechną": 22734, + "okropną": 22735, + "zwierzęcia": 22736, + "RON": 22737, + "wyrazić": 22738, + "komnatach": 22739, + "rzeźby": 22740, + "jomu": 22741, + "cofnąć": 22742, + "smok": 22743, + "wymagań": 22744, + "wymagają": 22745, + "utworzenia": 22746, + "Łęckiej": 22747, + "zebrawszy": 22748, + "śmiertelnych": 22749, + "podłogi": 22750, + "protesta": 22751, + "zobaczywszy": 22752, + "uspokoiła": 22753, + "średniej": 22754, + "zwykłej": 22755, + "okula": 22756, + "wełny": 22757, + "laurea": 22758, + "osobisty": 22759, + "komendancie": 22760, + "hałasu": 22761, + "wymienione": 22762, + "strefy": 22763, + "bohaterów": 22764, + "angielskich": 22765, + "schronienia": 22766, + "rzymskiego": 22767, + "środowisk": 22768, + "sklepem": 22769, + "niebezpieczny": 22770, + "bluźni": 22771, + "otwierać": 22772, + "wybrali": 22773, + "podstawowej": 22774, + "magały": 22775, + "Powiadają": 22776, + "pruskich": 22777, + "zabiegi": 22778, + "przestawał": 22779, + "interesują": 22780, + "Pierwszym": 22781, + "żołnierskie": 22782, + "pozostałe": 22783, + "Myślałam": 22784, + "otaczających": 22785, + "kontaktów": 22786, + "ośmieli": 22787, + "prowo": 22788, + "piętnastu": 22789, + "konkure": 22790, + "Młodzież": 22791, + "skałach": 22792, + "zachęcał": 22793, + "Elżu": 22794, + "objęła": 22795, + "Moskwa": 22796, + "obszaru": 22797, + "obszarów": 22798, + "zawrzeć": 22799, + "ukłon": 22800, + "konsulta": 22801, + "przysługę": 22802, + "sprawozdanie": 22803, + "Dobrzyński": 22804, + "dosięgnął": 22805, + "chwilowo": 22806, + "Fortu": 22807, + "najgorszym": 22808, + "kanclerza": 22809, + "zabójstwa": 22810, + "lekarstwo": 22811, + "Henryka": 22812, + "Myślisz": 22813, + "Gil": 22814, + "klejnotów": 22815, + "Skora": 22816, + "tatusia": 22817, + "Anzelma": 22818, + "pokłony": 22819, + "karczmie": 22820, + "Augusty": 22821, + "biurku": 22822, + "kędyś": 22823, + "Ciekawe": 22824, + "dodatkowych": 22825, + "krzaki": 22826, + "konsekwencji": 22827, + "rozsądku": 22828, + "Ozyrys": 22829, + "Wojewódzkiego": 22830, + "odcinek": 22831, + "Roberta": 22832, + "komorne": 22833, + "oszczepem": 22834, + "rotmistrz": 22835, + "oparłszy": 22836, + "przystojny": 22837, + "podejrzanych": 22838, + "Właściciel": 22839, + "barbarzyńcy": 22840, + "ponoć": 22841, + "usiłując": 22842, + "przedsięwzięcie": 22843, + "temperatury": 22844, + "sukienkę": 22845, + "hierar": 22846, + "zaścianku": 22847, + "dziewiątej": 22848, + "zakłopotany": 22849, + "naśladować": 22850, + "CEST": 22851, + "poselstwa": 22852, + "wizerunek": 22853, + "suchych": 22854, + "ukarać": 22855, + "utrzymywał": 22856, + "chełpli": 22857, + "paszport": 22858, + "Patrzył": 22859, + "wędrów": 22860, + "Jurandówna": 22861, + "kopalni": 22862, + "Lauda": 22863, + "żeglu": 22864, + "Alicja": 22865, + "filakty": 22866, + "Zaporożcy": 22867, + "rękawiczki": 22868, + "prądu": 22869, + "MUNKU": 22870, + "dżentel": 22871, + "ochry": 22872, + "pogromu": 22873, + "zjednać": 22874, + "naczelnika": 22875, + "Upity": 22876, + "zmiarkował": 22877, + "piosenkę": 22878, + "odrobinę": 22879, + "Kwidzy": 22880, + "świtaniem": 22881, + "narkotyków": 22882, + "Częstochowę": 22883, + "Iraku": 22884, + "odbijały": 22885, + "powróz": 22886, + "krasnosta": 22887, + "sapieży": 22888, + "chaldej": 22889, + "pogotowia": 22890, + "Szwajca": 22891, + "HOMUNKU": 22892, + "Przewodniczący": 22893, + "Kryspus": 22894, + "Akurat": 22895, + "HOMUNKULUS": 22896, + "\":": 22897, + "64": 22898, + "66": 22899, + "77": 22900, + "88": 22901, + "AM": 22902, + "Adol": 22903, + "BO": 22904, + "Bre": 22905, + "Całą": 22906, + "Fre": 22907, + "Gusta": 22908, + "Głę": 22909, + "Hol": 22910, + "Idźcie": 22911, + "KK": 22912, + "Małe": 22913, + "ND": 22914, + "Nr": 22915, + "PU": 22916, + "Span": 22917, + "SZA": 22918, + "Skier": 22919, + "Skończy": 22920, + "Tem": 22921, + "TKA": 22922, + "Usiadł": 22923, + "Uspokój": 22924, + "Wchodzi": 22925, + "Zię": 22926, + "Zem": 22927, + "[...]": 22928, + "ato": 22929, + "alistów": 22930, + "bri": 22931, + "cla": 22932, + "ctwie": 22933, + "ewi": 22934, + "jskie": 22935, + "ocięż": 22936, + "opadł": 22937, + "oparła": 22938, + "otrzeź": 22939, + "pszczół": 22940, + "rwie": 22941, + "sm": 22942, + "sować": 22943, + "schod": 22944, + "twu": 22945, + "ucy": 22946, + "upie": 22947, + "uczę": 22948, + "użycia": 22949, + "uzbro": 22950, + "usłyszała": 22951, + "zwą": 22952, + "zgrze": 22953, + "zrzucił": 22954, + "zbladł": 22955, + "łowski": 22956, + "łowia": 22957, + "żką": 22958, + "niedzieli": 22959, + "niewielka": 22960, + "nieprzytom": 22961, + "nao": 22962, + "nawrócił": 22963, + "nagły": 22964, + "nalał": 22965, + "chlaj": 22966, + "szcie": 22967, + "pową": 22968, + "pokład": 22969, + "pozłoci": 22970, + "stój": 22971, + "nikę": 22972, + "niłem": 22973, + "raportu": 22974, + "owło": 22975, + "rzekło": 22976, + "liwi": 22977, + "liściach": 22978, + "goń": 22979, + "zają": 22980, + "zanosi": 22981, + "zanieść": 22982, + "zakupy": 22983, + "koman": 22984, + "kosti": 22985, + "komer": 22986, + "kosmo": 22987, + "ciński": 22988, + "lewa": 22989, + "lewe": 22990, + "lewego": 22991, + "leczenie": 22992, + "dojechać": 22993, + "dochodzić": 22994, + "kadr": 22995, + "witam": 22996, + "łany": 22997, + "łaską": 22998, + "ładow": 22999, + "łamać": 23000, + "testu": 23001, + "żeniach": 23002, + "wakacji": 23003, + "jagody": 23004, + "jastrząb": 23005, + "pańską": 23006, + "wypy": 23007, + "wytry": 23008, + "wyląd": 23009, + "wypić": 23010, + "wyjechała": 23011, + "wytłumaczył": 23012, + "necie": 23013, + "łopat": 23014, + "tope": 23015, + "typ": 23016, + "tywę": 23017, + "ówkę": 23018, + "wosku": 23019, + "wozami": 23020, + "wodne": 23021, + "darzy": 23022, + "daremnie": 23023, + "czykom": 23024, + "czystego": 23025, + "czyniono": 23026, + "dziele": 23027, + "przeką": 23028, + "przestaje": 23029, + "przechodziły": 23030, + "przeczytać": 23031, + "przesadza": 23032, + "przerywał": 23033, + "mai": 23034, + "maci": 23035, + "respekt": 23036, + "odły": 23037, + "odpraw": 23038, + "odpły": 23039, + "odbio": 23040, + "odstąpił": 23041, + "odsyła": 23042, + "odtwarza": 23043, + "moto": 23044, + "mokry": 23045, + "mostem": 23046, + "kuszy": 23047, + "szyki": 23048, + "stawali": 23049, + "stabili": 23050, + "czep": 23051, + "siwie": 23052, + "sińskiego": 23053, + "siodle": 23054, + "ścigał": 23055, + "przybędzie": 23056, + "przystał": 23057, + "przywrócić": 23058, + "przychodzę": 23059, + "przypominam": 23060, + "cywi": 23061, + "muły": 23062, + "mylił": 23063, + "barze": 23064, + "bagie": 23065, + "badać": 23066, + "boso": 23067, + "sadził": 23068, + "piecu": 23069, + "piekar": 23070, + "coście": 23071, + "bijącym": 23072, + "lube": 23073, + "pracach": 23074, + "żyta": 23075, + "rozpłakała": 23076, + "łuków": 23077, + "łuczników": 23078, + "deko": 23079, + "desa": 23080, + "chodzenie": 23081, + "podpisać": 23082, + "gir": 23083, + "Poko": 23084, + "Posłowie": 23085, + "Nieco": 23086, + "owywać": 23087, + "indy": 23088, + "ałości": 23089, + "jęczeć": 23090, + "Nadal": 23091, + "sumieniu": 23092, + "orda": 23093, + "but": 23094, + "pylo": 23095, + "przedło": 23096, + "władnie": 23097, + "miara": 23098, + "cudną": 23099, + "cudnej": 23100, + "Chcą": 23101, + "skop": 23102, + "Wolno": 23103, + "ziesz": 23104, + "wódź": 23105, + "trach": 23106, + "trawą": 23107, + "strażą": 23108, + "twarzami": 23109, + "rowanej": 23110, + "Bogi": 23111, + "onach": 23112, + "Wino": 23113, + "parli": 23114, + "parte": 23115, + "owością": 23116, + "pełnymi": 23117, + "fami": 23118, + "faktów": 23119, + "grot": 23120, + "grożąc": 23121, + "padało": 23122, + "Kolo": 23123, + "Kocham": 23124, + "strzemiona": 23125, + "Rano": 23126, + "Ratuj": 23127, + "dałbym": 23128, + "złocie": 23129, + "wargami": 23130, + "rzęsi": 23131, + "Mopanku": 23132, + "świecę": 23133, + "świecić": 23134, + "początkiem": 23135, + "wolni": 23136, + "różnicy": 23137, + "kroczy": 23138, + "kryjomu": 23139, + "Panno": 23140, + "księstwa": 23141, + "szkolnych": 23142, + "Bywa": 23143, + "choćbyś": 23144, + "zostawili": 23145, + "umów": 23146, + "Przygotowa": 23147, + "Przypominam": 23148, + "obawia": 23149, + "wspi": 23150, + "wspiął": 23151, + "fech": 23152, + "mniejszej": 23153, + "jakbyś": 23154, + "kreśla": 23155, + "żądzą": 23156, + "nowem": 23157, + "mału": 23158, + "umieć": 23159, + "tkowy": 23160, + "karkach": 23161, + "gniewać": 23162, + "gentów": 23163, + "pęka": 23164, + "pędzić": 23165, + "uczyń": 23166, + "przeciwne": 23167, + "byłych": 23168, + "gąsio": 23169, + "gruntów": 23170, + "należycie": 23171, + "starszym": 23172, + "myśliwych": 23173, + "mieszkam": 23174, + "dowskiego": 23175, + "blach": 23176, + "kobietom": 23177, + "majątki": 23178, + "rządowej": 23179, + "rządowym": 23180, + "eksce": 23181, + "Piot": 23182, + "Pisarz": 23183, + "dziewce": 23184, + "Wach": 23185, + "bezpieczna": 23186, + "ucier": 23187, + "późna": 23188, + "rozumieją": 23189, + "śpiewała": 23190, + "Kule": 23191, + "dliwy": 23192, + "torka": 23193, + "Bisku": 23194, + "Pradze": 23195, + "kowanym": 23196, + "kowaniu": 23197, + "piast": 23198, + "mowaniu": 23199, + "jedynego": 23200, + "uderzeniem": 23201, + "zachmu": 23202, + "sterczały": 23203, + "element": 23204, + "malowi": 23205, + "malowało": 23206, + "Żyda": 23207, + "dziwnej": 23208, + "Dzikie": 23209, + "śnij": 23210, + "Myśle": 23211, + "dostatku": 23212, + "klęczkach": 23213, + "ujrzeć": 23214, + "koleb": 23215, + "koleją": 23216, + "akcentem": 23217, + "liczbą": 23218, + "strzale": 23219, + "smutna": 23220, + "ntani": 23221, + "publicy": 23222, + "wskazu": 23223, + "jasności": 23224, + "Miedziano": 23225, + "towło": 23226, + "towało": 23227, + "prawomoc": 23228, + "bogate": 23229, + "Niemce": 23230, + "opieka": 23231, + "koszowy": 23232, + "położonych": 23233, + "bledną": 23234, + "uczuci": 23235, + "sprzedaje": 23236, + "zapewniają": 23237, + "pozytywne": 23238, + "wczorajszego": 23239, + "prosiłem": 23240, + "bionej": 23241, + "miłościw": 23242, + "zamkowe": 23243, + "szerokości": 23244, + "prezydium": 23245, + "trzaskiem": 23246, + "wojskowego": 23247, + "głębokiego": 23248, + "zdradą": 23249, + "gospodarczego": 23250, + "szwedzcy": 23251, + "Petroniuszu": 23252, + "Polakiem": 23253, + "Polakom": 23254, + "gorszą": 23255, + "kolaski": 23256, + "kolację": 23257, + "społeczności": 23258, + "narciar": 23259, + "oddany": 23260, + "oddaję": 23261, + "obrażenia": 23262, + "komenderował": 23263, + "zmroku": 23264, + "prawica": 23265, + "wyjaśni": 23266, + "Spostrze": 23267, + "Rumu": 23268, + "Andrzejowi": 23269, + "wesoła": 23270, + "urzędnika": 23271, + "szukaj": 23272, + "Prawdzi": 23273, + "błędne": 23274, + "przyjęto": 23275, + "programem": 23276, + "poradzę": 23277, + "spostrzegli": 23278, + "spira": 23279, + "spicza": 23280, + "zerwać": 23281, + "Zołta": 23282, + "średnia": 23283, + "Kozaka": 23284, + "zgubi": 23285, + "zbudowane": 23286, + "ambo": 23287, + "dobroć": 23288, + "kółko": 23289, + "sprawiedliwie": 23290, + "ostrogi": 23291, + "lokatorów": 23292, + "Franc": 23293, + "szarpać": 23294, + "pociesza": 23295, + "zacne": 23296, + "zadawał": 23297, + "przerażona": 23298, + "czcigod": 23299, + "gwałtu": 23300, + "wyznaczył": 23301, + "bliższych": 23302, + "zastali": 23303, + "jakichkolwiek": 23304, + "Łatwiej": 23305, + "niedola": 23306, + "okręcie": 23307, + "ponuję": 23308, + "starań": 23309, + "starając": 23310, + "duchowie": 23311, + "talii": 23312, + "harc": 23313, + "podróżni": 23314, + "kotły": 23315, + "fundusze": 23316, + "posiadają": 23317, + "pożyczki": 23318, + "wojewódzkich": 23319, + "zaniecha": 23320, + "miłym": 23321, + "zdobyczy": 23322, + "ufam": 23323, + "uroczysty": 23324, + "uroczyste": 23325, + "większością": 23326, + "naradzie": 23327, + "poczuciu": 23328, + "połączone": 23329, + "cnocie": 23330, + "ubrane": 23331, + "ubraniu": 23332, + "odpowiadam": 23333, + "zbliżali": 23334, + "krainie": 23335, + "nadeszły": 23336, + "wyrazów": 23337, + "umarłych": 23338, + "urządzenie": 23339, + "dyrektorem": 23340, + "pragniesz": 23341, + "terapii": 23342, + "puszczony": 23343, + "światłość": 23344, + "wymagać": 23345, + "błękitnym": 23346, + "zakonni": 23347, + "przychodzili": 23348, + "francuskim": 23349, + "Powró": 23350, + "zdecydowali": 23351, + "zebranie": 23352, + "śmiertelną": 23353, + "Drugą": 23354, + "Targ": 23355, + "kwestie": 23356, + "zasłużył": 23357, + "kozacki": 23358, + "Bogdan": 23359, + "ograniczyć": 23360, + "Długi": 23361, + "wpadał": 23362, + "mnóstwa": 23363, + "napełniał": 23364, + "zuchwało": 23365, + "Powiedzże": 23366, + "osobistych": 23367, + "enowie": 23368, + "bojowym": 23369, + "organizatorzy": 23370, + "pochodniami": 23371, + "telewizja": 23372, + "przestępstw": 23373, + "straciłem": 23374, + "obojętny": 23375, + "srebrny": 23376, + "Pójdzie": 23377, + "pomysłu": 23378, + "wysunęła": 23379, + "warszawskiego": 23380, + "zachwycony": 23381, + "Telimeny": 23382, + "magne": 23383, + "magało": 23384, + "pasażer": 23385, + "budowle": 23386, + "Powiada": 23387, + "oblężeniu": 23388, + "otuchą": 23389, + "narazić": 23390, + "szklankę": 23391, + "delikatne": 23392, + "społeczeństwie": 23393, + "zabiegów": 23394, + "mijając": 23395, + "potok": 23396, + "opanować": 23397, + "Ciężka": 23398, + "wzdychać": 23399, + "zabezpiecza": 23400, + "znakomity": 23401, + "punktach": 23402, + "zamknięta": 23403, + "jadących": 23404, + "Kulwieców": 23405, + "hełmie": 23406, + "PAP": 23407, + "gatunek": 23408, + "intencji": 23409, + "intencje": 23410, + "komunistów": 23411, + "chrztu": 23412, + "obszary": 23413, + "zapadło": 23414, + "Linus": 23415, + "uchylił": 23416, + "wynagrodzić": 23417, + "Głównym": 23418, + "gorycz": 23419, + "złowrogi": 23420, + "zastanawiał": 23421, + "buławy": 23422, + "katolickiego": 23423, + "Jędrze": 23424, + "Prezydium": 23425, + "apety": 23426, + "Wielkopolski": 23427, + "religijne": 23428, + "Broń": 23429, + "prędkości": 23430, + "siódmej": 23431, + "zaopatrz": 23432, + "multi": 23433, + "ułatwić": 23434, + "wyjeżdżać": 23435, + "wnuki": 23436, + "Wojciecha": 23437, + "frontu": 23438, + "ochłonąwszy": 23439, + "mazowieckiego": 23440, + "zeznań": 23441, + "nadejść": 23442, + "przebraniu": 23443, + "papierosy": 23444, + "giął": 23445, + "Raszkowie": 23446, + "pozoru": 23447, + "zadrżał": 23448, + "regimentarze": 23449, + "piramid": 23450, + "prawidłowości": 23451, + "wręczył": 23452, + "zapanował": 23453, + "łagodnym": 23454, + "KSIĘ": 23455, + "ukończeniu": 23456, + "grubego": 23457, + "Głosowało": 23458, + "pistolety": 23459, + "sułtana": 23460, + "Widzicie": 23461, + "wsparłszy": 23462, + "pozwólcie": 23463, + "tręba": 23464, + "źródłem": 23465, + "Zbrożek": 23466, + "niezwykłą": 23467, + "Abdu": 23468, + "Mellechowicza": 23469, + "izb": 23470, + "Wrzeszczowicza": 23471, + "rewolucji": 23472, + "podlegają": 23473, + "Norwe": 23474, + "kariery": 23475, + "gałąź": 23476, + "Butrymów": 23477, + "unikać": 23478, + "wzywając": 23479, + "arystokracja": 23480, + "funkcjonariuszy": 23481, + "Brytyj": 23482, + "pohamować": 23483, + "Państwowej": 23484, + "konfliktu": 23485, + "słuchałem": 23486, + "wytoczył": 23487, + "dotarli": 23488, + "wyzwole": 23489, + "Ludwik": 23490, + "popiela": 23491, + "alarm": 23492, + "zrywając": 23493, + "Waszmość": 23494, + "trafiają": 23495, + "łazienki": 23496, + "rumaki": 23497, + "rozgniewany": 23498, + "Ewelina": 23499, + "zmusić": 23500, + "Kropiciel": 23501, + "testament": 23502, + "harmonii": 23503, + "PKP": 23504, + "mistrzostw": 23505, + "witebskiego": 23506, + "szczerość": 23507, + "symbol": 23508, + "posłuszeństwa": 23509, + "odetchnąć": 23510, + "substancji": 23511, + "asfal": 23512, + "migotały": 23513, + "dokończyć": 23514, + "odszkodowania": 23515, + "liśćmi": 23516, + "Polonia": 23517, + "rocznicę": 23518, + "Kierowca": 23519, + "Godzina": 23520, + "powściągli": 23521, + "Bernardyn": 23522, + "regulamin": 23523, + "Potrzebu": 23524, + "Nazariusz": 23525, + "akcepta": 23526, + "odnalazł": 23527, + "podkomorzy": 23528, + "kapturem": 23529, + "Umilkli": 23530, + "Przysięgam": 23531, + "Petersbur": 23532, + "pobratym": 23533, + "pomruk": 23534, + "przekleństwa": 23535, + "odsiecz": 23536, + "Hopfera": 23537, + "Dziesięć": 23538, + "Resztę": 23539, + "srebrem": 23540, + "Lanckoroński": 23541, + "Konewka": 23542, + "spocząć": 23543, + "Niedźwiedź": 23544, + "niemowlę": 23545, + "Funkcjonari": 23546, + "rozmiarów": 23547, + "podkanclerzy": 23548, + "stodół": 23549, + "rozsądek": 23550, + "Hrabię": 23551, + "Rzecząpospolitą": 23552, + "Zołtare": 23553, + "67": 23554, + "85": 23555, + "Eh": 23556, + "Filo": 23557, + "GŁ": 23558, + "Gwał": 23559, + "Loka": 23560, + "MON": 23561, + "NT": 23562, + "NIA": 23563, + "Olej": 23564, + "Ognia": 23565, + "RZ": 23566, + "SI": 23567, + "Skła": 23568, + "Sur": 23569, + "TU": 23570, + "Temu": 23571, + "Trwa": 23572, + "Ułan": 23573, + "Zwierzę": 23574, + "bowie": 23575, + "brzą": 23576, + "dką": 23577, + "gwaru": 23578, + "hale": 23579, + "idu": 23580, + "jnych": 23581, + "jnym": 23582, + "ksem": 23583, + "lży": 23584, + "opresji": 23585, + "psie": 23586, + "rowy": 23587, + "sca": 23588, + "schodzić": 23589, + "ukro": 23590, + "uchwy": 23591, + "uklę": 23592, + "uzupełnie": 23593, + "ukazu": 23594, + "uchodził": 23595, + "ugina": 23596, + "udrę": 23597, + "usługę": 23598, + "wsu": 23599, + "wciąg": 23600, + "wlek": 23601, + "wchodząc": 23602, + "wtór": 23603, + "wskroś": 23604, + "ye": 23605, + "znął": 23606, + "zmię": 23607, + "zwały": 23608, + "łowe": 23609, + "łgar": 23610, + "Żem": 23611, + "….": 23612, + "niewielkiej": 23613, + "niewieści": 23614, + "niezgody": 23615, + "niepotrzebne": 23616, + "nazna": 23617, + "nasie": 23618, + "narzu": 23619, + "namyślał": 23620, + "namyśla": 23621, + "szwaj": 23622, + "poczer": 23623, + "pomogą": 23624, + "pomogła": 23625, + "ałę": 23626, + "radia": 23627, + "owną": 23628, + "owność": 23629, + "owcach": 23630, + "roków": 23631, + "rzewnie": 23632, + "liki": 23633, + "lisa": 23634, + "liber": 23635, + "zatro": 23636, + "zatwier": 23637, + "zażar": 23638, + "zakrwa": 23639, + "zapisać": 23640, + "zabrała": 23641, + "zaprzysiągł": 23642, + "zastanowić": 23643, + "koja": 23644, + "kozio": 23645, + "cimy": 23646, + "ciśnie": 23647, + "dobiegł": 23648, + "dopuścił": 23649, + "dorośli": 23650, + "kase": 23651, + "winą": 23652, + "wion": 23653, + "wior": 23654, + "rzynę": 23655, + "wanę": 23656, + "wający": 23657, + "warian": 23658, + "jawie": 23659, + "jadłem": 23660, + "papo": 23661, + "paszę": 23662, + "wyska": 23663, + "wytar": 23664, + "wygrze": 23665, + "wybił": 23666, + "wyprawi": 23667, + "wyrzucić": 23668, + "wychodziły": 23669, + "nelu": 23670, + "tycznie": 23671, + "wież": 23672, + "wiecznej": 23673, + "wiecznego": 23674, + "wierzyła": 23675, + "woka": 23676, + "wodaw": 23677, + "wodzić": 23678, + "worek": 23679, + "wodnej": 23680, + "dziono": 23681, + "nodze": 23682, + "czykiem": 23683, + "lanych": 23684, + "latka": 23685, + "lasami": 23686, + "latami": 23687, + "lament": 23688, + "lalka": 23689, + "przebył": 23690, + "przesyła": 23691, + "przepadnie": 23692, + "masę": 23693, + "matura": 23694, + "odrzuca": 23695, + "odprawi": 23696, + "dykta": 23697, + "dymisji": 23698, + "more": 23699, + "mobili": 23700, + "cenić": 23701, + "kupami": 23702, + "szyte": 23703, + "szyja": 23704, + "szyłem": 23705, + "stany": 23706, + "miewa": 23707, + "sina": 23708, + "siwe": 23709, + "siwą": 23710, + "ktry": 23711, + "obwie": 23712, + "obmyśli": 23713, + "obrząd": 23714, + "ścisnęło": 23715, + "przyć": 23716, + "przyła": 23717, + "przystęp": 23718, + "przypuścić": 23719, + "ruble": 23720, + "bożek": 23721, + "bolało": 23722, + "sad": 23723, + "pieć": 23724, + "piecza": 23725, + "tui": 23726, + "czano": 23727, + "biogra": 23728, + "prawego": 23729, + "gadu": 23730, + "rozłą": 23731, + "rozkaże": 23732, + "rozgrywa": 23733, + "łucznik": 23734, + "zebrała": 23735, + "cal": 23736, + "spons": 23737, + "spontani": 23738, + "chodzenia": 23739, + "bień": 23740, + "bież": 23741, + "szaf": 23742, + "szatach": 23743, + "szalała": 23744, + "szalonym": 23745, + "podniosło": 23746, + "dumę": 23747, + "więzi": 23748, + "Poniewie": 23749, + "Niemen": 23750, + "Niepodobna": 23751, + "stor": 23752, + "mecenas": 23753, + "syno": 23754, + "lodzy": 23755, + "losach": 23756, + "jęczy": 23757, + "jęcie": 23758, + "arka": 23759, + "skalę": 23760, + "seria": 23761, + "sesja": 23762, + "sezon": 23763, + "szczerym": 23764, + "Zarazem": 23765, + "powier": 23766, + "mnienie": 23767, + "najzupeł": 23768, + "najszybciej": 23769, + "ścieżki": 23770, + "rzali": 23771, + "oglę": 23772, + "wzmagał": 23773, + "stykę": 23774, + "prawdo": 23775, + "miaru": 23776, + "cugle": 23777, + "cudny": 23778, + "cukru": 23779, + "skoru": 23780, + "słach": 23781, + "bezładnie": 23782, + "Woły": 23783, + "ziele": 23784, + "Tad": 23785, + "Tatu": 23786, + "żonek": 23787, + "kładł": 23788, + "imponu": 23789, + "śliczna": 23790, + "zdrzem": 23791, + "czucie": 23792, + "rowaniu": 23793, + "wszerz": 23794, + "Majo": 23795, + "gul": 23796, + "ziony": 23797, + "rzucono": 23798, + "jednać": 23799, + "Wisłę": 23800, + "granie": 23801, + "wojło": 23802, + "parowu": 23803, + "drogami": 23804, + "Leo": 23805, + "Ledwo": 23806, + "gromem": 23807, + "wątro": 23808, + "wąsem": 23809, + "dencje": 23810, + "Stań": 23811, + "Karo": 23812, + "Kaczyńskiego": 23813, + "wargę": 23814, + "Tebach": 23815, + "hazar": 23816, + "Wysta": 23817, + "Wysła": 23818, + "Moim": 23819, + "Rochu": 23820, + "końce": 23821, + "końców": 23822, + "chuste": 23823, + "świeżej": 23824, + "Miało": 23825, + "Miriam": 23826, + "słomy": 23827, + "młotem": 23828, + "kryjów": 23829, + "prepara": 23830, + "powiat": 23831, + "powiatów": 23832, + "działami": 23833, + "Bywało": 23834, + "umknął": 23835, + "obaczę": 23836, + "festy": 23837, + "felie": 23838, + "zdarzały": 23839, + "żądze": 23840, + "garn": 23841, + "gardłem": 23842, + "węgiel": 23843, + "nowło": 23844, + "małżonek": 23845, + "etc": 23846, + "tkał": 23847, + "tkwi": 23848, + "gniesz": 23849, + "przyjaz": 23850, + "dziejów": 23851, + "samochodzie": 23852, + "Nikomu": 23853, + "ciemku": 23854, + "tarcze": 23855, + "tarczę": 23856, + "okoła": 23857, + "pytają": 23858, + "starsze": 23859, + "starała": 23860, + "tedyby": 23861, + "złowi": 23862, + "tłumem": 23863, + "cyjno": 23864, + "obiegł": 23865, + "obiektu": 23866, + "mająca": 23867, + "płotem": 23868, + "płonących": 23869, + "rządem": 23870, + "rządowych": 23871, + "widoczny": 23872, + "kapłańskich": 23873, + "Nogi": 23874, + "domku": 23875, + "domowa": 23876, + "bezpieczne": 23877, + "dziękował": 23878, + "światowych": 23879, + "nocle": 23880, + "spaść": 23881, + "dramat": 23882, + "wydarzenie": 23883, + "powozów": 23884, + "zalety": 23885, + "zalega": 23886, + "postawiono": 23887, + "Krzysiu": 23888, + "Cześć": 23889, + "polec": 23890, + "roksy": 23891, + "Mei": 23892, + "potępia": 23893, + "odpowiedziałem": 23894, + "kleja": 23895, + "mordował": 23896, + "mordować": 23897, + "mordują": 23898, + "osobna": 23899, + "kręcąc": 23900, + "zachowuje": 23901, + "Wey": 23902, + "Żyj": 23903, + "Dzikich": 23904, + "sędziego": 23905, + "chłopskie": 23906, + "słuchaczy": 23907, + "słuchawkę": 23908, + "certyfika": 23909, + "plemienia": 23910, + "piąć": 23911, + "uczt": 23912, + "klęska": 23913, + "zbrodnie": 23914, + "akcy": 23915, + "glinia": 23916, + "pergami": 23917, + "chiwał": 23918, + "Budow": 23919, + "szczęśliwe": 23920, + "gryźć": 23921, + "szczonych": 23922, + "puszczają": 23923, + "Dziedzi": 23924, + "Dziewię": 23925, + "wskazać": 23926, + "kształtu": 23927, + "wiązała": 23928, + "poniesie": 23929, + "winnych": 23930, + "przejmuje": 23931, + "zapachem": 23932, + "ogólnej": 23933, + "ogólną": 23934, + "względzie": 23935, + "dowiedziałem": 23936, + "skórami": 23937, + "stryje": 23938, + "opiekun": 23939, + "ciosy": 23940, + "błocie": 23941, + "pionej": 23942, + "Winicjuszem": 23943, + "Zend": 23944, + "sierpniu": 23945, + "otwarły": 23946, + "zajęta": 23947, + "Lacha": 23948, + "zginęły": 23949, + "otwory": 23950, + "wyjdę": 23951, + "wypadły": 23952, + "zapewniał": 23953, + "kwitnie": 23954, + "zemstą": 23955, + "wojskowym": 23956, + "gospodarczy": 23957, + "gospodarczą": 23958, + "czerwonymi": 23959, + "Sied": 23960, + "oddala": 23961, + "oddalił": 23962, + "Bohunowi": 23963, + "Jagienką": 23964, + "przypadła": 23965, + "wiadomością": 23966, + "obejść": 23967, + "Synu": 23968, + "Sycylii": 23969, + "zimnym": 23970, + "groźna": 23971, + "dzwonią": 23972, + "dzwonów": 23973, + "grzmi": 23974, + "siedziały": 23975, + "spostrzega": 23976, + "wspólnym": 23977, + "Zosiu": 23978, + "zniszczenia": 23979, + "zapłacą": 23980, + "projektów": 23981, + "projektem": 23982, + "poprzednie": 23983, + "poprzednim": 23984, + "podopie": 23985, + "trwodze": 23986, + "członk": 23987, + "układach": 23988, + "narodem": 23989, + "chmurą": 23990, + "Którzy": 23991, + "rozpostar": 23992, + "Holandii": 23993, + "doświadczeni": 23994, + "trenin": 23995, + "uradowany": 23996, + "próżnia": 23997, + "Radziwiłłowie": 23998, + "Słysze": 23999, + "odwiedzał": 24000, + "przerwa": 24001, + "przerażeniu": 24002, + "czcigodna": 24003, + "rycerskim": 24004, + "zgadzam": 24005, + "nieszczęsną": 24006, + "śmiałem": 24007, + "niezmiernej": 24008, + "okrętów": 24009, + "bądźcie": 24010, + "szczup": 24011, + "wesela": 24012, + "kanały": 24013, + "wstrzymali": 24014, + "wystawić": 24015, + "usse": 24016, + "odkryli": 24017, + "boleśnie": 24018, + "bolesne": 24019, + "zbrojną": 24020, + "psychia": 24021, + "pijanych": 24022, + "wykonanie": 24023, + "oświadczeń": 24024, + "regionie": 24025, + "Bogusławowi": 24026, + "nauczyciela": 24027, + "zaniepokoj": 24028, + "kierownika": 24029, + "wyrosła": 24030, + "atła": 24031, + "TALES": 24032, + "Wąt": 24033, + "Szel": 24034, + "gospodarze": 24035, + "interwencji": 24036, + "powszechnym": 24037, + "strzałą": 24038, + "zadowoleni": 24039, + "zadowolona": 24040, + "opuściły": 24041, + "greckie": 24042, + "zależnie": 24043, + "oskarżonego": 24044, + "Szczecina": 24045, + "spódni": 24046, + "ochronia": 24047, + "przyznaję": 24048, + "odważył": 24049, + "odwagą": 24050, + "oglądali": 24051, + "Następnego": 24052, + "szlachetne": 24053, + "tłoku": 24054, + "żądania": 24055, + "kniesz": 24056, + "oczekiwać": 24057, + "wiejskiej": 24058, + "Powsta": 24059, + "Powszech": 24060, + "inwenta": 24061, + "kołysał": 24062, + "poświęcony": 24063, + "Jampolu": 24064, + "uczciwości": 24065, + "podziwiał": 24066, + "rozwinął": 24067, + "zgromadzonych": 24068, + "ostatecznym": 24069, + "nienawiścią": 24070, + "pośpiech": 24071, + "amerykańskim": 24072, + "ślubów": 24073, + "rozwiązań": 24074, + "Chrystusowi": 24075, + "Poznań": 24076, + "żelaznej": 24077, + "Stały": 24078, + "życzliwy": 24079, + "wewnętrznego": 24080, + "czterdziesty": 24081, + "bitwą": 24082, + "przestępców": 24083, + "pogardę": 24084, + "tamtejsze": 24085, + "Huk": 24086, + "jeźdźca": 24087, + "przybrana": 24088, + "zmniejszenie": 24089, + "angielskim": 24090, + "skroniach": 24091, + "farma": 24092, + "rzymskich": 24093, + "1981": 24094, + "służąca": 24095, + "północno": 24096, + "pomieszczeń": 24097, + "bluź": 24098, + "zgłosić": 24099, + "Chcemy": 24100, + "wybrany": 24101, + "komputera": 24102, + "Europejskiego": 24103, + "znużenie": 24104, + "Starskim": 24105, + "wypłacić": 24106, + "piorunem": 24107, + "Miłosier": 24108, + "pozbawił": 24109, + "zwłok": 24110, + "powstrzymy": 24111, + "ekspedy": 24112, + "łańcuchy": 24113, + "transpor": 24114, + "kandydat": 24115, + "zmysły": 24116, + "piórami": 24117, + "premierem": 24118, + "artykułów": 24119, + "koronnych": 24120, + "socjalizmu": 24121, + "uporem": 24122, + "napisem": 24123, + "Bądźcie": 24124, + "robotnik": 24125, + "znakomitego": 24126, + "zatoczył": 24127, + "łamiąc": 24128, + "małżonki": 24129, + "Dniepru": 24130, + "aresztu": 24131, + "sukcesy": 24132, + "Elblą": 24133, + "klienci": 24134, + "CZY": 24135, + "zjawiskiem": 24136, + "zbiorów": 24137, + "Groź": 24138, + "równinę": 24139, + "Linde": 24140, + "Linusa": 24141, + "zlecenie": 24142, + "Człowieka": 24143, + "dziurę": 24144, + "handlowych": 24145, + "seksualne": 24146, + "wynagrodzenie": 24147, + "powołania": 24148, + "przywykli": 24149, + "wisiały": 24150, + "Tatarczuk": 24151, + "organy": 24152, + "zastanawiać": 24153, + "płaszczem": 24154, + "Przyjdź": 24155, + "uniesienia": 24156, + "archiwum": 24157, + "impetem": 24158, + "merytory": 24159, + "areny": 24160, + "międzynarodowej": 24161, + "kwartał": 24162, + "wzruszonym": 24163, + "Zbigniewa": 24164, + "imprezę": 24165, + "generalny": 24166, + "zamykać": 24167, + "biesiadników": 24168, + "Większa": 24169, + "latarni": 24170, + "odbywała": 24171, + "usiekli": 24172, + "Północ": 24173, + "Rodzina": 24174, + "triumfal": 24175, + "zgodzili": 24176, + "fundamenta": 24177, + "przewagi": 24178, + "Mraczewskiego": 24179, + "rezerwy": 24180, + "odmienne": 24181, + "bezrobocia": 24182, + "kontyne": 24183, + "Dalsze": 24184, + "monoton": 24185, + "ostrym": 24186, + "numerze": 24187, + "wróżbę": 24188, + "gładkie": 24189, + "Ustawa": 24190, + "zawiadomił": 24191, + "legity": 24192, + "pokarm": 24193, + "egzaminu": 24194, + "zaklęcia": 24195, + "epide": 24196, + "magister": 24197, + "niezwykłego": 24198, + "lewica": 24199, + "Królestwie": 24200, + "koncepcji": 24201, + "dostałam": 24202, + "zamieszkały": 24203, + "zarządzania": 24204, + "ambasador": 24205, + "amfiteatrze": 24206, + "Wodoktach": 24207, + "wysłuchawszy": 24208, + "przewyższa": 24209, + "Brukse": 24210, + "uniwersytetu": 24211, + "Piast": 24212, + "okrucieństwo": 24213, + "Lwowie": 24214, + "snadź": 24215, + "postój": 24216, + "obywatela": 24217, + "igrzyska": 24218, + "klął": 24219, + "obojgu": 24220, + "drabiny": 24221, + "urlop": 24222, + "katastrofy": 24223, + "Teatr": 24224, + "wykorzystania": 24225, + "inspektor": 24226, + "strażacy": 24227, + "druhów": 24228, + "Lublinie": 24229, + "pospólstwa": 24230, + "debaty": 24231, + "negocjacji": 24232, + "szczerości": 24233, + "Helunia": 24234, + "Stowarzyszenie": 24235, + "obserwować": 24236, + "zabłysły": 24237, + "kwesta": 24238, + "strzałami": 24239, + "Agamem": 24240, + "giermka": 24241, + "zadysza": 24242, + "dowództwo": 24243, + "niechęcią": 24244, + "Stalowej": 24245, + "Walen": 24246, + "Kamiński": 24247, + "Tysiące": 24248, + "Odyseja": 24249, + "Białegostoku": 24250, + "Olsztynie": 24251, + "Rogowa": 24252, + "filiżan": 24253, + "Stamtąd": 24254, + "festiwalu": 24255, + "obietnice": 24256, + "pedagogi": 24257, + "machinalnie": 24258, + "Fumby": 24259, + "Racibo": 24260, + "Motowidło": 24261, + "tożsamości": 24262, + "oddaleniu": 24263, + "funkcjonuje": 24264, + "knechtów": 24265, + "łacniej": 24266, + "tabeli": 24267, + "reputację": 24268, + "Czeczenii": 24269, + "restrukturyzacji": 24270, + "Włodzimierz": 24271, + "pałacyku": 24272, + "egzyste": 24273, + "Liceum": 24274, + "Wąsoszy": 24275, + "KSIĘGA": 24276, + "Abdulla": 24277, + ".-": 24278, + "51": 24279, + "EU": 24280, + "Eti": 24281, + "FRO": 24282, + "IX": 24283, + "KC": 24284, + "Kuro": 24285, + "Klau": 24286, + "LD": 24287, + "Moczy": 24288, + "Mek": 24289, + "NK": 24290, + "OK": 24291, + "Ober": 24292, + "Osoby": 24293, + "Oświęci": 24294, + "RE": 24295, + "Sd": 24296, + "Sod": 24297, + "Sche": 24298, + "Uroczy": 24299, + "VII": 24300, + "Wur": 24301, + "Zgo": 24302, + "Znasz": 24303, + "alu": 24304, + "drem": 24305, + "hów": 24306, + "iną": 24307, + "jskiego": 24308, + "kl": 24309, + "krz": 24310, + "mrówki": 24311, + "ncja": 24312, + "ncję": 24313, + "odo": 24314, + "ozdoby": 24315, + "ock": 24316, + "sco": 24317, + "spis": 24318, + "uta": 24319, + "usia": 24320, + "uzgo": 24321, + "ulicz": 24322, + "ukłu": 24323, + "ustanku": 24324, + "wg": 24325, + "wować": 24326, + "włody": 24327, + "wsiada": 24328, + "wjechali": 24329, + "wskiemu": 24330, + "wskoczył": 24331, + "wzywać": 24332, + "zwać": 24333, + "zjedno": 24334, + "zwich": 24335, + "óstr": 24336, + "źdź": 24337, + "—;": 24338, + "iel": 24339, + "rzowi": 24340, + "nieuży": 24341, + "nieograni": 24342, + "nieobecność": 24343, + "nabył": 24344, + "narady": 24345, + "chną": 24346, + "poczną": 24347, + "pobła": 24348, + "ninę": 24349, + "nicznej": 24350, + "rabe": 24351, + "radzą": 24352, + "rodzony": 24353, + "linę": 24354, + "jec": 24355, + "gol": 24356, + "zapozna": 24357, + "zaprawdę": 24358, + "zastanowie": 24359, + "zaprzyjaź": 24360, + "zamarł": 24361, + "zaczynam": 24362, + "kocio": 24363, + "mit": 24364, + "kasa": 24365, + "wiz": 24366, + "wizja": 24367, + "widzenie": 24368, + "widne": 24369, + "kibić": 24370, + "łapy": 24371, + "łacno": 24372, + "wady": 24373, + "wających": 24374, + "paniom": 24375, + "wydę": 24376, + "wypowiada": 24377, + "wyruszy": 24378, + "wyrach": 24379, + "wyrzucił": 24380, + "wyniosła": 24381, + "wynoszą": 24382, + "wytwór": 24383, + "wycofać": 24384, + "neta": 24385, + "toń": 24386, + "tyla": 24387, + "tyryj": 24388, + "wieżę": 24389, + "wodach": 24390, + "dziką": 24391, + "dziński": 24392, + "dziwili": 24393, + "nona": 24394, + "czyku": 24395, + "laka": 24396, + "ryczeć": 24397, + "przeź": 24398, + "przepadł": 24399, + "przenosić": 24400, + "przeprowadzenia": 24401, + "machając": 24402, + "reje": 24403, + "reste": 24404, + "reakcji": 24405, + "odchodzi": 24406, + "odbyły": 24407, + "odwraca": 24408, + "odprowadza": 24409, + "odbijał": 24410, + "cienką": 24411, + "dyle": 24412, + "moce": 24413, + "mocar": 24414, + "stadio": 24415, + "sit": 24416, + "obmierz": 24417, + "przyciąga": 24418, + "przyniosły": 24419, + "przyleciał": 24420, + "przyjeździe": 24421, + "przynieśli": 24422, + "przyniesiono": 24423, + "przyjechałem": 24424, + "rude": 24425, + "ruskich": 24426, + "łyka": 24427, + "borze": 24428, + "pieczy": 24429, + "wege": 24430, + "biję": 24431, + "luda": 24432, + "prasa": 24433, + "żyjąc": 24434, + "żyjących": 24435, + "gaśnie": 24436, + "gasną": 24437, + "rozbro": 24438, + "rozgar": 24439, + "rozbić": 24440, + "jakowych": 24441, + "jakeś": 24442, + "desek": 24443, + "can": 24444, + "biednych": 24445, + "szatki": 24446, + "szańcach": 24447, + "podchodzi": 24448, + "podchodził": 24449, + "podnó": 24450, + "gin": 24451, + "pero": 24452, + "duj": 24453, + "sky": 24454, + "siech": 24455, + "siedź": 24456, + "Niego": 24457, + "stoczył": 24458, + "stolika": 24459, + "intym": 24460, + "infra": 24461, + "profi": 24462, + "prostą": 24463, + "bera": 24464, + "pukle": 24465, + "sypał": 24466, + "Nar": 24467, + "Zaga": 24468, + "Zapew": 24469, + "Zazdro": 24470, + "kłej": 24471, + "mniemanie": 24472, + "ichmości": 24473, + "buduje": 24474, + "Jazda": 24475, + "Jadąc": 24476, + "Jasne": 24477, + "wału": 24478, + "siądzie": 24479, + "najcie": 24480, + "najwyraźniej": 24481, + "najchętniej": 24482, + "Jedźmy": 24483, + "Jenerale": 24484, + "wszystka": 24485, + "rzając": 24486, + "trzymało": 24487, + "wzmac": 24488, + "stypen": 24489, + "prawnej": 24490, + "miażd": 24491, + "Chin": 24492, + "Chri": 24493, + "Chcieli": 24494, + "zoo": 24495, + "Woła": 24496, + "nadmiar": 24497, + "nadciąga": 24498, + "piersiami": 24499, + "Aleś": 24500, + "barwne": 24501, + "cięty": 24502, + "strata": 24503, + "rowani": 24504, + "rowaną": 24505, + "rowanego": 24506, + "stepów": 24507, + "owałeś": 24508, + "Mama": 24509, + "gujących": 24510, + "Padł": 24511, + "wojował": 24512, + "zaślepie": 24513, + "gęsta": 24514, + "gęściej": 24515, + "Leona": 24516, + "Leppe": 24517, + "kontekście": 24518, + "stulecia": 24519, + "słych": 24520, + "słynnego": 24521, + "wąska": 24522, + "wątek": 24523, + "krzyczała": 24524, + "padną": 24525, + "dawniejszych": 24526, + "Dolnego": 24527, + "Doktór": 24528, + "złością": 24529, + "złotymi": 24530, + "szczętem": 24531, + "szczędził": 24532, + "Codziennie": 24533, + "marsz": 24534, + "marszu": 24535, + "marszcząc": 24536, + "Moło": 24537, + "Mogi": 24538, + "kończą": 24539, + "słodka": 24540, + "dzące": 24541, + "różnice": 24542, + "Wiecz": 24543, + "działacze": 24544, + "działalnością": 24545, + "ważnej": 24546, + "tkaniny": 24547, + "Przyszedłem": 24548, + "wsparty": 24549, + "fet": 24550, + "febra": 24551, + "trzo": 24552, + "ustawą": 24553, + "rodowi": 24554, + "Ligów": 24555, + "Tury": 24556, + "tkowym": 24557, + "kombi": 24558, + "waliły": 24559, + "polis": 24560, + "policją": 24561, + "chodem": 24562, + "wiosce": 24563, + "gesty": 24564, + "zawodów": 24565, + "pędzie": 24566, + "pękła": 24567, + "tekstów": 24568, + "szczanie": 24569, + "samolot": 24570, + "samotność": 24571, + "Niczego": 24572, + "Odkry": 24573, + "huś": 24574, + "własnemu": 24575, + "trzymam": 24576, + "żołnierzu": 24577, + "dwory": 24578, + "myśliwi": 24579, + "jeśliś": 24580, + "zdobyli": 24581, + "zdołam": 24582, + "walne": 24583, + "walką": 24584, + "walkach": 24585, + "plaży": 24586, + "kobiece": 24587, + "Podej": 24588, + "płoch": 24589, + "nkową": 24590, + "chwytać": 24591, + "wymknąć": 24592, + "widoki": 24593, + "rodzicami": 24594, + "Waszyng": 24595, + "sprawca": 24596, + "spadają": 24597, + "drgać": 24598, + "odesła": 24599, + "obozy": 24600, + "obozach": 24601, + "śpiewem": 24602, + "Luba": 24603, + "skarbiec": 24604, + "postaw": 24605, + "dziecinną": 24606, + "kochane": 24607, + "kochaną": 24608, + "Mars": 24609, + "trafią": 24610, + "Rozkaz": 24611, + "Bibli": 24612, + "Biuro": 24613, + "zjawia": 24614, + "Prosto": 24615, + "Żebyś": 24616, + "kowal": 24617, + "spokojni": 24618, + "morska": 24619, + "piask": 24620, + "osobny": 24621, + "osobne": 24622, + "kręgi": 24623, + "klimaty": 24624, + "krótkich": 24625, + "zwana": 24626, + "zwala": 24627, + "zwaną": 24628, + "Gorz": 24629, + "obroni": 24630, + "kamieniach": 24631, + "dostatki": 24632, + "pułkami": 24633, + "raźno": 24634, + "ujścia": 24635, + "kolegami": 24636, + "gościowi": 24637, + "krewną": 24638, + "chii": 24639, + "chiton": 24640, + "szczególnego": 24641, + "splą": 24642, + "nadziem": 24643, + "oburzenia": 24644, + "Panienka": 24645, + "szczonym": 24646, + "żartuje": 24647, + "zamienić": 24648, + "bogactwo": 24649, + "radosnym": 24650, + "ciekawa": 24651, + "myślenie": 24652, + "kosztował": 24653, + "położyli": 24654, + "sierżan": 24655, + "zbierze": 24656, + "Czor": 24657, + "Człek": 24658, + "dziewczyn": 24659, + "zajęły": 24660, + "Lachów": 24661, + "otworem": 24662, + "powtórzyło": 24663, + "błaze": 24664, + "mieczów": 24665, + "niebieskiej": 24666, + "dziedzica": 24667, + "podejść": 24668, + "podejmował": 24669, + "gorący": 24670, + "gorączki": 24671, + "uważali": 24672, + "uważając": 24673, + "gospodarce": 24674, + "Słup": 24675, + "Służba": 24676, + "współpracę": 24677, + "Siedzieli": 24678, + "czynne": 24679, + "kłych": 24680, + "oddając": 24681, + "New": 24682, + "Fabia": 24683, + "Jagiello": 24684, + "Ruchu": 24685, + "Syl": 24686, + "Sytua": 24687, + "ziemskim": 24688, + "zimowych": 24689, + "rowicza": 24690, + "częściowo": 24691, + "błędu": 24692, + "ogarniała": 24693, + "podstawę": 24694, + "nowotwo": 24695, + "stępowali": 24696, + "Austra": 24697, + "sposobami": 24698, + "Gede": 24699, + "stosownie": 24700, + "wspólną": 24701, + "pieniądz": 24702, + "gwiazdo": 24703, + "gwiazdą": 24704, + "zniszczy": 24705, + "przewod": 24706, + "mądre": 24707, + "zawiesił": 24708, + "zawierać": 24709, + "wpływów": 24710, + "Kozakom": 24711, + "brzmiało": 24712, + "spieszyć": 24713, + "narodowych": 24714, + "chmurę": 24715, + "chmurki": 24716, + "skądże": 24717, + "korki": 24718, + "gankiem": 24719, + "ochotnika": 24720, + "ochotników": 24721, + "ocenie": 24722, + "związał": 24723, + "bliskość": 24724, + "zacnej": 24725, + "wojenna": 24726, + "talerze": 24727, + "wierząc": 24728, + "przerwie": 24729, + "książkach": 24730, + "wszedłszy": 24731, + "zakończeniu": 24732, + "wyznawcy": 24733, + "Gala": 24734, + "frasob": 24735, + "frant": 24736, + "przestrzega": 24737, + "obliga": 24738, + "polubił": 24739, + "surową": 24740, + "Czarnieckiemu": 24741, + "szermier": 24742, + "zmęczenie": 24743, + "bankier": 24744, + "badanie": 24745, + "wystaw": 24746, + "wystawy": 24747, + "Ketlingiem": 24748, + "wierzyli": 24749, + "ruszaj": 24750, + "oficerem": 24751, + "oświadczenie": 24752, + "przeznaczył": 24753, + "przeznaczony": 24754, + "przeznaczona": 24755, + "krwawym": 24756, + "strzelają": 24757, + "zanied": 24758, + "miłych": 24759, + "pachnie": 24760, + "szpitali": 24761, + "wrzasków": 24762, + "Nadto": 24763, + "kowskim": 24764, + "stwierdzenie": 24765, + "przyciszonym": 24766, + "skłonić": 24767, + "skłonność": 24768, + "rozmawiamy": 24769, + "zbożem": 24770, + "finansowania": 24771, + "Łukasz": 24772, + "wypalił": 24773, + "oskarżony": 24774, + "spódnicy": 24775, + "ochronie": 24776, + "ideologi": 24777, + "Prusy": 24778, + "rozmait": 24779, + "zbierają": 24780, + "Spychów": 24781, + "śmiertelny": 24782, + "objawy": 24783, + "rzeczywistością": 24784, + "narzeczona": 24785, + "zasługuje": 24786, + "wycieczek": 24787, + "uczciwych": 24788, + "średnio": 24789, + "niewinne": 24790, + "ograniczenia": 24791, + "ostatecznego": 24792, + "drewna": 24793, + "postępowaniu": 24794, + "sympa": 24795, + "dragonami": 24796, + "zuchwale": 24797, + "gniazd": 24798, + "wynikających": 24799, + "utratę": 24800, + "systemem": 24801, + "szaleć": 24802, + "umyć": 24803, + "stawiali": 24804, + "stawiają": 24805, + "tatarski": 24806, + "zasłonił": 24807, + "Akcja": 24808, + "osiemnaście": 24809, + "kielichy": 24810, + "Serca": 24811, + "grałem": 24812, + "przedsiębiorców": 24813, + "wstrząsa": 24814, + "młodzik": 24815, + "bloków": 24816, + "zmniejszyć": 24817, + "zrozumiałem": 24818, + "Kalemu": 24819, + "pomagają": 24820, + "śpisz": 24821, + "major": 24822, + "zgłosił": 24823, + "zachwytu": 24824, + "oszczędza": 24825, + "Telimenie": 24826, + "Wysocki": 24827, + "Żydówka": 24828, + "technicznych": 24829, + "mienna": 24830, + "przygodzie": 24831, + "napadów": 24832, + "skuteczne": 24833, + "metalu": 24834, + "pogrzebie": 24835, + "zaproszenie": 24836, + "europejskie": 24837, + "otaczają": 24838, + "spłynęła": 24839, + "porównania": 24840, + "znakomit": 24841, + "okrągły": 24842, + "traktował": 24843, + "przodku": 24844, + "kuzynie": 24845, + "tajemnicze": 24846, + "tajemniczo": 24847, + "ruszona": 24848, + "kredytów": 24849, + "zjawisk": 24850, + "doskonałe": 24851, + "konkretne": 24852, + "naczyń": 24853, + "Żadna": 24854, + "wieczorne": 24855, + "zazdrość": 24856, + "baldach": 24857, + "cmentarza": 24858, + "laudańska": 24859, + "ułożyć": 24860, + "złowrogo": 24861, + "Kamieńcu": 24862, + "uniesienie": 24863, + "przeraźliwe": 24864, + "subiekta": 24865, + "wznosiła": 24866, + "przywiązanie": 24867, + "Języ": 24868, + "Jędru": 24869, + "słoniowej": 24870, + "słoniową": 24871, + "korzystania": 24872, + "zawołanie": 24873, + "roztropnie": 24874, + "regularne": 24875, + "zwrócony": 24876, + "wstrętem": 24877, + "Kancelarii": 24878, + "bojaźń": 24879, + "zastrzeżeniem": 24880, + "nozdrzy": 24881, + "ułatwia": 24882, + "odbywały": 24883, + "Fundusz": 24884, + "ukazywały": 24885, + "silniejsze": 24886, + "biurze": 24887, + "zwiady": 24888, + "szwank": 24889, + "odmienił": 24890, + "Wojewódzkiej": 24891, + "napisane": 24892, + "Mazur": 24893, + "kozacką": 24894, + "pozory": 24895, + "inżynierowie": 24896, + "Lubiczu": 24897, + "tułacz": 24898, + "prezentuje": 24899, + "Potockiego": 24900, + "numeru": 24901, + "tutejszy": 24902, + "branży": 24903, + "ubezpieczenia": 24904, + "prześladowa": 24905, + "bajki": 24906, + "nazywam": 24907, + "pokarał": 24908, + "Mazowsza": 24909, + "wileńskiego": 24910, + "Rosją": 24911, + "Środowiska": 24912, + "promieniowania": 24913, + "Cud": 24914, + "pokładzie": 24915, + "przywódcy": 24916, + "trumnę": 24917, + "Dałby": 24918, + "Początek": 24919, + "popiołem": 24920, + "Wałęsy": 24921, + "strajk": 24922, + "strajku": 24923, + "pasterzy": 24924, + "żurawie": 24925, + "zarumieniła": 24926, + "husaria": 24927, + "kupować": 24928, + "przyległej": 24929, + "wilgoci": 24930, + "zarabiać": 24931, + "Nasibu": 24932, + "urlopu": 24933, + "pretensji": 24934, + "mieszkańcom": 24935, + "Zerwi": 24936, + "zobowiązań": 24937, + "ciężarówki": 24938, + "korpus": 24939, + "inicjatywy": 24940, + "zgiełku": 24941, + "zawiadamia": 24942, + "skandal": 24943, + "Scyzoryk": 24944, + "wytwor": 24945, + "rozrzucone": 24946, + "Jagiełło": 24947, + "gołąb": 24948, + "rodaków": 24949, + "przeraził": 24950, + "Palatynie": 24951, + "maksymal": 24952, + "izbach": 24953, + "Wiadomość": 24954, + "Gwiazdy": 24955, + "Pałacu": 24956, + "Ważne": 24957, + "dociera": 24958, + "wyzwanie": 24959, + "wzorem": 24960, + "Litwini": 24961, + "schroniska": 24962, + "Irena": 24963, + "Kodeksu": 24964, + "tapczanie": 24965, + "rosieński": 24966, + "systematycznie": 24967, + "wczora": 24968, + "kwestion": 24969, + "ukląkł": 24970, + "Jerozoli": 24971, + "Hitlera": 24972, + "Bydgoszczy": 24973, + "pośrednie": 24974, + "męczen": 24975, + "złodziei": 24976, + "Jankiel": 24977, + "pożogi": 24978, + "alkierza": 24979, + "brylant": 24980, + "błogosław": 24981, + "Zdrada": 24982, + "piernacz": 24983, + "Szprot": 24984, + "Głowę": 24985, + "Istubar": 24986, + "71": 24987, + "72": 24988, + "79": 24989, + "700": 24990, + "Aa": 24991, + "BW": 24992, + "Cla": 24993, + "Cor": 24994, + "Dni": 24995, + "Ekono": 24996, + "Gmina": 24997, + "JER": 24998, + "Kwia": 24999, + "Lot": 25000, + "Nur": 25001, + "NSZ": 25002, + "Okrop": 25003, + "Szale": 25004, + "Stron": 25005, + "Tcze": 25006, + "Tob": 25007, + "Tan": 25008, + "UM": 25009, + "Ucz": 25010, + "Wó": 25011, + "Wsta": 25012, + "Wich": 25013, + "Wstrzy": 25014, + "Zły": 25015, + "apo": 25016, + "aje": 25017, + "ado": 25018, + "asce": 25019, + "cmo": 25020, + "edy": 25021, + "foni": 25022, + "fleg": 25023, + "gowski": 25024, + "get": 25025, + "ita": 25026, + "idźcie": 25027, + "knę": 25028, + "kłody": 25029, + "lw": 25030, + "lców": 25031, + "mścił": 25032, + "oki": 25033, + "opraw": 25034, + "ostrzy": 25035, + "pało": 25036, + "spłacić": 25037, + "uka": 25038, + "ułu": 25039, + "upamię": 25040, + "usiedli": 25041, + "wre": 25042, + "wkach": 25043, + "wbił": 25044, + "wbiegł": 25045, + "zdob": 25046, + "zrodzi": 25047, + "zbrzy": 25048, + "zręcz": 25049, + "łową": 25050, + "ńcza": 25051, + "ńcowi": 25052, + "śne": 25053, + "śno": 25054, + "żącą": 25055, + "żmuj": 25056, + "iera": 25057, + "nierównie": 25058, + "nieznajomy": 25059, + "nietope": 25060, + "nasu": 25061, + "nakazy": 25062, + "czniejsze": 25063, + "chłe": 25064, + "szna": 25065, + "szowa": 25066, + "szało": 25067, + "szme": 25068, + "poprowadził": 25069, + "poszukać": 25070, + "poprawy": 25071, + "pojechała": 25072, + "pokiwał": 25073, + "stróża": 25074, + "niskiej": 25075, + "niowego": 25076, + "rani": 25077, + "razach": 25078, + "rocznej": 25079, + "rzeszy": 25080, + "rzemu": 25081, + "lit": 25082, + "lito": 25083, + "liścia": 25084, + "jeniec": 25085, + "gore": 25086, + "zasty": 25087, + "zachodzi": 25088, + "zaszu": 25089, + "zamieszka": 25090, + "zapyty": 25091, + "zaprosić": 25092, + "zakręcił": 25093, + "zakupu": 25094, + "zaprotest": 25095, + "koci": 25096, + "kosą": 25097, + "cichą": 25098, + "leź": 25099, + "leczyć": 25100, + "leciała": 25101, + "dolę": 25102, + "dojeżdża": 25103, + "dożywo": 25104, + "doprowadza": 25105, + "dolinie": 25106, + "dookoła": 25107, + "misja": 25108, + "miłego": 25109, + "mitrę": 25110, + "kawały": 25111, + "wisza": 25112, + "wichu": 25113, + "witry": 25114, + "bywać": 25115, + "kiwali": 25116, + "tematem": 25117, + "wacji": 25118, + "wari": 25119, + "walory": 25120, + "jabł": 25121, + "paki": 25122, + "pachni": 25123, + "pańska": 25124, + "paczkę": 25125, + "paroksy": 25126, + "wyże": 25127, + "wyrę": 25128, + "wystra": 25129, + "wyspa": 25130, + "wydosta": 25131, + "wypuścić": 25132, + "wychodziła": 25133, + "wydrą": 25134, + "wydziału": 25135, + "wyciąć": 25136, + "wygrywa": 25137, + "występował": 25138, + "wyzwoli": 25139, + "łona": 25140, + "łoży": 25141, + "łotrzy": 25142, + "łokieć": 25143, + "tota": 25144, + "toby": 25145, + "tore": 25146, + "toria": 25147, + "tyn": 25148, + "tyków": 25149, + "tywać": 25150, + "tyłem": 25151, + "tyński": 25152, + "tykać": 25153, + "tylnych": 25154, + "wietrzy": 25155, + "wieźć": 25156, + "dziob": 25157, + "nośnie": 25158, + "dzieści": 25159, + "laski": 25160, + "przery": 25161, + "przemie": 25162, + "przejął": 25163, + "przekrę": 25164, + "przebrać": 25165, + "przegląda": 25166, + "przeciągnął": 25167, + "przeciął": 25168, + "maki": 25169, + "mającą": 25170, + "renesans": 25171, + "kieszenie": 25172, + "odsa": 25173, + "odmówi": 25174, + "odbędą": 25175, + "odbić": 25176, + "odmieni": 25177, + "odbili": 25178, + "moście": 25179, + "cebu": 25180, + "kuź": 25181, + "kuty": 25182, + "stabi": 25183, + "mieścia": 25184, + "obdzie": 25185, + "przywiązał": 25186, + "sześcio": 25187, + "badał": 25188, + "banów": 25189, + "saniach": 25190, + "tujący": 25191, + "westal": 25192, + "bitych": 25193, + "lutni": 25194, + "gas": 25195, + "gajów": 25196, + "picie": 25197, + "pijąc": 25198, + "piński": 25199, + "rozra": 25200, + "rozka": 25201, + "rozszcze": 25202, + "rozdę": 25203, + "rozgorącz": 25204, + "rozmiary": 25205, + "łuję": 25206, + "zepch": 25207, + "cap": 25208, + "cane": 25209, + "jusza": 25210, + "wiaro": 25211, + "sposęp": 25212, + "chorej": 25213, + "szarej": 25214, + "szalona": 25215, + "znanym": 25216, + "znaczyć": 25217, + "podusz": 25218, + "podwład": 25219, + "dujesz": 25220, + "owiczem": 25221, + "Ponia": 25222, + "Pojedy": 25223, + "Niewiele": 25224, + "zyn": 25225, + "meble": 25226, + "prochów": 25227, + "pują": 25228, + "pustka": 25229, + "loja": 25230, + "Nas": 25231, + "sektora": 25232, + "szczeniem": 25233, + "Zasa": 25234, + "orto": 25235, + "burzyć": 25236, + "Jawo": 25237, + "głosił": 25238, + "żania": 25239, + "najpotęż": 25240, + "najrozmait": 25241, + "Jedzie": 25242, + "póło": 25243, + "pókim": 25244, + "wszystek": 25245, + "rzano": 25246, + "prawnego": 25247, + "sługami": 25248, + "słupów": 25249, + "równości": 25250, + "miawszy": 25251, + "Chle": 25252, + "ciaśniej": 25253, + "zora": 25254, + "zory": 25255, + "słaba": 25256, + "brawszy": 25257, + "nadchodzą": 25258, + "nadciągnął": 25259, + "kąsa": 25260, + "impor": 25261, + "barki": 25262, + "trasa": 25263, + "czucia": 25264, + "Maho": 25265, + "Bożą": 25266, + "ziona": 25267, + "śmieją": 25268, + "stroi": 25269, + "riuszy": 25270, + "tworzyła": 25271, + "gratu": 25272, + "wróży": 25273, + "dążył": 25274, + "zaśmiała": 25275, + "kradzież": 25276, + "pięty": 25277, + "grobach": 25278, + "kontem": 25279, + "studiu": 25280, + "wąwozem": 25281, + "Stanie": 25282, + "Stany": 25283, + "Kaczma": 25284, + "skuje": 25285, + "Kol": 25286, + "Kosma": 25287, + "strzeż": 25288, + "Przemysłu": 25289, + "złożenia": 25290, + "złożono": 25291, + "stałego": 25292, + "Tehe": 25293, + "chciwość": 25294, + "Wyrok": 25295, + "Wygląda": 25296, + "końskim": 25297, + "kończąc": 25298, + "świeciła": 25299, + "Miły": 25300, + "mogłam": 25301, + "szkatu": 25302, + "ciągłym": 25303, + "trupie": 25304, + "trupami": 25305, + "odpowiedz": 25306, + "różowy": 25307, + "krocie": 25308, + "ranne": 25309, + "szkoleni": 25310, + "pływać": 25311, + "płynęli": 25312, + "działających": 25313, + "zostań": 25314, + "umowie": 25315, + "wierne": 25316, + "obaw": 25317, + "obawiać": 25318, + "obawiam": 25319, + "stąp": 25320, + "głosował": 25321, + "głosowaniu": 25322, + "dziadów": 25323, + "zdają": 25324, + "zdarzyła": 25325, + "ustawał": 25326, + "Lig": 25327, + "Bada": 25328, + "karnego": 25329, + "kartki": 25330, + "gniewaj": 25331, + "pęki": 25332, + "znajom": 25333, + "tekstem": 25334, + "pokory": 25335, + "jakikolwiek": 25336, + "pytany": 25337, + "pytano": 25338, + "pytaniami": 25339, + "Rzeszy": 25340, + "myśliwców": 25341, + "mieszkający": 25342, + "zdobyła": 25343, + "walnej": 25344, + "polny": 25345, + "tłumnie": 25346, + "wojewodo": 25347, + "wojewodzi": 25348, + "zamro": 25349, + "funtów": 25350, + "wymownie": 25351, + "zrobimy": 25352, + "szczała": 25353, + "Wata": 25354, + "kapłańskiej": 25355, + "sprawności": 25356, + "onegdaj": 25357, + "lekkich": 25358, + "uciekała": 25359, + "światowe": 25360, + "drżenie": 25361, + "drgały": 25362, + "wydali": 25363, + "wydając": 25364, + "dalekim": 25365, + "Daję": 25366, + "Dawajcie": 25367, + "Krzyki": 25368, + "kochani": 25369, + "kochali": 25370, + "przyjrzeć": 25371, + "przyjmuję": 25372, + "zębach": 25373, + "zjazd": 25374, + "brzeżnych": 25375, + "ciężkiego": 25376, + "spojrzeniu": 25377, + "tajne": 25378, + "gotały": 25379, + "ktuje": 25380, + "towarzyszu": 25381, + "towarzyszyć": 25382, + "kowaną": 25383, + "morską": 25384, + "lanta": 25385, + "kręcili": 25386, + "Innym": 25387, + "Intere": 25388, + "India": 25389, + "malować": 25390, + "Weszli": 25391, + "sztucznie": 25392, + "ślepia": 25393, + "skrzynie": 25394, + "skrzydle": 25395, + "zbliżała": 25396, + "zważać": 25397, + "Dziwno": 25398, + "trąbą": 25399, + "zabij": 25400, + "obroty": 25401, + "okazywać": 25402, + "ucznia": 25403, + "Bogusławem": 25404, + "błyski": 25405, + "robotą": 25406, + "gościu": 25407, + "szczegółowo": 25408, + "liczna": 25409, + "oburzony": 25410, + "smut": 25411, + "zobaczyli": 25412, + "wzięty": 25413, + "ntacji": 25414, + "Pienię": 25415, + "heno": 25416, + "skończona": 25417, + "kazane": 25418, + "nauce": 25419, + "nauką": 25420, + "Wszystkim": 25421, + "towały": 25422, + "pierwszemu": 25423, + "ponieść": 25424, + "zapachu": 25425, + "kolejnym": 25426, + "kolejnej": 25427, + "bogata": 25428, + "bogato": 25429, + "krajowych": 25430, + "rzucane": 25431, + "zajmowali": 25432, + "strych": 25433, + "cioci": 25434, + "błotem": 25435, + "błotni": 25436, + "Zespół": 25437, + "położone": 25438, + "braćmi": 25439, + "pałów": 25440, + "Jurandem": 25441, + "istny": 25442, + "Lada": 25443, + "zapewnienia": 25444, + "używają": 25445, + "rozpalone": 25446, + "chrześcijanami": 25447, + "ukrywa": 25448, + "ukrywał": 25449, + "współpracowników": 25450, + "Trzecie": 25451, + "żałość": 25452, + "Siedem": 25453, + "cezarze": 25454, + "załogę": 25455, + "wyszedłszy": 25456, + "żegnając": 25457, + "siedziba": 25458, + "rolnicy": 25459, + "zmiażd": 25460, + "Została": 25461, + "bryki": 25462, + "zapłaty": 25463, + "poważnych": 25464, + "projekty": 25465, + "parali": 25466, + "narodowi": 25467, + "tłumaczyli": 25468, + "pochylony": 25469, + "dobrodzieja": 25470, + "miejscowi": 25471, + "Petroniuszowi": 25472, + "pocieszał": 25473, + "lubili": 25474, + "dłuższe": 25475, + "broniąc": 25476, + "bijały": 25477, + "odwieźć": 25478, + "talerzy": 25479, + "nieuchro": 25480, + "sroż": 25481, + "120": 25482, + "artyści": 25483, + "zakończenia": 25484, + "nieszczęsna": 25485, + "straszliwej": 25486, + "fraucy": 25487, + "rodzaje": 25488, + "opowiadają": 25489, + "oczere": 25490, + "bankie": 25491, + "dobranoc": 25492, + "staram": 25493, + "wichry": 25494, + "Kryczyński": 25495, + "dotychczasowe": 25496, + "czwartym": 25497, + "czwartą": 25498, + "wystawa": 25499, + "wystawił": 25500, + "bolesny": 25501, + "posadę": 25502, + "posagu": 25503, + "związać": 25504, + "wykonane": 25505, + "przeznaczono": 25506, + "spadał": 25507, + "znikąd": 25508, + "miłosierdziu": 25509, + "pożyte": 25510, + "egza": 25511, + "Brawo": 25512, + "wyroby": 25513, + "wyroków": 25514, + "napaść": 25515, + "twórcy": 25516, + "niebezpieczeństwem": 25517, + "poczuciem": 25518, + "Obraz": 25519, + "pojedynkę": 25520, + "kłopotli": 25521, + "ostrzec": 25522, + "tytułów": 25523, + "ministerstwa": 25524, + "nadzwyczajnie": 25525, + "nadzwyczajnym": 25526, + "łowiu": 25527, + "swawol": 25528, + "uznaje": 25529, + "potwierdzenie": 25530, + "potwierdziła": 25531, + "leśnicy": 25532, + "pamiętają": 25533, + "Ziemowi": 25534, + "ocalenia": 25535, + "skrycie": 25536, + "wyrasta": 25537, + "Szandar": 25538, + "wątpliwość": 25539, + "ulewa": 25540, + "Witoldem": 25541, + "cofnęła": 25542, + "Prusach": 25543, + "namiotami": 25544, + "naturalne": 25545, + "skręcili": 25546, + "dwudziestego": 25547, + "rozeszli": 25548, + "jałmu": 25549, + "kawałkiem": 25550, + "partyza": 25551, + "hańbą": 25552, + "zebraniu": 25553, + "poddani": 25554, + "zachodnio": 25555, + "zdep": 25556, + "ćwiczyć": 25557, + "poświęcił": 25558, + "narzekał": 25559, + "zasług": 25560, + "uczciwym": 25561, + "niewinnych": 25562, + "siedzące": 25563, + "ufnością": 25564, + "Święta": 25565, + "postępował": 25566, + "postępować": 25567, + "operację": 25568, + "wybuchnąć": 25569, + "cofając": 25570, + "rachunków": 25571, + "napełniła": 25572, + "bratanka": 25573, + "białogł": 25574, + "białosto": 25575, + "wspomnia": 25576, + "wspomnę": 25577, + "Słońca": 25578, + "PRZY": 25579, + "tatarską": 25580, + "kampanię": 25581, + "żelazny": 25582, + "hałasy": 25583, + "prowadzące": 25584, + "Fili": 25585, + "ośmio": 25586, + "zagadnie": 25587, + "zawarł": 25588, + "posłałem": 25589, + "pogardliwie": 25590, + "obojętne": 25591, + "Pójdziemy": 25592, + "oddechem": 25593, + "wstawał": 25594, + "przybranych": 25595, + "farb": 25596, + "1984": 25597, + "pomieszczenia": 25598, + "tchnienie": 25599, + "tchnieniem": 25600, + "chrapanie": 25601, + "warszawskich": 25602, + "twemu": 25603, + "zawzięcie": 25604, + "oznajmieniem": 25605, + "trzęsąc": 25606, + "pisują": 25607, + "Rzekłszy": 25608, + "Których": 25609, + "pozbawiony": 25610, + "rosyjski": 25611, + "piszesz": 25612, + "eksperie": 25613, + "delikatną": 25614, + "strukturę": 25615, + "wodzowie": 25616, + "dźwigał": 25617, + "metodą": 25618, + "potokiem": 25619, + "złudzenia": 25620, + "zespoły": 25621, + "spływały": 25622, + "napiszę": 25623, + "wzdychając": 25624, + "spowodować": 25625, + "elimina": 25626, + "ordynku": 25627, + "wiedziałam": 25628, + "trójką": 25629, + "bierały": 25630, + "zaprzeczył": 25631, + "poinformowała": 25632, + "desperacja": 25633, + "nóżki": 25634, + "patrywał": 25635, + "koszulę": 25636, + "seksualnych": 25637, + "seksualnego": 25638, + "Główny": 25639, + "organu": 25640, + "błyskawic": 25641, + "woźny": 25642, + "przeraźliwym": 25643, + "sąsiednich": 25644, + "przestraszył": 25645, + "rozdziela": 25646, + "Spojrzyj": 25647, + "Ręka": 25648, + "płócie": 25649, + "usiłowała": 25650, + "pustkę": 25651, + "Egipcjanin": 25652, + "opiekunem": 25653, + "kwarcia": 25654, + "cienkich": 25655, + "podjęła": 25656, + "jesień": 25657, + "sprzeciwu": 25658, + "pacjenta": 25659, + "pacierzy": 25660, + "wynosiła": 25661, + "drżącymi": 25662, + "śpiących": 25663, + "zgodziła": 25664, + "wyłania": 25665, + "proponuję": 25666, + "dzierżawę": 25667, + "dzierżawca": 25668, + "OSP": 25669, + "Labirynt": 25670, + "Labiryncie": 25671, + "Memfisem": 25672, + "delegacji": 25673, + "wstęgi": 25674, + "Doktor": 25675, + "Jedynie": 25676, + "Mógłby": 25677, + "Diabeł": 25678, + "Prokurator": 25679, + "epoce": 25680, + "podobieństwa": 25681, + "rozjaśniła": 25682, + "współczesnych": 25683, + "współczesnej": 25684, + "nazywali": 25685, + "Trybunał": 25686, + "Amenhote": 25687, + "Zakłady": 25688, + "Kiejdanch": 25689, + "odwołania": 25690, + "epiz": 25691, + "obietnicy": 25692, + "obietnicę": 25693, + "kwitły": 25694, + "niezwykłe": 25695, + "Abda": 25696, + "awantury": 25697, + "doradcą": 25698, + "łokci": 25699, + "pilnuj": 25700, + "przyłączył": 25701, + "Ryszarda": 25702, + "Stryja": 25703, + "gałązki": 25704, + "obowiązujących": 25705, + "arystokracji": 25706, + "kaftan": 25707, + "zwiększenie": 25708, + "pagórka": 25709, + "gwarancji": 25710, + "obłąkany": 25711, + "Przeciwnie": 25712, + "gołębi": 25713, + "szlocha": 25714, + "postępki": 25715, + "reprezentacji": 25716, + "podwórko": 25717, + "obiecuje": 25718, + "cnotliwy": 25719, + "zabytków": 25720, + "widywać": 25721, + "napięcia": 25722, + "wilgoć": 25723, + "Sanderusa": 25724, + "Kolejne": 25725, + "nieskończo": 25726, + "przyłożyć": 25727, + "Asyryjczyków": 25728, + "rozgniewał": 25729, + "Straszny": 25730, + "Straszne": 25731, + "resortu": 25732, + "dolinę": 25733, + "Makowiecki": 25734, + "podziemnych": 25735, + "wymyślić": 25736, + "obrębie": 25737, + "korpusu": 25738, + "taborem": 25739, + "Chciałabym": 25740, + "scenariusz": 25741, + "dyrekcji": 25742, + "Austrii": 25743, + "protokołu": 25744, + "bielizny": 25745, + "Firma": 25746, + "Machnów": 25747, + "familii": 25748, + "znacząco": 25749, + "Upicie": 25750, + "znaczniejszych": 25751, + "Szczęśliwy": 25752, + "zaczerp": 25753, + "toalety": 25754, + "Mickiewicz": 25755, + "Internecie": 25756, + "Borzobohata": 25757, + "Borzobohatej": 25758, + "Sokoła": 25759, + "Zapomniał": 25760, + "Izydy": 25761, + "chcieliśmy": 25762, + "instancji": 25763, + "Franciszek": 25764, + "psubraty": 25765, + "nieładzie": 25766, + "konferencję": 25767, + "Japonii": 25768, + "oficyje": 25769, + "popiół": 25770, + "eksploata": 25771, + "zgrozy": 25772, + "rumieniąc": 25773, + "granatów": 25774, + "Drohojowska": 25775, + "papiru": 25776, + "konwulsyj": 25777, + "zniecierpliwiony": 25778, + "PIER": 25779, + "Świąty": 25780, + "zapukał": 25781, + "Nadzor": 25782, + "HERO": 25783, + "posiadłości": 25784, + "DWORKA": 25785, + "wszczyna": 25786, + "zirytowany": 25787, + "Musawasa": 25788, + "Westynus": 25789, + "okupacji": 25790, + "Pochwalony": 25791, + "tramwa": 25792, + "parkingu": 25793, + "transakcji": 25794, + "pomyślawszy": 25795, + "biodrach": 25796, + "Sprawozdanie": 25797, + "FROSZ": 25798, + "SdRP": 25799, + "inąd": 25800, + "Wieczór": 25801, + "Kaczmarek": 25802, + "61": 25803, + "73": 25804, + "76": 25805, + "Are": 25806, + "Asar": 25807, + "Azją": 25808, + "Aheno": 25809, + "Bon": 25810, + "CO": 25811, + "Dor": 25812, + "Dusza": 25813, + "GR": 25814, + "Grz": 25815, + "Gwar": 25816, + "Grod": 25817, + "Hono": 25818, + "Klos": 25819, + "Ny": 25820, + "Ner": 25821, + "OZ": 25822, + "Ocze": 25823, + "Oskar": 25824, + "SE": 25825, + "SS": 25826, + "Snad": 25827, + "Sek": 25828, + "Sport": 25829, + "Tor": 25830, + "Uh": 25831, + "Uła": 25832, + "Wor": 25833, + "Wzd": 25834, + "Wszel": 25835, + "XXI": 25836, + "Zdo": 25837, + "aże": 25838, + "apli": 25839, + "bm": 25840, + "bały": 25841, + "cowa": 25842, + "cowej": 25843, + "dałam": 25844, + "drep": 25845, + "est": 25846, + "flu": 25847, + "gej": 25848, + "gnij": 25849, + "gniótł": 25850, + "hek": 25851, + "iżem": 25852, + "imieni": 25853, + "lt": 25854, + "otru": 25855, + "oszo": 25856, + "oczka": 25857, + "otarł": 25858, + "plon": 25859, + "psom": 25860, + "rało": 25861, + "spuszczał": 25862, + "ui": 25863, + "ustanowi": 25864, + "ująć": 25865, + "uśpi": 25866, + "ustępować": 25867, + "uratował": 25868, + "wczego": 25869, + "wtor": 25870, + "wciąga": 25871, + "wrzała": 25872, + "wprowadzono": 25873, + "wszczął": 25874, + "zn": 25875, + "zla": 25876, + "zru": 25877, + "zsu": 25878, + "zjo": 25879, + "zróżnic": 25880, + "zmiłuj": 25881, + "łkach": 25882, + "Ślub": 25883, + "Żał": 25884, + "Żwa": 25885, + "niezupełnie": 25886, + "nieboga": 25887, + "niejednego": 25888, + "niemiłosier": 25889, + "nieduże": 25890, + "niepewne": 25891, + "nieprzyjem": 25892, + "naw": 25893, + "nawró": 25894, + "namawia": 25895, + "naroż": 25896, + "nastolet": 25897, + "nastroju": 25898, + "chry": 25899, + "chało": 25900, + "szon": 25901, + "pośli": 25902, + "popla": 25903, + "podzieli": 25904, + "potrwa": 25905, + "poglądając": 25906, + "poruszyły": 25907, + "pobłogosławił": 25908, + "powódź": 25909, + "niskiego": 25910, + "niorów": 25911, + "ratowania": 25912, + "owcami": 25913, + "lików": 25914, + "liusz": 25915, + "liwiej": 25916, + "ligij": 25917, + "lidera": 25918, + "lizację": 25919, + "gorę": 25920, + "goniec": 25921, + "godzien": 25922, + "zamar": 25923, + "zapotrzeb": 25924, + "zajeżdża": 25925, + "zaciąga": 25926, + "zapytania": 25927, + "zalała": 25928, + "zakochał": 25929, + "zagranicy": 25930, + "zabronił": 25931, + "zapamiętać": 25932, + "kost": 25933, + "kopał": 25934, + "kogóż": 25935, + "kojarzy": 25936, + "ciska": 25937, + "lecki": 25938, + "dojechali": 25939, + "dosłyszeć": 25940, + "dorosły": 25941, + "dopomóc": 25942, + "mistrzy": 25943, + "kaja": 25944, + "wii": 25945, + "wió": 25946, + "tanych": 25947, + "tańca": 25948, + "tańce": 25949, + "bycie": 25950, + "kiście": 25951, + "rzymy": 25952, + "tety": 25953, + "teba": 25954, + "tetów": 25955, + "teczki": 25956, + "teat": 25957, + "jali": 25958, + "jarów": 25959, + "paku": 25960, + "wyu": 25961, + "wypie": 25962, + "wyniesie": 25963, + "wysiadł": 25964, + "wymieni": 25965, + "wyszuki": 25966, + "wynieśli": 25967, + "wybierał": 25968, + "wygody": 25969, + "wydrzeć": 25970, + "topnie": 25971, + "tycznej": 25972, + "tylne": 25973, + "wietrze": 25974, + "wietrz": 25975, + "wiedli": 25976, + "daru": 25977, + "datę": 25978, + "daruję": 25979, + "noso": 25980, + "czyną": 25981, + "czystości": 25982, + "dziewicy": 25983, + "lamu": 25984, + "rybał": 25985, + "przeprowa": 25986, + "przemógł": 25987, + "przepis": 25988, + "przekup": 25989, + "przeszył": 25990, + "przejechali": 25991, + "przechodziła": 25992, + "przepadło": 25993, + "mawiała": 25994, + "reg": 25995, + "kierowania": 25996, + "odwe": 25997, + "odchy": 25998, + "odnosi": 25999, + "oddal": 26000, + "odjechać": 26001, + "odprowadzi": 26002, + "odnowi": 26003, + "ciesz": 26004, + "dyr": 26005, + "kuszę": 26006, + "stanę": 26007, + "stadi": 26008, + "stacje": 26009, + "starusz": 26010, + "mienią": 26011, + "mienne": 26012, + "czewski": 26013, + "przyk": 26014, + "przybo": 26015, + "przybyła": 26016, + "przywieść": 26017, + "owar": 26018, + "owadów": 26019, + "niar": 26020, + "niasz": 26021, + "mydła": 26022, + "mylisz": 26023, + "ruskim": 26024, + "szewicz": 26025, + "bojem": 26026, + "sateli": 26027, + "pierza": 26028, + "pierać": 26029, + "biąc": 26030, + "luję": 26031, + "żym": 26032, + "ganem": 26033, + "ping": 26034, + "roznie": 26035, + "rozpoczęli": 26036, + "roztarg": 26037, + "jury": 26038, + "wszym": 26039, + "szaro": 26040, + "szanują": 26041, + "aleś": 26042, + "podu": 26043, + "podwi": 26044, + "poduszki": 26045, + "pei": 26046, + "peri": 26047, + "skrzę": 26048, + "głownie": 26049, + "Nienaszy": 26050, + "stoma": 26051, + "stojącym": 26052, + "zym": 26053, + "indu": 26054, + "indek": 26055, + "indyj": 26056, + "chata": 26057, + "progów": 26058, + "profilakty": 26059, + "beto": 26060, + "pukanie": 26061, + "symi": 26062, + "Nagro": 26063, + "Naokół": 26064, + "arche": 26065, + "skakać": 26066, + "sester": 26067, + "anki": 26068, + "Zakonie": 26069, + "tymże": 26070, + "mniemać": 26071, + "orły": 26072, + "burze": 26073, + "bucha": 26074, + "budziła": 26075, + "bujne": 26076, + "Jać": 26077, + "Jasnej": 26078, + "fini": 26079, + "firanki": 26080, + "dlań": 26081, + "najtęż": 26082, + "nicka": 26083, + "rąba": 26084, + "wzniesie": 26085, + "wzniosły": 26086, + "prawnu": 26087, + "trzeniu": 26088, + "alter": 26089, + "nując": 26090, + "zuję": 26091, + "ciągłej": 26092, + "kładą": 26093, + "kłaniali": 26094, + "pierała": 26095, + "barwą": 26096, + "trawach": 26097, + "strawy": 26098, + "strawę": 26099, + "chwiał": 26100, + "zdła": 26101, + "stein": 26102, + "chytrze": 26103, + "chybił": 26104, + "Pańskie": 26105, + "Patrzę": 26106, + "grasa": 26107, + "grabieży": 26108, + "owom": 26109, + "ktoratu": 26110, + "drugo": 26111, + "piętrzy": 26112, + "Legi": 26113, + "Leszczy": 26114, + "grobli": 26115, + "konto": 26116, + "denci": 26117, + "Stanowi": 26118, + "Kasz": 26119, + "Kasia": 26120, + "Kasp": 26121, + "dzach": 26122, + "dawni": 26123, + "dawnemu": 26124, + "robione": 26125, + "Raf": 26126, + "złodzieja": 26127, + "Teo": 26128, + "Wyzna": 26129, + "margra": 26130, + "Morze": 26131, + "Mock": 26132, + "Roki": 26133, + "Rocha": 26134, + "końcach": 26135, + "świeca": 26136, + "szuję": 26137, + "Szkoła": 26138, + "Mir": 26139, + "Mile": 26140, + "Mian": 26141, + "miejski": 26142, + "ciągłych": 26143, + "towanego": 26144, + "kryją": 26145, + "press": 26146, + "Czyby": 26147, + "płynące": 26148, + "zostają": 26149, + "zostawię": 26150, + "zostawiła": 26151, + "sprawiał": 26152, + "obaczysz": 26153, + "stąpienie": 26154, + "femini": 26155, + "fortali": 26156, + "dziak": 26157, + "ustawili": 26158, + "Tusk": 26159, + "węzł": 26160, + "umieści": 26161, + "umieścić": 26162, + "Baden": 26163, + "kombina": 26164, + "wiozę": 26165, + "wioseł": 26166, + "ostanę": 26167, + "geo": 26168, + "uczynków": 26169, + "Gdyni": 26170, + "Nikogo": 26171, + "starcy": 26172, + "starszej": 26173, + "godziła": 26174, + "Angiel": 26175, + "Rzekła": 26176, + "uwadze": 26177, + "jednoraz": 26178, + "jednostka": 26179, + "walał": 26180, + "walczą": 26181, + "1919": 26182, + "klasnął": 26183, + "terenach": 26184, + "majątkowych": 26185, + "pomroce": 26186, + "płocie": 26187, + "rządcy": 26188, + "rodzic": 26189, + "Pisze": 26190, + "Wasy": 26191, + "zbytku": 26192, + "świadczą": 26193, + "spalone": 26194, + "istota": 26195, + "późną": 26196, + "wydaj": 26197, + "Lube": 26198, + "postawili": 26199, + "Dawaj": 26200, + "Daremnie": 26201, + "przyjmą": 26202, + "polegli": 26203, + "Rozpa": 26204, + "Białe": 26205, + "kowską": 26206, + "zdrow": 26207, + "ktura": 26208, + "biali": 26209, + "spokojnych": 26210, + "piany": 26211, + "zupełnym": 26212, + "olszy": 26213, + "zachowań": 26214, + "szepcąc": 26215, + "Inwe": 26216, + "śledził": 26217, + "skrzydłem": 26218, + "zwanego": 26219, + "Działo": 26220, + "kolcza": 26221, + "politycznie": 26222, + "chłopska": 26223, + "pleba": 26224, + "obecne": 26225, + "modły": 26226, + "Rekuć": 26227, + "kamiennej": 26228, + "dziesiątym": 26229, + "klęczał": 26230, + "gościnnie": 26231, + "Sos": 26232, + "Sojusz": 26233, + "wille": 26234, + "wilcze": 26235, + "budową": 26236, + "Hali": 26237, + "kształcenia": 26238, + "rowem": 26239, + "nauczania": 26240, + "zwycięży": 26241, + "dobrymi": 26242, + "powinność": 26243, + "bogami": 26244, + "bogatego": 26245, + "białka": 26246, + "ciekawą": 26247, + "dowiedziała": 26248, + "opierać": 26249, + "Ciała": 26250, + "siostrzy": 26251, + "Albowiem": 26252, + "pojazdu": 26253, + "matyki": 26254, + "rozlegało": 26255, + "staroście": 26256, + "higie": 26257, + "prawami": 26258, + "sprzeczne": 26259, + "błazen": 26260, + "okrutnym": 26261, + "chrześcijańską": 26262, + "gorącej": 26263, + "ukryta": 26264, + "Gdybyśmy": 26265, + "spodziewam": 26266, + "górników": 26267, + "pałaców": 26268, + "patri": 26269, + "czynsz": 26270, + "Wład": 26271, + "turniej": 26272, + "forem": 26273, + "kolacji": 26274, + "tajemne": 26275, + "oddają": 26276, + "smakiem": 26277, + "dotykał": 26278, + "minutę": 26279, + "hetmańską": 26280, + "Fala": 26281, + "Fabian": 26282, + "kniazie": 26283, + "berta": 26284, + "pochwalony": 26285, + "kupna": 26286, + "System": 26287, + "wesołych": 26288, + "pozostają": 26289, + "dowodzą": 26290, + "dzwonka": 26291, + "karabin": 26292, + "trudny": 26293, + "ogarnie": 26294, + "siedzibą": 26295, + "potrafimy": 26296, + "paliło": 26297, + "znajome": 26298, + "Króla": 26299, + "Arka": 26300, + "Artur": 26301, + "Powiedziała": 26302, + "pozwolili": 26303, + "niemiecką": 26304, + "pułkownikiem": 26305, + "zapłacę": 26306, + "podofi": 26307, + "pokryta": 26308, + "Puszcza": 26309, + "pryska": 26310, + "jakiejkolwiek": 26311, + "zabawić": 26312, + "siłach": 26313, + "narodowego": 26314, + "1500": 26315, + "litewskiej": 26316, + "literaturze": 26317, + "pochyloną": 26318, + "pochylając": 26319, + "uczeni": 26320, + "wstydzi": 26321, + "połową": 26322, + "kierunkach": 26323, + "ochoczo": 26324, + "ocean": 26325, + "Suzina": 26326, + "porywać": 26327, + "belskie": 26328, + "Radziwiłłem": 26329, + "talenty": 26330, + "srogą": 26331, + "srogiej": 26332, + "zgasło": 26333, + "zdrowieje": 26334, + "zakończy": 26335, + "bomby": 26336, + "sukna": 26337, + "Gasztow": 26338, + "framu": 26339, + "bliższy": 26340, + "nienacka": 26341, + "słyszeliśmy": 26342, + "zmęczone": 26343, + "żółtą": 26344, + "prowadzonej": 26345, + "drobno": 26346, + "uczyniłem": 26347, + "hard": 26348, + "sprzedawać": 26349, + "podróżny": 26350, + "wierzyłem": 26351, + "chcieliby": 26352, + "regulacji": 26353, + "marszałkiem": 26354, + "otaczały": 26355, + "wyborców": 26356, + "napady": 26357, + "twórcze": 26358, + "leżącą": 26359, + "głębin": 26360, + "zauważyłem": 26361, + "przycisku": 26362, + "przywitał": 26363, + "spostrzegłem": 26364, + "łowczy": 26365, + "Dyrek": 26366, + "rzonymi": 26367, + "odpowiadając": 26368, + "materialnych": 26369, + "przysięgą": 26370, + "zbliżają": 26371, + "czternaście": 26372, + "Znala": 26373, + "leśną": 26374, + "przedstawiciela": 26375, + "dokonania": 26376, + "biegali": 26377, + "plum": 26378, + "urządził": 26379, + "wyrażenia": 26380, + "schły": 26381, + "szlachetnego": 26382, + "naturalnym": 26383, + "czapką": 26384, + "prokuraturze": 26385, + "utworów": 26386, + "Łęcką": 26387, + "francuskie": 26388, + "nieznana": 26389, + "nieznanej": 26390, + "powstaniu": 26391, + "zdecydowała": 26392, + "śmiertelna": 26393, + "czeladzią": 26394, + "objawia": 26395, + "objaśnił": 26396, + "wschodnim": 26397, + "uchwałę": 26398, + "zdążyła": 26399, + "kołysały": 26400, + "dolegli": 26401, + "oliwą": 26402, + "narzeczonej": 26403, + "pożegnania": 26404, + "podróże": 26405, + "kozacka": 26406, + "siedzącego": 26407, + "cinał": 26408, + "CHI": 26409, + "lamp": 26410, + "białogro": 26411, + "osobistej": 26412, + "posiadam": 26413, + "wspomniawszy": 26414, + "Słoń": 26415, + "tatarskim": 26416, + "najbliższą": 26417, + "osiąga": 26418, + "Poznałem": 26419, + "życzliwie": 26420, + "hałasem": 26421, + "łatwą": 26422, + "pięciuset": 26423, + "srebrnych": 26424, + "przygotowu": 26425, + "boisku": 26426, + "wstrząsnęła": 26427, + "pobożnych": 26428, + "wstając": 26429, + "obfite": 26430, + "Murzyna": 26431, + "dźwięku": 26432, + "1983": 26433, + "pomagali": 26434, + "martwi": 26435, + "vivat": 26436, + "Twoich": 26437, + "Twojej": 26438, + "Twoim": 26439, + "śmiałość": 26440, + "Chcecie": 26441, + "zdjęła": 26442, + "oznajmia": 26443, + "Europejska": 26444, + "cekhau": 26445, + "techniczne": 26446, + "oblężonych": 26447, + "gwałtowny": 26448, + "rosyjskie": 26449, + "fantazją": 26450, + "powstrzyma": 26451, + "gadasz": 26452, + "składania": 26453, + "napoju": 26454, + "dumna": 26455, + "zarż": 26456, + "watażki": 26457, + "gazet": 26458, + "siedmio": 26459, + "fizycznych": 26460, + "maszyna": 26461, + "pojedziem": 26462, + "koronnego": 26463, + "śluby": 26464, + "otaczające": 26465, + "szlachecka": 26466, + "szlacheckiego": 26467, + "Wróciwszy": 26468, + "oficjalnych": 26469, + "spowoduje": 26470, + "dręczy": 26471, + "Samoobrony": 26472, + "rejestr": 26473, + "utkwione": 26474, + "utonął": 26475, + "Hrabio": 26476, + "miękki": 26477, + "miękkie": 26478, + "zakrył": 26479, + "miasteczko": 26480, + "Wzrok": 26481, + "nędzny": 26482, + "Groma": 26483, + "potwory": 26484, + "przysiąc": 26485, + "Głównego": 26486, + "Robaka": 26487, + "wyobrażał": 26488, + "zasięg": 26489, + "laudańskich": 26490, + "laudańską": 26491, + "Równo": 26492, + "qui": 26493, + "błyskawicznie": 26494, + "błyskawicą": 26495, + "biedak": 26496, + "otwierają": 26497, + "ilustra": 26498, + "podkreślił": 26499, + "zamierzają": 26500, + "swobodę": 26501, + "Rębaj": 26502, + "kłusem": 26503, + "wodociąg": 26504, + "telefonów": 26505, + "klejnot": 26506, + "atmosfera": 26507, + "rosnące": 26508, + "imprez": 26509, + "zamieszania": 26510, + "sprzeciwić": 26511, + "posiłków": 26512, + "kosmi": 26513, + "kosmety": 26514, + "dyscypliny": 26515, + "uzasadnia": 26516, + "karczma": 26517, + "Piękny": 26518, + "Komunika": 26519, + "August": 26520, + "dziadku": 26521, + "Zakonowi": 26522, + "wspaniałym": 26523, + "biurko": 26524, + "narodzie": 26525, + "szwanku": 26526, + "siodło": 26527, + "glob": 26528, + "jedźmy": 26529, + "Mazurów": 26530, + "zgryźli": 26531, + "świeżych": 26532, + "schwytać": 26533, + "nałożyć": 26534, + "wróżba": 26535, + "ministrowie": 26536, + "prasowej": 26537, + "fałszywe": 26538, + "upałów": 26539, + "rozjaś": 26540, + "ukradkiem": 26541, + "podarował": 26542, + "normalnym": 26543, + "emerytury": 26544, + "przysłać": 26545, + "ciężaru": 26546, + "Starosta": 26547, + "wysiłkiem": 26548, + "znamienity": 26549, + "zabrzmiały": 26550, + "Rossiego": 26551, + "mechanizm": 26552, + "wytrzymam": 26553, + "ZYBEL": 26554, + "Królestwo": 26555, + "otwierały": 26556, + "doradców": 26557, + "zamętu": 26558, + "świecące": 26559, + "przywódców": 26560, + "ziemiec": 26561, + "Moskala": 26562, + "bieżąco": 26563, + "amfiteatr": 26564, + "dzbany": 26565, + "Zawiszy": 26566, + "wyróżnia": 26567, + "Danuśki": 26568, + "nomesu": 26569, + "pomiarkował": 26570, + "Grzegorza": 26571, + "uniwersytecie": 26572, + "otchłań": 26573, + "klatce": 26574, + "jakimiś": 26575, + "przyzwyczajenia": 26576, + "husarii": 26577, + "nagradza": 26578, + "Jurandówny": 26579, + "kopalń": 26580, + "żydowskiej": 26581, + "służebne": 26582, + "cierpieniem": 26583, + "wirtu": 26584, + "nót": 26585, + "naiw": 26586, + "łazience": 26587, + "Asyryjczycy": 26588, + "technologii": 26589, + "rumaka": 26590, + "Zerwał": 26591, + "odwrotnie": 26592, + "Różne": 26593, + "Makowiecka": 26594, + "Jaremy": 26595, + "wzniesioną": 26596, + "szanowny": 26597, + "studiach": 26598, + "pastwi": 26599, + "Stolnika": 26600, + "imagina": 26601, + "wsadził": 26602, + "kołnierz": 26603, + "satysfakcji": 26604, + "satysfakcję": 26605, + "jęczmień": 26606, + "internetowej": 26607, + "rumiane": 26608, + "szampana": 26609, + "wykształcenia": 26610, + "reżyser": 26611, + "kamera": 26612, + "pościeli": 26613, + "Polonii": 26614, + "benzy": 26615, + "Rycerz": 26616, + "partnerem": 26617, + "dyżur": 26618, + "Wiadomości": 26619, + "chcieć": 26620, + "łopatki": 26621, + "pokoiku": 26622, + "sentymenta": 26623, + "integracji": 26624, + "Sztuki": 26625, + "bilans": 26626, + "zdarł": 26627, + "zemdlał": 26628, + "Stambu": 26629, + "Zatybrze": 26630, + "Zadnieprzu": 26631, + "Ogólnokształcą": 26632, + "Antoniego": 26633, + "Śnieg": 26634, + "wyglądam": 26635, + "Maleski": 26636, + "narzędziem": 26637, + "Słyszałeś": 26638, + "Donald": 26639, + "najdostojniejszy": 26640, + "Paterson": 26641, + "huragan": 26642, + "hitlerow": 26643, + "wonczas": 26644, + "Głupstwo": 26645, + "seminarium": 26646, + "jakowejś": 26647, + "Snitko": 26648, + "ubóst": 26649, + "przeciwieństwie": 26650, + "Agnus": 26651, + "inflacji": 26652, + "Wojniłłowicz": 26653, + "Rzplitej": 26654, + "cubiculum": 26655, + "Brukseli": 26656, + "Fabiana": 26657, + "sympatii": 26658, + "Ekonomi": 26659, + "Tobą": 26660, + "Asarha": 26661, + "Snadź": 26662, + "%,": 26663, + "58": 26664, + "84": 26665, + "86": 26666, + "89": 26667, + "97": 26668, + "AK": 26669, + "Aaa": 26670, + "Cer": 26671, + "Cia": 26672, + "DV": 26673, + "Elia": 26674, + "Fro": 26675, + "Gon": 26676, + "Gali": 26677, + "Gmin": 26678, + "Glen": 26679, + "GRO": 26680, + "Hre": 26681, + "Husse": 26682, + "Iść": 26683, + "ION": 26684, + "Krą": 26685, + "Krem": 26686, + "Kowali": 26687, + "Mro": 26688, + "Ota": 26689, + "Opali": 26690, + "Okazuje": 26691, + "RM": 26692, + "Rą": 26693, + "Sty": 26694, + "Sob": 26695, + "Szo": 26696, + "Swój": 26697, + "Szasta": 26698, + "Sokół": 26699, + "Twar": 26700, + "UCH": 26701, + "Via": 26702, + "Wod": 26703, + "Zała": 26704, + "Zważ": 26705, + "Zjazd": 26706, + "acha": 26707, + "bnym": 26708, + "cnót": 26709, + "elu": 26710, + "jka": 26711, + "jowi": 26712, + "ker": 26713, + "ldem": 26714, + "nter": 26715, + "osz": 26716, + "ostra": 26717, + "opadła": 26718, + "oszukać": 26719, + "opisać": 26720, + "ośrodków": 26721, + "snach": 26722, + "towski": 26723, + "tina": 26724, + "utu": 26725, + "ugu": 26726, + "uchu": 26727, + "uszło": 26728, + "uspa": 26729, + "ufał": 26730, + "uchodź": 26731, + "ubóstwo": 26732, + "vus": 26733, + "wste": 26734, + "wniósł": 26735, + "wchodziło": 26736, + "wdowy": 26737, + "yhym": 26738, + "złowie": 26739, + "zowania": 26740, + "zlew": 26741, + "zjechać": 26742, + "zsiadł": 26743, + "złeś": 26744, + "znienawi": 26745, + "łkiem": 26746, + "łkami": 26747, + "Żar": 26748, + "żło": 26749, + "żce": 26750, + "żałem": 26751, + "—!": 26752, + "nieją": 26753, + "niejedna": 26754, + "niewier": 26755, + "niewiado": 26756, + "niewola": 26757, + "nieprzyjaciołom": 26758, + "naf": 26759, + "namar": 26760, + "napisy": 26761, + "nastrój": 26762, + "chno": 26763, + "chwiej": 26764, + "poś": 26765, + "pojedna": 26766, + "pokra": 26767, + "popadł": 26768, + "pogod": 26769, + "pomogę": 26770, + "powiększy": 26771, + "pokręcił": 26772, + "pognał": 26773, + "potknął": 26774, + "pokazują": 26775, + "stiż": 26776, + "niska": 26777, + "nicami": 26778, + "dztwem": 26779, + "roj": 26780, + "rogach": 26781, + "rock": 26782, + "rześ": 26783, + "linia": 26784, + "jelenie": 26785, + "godach": 26786, + "zaszcze": 26787, + "zausz": 26788, + "zalał": 26789, + "zabiegł": 26790, + "zaprowadzić": 26791, + "zachodziły": 26792, + "zablo": 26793, + "zawartość": 26794, + "zadekla": 26795, + "kocz": 26796, + "kokar": 26797, + "kopia": 26798, + "kopij": 26799, + "cisnąć": 26800, + "leją": 26801, + "dogo": 26802, + "dobija": 26803, + "doczekał": 26804, + "domami": 26805, + "miąc": 26806, + "miniony": 26807, + "kala": 26808, + "kalo": 26809, + "wic": 26810, + "wija": 26811, + "widna": 26812, + "bystrze": 26813, + "kipi": 26814, + "rzywszy": 26815, + "łacinie": 26816, + "temi": 26817, + "jamie": 26818, + "jabło": 26819, + "panych": 26820, + "wyszy": 26821, + "wykład": 26822, + "wymówiła": 26823, + "wycof": 26824, + "wybrała": 26825, + "wynędz": 26826, + "wyrzucając": 26827, + "wyprawiał": 26828, + "neguję": 26829, + "łono": 26830, + "topieli": 26831, + "tyny": 26832, + "tycznym": 26833, + "tyczną": 26834, + "wotum": 26835, + "dziliśmy": 26836, + "dajem": 26837, + "nomen": 26838, + "czyim": 26839, + "czynem": 26840, + "czystość": 26841, + "laskę": 26842, + "rydwa": 26843, + "przemo": 26844, + "przepro": 26845, + "przeprowadzi": 26846, + "przebić": 26847, + "przepadła": 26848, + "przeprosić": 26849, + "masła": 26850, + "reż": 26851, + "retory": 26852, + "reform": 26853, + "rekrea": 26854, + "odpu": 26855, + "odcię": 26856, + "odbierze": 26857, + "odłożył": 26858, + "odjeździe": 26859, + "odgrywa": 26860, + "odjazdu": 26861, + "dymie": 26862, + "motyw": 26863, + "kuszą": 26864, + "stadami": 26865, + "miedzi": 26866, + "sin": 26867, + "siło": 26868, + "silną": 26869, + "obsłu": 26870, + "obchodzą": 26871, + "ścigali": 26872, + "przydroż": 26873, + "muze": 26874, + "mujący": 26875, + "mylę": 26876, + "ruty": 26877, + "ruskiego": 26878, + "łyk": 26879, + "bacznie": 26880, + "bawili": 26881, + "saj": 26882, + "pierze": 26883, + "tunikę": 26884, + "bicz": 26885, + "bibli": 26886, + "bille": 26887, + "lują": 26888, + "żyłeś": 26889, + "ganów": 26890, + "rozła": 26891, + "rozwia": 26892, + "rozsie": 26893, + "rozkwit": 26894, + "rozważał": 26895, + "rozgrza": 26896, + "łupu": 26897, + "łupów": 26898, + "zeszy": 26899, + "ześle": 26900, + "zetrzeć": 26901, + "canie": 26902, + "wiadu": 26903, + "wiatrów": 26904, + "spodu": 26905, + "spodem": 26906, + "biemu": 26907, + "bieniu": 26908, + "szarego": 26909, + "szarym": 26910, + "znaną": 26911, + "znakami": 26912, + "znawca": 26913, + "aleć": 26914, + "podporząd": 26915, + "podpisy": 26916, + "podniosł": 26917, + "pery": 26918, + "ręcznik": 26919, + "dusił": 26920, + "owisk": 26921, + "skało": 26922, + "pannami": 26923, + "Posła": 26924, + "Pociąg": 26925, + "Pomiędzy": 26926, + "Porozumie": 26927, + "Pożegna": 26928, + "Pomysł": 26929, + "Poczekaj": 26930, + "Pogoda": 26931, + "Nieszczę": 26932, + "Niemal": 26933, + "Niedaleko": 26934, + "stodo": 26935, + "intui": 26936, + "prom": 26937, + "proga": 26938, + "promienia": 26939, + "puszcze": 26940, + "pując": 26941, + "sypały": 26942, + "lonem": 26943, + "jękiem": 26944, + "jękli": 26945, + "Naraz": 26946, + "sef": 26947, + "selek": 26948, + "częste": 26949, + "ante": 26950, + "powiewem": 26951, + "ormia": 26952, + "sobot": 26953, + "Jacy": 26954, + "Jastrzę": 26955, + "najpóźniej": 26956, + "działki": 26957, + "działów": 26958, + "przedał": 26959, + "Jedyna": 26960, + "rąb": 26961, + "tempa": 26962, + "trzykrotnie": 26963, + "wzruszyła": 26964, + "służyła": 26965, + "równość": 26966, + "cudzą": 26967, + "Chu": 26968, + "zorza": 26969, + "skona": 26970, + "lęku": 26971, + "nudzi": 26972, + "bramach": 26973, + "bezwład": 26974, + "Tafet": 26975, + "tęcz": 26976, + "tęczę": 26977, + "kąsać": 26978, + "Alei": 26979, + "tenże": 26980, + "Tomek": 26981, + "barwach": 26982, + "tracą": 26983, + "zdjąwszy": 26984, + "czub": 26985, + "czule": 26986, + "czułe": 26987, + "płatki": 26988, + "płazem": 26989, + "gustu": 26990, + "śmielej": 26991, + "strome": 26992, + "światopo": 26993, + "Wid": 26994, + "Wir": 26995, + "Widziała": 26996, + "Wisłą": 26997, + "śnień": 26998, + "chodziłem": 26999, + "parka": 27000, + "dążą": 27001, + "drukar": 27002, + "pełnił": 27003, + "fau": 27004, + "Leś": 27005, + "myślne": 27006, + "myślność": 27007, + "wąską": 27008, + "męczy": 27009, + "Kora": 27010, + "robiło": 27011, + "ląt": 27012, + "Tybe": 27013, + "złożoną": 27014, + "możność": 27015, + "Wycie": 27016, + "Mość": 27017, + "Romana": 27018, + "Rolnictwa": 27019, + "kończyć": 27020, + "chustkę": 27021, + "świeć": 27022, + "szumu": 27023, + "Szpi": 27024, + "szkar": 27025, + "towani": 27026, + "Jutrze": 27027, + "Jumart": 27028, + "kiejda": 27029, + "różnią": 27030, + "różowym": 27031, + "krom": 27032, + "prestiż": 27033, + "łąkach": 27034, + "księgę": 27035, + "diusz": 27036, + "szkolne": 27037, + "Przyjeżdża": 27038, + "sprawiła": 27039, + "obaczył": 27040, + "obawę": 27041, + "obalił": 27042, + "żądzy": 27043, + "Licz": 27044, + "Liga": 27045, + "garścią": 27046, + "garnki": 27047, + "gardziel": 27048, + "umieszcza": 27049, + "kompozy": 27050, + "karne": 27051, + "ostatka": 27052, + "gnieździe": 27053, + "pędząc": 27054, + "uczynku": 27055, + "zmieniony": 27056, + "zmieniała": 27057, + "urodzony": 27058, + "tarcza": 27059, + "Odkąd": 27060, + "milczkiem": 27061, + "grubia": 27062, + "okop": 27063, + "pozbawi": 27064, + "krzesłem": 27065, + "jeślim": 27066, + "klasa": 27067, + "klasę": 27068, + "planuje": 27069, + "tłuszcz": 27070, + "tłuszczu": 27071, + "pornografi": 27072, + "terenów": 27073, + "kobiecy": 27074, + "obiekt": 27075, + "mającej": 27076, + "czernią": 27077, + "płonął": 27078, + "furt": 27079, + "widoczna": 27080, + "wychowania": 27081, + "zrobiły": 27082, + "zrobione": 27083, + "horo": 27084, + "Waści": 27085, + "Wadi": 27086, + "domowego": 27087, + "lekkiego": 27088, + "pamiętała": 27089, + "uciechę": 27090, + "świadkowie": 27091, + "drżała": 27092, + "śpiewu": 27093, + "dalekiego": 27094, + "Lucy": 27095, + "tniały": 27096, + "skarżył": 27097, + "dziecinne": 27098, + "dziecinnych": 27099, + "przyjdę": 27100, + "przyjmują": 27101, + "otoczyła": 27102, + "gładki": 27103, + "będące": 27104, + "będących": 27105, + "dliwe": 27106, + "torbę": 27107, + "Bismar": 27108, + "Media": 27109, + "kowały": 27110, + "tajnych": 27111, + "gotowym": 27112, + "klery": 27113, + "żału": 27114, + "bywaj": 27115, + "osobowych": 27116, + "diabły": 27117, + "dialog": 27118, + "grzechem": 27119, + "minimal": 27120, + "minimum": 27121, + "wiązania": 27122, + "zwady": 27123, + "ustały": 27124, + "STAR": 27125, + "trąbę": 27126, + "trąbić": 27127, + "cierni": 27128, + "słuchamy": 27129, + "modlą": 27130, + "obroń": 27131, + "kamienny": 27132, + "kamiennym": 27133, + "Najczęściej": 27134, + "strumienia": 27135, + "ucztach": 27136, + "dachów": 27137, + "gościnność": 27138, + "krewnym": 27139, + "perty": 27140, + "Soroki": 27141, + "strzałem": 27142, + "patrzony": 27143, + "wzięte": 27144, + "publiczna": 27145, + "heroi": 27146, + "gryzie": 27147, + "szczona": 27148, + "szczonej": 27149, + "puszczając": 27150, + "składy": 27151, + "udają": 27152, + "gromadą": 27153, + "przedstawiony": 27154, + "kształtów": 27155, + "rowało": 27156, + "wrony": 27157, + "naukowej": 27158, + "naukowców": 27159, + "zwyciężył": 27160, + "zwycięstwem": 27161, + "zmarły": 27162, + "zmarszcz": 27163, + "towni": 27164, + "możliwych": 27165, + "przejści": 27166, + "zapalić": 27167, + "ciekawego": 27168, + "ciekawych": 27169, + "zajść": 27170, + "zajrzeć": 27171, + "świątynią": 27172, + "położona": 27173, + "zbiegła": 27174, + "Czter": 27175, + "Lata": 27176, + "prawach": 27177, + "zapewnienie": 27178, + "wdziękiem": 27179, + "wdzięcznym": 27180, + "użyciu": 27181, + "nieboszcz": 27182, + "Sep": 27183, + "Seba": 27184, + "zamkowy": 27185, + "potężniejszy": 27186, + "głębokich": 27187, + "szemy": 27188, + "gospodarstw": 27189, + "ESZ": 27190, + "czerwonego": 27191, + "ruszeniem": 27192, + "górną": 27193, + "górnej": 27194, + "żałosny": 27195, + "Sien": 27196, + "Siero": 27197, + "fosę": 27198, + "gorszym": 27199, + "wybucha": 27200, + "społeczną": 27201, + "obracać": 27202, + "ulgą": 27203, + "musiałbym": 27204, + "minus": 27205, + "Neron": 27206, + "prawicę": 27207, + "Faru": 27208, + "Faju": 27209, + "pracowniczych": 27210, + "obejmując": 27211, + "zdziwiona": 27212, + "niezliczone": 27213, + "ziemskiej": 27214, + "ziemską": 27215, + "groźnym": 27216, + "pozostawało": 27217, + "poruszały": 27218, + "dzwonić": 27219, + "niewolnicą": 27220, + "niewolnikami": 27221, + "karawanę": 27222, + "ognisty": 27223, + "siedzibie": 27224, + "spełniają": 27225, + "poradził": 27226, + "Arty": 27227, + "Geor": 27228, + "znikł": 27229, + "zniszczone": 27230, + "poważną": 27231, + "Ojczyzna": 27232, + "układzie": 27233, + "dodawał": 27234, + "skądinąd": 27235, + "doświadcza": 27236, + "specjalnego": 27237, + "źnica": 27238, + "lekarzem": 27239, + "nieustra": 27240, + "chlebie": 27241, + "chlebem": 27242, + "świątobliwy": 27243, + "artysty": 27244, + "zdrowienie": 27245, + "normalne": 27246, + "niezmiernym": 27247, + "brudne": 27248, + "opowiadano": 27249, + "przestrzenie": 27250, + "zwyczajne": 27251, + "osiedlu": 27252, + "Czarnieckim": 27253, + "Kalim": 27254, + "szczupły": 27255, + "starają": 27256, + "weselej": 27257, + "żółtym": 27258, + "rozumny": 27259, + "chłopaki": 27260, + "odkrycia": 27261, + "Choćbym": 27262, + "barany": 27263, + "ruszamy": 27264, + "oznaczać": 27265, + "cenzu": 27266, + "wojskom": 27267, + "zwróciło": 27268, + "ofiarami": 27269, + "oficerom": 27270, + "walać": 27271, + "prywatnego": 27272, + "noszący": 27273, + "dzielność": 27274, + "pożyczyć": 27275, + "wyborcze": 27276, + "zaniechać": 27277, + "egzek": 27278, + "chorobą": 27279, + "gotówkę": 27280, + "twórczość": 27281, + "Stoją": 27282, + "Stopni": 27283, + "Musiała": 27284, + "zawinił": 27285, + "arcybiskup": 27286, + "ubrani": 27287, + "zauważyli": 27288, + "przycisnęła": 27289, + "nadzwyczajnych": 27290, + "uznania": 27291, + "niesion": 27292, + "czytaniu": 27293, + "włóczy": 27294, + "powszechna": 27295, + "strzałę": 27296, + "uważniej": 27297, + "ROW": 27298, + "rzeźba": 27299, + "ocalenie": 27300, + "urządzić": 27301, + "wzgórzach": 27302, + "szlachcicowi": 27303, + "duszach": 27304, + "spód": 27305, + "pragnień": 27306, + "terape": 27307, + "Chybaby": 27308, + "utworzyły": 27309, + "Berlina": 27310, + "Łęcka": 27311, + "konopie": 27312, + "zdecydować": 27313, + "poprawę": 27314, + "poddania": 27315, + "krzyżacki": 27316, + "wschodnią": 27317, + "uchwa": 27318, + "zdążyli": 27319, + "zachodni": 27320, + "budowane": 27321, + "budowano": 27322, + "oliw": 27323, + "szansy": 27324, + "uczciwość": 27325, + "podziwiać": 27326, + "nieruchome": 27327, + "ostateczny": 27328, + "egipscy": 27329, + "operacja": 27330, + "lampę": 27331, + "miłujesz": 27332, + "podobać": 27333, + "ślubem": 27334, + "kapela": 27335, + "przebaczy": 27336, + "poczynały": 27337, + "strażnicy": 27338, + "niepokoi": 27339, + "dzisiejsze": 27340, + "szaleje": 27341, + "szaleństwem": 27342, + "umykać": 27343, + "wywołała": 27344, + "wywołuje": 27345, + "wywołało": 27346, + "pozwolono": 27347, + "przestępstwo": 27348, + "Mario": 27349, + "zagadki": 27350, + "musieliśmy": 27351, + "sklepienie": 27352, + "sklepienia": 27353, + "pobożnie": 27354, + "pobożne": 27355, + "Sando": 27356, + "1982": 27357, + "grafii": 27358, + "szpadę": 27359, + "remontu": 27360, + "starszyzna": 27361, + "oszczędzić": 27362, + "porozumieć": 27363, + "orzechy": 27364, + "schyliwszy": 27365, + "wypłaty": 27366, + "jeziorze": 27367, + "pocałować": 27368, + "południowo": 27369, + "Litwą": 27370, + "delikatna": 27371, + "cudzoziemiec": 27372, + "drewnianej": 27373, + "pogrzebu": 27374, + "obłoków": 27375, + "cóżeś": 27376, + "córuch": 27377, + "ucisku": 27378, + "obszerną": 27379, + "efekcie": 27380, + "wygraną": 27381, + "medyk": 27382, + "słonecznym": 27383, + "turecki": 27384, + "gazecie": 27385, + "fizycznej": 27386, + "mądrością": 27387, + "rodzinnego": 27388, + "wypełnia": 27389, + "zespołem": 27390, + "okrągłe": 27391, + "zamkniętych": 27392, + "hełmu": 27393, + "propozycją": 27394, + "drużynę": 27395, + "przypatrywała": 27396, + "Ledwiem": 27397, + "utopił": 27398, + "zacisnął": 27399, + "uścisku": 27400, + "sędziwy": 27401, + "sędziowie": 27402, + "islam": 27403, + "chmurny": 27404, + "zgrzytać": 27405, + "rozpromie": 27406, + "rozbite": 27407, + "powołanie": 27408, + "zasięgnąć": 27409, + "wisiała": 27410, + "Tatarowie": 27411, + "etapie": 27412, + "kupują": 27413, + "historyczne": 27414, + "stiana": 27415, + "reklamy": 27416, + "huknęły": 27417, + "katolicki": 27418, + "oręża": 27419, + "następujący": 27420, + "widowisk": 27421, + "imperium": 27422, + "wielbłądach": 27423, + "klasztorne": 27424, + "kwota": 27425, + "międzynarodowe": 27426, + "zabierać": 27427, + "tatuś": 27428, + "dzianeta": 27429, + "telefony": 27430, + "zamysły": 27431, + "dobrodziejstwa": 27432, + "uzasadnienia": 27433, + "majdanu": 27434, + "bierzcie": 27435, + "Handl": 27436, + "patrol": 27437, + "biesiady": 27438, + "romans": 27439, + "ukazywać": 27440, + "przywodził": 27441, + "motyl": 27442, + "wariata": 27443, + "mazowieckim": 27444, + "ryzyka": 27445, + "placówek": 27446, + "delegatów": 27447, + "Billewiczówny": 27448, + "objęciach": 27449, + "skorzystał": 27450, + "Siadł": 27451, + "Siadaj": 27452, + "zadrżały": 27453, + "wyobraźnia": 27454, + "Belgii": 27455, + "Instytucie": 27456, + "zastosowanie": 27457, + "Wrocław": 27458, + "nakrył": 27459, + "ubogą": 27460, + "rajtarii": 27461, + "pokarmu": 27462, + "samorządowych": 27463, + "Achiwów": 27464, + "dobytek": 27465, + "odwołanie": 27466, + "żołda": 27467, + "komisarzy": 27468, + "kanoni": 27469, + "rytmi": 27470, + "magistra": 27471, + "Kochany": 27472, + "Rossi": 27473, + "konfederatów": 27474, + "rozerwał": 27475, + "troskliwie": 27476, + "słodyczy": 27477, + "towarzyszami": 27478, + "zwątpienie": 27479, + "pozwalała": 27480, + "Wracając": 27481, + "szpieg": 27482, + "ambasady": 27483, + "liberali": 27484, + "węgierskiej": 27485, + "wilgotne": 27486, + "rozkłada": 27487, + "popiołu": 27488, + "pensje": 27489, + "pensjona": 27490, + "lektyce": 27491, + "Żmujdź": 27492, + "Głupiś": 27493, + "wywiódł": 27494, + "rozejrzał": 27495, + "Zaczęła": 27496, + "kroplę": 27497, + "Zdzisław": 27498, + "paszpor": 27499, + "ceremonia": 27500, + "najmłodszych": 27501, + "Menelaj": 27502, + "wędrówki": 27503, + "portrety": 27504, + "ciepłym": 27505, + "Zakopanem": 27506, + "Najwyższego": 27507, + "pretensje": 27508, + "uderzywszy": 27509, + "zbiory": 27510, + "zaskoczony": 27511, + "przeklęty": 27512, + "ewentualnie": 27513, + "Wspom": 27514, + "zawdzięcza": 27515, + "sufit": 27516, + "zmartwienia": 27517, + "ofensy": 27518, + "unosiły": 27519, + "Bolesława": 27520, + "Seneka": 27521, + "ekranie": 27522, + "ćwierci": 27523, + "zgryzoty": 27524, + "zagrzmiały": 27525, + "zabudowań": 27526, + "kawiar": 27527, + "Zamoyskiego": 27528, + "Ulryk": 27529, + "iskrzą": 27530, + "ubezpieczeń": 27531, + "otrząsnął": 27532, + "Sprawiedliwość": 27533, + "Plaucjusz": 27534, + "zgliszcza": 27535, + "słuchując": 27536, + "Ciotka": 27537, + "ulubieńca": 27538, + "Pałac": 27539, + "Decyzja": 27540, + "Johns": 27541, + "parlamentarnych": 27542, + "radziwiłłowskich": 27543, + "tapcza": 27544, + "sztandar": 27545, + "poszkodowanych": 27546, + "bezdomnych": 27547, + "Platformy": 27548, + "augustianie": 27549, + "zgnieść": 27550, + "Helios": 27551, + "piłkarzy": 27552, + "------------------------------------------------": 27553, + "ALTMA": 27554, + "binokle": 27555, + "spodobało": 27556, + "Chrześcijanie": 27557, + "powracał": 27558, + "Szybko": 27559, + "dochodowego": 27560, + "izrael": 27561, + "jabłka": 27562, + "Pereja": 27563, + "alaba": 27564, + "wdówka": 27565, + "Bergow": 27566, + "dosłownie": 27567, + "Hańba": 27568, + "dyskote": 27569, + "Musieli": 27570, + "Kongresu": 27571, + "Skierniewi": 27572, + "Biskup": 27573, + "GŁOS": 27574, + "baldachimem": 27575, + "PIERWS": 27576, + "HEROLD": 27577, + "billewicz": 27578, + "Stopniowo": 27579, + "ALTMAJER": 27580, + "%.": 27581, + "82": 27582, + "92": 27583, + "Abra": 27584, + "Abisy": 27585, + "Córka": 27586, + "Dani": 27587, + "Drob": 27588, + "Fla": 27589, + "Grzy": 27590, + "Gale": 27591, + "Gim": 27592, + "IN": 27593, + "Is": 27594, + "Iwo": 27595, + "Ide": 27596, + "Oleśnicy": 27597, + "Prza": 27598, + "SO": 27599, + "Sce": 27600, + "Sowie": 27601, + "Sha": 27602, + "Skoń": 27603, + "Swoje": 27604, + "TP": 27605, + "TOR": 27606, + "Uczni": 27607, + "Uśmiech": 27608, + "Uczyniło": 27609, + "Znik": 27610, + "Zrób": 27611, + "].": 27612, + "bkę": 27613, + "dróż": 27614, + "dowiem": 27615, + "hal": 27616, + "igno": 27617, + "ky": 27618, + "knęły": 27619, + "lce": 27620, + "mka": 27621, + "mrów": 27622, + "ntach": 27623, + "opatrzył": 27624, + "ofie": 27625, + "ołowiu": 27626, + "ptu": 27627, + "rwą": 27628, + "rwały": 27629, + "ssel": 27630, + "sfałsz": 27631, + "sól": 27632, + "ustro": 27633, + "ustała": 27634, + "uchodzić": 27635, + "ubole": 27636, + "ubiega": 27637, + "usiedzieć": 27638, + "uszom": 27639, + "uwień": 27640, + "wsunął": 27641, + "wstępuje": 27642, + "wchodzących": 27643, + "yer": 27644, + "zwała": 27645, + "zwin": 27646, + "zwiększo": 27647, + "znienacka": 27648, + "Łzy": 27649, + "Św": 27650, + "Śró": 27651, + "Żą": 27652, + "Żeś": 27653, + "żów": 27654, + "niemi": 27655, + "nieledwie": 27656, + "niepodobne": 27657, + "niepewnym": 27658, + "niefortu": 27659, + "nielicznych": 27660, + "niewyraźne": 27661, + "niepowodzenia": 27662, + "niedb": 27663, + "naję": 27664, + "nastał": 27665, + "namówił": 27666, + "najezd": 27667, + "czowi": 27668, + "szran": 27669, + "porów": 27670, + "pomówić": 27671, + "pogląda": 27672, + "posłuchaj": 27673, + "pogrom": 27674, + "postąpiła": 27675, + "poczekaj": 27676, + "poszczer": 27677, + "pozew": 27678, + "popycha": 27679, + "pogłębia": 27680, + "posteru": 27681, + "raków": 27682, + "ramę": 27683, + "rosy": 27684, + "lic": 27685, + "lino": 27686, + "liczą": 27687, + "linią": 27688, + "liczonych": 27689, + "jegry": 27690, + "goręt": 27691, + "zaha": 27692, + "zafra": 27693, + "zaglądał": 27694, + "zapoznać": 27695, + "zawartości": 27696, + "zagwarant": 27697, + "siędzie": 27698, + "koź": 27699, + "kocie": 27700, + "korow": 27701, + "cian": 27702, + "cione": 27703, + "leć": 27704, + "leta": 27705, + "leciu": 27706, + "lepian": 27707, + "dotrzy": 27708, + "dojechał": 27709, + "doniósł": 27710, + "dolnych": 27711, + "doprowadził": 27712, + "dotrzymy": 27713, + "miod": 27714, + "mise": 27715, + "milej": 27716, + "migre": 27717, + "kaniu": 27718, + "kajda": 27719, + "katowi": 27720, + "kasje": 27721, + "karety": 27722, + "witała": 27723, + "tas": 27724, + "kijów": 27725, + "łaci": 27726, + "łasi": 27727, + "ładnych": 27728, + "wazo": 27729, + "papro": 27730, + "pasą": 27731, + "pagó": 27732, + "paczki": 27733, + "wyjąc": 27734, + "wysko": 27735, + "wykrzyk": 27736, + "wyprodu": 27737, + "wynosił": 27738, + "wychodzili": 27739, + "wyrzeka": 27740, + "występować": 27741, + "wyuczył": 27742, + "wyrozumieć": 27743, + "wysłała": 27744, + "nel": 27745, + "tok": 27746, + "togę": 27747, + "toczyć": 27748, + "toczyły": 27749, + "tywy": 27750, + "woz": 27751, + "wobo": 27752, + "wodze": 27753, + "woził": 27754, + "dan": 27755, + "daniem": 27756, + "darami": 27757, + "daruje": 27758, + "damom": 27759, + "czynę": 27760, + "czyńskim": 27761, + "dzieciach": 27762, + "ryki": 27763, + "przeko": 27764, + "przetar": 27765, + "przewidział": 27766, + "przechodziło": 27767, + "przepisu": 27768, + "przeprawić": 27769, + "prześciera": 27770, + "manow": 27771, + "matek": 27772, + "mającego": 27773, + "reper": 27774, + "rewicz": 27775, + "rekomen": 27776, + "reforma": 27777, + "kiew": 27778, + "odmia": 27779, + "odjechali": 27780, + "odprawił": 27781, + "odbiła": 27782, + "odjezd": 27783, + "cieszę": 27784, + "dymią": 27785, + "mołody": 27786, + "cenił": 27787, + "centów": 27788, + "kuta": 27789, + "szyk": 27790, + "stając": 27791, + "stawach": 27792, + "sito": 27793, + "silnik": 27794, + "obrze": 27795, + "obór": 27796, + "przyciągnął": 27797, + "przypatrzył": 27798, + "przybrała": 27799, + "niaka": 27800, + "muśli": 27801, + "musku": 27802, + "mydło": 27803, + "ruski": 27804, + "baru": 27805, + "bocznej": 27806, + "boche": 27807, + "sadzi": 27808, + "sadu": 27809, + "tuląc": 27810, + "wel": 27811, + "weni": 27812, + "wene": 27813, + "weren": 27814, + "czaka": 27815, + "cośmy": 27816, + "biono": 27817, + "żywić": 27818, + "pin": 27819, + "raze": 27820, + "rozgo": 27821, + "rozsu": 27822, + "rozwoj": 27823, + "rozlał": 27824, + "rozwście": 27825, + "łuj": 27826, + "defe": 27827, + "dekre": 27828, + "dener": 27829, + "zeska": 27830, + "zebrało": 27831, + "spode": 27832, + "spoglądała": 27833, + "wszych": 27834, + "chodami": 27835, + "biej": 27836, + "znani": 27837, + "znaju": 27838, + "podpisów": 27839, + "podium": 27840, + "skłó": 27841, + "panować": 27842, + "Poe": 27843, + "Podo": 27844, + "Pomorza": 27845, + "Niepokój": 27846, + "stodole": 27847, + "stoczni": 27848, + "int": 27849, + "incy": 27850, + "promo": 27851, + "promy": 27852, + "belek": 27853, + "sypią": 27854, + "sypiał": 27855, + "lotów": 27856, + "Naprzeciw": 27857, + "Nagrody": 27858, + "skazał": 27859, + "sezonu": 27860, + "szczere": 27861, + "Zachodzie": 27862, + "powiesił": 27863, + "buta": 27864, + "budziło": 27865, + "bunty": 27866, + "Jakiej": 27867, + "Jaśka": 27868, + "filuter": 27869, + "żaj": 27870, + "żanie": 27871, + "najwy": 27872, + "przedni": 27873, + "przednia": 27874, + "przednich": 27875, + "byłej": 27876, + "Jeh": 27877, + "Jedz": 27878, + "Jedźcie": 27879, + "przezię": 27880, + "ścierni": 27881, + "wzbiera": 27882, + "wzniosła": 27883, + "słuchy": 27884, + "miane": 27885, + "trzenie": 27886, + "Chwyta": 27887, + "skości": 27888, + "lękał": 27889, + "brano": 27890, + "brania": 27891, + "bezden": 27892, + "żołą": 27893, + "kłaniać": 27894, + "imperty": 27895, + "Tomasze": 27896, + "barie": 27897, + "nimem": 27898, + "traga": 27899, + "trapi": 27900, + "strachy": 27901, + "straszą": 27902, + "strapiony": 27903, + "zdała": 27904, + "płaca": 27905, + "cału": 27906, + "stere": 27907, + "Mamo": 27908, + "Macha": 27909, + "Magda": 27910, + "gując": 27911, + "riów": 27912, + "Wilnie": 27913, + "Witeli": 27914, + "trocha": 27915, + "ktory": 27916, + "kratę": 27917, + "rzących": 27918, + "konser": 27919, + "konwencji": 27920, + "wąwozie": 27921, + "Kas": 27922, + "Kawale": 27923, + "Kaśka": 27924, + "samowo": 27925, + "dzasz": 27926, + "resztek": 27927, + "Konia": 27928, + "Dostał": 27929, + "robicie": 27930, + "Przemy": 27931, + "Radzę": 27932, + "powło": 27933, + "Tylży": 27934, + "prowadzeni": 27935, + "złożonych": 27936, + "dźże": 27937, + "rzęsy": 27938, + "Cof": 27939, + "hak": 27940, + "Wychodzi": 27941, + "Wydaw": 27942, + "Wyszła": 27943, + "Wyciągnął": 27944, + "Wydało": 27945, + "marmuru": 27946, + "Momba": 27947, + "Rosyj": 27948, + "koński": 27949, + "chudo": 27950, + "świeccy": 27951, + "Szkol": 27952, + "półmi": 27953, + "Jużem": 27954, + "Julia": 27955, + "różowa": 27956, + "kryć": 27957, + "kryli": 27958, + "Czytaj": 27959, + "łączą": 27960, + "łączyły": 27961, + "księg": 27962, + "did": 27963, + "zwykli": 27964, + "Przykła": 27965, + "sprawiło": 27966, + "wsparcie": 27967, + "Sakra": 27968, + "Saidu": 27969, + "formin": 27970, + "zdawali": 27971, + "krewie": 27972, + "żądali": 27973, + "żądam": 27974, + "rodów": 27975, + "terie": 27976, + "terię": 27977, + "Lista": 27978, + "Baro": 27979, + "tkwią": 27980, + "tkowej": 27981, + "tkwił": 27982, + "ostać": 27983, + "przyjadą": 27984, + "przyjazne": 27985, + "pęt": 27986, + "pękło": 27987, + "pęche": 27988, + "zmierzyć": 27989, + "urodzie": 27990, + "pokotem": 27991, + "ciemnymi": 27992, + "szosie": 27993, + "Odga": 27994, + "Odpowiedział": 27995, + "kamizel": 27996, + "milcz": 27997, + "milczą": 27998, + "gruzów": 27999, + "mówców": 28000, + "Pewien": 28001, + "zdolna": 28002, + "porwaniu": 28003, + "porwana": 28004, + "blasków": 28005, + "majątkiem": 28006, + "pomknął": 28007, + "płot": 28008, + "płotu": 28009, + "gnały": 28010, + "chciałbyś": 28011, + "chwyci": 28012, + "widoczną": 28013, + "rodzicie": 28014, + "szczało": 28015, + "holender": 28016, + "Wag": 28017, + "Waru": 28018, + "domową": 28019, + "bezpiecznym": 28020, + "szlachecki": 28021, + "ucieczką": 28022, + "nocną": 28023, + "poznam": 28024, + "poznają": 28025, + "wydano": 28026, + "śpiewanie": 28027, + "śpieszyć": 28028, + "daleką": 28029, + "Dagona": 28030, + "Czegóż": 28031, + "kochanków": 28032, + "przyjście": 28033, + "Marsa": 28034, + "otoczyły": 28035, + "zwietrzy": 28036, + "Poly": 28037, + "Polszcze": 28038, + "będący": 28039, + "sławnym": 28040, + "zjadły": 28041, + "Muszą": 28042, + "nowani": 28043, + "Prof": 28044, + "Problem": 28045, + "świąt": 28046, + "spojrzę": 28047, + "podania": 28048, + "żałobie": 28049, + "kowanej": 28050, + "piasków": 28051, + "piaskach": 28052, + "osobach": 28053, + "osobliwe": 28054, + "ktycznie": 28055, + "landia": 28056, + "mąkę": 28057, + "pospolity": 28058, + "godnych": 28059, + "klin": 28060, + "Innych": 28061, + "elementar": 28062, + "Wezmę": 28063, + "skrzyły": 28064, + "głupota": 28065, + "cierp": 28066, + "Gołę": 28067, + "chłopskiej": 28068, + "śniały": 28069, + "zabiło": 28070, + "zabiją": 28071, + "pleca": 28072, + "plemię": 28073, + "kamiennych": 28074, + "Największy": 28075, + "błysnęło": 28076, + "Beata": 28077, + "zbrojach": 28078, + "akta": 28079, + "akcją": 28080, + "gliny": 28081, + "gościł": 28082, + "główek": 28083, + "właściwych": 28084, + "krewna": 28085, + "chininy": 28086, + "liczni": 28087, + "proceder": 28088, + "zobaczenia": 28089, + "padając": 28090, + "publiczność": 28091, + "hebra": 28092, + "puszczali": 28093, + "Dziecka": 28094, + "Haj": 28095, + "jasnej": 28096, + "zwyciężyć": 28097, + "żartować": 28098, + "złamie": 28099, + "zmarłej": 28100, + "organizmu": 28101, + "zamienił": 28102, + "zamieszcza": 28103, + "zapala": 28104, + "kolejka": 28105, + "milicja": 28106, + "zajmą": 28107, + "zamił": 28108, + "czyznę": 28109, + "mruczy": 28110, + "sierp": 28111, + "Jurandzie": 28112, + "Cztere": 28113, + "otwarto": 28114, + "starostę": 28115, + "zajętych": 28116, + "hiper": 28117, + "urwi": 28118, + "powtórzy": 28119, + "bława": 28120, + "pozytywnie": 28121, + "wdzięki": 28122, + "wdzięczne": 28123, + "niebieska": 28124, + "Senator": 28125, + "zamkowej": 28126, + "chrześcijańskiego": 28127, + "dałoby": 28128, + "górskie": 28129, + "czynny": 28130, + "czynników": 28131, + "ulicami": 28132, + "przekonani": 28133, + "komendą": 28134, + "dotyczyć": 28135, + "odpowiedziało": 28136, + "kniaziem": 28137, + "berdy": 28138, + "świetnym": 28139, + "dojrzy": 28140, + "Koncer": 28141, + "kupno": 28142, + "obejmie": 28143, + "ziemne": 28144, + "groźnych": 28145, + "groźbą": 28146, + "Siły": 28147, + "pozostawał": 28148, + "pozostawić": 28149, + "Danusią": 28150, + "niewolnica": 28151, + "przyjęta": 28152, + "Cena": 28153, + "podstawą": 28154, + "listym": 28155, + "Cieszę": 28156, + "poranek": 28157, + "porażki": 28158, + "sytuacje": 28159, + "pozwolisz": 28160, + "stosowane": 28161, + "zniszczył": 28162, + "zniżonym": 28163, + "autorem": 28164, + "automaty": 28165, + "poprzedni": 28166, + "podolski": 28167, + "pokrycie": 28168, + "prymi": 28169, + "zawieszeniu": 28170, + "brzmieniu": 28171, + "tłumacz": 28172, + "pochyłości": 28173, + "dobrodusz": 28174, + "słowom": 28175, + "miejscowy": 28176, + "lokalne": 28177, + "postanowiłem": 28178, + "ming": 28179, + "muzycznych": 28180, + "szarpał": 28181, + "pocieszył": 28182, + "specjalny": 28183, + "lubiłem": 28184, + "pejza": 28185, + "belce": 28186, + "posłan": 28187, + "ptastwa": 28188, + "byleś": 28189, + "przyjaciółki": 28190, + "książką": 28191, + "równole": 28192, + "rycerskiego": 28193, + "zgasły": 28194, + "zgadnąć": 28195, + "nieszczęsnej": 28196, + "normy": 28197, + "Gabr": 28198, + "Gadaj": 28199, + "niezmiernych": 28200, + "niezmiernego": 28201, + "bruzdy": 28202, + "nienawidzę": 28203, + "szersze": 28204, + "wajmy": 28205, + "ponure": 28206, + "duchownych": 28207, + "sklepach": 28208, + "wstrzymała": 28209, + "prowadzonego": 28210, + "wystawie": 28211, + "kotł": 28212, + "posag": 28213, + "oznaki": 28214, + "pijanemu": 28215, + "osad": 28216, + "wykonaniu": 28217, + "pracuję": 28218, + "leniwie": 28219, + "przeznaczenie": 28220, + "strzelano": 28221, + "otaczała": 28222, + "wyborny": 28223, + "wyborczym": 28224, + "kierownictwo": 28225, + "Braun": 28226, + "pomyślność": 28227, + "pomyślałam": 28228, + "pachą": 28229, + "wrzeszczał": 28230, + "wrzeszczeć": 28231, + "nadzwyczajna": 28232, + "przypominając": 28233, + "uznano": 28234, + "posągiem": 28235, + "zielono": 28236, + "religię": 28237, + "interwen": 28238, + "błyskać": 28239, + "przysięga": 28240, + "przysięgę": 28241, + "przysięgał": 28242, + "praktyk": 28243, + "przedstawicielami": 28244, + "skryty": 28245, + "potrzebujesz": 28246, + "Księcia": 28247, + "okrytych": 28248, + "przyznają": 28249, + "przyznawał": 28250, + "schować": 28251, + "określonego": 28252, + "przypomniawszy": 28253, + "młodszym": 28254, + "Prusak": 28255, + "smoka": 28256, + "Tegoż": 28257, + "naturalną": 28258, + "błękicie": 28259, + "utwory": 28260, + "zakonnik": 28261, + "konopia": 28262, + "wyłączając": 28263, + "grozili": 28264, + "zdąży": 28265, + "zdążyć": 28266, + "wzbudziła": 28267, + "fikacja": 28268, + "Kościuszki": 28269, + "dworku": 28270, + "koniun": 28271, + "zgromadzenia": 28272, + "wartościowych": 28273, + "pośpieszył": 28274, + "amerykańskie": 28275, + "amerykańska": 28276, + "Powiedzcie": 28277, + "szturmem": 28278, + "osobistego": 28279, + "dostrzegła": 28280, + "strażnika": 28281, + "usunięcia": 28282, + "systemy": 28283, + "ogłosić": 28284, + "partią": 28285, + "zasłona": 28286, + "zmieniały": 28287, + "Pięknie": 28288, + "szkiewicz": 28289, + "pierając": 28290, + "upadły": 28291, + "Pójdźmy": 28292, + "Klucznika": 28293, + "służące": 28294, + "posłuch": 28295, + "szpary": 28296, + "martwą": 28297, + "kłócić": 28298, + "warszawski": 28299, + "Billewi": 28300, + "ogona": 28301, + "zagraniczne": 28302, + "zaplą": 28303, + "katolik": 28304, + "kilogramów": 28305, + "słodkiej": 28306, + "miennie": 28307, + "tradycyjnie": 28308, + "skuteczność": 28309, + "sportow": 28310, + "okienka": 28311, + "próbują": 28312, + "żołnierska": 28313, + "żołnierstwa": 28314, + "dźwigać": 28315, + "słonecznego": 28316, + "odpowiedniej": 28317, + "małżeństwie": 28318, + "ołtarzu": 28319, + "metoda": 28320, + "kapeluszem": 28321, + "piórem": 28322, + "artykule": 28323, + "spych": 28324, + "rodzinnym": 28325, + "koronne": 28326, + "przyszłą": 28327, + "oświecał": 28328, + "oświecił": 28329, + "upomi": 28330, + "Wróci": 28331, + "szóstego": 28332, + "czerwień": 28333, + "królewicz": 28334, + "instytucja": 28335, + "błyszczący": 28336, + "błyszczącymi": 28337, + "mroki": 28338, + "dostarczyć": 28339, + "poszukiwanie": 28340, + "poszukiwań": 28341, + "bierało": 28342, + "Podkomorzego": 28343, + "jezdnych": 28344, + "różnobarw": 28345, + "grzmotem": 28346, + "ładunek": 28347, + "ładunki": 28348, + "ładunków": 28349, + "Gerwazego": 28350, + "Mogli": 28351, + "podesz": 28352, + "zawrzała": 28353, + "nędzne": 28354, + "równiny": 28355, + "stolicę": 28356, + "zaciekle": 28357, + "Anglia": 28358, + "Anglików": 28359, + "brzękiem": 28360, + "wyjdziesz": 28361, + "Macieja": 28362, + "oparte": 28363, + "stryjca": 28364, + "przywiązania": 28365, + "podkreś": 28366, + "podkreśli": 28367, + "wielbłąda": 28368, + "Podbipięty": 28369, + "usiłowań": 28370, + "zawołać": 28371, + "atmosferę": 28372, + "wstrętu": 28373, + "załatwił": 28374, + "Skoczył": 28375, + "pierścienia": 28376, + "zwrotu": 28377, + "rezultat": 28378, + "rezultaty": 28379, + "zgrają": 28380, + "złociste": 28381, + "ekonomicznej": 28382, + "oddycha": 28383, + "sierota": 28384, + "zwycięzców": 28385, + "wspaniałych": 28386, + "Uważaj": 28387, + "mazowieckich": 28388, + "przebrany": 28389, + "dysponuje": 28390, + "Wojewódzki": 28391, + "potrafiłby": 28392, + "Mazury": 28393, + "komornik": 28394, + "wydobywać": 28395, + "fałszywych": 28396, + "opuszczę": 28397, + "uczestniczył": 28398, + "Zaćwilichowskiego": 28399, + "spójrz": 28400, + "wywiad": 28401, + "Koniecpolski": 28402, + "Achiwy": 28403, + "sekunda": 28404, + "Starogar": 28405, + "Demokra": 28406, + "widnokrąg": 28407, + "kondycji": 28408, + "rytm": 28409, + "ordynans": 28410, + "indywidualnych": 28411, + "Środki": 28412, + "bezpośrednim": 28413, + "diabłu": 28414, + "awantur": 28415, + "magazynu": 28416, + "tygodniami": 28417, + "Kniazie": 28418, + "Kniaziów": 28419, + "młyn": 28420, + "uwierzysz": 28421, + "drogowego": 28422, + "słodyczą": 28423, + "samolotów": 28424, + "Butrym": 28425, + "dżdży": 28426, + "Początkowo": 28427, + "kafta": 28428, + "ścigany": 28429, + "anieli": 28430, + "poselstwo": 28431, + "utrzymują": 28432, + "Chłopcy": 28433, + "puśćmy": 28434, + "Barabasza": 28435, + "zarumieniona": 28436, + "podwórku": 28437, + "stłumionym": 28438, + "Zbliża": 28439, + "obywatelskich": 28440, + "uspokajał": 28441, + "instynk": 28442, + "światełko": 28443, + "przyłożywszy": 28444, + "Straszna": 28445, + "przechadzki": 28446, + "otworzywszy": 28447, + "aparatu": 28448, + "dorożki": 28449, + "wzniesionymi": 28450, + "sufitu": 28451, + "legendy": 28452, + "małemu": 28453, + "wpatrując": 28454, + "przekonywał": 28455, + "pobojowisko": 28456, + "radzieckich": 28457, + "budowlanych": 28458, + "ekonom": 28459, + "kryteria": 28460, + "telewizyjnych": 28461, + "zaczerwienił": 28462, + "głębiach": 28463, + "ujawnio": 28464, + "kryzys": 28465, + "mrozie": 28466, + "kuchnię": 28467, + "promieniach": 28468, + "Express": 28469, + "kompetent": 28470, + "nieufności": 28471, + "Ajgi": 28472, + "zmartwychwstał": 28473, + "zapomniano": 28474, + "Wszędy": 28475, + "przypuszczenia": 28476, + "palesty": 28477, + "posłuchanie": 28478, + "Pachołek": 28479, + "procedury": 28480, + "TEUSZ": 28481, + "zaspokoić": 28482, + "wyjaśnień": 28483, + "Opieki": 28484, + "mnichów": 28485, + "Trwało": 28486, + "mięsiwa": 28487, + "pociągiem": 28488, + "donośnym": 28489, + "paciorki": 28490, + "synowca": 28491, + "chałupy": 28492, + "agresji": 28493, + "homoseksu": 28494, + "wygodniej": 28495, + "nożami": 28496, + "Mateusz": 28497, + "esau": 28498, + "Herakli": 28499, + "pozwoleństwa": 28500, + "Univer": 28501, + "ruinach": 28502, + "omdlał": 28503, + "bambu": 28504, + "CZEŃ": 28505, + "przedszkola": 28506, + "Piotrowiczu": 28507, + "ogary": 28508, + "tumult": 28509, + "łabędzi": 28510, + "jednakowoż": 28511, + "chociażem": 28512, + "Kanneberg": 28513, + "Oleńce": 28514, + "Uśmiechnął": 28515, + "uciszyło": 28516, + "czeluści": 28517, + "ściślej": 28518, + "Kontroli": 28519, + "zaciekłość": 28520, + "cyklope": 28521, + "jakowegoś": 28522, + "Gotfryd": 28523, + "oprzytomniał": 28524, + "ugrupowań": 28525, + "centurion": 28526, + "Bernardyna": 28527, + "ewangeli": 28528, + "odpadów": 28529, + "Muchowiecki": 28530, + "Funkcjonariusze": 28531, + "zaniepokojony": 28532, + "stadionie": 28533, + "Leppera": 28534, + "Sytuacja": 28535, + "Kloss": 28536, + "CHIRON": 28537, + "Hrecze": 28538, + "Przasny": 28539, + "ofierze": 28540, + "Śródziem": 28541, + "żołądek": 28542, + "Mombassa": 28543, + "\").": 28544, + "91": 28545, + "Anato": 28546, + "BC": 28547, + "BM": 28548, + "BU": 28549, + "Clin": 28550, + "FE": 28551, + "FN": 28552, + "Fer": 28553, + "Gha": 28554, + "Gran": 28555, + "Hę": 28556, + "LPR": 28557, + "Op": 28558, + "Oli": 28559, + "Owi": 28560, + "Osie": 28561, + "Opolu": 28562, + "REN": 28563, + "Sor": 28564, + "Sfin": 28565, + "Trak": 28566, + "Trady": 28567, + "TŁU": 28568, + "UP": 28569, + "Ura": 28570, + "Uczuł": 28571, + "Usiadła": 28572, + "Uczyń": 28573, + "Wóz": 28574, + "Zan": 28575, + "Znu": 28576, + "ate": 28577, + "anato": 28578, + "bowa": 28579, + "bski": 28580, + "cmentar": 28581, + "dge": 28582, + "ffa": 28583, + "grzą": 28584, + "gałem": 28585, + "hdy": 28586, + "hart": 28587, + "imy": 28588, + "knaj": 28589, + "kręce": 28590, + "kcyjne": 28591, + "lowie": 28592, + "lody": 28593, + "mchu": 28594, + "nowałem": 28595, + "opróż": 28596, + "oprocent": 28597, + "osioł": 28598, + "sc": 28599, + "schodził": 28600, + "sproś": 28601, + "tta": 28602, + "the": 28603, + "uby": 28604, + "uwła": 28605, + "ustrze": 28606, + "uśmier": 28607, + "uświę": 28608, + "upił": 28609, + "ubrał": 28610, + "ustępuje": 28611, + "uniewin": 28612, + "uzgodnie": 28613, + "usilnie": 28614, + "ubierać": 28615, + "wpis": 28616, + "wchodzili": 28617, + "wprowadziła": 28618, + "wcisnął": 28619, + "wprędce": 28620, + "wdową": 28621, + "zmoże": 28622, + "zniż": 28623, + "zmal": 28624, + "zwoła": 28625, + "zowanych": 28626, + "zgłupi": 28627, + "ółek": 28628, + "ślepie": 28629, + "Źród": 28630, + "„…": 28631, + "niewielkim": 28632, + "nieprawdopodob": 28633, + "niespodziewa": 28634, + "nago": 28635, + "nacji": 28636, + "naprzeciwko": 28637, + "nastawał": 28638, + "namawiać": 28639, + "nazad": 28640, + "szkowie": 28641, + "poi": 28642, + "posza": 28643, + "poparł": 28644, + "pomal": 28645, + "poprowadzi": 28646, + "porzuca": 28647, + "pobić": 28648, + "pożół": 28649, + "ponować": 28650, + "pokazały": 28651, + "podzielił": 28652, + "nizi": 28653, + "niliśmy": 28654, + "nitki": 28655, + "rasa": 28656, + "rogiem": 28657, + "roiło": 28658, + "jez": 28659, + "jeniu": 28660, + "jezu": 28661, + "jeńcy": 28662, + "jeńcami": 28663, + "goleni": 28664, + "zagnie": 28665, + "zagłu": 28666, + "zająca": 28667, + "zamówienia": 28668, + "zakrzyknęli": 28669, + "zaawans": 28670, + "zapytywał": 28671, + "zakomenderował": 28672, + "kotu": 28673, + "kozie": 28674, + "ciż": 28675, + "cisną": 28676, + "ley": 28677, + "lecieli": 28678, + "dopuści": 28679, + "domyślał": 28680, + "dotrzymał": 28681, + "dochodu": 28682, + "doczes": 28683, + "mignęła": 28684, + "karą": 28685, + "kanta": 28686, + "witami": 28687, + "wizję": 28688, + "taniem": 28689, + "bystre": 28690, + "tematów": 28691, + "wasi": 28692, + "wapie": 28693, + "ważyć": 28694, + "jarze": 28695, + "jaje": 28696, + "padek": 28697, + "pasek": 28698, + "pasuje": 28699, + "pakiet": 28700, + "wyp": 28701, + "wyka": 28702, + "wylę": 28703, + "wystę": 28704, + "wymog": 28705, + "wypoży": 28706, + "wybiega": 28707, + "wybiła": 28708, + "wybacz": 28709, + "wystrzały": 28710, + "wyremont": 28711, + "wycofał": 28712, + "nerów": 28713, + "łopaty": 28714, + "torej": 28715, + "tyczna": 28716, + "wieko": 28717, + "woni": 28718, + "wota": 28719, + "dzid": 28720, + "dziwu": 28721, + "dacie": 28722, + "czyj": 28723, + "czyst": 28724, + "czykami": 28725, + "dziewe": 28726, + "lamy": 28727, + "latać": 28728, + "przeli": 28729, + "przeszcze": 28730, + "przeglą": 28731, + "przewraca": 28732, + "przeprosi": 28733, + "przestrachu": 28734, + "przeląkł": 28735, + "przeżywa": 28736, + "przepędził": 28737, + "przeprowadzono": 28738, + "maku": 28739, + "mację": 28740, + "mającym": 28741, + "mahdy": 28742, + "rez": 28743, + "recy": 28744, + "odeś": 28745, + "odwil": 28746, + "odjąć": 28747, + "odczytał": 28748, + "odbierał": 28749, + "cieć": 28750, + "dycha": 28751, + "dywała": 28752, + "mosty": 28753, + "cegieł": 28754, + "kulu": 28755, + "szyński": 28756, + "miedzy": 28757, + "siał": 28758, + "sika": 28759, + "silnego": 28760, + "obrady": 28761, + "ściły": 28762, + "przysiadł": 28763, + "cylin": 28764, + "cyklu": 28765, + "mujące": 28766, + "muzuł": 28767, + "ruin": 28768, + "rujący": 28769, + "runk": 28770, + "ruszono": 28771, + "rumak": 28772, + "którędy": 28773, + "szerzył": 28774, + "baz": 28775, + "baza": 28776, + "balu": 28777, + "bawiła": 28778, + "baczności": 28779, + "boszcz": 28780, + "sany": 28781, + "sane": 28782, + "westa": 28783, + "luster": 28784, + "gadanie": 28785, + "pira": 28786, + "razić": 28787, + "rozczo": 28788, + "rozmia": 28789, + "rozpust": 28790, + "rozgłośnie": 28791, + "dere": 28792, + "ródek": 28793, + "rówieś": 28794, + "carze": 28795, + "sporą": 28796, + "chorował": 28797, + "biem": 28798, + "biegą": 28799, + "szanta": 28800, + "szarych": 28801, + "podra": 28802, + "podnieco": 28803, + "podniesiony": 28804, + "dufa": 28805, + "skierować": 28806, + "Podzi": 28807, + "Pokaż": 28808, + "Potrzeba": 28809, + "Posłuchaj": 28810, + "stopa": 28811, + "stojąca": 28812, + "intra": 28813, + "chatę": 28814, + "chatach": 28815, + "mes": 28816, + "meni": 28817, + "meda": 28818, + "mebl": 28819, + "proroku": 28820, + "progiem": 28821, + "prostytu": 28822, + "pudło": 28823, + "puszki": 28824, + "syta": 28825, + "sypie": 28826, + "Nadzieja": 28827, + "suknia": 28828, + "sumieniem": 28829, + "suchej": 28830, + "arku": 28831, + "sedno": 28832, + "sesję": 28833, + "szczera": 28834, + "szczebio": 28835, + "Zawa": 28836, + "Zamość": 28837, + "powiemy": 28838, + "Jakaż": 28839, + "Jakuba": 28840, + "pywał": 28841, + "najkrót": 28842, + "najprost": 28843, + "najpoważ": 28844, + "przedwcze": 28845, + "Jelcy": 28846, + "tempo": 28847, + "tempie": 28848, + "wzory": 28849, + "prawnie": 28850, + "prawny": 28851, + "kęs": 28852, + "władni": 28853, + "cudo": 28854, + "skory": 28855, + "skokach": 28856, + "tamtędy": 28857, + "lęta": 28858, + "brawo": 28859, + "bezgrani": 28860, + "bezwsty": 28861, + "bezinteres": 28862, + "bezpośredni": 28863, + "ciągłego": 28864, + "ciężej": 28865, + "dęby": 28866, + "siadały": 28867, + "czuło": 28868, + "czuba": 28869, + "rowaniem": 28870, + "Mac": 28871, + "Maja": 28872, + "Matkę": 28873, + "Boś": 28874, + "Bośni": 28875, + "śmiel": 28876, + "riona": 28877, + "rzutu": 28878, + "rzucę": 28879, + "waćpanom": 28880, + "świadamia": 28881, + "solą": 28882, + "socjo": 28883, + "WiA": 28884, + "Widziałam": 28885, + "śnieżnych": 28886, + "dąbr": 28887, + "troską": 28888, + "krain": 28889, + "krawat": 28890, + "rządzenie": 28891, + "dniki": 28892, + "dniało": 28893, + "grotem": 28894, + "słyn": 28895, + "słynął": 28896, + "wąskich": 28897, + "Statu": 28898, + "Kana": 28899, + "dzano": 28900, + "dawcą": 28901, + "Koła": 28902, + "Kozie": 28903, + "Doświad": 28904, + "Domyśla": 28905, + "robimy": 28906, + "Przeszło": 28907, + "Racz": 28908, + "Radę": 28909, + "warstw": 28910, + "Testa": 28911, + "Teofi": 28912, + "Wydział": 28913, + "Wydawało": 28914, + "marnie": 28915, + "Mora": 28916, + "Moli": 28917, + "końskiego": 28918, + "końską": 28919, + "świeża": 28920, + "Miałam": 28921, + "czymkolwiek": 28922, + "wolnością": 28923, + "odpowiedziano": 28924, + "Julek": 28925, + "czegokolwiek": 28926, + "Wieści": 28927, + "działaniu": 28928, + "ważności": 28929, + "zostawiać": 28930, + "umknąć": 28931, + "Przyszli": 28932, + "fort": 28933, + "dziady": 28934, + "kresu": 28935, + "gardero": 28936, + "wężem": 28937, + "tkowa": 28938, + "tkowi": 28939, + "wejdą": 28940, + "waliła": 28941, + "karał": 28942, + "karmiła": 28943, + "chodnik": 28944, + "chodniku": 28945, + "gnienie": 28946, + "genów": 28947, + "zmienionym": 28948, + "chcenia": 28949, + "pokochać": 28950, + "samot": 28951, + "samotna": 28952, + "samopałów": 28953, + "szosy": 28954, + "Oddział": 28955, + "należały": 28956, + "trzymaj": 28957, + "pytającym": 28958, + "Anka": 28959, + "Anty": 28960, + "myśliłem": 28961, + "zdolne": 28962, + "walny": 28963, + "polne": 28964, + "plaster": 28965, + "planety": 28966, + "powitania": 28967, + "porwania": 28968, + "porwanie": 28969, + "porcela": 28970, + "bladość": 28971, + "bladym": 28972, + "pomno": 28973, + "płotów": 28974, + "zamkiem": 28975, + "gnała": 28976, + "nkowego": 28977, + "rządowe": 28978, + "rządowego": 28979, + "stanowili": 28980, + "dowaną": 28981, + "szczyźnie": 28982, + "Pismo": 28983, + "hoc": 28984, + "sprawuje": 28985, + "domki": 28986, + "włoskich": 28987, + "niechcący": 28988, + "dziękujemy": 28989, + "nocny": 28990, + "świadkami": 28991, + "poznańskiego": 28992, + "kazałeś": 28993, + "specj": 28994, + "wydany": 28995, + "powołuje": 28996, + "zależna": 28997, + "zależeć": 28998, + "skarg": 28999, + "Czekam": 29000, + "kochanki": 29001, + "audie": 29002, + "poleca": 29003, + "nerwów": 29004, + "wrócimy": 29005, + "środkami": 29006, + "Biskupi": 29007, + "zjawiła": 29008, + "żadnemu": 29009, + "nowanym": 29010, + "pism": 29011, + "Proce": 29012, + "Proboszcz": 29013, + "bylibyśmy": 29014, + "gotował": 29015, + "podają": 29016, + "podatkowych": 29017, + "kowanego": 29018, + "osobowa": 29019, + "osobowość": 29020, + "inaugu": 29021, + "Czarow": 29022, + "diabe": 29023, + "zupełny": 29024, + "uderzą": 29025, + "kręgiem": 29026, + "zachowała": 29027, + "zachowują": 29028, + "wracający": 29029, + "Indii": 29030, + "sennym": 29031, + "śledzi": 29032, + "Janka": 29033, + "paląc": 29034, + "czekanie": 29035, + "radnego": 29036, + "cerkwi": 29037, + "modą": 29038, + "modre": 29039, + "Republiki": 29040, + "piątym": 29041, + "obrotów": 29042, + "twardym": 29043, + "strugi": 29044, + "strumieniem": 29045, + "dziesiątego": 29046, + "klęcząc": 29047, + "klękali": 29048, + "ujrzą": 29049, + "ujrzałem": 29050, + "zbrodnię": 29051, + "spotkają": 29052, + "telewizy": 29053, + "bóle": 29054, + "Soro": 29055, + "procentu": 29056, + "Cholera": 29057, + "Budy": 29058, + "szczęśliwości": 29059, + "Pies": 29060, + "komisję": 29061, + "puszczach": 29062, + "składek": 29063, + "składało": 29064, + "decydować": 29065, + "skończyli": 29066, + "gromadzi": 29067, + "gromadki": 29068, + "informował": 29069, + "Andrzeju": 29070, + "Miesią": 29071, + "pomost": 29072, + "zmarłym": 29073, + "zmarszczek": 29074, + "obowiązywać": 29075, + "przejrza": 29076, + "ogólny": 29077, + "logicznie": 29078, + "logiczna": 29079, + "krajowy": 29080, + "ciekaw": 29081, + "wszelkim": 29082, + "Cimo": 29083, + "koszta": 29084, + "Zeusie": 29085, + "siostro": 29086, + "sierpem": 29087, + "starostą": 29088, + "nieporówna": 29089, + "bled": 29090, + "blednie": 29091, + "Federacji": 29092, + "pięćdziesiąty": 29093, + "jakimkolwiek": 29094, + "bezpieczeń": 29095, + "zapewni": 29096, + "mieczniku": 29097, + "nieprzyjacielu": 29098, + "firmą": 29099, + "sądowej": 29100, + "chrześcijaństwo": 29101, + "chrześcijańskim": 29102, + "chrześcijanom": 29103, + "wojskowa": 29104, + "wojskowi": 29105, + "pustyń": 29106, + "ukrytą": 29107, + "paręset": 29108, + "Trzej": 29109, + "żałosnym": 29110, + "świń": 29111, + "świty": 29112, + "pomocników": 29113, + "Czarna": 29114, + "fosy": 29115, + "przekonasz": 29116, + "grzywny": 29117, + "wybuchy": 29118, + "społeczna": 29119, + "oddanie": 29120, + "obrazami": 29121, + "Hefaj": 29122, + "komendzie": 29123, + "dotykać": 29124, + "Face": 29125, + "odpowiedziały": 29126, + "pochować": 29127, + "pochwalić": 29128, + "słuszną": 29129, + "Europę": 29130, + "Sym": 29131, + "niezrozumiał": 29132, + "szukanie": 29133, + "szukano": 29134, + "pilną": 29135, + "pilnowali": 29136, + "niewolnic": 29137, + "leńcy": 29138, + "ogarnęły": 29139, + "wersa": 29140, + "przyjęciu": 29141, + "Celem": 29142, + "kluby": 29143, + "klucza": 29144, + "potrafili": 29145, + "paliwa": 29146, + "udziałów": 29147, + "Autor": 29148, + "sytuacją": 29149, + "kontr": 29150, + "skałą": 29151, + "wspólnych": 29152, + "spisku": 29153, + "spichrz": 29154, + "zerwały": 29155, + "zniszczony": 29156, + "przewodził": 29157, + "projekta": 29158, + "pokryć": 29159, + "pokrywały": 29160, + "Pusty": 29161, + "Putin": 29162, + "mądrzy": 29163, + "prymasa": 29164, + "zabawi": 29165, + "trwoż": 29166, + "legalnie": 29167, + "narodowe": 29168, + "wydostał": 29169, + "rozpoczną": 29170, + "gniewny": 29171, + "pochyla": 29172, + "uczel": 29173, + "postanowiono": 29174, + "oceniać": 29175, + "faraonowie": 29176, + "posłanie": 29177, + "zacna": 29178, + "zadawać": 29179, + "powtarzano": 29180, + "poczytać": 29181, + "opatru": 29182, + "przerwach": 29183, + "przerażeni": 29184, + "zgasł": 29185, + "bombar": 29186, + "gwałty": 29187, + "Orkie": 29188, + "zdrajcami": 29189, + "nieszczęsnym": 29190, + "siedziałem": 29191, + "rękawy": 29192, + "Eumaj": 29193, + "brutto": 29194, + "Komisa": 29195, + "tęsknić": 29196, + "zwyczajna": 29197, + "zwyczajnym": 29198, + "badanych": 29199, + "księżycu": 29200, + "Straże": 29201, + "Strasznie": 29202, + "wystawia": 29203, + "policjanta": 29204, + "posażenie": 29205, + "posadzce": 29206, + "regulami": 29207, + "pójdziecie": 29208, + "oznaczało": 29209, + "USD": 29210, + "wykonał": 29211, + "oświadczyli": 29212, + "prywatnym": 29213, + "spotkały": 29214, + "krwawo": 29215, + "pożyczył": 29216, + "trzecich": 29217, + "tzn": 29218, + "kruki": 29219, + "zjedzą": 29220, + "pomyślne": 29221, + "wyrośnie": 29222, + "traktatu": 29223, + "gotówką": 29224, + "twórców": 29225, + "mawiają": 29226, + "Babiniczem": 29227, + "połączy": 29228, + "Będziem": 29229, + "spędzić": 29230, + "rycerzami": 29231, + "uznają": 29232, + "łowów": 29233, + "zielonego": 29234, + "zieloności": 29235, + "zielonymi": 29236, + "psuje": 29237, + "wiceprezes": 29238, + "zrozumiesz": 29239, + "baronem": 29240, + "Helenie": 29241, + "ocaleniu": 29242, + "odezwałem": 29243, + "sorcjum": 29244, + "handlem": 29245, + "Księdza": 29246, + "Szczerze": 29247, + "poganie": 29248, + "schwał": 29249, + "problemami": 29250, + "strzelały": 29251, + "zatrzymany": 29252, + "błękit": 29253, + "błękitna": 29254, + "!!!!": 29255, + "oddałem": 29256, + "Powstał": 29257, + "nieznaną": 29258, + "nieznanego": 29259, + "brzuchy": 29260, + "zebrane": 29261, + "zebrania": 29262, + "mężczyzną": 29263, + "poetów": 29264, + "kołyszą": 29265, + "doleciał": 29266, + "zdespe": 29267, + "fikację": 29268, + "Ochockim": 29269, + "Targu": 29270, + "kwestię": 29271, + "osłabł": 29272, + "szanować": 29273, + "bejowicza": 29274, + "Pylos": 29275, + "kwieciem": 29276, + "ograniczenie": 29277, + "ograniczeń": 29278, + "CHŁO": 29279, + "unkami": 29280, + "podobają": 29281, + "Jolanta": 29282, + "szturmie": 29283, + "Soplicy": 29284, + "wspomni": 29285, + "przebaczenia": 29286, + "poczynać": 29287, + "szefów": 29288, + "organizacje": 29289, + "pochodnię": 29290, + "antyse": 29291, + "tatarska": 29292, + "bawiąc": 29293, + "najbliżsi": 29294, + "wewnętrzną": 29295, + "Węg": 29296, + "zawarcia": 29297, + "obojętność": 29298, + "pątnik": 29299, + "tamtejszych": 29300, + "przygotowuje": 29301, + "Podobne": 29302, + "przedsiębiorca": 29303, + "przedsiębiorstwo": 29304, + "wstrząsał": 29305, + "rozległe": 29306, + "lodowca": 29307, + "otrzymają": 29308, + "wtóry": 29309, + "rzymskiej": 29310, + "szpadą": 29311, + "szpakowa": 29312, + "wycięto": 29313, + "niespodziany": 29314, + "kłót": 29315, + "kłótnie": 29316, + "Billewicza": 29317, + "zachwytem": 29318, + "piwnic": 29319, + "piwnicach": 29320, + "chartów": 29321, + "jeziorem": 29322, + "chodźcie": 29323, + "zaprzą": 29324, + "Żydówki": 29325, + "Kazimierzowi": 29326, + "Powiadaj": 29327, + "miennej": 29328, + "gwałtowne": 29329, + "pruskie": 29330, + "służysz": 29331, + "korytarzach": 29332, + "przestając": 29333, + "interesujące": 29334, + "reagował": 29335, + "obszernej": 29336, + "żołnierskich": 29337, + "wygrali": 29338, + "wieczerza": 29339, + "naciśnięcie": 29340, + "dźwignąć": 29341, + "słonecznych": 29342, + "odpowiedniego": 29343, + "metodę": 29344, + "Żmudź": 29345, + "gonitwa": 29346, + "babka": 29347, + "Złoty": 29348, + "listopad": 29349, + "zastępów": 29350, + "Charak": 29351, + "spływa": 29352, + "zaufać": 29353, + "poszłam": 29354, + "oficjalne": 29355, + "robotnika": 29356, + "hojny": 29357, + "spowodowało": 29358, + "szósta": 29359, + "koncernu": 29360, + "okrąg": 29361, + "zbitą": 29362, + "dziewięćdziesięciu": 29363, + "Dniestr": 29364, + "Kowal": 29365, + "areszt": 29366, + "sukcesów": 29367, + "sukcesem": 29368, + "drużyną": 29369, + "żandar": 29370, + "zarzutu": 29371, + "utkwiła": 29372, + "klienta": 29373, + "podnosili": 29374, + "płacisz": 29375, + "komunizmu": 29376, + "różnorod": 29377, + "ładunku": 29378, + "doznała": 29379, + "tygodniem": 29380, + "prostak": 29381, + "kosztownych": 29382, + "usiadłszy": 29383, + "pożary": 29384, + "Mentezufi": 29385, + "Żadne": 29386, + "kłamstwem": 29387, + "oderwał": 29388, + "rozporządzenie": 29389, + "seksualnej": 29390, + "oparciu": 29391, + "usadowi": 29392, + "laudańskiej": 29393, + "subiekci": 29394, + "Forgel": 29395, + "komunikat": 29396, + "anioła": 29397, + "aniołów": 29398, + "skazani": 29399, + "skazanych": 29400, + "najgorszy": 29401, + "szelestem": 29402, + "spotykam": 29403, + "Spojrzała": 29404, + "Teresy": 29405, + "bożych": 29406, + "płócien": 29407, + "ekspan": 29408, + "spojrzeniami": 29409, + "rozstrzygnąć": 29410, + "deklaracji": 29411, + "Oficja": 29412, + "pobity": 29413, + "rosnących": 29414, + "kolorowych": 29415, + "generalnego": 29416, + "Kordeckiego": 29417, + "domostwa": 29418, + "biesiadę": 29419, + "drżące": 29420, + "gałęziami": 29421, + "napełniała": 29422, + "napełniały": 29423, + "Chreptiów": 29424, + "drapieżne": 29425, + "realizować": 29426, + "krzaków": 29427, + "ogrodem": 29428, + "zatrzymywali": 29429, + "rysunków": 29430, + "przełomie": 29431, + "Internet": 29432, + "żniwa": 29433, + "żniwia": 29434, + "odczuwał": 29435, + "bezrobocie": 29436, + "potomstwo": 29437, + "podjazdem": 29438, + "argumenta": 29439, + "trwałych": 29440, + "kozackim": 29441, + "dziewica": 29442, + "dziewicę": 29443, + "nabycia": 29444, + "obdarzył": 29445, + "Amerykanów": 29446, + "Ujściem": 29447, + "witając": 29448, + "postrzega": 29449, + "terminów": 29450, + "Powinien": 29451, + "gładką": 29452, + "podejrzany": 29453, + "regimentarz": 29454, + "uwzględnieniem": 29455, + "branso": 29456, + "zawiadomienie": 29457, + "piekielne": 29458, + "jarmark": 29459, + "spuszczone": 29460, + "przystań": 29461, + "podwyżki": 29462, + "egzaminów": 29463, + "Klejna": 29464, + "grzeczności": 29465, + "znamienit": 29466, + "Rzucił": 29467, + "wynalazek": 29468, + "mędrcy": 29469, + "tempera": 29470, + "świeżego": 29471, + "wymiarze": 29472, + "rozerwać": 29473, + "trafem": 29474, + "warkocz": 29475, + "Wittenberga": 29476, + "opracowanie": 29477, + "wystąpienie": 29478, + "Gazeta": 29479, + "Gazecie": 29480, + "hieny": 29481, + "młyna": 29482, + "wstępnych": 29483, + "pokładli": 29484, + "zrozumiawszy": 29485, + "dziewiąty": 29486, + "szpiegi": 29487, + "hołdy": 29488, + "namiętności": 29489, + "katedry": 29490, + "Adria": 29491, + "zapłonęły": 29492, + "ukochaną": 29493, + "zwiększyć": 29494, + "dworzanin": 29495, + "przewyższał": 29496, + "1968": 29497, + "drgające": 29498, + "utrzymywać": 29499, + "klatkę": 29500, + "znajdujące": 29501, + "Termin": 29502, + "wiszący": 29503, + "kupował": 29504, + "napięcie": 29505, + "kwadratowych": 29506, + "Pozwólcie": 29507, + "uspokaja": 29508, + "brzasku": 29509, + "Konstantynowem": 29510, + "Mefistofelesa": 29511, + "przepych": 29512, + "strategii": 29513, + "kontusza": 29514, + "surduta": 29515, + "kontynua": 29516, + "dżunglę": 29517, + "najmilszy": 29518, + "Blask": 29519, + "kłąb": 29520, + "purpurowe": 29521, + "zmartwienie": 29522, + "Sky": 29523, + "Mistrzo": 29524, + "rozpaczliwie": 29525, + "Pentuerze": 29526, + "pocałunek": 29527, + "inicjatywę": 29528, + "Emilii": 29529, + "młodzieżą": 29530, + "Istnieje": 29531, + "MSWiA": 29532, + "junaka": 29533, + "negocjacje": 29534, + "piaszczyste": 29535, + "Spodziewam": 29536, + "hajduczka": 29537, + "brązowe": 29538, + "zagrzmiał": 29539, + "wrażliwość": 29540, + "uruchomić": 29541, + "migocą": 29542, + "kibiców": 29543, + "żywioł": 29544, + "Całkiem": 29545, + "Irlandii": 29546, + "Współczes": 29547, + "Wzięli": 29548, + "Żadnej": 29549, + "odszkodowanie": 29550, + "ekspertów": 29551, + "zagłady": 29552, + "paznok": 29553, + "paznokcie": 29554, + "spółdzielni": 29555, + "takoż": 29556, + "dziwota": 29557, + "kadzidła": 29558, + "więźnia": 29559, + "splen": 29560, + "koleżanki": 29561, + "pielęgniarki": 29562, + "wskazówek": 29563, + "ironicznie": 29564, + "Fatma": 29565, + "Łukasze": 29566, + "raptem": 29567, + "rzemiosła": 29568, + "dominika": 29569, + "inteligencji": 29570, + "izol": 29571, + "liderów": 29572, + "wiktorii": 29573, + "czyjeś": 29574, + "wzmiankę": 29575, + "miłośników": 29576, + "Nestor": 29577, + "zaroślach": 29578, + "nieporozumienie": 29579, + "Zdrajca": 29580, + "Jowisza": 29581, + "bestie": 29582, + "Przybywszy": 29583, + "pokroić": 29584, + "wytrzeszczył": 29585, + "warstwy": 29586, + "Afganistanie": 29587, + "Komendant": 29588, + "przysłonił": 29589, + "Czerkas": 29590, + "chrapliwym": 29591, + "Drzewa": 29592, + "łubnia": 29593, + "antylop": 29594, + "skrzydlate": 29595, + "pogłoski": 29596, + "doniesieniem": 29597, + "deficytu": 29598, + "weekend": 29599, + "żydowskich": 29600, + "Gold": 29601, + "wyniosłości": 29602, + "wyniosłe": 29603, + "niepodobieństwem": 29604, + "Południowej": 29605, + "Partia": 29606, + "Film": 29607, + "biznesu": 29608, + "przysionku": 29609, + "Angus": 29610, + "dżokej": 29611, + "parking": 29612, + "troszeczkę": 29613, + "Neapolis": 29614, + "Lotary": 29615, + "niedowierzaniem": 29616, + "Wolfgang": 29617, + "zabobon": 29618, + "metropoli": 29619, + "Szanowny": 29620, + "Portuga": 29621, + "dystyng": 29622, + "natłoku": 29623, + "krasnostawski": 29624, + "NDER": 29625, + "Spanner": 29626, + "Olejnik": 29627, + "najzupełniej": 29628, + "Dziewięć": 29629, + "farmace": 29630, + "Gedeon": 29631, + "NSZZ": 29632, + "sposępniał": 29633, + "konwulsyjnie": 29634, + "oszoło": 29635, + "grasantów": 29636, + "Rafała": 29637, + "DVD": 29638, + "Fajumu": 29639, + "Uczniowie": 29640, + "wymogów": 29641, + "!\".": 29642, + "250": 29643, + "69": 29644, + "87": 29645, + "93": 29646, + "Bob": 29647, + "Blu": 29648, + "Bri": 29649, + "Bowiem": 29650, + "COS": 29651, + "Dz": 29652, + "Emi": 29653, + "Episko": 29654, + "Gła": 29655, + "Gau": 29656, + "Hum": 29657, + "Humie": 29658, + "Hau": 29659, + "Iż": 29660, + "Idziemy": 29661, + "Krom": 29662, + "KOR": 29663, + "Mróz": 29664, + "Odej": 29665, + "Obyś": 29666, + "Ośrodku": 29667, + "Osiem": 29668, + "Otworzył": 29669, + "RFN": 29670, + "Stę": 29671, + "Schu": 29672, + "Suli": 29673, + "TT": 29674, + "Twego": 29675, + "Uwol": 29676, + "Urzędzie": 29677, + "WD": 29678, + "Wrza": 29679, + "Wkoło": 29680, + "Zza": 29681, + "Zmieni": 29682, + "ataki": 29683, + "bnych": 29684, + "cto": 29685, + "dowym": 29686, + "edycji": 29687, + "fum": 29688, + "gwoli": 29689, + "jskiej": 29690, + "ksów": 29691, + "lstwo": 29692, + "ocza": 29693, + "ostała": 29694, + "ochra": 29695, + "oścież": 29696, + "ołowia": 29697, + "plat": 29698, + "prio": 29699, + "rs": 29700, + "sowa": 29701, + "sokół": 29702, + "sprowadzono": 29703, + "tj": 29704, + "ux": 29705, + "ure": 29706, + "użył": 29707, + "upom": 29708, + "ukształ": 29709, + "uchwycił": 29710, + "unoszą": 29711, + "utwór": 29712, + "upowszech": 29713, + "ugania": 29714, + "uprzywilej": 29715, + "ven": 29716, + "zsi": 29717, + "zlu": 29718, + "zży": 29719, + "zszedł": 29720, + "zowanie": 29721, + "zjechali": 29722, + "zgwał": 29723, + "ńkowi": 29724, + "źb": 29725, + "żwi": 29726, + "—:": 29727, + "niemocy": 29728, + "niesna": 29729, + "niekorzyst": 29730, + "niezachwia": 29731, + "niechcenia": 29732, + "nachy": 29733, + "nabywa": 29734, + "nakład": 29735, + "nawro": 29736, + "czniejszy": 29737, + "chla": 29738, + "chlew": 29739, + "chciej": 29740, + "chwieje": 29741, + "szi": 29742, + "szne": 29743, + "szłe": 29744, + "szmaty": 29745, + "poob": 29746, + "poprawie": 29747, + "połów": 29748, + "poniosła": 29749, + "pomiesz": 29750, + "pobiegła": 29751, + "porzucili": 29752, + "pobrali": 29753, + "pops": 29754, + "pokrewie": 29755, + "nista": 29756, + "niowe": 29757, + "nior": 29758, + "dzcy": 29759, + "dzałem": 29760, + "raduje": 29761, + "radzisz": 29762, + "roczny": 29763, + "rzemy": 29764, + "rzekomo": 29765, + "lipy": 29766, + "likiem": 29767, + "jeńcem": 29768, + "zane": 29769, + "zatrze": 29770, + "zawią": 29771, + "zatka": 29772, + "zaprowadzi": 29773, + "zadziwił": 29774, + "zasiada": 29775, + "zadba": 29776, + "zastępuje": 29777, + "zarobił": 29778, + "zasłyszawszy": 29779, + "zatknął": 29780, + "zachodzącego": 29781, + "sięgają": 29782, + "kore": 29783, + "komy": 29784, + "kotem": 29785, + "korzeni": 29786, + "lesi": 29787, + "legii": 29788, + "dostało": 29789, + "dostały": 29790, + "domiar": 29791, + "dozwo": 29792, + "dopyty": 29793, + "doktry": 29794, + "miga": 29795, + "kaczki": 29796, + "wira": 29797, + "wije": 29798, + "wicki": 29799, + "witaj": 29800, + "wiwat": 29801, + "tarz": 29802, + "tanio": 29803, + "table": 29804, + "łask": 29805, + "teń": 29806, + "telne": 29807, + "żera": 29808, + "żenił": 29809, + "wadze": 29810, + "pau": 29811, + "paszy": 29812, + "pasma": 29813, + "wynale": 29814, + "wymości": 29815, + "wysp": 29816, + "wyznać": 29817, + "występo": 29818, + "wyspę": 29819, + "wyżek": 29820, + "wypowiadać": 29821, + "wyleciał": 29822, + "wypocząć": 29823, + "wyrzucał": 29824, + "wyszeptał": 29825, + "wyhod": 29826, + "wyskoczyć": 29827, + "występy": 29828, + "wyodręb": 29829, + "wybrałem": 29830, + "wymagała": 29831, + "nentów": 29832, + "łotrów": 29833, + "toryj": 29834, + "tywali": 29835, + "tykał": 29836, + "tylną": 29837, + "wiecznych": 29838, + "wieczna": 29839, + "wodny": 29840, + "dzina": 29841, + "nosy": 29842, + "nomii": 29843, + "czysko": 29844, + "dzieją": 29845, + "laska": 29846, + "rykor": 29847, + "przeć": 29848, + "przeł": 29849, + "przecz": 29850, + "przest": 29851, + "przesią": 29852, + "przedosta": 29853, + "przemogła": 29854, + "przekazuje": 29855, + "przenieśli": 29856, + "przebiegło": 29857, + "marzenie": 29858, + "reno": 29859, + "refle": 29860, + "odpoczął": 29861, + "odczuł": 29862, + "odmówiła": 29863, + "odnoszą": 29864, + "odpowiadały": 29865, + "dys": 29866, + "mozai": 29867, + "cera": 29868, + "kulami": 29869, + "szyna": 29870, + "stawki": 29871, + "mieściu": 29872, + "mienny": 29873, + "oblała": 29874, + "obławy": 29875, + "ścigają": 29876, + "przynosił": 29877, + "przystanął": 29878, + "przywołać": 29879, + "przypatrzyć": 29880, + "przyniosło": 29881, + "przypłacił": 29882, + "cyn": 29883, + "mumię": 29884, + "mujących": 29885, + "myje": 29886, + "rubi": 29887, + "rujących": 29888, + "ruinę": 29889, + "łyże": 29890, + "banki": 29891, + "baczenie": 29892, + "bagni": 29893, + "bol": 29894, + "bogu": 29895, + "ałami": 29896, + "sadła": 29897, + "piele": 29898, + "pieczary": 29899, + "tupot": 29900, + "tuzin": 29901, + "bik": 29902, + "bicki": 29903, + "biodra": 29904, + "luf": 29905, + "lustrem": 29906, + "żyjącego": 29907, + "piszcze": 29908, + "pijesz": 29909, + "raził": 29910, + "rozmię": 29911, + "roztar": 29912, + "rozbły": 29913, + "rozstać": 29914, + "rozmił": 29915, + "rozbiegła": 29916, + "rozpoczęło": 29917, + "rozstrzelać": 29918, + "łuby": 29919, + "deszcze": 29920, + "zetrze": 29921, + "zetknął": 29922, + "cano": 29923, + "cania": 29924, + "wiar": 29925, + "wiadro": 29926, + "spoczę": 29927, + "społem": 29928, + "chosłowa": 29929, + "biednego": 29930, + "takowej": 29931, + "szając": 29932, + "szafi": 29933, + "szalone": 29934, + "znaczył": 29935, + "ginęły": 29936, + "ginęło": 29937, + "ręcznym": 29938, + "dujący": 29939, + "skrza": 29940, + "siedzenie": 29941, + "siedzeniu": 29942, + "Post": 29943, + "Postrze": 29944, + "Pomoc": 29945, + "Poszła": 29946, + "Polan": 29947, + "Pozostał": 29948, + "Polite": 29949, + "Pozostaje": 29950, + "Niepodle": 29951, + "stora": 29952, + "stoła": 29953, + "zyt": 29954, + "insu": 29955, + "infu": 29956, + "inkwi": 29957, + "mebli": 29958, + "mecena": 29959, + "promieniu": 29960, + "prozai": 29961, + "promocji": 29962, + "bet": 29963, + "belu": 29964, + "bezna": 29965, + "synami": 29966, + "locie": 29967, + "suma": 29968, + "suchą": 29969, + "skalnych": 29970, + "skamieni": 29971, + "skarabe": 29972, + "sele": 29973, + "separa": 29974, + "szczekanie": 29975, + "częściach": 29976, + "and": 29977, + "Zach": 29978, + "kłów": 29979, + "powiedziane": 29980, + "buja": 29981, + "bury": 29982, + "bukie": 29983, + "Jahor": 29984, + "żami": 29985, + "żarem": 29986, + "Jel": 29987, + "rzają": 29988, + "wzniesieniu": 29989, + "czością": 29990, + "cudu": 29991, + "cudzej": 29992, + "Chan": 29993, + "ciasto": 29994, + "lęka": 29995, + "słali": 29996, + "zujące": 29997, + "nadbiegł": 29998, + "nadciągnie": 29999, + "nadludzką": 30000, + "okryta": 30001, + "tęgo": 30002, + "sądziła": 30003, + "kądzieli": 30004, + "bliską": 30005, + "stracone": 30006, + "chwiały": 30007, + "siak": 30008, + "płac": 30009, + "płata": 30010, + "płaczę": 30011, + "płatności": 30012, + "stery": 30013, + "stepu": 30014, + "Mat": 30015, + "waćpaństwo": 30016, + "Pax": 30017, + "Pauli": 30018, + "Wigi": 30019, + "Wiśle": 30020, + "Widziano": 30021, + "Wios": 30022, + "gramu": 30023, + "gramy": 30024, + "wróble": 30025, + "parły": 30026, + "owocami": 30027, + "dążyć": 30028, + "ktoni": 30029, + "kradną": 30030, + "pełnienia": 30031, + "faktem": 30032, + "gęstych": 30033, + "piętami": 30034, + "Lekarz": 30035, + "pewnikiem": 30036, + "grodzi": 30037, + "stur": 30038, + "wąskiej": 30039, + "Kasy": 30040, + "Kaham": 30041, + "męskiej": 30042, + "męczyć": 30043, + "skupić": 30044, + "skutków": 30045, + "Koli": 30046, + "Doku": 30047, + "Dokona": 30048, + "Dotyczy": 30049, + "strzelec": 30050, + "Przeszli": 30051, + "Przepisy": 30052, + "Radni": 30053, + "powstali": 30054, + "serwe": 30055, + "Tytu": 30056, + "Tydzień": 30057, + "rzędami": 30058, + "habit": 30059, + "Wyda": 30060, + "Wykona": 30061, + "margine": 30062, + "Mospanie": 30063, + "świeckich": 30064, + "Szcza": 30065, + "Mitru": 30066, + "słom": 30067, + "miejskiego": 30068, + "młodziana": 30069, + "różowo": 30070, + "Wiednia": 30071, + "Wiedniu": 30072, + "pływały": 30073, + "zwycięż": 30074, + "działacz": 30075, + "Bywajcie": 30076, + "wierną": 30077, + "sprac": 30078, + "Sabę": 30079, + "trzciny": 30080, + "zdach": 30081, + "zdarzeniu": 30082, + "ustawia": 30083, + "ustawione": 30084, + "ustalono": 30085, + "panienko": 30086, + "przecisnąć": 30087, + "węgli": 30088, + "małpy": 30089, + "Barze": 30090, + "Bailo": 30091, + "Baranka": 30092, + "walili": 30093, + "wioskach": 30094, + "geniu": 30095, + "genta": 30096, + "zawołałem": 30097, + "wuja": 30098, + "drzemać": 30099, + "urodzeniu": 30100, + "brwią": 30101, + "latały": 30102, + "pokonać": 30103, + "mocna": 30104, + "tarczą": 30105, + "huczały": 30106, + "okopów": 30107, + "pozwał": 30108, + "darli": 30109, + "Andrew": 30110, + "uwag": 30111, + "uwarunk": 30112, + "świętemu": 30113, + "jednostkę": 30114, + "mieszkańca": 30115, + "zdobędzie": 30116, + "zdolni": 30117, + "1960": 30118, + "ramiony": 30119, + "polnych": 30120, + "polowaniu": 30121, + "tłuszczy": 30122, + "gdybyście": 30123, + "porwą": 30124, + "Podniosła": 30125, + "pomnika": 30126, + "czerst": 30127, + "płoty": 30128, + "furią": 30129, + "dowani": 30130, + "dowaniu": 30131, + "szczyp": 30132, + "ruszysz": 30133, + "konających": 30134, + "Piszę": 30135, + "hop": 30136, + "kapłańskie": 30137, + "sprawność": 30138, + "zbyte": 30139, + "włoskiej": 30140, + "wójta": 30141, + "pamięcią": 30142, + "nocować": 30143, + "spania": 30144, + "sparali": 30145, + "drżeniem": 30146, + "istotny": 30147, + "obory": 30148, + "zaleje": 30149, + "tniał": 30150, + "tniki": 30151, + "przyjmę": 30152, + "otoczenie": 30153, + "zgonu": 30154, + "zgodne": 30155, + "Kusego": 30156, + "trafiały": 30157, + "Roztrop": 30158, + "Meto": 30159, + "kowskie": 30160, + "kowscy": 30161, + "Proś": 30162, + "zdrowych": 30163, + "podana": 30164, + "ktuarium": 30165, + "Żerom": 30166, + "towarzyszyły": 30167, + "towarzyszom": 30168, + "kowaniem": 30169, + "morskim": 30170, + "piastu": 30171, + "zupełnego": 30172, + "zachowaniem": 30173, + "klimatu": 30174, + "Indi": 30175, + "sennych": 30176, + "senten": 30177, + "Wei": 30178, + "wziąść": 30179, + "głupoty": 30180, + "kolczyki": 30181, + "trąca": 30182, + "Gościu": 30183, + "chłopcze": 30184, + "słuchacze": 30185, + "śniało": 30186, + "rywaty": 30187, + "machi": 30188, + "kamienic": 30189, + "kamienica": 30190, + "uśmiechać": 30191, + "Maćku": 30192, + "dostają": 30193, + "interesem": 30194, + "Ben": 30195, + "szybkiego": 30196, + "chronią": 30197, + "aktem": 30198, + "gościnę": 30199, + "gościńcem": 30200, + "główki": 30201, + "spotkaniach": 30202, + "mężczyźnie": 30203, + "perfum": 30204, + "bóstw": 30205, + "sekcji": 30206, + "licznymi": 30207, + "smutki": 30208, + "Bunt": 30209, + "twarzyczkę": 30210, + "stępując": 30211, + "składam": 30212, + "skończone": 30213, + "jakąkolwiek": 30214, + "nowelizacji": 30215, + "dziennym": 30216, + "dziennik": 30217, + "zwycięża": 30218, + "żartem": 30219, + "złamanie": 30220, + "możliwy": 30221, + "przejściach": 30222, + "zamieszku": 30223, + "zapale": 30224, + "zapaść": 30225, + "zapalenie": 30226, + "kolejki": 30227, + "bogatą": 30228, + "ogólnych": 30229, + "ciekawi": 30230, + "zajrzał": 30231, + "względnie": 30232, + "kosztowała": 30233, + "pionym": 30234, + "Kirki": 30235, + "natora": 30236, + "mrucząc": 30237, + "zbiegowie": 30238, + "rozlewa": 30239, + "otwartej": 30240, + "istniały": 30241, + "zasadzki": 30242, + "błazna": 30243, + "bezpieczeństwem": 30244, + "wczorajszym": 30245, + "wojskach": 30246, + "wdzięczną": 30247, + "używając": 30248, + "dziedziny": 30249, + "podejmują": 30250, + "potężni": 30251, + "chrześcijanin": 30252, + "głębokości": 30253, + "gorącą": 30254, + "ogromnymi": 30255, + "współpraca": 30256, + "górskich": 30257, + "świnia": 30258, + "świstem": 30259, + "czynniki": 30260, + "Polach": 30261, + "społecznym": 30262, + "kłym": 30263, + "oddasz": 30264, + "oddalać": 30265, + "wieczory": 30266, + "ilością": 30267, + "Bohunie": 30268, + "wodami": 30269, + "nagrodą": 30270, + "świetnej": 30271, + "Ruy": 30272, + "Ruś": 30273, + "Kondra": 30274, + "pracowały": 30275, + "pracowało": 30276, + "pracownikom": 30277, + "wzroście": 30278, + "wzrosły": 30279, + "wniesi": 30280, + "zdziwiło": 30281, + "zdziwieniu": 30282, + "ziemskiego": 30283, + "zimowy": 30284, + "szukasz": 30285, + "Dziękujemy": 30286, + "trudną": 30287, + "noworod": 30288, + "Denas": 30289, + "spełniał": 30290, + "potrafiła": 30291, + "mianowany": 30292, + "wszechmocny": 30293, + "czyniłem": 30294, + "zapłatę": 30295, + "pokrytą": 30296, + "Kozaki": 30297, + "najlepsi": 30298, + "zwoły": 30299, + "zbudziła": 30300, + "zbudzony": 30301, + "narodowości": 30302, + "pacholika": 30303, + "zywano": 30304, + "pochylał": 30305, + "korba": 30306, + "doświadczył": 30307, + "braknąć": 30308, + "stopnie": 30309, + "próżne": 30310, + "ocenił": 30311, + "bliskości": 30312, + "Sue": 30313, + "Sucho": 30314, + "zmuszony": 30315, + "porywał": 30316, + "pociesz": 30317, + "zaczynać": 30318, + "posłańca": 30319, + "ptastwo": 30320, + "sandały": 30321, + "żywością": 30322, + "żelazna": 30323, + "Rzymia": 30324, + "opady": 30325, + "dzierały": 30326, + "artysta": 30327, + "zdrowienia": 30328, + "Ormian": 30329, + "wyznania": 30330, + "znajdziecie": 30331, + "brunat": 30332, + "Komisję": 30333, + "rodzajów": 30334, + "pogodnie": 30335, + "osiedle": 30336, + "stiani": 30337, + "rejonach": 30338, + "żółtej": 30339, + "duchowni": 30340, + "Kryspa": 30341, + "dotychczasowy": 30342, + "chłopaków": 30343, + "fałdy": 30344, + "harra": 30345, + "podróżnego": 30346, + "odkryto": 30347, + "przygotowanych": 30348, + "posady": 30349, + "zbrojnej": 30350, + "posiadasz": 30351, + "wizycie": 30352, + "spadała": 30353, + "krwawej": 30354, + "dzielała": 30355, + "województwo": 30356, + "wyborczego": 30357, + "egzo": 30358, + "wściekł": 30359, + "łkanie": 30360, + "pomyślna": 30361, + "wyrosły": 30362, + "wyrostek": 30363, + "wystarczają": 30364, + "zyskania": 30365, + "napadzie": 30366, + "napadać": 30367, + "narada": 30368, + "naradzać": 30369, + "Stolicy": 30370, + "Stoczni": 30371, + "komorze": 30372, + "wyciągnęli": 30373, + "dbają": 30374, + "dbając": 30375, + "Obowią": 30376, + "tytuły": 30377, + "arcykapłanów": 30378, + "dyskutować": 30379, + "Fenicjanka": 30380, + "spędziła": 30381, + "przewidziane": 30382, + "przypominała": 30383, + "wyglądasz": 30384, + "psuć": 30385, + "relikwie": 30386, + "interweni": 30387, + "bijając": 30388, + "przysięgli": 30389, + "kniaziowie": 30390, + "świadomy": 30391, + "Sapieży": 30392, + "uważała": 30393, + "wyjąwszy": 30394, + "wyrazi": 30395, + "Heleną": 30396, + "rzeźbia": 30397, + "plusk": 30398, + "potrzebujemy": 30399, + "Księży": 30400, + "Księstwa": 30401, + "ulec": 30402, + "uległy": 30403, + "Tutmozisowi": 30404, + "pragnieniem": 30405, + "strzelba": 30406, + "młodsza": 30407, + "młodszego": 30408, + "czterej": 30409, + "szlachetną": 30410, + "naturalny": 30411, + "skrępowa": 30412, + "zatrzymano": 30413, + "światłości": 30414, + "sprzętem": 30415, + "błękitny": 30416, + "błękitnych": 30417, + "Powraca": 30418, + "krzyżacka": 30419, + "objaśni": 30420, + "wschodem": 30421, + "wschodowi": 30422, + "Starym": 30423, + "prezesową": 30424, + "zachodnim": 30425, + "wzbudzić": 30426, + "zdepta": 30427, + "poświęcenia": 30428, + "lnoślą": 30429, + "osłaniał": 30430, + "wspomnieniem": 30431, + "Włodek": 30432, + "narzeka": 30433, + "zasługę": 30434, + "szanował": 30435, + "Rozum": 30436, + "kozackiej": 30437, + "wezbrały": 30438, + "dworskim": 30439, + "minutowych": 30440, + "rozwijać": 30441, + "cinać": 30442, + "zgromadził": 30443, + "ostateczne": 30444, + "nazywano": 30445, + "falę": 30446, + "napełniając": 30447, + "szturmów": 30448, + "Ludowej": 30449, + "przyroda": 30450, + "strażników": 30451, + "szefowie": 30452, + "utraty": 30453, + "organizacyjne": 30454, + "organizacyjnej": 30455, + "posuwali": 30456, + "duszno": 30457, + "zmienili": 30458, + "konfede": 30459, + "Mówcie": 30460, + "formalnie": 30461, + "hałasów": 30462, + "wymienił": 30463, + "fajny": 30464, + "fajkę": 30465, + "prowadzących": 30466, + "stref": 30467, + "zalicza": 30468, + "kielicha": 30469, + "zwyczaje": 30470, + "obojętnym": 30471, + "srebrną": 30472, + "Waldek": 30473, + "upadli": 30474, + "gwarem": 30475, + "rozkazuję": 30476, + "pobożni": 30477, + "udzielenie": 30478, + "głupim": 30479, + "bełko": 30480, + "wtóru": 30481, + "sąsiadki": 30482, + "Jesteście": 30483, + "NIO": 30484, + "majster": 30485, + "niałych": 30486, + "warszawskie": 30487, + "zatrzymują": 30488, + "zachwyt": 30489, + "fortepian": 30490, + "orzeczenia": 30491, + "klasycy": 30492, + "komputerze": 30493, + "komputerów": 30494, + "znużony": 30495, + "znużenia": 30496, + "szerokość": 30497, + "schyla": 30498, + "schylając": 30499, + "zagranicznego": 30500, + "Rzekłem": 30501, + "katolicy": 30502, + "Powiadał": 30503, + "Powiadali": 30504, + "miennym": 30505, + "południowi": 30506, + "zamiarem": 30507, + "zamiarach": 30508, + "uwolnienie": 30509, + "fantastyczne": 30510, + "stalowe": 30511, + "łańcuchu": 30512, + "delikatny": 30513, + "zaproszony": 30514, + "przestaną": 30515, + "córek": 30516, + "efektów": 30517, + "przeszkodzić": 30518, + "sportowe": 30519, + "sportowych": 30520, + "sportowej": 30521, + "medyka": 30522, + "gazeta": 30523, + "mołojcami": 30524, + "fizyki": 30525, + "Ciężar": 30526, + "serdeczne": 30527, + "zastępcy": 30528, + "wypełnić": 30529, + "spłynęły": 30530, + "drażnić": 30531, + "ujęła": 30532, + "ordyńców": 30533, + "Kulwiec": 30534, + "portfe": 30535, + "Kowalskiego": 30536, + "instytucje": 30537, + "błyszczących": 30538, + "kuzyn": 30539, + "gatunki": 30540, + "ożywił": 30541, + "kołpak": 30542, + "gęstwę": 30543, + "dywizji": 30544, + "filozofia": 30545, + "zaciśnię": 30546, + "doskonałym": 30547, + "nieprzebrane": 30548, + "miękkim": 30549, + "Pomponię": 30550, + "podeszła": 30551, + "kolumna": 30552, + "buntowników": 30553, + "zawrzało": 30554, + "zapadły": 30555, + "ogródki": 30556, + "ogródku": 30557, + "wieczornych": 30558, + "rozproszone": 30559, + "handlowy": 30560, + "Marysia": 30561, + "monstra": 30562, + "niosący": 30563, + "dowcipem": 30564, + "Dobrzyńskich": 30565, + "wlecze": 30566, + "woźnicy": 30567, + "wezwaniem": 30568, + "katolików": 30569, + "katolickiej": 30570, + "płuca": 30571, + "wyczerpana": 30572, + "następujących": 30573, + "przywiązany": 30574, + "spotykają": 30575, + "jazdach": 30576, + "religijną": 30577, + "trybun": 30578, + "przywiedli": 30579, + "trwałość": 30580, + "autorstwa": 30581, + "Pallada": 30582, + "Zobaczysz": 30583, + "pokorny": 30584, + "1944": 30585, + "opiekuna": 30586, + "Afryka": 30587, + "podjęli": 30588, + "województwach": 30589, + "zabierali": 30590, + "zamordował": 30591, + "bojaźli": 30592, + "Eurykleja": 30593, + "właścicielka": 30594, + "ucałowała": 30595, + "pamiątki": 30596, + "rozpoczęto": 30597, + "drżącym": 30598, + "tryumfal": 30599, + "kubwa": 30600, + "najpiękniejszą": 30601, + "ukazywała": 30602, + "Izraelu": 30603, + "fundacji": 30604, + "szwadro": 30605, + "mogiłę": 30606, + "fotograf": 30607, + "rezerwa": 30608, + "chwalą": 30609, + "odczuwa": 30610, + "delegacja": 30611, + "argumentu": 30612, + "wstęga": 30613, + "podwójnie": 30614, + "podwójny": 30615, + "skorzysta": 30616, + "studenta": 30617, + "Jedynego": 30618, + "schwytał": 30619, + "pociski": 30620, + "mieściło": 30621, + "mediach": 30622, + "czupryny": 30623, + "Rejenta": 30624, + "Rejentem": 30625, + "traktatów": 30626, + "poranku": 30627, + "zastosowania": 30628, + "terminach": 30629, + "arystokraty": 30630, + "Porta": 30631, + "fabrykę": 30632, + "połama": 30633, + "widzowie": 30634, + "bilety": 30635, + "emeryturę": 30636, + "Asesora": 30637, + "Trybunie": 30638, + "przysłali": 30639, + "Achille": 30640, + "zapytaniem": 30641, + "komisarze": 30642, + "ofertę": 30643, + "zabrzmiało": 30644, + "pistoletów": 30645, + "temperatura": 30646, + "niezwykłej": 30647, + "wymiana": 30648, + "refekta": 30649, + "śmiałym": 30650, + "młodzianka": 30651, + "diabłem": 30652, + "Marianna": 30653, + "poprawiać": 30654, + "funkcjonowanie": 30655, + "łokciami": 30656, + "relację": 30657, + "elektrycznej": 30658, + "przywódca": 30659, + "pilnują": 30660, + "zaznaczyć": 30661, + "Rawlisona": 30662, + "Moskal": 30663, + "Wziąwszy": 30664, + "gorzałkę": 30665, + "zamyślenia": 30666, + "Administra": 30667, + "lżejszy": 30668, + "wiosenne": 30669, + "popioły": 30670, + "kategoriach": 30671, + "wzrastał": 30672, + "Brygi": 30673, + "wzniósłszy": 30674, + "głuchym": 30675, + "gwarantuje": 30676, + "CET": 30677, + "zestarzał": 30678, + "wywiózł": 30679, + "zaporoski": 30680, + "zaporoskich": 30681, + "obserwacji": 30682, + "kwalifikacji": 30683, + "zarumienił": 30684, + "obiecując": 30685, + "Grecyna": 30686, + "zakopia": 30687, + "Zbliżywszy": 30688, + "modyfi": 30689, + "ujrzysz": 30690, + "Wierszułła": 30691, + "Dragoni": 30692, + "arabskich": 30693, + "Zakopanego": 30694, + "odłożyć": 30695, + "omylił": 30696, + "jaskrawo": 30697, + "garnitur": 30698, + "komarów": 30699, + "odwrotu": 30700, + "zapisane": 30701, + "korespondencji": 30702, + "czujności": 30703, + "czujność": 30704, + "zmusił": 30705, + "wybrzeży": 30706, + "wybrzeżu": 30707, + "cywilnej": 30708, + "bezbronny": 30709, + "Śpiesz": 30710, + "przedłużyć": 30711, + "traktuje": 30712, + "Waszeć": 30713, + "Darmo": 30714, + "Zwycięstwo": 30715, + "ubogim": 30716, + "ubogich": 30717, + "podpala": 30718, + "artyleria": 30719, + "wielmożność": 30720, + "Przyjaciele": 30721, + "ekipa": 30722, + "legendar": 30723, + "oklasków": 30724, + "niepojętą": 30725, + "zaniepokoił": 30726, + "bliźnia": 30727, + "Bolesław": 30728, + "apteki": 30729, + "Obejrzał": 30730, + "Radomia": 30731, + "Spodziewał": 30732, + "symbolem": 30733, + "zapalczywy": 30734, + "pracodawców": 30735, + "odwiedzin": 30736, + "nadzorczej": 30737, + "skrzypce": 30738, + "Kurcewicze": 30739, + "Ludziom": 30740, + "zrywały": 30741, + "jedenaście": 30742, + "kryzysu": 30743, + "Żmujdzini": 30744, + "Dowód": 30745, + "TRY": 30746, + "peruki": 30747, + "Kilkunastu": 30748, + "eksperty": 30749, + "wymiarkować": 30750, + "Kielc": 30751, + "elektronicznego": 30752, + "kalenda": 30753, + "Plaucju": 30754, + "zdumiewa": 30755, + "Zrobiło": 30756, + "Naczelnik": 30757, + "ogrzewanie": 30758, + "odziedziczył": 30759, + "przypuszczenie": 30760, + "cykl": 30761, + "przerażające": 30762, + "włóczniami": 30763, + "Chrzciciela": 30764, + "Korony": 30765, + "kardynał": 30766, + "grubości": 30767, + "Błagam": 30768, + "napływały": 30769, + "Pilwi": 30770, + "Muzyka": 30771, + "Samburów": 30772, + "udowodnić": 30773, + "Katarzyna": 30774, + "ironią": 30775, + "wskazówki": 30776, + "wyjaśnienie": 30777, + "Adaś": 30778, + "NERE": 30779, + "pazurami": 30780, + "ciotką": 30781, + "Brzyte": 30782, + "Hyk": 30783, + "wspólnoty": 30784, + "sfinks": 30785, + "uniwersa": 30786, + "Jerozolim": 30787, + "nawoływania": 30788, + "Zastana": 30789, + "Ratujcie": 30790, + "Energe": 30791, + "gróźb": 30792, + "zagospodarowania": 30793, + "Pułkownicy": 30794, + "refleksji": 30795, + "daktylów": 30796, + "instalacji": 30797, + "Narodzenia": 30798, + "autorytet": 30799, + "Elżbieta": 30800, + "Arcykapłan": 30801, + "sympatię": 30802, + "Waldemar": 30803, + "zaszkodzić": 30804, + "fortelów": 30805, + "Feaków": 30806, + "Różyca": 30807, + "połyskiwały": 30808, + "nicość": 30809, + "Mohilowie": 30810, + "Piechota": 30811, + "mizerykor": 30812, + "przychodni": 30813, + "Obywatelskiej": 30814, + "SYREN": 30815, + "Ruszczyc": 30816, + "Pauza": 30817, + "BRANDER": 30818, + "CZAROW": 30819, + "Kronion": 30820, + "szesnaście": 30821, + "arbitra": 30822, + "Tucholi": 30823, + "tancerki": 30824, + "wojewodowie": 30825, + "Daniel": 30826, + "Herkulesa": 30827, + "Adurowicz": 30828, + "Krzaklewski": 30829, + "drzazgi": 30830, + "kuropat": 30831, + "Przedstawiciele": 30832, + "Skoraszewski": 30833, + "ochrypły": 30834, + "Szwajcarii": 30835, + "odbioru": 30836, + "apetyt": 30837, + "Majorze": 30838, + "noclegu": 30839, + "Miłosierdzia": 30840, + "kwestarz": 30841, + "eksploatacji": 30842, + "Nienaszyniec": 30843, + "szkarła": 30844, + "szrankach": 30845, + "pagórek": 30846, + "Molinar": 30847, + "inkwizy": 30848, + "Bailos": 30849, + "sparaliż": 30850, + "SYRENY": 30851, + "74": 30852, + "Adwo": 30853, + "Bała": 30854, + "BIE": 30855, + "BOR": 30856, + "CS": 30857, + "Cich": 30858, + "DE": 30859, + "Don": 30860, + "Dwór": 30861, + "Et": 30862, + "Ewy": 30863, + "Edu": 30864, + "Ewange": 30865, + "Fal": 30866, + "GW": 30867, + "Gut": 30868, + "Ją": 30869, + "Kr": 30870, + "Kri": 30871, + "Lwów": 30872, + "MR": 30873, + "MIE": 30874, + "Mnó": 30875, + "Owe": 30876, + "Oca": 30877, + "Odwa": 30878, + "Pr": 30879, + "Pri": 30880, + "SM": 30881, + "Ską": 30882, + "Ster": 30883, + "Skład": 30884, + "Skan": 30885, + "Spokoj": 30886, + "Spiesz": 30887, + "Udział": 30888, + "Ujazd": 30889, + "Umarł": 30890, + "UCZEŃ": 30891, + "Wszedłszy": 30892, + "YN": 30893, + "Zwo": 30894, + "Zbo": 30895, + "Zbliż": 30896, + "Zdawał": 30897, + "ae": 30898, + "akompania": 30899, + "agentów": 30900, + "błu": 30901, + "bował": 30902, + "bzdu": 30903, + "cowie": 30904, + "dria": 30905, + "frę": 30906, + "gzym": 30907, + "jski": 30908, + "jskich": 30909, + "knęli": 30910, + "kałam": 30911, + "ls": 30912, + "mr": 30913, + "mdło": 30914, + "nsa": 30915, + "ostał": 30916, + "opał": 30917, + "odziany": 30918, + "opuszczała": 30919, + "ominąć": 30920, + "pną": 30921, + "rż": 30922, + "rdza": 30923, + "sprzeciw": 30924, + "spró": 30925, + "schi": 30926, + "spróbował": 30927, + "tkich": 30928, + "tfu": 30929, + "uca": 30930, + "ustu": 30931, + "utrzymał": 30932, + "upio": 30933, + "ubrać": 30934, + "upora": 30935, + "uprag": 30936, + "uparcie": 30937, + "udziale": 30938, + "ustroju": 30939, + "ubiegło": 30940, + "ukrop": 30941, + "ukazują": 30942, + "uzbroje": 30943, + "wcza": 30944, + "wszcze": 30945, + "wność": 30946, + "wron": 30947, + "wprawi": 30948, + "wleka": 30949, + "wnoszą": 30950, + "wbiegła": 30951, + "wprowadzili": 30952, + "wżdy": 30953, + "zz": 30954, + "zbył": 30955, + "zrozpa": 30956, + "zhań": 30957, + "łszy": 30958, + "ŚĆ": 30959, + "Śla": 30960, + "śnych": 30961, + "śnik": 30962, + "ślep": 30963, + "śnione": 30964, + "śnięcia": 30965, + "Żab": 30966, + "żnę": 30967, + "żkami": 30968, + "ien": 30969, + "niektórym": 30970, + "niewielką": 30971, + "niejasne": 30972, + "nieprzejrza": 30973, + "nata": 30974, + "napił": 30975, + "nagłe": 30976, + "czkowie": 30977, + "szować": 30978, + "szowski": 30979, + "szałem": 30980, + "pować": 30981, + "potk": 30982, + "powej": 30983, + "pokrę": 30984, + "porady": 30985, + "posre": 30986, + "postępuje": 30987, + "popatrzyła": 30988, + "pozdrawiam": 30989, + "stie": 30990, + "stowie": 30991, + "stować": 30992, + "niczek": 30993, + "nizm": 30994, + "rakie": 30995, + "rade": 30996, + "radach": 30997, + "rażony": 30998, + "owności": 30999, + "owcom": 31000, + "rost": 31001, + "role": 31002, + "rodzie": 31003, + "rolą": 31004, + "roiły": 31005, + "lią": 31006, + "licznie": 31007, + "lińskiego": 31008, + "jew": 31009, + "jeleni": 31010, + "goli": 31011, + "gołe": 31012, + "zamó": 31013, + "zaśnie": 31014, + "zadnie": 31015, + "zaciągnął": 31016, + "zarzucić": 31017, + "zachciało": 31018, + "zachodzące": 31019, + "zatrząsł": 31020, + "kopu": 31021, + "kosma": 31022, + "kolekcji": 31023, + "ciałam": 31024, + "leja": 31025, + "dos": 31026, + "dorów": 31027, + "donu": 31028, + "dorod": 31029, + "dokazał": 31030, + "doraź": 31031, + "dosłyszał": 31032, + "donosząc": 31033, + "doprowadziła": 31034, + "dozwoli": 31035, + "mito": 31036, + "mignął": 31037, + "kaną": 31038, + "kanym": 31039, + "kaganek": 31040, + "widow": 31041, + "wirus": 31042, + "tato": 31043, + "tamy": 31044, + "bywała": 31045, + "ława": 31046, + "łabędzie": 31047, + "ławkę": 31048, + "terzy": 31049, + "żebrać": 31050, + "wap": 31051, + "wasą": 31052, + "janie": 31053, + "jasza": 31054, + "jadać": 31055, + "jadał": 31056, + "jaszczu": 31057, + "parzy": 31058, + "panym": 31059, + "parami": 31060, + "wyje": 31061, + "wysia": 31062, + "wytk": 31063, + "wypoczę": 31064, + "wyprac": 31065, + "wyjedzie": 31066, + "wychodziło": 31067, + "wytrzą": 31068, + "wyrzeź": 31069, + "wywieść": 31070, + "wykazać": 31071, + "wyrzuciła": 31072, + "wypłynie": 31073, + "wytrzeź": 31074, + "wygania": 31075, + "wyrywał": 31076, + "wyrządził": 31077, + "neuro": 31078, + "łotra": 31079, + "toną": 31080, + "tobo": 31081, + "typowo": 31082, + "wieźli": 31083, + "wonie": 31084, + "wonne": 31085, + "worka": 31086, + "dziłeś": 31087, + "notowa": 31088, + "dzielne": 31089, + "lanej": 31090, + "lających": 31091, + "labiry": 31092, + "rynkach": 31093, + "rynkowej": 31094, + "przepla": 31095, + "przesąd": 31096, + "przeżegna": 31097, + "przeniosła": 31098, + "przelaty": 31099, + "przemija": 31100, + "przejeżdżał": 31101, + "przeprowadzenie": 31102, + "przesmy": 31103, + "mamu": 31104, + "rex": 31105, + "reć": 31106, + "rewi": 31107, + "rehabili": 31108, + "kiesze": 31109, + "odry": 31110, + "odświe": 31111, + "odgry": 31112, + "odwołał": 31113, + "odmowy": 31114, + "odrzuciła": 31115, + "odciąć": 31116, + "odważny": 31117, + "odjeżdżać": 31118, + "dywan": 31119, + "jądr": 31120, + "mony": 31121, + "motyle": 31122, + "cerę": 31123, + "kujesz": 31124, + "kular": 31125, + "kurzeni": 31126, + "szynk": 31127, + "stawili": 31128, + "miem": 31129, + "mieri": 31130, + "czepia": 31131, + "silni": 31132, + "obój": 31133, + "obrazie": 31134, + "ścion": 31135, + "przył": 31136, + "przygodzi": 31137, + "przyklę": 31138, + "przysma": 31139, + "przyzwyczaj": 31140, + "rubla": 31141, + "ruzgo": 31142, + "basta": 31143, + "babę": 31144, + "batem": 31145, + "bono": 31146, + "sadzie": 31147, + "pieszą": 31148, + "werę": 31149, + "czapek": 31150, + "bicy": 31151, + "żyz": 31152, + "żyjesz": 31153, + "życzeń": 31154, + "pik": 31155, + "rozg": 31156, + "rozy": 31157, + "rozbiera": 31158, + "rozbrz": 31159, + "rozbudzi": 31160, + "rozdarł": 31161, + "rozrzew": 31162, + "depu": 31163, + "denerw": 31164, + "zebrały": 31165, + "wiad": 31166, + "spoważ": 31167, + "spogląd": 31168, + "biedzie": 31169, + "biedną": 31170, + "szalały": 31171, + "szafie": 31172, + "szafę": 31173, + "podskoczył": 31174, + "podważa": 31175, + "pera": 31176, + "ałych": 31177, + "owic": 31178, + "Pono": 31179, + "Porząd": 31180, + "Pojechał": 31181, + "Postępo": 31182, + "Posłuchajcie": 31183, + "módl": 31184, + "Niebie": 31185, + "Nieszczęście": 31186, + "stok": 31187, + "stoczyły": 31188, + "zywam": 31189, + "inż": 31190, + "inwali": 31191, + "med": 31192, + "mei": 31193, + "prochami": 31194, + "beta": 31195, + "puka": 31196, + "synom": 31197, + "jęku": 31198, + "suda": 31199, + "skamie": 31200, + "skania": 31201, + "skacząc": 31202, + "sena": 31203, + "szczekać": 31204, + "szczeniach": 31205, + "Zapa": 31206, + "Zakrze": 31207, + "Zatrzymał": 31208, + "Zaczem": 31209, + "Zapach": 31210, + "powierzyć": 31211, + "mnienia": 31212, + "soba": 31213, + "bukiet": 31214, + "Janina": 31215, + "głosić": 31216, + "najszlachet": 31217, + "najznakomit": 31218, + "Jez": 31219, + "wszystkiej": 31220, + "dobrać": 31221, + "nictw": 31222, + "ogór": 31223, + "wzruszy": 31224, + "wzmaga": 31225, + "wznieśli": 31226, + "wzniesiony": 31227, + "czołów": 31228, + "włazić": 31229, + "mianem": 31230, + "cul": 31231, + "cuje": 31232, + "Chciało": 31233, + "Chciałam": 31234, + "ciasta": 31235, + "ciasnym": 31236, + "alność": 31237, + "skoczę": 31238, + "skonta": 31239, + "lękać": 31240, + "lęknie": 31241, + "nuda": 31242, + "nudy": 31243, + "nujemy": 31244, + "nujesz": 31245, + "numery": 31246, + "branie": 31247, + "ntka": 31248, + "bezdro": 31249, + "bezpośrednie": 31250, + "Wolej": 31251, + "Tatrza": 31252, + "nadbiegli": 31253, + "ciągiem": 31254, + "sądzili": 31255, + "kładli": 31256, + "impul": 31257, + "pierały": 31258, + "dzonymi": 31259, + "trafię": 31260, + "dębem": 31261, + "stracha": 31262, + "śliczny": 31263, + "zdrad": 31264, + "zdrój": 31265, + "siana": 31266, + "siatków": 31267, + "siatkę": 31268, + "płat": 31269, + "płaczą": 31270, + "płasko": 31271, + "Max": 31272, + "gubił": 31273, + "riusze": 31274, + "waćpanem": 31275, + "jakobym": 31276, + "Pańskiego": 31277, + "Państwu": 31278, + "Pacune": 31279, + "twoimi": 31280, + "tworzeniu": 31281, + "krócej": 31282, + "Wina": 31283, + "gracz": 31284, + "ktorat": 31285, + "krańcach": 31286, + "fawo": 31287, + "fachu": 31288, + "gęstą": 31289, + "dniowe": 31290, + "Lew": 31291, + "Lekarze": 31292, + "myślności": 31293, + "gromy": 31294, + "grobem": 31295, + "konną": 31296, + "konwen": 31297, + "stują": 31298, + "słynie": 31299, + "denbur": 31300, + "Staty": 31301, + "Stalin": 31302, + "Katy": 31303, + "Katoli": 31304, + "Kono": 31305, + "Kosza": 31306, + "Domini": 31307, + "strzele": 31308, + "strzemienia": 31309, + "robiły": 31310, + "Przestrze": 31311, + "Rachu": 31312, + "erpat": 31313, + "serwet": 31314, + "Tygo": 31315, + "prowadzeniem": 31316, + "rzęsami": 31317, + "Cokolwiek": 31318, + "Wychowa": 31319, + "Wyniki": 31320, + "marli": 31321, + "Rol": 31322, + "Roga": 31323, + "Rome": 31324, + "chude": 31325, + "szumi": 31326, + "szumią": 31327, + "Szły": 31328, + "Szmer": 31329, + "Mirskiego": 31330, + "słoniu": 31331, + "ciągnące": 31332, + "dzących": 31333, + "trupach": 31334, + "półtorej": 31335, + "odpowiesz": 31336, + "Juda": 31337, + "Judy": 31338, + "Jugosła": 31339, + "różnej": 31340, + "kropić": 31341, + "kropel": 31342, + "rannej": 31343, + "Wieczny": 31344, + "Wiedziałam": 31345, + "płyta": 31346, + "płytę": 31347, + "płynąc": 31348, + "płynących": 31349, + "ważniejsza": 31350, + "sprag": 31351, + "obaczym": 31352, + "Sak": 31353, + "fek": 31354, + "feld": 31355, + "leczkę": 31356, + "chłopu": 31357, + "dziach": 31358, + "ustać": 31359, + "ustawiono": 31360, + "panienek": 31361, + "termo": 31362, + "Listy": 31363, + "Libii": 31364, + "chędo": 31365, + "garnek": 31366, + "węgl": 31367, + "nowska": 31368, + "dnieniu": 31369, + "tkowego": 31370, + "komturów": 31371, + "policzków": 31372, + "chałup": 31373, + "ostanie": 31374, + "gniewy": 31375, + "stworzyli": 31376, + "przyjazdu": 31377, + "gesta": 31378, + "genety": 31379, + "gestami": 31380, + "cznemu": 31381, + "pęta": 31382, + "zmierzył": 31383, + "zmierzch": 31384, + "zmieszała": 31385, + "szczami": 31386, + "samotne": 31387, + "szopy": 31388, + "gąsior": 31389, + "huczeć": 31390, + "gruzach": 31391, + "grubej": 31392, + "mówca": 31393, + "darowi": 31394, + "wałami": 31395, + "starce": 31396, + "godzinami": 31397, + "skąpo": 31398, + "walczyła": 31399, + "szału": 31400, + "przecier": 31401, + "klapy": 31402, + "wolisz": 31403, + "placki": 31404, + "tłumach": 31405, + "tłumom": 31406, + "obiecali": 31407, + "pomsta": 31408, + "nkowa": 31409, + "futro": 31410, + "rodzinami": 31411, + "wychowany": 31412, + "szczytem": 31413, + "masztu": 31414, + "Waszej": 31415, + "sprawował": 31416, + "dziękuje": 31417, + "nosisz": 31418, + "lekcja": 31419, + "lekcje": 31420, + "pamiętali": 31421, + "ucieknie": 31422, + "uciekały": 31423, + "drżeli": 31424, + "odeł": 31425, + "pisanym": 31426, + "wydanych": 31427, + "wydarzeniem": 31428, + "śpiewania": 31429, + "skarży": 31430, + "postawi": 31431, + "Dano": 31432, + "Dama": 31433, + "twieniu": 31434, + "Czechem": 31435, + "Marcina": 31436, + "zgodny": 31437, + "Kuszla": 31438, + "sławne": 31439, + "egoi": 31440, + "Rozmowy": 31441, + "potrzebą": 31442, + "ludzkimi": 31443, + "kowem": 31444, + "Procho": 31445, + "dzielili": 31446, + "zdrowego": 31447, + "wysokimi": 31448, + "staniemy": 31449, + "Żela": 31450, + "Możecie": 31451, + "morski": 31452, + "pianą": 31453, + "kowiak": 31454, + "łamały": 31455, + "uderzeń": 31456, + "pospolita": 31457, + "olszty": 31458, + "grzeje": 31459, + "wracamy": 31460, + "ministe": 31461, + "szepty": 31462, + "Infor": 31463, + "skrzypienie": 31464, + "STRA": 31465, + "trącając": 31466, + "słuchawszy": 31467, + "pleni": 31468, + "rywając": 31469, + "czajki": 31470, + "obecna": 31471, + "Rewolu": 31472, + "Rehabili": 31473, + "piąwszy": 31474, + "piątego": 31475, + "obronił": 31476, + "obrońca": 31477, + "kamienną": 31478, + "Szwedem": 31479, + "chew": 31480, + "strumieni": 31481, + "Maćkiem": 31482, + "kogokolwiek": 31483, + "pułkiem": 31484, + "raźniej": 31485, + "stałych": 31486, + "Warszawskiej": 31487, + "ujście": 31488, + "ake": 31489, + "spotkawszy": 31490, + "permisję": 31491, + "telefo": 31492, + "szczególnej": 31493, + "liczb": 31494, + "jeżdżą": 31495, + "młodymi": 31496, + "mimochodem": 31497, + "publico": 31498, + "gryzą": 31499, + "zaczęliśmy": 31500, + "mogłabym": 31501, + "składała": 31502, + "mielibyśmy": 31503, + "skończą": 31504, + "skończyły": 31505, + "gromadnie": 31506, + "przedstawiła": 31507, + "wskaźnik": 31508, + "kurki": 31509, + "rzeniami": 31510, + "korzystanie": 31511, + "ponieśli": 31512, + "winne": 31513, + "przejmowała": 31514, + "zamierzył": 31515, + "bogactwem": 31516, + "ogółu": 31517, + "radosną": 31518, + "Książka": 31519, + "dowieść": 31520, + "dowiedzą": 31521, + "opierając": 31522, + "błonie": 31523, + "położy": 31524, + "położę": 31525, + "lałe": 31526, + "wczesnych": 31527, + "Lachi": 31528, + "zasada": 31529, + "wypadli": 31530, + "nieprzyjacielskich": 31531, + "renci": 31532, + "okrut": 31533, + "miłościwego": 31534, + "miałyby": 31535, + "Ryba": 31536, + "Rynek": 31537, + "Rycer": 31538, + "zamknęły": 31539, + "dziedzictwo": 31540, + "podejście": 31541, + "podejrzeń": 31542, + "potrzebowali": 31543, + "miesiącami": 31544, + "kulturze": 31545, + "zdradzi": 31546, + "zdradzał": 31547, + "gospodarka": 31548, + "Służ": 31549, + "ukrycia": 31550, + "Wojtek": 31551, + "spodziewają": 31552, + "spodziewając": 31553, + "pałacem": 31554, + "świnie": 31555, + "świtą": 31556, + "świszczą": 31557, + "Barbary": 31558, + "narko": 31559, + "oddawać": 31560, + "obracał": 31561, + "dotykając": 31562, + "hetmańskiej": 31563, + "biegłem": 31564, + "Fakt": 31565, + "nagrodzi": 31566, + "pochwalił": 31567, + "zioła": 31568, + "kupcami": 31569, + "Sybi": 31570, + "niezłe": 31571, + "koniowi": 31572, + "Siądź": 31573, + "pozostawia": 31574, + "dzwonki": 31575, + "ogarniać": 31576, + "obrazek": 31577, + "przyjęte": 31578, + "ognistym": 31579, + "ognistych": 31580, + "ogniskach": 31581, + "siedzisz": 31582, + "pieniężnej": 31583, + "mianował": 31584, + "Korf": 31585, + "średnie": 31586, + "bryły": 31587, + "gwiazdę": 31588, + "pułkownikami": 31589, + "zniżając": 31590, + "autorzy": 31591, + "mądrych": 31592, + "zawiedzie": 31593, + "stronnicy": 31594, + "zabawił": 31595, + "członkom": 31596, + "finał": 31597, + "finału": 31598, + "najlepszej": 31599, + "zwołał": 31600, + "brzo": 31601, + "brzmią": 31602, + "chmurami": 31603, + "Dunaj": 31604, + "tłumaczyła": 31605, + "dodatkiem": 31606, + "żołnierzowi": 31607, + "korda": 31608, + "miejscowej": 31609, + "interesować": 31610, + "ocen": 31611, + "przyszedłszy": 31612, + "specjalną": 31613, + "zaczynała": 31614, + "funkcja": 31615, + "natchnął": 31616, + "ptaszek": 31617, + "Każdego": 31618, + "dłuższym": 31619, + "producent": 31620, + "Słyszycie": 31621, + "odwiedzać": 31622, + "talentu": 31623, + "żywnością": 31624, + "sejmy": 31625, + "artystyczne": 31626, + "odzyskała": 31627, + "zgasła": 31628, + "zgadzają": 31629, + "wyznanie": 31630, + "wyznaje": 31631, + "mówiący": 31632, + "mówiącego": 31633, + "sukno": 31634, + "śmiałe": 31635, + "rękawicz": 31636, + "bruk": 31637, + "bruku": 31638, + "tęsknię": 31639, + "słyszało": 31640, + "praszamy": 31641, + "surowych": 31642, + "surowym": 31643, + "Łaska": 31644, + "bandole": 31645, + "duchowej": 31646, + "polanie": 31647, + "Straża": 31648, + "drobnej": 31649, + "czwartego": 31650, + "sprzedawał": 31651, + "zakładzie": 31652, + "posadzkę": 31653, + "reguł": 31654, + "ruszają": 31655, + "Politycznego": 31656, + "Politycy": 31657, + "oznakami": 31658, + "zbrojna": 31659, + "osada": 31660, + "ofiaruję": 31661, + "oświadczyła": 31662, + "zapomi": 31663, + "wysłali": 31664, + "wysłańcy": 31665, + "regimentu": 31666, + "regimenty": 31667, + "prywatnej": 31668, + "pożywienia": 31669, + "Bramy": 31670, + "zdobytych": 31671, + "zdobyciu": 31672, + "koronie": 31673, + "wyrostka": 31674, + "chorobli": 31675, + "ojczyzną": 31676, + "księżniczki": 31677, + "twórcą": 31678, + "narażał": 31679, + "Stojąc": 31680, + "wyciągniętą": 31681, + "Obró": 31682, + "Wąsa": 31683, + "stwierdziła": 31684, + "zawisło": 31685, + "zawiódł": 31686, + "istniejących": 31687, + "ostrzej": 31688, + "ostrzegał": 31689, + "wrześni": 31690, + "wrzeszczą": 31691, + "biegała": 31692, + "Tadeuszowi": 31693, + "rozmawiam": 31694, + "Chilonie": 31695, + "uznała": 31696, + "przeszłością": 31697, + "czytano": 31698, + "włóczyć": 31699, + "Dym": 31700, + "relikwi": 31701, + "religia": 31702, + "okropna": 31703, + "błyskawicy": 31704, + "opuściwszy": 31705, + "potwierdzają": 31706, + "leśny": 31707, + "leśnej": 31708, + "przybysza": 31709, + "przybyciem": 31710, + "pamiętacie": 31711, + "zabrawszy": 31712, + "biskupem": 31713, + "komnatę": 31714, + "przedstawiała": 31715, + "przedstawiały": 31716, + "Księże": 31717, + "oskarża": 31718, + "ochroną": 31719, + "Witoldowi": 31720, + "idee": 31721, + "Millerowi": 31722, + "smole": 31723, + "naturalnego": 31724, + "Chartum": 31725, + "żądasz": 31726, + "utworzył": 31727, + "dowódców": 31728, + "wykorzystanie": 31729, + "Powodem": 31730, + "nieznani": 31731, + "poprawka": 31732, + "Częstochowa": 31733, + "wschodniego": 31734, + "zdąża": 31735, + "biegłych": 31736, + "ćwiczenie": 31737, + "osłabiony": 31738, + "Włosi": 31739, + "Włosy": 31740, + "uspokojenia": 31741, + "wyciera": 31742, + "kozackiego": 31743, + "wezwała": 31744, + "dworskie": 31745, + "dotyczącą": 31746, + "nienawist": 31747, + "wełną": 31748, + "wełnę": 31749, + "dragonia": 31750, + "Nowowiejskim": 31751, + "zagrożeniem": 31752, + "odejdzie": 31753, + "Aleksandr": 31754, + "komendantem": 31755, + "lizować": 31756, + "stycznymi": 31757, + "Trup": 31758, + "utratą": 31759, + "organizacyjnych": 31760, + "Czemuś": 31761, + "imion": 31762, + "zasłonić": 31763, + "zniewa": 31764, + "wymienionych": 31765, + "Turcji": 31766, + "Węgry": 31767, + "zwinął": 31768, + "zawarty": 31769, + "zawartych": 31770, + "rozkazywać": 31771, + "podnieca": 31772, + "pątli": 31773, + "przygotował": 31774, + "Ministerstwie": 31775, + "upadnie": 31776, + "upadło": 31777, + "boiska": 31778, + "przedsiębiorcy": 31779, + "Pójdziesz": 31780, + "pobożności": 31781, + "gałęź": 31782, + "zmniejszać": 31783, + "pomylił": 31784, + "pomyłka": 31785, + "dźwiękiem": 31786, + "otrzymaniu": 31787, + "rzymskie": 31788, + "sąsiadka": 31789, + "służących": 31790, + "północny": 31791, + "posłuchu": 31792, + "powinnaś": 31793, + "zgłoszenia": 31794, + "zachwyca": 31795, + "starszyzny": 31796, + "oszczędził": 31797, + "zdjęto": 31798, + "orzeczenie": 31799, + "sztyna": 31800, + "zmieszane": 31801, + "znużone": 31802, + "przeszkadzał": 31803, + "piorunów": 31804, + "Róze": 31805, + "kilometr": 31806, + "wyrwało": 31807, + "pocałowała": 31808, + "pocałunkami": 31809, + "mienną": 31810, + "przygodę": 31811, + "przygodach": 31812, + "Małego": 31813, + "zamiarze": 31814, + "Grażyna": 31815, + "opoń": 31816, + "tańczą": 31817, + "stalowy": 31818, + "drewnianym": 31819, + "zabiegał": 31820, + "przestanę": 31821, + "uciszył": 31822, + "ucichły": 31823, + "reagować": 31824, + "obszernym": 31825, + "należące": 31826, + "żołnierstwo": 31827, + "żołnierstwem": 31828, + "Myśląc": 31829, + "nacisk": 31830, + "Trzymaj": 31831, + "napotyka": 31832, + "zardze": 31833, + "wataha": 31834, + "medycznych": 31835, + "Szymon": 31836, + "tureckiej": 31837, + "turecką": 31838, + "tęsknotę": 31839, + "tęsknotą": 31840, + "źrenicę": 31841, + "kapelusze": 31842, + "kapeluszu": 31843, + "stanowczym": 31844, + "pojedynczy": 31845, + "otaczali": 31846, + "spływał": 31847, + "napitek": 31848, + "szlacheckiej": 31849, + "hojność": 31850, + "spowodował": 31851, + "koncertu": 31852, + "Grupy": 31853, + "królewicza": 31854, + "przodkowie": 31855, + "elity": 31856, + "manipu": 31857, + "idącą": 31858, + "prała": 31859, + "zwolnić": 31860, + "najważniejsza": 31861, + "cudzoziemskich": 31862, + "PAT": 31863, + "propozycja": 31864, + "ożywieniem": 31865, + "rozkosze": 31866, + "instrukcji": 31867, + "tajemniczy": 31868, + "komuniści": 31869, + "grzmotu": 31870, + "ekonomii": 31871, + "uścisk": 31872, + "szacuje": 31873, + "pachołcy": 31874, + "otrzymują": 31875, + "otrzymałem": 31876, + "zasypia": 31877, + "1970": 31878, + "kolumnami": 31879, + "grzbiety": 31880, + "patrycjusz": 31881, + "zapadały": 31882, + "Krajowa": 31883, + "Krajowego": 31884, + "emisji": 31885, + "wynagrodzeń": 31886, + "rozbito": 31887, + "pływające": 31888, + "mund": 31889, + "przerywana": 31890, + "przerywając": 31891, + "Zostaw": 31892, + "quo": 31893, + "dosięgnie": 31894, + "opowieść": 31895, + "Zamościem": 31896, + "poręczy": 31897, + "wezwania": 31898, + "pługiem": 31899, + "wahać": 31900, + "wyścigach": 31901, + "przywiązać": 31902, + "wystąpili": 31903, + "zasłaniały": 31904, + "spotykali": 31905, + "Burda": 31906, + "Spojrzałem": 31907, + "Palmieri": 31908, + "rybaków": 31909, + "przesuwa": 31910, + "Należało": 31911, + "nieszczęśliwym": 31912, + "pobitych": 31913, + "popełnienia": 31914, + "przytułek": 31915, + "ponowała": 31916, + "zawierające": 31917, + "Kancle": 31918, + "dyplom": 31919, + "bojarzy": 31920, + "westchnienia": 31921, + "dyscyplinę": 31922, + "obywatelstwo": 31923, + "Piękne": 31924, + "umysłem": 31925, + ")))": 31926, + "libyście": 31927, + "zapowiadają": 31928, + "Górnym": 31929, + "gorzkie": 31930, + "czarownik": 31931, + "Białowie": 31932, + "Zdrów": 31933, + "napełniło": 31934, + "rissi": 31935, + "wariatem": 31936, + "dzierżawcy": 31937, + "niesłychana": 31938, + "niesłychaną": 31939, + "drapieżnych": 31940, + "ambicja": 31941, + "zatrzymywać": 31942, + "rozsądny": 31943, + "podpisali": 31944, + "Memfisie": 31945, + "chóry": 31946, + "Strzeż": 31947, + "lotnisku": 31948, + "służbowych": 31949, + "znajomymi": 31950, + "podwójne": 31951, + "podwójnym": 31952, + "Raszków": 31953, + "inżynierów": 31954, + "Jedyny": 31955, + "Jedyną": 31956, + "bramki": 31957, + "Mógłbym": 31958, + "pocisku": 31959, + "teoria": 31960, + "Stankiewicza": 31961, + "rotmistrza": 31962, + "czupryną": 31963, + "postanowień": 31964, + "kwadransie": 31965, + "liceum": 31966, + "numerem": 31967, + "cywiliza": 31968, + "rzadkich": 31969, + "angielskiej": 31970, + "uboczu": 31971, + "wydobycia": 31972, + "opuszczeniu": 31973, + "fabryk": 31974, + "spadające": 31975, + "emerytów": 31976, + "barbarzyńców": 31977, + "wysyłać": 31978, + "przysłano": 31979, + "perspektywie": 31980, + "zapanować": 31981, + "zakręcie": 31982, + "ukończone": 31983, + "wysiłki": 31984, + "ukosa": 31985, + "zbója": 31986, + "Nauk": 31987, + "mędrców": 31988, + "pomieszane": 31989, + "magnatów": 31990, + "Sudańczyk": 31991, + "wymiaru": 31992, + "wypędzić": 31993, + "faceta": 31994, + "doradca": 31995, + "wystąpień": 31996, + "magazyn": 31997, + "magazynie": 31998, + "relacje": 31999 + }, + "merges": [ + [ + "i", + "e" + ], + [ + "r", + "z" + ], + [ + "n", + "ie" + ], + [ + "n", + "a" + ], + [ + "c", + "z" + ], + [ + "c", + "h" + ], + [ + "s", + "z" + ], + [ + "p", + "o" + ], + [ + "s", + "t" + ], + [ + "n", + "i" + ], + [ + "a", + "ł" + ], + [ + "d", + "z" + ], + [ + "i", + "ę" + ], + [ + "r", + "a" + ], + [ + "o", + "w" + ], + [ + "r", + "o" + ], + [ + "rz", + "e" + ], + [ + "l", + "i" + ], + [ + "j", + "e" + ], + [ + "g", + "o" + ], + [ + "z", + "a" + ], + [ + "s", + "ię" + ], + [ + "k", + "o" + ], + [ + "c", + "i" + ], + [ + "l", + "e" + ], + [ + "d", + "o" + ], + [ + "m", + "i" + ], + [ + "k", + "a" + ], + [ + "w", + "i" + ], + [ + "t", + "a" + ], + [ + "b", + "y" + ], + [ + "k", + "i" + ], + [ + "rz", + "y" + ], + [ + "n", + "y" + ], + [ + "ł", + "a" + ], + [ + "t", + "e" + ], + [ + "ż", + "e" + ], + [ + "w", + "a" + ], + [ + "j", + "a" + ], + [ + "p", + "a" + ], + [ + "w", + "y" + ], + [ + "n", + "e" + ], + [ + "ł", + "o" + ], + [ + "t", + "o" + ], + [ + "t", + "y" + ], + [ + "w", + "ie" + ], + [ + "ó", + "w" + ], + [ + "w", + "o" + ], + [ + "dz", + "i" + ], + [ + "d", + "a" + ], + [ + "n", + "o" + ], + [ + "cz", + "y" + ], + [ + "dz", + "ie" + ], + [ + "l", + "a" + ], + [ + "r", + "y" + ], + [ + "p", + "rze" + ], + [ + "m", + "a" + ], + [ + "r", + "e" + ], + [ + "k", + "ie" + ], + [ + "o", + "d" + ], + [ + "c", + "ie" + ], + [ + "d", + "y" + ], + [ + "j", + "ą" + ], + [ + "m", + "o" + ], + [ + "c", + "e" + ], + [ + "k", + "u" + ], + [ + "sz", + "y" + ], + [ + "st", + "a" + ], + [ + "e", + "m" + ], + [ + "m", + "ie" + ], + [ + "cz", + "e" + ], + [ + "s", + "i" + ], + [ + "k", + "t" + ], + [ + "o", + "b" + ], + [ + "ś", + "ci" + ], + [ + "p", + "rzy" + ], + [ + "c", + "y" + ], + [ + "ow", + "a" + ], + [ + "ni", + "a" + ], + [ + "m", + "u" + ], + [ + "m", + "y" + ], + [ + "r", + "u" + ], + [ + "n", + "ą" + ], + [ + "kt", + "ó" + ], + [ + "ł", + "y" + ], + [ + "sz", + "e" + ], + [ + "b", + "a" + ], + [ + "b", + "o" + ], + [ + "ał", + "a" + ], + [ + "s", + "a" + ], + [ + "p", + "ie" + ], + [ + "t", + "u" + ], + [ + "w", + "e" + ], + [ + "cz", + "a" + ], + [ + "c", + "o" + ], + [ + "b", + "i" + ], + [ + "l", + "u" + ], + [ + "p", + "ra" + ], + [ + "ż", + "y" + ], + [ + "g", + "a" + ], + [ + "p", + "i" + ], + [ + "ra", + "z" + ], + [ + "ro", + "z" + ], + [ + "ł", + "u" + ], + [ + "ja", + "k" + ], + [ + "d", + "e" + ], + [ + "r", + "ó" + ], + [ + "s", + "ki" + ], + [ + "ś", + "ć" + ], + [ + "z", + "e" + ], + [ + "c", + "a" + ], + [ + "j", + "u" + ], + [ + "wi", + "a" + ], + [ + "s", + "po" + ], + [ + "w", + "szy" + ], + [ + "je", + "st" + ], + [ + "ch", + "o" + ], + [ + "b", + "ie" + ], + [ + "ny", + "ch" + ], + [ + "ta", + "k" + ], + [ + "sz", + "a" + ], + [ + "z", + "na" + ], + [ + "a", + "le" + ], + [ + "po", + "d" + ], + [ + "g", + "i" + ], + [ + "p", + "e" + ], + [ + "r", + "ę" + ], + [ + "ał", + "y" + ], + [ + "ow", + "ie" + ], + [ + "d", + "u" + ], + [ + "ow", + "i" + ], + [ + "s", + "kie" + ], + [ + "s", + "k" + ], + [ + "pa", + "n" + ], + [ + "w", + "ię" + ], + [ + "s", + "ie" + ], + [ + "P", + "o" + ], + [ + "g", + "ł" + ], + [ + "m", + "ó" + ], + [ + "N", + "ie" + ], + [ + "nie", + "j" + ], + [ + "st", + "o" + ], + [ + "ow", + "y" + ], + [ + "z", + "y" + ], + [ + "i", + "n" + ], + [ + "ał", + "o" + ], + [ + "ch", + "a" + ], + [ + "m", + "e" + ], + [ + "p", + "ro" + ], + [ + "n", + "ę" + ], + [ + "b", + "e" + ], + [ + "p", + "u" + ], + [ + "s", + "y" + ], + [ + "ny", + "m" + ], + [ + "l", + "o" + ], + [ + "j", + "ę" + ], + [ + "N", + "a" + ], + [ + "któ", + "ry" + ], + [ + "ow", + "e" + ], + [ + "s", + "u" + ], + [ + "a", + "r" + ], + [ + "ne", + "j" + ], + [ + "s", + "ka" + ], + [ + "s", + "e" + ], + [ + "ju", + "ż" + ], + [ + "g", + "dy" + ], + [ + "sz", + "cze" + ], + [ + "je", + "d" + ], + [ + "cz", + "ę" + ], + [ + "a", + "n" + ], + [ + "ne", + "go" + ], + [ + "Z", + "a" + ], + [ + "b", + "ę" + ], + [ + "k", + "ł" + ], + [ + "po", + "wie" + ], + [ + "ją", + "c" + ], + [ + "o", + "n" + ], + [ + "ty", + "m" + ], + [ + "m", + "nie" + ], + [ + "o", + "r" + ], + [ + "s", + "ob" + ], + [ + "l", + "ko" + ], + [ + "i", + "ch" + ], + [ + "b", + "u" + ], + [ + "J", + "a" + ], + [ + "j", + "i" + ], + [ + "f", + "i" + ], + [ + "g", + "ło" + ], + [ + "p", + "y" + ], + [ + "je", + "j" + ], + [ + "ż", + "a" + ], + [ + "ni", + "u" + ], + [ + "je", + "go" + ], + [ + "któ", + "re" + ], + [ + "d", + "la" + ], + [ + "te", + "go" + ], + [ + "k", + "ów" + ], + [ + "w", + "ał" + ], + [ + "cz", + "ą" + ], + [ + "si", + "ą" + ], + [ + "ną", + "ł" + ], + [ + "na", + "j" + ], + [ + "dzi", + "ał" + ], + [ + "ą", + "d" + ], + [ + "my", + "ś" + ], + [ + "mó", + "wi" + ], + [ + ".", + "." + ], + [ + "prze", + "d" + ], + [ + "by", + "ł" + ], + [ + "rze", + "kł" + ], + [ + "J", + "e" + ], + [ + "ty", + "lko" + ], + [ + "p", + "ó" + ], + [ + "wszy", + "st" + ], + [ + "prze", + "z" + ], + [ + "ś", + "cie" + ], + [ + "do", + "b" + ], + [ + "ni", + "c" + ], + [ + "rz", + "a" + ], + [ + "r", + "ą" + ], + [ + "m", + "ię" + ], + [ + "te", + "m" + ], + [ + "t", + "rzy" + ], + [ + "by", + "ło" + ], + [ + "o", + "g" + ], + [ + "w", + "z" + ], + [ + "st", + "y" + ], + [ + "cza", + "s" + ], + [ + "pra", + "w" + ], + [ + "d", + "ł" + ], + [ + "k", + "ę" + ], + [ + "cz", + "o" + ], + [ + "w", + "ła" + ], + [ + "s", + "łu" + ], + [ + "r", + "ów" + ], + [ + "mi", + "a" + ], + [ + "je", + "szcze" + ], + [ + "s", + "ł" + ], + [ + "c", + "u" + ], + [ + "c", + "ji" + ], + [ + "t", + "rze" + ], + [ + "C", + "h" + ], + [ + "ci", + "a" + ], + [ + "a", + "l" + ], + [ + "z", + "o" + ], + [ + "s", + "ko" + ], + [ + "ta", + "m" + ], + [ + "l", + "ę" + ], + [ + "n", + "u" + ], + [ + "te", + "j" + ], + [ + "s", + "ła" + ], + [ + "b", + "ra" + ], + [ + "n", + "t" + ], + [ + "be", + "z" + ], + [ + "kie", + "m" + ], + [ + "mo", + "że" + ], + [ + "W", + "o" + ], + [ + "z", + "ie" + ], + [ + "T", + "a" + ], + [ + "ż", + "o" + ], + [ + "ą", + "c" + ], + [ + "z", + "u" + ], + [ + "na", + "d" + ], + [ + "o", + "k" + ], + [ + "ci", + "ą" + ], + [ + "t", + "ę" + ], + [ + "s", + "ą" + ], + [ + "dz", + "e" + ], + [ + "k", + "ą" + ], + [ + "k", + "ła" + ], + [ + "b", + "li" + ], + [ + "i", + "m" + ], + [ + "pie", + "r" + ], + [ + "no", + "ści" + ], + [ + "bę", + "dzie" + ], + [ + "A", + "le" + ], + [ + "te", + "n" + ], + [ + "dz", + "o" + ], + [ + "T", + "o" + ], + [ + "ba", + "r" + ], + [ + "w", + "ó" + ], + [ + "ni", + "m" + ], + [ + "c", + "ię" + ], + [ + "ty", + "ch" + ], + [ + "t", + "ra" + ], + [ + "d", + "ę" + ], + [ + "st", + "ra" + ], + [ + "ni", + "o" + ], + [ + "ch", + "wi" + ], + [ + "sob", + "ie" + ], + [ + "nie", + "m" + ], + [ + "ki", + "ch" + ], + [ + "ś", + "li" + ], + [ + "t", + "wa" + ], + [ + "z", + "d" + ], + [ + "si", + "a" + ], + [ + "skie", + "go" + ], + [ + "dz", + "y" + ], + [ + "cz", + "u" + ], + [ + "r", + "owa" + ], + [ + "w", + "sze" + ], + [ + "p", + "ła" + ], + [ + "g", + "ie" + ], + [ + "c", + "ał" + ], + [ + "ki", + "m" + ], + [ + "st", + "e" + ], + [ + "ow", + "ał" + ], + [ + "st", + "ę" + ], + [ + "ch", + "y" + ], + [ + "M", + "a" + ], + [ + "B", + "o" + ], + [ + "wie", + "l" + ], + [ + "g", + "u" + ], + [ + "mi", + "ał" + ], + [ + "z", + "i" + ], + [ + "te", + "ż" + ], + [ + "o", + "na" + ], + [ + "ś", + "mie" + ], + [ + "!", + "…" + ], + [ + "st", + "ro" + ], + [ + "r", + "i" + ], + [ + "s", + "wo" + ], + [ + "rz", + "u" + ], + [ + "wa", + "ć" + ], + [ + "ja", + "ko" + ], + [ + "ś", + "wia" + ], + [ + "s", + "o" + ], + [ + "we", + "t" + ], + [ + "P", + "a" + ], + [ + "t", + "wo" + ], + [ + "ni", + "ą" + ], + [ + "c", + "ja" + ], + [ + "jed", + "na" + ], + [ + "t", + "ał" + ], + [ + "ł", + "e" + ], + [ + "k", + "ró" + ], + [ + "W", + "i" + ], + [ + "ś", + "nie" + ], + [ + "ją", + "cy" + ], + [ + "wi", + "ą" + ], + [ + "g", + "ra" + ], + [ + "w", + "ró" + ], + [ + "wo", + "j" + ], + [ + "cho", + "dzi" + ], + [ + "ni", + "k" + ], + [ + "pa", + "r" + ], + [ + "wię", + "c" + ], + [ + "d", + "ro" + ], + [ + "ow", + "o" + ], + [ + "d", + "ą" + ], + [ + "t", + "ro" + ], + [ + "k", + "to" + ], + [ + "ci", + "ł" + ], + [ + "d", + "ru" + ], + [ + "za", + "ś" + ], + [ + "k", + "ra" + ], + [ + "owa", + "ć" + ], + [ + "g", + "ó" + ], + [ + "pe", + "ł" + ], + [ + "ni", + "ę" + ], + [ + "rz", + "ą" + ], + [ + "f", + "a" + ], + [ + "na", + "wet" + ], + [ + "g", + "ę" + ], + [ + "by", + "ć" + ], + [ + "no", + "ść" + ], + [ + "d", + "ni" + ], + [ + "p", + "ię" + ], + [ + "L", + "e" + ], + [ + "d", + "łu" + ], + [ + "myś", + "l" + ], + [ + "pe", + "w" + ], + [ + "da", + "ć" + ], + [ + "g", + "ro" + ], + [ + "ż", + "ę" + ], + [ + "ko", + "n" + ], + [ + "st", + "u" + ], + [ + "kie", + "go" + ], + [ + "s", + "ły" + ], + [ + "w", + "ą" + ], + [ + "ń", + "st" + ], + [ + "de", + "n" + ], + [ + "S", + "ta" + ], + [ + "l", + "ski" + ], + [ + "k", + "sią" + ], + [ + "cz", + "nie" + ], + [ + "k", + "rzy" + ], + [ + "K", + "a" + ], + [ + "pa", + "d" + ], + [ + "o", + "czy" + ], + [ + "sa", + "m" + ], + [ + "dz", + "a" + ], + [ + "?", + "…" + ], + [ + "owy", + "ch" + ], + [ + "re", + "sz" + ], + [ + "da", + "w" + ], + [ + "ś", + "my" + ], + [ + "m", + "ę" + ], + [ + "jedna", + "k" + ], + [ + "t", + "ą" + ], + [ + "ł", + "em" + ], + [ + "s", + "ku" + ], + [ + "K", + "o" + ], + [ + "D", + "o" + ], + [ + "st", + "rze" + ], + [ + "ro", + "bi" + ], + [ + "owe", + "j" + ], + [ + "P", + "rze" + ], + [ + "e", + "j" + ], + [ + "ce", + "j" + ], + [ + "g", + "dzie" + ], + [ + "l", + "ą" + ], + [ + "sz", + "ą" + ], + [ + "by", + "m" + ], + [ + "R", + "a" + ], + [ + "e", + "r" + ], + [ + "ki", + "l" + ], + [ + "lu", + "b" + ], + [ + "by", + "ła" + ], + [ + "po", + "w" + ], + [ + "se", + "r" + ], + [ + "T", + "y" + ], + [ + "p", + "rowa" + ], + [ + "d", + "ał" + ], + [ + "z", + "ło" + ], + [ + "d", + "ź" + ], + [ + "skie", + "j" + ], + [ + "wa", + "r" + ], + [ + "ka", + "z" + ], + [ + "ni", + "ch" + ], + [ + "le", + "j" + ], + [ + "n", + "ów" + ], + [ + "te", + "raz" + ], + [ + "rz", + "ę" + ], + [ + "st", + "ał" + ], + [ + "sz", + "czę" + ], + [ + "mo", + "ż" + ], + [ + "T", + "e" + ], + [ + "ow", + "ski" + ], + [ + "C", + "o" + ], + [ + "h", + "a" + ], + [ + "ch", + "ci" + ], + [ + "W", + "y" + ], + [ + "ma", + "r" + ], + [ + "c", + "ów" + ], + [ + "M", + "o" + ], + [ + "R", + "o" + ], + [ + "sz", + "ę" + ], + [ + "ko", + "ń" + ], + [ + "ow", + "ą" + ], + [ + "ch", + "u" + ], + [ + "ś", + "wie" + ], + [ + "ł", + "owie" + ], + [ + "sz", + "u" + ], + [ + "S", + "z" + ], + [ + "ka", + "ż" + ], + [ + "sze", + "dł" + ], + [ + "M", + "i" + ], + [ + "b", + "ro" + ], + [ + "nie", + "go" + ], + [ + "mo", + "g" + ], + [ + "sz", + "ka" + ], + [ + "s", + "ło" + ], + [ + "po", + "czą" + ], + [ + "mie", + "j" + ], + [ + "cią", + "g" + ], + [ + "czy", + "m" + ], + [ + "dz", + "ą" + ], + [ + "t", + "ru" + ], + [ + "bar", + "dzo" + ], + [ + "na", + "s" + ], + [ + "pó", + "ł" + ], + [ + "wo", + "l" + ], + [ + "od", + "powie" + ], + [ + "t", + "owa" + ], + [ + "pa", + "na" + ], + [ + "że", + "by" + ], + [ + "pa", + "ni" + ], + [ + "m", + "ło" + ], + [ + "J", + "u" + ], + [ + "me", + "n" + ], + [ + "ni", + "ka" + ], + [ + "kie", + "j" + ], + [ + "ró", + "ż" + ], + [ + "k", + "ro" + ], + [ + "czy", + "ł" + ], + [ + "k", + "ry" + ], + [ + "p", + "re" + ], + [ + "ra", + "n" + ], + [ + "s", + "cy" + ], + [ + "P", + "an" + ], + [ + "C", + "zy" + ], + [ + "mię", + "dzy" + ], + [ + "ł", + "ą" + ], + [ + "ał", + "em" + ], + [ + "k", + "się" + ], + [ + "ne", + "m" + ], + [ + "cze", + "go" + ], + [ + "a", + "by" + ], + [ + "d", + "i" + ], + [ + "o", + "j" + ], + [ + "t", + "ów" + ], + [ + "chwi", + "li" + ], + [ + "al", + "bo" + ], + [ + "ó", + "ł" + ], + [ + "sz", + "ko" + ], + [ + "W", + "ie" + ], + [ + "stę", + "p" + ], + [ + "dzi", + "ł" + ], + [ + "t", + "nie" + ], + [ + "p", + "ły" + ], + [ + "wię", + "k" + ], + [ + "miej", + "s" + ], + [ + "z", + "wy" + ], + [ + "po", + "wia" + ], + [ + "ń", + "ski" + ], + [ + "c", + "ą" + ], + [ + "dzi", + "ała" + ], + [ + "wa", + "ż" + ], + [ + "B", + "y" + ], + [ + "lu", + "dzi" + ], + [ + "ksią", + "żę" + ], + [ + "kie", + "dy" + ], + [ + "któ", + "rzy" + ], + [ + "sta", + "n" + ], + [ + "t", + "r" + ], + [ + "a", + "ni" + ], + [ + "cho", + "ć" + ], + [ + "cz", + "łowie" + ], + [ + "re", + "m" + ], + [ + "t", + "ka" + ], + [ + "który", + "ch" + ], + [ + "zo", + "sta" + ], + [ + "u", + "m" + ], + [ + "ści", + "a" + ], + [ + "P", + "rzy" + ], + [ + "mu", + "si" + ], + [ + "mówi", + "ł" + ], + [ + "..", + "." + ], + [ + "wie", + "r" + ], + [ + "wszyst", + "ko" + ], + [ + "s", + "pra" + ], + [ + "ob", + "a" + ], + [ + "w", + "s" + ], + [ + "st", + "ą" + ], + [ + "S", + "a" + ], + [ + "gło", + "s" + ], + [ + "ó", + "g" + ], + [ + "f", + "e" + ], + [ + "le", + "cz" + ], + [ + "m", + "niej" + ], + [ + "ch", + "ło" + ], + [ + "f", + "or" + ], + [ + "jak", + "by" + ], + [ + "Ta", + "k" + ], + [ + "t", + "rz" + ], + [ + "ó", + "d" + ], + [ + "ją", + "ce" + ], + [ + "owe", + "go" + ], + [ + "dzi", + "a" + ], + [ + "ny", + "mi" + ], + [ + "z", + "da" + ], + [ + "k", + "re" + ], + [ + "u", + "sta" + ], + [ + "ż", + "ą" + ], + [ + "mó", + "gł" + ], + [ + "pa", + "nie" + ], + [ + "ro", + "d" + ], + [ + "ó", + "ż" + ], + [ + "Ja", + "k" + ], + [ + "te", + "r" + ], + [ + "L", + "i" + ], + [ + "T", + "u" + ], + [ + "prze", + "ci" + ], + [ + "ch", + "ę" + ], + [ + "Le", + "cz" + ], + [ + "ga", + "r" + ], + [ + "wi", + "ł" + ], + [ + "w", + "ę" + ], + [ + "Wo", + "ku" + ], + [ + "szy", + "ch" + ], + [ + "n", + "ow" + ], + [ + "m", + "ał" + ], + [ + "ni", + "ł" + ], + [ + "u", + "mie" + ], + [ + "nie", + "c" + ], + [ + "d", + "wa" + ], + [ + "a", + "ż" + ], + [ + "B", + "a" + ], + [ + "d", + "nie" + ], + [ + "ró", + "d" + ], + [ + "czas", + "em" + ], + [ + "na", + "m" + ], + [ + "e", + "t" + ], + [ + "ow", + "ę" + ], + [ + "t", + "k" + ], + [ + "ko", + "m" + ], + [ + "ry", + "ce" + ], + [ + "we", + "j" + ], + [ + "wa", + "li" + ], + [ + "ną", + "ć" + ], + [ + "ka", + "r" + ], + [ + "ści", + "ą" + ], + [ + "po", + "li" + ], + [ + "ch", + "od" + ], + [ + "po", + "dob" + ], + [ + "py", + "tał" + ], + [ + "wi", + "o" + ], + [ + "ó", + "j" + ], + [ + "ch", + "ał" + ], + [ + "ni", + "ć" + ], + [ + "za", + "raz" + ], + [ + "o", + "sta" + ], + [ + "g", + "nie" + ], + [ + "st", + "wo" + ], + [ + "ni", + "ż" + ], + [ + "Za", + "gło" + ], + [ + "sz", + "la" + ], + [ + "ci", + "u" + ], + [ + "przy", + "ja" + ], + [ + "któ", + "ra" + ], + [ + "wię", + "cej" + ], + [ + "g", + "e" + ], + [ + "ży", + "ł" + ], + [ + "cz", + "ne" + ], + [ + "mia", + "st" + ], + [ + "za", + "wo" + ], + [ + "p", + "ę" + ], + [ + "w", + "u" + ], + [ + "dzie", + "ć" + ], + [ + "d", + "rze" + ], + [ + "ka", + "ch" + ], + [ + "u", + "czy" + ], + [ + "śmie", + "r" + ], + [ + "z", + "mie" + ], + [ + "po", + "czę" + ], + [ + "u", + "ro" + ], + [ + "dzie", + "j" + ], + [ + "G", + "dy" + ], + [ + "sie", + "bie" + ], + [ + "c", + "ę" + ], + [ + "że", + "li" + ], + [ + "sze", + "j" + ], + [ + "ch", + "ce" + ], + [ + "zna", + "j" + ], + [ + "b", + "r" + ], + [ + "ł", + "nie" + ], + [ + "te", + "k" + ], + [ + "sz", + "cza" + ], + [ + "la", + "t" + ], + [ + "dzi", + "ć" + ], + [ + "ro", + "ku" + ], + [ + "nę", + "ła" + ], + [ + "ni", + "cy" + ], + [ + "tak", + "że" + ], + [ + "po", + "ko" + ], + [ + "mo", + "c" + ], + [ + "sa", + "mo" + ], + [ + "kil", + "ka" + ], + [ + "N", + "i" + ], + [ + "si", + "ł" + ], + [ + "c", + "ję" + ], + [ + "moż", + "na" + ], + [ + "co", + "ś" + ], + [ + "przeci", + "w" + ], + [ + "d", + "nia" + ], + [ + "cie", + "m" + ], + [ + "sz", + "o" + ], + [ + "ta", + "r" + ], + [ + "ó", + "r" + ], + [ + "czy", + "ć" + ], + [ + "by", + "ły" + ], + [ + "owy", + "m" + ], + [ + "O", + "d" + ], + [ + "li", + "śmy" + ], + [ + "rz", + "ał" + ], + [ + "g", + "ą" + ], + [ + "ja", + "ki" + ], + [ + "który", + "m" + ], + [ + "ne", + "k" + ], + [ + "po", + "tem" + ], + [ + "je", + "m" + ], + [ + "e", + "ś" + ], + [ + "ka", + "mi" + ], + [ + "h", + "u" + ], + [ + "mi", + "l" + ], + [ + "począ", + "ł" + ], + [ + "owie", + "m" + ], + [ + "g", + "ru" + ], + [ + "m", + "ów" + ], + [ + "wła", + "s" + ], + [ + "d", + "wie" + ], + [ + "ni", + "ków" + ], + [ + "na", + "mi" + ], + [ + "c", + "ały" + ], + [ + "ra", + "j" + ], + [ + "na", + "le" + ], + [ + "które", + "j" + ], + [ + "cha", + "ć" + ], + [ + "trzy", + "ma" + ], + [ + "o", + "ko" + ], + [ + "w", + "ra" + ], + [ + "po", + "z" + ], + [ + "da", + "r" + ], + [ + "g", + "le" + ], + [ + "ó", + "b" + ], + [ + "py", + "ta" + ], + [ + "resz", + "cie" + ], + [ + "do", + "mu" + ], + [ + "k", + "rze" + ], + [ + "mi", + "ło" + ], + [ + "je", + "den" + ], + [ + "w", + "ała" + ], + [ + "ło", + "dy" + ], + [ + "żo", + "łnie" + ], + [ + "sta", + "r" + ], + [ + "K", + "mi" + ], + [ + "go", + "dzi" + ], + [ + "A", + "n" + ], + [ + "sk", + "ą" + ], + [ + "Kmi", + "ci" + ], + [ + "R", + "ze" + ], + [ + "d", + "wo" + ], + [ + "cze", + "j" + ], + [ + "myś", + "li" + ], + [ + "\"", + "." + ], + [ + "s", + "ób" + ], + [ + "te", + "dy" + ], + [ + "w", + "em" + ], + [ + "c", + "ki" + ], + [ + "k", + "nął" + ], + [ + "Woku", + "lski" + ], + [ + "trze", + "ba" + ], + [ + "dzie", + "ń" + ], + [ + "ci", + "ć" + ], + [ + "t", + "ki" + ], + [ + "u", + "wa" + ], + [ + "szy", + "m" + ], + [ + "Zagło", + "ba" + ], + [ + "st", + "wa" + ], + [ + "P", + "e" + ], + [ + "b", + "owiem" + ], + [ + "je", + "śli" + ], + [ + "ski", + "ch" + ], + [ + "ś", + "wię" + ], + [ + "spo", + "ko" + ], + [ + "jed", + "no" + ], + [ + "p", + "li" + ], + [ + "o", + "fi" + ], + [ + "B", + "óg" + ], + [ + "mie", + "szka" + ], + [ + "l", + "nie" + ], + [ + "n", + "ku" + ], + [ + "sz", + "ło" + ], + [ + "rę", + "ce" + ], + [ + "wszyst", + "kich" + ], + [ + "z", + "do" + ], + [ + "wa", + "l" + ], + [ + "rzy", + "ł" + ], + [ + "sz", + "li" + ], + [ + "W", + "ię" + ], + [ + "ja", + "kie" + ], + [ + "ł", + "ał" + ], + [ + "sz", + "ał" + ], + [ + "d", + "ow" + ], + [ + "z", + "ł" + ], + [ + "0", + "0" + ], + [ + "cz", + "nych" + ], + [ + "1", + "9" + ], + [ + "ma", + "m" + ], + [ + "prze", + "cie" + ], + [ + "k", + "la" + ], + [ + "jący", + "ch" + ], + [ + "ra", + "mi" + ], + [ + "d", + "em" + ], + [ + "po", + "l" + ], + [ + "wo", + "li" + ], + [ + "dz", + "ę" + ], + [ + "p", + "la" + ], + [ + "we", + "go" + ], + [ + "w", + "ały" + ], + [ + "po", + "wi" + ], + [ + "które", + "go" + ], + [ + "Z", + "by" + ], + [ + "t", + "łu" + ], + [ + "gdy", + "by" + ], + [ + "n", + "ki" + ], + [ + "wo", + "je" + ], + [ + "po", + "r" + ], + [ + "dob", + "rze" + ], + [ + "d", + "ów" + ], + [ + "b", + "la" + ], + [ + "co", + "raz" + ], + [ + "cy", + "j" + ], + [ + "ży", + "ć" + ], + [ + "te", + "re" + ], + [ + "ko", + "bie" + ], + [ + "ob", + "ie" + ], + [ + "pie", + "ro" + ], + [ + "P", + "od" + ], + [ + "da", + "lej" + ], + [ + "ma", + "ją" + ], + [ + "le", + "p" + ], + [ + "ta", + "ki" + ], + [ + "wła", + "śnie" + ], + [ + "po", + "m" + ], + [ + "sze", + "go" + ], + [ + "i", + "ż" + ], + [ + "cze", + "r" + ], + [ + "stą", + "pi" + ], + [ + "o", + "raz" + ], + [ + "pier", + "wszy" + ], + [ + "s", + "ów" + ], + [ + "p", + "ło" + ], + [ + "wie", + "m" + ], + [ + "par", + "ł" + ], + [ + "za", + "m" + ], + [ + "now", + "u" + ], + [ + "wszyst", + "kie" + ], + [ + "Wo", + "łody" + ], + [ + "Wołody", + "j" + ], + [ + "g", + "na" + ], + [ + "chci", + "ał" + ], + [ + "k", + "ło" + ], + [ + "n", + "k" + ], + [ + "ch", + "wy" + ], + [ + "rz", + "ąd" + ], + [ + "f", + "u" + ], + [ + "wy", + "m" + ], + [ + "s", + "em" + ], + [ + "e", + "k" + ], + [ + "B", + "og" + ], + [ + "dzi", + "ś" + ], + [ + "wi", + "do" + ], + [ + "stan", + "owi" + ], + [ + "ro", + "dzi" + ], + [ + "wy", + "ch" + ], + [ + "bar", + "dziej" + ], + [ + "pa", + "trzy" + ], + [ + "p", + "ró" + ], + [ + "e", + "l" + ], + [ + "z", + "robi" + ], + [ + "ńst", + "wa" + ], + [ + "st", + "ała" + ], + [ + "d", + "owa" + ], + [ + "wszy", + "scy" + ], + [ + "ś", + "ród" + ], + [ + "sz", + "cz" + ], + [ + "c", + "je" + ], + [ + "ni", + "mi" + ], + [ + "pu", + "ści" + ], + [ + "za", + "wsze" + ], + [ + "sz", + "czy" + ], + [ + "powia", + "da" + ], + [ + "że", + "j" + ], + [ + "ru", + "szy" + ], + [ + "ma", + "sz" + ], + [ + "gł", + "owę" + ], + [ + "ko", + "na" + ], + [ + "P", + "i" + ], + [ + "każ", + "dy" + ], + [ + "h", + "o" + ], + [ + "człowie", + "k" + ], + [ + "dzie", + "w" + ], + [ + "W", + "a" + ], + [ + "ka", + "pła" + ], + [ + "Wię", + "c" + ], + [ + "N", + "o" + ], + [ + "s", + "praw" + ], + [ + "do", + "m" + ], + [ + "bez", + "pie" + ], + [ + "z", + "by" + ], + [ + "o", + "ni" + ], + [ + "w", + "ło" + ], + [ + "nie", + "ch" + ], + [ + "dz", + "ię" + ], + [ + "sob", + "ą" + ], + [ + "wó", + "j" + ], + [ + "t", + "ry" + ], + [ + "rów", + "nie" + ], + [ + "o", + "ne" + ], + [ + "Kmici", + "c" + ], + [ + "le", + "pie" + ], + [ + "rze", + "czy" + ], + [ + "no", + "si" + ], + [ + "mo", + "ści" + ], + [ + "raz", + "em" + ], + [ + "sz", + "ła" + ], + [ + "cza", + "su" + ], + [ + "le", + "k" + ], + [ + "pa", + "mię" + ], + [ + "ce", + "m" + ], + [ + "szla", + "ch" + ], + [ + "u", + "cie" + ], + [ + "świa", + "t" + ], + [ + "mi", + "ała" + ], + [ + "ka", + "ć" + ], + [ + "ch", + "em" + ], + [ + "no", + "c" + ], + [ + "świa", + "d" + ], + [ + "s", + "pa" + ], + [ + "z", + "nowu" + ], + [ + "d", + "r" + ], + [ + "p", + "rz" + ], + [ + "d", + "ra" + ], + [ + "pię", + "k" + ], + [ + "i", + "sto" + ], + [ + "myśl", + "ał" + ], + [ + "dru", + "gi" + ], + [ + "po", + "zna" + ], + [ + "od", + "e" + ], + [ + "kaz", + "ał" + ], + [ + "lu", + "dzie" + ], + [ + "pi", + "sa" + ], + [ + "pó", + "ź" + ], + [ + "s", + "pe" + ], + [ + "st", + "ało" + ], + [ + "cza", + "r" + ], + [ + "ob", + "o" + ], + [ + "wró", + "cił" + ], + [ + "i", + "a" + ], + [ + "wy", + "da" + ], + [ + "po", + "wo" + ], + [ + "d", + "na" + ], + [ + "roz", + "umie" + ], + [ + "k", + "r" + ], + [ + "za", + "le" + ], + [ + "na", + "ch" + ], + [ + "cy", + "ch" + ], + [ + "pra", + "wie" + ], + [ + "Nie", + "ch" + ], + [ + "t", + "ó" + ], + [ + "ś", + "pie" + ], + [ + "da", + "le" + ], + [ + "de", + "j" + ], + [ + "L", + "u" + ], + [ + "t", + "ku" + ], + [ + "ma", + "n" + ], + [ + "d", + "ło" + ], + [ + "o", + "m" + ], + [ + "t", + "ni" + ], + [ + "ca", + "ch" + ], + [ + "ska", + "r" + ], + [ + "je", + "no" + ], + [ + "owa", + "nia" + ], + [ + "po", + "sta" + ], + [ + "dz", + "ąc" + ], + [ + "mo", + "ść" + ], + [ + "ż", + "u" + ], + [ + "dzie", + "ci" + ], + [ + "kil", + "ku" + ], + [ + "cz", + "ny" + ], + [ + "D", + "a" + ], + [ + "ta", + "ch" + ], + [ + "K", + "rzy" + ], + [ + "em", + "u" + ], + [ + "gł", + "ę" + ], + [ + "t", + "wie" + ], + [ + "na", + "stęp" + ], + [ + "C", + "ze" + ], + [ + "p", + "rę" + ], + [ + "”", + "." + ], + [ + "czy", + "na" + ], + [ + "gdy", + "ż" + ], + [ + "k", + "ał" + ], + [ + "ko", + "cha" + ], + [ + "cz", + "nej" + ], + [ + "przy", + "j" + ], + [ + "M", + "ar" + ], + [ + "ow", + "ała" + ], + [ + "o", + "to" + ], + [ + "z", + "wie" + ], + [ + "K", + "ie" + ], + [ + "z", + "go" + ], + [ + ")", + "." + ], + [ + "a", + "u" + ], + [ + "g", + "ła" + ], + [ + "Po", + "l" + ], + [ + "po", + "le" + ], + [ + "ty", + "le" + ], + [ + "z", + "nów" + ], + [ + "któ", + "rą" + ], + [ + "zie", + "mi" + ], + [ + "z", + "ę" + ], + [ + "czy", + "li" + ], + [ + "K", + "u" + ], + [ + "bę", + "dą" + ], + [ + "kró", + "l" + ], + [ + "dru", + "gie" + ], + [ + "D", + "la" + ], + [ + "l", + "ne" + ], + [ + "rze", + "cz" + ], + [ + "sła", + "w" + ], + [ + "d", + "li" + ], + [ + "j", + "cie" + ], + [ + "od", + "parł" + ], + [ + "ta", + "kie" + ], + [ + "mó", + "j" + ], + [ + "ni", + "ó" + ], + [ + "d", + "wó" + ], + [ + "e", + "go" + ], + [ + "sa", + "me" + ], + [ + "sł", + "owa" + ], + [ + "g", + "ów" + ], + [ + "ne", + "r" + ], + [ + "tra", + "fi" + ], + [ + "wró", + "ci" + ], + [ + "powie", + "dział" + ], + [ + "Ty", + "m" + ], + [ + "re", + "k" + ], + [ + "sa", + "mi" + ], + [ + "ś", + "rod" + ], + [ + "ski", + "m" + ], + [ + "Ro", + "z" + ], + [ + "d", + "rz" + ], + [ + "po", + "trze" + ], + [ + "do", + "ść" + ], + [ + "ni", + "ał" + ], + [ + "to", + "r" + ], + [ + "przyja", + "cie" + ], + [ + "K", + "to" + ], + [ + "dze", + "nia" + ], + [ + "je", + "chał" + ], + [ + "ro", + "k" + ], + [ + "wa", + "m" + ], + [ + "B", + "i" + ], + [ + "pra", + "c" + ], + [ + "ży", + "cie" + ], + [ + "ni", + "gdy" + ], + [ + "nió", + "sł" + ], + [ + "sta", + "ry" + ], + [ + "M", + "e" + ], + [ + "g", + "lą" + ], + [ + "w", + "reszcie" + ], + [ + "z", + "ja" + ], + [ + "ża", + "d" + ], + [ + "Wołodyj", + "owski" + ], + [ + "lu", + "dz" + ], + [ + "Ju", + "ż" + ], + [ + "le", + "m" + ], + [ + "ko", + "ści" + ], + [ + "M", + "u" + ], + [ + "b", + "rze" + ], + [ + "i", + "ą" + ], + [ + "n", + "owa" + ], + [ + "k", + "ow" + ], + [ + "pi", + "s" + ], + [ + "P", + "ro" + ], + [ + "by", + "li" + ], + [ + "cię", + "ż" + ], + [ + "e", + "c" + ], + [ + "ś", + "wią" + ], + [ + "po", + "tę" + ], + [ + "ów", + "czas" + ], + [ + "dzie", + "li" + ], + [ + "odpowie", + "dział" + ], + [ + "n", + "ka" + ], + [ + "twa", + "rz" + ], + [ + "spo", + "j" + ], + [ + "I", + "I" + ], + [ + "wi", + "ć" + ], + [ + "ta", + "j" + ], + [ + "og", + "ro" + ], + [ + "P", + "ra" + ], + [ + "go", + "t" + ], + [ + "się", + "cy" + ], + [ + "zd", + "r" + ], + [ + "wy", + "so" + ], + [ + "sta", + "nie" + ], + [ + "po", + "da" + ], + [ + "kt", + "u" + ], + [ + "gł", + "owy" + ], + [ + "Ż", + "e" + ], + [ + "k", + "le" + ], + [ + "na", + "gle" + ], + [ + "ko", + "nie" + ], + [ + "stro", + "ny" + ], + [ + "Mo", + "że" + ], + [ + "jest", + "em" + ], + [ + "nt", + "ów" + ], + [ + "lepie", + "j" + ], + [ + "mi", + "na" + ], + [ + "towa", + "rzy" + ], + [ + "do", + "piero" + ], + [ + "ż", + "ał" + ], + [ + "cze", + "nia" + ], + [ + "równie", + "ż" + ], + [ + "o", + "ny" + ], + [ + "u", + "sz" + ], + [ + "k", + "owa" + ], + [ + "cze", + "nie" + ], + [ + "bi", + "a" + ], + [ + "wo", + "ści" + ], + [ + "spoko", + "j" + ], + [ + "d", + "ła" + ], + [ + "s", + "ce" + ], + [ + "mo", + "r" + ], + [ + "by", + "wa" + ], + [ + "pi", + "a" + ], + [ + "W", + "ar" + ], + [ + "o", + "sob" + ], + [ + "pa", + "dł" + ], + [ + "Je", + "st" + ], + [ + "de", + "k" + ], + [ + "i", + "na" + ], + [ + "pan", + "u" + ], + [ + "chy", + "ba" + ], + [ + "ją", + "ł" + ], + [ + "W", + "szy" + ], + [ + "C", + "za" + ], + [ + "wia", + "do" + ], + [ + "di", + "a" + ], + [ + "zu", + "peł" + ], + [ + "k", + "ty" + ], + [ + "je", + "żeli" + ], + [ + "la", + "n" + ], + [ + "dłu", + "go" + ], + [ + "li", + "ł" + ], + [ + "S", + "krze" + ], + [ + "k", + "owi" + ], + [ + "ńst", + "wo" + ], + [ + "chwi", + "lę" + ], + [ + "l", + "ąd" + ], + [ + "m", + "ą" + ], + [ + "m", + "owa" + ], + [ + "ła", + "m" + ], + [ + "spo", + "sób" + ], + [ + "Skrze", + "tu" + ], + [ + "ń", + "ca" + ], + [ + "wy", + "ż" + ], + [ + "je", + "dy" + ], + [ + "zawo", + "łał" + ], + [ + "u", + "de" + ], + [ + "le", + "w" + ], + [ + "n", + "tu" + ], + [ + "kła", + "d" + ], + [ + "po", + "spo" + ], + [ + "in", + "nych" + ], + [ + "mówi", + "ć" + ], + [ + "pier", + "wsze" + ], + [ + "t", + "wier" + ], + [ + "ni", + "kt" + ], + [ + "cie", + "bie" + ], + [ + "cz", + "ki" + ], + [ + "dzie", + "c" + ], + [ + "pospo", + "li" + ], + [ + "o", + "l" + ], + [ + "k", + "rę" + ], + [ + "bie", + "ra" + ], + [ + "ży", + "cia" + ], + [ + ")", + "," + ], + [ + "jaki", + "ś" + ], + [ + "go", + "spo" + ], + [ + "go", + "d" + ], + [ + "cho", + "rą" + ], + [ + "wi", + "dział" + ], + [ + "ż", + "d" + ], + [ + "roz", + "ma" + ], + [ + "pó", + "j" + ], + [ + "wa", + "s" + ], + [ + "że", + "m" + ], + [ + "za", + "ch" + ], + [ + "M", + "ich" + ], + [ + "rę", + "kę" + ], + [ + "g", + "rze" + ], + [ + "d", + "no" + ], + [ + "ł", + "ę" + ], + [ + "ste", + "r" + ], + [ + "te", + "l" + ], + [ + "stra", + "sz" + ], + [ + "wra", + "ca" + ], + [ + "dla", + "tego" + ], + [ + "!", + "”" + ], + [ + "mi", + "ni" + ], + [ + "swo", + "je" + ], + [ + "k", + "li" + ], + [ + "ności", + "ą" + ], + [ + "b", + "ą" + ], + [ + "sze", + "p" + ], + [ + "I", + "n" + ], + [ + "od", + "rzekł" + ], + [ + "se", + "n" + ], + [ + "e", + "le" + ], + [ + "w", + "śród" + ], + [ + "g", + "ał" + ], + [ + "ma", + "l" + ], + [ + "kró", + "t" + ], + [ + "osta", + "t" + ], + [ + "W", + "e" + ], + [ + "sz", + "tu" + ], + [ + "te", + "mu" + ], + [ + "tro", + "chę" + ], + [ + "Ż", + "y" + ], + [ + "wie", + "sz" + ], + [ + "ze", + "s" + ], + [ + "wz", + "ią" + ], + [ + "ś", + "le" + ], + [ + "rze", + "kła" + ], + [ + "da", + "l" + ], + [ + "pra", + "cy" + ], + [ + "no", + "cy" + ], + [ + "sk", + "rzy" + ], + [ + "g", + "łu" + ], + [ + "wią", + "za" + ], + [ + "J", + "an" + ], + [ + "h", + "et" + ], + [ + "dzi", + "w" + ], + [ + "gi", + "p" + ], + [ + "dwó", + "ch" + ], + [ + "s", + "pytał" + ], + [ + "z", + "bli" + ], + [ + "pa", + "l" + ], + [ + "-", + "-" + ], + [ + "z", + "wa" + ], + [ + "ri", + "a" + ], + [ + "u", + "st" + ], + [ + "nia", + "ch" + ], + [ + "S", + "T" + ], + [ + "s", + "ji" + ], + [ + "prz", + "ód" + ], + [ + "D", + "zi" + ], + [ + "zo", + "stał" + ], + [ + "ko", + "l" + ], + [ + "cze", + "ka" + ], + [ + "t", + "rą" + ], + [ + "wo", + "ła" + ], + [ + "s", + "ę" + ], + [ + "praw", + "dę" + ], + [ + "poli", + "ty" + ], + [ + "cie", + "r" + ], + [ + "nic", + "ju" + ], + [ + "G", + "o" + ], + [ + "t", + "ąd" + ], + [ + "wie", + "le" + ], + [ + "chło", + "p" + ], + [ + "Wi", + "nicju" + ], + [ + "słu", + "cha" + ], + [ + "wi", + "dzi" + ], + [ + "ma", + "t" + ], + [ + "ra", + "d" + ], + [ + "ś", + "ni" + ], + [ + "O", + "n" + ], + [ + "wszyst", + "kim" + ], + [ + "za", + "bi" + ], + [ + "ce", + "r" + ], + [ + "M", + "y" + ], + [ + "i", + "le" + ], + [ + "p", + "le" + ], + [ + "da", + "li" + ], + [ + "ry", + "wa" + ], + [ + "cza", + "j" + ], + [ + "ob", + "ec" + ], + [ + "pan", + "na" + ], + [ + "ra", + "tu" + ], + [ + "ma", + "ch" + ], + [ + "m", + "od" + ], + [ + "cz", + "nego" + ], + [ + "ra", + "ch" + ], + [ + "R", + "e" + ], + [ + "by", + "ś" + ], + [ + "wo", + "ść" + ], + [ + "pi", + "ą" + ], + [ + "ob", + "ro" + ], + [ + "cz", + "nym" + ], + [ + "ka", + "mie" + ], + [ + "twa", + "r" + ], + [ + "spra", + "wie" + ], + [ + "li", + "cy" + ], + [ + "te", + "ry" + ], + [ + "Sz", + "we" + ], + [ + "ch", + "e" + ], + [ + "u", + "śmie" + ], + [ + "Je", + "śli" + ], + [ + "słu", + "ż" + ], + [ + "Tym", + "czasem" + ], + [ + "ok", + "re" + ], + [ + "Zby", + "szko" + ], + [ + "o", + "ka" + ], + [ + "ga", + "ni" + ], + [ + "raz", + "y" + ], + [ + "Na", + "j" + ], + [ + "ty", + "sięcy" + ], + [ + "ś", + "la" + ], + [ + "st", + "ru" + ], + [ + "Ma", + "ć" + ], + [ + "u", + "cz" + ], + [ + "Bog", + "u" + ], + [ + "ko", + "mu" + ], + [ + "do", + "sta" + ], + [ + "ca", + "mi" + ], + [ + "r", + "wał" + ], + [ + "ko", + "go" + ], + [ + "wie", + "k" + ], + [ + "b", + "ły" + ], + [ + "pu", + "ł" + ], + [ + "g", + "ły" + ], + [ + "a", + "żeby" + ], + [ + "cał", + "ą" + ], + [ + "wiel", + "ki" + ], + [ + "ro", + "bo" + ], + [ + "da", + "j" + ], + [ + "dzie", + "sią" + ], + [ + "ser", + "ce" + ], + [ + "ta", + "mi" + ], + [ + "rzy", + "ć" + ], + [ + "naj", + "mniej" + ], + [ + "wa", + "sz" + ], + [ + "póź", + "niej" + ], + [ + "k", + "lę" + ], + [ + "ra", + "ź" + ], + [ + "st", + "ały" + ], + [ + "wi", + "dać" + ], + [ + "s", + "wego" + ], + [ + "in", + "tere" + ], + [ + "War", + "sza" + ], + [ + "st", + "rzy" + ], + [ + "cza", + "sie" + ], + [ + "zby", + "t" + ], + [ + "ko", + "niec" + ], + [ + "o", + "no" + ], + [ + "B", + "e" + ], + [ + "raz", + "ie" + ], + [ + "t", + "i" + ], + [ + "ń", + "skiego" + ], + [ + "sz", + "ły" + ], + [ + "ne", + "t" + ], + [ + "da", + "ch" + ], + [ + "szy", + "b" + ], + [ + "u", + "j" + ], + [ + "świe", + "cie" + ], + [ + "z", + "bro" + ], + [ + "ch", + "ro" + ], + [ + "ko", + "le" + ], + [ + "mia", + "sta" + ], + [ + "z", + "wał" + ], + [ + "a", + "k" + ], + [ + "g", + "li" + ], + [ + "m", + "ną" + ], + [ + "w", + "ca" + ], + [ + "cz", + "ną" + ], + [ + "go", + "ści" + ], + [ + "gł", + "ów" + ], + [ + "księ", + "cia" + ], + [ + "spo", + "tka" + ], + [ + "nę", + "ły" + ], + [ + "mę", + "ż" + ], + [ + "wła", + "ści" + ], + [ + "kre", + "w" + ], + [ + "głos", + "em" + ], + [ + "D", + "ob" + ], + [ + "wa", + "nia" + ], + [ + "pe", + "r" + ], + [ + "b", + "rzy" + ], + [ + "mie", + "ć" + ], + [ + "te", + "le" + ], + [ + "ch", + "i" + ], + [ + "b", + "ó" + ], + [ + "szcze", + "gó" + ], + [ + "s", + "p" + ], + [ + "owa", + "nie" + ], + [ + "se", + "k" + ], + [ + "resz", + "tą" + ], + [ + "sto", + "j" + ], + [ + "m", + "ały" + ], + [ + "zupeł", + "nie" + ], + [ + "S", + "o" + ], + [ + "że", + "nie" + ], + [ + "li", + "cz" + ], + [ + "st", + "rz" + ], + [ + "k", + "ój" + ], + [ + "ni", + "i" + ], + [ + "dzie", + "się" + ], + [ + "pi", + "ł" + ], + [ + "pro", + "ce" + ], + [ + "w", + "spo" + ], + [ + "na", + "dzie" + ], + [ + "sz", + "tał" + ], + [ + "bę", + "dę" + ], + [ + "g", + "ląd" + ], + [ + "pa", + "trz" + ], + [ + "ob", + "u" + ], + [ + "je", + "żd" + ], + [ + "wi", + "cz" + ], + [ + "o", + "t" + ], + [ + "Ch", + "o" + ], + [ + "s", + "mu" + ], + [ + "d", + "wu" + ], + [ + "l", + "ny" + ], + [ + "w", + "ało" + ], + [ + "l", + "nic" + ], + [ + "nę", + "li" + ], + [ + "czo", + "raj" + ], + [ + "mo", + "je" + ], + [ + "ri", + "i" + ], + [ + "Pa", + "nie" + ], + [ + "z", + "oba" + ], + [ + "to", + "m" + ], + [ + "mło", + "dy" + ], + [ + "owi", + "ą" + ], + [ + "Ja", + "ko" + ], + [ + "B", + "u" + ], + [ + "mo", + "gę" + ], + [ + "wz", + "ię" + ], + [ + "drz", + "wi" + ], + [ + "n", + "ta" + ], + [ + "sa", + "my" + ], + [ + "wo", + "dy" + ], + [ + "ko", + "ło" + ], + [ + "mi", + "mo" + ], + [ + "twa", + "rzy" + ], + [ + "śmier", + "ci" + ], + [ + "ł", + "ów" + ], + [ + "wi", + "ał" + ], + [ + "szczę", + "śli" + ], + [ + "nie", + "co" + ], + [ + "stę", + "pu" + ], + [ + "z", + "du" + ], + [ + "mog", + "ą" + ], + [ + "cho", + "dzą" + ], + [ + "P", + "ie" + ], + [ + "w", + "ówczas" + ], + [ + "pa", + "da" + ], + [ + "ma", + "ga" + ], + [ + "ga", + "ch" + ], + [ + "pu", + "bli" + ], + [ + "h", + "e" + ], + [ + "ko", + "mi" + ], + [ + "g", + "ry" + ], + [ + "w", + "tedy" + ], + [ + "sz", + "czo" + ], + [ + "za", + "be" + ], + [ + "za", + "czę" + ], + [ + "cia", + "ż" + ], + [ + "pu", + "szcza" + ], + [ + "mog", + "ła" + ], + [ + "krzy", + "knął" + ], + [ + "dro", + "dze" + ], + [ + "d", + "ko" + ], + [ + "wi", + "ście" + ], + [ + "gł", + "ową" + ], + [ + "dro", + "gi" + ], + [ + "sk", + "ła" + ], + [ + "swo", + "ją" + ], + [ + "kol", + "wiek" + ], + [ + "\"", + "," + ], + [ + "ro", + "n" + ], + [ + "wi", + "l" + ], + [ + "mie", + "li" + ], + [ + "fa", + "ra" + ], + [ + "bi", + "ł" + ], + [ + "de", + "r" + ], + [ + "de", + "cy" + ], + [ + "sko", + "ń" + ], + [ + "sa", + "ch" + ], + [ + "Kie", + "dy" + ], + [ + "D", + "zie" + ], + [ + "jak", + "ą" + ], + [ + "Te", + "raz" + ], + [ + "u", + "da" + ], + [ + "ta", + "kim" + ], + [ + "jed", + "nym" + ], + [ + "Ra", + "m" + ], + [ + "n", + "owe" + ], + [ + "w", + "raz" + ], + [ + "powie", + "dzieć" + ], + [ + "gro", + "ma" + ], + [ + "bu", + "d" + ], + [ + "przed", + "sta" + ], + [ + "H", + "a" + ], + [ + "w", + "ska" + ], + [ + "k", + "ształ" + ], + [ + "n", + "s" + ], + [ + "cz", + "ał" + ], + [ + "du", + "szy" + ], + [ + "in", + "for" + ], + [ + "jed", + "nej" + ], + [ + "da", + "m" + ], + [ + "choć", + "by" + ], + [ + "cz", + "na" + ], + [ + "li", + "st" + ], + [ + "sł", + "ów" + ], + [ + "ka", + "za" + ], + [ + "ka", + "zu" + ], + [ + "ryce", + "rz" + ], + [ + "r", + "ow" + ], + [ + "swo", + "ich" + ], + [ + "w", + "ro" + ], + [ + "na", + "u" + ], + [ + "ta", + "ć" + ], + [ + "ja", + "s" + ], + [ + "roz", + "u" + ], + [ + "An", + "drze" + ], + [ + "I", + "zabe" + ], + [ + "dzie", + "n" + ], + [ + "szczę", + "ście" + ], + [ + "M", + "ie" + ], + [ + "zwy", + "cię" + ], + [ + "raz", + "u" + ], + [ + "dro", + "gę" + ], + [ + "ż", + "ar" + ], + [ + "ser", + "ca" + ], + [ + "Wszy", + "st" + ], + [ + "z", + "ła" + ], + [ + "wie", + "dział" + ], + [ + "ta", + "kich" + ], + [ + "zna", + "la" + ], + [ + "dob", + "ry" + ], + [ + "Bo", + "że" + ], + [ + "po", + "mo" + ], + [ + "za", + "czą" + ], + [ + "l", + "nych" + ], + [ + "s", + "nął" + ], + [ + "in", + "ne" + ], + [ + "dze", + "nie" + ], + [ + "ku", + "r" + ], + [ + "powi", + "n" + ], + [ + "rze", + "nia" + ], + [ + "z", + "mar" + ], + [ + "be", + "c" + ], + [ + "ob", + "owią" + ], + [ + "br", + "ał" + ], + [ + "dob", + "re" + ], + [ + "t", + "ow" + ], + [ + "na", + "przód" + ], + [ + "chwi", + "la" + ], + [ + "g", + "lę" + ], + [ + "po", + "lski" + ], + [ + "wią", + "z" + ], + [ + "ko", + "rzy" + ], + [ + "or", + "gani" + ], + [ + "pier", + "w" + ], + [ + "c", + "kiego" + ], + [ + "po", + "nie" + ], + [ + "wi", + "n" + ], + [ + "moż", + "li" + ], + [ + "prze", + "j" + ], + [ + "ce", + "go" + ], + [ + "za", + "mie" + ], + [ + "pra", + "wo" + ], + [ + "ń", + "ce" + ], + [ + "za", + "pa" + ], + [ + "ś", + "niej" + ], + [ + "je", + "dzie" + ], + [ + "je", + "chać" + ], + [ + "ko", + "lej" + ], + [ + "na", + "sz" + ], + [ + "ra", + "k" + ], + [ + "kró", + "lew" + ], + [ + "wy", + "bo" + ], + [ + "ta", + "ka" + ], + [ + "cał", + "e" + ], + [ + "prowa", + "dzi" + ], + [ + "E", + "gip" + ], + [ + "bo", + "ga" + ], + [ + "c", + "ją" + ], + [ + "og", + "ó" + ], + [ + "trzy", + "mał" + ], + [ + "lo", + "gi" + ], + [ + "cał", + "ej" + ], + [ + "li", + "n" + ], + [ + "śmier", + "ć" + ], + [ + "pi", + "ć" + ], + [ + "roz", + "m" + ], + [ + "ra", + "do" + ], + [ + "łe", + "k" + ], + [ + "kra", + "j" + ], + [ + "bi", + "ał" + ], + [ + "lu", + "d" + ], + [ + "Ch", + "mie" + ], + [ + "jące", + "go" + ], + [ + "cie", + "ka" + ], + [ + "myś", + "le" + ], + [ + "da", + "je" + ], + [ + "wia", + "ć" + ], + [ + "mi", + "li" + ], + [ + "praw", + "da" + ], + [ + "przecie", + "ż" + ], + [ + "t", + "ne" + ], + [ + "rzu", + "ca" + ], + [ + "Bo", + "ga" + ], + [ + "za", + "j" + ], + [ + "K", + "sią" + ], + [ + "bi", + "or" + ], + [ + "wsze", + "l" + ], + [ + "wz", + "glę" + ], + [ + "ch", + "nął" + ], + [ + "Nie", + "m" + ], + [ + "d", + "owie" + ], + [ + "sk", + "ó" + ], + [ + "st", + "ry" + ], + [ + "za", + "mi" + ], + [ + "t", + "ała" + ], + [ + "do", + "stoj" + ], + [ + "wie", + "lu" + ], + [ + "człowie", + "ka" + ], + [ + "G", + "dzie" + ], + [ + "n", + "owi" + ], + [ + "o", + "pie" + ], + [ + "ci", + "o" + ], + [ + "cza", + "ch" + ], + [ + "naj", + "więk" + ], + [ + "ina", + "czej" + ], + [ + "c", + "óż" + ], + [ + "nę", + "ło" + ], + [ + "pow", + "ta" + ], + [ + "miejs", + "cu" + ], + [ + "świą", + "ty" + ], + [ + "C", + "i" + ], + [ + "ty", + "mi" + ], + [ + "bi", + "ć" + ], + [ + "zna", + "le" + ], + [ + "b", + "ło" + ], + [ + "c", + "j" + ], + [ + "czę", + "sto" + ], + [ + "M", + "ó" + ], + [ + "ko", + "sz" + ], + [ + "kra", + "ju" + ], + [ + "dzi", + "wił" + ], + [ + "pi", + "o" + ], + [ + "D", + "an" + ], + [ + "żo", + "ny" + ], + [ + "daw", + "ało" + ], + [ + "K", + "i" + ], + [ + "gó", + "ry" + ], + [ + "koń", + "cu" + ], + [ + "na", + "to" + ], + [ + "jakie", + "ś" + ], + [ + "Winicju", + "sz" + ], + [ + "Z", + "e" + ], + [ + "si", + "o" + ], + [ + "A", + "l" + ], + [ + "na", + "z" + ], + [ + "po", + "ło" + ], + [ + "czą", + "c" + ], + [ + "bra", + "ć" + ], + [ + "ta", + "kiego" + ], + [ + "cze", + "k" + ], + [ + "p", + "ał" + ], + [ + "ł", + "ó" + ], + [ + "ra", + "dy" + ], + [ + "ty", + "sią" + ], + [ + "czy", + "z" + ], + [ + "skie", + "m" + ], + [ + "m", + "ru" + ], + [ + "że", + "nia" + ], + [ + "sie", + "r" + ], + [ + "pier", + "si" + ], + [ + "jący", + "m" + ], + [ + "Ju", + "ran" + ], + [ + "po", + "ja" + ], + [ + "je", + "ź" + ], + [ + "swo", + "im" + ], + [ + "nie", + "sie" + ], + [ + "po", + "łu" + ], + [ + "l", + "ał" + ], + [ + "z", + "bie" + ], + [ + "ń", + "ców" + ], + [ + "czy", + "ła" + ], + [ + "mog", + "li" + ], + [ + "s", + "wej" + ], + [ + "Rze", + "czy" + ], + [ + "By", + "ł" + ], + [ + "Mać", + "ko" + ], + [ + "ma", + "ty" + ], + [ + "roz", + "le" + ], + [ + "cho", + "ciaż" + ], + [ + "tak", + "ą" + ], + [ + "C", + "z" + ], + [ + "o", + "twar" + ], + [ + "sta", + "ro" + ], + [ + "glą", + "da" + ], + [ + "no", + "gi" + ], + [ + "zie", + "mię" + ], + [ + "dziew", + "czy" + ], + [ + "z", + "ię" + ], + [ + "owi", + "a" + ], + [ + "O", + "to" + ], + [ + "je", + "my" + ], + [ + "świa", + "ta" + ], + [ + "nale", + "ży" + ], + [ + "nie", + "po" + ], + [ + "w", + "cze" + ], + [ + "przy", + "szło" + ], + [ + "i", + "st" + ], + [ + "za", + "ję" + ], + [ + "b", + "le" + ], + [ + "chorą", + "g" + ], + [ + "h", + "i" + ], + [ + "ń", + "cu" + ], + [ + "L", + "a" + ], + [ + "u", + "czu" + ], + [ + "z", + "gi" + ], + [ + "ści", + "ja" + ], + [ + "rę", + "ką" + ], + [ + "m", + "ało" + ], + [ + "rzu", + "cił" + ], + [ + "ciąg", + "nął" + ], + [ + "Skrzetu", + "ski" + ], + [ + "je", + "sz" + ], + [ + "sta", + "re" + ], + [ + "pra", + "wa" + ], + [ + "ja", + "ka" + ], + [ + "ała", + "m" + ], + [ + "o", + "two" + ], + [ + "n", + "ków" + ], + [ + "o", + "sób" + ], + [ + "u", + "r" + ], + [ + "ch", + "rze" + ], + [ + "la", + "ta" + ], + [ + "Prze", + "z" + ], + [ + "F", + "e" + ], + [ + "in", + "ni" + ], + [ + "pię", + "ć" + ], + [ + "t", + "na" + ], + [ + "u", + "sza" + ], + [ + "wiel", + "kie" + ], + [ + "wać", + "pan" + ], + [ + "wy", + "j" + ], + [ + "gł", + "owie" + ], + [ + "za", + "sa" + ], + [ + "jed", + "nego" + ], + [ + "gie", + "m" + ], + [ + "stro", + "nę" + ], + [ + "sia", + "da" + ], + [ + "pow", + "tó" + ], + [ + "ja", + "kim" + ], + [ + "mo", + "ja" + ], + [ + "sa", + "ma" + ], + [ + "z", + "dy" + ], + [ + "za", + "pytał" + ], + [ + "to", + "bie" + ], + [ + "s", + "prze" + ], + [ + "z", + "ji" + ], + [ + "cz", + "ka" + ], + [ + "ni", + "ła" + ], + [ + "mie", + "nia" + ], + [ + "Sta", + "ś" + ], + [ + "miejs", + "ce" + ], + [ + "b", + "ła" + ], + [ + "na", + "tu" + ], + [ + "wy", + "pad" + ], + [ + "kto", + "r" + ], + [ + "bezpie", + "cze" + ], + [ + "l", + "nego" + ], + [ + "za", + "pew" + ], + [ + "mie", + "cz" + ], + [ + "po", + "zy" + ], + [ + "Chmie", + "lnic" + ], + [ + "w", + "czoraj" + ], + [ + "zna", + "czy" + ], + [ + "pó", + "ki" + ], + [ + "zaczą", + "ł" + ], + [ + "a", + "li" + ], + [ + "k", + "wi" + ], + [ + "t", + "ny" + ], + [ + "ka", + "zy" + ], + [ + "woj", + "ska" + ], + [ + "w", + "dzię" + ], + [ + "nie", + "przyjacie" + ], + [ + "je", + "cha" + ], + [ + "re", + "n" + ], + [ + "pi", + "ta" + ], + [ + "Ta", + "m" + ], + [ + "wa", + "sza" + ], + [ + "ński", + "ch" + ], + [ + "u", + "ży" + ], + [ + "fi", + "r" + ], + [ + "men", + "ta" + ], + [ + "wa", + "nie" + ], + [ + "woj", + "ny" + ], + [ + "ow", + "skiego" + ], + [ + "ci", + "ał" + ], + [ + "ok", + "ru" + ], + [ + "sia", + "dł" + ], + [ + "chodzi", + "ł" + ], + [ + "l", + "le" + ], + [ + "wa", + "le" + ], + [ + "pro", + "si" + ], + [ + "wą", + "t" + ], + [ + "nie", + "bo" + ], + [ + "bi", + "o" + ], + [ + "tym", + "czasem" + ], + [ + "miło", + "ści" + ], + [ + "roz", + "pa" + ], + [ + "kr", + "wi" + ], + [ + "mi", + "ały" + ], + [ + "c", + "ąc" + ], + [ + "l", + "skiego" + ], + [ + "sta", + "ć" + ], + [ + "pre", + "ze" + ], + [ + "wido", + "k" + ], + [ + "nie", + "bie" + ], + [ + "cie", + "li" + ], + [ + "ją", + "ca" + ], + [ + "kto", + "ś" + ], + [ + "R", + "y" + ], + [ + "S", + "e" + ], + [ + "z", + "em" + ], + [ + "owa", + "li" + ], + [ + "zam", + "k" + ], + [ + "mi", + "ało" + ], + [ + "dzie", + "dzi" + ], + [ + "wó", + "dz" + ], + [ + "po", + "dej" + ], + [ + "cy", + "m" + ], + [ + "lo", + "ny" + ], + [ + "potrze", + "b" + ], + [ + "E", + "L" + ], + [ + "nie", + "nia" + ], + [ + "tych", + "miast" + ], + [ + "b", + "ój" + ], + [ + "mi", + "o" + ], + [ + "mie", + "sią" + ], + [ + "c", + "ała" + ], + [ + "sze", + "ro" + ], + [ + "jed", + "ną" + ], + [ + "pod", + "niósł" + ], + [ + "pre", + "zy" + ], + [ + "poko", + "ju" + ], + [ + "d", + "ne" + ], + [ + "s", + "ąd" + ], + [ + "t", + "rza" + ], + [ + "praw", + "dzie" + ], + [ + "potę", + "ż" + ], + [ + "c", + "kie" + ], + [ + "ob", + "ok" + ], + [ + "chrze", + "ścija" + ], + [ + "woj", + "sk" + ], + [ + "dale", + "ko" + ], + [ + "ko", + "nia" + ], + [ + "wa", + "ch" + ], + [ + "Te", + "n" + ], + [ + "głę", + "bo" + ], + [ + "d", + "le" + ], + [ + "cie", + "c" + ], + [ + "rami", + "ona" + ], + [ + "sz", + "em" + ], + [ + "pu", + "sty" + ], + [ + "pospoli", + "tej" + ], + [ + "i", + "dzie" + ], + [ + "ku", + "l" + ], + [ + "jest", + "eś" + ], + [ + "zd", + "ra" + ], + [ + "ję", + "zy" + ], + [ + "d", + "ała" + ], + [ + "ń", + "skie" + ], + [ + "Po", + "tem" + ], + [ + "czo", + "ny" + ], + [ + "sz", + "we" + ], + [ + "go", + "rą" + ], + [ + "ogro", + "m" + ], + [ + "wca", + "le" + ], + [ + "mów", + "ię" + ], + [ + "uwa", + "ża" + ], + [ + "gospo", + "dar" + ], + [ + "dziesią", + "t" + ], + [ + "2", + "00" + ], + [ + "c", + "kich" + ], + [ + "S", + "łu" + ], + [ + "u", + "kry" + ], + [ + "w", + "nę" + ], + [ + "la", + "r" + ], + [ + "re", + "s" + ], + [ + "szwe", + "dz" + ], + [ + "jąc", + "ą" + ], + [ + "Gdy", + "by" + ], + [ + "d", + "ało" + ], + [ + "cze", + "niu" + ], + [ + "wła", + "szcza" + ], + [ + "Wo", + "j" + ], + [ + "Sa", + "m" + ], + [ + "pa", + "rę" + ], + [ + "patrzy", + "ł" + ], + [ + "E", + "S" + ], + [ + "ry", + "ka" + ], + [ + "me", + "nt" + ], + [ + "czer", + "wo" + ], + [ + "Pe", + "tro" + ], + [ + "l", + "nym" + ], + [ + "ws", + "pół" + ], + [ + "ru", + "sze" + ], + [ + "de", + "go" + ], + [ + "spo", + "dzie" + ], + [ + "gó", + "r" + ], + [ + "drugie", + "j" + ], + [ + "samy", + "m" + ], + [ + "C", + "óż" + ], + [ + "T", + "rze" + ], + [ + "ż", + "ało" + ], + [ + "za", + "cji" + ], + [ + "chce", + "sz" + ], + [ + "wo", + "bec" + ], + [ + "co", + "m" + ], + [ + "oko", + "ło" + ], + [ + "Petro", + "niu" + ], + [ + "S", + "ie" + ], + [ + "p", + "ała" + ], + [ + "ol", + "brzy" + ], + [ + "Mich", + "ał" + ], + [ + "w", + "ski" + ], + [ + "na", + "tychmiast" + ], + [ + "Wie", + "l" + ], + [ + "i", + "ść" + ], + [ + "ś", + "wi" + ], + [ + "pa", + "t" + ], + [ + "czy", + "n" + ], + [ + "l", + "nej" + ], + [ + "dla", + "czego" + ], + [ + "poczę", + "ła" + ], + [ + "po", + "moc" + ], + [ + "rzu", + "ci" + ], + [ + "oczy", + "ma" + ], + [ + "O", + "t" + ], + [ + "li", + "ć" + ], + [ + "Ta", + "ta" + ], + [ + "war", + "to" + ], + [ + "Po", + "la" + ], + [ + "u", + "li" + ], + [ + "ń", + "skiej" + ], + [ + "Rzeczy", + "pospolitej" + ], + [ + "le", + "t" + ], + [ + "jeżd", + "ża" + ], + [ + "s", + "wój" + ], + [ + "z", + "wrócił" + ], + [ + "rę", + "ku" + ], + [ + "ąd", + "ź" + ], + [ + "B", + "ar" + ], + [ + "mu", + "je" + ], + [ + "ga", + "mi" + ], + [ + "wó", + "r" + ], + [ + "łe", + "ś" + ], + [ + "chodzi", + "ć" + ], + [ + "sły", + "szał" + ], + [ + "Li", + "gi" + ], + [ + "każdy", + "m" + ], + [ + "Cza", + "r" + ], + [ + "W", + "ła" + ], + [ + "tu", + "r" + ], + [ + "gra", + "ni" + ], + [ + "f", + "o" + ], + [ + "praw", + "dzi" + ], + [ + "ch", + "ni" + ], + [ + "go", + "r" + ], + [ + "ko", + "la" + ], + [ + "dłu", + "gi" + ], + [ + "zna", + "ć" + ], + [ + "al", + "bowiem" + ], + [ + "kró", + "la" + ], + [ + "prze", + "kona" + ], + [ + "pro", + "stu" + ], + [ + "same", + "go" + ], + [ + "na", + "prawdę" + ], + [ + "pro", + "szę" + ], + [ + "Je", + "żeli" + ], + [ + "g", + "rzy" + ], + [ + "ta", + "jem" + ], + [ + "O", + "dy" + ], + [ + "i", + "ć" + ], + [ + "rze", + "m" + ], + [ + "wy", + "bu" + ], + [ + "spo", + "łe" + ], + [ + "Ch", + "ry" + ], + [ + "k", + "ły" + ], + [ + "powie", + "m" + ], + [ + "na", + "r" + ], + [ + "od", + "da" + ], + [ + "ob", + "ra" + ], + [ + "niej", + "sze" + ], + [ + "znale", + "ź" + ], + [ + "H", + "e" + ], + [ + "u", + "l" + ], + [ + "ko", + "men" + ], + [ + "musi", + "ał" + ], + [ + "s", + "ma" + ], + [ + "nie", + "ść" + ], + [ + "na", + "sze" + ], + [ + "do", + "ty" + ], + [ + "we", + "st" + ], + [ + "pro", + "st" + ], + [ + "…", + "”" + ], + [ + "ch", + "cę" + ], + [ + "mi", + "nu" + ], + [ + "ciąg", + "le" + ], + [ + "het", + "ma" + ], + [ + "wie", + "czo" + ], + [ + "i", + "lo" + ], + [ + "t", + "wy" + ], + [ + "ra", + "bia" + ], + [ + "ko", + "ła" + ], + [ + "ce", + "za" + ], + [ + "wzią", + "ł" + ], + [ + "N", + "e" + ], + [ + "ś", + "nia" + ], + [ + "sza", + "k" + ], + [ + "du", + "je" + ], + [ + "Bo", + "hu" + ], + [ + "Prze", + "d" + ], + [ + "z", + "m" + ], + [ + "tu", + "a" + ], + [ + "pra", + "wi" + ], + [ + "bie", + "gł" + ], + [ + "dze", + "j" + ], + [ + "F", + "a" + ], + [ + "cią", + "ż" + ], + [ + "odpowie", + "dzi" + ], + [ + "k", + "nia" + ], + [ + "s", + "ja" + ], + [ + "go", + "towa" + ], + [ + "że", + "ś" + ], + [ + "pa", + "ństwa" + ], + [ + "wy", + "ja" + ], + [ + "wo", + "da" + ], + [ + "ną", + "wszy" + ], + [ + "be", + "r" + ], + [ + "pró", + "cz" + ], + [ + "ka", + "n" + ], + [ + "zna", + "ł" + ], + [ + "Ja", + "gie" + ], + [ + "oj", + "ciec" + ], + [ + "zwy", + "kle" + ], + [ + "S", + "po" + ], + [ + "y", + "y" + ], + [ + "ga", + "ć" + ], + [ + "na", + "gro" + ], + [ + "po", + "ch" + ], + [ + "świe", + "t" + ], + [ + "si", + "ły" + ], + [ + "szyb", + "ko" + ], + [ + "N", + "el" + ], + [ + "R", + "u" + ], + [ + "ż", + "na" + ], + [ + "przy", + "pad" + ], + [ + "zi", + "o" + ], + [ + "do", + "j" + ], + [ + "ma", + "my" + ], + [ + "sto", + "su" + ], + [ + "ży", + "ła" + ], + [ + "K", + "on" + ], + [ + "ra", + "t" + ], + [ + "ku", + "p" + ], + [ + "prac", + "ow" + ], + [ + "wiado", + "mo" + ], + [ + "r", + "ski" + ], + [ + "ob", + "ej" + ], + [ + "słu", + "sz" + ], + [ + "miło", + "ść" + ], + [ + "o", + "kaz" + ], + [ + "poczę", + "li" + ], + [ + "Andrze", + "j" + ], + [ + "E", + "uro" + ], + [ + "S", + "y" + ], + [ + "h", + "isto" + ], + [ + "cie", + "l" + ], + [ + "poczę", + "ły" + ], + [ + "t", + "mo" + ], + [ + "czo", + "ne" + ], + [ + "wz", + "ro" + ], + [ + "miejs", + "ca" + ], + [ + "w", + "nie" + ], + [ + "z", + "dzi" + ], + [ + "Ram", + "zes" + ], + [ + "nie", + "z" + ], + [ + "sz", + "ąc" + ], + [ + "we", + "so" + ], + [ + "zie", + "m" + ], + [ + "puści", + "ł" + ], + [ + "z", + "im" + ], + [ + "la", + "ch" + ], + [ + "w", + "nio" + ], + [ + "gro", + "ź" + ], + [ + "Ni", + "c" + ], + [ + "ruszy", + "ł" + ], + [ + "r", + "owi" + ], + [ + "z", + "właszcza" + ], + [ + "ko", + "ni" + ], + [ + "mo", + "jej" + ], + [ + "szy", + "ł" + ], + [ + "S", + "i" + ], + [ + "rze", + "ć" + ], + [ + "do", + "dał" + ], + [ + "swo", + "jej" + ], + [ + "owa", + "ne" + ], + [ + "c", + "ór" + ], + [ + "po", + "zosta" + ], + [ + "wi", + "dzę" + ], + [ + "Dan", + "u" + ], + [ + "u", + "rzę" + ], + [ + "du", + "żo" + ], + [ + "szu", + "ka" + ], + [ + "n", + "ne" + ], + [ + "cały", + "m" + ], + [ + "d", + "owo" + ], + [ + "nie", + "n" + ], + [ + "po", + "ru" + ], + [ + "dz", + "wo" + ], + [ + "Je", + "dna" + ], + [ + "D", + "zię" + ], + [ + "czę", + "ści" + ], + [ + "gó", + "rę" + ], + [ + "Pra", + "w" + ], + [ + "pi", + "l" + ], + [ + "nie", + "wol" + ], + [ + "le", + "ń" + ], + [ + "ni", + "kiem" + ], + [ + "rze", + "nie" + ], + [ + "b", + "łę" + ], + [ + "Pol", + "sce" + ], + [ + "na", + "ście" + ], + [ + "do", + "tąd" + ], + [ + "ka", + "ra" + ], + [ + "ku", + "ję" + ], + [ + "sto", + "i" + ], + [ + "daw", + "no" + ], + [ + "łe", + "go" + ], + [ + "niej", + "szy" + ], + [ + "tru", + "d" + ], + [ + "oj", + "ca" + ], + [ + "zaraz", + "em" + ], + [ + "o", + "gar" + ], + [ + "ch", + "ów" + ], + [ + "ob", + "raz" + ], + [ + "sze", + "re" + ], + [ + "in", + "nego" + ], + [ + "powia", + "dał" + ], + [ + "ją", + "cej" + ], + [ + "we", + "r" + ], + [ + "ju", + "tro" + ], + [ + "o", + "czach" + ], + [ + "sz", + "czą" + ], + [ + "dzie", + "je" + ], + [ + "przy", + "ję" + ], + [ + "Z", + "y" + ], + [ + "g", + "rz" + ], + [ + "i", + "ł" + ], + [ + "z", + "ało" + ], + [ + "ci", + "ała" + ], + [ + "wi", + "li" + ], + [ + "wy", + "szedł" + ], + [ + "C", + "e" + ], + [ + "og", + "ni" + ], + [ + "żołnie", + "rzy" + ], + [ + "re", + "w" + ], + [ + "pod", + "sta" + ], + [ + "pro", + "gra" + ], + [ + "n", + "owo" + ], + [ + "li", + "sty" + ], + [ + "że", + "gna" + ], + [ + "sie", + "dzi" + ], + [ + "żo", + "na" + ], + [ + "trzyma", + "ć" + ], + [ + "1", + "8" + ], + [ + "D", + "e" + ], + [ + "d", + "ąc" + ], + [ + "o", + "czu" + ], + [ + "cze", + "śnie" + ], + [ + "pie", + "nię" + ], + [ + "B", + "ę" + ], + [ + "C", + "ie" + ], + [ + "sy", + "n" + ], + [ + "k", + "lu" + ], + [ + "ro", + "l" + ], + [ + "dziec", + "ko" + ], + [ + "a", + "d" + ], + [ + "s", + "peł" + ], + [ + "po", + "trafi" + ], + [ + "mi", + "an" + ], + [ + "pa", + "li" + ], + [ + "Ksią", + "żę" + ], + [ + "u", + "dział" + ], + [ + "po", + "ra" + ], + [ + "mi", + "strz" + ], + [ + "stę", + "po" + ], + [ + "Ty", + "lko" + ], + [ + "ński", + "m" + ], + [ + "znaj", + "o" + ], + [ + "K", + "ró" + ], + [ + "c", + "ka" + ], + [ + "19", + "9" + ], + [ + "A", + "u" + ], + [ + "no", + "m" + ], + [ + "gł", + "owa" + ], + [ + "czę", + "ść" + ], + [ + "Je", + "go" + ], + [ + "A", + "r" + ], + [ + "k", + "wia" + ], + [ + "mie", + "ni" + ], + [ + "spo", + "strze" + ], + [ + "szla", + "chci" + ], + [ + "P", + "owie" + ], + [ + "po", + "nad" + ], + [ + "mo", + "im" + ], + [ + "mie", + "niu" + ], + [ + "ży", + "ciu" + ], + [ + "zo", + "stała" + ], + [ + "s", + "wych" + ], + [ + "spo", + "sob" + ], + [ + "trze", + "ch" + ], + [ + "powo", + "du" + ], + [ + "G", + "e" + ], + [ + "po", + "mina" + ], + [ + "wa", + "mi" + ], + [ + "sy", + "tua" + ], + [ + "następ", + "nie" + ], + [ + "jecha", + "li" + ], + [ + "r", + "ał" + ], + [ + "z", + "mia" + ], + [ + "ko", + "nt" + ], + [ + "tu", + "taj" + ], + [ + "sk", + "ał" + ], + [ + "poz", + "woli" + ], + [ + "K", + "or" + ], + [ + "wa", + "ru" + ], + [ + "ni", + "ku" + ], + [ + "wie", + "cz" + ], + [ + "sto", + "s" + ], + [ + "rą", + "k" + ], + [ + "począ", + "tku" + ], + [ + "ws", + "pó" + ], + [ + "s", + "pi" + ], + [ + "st", + "em" + ], + [ + "ze", + "r" + ], + [ + "wsze", + "ch" + ], + [ + "my", + "sł" + ], + [ + "F", + "I" + ], + [ + "ty", + "s" + ], + [ + "prowa", + "dził" + ], + [ + "H", + "er" + ], + [ + "s", + "wą" + ], + [ + "mi", + "ar" + ], + [ + "czy", + "ni" + ], + [ + "Z", + "o" + ], + [ + "k", + "ąd" + ], + [ + "ś", + "re" + ], + [ + "nie", + "mie" + ], + [ + "po", + "myślał" + ], + [ + "ści", + "u" + ], + [ + "pie", + "nią" + ], + [ + "me", + "k" + ], + [ + "b", + "ry" + ], + [ + "g", + "wia" + ], + [ + "ją", + "ć" + ], + [ + "lo", + "ne" + ], + [ + "ri", + "um" + ], + [ + "puł", + "kow" + ], + [ + "z", + "ni" + ], + [ + "za", + "pła" + ], + [ + "au", + "to" + ], + [ + "z", + "resztą" + ], + [ + "za", + "miast" + ], + [ + "ta", + "n" + ], + [ + "so", + "by" + ], + [ + "prę", + "dzej" + ], + [ + "prze", + "wo" + ], + [ + "przy", + "kład" + ], + [ + "znala", + "zł" + ], + [ + "k", + "wa" + ], + [ + "po", + "waż" + ], + [ + "mi", + "ą" + ], + [ + "spo", + "d" + ], + [ + "pro", + "je" + ], + [ + "cz", + "tery" + ], + [ + "po", + "przed" + ], + [ + "skie", + "mu" + ], + [ + "po", + "do" + ], + [ + "po", + "kry" + ], + [ + "ra", + "czej" + ], + [ + "P", + "u" + ], + [ + "m", + "ąd" + ], + [ + "p", + "ry" + ], + [ + "za", + "wie" + ], + [ + "krzy", + "k" + ], + [ + "robi", + "ć" + ], + [ + "ja", + "kiej" + ], + [ + "owa", + "ny" + ], + [ + "czu", + "ł" + ], + [ + "wiel", + "ką" + ], + [ + "1", + "0" + ], + [ + "cz", + "em" + ], + [ + "nic", + "ę" + ], + [ + "dłu", + "g" + ], + [ + "Pi", + "o" + ], + [ + "c", + "kiej" + ], + [ + "ta", + "kiej" + ], + [ + "czy", + "ch" + ], + [ + "stro", + "n" + ], + [ + "krót", + "ce" + ], + [ + "na", + "szych" + ], + [ + "pa", + "ra" + ], + [ + "gło", + "ś" + ], + [ + "ksią", + "dz" + ], + [ + "w", + "pły" + ], + [ + "w", + "ciąż" + ], + [ + "prze", + "rwał" + ], + [ + "pew", + "no" + ], + [ + "Ko", + "za" + ], + [ + "za", + "ba" + ], + [ + "mie", + "nie" + ], + [ + "si", + "ła" + ], + [ + "wido", + "cznie" + ], + [ + "l", + "ną" + ], + [ + "l", + "ności" + ], + [ + "s", + "we" + ], + [ + "z", + "ba" + ], + [ + "tr", + "wo" + ], + [ + "O", + "j" + ], + [ + "z", + "gu" + ], + [ + "cz", + "ło" + ], + [ + "fi", + "na" + ], + [ + "naj", + "lep" + ], + [ + "--", + "--" + ], + [ + "d", + "niu" + ], + [ + "z", + "wo" + ], + [ + "pa", + "nem" + ], + [ + "Po", + "lski" + ], + [ + "sł", + "ał" + ], + [ + "spokoj", + "nie" + ], + [ + "b", + "rz" + ], + [ + "s", + "pie" + ], + [ + "st", + "wie" + ], + [ + "dzi", + "li" + ], + [ + "da", + "mi" + ], + [ + "myś", + "lę" + ], + [ + "nio", + "ny" + ], + [ + "u", + "kła" + ], + [ + "z", + "bu" + ], + [ + "le", + "ga" + ], + [ + "na", + "rod" + ], + [ + "ch", + "mu" + ], + [ + "infor", + "ma" + ], + [ + "D", + "u" + ], + [ + "w", + "net" + ], + [ + "w", + "prawdzie" + ], + [ + "pew", + "nie" + ], + [ + "Wszyst", + "ko" + ], + [ + "1", + "5" + ], + [ + "K", + "tó" + ], + [ + "k", + "owie" + ], + [ + "ń", + "ska" + ], + [ + "li", + "te" + ], + [ + "pa", + "cho" + ], + [ + "myś", + "la" + ], + [ + "Ta", + "de" + ], + [ + "krzy", + "w" + ], + [ + "prę", + "dko" + ], + [ + "Pie", + "r" + ], + [ + "i", + "mię" + ], + [ + "zna", + "k" + ], + [ + "zam", + "ku" + ], + [ + "wy", + "do" + ], + [ + "cią", + "gu" + ], + [ + "tłu", + "ma" + ], + [ + "M", + "E" + ], + [ + "wy", + "raź" + ], + [ + "roz", + "po" + ], + [ + "zy", + "wa" + ], + [ + "fi", + "l" + ], + [ + "gnie", + "w" + ], + [ + "po", + "chy" + ], + [ + "Je", + "szcze" + ], + [ + "jako", + "by" + ], + [ + "a", + "m" + ], + [ + "j", + "da" + ], + [ + "u", + "cze" + ], + [ + "do", + "da" + ], + [ + "ne", + "mu" + ], + [ + "dob", + "ro" + ], + [ + "H", + "o" + ], + [ + "w", + "sty" + ], + [ + "cz", + "kę" + ], + [ + "pa", + "ńst" + ], + [ + "me", + "go" + ], + [ + "żołnie", + "rz" + ], + [ + "nato", + "miast" + ], + [ + "le", + "nia" + ], + [ + "sk", + "ąd" + ], + [ + "ste", + "j" + ], + [ + "k", + "ół" + ], + [ + "Chry", + "stu" + ], + [ + "n", + "owy" + ], + [ + "s", + "re" + ], + [ + "ST", + "O" + ], + [ + "po", + "rząd" + ], + [ + "ła", + "two" + ], + [ + "sł", + "owo" + ], + [ + "W", + "tem" + ], + [ + "d", + "ny" + ], + [ + "mi", + "ł" + ], + [ + "mo", + "gło" + ], + [ + "sprawie", + "dli" + ], + [ + "Izabe", + "la" + ], + [ + "ko", + "r" + ], + [ + "do", + "świad" + ], + [ + "ty", + "ka" + ], + [ + "pod", + "czas" + ], + [ + "ser", + "cu" + ], + [ + "będzie", + "sz" + ], + [ + "ch", + "cą" + ], + [ + "wa", + "szej" + ], + [ + "bi", + "ały" + ], + [ + "se", + "t" + ], + [ + "se", + "ł" + ], + [ + "sko", + "czył" + ], + [ + "bra", + "k" + ], + [ + "S", + "ę" + ], + [ + "o", + "stro" + ], + [ + "to", + "bli" + ], + [ + "prowa", + "dzić" + ], + [ + "zosta", + "nie" + ], + [ + "ź", + "le" + ], + [ + "ja", + "kiego" + ], + [ + "prze", + "de" + ], + [ + "spoj", + "rzał" + ], + [ + "g", + "roz" + ], + [ + "wi", + "ła" + ], + [ + "czę", + "ście" + ], + [ + "g", + "ię" + ], + [ + "m", + "ował" + ], + [ + "t", + "re" + ], + [ + "pan", + "owie" + ], + [ + "kobie", + "ty" + ], + [ + "ni", + "ce" + ], + [ + "mówi", + "ła" + ], + [ + "sła", + "wa" + ], + [ + "po", + "szedł" + ], + [ + "sto", + "p" + ], + [ + "miejs", + "c" + ], + [ + "u", + "ra" + ], + [ + "po", + "ł" + ], + [ + "kie", + "ru" + ], + [ + "ga", + "n" + ], + [ + "lo", + "ka" + ], + [ + "intere", + "s" + ], + [ + "p", + "róż" + ], + [ + "go", + "rze" + ], + [ + "rę", + "ko" + ], + [ + "wó", + "d" + ], + [ + "o", + "cho" + ], + [ + "po", + "stanowi" + ], + [ + "li", + "ście" + ], + [ + "!", + "\"" + ], + [ + "o", + "ce" + ], + [ + "z", + "wiąz" + ], + [ + "ro", + "b" + ], + [ + "cał", + "kiem" + ], + [ + "Dob", + "rze" + ], + [ + "mówi", + "ąc" + ], + [ + "bli", + "sko" + ], + [ + "sia", + "j" + ], + [ + "pad", + "ła" + ], + [ + "pierwsze", + "j" + ], + [ + "fara", + "on" + ], + [ + "S", + "u" + ], + [ + "in", + "ny" + ], + [ + "rów", + "na" + ], + [ + "F", + "ran" + ], + [ + "H", + "i" + ], + [ + "g", + "nął" + ], + [ + "mi", + "n" + ], + [ + "mu", + "zy" + ], + [ + "sza", + "r" + ], + [ + "Petroniu", + "sz" + ], + [ + "z", + "mu" + ], + [ + "do", + "ku" + ], + [ + "przy", + "szedł" + ], + [ + "F", + "EL" + ], + [ + "po", + "wa" + ], + [ + "po", + "ry" + ], + [ + "gło", + "sy" + ], + [ + "wiel", + "kim" + ], + [ + "FI", + "STO" + ], + [ + "ME", + "FISTO" + ], + [ + "FEL", + "ES" + ], + [ + "MEFISTO", + "FELES" + ], + [ + "po", + "cie" + ], + [ + "ma", + "te" + ], + [ + "żo", + "ne" + ], + [ + "spe", + "cja" + ], + [ + "m", + "em" + ], + [ + "za", + "czyna" + ], + [ + "lu", + "bi" + ], + [ + "pe", + "j" + ], + [ + "be", + "l" + ], + [ + "trze", + "ć" + ], + [ + "Prze", + "cie" + ], + [ + "fu", + "nk" + ], + [ + "Roz", + "dział" + ], + [ + "S", + "ą" + ], + [ + "l", + "na" + ], + [ + "s", + "pół" + ], + [ + "nie", + "zmie" + ], + [ + "na", + "t" + ], + [ + "po", + "za" + ], + [ + "bo", + "ż" + ], + [ + "sa", + "li" + ], + [ + "sk", + "ę" + ], + [ + "po", + "sła" + ], + [ + "dzi", + "ła" + ], + [ + "tu", + "ry" + ], + [ + "Ra", + "dziwił" + ], + [ + "h", + "an" + ], + [ + "t", + "kiem" + ], + [ + "za", + "c" + ], + [ + "Trze", + "ba" + ], + [ + "pienią", + "dze" + ], + [ + "py", + "tała" + ], + [ + "przyj", + "dzie" + ], + [ + "A", + "ch" + ], + [ + "p", + "ta" + ], + [ + "s", + "ny" + ], + [ + "bu", + "r" + ], + [ + "Ka", + "ż" + ], + [ + "ź", + "ni" + ], + [ + "le", + "ka" + ], + [ + "pie", + "cho" + ], + [ + "nic", + "ja" + ], + [ + "stąpi", + "ł" + ], + [ + "wró", + "cić" + ], + [ + "dłu", + "ż" + ], + [ + "Jako", + "ż" + ], + [ + "t", + "wój" + ], + [ + "ci", + "cho" + ], + [ + "ty", + "go" + ], + [ + "Pa", + "ni" + ], + [ + "roz", + "kaz" + ], + [ + "pro", + "du" + ], + [ + "chodzi", + "ło" + ], + [ + "zrobi", + "ć" + ], + [ + "rozu", + "miał" + ], + [ + "S", + "ły" + ], + [ + "nio", + "sła" + ], + [ + "Ma", + "m" + ], + [ + "P", + "re" + ], + [ + "za", + "da" + ], + [ + "mo", + "ją" + ], + [ + "bro", + "ni" + ], + [ + "ge", + "n" + ], + [ + "st", + "wem" + ], + [ + "ci", + "ół" + ], + [ + "by", + "le" + ], + [ + "bi", + "j" + ], + [ + "wol", + "no" + ], + [ + "B", + "ie" + ], + [ + "na", + "szej" + ], + [ + "s", + "ną" + ], + [ + "no", + "sił" + ], + [ + "mie", + "r" + ], + [ + "tych", + "czas" + ], + [ + "ch", + "cąc" + ], + [ + "to", + "l" + ], + [ + "od", + "wie" + ], + [ + "mie", + "sz" + ], + [ + "przy", + "najmniej" + ], + [ + "sa", + "n" + ], + [ + "ży", + "li" + ], + [ + "ży", + "wo" + ], + [ + "woje", + "n" + ], + [ + "het", + "man" + ], + [ + "powta", + "rza" + ], + [ + "nie", + "ba" + ], + [ + "st", + "ów" + ], + [ + "ta", + "le" + ], + [ + "że", + "la" + ], + [ + "R", + "zy" + ], + [ + "po", + "czy" + ], + [ + "h", + "y" + ], + [ + "ch", + "ała" + ], + [ + "mia", + "sto" + ], + [ + "stro", + "nie" + ], + [ + "tru", + "dno" + ], + [ + "Woku", + "lskiego" + ], + [ + "pis", + "ał" + ], + [ + "o", + "pa" + ], + [ + "sz", + "to" + ], + [ + "wie", + "rz" + ], + [ + "dzie", + "r" + ], + [ + "prze", + "r" + ], + [ + "mie", + "niem" + ], + [ + "spra", + "wy" + ], + [ + "naz", + "wi" + ], + [ + "3", + "0" + ], + [ + "t", + "nych" + ], + [ + "nie", + "u" + ], + [ + "ka", + "że" + ], + [ + "przyja", + "ciół" + ], + [ + "ch", + "le" + ], + [ + "kiedy", + "ś" + ], + [ + "prze", + "ra" + ], + [ + "ży", + "w" + ], + [ + "róż", + "nych" + ], + [ + "wie", + "ku" + ], + [ + "owi", + "cz" + ], + [ + "ksią", + "ż" + ], + [ + "koń", + "ca" + ], + [ + "świą", + "tobli" + ], + [ + "ogó", + "le" + ], + [ + "s", + "ro" + ], + [ + "ra", + "ć" + ], + [ + "ow", + "ały" + ], + [ + "se", + "j" + ], + [ + "rów", + "no" + ], + [ + "z", + "ły" + ], + [ + "cz", + "ci" + ], + [ + "ka", + "wale" + ], + [ + "ryce", + "r" + ], + [ + "ponie", + "waż" + ], + [ + "ź", + "nie" + ], + [ + "ar", + "t" + ], + [ + "1", + "2" + ], + [ + "za", + "pom" + ], + [ + "ma", + "jąc" + ], + [ + "sta", + "nął" + ], + [ + "nia", + "mi" + ], + [ + "sty", + "tu" + ], + [ + "mo", + "ich" + ], + [ + "ar", + "ty" + ], + [ + "o", + "dzy" + ], + [ + "słu", + "gi" + ], + [ + "nio", + "ne" + ], + [ + "wsze", + "dł" + ], + [ + "mog", + "ły" + ], + [ + "dłu", + "gie" + ], + [ + "Krzy", + "ża" + ], + [ + "z", + "ga" + ], + [ + "ni", + "by" + ], + [ + "ko", + "lo" + ], + [ + "sta", + "je" + ], + [ + "bie", + "rze" + ], + [ + "zdr", + "owie" + ], + [ + "o", + "by" + ], + [ + "wa", + "no" + ], + [ + "mie", + "ście" + ], + [ + "przy", + "czy" + ], + [ + "ru", + "m" + ], + [ + "pienię", + "dzy" + ], + [ + "n", + "óg" + ], + [ + "za", + "koń" + ], + [ + "wo", + "dę" + ], + [ + "bo", + "m" + ], + [ + "g", + "wał" + ], + [ + "ł", + "ała" + ], + [ + "in", + "nym" + ], + [ + "ok", + "rzy" + ], + [ + "F", + "A" + ], + [ + "O", + "r" + ], + [ + "wy", + "zna" + ], + [ + "cha", + "j" + ], + [ + "mówi", + "ą" + ], + [ + "zd", + "raj" + ], + [ + "wnę", + "trz" + ], + [ + "n", + "kę" + ], + [ + "ch", + "owa" + ], + [ + "wi", + "dząc" + ], + [ + "który", + "mi" + ], + [ + "su", + "k" + ], + [ + "rzekł", + "szy" + ], + [ + "Je", + "zu" + ], + [ + "znaj", + "dzie" + ], + [ + "chwy", + "cił" + ], + [ + ".", + "”" + ], + [ + "d", + "owi" + ], + [ + "s", + "wym" + ], + [ + "nie", + "szczę" + ], + [ + "le", + "nie" + ], + [ + "pa", + "ć" + ], + [ + "ru", + "cho" + ], + [ + "był", + "em" + ], + [ + "sty", + "m" + ], + [ + "kro", + "ć" + ], + [ + "isto", + "tnie" + ], + [ + "K", + "ra" + ], + [ + "ci", + "ła" + ], + [ + "szy", + "ć" + ], + [ + "rę", + "ki" + ], + [ + "pyta", + "nie" + ], + [ + "Pro", + "szę" + ], + [ + "w", + "trą" + ], + [ + "ś", + "miał" + ], + [ + "no", + "r" + ], + [ + "zo", + "stały" + ], + [ + "nię", + "te" + ], + [ + "Jedna", + "k" + ], + [ + "G", + "a" + ], + [ + "dzi", + "siaj" + ], + [ + "la", + "ty" + ], + [ + "mu", + "szę" + ], + [ + "sie", + "dział" + ], + [ + "Na", + "gle" + ], + [ + "stra", + "szli" + ], + [ + "mini", + "stra" + ], + [ + "ń", + "czy" + ], + [ + "rze", + "c" + ], + [ + "rę", + "ka" + ], + [ + "niezmie", + "r" + ], + [ + "E", + "u" + ], + [ + "b", + "ru" + ], + [ + "ń", + "cy" + ], + [ + "Ko", + "mi" + ], + [ + "godzi", + "ny" + ], + [ + "cier", + "pli" + ], + [ + "I", + "E" + ], + [ + "f", + "ra" + ], + [ + "ro", + "dza" + ], + [ + "pan", + "ny" + ], + [ + "tę", + "sk" + ], + [ + "środ", + "ku" + ], + [ + "o", + "powiada" + ], + [ + "na", + "szego" + ], + [ + "rzy", + "ła" + ], + [ + "peł", + "ni" + ], + [ + "Ba", + "sia" + ], + [ + "o", + "pi" + ], + [ + "z", + "ów" + ], + [ + "na", + "dz" + ], + [ + "prze", + "strze" + ], + [ + "ob", + "li" + ], + [ + "Na", + "wet" + ], + [ + "bli", + "ż" + ], + [ + "powi", + "nien" + ], + [ + "pró", + "b" + ], + [ + "za", + "sta" + ], + [ + "su", + "nął" + ], + [ + "dziesię", + "ć" + ], + [ + "gląd", + "ał" + ], + [ + "r", + "t" + ], + [ + "ni", + "ca" + ], + [ + "tu", + "ż" + ], + [ + "sły", + "sz" + ], + [ + "pow", + "ro" + ], + [ + "wol", + "na" + ], + [ + "oko", + "li" + ], + [ + "n", + "owych" + ], + [ + "nie", + "na" + ], + [ + "po", + "lu" + ], + [ + "ja", + "kich" + ], + [ + "pra", + "sza" + ], + [ + "su", + "r" + ], + [ + ".", + "," + ], + [ + "Ł", + "a" + ], + [ + "”", + "," + ], + [ + "po", + "go" + ], + [ + "zwy", + "czaj" + ], + [ + "b", + "ów" + ], + [ + "o", + "sie" + ], + [ + "to", + "bą" + ], + [ + "wie", + "dzieć" + ], + [ + "gie", + "r" + ], + [ + "prowa", + "dza" + ], + [ + "nie", + "do" + ], + [ + "wie", + "nie" + ], + [ + "ku", + "je" + ], + [ + "zna", + "cznie" + ], + [ + "og", + "ie" + ], + [ + "Tu", + "tmo" + ], + [ + "Dzi", + "ś" + ], + [ + "My", + "ś" + ], + [ + "Czar", + "niec" + ], + [ + "Tutmo", + "zi" + ], + [ + "o", + "cze" + ], + [ + "ce", + "nt" + ], + [ + "ru", + "ch" + ], + [ + "sze", + "r" + ], + [ + "powtó", + "rzył" + ], + [ + "st", + "i" + ], + [ + "wa", + "j" + ], + [ + "pro", + "c" + ], + [ + "og", + "ra" + ], + [ + "wcze", + "śniej" + ], + [ + "ok", + "rę" + ], + [ + "sły", + "sze" + ], + [ + "2", + "0" + ], + [ + "Ka", + "li" + ], + [ + "le", + "dwie" + ], + [ + "ży", + "je" + ], + [ + "spo", + "kój" + ], + [ + "gdzie", + "ś" + ], + [ + "same", + "j" + ], + [ + "z", + "mę" + ], + [ + "wie", + "nia" + ], + [ + "usta", + "wy" + ], + [ + "uczy", + "nił" + ], + [ + "żołnie", + "rze" + ], + [ + "po", + "nu" + ], + [ + "wa", + "ją" + ], + [ + "re", + "j" + ], + [ + "mie", + "st" + ], + [ + "ba", + "n" + ], + [ + "naj", + "wyż" + ], + [ + "szep", + "nął" + ], + [ + "A", + "ż" + ], + [ + "b", + "ądź" + ], + [ + "sz", + "czu" + ], + [ + "ba", + "da" + ], + [ + "dob", + "ra" + ], + [ + "ni", + "j" + ], + [ + "sta", + "ra" + ], + [ + "we", + "se" + ], + [ + "w", + "szę" + ], + [ + "dz", + "ał" + ], + [ + "ka", + "na" + ], + [ + "wi", + "ch" + ], + [ + "kt", + "ów" + ], + [ + "wię", + "zie" + ], + [ + "myśle", + "ć" + ], + [ + "p", + "ów" + ], + [ + "ż", + "ół" + ], + [ + "pie", + "c" + ], + [ + "du", + "ch" + ], + [ + "sk", + "le" + ], + [ + "sko", + "ro" + ], + [ + "w", + "strzy" + ], + [ + "po", + "la" + ], + [ + "ja", + "zd" + ], + [ + "wło", + "sy" + ], + [ + "K", + "et" + ], + [ + "pa", + "nią" + ], + [ + "czy", + "ło" + ], + [ + "od", + "u" + ], + [ + "sze", + "k" + ], + [ + "roz", + "um" + ], + [ + "zi", + "mie" + ], + [ + "prowa", + "dzo" + ], + [ + "księ", + "ży" + ], + [ + "K", + "ry" + ], + [ + "S", + "tra" + ], + [ + "do", + "tychczas" + ], + [ + "ru", + "bli" + ], + [ + "dro", + "b" + ], + [ + "chło", + "pa" + ], + [ + "wasz", + "mości" + ], + [ + "S", + "ej" + ], + [ + "f", + "ał" + ], + [ + "cz", + "war" + ], + [ + "ta", + "li" + ], + [ + "wy", + "sta" + ], + [ + "ża", + "l" + ], + [ + "uczy", + "ni" + ], + [ + "ry", + "ta" + ], + [ + "me", + "r" + ], + [ + "ża", + "den" + ], + [ + "wła", + "d" + ], + [ + "cią", + "ga" + ], + [ + "men", + "tu" + ], + [ + "kro", + "ków" + ], + [ + "Ket", + "lin" + ], + [ + "nie", + "wia" + ], + [ + "niej", + "szych" + ], + [ + "woj", + "na" + ], + [ + "chci", + "ała" + ], + [ + "szu", + "kać" + ], + [ + "sło", + "ńce" + ], + [ + "h", + "ar" + ], + [ + "u", + "s" + ], + [ + "ro", + "m" + ], + [ + "wy", + "czaj" + ], + [ + "to", + "n" + ], + [ + "wie", + "n" + ], + [ + "drze", + "wa" + ], + [ + "mod", + "li" + ], + [ + "pomo", + "cy" + ], + [ + "d", + "ry" + ], + [ + "i", + "dą" + ], + [ + "o", + "z" + ], + [ + "o", + "soby" + ], + [ + "ni", + "ki" + ], + [ + "dzi", + "an" + ], + [ + "od", + "y" + ], + [ + "ję", + "cia" + ], + [ + "wiel", + "ka" + ], + [ + "sprze", + "da" + ], + [ + "pod", + "róż" + ], + [ + "m", + "ała" + ], + [ + "na", + "stu" + ], + [ + "ko", + "t" + ], + [ + "wi", + "dzieć" + ], + [ + "od", + "kry" + ], + [ + "poli", + "cja" + ], + [ + "Dla", + "czego" + ], + [ + "II", + "I" + ], + [ + "Cho", + "ć" + ], + [ + "w", + "skiego" + ], + [ + "ra", + "cji" + ], + [ + "za", + "kła" + ], + [ + "ty", + "w" + ], + [ + "wiel", + "kiego" + ], + [ + "two", + "je" + ], + [ + "dru", + "gą" + ], + [ + "fu", + "n" + ], + [ + "rz", + "ała" + ], + [ + "nie", + "nie" + ], + [ + "cz", + "nik" + ], + [ + "przy", + "gotowa" + ], + [ + "ba", + "ra" + ], + [ + "kapła", + "n" + ], + [ + "w", + "si" + ], + [ + "wie", + "rzy" + ], + [ + "bo", + "le" + ], + [ + "sy", + "na" + ], + [ + "w", + "krótce" + ], + [ + "ch", + "cieli" + ], + [ + "po", + "sa" + ], + [ + "go", + "sła" + ], + [ + "wa", + "ść" + ], + [ + "re", + "gu" + ], + [ + "ru", + "sza" + ], + [ + "Po", + "li" + ], + [ + "pój", + "dzie" + ], + [ + "ch", + "ód" + ], + [ + "ka", + "sz" + ], + [ + "la", + "mi" + ], + [ + "od", + "dział" + ], + [ + "sy", + "j" + ], + [ + "o", + "zna" + ], + [ + "ce", + "n" + ], + [ + "jest", + "e" + ], + [ + "mar", + "szał" + ], + [ + "zbro", + "j" + ], + [ + "U", + "S" + ], + [ + "a", + "ch" + ], + [ + "p", + "sy" + ], + [ + "ce", + "l" + ], + [ + "pi", + "ja" + ], + [ + "nu", + "s" + ], + [ + "z", + "wiąza" + ], + [ + "ci", + "ało" + ], + [ + "bi", + "li" + ], + [ + "wiel", + "kiej" + ], + [ + "woj", + "sko" + ], + [ + "pierwszy", + "m" + ], + [ + "k", + "cji" + ], + [ + "By", + "ła" + ], + [ + "Chmielnic", + "ki" + ], + [ + "ogie", + "ń" + ], + [ + "f", + "ran" + ], + [ + "o", + "sa" + ], + [ + "z", + "wróci" + ], + [ + "po", + "siada" + ], + [ + "do", + "sko" + ], + [ + "wy", + "kona" + ], + [ + "pra", + "cu" + ], + [ + "naj", + "bardziej" + ], + [ + "ofi", + "a" + ], + [ + "ofi", + "ce" + ], + [ + "przed", + "się" + ], + [ + "O", + "R" + ], + [ + "c", + "kim" + ], + [ + "o", + "świad" + ], + [ + "ow", + "ska" + ], + [ + "za", + "po" + ], + [ + "ja", + "ch" + ], + [ + "ce", + "lu" + ], + [ + "zrobi", + "ł" + ], + [ + "le", + "ni" + ], + [ + "wa", + "la" + ], + [ + "wy", + "sła" + ], + [ + "re", + "gi" + ], + [ + "ró", + "j" + ], + [ + "me", + "ryka" + ], + [ + "może", + "sz" + ], + [ + "By", + "ło" + ], + [ + "N", + "A" + ], + [ + "U", + "ST" + ], + [ + "prze", + "zna" + ], + [ + "bo", + "gów" + ], + [ + "sto", + "le" + ], + [ + "chod", + "u" + ], + [ + "dziesię", + "ciu" + ], + [ + "p", + "rywa" + ], + [ + "mi", + "i" + ], + [ + "wi", + "zy" + ], + [ + "wa", + "jąc" + ], + [ + "sły", + "chać" + ], + [ + "kości", + "o" + ], + [ + "C", + "zę" + ], + [ + "Bogu", + "sław" + ], + [ + "znaleź", + "ć" + ], + [ + "częście", + "j" + ], + [ + "w", + "st" + ], + [ + "nie", + "raz" + ], + [ + "spo", + "tk" + ], + [ + "W", + "ówczas" + ], + [ + "n", + "kiem" + ], + [ + "s", + "pad" + ], + [ + "moc", + "no" + ], + [ + "kr", + "wa" + ], + [ + "Warsza", + "wie" + ], + [ + "FA", + "UST" + ], + [ + "Z", + "resztą" + ], + [ + "o", + "zwał" + ], + [ + "wy", + "mi" + ], + [ + "bo", + "r" + ], + [ + "daw", + "na" + ], + [ + "Wszy", + "scy" + ], + [ + "patrz", + "ąc" + ], + [ + "z", + "nik" + ], + [ + "na", + "uczy" + ], + [ + "ra", + "m" + ], + [ + "wo", + "lę" + ], + [ + "ry", + "j" + ], + [ + "sty", + "ch" + ], + [ + "Ch", + "y" + ], + [ + "zo", + "stało" + ], + [ + "strze", + "la" + ], + [ + "miło", + "sier" + ], + [ + "ofi", + "cer" + ], + [ + "szlach", + "ta" + ], + [ + "nie", + "mal" + ], + [ + "sz", + "ki" + ], + [ + "ni", + "kogo" + ], + [ + "no", + "szą" + ], + [ + "dzie", + "l" + ], + [ + "był", + "by" + ], + [ + "stąpi", + "ć" + ], + [ + "o", + "ta" + ], + [ + "t", + "ków" + ], + [ + "w", + "prost" + ], + [ + "cz", + "emu" + ], + [ + "po", + "ży" + ], + [ + "st", + "w" + ], + [ + "dzie", + "ż" + ], + [ + "trze", + "ci" + ], + [ + "godzi", + "n" + ], + [ + "ofi", + "ar" + ], + [ + "b", + "łą" + ], + [ + "h", + "or" + ], + [ + "i", + "zby" + ], + [ + "sta", + "li" + ], + [ + "woje", + "wódz" + ], + [ + "wybo", + "r" + ], + [ + "Pio", + "tr" + ], + [ + "t", + "ną" + ], + [ + "t", + "rzą" + ], + [ + "w", + "padł" + ], + [ + "t", + "z" + ], + [ + "st", + "ąd" + ], + [ + "pa", + "pie" + ], + [ + "we", + "n" + ], + [ + "ze", + "k" + ], + [ + "oba", + "j" + ], + [ + "wio", + "ny" + ], + [ + "jaka", + "ś" + ], + [ + "Dzię", + "kuję" + ], + [ + "k", + "ru" + ], + [ + "za", + "nie" + ], + [ + "kie", + "row" + ], + [ + "rzą", + "du" + ], + [ + "Sta", + "ni" + ], + [ + "drugi", + "m" + ], + [ + "m", + "l" + ], + [ + "de", + "nt" + ], + [ + "e", + "g" + ], + [ + "w", + "ście" + ], + [ + "ł", + "ka" + ], + [ + "le", + "żą" + ], + [ + "sy", + "ć" + ], + [ + "stra", + "ch" + ], + [ + "Ka", + "zimie" + ], + [ + "B", + "ra" + ], + [ + "k", + "ała" + ], + [ + "z", + "je" + ], + [ + "po", + "myśl" + ], + [ + "mi", + "ły" + ], + [ + "które", + "mu" + ], + [ + "uwa", + "gę" + ], + [ + "zdo", + "by" + ], + [ + "ręko", + "ma" + ], + [ + "u", + "fa" + ], + [ + "na", + "szym" + ], + [ + "ni", + "czego" + ], + [ + "ko", + "ro" + ], + [ + "ko", + "ny" + ], + [ + "wy", + "ro" + ], + [ + "wy", + "star" + ], + [ + "mie", + "ń" + ], + [ + "bo", + "gi" + ], + [ + "tra", + "k" + ], + [ + "ste", + "ty" + ], + [ + "dłu", + "żej" + ], + [ + "kobie", + "ta" + ], + [ + "wy", + "żej" + ], + [ + "ba", + "ron" + ], + [ + "cho", + "ro" + ], + [ + "zy", + "ska" + ], + [ + "trzy", + "dzie" + ], + [ + "drugie", + "go" + ], + [ + "M", + "A" + ], + [ + "na", + "pa" + ], + [ + "ni", + "ała" + ], + [ + "go", + "tów" + ], + [ + "oj", + "czyz" + ], + [ + "uro", + "czy" + ], + [ + "ł", + "owa" + ], + [ + "wi", + "na" + ], + [ + "księ", + "ż" + ], + [ + "d", + "ował" + ], + [ + "n", + "kach" + ], + [ + "t", + "wór" + ], + [ + "pa", + "s" + ], + [ + "pa", + "ch" + ], + [ + "wie", + "ści" + ], + [ + "cha", + "rak" + ], + [ + "zu", + "je" + ], + [ + "kto", + "ra" + ], + [ + "więk", + "szo" + ], + [ + "na", + "ra" + ], + [ + "ma", + "wia" + ], + [ + "zosta", + "ć" + ], + [ + "głoś", + "no" + ], + [ + "S", + "to" + ], + [ + "nie", + "bezpiecze" + ], + [ + "ki", + "mi" + ], + [ + "cie", + "le" + ], + [ + "Ba", + "bi" + ], + [ + "polski", + "ch" + ], + [ + "m", + "n" + ], + [ + "le", + "ż" + ], + [ + "do", + "podob" + ], + [ + "dzo", + "ny" + ], + [ + "Mi", + "ni" + ], + [ + "a", + "t" + ], + [ + "f", + "ry" + ], + [ + "k", + "ować" + ], + [ + "n", + "ny" + ], + [ + "ni", + "czym" + ], + [ + "ow", + "ało" + ], + [ + "pro", + "ś" + ], + [ + "on", + "u" + ], + [ + "mę", + "ża" + ], + [ + "T", + "A" + ], + [ + "r", + "ki" + ], + [ + "ł", + "zy" + ], + [ + "cz", + "li" + ], + [ + "sz", + "pita" + ], + [ + "po", + "czu" + ], + [ + "ko", + "mo" + ], + [ + "wy", + "ciąg" + ], + [ + "la", + "tach" + ], + [ + "pra", + "wy" + ], + [ + "mówi", + "li" + ], + [ + "trzy", + "my" + ], + [ + "czo", + "nych" + ], + [ + "dź", + "mi" + ], + [ + "Mu", + "si" + ], + [ + "1", + "6" + ], + [ + "e", + "ner" + ], + [ + "k", + "rą" + ], + [ + "dzie", + "ścia" + ], + [ + "mo", + "cy" + ], + [ + "ce", + "nia" + ], + [ + "pi", + "sy" + ], + [ + "zna", + "m" + ], + [ + "woj", + "nę" + ], + [ + "Rze", + "cz" + ], + [ + "spraw", + "ę" + ], + [ + "brze", + "gu" + ], + [ + "d", + "ba" + ], + [ + "w", + "rza" + ], + [ + "ź", + "li" + ], + [ + "po", + "łą" + ], + [ + "ba", + "mi" + ], + [ + "O", + "b" + ], + [ + "W", + "ą" + ], + [ + "W", + "reszcie" + ], + [ + "po", + "jedy" + ], + [ + "Na", + "d" + ], + [ + "k", + "owski" + ], + [ + "ro", + "p" + ], + [ + "te", + "mat" + ], + [ + "re", + "ali" + ], + [ + "cze", + "kać" + ], + [ + "sze", + "ść" + ], + [ + "jedno", + "cześnie" + ], + [ + "Juran", + "d" + ], + [ + "cz", + "ność" + ], + [ + "st", + "wier" + ], + [ + "za", + "wi" + ], + [ + "cie", + "j" + ], + [ + "przy", + "pa" + ], + [ + "owy", + "mi" + ], + [ + "słu", + "chał" + ], + [ + "Do", + "piero" + ], + [ + "kło", + "po" + ], + [ + "ist", + "nie" + ], + [ + "O", + "sta" + ], + [ + "S", + "ze" + ], + [ + "lu", + "dźmi" + ], + [ + "wia", + "tr" + ], + [ + "jako", + "ś" + ], + [ + "głę", + "bi" + ], + [ + "c", + "no" + ], + [ + "o", + "bywa" + ], + [ + "t", + "owi" + ], + [ + "by", + "śmy" + ], + [ + "we", + "dle" + ], + [ + "powie", + "działa" + ], + [ + "drz", + "wia" + ], + [ + "o", + "strze" + ], + [ + "w", + "rze" + ], + [ + "ty", + "tu" + ], + [ + "bo", + "k" + ], + [ + "tu", + "ra" + ], + [ + "ar", + "cy" + ], + [ + "sło", + "ńca" + ], + [ + "Zby", + "szka" + ], + [ + "pisa", + "ć" + ], + [ + "Praw", + "da" + ], + [ + "Bę", + "dzie" + ], + [ + "p", + "em" + ], + [ + "u", + "bra" + ], + [ + "z", + "ał" + ], + [ + "za", + "uwa" + ], + [ + "przy", + "ci" + ], + [ + "mu", + "szą" + ], + [ + "sły", + "sza" + ], + [ + "Wie", + "m" + ], + [ + "mini", + "ster" + ], + [ + "S", + "zu" + ], + [ + "l", + "niej" + ], + [ + "n", + "owego" + ], + [ + "le", + "n" + ], + [ + "dy", + "sku" + ], + [ + "przy", + "wi" + ], + [ + "du", + "ży" + ], + [ + "ste", + "go" + ], + [ + "dro", + "ga" + ], + [ + "Warsza", + "wy" + ], + [ + "spostrze", + "gł" + ], + [ + "nadz", + "wyczaj" + ], + [ + "da", + "ją" + ], + [ + "bie", + "g" + ], + [ + "in", + "nymi" + ], + [ + "bu", + "dy" + ], + [ + "zło", + "tych" + ], + [ + "świąty", + "ni" + ], + [ + "Fe", + "nicja" + ], + [ + "prezy", + "den" + ], + [ + "Tade", + "usz" + ], + [ + "ł", + "owi" + ], + [ + "ła", + "ska" + ], + [ + "od", + "le" + ], + [ + "mie", + "sza" + ], + [ + "tu", + "je" + ], + [ + "Pa", + "mię" + ], + [ + "ha", + "j" + ], + [ + "żad", + "nej" + ], + [ + "m", + "ować" + ], + [ + "s", + "pę" + ], + [ + "wo", + "łał" + ], + [ + "prze", + "wi" + ], + [ + "sk", + "ło" + ], + [ + "sy", + "ła" + ], + [ + "Ju", + "sty" + ], + [ + "spra", + "wa" + ], + [ + "ryce", + "rza" + ], + [ + "zale", + "dwie" + ], + [ + "Jest", + "em" + ], + [ + "mą", + "ż" + ], + [ + "gospo", + "da" + ], + [ + "rozma", + "wia" + ], + [ + "O", + "leń" + ], + [ + "z", + "bo" + ], + [ + "po", + "bli" + ], + [ + "przy", + "pomina" + ], + [ + "kapła", + "ni" + ], + [ + "kształ", + "t" + ], + [ + "l", + "ka" + ], + [ + "na", + "miest" + ], + [ + "cze", + "ń" + ], + [ + "cze", + "le" + ], + [ + "ści", + "ć" + ], + [ + "było", + "by" + ], + [ + "Ch", + "ilo" + ], + [ + "wiel", + "kich" + ], + [ + "fina", + "ns" + ], + [ + "a", + "ta" + ], + [ + "s", + "wa" + ], + [ + "u", + "zna" + ], + [ + "nie", + "si" + ], + [ + "wa", + "ne" + ], + [ + "prze", + "szło" + ], + [ + "dze", + "niu" + ], + [ + "Bar", + "dzo" + ], + [ + "I", + "gna" + ], + [ + "O", + "na" + ], + [ + "ł", + "ow" + ], + [ + "wy", + "gląda" + ], + [ + "czy", + "ta" + ], + [ + "la", + "da" + ], + [ + "ma", + "tka" + ], + [ + "nic", + "ą" + ], + [ + "sia", + "ch" + ], + [ + "miał", + "em" + ], + [ + "oczy", + "wiście" + ], + [ + "ws", + "pani" + ], + [ + "dwa", + "dzieścia" + ], + [ + "pozna", + "ł" + ], + [ + "skar", + "b" + ], + [ + "w", + "łó" + ], + [ + "ł", + "ta" + ], + [ + "po", + "są" + ], + [ + "c", + "ju" + ], + [ + "z", + "dawało" + ], + [ + "cz", + "ności" + ], + [ + "st", + "rza" + ], + [ + "dy", + "na" + ], + [ + "zie", + "lo" + ], + [ + "pyta", + "ć" + ], + [ + "szlach", + "ty" + ], + [ + "D", + "y" + ], + [ + "ra", + "na" + ], + [ + "ci", + "li" + ], + [ + "czą", + "cy" + ], + [ + "twa", + "rzą" + ], + [ + "rowa", + "ć" + ], + [ + "Jak", + "że" + ], + [ + "O", + "czy" + ], + [ + "n", + "p" + ], + [ + "p", + "su" + ], + [ + "u", + "pły" + ], + [ + "rz", + "o" + ], + [ + "ni", + "n" + ], + [ + "te", + "a" + ], + [ + "re", + "li" + ], + [ + "od", + "powiada" + ], + [ + "gi", + "i" + ], + [ + "lo", + "n" + ], + [ + "pomo", + "cą" + ], + [ + "mate", + "ri" + ], + [ + "nie", + "mu" + ], + [ + "in", + "ter" + ], + [ + "lo", + "s" + ], + [ + "bro", + "ń" + ], + [ + "Że", + "by" + ], + [ + "ń", + "ską" + ], + [ + "po", + "wszech" + ], + [ + "czy", + "ły" + ], + [ + "bi", + "ja" + ], + [ + "pan", + "ów" + ], + [ + "ok", + "rop" + ], + [ + "żad", + "nych" + ], + [ + "bły", + "ska" + ], + [ + "w", + "za" + ], + [ + "st", + "rzał" + ], + [ + "za", + "dowo" + ], + [ + "przy", + "się" + ], + [ + "każ", + "dej" + ], + [ + "Dla", + "tego" + ], + [ + "zbli", + "ża" + ], + [ + "f", + "an" + ], + [ + "g", + "la" + ], + [ + "rze", + "ki" + ], + [ + "wi", + "ce" + ], + [ + "ma", + "ć" + ], + [ + "cza", + "mi" + ], + [ + "pe", + "wien" + ], + [ + "dza", + "ć" + ], + [ + "Kmici", + "ca" + ], + [ + "zwie", + "rzę" + ], + [ + "rado", + "ści" + ], + [ + "chorąg", + "wi" + ], + [ + "knia", + "zi" + ], + [ + "5", + "0" + ], + [ + "L", + "on" + ], + [ + "o", + "puści" + ], + [ + "po", + "twier" + ], + [ + "za", + "tem" + ], + [ + "pu", + "szcz" + ], + [ + "świa", + "do" + ], + [ + "kra", + "i" + ], + [ + "Sa", + "pie" + ], + [ + "bło", + "gosła" + ], + [ + "u", + "szy" + ], + [ + "u", + "waż" + ], + [ + "cz", + "ter" + ], + [ + "szo", + "ny" + ], + [ + "R", + "O" + ], + [ + "U", + "r" + ], + [ + "Z", + "na" + ], + [ + "n", + "ci" + ], + [ + "s", + "nu" + ], + [ + "u", + "licy" + ], + [ + "w", + "ki" + ], + [ + "z", + "ała" + ], + [ + "ł", + "óż" + ], + [ + "st", + "ki" + ], + [ + "le", + "ś" + ], + [ + "pa", + "trzeć" + ], + [ + "dzi", + "sz" + ], + [ + "przy", + "by" + ], + [ + "pra", + "kty" + ], + [ + "de", + "mo" + ], + [ + "będzie", + "my" + ], + [ + "pamię", + "ta" + ], + [ + "zaczę", + "ła" + ], + [ + "stare", + "go" + ], + [ + "t", + "li" + ], + [ + "z", + "rozumie" + ], + [ + "Ł", + "u" + ], + [ + "na", + "de" + ], + [ + "za", + "bra" + ], + [ + "wy", + "ją" + ], + [ + "wy", + "raz" + ], + [ + "ce", + "nie" + ], + [ + "cze", + "s" + ], + [ + "ba", + "ro" + ], + [ + "bi", + "sku" + ], + [ + "czo", + "ło" + ], + [ + "cał", + "ego" + ], + [ + "kom", + "na" + ], + [ + "jedy", + "nie" + ], + [ + "przedsta", + "wi" + ], + [ + "tysią", + "ce" + ], + [ + "H", + "ele" + ], + [ + "o", + "kiem" + ], + [ + "rze", + "ź" + ], + [ + "mi", + "ny" + ], + [ + "du", + "szę" + ], + [ + "Za", + "li" + ], + [ + "dnia", + "ch" + ], + [ + "Z", + "ie" + ], + [ + "o", + "ca" + ], + [ + "u", + "mar" + ], + [ + "po", + "seł" + ], + [ + "do", + "kona" + ], + [ + "wy", + "pa" + ], + [ + "cze", + "ć" + ], + [ + "bie", + "ga" + ], + [ + "niej", + "sza" + ], + [ + "podob", + "ne" + ], + [ + "pozna", + "ć" + ], + [ + "ode", + "zwał" + ], + [ + "cięż", + "ko" + ], + [ + "fara", + "ona" + ], + [ + "p", + "lu" + ], + [ + "s", + "or" + ], + [ + "po", + "dzie" + ], + [ + "li", + "ka" + ], + [ + "wa", + "ny" + ], + [ + "sze", + "nie" + ], + [ + "sk", + "ry" + ], + [ + "gdy", + "ś" + ], + [ + "dzię", + "ki" + ], + [ + "potrze", + "bu" + ], + [ + "han", + "d" + ], + [ + "K", + "się" + ], + [ + "g", + "re" + ], + [ + "u", + "rzą" + ], + [ + "wz", + "gó" + ], + [ + "czo", + "na" + ], + [ + "uczy", + "nić" + ], + [ + "kilka", + "naście" + ], + [ + "Zby", + "sz" + ], + [ + "Da", + "j" + ], + [ + "X", + "V" + ], + [ + "dy", + "re" + ], + [ + "wró", + "t" + ], + [ + "Me", + "f" + ], + [ + "widział", + "em" + ], + [ + "l", + "ność" + ], + [ + "ok", + "ry" + ], + [ + "nię", + "ty" + ], + [ + "ścia", + "ny" + ], + [ + "włas", + "ną" + ], + [ + "szlachci", + "c" + ], + [ + "h", + "ra" + ], + [ + "po", + "między" + ], + [ + "wy", + "ra" + ], + [ + "la", + "ko" + ], + [ + "owo", + "ści" + ], + [ + "kro", + "tnie" + ], + [ + "ludzi", + "om" + ], + [ + "zale", + "ż" + ], + [ + "O", + "ni" + ], + [ + "S", + "za" + ], + [ + "d", + "ie" + ], + [ + "j", + "o" + ], + [ + "z", + "ra" + ], + [ + "ra", + "no" + ], + [ + "du", + "sza" + ], + [ + "obowią", + "z" + ], + [ + "wąt", + "pli" + ], + [ + "ostro", + "ż" + ], + [ + "G", + "re" + ], + [ + "j", + "ów" + ], + [ + "o", + "skar" + ], + [ + "po", + "g" + ], + [ + "ne", + "ra" + ], + [ + "czy", + "zna" + ], + [ + "osta", + "tni" + ], + [ + "ludz", + "kie" + ], + [ + "wtrą", + "cił" + ], + [ + "1", + "7" + ], + [ + "u", + "le" + ], + [ + "w", + "ną" + ], + [ + "wie", + "ść" + ], + [ + "co", + "ny" + ], + [ + "Sz", + "cze" + ], + [ + "twie", + "j" + ], + [ + "nadzie", + "ję" + ], + [ + "rozm", + "owy" + ], + [ + "Al", + "bo" + ], + [ + "Tutmozi", + "s" + ], + [ + "s", + "pó" + ], + [ + "nia", + "ć" + ], + [ + "we", + "ź" + ], + [ + "gł", + "em" + ], + [ + "słu", + "chać" + ], + [ + "kapła", + "nów" + ], + [ + "woła", + "ć" + ], + [ + "Be", + "z" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "l" + ], + [ + "Bohu", + "n" + ], + [ + "o", + "chro" + ], + [ + "z", + "łe" + ], + [ + "ś", + "ro" + ], + [ + "po", + "ga" + ], + [ + "przy", + "zna" + ], + [ + "Wi", + "tol" + ], + [ + "jaką", + "ś" + ], + [ + "cj", + "ona" + ], + [ + "S", + "L" + ], + [ + "b", + "óg" + ], + [ + "s", + "ch" + ], + [ + "od", + "wa" + ], + [ + "cze", + "ść" + ], + [ + "pra", + "gnie" + ], + [ + "og", + "lą" + ], + [ + "wó", + "z" + ], + [ + "Ni", + "kt" + ], + [ + "Rze", + "cki" + ], + [ + "woje", + "woda" + ], + [ + "kobie", + "t" + ], + [ + "wyso", + "ko" + ], + [ + "ro", + "li" + ], + [ + "te", + "ra" + ], + [ + "pu", + "szczo" + ], + [ + "okre", + "ś" + ], + [ + "a", + "mi" + ], + [ + "c", + "twa" + ], + [ + "r", + "ka" + ], + [ + "t", + "rów" + ], + [ + "sie", + "j" + ], + [ + "Na", + "stęp" + ], + [ + "Ja", + "na" + ], + [ + "wz", + "rok" + ], + [ + "Szwe", + "dów" + ], + [ + "u", + "miał" + ], + [ + "ni", + "cz" + ], + [ + "przy", + "pom" + ], + [ + "pro", + "ble" + ], + [ + "powie", + "trze" + ], + [ + "praw", + "dopodob" + ], + [ + "woj", + "ow" + ], + [ + "strze", + "l" + ], + [ + "mil", + "czeniu" + ], + [ + "dziew", + "czyna" + ], + [ + "weso", + "ło" + ], + [ + "i", + "de" + ], + [ + "sz", + "nie" + ], + [ + "ja", + "zdy" + ], + [ + "co", + "f" + ], + [ + "wał", + "em" + ], + [ + "Mi", + "lle" + ], + [ + "mło", + "d" + ], + [ + "dale", + "ka" + ], + [ + "dosta", + "ć" + ], + [ + "kaza", + "ć" + ], + [ + "P", + "ru" + ], + [ + "s", + "mo" + ], + [ + "t", + "nym" + ], + [ + "nie", + "spo" + ], + [ + "cz", + "tere" + ], + [ + "go", + "n" + ], + [ + "my", + "ka" + ], + [ + "powie", + "dz" + ], + [ + "nio", + "m" + ], + [ + "szlach", + "et" + ], + [ + "rozma", + "i" + ], + [ + "biał", + "e" + ], + [ + "Chy", + "ba" + ], + [ + "d", + "ka" + ], + [ + "przy", + "jechał" + ], + [ + "Te", + "go" + ], + [ + "nami", + "o" + ], + [ + "ude", + "rzył" + ], + [ + "natu", + "ra" + ], + [ + "c", + "two" + ], + [ + "t", + "ko" + ], + [ + "t", + "ło" + ], + [ + "ro", + "śli" + ], + [ + "ró", + "b" + ], + [ + "sk", + "rę" + ], + [ + "pu", + "n" + ], + [ + "Je", + "den" + ], + [ + "wszyst", + "kiego" + ], + [ + "zie", + "mia" + ], + [ + "jednak", + "że" + ], + [ + "odpowie", + "działa" + ], + [ + "włas", + "ne" + ], + [ + "ro", + "du" + ], + [ + "za", + "trzyma" + ], + [ + "si", + "łą" + ], + [ + "ba", + "ch" + ], + [ + "co", + "ne" + ], + [ + "me", + "j" + ], + [ + "które", + "n" + ], + [ + "mówi", + "sz" + ], + [ + "Ch", + "ar" + ], + [ + "żą", + "da" + ], + [ + "drze", + "w" + ], + [ + "Pe", + "ntu" + ], + [ + "świat", + "ło" + ], + [ + "ner", + "ał" + ], + [ + "wzią", + "ć" + ], + [ + "zbli", + "żył" + ], + [ + "sp", + "rzę" + ], + [ + "dwu", + "dzie" + ], + [ + "ucze", + "st" + ], + [ + "H", + "rabia" + ], + [ + "d", + "ną" + ], + [ + "ow", + "u" + ], + [ + "wy", + "maga" + ], + [ + "roz", + "e" + ], + [ + "og", + "nia" + ], + [ + "sam", + "ą" + ], + [ + "Zy", + "g" + ], + [ + "Przecie", + "ż" + ], + [ + "c", + "ało" + ], + [ + "d", + "ły" + ], + [ + "j", + "ał" + ], + [ + "k", + "nie" + ], + [ + "owa", + "niu" + ], + [ + "cza", + "p" + ], + [ + "pra", + "g" + ], + [ + "pro", + "ku" + ], + [ + "każ", + "dego" + ], + [ + "błę", + "ki" + ], + [ + "ocze", + "ki" + ], + [ + "!", + "!" + ], + [ + "u", + "two" + ], + [ + "za", + "kon" + ], + [ + "wie", + "j" + ], + [ + "włas", + "nej" + ], + [ + "dow", + "ód" + ], + [ + "b", + "ał" + ], + [ + "t", + "kę" + ], + [ + "na", + "sza" + ], + [ + "za", + "krzyknął" + ], + [ + "wy", + "korzy" + ], + [ + "wie", + "lko" + ], + [ + "przy", + "chodzi" + ], + [ + "ti", + "i" + ], + [ + "B", + "er" + ], + [ + "Ł", + "ę" + ], + [ + "ko", + "no" + ], + [ + "ka", + "wał" + ], + [ + "wy", + "łą" + ], + [ + "od", + "dał" + ], + [ + "si", + "u" + ], + [ + "służ", + "by" + ], + [ + "Sę", + "dzia" + ], + [ + "R", + "zę" + ], + [ + "po", + "cz" + ], + [ + "ro", + "ni" + ], + [ + "wi", + "no" + ], + [ + "owa", + "na" + ], + [ + "sze", + "nia" + ], + [ + "we", + "k" + ], + [ + "du", + "że" + ], + [ + "pro", + "sił" + ], + [ + "nio", + "na" + ], + [ + "ował", + "em" + ], + [ + "zapew", + "ne" + ], + [ + "fran", + "cu" + ], + [ + "P", + "ow" + ], + [ + "o", + "pła" + ], + [ + "z", + "biera" + ], + [ + "nie", + "zna" + ], + [ + "do", + "stał" + ], + [ + "in", + "we" + ], + [ + "Za", + "raz" + ], + [ + "par", + "ty" + ], + [ + "dro", + "gą" + ], + [ + "pow", + "sta" + ], + [ + "Te", + "le" + ], + [ + "ani", + "żeli" + ], + [ + "mógł", + "by" + ], + [ + "zawo", + "łała" + ], + [ + "rozumie", + "m" + ], + [ + "wieczo", + "rem" + ], + [ + "b", + "rzu" + ], + [ + "że", + "k" + ], + [ + "dzi", + "ały" + ], + [ + "pra", + "wia" + ], + [ + "cja", + "ch" + ], + [ + "pew", + "ne" + ], + [ + "ha", + "ń" + ], + [ + "ścia", + "ch" + ], + [ + "stępu", + "je" + ], + [ + "rozm", + "owę" + ], + [ + "wiecz", + "ór" + ], + [ + "Ketlin", + "g" + ], + [ + "S", + "py" + ], + [ + "t", + "ności" + ], + [ + "z", + "decy" + ], + [ + "po", + "sto" + ], + [ + "po", + "praw" + ], + [ + "rzy", + "ły" + ], + [ + "ży", + "wszy" + ], + [ + "ze", + "bra" + ], + [ + "pod", + "da" + ], + [ + "krzy", + "ża" + ], + [ + "dź", + "wie" + ], + [ + "róż", + "ne" + ], + [ + "śmier", + "tel" + ], + [ + "Czę", + "sto" + ], + [ + "ko", + "nu" + ], + [ + "rzy", + "ło" + ], + [ + "wa", + "sze" + ], + [ + "no", + "sząc" + ], + [ + "cze", + "la" + ], + [ + "ob", + "ja" + ], + [ + "przy", + "tom" + ], + [ + "sa", + "r" + ], + [ + "du", + "cha" + ], + [ + "dzo", + "ne" + ], + [ + "ws", + "chod" + ], + [ + "państ", + "w" + ], + [ + "groz", + "i" + ], + [ + "N", + "ow" + ], + [ + "u", + "ch" + ], + [ + "do", + "tk" + ], + [ + "pod", + "ło" + ], + [ + "Sta", + "ry" + ], + [ + "pre", + "zes" + ], + [ + "cyj", + "ne" + ], + [ + "męż", + "czyz" + ], + [ + "bud", + "że" + ], + [ + "D", + "ru" + ], + [ + "do", + "syć" + ], + [ + "pro", + "te" + ], + [ + "zd", + "ą" + ], + [ + "Pa", + "na" + ], + [ + "robi", + "ł" + ], + [ + "di", + "i" + ], + [ + "podob", + "ny" + ], + [ + "Wołodyj", + "owskiego" + ], + [ + "W", + "tedy" + ], + [ + "za", + "chod" + ], + [ + "wo", + "dą" + ], + [ + "wz", + "bu" + ], + [ + "dzia", + "no" + ], + [ + "dwo", + "rze" + ], + [ + "rzeczy", + "wi" + ], + [ + "nosi", + "ć" + ], + [ + "widzi", + "sz" + ], + [ + "zoba", + "czy" + ], + [ + "1", + "4" + ], + [ + "po", + "e" + ], + [ + "ra", + "da" + ], + [ + "ko", + "ły" + ], + [ + "do", + "le" + ], + [ + "ła", + "ch" + ], + [ + "bie", + "gły" + ], + [ + "bu", + "dowa" + ], + [ + "mieszka", + "nia" + ], + [ + "I", + "A" + ], + [ + "M", + "ię" + ], + [ + "a", + "b" + ], + [ + "h", + "er" + ], + [ + "o", + "li" + ], + [ + "chę", + "tnie" + ], + [ + "Ne", + "ro" + ], + [ + "Każ", + "dy" + ], + [ + "g", + "owie" + ], + [ + "g", + "nąć" + ], + [ + "z", + "de" + ], + [ + "ć", + "wi" + ], + [ + "nie", + "dzie" + ], + [ + "po", + "świę" + ], + [ + "ra", + "cję" + ], + [ + "le", + "ży" + ], + [ + "ła", + "twiej" + ], + [ + "to", + "ra" + ], + [ + "cza", + "sy" + ], + [ + "fi", + "ka" + ], + [ + "może", + "my" + ], + [ + "ostat", + "nich" + ], + [ + "Szwe", + "dzi" + ], + [ + "mru", + "knął" + ], + [ + "O", + "ba" + ], + [ + "O", + "cho" + ], + [ + "P", + "ar" + ], + [ + "T", + "ar" + ], + [ + "k", + "west" + ], + [ + "l", + "no" + ], + [ + "o", + "sła" + ], + [ + "ko", + "ście" + ], + [ + "wi", + "cza" + ], + [ + "owa", + "nych" + ], + [ + "pyta", + "nia" + ], + [ + "pol", + "skiego" + ], + [ + "posta", + "ć" + ], + [ + "wspo", + "mnie" + ], + [ + "przewo", + "dni" + ], + [ + "1", + "3" + ], + [ + "W", + "ło" + ], + [ + "u", + "spoko" + ], + [ + "na", + "rze" + ], + [ + "po", + "żegna" + ], + [ + "za", + "słu" + ], + [ + "wy", + "cie" + ], + [ + "ry", + "k" + ], + [ + "pra", + "cę" + ], + [ + "sza", + "n" + ], + [ + "pod", + "ró" + ], + [ + "be", + "j" + ], + [ + "Ja", + "m" + ], + [ + "bli", + "żej" + ], + [ + "Ro", + "zu" + ], + [ + "dwa", + "j" + ], + [ + "ge", + "l" + ], + [ + "P", + "y" + ], + [ + "W", + "szak" + ], + [ + "g", + "ni" + ], + [ + "k", + "wie" + ], + [ + "l", + "nik" + ], + [ + "ko", + "za" + ], + [ + "pa", + "ństwo" + ], + [ + "ju", + "trz" + ], + [ + "owie", + "j" + ], + [ + "sł", + "ow" + ], + [ + "Ale", + "k" + ], + [ + "Ko", + "ści" + ], + [ + "ucz", + "ci" + ], + [ + "sytua", + "cji" + ], + [ + "śre", + "d" + ], + [ + "J", + "ó" + ], + [ + "nie", + "win" + ], + [ + "po", + "dzi" + ], + [ + "czy", + "k" + ], + [ + "we", + "z" + ], + [ + "cho", + "ry" + ], + [ + "rę", + "cz" + ], + [ + "czas", + "ów" + ], + [ + "więk", + "sza" + ], + [ + "zwy", + "kł" + ], + [ + "wio", + "ne" + ], + [ + "dwo", + "r" + ], + [ + "minu", + "t" + ], + [ + "ceza", + "ra" + ], + [ + "M", + "nie" + ], + [ + "M", + "ój" + ], + [ + "pie", + "nia" + ], + [ + "lu", + "du" + ], + [ + "roz", + "wi" + ], + [ + "wia", + "ry" + ], + [ + "me", + "ntów" + ], + [ + "gło", + "su" + ], + [ + "dział", + "em" + ], + [ + "Bog", + "da" + ], + [ + "o", + "ku" + ], + [ + "t", + "ować" + ], + [ + "rz", + "ch" + ], + [ + "nie", + "rucho" + ], + [ + "cz", + "ni" + ], + [ + "ko", + "niu" + ], + [ + "sie", + "dzą" + ], + [ + "Ch", + "ło" + ], + [ + "ok", + "na" + ], + [ + "Pa", + "trz" + ], + [ + "woj", + "nie" + ], + [ + "Pan", + "na" + ], + [ + "wra", + "żenie" + ], + [ + "wyda", + "je" + ], + [ + "wasz", + "mość" + ], + [ + "u", + "f" + ], + [ + "Ś", + "wię" + ], + [ + "ci", + "na" + ], + [ + "czy", + "nić" + ], + [ + "ce", + "p" + ], + [ + "gi", + "na" + ], + [ + "Ma", + "sz" + ], + [ + "Jagie", + "nka" + ], + [ + "ogra", + "ni" + ], + [ + "t", + "le" + ], + [ + "z", + "groma" + ], + [ + "ka", + "li" + ], + [ + "te", + "li" + ], + [ + "wa", + "niu" + ], + [ + "osta", + "te" + ], + [ + "H", + "ej" + ], + [ + "d", + "rew" + ], + [ + "e", + "gip" + ], + [ + "f", + "on" + ], + [ + "po", + "stępo" + ], + [ + "ra", + "dość" + ], + [ + "za", + "równo" + ], + [ + "to", + "ści" + ], + [ + "de", + "ł" + ], + [ + "gie", + "w" + ], + [ + "Pa", + "ry" + ], + [ + "Mo", + "ści" + ], + [ + "Winicju", + "sza" + ], + [ + "warto", + "ści" + ], + [ + "doty", + "czą" + ], + [ + "Her", + "hor" + ], + [ + "C", + "H" + ], + [ + "C", + "zu" + ], + [ + "l", + "ała" + ], + [ + "o", + "pe" + ], + [ + "cz", + "łek" + ], + [ + "że", + "niem" + ], + [ + "to", + "ść" + ], + [ + "dzie", + "wię" + ], + [ + "ży", + "ły" + ], + [ + "rza", + "wszy" + ], + [ + "Ch", + "ciał" + ], + [ + "kła", + "dnie" + ], + [ + "pier", + "siach" + ], + [ + "rzą", + "t" + ], + [ + "Lu", + "dzie" + ], + [ + "Mó", + "wi" + ], + [ + "okru", + "tnie" + ], + [ + "niena", + "wi" + ], + [ + "D", + "łu" + ], + [ + "o", + "s" + ], + [ + "p", + "lo" + ], + [ + "u", + "n" + ], + [ + "je", + "mu" + ], + [ + "we", + "ł" + ], + [ + "To", + "masz" + ], + [ + "two", + "ja" + ], + [ + "godzi", + "nę" + ], + [ + "wybu", + "ch" + ], + [ + "przypad", + "ku" + ], + [ + "l", + "ie" + ], + [ + "n", + "nych" + ], + [ + "po", + "śpie" + ], + [ + "za", + "trzymał" + ], + [ + "la", + "u" + ], + [ + "cze", + "kał" + ], + [ + "lu", + "m" + ], + [ + "sk", + "ów" + ], + [ + "sy", + "m" + ], + [ + "rzu", + "cić" + ], + [ + "dra", + "go" + ], + [ + "robo", + "ty" + ], + [ + "chorąg", + "wie" + ], + [ + "Ody", + "s" + ], + [ + "Czarniec", + "ki" + ], + [ + "a", + "meryka" + ], + [ + "d", + "ować" + ], + [ + "na", + "zywa" + ], + [ + "po", + "trzeba" + ], + [ + "ro", + "ż" + ], + [ + "la", + "m" + ], + [ + "co", + "fa" + ], + [ + "du", + "ją" + ], + [ + "ryce", + "rzy" + ], + [ + "cyj", + "nych" + ], + [ + "d", + "ki" + ], + [ + "f", + "al" + ], + [ + "ow", + "skiej" + ], + [ + "mi", + "łu" + ], + [ + "przy", + "szły" + ], + [ + "py", + "ty" + ], + [ + "podob", + "na" + ], + [ + "żad", + "nego" + ], + [ + "uśmie", + "chem" + ], + [ + "podo", + "ba" + ], + [ + "Now", + "owiej" + ], + [ + ".", + ")" + ], + [ + "J", + "o" + ], + [ + "n", + "r" + ], + [ + "w", + "pad" + ], + [ + "ś", + "lub" + ], + [ + "ra", + "chu" + ], + [ + "za", + "gro" + ], + [ + "ta", + "cy" + ], + [ + "od", + "ej" + ], + [ + "daw", + "ała" + ], + [ + "włas", + "nym" + ], + [ + "dziec", + "ka" + ], + [ + "mn", + "ó" + ], + [ + "b", + "em" + ], + [ + "na", + "peł" + ], + [ + "po", + "prze" + ], + [ + "ni", + "ów" + ], + [ + "przy", + "szła" + ], + [ + "mu", + "ry" + ], + [ + "cza", + "sach" + ], + [ + "zu", + "ch" + ], + [ + "Powie", + "dz" + ], + [ + "d", + "ały" + ], + [ + "e", + "uro" + ], + [ + "g", + "nia" + ], + [ + "i", + "zbie" + ], + [ + "r", + "owie" + ], + [ + "t", + "ował" + ], + [ + "z", + "ję" + ], + [ + "z", + "wraca" + ], + [ + "za", + "nim" + ], + [ + "wy", + "nika" + ], + [ + "mia", + "rę" + ], + [ + "bra", + "ta" + ], + [ + "peł", + "ne" + ], + [ + "sztu", + "r" + ], + [ + "So", + "pli" + ], + [ + "Kró", + "l" + ], + [ + "ml", + "n" + ], + [ + "?", + "!" + ], + [ + "K", + "A" + ], + [ + "u", + "dało" + ], + [ + "z", + "or" + ], + [ + "Ś", + "wia" + ], + [ + "po", + "kój" + ], + [ + "ka", + "pe" + ], + [ + "szy", + "ję" + ], + [ + "bi", + "ało" + ], + [ + "bi", + "twy" + ], + [ + "owski", + "m" + ], + [ + "szu", + "ki" + ], + [ + "Lu", + "d" + ], + [ + "osob", + "i" + ], + [ + "pierwsze", + "go" + ], + [ + "Alek", + "san" + ], + [ + "l", + "ni" + ], + [ + "u", + "mil" + ], + [ + "po", + "sia" + ], + [ + "do", + "strze" + ], + [ + "przy", + "ro" + ], + [ + "my", + "ch" + ], + [ + "cza", + "m" + ], + [ + "jak", + "że" + ], + [ + "Skrzetu", + "skiego" + ], + [ + "wspo", + "m" + ], + [ + "rze", + "ń" + ], + [ + "prze", + "ba" + ], + [ + "mo", + "rze" + ], + [ + "sk", + "ra" + ], + [ + "myśl", + "nie" + ], + [ + "Mi", + "ał" + ], + [ + "więk", + "szy" + ], + [ + "zda", + "je" + ], + [ + "rzeczy", + "wiście" + ], + [ + "zdr", + "owia" + ], + [ + "dostoj", + "ność" + ], + [ + "głębo", + "ko" + ], + [ + "komen", + "da" + ], + [ + "poprzed", + "nio" + ], + [ + "próż", + "no" + ], + [ + "rodza", + "ju" + ], + [ + "jeste", + "śmy" + ], + [ + "Igna", + "cy" + ], + [ + "wza", + "jem" + ], + [ + "Mię", + "dzy" + ], + [ + "e", + "n" + ], + [ + "w", + "skiej" + ], + [ + "ś", + "ka" + ], + [ + "po", + "czyna" + ], + [ + "li", + "z" + ], + [ + "wie", + "dzą" + ], + [ + "la", + "s" + ], + [ + "re", + "go" + ], + [ + "roz", + "wiąza" + ], + [ + "stra", + "ż" + ], + [ + "men", + "cie" + ], + [ + "S", + "ło" + ], + [ + "li", + "k" + ], + [ + "przy", + "kła" + ], + [ + "owa", + "no" + ], + [ + "sze", + "f" + ], + [ + "sto", + "łu" + ], + [ + "sty", + "cz" + ], + [ + "daw", + "niej" + ], + [ + "szczę", + "ścia" + ], + [ + "powia", + "dać" + ], + [ + "oko", + "licy" + ], + [ + ".", + ":" + ], + [ + "K", + "ro" + ], + [ + "T", + "ru" + ], + [ + "Z", + "A" + ], + [ + "s", + "no" + ], + [ + "t", + "rzu" + ], + [ + "u", + "su" + ], + [ + "u", + "tra" + ], + [ + "nie", + "poko" + ], + [ + "li", + "p" + ], + [ + "li", + "na" + ], + [ + "ru", + "chu" + ], + [ + "bo", + "j" + ], + [ + "sy", + "stem" + ], + [ + "organi", + "za" + ], + [ + "prosi", + "ć" + ], + [ + "Ot", + "óż" + ], + [ + "postanowi", + "ł" + ], + [ + "Mef", + "res" + ], + [ + "w", + "ów" + ], + [ + "nie", + "gdyś" + ], + [ + "po", + "su" + ], + [ + "pa", + "mi" + ], + [ + "dzi", + "siej" + ], + [ + "la", + "su" + ], + [ + "sza", + "le" + ], + [ + "rę", + "kach" + ], + [ + "men", + "ty" + ], + [ + "mieszka", + "ńców" + ], + [ + "Mich", + "ale" + ], + [ + "ele", + "kt" + ], + [ + "f", + "y" + ], + [ + "n", + "ować" + ], + [ + "po", + "chod" + ], + [ + "po", + "woli" + ], + [ + "le", + "ci" + ], + [ + "da", + "jąc" + ], + [ + "la", + "cji" + ], + [ + "we", + "dług" + ], + [ + "gł", + "ą" + ], + [ + "an", + "ty" + ], + [ + "spa", + "ć" + ], + [ + "obec", + "nie" + ], + [ + "kazu", + "je" + ], + [ + "związ", + "ku" + ], + [ + "K", + "rze" + ], + [ + "P", + "R" + ], + [ + "o", + "gło" + ], + [ + "u", + "my" + ], + [ + "ż", + "on" + ], + [ + "ci", + "ły" + ], + [ + "mi", + "nie" + ], + [ + "te", + "lu" + ], + [ + "wy", + "wo" + ], + [ + "ma", + "tki" + ], + [ + "sta", + "wia" + ], + [ + "bra", + "t" + ], + [ + "par", + "t" + ], + [ + "mał", + "e" + ], + [ + "Cze", + "ch" + ], + [ + "Cz", + "emu" + ], + [ + "wyraź", + "nie" + ], + [ + "?", + "”" + ], + [ + "s", + "on" + ], + [ + "rz", + "ały" + ], + [ + "sz", + "ta" + ], + [ + "ta", + "tar" + ], + [ + "cho", + "dzie" + ], + [ + "żo", + "nych" + ], + [ + "chodzi", + "ły" + ], + [ + "odpowie", + "dź" + ], + [ + "poz", + "wala" + ], + [ + "Ram", + "ze" + ], + [ + "P", + "ó" + ], + [ + "f", + "er" + ], + [ + "s", + "fe" + ], + [ + "ka", + "m" + ], + [ + "ku", + "pić" + ], + [ + "bo", + "ku" + ], + [ + "du", + "sz" + ], + [ + "pew", + "ny" + ], + [ + "książę", + "ca" + ], + [ + "ruszy", + "ć" + ], + [ + "organi", + "z" + ], + [ + "Ligi", + "a" + ], + [ + "słysza", + "wszy" + ], + [ + "1", + "1" + ], + [ + "A", + "nu" + ], + [ + "A", + "zja" + ], + [ + "S", + "kąd" + ], + [ + "i", + "mi" + ], + [ + "za", + "sło" + ], + [ + "ci", + "szy" + ], + [ + "prze", + "to" + ], + [ + "ma", + "cie" + ], + [ + "si", + "ć" + ], + [ + "ba", + "wi" + ], + [ + "ska", + "ch" + ], + [ + "naj", + "bliż" + ], + [ + "zd", + "ro" + ], + [ + "myśl", + "ą" + ], + [ + "poz", + "wo" + ], + [ + "myśli", + "ł" + ], + [ + "rodzi", + "ny" + ], + [ + "obo", + "je" + ], + [ + "proce", + "nt" + ], + [ + "wypad", + "ku" + ], + [ + "Chrystu", + "s" + ], + [ + "wszę", + "dzie" + ], + [ + "l", + "ta" + ], + [ + "o", + "sią" + ], + [ + "za", + "jutrz" + ], + [ + "wo", + "ścią" + ], + [ + "Po", + "zna" + ], + [ + "lo", + "na" + ], + [ + "nic", + "twa" + ], + [ + "rza", + "mi" + ], + [ + "Wi", + "l" + ], + [ + "sę", + "p" + ], + [ + "uj", + "rzał" + ], + [ + "żela", + "z" + ], + [ + "A", + "k" + ], + [ + "S", + "t" + ], + [ + "le", + "c" + ], + [ + "do", + "kładnie" + ], + [ + "te", + "nt" + ], + [ + "czy", + "tał" + ], + [ + "ły", + "ch" + ], + [ + "nię", + "cie" + ], + [ + "krzy", + "ż" + ], + [ + "czego", + "ś" + ], + [ + "osta", + "tnie" + ], + [ + "zmie", + "ni" + ], + [ + "kilku", + "nastu" + ], + [ + "chorą", + "giew" + ], + [ + "wspo", + "mina" + ], + [ + "P", + "ię" + ], + [ + "X", + "I" + ], + [ + "i", + "mieniu" + ], + [ + "k", + "owe" + ], + [ + "po", + "tra" + ], + [ + "wa", + "na" + ], + [ + "wa", + "ża" + ], + [ + "wie", + "niem" + ], + [ + "se", + "kre" + ], + [ + "kon", + "fe" + ], + [ + "poli", + "cji" + ], + [ + "ciem", + "ności" + ], + [ + "dło", + "ń" + ], + [ + "Ligi", + "i" + ], + [ + "k", + "ował" + ], + [ + "z", + "nie" + ], + [ + "nie", + "dźwie" + ], + [ + "je", + "ść" + ], + [ + "mi", + "u" + ], + [ + "ku", + "pi" + ], + [ + "ży", + "czli" + ], + [ + "otwo", + "rzył" + ], + [ + "gorze", + "j" + ], + [ + "M", + "ów" + ], + [ + "z", + "ą" + ], + [ + "z", + "łego" + ], + [ + "na", + "szą" + ], + [ + "ch", + "owie" + ], + [ + "sz", + "kie" + ], + [ + "za", + "mek" + ], + [ + "sie", + "ni" + ], + [ + "gdy", + "bym" + ], + [ + "----", + "----" + ], + [ + "cztere", + "ch" + ], + [ + "c", + "ła" + ], + [ + "l", + "ów" + ], + [ + "w", + "stał" + ], + [ + "ra", + "b" + ], + [ + "mie", + "sięcy" + ], + [ + "mu", + "ją" + ], + [ + "ru", + "mie" + ], + [ + "ze", + "rwał" + ], + [ + "sza", + "b" + ], + [ + "musi", + "ała" + ], + [ + "głos", + "ów" + ], + [ + "for", + "ma" + ], + [ + "kr", + "wią" + ], + [ + "głów", + "nie" + ], + [ + "bła", + "ga" + ], + [ + "porząd", + "ku" + ], + [ + "osie", + "m" + ], + [ + "wną", + "trz" + ], + [ + "h", + "ała" + ], + [ + "r", + "owe" + ], + [ + "le", + "żał" + ], + [ + "wi", + "działa" + ], + [ + "wy", + "mie" + ], + [ + "wy", + "powie" + ], + [ + "la", + "ć" + ], + [ + "pie", + "ra" + ], + [ + "we", + "wnętrz" + ], + [ + "fa", + "j" + ], + [ + "prowa", + "dzą" + ], + [ + "człowie", + "kiem" + ], + [ + "Tu", + "r" + ], + [ + "Niech", + "że" + ], + [ + "glą", + "dać" + ], + [ + "tele", + "wi" + ], + [ + "Wła", + "śnie" + ], + [ + "yy", + "y" + ], + [ + "czter", + "dzie" + ], + [ + "s", + "ję" + ], + [ + "st", + "re" + ], + [ + "za", + "li" + ], + [ + "ja", + "m" + ], + [ + "ty", + "ki" + ], + [ + "kie", + "li" + ], + [ + "bi", + "t" + ], + [ + "pra", + "wił" + ], + [ + "przed", + "mio" + ], + [ + "słu", + "g" + ], + [ + "kaz", + "ała" + ], + [ + "mło", + "dego" + ], + [ + "znaj", + "duje" + ], + [ + "posta", + "ci" + ], + [ + "W", + "ę" + ], + [ + "k", + "e" + ], + [ + "pa", + "ść" + ], + [ + "prze", + "stęp" + ], + [ + "sto", + "ści" + ], + [ + "dł", + "em" + ], + [ + "Wi", + "a" + ], + [ + "oj", + "czy" + ], + [ + "tłu", + "m" + ], + [ + "Mar", + "i" + ], + [ + "Pol", + "ska" + ], + [ + "kole", + "i" + ], + [ + "zoba", + "czyć" + ], + [ + "dzien", + "nika" + ], + [ + "Rzecz", + "pospoli" + ], + [ + "2", + "5" + ], + [ + "O", + "w" + ], + [ + "c", + "ką" + ], + [ + "ci", + "sza" + ], + [ + "wi", + "ny" + ], + [ + "ła", + "t" + ], + [ + "mo", + "głem" + ], + [ + "przy", + "jął" + ], + [ + "twa", + "rze" + ], + [ + "więk", + "sze" + ], + [ + "fir", + "my" + ], + [ + "F", + "i" + ], + [ + "m", + "owy" + ], + [ + "o", + "ś" + ], + [ + "u", + "zyska" + ], + [ + "z", + "wi" + ], + [ + "za", + "ga" + ], + [ + "za", + "war" + ], + [ + "rzy", + "li" + ], + [ + "mu", + "sie" + ], + [ + "roz", + "kazy" + ], + [ + "ró", + "g" + ], + [ + "pod", + "nie" + ], + [ + "rza", + "ch" + ], + [ + "stra", + "cił" + ], + [ + "nię", + "cia" + ], + [ + "zwy", + "cza" + ], + [ + "zwy", + "kły" + ], + [ + "przeciw", + "ko" + ], + [ + "zę", + "by" + ], + [ + "A", + "ni" + ], + [ + "w", + "pół" + ], + [ + "na", + "cze" + ], + [ + "po", + "sł" + ], + [ + "po", + "gar" + ], + [ + "za", + "ć" + ], + [ + "le", + "tni" + ], + [ + "wa", + "n" + ], + [ + "dzi", + "ało" + ], + [ + "pro", + "sto" + ], + [ + "Ni", + "gdy" + ], + [ + "chwy", + "ta" + ], + [ + "obo", + "ję" + ], + [ + "Mie", + "j" + ], + [ + "skle", + "pu" + ], + [ + "ojczyz", + "ny" + ], + [ + "n", + "ową" + ], + [ + "p", + "ą" + ], + [ + "po", + "słów" + ], + [ + "ał", + "e" + ], + [ + "dzie", + "ży" + ], + [ + "pie", + "ń" + ], + [ + "cza", + "ć" + ], + [ + "cho", + "dząc" + ], + [ + "sk", + "lepie" + ], + [ + "Po", + "m" + ], + [ + "przed", + "tem" + ], + [ + "pó", + "r" + ], + [ + "tam", + "tej" + ], + [ + "pię", + "ciu" + ], + [ + "Ra", + "z" + ], + [ + "obo", + "zu" + ], + [ + "sre", + "br" + ], + [ + "podró", + "ży" + ], + [ + "W", + "al" + ], + [ + "za", + "interes" + ], + [ + "da", + "my" + ], + [ + "no", + "s" + ], + [ + "sta", + "nu" + ], + [ + "przy", + "got" + ], + [ + "ca", + "ć" + ], + [ + "Po", + "dob" + ], + [ + "lo", + "t" + ], + [ + "naj", + "lepiej" + ], + [ + "uśmie", + "ch" + ], + [ + "Mini", + "ster" + ], + [ + "pobli", + "żu" + ], + [ + "S", + "er" + ], + [ + "g", + "r" + ], + [ + "u", + "pad" + ], + [ + "sz", + "ów" + ], + [ + "za", + "kre" + ], + [ + "od", + "rzekła" + ], + [ + "ob", + "ia" + ], + [ + "ru", + "je" + ], + [ + "bo", + "i" + ], + [ + "lo", + "nych" + ], + [ + "wz", + "dłuż" + ], + [ + "nio", + "nych" + ], + [ + "pew", + "nością" + ], + [ + "chod", + "y" + ], + [ + "pamię", + "ci" + ], + [ + "Egip", + "tu" + ], + [ + "przedsię", + "bior" + ], + [ + "wst", + "rzą" + ], + [ + "H", + "u" + ], + [ + "g", + "wa" + ], + [ + "do", + "mów" + ], + [ + "roz", + "kazu" + ], + [ + "księ", + "ciu" + ], + [ + "Wa", + "sza" + ], + [ + "bó", + "l" + ], + [ + "Wszyst", + "kie" + ], + [ + "rozle", + "gł" + ], + [ + "Jezu", + "s" + ], + [ + "P", + "ój" + ], + [ + "rz", + "ony" + ], + [ + "sz", + "nu" + ], + [ + "po", + "boż" + ], + [ + "ra", + "mię" + ], + [ + "ka", + "ta" + ], + [ + "cie", + "ń" + ], + [ + "cie", + "la" + ], + [ + "sie", + "dem" + ], + [ + "niej", + "szym" + ], + [ + "in", + "nej" + ], + [ + "me", + "trów" + ], + [ + "Sta", + "ch" + ], + [ + "br", + "ała" + ], + [ + "myśli", + "sz" + ], + [ + "obo", + "zie" + ], + [ + "gał", + "ę" + ], + [ + "nadzie", + "i" + ], + [ + "jeź", + "dź" + ], + [ + "pała", + "cu" + ], + [ + "słysze", + "ć" + ], + [ + "pog", + "rą" + ], + [ + "S", + "an" + ], + [ + "i", + "t" + ], + [ + "l", + "od" + ], + [ + "s", + "na" + ], + [ + "s", + "ne" + ], + [ + "u", + "dzie" + ], + [ + "wo", + "la" + ], + [ + "od", + "de" + ], + [ + "szcze", + "rze" + ], + [ + "ście", + "m" + ], + [ + "łe", + "b" + ], + [ + "pew", + "nym" + ], + [ + "mło", + "dzi" + ], + [ + "D", + "ro" + ], + [ + "b", + "lo" + ], + [ + "n", + "owej" + ], + [ + "w", + "sta" + ], + [ + "ź", + "ć" + ], + [ + "li", + "ła" + ], + [ + "ob", + "fi" + ], + [ + "przy", + "jem" + ], + [ + "bo", + "ha" + ], + [ + "dru", + "ga" + ], + [ + "Ra", + "dy" + ], + [ + "ryce", + "rze" + ], + [ + "głu", + "pi" + ], + [ + "b", + "lem" + ], + [ + "w", + "ka" + ], + [ + "ń", + "scy" + ], + [ + "by", + "wał" + ], + [ + "od", + "ga" + ], + [ + "przy", + "bra" + ], + [ + "be", + "ł" + ], + [ + "!…", + "”" + ], + [ + "Pe", + "wnie" + ], + [ + "puści", + "ć" + ], + [ + "wszel", + "kie" + ], + [ + "K", + "lu" + ], + [ + "a", + "na" + ], + [ + "z", + "mniej" + ], + [ + "z", + "rozumiał" + ], + [ + "wy", + "dał" + ], + [ + "da", + "wał" + ], + [ + "dy", + "da" + ], + [ + "an", + "gie" + ], + [ + "jący", + "mi" + ], + [ + "sły", + "szy" + ], + [ + "pol", + "skie" + ], + [ + "Krzy", + "szto" + ], + [ + "miesią", + "c" + ], + [ + "Ur", + "su" + ], + [ + "b", + "ł" + ], + [ + "d", + "niem" + ], + [ + "nie", + "waż" + ], + [ + "nie", + "szczęście" + ], + [ + "po", + "my" + ], + [ + "li", + "wie" + ], + [ + "mi", + "strza" + ], + [ + "da", + "nie" + ], + [ + "mu", + "jąc" + ], + [ + "sk", + "ro" + ], + [ + "chwi", + "lą" + ], + [ + "szu", + "kał" + ], + [ + "świę", + "ty" + ], + [ + "Mu", + "rzy" + ], + [ + "wyso", + "kości" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "la" + ], + [ + "sposob", + "em" + ], + [ + "f", + "ar" + ], + [ + "f", + "ol" + ], + [ + "go", + "ść" + ], + [ + "da", + "la" + ], + [ + "lko", + "ho" + ], + [ + "stra", + "chu" + ], + [ + "dź", + "wię" + ], + [ + "wio", + "no" + ], + [ + "gnie", + "wu" + ], + [ + "skrzy", + "dła" + ], + [ + "Pentu", + "er" + ], + [ + "g", + "war" + ], + [ + "k", + "m" + ], + [ + "o", + "trzyma" + ], + [ + "s", + "chro" + ], + [ + "t", + "ność" + ], + [ + "w", + "tó" + ], + [ + "ń", + "cem" + ], + [ + "po", + "wrót" + ], + [ + "rzy", + "m" + ], + [ + "wo", + "dzie" + ], + [ + "bo", + "że" + ], + [ + "są", + "sia" + ], + [ + "di", + "o" + ], + [ + "zda", + "nie" + ], + [ + "19", + "8" + ], + [ + "mają", + "tek" + ], + [ + "środ", + "owi" + ], + [ + "brze", + "g" + ], + [ + "śro", + "dek" + ], + [ + "ł", + "zami" + ], + [ + "na", + "si" + ], + [ + "ra", + "li" + ], + [ + "li", + "li" + ], + [ + "ka", + "pita" + ], + [ + "że", + "bym" + ], + [ + "co", + "dzien" + ], + [ + "sk", + "lep" + ], + [ + "jego", + "mość" + ], + [ + "słu", + "żą" + ], + [ + "wiel", + "ce" + ], + [ + "par", + "ła" + ], + [ + "peł", + "no" + ], + [ + "kaz", + "ało" + ], + [ + "Mo", + "żna" + ], + [ + "każ", + "dą" + ], + [ + "pół", + "noc" + ], + [ + "nika", + "mi" + ], + [ + "szo", + "ne" + ], + [ + "spoko", + "ju" + ], + [ + "ucie", + "ka" + ], + [ + "Cze", + "go" + ], + [ + "zgo", + "dnie" + ], + [ + "Wą", + "s" + ], + [ + "SL", + "D" + ], + [ + "K", + "ale" + ], + [ + "n", + "ce" + ], + [ + "nie", + "bezpie" + ], + [ + "po", + "mó" + ], + [ + "po", + "słu" + ], + [ + "ro", + "sły" + ], + [ + "za", + "tru" + ], + [ + "ka", + "pi" + ], + [ + "ma", + "nie" + ], + [ + "Je", + "dno" + ], + [ + "bra", + "kło" + ], + [ + "gra", + "fi" + ], + [ + "więk", + "szą" + ], + [ + "Tu", + "haj" + ], + [ + "zawo", + "d" + ], + [ + "wal", + "ki" + ], + [ + "pol", + "skiej" + ], + [ + "powin", + "na" + ], + [ + "1", + "00" + ], + [ + "G", + "ło" + ], + [ + "Ż", + "o" + ], + [ + "sz", + "pa" + ], + [ + "po", + "mie" + ], + [ + "po", + "maga" + ], + [ + "wy", + "su" + ], + [ + "cy", + "mi" + ], + [ + "Je", + "ste" + ], + [ + "wra", + "cał" + ], + [ + "olbrzy", + "mi" + ], + [ + "ceza", + "r" + ], + [ + "N", + "I" + ], + [ + "t", + "ch" + ], + [ + "ś", + "pi" + ], + [ + "ch", + "ra" + ], + [ + "ni", + "komu" + ], + [ + "wy", + "cię" + ], + [ + "wy", + "gląd" + ], + [ + "to", + "miast" + ], + [ + "ry", + "nku" + ], + [ + "ma", + "j" + ], + [ + "re", + "mo" + ], + [ + "swo", + "jego" + ], + [ + "mar", + "t" + ], + [ + "uśmie", + "chnął" + ], + [ + "wzglę", + "du" + ], + [ + "niespo", + "dzia" + ], + [ + "Ow", + "szem" + ], + [ + "O", + "l" + ], + [ + "T", + "ro" + ], + [ + "b", + "lu" + ], + [ + "v", + "i" + ], + [ + "z", + "gło" + ], + [ + "na", + "dal" + ], + [ + "ni", + "ały" + ], + [ + "ja", + "w" + ], + [ + "dzi", + "ło" + ], + [ + "no", + "mar" + ], + [ + "pan", + "nę" + ], + [ + "kł", + "ó" + ], + [ + "war", + "sza" + ], + [ + "owski", + "ch" + ], + [ + "bro", + "nić" + ], + [ + "Bi", + "lle" + ], + [ + "W", + "S" + ], + [ + "Z", + "dawało" + ], + [ + "s", + "nąć" + ], + [ + "t", + "wem" + ], + [ + "z", + "owie" + ], + [ + "li", + "me" + ], + [ + "je", + "ch" + ], + [ + "za", + "trzy" + ], + [ + "wy", + "chy" + ], + [ + "od", + "dać" + ], + [ + "Na", + "tomiast" + ], + [ + "żo", + "ną" + ], + [ + "ńst", + "wie" + ], + [ + "for", + "tu" + ], + [ + "kola", + "na" + ], + [ + "K", + "ar" + ], + [ + "T", + "wo" + ], + [ + "ś", + "miało" + ], + [ + "za", + "chwy" + ], + [ + "dzi", + "ły" + ], + [ + "ku", + "n" + ], + [ + "nia", + "ją" + ], + [ + "pro", + "fe" + ], + [ + "bę", + "dąc" + ], + [ + "powie", + "trzu" + ], + [ + "Sz", + "lan" + ], + [ + "star", + "szy" + ], + [ + "znaleź", + "li" + ], + [ + "odpowiedzi", + "al" + ], + [ + "Babi", + "nicz" + ], + [ + "b", + "ór" + ], + [ + "d", + "nej" + ], + [ + "j", + "my" + ], + [ + "o", + "szczę" + ], + [ + "p", + "ch" + ], + [ + "t", + "nej" + ], + [ + "po", + "rozumie" + ], + [ + "rze", + "niem" + ], + [ + "go", + "dnie" + ], + [ + "za", + "wzię" + ], + [ + "praw", + "dy" + ], + [ + "Ch", + "ce" + ], + [ + "zd", + "ję" + ], + [ + "księ", + "żna" + ], + [ + "for", + "te" + ], + [ + "konie", + "cznie" + ], + [ + "ak", + "cji" + ], + [ + "Tata", + "rów" + ], + [ + "Pola", + "ków" + ], + [ + "Rzę", + "dzian" + ], + [ + "o", + "rze" + ], + [ + "o", + "go" + ], + [ + "sz", + "ty" + ], + [ + "spo", + "czy" + ], + [ + "sie", + "dli" + ], + [ + "cha", + "mi" + ], + [ + "To", + "ż" + ], + [ + "chodzi", + "ła" + ], + [ + "gó", + "rze" + ], + [ + "szko", + "ły" + ], + [ + "zmie", + "sza" + ], + [ + "włas", + "nych" + ], + [ + "uwa", + "gi" + ], + [ + "kla", + "sy" + ], + [ + "przyczy", + "ny" + ], + [ + "Szlan", + "g" + ], + [ + "d", + "nych" + ], + [ + "k", + "ały" + ], + [ + "k", + "owych" + ], + [ + "n", + "ko" + ], + [ + "o", + "znaj" + ], + [ + "o", + "twie" + ], + [ + "z", + "za" + ], + [ + "wy", + "bra" + ], + [ + "wie", + "rzyć" + ], + [ + "kie", + "wicz" + ], + [ + "mo", + "ło" + ], + [ + "ły", + "m" + ], + [ + "sob", + "o" + ], + [ + "dni", + "ków" + ], + [ + "Te", + "lime" + ], + [ + "kom", + "pu" + ], + [ + "obro", + "ny" + ], + [ + "skó", + "ry" + ], + [ + "Euro", + "pej" + ], + [ + "wzro", + "kiem" + ], + [ + "informa", + "cji" + ], + [ + "prasza", + "m" + ], + [ + "b", + "od" + ], + [ + "d", + "nym" + ], + [ + "t", + "rzę" + ], + [ + "u", + "kazał" + ], + [ + "z", + "nu" + ], + [ + "ż", + "by" + ], + [ + "nie", + "wiele" + ], + [ + "ni", + "wer" + ], + [ + "ta", + "nie" + ], + [ + "czy", + "tać" + ], + [ + "ma", + "ja" + ], + [ + "pu", + "r" + ], + [ + "szcze", + "nia" + ], + [ + "dni", + "cy" + ], + [ + "Sta", + "r" + ], + [ + "mał", + "ego" + ], + [ + "pój", + "dę" + ], + [ + "szczęśli", + "wy" + ], + [ + "Izabe", + "li" + ], + [ + "szero", + "ko" + ], + [ + "podsta", + "w" + ], + [ + "zmia", + "ny" + ], + [ + "słysz", + "ałem" + ], + [ + "kniazi", + "ów" + ], + [ + "W", + "czoraj" + ], + [ + "d", + "ół" + ], + [ + "k", + "s" + ], + [ + "m", + "gnie" + ], + [ + "s", + "chy" + ], + [ + "ż", + "ała" + ], + [ + "ko", + "chał" + ], + [ + "wy", + "pła" + ], + [ + "ty", + "ł" + ], + [ + "prze", + "szka" + ], + [ + "pi", + "w" + ], + [ + "pi", + "su" + ], + [ + "ze", + "l" + ], + [ + "sk", + "ały" + ], + [ + "cha", + "r" + ], + [ + "Ja", + "kie" + ], + [ + "ok", + "ół" + ], + [ + "Wy", + "so" + ], + [ + "chod", + "ów" + ], + [ + "przyjacie", + "l" + ], + [ + "wiado", + "mości" + ], + [ + "wiado", + "mość" + ], + [ + "spotka", + "nie" + ], + [ + "pio", + "ru" + ], + [ + "Juran", + "da" + ], + [ + "Chrystu", + "sa" + ], + [ + "kieru", + "nku" + ], + [ + "na", + "stąpi" + ], + [ + "ni", + "li" + ], + [ + "rze", + "go" + ], + [ + "do", + "póki" + ], + [ + "ło", + "żył" + ], + [ + "nia", + "jąc" + ], + [ + "bi", + "ła" + ], + [ + "on", + "ów" + ], + [ + "są", + "du" + ], + [ + "łe", + "j" + ], + [ + "br", + "wi" + ], + [ + "czar", + "ne" + ], + [ + "następ", + "ca" + ], + [ + "przyj", + "ść" + ], + [ + "dwó", + "r" + ], + [ + "dziewczy", + "ny" + ], + [ + "pracow", + "ników" + ], + [ + "n", + "ował" + ], + [ + "ch", + "ą" + ], + [ + "po", + "szli" + ], + [ + "za", + "grani" + ], + [ + "że", + "niu" + ], + [ + "no", + "gami" + ], + [ + "czy", + "ński" + ], + [ + "wła", + "dzy" + ], + [ + "nio", + "sły" + ], + [ + "tro", + "nu" + ], + [ + "pew", + "na" + ], + [ + "chę", + "ć" + ], + [ + "mil", + "czenie" + ], + [ + "Rze", + "kł" + ], + [ + "dwo", + "ru" + ], + [ + "por", + "wał" + ], + [ + "dosko", + "nale" + ], + [ + "Szlang", + "ba" + ], + [ + "G", + "er" + ], + [ + "R", + "ó" + ], + [ + "l", + "ały" + ], + [ + "cz", + "ały" + ], + [ + "po", + "sęp" + ], + [ + "st", + "ó" + ], + [ + "je", + "zio" + ], + [ + "ty", + "lu" + ], + [ + "ma", + "g" + ], + [ + "ma", + "mi" + ], + [ + "kie", + "r" + ], + [ + "dy", + "m" + ], + [ + "pie", + "śni" + ], + [ + "pod", + "ał" + ], + [ + "cha", + "ch" + ], + [ + "ska", + "ć" + ], + [ + "fi", + "s" + ], + [ + "Ch", + "wi" + ], + [ + "dze", + "niem" + ], + [ + "pier", + "wej" + ], + [ + "chci", + "ałem" + ], + [ + "każ", + "da" + ], + [ + "chod", + "ź" + ], + [ + "sił", + "ę" + ], + [ + "pamię", + "tam" + ], + [ + "Me", + "n" + ], + [ + "rozma", + "wiać" + ], + [ + "sek", + "su" + ], + [ + "samy", + "ch" + ], + [ + "Au", + "lu" + ], + [ + "4", + "0" + ], + [ + "a", + "fe" + ], + [ + "a", + "lkoho" + ], + [ + "u", + "myślnie" + ], + [ + "nie", + "przyjaciół" + ], + [ + "za", + "p" + ], + [ + "ka", + "to" + ], + [ + "ki", + "lo" + ], + [ + "pa", + "sa" + ], + [ + "to", + "ż" + ], + [ + "ty", + "łu" + ], + [ + "re", + "da" + ], + [ + "pi", + "ał" + ], + [ + "bu", + "dow" + ], + [ + "Ja", + "ki" + ], + [ + "fi", + "gu" + ], + [ + "zło", + "ta" + ], + [ + "tr", + "wa" + ], + [ + "tłu", + "my" + ], + [ + "cyj", + "nej" + ], + [ + "ostat", + "niej" + ], + [ + "Ży", + "dów" + ], + [ + "dobre", + "go" + ], + [ + "Któ", + "ry" + ], + [ + "ofice", + "rów" + ], + [ + "Oleń", + "ka" + ], + [ + "ó", + "dł" + ], + [ + "ś", + "ń" + ], + [ + "ro", + "ka" + ], + [ + "go", + "m" + ], + [ + "ja", + "n" + ], + [ + "wy", + "r" + ], + [ + "wy", + "szła" + ], + [ + "ty", + "dzień" + ], + [ + "wie", + "cznie" + ], + [ + "czy", + "nił" + ], + [ + "ce", + "k" + ], + [ + "zy", + "wał" + ], + [ + "pew", + "nego" + ], + [ + "Mi", + "ło" + ], + [ + "sło", + "d" + ], + [ + "zale", + "ży" + ], + [ + "środ", + "ka" + ], + [ + "powin", + "ni" + ], + [ + "powta", + "rzał" + ], + [ + "jakim", + "ś" + ], + [ + "ramiona", + "mi" + ], + [ + "Kazimie", + "rz" + ], + [ + "prezyden", + "ta" + ], + [ + "P", + "owia" + ], + [ + "w", + "ne" + ], + [ + "cz", + "ce" + ], + [ + "po", + "cał" + ], + [ + "te", + "chni" + ], + [ + "mie", + "n" + ], + [ + "ob", + "lę" + ], + [ + "ści", + "an" + ], + [ + "przy", + "go" + ], + [ + "ną", + "c" + ], + [ + "sa", + "lo" + ], + [ + "nad", + "to" + ], + [ + "gie", + "ł" + ], + [ + "par", + "tii" + ], + [ + "póź", + "no" + ], + [ + "połu", + "dni" + ], + [ + "miecz", + "nik" + ], + [ + "proje", + "kt" + ], + [ + "M", + "ał" + ], + [ + "n", + "ką" + ], + [ + "o", + "tu" + ], + [ + "nie", + "kiedy" + ], + [ + "na", + "pad" + ], + [ + "cz", + "ką" + ], + [ + "za", + "mia" + ], + [ + "ka", + "t" + ], + [ + "że", + "ni" + ], + [ + "wy", + "ciągnął" + ], + [ + "wy", + "kony" + ], + [ + "bo", + "ru" + ], + [ + "czo", + "no" + ], + [ + "Li", + "t" + ], + [ + "poz", + "ba" + ], + [ + "świat", + "ła" + ], + [ + "We", + "dług" + ], + [ + "młody", + "ch" + ], + [ + "tysią", + "c" + ], + [ + "gwał", + "tow" + ], + [ + "G", + "ra" + ], + [ + "p", + "ł" + ], + [ + "s", + "nęła" + ], + [ + "u", + "wol" + ], + [ + "z", + "wło" + ], + [ + "ż", + "ka" + ], + [ + "ro", + "syj" + ], + [ + "ci", + "wszy" + ], + [ + "wie", + "dząc" + ], + [ + "prze", + "szedł" + ], + [ + "sta", + "da" + ], + [ + "ńst", + "w" + ], + [ + "Mi", + "a" + ], + [ + "księ", + "dza" + ], + [ + "szczegó", + "lnie" + ], + [ + "możli", + "we" + ], + [ + "wieczo", + "ra" + ], + [ + "tz", + "w" + ], + [ + "fan", + "ta" + ], + [ + "stó", + "p" + ], + [ + "E", + "j" + ], + [ + "a", + "dwo" + ], + [ + "o", + "po" + ], + [ + "p", + "ru" + ], + [ + "na", + "raz" + ], + [ + "sz", + "kla" + ], + [ + "st", + "ół" + ], + [ + "li", + "i" + ], + [ + "li", + "czne" + ], + [ + "wi", + "ły" + ], + [ + "ta", + "ń" + ], + [ + "ry", + "s" + ], + [ + "sta", + "l" + ], + [ + "pi", + "sze" + ], + [ + "de", + "szcz" + ], + [ + "niej", + "szą" + ], + [ + "słu", + "ży" + ], + [ + "Wo", + "je" + ], + [ + "tra", + "dy" + ], + [ + "sku", + "te" + ], + [ + "pow", + "strzy" + ], + [ + "wol", + "ał" + ], + [ + "dzia", + "wszy" + ], + [ + "ek", + "spe" + ], + [ + "pięk", + "ny" + ], + [ + "ła", + "ńcu" + ], + [ + "de", + "lika" + ], + [ + "owie", + "c" + ], + [ + "Nie", + "mie" + ], + [ + "in", + "ną" + ], + [ + "wz", + "rusze" + ], + [ + "mil", + "czał" + ], + [ + "gru", + "py" + ], + [ + "pamię", + "ć" + ], + [ + "stru", + "ktu" + ], + [ + "pierw", + "sza" + ], + [ + "rob", + "ię" + ], + [ + "Hi", + "ram" + ], + [ + "Stani", + "sław" + ], + [ + "R", + "ob" + ], + [ + "po", + "ciąg" + ], + [ + "re", + "mi" + ], + [ + "re", + "zy" + ], + [ + "spo", + "r" + ], + [ + "gi", + "j" + ], + [ + "me", + "ta" + ], + [ + "pro", + "blem" + ], + [ + "naj", + "więcej" + ], + [ + "słu", + "żyć" + ], + [ + "cu", + "dzo" + ], + [ + "Ta", + "ki" + ], + [ + "?…", + "”" + ], + [ + "społe", + "cze" + ], + [ + "świątobli", + "wości" + ], + [ + "wście", + "kło" + ], + [ + "drew", + "nia" + ], + [ + "A", + "R" + ], + [ + "S", + "te" + ], + [ + "c", + "k" + ], + [ + "o", + "kie" + ], + [ + "po", + "grze" + ], + [ + "za", + "bie" + ], + [ + "za", + "pro" + ], + [ + "ko", + "ryta" + ], + [ + "ła", + "ski" + ], + [ + "prze", + "sta" + ], + [ + "mo", + "jego" + ], + [ + "ob", + "ło" + ], + [ + "ze", + "chce" + ], + [ + "wia", + "m" + ], + [ + "skie", + "r" + ], + [ + "Ale", + "ż" + ], + [ + "daw", + "ały" + ], + [ + "szo", + "no" + ], + [ + "pró", + "bu" + ], + [ + "puł", + "ki" + ], + [ + "intere", + "su" + ], + [ + "rzuci", + "ła" + ], + [ + "okaz", + "ji" + ], + [ + "Pier", + "wszy" + ], + [ + "mnó", + "stwo" + ], + [ + "Żo", + "łnie" + ], + [ + "c", + "ó" + ], + [ + "u", + "ci" + ], + [ + "na", + "przeciw" + ], + [ + "po", + "żar" + ], + [ + "go", + "dz" + ], + [ + "do", + "stęp" + ], + [ + "wo", + "dz" + ], + [ + "re", + "a" + ], + [ + "ob", + "szer" + ], + [ + "pie", + "s" + ], + [ + "Je", + "j" + ], + [ + "ąc", + "ą" + ], + [ + "tra", + "n" + ], + [ + "cał", + "kowi" + ], + [ + "chodzi", + "li" + ], + [ + "ńst", + "wem" + ], + [ + "Mi", + "mo" + ], + [ + "działa", + "nia" + ], + [ + "nale", + "żą" + ], + [ + "żołnie", + "r" + ], + [ + "świątobli", + "wość" + ], + [ + "e", + "fe" + ], + [ + "o", + "prócz" + ], + [ + "po", + "został" + ], + [ + "le", + "ciał" + ], + [ + "mi", + "ja" + ], + [ + "wy", + "gra" + ], + [ + "wie", + "cze" + ], + [ + "no", + "ś" + ], + [ + "szy", + "mi" + ], + [ + "bi", + "ły" + ], + [ + "ga", + "da" + ], + [ + "bie", + "gła" + ], + [ + "ok", + "no" + ], + [ + "nio", + "no" + ], + [ + "począ", + "ć" + ], + [ + "wali", + "ł" + ], + [ + "Zagło", + "by" + ], + [ + "tar", + "g" + ], + [ + "dem", + "u" + ], + [ + "właści", + "wie" + ], + [ + "skła", + "da" + ], + [ + "kan", + "dyda" + ], + [ + "progra", + "m" + ], + [ + "jakiego", + "ś" + ], + [ + "Myś", + "l" + ], + [ + "puszcz", + "ał" + ], + [ + "wypa", + "dek" + ], + [ + "słow", + "em" + ], + [ + "2", + "2" + ], + [ + "M", + "em" + ], + [ + "k", + "ta" + ], + [ + "r", + "wo" + ], + [ + "u", + "szu" + ], + [ + "na", + "ń" + ], + [ + "na", + "ci" + ], + [ + "po", + "jechał" + ], + [ + "wi", + "dzieli" + ], + [ + "wie", + "lo" + ], + [ + "owa", + "rzy" + ], + [ + "gra", + "nicy" + ], + [ + "Sta", + "sia" + ], + [ + "dź", + "wi" + ], + [ + "Mi", + "koła" + ], + [ + "Li", + "p" + ], + [ + "kla", + "szto" + ], + [ + "pierwszy", + "ch" + ], + [ + "zwie", + "rząt" + ], + [ + "zdr", + "owi" + ], + [ + "słucha", + "j" + ], + [ + "kogo", + "ś" + ], + [ + "Egip", + "t" + ], + [ + "logi", + "i" + ], + [ + "Niem", + "ców" + ], + [ + "prezy", + "dent" + ], + [ + "Tata", + "rzy" + ], + [ + "Lon", + "gi" + ], + [ + "Mille", + "r" + ], + [ + "A", + "sy" + ], + [ + "C", + "y" + ], + [ + "G", + "ó" + ], + [ + "G", + "da" + ], + [ + "T", + "rzy" + ], + [ + "j", + "ona" + ], + [ + "ł", + "ki" + ], + [ + "na", + "po" + ], + [ + "sze", + "l" + ], + [ + "bo", + "gowie" + ], + [ + "lu", + "bo" + ], + [ + "du", + "m" + ], + [ + "żo", + "no" + ], + [ + "usta", + "ch" + ], + [ + "dowa", + "nie" + ], + [ + "Andrze", + "ja" + ], + [ + "niepo", + "kój" + ], + [ + "Radziwił", + "ł" + ], + [ + "musie", + "li" + ], + [ + "f", + "ie" + ], + [ + "f", + "la" + ], + [ + "o", + "puścił" + ], + [ + "t", + "nego" + ], + [ + "nie", + "dawno" + ], + [ + "st", + "ka" + ], + [ + "za", + "r" + ], + [ + "wa", + "ta" + ], + [ + "no", + "cą" + ], + [ + "prze", + "szko" + ], + [ + "sa", + "rz" + ], + [ + "pie", + "nie" + ], + [ + "spo", + "rt" + ], + [ + "niej", + "szego" + ], + [ + "me", + "dy" + ], + [ + "Za", + "wsze" + ], + [ + "sło", + "ne" + ], + [ + "odpowie", + "d" + ], + [ + "mał", + "że" + ], + [ + "ruszy", + "li" + ], + [ + "dło", + "ni" + ], + [ + "staro", + "sta" + ], + [ + "kasz", + "te" + ], + [ + "trzydzie", + "ści" + ], + [ + "Char", + "łam" + ], + [ + "!", + "”." + ], + [ + "S", + "zy" + ], + [ + "s", + "pytała" + ], + [ + "do", + "my" + ], + [ + "re", + "p" + ], + [ + "sta", + "m" + ], + [ + "tu", + "re" + ], + [ + "bi", + "twie" + ], + [ + "ga", + "ze" + ], + [ + "de", + "ra" + ], + [ + "dob", + "rą" + ], + [ + "ser", + "cem" + ], + [ + "zdo", + "ła" + ], + [ + "lek", + "ko" + ], + [ + "Ku", + "r" + ], + [ + "got", + "owi" + ], + [ + "jeź", + "dzie" + ], + [ + "tęsk", + "no" + ], + [ + "M", + "albo" + ], + [ + "g", + "rał" + ], + [ + "o", + "łta" + ], + [ + "w", + "ny" + ], + [ + "ź", + "re" + ], + [ + "ra", + "ny" + ], + [ + "je", + "chała" + ], + [ + "ob", + "ser" + ], + [ + "pod", + "niosła" + ], + [ + "sie", + "d" + ], + [ + "me", + "to" + ], + [ + "trze", + "cie" + ], + [ + "wó", + "l" + ], + [ + "myśl", + "ałem" + ], + [ + "tar", + "ł" + ], + [ + "Wa", + "ć" + ], + [ + "dło", + "nie" + ], + [ + "osob", + "a" + ], + [ + "krót", + "ko" + ], + [ + "sztu", + "ki" + ], + [ + "wzglę", + "dem" + ], + [ + "Niem", + "cy" + ], + [ + "więzie", + "nia" + ], + [ + "kape", + "lu" + ], + [ + "moło", + "j" + ], + [ + "Z", + "da" + ], + [ + "z", + "my" + ], + [ + "Ż", + "mu" + ], + [ + "cz", + "ała" + ], + [ + "po", + "to" + ], + [ + "le", + "wo" + ], + [ + "do", + "koła" + ], + [ + "wi", + "cy" + ], + [ + "wy", + "biera" + ], + [ + "ma", + "na" + ], + [ + "pi", + "ó" + ], + [ + "gł", + "e" + ], + [ + "fi", + "zy" + ], + [ + "ża", + "ć" + ], + [ + "wsze", + "lako" + ], + [ + "ste", + "k" + ], + [ + "mog", + "ąc" + ], + [ + "zda", + "nia" + ], + [ + "Cza", + "sem" + ], + [ + "preze", + "nt" + ], + [ + "pusty", + "ni" + ], + [ + "mąd", + "ro" + ], + [ + "piecho", + "ty" + ], + [ + "nazwi", + "sko" + ], + [ + "Jednak", + "że" + ], + [ + "namiest", + "nik" + ], + [ + "hra", + "bi" + ], + [ + "T", + "O" + ], + [ + "go", + "ni" + ], + [ + "ba", + "b" + ], + [ + "du", + "chu" + ], + [ + "dze", + "ń" + ], + [ + "łe", + "n" + ], + [ + "pre", + "mie" + ], + [ + "zaczę", + "li" + ], + [ + "połu", + "dnie" + ], + [ + "tygo", + "dni" + ], + [ + "arty", + "ku" + ], + [ + "większo", + "ść" + ], + [ + "E", + "R" + ], + [ + "Z", + "ło" + ], + [ + "o", + "pan" + ], + [ + "s", + "py" + ], + [ + "u", + "dał" + ], + [ + "ma", + "szy" + ], + [ + "pra", + "wić" + ], + [ + "bie", + "gli" + ], + [ + "jed", + "ni" + ], + [ + "czo", + "ną" + ], + [ + "bra", + "ci" + ], + [ + "two", + "jej" + ], + [ + "daw", + "nych" + ], + [ + "stan", + "ow" + ], + [ + "podob", + "no" + ], + [ + "cyj", + "ny" + ], + [ + "rodzi", + "n" + ], + [ + "strasz", + "ne" + ], + [ + "chłop", + "ów" + ], + [ + "rado", + "ścią" + ], + [ + "Chmielnic", + "kiego" + ], + [ + "Woj", + "ski" + ], + [ + "Justy", + "na" + ], + [ + "C", + "ię" + ], + [ + "n", + "cie" + ], + [ + "o", + "powiadał" + ], + [ + "nie", + "którzy" + ], + [ + "po", + "jedzie" + ], + [ + "ra", + "dę" + ], + [ + "ko", + "ron" + ], + [ + "do", + "la" + ], + [ + "przy", + "sz" + ], + [ + "roz", + "mowa" + ], + [ + "owo", + "ść" + ], + [ + "waż", + "ne" + ], + [ + "Jan", + "usz" + ], + [ + "możli", + "wości" + ], + [ + "słusz", + "nie" + ], + [ + "chłopa", + "k" + ], + [ + "Sej", + "m" + ], + [ + "pojedy", + "n" + ], + [ + "Ocho", + "cki" + ], + [ + "euro", + "pej" + ], + [ + "I", + "dry" + ], + [ + "K", + "rak" + ], + [ + "k", + "lej" + ], + [ + "u", + "cha" + ], + [ + "z", + "łu" + ], + [ + "ż", + "ąd" + ], + [ + "na", + "la" + ], + [ + "na", + "reszcie" + ], + [ + "ni", + "na" + ], + [ + "Ta", + "kie" + ], + [ + "so", + "cja" + ], + [ + "robi", + "ą" + ], + [ + "ser", + "de" + ], + [ + "Ty", + "gel" + ], + [ + "Mać", + "ka" + ], + [ + "męż", + "czyzna" + ], + [ + "drzwia", + "ch" + ], + [ + "M", + "ę" + ], + [ + "Z", + "bara" + ], + [ + "s", + "wymi" + ], + [ + "ś", + "lu" + ], + [ + "li", + "sto" + ], + [ + "za", + "stęp" + ], + [ + "wy", + "peł" + ], + [ + "wo", + "ju" + ], + [ + "ze", + "spo" + ], + [ + "sie", + "dzieć" + ], + [ + "in", + "na" + ], + [ + "Ch", + "a" + ], + [ + "cią", + "ł" + ], + [ + "śmie", + "chem" + ], + [ + "rzu", + "cał" + ], + [ + "two", + "ją" + ], + [ + "kry", + "ty" + ], + [ + "kocha", + "ny" + ], + [ + "pięć", + "dziesiąt" + ], + [ + "kościo", + "ła" + ], + [ + "ota", + "cza" + ], + [ + "o", + "świe" + ], + [ + "p", + "nia" + ], + [ + "s", + "pły" + ], + [ + "u", + "po" + ], + [ + "na", + "pi" + ], + [ + "po", + "mimo" + ], + [ + "za", + "ufa" + ], + [ + "do", + "stanie" + ], + [ + "do", + "kąd" + ], + [ + "mi", + "ć" + ], + [ + "wa", + "ści" + ], + [ + "pa", + "ry" + ], + [ + "to", + "rów" + ], + [ + "em", + "e" + ], + [ + "kra", + "ty" + ], + [ + "pow", + "stał" + ], + [ + "koń", + "czył" + ], + [ + "zosta", + "li" + ], + [ + "tk", + "owo" + ], + [ + "dwo", + "ma" + ], + [ + "szlach", + "ec" + ], + [ + "pięk", + "ne" + ], + [ + "następ", + "cy" + ], + [ + "spokoj", + "ny" + ], + [ + "wnio", + "sek" + ], + [ + "B", + "ądź" + ], + [ + "P", + "O" + ], + [ + "W", + "ró" + ], + [ + "po", + "szła" + ], + [ + "ci", + "n" + ], + [ + "ci", + "cha" + ], + [ + "wie", + "cie" + ], + [ + "no", + "gach" + ], + [ + "sze", + "ni" + ], + [ + "bo", + "ju" + ], + [ + "ga", + "m" + ], + [ + "wz", + "dy" + ], + [ + "bra", + "cia" + ], + [ + "tro", + "p" + ], + [ + "kon", + "ta" + ], + [ + "kon", + "kur" + ], + [ + "dza", + "m" + ], + [ + "pani", + "i" + ], + [ + "Wie", + "sz" + ], + [ + "mil", + "czenia" + ], + [ + "ofi", + "cja" + ], + [ + "robo", + "t" + ], + [ + "A", + "by" + ], + [ + "A", + "posto" + ], + [ + "V", + "i" + ], + [ + "h", + "oj" + ], + [ + "p", + "tak" + ], + [ + "u", + "je" + ], + [ + "v", + "e" + ], + [ + "rz", + "ało" + ], + [ + "nie", + "których" + ], + [ + "nie", + "cierpli" + ], + [ + "ra", + "ca" + ], + [ + "za", + "bezpie" + ], + [ + "za", + "pytała" + ], + [ + "pa", + "nia" + ], + [ + "spo", + "wo" + ], + [ + "Po", + "nieważ" + ], + [ + "dzo", + "no" + ], + [ + "Ma", + "h" + ], + [ + "two", + "im" + ], + [ + "Wi", + "do" + ], + [ + "wol", + "ności" + ], + [ + "ścia", + "mi" + ], + [ + "zda", + "niem" + ], + [ + "stanowi", + "sko" + ], + [ + "dra", + "ż" + ], + [ + "Ce", + "nt" + ], + [ + "ad", + "ministra" + ], + [ + "G", + "łu" + ], + [ + "T", + "ra" + ], + [ + "n", + "owym" + ], + [ + "o", + "śmie" + ], + [ + "t", + "nia" + ], + [ + "na", + "ł" + ], + [ + "sz", + "ó" + ], + [ + "ow", + "ni" + ], + [ + "czy", + "sz" + ], + [ + "ku", + "ją" + ], + [ + "sta", + "j" + ], + [ + "kon", + "cer" + ], + [ + "tka", + "ch" + ], + [ + "czer", + "wie" + ], + [ + "potrze", + "by" + ], + [ + "wraca", + "ć" + ], + [ + "języ", + "k" + ], + [ + "Ramze", + "sa" + ], + [ + "G", + "ru" + ], + [ + "s", + "je" + ], + [ + "ó", + "zł" + ], + [ + "ż", + "ki" + ], + [ + "sz", + "ała" + ], + [ + "sz", + "czył" + ], + [ + "po", + "równa" + ], + [ + "po", + "śred" + ], + [ + "wo", + "zy" + ], + [ + "ga", + "bi" + ], + [ + "ga", + "dać" + ], + [ + "zna", + "komi" + ], + [ + "in", + "g" + ], + [ + "pro", + "gu" + ], + [ + "pu", + "nk" + ], + [ + "lo", + "no" + ], + [ + "szcze", + "nie" + ], + [ + "ok", + "rą" + ], + [ + "tra", + "kt" + ], + [ + "kró", + "le" + ], + [ + "Sa", + "kowi" + ], + [ + "kilka", + "dziesiąt" + ], + [ + "śpie", + "wa" + ], + [ + "list", + "ów" + ], + [ + "polski", + "m" + ], + [ + "zamk", + "nię" + ], + [ + "ozna", + "cza" + ], + [ + "F", + "lo" + ], + [ + "N", + "u" + ], + [ + "a", + "wa" + ], + [ + "c", + "le" + ], + [ + "m", + "k" + ], + [ + "p", + "rowi" + ], + [ + "u", + "padł" + ], + [ + "z", + "bi" + ], + [ + "ni", + "żej" + ], + [ + "li", + "dar" + ], + [ + "za", + "to" + ], + [ + "ła", + "mi" + ], + [ + "ja", + "dą" + ], + [ + "wie", + "rzył" + ], + [ + "mo", + "i" + ], + [ + "ba", + "nk" + ], + [ + "sto", + "ść" + ], + [ + "fi", + "lo" + ], + [ + "mał", + "żon" + ], + [ + "prz", + "od" + ], + [ + "jas", + "no" + ], + [ + "Ksią", + "dz" + ], + [ + "poło", + "żył" + ], + [ + "dziewię", + "ć" + ], + [ + "Malbo", + "r" + ], + [ + "a", + "ku" + ], + [ + "e", + "li" + ], + [ + "u", + "ję" + ], + [ + "na", + "ród" + ], + [ + "wi", + "od" + ], + [ + "ma", + "ni" + ], + [ + "ści", + "ł" + ], + [ + "be", + "k" + ], + [ + "or", + "dy" + ], + [ + "dź", + "cie" + ], + [ + "koń", + "czy" + ], + [ + "cyj", + "nego" + ], + [ + "Ku", + "l" + ], + [ + "god", + "ny" + ], + [ + "he", + "ł" + ], + [ + "przyszło", + "ści" + ], + [ + "olbrzy", + "mie" + ], + [ + "US", + "A" + ], + [ + "stam", + "tąd" + ], + [ + "c", + "ku" + ], + [ + "h", + "m" + ], + [ + "i", + "dąc" + ], + [ + "n", + "g" + ], + [ + "po", + "ty" + ], + [ + "do", + "szło" + ], + [ + "mi", + "ot" + ], + [ + "ła", + "d" + ], + [ + "wie", + "działa" + ], + [ + "pi", + "lnie" + ], + [ + "ale", + "m" + ], + [ + "gi", + "m" + ], + [ + "zło", + "żył" + ], + [ + "świę", + "t" + ], + [ + "D", + "nie" + ], + [ + "p", + "r" + ], + [ + "z", + "wol" + ], + [ + "Ś", + "lą" + ], + [ + "nie", + "woli" + ], + [ + "po", + "ku" + ], + [ + "rze", + "li" + ], + [ + "cze", + "niem" + ], + [ + "naj", + "waż" + ], + [ + "par", + "la" + ], + [ + "por", + "t" + ], + [ + "trafi", + "ł" + ], + [ + "pój", + "ść" + ], + [ + "In", + "ni" + ], + [ + "rat", + "ować" + ], + [ + "Danu", + "si" + ], + [ + "powro", + "tem" + ], + [ + "Jó", + "ze" + ], + [ + "Krze", + "sz" + ], + [ + "D", + "ale" + ], + [ + "K", + "owa" + ], + [ + "t", + "h" + ], + [ + "u", + "słyszał" + ], + [ + "w", + "tem" + ], + [ + "z", + "g" + ], + [ + "ż", + "ały" + ], + [ + "po", + "łowie" + ], + [ + "li", + "we" + ], + [ + "ci", + "ałem" + ], + [ + "że", + "ń" + ], + [ + "mo", + "ra" + ], + [ + "ku", + "py" + ], + [ + "sza", + "ć" + ], + [ + "in", + "stytu" + ], + [ + "bra", + "my" + ], + [ + "pię", + "tna" + ], + [ + "kon", + "ku" + ], + [ + "Czy", + "li" + ], + [ + "spra", + "wach" + ], + [ + "Li", + "gię" + ], + [ + "dziw", + "ne" + ], + [ + "bły", + "szczą" + ], + [ + "Oczy", + "wiście" + ], + [ + "a", + "resz" + ], + [ + "d", + "rę" + ], + [ + "wo", + "kół" + ], + [ + "któ", + "ż" + ], + [ + "pra", + "ca" + ], + [ + "każ", + "de" + ], + [ + "Mar", + "ia" + ], + [ + "Kie", + "jda" + ], + [ + "cięż", + "ar" + ], + [ + "strasz", + "ny" + ], + [ + "głu", + "p" + ], + [ + "zaczę", + "ły" + ], + [ + "skoń", + "czy" + ], + [ + "suk", + "ce" + ], + [ + "zauwa", + "żył" + ], + [ + "Następ", + "nie" + ], + [ + "cudzo", + "ziem" + ], + [ + "6", + "0" + ], + [ + "M", + "ło" + ], + [ + "S", + "A" + ], + [ + "m", + "ro" + ], + [ + "t", + "rój" + ], + [ + "ka", + "cji" + ], + [ + "ne", + "s" + ], + [ + "ob", + "raź" + ], + [ + "owa", + "niem" + ], + [ + "ży", + "ło" + ], + [ + "pi", + "li" + ], + [ + "sk", + "ała" + ], + [ + "Nie", + "którzy" + ], + [ + "bu", + "rza" + ], + [ + "żo", + "nę" + ], + [ + "lski", + "ch" + ], + [ + "Co", + "ś" + ], + [ + "miejs", + "cach" + ], + [ + "Sa", + "mo" + ], + [ + "patrzy", + "li" + ], + [ + "ogrom", + "ne" + ], + [ + "stop", + "ni" + ], + [ + "spotk", + "ał" + ], + [ + "L", + "or" + ], + [ + "P", + "A" + ], + [ + "o", + "p" + ], + [ + "ro", + "lę" + ], + [ + "li", + "a" + ], + [ + "za", + "chę" + ], + [ + "ci", + "chy" + ], + [ + "do", + "star" + ], + [ + "pa", + "ź" + ], + [ + "ma", + "s" + ], + [ + "re", + "jest" + ], + [ + "ku", + "zy" + ], + [ + "ga", + "tu" + ], + [ + "wia", + "ją" + ], + [ + "sto", + "ją" + ], + [ + "pro", + "pozy" + ], + [ + "sy", + "te" + ], + [ + "ża", + "lu" + ], + [ + "ża", + "dna" + ], + [ + "Wi", + "dzę" + ], + [ + "dru", + "ży" + ], + [ + "pół", + "nocy" + ], + [ + "moc", + "niej" + ], + [ + "wyso", + "kie" + ], + [ + "proce", + "s" + ], + [ + "hetma", + "na" + ], + [ + "marszał", + "ek" + ], + [ + "inwe", + "sty" + ], + [ + "Krak", + "owie" + ], + [ + "2", + "3" + ], + [ + "E", + "l" + ], + [ + "P", + "ło" + ], + [ + "S", + "ła" + ], + [ + "o", + "ży" + ], + [ + "u", + "trzyma" + ], + [ + "w", + "skim" + ], + [ + "z", + "ny" + ], + [ + "ó", + "z" + ], + [ + "ż", + "an" + ], + [ + "po", + "szuki" + ], + [ + "ra", + "dzi" + ], + [ + "je", + "nerał" + ], + [ + "za", + "rzu" + ], + [ + "ko", + "ł" + ], + [ + "wa", + "szą" + ], + [ + "wie", + "ki" + ], + [ + "la", + "sy" + ], + [ + "roz", + "ko" + ], + [ + "Nie", + "stety" + ], + [ + "in", + "stru" + ], + [ + "sko", + "m" + ], + [ + "Wi", + "dać" + ], + [ + "rzą", + "dza" + ], + [ + "gę", + "st" + ], + [ + "krzy", + "ki" + ], + [ + "śmier", + "cią" + ], + [ + "woje", + "wody" + ], + [ + "środ", + "ków" + ], + [ + "przypa", + "try" + ], + [ + "Nowowiej", + "ski" + ], + [ + "C", + "a" + ], + [ + "U", + "nii" + ], + [ + "d", + "rą" + ], + [ + "i", + "ła" + ], + [ + "u", + "tk" + ], + [ + "nie", + "śli" + ], + [ + "je", + "sta" + ], + [ + "za", + "brał" + ], + [ + "le", + "g" + ], + [ + "ka", + "ry" + ], + [ + "ło", + "m" + ], + [ + "to", + "nem" + ], + [ + "dy", + "wi" + ], + [ + "bie", + "r" + ], + [ + "ska", + "li" + ], + [ + "rza", + "dko" + ], + [ + "żo", + "nym" + ], + [ + "dzo", + "na" + ], + [ + "Le", + "dwie" + ], + [ + "działa", + "lności" + ], + [ + "kamie", + "ń" + ], + [ + "wicz", + "ów" + ], + [ + "chwila", + "mi" + ], + [ + "zgi", + "nął" + ], + [ + "wyj", + "ść" + ], + [ + "tajem", + "ni" + ], + [ + "pozwoli", + "ł" + ], + [ + "książ", + "ki" + ], + [ + "księży", + "c" + ], + [ + "filo", + "zo" + ], + [ + "b", + "rew" + ], + [ + "k", + "cie" + ], + [ + "k", + "lie" + ], + [ + "s", + "ał" + ], + [ + "u", + "to" + ], + [ + "ś", + "mia" + ], + [ + "li", + "wy" + ], + [ + "za", + "ci" + ], + [ + "za", + "prze" + ], + [ + "za", + "gra" + ], + [ + "le", + "niem" + ], + [ + "mi", + "r" + ], + [ + "wo", + "zu" + ], + [ + "ob", + "ję" + ], + [ + "co", + "na" + ], + [ + "pod", + "nosi" + ], + [ + "in", + "ten" + ], + [ + "lo", + "nym" + ], + [ + "gło", + "ści" + ], + [ + "pła", + "ci" + ], + [ + "śnie", + "gu" + ], + [ + "zło", + "te" + ], + [ + "Ni", + "lu" + ], + [ + "Pod", + "komo" + ], + [ + "komu", + "ni" + ], + [ + "nadzie", + "ja" + ], + [ + "histo", + "rii" + ], + [ + "niewol", + "ników" + ], + [ + "Witol", + "d" + ], + [ + "mgnie", + "niu" + ], + [ + "I", + "m" + ], + [ + "K", + "O" + ], + [ + "j", + "że" + ], + [ + "je", + "zd" + ], + [ + "przy", + "był" + ], + [ + "ru", + "sz" + ], + [ + "de", + "l" + ], + [ + "zy", + "wać" + ], + [ + "cha", + "jąc" + ], + [ + "pier", + "ś" + ], + [ + "rzę", + "du" + ], + [ + "róż", + "no" + ], + [ + "pły", + "nie" + ], + [ + "Ba", + "si" + ], + [ + "poczę", + "ło" + ], + [ + "włas", + "nego" + ], + [ + "bla", + "sk" + ], + [ + "ratu", + "ry" + ], + [ + "spotka", + "ć" + ], + [ + "dobry", + "m" + ], + [ + "grz", + "mo" + ], + [ + "gwia", + "zdy" + ], + [ + "C", + "Z" + ], + [ + "W", + "s" + ], + [ + "a", + "tak" + ], + [ + "a", + "sy" + ], + [ + "e", + "kono" + ], + [ + "u", + "ści" + ], + [ + "cz", + "kach" + ], + [ + "ka", + "p" + ], + [ + "ka", + "żę" + ], + [ + "wy", + "le" + ], + [ + "wie", + "ś" + ], + [ + "wie", + "rzę" + ], + [ + "mo", + "rza" + ], + [ + "szy", + "i" + ], + [ + "sza", + "cu" + ], + [ + "pe", + "n" + ], + [ + "lo", + "nej" + ], + [ + "czo", + "łem" + ], + [ + "kre", + "dy" + ], + [ + "pięk", + "na" + ], + [ + "Cze", + "ka" + ], + [ + "zja", + "wi" + ], + [ + "cięż", + "kie" + ], + [ + "zabi", + "ja" + ], + [ + "ratu", + "nek" + ], + [ + "zoba", + "czył" + ], + [ + "komi", + "sji" + ], + [ + "puszcza", + "ć" + ], + [ + "połu", + "dniu" + ], + [ + "gląda", + "jąc" + ], + [ + "podsta", + "wie" + ], + [ + "fil", + "m" + ], + [ + "Fran", + "cu" + ], + [ + "wich", + "er" + ], + [ + "weź", + "mie" + ], + [ + "A", + "dam" + ], + [ + "H", + "ra" + ], + [ + "cz", + "nymi" + ], + [ + "po", + "infor" + ], + [ + "za", + "wa" + ], + [ + "ła", + "du" + ], + [ + "wy", + "jechał" + ], + [ + "de", + "spe" + ], + [ + "sza", + "bla" + ], + [ + "og", + "niem" + ], + [ + "nu", + "je" + ], + [ + "ri", + "an" + ], + [ + "Ro", + "t" + ], + [ + "podob", + "nych" + ], + [ + "jas", + "ne" + ], + [ + "zwycię", + "stwo" + ], + [ + "pierw", + "szą" + ], + [ + "otwar", + "te" + ], + [ + "pacho", + "ł" + ], + [ + "dosko", + "na" + ], + [ + "Ger", + "wa" + ], + [ + "g", + "miny" + ], + [ + "k", + "owej" + ], + [ + "o", + "trzy" + ], + [ + "nie", + "prze" + ], + [ + "ch", + "rz" + ], + [ + "ow", + "ro" + ], + [ + "za", + "sy" + ], + [ + "do", + "zna" + ], + [ + "ty", + "god" + ], + [ + "mu", + "r" + ], + [ + "my", + "m" + ], + [ + "we", + "szli" + ], + [ + "pro", + "sta" + ], + [ + "lo", + "ną" + ], + [ + "mnie", + "ć" + ], + [ + "mię", + "k" + ], + [ + "Ka", + "rol" + ], + [ + "Mo", + "sk" + ], + [ + "czym", + "ś" + ], + [ + "Ju", + "tro" + ], + [ + "Sa", + "ra" + ], + [ + "19", + "7" + ], + [ + "wróci", + "ła" + ], + [ + "krę", + "cił" + ], + [ + "sę", + "dzi" + ], + [ + "Be", + "ne" + ], + [ + "wyłą", + "cznie" + ], + [ + "niedzie", + "lę" + ], + [ + "Rozu", + "mie" + ], + [ + "Pom", + "po" + ], + [ + "Men", + "te" + ], + [ + "D", + "wa" + ], + [ + "M", + "og" + ], + [ + "po", + "de" + ], + [ + "za", + "kry" + ], + [ + "ko", + "lum" + ], + [ + "wy", + "sy" + ], + [ + "ma", + "wiał" + ], + [ + "od", + "et" + ], + [ + "od", + "poczy" + ], + [ + "ob", + "sza" + ], + [ + "tu", + "ją" + ], + [ + "bi", + "twa" + ], + [ + "or", + "sza" + ], + [ + "mia", + "ste" + ], + [ + "kon", + "kre" + ], + [ + "sku", + "tek" + ], + [ + "musi", + "sz" + ], + [ + "patrzy", + "ć" + ], + [ + "jeżd", + "żał" + ], + [ + "kosz", + "tow" + ], + [ + "czerwo", + "ne" + ], + [ + "grz", + "bie" + ], + [ + "głowa", + "mi" + ], + [ + "pochy", + "lił" + ], + [ + "wątpli", + "wości" + ], + [ + "S", + "Z" + ], + [ + "S", + "ar" + ], + [ + "T", + "wa" + ], + [ + "Z", + "nowu" + ], + [ + "n", + "óż" + ], + [ + "o", + "czami" + ], + [ + "w", + "ców" + ], + [ + "z", + "bior" + ], + [ + "sz", + "tor" + ], + [ + "li", + "nie" + ], + [ + "li", + "czyć" + ], + [ + "wi", + "ała" + ], + [ + "dzie", + "cię" + ], + [ + "sta", + "w" + ], + [ + "Za", + "ś" + ], + [ + "bu", + "nt" + ], + [ + "nic", + "two" + ], + [ + "wol", + "ność" + ], + [ + "nale", + "żało" + ], + [ + "fu", + "r" + ], + [ + "ludz", + "kich" + ], + [ + "strasz", + "nie" + ], + [ + "szere", + "g" + ], + [ + "Lor", + "che" + ], + [ + "paź", + "dzier" + ], + [ + "O", + "bec" + ], + [ + "W", + "z" + ], + [ + "i", + "s" + ], + [ + "k", + "owy" + ], + [ + "u", + "siadł" + ], + [ + "ś", + "nię" + ], + [ + "na", + "czy" + ], + [ + "po", + "ły" + ], + [ + "po", + "sie" + ], + [ + "po", + "ża" + ], + [ + "za", + "w" + ], + [ + "za", + "cja" + ], + [ + "by", + "wało" + ], + [ + "pa", + "try" + ], + [ + "ma", + "jesta" + ], + [ + "cho", + "dzę" + ], + [ + "pan", + "nie" + ], + [ + "nę", + "dz" + ], + [ + "dza", + "ją" + ], + [ + "kro", + "k" + ], + [ + "kro", + "kiem" + ], + [ + "dow", + "ała" + ], + [ + "bla", + "sku" + ], + [ + "tere", + "nie" + ], + [ + "biał", + "ą" + ], + [ + "Bohu", + "na" + ], + [ + "cór", + "ki" + ], + [ + "niwer", + "syte" + ], + [ + "Niemie", + "c" + ], + [ + "Mente", + "zu" + ], + [ + "G", + "ro" + ], + [ + "K", + "obie" + ], + [ + "Ż", + "a" + ], + [ + "ż", + "ne" + ], + [ + "cz", + "łe" + ], + [ + "ni", + "kom" + ], + [ + "za", + "pad" + ], + [ + "do", + "szedł" + ], + [ + "da", + "wać" + ], + [ + "pie", + "j" + ], + [ + "pu", + "sto" + ], + [ + "Na", + "rod" + ], + [ + "Na", + "przód" + ], + [ + "og", + "ród" + ], + [ + "rów", + "ni" + ], + [ + "stro", + "nach" + ], + [ + "Sz", + "ko" + ], + [ + "mło", + "dzień" + ], + [ + "kości", + "ół" + ], + [ + "gły", + "ch" + ], + [ + "uczu", + "cia" + ], + [ + "natu", + "ry" + ], + [ + "jakiej", + "ś" + ], + [ + "chmu", + "r" + ], + [ + "biały", + "ch" + ], + [ + "ofia", + "ry" + ], + [ + "przypom", + "niał" + ], + [ + "stycz", + "nia" + ], + [ + "K", + "raj" + ], + [ + "L", + "in" + ], + [ + "a", + "bym" + ], + [ + "g", + "no" + ], + [ + "i", + "i" + ], + [ + "t", + "w" + ], + [ + "u", + "kło" + ], + [ + "nie", + "stety" + ], + [ + "na", + "tor" + ], + [ + "po", + "two" + ], + [ + "po", + "mysł" + ], + [ + "za", + "ro" + ], + [ + "pa", + "ne" + ], + [ + "wie", + "my" + ], + [ + "wie", + "dzy" + ], + [ + "wie", + "dzieli" + ], + [ + "mu", + "szkie" + ], + [ + "jak", + "kolwiek" + ], + [ + "bie", + "nia" + ], + [ + "sto", + "li" + ], + [ + "dział", + "u" + ], + [ + "Je", + "rzy" + ], + [ + "wszyst", + "kimi" + ], + [ + "czo", + "nym" + ], + [ + "kła", + "m" + ], + [ + "czu", + "je" + ], + [ + "wać", + "panna" + ], + [ + "była", + "by" + ], + [ + "men", + "tar" + ], + [ + "oj", + "cu" + ], + [ + "zdo", + "łał" + ], + [ + "pla", + "n" + ], + [ + "bla", + "dł" + ], + [ + "król", + "owi" + ], + [ + "skoń", + "czył" + ], + [ + "zdzi", + "wieniem" + ], + [ + "sprawiedli", + "wości" + ], + [ + "koście", + "le" + ], + [ + "Dłu", + "go" + ], + [ + "W", + "śród" + ], + [ + "o", + "trzymał" + ], + [ + "u", + "chy" + ], + [ + "w", + "szak" + ], + [ + "z", + "le" + ], + [ + "na", + "sy" + ], + [ + "za", + "cie" + ], + [ + "ko", + "szu" + ], + [ + "wo", + "dza" + ], + [ + "prze", + "stał" + ], + [ + "od", + "ź" + ], + [ + "od", + "er" + ], + [ + "cze", + "ni" + ], + [ + "pi", + "sów" + ], + [ + "sia", + "dła" + ], + [ + "Ma", + "rek" + ], + [ + "ri", + "ą" + ], + [ + "łe", + "z" + ], + [ + "kon", + "su" + ], + [ + "resz", + "tę" + ], + [ + "Wie", + "r" + ], + [ + "zmie", + "nia" + ], + [ + "Krzy", + "sia" + ], + [ + "twier", + "dzi" + ], + [ + "organi", + "zacji" + ], + [ + "Cz", + "łowie" + ], + [ + "przyszło", + "ść" + ], + [ + "spodzie", + "wał" + ], + [ + "kwia", + "ty" + ], + [ + "wiecz", + "or" + ], + [ + "krzyw", + "dy" + ], + [ + "rozpo", + "rzą" + ], + [ + "w", + "no" + ], + [ + "z", + "nę" + ], + [ + "z", + "grzy" + ], + [ + "rz", + "one" + ], + [ + "nie", + "które" + ], + [ + "ow", + "ców" + ], + [ + "rze", + "niu" + ], + [ + "za", + "powie" + ], + [ + "za", + "zdro" + ], + [ + "wi", + "dzenia" + ], + [ + "wa", + "szych" + ], + [ + "wy", + "glądał" + ], + [ + "dzi", + "u" + ], + [ + "mie", + "szcza" + ], + [ + "przy", + "sią" + ], + [ + "przy", + "słu" + ], + [ + "ru", + "s" + ], + [ + "ba", + "l" + ], + [ + "roz", + "pro" + ], + [ + "pe", + "łen" + ], + [ + "trze", + "ź" + ], + [ + "zi", + "ar" + ], + [ + "ri", + "o" + ], + [ + "Pa", + "weł" + ], + [ + "Sta", + "rski" + ], + [ + "scy", + "pli" + ], + [ + "spra", + "wo" + ], + [ + "An", + "gli" + ], + [ + "wło", + "sów" + ], + [ + "ostat", + "nim" + ], + [ + "służ", + "ba" + ], + [ + "miesią", + "ce" + ], + [ + "Wiel", + "ki" + ], + [ + "szpita", + "la" + ], + [ + "drzwia", + "mi" + ], + [ + "Sapie", + "ha" + ], + [ + "hand", + "l" + ], + [ + "dyre", + "ktor" + ], + [ + "Spy", + "chowa" + ], + [ + "seksu", + "al" + ], + [ + "?", + "\"" + ], + [ + "T", + "łu" + ], + [ + "b", + "ała" + ], + [ + "b", + "rzę" + ], + [ + "e", + "mi" + ], + [ + "ie", + "m" + ], + [ + "li", + "wszy" + ], + [ + "ka", + "nie" + ], + [ + "wy", + "nagro" + ], + [ + "ba", + "cz" + ], + [ + "roz", + "bi" + ], + [ + "mówi", + "łem" + ], + [ + "wła", + "dzę" + ], + [ + "Ma", + "ry" + ], + [ + "oj", + "cze" + ], + [ + "tka", + "mi" + ], + [ + "dow", + "od" + ], + [ + "dowa", + "li" + ], + [ + "No", + "c" + ], + [ + "niech", + "że" + ], + [ + "ude", + "rza" + ], + [ + "klę", + "ski" + ], + [ + "zami", + "ar" + ], + [ + "Ki", + "lka" + ], + [ + "wyj", + "dzie" + ], + [ + "okaz", + "ało" + ], + [ + "Dzię", + "ki" + ], + [ + "pułkow", + "nik" + ], + [ + "wsty", + "d" + ], + [ + "rep", + "ti" + ], + [ + "G", + "łów" + ], + [ + "R", + "A" + ], + [ + "R", + "oba" + ], + [ + "U", + "krai" + ], + [ + "c", + "menta" + ], + [ + "Ł", + "o" + ], + [ + "po", + "zio" + ], + [ + "mi", + "ła" + ], + [ + "wy", + "obra" + ], + [ + "ma", + "li" + ], + [ + "re", + "ty" + ], + [ + "od", + "działy" + ], + [ + "cie", + "p" + ], + [ + "mo", + "n" + ], + [ + "owa", + "nym" + ], + [ + "ga", + "ją" + ], + [ + "bie", + "gu" + ], + [ + "dzo", + "nych" + ], + [ + "nio", + "są" + ], + [ + "pły", + "wa" + ], + [ + "stan", + "owie" + ], + [ + "chło", + "pi" + ], + [ + "dow", + "ci" + ], + [ + "lep", + "sze" + ], + [ + "powo", + "ła" + ], + [ + "prac", + "ować" + ], + [ + "żad", + "ne" + ], + [ + "dzieli", + "ć" + ], + [ + "god", + "ne" + ], + [ + "nau", + "ki" + ], + [ + "długi", + "m" + ], + [ + "baro", + "nowa" + ], + [ + "Zyg", + "fry" + ], + [ + "mężczyz", + "n" + ], + [ + "sobo", + "tę" + ], + [ + "d", + "nego" + ], + [ + "t", + "nik" + ], + [ + "za", + "się" + ], + [ + "ko", + "mó" + ], + [ + "ko", + "chać" + ], + [ + "ta", + "ny" + ], + [ + "to", + "rium" + ], + [ + "przy", + "wy" + ], + [ + "mu", + "n" + ], + [ + "mu", + "rów" + ], + [ + "su", + "b" + ], + [ + "bu", + "dzi" + ], + [ + "naj", + "częściej" + ], + [ + "czo", + "m" + ], + [ + "będzie", + "m" + ], + [ + "Ma", + "cie" + ], + [ + "Ty", + "le" + ], + [ + "Mo", + "ja" + ], + [ + "Sz", + "czy" + ], + [ + "oj", + "c" + ], + [ + "oj", + "cem" + ], + [ + "musi", + "my" + ], + [ + "godzi", + "na" + ], + [ + "chciał", + "bym" + ], + [ + "czar", + "ny" + ], + [ + "Dob", + "rzy" + ], + [ + "powin", + "ny" + ], + [ + "świąty", + "ń" + ], + [ + "niebo", + "szczy" + ], + [ + "obli", + "cze" + ], + [ + "niewia", + "sty" + ], + [ + "ab", + "so" + ], + [ + "ojczy", + "źnie" + ], + [ + "Longi", + "nus" + ], + [ + "o", + "par" + ], + [ + "t", + "wego" + ], + [ + "u", + "sa" + ], + [ + "v", + "el" + ], + [ + "ni", + "sko" + ], + [ + "go", + "ry" + ], + [ + "wi", + "ło" + ], + [ + "wi", + "si" + ], + [ + "te", + "rze" + ], + [ + "wy", + "słał" + ], + [ + "la", + "uda" + ], + [ + "ry", + "ch" + ], + [ + "prze", + "rywa" + ], + [ + "ma", + "ra" + ], + [ + "mo", + "mencie" + ], + [ + "ku", + "chni" + ], + [ + "ru", + "chem" + ], + [ + "sty", + "czne" + ], + [ + "Ta", + "tar" + ], + [ + "moż", + "ny" + ], + [ + "więk", + "szej" + ], + [ + "zda", + "wał" + ], + [ + "zmie", + "nił" + ], + [ + "oko", + "licz" + ], + [ + "dar", + "ł" + ], + [ + "ucie", + "kł" + ], + [ + "Mich", + "ała" + ], + [ + "szep", + "nęła" + ], + [ + "stry", + "j" + ], + [ + "tale", + "ntów" + ], + [ + "nazwi", + "ska" + ], + [ + "Komi", + "sji" + ], + [ + "oficer", + "owie" + ], + [ + "I", + "le" + ], + [ + "M", + "in" + ], + [ + "R", + "ów" + ], + [ + "Z", + "osta" + ], + [ + "g", + "ały" + ], + [ + "g", + "nę" + ], + [ + "p", + "ały" + ], + [ + "q", + "u" + ], + [ + "u", + "ło" + ], + [ + "z", + "ma" + ], + [ + "nie", + "niem" + ], + [ + "nie", + "daleko" + ], + [ + "sz", + "kę" + ], + [ + "po", + "rze" + ], + [ + "li", + "sta" + ], + [ + "do", + "się" + ], + [ + "wy", + "dało" + ], + [ + "wo", + "zów" + ], + [ + "da", + "ne" + ], + [ + "pod", + "nieść" + ], + [ + "cha", + "ty" + ], + [ + "se", + "l" + ], + [ + "or", + "ga" + ], + [ + "ciąg", + "nąć" + ], + [ + "książę", + "cej" + ], + [ + "zł", + "owro" + ], + [ + "obie", + "cał" + ], + [ + "Lu", + "b" + ], + [ + "zgo", + "dy" + ], + [ + "cór", + "ka" + ], + [ + "Ge", + "b" + ], + [ + "proje", + "ktu" + ], + [ + "zapom", + "niał" + ], + [ + "zasta", + "na" + ], + [ + "błyska", + "wi" + ], + [ + "Łu", + "b" + ], + [ + "prawdopodob", + "nie" + ], + [ + "Rzeczpospoli", + "ta" + ], + [ + "8", + "0" + ], + [ + "M", + "ało" + ], + [ + "W", + "sze" + ], + [ + "e", + "ta" + ], + [ + "n", + "nej" + ], + [ + "o", + "że" + ], + [ + "o", + "powie" + ], + [ + "p", + "sa" + ], + [ + "w", + "le" + ], + [ + "że", + "ć" + ], + [ + "to", + "ry" + ], + [ + "wo", + "ź" + ], + [ + "czy", + "ste" + ], + [ + "re", + "zu" + ], + [ + "dy", + "wał" + ], + [ + "ku", + "pu" + ], + [ + "sta", + "wał" + ], + [ + "bie", + "c" + ], + [ + "pe", + "k" + ], + [ + "Za", + "mo" + ], + [ + "bu", + "ła" + ], + [ + "zu", + "jąc" + ], + [ + "pła", + "cić" + ], + [ + "pła", + "szcz" + ], + [ + "Ka", + "mie" + ], + [ + "szko", + "le" + ], + [ + "Przy", + "j" + ], + [ + "Gdy", + "bym" + ], + [ + "pło", + "mień" + ], + [ + "ucie", + "kać" + ], + [ + "stary", + "ch" + ], + [ + "kow", + "skiego" + ], + [ + "Cza", + "s" + ], + [ + "zabi", + "ł" + ], + [ + "ratu", + "ra" + ], + [ + "dowie", + "dział" + ], + [ + "histo", + "ry" + ], + [ + "waru", + "nki" + ], + [ + "kawale", + "r" + ], + [ + "materi", + "ał" + ], + [ + "K", + "t" + ], + [ + "T", + "owarzy" + ], + [ + "o", + "nie" + ], + [ + "po", + "rę" + ], + [ + "st", + "ia" + ], + [ + "je", + "ńców" + ], + [ + "za", + "go" + ], + [ + "ła", + "skę" + ], + [ + "wy", + "ciąga" + ], + [ + "re", + "kla" + ], + [ + "ną", + "ce" + ], + [ + "pie", + "l" + ], + [ + "pie", + "śń" + ], + [ + "we", + "zwa" + ], + [ + "bie", + "da" + ], + [ + "rę", + "kami" + ], + [ + "sła", + "wie" + ], + [ + "daw", + "ne" + ], + [ + "war", + "gi" + ], + [ + "By", + "li" + ], + [ + "dzieć", + "mi" + ], + [ + "hu", + "k" + ], + [ + "godzi", + "nie" + ], + [ + "ludz", + "kiej" + ], + [ + "okre", + "sie" + ], + [ + "strz", + "ały" + ], + [ + "wszę", + "dy" + ], + [ + "komna", + "ty" + ], + [ + "otwie", + "ra" + ], + [ + "Szlangba", + "um" + ], + [ + "kato", + "li" + ], + [ + "Kt", + "óż" + ], + [ + "S", + "praw" + ], + [ + "b", + "ki" + ], + [ + "f", + "li" + ], + [ + "k", + "lo" + ], + [ + "o", + "nych" + ], + [ + "o", + "rę" + ], + [ + "p", + "łu" + ], + [ + "s", + "s" + ], + [ + "u", + "niesie" + ], + [ + "na", + "zajutrz" + ], + [ + "wa", + "ha" + ], + [ + "ja", + "mi" + ], + [ + "wy", + "czer" + ], + [ + "wy", + "pyty" + ], + [ + "wo", + "r" + ], + [ + "dzi", + "kich" + ], + [ + "czy", + "cy" + ], + [ + "prze", + "raź" + ], + [ + "od", + "bi" + ], + [ + "si", + "lniej" + ], + [ + "ze", + "j" + ], + [ + "su", + "bie" + ], + [ + "wz", + "nosi" + ], + [ + "są", + "sie" + ], + [ + "chwi", + "l" + ], + [ + "zd", + "rów" + ], + [ + "rowa", + "nia" + ], + [ + "gro", + "m" + ], + [ + "resz", + "ty" + ], + [ + "Mi", + "l" + ], + [ + "usta", + "wi" + ], + [ + "Li", + "twie" + ], + [ + "podob", + "nego" + ], + [ + "dwo", + "je" + ], + [ + "Krzy", + "wo" + ], + [ + "bó", + "lu" + ], + [ + "Mie", + "szka" + ], + [ + "ponie", + "dział" + ], + [ + "skó", + "rę" + ], + [ + "potrzeb", + "ne" + ], + [ + "poważ", + "nie" + ], + [ + "gorze", + "li" + ], + [ + "Rzy", + "mie" + ], + [ + "Tru", + "dno" + ], + [ + "Krzyszto", + "f" + ], + [ + "Charłam", + "p" + ], + [ + "F", + "or" + ], + [ + "M", + "łody" + ], + [ + "d", + "nik" + ], + [ + "i", + "lu" + ], + [ + "nie", + "gdzie" + ], + [ + "na", + "stępu" + ], + [ + "za", + "cję" + ], + [ + "ka", + "de" + ], + [ + "wi", + "dowi" + ], + [ + "wy", + "ści" + ], + [ + "wo", + "ły" + ], + [ + "no", + "gą" + ], + [ + "prze", + "stra" + ], + [ + "od", + "powiadał" + ], + [ + "przy", + "wiąza" + ], + [ + "roz", + "sze" + ], + [ + "pod", + "kre" + ], + [ + "du", + "sze" + ], + [ + "cha", + "n" + ], + [ + "ar", + "chi" + ], + [ + "mówi", + "ono" + ], + [ + "sła", + "bo" + ], + [ + "Ta", + "uro" + ], + [ + "Ma", + "rusze" + ], + [ + "two", + "ich" + ], + [ + "gó", + "ż" + ], + [ + "pew", + "ną" + ], + [ + "ciąg", + "nie" + ], + [ + "Pod", + "bi" + ], + [ + "czer", + "wca" + ], + [ + "komu", + "nika" + ], + [ + "chmu", + "ry" + ], + [ + "pracu", + "je" + ], + [ + "sekre", + "ta" + ], + [ + "bł", + "ąd" + ], + [ + "gabi", + "ne" + ], + [ + "J", + "ę" + ], + [ + "W", + "ro" + ], + [ + "a", + "nio" + ], + [ + "e", + "s" + ], + [ + "s", + "pło" + ], + [ + "na", + "okół" + ], + [ + "ch", + "owski" + ], + [ + "po", + "by" + ], + [ + "wy", + "stąpi" + ], + [ + "ma", + "chu" + ], + [ + "ży", + "łem" + ], + [ + "spo", + "glądał" + ], + [ + "zna", + "czenie" + ], + [ + "ska", + "za" + ], + [ + "powie", + "rz" + ], + [ + "naj", + "gor" + ], + [ + "sło", + "ni" + ], + [ + "for", + "my" + ], + [ + "drze", + "wo" + ], + [ + "zmie", + "nić" + ], + [ + "świę", + "ta" + ], + [ + "ho", + "no" + ], + [ + "pamię", + "tał" + ], + [ + "kocha", + "m" + ], + [ + "wróci", + "li" + ], + [ + "pal", + "ce" + ], + [ + "okre", + "s" + ], + [ + "zamie", + "rza" + ], + [ + "kul", + "ba" + ], + [ + "świet", + "le" + ], + [ + "śre", + "dni" + ], + [ + "czło", + "nków" + ], + [ + "Pre", + "zy" + ], + [ + "chle", + "ba" + ], + [ + "Myś", + "lę" + ], + [ + "oświad", + "czył" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwo" + ], + [ + "B", + "an" + ], + [ + "a", + "pe" + ], + [ + "p", + "ki" + ], + [ + "ż", + "ąc" + ], + [ + "dz", + "two" + ], + [ + "za", + "sła" + ], + [ + "ci", + "ło" + ], + [ + "le", + "sie" + ], + [ + "pa", + "ru" + ], + [ + "ma", + "tu" + ], + [ + "ce", + "ny" + ], + [ + "sze", + "le" + ], + [ + "bi", + "ała" + ], + [ + "roz", + "dzie" + ], + [ + "roz", + "mów" + ], + [ + "spo", + "tyka" + ], + [ + "sie", + "ci" + ], + [ + "sto", + "licy" + ], + [ + "fi", + "i" + ], + [ + "im", + "pe" + ], + [ + "nio", + "ną" + ], + [ + "nio", + "nym" + ], + [ + "wiel", + "błą" + ], + [ + "działa", + "lność" + ], + [ + "By", + "ły" + ], + [ + "zosta", + "ną" + ], + [ + "gnie", + "wem" + ], + [ + "ciem", + "no" + ], + [ + "Mar", + "szał" + ], + [ + "zgo", + "ła" + ], + [ + "glą", + "dali" + ], + [ + "dia", + "beł" + ], + [ + "zabi", + "ć" + ], + [ + "spotka", + "nia" + ], + [ + "Bu", + "r" + ], + [ + "powin", + "no" + ], + [ + "korzy", + "sta" + ], + [ + "królew", + "skiej" + ], + [ + "preze", + "nta" + ], + [ + "Spo", + "j" + ], + [ + "szere", + "gi" + ], + [ + "Tade", + "usza" + ], + [ + "okrzy", + "ki" + ], + [ + "pomó", + "c" + ], + [ + "K", + "wa" + ], + [ + "c", + "owi" + ], + [ + "n", + "na" + ], + [ + "p", + "pe" + ], + [ + "po", + "czci" + ], + [ + "do", + "r" + ], + [ + "te", + "o" + ], + [ + "ja", + "zda" + ], + [ + "ma", + "k" + ], + [ + "dy", + "mu" + ], + [ + "ku", + "jąc" + ], + [ + "si", + "lnie" + ], + [ + "bo", + "ję" + ], + [ + "ży", + "ciem" + ], + [ + "gdy", + "m" + ], + [ + "nio", + "sło" + ], + [ + "kró", + "lem" + ], + [ + "sły", + "szę" + ], + [ + "Te", + "re" + ], + [ + "chci", + "ało" + ], + [ + "bro", + "nił" + ], + [ + "Wie", + "lko" + ], + [ + "mał", + "ą" + ], + [ + "przyja", + "ź" + ], + [ + "pis", + "mo" + ], + [ + "uczu", + "ł" + ], + [ + "ogrom", + "ny" + ], + [ + "warto", + "ść" + ], + [ + "doda", + "tku" + ], + [ + "istnie", + "je" + ], + [ + "reli", + "gij" + ], + [ + "potrzebu", + "je" + ], + [ + "Podbi", + "pię" + ], + [ + "C", + "ały" + ], + [ + "O", + "jcie" + ], + [ + "S", + "kar" + ], + [ + "f", + "ię" + ], + [ + "m", + "owała" + ], + [ + "po", + "kazy" + ], + [ + "wa", + "nych" + ], + [ + "wo", + "lu" + ], + [ + "sta", + "nęła" + ], + [ + "bo", + "ki" + ], + [ + "bo", + "ży" + ], + [ + "ży", + "nie" + ], + [ + "ski", + "mi" + ], + [ + "owi", + "cie" + ], + [ + "owi", + "cza" + ], + [ + "Nie", + "raz" + ], + [ + "me", + "ry" + ], + [ + "swo", + "bod" + ], + [ + "lub", + "ię" + ], + [ + "zło", + "ty" + ], + [ + "chce", + "cie" + ], + [ + "kla", + "sztor" + ], + [ + "try", + "bu" + ], + [ + "miała", + "m" + ], + [ + "obec", + "nych" + ], + [ + "służ", + "bę" + ], + [ + "cj", + "on" + ], + [ + "Mó", + "wił" + ], + [ + "Ki", + "r" + ], + [ + "kan", + "cle" + ], + [ + "słusz", + "ność" + ], + [ + "Ojcie", + "c" + ], + [ + "B", + "ro" + ], + [ + "R", + "ę" + ], + [ + "Z", + "gorzeli" + ], + [ + "j", + "ne" + ], + [ + "k", + "łu" + ], + [ + "o", + "powiadać" + ], + [ + "p", + "l" + ], + [ + "p", + "łó" + ], + [ + "u", + "sił" + ], + [ + "z", + "organiz" + ], + [ + "ś", + "w" + ], + [ + "po", + "zostały" + ], + [ + "ra", + "mieniu" + ], + [ + "li", + "nii" + ], + [ + "za", + "bój" + ], + [ + "wo", + "do" + ], + [ + "prze", + "pa" + ], + [ + "mie", + "się" + ], + [ + "przy", + "wie" + ], + [ + "pu", + "st" + ], + [ + "nio", + "sł" + ], + [ + "czu", + "ć" + ], + [ + "tr", + "wało" + ], + [ + "zawo", + "ła" + ], + [ + "gru", + "nt" + ], + [ + "krze", + "sła" + ], + [ + "ek", + "s" + ], + [ + "stanowi", + "ą" + ], + [ + "au", + "tor" + ], + [ + "spoj", + "rzenia" + ], + [ + "wyso", + "ki" + ], + [ + "ktu", + "al" + ], + [ + "Bogu", + "sława" + ], + [ + "So", + "lidar" + ], + [ + "Euro", + "py" + ], + [ + "tmo", + "sfe" + ], + [ + "poł", + "owy" + ], + [ + "tygo", + "dnie" + ], + [ + "Sły", + "sz" + ], + [ + "Kra", + "kowa" + ], + [ + "wystar", + "czy" + ], + [ + "charak", + "ter" + ], + [ + "Ursu", + "s" + ], + [ + "wtó", + "re" + ], + [ + "D", + "Z" + ], + [ + "P", + "al" + ], + [ + "Z", + "oba" + ], + [ + "a", + "re" + ], + [ + "k", + "wo" + ], + [ + "s", + "przed" + ], + [ + "ź", + "ród" + ], + [ + "po", + "mi" + ], + [ + "st", + "rą" + ], + [ + "st", + "rów" + ], + [ + "ta", + "ra" + ], + [ + "wy", + "poczy" + ], + [ + "da", + "no" + ], + [ + "sta", + "ran" + ], + [ + "owa", + "nego" + ], + [ + "sa", + "l" + ], + [ + "pra", + "gnął" + ], + [ + "roz", + "trop" + ], + [ + "wia", + "rę" + ], + [ + "Na", + "pole" + ], + [ + "ar", + "mii" + ], + [ + "czą", + "cych" + ], + [ + "sła", + "wy" + ], + [ + "ten", + "czas" + ], + [ + "śnie", + "g" + ], + [ + "woj", + "sku" + ], + [ + "dro", + "ż" + ], + [ + "dłu", + "gą" + ], + [ + "dź", + "my" + ], + [ + "księ", + "ciem" + ], + [ + "poko", + "r" + ], + [ + "samo", + "chód" + ], + [ + "wem", + "u" + ], + [ + "mieszka", + "nie" + ], + [ + "Pod", + "czas" + ], + [ + "lep", + "szy" + ], + [ + "dzię", + "kuję" + ], + [ + "zdu", + "mieniem" + ], + [ + "decy", + "zji" + ], + [ + "Egip", + "cie" + ], + [ + "zgi", + "nąć" + ], + [ + "Jeste", + "ś" + ], + [ + "zwło", + "ki" + ], + [ + "Mentezu", + "fis" + ], + [ + "O", + "N" + ], + [ + "Z", + "ale" + ], + [ + "p", + "lą" + ], + [ + "ro", + "cznie" + ], + [ + "le", + "kar" + ], + [ + "czy", + "ków" + ], + [ + "ry", + "ba" + ], + [ + "prze", + "su" + ], + [ + "od", + "parła" + ], + [ + "ku", + "le" + ], + [ + "cza", + "ją" + ], + [ + "pan", + "ną" + ], + [ + "kł", + "ę" + ], + [ + "czu", + "ję" + ], + [ + "Wi", + "t" + ], + [ + "sam", + "emu" + ], + [ + "Do", + "ść" + ], + [ + "odpowie", + "dzieć" + ], + [ + "między", + "narod" + ], + [ + "oba", + "wy" + ], + [ + "19", + "4" + ], + [ + "Bog", + "iem" + ], + [ + "dowa", + "ny" + ], + [ + "słowa", + "ch" + ], + [ + "ner", + "w" + ], + [ + "dobry", + "ch" + ], + [ + "dobre", + "j" + ], + [ + "Egip", + "cja" + ], + [ + "wszel", + "kich" + ], + [ + "opie", + "ku" + ], + [ + "He", + "n" + ], + [ + "wpły", + "w" + ], + [ + "dwudzie", + "stu" + ], + [ + "Pó", + "ź" + ], + [ + "Wąs", + "owska" + ], + [ + "Bene", + "dy" + ], + [ + "A", + "f" + ], + [ + "a", + "kty" + ], + [ + "m", + "le" + ], + [ + "s", + "sa" + ], + [ + "s", + "cho" + ], + [ + "u", + "praw" + ], + [ + "w", + "kę" + ], + [ + "ty", + "pu" + ], + [ + "dzi", + "łem" + ], + [ + "roz", + "strzy" + ], + [ + "czo", + "nej" + ], + [ + "mia", + "ny" + ], + [ + "cią", + "ć" + ], + [ + "myśl", + "ała" + ], + [ + "mał", + "ej" + ], + [ + "włas", + "ny" + ], + [ + "żołnie", + "rza" + ], + [ + "pol", + "ska" + ], + [ + "dziw", + "nie" + ], + [ + "My", + "śli" + ], + [ + "ratu", + "nku" + ], + [ + "Cho", + "ciaż" + ], + [ + "Dzie", + "ń" + ], + [ + "języ", + "ka" + ], + [ + "wydo", + "był" + ], + [ + "cent", + "rum" + ], + [ + "regu", + "lar" + ], + [ + "zrozumie", + "ć" + ], + [ + "Idry", + "s" + ], + [ + "2", + "4" + ], + [ + "2", + "7" + ], + [ + "A", + "WS" + ], + [ + "G", + "i" + ], + [ + "N", + "ale" + ], + [ + "k", + "war" + ], + [ + "l", + "skiemu" + ], + [ + "o", + "pat" + ], + [ + "t", + "no" + ], + [ + "z", + "no" + ], + [ + "z", + "łem" + ], + [ + "nie", + "szczęśli" + ], + [ + "po", + "trzą" + ], + [ + "ni", + "czy" + ], + [ + "dz", + "ki" + ], + [ + "ra", + "cja" + ], + [ + "rze", + "j" + ], + [ + "ko", + "p" + ], + [ + "la", + "sach" + ], + [ + "ma", + "ne" + ], + [ + "ma", + "ry" + ], + [ + "cie", + "n" + ], + [ + "ku", + "la" + ], + [ + "przy", + "jąć" + ], + [ + "co", + "no" + ], + [ + "bi", + "ry" + ], + [ + "de", + "kla" + ], + [ + "wia", + "jąc" + ], + [ + "pod", + "ję" + ], + [ + "Po", + "z" + ], + [ + "naj", + "pierw" + ], + [ + "Ch", + "odź" + ], + [ + "stra", + "ży" + ], + [ + "ha", + "u" + ], + [ + "żeby", + "ś" + ], + [ + "głos", + "owania" + ], + [ + "usta", + "w" + ], + [ + "pięk", + "nie" + ], + [ + "Naj", + "święt" + ], + [ + "tele", + "fon" + ], + [ + "mały", + "m" + ], + [ + "wzię", + "li" + ], + [ + "kraj", + "ów" + ], + [ + "Koza", + "cy" + ], + [ + "Rzy", + "m" + ], + [ + "słysze", + "li" + ], + [ + "wojewódz", + "twa" + ], + [ + "klej", + "no" + ], + [ + "O", + "fi" + ], + [ + "a", + "ry" + ], + [ + "a", + "tmosfe" + ], + [ + "g", + "er" + ], + [ + "s", + "nym" + ], + [ + "t", + "chu" + ], + [ + "w", + "brew" + ], + [ + "z", + "wró" + ], + [ + "ch", + "owy" + ], + [ + "po", + "bi" + ], + [ + "po", + "pu" + ], + [ + "po", + "peł" + ], + [ + "ow", + "ca" + ], + [ + "ro", + "sną" + ], + [ + "rze", + "ka" + ], + [ + "je", + "sie" + ], + [ + "ka", + "pli" + ], + [ + "ty", + "czne" + ], + [ + "czy", + "ny" + ], + [ + "przy", + "tu" + ], + [ + "przy", + "szli" + ], + [ + "ba", + "ć" + ], + [ + "du", + "r" + ], + [ + "du", + "szą" + ], + [ + "Ja", + "cek" + ], + [ + "zi", + "ono" + ], + [ + "gra", + "ć" + ], + [ + "dru", + "dzy" + ], + [ + "gę", + "sto" + ], + [ + "prowa", + "dzenia" + ], + [ + "rzę", + "dzie" + ], + [ + "Pan", + "u" + ], + [ + "mniej", + "sze" + ], + [ + "poko", + "j" + ], + [ + "Pi", + "S" + ], + [ + "wyda", + "wał" + ], + [ + "bywa", + "ją" + ], + [ + "bior", + "ą" + ], + [ + "fo", + "telu" + ], + [ + "nagro", + "dy" + ], + [ + "spół", + "ki" + ], + [ + "wst", + "rę" + ], + [ + "bogi", + "ni" + ], + [ + "Bogda", + "ńca" + ], + [ + "T", + "ę" + ], + [ + "s", + "for" + ], + [ + "u", + "lu" + ], + [ + "u", + "kład" + ], + [ + "na", + "rodu" + ], + [ + "cz", + "ku" + ], + [ + "po", + "now" + ], + [ + "po", + "kazał" + ], + [ + "ro", + "śnie" + ], + [ + "za", + "biera" + ], + [ + "ta", + "cji" + ], + [ + "wy", + "szli" + ], + [ + "bi", + "ą" + ], + [ + "spo", + "n" + ], + [ + "se", + "nato" + ], + [ + "czą", + "ce" + ], + [ + "wz", + "ru" + ], + [ + "bra", + "ku" + ], + [ + "To", + "też" + ], + [ + "Le", + "piej" + ], + [ + "zło", + "żyć" + ], + [ + "rodzi", + "ców" + ], + [ + "patrzy", + "ła" + ], + [ + "szczy", + "t" + ], + [ + "ode", + "z" + ], + [ + "zwycię", + "stwa" + ], + [ + "Słu", + "chaj" + ], + [ + "kolo", + "r" + ], + [ + "zała", + "t" + ], + [ + "cjona", + "ri" + ], + [ + "jeźdź", + "ców" + ], + [ + "Mał", + "go" + ], + [ + "S", + "ko" + ], + [ + "Z", + "bi" + ], + [ + "k", + "nąć" + ], + [ + "o", + "ry" + ], + [ + "ch", + "ła" + ], + [ + "ra", + "tor" + ], + [ + "ra", + "mach" + ], + [ + "ow", + "szem" + ], + [ + "ro", + "la" + ], + [ + "rze", + "czą" + ], + [ + "ta", + "tu" + ], + [ + "bo", + "li" + ], + [ + "sa", + "dza" + ], + [ + "lu", + "bił" + ], + [ + "pra", + "wej" + ], + [ + "sza", + "bli" + ], + [ + "Na", + "stała" + ], + [ + "ar", + "i" + ], + [ + "zu", + "ją" + ], + [ + "im", + "pre" + ], + [ + "pier", + "ście" + ], + [ + "pła", + "cz" + ], + [ + "bro", + "nią" + ], + [ + "di", + "um" + ], + [ + "By", + "łem" + ], + [ + "dzia", + "ne" + ], + [ + "wali", + "ć" + ], + [ + "An", + "zel" + ], + [ + "świę", + "tego" + ], + [ + "obowią", + "za" + ], + [ + "bezpiecze", + "ństwa" + ], + [ + "miecz", + "em" + ], + [ + "gorą", + "cz" + ], + [ + "rzuci", + "li" + ], + [ + "zawie", + "ra" + ], + [ + "Hele", + "na" + ], + [ + "Kości", + "o" + ], + [ + "codzien", + "nie" + ], + [ + "kapi", + "tał" + ], + [ + "niespodzia", + "nie" + ], + [ + "K", + "an" + ], + [ + "N", + "im" + ], + [ + "W", + "A" + ], + [ + "c", + "cy" + ], + [ + "g", + "ała" + ], + [ + "w", + "cy" + ], + [ + "w", + "koło" + ], + [ + "Ó", + "w" + ], + [ + "ń", + "sku" + ], + [ + "li", + "m" + ], + [ + "za", + "mor" + ], + [ + "za", + "myka" + ], + [ + "mi", + "ony" + ], + [ + "ła", + "dnie" + ], + [ + "wy", + "rzu" + ], + [ + "wy", + "rok" + ], + [ + "prze", + "my" + ], + [ + "dy", + "plo" + ], + [ + "szy", + "li" + ], + [ + "sta", + "nęli" + ], + [ + "ob", + "ró" + ], + [ + "bo", + "ja" + ], + [ + "gi", + "a" + ], + [ + "sy", + "nem" + ], + [ + "naj", + "prędzej" + ], + [ + "czu", + "ła" + ], + [ + "Ma", + "my" + ], + [ + "gu", + "je" + ], + [ + "cja", + "mi" + ], + [ + "sło", + "ńcu" + ], + [ + "mło", + "de" + ], + [ + "Czy", + "m" + ], + [ + "um", + "rzeć" + ], + [ + "gar", + "dło" + ], + [ + "ge", + "nera" + ], + [ + "prę", + "d" + ], + [ + "ludz", + "ka" + ], + [ + "ludz", + "ką" + ], + [ + "śla", + "dy" + ], + [ + "tele", + "f" + ], + [ + "zamie", + "sza" + ], + [ + "połu", + "dnia" + ], + [ + "dziewczy", + "nę" + ], + [ + "west", + "ch" + ], + [ + "progra", + "mu" + ], + [ + "waru", + "nkach" + ], + [ + "gwia", + "zd" + ], + [ + "Koza", + "ków" + ], + [ + "Zyg", + "mu" + ], + [ + "M", + "el" + ], + [ + "T", + "ry" + ], + [ + "X", + "III" + ], + [ + "Z", + "wiąz" + ], + [ + "k", + "tem" + ], + [ + "n", + "cji" + ], + [ + "z", + "on" + ], + [ + "z", + "wro" + ], + [ + "nie", + "chaj" + ], + [ + "ni", + "ało" + ], + [ + "ni", + "gdzie" + ], + [ + "li", + "ny" + ], + [ + "za", + "my" + ], + [ + "wy", + "praw" + ], + [ + "wy", + "kła" + ], + [ + "da", + "ma" + ], + [ + "da", + "nych" + ], + [ + "si", + "ód" + ], + [ + "cza", + "sami" + ], + [ + "ga", + "nia" + ], + [ + "pi", + "j" + ], + [ + "pod", + "wó" + ], + [ + "lo", + "m" + ], + [ + "czo", + "ła" + ], + [ + "Wi", + "śni" + ], + [ + "pew", + "ność" + ], + [ + "krzy", + "czeć" + ], + [ + "zło", + "ść" + ], + [ + "By", + "ć" + ], + [ + "Li", + "bij" + ], + [ + "mieszka", + "ńcy" + ], + [ + "rozumie", + "sz" + ], + [ + "Mu", + "szę" + ], + [ + "rozma", + "wiał" + ], + [ + "Go", + "spo" + ], + [ + "ocho", + "tę" + ], + [ + "Eu", + "ry" + ], + [ + "Choć", + "by" + ], + [ + "Poli", + "cja" + ], + [ + "Tele", + "mach" + ], + [ + "fol", + "war" + ], + [ + "C", + "K" + ], + [ + "N", + "IE" + ], + [ + "l", + "d" + ], + [ + "s", + "przeci" + ], + [ + "po", + "sił" + ], + [ + "go", + "ście" + ], + [ + "za", + "myślił" + ], + [ + "ko", + "s" + ], + [ + "pa", + "cje" + ], + [ + "wy", + "bi" + ], + [ + "dzi", + "ą" + ], + [ + "da", + "nia" + ], + [ + "od", + "szedł" + ], + [ + "dy", + "scypli" + ], + [ + "ży", + "ją" + ], + [ + "ga", + "jąc" + ], + [ + "niej", + "si" + ], + [ + "cha", + "m" + ], + [ + "bu", + "rzy" + ], + [ + "bra", + "li" + ], + [ + "so", + "m" + ], + [ + "den", + "cji" + ], + [ + "pre", + "mier" + ], + [ + "wal", + "ce" + ], + [ + "lep", + "szego" + ], + [ + "gna", + "ł" + ], + [ + "stanowi", + "ska" + ], + [ + "dło", + "nią" + ], + [ + "zwie", + "rza" + ], + [ + "Ku", + "kli" + ], + [ + "właści", + "ciel" + ], + [ + "sp", + "ał" + ], + [ + "groma", + "dy" + ], + [ + "Dan", + "vel" + ], + [ + "rozpa", + "czy" + ], + [ + "Kor", + "de" + ], + [ + "informa", + "cje" + ], + [ + "dobro", + "dziej" + ], + [ + "oby", + "czaj" + ], + [ + "poczu", + "cie" + ], + [ + "obywa", + "tel" + ], + [ + "tytu", + "ł" + ], + [ + "bisku", + "p" + ], + [ + "umar", + "ł" + ], + [ + "XI", + "X" + ], + [ + "śmia", + "ć" + ], + [ + "Gerwa", + "zy" + ], + [ + "rezu", + "lta" + ], + [ + "powierz", + "chni" + ], + [ + "u", + "zasa" + ], + [ + "nie", + "zbyt" + ], + [ + "nie", + "zależ" + ], + [ + "sz", + "ku" + ], + [ + "po", + "kło" + ], + [ + "je", + "mnie" + ], + [ + "za", + "o" + ], + [ + "za", + "strze" + ], + [ + "ko", + "ść" + ], + [ + "ta", + "na" + ], + [ + "ja", + "dę" + ], + [ + "pa", + "cie" + ], + [ + "wy", + "dawało" + ], + [ + "ma", + "sze" + ], + [ + "od", + "dali" + ], + [ + "sta", + "nąć" + ], + [ + "pi", + "ąc" + ], + [ + "ju", + "trze" + ], + [ + "pu", + "ste" + ], + [ + "cia", + "ch" + ], + [ + "rowa", + "ny" + ], + [ + "świa", + "de" + ], + [ + "Wi", + "działem" + ], + [ + "sły", + "cha" + ], + [ + "lą", + "kł" + ], + [ + "prowa", + "dzenie" + ], + [ + "świe", + "żo" + ], + [ + "mło", + "da" + ], + [ + "zosta", + "je" + ], + [ + "wej", + "ść" + ], + [ + "kar", + "cz" + ], + [ + "Pod", + "la" + ], + [ + "dom", + "em" + ], + [ + "powiedział", + "em" + ], + [ + "towarzy", + "stwie" + ], + [ + "Dzie", + "w" + ], + [ + "Dzie", + "ci" + ], + [ + "ber", + "g" + ], + [ + "hand", + "lu" + ], + [ + "Pię", + "k" + ], + [ + "A", + "ha" + ], + [ + "P", + "Z" + ], + [ + "Z", + "dr" + ], + [ + "o", + "szu" + ], + [ + "u", + "spo" + ], + [ + "u", + "sługi" + ], + [ + "z", + "mian" + ], + [ + "na", + "pisał" + ], + [ + "go", + "ścia" + ], + [ + "za", + "brać" + ], + [ + "le", + "cie" + ], + [ + "wy", + "nik" + ], + [ + "ry", + "b" + ], + [ + "ma", + "jda" + ], + [ + "sta", + "wi" + ], + [ + "owa", + "nej" + ], + [ + "mu", + "l" + ], + [ + "sze", + "ściu" + ], + [ + "bo", + "ska" + ], + [ + "roz", + "począł" + ], + [ + "ze", + "n" + ], + [ + "bie", + "rz" + ], + [ + "lo", + "g" + ], + [ + "ska", + "jąc" + ], + [ + "powie", + "trza" + ], + [ + "bu", + "dził" + ], + [ + "py", + "tam" + ], + [ + "sią", + "ść" + ], + [ + "og", + "niu" + ], + [ + "cu", + "dow" + ], + [ + "śmie", + "ch" + ], + [ + "tr", + "wał" + ], + [ + "zosta", + "wił" + ], + [ + "ho", + "nor" + ], + [ + "prac", + "ował" + ], + [ + "pia", + "sku" + ], + [ + "Ży", + "dzi" + ], + [ + "fir", + "ma" + ], + [ + "trud", + "ności" + ], + [ + "ochro", + "ny" + ], + [ + "Anu", + "sia" + ], + [ + "obia", + "d" + ], + [ + "Chwi", + "lami" + ], + [ + "2", + "6" + ], + [ + "H", + "an" + ], + [ + "I", + "ch" + ], + [ + "I", + "dź" + ], + [ + "n", + "ty" + ], + [ + "t", + "ór" + ], + [ + "u", + "cał" + ], + [ + "u", + "mysł" + ], + [ + "z", + "gra" + ], + [ + "po", + "t" + ], + [ + "ow", + "nie" + ], + [ + "do", + "mo" + ], + [ + "pa", + "tro" + ], + [ + "pa", + "mią" + ], + [ + "wy", + "chodzi" + ], + [ + "wy", + "nosi" + ], + [ + "wy", + "prawy" + ], + [ + "no", + "zd" + ], + [ + "pra", + "ce" + ], + [ + "ga", + "li" + ], + [ + "roz", + "poczę" + ], + [ + "ze", + "wnątrz" + ], + [ + "bie", + "sia" + ], + [ + "pod", + "le" + ], + [ + "du", + "chy" + ], + [ + "żo", + "nego" + ], + [ + "śmie", + "jąc" + ], + [ + "so", + "li" + ], + [ + "Ko", + "nie" + ], + [ + "Ko", + "mu" + ], + [ + "zło", + "ci" + ], + [ + "szko", + "da" + ], + [ + "szo", + "nym" + ], + [ + "Wię", + "k" + ], + [ + "dr", + "żą" + ], + [ + "głę", + "bie" + ], + [ + "polity", + "ki" + ], + [ + "chłop", + "ca" + ], + [ + "najwięk", + "szym" + ], + [ + "miłości", + "wy" + ], + [ + "szwedz", + "kie" + ], + [ + "Euro", + "pie" + ], + [ + "Au", + "gu" + ], + [ + "niezmier", + "nie" + ], + [ + "prób", + "ował" + ], + [ + "oz", + "wały" + ], + [ + "lip", + "ca" + ], + [ + "szab", + "lą" + ], + [ + "gałę", + "zi" + ], + [ + ")", + ")" + ], + [ + "2", + "1" + ], + [ + "l", + "la" + ], + [ + "u", + "sług" + ], + [ + "u", + "łat" + ], + [ + "w", + "łą" + ], + [ + "y", + "hm" + ], + [ + "nie", + "spokoj" + ], + [ + "po", + "j" + ], + [ + "ra", + "cze" + ], + [ + "ro", + "czy" + ], + [ + "ko", + "ali" + ], + [ + "wy", + "pada" + ], + [ + "la", + "tar" + ], + [ + "od", + "by" + ], + [ + "przy", + "kry" + ], + [ + "ru", + "chy" + ], + [ + "ży", + "wa" + ], + [ + "de", + "ntów" + ], + [ + "ró", + "ża" + ], + [ + "sza", + "ty" + ], + [ + "pod", + "nosząc" + ], + [ + "cha", + "li" + ], + [ + "woj", + "skiem" + ], + [ + "fa", + "kt" + ], + [ + "um", + "owy" + ], + [ + "Woku", + "lskiemu" + ], + [ + "znaj", + "dują" + ], + [ + "nk", + "owie" + ], + [ + "ruszy", + "ła" + ], + [ + "try", + "um" + ], + [ + "Mar", + "ta" + ], + [ + "ziemi", + "ą" + ], + [ + "ostat", + "niego" + ], + [ + "najwięk", + "szą" + ], + [ + "pat", + "rzą" + ], + [ + "powtarza", + "ć" + ], + [ + "okrzy", + "k" + ], + [ + "przestrze", + "ni" + ], + [ + "związa", + "ne" + ], + [ + "głą", + "b" + ], + [ + "odde", + "ch" + ], + [ + "Mikoła", + "j" + ], + [ + "premie", + "ra" + ], + [ + "ekono", + "mi" + ], + [ + "k", + "owo" + ], + [ + "z", + "gła" + ], + [ + "ś", + "pią" + ], + [ + "ow", + "ską" + ], + [ + "ro", + "man" + ], + [ + "li", + "by" + ], + [ + "li", + "kwi" + ], + [ + "za", + "ra" + ], + [ + "le", + "s" + ], + [ + "wy", + "jeżdża" + ], + [ + "dzi", + "wa" + ], + [ + "la", + "jąc" + ], + [ + "ku", + "b" + ], + [ + "mie", + "rz" + ], + [ + "cze", + "li" + ], + [ + "pie", + "czę" + ], + [ + "niej", + "szej" + ], + [ + "naj", + "pięk" + ], + [ + "czo", + "nego" + ], + [ + "słu", + "żył" + ], + [ + "sko", + "czy" + ], + [ + "nię", + "ta" + ], + [ + "rzą", + "dek" + ], + [ + "Ra", + "da" + ], + [ + "była", + "m" + ], + [ + "kaz", + "ały" + ], + [ + "Sz", + "lach" + ], + [ + "kro", + "ku" + ], + [ + "Przy", + "pom" + ], + [ + "dzia", + "d" + ], + [ + "pę", + "dził" + ], + [ + "świę", + "to" + ], + [ + "pisa", + "rz" + ], + [ + "przyjacie", + "la" + ], + [ + "czeka", + "jąc" + ], + [ + "prowadzi", + "ła" + ], + [ + "rzuca", + "ć" + ], + [ + "dowie", + "dzieć" + ], + [ + "west", + "chnął" + ], + [ + "modli", + "twy" + ], + [ + "Wszak", + "że" + ], + [ + "Twa", + "rz" + ], + [ + "F", + "un" + ], + [ + "O", + "st" + ], + [ + "W", + "net" + ], + [ + "i", + "dę" + ], + [ + "t", + "owych" + ], + [ + "t", + "wej" + ], + [ + "u", + "ma" + ], + [ + "u", + "sie" + ], + [ + "u", + "kazy" + ], + [ + "w", + "nu" + ], + [ + "po", + "cho" + ], + [ + "za", + "cznie" + ], + [ + "za", + "powiada" + ], + [ + "wy", + "ba" + ], + [ + "wie", + "c" + ], + [ + "wie", + "ków" + ], + [ + "czy", + "źni" + ], + [ + "dzie", + "liśmy" + ], + [ + "la", + "na" + ], + [ + "od", + "dy" + ], + [ + "ob", + "jął" + ], + [ + "przy", + "wo" + ], + [ + "przy", + "niósł" + ], + [ + "pi", + "ła" + ], + [ + "roz", + "myśla" + ], + [ + "Za", + "po" + ], + [ + "Za", + "kon" + ], + [ + "or", + "szak" + ], + [ + "wła", + "dze" + ], + [ + "zd", + "jął" + ], + [ + "peł", + "ną" + ], + [ + "Sta", + "wska" + ], + [ + "zło", + "to" + ], + [ + "towa", + "nia" + ], + [ + "podob", + "nie" + ], + [ + "cały", + "ch" + ], + [ + "wal", + "kę" + ], + [ + "pole", + "ga" + ], + [ + "okre", + "śla" + ], + [ + "licz", + "ba" + ], + [ + "bud", + "owy" + ], + [ + "sier", + "pnia" + ], + [ + "uczu", + "ć" + ], + [ + "Pola", + "cy" + ], + [ + "stosu", + "nku" + ], + [ + "chle", + "b" + ], + [ + "zdraj", + "ca" + ], + [ + "policja", + "nci" + ], + [ + "wrze", + "śnia" + ], + [ + "Zbysz", + "kowi" + ], + [ + "Pru", + "s" + ], + [ + "czam", + "bu" + ], + [ + "Ak", + "te" + ], + [ + "zakre", + "sie" + ], + [ + "aku", + "rat" + ], + [ + "tygod", + "niu" + ], + [ + "2", + "8" + ], + [ + "G", + "ór" + ], + [ + "P", + "ró" + ], + [ + "P", + "ół" + ], + [ + "b", + "nie" + ], + [ + "c", + "ko" + ], + [ + "h", + "ry" + ], + [ + "n", + "ną" + ], + [ + "n", + "nego" + ], + [ + "n", + "kami" + ], + [ + "o", + "pad" + ], + [ + "t", + "owej" + ], + [ + "z", + "ow" + ], + [ + "po", + "przez" + ], + [ + "po", + "kazać" + ], + [ + "ni", + "ny" + ], + [ + "ni", + "ło" + ], + [ + "go", + "rz" + ], + [ + "ko", + "ty" + ], + [ + "te", + "ch" + ], + [ + "dzi", + "kie" + ], + [ + "od", + "rę" + ], + [ + "mo", + "ty" + ], + [ + "si", + "l" + ], + [ + "mu", + "ję" + ], + [ + "sza", + "bel" + ], + [ + "sie", + "ro" + ], + [ + "in", + "dziej" + ], + [ + "Ja", + "ro" + ], + [ + "mia", + "ry" + ], + [ + "bra", + "cie" + ], + [ + "bra", + "mą" + ], + [ + "Wo", + "jcie" + ], + [ + "myśl", + "ąc" + ], + [ + "Ro", + "dzi" + ], + [ + "wol", + "ny" + ], + [ + "mają", + "tku" + ], + [ + "czar", + "ow" + ], + [ + "Bi", + "ał" + ], + [ + "szep", + "tał" + ], + [ + "pią", + "tek" + ], + [ + "przedsta", + "wia" + ], + [ + "zwycię", + "z" + ], + [ + "rzuca", + "jąc" + ], + [ + "bior", + "ąc" + ], + [ + "wcze", + "śnie" + ], + [ + "przekona", + "ć" + ], + [ + "powa", + "gą" + ], + [ + "wspani", + "ały" + ], + [ + "I", + "zra" + ], + [ + "S", + "ma" + ], + [ + "Z", + "d" + ], + [ + "f", + "ro" + ], + [ + "t", + "rium" + ], + [ + "u", + "nik" + ], + [ + "w", + "chodzi" + ], + [ + "z", + "in" + ], + [ + "z", + "godzi" + ], + [ + "nie", + "długo" + ], + [ + "na", + "pełni" + ], + [ + "ow", + "dzie" + ], + [ + "wy", + "ła" + ], + [ + "prze", + "pisy" + ], + [ + "szy", + "ła" + ], + [ + "de", + "fi" + ], + [ + "zna", + "ki" + ], + [ + "ska", + "mi" + ], + [ + "se", + "nator" + ], + [ + "Ch", + "repti" + ], + [ + "sła", + "wę" + ], + [ + "bra", + "mę" + ], + [ + "ri", + "s" + ], + [ + "świa", + "tem" + ], + [ + "Ty", + "ś" + ], + [ + "Ro", + "zło" + ], + [ + "men", + "tem" + ], + [ + "waż", + "nie" + ], + [ + "gru", + "dnia" + ], + [ + "!”", + "," + ], + [ + "pal", + "cami" + ], + [ + "kazu", + "jąc" + ], + [ + "możli", + "wość" + ], + [ + "zapa", + "ch" + ], + [ + "wyja", + "zd" + ], + [ + "wnio", + "sku" + ], + [ + "księży", + "ca" + ], + [ + "Oba", + "j" + ], + [ + "D", + "A" + ], + [ + "O", + "bie" + ], + [ + "U", + "waża" + ], + [ + "r", + "ię" + ], + [ + "w", + "ręcz" + ], + [ + "cz", + "ół" + ], + [ + "le", + "wej" + ], + [ + "ka", + "rze" + ], + [ + "wa", + "ria" + ], + [ + "pa", + "ty" + ], + [ + "ne", + "ty" + ], + [ + "ma", + "lu" + ], + [ + "ma", + "ję" + ], + [ + "przy", + "mie" + ], + [ + "bi", + "ur" + ], + [ + "zna", + "sz" + ], + [ + "sie", + "dzieli" + ], + [ + "pro", + "ponu" + ], + [ + "Na", + "reszcie" + ], + [ + "kę", + "dy" + ], + [ + "Ch", + "cę" + ], + [ + "bli", + "ska" + ], + [ + "bar", + "ba" + ], + [ + "gra", + "nicę" + ], + [ + "każ", + "demu" + ], + [ + "di", + "u" + ], + [ + "chę", + "ci" + ], + [ + "Zagło", + "bę" + ], + [ + "gru", + "by" + ], + [ + "wal", + "ka" + ], + [ + "zwie", + "rz" + ], + [ + "środ", + "ki" + ], + [ + "Bi", + "ało" + ], + [ + "obro", + "nie" + ], + [ + "znala", + "zła" + ], + [ + "Cie", + "ka" + ], + [ + "kwia", + "tów" + ], + [ + "kont", + "roli" + ], + [ + "doda", + "tk" + ], + [ + "dzier", + "ża" + ], + [ + "fun", + "da" + ], + [ + "Kazimie", + "rza" + ], + [ + "her", + "ba" + ], + [ + "Sło", + "ńce" + ], + [ + "C", + "ała" + ], + [ + "O", + "S" + ], + [ + "S", + "ąd" + ], + [ + "W", + "krótce" + ], + [ + "o", + "chło" + ], + [ + "o", + "zdo" + ], + [ + "u", + "pa" + ], + [ + "z", + "rę" + ], + [ + "z", + "bój" + ], + [ + "ś", + "nią" + ], + [ + "ś", + "lą" + ], + [ + "nie", + "sio" + ], + [ + "nie", + "słycha" + ], + [ + "na", + "ro" + ], + [ + "po", + "wy" + ], + [ + "po", + "ję" + ], + [ + "po", + "chwy" + ], + [ + "po", + "dzię" + ], + [ + "li", + "ści" + ], + [ + "za", + "pał" + ], + [ + "do", + "dała" + ], + [ + "ja", + "cy" + ], + [ + "ty", + "j" + ], + [ + "dzie", + "my" + ], + [ + "sta", + "ją" + ], + [ + "si", + "lne" + ], + [ + "przy", + "znać" + ], + [ + "bi", + "u" + ], + [ + "ró", + "sł" + ], + [ + "me", + "cha" + ], + [ + "pó", + "ty" + ], + [ + "mię", + "sa" + ], + [ + "rów", + "ny" + ], + [ + "nt", + "i" + ], + [ + "dze", + "ni" + ], + [ + "rowa", + "li" + ], + [ + "rowa", + "ne" + ], + [ + "gra", + "nic" + ], + [ + "Sta", + "wskiej" + ], + [ + "aby", + "ś" + ], + [ + "usta", + "mi" + ], + [ + "dra", + "pie" + ], + [ + "Już", + "ci" + ], + [ + "gły", + "m" + ], + [ + "prowadzi", + "li" + ], + [ + "mili", + "onów" + ], + [ + "opie", + "kę" + ], + [ + "krzyk", + "nęła" + ], + [ + "muzy", + "ka" + ], + [ + "Radziwił", + "ła" + ], + [ + "wstrzy", + "mał" + ], + [ + "waszmości", + "owie" + ], + [ + "reali", + "z" + ], + [ + "uważ", + "ał" + ], + [ + "całkowi", + "cie" + ], + [ + "klaszto", + "ru" + ], + [ + "Sakowi", + "cz" + ], + [ + "A", + "te" + ], + [ + "S", + "koro" + ], + [ + "S", + "łowa" + ], + [ + "b", + "ny" + ], + [ + "g", + "ród" + ], + [ + "k", + "rza" + ], + [ + "n", + "tem" + ], + [ + "p", + "kt" + ], + [ + "p", + "sów" + ], + [ + "t", + "ką" + ], + [ + "t", + "wych" + ], + [ + "w", + "pada" + ], + [ + "z", + "wia" + ], + [ + "ż", + "nych" + ], + [ + "nie", + "wy" + ], + [ + "nie", + "bu" + ], + [ + "sz", + "wa" + ], + [ + "do", + "ści" + ], + [ + "to", + "rzy" + ], + [ + "prze", + "wa" + ], + [ + "prze", + "chy" + ], + [ + "prze", + "mysł" + ], + [ + "ma", + "zowie" + ], + [ + "mo", + "gi" + ], + [ + "ną", + "cych" + ], + [ + "ży", + "c" + ], + [ + "ży", + "wy" + ], + [ + "pi", + "wa" + ], + [ + "ze", + "zna" + ], + [ + "sza", + "ble" + ], + [ + "pro", + "f" + ], + [ + "pu", + "szczy" + ], + [ + "Ja", + "ka" + ], + [ + "gło", + "sie" + ], + [ + "og", + "rod" + ], + [ + "czo", + "le" + ], + [ + "wać", + "pana" + ], + [ + "kra", + "jach" + ], + [ + "kon", + "sek" + ], + [ + "lski", + "m" + ], + [ + "mło", + "dzieży" + ], + [ + "gdyby", + "ś" + ], + [ + "bla", + "dy" + ], + [ + "szcz", + "ał" + ], + [ + "spa", + "dł" + ], + [ + "wróci", + "wszy" + ], + [ + "ogro", + "du" + ], + [ + "widzi", + "al" + ], + [ + "męż", + "ów" + ], + [ + "So", + "roka" + ], + [ + "ren", + "ty" + ], + [ + "ren", + "cji" + ], + [ + "kul", + "tury" + ], + [ + "Petroniu", + "sza" + ], + [ + "am", + "bi" + ], + [ + "oby", + "cza" + ], + [ + "dysku", + "sji" + ], + [ + "ostroż", + "nie" + ], + [ + "Szcze", + "gó" + ], + [ + "zwraca", + "jąc" + ], + [ + "umil", + "kł" + ], + [ + "telewi", + "zji" + ], + [ + "G", + "ie" + ], + [ + "M", + "racze" + ], + [ + "R", + "P" + ], + [ + "Z", + "nam" + ], + [ + "f", + "oto" + ], + [ + "k", + "cję" + ], + [ + "n", + "ności" + ], + [ + "s", + "my" + ], + [ + "s", + "nę" + ], + [ + "t", + "ały" + ], + [ + "w", + "ce" + ], + [ + "z", + "ją" + ], + [ + "nie", + "wie" + ], + [ + "na", + "dej" + ], + [ + "rze", + "cze" + ], + [ + "za", + "trzymy" + ], + [ + "do", + "n" + ], + [ + "wi", + "nien" + ], + [ + "wa", + "niem" + ], + [ + "wy", + "wie" + ], + [ + "ry", + "zy" + ], + [ + "ry", + "su" + ], + [ + "prze", + "ło" + ], + [ + "prze", + "bra" + ], + [ + "re", + "zer" + ], + [ + "dy", + "spo" + ], + [ + "mo", + "nt" + ], + [ + "sta", + "rzec" + ], + [ + "si", + "od" + ], + [ + "ob", + "razy" + ], + [ + "ba", + "sa" + ], + [ + "tu", + "dzież" + ], + [ + "roz", + "sąd" + ], + [ + "bie", + "go" + ], + [ + "pod", + "pisa" + ], + [ + "sie", + "działa" + ], + [ + "sy", + "nów" + ], + [ + "wią", + "zek" + ], + [ + "ciąg", + "nęła" + ], + [ + "mło", + "dzież" + ], + [ + "kro", + "ki" + ], + [ + "pły", + "nął" + ], + [ + "ciem", + "ne" + ], + [ + "pla", + "ców" + ], + [ + "spe", + "kty" + ], + [ + "głę", + "b" + ], + [ + "Pol", + "skiej" + ], + [ + "got", + "owe" + ], + [ + "In", + "ter" + ], + [ + "Szwe", + "dom" + ], + [ + "bud", + "owę" + ], + [ + "obowią", + "zek" + ], + [ + "La", + "biry" + ], + [ + "cór", + "kę" + ], + [ + "lite", + "w" + ], + [ + "psy", + "cho" + ], + [ + "wielko", + "ści" + ], + [ + "it", + "p" + ], + [ + "Telime", + "na" + ], + [ + "Mem", + "fi" + ], + [ + "2", + "9" + ], + [ + "O", + "zy" + ], + [ + "O", + "bok" + ], + [ + "g", + "l" + ], + [ + "h", + "ał" + ], + [ + "i", + "li" + ], + [ + "m", + "no" + ], + [ + "n", + "nym" + ], + [ + "o", + "dz" + ], + [ + "p", + "nie" + ], + [ + "ż", + "ni" + ], + [ + "cz", + "nika" + ], + [ + "ch", + "ó" + ], + [ + "ch", + "wa" + ], + [ + "sz", + "kół" + ], + [ + "ni", + "ły" + ], + [ + "wi", + "nem" + ], + [ + "że", + "śmy" + ], + [ + "ów", + "dzie" + ], + [ + "dzie", + "sz" + ], + [ + "ry", + "m" + ], + [ + "ry", + "by" + ], + [ + "od", + "mie" + ], + [ + "od", + "czu" + ], + [ + "mo", + "cą" + ], + [ + "przy", + "nosi" + ], + [ + "jed", + "ź" + ], + [ + "an", + "u" + ], + [ + "or", + "ą" + ], + [ + "bez", + "robo" + ], + [ + "gra", + "nicą" + ], + [ + "fa", + "kty" + ], + [ + "Ro", + "sji" + ], + [ + "Ro", + "sja" + ], + [ + "począ", + "tek" + ], + [ + "Wie", + "lu" + ], + [ + "mniej", + "sza" + ], + [ + "dzia", + "na" + ], + [ + "zda", + "rza" + ], + [ + "gru", + "pa" + ], + [ + "Pe", + "w" + ], + [ + "przyjacie", + "le" + ], + [ + "dziw", + "ny" + ], + [ + "szczegó", + "lniej" + ], + [ + "wzię", + "ła" + ], + [ + "kolej", + "ne" + ], + [ + "chrześcija", + "n" + ], + [ + "udział", + "u" + ], + [ + "prywa", + "ty" + ], + [ + "choro", + "by" + ], + [ + "oglą", + "dać" + ], + [ + "cof", + "nął" + ], + [ + "boha", + "ter" + ], + [ + "Woje", + "wódz" + ], + [ + "Podkomo", + "rzy" + ], + [ + "okolicz", + "ności" + ], + [ + "poniedział", + "ek" + ], + [ + "7", + "0" + ], + [ + "?", + "?" + ], + [ + "N", + "owa" + ], + [ + "S", + "tu" + ], + [ + "S", + "trze" + ], + [ + "g", + "da" + ], + [ + "o", + "puszcza" + ], + [ + "t", + "owe" + ], + [ + "z", + "razu" + ], + [ + "Ó", + "R" + ], + [ + "na", + "pisa" + ], + [ + "ch", + "ł" + ], + [ + "po", + "tom" + ], + [ + "wi", + "ona" + ], + [ + "pa", + "ń" + ], + [ + "pa", + "piero" + ], + [ + "wy", + "niku" + ], + [ + "no", + "sa" + ], + [ + "ce", + "nę" + ], + [ + "cy", + "r" + ], + [ + "roz", + "woju" + ], + [ + "de", + "lega" + ], + [ + "pod", + "jazd" + ], + [ + "sto", + "jąc" + ], + [ + "lo", + "tni" + ], + [ + "ar", + "gu" + ], + [ + "og", + "ląd" + ], + [ + "wła", + "dza" + ], + [ + "bar", + "wy" + ], + [ + "Wi", + "dział" + ], + [ + "par", + "cie" + ], + [ + "kon", + "ty" + ], + [ + "wą", + "si" + ], + [ + "tr", + "wała" + ], + [ + "tr", + "wały" + ], + [ + "chce", + "my" + ], + [ + "dar", + "mo" + ], + [ + "pamię", + "tać" + ], + [ + "kilku", + "dziesięciu" + ], + [ + "stary", + "m" + ], + [ + "mor", + "der" + ], + [ + "sen", + "s" + ], + [ + "ostat", + "nio" + ], + [ + "dal", + "szych" + ], + [ + "pal", + "cem" + ], + [ + "służ", + "b" + ], + [ + "publi", + "cznych" + ], + [ + "kolej", + "ny" + ], + [ + "dostoj", + "ny" + ], + [ + "pozy", + "cji" + ], + [ + "potrafi", + "ł" + ], + [ + "znajo", + "my" + ], + [ + "poł", + "owę" + ], + [ + "Rzy", + "mu" + ], + [ + "jeste", + "ście" + ], + [ + "napa", + "st" + ], + [ + "budy", + "nku" + ], + [ + "pun", + "ktu" + ], + [ + "Bille", + "wiczów" + ], + [ + "CK", + "M" + ], + [ + "D", + "al" + ], + [ + "F", + "au" + ], + [ + "P", + "la" + ], + [ + "g", + "rywa" + ], + [ + "h", + "r" + ], + [ + "o", + "nej" + ], + [ + "o", + "poda" + ], + [ + "u", + "cho" + ], + [ + "w", + "stę" + ], + [ + "rze", + "kę" + ], + [ + "ci", + "chu" + ], + [ + "ki", + "j" + ], + [ + "czy", + "tel" + ], + [ + "prze", + "le" + ], + [ + "od", + "ci" + ], + [ + "cie", + "niu" + ], + [ + "dy", + "gni" + ], + [ + "mo", + "no" + ], + [ + "ob", + "le" + ], + [ + "ob", + "jęcia" + ], + [ + "przy", + "da" + ], + [ + "owa", + "ną" + ], + [ + "któ", + "r" + ], + [ + "bi", + "ją" + ], + [ + "pod", + "wój" + ], + [ + "sko", + "rzy" + ], + [ + "Ta", + "ka" + ], + [ + "niem", + "ało" + ], + [ + "Ma", + "zu" + ], + [ + "zosta", + "wić" + ], + [ + "chło", + "piec" + ], + [ + "szo", + "nych" + ], + [ + "Ży", + "d" + ], + [ + "sę", + "dzia" + ], + [ + "sytua", + "cja" + ], + [ + "gwia", + "zda" + ], + [ + "Pier", + "wsze" + ], + [ + "stop", + "niu" + ], + [ + "nieba", + "wem" + ], + [ + "prowadzo", + "no" + ], + [ + "miłosier", + "dzie" + ], + [ + "przykła", + "dem" + ], + [ + "Rob", + "er" + ], + [ + "Żołnie", + "rze" + ], + [ + "Słysz", + "ałem" + ], + [ + "Wiśni", + "owie" + ], + [ + "D", + "ą" + ], + [ + "G", + "lau" + ], + [ + "L", + "o" + ], + [ + "L", + "ich" + ], + [ + "d", + "ran" + ], + [ + "h", + "od" + ], + [ + "w", + "w" + ], + [ + "z", + "gry" + ], + [ + "na", + "ć" + ], + [ + "cz", + "nością" + ], + [ + "sz", + "cząc" + ], + [ + "ko", + "zac" + ], + [ + "do", + "zor" + ], + [ + "mi", + "s" + ], + [ + "ki", + "n" + ], + [ + "pa", + "stu" + ], + [ + "dzie", + "wi" + ], + [ + "ma", + "gał" + ], + [ + "ku", + "pił" + ], + [ + "bo", + "gom" + ], + [ + "bi", + "ony" + ], + [ + "roz", + "ło" + ], + [ + "sza", + "ch" + ], + [ + "zna", + "ny" + ], + [ + "gi", + "ą" + ], + [ + "Po", + "za" + ], + [ + "sy", + "pi" + ], + [ + "an", + "ga" + ], + [ + "Ch", + "ami" + ], + [ + "śmie", + "chu" + ], + [ + "kró", + "tki" + ], + [ + "pew", + "ności" + ], + [ + "stu", + "den" + ], + [ + "Ra", + "sz" + ], + [ + "for", + "mie" + ], + [ + "kar", + "ku" + ], + [ + "wal", + "czyć" + ], + [ + "kobie", + "tę" + ], + [ + "śpie", + "wać" + ], + [ + "ludz", + "ki" + ], + [ + "ogro", + "dzie" + ], + [ + "wska", + "zał" + ], + [ + "poru", + "sza" + ], + [ + "wpły", + "wem" + ], + [ + "rozpo", + "czyna" + ], + [ + "OR", + "ZA" + ], + [ + "trak", + "cie" + ], + [ + "arcy", + "kapłan" + ], + [ + "czap", + "kę" + ], + [ + "Jedno", + "cześnie" + ], + [ + "Szko", + "da" + ], + [ + "A", + "zji" + ], + [ + "D", + "ok" + ], + [ + "F", + "o" + ], + [ + "S", + "ia" + ], + [ + "W", + "rze" + ], + [ + "Z", + "naj" + ], + [ + "f", + "ale" + ], + [ + "i", + "dź" + ], + [ + "m", + "owę" + ], + [ + "o", + "stry" + ], + [ + "p", + "taki" + ], + [ + "t", + "we" + ], + [ + "w", + "li" + ], + [ + "po", + "zo" + ], + [ + "po", + "chodzi" + ], + [ + "po", + "chodzą" + ], + [ + "st", + "wu" + ], + [ + "za", + "dr" + ], + [ + "ko", + "mor" + ], + [ + "pa", + "ny" + ], + [ + "wy", + "obraź" + ], + [ + "czy", + "nienia" + ], + [ + "dzie", + "go" + ], + [ + "ma", + "ny" + ], + [ + "ma", + "wiać" + ], + [ + "cie", + "lem" + ], + [ + "ją", + "wszy" + ], + [ + "ob", + "chodzi" + ], + [ + "ru", + "j" + ], + [ + "ga", + "dał" + ], + [ + "sto", + "jący" + ], + [ + "in", + "żynie" + ], + [ + "lo", + "nego" + ], + [ + "Je", + "dy" + ], + [ + "słu", + "ga" + ], + [ + "nu", + "mer" + ], + [ + "bra", + "m" + ], + [ + "nię", + "to" + ], + [ + "świe", + "ży" + ], + [ + "więk", + "szym" + ], + [ + "trzyma", + "jąc" + ], + [ + "mieszka", + "niu" + ], + [ + "19", + "3" + ], + [ + "obie", + "cy" + ], + [ + "rodzi", + "ce" + ], + [ + "szlach", + "tę" + ], + [ + "świat", + "łem" + ], + [ + "Lu", + "bi" + ], + [ + "król", + "owa" + ], + [ + "Kto", + "ś" + ], + [ + "dia", + "bła" + ], + [ + "mowa", + "li" + ], + [ + "dziec", + "kiem" + ], + [ + "oka", + "zać" + ], + [ + "he", + "n" + ], + [ + "mogła", + "by" + ], + [ + "lud", + "ność" + ], + [ + "Mó", + "gł" + ], + [ + "zaję", + "cia" + ], + [ + "fir", + "m" + ], + [ + "stosu", + "nki" + ], + [ + "fra", + "g" + ], + [ + "okrę", + "t" + ], + [ + "Szu", + "man" + ], + [ + "niesi", + "ono" + ], + [ + "cju", + "m" + ], + [ + "Chciał", + "bym" + ], + [ + "okie", + "n" + ], + [ + "B", + "el" + ], + [ + "D", + "ia" + ], + [ + "L", + "y" + ], + [ + "W", + "ał" + ], + [ + "X", + "X" + ], + [ + "g", + "nęła" + ], + [ + "o", + "szcze" + ], + [ + "o", + "poru" + ], + [ + "s", + "chwy" + ], + [ + "w", + "sza" + ], + [ + "na", + "by" + ], + [ + "po", + "ci" + ], + [ + "po", + "ści" + ], + [ + "po", + "szczegó" + ], + [ + "za", + "szło" + ], + [ + "za", + "jął" + ], + [ + "do", + "łu" + ], + [ + "ta", + "bli" + ], + [ + "te", + "or" + ], + [ + "to", + "ni" + ], + [ + "no", + "gę" + ], + [ + "od", + "tąd" + ], + [ + "mie", + "ści" + ], + [ + "ob", + "da" + ], + [ + "ob", + "óz" + ], + [ + "tu", + "ła" + ], + [ + "ze", + "um" + ], + [ + "zna", + "ne" + ], + [ + "gi", + "nie" + ], + [ + "me", + "dia" + ], + [ + "Na", + "tura" + ], + [ + "bu", + "s" + ], + [ + "Je", + "no" + ], + [ + "praw", + "em" + ], + [ + "sł", + "owy" + ], + [ + "będzie", + "cie" + ], + [ + "gie", + "l" + ], + [ + "pew", + "nych" + ], + [ + "Sta", + "n" + ], + [ + "zło", + "tem" + ], + [ + "dź", + "więk" + ], + [ + "mar", + "ca" + ], + [ + "szu", + "m" + ], + [ + "ścia", + "nę" + ], + [ + "kar", + "k" + ], + [ + "miast", + "em" + ], + [ + "jedno", + "stki" + ], + [ + "zę", + "bami" + ], + [ + "król", + "owej" + ], + [ + "służ", + "bie" + ], + [ + "przej", + "ść" + ], + [ + "Bę", + "dę" + ], + [ + "biały", + "m" + ], + [ + "Sej", + "mu" + ], + [ + "skło", + "nił" + ], + [ + "Człowie", + "k" + ], + [ + "Roba", + "k" + ], + [ + "Póź", + "niej" + ], + [ + ">", + ">" + ], + [ + "A", + "meryka" + ], + [ + "G", + "rek" + ], + [ + "U", + "j" + ], + [ + "i", + "ny" + ], + [ + "j", + "ny" + ], + [ + "r", + "wa" + ], + [ + "s", + "ona" + ], + [ + "u", + "zy" + ], + [ + "u", + "przej" + ], + [ + "na", + "ty" + ], + [ + "st", + "emu" + ], + [ + "ni", + "cza" + ], + [ + "ro", + "t" + ], + [ + "li", + "czył" + ], + [ + "ci", + "sz" + ], + [ + "wi", + "ta" + ], + [ + "wi", + "dzą" + ], + [ + "re", + "spon" + ], + [ + "we", + "szła" + ], + [ + "co", + "nych" + ], + [ + "ar", + "mat" + ], + [ + "Je", + "remi" + ], + [ + "czu", + "pry" + ], + [ + "par", + "ku" + ], + [ + "Sz", + "częście" + ], + [ + "By", + "le" + ], + [ + "ścia", + "nie" + ], + [ + "pla", + "nowa" + ], + [ + "cyj", + "na" + ], + [ + "zrobi", + "ła" + ], + [ + "dziew", + "czę" + ], + [ + "Kie", + "m" + ], + [ + "spoj", + "rzenie" + ], + [ + "biera", + "ć" + ], + [ + "Re", + "je" + ], + [ + "najwięk", + "szy" + ], + [ + "stare", + "mu" + ], + [ + "preze", + "ntu" + ], + [ + "miesią", + "ca" + ], + [ + "uli", + "cę" + ], + [ + "Si", + "ła" + ], + [ + "miesz", + "kał" + ], + [ + "przyczy", + "ną" + ], + [ + "ata", + "ku" + ], + [ + "Czu", + "ł" + ], + [ + "--------", + "--------" + ], + [ + "szab", + "lę" + ], + [ + "Mę", + "ż" + ], + [ + "paździer", + "nika" + ], + [ + "P", + "roku" + ], + [ + "h", + "rabia" + ], + [ + "o", + "sobą" + ], + [ + "v", + "on" + ], + [ + "ś", + "nił" + ], + [ + "na", + "ło" + ], + [ + "cz", + "ów" + ], + [ + "po", + "stanowie" + ], + [ + "li", + "cznych" + ], + [ + "do", + "kład" + ], + [ + "do", + "ktor" + ], + [ + "ja", + "śniej" + ], + [ + "wy", + "dać" + ], + [ + "to", + "po" + ], + [ + "dzi", + "ale" + ], + [ + "od", + "wrócił" + ], + [ + "szy", + "ły" + ], + [ + "bo", + "daj" + ], + [ + "bi", + "je" + ], + [ + "roz", + "pę" + ], + [ + "Po", + "to" + ], + [ + "sto", + "let" + ], + [ + "tam", + "tych" + ], + [ + "Ma", + "ciej" + ], + [ + "Bo", + "daj" + ], + [ + "Wi", + "dzisz" + ], + [ + "pad", + "nie" + ], + [ + "Do", + "mi" + ], + [ + "robi", + "sz" + ], + [ + "mógł", + "bym" + ], + [ + "tk", + "nął" + ], + [ + "star", + "ał" + ], + [ + "czar", + "no" + ], + [ + "towarzy", + "stwo" + ], + [ + "In", + "stytu" + ], + [ + "dziw", + "nego" + ], + [ + "woła", + "li" + ], + [ + "kaza", + "li" + ], + [ + "wybo", + "ru" + ], + [ + "Ze", + "us" + ], + [ + "potęż", + "ny" + ], + [ + "gospodar", + "ki" + ], + [ + "tajem", + "nicy" + ], + [ + "przyję", + "cie" + ], + [ + "Her", + "ho" + ], + [ + "kwa", + "dran" + ], + [ + "najlep", + "sze" + ], + [ + "Fran", + "cji" + ], + [ + "trak", + "ta" + ], + [ + "zwierzę", + "ta" + ], + [ + "Aleksan", + "dra" + ], + [ + "żąd", + "ał" + ], + [ + "B", + "or" + ], + [ + "L", + "I" + ], + [ + "k", + "cja" + ], + [ + "o", + "parł" + ], + [ + "r", + "ował" + ], + [ + "na", + "sta" + ], + [ + "ch", + "wała" + ], + [ + "po", + "strze" + ], + [ + "po", + "ran" + ], + [ + "st", + "kę" + ], + [ + "li", + "ce" + ], + [ + "za", + "stos" + ], + [ + "le", + "ch" + ], + [ + "ka", + "jąc" + ], + [ + "by", + "stro" + ], + [ + "ja", + "śnie" + ], + [ + "prze", + "kro" + ], + [ + "ma", + "nia" + ], + [ + "sta", + "cji" + ], + [ + "si", + "lny" + ], + [ + "przy", + "stoj" + ], + [ + "przy", + "słał" + ], + [ + "pie", + "li" + ], + [ + "pie", + "lę" + ], + [ + "ca", + "jąc" + ], + [ + "bie", + "rał" + ], + [ + "gł", + "ej" + ], + [ + "sy", + "nu" + ], + [ + "lo", + "sy" + ], + [ + "gło", + "śniej" + ], + [ + "wał", + "ę" + ], + [ + "lę", + "k" + ], + [ + "nu", + "me" + ], + [ + "nio", + "nej" + ], + [ + "wró", + "ż" + ], + [ + "par", + "ta" + ], + [ + "nię", + "tą" + ], + [ + "kon", + "stru" + ], + [ + "ter", + "mi" + ], + [ + "poli", + "czki" + ], + [ + "znaj", + "dował" + ], + [ + "An", + "na" + ], + [ + "stąpi", + "ła" + ], + [ + "powiada", + "m" + ], + [ + "żad", + "nym" + ], + [ + "potę", + "gi" + ], + [ + "mini", + "st" + ], + [ + "rozu", + "mu" + ], + [ + "uczu", + "cie" + ], + [ + "stare", + "j" + ], + [ + "gorą", + "co" + ], + [ + "czyn", + "ności" + ], + [ + "zapła", + "cić" + ], + [ + "trwo", + "gi" + ], + [ + "sti", + "i" + ], + [ + "znik", + "nął" + ], + [ + "odwa", + "gi" + ], + [ + "Pary", + "ża" + ], + [ + "środowi", + "ska" + ], + [ + "adwo", + "kat" + ], + [ + "Marusze", + "wicz" + ], + [ + "Wro", + "cła" + ], + [ + "9", + "0" + ], + [ + "P", + "owi" + ], + [ + "e", + "po" + ], + [ + "o", + "kazał" + ], + [ + "s", + "nem" + ], + [ + "t", + "wą" + ], + [ + "w", + "padła" + ], + [ + "na", + "kry" + ], + [ + "na", + "boże" + ], + [ + "cz", + "ko" + ], + [ + "cz", + "ało" + ], + [ + "ra", + "jąc" + ], + [ + "za", + "cze" + ], + [ + "za", + "stał" + ], + [ + "da", + "sz" + ], + [ + "la", + "rz" + ], + [ + "re", + "sta" + ], + [ + "cy", + "wili" + ], + [ + "pra", + "s" + ], + [ + "wia", + "mi" + ], + [ + "spo", + "ro" + ], + [ + "pan", + "ce" + ], + [ + "sie", + "dząc" + ], + [ + "gło", + "du" + ], + [ + "niu", + "sz" + ], + [ + "rza", + "d" + ], + [ + "tam", + "ten" + ], + [ + "bli", + "o" + ], + [ + "pew", + "nej" + ], + [ + "zda", + "rzyło" + ], + [ + "gar", + "ść" + ], + [ + "kom", + "ple" + ], + [ + "nale", + "ż" + ], + [ + "miło", + "ścią" + ], + [ + "Wokulski", + "m" + ], + [ + "czar", + "nych" + ], + [ + "gła", + "d" + ], + [ + "skła", + "d" + ], + [ + "otwar", + "cie" + ], + [ + "podej", + "rza" + ], + [ + "Wła", + "ści" + ], + [ + "Ody", + "sa" + ], + [ + "wybu", + "chnął" + ], + [ + "tłuma", + "czył" + ], + [ + "wierz", + "ch" + ], + [ + "Komi", + "sja" + ], + [ + "regi", + "menta" + ], + [ + "MA", + "Ł" + ], + [ + "leż", + "ała" + ], + [ + "demo", + "kra" + ], + [ + "rozmai", + "tych" + ], + [ + "drago", + "nów" + ], + [ + "czterdzie", + "ści" + ], + [ + "angie", + "l" + ], + [ + "stanow", + "czo" + ], + [ + "Dale", + "j" + ], + [ + "ary", + "sto" + ], + [ + "D", + "i" + ], + [ + "U", + "sta" + ], + [ + "Z", + "daje" + ], + [ + "d", + "ności" + ], + [ + "n", + "sów" + ], + [ + "u", + "bo" + ], + [ + "u", + "wzglę" + ], + [ + "u", + "trzymać" + ], + [ + "v", + "at" + ], + [ + "w", + "na" + ], + [ + "cz", + "niej" + ], + [ + "je", + "nia" + ], + [ + "go", + "dy" + ], + [ + "że", + "b" + ], + [ + "pa", + "lą" + ], + [ + "dzi", + "ki" + ], + [ + "no", + "żem" + ], + [ + "ob", + "i" + ], + [ + "ob", + "cych" + ], + [ + "ba", + "na" + ], + [ + "tu", + "tej" + ], + [ + "pi", + "rami" + ], + [ + "se", + "tki" + ], + [ + "bra", + "n" + ], + [ + "ten", + "ste" + ], + [ + "zi", + "ą" + ], + [ + "gra", + "m" + ], + [ + "pad", + "ło" + ], + [ + "oczy", + "wi" + ], + [ + "pla", + "ny" + ], + [ + "pięk", + "ną" + ], + [ + "Cze", + "hry" + ], + [ + "sław", + "ny" + ], + [ + "obec", + "ności" + ], + [ + "Be", + "du" + ], + [ + "zaczę", + "ło" + ], + [ + "opie", + "ki" + ], + [ + "Ci", + "cho" + ], + [ + "Kon", + "stan" + ], + [ + "urzę", + "du" + ], + [ + "kont", + "ra" + ], + [ + "podo", + "bie" + ], + [ + "wydo", + "by" + ], + [ + "sprawiedli", + "wość" + ], + [ + "stop", + "nia" + ], + [ + "wojen", + "nych" + ], + [ + "żyw", + "ności" + ], + [ + "cent", + "ra" + ], + [ + "fał", + "szy" + ], + [ + "wen", + "cji" + ], + [ + "leż", + "ały" + ], + [ + "rzeczywi", + "stości" + ], + [ + "ostate", + "cznie" + ], + [ + "dotyczą", + "ce" + ], + [ + "Józe", + "f" + ], + [ + "Rozumie", + "m" + ], + [ + "Kwa", + "śnie" + ], + [ + "B", + "li" + ], + [ + "T", + "V" + ], + [ + "U", + "rzędu" + ], + [ + "a", + "ha" + ], + [ + "o", + "pu" + ], + [ + "u", + "bezpie" + ], + [ + "u", + "pał" + ], + [ + "ł", + "owy" + ], + [ + "Ś", + "wie" + ], + [ + "na", + "stępuje" + ], + [ + "sz", + "ały" + ], + [ + "za", + "wiado" + ], + [ + "le", + "gi" + ], + [ + "do", + "daje" + ], + [ + "mi", + "ną" + ], + [ + "by", + "ście" + ], + [ + "ja", + "ć" + ], + [ + "pa", + "pier" + ], + [ + "to", + "na" + ], + [ + "prze", + "śla" + ], + [ + "od", + "rzu" + ], + [ + "sta", + "do" + ], + [ + "si", + "m" + ], + [ + "sze", + "niu" + ], + [ + "ba", + "j" + ], + [ + "pie", + "kie" + ], + [ + "pie", + "niu" + ], + [ + "roz", + "ja" + ], + [ + "zna", + "ją" + ], + [ + "zna", + "czne" + ], + [ + "Po", + "r" + ], + [ + "bu", + "tel" + ], + [ + "zi", + "or" + ], + [ + "fa", + "bry" + ], + [ + "dza", + "li" + ], + [ + "resz", + "ta" + ], + [ + "łą", + "ka" + ], + [ + "Wie", + "le" + ], + [ + "pły", + "nęła" + ], + [ + "...", + "\"" + ], + [ + "umie", + "ję" + ], + [ + "raj", + "ta" + ], + [ + "star", + "czy" + ], + [ + "zrobi", + "ło" + ], + [ + "puści", + "ła" + ], + [ + "spa", + "da" + ], + [ + "towarzy", + "stwa" + ], + [ + "god", + "ności" + ], + [ + "dal", + "sze" + ], + [ + "czeka", + "ją" + ], + [ + "kamie", + "ni" + ], + [ + "decy", + "zję" + ], + [ + "boga", + "ty" + ], + [ + "współ", + "czes" + ], + [ + "uli", + "cach" + ], + [ + "prawi", + "dł" + ], + [ + "Fa", + "ra" + ], + [ + "Zy", + "ch" + ], + [ + "leka", + "rz" + ], + [ + "większo", + "ści" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwa" + ], + [ + "wojow", + "ników" + ], + [ + "uczest", + "ni" + ], + [ + "popraw", + "ki" + ], + [ + "budże", + "tu" + ], + [ + "postępo", + "wania" + ], + [ + "dola", + "rów" + ], + [ + "popu", + "lar" + ], + [ + "dygni", + "ta" + ], + [ + "Lich", + "tenste" + ], + [ + "<", + "<" + ], + [ + "G", + "ORZA" + ], + [ + "I", + "sto" + ], + [ + "b", + "rą" + ], + [ + "f", + "in" + ], + [ + "u", + "kra" + ], + [ + "u", + "tru" + ], + [ + "w", + "rę" + ], + [ + "z", + "wrócić" + ], + [ + "na", + "zy" + ], + [ + "na", + "zwa" + ], + [ + "po", + "ła" + ], + [ + "po", + "kar" + ], + [ + "po", + "dar" + ], + [ + "st", + "rzę" + ], + [ + "wi", + "dz" + ], + [ + "wy", + "stępu" + ], + [ + "wo", + "lą" + ], + [ + "ry", + "wał" + ], + [ + "prze", + "pisów" + ], + [ + "ce", + "la" + ], + [ + "owa", + "ń" + ], + [ + "bi", + "le" + ], + [ + "ca", + "r" + ], + [ + "sza", + "lał" + ], + [ + "ża", + "jąc" + ], + [ + "Je", + "dni" + ], + [ + "nic", + "ki" + ], + [ + "sko", + "czyć" + ], + [ + "stę", + "py" + ], + [ + "zi", + "a" + ], + [ + "wać", + "panu" + ], + [ + "fa", + "la" + ], + [ + "Ro", + "ch" + ], + [ + "dnie", + "nia" + ], + [ + "podob", + "ną" + ], + [ + "br", + "ały" + ], + [ + "samo", + "rząd" + ], + [ + "dwie", + "ście" + ], + [ + "cyj", + "nym" + ], + [ + "dowa", + "nia" + ], + [ + "kapła", + "na" + ], + [ + "spraw", + "ą" + ], + [ + "szlach", + "tą" + ], + [ + "pis", + "ała" + ], + [ + "potę", + "ga" + ], + [ + "ńca", + "mi" + ], + [ + "strasz", + "na" + ], + [ + "wzią", + "wszy" + ], + [ + "zbro", + "i" + ], + [ + "łó", + "dź" + ], + [ + "nagro", + "dę" + ], + [ + "ogar", + "nął" + ], + [ + "Zo", + "sia" + ], + [ + "tłuma", + "czy" + ], + [ + "nor", + "mal" + ], + [ + "sprzeda", + "ży" + ], + [ + "zwróci", + "wszy" + ], + [ + "spad", + "nie" + ], + [ + "wzgó", + "rza" + ], + [ + "przewodni", + "czący" + ], + [ + "CH", + "ÓR" + ], + [ + "osią", + "g" + ], + [ + "Ser", + "ce" + ], + [ + "Klu", + "cznik" + ], + [ + "Europej", + "skiej" + ], + [ + "listo", + "pada" + ], + [ + "eme", + "ry" + ], + [ + "Wsze", + "lako" + ], + [ + "Kościo", + "ła" + ], + [ + "Korde", + "cki" + ], + [ + "barba", + "rzy" + ], + [ + "MAŁ", + "GORZA" + ], + [ + "3", + "5" + ], + [ + "A", + "se" + ], + [ + "G", + "ar" + ], + [ + "M", + "ały" + ], + [ + "R", + "z" + ], + [ + "U", + "słyszawszy" + ], + [ + "d", + "róg" + ], + [ + "o", + "pór" + ], + [ + "r", + "owo" + ], + [ + "s", + "owi" + ], + [ + "z", + "ro" + ], + [ + "ć", + "wili" + ], + [ + "nie", + "podobna" + ], + [ + "cz", + "no" + ], + [ + "po", + "no" + ], + [ + "po", + "jęcia" + ], + [ + "ni", + "czych" + ], + [ + "za", + "nu" + ], + [ + "wi", + "d" + ], + [ + "ja", + "r" + ], + [ + "wy", + "syła" + ], + [ + "da", + "ry" + ], + [ + "prze", + "czu" + ], + [ + "od", + "nale" + ], + [ + "cie", + "nie" + ], + [ + "ru", + "r" + ], + [ + "sa", + "ć" + ], + [ + "we", + "wnątrz" + ], + [ + "pi", + "ór" + ], + [ + "pi", + "ony" + ], + [ + "łu", + "k" + ], + [ + "wia", + "li" + ], + [ + "wia", + "tru" + ], + [ + "sto", + "lnik" + ], + [ + "czę", + "ścią" + ], + [ + "Za", + "ćwili" + ], + [ + "al", + "nych" + ], + [ + "tra", + "wy" + ], + [ + "peł", + "na" + ], + [ + "ter", + "min" + ], + [ + "uczy", + "niła" + ], + [ + "ciem", + "nej" + ], + [ + "pla", + "cu" + ], + [ + "por", + "tu" + ], + [ + "zam", + "knął" + ], + [ + "czeka", + "j" + ], + [ + "mat", + "kę" + ], + [ + "uj", + "rzawszy" + ], + [ + "zbro", + "dni" + ], + [ + "spotka", + "niu" + ], + [ + "bud", + "ować" + ], + [ + "zaj", + "muje" + ], + [ + "poja", + "dę" + ], + [ + "Wła", + "dy" + ], + [ + "doj", + "rzał" + ], + [ + "wzro", + "stu" + ], + [ + "klu", + "bu" + ], + [ + "brak", + "nie" + ], + [ + "zakoń", + "czył" + ], + [ + "opi", + "nii" + ], + [ + "słysz", + "ała" + ], + [ + "bada", + "ń" + ], + [ + "marszał", + "ka" + ], + [ + "strzela", + "ć" + ], + [ + "rośli", + "n" + ], + [ + "fika", + "cji" + ], + [ + "jan", + "cza" + ], + [ + "Try", + "bu" + ], + [ + "blio", + "te" + ], + [ + "A", + "men" + ], + [ + "W", + "I" + ], + [ + "d", + "owski" + ], + [ + "m", + "ode" + ], + [ + "o", + "sobie" + ], + [ + "s", + "pój" + ], + [ + "s", + "puszczo" + ], + [ + "u", + "wiel" + ], + [ + "sz", + "mer" + ], + [ + "po", + "śle" + ], + [ + "ra", + "ją" + ], + [ + "ka", + "rę" + ], + [ + "ki", + "wał" + ], + [ + "te", + "t" + ], + [ + "ja", + "dł" + ], + [ + "wy", + "wia" + ], + [ + "to", + "czy" + ], + [ + "ty", + "ś" + ], + [ + "wie", + "dzi" + ], + [ + "wo", + "zie" + ], + [ + "kie", + "szeni" + ], + [ + "cze", + "góż" + ], + [ + "przy", + "sta" + ], + [ + "przy", + "sła" + ], + [ + "ru", + "ją" + ], + [ + "pod", + "wyż" + ], + [ + "du", + "ję" + ], + [ + "Za", + "kła" + ], + [ + "powie", + "rzch" + ], + [ + "gło", + "ść" + ], + [ + "są", + "dzi" + ], + [ + "zi", + "om" + ], + [ + "wró", + "cę" + ], + [ + "krzy", + "czał" + ], + [ + "Ko", + "niec" + ], + [ + "tru", + "pów" + ], + [ + "pły", + "nęły" + ], + [ + "ter", + "ro" + ], + [ + "wej", + "ścia" + ], + [ + "szo", + "ść" + ], + [ + "wido", + "kiem" + ], + [ + "dziew", + "ka" + ], + [ + "dziew", + "ki" + ], + [ + "Krzy", + "si" + ], + [ + "zgo", + "dził" + ], + [ + "potę", + "gą" + ], + [ + "We", + "ź" + ], + [ + "ucz", + "niów" + ], + [ + "miasta", + "ch" + ], + [ + "per", + "spekty" + ], + [ + "smu", + "tku" + ], + [ + "wyj", + "ścia" + ], + [ + "dziedzi", + "ńcu" + ], + [ + "pała", + "c" + ], + [ + "kola", + "nach" + ], + [ + "komen", + "dę" + ], + [ + "zdzi", + "wiony" + ], + [ + "szlachci", + "ca" + ], + [ + "mąd", + "ry" + ], + [ + "ukła", + "dy" + ], + [ + "powro", + "cie" + ], + [ + "XV", + "III" + ], + [ + "zatrzyma", + "li" + ], + [ + "Świa", + "t" + ], + [ + "dywi", + "du" + ], + [ + "A", + "chi" + ], + [ + "C", + "ią" + ], + [ + "I", + "V" + ], + [ + "k", + "lub" + ], + [ + "o", + "prze" + ], + [ + "r", + "ie" + ], + [ + "u", + "prze" + ], + [ + "u", + "si" + ], + [ + "z", + "wal" + ], + [ + "nie", + "bio" + ], + [ + "sz", + "k" + ], + [ + "po", + "może" + ], + [ + "po", + "każe" + ], + [ + "dz", + "ała" + ], + [ + "rze", + "czach" + ], + [ + "li", + "tości" + ], + [ + "za", + "pan" + ], + [ + "za", + "krę" + ], + [ + "za", + "dzwo" + ], + [ + "le", + "niu" + ], + [ + "do", + "by" + ], + [ + "mi", + "odu" + ], + [ + "ła", + "god" + ], + [ + "wa", + "szym" + ], + [ + "pa", + "k" + ], + [ + "wy", + "prost" + ], + [ + "czy", + "ńskiego" + ], + [ + "ma", + "ma" + ], + [ + "bo", + "ski" + ], + [ + "bi", + "te" + ], + [ + "bi", + "ło" + ], + [ + "bie", + "nie" + ], + [ + "du", + "jąc" + ], + [ + "Po", + "ppe" + ], + [ + "pu", + "ta" + ], + [ + "se", + "kun" + ], + [ + "jed", + "ne" + ], + [ + "ża", + "ch" + ], + [ + "rza", + "ć" + ], + [ + "Ch", + "ciałem" + ], + [ + "dzo", + "ną" + ], + [ + "cię", + "ża" + ], + [ + "Ma", + "zow" + ], + [ + "two", + "rzy" + ], + [ + "kto", + "rem" + ], + [ + "gó", + "d" + ], + [ + "Sta", + "ro" + ], + [ + "mę", + "żem" + ], + [ + "gdzie", + "niegdzie" + ], + [ + "działa", + "ć" + ], + [ + "gnie", + "wa" + ], + [ + "ciem", + "ność" + ], + [ + "zdo", + "być" + ], + [ + "taki", + "mi" + ], + [ + "stanowi", + "ł" + ], + [ + "rodzi", + "na" + ], + [ + "lek", + "ce" + ], + [ + "lek", + "cji" + ], + [ + "zach", + "ować" + ], + [ + "ple", + "cy" + ], + [ + "kamie", + "nie" + ], + [ + "mały", + "ch" + ], + [ + "szczęśli", + "wie" + ], + [ + "skoń", + "czyć" + ], + [ + "rozm", + "owie" + ], + [ + "nowi", + "ny" + ], + [ + "komen", + "dy" + ], + [ + "De", + "mo" + ], + [ + "długie", + "j" + ], + [ + "straszli", + "wy" + ], + [ + "rodza", + "j" + ], + [ + "eg", + "zami" + ], + [ + "ener", + "gii" + ], + [ + "rozmawia", + "li" + ], + [ + "łóż", + "ka" + ], + [ + "Kości", + "ół" + ], + [ + "kaszte", + "lan" + ], + [ + "trzecie", + "go" + ], + [ + "Kiejda", + "n" + ], + [ + "MAŁGORZA", + "TA" + ], + [ + ".", + ")," + ], + [ + "H", + "or" + ], + [ + "K", + "S" + ], + [ + "K", + "lej" + ], + [ + "T", + "obie" + ], + [ + "d", + "żu" + ], + [ + "e", + "moc" + ], + [ + "g", + "rzecz" + ], + [ + "u", + "koń" + ], + [ + "nie", + "sz" + ], + [ + "cz", + "kami" + ], + [ + "li", + "wość" + ], + [ + "za", + "rę" + ], + [ + "za", + "pyta" + ], + [ + "za", + "klę" + ], + [ + "za", + "prasza" + ], + [ + "wi", + "le" + ], + [ + "wi", + "ały" + ], + [ + "wi", + "dno" + ], + [ + "ła", + "wy" + ], + [ + "wy", + "pi" + ], + [ + "wy", + "sił" + ], + [ + "wy", + "sunął" + ], + [ + "ty", + "k" + ], + [ + "wie", + "ży" + ], + [ + "dzie", + "ła" + ], + [ + "prze", + "cię" + ], + [ + "od", + "em" + ], + [ + "od", + "woła" + ], + [ + "mo", + "rzu" + ], + [ + "tu", + "m" + ], + [ + "cza", + "jąc" + ], + [ + "zna", + "mieni" + ], + [ + "sy", + "stemu" + ], + [ + "Na", + "zajutrz" + ], + [ + "ar", + "maty" + ], + [ + "jed", + "wa" + ], + [ + "powie", + "ki" + ], + [ + "żo", + "ł" + ], + [ + "ok", + "nem" + ], + [ + "kon", + "dy" + ], + [ + "ser", + "wa" + ], + [ + "koń", + "mi" + ], + [ + "gru", + "be" + ], + [ + "wych", + "owa" + ], + [ + "obo", + "z" + ], + [ + "grze", + "sz" + ], + [ + "obec", + "ność" + ], + [ + "komi", + "sa" + ], + [ + "szwedz", + "ki" + ], + [ + "knia", + "ź" + ], + [ + "klu", + "cz" + ], + [ + "Pio", + "tra" + ], + [ + "wese", + "le" + ], + [ + "drob", + "ne" + ], + [ + "przedsię", + "wzię" + ], + [ + "łóż", + "ku" + ], + [ + "Patrz", + "cie" + ], + [ + "bit", + "wę" + ], + [ + "sąsia", + "dów" + ], + [ + "Gło", + "s" + ], + [ + "Chce", + "sz" + ], + [ + "spor", + "tu" + ], + [ + "Wido", + "cznie" + ], + [ + "Cent", + "rum" + ], + [ + "Małgo", + "rza" + ], + [ + "3", + "00" + ], + [ + "E", + "N" + ], + [ + "O", + "by" + ], + [ + "P", + "rę" + ], + [ + "R", + "zu" + ], + [ + "d", + "nąć" + ], + [ + "e", + "du" + ], + [ + "i", + "ły" + ], + [ + "i", + "mienia" + ], + [ + "k", + "owania" + ], + [ + "o", + "świet" + ], + [ + "o", + "fer" + ], + [ + "s", + "pła" + ], + [ + "u", + "ko" + ], + [ + "u", + "możli" + ], + [ + "u", + "słyszawszy" + ], + [ + "z", + "bó" + ], + [ + "rz", + "an" + ], + [ + "rz", + "ona" + ], + [ + "sz", + "liśmy" + ], + [ + "dz", + "twa" + ], + [ + "li", + "tość" + ], + [ + "za", + "trzymać" + ], + [ + "za", + "brz" + ], + [ + "ka", + "no" + ], + [ + "wy", + "nala" + ], + [ + "da", + "chu" + ], + [ + "czy", + "my" + ], + [ + "ry", + "t" + ], + [ + "prze", + "sła" + ], + [ + "przy", + "kro" + ], + [ + "przy", + "jeżdża" + ], + [ + "przy", + "nieść" + ], + [ + "pi", + "stole" + ], + [ + "de", + "szczu" + ], + [ + "ca", + "ją" + ], + [ + "owi", + "ska" + ], + [ + "Na", + "u" + ], + [ + "su", + "łta" + ], + [ + "or", + "dyna" + ], + [ + "Wi", + "dzi" + ], + [ + "mę", + "dr" + ], + [ + "Prze", + "de" + ], + [ + "ws", + "parł" + ], + [ + "Ba", + "śka" + ], + [ + "poz", + "wól" + ], + [ + "zdo", + "był" + ], + [ + "towarzy", + "sz" + ], + [ + "kowa", + "ne" + ], + [ + "zes", + "pół" + ], + [ + "siadł", + "szy" + ], + [ + "dziedzi", + "niec" + ], + [ + "Wiel", + "ka" + ], + [ + "prawdzi", + "wy" + ], + [ + "prawdzi", + "we" + ], + [ + "Ody", + "sej" + ], + [ + "zm", + "em" + ], + [ + "doj", + "ść" + ], + [ + "mian", + "owicie" + ], + [ + "znajdzie", + "sz" + ], + [ + "oddział", + "u" + ], + [ + "zwróci", + "ła" + ], + [ + "zbo", + "ża" + ], + [ + "brzu", + "ch" + ], + [ + "alkoho", + "lu" + ], + [ + "struktu", + "ry" + ], + [ + "stopni", + "owo" + ], + [ + "Obec", + "nie" + ], + [ + "człe", + "ka" + ], + [ + "dowci", + "p" + ], + [ + "Natura", + "lnie" + ], + [ + "Fara", + "on" + ], + [ + "H", + "la" + ], + [ + "K", + "rzecz" + ], + [ + "P", + "ła" + ], + [ + "S", + "obie" + ], + [ + "Z", + "jedno" + ], + [ + "e", + "pi" + ], + [ + "p", + "t" + ], + [ + "p", + "rzę" + ], + [ + "s", + "h" + ], + [ + "t", + "rę" + ], + [ + "t", + "nika" + ], + [ + "z", + "j" + ], + [ + "ł", + "owo" + ], + [ + "ź", + "ró" + ], + [ + "po", + "pę" + ], + [ + "po", + "miesza" + ], + [ + "po", + "rządek" + ], + [ + "ni", + "sz" + ], + [ + "za", + "rząd" + ], + [ + "ko", + "py" + ], + [ + "ci", + "ch" + ], + [ + "wi", + "te" + ], + [ + "te", + "cznie" + ], + [ + "wy", + "dała" + ], + [ + "wy", + "stąpił" + ], + [ + "ło", + "sko" + ], + [ + "wie", + "niu" + ], + [ + "no", + "ta" + ], + [ + "czy", + "nią" + ], + [ + "ma", + "gi" + ], + [ + "ma", + "sy" + ], + [ + "ma", + "gna" + ], + [ + "ob", + "e" + ], + [ + "ga", + "le" + ], + [ + "łu", + "je" + ], + [ + "ze", + "wnętrz" + ], + [ + "spo", + "glądać" + ], + [ + "sza", + "ra" + ], + [ + "in", + "tele" + ], + [ + "in", + "dywidu" + ], + [ + "fi", + "a" + ], + [ + "jego", + "mości" + ], + [ + "czą", + "cego" + ], + [ + "tem", + "pe" + ], + [ + "nad", + "szedł" + ], + [ + "stę", + "pow" + ], + [ + "stro", + "ju" + ], + [ + "pad", + "ał" + ], + [ + "Ko", + "cha" + ], + [ + "Ro", + "s" + ], + [ + "świe", + "że" + ], + [ + "tr", + "wać" + ], + [ + "gar", + "dła" + ], + [ + "wio", + "nych" + ], + [ + "cyj", + "ną" + ], + [ + "obie", + "t" + ], + [ + "oto", + "czony" + ], + [ + "towarzy", + "szów" + ], + [ + "pią", + "ł" + ], + [ + "najwięk", + "sze" + ], + [ + "kwi", + "t" + ], + [ + "wdzię", + "czność" + ], + [ + "szere", + "gu" + ], + [ + "znajo", + "mych" + ], + [ + "książ", + "kę" + ], + [ + "Krzyża", + "cy" + ], + [ + "przywi", + "ózł" + ], + [ + "gospoda", + "rz" + ], + [ + "dyre", + "ktora" + ], + [ + "kwie", + "tnia" + ], + [ + "odej", + "ść" + ], + [ + "konfe", + "dera" + ], + [ + "profe", + "sor" + ], + [ + "piętna", + "ście" + ], + [ + "mecha", + "ni" + ], + [ + "opoda", + "l" + ], + [ + "A", + "gen" + ], + [ + "M", + "zi" + ], + [ + "O", + "de" + ], + [ + "S", + "uda" + ], + [ + "Z", + "bro" + ], + [ + "k", + "nęła" + ], + [ + "p", + "si" + ], + [ + "t", + "owy" + ], + [ + "w", + "to" + ], + [ + "z", + "dej" + ], + [ + "Ś", + "rod" + ], + [ + "nie", + "chy" + ], + [ + "nie", + "jeden" + ], + [ + "nie", + "zwykł" + ], + [ + "po", + "si" + ], + [ + "li", + "ca" + ], + [ + "za", + "powiedział" + ], + [ + "za", + "jąć" + ], + [ + "ko", + "lan" + ], + [ + "le", + "wi" + ], + [ + "wi", + "u" + ], + [ + "ta", + "nia" + ], + [ + "wa", + "lu" + ], + [ + "wy", + "mia" + ], + [ + "wy", + "pę" + ], + [ + "wy", + "trzyma" + ], + [ + "re", + "fe" + ], + [ + "dy", + "j" + ], + [ + "cze", + "ch" + ], + [ + "mu", + "s" + ], + [ + "tu", + "jąc" + ], + [ + "roz", + "er" + ], + [ + "mię", + "so" + ], + [ + "trzy", + "sta" + ], + [ + "rów", + "nowa" + ], + [ + "Ch", + "wała" + ], + [ + "tra", + "f" + ], + [ + "zd", + "jęcia" + ], + [ + "tro", + "sk" + ], + [ + "dłu", + "ga" + ], + [ + "pad", + "li" + ], + [ + "ciąg", + "ną" + ], + [ + "towa", + "ny" + ], + [ + "musi", + "ało" + ], + [ + "ruszy", + "ły" + ], + [ + "posta", + "wił" + ], + [ + "cięż", + "ki" + ], + [ + "wraca", + "jąc" + ], + [ + "młody", + "m" + ], + [ + "opie", + "ką" + ], + [ + "niesie", + "nia" + ], + [ + "zasa", + "dy" + ], + [ + "potrzeb", + "ował" + ], + [ + "potęż", + "ne" + ], + [ + "200", + "0" + ], + [ + "ukry", + "ć" + ], + [ + "pracow", + "nicy" + ], + [ + "niez", + "bę" + ], + [ + "am", + "fi" + ], + [ + "doświad", + "czenia" + ], + [ + "przestrze", + "ń" + ], + [ + "cju", + "sz" + ], + [ + "kawał", + "ek" + ], + [ + "posia", + "dał" + ], + [ + "ana", + "li" + ], + [ + "piw", + "nicy" + ], + [ + "Zygfry", + "d" + ], + [ + "Anzel", + "m" + ], + [ + "Związ", + "ku" + ], + [ + "Szlach", + "ta" + ], + [ + "Mzi", + "mu" + ], + [ + ".", + ")." + ], + [ + "A", + "b" + ], + [ + "H", + "et" + ], + [ + "Z", + "Y" + ], + [ + "l", + "ało" + ], + [ + "m", + "knął" + ], + [ + "o", + "dzie" + ], + [ + "s", + "nych" + ], + [ + "u", + "ła" + ], + [ + "z", + "łą" + ], + [ + "ś", + "miały" + ], + [ + "na", + "wy" + ], + [ + "sz", + "emu" + ], + [ + "po", + "sy" + ], + [ + "ra", + "dziwił" + ], + [ + "wa", + "t" + ], + [ + "wy", + "si" + ], + [ + "la", + "ne" + ], + [ + "ry", + "nek" + ], + [ + "prze", + "kra" + ], + [ + "prze", + "szła" + ], + [ + "ce", + "le" + ], + [ + "sta", + "rzy" + ], + [ + "sta", + "ru" + ], + [ + "ba", + "wił" + ], + [ + "bie", + "ży" + ], + [ + "su", + "kie" + ], + [ + "sty", + "cznych" + ], + [ + "bez", + "pośred" + ], + [ + "nio", + "nego" + ], + [ + "pła", + "cił" + ], + [ + "gie", + "j" + ], + [ + "kró", + "lu" + ], + [ + "fa", + "ce" + ], + [ + "war", + "ko" + ], + [ + "mło", + "dzian" + ], + [ + "Sa", + "ma" + ], + [ + "usta", + "wa" + ], + [ + "kar", + "ty" + ], + [ + "świę", + "ci" + ], + [ + "dowa", + "nych" + ], + [ + "przyjacie", + "lem" + ], + [ + "brze", + "giem" + ], + [ + "dia", + "b" + ], + [ + "szczo", + "ne" + ], + [ + "nau", + "kę" + ], + [ + "królew", + "skie" + ], + [ + "cieka", + "wość" + ], + [ + "sio", + "stra" + ], + [ + "hi", + "ni" + ], + [ + "zamk", + "nięte" + ], + [ + "ńskie", + "mu" + ], + [ + "wnę", + "trza" + ], + [ + "zim", + "no" + ], + [ + "Danu", + "sia" + ], + [ + "stępo", + "wać" + ], + [ + "Kró", + "le" + ], + [ + "waru", + "nków" + ], + [ + "zac", + "ny" + ], + [ + "zdraj", + "cy" + ], + [ + "Czarniec", + "kiego" + ], + [ + "bada", + "nia" + ], + [ + "miłosier", + "ny" + ], + [ + "błogosła", + "wie" + ], + [ + "zabra", + "kło" + ], + [ + "komna", + "cie" + ], + [ + "proble", + "my" + ], + [ + "rozmai", + "te" + ], + [ + "czela", + "dź" + ], + [ + "Dru", + "gi" + ], + [ + "Mari", + "an" + ], + [ + "serde", + "cznie" + ], + [ + "awa", + "ntu" + ], + [ + "Ło", + "dzi" + ], + [ + "staran", + "nie" + ], + [ + "Wit", + "ten" + ], + [ + "A", + "m" + ], + [ + "I", + "na" + ], + [ + "T", + "Y" + ], + [ + "W", + "prawdzie" + ], + [ + "i", + "ło" + ], + [ + "i", + "nicja" + ], + [ + "k", + "owego" + ], + [ + "n", + "owski" + ], + [ + "o", + "prac" + ], + [ + "o", + "twier" + ], + [ + "p", + "ka" + ], + [ + "u", + "t" + ], + [ + "u", + "biegły" + ], + [ + "po", + "pra" + ], + [ + "ow", + "skiemu" + ], + [ + "li", + "ły" + ], + [ + "za", + "du" + ], + [ + "za", + "kład" + ], + [ + "za", + "pal" + ], + [ + "ci", + "snął" + ], + [ + "do", + "dać" + ], + [ + "do", + "rad" + ], + [ + "że", + "r" + ], + [ + "wa", + "ka" + ], + [ + "wy", + "ło" + ], + [ + "wy", + "stą" + ], + [ + "wy", + "krę" + ], + [ + "wy", + "trzymać" + ], + [ + "cy", + "fi" + ], + [ + "we", + "ntu" + ], + [ + "we", + "zwał" + ], + [ + "co", + "kolwiek" + ], + [ + "sk", + "ór" + ], + [ + "me", + "l" + ], + [ + "Za", + "konu" + ], + [ + "praw", + "ą" + ], + [ + "sł", + "e" + ], + [ + "sł", + "em" + ], + [ + "pier", + "ał" + ], + [ + "gie", + "go" + ], + [ + "kon", + "fi" + ], + [ + "kon", + "cep" + ], + [ + "daw", + "ca" + ], + [ + "pre", + "to" + ], + [ + "samo", + "chod" + ], + [ + "star", + "szych" + ], + [ + "prz", + "odu" + ], + [ + "powo", + "dów" + ], + [ + "trafi", + "ć" + ], + [ + "brze", + "gi" + ], + [ + "Pra", + "wie" + ], + [ + "grze", + "ch" + ], + [ + "ostat", + "nia" + ], + [ + "słucha", + "li" + ], + [ + "maga", + "zy" + ], + [ + "rozpa", + "cz" + ], + [ + "gor", + "sze" + ], + [ + "histo", + "rię" + ], + [ + "pil", + "no" + ], + [ + "ogni", + "ska" + ], + [ + "Ho", + "resz" + ], + [ + "muzy", + "ki" + ], + [ + "funk", + "cjon" + ], + [ + "tygo", + "dnia" + ], + [ + "produ", + "kcji" + ], + [ + "Ga", + "ze" + ], + [ + "ńczy", + "k" + ], + [ + "ojczyz", + "nę" + ], + [ + "księż", + "ny" + ], + [ + "Pamię", + "tam" + ], + [ + "baro", + "na" + ], + [ + "owu", + "je" + ], + [ + "prote", + "st" + ], + [ + "posł", + "owie" + ], + [ + "Myśl", + "ałem" + ], + [ + "mądro", + "ść" + ], + [ + "rozporzą", + "dzenia" + ], + [ + "Mel", + "lech" + ], + [ + "P", + "owała" + ], + [ + "S", + "tąd" + ], + [ + "a", + "no" + ], + [ + "f", + "le" + ], + [ + "g", + "min" + ], + [ + "h", + "ie" + ], + [ + "i", + "z" + ], + [ + "s", + "nej" + ], + [ + "u", + "kazała" + ], + [ + "u", + "jaw" + ], + [ + "z", + "mo" + ], + [ + "st", + "r" + ], + [ + "ow", + "ce" + ], + [ + "ow", + "cy" + ], + [ + "li", + "stu" + ], + [ + "za", + "mę" + ], + [ + "się", + "ga" + ], + [ + "do", + "stała" + ], + [ + "do", + "puszcza" + ], + [ + "że", + "ście" + ], + [ + "ło", + "k" + ], + [ + "ło", + "żu" + ], + [ + "re", + "la" + ], + [ + "kie", + "mu" + ], + [ + "od", + "naj" + ], + [ + "cie", + "pło" + ], + [ + "ob", + "rzy" + ], + [ + "ba", + "sz" + ], + [ + "pi", + "sz" + ], + [ + "roz", + "kazał" + ], + [ + "wia", + "ra" + ], + [ + "du", + "szu" + ], + [ + "pro", + "mieni" + ], + [ + "rzekł", + "em" + ], + [ + "wz", + "ruszył" + ], + [ + "są", + "dził" + ], + [ + "cał", + "ować" + ], + [ + "ri", + "usz" + ], + [ + "peł", + "nym" + ], + [ + "Prze", + "praszam" + ], + [ + "świe", + "cą" + ], + [ + "di", + "ów" + ], + [ + "waż", + "ał" + ], + [ + "poczę", + "to" + ], + [ + "Pe", + "ne" + ], + [ + "19", + "5" + ], + [ + "rami", + "on" + ], + [ + "chciał", + "by" + ], + [ + "Kmicic", + "owi" + ], + [ + "lek", + "ka" + ], + [ + "au", + "gu" + ], + [ + "towarzy", + "sze" + ], + [ + "osob", + "ę" + ], + [ + "jedy", + "na" + ], + [ + "Dob", + "ra" + ], + [ + "publi", + "cznej" + ], + [ + "nau", + "ka" + ], + [ + "wszel", + "ką" + ], + [ + "uważa", + "m" + ], + [ + "Sy", + "na" + ], + [ + "obraz", + "ić" + ], + [ + "ad", + "res" + ], + [ + "Zo", + "si" + ], + [ + "leka", + "rza" + ], + [ + "Pre", + "zes" + ], + [ + "jakich", + "ś" + ], + [ + "bole", + "ści" + ], + [ + "pun", + "kt" + ], + [ + "Łę", + "cki" + ], + [ + "elekt", + "ry" + ], + [ + "wygląd", + "ała" + ], + [ + "jezio", + "ra" + ], + [ + "Kowa", + "lski" + ], + [ + "odet", + "chnął" + ], + [ + "abso", + "lu" + ], + [ + "Rów", + "nie" + ], + [ + "Wrze", + "szcz" + ], + [ + "C", + "u" + ], + [ + "K", + "nia" + ], + [ + "T", + "ej" + ], + [ + "m", + "ły" + ], + [ + "m", + "ową" + ], + [ + "u", + "wierzy" + ], + [ + "w", + "stęp" + ], + [ + "z", + "robię" + ], + [ + "Ś", + "mier" + ], + [ + "nie", + "o" + ], + [ + "nie", + "śmiertel" + ], + [ + "nie", + "widzial" + ], + [ + "na", + "da" + ], + [ + "po", + "kła" + ], + [ + "ow", + "ne" + ], + [ + "za", + "ścian" + ], + [ + "wi", + "sz" + ], + [ + "ja", + "zdu" + ], + [ + "to", + "rem" + ], + [ + "no", + "ga" + ], + [ + "no", + "sem" + ], + [ + "czy", + "łem" + ], + [ + "la", + "sów" + ], + [ + "ma", + "lnie" + ], + [ + "re", + "wolu" + ], + [ + "od", + "głos" + ], + [ + "ce", + "sar" + ], + [ + "przy", + "to" + ], + [ + "przy", + "wód" + ], + [ + "sa", + "k" + ], + [ + "roz", + "kosz" + ], + [ + "de", + "p" + ], + [ + "pod", + "lega" + ], + [ + "ały", + "m" + ], + [ + "gł", + "ód" + ], + [ + "pro", + "po" + ], + [ + "był", + "eś" + ], + [ + "sł", + "owie" + ], + [ + "Ch", + "i" + ], + [ + "sła", + "b" + ], + [ + "dro", + "g" + ], + [ + "kto", + "rów" + ], + [ + "gro", + "b" + ], + [ + "dza", + "jąc" + ], + [ + "daw", + "ny" + ], + [ + "daw", + "nego" + ], + [ + "dał", + "em" + ], + [ + "sło", + "dy" + ], + [ + "tru", + "m" + ], + [ + "tru", + "py" + ], + [ + "kiedy", + "kolwiek" + ], + [ + "panie", + "nka" + ], + [ + "uczy", + "nię" + ], + [ + "moc", + "ny" + ], + [ + "star", + "ca" + ], + [ + "świę", + "te" + ], + [ + "mieszka", + "ć" + ], + [ + "czar", + "ną" + ], + [ + "dzieci", + "om" + ], + [ + "Bi", + "r" + ], + [ + "potę", + "gę" + ], + [ + "poda", + "tku" + ], + [ + "towarzy", + "sza" + ], + [ + "lan", + "dii" + ], + [ + "ude", + "rzyć" + ], + [ + "Jan", + "usza" + ], + [ + "smu", + "tek" + ], + [ + "wiedział", + "em" + ], + [ + "zamie", + "sz" + ], + [ + "biał", + "ego" + ], + [ + "wszel", + "ki" + ], + [ + "Se", + "natu" + ], + [ + "ramiona", + "ch" + ], + [ + "spodzie", + "wać" + ], + [ + "groź", + "ne" + ], + [ + "pil", + "nu" + ], + [ + "stępo", + "wał" + ], + [ + "pułkow", + "nika" + ], + [ + "Oj", + "ca" + ], + [ + "najlep", + "szy" + ], + [ + "rozpo", + "cznie" + ], + [ + "Osta", + "t" + ], + [ + "spostrzegł", + "szy" + ], + [ + "czap", + "ki" + ], + [ + "miłu", + "je" + ], + [ + "Kale", + "go" + ], + [ + "nomar", + "cha" + ], + [ + "przysią", + "gł" + ], + [ + "przyjaź", + "ń" + ], + [ + "Ina", + "czej" + ], + [ + "k", + "owym" + ], + [ + "w", + "skó" + ], + [ + "w", + "prowadza" + ], + [ + "z", + "rozu" + ], + [ + "z", + "wąt" + ], + [ + "ń", + "cach" + ], + [ + "nie", + "ń" + ], + [ + "nie", + "zwykle" + ], + [ + "na", + "kła" + ], + [ + "po", + "wrócił" + ], + [ + "po", + "ziom" + ], + [ + "za", + "ma" + ], + [ + "za", + "zna" + ], + [ + "ko", + "pyta" + ], + [ + "le", + "cą" + ], + [ + "że", + "bra" + ], + [ + "pa", + "lec" + ], + [ + "wy", + "rwał" + ], + [ + "wo", + "le" + ], + [ + "dzie", + "m" + ], + [ + "dzie", + "wią" + ], + [ + "prze", + "sa" + ], + [ + "przy", + "łą" + ], + [ + "sze", + "ń" + ], + [ + "ba", + "wić" + ], + [ + "ca", + "m" + ], + [ + "spo", + "soby" + ], + [ + "pod", + "su" + ], + [ + "gi", + "ch" + ], + [ + "sk", + "rze" + ], + [ + "sk", + "re" + ], + [ + "sie", + "ń" + ], + [ + "pro", + "mienie" + ], + [ + "jed", + "li" + ], + [ + "Za", + "pewne" + ], + [ + "kł", + "e" + ], + [ + "bu", + "ntu" + ], + [ + "dob", + "rowo" + ], + [ + "zie", + "mie" + ], + [ + "tra", + "w" + ], + [ + "Wi", + "dząc" + ], + [ + "woj", + "ną" + ], + [ + "rzą", + "dy" + ], + [ + "Ka", + "pła" + ], + [ + "Ra", + "wli" + ], + [ + "zło", + "tą" + ], + [ + "Co", + "raz" + ], + [ + "Mo", + "ska" + ], + [ + "Mi", + "ała" + ], + [ + "tru", + "dem" + ], + [ + "pły", + "ną" + ], + [ + "powia", + "dała" + ], + [ + "ws", + "chód" + ], + [ + "kilka", + "set" + ], + [ + "poz", + "wal" + ], + [ + "dow", + "ało" + ], + [ + "por", + "wali" + ], + [ + "człowiek", + "owi" + ], + [ + "Da", + "gon" + ], + [ + "Może", + "sz" + ], + [ + "jedy", + "nym" + ], + [ + "pój", + "dą" + ], + [ + "sztu", + "k" + ], + [ + "kaza", + "no" + ], + [ + "korzy", + "st" + ], + [ + "Ki", + "sie" + ], + [ + "rozle", + "gły" + ], + [ + "rzuci", + "wszy" + ], + [ + "stosu", + "je" + ], + [ + "czwar", + "ty" + ], + [ + "czwar", + "tek" + ], + [ + "zbroj", + "nych" + ], + [ + "charak", + "tery" + ], + [ + "Pamię", + "ta" + ], + [ + "przeszło", + "ści" + ], + [ + "die", + "go" + ], + [ + "podło", + "gę" + ], + [ + "cofa", + "ć" + ], + [ + "komenda", + "nt" + ], + [ + "konta", + "kt" + ], + [ + "ory", + "gina" + ], + [ + "Gospo", + "dar" + ], + [ + "anga", + "ż" + ], + [ + "F", + "OR" + ], + [ + "N", + "or" + ], + [ + "P", + "owo" + ], + [ + "R", + "ej" + ], + [ + "W", + "raca" + ], + [ + "k", + "ową" + ], + [ + "m", + "ni" + ], + [ + "o", + "powiedział" + ], + [ + "o", + "czom" + ], + [ + "r", + "ni" + ], + [ + "u", + "czył" + ], + [ + "u", + "znał" + ], + [ + "sz", + "pie" + ], + [ + "po", + "patrzył" + ], + [ + "ał", + "ą" + ], + [ + "za", + "kłopo" + ], + [ + "za", + "rządza" + ], + [ + "ko", + "ta" + ], + [ + "te", + "s" + ], + [ + "wy", + "brać" + ], + [ + "da", + "dzą" + ], + [ + "re", + "zo" + ], + [ + "od", + "wo" + ], + [ + "cie", + "szy" + ], + [ + "ku", + "pie" + ], + [ + "sta", + "mi" + ], + [ + "mie", + "liśmy" + ], + [ + "przy", + "byli" + ], + [ + "przy", + "jechali" + ], + [ + "owa", + "ni" + ], + [ + "nia", + "li" + ], + [ + "ga", + "z" + ], + [ + "roz", + "ry" + ], + [ + "roz", + "draż" + ], + [ + "bie", + "żą" + ], + [ + "gło", + "si" + ], + [ + "wła", + "dz" + ], + [ + "słu", + "p" + ], + [ + "bra", + "mie" + ], + [ + "żo", + "nej" + ], + [ + "Pa", + "tro" + ], + [ + "gra", + "f" + ], + [ + "kon", + "stytu" + ], + [ + "ksią", + "żek" + ], + [ + "Ko", + "men" + ], + [ + "szedł", + "em" + ], + [ + "Pan", + "owie" + ], + [ + "Wie", + "czo" + ], + [ + "kom", + "tur" + ], + [ + "kar", + "ie" + ], + [ + "zmie", + "niła" + ], + [ + "krze", + "śle" + ], + [ + "00", + "0" + ], + [ + "ho", + "ł" + ], + [ + "wło", + "s" + ], + [ + "drugi", + "ch" + ], + [ + "potrze", + "bie" + ], + [ + "pis", + "ma" + ], + [ + "spoj", + "rzała" + ], + [ + "twier", + "dzą" + ], + [ + "grze", + "chy" + ], + [ + "skrzy", + "deł" + ], + [ + "okre", + "śle" + ], + [ + "Naj", + "pierw" + ], + [ + "ucz", + "ty" + ], + [ + "licz", + "by" + ], + [ + "patrz", + "ał" + ], + [ + "pada", + "ją" + ], + [ + "wiąz", + "ał" + ], + [ + "jedzie", + "sz" + ], + [ + "Niem", + "czech" + ], + [ + "Gdzie", + "ż" + ], + [ + "sio", + "stry" + ], + [ + "Ry", + "szar" + ], + [ + "szwedz", + "kiego" + ], + [ + "spodzie", + "wa" + ], + [ + "Ge", + "ist" + ], + [ + "am", + "basa" + ], + [ + "piecho", + "tą" + ], + [ + "nieszczę", + "ścia" + ], + [ + "laty", + "wały" + ], + [ + "prób", + "ować" + ], + [ + "wład", + "ca" + ], + [ + "proś", + "bę" + ], + [ + "reali", + "zacji" + ], + [ + "odle", + "głości" + ], + [ + "Pamię", + "taj" + ], + [ + "Zie", + "mi" + ], + [ + "sprzę", + "t" + ], + [ + "wspom", + "niał" + ], + [ + "pioru", + "n" + ], + [ + "pogrze", + "b" + ], + [ + "niecierpli", + "wie" + ], + [ + "Flo", + "renty" + ], + [ + "potwo", + "r" + ], + [ + "Podbipię", + "ta" + ], + [ + "A", + "kade" + ], + [ + "B", + "A" + ], + [ + "B", + "ał" + ], + [ + "K", + "I" + ], + [ + "M", + "I" + ], + [ + "N", + "owy" + ], + [ + "O", + "koło" + ], + [ + "S", + "try" + ], + [ + "W", + "zią" + ], + [ + "s", + "padła" + ], + [ + "ż", + "ny" + ], + [ + "ż", + "nej" + ], + [ + "na", + "mię" + ], + [ + "cz", + "kiem" + ], + [ + "po", + "śród" + ], + [ + "po", + "myśleć" + ], + [ + "po", + "bladł" + ], + [ + "li", + "be" + ], + [ + "go", + "rzał" + ], + [ + "za", + "gar" + ], + [ + "za", + "myśle" + ], + [ + "za", + "pytać" + ], + [ + "do", + "któr" + ], + [ + "ka", + "te" + ], + [ + "wy", + "razem" + ], + [ + "ło", + "dzi" + ], + [ + "prze", + "ważnie" + ], + [ + "cie", + "pła" + ], + [ + "mo", + "na" + ], + [ + "ce", + "ni" + ], + [ + "ści", + "snął" + ], + [ + "sze", + "fa" + ], + [ + "lu", + "tego" + ], + [ + "in", + "teli" + ], + [ + "pro", + "ro" + ], + [ + "sy", + "l" + ], + [ + "fi", + "o" + ], + [ + "cu", + "d" + ], + [ + "nu", + "r" + ], + [ + "nu", + "ż" + ], + [ + "rowa", + "nie" + ], + [ + "Ma", + "j" + ], + [ + "owo", + "c" + ], + [ + "wą", + "sy" + ], + [ + "robi", + "li" + ], + [ + "zło", + "ści" + ], + [ + "war", + "t" + ], + [ + "świe", + "ci" + ], + [ + "nika", + "ch" + ], + [ + "szko", + "dy" + ], + [ + "ścia", + "ną" + ], + [ + "Tak", + "że" + ], + [ + "wę", + "gier" + ], + [ + "wej", + "ście" + ], + [ + "podob", + "nym" + ], + [ + "drze", + "wami" + ], + [ + "samo", + "lo" + ], + [ + "samo", + "chodów" + ], + [ + "cyj", + "nie" + ], + [ + "szczy", + "cie" + ], + [ + "ucie", + "czki" + ], + [ + "ode", + "brał" + ], + [ + "posta", + "cie" + ], + [ + "ogro", + "mną" + ], + [ + "gospo", + "dy" + ], + [ + "strasz", + "ną" + ], + [ + "gał", + "ą" + ], + [ + "ostat", + "nią" + ], + [ + "ple", + "cami" + ], + [ + "Warsza", + "wa" + ], + [ + "męż", + "czyźni" + ], + [ + "bó", + "stwo" + ], + [ + "licz", + "bę" + ], + [ + "Bu", + "try" + ], + [ + "wil", + "got" + ], + [ + "obowią", + "zu" + ], + [ + "zami", + "an" + ], + [ + "poja", + "wił" + ], + [ + "niebie", + "skie" + ], + [ + "wojsk", + "owych" + ], + [ + "szwedz", + "kich" + ], + [ + "let", + "niego" + ], + [ + "wyja", + "śnia" + ], + [ + "wzro", + "st" + ], + [ + "spie", + "sznie" + ], + [ + "pacho", + "łek" + ], + [ + "tre", + "ści" + ], + [ + "niewia", + "st" + ], + [ + "MA", + "R" + ], + [ + "okreś", + "lonych" + ], + [ + "kwest", + "ia" + ], + [ + "nienawi", + "ść" + ], + [ + "osobi", + "ście" + ], + [ + "upad", + "ku" + ], + [ + "jech", + "ałem" + ], + [ + "wzrusze", + "nia" + ], + [ + "wiecze", + "rzy" + ], + [ + "Zgorzeli", + "c" + ], + [ + "amfi", + "tea" + ], + [ + "A", + "d" + ], + [ + "B", + "rze" + ], + [ + "D", + "ał" + ], + [ + "d", + "żd" + ], + [ + "l", + "żej" + ], + [ + "o", + "logi" + ], + [ + "p", + "sze" + ], + [ + "u", + "nika" + ], + [ + "w", + "ską" + ], + [ + "w", + "zywa" + ], + [ + "ł", + "ały" + ], + [ + "nie", + "wolę" + ], + [ + "sz", + "ona" + ], + [ + "po", + "ten" + ], + [ + "po", + "dać" + ], + [ + "ni", + "cach" + ], + [ + "dz", + "ba" + ], + [ + "za", + "ta" + ], + [ + "ko", + "sztu" + ], + [ + "do", + "maga" + ], + [ + "mi", + "zer" + ], + [ + "wy", + "dawała" + ], + [ + "dzie", + "ja" + ], + [ + "la", + "j" + ], + [ + "prze", + "dzie" + ], + [ + "si", + "ński" + ], + [ + "bo", + "ry" + ], + [ + "bi", + "z" + ], + [ + "roz", + "kła" + ], + [ + "ze", + "ru" + ], + [ + "spo", + "za" + ], + [ + "spo", + "glądając" + ], + [ + "bie", + "gło" + ], + [ + "du", + "ża" + ], + [ + "Po", + "czą" + ], + [ + "me", + "tr" + ], + [ + "pro", + "ch" + ], + [ + "pro", + "sty" + ], + [ + "Na", + "sz" + ], + [ + "su", + "je" + ], + [ + "jed", + "nemu" + ], + [ + "Za", + "wi" + ], + [ + "Je", + "rzego" + ], + [ + "nic", + "twem" + ], + [ + "słu", + "chi" + ], + [ + "rów", + "ne" + ], + [ + "sko", + "czyła" + ], + [ + "Wo", + "do" + ], + [ + "wó", + "ż" + ], + [ + "Ma", + "ją" + ], + [ + "śmie", + "sz" + ], + [ + "świa", + "te" + ], + [ + "Pa", + "wła" + ], + [ + "śnie", + "nia" + ], + [ + "kra", + "je" + ], + [ + "nię", + "tych" + ], + [ + "fa", + "li" + ], + [ + "pię", + "ści" + ], + [ + "daw", + "cy" + ], + [ + "towa", + "li" + ], + [ + "księ", + "dz" + ], + [ + "wio", + "sen" + ], + [ + "przyja", + "źni" + ], + [ + "włas", + "nymi" + ], + [ + "poz", + "or" + ], + [ + "Wię", + "cej" + ], + [ + "chwy", + "ciwszy" + ], + [ + "sem", + "e" + ], + [ + "skar", + "by" + ], + [ + "skar", + "bu" + ], + [ + "rzecz", + "nik" + ], + [ + "Mu", + "sza" + ], + [ + "jedy", + "ny" + ], + [ + "polity", + "cznych" + ], + [ + "szyb", + "ciej" + ], + [ + "ak", + "sami" + ], + [ + "gach", + "ów" + ], + [ + "wska", + "zując" + ], + [ + "dostoj", + "ności" + ], + [ + "preze", + "sa" + ], + [ + "zem", + "sty" + ], + [ + "sma", + "k" + ], + [ + "knia", + "hini" + ], + [ + "obej", + "rzał" + ], + [ + "tłuma", + "czyć" + ], + [ + "państ", + "wie" + ], + [ + "miłosier", + "dzia" + ], + [ + "choro", + "ba" + ], + [ + "wykorzy", + "sty" + ], + [ + "ope", + "ra" + ], + [ + "Rot", + "gier" + ], + [ + "Ozy", + "ry" + ], + [ + "sypi", + "al" + ], + [ + "Herho", + "ra" + ], + [ + "arysto", + "kra" + ], + [ + "H", + "ar" + ], + [ + "f", + "ę" + ], + [ + "s", + "ok" + ], + [ + "t", + "rem" + ], + [ + "ś", + "nięte" + ], + [ + "rz", + "ałem" + ], + [ + "nie", + "niu" + ], + [ + "na", + "śla" + ], + [ + "po", + "pa" + ], + [ + "po", + "pio" + ], + [ + "za", + "pło" + ], + [ + "do", + "ra" + ], + [ + "do", + "ktora" + ], + [ + "ka", + "f" + ], + [ + "ka", + "tego" + ], + [ + "ja", + "dła" + ], + [ + "wy", + "róż" + ], + [ + "wy", + "słucha" + ], + [ + "wy", + "posa" + ], + [ + "da", + "jcie" + ], + [ + "czy", + "sty" + ], + [ + "prze", + "by" + ], + [ + "prze", + "ję" + ], + [ + "cie", + "nia" + ], + [ + "mie", + "cze" + ], + [ + "si", + "le" + ], + [ + "ści", + "ga" + ], + [ + "nia", + "wszy" + ], + [ + "bo", + "skie" + ], + [ + "we", + "zmę" + ], + [ + "cza", + "ry" + ], + [ + "co", + "nym" + ], + [ + "bi", + "ty" + ], + [ + "pi", + "wo" + ], + [ + "roz", + "sta" + ], + [ + "spo", + "śród" + ], + [ + "pod", + "jął" + ], + [ + "pe", + "ns" + ], + [ + "in", + "ę" + ], + [ + "..", + ".." + ], + [ + "wz", + "ra" + ], + [ + "Ma", + "tka" + ], + [ + "tro", + "n" + ], + [ + "mę", + "ki" + ], + [ + "Ko", + "ło" + ], + [ + "Do", + "ro" + ], + [ + "bro", + "dę" + ], + [ + "pre", + "cz" + ], + [ + "człowie", + "ku" + ], + [ + "ter", + "minie" + ], + [ + "now", + "skiego" + ], + [ + "wio", + "ną" + ], + [ + "pol", + "ską" + ], + [ + "kobie", + "tą" + ], + [ + "lek", + "ty" + ], + [ + "Pol", + "skiego" + ], + [ + "spoj", + "rzeć" + ], + [ + "ele", + "gan" + ], + [ + "krót", + "kie" + ], + [ + "mat", + "ce" + ], + [ + "ucz", + "tę" + ], + [ + "kole", + "gów" + ], + [ + "chodzą", + "ce" + ], + [ + "wro", + "gów" + ], + [ + "wybo", + "rów" + ], + [ + "cieka", + "we" + ], + [ + "Rzeczy", + "wiście" + ], + [ + "szero", + "kie" + ], + [ + "Jagie", + "nki" + ], + [ + "Danu", + "ś" + ], + [ + "Koza", + "k" + ], + [ + "zaba", + "wy" + ], + [ + "funk", + "cjonari" + ], + [ + "nieu", + "stan" + ], + [ + "wysła", + "ć" + ], + [ + "kompu", + "ter" + ], + [ + "zagrani", + "cznych" + ], + [ + "kilo", + "metrów" + ], + [ + "Pró", + "cz" + ], + [ + "resta", + "ura" + ], + [ + "B", + "ry" + ], + [ + "D", + "wie" + ], + [ + "E", + "d" + ], + [ + "M", + "O" + ], + [ + "a", + "nie" + ], + [ + "a", + "gen" + ], + [ + "d", + "wi" + ], + [ + "s", + "nęły" + ], + [ + "u", + "sze" + ], + [ + "u", + "kocha" + ], + [ + "z", + "więk" + ], + [ + "z", + "dziwił" + ], + [ + "po", + "ha" + ], + [ + "st", + "rę" + ], + [ + "go", + "da" + ], + [ + "za", + "pomina" + ], + [ + "do", + "chody" + ], + [ + "mi", + "nę" + ], + [ + "by", + "liśmy" + ], + [ + "pa", + "gór" + ], + [ + "wy", + "ga" + ], + [ + "no", + "ce" + ], + [ + "no", + "me" + ], + [ + "prze", + "praszam" + ], + [ + "re", + "mie" + ], + [ + "od", + "róż" + ], + [ + "ku", + "piec" + ], + [ + "mie", + "cza" + ], + [ + "przy", + "czyn" + ], + [ + "bo", + "ś" + ], + [ + "tu", + "s" + ], + [ + "roz", + "pozna" + ], + [ + "sk", + "rom" + ], + [ + "sto", + "py" + ], + [ + "pu", + "ła" + ], + [ + "su", + "mie" + ], + [ + "ża", + "ją" + ], + [ + "wz", + "niósł" + ], + [ + "czo", + "ści" + ], + [ + "sko", + "n" + ], + [ + "twa", + "rza" + ], + [ + "zd", + "rowa" + ], + [ + "zi", + "ć" + ], + [ + "Pa", + "ństwa" + ], + [ + "Pa", + "ństw" + ], + [ + "kra", + "wę" + ], + [ + "nię", + "ciu" + ], + [ + "dni", + "ka" + ], + [ + "kon", + "fli" + ], + [ + "ser", + "cach" + ], + [ + "Li", + "twy" + ], + [ + "znaj", + "dę" + ], + [ + "hu", + "mor" + ], + [ + "dwo", + "rza" + ], + [ + "spa", + "li" + ], + [ + "głu", + "chy" + ], + [ + "wielki", + "mi" + ], + [ + "robo", + "ta" + ], + [ + "nadzie", + "ją" + ], + [ + "jas", + "ny" + ], + [ + "Izabe", + "lę" + ], + [ + "dzien", + "nie" + ], + [ + "przej", + "dzie" + ], + [ + "wybo", + "rach" + ], + [ + "wszel", + "kiego" + ], + [ + "jeź", + "dził" + ], + [ + "zasa", + "dzie" + ], + [ + "pat", + "rzę" + ], + [ + "ilo", + "ści" + ], + [ + "poch", + "ód" + ], + [ + "histo", + "ria" + ], + [ + "doku", + "menta" + ], + [ + "NA", + "TO" + ], + [ + "wizy", + "j" + ], + [ + "uważ", + "nie" + ], + [ + "Pary", + "żu" + ], + [ + "wypowie", + "dzi" + ], + [ + "gwa", + "ran" + ], + [ + "społecze", + "ństwa" + ], + [ + "Wać", + "pan" + ], + [ + "Zda", + "niem" + ], + [ + "Żmu", + "j" + ], + [ + "Geb", + "hr" + ], + [ + "hono", + "ru" + ], + [ + "Pene", + "lo" + ], + [ + "C", + "E" + ], + [ + "M", + "or" + ], + [ + "b", + "re" + ], + [ + "f", + "f" + ], + [ + "m", + "owania" + ], + [ + "s", + "nęło" + ], + [ + "w", + "tenczas" + ], + [ + "z", + "dę" + ], + [ + "ż", + "nie" + ], + [ + "nie", + "zawo" + ], + [ + "nie", + "spokojnie" + ], + [ + "po", + "ta" + ], + [ + "po", + "pło" + ], + [ + "po", + "miar" + ], + [ + "po", + "czuł" + ], + [ + "po", + "sel" + ], + [ + "st", + "rój" + ], + [ + "li", + "czy" + ], + [ + "ko", + "lu" + ], + [ + "ko", + "niach" + ], + [ + "do", + "łą" + ], + [ + "wi", + "zeru" + ], + [ + "wy", + "padł" + ], + [ + "wy", + "bór" + ], + [ + "la", + "zł" + ], + [ + "prze", + "mówił" + ], + [ + "prze", + "wyż" + ], + [ + "ma", + "sa" + ], + [ + "kie", + "wicza" + ], + [ + "od", + "su" + ], + [ + "ce", + "lem" + ], + [ + "cze", + "wa" + ], + [ + "ob", + "łąka" + ], + [ + "przy", + "po" + ], + [ + "przy", + "chy" + ], + [ + "sze", + "wski" + ], + [ + "tu", + "j" + ], + [ + "bi", + "one" + ], + [ + "ży", + "wi" + ], + [ + "roz", + "ciąg" + ], + [ + "ze", + "sta" + ], + [ + "pod", + "nosił" + ], + [ + "su", + "chy" + ], + [ + "szcze", + "r" + ], + [ + "słu", + "ch" + ], + [ + "Ch", + "owa" + ], + [ + "al", + "ne" + ], + [ + "tam", + "ci" + ], + [ + "bra", + "kuje" + ], + [ + "ką", + "t" + ], + [ + "miał", + "by" + ], + [ + "kon", + "tent" + ], + [ + "Prze", + "ci" + ], + [ + "Sz", + "li" + ], + [ + "Sz", + "czę" + ], + [ + "szko", + "dzi" + ], + [ + "więk", + "szych" + ], + [ + "książę", + "cy" + ], + [ + "19", + "6" + ], + [ + "pol", + "scy" + ], + [ + "pla", + "c" + ], + [ + "por", + "wać" + ], + [ + "dr", + "ga" + ], + [ + "rozumie", + "ć" + ], + [ + "słowa", + "mi" + ], + [ + "kowa", + "ny" + ], + [ + "che", + "mi" + ], + [ + "dosta", + "li" + ], + [ + "właści", + "wy" + ], + [ + "Cho", + "dzi" + ], + [ + "chodzą", + "cych" + ], + [ + "wil", + "k" + ], + [ + "zapa", + "sy" + ], + [ + "staro", + "ści" + ], + [ + "zaję", + "ty" + ], + [ + "otwo", + "rzyły" + ], + [ + "uży", + "tk" + ], + [ + "ilo", + "ść" + ], + [ + "poru", + "cznik" + ], + [ + "pil", + "nować" + ], + [ + "niewol", + "nicy" + ], + [ + "Cie", + "bie" + ], + [ + "ad", + "re" + ], + [ + "pozwoli", + "ć" + ], + [ + "wspó", + "lnego" + ], + [ + "zgu", + "bę" + ], + [ + "miejsc", + "owości" + ], + [ + "nat", + "ch" + ], + [ + "powtarza", + "jąc" + ], + [ + "odzy", + "ska" + ], + [ + "okoli", + "cach" + ], + [ + "żół", + "te" + ], + [ + "rusza", + "ć" + ], + [ + "wyją", + "tkiem" + ], + [ + "uspoko", + "ił" + ], + [ + "Sopli", + "c" + ], + [ + "Aposto", + "ł" + ], + [ + "Głu", + "pi" + ], + [ + "Malbor", + "ga" + ], + [ + "Benedy", + "kt" + ], + [ + "Danvel", + "d" + ], + [ + "Dą", + "br" + ], + [ + "Wał", + "ę" + ], + [ + "rezo", + "lu" + ], + [ + "!", + ")" + ], + [ + "3", + "6" + ], + [ + "B", + "ru" + ], + [ + "G", + "rzego" + ], + [ + "o", + "ną" + ], + [ + "s", + "nego" + ], + [ + "s", + "puszcza" + ], + [ + "u", + "trzy" + ], + [ + "u", + "chro" + ], + [ + "u", + "kara" + ], + [ + "u", + "trzymy" + ], + [ + "u", + "niwersyte" + ], + [ + "w", + "sie" + ], + [ + "nie", + "zwykły" + ], + [ + "st", + "ką" + ], + [ + "ow", + "ników" + ], + [ + "li", + "s" + ], + [ + "go", + "łę" + ], + [ + "ko", + "szy" + ], + [ + "do", + "l" + ], + [ + "ta", + "ne" + ], + [ + "wy", + "wi" + ], + [ + "wy", + "to" + ], + [ + "dzie", + "ło" + ], + [ + "od", + "dzie" + ], + [ + "od", + "jechał" + ], + [ + "od", + "biera" + ], + [ + "cza", + "nia" + ], + [ + "bi", + "n" + ], + [ + "roz", + "ej" + ], + [ + "ze", + "w" + ], + [ + "lo", + "su" + ], + [ + "Za", + "czę" + ], + [ + "bu", + "ty" + ], + [ + "Ja", + "ś" + ], + [ + "tę", + "dy" + ], + [ + "dzo", + "nego" + ], + [ + "stra", + "j" + ], + [ + "pła", + "kać" + ], + [ + "Ko", + "m" + ], + [ + "Ty", + "zen" + ], + [ + "towa", + "r" + ], + [ + "towa", + "no" + ], + [ + "kro", + "p" + ], + [ + "ran", + "ny" + ], + [ + "dwa", + "naście" + ], + [ + "ścią", + "g" + ], + [ + "samo", + "chodu" + ], + [ + "śpie", + "wał" + ], + [ + "ner", + "ała" + ], + [ + "dzieli", + "ł" + ], + [ + "zdr", + "owo" + ], + [ + "sztu", + "ka" + ], + [ + "trą", + "b" + ], + [ + "ple", + "cach" + ], + [ + "che", + "ł" + ], + [ + "robo", + "tę" + ], + [ + "intere", + "sów" + ], + [ + "ot", + "chła" + ], + [ + "zmar", + "szczył" + ], + [ + "biał", + "ej" + ], + [ + "myśle", + "li" + ], + [ + "rzuca", + "li" + ], + [ + "podej", + "rze" + ], + [ + "chrześcija", + "nie" + ], + [ + "nar", + "dy" + ], + [ + "zmia", + "nie" + ], + [ + "kont", + "rol" + ], + [ + "trwo", + "gą" + ], + [ + "narod", + "ów" + ], + [ + "więzie", + "niu" + ], + [ + "zapo", + "ro" + ], + [ + "trzeci", + "m" + ], + [ + "obywa", + "teli" + ], + [ + "tytu", + "łu" + ], + [ + "przewi", + "dy" + ], + [ + "Chło", + "p" + ], + [ + "przyszły", + "m" + ], + [ + "St", + "ój" + ], + [ + "Podob", + "no" + ], + [ + "przeszka", + "dza" + ], + [ + "Mia", + "sta" + ], + [ + "kapelu", + "sz" + ], + [ + "Kul", + "tury" + ], + [ + "Zbi", + "gniew" + ], + [ + "odrę", + "b" + ], + [ + "3", + "1" + ], + [ + "Z", + "u" + ], + [ + "d", + "owy" + ], + [ + "k", + "ałem" + ], + [ + "k", + "lat" + ], + [ + "l", + "taj" + ], + [ + "m", + "szy" + ], + [ + "m", + "owie" + ], + [ + "s", + "owie" + ], + [ + "t", + "niej" + ], + [ + "na", + "wie" + ], + [ + "sz", + "lo" + ], + [ + "li", + "wa" + ], + [ + "li", + "zacji" + ], + [ + "go", + "dna" + ], + [ + "za", + "mil" + ], + [ + "mi", + "strze" + ], + [ + "ka", + "rz" + ], + [ + "pa", + "ste" + ], + [ + "wy", + "stęp" + ], + [ + "wy", + "brał" + ], + [ + "da", + "ję" + ], + [ + "prze", + "gra" + ], + [ + "prze", + "nik" + ], + [ + "mo", + "m" + ], + [ + "ce", + "na" + ], + [ + "sta", + "ty" + ], + [ + "przy", + "znał" + ], + [ + "ba", + "nku" + ], + [ + "in", + "te" + ], + [ + "pu", + "l" + ], + [ + "pu", + "ść" + ], + [ + "naj", + "wyżej" + ], + [ + "sty", + "cznej" + ], + [ + "trze", + "ciej" + ], + [ + "Ch", + "e" + ], + [ + "cia", + "mi" + ], + [ + "Wo", + "ło" + ], + [ + "ok", + "nie" + ], + [ + "są", + "dzę" + ], + [ + "zd", + "ało" + ], + [ + "czu", + "jąc" + ], + [ + "swo", + "imi" + ], + [ + "two", + "rzą" + ], + [ + "strze", + "lił" + ], + [ + "sło", + "ńcem" + ], + [ + "pół", + "głosem" + ], + [ + "ścia", + "nach" + ], + [ + "wier", + "nych" + ], + [ + "mniej", + "szych" + ], + [ + "Ba", + "ra" + ], + [ + "drze", + "ć" + ], + [ + "zmie", + "szał" + ], + [ + "znaj", + "du" + ], + [ + "tek", + "st" + ], + [ + "tar", + "czy" + ], + [ + "jaki", + "mi" + ], + [ + "hu", + "ltaj" + ], + [ + "godzi", + "nach" + ], + [ + "uwa", + "gą" + ], + [ + "bla", + "da" + ], + [ + "Pi", + "a" + ], + [ + "świad", + "ków" + ], + [ + "żu", + "ra" + ], + [ + "Mar", + "cin" + ], + [ + "got", + "owy" + ], + [ + "pia", + "sek" + ], + [ + "dal", + "szym" + ], + [ + "mod", + "lić" + ], + [ + "okre", + "śli" + ], + [ + "proce", + "su" + ], + [ + "Kiedy", + "ś" + ], + [ + "mru", + "czał" + ], + [ + "niesie", + "nie" + ], + [ + "okru", + "cie" + ], + [ + "przera", + "żenia" + ], + [ + "Tutmozi", + "sa" + ], + [ + "pija", + "ny" + ], + [ + "baron", + "owej" + ], + [ + "krą", + "g" + ], + [ + "cało", + "ści" + ], + [ + "Mów", + "ię" + ], + [ + "remo", + "nt" + ], + [ + "salo", + "nu" + ], + [ + "gwałtow", + "nie" + ], + [ + "odpowied", + "nio" + ], + [ + "obser", + "wa" + ], + [ + "instytu", + "cji" + ], + [ + "ustawi", + "cznie" + ], + [ + "gabine", + "tu" + ], + [ + "kapli", + "cy" + ], + [ + "odz", + "na" + ], + [ + "Isto", + "tnie" + ], + [ + "Tyzen", + "hau" + ], + [ + "A", + "ra" + ], + [ + "P", + "S" + ], + [ + "T", + "er" + ], + [ + "Z", + "E" + ], + [ + "Z", + "S" + ], + [ + "Z", + "dzi" + ], + [ + "a", + "p" + ], + [ + "a", + "trak" + ], + [ + "k", + "wali" + ], + [ + "o", + "pę" + ], + [ + "s", + "prowadza" + ], + [ + "t", + "t" + ], + [ + "t", + "owała" + ], + [ + "z", + "ną" + ], + [ + "ś", + "nić" + ], + [ + "na", + "stąpić" + ], + [ + "po", + "stęp" + ], + [ + "po", + "uf" + ], + [ + "rze", + "mie" + ], + [ + "za", + "padła" + ], + [ + "za", + "rumie" + ], + [ + "ci", + "k" + ], + [ + "ci", + "nie" + ], + [ + "le", + "je" + ], + [ + "do", + "tar" + ], + [ + "wi", + "szą" + ], + [ + "pa", + "sz" + ], + [ + "wy", + "kwi" + ], + [ + "to", + "nie" + ], + [ + "prze", + "pisa" + ], + [ + "re", + "lacji" + ], + [ + "re", + "prezenta" + ], + [ + "ce", + "sa" + ], + [ + "ce", + "remo" + ], + [ + "przy", + "zwycza" + ], + [ + "nia", + "m" + ], + [ + "bo", + "ć" + ], + [ + "pie", + "szczo" + ], + [ + "tu", + "ję" + ], + [ + "cza", + "nie" + ], + [ + "de", + "ch" + ], + [ + "ze", + "szły" + ], + [ + "pod", + "wór" + ], + [ + "du", + "mą" + ], + [ + "naj", + "młod" + ], + [ + "cu", + "dzy" + ], + [ + "trze", + "j" + ], + [ + "dzo", + "nym" + ], + [ + "stra", + "ci" + ], + [ + "Pa", + "trzy" + ], + [ + "gó", + "ra" + ], + [ + "szu", + "ł" + ], + [ + "wali", + "śmy" + ], + [ + "uczy", + "ć" + ], + [ + "uro", + "dzi" + ], + [ + "samo", + "dzie" + ], + [ + "hu", + "sa" + ], + [ + "świę", + "tej" + ], + [ + "obie", + "cu" + ], + [ + "pamię", + "taj" + ], + [ + "Me", + "ne" + ], + [ + "Me", + "fi" + ], + [ + "ludz", + "kiego" + ], + [ + "Skrzetu", + "skiemu" + ], + [ + "słucha", + "jąc" + ], + [ + "zbro", + "dnia" + ], + [ + "jas", + "na" + ], + [ + "jedzie", + "my" + ], + [ + "nasz", + "emu" + ], + [ + "królew", + "ski" + ], + [ + "królew", + "skim" + ], + [ + "boga", + "t" + ], + [ + "Ki", + "j" + ], + [ + "bezpiecze", + "ństwo" + ], + [ + "sąd", + "em" + ], + [ + "doty", + "czy" + ], + [ + "199", + "8" + ], + [ + "pułkow", + "ników" + ], + [ + "pokry", + "te" + ], + [ + "pacho", + "lę" + ], + [ + "wydo", + "być" + ], + [ + "Krzyża", + "ków" + ], + [ + "ofice", + "ra" + ], + [ + "cno", + "tli" + ], + [ + "namiest", + "nika" + ], + [ + "upły", + "wie" + ], + [ + "świado", + "mość" + ], + [ + "wyją", + "tkowo" + ], + [ + "Gre", + "cy" + ], + [ + "spó", + "l" + ], + [ + "Witol", + "da" + ], + [ + "przytom", + "ność" + ], + [ + "gałę", + "zie" + ], + [ + "rezy", + "g" + ], + [ + "ptak", + "ów" + ], + [ + "administra", + "cji" + ], + [ + "rozko", + "szy" + ], + [ + "wypyty", + "wać" + ], + [ + "Bur", + "ła" + ], + [ + "pozostały", + "ch" + ], + [ + "L", + "w" + ], + [ + "O", + "sob" + ], + [ + "a", + "kt" + ], + [ + "l", + "y" + ], + [ + "n", + "ność" + ], + [ + "o", + "sło" + ], + [ + "p", + "chnął" + ], + [ + "s", + "nad" + ], + [ + "z", + "ować" + ], + [ + "na", + "gra" + ], + [ + "na", + "stała" + ], + [ + "po", + "st" + ], + [ + "po", + "ro" + ], + [ + "po", + "ciągnął" + ], + [ + "st", + "łu" + ], + [ + "ni", + "cze" + ], + [ + "ni", + "źli" + ], + [ + "za", + "ko" + ], + [ + "za", + "by" + ], + [ + "do", + "myśla" + ], + [ + "wi", + "nie" + ], + [ + "wi", + "dy" + ], + [ + "by", + "najmniej" + ], + [ + "pa", + "sy" + ], + [ + "pa", + "ńskie" + ], + [ + "pa", + "nom" + ], + [ + "wy", + "tę" + ], + [ + "wy", + "zwo" + ], + [ + "prze", + "chodzi" + ], + [ + "od", + "ra" + ], + [ + "od", + "ro" + ], + [ + "od", + "bywa" + ], + [ + "mo", + "st" + ], + [ + "mo", + "ment" + ], + [ + "ku", + "po" + ], + [ + "ob", + "ce" + ], + [ + "przy", + "le" + ], + [ + "bo", + "kiem" + ], + [ + "tu", + "rze" + ], + [ + "co", + "ną" + ], + [ + "bi", + "na" + ], + [ + "pi", + "szę" + ], + [ + "roz", + "sy" + ], + [ + "ze", + "ga" + ], + [ + "ju", + "sz" + ], + [ + "ju", + "tra" + ], + [ + "spo", + "ty" + ], + [ + "zy", + "sku" + ], + [ + "se", + "sji" + ], + [ + "bu", + "j" + ], + [ + "był", + "bym" + ], + [ + "bar", + "w" + ], + [ + "sły", + "sząc" + ], + [ + "den", + "ty" + ], + [ + "Do", + "m" + ], + [ + "pow", + "stała" + ], + [ + "Te", + "dy" + ], + [ + "Ro", + "man" + ], + [ + "Jak", + "by" + ], + [ + "wę", + "d" + ], + [ + "tk", + "owych" + ], + [ + "kom", + "panii" + ], + [ + "wio", + "m" + ], + [ + "Zagło", + "bie" + ], + [ + "powi", + "nie" + ], + [ + "pró", + "by" + ], + [ + "dowa", + "ne" + ], + [ + "dziew", + "kę" + ], + [ + "długo", + "ści" + ], + [ + "wyż", + "szych" + ], + [ + "polity", + "czne" + ], + [ + "kamie", + "nia" + ], + [ + "królew", + "skich" + ], + [ + "Juran", + "dów" + ], + [ + "języ", + "ku" + ], + [ + "czerwo", + "nych" + ], + [ + "przekona", + "ł" + ], + [ + "Spo", + "łe" + ], + [ + "pozosta", + "je" + ], + [ + "speł", + "nić" + ], + [ + "Któ", + "re" + ], + [ + "lite", + "ra" + ], + [ + "poł", + "owa" + ], + [ + "ocho", + "ty" + ], + [ + "doku", + "mentów" + ], + [ + "funk", + "cji" + ], + [ + "Eu", + "nice" + ], + [ + "ml", + "d" + ], + [ + "Mini", + "strów" + ], + [ + "niesi", + "one" + ], + [ + "obowiąz", + "ków" + ], + [ + "prezes", + "owa" + ], + [ + "pożegna", + "ł" + ], + [ + "Lud", + "wi" + ], + [ + "zwycza", + "ju" + ], + [ + "kapita", + "n" + ], + [ + "Mia", + "sto" + ], + [ + "Vi", + "vat" + ], + [ + "Kamie", + "ńca" + ], + [ + "Ofi", + "cer" + ], + [ + "lekce", + "wa" + ], + [ + "B", + "ia" + ], + [ + "G", + "A" + ], + [ + "Z", + "bli" + ], + [ + "c", + "m" + ], + [ + "g", + "ować" + ], + [ + "l", + "ku" + ], + [ + "t", + "wę" + ], + [ + "u", + "jąc" + ], + [ + "ś", + "l" + ], + [ + "na", + "pię" + ], + [ + "po", + "pie" + ], + [ + "po", + "mor" + ], + [ + "po", + "słał" + ], + [ + "ow", + "skie" + ], + [ + "li", + "cząc" + ], + [ + "ko", + "li" + ], + [ + "ko", + "pal" + ], + [ + "by", + "dła" + ], + [ + "rzy", + "ny" + ], + [ + "te", + "tu" + ], + [ + "wy", + "szły" + ], + [ + "prze", + "kaza" + ], + [ + "od", + "będzie" + ], + [ + "ku", + "jemy" + ], + [ + "cze", + "śniej" + ], + [ + "nia", + "ne" + ], + [ + "mu", + "ł" + ], + [ + "pra", + "cą" + ], + [ + "ży", + "dow" + ], + [ + "pi", + "i" + ], + [ + "roz", + "eś" + ], + [ + "roz", + "poczęła" + ], + [ + "ze", + "ku" + ], + [ + "ju", + "m" + ], + [ + "owi", + "sko" + ], + [ + "sie", + "wicz" + ], + [ + "Nie", + "chaj" + ], + [ + "sto", + "jących" + ], + [ + "Za", + "miast" + ], + [ + "wz", + "moc" + ], + [ + "słu", + "żeb" + ], + [ + "cu", + "da" + ], + [ + "twa", + "rzach" + ], + [ + "pię", + "trze" + ], + [ + "wą", + "wozu" + ], + [ + "ser", + "wi" + ], + [ + "zło", + "dziej" + ], + [ + "Wy", + "bor" + ], + [ + "świe", + "ciły" + ], + [ + "ran", + "nych" + ], + [ + "pol", + "sku" + ], + [ + "por", + "tre" + ], + [ + "puści", + "li" + ], + [ + "man", + "da" + ], + [ + "zja", + "wił" + ], + [ + "cięż", + "kiej" + ], + [ + "wyso", + "ka" + ], + [ + "żał", + "ował" + ], + [ + "krę", + "cić" + ], + [ + "krót", + "kim" + ], + [ + "cier", + "pie" + ], + [ + "chłop", + "cy" + ], + [ + "mod", + "y" + ], + [ + "uj", + "rzy" + ], + [ + "lnic", + "twa" + ], + [ + "wil", + "go" + ], + [ + "zmar", + "łych" + ], + [ + "lud", + "ności" + ], + [ + "prosi", + "ła" + ], + [ + "Ry", + "ków" + ], + [ + "czerwo", + "ny" + ], + [ + "Pola", + "k" + ], + [ + "prawdzi", + "wie" + ], + [ + "doj", + "rzeć" + ], + [ + "niemie", + "ckich" + ], + [ + "kwa", + "dra" + ], + [ + "ukła", + "du" + ], + [ + "wsty", + "du" + ], + [ + "Sę", + "dziego" + ], + [ + "piecho", + "ta" + ], + [ + "zada", + "nia" + ], + [ + "bij", + "ał" + ], + [ + "sej", + "m" + ], + [ + "zapom", + "ni" + ], + [ + "Or", + "gani" + ], + [ + "ban", + "dy" + ], + [ + "szpita", + "lu" + ], + [ + "obywa", + "te" + ], + [ + "powszech", + "nie" + ], + [ + "konu", + "je" + ], + [ + "dotyczą", + "cych" + ], + [ + "San", + "de" + ], + [ + "hrabi", + "na" + ], + [ + "konku", + "ren" + ], + [ + "orsza", + "ku" + ], + [ + "Sar", + "gon" + ], + [ + "Wier", + "szuł" + ], + [ + "Ukrai", + "nie" + ], + [ + "Poz", + "wól" + ], + [ + "uspo", + "ka" + ], + [ + "Rober", + "t" + ], + [ + "D", + "ra" + ], + [ + "E", + "wa" + ], + [ + "L", + "au" + ], + [ + "O", + "wóż" + ], + [ + "T", + "woje" + ], + [ + "a", + "men" + ], + [ + "a", + "lar" + ], + [ + "a", + "rab" + ], + [ + "b", + "rza" + ], + [ + "i", + "grzy" + ], + [ + "k", + "lą" + ], + [ + "n", + "nie" + ], + [ + "s", + "owe" + ], + [ + "s", + "wemu" + ], + [ + "z", + "nika" + ], + [ + "z", + "rywa" + ], + [ + "ł", + "ba" + ], + [ + "po", + "żąda" + ], + [ + "ro", + "lu" + ], + [ + "za", + "rabia" + ], + [ + "ko", + "niem" + ], + [ + "ci", + "szej" + ], + [ + "ka", + "re" + ], + [ + "wi", + "r" + ], + [ + "że", + "g" + ], + [ + "wy", + "ci" + ], + [ + "cie", + "pły" + ], + [ + "sta", + "wała" + ], + [ + "si", + "owi" + ], + [ + "przy", + "stoi" + ], + [ + "przy", + "chodziło" + ], + [ + "mu", + "rach" + ], + [ + "roz", + "wój" + ], + [ + "ró", + "z" + ], + [ + "sto", + "fe" + ], + [ + "in", + "sty" + ], + [ + "pro", + "ste" + ], + [ + "nę", + "dza" + ], + [ + "Za", + "ko" + ], + [ + "To", + "m" + ], + [ + "stra", + "ty" + ], + [ + "pła", + "czem" + ], + [ + "fa", + "b" + ], + [ + "pię", + "tra" + ], + [ + "Ko", + "lej" + ], + [ + "zło", + "śli" + ], + [ + "Mo", + "je" + ], + [ + "towa", + "nych" + ], + [ + "mło", + "dości" + ], + [ + "ws", + "piera" + ], + [ + "mniej", + "szy" + ], + [ + "wę", + "dr" + ], + [ + "ge", + "nt" + ], + [ + "znaj", + "dą" + ], + [ + "br", + "ało" + ], + [ + "dow", + "ały" + ], + [ + "pło", + "ną" + ], + [ + "rodzi", + "nie" + ], + [ + "Wa", + "sz" + ], + [ + "pięk", + "nej" + ], + [ + "zgo", + "da" + ], + [ + "trafi", + "a" + ], + [ + "dia", + "bli" + ], + [ + "chorą", + "ży" + ], + [ + "cier", + "pi" + ], + [ + "Naj", + "wyż" + ], + [ + "śla", + "d" + ], + [ + "królew", + "ska" + ], + [ + "mili", + "ony" + ], + [ + "najwięk", + "szych" + ], + [ + "kosz", + "tów" + ], + [ + "niesie", + "niu" + ], + [ + "języ", + "kiem" + ], + [ + "groź", + "nie" + ], + [ + "zało", + "gi" + ], + [ + "głowa", + "ch" + ], + [ + "wspó", + "lnie" + ], + [ + "tys", + "fa" + ], + [ + "zapła", + "ci" + ], + [ + "czło", + "nkowie" + ], + [ + "ukła", + "dów" + ], + [ + "Któ", + "ra" + ], + [ + "nauczy", + "ciel" + ], + [ + "Spy", + "chowie" + ], + [ + "oś", + "miu" + ], + [ + "otu", + "chy" + ], + [ + "mołoj", + "ców" + ], + [ + "Mah", + "diego" + ], + [ + "cichy", + "m" + ], + [ + "oże", + "nił" + ], + [ + "Krzywo", + "nos" + ], + [ + "Wojcie", + "ch" + ], + [ + "Mracze", + "wski" + ], + [ + "Konstan", + "ty" + ], + [ + "szk", + "ód" + ], + [ + "ubiegły", + "m" + ], + [ + "świate", + "ł" + ], + [ + "Mefi", + "stofe" + ], + [ + "A", + "li" + ], + [ + "B", + "rz" + ], + [ + "N", + "owym" + ], + [ + "P", + "N" + ], + [ + "P", + "SL" + ], + [ + "a", + "stro" + ], + [ + "e", + "la" + ], + [ + "g", + "rza" + ], + [ + "n", + "ó" + ], + [ + "u", + "wię" + ], + [ + "u", + "poko" + ], + [ + "z", + "wali" + ], + [ + "Ź", + "le" + ], + [ + "nie", + "skoń" + ], + [ + "nie", + "prawda" + ], + [ + "na", + "i" + ], + [ + "cz", + "wo" + ], + [ + "po", + "lach" + ], + [ + "po", + "zostało" + ], + [ + "po", + "kazało" + ], + [ + "po", + "niżej" + ], + [ + "ow", + "em" + ], + [ + "ro", + "ga" + ], + [ + "za", + "angaż" + ], + [ + "le", + "wą" + ], + [ + "mi", + "nął" + ], + [ + "wi", + "wszy" + ], + [ + "ki", + "lko" + ], + [ + "rzy", + "na" + ], + [ + "ła", + "zie" + ], + [ + "wy", + "li" + ], + [ + "wy", + "sa" + ], + [ + "ry", + "n" + ], + [ + "ry", + "sy" + ], + [ + "prze", + "py" + ], + [ + "prze", + "bywa" + ], + [ + "prze", + "mówić" + ], + [ + "od", + "ło" + ], + [ + "od", + "czy" + ], + [ + "szy", + "der" + ], + [ + "sta", + "wić" + ], + [ + "ob", + "oj" + ], + [ + "przy", + "ło" + ], + [ + "ży", + "wego" + ], + [ + "zna", + "li" + ], + [ + "du", + "żą" + ], + [ + "ję", + "ki" + ], + [ + "Na", + "si" + ], + [ + "Za", + "tem" + ], + [ + "powie", + "cie" + ], + [ + "wał", + "ów" + ], + [ + "są", + "siada" + ], + [ + "ką", + "cie" + ], + [ + "stra", + "te" + ], + [ + "wiel", + "możny" + ], + [ + "wią", + "że" + ], + [ + "rzą", + "dził" + ], + [ + "gro", + "bu" + ], + [ + "robi", + "ła" + ], + [ + "powia", + "tu" + ], + [ + "działa", + "ń" + ], + [ + "wio", + "nym" + ], + [ + "kilka", + "krotnie" + ], + [ + "przeciw", + "nie" + ], + [ + "Od", + "powie" + ], + [ + "An", + "cjum" + ], + [ + "zdo", + "lności" + ], + [ + "tłu", + "mie" + ], + [ + "stanowi", + "ć" + ], + [ + "dra", + "bi" + ], + [ + "czar", + "na" + ], + [ + "śpie", + "w" + ], + [ + "Lu", + "bo" + ], + [ + "Wołodyjowski", + "m" + ], + [ + "kowa", + "nie" + ], + [ + "ude", + "rzyła" + ], + [ + "krę", + "gu" + ], + [ + "ele", + "ktor" + ], + [ + "Ży", + "cie" + ], + [ + "dziesią", + "ty" + ], + [ + "dziesię", + "cio" + ], + [ + "stępu", + "jemy" + ], + [ + "dowie", + "dziawszy" + ], + [ + "Mó", + "wią" + ], + [ + "ur", + "lo" + ], + [ + "współ", + "pracy" + ], + [ + "grani", + "ce" + ], + [ + "długi", + "ch" + ], + [ + "Kor", + "czyński" + ], + [ + "wojen", + "nej" + ], + [ + "sej", + "mi" + ], + [ + "związa", + "nych" + ], + [ + "stwier", + "dził" + ], + [ + "Fenicja", + "nie" + ], + [ + "błogosła", + "wi" + ], + [ + "Daj", + "że" + ], + [ + "XV", + "II" + ], + [ + "oli", + "m" + ], + [ + "wspomnie", + "nie" + ], + [ + "dostrze", + "gł" + ], + [ + "gr", + "ała" + ], + [ + "Miło", + "ści" + ], + [ + "meta", + "l" + ], + [ + "Asy", + "ryj" + ], + [ + "źre", + "nice" + ], + [ + "Żmu", + "dzi" + ], + [ + "poinfor", + "mował" + ], + [ + "podkre", + "śla" + ], + [ + "poby", + "tu" + ], + [ + "tech", + "no" + ], + [ + "Pew", + "nego" + ], + [ + "O", + "prócz" + ], + [ + "S", + "cy" + ], + [ + "S", + "tał" + ], + [ + "l", + "wa" + ], + [ + "l", + "nymi" + ], + [ + "o", + "my" + ], + [ + "s", + "nąwszy" + ], + [ + "t", + "ce" + ], + [ + "u", + "mo" + ], + [ + "u", + "sy" + ], + [ + "nie", + "k" + ], + [ + "nie", + "my" + ], + [ + "po", + "stu" + ], + [ + "dz", + "ały" + ], + [ + "dz", + "kiego" + ], + [ + "za", + "i" + ], + [ + "za", + "dzi" + ], + [ + "za", + "kaz" + ], + [ + "ko", + "me" + ], + [ + "do", + "bie" + ], + [ + "mi", + "le" + ], + [ + "ka", + "nia" + ], + [ + "ja", + "ski" + ], + [ + "ja", + "skra" + ], + [ + "ne", + "ga" + ], + [ + "wie", + "rze" + ], + [ + "wie", + "rzą" + ], + [ + "wo", + "dzi" + ], + [ + "no", + "szę" + ], + [ + "prze", + "prowadza" + ], + [ + "kie", + "t" + ], + [ + "ob", + "cią" + ], + [ + "ru", + "ma" + ], + [ + "bo", + "ją" + ], + [ + "pra", + "wiał" + ], + [ + "roz", + "gnie" + ], + [ + "cho", + "m" + ], + [ + "cho", + "le" + ], + [ + "sy", + "gna" + ], + [ + "ar", + "mia" + ], + [ + "szcze", + "niu" + ], + [ + "powie", + "ści" + ], + [ + "fi", + "la" + ], + [ + "sty", + "czny" + ], + [ + "czo", + "ł" + ], + [ + "słu", + "chała" + ], + [ + "sko", + "czyli" + ], + [ + "bez", + "wzglę" + ], + [ + "Wo", + "ź" + ], + [ + "dzo", + "nej" + ], + [ + "tra", + "ge" + ], + [ + "so", + "ra" + ], + [ + "nik", + "czem" + ], + [ + "kra", + "kowski" + ], + [ + "kon", + "tu" + ], + [ + "krzy", + "kiem" + ], + [ + "zło", + "żone" + ], + [ + "pre", + "ten" + ], + [ + "pły", + "nąć" + ], + [ + "Li", + "sie" + ], + [ + "gar", + "ni" + ], + [ + "br", + "ałem" + ], + [ + "krze", + "sło" + ], + [ + "świę", + "tych" + ], + [ + "mieszka", + "ń" + ], + [ + "świat", + "owej" + ], + [ + "ludz", + "kim" + ], + [ + "ude", + "rzy" + ], + [ + "zbli", + "żał" + ], + [ + "czeka", + "li" + ], + [ + "obec", + "ny" + ], + [ + "ucz", + "ni" + ], + [ + "klę", + "skę" + ], + [ + "list", + "em" + ], + [ + "pierw", + "si" + ], + [ + "królew", + "skiego" + ], + [ + "cieka", + "wością" + ], + [ + "tysią", + "ca" + ], + [ + "potrzeb", + "ny" + ], + [ + "Woj", + "ska" + ], + [ + "współ", + "czu" + ], + [ + "uli", + "ce" + ], + [ + "społe", + "cznych" + ], + [ + "poch", + "le" + ], + [ + "niemie", + "ckiej" + ], + [ + "bry", + "tyj" + ], + [ + "Pu", + "ł" + ], + [ + "przer", + "wała" + ], + [ + "Eu", + "na" + ], + [ + "sur", + "du" + ], + [ + "Stra", + "sz" + ], + [ + "wizy", + "ty" + ], + [ + "spotk", + "ała" + ], + [ + "zadowo", + "lony" + ], + [ + "XV", + "I" + ], + [ + "part", + "ia" + ], + [ + "zmieni", + "ło" + ], + [ + "przygot", + "owy" + ], + [ + "pł", + "ci" + ], + [ + "wiod", + "ą" + ], + [ + "kolum", + "ny" + ], + [ + "scho", + "dach" + ], + [ + "Zapo", + "roż" + ], + [ + "konty", + "nu" + ], + [ + "wąsi", + "kami" + ], + [ + "Fau", + "st" + ], + [ + "terro", + "ry" + ], + [ + "dżu", + "n" + ], + [ + "4", + "5" + ], + [ + "D", + "O" + ], + [ + "D", + "owie" + ], + [ + "N", + "owego" + ], + [ + "P", + "er" + ], + [ + "S", + "em" + ], + [ + "U", + "niwersyte" + ], + [ + "Z", + "er" + ], + [ + "g", + "wi" + ], + [ + "g", + "machu" + ], + [ + "t", + "ników" + ], + [ + "u", + "p" + ], + [ + "u", + "kazując" + ], + [ + "z", + "bio" + ], + [ + "z", + "obowiąza" + ], + [ + "z", + "wiązek" + ], + [ + "ń", + "cie" + ], + [ + "po", + "dziw" + ], + [ + "rze", + "ce" + ], + [ + "za", + "sko" + ], + [ + "za", + "chodzie" + ], + [ + "ko", + "ma" + ], + [ + "ci", + "che" + ], + [ + "wy", + "chu" + ], + [ + "czy", + "ka" + ], + [ + "la", + "nia" + ], + [ + "od", + "wro" + ], + [ + "mo", + "cji" + ], + [ + "sta", + "nęły" + ], + [ + "przy", + "chodzą" + ], + [ + "przy", + "puszcza" + ], + [ + "ru", + "ję" + ], + [ + "bo", + "je" + ], + [ + "ga", + "nek" + ], + [ + "ga", + "nku" + ], + [ + "roz", + "wa" + ], + [ + "ze", + "psu" + ], + [ + "ca", + "le" + ], + [ + "zna", + "d" + ], + [ + "sk", + "ró" + ], + [ + "be", + "ze" + ], + [ + "pu", + "sta" + ], + [ + "su", + "mienia" + ], + [ + "Za", + "nim" + ], + [ + "naj", + "mil" + ], + [ + "rów", + "ki" + ], + [ + "zd", + "rady" + ], + [ + "jako", + "m" + ], + [ + "pię", + "ścią" + ], + [ + "pew", + "ni" + ], + [ + "resz", + "tki" + ], + [ + "musi", + "ały" + ], + [ + "wier", + "ny" + ], + [ + "Sa", + "mentu" + ], + [ + "umie", + "m" + ], + [ + "pę", + "dem" + ], + [ + "posta", + "wy" + ], + [ + "Da", + "li" + ], + [ + "wyso", + "kiej" + ], + [ + "strasz", + "nym" + ], + [ + "dal", + "szą" + ], + [ + "krew", + "ny" + ], + [ + "nadzie", + "je" + ], + [ + "kolej", + "nych" + ], + [ + "powtó", + "rzyła" + ], + [ + "dziedzi", + "nie" + ], + [ + "res", + "or" + ], + [ + "let", + "nia" + ], + [ + "kup", + "ców" + ], + [ + "ogar", + "nęła" + ], + [ + "czyni", + "li" + ], + [ + "czyni", + "ąc" + ], + [ + "specja", + "lnie" + ], + [ + "zada", + "ń" + ], + [ + "żela", + "za" + ], + [ + "obli", + "cza" + ], + [ + "policja", + "ntów" + ], + [ + "tyw", + "ne" + ], + [ + "trzą", + "sł" + ], + [ + "proś", + "bą" + ], + [ + "Musi", + "ał" + ], + [ + "posą", + "g" + ], + [ + "opuści", + "ć" + ], + [ + "opuści", + "ła" + ], + [ + "proble", + "mu" + ], + [ + "szlachet", + "ny" + ], + [ + "namio", + "tu" + ], + [ + "prag", + "nąc" + ], + [ + "inwe", + "sto" + ], + [ + "wschod", + "niej" + ], + [ + "Par", + "la" + ], + [ + "niepoko", + "jem" + ], + [ + "kata", + "stro" + ], + [ + "Dro", + "ga" + ], + [ + "odpowiedzial", + "ności" + ], + [ + "powstrzy", + "mać" + ], + [ + "Gó", + "ry" + ], + [ + "Tygel", + "li" + ], + [ + "przypatry", + "wał" + ], + [ + "poża", + "ru" + ], + [ + "zamiesza", + "nie" + ], + [ + "wypraw", + "ę" + ], + [ + "Szczęście", + "m" + ], + [ + "Bia", + "da" + ], + [ + "B", + "la" + ], + [ + "B", + "al" + ], + [ + "G", + "rze" + ], + [ + "P", + "różno" + ], + [ + "R", + "óż" + ], + [ + "S", + "ki" + ], + [ + "g", + "mach" + ], + [ + "m", + "roku" + ], + [ + "s", + "pro" + ], + [ + "v", + "a" + ], + [ + "z", + "dawały" + ], + [ + "na", + "cie" + ], + [ + "na", + "rzę" + ], + [ + "ra", + "dził" + ], + [ + "ro", + "ba" + ], + [ + "rze", + "ką" + ], + [ + "za", + "cho" + ], + [ + "za", + "pisa" + ], + [ + "ko", + "respon" + ], + [ + "do", + "ro" + ], + [ + "do", + "li" + ], + [ + "do", + "ły" + ], + [ + "mi", + "ona" + ], + [ + "ka", + "ją" + ], + [ + "te", + "rów" + ], + [ + "wy", + "pu" + ], + [ + "prze", + "cha" + ], + [ + "prze", + "klę" + ], + [ + "ją", + "co" + ], + [ + "ku", + "li" + ], + [ + "ku", + "rza" + ], + [ + "si", + "li" + ], + [ + "ob", + "la" + ], + [ + "ści", + "skając" + ], + [ + "lu", + "stra" + ], + [ + "jak", + "owe" + ], + [ + "ski", + "nął" + ], + [ + "zna", + "czenia" + ], + [ + "ar", + "ma" + ], + [ + "kł", + "ą" + ], + [ + "rzekł", + "byś" + ], + [ + "dob", + "rzy" + ], + [ + "al", + "nej" + ], + [ + "To", + "ć" + ], + [ + "tra", + "ns" + ], + [ + "czu", + "j" + ], + [ + "pła", + "cze" + ], + [ + "Ma", + "kowie" + ], + [ + "Pa", + "ństwo" + ], + [ + "nik", + "owi" + ], + [ + "rzą", + "dzi" + ], + [ + "wą", + "ż" + ], + [ + "Ka", + "rola" + ], + [ + "sku", + "tkiem" + ], + [ + "Do", + "syć" + ], + [ + "pow", + "stanie" + ], + [ + "ser", + "c" + ], + [ + "tru", + "jąc" + ], + [ + "wol", + "ne" + ], + [ + "wol", + "nym" + ], + [ + "Wie", + "dział" + ], + [ + "ludzi", + "ach" + ], + [ + "for", + "m" + ], + [ + "wu", + "j" + ], + [ + "poko", + "lenia" + ], + [ + "Ni", + "by" + ], + [ + "bla", + "skiem" + ], + [ + "dowa", + "na" + ], + [ + "ho", + "telu" + ], + [ + "nosi", + "li" + ], + [ + "skar", + "gi" + ], + [ + "Cze", + "r" + ], + [ + "nowa", + "ny" + ], + [ + "kow", + "ska" + ], + [ + "jedy", + "ną" + ], + [ + "zach", + "owania" + ], + [ + "dal", + "szej" + ], + [ + "pal", + "cach" + ], + [ + "Szwe", + "dami" + ], + [ + "wska", + "za" + ], + [ + "szczęście", + "m" + ], + [ + "zmar", + "ł" + ], + [ + "zaj", + "mu" + ], + [ + "zaj", + "mował" + ], + [ + "cio", + "tka" + ], + [ + "maty", + "cznie" + ], + [ + "otwo", + "rzy" + ], + [ + "miesią", + "cu" + ], + [ + "szero", + "ki" + ], + [ + "ogrom", + "na" + ], + [ + "cór", + "ką" + ], + [ + "zmia", + "na" + ], + [ + "wyraź", + "niej" + ], + [ + "doświad", + "czony" + ], + [ + "kawale", + "rze" + ], + [ + "powro", + "tu" + ], + [ + "wystar", + "cza" + ], + [ + "Fenicja", + "n" + ], + [ + "niesi", + "ony" + ], + [ + "okrop", + "nie" + ], + [ + "podzie", + "m" + ], + [ + "!!", + "!" + ], + [ + "zbiera", + "ć" + ], + [ + "hała", + "s" + ], + [ + "Wia", + "tr" + ], + [ + "Rzeczpospoli", + "tą" + ], + [ + "zmiesza", + "ny" + ], + [ + "pió", + "ra" + ], + [ + "ciężar", + "ów" + ], + [ + "skom", + "pli" + ], + [ + "Ża", + "den" + ], + [ + "Tauro", + "gach" + ], + [ + "Solidar", + "ności" + ], + [ + "Najświęt", + "szej" + ], + [ + "wzru", + "szony" + ], + [ + "odez", + "wała" + ], + [ + "Memfi", + "su" + ], + [ + "dobrowo", + "lnie" + ], + [ + "sok", + "ą" + ], + [ + "\"", + "?" + ], + [ + "A", + "t" + ], + [ + "C", + "zo" + ], + [ + "E", + "we" + ], + [ + "K", + "ę" + ], + [ + "K", + "rew" + ], + [ + "P", + "sy" + ], + [ + "U", + "cie" + ], + [ + "W", + "raz" + ], + [ + "W", + "obec" + ], + [ + "X", + "II" + ], + [ + "a", + "pa" + ], + [ + "e", + "wentu" + ], + [ + "g", + "owa" + ], + [ + "g", + "ną" + ], + [ + "m", + "owi" + ], + [ + "m", + "gła" + ], + [ + "o", + "nym" + ], + [ + "o", + "nem" + ], + [ + "w", + "chodzić" + ], + [ + "z", + "musi" + ], + [ + "rz", + "ci" + ], + [ + "po", + "cznie" + ], + [ + "po", + "szło" + ], + [ + "po", + "stąpił" + ], + [ + "po", + "chwycił" + ], + [ + "ra", + "dzie" + ], + [ + "ro", + "gu" + ], + [ + "le", + "ty" + ], + [ + "le", + "dwo" + ], + [ + "do", + "ń" + ], + [ + "do", + "roż" + ], + [ + "wi", + "cze" + ], + [ + "wi", + "dziano" + ], + [ + "by", + "stry" + ], + [ + "wa", + "wszy" + ], + [ + "wy", + "myśli" + ], + [ + "wy", + "brze" + ], + [ + "prze", + "mian" + ], + [ + "ku", + "pę" + ], + [ + "ob", + "razu" + ], + [ + "przy", + "bywa" + ], + [ + "cy", + "wil" + ], + [ + "nia", + "k" + ], + [ + "roz", + "li" + ], + [ + "du", + "żej" + ], + [ + "mó", + "wienia" + ], + [ + "sto", + "łem" + ], + [ + "bu", + "dzić" + ], + [ + "Ja", + "re" + ], + [ + "ście", + "j" + ], + [ + "wz", + "niesio" + ], + [ + "sty", + "lu" + ], + [ + "sty", + "cznego" + ], + [ + "bez", + "bro" + ], + [ + "może", + "cie" + ], + [ + "tę", + "tent" + ], + [ + "pła", + "kała" + ], + [ + "Ma", + "g" + ], + [ + "śmie", + "li" + ], + [ + "fa", + "ch" + ], + [ + "dni", + "ch" + ], + [ + "kon", + "tak" + ], + [ + "Te", + "a" + ], + [ + "szedł", + "szy" + ], + [ + "tru", + "pa" + ], + [ + "towa", + "nie" + ], + [ + "dwa", + "kroć" + ], + [ + "ciem", + "na" + ], + [ + "szo", + "m" + ], + [ + "lep", + "sza" + ], + [ + "szcz", + "em" + ], + [ + "spa", + "ce" + ], + [ + "Pra", + "wo" + ], + [ + "wyso", + "kim" + ], + [ + "ktu", + "ry" + ], + [ + "krę", + "ci" + ], + [ + "królew", + "ską" + ], + [ + "skó", + "rze" + ], + [ + "dziewczy", + "ną" + ], + [ + "otwo", + "rzyć" + ], + [ + "podniósł", + "szy" + ], + [ + "głębo", + "kie" + ], + [ + "kul", + "tura" + ], + [ + "Wiel", + "kiego" + ], + [ + "rat", + "ował" + ], + [ + "znajo", + "mości" + ], + [ + "pacho", + "łka" + ], + [ + "państ", + "wu" + ], + [ + "żołnierz", + "om" + ], + [ + "wierz", + "chu" + ], + [ + "Krzyża", + "k" + ], + [ + "suk", + "ni" + ], + [ + "okoli", + "cę" + ], + [ + "zmę", + "czony" + ], + [ + "prowadzo", + "ne" + ], + [ + "Kry", + "sty" + ], + [ + "uczyni", + "ło" + ], + [ + "pracu", + "ją" + ], + [ + "eg", + "zeku" + ], + [ + "uroczy", + "stości" + ], + [ + "nieprzyjaciel", + "owi" + ], + [ + "wykorzy", + "sta" + ], + [ + "kwest", + "ii" + ], + [ + "Aleksan", + "der" + ], + [ + "Kro", + "pi" + ], + [ + "podnie", + "sio" + ], + [ + "Podob", + "nie" + ], + [ + "rosły", + "ch" + ], + [ + "tch", + "ó" + ], + [ + "pur", + "pu" + ], + [ + "Łub", + "niów" + ], + [ + "senato", + "rów" + ], + [ + "Więk", + "szość" + ], + [ + "ogląd", + "ał" + ], + [ + "obiecy", + "wał" + ], + [ + "Ase", + "sor" + ], + [ + "Zaćwili", + "chowski" + ], + [ + "Wieczo", + "rem" + ], + [ + "A", + "no" + ], + [ + "A", + "gnie" + ], + [ + "G", + "ry" + ], + [ + "H", + "al" + ], + [ + "W", + "spo" + ], + [ + "a", + "a" + ], + [ + "i", + "sta" + ], + [ + "l", + "ki" + ], + [ + "v", + "er" + ], + [ + "Ś", + "pie" + ], + [ + "rz", + "ąc" + ], + [ + "na", + "około" + ], + [ + "st", + "rzą" + ], + [ + "ra", + "mienia" + ], + [ + "ro", + "gi" + ], + [ + "rze", + "k" + ], + [ + "rze", + "ni" + ], + [ + "go", + "dzić" + ], + [ + "za", + "wdzię" + ], + [ + "te", + "sta" + ], + [ + "wa", + "jcie" + ], + [ + "wie", + "dz" + ], + [ + "dzi", + "wi" + ], + [ + "ku", + "m" + ], + [ + "ob", + "cy" + ], + [ + "ob", + "rę" + ], + [ + "przy", + "były" + ], + [ + "pie", + "rzch" + ], + [ + "bi", + "bliote" + ], + [ + "łu", + "jąc" + ], + [ + "sza", + "now" + ], + [ + "zna", + "my" + ], + [ + "pan", + "ował" + ], + [ + "sto", + "ku" + ], + [ + "in", + "spe" + ], + [ + "me", + "try" + ], + [ + "su", + "fi" + ], + [ + "przed", + "łu" + ], + [ + "praw", + "dą" + ], + [ + "Wo", + "lał" + ], + [ + "To", + "ru" + ], + [ + "tra", + "ci" + ], + [ + "tra", + "ktu" + ], + [ + "stra", + "ża" + ], + [ + "świa", + "ty" + ], + [ + "so", + "s" + ], + [ + "dro", + "gach" + ], + [ + "stu", + "dia" + ], + [ + "Ka", + "ra" + ], + [ + "mę", + "stwo" + ], + [ + "pow", + "stały" + ], + [ + "ha", + "sło" + ], + [ + "chci", + "wie" + ], + [ + "dzą", + "cy" + ], + [ + "towa", + "ne" + ], + [ + "pre", + "fe" + ], + [ + "waż", + "ny" + ], + [ + "choć", + "bym" + ], + [ + "dzia", + "ć" + ], + [ + "zda", + "rzenia" + ], + [ + "Ni", + "l" + ], + [ + "ciem", + "nych" + ], + [ + "hu", + "mo" + ], + [ + "gru", + "ntu" + ], + [ + "gru", + "ncie" + ], + [ + "pyta", + "ń" + ], + [ + "mieszka", + "ją" + ], + [ + "czer", + "ni" + ], + [ + "powiada", + "ją" + ], + [ + "Wa", + "sze" + ], + [ + "Wa", + "ść" + ], + [ + "bezpie", + "cznie" + ], + [ + "ucie", + "c" + ], + [ + "czar", + "nej" + ], + [ + "skar", + "bów" + ], + [ + "następ", + "nego" + ], + [ + "Cze", + "rwo" + ], + [ + "przyj", + "mie" + ], + [ + "nowa", + "li" + ], + [ + "sen", + "su" + ], + [ + "skrzy", + "ż" + ], + [ + "dziw", + "na" + ], + [ + "polity", + "ka" + ], + [ + "cier", + "pienia" + ], + [ + "mat", + "ką" + ], + [ + "śla", + "du" + ], + [ + "Dob", + "ry" + ], + [ + "sp", + "lo" + ], + [ + "zmar", + "twie" + ], + [ + "boga", + "ctwa" + ], + [ + "świąty", + "nie" + ], + [ + "poja", + "wia" + ], + [ + "miecz", + "nika" + ], + [ + "Chmielnic", + "kim" + ], + [ + "jecha", + "wszy" + ], + [ + "zdra", + "wiam" + ], + [ + "rusze", + "nie" + ], + [ + "jeżdża", + "ć" + ], + [ + "Sy", + "n" + ], + [ + "zdzi", + "wienie" + ], + [ + "urzę", + "dników" + ], + [ + "żegna", + "ł" + ], + [ + "199", + "7" + ], + [ + "Ar", + "no" + ], + [ + "Oj", + "cze" + ], + [ + "sre", + "bra" + ], + [ + "mogło", + "by" + ], + [ + "kor", + "pu" + ], + [ + "Sły", + "chać" + ], + [ + "sro", + "gi" + ], + [ + "sro", + "dze" + ], + [ + "waszmości", + "om" + ], + [ + "Sej", + "mie" + ], + [ + "har", + "mo" + ], + [ + "przygotowa", + "nia" + ], + [ + "ubra", + "ny" + ], + [ + "strzał", + "ów" + ], + [ + "pamięta", + "sz" + ], + [ + "podzie", + "mia" + ], + [ + "obowiąz", + "ki" + ], + [ + "proble", + "mów" + ], + [ + "Mille", + "ra" + ], + [ + "szan", + "sę" + ], + [ + "rowe", + "r" + ], + [ + "zatrzy", + "mała" + ], + [ + "robot", + "ników" + ], + [ + "pozio", + "mie" + ], + [ + "Klej", + "n" + ], + [ + "niezawo", + "dnie" + ], + [ + "5", + "00" + ], + [ + "A", + "nti" + ], + [ + "C", + "A" + ], + [ + "D", + "r" + ], + [ + "D", + "ar" + ], + [ + "E", + "le" + ], + [ + "G", + "u" + ], + [ + "L", + "an" + ], + [ + "O", + "gó" + ], + [ + "P", + "K" + ], + [ + "P", + "owiem" + ], + [ + "R", + "R" + ], + [ + "S", + "k" + ], + [ + "S", + "pe" + ], + [ + "S", + "twier" + ], + [ + "U", + "E" + ], + [ + "Z", + "wycię" + ], + [ + "b", + "l" + ], + [ + "m", + "rok" + ], + [ + "o", + "fe" + ], + [ + "o", + "powiem" + ], + [ + "o", + "dzież" + ], + [ + "p", + "s" + ], + [ + "t", + "owego" + ], + [ + "u", + "nosi" + ], + [ + "u", + "bogi" + ], + [ + "v", + "o" + ], + [ + "z", + "dawała" + ], + [ + "é", + "j" + ], + [ + "ł", + "by" + ], + [ + "rz", + "om" + ], + [ + "nie", + "wątpli" + ], + [ + "na", + "sto" + ], + [ + "po", + "więk" + ], + [ + "ni", + "nie" + ], + [ + "ra", + "bu" + ], + [ + "li", + "za" + ], + [ + "li", + "stę" + ], + [ + "za", + "padł" + ], + [ + "ko", + "łem" + ], + [ + "do", + "mach" + ], + [ + "ta", + "bo" + ], + [ + "pa", + "st" + ], + [ + "wy", + "razy" + ], + [ + "wy", + "niki" + ], + [ + "ło", + "że" + ], + [ + "ty", + "cznych" + ], + [ + "ty", + "cznego" + ], + [ + "wie", + "ń" + ], + [ + "dzi", + "o" + ], + [ + "dzi", + "wić" + ], + [ + "czy", + "stą" + ], + [ + "od", + "był" + ], + [ + "od", + "dam" + ], + [ + "od", + "powiadać" + ], + [ + "sta", + "wały" + ], + [ + "sta", + "tku" + ], + [ + "si", + "on" + ], + [ + "przy", + "gar" + ], + [ + "we", + "nt" + ], + [ + "pi", + "na" + ], + [ + "pod", + "pa" + ], + [ + "pan", + "owanie" + ], + [ + "sie", + "ć" + ], + [ + "gł", + "ego" + ], + [ + "me", + "czu" + ], + [ + "Na", + "miest" + ], + [ + "ar", + "tyle" + ], + [ + "Ja", + "kub" + ], + [ + "Ja", + "dwi" + ], + [ + "py", + "cha" + ], + [ + "przed", + "miot" + ], + [ + "wz", + "or" + ], + [ + "Wo", + "ł" + ], + [ + "sia", + "dać" + ], + [ + "wiel", + "moż" + ], + [ + "śnie", + "giem" + ], + [ + "gra", + "nat" + ], + [ + "dru", + "h" + ], + [ + "Ka", + "ma" + ], + [ + "Do", + "mu" + ], + [ + "war", + "te" + ], + [ + "kaz", + "ałem" + ], + [ + "Mi", + "strz" + ], + [ + "Przy", + "ja" + ], + [ + "wier", + "nie" + ], + [ + "wę", + "ża" + ], + [ + "zmie", + "rza" + ], + [ + "dar", + "ował" + ], + [ + "tłu", + "mów" + ], + [ + "bla", + "dła" + ], + [ + "pięk", + "ności" + ], + [ + "isto", + "cie" + ], + [ + "Lu", + "bli" + ], + [ + "owała", + "m" + ], + [ + "kow", + "ało" + ], + [ + "kowa", + "li" + ], + [ + "mach", + "nął" + ], + [ + "ak", + "cep" + ], + [ + "właści", + "wego" + ], + [ + "smu", + "tkiem" + ], + [ + "skoń", + "czyła" + ], + [ + "zaczą", + "ć" + ], + [ + "kur", + "s" + ], + [ + "zmar", + "łego" + ], + [ + "rado", + "śnie" + ], + [ + "cieka", + "wie" + ], + [ + "stry", + "ja" + ], + [ + "pio", + "se" + ], + [ + "naz", + "wę" + ], + [ + "staro", + "ść" + ], + [ + "rozpa", + "czli" + ], + [ + "ckie", + "mu" + ], + [ + "ogrom", + "nym" + ], + [ + "uważa", + "ją" + ], + [ + "Słu", + "cha" + ], + [ + "Woj", + "na" + ], + [ + "Chry", + "ste" + ], + [ + "weso", + "ły" + ], + [ + "mistrz", + "o" + ], + [ + "lubi", + "ą" + ], + [ + "leka", + "rze" + ], + [ + "zada", + "nie" + ], + [ + "żywo", + "t" + ], + [ + "ńczy", + "cy" + ], + [ + "ręka", + "wi" + ], + [ + "obli", + "czu" + ], + [ + "Ketlin", + "ga" + ], + [ + "bole", + "ść" + ], + [ + "zapo", + "mnie" + ], + [ + "Stani", + "sława" + ], + [ + "bisku", + "pa" + ], + [ + "Pentu", + "e" + ], + [ + "party", + "j" + ], + [ + "zdą", + "żył" + ], + [ + "Pó", + "ki" + ], + [ + "najbliż", + "szych" + ], + [ + "widziała", + "m" + ], + [ + "przedmio", + "ty" + ], + [ + "dźwię", + "ki" + ], + [ + "pocał", + "u" + ], + [ + "wodz", + "em" + ], + [ + "zdrowi", + "u" + ], + [ + "Cent", + "ra" + ], + [ + "Marszał", + "ku" + ], + [ + "Zale", + "dwie" + ], + [ + "Chami", + "s" + ], + [ + "oprze", + "ć" + ], + [ + "inicja", + "ty" + ], + [ + "Śmier", + "ć" + ], + [ + "4", + "8" + ], + [ + "7", + "5" + ], + [ + "D", + "wó" + ], + [ + "E", + "mili" + ], + [ + "H", + "EL" + ], + [ + "J", + "A" + ], + [ + "P", + "I" + ], + [ + "S", + "tol" + ], + [ + "U", + "de" + ], + [ + "W", + "cześniej" + ], + [ + "Z", + "ga" + ], + [ + "e", + "ki" + ], + [ + "i", + "ma" + ], + [ + "k", + "sa" + ], + [ + "l", + "wy" + ], + [ + "w", + "szczę" + ], + [ + "z", + "nieść" + ], + [ + "z", + "gieł" + ], + [ + "ź", + "dzi" + ], + [ + "na", + "szymi" + ], + [ + "po", + "gląd" + ], + [ + "po", + "spól" + ], + [ + "ni", + "wszy" + ], + [ + "ni", + "nem" + ], + [ + "ra", + "cje" + ], + [ + "ra", + "mieniem" + ], + [ + "li", + "wości" + ], + [ + "li", + "zmu" + ], + [ + "za", + "wia" + ], + [ + "za", + "cię" + ], + [ + "za", + "rządu" + ], + [ + "le", + "gen" + ], + [ + "do", + "chodziły" + ], + [ + "mi", + "g" + ], + [ + "mi", + "j" + ], + [ + "ła", + "wie" + ], + [ + "dzi", + "wszy" + ], + [ + "czy", + "niła" + ], + [ + "la", + "nie" + ], + [ + "la", + "sem" + ], + [ + "ry", + "chło" + ], + [ + "prze", + "ze" + ], + [ + "prze", + "bieg" + ], + [ + "kie", + "ty" + ], + [ + "od", + "była" + ], + [ + "mo", + "nar" + ], + [ + "ku", + "s" + ], + [ + "ku", + "ry" + ], + [ + "sta", + "rą" + ], + [ + "sta", + "tek" + ], + [ + "pie", + "kła" + ], + [ + "pi", + "on" + ], + [ + "ze", + "sz" + ], + [ + "ca", + "li" + ], + [ + "sk", + "wa" + ], + [ + "sk", + "ru" + ], + [ + "sie", + "m" + ], + [ + "który", + "ś" + ], + [ + "wał", + "ą" + ], + [ + "czą", + "cym" + ], + [ + "og", + "ła" + ], + [ + "trze", + "ma" + ], + [ + "Ch", + "ciała" + ], + [ + "ok", + "la" + ], + [ + "są", + "dy" + ], + [ + "tra", + "gi" + ], + [ + "tra", + "cił" + ], + [ + "stra", + "że" + ], + [ + "chwi", + "le" + ], + [ + "pła", + "kał" + ], + [ + "stro", + "j" + ], + [ + "Pa", + "w" + ], + [ + "Ty", + "ch" + ], + [ + "ha", + "m" + ], + [ + "koń", + "cem" + ], + [ + "każ", + "ą" + ], + [ + "ciąg", + "nęły" + ], + [ + "mło", + "dzie" + ], + [ + "oj", + "ców" + ], + [ + "pły", + "w" + ], + [ + "fe", + "nic" + ], + [ + "dzia", + "ny" + ], + [ + "umie", + "ra" + ], + [ + "poli", + "cję" + ], + [ + "Gdy", + "ż" + ], + [ + "trzyma", + "li" + ], + [ + "tłu", + "mu" + ], + [ + "zrobi", + "łem" + ], + [ + "pięk", + "ność" + ], + [ + "czar", + "nym" + ], + [ + "Da", + "w" + ], + [ + "przyj", + "dą" + ], + [ + "panu", + "je" + ], + [ + "zach", + "owanie" + ], + [ + "zwa", + "ny" + ], + [ + "trą", + "by" + ], + [ + "kamie", + "nicy" + ], + [ + "bó", + "stwa" + ], + [ + "szczęśli", + "wa" + ], + [ + "gry", + "zł" + ], + [ + "mili", + "ona" + ], + [ + "niepo", + "ję" + ], + [ + "zaję", + "li" + ], + [ + "zasa", + "d" + ], + [ + "uważa", + "ć" + ], + [ + "śnia", + "danie" + ], + [ + "szybko", + "ścią" + ], + [ + "urzę", + "dnicy" + ], + [ + "dzwo", + "ny" + ], + [ + "potrafi", + "ą" + ], + [ + "znajo", + "mość" + ], + [ + "sposob", + "u" + ], + [ + "kwa", + "tery" + ], + [ + "oce", + "nia" + ], + [ + "fał", + "sz" + ], + [ + "zanie", + "poko" + ], + [ + "zje", + "ść" + ], + [ + "kłopo", + "ty" + ], + [ + "przyci", + "snął" + ], + [ + "rzo", + "nych" + ], + [ + "inter", + "pre" + ], + [ + "potrzebu", + "ję" + ], + [ + "zdecy", + "dowanie" + ], + [ + "Nero", + "na" + ], + [ + "Wil", + "k" + ], + [ + "nacze", + "lnik" + ], + [ + "oboję", + "tnie" + ], + [ + "sznu", + "r" + ], + [ + "fortu", + "ny" + ], + [ + "odpowiedzial", + "ność" + ], + [ + "łańcu", + "ch" + ], + [ + "mądro", + "ści" + ], + [ + "Czyli", + "ż" + ], + [ + "komó", + "r" + ], + [ + "materiał", + "ów" + ], + [ + "Zygmu", + "nt" + ], + [ + "poszczegó", + "lnych" + ], + [ + "widz", + "ów" + ], + [ + "wite", + "b" + ], + [ + "Musza", + "lski" + ], + [ + "wykwi", + "nt" + ], + [ + "Dwó", + "ch" + ], + [ + "G", + "nie" + ], + [ + "I", + "st" + ], + [ + "M", + "S" + ], + [ + "M", + "er" + ], + [ + "O", + "ne" + ], + [ + "T", + "wój" + ], + [ + "i", + "r" + ], + [ + "m", + "ałem" + ], + [ + "m", + "gły" + ], + [ + "o", + "puszczo" + ], + [ + "s", + "przyja" + ], + [ + "s", + "puścił" + ], + [ + "s", + "chwyta" + ], + [ + "u", + "do" + ], + [ + "u", + "wi" + ], + [ + "u", + "dać" + ], + [ + "w", + "sa" + ], + [ + "w", + "stą" + ], + [ + "w", + "stąpił" + ], + [ + "po", + "roz" + ], + [ + "po", + "mógł" + ], + [ + "st", + "róż" + ], + [ + "za", + "ży" + ], + [ + "ko", + "łnie" + ], + [ + "mi", + "kro" + ], + [ + "ka", + "ny" + ], + [ + "by", + "t" + ], + [ + "te", + "maty" + ], + [ + "ja", + "dal" + ], + [ + "wy", + "prawa" + ], + [ + "wy", + "biegł" + ], + [ + "da", + "rz" + ], + [ + "prze", + "szły" + ], + [ + "przy", + "zwo" + ], + [ + "mu", + "ra" + ], + [ + "sa", + "tysfa" + ], + [ + "de", + "ba" + ], + [ + "ju", + "na" + ], + [ + "bie", + "gać" + ], + [ + "nę", + "dzy" + ], + [ + "ję", + "cz" + ], + [ + "nego", + "cja" + ], + [ + "Za", + "prawdę" + ], + [ + "trze", + "cia" + ], + [ + "cia", + "sno" + ], + [ + "al", + "nego" + ], + [ + "nu", + "ją" + ], + [ + "bez", + "sen" + ], + [ + "bli", + "ź" + ], + [ + "stra", + "cić" + ], + [ + "stra", + "chem" + ], + [ + "kim", + "ś" + ], + [ + "Bo", + "le" + ], + [ + "miał", + "bym" + ], + [ + "wą", + "sa" + ], + [ + "Ka", + "towi" + ], + [ + "chci", + "ałam" + ], + [ + "pół", + "tora" + ], + [ + "waż", + "na" + ], + [ + "musi", + "ałem" + ], + [ + "Sa", + "ry" + ], + [ + "Sa", + "ba" + ], + [ + "zda", + "rzy" + ], + [ + "wio", + "sny" + ], + [ + "Gdy", + "byś" + ], + [ + "pyta", + "j" + ], + [ + "Pe", + "ł" + ], + [ + "świę", + "tą" + ], + [ + "obie", + "dzie" + ], + [ + "spraw", + "dzić" + ], + [ + "lek", + "kie" + ], + [ + "noc", + "leg" + ], + [ + "kow", + "skiej" + ], + [ + "Pra", + "cy" + ], + [ + "sce", + "na" + ], + [ + "szep", + "tać" + ], + [ + "pal", + "ców" + ], + [ + "mat", + "ko" + ], + [ + "mod", + "lił" + ], + [ + "głów", + "nym" + ], + [ + "zdu", + "mienie" + ], + [ + "komi", + "sja" + ], + [ + "kazu", + "ją" + ], + [ + "najwięk", + "szej" + ], + [ + "cj", + "onu" + ], + [ + "Mó", + "wiono" + ], + [ + "Se", + "ne" + ], + [ + "czerwo", + "ną" + ], + [ + "Spo", + "tka" + ], + [ + "ogni", + "sku" + ], + [ + "199", + "9" + ], + [ + "pułkow", + "nicy" + ], + [ + "krzyw", + "dę" + ], + [ + "fil", + "mu" + ], + [ + "doku", + "menty" + ], + [ + "pocie", + "chy" + ], + [ + "zły", + "ch" + ], + [ + "niezmier", + "ną" + ], + [ + "pogo", + "da" + ], + [ + "psy", + "chi" + ], + [ + "zapo", + "mnieć" + ], + [ + "wojewódz", + "twie" + ], + [ + "wrza", + "sk" + ], + [ + "wrza", + "snął" + ], + [ + "przypa", + "dek" + ], + [ + "inter", + "net" + ], + [ + "czela", + "dzi" + ], + [ + "nierucho", + "mości" + ], + [ + "leci", + "ały" + ], + [ + "potra", + "fię" + ], + [ + "oś", + "lep" + ], + [ + "chwyta", + "jąc" + ], + [ + "pomie", + "ścić" + ], + [ + "Ró", + "życ" + ], + [ + "wzdy", + "cha" + ], + [ + "Mah", + "di" + ], + [ + "Kobie", + "ta" + ], + [ + "likwi", + "da" + ], + [ + "unik", + "nąć" + ], + [ + "siod", + "ła" + ], + [ + "wto", + "rek" + ], + [ + "Witten", + "berg" + ], + [ + "Rawli", + "son" + ], + [ + "Ozyry", + "sa" + ], + [ + "ap", + "te" + ], + [ + "C", + "ES" + ], + [ + "O", + "krę" + ], + [ + "O", + "bej" + ], + [ + "P", + "rowa" + ], + [ + "U", + "kra" + ], + [ + "a", + "żebym" + ], + [ + "b", + "ob" + ], + [ + "d", + "mu" + ], + [ + "g", + "daj" + ], + [ + "l", + "l" + ], + [ + "m", + "ści" + ], + [ + "u", + "ją" + ], + [ + "u", + "szko" + ], + [ + "u", + "gru" + ], + [ + "u", + "sprawiedli" + ], + [ + "v", + "an" + ], + [ + "ś", + "miała" + ], + [ + "ż", + "wa" + ], + [ + "nie", + "pokoju" + ], + [ + "po", + "biegł" + ], + [ + "ra", + "tow" + ], + [ + "ow", + "ny" + ], + [ + "li", + "bij" + ], + [ + "je", + "k" + ], + [ + "za", + "ka" + ], + [ + "za", + "stąpi" + ], + [ + "ki", + "w" + ], + [ + "ki", + "wać" + ], + [ + "wa", + "ń" + ], + [ + "wa", + "go" + ], + [ + "wy", + "kry" + ], + [ + "wy", + "klu" + ], + [ + "wie", + "je" + ], + [ + "la", + "ją" + ], + [ + "ma", + "cha" + ], + [ + "ma", + "jący" + ], + [ + "od", + "wró" + ], + [ + "dy", + "rek" + ], + [ + "ce", + "ń" + ], + [ + "szy", + "ło" + ], + [ + "przy", + "ga" + ], + [ + "przy", + "jedzie" + ], + [ + "my", + "słu" + ], + [ + "ru", + "mia" + ], + [ + "bo", + "ra" + ], + [ + "sa", + "ni" + ], + [ + "ży", + "ję" + ], + [ + "ze", + "chcesz" + ], + [ + "sza", + "li" + ], + [ + "zna", + "kiem" + ], + [ + "pan", + "cer" + ], + [ + "Po", + "rt" + ], + [ + "sto", + "re" + ], + [ + "ska", + "n" + ], + [ + "szcze", + "ro" + ], + [ + "Je", + "dź" + ], + [ + "Ch", + "ór" + ], + [ + "zie", + "lone" + ], + [ + "cią", + "gać" + ], + [ + "nio", + "sę" + ], + [ + "pię", + "cio" + ], + [ + "kon", + "serwa" + ], + [ + "krzy", + "żem" + ], + [ + "daw", + "nej" + ], + [ + "sku", + "r" + ], + [ + "Ra", + "do" + ], + [ + "bro", + "da" + ], + [ + "mło", + "dą" + ], + [ + "róż", + "nica" + ], + [ + "Pan", + "ny" + ], + [ + "Czy", + "ż" + ], + [ + "kar", + "mi" + ], + [ + "wio", + "sną" + ], + [ + "stwa", + "ch" + ], + [ + "chwy", + "tał" + ], + [ + "Bog", + "owie" + ], + [ + "szczy", + "tu" + ], + [ + "pięk", + "nych" + ], + [ + "dale", + "ce" + ], + [ + "zgo", + "dę" + ], + [ + "drz", + "wiom" + ], + [ + "Me", + "di" + ], + [ + "żad", + "ną" + ], + [ + "wyso", + "kich" + ], + [ + "pia", + "szczy" + ], + [ + "strasz", + "nego" + ], + [ + "uśmie", + "chał" + ], + [ + "zbro", + "je" + ], + [ + "zdu", + "miony" + ], + [ + "groma", + "da" + ], + [ + "kolej", + "no" + ], + [ + "znale", + "ziono" + ], + [ + "dziewczy", + "nka" + ], + [ + "wypad", + "ki" + ], + [ + "potrzeb", + "na" + ], + [ + "rusze", + "nia" + ], + [ + "He", + "lu" + ], + [ + "hetma", + "nów" + ], + [ + "Spo", + "dzie" + ], + [ + "Ru", + "si" + ], + [ + "Danu", + "śka" + ], + [ + "żegna", + "ć" + ], + [ + "niemie", + "cki" + ], + [ + "mił", + "ował" + ], + [ + "doku", + "ment" + ], + [ + "funk", + "cję" + ], + [ + "przer", + "wy" + ], + [ + "kawale", + "ra" + ], + [ + "Stani", + "sławie" + ], + [ + "at", + "rium" + ], + [ + "lon", + "dy" + ], + [ + "Lon", + "dy" + ], + [ + "błogosła", + "wił" + ], + [ + "demo", + "n" + ], + [ + "nade", + "szła" + ], + [ + "Hele", + "ny" + ], + [ + "Zbysz", + "ku" + ], + [ + "pun", + "któw" + ], + [ + "nienawi", + "ści" + ], + [ + "sym", + "bo" + ], + [ + "przedmio", + "tów" + ], + [ + "uzyska", + "ć" + ], + [ + "posłu", + "sze" + ], + [ + "pomaga", + "ć" + ], + [ + "zap", + "ałem" + ], + [ + "wściekło", + "ścią" + ], + [ + "zapro", + "po" + ], + [ + "wiecze", + "rzę" + ], + [ + "zespo", + "łu" + ], + [ + "prowi", + "ncji" + ], + [ + "klie", + "ntów" + ], + [ + "odet", + "ch" + ], + [ + "źród", + "ła" + ], + [ + "ponow", + "nie" + ], + [ + "świade", + "ctwo" + ], + [ + "cyr", + "ku" + ], + [ + "zapal", + "czy" + ], + [ + "A", + "store" + ], + [ + "L", + "A" + ], + [ + "S", + "towarzy" + ], + [ + "W", + "in" + ], + [ + "c", + "tw" + ], + [ + "d", + "s" + ], + [ + "e", + "kra" + ], + [ + "g", + "ował" + ], + [ + "k", + "sy" + ], + [ + "o", + "nego" + ], + [ + "p", + "nął" + ], + [ + "p", + "rą" + ], + [ + "s", + "pu" + ], + [ + "w", + "pa" + ], + [ + "w", + "kła" + ], + [ + "ć", + "wier" + ], + [ + "ch", + "rzą" + ], + [ + "po", + "krze" + ], + [ + "po", + "glą" + ], + [ + "po", + "kazuje" + ], + [ + "ow", + "nicy" + ], + [ + "ro", + "kiem" + ], + [ + "ro", + "bó" + ], + [ + "za", + "myś" + ], + [ + "za", + "wód" + ], + [ + "ko", + "pie" + ], + [ + "ko", + "żu" + ], + [ + "ko", + "menta" + ], + [ + "mi", + "ód" + ], + [ + "ka", + "le" + ], + [ + "te", + "rem" + ], + [ + "wa", + "rzy" + ], + [ + "wa", + "ną" + ], + [ + "pa", + "sie" + ], + [ + "ów", + "czes" + ], + [ + "la", + "ry" + ], + [ + "prze", + "kony" + ], + [ + "ce", + "niem" + ], + [ + "ce", + "sarz" + ], + [ + "szy", + "sz" + ], + [ + "sta", + "tu" + ], + [ + "mu", + "ru" + ], + [ + "ru", + "p" + ], + [ + "sze", + "ch" + ], + [ + "pra", + "co" + ], + [ + "pra", + "wiać" + ], + [ + "ze", + "brał" + ], + [ + "ze", + "brać" + ], + [ + "sza", + "m" + ], + [ + "ale", + "r" + ], + [ + "gi", + "ną" + ], + [ + "pro", + "mi" + ], + [ + "lo", + "r" + ], + [ + "su", + "mienie" + ], + [ + "jed", + "nych" + ], + [ + "powie", + "sz" + ], + [ + "powie", + "dziawszy" + ], + [ + "nic", + "ji" + ], + [ + "słu", + "gę" + ], + [ + "Ta", + "czewa" + ], + [ + "im", + "prezy" + ], + [ + "To", + "li" + ], + [ + "Bo", + "m" + ], + [ + "zi", + "ł" + ], + [ + "par", + "cia" + ], + [ + "nię", + "tym" + ], + [ + "krzy", + "cząc" + ], + [ + "Ka", + "zał" + ], + [ + "pad", + "ały" + ], + [ + "chci", + "ały" + ], + [ + "Wy", + "szo" + ], + [ + "począ", + "wszy" + ], + [ + "odpowie", + "dnie" + ], + [ + "łą", + "ki" + ], + [ + "aby", + "śmy" + ], + [ + "pły", + "t" + ], + [ + "działa", + "m" + ], + [ + "działa", + "nie" + ], + [ + "um", + "rze" + ], + [ + "Przy", + "stępujemy" + ], + [ + "for", + "mę" + ], + [ + "umie", + "ją" + ], + [ + "Ba", + "ron" + ], + [ + "śmier", + "te" + ], + [ + "rodzi", + "nę" + ], + [ + "pró", + "g" + ], + [ + "zrobi", + "li" + ], + [ + "wło", + "sami" + ], + [ + "powo", + "dzi" + ], + [ + "dale", + "kich" + ], + [ + "posta", + "wie" + ], + [ + "kocha", + "nie" + ], + [ + "dli", + "wie" + ], + [ + "Mu", + "zeum" + ], + [ + "got", + "owości" + ], + [ + "wyż", + "sze" + ], + [ + "wraca", + "ją" + ], + [ + "śle", + "dztwo" + ], + [ + "głu", + "pie" + ], + [ + "Dzi", + "ała" + ], + [ + "polity", + "cznej" + ], + [ + "rad", + "ował" + ], + [ + "ot", + "wór" + ], + [ + "der", + "wi" + ], + [ + "Dzie", + "n" + ], + [ + "korzy", + "ści" + ], + [ + "szero", + "kim" + ], + [ + "Tata", + "ry" + ], + [ + "wyja", + "zdu" + ], + [ + "zim", + "na" + ], + [ + "niewol", + "nik" + ], + [ + "Powie", + "dział" + ], + [ + "najlep", + "szym" + ], + [ + "zwo", + "len" + ], + [ + "zaczyna", + "ją" + ], + [ + "Pre", + "cz" + ], + [ + "odwie", + "dzi" + ], + [ + "najwyż", + "szej" + ], + [ + "wład", + "cy" + ], + [ + "wykona", + "nia" + ], + [ + "pomyśl", + "ałem" + ], + [ + "haj", + "du" + ], + [ + "powsta", + "nia" + ], + [ + "Często", + "chowy" + ], + [ + "wez", + "mą" + ], + [ + "przygo", + "dy" + ], + [ + "AR", + "Z" + ], + [ + "gaze", + "ty" + ], + [ + "sied", + "miu" + ], + [ + "Cię", + "ż" + ], + [ + "Zbara", + "ża" + ], + [ + "grzmo", + "t" + ], + [ + "asy", + "ryj" + ], + [ + "Pompo", + "nii" + ], + [ + "muszkie", + "tów" + ], + [ + "sub", + "stan" + ], + [ + "zgry", + "zo" + ], + [ + "Kiem", + "licz" + ], + [ + "Reje", + "nt" + ], + [ + "brą", + "z" + ], + [ + "Rz", + "ąd" + ], + [ + "Małgorza", + "ta" + ], + [ + "Het", + "man" + ], + [ + "kosztu", + "je" + ], + [ + "Tyzenhau", + "z" + ], + [ + "Scy", + "zo" + ], + [ + "Astore", + "th" + ], + [ + "G", + "an" + ], + [ + "K", + "in" + ], + [ + "M", + "U" + ], + [ + "S", + "prawie" + ], + [ + "o", + "póź" + ], + [ + "o", + "publi" + ], + [ + "o", + "stre" + ], + [ + "s", + "ały" + ], + [ + "s", + "póź" + ], + [ + "s", + "jona" + ], + [ + "u", + "rząd" + ], + [ + "u", + "kazały" + ], + [ + "z", + "ki" + ], + [ + "sz", + "or" + ], + [ + "po", + "wiąza" + ], + [ + "po", + "została" + ], + [ + "po", + "boj" + ], + [ + "ra", + "dą" + ], + [ + "ra", + "dziec" + ], + [ + "li", + "ch" + ], + [ + "li", + "sz" + ], + [ + "li", + "ło" + ], + [ + "za", + "su" + ], + [ + "za", + "peł" + ], + [ + "za", + "trud" + ], + [ + "za", + "grz" + ], + [ + "za", + "budowa" + ], + [ + "ko", + "ra" + ], + [ + "ci", + "ny" + ], + [ + "by", + "dło" + ], + [ + "ja", + "dąc" + ], + [ + "wy", + "prze" + ], + [ + "wy", + "two" + ], + [ + "wy", + "woła" + ], + [ + "wy", + "krzyknął" + ], + [ + "to", + "ny" + ], + [ + "wo", + "dzą" + ], + [ + "prze", + "szli" + ], + [ + "ma", + "lar" + ], + [ + "mo", + "skie" + ], + [ + "mu", + "sz" + ], + [ + "ru", + "sa" + ], + [ + "ba", + "ba" + ], + [ + "bo", + "żej" + ], + [ + "pi", + "śmie" + ], + [ + "roz", + "począć" + ], + [ + "łu", + "ku" + ], + [ + "zna", + "na" + ], + [ + "Po", + "le" + ], + [ + "Po", + "nad" + ], + [ + "Nie", + "które" + ], + [ + "be", + "ja" + ], + [ + "ję", + "ła" + ], + [ + "ska", + "nie" + ], + [ + "Je", + "remie" + ], + [ + "wz", + "gar" + ], + [ + "mia", + "no" + ], + [ + "są", + "dzić" + ], + [ + "wró", + "g" + ], + [ + "zaś", + "pie" + ], + [ + "peł", + "nej" + ], + [ + "daw", + "ną" + ], + [ + "gdzie", + "ż" + ], + [ + "Ra", + "d" + ], + [ + "pow", + "tór" + ], + [ + "prowa", + "dzę" + ], + [ + "mar", + "ł" + ], + [ + "ge", + "ogra" + ], + [ + "przeciw", + "nika" + ], + [ + "hu", + "r" + ], + [ + "włas", + "ność" + ], + [ + "wra", + "ż" + ], + [ + "poz", + "ór" + ], + [ + "dwo", + "rzan" + ], + [ + "Wołodyj", + "owskiemu" + ], + [ + "chwy", + "ciła" + ], + [ + "rząd", + "ca" + ], + [ + "szcz", + "ały" + ], + [ + "spa", + "cer" + ], + [ + "przyj", + "muje" + ], + [ + "ogro", + "mnie" + ], + [ + "pia", + "ć" + ], + [ + "zach", + "ód" + ], + [ + "Re", + "gi" + ], + [ + "ażeby", + "ś" + ], + [ + "gości", + "niec" + ], + [ + "dzien", + "nego" + ], + [ + "wybo", + "ry" + ], + [ + "poja", + "wiły" + ], + [ + "mogli", + "by" + ], + [ + "otwar", + "tymi" + ], + [ + "zapew", + "nia" + ], + [ + "Wiel", + "kie" + ], + [ + "uli", + "c" + ], + [ + "przekona", + "nia" + ], + [ + "społe", + "cznej" + ], + [ + "rowi", + "cz" + ], + [ + "ogar", + "nia" + ], + [ + "groz", + "ił" + ], + [ + "leka", + "rzy" + ], + [ + "rozkaz", + "ów" + ], + [ + "odzy", + "skał" + ], + [ + "nadz", + "or" + ], + [ + "ponu", + "ro" + ], + [ + "Kry", + "mu" + ], + [ + "uczyni", + "li" + ], + [ + "niewia", + "sta" + ], + [ + "zakła", + "du" + ], + [ + "pójdzie", + "sz" + ], + [ + "cel", + "ów" + ], + [ + "zwróci", + "ły" + ], + [ + "ener", + "ge" + ], + [ + "zabra", + "li" + ], + [ + "dokona", + "ć" + ], + [ + "sprzę", + "ty" + ], + [ + "prag", + "nę" + ], + [ + "proku", + "rator" + ], + [ + "fon", + "tan" + ], + [ + "rachu", + "nek" + ], + [ + "dziennika", + "rzy" + ], + [ + "it", + "d" + ], + [ + "budow", + "la" + ], + [ + "Mem", + "fis" + ], + [ + "obser", + "w" + ], + [ + "oficja", + "lnie" + ], + [ + "Hra", + "biego" + ], + [ + "miaste", + "czka" + ], + [ + "nieboszczy", + "k" + ], + [ + "piel", + "grzy" + ], + [ + "Kukli", + "nowski" + ], + [ + "niechy", + "bnie" + ], + [ + "A", + "ust" + ], + [ + "C", + "ałe" + ], + [ + "E", + "K" + ], + [ + "G", + "or" + ], + [ + "H", + "isto" + ], + [ + "K", + "IA" + ], + [ + "O", + "stro" + ], + [ + "O", + "kru" + ], + [ + "S", + "łowo" + ], + [ + "W", + "cale" + ], + [ + "Z", + "godnie" + ], + [ + "a", + "f" + ], + [ + "a", + "ktual" + ], + [ + "b", + "na" + ], + [ + "e", + "ko" + ], + [ + "u", + "rucho" + ], + [ + "ó", + "s" + ], + [ + "ł", + "ało" + ], + [ + "na", + "zwy" + ], + [ + "na", + "pisać" + ], + [ + "po", + "wróci" + ], + [ + "ra", + "dio" + ], + [ + "li", + "wym" + ], + [ + "go", + "ty" + ], + [ + "za", + "kli" + ], + [ + "za", + "bły" + ], + [ + "za", + "sługi" + ], + [ + "do", + "znał" + ], + [ + "do", + "kony" + ], + [ + "mi", + "go" + ], + [ + "mi", + "sji" + ], + [ + "ta", + "ba" + ], + [ + "ki", + "bi" + ], + [ + "rzy", + "j" + ], + [ + "ja", + "j" + ], + [ + "wy", + "ku" + ], + [ + "wy", + "kształ" + ], + [ + "prze", + "sy" + ], + [ + "ma", + "rzy" + ], + [ + "mo", + "rzem" + ], + [ + "sta", + "nąwszy" + ], + [ + "ob", + "ni" + ], + [ + "sa", + "lę" + ], + [ + "ży", + "wio" + ], + [ + "jak", + "ową" + ], + [ + "spo", + "glądali" + ], + [ + "cho", + "ra" + ], + [ + "zna", + "nych" + ], + [ + "sto", + "jące" + ], + [ + "pro", + "to" + ], + [ + "pro", + "bo" + ], + [ + "Za", + "chod" + ], + [ + "ża", + "li" + ], + [ + "wz", + "roku" + ], + [ + "wz", + "nosił" + ], + [ + "tam", + "tym" + ], + [ + "Wo", + "lę" + ], + [ + "są", + "dząc" + ], + [ + "pier", + "sią" + ], + [ + "rowa", + "na" + ], + [ + "cał", + "ował" + ], + [ + "Ma", + "tko" + ], + [ + "Bo", + "ha" + ], + [ + "gro", + "na" + ], + [ + "stu", + "dentów" + ], + [ + "war", + "ta" + ], + [ + "Mi", + "siewicz" + ], + [ + "kry", + "te" + ], + [ + "Sa", + "mi" + ], + [ + "dzia", + "da" + ], + [ + "Tu", + "taj" + ], + [ + "ryce", + "rzem" + ], + [ + "ge", + "nerał" + ], + [ + "poko", + "na" + ], + [ + "samo", + "bój" + ], + [ + "szo", + "ści" + ], + [ + "pol", + "sko" + ], + [ + "bla", + "ski" + ], + [ + "pło", + "mieni" + ], + [ + "ucie", + "kła" + ], + [ + "noc", + "nej" + ], + [ + "pozna", + "li" + ], + [ + "kilku", + "set" + ], + [ + "następ", + "ne" + ], + [ + "następ", + "nych" + ], + [ + "pis", + "ałem" + ], + [ + "cięż", + "ka" + ], + [ + "spoj", + "rzawszy" + ], + [ + "spoj", + "rzeniem" + ], + [ + "spokoj", + "nym" + ], + [ + "god", + "ność" + ], + [ + "skrzy", + "p" + ], + [ + "głu", + "che" + ], + [ + "słucha", + "jcie" + ], + [ + "okre", + "su" + ], + [ + "puł", + "k" + ], + [ + "kole", + "gi" + ], + [ + "tele", + "wizyj" + ], + [ + "szczo", + "ny" + ], + [ + "skoń", + "czyło" + ], + [ + "jas", + "ną" + ], + [ + "korzy", + "ść" + ], + [ + "czek", + "ała" + ], + [ + "poja", + "zd" + ], + [ + "staro", + "ży" + ], + [ + "hi", + "po" + ], + [ + "200", + "6" + ], + [ + "żało", + "śnie" + ], + [ + "Wiel", + "kiej" + ], + [ + "wnio", + "ski" + ], + [ + "groź", + "ny" + ], + [ + "pozosta", + "li" + ], + [ + "Danu", + "się" + ], + [ + "przyję", + "ła" + ], + [ + "przyję", + "ciem" + ], + [ + "zni", + "kła" + ], + [ + "zaba", + "w" + ], + [ + "najlep", + "szych" + ], + [ + "brz", + "miały" + ], + [ + "bur", + "mistrz" + ], + [ + "rycer", + "stwa" + ], + [ + "Kra", + "ków" + ], + [ + "ńczy", + "ków" + ], + [ + "nij", + "my" + ], + [ + "regi", + "ona" + ], + [ + "duży", + "m" + ], + [ + "Chilo", + "na" + ], + [ + "wza", + "jemnie" + ], + [ + "potwier", + "dził" + ], + [ + "umar", + "ła" + ], + [ + "cało", + "ść" + ], + [ + "państw", + "owych" + ], + [ + "dotk", + "nął" + ], + [ + "zobaczy", + "my" + ], + [ + "chory", + "ch" + ], + [ + "rachu", + "nki" + ], + [ + "Pój", + "dę" + ], + [ + "far", + "tu" + ], + [ + "pomó", + "ż" + ], + [ + "pasa", + "że" + ], + [ + "Jaki", + "ś" + ], + [ + "słod", + "kie" + ], + [ + "wściekło", + "ść" + ], + [ + "Lip", + "ków" + ], + [ + "Kur", + "ce" + ], + [ + "gim", + "na" + ], + [ + "inwesty", + "cji" + ], + [ + "Czeka", + "j" + ], + [ + "pachoł", + "ków" + ], + [ + "sąsie", + "dz" + ], + [ + "widowi", + "sko" + ], + [ + "Prezy", + "dent" + ], + [ + "Hen", + "ryk" + ], + [ + "proponu", + "je" + ], + [ + "drapie", + "ż" + ], + [ + "Hla", + "wa" + ], + [ + "FOR", + "KIA" + ], + [ + "Jeremie", + "go" + ], + [ + "B", + "ło" + ], + [ + "H", + "m" + ], + [ + "M", + "od" + ], + [ + "P", + "ta" + ], + [ + "Z", + "bawi" + ], + [ + "d", + "ż" + ], + [ + "d", + "że" + ], + [ + "e", + "x" + ], + [ + "k", + "ne" + ], + [ + "k", + "we" + ], + [ + "l", + "nia" + ], + [ + "l", + "ska" + ], + [ + "m", + "owały" + ], + [ + "o", + "le" + ], + [ + "t", + "ri" + ], + [ + "u", + "żyć" + ], + [ + "u", + "słyszeć" + ], + [ + "w", + "skich" + ], + [ + "w", + "pierw" + ], + [ + "w", + "patry" + ], + [ + "z", + "łam" + ], + [ + "rz", + "ono" + ], + [ + "nie", + "możli" + ], + [ + "na", + "zwał" + ], + [ + "po", + "trą" + ], + [ + "po", + "rywa" + ], + [ + "po", + "szły" + ], + [ + "po", + "wyżej" + ], + [ + "po", + "hań" + ], + [ + "ra", + "czy" + ], + [ + "ow", + "emu" + ], + [ + "za", + "kup" + ], + [ + "za", + "rob" + ], + [ + "za", + "czerwie" + ], + [ + "ko", + "tów" + ], + [ + "le", + "żało" + ], + [ + "do", + "szli" + ], + [ + "do", + "szła" + ], + [ + "mi", + "nęło" + ], + [ + "ta", + "ni" + ], + [ + "wa", + "szego" + ], + [ + "wy", + "ników" + ], + [ + "wy", + "jechać" + ], + [ + "wy", + "mienia" + ], + [ + "wy", + "stępuje" + ], + [ + "la", + "li" + ], + [ + "prze", + "czytał" + ], + [ + "ce", + "niu" + ], + [ + "bo", + "skiej" + ], + [ + "co", + "nej" + ], + [ + "ży", + "we" + ], + [ + "roz", + "rzu" + ], + [ + "roz", + "bój" + ], + [ + "bie", + "liz" + ], + [ + "sza", + "re" + ], + [ + "su", + "ge" + ], + [ + "fi", + "zj" + ], + [ + "naj", + "droż" + ], + [ + "przed", + "pokoju" + ], + [ + "Je", + "dnym" + ], + [ + "ście", + "ż" + ], + [ + "og", + "ół" + ], + [ + "bra", + "tem" + ], + [ + "ste", + "pie" + ], + [ + "owo", + "ce" + ], + [ + "tro", + "ski" + ], + [ + "rzą", + "dzić" + ], + [ + "gę", + "by" + ], + [ + "Le", + "ch" + ], + [ + "kon", + "no" + ], + [ + "ńst", + "wu" + ], + [ + "pow", + "raca" + ], + [ + "towa", + "rów" + ], + [ + "pre", + "sji" + ], + [ + "waż", + "nych" + ], + [ + "wio", + "snę" + ], + [ + "uro", + "dy" + ], + [ + "nale", + "żał" + ], + [ + "pli", + "wie" + ], + [ + "woje", + "nne" + ], + [ + "Bog", + "usz" + ], + [ + "lek", + "ki" + ], + [ + "wyda", + "wać" + ], + [ + "Lu", + "dzi" + ], + [ + "głę", + "bia" + ], + [ + "przyj", + "mować" + ], + [ + "Bi", + "j" + ], + [ + "cięż", + "ką" + ], + [ + "cięż", + "kich" + ], + [ + "Pra", + "c" + ], + [ + "mor", + "skich" + ], + [ + "zbli", + "żywszy" + ], + [ + "ria", + "ch" + ], + [ + "ratu", + "j" + ], + [ + "ratu", + "rze" + ], + [ + "mod", + "el" + ], + [ + "obro", + "nę" + ], + [ + "puł", + "ków" + ], + [ + "uj", + "rzeli" + ], + [ + "strz", + "ała" + ], + [ + "skła", + "dać" + ], + [ + "okru", + "tny" + ], + [ + "tajem", + "nicę" + ], + [ + "Jagie", + "ł" + ], + [ + "doj", + "dzie" + ], + [ + "szere", + "gach" + ], + [ + "sytua", + "cję" + ], + [ + "zapła", + "ć" + ], + [ + "wyraź", + "ne" + ], + [ + "hetman", + "owi" + ], + [ + "żyw", + "ność" + ], + [ + "ofia", + "rę" + ], + [ + "ofiar", + "ował" + ], + [ + "trzydzie", + "stu" + ], + [ + "uroczy", + "ście" + ], + [ + "duży", + "ch" + ], + [ + "przypomina", + "ł" + ], + [ + "przedstawi", + "ciele" + ], + [ + "proku", + "ratury" + ], + [ + "zachod", + "niej" + ], + [ + "egip", + "skich" + ], + [ + "ope", + "racji" + ], + [ + "przyro", + "dy" + ], + [ + "rozwiąza", + "nie" + ], + [ + "Pozna", + "niu" + ], + [ + "Wia", + "domo" + ], + [ + "Fi", + "r" + ], + [ + "skrzydła", + "mi" + ], + [ + "alkoho", + "l" + ], + [ + "skute", + "cznie" + ], + [ + "społecze", + "ństwo" + ], + [ + "wściekło", + "ści" + ], + [ + "Gda", + "ńsku" + ], + [ + "rian", + "um" + ], + [ + "wszak", + "że" + ], + [ + "Łub", + "niach" + ], + [ + "Solidar", + "ność" + ], + [ + "akty", + "w" + ], + [ + "Ost", + "rianum" + ], + [ + "Labiry", + "ntu" + ], + [ + "Równie", + "ż" + ], + [ + "Akade", + "mii" + ], + [ + "Tygelli", + "nus" + ], + [ + "B", + "ryta" + ], + [ + "G", + "rodzi" + ], + [ + "K", + "re" + ], + [ + "a", + "s" + ], + [ + "g", + "ało" + ], + [ + "i", + "l" + ], + [ + "l", + "kę" + ], + [ + "o", + "ch" + ], + [ + "o", + "ty" + ], + [ + "u", + "ja" + ], + [ + "u", + "biegł" + ], + [ + "w", + "skie" + ], + [ + "w", + "przód" + ], + [ + "z", + "ry" + ], + [ + "Ś", + "le" + ], + [ + "ś", + "lę" + ], + [ + "ie", + "r" + ], + [ + "nie", + "jakim" + ], + [ + "na", + "jem" + ], + [ + "po", + "tu" + ], + [ + "po", + "dział" + ], + [ + "po", + "gro" + ], + [ + "je", + "de" + ], + [ + "go", + "łą" + ], + [ + "za", + "in" + ], + [ + "za", + "wrócił" + ], + [ + "le", + "cia" + ], + [ + "le", + "wicy" + ], + [ + "wi", + "nę" + ], + [ + "wa", + "hał" + ], + [ + "wy", + "gna" + ], + [ + "wy", + "obrazić" + ], + [ + "ło", + "ści" + ], + [ + "la", + "tem" + ], + [ + "prze", + "wie" + ], + [ + "re", + "d" + ], + [ + "re", + "ży" + ], + [ + "od", + "bił" + ], + [ + "od", + "mawia" + ], + [ + "sta", + "ną" + ], + [ + "de", + "s" + ], + [ + "bie", + "dy" + ], + [ + "bie", + "dny" + ], + [ + "sza", + "lony" + ], + [ + "Po", + "praw" + ], + [ + "pro", + "rok" + ], + [ + "Ja", + "śnie" + ], + [ + "mówi", + "my" + ], + [ + "trzy", + "mała" + ], + [ + "sł", + "owi" + ], + [ + "al", + "bu" + ], + [ + "pier", + "wo" + ], + [ + "Ma", + "ch" + ], + [ + "wiel", + "bi" + ], + [ + "Wi", + "tam" + ], + [ + "kto", + "rzy" + ], + [ + "fa", + "mili" + ], + [ + "Sta", + "cha" + ], + [ + "daw", + "nym" + ], + [ + "mę", + "kę" + ], + [ + "Ra", + "dziej" + ], + [ + "war", + "szta" + ], + [ + "mar", + "k" + ], + [ + "Sz", + "koły" + ], + [ + "kry", + "zy" + ], + [ + "miejs", + "cami" + ], + [ + "tk", + "owe" + ], + [ + "kom", + "nat" + ], + [ + "gru", + "p" + ], + [ + "świę", + "tym" + ], + [ + "dow", + "ody" + ], + [ + "kobie", + "r" + ], + [ + "zam", + "ki" + ], + [ + "rząd", + "ów" + ], + [ + "dowa", + "no" + ], + [ + "Da", + "m" + ], + [ + "Mar", + "ka" + ], + [ + "Pol", + "skę" + ], + [ + "Pro", + "ta" + ], + [ + "mowa", + "nie" + ], + [ + "sztu", + "ce" + ], + [ + "polity", + "kę" + ], + [ + "cier", + "piał" + ], + [ + "obec", + "ni" + ], + [ + "ucz", + "cie" + ], + [ + "daj", + "my" + ], + [ + "intere", + "sa" + ], + [ + "zdu", + "miał" + ], + [ + "wska", + "zuje" + ], + [ + "wro", + "ga" + ], + [ + "chorąg", + "wiami" + ], + [ + "kwi", + "ta" + ], + [ + "pusty", + "nię" + ], + [ + "gor", + "szy" + ], + [ + "szuka", + "jąc" + ], + [ + "kwia", + "tami" + ], + [ + "wspó", + "lne" + ], + [ + "pułkow", + "niku" + ], + [ + "auto", + "bu" + ], + [ + "krzyk", + "nęli" + ], + [ + "trwo", + "ga" + ], + [ + "Du", + "ch" + ], + [ + "powa", + "gi" + ], + [ + "mate", + "maty" + ], + [ + "zaczyna", + "ł" + ], + [ + "piecho", + "tę" + ], + [ + "waszmości", + "ów" + ], + [ + "budy", + "nek" + ], + [ + "finans", + "owych" + ], + [ + "demo", + "kraty" + ], + [ + "wysoko", + "ść" + ], + [ + "uczest", + "ników" + ], + [ + "proku", + "ra" + ], + [ + "błęki", + "tne" + ], + [ + "wspomnie", + "nia" + ], + [ + "Świę", + "tego" + ], + [ + "wpad", + "li" + ], + [ + "stycz", + "niu" + ], + [ + "dłoń", + "mi" + ], + [ + "gr", + "ały" + ], + [ + "przybra", + "ny" + ], + [ + "Kale", + "b" + ], + [ + "pur", + "pur" + ], + [ + "Aulu", + "sów" + ], + [ + "przeszko", + "dy" + ], + [ + "Mog", + "ę" + ], + [ + "archi", + "te" + ], + [ + "kwadran", + "s" + ], + [ + "Mellech", + "owicz" + ], + [ + "Wrzeszcz", + "owicz" + ], + [ + "Florenty", + "na" + ], + [ + "Żmuj", + "dzi" + ], + [ + "rzemie", + "śl" + ], + [ + "Dali", + "bóg" + ], + [ + "Namiest", + "nik" + ], + [ + "-", + ")" + ], + [ + "A", + "ga" + ], + [ + "A", + "dama" + ], + [ + "C", + "ał" + ], + [ + "E", + "li" + ], + [ + "E", + "NA" + ], + [ + "I", + "r" + ], + [ + "N", + "O" + ], + [ + "N", + "owo" + ], + [ + "U", + "W" + ], + [ + "W", + "O" + ], + [ + "W", + "spół" + ], + [ + "a", + "ma" + ], + [ + "d", + "ó" + ], + [ + "d", + "owych" + ], + [ + "f", + "em" + ], + [ + "l", + "ąc" + ], + [ + "m", + "roz" + ], + [ + "o", + "dzieży" + ], + [ + "s", + "próbu" + ], + [ + "u", + "krai" + ], + [ + "u", + "zależ" + ], + [ + "w", + "prowadzić" + ], + [ + "y", + "chy" + ], + [ + "z", + "jedna" + ], + [ + "z", + "gar" + ], + [ + "ł", + "ku" + ], + [ + "nie", + "śmiało" + ], + [ + "na", + "szy" + ], + [ + "cz", + "ników" + ], + [ + "ra", + "pie" + ], + [ + "ro", + "da" + ], + [ + "za", + "la" + ], + [ + "za", + "wsty" + ], + [ + "za", + "stępy" + ], + [ + "le", + "r" + ], + [ + "mi", + "got" + ], + [ + "ka", + "wia" + ], + [ + "ka", + "me" + ], + [ + "wi", + "ało" + ], + [ + "by", + "d" + ], + [ + "wa", + "gi" + ], + [ + "pa", + "rob" + ], + [ + "no", + "n" + ], + [ + "prze", + "raz" + ], + [ + "prze", + "kazy" + ], + [ + "prze", + "chodził" + ], + [ + "od", + "mówił" + ], + [ + "dy", + "mem" + ], + [ + "ku", + "ch" + ], + [ + "przy", + "rze" + ], + [ + "przy", + "gód" + ], + [ + "mu", + "j" + ], + [ + "mu", + "rem" + ], + [ + "ba", + "ga" + ], + [ + "we", + "ry" + ], + [ + "roz", + "myślał" + ], + [ + "wia", + "no" + ], + [ + "zna", + "czą" + ], + [ + "zna", + "czną" + ], + [ + "Po", + "łu" + ], + [ + "Po", + "mimo" + ], + [ + "pro", + "mie" + ], + [ + "pu", + "szczę" + ], + [ + "su", + "per" + ], + [ + "gło", + "sami" + ], + [ + "tej", + "że" + ], + [ + "sła", + "ć" + ], + [ + "ok", + "nach" + ], + [ + "ką", + "pieli" + ], + [ + "Bo", + "rz" + ], + [ + "śmie", + "ci" + ], + [ + "strze", + "gł" + ], + [ + "mło", + "dość" + ], + [ + "pre", + "cy" + ], + [ + "miejs", + "cem" + ], + [ + "wier", + "sze" + ], + [ + "szcza", + "ch" + ], + [ + "Ni", + "ż" + ], + [ + "ciem", + "ną" + ], + [ + "zdo", + "bywa" + ], + [ + "kobie", + "cie" + ], + [ + "szlach", + "cie" + ], + [ + "śpie", + "sz" + ], + [ + "ogro", + "dy" + ], + [ + "poda", + "je" + ], + [ + "kowa", + "nych" + ], + [ + "grze", + "cznie" + ], + [ + "wraca", + "m" + ], + [ + "krót", + "kiej" + ], + [ + "oka", + "że" + ], + [ + "oka", + "zy" + ], + [ + "ak", + "cje" + ], + [ + "właści", + "wym" + ], + [ + "proce", + "sie" + ], + [ + "logi", + "a" + ], + [ + "skó", + "rza" + ], + [ + "Winicjusz", + "owi" + ], + [ + "wyj", + "ściu" + ], + [ + "zasa", + "dni" + ], + [ + "rozpa", + "czą" + ], + [ + "głębo", + "ki" + ], + [ + "200", + "1" + ], + [ + "sma", + "ku" + ], + [ + "świet", + "licy" + ], + [ + "słusz", + "ne" + ], + [ + "trud", + "niej" + ], + [ + "progra", + "mie" + ], + [ + "nowo", + "czes" + ], + [ + "niemie", + "ckie" + ], + [ + "brz", + "mi" + ], + [ + "Pier", + "wsza" + ], + [ + "sre", + "brzy" + ], + [ + "sti", + "an" + ], + [ + "papie", + "ru" + ], + [ + "papie", + "ża" + ], + [ + "księż", + "nej" + ], + [ + "Osta", + "tnie" + ], + [ + "Osta", + "tni" + ], + [ + "czyta", + "nia" + ], + [ + "materi", + "ały" + ], + [ + "strzał", + "u" + ], + [ + "opuści", + "li" + ], + [ + "świado", + "mości" + ], + [ + "śro", + "dę" + ], + [ + "uf", + "ność" + ], + [ + "nazywa", + "ją" + ], + [ + "żelaz", + "ne" + ], + [ + "ciemności", + "ach" + ], + [ + "nacze", + "l" + ], + [ + "zap", + "rzę" + ], + [ + "awa", + "ns" + ], + [ + "dziewięć", + "dziesiąt" + ], + [ + "pr", + "ąd" + ], + [ + "Zamo", + "y" + ], + [ + "wielbłą", + "dy" + ], + [ + "pierście", + "ń" + ], + [ + "Podla", + "sie" + ], + [ + "głębie", + "j" + ], + [ + "Jaro", + "sław" + ], + [ + "Rasz", + "kowa" + ], + [ + "zbó", + "je" + ], + [ + "przypo", + "mnieć" + ], + [ + "uczni", + "owie" + ], + [ + "CES", + "ARZ" + ], + [ + "!", + ">>" + ], + [ + "'", + "'" + ], + [ + ".", + "\"" + ], + [ + "C", + "I" + ], + [ + "C", + "ó" + ], + [ + "D", + "ow" + ], + [ + "E", + "x" + ], + [ + "F", + "u" + ], + [ + "G", + "ustaw" + ], + [ + "R", + "usza" + ], + [ + "T", + "R" + ], + [ + "U", + "l" + ], + [ + "U", + "pi" + ], + [ + "W", + "zię" + ], + [ + "a", + "ka" + ], + [ + "d", + "resz" + ], + [ + "e", + "cho" + ], + [ + "g", + "rę" + ], + [ + "i", + "sk" + ], + [ + "p", + "lek" + ], + [ + "s", + "bur" + ], + [ + "u", + "bi" + ], + [ + "z", + "miar" + ], + [ + "z", + "wracał" + ], + [ + "Ż", + "ad" + ], + [ + "ż", + "ną" + ], + [ + "nie", + "dba" + ], + [ + "ch", + "wały" + ], + [ + "po", + "ście" + ], + [ + "ow", + "nik" + ], + [ + "ro", + "ki" + ], + [ + "ro", + "sła" + ], + [ + "li", + "ta" + ], + [ + "li", + "zm" + ], + [ + "go", + "dni" + ], + [ + "za", + "zwyczaj" + ], + [ + "do", + "koń" + ], + [ + "do", + "kończył" + ], + [ + "ka", + "l" + ], + [ + "ta", + "bor" + ], + [ + "ja", + "rzy" + ], + [ + "ja", + "sy" + ], + [ + "pa", + "no" + ], + [ + "wy", + "łu" + ], + [ + "wy", + "kra" + ], + [ + "wy", + "słuchał" + ], + [ + "to", + "ri" + ], + [ + "wo", + "ń" + ], + [ + "dzi", + "ka" + ], + [ + "no", + "cami" + ], + [ + "czy", + "ń" + ], + [ + "czy", + "nie" + ], + [ + "czy", + "nu" + ], + [ + "prze", + "śli" + ], + [ + "prze", + "biegł" + ], + [ + "od", + "szko" + ], + [ + "si", + "ar" + ], + [ + "przy", + "bli" + ], + [ + "bi", + "ura" + ], + [ + "lu", + "ź" + ], + [ + "roz", + "wese" + ], + [ + "łu", + "p" + ], + [ + "jak", + "owy" + ], + [ + "spo", + "gląda" + ], + [ + "zna", + "cz" + ], + [ + "gi", + "nął" + ], + [ + "pe", + "ru" + ], + [ + "Po", + "nadto" + ], + [ + "cha", + "cie" + ], + [ + "me", + "tra" + ], + [ + "pro", + "por" + ], + [ + "pro", + "roka" + ], + [ + "Ja", + "kim" + ], + [ + "al", + "nie" + ], + [ + "stra", + "ciła" + ], + [ + "wsze", + "la" + ], + [ + "Pa", + "laty" + ], + [ + "gra", + "ją" + ], + [ + "cił", + "em" + ], + [ + "nię", + "ciem" + ], + [ + "gę", + "ste" + ], + [ + "Le", + "p" + ], + [ + "Sta", + "siu" + ], + [ + "sku", + "tki" + ], + [ + "kro", + "pla" + ], + [ + "więk", + "szego" + ], + [ + "książę", + "cą" + ], + [ + "wier", + "cia" + ], + [ + "spra", + "wia" + ], + [ + "ws", + "chodu" + ], + [ + "żą", + "ce" + ], + [ + "wu", + "l" + ], + [ + "uro", + "dził" + ], + [ + "godzi", + "ło" + ], + [ + "lep", + "szą" + ], + [ + "niech", + "by" + ], + [ + "lek", + "kim" + ], + [ + "Da", + "wno" + ], + [ + "Cze", + "cha" + ], + [ + "zgo", + "dzić" + ], + [ + "drugie", + "mu" + ], + [ + "poda", + "tki" + ], + [ + "lan", + "d" + ], + [ + "zach", + "owy" + ], + [ + "sztu", + "kę" + ], + [ + "dziw", + "nym" + ], + [ + "kole", + "dzy" + ], + [ + "chi", + "rur" + ], + [ + "szczegó", + "ł" + ], + [ + "decy", + "zja" + ], + [ + "żar", + "ty" + ], + [ + "najwięk", + "szego" + ], + [ + "pio", + "sen" + ], + [ + "Ki", + "lku" + ], + [ + "dziewczy", + "nki" + ], + [ + "waćpan", + "ny" + ], + [ + "sprze", + "dać" + ], + [ + "wdzię", + "cznością" + ], + [ + "głębo", + "ka" + ], + [ + "Jagie", + "nkę" + ], + [ + "przypad", + "kach" + ], + [ + "obej", + "rzeć" + ], + [ + "pozosta", + "nie" + ], + [ + "Bę", + "dą" + ], + [ + "sposob", + "ność" + ], + [ + "ocho", + "ta" + ], + [ + "nieu", + "błaga" + ], + [ + "zga", + "dza" + ], + [ + "gier", + "m" + ], + [ + "regu", + "l" + ], + [ + "Bra", + "cia" + ], + [ + "proś", + "by" + ], + [ + "Musi", + "my" + ], + [ + "cno", + "ty" + ], + [ + "rozmawia", + "jąc" + ], + [ + "Oleń", + "ki" + ], + [ + "cju", + "sza" + ], + [ + "bija", + "ć" + ], + [ + "błyska", + "wice" + ], + [ + "Bogda", + "ńcu" + ], + [ + "sztur", + "m" + ], + [ + "wspomina", + "ł" + ], + [ + "obfi", + "cie" + ], + [ + "Murzy", + "n" + ], + [ + "służą", + "cy" + ], + [ + "forte", + "cy" + ], + [ + "zamia", + "ry" + ], + [ + "ekspe", + "r" + ], + [ + "przysz", + "łego" + ], + [ + "Józe", + "fa" + ], + [ + "utrzyma", + "nie" + ], + [ + "Pompo", + "nia" + ], + [ + "majesta", + "tu" + ], + [ + "szele", + "st" + ], + [ + "mak", + "sy" + ], + [ + "Tere", + "sa" + ], + [ + "Biało", + "ru" + ], + [ + "staru", + "szka" + ], + [ + "Ryszar", + "d" + ], + [ + "Szczę", + "śli" + ], + [ + "zeszły", + "m" + ], + [ + "Brz", + "oz" + ], + [ + "(", + "\"" + ], + [ + "K", + "y" + ], + [ + "L", + "O" + ], + [ + "M", + "on" + ], + [ + "O", + "ch" + ], + [ + "O", + "skier" + ], + [ + "a", + "ktor" + ], + [ + "b", + "ne" + ], + [ + "k", + "tach" + ], + [ + "l", + "li" + ], + [ + "o", + "c" + ], + [ + "o", + "st" + ], + [ + "o", + "powiedzieć" + ], + [ + "s", + "che" + ], + [ + "t", + "ła" + ], + [ + "u", + "pew" + ], + [ + "u", + "biera" + ], + [ + "u", + "bezpiecze" + ], + [ + "z", + "dać" + ], + [ + "z", + "woli" + ], + [ + "z", + "walił" + ], + [ + "ś", + "mi" + ], + [ + "ie", + "nt" + ], + [ + "nie", + "potrzeb" + ], + [ + "ch", + "mie" + ], + [ + "ch", + "wałę" + ], + [ + "dz", + "kiej" + ], + [ + "ra", + "di" + ], + [ + "ow", + "nych" + ], + [ + "li", + "ść" + ], + [ + "je", + "zior" + ], + [ + "za", + "dać" + ], + [ + "za", + "dał" + ], + [ + "za", + "czer" + ], + [ + "za", + "gła" + ], + [ + "za", + "chodu" + ], + [ + "do", + "prowadzi" + ], + [ + "do", + "prowadzić" + ], + [ + "by", + "wały" + ], + [ + "ki", + "no" + ], + [ + "ła", + "dne" + ], + [ + "ła", + "dny" + ], + [ + "pa", + "sem" + ], + [ + "wy", + "ta" + ], + [ + "wy", + "miar" + ], + [ + "to", + "ale" + ], + [ + "da", + "ny" + ], + [ + "no", + "mi" + ], + [ + "czy", + "ż" + ], + [ + "czy", + "nów" + ], + [ + "dzie", + "ju" + ], + [ + "prze", + "stała" + ], + [ + "ma", + "jących" + ], + [ + "ma", + "jo" + ], + [ + "od", + "robi" + ], + [ + "od", + "głosy" + ], + [ + "ku", + "pa" + ], + [ + "sta", + "wił" + ], + [ + "ob", + "jąć" + ], + [ + "przy", + "spie" + ], + [ + "cza", + "li" + ], + [ + "co", + "fał" + ], + [ + "lu", + "dem" + ], + [ + "ze", + "zwo" + ], + [ + "wia", + "trem" + ], + [ + "zna", + "cznej" + ], + [ + "Po", + "lo" + ], + [ + "Po", + "szedł" + ], + [ + "mó", + "c" + ], + [ + "mó", + "zgu" + ], + [ + "sto", + "m" + ], + [ + "pro", + "pa" + ], + [ + "be", + "n" + ], + [ + "lo", + "ty" + ], + [ + "powie", + "dzieli" + ], + [ + "słu", + "gą" + ], + [ + "rów", + "nym" + ], + [ + "al", + "ny" + ], + [ + "sko", + "r" + ], + [ + "tam", + "tą" + ], + [ + "sła", + "wą" + ], + [ + "ok", + "ła" + ], + [ + "sia", + "dły" + ], + [ + "two", + "rzył" + ], + [ + "zaś", + "wie" + ], + [ + "gro", + "du" + ], + [ + "Sta", + "siowi" + ], + [ + "Ka", + "czyński" + ], + [ + "prowa", + "dzał" + ], + [ + "Mi", + "ałem" + ], + [ + "Mi", + "ckie" + ], + [ + "sło", + "nia" + ], + [ + "kry", + "ształ" + ], + [ + "łą", + "czy" + ], + [ + "książę", + "ce" + ], + [ + "ws", + "chodzie" + ], + [ + "stwo", + "rzył" + ], + [ + "zawo", + "du" + ], + [ + "gru", + "pę" + ], + [ + "gru", + "dniu" + ], + [ + "krze", + "seł" + ], + [ + "star", + "si" + ], + [ + "zam", + "ków" + ], + [ + "chwy", + "cić" + ], + [ + "nosi", + "ła" + ], + [ + "obo", + "ha" + ], + [ + "powo", + "dy" + ], + [ + "Niech", + "by" + ], + [ + "dale", + "ki" + ], + [ + "dzieci", + "ństwa" + ], + [ + "Kie", + "l" + ], + [ + "trafi", + "ła" + ], + [ + "wyso", + "kiego" + ], + [ + "poda", + "tków" + ], + [ + "konie", + "czność" + ], + [ + "ude", + "rzenia" + ], + [ + "polity", + "czny" + ], + [ + "oka", + "zuje" + ], + [ + "krew", + "nych" + ], + [ + "ot", + "rzą" + ], + [ + "smu", + "tno" + ], + [ + "zdu", + "mienia" + ], + [ + "publi", + "ka" + ], + [ + "jas", + "nym" + ], + [ + "chwila", + "ch" + ], + [ + "korzy", + "stać" + ], + [ + "jeź", + "dzi" + ], + [ + "zaję", + "ć" + ], + [ + "zgi", + "nie" + ], + [ + "bła", + "gać" + ], + [ + "Ry", + "ce" + ], + [ + "zdra", + "da" + ], + [ + "gorą", + "czka" + ], + [ + "kup", + "cy" + ], + [ + "zmia", + "nę" + ], + [ + "niemie", + "ckiego" + ], + [ + "zba", + "wienie" + ], + [ + "fina", + "nsów" + ], + [ + "15", + "0" + ], + [ + "krzyw", + "da" + ], + [ + "gwał", + "tem" + ], + [ + "zdraj", + "ców" + ], + [ + "nor", + "malnie" + ], + [ + "drob", + "nych" + ], + [ + "krwa", + "we" + ], + [ + "charak", + "terze" + ], + [ + "ener", + "gi" + ], + [ + "Sze", + "dł" + ], + [ + "rzeczywi", + "stość" + ], + [ + "zuch", + "wal" + ], + [ + "sztur", + "mu" + ], + [ + "elekt", + "roni" + ], + [ + "Anu", + "si" + ], + [ + "podnie", + "śli" + ], + [ + "przedsiębior", + "stwa" + ], + [ + "odga", + "dnąć" + ], + [ + "Jeste", + "śmy" + ], + [ + "oznaj", + "mił" + ], + [ + "salo", + "nie" + ], + [ + "efe", + "kty" + ], + [ + "porówna", + "niu" + ], + [ + "druży", + "ny" + ], + [ + "odpoczy", + "nku" + ], + [ + "Tauro", + "gów" + ], + [ + "pokor", + "nie" + ], + [ + "obycza", + "je" + ], + [ + "Inter", + "ne" + ], + [ + "podobie", + "ństwo" + ], + [ + "cela", + "rii" + ], + [ + "cięża", + "rem" + ], + [ + "Borz", + "oboha" + ], + [ + ")", + ":" + ], + [ + "A", + "me" + ], + [ + "B", + "roni" + ], + [ + "D", + "obro" + ], + [ + "E", + "wka" + ], + [ + "J", + "or" + ], + [ + "K", + "U" + ], + [ + "K", + "wi" + ], + [ + "M", + "ąd" + ], + [ + "O", + "rze" + ], + [ + "P", + "ły" + ], + [ + "S", + "oko" + ], + [ + "i", + "skry" + ], + [ + "s", + "mę" + ], + [ + "s", + "pla" + ], + [ + "u", + "wierzył" + ], + [ + "w", + "paść" + ], + [ + "z", + "rezyg" + ], + [ + "ą", + "ż" + ], + [ + "Ł", + "O" + ], + [ + "Ł", + "ó" + ], + [ + "Ż", + "al" + ], + [ + "Ż", + "ół" + ], + [ + "rz", + "ów" + ], + [ + "nie", + "spodzie" + ], + [ + "nie", + "szczęśliwy" + ], + [ + "nie", + "możliwe" + ], + [ + "po", + "środku" + ], + [ + "ra", + "ty" + ], + [ + "ra", + "ju" + ], + [ + "ra", + "nem" + ], + [ + "ro", + "cz" + ], + [ + "rze", + "w" + ], + [ + "za", + "ja" + ], + [ + "za", + "ry" + ], + [ + "za", + "dy" + ], + [ + "za", + "chwi" + ], + [ + "do", + "chodził" + ], + [ + "ka", + "len" + ], + [ + "ła", + "godnie" + ], + [ + "te", + "ru" + ], + [ + "pa", + "dać" + ], + [ + "pa", + "lił" + ], + [ + "pa", + "zno" + ], + [ + "wy", + "dzie" + ], + [ + "ty", + "czny" + ], + [ + "czy", + "by" + ], + [ + "czy", + "wszy" + ], + [ + "ry", + "wali" + ], + [ + "prze", + "ła" + ], + [ + "prze", + "nieść" + ], + [ + "prze", + "paść" + ], + [ + "re", + "cep" + ], + [ + "od", + "daje" + ], + [ + "dy", + "my" + ], + [ + "ob", + "ła" + ], + [ + "przy", + "niesie" + ], + [ + "cy", + "f" + ], + [ + "mu", + "rami" + ], + [ + "ru", + "szał" + ], + [ + "sze", + "niem" + ], + [ + "ba", + "li" + ], + [ + "co", + "nego" + ], + [ + "spo", + "wiedzi" + ], + [ + "bie", + "gał" + ], + [ + "wię", + "źni" + ], + [ + "sie", + "k" + ], + [ + "sto", + "ły" + ], + [ + "szcze", + "ry" + ], + [ + "Za", + "pom" + ], + [ + "Za", + "rząd" + ], + [ + "powie", + "trz" + ], + [ + "czą", + "t" + ], + [ + "og", + "nie" + ], + [ + "wz", + "rusza" + ], + [ + "sty", + "mi" + ], + [ + "nad", + "ą" + ], + [ + "tra", + "cić" + ], + [ + "ste", + "p" + ], + [ + "Bo", + "ży" + ], + [ + "zi", + "ma" + ], + [ + "śmie", + "je" + ], + [ + "rzu", + "t" + ], + [ + "par", + "tne" + ], + [ + "kra", + "jem" + ], + [ + "fa", + "ta" + ], + [ + "ksią", + "żą" + ], + [ + "krzy", + "ku" + ], + [ + "sku", + "pi" + ], + [ + "Co", + "m" + ], + [ + "tru", + "dy" + ], + [ + "tru", + "dne" + ], + [ + "waż", + "ną" + ], + [ + "...", + ")" + ], + [ + "spra", + "wił" + ], + [ + "Sa", + "dowski" + ], + [ + "kom", + "pe" + ], + [ + "Ni", + "ta" + ], + [ + "dnia", + "mi" + ], + [ + "szo", + "ną" + ], + [ + "wra", + "żenia" + ], + [ + "wra", + "cała" + ], + [ + "dow", + "ó" + ], + [ + "obie", + "kty" + ], + [ + "pło", + "nie" + ], + [ + "ruszy", + "ło" + ], + [ + "pozna", + "ła" + ], + [ + "wyda", + "tki" + ], + [ + "zwie", + "rzch" + ], + [ + "Kie", + "row" + ], + [ + "Ku", + "da" + ], + [ + "poda", + "jąc" + ], + [ + "mor", + "skie" + ], + [ + "polity", + "ce" + ], + [ + "Go", + "sie" + ], + [ + "zabi", + "je" + ], + [ + "komu", + "ś" + ], + [ + "robo", + "tni" + ], + [ + "chodzą", + "cy" + ], + [ + "chodzą", + "cego" + ], + [ + "uda", + "je" + ], + [ + "rycerz", + "owi" + ], + [ + "znala", + "zło" + ], + [ + "logi", + "cznej" + ], + [ + "nowi", + "nę" + ], + [ + "cj", + "o" + ], + [ + "poło", + "żyć" + ], + [ + "otwar", + "tym" + ], + [ + "zapew", + "nić" + ], + [ + "wdzię", + "czności" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "lem" + ], + [ + "zamk", + "nąć" + ], + [ + "zdra", + "dzić" + ], + [ + "Sie", + "r" + ], + [ + "obej", + "muje" + ], + [ + "Si", + "czy" + ], + [ + "pozosta", + "ć" + ], + [ + "przyję", + "cia" + ], + [ + "Ce", + "zar" + ], + [ + "syn", + "owie" + ], + [ + "udział", + "em" + ], + [ + "Au", + "to" + ], + [ + "poważ", + "ne" + ], + [ + "Du", + "gla" + ], + [ + "spół", + "dziel" + ], + [ + "dłuż", + "szy" + ], + [ + "odwie", + "dzić" + ], + [ + "powtarza", + "m" + ], + [ + "wierz", + "cho" + ], + [ + "nieu", + "f" + ], + [ + "zły", + "m" + ], + [ + "cierpli", + "wie" + ], + [ + "najwyż", + "sze" + ], + [ + "oz", + "dob" + ], + [ + "trzą", + "ść" + ], + [ + "Justy", + "ny" + ], + [ + "RO", + "Z" + ], + [ + "dokona", + "ł" + ], + [ + "uch", + "wały" + ], + [ + "mężczyz", + "ny" + ], + [ + "Tar", + "kowski" + ], + [ + "Jo", + "an" + ], + [ + "PR", + "L" + ], + [ + "Ramze", + "sie" + ], + [ + "przestęp", + "stwa" + ], + [ + "Tro", + "chę" + ], + [ + "jech", + "ało" + ], + [ + "wyr", + "wać" + ], + [ + "zaufa", + "nia" + ], + [ + "najważ", + "niejsze" + ], + [ + "Długo", + "lasu" + ], + [ + "abso", + "l" + ], + [ + "Geb", + "hra" + ], + [ + "Zamo", + "ścia" + ], + [ + "Dziew", + "czyna" + ], + [ + "majda", + "nie" + ], + [ + "Ate", + "ne" + ], + [ + "Kwaśnie", + "wski" + ], + [ + "Włady", + "sław" + ], + [ + "jancza", + "rów" + ], + [ + "Zjedno", + "czonych" + ], + [ + "Horesz", + "ków" + ], + [ + "Mefistofe", + "les" + ], + [ + "Lisie", + "cki" + ], + [ + "robó", + "t" + ], + [ + "Sprawie", + "dli" + ], + [ + "*", + "." + ], + [ + "3", + "2" + ], + [ + "3", + "9" + ], + [ + "4", + "6" + ], + [ + ":", + ")" + ], + [ + "A", + "j" + ], + [ + "E", + "k" + ], + [ + "G", + "łowa" + ], + [ + "J", + "E" + ], + [ + "P", + "łu" + ], + [ + "P", + "lau" + ], + [ + "R", + "ok" + ], + [ + "S", + "mo" + ], + [ + "S", + "tro" + ], + [ + "U", + "rząd" + ], + [ + "a", + "mu" + ], + [ + "e", + "ntu" + ], + [ + "h", + "ę" + ], + [ + "i", + "zba" + ], + [ + "n", + "d" + ], + [ + "n", + "owie" + ], + [ + "n", + "dra" + ], + [ + "p", + "ni" + ], + [ + "r", + "ała" + ], + [ + "t", + "ało" + ], + [ + "u", + "słyszy" + ], + [ + "w", + "czy" + ], + [ + "y", + "a" + ], + [ + "z", + "gli" + ], + [ + "ł", + "ód" + ], + [ + "ń", + "czu" + ], + [ + "Ś", + "wi" + ], + [ + "nie", + "chę" + ], + [ + "nie", + "jedno" + ], + [ + "na", + "łu" + ], + [ + "na", + "zywał" + ], + [ + "po", + "chło" + ], + [ + "po", + "jutrze" + ], + [ + "st", + "rwo" + ], + [ + "ni", + "kim" + ], + [ + "do", + "bi" + ], + [ + "mi", + "łe" + ], + [ + "ka", + "my" + ], + [ + "wi", + "gi" + ], + [ + "wi", + "łem" + ], + [ + "ta", + "ko" + ], + [ + "te", + "ro" + ], + [ + "wy", + "ko" + ], + [ + "wy", + "chodził" + ], + [ + "wy", + "grał" + ], + [ + "wy", + "soką" + ], + [ + "wo", + "sk" + ], + [ + "wo", + "łów" + ], + [ + "dzi", + "wy" + ], + [ + "dzi", + "wo" + ], + [ + "czy", + "stej" + ], + [ + "la", + "to" + ], + [ + "ma", + "la" + ], + [ + "ma", + "ju" + ], + [ + "ma", + "tem" + ], + [ + "od", + "rzucił" + ], + [ + "dy", + "żu" + ], + [ + "sta", + "te" + ], + [ + "ob", + "wi" + ], + [ + "ob", + "er" + ], + [ + "cy", + "na" + ], + [ + "ru", + "cha" + ], + [ + "ru", + "chów" + ], + [ + "tu", + "rę" + ], + [ + "roz", + "waża" + ], + [ + "ró", + "że" + ], + [ + "spo", + "ry" + ], + [ + "pe", + "re" + ], + [ + "lo", + "nymi" + ], + [ + "bu", + "rz" + ], + [ + "tego", + "ż" + ], + [ + "przez", + "roczy" + ], + [ + "sty", + "ki" + ], + [ + "czo", + "ść" + ], + [ + "słu", + "chu" + ], + [ + "sko", + "k" + ], + [ + "żo", + "nymi" + ], + [ + "To", + "ś" + ], + [ + "sia", + "dał" + ], + [ + "wró", + "cą" + ], + [ + "gę", + "bę" + ], + [ + "Sta", + "l" + ], + [ + "daw", + "ców" + ], + [ + "Ko", + "ko" + ], + [ + "Prze", + "to" + ], + [ + "er", + "ni" + ], + [ + "zło", + "tym" + ], + [ + "świe", + "tnie" + ], + [ + "bro", + "dy" + ], + [ + "stan", + "dar" + ], + [ + "ws", + "pania" + ], + [ + "for", + "mal" + ], + [ + "zda", + "rzyć" + ], + [ + "usta", + "wie" + ], + [ + "Tu", + "ż" + ], + [ + "podob", + "nej" + ], + [ + "noc", + "ne" + ], + [ + "świad", + "czy" + ], + [ + "isto", + "ty" + ], + [ + "powo", + "duje" + ], + [ + "kocha", + "na" + ], + [ + "nowa", + "nie" + ], + [ + "nowa", + "ne" + ], + [ + "bia", + "da" + ], + [ + "War", + "to" + ], + [ + "god", + "ną" + ], + [ + "widział", + "eś" + ], + [ + "In", + "forma" + ], + [ + "śle", + "d" + ], + [ + "Go", + "ście" + ], + [ + "widzi", + "cie" + ], + [ + "rad", + "nych" + ], + [ + "Naj", + "bardziej" + ], + [ + "Be", + "ro" + ], + [ + "ak", + "cja" + ], + [ + "zdu", + "mie" + ], + [ + "wil", + "ków" + ], + [ + "zmar", + "twych" + ], + [ + "myśle", + "nia" + ], + [ + "chociaż", + "by" + ], + [ + "świ", + "ta" + ], + [ + "prawdzi", + "wą" + ], + [ + "hetma", + "nem" + ], + [ + "nagro", + "da" + ], + [ + "niez", + "noś" + ], + [ + "Zy", + "ndra" + ], + [ + "ogni", + "sko" + ], + [ + "kwia", + "t" + ], + [ + "waru", + "nkiem" + ], + [ + "czyni", + "ło" + ], + [ + "Zo", + "się" + ], + [ + "auto", + "ra" + ], + [ + "czło", + "nkiem" + ], + [ + "postanowi", + "li" + ], + [ + "zapom", + "nia" + ], + [ + "okoli", + "ce" + ], + [ + "Ła", + "two" + ], + [ + "dziel", + "nicy" + ], + [ + "leżą", + "cego" + ], + [ + "pomyśl", + "ała" + ], + [ + "dba", + "ć" + ], + [ + "sześć", + "dziesiąt" + ], + [ + "cno", + "tę" + ], + [ + "gospoda", + "rza" + ], + [ + "Sapie", + "hy" + ], + [ + "łóż", + "ko" + ], + [ + "leś", + "nych" + ], + [ + "prakty", + "ki" + ], + [ + "urzą", + "dzenia" + ], + [ + "Mef", + "re" + ], + [ + "wojow", + "nik" + ], + [ + "wielko", + "ść" + ], + [ + "podło", + "dze" + ], + [ + "koza", + "ckie" + ], + [ + "podzi", + "wu" + ], + [ + "rozwi", + "ja" + ], + [ + "Chło", + "piec" + ], + [ + "postępo", + "wanie" + ], + [ + "pośpie", + "chu" + ], + [ + "niedźwie", + "dź" + ], + [ + "Wia", + "do" + ], + [ + "Minister", + "stwo" + ], + [ + "zawzię", + "tość" + ], + [ + "posęp", + "ny" + ], + [ + "Aulu", + "s" + ], + [ + "kandyda", + "tów" + ], + [ + "Malbor", + "gu" + ], + [ + "Krzesz", + "owska" + ], + [ + "sukce", + "s" + ], + [ + "szabla", + "mi" + ], + [ + "naczy", + "nia" + ], + [ + "Kobie", + "ty" + ], + [ + "bała", + "mu" + ], + [ + "Macie", + "k" + ], + [ + "sekreta", + "rz" + ], + [ + "Napole", + "on" + ], + [ + "ucał", + "ował" + ], + [ + "ogrod", + "ów" + ], + [ + "Dal", + "szą" + ], + [ + "Ostat", + "nio" + ], + [ + "Grzego", + "rz" + ], + [ + "mistrze", + "m" + ], + [ + "roześ", + "miał" + ], + [ + "G", + "wia" + ], + [ + "I", + "Ę" + ], + [ + "I", + "zy" + ], + [ + "K", + "al" + ], + [ + "K", + "ing" + ], + [ + "N", + "owe" + ], + [ + "S", + "pój" + ], + [ + "S", + "prawa" + ], + [ + "Z", + "robi" + ], + [ + "g", + "res" + ], + [ + "n", + "kt" + ], + [ + "o", + "cie" + ], + [ + "p", + "łe" + ], + [ + "s", + "pytać" + ], + [ + "t", + "ł" + ], + [ + "u", + "stąpi" + ], + [ + "u", + "lega" + ], + [ + "w", + "siach" + ], + [ + "Ł", + "A" + ], + [ + "ż", + "dy" + ], + [ + "nie", + "znacznie" + ], + [ + "cz", + "cią" + ], + [ + "po", + "czeka" + ], + [ + "po", + "ruszył" + ], + [ + "ni", + "skie" + ], + [ + "ra", + "nt" + ], + [ + "go", + "ściem" + ], + [ + "za", + "cz" + ], + [ + "za", + "prosił" + ], + [ + "za", + "żądał" + ], + [ + "do", + "tarł" + ], + [ + "do", + "póty" + ], + [ + "że", + "nić" + ], + [ + "wy", + "rze" + ], + [ + "wy", + "spie" + ], + [ + "wy", + "glądać" + ], + [ + "wy", + "spy" + ], + [ + "ty", + "czy" + ], + [ + "wo", + "ry" + ], + [ + "da", + "niu" + ], + [ + "czy", + "sta" + ], + [ + "la", + "bora" + ], + [ + "prze", + "kształ" + ], + [ + "ma", + "zu" + ], + [ + "ma", + "tów" + ], + [ + "re", + "be" + ], + [ + "od", + "no" + ], + [ + "od", + "sło" + ], + [ + "cie", + "niem" + ], + [ + "mo", + "ścią" + ], + [ + "mie", + "rza" + ], + [ + "ob", + "licz" + ], + [ + "przy", + "chodził" + ], + [ + "pie", + "cze" + ], + [ + "ży", + "sz" + ], + [ + "pi", + "sem" + ], + [ + "roz", + "czu" + ], + [ + "sza", + "ją" + ], + [ + "pod", + "szedł" + ], + [ + "pe", + "l" + ], + [ + "rę", + "t" + ], + [ + "cha", + "na" + ], + [ + "Na", + "cze" + ], + [ + "Na", + "sze" + ], + [ + "su", + "my" + ], + [ + "Za", + "czą" + ], + [ + "py", + "sz" + ], + [ + "og", + "rze" + ], + [ + "rowa", + "nych" + ], + [ + "stro", + "na" + ], + [ + "dro", + "bia" + ], + [ + "Do", + "tychczas" + ], + [ + "pow", + "roz" + ], + [ + "prowa", + "dź" + ], + [ + "róż", + "ni" + ], + [ + "ran", + "ka" + ], + [ + "łą", + "ce" + ], + [ + "kre", + "a" + ], + [ + "wę", + "gla" + ], + [ + "umie", + "rać" + ], + [ + "wio", + "zą" + ], + [ + "przyja", + "cio" + ], + [ + "mil", + "czeli" + ], + [ + "raj", + "tar" + ], + [ + "pol", + "sce" + ], + [ + "powi", + "ta" + ], + [ + "pło", + "mienie" + ], + [ + "nk", + "owo" + ], + [ + "wło", + "sach" + ], + [ + "prz", + "ó" + ], + [ + "ode", + "brać" + ], + [ + "powo", + "dzenia" + ], + [ + "posta", + "wić" + ], + [ + "środ", + "kiem" + ], + [ + "Me", + "dy" + ], + [ + "kowa", + "na" + ], + [ + "osob", + "om" + ], + [ + "twier", + "dzy" + ], + [ + "ele", + "ga" + ], + [ + "polity", + "ków" + ], + [ + "Go", + "dzi" + ], + [ + "mod", + "erni" + ], + [ + "głów", + "ne" + ], + [ + "głów", + "nej" + ], + [ + "per", + "sona" + ], + [ + "licz", + "bie" + ], + [ + "wil", + "cy" + ], + [ + "bud", + "ował" + ], + [ + "kaza", + "nie" + ], + [ + "Boże", + "go" + ], + [ + "ogó", + "lno" + ], + [ + "Ci", + "o" + ], + [ + "kosz", + "ty" + ], + [ + "Al", + "boż" + ], + [ + "poło", + "żeniu" + ], + [ + "usza", + "ch" + ], + [ + "powtó", + "rzyli" + ], + [ + "bio", + "rę" + ], + [ + "ber", + "ga" + ], + [ + "stosu", + "nków" + ], + [ + "zdzi", + "wienia" + ], + [ + "szuka", + "li" + ], + [ + "Hi", + "ra" + ], + [ + "han", + "del" + ], + [ + "Każ", + "da" + ], + [ + "żywo", + "ta" + ], + [ + "każe", + "sz" + ], + [ + "wtrą", + "ciła" + ], + [ + "niedo", + "łę" + ], + [ + "najwyż", + "szy" + ], + [ + "najwyż", + "szym" + ], + [ + "oz", + "wała" + ], + [ + "przezna", + "czone" + ], + [ + "choro", + "bę" + ], + [ + "Babi", + "nicza" + ], + [ + "Dopiero", + "ż" + ], + [ + "obowiąz", + "ku" + ], + [ + "młod", + "szy" + ], + [ + "namio", + "ty" + ], + [ + "natura", + "lnie" + ], + [ + "sprzę", + "tu" + ], + [ + "proku", + "ratura" + ], + [ + "wspomnie", + "ń" + ], + [ + "faj", + "nie" + ], + [ + "Two", + "ja" + ], + [ + "ogo", + "nem" + ], + [ + "spoczy", + "nku" + ], + [ + "Miło", + "ść" + ], + [ + "Lit", + "win" + ], + [ + "Ste", + "fan" + ], + [ + "tęskno", + "ta" + ], + [ + "meto", + "dy" + ], + [ + "mołoj", + "cy" + ], + [ + "szó", + "stej" + ], + [ + "Kir", + "ło" + ], + [ + "pomi", + "nam" + ], + [ + "ulu", + "bie" + ], + [ + "Izra", + "el" + ], + [ + "Bedu", + "i" + ], + [ + "Krzecz", + "owski" + ], + [ + "Patro", + "kle" + ], + [ + "Maj", + "or" + ], + [ + "księdz", + "em" + ], + [ + "ZS", + "RR" + ], + [ + "Miłości", + "wy" + ], + [ + "HEL", + "ENA" + ], + [ + "przyzwo", + "i" + ], + [ + "FORKIA", + "DA" + ], + [ + "3", + "4" + ], + [ + "A", + "cha" + ], + [ + "D", + "ari" + ], + [ + "E", + "n" + ], + [ + "I", + "leż" + ], + [ + "O", + "bywa" + ], + [ + "P", + "ała" + ], + [ + "T", + "fu" + ], + [ + "W", + "sty" + ], + [ + "W", + "szę" + ], + [ + "W", + "aż" + ], + [ + "Z", + "nów" + ], + [ + "a", + "bor" + ], + [ + "k", + "g" + ], + [ + "l", + "da" + ], + [ + "o", + "ra" + ], + [ + "o", + "swo" + ], + [ + "o", + "dziedzi" + ], + [ + "s", + "si" + ], + [ + "t", + "owym" + ], + [ + "t", + "wym" + ], + [ + "u", + "dali" + ], + [ + "w", + "ci" + ], + [ + "w", + "ry" + ], + [ + "w", + "skutek" + ], + [ + "z", + "wiercia" + ], + [ + "ź", + "dzie" + ], + [ + "ż", + "kę" + ], + [ + "rz", + "cie" + ], + [ + "nie", + "zgo" + ], + [ + "na", + "kazał" + ], + [ + "cz", + "ków" + ], + [ + "ch", + "cie" + ], + [ + "sz", + "pi" + ], + [ + "sz", + "pe" + ], + [ + "sz", + "czyć" + ], + [ + "po", + "wóz" + ], + [ + "dz", + "mi" + ], + [ + "ra", + "dzę" + ], + [ + "li", + "cha" + ], + [ + "go", + "na" + ], + [ + "ko", + "gu" + ], + [ + "ko", + "niom" + ], + [ + "le", + "wym" + ], + [ + "do", + "ga" + ], + [ + "ka", + "dzi" + ], + [ + "ka", + "sy" + ], + [ + "te", + "czne" + ], + [ + "wa", + "gę" + ], + [ + "wy", + "w" + ], + [ + "wy", + "roku" + ], + [ + "wy", + "pił" + ], + [ + "wy", + "jeździe" + ], + [ + "ło", + "pa" + ], + [ + "to", + "ru" + ], + [ + "wo", + "zem" + ], + [ + "prze", + "chod" + ], + [ + "prze", + "jeżdża" + ], + [ + "ma", + "nów" + ], + [ + "re", + "mnie" + ], + [ + "ce", + "chy" + ], + [ + "mie", + "rze" + ], + [ + "ob", + "rad" + ], + [ + "przy", + "pu" + ], + [ + "przy", + "niosła" + ], + [ + "cy", + "k" + ], + [ + "owa", + "liśmy" + ], + [ + "sa", + "jąc" + ], + [ + "cza", + "k" + ], + [ + "ży", + "wie" + ], + [ + "pi", + "one" + ], + [ + "pe", + "da" + ], + [ + "du", + "mnie" + ], + [ + "wię", + "ź" + ], + [ + "Po", + "seł" + ], + [ + "Po", + "sej" + ], + [ + "zy", + "j" + ], + [ + "in", + "stan" + ], + [ + "me", + "ty" + ], + [ + "pro", + "gi" + ], + [ + "pro", + "sząc" + ], + [ + "sy", + "pać" + ], + [ + "su", + "s" + ], + [ + "su", + "cho" + ], + [ + "szcze", + "ń" + ], + [ + "niu", + "m" + ], + [ + "og", + "no" + ], + [ + "mia", + "stu" + ], + [ + "cu", + "dze" + ], + [ + "zo", + "m" + ], + [ + "cią", + "ży" + ], + [ + "wiel", + "błąd" + ], + [ + "gu", + "ją" + ], + [ + "kró", + "tka" + ], + [ + "pię", + "tr" + ], + [ + "stu", + "je" + ], + [ + "strze", + "mię" + ], + [ + "stał", + "em" + ], + [ + "Ba", + "st" + ], + [ + "podob", + "ał" + ], + [ + "poko", + "chał" + ], + [ + "przeciw", + "le" + ], + [ + "gru", + "pie" + ], + [ + "poz", + "być" + ], + [ + "pyta", + "jąc" + ], + [ + "ho", + "ry" + ], + [ + "Wa", + "s" + ], + [ + "wło", + "żył" + ], + [ + "ode", + "szła" + ], + [ + "konie", + "czne" + ], + [ + "jedy", + "ne" + ], + [ + "In", + "ne" + ], + [ + "głu", + "cho" + ], + [ + "woła", + "jąc" + ], + [ + "kamie", + "niu" + ], + [ + "szyb", + "kie" + ], + [ + "chro", + "ni" + ], + [ + "spotka", + "li" + ], + [ + "właści", + "ciela" + ], + [ + "dwu", + "krotnie" + ], + [ + "logi", + "czne" + ], + [ + "logi", + "cznych" + ], + [ + "sio", + "strze" + ], + [ + "ist", + "nienia" + ], + [ + "hi", + "l" + ], + [ + "wypad", + "ków" + ], + [ + "wdzię", + "czny" + ], + [ + "gospodar", + "czej" + ], + [ + "200", + "2" + ], + [ + "pat", + "rio" + ], + [ + "prawdzi", + "wego" + ], + [ + "tajem", + "nic" + ], + [ + "niez", + "równa" + ], + [ + "poru", + "szać" + ], + [ + "De", + "cy" + ], + [ + "spostrze", + "gła" + ], + [ + "niemie", + "cku" + ], + [ + "zbu", + "dził" + ], + [ + "doświad", + "czenie" + ], + [ + "Su", + "zin" + ], + [ + "przera", + "ża" + ], + [ + "gwał", + "t" + ], + [ + "Jezu", + "sa" + ], + [ + "nieszczę", + "sny" + ], + [ + "modli", + "twę" + ], + [ + "odkry", + "ł" + ], + [ + "pójdzie", + "my" + ], + [ + "nauczy", + "ć" + ], + [ + "istnie", + "ją" + ], + [ + "włó", + "cz" + ], + [ + "posą", + "gi" + ], + [ + "wyją", + "tk" + ], + [ + "przedstawi", + "cieli" + ], + [ + "wyra", + "ża" + ], + [ + "oczeki", + "wania" + ], + [ + "opła", + "ty" + ], + [ + "przytom", + "ności" + ], + [ + "Jo", + "h" + ], + [ + "komenda", + "nta" + ], + [ + "pochod", + "nie" + ], + [ + "szta", + "b" + ], + [ + "kam", + "panii" + ], + [ + "wewnętrz", + "nych" + ], + [ + "czterdzie", + "stu" + ], + [ + "kieli", + "ch" + ], + [ + "Miej", + "s" + ], + [ + "przyjem", + "ność" + ], + [ + "Klu", + "bu" + ], + [ + "Krzyszto", + "fa" + ], + [ + "NI", + "K" + ], + [ + "jech", + "ały" + ], + [ + "spoczy", + "nek" + ], + [ + "Lit", + "wę" + ], + [ + "małże", + "ństwa" + ], + [ + "konkur", + "su" + ], + [ + "Aposto", + "ła" + ], + [ + "staj", + "ni" + ], + [ + "prowi", + "n" + ], + [ + "gatu", + "nku" + ], + [ + "Rot", + "gie" + ], + [ + "buła", + "wę" + ], + [ + "Policja", + "nci" + ], + [ + "rezulta", + "cie" + ], + [ + "koali", + "cji" + ], + [ + "pocho", + "dzenia" + ], + [ + "maję", + "tności" + ], + [ + "chł", + "ód" + ], + [ + "Poppe", + "a" + ], + [ + "iz", + "bę" + ], + [ + "seme", + "nów" + ], + [ + "niewątpli", + "wie" + ], + [ + "Medi", + "net" + ], + [ + "przó", + "dy" + ], + [ + "3", + "3" + ], + [ + "A", + "pol" + ], + [ + "C", + "IA" + ], + [ + "D", + "Y" + ], + [ + "G", + "O" + ], + [ + "H", + "el" + ], + [ + "a", + "kade" + ], + [ + "d", + "l" + ], + [ + "f", + "ru" + ], + [ + "m", + "leka" + ], + [ + "o", + "trzymać" + ], + [ + "s", + "ąc" + ], + [ + "nie", + "lega" + ], + [ + "nie", + "bem" + ], + [ + "nie", + "pewności" + ], + [ + "na", + "ma" + ], + [ + "po", + "stępu" + ], + [ + "po", + "sługi" + ], + [ + "st", + "ce" + ], + [ + "ra", + "dzić" + ], + [ + "ra", + "nek" + ], + [ + "li", + "wą" + ], + [ + "je", + "dzenia" + ], + [ + "je", + "sieni" + ], + [ + "za", + "szczyt" + ], + [ + "ko", + "per" + ], + [ + "le", + "tnie" + ], + [ + "do", + "cie" + ], + [ + "do", + "pomóż" + ], + [ + "ta", + "l" + ], + [ + "ta", + "nt" + ], + [ + "ła", + "p" + ], + [ + "pa", + "le" + ], + [ + "wy", + "chodzić" + ], + [ + "da", + "chem" + ], + [ + "prze", + "pę" + ], + [ + "prze", + "mocą" + ], + [ + "ce", + "li" + ], + [ + "si", + "lnym" + ], + [ + "ob", + "sługi" + ], + [ + "przy", + "krzy" + ], + [ + "przy", + "mknął" + ], + [ + "ba", + "by" + ], + [ + "ba", + "ry" + ], + [ + "ba", + "lko" + ], + [ + "ba", + "daw" + ], + [ + "bo", + "ków" + ], + [ + "ży", + "czenia" + ], + [ + "pi", + "an" + ], + [ + "pod", + "ała" + ], + [ + "pod", + "jąć" + ], + [ + "du", + "chem" + ], + [ + "Po", + "zdrawiam" + ], + [ + "zy", + "sk" + ], + [ + "lo", + "gów" + ], + [ + "su", + "che" + ], + [ + "bę", + "b" + ], + [ + "bu", + "ch" + ], + [ + "pó", + "l" + ], + [ + "rą", + "czki" + ], + [ + "wz", + "nosząc" + ], + [ + "praw", + "ne" + ], + [ + "trze", + "nia" + ], + [ + "trze", + "cią" + ], + [ + "Ch", + "rzci" + ], + [ + "tam", + "tego" + ], + [ + "sła", + "by" + ], + [ + "pła", + "cą" + ], + [ + "Bo", + "ska" + ], + [ + "gę", + "bie" + ], + [ + "gro", + "nie" + ], + [ + "Sta", + "wską" + ], + [ + "mę", + "stwa" + ], + [ + "sku", + "tku" + ], + [ + "Ko", + "ro" + ], + [ + "pow", + "ścią" + ], + [ + "rzę", + "dem" + ], + [ + "ha", + "f" + ], + [ + "Wy", + "starczy" + ], + [ + "miej", + "skich" + ], + [ + "mło", + "dej" + ], + [ + "Czy", + "tel" + ], + [ + "ński", + "mi" + ], + [ + "stan", + "ku" + ], + [ + "oba", + "wiał" + ], + [ + "for", + "mu" + ], + [ + "dzia", + "du" + ], + [ + "zda", + "ń" + ], + [ + "panie", + "nki" + ], + [ + "ter", + "minu" + ], + [ + "Li", + "twa" + ], + [ + "kar", + "dyna" + ], + [ + "poli", + "czkach" + ], + [ + "wio", + "nego" + ], + [ + "znaj", + "dowała" + ], + [ + "tek", + "stu" + ], + [ + "poko", + "i" + ], + [ + "gru", + "bo" + ], + [ + "nami", + "ot" + ], + [ + "wała", + "m" + ], + [ + "wała", + "ch" + ], + [ + "An", + "g" + ], + [ + "jedno", + "staj" + ], + [ + "patrzy", + "ły" + ], + [ + "lek", + "tyki" + ], + [ + "dra", + "maty" + ], + [ + "pisa", + "ny" + ], + [ + "pisa", + "ne" + ], + [ + "spe", + "kt" + ], + [ + "brze", + "gach" + ], + [ + "towarzy", + "szy" + ], + [ + "kowi", + "c" + ], + [ + "god", + "nym" + ], + [ + "sen", + "ty" + ], + [ + "We", + "dle" + ], + [ + "skrzy", + "dło" + ], + [ + "zwa", + "ne" + ], + [ + "polity", + "cy" + ], + [ + "cier", + "pią" + ], + [ + "obec", + "nej" + ], + [ + "służ", + "bą" + ], + [ + "gości", + "ńcu" + ], + [ + "szczegó", + "lności" + ], + [ + "patrz", + "cie" + ], + [ + "publi", + "czne" + ], + [ + "decy", + "zje" + ], + [ + "bud", + "owie" + ], + [ + "przedsta", + "wił" + ], + [ + "cieka", + "wy" + ], + [ + "Niem", + "ca" + ], + [ + "świąty", + "nia" + ], + [ + "rozle", + "gały" + ], + [ + "La", + "er" + ], + [ + "wąt", + "pił" + ], + [ + "potęż", + "nych" + ], + [ + "ogrom", + "nej" + ], + [ + "gospodar", + "stwa" + ], + [ + "Ligi", + "o" + ], + [ + "nar", + "koty" + ], + [ + "hetma", + "ni" + ], + [ + "stosu", + "nek" + ], + [ + "okaz", + "ała" + ], + [ + "szuka", + "m" + ], + [ + "speł", + "nia" + ], + [ + "trwo", + "gę" + ], + [ + "zbu", + "nt" + ], + [ + "Fran", + "ci" + ], + [ + "żela", + "zo" + ], + [ + "hy", + "m" + ], + [ + "żyw", + "cem" + ], + [ + "mogły", + "by" + ], + [ + "opi", + "nię" + ], + [ + "okoli", + "c" + ], + [ + "wich", + "rem" + ], + [ + "kierow", + "cy" + ], + [ + "leżą", + "ce" + ], + [ + "istnie", + "ć" + ], + [ + "Fenicja", + "nin" + ], + [ + "psu", + "bra" + ], + [ + "krai", + "ny" + ], + [ + "Ber", + "nardy" + ], + [ + "poe", + "ty" + ], + [ + "ćwi", + "czenia" + ], + [ + "gnia", + "zdo" + ], + [ + "posu", + "wał" + ], + [ + "pozwo", + "lenie" + ], + [ + "St", + "ało" + ], + [ + "XI", + "V" + ], + [ + "przygot", + "ować" + ], + [ + "przyjem", + "ności" + ], + [ + "olbrzymi", + "ch" + ], + [ + "oszczę", + "dności" + ], + [ + "podstaw", + "owych" + ], + [ + "afe", + "kt" + ], + [ + "jan", + "czar" + ], + [ + "efe", + "kt" + ], + [ + "Tygel", + "lin" + ], + [ + "koncer", + "t" + ], + [ + "Angli", + "i" + ], + [ + "Szczy", + "tna" + ], + [ + "kulba", + "ce" + ], + [ + "kancle", + "rz" + ], + [ + "mle", + "ko" + ], + [ + "rozstrzy", + "g" + ], + [ + "telef", + "oni" + ], + [ + "poję", + "cie" + ], + [ + "ww", + "w" + ], + [ + "stolnik", + "owa" + ], + [ + "Prę", + "dzej" + ], + [ + "źró", + "deł" + ], + [ + "intele", + "ktual" + ], + [ + "bezpośred", + "nio" + ], + [ + "Kisie", + "l" + ], + [ + "Powo", + "li" + ], + [ + "Ed", + "war" + ], + [ + "Przeci", + "w" + ], + [ + "inte", + "gra" + ], + [ + "Sande", + "rus" + ], + [ + "Wolał", + "bym" + ], + [ + "B", + "ła" + ], + [ + "F", + "ina" + ], + [ + "K", + "e" + ], + [ + "M", + "an" + ], + [ + "O", + "bro" + ], + [ + "P", + "ę" + ], + [ + "S", + "P" + ], + [ + "S", + "łow" + ], + [ + "W", + "ale" + ], + [ + "W", + "ej" + ], + [ + "W", + "IE" + ], + [ + "Z", + "właszcza" + ], + [ + "g", + "owi" + ], + [ + "g", + "lej" + ], + [ + "g", + "rób" + ], + [ + "h", + "im" + ], + [ + "i", + "ste" + ], + [ + "k", + "ało" + ], + [ + "k", + "owała" + ], + [ + "m", + "ki" + ], + [ + "m", + "owo" + ], + [ + "o", + "o" + ], + [ + "p", + "cha" + ], + [ + "s", + "przymie" + ], + [ + "u", + "por" + ], + [ + "u", + "prawia" + ], + [ + "z", + "ląkł" + ], + [ + "ł", + "ków" + ], + [ + "ż", + "alem" + ], + [ + "na", + "pły" + ], + [ + "po", + "bu" + ], + [ + "po", + "psu" + ], + [ + "ro", + "i" + ], + [ + "li", + "wych" + ], + [ + "je", + "cie" + ], + [ + "za", + "bierze" + ], + [ + "za", + "nadto" + ], + [ + "ko", + "chała" + ], + [ + "ci", + "or" + ], + [ + "ka", + "dencji" + ], + [ + "wi", + "dywał" + ], + [ + "ła", + "n" + ], + [ + "wa", + "my" + ], + [ + "wy", + "nu" + ], + [ + "wy", + "zwa" + ], + [ + "ło", + "ża" + ], + [ + "wo", + "dni" + ], + [ + "dzi", + "k" + ], + [ + "da", + "na" + ], + [ + "czy", + "źnie" + ], + [ + "prze", + "la" + ], + [ + "prze", + "peł" + ], + [ + "re", + "nt" + ], + [ + "ku", + "cha" + ], + [ + "sta", + "wiać" + ], + [ + "ści", + "o" + ], + [ + "sa", + "la" + ], + [ + "bi", + "i" + ], + [ + "pod", + "wo" + ], + [ + "pod", + "noszą" + ], + [ + "Po", + "ło" + ], + [ + "Nie", + "bo" + ], + [ + "sto", + "kroć" + ], + [ + "in", + "ka" + ], + [ + "pu", + "cha" + ], + [ + "wz", + "o" + ], + [ + "bra", + "ne" + ], + [ + "bez", + "cze" + ], + [ + "są", + "dzisz" + ], + [ + "tra", + "wie" + ], + [ + "dę", + "b" + ], + [ + "zi", + "my" + ], + [ + "stro", + "je" + ], + [ + "tro", + "ska" + ], + [ + "dru", + "ku" + ], + [ + "pię", + "tro" + ], + [ + "myśl", + "ałam" + ], + [ + "Ka", + "mi" + ], + [ + "Ty", + "sią" + ], + [ + "Sz", + "tu" + ], + [ + "bro", + "n" + ], + [ + "wol", + "ała" + ], + [ + "róż", + "owe" + ], + [ + "kro", + "ple" + ], + [ + "kry", + "je" + ], + [ + "oj", + "czyzna" + ], + [ + "oba", + "wa" + ], + [ + "kre", + "s" + ], + [ + "chę", + "tniej" + ], + [ + "Ba", + "się" + ], + [ + "uczy", + "nek" + ], + [ + "włas", + "ności" + ], + [ + "Rze", + "ckiego" + ], + [ + "wal", + "czył" + ], + [ + "tere", + "n" + ], + [ + "czer", + "w" + ], + [ + "Pi", + "l" + ], + [ + "dzię", + "kować" + ], + [ + "przyjacie", + "lu" + ], + [ + "ludz", + "kości" + ], + [ + "Mu", + "zy" + ], + [ + "byli", + "by" + ], + [ + "cięż", + "kim" + ], + [ + "żał", + "ob" + ], + [ + "In", + "ny" + ], + [ + "chłop", + "ców" + ], + [ + "chłop", + "stwo" + ], + [ + "śla", + "dem" + ], + [ + "robo", + "cie" + ], + [ + "najmniej", + "szej" + ], + [ + "bó", + "lem" + ], + [ + "sp", + "rzą" + ], + [ + "skła", + "dał" + ], + [ + "mili", + "ar" + ], + [ + "zaj", + "mować" + ], + [ + "skó", + "ra" + ], + [ + "dostoj", + "nicy" + ], + [ + "nowi", + "na" + ], + [ + "cio", + "s" + ], + [ + "poło", + "żenie" + ], + [ + "tysią", + "cami" + ], + [ + "poja", + "wiła" + ], + [ + "Fe", + "li" + ], + [ + "bio", + "ną" + ], + [ + "Se", + "nat" + ], + [ + "miesią", + "cach" + ], + [ + "trza", + "sk" + ], + [ + "kul", + "tur" + ], + [ + "Sam", + "bu" + ], + [ + "Ody", + "se" + ], + [ + "zało", + "żył" + ], + [ + "zba", + "wienia" + ], + [ + "myśla", + "mi" + ], + [ + "fil", + "mów" + ], + [ + "oce", + "ny" + ], + [ + "specja", + "listy" + ], + [ + "lubi", + "sz" + ], + [ + "posła", + "ć" + ], + [ + "przera", + "żeniem" + ], + [ + "rycer", + "stwo" + ], + [ + "sprzeda", + "ż" + ], + [ + "przygotowa", + "ne" + ], + [ + "regu", + "la" + ], + [ + "Poli", + "cji" + ], + [ + "ofiar", + "ą" + ], + [ + "napa", + "du" + ], + [ + "dysku", + "sję" + ], + [ + "Dy", + "re" + ], + [ + "kniazi", + "a" + ], + [ + "Zbysz", + "kiem" + ], + [ + "odwa", + "gę" + ], + [ + "Często", + "ch" + ], + [ + "poe", + "zji" + ], + [ + "IA", + "Ł" + ], + [ + "szan", + "se" + ], + [ + "podzi", + "wem" + ], + [ + "sym", + "paty" + ], + [ + "rozwiąza", + "nia" + ], + [ + "imi", + "ona" + ], + [ + "życzli", + "wość" + ], + [ + "Mari", + "i" + ], + [ + "odga", + "dł" + ], + [ + "zawod", + "owej" + ], + [ + "kniaziów", + "nę" + ], + [ + "jezio", + "ro" + ], + [ + "uwol", + "nić" + ], + [ + "wolał", + "bym" + ], + [ + "Żołnie", + "rz" + ], + [ + "małżon", + "ka" + ], + [ + "przod", + "ków" + ], + [ + "parla", + "mentar" + ], + [ + "inten", + "sy" + ], + [ + "Mosk", + "wy" + ], + [ + "grzbie", + "t" + ], + [ + "Narod", + "owej" + ], + [ + "Tłu", + "my" + ], + [ + "teo", + "ro" + ], + [ + "Chodź", + "my" + ], + [ + "kapitał", + "u" + ], + [ + "lecie", + "ć" + ], + [ + "konsek", + "wen" + ], + [ + "fakty", + "cznie" + ], + [ + "Dok", + "ąd" + ], + [ + "odnale", + "źć" + ], + [ + "radziwił", + "ł" + ], + [ + "kolu", + "mn" + ], + [ + "Wierszuł", + "ł" + ], + [ + "Stwier", + "dzam" + ], + [ + "Daw", + "niej" + ], + [ + "fizj", + "ogno" + ], + [ + "(", + "...)" + ], + [ + "3", + "8" + ], + [ + "D", + "R" + ], + [ + "G", + "miny" + ], + [ + "I", + "ra" + ], + [ + "J", + "emu" + ], + [ + "O", + "chro" + ], + [ + "S", + "wo" + ], + [ + "S", + "tru" + ], + [ + "b", + "ną" + ], + [ + "d", + "woj" + ], + [ + "d", + "owej" + ], + [ + "s", + "ją" + ], + [ + "s", + "ół" + ], + [ + "s", + "ple" + ], + [ + "u", + "b" + ], + [ + "u", + "raz" + ], + [ + "u", + "czą" + ], + [ + "u", + "dostęp" + ], + [ + "u", + "dowod" + ], + [ + "w", + "przódy" + ], + [ + "z", + "ka" + ], + [ + "z", + "większa" + ], + [ + "nie", + "ś" + ], + [ + "nie", + "ła" + ], + [ + "nie", + "chęć" + ], + [ + "na", + "ju" + ], + [ + "cz", + "cie" + ], + [ + "ch", + "ował" + ], + [ + "sz", + "ąd" + ], + [ + "po", + "słucha" + ], + [ + "po", + "hy" + ], + [ + "po", + "magał" + ], + [ + "ro", + "dy" + ], + [ + "je", + "nie" + ], + [ + "go", + "łym" + ], + [ + "za", + "ku" + ], + [ + "za", + "szczy" + ], + [ + "za", + "snął" + ], + [ + "za", + "siadł" + ], + [ + "do", + "trzeć" + ], + [ + "mi", + "sję" + ], + [ + "wi", + "wa" + ], + [ + "wi", + "ódł" + ], + [ + "ta", + "cja" + ], + [ + "ła", + "wce" + ], + [ + "wy", + "mówił" + ], + [ + "wy", + "szło" + ], + [ + "to", + "li" + ], + [ + "ty", + "po" + ], + [ + "ty", + "gry" + ], + [ + "wie", + "dź" + ], + [ + "wie", + "czne" + ], + [ + "wo", + "łała" + ], + [ + "prze", + "mawia" + ], + [ + "prze", + "biega" + ], + [ + "ma", + "jące" + ], + [ + "od", + "bij" + ], + [ + "dy", + "cji" + ], + [ + "przy", + "puszczał" + ], + [ + "ba", + "ni" + ], + [ + "bi", + "lan" + ], + [ + "lu", + "k" + ], + [ + "ży", + "czę" + ], + [ + "ży", + "wych" + ], + [ + "roz", + "bu" + ], + [ + "roz", + "wią" + ], + [ + "roz", + "poznać" + ], + [ + "zna", + "ków" + ], + [ + "du", + "si" + ], + [ + "du", + "chów" + ], + [ + "pan", + "no" + ], + [ + "sie", + "dzenia" + ], + [ + "Po", + "czę" + ], + [ + "Po", + "trze" + ], + [ + "sto", + "ję" + ], + [ + "sto", + "łe" + ], + [ + "Na", + "za" + ], + [ + "su", + "nęła" + ], + [ + "ar", + "mię" + ], + [ + "mówi", + "ło" + ], + [ + "sty", + "cznym" + ], + [ + "słu", + "żyli" + ], + [ + "sł", + "owia" + ], + [ + "Wo", + "lności" + ], + [ + "zie", + "leni" + ], + [ + "tę", + "ż" + ], + [ + "czu", + "jesz" + ], + [ + "Pa", + "cho" + ], + [ + "two", + "rzyć" + ], + [ + "two", + "rzenia" + ], + [ + "dro", + "gie" + ], + [ + "rzą", + "dzie" + ], + [ + "Le", + "szek" + ], + [ + "gro", + "bie" + ], + [ + "stu", + "dni" + ], + [ + "den", + "ta" + ], + [ + "Ka", + "ta" + ], + [ + "Ko", + "ń" + ], + [ + "mar", + "ki" + ], + [ + "koń", + "skich" + ], + [ + "ciąg", + "nęli" + ], + [ + "tru", + "je" + ], + [ + "Czy", + "żby" + ], + [ + "księ", + "gi" + ], + [ + "księ", + "ża" + ], + [ + "Wie", + "dz" + ], + [ + "um", + "owę" + ], + [ + "spra", + "wić" + ], + [ + "Zagło", + "bą" + ], + [ + "pę", + "dzą" + ], + [ + "poko", + "je" + ], + [ + "dwo", + "rem" + ], + [ + "dwo", + "rach" + ], + [ + "jedno", + "stek" + ], + [ + "bla", + "de" + ], + [ + "lep", + "szym" + ], + [ + "pom", + "sty" + ], + [ + "wło", + "żyć" + ], + [ + "ucie", + "czce" + ], + [ + "dr", + "ży" + ], + [ + "dr", + "żały" + ], + [ + "czar", + "ni" + ], + [ + "kał", + "u" + ], + [ + "brze", + "gów" + ], + [ + "zdr", + "owiem" + ], + [ + "pospoli", + "tego" + ], + [ + "wraca", + "li" + ], + [ + "Go", + "leni" + ], + [ + "rad", + "ny" + ], + [ + "kamie", + "niami" + ], + [ + "puł", + "ku" + ], + [ + "kole", + "żan" + ], + [ + "proce", + "du" + ], + [ + "gląd", + "ała" + ], + [ + "wil", + "li" + ], + [ + "groma", + "dę" + ], + [ + "kur", + "cze" + ], + [ + "win", + "ni" + ], + [ + "mili", + "on" + ], + [ + "naz", + "wać" + ], + [ + "zaję", + "cie" + ], + [ + "natu", + "rze" + ], + [ + "okru", + "tna" + ], + [ + "szero", + "ką" + ], + [ + "sąd", + "ów" + ], + [ + "zdra", + "dził" + ], + [ + "Słu", + "sznie" + ], + [ + "ukry", + "te" + ], + [ + "Woj", + "sk" + ], + [ + "rusze", + "k" + ], + [ + "Bar", + "bara" + ], + [ + "prawdzi", + "wym" + ], + [ + "pienię", + "dzmi" + ], + [ + "pora", + "dzić" + ], + [ + "Ge", + "nera" + ], + [ + "kont", + "ro" + ], + [ + "wspó", + "l" + ], + [ + "czyni", + "ły" + ], + [ + "czło", + "nek" + ], + [ + "kieru", + "nek" + ], + [ + "związ", + "ków" + ], + [ + "odwie", + "dził" + ], + [ + "wojen", + "nym" + ], + [ + "książ", + "ka" + ], + [ + "zakoń", + "czenie" + ], + [ + "niena", + "widzi" + ], + [ + "pogo", + "dy" + ], + [ + "niedo", + "li" + ], + [ + "wyro", + "ki" + ], + [ + "wyciąg", + "nąć" + ], + [ + "połą", + "czyć" + ], + [ + "kłopo", + "tów" + ], + [ + "łaska", + "wie" + ], + [ + "Chilo", + "n" + ], + [ + "wspani", + "ałe" + ], + [ + "upły", + "nęło" + ], + [ + "tea", + "tru" + ], + [ + "tea", + "tr" + ], + [ + "potwier", + "dza" + ], + [ + "leś", + "ne" + ], + [ + "prakty", + "cznie" + ], + [ + "zabra", + "nie" + ], + [ + "spó", + "r" + ], + [ + "niespo", + "dzian" + ], + [ + "Rzę", + "dziana" + ], + [ + "niezna", + "ne" + ], + [ + "prote", + "stu" + ], + [ + "miłu", + "ję" + ], + [ + "znie", + "chę" + ], + [ + "srebr", + "ne" + ], + [ + "gwar", + "dii" + ], + [ + "porozumie", + "nia" + ], + [ + "Lit", + "wi" + ], + [ + "ołta", + "rz" + ], + [ + "pojedzie", + "sz" + ], + [ + "ślu", + "bu" + ], + [ + "olbrzymie", + "go" + ], + [ + "przywy", + "kł" + ], + [ + "błyskawi", + "ca" + ], + [ + "zej", + "ść" + ], + [ + "średni", + "owie" + ], + [ + "Napole", + "ona" + ], + [ + "Nale", + "ży" + ], + [ + "pręd", + "ce" + ], + [ + "Zygmu", + "nta" + ], + [ + "Biał", + "ego" + ], + [ + "Sma", + "ina" + ], + [ + "jacy", + "ś" + ], + [ + "nadej", + "dzie" + ], + [ + "chó", + "rem" + ], + [ + "Wiśniowie", + "ckiego" + ], + [ + "wyobraź", + "ni" + ], + [ + "pielę", + "gnia" + ], + [ + "Lichtenste", + "in" + ], + [ + "umożli", + "wia" + ], + [ + "łosko", + "tem" + ], + [ + "Pamięta", + "sz" + ], + [ + "Anti", + "no" + ], + [ + "oblicz", + "em" + ], + [ + "4", + "9" + ], + [ + "A", + "mery" + ], + [ + "D", + "nia" + ], + [ + "O", + "kazało" + ], + [ + "O", + "lim" + ], + [ + "R", + "i" + ], + [ + "R", + "obo" + ], + [ + "T", + "E" + ], + [ + "Z", + "im" + ], + [ + "g", + "wie" + ], + [ + "i", + "ro" + ], + [ + "l", + "ó" + ], + [ + "o", + "słu" + ], + [ + "s", + "se" + ], + [ + "u", + "ś" + ], + [ + "u", + "szedł" + ], + [ + "na", + "wia" + ], + [ + "na", + "gła" + ], + [ + "sz", + "ką" + ], + [ + "po", + "prawi" + ], + [ + "po", + "krzyw" + ], + [ + "po", + "wód" + ], + [ + "po", + "godny" + ], + [ + "ni", + "czej" + ], + [ + "dz", + "on" + ], + [ + "ra", + "my" + ], + [ + "za", + "spoko" + ], + [ + "le", + "gł" + ], + [ + "do", + "chodzi" + ], + [ + "mi", + "one" + ], + [ + "mi", + "mowo" + ], + [ + "ta", + "bu" + ], + [ + "ta", + "niec" + ], + [ + "ki", + "na" + ], + [ + "wa", + "żył" + ], + [ + "wy", + "strze" + ], + [ + "wy", + "smu" + ], + [ + "wy", + "powiedzieć" + ], + [ + "wy", + "jechali" + ], + [ + "wy", + "cofa" + ], + [ + "ne", + "ś" + ], + [ + "to", + "rze" + ], + [ + "ma", + "rz" + ], + [ + "kie", + "p" + ], + [ + "od", + "było" + ], + [ + "od", + "par" + ], + [ + "przy", + "padł" + ], + [ + "ru", + "szą" + ], + [ + "bo", + "ża" + ], + [ + "ży", + "ci" + ], + [ + "ga", + "j" + ], + [ + "ga", + "ny" + ], + [ + "pi", + "ały" + ], + [ + "roz", + "dar" + ], + [ + "roz", + "grze" + ], + [ + "zna", + "czny" + ], + [ + "zy", + "ski" + ], + [ + "sy", + "nowi" + ], + [ + "lo", + "ry" + ], + [ + "Na", + "m" + ], + [ + "czę", + "st" + ], + [ + "powie", + "w" + ], + [ + "or", + "ów" + ], + [ + "fi", + "g" + ], + [ + "naj", + "now" + ], + [ + "mówi", + "ły" + ], + [ + "był", + "ego" + ], + [ + "cu", + "dem" + ], + [ + "lę", + "kli" + ], + [ + "śli", + "ł" + ], + [ + "sia", + "no" + ], + [ + "śmie", + "le" + ], + [ + "two", + "jego" + ], + [ + "kto", + "rze" + ], + [ + "gó", + "rą" + ], + [ + "gę", + "si" + ], + [ + "Ra", + "zem" + ], + [ + "zło", + "tego" + ], + [ + "stał", + "e" + ], + [ + "Wy", + "daje" + ], + [ + "Wy", + "bacz" + ], + [ + "koń", + "skie" + ], + [ + "tru", + "dna" + ], + [ + "łą", + "czyć" + ], + [ + "szko", + "dli" + ], + [ + "kiedy", + "m" + ], + [ + "wier", + "ność" + ], + [ + "trz", + "ody" + ], + [ + "zda", + "r" + ], + [ + "dnie", + "nie" + ], + [ + "poko", + "jów" + ], + [ + "hu", + "knął" + ], + [ + "pyta", + "li" + ], + [ + "Pod", + "staw" + ], + [ + "rodzi", + "ną" + ], + [ + "noc", + "nych" + ], + [ + "prę", + "ży" + ], + [ + "kocha", + "sz" + ], + [ + "zdr", + "owe" + ], + [ + "osob", + "no" + ], + [ + "dziec", + "ku" + ], + [ + "pospoli", + "te" + ], + [ + "śle", + "py" + ], + [ + "wiąza", + "ć" + ], + [ + "spytał", + "em" + ], + [ + "Dzi", + "siaj" + ], + [ + "dziesią", + "tej" + ], + [ + "klę", + "knął" + ], + [ + "ak", + "ce" + ], + [ + "gości", + "ńca" + ], + [ + "proce", + "sów" + ], + [ + "publi", + "cznie" + ], + [ + "uda", + "wał" + ], + [ + "przedsta", + "wić" + ], + [ + "wska", + "zów" + ], + [ + "Niem", + "cami" + ], + [ + "rozle", + "gał" + ], + [ + "pięć", + "set" + ], + [ + "zamk", + "nięty" + ], + [ + "200", + "7" + ], + [ + "przekona", + "ny" + ], + [ + "Ody", + "sie" + ], + [ + "hetma", + "nie" + ], + [ + "wyja", + "śnie" + ], + [ + "obraz", + "ów" + ], + [ + "pali", + "ła" + ], + [ + "znajo", + "mi" + ], + [ + "spi", + "ż" + ], + [ + "zgu", + "bić" + ], + [ + "lite", + "ratury" + ], + [ + "nowy", + "mi" + ], + [ + "loka", + "lu" + ], + [ + "postanowi", + "ła" + ], + [ + "specja", + "lne" + ], + [ + "zdraj", + "cę" + ], + [ + "opowiada", + "nia" + ], + [ + "słysz", + "ałam" + ], + [ + "kana", + "ł" + ], + [ + "papie", + "ry" + ], + [ + "oca", + "lił" + ], + [ + "Księ", + "żna" + ], + [ + "ostroż", + "ności" + ], + [ + "uspoko", + "ić" + ], + [ + "wycie", + "czki" + ], + [ + "zwykł", + "ą" + ], + [ + "umil", + "kli" + ], + [ + "konfe", + "ren" + ], + [ + "zakre", + "su" + ], + [ + "schro", + "ni" + ], + [ + "zawod", + "owych" + ], + [ + "Ol", + "szty" + ], + [ + "pch", + "nąć" + ], + [ + "schy", + "lił" + ], + [ + "Szlangba", + "uma" + ], + [ + "reda", + "kcji" + ], + [ + "Ste", + "fa" + ], + [ + "artyku", + "ł" + ], + [ + "odpoczy", + "nek" + ], + [ + "grzbie", + "cie" + ], + [ + "młodzień", + "ca" + ], + [ + "ojc", + "owie" + ], + [ + "Towarzy", + "stwo" + ], + [ + "wyciąga", + "jąc" + ], + [ + "Zdr", + "owia" + ], + [ + "dyspo", + "zy" + ], + [ + "Ly", + "kon" + ], + [ + "uprzej", + "mie" + ], + [ + "Bor", + "owski" + ], + [ + "Właści", + "wie" + ], + [ + "TV", + "P" + ], + [ + "Demo", + "kraty" + ], + [ + "sypial", + "ni" + ], + [ + "kilko", + "ma" + ], + [ + "Euna", + "na" + ], + [ + "Spe", + "cja" + ], + [ + "Gan", + "cho" + ], + [ + "jakową", + "ś" + ], + [ + "dó", + "br" + ], + [ + "pohy", + "bel" + ], + [ + "4", + "00" + ], + [ + "A", + "s" + ], + [ + "A", + "da" + ], + [ + "A", + "żeby" + ], + [ + "A", + "rab" + ], + [ + "D", + "waj" + ], + [ + "I", + "re" + ], + [ + "K", + "od" + ], + [ + "N", + "ER" + ], + [ + "O", + "ko" + ], + [ + "O", + "pie" + ], + [ + "R", + "og" + ], + [ + "g", + "woź" + ], + [ + "i", + "mieniem" + ], + [ + "i", + "roni" + ], + [ + "m", + "nich" + ], + [ + "m", + "gle" + ], + [ + "p", + "d" + ], + [ + "p", + "se" + ], + [ + "p", + "niu" + ], + [ + "s", + "ała" + ], + [ + "u", + "zbroj" + ], + [ + "z", + "re" + ], + [ + "z", + "obowią" + ], + [ + "z", + "ważał" + ], + [ + "ż", + "bie" + ], + [ + "na", + "pę" + ], + [ + "na", + "brał" + ], + [ + "na", + "wzajem" + ], + [ + "po", + "tłu" + ], + [ + "po", + "jechali" + ], + [ + "ni", + "ski" + ], + [ + "dz", + "kie" + ], + [ + "ra", + "dni" + ], + [ + "ra", + "por" + ], + [ + "je", + "dzą" + ], + [ + "go", + "nił" + ], + [ + "do", + "mek" + ], + [ + "mi", + "ster" + ], + [ + "ka", + "wy" + ], + [ + "ta", + "p" + ], + [ + "ja", + "zdę" + ], + [ + "pa", + "zu" + ], + [ + "pa", + "szczę" + ], + [ + "wy", + "nieść" + ], + [ + "wy", + "stąpić" + ], + [ + "wy", + "prawił" + ], + [ + "wy", + "dawały" + ], + [ + "to", + "le" + ], + [ + "to", + "też" + ], + [ + "to", + "ścią" + ], + [ + "to", + "pór" + ], + [ + "wie", + "ni" + ], + [ + "dzi", + "my" + ], + [ + "dzi", + "kim" + ], + [ + "da", + "nym" + ], + [ + "prze", + "ja" + ], + [ + "prze", + "ży" + ], + [ + "prze", + "lo" + ], + [ + "prze", + "stanie" + ], + [ + "prze", + "prowadzić" + ], + [ + "re", + "prezentu" + ], + [ + "od", + "mien" + ], + [ + "od", + "nala" + ], + [ + "cie", + "ni" + ], + [ + "szy", + "by" + ], + [ + "sta", + "le" + ], + [ + "sta", + "wu" + ], + [ + "ru", + "nął" + ], + [ + "ba", + "k" + ], + [ + "bo", + "żą" + ], + [ + "bo", + "ską" + ], + [ + "co", + "n" + ], + [ + "bi", + "cie" + ], + [ + "pi", + "szą" + ], + [ + "pi", + "szczał" + ], + [ + "łu", + "ją" + ], + [ + "jak", + "owa" + ], + [ + "de", + "puta" + ], + [ + "ze", + "skoczył" + ], + [ + "spo", + "między" + ], + [ + "spo", + "dnie" + ], + [ + "bie", + "l" + ], + [ + "zna", + "ku" + ], + [ + "pod", + "ą" + ], + [ + "pod", + "mio" + ], + [ + "pod", + "komo" + ], + [ + "pod", + "niosły" + ], + [ + "owi", + "sku" + ], + [ + "pan", + "owania" + ], + [ + "mó", + "rz" + ], + [ + "mó", + "zg" + ], + [ + "sto", + "jącego" + ], + [ + "nę", + "liśmy" + ], + [ + "be", + "czki" + ], + [ + "lo", + "nu" + ], + [ + "bu", + "l" + ], + [ + "Ja", + "nie" + ], + [ + "Ja", + "po" + ], + [ + "fi", + "li" + ], + [ + "sł", + "ała" + ], + [ + "bez", + "kar" + ], + [ + "Wo", + "l" + ], + [ + "Wo", + "la" + ], + [ + "nad", + "chodzi" + ], + [ + "stra", + "szy" + ], + [ + "czu", + "wa" + ], + [ + "świa", + "tu" + ], + [ + "świa", + "dek" + ], + [ + "two", + "i" + ], + [ + "Ka", + "czy" + ], + [ + "Ko", + "go" + ], + [ + "prowa", + "dzeniu" + ], + [ + "zło", + "żony" + ], + [ + "ha", + "mowa" + ], + [ + "Mi", + "ro" + ], + [ + "róż", + "nic" + ], + [ + "Wie", + "cie" + ], + [ + "wier", + "ności" + ], + [ + "mniej", + "szą" + ], + [ + "zda", + "rzył" + ], + [ + "mógł", + "byś" + ], + [ + "wio", + "ski" + ], + [ + "stwo", + "rzyć" + ], + [ + "stwo", + "rzenia" + ], + [ + "samo", + "tności" + ], + [ + "Od", + "tąd" + ], + [ + "mil", + "cząc" + ], + [ + "żołnie", + "rzem" + ], + [ + "An", + "ny" + ], + [ + "uwa", + "ga" + ], + [ + "ofi", + "cy" + ], + [ + "pło", + "mienia" + ], + [ + "miała", + "by" + ], + [ + "świad", + "kiem" + ], + [ + "pozna", + "wszy" + ], + [ + "pisa", + "rza" + ], + [ + "wyda", + "tków" + ], + [ + "wyda", + "rzeń" + ], + [ + "śpie", + "wali" + ], + [ + "Da", + "jcie" + ], + [ + "Me", + "nes" + ], + [ + "kow", + "cy" + ], + [ + "twier", + "dził" + ], + [ + "ele", + "mentów" + ], + [ + "krót", + "ką" + ], + [ + "woła", + "nia" + ], + [ + "Go", + "t" + ], + [ + "śni", + "ło" + ], + [ + "ile", + "kroć" + ], + [ + "kamie", + "nicę" + ], + [ + "dziesią", + "tki" + ], + [ + "głów", + "ną" + ], + [ + "męż", + "owie" + ], + [ + "zoba", + "czę" + ], + [ + "wzię", + "ło" + ], + [ + "nau", + "czył" + ], + [ + "przej", + "ściu" + ], + [ + "najwięk", + "sza" + ], + [ + "naz", + "jum" + ], + [ + "czyz", + "ny" + ], + [ + "Cz", + "tan" + ], + [ + "zaję", + "te" + ], + [ + "zem", + "d" + ], + [ + "dziedzi", + "ńca" + ], + [ + "wojsk", + "owej" + ], + [ + "wach", + "mistrz" + ], + [ + "zdra", + "dę" + ], + [ + "szwedz", + "kim" + ], + [ + "szwedz", + "kiej" + ], + [ + "świ", + "st" + ], + [ + "długi", + "mi" + ], + [ + "Fa", + "t" + ], + [ + "Kon", + "fe" + ], + [ + "wzro", + "stem" + ], + [ + "dzwo", + "ni" + ], + [ + "pil", + "nował" + ], + [ + "ogar", + "nęło" + ], + [ + "ogni", + "sk" + ], + [ + "Kró", + "lew" + ], + [ + "199", + "5" + ], + [ + "informa", + "cję" + ], + [ + "Du", + "cha" + ], + [ + "Du", + "żo" + ], + [ + "okrzy", + "ków" + ], + [ + "zdraj", + "cą" + ], + [ + "prowadzo", + "na" + ], + [ + "Czę", + "ść" + ], + [ + "nauczy", + "cieli" + ], + [ + "eg", + "zem" + ], + [ + "dysku", + "sja" + ], + [ + "odle", + "głość" + ], + [ + "okrop", + "ny" + ], + [ + "przysię", + "gam" + ], + [ + "przyby", + "cie" + ], + [ + "Łu", + "ka" + ], + [ + "wzgó", + "rzu" + ], + [ + "Następ", + "ca" + ], + [ + "namio", + "cie" + ], + [ + "owu", + "ją" + ], + [ + "hań", + "bę" + ], + [ + "prezes", + "owej" + ], + [ + "zobaczy", + "sz" + ], + [ + "dziewię", + "tna" + ], + [ + "ameryka", + "ńskich" + ], + [ + "Nowowiej", + "skiego" + ], + [ + "Sopli", + "ców" + ], + [ + "posia", + "dać" + ], + [ + "życzli", + "wości" + ], + [ + "zą", + "b" + ], + [ + "przedmio", + "tem" + ], + [ + "Minister", + "stwa" + ], + [ + "Murzy", + "nów" + ], + [ + "sklep", + "ów" + ], + [ + "kniaziów", + "ny" + ], + [ + "trady", + "cji" + ], + [ + "rezy", + "gna" + ], + [ + "Mikoła", + "ja" + ], + [ + "tęskno", + "ty" + ], + [ + "dostanie", + "sz" + ], + [ + "Wido", + "k" + ], + [ + "Sakowi", + "cza" + ], + [ + "Sła", + "wo" + ], + [ + "utk", + "wił" + ], + [ + "asy", + "ste" + ], + [ + "zabija", + "ć" + ], + [ + "wyobra", + "ża" + ], + [ + "mun", + "du" + ], + [ + "Min", + "cel" + ], + [ + "wezwa", + "nie" + ], + [ + "anio", + "ł" + ], + [ + "usił", + "ował" + ], + [ + "przepa", + "ści" + ], + [ + "DZ", + "IAŁ" + ], + [ + "źród", + "ło" + ], + [ + "klejno", + "ty" + ], + [ + "gorącz", + "kowo" + ], + [ + "telef", + "onu" + ], + [ + "zwro", + "t" + ], + [ + "podwó", + "rzu" + ], + [ + "Sma", + "in" + ], + [ + "Chrepti", + "owie" + ], + [ + "dziewczę", + "ta" + ], + [ + "umieję", + "tności" + ], + [ + "rajta", + "rów" + ], + [ + "niebio", + "s" + ], + [ + "Hor", + "py" + ], + [ + "waka", + "cje" + ], + [ + "Woź", + "ny" + ], + [ + "Woł", + "mont" + ], + [ + "jasy", + "r" + ], + [ + "entu", + "zja" + ], + [ + "hory", + "zon" + ], + [ + "5", + "6" + ], + [ + "B", + "P" + ], + [ + "K", + "ru" + ], + [ + "S", + "tam" + ], + [ + "T", + "r" + ], + [ + "W", + "Y" + ], + [ + "W", + "ska" + ], + [ + "W", + "an" + ], + [ + "W", + "er" + ], + [ + "Z", + "ła" + ], + [ + "b", + "ka" + ], + [ + "d", + "ża" + ], + [ + "e", + "ty" + ], + [ + "e", + "lek" + ], + [ + "g", + "ma" + ], + [ + "i", + "denty" + ], + [ + "m", + "emu" + ], + [ + "m", + "głą" + ], + [ + "p", + "szczo" + ], + [ + "u", + "pada" + ], + [ + "u", + "znać" + ], + [ + "u", + "wierzyć" + ], + [ + "w", + "ką" + ], + [ + "w", + "nosi" + ], + [ + "w", + "chodził" + ], + [ + "w", + "znak" + ], + [ + "nie", + "wielki" + ], + [ + "na", + "li" + ], + [ + "na", + "dzo" + ], + [ + "na", + "głym" + ], + [ + "ch", + "nie" + ], + [ + "ch", + "wali" + ], + [ + "ch", + "wal" + ], + [ + "ch", + "wale" + ], + [ + "sz", + "tan" + ], + [ + "po", + "pi" + ], + [ + "po", + "grani" + ], + [ + "po", + "jąć" + ], + [ + "po", + "chodu" + ], + [ + "ra", + "p" + ], + [ + "ro", + "dzą" + ], + [ + "rze", + "mio" + ], + [ + "li", + "cze" + ], + [ + "za", + "u" + ], + [ + "za", + "czną" + ], + [ + "za", + "trza" + ], + [ + "za", + "prezent" + ], + [ + "ko", + "sza" + ], + [ + "ci", + "ar" + ], + [ + "ci", + "ot" + ], + [ + "le", + "żeli" + ], + [ + "do", + "mi" + ], + [ + "do", + "stos" + ], + [ + "wi", + "ński" + ], + [ + "ta", + "kt" + ], + [ + "ta", + "boru" + ], + [ + "ła", + "dna" + ], + [ + "te", + "rii" + ], + [ + "pa", + "lić" + ], + [ + "pa", + "rol" + ], + [ + "wy", + "naj" + ], + [ + "wy", + "skoczył" + ], + [ + "wy", + "prowadzić" + ], + [ + "ty", + "wnie" + ], + [ + "wo", + "koło" + ], + [ + "dzi", + "wię" + ], + [ + "la", + "k" + ], + [ + "ry", + "kiem" + ], + [ + "prze", + "strach" + ], + [ + "prze", + "latywały" + ], + [ + "od", + "por" + ], + [ + "ku", + "che" + ], + [ + "mie", + "rzyć" + ], + [ + "ob", + "sa" + ], + [ + "ob", + "lega" + ], + [ + "przy", + "wią" + ], + [ + "przy", + "śpie" + ], + [ + "owa", + "wszy" + ], + [ + "ba", + "g" + ], + [ + "bo", + "kach" + ], + [ + "roz", + "hu" + ], + [ + "de", + "ski" + ], + [ + "ze", + "szedł" + ], + [ + "ze", + "słał" + ], + [ + "ju", + "szu" + ], + [ + "tak", + "sów" + ], + [ + "zna", + "łem" + ], + [ + "pro", + "chy" + ], + [ + "pro", + "szą" + ], + [ + "pro", + "chu" + ], + [ + "pro", + "stym" + ], + [ + "lo", + "sie" + ], + [ + "gdy", + "śmy" + ], + [ + "Za", + "ty" + ], + [ + "Za", + "dnie" + ], + [ + "mnie", + "mam" + ], + [ + "tego", + "ro" + ], + [ + "mówi", + "łeś" + ], + [ + "przez", + "wycię" + ], + [ + "mię", + "si" + ], + [ + "sty", + "czna" + ], + [ + "sł", + "ą" + ], + [ + "Wo", + "li" + ], + [ + "żo", + "nie" + ], + [ + "ok", + "nami" + ], + [ + "ką", + "piel" + ], + [ + "To", + "ma" + ], + [ + "cię", + "te" + ], + [ + "tra", + "wę" + ], + [ + "Ma", + "tki" + ], + [ + "miał", + "eś" + ], + [ + "so", + "l" + ], + [ + "so", + "jusz" + ], + [ + "dro", + "go" + ], + [ + "gó", + "rach" + ], + [ + "nię", + "tej" + ], + [ + "stu", + "diów" + ], + [ + "dza", + "nia" + ], + [ + "Ra", + "dzi" + ], + [ + "świe", + "cił" + ], + [ + "Sz", + "pita" + ], + [ + "szka", + "ch" + ], + [ + "mło", + "du" + ], + [ + "men", + "tami" + ], + [ + "róż", + "nymi" + ], + [ + "ran", + "ki" + ], + [ + "książę", + "cych" + ], + [ + "wier", + "sz" + ], + [ + "żą", + "dać" + ], + [ + "umie", + "sz" + ], + [ + "ryce", + "rzu" + ], + [ + "wio", + "sła" + ], + [ + "moc", + "ne" + ], + [ + "żołnie", + "rzami" + ], + [ + "star", + "czyło" + ], + [ + "gdyby", + "śmy" + ], + [ + "pom", + "ścić" + ], + [ + "czer", + "ń" + ], + [ + "ek", + "splo" + ], + [ + "rodzi", + "nne" + ], + [ + "pró", + "bę" + ], + [ + "dziew", + "cząt" + ], + [ + "kapła", + "nom" + ], + [ + "bezpie", + "czny" + ], + [ + "pięk", + "nym" + ], + [ + "isto", + "tę" + ], + [ + "pisa", + "nie" + ], + [ + "spe", + "k" + ], + [ + "zale", + "żało" + ], + [ + "Mar", + "ty" + ], + [ + "pole", + "cenia" + ], + [ + "Ży", + "w" + ], + [ + "czeka", + "m" + ], + [ + "Go", + "rze" + ], + [ + "śni", + "ła" + ], + [ + "Szwe", + "cji" + ], + [ + "uśmie", + "chu" + ], + [ + "głów", + "nych" + ], + [ + "głów", + "nego" + ], + [ + "Bu", + "ł" + ], + [ + "Ha", + "ra" + ], + [ + "lin", + "g" + ], + [ + "skó", + "rą" + ], + [ + "dostoj", + "ników" + ], + [ + "Ze", + "spo" + ], + [ + "poja", + "wiają" + ], + [ + "rozle", + "gło" + ], + [ + "zaję", + "ła" + ], + [ + "kwi", + "tną" + ], + [ + "jecha", + "liśmy" + ], + [ + "podej", + "rzenie" + ], + [ + "czerwo", + "na" + ], + [ + "przekona", + "nie" + ], + [ + "wieczo", + "ru" + ], + [ + "Fa", + "sz" + ], + [ + "wyja", + "śnić" + ], + [ + "żyła", + "ch" + ], + [ + "weso", + "łe" + ], + [ + "groź", + "by" + ], + [ + "199", + "4" + ], + [ + "199", + "6" + ], + [ + "miar", + "ą" + ], + [ + "poprzed", + "nich" + ], + [ + "fil", + "my" + ], + [ + "Pre", + "ze" + ], + [ + "opa", + "ta" + ], + [ + "rycer", + "skie" + ], + [ + "rycer", + "ską" + ], + [ + "niezmier", + "ne" + ], + [ + "okoli", + "ca" + ], + [ + "sur", + "owo" + ], + [ + "zakła", + "dy" + ], + [ + "US", + "Z" + ], + [ + "wście", + "kły" + ], + [ + "mień", + "cem" + ], + [ + "arcy", + "kapłani" + ], + [ + "Będzie", + "sz" + ], + [ + "słysza", + "no" + ], + [ + "zbo", + "że" + ], + [ + "ata", + "man" + ], + [ + "tea", + "tra" + ], + [ + "reli", + "gii" + ], + [ + "Lon", + "gina" + ], + [ + "Zie", + "mia" + ], + [ + "spó", + "łek" + ], + [ + "prawdopodob", + "niej" + ], + [ + "Dru", + "ga" + ], + [ + "Py", + "ta" + ], + [ + "Masz", + "kowic" + ], + [ + "zuch", + "wały" + ], + [ + "Między", + "narod" + ], + [ + "part", + "ie" + ], + [ + "niedźwie", + "dzia" + ], + [ + "posł", + "em" + ], + [ + "uśmiech", + "nęła" + ], + [ + "Ursu", + "sa" + ], + [ + "wychy", + "lił" + ], + [ + "mag", + "ała" + ], + [ + "adwo", + "ka" + ], + [ + "wodz", + "ów" + ], + [ + "kaszte", + "lana" + ], + [ + "ołta", + "rza" + ], + [ + "koron", + "ny" + ], + [ + "europej", + "skiej" + ], + [ + "eme", + "ryta" + ], + [ + "mani", + "fe" + ], + [ + "Kiejda", + "nach" + ], + [ + "propozy", + "cję" + ], + [ + "bier", + "ała" + ], + [ + "Ws", + "chod" + ], + [ + "kap", + "tu" + ], + [ + "despe", + "racji" + ], + [ + "posie", + "dzeniu" + ], + [ + "majesta", + "t" + ], + [ + "koszu", + "li" + ], + [ + "przysłu", + "guje" + ], + [ + "waha", + "nia" + ], + [ + "Mieszka", + "ńcy" + ], + [ + "słabo", + "ść" + ], + [ + "Ban", + "k" + ], + [ + "korzysta", + "jąc" + ], + [ + "swobod", + "nie" + ], + [ + "PZ", + "PR" + ], + [ + "prywaty", + "zacji" + ], + [ + "Glau", + "ka" + ], + [ + "pastu", + "ch" + ], + [ + "frag", + "ment" + ], + [ + "Proku", + "ratura" + ], + [ + "wyprost", + "ował" + ], + [ + "bite", + "w" + ], + [ + "refe", + "ren" + ], + [ + "diab", + "łów" + ], + [ + "błogosławie", + "ństwo" + ], + [ + "samochod", + "em" + ], + [ + "Bir", + "ż" + ], + [ + "beze", + "c" + ], + [ + "Wyszo", + "niek" + ], + [ + "Bedui", + "ni" + ], + [ + "Ang", + "licy" + ], + [ + "egzem", + "pla" + ], + [ + "3", + "7" + ], + [ + "6", + "5" + ], + [ + "A", + "T" + ], + [ + "A", + "mona" + ], + [ + "B", + "I" + ], + [ + "B", + "rzy" + ], + [ + "D", + "ie" + ], + [ + "H", + "y" + ], + [ + "I", + "dą" + ], + [ + "K", + "rę" + ], + [ + "P", + "lu" + ], + [ + "S", + "ch" + ], + [ + "S", + "ka" + ], + [ + "U", + "mil" + ], + [ + "Z", + "wy" + ], + [ + "a", + "diu" + ], + [ + "d", + "kę" + ], + [ + "e", + "cha" + ], + [ + "l", + "skiej" + ], + [ + "l", + "odu" + ], + [ + "o", + "pozy" + ], + [ + "o", + "mawia" + ], + [ + "o", + "szalał" + ], + [ + "r", + "skiego" + ], + [ + "s", + "nęli" + ], + [ + "t", + "niu" + ], + [ + "u", + "ga" + ], + [ + "u", + "zupeł" + ], + [ + "u", + "stąpić" + ], + [ + "w", + "cie" + ], + [ + "w", + "stąpi" + ], + [ + "w", + "prowadził" + ], + [ + "Ł", + "ą" + ], + [ + "na", + "ła" + ], + [ + "na", + "zbyt" + ], + [ + "na", + "kazuje" + ], + [ + "ch", + "ły" + ], + [ + "sz", + "owi" + ], + [ + "po", + "cią" + ], + [ + "po", + "wró" + ], + [ + "po", + "szu" + ], + [ + "po", + "szko" + ], + [ + "po", + "biera" + ], + [ + "po", + "bił" + ], + [ + "po", + "sunął" + ], + [ + "po", + "prawił" + ], + [ + "po", + "parcie" + ], + [ + "ow", + "na" + ], + [ + "ro", + "dziej" + ], + [ + "li", + "j" + ], + [ + "go", + "nią" + ], + [ + "go", + "dził" + ], + [ + "za", + "pę" + ], + [ + "za", + "siedli" + ], + [ + "za", + "rys" + ], + [ + "się", + "gnął" + ], + [ + "do", + "trzyma" + ], + [ + "do", + "szły" + ], + [ + "do", + "chód" + ], + [ + "do", + "noś" + ], + [ + "ta", + "cję" + ], + [ + "te", + "st" + ], + [ + "pa", + "lu" + ], + [ + "pa", + "cior" + ], + [ + "wy", + "dłu" + ], + [ + "ne", + "n" + ], + [ + "da", + "rze" + ], + [ + "czy", + "nię" + ], + [ + "prze", + "pły" + ], + [ + "prze", + "widzieć" + ], + [ + "prze", + "szkód" + ], + [ + "re", + "kor" + ], + [ + "od", + "pę" + ], + [ + "dy", + "kt" + ], + [ + "ku", + "j" + ], + [ + "ku", + "dła" + ], + [ + "sta", + "wać" + ], + [ + "sta", + "wiał" + ], + [ + "ob", + "dar" + ], + [ + "ści", + "śle" + ], + [ + "ści", + "gać" + ], + [ + "przy", + "łożył" + ], + [ + "ba", + "s" + ], + [ + "sa", + "dy" + ], + [ + "pie", + "szych" + ], + [ + "bi", + "ona" + ], + [ + "ży", + "czy" + ], + [ + "ga", + "lan" + ], + [ + "pi", + "je" + ], + [ + "roz", + "ta" + ], + [ + "roz", + "pu" + ], + [ + "ze", + "ł" + ], + [ + "cho", + "rego" + ], + [ + "zna", + "jąc" + ], + [ + "pod", + "jazdy" + ], + [ + "pe", + "ty" + ], + [ + "sto", + "je" + ], + [ + "pro", + "tek" + ], + [ + "sy", + "now" + ], + [ + "ję", + "k" + ], + [ + "bu", + "rzą" + ], + [ + "py", + "sk" + ], + [ + "naj", + "dalej" + ], + [ + "trzy", + "stu" + ], + [ + "trzy", + "kroć" + ], + [ + "og", + "łu" + ], + [ + "słu", + "dzy" + ], + [ + "sł", + "ę" + ], + [ + "bez", + "dom" + ], + [ + "żo", + "m" + ], + [ + "bar", + "wę" + ], + [ + "cię", + "ci" + ], + [ + "cał", + "ując" + ], + [ + "Wi", + "taj" + ], + [ + "kra", + "sno" + ], + [ + "dłu", + "gów" + ], + [ + "gro", + "dy" + ], + [ + "kon", + "ce" + ], + [ + "Ka", + "tz" + ], + [ + "mę", + "żu" + ], + [ + "pow", + "staje" + ], + [ + "rzę", + "dy" + ], + [ + "sło", + "ń" + ], + [ + "czym", + "że" + ], + [ + "towa", + "ry" + ], + [ + "kry", + "m" + ], + [ + "By", + "d" + ], + [ + "Przy", + "się" + ], + [ + "wier", + "nym" + ], + [ + "zda", + "wać" + ], + [ + "panie", + "n" + ], + [ + "wę", + "ż" + ], + [ + "kom", + "plek" + ], + [ + "chał", + "u" + ], + [ + "niż", + "sze" + ], + [ + "szla", + "ki" + ], + [ + "pę", + "k" + ], + [ + "drze", + "wie" + ], + [ + "samo", + "tnie" + ], + [ + "ór", + "ka" + ], + [ + "poz", + "wolę" + ], + [ + "star", + "sza" + ], + [ + "Pe", + "ter" + ], + [ + "zdo", + "lny" + ], + [ + "kla", + "cz" + ], + [ + "kla", + "sie" + ], + [ + "bla", + "dą" + ], + [ + "wido", + "ku" + ], + [ + "stanowi", + "sku" + ], + [ + "bezpie", + "czniej" + ], + [ + "wyda", + "nia" + ], + [ + "śpie", + "wy" + ], + [ + "Cze", + "remi" + ], + [ + "przyj", + "mował" + ], + [ + "Me", + "a" + ], + [ + "Pro", + "fe" + ], + [ + "zdr", + "owy" + ], + [ + "usz", + "ki" + ], + [ + "długo", + "ść" + ], + [ + "mowa", + "no" + ], + [ + "In", + "spe" + ], + [ + "dziw", + "no" + ], + [ + "zbli", + "żyli" + ], + [ + "Szwe", + "da" + ], + [ + "głów", + "ny" + ], + [ + "inne", + "mu" + ], + [ + "kur", + "wa" + ], + [ + "rzuca", + "ją" + ], + [ + "jeź", + "dzić" + ], + [ + "otwar", + "ty" + ], + [ + "otwo", + "rzyła" + ], + [ + "fir", + "mie" + ], + [ + "zem", + "stę" + ], + [ + "potęż", + "nym" + ], + [ + "potęż", + "nego" + ], + [ + "głębo", + "kim" + ], + [ + "200", + "4" + ], + [ + "szwedz", + "ka" + ], + [ + "let", + "niej" + ], + [ + "tur", + "nie" + ], + [ + "dzwo", + "n" + ], + [ + "Praw", + "dę" + ], + [ + "Praw", + "dopodob" + ], + [ + "kara", + "wany" + ], + [ + "zało", + "życie" + ], + [ + "ogni", + "ste" + ], + [ + "rol", + "ników" + ], + [ + "wspó", + "lno" + ], + [ + "mią", + "ce" + ], + [ + "zgu", + "ba" + ], + [ + "spie", + "sz" + ], + [ + "lite", + "wski" + ], + [ + "ucze", + "lni" + ], + [ + "łatwo", + "ścią" + ], + [ + "biały", + "mi" + ], + [ + "ręko", + "jeść" + ], + [ + "równa", + "ć" + ], + [ + "spół", + "ka" + ], + [ + "tale", + "nt" + ], + [ + "książ", + "ce" + ], + [ + "rycer", + "skich" + ], + [ + "pogo", + "ń" + ], + [ + "zwyczaj", + "nie" + ], + [ + "zbroj", + "ny" + ], + [ + "prywa", + "tnych" + ], + [ + "strzela", + "li" + ], + [ + "stwier", + "dza" + ], + [ + "budy", + "nków" + ], + [ + "tea", + "trze" + ], + [ + "zadowo", + "leniem" + ], + [ + "puszcz", + "ała" + ], + [ + "oca", + "lić" + ], + [ + "Księ", + "życ" + ], + [ + "pragnie", + "nia" + ], + [ + "okreś", + "lone" + ], + [ + "strzel", + "bę" + ], + [ + "tło", + "ma" + ], + [ + "Char", + "tu" + ], + [ + "dowód", + "ca" + ], + [ + "kawał", + "ki" + ], + [ + "siedzą", + "cy" + ], + [ + "Świę", + "ty" + ], + [ + "Mówi", + "sz" + ], + [ + "pośpie", + "sznie" + ], + [ + "potra", + "wy" + ], + [ + "konfe", + "rencji" + ], + [ + "niedźwie", + "dzi" + ], + [ + "rumie", + "ńce" + ], + [ + "Tur", + "cy" + ], + [ + "Wę", + "gie" + ], + [ + "uzyska", + "nia" + ], + [ + "zwykły", + "m" + ], + [ + "tch", + "nienia" + ], + [ + "trzę", + "sie" + ], + [ + "wykony", + "wania" + ], + [ + "Woje", + "woda" + ], + [ + "porówna", + "ć" + ], + [ + "bank", + "ru" + ], + [ + "poty", + "kać" + ], + [ + "Ślą", + "sku" + ], + [ + "głup", + "stwo" + ], + [ + "Pło", + "cku" + ], + [ + "Ca", + "rolu" + ], + [ + "ziar", + "na" + ], + [ + "nieboszczy", + "ka" + ], + [ + "gabine", + "cie" + ], + [ + "Spoj", + "rzał" + ], + [ + "roztrop", + "ny" + ], + [ + "jesie", + "nią" + ], + [ + "przemy", + "słu" + ], + [ + "niezależ", + "nie" + ], + [ + "Fun", + "duszu" + ], + [ + "foto", + "grafi" + ], + [ + "litew", + "skich" + ], + [ + "Stan", + "kiewicz" + ], + [ + "Instytu", + "tu" + ], + [ + "trakta", + "t" + ], + [ + "minist", + "rem" + ], + [ + "należ", + "ności" + ], + [ + "Bedu", + "in" + ], + [ + "edu", + "kacji" + ], + [ + "Sobie", + "ski" + ], + [ + "preto", + "ria" + ], + [ + "ano", + "nim" + ], + [ + "Rej", + "on" + ], + [ + "inteli", + "gen" + ], + [ + "biz", + "nes" + ], + [ + "cesa", + "rza" + ], + [ + "Parla", + "mentar" + ], + [ + "jakowe", + "ś" + ], + [ + "Ogó", + "lno" + ], + [ + "Kin", + "ga" + ], + [ + "Oskier", + "ko" + ], + [ + "książą", + "t" + ], + [ + "ROZ", + "DZIAŁ" + ], + [ + "Słow", + "em" + ], + [ + "!", + ")," + ], + [ + "4", + "2" + ], + [ + "4", + "4" + ], + [ + "I", + "dzie" + ], + [ + "L", + "E" + ], + [ + "M", + "ała" + ], + [ + "M", + "niejsza" + ], + [ + "N", + "owi" + ], + [ + "S", + "pod" + ], + [ + "Z", + "wie" + ], + [ + "a", + "gre" + ], + [ + "c", + "owe" + ], + [ + "d", + "lu" + ], + [ + "e", + "chem" + ], + [ + "g", + "minie" + ], + [ + "i", + "zo" + ], + [ + "o", + "party" + ], + [ + "o", + "szuki" + ], + [ + "r", + "ały" + ], + [ + "s", + "puści" + ], + [ + "s", + "chwycił" + ], + [ + "t", + "nicy" + ], + [ + "u", + "pomina" + ], + [ + "u", + "ratować" + ], + [ + "w", + "pła" + ], + [ + "z", + "ne" + ], + [ + "z", + "groz" + ], + [ + "z", + "błą" + ], + [ + "z", + "realiz" + ], + [ + "Ś", + "mie" + ], + [ + "ź", + "wi" + ], + [ + "na", + "wał" + ], + [ + "ch", + "ru" + ], + [ + "ch", + "ia" + ], + [ + "po", + "mar" + ], + [ + "po", + "syła" + ], + [ + "po", + "średni" + ], + [ + "dz", + "ka" + ], + [ + "ra", + "cjona" + ], + [ + "ro", + "sie" + ], + [ + "li", + "de" + ], + [ + "li", + "gi" + ], + [ + "li", + "wej" + ], + [ + "je", + "ńca" + ], + [ + "ko", + "kie" + ], + [ + "ko", + "dy" + ], + [ + "mi", + "odem" + ], + [ + "ka", + "ne" + ], + [ + "wi", + "kto" + ], + [ + "wa", + "nego" + ], + [ + "wy", + "niósł" + ], + [ + "wy", + "myśla" + ], + [ + "wy", + "konu" + ], + [ + "wy", + "cina" + ], + [ + "to", + "ć" + ], + [ + "da", + "chy" + ], + [ + "da", + "rem" + ], + [ + "czy", + "je" + ], + [ + "re", + "f" + ], + [ + "od", + "ę" + ], + [ + "od", + "mówić" + ], + [ + "mo", + "stu" + ], + [ + "sta", + "ń" + ], + [ + "sta", + "wało" + ], + [ + "ob", + "el" + ], + [ + "przy", + "wio" + ], + [ + "mu", + "chy" + ], + [ + "ru", + "mieni" + ], + [ + "sa", + "pie" + ], + [ + "pie", + "kło" + ], + [ + "ga", + "nie" + ], + [ + "ga", + "dali" + ], + [ + "roz", + "wo" + ], + [ + "bie", + "giem" + ], + [ + "sza", + "ns" + ], + [ + "pod", + "stęp" + ], + [ + "gi", + "nąć" + ], + [ + "du", + "ma" + ], + [ + "sie", + "kie" + ], + [ + "sie", + "dzę" + ], + [ + "Nie", + "ba" + ], + [ + "Nie", + "kiedy" + ], + [ + "sy", + "ste" + ], + [ + "Za", + "mek" + ], + [ + "Za", + "mk" + ], + [ + "bu", + "rzę" + ], + [ + "gło", + "śnie" + ], + [ + "czą", + "ca" + ], + [ + "myś", + "lach" + ], + [ + "Je", + "ź" + ], + [ + "wz", + "mian" + ], + [ + "sty", + "l" + ], + [ + "rów", + "ną" + ], + [ + "Ch", + "al" + ], + [ + "Ch", + "orą" + ], + [ + "sła", + "bym" + ], + [ + "sła", + "wem" + ], + [ + "Wo", + "da" + ], + [ + "wó", + "ł" + ], + [ + "pła", + "ch" + ], + [ + "ri", + "usza" + ], + [ + "gra", + "na" + ], + [ + "kon", + "fu" + ], + [ + "krzy", + "żu" + ], + [ + "Ko", + "t" + ], + [ + "Ko", + "ście" + ], + [ + "Ra", + "j" + ], + [ + "bro", + "dą" + ], + [ + "łą", + "cznie" + ], + [ + "fe", + "sti" + ], + [ + "trz", + "ci" + ], + [ + "Li", + "st" + ], + [ + "gar", + "dle" + ], + [ + "podob", + "ało" + ], + [ + "wu", + "je" + ], + [ + "tar", + "gu" + ], + [ + "miło", + "ś" + ], + [ + "star", + "szego" + ], + [ + "An", + "to" + ], + [ + "wal", + "czących" + ], + [ + "woje", + "wodą" + ], + [ + "obie", + "tni" + ], + [ + "lep", + "szych" + ], + [ + "lep", + "szej" + ], + [ + "pom", + "nik" + ], + [ + "ek", + "spo" + ], + [ + "ek", + "stra" + ], + [ + "Bog", + "daj" + ], + [ + "ho", + "mo" + ], + [ + "kapła", + "nami" + ], + [ + "ucie", + "chy" + ], + [ + "pozna", + "nia" + ], + [ + "pisa", + "nia" + ], + [ + "powo", + "zu" + ], + [ + "następ", + "ny" + ], + [ + "król", + "ów" + ], + [ + "wróci", + "sz" + ], + [ + "niał", + "e" + ], + [ + "prac", + "owi" + ], + [ + "prac", + "owali" + ], + [ + "potę", + "dze" + ], + [ + "spokoj", + "ne" + ], + [ + "sce", + "ny" + ], + [ + "lew", + "ski" + ], + [ + "We", + "so" + ], + [ + "zbli", + "żyła" + ], + [ + "twar", + "dy" + ], + [ + "ucz", + "ta" + ], + [ + "klę", + "sk" + ], + [ + "obu", + "dził" + ], + [ + "szczęśli", + "wi" + ], + [ + "he", + "rety" + ], + [ + "zwycię", + "stwie" + ], + [ + "zła", + "mał" + ], + [ + "zła", + "pać" + ], + [ + "przej", + "ście" + ], + [ + "opie", + "ce" + ], + [ + "świąty", + "niach" + ], + [ + "kosz", + "t" + ], + [ + "zdy", + "sza" + ], + [ + "wypad", + "kach" + ], + [ + "Se", + "n" + ], + [ + "idzie", + "sz" + ], + [ + "fo", + "tel" + ], + [ + "przekona", + "niu" + ], + [ + "tajem", + "nice" + ], + [ + "ul", + "gi" + ], + [ + "Ne", + "sto" + ], + [ + "Przed", + "się" + ], + [ + "przypad", + "kiem" + ], + [ + "stosu", + "nkach" + ], + [ + "niewol", + "nika" + ], + [ + "kara", + "bi" + ], + [ + "trud", + "nością" + ], + [ + "kont", + "rower" + ], + [ + "siła", + "mi" + ], + [ + "wydo", + "bywa" + ], + [ + "państ", + "wem" + ], + [ + "doświad", + "czeń" + ], + [ + "Hi", + "sz" + ], + [ + "przer", + "wało" + ], + [ + "straszli", + "wą" + ], + [ + "sur", + "owe" + ], + [ + "Myś", + "lał" + ], + [ + "zmę", + "czenia" + ], + [ + "wstrzy", + "my" + ], + [ + "czwar", + "tej" + ], + [ + "modli", + "twie" + ], + [ + "przygotowa", + "ny" + ], + [ + "oddział", + "ów" + ], + [ + "wysła", + "n" + ], + [ + "ener", + "gię" + ], + [ + "wrza", + "ski" + ], + [ + "budy", + "nki" + ], + [ + "swa", + "woli" + ], + [ + "przeszło", + "ść" + ], + [ + "skarb", + "nik" + ], + [ + "rzo", + "nym" + ], + [ + "oskar", + "żenia" + ], + [ + "pragnie", + "nie" + ], + [ + "wesoło", + "ść" + ], + [ + "oczeki", + "wanie" + ], + [ + "Par", + "tii" + ], + [ + "Mówi", + "ąc" + ], + [ + "Mówi", + "łem" + ], + [ + "pochod", + "ni" + ], + [ + "rumie", + "niec" + ], + [ + "Tur", + "ków" + ], + [ + "zainteres", + "owania" + ], + [ + "odde", + "chu" + ], + [ + "Dro", + "hoj" + ], + [ + "boha", + "tera" + ], + [ + "otrzyma", + "li" + ], + [ + "kapi", + "tu" + ], + [ + "wygląd", + "ały" + ], + [ + "kłó", + "tni" + ], + [ + "Bille", + "wicz" + ], + [ + "zdję", + "ć" + ], + [ + "Star", + "skiego" + ], + [ + "Wyso", + "ka" + ], + [ + "wielo", + "krotnie" + ], + [ + "zdoła", + "li" + ], + [ + "Tygel", + "lina" + ], + [ + "konkur", + "s" + ], + [ + "robot", + "nicy" + ], + [ + "szacu", + "nku" + ], + [ + "otrzy", + "mała" + ], + [ + "Mosk", + "wie" + ], + [ + "zaro", + "śla" + ], + [ + "sprawo", + "zdania" + ], + [ + "pozio", + "mu" + ], + [ + "pokazy", + "wał" + ], + [ + "wypoczy", + "nku" + ], + [ + "opad", + "ły" + ], + [ + "Chrepti", + "owa" + ], + [ + "herba", + "tę" + ], + [ + "świeży", + "m" + ], + [ + "Domi", + "nika" + ], + [ + "Czehry", + "na" + ], + [ + "Lichtenste", + "ina" + ], + [ + "edu", + "ka" + ], + [ + "wynala", + "z" + ], + [ + "kopy", + "t" + ], + [ + "pozwal", + "ał" + ], + [ + "popło", + "ch" + ], + [ + "Chowa", + "ńskiego" + ], + [ + "zega", + "rek" + ], + [ + "fab", + "ryka" + ], + [ + "Ski", + "rwo" + ], + [ + "Słucha", + "jcie" + ], + [ + "af", + "ryka" + ], + [ + "Dugla", + "s" + ], + [ + "peda", + "go" + ], + [ + "Hara", + "sim" + ], + [ + "Fasz", + "ody" + ], + [ + "Prawdopodob", + "nie" + ], + [ + "5", + "9" + ], + [ + "C", + "IE" + ], + [ + "K", + "ła" + ], + [ + "N", + "Y" + ], + [ + "P", + "lat" + ], + [ + "S", + "pi" + ], + [ + "U", + "nia" + ], + [ + "a", + "bo" + ], + [ + "c", + "twem" + ], + [ + "d", + "ię" + ], + [ + "e", + "mocji" + ], + [ + "f", + "ów" + ], + [ + "k", + "rzą" + ], + [ + "o", + "czki" + ], + [ + "o", + "łów" + ], + [ + "o", + "trzymy" + ], + [ + "p", + "n" + ], + [ + "r", + "wi" + ], + [ + "s", + "chody" + ], + [ + "u", + "pi" + ], + [ + "w", + "zy" + ], + [ + "w", + "czo" + ], + [ + "z", + "nosi" + ], + [ + "Ó", + "W" + ], + [ + "ż", + "ba" + ], + [ + "nie", + "jako" + ], + [ + "nie", + "podle" + ], + [ + "na", + "stego" + ], + [ + "na", + "tarczy" + ], + [ + "cz", + "or" + ], + [ + "po", + "lo" + ], + [ + "po", + "bra" + ], + [ + "po", + "stę" + ], + [ + "po", + "jem" + ], + [ + "po", + "ciąga" + ], + [ + "dz", + "kę" + ], + [ + "rze", + "zi" + ], + [ + "go", + "s" + ], + [ + "za", + "kra" + ], + [ + "za", + "pamię" + ], + [ + "za", + "dość" + ], + [ + "za", + "cieka" + ], + [ + "za", + "stąpić" + ], + [ + "ci", + "szę" + ], + [ + "do", + "chodziło" + ], + [ + "do", + "chodów" + ], + [ + "do", + "liny" + ], + [ + "ta", + "ry" + ], + [ + "te", + "raź" + ], + [ + "pa", + "pi" + ], + [ + "pa", + "sku" + ], + [ + "wy", + "na" + ], + [ + "wy", + "śmie" + ], + [ + "to", + "pory" + ], + [ + "ty", + "wał" + ], + [ + "no", + "cach" + ], + [ + "ry", + "tu" + ], + [ + "prze", + "chodzić" + ], + [ + "ma", + "leń" + ], + [ + "od", + "ą" + ], + [ + "cie", + "szyć" + ], + [ + "mo", + "imi" + ], + [ + "ce", + "mu" + ], + [ + "szy", + "je" + ], + [ + "sta", + "ruszek" + ], + [ + "ob", + "sy" + ], + [ + "ob", + "łę" + ], + [ + "przy", + "w" + ], + [ + "przy", + "syła" + ], + [ + "przy", + "jechała" + ], + [ + "przy", + "mk" + ], + [ + "sze", + "wskiego" + ], + [ + "bo", + "rów" + ], + [ + "bo", + "śmy" + ], + [ + "pra", + "wym" + ], + [ + "ga", + "chy" + ], + [ + "pi", + "ona" + ], + [ + "roz", + "gry" + ], + [ + "łu", + "pem" + ], + [ + "jak", + "em" + ], + [ + "de", + "pe" + ], + [ + "ze", + "ń" + ], + [ + "ze", + "sła" + ], + [ + "ze", + "szła" + ], + [ + "bie", + "li" + ], + [ + "sza", + "ta" + ], + [ + "pod", + "trzymy" + ], + [ + "pod", + "nosić" + ], + [ + "sk", + "raj" + ], + [ + "mó", + "wienie" + ], + [ + "ało", + "by" + ], + [ + "me", + "lan" + ], + [ + "Na", + "sza" + ], + [ + "Za", + "ba" + ], + [ + "Za", + "sław" + ], + [ + "powie", + "kami" + ], + [ + "mówi", + "cie" + ], + [ + "Je", + "dne" + ], + [ + "Je", + "dnego" + ], + [ + "dob", + "ru" + ], + [ + "sty", + "czną" + ], + [ + "praw", + "nych" + ], + [ + "mia", + "na" + ], + [ + "cu", + "kier" + ], + [ + "zie", + "nia" + ], + [ + "ką", + "ta" + ], + [ + "rowa", + "no" + ], + [ + "pła", + "czu" + ], + [ + "Bo", + "skiej" + ], + [ + "rzu", + "ć" + ], + [ + "Pa", + "t" + ], + [ + "Pa", + "ra" + ], + [ + "Wi", + "sły" + ], + [ + "nię", + "tymi" + ], + [ + "Le", + "cha" + ], + [ + "pew", + "niej" + ], + [ + "kon", + "wul" + ], + [ + "pad", + "ły" + ], + [ + "strze", + "że" + ], + [ + "Ty", + "ko" + ], + [ + "szczę", + "ściu" + ], + [ + "sło", + "dki" + ], + [ + "mło", + "demu" + ], + [ + "Wie", + "my" + ], + [ + "ścia", + "nami" + ], + [ + "Przy", + "szło" + ], + [ + "musi", + "cie" + ], + [ + "fe", + "ra" + ], + [ + "chło", + "py" + ], + [ + "Jak", + "kolwiek" + ], + [ + "wej", + "dzie" + ], + [ + "kar", + "to" + ], + [ + "kar", + "tę" + ], + [ + "wio", + "nej" + ], + [ + "wio", + "sna" + ], + [ + "ciem", + "ny" + ], + [ + "stwa", + "rza" + ], + [ + "wal", + "k" + ], + [ + "pom", + "ru" + ], + [ + "szcz", + "ów" + ], + [ + "dom", + "owi" + ], + [ + "dr", + "żał" + ], + [ + "dr", + "gnął" + ], + [ + "posta", + "wa" + ], + [ + "Krzy", + "ż" + ], + [ + "zgo", + "dzie" + ], + [ + "Pro", + "je" + ], + [ + "got", + "owych" + ], + [ + "poda", + "ru" + ], + [ + "poda", + "wał" + ], + [ + "poda", + "tk" + ], + [ + "towarzy", + "szą" + ], + [ + "wyż", + "szy" + ], + [ + "grze", + "chu" + ], + [ + "strasz", + "nych" + ], + [ + "szep", + "tała" + ], + [ + "wzią", + "łem" + ], + [ + "skrzy", + "w" + ], + [ + "zbli", + "żyć" + ], + [ + "mach", + "ina" + ], + [ + "tery", + "tori" + ], + [ + "najmniej", + "szego" + ], + [ + "dwu", + "stu" + ], + [ + "zoba", + "czyła" + ], + [ + "jas", + "nych" + ], + [ + "żar", + "t" + ], + [ + "win", + "na" + ], + [ + "zapa", + "lił" + ], + [ + "zaj", + "mie" + ], + [ + "cio", + "tki" + ], + [ + "bło", + "ta" + ], + [ + "pio", + "nych" + ], + [ + "niepo", + "rozumie" + ], + [ + "pozy", + "tyw" + ], + [ + "Chmielnic", + "kiemu" + ], + [ + "Ry", + "b" + ], + [ + "200", + "5" + ], + [ + "ukry", + "ty" + ], + [ + "wnę", + "trze" + ], + [ + "Woj", + "sko" + ], + [ + "czerwo", + "nej" + ], + [ + "Sie", + "ra" + ], + [ + "Ligi", + "ą" + ], + [ + "Wła", + "dze" + ], + [ + "prawi", + "cy" + ], + [ + "pracow", + "nik" + ], + [ + "okaz", + "ję" + ], + [ + "zim", + "ny" + ], + [ + "ogar", + "niał" + ], + [ + "Cie", + "cha" + ], + [ + "mistrz", + "ów" + ], + [ + "tan", + "ce" + ], + [ + "najlep", + "szą" + ], + [ + "dobro", + "tli" + ], + [ + "oce", + "anu" + ], + [ + "spół", + "kę" + ], + [ + "suk", + "nie" + ], + [ + "suk", + "nię" + ], + [ + "straszli", + "wym" + ], + [ + "prób", + "owała" + ], + [ + "pogo", + "ni" + ], + [ + "ponu", + "ry" + ], + [ + "najwyż", + "szych" + ], + [ + "prowadzo", + "ny" + ], + [ + "Stra", + "ch" + ], + [ + "Stra", + "ży" + ], + [ + "osa", + "dy" + ], + [ + "papie", + "ż" + ], + [ + "kierow", + "ca" + ], + [ + "Musi", + "sz" + ], + [ + "ubra", + "na" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "ne" + ], + [ + "wzgó", + "rz" + ], + [ + "Gre", + "ka" + ], + [ + "oglą", + "da" + ], + [ + "strzel", + "ców" + ], + [ + "skrę", + "cił" + ], + [ + "hań", + "by" + ], + [ + "przytom", + "ny" + ], + [ + "pożegna", + "ć" + ], + [ + "fal", + "ą" + ], + [ + "pyty", + "wał" + ], + [ + "zagro", + "żenia" + ], + [ + "ogło", + "sił" + ], + [ + "tatar", + "skie" + ], + [ + "żelaz", + "ną" + ], + [ + "znie", + "cierpli" + ], + [ + "wan", + "ge" + ], + [ + "wstrzą", + "snął" + ], + [ + "blo", + "ku" + ], + [ + "pełno", + "spraw" + ], + [ + "porozumie", + "nie" + ], + [ + "nastąpi", + "ła" + ], + [ + "posęp", + "nie" + ], + [ + "figu", + "ry" + ], + [ + "południ", + "owej" + ], + [ + "skier", + "ował" + ], + [ + "interesu", + "je" + ], + [ + "Lip", + "kowie" + ], + [ + "klaszto", + "rze" + ], + [ + "dum", + "ny" + ], + [ + "pió", + "ro" + ], + [ + "bab", + "cia" + ], + [ + "pojedyn", + "czo" + ], + [ + "błyszczą", + "ce" + ], + [ + "kredy", + "tu" + ], + [ + "sędzi", + "ów" + ], + [ + "obsza", + "rze" + ], + [ + "Narod", + "owego" + ], + [ + "stoli", + "ku" + ], + [ + "cmenta", + "rz" + ], + [ + "zma", + "rz" + ], + [ + "lista", + "mi" + ], + [ + "subie", + "kt" + ], + [ + "rozdzie", + "ra" + ], + [ + "sprzed", + "ał" + ], + [ + "siód", + "my" + ], + [ + "posił", + "ki" + ], + [ + "Zd", + "raj" + ], + [ + "skorzy", + "stać" + ], + [ + "pości", + "gu" + ], + [ + "uwzglę", + "dnia" + ], + [ + "dygnita", + "rze" + ], + [ + "popra", + "wek" + ], + [ + "augu", + "stia" + ], + [ + "wzra", + "sta" + ], + [ + "serwi", + "s" + ], + [ + "trage", + "dii" + ], + [ + "poglą", + "dy" + ], + [ + "Misiewicz", + "owa" + ], + [ + "ubiegł", + "ego" + ], + [ + "Prota", + "zy" + ], + [ + "dresz", + "cz" + ], + [ + "niedba", + "le" + ], + [ + "akade", + "mi" + ], + [ + "ló", + "kł" + ], + [ + "A", + "ł" + ], + [ + "B", + "rat" + ], + [ + "D", + "ina" + ], + [ + "F", + "um" + ], + [ + "I", + "dąc" + ], + [ + "J", + "owi" + ], + [ + "M", + "ąż" + ], + [ + "O", + "P" + ], + [ + "O", + "m" + ], + [ + "O", + "gie" + ], + [ + "O", + "gar" + ], + [ + "P", + "IE" + ], + [ + "Q", + "u" + ], + [ + "U", + "cze" + ], + [ + "W", + "spó" + ], + [ + "Z", + "ało" + ], + [ + "a", + "zja" + ], + [ + "d", + "owe" + ], + [ + "d", + "ową" + ], + [ + "d", + "bał" + ], + [ + "h", + "el" + ], + [ + "l", + "nością" + ], + [ + "s", + "pusto" + ], + [ + "s", + "fin" + ], + [ + "t", + "kie" + ], + [ + "u", + "tr" + ], + [ + "w", + "kra" + ], + [ + "w", + "kro" + ], + [ + "w", + "stała" + ], + [ + "z", + "gnie" + ], + [ + "Ś", + "nie" + ], + [ + "Ś", + "ci" + ], + [ + "ś", + "nięcie" + ], + [ + "na", + "pis" + ], + [ + "na", + "stąpił" + ], + [ + "ch", + "na" + ], + [ + "sz", + "kiem" + ], + [ + "po", + "myśli" + ], + [ + "po", + "dzielić" + ], + [ + "st", + "owarzy" + ], + [ + "ał", + "ów" + ], + [ + "dz", + "kim" + ], + [ + "ra", + "czył" + ], + [ + "li", + "czone" + ], + [ + "go", + "nić" + ], + [ + "za", + "no" + ], + [ + "za", + "planowa" + ], + [ + "ko", + "sy" + ], + [ + "ci", + "m" + ], + [ + "do", + "puścić" + ], + [ + "ka", + "pu" + ], + [ + "ka", + "wę" + ], + [ + "wi", + "tać" + ], + [ + "wa", + "ga" + ], + [ + "ja", + "my" + ], + [ + "ja", + "dło" + ], + [ + "pa", + "wi" + ], + [ + "pa", + "ński" + ], + [ + "pa", + "ńskich" + ], + [ + "wy", + "rzekł" + ], + [ + "wy", + "glą" + ], + [ + "wy", + "god" + ], + [ + "wy", + "bierze" + ], + [ + "wy", + "twarza" + ], + [ + "ty", + "cy" + ], + [ + "wie", + "czny" + ], + [ + "da", + "mia" + ], + [ + "no", + "ża" + ], + [ + "prze", + "kle" + ], + [ + "od", + "sie" + ], + [ + "od", + "jeżdża" + ], + [ + "cie", + "szą" + ], + [ + "ku", + "rzu" + ], + [ + "sta", + "wy" + ], + [ + "si", + "k" + ], + [ + "ob", + "wo" + ], + [ + "przy", + "stąpi" + ], + [ + "nia", + "ny" + ], + [ + "ru", + "jąc" + ], + [ + "ru", + "iny" + ], + [ + "sze", + "rzej" + ], + [ + "we", + "ek" + ], + [ + "pra", + "sy" + ], + [ + "roz", + "budził" + ], + [ + "spo", + "rzą" + ], + [ + "pod", + "łu" + ], + [ + "pan", + "owała" + ], + [ + "gł", + "eś" + ], + [ + "be", + "st" + ], + [ + "lo", + "tu" + ], + [ + "Za", + "czyna" + ], + [ + "powie", + "dzenia" + ], + [ + "on", + "gi" + ], + [ + "bu", + "du" + ], + [ + "gło", + "dem" + ], + [ + "czą", + "cej" + ], + [ + "Je", + "zior" + ], + [ + "przez", + "or" + ], + [ + "nic", + "kiego" + ], + [ + "wła", + "da" + ], + [ + "sła", + "be" + ], + [ + "bez", + "pła" + ], + [ + "ok", + "ra" + ], + [ + "cią", + "głe" + ], + [ + "są", + "dzie" + ], + [ + "kła", + "dzie" + ], + [ + "cię", + "cia" + ], + [ + "czu", + "wać" + ], + [ + "czu", + "łem" + ], + [ + "Ma", + "te" + ], + [ + "Wi", + "rski" + ], + [ + "tro", + "szkę" + ], + [ + "fa", + "ty" + ], + [ + "Ra", + "b" + ], + [ + "pow", + "stać" + ], + [ + "zło", + "żyła" + ], + [ + "Wy", + "obraź" + ], + [ + "świe", + "r" + ], + [ + "ciąg", + "ał" + ], + [ + "tru", + "p" + ], + [ + "tru", + "pem" + ], + [ + "Czy", + "ś" + ], + [ + "szko", + "łach" + ], + [ + "zwy", + "kła" + ], + [ + "Przy", + "by" + ], + [ + "Przy", + "szedł" + ], + [ + "wier", + "ni" + ], + [ + "ws", + "par" + ], + [ + "usta", + "wę" + ], + [ + "ciem", + "nym" + ], + [ + "wra", + "cały" + ], + [ + "An", + "tol" + ], + [ + "mieszka", + "niec" + ], + [ + "por", + "wała" + ], + [ + "stanowi", + "ła" + ], + [ + "stanowi", + "ły" + ], + [ + "powiada", + "j" + ], + [ + "dom", + "owych" + ], + [ + "ucie", + "kał" + ], + [ + "spe", + "cyfi" + ], + [ + "wyda", + "niu" + ], + [ + "dło", + "niach" + ], + [ + "takie", + "mu" + ], + [ + "zja", + "dł" + ], + [ + "spoj", + "rzy" + ], + [ + "Cza", + "sami" + ], + [ + "lan", + "ty" + ], + [ + "kład", + "ąc" + ], + [ + "twier", + "dzili" + ], + [ + "głu", + "pia" + ], + [ + "woła", + "ją" + ], + [ + "obro", + "tu" + ], + [ + "dosta", + "je" + ], + [ + "dziesią", + "tych" + ], + [ + "spotka", + "ń" + ], + [ + "szczegó", + "lne" + ], + [ + "mały", + "mi" + ], + [ + "smu", + "tne" + ], + [ + "Bu", + "ch" + ], + [ + "wil", + "ki" + ], + [ + "kształ", + "ty" + ], + [ + "zapa", + "sów" + ], + [ + "cieka", + "wości" + ], + [ + "ali", + "bo" + ], + [ + "Tam", + "ci" + ], + [ + "uży", + "wa" + ], + [ + "wąt", + "pić" + ], + [ + "podej", + "rzenia" + ], + [ + "zdra", + "dza" + ], + [ + "czerwo", + "nym" + ], + [ + "let", + "nich" + ], + [ + "He", + "li" + ], + [ + "minu", + "tach" + ], + [ + "podsta", + "wy" + ], + [ + "199", + "3" + ], + [ + "Pu", + "bli" + ], + [ + "zgu", + "by" + ], + [ + "najlep", + "szego" + ], + [ + "brz", + "miał" + ], + [ + "Ho", + "p" + ], + [ + "zostanie", + "sz" + ], + [ + "miejsc", + "owych" + ], + [ + "związ", + "ki" + ], + [ + "muzy", + "kę" + ], + [ + "pocie", + "chę" + ], + [ + "broni", + "li" + ], + [ + "straszli", + "we" + ], + [ + "Komi", + "tetu" + ], + [ + "cierpli", + "wość" + ], + [ + "osie", + "dla" + ], + [ + "najwyż", + "szego" + ], + [ + "koro", + "nę" + ], + [ + "charak", + "teru" + ], + [ + "bieg", + "ną" + ], + [ + "miesza", + "ć" + ], + [ + "zielo", + "nych" + ], + [ + "zielo", + "nym" + ], + [ + "zrozumie", + "nia" + ], + [ + "przedstawi", + "ciel" + ], + [ + "strzel", + "by" + ], + [ + "roze", + "szła" + ], + [ + "opła", + "t" + ], + [ + "budże", + "t" + ], + [ + "poświę", + "cić" + ], + [ + "kwest", + "i" + ], + [ + "uspoko", + "i" + ], + [ + "kwie", + "tniu" + ], + [ + "koza", + "ckich" + ], + [ + "Pary", + "ż" + ], + [ + "dzisiej", + "szych" + ], + [ + "elekt", + "ro" + ], + [ + "part", + "ner" + ], + [ + "tatar", + "skich" + ], + [ + "pozwo", + "leniem" + ], + [ + "przedsiębior", + "stw" + ], + [ + "niebezpie", + "czne" + ], + [ + "przeszka", + "dzać" + ], + [ + "figu", + "ra" + ], + [ + "oblę", + "żenia" + ], + [ + "ekspe", + "ry" + ], + [ + "drewnia", + "ne" + ], + [ + "kandyda", + "ta" + ], + [ + "Asy", + "rią" + ], + [ + "Gda", + "ńska" + ], + [ + "ture", + "ckie" + ], + [ + "rozmowa", + "ch" + ], + [ + "pojedyn", + "cze" + ], + [ + "Zbara", + "ż" + ], + [ + "króle", + "stwa" + ], + [ + "heł", + "m" + ], + [ + "kap", + "tur" + ], + [ + "zazdro", + "ści" + ], + [ + "uderza", + "jąc" + ], + [ + "Ukrai", + "ny" + ], + [ + "cmenta", + "rzu" + ], + [ + "Min", + "c" + ], + [ + "uniesie", + "niu" + ], + [ + "Wielko", + "polsce" + ], + [ + "trybu", + "na" + ], + [ + "atmosfe", + "rze" + ], + [ + "wstrę", + "t" + ], + [ + "folwar", + "k" + ], + [ + "folwar", + "ku" + ], + [ + "uspo", + "sobie" + ], + [ + "Przypom", + "niał" + ], + [ + "fro", + "nt" + ], + [ + "placów", + "ki" + ], + [ + "występu", + "ją" + ], + [ + "emoc", + "je" + ], + [ + "zamę", + "t" + ], + [ + "Wzią", + "ł" + ], + [ + "zamyśle", + "niu" + ], + [ + "nieustan", + "nie" + ], + [ + "Pentue", + "ra" + ], + [ + "szor", + "st" + ], + [ + "jakowy", + "ś" + ], + [ + "Mefre", + "sa" + ], + [ + "pse", + "udo" + ], + [ + "Przedsię", + "bior" + ], + [ + "Dina", + "h" + ], + [ + "Ogie", + "ń" + ], + [ + "?", + "”." + ], + [ + "A", + "try" + ], + [ + "D", + "wu" + ], + [ + "I", + "dę" + ], + [ + "J", + "ar" + ], + [ + "M", + "ale" + ], + [ + "O", + "wo" + ], + [ + "O", + "kla" + ], + [ + "O", + "ho" + ], + [ + "P", + "rób" + ], + [ + "S", + "mu" + ], + [ + "S", + "pół" + ], + [ + "Z", + "US" + ], + [ + "c", + "wał" + ], + [ + "g", + "h" + ], + [ + "g", + "owej" + ], + [ + "h", + "ej" + ], + [ + "k", + "ną" + ], + [ + "l", + "śnią" + ], + [ + "r", + "ny" + ], + [ + "s", + "prowadził" + ], + [ + "s", + "prowadzić" + ], + [ + "s", + "chodów" + ], + [ + "t", + "owie" + ], + [ + "t", + "nością" + ], + [ + "u", + "k" + ], + [ + "u", + "moc" + ], + [ + "u", + "niósł" + ], + [ + "u", + "niwer" + ], + [ + "z", + "mru" + ], + [ + "z", + "równa" + ], + [ + "z", + "rób" + ], + [ + "ł", + "kę" + ], + [ + "Ś", + "wią" + ], + [ + "nie", + "wi" + ], + [ + "nie", + "źle" + ], + [ + "nie", + "trudno" + ], + [ + "na", + "stej" + ], + [ + "na", + "rzędzie" + ], + [ + "na", + "gich" + ], + [ + "sz", + "kła" + ], + [ + "po", + "se" + ], + [ + "po", + "kro" + ], + [ + "po", + "wania" + ], + [ + "po", + "piera" + ], + [ + "ro", + "je" + ], + [ + "rze", + "ścija" + ], + [ + "za", + "pu" + ], + [ + "za", + "tk" + ], + [ + "za", + "żyć" + ], + [ + "za", + "mach" + ], + [ + "za", + "opa" + ], + [ + "za", + "rejest" + ], + [ + "za", + "pamiętał" + ], + [ + "ko", + "pią" + ], + [ + "ko", + "pać" + ], + [ + "ka", + "ty" + ], + [ + "ka", + "ga" + ], + [ + "wi", + "ałem" + ], + [ + "wi", + "zji" + ], + [ + "rzy", + "sta" + ], + [ + "że", + "go" + ], + [ + "pa", + "nię" + ], + [ + "wy", + "ży" + ], + [ + "wy", + "prawie" + ], + [ + "wy", + "rzec" + ], + [ + "ło", + "to" + ], + [ + "wie", + "kiem" + ], + [ + "wie", + "dzę" + ], + [ + "no", + "mina" + ], + [ + "no", + "grafi" + ], + [ + "czy", + "ki" + ], + [ + "dzie", + "lnic" + ], + [ + "la", + "tek" + ], + [ + "prze", + "czyta" + ], + [ + "prze", + "leciał" + ], + [ + "ma", + "nu" + ], + [ + "ma", + "nem" + ], + [ + "od", + "ła" + ], + [ + "od", + "niósł" + ], + [ + "cie", + "lami" + ], + [ + "dy", + "nami" + ], + [ + "ku", + "lę" + ], + [ + "sta", + "nęło" + ], + [ + "cze", + "t" + ], + [ + "przy", + "jechać" + ], + [ + "przy", + "biegł" + ], + [ + "owa", + "nymi" + ], + [ + "mu", + "zeum" + ], + [ + "ły", + "mi" + ], + [ + "bo", + "jąc" + ], + [ + "sa", + "wa" + ], + [ + "bi", + "an" + ], + [ + "bi", + "jąc" + ], + [ + "lu", + "je" + ], + [ + "lu", + "tym" + ], + [ + "ży", + "my" + ], + [ + "ży", + "czył" + ], + [ + "pi", + "ją" + ], + [ + "pi", + "sko" + ], + [ + "pi", + "stolet" + ], + [ + "jak", + "bym" + ], + [ + "pod", + "skar" + ], + [ + "sk", + "owy" + ], + [ + "sie", + "go" + ], + [ + "Po", + "myśl" + ], + [ + "gł", + "ow" + ], + [ + "sto", + "ścią" + ], + [ + "cha", + "l" + ], + [ + "Na", + "dz" + ], + [ + "su", + "m" + ], + [ + "su", + "wa" + ], + [ + "szcze", + "ć" + ], + [ + "szcze", + "rą" + ], + [ + "Za", + "m" + ], + [ + "powie", + "dzą" + ], + [ + "czą", + "cą" + ], + [ + "Je", + "roz" + ], + [ + "Je", + "zio" + ], + [ + "nic", + "twie" + ], + [ + "słu", + "żę" + ], + [ + "cu", + "dna" + ], + [ + "niem", + "niej" + ], + [ + "swo", + "b" + ], + [ + "two", + "rzyły" + ], + [ + "fa", + "ktu" + ], + [ + "Sta", + "nach" + ], + [ + "mę", + "ce" + ], + [ + "Do", + "prawdy" + ], + [ + "Ra", + "ci" + ], + [ + "zło", + "tej" + ], + [ + "war", + "ty" + ], + [ + "Te", + "ż" + ], + [ + "Wy", + "j" + ], + [ + "Wy", + "szedł" + ], + [ + "Mo", + "nika" + ], + [ + "Mo", + "towi" + ], + [ + "pana", + "mi" + ], + [ + "Wie", + "działem" + ], + [ + "wier", + "szy" + ], + [ + "żą", + "cy" + ], + [ + "umie", + "li" + ], + [ + "podob", + "ała" + ], + [ + "ge", + "nia" + ], + [ + "włas", + "nością" + ], + [ + "trzyma", + "ją" + ], + [ + "mieszka", + "li" + ], + [ + "pol", + "owania" + ], + [ + "pla", + "nu" + ], + [ + "Zby", + "t" + ], + [ + "woje", + "wodę" + ], + [ + "wido", + "czne" + ], + [ + "rodzi", + "ła" + ], + [ + "spraw", + "nie" + ], + [ + "wło", + "ści" + ], + [ + "try", + "bie" + ], + [ + "ucie", + "kli" + ], + [ + "ucie", + "szył" + ], + [ + "świad", + "czenia" + ], + [ + "czar", + "nego" + ], + [ + "rozumie", + "jąc" + ], + [ + "dale", + "kiej" + ], + [ + "Pol", + "skie" + ], + [ + "Pol", + "ską" + ], + [ + "Pro", + "si" + ], + [ + "konie", + "czności" + ], + [ + "twier", + "dza" + ], + [ + "zach", + "owa" + ], + [ + "polity", + "cznego" + ], + [ + "rad", + "ca" + ], + [ + "zabi", + "to" + ], + [ + "ile", + "ż" + ], + [ + "ak", + "cję" + ], + [ + "krew", + "ni" + ], + [ + "szczegó", + "lną" + ], + [ + "pił", + "ka" + ], + [ + "smu", + "tnie" + ], + [ + "dwu", + "nastu" + ], + [ + "fara", + "onem" + ], + [ + "uda", + "wać" + ], + [ + "dzien", + "ne" + ], + [ + "Niem", + "com" + ], + [ + "Gdzie", + "niegdzie" + ], + [ + "maty", + "czne" + ], + [ + "bio", + "nych" + ], + [ + "mio", + "nym" + ], + [ + "wach", + "la" + ], + [ + "pusty", + "m" + ], + [ + "ukry", + "ł" + ], + [ + "Woj", + "skiego" + ], + [ + "olbrzy", + "mią" + ], + [ + "prawdzi", + "wa" + ], + [ + "He", + "bron" + ], + [ + "doj", + "rze" + ], + [ + "stosu", + "nkowo" + ], + [ + "niez", + "wło" + ], + [ + "groź", + "nego" + ], + [ + "Si", + "cz" + ], + [ + "cór", + "ce" + ], + [ + "wer", + "sji" + ], + [ + "pali", + "li" + ], + [ + "tre", + "ść" + ], + [ + "loka", + "j" + ], + [ + "Hi", + "tle" + ], + [ + "powa", + "gę" + ], + [ + "produ", + "k" + ], + [ + "Sły", + "szał" + ], + [ + "powtarza", + "li" + ], + [ + "wieku", + "i" + ], + [ + "Krzyża", + "ka" + ], + [ + "spotk", + "ało" + ], + [ + "sześć", + "set" + ], + [ + "spę", + "dził" + ], + [ + "przewi", + "duje" + ], + [ + "wygląda", + "ją" + ], + [ + "wspani", + "ał" + ], + [ + "wspani", + "ało" + ], + [ + "zielo", + "na" + ], + [ + "zadowo", + "lenia" + ], + [ + "prakty", + "ce" + ], + [ + "wzgó", + "rze" + ], + [ + "weź", + "miesz" + ], + [ + "wojow", + "nicy" + ], + [ + "zakon", + "ników" + ], + [ + "francu", + "sku" + ], + [ + "brzu", + "chu" + ], + [ + "krzyża", + "ckich" + ], + [ + "uch", + "wale" + ], + [ + "pożegna", + "nie" + ], + [ + "Jó", + "zwa" + ], + [ + "dwor", + "ca" + ], + [ + "Sopli", + "ca" + ], + [ + "utra", + "cił" + ], + [ + "part", + "ię" + ], + [ + "Pię", + "ć" + ], + [ + "Miej", + "skiej" + ], + [ + "zainteres", + "owanie" + ], + [ + "jeźdź", + "cy" + ], + [ + "Murzy", + "ni" + ], + [ + "zdję", + "cie" + ], + [ + "orze", + "ł" + ], + [ + "kniaziów", + "na" + ], + [ + "pisu", + "je" + ], + [ + "toż", + "samo" + ], + [ + "pocał", + "ował" + ], + [ + "koryta", + "rzu" + ], + [ + "Gda", + "ń" + ], + [ + "wata", + "żka" + ], + [ + "małże", + "ństwo" + ], + [ + "hrabi", + "ny" + ], + [ + "europej", + "skich" + ], + [ + "pośred", + "nictwem" + ], + [ + "punk", + "ty" + ], + [ + "trakt", + "ować" + ], + [ + "zjawi", + "sko" + ], + [ + "poły", + "sku" + ], + [ + "Szczy", + "tnie" + ], + [ + "kupu", + "je" + ], + [ + "wyści", + "gi" + ], + [ + "poczci", + "wy" + ], + [ + "Poz", + "woli" + ], + [ + "pacje", + "ntów" + ], + [ + "majda", + "n" + ], + [ + "pamią", + "tkę" + ], + [ + "nozd", + "rza" + ], + [ + "Rozło", + "gach" + ], + [ + "wyjazd", + "em" + ], + [ + "zatrzymy", + "wał" + ], + [ + "pości", + "g" + ], + [ + "----------------", + "----------------" + ], + [ + "emoc", + "jona" + ], + [ + "otwier", + "ał" + ], + [ + "Gaze", + "ty" + ], + [ + "trum", + "ny" + ], + [ + "Gospodar", + "ki" + ], + [ + "zew", + "sząd" + ], + [ + "narzę", + "dzia" + ], + [ + "Krysty", + "na" + ], + [ + "Emili", + "a" + ], + [ + "demon", + "stra" + ], + [ + "powtór", + "nie" + ], + [ + "sąsiedz", + "twie" + ], + [ + "Bło", + "gosła" + ], + [ + "Popraw", + "ka" + ], + [ + "Białoru", + "si" + ], + [ + "więźni", + "ów" + ], + [ + "spek", + "tak" + ], + [ + "referen", + "dum" + ], + [ + "Byd", + "go" + ], + [ + "Skirwo", + "ił" + ], + [ + "A", + "N" + ], + [ + "A", + "fry" + ], + [ + "B", + "ły" + ], + [ + "C", + "el" + ], + [ + "D", + "ona" + ], + [ + "G", + "ustawa" + ], + [ + "H", + "E" + ], + [ + "K", + "le" + ], + [ + "S", + "pa" + ], + [ + "c", + "kiem" + ], + [ + "d", + "b" + ], + [ + "e", + "sa" + ], + [ + "g", + "lo" + ], + [ + "i", + "skier" + ], + [ + "k", + "se" + ], + [ + "k", + "el" + ], + [ + "n", + "kom" + ], + [ + "o", + "f" + ], + [ + "o", + "pis" + ], + [ + "s", + "la" + ], + [ + "s", + "owych" + ], + [ + "s", + "puściła" + ], + [ + "u", + "chem" + ], + [ + "u", + "rwał" + ], + [ + "u", + "padła" + ], + [ + "w", + "skrze" + ], + [ + "z", + "gni" + ], + [ + "ń", + "cze" + ], + [ + "nie", + "bia" + ], + [ + "nie", + "speł" + ], + [ + "nie", + "chętnie" + ], + [ + "na", + "gie" + ], + [ + "na", + "myśle" + ], + [ + "na", + "woły" + ], + [ + "po", + "u" + ], + [ + "po", + "ni" + ], + [ + "po", + "gła" + ], + [ + "po", + "niósł" + ], + [ + "po", + "got" + ], + [ + "po", + "śre" + ], + [ + "po", + "równy" + ], + [ + "ni", + "owych" + ], + [ + "ni", + "owej" + ], + [ + "ni", + "skim" + ], + [ + "dz", + "u" + ], + [ + "rze", + "tel" + ], + [ + "li", + "cho" + ], + [ + "li", + "wością" + ], + [ + "za", + "dar" + ], + [ + "za", + "szły" + ], + [ + "za", + "prosi" + ], + [ + "ko", + "ściach" + ], + [ + "by", + "tu" + ], + [ + "ki", + "wając" + ], + [ + "ła", + "wę" + ], + [ + "te", + "mis" + ], + [ + "pa", + "dzie" + ], + [ + "pa", + "la" + ], + [ + "wy", + "ście" + ], + [ + "wy", + "trze" + ], + [ + "wy", + "krzy" + ], + [ + "wy", + "gła" + ], + [ + "wy", + "rabia" + ], + [ + "wy", + "słuchać" + ], + [ + "wy", + "ruszyć" + ], + [ + "wy", + "darł" + ], + [ + "wy", + "tłumaczyć" + ], + [ + "wie", + "dziano" + ], + [ + "ów", + "ki" + ], + [ + "da", + "wali" + ], + [ + "czy", + "stym" + ], + [ + "dzie", + "ł" + ], + [ + "dzie", + "cia" + ], + [ + "prze", + "jechać" + ], + [ + "prze", + "prowadził" + ], + [ + "prze", + "chowy" + ], + [ + "ma", + "rzyć" + ], + [ + "re", + "por" + ], + [ + "re", + "prezent" + ], + [ + "od", + "kła" + ], + [ + "od", + "dale" + ], + [ + "od", + "bior" + ], + [ + "ob", + "cego" + ], + [ + "ru", + "n" + ], + [ + "ba", + "rok" + ], + [ + "ba", + "jda" + ], + [ + "sa", + "kra" + ], + [ + "pie", + "niem" + ], + [ + "pie", + "chu" + ], + [ + "bi", + "to" + ], + [ + "lu", + "dów" + ], + [ + "pra", + "we" + ], + [ + "ży", + "wym" + ], + [ + "roz", + "to" + ], + [ + "de", + "pta" + ], + [ + "de", + "racji" + ], + [ + "ze", + "gar" + ], + [ + "zna", + "ła" + ], + [ + "ale", + "ż" + ], + [ + "pod", + "różnych" + ], + [ + "Po", + "żar" + ], + [ + "Nie", + "wia" + ], + [ + "in", + "try" + ], + [ + "me", + "lod" + ], + [ + "pro", + "stych" + ], + [ + "pro", + "gno" + ], + [ + "lo", + "tem" + ], + [ + "lo", + "sem" + ], + [ + "ję", + "li" + ], + [ + "su", + "mę" + ], + [ + "se", + "go" + ], + [ + "Za", + "sta" + ], + [ + "Za", + "kład" + ], + [ + "Za", + "rządu" + ], + [ + "powie", + "k" + ], + [ + "Ja", + "cka" + ], + [ + "naj", + "dostoj" + ], + [ + "myś", + "my" + ], + [ + "rza", + "dka" + ], + [ + "praw", + "ę" + ], + [ + "dł", + "e" + ], + [ + "cu", + "dów" + ], + [ + "nu", + "ję" + ], + [ + "sła", + "wia" + ], + [ + "kła", + "niając" + ], + [ + "pła", + "szcza" + ], + [ + "wiel", + "cy" + ], + [ + "so", + "sny" + ], + [ + "Pa", + "ter" + ], + [ + "woj", + "nach" + ], + [ + "pię", + "ściami" + ], + [ + "Sta", + "ra" + ], + [ + "Sta", + "rzy" + ], + [ + "Ka", + "pi" + ], + [ + "Ka", + "pita" + ], + [ + "mę", + "cze" + ], + [ + "Ra", + "tu" + ], + [ + "dał", + "by" + ], + [ + "war", + "st" + ], + [ + "ha", + "bili" + ], + [ + "Sz", + "la" + ], + [ + "towa", + "na" + ], + [ + "żeby", + "śmy" + ], + [ + "Wie", + "rz" + ], + [ + "waż", + "niejsze" + ], + [ + "oba", + "wą" + ], + [ + "mniej", + "szym" + ], + [ + "usta", + "lić" + ], + [ + "rod", + "em" + ], + [ + "Ba", + "ś" + ], + [ + "kar", + "mić" + ], + [ + "ścią", + "ga" + ], + [ + "samo", + "chody" + ], + [ + "szo", + "nego" + ], + [ + "były", + "by" + ], + [ + "nale", + "żała" + ], + [ + "dwo", + "m" + ], + [ + "cki", + "mi" + ], + [ + "spoko", + "jem" + ], + [ + "19", + "0" + ], + [ + "woje", + "wodzie" + ], + [ + "pło", + "mieniem" + ], + [ + "Pi", + "ł" + ], + [ + "posta", + "wę" + ], + [ + "oto", + "czyli" + ], + [ + "zwie", + "dza" + ], + [ + "pole", + "gł" + ], + [ + "zę", + "bów" + ], + [ + "Bi", + "ura" + ], + [ + "spokoj", + "na" + ], + [ + "ude", + "rzał" + ], + [ + "sen", + "sa" + ], + [ + "Dzi", + "wne" + ], + [ + "polity", + "cznym" + ], + [ + "pią", + "tej" + ], + [ + "dosta", + "tek" + ], + [ + "daj", + "że" + ], + [ + "kole", + "ga" + ], + [ + "publi", + "cznego" + ], + [ + "Dzie", + "się" + ], + [ + "Ha", + "tor" + ], + [ + "infor", + "muje" + ], + [ + "Mie", + "li" + ], + [ + "znala", + "zły" + ], + [ + "zmar", + "t" + ], + [ + "świąty", + "nię" + ], + [ + "pio", + "ną" + ], + [ + "poło", + "żyła" + ], + [ + "Juran", + "dowi" + ], + [ + "uczu", + "ciem" + ], + [ + "waćpan", + "nie" + ], + [ + "zasa", + "dach" + ], + [ + "zdra", + "dzie" + ], + [ + "języ", + "ki" + ], + [ + "języ", + "ków" + ], + [ + "gospodar", + "czych" + ], + [ + "szwedz", + "ką" + ], + [ + "Sie", + "dzi" + ], + [ + "let", + "nią" + ], + [ + "społe", + "czne" + ], + [ + "He", + "ra" + ], + [ + "poch", + "wały" + ], + [ + "słusz", + "na" + ], + [ + "okaz", + "ały" + ], + [ + "urzę", + "dów" + ], + [ + "zało", + "żyć" + ], + [ + "Ce", + "sarz" + ], + [ + "progra", + "mów" + ], + [ + "pora", + "dzi" + ], + [ + "poważ", + "ny" + ], + [ + "para", + "fii" + ], + [ + "gan", + "g" + ], + [ + "faraon", + "ów" + ], + [ + "specja", + "lnych" + ], + [ + "funk", + "cjonu" + ], + [ + "bur", + "mistrza" + ], + [ + "zada", + "niem" + ], + [ + "miesz", + "kała" + ], + [ + "równo", + "cześnie" + ], + [ + "źnie", + "r" + ], + [ + "kolo", + "ry" + ], + [ + "nieszczę", + "ść" + ], + [ + "straszli", + "wie" + ], + [ + "okoli", + "cznych" + ], + [ + "gier", + "mek" + ], + [ + "rej", + "onie" + ], + [ + "prowadzo", + "nych" + ], + [ + "uczyni", + "sz" + ], + [ + "fun", + "duszu" + ], + [ + "kościo", + "ły" + ], + [ + "zanie", + "dba" + ], + [ + "poczu", + "cia" + ], + [ + "cno", + "ta" + ], + [ + "łaska", + "w" + ], + [ + "dyna", + "stii" + ], + [ + "zielo", + "nej" + ], + [ + "upły", + "nął" + ], + [ + "okrop", + "ne" + ], + [ + "podzie", + "miu" + ], + [ + "zależ", + "ności" + ], + [ + "przyzna", + "je" + ], + [ + "ide", + "i" + ], + [ + "Tele", + "macha" + ], + [ + "państw", + "owej" + ], + [ + "Świę", + "tej" + ], + [ + "pośpie", + "chem" + ], + [ + "odej", + "ściu" + ], + [ + "poprze", + "dza" + ], + [ + "zor", + "ient" + ], + [ + "posia", + "dło" + ], + [ + "szale", + "ństwa" + ], + [ + "szale", + "ństwo" + ], + [ + "pozwo", + "le" + ], + [ + "żelaz", + "nych" + ], + [ + "wspomina", + "ć" + ], + [ + "telewi", + "zor" + ], + [ + "dziennika", + "rze" + ], + [ + "poboż", + "ny" + ], + [ + "pełno", + "moc" + ], + [ + "zatru", + "dnia" + ], + [ + "zatru", + "dnienia" + ], + [ + "wygląd", + "ało" + ], + [ + "nastąpi", + "ło" + ], + [ + "powinni", + "śmy" + ], + [ + "oblę", + "żenie" + ], + [ + "zamia", + "ru" + ], + [ + "fanta", + "zji" + ], + [ + "adwo", + "kata" + ], + [ + "wzrusze", + "nie" + ], + [ + "problem", + "em" + ], + [ + "Gó", + "ra" + ], + [ + "wybiera", + "ć" + ], + [ + "listo", + "padzie" + ], + [ + "skończy", + "wszy" + ], + [ + "utrzyma", + "nia" + ], + [ + "szacu", + "nek" + ], + [ + "despe", + "ra" + ], + [ + "rian", + "ów" + ], + [ + "otrzy", + "muje" + ], + [ + "ukło", + "nił" + ], + [ + "sprawo", + "z" + ], + [ + "przywy", + "kły" + ], + [ + "chan", + "owie" + ], + [ + "sekreta", + "rza" + ], + [ + "poby", + "t" + ], + [ + "najgor", + "sze" + ], + [ + "teo", + "rety" + ], + [ + "niosł", + "em" + ], + [ + "are", + "nie" + ], + [ + "194", + "5" + ], + [ + "Egipcja", + "nie" + ], + [ + "Af", + "gani" + ], + [ + "sfor", + "muł" + ], + [ + "skoczy", + "wszy" + ], + [ + "Rozło", + "gów" + ], + [ + "193", + "9" + ], + [ + "cywili", + "zacji" + ], + [ + "angiel", + "sku" + ], + [ + "Zakła", + "du" + ], + [ + "Mazow", + "szu" + ], + [ + "stępow", + "ała" + ], + [ + "stępow", + "ały" + ], + [ + "Komen", + "da" + ], + [ + "MAR", + "TA" + ], + [ + "Dąbr", + "owski" + ], + [ + "Wałę", + "sa" + ], + [ + "Jaś", + "ko" + ], + [ + "zamil", + "kł" + ], + [ + "Burła", + "j" + ], + [ + "insty", + "nkt" + ], + [ + "czwo", + "ro" + ], + [ + "Uniwersyte", + "tu" + ], + [ + "kontak", + "ty" + ], + [ + "piose", + "nki" + ], + [ + "ogła", + "sza" + ], + [ + "młodzie", + "niec" + ], + [ + "derwi", + "szów" + ], + [ + "hipo", + "te" + ], + [ + "Pta", + "h" + ], + [ + "kne", + "ch" + ], + [ + "oc", + "knął" + ], + [ + "Zyndra", + "m" + ], + [ + "Zaczą", + "ł" + ], + [ + "jakowa", + "ś" + ], + [ + "azja", + "ty" + ], + [ + "Okla", + "ski" + ], + [ + "?", + "!…" + ], + [ + "C", + "ar" + ], + [ + "D", + "zwo" + ], + [ + "E", + "ner" + ], + [ + "G", + "od" + ], + [ + "K", + "la" + ], + [ + "M", + "c" + ], + [ + "O", + "twie" + ], + [ + "O", + "boje" + ], + [ + "P", + "ale" + ], + [ + "S", + "krzy" + ], + [ + "U", + "ni" + ], + [ + "U", + "waż" + ], + [ + "V", + "I" + ], + [ + "Z", + "i" + ], + [ + "a", + "ktu" + ], + [ + "c", + "koro" + ], + [ + "d", + "re" + ], + [ + "d", + "kiem" + ], + [ + "g", + "ró" + ], + [ + "k", + "rem" + ], + [ + "o", + "sy" + ], + [ + "o", + "mija" + ], + [ + "p", + "rza" + ], + [ + "p", + "sia" + ], + [ + "p", + "taka" + ], + [ + "u", + "ni" + ], + [ + "u", + "razy" + ], + [ + "u", + "paść" + ], + [ + "w", + "dra" + ], + [ + "w", + "chodzą" + ], + [ + "z", + "b" + ], + [ + "z", + "likwi" + ], + [ + "ć", + "my" + ], + [ + "ń", + "sko" + ], + [ + "ń", + "com" + ], + [ + "nie", + "dawna" + ], + [ + "na", + "ga" + ], + [ + "na", + "zywać" + ], + [ + "ch", + "ej" + ], + [ + "sz", + "owie" + ], + [ + "sz", + "tych" + ], + [ + "po", + "rzucił" + ], + [ + "po", + "prosił" + ], + [ + "po", + "prawić" + ], + [ + "ra", + "ka" + ], + [ + "ow", + "nym" + ], + [ + "rze", + "kli" + ], + [ + "li", + "ku" + ], + [ + "za", + "gospoda" + ], + [ + "za", + "braknie" + ], + [ + "ko", + "pa" + ], + [ + "ko", + "mina" + ], + [ + "le", + "ra" + ], + [ + "do", + "cho" + ], + [ + "do", + "rosłych" + ], + [ + "mi", + "sty" + ], + [ + "ka", + "j" + ], + [ + "wi", + "dzia" + ], + [ + "wi", + "ózł" + ], + [ + "ta", + "ta" + ], + [ + "ta", + "no" + ], + [ + "ki", + "nie" + ], + [ + "rzy", + "k" + ], + [ + "ła", + "c" + ], + [ + "ła", + "w" + ], + [ + "wy", + "ry" + ], + [ + "wy", + "ką" + ], + [ + "wy", + "tr" + ], + [ + "wy", + "jął" + ], + [ + "wy", + "trzymał" + ], + [ + "wy", + "pełni" + ], + [ + "wy", + "ćwi" + ], + [ + "wy", + "niosły" + ], + [ + "to", + "ś" + ], + [ + "ty", + "fika" + ], + [ + "wie", + "ńce" + ], + [ + "no", + "szono" + ], + [ + "dzie", + "mu" + ], + [ + "la", + "cja" + ], + [ + "ry", + "ku" + ], + [ + "ma", + "rzenia" + ], + [ + "od", + "dała" + ], + [ + "od", + "wrót" + ], + [ + "od", + "bywał" + ], + [ + "ku", + "ła" + ], + [ + "ku", + "bek" + ], + [ + "sta", + "tków" + ], + [ + "si", + "s" + ], + [ + "si", + "lnych" + ], + [ + "ob", + "my" + ], + [ + "ob", + "jąwszy" + ], + [ + "przy", + "sło" + ], + [ + "przy", + "noszą" + ], + [ + "nia", + "nie" + ], + [ + "nia", + "nia" + ], + [ + "ru", + "i" + ], + [ + "ba", + "t" + ], + [ + "pie", + "rz" + ], + [ + "pra", + "szał" + ], + [ + "pi", + "ły" + ], + [ + "roz", + "sa" + ], + [ + "roz", + "bija" + ], + [ + "roz", + "łożył" + ], + [ + "ju", + "bile" + ], + [ + "sza", + "mi" + ], + [ + "gi", + "nęli" + ], + [ + "Nie", + "prawda" + ], + [ + "sto", + "łów" + ], + [ + "ję", + "knął" + ], + [ + "su", + "n" + ], + [ + "se", + "ra" + ], + [ + "szcze", + "li" + ], + [ + "Za", + "j" + ], + [ + "Za", + "chodu" + ], + [ + "powie", + "dziano" + ], + [ + "or", + "kie" + ], + [ + "Ja", + "ką" + ], + [ + "naj", + "prawdopodobniej" + ], + [ + "Je", + "nerał" + ], + [ + "ście", + "r" + ], + [ + "wz", + "ór" + ], + [ + "kę", + "py" + ], + [ + "al", + "nym" + ], + [ + "tam", + "ta" + ], + [ + "nu", + "j" + ], + [ + "bra", + "tu" + ], + [ + "bra", + "kowało" + ], + [ + "stra", + "t" + ], + [ + "stra", + "cili" + ], + [ + "śli", + "czne" + ], + [ + "zd", + "ał" + ], + [ + "czu", + "k" + ], + [ + "pła", + "szczy" + ], + [ + "chy", + "lił" + ], + [ + "jako", + "ści" + ], + [ + "śnie", + "gi" + ], + [ + "gro", + "no" + ], + [ + "kon", + "cent" + ], + [ + "sły", + "szą" + ], + [ + "den", + "cję" + ], + [ + "Sta", + "rzec" + ], + [ + "Do", + "masze" + ], + [ + "zło", + "dzie" + ], + [ + "ha", + "nie" + ], + [ + "Sz", + "waj" + ], + [ + "Mi", + "rski" + ], + [ + "ciąg", + "nęło" + ], + [ + "towa", + "niu" + ], + [ + "róż", + "nie" + ], + [ + "aby", + "ście" + ], + [ + "By", + "waj" + ], + [ + "Sa", + "la" + ], + [ + "zda", + "rzało" + ], + [ + "chę", + "tnych" + ], + [ + "kom", + "pani" + ], + [ + "kar", + "ta" + ], + [ + "ge", + "st" + ], + [ + "ge", + "nerała" + ], + [ + "zawo", + "dników" + ], + [ + "Ni", + "kot" + ], + [ + "hu", + "ra" + ], + [ + "bla", + "chy" + ], + [ + "zrobi", + "sz" + ], + [ + "powiada", + "li" + ], + [ + "dom", + "owe" + ], + [ + "wyda", + "nie" + ], + [ + "rozumie", + "li" + ], + [ + "dale", + "kie" + ], + [ + "Cze", + "rka" + ], + [ + "gła", + "dko" + ], + [ + "pole", + "cił" + ], + [ + "pole", + "cenie" + ], + [ + "lne", + "mu" + ], + [ + "sław", + "nego" + ], + [ + "Bi", + "twa" + ], + [ + "Pro", + "gram" + ], + [ + "Pra", + "wa" + ], + [ + "spokoj", + "ną" + ], + [ + "Cza", + "pli" + ], + [ + "strasz", + "nej" + ], + [ + "swoje", + "mu" + ], + [ + "sen", + "sie" + ], + [ + "Jan", + "kie" + ], + [ + "pal", + "m" + ], + [ + "trą", + "cił" + ], + [ + "woła", + "nie" + ], + [ + "widzi", + "my" + ], + [ + "Re", + "sz" + ], + [ + "twar", + "do" + ], + [ + "tery", + "torium" + ], + [ + "uśmie", + "chając" + ], + [ + "uj", + "rzała" + ], + [ + "gości", + "om" + ], + [ + "właści", + "cielem" + ], + [ + "per", + "so" + ], + [ + "ot", + "óż" + ], + [ + "smu", + "tny" + ], + [ + "gry", + "wał" + ], + [ + "der", + "ował" + ], + [ + "Ha", + "m" + ], + [ + "Ha", + "ss" + ], + [ + "kształ", + "cie" + ], + [ + "kaza", + "nia" + ], + [ + "powta", + "rzała" + ], + [ + "często", + "kroć" + ], + [ + "sio", + "strę" + ], + [ + "rady", + "ka" + ], + [ + "hi", + "tle" + ], + [ + "zgi", + "nęła" + ], + [ + "pięć", + "dziesięciu" + ], + [ + "pozy", + "cję" + ], + [ + "menta", + "rzy" + ], + [ + "dziedzi", + "c" + ], + [ + "chrześcija", + "ninem" + ], + [ + "Sie", + "cie" + ], + [ + "olbrzy", + "m" + ], + [ + "świ", + "t" + ], + [ + "Tata", + "rom" + ], + [ + "wybu", + "chu" + ], + [ + "społe", + "cznego" + ], + [ + "odpowiedzi", + "ą" + ], + [ + "wyja", + "śnił" + ], + [ + "wzro", + "sła" + ], + [ + "zim", + "ą" + ], + [ + "urzę", + "dni" + ], + [ + "urzę", + "dnik" + ], + [ + "niejszy", + "mi" + ], + [ + "ogar", + "nąć" + ], + [ + "przyję", + "li" + ], + [ + "progra", + "my" + ], + [ + "18", + "9" + ], + [ + "pali", + "ły" + ], + [ + "zer", + "wała" + ], + [ + "kwa", + "te" + ], + [ + "poprzed", + "niego" + ], + [ + "para", + "fi" + ], + [ + "wpły", + "wu" + ], + [ + "zaba", + "wa" + ], + [ + "sre", + "b" + ], + [ + "kieru", + "je" + ], + [ + "rob", + "ów" + ], + [ + "pta", + "ctwo" + ], + [ + "zakoń", + "czyła" + ], + [ + "nieszczę", + "ściu" + ], + [ + "opowiada", + "ń" + ], + [ + "opi", + "su" + ], + [ + "prób", + "owali" + ], + [ + "Ła", + "zie" + ], + [ + "rozum", + "em" + ], + [ + "cen", + "tem" + ], + [ + "zwróci", + "li" + ], + [ + "wojewódz", + "tw" + ], + [ + "papie", + "rów" + ], + [ + "ufa", + "ć" + ], + [ + "wyciąg", + "nąwszy" + ], + [ + "pojedy", + "nku" + ], + [ + "przywi", + "lej" + ], + [ + "prezyden", + "tem" + ], + [ + "łowi", + "ć" + ], + [ + "rzo", + "nej" + ], + [ + "urzą", + "dzeń" + ], + [ + "oskar", + "żonych" + ], + [ + "okreś", + "lony" + ], + [ + "powietrze", + "m" + ], + [ + "popraw", + "kę" + ], + [ + "dotk", + "nęła" + ], + [ + "mężczyz", + "nę" + ], + [ + "niedzie", + "le" + ], + [ + "zasłu", + "ga" + ], + [ + "wycie", + "czkę" + ], + [ + "uczci", + "wy" + ], + [ + "egip", + "ski" + ], + [ + "napeł", + "nił" + ], + [ + "przyro", + "dni" + ], + [ + "zmieni", + "ły" + ], + [ + "faj", + "ne" + ], + [ + "udzie", + "la" + ], + [ + "ana", + "liz" + ], + [ + "zmniej", + "sza" + ], + [ + "słyszy", + "sz" + ], + [ + "sąsia", + "d" + ], + [ + "ucieka", + "jących" + ], + [ + "chra", + "pli" + ], + [ + "Tro", + "i" + ], + [ + "blu", + "źnier" + ], + [ + "profe", + "sjona" + ], + [ + "Wyso", + "ki" + ], + [ + "uwol", + "nił" + ], + [ + "fanta", + "zja" + ], + [ + "tran", + "sportu" + ], + [ + "inwesty", + "cje" + ], + [ + "Sła", + "wa" + ], + [ + "koł", + "pa" + ], + [ + "zgrzy", + "t" + ], + [ + "dowod", + "ów" + ], + [ + "Zygfry", + "da" + ], + [ + "przerywa", + "nym" + ], + [ + "następu", + "jące" + ], + [ + "Kir", + "łowa" + ], + [ + "Zoba", + "czymy" + ], + [ + "Egipcja", + "n" + ], + [ + "regular", + "nie" + ], + [ + "cien", + "kie" + ], + [ + "atmosfe", + "ry" + ], + [ + "uzasa", + "d" + ], + [ + "Zdr", + "owie" + ], + [ + "zwia", + "stu" + ], + [ + "Widział", + "eś" + ], + [ + "odci", + "nku" + ], + [ + "naboże", + "ństwo" + ], + [ + "perspekty", + "wy" + ], + [ + "widno", + "kręgu" + ], + [ + "Agen", + "cji" + ], + [ + "lewi", + "c" + ], + [ + "niezbę", + "dne" + ], + [ + "face", + "t" + ], + [ + "wole", + "nta" + ], + [ + "odróż", + "nić" + ], + [ + "krawę", + "dzi" + ], + [ + "cierpie", + "ć" + ], + [ + "Lan", + "ckoro" + ], + [ + "Londy", + "nie" + ], + [ + "Cięż", + "ko" + ], + [ + "Grodzi", + "cki" + ], + [ + "byd", + "lę" + ], + [ + "propa", + "gan" + ], + [ + "Bero", + "es" + ], + [ + "Amery", + "ki" + ], + [ + "Demokraty", + "cznej" + ], + [ + "Chal", + "dej" + ], + [ + "Afry", + "ki" + ], + [ + "Nikot", + "ris" + ], + [ + "5", + "2" + ], + [ + "A", + "L" + ], + [ + "B", + "rak" + ], + [ + "C", + "zło" + ], + [ + "D", + "W" + ], + [ + "D", + "rze" + ], + [ + "H", + "O" + ], + [ + "I", + "zbo" + ], + [ + "L", + "ö" + ], + [ + "O", + "k" + ], + [ + "S", + "et" + ], + [ + "T", + "ran" + ], + [ + "T", + "rój" + ], + [ + "W", + "szedł" + ], + [ + "Z", + "du" + ], + [ + "Z", + "groma" + ], + [ + "a", + "da" + ], + [ + "b", + "ród" + ], + [ + "b", + "londy" + ], + [ + "c", + "na" + ], + [ + "e", + "e" + ], + [ + "e", + "skor" + ], + [ + "g", + "nio" + ], + [ + "l", + "lo" + ], + [ + "m", + "szę" + ], + [ + "o", + "kup" + ], + [ + "o", + "chrz" + ], + [ + "s", + "pręży" + ], + [ + "t", + "ia" + ], + [ + "u", + "ry" + ], + [ + "u", + "lo" + ], + [ + "u", + "rą" + ], + [ + "u", + "bio" + ], + [ + "u", + "kazało" + ], + [ + "w", + "szą" + ], + [ + "w", + "szczy" + ], + [ + "w", + "stąpiła" + ], + [ + "z", + "braknie" + ], + [ + "ó", + "l" + ], + [ + "ń", + "czo" + ], + [ + "ś", + "niał" + ], + [ + "na", + "dob" + ], + [ + "cz", + "on" + ], + [ + "cz", + "tero" + ], + [ + "ch", + "ór" + ], + [ + "sz", + "t" + ], + [ + "po", + "działu" + ], + [ + "ni", + "ałem" + ], + [ + "dz", + "kich" + ], + [ + "ra", + "r" + ], + [ + "li", + "ga" + ], + [ + "li", + "łem" + ], + [ + "za", + "n" + ], + [ + "za", + "dzie" + ], + [ + "za", + "tra" + ], + [ + "za", + "sia" + ], + [ + "za", + "pis" + ], + [ + "za", + "pisał" + ], + [ + "za", + "atak" + ], + [ + "ko", + "ry" + ], + [ + "ko", + "lub" + ], + [ + "le", + "żeć" + ], + [ + "wi", + "śni" + ], + [ + "wi", + "dły" + ], + [ + "ła", + "mał" + ], + [ + "ja", + "po" + ], + [ + "pa", + "ję" + ], + [ + "wy", + "mu" + ], + [ + "wy", + "gło" + ], + [ + "ty", + "się" + ], + [ + "wie", + "dzie" + ], + [ + "wie", + "ża" + ], + [ + "ry", + "czał" + ], + [ + "prze", + "jechał" + ], + [ + "prze", + "kli" + ], + [ + "kie", + "rować" + ], + [ + "od", + "być" + ], + [ + "od", + "począć" + ], + [ + "dy", + "skre" + ], + [ + "mo", + "ni" + ], + [ + "mo", + "mentu" + ], + [ + "ce", + "s" + ], + [ + "ku", + "ra" + ], + [ + "szy", + "ty" + ], + [ + "sta", + "ję" + ], + [ + "przy", + "ta" + ], + [ + "cy", + "pry" + ], + [ + "mu", + "rzy" + ], + [ + "ba", + "zy" + ], + [ + "ba", + "tali" + ], + [ + "sa", + "le" + ], + [ + "pie", + "szo" + ], + [ + "we", + "sół" + ], + [ + "cza", + "my" + ], + [ + "bi", + "let" + ], + [ + "lu", + "t" + ], + [ + "pi", + "ło" + ], + [ + "pi", + "lo" + ], + [ + "roz", + "bił" + ], + [ + "roz", + "poczęły" + ], + [ + "łu", + "b" + ], + [ + "ze", + "szło" + ], + [ + "ze", + "chcą" + ], + [ + "wia", + "try" + ], + [ + "sza", + "ńce" + ], + [ + "sto", + "jącej" + ], + [ + "pro", + "mień" + ], + [ + "lo", + "gię" + ], + [ + "Na", + "prawdę" + ], + [ + "Za", + "mości" + ], + [ + "powie", + "ść" + ], + [ + "bu", + "ńczu" + ], + [ + "naj", + "głęb" + ], + [ + "Je", + "chali" + ], + [ + "sty", + "ka" + ], + [ + "rów", + "nej" + ], + [ + "cu", + "dne" + ], + [ + "al", + "ną" + ], + [ + "może", + "m" + ], + [ + "nad", + "mier" + ], + [ + "kła", + "niał" + ], + [ + "czu", + "wał" + ], + [ + "dą", + "ł" + ], + [ + "peł", + "nych" + ], + [ + "fa", + "scy" + ], + [ + "dni", + "ć" + ], + [ + "sły", + "nny" + ], + [ + "wą", + "s" + ], + [ + "Ko", + "ne" + ], + [ + "Ko", + "ry" + ], + [ + "Do", + "stoj" + ], + [ + "Prze", + "wodni" + ], + [ + "war", + "cho" + ], + [ + "świe", + "c" + ], + [ + "miej", + "skiej" + ], + [ + "wol", + "ną" + ], + [ + "kro", + "kami" + ], + [ + "kro", + "kody" + ], + [ + "pre", + "s" + ], + [ + "Pan", + "nie" + ], + [ + "powia", + "do" + ], + [ + "zosta", + "nę" + ], + [ + "kom", + "pania" + ], + [ + "kar", + "t" + ], + [ + "ge", + "ra" + ], + [ + "zawo", + "dy" + ], + [ + "wu", + "jąc" + ], + [ + "drze", + "c" + ], + [ + "Gdy", + "m" + ], + [ + "tek", + "ście" + ], + [ + "przeciw", + "nym" + ], + [ + "godzi", + "ną" + ], + [ + "pla", + "nów" + ], + [ + "pło", + "nęły" + ], + [ + "szcz", + "ki" + ], + [ + "ruszy", + "my" + ], + [ + "spraw", + "dza" + ], + [ + "spa", + "lił" + ], + [ + "pisa", + "rzy" + ], + [ + "śpie", + "wają" + ], + [ + "om", + "d" + ], + [ + "skar", + "żyć" + ], + [ + "au", + "ten" + ], + [ + "król", + "ową" + ], + [ + "trafi", + "ło" + ], + [ + "Me", + "li" + ], + [ + "spoj", + "rzeli" + ], + [ + "ogro", + "dach" + ], + [ + "got", + "ować" + ], + [ + "poda", + "tek" + ], + [ + "Że", + "bym" + ], + [ + "Skrzetu", + "skim" + ], + [ + "szep", + "tali" + ], + [ + "dal", + "szy" + ], + [ + "Dzi", + "w" + ], + [ + "czeka", + "my" + ], + [ + "polity", + "czną" + ], + [ + "cier", + "ał" + ], + [ + "dali", + "bóg" + ], + [ + "Re", + "szta" + ], + [ + "klę", + "sce" + ], + [ + "głów", + "kę" + ], + [ + "per", + "swa" + ], + [ + "sp", + "ała" + ], + [ + "So", + "juszu" + ], + [ + "szczęśli", + "wą" + ], + [ + "szczęśli", + "wym" + ], + [ + "Pie", + "nią" + ], + [ + "Pie", + "śń" + ], + [ + "komi", + "nie" + ], + [ + "uda", + "jąc" + ], + [ + "wro", + "giem" + ], + [ + "Mie", + "czy" + ], + [ + "żar", + "tobli" + ], + [ + "polski", + "mi" + ], + [ + "boga", + "ctw" + ], + [ + "rozm", + "ową" + ], + [ + "kraj", + "obraz" + ], + [ + "lud", + "owi" + ], + [ + "wzglę", + "dów" + ], + [ + "kosz", + "tem" + ], + [ + "pio", + "nego" + ], + [ + "sio", + "strą" + ], + [ + "czek", + "ały" + ], + [ + "otwar", + "cia" + ], + [ + "otwar", + "tych" + ], + [ + "dziewczy", + "nie" + ], + [ + "hi", + "szpa" + ], + [ + "zgi", + "nęło" + ], + [ + "siada", + "ją" + ], + [ + "wdzię", + "cznie" + ], + [ + "fir", + "mę" + ], + [ + "prosi", + "my" + ], + [ + "podej", + "rz" + ], + [ + "pusty", + "ch" + ], + [ + "grani", + "cach" + ], + [ + "wybu", + "chem" + ], + [ + "prawi", + "li" + ], + [ + "Ru", + "ch" + ], + [ + "dzwo", + "nił" + ], + [ + "Cie", + "chanowie" + ], + [ + "Kró", + "tko" + ], + [ + "199", + "0" + ], + [ + "szlachci", + "an" + ], + [ + "szlachci", + "cem" + ], + [ + "Kor", + "czy" + ], + [ + "Zo", + "łoto" + ], + [ + "mąd", + "rze" + ], + [ + "brz", + "miała" + ], + [ + "chmu", + "ra" + ], + [ + "krzyw", + "d" + ], + [ + "sprawiedli", + "wy" + ], + [ + "Su", + "per" + ], + [ + "zmu", + "sza" + ], + [ + "mate", + "rii" + ], + [ + "Sły", + "sząc" + ], + [ + "odwie", + "dza" + ], + [ + "nazwi", + "skiem" + ], + [ + "odzy", + "wały" + ], + [ + "znajdzie", + "my" + ], + [ + "ręka", + "w" + ], + [ + "niezmier", + "na" + ], + [ + "cierpli", + "wości" + ], + [ + "fra", + "su" + ], + [ + "opowiada", + "nie" + ], + [ + "okrę", + "ty" + ], + [ + "wese", + "lu" + ], + [ + "kana", + "pie" + ], + [ + "żół", + "ty" + ], + [ + "chłopa", + "ka" + ], + [ + "zakła", + "da" + ], + [ + "fun", + "dusz" + ], + [ + "Poli", + "tyki" + ], + [ + "cen", + "ty" + ], + [ + "związa", + "ny" + ], + [ + "wysła", + "ny" + ], + [ + "regi", + "onu" + ], + [ + "spotk", + "ałem" + ], + [ + "nauczy", + "ciele" + ], + [ + "poży", + "tek" + ], + [ + "ofiar", + "ować" + ], + [ + "kierow", + "nik" + ], + [ + "komo", + "ry" + ], + [ + "reali", + "zację" + ], + [ + "kłopo", + "t" + ], + [ + "powiedziała", + "m" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "ną" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nego" + ], + [ + "Oleń", + "kę" + ], + [ + "niesi", + "ona" + ], + [ + "czyta", + "nie" + ], + [ + "włó", + "czni" + ], + [ + "zadowo", + "lenie" + ], + [ + "przyby", + "ciu" + ], + [ + "plu", + "s" + ], + [ + "ochro", + "nę" + ], + [ + "namio", + "tów" + ], + [ + "francu", + "skich" + ], + [ + "zebra", + "li" + ], + [ + "zobaczy", + "łem" + ], + [ + "Tar", + "no" + ], + [ + "Wło", + "szech" + ], + [ + "bej", + "owicz" + ], + [ + "miłu", + "j" + ], + [ + "przyszły", + "ch" + ], + [ + "ślub", + "ował" + ], + [ + "zagro", + "dy" + ], + [ + "przeba", + "czenie" + ], + [ + "rozwiąza", + "ć" + ], + [ + "usu", + "nąć" + ], + [ + "dzisiej", + "szy" + ], + [ + "anty", + "lo" + ], + [ + "Czemu", + "ż" + ], + [ + "pozwo", + "lenia" + ], + [ + "oś", + "m" + ], + [ + "zwykły", + "ch" + ], + [ + "skro", + "nie" + ], + [ + "warsza", + "wskiej" + ], + [ + "zatrzy", + "mując" + ], + [ + "Jakie", + "ż" + ], + [ + "chodź", + "my" + ], + [ + "obło", + "ki" + ], + [ + "bab", + "ci" + ], + [ + "opan", + "owała" + ], + [ + "przysz", + "łej" + ], + [ + "ślu", + "bie" + ], + [ + "najważ", + "niejszych" + ], + [ + "Krzesz", + "owskiej" + ], + [ + "cudzoziem", + "ców" + ], + [ + "propozy", + "cji" + ], + [ + "zaci", + "śnięte" + ], + [ + "szacu", + "nkiem" + ], + [ + "197", + "5" + ], + [ + "Kraj", + "owej" + ], + [ + "bal", + "sam" + ], + [ + "emi", + "gra" + ], + [ + "komó", + "rki" + ], + [ + "skaza", + "ny" + ], + [ + "płó", + "tna" + ], + [ + "kwo", + "ty" + ], + [ + "kwo", + "tę" + ], + [ + "wypoczy", + "nek" + ], + [ + "potrzą", + "snął" + ], + [ + "podwó", + "rze" + ], + [ + "pacie", + "rze" + ], + [ + "świade", + "ctwa" + ], + [ + "sil", + "niejszy" + ], + [ + "dodatk", + "owe" + ], + [ + "zwia", + "st" + ], + [ + "Billewiczów", + "na" + ], + [ + "czytel", + "ników" + ], + [ + "Czehry", + "nie" + ], + [ + "przysta", + "ni" + ], + [ + "Kapła", + "ni" + ], + [ + "poten", + "cja" + ], + [ + "lekty", + "kę" + ], + [ + "spuszcza", + "jąc" + ], + [ + "cudzy", + "ch" + ], + [ + "powinie", + "nem" + ], + [ + "Puł", + "kow" + ], + [ + "jadal", + "nej" + ], + [ + "kiw", + "nął" + ], + [ + "Toli", + "ma" + ], + [ + "Boha", + "ty" + ], + [ + "Gosie", + "wski" + ], + [ + "niejedno", + "krotnie" + ], + [ + "Koko", + "siński" + ], + [ + "Ochro", + "ny" + ], + [ + "ref", + "lek" + ], + [ + "5", + "5" + ], + [ + "F", + "ry" + ], + [ + "P", + "L" + ], + [ + "R", + "an" + ], + [ + "T", + "wier" + ], + [ + "U", + "R" + ], + [ + "Z", + "ofi" + ], + [ + "Z", + "wiązek" + ], + [ + "a", + "st" + ], + [ + "a", + "ro" + ], + [ + "f", + "ron" + ], + [ + "i", + "ście" + ], + [ + "l", + "cy" + ], + [ + "m", + "róz" + ], + [ + "n", + "ni" + ], + [ + "o", + "patrz" + ], + [ + "o", + "środek" + ], + [ + "o", + "powiadała" + ], + [ + "p", + "to" + ], + [ + "s", + "mar" + ], + [ + "u", + "u" + ], + [ + "u", + "szczęśli" + ], + [ + "u", + "świado" + ], + [ + "u", + "podoba" + ], + [ + "w", + "sła" + ], + [ + "z", + "wię" + ], + [ + "z", + "owią" + ], + [ + "z", + "jeżdża" + ], + [ + "z", + "brakło" + ], + [ + "Ł", + "y" + ], + [ + "ł", + "za" + ], + [ + "ś", + "niu" + ], + [ + "ż", + "cie" + ], + [ + "…", + "…" + ], + [ + "nie", + "je" + ], + [ + "na", + "tę" + ], + [ + "na", + "padł" + ], + [ + "na", + "mysłu" + ], + [ + "cz", + "nicy" + ], + [ + "sz", + "ce" + ], + [ + "sz", + "ków" + ], + [ + "po", + "n" + ], + [ + "po", + "że" + ], + [ + "po", + "py" + ], + [ + "po", + "żo" + ], + [ + "po", + "stąpi" + ], + [ + "po", + "prawia" + ], + [ + "po", + "czet" + ], + [ + "st", + "rem" + ], + [ + "ni", + "czka" + ], + [ + "ro", + "lnictwa" + ], + [ + "za", + "si" + ], + [ + "za", + "gu" + ], + [ + "ko", + "łow" + ], + [ + "do", + "rzucił" + ], + [ + "mi", + "on" + ], + [ + "mi", + "nąć" + ], + [ + "ka", + "pry" + ], + [ + "wi", + "sko" + ], + [ + "ta", + "be" + ], + [ + "ta", + "jąc" + ], + [ + "ła", + "ś" + ], + [ + "ła", + "jda" + ], + [ + "wa", + "lecz" + ], + [ + "wa", + "lony" + ], + [ + "ja", + "ją" + ], + [ + "ja", + "ru" + ], + [ + "pa", + "rze" + ], + [ + "wy", + "ni" + ], + [ + "wy", + "se" + ], + [ + "wy", + "puścił" + ], + [ + "wy", + "prowadza" + ], + [ + "wy", + "dostać" + ], + [ + "wie", + "dza" + ], + [ + "wo", + "n" + ], + [ + "wo", + "łu" + ], + [ + "dzi", + "kiego" + ], + [ + "da", + "kty" + ], + [ + "czy", + "nam" + ], + [ + "dzie", + "jach" + ], + [ + "prze", + "ch" + ], + [ + "prze", + "or" + ], + [ + "re", + "du" + ], + [ + "dy", + "ka" + ], + [ + "mie", + "szał" + ], + [ + "cze", + "sny" + ], + [ + "przy", + "dać" + ], + [ + "przy", + "stało" + ], + [ + "przy", + "biera" + ], + [ + "przy", + "pada" + ], + [ + "cy", + "lii" + ], + [ + "ru", + "ry" + ], + [ + "ru", + "mieńcem" + ], + [ + "ba", + "m" + ], + [ + "ba", + "se" + ], + [ + "ba", + "nków" + ], + [ + "bo", + "skiego" + ], + [ + "sa", + "ty" + ], + [ + "we", + "ntów" + ], + [ + "cza", + "rodziej" + ], + [ + "bi", + "no" + ], + [ + "lu", + "ter" + ], + [ + "ży", + "wej" + ], + [ + "roz", + "wie" + ], + [ + "roz", + "mówić" + ], + [ + "spo", + "dob" + ], + [ + "bie", + "dna" + ], + [ + "sza", + "ry" + ], + [ + "zna", + "czeniu" + ], + [ + "pod", + "pis" + ], + [ + "sk", + "roni" + ], + [ + "sto", + "pami" + ], + [ + "in", + "sta" + ], + [ + "cha", + "ją" + ], + [ + "me", + "ne" + ], + [ + "sy", + "gnał" + ], + [ + "lo", + "sów" + ], + [ + "Na", + "ro" + ], + [ + "su", + "row" + ], + [ + "Za", + "wo" + ], + [ + "Za", + "chód" + ], + [ + "kł", + "em" + ], + [ + "or", + "gan" + ], + [ + "bu", + "te" + ], + [ + "py", + "wać" + ], + [ + "mówi", + "łam" + ], + [ + "wz", + "noszą" + ], + [ + "cu", + "s" + ], + [ + "Ch", + "ę" + ], + [ + "Ch", + "rześcija" + ], + [ + "bli", + "ski" + ], + [ + "wó", + "rz" + ], + [ + "śli", + "j" + ], + [ + "czu", + "li" + ], + [ + "zi", + "ry" + ], + [ + "Pa", + "pie" + ], + [ + "gra", + "naty" + ], + [ + "woj", + "ować" + ], + [ + "nię", + "ci" + ], + [ + "dni", + "ał" + ], + [ + "stu", + "dent" + ], + [ + "wą", + "skie" + ], + [ + "Sta", + "chu" + ], + [ + "krzy", + "czeli" + ], + [ + "strze", + "lał" + ], + [ + "pow", + "ra" + ], + [ + "ha", + "sła" + ], + [ + "chci", + "c" + ], + [ + "Mo", + "skali" + ], + [ + "świe", + "tny" + ], + [ + "szu", + "bie" + ], + [ + "Sz", + "czu" + ], + [ + "wol", + "nych" + ], + [ + "men", + "tach" + ], + [ + "łą", + "k" + ], + [ + "szko", + "ła" + ], + [ + "szko", + "lenia" + ], + [ + "Wie", + "ś" + ], + [ + "pły", + "nęło" + ], + [ + "działa", + "ch" + ], + [ + "tr", + "wają" + ], + [ + "um", + "owa" + ], + [ + "oba", + "wie" + ], + [ + "Li", + "te" + ], + [ + "gar", + "ści" + ], + [ + "ścią", + "gnął" + ], + [ + "szla", + "f" + ], + [ + "przyja", + "źnie" + ], + [ + "ge", + "niusz" + ], + [ + "zmie", + "niał" + ], + [ + "poko", + "rą" + ], + [ + "przeciw", + "ny" + ], + [ + "przeciw", + "ników" + ], + [ + "ór", + "ki" + ], + [ + "hu", + "t" + ], + [ + "hu", + "ku" + ], + [ + "mil", + "czeć" + ], + [ + "włas", + "na" + ], + [ + "wal", + "czyli" + ], + [ + "pla", + "my" + ], + [ + "bla", + "skach" + ], + [ + "pło", + "nące" + ], + [ + "nk", + "owej" + ], + [ + "chwy", + "cili" + ], + [ + "stanowi", + "ło" + ], + [ + "dowa", + "nym" + ], + [ + "pięk", + "nego" + ], + [ + "pozna", + "łem" + ], + [ + "pisa", + "rze" + ], + [ + "wyda", + "ne" + ], + [ + "pole", + "mi" + ], + [ + "pole", + "cam" + ], + [ + "wróci", + "ły" + ], + [ + "Bi", + "ałym" + ], + [ + "dzieli", + "ła" + ], + [ + "got", + "ową" + ], + [ + "sce", + "nie" + ], + [ + "zupeł", + "na" + ], + [ + "wyż", + "szym" + ], + [ + "wyż", + "szego" + ], + [ + "twier", + "dzę" + ], + [ + "szep", + "tem" + ], + [ + "skrzy", + "dla" + ], + [ + "dziw", + "ną" + ], + [ + "zwa", + "nych" + ], + [ + "słucha", + "ją" + ], + [ + "widzi", + "ały" + ], + [ + "widzi", + "ało" + ], + [ + "zabi", + "ty" + ], + [ + "obec", + "nym" + ], + [ + "obec", + "nego" + ], + [ + "pią", + "ty" + ], + [ + "męż", + "ny" + ], + [ + "szczegó", + "ły" + ], + [ + "wspo", + "mi" + ], + [ + "publi", + "czności" + ], + [ + "szczo", + "no" + ], + [ + "zaczę", + "to" + ], + [ + "Dzie", + "cko" + ], + [ + "przedsta", + "wienie" + ], + [ + "nau", + "k" + ], + [ + "zła", + "ma" + ], + [ + "znala", + "złem" + ], + [ + "pomo", + "gło" + ], + [ + "przej", + "ścia" + ], + [ + "logi", + "czny" + ], + [ + "staro", + "sty" + ], + [ + "niepo", + "hamowa" + ], + [ + "wielkie", + "mu" + ], + [ + "siada", + "jąc" + ], + [ + "bła", + "gał" + ], + [ + "kazy", + "wał" + ], + [ + "potęż", + "na" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskiej" + ], + [ + "gorą", + "ca" + ], + [ + "gorą", + "czce" + ], + [ + "olbrzy", + "ma" + ], + [ + "tur", + "kot" + ], + [ + "gor", + "sza" + ], + [ + "tajem", + "nica" + ], + [ + "minu", + "ty" + ], + [ + "obej", + "mował" + ], + [ + "poru", + "cznika" + ], + [ + "przyję", + "ty" + ], + [ + "potrafi", + "sz" + ], + [ + "zapła", + "cił" + ], + [ + "auto", + "ry" + ], + [ + "poprzed", + "niej" + ], + [ + "zba", + "dać" + ], + [ + "bel", + "ki" + ], + [ + "Radziwił", + "łowi" + ], + [ + "zac", + "nych" + ], + [ + "pta", + "ctwa" + ], + [ + "rozkaz", + "em" + ], + [ + "Sły", + "szysz" + ], + [ + "wojen", + "nego" + ], + [ + "nazwi", + "sk" + ], + [ + "niezmier", + "ny" + ], + [ + "marszał", + "ku" + ], + [ + "zapo", + "biec" + ], + [ + "wybor", + "czej" + ], + [ + "napa", + "ści" + ], + [ + "krą", + "żyć" + ], + [ + "pojedy", + "nek" + ], + [ + "Sze", + "ść" + ], + [ + "finans", + "owanie" + ], + [ + "ata", + "mana" + ], + [ + "świado", + "mie" + ], + [ + "Hele", + "nę" + ], + [ + "ostroż", + "ność" + ], + [ + "Gre", + "cji" + ], + [ + "młod", + "szych" + ], + [ + "ziemia", + "ch" + ], + [ + "żąda", + "nie" + ], + [ + "Łę", + "ckich" + ], + [ + "Pow", + "ta" + ], + [ + "hań", + "ba" + ], + [ + "zdecy", + "dował" + ], + [ + "dwor", + "cu" + ], + [ + "zgroma", + "dzenie" + ], + [ + "Czu", + "ję" + ], + [ + "drago", + "ni" + ], + [ + "rachu", + "nku" + ], + [ + "gnia", + "zda" + ], + [ + "straż", + "nik" + ], + [ + "sfe", + "ry" + ], + [ + "macie", + "rzy" + ], + [ + "najbliż", + "szym" + ], + [ + "Ak", + "ba" + ], + [ + "błaga", + "m" + ], + [ + "posł", + "owi" + ], + [ + "Pój", + "dź" + ], + [ + "gość", + "mi" + ], + [ + "100", + "0" + ], + [ + "Rzekł", + "byś" + ], + [ + "techni", + "ki" + ], + [ + "koryta", + "rz" + ], + [ + "Szy", + "b" + ], + [ + "maszy", + "ny" + ], + [ + "hoj", + "nie" + ], + [ + "Dnie", + "pr" + ], + [ + "PA", + "N" + ], + [ + "El", + "żbie" + ], + [ + "poszuki", + "wania" + ], + [ + "CZ", + "E" + ], + [ + "naczy", + "nie" + ], + [ + "równi", + "nie" + ], + [ + "kłam", + "stwo" + ], + [ + "oder", + "wać" + ], + [ + "Tłu", + "m" + ], + [ + "ciep", + "łe" + ], + [ + "wisi", + "ał" + ], + [ + "wznosi", + "ły" + ], + [ + "ape", + "l" + ], + [ + "Rę", + "ce" + ], + [ + "Zgorzeli", + "cach" + ], + [ + "zabój", + "stwo" + ], + [ + "Czym", + "że" + ], + [ + "Libij", + "czyków" + ], + [ + "pokło", + "nić" + ], + [ + "pacie", + "rz" + ], + [ + "nozd", + "rzami" + ], + [ + "koali", + "cja" + ], + [ + "odby", + "wać" + ], + [ + "oddy", + "chać" + ], + [ + "zapał", + "u" + ], + [ + "Szczegó", + "lnie" + ], + [ + "Uj", + "rzawszy" + ], + [ + "pielę", + "g" + ], + [ + "Wrocła", + "wiu" + ], + [ + "pirami", + "dy" + ], + [ + "butel", + "ki" + ], + [ + "fabry", + "ki" + ], + [ + "radziwił", + "łow" + ], + [ + "preto", + "rianów" + ], + [ + "zama", + "chem" + ], + [ + "Wodo", + "któw" + ], + [ + "Danuś", + "kę" + ], + [ + "Penelo", + "pa" + ], + [ + "uchro", + "nić" + ], + [ + "Kij", + "owa" + ], + [ + "Lw", + "owa" + ], + [ + "snad", + "nie" + ], + [ + "Oficer", + "owie" + ], + [ + "oboj", + "ga" + ], + [ + "Jare", + "ma" + ], + [ + "skwa", + "pliwie" + ], + [ + "Ukra", + "inę" + ], + [ + "Bryta", + "nii" + ], + [ + "Rotgie", + "ra" + ], + [ + "Fina", + "nsów" + ], + [ + "czerw", + "cu" + ], + [ + "Dyre", + "ktor" + ], + [ + "Wołmont", + "owi" + ], + [ + "Lö", + "we" + ], + [ + "Zamości", + "u" + ], + [ + "8", + "00" + ], + [ + ":", + "-)" + ], + [ + "B", + "Y" + ], + [ + "D", + "wo" + ], + [ + "O", + "gro" + ], + [ + "S", + "K" + ], + [ + "S", + "ku" + ], + [ + "U", + "f" + ], + [ + "U", + "cieka" + ], + [ + "W", + "ciąż" + ], + [ + "a", + "mo" + ], + [ + "d", + "owia" + ], + [ + "i", + "sz" + ], + [ + "k", + "lep" + ], + [ + "k", + "cje" + ], + [ + "l", + "sze" + ], + [ + "m", + "owało" + ], + [ + "n", + "cy" + ], + [ + "n", + "sy" + ], + [ + "o", + "lej" + ], + [ + "r", + "r" + ], + [ + "s", + "cha" + ], + [ + "t", + "ową" + ], + [ + "u", + "mił" + ], + [ + "u", + "stąpił" + ], + [ + "u", + "słyszałem" + ], + [ + "w", + "nych" + ], + [ + "w", + "sią" + ], + [ + "w", + "nik" + ], + [ + "z", + "ałem" + ], + [ + "z", + "mą" + ], + [ + "z", + "dzier" + ], + [ + "z", + "ruj" + ], + [ + "ł", + "owicz" + ], + [ + "nie", + "za" + ], + [ + "nie", + "pewny" + ], + [ + "na", + "je" + ], + [ + "cz", + "ma" + ], + [ + "cz", + "wór" + ], + [ + "cz", + "nikiem" + ], + [ + "sz", + "tyw" + ], + [ + "po", + "gło" + ], + [ + "po", + "ciągu" + ], + [ + "po", + "szar" + ], + [ + "po", + "wrócić" + ], + [ + "ni", + "czki" + ], + [ + "ni", + "czem" + ], + [ + "ra", + "pier" + ], + [ + "ro", + "gów" + ], + [ + "za", + "rze" + ], + [ + "za", + "sie" + ], + [ + "za", + "jąc" + ], + [ + "za", + "rzą" + ], + [ + "za", + "kocha" + ], + [ + "za", + "machu" + ], + [ + "ko", + "zi" + ], + [ + "do", + "ło" + ], + [ + "do", + "chod" + ], + [ + "do", + "niesie" + ], + [ + "wi", + "ska" + ], + [ + "wi", + "tał" + ], + [ + "ła", + "mach" + ], + [ + "że", + "sz" + ], + [ + "wa", + "nej" + ], + [ + "pa", + "ro" + ], + [ + "wy", + "ł" + ], + [ + "wy", + "kro" + ], + [ + "wy", + "prowadził" + ], + [ + "wy", + "równa" + ], + [ + "wy", + "sch" + ], + [ + "wy", + "prawia" + ], + [ + "wie", + "śnia" + ], + [ + "wo", + "ło" + ], + [ + "wo", + "dnych" + ], + [ + "wo", + "łały" + ], + [ + "dzi", + "ar" + ], + [ + "da", + "wano" + ], + [ + "czy", + "taj" + ], + [ + "prze", + "sia" + ], + [ + "prze", + "niósł" + ], + [ + "prze", + "słucha" + ], + [ + "prze", + "mocy" + ], + [ + "prze", + "kazać" + ], + [ + "prze", + "chodząc" + ], + [ + "ma", + "rzeń" + ], + [ + "re", + "formy" + ], + [ + "re", + "puta" + ], + [ + "od", + "bija" + ], + [ + "od", + "prawia" + ], + [ + "ją", + "łem" + ], + [ + "mo", + "kre" + ], + [ + "ce", + "ch" + ], + [ + "ob", + "łu" + ], + [ + "ści", + "skał" + ], + [ + "przy", + "chodzić" + ], + [ + "przy", + "puszczać" + ], + [ + "przy", + "godziło" + ], + [ + "mu", + "ch" + ], + [ + "mu", + "jesz" + ], + [ + "my", + "szy" + ], + [ + "ru", + "ze" + ], + [ + "pie", + "kle" + ], + [ + "bi", + "uro" + ], + [ + "lu", + "dy" + ], + [ + "pra", + "wią" + ], + [ + "ży", + "wą" + ], + [ + "roz", + "war" + ], + [ + "ze", + "go" + ], + [ + "wia", + "rą" + ], + [ + "spo", + "czą" + ], + [ + "cho", + "re" + ], + [ + "sza", + "t" + ], + [ + "zna", + "czna" + ], + [ + "pod", + "ręcz" + ], + [ + "gi", + "ta" + ], + [ + "pan", + "to" + ], + [ + "sto", + "ł" + ], + [ + "zy", + "skał" + ], + [ + "me", + "teoro" + ], + [ + "pro", + "chem" + ], + [ + "su", + "cha" + ], + [ + "ska", + "le" + ], + [ + "naj", + "bogat" + ], + [ + "przed", + "nie" + ], + [ + "przed", + "szko" + ], + [ + "Je", + "dną" + ], + [ + "dob", + "rem" + ], + [ + "rza", + "m" + ], + [ + "czo", + "nymi" + ], + [ + "sko", + "ku" + ], + [ + "bez", + "si" + ], + [ + "bez", + "boż" + ], + [ + "Ta", + "ką" + ], + [ + "Ta", + "kich" + ], + [ + "zd", + "jąć" + ], + [ + "ste", + "py" + ], + [ + "gu", + "zi" + ], + [ + "wać", + "pani" + ], + [ + "jako", + "ść" + ], + [ + "rzą", + "dzą" + ], + [ + "gro", + "sza" + ], + [ + "gro", + "żą" + ], + [ + "kon", + "ten" + ], + [ + "krzy", + "czy" + ], + [ + "krzy", + "czą" + ], + [ + "Ko", + "s" + ], + [ + "strze", + "c" + ], + [ + "Ra", + "dia" + ], + [ + "była", + "ś" + ], + [ + "ha", + "jda" + ], + [ + "ha", + "mować" + ], + [ + "Wy", + "ż" + ], + [ + "koń", + "czyła" + ], + [ + "świe", + "ciło" + ], + [ + "tru", + "dów" + ], + [ + "odpowie", + "dnich" + ], + [ + "kry", + "mina" + ], + [ + "ran", + "kiem" + ], + [ + "Przy", + "pomina" + ], + [ + "ws", + "ch" + ], + [ + "jące", + "mu" + ], + [ + "ter", + "miny" + ], + [ + "wę", + "gle" + ], + [ + "ryce", + "rski" + ], + [ + "niż", + "szych" + ], + [ + "zmie", + "niają" + ], + [ + "znaj", + "dowały" + ], + [ + "mil", + "czący" + ], + [ + "cały", + "mi" + ], + [ + "krze", + "p" + ], + [ + "An", + "te" + ], + [ + "jeśli", + "by" + ], + [ + "zdo", + "łała" + ], + [ + "powi", + "ódł" + ], + [ + "wido", + "cznym" + ], + [ + "Wa", + "m" + ], + [ + "świad", + "czenie" + ], + [ + "wyda", + "rzenia" + ], + [ + "Da", + "rze" + ], + [ + "Cze", + "cze" + ], + [ + "kocha", + "ją" + ], + [ + "Mu", + "sawa" + ], + [ + "Może", + "my" + ], + [ + "dła", + "mi" + ], + [ + "pia", + "skiem" + ], + [ + "mowa", + "ne" + ], + [ + "wyż", + "szą" + ], + [ + "wyż", + "szej" + ], + [ + "gospo", + "dzie" + ], + [ + "We", + "sty" + ], + [ + "Ży", + "je" + ], + [ + "śle", + "dztwa" + ], + [ + "głu", + "szył" + ], + [ + "pal", + "ca" + ], + [ + "trą", + "bki" + ], + [ + "cier", + "pień" + ], + [ + "ple", + "ców" + ], + [ + "ratu", + "rę" + ], + [ + "kamie", + "niem" + ], + [ + "oka", + "zywał" + ], + [ + "Mać", + "kowi" + ], + [ + "Warsza", + "wę" + ], + [ + "zbyt", + "nio" + ], + [ + "Be", + "lu" + ], + [ + "spotka", + "my" + ], + [ + "właści", + "wej" + ], + [ + "Dob", + "re" + ], + [ + "Jako", + "że" + ], + [ + "szczo", + "ną" + ], + [ + "jas", + "ność" + ], + [ + "Chmie", + "l" + ], + [ + "daje", + "sz" + ], + [ + "wszel", + "ka" + ], + [ + "wzglę", + "dy" + ], + [ + "Al", + "kino" + ], + [ + "poło", + "żenia" + ], + [ + "mru", + "gać" + ], + [ + "mogli", + "byśmy" + ], + [ + "Cz", + "tery" + ], + [ + "otwar", + "ta" + ], + [ + "La", + "chy" + ], + [ + "usza", + "mi" + ], + [ + "miłości", + "wa" + ], + [ + "zem", + "sta" + ], + [ + "zamk", + "nęła" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskich" + ], + [ + "gorą", + "ce" + ], + [ + "200", + "3" + ], + [ + "olbrzy", + "miej" + ], + [ + "Tata", + "ra" + ], + [ + "prawdzi", + "wej" + ], + [ + "obra", + "ża" + ], + [ + "świet", + "li" + ], + [ + "zio", + "nych" + ], + [ + "Kon", + "stytu" + ], + [ + "kup", + "ą" + ], + [ + "pracow", + "nika" + ], + [ + "obej", + "mu" + ], + [ + "Danu", + "ta" + ], + [ + "szuka", + "ją" + ], + [ + "kara", + "ć" + ], + [ + "zało", + "żenia" + ], + [ + "199", + "1" + ], + [ + "Ar", + "t" + ], + [ + "Ar", + "cy" + ], + [ + "Powie", + "działem" + ], + [ + "sposob", + "ów" + ], + [ + "kwa", + "ś" + ], + [ + "zgu", + "bił" + ], + [ + "Polski", + "ch" + ], + [ + "spie", + "szył" + ], + [ + "oce", + "nić" + ], + [ + "powa", + "ga" + ], + [ + "Są", + "dzę" + ], + [ + "miesz", + "ały" + ], + [ + "odzy", + "skać" + ], + [ + "oby", + "dwóch" + ], + [ + "zakoń", + "czyć" + ], + [ + "okrzy", + "kami" + ], + [ + "bru", + "ta" + ], + [ + "opi", + "sy" + ], + [ + "żół", + "ta" + ], + [ + "drob", + "ny" + ], + [ + "idą", + "cy" + ], + [ + "kościo", + "łem" + ], + [ + "wybor", + "nie" + ], + [ + "Piotr", + "owi" + ], + [ + "kru", + "ż" + ], + [ + "księż", + "nie" + ], + [ + "pach", + "ną" + ], + [ + "pisy", + "wał" + ], + [ + "połą", + "czenie" + ], + [ + "ubra", + "nie" + ], + [ + "ubra", + "nia" + ], + [ + "zauwa", + "żyć" + ], + [ + "przyci", + "sk" + ], + [ + "przywi", + "ódł" + ], + [ + "rzo", + "ną" + ], + [ + "Zna", + "lazł" + ], + [ + "leś", + "nym" + ], + [ + "złe", + "j" + ], + [ + "wojow", + "nika" + ], + [ + "przychodzi", + "ły" + ], + [ + "szan", + "sa" + ], + [ + "sym", + "pat" + ], + [ + "wpad", + "nie" + ], + [ + "poczyna", + "ł" + ], + [ + "niepoko", + "ić" + ], + [ + "pozwala", + "ją" + ], + [ + "Skąd", + "że" + ], + [ + "Mari", + "usz" + ], + [ + "Wal", + "de" + ], + [ + "gwa", + "rant" + ], + [ + "profe", + "sora" + ], + [ + "delika", + "tnie" + ], + [ + "drewnia", + "ny" + ], + [ + "socja", + "listy" + ], + [ + "zastęp", + "ca" + ], + [ + "zaufa", + "nie" + ], + [ + "Wró", + "cił" + ], + [ + "konta", + "ktu" + ], + [ + "Głu", + "p" + ], + [ + "Ślą", + "ska" + ], + [ + "Dale", + "ko" + ], + [ + "wynagro", + "dzenia" + ], + [ + "dowod", + "em" + ], + [ + "lauda", + "ńscy" + ], + [ + "dosię", + "gnąć" + ], + [ + "opowie", + "ści" + ], + [ + "Towarzy", + "stwa" + ], + [ + "przeraź", + "liwy" + ], + [ + "słabo", + "ści" + ], + [ + "Marszał", + "ek" + ], + [ + "nieszczęśli", + "wa" + ], + [ + "jutrze", + "j" + ], + [ + "zgła", + "sza" + ], + [ + "Fun", + "da" + ], + [ + "czambu", + "ł" + ], + [ + "defi", + "cy" + ], + [ + "czół", + "na" + ], + [ + "ochło", + "nął" + ], + [ + "zdarza", + "ją" + ], + [ + "gwiazda", + "mi" + ], + [ + "Glau", + "kus" + ], + [ + "dozor", + "ca" + ], + [ + "uzy", + "skał" + ], + [ + "konstru", + "kcji" + ], + [ + "Bli", + "sko" + ], + [ + "osiąg", + "nięcia" + ], + [ + "zabrz", + "miał" + ], + [ + "rozdraż", + "niony" + ], + [ + "katego", + "rii" + ], + [ + "restaura", + "cji" + ], + [ + "przepisa", + "ch" + ], + [ + "powinie", + "neś" + ], + [ + "Bal", + "cer" + ], + [ + "Dzien", + "nika" + ], + [ + "Łó", + "dź" + ], + [ + "przyjacio", + "łom" + ], + [ + "Dari", + "usz" + ], + [ + "wielbłąd", + "ów" + ], + [ + "Buł", + "ga" + ], + [ + "melan", + "cho" + ], + [ + "week", + "en" + ], + [ + "!", + "..." + ], + [ + "\"", + ")" + ], + [ + "F", + "ra" + ], + [ + "I", + "lu" + ], + [ + "I", + "zby" + ], + [ + "K", + "lub" + ], + [ + "O", + "s" + ], + [ + "P", + "le" + ], + [ + "P", + "owa" + ], + [ + "S", + "al" + ], + [ + "S", + "obo" + ], + [ + "T", + "i" + ], + [ + "V", + "AT" + ], + [ + "c", + "li" + ], + [ + "d", + "nię" + ], + [ + "d", + "wój" + ], + [ + "g", + "mina" + ], + [ + "i", + "no" + ], + [ + "i", + "zra" + ], + [ + "l", + "ię" + ], + [ + "l", + "śni" + ], + [ + "m", + "lecz" + ], + [ + "o", + "ga" + ], + [ + "o", + "pada" + ], + [ + "o", + "hy" + ], + [ + "p", + "ri" + ], + [ + "p", + "rzu" + ], + [ + "p", + "sem" + ], + [ + "t", + "in" + ], + [ + "u", + "d" + ], + [ + "u", + "ty" + ], + [ + "u", + "ką" + ], + [ + "u", + "stał" + ], + [ + "u", + "stępu" + ], + [ + "u", + "poważ" + ], + [ + "u", + "porząd" + ], + [ + "u", + "siadła" + ], + [ + "w", + "lo" + ], + [ + "w", + "staje" + ], + [ + "w", + "zywał" + ], + [ + "z", + "li" + ], + [ + "z", + "mił" + ], + [ + "ł", + "ałem" + ], + [ + "ł", + "tan" + ], + [ + "ń", + "cz" + ], + [ + "nie", + "pewność" + ], + [ + "na", + "pój" + ], + [ + "na", + "der" + ], + [ + "cz", + "niku" + ], + [ + "ch", + "ały" + ], + [ + "sz", + "mara" + ], + [ + "po", + "we" + ], + [ + "po", + "większa" + ], + [ + "ni", + "żeli" + ], + [ + "ał", + "u" + ], + [ + "rze", + "je" + ], + [ + "rze", + "niach" + ], + [ + "li", + "g" + ], + [ + "li", + "ński" + ], + [ + "li", + "ter" + ], + [ + "li", + "wego" + ], + [ + "je", + "r" + ], + [ + "za", + "sob" + ], + [ + "za", + "moż" + ], + [ + "za", + "szko" + ], + [ + "za", + "jechał" + ], + [ + "za", + "ple" + ], + [ + "za", + "pada" + ], + [ + "za", + "robić" + ], + [ + "za", + "błą" + ], + [ + "za", + "snąć" + ], + [ + "za", + "kochany" + ], + [ + "za", + "akcep" + ], + [ + "się", + "gnąć" + ], + [ + "ko", + "rek" + ], + [ + "do", + "bę" + ], + [ + "do", + "peł" + ], + [ + "do", + "trzymać" + ], + [ + "mi", + "łą" + ], + [ + "mi", + "nęła" + ], + [ + "ta", + "la" + ], + [ + "by", + "ka" + ], + [ + "by", + "wali" + ], + [ + "ki", + "jem" + ], + [ + "ła", + "ko" + ], + [ + "ja", + "jąc" + ], + [ + "pa", + "ją" + ], + [ + "wy", + "my" + ], + [ + "wy", + "chodzą" + ], + [ + "wy", + "jeżdżał" + ], + [ + "wy", + "strzałów" + ], + [ + "no", + "ty" + ], + [ + "no", + "szy" + ], + [ + "prze", + "kła" + ], + [ + "prze", + "żyć" + ], + [ + "prze", + "kazał" + ], + [ + "prze", + "stały" + ], + [ + "prze", + "żegnał" + ], + [ + "ma", + "ka" + ], + [ + "ma", + "lne" + ], + [ + "re", + "t" + ], + [ + "kie", + "cie" + ], + [ + "od", + "sła" + ], + [ + "od", + "prowadził" + ], + [ + "od", + "jazd" + ], + [ + "od", + "mawiać" + ], + [ + "cie", + "szył" + ], + [ + "dy", + "wać" + ], + [ + "mo", + "się" + ], + [ + "ku", + "ć" + ], + [ + "szy", + "ku" + ], + [ + "sta", + "tki" + ], + [ + "mie", + "rzy" + ], + [ + "mie", + "czami" + ], + [ + "ob", + "chodzić" + ], + [ + "przy", + "mu" + ], + [ + "przy", + "sunął" + ], + [ + "przy", + "jeżdżał" + ], + [ + "ba", + "ta" + ], + [ + "ba", + "gna" + ], + [ + "sa", + "nie" + ], + [ + "pie", + "ni" + ], + [ + "tu", + "mul" + ], + [ + "we", + "szło" + ], + [ + "bi", + "r" + ], + [ + "ży", + "d" + ], + [ + "ży", + "jemy" + ], + [ + "ga", + "ju" + ], + [ + "pi", + "sk" + ], + [ + "roz", + "cza" + ], + [ + "łu", + "ki" + ], + [ + "cho", + "rób" + ], + [ + "sza", + "l" + ], + [ + "pod", + "ły" + ], + [ + "pod", + "niesie" + ], + [ + "sk", + "ół" + ], + [ + "Po", + "ja" + ], + [ + "Po", + "stanowił" + ], + [ + "gł", + "owi" + ], + [ + "Nie", + "dawno" + ], + [ + "sto", + "sy" + ], + [ + "sy", + "p" + ], + [ + "se", + "mina" + ], + [ + "Za", + "trzyma" + ], + [ + "gło", + "dny" + ], + [ + "rą", + "cz" + ], + [ + "sty", + "cznie" + ], + [ + "al", + "na" + ], + [ + "al", + "kie" + ], + [ + "zo", + "nie" + ], + [ + "lę", + "kła" + ], + [ + "bra", + "ter" + ], + [ + "tę", + "gi" + ], + [ + "ką", + "tach" + ], + [ + "kła", + "nia" + ], + [ + "chy", + "try" + ], + [ + "Ma", + "zowie" + ], + [ + "Bo", + "na" + ], + [ + "gu", + "ję" + ], + [ + "jako", + "ż" + ], + [ + "Wi", + "o" + ], + [ + "gra", + "d" + ], + [ + "kto", + "kolwiek" + ], + [ + "stu", + "di" + ], + [ + "wą", + "sów" + ], + [ + "Sta", + "rego" + ], + [ + "krzy", + "ży" + ], + [ + "mę", + "stwem" + ], + [ + "Prze", + "j" + ], + [ + "Ra", + "czej" + ], + [ + "prowa", + "dząc" + ], + [ + "zło", + "ży" + ], + [ + "zło", + "dzieje" + ], + [ + "zło", + "żona" + ], + [ + "mar", + "cu" + ], + [ + "Ro", + "ku" + ], + [ + "począ", + "tkach" + ], + [ + "tru", + "ci" + ], + [ + "tru", + "du" + ], + [ + "wol", + "nego" + ], + [ + "kro", + "pli" + ], + [ + "szko", + "dę" + ], + [ + "działa", + "ją" + ], + [ + "książę", + "cego" + ], + [ + "ścia", + "na" + ], + [ + "Sa", + "rę" + ], + [ + "mniej", + "szości" + ], + [ + "for", + "tel" + ], + [ + "dzia", + "dek" + ], + [ + "zda", + "niu" + ], + [ + "przeci", + "na" + ], + [ + "ścią", + "gać" + ], + [ + "podob", + "ni" + ], + [ + "gnie", + "wie" + ], + [ + "drze", + "wach" + ], + [ + "szo", + "nej" + ], + [ + "Pe", + "wno" + ], + [ + "kla", + "m" + ], + [ + "pol", + "owanie" + ], + [ + "bla", + "sza" + ], + [ + "kobie", + "tami" + ], + [ + "powiada", + "no" + ], + [ + "ho", + "te" + ], + [ + "Wa", + "tyka" + ], + [ + "kapła", + "nem" + ], + [ + "kapła", + "nka" + ], + [ + "dom", + "owej" + ], + [ + "wój", + "t" + ], + [ + "dr", + "wi" + ], + [ + "czar", + "nymi" + ], + [ + "śpie", + "sznie" + ], + [ + "następ", + "nym" + ], + [ + "oto", + "czone" + ], + [ + "sław", + "nych" + ], + [ + "powiedział", + "eś" + ], + [ + "potrze", + "bę" + ], + [ + "Pra", + "ca" + ], + [ + "poda", + "no" + ], + [ + "towarzy", + "szył" + ], + [ + "żał", + "uje" + ], + [ + "sce", + "nę" + ], + [ + "pospoli", + "tą" + ], + [ + "zach", + "ował" + ], + [ + "cier", + "pienie" + ], + [ + "dosta", + "nę" + ], + [ + "intere", + "sach" + ], + [ + "ti", + "on" + ], + [ + "głów", + "na" + ], + [ + "właści", + "we" + ], + [ + "krew", + "nia" + ], + [ + "brzy", + "d" + ], + [ + "sp", + "lu" + ], + [ + "sek", + "s" + ], + [ + "pił", + "kar" + ], + [ + "drogi", + "ch" + ], + [ + "Mie", + "cznik" + ], + [ + "zaczą", + "łem" + ], + [ + "jedzie", + "m" + ], + [ + "Egip", + "tem" + ], + [ + "Egip", + "towi" + ], + [ + "Gdzie", + "ś" + ], + [ + "cj", + "om" + ], + [ + "Ze", + "usa" + ], + [ + "Al", + "lach" + ], + [ + "naz", + "wą" + ], + [ + "zbie", + "rał" + ], + [ + "Fe", + "a" + ], + [ + "wdzię", + "czna" + ], + [ + "niebie", + "skich" + ], + [ + "wojsk", + "ową" + ], + [ + "pusty", + "nia" + ], + [ + "ogrom", + "nych" + ], + [ + "uważa", + "sz" + ], + [ + "gospodar", + "stwo" + ], + [ + "rzuci", + "ło" + ], + [ + "uli", + "ca" + ], + [ + "let", + "nim" + ], + [ + "słyszał", + "eś" + ], + [ + "fo", + "ry" + ], + [ + "kola", + "no" + ], + [ + "kup", + "ca" + ], + [ + "ziem", + "skie" + ], + [ + "zim", + "ne" + ], + [ + "wnio", + "sków" + ], + [ + "dowo", + "dził" + ], + [ + "błę", + "dy" + ], + [ + "błę", + "dów" + ], + [ + "trud", + "nych" + ], + [ + "wer", + "sja" + ], + [ + "żona", + "ty" + ], + [ + "sposob", + "ności" + ], + [ + "Ge", + "ista" + ], + [ + "Kor", + "su" + ], + [ + "Kor", + "czyńskiego" + ], + [ + "stos", + "ować" + ], + [ + "Zo", + "stał" + ], + [ + "bry", + "la" + ], + [ + "auto", + "bus" + ], + [ + "kwa", + "terze" + ], + [ + "proje", + "kcie" + ], + [ + "pokry", + "ły" + ], + [ + "głoś", + "ne" + ], + [ + "zaba", + "wę" + ], + [ + "zba", + "ra" + ], + [ + "czło", + "nka" + ], + [ + "fina", + "n" + ], + [ + "najlep", + "sza" + ], + [ + "doda", + "tek" + ], + [ + "faraon", + "owi" + ], + [ + "muzy", + "ką" + ], + [ + "doku", + "mentu" + ], + [ + "funk", + "cje" + ], + [ + "Są", + "du" + ], + [ + "produ", + "któw" + ], + [ + "przera", + "żony" + ], + [ + "zapom", + "nę" + ], + [ + "zapom", + "niała" + ], + [ + "Krzyża", + "kom" + ], + [ + "przyczy", + "nę" + ], + [ + "okrzy", + "kiem" + ], + [ + "laty", + "wał" + ], + [ + "pogo", + "dę" + ], + [ + "zmę", + "czona" + ], + [ + "uczyni", + "ły" + ], + [ + "wład", + "cę" + ], + [ + "osa", + "dził" + ], + [ + "wykona", + "ć" + ], + [ + "spad", + "ały" + ], + [ + "znik", + "ły" + ], + [ + "leżą", + "cych" + ], + [ + "uroczy", + "stość" + ], + [ + "łowa", + "ch" + ], + [ + "fry", + "zje" + ], + [ + "Osta", + "tecznie" + ], + [ + "Sze", + "f" + ], + [ + "ostrze", + "ga" + ], + [ + "wrze", + "śniu" + ], + [ + "zauwa", + "żyła" + ], + [ + "uzna", + "li" + ], + [ + "gla", + "dia" + ], + [ + "okry", + "te" + ], + [ + "odwa", + "ga" + ], + [ + "wesoło", + "ści" + ], + [ + "Pru", + "sa" + ], + [ + "dwudzie", + "sty" + ], + [ + "prag", + "ną" + ], + [ + "prag", + "nęła" + ], + [ + "opła", + "ca" + ], + [ + "dostał", + "em" + ], + [ + "brzu", + "cha" + ], + [ + "posto", + "ju" + ], + [ + "poe", + "ta" + ], + [ + "Tar", + "su" + ], + [ + "Chło", + "pak" + ], + [ + "wybuch", + "nęła" + ], + [ + "zasło", + "ny" + ], + [ + "zasło", + "nę" + ], + [ + "wewnętrz", + "ny" + ], + [ + "kieli", + "szek" + ], + [ + "zwycza", + "jem" + ], + [ + "pogar", + "dą" + ], + [ + "zakre", + "s" + ], + [ + "obia", + "du" + ], + [ + "pomie", + "szał" + ], + [ + "fortu", + "na" + ], + [ + "mgnie", + "nie" + ], + [ + "wypła", + "ca" + ], + [ + "Ró", + "ży" + ], + [ + "kier", + "ował" + ], + [ + "naci", + "skiem" + ], + [ + "naci", + "snąć" + ], + [ + "Charłam", + "pa" + ], + [ + "opan", + "ował" + ], + [ + "przysz", + "łe" + ], + [ + "konkur", + "sie" + ], + [ + "ośmie", + "lił" + ], + [ + "Nu", + "ż" + ], + [ + "propozy", + "cje" + ], + [ + "przypatry", + "wać" + ], + [ + "Ws", + "chodu" + ], + [ + "zawa", + "hał" + ], + [ + "poły", + "ski" + ], + [ + "zapowie", + "dź" + ], + [ + "Mary", + "ja" + ], + [ + "orga", + "nów" + ], + [ + "odbi", + "ło" + ], + [ + "Krzywo", + "nosa" + ], + [ + "wyści", + "g" + ], + [ + "komunika", + "cji" + ], + [ + "wystąpi", + "ły" + ], + [ + "płó", + "tno" + ], + [ + "zawoła", + "li" + ], + [ + "are", + "nę" + ], + [ + "tara", + "s" + ], + [ + "kłę", + "by" + ], + [ + "Af", + "ryce" + ], + [ + "upraw", + "nień" + ], + [ + "senato", + "ra" + ], + [ + "Libij", + "czycy" + ], + [ + "dyscypli", + "nar" + ], + [ + "obyczaj", + "ów" + ], + [ + "maję", + "tność" + ], + [ + "herba", + "ty" + ], + [ + "naro", + "dy" + ], + [ + "Jaka", + "ś" + ], + [ + "Szczegó", + "lniej" + ], + [ + "napast", + "ników" + ], + [ + "Fo", + "ur" + ], + [ + "Poto", + "cki" + ], + [ + "odrzu", + "cenie" + ], + [ + "powierzch", + "nię" + ], + [ + "zapan", + "owała" + ], + [ + "obiet", + "nic" + ], + [ + "kopyta", + "mi" + ], + [ + "określe", + "nia" + ], + [ + "Soplic", + "owie" + ], + [ + "gołę", + "bie" + ], + [ + "otchła", + "ni" + ], + [ + "klat", + "ki" + ], + [ + "określi", + "ć" + ], + [ + "dżun", + "gli" + ], + [ + "Czo", + "łem" + ], + [ + "humo", + "ru" + ], + [ + "Arno", + "ld" + ], + [ + "Jadwi", + "ga" + ], + [ + "zamyś", + "lony" + ], + [ + "Regi", + "ona" + ], + [ + "Okru", + "tnie" + ], + [ + "pasaże", + "rów" + ], + [ + "rzemieśl", + "ników" + ], + [ + "Lep", + "per" + ], + [ + "kompe", + "ten" + ], + [ + "Arab", + "owie" + ], + [ + "Toma", + "sza" + ], + [ + "Węgie", + "łek" + ], + [ + "Harasim", + "owicz" + ], + [ + "Siecie", + "chów" + ], + [ + "kolub", + "ry" + ], + [ + "Meli", + "ton" + ], + [ + ")", + ";" + ], + [ + "6", + "3" + ], + [ + "9", + "5" + ], + [ + "9", + "9" + ], + [ + "B", + "EL" + ], + [ + "C", + "on" + ], + [ + "D", + "ę" + ], + [ + "D", + "rz" + ], + [ + "F", + "ia" + ], + [ + "G", + "ol" + ], + [ + "I", + "taki" + ], + [ + "K", + "ą" + ], + [ + "T", + "MA" + ], + [ + "Z", + "rozumiał" + ], + [ + "a", + "posto" + ], + [ + "b", + "ię" + ], + [ + "g", + "mi" + ], + [ + "g", + "rą" + ], + [ + "g", + "rzę" + ], + [ + "i", + "ra" + ], + [ + "m", + "gli" + ], + [ + "n", + "owania" + ], + [ + "o", + "gon" + ], + [ + "p", + "kę" + ], + [ + "s", + "pię" + ], + [ + "u", + "du" + ], + [ + "u", + "czony" + ], + [ + "u", + "nosił" + ], + [ + "w", + "prowadzenia" + ], + [ + "ś", + "nięty" + ], + [ + "’", + "’" + ], + [ + "nie", + "od" + ], + [ + "nie", + "wielu" + ], + [ + "na", + "groma" + ], + [ + "na", + "słuchi" + ], + [ + "ch", + "lu" + ], + [ + "ch", + "owskiego" + ], + [ + "sz", + "tow" + ], + [ + "po", + "kaz" + ], + [ + "po", + "mara" + ], + [ + "po", + "parcia" + ], + [ + "st", + "ró" + ], + [ + "ni", + "s" + ], + [ + "ni", + "co" + ], + [ + "dz", + "ało" + ], + [ + "ra", + "s" + ], + [ + "ra", + "cz" + ], + [ + "za", + "pi" + ], + [ + "le", + "szczy" + ], + [ + "do", + "minu" + ], + [ + "do", + "prawdy" + ], + [ + "mi", + "rski" + ], + [ + "wi", + "ru" + ], + [ + "wi", + "ktor" + ], + [ + "ta", + "ce" + ], + [ + "ta", + "ńcu" + ], + [ + "ła", + "bę" + ], + [ + "ja", + "b" + ], + [ + "pa", + "to" + ], + [ + "pa", + "dali" + ], + [ + "pa", + "ńskiej" + ], + [ + "wy", + "śle" + ], + [ + "wy", + "razu" + ], + [ + "wy", + "rzuca" + ], + [ + "wy", + "niosło" + ], + [ + "ne", + "sa" + ], + [ + "ło", + "by" + ], + [ + "wie", + "zie" + ], + [ + "wie", + "ścią" + ], + [ + "wie", + "cznym" + ], + [ + "wo", + "rki" + ], + [ + "dzi", + "ura" + ], + [ + "czy", + "ha" + ], + [ + "dzie", + "lą" + ], + [ + "prze", + "nosi" + ], + [ + "prze", + "biera" + ], + [ + "prze", + "prasza" + ], + [ + "prze", + "stali" + ], + [ + "prze", + "bywał" + ], + [ + "prze", + "targ" + ], + [ + "prze", + "grał" + ], + [ + "prze", + "mawiał" + ], + [ + "ma", + "ta" + ], + [ + "ma", + "ru" + ], + [ + "re", + "struktury" + ], + [ + "od", + "kąd" + ], + [ + "mo", + "zo" + ], + [ + "szy", + "n" + ], + [ + "sta", + "ja" + ], + [ + "cze", + "kola" + ], + [ + "si", + "ne" + ], + [ + "ob", + "ar" + ], + [ + "przy", + "rzekł" + ], + [ + "przy", + "tłu" + ], + [ + "cy", + "ta" + ], + [ + "roz", + "ża" + ], + [ + "roz", + "prawy" + ], + [ + "jak", + "owej" + ], + [ + "ca", + "ra" + ], + [ + "bie", + "gnie" + ], + [ + "sza", + "ńców" + ], + [ + "sza", + "fy" + ], + [ + "pod", + "la" + ], + [ + "pod", + "pisał" + ], + [ + "Po", + "kój" + ], + [ + "Nie", + "dźwie" + ], + [ + "sto", + "pień" + ], + [ + "ało", + "ść" + ], + [ + "cha", + "nie" + ], + [ + "me", + "t" + ], + [ + "me", + "na" + ], + [ + "pu", + "je" + ], + [ + "Na", + "uczy" + ], + [ + "Za", + "uwa" + ], + [ + "tym", + "czas" + ], + [ + "mnie", + "ma" + ], + [ + "Ja", + "nem" + ], + [ + "dział", + "ał" + ], + [ + "rą", + "czkę" + ], + [ + "Ch", + "cąc" + ], + [ + "zo", + "rzy" + ], + [ + "zie", + "lony" + ], + [ + "Ta", + "kim" + ], + [ + "bli", + "skie" + ], + [ + "Ale", + "m" + ], + [ + "sia", + "mi" + ], + [ + "pła", + "cę" + ], + [ + "Ma", + "jąc" + ], + [ + "Bo", + "ję" + ], + [ + "Bo", + "żej" + ], + [ + "zi", + "ół" + ], + [ + "so", + "lidar" + ], + [ + "gra", + "mów" + ], + [ + "tro", + "nie" + ], + [ + "peł", + "nie" + ], + [ + "peł", + "ny" + ], + [ + "fa", + "wory" + ], + [ + "Le", + "wicy" + ], + [ + "Sta", + "nął" + ], + [ + "krzy", + "kli" + ], + [ + "oczy", + "szcza" + ], + [ + "mę", + "drzec" + ], + [ + "jednak", + "owo" + ], + [ + "Ko", + "mor" + ], + [ + "Do", + "póki" + ], + [ + "Prze", + "rwał" + ], + [ + "gdzie", + "kolwiek" + ], + [ + "Ra", + "dość" + ], + [ + "Mo", + "hil" + ], + [ + "Sz", + "kół" + ], + [ + "bro", + "niła" + ], + [ + "miej", + "skie" + ], + [ + "wol", + "niej" + ], + [ + "odpowie", + "m" + ], + [ + "towa", + "niem" + ], + [ + "Ju", + "r" + ], + [ + "ran", + "nego" + ], + [ + "Wie", + "ść" + ], + [ + "działa", + "czy" + ], + [ + "waż", + "nym" + ], + [ + "spra", + "wami" + ], + [ + "gar", + "dzie" + ], + [ + "now", + "ała" + ], + [ + "Ba", + "sią" + ], + [ + "kom", + "pen" + ], + [ + "ścią", + "gnąć" + ], + [ + "stwo", + "rzenie" + ], + [ + "drze", + "wem" + ], + [ + "uro", + "dza" + ], + [ + "poko", + "leń" + ], + [ + "samo", + "rządu" + ], + [ + "kilka", + "kroć" + ], + [ + "hu", + "czał" + ], + [ + "An", + "toni" + ], + [ + "Pe", + "re" + ], + [ + "wal", + "czy" + ], + [ + "kla", + "s" + ], + [ + "pom", + "stę" + ], + [ + "stanowi", + "sk" + ], + [ + "ucie", + "kali" + ], + [ + "świad", + "ka" + ], + [ + "ode", + "bra" + ], + [ + "powo", + "dzenie" + ], + [ + "kr", + "owy" + ], + [ + "śpie", + "szył" + ], + [ + "skar", + "gę" + ], + [ + "Krzy", + "k" + ], + [ + "następ", + "nej" + ], + [ + "Mar", + "ku" + ], + [ + "zgo", + "r" + ], + [ + "au", + "t" + ], + [ + "Ku", + "no" + ], + [ + "Ku", + "szel" + ], + [ + "trafi", + "li" + ], + [ + "świą", + "te" + ], + [ + "got", + "owość" + ], + [ + "poda", + "wać" + ], + [ + "Że", + "g" + ], + [ + "kowa", + "no" + ], + [ + "mor", + "skiego" + ], + [ + "osob", + "ami" + ], + [ + "rozma", + "wiała" + ], + [ + "zach", + "wia" + ], + [ + "ele", + "menty" + ], + [ + "mal", + "ował" + ], + [ + "zwa", + "nej" + ], + [ + "zwa", + "ża" + ], + [ + "Dzi", + "wna" + ], + [ + "woła", + "no" + ], + [ + "zabi", + "t" + ], + [ + "zabi", + "li" + ], + [ + "zabi", + "tych" + ], + [ + "rach", + "ować" + ], + [ + "Re", + "da" + ], + [ + "obro", + "na" + ], + [ + "kamie", + "nne" + ], + [ + "śla", + "dów" + ], + [ + "bły", + "szczały" + ], + [ + "sp", + "ry" + ], + [ + "Jako", + "ś" + ], + [ + "Pie", + "cho" + ], + [ + "publi", + "czną" + ], + [ + "przedsta", + "wiał" + ], + [ + "rycerz", + "om" + ], + [ + "row", + "u" + ], + [ + "Wszyst", + "kich" + ], + [ + "prowadzi", + "sz" + ], + [ + "ogó", + "lnie" + ], + [ + "zaj", + "mują" + ], + [ + "wszel", + "kiej" + ], + [ + "dowie", + "rza" + ], + [ + "powta", + "rzały" + ], + [ + "bło", + "go" + ], + [ + "mru", + "gając" + ], + [ + "chorąg", + "wią" + ], + [ + "hi", + "ma" + ], + [ + "wypad", + "nie" + ], + [ + "wypad", + "ało" + ], + [ + "uży", + "tku" + ], + [ + "bio", + "nym" + ], + [ + "rozpa", + "try" + ], + [ + "niebie", + "ski" + ], + [ + "Ry", + "nku" + ], + [ + "potęż", + "nie" + ], + [ + "chrześcija", + "ństwa" + ], + [ + "idzie", + "my" + ], + [ + "Słu", + "cham" + ], + [ + "czerwo", + "no" + ], + [ + "uli", + "cą" + ], + [ + "grzy", + "by" + ], + [ + "Fa", + "usta" + ], + [ + "okaz", + "ja" + ], + [ + "Euro", + "pa" + ], + [ + "Ramzes", + "owi" + ], + [ + "zim", + "ną" + ], + [ + "wnio", + "skiem" + ], + [ + "szczą", + "tki" + ], + [ + "siedzi", + "by" + ], + [ + "klu", + "bie" + ], + [ + "speł", + "ni" + ], + [ + "pali", + "w" + ], + [ + "mistrz", + "owi" + ], + [ + "Ar", + "mii" + ], + [ + "ponad", + "to" + ], + [ + "Her", + "me" + ], + [ + "przewo", + "dnik" + ], + [ + "poważ", + "nym" + ], + [ + "pokry", + "wa" + ], + [ + "czło", + "nki" + ], + [ + "ukła", + "da" + ], + [ + "Któ", + "rą" + ], + [ + "rozpo", + "wszech" + ], + [ + "dobro", + "ci" + ], + [ + "loka", + "l" + ], + [ + "ocho", + "tą" + ], + [ + "nat", + "rę" + ], + [ + "odzy", + "wał" + ], + [ + "wyzna", + "wców" + ], + [ + "Stra", + "ż" + ], + [ + "dotychczas", + "owych" + ], + [ + "zakła", + "dów" + ], + [ + "wierzy", + "sz" + ], + [ + "wizy", + "tę" + ], + [ + "spad", + "ły" + ], + [ + "znik", + "li" + ], + [ + "kierow", + "ców" + ], + [ + "księż", + "nę" + ], + [ + "twór", + "ca" + ], + [ + "mawia", + "li" + ], + [ + "leż", + "ąc" + ], + [ + "obywa", + "tele" + ], + [ + "odle", + "głych" + ], + [ + "wspani", + "ałą" + ], + [ + "włó", + "cznie" + ], + [ + "zielo", + "ną" + ], + [ + "zrozumie", + "li" + ], + [ + "zabra", + "nia" + ], + [ + "biega", + "ją" + ], + [ + "Bez", + "piecze" + ], + [ + "sch", + "ował" + ], + [ + "cztere", + "ma" + ], + [ + "zakon", + "nicy" + ], + [ + "wykorzy", + "stać" + ], + [ + "francu", + "ski" + ], + [ + "niezna", + "ny" + ], + [ + "niezna", + "nych" + ], + [ + "powsta", + "ją" + ], + [ + "zde", + "nerw" + ], + [ + "Rozu", + "miesz" + ], + [ + "uczci", + "wie" + ], + [ + "wez", + "wać" + ], + [ + "oku", + "pa" + ], + [ + "nierucho", + "mie" + ], + [ + "Chło", + "pi" + ], + [ + "plo", + "tki" + ], + [ + "ameryka", + "ńskiego" + ], + [ + "ameryka", + "ńskiej" + ], + [ + "poprze", + "k" + ], + [ + "Świa", + "tło" + ], + [ + "osiem", + "dziesiąt" + ], + [ + "Miej", + "sce" + ], + [ + "boi", + "sz" + ], + [ + "lod", + "owa" + ], + [ + "nieszczęście", + "m" + ], + [ + "środowi", + "sku" + ], + [ + "północ", + "nej" + ], + [ + "Ol", + "brzy" + ], + [ + "warsza", + "wskim" + ], + [ + "pioru", + "ny" + ], + [ + "południ", + "owych" + ], + [ + "napad", + "li" + ], + [ + "pozba", + "wienia" + ], + [ + "wzrusze", + "niem" + ], + [ + "có", + "re" + ], + [ + "obszer", + "ne" + ], + [ + "dźwi", + "ga" + ], + [ + "napo", + "tka" + ], + [ + "wata", + "hy" + ], + [ + "zabezpie", + "czenia" + ], + [ + "punk", + "cie" + ], + [ + "zamknię", + "tymi" + ], + [ + "zbi", + "ór" + ], + [ + "jadą", + "cy" + ], + [ + "heł", + "my" + ], + [ + "poty", + "kał" + ], + [ + "Ślą", + "sk" + ], + [ + "parla", + "mentarzy" + ], + [ + "op", + "tymi" + ], + [ + "rozko", + "szą" + ], + [ + "inten", + "cję" + ], + [ + "kredy", + "t" + ], + [ + "Francu", + "zów" + ], + [ + "szabla", + "ch" + ], + [ + "bitwa", + "ch" + ], + [ + "kosztow", + "ne" + ], + [ + "paździer", + "niku" + ], + [ + "człe", + "ku" + ], + [ + "Dobrzy", + "ńscy" + ], + [ + "Mil", + "cz" + ], + [ + "widowi", + "ska" + ], + [ + "Skar", + "b" + ], + [ + "miesię", + "cznie" + ], + [ + "przywie", + "źli" + ], + [ + "Benedy", + "kta" + ], + [ + "popeł", + "nił" + ], + [ + "ari", + "um" + ], + [ + "westch", + "nęła" + ], + [ + "westch", + "nieniem" + ], + [ + "Dziew", + "czy" + ], + [ + "tryum", + "f" + ], + [ + "najpięk", + "niejsze" + ], + [ + "upa", + "dek" + ], + [ + "zbój", + "ów" + ], + [ + "podzię", + "kować" + ], + [ + "przechy", + "lił" + ], + [ + "konsek", + "went" + ], + [ + "bezrobo", + "tnych" + ], + [ + "??", + "?" + ], + [ + "Nowa", + "k" + ], + [ + "Fo", + "rum" + ], + [ + "Męż", + "czyzna" + ], + [ + "postanowie", + "nia" + ], + [ + "epo", + "ki" + ], + [ + "demokra", + "cji" + ], + [ + "prawidł", + "owo" + ], + [ + "dygnita", + "rzy" + ], + [ + "wid", + "mo" + ], + [ + "intele", + "ktu" + ], + [ + "przekra", + "cza" + ], + [ + "funkcjon", + "owania" + ], + [ + "odnaj", + "dzie" + ], + [ + "zamiesz", + "kał" + ], + [ + "wole", + "li" + ], + [ + "Kapła", + "n" + ], + [ + "psze", + "nicy" + ], + [ + "Zu", + "pełnie" + ], + [ + "spoty", + "kał" + ], + [ + "jaski", + "ni" + ], + [ + "nega", + "tyw" + ], + [ + "przybyły", + "ch" + ], + [ + "Histo", + "ria" + ], + [ + "probo", + "szcz" + ], + [ + "pojazd", + "ów" + ], + [ + "wpatry", + "wał" + ], + [ + "Rusza", + "j" + ], + [ + "Ky", + "klo" + ], + [ + "Nita", + "ger" + ], + [ + "sprzymie", + "rze" + ], + [ + "upor", + "czy" + ], + [ + "Sławo", + "mir" + ], + [ + "Parlamentar", + "nego" + ], + [ + "Pienią", + "dze" + ], + [ + "A", + "ssa" + ], + [ + "C", + "Y" + ], + [ + "E", + "m" + ], + [ + "G", + "roz" + ], + [ + "M", + "P" + ], + [ + "M", + "ona" + ], + [ + "N", + "ę" + ], + [ + "O", + "bra" + ], + [ + "R", + "Y" + ], + [ + "S", + "ni" + ], + [ + "U", + "OP" + ], + [ + "V", + "e" + ], + [ + "Z", + "nale" + ], + [ + "f", + "ą" + ], + [ + "f", + "lo" + ], + [ + "j", + "ki" + ], + [ + "j", + "ała" + ], + [ + "k", + "cją" + ], + [ + "m", + "na" + ], + [ + "n", + "da" + ], + [ + "n", + "tami" + ], + [ + "o", + "ciec" + ], + [ + "o", + "puszczał" + ], + [ + "s", + "chodzi" + ], + [ + "s", + "próbować" + ], + [ + "u", + "mi" + ], + [ + "u", + "stęp" + ], + [ + "u", + "jął" + ], + [ + "u", + "bó" + ], + [ + "w", + "czym" + ], + [ + "w", + "stać" + ], + [ + "w", + "czych" + ], + [ + "z", + "war" + ], + [ + "ń", + "ka" + ], + [ + "ź", + "nik" + ], + [ + "Ż", + "Y" + ], + [ + "nie", + "sam" + ], + [ + "nie", + "dobrze" + ], + [ + "nie", + "wypowie" + ], + [ + "nie", + "sfor" + ], + [ + "na", + "du" + ], + [ + "na", + "tar" + ], + [ + "na", + "cjona" + ], + [ + "sz", + "mat" + ], + [ + "po", + "ż" + ], + [ + "po", + "sze" + ], + [ + "po", + "rą" + ], + [ + "po", + "tyka" + ], + [ + "po", + "stąpić" + ], + [ + "po", + "zdrowi" + ], + [ + "ni", + "szczy" + ], + [ + "ni", + "jakiej" + ], + [ + "ow", + "li" + ], + [ + "li", + "tery" + ], + [ + "za", + "par" + ], + [ + "za", + "twar" + ], + [ + "za", + "rzuca" + ], + [ + "za", + "gląda" + ], + [ + "za", + "lot" + ], + [ + "le", + "ki" + ], + [ + "do", + "na" + ], + [ + "do", + "ba" + ], + [ + "wi", + "sie" + ], + [ + "ta", + "ńczy" + ], + [ + "ła", + "dną" + ], + [ + "te", + "matu" + ], + [ + "wa", + "ni" + ], + [ + "wa", + "ży" + ], + [ + "wy", + "ma" + ], + [ + "wy", + "mo" + ], + [ + "wy", + "ję" + ], + [ + "wy", + "zie" + ], + [ + "wy", + "dru" + ], + [ + "wy", + "rzą" + ], + [ + "wy", + "rywa" + ], + [ + "wy", + "znał" + ], + [ + "wy", + "kupić" + ], + [ + "wy", + "chodząc" + ], + [ + "wy", + "lot" + ], + [ + "wy", + "prawić" + ], + [ + "wy", + "niosł" + ], + [ + "wy", + "tchnienia" + ], + [ + "wo", + "zach" + ], + [ + "dzi", + "kiej" + ], + [ + "no", + "sie" + ], + [ + "czy", + "ś" + ], + [ + "czy", + "tała" + ], + [ + "dzie", + "lny" + ], + [ + "la", + "cje" + ], + [ + "ma", + "to" + ], + [ + "od", + "stąpi" + ], + [ + "dy", + "wa" + ], + [ + "ce", + "nta" + ], + [ + "mie", + "dzia" + ], + [ + "si", + "or" + ], + [ + "przy", + "mus" + ], + [ + "cy", + "ga" + ], + [ + "mu", + "m" + ], + [ + "ły", + "si" + ], + [ + "sze", + "w" + ], + [ + "bo", + "rem" + ], + [ + "pie", + "sz" + ], + [ + "bi", + "ny" + ], + [ + "bi", + "bi" + ], + [ + "ga", + "dają" + ], + [ + "ze", + "tk" + ], + [ + "cho", + "cia" + ], + [ + "zna", + "cie" + ], + [ + "Po", + "sta" + ], + [ + "Po", + "szli" + ], + [ + "Po", + "mocy" + ], + [ + "Po", + "jadę" + ], + [ + "Po", + "chwa" + ], + [ + "Nie", + "jeden" + ], + [ + "Nie", + "gdyś" + ], + [ + "me", + "cz" + ], + [ + "me", + "cze" + ], + [ + "me", + "di" + ], + [ + "me", + "diów" + ], + [ + "Na", + "stało" + ], + [ + "Na", + "zywa" + ], + [ + "su", + "d" + ], + [ + "ar", + "ów" + ], + [ + "ska", + "ją" + ], + [ + "czę", + "ta" + ], + [ + "Za", + "c" + ], + [ + "powie", + "rzył" + ], + [ + "powie", + "sić" + ], + [ + "or", + "ie" + ], + [ + "bu", + "dzą" + ], + [ + "bu", + "fe" + ], + [ + "py", + "chę" + ], + [ + "niu", + "sza" + ], + [ + "naj", + "przed" + ], + [ + "rza", + "dziej" + ], + [ + "wz", + "dry" + ], + [ + "słu", + "py" + ], + [ + "cia", + "ny" + ], + [ + "zo", + "rem" + ], + [ + "sła", + "wiu" + ], + [ + "tra", + "m" + ], + [ + "tra", + "sie" + ], + [ + "rowa", + "nym" + ], + [ + "pła", + "cząc" + ], + [ + "ste", + "ru" + ], + [ + "chy", + "tro" + ], + [ + "stro", + "ną" + ], + [ + "so", + "sen" + ], + [ + "two", + "rzenie" + ], + [ + "tro", + "je" + ], + [ + "kra", + "dzieży" + ], + [ + "peł", + "nią" + ], + [ + "gę", + "sty" + ], + [ + "pię", + "t" + ], + [ + "Le", + "szka" + ], + [ + "gro", + "ch" + ], + [ + "kon", + "nych" + ], + [ + "krzy", + "że" + ], + [ + "Ka", + "roli" + ], + [ + "mę", + "ski" + ], + [ + "strze", + "gą" + ], + [ + "lą", + "du" + ], + [ + "pow", + "stało" + ], + [ + "szczę", + "k" + ], + [ + "chu", + "stką" + ], + [ + "każ", + "den" + ], + [ + "odpowie", + "dzieli" + ], + [ + "róż", + "ową" + ], + [ + "kry", + "ł" + ], + [ + "pły", + "ty" + ], + [ + "cą", + "cy" + ], + [ + "Przy", + "jechał" + ], + [ + "głos", + "ować" + ], + [ + "kre", + "den" + ], + [ + "ter", + "mina" + ], + [ + "przeci", + "wie" + ], + [ + "gar", + "dzieli" + ], + [ + "wej", + "ściem" + ], + [ + "kar", + "tkę" + ], + [ + "wio", + "nymi" + ], + [ + "uczy", + "nki" + ], + [ + "zmie", + "niać" + ], + [ + "uro", + "dziła" + ], + [ + "poko", + "jach" + ], + [ + "gru", + "ba" + ], + [ + "gru", + "zy" + ], + [ + "pyta", + "niem" + ], + [ + "Rze", + "cznik" + ], + [ + "dwo", + "rski" + ], + [ + "myśli", + "ła" + ], + [ + "bla", + "do" + ], + [ + "obie", + "ca" + ], + [ + "nk", + "owy" + ], + [ + "pró", + "ba" + ], + [ + "szczy", + "ty" + ], + [ + "Wa", + "syl" + ], + [ + "świad", + "czeń" + ], + [ + "spa", + "dek" + ], + [ + "isto", + "tne" + ], + [ + "ode", + "słał" + ], + [ + "powo", + "dem" + ], + [ + "posta", + "cią" + ], + [ + "twie", + "nia" + ], + [ + "oto", + "czył" + ], + [ + "oto", + "czyć" + ], + [ + "pole", + "m" + ], + [ + "pole", + "głych" + ], + [ + "Dla", + "czegóż" + ], + [ + "Pro", + "du" + ], + [ + "mor", + "skiej" + ], + [ + "We", + "ne" + ], + [ + "Dzi", + "a" + ], + [ + "dosta", + "te" + ], + [ + "Warsza", + "wą" + ], + [ + "szyb", + "kim" + ], + [ + "zbro", + "ję" + ], + [ + "męż", + "owi" + ], + [ + "właści", + "cieli" + ], + [ + "per", + "ły" + ], + [ + "wspo", + "maga" + ], + [ + "patrz", + "ała" + ], + [ + "Cho", + "dziło" + ], + [ + "decy", + "du" + ], + [ + "Kiedy", + "ż" + ], + [ + "rozu", + "miała" + ], + [ + "zmar", + "ła" + ], + [ + "przej", + "rzy" + ], + [ + "zapa", + "s" + ], + [ + "zaj", + "mowała" + ], + [ + "dowie", + "dzieliśmy" + ], + [ + "bło", + "to" + ], + [ + "cj", + "oni" + ], + [ + "sio", + "ł" + ], + [ + "jeź", + "dziec" + ], + [ + "jeź", + "dzili" + ], + [ + "zbie", + "gł" + ], + [ + "niepo", + "dobie" + ], + [ + "zgi", + "nęli" + ], + [ + "Fe", + "nicji" + ], + [ + "natu", + "rę" + ], + [ + "wojska", + "mi" + ], + [ + "prosi", + "li" + ], + [ + "Se", + "ta" + ], + [ + "szero", + "ka" + ], + [ + "wnę", + "trzu" + ], + [ + "Michał", + "owi" + ], + [ + "czyn", + "nie" + ], + [ + "Pola", + "ka" + ], + [ + "musiał", + "by" + ], + [ + "ceza", + "rem" + ], + [ + "kup", + "cem" + ], + [ + "urzę", + "dy" + ], + [ + "dowo", + "dzi" + ], + [ + "poru", + "szał" + ], + [ + "skał", + "ę" + ], + [ + "stos", + "owania" + ], + [ + "wspó", + "lnej" + ], + [ + "krzyk", + "nąć" + ], + [ + "zbu", + "dowany" + ], + [ + "fil", + "mie" + ], + [ + "pochy", + "liła" + ], + [ + "ucze", + "ń" + ], + [ + "Radziwił", + "łów" + ], + [ + "produ", + "kty" + ], + [ + "Pre", + "mier" + ], + [ + "wojen", + "ny" + ], + [ + "przera", + "żenie" + ], + [ + "kolo", + "rowe" + ], + [ + "wnętrz", + "ności" + ], + [ + "Komi", + "tet" + ], + [ + "tęsk", + "nił" + ], + [ + "zwyczaj", + "ny" + ], + [ + "wich", + "ru" + ], + [ + "wstrzy", + "mać" + ], + [ + "drob", + "ną" + ], + [ + "wysta", + "wę" + ], + [ + "oz", + "wało" + ], + [ + "fran", + "ków" + ], + [ + "posiada", + "nie" + ], + [ + "pracu", + "jących" + ], + [ + "ofice", + "rami" + ], + [ + "prywa", + "tny" + ], + [ + "kościo", + "łów" + ], + [ + "krwa", + "wy" + ], + [ + "krwa", + "wych" + ], + [ + "zanie", + "chał" + ], + [ + "choro", + "bie" + ], + [ + "zyska", + "ć" + ], + [ + "nara", + "żać" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństw" + ], + [ + "finans", + "owe" + ], + [ + "Igna", + "cego" + ], + [ + "powszech", + "nego" + ], + [ + "okry", + "ty" + ], + [ + "die", + "ce" + ], + [ + "Gre", + "ków" + ], + [ + "okreś", + "lonej" + ], + [ + "ide", + "o" + ], + [ + "powiedz", + "my" + ], + [ + "dowód", + "cy" + ], + [ + "Często", + "chowie" + ], + [ + "wschod", + "nich" + ], + [ + "Wło", + "dzi" + ], + [ + "Py", + "tam" + ], + [ + "Py", + "tanie" + ], + [ + "chory", + "m" + ], + [ + "nierucho", + "my" + ], + [ + "egip", + "skiego" + ], + [ + "sym", + "boli" + ], + [ + "Świa", + "ta" + ], + [ + "umil", + "kły" + ], + [ + "dostrze", + "c" + ], + [ + "skra", + "ju" + ], + [ + "szef", + "em" + ], + [ + "dzisiej", + "szego" + ], + [ + "umy", + "sły" + ], + [ + "son", + "da" + ], + [ + "najbliż", + "sze" + ], + [ + "pozwo", + "lą" + ], + [ + "Pozna", + "nia" + ], + [ + "niedźwie", + "dzie" + ], + [ + "Wę", + "gier" + ], + [ + "pomy", + "słów" + ], + [ + "skro", + "mnie" + ], + [ + "schro", + "nić" + ], + [ + "rzym", + "ski" + ], + [ + "Wąs", + "owskiej" + ], + [ + "fortu", + "nę" + ], + [ + "spoczy", + "wa" + ], + [ + "mag", + "nety" + ], + [ + "deszcz", + "em" + ], + [ + "wolał", + "by" + ], + [ + "pociąg", + "nąć" + ], + [ + "dostęp", + "ne" + ], + [ + "Wać", + "panna" + ], + [ + "maszy", + "n" + ], + [ + "pojedyn", + "czych" + ], + [ + "Idry", + "sa" + ], + [ + "Zbara", + "żem" + ], + [ + "gim", + "nazjum" + ], + [ + "zarzu", + "t" + ], + [ + "pen", + "sji" + ], + [ + "Francu", + "zi" + ], + [ + "konkre", + "tnie" + ], + [ + "posie", + "dzenia" + ], + [ + "ziar", + "no" + ], + [ + "zamiar", + "ów" + ], + [ + "gory", + "czy" + ], + [ + "gory", + "czą" + ], + [ + "Wsze", + "ch" + ], + [ + "materiał", + "u" + ], + [ + "przestra", + "chem" + ], + [ + "rozsze", + "rza" + ], + [ + "Najświęt", + "sza" + ], + [ + "załat", + "wić" + ], + [ + "Kan", + "ne" + ], + [ + "WA", + "G" + ], + [ + "posił", + "ku" + ], + [ + "Danvel", + "da" + ], + [ + "cudow", + "ne" + ], + [ + "waria", + "t" + ], + [ + "zrę", + "cznie" + ], + [ + "Gie", + "r" + ], + [ + "litew", + "skie" + ], + [ + "okoliczności", + "ach" + ], + [ + "pance", + "rz" + ], + [ + "rzad", + "kie" + ], + [ + "żoł", + "ąd" + ], + [ + "przyto", + "mnie" + ], + [ + "wskó", + "rać" + ], + [ + "rozry", + "wki" + ], + [ + "Stry", + "j" + ], + [ + "libe", + "ra" + ], + [ + "gorzał", + "ki" + ], + [ + "inteli", + "gent" + ], + [ + "poha", + "mował" + ], + [ + "popło", + "chu" + ], + [ + "przepisa", + "mi" + ], + [ + "Mene", + "la" + ], + [ + "strate", + "gi" + ], + [ + "egzeku", + "cji" + ], + [ + "Agnie", + "szka" + ], + [ + "Stol", + "nik" + ], + [ + "pospól", + "stwo" + ], + [ + "witeb", + "ski" + ], + [ + "Radziej", + "owski" + ], + [ + "Połu", + "dni" + ], + [ + "Kuda", + "ku" + ], + [ + "Spój", + "rz" + ], + [ + "Hira", + "ma" + ], + [ + "him", + "ów" + ], + [ + "Gancho", + "f" + ], + [ + "Profe", + "sor" + ], + [ + "Beduin", + "ów" + ], + [ + "Ał", + "ła" + ], + [ + "Om", + "dur" + ], + [ + "niezwło", + "cznie" + ], + [ + "Pale", + "sty" + ], + [ + "Zołoto", + "noszy" + ], + [ + "Four", + "cy" + ], + [ + "4", + "1" + ], + [ + "A", + "nio" + ], + [ + "B", + "ój" + ], + [ + "K", + "rza" + ], + [ + "K", + "im" + ], + [ + "N", + "E" + ], + [ + "O", + "le" + ], + [ + "P", + "art" + ], + [ + "U", + "śmie" + ], + [ + "a", + "la" + ], + [ + "a", + "tom" + ], + [ + "a", + "kor" + ], + [ + "d", + "ność" + ], + [ + "e", + "lekcji" + ], + [ + "i", + "gra" + ], + [ + "k", + "rów" + ], + [ + "n", + "di" + ], + [ + "n", + "tom" + ], + [ + "o", + "por" + ], + [ + "o", + "mal" + ], + [ + "o", + "strza" + ], + [ + "o", + "puszczać" + ], + [ + "r", + "kę" + ], + [ + "s", + "ował" + ], + [ + "s", + "czer" + ], + [ + "u", + "miała" + ], + [ + "u", + "dała" + ], + [ + "u", + "lubi" + ], + [ + "u", + "kazuje" + ], + [ + "u", + "ciszy" + ], + [ + "u", + "dzielić" + ], + [ + "u", + "słyszeli" + ], + [ + "w", + "dzie" + ], + [ + "w", + "nej" + ], + [ + "w", + "prowadzenie" + ], + [ + "z", + "rze" + ], + [ + "z", + "wę" + ], + [ + "z", + "mów" + ], + [ + "z", + "mysł" + ], + [ + "z", + "gię" + ], + [ + "z", + "włó" + ], + [ + "ń", + "ki" + ], + [ + "ś", + "ru" + ], + [ + "ś", + "cię" + ], + [ + "ź", + "ń" + ], + [ + "nie", + "zwycię" + ], + [ + "na", + "sty" + ], + [ + "po", + "ruszyć" + ], + [ + "po", + "każę" + ], + [ + "st", + "rzu" + ], + [ + "ni", + "jak" + ], + [ + "dz", + "ban" + ], + [ + "ra", + "port" + ], + [ + "ow", + "nika" + ], + [ + "li", + "nię" + ], + [ + "za", + "bu" + ], + [ + "za", + "kazu" + ], + [ + "za", + "cją" + ], + [ + "za", + "pamięta" + ], + [ + "za", + "rośli" + ], + [ + "ko", + "łu" + ], + [ + "ko", + "dek" + ], + [ + "ko", + "zła" + ], + [ + "ko", + "rup" + ], + [ + "le", + "ków" + ], + [ + "do", + "rę" + ], + [ + "do", + "bywa" + ], + [ + "do", + "stoje" + ], + [ + "mi", + "ze" + ], + [ + "mi", + "sy" + ], + [ + "ka", + "niem" + ], + [ + "wi", + "dzieliśmy" + ], + [ + "ta", + "ż" + ], + [ + "ta", + "niej" + ], + [ + "pa", + "ster" + ], + [ + "pa", + "ńskim" + ], + [ + "wy", + "war" + ], + [ + "wy", + "zwał" + ], + [ + "wy", + "ruszył" + ], + [ + "wy", + "ciął" + ], + [ + "ło", + "tr" + ], + [ + "da", + "rów" + ], + [ + "czy", + "mi" + ], + [ + "la", + "cję" + ], + [ + "prze", + "stro" + ], + [ + "prze", + "stwo" + ], + [ + "prze", + "moc" + ], + [ + "prze", + "wrócił" + ], + [ + "re", + "we" + ], + [ + "kie", + "łba" + ], + [ + "od", + "miany" + ], + [ + "dy", + "mów" + ], + [ + "mo", + "nta" + ], + [ + "mo", + "głeś" + ], + [ + "ce", + "nas" + ], + [ + "szy", + "cie" + ], + [ + "mie", + "rzył" + ], + [ + "cze", + "re" + ], + [ + "cze", + "lu" + ], + [ + "si", + "ów" + ], + [ + "ob", + "ci" + ], + [ + "ob", + "ca" + ], + [ + "ob", + "szar" + ], + [ + "ści", + "ś" + ], + [ + "przy", + "chod" + ], + [ + "przy", + "jemnie" + ], + [ + "ru", + "szę" + ], + [ + "bo", + "giem" + ], + [ + "bo", + "gdaj" + ], + [ + "tu", + "li" + ], + [ + "lu", + "bie" + ], + [ + "ży", + "jący" + ], + [ + "ga", + "zu" + ], + [ + "ga", + "wę" + ], + [ + "roz", + "pusty" + ], + [ + "de", + "biu" + ], + [ + "ze", + "ro" + ], + [ + "bie", + "niem" + ], + [ + "Po", + "ra" + ], + [ + "Po", + "znał" + ], + [ + "pu", + "stki" + ], + [ + "lo", + "gu" + ], + [ + "Na", + "de" + ], + [ + "Ja", + "nek" + ], + [ + "naj", + "jaśniej" + ], + [ + "wszyst", + "ką" + ], + [ + "ście", + "ra" + ], + [ + "trze", + "wi" + ], + [ + "tam", + "to" + ], + [ + "bra", + "cła" + ], + [ + "zie", + "nie" + ], + [ + "Ta", + "cy" + ], + [ + "są", + "siedzi" + ], + [ + "bli", + "skich" + ], + [ + "bli", + "skim" + ], + [ + "niem", + "ow" + ], + [ + "czu", + "ły" + ], + [ + "gu", + "bi" + ], + [ + "zi", + "li" + ], + [ + "zi", + "one" + ], + [ + "swo", + "i" + ], + [ + "rzu", + "cały" + ], + [ + "jako", + "że" + ], + [ + "two", + "rząc" + ], + [ + "Wi", + "ce" + ], + [ + "Wi", + "lka" + ], + [ + "wró", + "żby" + ], + [ + "chodzi", + "my" + ], + [ + "par", + "kin" + ], + [ + "owo", + "ców" + ], + [ + "zaś", + "miał" + ], + [ + "fa", + "naty" + ], + [ + "gro", + "sz" + ], + [ + "ksią", + "że" + ], + [ + "Do", + "lnym" + ], + [ + "strze", + "li" + ], + [ + "Prze", + "ra" + ], + [ + "Ra", + "dzie" + ], + [ + "lej", + "ce" + ], + [ + "ha", + "mował" + ], + [ + "Mi", + "li" + ], + [ + "Mi", + "cha" + ], + [ + "sło", + "dko" + ], + [ + "począ", + "tk" + ], + [ + "towa", + "nym" + ], + [ + "mło", + "do" + ], + [ + "Ju", + "li" + ], + [ + "szko", + "łę" + ], + [ + "Wie", + "rzę" + ], + [ + "Przy", + "szła" + ], + [ + "fe", + "l" + ], + [ + "chło", + "pię" + ], + [ + "chło", + "dno" + ], + [ + "kre", + "śli" + ], + [ + "usta", + "la" + ], + [ + "Ba", + "ru" + ], + [ + "Ba", + "ran" + ], + [ + "dnie", + "niem" + ], + [ + "kom", + "promi" + ], + [ + "wio", + "śla" + ], + [ + "ge", + "ne" + ], + [ + "uro", + "k" + ], + [ + "znaj", + "dować" + ], + [ + "hu", + "mani" + ], + [ + "gru", + "pą" + ], + [ + "mów", + "my" + ], + [ + "jedno", + "st" + ], + [ + "powi", + "tanie" + ], + [ + "którego", + "ś" + ], + [ + "por", + "wawszy" + ], + [ + "tere", + "nu" + ], + [ + "Pod", + "róż" + ], + [ + "pło", + "mie" + ], + [ + "nk", + "owi" + ], + [ + "rodzi", + "nnych" + ], + [ + "patrzy", + "wszy" + ], + [ + "zrobi", + "ą" + ], + [ + "puści", + "ły" + ], + [ + "szczy", + "k" + ], + [ + "ho", + "tel" + ], + [ + "Wa", + "ty" + ], + [ + "kapła", + "nki" + ], + [ + "pisa", + "na" + ], + [ + "wyda", + "ją" + ], + [ + "Lu", + "śnia" + ], + [ + "następ", + "cę" + ], + [ + "au", + "ta" + ], + [ + "niał", + "ą" + ], + [ + "nowa", + "nych" + ], + [ + "kow", + "ców" + ], + [ + "sce", + "p" + ], + [ + "pia", + "nie" + ], + [ + "zupeł", + "ną" + ], + [ + "wyż", + "sza" + ], + [ + "ude", + "rzyło" + ], + [ + "twier", + "dząc" + ], + [ + "mini", + "strze" + ], + [ + "kli", + "mat" + ], + [ + "szep", + "t" + ], + [ + "Ży", + "dami" + ], + [ + "skrzy", + "ni" + ], + [ + "zwa", + "żając" + ], + [ + "ST", + "A" + ], + [ + "Re", + "gu" + ], + [ + "obro", + "ńcy" + ], + [ + "Jeśli", + "ś" + ], + [ + "bły", + "sk" + ], + [ + "bły", + "snął" + ], + [ + "bły", + "snęła" + ], + [ + "intere", + "sy" + ], + [ + "Warsza", + "wskiego" + ], + [ + "właści", + "ciele" + ], + [ + "So", + "cja" + ], + [ + "zoba", + "cz" + ], + [ + "wzię", + "to" + ], + [ + "Ha", + "lim" + ], + [ + "rozu", + "miały" + ], + [ + "zła", + "pał" + ], + [ + "zamie", + "szki" + ], + [ + "kolej", + "nego" + ], + [ + "stry", + "bu" + ], + [ + "zbie", + "gów" + ], + [ + "zaję", + "ci" + ], + [ + "zaję", + "ciem" + ], + [ + "La", + "ch" + ], + [ + "wyj", + "ście" + ], + [ + "powtó", + "rzyć" + ], + [ + "zapew", + "nił" + ], + [ + "uży", + "wać" + ], + [ + "okru", + "tną" + ], + [ + "niebo", + "żę" + ], + [ + "podej", + "muje" + ], + [ + "szero", + "kich" + ], + [ + "potęż", + "niej" + ], + [ + "Słu", + "żby" + ], + [ + "spodzie", + "wali" + ], + [ + "pała", + "cy" + ], + [ + "Tata", + "rami" + ], + [ + "fo", + "rum" + ], + [ + "prawdzi", + "wych" + ], + [ + "tajem", + "nicą" + ], + [ + "Chry", + "zo" + ], + [ + "hetma", + "ńskie" + ], + [ + "wyja", + "śnienia" + ], + [ + "kan", + "celarii" + ], + [ + "Jagie", + "nce" + ], + [ + "Kon", + "tro" + ], + [ + "weso", + "łą" + ], + [ + "ziem", + "skich" + ], + [ + "kara", + "wana" + ], + [ + "szere", + "giem" + ], + [ + "grz", + "mią" + ], + [ + "speł", + "nił" + ], + [ + "speł", + "nienia" + ], + [ + "199", + "2" + ], + [ + "kwia", + "tu" + ], + [ + "spi", + "sy" + ], + [ + "zni", + "żył" + ], + [ + "auto", + "rów" + ], + [ + "pokry", + "ty" + ], + [ + "Pu", + "ść" + ], + [ + "mąd", + "rzej" + ], + [ + "pry", + "ncy" + ], + [ + "Fran", + "cja" + ], + [ + "pocie", + "cha" + ], + [ + "bur", + "szty" + ], + [ + "odzy", + "wa" + ], + [ + "długie", + "go" + ], + [ + "bierze", + "sz" + ], + [ + "opi", + "nie" + ], + [ + "sur", + "owy" + ], + [ + "okrę", + "tu" + ], + [ + "więzie", + "nie" + ], + [ + "wstrzy", + "mało" + ], + [ + "jazd", + "ą" + ], + [ + "modli", + "twa" + ], + [ + "idą", + "ce" + ], + [ + "fun", + "duszy" + ], + [ + "regu", + "ły" + ], + [ + "spad", + "ło" + ], + [ + "ota", + "czał" + ], + [ + "leżą", + "cy" + ], + [ + "Bra", + "cie" + ], + [ + "księż", + "ną" + ], + [ + "kłopo", + "tu" + ], + [ + "Będzie", + "my" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nej" + ], + [ + "bieg", + "ały" + ], + [ + "uzna", + "nie" + ], + [ + "okry", + "ł" + ], + [ + "rośli", + "ny" + ], + [ + "roze", + "znać" + ], + [ + "Ber", + "linie" + ], + [ + "czela", + "dnej" + ], + [ + "zachod", + "em" + ], + [ + "zachod", + "owi" + ], + [ + "zwykł", + "e" + ], + [ + "uf", + "ności" + ], + [ + "lam", + "py" + ], + [ + "wpad", + "ły" + ], + [ + "przeba", + "czył" + ], + [ + "wywo", + "ły" + ], + [ + "sfe", + "rze" + ], + [ + "osią", + "gnąć" + ], + [ + "kupi", + "łem" + ], + [ + "wymie", + "nić" + ], + [ + "ke", + "ryk" + ], + [ + "łat", + "we" + ], + [ + "Fi", + "l" + ], + [ + "nacze", + "lny" + ], + [ + "skrzydła", + "ch" + ], + [ + "198", + "9" + ], + [ + "środowi", + "sko" + ], + [ + "szpa", + "dy" + ], + [ + "Jakie", + "ś" + ], + [ + "Aulu", + "sa" + ], + [ + "otu", + "cha" + ], + [ + "wodz", + "u" + ], + [ + "tran", + "sa" + ], + [ + "należą", + "cych" + ], + [ + "medy", + "cy" + ], + [ + "artyku", + "ły" + ], + [ + "pojedzie", + "my" + ], + [ + "szlachec", + "kich" + ], + [ + "wzdy", + "chał" + ], + [ + "zabezpie", + "czyć" + ], + [ + "przod", + "em" + ], + [ + "zwol", + "nienia" + ], + [ + "zachę", + "ca" + ], + [ + "Pło", + "cka" + ], + [ + "zarzu", + "ty" + ], + [ + "filozo", + "fii" + ], + [ + "zjawi", + "ska" + ], + [ + "posie", + "dzenie" + ], + [ + "zacie", + "kło" + ], + [ + "eta", + "p" + ], + [ + "zago", + "ny" + ], + [ + "orę", + "ż" + ], + [ + "pokazy", + "wać" + ], + [ + "DZ", + "IE" + ], + [ + "międzynarod", + "owych" + ], + [ + "obowiąza", + "ny" + ], + [ + "boja", + "źni" + ], + [ + "PZ", + "U" + ], + [ + "Przypom", + "nijmy" + ], + [ + "święto", + "kra" + ], + [ + "defi", + "ni" + ], + [ + "senator", + "owie" + ], + [ + "Cieka", + "wym" + ], + [ + "niewie", + "ście" + ], + [ + "rezer", + "w" + ], + [ + "Rosja", + "nie" + ], + [ + "teor", + "ii" + ], + [ + "czupry", + "nę" + ], + [ + "Męż", + "czyźni" + ], + [ + "uwiel", + "bia" + ], + [ + "Cią", + "gle" + ], + [ + "wysił", + "ku" + ], + [ + "pistole", + "tu" + ], + [ + "gale", + "rii" + ], + [ + "Agen", + "cja" + ], + [ + "hoł", + "d" + ], + [ + "syl", + "wet" + ], + [ + "gospody", + "ni" + ], + [ + "biz", + "ne" + ], + [ + "pozor", + "nie" + ], + [ + "pochle", + "b" + ], + [ + "Zaporoż", + "ców" + ], + [ + "apa", + "rat" + ], + [ + "bibliote", + "ki" + ], + [ + "zesz", + "łego" + ], + [ + "żwa", + "wo" + ], + [ + "Fu", + "nk" + ], + [ + "ubi", + "ór" + ], + [ + "Brzoz", + "owej" + ], + [ + "zezwo", + "lenia" + ], + [ + "niespodzie", + "wanie" + ], + [ + "elega", + "nt" + ], + [ + "Obywa", + "tel" + ], + [ + "Wszę", + "dzie" + ], + [ + "Posej", + "don" + ], + [ + "Edwar", + "d" + ], + [ + "konsekwen", + "cje" + ], + [ + "pszczo", + "ły" + ], + [ + "nadzo", + "ru" + ], + [ + "adiu", + "tant" + ], + [ + "Chartu", + "mu" + ], + [ + "Ciecha", + "nowa" + ], + [ + "Gdań", + "sk" + ], + [ + "bute", + "lek" + ], + [ + "Drz", + "wi" + ], + [ + "4", + "3" + ], + [ + "4", + "7" + ], + [ + "A", + "na" + ], + [ + "G", + "orą" + ], + [ + "I", + "tace" + ], + [ + "K", + "ło" + ], + [ + "L", + "US" + ], + [ + "O", + "bu" + ], + [ + "O", + "lek" + ], + [ + "R", + "zą" + ], + [ + "S", + "Y" + ], + [ + "U", + "mie" + ], + [ + "W", + "prost" + ], + [ + "W", + "ody" + ], + [ + "Z", + "ja" + ], + [ + "d", + "nymi" + ], + [ + "f", + "re" + ], + [ + "k", + "nąwszy" + ], + [ + "l", + "ca" + ], + [ + "l", + "ód" + ], + [ + "m", + "głę" + ], + [ + "o", + "sty" + ], + [ + "o", + "pusto" + ], + [ + "o", + "pozycji" + ], + [ + "r", + "na" + ], + [ + "t", + "chem" + ], + [ + "u", + "pro" + ], + [ + "u", + "sty" + ], + [ + "u", + "zdrowi" + ], + [ + "u", + "siąść" + ], + [ + "w", + "um" + ], + [ + "w", + "cę" + ], + [ + "w", + "stępu" + ], + [ + "w", + "rzo" + ], + [ + "z", + "bę" + ], + [ + "z", + "boż" + ], + [ + "ł", + "bem" + ], + [ + "Ż", + "ona" + ], + [ + "ż", + "mu" + ], + [ + "ż", + "nym" + ], + [ + "ie", + "go" + ], + [ + "rz", + "on" + ], + [ + "nie", + "wielkie" + ], + [ + "nie", + "prędko" + ], + [ + "nie", + "oczeki" + ], + [ + "nie", + "spokojny" + ], + [ + "na", + "stro" + ], + [ + "na", + "rusza" + ], + [ + "na", + "gród" + ], + [ + "na", + "pisała" + ], + [ + "cz", + "ó" + ], + [ + "ch", + "cia" + ], + [ + "sz", + "pil" + ], + [ + "po", + "ka" + ], + [ + "po", + "każ" + ], + [ + "po", + "proszę" + ], + [ + "po", + "słuchać" + ], + [ + "po", + "rozmawiać" + ], + [ + "po", + "przysiągł" + ], + [ + "ni", + "szczą" + ], + [ + "za", + "d" + ], + [ + "za", + "me" + ], + [ + "za", + "py" + ], + [ + "za", + "stąpił" + ], + [ + "ko", + "lek" + ], + [ + "ko", + "pii" + ], + [ + "do", + "ch" + ], + [ + "do", + "rob" + ], + [ + "do", + "czekać" + ], + [ + "do", + "myślił" + ], + [ + "by", + "cia" + ], + [ + "ła", + "nia" + ], + [ + "ła", + "wki" + ], + [ + "wa", + "cze" + ], + [ + "ja", + "dowi" + ], + [ + "ja", + "skół" + ], + [ + "pa", + "wie" + ], + [ + "pa", + "dy" + ], + [ + "wy", + "go" + ], + [ + "wy", + "sie" + ], + [ + "wy", + "krzyki" + ], + [ + "to", + "ku" + ], + [ + "to", + "nu" + ], + [ + "to", + "czyła" + ], + [ + "ty", + "ku" + ], + [ + "wo", + "m" + ], + [ + "czy", + "tam" + ], + [ + "czy", + "stych" + ], + [ + "ry", + "sów" + ], + [ + "prze", + "sło" + ], + [ + "prze", + "ciąg" + ], + [ + "prze", + "nika" + ], + [ + "prze", + "żył" + ], + [ + "prze", + "gląd" + ], + [ + "prze", + "chodzą" + ], + [ + "prze", + "biegły" + ], + [ + "prze", + "miany" + ], + [ + "ma", + "cji" + ], + [ + "ma", + "larz" + ], + [ + "re", + "i" + ], + [ + "re", + "cen" + ], + [ + "od", + "jął" + ], + [ + "od", + "wróciła" + ], + [ + "sta", + "d" + ], + [ + "sta", + "cja" + ], + [ + "si", + "ch" + ], + [ + "ob", + "na" + ], + [ + "ob", + "razem" + ], + [ + "przy", + "su" + ], + [ + "przy", + "było" + ], + [ + "przy", + "brał" + ], + [ + "przy", + "mru" + ], + [ + "przy", + "prowadził" + ], + [ + "przy", + "ozdo" + ], + [ + "przy", + "słowie" + ], + [ + "przy", + "sion" + ], + [ + "cy", + "kli" + ], + [ + "cy", + "klo" + ], + [ + "nia", + "nych" + ], + [ + "mu", + "cha" + ], + [ + "ru", + "chami" + ], + [ + "bo", + "lą" + ], + [ + "tu", + "man" + ], + [ + "we", + "ń" + ], + [ + "cza", + "szki" + ], + [ + "bi", + "sy" + ], + [ + "lu", + "s" + ], + [ + "ga", + "lo" + ], + [ + "roz", + "pad" + ], + [ + "roz", + "miar" + ], + [ + "roz", + "puszczo" + ], + [ + "roz", + "prawia" + ], + [ + "jak", + "owego" + ], + [ + "tak", + "owe" + ], + [ + "sza", + "c" + ], + [ + "zna", + "nego" + ], + [ + "pod", + "trzy" + ], + [ + "pod", + "dał" + ], + [ + "pod", + "kancle" + ], + [ + "owy", + "wał" + ], + [ + "zy", + "wania" + ], + [ + "pro", + "stego" + ], + [ + "sy", + "g" + ], + [ + "se", + "rio" + ], + [ + "py", + "łu" + ], + [ + "py", + "chy" + ], + [ + "naj", + "gorzej" + ], + [ + "naj", + "starszy" + ], + [ + "naj", + "święt" + ], + [ + "mówi", + "one" + ], + [ + "przed", + "niej" + ], + [ + "przez", + "pie" + ], + [ + "cu", + "m" + ], + [ + "cu", + "lum" + ], + [ + "cią", + "gi" + ], + [ + "są", + "dzą" + ], + [ + "bli", + "skiej" + ], + [ + "zi", + "na" + ], + [ + "stro", + "ska" + ], + [ + "ri", + "on" + ], + [ + "so", + "le" + ], + [ + "Pa", + "nem" + ], + [ + "wią", + "żą" + ], + [ + "wró", + "ć" + ], + [ + "par", + "sk" + ], + [ + "nię", + "tego" + ], + [ + "dni", + "j" + ], + [ + "gro", + "za" + ], + [ + "gro", + "mił" + ], + [ + "wą", + "ski" + ], + [ + "Ka", + "m" + ], + [ + "mę", + "ka" + ], + [ + "mę", + "ką" + ], + [ + "Ra", + "dziec" + ], + [ + "dał", + "eś" + ], + [ + "zło", + "tów" + ], + [ + "zło", + "żyli" + ], + [ + "zło", + "żywszy" + ], + [ + "Te", + "k" + ], + [ + "Wy", + "działu" + ], + [ + "mar", + "ke" + ], + [ + "Mo", + "i" + ], + [ + "szu", + "fla" + ], + [ + "Sz", + "kole" + ], + [ + "począ", + "tkowo" + ], + [ + "kro", + "to" + ], + [ + "powia", + "dały" + ], + [ + "książę", + "cym" + ], + [ + "zosta", + "wia" + ], + [ + "stą", + "pię" + ], + [ + "fe", + "a" + ], + [ + "fe", + "bry" + ], + [ + "chło", + "dne" + ], + [ + "chło", + "dny" + ], + [ + "pę", + "dzi" + ], + [ + "uro", + "dę" + ], + [ + "poko", + "lenie" + ], + [ + "hu", + "morze" + ], + [ + "mil", + "czała" + ], + [ + "gru", + "b" + ], + [ + "gru", + "bą" + ], + [ + "dwie", + "ma" + ], + [ + "An", + "gu" + ], + [ + "myśli", + "cie" + ], + [ + "zdo", + "lność" + ], + [ + "jakie", + "kolwiek" + ], + [ + "pla", + "sti" + ], + [ + "powi", + "tał" + ], + [ + "pło", + "my" + ], + [ + "zam", + "kach" + ], + [ + "gna", + "ć" + ], + [ + "rząd", + "owi" + ], + [ + "try", + "b" + ], + [ + "dra", + "ch" + ], + [ + "pozna", + "sz" + ], + [ + "ode", + "szli" + ], + [ + "pisa", + "no" + ], + [ + "kocha", + "nia" + ], + [ + "kocha", + "nka" + ], + [ + "zgo", + "dą" + ], + [ + "pole", + "ciał" + ], + [ + "Ku", + "ba" + ], + [ + "spoj", + "rzeń" + ], + [ + "poda", + "nie" + ], + [ + "żał", + "uję" + ], + [ + "sce", + "n" + ], + [ + "pia", + "ski" + ], + [ + "mą", + "k" + ], + [ + "Skrzetu", + "skich" + ], + [ + "mal", + "owane" + ], + [ + "mal", + "owni" + ], + [ + "pal", + "my" + ], + [ + "Dzi", + "wny" + ], + [ + "polity", + "czna" + ], + [ + "Go", + "ści" + ], + [ + "Go", + "ść" + ], + [ + "licy", + "tacji" + ], + [ + "tery", + "na" + ], + [ + "uśmie", + "cha" + ], + [ + "oka", + "za" + ], + [ + "stru", + "mień" + ], + [ + "krew", + "nego" + ], + [ + "smu", + "tną" + ], + [ + "wzię", + "ły" + ], + [ + "publi", + "ki" + ], + [ + "publi", + "kacji" + ], + [ + "komi", + "sarz" + ], + [ + "puszcza", + "m" + ], + [ + "skła", + "dają" + ], + [ + "zamie", + "rzał" + ], + [ + "jedzie", + "cie" + ], + [ + "ogó", + "lne" + ], + [ + "logi", + "cznym" + ], + [ + "rado", + "sne" + ], + [ + "opie", + "ra" + ], + [ + "Al", + "ba" + ], + [ + "połu", + "dniem" + ], + [ + "Był", + "by" + ], + [ + "Był", + "bym" + ], + [ + "ist", + "nienie" + ], + [ + "zgi", + "nę" + ], + [ + "zapytał", + "em" + ], + [ + "wypad", + "ła" + ], + [ + "pozy", + "cje" + ], + [ + "wczoraj", + "szej" + ], + [ + "uży", + "te" + ], + [ + "niebie", + "skim" + ], + [ + "wach", + "larz" + ], + [ + "Trze", + "ci" + ], + [ + "żało", + "by" + ], + [ + "Sie", + "dział" + ], + [ + "olbrzy", + "mia" + ], + [ + "Michał", + "ku" + ], + [ + "czyn", + "ność" + ], + [ + "Czar", + "ne" + ], + [ + "grani", + "cznych" + ], + [ + "fo", + "s" + ], + [ + "ul", + "gę" + ], + [ + "doty", + "ka" + ], + [ + "wieczo", + "rami" + ], + [ + "śnia", + "daniu" + ], + [ + "Ru", + "szczy" + ], + [ + "zdzi", + "wiła" + ], + [ + "wnio", + "sk" + ], + [ + "pil", + "nuje" + ], + [ + "niewol", + "nikiem" + ], + [ + "obraz", + "ił" + ], + [ + "klu", + "czem" + ], + [ + "Kor", + "czyna" + ], + [ + "mąd", + "ra" + ], + [ + "dobro", + "dzieju" + ], + [ + "wsty", + "dem" + ], + [ + "mił", + "ować" + ], + [ + "Sę", + "dzio" + ], + [ + "poszedł", + "em" + ], + [ + "wód", + "ki" + ], + [ + "tury", + "stów" + ], + [ + "przyjaciół", + "mi" + ], + [ + "przera", + "żone" + ], + [ + "kolo", + "ru" + ], + [ + "tęsk", + "ni" + ], + [ + "pogo", + "dzić" + ], + [ + "okrę", + "gu" + ], + [ + "wese", + "li" + ], + [ + "kana", + "łu" + ], + [ + "kana", + "py" + ], + [ + "skle", + "py" + ], + [ + "modli", + "twą" + ], + [ + "idą", + "cych" + ], + [ + "zakła", + "dni" + ], + [ + "oddział", + "em" + ], + [ + "pija", + "ni" + ], + [ + "OR", + "KA" + ], + [ + "prywa", + "tne" + ], + [ + "wystar", + "czyło" + ], + [ + "wyciąg", + "ał" + ], + [ + "ener", + "gia" + ], + [ + "dba", + "m" + ], + [ + "połą", + "czeniu" + ], + [ + "arcy", + "kapłana" + ], + [ + "przewi", + "dzia" + ], + [ + "skło", + "niwszy" + ], + [ + "gospoda", + "rzy" + ], + [ + "finans", + "owej" + ], + [ + "skarb", + "ca" + ], + [ + "przysię", + "gi" + ], + [ + "zbliża", + "ć" + ], + [ + "przyby", + "cia" + ], + [ + "wyraz", + "ił" + ], + [ + "plu", + "ga" + ], + [ + "potrzebu", + "ją" + ], + [ + "nera", + "le" + ], + [ + "oglą", + "dając" + ], + [ + "prawdopodob", + "ne" + ], + [ + "wymaga", + "nia" + ], + [ + "Ber", + "gowa" + ], + [ + "pocz", + "ty" + ], + [ + "zebra", + "nych" + ], + [ + "państw", + "owe" + ], + [ + "wzbu", + "rzony" + ], + [ + "her", + "b" + ], + [ + "Par", + "k" + ], + [ + "przewodni", + "czącego" + ], + [ + "kwie", + "ci" + ], + [ + "wez", + "bra" + ], + [ + "Świę", + "to" + ], + [ + "lam", + "pa" + ], + [ + "Król", + "owa" + ], + [ + "dostrze", + "ga" + ], + [ + "Kro", + "tona" + ], + [ + "sno", + "py" + ], + [ + "system", + "ie" + ], + [ + "dzisiej", + "szej" + ], + [ + "elekt", + "row" + ], + [ + "ogło", + "szenia" + ], + [ + "czytał", + "em" + ], + [ + "sekre", + "t" + ], + [ + "kupi", + "ła" + ], + [ + "dziennika", + "r" + ], + [ + "pogrą", + "żony" + ], + [ + "obfi", + "ty" + ], + [ + "boże", + "go" + ], + [ + "zawod", + "owe" + ], + [ + "olbrzymi", + "m" + ], + [ + "zawzię", + "ty" + ], + [ + "oznaj", + "mić" + ], + [ + "sobo", + "ty" + ], + [ + "trzę", + "sły" + ], + [ + "Chwi", + "lę" + ], + [ + "afe", + "ktu" + ], + [ + "drewnia", + "nych" + ], + [ + "próbu", + "je" + ], + [ + "tran", + "sport" + ], + [ + "słone", + "czny" + ], + [ + "sied", + "m" + ], + [ + "Tra", + "fi" + ], + [ + "kuzy", + "nko" + ], + [ + "gatu", + "nków" + ], + [ + "poszuki", + "waniu" + ], + [ + "zarzu", + "tów" + ], + [ + "filozo", + "fi" + ], + [ + "podnosi", + "ły" + ], + [ + "orsza", + "kiem" + ], + [ + "zapowie", + "dzi" + ], + [ + "dziu", + "ry" + ], + [ + "mieszcza", + "n" + ], + [ + "Tłu", + "ma" + ], + [ + "qu", + "e" + ], + [ + "złowro", + "gie" + ], + [ + "buła", + "wą" + ], + [ + "Przyj", + "dzie" + ], + [ + "rekla", + "m" + ], + [ + "przeraź", + "liwie" + ], + [ + "kulba", + "ki" + ], + [ + "Prezy", + "denta" + ], + [ + "boży", + "m" + ], + [ + "ON", + "Z" + ], + [ + "mle", + "kiem" + ], + [ + "mary", + "nar" + ], + [ + "Augu", + "sta" + ], + [ + "zara", + "za" + ], + [ + "ukazy", + "wał" + ], + [ + "Zapo", + "ro" + ], + [ + "zwycięz", + "ca" + ], + [ + "trium", + "f" + ], + [ + "mogi", + "ły" + ], + [ + "papiero", + "sów" + ], + [ + "kij", + "owski" + ], + [ + "dozor", + "cy" + ], + [ + "Ly", + "kona" + ], + [ + "poci", + "sków" + ], + [ + "naboże", + "ństwa" + ], + [ + "demokra", + "cja" + ], + [ + "kontra", + "kt" + ], + [ + "zro", + "bienia" + ], + [ + "wile", + "ński" + ], + [ + "posi", + "łek" + ], + [ + "Króle", + "stwa" + ], + [ + "Am", + "fi" + ], + [ + "augu", + "stian" + ], + [ + "absolu", + "tnie" + ], + [ + "Komen", + "dy" + ], + [ + "fio", + "let" + ], + [ + "Zawi", + "sza" + ], + [ + "konfli", + "kt" + ], + [ + "niezwykły", + "m" + ], + [ + "ceremo", + "nii" + ], + [ + "Kij", + "owie" + ], + [ + "Burła", + "ja" + ], + [ + "Wybor", + "czej" + ], + [ + "igrzy", + "sk" + ], + [ + "Toru", + "niu" + ], + [ + "Ele", + "kt" + ], + [ + "pogląd", + "ów" + ], + [ + "Katowi", + "cach" + ], + [ + "Spotka", + "nie" + ], + [ + "likwida", + "cji" + ], + [ + "sani", + "tar" + ], + [ + "Stowarzy", + "szenia" + ], + [ + "śmierte", + "lnie" + ], + [ + "geogra", + "fi" + ], + [ + "Aust", + "ria" + ], + [ + "Zbawi", + "ciela" + ], + [ + "albu", + "m" + ], + [ + "Ryce", + "rze" + ], + [ + "Jor", + "ku" + ], + [ + "zachwi", + "ał" + ], + [ + "kalen", + "darz" + ], + [ + "cyf", + "r" + ], + [ + "Płu", + "t" + ], + [ + "Patrokle", + "s" + ], + [ + "Acha", + "i" + ], + [ + "patrio", + "ty" + ], + [ + "Chrzci", + "ciel" + ], + [ + "dwoj", + "ga" + ], + [ + "Stefa", + "na" + ], + [ + "dyspozy", + "cji" + ], + [ + "Got", + "fry" + ], + [ + "gma", + "chy" + ], + [ + "turnie", + "ju" + ], + [ + "Carolu", + "s" + ], + [ + "Hisz", + "panii" + ], + [ + "zb", + "óż" + ], + [ + "kołow", + "ro" + ], + [ + "*", + "*" + ], + [ + "*", + "," + ], + [ + "/", + "/" + ], + [ + "5", + "3" + ], + [ + "6", + "00" + ], + [ + ":", + "//" + ], + [ + "?", + ")" + ], + [ + "A", + "g" + ], + [ + "A", + "nie" + ], + [ + "A", + "mon" + ], + [ + "F", + "in" + ], + [ + "G", + "ę" + ], + [ + "I", + "li" + ], + [ + "M", + "niej" + ], + [ + "N", + "KU" + ], + [ + "O", + "zna" + ], + [ + "P", + "P" + ], + [ + "S", + "D" + ], + [ + "W", + "stał" + ], + [ + "W", + "ój" + ], + [ + "Z", + "dra" + ], + [ + "Z", + "goda" + ], + [ + "a", + "pro" + ], + [ + "c", + "owym" + ], + [ + "d", + "żo" + ], + [ + "e", + "wa" + ], + [ + "g", + "owego" + ], + [ + "h", + "tt" + ], + [ + "i", + "że" + ], + [ + "j", + "ały" + ], + [ + "j", + "on" + ], + [ + "k", + "mie" + ], + [ + "m", + "m" + ], + [ + "m", + "sza" + ], + [ + "m", + "rowie" + ], + [ + "o", + "su" + ], + [ + "o", + "śle" + ], + [ + "o", + "przytom" + ], + [ + "p", + "sami" + ], + [ + "r", + "owski" + ], + [ + "s", + "chowa" + ], + [ + "t", + "nymi" + ], + [ + "u", + "go" + ], + [ + "u", + "cię" + ], + [ + "u", + "ciąż" + ], + [ + "u", + "nij" + ], + [ + "u", + "myka" + ], + [ + "u", + "dzielił" + ], + [ + "w", + "dowa" + ], + [ + "w", + "rzało" + ], + [ + "z", + "jechał" + ], + [ + "z", + "maga" + ], + [ + "z", + "bił" + ], + [ + "z", + "nosić" + ], + [ + "z", + "budować" + ], + [ + "nie", + "by" + ], + [ + "na", + "daje" + ], + [ + "ch", + "rzę" + ], + [ + "ch", + "repti" + ], + [ + "po", + "rzu" + ], + [ + "po", + "ciem" + ], + [ + "po", + "jął" + ], + [ + "po", + "kazu" + ], + [ + "po", + "myśla" + ], + [ + "po", + "gan" + ], + [ + "po", + "glądał" + ], + [ + "po", + "rzucić" + ], + [ + "po", + "gotowi" + ], + [ + "po", + "ńczo" + ], + [ + "ni", + "jcie" + ], + [ + "ro", + "czne" + ], + [ + "li", + "dze" + ], + [ + "li", + "zacja" + ], + [ + "za", + "mo" + ], + [ + "za", + "sił" + ], + [ + "za", + "sę" + ], + [ + "za", + "smu" + ], + [ + "ko", + "zy" + ], + [ + "ko", + "ścią" + ], + [ + "ci", + "ały" + ], + [ + "le", + "czenia" + ], + [ + "le", + "śni" + ], + [ + "do", + "mie" + ], + [ + "do", + "nosi" + ], + [ + "do", + "konuje" + ], + [ + "mi", + "nęły" + ], + [ + "mi", + "nęli" + ], + [ + "ka", + "s" + ], + [ + "ła", + "by" + ], + [ + "ła", + "ma" + ], + [ + "ła", + "sce" + ], + [ + "ła", + "pów" + ], + [ + "ła", + "godny" + ], + [ + "te", + "ria" + ], + [ + "wa", + "lą" + ], + [ + "pa", + "pu" + ], + [ + "pa", + "rą" + ], + [ + "wy", + "pra" + ], + [ + "wy", + "cia" + ], + [ + "wy", + "daw" + ], + [ + "wy", + "dały" + ], + [ + "wy", + "myślił" + ], + [ + "wy", + "godnie" + ], + [ + "wy", + "miany" + ], + [ + "ło", + "dzie" + ], + [ + "ło", + "ść" + ], + [ + "to", + "czą" + ], + [ + "da", + "nej" + ], + [ + "da", + "rować" + ], + [ + "no", + "szenia" + ], + [ + "la", + "no" + ], + [ + "la", + "ską" + ], + [ + "ry", + "sach" + ], + [ + "prze", + "są" + ], + [ + "prze", + "wro" + ], + [ + "prze", + "dostać" + ], + [ + "kie", + "ł" + ], + [ + "od", + "wrócić" + ], + [ + "od", + "wołać" + ], + [ + "cie", + "lu" + ], + [ + "cie", + "nki" + ], + [ + "dy", + "sz" + ], + [ + "dy", + "strybu" + ], + [ + "mo", + "ca" + ], + [ + "ku", + "ba" + ], + [ + "ku", + "lą" + ], + [ + "szy", + "ją" + ], + [ + "szy", + "bę" + ], + [ + "sta", + "rać" + ], + [ + "si", + "lna" + ], + [ + "ob", + "lał" + ], + [ + "przy", + "cze" + ], + [ + "przy", + "pie" + ], + [ + "cy", + "ni" + ], + [ + "mu", + "rze" + ], + [ + "ru", + "skie" + ], + [ + "ru", + "chach" + ], + [ + "ba", + "sza" + ], + [ + "bo", + "skim" + ], + [ + "sa", + "lon" + ], + [ + "pie", + "ści" + ], + [ + "tu", + "jące" + ], + [ + "cza", + "rów" + ], + [ + "bi", + "tki" + ], + [ + "lu", + "bu" + ], + [ + "ży", + "na" + ], + [ + "ży", + "czenie" + ], + [ + "ży", + "wiej" + ], + [ + "roz", + "świe" + ], + [ + "roz", + "śmiał" + ], + [ + "łu", + "czy" + ], + [ + "de", + "li" + ], + [ + "de", + "pre" + ], + [ + "spo", + "ru" + ], + [ + "bie", + "dnym" + ], + [ + "sza", + "fir" + ], + [ + "ale", + "i" + ], + [ + "pod", + "sy" + ], + [ + "rę", + "cznie" + ], + [ + "du", + "ka" + ], + [ + "du", + "my" + ], + [ + "skie", + "rowane" + ], + [ + "pan", + "ku" + ], + [ + "sie", + "ra" + ], + [ + "Po", + "tę" + ], + [ + "mó", + "r" + ], + [ + "sto", + "doły" + ], + [ + "be", + "stia" + ], + [ + "pu", + "szka" + ], + [ + "pu", + "stą" + ], + [ + "pu", + "char" + ], + [ + "lo", + "ga" + ], + [ + "ję", + "ły" + ], + [ + "ję", + "czał" + ], + [ + "Na", + "tychmiast" + ], + [ + "se", + "rów" + ], + [ + "szcze", + "ci" + ], + [ + "szcze", + "lnie" + ], + [ + "Za", + "to" + ], + [ + "Za", + "char" + ], + [ + "Za", + "iste" + ], + [ + "naj", + "dłużej" + ], + [ + "naj", + "bliżej" + ], + [ + "Je", + "chał" + ], + [ + "rza", + "j" + ], + [ + "czo", + "s" + ], + [ + "bra", + "ma" + ], + [ + "Ta", + "j" + ], + [ + "nad", + "jechał" + ], + [ + "nad", + "jeżdża" + ], + [ + "ok", + "rywa" + ], + [ + "pier", + "na" + ], + [ + "zd", + "ręt" + ], + [ + "pła", + "ty" + ], + [ + "Bo", + "ski" + ], + [ + "rzu", + "cała" + ], + [ + "świa", + "dom" + ], + [ + "Pa", + "u" + ], + [ + "Wi", + "ktor" + ], + [ + "Wi", + "wat" + ], + [ + "par", + "ki" + ], + [ + "tro", + "sze" + ], + [ + "kra", + "kowskiego" + ], + [ + "fa", + "szy" + ], + [ + "gę", + "stym" + ], + [ + "myśl", + "ny" + ], + [ + "gro", + "szy" + ], + [ + "wą", + "wóz" + ], + [ + "Sta", + "re" + ], + [ + "ksią", + "g" + ], + [ + "krzy", + "ków" + ], + [ + "Ko", + "per" + ], + [ + "Do", + "da" + ], + [ + "Ra", + "fał" + ], + [ + "Ra", + "dio" + ], + [ + "Ra", + "nicki" + ], + [ + "szczę", + "tu" + ], + [ + "mar", + "twy" + ], + [ + "świe", + "ce" + ], + [ + "świe", + "tne" + ], + [ + "szu", + "mem" + ], + [ + "szu", + "kała" + ], + [ + "Sz", + "pro" + ], + [ + "odpowie", + "dni" + ], + [ + "towa", + "ru" + ], + [ + "waż", + "ą" + ], + [ + "człowie", + "cze" + ], + [ + "zosta", + "wać" + ], + [ + "oba", + "czyć" + ], + [ + "Sa", + "ro" + ], + [ + "trz", + "cin" + ], + [ + "wę", + "że" + ], + [ + "wej", + "ściu" + ], + [ + "kar", + "pa" + ], + [ + "szla", + "ku" + ], + [ + "szla", + "kiem" + ], + [ + "przyja", + "zd" + ], + [ + "pę", + "d" + ], + [ + "br", + "wiami" + ], + [ + "tek", + "sty" + ], + [ + "Ni", + "lem" + ], + [ + "tar", + "ła" + ], + [ + "Kmici", + "cem" + ], + [ + "bla", + "dły" + ], + [ + "Pod", + "niósł" + ], + [ + "lep", + "si" + ], + [ + "kło", + "nił" + ], + [ + "patrzy", + "łem" + ], + [ + "szczy", + "zny" + ], + [ + "powiada", + "sz" + ], + [ + "lek", + "ką" + ], + [ + "dr", + "żeć" + ], + [ + "pozna", + "ński" + ], + [ + "posta", + "wą" + ], + [ + "Krzy", + "się" + ], + [ + "oto", + "czenia" + ], + [ + "zwie", + "rzyny" + ], + [ + "rzecz", + "nika" + ], + [ + "nió", + "tł" + ], + [ + "Roz", + "mowa" + ], + [ + "ludz", + "kość" + ], + [ + "brze", + "mię" + ], + [ + "nowa", + "no" + ], + [ + "stanie", + "sz" + ], + [ + "osob", + "owości" + ], + [ + "padł", + "szy" + ], + [ + "ude", + "rzyły" + ], + [ + "god", + "nego" + ], + [ + "ele", + "mentem" + ], + [ + "We", + "wnętrz" + ], + [ + "śle", + "po" + ], + [ + "ria", + "m" + ], + [ + "Go", + "tów" + ], + [ + "chłop", + "stwa" + ], + [ + "słucha", + "m" + ], + [ + "śni", + "ała" + ], + [ + "twar", + "de" + ], + [ + "Szwe", + "dach" + ], + [ + "Naj", + "więcej" + ], + [ + "komu", + "na" + ], + [ + "dosta", + "tecznie" + ], + [ + "chro", + "nić" + ], + [ + "szczegó", + "łów" + ], + [ + "proce", + "sja" + ], + [ + "smu", + "tni" + ], + [ + "wil", + "ka" + ], + [ + "prowadzi", + "ły" + ], + [ + "ogó", + "lnego" + ], + [ + "rado", + "sny" + ], + [ + "wszel", + "kimi" + ], + [ + "Niem", + "na" + ], + [ + "nowi", + "n" + ], + [ + "poło", + "żywszy" + ], + [ + "uczu", + "ła" + ], + [ + "waćpan", + "owie" + ], + [ + "wypad", + "kiem" + ], + [ + "szero", + "kiej" + ], + [ + "głębo", + "kiej" + ], + [ + "pusty", + "nią" + ], + [ + "ukry", + "tych" + ], + [ + "spodzie", + "wałem" + ], + [ + "gór", + "nych" + ], + [ + "gor", + "szego" + ], + [ + "gor", + "liwie" + ], + [ + "obra", + "ca" + ], + [ + "Ne", + "a" + ], + [ + "doj", + "rzały" + ], + [ + "zim", + "ę" + ], + [ + "groź", + "ną" + ], + [ + "dzwo", + "nek" + ], + [ + "szczą", + "ł" + ], + [ + "zało", + "ga" + ], + [ + "siedzi", + "ało" + ], + [ + "18", + "0" + ], + [ + "Cie", + "szy" + ], + [ + "speł", + "niać" + ], + [ + "Ar", + "chi" + ], + [ + "Powie", + "trze" + ], + [ + "sytua", + "cjach" + ], + [ + "wiecz", + "ności" + ], + [ + "niemie", + "cka" + ], + [ + "gwia", + "ździ" + ], + [ + "poważ", + "na" + ], + [ + "cztery", + "sta" + ], + [ + "pry", + "mas" + ], + [ + "wpły", + "wa" + ], + [ + "Któ", + "rego" + ], + [ + "lite", + "wskim" + ], + [ + "Pier", + "wej" + ], + [ + "wyraź", + "ny" + ], + [ + "porząd", + "nie" + ], + [ + "ręko", + "je" + ], + [ + "muzy", + "ce" + ], + [ + "tygo", + "dniach" + ], + [ + "produ", + "kcję" + ], + [ + "Bie", + "rz" + ], + [ + "Bie", + "dny" + ], + [ + "hy", + "mn" + ], + [ + "przer", + "wać" + ], + [ + "arty", + "stów" + ], + [ + "Kra", + "kow" + ], + [ + "straszli", + "wa" + ], + [ + "ńczy", + "ka" + ], + [ + "Eu", + "majo" + ], + [ + "osie", + "dli" + ], + [ + "cent", + "rali" + ], + [ + "rej", + "on" + ], + [ + "wład", + "co" + ], + [ + "regi", + "ment" + ], + [ + "krwa", + "wą" + ], + [ + "dziel", + "ni" + ], + [ + "czemu", + "ż" + ], + [ + "eg", + "zy" + ], + [ + "zdoby", + "cia" + ], + [ + "nara", + "dę" + ], + [ + "ener", + "gią" + ], + [ + "stwier", + "dzić" + ], + [ + "stwier", + "dzono" + ], + [ + "przypa", + "trując" + ], + [ + "Szu", + "mana" + ], + [ + "łaska", + "wy" + ], + [ + "skło", + "nności" + ], + [ + "przypomina", + "ć" + ], + [ + "włó", + "czę" + ], + [ + "powszech", + "nej" + ], + [ + "okrop", + "nym" + ], + [ + "ostroż", + "ny" + ], + [ + "Szcze", + "cinie" + ], + [ + "czap", + "ce" + ], + [ + "budże", + "towej" + ], + [ + "Dru", + "gie" + ], + [ + "koły", + "sa" + ], + [ + "budowa", + "ny" + ], + [ + "her", + "bu" + ], + [ + "ćwi", + "czeń" + ], + [ + "niedzie", + "la" + ], + [ + "Wło", + "ch" + ], + [ + "narze", + "kać" + ], + [ + "narze", + "czoną" + ], + [ + "Bogda", + "niec" + ], + [ + "ograni", + "cza" + ], + [ + "egip", + "skie" + ], + [ + "ameryka", + "ński" + ], + [ + "Jo", + "a" + ], + [ + "zagro", + "żenie" + ], + [ + "napeł", + "nia" + ], + [ + "osobi", + "ste" + ], + [ + "umil", + "kła" + ], + [ + "lip", + "cu" + ], + [ + "Krze", + "śni" + ], + [ + "umy", + "słu" + ], + [ + "hała", + "śli" + ], + [ + "przedmio", + "tu" + ], + [ + "zawar", + "te" + ], + [ + "siedem", + "dziesiąt" + ], + [ + "198", + "0" + ], + [ + "kapita", + "na" + ], + [ + "niebezpie", + "cznie" + ], + [ + "NI", + "CA" + ], + [ + "mart", + "wych" + ], + [ + "wybra", + "nych" + ], + [ + "Star", + "szy" + ], + [ + "char", + "ty" + ], + [ + "Ró", + "ża" + ], + [ + "słod", + "ką" + ], + [ + "rosyj", + "skiego" + ], + [ + "Gó", + "rze" + ], + [ + "szel", + "my" + ], + [ + "słone", + "czne" + ], + [ + "kaszte", + "la" + ], + [ + "ture", + "ckich" + ], + [ + "zmy", + "słów" + ], + [ + "artyku", + "łu" + ], + [ + "gabi", + "net" + ], + [ + "punk", + "tem" + ], + [ + "jenerał", + "owie" + ], + [ + "zagra", + "ża" + ], + [ + "jezd", + "ni" + ], + [ + "należało", + "by" + ], + [ + "Lin", + "dego" + ], + [ + "ukło", + "nem" + ], + [ + "konsu", + "l" + ], + [ + "brzę", + "k" + ], + [ + "mun", + "dur" + ], + [ + "lista", + "ch" + ], + [ + "Kamie", + "niec" + ], + [ + "uniesie", + "niem" + ], + [ + "średni", + "ch" + ], + [ + "Ban", + "ku" + ], + [ + "Pal", + "las" + ], + [ + "odez", + "wały" + ], + [ + "wyrzu", + "ty" + ], + [ + "obró", + "cił" + ], + [ + "pacje", + "nt" + ], + [ + "karcz", + "my" + ], + [ + "))", + "))" + ], + [ + "niespokoj", + "ne" + ], + [ + "trium", + "fu" + ], + [ + "Uważa", + "m" + ], + [ + "gruby", + "ch" + ], + [ + "niesłycha", + "nie" + ], + [ + "ambi", + "cji" + ], + [ + "wstę", + "pie" + ], + [ + "przele", + "ciała" + ], + [ + "rozło", + "ży" + ], + [ + "pozo", + "rem" + ], + [ + "frag", + "menty" + ], + [ + "topo", + "rem" + ], + [ + "parta", + "mentu" + ], + [ + "komple", + "tnie" + ], + [ + "butel", + "kę" + ], + [ + "jar", + "mar" + ], + [ + "Mazow", + "sze" + ], + [ + "egzami", + "n" + ], + [ + "kondy", + "gna" + ], + [ + "Prę", + "dko" + ], + [ + "równowa", + "gi" + ], + [ + "konstytu", + "cji" + ], + [ + "dżd", + "żu" + ], + [ + "utrzy", + "muje" + ], + [ + "Lubo", + "mir" + ], + [ + "Lubo", + "mirski" + ], + [ + "olim", + "pij" + ], + [ + "współczu", + "cia" + ], + [ + "spro", + "stać" + ], + [ + "Mag", + "dale" + ], + [ + "tchó", + "rz" + ], + [ + "Gry", + "zel" + ], + [ + "zapomnie", + "li" + ], + [ + "eki", + "py" + ], + [ + "ugru", + "powa" + ], + [ + "ćwier", + "ć" + ], + [ + "odwiedzi", + "ny" + ], + [ + "fontan", + "ny" + ], + [ + "gimna", + "zja" + ], + [ + "bieliz", + "nę" + ], + [ + "Kiel", + "cach" + ], + [ + "labora", + "torium" + ], + [ + "Feli", + "cja" + ], + [ + "Swo", + "ją" + ], + [ + "Zespo", + "łu" + ], + [ + "Zwy", + "kle" + ], + [ + "kontrower", + "syj" + ], + [ + "Antol", + "ka" + ], + [ + "podskar", + "bi" + ], + [ + "swob", + "ody" + ], + [ + "wspaniał", + "ej" + ], + [ + "Hass", + "ling" + ], + [ + "Mieczy", + "sław" + ], + [ + "Akba", + "h" + ], + [ + "Bułga", + "rii" + ], + [ + "szmara", + "g" + ], + [ + "Assa", + "ra" + ], + [ + "Chryzo", + "temis" + ], + [ + "htt", + "p" + ], + [ + ",", + "," + ], + [ + "7", + "8" + ], + [ + "A", + "p" + ], + [ + "A", + "pe" + ], + [ + "B", + "RA" + ], + [ + "C", + "ZA" + ], + [ + "D", + "owej" + ], + [ + "E", + "r" + ], + [ + "G", + "ą" + ], + [ + "G", + "ł" + ], + [ + "I", + "stu" + ], + [ + "K", + "roni" + ], + [ + "L", + "ES" + ], + [ + "O", + "ce" + ], + [ + "O", + "strze" + ], + [ + "O", + "środek" + ], + [ + "S", + "tała" + ], + [ + "T", + "he" + ], + [ + "U", + "kła" + ], + [ + "W", + "uj" + ], + [ + "Z", + "mie" + ], + [ + "a", + "cz" + ], + [ + "a", + "ne" + ], + [ + "a", + "tra" + ], + [ + "a", + "wan" + ], + [ + "c", + "owy" + ], + [ + "d", + "rek" + ], + [ + "e", + "ro" + ], + [ + "e", + "śmy" + ], + [ + "f", + "fe" + ], + [ + "f", + "rak" + ], + [ + "k", + "ci" + ], + [ + "k", + "ej" + ], + [ + "l", + "ską" + ], + [ + "l", + "wów" + ], + [ + "n", + "dar" + ], + [ + "n", + "wal" + ], + [ + "n", + "tel" + ], + [ + "o", + "a" + ], + [ + "o", + "środka" + ], + [ + "o", + "pierał" + ], + [ + "s", + "maga" + ], + [ + "u", + "miar" + ], + [ + "u", + "łożył" + ], + [ + "u", + "radował" + ], + [ + "u", + "niemożli" + ], + [ + "w", + "dów" + ], + [ + "w", + "stanie" + ], + [ + "w", + "siadł" + ], + [ + "w", + "tajemni" + ], + [ + "z", + "gru" + ], + [ + "ł", + "zach" + ], + [ + "…", + "”." + ], + [ + "nie", + "łatwo" + ], + [ + "nie", + "koniecznie" + ], + [ + "na", + "dy" + ], + [ + "na", + "gi" + ], + [ + "na", + "biera" + ], + [ + "na", + "brać" + ], + [ + "ch", + "wie" + ], + [ + "ch", + "wałą" + ], + [ + "sz", + "po" + ], + [ + "sz", + "ma" + ], + [ + "sz", + "ok" + ], + [ + "po", + "bie" + ], + [ + "po", + "nosi" + ], + [ + "po", + "jechać" + ], + [ + "po", + "chodził" + ], + [ + "po", + "myślę" + ], + [ + "po", + "czekać" + ], + [ + "po", + "ręcz" + ], + [ + "po", + "kazała" + ], + [ + "po", + "bladła" + ], + [ + "st", + "od" + ], + [ + "ni", + "skich" + ], + [ + "ra", + "nę" + ], + [ + "ow", + "nej" + ], + [ + "ro", + "dził" + ], + [ + "je", + "wski" + ], + [ + "je", + "nerała" + ], + [ + "go", + "tuje" + ], + [ + "za", + "szedł" + ], + [ + "za", + "ciąg" + ], + [ + "za", + "trwo" + ], + [ + "za", + "jazd" + ], + [ + "za", + "mieszkania" + ], + [ + "za", + "stanowił" + ], + [ + "ko", + "sze" + ], + [ + "ko", + "rzenie" + ], + [ + "do", + "chodzą" + ], + [ + "ta", + "ną" + ], + [ + "ła", + "mie" + ], + [ + "te", + "la" + ], + [ + "wa", + "bi" + ], + [ + "wa", + "nym" + ], + [ + "ja", + "ny" + ], + [ + "ja", + "da" + ], + [ + "ja", + "ry" + ], + [ + "wy", + "ć" + ], + [ + "wy", + "robi" + ], + [ + "wy", + "pły" + ], + [ + "wy", + "ciem" + ], + [ + "wy", + "mów" + ], + [ + "wy", + "dar" + ], + [ + "wy", + "puszcza" + ], + [ + "wy", + "skoczy" + ], + [ + "wy", + "rósł" + ], + [ + "wy", + "robów" + ], + [ + "wie", + "że" + ], + [ + "wie", + "niec" + ], + [ + "wie", + "prz" + ], + [ + "ów", + "ka" + ], + [ + "wo", + "nności" + ], + [ + "dzi", + "dy" + ], + [ + "da", + "nego" + ], + [ + "czy", + "ja" + ], + [ + "la", + "ny" + ], + [ + "la", + "dy" + ], + [ + "ry", + "bę" + ], + [ + "prze", + "daw" + ], + [ + "prze", + "prawy" + ], + [ + "prze", + "tarł" + ], + [ + "prze", + "mk" + ], + [ + "ma", + "c" + ], + [ + "ma", + "rzył" + ], + [ + "kie", + "ć" + ], + [ + "kie", + "le" + ], + [ + "od", + "mę" + ], + [ + "od", + "bywają" + ], + [ + "od", + "niesieniu" + ], + [ + "cie", + "mię" + ], + [ + "mo", + "le" + ], + [ + "mo", + "da" + ], + [ + "mo", + "ścia" + ], + [ + "ce", + "ntu" + ], + [ + "szy", + "ng" + ], + [ + "ob", + "rzę" + ], + [ + "ści", + "na" + ], + [ + "przy", + "stępu" + ], + [ + "my", + "sz" + ], + [ + "sze", + "s" + ], + [ + "ba", + "lo" + ], + [ + "ba", + "wią" + ], + [ + "pie", + "ca" + ], + [ + "pie", + "śnia" + ], + [ + "tu", + "rów" + ], + [ + "tu", + "szę" + ], + [ + "cza", + "szy" + ], + [ + "co", + "r" + ], + [ + "co", + "nymi" + ], + [ + "bi", + "od" + ], + [ + "pra", + "sie" + ], + [ + "ży", + "łam" + ], + [ + "ga", + "ne" + ], + [ + "pi", + "ała" + ], + [ + "pi", + "wszy" + ], + [ + "pi", + "ję" + ], + [ + "roz", + "róż" + ], + [ + "łu", + "na" + ], + [ + "de", + "ka" + ], + [ + "de", + "łka" + ], + [ + "ze", + "ri" + ], + [ + "wia", + "ne" + ], + [ + "spo", + "wia" + ], + [ + "spo", + "sobie" + ], + [ + "cho", + "rzy" + ], + [ + "tak", + "ową" + ], + [ + "sza", + "tan" + ], + [ + "zna", + "nej" + ], + [ + "zna", + "cznych" + ], + [ + "zna", + "cznym" + ], + [ + "zna", + "wcy" + ], + [ + "pod", + "dać" + ], + [ + "pod", + "miot" + ], + [ + "du", + "jemy" + ], + [ + "sie", + "cią" + ], + [ + "Nie", + "mniej" + ], + [ + "sto", + "lik" + ], + [ + "in", + "gu" + ], + [ + "in", + "fla" + ], + [ + "cha", + "os" + ], + [ + "me", + "ra" + ], + [ + "pro", + "stej" + ], + [ + "be", + "ne" + ], + [ + "pu", + "ch" + ], + [ + "pu", + "stej" + ], + [ + "su", + "ją" + ], + [ + "ar", + "bi" + ], + [ + "se", + "rii" + ], + [ + "se", + "nat" + ], + [ + "an", + "kie" + ], + [ + "mnie", + "mając" + ], + [ + "Ja", + "c" + ], + [ + "py", + "ł" + ], + [ + "ża", + "gle" + ], + [ + "nął", + "em" + ], + [ + "naj", + "cięż" + ], + [ + "mówi", + "liśmy" + ], + [ + "trzy", + "mały" + ], + [ + "wz", + "niesione" + ], + [ + "sł", + "ałem" + ], + [ + "cu", + "dnie" + ], + [ + "Ch", + "or" + ], + [ + "zo", + "rze" + ], + [ + "lę", + "kam" + ], + [ + "Ta", + "jem" + ], + [ + "zu", + "ży" + ], + [ + "nad", + "wor" + ], + [ + "są", + "sied" + ], + [ + "ką", + "tem" + ], + [ + "tra", + "sy" + ], + [ + "gu", + "ber" + ], + [ + "zi", + "ów" + ], + [ + "swo", + "bo" + ], + [ + "tał", + "em" + ], + [ + "kró", + "ci" + ], + [ + "Wi", + "dzieli" + ], + [ + "par", + "k" + ], + [ + "kto", + "m" + ], + [ + "nię", + "ć" + ], + [ + "dni", + "ały" + ], + [ + "pię", + "ść" + ], + [ + "Le", + "g" + ], + [ + "gro", + "ty" + ], + [ + "wą", + "sami" + ], + [ + "Ka", + "my" + ], + [ + "Ko", + "le" + ], + [ + "robi", + "ąc" + ], + [ + "Prze", + "kona" + ], + [ + "Prze", + "klę" + ], + [ + "war", + "g" + ], + [ + "Te", + "chni" + ], + [ + "Te", + "bów" + ], + [ + "mar", + "mur" + ], + [ + "Mo", + "c" + ], + [ + "Mo", + "rza" + ], + [ + "tr", + "wania" + ], + [ + "um", + "rę" + ], + [ + "for", + "mą" + ], + [ + "for", + "tele" + ], + [ + "zda", + "rzeń" + ], + [ + "usta", + "lenia" + ], + [ + "żą", + "dza" + ], + [ + "panie", + "nkę" + ], + [ + "Li", + "ce" + ], + [ + "Tu", + "cho" + ], + [ + "wę", + "zeł" + ], + [ + "tk", + "owski" + ], + [ + "kom", + "pli" + ], + [ + "kar", + "ki" + ], + [ + "gnie", + "wnie" + ], + [ + "szla", + "k" + ], + [ + "zmie", + "rz" + ], + [ + "przeciw", + "nej" + ], + [ + "ciem", + "nego" + ], + [ + "hu", + "sar" + ], + [ + "mil", + "czy" + ], + [ + "nale", + "żeć" + ], + [ + "oko", + "pu" + ], + [ + "pyta", + "sz" + ], + [ + "star", + "ców" + ], + [ + "Kmici", + "cu" + ], + [ + "dwo", + "rzec" + ], + [ + "mieszka", + "jąc" + ], + [ + "jakie", + "ż" + ], + [ + "pol", + "skiemu" + ], + [ + "rodzi", + "ciel" + ], + [ + "szczy", + "ła" + ], + [ + "ucie", + "czka" + ], + [ + "dr", + "wią" + ], + [ + "pięk", + "nością" + ], + [ + "pisa", + "li" + ], + [ + "śpie", + "wając" + ], + [ + "tni", + "kiem" + ], + [ + "dzieci", + "ństwie" + ], + [ + "gła", + "z" + ], + [ + "czyli", + "ż" + ], + [ + "Ku", + "p" + ], + [ + "prac", + "owała" + ], + [ + "pis", + "mem" + ], + [ + "zdr", + "owym" + ], + [ + "Skrzetu", + "scy" + ], + [ + "mini", + "strów" + ], + [ + "sztu", + "ką" + ], + [ + "sztu", + "czne" + ], + [ + "dziw", + "nych" + ], + [ + "ria", + "tu" + ], + [ + "Winicju", + "szu" + ], + [ + "ratu", + "je" + ], + [ + "obro", + "nić" + ], + [ + "obro", + "ńców" + ], + [ + "służ", + "ąc" + ], + [ + "komu", + "nik" + ], + [ + "bły", + "snęły" + ], + [ + "ti", + "s" + ], + [ + "uj", + "dzie" + ], + [ + "właści", + "wą" + ], + [ + "szczegó", + "lny" + ], + [ + "pił", + "ki" + ], + [ + "proce", + "sy" + ], + [ + "obu", + "rzył" + ], + [ + "obu", + "rącz" + ], + [ + "smu", + "gi" + ], + [ + "szczęśli", + "wszy" + ], + [ + "skła", + "dali" + ], + [ + "decy", + "duje" + ], + [ + "Kiedy", + "m" + ], + [ + "przedsta", + "wienia" + ], + [ + "wska", + "zują" + ], + [ + "kształ", + "cą" + ], + [ + "słów", + "ko" + ], + [ + "kaza", + "wszy" + ], + [ + "wro", + "ta" + ], + [ + "nau", + "kowych" + ], + [ + "obowią", + "zuje" + ], + [ + "Chmie", + "la" + ], + [ + "cio", + "cia" + ], + [ + "poja", + "wi" + ], + [ + "zbie", + "g" + ], + [ + "ist", + "niała" + ], + [ + "La", + "s" + ], + [ + "Fe", + "sti" + ], + [ + "znaczy", + "ło" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "le" + ], + [ + "okru", + "tne" + ], + [ + "rozpa", + "trzenia" + ], + [ + "Ry", + "dzy" + ], + [ + "trza", + "snął" + ], + [ + "potęż", + "ną" + ], + [ + "wojsk", + "owy" + ], + [ + "głębo", + "ką" + ], + [ + "gorą", + "czkę" + ], + [ + "ogrom", + "nego" + ], + [ + "ukry", + "wać" + ], + [ + "pała", + "ce" + ], + [ + "świ", + "tu" + ], + [ + "Bar", + "to" + ], + [ + "Czar", + "ny" + ], + [ + "grani", + "ca" + ], + [ + "odda", + "no" + ], + [ + "He", + "ski" + ], + [ + "ceza", + "rowi" + ], + [ + "przypad", + "ki" + ], + [ + "Kon", + "rad" + ], + [ + "słusz", + "ny" + ], + [ + "ziem", + "nia" + ], + [ + "obraz", + "i" + ], + [ + "kont", + "rolę" + ], + [ + "spi", + "żar" + ], + [ + "zni", + "szczenie" + ], + [ + "tan", + "cer" + ], + [ + "głoś", + "nym" + ], + [ + "informa", + "cja" + ], + [ + "pochy", + "liwszy" + ], + [ + "doda", + "tkowo" + ], + [ + "sre", + "bro" + ], + [ + "groz", + "ić" + ], + [ + "tre", + "ner" + ], + [ + "Każ", + "de" + ], + [ + "Sły", + "szę" + ], + [ + "wojen", + "ną" + ], + [ + "tale", + "rz" + ], + [ + "opa", + "try" + ], + [ + "sro", + "ga" + ], + [ + "sej", + "mie" + ], + [ + "rycer", + "skiej" + ], + [ + "rycer", + "stwem" + ], + [ + "opowiada", + "li" + ], + [ + "najwyż", + "sza" + ], + [ + "stara", + "nia" + ], + [ + "wese", + "l" + ], + [ + "żół", + "tych" + ], + [ + "Kry", + "spu" + ], + [ + "chciała", + "by" + ], + [ + "chciała", + "bym" + ], + [ + "policja", + "nt" + ], + [ + "posiada", + "nia" + ], + [ + "przezna", + "czonych" + ], + [ + "kościo", + "łach" + ], + [ + "kru", + "cyfi" + ], + [ + "twór", + "czości" + ], + [ + "Sto", + "i" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwie" + ], + [ + "szpita", + "l" + ], + [ + "krą", + "żą" + ], + [ + "połą", + "czenia" + ], + [ + "Wą", + "so" + ], + [ + "len", + "der" + ], + [ + "posą", + "gów" + ], + [ + "rzo", + "nego" + ], + [ + "odpowiada", + "li" + ], + [ + "zbliża", + "jąc" + ], + [ + "puszcz", + "ały" + ], + [ + "Ur", + "ba" + ], + [ + "Zna", + "ć" + ], + [ + "leś", + "nego" + ], + [ + "bisku", + "pi" + ], + [ + "bisku", + "pów" + ], + [ + "okreś", + "lonym" + ], + [ + "strzel", + "cy" + ], + [ + "sprzę", + "tów" + ], + [ + "owu", + "jąc" + ], + [ + "wykorzy", + "stu" + ], + [ + "przychodzi", + "ła" + ], + [ + "Ber", + "g" + ], + [ + "duże", + "go" + ], + [ + "francu", + "skiego" + ], + [ + "zbiera", + "li" + ], + [ + "popraw", + "ce" + ], + [ + "podda", + "nych" + ], + [ + "dotk", + "nąć" + ], + [ + "koście", + "lnych" + ], + [ + "przewodni", + "ka" + ], + [ + "Rozu", + "miał" + ], + [ + "niewin", + "nie" + ], + [ + "zwykł", + "ego" + ], + [ + "oku", + "lary" + ], + [ + "siedzą", + "cych" + ], + [ + "Patrz", + "ąc" + ], + [ + "zgroma", + "dzeniu" + ], + [ + "dziewię", + "ciu" + ], + [ + "wybuch", + "ła" + ], + [ + "mnó", + "stwem" + ], + [ + "Świa", + "d" + ], + [ + "przeba", + "czyć" + ], + [ + "Kro", + "to" + ], + [ + "dzisiej", + "szym" + ], + [ + "stawia", + "jąc" + ], + [ + "potra", + "w" + ], + [ + "prowadzą", + "cy" + ], + [ + "pogar", + "dy" + ], + [ + "srebr", + "nej" + ], + [ + "sznu", + "rek" + ], + [ + "Dro", + "gi" + ], + [ + "przyjem", + "nością" + ], + [ + "angie", + "lskiego" + ], + [ + "pomy", + "sły" + ], + [ + "skro", + "ś" + ], + [ + "ucieka", + "ją" + ], + [ + "nomar", + "chów" + ], + [ + "posęp", + "ne" + ], + [ + "Chwi", + "la" + ], + [ + "reda", + "ktor" + ], + [ + "budow", + "li" + ], + [ + "przygo", + "da" + ], + [ + "wykony", + "wać" + ], + [ + "szkla", + "ne" + ], + [ + "szkla", + "nki" + ], + [ + "struktu", + "ra" + ], + [ + "Rob", + "i" + ], + [ + "uci", + "chło" + ], + [ + "obszer", + "ny" + ], + [ + "Asy", + "ria" + ], + [ + "złu", + "dzeń" + ], + [ + "szó", + "sty" + ], + [ + "króle", + "stwo" + ], + [ + "Nu", + "że" + ], + [ + "parla", + "mentu" + ], + [ + "mora", + "lne" + ], + [ + "konku", + "rencji" + ], + [ + "sukce", + "su" + ], + [ + "druży", + "na" + ], + [ + "filozo", + "f" + ], + [ + "grzmo", + "ty" + ], + [ + "Ws", + "chodzie" + ], + [ + "Francu", + "z" + ], + [ + "zasy", + "py" + ], + [ + "Mog", + "ą" + ], + [ + "wysy", + "łał" + ], + [ + "miaste", + "czku" + ], + [ + "Sar", + "gona" + ], + [ + "zapad", + "ał" + ], + [ + "muszkie", + "ty" + ], + [ + "kłam", + "stwa" + ], + [ + "mieszcza", + "nie" + ], + [ + "trzeź", + "wy" + ], + [ + "Ile", + "kroć" + ], + [ + "zastana", + "wia" + ], + [ + "wypyty", + "wał" + ], + [ + "Ję", + "drek" + ], + [ + "wystąpi", + "ła" + ], + [ + "Skar", + "bu" + ], + [ + "dyplo", + "maty" + ], + [ + "genera", + "lnie" + ], + [ + "Kukli", + "nowskiego" + ], + [ + "Podla", + "siu" + ], + [ + "rozpoczę", + "cia" + ], + [ + "roman", + "ty" + ], + [ + "oddy", + "chał" + ], + [ + "rozmyśla", + "ć" + ], + [ + "rozmyśla", + "jąc" + ], + [ + "Rodzi", + "ce" + ], + [ + "Biał", + "ej" + ], + [ + "zwycięz", + "cy" + ], + [ + "Izra", + "ela" + ], + [ + "biur", + "ka" + ], + [ + "przewa", + "gę" + ], + [ + "obycza", + "jem" + ], + [ + "ryzy", + "ko" + ], + [ + "argu", + "ment" + ], + [ + "minist", + "rowi" + ], + [ + "pance", + "rze" + ], + [ + "oczywi", + "ste" + ], + [ + "utru", + "dnia" + ], + [ + "Włady", + "sława" + ], + [ + "Trybu", + "nału" + ], + [ + "spuszczo", + "nymi" + ], + [ + "klub", + "ów" + ], + [ + "niebio", + "sa" + ], + [ + "jedwa", + "b" + ], + [ + "przedsięwzię", + "cia" + ], + [ + "Krzecz", + "owskiego" + ], + [ + "psi", + "ar" + ], + [ + "obrzy", + "dli" + ], + [ + "uwierzy", + "li" + ], + [ + "zrozu", + "miała" + ], + [ + "określe", + "nie" + ], + [ + "dworza", + "nie" + ], + [ + "Che", + "ł" + ], + [ + "Bara", + "basz" + ], + [ + "kwali", + "fi" + ], + [ + "kwali", + "fika" + ], + [ + "Społe", + "cznej" + ], + [ + "Ludwi", + "ka" + ], + [ + "Wasz", + "mości" + ], + [ + "Odpowie", + "dź" + ], + [ + "inwesto", + "rów" + ], + [ + "Kę", + "dy" + ], + [ + "podniesio", + "ną" + ], + [ + "Gnie", + "w" + ], + [ + "ugru", + "powania" + ], + [ + "wago", + "nu" + ], + [ + "zapropo", + "nował" + ], + [ + "zatrud", + "nionych" + ], + [ + "ós", + "mej" + ], + [ + "ole", + "ju" + ], + [ + "ama", + "tor" + ], + [ + "kawia", + "rni" + ], + [ + "Zamoy", + "ski" + ], + [ + "Joan", + "na" + ], + [ + "absol", + "wentów" + ], + [ + "Sprawiedli", + "wości" + ], + [ + "drobia", + "zg" + ], + [ + "Wsty", + "d" + ], + [ + "przechod", + "niów" + ], + [ + "Sambu", + "ru" + ], + [ + "Antino", + "j" + ], + [ + "Podstaw", + "owej" + ], + [ + "bezkar", + "nie" + ], + [ + "Miro", + "sław" + ], + [ + "Horpy", + "na" + ], + [ + "Proje", + "kt" + ], + [ + "Ucze", + "st" + ], + [ + "Rab", + "sun" + ], + [ + "Owo", + "ż" + ], + [ + "niespeł", + "na" + ], + [ + "pomara", + "ńcz" + ], + [ + "Bezpiecze", + "ństwa" + ], + [ + "\"", + "..." + ], + [ + ";", + ")" + ], + [ + "A", + "ku" + ], + [ + "A", + "kcji" + ], + [ + "C", + "D" + ], + [ + "D", + "rew" + ], + [ + "G", + "al" + ], + [ + "I", + "mię" + ], + [ + "I", + "PN" + ], + [ + "L", + "ota" + ], + [ + "L", + "os" + ], + [ + "M", + "Y" + ], + [ + "M", + "SZ" + ], + [ + "O", + "patrz" + ], + [ + "O", + "pat" + ], + [ + "P", + "ry" + ], + [ + "P", + "RO" + ], + [ + "S", + "re" + ], + [ + "S", + "aby" + ], + [ + "S", + "tre" + ], + [ + "S", + "kończył" + ], + [ + "T", + "re" + ], + [ + "U", + "rzę" + ], + [ + "W", + "nio" + ], + [ + "W", + "tenczas" + ], + [ + "Z", + "wyczaj" + ], + [ + "a", + "spi" + ], + [ + "a", + "para" + ], + [ + "b", + "lą" + ], + [ + "c", + "owych" + ], + [ + "d", + "nął" + ], + [ + "d", + "nią" + ], + [ + "d", + "owego" + ], + [ + "e", + "u" + ], + [ + "e", + "wolu" + ], + [ + "g", + "rów" + ], + [ + "h", + "l" + ], + [ + "h", + "ą" + ], + [ + "i", + "um" + ], + [ + "l", + "skie" + ], + [ + "o", + "są" + ], + [ + "o", + "pamiętał" + ], + [ + "p", + "so" + ], + [ + "s", + "owy" + ], + [ + "s", + "owej" + ], + [ + "s", + "panie" + ], + [ + "u", + "mę" + ], + [ + "u", + "tka" + ], + [ + "u", + "dzieli" + ], + [ + "u", + "rywa" + ], + [ + "u", + "snął" + ], + [ + "u", + "ciąć" + ], + [ + "w", + "rzy" + ], + [ + "w", + "kład" + ], + [ + "w", + "niebo" + ], + [ + "z", + "ob" + ], + [ + "z", + "lon" + ], + [ + "ł", + "bie" + ], + [ + "ł", + "bów" + ], + [ + "nie", + "zło" + ], + [ + "nie", + "moc" + ], + [ + "nie", + "chęci" + ], + [ + "nie", + "pełnospraw" + ], + [ + "nie", + "dowierza" + ], + [ + "na", + "wią" + ], + [ + "na", + "stało" + ], + [ + "na", + "pić" + ], + [ + "na", + "prawić" + ], + [ + "na", + "prędce" + ], + [ + "cz", + "my" + ], + [ + "po", + "s" + ], + [ + "po", + "wsze" + ], + [ + "po", + "pełni" + ], + [ + "po", + "strach" + ], + [ + "po", + "czerwie" + ], + [ + "st", + "ria" + ], + [ + "ni", + "ci" + ], + [ + "ni", + "my" + ], + [ + "dz", + "ce" + ], + [ + "ra", + "sy" + ], + [ + "ow", + "cem" + ], + [ + "ro", + "s" + ], + [ + "ro", + "sło" + ], + [ + "ro", + "bienia" + ], + [ + "je", + "ni" + ], + [ + "je", + "dzenie" + ], + [ + "go", + "nie" + ], + [ + "za", + "gi" + ], + [ + "za", + "bro" + ], + [ + "za", + "szła" + ], + [ + "za", + "wiąza" + ], + [ + "za", + "wro" + ], + [ + "za", + "myśla" + ], + [ + "za", + "przysię" + ], + [ + "za", + "konu" + ], + [ + "za", + "kłó" + ], + [ + "za", + "ciął" + ], + [ + "za", + "szkodzi" + ], + [ + "ci", + "śnienia" + ], + [ + "le", + "sa" + ], + [ + "do", + "ma" + ], + [ + "do", + "był" + ], + [ + "do", + "słow" + ], + [ + "mi", + "k" + ], + [ + "mi", + "ra" + ], + [ + "ka", + "mer" + ], + [ + "wi", + "ry" + ], + [ + "wi", + "ca" + ], + [ + "rzy", + "sz" + ], + [ + "ła", + "twa" + ], + [ + "ła", + "wach" + ], + [ + "ła", + "mią" + ], + [ + "ja", + "strzę" + ], + [ + "pa", + "kt" + ], + [ + "wy", + "powiedział" + ], + [ + "wy", + "nikiem" + ], + [ + "wy", + "zywa" + ], + [ + "ne", + "tę" + ], + [ + "ło", + "nie" + ], + [ + "ty", + "wa" + ], + [ + "wie", + "ców" + ], + [ + "dzi", + "cy" + ], + [ + "dzi", + "ur" + ], + [ + "no", + "ży" + ], + [ + "czy", + "sto" + ], + [ + "czy", + "jej" + ], + [ + "dzie", + "lnie" + ], + [ + "la", + "lkę" + ], + [ + "ry", + "sią" + ], + [ + "ry", + "knął" + ], + [ + "prze", + "sunął" + ], + [ + "ma", + "czu" + ], + [ + "re", + "kompen" + ], + [ + "od", + "ję" + ], + [ + "od", + "sunął" + ], + [ + "od", + "stąpić" + ], + [ + "od", + "wracając" + ], + [ + "dy", + "go" + ], + [ + "dy", + "stan" + ], + [ + "ce", + "gły" + ], + [ + "si", + "wy" + ], + [ + "przy", + "sy" + ], + [ + "przy", + "gry" + ], + [ + "cy", + "try" + ], + [ + "sze", + "zlon" + ], + [ + "ba", + "cząc" + ], + [ + "bo", + "jów" + ], + [ + "tu", + "jących" + ], + [ + "bi", + "cia" + ], + [ + "bi", + "łem" + ], + [ + "ży", + "wił" + ], + [ + "ga", + "daj" + ], + [ + "roz", + "są" + ], + [ + "roz", + "chy" + ], + [ + "roz", + "ter" + ], + [ + "de", + "ro" + ], + [ + "ró", + "ży" + ], + [ + "ze", + "ra" + ], + [ + "wia", + "tra" + ], + [ + "spo", + "żyw" + ], + [ + "bie", + "raj" + ], + [ + "sza", + "mo" + ], + [ + "zna", + "jący" + ], + [ + "zna", + "cznego" + ], + [ + "pod", + "źwi" + ], + [ + "Po", + "cz" + ], + [ + "Po", + "myślał" + ], + [ + "Po", + "kazało" + ], + [ + "Nie", + "wol" + ], + [ + "in", + "f" + ], + [ + "pu", + "szczą" + ], + [ + "pu", + "deł" + ], + [ + "ska", + "cze" + ], + [ + "se", + "s" + ], + [ + "se", + "tek" + ], + [ + "mnie", + "mał" + ], + [ + "bu", + "tach" + ], + [ + "dla", + "czegóż" + ], + [ + "naj", + "niż" + ], + [ + "naj", + "łatwiej" + ], + [ + "mię", + "sem" + ], + [ + "wz", + "gląd" + ], + [ + "mia", + "nie" + ], + [ + "cu", + "ne" + ], + [ + "Ch", + "ro" + ], + [ + "tam", + "te" + ], + [ + "im", + "mu" + ], + [ + "dzo", + "m" + ], + [ + "tra", + "cąc" + ], + [ + "nio", + "nymi" + ], + [ + "nio", + "sąc" + ], + [ + "cał", + "em" + ], + [ + "zi", + "u" + ], + [ + "so", + "la" + ], + [ + "Pa", + "rę" + ], + [ + "Wi", + "lna" + ], + [ + "gra", + "li" + ], + [ + "chodzi", + "sz" + ], + [ + "dą", + "b" + ], + [ + "peł", + "nego" + ], + [ + "rzą", + "ce" + ], + [ + "Le", + "on" + ], + [ + "gro", + "by" + ], + [ + "den", + "cja" + ], + [ + "Ka", + "ry" + ], + [ + "Ka", + "mę" + ], + [ + "Ka", + "załem" + ], + [ + "daw", + "cę" + ], + [ + "szczę", + "ści" + ], + [ + "ha", + "la" + ], + [ + "mar", + "ne" + ], + [ + "świe", + "żą" + ], + [ + "Sz", + "ła" + ], + [ + "sło", + "nie" + ], + [ + "łą", + "czył" + ], + [ + "By", + "łam" + ], + [ + "By", + "łeś" + ], + [ + "książę", + "ta" + ], + [ + "zosta", + "w" + ], + [ + "zosta", + "wi" + ], + [ + "zosta", + "wiając" + ], + [ + "Przy", + "zna" + ], + [ + "głos", + "owanie" + ], + [ + "chło", + "du" + ], + [ + "chło", + "pom" + ], + [ + "dzia", + "mi" + ], + [ + "chę", + "cią" + ], + [ + "kom", + "tura" + ], + [ + "uro", + "da" + ], + [ + "znaj", + "dowało" + ], + [ + "moc", + "niejszy" + ], + [ + "samo", + "tny" + ], + [ + "Ni", + "ni" + ], + [ + "jaki", + "ż" + ], + [ + "hu", + "la" + ], + [ + "hu", + "kiem" + ], + [ + "gru", + "bym" + ], + [ + "nale", + "gał" + ], + [ + "wra", + "cało" + ], + [ + "wra", + "żeń" + ], + [ + "świę", + "tości" + ], + [ + "jakie", + "mu" + ], + [ + "kla", + "czy" + ], + [ + "powi", + "tać" + ], + [ + "woje", + "wo" + ], + [ + "por", + "wie" + ], + [ + "tere", + "ny" + ], + [ + "obie", + "któw" + ], + [ + "wszystkie", + "mu" + ], + [ + "ek", + "su" + ], + [ + "patrzy", + "sz" + ], + [ + "dowa", + "nej" + ], + [ + "Pi", + "ą" + ], + [ + "ho", + "ło" + ], + [ + "kapła", + "ński" + ], + [ + "spraw", + "ców" + ], + [ + "wło", + "sem" + ], + [ + "ucie", + "czkę" + ], + [ + "świad", + "czył" + ], + [ + "świad", + "czyć" + ], + [ + "isto", + "t" + ], + [ + "drugi", + "mi" + ], + [ + "pozna", + "je" + ], + [ + "obo", + "zem" + ], + [ + "zale", + "wa" + ], + [ + "zale", + "ca" + ], + [ + "man", + "n" + ], + [ + "Da", + "nie" + ], + [ + "oto", + "czeniu" + ], + [ + "au", + "stria" + ], + [ + "gła", + "dka" + ], + [ + "Bi", + "ały" + ], + [ + "Bi", + "bliote" + ], + [ + "brze", + "gami" + ], + [ + "Pra", + "cu" + ], + [ + "żał", + "ować" + ], + [ + "chyba", + "by" + ], + [ + "mowa", + "ny" + ], + [ + "ude", + "rzyli" + ], + [ + "chorą", + "żego" + ], + [ + "wraca", + "j" + ], + [ + "We", + "st" + ], + [ + "We", + "nus" + ], + [ + "Ży", + "dem" + ], + [ + "głu", + "pio" + ], + [ + "Jan", + "owi" + ], + [ + "polity", + "k" + ], + [ + "cier", + "pię" + ], + [ + "chłop", + "cu" + ], + [ + "chłop", + "skich" + ], + [ + "chłop", + "cem" + ], + [ + "Naj", + "lepiej" + ], + [ + "stru", + "mienie" + ], + [ + "dosta", + "ną" + ], + [ + "intere", + "sie" + ], + [ + "szyb", + "ki" + ], + [ + "uj", + "ść" + ], + [ + "pił", + "kę" + ], + [ + "Cho", + "ci" + ], + [ + "Bu", + "zka" + ], + [ + "zabe", + "th" + ], + [ + "skła", + "dzie" + ], + [ + "skła", + "du" + ], + [ + "Ha", + "ń" + ], + [ + "wro", + "cła" + ], + [ + "Izabe", + "lą" + ], + [ + "Mie", + "liśmy" + ], + [ + "zwycię", + "stw" + ], + [ + "kur", + "su" + ], + [ + "organi", + "zuje" + ], + [ + "kolej", + "ce" + ], + [ + "kolej", + "ności" + ], + [ + "dowie", + "dzieli" + ], + [ + "Ci", + "ało" + ], + [ + "Mó", + "wili" + ], + [ + "kosz", + "tować" + ], + [ + "Cz", + "tana" + ], + [ + "dziewczy", + "no" + ], + [ + "dziewczy", + "nkę" + ], + [ + "zasa", + "dę" + ], + [ + "uży", + "wał" + ], + [ + "wąt", + "pienia" + ], + [ + "bio", + "nego" + ], + [ + "podej", + "mie" + ], + [ + "trza", + "ska" + ], + [ + "gospodar", + "cze" + ], + [ + "gospodar", + "stwie" + ], + [ + "spodzie", + "wano" + ], + [ + "żało", + "ści" + ], + [ + "Wiel", + "możny" + ], + [ + "grzy", + "bów" + ], + [ + "Bohu", + "nem" + ], + [ + "ber", + "t" + ], + [ + "poch", + "mur" + ], + [ + "niez", + "gra" + ], + [ + "kara", + "be" + ], + [ + "Zy", + "cha" + ], + [ + "listy", + "ch" + ], + [ + "pozwoli", + "ła" + ], + [ + "stos", + "owne" + ], + [ + "Her", + "kule" + ], + [ + "niemie", + "ckim" + ], + [ + "zni", + "szczyć" + ], + [ + "znalazł", + "szy" + ], + [ + "wpły", + "wy" + ], + [ + "Koza", + "kami" + ], + [ + "zaba", + "wki" + ], + [ + "Oj", + "czyzny" + ], + [ + "Sę", + "dziemu" + ], + [ + "szar", + "p" + ], + [ + "pocie", + "szy" + ], + [ + "pocie", + "szać" + ], + [ + "specja", + "listów" + ], + [ + "han", + "dla" + ], + [ + "piecho", + "cie" + ], + [ + "dłuż", + "szego" + ], + [ + "Bie", + "l" + ], + [ + "żela", + "zem" + ], + [ + "nieu", + "gię" + ], + [ + "sro", + "gie" + ], + [ + "kawale", + "rski" + ], + [ + "Krzyża", + "ki" + ], + [ + "bom", + "b" + ], + [ + "pogo", + "dna" + ], + [ + "niedo", + "stęp" + ], + [ + "więzie", + "ń" + ], + [ + "drob", + "na" + ], + [ + "czwar", + "ta" + ], + [ + "czwar", + "te" + ], + [ + "har", + "do" + ], + [ + "przygotowa", + "nie" + ], + [ + "kasz", + "ta" + ], + [ + "pracu", + "jący" + ], + [ + "ofia", + "ra" + ], + [ + "zapo", + "biega" + ], + [ + "wen", + "cja" + ], + [ + "koro", + "ny" + ], + [ + "trzydzie", + "sty" + ], + [ + "wyciąg", + "nęła" + ], + [ + "wrza", + "skiem" + ], + [ + "połą", + "czył" + ], + [ + "Osta", + "tnia" + ], + [ + "ostrze", + "m" + ], + [ + "zał", + "ą" + ], + [ + "spę", + "dzał" + ], + [ + "przewi", + "dywał" + ], + [ + "Sapie", + "że" + ], + [ + "Sapie", + "hę" + ], + [ + "gre", + "ckich" + ], + [ + "hra", + "biego" + ], + [ + "zra", + "b" + ], + [ + "obowiąz", + "kiem" + ], + [ + "pog", + "nę" + ], + [ + "Szcze", + "ci" + ], + [ + "przypom", + "niała" + ], + [ + "cof", + "nęli" + ], + [ + "namio", + "tem" + ], + [ + "skrę", + "ca" + ], + [ + "oczeki", + "waniu" + ], + [ + "wiej", + "skich" + ], + [ + "Łę", + "ckiego" + ], + [ + "pocz", + "nę" + ], + [ + "grozi", + "ło" + ], + [ + "zachod", + "nich" + ], + [ + "ab", + "sur" + ], + [ + "Ocho", + "ckiego" + ], + [ + "wspomnie", + "ć" + ], + [ + "oku", + "pu" + ], + [ + "wpad", + "ło" + ], + [ + "zuch", + "wał" + ], + [ + "organiza", + "cja" + ], + [ + "posu", + "wa" + ], + [ + "szta", + "bu" + ], + [ + "Azja", + "ci" + ], + [ + "kupi", + "li" + ], + [ + "wewnętrz", + "ne" + ], + [ + "wewnętrz", + "nej" + ], + [ + "Wę", + "grzy" + ], + [ + "przestęp", + "cy" + ], + [ + "gr", + "ało" + ], + [ + "Hu", + "go" + ], + [ + "sznu", + "ry" + ], + [ + "Gło", + "sy" + ], + [ + "mart", + "we" + ], + [ + "nomar", + "chowie" + ], + [ + "Two", + "ją" + ], + [ + "profe", + "so" + ], + [ + "nieprzyjaciół", + "mi" + ], + [ + "figu", + "rę" + ], + [ + "zabie", + "rał" + ], + [ + "koryta", + "rza" + ], + [ + "obło", + "k" + ], + [ + "rea", + "g" + ], + [ + "wygra", + "ć" + ], + [ + "Asy", + "rii" + ], + [ + "meto", + "d" + ], + [ + "kapelu", + "sza" + ], + [ + "szlachec", + "kie" + ], + [ + "znakomi", + "cie" + ], + [ + "Dnie", + "stru" + ], + [ + "parla", + "ment" + ], + [ + "Krzesz", + "owski" + ], + [ + "głup", + "stwa" + ], + [ + "mro", + "ź" + ], + [ + "dostar", + "cza" + ], + [ + "rejest", + "ru" + ], + [ + "jenerał", + "ów" + ], + [ + "pachoł", + "kowie" + ], + [ + "doskona", + "ły" + ], + [ + "dozna", + "wał" + ], + [ + "Obec", + "ni" + ], + [ + "poża", + "rem" + ], + [ + "ciep", + "lej" + ], + [ + "komó", + "rek" + ], + [ + "sub", + "tel" + ], + [ + "oże", + "nić" + ], + [ + "Marusze", + "wicza" + ], + [ + "impe", + "t" + ], + [ + "religij", + "nych" + ], + [ + "upraw", + "nienia" + ], + [ + "potrzą", + "sając" + ], + [ + "mary", + "na" + ], + [ + "zwró", + "cone" + ], + [ + "patro", + "na" + ], + [ + "tryum", + "fu" + ], + [ + "uma", + "c" + ], + [ + "czambu", + "ły" + ], + [ + "gorz", + "ko" + ], + [ + "napełni", + "ły" + ], + [ + "Wiśniowie", + "cki" + ], + [ + "oszcze", + "p" + ], + [ + "poszczegó", + "lne" + ], + [ + "Ameryka", + "nie" + ], + [ + "dokład", + "niej" + ], + [ + "Kwaśnie", + "wskiego" + ], + [ + "uczestni", + "czyć" + ], + [ + "przeczu", + "cie" + ], + [ + "mode", + "lu" + ], + [ + "zadzwo", + "nił" + ], + [ + "Poppe", + "i" + ], + [ + "sekun", + "d" + ], + [ + "ofer", + "ty" + ], + [ + "anali", + "zy" + ], + [ + "wystą", + "pienia" + ], + [ + "Dobra", + "noc" + ], + [ + "wskó", + "ra" + ], + [ + "karie", + "rę" + ], + [ + "samolo", + "tu" + ], + [ + "amfitea", + "tru" + ], + [ + "Począ", + "ł" + ], + [ + "funkcjonari", + "usze" + ], + [ + "adre", + "sem" + ], + [ + "żura", + "wi" + ], + [ + "okrucie", + "ństwa" + ], + [ + "Ara", + "bów" + ], + [ + "samodzie", + "lnie" + ], + [ + "Osob", + "a" + ], + [ + "zapomni", + "ałem" + ], + [ + "Organi", + "zato" + ], + [ + "fab", + "ryce" + ], + [ + "surdu", + "t" + ], + [ + "narzę", + "dzi" + ], + [ + "podniesio", + "nym" + ], + [ + "nasto", + "lat" + ], + [ + "skru", + "pu" + ], + [ + "śmierte", + "lne" + ], + [ + "taba", + "kie" + ], + [ + "kolegi", + "um" + ], + [ + "Zbawi", + "ciel" + ], + [ + "tri", + "cli" + ], + [ + "zain", + "stal" + ], + [ + "Eli", + "zabeth" + ], + [ + "niepotrzeb", + "nie" + ], + [ + "Mickie", + "wicza" + ], + [ + "wzrusza", + "jąc" + ], + [ + "płe", + "ć" + ], + [ + "abor", + "cji" + ], + [ + "niezrówna", + "ny" + ], + [ + "koper", + "tę" + ], + [ + "bęb", + "nów" + ], + [ + "janczar", + "owie" + ], + [ + "odpar", + "łem" + ], + [ + "tole", + "ran" + ], + [ + "Wol", + "f" + ], + [ + "Nieba", + "wem" + ], + [ + "Zam", + "ku" + ], + [ + "Szla", + "chcic" + ], + [ + "Pił", + "sud" + ], + [ + "Chę", + "tnie" + ], + [ + "nesa", + "ns" + ], + [ + "chcia", + "no" + ], + [ + "pogotowi", + "u" + ], + [ + "Eumajo", + "s" + ], + [ + "wniebo", + "głosy" + ], + [ + "tricli", + "nium" + ], + [ + "5", + "7" + ], + [ + "6", + "8" + ], + [ + "?", + "..." + ], + [ + "A", + "ry" + ], + [ + "A", + "nia" + ], + [ + "A", + "du" + ], + [ + "B", + "ran" + ], + [ + "E", + "dy" + ], + [ + "F", + "ur" + ], + [ + "G", + "I" + ], + [ + "H", + "rab" + ], + [ + "I", + "za" + ], + [ + "K", + "li" + ], + [ + "N", + "BP" + ], + [ + "O", + "twar" + ], + [ + "O", + "gni" + ], + [ + "O", + "środka" + ], + [ + "O", + "grom" + ], + [ + "P", + "E" + ], + [ + "P", + "ej" + ], + [ + "P", + "lan" + ], + [ + "S", + "trz" + ], + [ + "S", + "KA" + ], + [ + "S", + "próbu" + ], + [ + "U", + "dało" + ], + [ + "W", + "ra" + ], + [ + "W", + "żdy" + ], + [ + "Z", + "razu" + ], + [ + "Z", + "ofia" + ], + [ + "Z", + "arów" + ], + [ + "b", + "ałem" + ], + [ + "d", + "szy" + ], + [ + "d", + "niej" + ], + [ + "e", + "stety" + ], + [ + "g", + "nęły" + ], + [ + "j", + "one" + ], + [ + "j", + "ony" + ], + [ + "m", + "dle" + ], + [ + "m", + "rowi" + ], + [ + "m", + "knie" + ], + [ + "o", + "siadł" + ], + [ + "o", + "pry" + ], + [ + "o", + "światy" + ], + [ + "p", + "ce" + ], + [ + "s", + "cze" + ], + [ + "u", + "bli" + ], + [ + "u", + "myśle" + ], + [ + "w", + "jechał" + ], + [ + "w", + "stąpić" + ], + [ + "z", + "ował" + ], + [ + "z", + "nosił" + ], + [ + "z", + "syła" + ], + [ + "Ł", + "U" + ], + [ + "ż", + "ale" + ], + [ + "”", + "?" + ], + [ + "nie", + "ni" + ], + [ + "nie", + "uda" + ], + [ + "nie", + "słusznie" + ], + [ + "nie", + "obecności" + ], + [ + "na", + "wi" + ], + [ + "na", + "dla" + ], + [ + "na", + "tk" + ], + [ + "na", + "zwie" + ], + [ + "na", + "mawiał" + ], + [ + "ch", + "ałem" + ], + [ + "po", + "k" + ], + [ + "po", + "p" + ], + [ + "po", + "wych" + ], + [ + "po", + "pija" + ], + [ + "po", + "patrzeć" + ], + [ + "po", + "kazując" + ], + [ + "po", + "spiesznie" + ], + [ + "po", + "wolnym" + ], + [ + "dz", + "ką" + ], + [ + "ra", + "ci" + ], + [ + "ra", + "nia" + ], + [ + "ow", + "nego" + ], + [ + "ro", + "ce" + ], + [ + "li", + "chy" + ], + [ + "li", + "der" + ], + [ + "je", + "dz" + ], + [ + "go", + "dzą" + ], + [ + "go", + "ńców" + ], + [ + "za", + "tar" + ], + [ + "za", + "rzucił" + ], + [ + "za", + "znał" + ], + [ + "za", + "pisy" + ], + [ + "za", + "bob" + ], + [ + "ko", + "ment" + ], + [ + "ci", + "ki" + ], + [ + "do", + "myśli" + ], + [ + "do", + "lną" + ], + [ + "do", + "kazać" + ], + [ + "mi", + "lę" + ], + [ + "mi", + "łej" + ], + [ + "ka", + "rza" + ], + [ + "ka", + "sę" + ], + [ + "wi", + "ąc" + ], + [ + "ki", + "jami" + ], + [ + "rzy", + "łem" + ], + [ + "ła", + "wą" + ], + [ + "ja", + "g" + ], + [ + "ja", + "rz" + ], + [ + "pa", + "nego" + ], + [ + "wy", + "wa" + ], + [ + "wy", + "dy" + ], + [ + "wy", + "cze" + ], + [ + "wy", + "koń" + ], + [ + "wy", + "prę" + ], + [ + "wy", + "nosić" + ], + [ + "wy", + "pływa" + ], + [ + "wy", + "glądali" + ], + [ + "to", + "p" + ], + [ + "to", + "nów" + ], + [ + "to", + "czył" + ], + [ + "to", + "rami" + ], + [ + "wo", + "dził" + ], + [ + "da", + "k" + ], + [ + "da", + "waj" + ], + [ + "no", + "że" + ], + [ + "czy", + "ją" + ], + [ + "dzie", + "łem" + ], + [ + "prze", + "szy" + ], + [ + "prze", + "jazd" + ], + [ + "prze", + "biegu" + ], + [ + "ma", + "ński" + ], + [ + "od", + "prowadzić" + ], + [ + "dy", + "sko" + ], + [ + "sta", + "ch" + ], + [ + "mie", + "szczą" + ], + [ + "ob", + "cym" + ], + [ + "ści", + "ska" + ], + [ + "ści", + "śnię" + ], + [ + "przy", + "ku" + ], + [ + "przy", + "wró" + ], + [ + "przy", + "kre" + ], + [ + "przy", + "czyna" + ], + [ + "przy", + "stąpił" + ], + [ + "przy", + "gnę" + ], + [ + "mu", + "la" + ], + [ + "my", + "li" + ], + [ + "ru", + "dy" + ], + [ + "bo", + "skich" + ], + [ + "tu", + "jemy" + ], + [ + "tu", + "many" + ], + [ + "we", + "szły" + ], + [ + "bi", + "ta" + ], + [ + "lu", + "bić" + ], + [ + "ga", + "ra" + ], + [ + "ga", + "sły" + ], + [ + "pi", + "cia" + ], + [ + "pi", + "łem" + ], + [ + "pi", + "wem" + ], + [ + "roz", + "dział" + ], + [ + "roz", + "ciągnął" + ], + [ + "roz", + "poznał" + ], + [ + "roz", + "pierzch" + ], + [ + "spo", + "ży" + ], + [ + "spo", + "rów" + ], + [ + "spo", + "zie" + ], + [ + "spo", + "rządza" + ], + [ + "tak", + "owy" + ], + [ + "sza", + "tę" + ], + [ + "pod", + "ska" + ], + [ + "gi", + "ne" + ], + [ + "rę", + "dy" + ], + [ + "pan", + "owało" + ], + [ + "Po", + "da" + ], + [ + "Nie", + "przyjaciel" + ], + [ + "cha", + "t" + ], + [ + "me", + "li" + ], + [ + "me", + "tro" + ], + [ + "pu", + "szy" + ], + [ + "sy", + "ny" + ], + [ + "lo", + "to" + ], + [ + "ję", + "cząc" + ], + [ + "już", + "ci" + ], + [ + "szcze", + "k" + ], + [ + "bu", + "je" + ], + [ + "bu", + "tów" + ], + [ + "jej", + "mość" + ], + [ + "naj", + "wier" + ], + [ + "naj", + "sław" + ], + [ + "naj", + "strasz" + ], + [ + "przed", + "nio" + ], + [ + "przez", + "ro" + ], + [ + "trzy", + "nastu" + ], + [ + "wz", + "nie" + ], + [ + "wz", + "boga" + ], + [ + "wz", + "nieść" + ], + [ + "wła", + "dzą" + ], + [ + "słu", + "pa" + ], + [ + "rów", + "nych" + ], + [ + "rów", + "nego" + ], + [ + "nu", + "m" + ], + [ + "nu", + "n" + ], + [ + "nu", + "rt" + ], + [ + "bra", + "ny" + ], + [ + "Ta", + "kiego" + ], + [ + "zu", + "ł" + ], + [ + "niem", + "ały" + ], + [ + "pła", + "cili" + ], + [ + "cał", + "emu" + ], + [ + "ste", + "pach" + ], + [ + "Ma", + "k" + ], + [ + "Bo", + "ża" + ], + [ + "śmie", + "chy" + ], + [ + "świa", + "tów" + ], + [ + "so", + "ł" + ], + [ + "dą", + "ży" + ], + [ + "kra", + "ńcu" + ], + [ + "gro", + "dzie" + ], + [ + "gro", + "bów" + ], + [ + "Sta", + "li" + ], + [ + "Sta", + "nów" + ], + [ + "Ka", + "i" + ], + [ + "oczy", + "ścić" + ], + [ + "sku", + "pia" + ], + [ + "Ko", + "lum" + ], + [ + "Do", + "tąd" + ], + [ + "Do", + "mej" + ], + [ + "Ra", + "czek" + ], + [ + "stał", + "ej" + ], + [ + "moż", + "ności" + ], + [ + "Mo", + "ż" + ], + [ + "Mo", + "gło" + ], + [ + "chu", + "dy" + ], + [ + "niego", + "dzi" + ], + [ + "mog", + "liśmy" + ], + [ + "sło", + "i" + ], + [ + "ciąg", + "nąc" + ], + [ + "wol", + "nej" + ], + [ + "Ju", + "rek" + ], + [ + "róż", + "nego" + ], + [ + "Wie", + "sław" + ], + [ + "waż", + "nego" + ], + [ + "Przy", + "szły" + ], + [ + "...", + "]" + ], + [ + "ws", + "pina" + ], + [ + "Sa", + "idzie" + ], + [ + "umie", + "ścił" + ], + [ + "Ba", + "dania" + ], + [ + "podob", + "nymi" + ], + [ + "pytał", + "em" + ], + [ + "wio", + "sek" + ], + [ + "gnie", + "wał" + ], + [ + "zawo", + "dni" + ], + [ + "uczy", + "nią" + ], + [ + "znaj", + "dowali" + ], + [ + "przeciw", + "ną" + ], + [ + "hu", + "f" + ], + [ + "hu", + "lta" + ], + [ + "oko", + "pie" + ], + [ + "star", + "szą" + ], + [ + "An", + "ton" + ], + [ + "Rze", + "czą" + ], + [ + "pla", + "nie" + ], + [ + "gna", + "li" + ], + [ + "nk", + "owe" + ], + [ + "nk", + "owych" + ], + [ + "wym", + "knął" + ], + [ + "wych", + "owanie" + ], + [ + "ho", + "l" + ], + [ + "spraw", + "cy" + ], + [ + "dom", + "owym" + ], + [ + "prz", + "odzie" + ], + [ + "pięk", + "no" + ], + [ + "póź", + "nej" + ], + [ + "czar", + "nia" + ], + [ + "wrócił", + "em" + ], + [ + "powo", + "ły" + ], + [ + "śpie", + "wały" + ], + [ + "twie", + "nie" + ], + [ + "Cze", + "la" + ], + [ + "kocha", + "nek" + ], + [ + "ner", + "wy" + ], + [ + "trafi", + "ły" + ], + [ + "wróci", + "ło" + ], + [ + "nowa", + "niem" + ], + [ + "osob", + "liwie" + ], + [ + "ude", + "rzenie" + ], + [ + "ol", + "śnie" + ], + [ + "krę", + "go" + ], + [ + "Mich", + "ałem" + ], + [ + "grze", + "czny" + ], + [ + "grze", + "chów" + ], + [ + "ele", + "ktora" + ], + [ + "Ży", + "dom" + ], + [ + "głu", + "cha" + ], + [ + "Dzi", + "ad" + ], + [ + "polity", + "ką" + ], + [ + "zabi", + "ła" + ], + [ + "Re", + "jest" + ], + [ + "Szwe", + "d" + ], + [ + "stru", + "ny" + ], + [ + "raź", + "nie" + ], + [ + "właści", + "wości" + ], + [ + "jeżd", + "żała" + ], + [ + "smu", + "tnym" + ], + [ + "moje", + "mu" + ], + [ + "Bu", + "zek" + ], + [ + "samy", + "mi" + ], + [ + "szczęśli", + "wość" + ], + [ + "skła", + "dając" + ], + [ + "Dzie", + "r" + ], + [ + "Ha", + "lina" + ], + [ + "wska", + "zy" + ], + [ + "row", + "ały" + ], + [ + "nau", + "kowe" + ], + [ + "zła", + "mać" + ], + [ + "organi", + "zm" + ], + [ + "ponie", + "kąd" + ], + [ + "zapa", + "ś" + ], + [ + "kolej", + "na" + ], + [ + "kolej", + "ną" + ], + [ + "Mó", + "wiła" + ], + [ + "otwar", + "tą" + ], + [ + "niepo", + "mier" + ], + [ + "ist", + "niał" + ], + [ + "waćpan", + "nę" + ], + [ + "pozy", + "cja" + ], + [ + "wąt", + "pię" + ], + [ + "bój", + "cie" + ], + [ + "wojsk", + "owe" + ], + [ + "gorą", + "cym" + ], + [ + "Woj", + "nił" + ], + [ + "rusze", + "niu" + ], + [ + "Trze", + "ch" + ], + [ + "żało", + "sne" + ], + [ + "Wiel", + "kim" + ], + [ + "rzuci", + "ły" + ], + [ + "społe", + "czny" + ], + [ + "odda", + "wał" + ], + [ + "odda", + "dzą" + ], + [ + "Przed", + "tem" + ], + [ + "ber", + "nardy" + ], + [ + "Ru", + "szyli" + ], + [ + "pracow", + "ni" + ], + [ + "histo", + "rią" + ], + [ + "weso", + "łym" + ], + [ + "wnio", + "sko" + ], + [ + "szuka", + "nia" + ], + [ + "szere", + "gów" + ], + [ + "Cie", + "m" + ], + [ + "syn", + "te" + ], + [ + "znajo", + "mego" + ], + [ + "Jego", + "mość" + ], + [ + "zer", + "wali" + ], + [ + "bry", + "ga" + ], + [ + "auto", + "stra" + ], + [ + "auto", + "matycznie" + ], + [ + "przewo", + "ź" + ], + [ + "pokry", + "ła" + ], + [ + "Pu", + "cha" + ], + [ + "narod", + "owej" + ], + [ + "żołnierz", + "ów" + ], + [ + "ostro", + "gami" + ], + [ + "loka", + "lnych" + ], + [ + "wód", + "kę" + ], + [ + "pocie", + "szyć" + ], + [ + "spół", + "ce" + ], + [ + "posła", + "niec" + ], + [ + "dłuż", + "szą" + ], + [ + "hy", + "dro" + ], + [ + "kawale", + "rów" + ], + [ + "rycer", + "ska" + ], + [ + "kana", + "łów" + ], + [ + "wstrzy", + "ma" + ], + [ + "Kry", + "mie" + ], + [ + "wład", + "cą" + ], + [ + "odkry", + "cie" + ], + [ + "zakła", + "dach" + ], + [ + "przygotowa", + "ń" + ], + [ + "posa", + "dził" + ], + [ + "zbroj", + "ni" + ], + [ + "zbroj", + "ne" + ], + [ + "oświad", + "czenia" + ], + [ + "wysła", + "no" + ], + [ + "wizy", + "ta" + ], + [ + "spad", + "ku" + ], + [ + "wpadł", + "szy" + ], + [ + "leżą", + "cej" + ], + [ + "wyro", + "st" + ], + [ + "krą", + "żyły" + ], + [ + "przywi", + "leje" + ], + [ + "łowi", + "ł" + ], + [ + "odle", + "głe" + ], + [ + "pobli", + "skich" + ], + [ + "wspani", + "ała" + ], + [ + "czący", + "mi" + ], + [ + "upły", + "wem" + ], + [ + "powszech", + "ne" + ], + [ + "wice", + "minister" + ], + [ + "snu", + "je" + ], + [ + "podzie", + "mi" + ], + [ + "Sza", + "now" + ], + [ + "poga", + "dać" + ], + [ + "puszczo", + "no" + ], + [ + "smo", + "łą" + ], + [ + "powiedz", + "cie" + ], + [ + "szlachet", + "nych" + ], + [ + "uczest", + "nicy" + ], + [ + "zakon", + "nych" + ], + [ + "Ber", + "nar" + ], + [ + "wek", + "s" + ], + [ + "francu", + "skiej" + ], + [ + "grozi", + "ła" + ], + [ + "budże", + "cie" + ], + [ + "Par", + "ku" + ], + [ + "niewin", + "ności" + ], + [ + "niewin", + "ność" + ], + [ + "dwor", + "skich" + ], + [ + "nierucho", + "mo" + ], + [ + "wybuch", + "nie" + ], + [ + "napeł", + "nione" + ], + [ + "zwraca", + "ć" + ], + [ + "biało", + "głowy" + ], + [ + "poczyna", + "ją" + ], + [ + "przykła", + "dy" + ], + [ + "posu", + "wać" + ], + [ + "zasło", + "ną" + ], + [ + "potra", + "kt" + ], + [ + "musiała", + "by" + ], + [ + "forma", + "cji" + ], + [ + "wypowie", + "dź" + ], + [ + "dziennika", + "rz" + ], + [ + "Miej", + "skiego" + ], + [ + "srebr", + "nym" + ], + [ + "pogrą", + "żył" + ], + [ + "lod", + "owców" + ], + [ + "przybra", + "ne" + ], + [ + "angie", + "lski" + ], + [ + "schro", + "nienie" + ], + [ + "Wąs", + "owską" + ], + [ + "niebezpie", + "czna" + ], + [ + "nomar", + "chy" + ], + [ + "zatrzy", + "mały" + ], + [ + "zatrzy", + "muje" + ], + [ + "pch", + "nęła" + ], + [ + "porozumie", + "niu" + ], + [ + "zawzię", + "tości" + ], + [ + "zdję", + "ciu" + ], + [ + "zmiesza", + "na" + ], + [ + "trzę", + "sła" + ], + [ + "podstaw", + "owe" + ], + [ + "Jaki", + "ż" + ], + [ + "słod", + "kim" + ], + [ + "pł", + "k" + ], + [ + "rosyj", + "skiej" + ], + [ + "rosyj", + "skich" + ], + [ + "fanta", + "zję" + ], + [ + "tań", + "c" + ], + [ + "tań", + "czyć" + ], + [ + "powstrzy", + "mał" + ], + [ + "có", + "ry" + ], + [ + "szel", + "ma" + ], + [ + "odpowied", + "nim" + ], + [ + "odpowied", + "nią" + ], + [ + "ołta", + "rzem" + ], + [ + "źre", + "nicach" + ], + [ + "rodzin", + "nej" + ], + [ + "Zbara", + "żu" + ], + [ + "zespo", + "łów" + ], + [ + "Gru", + "pa" + ], + [ + "zbi", + "te" + ], + [ + "wiod", + "ła" + ], + [ + "Mło", + "dzi" + ], + [ + "klie", + "nt" + ], + [ + "podnosi", + "ła" + ], + [ + "uści", + "snął" + ], + [ + "Hra", + "bi" + ], + [ + "konkre", + "tnych" + ], + [ + "fur", + "man" + ], + [ + "poża", + "rze" + ], + [ + "Angli", + "k" + ], + [ + "uderza", + "ć" + ], + [ + "zasię", + "gu" + ], + [ + "okolicz", + "ność" + ], + [ + "Min", + "ę" + ], + [ + "Lub", + "ię" + ], + [ + "history", + "cznych" + ], + [ + "otwiera", + "jąc" + ], + [ + "płu", + "c" + ], + [ + "zej", + "dzie" + ], + [ + "zasła", + "nia" + ], + [ + "lekar", + "stwa" + ], + [ + "mane", + "w" + ], + [ + "cien", + "kim" + ], + [ + "impre", + "za" + ], + [ + "impre", + "zie" + ], + [ + "obró", + "cić" + ], + [ + "zamy", + "kał" + ], + [ + "Pięk", + "na" + ], + [ + "trwał", + "e" + ], + [ + "pieczę", + "ć" + ], + [ + "usie", + "kł" + ], + [ + "Rozło", + "gi" + ], + [ + "czół", + "no" + ], + [ + "pochwy", + "cić" + ], + [ + "zezna", + "nia" + ], + [ + "foto", + "gra" + ], + [ + "podpisa", + "nia" + ], + [ + "papiero", + "sa" + ], + [ + "Chami", + "sa" + ], + [ + "studen", + "ci" + ], + [ + "inżynie", + "r" + ], + [ + "Lubi", + "cza" + ], + [ + "Kiem", + "licze" + ], + [ + "postanowie", + "nie" + ], + [ + "Domi", + "nik" + ], + [ + "Instytu", + "t" + ], + [ + "przekro", + "czyć" + ], + [ + "Wrocła", + "wia" + ], + [ + "pras", + "owy" + ], + [ + "Por", + "tu" + ], + [ + "umieję", + "tność" + ], + [ + "Rz", + "pli" + ], + [ + "spuszczo", + "ną" + ], + [ + "wywia", + "du" + ], + [ + "przykro", + "ści" + ], + [ + "cich", + "ej" + ], + [ + "łosko", + "t" + ], + [ + "Suda", + "ńczycy" + ], + [ + "błogosławie", + "ństwa" + ], + [ + "Knia", + "ź" + ], + [ + "słody", + "cz" + ], + [ + "księdz", + "u" + ], + [ + "agen", + "cji" + ], + [ + "dokumenta", + "cji" + ], + [ + "sejm", + "owej" + ], + [ + "czwo", + "robo" + ], + [ + "kurza", + "wy" + ], + [ + "strzą", + "b" + ], + [ + "podziemia", + "ch" + ], + [ + "artyle", + "rii" + ], + [ + "zgieł", + "k" + ], + [ + "okla", + "ski" + ], + [ + "Peł", + "no" + ], + [ + "posłusze", + "ństwo" + ], + [ + "chrzą", + "knął" + ], + [ + "zwolen", + "ników" + ], + [ + "poboj", + "owisku" + ], + [ + "geogra", + "fii" + ], + [ + "Kurce", + "wiczów" + ], + [ + "prokura", + "tora" + ], + [ + "Có", + "żeś" + ], + [ + "Interne", + "tu" + ], + [ + "Ame", + "ryce" + ], + [ + "dobi", + "tnie" + ], + [ + "wspania", + "le" + ], + [ + "Obro", + "ny" + ], + [ + "DR", + "U" + ], + [ + "galan", + "tery" + ], + [ + "postę", + "pek" + ], + [ + "Pat", + "kiewicz" + ], + [ + "Buch", + "man" + ], + [ + "szorst", + "ko" + ], + [ + "piechu", + "rów" + ], + [ + "Kapita", + "n" + ], + [ + "Chaldej", + "czyk" + ], + [ + "Białym", + "stoku" + ], + [ + "wiktor", + "ię" + ], + [ + "Dziewczy", + "nka" + ], + [ + "niesam", + "owi" + ], + [ + "WAG", + "NER" + ], + [ + "Krza", + "kle" + ], + [ + "augustian", + "ów" + ], + [ + "Ozna", + "cza" + ], + [ + "ewa", + "ku" + ], + [ + "Zarów", + "no" + ], + [ + "\"", + ";" + ], + [ + "5", + "4" + ], + [ + "6", + "2" + ], + [ + "8", + "1" + ], + [ + "A", + "zję" + ], + [ + "B", + "łę" + ], + [ + "D", + "el" + ], + [ + "E", + "fe" + ], + [ + "E", + "mil" + ], + [ + "G", + "rab" + ], + [ + "K", + "s" + ], + [ + "L", + "ę" + ], + [ + "M", + "al" + ], + [ + "O", + "pe" + ], + [ + "P", + "hut" + ], + [ + "S", + "B" + ], + [ + "S", + "prze" + ], + [ + "S", + "we" + ], + [ + "S", + "prawo" + ], + [ + "T", + "rza" + ], + [ + "U", + "ży" + ], + [ + "U", + "waga" + ], + [ + "V", + "III" + ], + [ + "Z", + "mar" + ], + [ + "Z", + "decy" + ], + [ + "b", + "rów" + ], + [ + "d", + "rza" + ], + [ + "e", + "cki" + ], + [ + "e", + "wange" + ], + [ + "g", + "owy" + ], + [ + "h", + "re" + ], + [ + "i", + "dio" + ], + [ + "l", + "owe" + ], + [ + "l", + "owych" + ], + [ + "m", + "ba" + ], + [ + "m", + "ścić" + ], + [ + "n", + "de" + ], + [ + "o", + "ma" + ], + [ + "o", + "si" + ], + [ + "o", + "zda" + ], + [ + "o", + "żeni" + ], + [ + "r", + "skiej" + ], + [ + "r", + "wała" + ], + [ + "r", + "owała" + ], + [ + "r", + "żenie" + ], + [ + "s", + "nów" + ], + [ + "s", + "wę" + ], + [ + "s", + "pyta" + ], + [ + "s", + "prost" + ], + [ + "t", + "to" + ], + [ + "u", + "chodzi" + ], + [ + "u", + "myśl" + ], + [ + "u", + "twier" + ], + [ + "u", + "sunął" + ], + [ + "u", + "czonych" + ], + [ + "u", + "regul" + ], + [ + "w", + "ni" + ], + [ + "w", + "cą" + ], + [ + "w", + "czej" + ], + [ + "w", + "jeżdża" + ], + [ + "z", + "kę" + ], + [ + "z", + "niósł" + ], + [ + "z", + "owane" + ], + [ + "z", + "owany" + ], + [ + "z", + "sunął" + ], + [ + "z", + "onu" + ], + [ + "z", + "większy" + ], + [ + "z", + "rywał" + ], + [ + "z", + "jedli" + ], + [ + "ó", + "smy" + ], + [ + "ł", + "owej" + ], + [ + "Ś", + "ród" + ], + [ + "nie", + "usta" + ], + [ + "nie", + "jaki" + ], + [ + "nie", + "rad" + ], + [ + "nie", + "jakiego" + ], + [ + "na", + "kaz" + ], + [ + "na", + "pada" + ], + [ + "ch", + "ego" + ], + [ + "ch", + "walił" + ], + [ + "ch", + "walić" + ], + [ + "sz", + "ny" + ], + [ + "sz", + "kło" + ], + [ + "sz", + "tyle" + ], + [ + "sz", + "kle" + ], + [ + "po", + "ma" + ], + [ + "po", + "bo" + ], + [ + "po", + "nę" + ], + [ + "po", + "wał" + ], + [ + "po", + "krzy" + ], + [ + "po", + "skoczył" + ], + [ + "po", + "bili" + ], + [ + "po", + "chodzie" + ], + [ + "po", + "godne" + ], + [ + "po", + "ruszyła" + ], + [ + "ra", + "nie" + ], + [ + "ra", + "dzili" + ], + [ + "ow", + "cu" + ], + [ + "ow", + "scy" + ], + [ + "ro", + "ko" + ], + [ + "ro", + "dze" + ], + [ + "ro", + "lnic" + ], + [ + "rze", + "czami" + ], + [ + "li", + "cen" + ], + [ + "za", + "lo" + ], + [ + "za", + "nad" + ], + [ + "za", + "ką" + ], + [ + "za", + "dłu" + ], + [ + "za", + "wier" + ], + [ + "za", + "powiadał" + ], + [ + "za", + "prowadził" + ], + [ + "za", + "pisu" + ], + [ + "za", + "mel" + ], + [ + "za", + "mieszkać" + ], + [ + "ko", + "lę" + ], + [ + "ko", + "pię" + ], + [ + "le", + "ktu" + ], + [ + "do", + "stępu" + ], + [ + "mi", + "ty" + ], + [ + "mi", + "strzu" + ], + [ + "ka", + "ba" + ], + [ + "ka", + "tu" + ], + [ + "wi", + "de" + ], + [ + "wi", + "tali" + ], + [ + "ta", + "ś" + ], + [ + "ta", + "cje" + ], + [ + "ki", + "o" + ], + [ + "ki", + "je" + ], + [ + "ła", + "źni" + ], + [ + "ła", + "godne" + ], + [ + "że", + "gla" + ], + [ + "ja", + "ja" + ], + [ + "ja", + "wnie" + ], + [ + "wy", + "la" + ], + [ + "wy", + "szcze" + ], + [ + "wy", + "mawia" + ], + [ + "wy", + "wołał" + ], + [ + "wy", + "wołać" + ], + [ + "wy", + "biegła" + ], + [ + "wy", + "konuje" + ], + [ + "ło", + "ż" + ], + [ + "ło", + "kcie" + ], + [ + "ty", + "kę" + ], + [ + "wie", + "sza" + ], + [ + "wie", + "czną" + ], + [ + "da", + "ty" + ], + [ + "czy", + "nach" + ], + [ + "prze", + "powie" + ], + [ + "prze", + "bu" + ], + [ + "ma", + "mo" + ], + [ + "ma", + "ri" + ], + [ + "od", + "pad" + ], + [ + "od", + "daj" + ], + [ + "od", + "nieść" + ], + [ + "od", + "dziale" + ], + [ + "od", + "powiadała" + ], + [ + "cie", + "lom" + ], + [ + "dy", + "sty" + ], + [ + "ce", + "nne" + ], + [ + "ku", + "ro" + ], + [ + "ku", + "jące" + ], + [ + "ku", + "jących" + ], + [ + "sta", + "wie" + ], + [ + "sta", + "nów" + ], + [ + "sta", + "nem" + ], + [ + "mie", + "wał" + ], + [ + "cze", + "sną" + ], + [ + "ob", + "by" + ], + [ + "ob", + "chodził" + ], + [ + "ści", + "skać" + ], + [ + "przy", + "spo" + ], + [ + "przy", + "mio" + ], + [ + "mu", + "jemy" + ], + [ + "my", + "mi" + ], + [ + "sze", + "sna" + ], + [ + "ba", + "je" + ], + [ + "ba", + "ty" + ], + [ + "ba", + "ran" + ], + [ + "sa", + "t" + ], + [ + "sa", + "pać" + ], + [ + "pie", + "śnią" + ], + [ + "we", + "zy" + ], + [ + "we", + "teryna" + ], + [ + "cza", + "sz" + ], + [ + "bi", + "s" + ], + [ + "ga", + "na" + ], + [ + "ga", + "je" + ], + [ + "roz", + "pię" + ], + [ + "roz", + "prasza" + ], + [ + "roz", + "glądać" + ], + [ + "łu", + "py" + ], + [ + "łu", + "kiem" + ], + [ + "ze", + "szli" + ], + [ + "wia", + "ch" + ], + [ + "wia", + "nia" + ], + [ + "spo", + "re" + ], + [ + "bie", + "d" + ], + [ + "bie", + "dne" + ], + [ + "pod", + "jęcia" + ], + [ + "Po", + "stanowi" + ], + [ + "Po", + "ntu" + ], + [ + "Nie", + "długo" + ], + [ + "sto", + "jącą" + ], + [ + "zy", + "sków" + ], + [ + "me", + "nu" + ], + [ + "me", + "dal" + ], + [ + "me", + "dali" + ], + [ + "nę", + "dzę" + ], + [ + "be", + "czek" + ], + [ + "sy", + "pia" + ], + [ + "lo", + "komo" + ], + [ + "Na", + "zwi" + ], + [ + "su", + "łtan" + ], + [ + "ar", + "cha" + ], + [ + "ar", + "mią" + ], + [ + "se", + "rem" + ], + [ + "se", + "zonie" + ], + [ + "an", + "t" + ], + [ + "an", + "ci" + ], + [ + "an", + "ta" + ], + [ + "bę", + "be" + ], + [ + "bę", + "bny" + ], + [ + "bu", + "zdy" + ], + [ + "Ja", + "dę" + ], + [ + "Ja", + "ruze" + ], + [ + "naj", + "cieka" + ], + [ + "naj", + "pierwej" + ], + [ + "nic", + "ję" + ], + [ + "nic", + "kiej" + ], + [ + "wz", + "dę" + ], + [ + "dł", + "ą" + ], + [ + "sł", + "ego" + ], + [ + "cu", + "bi" + ], + [ + "cu", + "kr" + ], + [ + "Ch", + "wy" + ], + [ + "sko", + "ja" + ], + [ + "im", + "em" + ], + [ + "stra", + "szyć" + ], + [ + "sia", + "dała" + ], + [ + "czu", + "by" + ], + [ + "czu", + "ją" + ], + [ + "pła", + "szczu" + ], + [ + "stę", + "pie" + ], + [ + "Bo", + "ską" + ], + [ + "Pa", + "ński" + ], + [ + "Pa", + "ofi" + ], + [ + "Wi", + "ta" + ], + [ + "par", + "skanie" + ], + [ + "peł", + "nić" + ], + [ + "Le", + "k" + ], + [ + "kon", + "du" + ], + [ + "krzy", + "wo" + ], + [ + "Ka", + "t" + ], + [ + "Ka", + "te" + ], + [ + "Ka", + "że" + ], + [ + "Ka", + "żę" + ], + [ + "mę", + "skie" + ], + [ + "Do", + "j" + ], + [ + "robi", + "łem" + ], + [ + "ha", + "li" + ], + [ + "ha", + "słem" + ], + [ + "Wy", + "szli" + ], + [ + "Sz", + "wa" + ], + [ + "bro", + "dzie" + ], + [ + "szka", + "mi" + ], + [ + "róż", + "nym" + ], + [ + "księ", + "stwo" + ], + [ + "di", + "ą" + ], + [ + "tka", + "nin" + ], + [ + "Przy", + "jem" + ], + [ + "Przy", + "najmniej" + ], + [ + "wier", + "nego" + ], + [ + "spra", + "wi" + ], + [ + "oba", + "czy" + ], + [ + "stą", + "pienia" + ], + [ + "Sa", + "me" + ], + [ + "Sa", + "lo" + ], + [ + "chło", + "pie" + ], + [ + "panie", + "nce" + ], + [ + "now", + "ały" + ], + [ + "now", + "skiej" + ], + [ + "niec", + "ki" + ], + [ + "wej", + "rzenie" + ], + [ + "poli", + "czek" + ], + [ + "osta", + "tku" + ], + [ + "ge", + "stem" + ], + [ + "pę", + "dzili" + ], + [ + "uro", + "dą" + ], + [ + "uro", + "dzenia" + ], + [ + "poko", + "cha" + ], + [ + "poko", + "nał" + ], + [ + "mów", + "cie" + ], + [ + "świę", + "cie" + ], + [ + "jedno", + "li" + ], + [ + "zdo", + "łały" + ], + [ + "pom", + "ści" + ], + [ + "chciał", + "eś" + ], + [ + "rodzi", + "ca" + ], + [ + "szcz", + "ół" + ], + [ + "puści", + "wszy" + ], + [ + "szczy", + "tów" + ], + [ + "dzię", + "k" + ], + [ + "spa", + "lić" + ], + [ + "isto", + "tą" + ], + [ + "ode", + "słać" + ], + [ + "pisa", + "liśmy" + ], + [ + "spe", + "r" + ], + [ + "obo", + "zów" + ], + [ + "powo", + "dzeniem" + ], + [ + "śpie", + "szy" + ], + [ + "om", + "dle" + ], + [ + "posta", + "wiła" + ], + [ + "Da", + "mian" + ], + [ + "następ", + "cą" + ], + [ + "kocha", + "nej" + ], + [ + "kocha", + "nką" + ], + [ + "król", + "owie" + ], + [ + "Roz", + "woju" + ], + [ + "Mu", + "sie" + ], + [ + "Mu", + "chowie" + ], + [ + "nowa", + "na" + ], + [ + "towarzy", + "szem" + ], + [ + "kowa", + "wszy" + ], + [ + "dia", + "gno" + ], + [ + "mą", + "ki" + ], + [ + "mowa", + "nych" + ], + [ + "krę", + "cą" + ], + [ + "god", + "nością" + ], + [ + "In", + "na" + ], + [ + "mal", + "owała" + ], + [ + "dal", + "szego" + ], + [ + "zwa", + "no" + ], + [ + "zwa", + "ri" + ], + [ + "został", + "em" + ], + [ + "czeka", + "jcie" + ], + [ + "Go", + "rzej" + ], + [ + "mach", + "iny" + ], + [ + "pią", + "ce" + ], + [ + "ucz", + "cić" + ], + [ + "klę", + "ską" + ], + [ + "chi", + "cho" + ], + [ + "szczegó", + "lnym" + ], + [ + "Bu", + "rza" + ], + [ + "zdu", + "mieniu" + ], + [ + "mieli", + "by" + ], + [ + "kształ", + "tem" + ], + [ + "row", + "skiego" + ], + [ + "żar", + "tów" + ], + [ + "kur", + "de" + ], + [ + "tow", + "skiego" + ], + [ + "wybo", + "rami" + ], + [ + "boga", + "tych" + ], + [ + "logi", + "cznego" + ], + [ + "logi", + "czną" + ], + [ + "zaj", + "mowały" + ], + [ + "Ci", + "sza" + ], + [ + "staro", + "stwa" + ], + [ + "hi", + "p" + ], + [ + "chrze", + "st" + ], + [ + "wypad", + "ło" + ], + [ + "Tam", + "ten" + ], + [ + "preze", + "sem" + ], + [ + "niebie", + "ską" + ], + [ + "zamk", + "owym" + ], + [ + "mio", + "ta" + ], + [ + "potęż", + "nej" + ], + [ + "kul", + "tu" + ], + [ + "uważa", + "j" + ], + [ + "200", + "8" + ], + [ + "Wiel", + "ką" + ], + [ + "świ", + "cie" + ], + [ + "Czar", + "no" + ], + [ + "Przed", + "stawi" + ], + [ + "poch", + "wał" + ], + [ + "przypad", + "ków" + ], + [ + "Kon", + "gre" + ], + [ + "zim", + "nej" + ], + [ + "urzę", + "dzie" + ], + [ + "siedzi", + "bę" + ], + [ + "Cie", + "r" + ], + [ + "zmia", + "ną" + ], + [ + "wiecz", + "ność" + ], + [ + "stos", + "owanie" + ], + [ + "czyni", + "sz" + ], + [ + "stron", + "ników" + ], + [ + "para", + "sol" + ], + [ + "głoś", + "ny" + ], + [ + "ukła", + "dać" + ], + [ + "ukła", + "dał" + ], + [ + "lite", + "wskiego" + ], + [ + "pacho", + "lik" + ], + [ + "wydo", + "bywał" + ], + [ + "miejsc", + "owego" + ], + [ + "miejsc", + "owość" + ], + [ + "kieru", + "jąc" + ], + [ + "wód", + "ką" + ], + [ + "przyszedł", + "em" + ], + [ + "lubi", + "ła" + ], + [ + "nat", + "ło" + ], + [ + "boż", + "ka" + ], + [ + "zac", + "nego" + ], + [ + "bur", + "gu" + ], + [ + "Bie", + "dna" + ], + [ + "sro", + "mo" + ], + [ + "kawale", + "rowie" + ], + [ + "Or", + "szak" + ], + [ + "chowa", + "j" + ], + [ + "nieszczę", + "snego" + ], + [ + "straszli", + "wego" + ], + [ + "opi", + "nia" + ], + [ + "bliż", + "sze" + ], + [ + "zasta", + "w" + ], + [ + "ocze", + "kuje" + ], + [ + "ban", + "da" + ], + [ + "najwyż", + "szą" + ], + [ + "stara", + "li" + ], + [ + "niewia", + "stę" + ], + [ + "odkry", + "ć" + ], + [ + "pójdzie", + "m" + ], + [ + "związa", + "na" + ], + [ + "stole", + "tni" + ], + [ + "wizy", + "tą" + ], + [ + "czemu", + "ś" + ], + [ + "wybor", + "czych" + ], + [ + "zdoby", + "te" + ], + [ + "koro", + "na" + ], + [ + "uroczy", + "stym" + ], + [ + "proś", + "ba" + ], + [ + "krą", + "ży" + ], + [ + "tytu", + "łem" + ], + [ + "Justy", + "nę" + ], + [ + "namiest", + "nikiem" + ], + [ + "namiest", + "niku" + ], + [ + "odpowiada", + "ją" + ], + [ + "powszech", + "ny" + ], + [ + "powszech", + "ną" + ], + [ + "okrop", + "ną" + ], + [ + "zwierzę", + "cia" + ], + [ + "RO", + "N" + ], + [ + "wyraz", + "ić" + ], + [ + "komna", + "tach" + ], + [ + "rzeź", + "by" + ], + [ + "jo", + "mu" + ], + [ + "cof", + "nąć" + ], + [ + "smo", + "k" + ], + [ + "wymaga", + "ń" + ], + [ + "wymaga", + "ją" + ], + [ + "utwo", + "rzenia" + ], + [ + "Łę", + "ckiej" + ], + [ + "zebra", + "wszy" + ], + [ + "śmiertel", + "nych" + ], + [ + "podło", + "gi" + ], + [ + "prote", + "sta" + ], + [ + "zobaczy", + "wszy" + ], + [ + "uspoko", + "iła" + ], + [ + "śred", + "niej" + ], + [ + "zwykł", + "ej" + ], + [ + "oku", + "la" + ], + [ + "weł", + "ny" + ], + [ + "lau", + "rea" + ], + [ + "osobi", + "sty" + ], + [ + "komenda", + "ncie" + ], + [ + "hała", + "su" + ], + [ + "wymie", + "nione" + ], + [ + "stre", + "fy" + ], + [ + "boha", + "terów" + ], + [ + "angie", + "lskich" + ], + [ + "schro", + "nienia" + ], + [ + "rzym", + "skiego" + ], + [ + "środowi", + "sk" + ], + [ + "sklep", + "em" + ], + [ + "niebezpie", + "czny" + ], + [ + "blu", + "źni" + ], + [ + "otwie", + "rać" + ], + [ + "wybra", + "li" + ], + [ + "podstaw", + "owej" + ], + [ + "mag", + "ały" + ], + [ + "Powia", + "dają" + ], + [ + "pru", + "skich" + ], + [ + "zabie", + "gi" + ], + [ + "przesta", + "wał" + ], + [ + "interesu", + "ją" + ], + [ + "Pierwszy", + "m" + ], + [ + "żołnier", + "skie" + ], + [ + "pozostał", + "e" + ], + [ + "Myśl", + "ałam" + ], + [ + "otacza", + "jących" + ], + [ + "konta", + "któw" + ], + [ + "ośmie", + "li" + ], + [ + "pr", + "owo" + ], + [ + "piętna", + "stu" + ], + [ + "konku", + "re" + ], + [ + "Mło", + "dzież" + ], + [ + "skała", + "ch" + ], + [ + "zachę", + "cał" + ], + [ + "El", + "żu" + ], + [ + "obję", + "ła" + ], + [ + "Mosk", + "wa" + ], + [ + "obsza", + "ru" + ], + [ + "obsza", + "rów" + ], + [ + "zaw", + "rzeć" + ], + [ + "ukło", + "n" + ], + [ + "konsu", + "lta" + ], + [ + "przysłu", + "gę" + ], + [ + "sprawo", + "zdanie" + ], + [ + "Dobrzy", + "ński" + ], + [ + "dosię", + "gnął" + ], + [ + "chwil", + "owo" + ], + [ + "For", + "tu" + ], + [ + "najgor", + "szym" + ], + [ + "kancle", + "rza" + ], + [ + "zabój", + "stwa" + ], + [ + "lekar", + "stwo" + ], + [ + "Hen", + "ryka" + ], + [ + "Myśli", + "sz" + ], + [ + "Gi", + "l" + ], + [ + "klejno", + "tów" + ], + [ + "Sko", + "ra" + ], + [ + "tatu", + "sia" + ], + [ + "Anzel", + "ma" + ], + [ + "pokło", + "ny" + ], + [ + "karcz", + "mie" + ], + [ + "Augu", + "sty" + ], + [ + "biur", + "ku" + ], + [ + "kędy", + "ś" + ], + [ + "Cieka", + "we" + ], + [ + "dodatk", + "owych" + ], + [ + "krza", + "ki" + ], + [ + "konsek", + "wencji" + ], + [ + "rozsąd", + "ku" + ], + [ + "Ozy", + "rys" + ], + [ + "Wojewódz", + "kiego" + ], + [ + "odci", + "nek" + ], + [ + "Rober", + "ta" + ], + [ + "komor", + "ne" + ], + [ + "oszcze", + "pem" + ], + [ + "rot", + "mistrz" + ], + [ + "oparł", + "szy" + ], + [ + "przystoj", + "ny" + ], + [ + "podejrza", + "nych" + ], + [ + "Właści", + "ciel" + ], + [ + "barbarzy", + "ńcy" + ], + [ + "pono", + "ć" + ], + [ + "usi", + "łując" + ], + [ + "przedsięwzię", + "cie" + ], + [ + "tempe", + "ratury" + ], + [ + "sukie", + "nkę" + ], + [ + "hie", + "rar" + ], + [ + "zaścian", + "ku" + ], + [ + "dziewią", + "tej" + ], + [ + "zakłopo", + "tany" + ], + [ + "naśla", + "dować" + ], + [ + "CE", + "ST" + ], + [ + "posel", + "stwa" + ], + [ + "wizeru", + "nek" + ], + [ + "suchy", + "ch" + ], + [ + "ukara", + "ć" + ], + [ + "utrzymy", + "wał" + ], + [ + "cheł", + "pli" + ], + [ + "pasz", + "port" + ], + [ + "Patrzy", + "ł" + ], + [ + "węd", + "rów" + ], + [ + "Jurandów", + "na" + ], + [ + "kopal", + "ni" + ], + [ + "Lau", + "da" + ], + [ + "żeg", + "lu" + ], + [ + "Ali", + "cja" + ], + [ + "fila", + "kty" + ], + [ + "Zaporoż", + "cy" + ], + [ + "rękawi", + "czki" + ], + [ + "prą", + "du" + ], + [ + "MU", + "NKU" + ], + [ + "dże", + "ntel" + ], + [ + "och", + "ry" + ], + [ + "pogro", + "mu" + ], + [ + "zjedna", + "ć" + ], + [ + "naczel", + "nika" + ], + [ + "Upi", + "ty" + ], + [ + "zmiar", + "kował" + ], + [ + "piosen", + "kę" + ], + [ + "odrobi", + "nę" + ], + [ + "Kwi", + "dzy" + ], + [ + "świta", + "niem" + ], + [ + "narkoty", + "ków" + ], + [ + "Częstoch", + "owę" + ], + [ + "Ira", + "ku" + ], + [ + "odbij", + "ały" + ], + [ + "powró", + "z" + ], + [ + "krasno", + "sta" + ], + [ + "sapie", + "ży" + ], + [ + "chal", + "dej" + ], + [ + "pogot", + "owia" + ], + [ + "Szwaj", + "ca" + ], + [ + "HO", + "MUNKU" + ], + [ + "Przewodni", + "czący" + ], + [ + "Kryspu", + "s" + ], + [ + "Aku", + "rat" + ], + [ + "HOMUNKU", + "LUS" + ], + [ + "\"", + ":" + ], + [ + "6", + "4" + ], + [ + "6", + "6" + ], + [ + "7", + "7" + ], + [ + "8", + "8" + ], + [ + "A", + "M" + ], + [ + "A", + "dol" + ], + [ + "B", + "O" + ], + [ + "B", + "re" + ], + [ + "C", + "ałą" + ], + [ + "F", + "re" + ], + [ + "G", + "usta" + ], + [ + "G", + "łę" + ], + [ + "H", + "ol" + ], + [ + "I", + "dźcie" + ], + [ + "K", + "K" + ], + [ + "M", + "ałe" + ], + [ + "N", + "D" + ], + [ + "N", + "r" + ], + [ + "P", + "U" + ], + [ + "S", + "pan" + ], + [ + "S", + "ZA" + ], + [ + "S", + "kier" + ], + [ + "S", + "kończy" + ], + [ + "T", + "em" + ], + [ + "T", + "KA" + ], + [ + "U", + "siadł" + ], + [ + "U", + "spokój" + ], + [ + "W", + "chodzi" + ], + [ + "Z", + "ię" + ], + [ + "Z", + "em" + ], + [ + "[", + "...]" + ], + [ + "a", + "to" + ], + [ + "a", + "listów" + ], + [ + "b", + "ri" + ], + [ + "c", + "la" + ], + [ + "c", + "twie" + ], + [ + "e", + "wi" + ], + [ + "j", + "skie" + ], + [ + "o", + "cięż" + ], + [ + "o", + "padł" + ], + [ + "o", + "parła" + ], + [ + "o", + "trzeź" + ], + [ + "p", + "szczół" + ], + [ + "r", + "wie" + ], + [ + "s", + "m" + ], + [ + "s", + "ować" + ], + [ + "s", + "chod" + ], + [ + "t", + "wu" + ], + [ + "u", + "cy" + ], + [ + "u", + "pie" + ], + [ + "u", + "czę" + ], + [ + "u", + "życia" + ], + [ + "u", + "zbro" + ], + [ + "u", + "słyszała" + ], + [ + "z", + "wą" + ], + [ + "z", + "grze" + ], + [ + "z", + "rzucił" + ], + [ + "z", + "bladł" + ], + [ + "ł", + "owski" + ], + [ + "ł", + "owia" + ], + [ + "ż", + "ką" + ], + [ + "nie", + "dzieli" + ], + [ + "nie", + "wielka" + ], + [ + "nie", + "przytom" + ], + [ + "na", + "o" + ], + [ + "na", + "wrócił" + ], + [ + "na", + "gły" + ], + [ + "na", + "lał" + ], + [ + "ch", + "laj" + ], + [ + "sz", + "cie" + ], + [ + "po", + "wą" + ], + [ + "po", + "kład" + ], + [ + "po", + "złoci" + ], + [ + "st", + "ój" + ], + [ + "ni", + "kę" + ], + [ + "ni", + "łem" + ], + [ + "ra", + "portu" + ], + [ + "ow", + "ło" + ], + [ + "rze", + "kło" + ], + [ + "li", + "wi" + ], + [ + "li", + "ściach" + ], + [ + "go", + "ń" + ], + [ + "za", + "ją" + ], + [ + "za", + "nosi" + ], + [ + "za", + "nieść" + ], + [ + "za", + "kupy" + ], + [ + "ko", + "man" + ], + [ + "ko", + "sti" + ], + [ + "ko", + "mer" + ], + [ + "ko", + "smo" + ], + [ + "ci", + "ński" + ], + [ + "le", + "wa" + ], + [ + "le", + "we" + ], + [ + "le", + "wego" + ], + [ + "le", + "czenie" + ], + [ + "do", + "jechać" + ], + [ + "do", + "chodzić" + ], + [ + "ka", + "dr" + ], + [ + "wi", + "tam" + ], + [ + "ła", + "ny" + ], + [ + "ła", + "ską" + ], + [ + "ła", + "dow" + ], + [ + "ła", + "mać" + ], + [ + "te", + "stu" + ], + [ + "że", + "niach" + ], + [ + "wa", + "kacji" + ], + [ + "ja", + "gody" + ], + [ + "ja", + "strząb" + ], + [ + "pa", + "ńską" + ], + [ + "wy", + "py" + ], + [ + "wy", + "try" + ], + [ + "wy", + "ląd" + ], + [ + "wy", + "pić" + ], + [ + "wy", + "jechała" + ], + [ + "wy", + "tłumaczył" + ], + [ + "ne", + "cie" + ], + [ + "ło", + "pat" + ], + [ + "to", + "pe" + ], + [ + "ty", + "p" + ], + [ + "ty", + "wę" + ], + [ + "ów", + "kę" + ], + [ + "wo", + "sku" + ], + [ + "wo", + "zami" + ], + [ + "wo", + "dne" + ], + [ + "da", + "rzy" + ], + [ + "da", + "remnie" + ], + [ + "czy", + "kom" + ], + [ + "czy", + "stego" + ], + [ + "czy", + "niono" + ], + [ + "dzie", + "le" + ], + [ + "prze", + "ką" + ], + [ + "prze", + "staje" + ], + [ + "prze", + "chodziły" + ], + [ + "prze", + "czytać" + ], + [ + "prze", + "sadza" + ], + [ + "prze", + "rywał" + ], + [ + "ma", + "i" + ], + [ + "ma", + "ci" + ], + [ + "re", + "spekt" + ], + [ + "od", + "ły" + ], + [ + "od", + "praw" + ], + [ + "od", + "pły" + ], + [ + "od", + "bio" + ], + [ + "od", + "stąpił" + ], + [ + "od", + "syła" + ], + [ + "od", + "twarza" + ], + [ + "mo", + "to" + ], + [ + "mo", + "kry" + ], + [ + "mo", + "stem" + ], + [ + "ku", + "szy" + ], + [ + "szy", + "ki" + ], + [ + "sta", + "wali" + ], + [ + "sta", + "bili" + ], + [ + "cze", + "p" + ], + [ + "si", + "wie" + ], + [ + "si", + "ńskiego" + ], + [ + "si", + "odle" + ], + [ + "ści", + "gał" + ], + [ + "przy", + "będzie" + ], + [ + "przy", + "stał" + ], + [ + "przy", + "wrócić" + ], + [ + "przy", + "chodzę" + ], + [ + "przy", + "pominam" + ], + [ + "cy", + "wi" + ], + [ + "mu", + "ły" + ], + [ + "my", + "lił" + ], + [ + "ba", + "rze" + ], + [ + "ba", + "gie" + ], + [ + "ba", + "dać" + ], + [ + "bo", + "so" + ], + [ + "sa", + "dził" + ], + [ + "pie", + "cu" + ], + [ + "pie", + "kar" + ], + [ + "co", + "ście" + ], + [ + "bi", + "jącym" + ], + [ + "lu", + "be" + ], + [ + "pra", + "cach" + ], + [ + "ży", + "ta" + ], + [ + "roz", + "płakała" + ], + [ + "łu", + "ków" + ], + [ + "łu", + "czników" + ], + [ + "de", + "ko" + ], + [ + "de", + "sa" + ], + [ + "cho", + "dzenie" + ], + [ + "pod", + "pisać" + ], + [ + "gi", + "r" + ], + [ + "Po", + "ko" + ], + [ + "Po", + "słowie" + ], + [ + "Nie", + "co" + ], + [ + "owy", + "wać" + ], + [ + "in", + "dy" + ], + [ + "ało", + "ści" + ], + [ + "ję", + "czeć" + ], + [ + "Na", + "dal" + ], + [ + "su", + "mieniu" + ], + [ + "or", + "da" + ], + [ + "bu", + "t" + ], + [ + "py", + "lo" + ], + [ + "przed", + "ło" + ], + [ + "wła", + "dnie" + ], + [ + "mia", + "ra" + ], + [ + "cu", + "dną" + ], + [ + "cu", + "dnej" + ], + [ + "Ch", + "cą" + ], + [ + "sko", + "p" + ], + [ + "Wo", + "lno" + ], + [ + "zie", + "sz" + ], + [ + "wó", + "dź" + ], + [ + "tra", + "ch" + ], + [ + "tra", + "wą" + ], + [ + "stra", + "żą" + ], + [ + "twa", + "rzami" + ], + [ + "rowa", + "nej" + ], + [ + "Bo", + "gi" + ], + [ + "ona", + "ch" + ], + [ + "Wi", + "no" + ], + [ + "par", + "li" + ], + [ + "par", + "te" + ], + [ + "owo", + "ścią" + ], + [ + "peł", + "nymi" + ], + [ + "fa", + "mi" + ], + [ + "fa", + "któw" + ], + [ + "gro", + "t" + ], + [ + "gro", + "żąc" + ], + [ + "pad", + "ało" + ], + [ + "Ko", + "lo" + ], + [ + "Ko", + "cham" + ], + [ + "strze", + "miona" + ], + [ + "Ra", + "no" + ], + [ + "Ra", + "tuj" + ], + [ + "dał", + "bym" + ], + [ + "zło", + "cie" + ], + [ + "war", + "gami" + ], + [ + "rzę", + "si" + ], + [ + "Mo", + "panku" + ], + [ + "świe", + "cę" + ], + [ + "świe", + "cić" + ], + [ + "począ", + "tkiem" + ], + [ + "wol", + "ni" + ], + [ + "róż", + "nicy" + ], + [ + "kro", + "czy" + ], + [ + "kry", + "jomu" + ], + [ + "Pan", + "no" + ], + [ + "księ", + "stwa" + ], + [ + "szko", + "lnych" + ], + [ + "By", + "wa" + ], + [ + "choć", + "byś" + ], + [ + "zosta", + "wili" + ], + [ + "um", + "ów" + ], + [ + "Przy", + "gotowa" + ], + [ + "Przy", + "pominam" + ], + [ + "oba", + "wia" + ], + [ + "ws", + "pi" + ], + [ + "ws", + "piął" + ], + [ + "fe", + "ch" + ], + [ + "mniej", + "szej" + ], + [ + "jakby", + "ś" + ], + [ + "kre", + "śla" + ], + [ + "żą", + "dzą" + ], + [ + "now", + "em" + ], + [ + "mał", + "u" + ], + [ + "umie", + "ć" + ], + [ + "tk", + "owy" + ], + [ + "kar", + "kach" + ], + [ + "gnie", + "wać" + ], + [ + "ge", + "ntów" + ], + [ + "pę", + "ka" + ], + [ + "pę", + "dzić" + ], + [ + "uczy", + "ń" + ], + [ + "przeciw", + "ne" + ], + [ + "były", + "ch" + ], + [ + "gą", + "sio" + ], + [ + "gru", + "ntów" + ], + [ + "nale", + "życie" + ], + [ + "star", + "szym" + ], + [ + "myśli", + "wych" + ], + [ + "mieszka", + "m" + ], + [ + "dow", + "skiego" + ], + [ + "bla", + "ch" + ], + [ + "kobie", + "tom" + ], + [ + "mają", + "tki" + ], + [ + "rząd", + "owej" + ], + [ + "rząd", + "owym" + ], + [ + "ek", + "sce" + ], + [ + "Pi", + "ot" + ], + [ + "Pi", + "sarz" + ], + [ + "dziew", + "ce" + ], + [ + "Wa", + "ch" + ], + [ + "bezpie", + "czna" + ], + [ + "ucie", + "r" + ], + [ + "póź", + "na" + ], + [ + "rozumie", + "ją" + ], + [ + "śpie", + "wała" + ], + [ + "Ku", + "le" + ], + [ + "dli", + "wy" + ], + [ + "tor", + "ka" + ], + [ + "Bi", + "sku" + ], + [ + "Pra", + "dze" + ], + [ + "kowa", + "nym" + ], + [ + "kowa", + "niu" + ], + [ + "pia", + "st" + ], + [ + "mowa", + "niu" + ], + [ + "jedy", + "nego" + ], + [ + "ude", + "rzeniem" + ], + [ + "zach", + "mu" + ], + [ + "ster", + "czały" + ], + [ + "ele", + "ment" + ], + [ + "mal", + "owi" + ], + [ + "mal", + "owało" + ], + [ + "Ży", + "da" + ], + [ + "dziw", + "nej" + ], + [ + "Dzi", + "kie" + ], + [ + "śni", + "j" + ], + [ + "My", + "śle" + ], + [ + "dosta", + "tku" + ], + [ + "klę", + "czkach" + ], + [ + "uj", + "rzeć" + ], + [ + "kole", + "b" + ], + [ + "kole", + "ją" + ], + [ + "ak", + "centem" + ], + [ + "licz", + "bą" + ], + [ + "strz", + "ale" + ], + [ + "smu", + "tna" + ], + [ + "nta", + "ni" + ], + [ + "publi", + "cy" + ], + [ + "wska", + "zu" + ], + [ + "jas", + "ności" + ], + [ + "Mie", + "dziano" + ], + [ + "tow", + "ło" + ], + [ + "tow", + "ało" + ], + [ + "prawo", + "moc" + ], + [ + "boga", + "te" + ], + [ + "Niem", + "ce" + ], + [ + "opie", + "ka" + ], + [ + "kosz", + "owy" + ], + [ + "poło", + "żonych" + ], + [ + "ble", + "dną" + ], + [ + "uczu", + "ci" + ], + [ + "sprze", + "daje" + ], + [ + "zapew", + "niają" + ], + [ + "pozy", + "tywne" + ], + [ + "wczoraj", + "szego" + ], + [ + "prosi", + "łem" + ], + [ + "bio", + "nej" + ], + [ + "miłości", + "w" + ], + [ + "zamk", + "owe" + ], + [ + "szero", + "kości" + ], + [ + "prezy", + "dium" + ], + [ + "trza", + "skiem" + ], + [ + "wojsk", + "owego" + ], + [ + "głębo", + "kiego" + ], + [ + "zdra", + "dą" + ], + [ + "gospodar", + "czego" + ], + [ + "szwedz", + "cy" + ], + [ + "Petroniu", + "szu" + ], + [ + "Pola", + "kiem" + ], + [ + "Pola", + "kom" + ], + [ + "gor", + "szą" + ], + [ + "kola", + "ski" + ], + [ + "kola", + "cję" + ], + [ + "społe", + "czności" + ], + [ + "nar", + "ciar" + ], + [ + "odda", + "ny" + ], + [ + "odda", + "ję" + ], + [ + "obra", + "żenia" + ], + [ + "komen", + "derował" + ], + [ + "zm", + "roku" + ], + [ + "prawi", + "ca" + ], + [ + "wyja", + "śni" + ], + [ + "Spo", + "strze" + ], + [ + "Ru", + "mu" + ], + [ + "Andrzej", + "owi" + ], + [ + "weso", + "ła" + ], + [ + "urzę", + "dnika" + ], + [ + "szuka", + "j" + ], + [ + "Praw", + "dzi" + ], + [ + "błę", + "dne" + ], + [ + "przyję", + "to" + ], + [ + "progra", + "mem" + ], + [ + "pora", + "dzę" + ], + [ + "spostrze", + "gli" + ], + [ + "spi", + "ra" + ], + [ + "spi", + "cza" + ], + [ + "zer", + "wać" + ], + [ + "Zo", + "łta" + ], + [ + "śre", + "dnia" + ], + [ + "Koza", + "ka" + ], + [ + "zgu", + "bi" + ], + [ + "zbu", + "dowane" + ], + [ + "am", + "bo" + ], + [ + "dobro", + "ć" + ], + [ + "kół", + "ko" + ], + [ + "sprawiedli", + "wie" + ], + [ + "ostro", + "gi" + ], + [ + "loka", + "torów" + ], + [ + "Fran", + "c" + ], + [ + "szar", + "pać" + ], + [ + "pocie", + "sza" + ], + [ + "zac", + "ne" + ], + [ + "zada", + "wał" + ], + [ + "przera", + "żona" + ], + [ + "czci", + "god" + ], + [ + "gwał", + "tu" + ], + [ + "wyzna", + "czył" + ], + [ + "bliż", + "szych" + ], + [ + "zasta", + "li" + ], + [ + "jakich", + "kolwiek" + ], + [ + "Ła", + "twiej" + ], + [ + "niedo", + "la" + ], + [ + "okrę", + "cie" + ], + [ + "ponu", + "ję" + ], + [ + "stara", + "ń" + ], + [ + "stara", + "jąc" + ], + [ + "duch", + "owie" + ], + [ + "tali", + "i" + ], + [ + "har", + "c" + ], + [ + "podróż", + "ni" + ], + [ + "kot", + "ły" + ], + [ + "fun", + "dusze" + ], + [ + "posiada", + "ją" + ], + [ + "poży", + "czki" + ], + [ + "wojewódz", + "kich" + ], + [ + "zanie", + "cha" + ], + [ + "miły", + "m" + ], + [ + "zdoby", + "czy" + ], + [ + "ufa", + "m" + ], + [ + "uroczy", + "sty" + ], + [ + "uroczy", + "ste" + ], + [ + "większo", + "ścią" + ], + [ + "nara", + "dzie" + ], + [ + "poczu", + "ciu" + ], + [ + "połą", + "czone" + ], + [ + "cno", + "cie" + ], + [ + "ubra", + "ne" + ], + [ + "ubra", + "niu" + ], + [ + "odpowiada", + "m" + ], + [ + "zbliża", + "li" + ], + [ + "krai", + "nie" + ], + [ + "nade", + "szły" + ], + [ + "wyraz", + "ów" + ], + [ + "umar", + "łych" + ], + [ + "urzą", + "dzenie" + ], + [ + "dyre", + "ktorem" + ], + [ + "pragnie", + "sz" + ], + [ + "tera", + "pii" + ], + [ + "puszczo", + "ny" + ], + [ + "światło", + "ść" + ], + [ + "wymaga", + "ć" + ], + [ + "błęki", + "tnym" + ], + [ + "zakon", + "ni" + ], + [ + "przychodzi", + "li" + ], + [ + "francu", + "skim" + ], + [ + "Pow", + "ró" + ], + [ + "zdecy", + "dowali" + ], + [ + "zebra", + "nie" + ], + [ + "śmiertel", + "ną" + ], + [ + "Dru", + "gą" + ], + [ + "Tar", + "g" + ], + [ + "kwest", + "ie" + ], + [ + "zasłu", + "żył" + ], + [ + "koza", + "cki" + ], + [ + "Bogda", + "n" + ], + [ + "ograni", + "czyć" + ], + [ + "Dłu", + "gi" + ], + [ + "wpad", + "ał" + ], + [ + "mnó", + "stwa" + ], + [ + "napeł", + "niał" + ], + [ + "zuch", + "wało" + ], + [ + "Powiedz", + "że" + ], + [ + "osobi", + "stych" + ], + [ + "en", + "owie" + ], + [ + "boj", + "owym" + ], + [ + "organiza", + "torzy" + ], + [ + "pochod", + "niami" + ], + [ + "telewi", + "zja" + ], + [ + "przestęp", + "stw" + ], + [ + "stracił", + "em" + ], + [ + "oboję", + "tny" + ], + [ + "srebr", + "ny" + ], + [ + "Pój", + "dzie" + ], + [ + "pomy", + "słu" + ], + [ + "wysu", + "nęła" + ], + [ + "warsza", + "wskiego" + ], + [ + "zachwy", + "cony" + ], + [ + "Telime", + "ny" + ], + [ + "mag", + "ne" + ], + [ + "mag", + "ało" + ], + [ + "pasa", + "żer" + ], + [ + "budow", + "le" + ], + [ + "Powia", + "da" + ], + [ + "oblę", + "żeniu" + ], + [ + "otu", + "chą" + ], + [ + "naraz", + "ić" + ], + [ + "szkla", + "nkę" + ], + [ + "delika", + "tne" + ], + [ + "społecze", + "ństwie" + ], + [ + "zabie", + "gów" + ], + [ + "mija", + "jąc" + ], + [ + "poto", + "k" + ], + [ + "opan", + "ować" + ], + [ + "Cię", + "żka" + ], + [ + "wzdy", + "chać" + ], + [ + "zabezpie", + "cza" + ], + [ + "znakomi", + "ty" + ], + [ + "punk", + "tach" + ], + [ + "zamknię", + "ta" + ], + [ + "jadą", + "cych" + ], + [ + "Kul", + "wieców" + ], + [ + "heł", + "mie" + ], + [ + "PA", + "P" + ], + [ + "gatu", + "nek" + ], + [ + "inten", + "cji" + ], + [ + "inten", + "cje" + ], + [ + "komuni", + "stów" + ], + [ + "chrz", + "tu" + ], + [ + "obsza", + "ry" + ], + [ + "zapad", + "ło" + ], + [ + "Lin", + "us" + ], + [ + "uchy", + "lił" + ], + [ + "wynagro", + "dzić" + ], + [ + "Głów", + "nym" + ], + [ + "gory", + "cz" + ], + [ + "złowro", + "gi" + ], + [ + "zastana", + "wiał" + ], + [ + "buła", + "wy" + ], + [ + "katoli", + "ckiego" + ], + [ + "Ję", + "drze" + ], + [ + "Prezy", + "dium" + ], + [ + "ape", + "ty" + ], + [ + "Wielko", + "polski" + ], + [ + "religij", + "ne" + ], + [ + "Bro", + "ń" + ], + [ + "pręd", + "kości" + ], + [ + "siód", + "mej" + ], + [ + "zao", + "patrz" + ], + [ + "mul", + "ti" + ], + [ + "ułat", + "wić" + ], + [ + "wyjeżdża", + "ć" + ], + [ + "wnu", + "ki" + ], + [ + "Wojcie", + "cha" + ], + [ + "fro", + "ntu" + ], + [ + "ochło", + "nąwszy" + ], + [ + "mazowie", + "ckiego" + ], + [ + "zezna", + "ń" + ], + [ + "nadej", + "ść" + ], + [ + "przebra", + "niu" + ], + [ + "papiero", + "sy" + ], + [ + "gią", + "ł" + ], + [ + "Rasz", + "kowie" + ], + [ + "pozo", + "ru" + ], + [ + "zadr", + "żał" + ], + [ + "regimenta", + "rze" + ], + [ + "pirami", + "d" + ], + [ + "prawidł", + "owości" + ], + [ + "wrę", + "czył" + ], + [ + "zapan", + "ował" + ], + [ + "łagod", + "nym" + ], + [ + "KS", + "IĘ" + ], + [ + "ukoń", + "czeniu" + ], + [ + "grube", + "go" + ], + [ + "Głos", + "owało" + ], + [ + "pistole", + "ty" + ], + [ + "sułta", + "na" + ], + [ + "Widzi", + "cie" + ], + [ + "wsparł", + "szy" + ], + [ + "pozwól", + "cie" + ], + [ + "trę", + "ba" + ], + [ + "źró", + "dłem" + ], + [ + "Zbro", + "żek" + ], + [ + "niezwykł", + "ą" + ], + [ + "Ab", + "du" + ], + [ + "Mellech", + "owicza" + ], + [ + "iz", + "b" + ], + [ + "Wrzeszcz", + "owicza" + ], + [ + "rewolu", + "cji" + ], + [ + "podlega", + "ją" + ], + [ + "Nor", + "we" + ], + [ + "karie", + "ry" + ], + [ + "gałą", + "ź" + ], + [ + "Butry", + "mów" + ], + [ + "unika", + "ć" + ], + [ + "wzywa", + "jąc" + ], + [ + "arystokra", + "cja" + ], + [ + "funkcjonari", + "uszy" + ], + [ + "Bry", + "tyj" + ], + [ + "poha", + "mować" + ], + [ + "Państw", + "owej" + ], + [ + "konfli", + "ktu" + ], + [ + "słuch", + "ałem" + ], + [ + "wyto", + "czył" + ], + [ + "dotar", + "li" + ], + [ + "wyzwo", + "le" + ], + [ + "Ludwi", + "k" + ], + [ + "popie", + "la" + ], + [ + "alar", + "m" + ], + [ + "zrywa", + "jąc" + ], + [ + "Wasz", + "mość" + ], + [ + "trafia", + "ją" + ], + [ + "łazie", + "nki" + ], + [ + "ruma", + "ki" + ], + [ + "rozgnie", + "wany" + ], + [ + "Ewe", + "lina" + ], + [ + "zmusi", + "ć" + ], + [ + "Kropi", + "ciel" + ], + [ + "testa", + "ment" + ], + [ + "harmo", + "nii" + ], + [ + "PK", + "P" + ], + [ + "mistrzo", + "stw" + ], + [ + "witeb", + "skiego" + ], + [ + "szczero", + "ść" + ], + [ + "symbo", + "l" + ], + [ + "posłusze", + "ństwa" + ], + [ + "odetch", + "nąć" + ], + [ + "substan", + "cji" + ], + [ + "as", + "fal" + ], + [ + "migot", + "ały" + ], + [ + "dokoń", + "czyć" + ], + [ + "odszko", + "dowania" + ], + [ + "liść", + "mi" + ], + [ + "Polo", + "nia" + ], + [ + "rocz", + "nicę" + ], + [ + "Kierow", + "ca" + ], + [ + "Godzi", + "na" + ], + [ + "powścią", + "gli" + ], + [ + "Bernardy", + "n" + ], + [ + "regula", + "min" + ], + [ + "Potrze", + "bu" + ], + [ + "Naza", + "riusz" + ], + [ + "akce", + "pta" + ], + [ + "odnala", + "zł" + ], + [ + "podkomo", + "rzy" + ], + [ + "kaptu", + "rem" + ], + [ + "Umil", + "kli" + ], + [ + "Przysię", + "gam" + ], + [ + "Peter", + "sbur" + ], + [ + "pobra", + "tym" + ], + [ + "pomru", + "k" + ], + [ + "przekle", + "ństwa" + ], + [ + "odsie", + "cz" + ], + [ + "Hop", + "fera" + ], + [ + "Dziesię", + "ć" + ], + [ + "Resz", + "tę" + ], + [ + "sreb", + "rem" + ], + [ + "Lanckoro", + "ński" + ], + [ + "Kone", + "wka" + ], + [ + "spoczą", + "ć" + ], + [ + "Niedźwie", + "dź" + ], + [ + "niemow", + "lę" + ], + [ + "Funk", + "cjonari" + ], + [ + "rozmiar", + "ów" + ], + [ + "podkancle", + "rzy" + ], + [ + "stod", + "ół" + ], + [ + "rozsą", + "dek" + ], + [ + "Hrab", + "ię" + ], + [ + "Rzeczą", + "pospolitą" + ], + [ + "Zołta", + "re" + ], + [ + "6", + "7" + ], + [ + "8", + "5" + ], + [ + "E", + "h" + ], + [ + "F", + "ilo" + ], + [ + "G", + "Ł" + ], + [ + "G", + "wał" + ], + [ + "L", + "oka" + ], + [ + "M", + "ON" + ], + [ + "N", + "T" + ], + [ + "N", + "IA" + ], + [ + "O", + "lej" + ], + [ + "O", + "gnia" + ], + [ + "R", + "Z" + ], + [ + "S", + "I" + ], + [ + "S", + "kła" + ], + [ + "S", + "ur" + ], + [ + "T", + "U" + ], + [ + "T", + "emu" + ], + [ + "T", + "rwa" + ], + [ + "U", + "łan" + ], + [ + "Z", + "wierzę" + ], + [ + "b", + "owie" + ], + [ + "b", + "rzą" + ], + [ + "d", + "ką" + ], + [ + "g", + "waru" + ], + [ + "h", + "ale" + ], + [ + "i", + "du" + ], + [ + "j", + "nych" + ], + [ + "j", + "nym" + ], + [ + "k", + "sem" + ], + [ + "l", + "ży" + ], + [ + "o", + "presji" + ], + [ + "p", + "sie" + ], + [ + "r", + "owy" + ], + [ + "s", + "ca" + ], + [ + "s", + "chodzić" + ], + [ + "u", + "kro" + ], + [ + "u", + "chwy" + ], + [ + "u", + "klę" + ], + [ + "u", + "zupełnie" + ], + [ + "u", + "kazu" + ], + [ + "u", + "chodził" + ], + [ + "u", + "gina" + ], + [ + "u", + "drę" + ], + [ + "u", + "sługę" + ], + [ + "w", + "su" + ], + [ + "w", + "ciąg" + ], + [ + "w", + "lek" + ], + [ + "w", + "chodząc" + ], + [ + "w", + "tór" + ], + [ + "w", + "skroś" + ], + [ + "y", + "e" + ], + [ + "z", + "nął" + ], + [ + "z", + "mię" + ], + [ + "z", + "wały" + ], + [ + "ł", + "owe" + ], + [ + "ł", + "gar" + ], + [ + "Ż", + "em" + ], + [ + "…", + "." + ], + [ + "nie", + "wielkiej" + ], + [ + "nie", + "wieści" + ], + [ + "nie", + "zgody" + ], + [ + "nie", + "potrzebne" + ], + [ + "na", + "zna" + ], + [ + "na", + "sie" + ], + [ + "na", + "rzu" + ], + [ + "na", + "myślał" + ], + [ + "na", + "myśla" + ], + [ + "sz", + "waj" + ], + [ + "po", + "czer" + ], + [ + "po", + "mogą" + ], + [ + "po", + "mogła" + ], + [ + "ał", + "ę" + ], + [ + "ra", + "dia" + ], + [ + "ow", + "ną" + ], + [ + "ow", + "ność" + ], + [ + "ow", + "cach" + ], + [ + "ro", + "ków" + ], + [ + "rze", + "wnie" + ], + [ + "li", + "ki" + ], + [ + "li", + "sa" + ], + [ + "li", + "ber" + ], + [ + "za", + "tro" + ], + [ + "za", + "twier" + ], + [ + "za", + "żar" + ], + [ + "za", + "krwa" + ], + [ + "za", + "pisać" + ], + [ + "za", + "brała" + ], + [ + "za", + "przysiągł" + ], + [ + "za", + "stanowić" + ], + [ + "ko", + "ja" + ], + [ + "ko", + "zio" + ], + [ + "ci", + "my" + ], + [ + "ci", + "śnie" + ], + [ + "do", + "biegł" + ], + [ + "do", + "puścił" + ], + [ + "do", + "rośli" + ], + [ + "ka", + "se" + ], + [ + "wi", + "ną" + ], + [ + "wi", + "on" + ], + [ + "wi", + "or" + ], + [ + "rzy", + "nę" + ], + [ + "wa", + "nę" + ], + [ + "wa", + "jący" + ], + [ + "wa", + "rian" + ], + [ + "ja", + "wie" + ], + [ + "ja", + "dłem" + ], + [ + "pa", + "po" + ], + [ + "pa", + "szę" + ], + [ + "wy", + "ska" + ], + [ + "wy", + "tar" + ], + [ + "wy", + "grze" + ], + [ + "wy", + "bił" + ], + [ + "wy", + "prawi" + ], + [ + "wy", + "rzucić" + ], + [ + "wy", + "chodziły" + ], + [ + "ne", + "lu" + ], + [ + "ty", + "cznie" + ], + [ + "wie", + "ż" + ], + [ + "wie", + "cznej" + ], + [ + "wie", + "cznego" + ], + [ + "wie", + "rzyła" + ], + [ + "wo", + "ka" + ], + [ + "wo", + "daw" + ], + [ + "wo", + "dzić" + ], + [ + "wo", + "rek" + ], + [ + "wo", + "dnej" + ], + [ + "dzi", + "ono" + ], + [ + "no", + "dze" + ], + [ + "czy", + "kiem" + ], + [ + "la", + "nych" + ], + [ + "la", + "tka" + ], + [ + "la", + "sami" + ], + [ + "la", + "tami" + ], + [ + "la", + "ment" + ], + [ + "la", + "lka" + ], + [ + "prze", + "był" + ], + [ + "prze", + "syła" + ], + [ + "prze", + "padnie" + ], + [ + "ma", + "sę" + ], + [ + "ma", + "tura" + ], + [ + "od", + "rzuca" + ], + [ + "od", + "prawi" + ], + [ + "dy", + "kta" + ], + [ + "dy", + "misji" + ], + [ + "mo", + "re" + ], + [ + "mo", + "bili" + ], + [ + "ce", + "nić" + ], + [ + "ku", + "pami" + ], + [ + "szy", + "te" + ], + [ + "szy", + "ja" + ], + [ + "szy", + "łem" + ], + [ + "sta", + "ny" + ], + [ + "mie", + "wa" + ], + [ + "si", + "na" + ], + [ + "si", + "we" + ], + [ + "si", + "wą" + ], + [ + "kt", + "ry" + ], + [ + "ob", + "wie" + ], + [ + "ob", + "myśli" + ], + [ + "ob", + "rząd" + ], + [ + "ści", + "snęło" + ], + [ + "przy", + "ć" + ], + [ + "przy", + "ła" + ], + [ + "przy", + "stęp" + ], + [ + "przy", + "puścić" + ], + [ + "ru", + "ble" + ], + [ + "bo", + "żek" + ], + [ + "bo", + "lało" + ], + [ + "sa", + "d" + ], + [ + "pie", + "ć" + ], + [ + "pie", + "cza" + ], + [ + "tu", + "i" + ], + [ + "cza", + "no" + ], + [ + "bi", + "ogra" + ], + [ + "pra", + "wego" + ], + [ + "ga", + "du" + ], + [ + "roz", + "łą" + ], + [ + "roz", + "każe" + ], + [ + "roz", + "grywa" + ], + [ + "łu", + "cznik" + ], + [ + "ze", + "brała" + ], + [ + "ca", + "l" + ], + [ + "spo", + "ns" + ], + [ + "spo", + "ntani" + ], + [ + "cho", + "dzenia" + ], + [ + "bie", + "ń" + ], + [ + "bie", + "ż" + ], + [ + "sza", + "f" + ], + [ + "sza", + "tach" + ], + [ + "sza", + "lała" + ], + [ + "sza", + "lonym" + ], + [ + "pod", + "niosło" + ], + [ + "du", + "mę" + ], + [ + "wię", + "zi" + ], + [ + "Po", + "niewie" + ], + [ + "Nie", + "men" + ], + [ + "Nie", + "podobna" + ], + [ + "sto", + "r" + ], + [ + "me", + "cenas" + ], + [ + "sy", + "no" + ], + [ + "lo", + "dzy" + ], + [ + "lo", + "sach" + ], + [ + "ję", + "czy" + ], + [ + "ję", + "cie" + ], + [ + "ar", + "ka" + ], + [ + "ska", + "lę" + ], + [ + "se", + "ria" + ], + [ + "se", + "sja" + ], + [ + "se", + "zon" + ], + [ + "szcze", + "rym" + ], + [ + "Za", + "razem" + ], + [ + "powie", + "r" + ], + [ + "mnie", + "nie" + ], + [ + "naj", + "zupeł" + ], + [ + "naj", + "szybciej" + ], + [ + "ście", + "żki" + ], + [ + "rza", + "li" + ], + [ + "og", + "lę" + ], + [ + "wz", + "magał" + ], + [ + "sty", + "kę" + ], + [ + "praw", + "do" + ], + [ + "mia", + "ru" + ], + [ + "cu", + "gle" + ], + [ + "cu", + "dny" + ], + [ + "cu", + "kru" + ], + [ + "sko", + "ru" + ], + [ + "sła", + "ch" + ], + [ + "bez", + "ładnie" + ], + [ + "Wo", + "ły" + ], + [ + "zie", + "le" + ], + [ + "Ta", + "d" + ], + [ + "Ta", + "tu" + ], + [ + "żo", + "nek" + ], + [ + "kła", + "dł" + ], + [ + "im", + "ponu" + ], + [ + "śli", + "czna" + ], + [ + "zd", + "rzem" + ], + [ + "czu", + "cie" + ], + [ + "rowa", + "niu" + ], + [ + "wsze", + "rz" + ], + [ + "Ma", + "jo" + ], + [ + "gu", + "l" + ], + [ + "zi", + "ony" + ], + [ + "rzu", + "cono" + ], + [ + "jedna", + "ć" + ], + [ + "Wi", + "słę" + ], + [ + "gra", + "nie" + ], + [ + "woj", + "ło" + ], + [ + "par", + "owu" + ], + [ + "dro", + "gami" + ], + [ + "Le", + "o" + ], + [ + "Le", + "dwo" + ], + [ + "gro", + "mem" + ], + [ + "wą", + "tro" + ], + [ + "wą", + "sem" + ], + [ + "den", + "cje" + ], + [ + "Sta", + "ń" + ], + [ + "Ka", + "ro" + ], + [ + "Ka", + "czyńskiego" + ], + [ + "war", + "gę" + ], + [ + "Te", + "bach" + ], + [ + "ha", + "zar" + ], + [ + "Wy", + "sta" + ], + [ + "Wy", + "sła" + ], + [ + "Mo", + "im" + ], + [ + "Ro", + "chu" + ], + [ + "koń", + "ce" + ], + [ + "koń", + "ców" + ], + [ + "chu", + "ste" + ], + [ + "świe", + "żej" + ], + [ + "Mi", + "ało" + ], + [ + "Mi", + "riam" + ], + [ + "sło", + "my" + ], + [ + "mło", + "tem" + ], + [ + "kry", + "jów" + ], + [ + "pre", + "para" + ], + [ + "powia", + "t" + ], + [ + "powia", + "tów" + ], + [ + "działa", + "mi" + ], + [ + "By", + "wało" + ], + [ + "um", + "knął" + ], + [ + "oba", + "czę" + ], + [ + "fe", + "sty" + ], + [ + "fe", + "lie" + ], + [ + "zda", + "rzały" + ], + [ + "żą", + "dze" + ], + [ + "gar", + "n" + ], + [ + "gar", + "dłem" + ], + [ + "wę", + "giel" + ], + [ + "now", + "ło" + ], + [ + "mał", + "żonek" + ], + [ + "et", + "c" + ], + [ + "tk", + "ał" + ], + [ + "tk", + "wi" + ], + [ + "gnie", + "sz" + ], + [ + "przyja", + "z" + ], + [ + "dziej", + "ów" + ], + [ + "samo", + "chodzie" + ], + [ + "Ni", + "komu" + ], + [ + "ciem", + "ku" + ], + [ + "tar", + "cze" + ], + [ + "tar", + "czę" + ], + [ + "oko", + "ła" + ], + [ + "pyta", + "ją" + ], + [ + "star", + "sze" + ], + [ + "star", + "ała" + ], + [ + "tedy", + "by" + ], + [ + "zł", + "owi" + ], + [ + "tłu", + "mem" + ], + [ + "cyj", + "no" + ], + [ + "obie", + "gł" + ], + [ + "obie", + "ktu" + ], + [ + "mają", + "ca" + ], + [ + "pło", + "tem" + ], + [ + "pło", + "nących" + ], + [ + "rząd", + "em" + ], + [ + "rząd", + "owych" + ], + [ + "wido", + "czny" + ], + [ + "kapła", + "ńskich" + ], + [ + "No", + "gi" + ], + [ + "dom", + "ku" + ], + [ + "dom", + "owa" + ], + [ + "bezpie", + "czne" + ], + [ + "dzię", + "kował" + ], + [ + "świat", + "owych" + ], + [ + "noc", + "le" + ], + [ + "spa", + "ść" + ], + [ + "dra", + "mat" + ], + [ + "wyda", + "rzenie" + ], + [ + "powo", + "zów" + ], + [ + "zale", + "ty" + ], + [ + "zale", + "ga" + ], + [ + "posta", + "wiono" + ], + [ + "Krzy", + "siu" + ], + [ + "Cze", + "ść" + ], + [ + "pole", + "c" + ], + [ + "rok", + "sy" + ], + [ + "Me", + "i" + ], + [ + "potę", + "pia" + ], + [ + "odpowiedział", + "em" + ], + [ + "kle", + "ja" + ], + [ + "mor", + "dował" + ], + [ + "mor", + "dować" + ], + [ + "mor", + "dują" + ], + [ + "osob", + "na" + ], + [ + "krę", + "cąc" + ], + [ + "zach", + "owuje" + ], + [ + "We", + "y" + ], + [ + "Ży", + "j" + ], + [ + "Dzi", + "kich" + ], + [ + "sę", + "dziego" + ], + [ + "chłop", + "skie" + ], + [ + "słucha", + "czy" + ], + [ + "słucha", + "wkę" + ], + [ + "cer", + "tyfika" + ], + [ + "ple", + "mienia" + ], + [ + "pią", + "ć" + ], + [ + "ucz", + "t" + ], + [ + "klę", + "ska" + ], + [ + "zbro", + "dnie" + ], + [ + "ak", + "cy" + ], + [ + "gli", + "nia" + ], + [ + "per", + "gami" + ], + [ + "chi", + "wał" + ], + [ + "Bu", + "dow" + ], + [ + "szczęśli", + "we" + ], + [ + "gry", + "źć" + ], + [ + "szczo", + "nych" + ], + [ + "puszcza", + "ją" + ], + [ + "Dzie", + "dzi" + ], + [ + "Dzie", + "wię" + ], + [ + "wska", + "zać" + ], + [ + "kształ", + "tu" + ], + [ + "wiąz", + "ała" + ], + [ + "ponie", + "sie" + ], + [ + "win", + "nych" + ], + [ + "przej", + "muje" + ], + [ + "zapa", + "chem" + ], + [ + "ogó", + "lnej" + ], + [ + "ogó", + "lną" + ], + [ + "wzglę", + "dzie" + ], + [ + "dowie", + "działem" + ], + [ + "skó", + "rami" + ], + [ + "stry", + "je" + ], + [ + "opie", + "kun" + ], + [ + "cio", + "sy" + ], + [ + "bło", + "cie" + ], + [ + "pio", + "nej" + ], + [ + "Winicjusz", + "em" + ], + [ + "Ze", + "nd" + ], + [ + "sier", + "pniu" + ], + [ + "otwar", + "ły" + ], + [ + "zaję", + "ta" + ], + [ + "La", + "cha" + ], + [ + "zgi", + "nęły" + ], + [ + "otwo", + "ry" + ], + [ + "wyj", + "dę" + ], + [ + "wypad", + "ły" + ], + [ + "zapew", + "niał" + ], + [ + "kwi", + "tnie" + ], + [ + "zem", + "stą" + ], + [ + "wojsk", + "owym" + ], + [ + "gospodar", + "czy" + ], + [ + "gospodar", + "czą" + ], + [ + "czerwo", + "nymi" + ], + [ + "Sie", + "d" + ], + [ + "odda", + "la" + ], + [ + "odda", + "lił" + ], + [ + "Bohu", + "nowi" + ], + [ + "Jagie", + "nką" + ], + [ + "przypad", + "ła" + ], + [ + "wiadomo", + "ścią" + ], + [ + "obej", + "ść" + ], + [ + "Sy", + "nu" + ], + [ + "Sy", + "cylii" + ], + [ + "zim", + "nym" + ], + [ + "groź", + "na" + ], + [ + "dzwo", + "nią" + ], + [ + "dzwo", + "nów" + ], + [ + "grz", + "mi" + ], + [ + "siedzi", + "ały" + ], + [ + "spostrze", + "ga" + ], + [ + "wspó", + "lnym" + ], + [ + "Zo", + "siu" + ], + [ + "zni", + "szczenia" + ], + [ + "zapła", + "cą" + ], + [ + "proje", + "któw" + ], + [ + "proje", + "ktem" + ], + [ + "poprzed", + "nie" + ], + [ + "poprzed", + "nim" + ], + [ + "podo", + "pie" + ], + [ + "trwo", + "dze" + ], + [ + "czło", + "nk" + ], + [ + "ukła", + "dach" + ], + [ + "narod", + "em" + ], + [ + "chmu", + "rą" + ], + [ + "Któ", + "rzy" + ], + [ + "rozpo", + "star" + ], + [ + "Ho", + "landii" + ], + [ + "doświad", + "czeni" + ], + [ + "tre", + "nin" + ], + [ + "ura", + "dowany" + ], + [ + "próż", + "nia" + ], + [ + "Radziwił", + "łowie" + ], + [ + "Sły", + "sze" + ], + [ + "odwie", + "dzał" + ], + [ + "przer", + "wa" + ], + [ + "przera", + "żeniu" + ], + [ + "czci", + "godna" + ], + [ + "rycer", + "skim" + ], + [ + "zga", + "dzam" + ], + [ + "nieszczę", + "sną" + ], + [ + "śmiał", + "em" + ], + [ + "niezmier", + "nej" + ], + [ + "okrę", + "tów" + ], + [ + "bądź", + "cie" + ], + [ + "szczu", + "p" + ], + [ + "wese", + "la" + ], + [ + "kana", + "ły" + ], + [ + "wstrzy", + "mali" + ], + [ + "wysta", + "wić" + ], + [ + "us", + "se" + ], + [ + "odkry", + "li" + ], + [ + "bole", + "śnie" + ], + [ + "bole", + "sne" + ], + [ + "zbroj", + "ną" + ], + [ + "psy", + "chia" + ], + [ + "pija", + "nych" + ], + [ + "wykona", + "nie" + ], + [ + "oświad", + "czeń" + ], + [ + "regi", + "onie" + ], + [ + "Bogusław", + "owi" + ], + [ + "nauczy", + "ciela" + ], + [ + "zanie", + "pokoj" + ], + [ + "kierow", + "nika" + ], + [ + "wyro", + "sła" + ], + [ + "at", + "ła" + ], + [ + "TA", + "LES" + ], + [ + "Wą", + "t" + ], + [ + "Sze", + "l" + ], + [ + "gospoda", + "rze" + ], + [ + "inter", + "wencji" + ], + [ + "powszech", + "nym" + ], + [ + "strzał", + "ą" + ], + [ + "zadowo", + "leni" + ], + [ + "zadowo", + "lona" + ], + [ + "opuści", + "ły" + ], + [ + "gre", + "ckie" + ], + [ + "zależ", + "nie" + ], + [ + "oskar", + "żonego" + ], + [ + "Szcze", + "cina" + ], + [ + "spó", + "dni" + ], + [ + "ochro", + "nia" + ], + [ + "przyzna", + "ję" + ], + [ + "odwa", + "żył" + ], + [ + "odwa", + "gą" + ], + [ + "oglą", + "dali" + ], + [ + "Następ", + "nego" + ], + [ + "szlachet", + "ne" + ], + [ + "tło", + "ku" + ], + [ + "żąda", + "nia" + ], + [ + "knie", + "sz" + ], + [ + "oczeki", + "wać" + ], + [ + "wiej", + "skiej" + ], + [ + "Pow", + "sta" + ], + [ + "Pow", + "szech" + ], + [ + "inwe", + "nta" + ], + [ + "koły", + "sał" + ], + [ + "poświę", + "cony" + ], + [ + "Jam", + "polu" + ], + [ + "uczci", + "wości" + ], + [ + "podzi", + "wiał" + ], + [ + "rozwi", + "nął" + ], + [ + "zgroma", + "dzonych" + ], + [ + "ostate", + "cznym" + ], + [ + "nienawi", + "ścią" + ], + [ + "pośpie", + "ch" + ], + [ + "ameryka", + "ńskim" + ], + [ + "ślub", + "ów" + ], + [ + "rozwiąza", + "ń" + ], + [ + "Chrystus", + "owi" + ], + [ + "Pozna", + "ń" + ], + [ + "żelaz", + "nej" + ], + [ + "St", + "ały" + ], + [ + "życzli", + "wy" + ], + [ + "wewnętrz", + "nego" + ], + [ + "czterdzie", + "sty" + ], + [ + "bit", + "wą" + ], + [ + "przestęp", + "ców" + ], + [ + "pogar", + "dę" + ], + [ + "tamtej", + "sze" + ], + [ + "Hu", + "k" + ], + [ + "jeźdź", + "ca" + ], + [ + "przybra", + "na" + ], + [ + "zmniej", + "szenie" + ], + [ + "angie", + "lskim" + ], + [ + "skro", + "niach" + ], + [ + "far", + "ma" + ], + [ + "rzym", + "skich" + ], + [ + "198", + "1" + ], + [ + "służą", + "ca" + ], + [ + "północ", + "no" + ], + [ + "pomie", + "szczeń" + ], + [ + "blu", + "ź" + ], + [ + "zgło", + "sić" + ], + [ + "Chce", + "my" + ], + [ + "wybra", + "ny" + ], + [ + "kompu", + "tera" + ], + [ + "Europej", + "skiego" + ], + [ + "znu", + "żenie" + ], + [ + "Star", + "skim" + ], + [ + "wypła", + "cić" + ], + [ + "pioru", + "nem" + ], + [ + "Miło", + "sier" + ], + [ + "pozba", + "wił" + ], + [ + "zwło", + "k" + ], + [ + "powstrzy", + "my" + ], + [ + "ekspe", + "dy" + ], + [ + "łańcu", + "chy" + ], + [ + "tran", + "spor" + ], + [ + "kandyda", + "t" + ], + [ + "zmy", + "sły" + ], + [ + "pió", + "rami" + ], + [ + "premie", + "rem" + ], + [ + "artyku", + "łów" + ], + [ + "koron", + "nych" + ], + [ + "socja", + "lizmu" + ], + [ + "upo", + "rem" + ], + [ + "napi", + "sem" + ], + [ + "Bądź", + "cie" + ], + [ + "robot", + "nik" + ], + [ + "znakomi", + "tego" + ], + [ + "zato", + "czył" + ], + [ + "łami", + "ąc" + ], + [ + "małżon", + "ki" + ], + [ + "Dnie", + "pru" + ], + [ + "aresz", + "tu" + ], + [ + "sukce", + "sy" + ], + [ + "El", + "blą" + ], + [ + "klie", + "nci" + ], + [ + "CZ", + "Y" + ], + [ + "zjawi", + "skiem" + ], + [ + "zbior", + "ów" + ], + [ + "Gro", + "ź" + ], + [ + "równi", + "nę" + ], + [ + "Lin", + "de" + ], + [ + "Lin", + "usa" + ], + [ + "zle", + "cenie" + ], + [ + "Człowie", + "ka" + ], + [ + "dziu", + "rę" + ], + [ + "handl", + "owych" + ], + [ + "seksual", + "ne" + ], + [ + "wynagro", + "dzenie" + ], + [ + "powoła", + "nia" + ], + [ + "przywy", + "kli" + ], + [ + "wisi", + "ały" + ], + [ + "Tatar", + "czuk" + ], + [ + "orga", + "ny" + ], + [ + "zastana", + "wiać" + ], + [ + "płaszcz", + "em" + ], + [ + "Przyj", + "dź" + ], + [ + "uniesie", + "nia" + ], + [ + "archi", + "wum" + ], + [ + "impe", + "tem" + ], + [ + "mery", + "tory" + ], + [ + "are", + "ny" + ], + [ + "międzynarod", + "owej" + ], + [ + "kwar", + "tał" + ], + [ + "wzru", + "szonym" + ], + [ + "Zbi", + "gniewa" + ], + [ + "impre", + "zę" + ], + [ + "genera", + "lny" + ], + [ + "zamy", + "kać" + ], + [ + "biesia", + "dników" + ], + [ + "Więk", + "sza" + ], + [ + "latar", + "ni" + ], + [ + "odby", + "wała" + ], + [ + "usie", + "kli" + ], + [ + "Pół", + "noc" + ], + [ + "Rodzi", + "na" + ], + [ + "trium", + "fal" + ], + [ + "zgodzi", + "li" + ], + [ + "funda", + "menta" + ], + [ + "przewa", + "gi" + ], + [ + "Mracze", + "wskiego" + ], + [ + "rezer", + "wy" + ], + [ + "odmie", + "nne" + ], + [ + "bezrobo", + "cia" + ], + [ + "konty", + "ne" + ], + [ + "Dal", + "sze" + ], + [ + "mono", + "ton" + ], + [ + "ostry", + "m" + ], + [ + "nume", + "rze" + ], + [ + "wróż", + "bę" + ], + [ + "gład", + "kie" + ], + [ + "Usta", + "wa" + ], + [ + "zawiado", + "mił" + ], + [ + "legi", + "ty" + ], + [ + "pokar", + "m" + ], + [ + "egzami", + "nu" + ], + [ + "zaklę", + "cia" + ], + [ + "epi", + "de" + ], + [ + "magi", + "ster" + ], + [ + "niezwykł", + "ego" + ], + [ + "lewi", + "ca" + ], + [ + "Króle", + "stwie" + ], + [ + "koncep", + "cji" + ], + [ + "dostała", + "m" + ], + [ + "zamiesz", + "kały" + ], + [ + "zarządza", + "nia" + ], + [ + "ambasa", + "dor" + ], + [ + "amfitea", + "trze" + ], + [ + "Wodo", + "ktach" + ], + [ + "wysłucha", + "wszy" + ], + [ + "przewyż", + "sza" + ], + [ + "Bru", + "kse" + ], + [ + "uniwersyte", + "tu" + ], + [ + "Pia", + "st" + ], + [ + "okrucie", + "ństwo" + ], + [ + "Lw", + "owie" + ], + [ + "snad", + "ź" + ], + [ + "post", + "ój" + ], + [ + "obywate", + "la" + ], + [ + "igrzy", + "ska" + ], + [ + "klą", + "ł" + ], + [ + "oboj", + "gu" + ], + [ + "drabi", + "ny" + ], + [ + "urlo", + "p" + ], + [ + "katastro", + "fy" + ], + [ + "Tea", + "tr" + ], + [ + "wykorzysta", + "nia" + ], + [ + "inspe", + "ktor" + ], + [ + "straża", + "cy" + ], + [ + "druh", + "ów" + ], + [ + "Lubli", + "nie" + ], + [ + "pospól", + "stwa" + ], + [ + "deba", + "ty" + ], + [ + "negocja", + "cji" + ], + [ + "szczero", + "ści" + ], + [ + "Helu", + "nia" + ], + [ + "Stowarzy", + "szenie" + ], + [ + "obserw", + "ować" + ], + [ + "zabły", + "sły" + ], + [ + "kwe", + "sta" + ], + [ + "strzała", + "mi" + ], + [ + "Aga", + "mem" + ], + [ + "gierm", + "ka" + ], + [ + "zady", + "sza" + ], + [ + "dowó", + "dztwo" + ], + [ + "niechę", + "cią" + ], + [ + "Stal", + "owej" + ], + [ + "Wale", + "n" + ], + [ + "Kami", + "ński" + ], + [ + "Tysią", + "ce" + ], + [ + "Odyse", + "ja" + ], + [ + "Białego", + "stoku" + ], + [ + "Olszty", + "nie" + ], + [ + "Rog", + "owa" + ], + [ + "fili", + "żan" + ], + [ + "Stam", + "tąd" + ], + [ + "festi", + "walu" + ], + [ + "obietni", + "ce" + ], + [ + "pedago", + "gi" + ], + [ + "machina", + "lnie" + ], + [ + "Fum", + "by" + ], + [ + "Raci", + "bo" + ], + [ + "Motowi", + "dło" + ], + [ + "tożsamo", + "ści" + ], + [ + "oddale", + "niu" + ], + [ + "funkcjonu", + "je" + ], + [ + "knech", + "tów" + ], + [ + "łac", + "niej" + ], + [ + "tabe", + "li" + ], + [ + "reputa", + "cję" + ], + [ + "Czecze", + "nii" + ], + [ + "restruktury", + "zacji" + ], + [ + "Włodzi", + "mierz" + ], + [ + "pałacy", + "ku" + ], + [ + "egzy", + "ste" + ], + [ + "Lice", + "um" + ], + [ + "Wąso", + "szy" + ], + [ + "KSIĘ", + "GA" + ], + [ + "Abdu", + "lla" + ], + [ + ".", + "-" + ], + [ + "5", + "1" + ], + [ + "E", + "U" + ], + [ + "E", + "ti" + ], + [ + "F", + "RO" + ], + [ + "I", + "X" + ], + [ + "K", + "C" + ], + [ + "K", + "uro" + ], + [ + "K", + "lau" + ], + [ + "L", + "D" + ], + [ + "M", + "oczy" + ], + [ + "M", + "ek" + ], + [ + "N", + "K" + ], + [ + "O", + "K" + ], + [ + "O", + "ber" + ], + [ + "O", + "soby" + ], + [ + "O", + "święci" + ], + [ + "R", + "E" + ], + [ + "S", + "d" + ], + [ + "S", + "od" + ], + [ + "S", + "che" + ], + [ + "U", + "roczy" + ], + [ + "V", + "II" + ], + [ + "W", + "ur" + ], + [ + "Z", + "go" + ], + [ + "Z", + "nasz" + ], + [ + "a", + "lu" + ], + [ + "d", + "rem" + ], + [ + "h", + "ów" + ], + [ + "i", + "ną" + ], + [ + "j", + "skiego" + ], + [ + "k", + "l" + ], + [ + "k", + "rz" + ], + [ + "m", + "rówki" + ], + [ + "n", + "cja" + ], + [ + "n", + "cję" + ], + [ + "o", + "do" + ], + [ + "o", + "zdoby" + ], + [ + "o", + "ck" + ], + [ + "s", + "co" + ], + [ + "s", + "pis" + ], + [ + "u", + "ta" + ], + [ + "u", + "sia" + ], + [ + "u", + "zgo" + ], + [ + "u", + "licz" + ], + [ + "u", + "kłu" + ], + [ + "u", + "stanku" + ], + [ + "w", + "g" + ], + [ + "w", + "ować" + ], + [ + "w", + "łody" + ], + [ + "w", + "siada" + ], + [ + "w", + "jechali" + ], + [ + "w", + "skiemu" + ], + [ + "w", + "skoczył" + ], + [ + "w", + "zywać" + ], + [ + "z", + "wać" + ], + [ + "z", + "jedno" + ], + [ + "z", + "wich" + ], + [ + "ó", + "str" + ], + [ + "ź", + "dź" + ], + [ + "—", + ";" + ], + [ + "ie", + "l" + ], + [ + "rz", + "owi" + ], + [ + "nie", + "uży" + ], + [ + "nie", + "ograni" + ], + [ + "nie", + "obecność" + ], + [ + "na", + "był" + ], + [ + "na", + "rady" + ], + [ + "ch", + "ną" + ], + [ + "po", + "czną" + ], + [ + "po", + "bła" + ], + [ + "ni", + "nę" + ], + [ + "ni", + "cznej" + ], + [ + "ra", + "be" + ], + [ + "ra", + "dzą" + ], + [ + "ro", + "dzony" + ], + [ + "li", + "nę" + ], + [ + "je", + "c" + ], + [ + "go", + "l" + ], + [ + "za", + "pozna" + ], + [ + "za", + "prawdę" + ], + [ + "za", + "stanowie" + ], + [ + "za", + "przyjaź" + ], + [ + "za", + "marł" + ], + [ + "za", + "czynam" + ], + [ + "ko", + "cio" + ], + [ + "mi", + "t" + ], + [ + "ka", + "sa" + ], + [ + "wi", + "z" + ], + [ + "wi", + "zja" + ], + [ + "wi", + "dzenie" + ], + [ + "wi", + "dne" + ], + [ + "ki", + "bić" + ], + [ + "ła", + "py" + ], + [ + "ła", + "cno" + ], + [ + "wa", + "dy" + ], + [ + "wa", + "jących" + ], + [ + "pa", + "niom" + ], + [ + "wy", + "dę" + ], + [ + "wy", + "powiada" + ], + [ + "wy", + "ruszy" + ], + [ + "wy", + "rach" + ], + [ + "wy", + "rzucił" + ], + [ + "wy", + "niosła" + ], + [ + "wy", + "noszą" + ], + [ + "wy", + "twór" + ], + [ + "wy", + "cofać" + ], + [ + "ne", + "ta" + ], + [ + "to", + "ń" + ], + [ + "ty", + "la" + ], + [ + "ty", + "ryj" + ], + [ + "wie", + "żę" + ], + [ + "wo", + "dach" + ], + [ + "dzi", + "ką" + ], + [ + "dzi", + "ński" + ], + [ + "dzi", + "wili" + ], + [ + "no", + "na" + ], + [ + "czy", + "ku" + ], + [ + "la", + "ka" + ], + [ + "ry", + "czeć" + ], + [ + "prze", + "ź" + ], + [ + "prze", + "padł" + ], + [ + "prze", + "nosić" + ], + [ + "prze", + "prowadzenia" + ], + [ + "ma", + "chając" + ], + [ + "re", + "je" + ], + [ + "re", + "ste" + ], + [ + "re", + "akcji" + ], + [ + "od", + "chodzi" + ], + [ + "od", + "były" + ], + [ + "od", + "wraca" + ], + [ + "od", + "prowadza" + ], + [ + "od", + "bijał" + ], + [ + "cie", + "nką" + ], + [ + "dy", + "le" + ], + [ + "mo", + "ce" + ], + [ + "mo", + "car" + ], + [ + "sta", + "dio" + ], + [ + "si", + "t" + ], + [ + "ob", + "mierz" + ], + [ + "przy", + "ciąga" + ], + [ + "przy", + "niosły" + ], + [ + "przy", + "leciał" + ], + [ + "przy", + "jeździe" + ], + [ + "przy", + "nieśli" + ], + [ + "przy", + "niesiono" + ], + [ + "przy", + "jechałem" + ], + [ + "ru", + "de" + ], + [ + "ru", + "skich" + ], + [ + "ły", + "ka" + ], + [ + "bo", + "rze" + ], + [ + "pie", + "czy" + ], + [ + "we", + "ge" + ], + [ + "bi", + "ję" + ], + [ + "lu", + "da" + ], + [ + "pra", + "sa" + ], + [ + "ży", + "jąc" + ], + [ + "ży", + "jących" + ], + [ + "ga", + "śnie" + ], + [ + "ga", + "sną" + ], + [ + "roz", + "bro" + ], + [ + "roz", + "gar" + ], + [ + "roz", + "bić" + ], + [ + "jak", + "owych" + ], + [ + "jak", + "eś" + ], + [ + "de", + "sek" + ], + [ + "ca", + "n" + ], + [ + "bie", + "dnych" + ], + [ + "sza", + "tki" + ], + [ + "sza", + "ńcach" + ], + [ + "pod", + "chodzi" + ], + [ + "pod", + "chodził" + ], + [ + "pod", + "nó" + ], + [ + "gi", + "n" + ], + [ + "pe", + "ro" + ], + [ + "du", + "j" + ], + [ + "sk", + "y" + ], + [ + "sie", + "ch" + ], + [ + "sie", + "dź" + ], + [ + "Nie", + "go" + ], + [ + "sto", + "czył" + ], + [ + "sto", + "lika" + ], + [ + "in", + "tym" + ], + [ + "in", + "fra" + ], + [ + "pro", + "fi" + ], + [ + "pro", + "stą" + ], + [ + "be", + "ra" + ], + [ + "pu", + "kle" + ], + [ + "sy", + "pał" + ], + [ + "Na", + "r" + ], + [ + "Za", + "ga" + ], + [ + "Za", + "pew" + ], + [ + "Za", + "zdro" + ], + [ + "kł", + "ej" + ], + [ + "mnie", + "manie" + ], + [ + "ich", + "mości" + ], + [ + "bu", + "duje" + ], + [ + "Ja", + "zda" + ], + [ + "Ja", + "dąc" + ], + [ + "Ja", + "sne" + ], + [ + "wał", + "u" + ], + [ + "sią", + "dzie" + ], + [ + "naj", + "cie" + ], + [ + "naj", + "wyraźniej" + ], + [ + "naj", + "chętniej" + ], + [ + "Je", + "dźmy" + ], + [ + "Je", + "nerale" + ], + [ + "wszyst", + "ka" + ], + [ + "rza", + "jąc" + ], + [ + "trzy", + "mało" + ], + [ + "wz", + "mac" + ], + [ + "sty", + "pen" + ], + [ + "praw", + "nej" + ], + [ + "mia", + "żd" + ], + [ + "Ch", + "in" + ], + [ + "Ch", + "ri" + ], + [ + "Ch", + "cieli" + ], + [ + "zo", + "o" + ], + [ + "Wo", + "ła" + ], + [ + "nad", + "miar" + ], + [ + "nad", + "ciąga" + ], + [ + "pier", + "siami" + ], + [ + "Ale", + "ś" + ], + [ + "bar", + "wne" + ], + [ + "cię", + "ty" + ], + [ + "stra", + "ta" + ], + [ + "rowa", + "ni" + ], + [ + "rowa", + "ną" + ], + [ + "rowa", + "nego" + ], + [ + "ste", + "pów" + ], + [ + "ował", + "eś" + ], + [ + "Ma", + "ma" + ], + [ + "gu", + "jących" + ], + [ + "Pa", + "dł" + ], + [ + "woj", + "ował" + ], + [ + "zaś", + "lepie" + ], + [ + "gę", + "sta" + ], + [ + "gę", + "ściej" + ], + [ + "Le", + "ona" + ], + [ + "Le", + "ppe" + ], + [ + "kon", + "tekście" + ], + [ + "stu", + "lecia" + ], + [ + "sły", + "ch" + ], + [ + "sły", + "nnego" + ], + [ + "wą", + "ska" + ], + [ + "wą", + "tek" + ], + [ + "krzy", + "czała" + ], + [ + "pad", + "ną" + ], + [ + "daw", + "niejszych" + ], + [ + "Do", + "lnego" + ], + [ + "Do", + "któr" + ], + [ + "zło", + "ścią" + ], + [ + "zło", + "tymi" + ], + [ + "szczę", + "tem" + ], + [ + "szczę", + "dził" + ], + [ + "Co", + "dziennie" + ], + [ + "mar", + "sz" + ], + [ + "mar", + "szu" + ], + [ + "mar", + "szcząc" + ], + [ + "Mo", + "ło" + ], + [ + "Mo", + "gi" + ], + [ + "koń", + "czą" + ], + [ + "sło", + "dka" + ], + [ + "dzą", + "ce" + ], + [ + "róż", + "nice" + ], + [ + "Wie", + "cz" + ], + [ + "działa", + "cze" + ], + [ + "działa", + "lnością" + ], + [ + "waż", + "nej" + ], + [ + "tka", + "niny" + ], + [ + "Przy", + "szedłem" + ], + [ + "ws", + "party" + ], + [ + "fe", + "t" + ], + [ + "fe", + "bra" + ], + [ + "trz", + "o" + ], + [ + "usta", + "wą" + ], + [ + "rod", + "owi" + ], + [ + "Li", + "gów" + ], + [ + "Tu", + "ry" + ], + [ + "tk", + "owym" + ], + [ + "kom", + "bi" + ], + [ + "wali", + "ły" + ], + [ + "poli", + "s" + ], + [ + "poli", + "cją" + ], + [ + "chod", + "em" + ], + [ + "wio", + "sce" + ], + [ + "ge", + "sty" + ], + [ + "zawo", + "dów" + ], + [ + "pę", + "dzie" + ], + [ + "pę", + "kła" + ], + [ + "tek", + "stów" + ], + [ + "szcza", + "nie" + ], + [ + "samo", + "lot" + ], + [ + "samo", + "tność" + ], + [ + "Ni", + "czego" + ], + [ + "Od", + "kry" + ], + [ + "hu", + "ś" + ], + [ + "włas", + "nemu" + ], + [ + "trzyma", + "m" + ], + [ + "żołnie", + "rzu" + ], + [ + "dwo", + "ry" + ], + [ + "myśli", + "wi" + ], + [ + "jeśli", + "ś" + ], + [ + "zdo", + "byli" + ], + [ + "zdo", + "łam" + ], + [ + "wal", + "ne" + ], + [ + "wal", + "ką" + ], + [ + "wal", + "kach" + ], + [ + "pla", + "ży" + ], + [ + "kobie", + "ce" + ], + [ + "Pod", + "ej" + ], + [ + "pło", + "ch" + ], + [ + "nk", + "ową" + ], + [ + "chwy", + "tać" + ], + [ + "wym", + "knąć" + ], + [ + "wido", + "ki" + ], + [ + "rodzi", + "cami" + ], + [ + "Wa", + "szyng" + ], + [ + "spraw", + "ca" + ], + [ + "spa", + "dają" + ], + [ + "dr", + "gać" + ], + [ + "ode", + "sła" + ], + [ + "obo", + "zy" + ], + [ + "obo", + "zach" + ], + [ + "śpie", + "wem" + ], + [ + "Lu", + "ba" + ], + [ + "skar", + "biec" + ], + [ + "posta", + "w" + ], + [ + "dzieci", + "nną" + ], + [ + "kocha", + "ne" + ], + [ + "kocha", + "ną" + ], + [ + "Mar", + "s" + ], + [ + "trafi", + "ą" + ], + [ + "Roz", + "kaz" + ], + [ + "Bi", + "bli" + ], + [ + "Bi", + "uro" + ], + [ + "zja", + "wia" + ], + [ + "Pro", + "sto" + ], + [ + "Że", + "byś" + ], + [ + "kowa", + "l" + ], + [ + "spokoj", + "ni" + ], + [ + "mor", + "ska" + ], + [ + "pia", + "sk" + ], + [ + "osob", + "ny" + ], + [ + "osob", + "ne" + ], + [ + "krę", + "gi" + ], + [ + "kli", + "maty" + ], + [ + "krót", + "kich" + ], + [ + "zwa", + "na" + ], + [ + "zwa", + "la" + ], + [ + "zwa", + "ną" + ], + [ + "Go", + "rz" + ], + [ + "obro", + "ni" + ], + [ + "kamie", + "niach" + ], + [ + "dosta", + "tki" + ], + [ + "puł", + "kami" + ], + [ + "raź", + "no" + ], + [ + "uj", + "ścia" + ], + [ + "kole", + "gami" + ], + [ + "gości", + "owi" + ], + [ + "krew", + "ną" + ], + [ + "chi", + "i" + ], + [ + "chi", + "ton" + ], + [ + "szczegó", + "lnego" + ], + [ + "sp", + "lą" + ], + [ + "nadzie", + "m" + ], + [ + "obu", + "rzenia" + ], + [ + "Panie", + "nka" + ], + [ + "szczo", + "nym" + ], + [ + "żar", + "tuje" + ], + [ + "zamie", + "nić" + ], + [ + "boga", + "ctwo" + ], + [ + "rado", + "snym" + ], + [ + "cieka", + "wa" + ], + [ + "myśle", + "nie" + ], + [ + "kosz", + "tował" + ], + [ + "poło", + "żyli" + ], + [ + "sier", + "żan" + ], + [ + "zbie", + "rze" + ], + [ + "Cz", + "or" + ], + [ + "Cz", + "łek" + ], + [ + "dziewczy", + "n" + ], + [ + "zaję", + "ły" + ], + [ + "La", + "chów" + ], + [ + "otwo", + "rem" + ], + [ + "powtó", + "rzyło" + ], + [ + "bła", + "ze" + ], + [ + "miecz", + "ów" + ], + [ + "niebie", + "skiej" + ], + [ + "dziedzi", + "ca" + ], + [ + "podej", + "ść" + ], + [ + "podej", + "mował" + ], + [ + "gorą", + "cy" + ], + [ + "gorą", + "czki" + ], + [ + "uważa", + "li" + ], + [ + "uważa", + "jąc" + ], + [ + "gospodar", + "ce" + ], + [ + "Słu", + "p" + ], + [ + "Słu", + "żba" + ], + [ + "współ", + "pracę" + ], + [ + "Sie", + "dzieli" + ], + [ + "czyn", + "ne" + ], + [ + "kły", + "ch" + ], + [ + "odda", + "jąc" + ], + [ + "Ne", + "w" + ], + [ + "Fa", + "bia" + ], + [ + "Jagie", + "llo" + ], + [ + "Ru", + "chu" + ], + [ + "Sy", + "l" + ], + [ + "Sy", + "tua" + ], + [ + "ziem", + "skim" + ], + [ + "zim", + "owych" + ], + [ + "rowi", + "cza" + ], + [ + "części", + "owo" + ], + [ + "błę", + "du" + ], + [ + "ogar", + "niała" + ], + [ + "podsta", + "wę" + ], + [ + "nowo", + "two" + ], + [ + "stępo", + "wali" + ], + [ + "Au", + "stra" + ], + [ + "sposob", + "ami" + ], + [ + "Ge", + "de" + ], + [ + "stos", + "ownie" + ], + [ + "wspó", + "lną" + ], + [ + "pienią", + "dz" + ], + [ + "gwia", + "zdo" + ], + [ + "gwia", + "zdą" + ], + [ + "zni", + "szczy" + ], + [ + "przewo", + "d" + ], + [ + "mąd", + "re" + ], + [ + "zawie", + "sił" + ], + [ + "zawie", + "rać" + ], + [ + "wpły", + "wów" + ], + [ + "Koza", + "kom" + ], + [ + "brz", + "miało" + ], + [ + "spie", + "szyć" + ], + [ + "narod", + "owych" + ], + [ + "chmu", + "rę" + ], + [ + "chmu", + "rki" + ], + [ + "skąd", + "że" + ], + [ + "kor", + "ki" + ], + [ + "gan", + "kiem" + ], + [ + "ocho", + "tnika" + ], + [ + "ocho", + "tników" + ], + [ + "oce", + "nie" + ], + [ + "związ", + "ał" + ], + [ + "blisko", + "ść" + ], + [ + "zac", + "nej" + ], + [ + "wojen", + "na" + ], + [ + "tale", + "rze" + ], + [ + "wierz", + "ąc" + ], + [ + "przer", + "wie" + ], + [ + "książ", + "kach" + ], + [ + "wszedł", + "szy" + ], + [ + "zakoń", + "czeniu" + ], + [ + "wyzna", + "wcy" + ], + [ + "Ga", + "la" + ], + [ + "fra", + "sob" + ], + [ + "fra", + "nt" + ], + [ + "przestrze", + "ga" + ], + [ + "obli", + "ga" + ], + [ + "polu", + "bił" + ], + [ + "sur", + "ową" + ], + [ + "Czarniec", + "kiemu" + ], + [ + "szer", + "mier" + ], + [ + "zmę", + "czenie" + ], + [ + "ban", + "kier" + ], + [ + "bada", + "nie" + ], + [ + "wysta", + "w" + ], + [ + "wysta", + "wy" + ], + [ + "Ketlin", + "giem" + ], + [ + "wierzy", + "li" + ], + [ + "rusza", + "j" + ], + [ + "ofice", + "rem" + ], + [ + "oświad", + "czenie" + ], + [ + "przezna", + "czył" + ], + [ + "przezna", + "czony" + ], + [ + "przezna", + "czona" + ], + [ + "krwa", + "wym" + ], + [ + "strzela", + "ją" + ], + [ + "zanie", + "d" + ], + [ + "miły", + "ch" + ], + [ + "pach", + "nie" + ], + [ + "szpita", + "li" + ], + [ + "wrza", + "sków" + ], + [ + "Nad", + "to" + ], + [ + "kowski", + "m" + ], + [ + "stwier", + "dzenie" + ], + [ + "przyci", + "szonym" + ], + [ + "skło", + "nić" + ], + [ + "skło", + "nność" + ], + [ + "rozmawia", + "my" + ], + [ + "zbo", + "żem" + ], + [ + "finans", + "owania" + ], + [ + "Łu", + "kasz" + ], + [ + "wypa", + "lił" + ], + [ + "oskar", + "żony" + ], + [ + "spó", + "dnicy" + ], + [ + "ochro", + "nie" + ], + [ + "ide", + "ologi" + ], + [ + "Pru", + "sy" + ], + [ + "rozmai", + "t" + ], + [ + "zbiera", + "ją" + ], + [ + "Spy", + "chów" + ], + [ + "śmiertel", + "ny" + ], + [ + "obja", + "wy" + ], + [ + "rzeczywi", + "stością" + ], + [ + "narze", + "czona" + ], + [ + "zasłu", + "guje" + ], + [ + "wycie", + "czek" + ], + [ + "uczci", + "wych" + ], + [ + "śred", + "nio" + ], + [ + "niewin", + "ne" + ], + [ + "ograni", + "czenia" + ], + [ + "ostate", + "cznego" + ], + [ + "drew", + "na" + ], + [ + "postępo", + "waniu" + ], + [ + "sym", + "pa" + ], + [ + "drago", + "nami" + ], + [ + "zuch", + "wale" + ], + [ + "gnia", + "zd" + ], + [ + "wynika", + "jących" + ], + [ + "utra", + "tę" + ], + [ + "system", + "em" + ], + [ + "szale", + "ć" + ], + [ + "umy", + "ć" + ], + [ + "stawia", + "li" + ], + [ + "stawia", + "ją" + ], + [ + "tatar", + "ski" + ], + [ + "zasło", + "nił" + ], + [ + "Ak", + "cja" + ], + [ + "osiem", + "naście" + ], + [ + "kieli", + "chy" + ], + [ + "Ser", + "ca" + ], + [ + "gr", + "ałem" + ], + [ + "przedsiębior", + "ców" + ], + [ + "wstrzą", + "sa" + ], + [ + "młodzi", + "k" + ], + [ + "blo", + "ków" + ], + [ + "zmniej", + "szyć" + ], + [ + "zrozumiał", + "em" + ], + [ + "Kale", + "mu" + ], + [ + "pomaga", + "ją" + ], + [ + "śpi", + "sz" + ], + [ + "maj", + "or" + ], + [ + "zgło", + "sił" + ], + [ + "zachwy", + "tu" + ], + [ + "oszczę", + "dza" + ], + [ + "Telime", + "nie" + ], + [ + "Wyso", + "cki" + ], + [ + "Żydów", + "ka" + ], + [ + "techni", + "cznych" + ], + [ + "mien", + "na" + ], + [ + "przygo", + "dzie" + ], + [ + "napad", + "ów" + ], + [ + "skute", + "czne" + ], + [ + "meta", + "lu" + ], + [ + "pogrze", + "bie" + ], + [ + "zapro", + "szenie" + ], + [ + "europej", + "skie" + ], + [ + "otacza", + "ją" + ], + [ + "spły", + "nęła" + ], + [ + "porówna", + "nia" + ], + [ + "znakomi", + "t" + ], + [ + "okrą", + "gły" + ], + [ + "trakt", + "ował" + ], + [ + "przod", + "ku" + ], + [ + "kuzy", + "nie" + ], + [ + "tajemni", + "cze" + ], + [ + "tajemni", + "czo" + ], + [ + "rusz", + "ona" + ], + [ + "kredy", + "tów" + ], + [ + "zjawi", + "sk" + ], + [ + "doskona", + "łe" + ], + [ + "konkre", + "tne" + ], + [ + "naczy", + "ń" + ], + [ + "Ża", + "dna" + ], + [ + "wieczor", + "ne" + ], + [ + "zazdro", + "ść" + ], + [ + "bal", + "dach" + ], + [ + "cmenta", + "rza" + ], + [ + "lauda", + "ńska" + ], + [ + "uło", + "żyć" + ], + [ + "złowro", + "go" + ], + [ + "Kamie", + "ńcu" + ], + [ + "uniesie", + "nie" + ], + [ + "przeraź", + "liwe" + ], + [ + "subie", + "kta" + ], + [ + "wznosi", + "ła" + ], + [ + "przywiąza", + "nie" + ], + [ + "Ję", + "zy" + ], + [ + "Ję", + "dru" + ], + [ + "słoni", + "owej" + ], + [ + "słoni", + "ową" + ], + [ + "korzysta", + "nia" + ], + [ + "zawoła", + "nie" + ], + [ + "roztrop", + "nie" + ], + [ + "regular", + "ne" + ], + [ + "zwró", + "cony" + ], + [ + "wstrę", + "tem" + ], + [ + "Kan", + "celarii" + ], + [ + "boja", + "źń" + ], + [ + "zastrze", + "żeniem" + ], + [ + "nozd", + "rzy" + ], + [ + "ułat", + "wia" + ], + [ + "odby", + "wały" + ], + [ + "Fun", + "dusz" + ], + [ + "ukazy", + "wały" + ], + [ + "sil", + "niejsze" + ], + [ + "biu", + "rze" + ], + [ + "zwia", + "dy" + ], + [ + "szwa", + "nk" + ], + [ + "odmie", + "nił" + ], + [ + "Wojewódz", + "kiej" + ], + [ + "napisa", + "ne" + ], + [ + "Mazu", + "r" + ], + [ + "kozac", + "ką" + ], + [ + "pozo", + "ry" + ], + [ + "inżynie", + "rowie" + ], + [ + "Lubi", + "czu" + ], + [ + "tuła", + "cz" + ], + [ + "prezentu", + "je" + ], + [ + "Poto", + "ckiego" + ], + [ + "nume", + "ru" + ], + [ + "tutej", + "szy" + ], + [ + "bran", + "ży" + ], + [ + "ubezpie", + "czenia" + ], + [ + "prześla", + "dowa" + ], + [ + "baj", + "ki" + ], + [ + "nazy", + "wam" + ], + [ + "pokar", + "ał" + ], + [ + "Mazow", + "sza" + ], + [ + "wile", + "ńskiego" + ], + [ + "Ros", + "ją" + ], + [ + "Środ", + "owiska" + ], + [ + "promieni", + "owania" + ], + [ + "Cu", + "d" + ], + [ + "pokła", + "dzie" + ], + [ + "przywód", + "cy" + ], + [ + "trum", + "nę" + ], + [ + "Dał", + "by" + ], + [ + "Począ", + "tek" + ], + [ + "popio", + "łem" + ], + [ + "Wałę", + "sy" + ], + [ + "straj", + "k" + ], + [ + "straj", + "ku" + ], + [ + "paste", + "rzy" + ], + [ + "żura", + "wie" + ], + [ + "zarumie", + "niła" + ], + [ + "husa", + "ria" + ], + [ + "kupo", + "wać" + ], + [ + "przyle", + "głej" + ], + [ + "wilgo", + "ci" + ], + [ + "zarabia", + "ć" + ], + [ + "Nasi", + "bu" + ], + [ + "urlo", + "pu" + ], + [ + "preten", + "sji" + ], + [ + "mieszkań", + "com" + ], + [ + "Zer", + "wi" + ], + [ + "zobowiąza", + "ń" + ], + [ + "ciężarów", + "ki" + ], + [ + "korpu", + "s" + ], + [ + "inicjaty", + "wy" + ], + [ + "zgieł", + "ku" + ], + [ + "zawia", + "damia" + ], + [ + "skan", + "dal" + ], + [ + "Scyzo", + "ryk" + ], + [ + "wytwo", + "r" + ], + [ + "rozrzu", + "cone" + ], + [ + "Jagieł", + "ło" + ], + [ + "gołą", + "b" + ], + [ + "roda", + "ków" + ], + [ + "przeraz", + "ił" + ], + [ + "Palaty", + "nie" + ], + [ + "maksy", + "mal" + ], + [ + "izba", + "ch" + ], + [ + "Wiado", + "mość" + ], + [ + "Gwia", + "zdy" + ], + [ + "Pała", + "cu" + ], + [ + "Waż", + "ne" + ], + [ + "docie", + "ra" + ], + [ + "wyzwa", + "nie" + ], + [ + "wzo", + "rem" + ], + [ + "Litwi", + "ni" + ], + [ + "schroni", + "ska" + ], + [ + "Ire", + "na" + ], + [ + "Kod", + "eksu" + ], + [ + "tap", + "czanie" + ], + [ + "rosie", + "ński" + ], + [ + "syste", + "matycznie" + ], + [ + "wczo", + "ra" + ], + [ + "kwesti", + "on" + ], + [ + "uk", + "ląkł" + ], + [ + "Jeroz", + "oli" + ], + [ + "Hitle", + "ra" + ], + [ + "Bydgo", + "szczy" + ], + [ + "pośre", + "dnie" + ], + [ + "męcze", + "n" + ], + [ + "złodzie", + "i" + ], + [ + "Jankie", + "l" + ], + [ + "pożo", + "gi" + ], + [ + "alkie", + "rza" + ], + [ + "bryla", + "nt" + ], + [ + "błogo", + "sław" + ], + [ + "Zdra", + "da" + ], + [ + "pierna", + "cz" + ], + [ + "Szpro", + "t" + ], + [ + "Gł", + "owę" + ], + [ + "Istu", + "bar" + ], + [ + "7", + "1" + ], + [ + "7", + "2" + ], + [ + "7", + "9" + ], + [ + "7", + "00" + ], + [ + "A", + "a" + ], + [ + "B", + "W" + ], + [ + "C", + "la" + ], + [ + "C", + "or" + ], + [ + "D", + "ni" + ], + [ + "E", + "kono" + ], + [ + "G", + "mina" + ], + [ + "J", + "ER" + ], + [ + "K", + "wia" + ], + [ + "L", + "ot" + ], + [ + "N", + "ur" + ], + [ + "N", + "SZ" + ], + [ + "O", + "krop" + ], + [ + "S", + "zale" + ], + [ + "S", + "tron" + ], + [ + "T", + "cze" + ], + [ + "T", + "ob" + ], + [ + "T", + "an" + ], + [ + "U", + "M" + ], + [ + "U", + "cz" + ], + [ + "W", + "ó" + ], + [ + "W", + "sta" + ], + [ + "W", + "ich" + ], + [ + "W", + "strzy" + ], + [ + "Z", + "ły" + ], + [ + "a", + "po" + ], + [ + "a", + "je" + ], + [ + "a", + "do" + ], + [ + "a", + "sce" + ], + [ + "c", + "mo" + ], + [ + "e", + "dy" + ], + [ + "f", + "oni" + ], + [ + "f", + "leg" + ], + [ + "g", + "owski" + ], + [ + "g", + "et" + ], + [ + "i", + "ta" + ], + [ + "i", + "dźcie" + ], + [ + "k", + "nę" + ], + [ + "k", + "łody" + ], + [ + "l", + "w" + ], + [ + "l", + "ców" + ], + [ + "m", + "ścił" + ], + [ + "o", + "ki" + ], + [ + "o", + "praw" + ], + [ + "o", + "strzy" + ], + [ + "p", + "ało" + ], + [ + "s", + "płacić" + ], + [ + "u", + "ka" + ], + [ + "u", + "łu" + ], + [ + "u", + "pamię" + ], + [ + "u", + "siedli" + ], + [ + "w", + "re" + ], + [ + "w", + "kach" + ], + [ + "w", + "bił" + ], + [ + "w", + "biegł" + ], + [ + "z", + "dob" + ], + [ + "z", + "rodzi" + ], + [ + "z", + "brzy" + ], + [ + "z", + "ręcz" + ], + [ + "ł", + "ową" + ], + [ + "ń", + "cza" + ], + [ + "ń", + "cowi" + ], + [ + "ś", + "ne" + ], + [ + "ś", + "no" + ], + [ + "ż", + "ącą" + ], + [ + "ż", + "muj" + ], + [ + "ie", + "ra" + ], + [ + "nie", + "równie" + ], + [ + "nie", + "znajomy" + ], + [ + "nie", + "tope" + ], + [ + "na", + "su" + ], + [ + "na", + "kazy" + ], + [ + "cz", + "niejsze" + ], + [ + "ch", + "łe" + ], + [ + "sz", + "na" + ], + [ + "sz", + "owa" + ], + [ + "sz", + "ało" + ], + [ + "sz", + "me" + ], + [ + "po", + "prowadził" + ], + [ + "po", + "szukać" + ], + [ + "po", + "prawy" + ], + [ + "po", + "jechała" + ], + [ + "po", + "kiwał" + ], + [ + "st", + "róża" + ], + [ + "ni", + "skiej" + ], + [ + "ni", + "owego" + ], + [ + "ra", + "ni" + ], + [ + "ra", + "zach" + ], + [ + "ro", + "cznej" + ], + [ + "rze", + "szy" + ], + [ + "rze", + "mu" + ], + [ + "li", + "t" + ], + [ + "li", + "to" + ], + [ + "li", + "ścia" + ], + [ + "je", + "niec" + ], + [ + "go", + "re" + ], + [ + "za", + "sty" + ], + [ + "za", + "chodzi" + ], + [ + "za", + "szu" + ], + [ + "za", + "mieszka" + ], + [ + "za", + "pyty" + ], + [ + "za", + "prosić" + ], + [ + "za", + "kręcił" + ], + [ + "za", + "kupu" + ], + [ + "za", + "protest" + ], + [ + "ko", + "ci" + ], + [ + "ko", + "są" + ], + [ + "ci", + "chą" + ], + [ + "le", + "ź" + ], + [ + "le", + "czyć" + ], + [ + "le", + "ciała" + ], + [ + "do", + "lę" + ], + [ + "do", + "jeżdża" + ], + [ + "do", + "żywo" + ], + [ + "do", + "prowadza" + ], + [ + "do", + "linie" + ], + [ + "do", + "okoła" + ], + [ + "mi", + "sja" + ], + [ + "mi", + "łego" + ], + [ + "mi", + "trę" + ], + [ + "ka", + "wały" + ], + [ + "wi", + "sza" + ], + [ + "wi", + "chu" + ], + [ + "wi", + "try" + ], + [ + "by", + "wać" + ], + [ + "ki", + "wali" + ], + [ + "te", + "matem" + ], + [ + "wa", + "cji" + ], + [ + "wa", + "ri" + ], + [ + "wa", + "lory" + ], + [ + "ja", + "bł" + ], + [ + "pa", + "ki" + ], + [ + "pa", + "chni" + ], + [ + "pa", + "ńska" + ], + [ + "pa", + "czkę" + ], + [ + "pa", + "roksy" + ], + [ + "wy", + "że" + ], + [ + "wy", + "rę" + ], + [ + "wy", + "stra" + ], + [ + "wy", + "spa" + ], + [ + "wy", + "dosta" + ], + [ + "wy", + "puścić" + ], + [ + "wy", + "chodziła" + ], + [ + "wy", + "drą" + ], + [ + "wy", + "działu" + ], + [ + "wy", + "ciąć" + ], + [ + "wy", + "grywa" + ], + [ + "wy", + "stępował" + ], + [ + "wy", + "zwoli" + ], + [ + "ło", + "na" + ], + [ + "ło", + "ży" + ], + [ + "ło", + "trzy" + ], + [ + "ło", + "kieć" + ], + [ + "to", + "ta" + ], + [ + "to", + "by" + ], + [ + "to", + "re" + ], + [ + "to", + "ria" + ], + [ + "ty", + "n" + ], + [ + "ty", + "ków" + ], + [ + "ty", + "wać" + ], + [ + "ty", + "łem" + ], + [ + "ty", + "ński" + ], + [ + "ty", + "kać" + ], + [ + "ty", + "lnych" + ], + [ + "wie", + "trzy" + ], + [ + "wie", + "źć" + ], + [ + "dzi", + "ob" + ], + [ + "no", + "śnie" + ], + [ + "dzie", + "ści" + ], + [ + "la", + "ski" + ], + [ + "prze", + "ry" + ], + [ + "prze", + "mie" + ], + [ + "prze", + "jął" + ], + [ + "prze", + "krę" + ], + [ + "prze", + "brać" + ], + [ + "prze", + "gląda" + ], + [ + "prze", + "ciągnął" + ], + [ + "prze", + "ciął" + ], + [ + "ma", + "ki" + ], + [ + "ma", + "jącą" + ], + [ + "re", + "nesans" + ], + [ + "kie", + "szenie" + ], + [ + "od", + "sa" + ], + [ + "od", + "mówi" + ], + [ + "od", + "będą" + ], + [ + "od", + "bić" + ], + [ + "od", + "mieni" + ], + [ + "od", + "bili" + ], + [ + "mo", + "ście" + ], + [ + "ce", + "bu" + ], + [ + "ku", + "ź" + ], + [ + "ku", + "ty" + ], + [ + "sta", + "bi" + ], + [ + "mie", + "ścia" + ], + [ + "ob", + "dzie" + ], + [ + "przy", + "wiązał" + ], + [ + "sze", + "ścio" + ], + [ + "ba", + "dał" + ], + [ + "ba", + "nów" + ], + [ + "sa", + "niach" + ], + [ + "tu", + "jący" + ], + [ + "we", + "stal" + ], + [ + "bi", + "tych" + ], + [ + "lu", + "tni" + ], + [ + "ga", + "s" + ], + [ + "ga", + "jów" + ], + [ + "pi", + "cie" + ], + [ + "pi", + "jąc" + ], + [ + "pi", + "ński" + ], + [ + "roz", + "ra" + ], + [ + "roz", + "ka" + ], + [ + "roz", + "szcze" + ], + [ + "roz", + "dę" + ], + [ + "roz", + "gorącz" + ], + [ + "roz", + "miary" + ], + [ + "łu", + "ję" + ], + [ + "ze", + "pch" + ], + [ + "ca", + "p" + ], + [ + "ca", + "ne" + ], + [ + "ju", + "sza" + ], + [ + "wia", + "ro" + ], + [ + "spo", + "sęp" + ], + [ + "cho", + "rej" + ], + [ + "sza", + "rej" + ], + [ + "sza", + "lona" + ], + [ + "zna", + "nym" + ], + [ + "zna", + "czyć" + ], + [ + "pod", + "usz" + ], + [ + "pod", + "wład" + ], + [ + "du", + "jesz" + ], + [ + "owi", + "czem" + ], + [ + "Po", + "nia" + ], + [ + "Po", + "jedy" + ], + [ + "Nie", + "wiele" + ], + [ + "zy", + "n" + ], + [ + "me", + "ble" + ], + [ + "pro", + "chów" + ], + [ + "pu", + "ją" + ], + [ + "pu", + "stka" + ], + [ + "lo", + "ja" + ], + [ + "Na", + "s" + ], + [ + "se", + "ktora" + ], + [ + "szcze", + "niem" + ], + [ + "Za", + "sa" + ], + [ + "or", + "to" + ], + [ + "bu", + "rzyć" + ], + [ + "Ja", + "wo" + ], + [ + "gło", + "sił" + ], + [ + "ża", + "nia" + ], + [ + "naj", + "potęż" + ], + [ + "naj", + "rozmait" + ], + [ + "Je", + "dzie" + ], + [ + "pó", + "ło" + ], + [ + "pó", + "kim" + ], + [ + "wszyst", + "ek" + ], + [ + "rza", + "no" + ], + [ + "praw", + "nego" + ], + [ + "słu", + "gami" + ], + [ + "słu", + "pów" + ], + [ + "rów", + "ności" + ], + [ + "mia", + "wszy" + ], + [ + "Ch", + "le" + ], + [ + "cia", + "śniej" + ], + [ + "zo", + "ra" + ], + [ + "zo", + "ry" + ], + [ + "sła", + "ba" + ], + [ + "bra", + "wszy" + ], + [ + "nad", + "chodzą" + ], + [ + "nad", + "ciągnął" + ], + [ + "ką", + "sa" + ], + [ + "im", + "por" + ], + [ + "bar", + "ki" + ], + [ + "tra", + "sa" + ], + [ + "czu", + "cia" + ], + [ + "Ma", + "ho" + ], + [ + "Bo", + "żą" + ], + [ + "zi", + "ona" + ], + [ + "śmie", + "ją" + ], + [ + "stro", + "i" + ], + [ + "ri", + "uszy" + ], + [ + "two", + "rzyła" + ], + [ + "gra", + "tu" + ], + [ + "wró", + "ży" + ], + [ + "dą", + "żył" + ], + [ + "zaś", + "miała" + ], + [ + "kra", + "dzież" + ], + [ + "pię", + "ty" + ], + [ + "gro", + "bach" + ], + [ + "kon", + "tem" + ], + [ + "stu", + "diu" + ], + [ + "wą", + "wozem" + ], + [ + "Sta", + "nie" + ], + [ + "Sta", + "ny" + ], + [ + "Ka", + "czma" + ], + [ + "sku", + "je" + ], + [ + "Ko", + "l" + ], + [ + "Ko", + "sma" + ], + [ + "strze", + "ż" + ], + [ + "Prze", + "mysłu" + ], + [ + "zło", + "żenia" + ], + [ + "zło", + "żono" + ], + [ + "stał", + "ego" + ], + [ + "Te", + "he" + ], + [ + "chci", + "wość" + ], + [ + "Wy", + "rok" + ], + [ + "Wy", + "gląda" + ], + [ + "koń", + "skim" + ], + [ + "koń", + "cząc" + ], + [ + "świe", + "ciła" + ], + [ + "Mi", + "ły" + ], + [ + "mog", + "łam" + ], + [ + "szka", + "tu" + ], + [ + "ciąg", + "łym" + ], + [ + "tru", + "pie" + ], + [ + "tru", + "pami" + ], + [ + "odpowie", + "dz" + ], + [ + "róż", + "owy" + ], + [ + "kro", + "cie" + ], + [ + "ran", + "ne" + ], + [ + "szko", + "leni" + ], + [ + "pły", + "wać" + ], + [ + "pły", + "nęli" + ], + [ + "działa", + "jących" + ], + [ + "zosta", + "ń" + ], + [ + "um", + "owie" + ], + [ + "wier", + "ne" + ], + [ + "oba", + "w" + ], + [ + "oba", + "wiać" + ], + [ + "oba", + "wiam" + ], + [ + "stą", + "p" + ], + [ + "głos", + "ował" + ], + [ + "głos", + "owaniu" + ], + [ + "dzia", + "dów" + ], + [ + "zda", + "ją" + ], + [ + "zda", + "rzyła" + ], + [ + "usta", + "wał" + ], + [ + "Li", + "g" + ], + [ + "Ba", + "da" + ], + [ + "kar", + "nego" + ], + [ + "kar", + "tki" + ], + [ + "gnie", + "waj" + ], + [ + "pę", + "ki" + ], + [ + "znaj", + "om" + ], + [ + "tek", + "stem" + ], + [ + "poko", + "ry" + ], + [ + "jaki", + "kolwiek" + ], + [ + "pyta", + "ny" + ], + [ + "pyta", + "no" + ], + [ + "pyta", + "niami" + ], + [ + "Rze", + "szy" + ], + [ + "myśli", + "wców" + ], + [ + "mieszka", + "jący" + ], + [ + "zdo", + "była" + ], + [ + "wal", + "nej" + ], + [ + "pol", + "ny" + ], + [ + "tłu", + "mnie" + ], + [ + "woje", + "wodo" + ], + [ + "woje", + "wodzi" + ], + [ + "zam", + "ro" + ], + [ + "fu", + "ntów" + ], + [ + "wym", + "ownie" + ], + [ + "zrobi", + "my" + ], + [ + "szcz", + "ała" + ], + [ + "Wa", + "ta" + ], + [ + "kapła", + "ńskiej" + ], + [ + "spraw", + "ności" + ], + [ + "one", + "gdaj" + ], + [ + "lek", + "kich" + ], + [ + "ucie", + "kała" + ], + [ + "świat", + "owe" + ], + [ + "dr", + "żenie" + ], + [ + "dr", + "gały" + ], + [ + "wyda", + "li" + ], + [ + "wyda", + "jąc" + ], + [ + "dale", + "kim" + ], + [ + "Da", + "ję" + ], + [ + "Da", + "wajcie" + ], + [ + "Krzy", + "ki" + ], + [ + "kocha", + "ni" + ], + [ + "kocha", + "li" + ], + [ + "przyj", + "rzeć" + ], + [ + "przyj", + "muję" + ], + [ + "zę", + "bach" + ], + [ + "zja", + "zd" + ], + [ + "brze", + "żnych" + ], + [ + "cięż", + "kiego" + ], + [ + "spoj", + "rzeniu" + ], + [ + "taj", + "ne" + ], + [ + "got", + "ały" + ], + [ + "ktu", + "je" + ], + [ + "towarzy", + "szu" + ], + [ + "towarzy", + "szyć" + ], + [ + "kowa", + "ną" + ], + [ + "mor", + "ską" + ], + [ + "lan", + "ta" + ], + [ + "krę", + "cili" + ], + [ + "In", + "nym" + ], + [ + "In", + "tere" + ], + [ + "In", + "dia" + ], + [ + "mal", + "ować" + ], + [ + "We", + "szli" + ], + [ + "sztu", + "cznie" + ], + [ + "śle", + "pia" + ], + [ + "skrzy", + "nie" + ], + [ + "skrzy", + "dle" + ], + [ + "zbli", + "żała" + ], + [ + "zwa", + "żać" + ], + [ + "Dzi", + "wno" + ], + [ + "trą", + "bą" + ], + [ + "zabi", + "j" + ], + [ + "obro", + "ty" + ], + [ + "oka", + "zywać" + ], + [ + "ucz", + "nia" + ], + [ + "Bogu", + "sławem" + ], + [ + "bły", + "ski" + ], + [ + "robo", + "tą" + ], + [ + "gości", + "u" + ], + [ + "szczegó", + "łowo" + ], + [ + "licz", + "na" + ], + [ + "obu", + "rzony" + ], + [ + "smu", + "t" + ], + [ + "zoba", + "czyli" + ], + [ + "wzię", + "ty" + ], + [ + "nta", + "cji" + ], + [ + "Pie", + "nię" + ], + [ + "he", + "no" + ], + [ + "skoń", + "czona" + ], + [ + "kaza", + "ne" + ], + [ + "nau", + "ce" + ], + [ + "nau", + "ką" + ], + [ + "Wszyst", + "kim" + ], + [ + "tow", + "ały" + ], + [ + "pierw", + "szemu" + ], + [ + "ponie", + "ść" + ], + [ + "zapa", + "chu" + ], + [ + "kolej", + "nym" + ], + [ + "kolej", + "nej" + ], + [ + "boga", + "ta" + ], + [ + "boga", + "to" + ], + [ + "kraj", + "owych" + ], + [ + "rzuca", + "ne" + ], + [ + "zaj", + "mowali" + ], + [ + "stry", + "ch" + ], + [ + "cio", + "ci" + ], + [ + "bło", + "tem" + ], + [ + "bło", + "tni" + ], + [ + "Ze", + "spół" + ], + [ + "poło", + "żone" + ], + [ + "brać", + "mi" + ], + [ + "pał", + "ów" + ], + [ + "Juran", + "dem" + ], + [ + "ist", + "ny" + ], + [ + "La", + "da" + ], + [ + "zapew", + "nienia" + ], + [ + "uży", + "wają" + ], + [ + "rozpa", + "lone" + ], + [ + "chrześcija", + "nami" + ], + [ + "ukry", + "wa" + ], + [ + "ukry", + "wał" + ], + [ + "współ", + "pracowników" + ], + [ + "Trze", + "cie" + ], + [ + "żało", + "ść" + ], + [ + "Sie", + "dem" + ], + [ + "ceza", + "rze" + ], + [ + "zało", + "gę" + ], + [ + "wyszedł", + "szy" + ], + [ + "żegna", + "jąc" + ], + [ + "siedzi", + "ba" + ], + [ + "rol", + "nicy" + ], + [ + "zmia", + "żd" + ], + [ + "Zo", + "stała" + ], + [ + "bry", + "ki" + ], + [ + "zapła", + "ty" + ], + [ + "poważ", + "nych" + ], + [ + "proje", + "kty" + ], + [ + "para", + "li" + ], + [ + "narod", + "owi" + ], + [ + "tłuma", + "czyli" + ], + [ + "pochy", + "lony" + ], + [ + "dobro", + "dzieja" + ], + [ + "miejsc", + "owi" + ], + [ + "Petroniusz", + "owi" + ], + [ + "pocie", + "szał" + ], + [ + "lubi", + "li" + ], + [ + "dłuż", + "sze" + ], + [ + "broni", + "ąc" + ], + [ + "bij", + "ały" + ], + [ + "odwie", + "źć" + ], + [ + "tale", + "rzy" + ], + [ + "nieu", + "chro" + ], + [ + "sro", + "ż" + ], + [ + "12", + "0" + ], + [ + "arty", + "ści" + ], + [ + "zakoń", + "czenia" + ], + [ + "nieszczę", + "sna" + ], + [ + "straszli", + "wej" + ], + [ + "fra", + "ucy" + ], + [ + "rodza", + "je" + ], + [ + "opowiada", + "ją" + ], + [ + "ocze", + "re" + ], + [ + "ban", + "kie" + ], + [ + "dobra", + "noc" + ], + [ + "stara", + "m" + ], + [ + "wich", + "ry" + ], + [ + "Kry", + "czyński" + ], + [ + "dotychczas", + "owe" + ], + [ + "czwar", + "tym" + ], + [ + "czwar", + "tą" + ], + [ + "wysta", + "wa" + ], + [ + "wysta", + "wił" + ], + [ + "bole", + "sny" + ], + [ + "posa", + "dę" + ], + [ + "posa", + "gu" + ], + [ + "związa", + "ć" + ], + [ + "wykona", + "ne" + ], + [ + "przezna", + "czono" + ], + [ + "spad", + "ał" + ], + [ + "znik", + "ąd" + ], + [ + "miłosier", + "dziu" + ], + [ + "poży", + "te" + ], + [ + "eg", + "za" + ], + [ + "Bra", + "wo" + ], + [ + "wyro", + "by" + ], + [ + "wyro", + "ków" + ], + [ + "napa", + "ść" + ], + [ + "twór", + "cy" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwem" + ], + [ + "poczu", + "ciem" + ], + [ + "Ob", + "raz" + ], + [ + "pojedy", + "nkę" + ], + [ + "kłopo", + "tli" + ], + [ + "ostrze", + "c" + ], + [ + "tytu", + "łów" + ], + [ + "minister", + "stwa" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nie" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nym" + ], + [ + "łowi", + "u" + ], + [ + "swa", + "wol" + ], + [ + "uzna", + "je" + ], + [ + "potwier", + "dzenie" + ], + [ + "potwier", + "dziła" + ], + [ + "leś", + "nicy" + ], + [ + "pamięta", + "ją" + ], + [ + "Zie", + "mowi" + ], + [ + "oca", + "lenia" + ], + [ + "skry", + "cie" + ], + [ + "wyra", + "sta" + ], + [ + "Sza", + "ndar" + ], + [ + "wątpli", + "wość" + ], + [ + "ule", + "wa" + ], + [ + "Witol", + "dem" + ], + [ + "cof", + "nęła" + ], + [ + "Pru", + "sach" + ], + [ + "namio", + "tami" + ], + [ + "natura", + "lne" + ], + [ + "skrę", + "cili" + ], + [ + "dwudzie", + "stego" + ], + [ + "roze", + "szli" + ], + [ + "jał", + "mu" + ], + [ + "kawał", + "kiem" + ], + [ + "party", + "za" + ], + [ + "hań", + "bą" + ], + [ + "zebra", + "niu" + ], + [ + "podda", + "ni" + ], + [ + "zachod", + "nio" + ], + [ + "zde", + "p" + ], + [ + "ćwi", + "czyć" + ], + [ + "poświę", + "cił" + ], + [ + "narze", + "kał" + ], + [ + "zasłu", + "g" + ], + [ + "uczci", + "wym" + ], + [ + "niewin", + "nych" + ], + [ + "siedzą", + "ce" + ], + [ + "uf", + "nością" + ], + [ + "Świę", + "ta" + ], + [ + "postępo", + "wał" + ], + [ + "postępo", + "wać" + ], + [ + "ope", + "rację" + ], + [ + "wybuch", + "nąć" + ], + [ + "cofa", + "jąc" + ], + [ + "rachu", + "nków" + ], + [ + "napeł", + "niła" + ], + [ + "brata", + "nka" + ], + [ + "biało", + "gł" + ], + [ + "biało", + "sto" + ], + [ + "wspom", + "nia" + ], + [ + "wspom", + "nę" + ], + [ + "Sło", + "ńca" + ], + [ + "PR", + "ZY" + ], + [ + "tatar", + "ską" + ], + [ + "kam", + "panię" + ], + [ + "żelaz", + "ny" + ], + [ + "hała", + "sy" + ], + [ + "prowadzą", + "ce" + ], + [ + "Fi", + "li" + ], + [ + "oś", + "mio" + ], + [ + "zaga", + "dnie" + ], + [ + "zawar", + "ł" + ], + [ + "posł", + "ałem" + ], + [ + "pogar", + "dliwie" + ], + [ + "oboję", + "tne" + ], + [ + "Pój", + "dziemy" + ], + [ + "odde", + "chem" + ], + [ + "wsta", + "wał" + ], + [ + "przybra", + "nych" + ], + [ + "far", + "b" + ], + [ + "198", + "4" + ], + [ + "pomie", + "szczenia" + ], + [ + "tch", + "nienie" + ], + [ + "tch", + "nieniem" + ], + [ + "chra", + "panie" + ], + [ + "warsza", + "wskich" + ], + [ + "twem", + "u" + ], + [ + "zawzię", + "cie" + ], + [ + "oznaj", + "mieniem" + ], + [ + "trzę", + "sąc" + ], + [ + "pisu", + "ją" + ], + [ + "Rzekł", + "szy" + ], + [ + "Który", + "ch" + ], + [ + "pozba", + "wiony" + ], + [ + "rosyj", + "ski" + ], + [ + "pisze", + "sz" + ], + [ + "ekspe", + "rie" + ], + [ + "delika", + "tną" + ], + [ + "struktu", + "rę" + ], + [ + "wodz", + "owie" + ], + [ + "dźwi", + "gał" + ], + [ + "meto", + "dą" + ], + [ + "poto", + "kiem" + ], + [ + "złu", + "dzenia" + ], + [ + "zespo", + "ły" + ], + [ + "spły", + "wały" + ], + [ + "napi", + "szę" + ], + [ + "wzdy", + "chając" + ], + [ + "spowo", + "dować" + ], + [ + "eli", + "mina" + ], + [ + "ordy", + "nku" + ], + [ + "wiedziała", + "m" + ], + [ + "trój", + "ką" + ], + [ + "bier", + "ały" + ], + [ + "zaprze", + "czył" + ], + [ + "poinfor", + "mowała" + ], + [ + "despe", + "racja" + ], + [ + "nóż", + "ki" + ], + [ + "patry", + "wał" + ], + [ + "koszu", + "lę" + ], + [ + "seksual", + "nych" + ], + [ + "seksual", + "nego" + ], + [ + "Głów", + "ny" + ], + [ + "orga", + "nu" + ], + [ + "błyskawi", + "c" + ], + [ + "woź", + "ny" + ], + [ + "przeraź", + "liwym" + ], + [ + "sąsie", + "dnich" + ], + [ + "przestra", + "szył" + ], + [ + "rozdzie", + "la" + ], + [ + "Spoj", + "rzyj" + ], + [ + "Rę", + "ka" + ], + [ + "płó", + "cie" + ], + [ + "usił", + "owała" + ], + [ + "pust", + "kę" + ], + [ + "Egipcja", + "nin" + ], + [ + "opieku", + "nem" + ], + [ + "kwar", + "cia" + ], + [ + "cien", + "kich" + ], + [ + "podję", + "ła" + ], + [ + "jesie", + "ń" + ], + [ + "sprzeci", + "wu" + ], + [ + "pacje", + "nta" + ], + [ + "pacie", + "rzy" + ], + [ + "wynosi", + "ła" + ], + [ + "drżą", + "cymi" + ], + [ + "śpią", + "cych" + ], + [ + "zgodzi", + "ła" + ], + [ + "wyła", + "nia" + ], + [ + "proponu", + "ję" + ], + [ + "dzierża", + "wę" + ], + [ + "dzierża", + "wca" + ], + [ + "OS", + "P" + ], + [ + "Labiry", + "nt" + ], + [ + "Labiry", + "ncie" + ], + [ + "Memfi", + "sem" + ], + [ + "delega", + "cji" + ], + [ + "wstę", + "gi" + ], + [ + "Dok", + "tor" + ], + [ + "Jedy", + "nie" + ], + [ + "Mógł", + "by" + ], + [ + "Dia", + "beł" + ], + [ + "Proku", + "rator" + ], + [ + "epo", + "ce" + ], + [ + "podobie", + "ństwa" + ], + [ + "rozja", + "śniła" + ], + [ + "współczes", + "nych" + ], + [ + "współczes", + "nej" + ], + [ + "nazy", + "wali" + ], + [ + "Trybu", + "nał" + ], + [ + "Amen", + "hote" + ], + [ + "Zakła", + "dy" + ], + [ + "Kiejdan", + "ch" + ], + [ + "odwoła", + "nia" + ], + [ + "epi", + "z" + ], + [ + "obiet", + "nicy" + ], + [ + "obiet", + "nicę" + ], + [ + "kwit", + "ły" + ], + [ + "niezwykł", + "e" + ], + [ + "Ab", + "da" + ], + [ + "awantu", + "ry" + ], + [ + "dorad", + "cą" + ], + [ + "łok", + "ci" + ], + [ + "pilnu", + "j" + ], + [ + "przyłą", + "czył" + ], + [ + "Ryszar", + "da" + ], + [ + "Stry", + "ja" + ], + [ + "gałą", + "zki" + ], + [ + "obowiązu", + "jących" + ], + [ + "arystokra", + "cji" + ], + [ + "kaf", + "tan" + ], + [ + "zwięk", + "szenie" + ], + [ + "pagór", + "ka" + ], + [ + "gwaran", + "cji" + ], + [ + "obłąka", + "ny" + ], + [ + "Przeci", + "wnie" + ], + [ + "gołę", + "bi" + ], + [ + "szlo", + "cha" + ], + [ + "postęp", + "ki" + ], + [ + "reprezenta", + "cji" + ], + [ + "podwór", + "ko" + ], + [ + "obiecu", + "je" + ], + [ + "cnotli", + "wy" + ], + [ + "zaby", + "tków" + ], + [ + "widy", + "wać" + ], + [ + "napię", + "cia" + ], + [ + "wilgo", + "ć" + ], + [ + "Sande", + "rusa" + ], + [ + "Kolej", + "ne" + ], + [ + "nieskoń", + "czo" + ], + [ + "przyło", + "żyć" + ], + [ + "Asyryj", + "czyków" + ], + [ + "rozgnie", + "wał" + ], + [ + "Strasz", + "ny" + ], + [ + "Strasz", + "ne" + ], + [ + "resor", + "tu" + ], + [ + "doli", + "nę" + ], + [ + "Makowie", + "cki" + ], + [ + "podziem", + "nych" + ], + [ + "wymyśli", + "ć" + ], + [ + "obrę", + "bie" + ], + [ + "korpu", + "su" + ], + [ + "tabo", + "rem" + ], + [ + "Chciała", + "bym" + ], + [ + "scena", + "riusz" + ], + [ + "dyrek", + "cji" + ], + [ + "Aust", + "rii" + ], + [ + "proto", + "kołu" + ], + [ + "bieliz", + "ny" + ], + [ + "Fir", + "ma" + ], + [ + "Mach", + "nów" + ], + [ + "famili", + "i" + ], + [ + "znaczą", + "co" + ], + [ + "Upi", + "cie" + ], + [ + "znacz", + "niejszych" + ], + [ + "Szczęśli", + "wy" + ], + [ + "zaczer", + "p" + ], + [ + "toale", + "ty" + ], + [ + "Mickie", + "wicz" + ], + [ + "Interne", + "cie" + ], + [ + "Borzoboha", + "ta" + ], + [ + "Borzoboha", + "tej" + ], + [ + "Soko", + "ła" + ], + [ + "Zapom", + "niał" + ], + [ + "Izy", + "dy" + ], + [ + "chcie", + "liśmy" + ], + [ + "instan", + "cji" + ], + [ + "Franci", + "szek" + ], + [ + "psubra", + "ty" + ], + [ + "nieła", + "dzie" + ], + [ + "konferen", + "cję" + ], + [ + "Japo", + "nii" + ], + [ + "oficy", + "je" + ], + [ + "popi", + "ół" + ], + [ + "eksplo", + "ata" + ], + [ + "zgroz", + "y" + ], + [ + "rumieni", + "ąc" + ], + [ + "grana", + "tów" + ], + [ + "Drohoj", + "owska" + ], + [ + "papi", + "ru" + ], + [ + "konwul", + "syj" + ], + [ + "zniecierpli", + "wiony" + ], + [ + "PIE", + "R" + ], + [ + "Świą", + "ty" + ], + [ + "zapu", + "kał" + ], + [ + "Nadz", + "or" + ], + [ + "HE", + "RO" + ], + [ + "posiadło", + "ści" + ], + [ + "DW", + "ORKA" + ], + [ + "wszczy", + "na" + ], + [ + "ziry", + "towany" + ], + [ + "Musawa", + "sa" + ], + [ + "Westy", + "nus" + ], + [ + "okupa", + "cji" + ], + [ + "Pochwa", + "lony" + ], + [ + "tram", + "wa" + ], + [ + "parkin", + "gu" + ], + [ + "transa", + "kcji" + ], + [ + "pomyśla", + "wszy" + ], + [ + "biod", + "rach" + ], + [ + "Sprawo", + "zdanie" + ], + [ + "FRO", + "SZ" + ], + [ + "Sd", + "RP" + ], + [ + "iną", + "d" + ], + [ + "Wiecz", + "ór" + ], + [ + "Kaczma", + "rek" + ], + [ + "6", + "1" + ], + [ + "7", + "3" + ], + [ + "7", + "6" + ], + [ + "A", + "re" + ], + [ + "A", + "sar" + ], + [ + "A", + "zją" + ], + [ + "A", + "heno" + ], + [ + "B", + "on" + ], + [ + "C", + "O" + ], + [ + "D", + "or" + ], + [ + "D", + "usza" + ], + [ + "G", + "R" + ], + [ + "G", + "rz" + ], + [ + "G", + "war" + ], + [ + "G", + "rod" + ], + [ + "H", + "ono" + ], + [ + "K", + "los" + ], + [ + "N", + "y" + ], + [ + "N", + "er" + ], + [ + "O", + "Z" + ], + [ + "O", + "cze" + ], + [ + "O", + "skar" + ], + [ + "S", + "E" + ], + [ + "S", + "S" + ], + [ + "S", + "nad" + ], + [ + "S", + "ek" + ], + [ + "S", + "port" + ], + [ + "T", + "or" + ], + [ + "U", + "h" + ], + [ + "U", + "ła" + ], + [ + "W", + "or" + ], + [ + "W", + "zd" + ], + [ + "W", + "szel" + ], + [ + "X", + "XI" + ], + [ + "Z", + "do" + ], + [ + "a", + "że" + ], + [ + "a", + "pli" + ], + [ + "b", + "m" + ], + [ + "b", + "ały" + ], + [ + "c", + "owa" + ], + [ + "c", + "owej" + ], + [ + "d", + "ałam" + ], + [ + "d", + "rep" + ], + [ + "e", + "st" + ], + [ + "f", + "lu" + ], + [ + "g", + "ej" + ], + [ + "g", + "nij" + ], + [ + "g", + "niótł" + ], + [ + "h", + "ek" + ], + [ + "i", + "żem" + ], + [ + "i", + "mieni" + ], + [ + "l", + "t" + ], + [ + "o", + "tru" + ], + [ + "o", + "szo" + ], + [ + "o", + "czka" + ], + [ + "o", + "tarł" + ], + [ + "p", + "lon" + ], + [ + "p", + "som" + ], + [ + "r", + "ało" + ], + [ + "s", + "puszczał" + ], + [ + "u", + "i" + ], + [ + "u", + "stanowi" + ], + [ + "u", + "jąć" + ], + [ + "u", + "śpi" + ], + [ + "u", + "stępować" + ], + [ + "u", + "ratował" + ], + [ + "w", + "czego" + ], + [ + "w", + "tor" + ], + [ + "w", + "ciąga" + ], + [ + "w", + "rzała" + ], + [ + "w", + "prowadzono" + ], + [ + "w", + "szczął" + ], + [ + "z", + "n" + ], + [ + "z", + "la" + ], + [ + "z", + "ru" + ], + [ + "z", + "su" + ], + [ + "z", + "jo" + ], + [ + "z", + "różnic" + ], + [ + "z", + "miłuj" + ], + [ + "ł", + "kach" + ], + [ + "Ś", + "lub" + ], + [ + "Ż", + "ał" + ], + [ + "Ż", + "wa" + ], + [ + "nie", + "zupełnie" + ], + [ + "nie", + "boga" + ], + [ + "nie", + "jednego" + ], + [ + "nie", + "miłosier" + ], + [ + "nie", + "duże" + ], + [ + "nie", + "pewne" + ], + [ + "nie", + "przyjem" + ], + [ + "na", + "w" + ], + [ + "na", + "wró" + ], + [ + "na", + "mawia" + ], + [ + "na", + "roż" + ], + [ + "na", + "stolet" + ], + [ + "na", + "stroju" + ], + [ + "ch", + "ry" + ], + [ + "ch", + "ało" + ], + [ + "sz", + "on" + ], + [ + "po", + "śli" + ], + [ + "po", + "pla" + ], + [ + "po", + "dzieli" + ], + [ + "po", + "trwa" + ], + [ + "po", + "glądając" + ], + [ + "po", + "ruszyły" + ], + [ + "po", + "błogosławił" + ], + [ + "po", + "wódź" + ], + [ + "ni", + "skiego" + ], + [ + "ni", + "orów" + ], + [ + "ra", + "towania" + ], + [ + "ow", + "cami" + ], + [ + "li", + "ków" + ], + [ + "li", + "usz" + ], + [ + "li", + "wiej" + ], + [ + "li", + "gij" + ], + [ + "li", + "dera" + ], + [ + "li", + "zację" + ], + [ + "go", + "rę" + ], + [ + "go", + "niec" + ], + [ + "go", + "dzien" + ], + [ + "za", + "mar" + ], + [ + "za", + "potrzeb" + ], + [ + "za", + "jeżdża" + ], + [ + "za", + "ciąga" + ], + [ + "za", + "pytania" + ], + [ + "za", + "lała" + ], + [ + "za", + "kochał" + ], + [ + "za", + "granicy" + ], + [ + "za", + "bronił" + ], + [ + "za", + "pamiętać" + ], + [ + "ko", + "st" + ], + [ + "ko", + "pał" + ], + [ + "ko", + "góż" + ], + [ + "ko", + "jarzy" + ], + [ + "ci", + "ska" + ], + [ + "le", + "cki" + ], + [ + "do", + "jechali" + ], + [ + "do", + "słyszeć" + ], + [ + "do", + "rosły" + ], + [ + "do", + "pomóc" + ], + [ + "mi", + "strzy" + ], + [ + "ka", + "ja" + ], + [ + "wi", + "i" + ], + [ + "wi", + "ó" + ], + [ + "ta", + "nych" + ], + [ + "ta", + "ńca" + ], + [ + "ta", + "ńce" + ], + [ + "by", + "cie" + ], + [ + "ki", + "ście" + ], + [ + "rzy", + "my" + ], + [ + "te", + "ty" + ], + [ + "te", + "ba" + ], + [ + "te", + "tów" + ], + [ + "te", + "czki" + ], + [ + "te", + "at" + ], + [ + "ja", + "li" + ], + [ + "ja", + "rów" + ], + [ + "pa", + "ku" + ], + [ + "wy", + "u" + ], + [ + "wy", + "pie" + ], + [ + "wy", + "niesie" + ], + [ + "wy", + "siadł" + ], + [ + "wy", + "mieni" + ], + [ + "wy", + "szuki" + ], + [ + "wy", + "nieśli" + ], + [ + "wy", + "bierał" + ], + [ + "wy", + "gody" + ], + [ + "wy", + "drzeć" + ], + [ + "to", + "pnie" + ], + [ + "ty", + "cznej" + ], + [ + "ty", + "lne" + ], + [ + "wie", + "trze" + ], + [ + "wie", + "trz" + ], + [ + "wie", + "dli" + ], + [ + "da", + "ru" + ], + [ + "da", + "tę" + ], + [ + "da", + "ruję" + ], + [ + "no", + "so" + ], + [ + "czy", + "ną" + ], + [ + "czy", + "stości" + ], + [ + "dzie", + "wicy" + ], + [ + "la", + "mu" + ], + [ + "ry", + "bał" + ], + [ + "prze", + "prowa" + ], + [ + "prze", + "mógł" + ], + [ + "prze", + "pis" + ], + [ + "prze", + "kup" + ], + [ + "prze", + "szył" + ], + [ + "prze", + "jechali" + ], + [ + "prze", + "chodziła" + ], + [ + "prze", + "padło" + ], + [ + "ma", + "wiała" + ], + [ + "re", + "g" + ], + [ + "kie", + "rowania" + ], + [ + "od", + "we" + ], + [ + "od", + "chy" + ], + [ + "od", + "nosi" + ], + [ + "od", + "dal" + ], + [ + "od", + "jechać" + ], + [ + "od", + "prowadzi" + ], + [ + "od", + "nowi" + ], + [ + "cie", + "sz" + ], + [ + "dy", + "r" + ], + [ + "ku", + "szę" + ], + [ + "sta", + "nę" + ], + [ + "sta", + "di" + ], + [ + "sta", + "cje" + ], + [ + "sta", + "rusz" + ], + [ + "mie", + "nią" + ], + [ + "mie", + "nne" + ], + [ + "cze", + "wski" + ], + [ + "przy", + "k" + ], + [ + "przy", + "bo" + ], + [ + "przy", + "była" + ], + [ + "przy", + "wieść" + ], + [ + "owa", + "r" + ], + [ + "owa", + "dów" + ], + [ + "nia", + "r" + ], + [ + "nia", + "sz" + ], + [ + "my", + "dła" + ], + [ + "my", + "lisz" + ], + [ + "ru", + "skim" + ], + [ + "sze", + "wicz" + ], + [ + "bo", + "jem" + ], + [ + "sa", + "teli" + ], + [ + "pie", + "rza" + ], + [ + "pie", + "rać" + ], + [ + "bi", + "ąc" + ], + [ + "lu", + "ję" + ], + [ + "ży", + "m" + ], + [ + "ga", + "nem" + ], + [ + "pi", + "ng" + ], + [ + "roz", + "nie" + ], + [ + "roz", + "poczęli" + ], + [ + "roz", + "targ" + ], + [ + "ju", + "ry" + ], + [ + "wszy", + "m" + ], + [ + "sza", + "ro" + ], + [ + "sza", + "nują" + ], + [ + "ale", + "ś" + ], + [ + "pod", + "u" + ], + [ + "pod", + "wi" + ], + [ + "pod", + "uszki" + ], + [ + "pe", + "i" + ], + [ + "pe", + "ri" + ], + [ + "sk", + "rzę" + ], + [ + "gł", + "ownie" + ], + [ + "Nie", + "naszy" + ], + [ + "sto", + "ma" + ], + [ + "sto", + "jącym" + ], + [ + "zy", + "m" + ], + [ + "in", + "du" + ], + [ + "in", + "dek" + ], + [ + "in", + "dyj" + ], + [ + "cha", + "ta" + ], + [ + "pro", + "gów" + ], + [ + "pro", + "filakty" + ], + [ + "be", + "to" + ], + [ + "pu", + "kanie" + ], + [ + "sy", + "mi" + ], + [ + "Na", + "gro" + ], + [ + "Na", + "okół" + ], + [ + "ar", + "che" + ], + [ + "ska", + "kać" + ], + [ + "se", + "ster" + ], + [ + "an", + "ki" + ], + [ + "Za", + "konie" + ], + [ + "tym", + "że" + ], + [ + "mnie", + "mać" + ], + [ + "or", + "ły" + ], + [ + "bu", + "rze" + ], + [ + "bu", + "cha" + ], + [ + "bu", + "dziła" + ], + [ + "bu", + "jne" + ], + [ + "Ja", + "ć" + ], + [ + "Ja", + "snej" + ], + [ + "fi", + "ni" + ], + [ + "fi", + "ranki" + ], + [ + "dla", + "ń" + ], + [ + "naj", + "tęż" + ], + [ + "nic", + "ka" + ], + [ + "rą", + "ba" + ], + [ + "wz", + "niesie" + ], + [ + "wz", + "niosły" + ], + [ + "praw", + "nu" + ], + [ + "trze", + "niu" + ], + [ + "al", + "ter" + ], + [ + "nu", + "jąc" + ], + [ + "zu", + "ję" + ], + [ + "cią", + "głej" + ], + [ + "kła", + "dą" + ], + [ + "kła", + "niali" + ], + [ + "pier", + "ała" + ], + [ + "bar", + "wą" + ], + [ + "tra", + "wach" + ], + [ + "stra", + "wy" + ], + [ + "stra", + "wę" + ], + [ + "chwi", + "ał" + ], + [ + "zd", + "ła" + ], + [ + "ste", + "in" + ], + [ + "chy", + "trze" + ], + [ + "chy", + "bił" + ], + [ + "Pa", + "ńskie" + ], + [ + "Pa", + "trzę" + ], + [ + "gra", + "sa" + ], + [ + "gra", + "bieży" + ], + [ + "owo", + "m" + ], + [ + "kto", + "ratu" + ], + [ + "dru", + "go" + ], + [ + "pię", + "trzy" + ], + [ + "Le", + "gi" + ], + [ + "Le", + "szczy" + ], + [ + "gro", + "bli" + ], + [ + "kon", + "to" + ], + [ + "den", + "ci" + ], + [ + "Sta", + "nowi" + ], + [ + "Ka", + "sz" + ], + [ + "Ka", + "sia" + ], + [ + "Ka", + "sp" + ], + [ + "dza", + "ch" + ], + [ + "daw", + "ni" + ], + [ + "daw", + "nemu" + ], + [ + "robi", + "one" + ], + [ + "Ra", + "f" + ], + [ + "zło", + "dzieja" + ], + [ + "Te", + "o" + ], + [ + "Wy", + "zna" + ], + [ + "mar", + "gra" + ], + [ + "Mo", + "rze" + ], + [ + "Mo", + "ck" + ], + [ + "Ro", + "ki" + ], + [ + "Ro", + "cha" + ], + [ + "koń", + "cach" + ], + [ + "świe", + "ca" + ], + [ + "szu", + "ję" + ], + [ + "Sz", + "koła" + ], + [ + "Mi", + "r" + ], + [ + "Mi", + "le" + ], + [ + "Mi", + "an" + ], + [ + "miej", + "ski" + ], + [ + "ciąg", + "łych" + ], + [ + "towa", + "nego" + ], + [ + "kry", + "ją" + ], + [ + "pre", + "ss" + ], + [ + "Czy", + "by" + ], + [ + "pły", + "nące" + ], + [ + "zosta", + "ją" + ], + [ + "zosta", + "wię" + ], + [ + "zosta", + "wiła" + ], + [ + "spra", + "wiał" + ], + [ + "oba", + "czysz" + ], + [ + "stą", + "pienie" + ], + [ + "fe", + "mini" + ], + [ + "for", + "tali" + ], + [ + "dzia", + "k" + ], + [ + "usta", + "wili" + ], + [ + "Tu", + "sk" + ], + [ + "wę", + "zł" + ], + [ + "umie", + "ści" + ], + [ + "umie", + "ścić" + ], + [ + "Ba", + "den" + ], + [ + "kom", + "bina" + ], + [ + "wio", + "zę" + ], + [ + "wio", + "seł" + ], + [ + "osta", + "nę" + ], + [ + "ge", + "o" + ], + [ + "uczy", + "nków" + ], + [ + "Gdy", + "ni" + ], + [ + "Ni", + "kogo" + ], + [ + "star", + "cy" + ], + [ + "star", + "szej" + ], + [ + "godzi", + "ła" + ], + [ + "An", + "giel" + ], + [ + "Rze", + "kła" + ], + [ + "uwa", + "dze" + ], + [ + "jedno", + "raz" + ], + [ + "jedno", + "stka" + ], + [ + "wal", + "ał" + ], + [ + "wal", + "czą" + ], + [ + "19", + "19" + ], + [ + "kla", + "snął" + ], + [ + "tere", + "nach" + ], + [ + "mają", + "tkowych" + ], + [ + "pom", + "roce" + ], + [ + "pło", + "cie" + ], + [ + "rząd", + "cy" + ], + [ + "rodzi", + "c" + ], + [ + "Pi", + "sze" + ], + [ + "Wa", + "sy" + ], + [ + "zby", + "tku" + ], + [ + "świad", + "czą" + ], + [ + "spa", + "lone" + ], + [ + "isto", + "ta" + ], + [ + "póź", + "ną" + ], + [ + "wyda", + "j" + ], + [ + "Lu", + "be" + ], + [ + "posta", + "wili" + ], + [ + "Da", + "waj" + ], + [ + "Da", + "remnie" + ], + [ + "przyj", + "mą" + ], + [ + "pole", + "gli" + ], + [ + "Roz", + "pa" + ], + [ + "Bi", + "ałe" + ], + [ + "kow", + "ską" + ], + [ + "zdr", + "ow" + ], + [ + "ktu", + "ra" + ], + [ + "bia", + "li" + ], + [ + "spokoj", + "nych" + ], + [ + "pia", + "ny" + ], + [ + "zupeł", + "nym" + ], + [ + "ol", + "szy" + ], + [ + "zach", + "owań" + ], + [ + "szep", + "cąc" + ], + [ + "In", + "we" + ], + [ + "śle", + "dził" + ], + [ + "skrzy", + "dłem" + ], + [ + "zwa", + "nego" + ], + [ + "Dzi", + "ało" + ], + [ + "kol", + "cza" + ], + [ + "polity", + "cznie" + ], + [ + "chłop", + "ska" + ], + [ + "ple", + "ba" + ], + [ + "obec", + "ne" + ], + [ + "mod", + "ły" + ], + [ + "Re", + "kuć" + ], + [ + "kamie", + "nnej" + ], + [ + "dziesią", + "tym" + ], + [ + "klę", + "czał" + ], + [ + "gości", + "nnie" + ], + [ + "So", + "s" + ], + [ + "So", + "jusz" + ], + [ + "wil", + "le" + ], + [ + "wil", + "cze" + ], + [ + "bud", + "ową" + ], + [ + "Ha", + "li" + ], + [ + "kształ", + "cenia" + ], + [ + "row", + "em" + ], + [ + "nau", + "czania" + ], + [ + "zwycię", + "ży" + ], + [ + "dobry", + "mi" + ], + [ + "powin", + "ność" + ], + [ + "boga", + "mi" + ], + [ + "boga", + "tego" + ], + [ + "biał", + "ka" + ], + [ + "cieka", + "wą" + ], + [ + "dowie", + "działa" + ], + [ + "opie", + "rać" + ], + [ + "Ci", + "ała" + ], + [ + "sio", + "strzy" + ], + [ + "Al", + "bowiem" + ], + [ + "poja", + "zdu" + ], + [ + "maty", + "ki" + ], + [ + "rozle", + "gało" + ], + [ + "staro", + "ście" + ], + [ + "hi", + "gie" + ], + [ + "prawa", + "mi" + ], + [ + "sprze", + "czne" + ], + [ + "bła", + "zen" + ], + [ + "okru", + "tnym" + ], + [ + "chrześcija", + "ńską" + ], + [ + "gorą", + "cej" + ], + [ + "ukry", + "ta" + ], + [ + "Gdyby", + "śmy" + ], + [ + "spodzie", + "wam" + ], + [ + "gór", + "ników" + ], + [ + "pała", + "ców" + ], + [ + "pat", + "ri" + ], + [ + "czyn", + "sz" + ], + [ + "Wła", + "d" + ], + [ + "tur", + "niej" + ], + [ + "fo", + "rem" + ], + [ + "kola", + "cji" + ], + [ + "tajem", + "ne" + ], + [ + "odda", + "ją" + ], + [ + "sma", + "kiem" + ], + [ + "doty", + "kał" + ], + [ + "minu", + "tę" + ], + [ + "hetma", + "ńską" + ], + [ + "Fa", + "la" + ], + [ + "Fa", + "bian" + ], + [ + "knia", + "zie" + ], + [ + "ber", + "ta" + ], + [ + "poch", + "walony" + ], + [ + "kup", + "na" + ], + [ + "Sy", + "stem" + ], + [ + "weso", + "łych" + ], + [ + "pozosta", + "ją" + ], + [ + "dowo", + "dzą" + ], + [ + "dzwo", + "nka" + ], + [ + "kara", + "bin" + ], + [ + "trud", + "ny" + ], + [ + "ogar", + "nie" + ], + [ + "siedzi", + "bą" + ], + [ + "potrafi", + "my" + ], + [ + "pali", + "ło" + ], + [ + "znajo", + "me" + ], + [ + "Kró", + "la" + ], + [ + "Ar", + "ka" + ], + [ + "Ar", + "tur" + ], + [ + "Powie", + "działa" + ], + [ + "pozwoli", + "li" + ], + [ + "niemie", + "cką" + ], + [ + "pułkow", + "nikiem" + ], + [ + "zapła", + "cę" + ], + [ + "podo", + "fi" + ], + [ + "pokry", + "ta" + ], + [ + "Pu", + "szcza" + ], + [ + "pry", + "ska" + ], + [ + "jakiej", + "kolwiek" + ], + [ + "zaba", + "wić" + ], + [ + "siła", + "ch" + ], + [ + "narod", + "owego" + ], + [ + "15", + "00" + ], + [ + "lite", + "wskiej" + ], + [ + "lite", + "raturze" + ], + [ + "pochy", + "loną" + ], + [ + "pochy", + "lając" + ], + [ + "ucze", + "ni" + ], + [ + "wsty", + "dzi" + ], + [ + "poł", + "ową" + ], + [ + "kieru", + "nkach" + ], + [ + "ocho", + "czo" + ], + [ + "oce", + "an" + ], + [ + "Su", + "zina" + ], + [ + "pory", + "wać" + ], + [ + "bel", + "skie" + ], + [ + "Radziwił", + "łem" + ], + [ + "tale", + "nty" + ], + [ + "sro", + "gą" + ], + [ + "sro", + "giej" + ], + [ + "zga", + "sło" + ], + [ + "zdrowie", + "je" + ], + [ + "zakoń", + "czy" + ], + [ + "bom", + "by" + ], + [ + "suk", + "na" + ], + [ + "Ga", + "sztow" + ], + [ + "fra", + "mu" + ], + [ + "bliż", + "szy" + ], + [ + "niena", + "cka" + ], + [ + "słysze", + "liśmy" + ], + [ + "zmę", + "czone" + ], + [ + "żół", + "tą" + ], + [ + "prowadzo", + "nej" + ], + [ + "drob", + "no" + ], + [ + "uczyni", + "łem" + ], + [ + "har", + "d" + ], + [ + "sprzeda", + "wać" + ], + [ + "podróż", + "ny" + ], + [ + "wierzy", + "łem" + ], + [ + "chcieli", + "by" + ], + [ + "regu", + "lacji" + ], + [ + "marszał", + "kiem" + ], + [ + "ota", + "czały" + ], + [ + "wybor", + "ców" + ], + [ + "napa", + "dy" + ], + [ + "twór", + "cze" + ], + [ + "leż", + "ącą" + ], + [ + "głębi", + "n" + ], + [ + "zauwa", + "żyłem" + ], + [ + "przyci", + "sku" + ], + [ + "przywi", + "tał" + ], + [ + "spostrzegł", + "em" + ], + [ + "łow", + "czy" + ], + [ + "Dy", + "rek" + ], + [ + "rzo", + "nymi" + ], + [ + "odpowiada", + "jąc" + ], + [ + "materi", + "alnych" + ], + [ + "przysię", + "gą" + ], + [ + "zbliża", + "ją" + ], + [ + "czter", + "naście" + ], + [ + "Zna", + "la" + ], + [ + "leś", + "ną" + ], + [ + "przedstawi", + "ciela" + ], + [ + "dokona", + "nia" + ], + [ + "biega", + "li" + ], + [ + "plu", + "m" + ], + [ + "urzą", + "dził" + ], + [ + "wyra", + "żenia" + ], + [ + "sch", + "ły" + ], + [ + "szlachet", + "nego" + ], + [ + "natura", + "lnym" + ], + [ + "czap", + "ką" + ], + [ + "proku", + "raturze" + ], + [ + "utwo", + "rów" + ], + [ + "Łę", + "cką" + ], + [ + "francu", + "skie" + ], + [ + "niezna", + "na" + ], + [ + "niezna", + "nej" + ], + [ + "powsta", + "niu" + ], + [ + "zdecy", + "dowała" + ], + [ + "śmiertel", + "na" + ], + [ + "czela", + "dzią" + ], + [ + "obja", + "wia" + ], + [ + "obja", + "śnił" + ], + [ + "wschod", + "nim" + ], + [ + "uch", + "wałę" + ], + [ + "zdą", + "żyła" + ], + [ + "koły", + "sały" + ], + [ + "dole", + "gli" + ], + [ + "oli", + "wą" + ], + [ + "narze", + "czonej" + ], + [ + "pożegna", + "nia" + ], + [ + "podró", + "że" + ], + [ + "koza", + "cka" + ], + [ + "siedzą", + "cego" + ], + [ + "cina", + "ł" + ], + [ + "CH", + "I" + ], + [ + "lam", + "p" + ], + [ + "biało", + "gro" + ], + [ + "osobi", + "stej" + ], + [ + "posia", + "dam" + ], + [ + "wspom", + "niawszy" + ], + [ + "Sło", + "ń" + ], + [ + "tatar", + "skim" + ], + [ + "najbliż", + "szą" + ], + [ + "osią", + "ga" + ], + [ + "Pozna", + "łem" + ], + [ + "życzli", + "wie" + ], + [ + "hała", + "sem" + ], + [ + "łat", + "wą" + ], + [ + "pięciu", + "set" + ], + [ + "srebr", + "nych" + ], + [ + "przygot", + "owu" + ], + [ + "boi", + "sku" + ], + [ + "wstrzą", + "snęła" + ], + [ + "poboż", + "nych" + ], + [ + "wsta", + "jąc" + ], + [ + "obfi", + "te" + ], + [ + "Murzy", + "na" + ], + [ + "dźwię", + "ku" + ], + [ + "198", + "3" + ], + [ + "pomaga", + "li" + ], + [ + "mart", + "wi" + ], + [ + "vi", + "vat" + ], + [ + "Two", + "ich" + ], + [ + "Two", + "jej" + ], + [ + "Two", + "im" + ], + [ + "śmiało", + "ść" + ], + [ + "Chce", + "cie" + ], + [ + "zdję", + "ła" + ], + [ + "oznaj", + "mia" + ], + [ + "Europej", + "ska" + ], + [ + "cek", + "hau" + ], + [ + "techni", + "czne" + ], + [ + "oblę", + "żonych" + ], + [ + "gwałtow", + "ny" + ], + [ + "rosyj", + "skie" + ], + [ + "fanta", + "zją" + ], + [ + "powstrzy", + "ma" + ], + [ + "gada", + "sz" + ], + [ + "składa", + "nia" + ], + [ + "napo", + "ju" + ], + [ + "dum", + "na" + ], + [ + "zar", + "ż" + ], + [ + "wata", + "żki" + ], + [ + "gaze", + "t" + ], + [ + "sied", + "mio" + ], + [ + "fizy", + "cznych" + ], + [ + "maszy", + "na" + ], + [ + "pojedzie", + "m" + ], + [ + "koron", + "nego" + ], + [ + "ślu", + "by" + ], + [ + "otacza", + "jące" + ], + [ + "szlachec", + "ka" + ], + [ + "szlachec", + "kiego" + ], + [ + "Wró", + "ciwszy" + ], + [ + "oficja", + "lnych" + ], + [ + "spowo", + "duje" + ], + [ + "drę", + "czy" + ], + [ + "Samo", + "obrony" + ], + [ + "rejest", + "r" + ], + [ + "utk", + "wione" + ], + [ + "uto", + "nął" + ], + [ + "Hra", + "bio" + ], + [ + "mięk", + "ki" + ], + [ + "mięk", + "kie" + ], + [ + "zakry", + "ł" + ], + [ + "miaste", + "czko" + ], + [ + "Wz", + "rok" + ], + [ + "nędz", + "ny" + ], + [ + "Gro", + "ma" + ], + [ + "potwo", + "ry" + ], + [ + "przysią", + "c" + ], + [ + "Głów", + "nego" + ], + [ + "Roba", + "ka" + ], + [ + "wyobra", + "żał" + ], + [ + "zasię", + "g" + ], + [ + "lauda", + "ńskich" + ], + [ + "lauda", + "ńską" + ], + [ + "Rów", + "no" + ], + [ + "qu", + "i" + ], + [ + "błyskawi", + "cznie" + ], + [ + "błyskawi", + "cą" + ], + [ + "bieda", + "k" + ], + [ + "otwiera", + "ją" + ], + [ + "ilu", + "stra" + ], + [ + "podkre", + "ślił" + ], + [ + "zamierza", + "ją" + ], + [ + "swobod", + "ę" + ], + [ + "Rę", + "baj" + ], + [ + "kłu", + "sem" + ], + [ + "wodo", + "ciąg" + ], + [ + "telefon", + "ów" + ], + [ + "klejno", + "t" + ], + [ + "atmosfe", + "ra" + ], + [ + "rosną", + "ce" + ], + [ + "impre", + "z" + ], + [ + "zamiesza", + "nia" + ], + [ + "sprzeci", + "wić" + ], + [ + "posił", + "ków" + ], + [ + "kos", + "mi" + ], + [ + "kos", + "mety" + ], + [ + "dyscypli", + "ny" + ], + [ + "uzasa", + "dnia" + ], + [ + "karcz", + "ma" + ], + [ + "Pięk", + "ny" + ], + [ + "Komu", + "nika" + ], + [ + "Augu", + "st" + ], + [ + "dziad", + "ku" + ], + [ + "Zakon", + "owi" + ], + [ + "wspaniały", + "m" + ], + [ + "biur", + "ko" + ], + [ + "naro", + "dzie" + ], + [ + "szwa", + "nku" + ], + [ + "siod", + "ło" + ], + [ + "gl", + "ob" + ], + [ + "jedź", + "my" + ], + [ + "Mazu", + "rów" + ], + [ + "zgry", + "źli" + ], + [ + "świeży", + "ch" + ], + [ + "schwy", + "tać" + ], + [ + "nało", + "żyć" + ], + [ + "wróż", + "ba" + ], + [ + "minist", + "rowie" + ], + [ + "pras", + "owej" + ], + [ + "fałszy", + "we" + ], + [ + "upał", + "ów" + ], + [ + "rozja", + "ś" + ], + [ + "ukra", + "dkiem" + ], + [ + "podar", + "ował" + ], + [ + "normal", + "nym" + ], + [ + "emery", + "tury" + ], + [ + "przysła", + "ć" + ], + [ + "cięża", + "ru" + ], + [ + "Staro", + "sta" + ], + [ + "wysił", + "kiem" + ], + [ + "znamieni", + "ty" + ], + [ + "zabrz", + "miały" + ], + [ + "Ros", + "siego" + ], + [ + "mechani", + "zm" + ], + [ + "wytrzyma", + "m" + ], + [ + "ZY", + "BEL" + ], + [ + "Króle", + "stwo" + ], + [ + "otwier", + "ały" + ], + [ + "dorad", + "ców" + ], + [ + "zamę", + "tu" + ], + [ + "świecą", + "ce" + ], + [ + "przywód", + "ców" + ], + [ + "ziemie", + "c" + ], + [ + "Moska", + "la" + ], + [ + "bieżą", + "co" + ], + [ + "amfitea", + "tr" + ], + [ + "dzba", + "ny" + ], + [ + "Zawi", + "szy" + ], + [ + "wyróż", + "nia" + ], + [ + "Danuś", + "ki" + ], + [ + "nome", + "su" + ], + [ + "pomiar", + "kował" + ], + [ + "Grzego", + "rza" + ], + [ + "uniwersyte", + "cie" + ], + [ + "otchła", + "ń" + ], + [ + "klat", + "ce" + ], + [ + "jakimi", + "ś" + ], + [ + "przyzwycza", + "jenia" + ], + [ + "husa", + "rii" + ], + [ + "nagra", + "dza" + ], + [ + "Jurandów", + "ny" + ], + [ + "kopal", + "ń" + ], + [ + "żydow", + "skiej" + ], + [ + "służeb", + "ne" + ], + [ + "cierpie", + "niem" + ], + [ + "wir", + "tu" + ], + [ + "nó", + "t" + ], + [ + "nai", + "w" + ], + [ + "łazie", + "nce" + ], + [ + "Asyryj", + "czycy" + ], + [ + "techno", + "logii" + ], + [ + "ruma", + "ka" + ], + [ + "Zer", + "wał" + ], + [ + "odwro", + "tnie" + ], + [ + "Róż", + "ne" + ], + [ + "Makowie", + "cka" + ], + [ + "Jare", + "my" + ], + [ + "wzniesio", + "ną" + ], + [ + "szanow", + "ny" + ], + [ + "studia", + "ch" + ], + [ + "past", + "wi" + ], + [ + "Stol", + "nika" + ], + [ + "ima", + "gina" + ], + [ + "wsa", + "dził" + ], + [ + "kołnie", + "rz" + ], + [ + "satysfa", + "kcji" + ], + [ + "satysfa", + "kcję" + ], + [ + "jęcz", + "mień" + ], + [ + "internet", + "owej" + ], + [ + "rumia", + "ne" + ], + [ + "szam", + "pana" + ], + [ + "wykształ", + "cenia" + ], + [ + "reży", + "ser" + ], + [ + "kame", + "ra" + ], + [ + "poście", + "li" + ], + [ + "Polo", + "nii" + ], + [ + "ben", + "zy" + ], + [ + "Ryce", + "rz" + ], + [ + "partne", + "rem" + ], + [ + "dyżu", + "r" + ], + [ + "Wiado", + "mości" + ], + [ + "chcie", + "ć" + ], + [ + "łopa", + "tki" + ], + [ + "pokoi", + "ku" + ], + [ + "senty", + "menta" + ], + [ + "integra", + "cji" + ], + [ + "Sztu", + "ki" + ], + [ + "bilan", + "s" + ], + [ + "zdar", + "ł" + ], + [ + "zemd", + "lał" + ], + [ + "Stam", + "bu" + ], + [ + "Zaty", + "brze" + ], + [ + "Zadnie", + "przu" + ], + [ + "Ogólno", + "kształcą" + ], + [ + "Anto", + "niego" + ], + [ + "Śnie", + "g" + ], + [ + "wyglą", + "dam" + ], + [ + "Male", + "ski" + ], + [ + "narzędzie", + "m" + ], + [ + "Słyszał", + "eś" + ], + [ + "Dona", + "ld" + ], + [ + "najdostoj", + "niejszy" + ], + [ + "Pater", + "son" + ], + [ + "hura", + "gan" + ], + [ + "hitle", + "row" + ], + [ + "won", + "czas" + ], + [ + "Głup", + "stwo" + ], + [ + "semina", + "rium" + ], + [ + "jakowej", + "ś" + ], + [ + "Sni", + "tko" + ], + [ + "ubó", + "st" + ], + [ + "przeciwie", + "ństwie" + ], + [ + "Ag", + "nus" + ], + [ + "inf", + "lacji" + ], + [ + "Wojnił", + "łowicz" + ], + [ + "Rzpli", + "tej" + ], + [ + "cubi", + "culum" + ], + [ + "Brukse", + "li" + ], + [ + "Fabia", + "na" + ], + [ + "sympa", + "tii" + ], + [ + "Ekono", + "mi" + ], + [ + "Tob", + "ą" + ], + [ + "Asar", + "ha" + ], + [ + "Snad", + "ź" + ], + [ + "%", + "," + ], + [ + "5", + "8" + ], + [ + "8", + "4" + ], + [ + "8", + "6" + ], + [ + "8", + "9" + ], + [ + "9", + "7" + ], + [ + "A", + "K" + ], + [ + "A", + "aa" + ], + [ + "C", + "er" + ], + [ + "C", + "ia" + ], + [ + "D", + "V" + ], + [ + "E", + "lia" + ], + [ + "F", + "ro" + ], + [ + "G", + "on" + ], + [ + "G", + "ali" + ], + [ + "G", + "min" + ], + [ + "G", + "len" + ], + [ + "G", + "RO" + ], + [ + "H", + "re" + ], + [ + "H", + "usse" + ], + [ + "I", + "ść" + ], + [ + "I", + "ON" + ], + [ + "K", + "rą" + ], + [ + "K", + "rem" + ], + [ + "K", + "owali" + ], + [ + "M", + "ro" + ], + [ + "O", + "ta" + ], + [ + "O", + "pali" + ], + [ + "O", + "kazuje" + ], + [ + "R", + "M" + ], + [ + "R", + "ą" + ], + [ + "S", + "ty" + ], + [ + "S", + "ob" + ], + [ + "S", + "zo" + ], + [ + "S", + "wój" + ], + [ + "S", + "zasta" + ], + [ + "S", + "okół" + ], + [ + "T", + "war" + ], + [ + "U", + "CH" + ], + [ + "V", + "ia" + ], + [ + "W", + "od" + ], + [ + "Z", + "ała" + ], + [ + "Z", + "waż" + ], + [ + "Z", + "jazd" + ], + [ + "a", + "cha" + ], + [ + "b", + "nym" + ], + [ + "c", + "nót" + ], + [ + "e", + "lu" + ], + [ + "j", + "ka" + ], + [ + "j", + "owi" + ], + [ + "k", + "er" + ], + [ + "l", + "dem" + ], + [ + "n", + "ter" + ], + [ + "o", + "sz" + ], + [ + "o", + "stra" + ], + [ + "o", + "padła" + ], + [ + "o", + "szukać" + ], + [ + "o", + "pisać" + ], + [ + "o", + "środków" + ], + [ + "s", + "nach" + ], + [ + "t", + "owski" + ], + [ + "t", + "ina" + ], + [ + "u", + "tu" + ], + [ + "u", + "gu" + ], + [ + "u", + "chu" + ], + [ + "u", + "szło" + ], + [ + "u", + "spa" + ], + [ + "u", + "fał" + ], + [ + "u", + "chodź" + ], + [ + "u", + "bóstwo" + ], + [ + "v", + "us" + ], + [ + "w", + "ste" + ], + [ + "w", + "niósł" + ], + [ + "w", + "chodziło" + ], + [ + "w", + "dowy" + ], + [ + "y", + "hym" + ], + [ + "z", + "łowie" + ], + [ + "z", + "owania" + ], + [ + "z", + "lew" + ], + [ + "z", + "jechać" + ], + [ + "z", + "siadł" + ], + [ + "z", + "łeś" + ], + [ + "z", + "nienawi" + ], + [ + "ł", + "kiem" + ], + [ + "ł", + "kami" + ], + [ + "Ż", + "ar" + ], + [ + "ż", + "ło" + ], + [ + "ż", + "ce" + ], + [ + "ż", + "ałem" + ], + [ + "—", + "!" + ], + [ + "nie", + "ją" + ], + [ + "nie", + "jedna" + ], + [ + "nie", + "wier" + ], + [ + "nie", + "wiado" + ], + [ + "nie", + "wola" + ], + [ + "nie", + "przyjaciołom" + ], + [ + "na", + "f" + ], + [ + "na", + "mar" + ], + [ + "na", + "pisy" + ], + [ + "na", + "strój" + ], + [ + "ch", + "no" + ], + [ + "ch", + "wiej" + ], + [ + "po", + "ś" + ], + [ + "po", + "jedna" + ], + [ + "po", + "kra" + ], + [ + "po", + "padł" + ], + [ + "po", + "god" + ], + [ + "po", + "mogę" + ], + [ + "po", + "większy" + ], + [ + "po", + "kręcił" + ], + [ + "po", + "gnał" + ], + [ + "po", + "tknął" + ], + [ + "po", + "kazują" + ], + [ + "st", + "iż" + ], + [ + "ni", + "ska" + ], + [ + "ni", + "cami" + ], + [ + "dz", + "twem" + ], + [ + "ro", + "j" + ], + [ + "ro", + "gach" + ], + [ + "ro", + "ck" + ], + [ + "rze", + "ś" + ], + [ + "li", + "nia" + ], + [ + "je", + "lenie" + ], + [ + "go", + "dach" + ], + [ + "za", + "szcze" + ], + [ + "za", + "usz" + ], + [ + "za", + "lał" + ], + [ + "za", + "biegł" + ], + [ + "za", + "prowadzić" + ], + [ + "za", + "chodziły" + ], + [ + "za", + "blo" + ], + [ + "za", + "wartość" + ], + [ + "za", + "dekla" + ], + [ + "ko", + "cz" + ], + [ + "ko", + "kar" + ], + [ + "ko", + "pia" + ], + [ + "ko", + "pij" + ], + [ + "ci", + "snąć" + ], + [ + "le", + "ją" + ], + [ + "do", + "go" + ], + [ + "do", + "bija" + ], + [ + "do", + "czekał" + ], + [ + "do", + "mami" + ], + [ + "mi", + "ąc" + ], + [ + "mi", + "niony" + ], + [ + "ka", + "la" + ], + [ + "ka", + "lo" + ], + [ + "wi", + "c" + ], + [ + "wi", + "ja" + ], + [ + "wi", + "dna" + ], + [ + "by", + "strze" + ], + [ + "ki", + "pi" + ], + [ + "rzy", + "wszy" + ], + [ + "ła", + "cinie" + ], + [ + "te", + "mi" + ], + [ + "ja", + "mie" + ], + [ + "ja", + "bło" + ], + [ + "pa", + "nych" + ], + [ + "wy", + "szy" + ], + [ + "wy", + "kład" + ], + [ + "wy", + "mówiła" + ], + [ + "wy", + "cof" + ], + [ + "wy", + "brała" + ], + [ + "wy", + "nędz" + ], + [ + "wy", + "rzucając" + ], + [ + "wy", + "prawiał" + ], + [ + "ne", + "guję" + ], + [ + "ło", + "no" + ], + [ + "to", + "pieli" + ], + [ + "ty", + "ny" + ], + [ + "ty", + "cznym" + ], + [ + "ty", + "czną" + ], + [ + "wo", + "tum" + ], + [ + "dzi", + "liśmy" + ], + [ + "da", + "jem" + ], + [ + "no", + "men" + ], + [ + "czy", + "im" + ], + [ + "czy", + "nem" + ], + [ + "czy", + "stość" + ], + [ + "la", + "skę" + ], + [ + "ry", + "dwa" + ], + [ + "prze", + "mo" + ], + [ + "prze", + "pro" + ], + [ + "prze", + "prowadzi" + ], + [ + "prze", + "bić" + ], + [ + "prze", + "padła" + ], + [ + "prze", + "prosić" + ], + [ + "ma", + "sła" + ], + [ + "re", + "ż" + ], + [ + "re", + "tory" + ], + [ + "re", + "form" + ], + [ + "re", + "krea" + ], + [ + "od", + "pu" + ], + [ + "od", + "cię" + ], + [ + "od", + "bierze" + ], + [ + "od", + "łożył" + ], + [ + "od", + "jeździe" + ], + [ + "od", + "grywa" + ], + [ + "od", + "jazdu" + ], + [ + "dy", + "mie" + ], + [ + "mo", + "tyw" + ], + [ + "ku", + "szą" + ], + [ + "sta", + "dami" + ], + [ + "mie", + "dzi" + ], + [ + "si", + "n" + ], + [ + "si", + "ło" + ], + [ + "si", + "lną" + ], + [ + "ob", + "słu" + ], + [ + "ob", + "chodzą" + ], + [ + "ści", + "gali" + ], + [ + "przy", + "droż" + ], + [ + "mu", + "ze" + ], + [ + "mu", + "jący" + ], + [ + "my", + "lę" + ], + [ + "ru", + "ty" + ], + [ + "ru", + "skiego" + ], + [ + "ły", + "k" + ], + [ + "ba", + "cznie" + ], + [ + "ba", + "wili" + ], + [ + "sa", + "j" + ], + [ + "pie", + "rze" + ], + [ + "tu", + "nikę" + ], + [ + "bi", + "cz" + ], + [ + "bi", + "bli" + ], + [ + "bi", + "lle" + ], + [ + "lu", + "ją" + ], + [ + "ży", + "łeś" + ], + [ + "ga", + "nów" + ], + [ + "roz", + "ła" + ], + [ + "roz", + "wia" + ], + [ + "roz", + "sie" + ], + [ + "roz", + "kwit" + ], + [ + "roz", + "ważał" + ], + [ + "roz", + "grza" + ], + [ + "łu", + "pu" + ], + [ + "łu", + "pów" + ], + [ + "ze", + "szy" + ], + [ + "ze", + "śle" + ], + [ + "ze", + "trzeć" + ], + [ + "ca", + "nie" + ], + [ + "wia", + "du" + ], + [ + "wia", + "trów" + ], + [ + "spo", + "du" + ], + [ + "spo", + "dem" + ], + [ + "bie", + "mu" + ], + [ + "bie", + "niu" + ], + [ + "sza", + "rego" + ], + [ + "sza", + "rym" + ], + [ + "zna", + "ną" + ], + [ + "zna", + "kami" + ], + [ + "zna", + "wca" + ], + [ + "ale", + "ć" + ], + [ + "pod", + "porząd" + ], + [ + "pod", + "pisy" + ], + [ + "pod", + "niosł" + ], + [ + "pe", + "ry" + ], + [ + "rę", + "cznik" + ], + [ + "du", + "sił" + ], + [ + "owi", + "sk" + ], + [ + "sk", + "ało" + ], + [ + "pan", + "nami" + ], + [ + "Po", + "sła" + ], + [ + "Po", + "ciąg" + ], + [ + "Po", + "między" + ], + [ + "Po", + "rozumie" + ], + [ + "Po", + "żegna" + ], + [ + "Po", + "mysł" + ], + [ + "Po", + "czekaj" + ], + [ + "Po", + "goda" + ], + [ + "Nie", + "szczę" + ], + [ + "Nie", + "mal" + ], + [ + "Nie", + "daleko" + ], + [ + "sto", + "do" + ], + [ + "in", + "tui" + ], + [ + "pro", + "m" + ], + [ + "pro", + "ga" + ], + [ + "pro", + "mienia" + ], + [ + "pu", + "szcze" + ], + [ + "pu", + "jąc" + ], + [ + "sy", + "pały" + ], + [ + "lo", + "nem" + ], + [ + "ję", + "kiem" + ], + [ + "ję", + "kli" + ], + [ + "Na", + "raz" + ], + [ + "se", + "f" + ], + [ + "se", + "lek" + ], + [ + "czę", + "ste" + ], + [ + "an", + "te" + ], + [ + "powie", + "wem" + ], + [ + "or", + "mia" + ], + [ + "sob", + "ot" + ], + [ + "Ja", + "cy" + ], + [ + "Ja", + "strzę" + ], + [ + "naj", + "później" + ], + [ + "dział", + "ki" + ], + [ + "dział", + "ów" + ], + [ + "przed", + "ał" + ], + [ + "Je", + "dyna" + ], + [ + "rą", + "b" + ], + [ + "tem", + "pa" + ], + [ + "trzy", + "krotnie" + ], + [ + "wz", + "ruszyła" + ], + [ + "słu", + "żyła" + ], + [ + "rów", + "ność" + ], + [ + "cu", + "dzą" + ], + [ + "Ch", + "u" + ], + [ + "zo", + "rza" + ], + [ + "sko", + "na" + ], + [ + "lę", + "ku" + ], + [ + "nu", + "dzi" + ], + [ + "bra", + "mach" + ], + [ + "bez", + "wład" + ], + [ + "Ta", + "fet" + ], + [ + "tę", + "cz" + ], + [ + "tę", + "czę" + ], + [ + "ką", + "sać" + ], + [ + "Ale", + "i" + ], + [ + "ten", + "że" + ], + [ + "To", + "mek" + ], + [ + "bar", + "wach" + ], + [ + "tra", + "cą" + ], + [ + "zd", + "jąwszy" + ], + [ + "czu", + "b" + ], + [ + "czu", + "le" + ], + [ + "czu", + "łe" + ], + [ + "pła", + "tki" + ], + [ + "pła", + "zem" + ], + [ + "gu", + "stu" + ], + [ + "śmie", + "lej" + ], + [ + "stro", + "me" + ], + [ + "świa", + "topo" + ], + [ + "Wi", + "d" + ], + [ + "Wi", + "r" + ], + [ + "Wi", + "działa" + ], + [ + "Wi", + "słą" + ], + [ + "śnie", + "ń" + ], + [ + "chodzi", + "łem" + ], + [ + "par", + "ka" + ], + [ + "dą", + "żą" + ], + [ + "dru", + "kar" + ], + [ + "peł", + "nił" + ], + [ + "fa", + "u" + ], + [ + "Le", + "ś" + ], + [ + "myśl", + "ne" + ], + [ + "myśl", + "ność" + ], + [ + "wą", + "ską" + ], + [ + "mę", + "czy" + ], + [ + "Ko", + "ra" + ], + [ + "robi", + "ło" + ], + [ + "lą", + "t" + ], + [ + "Ty", + "be" + ], + [ + "zło", + "żoną" + ], + [ + "moż", + "ność" + ], + [ + "Wy", + "cie" + ], + [ + "Mo", + "ść" + ], + [ + "Ro", + "mana" + ], + [ + "Ro", + "lnictwa" + ], + [ + "koń", + "czyć" + ], + [ + "chu", + "stkę" + ], + [ + "świe", + "ć" + ], + [ + "szu", + "mu" + ], + [ + "Sz", + "pi" + ], + [ + "szka", + "r" + ], + [ + "towa", + "ni" + ], + [ + "Ju", + "trze" + ], + [ + "Ju", + "mart" + ], + [ + "kiej", + "da" + ], + [ + "róż", + "nią" + ], + [ + "róż", + "owym" + ], + [ + "kro", + "m" + ], + [ + "pre", + "stiż" + ], + [ + "łą", + "kach" + ], + [ + "księ", + "gę" + ], + [ + "di", + "usz" + ], + [ + "szko", + "lne" + ], + [ + "Przy", + "jeżdża" + ], + [ + "spra", + "wiła" + ], + [ + "oba", + "czył" + ], + [ + "oba", + "wę" + ], + [ + "oba", + "lił" + ], + [ + "żą", + "dzy" + ], + [ + "Li", + "cz" + ], + [ + "Li", + "ga" + ], + [ + "gar", + "ścią" + ], + [ + "gar", + "nki" + ], + [ + "gar", + "dziel" + ], + [ + "umie", + "szcza" + ], + [ + "kom", + "pozy" + ], + [ + "kar", + "ne" + ], + [ + "osta", + "tka" + ], + [ + "gnie", + "ździe" + ], + [ + "pę", + "dząc" + ], + [ + "uczy", + "nku" + ], + [ + "zmie", + "niony" + ], + [ + "zmie", + "niała" + ], + [ + "uro", + "dzony" + ], + [ + "tar", + "cza" + ], + [ + "Od", + "kąd" + ], + [ + "mil", + "czkiem" + ], + [ + "gru", + "bia" + ], + [ + "oko", + "p" + ], + [ + "poz", + "bawi" + ], + [ + "krze", + "słem" + ], + [ + "jeśli", + "m" + ], + [ + "kla", + "sa" + ], + [ + "kla", + "sę" + ], + [ + "pla", + "nuje" + ], + [ + "tłu", + "szcz" + ], + [ + "tłu", + "szczu" + ], + [ + "por", + "nografi" + ], + [ + "tere", + "nów" + ], + [ + "kobie", + "cy" + ], + [ + "obie", + "kt" + ], + [ + "mają", + "cej" + ], + [ + "czer", + "nią" + ], + [ + "pło", + "nął" + ], + [ + "fu", + "rt" + ], + [ + "wido", + "czna" + ], + [ + "wych", + "owania" + ], + [ + "zrobi", + "ły" + ], + [ + "zrobi", + "one" + ], + [ + "ho", + "ro" + ], + [ + "Wa", + "ści" + ], + [ + "Wa", + "di" + ], + [ + "dom", + "owego" + ], + [ + "lek", + "kiego" + ], + [ + "pamię", + "tała" + ], + [ + "ucie", + "chę" + ], + [ + "świad", + "kowie" + ], + [ + "dr", + "żała" + ], + [ + "śpie", + "wu" + ], + [ + "dale", + "kiego" + ], + [ + "Lu", + "cy" + ], + [ + "tni", + "ały" + ], + [ + "skar", + "żył" + ], + [ + "dzieci", + "nne" + ], + [ + "dzieci", + "nnych" + ], + [ + "przyj", + "dę" + ], + [ + "przyj", + "mują" + ], + [ + "oto", + "czyła" + ], + [ + "gła", + "dki" + ], + [ + "będą", + "ce" + ], + [ + "będą", + "cych" + ], + [ + "dli", + "we" + ], + [ + "tor", + "bę" + ], + [ + "Bi", + "smar" + ], + [ + "Me", + "dia" + ], + [ + "kow", + "ały" + ], + [ + "taj", + "nych" + ], + [ + "got", + "owym" + ], + [ + "kle", + "ry" + ], + [ + "żał", + "u" + ], + [ + "bywa", + "j" + ], + [ + "osob", + "owych" + ], + [ + "dia", + "bły" + ], + [ + "dia", + "log" + ], + [ + "grze", + "chem" + ], + [ + "mini", + "mal" + ], + [ + "mini", + "mum" + ], + [ + "wiąza", + "nia" + ], + [ + "zwa", + "dy" + ], + [ + "ust", + "ały" + ], + [ + "ST", + "AR" + ], + [ + "trą", + "bę" + ], + [ + "trą", + "bić" + ], + [ + "cier", + "ni" + ], + [ + "słucha", + "my" + ], + [ + "mod", + "lą" + ], + [ + "obro", + "ń" + ], + [ + "kamie", + "nny" + ], + [ + "kamie", + "nnym" + ], + [ + "Naj", + "częściej" + ], + [ + "stru", + "mienia" + ], + [ + "ucz", + "tach" + ], + [ + "dach", + "ów" + ], + [ + "gości", + "nność" + ], + [ + "krew", + "nym" + ], + [ + "per", + "ty" + ], + [ + "So", + "roki" + ], + [ + "strz", + "ałem" + ], + [ + "patrz", + "ony" + ], + [ + "wzię", + "te" + ], + [ + "publi", + "czna" + ], + [ + "he", + "roi" + ], + [ + "gry", + "zie" + ], + [ + "szczo", + "na" + ], + [ + "szczo", + "nej" + ], + [ + "puszcza", + "jąc" + ], + [ + "skła", + "dy" + ], + [ + "uda", + "ją" + ], + [ + "groma", + "dą" + ], + [ + "przedsta", + "wiony" + ], + [ + "kształ", + "tów" + ], + [ + "row", + "ało" + ], + [ + "wro", + "ny" + ], + [ + "nau", + "kowej" + ], + [ + "nau", + "kowców" + ], + [ + "zwycię", + "żył" + ], + [ + "zwycię", + "stwem" + ], + [ + "zmar", + "ły" + ], + [ + "zmar", + "szcz" + ], + [ + "tow", + "ni" + ], + [ + "możli", + "wych" + ], + [ + "przej", + "ści" + ], + [ + "zapa", + "lić" + ], + [ + "cieka", + "wego" + ], + [ + "cieka", + "wych" + ], + [ + "zaj", + "ść" + ], + [ + "zaj", + "rzeć" + ], + [ + "świąty", + "nią" + ], + [ + "poło", + "żona" + ], + [ + "zbie", + "gła" + ], + [ + "Cz", + "ter" + ], + [ + "La", + "ta" + ], + [ + "prawa", + "ch" + ], + [ + "zapew", + "nienie" + ], + [ + "wdzię", + "kiem" + ], + [ + "wdzię", + "cznym" + ], + [ + "uży", + "ciu" + ], + [ + "niebo", + "szcz" + ], + [ + "Se", + "p" + ], + [ + "Se", + "ba" + ], + [ + "zamk", + "owy" + ], + [ + "potęż", + "niejszy" + ], + [ + "głębo", + "kich" + ], + [ + "szem", + "y" + ], + [ + "gospodar", + "stw" + ], + [ + "ES", + "Z" + ], + [ + "czerwo", + "nego" + ], + [ + "rusze", + "niem" + ], + [ + "gór", + "ną" + ], + [ + "gór", + "nej" + ], + [ + "żało", + "sny" + ], + [ + "Sie", + "n" + ], + [ + "Sie", + "ro" + ], + [ + "fo", + "sę" + ], + [ + "gor", + "szym" + ], + [ + "wybu", + "cha" + ], + [ + "społe", + "czną" + ], + [ + "obra", + "cać" + ], + [ + "ul", + "gą" + ], + [ + "musiał", + "bym" + ], + [ + "minu", + "s" + ], + [ + "Ne", + "ron" + ], + [ + "prawi", + "cę" + ], + [ + "Fa", + "ru" + ], + [ + "Fa", + "ju" + ], + [ + "pracow", + "niczych" + ], + [ + "obej", + "mując" + ], + [ + "zdzi", + "wiona" + ], + [ + "niez", + "liczone" + ], + [ + "ziem", + "skiej" + ], + [ + "ziem", + "ską" + ], + [ + "groź", + "nym" + ], + [ + "pozosta", + "wało" + ], + [ + "poru", + "szały" + ], + [ + "dzwo", + "nić" + ], + [ + "niewol", + "nicą" + ], + [ + "niewol", + "nikami" + ], + [ + "kara", + "wanę" + ], + [ + "ogni", + "sty" + ], + [ + "siedzi", + "bie" + ], + [ + "speł", + "niają" + ], + [ + "pora", + "dził" + ], + [ + "Ar", + "ty" + ], + [ + "Ge", + "or" + ], + [ + "zni", + "kł" + ], + [ + "zni", + "szczone" + ], + [ + "poważ", + "ną" + ], + [ + "Oj", + "czyzna" + ], + [ + "ukła", + "dzie" + ], + [ + "doda", + "wał" + ], + [ + "skąd", + "inąd" + ], + [ + "doświad", + "cza" + ], + [ + "specja", + "lnego" + ], + [ + "źni", + "ca" + ], + [ + "leka", + "rzem" + ], + [ + "nieu", + "stra" + ], + [ + "chle", + "bie" + ], + [ + "chle", + "bem" + ], + [ + "świątobli", + "wy" + ], + [ + "arty", + "sty" + ], + [ + "zdrowie", + "nie" + ], + [ + "nor", + "malne" + ], + [ + "niezmier", + "nym" + ], + [ + "bru", + "dne" + ], + [ + "opowiada", + "no" + ], + [ + "przestrze", + "nie" + ], + [ + "zwyczaj", + "ne" + ], + [ + "osie", + "dlu" + ], + [ + "Czarniec", + "kim" + ], + [ + "Kali", + "m" + ], + [ + "szczu", + "pły" + ], + [ + "stara", + "ją" + ], + [ + "wese", + "lej" + ], + [ + "żół", + "tym" + ], + [ + "rozum", + "ny" + ], + [ + "chłopa", + "ki" + ], + [ + "odkry", + "cia" + ], + [ + "Choć", + "bym" + ], + [ + "bara", + "ny" + ], + [ + "rusza", + "my" + ], + [ + "ozna", + "czać" + ], + [ + "cen", + "zu" + ], + [ + "wojsko", + "m" + ], + [ + "zwróci", + "ło" + ], + [ + "ofia", + "rami" + ], + [ + "ofice", + "rom" + ], + [ + "wala", + "ć" + ], + [ + "prywa", + "tnego" + ], + [ + "noszą", + "cy" + ], + [ + "dziel", + "ność" + ], + [ + "poży", + "czyć" + ], + [ + "wybor", + "cze" + ], + [ + "zanie", + "chać" + ], + [ + "eg", + "zek" + ], + [ + "choro", + "bą" + ], + [ + "gotów", + "kę" + ], + [ + "twór", + "czość" + ], + [ + "Sto", + "ją" + ], + [ + "Sto", + "pni" + ], + [ + "Musi", + "ała" + ], + [ + "zawi", + "nił" + ], + [ + "arcy", + "biskup" + ], + [ + "ubra", + "ni" + ], + [ + "zauwa", + "żyli" + ], + [ + "przyci", + "snęła" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nych" + ], + [ + "uzna", + "nia" + ], + [ + "niesi", + "on" + ], + [ + "czyta", + "niu" + ], + [ + "włó", + "czy" + ], + [ + "powszech", + "na" + ], + [ + "strzał", + "ę" + ], + [ + "uważ", + "niej" + ], + [ + "RO", + "W" + ], + [ + "rzeź", + "ba" + ], + [ + "oca", + "lenie" + ], + [ + "urzą", + "dzić" + ], + [ + "wzgó", + "rzach" + ], + [ + "szlachcic", + "owi" + ], + [ + "dusza", + "ch" + ], + [ + "spó", + "d" + ], + [ + "pragnie", + "ń" + ], + [ + "tera", + "pe" + ], + [ + "Chyba", + "by" + ], + [ + "utwo", + "rzyły" + ], + [ + "Ber", + "lina" + ], + [ + "Łę", + "cka" + ], + [ + "kono", + "pie" + ], + [ + "zdecy", + "dować" + ], + [ + "popraw", + "ę" + ], + [ + "podda", + "nia" + ], + [ + "krzyża", + "cki" + ], + [ + "wschod", + "nią" + ], + [ + "uch", + "wa" + ], + [ + "zdą", + "żyli" + ], + [ + "zachod", + "ni" + ], + [ + "budowa", + "ne" + ], + [ + "budowa", + "no" + ], + [ + "oli", + "w" + ], + [ + "szan", + "sy" + ], + [ + "uczci", + "wość" + ], + [ + "podzi", + "wiać" + ], + [ + "nierucho", + "me" + ], + [ + "ostate", + "czny" + ], + [ + "egip", + "scy" + ], + [ + "ope", + "racja" + ], + [ + "lam", + "pę" + ], + [ + "miłu", + "jesz" + ], + [ + "podoba", + "ć" + ], + [ + "ślub", + "em" + ], + [ + "kape", + "la" + ], + [ + "przeba", + "czy" + ], + [ + "poczyna", + "ły" + ], + [ + "straż", + "nicy" + ], + [ + "niepoko", + "i" + ], + [ + "dzisiej", + "sze" + ], + [ + "szale", + "je" + ], + [ + "szale", + "ństwem" + ], + [ + "umy", + "kać" + ], + [ + "wywo", + "łała" + ], + [ + "wywo", + "łuje" + ], + [ + "wywo", + "łało" + ], + [ + "pozwo", + "lono" + ], + [ + "przestęp", + "stwo" + ], + [ + "Mari", + "o" + ], + [ + "zaga", + "dki" + ], + [ + "musie", + "liśmy" + ], + [ + "sklepie", + "nie" + ], + [ + "sklepie", + "nia" + ], + [ + "poboż", + "nie" + ], + [ + "poboż", + "ne" + ], + [ + "San", + "do" + ], + [ + "198", + "2" + ], + [ + "grafi", + "i" + ], + [ + "szpa", + "dę" + ], + [ + "remo", + "ntu" + ], + [ + "starszy", + "zna" + ], + [ + "oszczę", + "dzić" + ], + [ + "porozumie", + "ć" + ], + [ + "orze", + "chy" + ], + [ + "schy", + "liwszy" + ], + [ + "wypła", + "ty" + ], + [ + "jezio", + "rze" + ], + [ + "pocał", + "ować" + ], + [ + "południ", + "owo" + ], + [ + "Lit", + "wą" + ], + [ + "delika", + "tna" + ], + [ + "cudzo", + "ziemiec" + ], + [ + "drewnia", + "nej" + ], + [ + "pogrze", + "bu" + ], + [ + "obło", + "ków" + ], + [ + "có", + "żeś" + ], + [ + "có", + "ruch" + ], + [ + "uci", + "sku" + ], + [ + "obszer", + "ną" + ], + [ + "efe", + "kcie" + ], + [ + "wygra", + "ną" + ], + [ + "medy", + "k" + ], + [ + "słone", + "cznym" + ], + [ + "ture", + "cki" + ], + [ + "gaze", + "cie" + ], + [ + "fizy", + "cznej" + ], + [ + "mądro", + "ścią" + ], + [ + "rodzin", + "nego" + ], + [ + "wypeł", + "nia" + ], + [ + "zespo", + "łem" + ], + [ + "okrą", + "głe" + ], + [ + "zamknię", + "tych" + ], + [ + "heł", + "mu" + ], + [ + "propozy", + "cją" + ], + [ + "druży", + "nę" + ], + [ + "przypatry", + "wała" + ], + [ + "Ledwie", + "m" + ], + [ + "uto", + "pił" + ], + [ + "zaci", + "snął" + ], + [ + "uści", + "sku" + ], + [ + "sędzi", + "wy" + ], + [ + "sędzi", + "owie" + ], + [ + "is", + "lam" + ], + [ + "chmur", + "ny" + ], + [ + "zgrzy", + "tać" + ], + [ + "rozpro", + "mie" + ], + [ + "rozbi", + "te" + ], + [ + "powoła", + "nie" + ], + [ + "zasię", + "gnąć" + ], + [ + "wisi", + "ała" + ], + [ + "Tatar", + "owie" + ], + [ + "eta", + "pie" + ], + [ + "kupu", + "ją" + ], + [ + "history", + "czne" + ], + [ + "stia", + "na" + ], + [ + "rekla", + "my" + ], + [ + "huk", + "nęły" + ], + [ + "katoli", + "cki" + ], + [ + "orę", + "ża" + ], + [ + "następu", + "jący" + ], + [ + "widowi", + "sk" + ], + [ + "impe", + "rium" + ], + [ + "wielbłą", + "dach" + ], + [ + "klasztor", + "ne" + ], + [ + "kwo", + "ta" + ], + [ + "międzynarod", + "owe" + ], + [ + "zabiera", + "ć" + ], + [ + "tatu", + "ś" + ], + [ + "dziane", + "ta" + ], + [ + "telef", + "ony" + ], + [ + "zamy", + "sły" + ], + [ + "dobrodziej", + "stwa" + ], + [ + "uzasa", + "dnienia" + ], + [ + "majda", + "nu" + ], + [ + "bierz", + "cie" + ], + [ + "Han", + "dl" + ], + [ + "patro", + "l" + ], + [ + "biesia", + "dy" + ], + [ + "roman", + "s" + ], + [ + "ukazy", + "wać" + ], + [ + "przywo", + "dził" + ], + [ + "moty", + "l" + ], + [ + "waria", + "ta" + ], + [ + "mazowie", + "ckim" + ], + [ + "ryzy", + "ka" + ], + [ + "placów", + "ek" + ], + [ + "delega", + "tów" + ], + [ + "Billewiczów", + "ny" + ], + [ + "objęcia", + "ch" + ], + [ + "skorzy", + "stał" + ], + [ + "Sia", + "dł" + ], + [ + "Sia", + "daj" + ], + [ + "zadr", + "żały" + ], + [ + "wyobraź", + "nia" + ], + [ + "Bel", + "gii" + ], + [ + "Instytu", + "cie" + ], + [ + "zastos", + "owanie" + ], + [ + "Wrocła", + "w" + ], + [ + "nakry", + "ł" + ], + [ + "ubo", + "gą" + ], + [ + "rajta", + "rii" + ], + [ + "pokar", + "mu" + ], + [ + "samorząd", + "owych" + ], + [ + "Achi", + "wów" + ], + [ + "doby", + "tek" + ], + [ + "odwoła", + "nie" + ], + [ + "żoł", + "da" + ], + [ + "komisa", + "rzy" + ], + [ + "kano", + "ni" + ], + [ + "ryt", + "mi" + ], + [ + "magi", + "stra" + ], + [ + "Kocha", + "ny" + ], + [ + "Ros", + "si" + ], + [ + "konfedera", + "tów" + ], + [ + "rozer", + "wał" + ], + [ + "trosk", + "liwie" + ], + [ + "słody", + "czy" + ], + [ + "towarzysza", + "mi" + ], + [ + "zwąt", + "pienie" + ], + [ + "pozwal", + "ała" + ], + [ + "Wraca", + "jąc" + ], + [ + "szpie", + "g" + ], + [ + "ambasa", + "dy" + ], + [ + "libe", + "rali" + ], + [ + "węgier", + "skiej" + ], + [ + "wilgot", + "ne" + ], + [ + "rozkła", + "da" + ], + [ + "popio", + "łu" + ], + [ + "pens", + "je" + ], + [ + "pens", + "jona" + ], + [ + "lekty", + "ce" + ], + [ + "Żmuj", + "dź" + ], + [ + "Głupi", + "ś" + ], + [ + "wywi", + "ódł" + ], + [ + "rozej", + "rzał" + ], + [ + "Zaczę", + "ła" + ], + [ + "krop", + "lę" + ], + [ + "Zdzi", + "sław" + ], + [ + "pasz", + "por" + ], + [ + "ceremo", + "nia" + ], + [ + "najmłod", + "szych" + ], + [ + "Mene", + "laj" + ], + [ + "węd", + "rówki" + ], + [ + "portre", + "ty" + ], + [ + "ciepły", + "m" + ], + [ + "Zako", + "panem" + ], + [ + "Najwyż", + "szego" + ], + [ + "preten", + "sje" + ], + [ + "uderzy", + "wszy" + ], + [ + "zbio", + "ry" + ], + [ + "zasko", + "czony" + ], + [ + "przeklę", + "ty" + ], + [ + "ewentu", + "alnie" + ], + [ + "Wspo", + "m" + ], + [ + "zawdzię", + "cza" + ], + [ + "sufi", + "t" + ], + [ + "zmartwie", + "nia" + ], + [ + "ofe", + "nsy" + ], + [ + "unosi", + "ły" + ], + [ + "Bole", + "sława" + ], + [ + "Sene", + "ka" + ], + [ + "ekra", + "nie" + ], + [ + "ćwier", + "ci" + ], + [ + "zgryzo", + "ty" + ], + [ + "zagrz", + "miały" + ], + [ + "zabudowa", + "ń" + ], + [ + "kawia", + "r" + ], + [ + "Zamoy", + "skiego" + ], + [ + "Ul", + "ryk" + ], + [ + "isk", + "rzą" + ], + [ + "ubezpiecze", + "ń" + ], + [ + "otrzą", + "snął" + ], + [ + "Sprawiedli", + "wość" + ], + [ + "Plau", + "cjusz" + ], + [ + "zgli", + "szcza" + ], + [ + "słuchu", + "jąc" + ], + [ + "Cio", + "tka" + ], + [ + "ulubie", + "ńca" + ], + [ + "Pała", + "c" + ], + [ + "Decy", + "zja" + ], + [ + "Joh", + "ns" + ], + [ + "parlamentar", + "nych" + ], + [ + "radziwiłł", + "owskich" + ], + [ + "tap", + "cza" + ], + [ + "sztan", + "dar" + ], + [ + "poszko", + "dowanych" + ], + [ + "bezdom", + "nych" + ], + [ + "Plat", + "formy" + ], + [ + "augustia", + "nie" + ], + [ + "zgnie", + "ść" + ], + [ + "Heli", + "os" + ], + [ + "piłka", + "rzy" + ], + [ + "--------------------------------", + "----------------" + ], + [ + "AL", + "TMA" + ], + [ + "bino", + "kle" + ], + [ + "spodob", + "ało" + ], + [ + "Chrześcija", + "nie" + ], + [ + "powra", + "cał" + ], + [ + "Szyb", + "ko" + ], + [ + "dochod", + "owego" + ], + [ + "izra", + "el" + ], + [ + "jab", + "łka" + ], + [ + "Pere", + "ja" + ], + [ + "ala", + "ba" + ], + [ + "wdów", + "ka" + ], + [ + "Berg", + "ow" + ], + [ + "dosłow", + "nie" + ], + [ + "Hań", + "ba" + ], + [ + "dysko", + "te" + ], + [ + "Musie", + "li" + ], + [ + "Kongre", + "su" + ], + [ + "Skier", + "niewi" + ], + [ + "Bisku", + "p" + ], + [ + "GŁ", + "OS" + ], + [ + "baldach", + "imem" + ], + [ + "PIER", + "WS" + ], + [ + "HERO", + "LD" + ], + [ + "bille", + "wicz" + ], + [ + "Stopni", + "owo" + ], + [ + "ALTMA", + "JER" + ], + [ + "%", + "." + ], + [ + "8", + "2" + ], + [ + "9", + "2" + ], + [ + "A", + "bra" + ], + [ + "A", + "bisy" + ], + [ + "C", + "órka" + ], + [ + "D", + "ani" + ], + [ + "D", + "rob" + ], + [ + "F", + "la" + ], + [ + "G", + "rzy" + ], + [ + "G", + "ale" + ], + [ + "G", + "im" + ], + [ + "I", + "N" + ], + [ + "I", + "s" + ], + [ + "I", + "wo" + ], + [ + "I", + "de" + ], + [ + "O", + "leśnicy" + ], + [ + "P", + "rza" + ], + [ + "S", + "O" + ], + [ + "S", + "ce" + ], + [ + "S", + "owie" + ], + [ + "S", + "ha" + ], + [ + "S", + "koń" + ], + [ + "S", + "woje" + ], + [ + "T", + "P" + ], + [ + "T", + "OR" + ], + [ + "U", + "czni" + ], + [ + "U", + "śmiech" + ], + [ + "U", + "czyniło" + ], + [ + "Z", + "nik" + ], + [ + "Z", + "rób" + ], + [ + "]", + "." + ], + [ + "b", + "kę" + ], + [ + "d", + "róż" + ], + [ + "d", + "owiem" + ], + [ + "h", + "al" + ], + [ + "i", + "gno" + ], + [ + "k", + "y" + ], + [ + "k", + "nęły" + ], + [ + "l", + "ce" + ], + [ + "m", + "ka" + ], + [ + "m", + "rów" + ], + [ + "n", + "tach" + ], + [ + "o", + "patrzył" + ], + [ + "o", + "fie" + ], + [ + "o", + "łowiu" + ], + [ + "p", + "tu" + ], + [ + "r", + "wą" + ], + [ + "r", + "wały" + ], + [ + "s", + "sel" + ], + [ + "s", + "fałsz" + ], + [ + "s", + "ól" + ], + [ + "u", + "stro" + ], + [ + "u", + "stała" + ], + [ + "u", + "chodzić" + ], + [ + "u", + "bole" + ], + [ + "u", + "biega" + ], + [ + "u", + "siedzieć" + ], + [ + "u", + "szom" + ], + [ + "u", + "wień" + ], + [ + "w", + "sunął" + ], + [ + "w", + "stępuje" + ], + [ + "w", + "chodzących" + ], + [ + "y", + "er" + ], + [ + "z", + "wała" + ], + [ + "z", + "win" + ], + [ + "z", + "większo" + ], + [ + "z", + "nienacka" + ], + [ + "Ł", + "zy" + ], + [ + "Ś", + "w" + ], + [ + "Ś", + "ró" + ], + [ + "Ż", + "ą" + ], + [ + "Ż", + "eś" + ], + [ + "ż", + "ów" + ], + [ + "nie", + "mi" + ], + [ + "nie", + "ledwie" + ], + [ + "nie", + "podobne" + ], + [ + "nie", + "pewnym" + ], + [ + "nie", + "fortu" + ], + [ + "nie", + "licznych" + ], + [ + "nie", + "wyraźne" + ], + [ + "nie", + "powodzenia" + ], + [ + "nie", + "db" + ], + [ + "na", + "ję" + ], + [ + "na", + "stał" + ], + [ + "na", + "mówił" + ], + [ + "na", + "jezd" + ], + [ + "cz", + "owi" + ], + [ + "sz", + "ran" + ], + [ + "po", + "rów" + ], + [ + "po", + "mówić" + ], + [ + "po", + "gląda" + ], + [ + "po", + "słuchaj" + ], + [ + "po", + "grom" + ], + [ + "po", + "stąpiła" + ], + [ + "po", + "czekaj" + ], + [ + "po", + "szczer" + ], + [ + "po", + "zew" + ], + [ + "po", + "pycha" + ], + [ + "po", + "głębia" + ], + [ + "po", + "steru" + ], + [ + "ra", + "ków" + ], + [ + "ra", + "mę" + ], + [ + "ro", + "sy" + ], + [ + "li", + "c" + ], + [ + "li", + "no" + ], + [ + "li", + "czą" + ], + [ + "li", + "nią" + ], + [ + "li", + "czonych" + ], + [ + "je", + "gry" + ], + [ + "go", + "ręt" + ], + [ + "za", + "ha" + ], + [ + "za", + "fra" + ], + [ + "za", + "glądał" + ], + [ + "za", + "poznać" + ], + [ + "za", + "wartości" + ], + [ + "za", + "gwarant" + ], + [ + "się", + "dzie" + ], + [ + "ko", + "ź" + ], + [ + "ko", + "cie" + ], + [ + "ko", + "row" + ], + [ + "ci", + "an" + ], + [ + "ci", + "one" + ], + [ + "le", + "ć" + ], + [ + "le", + "ta" + ], + [ + "le", + "ciu" + ], + [ + "le", + "pian" + ], + [ + "do", + "trzy" + ], + [ + "do", + "jechał" + ], + [ + "do", + "niósł" + ], + [ + "do", + "lnych" + ], + [ + "do", + "prowadził" + ], + [ + "do", + "trzymy" + ], + [ + "mi", + "od" + ], + [ + "mi", + "se" + ], + [ + "mi", + "lej" + ], + [ + "mi", + "gre" + ], + [ + "ka", + "niu" + ], + [ + "ka", + "jda" + ], + [ + "ka", + "towi" + ], + [ + "ka", + "sje" + ], + [ + "ka", + "rety" + ], + [ + "wi", + "tała" + ], + [ + "ta", + "s" + ], + [ + "ki", + "jów" + ], + [ + "ła", + "ci" + ], + [ + "ła", + "si" + ], + [ + "ła", + "dnych" + ], + [ + "wa", + "zo" + ], + [ + "pa", + "pro" + ], + [ + "pa", + "są" + ], + [ + "pa", + "gó" + ], + [ + "pa", + "czki" + ], + [ + "wy", + "jąc" + ], + [ + "wy", + "sko" + ], + [ + "wy", + "krzyk" + ], + [ + "wy", + "produ" + ], + [ + "wy", + "nosił" + ], + [ + "wy", + "chodzili" + ], + [ + "wy", + "rzeka" + ], + [ + "wy", + "stępować" + ], + [ + "wy", + "uczył" + ], + [ + "wy", + "rozumieć" + ], + [ + "wy", + "słała" + ], + [ + "ne", + "l" + ], + [ + "to", + "k" + ], + [ + "to", + "gę" + ], + [ + "to", + "czyć" + ], + [ + "to", + "czyły" + ], + [ + "ty", + "wy" + ], + [ + "wo", + "z" + ], + [ + "wo", + "bo" + ], + [ + "wo", + "dze" + ], + [ + "wo", + "ził" + ], + [ + "da", + "n" + ], + [ + "da", + "niem" + ], + [ + "da", + "rami" + ], + [ + "da", + "ruje" + ], + [ + "da", + "mom" + ], + [ + "czy", + "nę" + ], + [ + "czy", + "ńskim" + ], + [ + "dzie", + "ciach" + ], + [ + "ry", + "ki" + ], + [ + "prze", + "ko" + ], + [ + "prze", + "tar" + ], + [ + "prze", + "widział" + ], + [ + "prze", + "chodziło" + ], + [ + "prze", + "pisu" + ], + [ + "prze", + "prawić" + ], + [ + "prze", + "ściera" + ], + [ + "ma", + "now" + ], + [ + "ma", + "tek" + ], + [ + "ma", + "jącego" + ], + [ + "re", + "per" + ], + [ + "re", + "wicz" + ], + [ + "re", + "komen" + ], + [ + "re", + "forma" + ], + [ + "kie", + "w" + ], + [ + "od", + "mia" + ], + [ + "od", + "jechali" + ], + [ + "od", + "prawił" + ], + [ + "od", + "biła" + ], + [ + "od", + "jezd" + ], + [ + "cie", + "szę" + ], + [ + "dy", + "mią" + ], + [ + "mo", + "łody" + ], + [ + "ce", + "nił" + ], + [ + "ce", + "ntów" + ], + [ + "ku", + "ta" + ], + [ + "szy", + "k" + ], + [ + "sta", + "jąc" + ], + [ + "sta", + "wach" + ], + [ + "si", + "to" + ], + [ + "si", + "lnik" + ], + [ + "ob", + "rze" + ], + [ + "ob", + "ór" + ], + [ + "przy", + "ciągnął" + ], + [ + "przy", + "patrzył" + ], + [ + "przy", + "brała" + ], + [ + "nia", + "ka" + ], + [ + "mu", + "śli" + ], + [ + "mu", + "sku" + ], + [ + "my", + "dło" + ], + [ + "ru", + "ski" + ], + [ + "ba", + "ru" + ], + [ + "bo", + "cznej" + ], + [ + "bo", + "che" + ], + [ + "sa", + "dzi" + ], + [ + "sa", + "du" + ], + [ + "tu", + "ląc" + ], + [ + "we", + "l" + ], + [ + "we", + "ni" + ], + [ + "we", + "ne" + ], + [ + "we", + "ren" + ], + [ + "cza", + "ka" + ], + [ + "co", + "śmy" + ], + [ + "bi", + "ono" + ], + [ + "ży", + "wić" + ], + [ + "pi", + "n" + ], + [ + "raz", + "e" + ], + [ + "roz", + "go" + ], + [ + "roz", + "su" + ], + [ + "roz", + "woj" + ], + [ + "roz", + "lał" + ], + [ + "roz", + "wście" + ], + [ + "łu", + "j" + ], + [ + "de", + "fe" + ], + [ + "de", + "kre" + ], + [ + "de", + "ner" + ], + [ + "ze", + "ska" + ], + [ + "ze", + "brało" + ], + [ + "spo", + "de" + ], + [ + "spo", + "glądała" + ], + [ + "wszy", + "ch" + ], + [ + "cho", + "dami" + ], + [ + "bie", + "j" + ], + [ + "zna", + "ni" + ], + [ + "zna", + "ju" + ], + [ + "pod", + "pisów" + ], + [ + "pod", + "ium" + ], + [ + "sk", + "łó" + ], + [ + "pan", + "ować" + ], + [ + "Po", + "e" + ], + [ + "Po", + "do" + ], + [ + "Po", + "morza" + ], + [ + "Nie", + "pokój" + ], + [ + "sto", + "dole" + ], + [ + "sto", + "czni" + ], + [ + "in", + "t" + ], + [ + "in", + "cy" + ], + [ + "pro", + "mo" + ], + [ + "pro", + "my" + ], + [ + "be", + "lek" + ], + [ + "sy", + "pią" + ], + [ + "sy", + "piał" + ], + [ + "lo", + "tów" + ], + [ + "Na", + "przeciw" + ], + [ + "Na", + "grody" + ], + [ + "ska", + "zał" + ], + [ + "se", + "zonu" + ], + [ + "szcze", + "re" + ], + [ + "Za", + "chodzie" + ], + [ + "powie", + "sił" + ], + [ + "bu", + "ta" + ], + [ + "bu", + "dziło" + ], + [ + "bu", + "nty" + ], + [ + "Ja", + "kiej" + ], + [ + "Ja", + "śka" + ], + [ + "fi", + "luter" + ], + [ + "ża", + "j" + ], + [ + "ża", + "nie" + ], + [ + "naj", + "wy" + ], + [ + "przed", + "ni" + ], + [ + "przed", + "nia" + ], + [ + "przed", + "nich" + ], + [ + "był", + "ej" + ], + [ + "Je", + "h" + ], + [ + "Je", + "dz" + ], + [ + "Je", + "dźcie" + ], + [ + "przez", + "ię" + ], + [ + "ście", + "rni" + ], + [ + "wz", + "biera" + ], + [ + "wz", + "niosła" + ], + [ + "słu", + "chy" + ], + [ + "mia", + "ne" + ], + [ + "trze", + "nie" + ], + [ + "Ch", + "wyta" + ], + [ + "sko", + "ści" + ], + [ + "lę", + "kał" + ], + [ + "bra", + "no" + ], + [ + "bra", + "nia" + ], + [ + "bez", + "den" + ], + [ + "żo", + "łą" + ], + [ + "kła", + "niać" + ], + [ + "im", + "perty" + ], + [ + "To", + "masze" + ], + [ + "bar", + "ie" + ], + [ + "nim", + "em" + ], + [ + "tra", + "ga" + ], + [ + "tra", + "pi" + ], + [ + "stra", + "chy" + ], + [ + "stra", + "szą" + ], + [ + "stra", + "piony" + ], + [ + "zd", + "ała" + ], + [ + "pła", + "ca" + ], + [ + "cał", + "u" + ], + [ + "ste", + "re" + ], + [ + "Ma", + "mo" + ], + [ + "Ma", + "cha" + ], + [ + "Ma", + "gda" + ], + [ + "gu", + "jąc" + ], + [ + "ri", + "ów" + ], + [ + "Wi", + "lnie" + ], + [ + "Wi", + "teli" + ], + [ + "tro", + "cha" + ], + [ + "kto", + "ry" + ], + [ + "kra", + "tę" + ], + [ + "rzą", + "cych" + ], + [ + "kon", + "ser" + ], + [ + "kon", + "wencji" + ], + [ + "wą", + "wozie" + ], + [ + "Ka", + "s" + ], + [ + "Ka", + "wale" + ], + [ + "Ka", + "śka" + ], + [ + "sam", + "owo" + ], + [ + "dza", + "sz" + ], + [ + "resz", + "tek" + ], + [ + "Ko", + "nia" + ], + [ + "Do", + "stał" + ], + [ + "robi", + "cie" + ], + [ + "Prze", + "my" + ], + [ + "Ra", + "dzę" + ], + [ + "pow", + "ło" + ], + [ + "Ty", + "lży" + ], + [ + "prowa", + "dzeni" + ], + [ + "zło", + "żonych" + ], + [ + "dź", + "że" + ], + [ + "rzę", + "sy" + ], + [ + "Co", + "f" + ], + [ + "ha", + "k" + ], + [ + "Wy", + "chodzi" + ], + [ + "Wy", + "daw" + ], + [ + "Wy", + "szła" + ], + [ + "Wy", + "ciągnął" + ], + [ + "Wy", + "dało" + ], + [ + "mar", + "muru" + ], + [ + "Mo", + "mba" + ], + [ + "Ro", + "syj" + ], + [ + "koń", + "ski" + ], + [ + "chu", + "do" + ], + [ + "świe", + "ccy" + ], + [ + "Sz", + "kol" + ], + [ + "pół", + "mi" + ], + [ + "Ju", + "żem" + ], + [ + "Ju", + "lia" + ], + [ + "róż", + "owa" + ], + [ + "kry", + "ć" + ], + [ + "kry", + "li" + ], + [ + "Czy", + "taj" + ], + [ + "łą", + "czą" + ], + [ + "łą", + "czyły" + ], + [ + "księ", + "g" + ], + [ + "di", + "d" + ], + [ + "zwy", + "kli" + ], + [ + "Przy", + "kła" + ], + [ + "spra", + "wiło" + ], + [ + "ws", + "parcie" + ], + [ + "Sa", + "kra" + ], + [ + "Sa", + "idu" + ], + [ + "for", + "min" + ], + [ + "zda", + "wali" + ], + [ + "kre", + "wie" + ], + [ + "żą", + "dali" + ], + [ + "żą", + "dam" + ], + [ + "rod", + "ów" + ], + [ + "ter", + "ie" + ], + [ + "ter", + "ię" + ], + [ + "Li", + "sta" + ], + [ + "Ba", + "ro" + ], + [ + "tk", + "wią" + ], + [ + "tk", + "owej" + ], + [ + "tk", + "wił" + ], + [ + "osta", + "ć" + ], + [ + "przyja", + "dą" + ], + [ + "przyja", + "zne" + ], + [ + "pę", + "t" + ], + [ + "pę", + "kło" + ], + [ + "pę", + "che" + ], + [ + "zmie", + "rzyć" + ], + [ + "uro", + "dzie" + ], + [ + "poko", + "tem" + ], + [ + "ciem", + "nymi" + ], + [ + "szo", + "sie" + ], + [ + "Od", + "ga" + ], + [ + "Od", + "powiedział" + ], + [ + "kami", + "zel" + ], + [ + "mil", + "cz" + ], + [ + "mil", + "czą" + ], + [ + "gru", + "zów" + ], + [ + "mów", + "ców" + ], + [ + "Pe", + "wien" + ], + [ + "zdo", + "lna" + ], + [ + "por", + "waniu" + ], + [ + "por", + "wana" + ], + [ + "bla", + "sków" + ], + [ + "mają", + "tkiem" + ], + [ + "pom", + "knął" + ], + [ + "pło", + "t" + ], + [ + "pło", + "tu" + ], + [ + "gna", + "ły" + ], + [ + "chciał", + "byś" + ], + [ + "chwy", + "ci" + ], + [ + "wido", + "czną" + ], + [ + "rodzi", + "cie" + ], + [ + "szcz", + "ało" + ], + [ + "ho", + "lender" + ], + [ + "Wa", + "g" + ], + [ + "Wa", + "ru" + ], + [ + "dom", + "ową" + ], + [ + "bezpie", + "cznym" + ], + [ + "szlach", + "ecki" + ], + [ + "ucie", + "czką" + ], + [ + "noc", + "ną" + ], + [ + "pozna", + "m" + ], + [ + "pozna", + "ją" + ], + [ + "wyda", + "no" + ], + [ + "śpie", + "wanie" + ], + [ + "śpie", + "szyć" + ], + [ + "dale", + "ką" + ], + [ + "Da", + "gona" + ], + [ + "Cze", + "góż" + ], + [ + "kocha", + "nków" + ], + [ + "przyj", + "ście" + ], + [ + "Mar", + "sa" + ], + [ + "oto", + "czyły" + ], + [ + "zwie", + "trzy" + ], + [ + "Pol", + "y" + ], + [ + "Pol", + "szcze" + ], + [ + "będą", + "cy" + ], + [ + "sław", + "nym" + ], + [ + "zja", + "dły" + ], + [ + "Mu", + "szą" + ], + [ + "nowa", + "ni" + ], + [ + "Pro", + "f" + ], + [ + "Pro", + "blem" + ], + [ + "świą", + "t" + ], + [ + "spoj", + "rzę" + ], + [ + "poda", + "nia" + ], + [ + "żał", + "obie" + ], + [ + "kowa", + "nej" + ], + [ + "pia", + "sków" + ], + [ + "pia", + "skach" + ], + [ + "osob", + "ach" + ], + [ + "osob", + "liwe" + ], + [ + "kty", + "cznie" + ], + [ + "lan", + "dia" + ], + [ + "mą", + "kę" + ], + [ + "pospoli", + "ty" + ], + [ + "god", + "nych" + ], + [ + "kli", + "n" + ], + [ + "In", + "nych" + ], + [ + "ele", + "mentar" + ], + [ + "We", + "zmę" + ], + [ + "skrzy", + "ły" + ], + [ + "głu", + "pota" + ], + [ + "cier", + "p" + ], + [ + "Go", + "łę" + ], + [ + "chłop", + "skiej" + ], + [ + "śni", + "ały" + ], + [ + "zabi", + "ło" + ], + [ + "zabi", + "ją" + ], + [ + "ple", + "ca" + ], + [ + "ple", + "mię" + ], + [ + "kamie", + "nnych" + ], + [ + "Naj", + "większy" + ], + [ + "bły", + "snęło" + ], + [ + "Be", + "ata" + ], + [ + "zbro", + "jach" + ], + [ + "ak", + "ta" + ], + [ + "ak", + "cją" + ], + [ + "gli", + "ny" + ], + [ + "gości", + "ł" + ], + [ + "głów", + "ek" + ], + [ + "właści", + "wych" + ], + [ + "krew", + "na" + ], + [ + "chi", + "niny" + ], + [ + "licz", + "ni" + ], + [ + "proce", + "der" + ], + [ + "zoba", + "czenia" + ], + [ + "pada", + "jąc" + ], + [ + "publi", + "czność" + ], + [ + "he", + "bra" + ], + [ + "puszcza", + "li" + ], + [ + "Dzie", + "cka" + ], + [ + "Ha", + "j" + ], + [ + "jas", + "nej" + ], + [ + "zwycię", + "żyć" + ], + [ + "żar", + "tować" + ], + [ + "zła", + "mie" + ], + [ + "zmar", + "łej" + ], + [ + "organi", + "zmu" + ], + [ + "zamie", + "nił" + ], + [ + "zamie", + "szcza" + ], + [ + "zapa", + "la" + ], + [ + "kolej", + "ka" + ], + [ + "mili", + "cja" + ], + [ + "zaj", + "mą" + ], + [ + "zami", + "ł" + ], + [ + "czyz", + "nę" + ], + [ + "mru", + "czy" + ], + [ + "sier", + "p" + ], + [ + "Juran", + "dzie" + ], + [ + "Cz", + "tere" + ], + [ + "otwar", + "to" + ], + [ + "staro", + "stę" + ], + [ + "zaję", + "tych" + ], + [ + "hi", + "per" + ], + [ + "ur", + "wi" + ], + [ + "powtó", + "rzy" + ], + [ + "bła", + "wa" + ], + [ + "pozy", + "tywnie" + ], + [ + "wdzię", + "ki" + ], + [ + "wdzię", + "czne" + ], + [ + "niebie", + "ska" + ], + [ + "Se", + "nator" + ], + [ + "zamk", + "owej" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskiego" + ], + [ + "dało", + "by" + ], + [ + "gór", + "skie" + ], + [ + "czyn", + "ny" + ], + [ + "czyn", + "ników" + ], + [ + "uli", + "cami" + ], + [ + "przekona", + "ni" + ], + [ + "komen", + "dą" + ], + [ + "doty", + "czyć" + ], + [ + "odpowiedzi", + "ało" + ], + [ + "knia", + "ziem" + ], + [ + "ber", + "dy" + ], + [ + "świet", + "nym" + ], + [ + "doj", + "rzy" + ], + [ + "Kon", + "cer" + ], + [ + "kup", + "no" + ], + [ + "obej", + "mie" + ], + [ + "ziem", + "ne" + ], + [ + "groź", + "nych" + ], + [ + "groź", + "bą" + ], + [ + "Si", + "ły" + ], + [ + "pozosta", + "wał" + ], + [ + "pozosta", + "wić" + ], + [ + "Danu", + "sią" + ], + [ + "niewol", + "nica" + ], + [ + "przyję", + "ta" + ], + [ + "Ce", + "na" + ], + [ + "podsta", + "wą" + ], + [ + "listy", + "m" + ], + [ + "Cie", + "szę" + ], + [ + "pora", + "nek" + ], + [ + "pora", + "żki" + ], + [ + "sytua", + "cje" + ], + [ + "pozwoli", + "sz" + ], + [ + "stos", + "owane" + ], + [ + "zni", + "szczył" + ], + [ + "zni", + "żonym" + ], + [ + "auto", + "rem" + ], + [ + "auto", + "maty" + ], + [ + "poprzed", + "ni" + ], + [ + "podo", + "lski" + ], + [ + "pokry", + "cie" + ], + [ + "pry", + "mi" + ], + [ + "zawie", + "szeniu" + ], + [ + "brz", + "mieniu" + ], + [ + "tłuma", + "cz" + ], + [ + "pochy", + "łości" + ], + [ + "dobro", + "dusz" + ], + [ + "słowo", + "m" + ], + [ + "miejsc", + "owy" + ], + [ + "loka", + "lne" + ], + [ + "postanowi", + "łem" + ], + [ + "min", + "g" + ], + [ + "muzy", + "cznych" + ], + [ + "szar", + "pał" + ], + [ + "pocie", + "szył" + ], + [ + "specja", + "lny" + ], + [ + "lubi", + "łem" + ], + [ + "pej", + "za" + ], + [ + "bel", + "ce" + ], + [ + "posła", + "n" + ], + [ + "pta", + "stwa" + ], + [ + "byle", + "ś" + ], + [ + "przyjaciół", + "ki" + ], + [ + "książ", + "ką" + ], + [ + "równo", + "le" + ], + [ + "rycer", + "skiego" + ], + [ + "zga", + "sły" + ], + [ + "zga", + "dnąć" + ], + [ + "nieszczę", + "snej" + ], + [ + "nor", + "my" + ], + [ + "Ga", + "br" + ], + [ + "Ga", + "daj" + ], + [ + "niezmier", + "nych" + ], + [ + "niezmier", + "nego" + ], + [ + "bru", + "zdy" + ], + [ + "niena", + "widzę" + ], + [ + "szer", + "sze" + ], + [ + "waj", + "my" + ], + [ + "ponu", + "re" + ], + [ + "duch", + "ownych" + ], + [ + "skle", + "pach" + ], + [ + "wstrzy", + "mała" + ], + [ + "prowadzo", + "nego" + ], + [ + "wysta", + "wie" + ], + [ + "kot", + "ł" + ], + [ + "posa", + "g" + ], + [ + "ozna", + "ki" + ], + [ + "pija", + "nemu" + ], + [ + "osa", + "d" + ], + [ + "wykona", + "niu" + ], + [ + "pracu", + "ję" + ], + [ + "leni", + "wie" + ], + [ + "przezna", + "czenie" + ], + [ + "strzela", + "no" + ], + [ + "ota", + "czała" + ], + [ + "wybor", + "ny" + ], + [ + "wybor", + "czym" + ], + [ + "kierow", + "nictwo" + ], + [ + "Bra", + "un" + ], + [ + "pomyśl", + "ność" + ], + [ + "pomyśl", + "ałam" + ], + [ + "pach", + "ą" + ], + [ + "wrze", + "szczał" + ], + [ + "wrze", + "szczeć" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "na" + ], + [ + "przypomina", + "jąc" + ], + [ + "uzna", + "no" + ], + [ + "posą", + "giem" + ], + [ + "zielo", + "no" + ], + [ + "reli", + "gię" + ], + [ + "inter", + "wen" + ], + [ + "błyska", + "ć" + ], + [ + "przysię", + "ga" + ], + [ + "przysię", + "gę" + ], + [ + "przysię", + "gał" + ], + [ + "prakty", + "k" + ], + [ + "przedstawi", + "cielami" + ], + [ + "skry", + "ty" + ], + [ + "potrzebu", + "jesz" + ], + [ + "Księ", + "cia" + ], + [ + "okry", + "tych" + ], + [ + "przyzna", + "ją" + ], + [ + "przyzna", + "wał" + ], + [ + "sch", + "ować" + ], + [ + "okreś", + "lonego" + ], + [ + "przypom", + "niawszy" + ], + [ + "młod", + "szym" + ], + [ + "Pru", + "sak" + ], + [ + "smo", + "ka" + ], + [ + "Tego", + "ż" + ], + [ + "natura", + "lną" + ], + [ + "błęki", + "cie" + ], + [ + "utwo", + "ry" + ], + [ + "zakon", + "nik" + ], + [ + "kono", + "pia" + ], + [ + "wyłą", + "czając" + ], + [ + "grozi", + "li" + ], + [ + "zdą", + "ży" + ], + [ + "zdą", + "żyć" + ], + [ + "wzbu", + "dziła" + ], + [ + "fika", + "cja" + ], + [ + "Kości", + "uszki" + ], + [ + "dwor", + "ku" + ], + [ + "koniu", + "n" + ], + [ + "zgroma", + "dzenia" + ], + [ + "wartości", + "owych" + ], + [ + "pośpie", + "szył" + ], + [ + "ameryka", + "ńskie" + ], + [ + "ameryka", + "ńska" + ], + [ + "Powiedz", + "cie" + ], + [ + "sztur", + "mem" + ], + [ + "osobi", + "stego" + ], + [ + "dostrze", + "gła" + ], + [ + "straż", + "nika" + ], + [ + "usu", + "nięcia" + ], + [ + "system", + "y" + ], + [ + "ogło", + "sić" + ], + [ + "part", + "ią" + ], + [ + "zasło", + "na" + ], + [ + "zmieni", + "ały" + ], + [ + "Pię", + "knie" + ], + [ + "szkie", + "wicz" + ], + [ + "piera", + "jąc" + ], + [ + "upad", + "ły" + ], + [ + "Pój", + "dźmy" + ], + [ + "Klu", + "cznika" + ], + [ + "służą", + "ce" + ], + [ + "posłu", + "ch" + ], + [ + "szpa", + "ry" + ], + [ + "mart", + "wą" + ], + [ + "kłó", + "cić" + ], + [ + "warsza", + "wski" + ], + [ + "Bille", + "wi" + ], + [ + "ogo", + "na" + ], + [ + "zagrani", + "czne" + ], + [ + "zap", + "lą" + ], + [ + "kato", + "lik" + ], + [ + "kilo", + "gramów" + ], + [ + "słod", + "kiej" + ], + [ + "mien", + "nie" + ], + [ + "trady", + "cyjnie" + ], + [ + "skute", + "czność" + ], + [ + "spor", + "tow" + ], + [ + "okie", + "nka" + ], + [ + "próbu", + "ją" + ], + [ + "żołnier", + "ska" + ], + [ + "żołnier", + "stwa" + ], + [ + "dźwi", + "gać" + ], + [ + "słone", + "cznego" + ], + [ + "odpowied", + "niej" + ], + [ + "małże", + "ństwie" + ], + [ + "ołta", + "rzu" + ], + [ + "meto", + "da" + ], + [ + "kapelu", + "szem" + ], + [ + "pió", + "rem" + ], + [ + "artyku", + "le" + ], + [ + "spy", + "ch" + ], + [ + "rodzin", + "nym" + ], + [ + "koron", + "ne" + ], + [ + "przysz", + "łą" + ], + [ + "oświe", + "cał" + ], + [ + "oświe", + "cił" + ], + [ + "upo", + "mi" + ], + [ + "Wró", + "ci" + ], + [ + "szó", + "stego" + ], + [ + "czerwie", + "ń" + ], + [ + "króle", + "wicz" + ], + [ + "instytu", + "cja" + ], + [ + "błyszczą", + "cy" + ], + [ + "błyszczą", + "cymi" + ], + [ + "mro", + "ki" + ], + [ + "dostar", + "czyć" + ], + [ + "poszuki", + "wanie" + ], + [ + "poszuki", + "wań" + ], + [ + "bier", + "ało" + ], + [ + "Podkomo", + "rzego" + ], + [ + "jezd", + "nych" + ], + [ + "różno", + "barw" + ], + [ + "grzmo", + "tem" + ], + [ + "ładu", + "nek" + ], + [ + "ładu", + "nki" + ], + [ + "ładu", + "nków" + ], + [ + "Gerwa", + "zego" + ], + [ + "Mog", + "li" + ], + [ + "pode", + "sz" + ], + [ + "zaw", + "rzała" + ], + [ + "nędz", + "ne" + ], + [ + "równi", + "ny" + ], + [ + "stoli", + "cę" + ], + [ + "zacie", + "kle" + ], + [ + "Angli", + "a" + ], + [ + "Angli", + "ków" + ], + [ + "brzę", + "kiem" + ], + [ + "wyjdzie", + "sz" + ], + [ + "Macie", + "ja" + ], + [ + "opar", + "te" + ], + [ + "stryj", + "ca" + ], + [ + "przywiąza", + "nia" + ], + [ + "podkre", + "ś" + ], + [ + "podkre", + "śli" + ], + [ + "wielbłą", + "da" + ], + [ + "Podbipię", + "ty" + ], + [ + "usił", + "owań" + ], + [ + "zawoła", + "ć" + ], + [ + "atmosfe", + "rę" + ], + [ + "wstrę", + "tu" + ], + [ + "załat", + "wił" + ], + [ + "Sko", + "czył" + ], + [ + "pierście", + "nia" + ], + [ + "zwro", + "tu" + ], + [ + "rezulta", + "t" + ], + [ + "rezulta", + "ty" + ], + [ + "zgra", + "ją" + ], + [ + "złoci", + "ste" + ], + [ + "ekonomi", + "cznej" + ], + [ + "oddy", + "cha" + ], + [ + "siero", + "ta" + ], + [ + "zwycięz", + "ców" + ], + [ + "wspaniały", + "ch" + ], + [ + "Uważa", + "j" + ], + [ + "mazowie", + "ckich" + ], + [ + "przebra", + "ny" + ], + [ + "dyspo", + "nuje" + ], + [ + "Wojewódz", + "ki" + ], + [ + "potrafił", + "by" + ], + [ + "Mazu", + "ry" + ], + [ + "komor", + "nik" + ], + [ + "wydoby", + "wać" + ], + [ + "fałszy", + "wych" + ], + [ + "opu", + "szczę" + ], + [ + "uczestni", + "czył" + ], + [ + "Zaćwili", + "chowskiego" + ], + [ + "spój", + "rz" + ], + [ + "wywia", + "d" + ], + [ + "Koniec", + "polski" + ], + [ + "Achi", + "wy" + ], + [ + "sekun", + "da" + ], + [ + "Staro", + "gar" + ], + [ + "Demo", + "kra" + ], + [ + "widno", + "krąg" + ], + [ + "kondy", + "cji" + ], + [ + "ryt", + "m" + ], + [ + "ordyna", + "ns" + ], + [ + "indywidu", + "alnych" + ], + [ + "Środ", + "ki" + ], + [ + "bezpośred", + "nim" + ], + [ + "diab", + "łu" + ], + [ + "awantu", + "r" + ], + [ + "magazy", + "nu" + ], + [ + "tygodnia", + "mi" + ], + [ + "Knia", + "zie" + ], + [ + "Knia", + "ziów" + ], + [ + "mły", + "n" + ], + [ + "uwierzy", + "sz" + ], + [ + "drog", + "owego" + ], + [ + "słody", + "czą" + ], + [ + "samolo", + "tów" + ], + [ + "Butry", + "m" + ], + [ + "dżd", + "ży" + ], + [ + "Począ", + "tkowo" + ], + [ + "kaf", + "ta" + ], + [ + "ściga", + "ny" + ], + [ + "anie", + "li" + ], + [ + "posel", + "stwo" + ], + [ + "utrzy", + "mują" + ], + [ + "Chłop", + "cy" + ], + [ + "puść", + "my" + ], + [ + "Bara", + "basza" + ], + [ + "zarumie", + "niona" + ], + [ + "podwór", + "ku" + ], + [ + "stłu", + "mionym" + ], + [ + "Zbli", + "ża" + ], + [ + "obywate", + "lskich" + ], + [ + "uspoka", + "jał" + ], + [ + "insty", + "nk" + ], + [ + "świateł", + "ko" + ], + [ + "przyło", + "żywszy" + ], + [ + "Strasz", + "na" + ], + [ + "przecha", + "dzki" + ], + [ + "otworzy", + "wszy" + ], + [ + "apa", + "ratu" + ], + [ + "doroż", + "ki" + ], + [ + "wzniesio", + "nymi" + ], + [ + "sufi", + "tu" + ], + [ + "legen", + "dy" + ], + [ + "małem", + "u" + ], + [ + "wpa", + "trując" + ], + [ + "przekony", + "wał" + ], + [ + "poboj", + "owisko" + ], + [ + "radziec", + "kich" + ], + [ + "budowla", + "nych" + ], + [ + "eko", + "nom" + ], + [ + "kryte", + "ria" + ], + [ + "telewizyj", + "nych" + ], + [ + "zaczerwie", + "nił" + ], + [ + "głębia", + "ch" + ], + [ + "uja", + "wnio" + ], + [ + "kryzy", + "s" + ], + [ + "mroz", + "ie" + ], + [ + "kuch", + "nię" + ], + [ + "promie", + "niach" + ], + [ + "Ex", + "press" + ], + [ + "kompe", + "tent" + ], + [ + "nieuf", + "ności" + ], + [ + "Aj", + "gi" + ], + [ + "zmartwych", + "wstał" + ], + [ + "zapomnia", + "no" + ], + [ + "Wszę", + "dy" + ], + [ + "przypu", + "szczenia" + ], + [ + "pale", + "sty" + ], + [ + "posłucha", + "nie" + ], + [ + "Pacho", + "łek" + ], + [ + "procedu", + "ry" + ], + [ + "TE", + "USZ" + ], + [ + "zaspoko", + "ić" + ], + [ + "wyjaśnie", + "ń" + ], + [ + "Opie", + "ki" + ], + [ + "mnich", + "ów" + ], + [ + "Tr", + "wało" + ], + [ + "mięsi", + "wa" + ], + [ + "pocią", + "giem" + ], + [ + "donoś", + "nym" + ], + [ + "pacior", + "ki" + ], + [ + "synow", + "ca" + ], + [ + "chału", + "py" + ], + [ + "agre", + "sji" + ], + [ + "homo", + "seksu" + ], + [ + "wygod", + "niej" + ], + [ + "noża", + "mi" + ], + [ + "Mate", + "usz" + ], + [ + "esa", + "u" + ], + [ + "Hera", + "kli" + ], + [ + "pozwole", + "ństwa" + ], + [ + "Uni", + "ver" + ], + [ + "rui", + "nach" + ], + [ + "omd", + "lał" + ], + [ + "bam", + "bu" + ], + [ + "CZE", + "Ń" + ], + [ + "przedszko", + "la" + ], + [ + "Piotrowi", + "czu" + ], + [ + "oga", + "ry" + ], + [ + "tumul", + "t" + ], + [ + "łabę", + "dzi" + ], + [ + "jednakowo", + "ż" + ], + [ + "chocia", + "żem" + ], + [ + "Kanne", + "berg" + ], + [ + "Ole", + "ńce" + ], + [ + "Uśmie", + "chnął" + ], + [ + "uciszy", + "ło" + ], + [ + "czelu", + "ści" + ], + [ + "ściś", + "lej" + ], + [ + "Kontro", + "li" + ], + [ + "zaciekło", + "ść" + ], + [ + "cyklo", + "pe" + ], + [ + "jakowego", + "ś" + ], + [ + "Gotfry", + "d" + ], + [ + "oprzytom", + "niał" + ], + [ + "ugrupowa", + "ń" + ], + [ + "centu", + "rion" + ], + [ + "Bernar", + "dyna" + ], + [ + "ewange", + "li" + ], + [ + "odpad", + "ów" + ], + [ + "Muchowie", + "cki" + ], + [ + "Funkcjonari", + "usze" + ], + [ + "zaniepokoj", + "ony" + ], + [ + "stadio", + "nie" + ], + [ + "Leppe", + "ra" + ], + [ + "Sytua", + "cja" + ], + [ + "Klos", + "s" + ], + [ + "CHI", + "RON" + ], + [ + "Hre", + "cze" + ], + [ + "Prza", + "sny" + ], + [ + "ofie", + "rze" + ], + [ + "Śró", + "dziem" + ], + [ + "żołą", + "dek" + ], + [ + "Momba", + "ssa" + ], + [ + "\"", + ")." + ], + [ + "9", + "1" + ], + [ + "A", + "nato" + ], + [ + "B", + "C" + ], + [ + "B", + "M" + ], + [ + "B", + "U" + ], + [ + "C", + "lin" + ], + [ + "F", + "E" + ], + [ + "F", + "N" + ], + [ + "F", + "er" + ], + [ + "G", + "ha" + ], + [ + "G", + "ran" + ], + [ + "H", + "ę" + ], + [ + "L", + "PR" + ], + [ + "O", + "p" + ], + [ + "O", + "li" + ], + [ + "O", + "wi" + ], + [ + "O", + "sie" + ], + [ + "O", + "polu" + ], + [ + "R", + "EN" + ], + [ + "S", + "or" + ], + [ + "S", + "fin" + ], + [ + "T", + "rak" + ], + [ + "T", + "rady" + ], + [ + "T", + "ŁU" + ], + [ + "U", + "P" + ], + [ + "U", + "ra" + ], + [ + "U", + "czuł" + ], + [ + "U", + "siadła" + ], + [ + "U", + "czyń" + ], + [ + "W", + "óz" + ], + [ + "Z", + "an" + ], + [ + "Z", + "nu" + ], + [ + "a", + "te" + ], + [ + "a", + "nato" + ], + [ + "b", + "owa" + ], + [ + "b", + "ski" + ], + [ + "c", + "mentar" + ], + [ + "d", + "ge" + ], + [ + "f", + "fa" + ], + [ + "g", + "rzą" + ], + [ + "g", + "ałem" + ], + [ + "h", + "dy" + ], + [ + "h", + "art" + ], + [ + "i", + "my" + ], + [ + "k", + "naj" + ], + [ + "k", + "ręce" + ], + [ + "k", + "cyjne" + ], + [ + "l", + "owie" + ], + [ + "l", + "ody" + ], + [ + "m", + "chu" + ], + [ + "n", + "owałem" + ], + [ + "o", + "próż" + ], + [ + "o", + "procent" + ], + [ + "o", + "sioł" + ], + [ + "s", + "c" + ], + [ + "s", + "chodził" + ], + [ + "s", + "proś" + ], + [ + "t", + "ta" + ], + [ + "t", + "he" + ], + [ + "u", + "by" + ], + [ + "u", + "wła" + ], + [ + "u", + "strze" + ], + [ + "u", + "śmier" + ], + [ + "u", + "świę" + ], + [ + "u", + "pił" + ], + [ + "u", + "brał" + ], + [ + "u", + "stępuje" + ], + [ + "u", + "niewin" + ], + [ + "u", + "zgodnie" + ], + [ + "u", + "silnie" + ], + [ + "u", + "bierać" + ], + [ + "w", + "pis" + ], + [ + "w", + "chodzili" + ], + [ + "w", + "prowadziła" + ], + [ + "w", + "cisnął" + ], + [ + "w", + "prędce" + ], + [ + "w", + "dową" + ], + [ + "z", + "może" + ], + [ + "z", + "niż" + ], + [ + "z", + "mal" + ], + [ + "z", + "woła" + ], + [ + "z", + "owanych" + ], + [ + "z", + "głupi" + ], + [ + "ó", + "łek" + ], + [ + "ś", + "lepie" + ], + [ + "Ź", + "ród" + ], + [ + "„", + "…" + ], + [ + "nie", + "wielkim" + ], + [ + "nie", + "prawdopodob" + ], + [ + "nie", + "spodziewa" + ], + [ + "na", + "go" + ], + [ + "na", + "cji" + ], + [ + "na", + "przeciwko" + ], + [ + "na", + "stawał" + ], + [ + "na", + "mawiać" + ], + [ + "na", + "zad" + ], + [ + "sz", + "kowie" + ], + [ + "po", + "i" + ], + [ + "po", + "sza" + ], + [ + "po", + "parł" + ], + [ + "po", + "mal" + ], + [ + "po", + "prowadzi" + ], + [ + "po", + "rzuca" + ], + [ + "po", + "bić" + ], + [ + "po", + "żół" + ], + [ + "po", + "nować" + ], + [ + "po", + "kazały" + ], + [ + "po", + "dzielił" + ], + [ + "ni", + "zi" + ], + [ + "ni", + "liśmy" + ], + [ + "ni", + "tki" + ], + [ + "ra", + "sa" + ], + [ + "ro", + "giem" + ], + [ + "ro", + "iło" + ], + [ + "je", + "z" + ], + [ + "je", + "niu" + ], + [ + "je", + "zu" + ], + [ + "je", + "ńcy" + ], + [ + "je", + "ńcami" + ], + [ + "go", + "leni" + ], + [ + "za", + "gnie" + ], + [ + "za", + "głu" + ], + [ + "za", + "jąca" + ], + [ + "za", + "mówienia" + ], + [ + "za", + "krzyknęli" + ], + [ + "za", + "awans" + ], + [ + "za", + "pytywał" + ], + [ + "za", + "komenderował" + ], + [ + "ko", + "tu" + ], + [ + "ko", + "zie" + ], + [ + "ci", + "ż" + ], + [ + "ci", + "sną" + ], + [ + "le", + "y" + ], + [ + "le", + "cieli" + ], + [ + "do", + "puści" + ], + [ + "do", + "myślał" + ], + [ + "do", + "trzymał" + ], + [ + "do", + "chodu" + ], + [ + "do", + "czes" + ], + [ + "mi", + "gnęła" + ], + [ + "ka", + "rą" + ], + [ + "ka", + "nta" + ], + [ + "wi", + "tami" + ], + [ + "wi", + "zję" + ], + [ + "ta", + "niem" + ], + [ + "by", + "stre" + ], + [ + "te", + "matów" + ], + [ + "wa", + "si" + ], + [ + "wa", + "pie" + ], + [ + "wa", + "żyć" + ], + [ + "ja", + "rze" + ], + [ + "ja", + "je" + ], + [ + "pa", + "dek" + ], + [ + "pa", + "sek" + ], + [ + "pa", + "suje" + ], + [ + "pa", + "kiet" + ], + [ + "wy", + "p" + ], + [ + "wy", + "ka" + ], + [ + "wy", + "lę" + ], + [ + "wy", + "stę" + ], + [ + "wy", + "mog" + ], + [ + "wy", + "poży" + ], + [ + "wy", + "biega" + ], + [ + "wy", + "biła" + ], + [ + "wy", + "bacz" + ], + [ + "wy", + "strzały" + ], + [ + "wy", + "remont" + ], + [ + "wy", + "cofał" + ], + [ + "ne", + "rów" + ], + [ + "ło", + "paty" + ], + [ + "to", + "rej" + ], + [ + "ty", + "czna" + ], + [ + "wie", + "ko" + ], + [ + "wo", + "ni" + ], + [ + "wo", + "ta" + ], + [ + "dzi", + "d" + ], + [ + "dzi", + "wu" + ], + [ + "da", + "cie" + ], + [ + "czy", + "j" + ], + [ + "czy", + "st" + ], + [ + "czy", + "kami" + ], + [ + "dzie", + "we" + ], + [ + "la", + "my" + ], + [ + "la", + "tać" + ], + [ + "prze", + "li" + ], + [ + "prze", + "szcze" + ], + [ + "prze", + "glą" + ], + [ + "prze", + "wraca" + ], + [ + "prze", + "prosi" + ], + [ + "prze", + "strachu" + ], + [ + "prze", + "ląkł" + ], + [ + "prze", + "żywa" + ], + [ + "prze", + "pędził" + ], + [ + "prze", + "prowadzono" + ], + [ + "ma", + "ku" + ], + [ + "ma", + "cję" + ], + [ + "ma", + "jącym" + ], + [ + "ma", + "hdy" + ], + [ + "re", + "z" + ], + [ + "re", + "cy" + ], + [ + "od", + "eś" + ], + [ + "od", + "wil" + ], + [ + "od", + "jąć" + ], + [ + "od", + "czytał" + ], + [ + "od", + "bierał" + ], + [ + "cie", + "ć" + ], + [ + "dy", + "cha" + ], + [ + "dy", + "wała" + ], + [ + "mo", + "sty" + ], + [ + "ce", + "gieł" + ], + [ + "ku", + "lu" + ], + [ + "szy", + "ński" + ], + [ + "mie", + "dzy" + ], + [ + "si", + "ał" + ], + [ + "si", + "ka" + ], + [ + "si", + "lnego" + ], + [ + "ob", + "rady" + ], + [ + "ści", + "ły" + ], + [ + "przy", + "siadł" + ], + [ + "cy", + "lin" + ], + [ + "cy", + "klu" + ], + [ + "mu", + "jące" + ], + [ + "mu", + "zuł" + ], + [ + "ru", + "in" + ], + [ + "ru", + "jący" + ], + [ + "ru", + "nk" + ], + [ + "ru", + "szono" + ], + [ + "ru", + "mak" + ], + [ + "któ", + "rędy" + ], + [ + "sze", + "rzył" + ], + [ + "ba", + "z" + ], + [ + "ba", + "za" + ], + [ + "ba", + "lu" + ], + [ + "ba", + "wiła" + ], + [ + "ba", + "czności" + ], + [ + "bo", + "szcz" + ], + [ + "sa", + "ny" + ], + [ + "sa", + "ne" + ], + [ + "we", + "sta" + ], + [ + "lu", + "ster" + ], + [ + "ga", + "danie" + ], + [ + "pi", + "ra" + ], + [ + "raz", + "ić" + ], + [ + "roz", + "czo" + ], + [ + "roz", + "mia" + ], + [ + "roz", + "pust" + ], + [ + "roz", + "głośnie" + ], + [ + "de", + "re" + ], + [ + "ró", + "dek" + ], + [ + "ró", + "wieś" + ], + [ + "ca", + "rze" + ], + [ + "spo", + "rą" + ], + [ + "cho", + "rował" + ], + [ + "bie", + "m" + ], + [ + "bie", + "gą" + ], + [ + "sza", + "nta" + ], + [ + "sza", + "rych" + ], + [ + "pod", + "ra" + ], + [ + "pod", + "nieco" + ], + [ + "pod", + "niesiony" + ], + [ + "du", + "fa" + ], + [ + "skie", + "rować" + ], + [ + "Po", + "dzi" + ], + [ + "Po", + "każ" + ], + [ + "Po", + "trzeba" + ], + [ + "Po", + "słuchaj" + ], + [ + "sto", + "pa" + ], + [ + "sto", + "jąca" + ], + [ + "in", + "tra" + ], + [ + "cha", + "tę" + ], + [ + "cha", + "tach" + ], + [ + "me", + "s" + ], + [ + "me", + "ni" + ], + [ + "me", + "da" + ], + [ + "me", + "bl" + ], + [ + "pro", + "roku" + ], + [ + "pro", + "giem" + ], + [ + "pro", + "stytu" + ], + [ + "pu", + "dło" + ], + [ + "pu", + "szki" + ], + [ + "sy", + "ta" + ], + [ + "sy", + "pie" + ], + [ + "Na", + "dzieja" + ], + [ + "su", + "knia" + ], + [ + "su", + "mieniem" + ], + [ + "su", + "chej" + ], + [ + "ar", + "ku" + ], + [ + "se", + "dno" + ], + [ + "se", + "sję" + ], + [ + "szcze", + "ra" + ], + [ + "szcze", + "bio" + ], + [ + "Za", + "wa" + ], + [ + "Za", + "mość" + ], + [ + "powie", + "my" + ], + [ + "Ja", + "każ" + ], + [ + "Ja", + "kuba" + ], + [ + "py", + "wał" + ], + [ + "naj", + "krót" + ], + [ + "naj", + "prost" + ], + [ + "naj", + "poważ" + ], + [ + "przed", + "wcze" + ], + [ + "Je", + "lcy" + ], + [ + "tem", + "po" + ], + [ + "tem", + "pie" + ], + [ + "wz", + "ory" + ], + [ + "praw", + "nie" + ], + [ + "praw", + "ny" + ], + [ + "kę", + "s" + ], + [ + "wła", + "dni" + ], + [ + "cu", + "do" + ], + [ + "sko", + "ry" + ], + [ + "sko", + "kach" + ], + [ + "tam", + "tędy" + ], + [ + "lę", + "ta" + ], + [ + "bra", + "wo" + ], + [ + "bez", + "grani" + ], + [ + "bez", + "wsty" + ], + [ + "bez", + "interes" + ], + [ + "bez", + "pośredni" + ], + [ + "cią", + "głego" + ], + [ + "cię", + "żej" + ], + [ + "dę", + "by" + ], + [ + "sia", + "dały" + ], + [ + "czu", + "ło" + ], + [ + "czu", + "ba" + ], + [ + "rowa", + "niem" + ], + [ + "Ma", + "c" + ], + [ + "Ma", + "ja" + ], + [ + "Ma", + "tkę" + ], + [ + "Bo", + "ś" + ], + [ + "Bo", + "śni" + ], + [ + "śmie", + "l" + ], + [ + "ri", + "ona" + ], + [ + "rzu", + "tu" + ], + [ + "rzu", + "cę" + ], + [ + "wać", + "panom" + ], + [ + "świa", + "damia" + ], + [ + "so", + "lą" + ], + [ + "so", + "cjo" + ], + [ + "Wi", + "A" + ], + [ + "Wi", + "działam" + ], + [ + "śnie", + "żnych" + ], + [ + "dą", + "br" + ], + [ + "tro", + "ską" + ], + [ + "kra", + "in" + ], + [ + "kra", + "wat" + ], + [ + "rzą", + "dzenie" + ], + [ + "dni", + "ki" + ], + [ + "dni", + "ało" + ], + [ + "gro", + "tem" + ], + [ + "sły", + "n" + ], + [ + "sły", + "nął" + ], + [ + "wą", + "skich" + ], + [ + "Sta", + "tu" + ], + [ + "Ka", + "na" + ], + [ + "dza", + "no" + ], + [ + "daw", + "cą" + ], + [ + "Ko", + "ła" + ], + [ + "Ko", + "zie" + ], + [ + "Do", + "świad" + ], + [ + "Do", + "myśla" + ], + [ + "robi", + "my" + ], + [ + "Prze", + "szło" + ], + [ + "Ra", + "cz" + ], + [ + "Ra", + "dę" + ], + [ + "war", + "stw" + ], + [ + "Te", + "sta" + ], + [ + "Te", + "ofi" + ], + [ + "Wy", + "dział" + ], + [ + "Wy", + "dawało" + ], + [ + "mar", + "nie" + ], + [ + "Mo", + "ra" + ], + [ + "Mo", + "li" + ], + [ + "koń", + "skiego" + ], + [ + "koń", + "ską" + ], + [ + "świe", + "ża" + ], + [ + "Mi", + "ałam" + ], + [ + "czym", + "kolwiek" + ], + [ + "wol", + "nością" + ], + [ + "odpowie", + "dziano" + ], + [ + "Ju", + "lek" + ], + [ + "czego", + "kolwiek" + ], + [ + "Wie", + "ści" + ], + [ + "działa", + "niu" + ], + [ + "waż", + "ności" + ], + [ + "zosta", + "wiać" + ], + [ + "um", + "knąć" + ], + [ + "Przy", + "szli" + ], + [ + "for", + "t" + ], + [ + "dzia", + "dy" + ], + [ + "kre", + "su" + ], + [ + "gar", + "dero" + ], + [ + "wę", + "żem" + ], + [ + "tk", + "owa" + ], + [ + "tk", + "owi" + ], + [ + "wej", + "dą" + ], + [ + "wali", + "ła" + ], + [ + "kar", + "ał" + ], + [ + "kar", + "miła" + ], + [ + "chod", + "nik" + ], + [ + "chod", + "niku" + ], + [ + "gnie", + "nie" + ], + [ + "ge", + "nów" + ], + [ + "zmie", + "nionym" + ], + [ + "chce", + "nia" + ], + [ + "poko", + "chać" + ], + [ + "samo", + "t" + ], + [ + "samo", + "tna" + ], + [ + "samo", + "pałów" + ], + [ + "szo", + "sy" + ], + [ + "Od", + "dział" + ], + [ + "nale", + "żały" + ], + [ + "trzyma", + "j" + ], + [ + "pyta", + "jącym" + ], + [ + "An", + "ka" + ], + [ + "An", + "ty" + ], + [ + "myśli", + "łem" + ], + [ + "zdo", + "lne" + ], + [ + "wal", + "ny" + ], + [ + "pol", + "ne" + ], + [ + "pla", + "ster" + ], + [ + "pla", + "nety" + ], + [ + "powi", + "tania" + ], + [ + "por", + "wania" + ], + [ + "por", + "wanie" + ], + [ + "por", + "cela" + ], + [ + "bla", + "dość" + ], + [ + "bla", + "dym" + ], + [ + "pom", + "no" + ], + [ + "pło", + "tów" + ], + [ + "zam", + "kiem" + ], + [ + "gna", + "ła" + ], + [ + "nk", + "owego" + ], + [ + "rząd", + "owe" + ], + [ + "rząd", + "owego" + ], + [ + "stanowi", + "li" + ], + [ + "dowa", + "ną" + ], + [ + "szczy", + "źnie" + ], + [ + "Pi", + "smo" + ], + [ + "ho", + "c" + ], + [ + "spraw", + "uje" + ], + [ + "dom", + "ki" + ], + [ + "wło", + "skich" + ], + [ + "niech", + "cący" + ], + [ + "dzię", + "kujemy" + ], + [ + "noc", + "ny" + ], + [ + "świad", + "kami" + ], + [ + "pozna", + "ńskiego" + ], + [ + "kazał", + "eś" + ], + [ + "spe", + "cj" + ], + [ + "wyda", + "ny" + ], + [ + "powo", + "łuje" + ], + [ + "zale", + "żna" + ], + [ + "zale", + "żeć" + ], + [ + "skar", + "g" + ], + [ + "Cze", + "kam" + ], + [ + "kocha", + "nki" + ], + [ + "au", + "die" + ], + [ + "pole", + "ca" + ], + [ + "ner", + "wów" + ], + [ + "wróci", + "my" + ], + [ + "środ", + "kami" + ], + [ + "Bi", + "skupi" + ], + [ + "zja", + "wiła" + ], + [ + "żad", + "nemu" + ], + [ + "nowa", + "nym" + ], + [ + "pis", + "m" + ], + [ + "Pro", + "ce" + ], + [ + "Pro", + "boszcz" + ], + [ + "byli", + "byśmy" + ], + [ + "got", + "ował" + ], + [ + "poda", + "ją" + ], + [ + "poda", + "tkowych" + ], + [ + "kowa", + "nego" + ], + [ + "osob", + "owa" + ], + [ + "osob", + "owość" + ], + [ + "ina", + "ugu" + ], + [ + "Cza", + "row" + ], + [ + "dia", + "be" + ], + [ + "zupeł", + "ny" + ], + [ + "ude", + "rzą" + ], + [ + "krę", + "giem" + ], + [ + "zach", + "owała" + ], + [ + "zach", + "owują" + ], + [ + "wraca", + "jący" + ], + [ + "In", + "dii" + ], + [ + "sen", + "nym" + ], + [ + "śle", + "dzi" + ], + [ + "Jan", + "ka" + ], + [ + "pal", + "ąc" + ], + [ + "czeka", + "nie" + ], + [ + "rad", + "nego" + ], + [ + "cer", + "kwi" + ], + [ + "mod", + "ą" + ], + [ + "mod", + "re" + ], + [ + "Re", + "publiki" + ], + [ + "pią", + "tym" + ], + [ + "obro", + "tów" + ], + [ + "twar", + "dym" + ], + [ + "stru", + "gi" + ], + [ + "stru", + "mieniem" + ], + [ + "dziesią", + "tego" + ], + [ + "klę", + "cząc" + ], + [ + "klę", + "kali" + ], + [ + "uj", + "rzą" + ], + [ + "uj", + "rzałem" + ], + [ + "zbro", + "dnię" + ], + [ + "spotka", + "ją" + ], + [ + "tele", + "wizy" + ], + [ + "bó", + "le" + ], + [ + "So", + "ro" + ], + [ + "proce", + "ntu" + ], + [ + "Cho", + "lera" + ], + [ + "Bu", + "dy" + ], + [ + "szczęśli", + "wości" + ], + [ + "Pie", + "s" + ], + [ + "komi", + "sję" + ], + [ + "puszcza", + "ch" + ], + [ + "skła", + "dek" + ], + [ + "skła", + "dało" + ], + [ + "decy", + "dować" + ], + [ + "skoń", + "czyli" + ], + [ + "groma", + "dzi" + ], + [ + "groma", + "dki" + ], + [ + "infor", + "mował" + ], + [ + "Andrze", + "ju" + ], + [ + "Mie", + "sią" + ], + [ + "pomo", + "st" + ], + [ + "zmar", + "łym" + ], + [ + "zmar", + "szczek" + ], + [ + "obowią", + "zywać" + ], + [ + "przej", + "rza" + ], + [ + "ogó", + "lny" + ], + [ + "logi", + "cznie" + ], + [ + "logi", + "czna" + ], + [ + "kraj", + "owy" + ], + [ + "cieka", + "w" + ], + [ + "wszel", + "kim" + ], + [ + "Ci", + "mo" + ], + [ + "kosz", + "ta" + ], + [ + "Ze", + "usie" + ], + [ + "sio", + "stro" + ], + [ + "sier", + "pem" + ], + [ + "staro", + "stą" + ], + [ + "niepo", + "równa" + ], + [ + "ble", + "d" + ], + [ + "ble", + "dnie" + ], + [ + "Fe", + "deracji" + ], + [ + "pięć", + "dziesiąty" + ], + [ + "jakim", + "kolwiek" + ], + [ + "bezpiecze", + "ń" + ], + [ + "zapew", + "ni" + ], + [ + "miecz", + "niku" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "lu" + ], + [ + "fir", + "mą" + ], + [ + "sąd", + "owej" + ], + [ + "chrześcija", + "ństwo" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskim" + ], + [ + "chrześcija", + "nom" + ], + [ + "wojsk", + "owa" + ], + [ + "wojsk", + "owi" + ], + [ + "pusty", + "ń" + ], + [ + "ukry", + "tą" + ], + [ + "parę", + "set" + ], + [ + "Trze", + "j" + ], + [ + "żało", + "snym" + ], + [ + "świ", + "ń" + ], + [ + "świ", + "ty" + ], + [ + "pomoc", + "ników" + ], + [ + "Czar", + "na" + ], + [ + "fo", + "sy" + ], + [ + "przekona", + "sz" + ], + [ + "grzy", + "wny" + ], + [ + "wybu", + "chy" + ], + [ + "społe", + "czna" + ], + [ + "odda", + "nie" + ], + [ + "obra", + "zami" + ], + [ + "He", + "faj" + ], + [ + "komen", + "dzie" + ], + [ + "doty", + "kać" + ], + [ + "Fa", + "ce" + ], + [ + "odpowiedzi", + "ały" + ], + [ + "poch", + "ować" + ], + [ + "poch", + "walić" + ], + [ + "słusz", + "ną" + ], + [ + "Euro", + "pę" + ], + [ + "Sy", + "m" + ], + [ + "niez", + "rozumiał" + ], + [ + "szuka", + "nie" + ], + [ + "szuka", + "no" + ], + [ + "pil", + "ną" + ], + [ + "pil", + "nowali" + ], + [ + "niewol", + "nic" + ], + [ + "leń", + "cy" + ], + [ + "ogar", + "nęły" + ], + [ + "wer", + "sa" + ], + [ + "przyję", + "ciu" + ], + [ + "Ce", + "lem" + ], + [ + "klu", + "by" + ], + [ + "klu", + "cza" + ], + [ + "potrafi", + "li" + ], + [ + "pali", + "wa" + ], + [ + "udział", + "ów" + ], + [ + "Au", + "tor" + ], + [ + "sytua", + "cją" + ], + [ + "kont", + "r" + ], + [ + "skał", + "ą" + ], + [ + "wspó", + "lnych" + ], + [ + "spi", + "sku" + ], + [ + "spi", + "chrz" + ], + [ + "zer", + "wały" + ], + [ + "zni", + "szczony" + ], + [ + "przewo", + "dził" + ], + [ + "proje", + "kta" + ], + [ + "pokry", + "ć" + ], + [ + "pokry", + "wały" + ], + [ + "Pu", + "sty" + ], + [ + "Pu", + "tin" + ], + [ + "mąd", + "rzy" + ], + [ + "pry", + "masa" + ], + [ + "zaba", + "wi" + ], + [ + "trwo", + "ż" + ], + [ + "lega", + "lnie" + ], + [ + "narod", + "owe" + ], + [ + "wydo", + "stał" + ], + [ + "rozpo", + "czną" + ], + [ + "gniew", + "ny" + ], + [ + "pochy", + "la" + ], + [ + "ucze", + "l" + ], + [ + "postanowi", + "ono" + ], + [ + "oce", + "niać" + ], + [ + "faraon", + "owie" + ], + [ + "posła", + "nie" + ], + [ + "zac", + "na" + ], + [ + "zada", + "wać" + ], + [ + "powtarza", + "no" + ], + [ + "poczy", + "tać" + ], + [ + "opa", + "tru" + ], + [ + "przer", + "wach" + ], + [ + "przera", + "żeni" + ], + [ + "zga", + "sł" + ], + [ + "bom", + "bar" + ], + [ + "gwał", + "ty" + ], + [ + "Or", + "kie" + ], + [ + "zdraj", + "cami" + ], + [ + "nieszczę", + "snym" + ], + [ + "siedział", + "em" + ], + [ + "ręka", + "wy" + ], + [ + "Eu", + "maj" + ], + [ + "bru", + "tto" + ], + [ + "Komi", + "sa" + ], + [ + "tęsk", + "nić" + ], + [ + "zwyczaj", + "na" + ], + [ + "zwyczaj", + "nym" + ], + [ + "bada", + "nych" + ], + [ + "księży", + "cu" + ], + [ + "Stra", + "że" + ], + [ + "Stra", + "sznie" + ], + [ + "wysta", + "wia" + ], + [ + "policja", + "nta" + ], + [ + "posa", + "żenie" + ], + [ + "posa", + "dzce" + ], + [ + "regu", + "lami" + ], + [ + "pójdzie", + "cie" + ], + [ + "ozna", + "czało" + ], + [ + "US", + "D" + ], + [ + "wykona", + "ł" + ], + [ + "oświad", + "czyli" + ], + [ + "prywa", + "tnym" + ], + [ + "spotk", + "ały" + ], + [ + "krwa", + "wo" + ], + [ + "poży", + "czył" + ], + [ + "trzeci", + "ch" + ], + [ + "tz", + "n" + ], + [ + "kru", + "ki" + ], + [ + "zje", + "dzą" + ], + [ + "pomyśl", + "ne" + ], + [ + "wyro", + "śnie" + ], + [ + "trak", + "tatu" + ], + [ + "gotów", + "ką" + ], + [ + "twór", + "ców" + ], + [ + "mawia", + "ją" + ], + [ + "Babi", + "niczem" + ], + [ + "połą", + "czy" + ], + [ + "Będzie", + "m" + ], + [ + "spę", + "dzić" + ], + [ + "rycerza", + "mi" + ], + [ + "uzna", + "ją" + ], + [ + "łow", + "ów" + ], + [ + "zielo", + "nego" + ], + [ + "zielo", + "ności" + ], + [ + "zielo", + "nymi" + ], + [ + "psu", + "je" + ], + [ + "wice", + "prezes" + ], + [ + "zrozumie", + "sz" + ], + [ + "baro", + "nem" + ], + [ + "Hele", + "nie" + ], + [ + "oca", + "leniu" + ], + [ + "odezwał", + "em" + ], + [ + "sor", + "cjum" + ], + [ + "hand", + "lem" + ], + [ + "Księ", + "dza" + ], + [ + "Szcze", + "rze" + ], + [ + "poga", + "nie" + ], + [ + "sch", + "wał" + ], + [ + "proble", + "mami" + ], + [ + "strzel", + "ały" + ], + [ + "zatrzyma", + "ny" + ], + [ + "błęki", + "t" + ], + [ + "błęki", + "tna" + ], + [ + "!!", + "!!" + ], + [ + "oddał", + "em" + ], + [ + "Pow", + "stał" + ], + [ + "niezna", + "ną" + ], + [ + "niezna", + "nego" + ], + [ + "brzu", + "chy" + ], + [ + "zebra", + "ne" + ], + [ + "zebra", + "nia" + ], + [ + "mężczyz", + "ną" + ], + [ + "poe", + "tów" + ], + [ + "koły", + "szą" + ], + [ + "dole", + "ciał" + ], + [ + "zde", + "spe" + ], + [ + "fika", + "cję" + ], + [ + "Ocho", + "ckim" + ], + [ + "Tar", + "gu" + ], + [ + "kwest", + "ię" + ], + [ + "osła", + "bł" + ], + [ + "szan", + "ować" + ], + [ + "bej", + "owicza" + ], + [ + "Py", + "los" + ], + [ + "kwie", + "ciem" + ], + [ + "ograni", + "czenie" + ], + [ + "ograni", + "czeń" + ], + [ + "CH", + "ŁO" + ], + [ + "un", + "kami" + ], + [ + "podoba", + "ją" + ], + [ + "Jo", + "lanta" + ], + [ + "sztur", + "mie" + ], + [ + "Sopli", + "cy" + ], + [ + "wspom", + "ni" + ], + [ + "przeba", + "czenia" + ], + [ + "poczyna", + "ć" + ], + [ + "szef", + "ów" + ], + [ + "organiza", + "cje" + ], + [ + "pochod", + "nię" + ], + [ + "anty", + "se" + ], + [ + "tatar", + "ska" + ], + [ + "bawi", + "ąc" + ], + [ + "najbliż", + "si" + ], + [ + "wewnętrz", + "ną" + ], + [ + "Wę", + "g" + ], + [ + "zawar", + "cia" + ], + [ + "oboję", + "tność" + ], + [ + "pą", + "tnik" + ], + [ + "tamtej", + "szych" + ], + [ + "przygot", + "owuje" + ], + [ + "Podob", + "ne" + ], + [ + "przedsiębior", + "ca" + ], + [ + "przedsiębior", + "stwo" + ], + [ + "wstrzą", + "sał" + ], + [ + "rozległ", + "e" + ], + [ + "lod", + "owca" + ], + [ + "otrzyma", + "ją" + ], + [ + "wtó", + "ry" + ], + [ + "rzym", + "skiej" + ], + [ + "szpa", + "dą" + ], + [ + "szpa", + "kowa" + ], + [ + "wycię", + "to" + ], + [ + "niespodzia", + "ny" + ], + [ + "kłó", + "t" + ], + [ + "kłó", + "tnie" + ], + [ + "Bille", + "wicza" + ], + [ + "zachwy", + "tem" + ], + [ + "piw", + "nic" + ], + [ + "piw", + "nicach" + ], + [ + "char", + "tów" + ], + [ + "jezio", + "rem" + ], + [ + "chodź", + "cie" + ], + [ + "zap", + "rzą" + ], + [ + "Żydów", + "ki" + ], + [ + "Kazimierz", + "owi" + ], + [ + "Powia", + "daj" + ], + [ + "mien", + "nej" + ], + [ + "gwałtow", + "ne" + ], + [ + "pru", + "skie" + ], + [ + "służy", + "sz" + ], + [ + "koryta", + "rzach" + ], + [ + "przesta", + "jąc" + ], + [ + "interesu", + "jące" + ], + [ + "rea", + "gował" + ], + [ + "obszer", + "nej" + ], + [ + "żołnier", + "skich" + ], + [ + "wygra", + "li" + ], + [ + "wiecze", + "rza" + ], + [ + "naci", + "śnięcie" + ], + [ + "dźwi", + "gnąć" + ], + [ + "słone", + "cznych" + ], + [ + "odpowied", + "niego" + ], + [ + "meto", + "dę" + ], + [ + "Żmu", + "dź" + ], + [ + "goni", + "twa" + ], + [ + "bab", + "ka" + ], + [ + "Zło", + "ty" + ], + [ + "listo", + "pad" + ], + [ + "zastęp", + "ów" + ], + [ + "Cha", + "rak" + ], + [ + "spły", + "wa" + ], + [ + "zaufa", + "ć" + ], + [ + "poszła", + "m" + ], + [ + "oficja", + "lne" + ], + [ + "robot", + "nika" + ], + [ + "hoj", + "ny" + ], + [ + "spowo", + "dowało" + ], + [ + "szó", + "sta" + ], + [ + "koncer", + "nu" + ], + [ + "okrą", + "g" + ], + [ + "zbi", + "tą" + ], + [ + "dziewięć", + "dziesięciu" + ], + [ + "Dnie", + "str" + ], + [ + "Kowa", + "l" + ], + [ + "aresz", + "t" + ], + [ + "sukce", + "sów" + ], + [ + "sukce", + "sem" + ], + [ + "druży", + "ną" + ], + [ + "żan", + "dar" + ], + [ + "zarzu", + "tu" + ], + [ + "utk", + "wiła" + ], + [ + "klie", + "nta" + ], + [ + "podnosi", + "li" + ], + [ + "płaci", + "sz" + ], + [ + "komuni", + "zmu" + ], + [ + "różno", + "rod" + ], + [ + "ładu", + "nku" + ], + [ + "dozna", + "ła" + ], + [ + "tygod", + "niem" + ], + [ + "prosta", + "k" + ], + [ + "kosztow", + "nych" + ], + [ + "usiadł", + "szy" + ], + [ + "poża", + "ry" + ], + [ + "Mentezu", + "fi" + ], + [ + "Ża", + "dne" + ], + [ + "kłam", + "stwem" + ], + [ + "oder", + "wał" + ], + [ + "rozporzą", + "dzenie" + ], + [ + "seksual", + "nej" + ], + [ + "opar", + "ciu" + ], + [ + "usa", + "dowi" + ], + [ + "lauda", + "ńskiej" + ], + [ + "subie", + "kci" + ], + [ + "For", + "gel" + ], + [ + "komunika", + "t" + ], + [ + "anio", + "ła" + ], + [ + "anio", + "łów" + ], + [ + "skaza", + "ni" + ], + [ + "skaza", + "nych" + ], + [ + "najgor", + "szy" + ], + [ + "szele", + "stem" + ], + [ + "spotyka", + "m" + ], + [ + "Spoj", + "rzała" + ], + [ + "Tere", + "sy" + ], + [ + "boży", + "ch" + ], + [ + "płó", + "cien" + ], + [ + "eks", + "pan" + ], + [ + "spojrzenia", + "mi" + ], + [ + "rozstrzy", + "gnąć" + ], + [ + "dekla", + "racji" + ], + [ + "Ofi", + "cja" + ], + [ + "pobi", + "ty" + ], + [ + "rosną", + "cych" + ], + [ + "kolor", + "owych" + ], + [ + "genera", + "lnego" + ], + [ + "Korde", + "ckiego" + ], + [ + "domo", + "stwa" + ], + [ + "biesia", + "dę" + ], + [ + "drżą", + "ce" + ], + [ + "gałęzi", + "ami" + ], + [ + "napełni", + "ała" + ], + [ + "napełni", + "ały" + ], + [ + "Chrepti", + "ów" + ], + [ + "drapie", + "żne" + ], + [ + "realiz", + "ować" + ], + [ + "krza", + "ków" + ], + [ + "ogrod", + "em" + ], + [ + "zatrzymy", + "wali" + ], + [ + "rysu", + "nków" + ], + [ + "przeło", + "mie" + ], + [ + "Inter", + "net" + ], + [ + "żni", + "wa" + ], + [ + "żni", + "wia" + ], + [ + "odczu", + "wał" + ], + [ + "bezrobo", + "cie" + ], + [ + "potom", + "stwo" + ], + [ + "podjazd", + "em" + ], + [ + "argu", + "menta" + ], + [ + "trwały", + "ch" + ], + [ + "kozac", + "kim" + ], + [ + "dziewi", + "ca" + ], + [ + "dziewi", + "cę" + ], + [ + "naby", + "cia" + ], + [ + "obda", + "rzył" + ], + [ + "Ameryka", + "nów" + ], + [ + "Uj", + "ściem" + ], + [ + "wita", + "jąc" + ], + [ + "postrze", + "ga" + ], + [ + "termi", + "nów" + ], + [ + "Powi", + "nien" + ], + [ + "gład", + "ką" + ], + [ + "podejrza", + "ny" + ], + [ + "regimenta", + "rz" + ], + [ + "uwzglę", + "dnieniem" + ], + [ + "bran", + "so" + ], + [ + "zawiado", + "mienie" + ], + [ + "piekie", + "lne" + ], + [ + "jar", + "mark" + ], + [ + "spuszczo", + "ne" + ], + [ + "przysta", + "ń" + ], + [ + "podwyż", + "ki" + ], + [ + "egzami", + "nów" + ], + [ + "Klej", + "na" + ], + [ + "grzecz", + "ności" + ], + [ + "znamieni", + "t" + ], + [ + "Rzu", + "cił" + ], + [ + "wynala", + "zek" + ], + [ + "mędr", + "cy" + ], + [ + "tempe", + "ra" + ], + [ + "świeże", + "go" + ], + [ + "wymia", + "rze" + ], + [ + "rozer", + "wać" + ], + [ + "traf", + "em" + ], + [ + "warko", + "cz" + ], + [ + "Witten", + "berga" + ], + [ + "oprac", + "owanie" + ], + [ + "wystą", + "pienie" + ], + [ + "Gaze", + "ta" + ], + [ + "Gaze", + "cie" + ], + [ + "hie", + "ny" + ], + [ + "mły", + "na" + ], + [ + "wstęp", + "nych" + ], + [ + "pokła", + "dli" + ], + [ + "zrozu", + "miawszy" + ], + [ + "dziewią", + "ty" + ], + [ + "szpie", + "gi" + ], + [ + "hoł", + "dy" + ], + [ + "namię", + "tności" + ], + [ + "kate", + "dry" + ], + [ + "Ad", + "ria" + ], + [ + "zapło", + "nęły" + ], + [ + "ukocha", + "ną" + ], + [ + "zwięk", + "szyć" + ], + [ + "dworza", + "nin" + ], + [ + "przewyż", + "szał" + ], + [ + "196", + "8" + ], + [ + "drga", + "jące" + ], + [ + "utrzymy", + "wać" + ], + [ + "klat", + "kę" + ], + [ + "znajdu", + "jące" + ], + [ + "Ter", + "min" + ], + [ + "wiszą", + "cy" + ], + [ + "kupo", + "wał" + ], + [ + "napię", + "cie" + ], + [ + "kwadra", + "towych" + ], + [ + "Pozwól", + "cie" + ], + [ + "uspoka", + "ja" + ], + [ + "brza", + "sku" + ], + [ + "Konstanty", + "nowem" + ], + [ + "Mefistofe", + "lesa" + ], + [ + "przepy", + "ch" + ], + [ + "strate", + "gii" + ], + [ + "kontu", + "sza" + ], + [ + "surdu", + "ta" + ], + [ + "kontynu", + "a" + ], + [ + "dżun", + "glę" + ], + [ + "najmil", + "szy" + ], + [ + "Bla", + "sk" + ], + [ + "kłą", + "b" + ], + [ + "purpu", + "rowe" + ], + [ + "zmartwie", + "nie" + ], + [ + "Sk", + "y" + ], + [ + "Mistrz", + "o" + ], + [ + "rozpaczli", + "wie" + ], + [ + "Pentue", + "rze" + ], + [ + "pocału", + "nek" + ], + [ + "inicjaty", + "wę" + ], + [ + "Emili", + "i" + ], + [ + "młodzie", + "żą" + ], + [ + "Ist", + "nieje" + ], + [ + "MS", + "WiA" + ], + [ + "juna", + "ka" + ], + [ + "negocja", + "cje" + ], + [ + "piaszczy", + "ste" + ], + [ + "Spodzie", + "wam" + ], + [ + "hajdu", + "czka" + ], + [ + "brąz", + "owe" + ], + [ + "zagrz", + "miał" + ], + [ + "wraż", + "liwość" + ], + [ + "urucho", + "mić" + ], + [ + "migo", + "cą" + ], + [ + "kibi", + "ców" + ], + [ + "żywio", + "ł" + ], + [ + "Cał", + "kiem" + ], + [ + "Ir", + "landii" + ], + [ + "Współ", + "czes" + ], + [ + "Wzię", + "li" + ], + [ + "Żad", + "nej" + ], + [ + "odszko", + "dowanie" + ], + [ + "eksper", + "tów" + ], + [ + "zagła", + "dy" + ], + [ + "pazno", + "k" + ], + [ + "pazno", + "kcie" + ], + [ + "spółdziel", + "ni" + ], + [ + "tako", + "ż" + ], + [ + "dziwo", + "ta" + ], + [ + "kadzi", + "dła" + ], + [ + "więź", + "nia" + ], + [ + "sple", + "n" + ], + [ + "koleżan", + "ki" + ], + [ + "pielęgnia", + "rki" + ], + [ + "wskazów", + "ek" + ], + [ + "ironi", + "cznie" + ], + [ + "Fat", + "ma" + ], + [ + "Łuka", + "sze" + ], + [ + "rap", + "tem" + ], + [ + "rzemio", + "sła" + ], + [ + "domi", + "nika" + ], + [ + "inteligen", + "cji" + ], + [ + "izo", + "l" + ], + [ + "lide", + "rów" + ], + [ + "wikto", + "rii" + ], + [ + "czyje", + "ś" + ], + [ + "wzmian", + "kę" + ], + [ + "miłoś", + "ników" + ], + [ + "Nesto", + "r" + ], + [ + "zarośla", + "ch" + ], + [ + "nieporozumie", + "nie" + ], + [ + "Zdraj", + "ca" + ], + [ + "Jowi", + "sza" + ], + [ + "best", + "ie" + ], + [ + "Przyby", + "wszy" + ], + [ + "pokro", + "ić" + ], + [ + "wytrze", + "szczył" + ], + [ + "warst", + "wy" + ], + [ + "Afgani", + "stanie" + ], + [ + "Komenda", + "nt" + ], + [ + "przysło", + "nił" + ], + [ + "Czerka", + "s" + ], + [ + "chrapli", + "wym" + ], + [ + "Drze", + "wa" + ], + [ + "łub", + "nia" + ], + [ + "antylo", + "p" + ], + [ + "skrzydla", + "te" + ], + [ + "pogło", + "ski" + ], + [ + "doniesie", + "niem" + ], + [ + "deficy", + "tu" + ], + [ + "weeken", + "d" + ], + [ + "żyd", + "owskich" + ], + [ + "Gol", + "d" + ], + [ + "wyniosło", + "ści" + ], + [ + "wyniosł", + "e" + ], + [ + "niepodobie", + "ństwem" + ], + [ + "Południ", + "owej" + ], + [ + "Part", + "ia" + ], + [ + "Fil", + "m" + ], + [ + "bizne", + "su" + ], + [ + "przysion", + "ku" + ], + [ + "Angu", + "s" + ], + [ + "dżo", + "kej" + ], + [ + "parki", + "ng" + ], + [ + "trosze", + "czkę" + ], + [ + "Nea", + "polis" + ], + [ + "Lota", + "ry" + ], + [ + "niedowierza", + "niem" + ], + [ + "Wolf", + "gang" + ], + [ + "zabob", + "on" + ], + [ + "metro", + "poli" + ], + [ + "Szanow", + "ny" + ], + [ + "Portu", + "ga" + ], + [ + "dysty", + "ng" + ], + [ + "natło", + "ku" + ], + [ + "krasnosta", + "wski" + ], + [ + "ND", + "ER" + ], + [ + "Span", + "ner" + ], + [ + "Olej", + "nik" + ], + [ + "najzupeł", + "niej" + ], + [ + "Dziewię", + "ć" + ], + [ + "farma", + "ce" + ], + [ + "Gede", + "on" + ], + [ + "NSZ", + "Z" + ], + [ + "sposęp", + "niał" + ], + [ + "konwulsyj", + "nie" + ], + [ + "oszo", + "ło" + ], + [ + "grasa", + "ntów" + ], + [ + "Raf", + "ała" + ], + [ + "DV", + "D" + ], + [ + "Faju", + "mu" + ], + [ + "Uczni", + "owie" + ], + [ + "wymog", + "ów" + ], + [ + "!", + "\"." + ], + [ + "2", + "50" + ], + [ + "6", + "9" + ], + [ + "8", + "7" + ], + [ + "9", + "3" + ], + [ + "B", + "ob" + ], + [ + "B", + "lu" + ], + [ + "B", + "ri" + ], + [ + "B", + "owiem" + ], + [ + "C", + "OS" + ], + [ + "D", + "z" + ], + [ + "E", + "mi" + ], + [ + "E", + "pisko" + ], + [ + "G", + "ła" + ], + [ + "G", + "au" + ], + [ + "H", + "um" + ], + [ + "H", + "umie" + ], + [ + "H", + "au" + ], + [ + "I", + "ż" + ], + [ + "I", + "dziemy" + ], + [ + "K", + "rom" + ], + [ + "K", + "OR" + ], + [ + "M", + "róz" + ], + [ + "O", + "dej" + ], + [ + "O", + "byś" + ], + [ + "O", + "środku" + ], + [ + "O", + "siem" + ], + [ + "O", + "tworzył" + ], + [ + "R", + "FN" + ], + [ + "S", + "tę" + ], + [ + "S", + "chu" + ], + [ + "S", + "uli" + ], + [ + "T", + "T" + ], + [ + "T", + "wego" + ], + [ + "U", + "wol" + ], + [ + "U", + "rzędzie" + ], + [ + "W", + "D" + ], + [ + "W", + "rza" + ], + [ + "W", + "koło" + ], + [ + "Z", + "za" + ], + [ + "Z", + "mieni" + ], + [ + "a", + "taki" + ], + [ + "b", + "nych" + ], + [ + "c", + "to" + ], + [ + "d", + "owym" + ], + [ + "e", + "dycji" + ], + [ + "f", + "um" + ], + [ + "g", + "woli" + ], + [ + "j", + "skiej" + ], + [ + "k", + "sów" + ], + [ + "l", + "stwo" + ], + [ + "o", + "cza" + ], + [ + "o", + "stała" + ], + [ + "o", + "chra" + ], + [ + "o", + "ścież" + ], + [ + "o", + "łowia" + ], + [ + "p", + "lat" + ], + [ + "p", + "rio" + ], + [ + "r", + "s" + ], + [ + "s", + "owa" + ], + [ + "s", + "okół" + ], + [ + "s", + "prowadzono" + ], + [ + "t", + "j" + ], + [ + "u", + "x" + ], + [ + "u", + "re" + ], + [ + "u", + "żył" + ], + [ + "u", + "pom" + ], + [ + "u", + "kształ" + ], + [ + "u", + "chwycił" + ], + [ + "u", + "noszą" + ], + [ + "u", + "twór" + ], + [ + "u", + "powszech" + ], + [ + "u", + "gania" + ], + [ + "u", + "przywilej" + ], + [ + "v", + "en" + ], + [ + "z", + "si" + ], + [ + "z", + "lu" + ], + [ + "z", + "ży" + ], + [ + "z", + "szedł" + ], + [ + "z", + "owanie" + ], + [ + "z", + "jechali" + ], + [ + "z", + "gwał" + ], + [ + "ń", + "kowi" + ], + [ + "ź", + "b" + ], + [ + "ż", + "wi" + ], + [ + "—", + ":" + ], + [ + "nie", + "mocy" + ], + [ + "nie", + "sna" + ], + [ + "nie", + "korzyst" + ], + [ + "nie", + "zachwia" + ], + [ + "nie", + "chcenia" + ], + [ + "na", + "chy" + ], + [ + "na", + "bywa" + ], + [ + "na", + "kład" + ], + [ + "na", + "wro" + ], + [ + "cz", + "niejszy" + ], + [ + "ch", + "la" + ], + [ + "ch", + "lew" + ], + [ + "ch", + "ciej" + ], + [ + "ch", + "wieje" + ], + [ + "sz", + "i" + ], + [ + "sz", + "ne" + ], + [ + "sz", + "łe" + ], + [ + "sz", + "maty" + ], + [ + "po", + "ob" + ], + [ + "po", + "prawie" + ], + [ + "po", + "łów" + ], + [ + "po", + "niosła" + ], + [ + "po", + "miesz" + ], + [ + "po", + "biegła" + ], + [ + "po", + "rzucili" + ], + [ + "po", + "brali" + ], + [ + "po", + "ps" + ], + [ + "po", + "krewie" + ], + [ + "ni", + "sta" + ], + [ + "ni", + "owe" + ], + [ + "ni", + "or" + ], + [ + "dz", + "cy" + ], + [ + "dz", + "ałem" + ], + [ + "ra", + "duje" + ], + [ + "ra", + "dzisz" + ], + [ + "ro", + "czny" + ], + [ + "rze", + "my" + ], + [ + "rze", + "komo" + ], + [ + "li", + "py" + ], + [ + "li", + "kiem" + ], + [ + "je", + "ńcem" + ], + [ + "za", + "ne" + ], + [ + "za", + "trze" + ], + [ + "za", + "wią" + ], + [ + "za", + "tka" + ], + [ + "za", + "prowadzi" + ], + [ + "za", + "dziwił" + ], + [ + "za", + "siada" + ], + [ + "za", + "dba" + ], + [ + "za", + "stępuje" + ], + [ + "za", + "robił" + ], + [ + "za", + "słyszawszy" + ], + [ + "za", + "tknął" + ], + [ + "za", + "chodzącego" + ], + [ + "się", + "gają" + ], + [ + "ko", + "re" + ], + [ + "ko", + "my" + ], + [ + "ko", + "tem" + ], + [ + "ko", + "rzeni" + ], + [ + "le", + "si" + ], + [ + "le", + "gii" + ], + [ + "do", + "stało" + ], + [ + "do", + "stały" + ], + [ + "do", + "miar" + ], + [ + "do", + "zwo" + ], + [ + "do", + "pyty" + ], + [ + "do", + "ktry" + ], + [ + "mi", + "ga" + ], + [ + "ka", + "czki" + ], + [ + "wi", + "ra" + ], + [ + "wi", + "je" + ], + [ + "wi", + "cki" + ], + [ + "wi", + "taj" + ], + [ + "wi", + "wat" + ], + [ + "ta", + "rz" + ], + [ + "ta", + "nio" + ], + [ + "ta", + "ble" + ], + [ + "ła", + "sk" + ], + [ + "te", + "ń" + ], + [ + "te", + "lne" + ], + [ + "że", + "ra" + ], + [ + "że", + "nił" + ], + [ + "wa", + "dze" + ], + [ + "pa", + "u" + ], + [ + "pa", + "szy" + ], + [ + "pa", + "sma" + ], + [ + "wy", + "nale" + ], + [ + "wy", + "mości" + ], + [ + "wy", + "sp" + ], + [ + "wy", + "znać" + ], + [ + "wy", + "stępo" + ], + [ + "wy", + "spę" + ], + [ + "wy", + "żek" + ], + [ + "wy", + "powiadać" + ], + [ + "wy", + "leciał" + ], + [ + "wy", + "począć" + ], + [ + "wy", + "rzucał" + ], + [ + "wy", + "szeptał" + ], + [ + "wy", + "hod" + ], + [ + "wy", + "skoczyć" + ], + [ + "wy", + "stępy" + ], + [ + "wy", + "odręb" + ], + [ + "wy", + "brałem" + ], + [ + "wy", + "magała" + ], + [ + "ne", + "ntów" + ], + [ + "ło", + "trów" + ], + [ + "to", + "ryj" + ], + [ + "ty", + "wali" + ], + [ + "ty", + "kał" + ], + [ + "ty", + "lną" + ], + [ + "wie", + "cznych" + ], + [ + "wie", + "czna" + ], + [ + "wo", + "dny" + ], + [ + "dzi", + "na" + ], + [ + "no", + "sy" + ], + [ + "no", + "mii" + ], + [ + "czy", + "sko" + ], + [ + "dzie", + "ją" + ], + [ + "la", + "ska" + ], + [ + "ry", + "kor" + ], + [ + "prze", + "ć" + ], + [ + "prze", + "ł" + ], + [ + "prze", + "cz" + ], + [ + "prze", + "st" + ], + [ + "prze", + "sią" + ], + [ + "prze", + "dosta" + ], + [ + "prze", + "mogła" + ], + [ + "prze", + "kazuje" + ], + [ + "prze", + "nieśli" + ], + [ + "prze", + "biegło" + ], + [ + "ma", + "rzenie" + ], + [ + "re", + "no" + ], + [ + "re", + "fle" + ], + [ + "od", + "począł" + ], + [ + "od", + "czuł" + ], + [ + "od", + "mówiła" + ], + [ + "od", + "noszą" + ], + [ + "od", + "powiadały" + ], + [ + "dy", + "s" + ], + [ + "mo", + "zai" + ], + [ + "ce", + "ra" + ], + [ + "ku", + "lami" + ], + [ + "szy", + "na" + ], + [ + "sta", + "wki" + ], + [ + "mie", + "ściu" + ], + [ + "mie", + "nny" + ], + [ + "ob", + "lała" + ], + [ + "ob", + "ławy" + ], + [ + "ści", + "gają" + ], + [ + "przy", + "nosił" + ], + [ + "przy", + "stanął" + ], + [ + "przy", + "wołać" + ], + [ + "przy", + "patrzyć" + ], + [ + "przy", + "niosło" + ], + [ + "przy", + "płacił" + ], + [ + "cy", + "n" + ], + [ + "mu", + "mię" + ], + [ + "mu", + "jących" + ], + [ + "my", + "je" + ], + [ + "ru", + "bi" + ], + [ + "ru", + "jących" + ], + [ + "ru", + "inę" + ], + [ + "ły", + "że" + ], + [ + "ba", + "nki" + ], + [ + "ba", + "czenie" + ], + [ + "ba", + "gni" + ], + [ + "bo", + "l" + ], + [ + "bo", + "gu" + ], + [ + "ała", + "mi" + ], + [ + "sa", + "dła" + ], + [ + "pie", + "le" + ], + [ + "pie", + "czary" + ], + [ + "tu", + "pot" + ], + [ + "tu", + "zin" + ], + [ + "bi", + "k" + ], + [ + "bi", + "cki" + ], + [ + "bi", + "odra" + ], + [ + "lu", + "f" + ], + [ + "lu", + "strem" + ], + [ + "ży", + "jącego" + ], + [ + "pi", + "szcze" + ], + [ + "pi", + "jesz" + ], + [ + "raz", + "ił" + ], + [ + "roz", + "mię" + ], + [ + "roz", + "tar" + ], + [ + "roz", + "bły" + ], + [ + "roz", + "stać" + ], + [ + "roz", + "mił" + ], + [ + "roz", + "biegła" + ], + [ + "roz", + "poczęło" + ], + [ + "roz", + "strzelać" + ], + [ + "łu", + "by" + ], + [ + "de", + "szcze" + ], + [ + "ze", + "trze" + ], + [ + "ze", + "tknął" + ], + [ + "ca", + "no" + ], + [ + "ca", + "nia" + ], + [ + "wia", + "r" + ], + [ + "wia", + "dro" + ], + [ + "spo", + "czę" + ], + [ + "spo", + "łem" + ], + [ + "cho", + "słowa" + ], + [ + "bie", + "dnego" + ], + [ + "tak", + "owej" + ], + [ + "sza", + "jąc" + ], + [ + "sza", + "fi" + ], + [ + "sza", + "lone" + ], + [ + "zna", + "czył" + ], + [ + "gi", + "nęły" + ], + [ + "gi", + "nęło" + ], + [ + "rę", + "cznym" + ], + [ + "du", + "jący" + ], + [ + "sk", + "rza" + ], + [ + "sie", + "dzenie" + ], + [ + "sie", + "dzeniu" + ], + [ + "Po", + "st" + ], + [ + "Po", + "strze" + ], + [ + "Po", + "moc" + ], + [ + "Po", + "szła" + ], + [ + "Po", + "lan" + ], + [ + "Po", + "został" + ], + [ + "Po", + "lite" + ], + [ + "Po", + "zostaje" + ], + [ + "Nie", + "podle" + ], + [ + "sto", + "ra" + ], + [ + "sto", + "ła" + ], + [ + "zy", + "t" + ], + [ + "in", + "su" + ], + [ + "in", + "fu" + ], + [ + "in", + "kwi" + ], + [ + "me", + "bli" + ], + [ + "me", + "cena" + ], + [ + "pro", + "mieniu" + ], + [ + "pro", + "zai" + ], + [ + "pro", + "mocji" + ], + [ + "be", + "t" + ], + [ + "be", + "lu" + ], + [ + "be", + "zna" + ], + [ + "sy", + "nami" + ], + [ + "lo", + "cie" + ], + [ + "su", + "ma" + ], + [ + "su", + "chą" + ], + [ + "ska", + "lnych" + ], + [ + "ska", + "mieni" + ], + [ + "ska", + "rabe" + ], + [ + "se", + "le" + ], + [ + "se", + "para" + ], + [ + "szcze", + "kanie" + ], + [ + "czę", + "ściach" + ], + [ + "an", + "d" + ], + [ + "Za", + "ch" + ], + [ + "kł", + "ów" + ], + [ + "powie", + "dziane" + ], + [ + "bu", + "ja" + ], + [ + "bu", + "ry" + ], + [ + "bu", + "kie" + ], + [ + "Ja", + "hor" + ], + [ + "ża", + "mi" + ], + [ + "ża", + "rem" + ], + [ + "Je", + "l" + ], + [ + "rza", + "ją" + ], + [ + "wz", + "niesieniu" + ], + [ + "czo", + "ścią" + ], + [ + "cu", + "du" + ], + [ + "cu", + "dzej" + ], + [ + "Ch", + "an" + ], + [ + "cia", + "sto" + ], + [ + "lę", + "ka" + ], + [ + "sła", + "li" + ], + [ + "zu", + "jące" + ], + [ + "nad", + "biegł" + ], + [ + "nad", + "ciągnie" + ], + [ + "nad", + "ludzką" + ], + [ + "ok", + "ryta" + ], + [ + "tę", + "go" + ], + [ + "są", + "dziła" + ], + [ + "ką", + "dzieli" + ], + [ + "bli", + "ską" + ], + [ + "stra", + "cone" + ], + [ + "chwi", + "ały" + ], + [ + "sia", + "k" + ], + [ + "pła", + "c" + ], + [ + "pła", + "ta" + ], + [ + "pła", + "czę" + ], + [ + "pła", + "tności" + ], + [ + "ste", + "ry" + ], + [ + "ste", + "pu" + ], + [ + "Ma", + "t" + ], + [ + "wać", + "państwo" + ], + [ + "Pa", + "x" + ], + [ + "Pa", + "uli" + ], + [ + "Wi", + "gi" + ], + [ + "Wi", + "śle" + ], + [ + "Wi", + "dziano" + ], + [ + "Wi", + "os" + ], + [ + "gra", + "mu" + ], + [ + "gra", + "my" + ], + [ + "wró", + "ble" + ], + [ + "par", + "ły" + ], + [ + "owo", + "cami" + ], + [ + "dą", + "żyć" + ], + [ + "kto", + "ni" + ], + [ + "kra", + "dną" + ], + [ + "peł", + "nienia" + ], + [ + "fa", + "ktem" + ], + [ + "gę", + "stych" + ], + [ + "pię", + "tami" + ], + [ + "Le", + "karz" + ], + [ + "pew", + "nikiem" + ], + [ + "gro", + "dzi" + ], + [ + "stu", + "r" + ], + [ + "wą", + "skiej" + ], + [ + "Ka", + "sy" + ], + [ + "Ka", + "ham" + ], + [ + "mę", + "skiej" + ], + [ + "mę", + "czyć" + ], + [ + "sku", + "pić" + ], + [ + "sku", + "tków" + ], + [ + "Ko", + "li" + ], + [ + "Do", + "ku" + ], + [ + "Do", + "kona" + ], + [ + "Do", + "tyczy" + ], + [ + "strze", + "lec" + ], + [ + "Prze", + "szli" + ], + [ + "Prze", + "pisy" + ], + [ + "Ra", + "dni" + ], + [ + "pow", + "stali" + ], + [ + "ser", + "we" + ], + [ + "Ty", + "tu" + ], + [ + "Ty", + "dzień" + ], + [ + "rzę", + "dami" + ], + [ + "ha", + "bit" + ], + [ + "Wy", + "da" + ], + [ + "Wy", + "kona" + ], + [ + "mar", + "gine" + ], + [ + "Mo", + "spanie" + ], + [ + "świe", + "ckich" + ], + [ + "Sz", + "cza" + ], + [ + "Mi", + "tru" + ], + [ + "sło", + "m" + ], + [ + "miej", + "skiego" + ], + [ + "mło", + "dziana" + ], + [ + "róż", + "owo" + ], + [ + "Wie", + "dnia" + ], + [ + "Wie", + "dniu" + ], + [ + "pły", + "wały" + ], + [ + "zwy", + "cięż" + ], + [ + "działa", + "cz" + ], + [ + "By", + "wajcie" + ], + [ + "wier", + "ną" + ], + [ + "spra", + "c" + ], + [ + "Sa", + "bę" + ], + [ + "trz", + "ciny" + ], + [ + "zda", + "ch" + ], + [ + "zda", + "rzeniu" + ], + [ + "usta", + "wia" + ], + [ + "usta", + "wione" + ], + [ + "usta", + "lono" + ], + [ + "panie", + "nko" + ], + [ + "przeci", + "snąć" + ], + [ + "wę", + "gli" + ], + [ + "mał", + "py" + ], + [ + "Ba", + "rze" + ], + [ + "Ba", + "ilo" + ], + [ + "Ba", + "ranka" + ], + [ + "wali", + "li" + ], + [ + "wio", + "skach" + ], + [ + "ge", + "niu" + ], + [ + "ge", + "nta" + ], + [ + "zawo", + "łałem" + ], + [ + "wu", + "ja" + ], + [ + "drze", + "mać" + ], + [ + "uro", + "dzeniu" + ], + [ + "br", + "wią" + ], + [ + "lat", + "ały" + ], + [ + "poko", + "nać" + ], + [ + "moc", + "na" + ], + [ + "tar", + "czą" + ], + [ + "hu", + "czały" + ], + [ + "oko", + "pów" + ], + [ + "poz", + "wał" + ], + [ + "dar", + "li" + ], + [ + "An", + "drew" + ], + [ + "uwa", + "g" + ], + [ + "uwa", + "runk" + ], + [ + "świę", + "temu" + ], + [ + "jedno", + "stkę" + ], + [ + "mieszka", + "ńca" + ], + [ + "zdo", + "będzie" + ], + [ + "zdo", + "lni" + ], + [ + "19", + "60" + ], + [ + "rami", + "ony" + ], + [ + "pol", + "nych" + ], + [ + "pol", + "owaniu" + ], + [ + "tłu", + "szczy" + ], + [ + "gdyby", + "ście" + ], + [ + "por", + "wą" + ], + [ + "Pod", + "niosła" + ], + [ + "pom", + "nika" + ], + [ + "czer", + "st" + ], + [ + "pło", + "ty" + ], + [ + "fu", + "rią" + ], + [ + "dowa", + "ni" + ], + [ + "dowa", + "niu" + ], + [ + "szczy", + "p" + ], + [ + "ruszy", + "sz" + ], + [ + "kona", + "jących" + ], + [ + "Pi", + "szę" + ], + [ + "ho", + "p" + ], + [ + "kapła", + "ńskie" + ], + [ + "spraw", + "ność" + ], + [ + "zby", + "te" + ], + [ + "wło", + "skiej" + ], + [ + "wój", + "ta" + ], + [ + "pamię", + "cią" + ], + [ + "noc", + "ować" + ], + [ + "spa", + "nia" + ], + [ + "spa", + "rali" + ], + [ + "dr", + "żeniem" + ], + [ + "isto", + "tny" + ], + [ + "obo", + "ry" + ], + [ + "zale", + "je" + ], + [ + "tni", + "ał" + ], + [ + "tni", + "ki" + ], + [ + "przyj", + "mę" + ], + [ + "oto", + "czenie" + ], + [ + "zgo", + "nu" + ], + [ + "zgo", + "dne" + ], + [ + "Ku", + "sego" + ], + [ + "trafi", + "ały" + ], + [ + "Roz", + "trop" + ], + [ + "Me", + "to" + ], + [ + "kow", + "skie" + ], + [ + "kow", + "scy" + ], + [ + "Pro", + "ś" + ], + [ + "zdr", + "owych" + ], + [ + "poda", + "na" + ], + [ + "ktu", + "arium" + ], + [ + "Że", + "rom" + ], + [ + "towarzy", + "szyły" + ], + [ + "towarzy", + "szom" + ], + [ + "kowa", + "niem" + ], + [ + "mor", + "skim" + ], + [ + "pia", + "stu" + ], + [ + "zupeł", + "nego" + ], + [ + "zach", + "owaniem" + ], + [ + "kli", + "matu" + ], + [ + "In", + "di" + ], + [ + "sen", + "nych" + ], + [ + "sen", + "ten" + ], + [ + "We", + "i" + ], + [ + "wzią", + "ść" + ], + [ + "głu", + "poty" + ], + [ + "kol", + "czyki" + ], + [ + "trą", + "ca" + ], + [ + "Go", + "ściu" + ], + [ + "chłop", + "cze" + ], + [ + "słucha", + "cze" + ], + [ + "śni", + "ało" + ], + [ + "rywa", + "ty" + ], + [ + "mach", + "i" + ], + [ + "kamie", + "nic" + ], + [ + "kamie", + "nica" + ], + [ + "uśmie", + "chać" + ], + [ + "Mać", + "ku" + ], + [ + "dosta", + "ją" + ], + [ + "intere", + "sem" + ], + [ + "Be", + "n" + ], + [ + "szyb", + "kiego" + ], + [ + "chro", + "nią" + ], + [ + "ak", + "tem" + ], + [ + "gości", + "nę" + ], + [ + "gości", + "ńcem" + ], + [ + "głów", + "ki" + ], + [ + "spotka", + "niach" + ], + [ + "męż", + "czyźnie" + ], + [ + "per", + "fum" + ], + [ + "bó", + "stw" + ], + [ + "sek", + "cji" + ], + [ + "licz", + "nymi" + ], + [ + "smu", + "tki" + ], + [ + "Bu", + "nt" + ], + [ + "twarzy", + "czkę" + ], + [ + "stępu", + "jąc" + ], + [ + "skła", + "dam" + ], + [ + "skoń", + "czone" + ], + [ + "jaką", + "kolwiek" + ], + [ + "nowe", + "lizacji" + ], + [ + "dzien", + "nym" + ], + [ + "dzien", + "nik" + ], + [ + "zwycię", + "ża" + ], + [ + "żar", + "tem" + ], + [ + "zła", + "manie" + ], + [ + "możli", + "wy" + ], + [ + "przej", + "ściach" + ], + [ + "zamie", + "szku" + ], + [ + "zapa", + "le" + ], + [ + "zapa", + "ść" + ], + [ + "zapa", + "lenie" + ], + [ + "kolej", + "ki" + ], + [ + "boga", + "tą" + ], + [ + "ogó", + "lnych" + ], + [ + "cieka", + "wi" + ], + [ + "zaj", + "rzał" + ], + [ + "wzglę", + "dnie" + ], + [ + "kosz", + "towała" + ], + [ + "pio", + "nym" + ], + [ + "Ki", + "rki" + ], + [ + "nato", + "ra" + ], + [ + "mru", + "cząc" + ], + [ + "zbie", + "gowie" + ], + [ + "rozle", + "wa" + ], + [ + "otwar", + "tej" + ], + [ + "ist", + "niały" + ], + [ + "zasa", + "dzki" + ], + [ + "bła", + "zna" + ], + [ + "bezpiecze", + "ństwem" + ], + [ + "wczoraj", + "szym" + ], + [ + "wojska", + "ch" + ], + [ + "wdzię", + "czną" + ], + [ + "uży", + "wając" + ], + [ + "dziedzi", + "ny" + ], + [ + "podej", + "mują" + ], + [ + "potęż", + "ni" + ], + [ + "chrześcija", + "nin" + ], + [ + "głębo", + "kości" + ], + [ + "gorą", + "cą" + ], + [ + "ogrom", + "nymi" + ], + [ + "współ", + "praca" + ], + [ + "gór", + "skich" + ], + [ + "świ", + "nia" + ], + [ + "świ", + "stem" + ], + [ + "czyn", + "niki" + ], + [ + "Pola", + "ch" + ], + [ + "społe", + "cznym" + ], + [ + "kły", + "m" + ], + [ + "odda", + "sz" + ], + [ + "odda", + "lać" + ], + [ + "wieczo", + "ry" + ], + [ + "ilo", + "ścią" + ], + [ + "Bohu", + "nie" + ], + [ + "woda", + "mi" + ], + [ + "nagro", + "dą" + ], + [ + "świet", + "nej" + ], + [ + "Ru", + "y" + ], + [ + "Ru", + "ś" + ], + [ + "Kon", + "dra" + ], + [ + "pracow", + "ały" + ], + [ + "pracow", + "ało" + ], + [ + "pracow", + "nikom" + ], + [ + "wzro", + "ście" + ], + [ + "wzro", + "sły" + ], + [ + "wnie", + "si" + ], + [ + "zdzi", + "wiło" + ], + [ + "zdzi", + "wieniu" + ], + [ + "ziem", + "skiego" + ], + [ + "zim", + "owy" + ], + [ + "szuka", + "sz" + ], + [ + "Dzię", + "kujemy" + ], + [ + "trud", + "ną" + ], + [ + "nowo", + "rod" + ], + [ + "De", + "nas" + ], + [ + "speł", + "niał" + ], + [ + "potrafi", + "ła" + ], + [ + "mian", + "owany" + ], + [ + "wszech", + "mocny" + ], + [ + "czyni", + "łem" + ], + [ + "zapła", + "tę" + ], + [ + "pokry", + "tą" + ], + [ + "Koza", + "ki" + ], + [ + "najlep", + "si" + ], + [ + "zwo", + "ły" + ], + [ + "zbu", + "dziła" + ], + [ + "zbu", + "dzony" + ], + [ + "narod", + "owości" + ], + [ + "pacho", + "lika" + ], + [ + "zywa", + "no" + ], + [ + "pochy", + "lał" + ], + [ + "kor", + "ba" + ], + [ + "doświad", + "czył" + ], + [ + "brak", + "nąć" + ], + [ + "stop", + "nie" + ], + [ + "próż", + "ne" + ], + [ + "oce", + "nił" + ], + [ + "blisko", + "ści" + ], + [ + "Su", + "e" + ], + [ + "Su", + "cho" + ], + [ + "zmu", + "szony" + ], + [ + "pory", + "wał" + ], + [ + "pocie", + "sz" + ], + [ + "zaczyna", + "ć" + ], + [ + "posła", + "ńca" + ], + [ + "pta", + "stwo" + ], + [ + "san", + "dały" + ], + [ + "żywo", + "ścią" + ], + [ + "żela", + "zna" + ], + [ + "Rzy", + "mia" + ], + [ + "opa", + "dy" + ], + [ + "dzier", + "ały" + ], + [ + "arty", + "sta" + ], + [ + "zdrowie", + "nia" + ], + [ + "Or", + "mian" + ], + [ + "wyzna", + "nia" + ], + [ + "znajdzie", + "cie" + ], + [ + "bru", + "nat" + ], + [ + "Komi", + "sję" + ], + [ + "rodza", + "jów" + ], + [ + "pogo", + "dnie" + ], + [ + "osie", + "dle" + ], + [ + "sti", + "ani" + ], + [ + "rej", + "onach" + ], + [ + "żół", + "tej" + ], + [ + "duch", + "owni" + ], + [ + "Kry", + "spa" + ], + [ + "dotychczas", + "owy" + ], + [ + "chłopa", + "ków" + ], + [ + "fał", + "dy" + ], + [ + "har", + "ra" + ], + [ + "podróż", + "nego" + ], + [ + "odkry", + "to" + ], + [ + "przygotowa", + "nych" + ], + [ + "posa", + "dy" + ], + [ + "zbroj", + "nej" + ], + [ + "posiada", + "sz" + ], + [ + "wizy", + "cie" + ], + [ + "spad", + "ała" + ], + [ + "krwa", + "wej" + ], + [ + "dziel", + "ała" + ], + [ + "wojewódz", + "two" + ], + [ + "wybor", + "czego" + ], + [ + "eg", + "zo" + ], + [ + "wście", + "kł" + ], + [ + "łka", + "nie" + ], + [ + "pomyśl", + "na" + ], + [ + "wyro", + "sły" + ], + [ + "wyro", + "stek" + ], + [ + "wystar", + "czają" + ], + [ + "zyska", + "nia" + ], + [ + "napa", + "dzie" + ], + [ + "napa", + "dać" + ], + [ + "nara", + "da" + ], + [ + "nara", + "dzać" + ], + [ + "Sto", + "licy" + ], + [ + "Sto", + "czni" + ], + [ + "komo", + "rze" + ], + [ + "wyciąg", + "nęli" + ], + [ + "dba", + "ją" + ], + [ + "dba", + "jąc" + ], + [ + "Ob", + "owią" + ], + [ + "tytu", + "ły" + ], + [ + "arcy", + "kapłanów" + ], + [ + "dysku", + "tować" + ], + [ + "Fenicja", + "nka" + ], + [ + "spę", + "dziła" + ], + [ + "przewi", + "dziane" + ], + [ + "przypomina", + "ła" + ], + [ + "wygląda", + "sz" + ], + [ + "psu", + "ć" + ], + [ + "reli", + "kwie" + ], + [ + "inter", + "weni" + ], + [ + "bija", + "jąc" + ], + [ + "przysię", + "gli" + ], + [ + "kniazi", + "owie" + ], + [ + "świado", + "my" + ], + [ + "Sapie", + "ży" + ], + [ + "uważ", + "ała" + ], + [ + "wyją", + "wszy" + ], + [ + "wyraz", + "i" + ], + [ + "Hele", + "ną" + ], + [ + "rzeź", + "bia" + ], + [ + "plu", + "sk" + ], + [ + "potrzebu", + "jemy" + ], + [ + "Księ", + "ży" + ], + [ + "Księ", + "stwa" + ], + [ + "ule", + "c" + ], + [ + "ule", + "gły" + ], + [ + "Tutmozis", + "owi" + ], + [ + "pragnie", + "niem" + ], + [ + "strzel", + "ba" + ], + [ + "młod", + "sza" + ], + [ + "młod", + "szego" + ], + [ + "cztere", + "j" + ], + [ + "szlachet", + "ną" + ], + [ + "natura", + "lny" + ], + [ + "skrę", + "powa" + ], + [ + "zatrzyma", + "no" + ], + [ + "światło", + "ści" + ], + [ + "sprzę", + "tem" + ], + [ + "błęki", + "tny" + ], + [ + "błęki", + "tnych" + ], + [ + "Pow", + "raca" + ], + [ + "krzyża", + "cka" + ], + [ + "obja", + "śni" + ], + [ + "wschod", + "em" + ], + [ + "wschod", + "owi" + ], + [ + "Stary", + "m" + ], + [ + "prezes", + "ową" + ], + [ + "zachod", + "nim" + ], + [ + "wzbu", + "dzić" + ], + [ + "zde", + "pta" + ], + [ + "poświę", + "cenia" + ], + [ + "lno", + "ślą" + ], + [ + "osła", + "niał" + ], + [ + "wspomnie", + "niem" + ], + [ + "Wło", + "dek" + ], + [ + "narze", + "ka" + ], + [ + "zasłu", + "gę" + ], + [ + "szan", + "ował" + ], + [ + "Rozu", + "m" + ], + [ + "koza", + "ckiej" + ], + [ + "wez", + "brały" + ], + [ + "dwor", + "skim" + ], + [ + "minut", + "owych" + ], + [ + "rozwi", + "jać" + ], + [ + "cina", + "ć" + ], + [ + "zgroma", + "dził" + ], + [ + "ostate", + "czne" + ], + [ + "nazywa", + "no" + ], + [ + "fal", + "ę" + ], + [ + "napeł", + "niając" + ], + [ + "sztur", + "mów" + ], + [ + "Lud", + "owej" + ], + [ + "przyro", + "da" + ], + [ + "straż", + "ników" + ], + [ + "szef", + "owie" + ], + [ + "utra", + "ty" + ], + [ + "organiza", + "cyjne" + ], + [ + "organiza", + "cyjnej" + ], + [ + "posu", + "wali" + ], + [ + "dusz", + "no" + ], + [ + "zmieni", + "li" + ], + [ + "konfe", + "de" + ], + [ + "Mów", + "cie" + ], + [ + "forma", + "lnie" + ], + [ + "hała", + "sów" + ], + [ + "wymie", + "nił" + ], + [ + "faj", + "ny" + ], + [ + "faj", + "kę" + ], + [ + "prowadzą", + "cych" + ], + [ + "stre", + "f" + ], + [ + "zali", + "cza" + ], + [ + "kieli", + "cha" + ], + [ + "zwycza", + "je" + ], + [ + "oboję", + "tnym" + ], + [ + "srebr", + "ną" + ], + [ + "Wal", + "dek" + ], + [ + "upad", + "li" + ], + [ + "gwa", + "rem" + ], + [ + "rozkazu", + "ję" + ], + [ + "poboż", + "ni" + ], + [ + "udzie", + "lenie" + ], + [ + "głupi", + "m" + ], + [ + "beł", + "ko" + ], + [ + "wtó", + "ru" + ], + [ + "sąsia", + "dki" + ], + [ + "Jeste", + "ście" + ], + [ + "NI", + "O" + ], + [ + "maj", + "ster" + ], + [ + "niały", + "ch" + ], + [ + "warsza", + "wskie" + ], + [ + "zatrzy", + "mują" + ], + [ + "zachwy", + "t" + ], + [ + "forte", + "pian" + ], + [ + "orze", + "czenia" + ], + [ + "klasy", + "cy" + ], + [ + "kompu", + "terze" + ], + [ + "kompu", + "terów" + ], + [ + "znu", + "żony" + ], + [ + "znu", + "żenia" + ], + [ + "szeroko", + "ść" + ], + [ + "schy", + "la" + ], + [ + "schy", + "lając" + ], + [ + "zagrani", + "cznego" + ], + [ + "Rzekł", + "em" + ], + [ + "kato", + "licy" + ], + [ + "Powia", + "dał" + ], + [ + "Powia", + "dali" + ], + [ + "mien", + "nym" + ], + [ + "południ", + "owi" + ], + [ + "zamia", + "rem" + ], + [ + "zamia", + "rach" + ], + [ + "uwol", + "nienie" + ], + [ + "fanta", + "styczne" + ], + [ + "stal", + "owe" + ], + [ + "łańcu", + "chu" + ], + [ + "delika", + "tny" + ], + [ + "zapro", + "szony" + ], + [ + "przesta", + "ną" + ], + [ + "có", + "rek" + ], + [ + "efe", + "któw" + ], + [ + "przeszko", + "dzić" + ], + [ + "sport", + "owe" + ], + [ + "sport", + "owych" + ], + [ + "sport", + "owej" + ], + [ + "medy", + "ka" + ], + [ + "gaze", + "ta" + ], + [ + "mołoj", + "cami" + ], + [ + "fizy", + "ki" + ], + [ + "Cię", + "żar" + ], + [ + "serde", + "czne" + ], + [ + "zastęp", + "cy" + ], + [ + "wypeł", + "nić" + ], + [ + "spły", + "nęły" + ], + [ + "draż", + "nić" + ], + [ + "uję", + "ła" + ], + [ + "ordy", + "ńców" + ], + [ + "Kul", + "wiec" + ], + [ + "port", + "fe" + ], + [ + "Kowa", + "lskiego" + ], + [ + "instytu", + "cje" + ], + [ + "błyszczą", + "cych" + ], + [ + "kuzy", + "n" + ], + [ + "gatu", + "nki" + ], + [ + "oży", + "wił" + ], + [ + "koł", + "pak" + ], + [ + "gęst", + "wę" + ], + [ + "dywi", + "zji" + ], + [ + "filozo", + "fia" + ], + [ + "zaci", + "śnię" + ], + [ + "doskona", + "łym" + ], + [ + "nieprze", + "brane" + ], + [ + "mięk", + "kim" + ], + [ + "Pompo", + "nię" + ], + [ + "pode", + "szła" + ], + [ + "kolum", + "na" + ], + [ + "bunt", + "owników" + ], + [ + "zaw", + "rzało" + ], + [ + "zapad", + "ły" + ], + [ + "ogród", + "ki" + ], + [ + "ogród", + "ku" + ], + [ + "wieczor", + "nych" + ], + [ + "rozpro", + "szone" + ], + [ + "handl", + "owy" + ], + [ + "Mary", + "sia" + ], + [ + "mon", + "stra" + ], + [ + "niosą", + "cy" + ], + [ + "dowci", + "pem" + ], + [ + "Dobrzy", + "ńskich" + ], + [ + "wle", + "cze" + ], + [ + "woź", + "nicy" + ], + [ + "wezwa", + "niem" + ], + [ + "katoli", + "ków" + ], + [ + "katoli", + "ckiej" + ], + [ + "płu", + "ca" + ], + [ + "wyczer", + "pana" + ], + [ + "następu", + "jących" + ], + [ + "przywiąza", + "ny" + ], + [ + "spotyka", + "ją" + ], + [ + "jazda", + "ch" + ], + [ + "religij", + "ną" + ], + [ + "trybu", + "n" + ], + [ + "przywie", + "dli" + ], + [ + "trwało", + "ść" + ], + [ + "autor", + "stwa" + ], + [ + "Pal", + "lada" + ], + [ + "Zoba", + "czysz" + ], + [ + "pokor", + "ny" + ], + [ + "194", + "4" + ], + [ + "opieku", + "na" + ], + [ + "Af", + "ryka" + ], + [ + "podję", + "li" + ], + [ + "województwa", + "ch" + ], + [ + "zabiera", + "li" + ], + [ + "zamor", + "dował" + ], + [ + "boja", + "źli" + ], + [ + "Eury", + "kleja" + ], + [ + "właściciel", + "ka" + ], + [ + "ucał", + "owała" + ], + [ + "pamią", + "tki" + ], + [ + "rozpoczę", + "to" + ], + [ + "drżą", + "cym" + ], + [ + "tryum", + "fal" + ], + [ + "kub", + "wa" + ], + [ + "najpięk", + "niejszą" + ], + [ + "ukazy", + "wała" + ], + [ + "Izra", + "elu" + ], + [ + "funda", + "cji" + ], + [ + "szwa", + "dro" + ], + [ + "mogi", + "łę" + ], + [ + "foto", + "graf" + ], + [ + "rezer", + "wa" + ], + [ + "chwa", + "lą" + ], + [ + "odczu", + "wa" + ], + [ + "delega", + "cja" + ], + [ + "argu", + "mentu" + ], + [ + "wstę", + "ga" + ], + [ + "podwój", + "nie" + ], + [ + "podwój", + "ny" + ], + [ + "skorzy", + "sta" + ], + [ + "studen", + "ta" + ], + [ + "Jedy", + "nego" + ], + [ + "schwy", + "tał" + ], + [ + "poci", + "ski" + ], + [ + "mieści", + "ło" + ], + [ + "media", + "ch" + ], + [ + "czupry", + "ny" + ], + [ + "Reje", + "nta" + ], + [ + "Reje", + "ntem" + ], + [ + "trakta", + "tów" + ], + [ + "poran", + "ku" + ], + [ + "zastos", + "owania" + ], + [ + "termi", + "nach" + ], + [ + "arysto", + "kraty" + ], + [ + "Por", + "ta" + ], + [ + "fabry", + "kę" + ], + [ + "poła", + "ma" + ], + [ + "widz", + "owie" + ], + [ + "bile", + "ty" + ], + [ + "emery", + "turę" + ], + [ + "Ase", + "sora" + ], + [ + "Trybu", + "nie" + ], + [ + "przysła", + "li" + ], + [ + "Achi", + "lle" + ], + [ + "zapyta", + "niem" + ], + [ + "komisa", + "rze" + ], + [ + "ofer", + "tę" + ], + [ + "zabrz", + "miało" + ], + [ + "pistole", + "tów" + ], + [ + "tempe", + "ratura" + ], + [ + "niezwykł", + "ej" + ], + [ + "wymia", + "na" + ], + [ + "refe", + "kta" + ], + [ + "śmiały", + "m" + ], + [ + "młodzian", + "ka" + ], + [ + "diab", + "łem" + ], + [ + "Marian", + "na" + ], + [ + "popra", + "wiać" + ], + [ + "funkcjon", + "owanie" + ], + [ + "łok", + "ciami" + ], + [ + "rela", + "cję" + ], + [ + "elektry", + "cznej" + ], + [ + "przywód", + "ca" + ], + [ + "pilnu", + "ją" + ], + [ + "zazna", + "czyć" + ], + [ + "Rawli", + "sona" + ], + [ + "Moska", + "l" + ], + [ + "Wzią", + "wszy" + ], + [ + "gorzał", + "kę" + ], + [ + "zamyśle", + "nia" + ], + [ + "Ad", + "ministra" + ], + [ + "lżej", + "szy" + ], + [ + "wiosen", + "ne" + ], + [ + "popio", + "ły" + ], + [ + "katego", + "riach" + ], + [ + "wzra", + "stał" + ], + [ + "Bry", + "gi" + ], + [ + "wzniósł", + "szy" + ], + [ + "głuchy", + "m" + ], + [ + "gwaran", + "tuje" + ], + [ + "CE", + "T" + ], + [ + "zesta", + "rzał" + ], + [ + "wywi", + "ózł" + ], + [ + "zaporo", + "ski" + ], + [ + "zaporo", + "skich" + ], + [ + "obserwa", + "cji" + ], + [ + "kwali", + "fikacji" + ], + [ + "zarumie", + "nił" + ], + [ + "obiecu", + "jąc" + ], + [ + "Grecy", + "na" + ], + [ + "zako", + "pia" + ], + [ + "Zbli", + "żywszy" + ], + [ + "mody", + "fi" + ], + [ + "ujrzy", + "sz" + ], + [ + "Wierszuł", + "ła" + ], + [ + "Dra", + "goni" + ], + [ + "arab", + "skich" + ], + [ + "Zako", + "panego" + ], + [ + "odło", + "żyć" + ], + [ + "omy", + "lił" + ], + [ + "jaskra", + "wo" + ], + [ + "garni", + "tur" + ], + [ + "koma", + "rów" + ], + [ + "odwro", + "tu" + ], + [ + "zapisa", + "ne" + ], + [ + "korespon", + "dencji" + ], + [ + "czuj", + "ności" + ], + [ + "czuj", + "ność" + ], + [ + "zmusi", + "ł" + ], + [ + "wybrze", + "ży" + ], + [ + "wybrze", + "żu" + ], + [ + "cywil", + "nej" + ], + [ + "bezbro", + "nny" + ], + [ + "Śpie", + "sz" + ], + [ + "przedłu", + "żyć" + ], + [ + "traktu", + "je" + ], + [ + "Wasze", + "ć" + ], + [ + "Dar", + "mo" + ], + [ + "Zwycię", + "stwo" + ], + [ + "ubogi", + "m" + ], + [ + "ubogi", + "ch" + ], + [ + "podpa", + "la" + ], + [ + "artyle", + "ria" + ], + [ + "wielmoż", + "ność" + ], + [ + "Przyja", + "ciele" + ], + [ + "eki", + "pa" + ], + [ + "legen", + "dar" + ], + [ + "okla", + "sków" + ], + [ + "niepoję", + "tą" + ], + [ + "zaniepoko", + "ił" + ], + [ + "bliź", + "nia" + ], + [ + "Bole", + "sław" + ], + [ + "apte", + "ki" + ], + [ + "Obej", + "rzał" + ], + [ + "Rado", + "mia" + ], + [ + "Spodzie", + "wał" + ], + [ + "symbo", + "lem" + ], + [ + "zapalczy", + "wy" + ], + [ + "praco", + "dawców" + ], + [ + "odwiedzi", + "n" + ], + [ + "nadzor", + "czej" + ], + [ + "skrzyp", + "ce" + ], + [ + "Kurce", + "wicze" + ], + [ + "Ludzi", + "om" + ], + [ + "zry", + "wały" + ], + [ + "jede", + "naście" + ], + [ + "kryzy", + "su" + ], + [ + "Żmujdzi", + "ni" + ], + [ + "Dow", + "ód" + ], + [ + "TR", + "Y" + ], + [ + "peru", + "ki" + ], + [ + "Kilku", + "nastu" + ], + [ + "eksper", + "ty" + ], + [ + "wymiar", + "kować" + ], + [ + "Kiel", + "c" + ], + [ + "elektroni", + "cznego" + ], + [ + "kalen", + "da" + ], + [ + "Plau", + "cju" + ], + [ + "zdumie", + "wa" + ], + [ + "Zrobi", + "ło" + ], + [ + "Nacze", + "lnik" + ], + [ + "ogrze", + "wanie" + ], + [ + "odziedzi", + "czył" + ], + [ + "przypu", + "szczenie" + ], + [ + "cyk", + "l" + ], + [ + "przeraża", + "jące" + ], + [ + "włócz", + "niami" + ], + [ + "Chrzci", + "ciela" + ], + [ + "Koro", + "ny" + ], + [ + "kardyna", + "ł" + ], + [ + "grubo", + "ści" + ], + [ + "Bła", + "gam" + ], + [ + "napły", + "wały" + ], + [ + "Pil", + "wi" + ], + [ + "Muzy", + "ka" + ], + [ + "Sambu", + "rów" + ], + [ + "udowod", + "nić" + ], + [ + "Kata", + "rzyna" + ], + [ + "iro", + "nią" + ], + [ + "wskazów", + "ki" + ], + [ + "wyjaśnie", + "nie" + ], + [ + "Ada", + "ś" + ], + [ + "NER", + "E" + ], + [ + "pazu", + "rami" + ], + [ + "ciot", + "ką" + ], + [ + "Brzy", + "te" + ], + [ + "Hy", + "k" + ], + [ + "wspólno", + "ty" + ], + [ + "sfin", + "ks" + ], + [ + "uniwer", + "sa" + ], + [ + "Jeroz", + "olim" + ], + [ + "nawoły", + "wania" + ], + [ + "Zasta", + "na" + ], + [ + "Ratu", + "jcie" + ], + [ + "Ener", + "ge" + ], + [ + "gró", + "źb" + ], + [ + "zagospoda", + "rowania" + ], + [ + "Pułkow", + "nicy" + ], + [ + "reflek", + "sji" + ], + [ + "dakty", + "lów" + ], + [ + "insta", + "lacji" + ], + [ + "Naro", + "dzenia" + ], + [ + "autory", + "tet" + ], + [ + "Elżbie", + "ta" + ], + [ + "Arcy", + "kapłan" + ], + [ + "sympat", + "ię" + ], + [ + "Walde", + "mar" + ], + [ + "zaszko", + "dzić" + ], + [ + "fortel", + "ów" + ], + [ + "Fea", + "ków" + ], + [ + "Róży", + "ca" + ], + [ + "połyski", + "wały" + ], + [ + "nico", + "ść" + ], + [ + "Mohil", + "owie" + ], + [ + "Piecho", + "ta" + ], + [ + "mize", + "rykor" + ], + [ + "przychod", + "ni" + ], + [ + "Obywatel", + "skiej" + ], + [ + "SY", + "REN" + ], + [ + "Ruszczy", + "c" + ], + [ + "Pau", + "za" + ], + [ + "BRA", + "NDER" + ], + [ + "CZA", + "ROW" + ], + [ + "Kroni", + "on" + ], + [ + "szes", + "naście" + ], + [ + "arbi", + "tra" + ], + [ + "Tucho", + "li" + ], + [ + "tancer", + "ki" + ], + [ + "wojewo", + "dowie" + ], + [ + "Danie", + "l" + ], + [ + "Herkule", + "sa" + ], + [ + "Adu", + "rowicz" + ], + [ + "Krzakle", + "wski" + ], + [ + "drza", + "zgi" + ], + [ + "kuro", + "pat" + ], + [ + "Przedstawi", + "ciele" + ], + [ + "Skora", + "szewski" + ], + [ + "ochry", + "pły" + ], + [ + "Szwajca", + "rii" + ], + [ + "odbio", + "ru" + ], + [ + "apety", + "t" + ], + [ + "Majo", + "rze" + ], + [ + "nocle", + "gu" + ], + [ + "Miłosier", + "dzia" + ], + [ + "kwesta", + "rz" + ], + [ + "eksploata", + "cji" + ], + [ + "Nienaszy", + "niec" + ], + [ + "szkar", + "ła" + ], + [ + "szran", + "kach" + ], + [ + "pagó", + "rek" + ], + [ + "Moli", + "nar" + ], + [ + "inkwi", + "zy" + ], + [ + "Bailo", + "s" + ], + [ + "sparali", + "ż" + ], + [ + "SYREN", + "Y" + ], + [ + "7", + "4" + ], + [ + "A", + "dwo" + ], + [ + "B", + "ała" + ], + [ + "B", + "IE" + ], + [ + "B", + "OR" + ], + [ + "C", + "S" + ], + [ + "C", + "ich" + ], + [ + "D", + "E" + ], + [ + "D", + "on" + ], + [ + "D", + "wór" + ], + [ + "E", + "t" + ], + [ + "E", + "wy" + ], + [ + "E", + "du" + ], + [ + "E", + "wange" + ], + [ + "F", + "al" + ], + [ + "G", + "W" + ], + [ + "G", + "ut" + ], + [ + "J", + "ą" + ], + [ + "K", + "r" + ], + [ + "K", + "ri" + ], + [ + "L", + "wów" + ], + [ + "M", + "R" + ], + [ + "M", + "IE" + ], + [ + "M", + "nó" + ], + [ + "O", + "we" + ], + [ + "O", + "ca" + ], + [ + "O", + "dwa" + ], + [ + "P", + "r" + ], + [ + "P", + "ri" + ], + [ + "S", + "M" + ], + [ + "S", + "ką" + ], + [ + "S", + "ter" + ], + [ + "S", + "kład" + ], + [ + "S", + "kan" + ], + [ + "S", + "pokoj" + ], + [ + "S", + "piesz" + ], + [ + "U", + "dział" + ], + [ + "U", + "jazd" + ], + [ + "U", + "marł" + ], + [ + "U", + "CZEŃ" + ], + [ + "W", + "szedłszy" + ], + [ + "Y", + "N" + ], + [ + "Z", + "wo" + ], + [ + "Z", + "bo" + ], + [ + "Z", + "bliż" + ], + [ + "Z", + "dawał" + ], + [ + "a", + "e" + ], + [ + "a", + "kompania" + ], + [ + "a", + "gentów" + ], + [ + "b", + "łu" + ], + [ + "b", + "ował" + ], + [ + "b", + "zdu" + ], + [ + "c", + "owie" + ], + [ + "d", + "ria" + ], + [ + "f", + "rę" + ], + [ + "g", + "zym" + ], + [ + "j", + "ski" + ], + [ + "j", + "skich" + ], + [ + "k", + "nęli" + ], + [ + "k", + "ałam" + ], + [ + "l", + "s" + ], + [ + "m", + "r" + ], + [ + "m", + "dło" + ], + [ + "n", + "sa" + ], + [ + "o", + "stał" + ], + [ + "o", + "pał" + ], + [ + "o", + "dziany" + ], + [ + "o", + "puszczała" + ], + [ + "o", + "minąć" + ], + [ + "p", + "ną" + ], + [ + "r", + "ż" + ], + [ + "r", + "dza" + ], + [ + "s", + "przeciw" + ], + [ + "s", + "pró" + ], + [ + "s", + "chi" + ], + [ + "s", + "próbował" + ], + [ + "t", + "kich" + ], + [ + "t", + "fu" + ], + [ + "u", + "ca" + ], + [ + "u", + "stu" + ], + [ + "u", + "trzymał" + ], + [ + "u", + "pio" + ], + [ + "u", + "brać" + ], + [ + "u", + "pora" + ], + [ + "u", + "prag" + ], + [ + "u", + "parcie" + ], + [ + "u", + "dziale" + ], + [ + "u", + "stroju" + ], + [ + "u", + "biegło" + ], + [ + "u", + "krop" + ], + [ + "u", + "kazują" + ], + [ + "u", + "zbroje" + ], + [ + "w", + "cza" + ], + [ + "w", + "szcze" + ], + [ + "w", + "ność" + ], + [ + "w", + "ron" + ], + [ + "w", + "prawi" + ], + [ + "w", + "leka" + ], + [ + "w", + "noszą" + ], + [ + "w", + "biegła" + ], + [ + "w", + "prowadzili" + ], + [ + "w", + "żdy" + ], + [ + "z", + "z" + ], + [ + "z", + "był" + ], + [ + "z", + "rozpa" + ], + [ + "z", + "hań" + ], + [ + "ł", + "szy" + ], + [ + "Ś", + "Ć" + ], + [ + "Ś", + "la" + ], + [ + "ś", + "nych" + ], + [ + "ś", + "nik" + ], + [ + "ś", + "lep" + ], + [ + "ś", + "nione" + ], + [ + "ś", + "nięcia" + ], + [ + "Ż", + "ab" + ], + [ + "ż", + "nę" + ], + [ + "ż", + "kami" + ], + [ + "ie", + "n" + ], + [ + "nie", + "którym" + ], + [ + "nie", + "wielką" + ], + [ + "nie", + "jasne" + ], + [ + "nie", + "przejrza" + ], + [ + "na", + "ta" + ], + [ + "na", + "pił" + ], + [ + "na", + "głe" + ], + [ + "cz", + "kowie" + ], + [ + "sz", + "ować" + ], + [ + "sz", + "owski" + ], + [ + "sz", + "ałem" + ], + [ + "po", + "wać" + ], + [ + "po", + "tk" + ], + [ + "po", + "wej" + ], + [ + "po", + "krę" + ], + [ + "po", + "rady" + ], + [ + "po", + "sre" + ], + [ + "po", + "stępuje" + ], + [ + "po", + "patrzyła" + ], + [ + "po", + "zdrawiam" + ], + [ + "st", + "ie" + ], + [ + "st", + "owie" + ], + [ + "st", + "ować" + ], + [ + "ni", + "czek" + ], + [ + "ni", + "zm" + ], + [ + "ra", + "kie" + ], + [ + "ra", + "de" + ], + [ + "ra", + "dach" + ], + [ + "ra", + "żony" + ], + [ + "ow", + "ności" + ], + [ + "ow", + "com" + ], + [ + "ro", + "st" + ], + [ + "ro", + "le" + ], + [ + "ro", + "dzie" + ], + [ + "ro", + "lą" + ], + [ + "ro", + "iły" + ], + [ + "li", + "ą" + ], + [ + "li", + "cznie" + ], + [ + "li", + "ńskiego" + ], + [ + "je", + "w" + ], + [ + "je", + "leni" + ], + [ + "go", + "li" + ], + [ + "go", + "łe" + ], + [ + "za", + "mó" + ], + [ + "za", + "śnie" + ], + [ + "za", + "dnie" + ], + [ + "za", + "ciągnął" + ], + [ + "za", + "rzucić" + ], + [ + "za", + "chciało" + ], + [ + "za", + "chodzące" + ], + [ + "za", + "trząsł" + ], + [ + "ko", + "pu" + ], + [ + "ko", + "sma" + ], + [ + "ko", + "lekcji" + ], + [ + "ci", + "ałam" + ], + [ + "le", + "ja" + ], + [ + "do", + "s" + ], + [ + "do", + "rów" + ], + [ + "do", + "nu" + ], + [ + "do", + "rod" + ], + [ + "do", + "kazał" + ], + [ + "do", + "raź" + ], + [ + "do", + "słyszał" + ], + [ + "do", + "nosząc" + ], + [ + "do", + "prowadziła" + ], + [ + "do", + "zwoli" + ], + [ + "mi", + "to" + ], + [ + "mi", + "gnął" + ], + [ + "ka", + "ną" + ], + [ + "ka", + "nym" + ], + [ + "ka", + "ganek" + ], + [ + "wi", + "dow" + ], + [ + "wi", + "rus" + ], + [ + "ta", + "to" + ], + [ + "ta", + "my" + ], + [ + "by", + "wała" + ], + [ + "ła", + "wa" + ], + [ + "ła", + "będzie" + ], + [ + "ła", + "wkę" + ], + [ + "te", + "rzy" + ], + [ + "że", + "brać" + ], + [ + "wa", + "p" + ], + [ + "wa", + "są" + ], + [ + "ja", + "nie" + ], + [ + "ja", + "sza" + ], + [ + "ja", + "dać" + ], + [ + "ja", + "dał" + ], + [ + "ja", + "szczu" + ], + [ + "pa", + "rzy" + ], + [ + "pa", + "nym" + ], + [ + "pa", + "rami" + ], + [ + "wy", + "je" + ], + [ + "wy", + "sia" + ], + [ + "wy", + "tk" + ], + [ + "wy", + "poczę" + ], + [ + "wy", + "prac" + ], + [ + "wy", + "jedzie" + ], + [ + "wy", + "chodziło" + ], + [ + "wy", + "trzą" + ], + [ + "wy", + "rzeź" + ], + [ + "wy", + "wieść" + ], + [ + "wy", + "kazać" + ], + [ + "wy", + "rzuciła" + ], + [ + "wy", + "płynie" + ], + [ + "wy", + "trzeź" + ], + [ + "wy", + "gania" + ], + [ + "wy", + "rywał" + ], + [ + "wy", + "rządził" + ], + [ + "ne", + "uro" + ], + [ + "ło", + "tra" + ], + [ + "to", + "ną" + ], + [ + "to", + "bo" + ], + [ + "ty", + "powo" + ], + [ + "wie", + "źli" + ], + [ + "wo", + "nie" + ], + [ + "wo", + "nne" + ], + [ + "wo", + "rka" + ], + [ + "dzi", + "łeś" + ], + [ + "no", + "towa" + ], + [ + "dzie", + "lne" + ], + [ + "la", + "nej" + ], + [ + "la", + "jących" + ], + [ + "la", + "biry" + ], + [ + "ry", + "nkach" + ], + [ + "ry", + "nkowej" + ], + [ + "prze", + "pla" + ], + [ + "prze", + "sąd" + ], + [ + "prze", + "żegna" + ], + [ + "prze", + "niosła" + ], + [ + "prze", + "laty" + ], + [ + "prze", + "mija" + ], + [ + "prze", + "jeżdżał" + ], + [ + "prze", + "prowadzenie" + ], + [ + "prze", + "smy" + ], + [ + "ma", + "mu" + ], + [ + "re", + "x" + ], + [ + "re", + "ć" + ], + [ + "re", + "wi" + ], + [ + "re", + "habili" + ], + [ + "kie", + "sze" + ], + [ + "od", + "ry" + ], + [ + "od", + "świe" + ], + [ + "od", + "gry" + ], + [ + "od", + "wołał" + ], + [ + "od", + "mowy" + ], + [ + "od", + "rzuciła" + ], + [ + "od", + "ciąć" + ], + [ + "od", + "ważny" + ], + [ + "od", + "jeżdżać" + ], + [ + "dy", + "wan" + ], + [ + "ją", + "dr" + ], + [ + "mo", + "ny" + ], + [ + "mo", + "tyle" + ], + [ + "ce", + "rę" + ], + [ + "ku", + "jesz" + ], + [ + "ku", + "lar" + ], + [ + "ku", + "rzeni" + ], + [ + "szy", + "nk" + ], + [ + "sta", + "wili" + ], + [ + "mie", + "m" + ], + [ + "mie", + "ri" + ], + [ + "cze", + "pia" + ], + [ + "si", + "lni" + ], + [ + "ob", + "ój" + ], + [ + "ob", + "razie" + ], + [ + "ści", + "on" + ], + [ + "przy", + "ł" + ], + [ + "przy", + "godzi" + ], + [ + "przy", + "klę" + ], + [ + "przy", + "sma" + ], + [ + "przy", + "zwyczaj" + ], + [ + "ru", + "bla" + ], + [ + "ru", + "zgo" + ], + [ + "ba", + "sta" + ], + [ + "ba", + "bę" + ], + [ + "ba", + "tem" + ], + [ + "bo", + "no" + ], + [ + "sa", + "dzie" + ], + [ + "pie", + "szą" + ], + [ + "we", + "rę" + ], + [ + "cza", + "pek" + ], + [ + "bi", + "cy" + ], + [ + "ży", + "z" + ], + [ + "ży", + "jesz" + ], + [ + "ży", + "czeń" + ], + [ + "pi", + "k" + ], + [ + "roz", + "g" + ], + [ + "roz", + "y" + ], + [ + "roz", + "biera" + ], + [ + "roz", + "brz" + ], + [ + "roz", + "budzi" + ], + [ + "roz", + "darł" + ], + [ + "roz", + "rzew" + ], + [ + "de", + "pu" + ], + [ + "de", + "nerw" + ], + [ + "ze", + "brały" + ], + [ + "wia", + "d" + ], + [ + "spo", + "waż" + ], + [ + "spo", + "gląd" + ], + [ + "bie", + "dzie" + ], + [ + "bie", + "dną" + ], + [ + "sza", + "lały" + ], + [ + "sza", + "fie" + ], + [ + "sza", + "fę" + ], + [ + "pod", + "skoczył" + ], + [ + "pod", + "waża" + ], + [ + "pe", + "ra" + ], + [ + "ały", + "ch" + ], + [ + "owi", + "c" + ], + [ + "Po", + "no" + ], + [ + "Po", + "rząd" + ], + [ + "Po", + "jechał" + ], + [ + "Po", + "stępo" + ], + [ + "Po", + "słuchajcie" + ], + [ + "mó", + "dl" + ], + [ + "Nie", + "bie" + ], + [ + "Nie", + "szczęście" + ], + [ + "sto", + "k" + ], + [ + "sto", + "czyły" + ], + [ + "zy", + "wam" + ], + [ + "in", + "ż" + ], + [ + "in", + "wali" + ], + [ + "me", + "d" + ], + [ + "me", + "i" + ], + [ + "pro", + "chami" + ], + [ + "be", + "ta" + ], + [ + "pu", + "ka" + ], + [ + "sy", + "nom" + ], + [ + "ję", + "ku" + ], + [ + "su", + "da" + ], + [ + "ska", + "mie" + ], + [ + "ska", + "nia" + ], + [ + "ska", + "cząc" + ], + [ + "se", + "na" + ], + [ + "szcze", + "kać" + ], + [ + "szcze", + "niach" + ], + [ + "Za", + "pa" + ], + [ + "Za", + "krze" + ], + [ + "Za", + "trzymał" + ], + [ + "Za", + "czem" + ], + [ + "Za", + "pach" + ], + [ + "powie", + "rzyć" + ], + [ + "mnie", + "nia" + ], + [ + "sob", + "a" + ], + [ + "bu", + "kiet" + ], + [ + "Ja", + "nina" + ], + [ + "gło", + "sić" + ], + [ + "naj", + "szlachet" + ], + [ + "naj", + "znakomit" + ], + [ + "Je", + "z" + ], + [ + "wszyst", + "kiej" + ], + [ + "dob", + "rać" + ], + [ + "nic", + "tw" + ], + [ + "og", + "ór" + ], + [ + "wz", + "ruszy" + ], + [ + "wz", + "maga" + ], + [ + "wz", + "nieśli" + ], + [ + "wz", + "niesiony" + ], + [ + "czo", + "łów" + ], + [ + "wła", + "zić" + ], + [ + "mia", + "nem" + ], + [ + "cu", + "l" + ], + [ + "cu", + "je" + ], + [ + "Ch", + "ciało" + ], + [ + "Ch", + "ciałam" + ], + [ + "cia", + "sta" + ], + [ + "cia", + "snym" + ], + [ + "al", + "ność" + ], + [ + "sko", + "czę" + ], + [ + "sko", + "nta" + ], + [ + "lę", + "kać" + ], + [ + "lę", + "knie" + ], + [ + "nu", + "da" + ], + [ + "nu", + "dy" + ], + [ + "nu", + "jemy" + ], + [ + "nu", + "jesz" + ], + [ + "nu", + "mery" + ], + [ + "bra", + "nie" + ], + [ + "nt", + "ka" + ], + [ + "bez", + "dro" + ], + [ + "bez", + "pośrednie" + ], + [ + "Wo", + "lej" + ], + [ + "Ta", + "trza" + ], + [ + "nad", + "biegli" + ], + [ + "cią", + "giem" + ], + [ + "są", + "dzili" + ], + [ + "kła", + "dli" + ], + [ + "im", + "pul" + ], + [ + "pier", + "ały" + ], + [ + "dzo", + "nymi" + ], + [ + "tra", + "fię" + ], + [ + "dę", + "bem" + ], + [ + "stra", + "cha" + ], + [ + "śli", + "czny" + ], + [ + "zd", + "rad" + ], + [ + "zd", + "rój" + ], + [ + "sia", + "na" + ], + [ + "sia", + "tków" + ], + [ + "sia", + "tkę" + ], + [ + "pła", + "t" + ], + [ + "pła", + "czą" + ], + [ + "pła", + "sko" + ], + [ + "Ma", + "x" + ], + [ + "gu", + "bił" + ], + [ + "ri", + "usze" + ], + [ + "wać", + "panem" + ], + [ + "jako", + "bym" + ], + [ + "Pa", + "ńskiego" + ], + [ + "Pa", + "ństwu" + ], + [ + "Pa", + "cune" + ], + [ + "two", + "imi" + ], + [ + "two", + "rzeniu" + ], + [ + "kró", + "cej" + ], + [ + "Wi", + "na" + ], + [ + "gra", + "cz" + ], + [ + "kto", + "rat" + ], + [ + "kra", + "ńcach" + ], + [ + "fa", + "wo" + ], + [ + "fa", + "chu" + ], + [ + "gę", + "stą" + ], + [ + "dni", + "owe" + ], + [ + "Le", + "w" + ], + [ + "Le", + "karze" + ], + [ + "myśl", + "ności" + ], + [ + "gro", + "my" + ], + [ + "gro", + "bem" + ], + [ + "kon", + "ną" + ], + [ + "kon", + "wen" + ], + [ + "stu", + "ją" + ], + [ + "sły", + "nie" + ], + [ + "den", + "bur" + ], + [ + "Sta", + "ty" + ], + [ + "Sta", + "lin" + ], + [ + "Ka", + "ty" + ], + [ + "Ka", + "toli" + ], + [ + "Ko", + "no" + ], + [ + "Ko", + "sza" + ], + [ + "Do", + "mini" + ], + [ + "strze", + "le" + ], + [ + "strze", + "mienia" + ], + [ + "robi", + "ły" + ], + [ + "Prze", + "strze" + ], + [ + "Ra", + "chu" + ], + [ + "er", + "pat" + ], + [ + "ser", + "wet" + ], + [ + "Ty", + "go" + ], + [ + "prowa", + "dzeniem" + ], + [ + "rzę", + "sami" + ], + [ + "Co", + "kolwiek" + ], + [ + "Wy", + "chowa" + ], + [ + "Wy", + "niki" + ], + [ + "mar", + "li" + ], + [ + "Ro", + "l" + ], + [ + "Ro", + "ga" + ], + [ + "Ro", + "me" + ], + [ + "chu", + "de" + ], + [ + "szu", + "mi" + ], + [ + "szu", + "mią" + ], + [ + "Sz", + "ły" + ], + [ + "Sz", + "mer" + ], + [ + "Mi", + "rskiego" + ], + [ + "sło", + "niu" + ], + [ + "ciąg", + "nące" + ], + [ + "dzą", + "cych" + ], + [ + "tru", + "pach" + ], + [ + "pół", + "torej" + ], + [ + "odpowie", + "sz" + ], + [ + "Ju", + "da" + ], + [ + "Ju", + "dy" + ], + [ + "Ju", + "gosła" + ], + [ + "róż", + "nej" + ], + [ + "kro", + "pić" + ], + [ + "kro", + "pel" + ], + [ + "ran", + "nej" + ], + [ + "Wie", + "czny" + ], + [ + "Wie", + "działam" + ], + [ + "pły", + "ta" + ], + [ + "pły", + "tę" + ], + [ + "pły", + "nąc" + ], + [ + "pły", + "nących" + ], + [ + "waż", + "niejsza" + ], + [ + "spra", + "g" + ], + [ + "oba", + "czym" + ], + [ + "Sa", + "k" + ], + [ + "fe", + "k" + ], + [ + "fe", + "ld" + ], + [ + "lecz", + "kę" + ], + [ + "chło", + "pu" + ], + [ + "dzia", + "ch" + ], + [ + "usta", + "ć" + ], + [ + "usta", + "wiono" + ], + [ + "panie", + "nek" + ], + [ + "ter", + "mo" + ], + [ + "Li", + "sty" + ], + [ + "Li", + "bii" + ], + [ + "chę", + "do" + ], + [ + "gar", + "nek" + ], + [ + "wę", + "gl" + ], + [ + "now", + "ska" + ], + [ + "dnie", + "niu" + ], + [ + "tk", + "owego" + ], + [ + "kom", + "turów" + ], + [ + "poli", + "czków" + ], + [ + "chał", + "up" + ], + [ + "osta", + "nie" + ], + [ + "gnie", + "wy" + ], + [ + "stwo", + "rzyli" + ], + [ + "przyja", + "zdu" + ], + [ + "ge", + "sta" + ], + [ + "ge", + "nety" + ], + [ + "ge", + "stami" + ], + [ + "czne", + "mu" + ], + [ + "pę", + "ta" + ], + [ + "zmie", + "rzył" + ], + [ + "zmie", + "rzch" + ], + [ + "zmie", + "szała" + ], + [ + "szcza", + "mi" + ], + [ + "samo", + "tne" + ], + [ + "szo", + "py" + ], + [ + "gą", + "sior" + ], + [ + "hu", + "czeć" + ], + [ + "gru", + "zach" + ], + [ + "gru", + "bej" + ], + [ + "mów", + "ca" + ], + [ + "dar", + "owi" + ], + [ + "wała", + "mi" + ], + [ + "star", + "ce" + ], + [ + "godzi", + "nami" + ], + [ + "ską", + "po" + ], + [ + "wal", + "czyła" + ], + [ + "szał", + "u" + ], + [ + "przecie", + "r" + ], + [ + "kla", + "py" + ], + [ + "woli", + "sz" + ], + [ + "pla", + "cki" + ], + [ + "tłu", + "mach" + ], + [ + "tłu", + "mom" + ], + [ + "obie", + "cali" + ], + [ + "pom", + "sta" + ], + [ + "nk", + "owa" + ], + [ + "fu", + "tro" + ], + [ + "rodzi", + "nami" + ], + [ + "wych", + "owany" + ], + [ + "szczy", + "tem" + ], + [ + "masz", + "tu" + ], + [ + "Wa", + "szej" + ], + [ + "spraw", + "ował" + ], + [ + "dzię", + "kuje" + ], + [ + "nosi", + "sz" + ], + [ + "lek", + "cja" + ], + [ + "lek", + "cje" + ], + [ + "pamię", + "tali" + ], + [ + "ucie", + "knie" + ], + [ + "ucie", + "kały" + ], + [ + "dr", + "żeli" + ], + [ + "ode", + "ł" + ], + [ + "pisa", + "nym" + ], + [ + "wyda", + "nych" + ], + [ + "wyda", + "rzeniem" + ], + [ + "śpie", + "wania" + ], + [ + "skar", + "ży" + ], + [ + "posta", + "wi" + ], + [ + "Da", + "no" + ], + [ + "Da", + "ma" + ], + [ + "twie", + "niu" + ], + [ + "Cze", + "chem" + ], + [ + "Mar", + "cina" + ], + [ + "zgo", + "dny" + ], + [ + "Ku", + "szla" + ], + [ + "sław", + "ne" + ], + [ + "ego", + "i" + ], + [ + "Roz", + "mowy" + ], + [ + "potrze", + "bą" + ], + [ + "ludz", + "kimi" + ], + [ + "kow", + "em" + ], + [ + "Pro", + "cho" + ], + [ + "dzieli", + "li" + ], + [ + "zdr", + "owego" + ], + [ + "wyso", + "kimi" + ], + [ + "stanie", + "my" + ], + [ + "Że", + "la" + ], + [ + "Może", + "cie" + ], + [ + "mor", + "ski" + ], + [ + "pia", + "ną" + ], + [ + "kowi", + "ak" + ], + [ + "łam", + "ały" + ], + [ + "ude", + "rzeń" + ], + [ + "pospoli", + "ta" + ], + [ + "ol", + "szty" + ], + [ + "grze", + "je" + ], + [ + "wraca", + "my" + ], + [ + "mini", + "ste" + ], + [ + "szep", + "ty" + ], + [ + "In", + "for" + ], + [ + "skrzy", + "pienie" + ], + [ + "ST", + "RA" + ], + [ + "trą", + "cając" + ], + [ + "słucha", + "wszy" + ], + [ + "ple", + "ni" + ], + [ + "rywa", + "jąc" + ], + [ + "czaj", + "ki" + ], + [ + "obec", + "na" + ], + [ + "Re", + "wolu" + ], + [ + "Re", + "habili" + ], + [ + "pią", + "wszy" + ], + [ + "pią", + "tego" + ], + [ + "obro", + "nił" + ], + [ + "obro", + "ńca" + ], + [ + "kamie", + "nną" + ], + [ + "Szwe", + "dem" + ], + [ + "che", + "w" + ], + [ + "stru", + "mieni" + ], + [ + "Mać", + "kiem" + ], + [ + "kogo", + "kolwiek" + ], + [ + "puł", + "kiem" + ], + [ + "raź", + "niej" + ], + [ + "stały", + "ch" + ], + [ + "Warsza", + "wskiej" + ], + [ + "uj", + "ście" + ], + [ + "ak", + "e" + ], + [ + "spotka", + "wszy" + ], + [ + "per", + "misję" + ], + [ + "tele", + "fo" + ], + [ + "szczegó", + "lnej" + ], + [ + "licz", + "b" + ], + [ + "jeżd", + "żą" + ], + [ + "młody", + "mi" + ], + [ + "mimo", + "chodem" + ], + [ + "publi", + "co" + ], + [ + "gry", + "zą" + ], + [ + "zaczę", + "liśmy" + ], + [ + "mogła", + "bym" + ], + [ + "skła", + "dała" + ], + [ + "mieli", + "byśmy" + ], + [ + "skoń", + "czą" + ], + [ + "skoń", + "czyły" + ], + [ + "groma", + "dnie" + ], + [ + "przedsta", + "wiła" + ], + [ + "wska", + "źnik" + ], + [ + "kur", + "ki" + ], + [ + "rzenia", + "mi" + ], + [ + "korzy", + "stanie" + ], + [ + "ponie", + "śli" + ], + [ + "win", + "ne" + ], + [ + "przej", + "mowała" + ], + [ + "zamie", + "rzył" + ], + [ + "boga", + "ctwem" + ], + [ + "ogó", + "łu" + ], + [ + "rado", + "sną" + ], + [ + "Ksią", + "żka" + ], + [ + "dowie", + "ść" + ], + [ + "dowie", + "dzą" + ], + [ + "opie", + "rając" + ], + [ + "bło", + "nie" + ], + [ + "poło", + "ży" + ], + [ + "poło", + "żę" + ], + [ + "lał", + "e" + ], + [ + "wcze", + "snych" + ], + [ + "La", + "chi" + ], + [ + "zasa", + "da" + ], + [ + "wypad", + "li" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "lskich" + ], + [ + "ren", + "ci" + ], + [ + "okru", + "t" + ], + [ + "miłości", + "wego" + ], + [ + "miały", + "by" + ], + [ + "Ry", + "ba" + ], + [ + "Ry", + "nek" + ], + [ + "Ry", + "cer" + ], + [ + "zamk", + "nęły" + ], + [ + "dziedzi", + "ctwo" + ], + [ + "podej", + "ście" + ], + [ + "podej", + "rzeń" + ], + [ + "potrzeb", + "owali" + ], + [ + "miesią", + "cami" + ], + [ + "kul", + "turze" + ], + [ + "zdra", + "dzi" + ], + [ + "zdra", + "dzał" + ], + [ + "gospodar", + "ka" + ], + [ + "Słu", + "ż" + ], + [ + "ukry", + "cia" + ], + [ + "Woj", + "tek" + ], + [ + "spodzie", + "wają" + ], + [ + "spodzie", + "wając" + ], + [ + "pała", + "cem" + ], + [ + "świ", + "nie" + ], + [ + "świ", + "tą" + ], + [ + "świ", + "szczą" + ], + [ + "Bar", + "bary" + ], + [ + "nar", + "ko" + ], + [ + "odda", + "wać" + ], + [ + "obra", + "cał" + ], + [ + "doty", + "kając" + ], + [ + "hetma", + "ńskiej" + ], + [ + "biegł", + "em" + ], + [ + "Fa", + "kt" + ], + [ + "nagro", + "dzi" + ], + [ + "poch", + "walił" + ], + [ + "zio", + "ła" + ], + [ + "kup", + "cami" + ], + [ + "Sy", + "bi" + ], + [ + "niez", + "łe" + ], + [ + "koni", + "owi" + ], + [ + "Si", + "ądź" + ], + [ + "pozosta", + "wia" + ], + [ + "dzwo", + "nki" + ], + [ + "ogar", + "niać" + ], + [ + "obraz", + "ek" + ], + [ + "przyję", + "te" + ], + [ + "ogni", + "stym" + ], + [ + "ogni", + "stych" + ], + [ + "ogni", + "skach" + ], + [ + "siedzi", + "sz" + ], + [ + "pienię", + "żnej" + ], + [ + "mian", + "ował" + ], + [ + "Kor", + "f" + ], + [ + "śre", + "dnie" + ], + [ + "bry", + "ły" + ], + [ + "gwia", + "zdę" + ], + [ + "pułkow", + "nikami" + ], + [ + "zni", + "żając" + ], + [ + "auto", + "rzy" + ], + [ + "mąd", + "rych" + ], + [ + "zawie", + "dzie" + ], + [ + "stron", + "nicy" + ], + [ + "zaba", + "wił" + ], + [ + "czło", + "nkom" + ], + [ + "fina", + "ł" + ], + [ + "fina", + "łu" + ], + [ + "najlep", + "szej" + ], + [ + "zwo", + "łał" + ], + [ + "brz", + "o" + ], + [ + "brz", + "mią" + ], + [ + "chmu", + "rami" + ], + [ + "Du", + "naj" + ], + [ + "tłuma", + "czyła" + ], + [ + "doda", + "tkiem" + ], + [ + "żołnierz", + "owi" + ], + [ + "kor", + "da" + ], + [ + "miejsc", + "owej" + ], + [ + "interes", + "ować" + ], + [ + "oce", + "n" + ], + [ + "przyszedł", + "szy" + ], + [ + "specja", + "lną" + ], + [ + "zaczyna", + "ła" + ], + [ + "funk", + "cja" + ], + [ + "nat", + "chnął" + ], + [ + "pta", + "szek" + ], + [ + "Każ", + "dego" + ], + [ + "dłuż", + "szym" + ], + [ + "produ", + "cent" + ], + [ + "Sły", + "szycie" + ], + [ + "odwie", + "dzać" + ], + [ + "tale", + "ntu" + ], + [ + "żyw", + "nością" + ], + [ + "sej", + "my" + ], + [ + "arty", + "styczne" + ], + [ + "odzy", + "skała" + ], + [ + "zga", + "sła" + ], + [ + "zga", + "dzają" + ], + [ + "wyzna", + "nie" + ], + [ + "wyzna", + "je" + ], + [ + "mówią", + "cy" + ], + [ + "mówią", + "cego" + ], + [ + "suk", + "no" + ], + [ + "śmiał", + "e" + ], + [ + "ręka", + "wicz" + ], + [ + "bru", + "k" + ], + [ + "bru", + "ku" + ], + [ + "tęsk", + "nię" + ], + [ + "słysz", + "ało" + ], + [ + "prasza", + "my" + ], + [ + "sur", + "owych" + ], + [ + "sur", + "owym" + ], + [ + "Ła", + "ska" + ], + [ + "ban", + "dole" + ], + [ + "duch", + "owej" + ], + [ + "pola", + "nie" + ], + [ + "Stra", + "ża" + ], + [ + "drob", + "nej" + ], + [ + "czwar", + "tego" + ], + [ + "sprzeda", + "wał" + ], + [ + "zakła", + "dzie" + ], + [ + "posa", + "dzkę" + ], + [ + "regu", + "ł" + ], + [ + "rusza", + "ją" + ], + [ + "Poli", + "tycznego" + ], + [ + "Poli", + "tycy" + ], + [ + "ozna", + "kami" + ], + [ + "zbroj", + "na" + ], + [ + "osa", + "da" + ], + [ + "ofia", + "ruję" + ], + [ + "oświad", + "czyła" + ], + [ + "zapo", + "mi" + ], + [ + "wysła", + "li" + ], + [ + "wysła", + "ńcy" + ], + [ + "regi", + "mentu" + ], + [ + "regi", + "menty" + ], + [ + "prywa", + "tnej" + ], + [ + "poży", + "wienia" + ], + [ + "Bra", + "my" + ], + [ + "zdoby", + "tych" + ], + [ + "zdoby", + "ciu" + ], + [ + "koro", + "nie" + ], + [ + "wyro", + "stka" + ], + [ + "choro", + "bli" + ], + [ + "ojczyz", + "ną" + ], + [ + "księż", + "niczki" + ], + [ + "twór", + "cą" + ], + [ + "nara", + "żał" + ], + [ + "Sto", + "jąc" + ], + [ + "wyciąg", + "niętą" + ], + [ + "Ob", + "ró" + ], + [ + "Wą", + "sa" + ], + [ + "stwier", + "dziła" + ], + [ + "zawi", + "sło" + ], + [ + "zawi", + "ódł" + ], + [ + "istnie", + "jących" + ], + [ + "ostrze", + "j" + ], + [ + "ostrze", + "gał" + ], + [ + "wrze", + "śni" + ], + [ + "wrze", + "szczą" + ], + [ + "bieg", + "ała" + ], + [ + "Tadeusz", + "owi" + ], + [ + "rozmawia", + "m" + ], + [ + "Chilo", + "nie" + ], + [ + "uzna", + "ła" + ], + [ + "przeszło", + "ścią" + ], + [ + "czyta", + "no" + ], + [ + "włó", + "czyć" + ], + [ + "Dy", + "m" + ], + [ + "reli", + "kwi" + ], + [ + "reli", + "gia" + ], + [ + "okrop", + "na" + ], + [ + "błyska", + "wicy" + ], + [ + "opuści", + "wszy" + ], + [ + "potwier", + "dzają" + ], + [ + "leś", + "ny" + ], + [ + "leś", + "nej" + ], + [ + "przyby", + "sza" + ], + [ + "przyby", + "ciem" + ], + [ + "pamięta", + "cie" + ], + [ + "zabra", + "wszy" + ], + [ + "bisku", + "pem" + ], + [ + "komna", + "tę" + ], + [ + "przedstawi", + "ała" + ], + [ + "przedstawi", + "ały" + ], + [ + "Księ", + "że" + ], + [ + "oskar", + "ża" + ], + [ + "ochro", + "ną" + ], + [ + "Witol", + "dowi" + ], + [ + "ide", + "e" + ], + [ + "Mille", + "rowi" + ], + [ + "smo", + "le" + ], + [ + "natura", + "lnego" + ], + [ + "Char", + "tum" + ], + [ + "żąda", + "sz" + ], + [ + "utwo", + "rzył" + ], + [ + "dowód", + "ców" + ], + [ + "wykorzy", + "stanie" + ], + [ + "Pow", + "odem" + ], + [ + "niezna", + "ni" + ], + [ + "popraw", + "ka" + ], + [ + "Często", + "chowa" + ], + [ + "wschod", + "niego" + ], + [ + "zdą", + "ża" + ], + [ + "biegły", + "ch" + ], + [ + "ćwi", + "czenie" + ], + [ + "osła", + "biony" + ], + [ + "Wło", + "si" + ], + [ + "Wło", + "sy" + ], + [ + "uspoko", + "jenia" + ], + [ + "wycie", + "ra" + ], + [ + "koza", + "ckiego" + ], + [ + "wez", + "wała" + ], + [ + "dwor", + "skie" + ], + [ + "dotyczą", + "cą" + ], + [ + "nienawi", + "st" + ], + [ + "weł", + "ną" + ], + [ + "weł", + "nę" + ], + [ + "drago", + "nia" + ], + [ + "Nowowiej", + "skim" + ], + [ + "zagro", + "żeniem" + ], + [ + "odej", + "dzie" + ], + [ + "Aleksan", + "dr" + ], + [ + "komenda", + "ntem" + ], + [ + "liz", + "ować" + ], + [ + "stycz", + "nymi" + ], + [ + "Tru", + "p" + ], + [ + "utra", + "tą" + ], + [ + "organiza", + "cyjnych" + ], + [ + "Czemu", + "ś" + ], + [ + "imi", + "on" + ], + [ + "zasło", + "nić" + ], + [ + "znie", + "wa" + ], + [ + "wymie", + "nionych" + ], + [ + "Tur", + "cji" + ], + [ + "Wę", + "gry" + ], + [ + "zwi", + "nął" + ], + [ + "zawar", + "ty" + ], + [ + "zawar", + "tych" + ], + [ + "rozkazy", + "wać" + ], + [ + "podnie", + "ca" + ], + [ + "pą", + "tli" + ], + [ + "przygot", + "ował" + ], + [ + "Minister", + "stwie" + ], + [ + "upad", + "nie" + ], + [ + "upad", + "ło" + ], + [ + "boi", + "ska" + ], + [ + "przedsiębior", + "cy" + ], + [ + "Pój", + "dziesz" + ], + [ + "poboż", + "ności" + ], + [ + "gałę", + "ź" + ], + [ + "zmniej", + "szać" + ], + [ + "pomy", + "lił" + ], + [ + "pomy", + "łka" + ], + [ + "dźwię", + "kiem" + ], + [ + "otrzyma", + "niu" + ], + [ + "rzym", + "skie" + ], + [ + "sąsia", + "dka" + ], + [ + "służą", + "cych" + ], + [ + "północ", + "ny" + ], + [ + "posłu", + "chu" + ], + [ + "powinna", + "ś" + ], + [ + "zgło", + "szenia" + ], + [ + "zachwy", + "ca" + ], + [ + "starszy", + "zny" + ], + [ + "oszczę", + "dził" + ], + [ + "zdję", + "to" + ], + [ + "orze", + "czenie" + ], + [ + "szty", + "na" + ], + [ + "zmiesza", + "ne" + ], + [ + "znu", + "żone" + ], + [ + "przeszka", + "dzał" + ], + [ + "pioru", + "nów" + ], + [ + "Ró", + "ze" + ], + [ + "kilo", + "metr" + ], + [ + "wyr", + "wało" + ], + [ + "pocał", + "owała" + ], + [ + "pocał", + "unkami" + ], + [ + "mien", + "ną" + ], + [ + "przygo", + "dę" + ], + [ + "przygo", + "dach" + ], + [ + "Mał", + "ego" + ], + [ + "zamia", + "rze" + ], + [ + "Gra", + "żyna" + ], + [ + "opo", + "ń" + ], + [ + "tań", + "czą" + ], + [ + "stal", + "owy" + ], + [ + "drewnia", + "nym" + ], + [ + "zabie", + "gał" + ], + [ + "przesta", + "nę" + ], + [ + "uci", + "szył" + ], + [ + "uci", + "chły" + ], + [ + "rea", + "gować" + ], + [ + "obszer", + "nym" + ], + [ + "należą", + "ce" + ], + [ + "żołnier", + "stwo" + ], + [ + "żołnier", + "stwem" + ], + [ + "Myśl", + "ąc" + ], + [ + "naci", + "sk" + ], + [ + "Trzy", + "maj" + ], + [ + "napo", + "tyka" + ], + [ + "zar", + "dze" + ], + [ + "wata", + "ha" + ], + [ + "medy", + "cznych" + ], + [ + "Szy", + "mon" + ], + [ + "ture", + "ckiej" + ], + [ + "ture", + "cką" + ], + [ + "tęskno", + "tę" + ], + [ + "tęskno", + "tą" + ], + [ + "źre", + "nicę" + ], + [ + "kapelu", + "sze" + ], + [ + "kapelu", + "szu" + ], + [ + "stanow", + "czym" + ], + [ + "pojedyn", + "czy" + ], + [ + "otacza", + "li" + ], + [ + "spły", + "wał" + ], + [ + "napi", + "tek" + ], + [ + "szlachec", + "kiej" + ], + [ + "hoj", + "ność" + ], + [ + "spowo", + "dował" + ], + [ + "koncer", + "tu" + ], + [ + "Gru", + "py" + ], + [ + "króle", + "wicza" + ], + [ + "przod", + "kowie" + ], + [ + "eli", + "ty" + ], + [ + "mani", + "pu" + ], + [ + "idąc", + "ą" + ], + [ + "pr", + "ała" + ], + [ + "zwol", + "nić" + ], + [ + "najważ", + "niejsza" + ], + [ + "cudzoziem", + "skich" + ], + [ + "PA", + "T" + ], + [ + "propozy", + "cja" + ], + [ + "oży", + "wieniem" + ], + [ + "rozko", + "sze" + ], + [ + "instru", + "kcji" + ], + [ + "tajemni", + "czy" + ], + [ + "komuni", + "ści" + ], + [ + "grzmo", + "tu" + ], + [ + "ekono", + "mii" + ], + [ + "uści", + "sk" + ], + [ + "szacu", + "je" + ], + [ + "pachoł", + "cy" + ], + [ + "otrzy", + "mują" + ], + [ + "otrzy", + "małem" + ], + [ + "zasy", + "pia" + ], + [ + "197", + "0" + ], + [ + "kolum", + "nami" + ], + [ + "grzbie", + "ty" + ], + [ + "patry", + "cjusz" + ], + [ + "zapad", + "ały" + ], + [ + "Kraj", + "owa" + ], + [ + "Kraj", + "owego" + ], + [ + "emi", + "sji" + ], + [ + "wynagro", + "dzeń" + ], + [ + "rozbi", + "to" + ], + [ + "pływa", + "jące" + ], + [ + "mun", + "d" + ], + [ + "przerywa", + "na" + ], + [ + "przerywa", + "jąc" + ], + [ + "Zosta", + "w" + ], + [ + "qu", + "o" + ], + [ + "dosię", + "gnie" + ], + [ + "opowie", + "ść" + ], + [ + "Zamo", + "ściem" + ], + [ + "porę", + "czy" + ], + [ + "wezwa", + "nia" + ], + [ + "płu", + "giem" + ], + [ + "waha", + "ć" + ], + [ + "wyści", + "gach" + ], + [ + "przywiąza", + "ć" + ], + [ + "wystąpi", + "li" + ], + [ + "zasła", + "niały" + ], + [ + "spotyka", + "li" + ], + [ + "Bur", + "da" + ], + [ + "Spoj", + "rzałem" + ], + [ + "Pal", + "mieri" + ], + [ + "ryba", + "ków" + ], + [ + "przesu", + "wa" + ], + [ + "Nale", + "żało" + ], + [ + "nieszczęśli", + "wym" + ], + [ + "pobi", + "tych" + ], + [ + "popeł", + "nienia" + ], + [ + "przytu", + "łek" + ], + [ + "ponow", + "ała" + ], + [ + "zawiera", + "jące" + ], + [ + "Kan", + "cle" + ], + [ + "dyplo", + "m" + ], + [ + "boja", + "rzy" + ], + [ + "westch", + "nienia" + ], + [ + "dyscypli", + "nę" + ], + [ + "obywatel", + "stwo" + ], + [ + "Pięk", + "ne" + ], + [ + "umysł", + "em" + ], + [ + "))", + ")" + ], + [ + "liby", + "ście" + ], + [ + "zapowiada", + "ją" + ], + [ + "Gór", + "nym" + ], + [ + "gorz", + "kie" + ], + [ + "czarow", + "nik" + ], + [ + "Biał", + "owie" + ], + [ + "Zd", + "rów" + ], + [ + "napełni", + "ło" + ], + [ + "ris", + "si" + ], + [ + "waria", + "tem" + ], + [ + "dzierża", + "wcy" + ], + [ + "niesłycha", + "na" + ], + [ + "niesłycha", + "ną" + ], + [ + "drapie", + "żnych" + ], + [ + "ambi", + "cja" + ], + [ + "zatrzymy", + "wać" + ], + [ + "rozsąd", + "ny" + ], + [ + "podpisa", + "li" + ], + [ + "Memfi", + "sie" + ], + [ + "chó", + "ry" + ], + [ + "Strze", + "ż" + ], + [ + "lotni", + "sku" + ], + [ + "służb", + "owych" + ], + [ + "znajomy", + "mi" + ], + [ + "podwój", + "ne" + ], + [ + "podwój", + "nym" + ], + [ + "Rasz", + "ków" + ], + [ + "inżynie", + "rów" + ], + [ + "Jedy", + "ny" + ], + [ + "Jedy", + "ną" + ], + [ + "bram", + "ki" + ], + [ + "Mógł", + "bym" + ], + [ + "poci", + "sku" + ], + [ + "teor", + "ia" + ], + [ + "Stan", + "kiewicza" + ], + [ + "rot", + "mistrza" + ], + [ + "czupry", + "ną" + ], + [ + "postanowie", + "ń" + ], + [ + "kwadran", + "sie" + ], + [ + "lice", + "um" + ], + [ + "nume", + "rem" + ], + [ + "cywili", + "za" + ], + [ + "rzad", + "kich" + ], + [ + "angiel", + "skiej" + ], + [ + "ubo", + "czu" + ], + [ + "wydoby", + "cia" + ], + [ + "opu", + "szczeniu" + ], + [ + "fabry", + "k" + ], + [ + "spada", + "jące" + ], + [ + "emery", + "tów" + ], + [ + "barbarzy", + "ńców" + ], + [ + "wysyła", + "ć" + ], + [ + "przysła", + "no" + ], + [ + "perspekty", + "wie" + ], + [ + "zapan", + "ować" + ], + [ + "zakrę", + "cie" + ], + [ + "ukoń", + "czone" + ], + [ + "wysił", + "ki" + ], + [ + "uko", + "sa" + ], + [ + "zbó", + "ja" + ], + [ + "Nau", + "k" + ], + [ + "mędr", + "ców" + ], + [ + "pomiesza", + "ne" + ], + [ + "magna", + "tów" + ], + [ + "Suda", + "ńczyk" + ], + [ + "wymia", + "ru" + ], + [ + "wypę", + "dzić" + ], + [ + "face", + "ta" + ], + [ + "dorad", + "ca" + ], + [ + "wystą", + "pień" + ], + [ + "magazy", + "n" + ], + [ + "magazy", + "nie" + ], + [ + "rela", + "cje" + ] + ] + } +} \ No newline at end of file diff --git a/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-nkjp.json b/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-nkjp.json new file mode 100644 index 00000000..a01dbb96 --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-nkjp.json @@ -0,0 +1,159400 @@ +{ + "version": "1.0", + "truncation": null, + "padding": null, + "added_tokens": [ + { + "id": 0, + "content": "[UNK]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 1, + "content": "[CLS]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 2, + "content": "[SEP]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 3, + "content": "[PAD]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 4, + "content": "[MASK]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + } + ], + "normalizer": null, + "pre_tokenizer": { + "type": "Whitespace" + }, + "post_processor": null, + "decoder": null, + "model": { + "type": "BPE", + "dropout": null, + "unk_token": "[UNK]", + "continuing_subword_prefix": null, + "end_of_word_suffix": null, + "fuse_unk": false, + "byte_fallback": false, + "ignore_merges": false, + "vocab": { + "[UNK]": 0, + "[CLS]": 1, + "[SEP]": 2, + "[PAD]": 3, + "[MASK]": 4, + "!": 5, + "\"": 6, + "#": 7, + "$": 8, + "%": 9, + "&": 10, + "'": 11, + "(": 12, + ")": 13, + "*": 14, + "+": 15, + ",": 16, + "-": 17, + ".": 18, + "/": 19, + "0": 20, + "1": 21, + "2": 22, + "3": 23, + "4": 24, + "5": 25, + "6": 26, + "7": 27, + "8": 28, + "9": 29, + ":": 30, + ";": 31, + "<": 32, + "=": 33, + ">": 34, + "?": 35, + "@": 36, + "A": 37, + "B": 38, + "C": 39, + "D": 40, + "E": 41, + "F": 42, + "G": 43, + "H": 44, + "I": 45, + "J": 46, + "K": 47, + "L": 48, + "M": 49, + "N": 50, + "O": 51, + "P": 52, + "Q": 53, + "R": 54, + "S": 55, + "T": 56, + "U": 57, + "V": 58, + "W": 59, + "X": 60, + "Y": 61, + "Z": 62, + "[": 63, + "\\": 64, + "]": 65, + "^": 66, + "_": 67, + "`": 68, + "a": 69, + "b": 70, + "c": 71, + "d": 72, + "e": 73, + "f": 74, + "g": 75, + "h": 76, + "i": 77, + "j": 78, + "k": 79, + "l": 80, + "m": 81, + "n": 82, + "o": 83, + "p": 84, + "q": 85, + "r": 86, + "s": 87, + "t": 88, + "u": 89, + "v": 90, + "w": 91, + "x": 92, + "y": 93, + "z": 94, + "{": 95, + "|": 96, + "}": 97, + "~": 98, + "§": 99, + "¨": 100, + "«": 101, + "­": 102, + "°": 103, + "²": 104, + "´": 105, + "·": 106, + "»": 107, + "É": 108, + "Ñ": 109, + "Ó": 110, + "×": 111, + "Ü": 112, + "à": 113, + "á": 114, + "â": 115, + "ä": 116, + "ç": 117, + "è": 118, + "é": 119, + "ê": 120, + "ë": 121, + "í": 122, + "ò": 123, + "ó": 124, + "ô": 125, + "ö": 126, + "ú": 127, + "û": 128, + "ü": 129, + "ý": 130, + "Ą": 131, + "ą": 132, + "Ć": 133, + "ć": 134, + "Č": 135, + "č": 136, + "Ę": 137, + "ę": 138, + "ě": 139, + "Ł": 140, + "ł": 141, + "Ń": 142, + "ń": 143, + "ō": 144, + "ő": 145, + "ŕ": 146, + "ř": 147, + "Ś": 148, + "ś": 149, + "š": 150, + "Ţ": 151, + "ţ": 152, + "Ź": 153, + "ź": 154, + "Ż": 155, + "ż": 156, + "˝": 157, + "–": 158, + "—": 159, + "‘": 160, + "’": 161, + "“": 162, + "”": 163, + "„": 164, + "•": 165, + "…": 166, + "−": 167, + "ie": 168, + "na": 169, + "ow": 170, + "cz": 171, + "rz": 172, + "st": 173, + "nie": 174, + "ni": 175, + "ch": 176, + "ra": 177, + "po": 178, + "sz": 179, + "dz": 180, + "ro": 181, + "je": 182, + "ał": 183, + "ię": 184, + "li": 185, + "go": 186, + "rze": 187, + "ko": 188, + "ka": 189, + "za": 190, + "le": 191, + "ne": 192, + "do": 193, + "ny": 194, + "te": 195, + "ci": 196, + "ta": 197, + "mi": 198, + "ty": 199, + "ki": 200, + "się": 201, + "ów": 202, + "wy": 203, + "to": 204, + "wa": 205, + "re": 206, + "ła": 207, + "ja": 208, + "wi": 209, + "że": 210, + "rzy": 211, + "by": 212, + "ma": 213, + "da": 214, + "no": 215, + "prze": 216, + "owa": 217, + "la": 218, + "od": 219, + "nia": 220, + "kie": 221, + "dzi": 222, + "pa": 223, + "ry": 224, + "ją": 225, + "ku": 226, + "czy": 227, + "dzie": 228, + "ce": 229, + "sta": 230, + "mo": 231, + "wie": 232, + "ło": 233, + "cy": 234, + "cze": 235, + "wo": 236, + "cie": 237, + "dy": 238, + "mie": 239, + "kt": 240, + "ści": 241, + "pra": 242, + "my": 243, + "ob": 244, + "ar": 245, + "ru": 246, + "de": 247, + "tu": 248, + "przy": 249, + "mu": 250, + "szy": 251, + "jest": 252, + "nych": 253, + "si": 254, + "em": 255, + "sa": 256, + "pow": 257, + "cj": 258, + "pi": 259, + "..": 260, + "ała": 261, + "sze": 262, + "któ": 263, + "in": 264, + "lu": 265, + "pie": 266, + "we": 267, + "owe": 268, + "owy": 269, + "pe": 270, + "pro": 271, + "ży": 272, + "ga": 273, + "or": 274, + "ły": 275, + "bi": 276, + "ze": 277, + "cza": 278, + "Po": 279, + "ną": 280, + "co": 281, + "zy": 282, + "me": 283, + "ski": 284, + "ba": 285, + "raz": 286, + "zna": 287, + "ca": 288, + "skie": 289, + "cji": 290, + "lo": 291, + "bo": 292, + "roz": 293, + "spo": 294, + "łu": 295, + "wia": 296, + "du": 297, + "nego": 298, + "ść": 299, + "tak": 300, + "nej": 301, + "os": 302, + "owi": 303, + "pod": 304, + "sy": 305, + "jak": 306, + "fi": 307, + "ró": 308, + "ju": 309, + "nym": 310, + "ale": 311, + "su": 312, + "sie": 313, + "nt": 314, + "bie": 315, + "se": 316, + "an": 317, + "gi": 318, + "be": 319, + "cho": 320, + "niu": 321, + "cja": 322, + "Na": 323, + "niej": 324, + "Nie": 325, + "pu": 326, + "bu": 327, + "wię": 328, + "ało": 329, + "sk": 330, + "ska": 331, + "ków": 332, + "sza": 333, + "jed": 334, + "ję": 335, + "bę": 336, + "powie": 337, + "praw": 338, + "owie": 339, + "ały": 340, + "tym": 341, + "wszy": 342, + "sty": 343, + "sto": 344, + "ia": 345, + "tego": 346, + "zo": 347, + "gra": 348, + "są": 349, + "przez": 350, + "Je": 351, + "szcze": 352, + "nu": 353, + "naj": 354, + "ak": 355, + "który": 356, + "dla": 357, + "rów": 358, + "wła": 359, + "lko": 360, + "pó": 361, + "mów": 362, + "przed": 363, + "rzą": 364, + "dze": 365, + "tra": 366, + "ności": 367, + "ża": 368, + "rę": 369, + "już": 370, + "rowa": 371, + "on": 372, + "czo": 373, + "Za": 374, + "owych": 375, + "ste": 376, + "czę": 377, + "bar": 378, + "kon": 379, + "...": 380, + "cha": 381, + "które": 382, + "cia": 383, + "ście": 384, + "dzo": 385, + "mia": 386, + "dział": 387, + "bez": 388, + "gł": 389, + "nę": 390, + "ok": 391, + "pre": 392, + "dob": 393, + "trze": 394, + "może": 395, + "owej": 396, + "al": 397, + "ich": 398, + "skiego": 399, + "czą": 400, + "gu": 401, + "trzy": 402, + "dni": 403, + "kę": 404, + "owo": 405, + "tem": 406, + "tylko": 407, + "jąc": 408, + "jący": 409, + "wó": 410, + "py": 411, + "zu": 412, + "stę": 413, + "ona": 414, + "war": 415, + "sob": 416, + "wszyst": 417, + "rza": 418, + "będzie": 419, + "ter": 420, + "cu": 421, + "bra": 422, + "niem": 423, + "kła": 424, + "świa": 425, + "jego": 426, + "sko": 427, + "Ko": 428, + "ować": 429, + "było": 430, + "mówi": 431, + "gó": 432, + "był": 433, + "tych": 434, + "skiej": 435, + "Ma": 436, + "rw": 437, + "kiem": 438, + "mię": 439, + "tam": 440, + "so": 441, + "ńst": 442, + "sł": 443, + "tej": 444, + "To": 445, + "bli": 446, + "gło": 447, + "słu": 448, + "śli": 449, + "też": 450, + "czas": 451, + "jej": 452, + "Pa": 453, + "zi": 454, + "lę": 455, + "kra": 456, + "for": 457, + "śmy": 458, + "sią": 459, + "19": 460, + "owego": 461, + "Ja": 462, + "rt": 463, + "kto": 464, + "dza": 465, + "wią": 466, + "00": 467, + "stra": 468, + "nic": 469, + "swo": 470, + "moż": 471, + "nad": 472, + "rod": 473, + "nika": 474, + "ten": 475, + "tycz": 476, + "ował": 477, + "prowa": 478, + "mnie": 479, + "fe": 480, + "poli": 481, + "śnie": 482, + "ką": 483, + "dzy": 484, + "roku": 485, + "ge": 486, + "sku": 487, + "stu": 488, + "men": 489, + "Pol": 490, + "lą": 491, + "gdy": 492, + "łe": 493, + "dą": 494, + "jące": 495, + "wz": 496, + "fa": 497, + "oraz": 498, + "cią": 499, + "działa": 500, + "Ka": 501, + "nak": 502, + "kich": 503, + "nię": 504, + "lub": 505, + "Ch": 506, + "jeszcze": 507, + "nik": 508, + "cyj": 509, + "kole": 510, + "Wy": 511, + "być": 512, + "ji": 513, + "kim": 514, + "den": 515, + "owania": 516, + "pad": 517, + "zie": 518, + "im": 519, + "pew": 520, + "Do": 521, + "łem": 522, + "sła": 523, + "robi": 524, + "żo": 525, + "cję": 526, + "\".": 527, + "pół": 528, + "stan": 529, + "czu": 530, + "miej": 531, + "peł": 532, + "ałe": 533, + "tni": 534, + "lat": 535, + "ność": 536, + "miesz": 537, + "pol": 538, + "two": 539, + "Mi": 540, + "sobie": 541, + "spra": 542, + "Prze": 543, + "gie": 544, + "skich": 545, + "ców": 546, + "sia": 547, + "un": 548, + "pła": 549, + "cznie": 550, + "zd": 551, + "ri": 552, + "tę": 553, + "stęp": 554, + "samo": 555, + "bardzo": 556, + "zost": 557, + "pan": 558, + "stro": 559, + "dłu": 560, + "rzu": 561, + "rą": 562, + "kiego": 563, + "jednak": 564, + "wod": 565, + "ws": 566, + "gro": 567, + "miejs": 568, + "towa": 569, + "ałem": 570, + "wier": 571, + "wet": 572, + "cje": 573, + "mog": 574, + "chodzi": 575, + ").": 576, + "liśmy": 577, + "dzą": 578, + "daw": 579, + "prac": 580, + "jako": 581, + "Ale": 582, + "dru": 583, + "dnie": 584, + "tów": 585, + "owym": 586, + "była": 587, + "kre": 588, + "ową": 589, + "usta": 590, + "kil": 591, + "uro": 592, + "łą": 593, + "kar": 594, + "dę": 595, + "rzę": 596, + "chy": 597, + "ób": 598, + "tek": 599, + "dro": 600, + "Te": 601, + "nio": 602, + "czego": 603, + "Bo": 604, + "pię": 605, + "tk": 606, + "koń": 607, + "Mo": 608, + "Ra": 609, + "lnie": 610, + "szą": 611, + "gru": 612, + "kom": 613, + "czne": 614, + "par": 615, + "tka": 616, + "więk": 617, + "tru": 618, + "ek": 619, + "nią": 620, + "tą": 621, + "owanie": 622, + "uwa": 623, + "zosta": 624, + "tere": 625, + "bud": 626, + "chod": 627, + "Czy": 628, + "pły": 629, + "spe": 630, + "dar": 631, + "ktu": 632, + "cznych": 633, + "pla": 634, + "kiej": 635, + "ran": 636, + "róż": 637, + "nawet": 638, + "um": 639, + "cię": 640, + "tnie": 641, + "au": 642, + "zło": 643, + "szę": 644, + "kry": 645, + "skim": 646, + "rząd": 647, + "di": 648, + "Ro": 649, + "spraw": 650, + "można": 651, + "mieszka": 652, + "lne": 653, + "dziej": 654, + "twa": 655, + "kaz": 656, + "myś": 657, + "tro": 658, + "śmie": 659, + "także": 660, + "Sta": 661, + "ns": 662, + "szu": 663, + "szych": 664, + "gdzie": 665, + "kiedy": 666, + "ej": 667, + "ha": 668, + "okre": 669, + "Le": 670, + "cą": 671, + "Przy": 672, + "mniej": 673, + "rem": 674, + "zw": 675, + "mar": 676, + "Wie": 677, + "nymi": 678, + "więc": 679, + "pis": 680, + "ół": 681, + "rodzi": 682, + "mini": 683, + "mę": 684, + "zda": 685, + "rek": 686, + "osta": 687, + "strze": 688, + "każ": 689, + "szo": 690, + "orga": 691, + "ników": 692, + "wsze": 693, + "szko": 694, + "rwa": 695, + "waż": 696, + "powia": 697, + "jedno": 698, + "kach": 699, + "dnia": 700, + "jących": 701, + "Mar": 702, + "żeby": 703, + "niż": 704, + "row": 705, + "umie": 706, + "glą": 707, + "Sz": 708, + "tor": 709, + "musi": 710, + "łowie": 711, + "pracy": 712, + "Wi": 713, + "nął": 714, + "dać": 715, + "kona": 716, + "pier": 717, + "cznej": 718, + "stanowi": 719, + "nas": 720, + "tele": 721, + "nale": 722, + "Ta": 723, + "er": 724, + "żą": 725, + "czyć": 726, + "czej": 727, + "Od": 728, + "stawi": 729, + "raj": 730, + "których": 731, + "stą": 732, + "cej": 733, + "bardziej": 734, + "pierw": 735, + "nek": 736, + "nim": 737, + "ciu": 738, + "czywi": 739, + "),": 740, + "zwy": 741, + "środ": 742, + "sce": 743, + "\",": 744, + "chę": 745, + "teraz": 746, + "ństwa": 747, + "coś": 748, + "wał": 749, + "wyda": 750, + "przeci": 751, + "pyta": 752, + "odpowie": 753, + "która": 754, + "wiel": 755, + "nich": 756, + "infor": 757, + "stos": 758, + "dzenia": 759, + "kro": 760, + "An": 761, + "ot": 762, + "pani": 763, + "tał": 764, + "były": 765, + "wać": 766, + "którzy": 767, + "dow": 768, + "mó": 769, + "miał": 770, + "Co": 771, + "zł": 772, + "nicy": 773, + "pisa": 774, + "one": 775, + "resz": 776, + "scy": 777, + "wą": 778, + "decy": 779, + "miast": 780, + "liwo": 781, + "dź": 782, + "kla": 783, + "woj": 784, + "dwa": 785, + "sji": 786, + "mają": 787, + "Jak": 788, + "równie": 789, + "Pi": 790, + "zwią": 791, + "Ty": 792, + "hi": 793, + "szej": 794, + "stwa": 795, + "między": 796, + "organi": 797, + "chu": 798, + "ntów": 799, + "tar": 800, + "ster": 801, + "kład": 802, + "osob": 803, + "ór": 804, + "będą": 805, + "przeciw": 806, + "kow": 807, + "tach": 808, + "godzi": 809, + "ali": 810, + "oj": 811, + "dł": 812, + "czenia": 813, + "logi": 814, + "Pro": 815, + "lnych": 816, + "nku": 817, + "znaj": 818, + "War": 819, + "gę": 820, + "II": 821, + "ścia": 822, + "właśnie": 823, + "również": 824, + "czym": 825, + "ród": 826, + "zale": 827, + "ską": 828, + "preze": 829, + "nau": 830, + "właści": 831, + "chwi": 832, + "Re": 833, + "ho": 834, + "fun": 835, + "stwo": 836, + "By": 837, + "takie": 838, + "kilka": 839, + "sły": 840, + "tki": 841, + "en": 842, + "In": 843, + "aby": 844, + "mowa": 845, + "wu": 846, + "prowadzi": 847, + "świe": 848, + "ii": 849, + "mina": 850, + "trzyma": 851, + "wszystko": 852, + "ludzi": 853, + "star": 854, + "kowa": 855, + "łam": 856, + "szym": 857, + "świad": 858, + "nii": 859, + "którym": 860, + "powiedział": 861, + "bym": 862, + "publi": 863, + "podob": 864, + "ałam": 865, + "tyw": 866, + "czenie": 867, + "nów": 868, + "lnego": 869, + "nios": 870, + "ński": 871, + "pró": 872, + "now": 873, + "poz": 874, + "jakie": 875, + "kolej": 876, + "poda": 877, + "szego": 878, + "oko": 879, + "kami": 880, + "obe": 881, + "człowie": 882, + "zach": 883, + "dzieć": 884, + "tury": 885, + "trzeba": 886, + "lem": 887, + "woje": 888, + "zrobi": 889, + "cznego": 890, + "bezpie": 891, + "trz": 892, + "chci": 893, + "200": 894, + "ur": 895, + "mam": 896, + "twier": 897, + "lny": 898, + "czyli": 899, + "Pod": 900, + "włas": 901, + "wal": 902, + "więcej": 903, + "nić": 904, + "owią": 905, + "głos": 906, + "gospo": 907, + "wę": 908, + "ód": 909, + "moc": 910, + "szcza": 911, + "nem": 912, + "tedy": 913, + "łod": 914, + "zmie": 915, + "szło": 916, + "czył": 917, + "prezy": 918, + "pierwszy": 919, + "bywa": 920, + "szczę": 921, + "ul": 922, + "dzieci": 923, + "korzy": 924, + "żeli": 925, + "rozumie": 926, + "wiem": 927, + "rozpo": 928, + "jem": 929, + "rywa": 930, + "grani": 931, + "lności": 932, + "nk": 933, + "zacji": 934, + "dem": 935, + "jaki": 936, + "Pra": 937, + "drze": 938, + "dia": 939, + "Tak": 940, + "fo": 941, + "trafi": 942, + "Sa": 943, + "cał": 944, + "mat": 945, + "obowią": 946, + "ciąg": 947, + "taj": 948, + "albo": 949, + "Dla": 950, + "yy": 951, + "domo": 952, + "cją": 953, + "ele": 954, + "fir": 955, + "bro": 956, + "nta": 957, + "czny": 958, + "proce": 959, + "zasa": 960, + "róci": 961, + "sprawie": 962, + "lnej": 963, + "ogó": 964, + "chce": 965, + "osób": 966, + "życie": 967, + "czywiście": 968, + "zgo": 969, + "kości": 970, + "czoraj": 971, + "bor": 972, + "nowa": 973, + "intere": 974, + "nam": 975, + "lej": 976, + "powod": 977, + "siebie": 978, + "lep": 979, + "dek": 980, + "cież": 981, + "sił": 982, + "szczegó": 983, + "kró": 984, + "kobie": 985, + "niego": 986, + "tku": 987, + "Warsza": 988, + "taki": 989, + "społe": 990, + "pracow": 991, + "chyba": 992, + "dzien": 993, + "wej": 994, + "No": 995, + "oba": 996, + "póź": 997, + "ani": 998, + "cach": 999, + "sp": 1000, + "rak": 1001, + "wiesz": 1002, + "tua": 1003, + "sób": 1004, + "poś": 1005, + "bior": 1006, + "powin": 1007, + "życia": 1008, + "Jest": 1009, + "We": 1010, + "sam": 1011, + "wój": 1012, + "komu": 1013, + "maga": 1014, + "stanie": 1015, + "Ni": 1016, + "progra": 1017, + "Naj": 1018, + "199": 1019, + "stru": 1020, + "jedy": 1021, + "ofi": 1022, + "tel": 1023, + "Bi": 1024, + "gar": 1025, + "uli": 1026, + "nąć": 1027, + "Polsce": 1028, + "dobrze": 1029, + "Pan": 1030, + "pozy": 1031, + "dzenie": 1032, + "dziec": 1033, + "dej": 1034, + "ust": 1035, + "obie": 1036, + "ksią": 1037, + "pamię": 1038, + "staw": 1039, + "piero": 1040, + "sposób": 1041, + "tery": 1042, + "informa": 1043, + "zdo": 1044, + "ścią": 1045, + "glę": 1046, + "chro": 1047, + "zja": 1048, + "jemy": 1049, + "mery": 1050, + "biera": 1051, + "nki": 1052, + "obec": 1053, + "wyso": 1054, + "zio": 1055, + "10": 1056, + "usz": 1057, + "chi": 1058, + "potrze": 1059, + "wiele": 1060, + "ser": 1061, + "warto": 1062, + "ad": 1063, + "sek": 1064, + "sytua": 1065, + "której": 1066, + "owane": 1067, + "kur": 1068, + "art": 1069, + "prob": 1070, + "komi": 1071, + "powiada": 1072, + "rowi": 1073, + "Euro": 1074, + "lega": 1075, + "dal": 1076, + "per": 1077, + "żad": 1078, + "ój": 1079, + "domu": 1080, + "Li": 1081, + "żyć": 1082, + "potem": 1083, + "tys": 1084, + "wzglę": 1085, + "auto": 1086, + "Kie": 1087, + "wyż": 1088, + "wania": 1089, + "żej": 1090, + "15": 1091, + "ren": 1092, + "kilku": 1093, + "18": 1094, + "Lu": 1095, + "ony": 1096, + "cki": 1097, + "wali": 1098, + "wra": 1099, + "zm": 1100, + "licz": 1101, + "współ": 1102, + "powo": 1103, + "fina": 1104, + "el": 1105, + "lek": 1106, + "pita": 1107, + "padku": 1108, + "kont": 1109, + "ner": 1110, + "poja": 1111, + "okreś": 1112, + "ńskiego": 1113, + "konie": 1114, + "zawsze": 1115, + "wych": 1116, + "fil": 1117, + "mał": 1118, + "dał": 1119, + "wtedy": 1120, + "got": 1121, + "cych": 1122, + "został": 1123, + "rach": 1124, + "ostatni": 1125, + "stów": 1126, + "obra": 1127, + "mogą": 1128, + "gospodar": 1129, + "Mie": 1130, + "pli": 1131, + "doty": 1132, + "wszystkich": 1133, + "jeden": 1134, + "innych": 1135, + "stępu": 1136, + "zji": 1137, + "tłu": 1138, + "temu": 1139, + "śniej": 1140, + "stąpi": 1141, + "sów": 1142, + "wcze": 1143, + "nosi": 1144, + "dzię": 1145, + "miała": 1146, + "chni": 1147, + "Go": 1148, + "spotka": 1149, + "śmier": 1150, + "świat": 1151, + "Wo": 1152, + "nach": 1153, + "rok": 1154, + "tura": 1155, + "razem": 1156, + "cę": 1157, + "owany": 1158, + "krzy": 1159, + "proje": 1160, + "liwości": 1161, + "ponad": 1162, + "dzę": 1163, + "rzenia": 1164, + "Gdy": 1165, + "dwó": 1166, + "kura": 1167, + "sem": 1168, + "czasu": 1169, + "cznym": 1170, + "zwo": 1171, + "owała": 1172, + "czyn": 1173, + "choć": 1174, + "produ": 1175, + "specja": 1176, + "dra": 1177, + "czyna": 1178, + "przedstawi": 1179, + "sław": 1180, + "mal": 1181, + "ciem": 1182, + "każdy": 1183, + "ist": 1184, + "okaz": 1185, + "przyja": 1186, + "państ": 1187, + "30": 1188, + "poko": 1189, + "dom": 1190, + "swoje": 1191, + "jestem": 1192, + "menta": 1193, + "Wa": 1194, + "przecież": 1195, + "dzia": 1196, + "szyb": 1197, + "skła": 1198, + "Pie": 1199, + "dził": 1200, + "żenie": 1201, + "którego": 1202, + "12": 1203, + "żenia": 1204, + "minu": 1205, + "trud": 1206, + "kowi": 1207, + "głów": 1208, + "mor": 1209, + "Ba": 1210, + "dów": 1211, + "dwie": 1212, + "dług": 1213, + "Ju": 1214, + "czną": 1215, + "jeśli": 1216, + "uży": 1217, + "chło": 1218, + "doda": 1219, + "zuje": 1220, + "óż": 1221, + "począ": 1222, + "politycz": 1223, + "Dz": 1224, + "sprze": 1225, + "spół": 1226, + "uje": 1227, + "wczoraj": 1228, + "czni": 1229, + "dwóch": 1230, + "pę": 1231, + "ucze": 1232, + "czna": 1233, + "owali": 1234, + "Polski": 1235, + "cały": 1236, + "całe": 1237, + "wem": 1238, + "nił": 1239, + "owę": 1240, + "por": 1241, + "kol": 1242, + "ment": 1243, + "związ": 1244, + "tera": 1245, + "drugie": 1246, + "gnie": 1247, + "kcji": 1248, + "żczy": 1249, + "lan": 1250, + "lar": 1251, + "pana": 1252, + "polity": 1253, + "kty": 1254, + "szedł": 1255, + "stytu": 1256, + "śród": 1257, + "dzień": 1258, + "wszystkim": 1259, + "che": 1260, + "tygo": 1261, + "proc": 1262, + "Jed": 1263, + "jącego": 1264, + "Cze": 1265, + "arty": 1266, + "lnym": 1267, + "sięcy": 1268, + "wielu": 1269, + "wer": 1270, + "ktor": 1271, + "stał": 1272, + "para": 1273, + "sło": 1274, + ".,": 1275, + "20": 1276, + "miejsce": 1277, + "czło": 1278, + "min": 1279, + "ustawy": 1280, + "Bu": 1281, + "man": 1282, + "Może": 1283, + "udział": 1284, + "kosz": 1285, + "pią": 1286, + "łów": 1287, + "try": 1288, + "czki": 1289, + "dzić": 1290, + "muje": 1291, + "wódz": 1292, + "Komi": 1293, + "młod": 1294, + "ple": 1295, + "ształ": 1296, + "part": 1297, + "uważa": 1298, + "wego": 1299, + "mógł": 1300, + "rzecz": 1301, + "wyra": 1302, + "czasie": 1303, + "chodzą": 1304, + "miasta": 1305, + "czeka": 1306, + "trochę": 1307, + "cił": 1308, + "waru": 1309, + "wiadomo": 1310, + "pełnie": 1311, + "oni": 1312, + "mysł": 1313, + "obro": 1314, + "wszystkie": 1315, + "nato": 1316, + "lepie": 1317, + "dań": 1318, + "der": 1319, + "pej": 1320, + "żył": 1321, + "ktoś": 1322, + "możli": 1323, + "cent": 1324, + "gen": 1325, + "zwyk": 1326, + "nków": 1327, + "wanie": 1328, + "lni": 1329, + "masz": 1330, + "finans": 1331, + "wnios": 1332, + "naz": 1333, + "nami": 1334, + "mach": 1335, + "Pola": 1336, + "Kon": 1337, + "stać": 1338, + "myśl": 1339, + "prawdę": 1340, + "Dzie": 1341, + "powa": 1342, + "dania": 1343, + "kul": 1344, + "prawa": 1345, + "prostu": 1346, + "Ku": 1347, + "Sej": 1348, + "om": 1349, + "zawod": 1350, + "wyja": 1351, + "Be": 1352, + "klu": 1353, + "mian": 1354, + "czych": 1355, + "Kto": 1356, + "miec": 1357, + "wór": 1358, + "So": 1359, + "znaczy": 1360, + "gą": 1361, + "mili": 1362, + "stawie": 1363, + "Są": 1364, + "kształ": 1365, + "nęła": 1366, + "Dzię": 1367, + "lecz": 1368, + "państwa": 1369, + "sami": 1370, + "lno": 1371, + "żu": 1372, + "kaza": 1373, + "mawia": 1374, + "myśli": 1375, + "west": 1376, + "sja": 1377, + "ponie": 1378, + "dziś": 1379, + "Jeśli": 1380, + "słucha": 1381, + "Se": 1382, + "pom": 1383, + "narod": 1384, + "meryka": 1385, + "Pre": 1386, + "at": 1387, + "ndy": 1388, + "wnę": 1389, + "robo": 1390, + "prawo": 1391, + "dniu": 1392, + "wen": 1393, + "najmniej": 1394, + "ministra": 1395, + "szka": 1396, + "cić": 1397, + "długo": 1398, + "towarzy": 1399, + "później": 1400, + "Ry": 1401, + "spa": 1402, + "dach": 1403, + "tutaj": 1404, + "wspó": 1405, + "ml": 1406, + "świę": 1407, + "owski": 1408, + "bec": 1409, + "powi": 1410, + "zaj": 1411, + "policja": 1412, + "oby": 1413, + "wska": 1414, + "podej": 1415, + "byt": 1416, + "ode": 1417, + "razie": 1418, + "bą": 1419, + "dało": 1420, + "kierow": 1421, + "mą": 1422, + "wski": 1423, + "zmu": 1424, + "rami": 1425, + "Poli": 1426, + "czasem": 1427, + "aż": 1428, + "szczy": 1429, + "jąca": 1430, + "prawie": 1431, + "należy": 1432, + "gów": 1433, + "tyle": 1434, + "kuję": 1435, + "doku": 1436, + "gląda": 1437, + "dzieli": 1438, + "ludzie": 1439, + "nera": 1440, + "lna": 1441, + "mężczy": 1442, + "głę": 1443, + "gła": 1444, + "mieć": 1445, + "same": 1446, + "krę": 1447, + "oce": 1448, + "dowa": 1449, + "czar": 1450, + "szan": 1451, + "jeste": 1452, + "zmia": 1453, + "powiedzieć": 1454, + "Mu": 1455, + "pomo": 1456, + "dziesią": 1457, + "ciel": 1458, + "przyję": 1459, + "inne": 1460, + "Mini": 1461, + "wcześniej": 1462, + "strzy": 1463, + "funk": 1464, + "nowe": 1465, + "lata": 1466, + "ono": 1467, + "uch": 1468, + "wróci": 1469, + "nar": 1470, + "leka": 1471, + "lenia": 1472, + "Ce": 1473, + "wpły": 1474, + "zapew": 1475, + "prawi": 1476, + "jakby": 1477, + "kraju": 1478, + "Bar": 1479, + "Jan": 1480, + "IE": 1481, + "temat": 1482, + "reali": 1483, + "loka": 1484, + "Wła": 1485, + "grze": 1486, + "lepiej": 1487, + "zwie": 1488, + "nuje": 1489, + "strony": 1490, + "SA": 1491, + "jech": 1492, + "Cho": 1493, + "ile": 1494, + "kół": 1495, + "rad": 1496, + "pera": 1497, + "mieszkań": 1498, + "Dzi": 1499, + "am": 1500, + "he": 1501, + "sę": 1502, + "rum": 1503, + "dent": 1504, + "prezyden": 1505, + "16": 1506, + "Wszy": 1507, + "tow": 1508, + "uzna": 1509, + "żar": 1510, + "książ": 1511, + "lną": 1512, + "dziew": 1513, + "cjona": 1514, + "podczas": 1515, + "rządu": 1516, + "Rze": 1517, + "ina": 1518, + "łym": 1519, + "dwu": 1520, + "np": 1521, + "czer": 1522, + "telewi": 1523, + "De": 1524, + "drz": 1525, + "iż": 1526, + "ńskiej": 1527, + "następ": 1528, + "syj": 1529, + "jącej": 1530, + "siada": 1531, + "interes": 1532, + "istnie": 1533, + "takich": 1534, + "ckiego": 1535, + "gry": 1536, + "strz": 1537, + "stwier": 1538, + "przykład": 1539, + "części": 1540, + "służ": 1541, + "krót": 1542, + "zam": 1543, + "byli": 1544, + "twie": 1545, + "nigdy": 1546, + "cego": 1547, + "owiem": 1548, + "jącym": 1549, + "50": 1550, + "bry": 1551, + "chwili": 1552, + "dlatego": 1553, + "skar": 1554, + "premie": 1555, + "zależ": 1556, + "lność": 1557, + "tne": 1558, + "szpita": 1559, + "rzeczy": 1560, + "cen": 1561, + "dysku": 1562, + "jednym": 1563, + "gle": 1564, + "śnia": 1565, + "języ": 1566, + "sprawa": 1567, + "Ros": 1568, + "taka": 1569, + "nością": 1570, + "wiąza": 1571, + "Andrze": 1572, + "kontro": 1573, + "oczy": 1574, + "kraj": 1575, + "chciał": 1576, + "śla": 1577, + "noc": 1578, + "inter": 1579, + "trwa": 1580, + "letni": 1581, + "dalej": 1582, + "nor": 1583, + "przej": 1584, + "czone": 1585, + "jakiś": 1586, + "opi": 1587, + "ura": 1588, + "łę": 1589, + "pozna": 1590, + "jeżeli": 1591, + "redni": 1592, + "czes": 1593, + "obraz": 1594, + "świata": 1595, + "ństwo": 1596, + "odpowiedzi": 1597, + "około": 1598, + "gna": 1599, + "mło": 1600, + "naprawdę": 1601, + "dopiero": 1602, + "pada": 1603, + "cieka": 1604, + "została": 1605, + "Kiedy": 1606, + "księ": 1607, + "pozosta": 1608, + "wym": 1609, + "proszę": 1610, + "mio": 1611, + "miesią": 1612, + "grafi": 1613, + "rii": 1614, + "pięk": 1615, + "większo": 1616, + "jakieś": 1617, + "17": 1618, + "Ci": 1619, + "zę": 1620, + "zało": 1621, + "stem": 1622, + "szał": 1623, + "mater": 1624, + "wiek": 1625, + "coraz": 1626, + "siaj": 1627, + "Pe": 1628, + "SL": 1629, + "przyzna": 1630, + "met": 1631, + "znale": 1632, + "swoich": 1633, + "daje": 1634, + "bio": 1635, + "często": 1636, + "śle": 1637, + "tami": 1638, + "miejsc": 1639, + "Tu": 1640, + "mod": 1641, + "urzę": 1642, + "zoba": 1643, + "sztu": 1644, + "miło": 1645, + "jęcia": 1646, + "proble": 1647, + "takiego": 1648, + "kieru": 1649, + "pił": 1650, + "jącą": 1651, + "samochod": 1652, + "Fran": 1653, + "Krzy": 1654, + "poza": 1655, + "miar": 1656, + "czek": 1657, + "pia": 1658, + "cami": 1659, + "nowo": 1660, + "mamy": 1661, + "dużo": 1662, + "sen": 1663, + "związa": 1664, + "mało": 1665, + "słowa": 1666, + "ogóle": 1667, + "kło": 1668, + "regu": 1669, + "samy": 1670, + "minister": 1671, + "ti": 1672, + "Ży": 1673, + "pole": 1674, + "posł": 1675, + "czeń": 1676, + "tłuma": 1677, + "twór": 1678, + "wybor": 1679, + "spoko": 1680, + "kli": 1681, + "wykorzy": 1682, + "duje": 1683, + "wspo": 1684, + "żd": 1685, + "latach": 1686, + "cieli": 1687, + "przyj": 1688, + "seł": 1689, + "wykona": 1690, + "nictwa": 1691, + "stor": 1692, + "mil": 1693, + "rej": 1694, + "czyta": 1695, + "pytanie": 1696, + "potrzeb": 1697, + "uzy": 1698, + "cer": 1699, + "stawia": 1700, + "zawie": 1701, + "rzyć": 1702, + "dyre": 1703, + "budże": 1704, + "Ze": 1705, + "bowiem": 1706, + "cem": 1707, + "My": 1708, + "lenie": 1709, + "najbardziej": 1710, + "14": 1711, + "oczywiście": 1712, + "zostały": 1713, + "miejscu": 1714, + "dr": 1715, + "eg": 1716, + "wło": 1717, + "śni": 1718, + "tyka": 1719, + "niach": 1720, + "któw": 1721, + "tuje": 1722, + "prokura": 1723, + "osoby": 1724, + "cyjne": 1725, + "pewno": 1726, + "drugi": 1727, + "nci": 1728, + "kogo": 1729, + "Niem": 1730, + "charak": 1731, + "dotyczą": 1732, + "nka": 1733, + "tom": 1734, + "panie": 1735, + "pienię": 1736, + "przedsię": 1737, + "wojewódz": 1738, + "uczest": 1739, + "wnętrz": 1740, + "wybo": 1741, + "stara": 1742, + "reszcie": 1743, + "sprzeda": 1744, + "ozna": 1745, + "którą": 1746, + "wszyscy": 1747, + "il": 1748, + "listy": 1749, + "przewod": 1750, + "prowadzo": 1751, + "Przed": 1752, + "poważ": 1753, + "Spo": 1754, + "zamie": 1755, + "owaniu": 1756, + "osie": 1757, + "bieg": 1758, + "tnych": 1759, + "nikt": 1760, + "zabra": 1761, + "równo": 1762, + "stety": 1763, + "ciągu": 1764, + "zwa": 1765, + "stała": 1766, + "porząd": 1767, + "szar": 1768, + "dobry": 1769, + "histor": 1770, + "13": 1771, + "ńskich": 1772, + "popraw": 1773, + "gotowa": 1774, + "jął": 1775, + "pięć": 1776, + "określo": 1777, + "tp": 1778, + "Jeżeli": 1779, + "Or": 1780, + "Woj": 1781, + "han": 1782, + "kony": 1783, + "kuje": 1784, + "dziesię": 1785, + "tycznie": 1786, + "Teraz": 1787, + "Ar": 1788, + "hu": 1789, + "wskiego": 1790, + "mówią": 1791, + "dowo": 1792, + "dość": 1793, + "ktora": 1794, + "ogro": 1795, + "god": 1796, + "demo": 1797, + "Me": 1798, + "nr": 1799, + "opie": 1800, + "sor": 1801, + "dzisiaj": 1802, + "Da": 1803, + "Sie": 1804, + "tre": 1805, + "pat": 1806, + "puszcza": 1807, + "stosun": 1808, + "mowy": 1809, + "zdecy": 1810, + "prowadza": 1811, + "cyjnych": 1812, + "mln": 1813, + "jecha": 1814, + "woli": 1815, + "czaj": 1816, + "liwość": 1817, + "nadzie": 1818, + "zaczę": 1819, + "propo": 1820, + "najwięk": 1821, + "czony": 1822, + "forma": 1823, + "sytuacji": 1824, + "ameryka": 1825, + "tle": 1826, + "zakoń": 1827, + "cep": 1828, + "ciele": 1829, + "część": 1830, + "człowieka": 1831, + "Al": 1832, + "prywa": 1833, + "zbyt": 1834, + "szcz": 1835, + "rzył": 1836, + "czyła": 1837, + "obo": 1838, + "Tym": 1839, + "podobnie": 1840, + "NA": 1841, + "cka": 1842, + "przypadku": 1843, + "pisy": 1844, + "Roz": 1845, + ".:": 1846, + "woła": 1847, + "nienia": 1848, + "zywa": 1849, + "fika": 1850, + "wro": 1851, + "niku": 1852, + "zaś": 1853, + "wynika": 1854, + "owana": 1855, + "bia": 1856, + "zek": 1857, + "mówił": 1858, + "gór": 1859, + "kolwiek": 1860, + "Dziękuję": 1861, + "zła": 1862, + "tur": 1863, + "Ga": 1864, + "dło": 1865, + "zapa": 1866, + "dam": 1867, + "sach": 1868, + "dlaczego": 1869, + "złotych": 1870, + "jedynie": 1871, + "miny": 1872, + "organiza": 1873, + "zrobić": 1874, + "bezpiecze": 1875, + "11": 1876, + "niki": 1877, + "mienia": 1878, + "pracu": 1879, + "prawda": 1880, + "zupełnie": 1881, + "swoją": 1882, + "tnia": 1883, + "posta": 1884, + "połu": 1885, + "rzenie": 1886, + "przede": 1887, + "przysz": 1888, + "szenia": 1889, + "bur": 1890, + "szuka": 1891, + "państw": 1892, + "tny": 1893, + "niesie": 1894, + "niczą": 1895, + "pomina": 1896, + "wobec": 1897, + "szech": 1898, + "stycz": 1899, + "Jego": 1900, + "ciaż": 1901, + "swoim": 1902, + "zdr": 1903, + "Cie": 1904, + "kwi": 1905, + "psy": 1906, + "licy": 1907, + "mimo": 1908, + "rew": 1909, + "kupi": 1910, + "blo": 1911, + "dli": 1912, + "ego": 1913, + "zg": 1914, + "potrafi": 1915, + "rodza": 1916, + "liza": 1917, + "tysięcy": 1918, + "cześnie": 1919, + "szenie": 1920, + "gdyby": 1921, + "PR": 1922, + "wów": 1923, + "ńska": 1924, + "niemiec": 1925, + "wartości": 1926, + "tna": 1927, + "źnie": 1928, + "sąd": 1929, + "organiz": 1930, + "Proszę": 1931, + "człowiek": 1932, + "nowych": 1933, + "muzy": 1934, + "pienią": 1935, + "prawdzi": 1936, + "mentu": 1937, + "yyy": 1938, + "euro": 1939, + "otrzy": 1940, + "chód": 1941, + "rob": 1942, + "len": 1943, + "owanych": 1944, + "wieku": 1945, + "stop": 1946, + "żony": 1947, + "mogę": 1948, + "wymaga": 1949, + "cenia": 1950, + "ludz": 1951, + "dziennika": 1952, + "wała": 1953, + "rol": 1954, + "cym": 1955, + "czeniu": 1956, + "lubi": 1957, + "Panie": 1958, + "wzro": 1959, + ".)": 1960, + "25": 1961, + "zakła": 1962, + "lacji": 1963, + "trzech": 1964, + "bliż": 1965, + "koniec": 1966, + "natomiast": 1967, + "Wszyst": 1968, + "wśród": 1969, + "czka": 1970, + "stało": 1971, + "wice": 1972, + "ckiej": 1973, + "kł": 1974, + "nien": 1975, + "gii": 1976, + "niejsze": 1977, + "rzuca": 1978, + "otwar": 1979, + "Sy": 1980, + "ograni": 1981, + "łnie": 1982, + "takim": 1983, + "tytu": 1984, + "przekona": 1985, + "pun": 1986, + "związku": 1987, + "Cza": 1988, + "danie": 1989, + "mieniu": 1990, + "jaką": 1991, + "polskich": 1992, + "końcu": 1993, + "og": 1994, + "ochro": 1995, + "jeżd": 1996, + "wicz": 1997, + "obu": 1998, + "szef": 1999, + "elekt": 2000, + "port": 2001, + "liz": 2002, + "wyj": 2003, + "jednej": 2004, + "prawdo": 2005, + "śmierci": 2006, + "ana": 2007, + "ńczy": 2008, + "raczej": 2009, + "nocy": 2010, + "papie": 2011, + "oskar": 2012, + "Kości": 2013, + "zostanie": 2014, + "firmy": 2015, + "program": 2016, + "Już": 2017, + "pora": 2018, + "rozu": 2019, + "Minister": 2020, + "drzwi": 2021, + "brze": 2022, + "wił": 2023, + "inwe": 2024, + "końca": 2025, + "różnych": 2026, + "Warszawie": 2027, + "ab": 2028, + "kwest": 2029, + "swój": 2030, + "przypad": 2031, + "sobą": 2032, + "nowy": 2033, + "uda": 2034, + "razy": 2035, + "przewi": 2036, + "cenie": 2037, + "Wię": 2038, + "cier": 2039, + "znala": 2040, + "sport": 2041, + "puści": 2042, + "lkoho": 2043, + "trak": 2044, + "km": 2045, + "pozio": 2046, + "tema": 2047, + "wyłą": 2048, + "patrzy": 2049, + "mieli": 2050, + "obej": 2051, + "budy": 2052, + "najlep": 2053, + "akcji": 2054, + "dobre": 2055, + "198": 2056, + "kiedyś": 2057, + "środowi": 2058, + "resztą": 2059, + "obowiąz": 2060, + "zwykle": 2061, + "ide": 2062, + "żona": 2063, + "podstaw": 2064, + "sobo": 2065, + "tyczne": 2066, + "szybko": 2067, + "SLD": 2068, + "Trze": 2069, + "zakre": 2070, + "zainteres": 2071, + "syste": 2072, + "jednego": 2073, + "wody": 2074, + "powodu": 2075, + "100": 2076, + "Kra": 2077, + "ost": 2078, + "kor": 2079, + "sier": 2080, + "Polska": 2081, + "sprawy": 2082, + "drodze": 2083, + "pieniędzy": 2084, + "przedsiębior": 2085, + "Jo": 2086, + "XV": 2087, + "lod": 2088, + "ng": 2089, + "sma": 2090, + "naszych": 2091, + "chcą": 2092, + "pomoc": 2093, + "mii": 2094, + "wystar": 2095, + "rium": 2096, + "miejsca": 2097, + "cięż": 2098, + "prób": 2099, + "Iz": 2100, + "nagro": 2101, + "czwar": 2102, + "poru": 2103, + "zatru": 2104, + "dokona": 2105, + "wybra": 2106, + "wido": 2107, + "prasza": 2108, + "owości": 2109, + "Rady": 2110, + "zamk": 2111, + "isto": 2112, + "ńskie": 2113, + "poseł": 2114, + "zostało": 2115, + "uwagę": 2116, + "Wiel": 2117, + "świecie": 2118, + "początku": 2119, + "ener": 2120, + "jaw": 2121, + "rozwiąza": 2122, + "czął": 2123, + "ździe": 2124, + "szto": 2125, + "tora": 2126, + "taką": 2127, + "cjach": 2128, + "śmiech": 2129, + "nauczy": 2130, + "lie": 2131, + "wały": 2132, + "poczu": 2133, + "mer": 2134, + "skrzy": 2135, + "wzię": 2136, + "giem": 2137, + "dio": 2138, + "ckie": 2139, + "rady": 2140, + "czonych": 2141, + "tychczas": 2142, + "stki": 2143, + "niez": 2144, + "cio": 2145, + "ton": 2146, + "widzi": 2147, + "mentów": 2148, + "duży": 2149, + "swojej": 2150, + "informacji": 2151, + "pieniądze": 2152, + "Mich": 2153, + "naszej": 2154, + "reli": 2155, + "jakim": 2156, + "celu": 2157, + "przyszło": 2158, + "przygotowa": 2159, + "siedzi": 2160, + "powiedziała": 2161, + "menty": 2162, + "sława": 2163, + "obywa": 2164, + "tniej": 2165, + "ńskim": 2166, + "cel": 2167, + "Mam": 2168, + "pracę": 2169, + "samym": 2170, + "Ru": 2171, + "osią": 2172, + "trza": 2173, + "trw": 2174, + "żał": 2175, + "szła": 2176, + "techni": 2177, + "przestęp": 2178, + "mencie": 2179, + "ziemi": 2180, + "win": 2181, + "seksu": 2182, + "dzięki": 2183, + "alkoho": 2184, + "sfe": 2185, + "cztery": 2186, + "posiada": 2187, + "ciec": 2188, + "rucho": 2189, + "szek": 2190, + "pełni": 2191, + "Dlaczego": 2192, + "powinien": 2193, + "materi": 2194, + "40": 2195, + "Pow": 2196, + "ck": 2197, + "opła": 2198, + "wca": 2199, + "potwier": 2200, + "kocha": 2201, + "wić": 2202, + "ściej": 2203, + "chwilę": 2204, + "Ge": 2205, + "WS": 2206, + "gre": 2207, + "niedzie": 2208, + "gor": 2209, + "zaczyna": 2210, + "powsta": 2211, + "prote": 2212, + "wojsk": 2213, + "pracowników": 2214, + "wraca": 2215, + "prezydenta": 2216, + "owano": 2217, + "ryta": 2218, + "strzega": 2219, + "znaleź": 2220, + "jrz": 2221, + "ntu": 2222, + "udało": 2223, + "wraz": 2224, + "dosta": 2225, + "jaka": 2226, + "genera": 2227, + "mogli": 2228, + "rowia": 2229, + "Andrzej": 2230, + "dwo": 2231, + "tzw": 2232, + "jedna": 2233, + "pisał": 2234, + "prowadzić": 2235, + "Dy": 2236, + "oka": 2237, + "owały": 2238, + "poło": 2239, + "szkole": 2240, + "ciela": 2241, + "konta": 2242, + "pierwsze": 2243, + "III": 2244, + "plo": 2245, + "spi": 2246, + "czkę": 2247, + "porozumie": 2248, + "dzwo": 2249, + "dziw": 2250, + "sym": 2251, + "chociaż": 2252, + "właszcza": 2253, + "mówić": 2254, + "działania": 2255, + "każde": 2256, + "wszel": 2257, + "Szcze": 2258, + "Au": 2259, + "owało": 2260, + "rosyj": 2261, + "tymi": 2262, + "cyjnej": 2263, + "uzyska": 2264, + "postęp": 2265, + "owymi": 2266, + "wód": 2267, + "przeciwko": 2268, + "struktu": 2269, + "dziecko": 2270, + "problem": 2271, + "pomocy": 2272, + "nkiem": 2273, + "opera": 2274, + "nadal": 2275, + "net": 2276, + "doświad": 2277, + "obok": 2278, + "piera": 2279, + "będę": 2280, + "żone": 2281, + "Europej": 2282, + "dowie": 2283, + "ić": 2284, + "ocze": 2285, + "owskiego": 2286, + "wane": 2287, + "lam": 2288, + "życiu": 2289, + "suk": 2290, + "działu": 2291, + "działem": 2292, + "Przez": 2293, + "prezydent": 2294, + "!!": 2295, + "22": 2296, + "ckich": 2297, + "nowego": 2298, + "pło": 2299, + "trady": 2300, + "drugiej": 2301, + "młody": 2302, + "Bie": 2303, + "onych": 2304, + "godz": 2305, + "dale": 2306, + "łych": 2307, + "biega": 2308, + "giel": 2309, + "rodzin": 2310, + "zgodnie": 2311, + "Sto": 2312, + "br": 2313, + "dne": 2314, + "fon": 2315, + "tków": 2316, + "utwo": 2317, + "podo": 2318, + "lił": 2319, + "lewi": 2320, + "miało": 2321, + "nomi": 2322, + "przygot": 2323, + "ciąż": 2324, + "Osta": 2325, + "jnie": 2326, + "wrze": 2327, + "nimi": 2328, + "teli": 2329, + "pal": 2330, + "polskiego": 2331, + "Si": 2332, + "fak": 2333, + "oła": 2334, + "rowe": 2335, + "”.": 2336, + "reda": 2337, + "razu": 2338, + "działalności": 2339, + "mój": 2340, + "nowu": 2341, + "Par": 2342, + "głu": 2343, + "kój": 2344, + "poka": 2345, + "wyzna": 2346, + "jąć": 2347, + "prosi": 2348, + "gan": 2349, + "częściej": 2350, + "Ten": 2351, + "Jednak": 2352, + "uka": 2353, + "óg": 2354, + "miały": 2355, + "wymie": 2356, + "znacznie": 2357, + "rozmawia": 2358, + "tąd": 2359, + "bru": 2360, + "eko": 2361, + "jmy": 2362, + "zje": 2363, + "zała": 2364, + "sti": 2365, + "tyj": 2366, + "anty": 2367, + "pój": 2368, + "feren": 2369, + "ałeś": 2370, + "riu": 2371, + "mogła": 2372, + "gdzieś": 2373, + "odpowiedni": 2374, + "znajo": 2375, + "pokoju": 2376, + "nazwi": 2377, + "metrów": 2378, + "hand": 2379, + "Pu": 2380, + "kowe": 2381, + "ofe": 2382, + "żołnie": 2383, + "ol": 2384, + "mistrz": 2385, + "dziedzi": 2386, + "skiem": 2387, + "system": 2388, + "godzin": 2389, + "Sejm": 2390, + "efe": 2391, + "fra": 2392, + "nasze": 2393, + "litera": 2394, + "tyki": 2395, + "Nawet": 2396, + "ręce": 2397, + "warsza": 2398, + "możliwości": 2399, + "nione": 2400, + "logii": 2401, + "procent": 2402, + "Według": 2403, + "ponieważ": 2404, + "kał": 2405, + "sję": 2406, + "poł": 2407, + "tysią": 2408, + "panu": 2409, + "według": 2410, + "meto": 2411, + "konkur": 2412, + "dziesiąt": 2413, + "inaczej": 2414, + "TO": 2415, + "mował": 2416, + "wreszcie": 2417, + "zmar": 2418, + "rzeczywi": 2419, + "kandy": 2420, + "dostęp": 2421, + "dzeniu": 2422, + "brak": 2423, + "policji": 2424, + "szkoły": 2425, + "gląd": 2426, + "mna": 2427, + "opa": 2428, + "szli": 2429, + "leg": 2430, + "takiej": 2431, + "szył": 2432, + "krotnie": 2433, + "Tylko": 2434, + "Dlatego": 2435, + "ulicy": 2436, + "Stra": 2437, + "nió": 2438, + "nikiem": 2439, + "moje": 2440, + "lony": 2441, + "suje": 2442, + "ber": 2443, + "dawno": 2444, + "klasy": 2445, + "Piot": 2446, + "społecze": 2447, + "film": 2448, + "każdym": 2449, + "Bę": 2450, + "Du": 2451, + "powy": 2452, + "profe": 2453, + "powiedzi": 2454, + "drogi": 2455, + "kompu": 2456, + "Cent": 2457, + "Gra": 2458, + "Jó": 2459, + "Zie": 2460, + "cła": 2461, + "ke": 2462, + "kwie": 2463, + "zdu": 2464, + "zję": 2465, + "niec": 2466, + "rea": 2467, + "kup": 2468, + "Jeszcze": 2469, + "możemy": 2470, + "będziemy": 2471, + "zią": 2472, + "łek": 2473, + "pewnie": 2474, + "osoba": 2475, + "artyku": 2476, + "niósł": 2477, + "fran": 2478, + "hm": 2479, + "kr": 2480, + "oto": 2481, + "zgło": 2482, + "wyją": 2483, + "zespo": 2484, + "robić": 2485, + "kazał": 2486, + "pisać": 2487, + "szczęście": 2488, + "całą": 2489, + "całej": 2490, + "Ob": 2491, + "Su": 2492, + "fu": 2493, + "ks": 2494, + "nieu": 2495, + "lip": 2496, + "dotychczas": 2497, + "obse": 2498, + "żyła": 2499, + "cyjnego": 2500, + "polskiej": 2501, + "wydaje": 2502, + "osobi": 2503, + "możliwe": 2504, + "wniosek": 2505, + "pomni": 2506, + "La": 2507, + "USA": 2508, + "bla": 2509, + "bój": 2510, + "mały": 2511, + "nkach": 2512, + "tkiem": 2513, + "urzą": 2514, + "ukła": 2515, + "żna": 2516, + "stwie": 2517, + "lidar": 2518, + "wypadku": 2519, + "jas": 2520, + "stej": 2521, + "pierwszym": 2522, + "żadnych": 2523, + "mężczyz": 2524, + "jesteś": 2525, + "Krzyszto": 2526, + "XI": 2527, + "brzy": 2528, + "spowod": 2529, + "zaję": 2530, + "zatrzyma": 2531, + "rych": 2532, + "ruch": 2533, + "san": 2534, + "innego": 2535, + "prost": 2536, + "najbliż": 2537, + "mówię": 2538, + "cyjny": 2539, + "dii": 2540, + "pierwszej": 2541, + "rozpoczę": 2542, + "uczu": 2543, + "posa": 2544, + "socja": 2545, + "łego": 2546, + "nięcie": 2547, + "Był": 2548, + "odpowiedzial": 2549, + "dła": 2550, + "lle": 2551, + "posła": 2552, + "dziła": 2553, + "czerw": 2554, + "mien": 2555, + "duże": 2556, + "powierz": 2557, + "parla": 2558, + "komuni": 2559, + "oficja": 2560, + "projekt": 2561, + "partii": 2562, + "Sena": 2563, + "przewodniczą": 2564, + "jeżdża": 2565, + "inwesty": 2566, + "23": 2567, + "Zwią": 2568, + "gli": 2569, + "czności": 2570, + "racji": 2571, + "boga": 2572, + "Pani": 2573, + "padł": 2574, + "mieszkania": 2575, + "administra": 2576, + "głównie": 2577, + "jechał": 2578, + "posłów": 2579, + "oznacza": 2580, + "sukce": 2581, + "Unii": 2582, + "leni": 2583, + "tajem": 2584, + "danych": 2585, + "inę": 2586, + "com": 2587, + "jedną": 2588, + "ałego": 2589, + "60": 2590, + "SZ": 2591, + "eli": 2592, + "zde": 2593, + "naszego": 2594, + "poprzed": 2595, + "zaba": 2596, + "zauwa": 2597, + "wizy": 2598, + "przezna": 2599, + "Potem": 2600, + "więzie": 2601, + "niony": 2602, + "sprawę": 2603, + "zwycię": 2604, + "kobiety": 2605, + "mieszkańców": 2606, + "ude": 2607, + "zmian": 2608, + "stały": 2609, + "zaraz": 2610, + "repreze": 2611, + "stanu": 2612, + "instytu": 2613, + "fizy": 2614, + "set": 2615, + "stron": 2616, + "źni": 2617, + "stw": 2618, + "koło": 2619, + "ład": 2620, + "widać": 2621, + "sama": 2622, + "powszech": 2623, + "lud": 2624, + "zebra": 2625, + "konkre": 2626, + "pośredni": 2627, + "minut": 2628, + "Wło": 2629, + "raca": 2630, + "zagro": 2631, + "wan": 2632, + "miesięcy": 2633, + "równa": 2634, + "pamięta": 2635, + "chłop": 2636, + "ucie": 2637, + "niwer": 2638, + "ciebie": 2639, + "ściu": 2640, + "eme": 2641, + "wewnętrz": 2642, + "197": 2643, + "nięcia": 2644, + "grupy": 2645, + "Warszawy": 2646, + "Miej": 2647, + "eta": 2648, + "wsi": 2649, + "znowu": 2650, + "kato": 2651, + "ciał": 2652, + "rego": 2653, + "wio": 2654, + "Stani": 2655, + "rodziny": 2656, + "należ": 2657, + "wówczas": 2658, + "europej": 2659, + "KO": 2660, + "Mów": 2661, + "mną": 2662, + "wró": 2663, + "nienie": 2664, + "poinfor": 2665, + "zarzu": 2666, + "pytania": 2667, + "młodzie": 2668, + "większość": 2669, + "kandyda": 2670, + "brz": 2671, + "fał": 2672, + "kowych": 2673, + "kować": 2674, + "swego": 2675, + "zwłaszcza": 2676, + "Że": 2677, + "kart": 2678, + "zapła": 2679, + "zarówno": 2680, + "dokła": 2681, + "remo": 2682, + "regi": 2683, + "jach": 2684, + "wielo": 2685, + "głosu": 2686, + "sługu": 2687, + "łeś": 2688, + "Każ": 2689, + "terenie": 2690, + "Bez": 2691, + "Fun": 2692, + "kle": 2693, + "opowiada": 2694, + "tować": 2695, + "udzie": 2696, + "uczni": 2697, + "wzią": 2698, + "nieść": 2699, + "poży": 2700, + "szla": 2701, + "roli": 2702, + "rzego": 2703, + "zagrani": 2704, + "wykony": 2705, + "wala": 2706, + "pali": 2707, + "szyć": 2708, + "tran": 2709, + "trakt": 2710, + "swojego": 2711, + "stronę": 2712, + "jakoś": 2713, + "zdaniem": 2714, + "Polaków": 2715, + "szpitala": 2716, + "Ha": 2717, + "Kar": 2718, + "TA": 2719, + "ckim": 2720, + "oświad": 2721, + "minie": 2722, + "rejest": 2723, + "inny": 2724, + "log": 2725, + "rozpa": 2726, + "podstawie": 2727, + "choro": 2728, + "ręcz": 2729, + "wysokości": 2730, + "komisji": 2731, + "Gdań": 2732, + "Zak": 2733, + "cało": 2734, + "mała": 2735, + "nasz": 2736, + "naście": 2737, + "niech": 2738, + "pomysł": 2739, + "dola": 2740, + "ciej": 2741, + "innym": 2742, + "innymi": 2743, + "Narod": 2744, + "gdyż": 2745, + "Boże": 2746, + "zmiany": 2747, + "demokra": 2748, + "Ho": 2749, + "Słu": 2750, + "gał": 2751, + "ss": 2752, + "uczy": 2753, + "zą": 2754, + "zresztą": 2755, + "źle": 2756, + "naszym": 2757, + "szta": 2758, + "ciała": 2759, + "Pozna": 2760, + "bel": 2761, + "pełnia": 2762, + "groma": 2763, + "właściwie": 2764, + "wojen": 2765, + "całkowi": 2766, + "zawiera": 2767, + "porządku": 2768, + "seksual": 2769, + "Ste": 2770, + "Sze": 2771, + "ilo": 2772, + "op": 2773, + "otrzyma": 2774, + "zdy": 2775, + "Świa": 2776, + "listo": 2777, + "lizacji": 2778, + "rzem": 2779, + "kilo": 2780, + "odkry": 2781, + "przypomina": 2782, + "lone": 2783, + "sekre": 2784, + "tychmiast": 2785, + "zdra": 2786, + "obecnie": 2787, + "czerwo": 2788, + "zdecyd": 2789, + "dokładnie": 2790, + "gminy": 2791, + "jne": 2792, + "pory": 2793, + "zabi": 2794, + "rozwi": 2795, + "przedmio": 2796, + "pyt": 2797, + "tycznych": 2798, + "histo": 2799, + "stępuje": 2800, + "Bardzo": 2801, + "Ol": 2802, + "Ws": 2803, + "towi": 2804, + "zdą": 2805, + "koła": 2806, + "wios": 2807, + "odwie": 2808, + "rynku": 2809, + "rządza": 2810, + "czona": 2811, + "trudno": 2812, + "głębo": 2813, + "norma": 2814, + "Urzę": 2815, + "błę": 2816, + "die": 2817, + "emo": 2818, + "grzy": 2819, + "kwa": 2820, + "knął": 2821, + "nowi": 2822, + "nagle": 2823, + "stre": 2824, + "poszu": 2825, + "zawar": 2826, + "przyczy": 2827, + "skó": 2828, + "granic": 2829, + "zdrowia": 2830, + "zdanie": 2831, + "twierdzi": 2832, + "pojawi": 2833, + "Gdyby": 2834, + "dodatk": 2835, + "KA": 2836, + "ogło": 2837, + "ukry": 2838, + "wstrzy": 2839, + "gości": 2840, + "kiwa": 2841, + "wygra": 2842, + "wam": 2843, + "rój": 2844, + "stego": 2845, + "skute": 2846, + "ałej": 2847, + "tniego": 2848, + "zwróci": 2849, + "Tam": 2850, + "organizacji": 2851, + "Samo": 2852, + "dziewczy": 2853, + "francu": 2854, + "Cz": 2855, + "zrozumie": 2856, + "śpie": 2857, + "natychmiast": 2858, + "daniem": 2859, + "noszą": 2860, + "mek": 2861, + "stości": 2862, + "najważ": 2863, + "głowy": 2864, + "dobra": 2865, + "zują": 2866, + "Marek": 2867, + "polski": 2868, + "grup": 2869, + "ważne": 2870, + "sierp": 2871, + "80": 2872, + "PO": 2873, + "bó": 2874, + "hy": 2875, + "sje": 2876, + "czność": 2877, + "połą": 2878, + "wywo": 2879, + "wygląda": 2880, + "moim": 2881, + "duch": 2882, + "głowę": 2883, + "pisów": 2884, + "Komisji": 2885, + "osiąg": 2886, + "Dob": 2887, + "Kry": 2888, + "NI": 2889, + "Wczoraj": 2890, + "usu": 2891, + "uśmiech": 2892, + "zbro": 2893, + "ron": 2894, + "odrzu": 2895, + "muszą": 2896, + "gach": 2897, + "gaze": 2898, + "okresie": 2899, + "wojny": 2900, + "centra": 2901, + "jesteśmy": 2902, + "stycznia": 2903, + "history": 2904, + "Wal": 2905, + "niczego": 2906, + "potę": 2907, + "postanowi": 2908, + "tacji": 2909, + "maszy": 2910, + "dami": 2911, + "pytał": 2912, + "adre": 2913, + "rodzaju": 2914, + "sobotę": 2915, + "postawi": 2916, + "ału": 2917, + "rześci": 2918, + "waża": 2919, + "prowadzą": 2920, + "Nic": 2921, + "ostatnich": 2922, + "wcale": 2923, + "rześcija": 2924, + "klie": 2925, + "ld": 2926, + "usłu": 2927, + "łó": 2928, + "doszło": 2929, + "torów": 2930, + "mieni": 2931, + "prawia": 2932, + "byłoby": 2933, + "dłuż": 2934, + "szczególnie": 2935, + "He": 2936, + "Oj": 2937, + "Sza": 2938, + "rtu": 2939, + "roni": 2940, + "rośli": 2941, + "kam": 2942, + "legło": 2943, + "ciła": 2944, + "mią": 2945, + "odpowiada": 2946, + "wek": 2947, + "rować": 2948, + "sprawo": 2949, + "sprzę": 2950, + "powinna": 2951, + "Prezy": 2952, + "kłopo": 2953, + "historii": 2954, + "Tru": 2955, + "rano": 2956, + "kacji": 2957, + "wybu": 2958, + "odda": 2959, + "przynajmniej": 2960, + "szero": 2961, + "pienia": 2962, + "podkre": 2963, + "Jerzy": 2964, + "okres": 2965, + "pozwoli": 2966, + "projektu": 2967, + "nadzieję": 2968, + "Józe": 2969, + "kcja": 2970, + "nowej": 2971, + "utrzyma": 2972, + "zni": 2973, + "nieco": 2974, + "zaczął": 2975, + "torzy": 2976, + "wieczo": 2977, + "propozy": 2978, + "szczenia": 2979, + "działalność": 2980, + "telefo": 2981, + "zwyczaj": 2982, + "dowod": 2983, + "fundu": 2984, + "względu": 2985, + "okazji": 2986, + "Solidar": 2987, + "poniedział": 2988, + "Adam": 2989, + "dała": 2990, + "usza": 2991, + "sznie": 2992, + "kana": 2993, + "domi": 2994, + "tetu": 2995, + "dzieje": 2996, + "dyna": 2997, + "mieście": 2998, + "stoi": 2999, + "onów": 3000, + "nęły": 3001, + "zdję": 3002, + "środków": 3003, + "Bóg": 3004, + "Hi": 3005, + "PA": 3006, + "drew": 3007, + "imieniu": 3008, + "pry": 3009, + "łóż": 3010, + "chcę": 3011, + "zadowo": 3012, + "nerw": 3013, + "staje": 3014, + "momencie": 3015, + "cjon": 3016, + "iną": 3017, + "owałem": 3018, + "Alek": 3019, + "Boga": 3020, + "międzynarod": 3021, + "prócz": 3022, + "Praw": 3023, + "dziecka": 3024, + "Trzeba": 3025, + "AWS": 3026, + "pl": 3027, + "św": 3028, + "dosko": 3029, + "maja": 3030, + "padek": 3031, + "cywi": 3032, + "sali": 3033, + "niejszych": 3034, + "rękę": 3035, + "samego": 3036, + "niedzielę": 3037, + "Mia": 3038, + "nawia": 3039, + "nastąpi": 3040, + "rom": 3041, + "lić": 3042, + "jakiego": 3043, + "jakiej": 3044, + "mojej": 3045, + "wolno": 3046, + "mują": 3047, + "stych": 3048, + "Jezu": 3049, + "ciąga": 3050, + "Kaczy": 3051, + "samochód": 3052, + "musiał": 3053, + "telefon": 3054, + "głosowania": 3055, + "dyrektor": 3056, + "jechać": 3057, + "24": 3058, + "Fi": 3059, + "onu": 3060, + "znów": 3061, + "zorganiz": 3062, + "Ła": 3063, + "komen": 3064, + "rezy": 3065, + "czyło": 3066, + "dziemy": 3067, + "gani": 3068, + "Niestety": 3069, + "punk": 3070, + "żonych": 3071, + "Można": 3072, + "twarz": 3073, + "PiS": 3074, + "znaleźć": 3075, + "katoli": 3076, + "27": 3077, + "kowej": 3078, + "smu": 3079, + "tności": 3080, + "Ślą": 3081, + "średni": 3082, + "rzeń": 3083, + "zamiast": 3084, + "typu": 3085, + "wydaw": 3086, + "wicza": 3087, + "żek": 3088, + "mart": 3089, + "dają": 3090, + "rybu": 3091, + "siej": 3092, + "styczne": 3093, + "konku": 3094, + "nictwo": 3095, + "tworzy": 3096, + "ktual": 3097, + "myśle": 3098, + "decyzji": 3099, + "poświę": 3100, + "Woje": 3101, + "tygodni": 3102, + "centrum": 3103, + "Oczywiście": 3104, + "wciąż": 3105, + "owców": 3106, + "niemal": 3107, + "gorą": 3108, + "zatrzy": 3109, + "dane": 3110, + "dzieści": 3111, + "turze": 3112, + "bierze": 3113, + "194": 3114, + "autor": 3115, + "komunika": 3116, + "religi": 3117, + "ach": 3118, + "cała": 3119, + "gno": 3120, + "poe": 3121, + "tory": 3122, + "owaniem": 3123, + "dziel": 3124, + "ruchu": 3125, + "pisze": 3126, + "sześć": 3127, + "media": 3128, + "ałek": 3129, + "chodzić": 3130, + "ostate": 3131, + "jednocześnie": 3132, + "wielki": 3133, + "godziny": 3134, + "pozwala": 3135, + "chciała": 3136, + "powinny": 3137, + "ździer": 3138, + "niwersy": 3139, + "Ban": 3140, + "gwa": 3141, + "is": 3142, + "zem": 3143, + "nazywa": 3144, + "tarza": 3145, + "moja": 3146, + "muszę": 3147, + "Podob": 3148, + "owia": 3149, + "nęło": 3150, + "góry": 3151, + "mentar": 3152, + "wielkie": 3153, + "prowadził": 3154, + "zmieni": 3155, + "Dziś": 3156, + "CK": 3157, + "prz": 3158, + "tnego": 3159, + "zga": 3160, + "zbior": 3161, + "naci": 3162, + "natura": 3163, + "roze": 3164, + "rzeczywiście": 3165, + "kola": 3166, + "wyco": 3167, + "wyraz": 3168, + "paździer": 3169, + "wolu": 3170, + "wokół": 3171, + "mier": 3172, + "obli": 3173, + "sio": 3174, + "grupa": 3175, + "różni": 3176, + "różne": 3177, + "słysz": 3178, + "programu": 3179, + "Pierw": 3180, + "Piotr": 3181, + "Mówi": 3182, + "aresz": 3183, + "ujaw": 3184, + "ńca": 3185, + "mora": 3186, + "rozmowy": 3187, + "spodzie": 3188, + "stole": 3189, + "dzeń": 3190, + "skoń": 3191, + "Chy": 3192, + "Wyso": 3193, + "prezes": 3194, + "ofiar": 3195, + "premier": 3196, + "abso": 3197, + "wyłącznie": 3198, + "czerwca": 3199, + "Związ": 3200, + "Ber": 3201, + "Kwa": 3202, + "PZ": 3203, + "Wro": 3204, + "prę": 3205, + "uzasa": 3206, + "wną": 3207, + "zor": 3208, + "czter": 3209, + "niedo": 3210, + "chrześcija": 3211, + "pospo": 3212, + "posie": 3213, + "kolo": 3214, + "żem": 3215, + "byś": 3216, + "mosfe": 3217, + "powro": 3218, + "drob": 3219, + "Mari": 3220, + "ojciec": 3221, + "znajdu": 3222, + "pozba": 3223, + "spotkanie": 3224, + "Preze": 3225, + "Mię": 3226, + "On": 3227, + "dno": 3228, + "fli": 3229, + "har": 3230, + "nce": 3231, + "spie": 3232, + "niczym": 3233, + "ramach": 3234, + "jesz": 3235, + "kade": 3236, + "wyobra": 3237, + "wiał": 3238, + "przeszło": 3239, + "staro": 3240, + "inni": 3241, + "bank": 3242, + "Niech": 3243, + "owość": 3244, + "świadomo": 3245, + "stanowisko": 3246, + "wąt": 3247, + "informacje": 3248, + "pojawia": 3249, + "Policja": 3250, + "Wszystko": 3251, + "pospoli": 3252, + "))": 3253, + "Ne": 3254, + "gwia": 3255, + "kwo": 3256, + "yhm": 3257, + "liście": 3258, + "kopa": 3259, + "doj": 3260, + "tali": 3261, + "miałem": 3262, + "owarzy": 3263, + "rozwo": 3264, + "spoj": 3265, + "byłem": 3266, + "tyczny": 3267, + "stronie": 3268, + "kowski": 3269, + "Jestem": 3270, + "członków": 3271, + "premiera": 3272, + "26": 3273, + "RP": 3274, + "jnych": 3275, + "orze": 3276, + "swe": 3277, + "tó": 3278, + "źniej": 3279, + "niezależ": 3280, + "niestety": 3281, + "popu": 3282, + "szczu": 3283, + "koali": 3284, + "widzę": 3285, + "rozi": 3286, + "mówie": 3287, + "miasto": 3288, + "rzad": 3289, + "Przecież": 3290, + "szczęśli": 3291, + "powoła": 3292, + "mężczyzna": 3293, + "Myś": 3294, + "Tymczasem": 3295, + "Aleksan": 3296, + "RA": 3297, + "Wtedy": 3298, + "cór": 3299, + "krze": 3300, + "pał": 3301, + "lin": 3302, + "likwi": 3303, + "zatem": 3304, + "teo": 3305, + "matka": 3306, + "pacje": 3307, + "czyk": 3308, + "ing": 3309, + "spon": 3310, + "formy": 3311, + "prowadzenie": 3312, + "budow": 3313, + "ojca": 3314, + "powinni": 3315, + "21": 3316, + "Głów": 3317, + "Kraj": 3318, + "fan": 3319, + "tr": 3320, + "ucz": 3321, + "włą": 3322, + "łał": 3323, + "rado": 3324, + "rację": 3325, + "zasta": 3326, + "mani": 3327, + "przestrze": 3328, + "wienia": 3329, + "archi": 3330, + "syn": 3331, + "głową": 3332, + "skoro": 3333, + "kąd": 3334, + "ziem": 3335, + "polskim": 3336, + "kredy": 3337, + "określa": 3338, + "kurat": 3339, + "państwo": 3340, + "atmosfe": 3341, + "handl": 3342, + "Krzysztof": 3343, + "28": 3344, + "Fa": 3345, + "MA": 3346, + "MO": 3347, + "Szy": 3348, + "zwięk": 3349, + "szty": 3350, + "szki": 3351, + "cin": 3352, + "ciół": 3353, + "tarz": 3354, + "ówki": 3355, + "odci": 3356, + "wiedział": 3357, + "wiedzą": 3358, + "ruje": 3359, + "bisku": 3360, + "bab": 3361, + "będziesz": 3362, + "słów": 3363, + "skąd": 3364, + "zmienia": 3365, + "firma": 3366, + "kobieta": 3367, + "Europy": 3368, + "wyraźnie": 3369, + "zakresie": 3370, + "Gru": 3371, + "NIE": 3372, + "Powie": 3373, + "dba": 3374, + "upraw": 3375, + "ve": 3376, + "zał": 3377, + "ćwi": 3378, + "nag": 3379, + "nazw": 3380, + "czał": 3381, + "pobli": 3382, + "łat": 3383, + "przekaza": 3384, + "owanego": 3385, + "dywi": 3386, + "mienie": 3387, + "badania": 3388, + "tycznej": 3389, + "uroczy": 3390, + "ekspe": 3391, + "całym": 3392, + "Rzecz": 3393, + "sprawach": 3394, + "Dru": 3395, + "emi": 3396, + "fla": 3397, + "far": 3398, + "kwia": 3399, + "swej": 3400, + "pocz": 3401, + "zara": 3402, + "wystąpi": 3403, + "jakich": 3404, + "mas": 3405, + "mocy": 3406, + "biegł": 3407, + "sądu": 3408, + "konsu": 3409, + "nęli": 3410, + "prowadzenia": 3411, + "Kazi": 3412, + "stanowią": 3413, + "środka": 3414, + "spę": 3415, + "powinno": 3416, + "skład": 3417, + "warunki": 3418, + "służby": 3419, + "krwi": 3420, + "RO": 3421, + "Zbi": 3422, + "her": 3423, + "mować": 3424, + "pkt": 3425, + "sch": 3426, + "Świę": 3427, + "nicja": 3428, + "pomy": 3429, + "pokry": 3430, + "kara": 3431, + "zastęp": 3432, + "nemu": 3433, + "owanym": 3434, + "prof": 3435, + "medy": 3436, + "studi": 3437, + "pewne": 3438, + "nionych": 3439, + "myślę": 3440, + "minist": 3441, + "kultury": 3442, + "telewizji": 3443, + "budżet": 3444, + "dziesięciu": 3445, + "każdego": 3446, + "Bra": 3447, + "Ki": 3448, + "jcie": 3449, + "trą": 3450, + "kata": 3451, + "zakład": 3452, + "wypad": 3453, + "przeka": 3454, + "wierzy": 3455, + "prawy": 3456, + "deł": 3457, + "pisu": 3458, + "szer": 3459, + "podję": 3460, + "rób": 3461, + "Niemiec": 3462, + "konstru": 3463, + "bezrobo": 3464, + "polskie": 3465, + "Mimo": 3466, + "wrażenie": 3467, + "policjanci": 3468, + "istnieje": 3469, + "dyskusji": 3470, + "kierunku": 3471, + "uczestni": 3472, + "praszam": 3473, + "ekonomi": 3474, + "Fe": 3475, + "Kul": 3476, + "ctwa": 3477, + "dna": 3478, + "itp": 3479, + "ktyw": 3480, + "oś": 3481, + "pomiędzy": 3482, + "zagra": 3483, + "doro": 3484, + "wycie": 3485, + "wielko": 3486, + "lot": 3487, + "podło": 3488, + "graf": 3489, + "aktyw": 3490, + "rząt": 3491, + "konty": 3492, + "formu": 3493, + "Bogu": 3494, + "znajduje": 3495, + "gospoda": 3496, + "realiz": 3497, + "kontroli": 3498, + "sierpnia": 3499, + "CZ": 3500, + "rki": 3501, + "ria": 3502, + "son": 3503, + "wnie": 3504, + "ńcu": 3505, + "żan": 3506, + "owni": 3507, + "poch": 3508, + "popar": 3509, + "tet": 3510, + "wają": 3511, + "dziewię": 3512, + "codzien": 3513, + "siedem": 3514, + "stek": 3515, + "krai": 3516, + "Jana": 3517, + "możliwość": 3518, + "tycznego": 3519, + "Polskiej": 3520, + "fabry": 3521, + "mogły": 3522, + "tkowo": 3523, + "Szko": 3524, + "należą": 3525, + "kolejny": 3526, + "broni": 3527, + "kobiet": 3528, + "okazało": 3529, + "ogrom": 3530, + "CKM": 3531, + "??": 3532, + "Czę": 3533, + "kowo": 3534, + "oli": 3535, + "wki": 3536, + "niektórych": 3537, + "polega": 3538, + "żeniem": 3539, + "owanej": 3540, + "odwoła": 3541, + "mierz": 3542, + "prakty": 3543, + "weł": 3544, + "władze": 3545, + "konsek": 3546, + "okrę": 3547, + "Tade": 3548, + "zależy": 3549, + "Inter": 3550, + "świet": 3551, + "ostatnio": 3552, + "spotkania": 3553, + "pomocą": 3554, + "Rosja": 3555, + "środowiska": 3556, + "fry": 3557, + "kowie": 3558, + "ocza": 3559, + "ww": 3560, + "zne": 3561, + "kapi": 3562, + "zachod": 3563, + "wyglą": 3564, + "lach": 3565, + "kiewicz": 3566, + "siły": 3567, + "pić": 3568, + "gami": 3569, + "wiary": 3570, + "skle": 3571, + "najwyż": 3572, + "zostać": 3573, + "dowód": 3574, + "scypli": 3575, + "próbu": 3576, + "kolejne": 3577, + "foto": 3578, + "obowiąza": 3579, + "Pier": 3580, + "cjonariu": 3581, + "psycho": 3582, + "kupić": 3583, + "prawdopodobnie": 3584, + "września": 3585, + "70": 3586, + "IA": 3587, + "Zy": 3588, + "ostro": 3589, + "sj": 3590, + "wskiej": 3591, + "zmniej": 3592, + "Ło": 3593, + "nadz": 3594, + "pomyśl": 3595, + "tech": 3596, + "wybiera": 3597, + "wyniku": 3598, + "wol": 3599, + "dyplo": 3600, + "meta": 3601, + "angiel": 3602, + "193": 3603, + "pełno": 3604, + "plan": 3605, + "środku": 3606, + "wątp": 3607, + "sytuacja": 3608, + "przyjaciół": 3609, + "piątek": 3610, + "Rosji": 3611, + "ochrony": 3612, + "Michał": 3613, + "Między": 3614, + "29": 3615, + "Hu": 3616, + "iz": 3617, + "ufa": 3618, + "kość": 3619, + "wypła": 3620, + "łach": 3621, + "przepisy": 3622, + "żyli": 3623, + "Ponad": 3624, + "bok": 3625, + "rozm": 3626, + "rozma": 3627, + "sej": 3628, + "władzy": 3629, + "zim": 3630, + "dzam": 3631, + "grudnia": 3632, + "stanowiska": 3633, + "ściach": 3634, + "zrobił": 3635, + "firm": 3636, + "pamiętam": 3637, + "współczes": 3638, + "Sejmu": 3639, + "stosunku": 3640, + "pracuje": 3641, + "Wojewódz": 3642, + "Chyba": 3643, + "wnątrz": 3644, + "rozwoju": 3645, + "Ameryka": 3646, + "idzie": 3647, + "lta": 3648, + "plu": 3649, + "łowa": 3650, + "poszczegó": 3651, + "zabezpie": 3652, + "wybi": 3653, + "was": 3654, + "pasa": 3655, + "wiera": 3656, + "wolności": 3657, + "rusza": 3658, + "Pana": 3659, + "nięte": 3660, + "druży": 3661, + "wartość": 3662, + "tygodniu": 3663, + "Musi": 3664, + "wpływ": 3665, + "związane": 3666, + "frag": 3667, + "XIX": 3668, + "poniedziałek": 3669, + "Kró": 3670, + "Spraw": 3671, + "Zna": 3672, + "fy": 3673, + "pów": 3674, + "nierucho": 3675, + "zastos": 3676, + "torium": 3677, + "działy": 3678, + "woda": 3679, + "turę": 3680, + "zeum": 3681, + "skę": 3682, + "szczenie": 3683, + "ństwie": 3684, + "głoś": 3685, + "cyjna": 3686, + "komór": 3687, + "móc": 3688, + "okoli": 3689, + "Podczas": 3690, + "chłopa": 3691, + "krótce": 3692, + "Gło": 3693, + "Proku": 3694, + "Tar": 3695, + "dry": 3696, + "gla": 3697, + "imi": 3698, + "oku": 3699, + "tnej": 3700, + "zbli": 3701, + "świą": 3702, + "nin": 3703, + "poprzez": 3704, + "lika": 3705, + "wyżej": 3706, + "wiedzy": 3707, + "czem": 3708, + "zer": 3709, + "dzony": 3710, + "ństw": 3711, + "fakt": 3712, + "kolei": 3713, + "dencji": 3714, + "drogę": 3715, + "niom": 3716, + "umowy": 3717, + "rodziców": 3718, + "Lud": 3719, + "książki": 3720, + "bezpieczeństwa": 3721, + "Prokura": 3722, + "grozi": 3723, + "sh": 3724, + "chle": 3725, + "chcieli": 3726, + "podzie": 3727, + "żeń": 3728, + "dzieścia": 3729, + "ceny": 3730, + "mości": 3731, + "basa": 3732, + "sieci": 3733, + "stym": 3734, + "najpierw": 3735, + "dzeniem": 3736, + "rowania": 3737, + "słow": 3738, + "impre": 3739, + "prezent": 3740, + "korzysta": 3741, + "Dzięki": 3742, + "charakter": 3743, + "przyszłości": 3744, + "Wrocła": 3745, + "Zbignie": 3746, + "90": 3747, + "Han": 3748, + "Ot": 3749, + "TV": 3750, + "pł": 3751, + "pomaga": 3752, + "jeź": 3753, + "jesie": 3754, + "godnie": 3755, + "koście": 3756, + "tale": 3757, + "niami": 3758, + "dzisiej": 3759, + "parę": 3760, + "wienie": 3761, + "ciech": 3762, + "gaż": 3763, + "powiem": 3764, + "którymi": 3765, + "zwło": 3766, + "ofia": 3767, + "Mieszka": 3768, + "całego": 3769, + "osiem": 3770, + "Kwaśnie": 3771, + "Obec": 3772, + "US": 3773, + "Wia": 3774, + "akurat": 3775, + "dliwości": 3776, + "ologi": 3777, + "tkę": 3778, + "uwzglę": 3779, + "żnie": 3780, + "rodek": 3781, + "liczyć": 3782, + "zawi": 3783, + "cili": 3784, + "nom": 3785, + "przeło": 3786, + "cek": 3787, + "pras": 3788, + "prace": 3789, + "ruszy": 3790, + "defi": 3791, + "przyro": 3792, + "wiam": 3793, + "Następ": 3794, + "Jeste": 3795, + "słowo": 3796, + "gieł": 3797, + "kończy": 3798, + "rozumiem": 3799, + "małże": 3800, + "Komisja": 3801, + "budżetu": 3802, + "dolarów": 3803, + "Gie": 3804, + "Wał": 3805, + "atak": 3806, + "jów": 3807, + "oprac": 3808, + "ńską": 3809, + "owu": 3810, + "stka": 3811, + "szczą": 3812, + "ładu": 3813, + "byśmy": 3814, + "ryzy": 3815, + "stary": 3816, + "siła": 3817, + "orów": 3818, + "ban": 3819, + "gina": 3820, + "samorząd": 3821, + "czegoś": 3822, + "pięciu": 3823, + "placów": 3824, + "zdania": 3825, + "dniach": 3826, + "Sam": 3827, + "ciągle": 3828, + "wencji": 3829, + "mówiąc": 3830, + "punktu": 3831, + "wystarczy": 3832, + "Europejskiej": 3833, + "Two": 3834, + "bły": 3835, + "jny": 3836, + "spad": 3837, + "tną": 3838, + "zbud": 3839, + "kos": 3840, + "kapita": 3841, + "wyciąg": 3842, + "dzili": 3843, + "wiecz": 3844, + "praca": 3845, + "dekla": 3846, + "pija": 3847, + "czają": 3848, + "mecha": 3849, + "osen": 3850, + "Nato": 3851, + "numer": 3852, + "Jako": 3853, + "eks": 3854, + "zostaną": 3855, + "planowa": 3856, + "jednostki": 3857, + "wniosku": 3858, + "egza": 3859, + "młodych": 3860, + "Urzędu": 3861, + "popular": 3862, + "35": 3863, + "Bor": 3864, + "bło": 3865, + "klę": 3866, + "opar": 3867, + "wało": 3868, + "zle": 3869, + "niał": 3870, + "lii": 3871, + "dochod": 3872, + "miesię": 3873, + "obja": 3874, + "piec": 3875, + "lotni": 3876, + "bom": 3877, + "filo": 3878, + "niejszy": 3879, + "konfli": 3880, + "skom": 3881, + "Dopiero": 3882, + "decyzję": 3883, + "chcesz": 3884, + "gospodarki": 3885, + "drugiego": 3886, + "polityki": 3887, + "klubu": 3888, + "samej": 3889, + "trakcie": 3890, + "kontakt": 3891, + "wątpliwości": 3892, + "Natomiast": 3893, + "Gdzie": 3894, + "Mos": 3895, + "fal": 3896, + "kcie": 3897, + "odzy": 3898, + "swych": 3899, + "vi": 3900, + "żon": 3901, + "naro": 3902, + "rzeć": 3903, + "zapo": 3904, + "sięg": 3905, + "odu": 3906, + "wien": 3907, + "dentów": 3908, + "żyw": 3909, + "sub": 3910, + "cjami": 3911, + "Mary": 3912, + "blisko": 3913, + "Jaro": 3914, + "gier": 3915, + "rio": 3916, + "twarzy": 3917, + "rekla": 3918, + "dwadzieścia": 3919, + "Instytu": 3920, + "pośle": 3921, + "zjawi": 3922, + "autobu": 3923, + "Gospo": 3924, + "większości": 3925, + "wspomina": 3926, + "poprawki": 3927, + "postaci": 3928, + "przewodniczący": 3929, + "konkuren": 3930, + ".),": 3931, + "Gó": 3932, + "Kil": 3933, + "Nowa": 3934, + "gda": 3935, + "klub": 3936, + "szkół": 3937, + "wany": 3938, + "wil": 3939, + "papiero": 3940, + "kują": 3941, + "intele": 3942, + "biu": 3943, + "Poza": 3944, + "badań": 3945, + "boha": 3946, + "spotk": 3947, + "syła": 3948, + "sygna": 3949, + "rządzenia": 3950, + "ręb": 3951, + "jącymi": 3952, + "świado": 3953, + "blio": 3954, + "nięty": 3955, + "Chry": 3956, + "budowy": 3957, + "kryty": 3958, + "marca": 3959, + "każdej": 3960, + "Marszał": 3961, + "proces": 3962, + "interesu": 3963, + "śmierć": 3964, + "bądź": 3965, + "urzędni": 3966, + "jakąś": 3967, + "Centrum": 3968, + "lipca": 3969, + "300": 3970, + "Trybu": 3971, + "gwał": 3972, + "lski": 3973, + "pała": 3974, + "wskim": 3975, + "nastu": 3976, + "cztere": 3977, + "rolę": 3978, + "koty": 3979, + "konu": 3980, + "zaga": 3981, + "dor": 3982, + "tea": 3983, + "tan": 3984, + "tyfika": 3985, + "wynosi": 3986, + "maj": 3987, + "maty": 3988, + "dali": 3989, + "lać": 3990, + "pach": 3991, + "patrz": 3992, + "czytel": 3993, + "instru": 3994, + "zespół": 3995, + "znaczenie": 3996, + "los": 3997, + "sens": 3998, + "stość": 3999, + "Jej": 4000, + "akcep": 4001, + "budowę": 4002, + "Nikt": 4003, + "Europie": 4004, + "głasza": 4005, + "dotyczące": 4006, + "dziesięć": 4007, + "alkoholu": 4008, + "postępowania": 4009, + "żołnierzy": 4010, + "powierzchni": 4011, + "?!": 4012, + "Cy": 4013, + "Ser": 4014, + "Tra": 4015, + "ape": 4016, + "tnym": 4017, + "ubra": 4018, + "zdaw": 4019, + "poprze": 4020, + "pozostały": 4021, + "lina": 4022, + "rzeniu": 4023, + "miu": 4024, + "wyro": 4025, + "wysta": 4026, + "wywia": 4027, + "myka": 4028, + "przyjem": 4029, + "lona": 4030, + "sportu": 4031, + "najlepiej": 4032, + "trzeć": 4033, + "chodził": 4034, + "Rada": 4035, + "funda": 4036, + "okolicz": 4037, + "potrzebu": 4038, + "żadnego": 4039, + "miłości": 4040, + "zdrowie": 4041, + "znalazł": 4042, + "struktury": 4043, + "Hen": 4044, + "Lo": 4045, + "ST": 4046, + "dka": 4047, + "dłem": 4048, + "onie": 4049, + "tz": 4050, + "umożli": 4051, + "łowi": 4052, + "pogo": 4053, + "zanie": 4054, + "miałam": 4055, + "łatwie": 4056, + "mag": 4057, + "rozmów": 4058, + "dusz": 4059, + "róg": 4060, + "powiedź": 4061, + "czono": 4062, + "konce": 4063, + "terro": 4064, + "ciężar": 4065, + "podatk": 4066, + "2000": 4067, + "choćby": 4068, + "robotni": 4069, + "zamierza": 4070, + "Więc": 4071, + "Związku": 4072, + ".).": 4073, + "ble": 4074, + "onego": 4075, + "rował": 4076, + "spó": 4077, + "zdzi": 4078, + "pomie": 4079, + "zację": 4080, + "lec": 4081, + "wach": 4082, + "żeniu": 4083, + "daj": 4084, + "przepisów": 4085, + "rys": 4086, + "moich": 4087, + "bili": 4088, + "boi": 4089, + "serwa": 4090, + "ałoby": 4091, + "Jakie": 4092, + "działam": 4093, + "cyjną": 4094, + "cyjnym": 4095, + "zdjęcia": 4096, + "dawna": 4097, + "kompe": 4098, + "pierwszego": 4099, + "targ": 4100, + "właściciel": 4101, + "niosła": 4102, + "pierwszych": 4103, + "warunkach": 4104, + "służb": 4105, + "zobaczy": 4106, + "problemy": 4107, + "spokojnie": 4108, + "prawdopodob": 4109, + "emery": 4110, + "Każdy": 4111, + "Trudno": 4112, + "dywidu": 4113, + "filozo": 4114, + "Agen": 4115, + "Krak": 4116, + "zmę": 4117, + "nieważ": 4118, + "przemysł": 4119, + "dyscypli": 4120, + "sil": 4121, + "pil": 4122, + "podlega": 4123, + "bera": 4124, + "owiec": 4125, + "sługi": 4126, + "łej": 4127, + "dnienia": 4128, + "wyjaś": 4129, + "milionów": 4130, + "Sąd": 4131, + "ocenia": 4132, + "województwa": 4133, + "sprzedaży": 4134, + "systemu": 4135, + "materiał": 4136, + "oczeki": 4137, + "więzienia": 4138, + "Łodzi": 4139, + "Rów": 4140, + "Zjedno": 4141, + "bin": 4142, + "nową": 4143, + "sną": 4144, + "zgu": 4145, + "zbiera": 4146, + "łka": 4147, + "źli": 4148, + "niebie": 4149, + "ponow": 4150, + "rzej": 4151, + "dostar": 4152, + "telu": 4153, + "miot": 4154, + "wypowiedzi": 4155, + "waj": 4156, + "wanych": 4157, + "lami": 4158, + "kupu": 4159, + "czemu": 4160, + "mun": 4161, + "gram": 4162, + "trans": 4163, + "195": 4164, + "uwagi": 4165, + "zwro": 4166, + "szone": 4167, + "Wil": 4168, + "walki": 4169, + "zapewnia": 4170, + "Wszyscy": 4171, + "tytuł": 4172, + "Czar": 4173, + "jakaś": 4174, + "symbo": 4175, + "daleko": 4176, + "listopada": 4177, + "Ich": 4178, + "SP": 4179, + "Sło": 4180, + "aha": 4181, + "dny": 4182, + "kcję": 4183, + "krą": 4184, + "wnio": 4185, + "niesi": 4186, + "niżej": 4187, + "ięk": 4188, + "kot": 4189, + "macie": 4190, + "ody": 4191, + "indywidu": 4192, + "lubu": 4193, + "biały": 4194, + "zywać": 4195, + "syna": 4196, + "angaż": 4197, + "nume": 4198, + "najczęściej": 4199, + "wspani": 4200, + "musiała": 4201, + "środki": 4202, + "panii": 4203, + "Była": 4204, + "nkowie": 4205, + "całkiem": 4206, + "pliwie": 4207, + "produkcji": 4208, + "kolor": 4209, + "Jedno": 4210, + "funkcjon": 4211, + "czytać": 4212, + "Niemcy": 4213, + "Kościoła": 4214, + "budynku": 4215, + "podoba": 4216, + "załat": 4217, + "obserw": 4218, + "Senatu": 4219, + "października": 4220, + "Chrystu": 4221, + "El": 4222, + "Py": 4223, + "dował": 4224, + "gnia": 4225, + "idą": 4226, + "kowy": 4227, + "otwo": 4228, + "ubieg": 4229, + "świ": 4230, + "źród": 4231, + "”,": 4232, + "chwy": 4233, + "chem": 4234, + "jedzie": 4235, + "list": 4236, + "zacja": 4237, + "ciało": 4238, + "kin": 4239, + "wynik": 4240, + "występu": 4241, + "walu": 4242, + "wiar": 4243, + "przemy": 4244, + "dziale": 4245, + "mogło": 4246, + "wiej": 4247, + "czeniem": 4248, + "ciera": 4249, + "prag": 4250, + "prak": 4251, + "del": 4252, + "gatu": 4253, + "dzone": 4254, + "kłada": 4255, + "płaci": 4256, + "długi": 4257, + "dłużej": 4258, + "drog": 4259, + "kowskiego": 4260, + "pracownicy": 4261, + "zwierzę": 4262, + "opinii": 4263, + "tłumaczy": 4264, + "drugim": 4265, + "Izra": 4266, + "Ostatni": 4267, + "uczniów": 4268, + "Krakowie": 4269, + "Ada": 4270, + "Grzego": 4271, + "Księ": 4272, + "Wśród": 4273, + "it": 4274, + "kała": 4275, + "oszczę": 4276, + "ubezpie": 4277, + "zów": 4278, + "zrozu": 4279, + "napa": 4280, + "niewiele": 4281, + "połowie": 4282, + "porówna": 4283, + "szem": 4284, + "zaka": 4285, + "zawia": 4286, + "terze": 4287, + "łatwo": 4288, + "jazd": 4289, + "mojego": 4290, + "cielem": 4291, + "bile": 4292, + "cony": 4293, + "ałoru": 4294, + "szacu": 4295, + "sąsia": 4296, + "koncer": 4297, + "chać": 4298, + "nicę": 4299, + "długie": 4300, + "dząc": 4301, + "Rodzi": 4302, + "zwraca": 4303, + "ostatnie": 4304, + "ostatniej": 4305, + "własne": 4306, + "własnej": 4307, + "zasady": 4308, + "biorą": 4309, + "pozytyw": 4310, + "zdoby": 4311, + "liczba": 4312, + "realizacji": 4313, + "Chodzi": 4314, + "dyrektora": 4315, + "Kobie": 4316, + "apara": 4317, + "dować": 4318, + "inicja": 4319, + "nne": 4320, + "ole": 4321, + "osa": 4322, + "zły": 4323, + "zgodzi": 4324, + "strów": 4325, + "stwem": 4326, + "pożar": 4327, + "szó": 4328, + "liczne": 4329, + "zapro": 4330, + "zarządza": 4331, + "zaufa": 4332, + "mija": 4333, + "mama": 4334, + "przera": 4335, + "pas": 4336, + "wierz": 4337, + "delega": 4338, + "szefa": 4339, + "cone": 4340, + "podsta": 4341, + "jutro": 4342, + "konferen": 4343, + "trzeci": 4344, + "rwał": 4345, + "Pary": 4346, + "Paweł": 4347, + "Chciał": 4348, + "Maria": 4349, + "rozpozna": 4350, + "kościoła": 4351, + "pozycji": 4352, + "dotyczy": 4353, + "spółki": 4354, + "Ryszar": 4355, + "prawidł": 4356, + "drzwia": 4357, + "krajów": 4358, + "wspomnie": 4359, + "Kościół": 4360, + "czwartek": 4361, + "CH": 4362, + "cmenta": 4363, + "imię": 4364, + "kowania": 4365, + "owskiej": 4366, + "cznymi": 4367, + "pokole": 4368, + "poglą": 4369, + "lista": 4370, + "leży": 4371, + "odczu": 4372, + "moją": 4373, + "inte": 4374, + "lono": 4375, + "sposob": 4376, + "spokój": 4377, + "sumie": 4378, + "Zachod": 4379, + "samolo": 4380, + "pływa": 4381, + "Takie": 4382, + "znajdzie": 4383, + "prezesa": 4384, + "mocno": 4385, + "zmem": 4386, + "portu": 4387, + "parafi": 4388, + "rzecznik": 4389, + "zapewne": 4390, + "ambasa": 4391, + "zobaczyć": 4392, + "nowoczes": 4393, + "wykorzysty": 4394, + "kogoś": 4395, + "NATO": 4396, + "Gaze": 4397, + "jrzał": 4398, + "Stanisław": 4399, + "wieczorem": 4400, + "czterech": 4401, + "Henry": 4402, + "Ca": 4403, + "Dar": 4404, + "Ksią": 4405, + "Mał": 4406, + "Rob": 4407, + "ksy": 4408, + "kował": 4409, + "nkę": 4410, + "th": 4411, + "zba": 4412, + "znik": 4413, + "napis": 4414, + "owska": 4415, + "poczy": 4416, + "posia": 4417, + "jezio": 4418, + "rzeniem": 4419, + "zamiesz": 4420, + "red": 4421, + "łaś": 4422, + "wiedzieć": 4423, + "rur": 4424, + "....": 4425, + "pień": 4426, + "żyje": 4427, + "podwyż": 4428, + "władz": 4429, + "Polskiego": 4430, + "Chło": 4431, + "twarza": 4432, + "szość": 4433, + "podatku": 4434, + "chroni": 4435, + "obrony": 4436, + "kazać": 4437, + "mieszkańcy": 4438, + "samochodów": 4439, + "wyborów": 4440, + "prywaty": 4441, + "Szczeci": 4442, + "komputer": 4443, + "całkowicie": 4444, + "WA": 4445, + "dowi": 4446, + "dniem": 4447, + "eś": 4448, + "tował": 4449, + "twem": 4450, + "utrzy": 4451, + "wza": 4452, + "wdzię": 4453, + "wręcz": 4454, + "nasi": 4455, + "nica": 4456, + "katego": 4457, + "wymia": 4458, + "obję": 4459, + "przyci": 4460, + "czania": 4461, + "boj": 4462, + "chodzie": 4463, + "stycznych": 4464, + "wszystkiego": 4465, + "czasów": 4466, + "Państw": 4467, + "face": 4468, + "cyjnie": 4469, + "wodę": 4470, + "chodziło": 4471, + "chętnie": 4472, + "wielką": 4473, + "publicznych": 4474, + "obowiązu": 4475, + "potrzeby": 4476, + "warunków": 4477, + "wrócił": 4478, + "Janusz": 4479, + "zwierząt": 4480, + "jechali": 4481, + "południ": 4482, + "anali": 4483, + "niezbę": 4484, + "obywatel": 4485, + "Będzie": 4486, + "kwietnia": 4487, + "drewnia": 4488, + "mechani": 4489, + "indywidual": 4490, + "Nor": 4491, + "PK": 4492, + "Pla": 4493, + "dności": 4494, + "nawi": 4495, + "nasza": 4496, + "stry": 4497, + "szły": 4498, + "lit": 4499, + "linii": 4500, + "wyposa": 4501, + "odbi": 4502, + "odręb": 4503, + "stacji": 4504, + "obsza": 4505, + "dera": 4506, + "piel": 4507, + "pewien": 4508, + "bami": 4509, + "biegu": 4510, + "sena": 4511, + "konstytu": 4512, + "możesz": 4513, + "tamtej": 4514, + "soli": 4515, + "Pamię": 4516, + "196": 4517, + "nikami": 4518, + "pewnością": 4519, + "rodzice": 4520, + "umieję": 4521, + "odpowiedź": 4522, + "godzinę": 4523, + "Było": 4524, + "głosów": 4525, + "żadnej": 4526, + "użytk": 4527, + "telewizy": 4528, + "Andrzeja": 4529, + "miesiąc": 4530, + "określonych": 4531, + "młodzieży": 4532, + "Józef": 4533, + "Myślę": 4534, + "Wałę": 4535, + "okoliczności": 4536, + "CE": 4537, + "Gór": 4538, + "Mę": 4539, + "Stu": 4540, + "bów": 4541, + "edu": 4542, + "gl": 4543, + "lał": 4544, + "pt": 4545, + "rka": 4546, + "snąć": 4547, + "tko": 4548, + "pokój": 4549, + "rzeź": 4550, + "tań": 4551, + "wyrzu": 4552, + "wystą": 4553, + "waniu": 4554, + "respon": 4555, + "wiła": 4556, + "przewo": 4557, + "odbywa": 4558, + "argu": 4559, + "tual": 4560, + "znam": 4561, + "spotyka": 4562, + "ręki": 4563, + "Zawsze": 4564, + "straj": 4565, + "tycznym": 4566, + "robią": 4567, + "samodzie": 4568, + "marszał": 4569, + "dodaje": 4570, + "odebra": 4571, + "Demo": 4572, + "wyborach": 4573, + "opieku": 4574, + "szukać": 4575, + "mężczyzn": 4576, + "usług": 4577, + "Kultury": 4578, + "kapitał": 4579, + "Pierwszy": 4580, + "pasaże": 4581, + "Gospodar": 4582, + "Por": 4583, + "Ur": 4584, + "agen": 4585, + "klo": 4586, + "towania": 4587, + "utra": 4588, + "układ": 4589, + "ńcy": 4590, + "nieba": 4591, + "nice": 4592, + "pochodzą": 4593, + "pomóc": 4594, + "kary": 4595, + "zastrze": 4596, + "dotąd": 4597, + "wydo": 4598, + "wami": 4599, + "real": 4600, + "widzenia": 4601, + "owani": 4602, + "lau": 4603, + "stal": 4604, + "stali": 4605, + "dyspo": 4606, + "lutego": 4607, + "gabi": 4608, + "syw": 4609, + "sur": 4610, + "sezo": 4611, + "przedstawia": 4612, + "dzają": 4613, + "Mille": 4614, + "zostali": 4615, + "wielkich": 4616, + "kilkanaście": 4617, + "ludziom": 4618, + "kowane": 4619, + "pamięci": 4620, + "perspe": 4621, + "ostatnim": 4622, + "Polacy": 4623, + "wyjaśnia": 4624, + "sztuki": 4625, + "stopniu": 4626, + "Więk": 4627, + "zatrudni": 4628, + "rozmawiać": 4629, + "remont": 4630, + "wybuch": 4631, + "Tadeusz": 4632, + "bliote": 4633, + "łatwiej": 4634, + "Ed": 4635, + "Gro": 4636, + "Part": 4637, + "Towarzy": 4638, + "Zdaniem": 4639, + "atrak": 4640, + "błą": 4641, + "sar": 4642, + "tność": 4643, + "wsty": 4644, + "niektóre": 4645, + "legł": 4646, + "wynagro": 4647, + "rewolu": 4648, + "inten": 4649, + "bizne": 4650, + "skierowa": 4651, + "podpisa": 4652, + "suge": 4653, + "stycznej": 4654, + "wschod": 4655, + "groź": 4656, + "tekst": 4657, + "szony": 4658, + "wielkim": 4659, + "kościół": 4660, + "Nigdy": 4661, + "1998": 4662, + "manda": 4663, + "czekać": 4664, + "dwudzie": 4665, + "następnie": 4666, + "Wszystkie": 4667, + "poziom": 4668, + "jakimś": 4669, + "społeczeństwa": 4670, + "gwaran": 4671, + "pobliżu": 4672, + "Kan": 4673, + "Sła": 4674, + "Wę": 4675, + "dle": 4676, + "kowego": 4677, + "nnych": 4678, + "ocho": 4679, + "swą": 4680, + "wto": 4681, + "napisa": 4682, + "niebezpie": 4683, + "niła": 4684, + "sięga": 4685, + "wano": 4686, + "reze": 4687, + "panią": 4688, + "kuchni": 4689, + "piosen": 4690, + "innej": 4691, + "pienie": 4692, + "bieżą": 4693, + "powiedz": 4694, + "bezpośredni": 4695, + "cząc": 4696, + "braku": 4697, + "Tomasz": 4698, + "Jacek": 4699, + "Chi": 4700, + "stanowie": 4701, + "polska": 4702, + "dawał": 4703, + "otwiera": 4704, + "Pio": 4705, + "zaledwie": 4706, + "ziono": 4707, + "składa": 4708, + "tygodnie": 4709, + "mld": 4710, + "Ministrów": 4711, + "Właśnie": 4712, + "krótko": 4713, + "miesiące": 4714, + "charaktery": 4715, + "administracji": 4716, + "pospolitej": 4717, + "36": 4718, + "500": 4719, + "Nale": 4720, + "ON": 4721, + "Robe": 4722, + "Rzą": 4723, + "ZS": 4724, + "nował": 4725, + "opowia": 4726, + "usły": 4727, + "wst": 4728, + "zny": 4729, + "zbi": 4730, + "Środ": 4731, + "żę": 4732, + "żół": 4733, + "zadania": 4734, + "netu": 4735, + "dora": 4736, + "przeszka": 4737, + "odby": 4738, + "odwo": 4739, + "czyt": 4740, + "statu": 4741, + "mono": 4742, + "cześniej": 4743, + "obszar": 4744, + "przyjął": 4745, + "szymi": 4746, + "szeni": 4747, + "bił": 4748, + "czasami": 4749, + "głowie": 4750, + "termin": 4751, + "słuch": 4752, + "Państwa": 4753, + "studen": 4754, + "komple": 4755, + "zostaje": 4756, + "Marcin": 4757, + "wielkiej": 4758, + "stosuje": 4759, + "twierdzą": 4760, + "szczęścia": 4761, + "zasadzie": 4762, + "politycznych": 4763, + "wrócić": 4764, + "Francji": 4765, + "włosy": 4766, + "Wojciech": 4767, + "profesor": 4768, + "reprezenta": 4769, + "Zbigniew": 4770, + "Kilka": 4771, + "31": 4772, + "Akade": 4773, + "RZ": 4774, + "jna": 4775, + "kwali": 4776, + "ncie": 4777, + "umy": 4778, + "owca": 4779, + "listów": 4780, + "konuje": 4781, + "zasko": 4782, + "zachę": 4783, + "zapowiada": 4784, + "widział": 4785, + "matki": 4786, + "musie": 4787, + "sić": 4788, + "biur": 4789, + "trzeź": 4790, + "formie": 4791, + "siadł": 4792, + "pytać": 4793, + "wielka": 4794, + "publicznej": 4795, + "dokumentów": 4796, + "Choć": 4797, + "urzędu": 4798, + "elektry": 4799, + "energii": 4800, + "poczucie": 4801, + "instytucji": 4802, + "sługuje": 4803, + "ległości": 4804, + "Prezes": 4805, + "ubiegłym": 4806, + "PSL": 4807, + "St": 4808, + "WI": 4809, + "bła": 4810, + "epi": 4811, + "gmin": 4812, + "pta": 4813, + "uj": 4814, + "upły": 4815, + "ńców": 4816, + "ślą": 4817, + "strza": 4818, + "szczo": 4819, + "linie": 4820, + "lizmu": 4821, + "kamie": 4822, + "zarząd": 4823, + "zaangaż": 4824, + "letniego": 4825, + "torem": 4826, + "wina": 4827, + "mana": 4828, + "przepisa": 4829, + "laty": 4830, + "odej": 4831, + "mierza": 4832, + "proś": 4833, + "bić": 4834, + "baj": 4835, + "dum": 4836, + "sel": 4837, + "Nad": 4838, + "stoli": 4839, + "trzecie": 4840, + "Komen": 4841, + "Mamy": 4842, + "słusz": 4843, + "pewnym": 4844, + "drugą": 4845, + "serde": 4846, + "współpracy": 4847, + "zwolnie": 4848, + "Czer": 4849, + "wentual": 4850, + "dokumenta": 4851, + "Właści": 4852, + "miłość": 4853, + "Organi": 4854, + "tytułu": 4855, + "XVIII": 4856, + "odpowiednio": 4857, + "poinformował": 4858, + "wziąć": 4859, + "rezyg": 4860, + "myśleć": 4861, + "dziewięć": 4862, + "Robert": 4863, + "Skar": 4864, + "ata": 4865, + "awa": 4866, + "cm": 4867, + "dowania": 4868, + "gię": 4869, + "nny": 4870, + "nowym": 4871, + "wprowadza": 4872, + "wprost": 4873, + "wkrótce": 4874, + "zobowiąza": 4875, + "owuje": 4876, + "nikogo": 4877, + "licza": 4878, + "leś": 4879, + "tydzień": 4880, + "waka": 4881, + "przekro": 4882, + "odpar": 4883, + "czech": 4884, + "wości": 4885, + "delika": 4886, + "tuż": 4887, + "pielę": 4888, + "podróż": 4889, + "równowa": 4890, + "ręka": 4891, + "czości": 4892, + "Kolej": 4893, + "geo": 4894, + "Miał": 4895, + "karie": 4896, + "partyj": 4897, + "określi": 4898, + "pierwsza": 4899, + "pierwszą": 4900, + "wielkiego": 4901, + "wojnie": 4902, + "nauki": 4903, + "Ludzie": 4904, + "rachun": 4905, + "udziału": 4906, + "wiadomości": 4907, + "stwierdził": 4908, + "brytyj": 4909, + "kłó": 4910, + "ogni": 4911, + "brzegu": 4912, + "Dobrze": 4913, + "podkreśla": 4914, + "komenda": 4915, + "Im": 4916, + "LI": 4917, + "PN": 4918, + "Szu": 4919, + "Uniwersy": 4920, + "cko": 4921, + "ff": 4922, + "nnej": 4923, + "pka": 4924, + "rty": 4925, + "sprzed": 4926, + "snął": 4927, + "wchodzi": 4928, + "ńce": 4929, + "żby": 4930, + "pola": 4931, + "szałek": 4932, + "les": 4933, + "legi": 4934, + "kimi": 4935, + "magi": 4936, + "nogi": 4937, + "cele": 4938, + "pragnie": 4939, + "gaz": 4940, + "czasach": 4941, + "codaw": 4942, + "bach": 4943, + "rozwój": 4944, + "prawdzie": 4945, + "głem": 4946, + "tempera": 4947, + "skorzy": 4948, + "strate": 4949, + "żonego": 4950, + "byłam": 4951, + "Być": 4952, + "kolejnych": 4953, + "człowiekiem": 4954, + "własnych": 4955, + "korzyst": 4956, + "ksiądz": 4957, + "światowej": 4958, + "zmianie": 4959, + "skarb": 4960, + "szpitalu": 4961, + "języka": 4962, + "materia": 4963, + "metr": 4964, + "śledz": 4965, + "problemu": 4966, + "związanych": 4967, + "wykorzysta": 4968, + "wspom": 4969, + "Społe": 4970, + "zaczęła": 4971, + "Albo": 4972, + "kwestia": 4973, + "kontynu": 4974, + "Obecnie": 4975, + "terrory": 4976, + "\"?": 4977, + "cką": 4978, + "grywa": 4979, + "ił": 4980, + "ilu": 4981, + "kru": 4982, + "ktem": 4983, + "nować": 4984, + "oglą": 4985, + "oczywi": 4986, + "twar": 4987, + "znie": 4988, + "Łuka": 4989, + "żne": 4990, + "radi": 4991, + "rzekł": 4992, + "koryta": 4993, + "zapropo": 4994, + "domaga": 4995, + "wychodzi": 4996, + "resor": 4997, + "matu": 4998, + "dzieliśmy": 4999, + "czeni": 5000, + "wodzie": 5001, + "mych": 5002, + "inwest": 5003, + "inteli": 5004, + "lum": 5005, + "pens": 5006, + "promi": 5007, + "zezna": 5008, + "zywał": 5009, + "bada": 5010, + "senato": 5011, + "skał": 5012, + "skaza": 5013, + "stolicy": 5014, + "zując": 5015, + "mówiła": 5016, + "mentem": 5017, + "wzbu": 5018, + "krew": 5019, + "Tego": 5020, + "musimy": 5021, + "dowała": 5022, + "zmienić": 5023, + "sprawiedli": 5024, + "serca": 5025, + "czynności": 5026, + "kosztów": 5027, + "podejrza": 5028, + "przyjęcie": 5029, + "kontrol": 5030, + "samochodu": 5031, + "dotyczących": 5032, + "rower": 5033, + "Parla": 5034, + "Solidarności": 5035, + "Miasta": 5036, + "wzajem": 5037, + "45": 5038, + "Amery": 5039, + "Dro": 5040, + "IV": 5041, + "Lon": 5042, + "Pó": 5043, + "RR": 5044, + "fie": 5045, + "ir": 5046, + "oprócz": 5047, + "żki": 5048, + "cznik": 5049, + "szkla": 5050, + "zadań": 5051, + "domów": 5052, + "dotk": 5053, + "wale": 5054, + "resta": 5055, + "bytu": 5056, + "przeży": 5057, + "przekra": 5058, + "odbędzie": 5059, + "cymi": 5060, + "siu": 5061, + "szeniu": 5062, + "nąłem": 5063, + "bara": 5064, + "spod": 5065, + "sesji": 5066, + "bek": 5067, + "skra": 5068, + "powieści": 5069, + "ałym": 5070, + "ściem": 5071, + "krajach": 5072, + "tyczna": 5073, + "działań": 5074, + "czuje": 5075, + "stąd": 5076, + "ściany": 5077, + "wysokie": 5078, + "dziękuję": 5079, + "grafii": 5080, + "otrzymał": 5081, + "stopni": 5082, + "ostry": 5083, + "Genera": 5084, + "wszelkie": 5085, + "Centra": 5086, + "poszukiwa": 5087, + "Człowie": 5088, + "jakiegoś": 5089, + "JE": 5090, + "Spe": 5091, + "Zo": 5092, + "jo": 5093, + "mowania": 5094, + "małe": 5095, + "opu": 5096, + "ogląda": 5097, + "nara": 5098, + "naszą": 5099, + "lizm": 5100, + "libera": 5101, + "leżą": 5102, + "wycię": 5103, + "żegna": 5104, + "owań": 5105, + "rysu": 5106, + "przykła": 5107, + "zesz": 5108, + "czasy": 5109, + "banku": 5110, + "łuje": 5111, + "butel": 5112, + "rząc": 5113, + "kontak": 5114, + "koncep": 5115, + "trzydzieści": 5116, + "wóz": 5117, + "terminie": 5118, + "dium": 5119, + "czymś": 5120, + "szczegół": 5121, + "Najpierw": 5122, + "1997": 5123, + "stępujemy": 5124, + "krzyw": 5125, + "pokoj": 5126, + "kultura": 5127, + "Sejmie": 5128, + "funkcjonariu": 5129, + "sędzi": 5130, + "problemów": 5131, + "potrzebne": 5132, + "poziomie": 5133, + "nazwisko": 5134, + "dziedzinie": 5135, + "tysiące": 5136, + "rzeczywistości": 5137, + "Ziemi": 5138, + "Żeby": 5139, + "wstrzymał": 5140, + "zastanawia": 5141, + "Ali": 5142, + "Aby": 5143, + "Cię": 5144, + "Stwier": 5145, + "Stowarzy": 5146, + "UE": 5147, + "Uważa": 5148, + "et": 5149, + "ewentual": 5150, + "kwar": 5151, + "ll": 5152, + "pem": 5153, + "ńscy": 5154, + "owcy": 5155, + "niczych": 5156, + "chor": 5157, + "chan": 5158, + "radziec": 5159, + "gorzej": 5160, + "koro": 5161, + "leń": 5162, + "dosy": 5163, + "występ": 5164, + "ładnie": 5165, + "przegra": 5166, + "powtó": 5167, + "weź": 5168, + "meczu": 5169, + "skło": 5170, + "styczny": 5171, + "żaden": 5172, + "000": 5173, + "straż": 5174, + "lubię": 5175, + "Cha": 5176, + "północ": 5177, + "Miło": 5178, + "wodą": 5179, + "szędzie": 5180, + "kazało": 5181, + "Lep": 5182, + "rodzina": 5183, + "piersi": 5184, + "erni": 5185, + "właściwy": 5186, + "własnym": 5187, + "trafił": 5188, + "uważam": 5189, + "szansę": 5190, + "chciałbym": 5191, + "zginę": 5192, + "tysiąc": 5193, + "obserwa": 5194, + "budowla": 5195, + "Marszałku": 5196, + "75": 5197, + "Bel": 5198, + "DZ": 5199, + "LE": 5200, + "Wcześniej": 5201, + "Zd": 5202, + "dowanie": 5203, + "es": 5204, + "eki": 5205, + "zbo": 5206, + "narze": 5207, + "nacze": 5208, + "nasto": 5209, + "niezwykle": 5210, + "kan": 5211, + "letnia": 5212, + "nega": 5213, + "wysła": 5214, + "wyszedł": 5215, + "wyklu": 5216, + "wana": 5217, + "rezu": 5218, + "manie": 5219, + "mary": 5220, + "przesu": 5221, + "dziło": 5222, + "czyły": 5223, + "przyszedł": 5224, + "inna": 5225, + "inspe": 5226, + "zewnętrz": 5227, + "mego": 5228, + "figu": 5229, + "skry": 5230, + "póki": 5231, + "dzono": 5232, + "bezwzglę": 5233, + "cząć": 5234, + "rodę": 5235, + "ger": 5236, + "kolegów": 5237, + "robił": 5238, + "niono": 5239, + "mieszkaniu": 5240, + "jednost": 5241, + "Anto": 5242, + "urlo": 5243, + "społecznych": 5244, + "specjalnie": 5245, + "landii": 5246, + "stawienie": 5247, + "wspólnego": 5248, + "policjantów": 5249, + "lekarz": 5250, + "język": 5251, + "interpre": 5252, + "miejscowości": 5253, + "udziela": 5254, + "zdecydowanie": 5255, + "zrozumieć": 5256, + "doskona": 5257, + "słyszałem": 5258, + "absolu": 5259, + "herba": 5260, + "poszczególnych": 5261, + "Większość": 5262, + "Czu": 5263, + "For": 5264, + "Gu": 5265, + "Kur": 5266, + "PS": 5267, + "ano": 5268, + "bór": 5269, + "fro": 5270, + "lnymi": 5271, + "towe": 5272, + "napisał": 5273, + "niezna": 5274, + "niedawno": 5275, + "polu": 5276, + "postu": 5277, + "kawał": 5278, + "zaprze": 5279, + "lecia": 5280, + "tabli": 5281, + "wysił": 5282, + "wyniki": 5283, + "rela": 5284, + "bycia": 5285, + "odno": 5286, + "odpowia": 5287, + "dziu": 5288, + "patro": 5289, + "jąco": 5290, + "dyj": 5291, + "powtarza": 5292, + "piw": 5293, + "biał": 5294, + "cona": 5295, + "rozstrzy": 5296, + "wiać": 5297, + "negocja": 5298, + "rót": 5299, + "gia": 5300, + "sków": 5301, + "stycznego": 5302, + "granicy": 5303, + "fer": 5304, + "Kali": 5305, + "Katowi": 5306, + "chodź": 5307, + "zdarza": 5308, + "odpowiednie": 5309, + "własną": 5310, + "1999": 5311, + "względem": 5312, + "kontra": 5313, + "filmu": 5314, + "wyraża": 5315, + "Dzien": 5316, + "wyjaśnie": 5317, + "słuchaj": 5318, + "jechała": 5319, + "internet": 5320, + "Niemczech": 5321, + "bezpieczeństwo": 5322, + "południu": 5323, + "porusza": 5324, + "reag": 5325, + "inął": 5326, + "znajdują": 5327, + "likwida": 5328, + "katastro": 5329, + "oczach": 5330, + "Zyg": 5331, + "Demokra": 5332, + "perspekty": 5333, + "48": 5334, + "MS": 5335, + "Ogó": 5336, + "Rzy": 5337, + "Wz": 5338, + "ctwo": 5339, + "ią": 5340, + "iść": 5341, + "lwe": 5342, + "ostrze": 5343, + "pki": 5344, + "żnej": 5345, + "napię": 5346, + "owskim": 5347, + "czką": 5348, + "nili": 5349, + "gotów": 5350, + "dołą": 5351, + "tyk": 5352, + "wyróż": 5353, + "przeja": 5354, + "przeprowadza": 5355, + "oddział": 5356, + "pać": 5357, + "aru": 5358, + "ludź": 5359, + "żynie": 5360, + "czać": 5361, + "Ponieważ": 5362, + "mej": 5363, + "aler": 5364, + "Jeden": 5365, + "Jerzego": 5366, + "konserwa": 5367, + "okno": 5368, + "Paw": 5369, + "skutek": 5370, + "wspiera": 5371, + "pracować": 5372, + "parku": 5373, + "większe": 5374, + "sprawą": 5375, + "każda": 5376, + "rozporządzenia": 5377, + "członkowie": 5378, + "dokumenty": 5379, + "samych": 5380, + "psychi": 5381, + "nagrody": 5382, + "protest": 5383, + "pytała": 5384, + "Często": 5385, + "techno": 5386, + "skompli": 5387, + "Agnie": 5388, + "Bry": 5389, + "DO": 5390, + "Ewa": 5391, + "Powi": 5392, + "San": 5393, + "Usta": 5394, + "Zło": 5395, + "brzu": 5396, + "ekra": 5397, + "mle": 5398, + "odz": 5399, + "tw": 5400, + "umiesz": 5401, + "zwal": 5402, + "ąb": 5403, + "rzo": 5404, + "rzony": 5405, + "ratow": 5406, + "mił": 5407, + "mara": 5408, + "dziły": 5409, + "pary": 5410, + "deba": 5411, + "tują": 5412, + "pio": 5413, + "osła": 5414, + "sąsie": 5415, + "ręką": 5416, + "miaste": 5417, + "okna": 5418, + "świade": 5419, + "soby": 5420, + "strasznie": 5421, + "studia": 5422, + "pełnić": 5423, + "zdro": 5424, + "droga": 5425, + "mieszkanie": 5426, + "Staro": 5427, + "Przystępujemy": 5428, + "funkcji": 5429, + "późno": 5430, + "liczby": 5431, + "trudności": 5432, + "zajmuje": 5433, + "Muzeum": 5434, + "Rzeczy": 5435, + "wyboru": 5436, + "zespołu": 5437, + "całości": 5438, + "granicą": 5439, + "adres": 5440, + "pręd": 5441, + "wtorek": 5442, + "ludźmi": 5443, + "Ad": 5444, + "blu": 5445, + "ds": 5446, + "opuści": 5447, + "wstęp": 5448, + "zgroma": 5449, + "łki": 5450, + "ratu": 5451, + "pociąg": 5452, + "dzał": 5453, + "liczy": 5454, + "kać": 5455, + "zanim": 5456, + "zarządu": 5457, + "mistrza": 5458, + "wyna": 5459, + "tości": 5460, + "widziałem": 5461, + "przeprowadzo": 5462, + "kun": 5463, + "mieści": 5464, + "sal": 5465, + "lonych": 5466, + "sporo": 5467, + "wiają": 5468, + "niejsza": 5469, + "skach": 5470, + "jęcie": 5471, + "styna": 5472, + "trzymał": 5473, + "skończy": 5474, + "płacić": 5475, + "rzucił": 5476, + "towanych": 5477, + "druga": 5478, + "piętna": 5479, + "godzinie": 5480, + "zachowania": 5481, + "Pracy": 5482, + "sprawiedliwości": 5483, + "zgody": 5484, + "szybciej": 5485, + "mógłby": 5486, + "dzielić": 5487, + "dziewczyna": 5488, + "poznać": 5489, + "księdza": 5490, + "Francu": 5491, + "miarę": 5492, + "przyszłym": 5493, + "dziennikarzy": 5494, + "obowiązków": 5495, + "energe": 5496, + "obywateli": 5497, + "olbrzy": 5498, + "oficjalnie": 5499, + "zagranicznych": 5500, + "wycofa": 5501, + "głośno": 5502, + "wieczór": 5503, + "Trybuna": 5504, + "dosyć": 5505, + "-)": 5506, + "następu": 5507, + "niby": 5508, + "komenta": 5509, + "karze": 5510, + "zabój": 5511, + "zapytał": 5512, + "dostał": 5513, + "przecię": 5514, + "odbiera": 5515, + "pania": 5516, + "ryb": 5517, + "stają": 5518, + "moment": 5519, + "wieś": 5520, + "dyrek": 5521, + "żydow": 5522, + "skiemu": 5523, + "owicz": 5524, + "trage": 5525, + "chach": 5526, + "Komu": 5527, + "mówili": 5528, + "górę": 5529, + "głosy": 5530, + "dzać": 5531, + "panów": 5532, + "kazała": 5533, + "okresu": 5534, + "Lech": 5535, + "pisma": 5536, + "toria": 5537, + "Taki": 5538, + "wojska": 5539, + "prowadziła": 5540, + "kowany": 5541, + "2006": 5542, + "procedu": 5543, + "zasad": 5544, + "chcemy": 5545, + "życiem": 5546, + "powoli": 5547, + "wychowa": 5548, + "pełnienia": 5549, + "Soju": 5550, + "ramiona": 5551, + "dowanych": 5552, + "lekarza": 5553, + "wybory": 5554, + "treści": 5555, + "fikacji": 5556, + "inwestycji": 5557, + "regiona": 5558, + "Pierwsze": 5559, + "świadomość": 5560, + "zarabia": 5561, + "filozofi": 5562, + "rezulta": 5563, + "Zygmu": 5564, + "Rzeczypospolitej": 5565, + "BA": 5566, + "Bro": 5567, + "KI": 5568, + "aktual": 5569, + "car": 5570, + "cóż": 5571, + "mru": 5572, + "mem": 5573, + "oł": 5574, + "qu": 5575, + "sre": 5576, + "towy": 5577, + "towych": 5578, + "tnik": 5579, + "ver": 5580, + "nada": 5581, + "rzał": 5582, + "rada": 5583, + "potra": 5584, + "lia": 5585, + "necie": 5586, + "dotar": 5587, + "wyczaj": 5588, + "łazie": 5589, + "rzyła": 5590, + "przerwa": 5591, + "odde": 5592, + "celem": 5593, + "moty": 5594, + "cyfi": 5595, + "rują": 5596, + "szewski": 5597, + "prosił": 5598, + "żyły": 5599, + "znak": 5600, + "znakomi": 5601, + "lory": 5602, + "sklep": 5603, + "powiedzia": 5604, + "Jedy": 5605, + "stępow": 5606, + "działanie": 5607, + "Rozu": 5608, + "Lecz": 5609, + "podobne": 5610, + "społecznej": 5611, + "serce": 5612, + "komisja": 5613, + "chemi": 5614, + "sensu": 5615, + "prokuratury": 5616, + "poważnie": 5617, + "proponuje": 5618, + "przedsiębiorstwa": 5619, + "widok": 5620, + "alkohol": 5621, + "wyjątkowo": 5622, + "Prezydent": 5623, + "Solidarność": 5624, + "przeszłości": 5625, + "sjona": 5626, + "pozostałych": 5627, + "restaura": 5628, + "Ani": 5629, + "Dwa": 5630, + "Dłu": 5631, + "Gi": 5632, + "Kor": 5633, + "MI": 5634, + "Nowym": 5635, + "Osob": 5636, + "ap": 5637, + "kta": 5638, + "rowie": 5639, + "sche": 5640, + "trój": 5641, + "urucho": 5642, + "wczy": 5643, + "owników": 5644, + "radio": 5645, + "ponu": 5646, + "rola": 5647, + "zakaz": 5648, + "zamyka": 5649, + "dol": 5650, + "tanie": 5651, + "reak": 5652, + "wino": 5653, + "pasz": 5654, + "mogłem": 5655, + "ścian": 5656, + "obcią": 5657, + "rusz": 5658, + "lonym": 5659, + "rowany": 5660, + "czoną": 5661, + "dzonych": 5662, + "głowa": 5663, + "dobro": 5664, + "policję": 5665, + "gent": 5666, + "ustaw": 5667, + "ktury": 5668, + "Roman": 5669, + "Wiele": 5670, + "scena": 5671, + "pozwo": 5672, + "obowiązek": 5673, + "magazy": 5674, + "przedstawiciele": 5675, + "politycznej": 5676, + "mąż": 5677, + "księży": 5678, + "prokurator": 5679, + "robię": 5680, + "patrzył": 5681, + "układu": 5682, + "pamiętać": 5683, + "rozwija": 5684, + "Ojciec": 5685, + "jakiejś": 5686, + "rzadko": 5687, + "Aleksander": 5688, + "Głos": 5689, + "Mężczy": 5690, + "musieli": 5691, + "Londy": 5692, + "Bru": 5693, + "UW": 5694, + "Zu": 5695, + "dnych": 5696, + "dróg": 5697, + "gły": 5698, + "ium": 5699, + "kowym": 5700, + "lnia": 5701, + "ory": 5702, + "prą": 5703, + "snu": 5704, + "twój": 5705, + "unik": 5706, + "uzależ": 5707, + "ychy": 5708, + "ownie": 5709, + "nij": 5710, + "pochodzi": 5711, + "pogrze": 5712, + "liła": 5713, + "listę": 5714, + "zadzwo": 5715, + "zakup": 5716, + "lekar": 5717, + "doktor": 5718, + "mir": 5719, + "wagę": 5720, + "reży": 5721, + "mami": 5722, + "malu": 5723, + "mając": 5724, + "matycznie": 5725, + "przebywa": 5726, + "cena": 5727, + "wolność": 5728, + "cieszy": 5729, + "pracodaw": 5730, + "przychodzi": 5731, + "cjo": 5732, + "proto": 5733, + "czanie": 5734, + "metry": 5735, + "sypi": 5736, + "chodzenia": 5737, + "puł": 5738, + "powietrze": 5739, + "Pawła": 5740, + "swob": 5741, + "Karol": 5742, + "żono": 5743, + "żoną": 5744, + "riusz": 5745, + "miejscach": 5746, + "pracował": 5747, + "strzela": 5748, + "powiatu": 5749, + "chciałem": 5750, + "2001": 5751, + "zasadni": 5752, + "samą": 5753, + "wysoko": 5754, + "sytuację": 5755, + "wraż": 5756, + "zwolen": 5757, + "używa": 5758, + "atr": 5759, + "wspólnie": 5760, + "niesienia": 5761, + "odpowiedzialności": 5762, + "zdrawiam": 5763, + "roślin": 5764, + "doskonale": 5765, + "nieruchomości": 5766, + "materiałów": 5767, + "negatyw": 5768, + ".\"": 5769, + "Oto": 5770, + "Zgodnie": 5771, + "dały": 5772, + "jał": 5773, + "znę": 5774, + "narzę": 5775, + "następuje": 5776, + "czce": 5777, + "niała": 5778, + "nikom": 5779, + "poten": 5780, + "pokona": 5781, + "zaku": 5782, + "zadanie": 5783, + "teor": 5784, + "wyników": 5785, + "wystawi": 5786, + "wywoła": 5787, + "winy": 5788, + "mala": 5789, + "matema": 5790, + "przech": 5791, + "odszko": 5792, + "kuch": 5793, + "cenę": 5794, + "starych": 5795, + "ciep": 5796, + "przywód": 5797, + "mur": 5798, + "zeku": 5799, + "zewnątrz": 5800, + "super": 5801, + "sied": 5802, + "gim": 5803, + "Nau": 5804, + "skali": 5805, + "grać": 5806, + "któremu": 5807, + "Macie": 5808, + "Toru": 5809, + "form": 5810, + "Wystar": 5811, + "tkami": 5812, + "kryzy": 5813, + "myśla": 5814, + "Wiem": 5815, + "męża": 5816, + "szości": 5817, + "Tyle": 5818, + "ściami": 5819, + "próby": 5820, + "procesu": 5821, + "król": 5822, + "programie": 5823, + "książek": 5824, + "kilkunastu": 5825, + "światło": 5826, + "finansowych": 5827, + "ambi": 5828, + "regula": 5829, + "posłowie": 5830, + "niesienie": 5831, + "wzrostu": 5832, + "zakładu": 5833, + "punkt": 5834, + "przypadkach": 5835, + "zamknię": 5836, + "nauczyciel": 5837, + "widzisz": 5838, + "uzyskania": 5839, + "choroby": 5840, + "Poznaniu": 5841, + "ilości": 5842, + "Świat": 5843, + "kilometrów": 5844, + "uczci": 5845, + "dyploma": 5846, + "Jarosław": 5847, + "''": 5848, + "OP": 5849, + "Trzy": 5850, + "Tur": 5851, + "Zale": 5852, + "Zresztą": 5853, + "brew": 5854, + "iden": 5855, + "nko": 5856, + "swym": 5857, + "uszko": 5858, + "wszędzie": 5859, + "zmy": 5860, + "żka": 5861, + "niezwyk": 5862, + "nina": 5863, + "pocie": 5864, + "poga": 5865, + "poprawi": 5866, + "pojęcia": 5867, + "rocznie": 5868, + "liści": 5869, + "zada": 5870, + "zajęcia": 5871, + "cina": 5872, + "cicho": 5873, + "wypadek": 5874, + "rednie": 5875, + "łami": 5876, + "wiu": 5877, + "mania": 5878, + "las": 5879, + "pań": 5880, + "obni": 5881, + "szep": 5882, + "weso": 5883, + "Popraw": 5884, + "podda": 5885, + "niejszym": 5886, + "brakuje": 5887, + "Masz": 5888, + "straża": 5889, + "nicą": 5890, + "tyczną": 5891, + "Chce": 5892, + "padło": 5893, + "polsko": 5894, + "rąk": 5895, + "ustawie": 5896, + "parta": 5897, + "większą": 5898, + "myślą": 5899, + "umiera": 5900, + "Szwe": 5901, + "zwycza": 5902, + "Anna": 5903, + "decyzja": 5904, + "Informa": 5905, + "drzew": 5906, + "dziennego": 5907, + "Białoru": 5908, + "Kiel": 5909, + "150": 5910, + "lekko": 5911, + "początek": 5912, + "finansów": 5913, + "zajmu": 5914, + "lekarzy": 5915, + "lizacja": 5916, + "wzrost": 5917, + "elektroni": 5918, + "przewidzia": 5919, + "rozwiązanie": 5920, + "przyszłość": 5921, + "operacji": 5922, + "!!!": 5923, + "wziął": 5924, + "Wschod": 5925, + "normalnie": 5926, + "dziewczyny": 5927, + "ból": 5928, + "klientów": 5929, + "Kaczyński": 5930, + "Marian": 5931, + "codziennie": 5932, + "Ponadto": 5933, + "koncert": 5934, + "Ryszard": 5935, + "wstrzą": 5936, + "Bal": 5937, + "Cóż": 5938, + "Gre": 5939, + "Pia": 5940, + "Pół": 5941, + "ela": 5942, + "lor": 5943, + "mowała": 5944, + "nty": 5945, + "umo": 5946, + "wkę": 5947, + "zgłasza": 5948, + "ódz": 5949, + "środek": 5950, + "żała": 5951, + "potrzeba": 5952, + "lice": 5953, + "kazuje": 5954, + "zawo": 5955, + "dole": 5956, + "wyczer": 5957, + "toż": 5958, + "relacji": 5959, + "wita": 5960, + "wicy": 5961, + "owaną": 5962, + "ryt": 5963, + "stare": 5964, + "inną": 5965, + "propa": 5966, + "żywo": 5967, + "Polo": 5968, + "znał": 5969, + "rozmowa": 5970, + "gimna": 5971, + "stylu": 5972, + "...)": 5973, + "byłby": 5974, + "śniegu": 5975, + "fach": 5976, + "Wielko": 5977, + "szono": 5978, + "Marka": 5979, + "Angli": 5980, + "logia": 5981, + "Regi": 5982, + "powiedziałem": 5983, + "publika": 5984, + "rozpoczyna": 5985, + "drzewa": 5986, + "Kierow": 5987, + "spotkaniu": 5988, + "polityczne": 5989, + "państwowych": 5990, + "Cieka": 5991, + "PRL": 5992, + "próbował": 5993, + "znaleźli": 5994, + "nazwiska": 5995, + "osobiście": 5996, + "powierzch": 5997, + "sukces": 5998, + "Gdańsku": 5999, + "Podobnie": 6000, + "Kwaśniewski": 6001, + "gwałtow": 6002, + "itd": 6003, + "Chciałbym": 6004, + "Małgo": 6005, + "senator": 6006, + ":)": 6007, + "?\"": 6008, + "Har": 6009, + "OS": 6010, + "Skąd": 6011, + "TE": 6012, + "Urząd": 6013, + "Ukrai": 6014, + "agre": 6015, + "lskiego": 6016, + "ogo": 6017, + "oczu": 6018, + "opubli": 6019, + "unie": 6020, + "ują": 6021, + "ułat": 6022, + "czli": 6023, + "nicze": 6024, + "rab": 6025, + "pojedy": 6026, + "pobiera": 6027, + "poszedł": 6028, + "kotów": 6029, + "koszu": 6030, + "korespon": 6031, + "zasłu": 6032, + "zabiera": 6033, + "mikro": 6034, + "wykła": 6035, + "tobie": 6036, + "ref": 6037, + "jazdy": 6038, + "rzyło": 6039, + "byle": 6040, + "mać": 6041, + "laz": 6042, + "kier": 6043, + "dzielni": 6044, + "wiemy": 6045, + "dużej": 6046, + "jum": 6047, + "bul": 6048, + "powietrza": 6049, + "rowane": 6050, + "działać": 6051, + "Wybor": 6052, + "twoje": 6053, + "druku": 6054, + "drogą": 6055, + "każdą": 6056, + "wszech": 6057, + "krok": 6058, + "Coś": 6059, + "wojna": 6060, + "Warszawa": 6061, + "liczbę": 6062, + "pojazd": 6063, + "Dzieci": 6064, + "książkę": 6065, + "dziewczyn": 6066, + "trwać": 6067, + "uczestników": 6068, + "zdrowo": 6069, + "punktów": 6070, + "Ministerstwo": 6071, + "celów": 6072, + "trwały": 6073, + "porozumienia": 6074, + "Auto": 6075, + "młodzież": 6076, + "sprzęt": 6077, + "zbliża": 6078, + "Ostatnio": 6079, + "Grzegorz": 6080, + "integra": 6081, + "Akademii": 6082, + "Później": 6083, + "32": 6084, + "39": 6085, + "Ele": 6086, + "Młod": 6087, + "Mój": 6088, + "Okrę": 6089, + "RE": 6090, + "Sły": 6091, + "Tro": 6092, + "dną": 6093, + "dół": 6094, + "epo": 6095, + "hod": 6096, + "klat": 6097, + "kowanie": 6098, + "nó": 6099, + "opan": 6100, + "scho": 6101, + "trzu": 6102, + "uchy": 6103, + "uniwersy": 6104, + "wne": 6105, + "zowie": 6106, + "zbio": 6107, + "śka": 6108, + "niektórzy": 6109, + "chów": 6110, + "pomor": 6111, + "poniżej": 6112, + "zaprasza": 6113, + "dopuszcza": 6114, + "wykształ": 6115, + "wygląd": 6116, + "przer": 6117, + "przesa": 6118, + "kieli": 6119, + "dziela": 6120, + "woka": 6121, + "pij": 6122, + "pina": 6123, + "żyłem": 6124, + "czak": 6125, + "cać": 6126, + "lonej": 6127, + "bol": 6128, + "spośród": 6129, + "duża": 6130, + "dużą": 6131, + "skre": 6132, + "precy": 6133, + "dobrą": 6134, + "kłam": 6135, + "fajnie": 6136, + "pewnych": 6137, + "pewnego": 6138, + "standar": 6139, + "ustala": 6140, + "Tere": 6141, + "nionym": 6142, + "Stal": 6143, + "środę": 6144, + "własny": 6145, + "własnego": 6146, + "węd": 6147, + "rozpoczął": 6148, + "Prawo": 6149, + "ogólno": 6150, + "powoduje": 6151, + "wejścia": 6152, + "koszty": 6153, + "roboty": 6154, + "przyjęciem": 6155, + "Włady": 6156, + "uznał": 6157, + "przyznał": 6158, + "dyrekto": 6159, + "prokuratura": 6160, + "oboję": 6161, + "burmistrz": 6162, + "kwestii": 6163, + "przewidy": 6164, + "ciężko": 6165, + "dużym": 6166, + "skóry": 6167, + "gazety": 6168, + "Kazimierz": 6169, + "dorosły": 6170, + "wielkości": 6171, + "ponownie": 6172, + "Piotra": 6173, + "ZSRR": 6174, + "awans": 6175, + "(\"": 6176, + "34": 6177, + "Ist": 6178, + "JA": 6179, + "Klubu": 6180, + "LA": 6181, + "Mod": 6182, + "Mor": 6183, + "NO": 6184, + "Stro": 6185, + "Słowa": 6186, + "TY": 6187, + "Współ": 6188, + "abor": 6189, + "ht": 6190, + "kg": 6191, + "lla": 6192, + "sją": 6193, + "ub": 6194, + "uję": 6195, + "uzu": 6196, + "wrę": 6197, + "zrezyg": 6198, + "źć": 6199, + "źró": 6200, + "napo": 6201, + "chłod": 6202, + "pode": 6203, + "szkę": 6204, + "rośnie": 6205, + "zastąpi": 6206, + "zarazem": 6207, + "domy": 6208, + "tarzy": 6209, + "wykry": 6210, + "przekształ": 6211, + "oddziału": 6212, + "kiewicza": 6213, + "ryj": 6214, + "rynek": 6215, + "kum": 6216, + "dzieży": 6217, + "armii": 6218, + "białe": 6219, + "zezwo": 6220, + "znany": 6221, + "rozsze": 6222, + "dują": 6223, + "podsu": 6224, + "fila": 6225, + "pul": 6226, + "prawem": 6227, + "rowanie": 6228, + "czonego": 6229, + "Zarząd": 6230, + "Zakopa": 6231, + "chami": 6232, + "miany": 6233, + "brata": 6234, + "mięsa": 6235, + "strasz": 6236, + "nictwie": 6237, + "nięciu": 6238, + "padła": 6239, + "imprezy": 6240, + "eksp": 6241, + "Czyli": 6242, + "ważnie": 6243, + "Marta": 6244, + "musisz": 6245, + "pytań": 6246, + "ojczy": 6247, + "2002": 6248, + "głosem": 6249, + "broń": 6250, + "lepsze": 6251, + "garni": 6252, + "obecności": 6253, + "gospodarczej": 6254, + "polityka": 6255, + "polityków": 6256, + "tygodnia": 6257, + "stawienia": 6258, + "uchwa": 6259, + "skarbu": 6260, + "demon": 6261, + "dobrego": 6262, + "XVII": 6263, + "dwor": 6264, + "Szczegó": 6265, + "lewicy": 6266, + "metody": 6267, + "konkursu": 6268, + "Fundu": 6269, + "szlache": 6270, + "Zakła": 6271, + "zwrócić": 6272, + "najważniejsze": 6273, + "kłopoty": 6274, + "religij": 6275, + "koalicji": 6276, + "Jesteś": 6277, + "Zjednoczonych": 6278, + "wnioski": 6279, + "33": 6280, + "Jor": 6281, + "Mło": 6282, + "Oni": 6283, + "dgo": 6284, + "kową": 6285, + "mode": 6286, + "pch": 6287, + "towała": 6288, + "wny": 6289, + "łała": 6290, + "rzone": 6291, + "nień": 6292, + "nielega": 6293, + "niowych": 6294, + "chowa": 6295, + "liny": 6296, + "zama": 6297, + "leci": 6298, + "terów": 6299, + "kibi": 6300, + "wione": 6301, + "wiony": 6302, + "byliśmy": 6303, + "niają": 6304, + "stanął": 6305, + "miesza": 6306, + "mieliśmy": 6307, + "run": 6308, + "rup": 6309, + "cono": 6310, + "mera": 6311, + "bora": 6312, + "rozli": 6313, + "budzi": 6314, + "grana": 6315, + "czonym": 6316, + "dzona": 6317, + "bram": 6318, + "brać": 6319, + "Domu": 6320, + "tworzenia": 6321, + "Mikoła": 6322, + "towany": 6323, + "byłaby": 6324, + "tekstu": 6325, + "grunt": 6326, + "tkach": 6327, + "ekspo": 6328, + "Czytel": 6329, + "Przypomni": 6330, + "zwał": 6331, + "pisem": 6332, + "decyzje": 6333, + "związek": 6334, + "taria": 6335, + "właściwego": 6336, + "nowski": 6337, + "walczyć": 6338, + "Prac": 6339, + "chirur": 6340, + "obrazy": 6341, + "drama": 6342, + "morder": 6343, + "land": 6344, + "partia": 6345, + "kultur": 6346, + "wskaza": 6347, + "kierowcy": 6348, + "uchwały": 6349, + "lekarze": 6350, + "radnych": 6351, + "stwierdza": 6352, + "wykonania": 6353, + "egzeku": 6354, + "przedsięwzię": 6355, + "portre": 6356, + "dużych": 6357, + "materiały": 6358, + "oczekiwa": 6359, + "społeczeństwo": 6360, + "Stanisława": 6361, + "powrotem": 6362, + "www": 6363, + "nadzor": 6364, + "Międzynarod": 6365, + "sejm": 6366, + "Wiadomo": 6367, + "intelektual": 6368, + "46": 6369, + "Fina": 6370, + "Gar": 6371, + "Obie": 6372, + "Oprócz": 6373, + "Obok": 6374, + "PE": 6375, + "Zdzi": 6376, + "knie": 6377, + "ntuje": 6378, + "psu": 6379, + "prow": 6380, + "plek": 6381, + "sne": 6382, + "spełnia": 6383, + "tch": 6384, + "udo": 6385, + "utru": 6386, + "unek": 6387, + "wka": 6388, + "wskich": 6389, + "wców": 6390, + "wałem": 6391, + "iera": 6392, + "niona": 6393, + "rana": 6394, + "posto": 6395, + "szpa": 6396, + "kadencji": 6397, + "zako": 6398, + "zazna": 6399, + "ler": 6400, + "dostać": 6401, + "wyrok": 6402, + "wagi": 6403, + "jadą": 6404, + "masa": 6405, + "malar": 6406, + "przepraszam": 6407, + "oddziały": 6408, + "patrzeć": 6409, + "ciepło": 6410, + "obia": 6411, + "przystąpi": 6412, + "mując": 6413, + "wery": 6414, + "prosto": 6415, + "bandy": 6416, + "podnieść": 6417, + "stoku": 6418, + "czoł": 6419, + "okrą": 6420, + "bran": 6421, + "Kom": 6422, + "fana": 6423, + "kolegi": 6424, + "ziemię": 6425, + "towar": 6426, + "towano": 6427, + "krea": 6428, + "chody": 6429, + "plany": 6430, + "złożył": 6431, + "śmieci": 6432, + "Stary": 6433, + "zdarzenia": 6434, + "odpowiedział": 6435, + "prezenta": 6436, + "dziećmi": 6437, + "powodów": 6438, + "jedynym": 6439, + "kurs": 6440, + "filmów": 6441, + "przedstawicieli": 6442, + "zawodowej": 6443, + "Ryb": 6444, + "Policji": 6445, + "Decy": 6446, + "Żydów": 6447, + "prowadzone": 6448, + "opieki": 6449, + "styczniu": 6450, + "podstawowych": 6451, + "XVI": 6452, + "Wielkiej": 6453, + "opłaty": 6454, + "potwierdza": 6455, + "uczniowie": 6456, + "Narodowej": 6457, + "Jezus": 6458, + "świadomości": 6459, + "rozmowę": 6460, + "chłopak": 6461, + "narodu": 6462, + "Równie": 6463, + "Edwar": 6464, + "Stwierdzam": 6465, + "(...)": 6466, + "38": 6467, + "Af": 6468, + "GO": 6469, + "Gminy": 6470, + "Sprawie": 6471, + "lka": 6472, + "rowo": 6473, + "towej": 6474, + "uśmie": 6475, + "udostęp": 6476, + "udowod": 6477, + "naby": 6478, + "stałe": 6479, + "niepo": 6480, + "nieraz": 6481, + "niebo": 6482, + "niepod": 6483, + "pogot": 6484, + "postanowie": 6485, + "ligi": 6486, + "licznych": 6487, + "koszy": 6488, + "kate": 6489, + "zapomni": 6490, + "lera": 6491, + "legen": 6492, + "lewski": 6493, + "dorad": 6494, + "dokony": 6495, + "tara": 6496, + "występuje": 6497, + "jaj": 6498, + "maksy": 6499, + "odnale": 6500, + "pamią": 6501, + "dzież": 6502, + "wierzyć": 6503, + "wor": 6504, + "ruszył": 6505, + "mury": 6506, + "wez": 6507, + "bija": 6508, + "bibliote": 6509, + "bawi": 6510, + "znaczenia": 6511, + "lon": 6512, + "logów": 6513, + "siedzą": 6514, + "ankie": 6515, + "styki": 6516, + "najgor": 6517, + "Jaka": 6518, + "Jaki": 6519, + "wzor": 6520, + "kimś": 6521, + "pewna": 6522, + "stanow": 6523, + "czuję": 6524, + "pełnił": 6525, + "Miro": 6526, + "droż": 6527, + "teren": 6528, + "pływ": 6529, + "Leszek": 6530, + "rodzinie": 6531, + "ostatniego": 6532, + "szonych": 6533, + "dźwi": 6534, + "kowcy": 6535, + "Warto": 6536, + "hotelu": 6537, + "kilkadziesiąt": 6538, + "słychać": 6539, + "entu": 6540, + "trzymać": 6541, + "zmierza": 6542, + "rozpocznie": 6543, + "zgodę": 6544, + "nosić": 6545, + "Goleni": 6546, + "specjalisty": 6547, + "dodatku": 6548, + "wskazuje": 6549, + "ciekawe": 6550, + "pozostaje": 6551, + "Niemców": 6552, + "województwie": 6553, + "pięćdziesiąt": 6554, + "Krakowa": 6555, + "wystarcza": 6556, + "rozwiązania": 6557, + "przestępstwa": 6558, + "powstania": 6559, + "sympa": 6560, + "pójdzie": 6561, + "głęboko": 6562, + "kampanii": 6563, + "Józefa": 6564, + "telefoni": 6565, + "czterdzieści": 6566, + "Policjanci": 6567, + "Szkoły": 6568, + "świąty": 6569, + "umożliwia": 6570, + "pielęgnia": 6571, + "Bli": 6572, + "Bryta": 6573, + "Mal": 6574, + "Nowo": 6575, + "Nowego": 6576, + "Ochro": 6577, + "Rej": 6578, + "bl": 6579, + "dże": 6580, + "gmina": 6581, + "opo": 6582, + "okie": 6583, + "oszu": 6584, + "sowie": 6585, + "tt": 6586, + "towego": 6587, + "wcy": 6588, + "wchodzą": 6589, + "nikomu": 6590, + "zaby": 6591, + "zabie": 6592, + "zapowiedział": 6593, + "zamówie": 6594, + "lecie": 6595, + "leniu": 6596, + "tycy": 6597, + "wyło": 6598, + "reg": 6599, + "przesła": 6600, + "przestrzega": 6601, + "odbyła": 6602, + "kujemy": 6603, + "staty": 6604, + "staran": 6605, + "wodo": 6606, + "przyczyn": 6607, + "sarz": 6608, + "piszą": 6609, + "czam": 6610, + "metra": 6611, + "podró": 6612, + "podmio": 6613, + "chodzę": 6614, + "sądzi": 6615, + "nus": 6616, + "stracił": 6617, + "Doro": 6618, + "żonym": 6619, + "dawca": 6620, + "grupie": 6621, + "marke": 6622, + "marszałek": 6623, + "kowskiej": 6624, + "logicznych": 6625, + "niosły": 6626, + "2007": 6627, + "Podstaw": 6628, + "procesie": 6629, + "Najbardziej": 6630, + "pamięć": 6631, + "Wolności": 6632, + "zawodowych": 6633, + "oceny": 6634, + "szanse": 6635, + "dyskusję": 6636, + "regular": 6637, + "charakterze": 6638, + "zabrać": 6639, + "zabranie": 6640, + "muzyki": 6641, + "papieża": 6642, + "Joh": 6643, + "Dyre": 6644, + "przygotowy": 6645, + "profeso": 6646, + "urządzenia": 6647, + "najbliższych": 6648, + "parlamentar": 6649, + "zapłacić": 6650, + "sekretarz": 6651, + "Olszty": 6652, + "przyczyną": 6653, + "absolwe": 6654, + "uzasadni": 6655, + "konsekwen": 6656, + "TVP": 6657, + "kościele": 6658, + "Borowski": 6659, + "mundu": 6660, + "Chrystusa": 6661, + "praktycznie": 6662, + "błąd": 6663, + "Specja": 6664, + "!\"": 6665, + "400": 6666, + "Brze": 6667, + "Fo": 6668, + "Kowa": 6669, + "Kod": 6670, + "Ona": 6671, + "kcje": 6672, + "krwa": 6673, + "mro": 6674, + "pd": 6675, + "sona": 6676, + "spła": 6677, + "tli": 6678, + "ukra": 6679, + "ubiegł": 6680, + "zb": 6681, + "łow": 6682, + "czkach": 6683, + "rzak": 6684, + "stałem": 6685, + "niepoko": 6686, + "niowej": 6687, + "szale": 6688, + "jez": 6689, + "rzec": 6690, + "kapła": 6691, + "zar": 6692, + "dostanie": 6693, + "tal": 6694, + "tyków": 6695, + "ówczes": 6696, + "waniem": 6697, + "wiru": 6698, + "mane": 6699, + "nota": 6700, + "paru": 6701, + "czynienia": 6702, + "mon": 6703, + "mieniem": 6704, + "ścić": 6705, + "przytom": 6706, + "przypomni": 6707, + "mul": 6708, + "żyło": 6709, + "biura": 6710, + "bienia": 6711, + "anu": 6712, + "zorem": 6713, + "władza": 6714, + "tragi": 6715, + "dobrej": 6716, + "czący": 6717, + "trzydzie": 6718, + "waria": 6719, + "koleżan": 6720, + "pełne": 6721, + "nionego": 6722, + "Star": 6723, + "stanowić": 6724, + "wojnę": 6725, + "godzinach": 6726, + "logiczne": 6727, + "logicznej": 6728, + "kowanych": 6729, + "podobno": 6730, + "zachwy": 6731, + "dziennie": 6732, + "1995": 6733, + "ofice": 6734, + "informację": 6735, + "kurcze": 6736, + "pojawił": 6737, + "koniecznie": 6738, + "zwol": 6739, + "członkiem": 6740, + "wyraź": 6741, + "miastach": 6742, + "wnętrza": 6743, + "święta": 6744, + "zmiana": 6745, + "narkoty": 6746, + "model": 6747, + "Franci": 6748, + "regul": 6749, + "dobrym": 6750, + "zaczęło": 6751, + "Ministerstwa": 6752, + "zakresu": 6753, + "wszelkich": 6754, + "faktycznie": 6755, + "redakcji": 6756, + "handlu": 6757, + "literatury": 6758, + "zmarł": 6759, + "zagrożenia": 6760, + "przedmiotów": 6761, + "zbrodni": 6762, + "łódz": 6763, + "Prezyden": 6764, + "rozmai": 6765, + "bohater": 6766, + "Dari": 6767, + "rozstrzyg": 6768, + "apte": 6769, + "):": 6770, + "Am": 6771, + "BP": 6772, + "DA": 6773, + "Dok": 6774, + "Ex": 6775, + "Juli": 6776, + "Kos": 6777, + "Mało": 6778, + "Nowy": 6779, + "Obywa": 6780, + "Sch": 6781, + "Zosta": 6782, + "drę": 6783, + "dowych": 6784, + "lnik": 6785, + "opóź": 6786, + "sowe": 6787, + "sprzyja": 6788, + "uło": 6789, + "ukoń": 6790, + "zno": 6791, + "nadzo": 6792, + "nazwy": 6793, + "niczy": 6794, + "ram": 6795, + "popiera": 6796, + "rolni": 6797, + "zap": 6798, + "zapisa": 6799, + "zamor": 6800, + "zamiar": 6801, + "dodać": 6802, + "dostos": 6803, + "tacy": 6804, + "wysu": 6805, + "łap": 6806, + "dago": 6807, + "larii": 6808, + "kieszeni": 6809, + "kurwa": 6810, + "cień": 6811, + "przywi": 6812, + "pisz": 6813, + "piszę": 6814, + "szedłem": 6815, + "pies": 6816, + "pen": 6817, + "bana": 6818, + "znane": 6819, + "cam": 6820, + "rozwią": 6821, + "taksów": 6822, + "prawdy": 6823, + "władzę": 6824, + "rowali": 6825, + "światy": 6826, + "byłego": 6827, + "bliżej": 6828, + "studentów": 6829, + "pełną": 6830, + "polską": 6831, + "gień": 6832, + "stroju": 6833, + "wspar": 6834, + "tkowych": 6835, + "grudniu": 6836, + "większy": 6837, + "spek": 6838, + "Wielu": 6839, + "kowana": 6840, + "1994": 6841, + "1996": 6842, + "ściąg": 6843, + "obecność": 6844, + "filmy": 6845, + "specjalne": 6846, + "politycy": 6847, + "udziałem": 6848, + "partne": 6849, + "uważają": 6850, + "myślałem": 6851, + "słuchać": 6852, + "zamku": 6853, + "dyskusja": 6854, + "normal": 6855, + "Kiedyś": 6856, + "piękne": 6857, + "moderni": 6858, + "piłka": 6859, + "Zespo": 6860, + "zabrakło": 6861, + "największych": 6862, + "niesieniu": 6863, + "lenda": 6864, + "tematy": 6865, + "nauczycieli": 6866, + "porozumienie": 6867, + "dziwne": 6868, + "tradycji": 6869, + "artykuł": 6870, + "pojawiły": 6871, + "sprzętu": 6872, + "telefonu": 6873, + "PZPR": 6874, + "pojawiają": 6875, + "archite": 6876, + "olim": 6877, + "fragment": 6878, + "Prokuratura": 6879, + "Następnie": 6880, + "pomieszcze": 6881, + "Adama": 6882, + "prywatyzacji": 6883, + "orygina": 6884, + "Wystarczy": 6885, + "56": 6886, + "Di": 6887, + "Ek": 6888, + "Kro": 6889, + "WO": 6890, + "Wą": 6891, + "akt": 6892, + "afe": 6893, + "pse": 6894, + "sno": 6895, + "ulu": 6896, + "va": 6897, + "wpadł": 6898, + "zwi": 6899, + "zia": 6900, + "natury": 6901, + "czci": 6902, + "czno": 6903, + "niemożliwe": 6904, + "porzą": 6905, + "pobytu": 6906, + "jeść": 6907, + "lide": 6908, + "koja": 6909, + "dozna": 6910, + "tacza": 6911, + "misji": 6912, + "ówka": 6913, + "wys": 6914, + "wypi": 6915, + "rent": 6916, + "rekor": 6917, + "referen": 6918, + "owaliśmy": 6919, + "odmien": 6920, + "ryba": 6921, + "dzier": 6922, + "stabi": 6923, + "moni": 6924, + "satys": 6925, + "piwo": 6926, + "Pozdrawiam": 6927, + "mecz": 6928, + "niejszą": 6929, + "pust": 6930, + "sklepie": 6931, + "sądzę": 6932, + "nur": 6933, + "najwięcej": 6934, + "akcje": 6935, + "przedłu": 6936, + "ręku": 6937, + "rękach": 6938, + "...\"": 6939, + "pytam": 6940, + "skoczył": 6941, + "Maciej": 6942, + "służyć": 6943, + "nikach": 6944, + "Polskę": 6945, + "tworzą": 6946, + "samobój": 6947, + "towanie": 6948, + "dawcy": 6949, + "dnienie": 6950, + "komplek": 6951, + "większym": 6952, + "placu": 6953, + "chęć": 6954, + "właściciela": 6955, + "Inspe": 6956, + "prowadzili": 6957, + "2004": 6958, + "elementów": 6959, + "ogół": 6960, + "szczególności": 6961, + "pracownik": 6962, + "Najwyż": 6963, + "żadne": 6964, + "autora": 6965, + "Lubli": 6966, + "małżon": 6967, + "śmierte": 6968, + "krzyż": 6969, + "uczelni": 6970, + "miejscem": 6971, + "członek": 6972, + "wiadomość": 6973, + "nazjum": 6974, + "myślał": 6975, + "Ktoś": 6976, + "miliar": 6977, + "wspólne": 6978, + "szczyt": 6979, + "głęb": 6980, + "czarne": 6981, + "założycie": 6982, + "znaleziono": 6983, + "samochodem": 6984, + "godne": 6985, + "największe": 6986, + "amerykańskich": 6987, + "dłoni": 6988, + "potrafią": 6989, + "otwarcie": 6990, + "przekonać": 6991, + "wyjść": 6992, + "budynek": 6993, + "efekt": 6994, + "Senat": 6995, + "emeryta": 6996, + "wewnętrznych": 6997, + "europejskiej": 6998, + "oświadczył": 6999, + "gałę": 7000, + "Stefan": 7001, + "postanowił": 7002, + "ległość": 7003, + "pozwolić": 7004, + "Fir": 7005, + "Bank": 7006, + "wątpliwie": 7007, + "niezależnie": 7008, + "studiów": 7009, + "formuł": 7010, + "wspomnia": 7011, + "Parlamentar": 7012, + "Zdrowia": 7013, + "Ogólno": 7014, + "Funduszu": 7015, + "Rejon": 7016, + "37": 7017, + "44": 7018, + "Bał": 7019, + "PI": 7020, + "Ró": 7021, + "Wreszcie": 7022, + "XX": 7023, + "dowy": 7024, + "dliwość": 7025, + "fię": 7026, + "gminie": 7027, + "izo": 7028, + "nnego": 7029, + "nkami": 7030, + "oo": 7031, + "opisa": 7032, + "omawia": 7033, + "pn": 7034, + "ps": 7035, + "tała": 7036, + "uprawia": 7037, + "vo": 7038, + "wce": 7039, + "wpła": 7040, + "złe": 7041, + "żnych": 7042, + "żur": 7043, + "str": 7044, + "rant": 7045, + "racjona": 7046, + "post": 7047, + "popra": 7048, + "posu": 7049, + "poszko": 7050, + "kamien": 7051, + "zacznie": 7052, + "test": 7053, + "tecznie": 7054, + "tacja": 7055, + "kina": 7056, + "tona": 7057, + "tobą": 7058, + "lasu": 7059, + "działo": 7060, + "czyni": 7061, + "morza": 7062, + "przysługuje": 7063, + "szyła": 7064, + "powstanie": 7065, + "powrót": 7066, + "lustra": 7067, + "bina": 7068, + "lom": 7069, + "lonego": 7070, + "Nagle": 7071, + "pusty": 7072, + "skro": 7073, + "stołu": 7074, + "tegoro": 7075, + "najwyżej": 7076, + "dzeni": 7077, + "czonej": 7078, + "Zam": 7079, + "Zaraz": 7080, + "Zamiast": 7081, + "Koście": 7082, + "mówiłem": 7083, + "Mag": 7084, + "mięk": 7085, + "Tom": 7086, + "formę": 7087, + "Japo": 7088, + "straty": 7089, + "festi": 7090, + "Wydaje": 7091, + "pełna": 7092, + "Miała": 7093, + "zdrowi": 7094, + "ustawa": 7095, + "karty": 7096, + "kardyna": 7097, + "Raz": 7098, + "grupę": 7099, + "ham": 7100, + "pismo": 7101, + "jednostek": 7102, + "wydarzenia": 7103, + "wydarzeń": 7104, + "dwaj": 7105, + "osobom": 7106, + "okolicy": 7107, + "firmie": 7108, + "siłę": 7109, + "pośpie": 7110, + "powodzi": 7111, + "kontrower": 7112, + "konieczne": 7113, + "konieczność": 7114, + "obrad": 7115, + "przedstawiciela": 7116, + "kosztuje": 7117, + "trybu": 7118, + "Polak": 7119, + "space": 7120, + "wspólno": 7121, + "Chociaż": 7122, + "książka": 7123, + "istnienia": 7124, + "obrazić": 7125, + "spokoj": 7126, + "Przedsię": 7127, + "południe": 7128, + "bloku": 7129, + "niemieckiej": 7130, + "muzyka": 7131, + "najlepsze": 7132, + "skrzyż": 7133, + "doświadczenia": 7134, + "konkurs": 7135, + "Krzysztofa": 7136, + "uczucia": 7137, + "zmianę": 7138, + "ludności": 7139, + "kandydatów": 7140, + "fałszy": 7141, + "rozpatrze": 7142, + "zdążył": 7143, + "usługi": 7144, + "zdjęć": 7145, + "łóżku": 7146, + "ostatecznie": 7147, + "posiedzeniu": 7148, + "teoro": 7149, + "radości": 7150, + "nadzwyczaj": 7151, + "pomyślał": 7152, + "Otóż": 7153, + "spotkał": 7154, + "inicjaty": 7155, + "konferencji": 7156, + "umiejętności": 7157, + "Partii": 7158, + "biznes": 7159, + "bezpośrednio": 7160, + "serdecznie": 7161, + "zeszłym": 7162, + "Małgorza": 7163, + "Finans": 7164, + "49": 7165, + "65": 7166, + "AT": 7167, + "Aż": 7168, + "En": 7169, + "Ire": 7170, + "Mak": 7171, + "Pła": 7172, + "Pięk": 7173, + "Unia": 7174, + "ZA": 7175, + "akade": 7176, + "bem": 7177, + "dki": 7178, + "grz": 7179, + "ksu": 7180, + "ly": 7181, + "lała": 7182, + "mm": 7183, + "nowie": 7184, + "okiem": 7185, + "ostwa": 7186, + "pą": 7187, + "umysł": 7188, + "ya": 7189, + "zka": 7190, + "śmiesz": 7191, + "Ża": 7192, + "nało": 7193, + "czku": 7194, + "radni": 7195, + "poto": 7196, + "podzi": 7197, + "pomnie": 7198, + "pożegna": 7199, + "jeździe": 7200, + "lik": 7201, + "gorz": 7202, + "gory": 7203, + "kalenda": 7204, + "dostrze": 7205, + "ciśnie": 7206, + "wydał": 7207, + "wymienia": 7208, + "wybór": 7209, + "recep": 7210, + "przeję": 7211, + "lans": 7212, + "odwró": 7213, + "kiele": 7214, + "dzieła": 7215, + "wiec": 7216, + "cyk": 7217, + "dycji": 7218, + "miem": 7219, + "przyda": 7220, + "przyjąć": 7221, + "siłą": 7222, + "pii": 7223, + "sześciu": 7224, + "życi": 7225, + "ordyna": 7226, + "cają": 7227, + "skrę": 7228, + "szak": 7229, + "stycznym": 7230, + "najmłod": 7231, + "Kont": 7232, + "ństwem": 7233, + "rtę": 7234, + "ktorów": 7235, + "pewnej": 7236, + "polscy": 7237, + "urodzi": 7238, + "budowie": 7239, + "Czym": 7240, + "sprawdza": 7241, + "Przypomina": 7242, + "Szpita": 7243, + "dźwię": 7244, + "kowska": 7245, + "Proje": 7246, + "właściwym": 7247, + "homo": 7248, + "zachowanie": 7249, + "2005": 7250, + "walce": 7251, + "dzieciom": 7252, + "trafia": 7253, + "wejść": 7254, + "obecnej": 7255, + "trudne": 7256, + "związków": 7257, + "Czeka": 7258, + "powią": 7259, + "kierowca": 7260, + "dokument": 7261, + "Barbara": 7262, + "Władze": 7263, + "wykorzystu": 7264, + "historię": 7265, + "historia": 7266, + "Medy": 7267, + "zginął": 7268, + "rodzaj": 7269, + "dziennikarz": 7270, + "ogród": 7271, + "wyjścia": 7272, + "zainteresowania": 7273, + "techniki": 7274, + "okazuje": 7275, + "kontaktu": 7276, + "postępowanie": 7277, + "lewic": 7278, + "małych": 7279, + "jasne": 7280, + "uderzył": 7281, + "Narodowego": 7282, + "ilość": 7283, + "granicę": 7284, + "Jezusa": 7285, + "pełnospraw": 7286, + "uwzględnia": 7287, + "Izrael": 7288, + "drzwiami": 7289, + "Henryk": 7290, + "Sławo": 7291, + "prowin": 7292, + "FA": 7293, + "Ile": 7294, + "Ję": 7295, + "Mó": 7296, + "Pała": 7297, + "Plat": 7298, + "Vi": 7299, + "Wale": 7300, + "bał": 7301, + "dnej": 7302, + "ntem": 7303, + "ogar": 7304, + "opozy": 7305, + "uto": 7306, + "ubo": 7307, + "uświa": 7308, + "umar": 7309, + "wnu": 7310, + "wprowadzo": 7311, + "wprawdzie": 7312, + "zją": 7313, + "złu": 7314, + "żny": 7315, + "char": 7316, + "chia": 7317, + "poci": 7318, + "pojem": 7319, + "szczone": 7320, + "roman": 7321, + "kop": 7322, + "karę": 7323, + "tero": 7324, + "wymyśli": 7325, + "tole": 7326, + "rzym": 7327, + "odległości": 7328, + "kula": 7329, + "czycy": 7330, + "czytał": 7331, + "mont": 7332, + "wierzę": 7333, + "ciepła": 7334, + "prasy": 7335, + "arcy": 7336, + "powstały": 7337, + "inżynie": 7338, + "went": 7339, + "week": 7340, + "wewnątrz": 7341, + "probo": 7342, + "biało": 7343, + "Poseł": 7344, + "skimi": 7345, + "rozsąd": 7346, + "ducha": 7347, + "sekun": 7348, + "skan": 7349, + "powietrzu": 7350, + "tymczasem": 7351, + "styczną": 7352, + "styczna": 7353, + "sądem": 7354, + "rządzie": 7355, + "żać": 7356, + "miary": 7357, + "bezdom": 7358, + "teria": 7359, + "terminu": 7360, + "brał": 7361, + "Koło": 7362, + "Jaku": 7363, + "ciąży": 7364, + "Doda": 7365, + "słabo": 7366, + "stancji": 7367, + "twoja": 7368, + "sprawia": 7369, + "panowie": 7370, + "ustawę": 7371, + "łącznie": 7372, + "Tea": 7373, + "nionej": 7374, + "budowa": 7375, + "płyt": 7376, + "specyfi": 7377, + "sprawdzić": 7378, + "myślenia": 7379, + "zdaje": 7380, + "wszedł": 7381, + "Wito": 7382, + "klasie": 7383, + "chwilą": 7384, + "starszy": 7385, + "wejście": 7386, + "1993": 7387, + "Jednym": 7388, + "długości": 7389, + "dziesiątych": 7390, + "obrazu": 7391, + "przyjdzie": 7392, + "Spotka": 7393, + "Wojsk": 7394, + "proponowa": 7395, + "niemieckich": 7396, + "niemieckiego": 7397, + "stopnia": 7398, + "zakłada": 7399, + "elektro": 7400, + "oskarżenia": 7401, + "kwesti": 7402, + "znalazła": 7403, + "Wielka": 7404, + "protestu": 7405, + "powyżej": 7406, + "uczuć": 7407, + "wykonywania": 7408, + "emocji": 7409, + "emocje": 7410, + "skutecznie": 7411, + "zwrócił": 7412, + "łóżka": 7413, + "średniowie": 7414, + "Wysoka": 7415, + "czterdzie": 7416, + "córki": 7417, + "przestrzeni": 7418, + "nazwę": 7419, + "drużyny": 7420, + "Instytutu": 7421, + "spółek": 7422, + "prawdopodobniej": 7423, + "Kobieta": 7424, + "Okręg": 7425, + "eksplo": 7426, + "ubiegłego": 7427, + "poprawek": 7428, + "Przedsiębior": 7429, + "42": 7430, + "BI": 7431, + "BO": 7432, + "Man": 7433, + "Ofi": 7434, + "Okazało": 7435, + "Pię": 7436, + "Pło": 7437, + "Ri": 7438, + "ZUS": 7439, + "anio": 7440, + "ctwem": 7441, + "kały": 7442, + "ogień": 7443, + "sny": 7444, + "sla": 7445, + "schroni": 7446, + "twy": 7447, + "wbrew": 7448, + "zować": 7449, + "zrealiz": 7450, + "śmi": 7451, + "źnia": 7452, + "nagra": 7453, + "nawią": 7454, + "owne": 7455, + "ownik": 7456, + "owskich": 7457, + "ownicy": 7458, + "stowarzy": 7459, + "porze": 7460, + "pomi": 7461, + "pochy": 7462, + "roda": 7463, + "roczy": 7464, + "zamian": 7465, + "zarejest": 7466, + "zaplanowa": 7467, + "dociera": 7468, + "teru": 7469, + "tary": 7470, + "tyłu": 7471, + "wymi": 7472, + "wyła": 7473, + "wykonu": 7474, + "mac": 7475, + "non": 7476, + "przeby": 7477, + "przeważnie": 7478, + "odwro": 7479, + "kiet": 7480, + "paść": 7481, + "obsługi": 7482, + "powstał": 7483, + "piwa": 7484, + "pek": 7485, + "pedago": 7486, + "Począ": 7487, + "conych": 7488, + "rozum": 7489, + "rozgry": 7490, + "osy": 7491, + "bunt": 7492, + "szach": 7493, + "nują": 7494, + "najnow": 7495, + "aktor": 7496, + "traci": 7497, + "cham": 7498, + "okru": 7499, + "termi": 7500, + "mówimy": 7501, + "Toma": 7502, + "nięta": 7503, + "koledzy": 7504, + "czuć": 7505, + "czuł": 7506, + "Przemy": 7507, + "chodziła": 7508, + "karto": 7509, + "tkowe": 7510, + "Monika": 7511, + "gruncie": 7512, + "większa": 7513, + "ktuali": 7514, + "wydatków": 7515, + "informuje": 7516, + "Bydgo": 7517, + "świetnie": 7518, + "świadczenia": 7519, + "chciałam": 7520, + "zdolności": 7521, + "obecny": 7522, + "polityczny": 7523, + "wersji": 7524, + "Komitetu": 7525, + "obronie": 7526, + "nazwa": 7527, + "Kongre": 7528, + "miliona": 7529, + "spać": 7530, + "szans": 7531, + "Działa": 7532, + "śled": 7533, + "określone": 7534, + "Sier": 7535, + "zaczęli": 7536, + "zakończenie": 7537, + "zainteresowanie": 7538, + "wybrać": 7539, + "trwała": 7540, + "trwało": 7541, + "opłat": 7542, + "dwoma": 7543, + "prosić": 7544, + "mogłaby": 7545, + "połowę": 7546, + "zauważył": 7547, + "wizyty": 7548, + "Miejskiej": 7549, + "transa": 7550, + "emocjona": 7551, + "hym": 7552, + "podkreśli": 7553, + "fanta": 7554, + "poparcie": 7555, + "metal": 7556, + "okolicach": 7557, + "płci": 7558, + "wyjaśnić": 7559, + "przemysłu": 7560, + "Gazety": 7561, + "edukacji": 7562, + "Gospodarki": 7563, + "przeszkadza": 7564, + "odzna": 7565, + "Poprawka": 7566, + "Białorusi": 7567, + "tożsamo": 7568, + "źródeł": 7569, + "entuzja": 7570, + "spektak": 7571, + "pseudo": 7572, + "referendum": 7573, + "CI": 7574, + "CIA": 7575, + "Dona": 7576, + "Gor": 7577, + "Hali": 7578, + "Hist": 7579, + "Kre": 7580, + "Mnie": 7581, + "Okla": 7582, + "Obro": 7583, + "Zda": 7584, + "ami": 7585, + "aku": 7586, + "alar": 7587, + "bki": 7588, + "bała": 7589, + "iła": 7590, + "małej": 7591, + "płu": 7592, + "ut": 7593, + "usi": 7594, + "usił": 7595, + "wście": 7596, + "zza": 7597, + "naczy": 7598, + "niewy": 7599, + "nitar": 7600, + "radę": 7601, + "pogar": 7602, + "pogląd": 7603, + "roma": 7604, + "jenia": 7605, + "koma": 7606, + "komo": 7607, + "zapytać": 7608, + "dodał": 7609, + "ówkę": 7610, + "wyga": 7611, + "waga": 7612, + "łaska": 7613, + "żeć": 7614, + "żeni": 7615, + "przebieg": 7616, + "czymy": 7617, + "ceń": 7618, + "dena": 7619, + "deszcz": 7620, + "przychod": 7621, + "przyjechał": 7622, + "mus": 7623, + "cjonu": 7624, + "szeń": 7625, + "pel": 7626, + "progno": 7627, + "biała": 7628, + "zywania": 7629, + "medi": 7630, + "duszy": 7631, + "owiska": 7632, + "siedział": 7633, + "bierz": 7634, + "chodzenie": 7635, + "niejszego": 7636, + "skała": 7637, + "styka": 7638, + "grał": 7639, + "bezpła": 7640, + "głod": 7641, + "kładzie": 7642, + "mówisz": 7643, + "190": 7644, + "Kacz": 7645, + "niętych": 7646, + "Chci": 7647, + "Dom": 7648, + "półtora": 7649, + "tników": 7650, + "twor": 7651, + "Przewod": 7652, + "Ter": 7653, + "Bole": 7654, + "Radziec": 7655, + "złożyć": 7656, + "rządów": 7657, + "żebym": 7658, + "stanowisku": 7659, + "Taka": 7660, + "stosunek": 7661, + "dźwięk": 7662, + "Program": 7663, + "chwila": 7664, + "Były": 7665, + "zasadach": 7666, + "króle": 7667, + "programów": 7668, + "Biura": 7669, + "terytoria": 7670, + "dalsze": 7671, + "dalszych": 7672, + "gospodarczych": 7673, + "spotkań": 7674, + "Was": 7675, + "polityce": 7676, + "Czech": 7677, + "chodząc": 7678, + "kształt": 7679, + "telewizor": 7680, + "chciałby": 7681, + "przyznać": 7682, + "samochody": 7683, + "tłumaczyć": 7684, + "rejonie": 7685, + "patrząc": 7686, + "dziennikarze": 7687, + "zakłady": 7688, + "przewiduje": 7689, + "najlepszych": 7690, + "obowiązku": 7691, + "przedsiębiorstw": 7692, + "zatrudnienia": 7693, + "dziwnego": 7694, + "wange": 7695, + "wielokrotnie": 7696, + "przyczyny": 7697, + "Krystyna": 7698, + "sprawozdaw": 7699, + "zdjęcie": 7700, + "Hisz": 7701, + "Hitle": 7702, + "Miasto": 7703, + "punkty": 7704, + "wydawało": 7705, + "pacjentów": 7706, + "biskup": 7707, + "okręg": 7708, + "1939": 7709, + "zwłoki": 7710, + "Mieszkańcy": 7711, + "defini": 7712, + "potrzebuje": 7713, + "Jednocześnie": 7714, + "drzwiach": 7715, + "pielgrzy": 7716, + "Wałęsa": 7717, + "Miller": 7718, + "Rząd": 7719, + "Uniwersytetu": 7720, + "przekracza": 7721, + "kontakty": 7722, + "Powiat": 7723, + "tragedii": 7724, + "swobod": 7725, + "Również": 7726, + "Obywatel": 7727, + "powiąza": 7728, + "Histor": 7729, + "CIE": 7730, + "Dia": 7731, + "Hele": 7732, + "Ir": 7733, + "Któ": 7734, + "Mc": 7735, + "SI": 7736, + "Uni": 7737, + "aa": 7738, + "ogrze": 7739, + "pnie": 7740, + "psa": 7741, + "ssa": 7742, + "trzę": 7743, + "ule": 7744, + "ulega": 7745, + "ukrai": 7746, + "napisać": 7747, + "czała": 7748, + "niedługo": 7749, + "pot": 7750, + "porę": 7751, + "podzię": 7752, + "rocz": 7753, + "rosną": 7754, + "koł": 7755, + "kaw": 7756, + "kaja": 7757, + "zami": 7758, + "zakon": 7759, + "zarzuca": 7760, + "zaopa": 7761, + "lewo": 7762, + "doprowadzi": 7763, + "dostała": 7764, + "doprowadzić": 7765, + "cisza": 7766, + "ówczas": 7767, + "wymiar": 7768, + "wając": 7769, + "repor": 7770, + "widziałam": 7771, + "przerywa": 7772, + "lak": 7773, + "odbył": 7774, + "odbior": 7775, + "odpor": 7776, + "niać": 7777, + "czyłem": 7778, + "cerowi": 7779, + "start": 7780, + "starego": 7781, + "wiedziała": 7782, + "wość": 7783, + "miecki": 7784, + "deszczu": 7785, + "przypuszcza": 7786, + "przypadek": 7787, + "muzeum": 7788, + "salo": 7789, + "powe": 7790, + "powstała": 7791, + "powięk": 7792, + "szeniem": 7793, + "promieni": 7794, + "czach": 7795, + "Połu": 7796, + "bak": 7797, + "podjął": 7798, + "Nacze": 7799, + "skać": 7800, + "powiecie": 7801, + "równy": 7802, + "Zarządu": 7803, + "rzami": 7804, + "brat": 7805, + "słod": 7806, + "swoimi": 7807, + "fajne": 7808, + "robili": 7809, + "jakości": 7810, + "rannych": 7811, + "różno": 7812, + "różnic": 7813, + "Stanach": 7814, + "Lecha": 7815, + "reklam": 7816, + "liwością": 7817, + "kowało": 7818, + "mowali": 7819, + "zachować": 7820, + "ciągnął": 7821, + "kościo": 7822, + "lepszy": 7823, + "programy": 7824, + "ulicach": 7825, + "dzieckiem": 7826, + "żadnym": 7827, + "produk": 7828, + "przedstawiciel": 7829, + "przyjaciel": 7830, + "mentarzy": 7831, + "głównych": 7832, + "głównym": 7833, + "trybie": 7834, + "warunkiem": 7835, + "Dzień": 7836, + "podejrze": 7837, + "wróciła": 7838, + "Dzisiaj": 7839, + "sędzia": 7840, + "książce": 7841, + "zależności": 7842, + "padają": 7843, + "miesiącu": 7844, + "miesiącach": 7845, + "tłumaczył": 7846, + "sprzedaż": 7847, + "poprawkę": 7848, + "dziesięcio": 7849, + "nadziei": 7850, + "zapach": 7851, + "pracują": 7852, + "Ciebie": 7853, + "lizację": 7854, + "poziomu": 7855, + "osiąga": 7856, + "problemem": 7857, + "pójść": 7858, + "rozpoczęła": 7859, + "odpowiedzialność": 7860, + "inwestycje": 7861, + "zabawy": 7862, + "fałsz": 7863, + "transportu": 7864, + "Zakładu": 7865, + "pytałem": 7866, + "sprawozdania": 7867, + "funduszu": 7868, + "Prawdo": 7869, + "zatrzymał": 7870, + "zgadza": 7871, + "Pierwsza": 7872, + "gwiazd": 7873, + "teore": 7874, + "zwiększa": 7875, + "odcinku": 7876, + "nagrodę": 7877, + "ośmiu": 7878, + "ogromne": 7879, + "rozmowie": 7880, + "Jesteśmy": 7881, + "żonę": 7882, + "Agencji": 7883, + "parafii": 7884, + "zbiór": 7885, + "Człowiek": 7886, + "Demokratycznej": 7887, + "akademi": 7888, + "Oklaski": 7889, + "52": 7890, + "Ach": 7891, + "Aust": 7892, + "Cały": 7893, + "Nowe": 7894, + "Spół": 7895, + "Sprawa": 7896, + "Tłu": 7897, + "dż": 7898, + "dwi": 7899, + "ee": 7900, + "iny": 7901, + "nna": 7902, + "opowie": 7903, + "spytał": 7904, + "tniu": 7905, + "unika": 7906, + "wnosi": 7907, + "zre": 7908, + "zlikwi": 7909, + "naród": 7910, + "cznością": 7911, + "stia": 7912, + "nieniu": 7913, + "nienawi": 7914, + "niczej": 7915, + "poczę": 7916, + "pokaza": 7917, + "postrzega": 7918, + "lig": 7919, + "kora": 7920, + "kawiar": 7921, + "zazwyczaj": 7922, + "leniem": 7923, + "dokład": 7924, + "dopuści": 7925, + "wyle": 7926, + "wytwarza": 7927, + "łańcu": 7928, + "jami": 7929, + "widz": 7930, + "labora": 7931, + "dziad": 7932, + "ceniem": 7933, + "stami": 7934, + "czeństwa": 7935, + "dykt": 7936, + "dynami": 7937, + "pion": 7938, + "luje": 7939, + "spojrzał": 7940, + "setki": 7941, + "ciach": 7942, + "słał": 7943, + "strach": 7944, + "kąpie": 7945, + "wzrok": 7946, + "fascy": 7947, + "Karoli": 7948, + "pełnej": 7949, + "towarów": 7950, + "ustalić": 7951, + "tekście": 7952, + "ekstra": 7953, + "Sztu": 7954, + "wydatki": 7955, + "dowci": 7956, + "hitle": 7957, + "osobę": 7958, + "hono": 7959, + "Także": 7960, + "trafiła": 7961, + "interesuje": 7962, + "społecznego": 7963, + "1990": 7964, + "wysokość": 7965, + "189": 7966, + "Mieczy": 7967, + "specjalnych": 7968, + "ciemno": 7969, + "przyjaź": 7970, + "Jedna": 7971, + "partner": 7972, + "czekają": 7973, + "westch": 7974, + "towarzystwie": 7975, + "kierownik": 7976, + "Polityki": 7977, + "głębi": 7978, + "funkcję": 7979, + "wpływem": 7980, + "prawic": 7981, + "realizację": 7982, + "letnią": 7983, + "opinię": 7984, + "czekał": 7985, + "potrzebna": 7986, + "równocześnie": 7987, + "zdecydowa": 7988, + "Czasem": 7989, + "analiz": 7990, + "obejmuje": 7991, + "Joan": 7992, + "Izbo": 7993, + "radyka": 7994, + "szkolenia": 7995, + "biegać": 7996, + "Straży": 7997, + "profesjona": 7998, + "kwietniu": 7999, + "Super": 8000, + "małym": 8001, + "urządzeń": 8002, + "1975": 8003, + "należności": 8004, + "regionu": 8005, + "całość": 8006, + "sekretarza": 8007, + "dodatkowe": 8008, + "1945": 8009, + "przodu": 8010, + "Krajowej": 8011, + "atmosfery": 8012, + "ekspery": 8013, + "fotograf": 8014, + "ofiary": 8015, + "czytelników": 8016, + "zaufania": 8017, + "niezbędne": 8018, + "marszałka": 8019, + "dyspozy": 8020, + "rezerw": 8021, + "Należy": 8022, + "Czerwo": 8023, + "oglądać": 8024, + "Sojuszu": 8025, + "Zygmunt": 8026, + "uniknąć": 8027, + "Ochrony": 8028, + "Prawdopodobnie": 8029, + "Afry": 8030, + "GA": 8031, + "Her": 8032, + "NE": 8033, + "Oli": 8034, + "Tran": 8035, + "WY": 8036, + "Win": 8037, + "Wówczas": 8038, + "ksa": 8039, + "kse": 8040, + "knąć": 8041, + "of": 8042, + "och": 8043, + "ssi": 8044, + "skon": 8045, + "tką": 8046, + "ńsko": 8047, + "ślu": 8048, + "ient": 8049, + "strój": 8050, + "niewątpliwie": 8051, + "pobi": 8052, + "podział": 8053, + "pokar": 8054, + "szona": 8055, + "szliśmy": 8056, + "lili": 8057, + "liwe": 8058, + "goty": 8059, + "kasy": 8060, + "zarob": 8061, + "zaprezent": 8062, + "lewej": 8063, + "nety": 8064, + "tylu": 8065, + "wyszła": 8066, + "wyjeżdża": 8067, + "masy": 8068, + "maju": 8069, + "nosił": 8070, + "odra": 8071, + "odro": 8072, + "odło": 8073, + "oddać": 8074, + "ceni": 8075, + "cech": 8076, + "czele": 8077, + "przygo": 8078, + "przyby": 8079, + "przypomnie": 8080, + "powstrzy": 8081, + "pilo": 8082, + "gada": 8083, + "zechce": 8084, + "banków": 8085, + "znaczą": 8086, + "boże": 8087, + "rozło": 8088, + "owicie": 8089, + "podnie": 8090, + "podpis": 8091, + "syl": 8092, + "chorych": 8093, + "niejszej": 8094, + "skór": 8095, + "prawnych": 8096, + "akcja": 8097, + "wład": 8098, + "rządzą": 8099, + "traktu": 8100, + "presji": 8101, + "Matka": 8102, + "soju": 8103, + "Para": 8104, + "śnieg": 8105, + "Kana": 8106, + "Wydaw": 8107, + "Przepraszam": 8108, + "wiersz": 8109, + "pracą": 8110, + "piętra": 8111, + "pięcio": 8112, + "Moja": 8113, + "Rado": 8114, + "Raci": 8115, + "Stan": 8116, + "habili": 8117, + "mniejsze": 8118, + "Wieczo": 8119, + "zdań": 8120, + "rowski": 8121, + "Witam": 8122, + "pierwo": 8123, + "osobą": 8124, + "słyszał": 8125, + "kowali": 8126, + "świadków": 8127, + "wojewoda": 8128, + "węgla": 8129, + "Białego": 8130, + "adwoka": 8131, + "autory": 8132, + "krzyknął": 8133, + "politycznego": 8134, + "politycznym": 8135, + "młode": 8136, + "finansowanie": 8137, + "wyjazd": 8138, + "klucz": 8139, + "pomnik": 8140, + "święto": 8141, + "prezydentem": 8142, + "miesiąca": 8143, + "Pewnie": 8144, + "modlit": 8145, + "polemi": 8146, + "egzem": 8147, + "Przedstawi": 8148, + "stosunki": 8149, + "przyszłego": 8150, + "burmistrza": 8151, + "potrafił": 8152, + "ludzkie": 8153, + "rolnictwa": 8154, + "obowiązki": 8155, + "1000": 8156, + "Kraków": 8157, + "chcąc": 8158, + "ciężkie": 8159, + "zatrudnia": 8160, + "jrzała": 8161, + "podobie": 8162, + "połowa": 8163, + "Związek": 8164, + "reprezent": 8165, + "europejskich": 8166, + "brzmi": 8167, + "Wspó": 8168, + "NIK": 8169, + "uśmiechnął": 8170, + "szeroko": 8171, + "Śląsku": 8172, + "Podobno": 8173, + "siostra": 8174, + "harmo": 8175, + "koalicja": 8176, + "Aleksandra": 8177, + "ministrem": 8178, + "ośrodek": 8179, + "praktyce": 8180, + "oczami": 8181, + "sklepu": 8182, + "plus": 8183, + "otworzył": 8184, + "podstawy": 8185, + "facet": 8186, + "wakacje": 8187, + "inteligen": 8188, + "weźmie": 8189, + "prędkości": 8190, + "oddech": 8191, + "Rozumiem": 8192, + "Londynie": 8193, + "pułkow": 8194, + "reflek": 8195, + "przerwy": 8196, + "demonstra": 8197, + "Afgani": 8198, + "podróży": 8199, + "Finansów": 8200, + "egzempla": 8201, + "59": 8202, + "800": 8203, + ":-)": 8204, + "Ener": 8205, + "Hal": 8206, + "Ira": 8207, + "Kwi": 8208, + "Lw": 8209, + "RY": 8210, + "Skoro": 8211, + "Wan": 8212, + "Zi": 8213, + "aspe": 8214, + "awan": 8215, + "brą": 8216, + "drą": 8217, + "grę": 8218, + "lskiej": 8219, + "nności": 8220, + "otworzy": 8221, + "smo": 8222, + "sprzeciw": 8223, + "snęła": 8224, + "sformuł": 8225, + "tin": 8226, + "ucieka": 8227, + "van": 8228, + "órek": 8229, + "śniu": 8230, + "Żad": 8231, + "ier": 8232, + "naru": 8233, + "narusza": 8234, + "owałam": 8235, + "niespo": 8236, + "niepotrzeb": 8237, + "chał": 8238, + "pokaz": 8239, + "postać": 8240, + "dzkiego": 8241, + "liwy": 8242, + "gość": 8243, + "konia": 8244, + "zato": 8245, + "zain": 8246, + "letniej": 8247, + "dochodzi": 8248, + "tata": 8249, + "mić": 8250, + "tyfi": 8251, + "wyka": 8252, + "tonie": 8253, + "łamach": 8254, + "wiod": 8255, + "wiło": 8256, + "mawiał": 8257, + "przeszko": 8258, + "przekony": 8259, + "rytu": 8260, + "wiedzę": 8261, + "wiedziałem": 8262, + "cyf": 8263, + "dycha": 8264, + "prawej": 8265, + "turą": 8266, + "sili": 8267, + "piśmie": 8268, + "szereg": 8269, + "proste": 8270, + "barok": 8271, + "znanych": 8272, + "podwój": 8273, + "podjąć": 8274, + "ben": 8275, + "ałych": 8276, + "stycznie": 8277, + "zory": 8278, + "Jel": 8279, + "najprawdopodobniej": 8280, + "przedszko": 8281, + "rządy": 8282, + "żają": 8283, + "Zanim": 8284, + "albu": 8285, + "braci": 8286, + "słem": 8287, + "służy": 8288, + "dzania": 8289, + "gene": 8290, + "Polskich": 8291, + "fata": 8292, + "faktu": 8293, + "padów": 8294, + "północy": 8295, + "Micha": 8296, + "rzucić": 8297, + "wsch": 8298, + "towane": 8299, + "jakość": 8300, + "Tele": 8301, + "Bogda": 8302, + "Radia": 8303, + "płyną": 8304, + "mieszkać": 8305, + "rowała": 8306, + "wydania": 8307, + "odpowiedzieć": 8308, + "mózgu": 8309, + "hipo": 8310, + "kowców": 8311, + "ojcem": 8312, + "słyszy": 8313, + "świetle": 8314, + "niosą": 8315, + "podaje": 8316, + "2003": 8317, + "korzyści": 8318, + "zgodni": 8319, + "takimi": 8320, + "społeczne": 8321, + "pracownika": 8322, + "1991": 8323, + "jedyny": 8324, + "wyższe": 8325, + "lekcji": 8326, + "Woli": 8327, + "przyjaciele": 8328, + "spółdziel": 8329, + "Konstytu": 8330, + "mężczyźni": 8331, + "przyjęcia": 8332, + "zapewnić": 8333, + "lokalu": 8334, + "następnego": 8335, + "języku": 8336, + "założenia": 8337, + "Tutaj": 8338, + "Życie": 8339, + "wyborczej": 8340, + "spokoju": 8341, + "czytania": 8342, + "patrio": 8343, + "zaczęły": 8344, + "amerykański": 8345, + "państwowej": 8346, + "otrzymała": 8347, + "nauczyciele": 8348, + "wzięli": 8349, + "zaczynają": 8350, + "wojskowych": 8351, + "Publi": 8352, + "wyjątkiem": 8353, + "jasna": 8354, + "mężczyzny": 8355, + "zajęć": 8356, + "tajemnicy": 8357, + "kandydata": 8358, + "Funda": 8359, + "logię": 8360, + "Gdańska": 8361, + "Szef": 8362, + "stref": 8363, + "poszuki": 8364, + "pojawiła": 8365, + "zadowolony": 8366, + "różnica": 8367, + "kwoty": 8368, + "dojść": 8369, + "babcia": 8370, + "dbać": 8371, + "ćwiczenia": 8372, + "uroczystości": 8373, + "konstrukcji": 8374, + "okupa": 8375, + "Wrocławiu": 8376, + "deficy": 8377, + "przyrody": 8378, + "placówki": 8379, + "zwrot": 8380, + "oszczędności": 8381, + "obszarze": 8382, + "eduka": 8383, + "słuchał": 8384, + "RZE": 8385, + "przepisach": 8386, + "trzeciego": 8387, + "nastolat": 8388, + "anonim": 8389, + "Dziennika": 8390, + "dorosłych": 8391, + "Dyrektor": 8392, + "dzierża": 8393, + "Mógł": 8394, + "weeken": 8395, + "55": 8396, + "Ab": 8397, + "Art": 8398, + "Czło": 8399, + "Dale": 8400, + "Eu": 8401, + "Grze": 8402, + "Klub": 8403, + "LO": 8404, + "Oba": 8405, + "Pru": 8406, + "Prowa": 8407, + "Róż": 8408, + "Twoje": 8409, + "VAT": 8410, + "grza": 8411, + "hała": 8412, + "lki": 8413, + "lnictwa": 8414, + "oznaj": 8415, + "opuszcza": 8416, + "tło": 8417, + "uu": 8418, + "uspo": 8419, + "wpisa": 8420, + "łzy": 8421, + "łowski": 8422, + "Świe": 8423, + "czkami": 8424, + "stkę": 8425, + "nieniem": 8426, + "niekiedy": 8427, + "gosła": 8428, + "zao": 8429, + "zadaniem": 8430, + "zaatak": 8431, + "zaakcep": 8432, + "ciar": 8433, + "tani": 8434, + "wyprze": 8435, + "wymu": 8436, + "wystaw": 8437, + "wystawia": 8438, + "wyobrazić": 8439, + "toczy": 8440, + "waha": 8441, + "wisz": 8442, + "widziała": 8443, + "marek": 8444, + "damia": 8445, + "nos": 8446, + "przesłucha": 8447, + "dzisz": 8448, + "cechy": 8449, + "mość": 8450, + "łom": 8451, + "ktry": 8452, + "mywać": 8453, + "przytu": 8454, + "przyspie": 8455, + "szyły": 8456, + "siód": 8457, + "szeć": 8458, + "owemu": 8459, + "biuro": 8460, + "Poja": 8461, + "cof": 8462, + "znana": 8463, + "boli": 8464, + "rozry": 8465, + "rozbi": 8466, + "podniósł": 8467, + "skraj": 8468, + "prawdą": 8469, + "stom": 8470, + "częścią": 8471, + "owoc": 8472, + "cudow": 8473, + "góra": 8474, + "Mają": 8475, + "słowia": 8476, + "słup": 8477, + "Kami": 8478, + "nięto": 8479, + "padły": 8480, + "pewną": 8481, + "Dotychczas": 8482, + "robisz": 8483, + "pełnym": 8484, + "tworzyć": 8485, + "zostałe": 8486, + "większych": 8487, + "trudem": 8488, + "planu": 8489, + "umowę": 8490, + "auten": 8491, + "mniejszości": 8492, + "Wieś": 8493, + "rodziną": 8494, + "powiadomi": 8495, + "żebyś": 8496, + "rowskiego": 8497, + "żące": 8498, + "chętnych": 8499, + "decydu": 8500, + "logiczny": 8501, + "Profe": 8502, + "stworzyć": 8503, + "świadczy": 8504, + "zrobiło": 8505, + "Prawie": 8506, + "nowany": 8507, + "oficer": 8508, + "terytorium": 8509, + "wyższych": 8510, + "kilkudziesięciu": 8511, + "określenia": 8512, + "okazał": 8513, + "Watyka": 8514, + "składni": 8515, + "kosztow": 8516, + "Dziew": 8517, + "szansa": 8518, + "Muszę": 8519, + "następne": 8520, + "istnieją": 8521, + "letnich": 8522, + "przejść": 8523, + "przyznaje": 8524, + "mody": 8525, + "piłkar": 8526, + "sensa": 8527, + "dobrych": 8528, + "określony": 8529, + "dłoń": 8530, + "Czas": 8531, + "cierpi": 8532, + "spira": 8533, + "uzyskać": 8534, + "znajomych": 8535, + "konkursie": 8536, + "socjalisty": 8537, + "Bezpie": 8538, + "choroba": 8539, + "grupowania": 8540, + "osiągnięcia": 8541, + "odrzucenie": 8542, + "propozycji": 8543, + "uprawnień": 8544, + "świąte": 8545, + "jesienią": 8546, + "kompeten": 8547, + "dyscyplinar": 8548, + "wyjaśnił": 8549, + "występują": 8550, + "sąsiadów": 8551, + "Paryżu": 8552, + "poglądy": 8553, + "jeziora": 8554, + "kategorii": 8555, + "przycisk": 8556, + "Regiona": 8557, + "Dariusz": 8558, + "!)": 8559, + "95": 8560, + "99": 8561, + "KS": 8562, + "Mon": 8563, + "Opie": 8564, + "Ucze": 8565, + "WIE": 8566, + "ZY": 8567, + "Zoba": 8568, + "gma": 8569, + "gnę": 8570, + "lda": 8571, + "nką": 8572, + "ostrzega": 8573, + "rch": 8574, + "uni": 8575, + "uzbro": 8576, + "wskie": 8577, + "wszczę": 8578, + "wstał": 8579, + "Łą": 8580, + "śnią": 8581, + "żbie": 8582, + "’’": 8583, + "rał": 8584, + "posłu": 8585, + "jek": 8586, + "liński": 8587, + "zasię": 8588, + "lesie": 8589, + "dominu": 8590, + "cik": 8591, + "tać": 8592, + "tację": 8593, + "tyma": 8594, + "wywie": 8595, + "wyba": 8596, + "wypoczy": 8597, + "wasz": 8598, + "wamy": 8599, + "res": 8600, + "reformy": 8601, + "restruktury": 8602, + "japo": 8603, + "wiona": 8604, + "nografi": 8605, + "przetarg": 8606, + "papier": 8607, + "panem": 8608, + "ryka": 8609, + "kuli": 8610, + "dyżur": 8611, + "obi": 8612, + "obwod": 8613, + "obszer": 8614, + "denerw": 8615, + "przykry": 8616, + "muni": 8617, + "powtarz": 8618, + "szewskiego": 8619, + "insta": 8620, + "czami": 8621, + "conym": 8622, + "zysku": 8623, + "losu": 8624, + "podał": 8625, + "siek": 8626, + "sieć": 8627, + "styl": 8628, + "dzej": 8629, + "rowana": 8630, + "czość": 8631, + "Zawod": 8632, + "bezpoś": 8633, + "stępie": 8634, + "cudzo": 8635, + "Maj": 8636, + "mięso": 8637, + "głosi": 8638, + "straci": 8639, + "nicki": 8640, + "działają": 8641, + "działaczy": 8642, + "żonej": 8643, + "Mickie": 8644, + "Przede": 8645, + "samorządu": 8646, + "rzuci": 8647, + "nioną": 8648, + "kompromi": 8649, + "uważał": 8650, + "budować": 8651, + "budowany": 8652, + "mieszkaniec": 8653, + "Lewicy": 8654, + "Przyj": 8655, + "Szkół": 8656, + "wydanie": 8657, + "byłych": 8658, + "chunek": 8659, + "Reda": 8660, + "jakimi": 8661, + "firmę": 8662, + "ntami": 8663, + "interesów": 8664, + "wysoki": 8665, + "wysokiej": 8666, + "seks": 8667, + "żadna": 8668, + "ponadto": 8669, + "okazała": 8670, + "dodatek": 8671, + "związki": 8672, + "wersja": 8673, + "słońce": 8674, + "wyraźniej": 8675, + "wyjaśni": 8676, + "kierowców": 8677, + "głębie": 8678, + "uchwał": 8679, + "dwukrotnie": 8680, + "ślady": 8681, + "piękna": 8682, + "osiedla": 8683, + "patrywa": 8684, + "przyszła": 8685, + "prawdziwe": 8686, + "wyjdzie": 8687, + "papież": 8688, + "najlepszy": 8689, + "środowisku": 8690, + "zakres": 8691, + "próbować": 8692, + "Izby": 8693, + "Michała": 8694, + "przygotowane": 8695, + "dowiedzieć": 8696, + "wrześniu": 8697, + "połowy": 8698, + "rzeczywistość": 8699, + "wyjątk": 8700, + "parlamentarzy": 8701, + "paliw": 8702, + "Zakład": 8703, + "optymi": 8704, + "listopa": 8705, + "przedmioty": 8706, + "przedmiotem": 8707, + "najważniejszych": 8708, + "utrzymanie": 8709, + "gwarant": 8710, + "powrocie": 8711, + "pozbawienia": 8712, + "córka": 8713, + "manife": 8714, + "atmosferze": 8715, + "emigra": 8716, + "Kazimierza": 8717, + "bezrobotnych": 8718, + "???": 8719, + "fotografi": 8720, + "chleb": 8721, + "kosme": 8722, + "żywności": 8723, + "autobus": 8724, + "Góry": 8725, + "Nowak": 8726, + "funkcjonowania": 8727, + "napast": 8728, + "pasażerów": 8729, + "gabinetu": 8730, + "intensyw": 8731, + "śledztwo": 8732, + "perspektywy": 8733, + "przechowy": 8734, + "Balcerowi": 8735, + "pojazdów": 8736, + "Istnie": 8737, + "maksyma": 8738, + "Parlamentarnego": 8739, + "Sławomir": 8740, + "Przewodniczą": 8741, + "\")": 8742, + "63": 8743, + "AN": 8744, + "Aga": 8745, + "Car": 8746, + "Dr": 8747, + "Fra": 8748, + "Jur": 8749, + "STA": 8750, + "Trwa": 8751, + "UOP": 8752, + "ama": 8753, + "dl": 8754, + "gni": 8755, + "jnego": 8756, + "pto": 8757, + "sbur": 8758, + "utrwa": 8759, + "ubezpiecze": 8760, + "wprowadzenia": 8761, + "ślub": 8762, + "śników": 8763, + "śmiał": 8764, + "nai": 8765, + "nacjona": 8766, + "naśla": 8767, + "cznika": 8768, + "niewin": 8769, + "pocią": 8770, + "pozostało": 8771, + "szk": 8772, + "jewski": 8773, + "kape": 8774, + "zatwier": 8775, + "zaple": 8776, + "zazdro": 8777, + "dostrzega": 8778, + "tent": 8779, + "teatr": 8780, + "tana": 8781, + "typowy": 8782, + "kinie": 8783, + "wyści": 8784, + "daleka": 8785, + "przesą": 8786, + "przeszedł": 8787, + "lasy": 8788, + "oddzie": 8789, + "nianie": 8790, + "pami": 8791, + "ryce": 8792, + "ceniu": 8793, + "momentu": 8794, + "ściga": 8795, + "przykro": 8796, + "przyzwycza": 8797, + "cjoni": 8798, + "cjom": 8799, + "pistole": 8800, + "zeru": 8801, + "balko": 8802, + "boku": 8803, + "semina": 8804, + "beł": 8805, + "chory": 8806, + "Nadz": 8807, + "prawne": 8808, + "szczeniu": 8809, + "pór": 8810, + "przedmiot": 8811, + "trasie": 8812, + "zur": 8813, + "warst": 8814, + "warszta": 8815, + "górze": 8816, + "straży": 8817, + "skutki": 8818, + "mentach": 8819, + "wzdłuż": 8820, + "Katarzy": 8821, + "Che": 8822, + "kolega": 8823, + "Wyż": 8824, + "Domi": 8825, + "słab": 8826, + "tworzenie": 8827, + "grupowa": 8828, + "zwró": 8829, + "Wiesz": 8830, + "ważna": 8831, + "pisanie": 8832, + "przeciwnie": 8833, + "starszych": 8834, + "walkę": 8835, + "Prawa": 8836, + "drzej": 8837, + "sprzą": 8838, + "filmie": 8839, + "wczes": 8840, + "projekcie": 8841, + "produktów": 8842, + "ciemności": 8843, + "politykę": 8844, + "Czecze": 8845, + "słońca": 8846, + "człon": 8847, + "Komitet": 8848, + "finansowe": 8849, + "wniosków": 8850, + "zawodników": 8851, + "Sądu": 8852, + "książę": 8853, + "centy": 8854, + "trwają": 8855, + "młodzi": 8856, + "pięknie": 8857, + "sensie": 8858, + "wykorzystać": 8859, + "amerykańskiego": 8860, + "szczał": 8861, + "dziennikar": 8862, + "rolników": 8863, + "lubią": 8864, + "otwarcia": 8865, + "ogranicza": 8866, + "obejrzeć": 8867, + "ideo": 8868, + "ukara": 8869, + "przeznaczone": 8870, + "zwycięstwo": 8871, + "konkretnie": 8872, + "należało": 8873, + "transport": 8874, + "traktować": 8875, + "demokracji": 8876, + "otrzymali": 8877, + "zabija": 8878, + "diece": 8879, + "kwadra": 8880, + "uśmiechem": 8881, + "utrzymać": 8882, + "komunikacji": 8883, + "nacisnąć": 8884, + "kwotę": 8885, + "kredytu": 8886, + "Rzecznik": 8887, + "konsul": 8888, + "sonda": 8889, + "Szkoda": 8890, + "konsekwent": 8891, + "próbuje": 8892, + "komórki": 8893, + "owują": 8894, + "Maryja": 8895, + "wnioskiem": 8896, + "źródła": 8897, + "mogłoby": 8898, + "zawiado": 8899, + "wynagrodzenia": 8900, + "Kance": 8901, + "rezerwa": 8902, + "senatorów": 8903, + "Ameryki": 8904, + "Lepper": 8905, + "Antoni": 8906, + "reżyse": 8907, + "Brytanii": 8908, + "satysfak": 8909, + "mediów": 8910, + "listopadzie": 8911, + "41": 8912, + "BY": 8913, + "Broni": 8914, + "Dow": 8915, + "Eliza": 8916, + "Fil": 8917, + "Ost": 8918, + "Pró": 8919, + "Pale": 8920, + "SK": 8921, + "Wróci": 8922, + "Zwycię": 8923, + "as": 8924, + "jona": 8925, + "mowanie": 8926, + "nnie": 8927, + "tnika": 8928, + "towym": 8929, + "tową": 8930, + "ulo": 8931, + "uczyć": 8932, + "upadku": 8933, + "udzieli": 8934, + "wkład": 8935, + "wprowadzenie": 8936, + "zmart": 8937, + "ódź": 8938, + "żały": 8939, + "strybu": 8940, + "niemiecki": 8941, + "posze": 8942, + "pozostał": 8943, + "podziału": 8944, + "goście": 8945, + "kodek": 8946, + "kare": 8947, + "zai": 8948, + "zacząć": 8949, + "letnie": 8950, + "dostaw": 8951, + "doktora": 8952, + "tatu": 8953, + "tabe": 8954, + "typ": 8955, + "wysy": 8956, + "wyroku": 8957, + "wyciąga": 8958, + "wili": 8959, + "rzyli": 8960, + "przerw": 8961, + "latem": 8962, + "odem": 8963, + "dziłem": 8964, + "rynk": 8965, + "kurt": 8966, + "czyka": 8967, + "dziewią": 8968, + "dziecię": 8969, + "stania": 8970, + "starej": 8971, + "debiu": 8972, + "przyjeżdża": 8973, + "szyi": 8974, + "powróci": 8975, + "piej": 8976, + "proro": 8977, + "życzenia": 8978, + "orkie": 8979, + "cokolwiek": 8980, + "badaw": 8981, + "boles": 8982, + "spor": 8983, + "wiatr": 8984, + "podwór": 8985, + "jakże": 8986, + "Nasi": 8987, + "skrom": 8988, + "skami": 8989, + "stoją": 8990, + "żal": 8991, + "preten": 8992, + "wari": 8993, + "warte": 8994, + "wszystkimi": 8995, + "termina": 8996, + "światem": 8997, + "som": 8998, + "Papie": 8999, + "zior": 9000, + "prowadzeniu": 9001, + "Polskie": 9002, + "niętą": 9003, + "nięciem": 9004, + "miejskiej": 9005, + "tęsk": 9006, + "dawnego": 9007, + "piętrze": 9008, + "końc": 9009, + "parkin": 9010, + "złota": 9011, + "hasło": 9012, + "Leszka": 9013, + "cąc": 9014, + "Wiesław": 9015, + "organów": 9016, + "szkoła": 9017, + "Wice": 9018, + "Widać": 9019, + "stosowania": 9020, + "dowało": 9021, + "Pił": 9022, + "stwarza": 9023, + "Produ": 9024, + "właścicielem": 9025, + "honor": 9026, + "świadczeń": 9027, + "publicznego": 9028, + "kolejnego": 9029, + "podatków": 9030, + "zrobiła": 9031, + "własności": 9032, + "elegan": 9033, + "procesów": 9034, + "komuś": 9035, + "1992": 9036, + "jedyne": 9037, + "Panu": 9038, + "zdobył": 9039, + "spotkać": 9040, + "światła": 9041, + "przedstawić": 9042, + "polityczną": 9043, + "słone": 9044, + "członka": 9045, + "zawodu": 9046, + "klubie": 9047, + "Premier": 9048, + "czarny": 9049, + "Rzesz": 9050, + "pozostanie": 9051, + "załogi": 9052, + "kierunek": 9053, + "reguły": 9054, + "przyjmuje": 9055, + "humani": 9056, + "stosunkowo": 9057, + "największy": 9058, + "amerykańskiej": 9059, + "postawy": 9060, + "ludzkich": 9061, + "ludzkiej": 9062, + "1989": 9063, + "środowisko": 9064, + "dokonać": 9065, + "dokonał": 9066, + "ńskiemu": 9067, + "wzięło": 9068, + "religii": 9069, + "gorsze": 9070, + "wojskowej": 9071, + "przygotowania": 9072, + "bruta": 9073, + "znajomy": 9074, + "znajomości": 9075, + "legły": 9076, + "zatrzymali": 9077, + "najbliższym": 9078, + "chłopca": 9079, + "wygrał": 9080, + "połączenie": 9081, + "maszyn": 9082, + "propozycję": 9083, + "funduszy": 9084, + "międzynarodowych": 9085, + "PZU": 9086, + "dojdzie": 9087, + "Powiedz": 9088, + "Rosjanie": 9089, + "słowem": 9090, + "teatra": 9091, + "magne": 9092, + "robotników": 9093, + "Agencja": 9094, + "Elżbie": 9095, + "porównaniu": 9096, + "Ksiądz": 9097, + "kategoria": 9098, + "kapitału": 9099, + "piosenki": 9100, + "powiedzmy": 9101, + "przepisami": 9102, + "strategi": 9103, + "Agnieszka": 9104, + "srebr": 9105, + "sklepów": 9106, + "pogrzeb": 9107, + "potencja": 9108, + "uniwersyte": 9109, + "zezwolenia": 9110, + "Przypomnijmy": 9111, + "nadzoru": 9112, + "kawałek": 9113, + "At": 9114, + "Bur": 9115, + "Brak": 9116, + "Coraz": 9117, + "DE": 9118, + "Dra": 9119, + "Per": 9120, + "Tcze": 9121, + "astro": 9122, + "atom": 9123, + "dre": 9124, + "dowe": 9125, + "dnym": 9126, + "dowali": 9127, + "fru": 9128, + "hel": 9129, + "imienia": 9130, + "jnej": 9131, + "małego": 9132, + "mnó": 9133, + "ope": 9134, + "oca": 9135, + "onej": 9136, + "sos": 9137, + "tno": 9138, + "uf": 9139, + "up": 9140, + "us": 9141, + "wczych": 9142, + "wprowadzić": 9143, + "łku": 9144, + "śpi": 9145, + "Żo": 9146, + "czko": 9147, + "rzały": 9148, + "strzę": 9149, + "nieo": 9150, + "niegdy": 9151, + "niezgo": 9152, + "niezbyt": 9153, + "rael": 9154, + "radość": 9155, + "pochodzenia": 9156, + "szowi": 9157, + "liczą": 9158, + "kolum": 9159, + "karz": 9160, + "kance": 9161, + "zakrę": 9162, + "zajął": 9163, + "zagospoda": 9164, + "leków": 9165, + "dok": 9166, + "dojrz": 9167, + "dopóki": 9168, + "tela": 9169, + "wyzwo": 9170, + "wypełnia": 9171, + "wysyła": 9172, + "rene": 9173, + "wiz": 9174, + "widzą": 9175, + "żela": 9176, + "noty": 9177, + "nomina": 9178, + "nosem": 9179, + "przeprowadzić": 9180, + "lanie": 9181, + "odź": 9182, + "niania": 9183, + "dzian": 9184, + "pale": 9185, + "czyków": 9186, + "czynu": 9187, + "czyste": 9188, + "czyński": 9189, + "cewa": 9190, + "wierzą": 9191, + "cyna": 9192, + "ciepły": 9193, + "ściśle": 9194, + "przyniósł": 9195, + "silne": 9196, + "sanitar": 9197, + "pieniu": 9198, + "żyją": 9199, + "gara": 9200, + "orie": 9201, + "bią": 9202, + "zero": 9203, + "zerwa": 9204, + "Pomocy": 9205, + "meteoro": 9206, + "bazy": 9207, + "base": 9208, + "znać": 9209, + "sposoby": 9210, + "jubile": 9211, + "sud": 9212, + "Nasz": 9213, + "Niektórzy": 9214, + "powiedzieli": 9215, + "tram": 9216, + "głe": 9217, + "okro": 9218, + "słuchi": 9219, + "Państwo": 9220, + "nadmier": 9221, + "fera": 9222, + "łeb": 9223, + "łen": 9224, + "Wydziału": 9225, + "pełnią": 9226, + "dnieniem": 9227, + "łączy": 9228, + "Też": 9229, + "terenu": 9230, + "plasti": 9231, + "marki": 9232, + "ważniejsze": 9233, + "Szczę": 9234, + "Szkole": 9235, + "Angu": 9236, + "reszta": 9237, + "majątku": 9238, + "właścicieli": 9239, + "publikacji": 9240, + "podobny": 9241, + "turystów": 9242, + "zmienił": 9243, + "rozpocząć": 9244, + "fol": 9245, + "forum": 9246, + "obowiązuje": 9247, + "bronią": 9248, + "wójt": 9249, + "ulic": 9250, + "teryna": 9251, + "Europa": 9252, + "dalszym": 9253, + "walić": 9254, + "powodzenia": 9255, + "produce": 9256, + "minutach": 9257, + "obrotu": 9258, + "zawodowe": 9259, + "Socja": 9260, + "Rynku": 9261, + "bytków": 9262, + "dokumentu": 9263, + "czarno": 9264, + "piękny": 9265, + "Cią": 9266, + "sztuk": 9267, + "tion": 9268, + "milczeniu": 9269, + "poważne": 9270, + "Armii": 9271, + "dłonie": 9272, + "otrzymuje": 9273, + "otwarte": 9274, + "elektrow": 9275, + "idei": 9276, + "systemie": 9277, + "lodu": 9278, + "porucznik": 9279, + "poczucia": 9280, + "Augu": 9281, + "palce": 9282, + "Park": 9283, + "pokazuje": 9284, + "efektyw": 9285, + "Będą": 9286, + "powyż": 9287, + "mężczyznę": 9288, + "zauważyć": 9289, + "Włodzi": 9290, + "Bożego": 9291, + "demokracja": 9292, + "wojennych": 9293, + "Świata": 9294, + "znisz": 9295, + "propozycje": 9296, + "Mariusz": 9297, + "wyobraża": 9298, + "nazwą": 9299, + "jakichś": 9300, + "zakładów": 9301, + "wypadków": 9302, + "wyglądać": 9303, + "zmniejsza": 9304, + "izrael": 9305, + "Ludwi": 9306, + "miesięcznie": 9307, + "konflikt": 9308, + "Mosk": 9309, + "Moskwie": 9310, + "apel": 9311, + "Chrystus": 9312, + "aparat": 9313, + "niebawem": 9314, + "ONZ": 9315, + "odejść": 9316, + "Komenda": 9317, + "Stowarzyszenia": 9318, + "Katowicach": 9319, + "likwidacji": 9320, + "Starogar": 9321, + "gimnazjum": 9322, + "Wyborczej": 9323, + "Jorku": 9324, + "Edward": 9325, + "stanowczo": 9326, + "Prezydenta": 9327, + "Expre": 9328, + "Małgorzata": 9329, + "kąpieli": 9330, + "Mieczysław": 9331, + "**": 9332, + "//": 9333, + "://": 9334, + "Ag": 9335, + "Ana": 9336, + "Bla": 9337, + "DP": 9338, + "Dobra": 9339, + "Dąb": 9340, + "Eko": 9341, + "Fia": 9342, + "Ke": 9343, + "Kę": 9344, + "Kru": 9345, + "Och": 9346, + "Ozna": 9347, + "Olek": 9348, + "Około": 9349, + "Psy": 9350, + "Stru": 9351, + "Stąd": 9352, + "Wój": 9353, + "Znaj": 9354, + "Zrobi": 9355, + "dałem": 9356, + "płod": 9357, + "rie": 9358, + "rski": 9359, + "tta": 9360, + "umiar": 9361, + "upoważ": 9362, + "wna": 9363, + "wle": 9364, + "wtrą": 9365, + "zię": 9366, + "zki": 9367, + "złem": 9368, + "zmusi": 9369, + "ós": 9370, + "śnięcie": 9371, + "żało": 9372, + "nadaje": 9373, + "stałam": 9374, + "niedaleko": 9375, + "niny": 9376, + "niło": 9377, + "niły": 9378, + "racja": 9379, + "poku": 9380, + "polo": 9381, + "porwa": 9382, + "poczyna": 9383, + "szok": 9384, + "dzki": 9385, + "roi": 9386, + "godni": 9387, + "rzeki": 9388, + "korup": 9389, + "kase": 9390, + "zacze": 9391, + "zasy": 9392, + "zapis": 9393, + "zażą": 9394, + "leczenia": 9395, + "dokonuje": 9396, + "występow": 9397, + "tość": 9398, + "tonem": 9399, + "warzy": 9400, + "waliśmy": 9401, + "redu": 9402, + "rednia": 9403, + "jacy": 9404, + "wizeru": 9405, + "nogami": 9406, + "przechodzi": 9407, + "przekazał": 9408, + "lacja": 9409, + "latek": 9410, + "odsu": 9411, + "odbyło": 9412, + "kieł": 9413, + "dzieło": 9414, + "morze": 9415, + "cykli": 9416, + "czeć": 9417, + "dystrybu": 9418, + "tum": 9419, + "przywo": 9420, + "przychy": 9421, + "saty": 9422, + "sarza": 9423, + "pili": 9424, + "promo": 9425, + "propor": 9426, + "ordy": 9427, + "Pole": 9428, + "conego": 9429, + "mecze": 9430, + "bal": 9431, + "rozważa": 9432, + "sporzą": 9433, + "Naro": 9434, + "Nasze": 9435, + "buty": 9436, + "szami": 9437, + "styn": 9438, + "styny": 9439, + "stopień": 9440, + "Jeroz": 9441, + "solidar": 9442, + "Patrz": 9443, + "Jadwi": 9444, + "ktorzy": 9445, + "strachu": 9446, + "nictwem": 9447, + "Polską": 9448, + "polsku": 9449, + "strona": 9450, + "ustalenia": 9451, + "karpa": 9452, + "teksty": 9453, + "drogach": 9454, + "Moje": 9455, + "Radio": 9456, + "większej": 9457, + "złote": 9458, + "myślnie": 9459, + "klas": 9460, + "majątek": 9461, + "kowała": 9462, + "godzić": 9463, + "znajdą": 9464, + "publiczną": 9465, + "próba": 9466, + "głosować": 9467, + "rozumieć": 9468, + "elementy": 9469, + "komuna": 9470, + "serwi": 9471, + "sytuacjach": 9472, + "180": 9473, + "finan": 9474, + "śmiertel": 9475, + "produkty": 9476, + "produkcję": 9477, + "przyjaciela": 9478, + "początk": 9479, + "lanty": 9480, + "rzecznika": 9481, + "finansowej": 9482, + "prawomoc": 9483, + "wskaź": 9484, + "głębia": 9485, + "Janusza": 9486, + "zwiedza": 9487, + "językiem": 9488, + "obrazów": 9489, + "księg": 9490, + "Francja": 9491, + "rejon": 9492, + "Myśli": 9493, + "charakteru": 9494, + "starał": 9495, + "zwane": 9496, + "prywatnych": 9497, + "niemieckie": 9498, + "wzrokiem": 9499, + "ńczycy": 9500, + "papieru": 9501, + "tematu": 9502, + "1980": 9503, + "soboty": 9504, + "smak": 9505, + "istotne": 9506, + "materiału": 9507, + "opłaca": 9508, + "kocham": 9509, + "chociażby": 9510, + "rosyjskiego": 9511, + "Biel": 9512, + "warszawskiej": 9513, + "warszawskim": 9514, + "artykułu": 9515, + "czerwcu": 9516, + "przewodniczącego": 9517, + "zagrożenie": 9518, + "etap": 9519, + "Każde": 9520, + "rejestru": 9521, + "Służby": 9522, + "Poznania": 9523, + "bólu": 9524, + "odrzucił": 9525, + "Banku": 9526, + "zmieniło": 9527, + "Wysoki": 9528, + "zorient": 9529, + "posiedzenia": 9530, + "))))": 9531, + "babci": 9532, + "budżetowej": 9533, + "poparcia": 9534, + "Część": 9535, + "wiarygod": 9536, + "fragmenty": 9537, + "niesiony": 9538, + "macierzy": 9539, + "zwierzęta": 9540, + "biorąc": 9541, + "Szczecinie": 9542, + "Towarzystwo": 9543, + "błaga": 9544, + "Komendy": 9545, + "zwolnienia": 9546, + "odparł": 9547, + "określić": 9548, + "skorzystać": 9549, + "Miłość": 9550, + "zginęło": 9551, + "ekipy": 9552, + "sąsiedz": 9553, + "Mężczyzna": 9554, + "protoko": 9555, + "Kielcach": 9556, + "pojedyn": 9557, + "http": 9558, + "obiad": 9559, + "starannie": 9560, + "konsekwencje": 9561, + "zbrod": 9562, + "jezdni": 9563, + "Zespołu": 9564, + "kontrowersyj": 9565, + "Jakub": 9566, + "hipote": 9567, + ",,": 9568, + "43": 9569, + "47": 9570, + "600": 9571, + "Bos": 9572, + "CD": 9573, + "Cu": 9574, + "Cała": 9575, + "ER": 9576, + "Krzak": 9577, + "Lan": 9578, + "Ow": 9579, + "Otwie": 9580, + "Obaj": 9581, + "Ośrodek": 9582, + "PP": 9583, + "Powo": 9584, + "Sk": 9585, + "Strze": 9586, + "Stre": 9587, + "TU": 9588, + "Ti": 9589, + "Twier": 9590, + "The": 9591, + "Wraca": 9592, + "Zwłaszcza": 9593, + "ato": 9594, + "arab": 9595, + "dko": 9596, + "dlu": 9597, + "dwoje": 9598, + "ero": 9599, + "ewa": 9600, + "glo": 9601, + "grą": 9602, + "ira": 9603, + "idę": 9604, + "nowania": 9605, + "nność": 9606, + "oży": 9607, + "ośrodka": 9608, + "ptak": 9609, + "pkę": 9610, + "sna": 9611, + "schod": 9612, + "uwo": 9613, + "usprawiedli": 9614, + "ugrupowania": 9615, + "ugrupowa": 9616, + "von": 9617, + "wci": 9618, + "wum": 9619, + "wkro": 9620, + "zro": 9621, + "łgar": 9622, + "Świ": 9623, + "żną": 9624, + "nawo": 9625, + "nakła": 9626, + "nastro": 9627, + "cztero": 9628, + "stół": 9629, + "poro": 9630, + "pobo": 9631, + "podać": 9632, + "poczeka": 9633, + "poprawia": 9634, + "kawę": 9635, + "zabu": 9636, + "zarzą": 9637, + "zaszko": 9638, + "zająć": 9639, + "zapytała": 9640, + "nel": 9641, + "taż": 9642, + "minę": 9643, + "tyzm": 9644, + "wypeł": 9645, + "rewe": 9646, + "wiała": 9647, + "żeg": 9648, + "dawać": 9649, + "noś": 9650, + "przesy": 9651, + "przetar": 9652, + "odpoczy": 9653, + "odniesieniu": 9654, + "kując": 9655, + "dziem": 9656, + "dzieł": 9657, + "stadio": 9658, + "moi": 9659, + "wień": 9660, + "cyta": 9661, + "czekola": 9662, + "wolny": 9663, + "mień": 9664, + "mierze": 9665, + "prasie": 9666, + "des": 9667, + "tuję": 9668, + "mum": 9669, + "szyli": 9670, + "szyng": 9671, + "pió": 9672, + "infla": 9673, + "lutym": 9674, + "luksu": 9675, + "wese": 9676, + "sporządza": 9677, + "łując": 9678, + "ose": 9679, + "podszedł": 9680, + "podpisał": 9681, + "podmiot": 9682, + "siedzieć": 9683, + "gine": 9684, + "stołe": 9685, + "gramów": 9686, + "najpięk": 9687, + "przedtem": 9688, + "trasy": 9689, + "chaj": 9690, + "oką": 9691, + "Matki": 9692, + "tamten": 9693, + "ktorze": 9694, + "Chcę": 9695, + "pewności": 9696, + "słania": 9697, + "Techni": 9698, + "Telewi": 9699, + "sząc": 9700, + "party": 9701, + "uważnie": 9702, + "Czyżby": 9703, + "aut": 9704, + "Leg": 9705, + "marcu": 9706, + "rodzinę": 9707, + "męż": 9708, + "szkołach": 9709, + "Szczy": 9710, + "Wiktor": 9711, + "stosować": 9712, + "Anny": 9713, + "miałby": 9714, + "decyduje": 9715, + "osobowości": 9716, + "będąc": 9717, + "ścianie": 9718, + "kilkaset": 9719, + "świadczenie": 9720, + "publicznie": 9721, + "podobnych": 9722, + "nowała": 9723, + "drzewo": 9724, + "Sama": 9725, + "elementem": 9726, + "informacja": 9727, + "kilkuset": 9728, + "określenie": 9729, + "tłum": 9730, + "domem": 9731, + "Dzia": 9732, + "sprzedać": 9733, + "myślisz": 9734, + "Rydzy": 9735, + "świętego": 9736, + "obyczaj": 9737, + "uznać": 9738, + "Rzeczywiście": 9739, + "następnych": 9740, + "stwierdzono": 9741, + "kontrolę": 9742, + "letnim": 9743, + "Peł": 9744, + "Tucho": 9745, + "zobacz": 9746, + "sztuka": 9747, + "twórczości": 9748, + "zamiesza": 9749, + "zabrał": 9750, + "poprawce": 9751, + "określonej": 9752, + "opieką": 9753, + "robów": 9754, + "szefem": 9755, + "oskarżonych": 9756, + "absur": 9757, + "cierp": 9758, + "puścił": 9759, + "ostw": 9760, + "skrzydła": 9761, + "trwał": 9762, + "dostali": 9763, + "sympat": 9764, + "doświadczenie": 9765, + "głupi": 9766, + "odpowiednich": 9767, + "mistrzostwa": 9768, + "osobami": 9769, + "nieustan": 9770, + "parlamentu": 9771, + "sukcesu": 9772, + "reprezentu": 9773, + "Włoszech": 9774, + "zarzutów": 9775, + "sługują": 9776, + "czerwone": 9777, + "wiosen": 9778, + "dodatkowo": 9779, + "ogłoszenia": 9780, + "kłopotów": 9781, + "utrzymania": 9782, + "nastąpić": 9783, + "poety": 9784, + "przód": 9785, + "mówienia": 9786, + "pacjent": 9787, + "powinniśmy": 9788, + "kwiaty": 9789, + "Święto": 9790, + "zastępca": 9791, + "Festi": 9792, + "mogłyby": 9793, + "podziem": 9794, + "uwzględni": 9795, + "małżeństwa": 9796, + "ryzyko": 9797, + "błyska": 9798, + "dochodów": 9799, + "konkurencji": 9800, + "świadomie": 9801, + "tyfikacji": 9802, + "kompen": 9803, + "Rober": 9804, + "wystąpienia": 9805, + "zatrudnionych": 9806, + "ochotę": 9807, + "Właściwie": 9808, + "geografi": 9809, + "komendant": 9810, + "Społecznej": 9811, + "inwestorów": 9812, + "restauracji": 9813, + "paszport": 9814, + "głowami": 9815, + "cjonuje": 9816, + "partamentu": 9817, + "hodow": 9818, + "Władysław": 9819, + "egzekucji": 9820, + "Mirosław": 9821, + "Podstawowej": 9822, + "absolwentów": 9823, + "Południ": 9824, + "cudzoziem": 9825, + "\"...": 9826, + ";)": 9827, + "Ara": 9828, + "Akcji": 9829, + "Dwie": 9830, + "IPN": 9831, + "Kli": 9832, + "MSZ": 9833, + "Nar": 9834, + "Rok": 9835, + "Sos": 9836, + "Wobec": 9837, + "ary": 9838, + "dnego": 9839, + "fała": 9840, + "hor": 9841, + "jki": 9842, + "jnym": 9843, + "knęła": 9844, + "mki": 9845, + "opozycji": 9846, + "prowi": 9847, + "sca": 9848, + "uci": 9849, + "uprze": 9850, + "upro": 9851, + "uszu": 9852, + "zną": 9853, + "zbu": 9854, + "znika": 9855, + "złam": 9856, + "ńsku": 9857, + "naraz": 9858, + "owskie": 9859, + "czało": 9860, + "rzona": 9861, + "niezmie": 9862, + "niepełnospraw": 9863, + "chwa": 9864, + "rakie": 9865, + "ramię": 9866, + "pokro": 9867, + "pomiar": 9868, + "poszła": 9869, + "pokazał": 9870, + "posel": 9871, + "pojęcie": 9872, + "szt": 9873, + "sztor": 9874, + "szłam": 9875, + "jemnie": 9876, + "liwie": 9877, + "liga": 9878, + "lidze": 9879, + "koniu": 9880, + "korek": 9881, + "kas": 9882, + "kawy": 9883, + "kano": 9884, + "kame": 9885, + "zasi": 9886, + "zapyta": 9887, + "zaczer": 9888, + "miną": 9889, + "ówek": 9890, + "wyrwa": 9891, + "wyszło": 9892, + "wysłucha": 9893, + "wynikiem": 9894, + "recen": 9895, + "wid": 9896, + "wisi": 9897, + "widzia": 9898, + "widowi": 9899, + "mak": 9900, + "marzy": 9901, + "danym": 9902, + "dając": 9903, + "przestał": 9904, + "prześla": 9905, + "lary": 9906, + "odróż": 9907, + "odrob": 9908, + "moto": 9909, + "mobi": 9910, + "wiedzieli": 9911, + "cyny": 9912, + "depre": 9913, + "deracji": 9914, + "przyłą": 9915, + "przynosi": 9916, + "mura": 9917, + "siost": 9918, + "siostry": 9919, + "indziej": 9920, + "wezwa": 9921, + "pełen": 9922, + "progu": 9923, + "życzli": 9924, + "gazu": 9925, + "czamy": 9926, + "mel": 9927, + "bać": 9928, + "loną": 9929, + "lodzy": 9930, + "spoczy": 9931, + "spożyw": 9932, + "wiając": 9933, + "podręcz": 9934, + "fili": 9935, + "serw": 9936, + "bert": 9937, + "beth": 9938, + "pusz": 9939, + "skró": 9940, + "nuję": 9941, + "lkoma": 9942, + "Zaczę": 9943, + "Zatrzyma": 9944, + "dzonego": 9945, + "nęłam": 9946, + "trzecia": 9947, + "trzeciej": 9948, + "zujące": 9949, + "Mazowie": 9950, + "Patrzy": 9951, + "kradzieży": 9952, + "ktorem": 9953, + "straciła": 9954, + "skur": 9955, + "wzmoc": 9956, + "padnie": 9957, + "zienie": 9958, + "import": 9959, + "miejskich": 9960, + "Mil": 9961, + "towali": 9962, + "towaniu": 9963, + "końcem": 9964, + "park": 9965, + "eksu": 9966, + "terem": 9967, + "darmo": 9968, + "złodzie": 9969, + "złotów": 9970, + "ostatnia": 9971, + "organ": 9972, + "stawić": 9973, + "chętniej": 9974, + "wydaniu": 9975, + "organizuje": 9976, + "logicznym": 9977, + "publiki": 9978, + "publiczności": 9979, + "kolejce": 9980, + "kolejności": 9981, + "podanie": 9982, + "podatek": 9983, + "zachowy": 9984, + "głosowanie": 9985, + "korzystać": 9986, + "trafić": 9987, + "ogólnie": 9988, + "Warszawskiego": 9989, + "Wewnętrz": 9990, + "Bibliote": 9991, + "Białym": 9992, + "pozycję": 9993, + "obiekty": 9994, + "obiektów": 9995, + "ściąga": 9996, + "dalszej": 9997, + "perso": 9998, + "Lice": 9999, + "autorów": 10000, + "walił": 10001, + "konieczności": 10002, + "gospodarcze": 10003, + "użytku": 10004, + "spółka": 10005, + "Buzka": 10006, + "Konstan": 10007, + "Konferen": 10008, + "kształcą": 10009, + "spadek": 10010, + "święci": 10011, + "kręci": 10012, + "Muzy": 10013, + "funkcje": 10014, + "istnieć": 10015, + "interwen": 10016, + "młoda": 10017, + "związany": 10018, + "Żydzi": 10019, + "posłowi": 10020, + "twórca": 10021, + "klima": 10022, + "województw": 10023, + "osiemna": 10024, + "organizacja": 10025, + "przekonany": 10026, + "rozumiesz": 10027, + "patrzyła": 10028, + "najlepszym": 10029, + "nauczyciela": 10030, + "powstaje": 10031, + "generalnie": 10032, + "struktura": 10033, + "doświadczeń": 10034, + "rodzinne": 10035, + "redaktor": 10036, + "oferty": 10037, + "metod": 10038, + "dostępne": 10039, + "Będę": 10040, + "artykuły": 10041, + "dotychczasowych": 10042, + "ruchem": 10043, + "powszechnie": 10044, + "zarzut": 10045, + "zarzuty": 10046, + "zapłaci": 10047, + "otrzymać": 10048, + "zdecydował": 10049, + "ogłosił": 10050, + "grupą": 10051, + "maszyny": 10052, + "punktem": 10053, + "moralne": 10054, + "spodziewać": 10055, + "Myśl": 10056, + "ziemnia": 10057, + "uprawnienia": 10058, + "przekazać": 10059, + "uczestniczyć": 10060, + "wycieczki": 10061, + "wielkość": 10062, + "podłogę": 10063, + "Tadeusza": 10064, + "Amerykanie": 10065, + "Króle": 10066, + "chleba": 10067, + "jeździ": 10068, + "Kwaśniewskiego": 10069, + "klubów": 10070, + "przyjemności": 10071, + "gatunków": 10072, + "cmentarzu": 10073, + "samolotu": 10074, + "analizy": 10075, + "konstytucji": 10076, + "samodzielnie": 10077, + "laurea": 10078, + "kwalifika": 10079, + "zachęca": 10080, + "Organiza": 10081, + "oczywiste": 10082, + "funkcjonariusze": 10083, + "zdarzają": 10084, + "ramionami": 10085, + "kuchen": 10086, + "regulamin": 10087, + "Północ": 10088, + "gimnazja": 10089, + "uniemożli": 10090, + "Młody": 10091, + "Trochę": 10092, + "aborcji": 10093, + "świątyni": 10094, + "profesora": 10095, + "rozpatrzenia": 10096, + "Projekt": 10097, + "toleran": 10098, + "śmigł": 10099, + "hitlerow": 10100, + "sojusz": 10101, + "Bezpieczeństwa": 10102, + "Elizabeth": 10103, + "Piłsud": 10104, + "mnóstwo": 10105, + "78": 10106, + "AM": 10107, + "Ania": 10108, + "Con": 10109, + "Cel": 10110, + "Dę": 10111, + "Dnia": 10112, + "Fin": 10113, + "Fak": 10114, + "Gą": 10115, + "Iza": 10116, + "Jaru": 10117, + "Klo": 10118, + "NK": 10119, + "NBP": 10120, + "Obra": 10121, + "Ośrodka": 10122, + "Ruch": 10123, + "ada": 10124, + "ewolu": 10125, + "fre": 10126, + "jda": 10127, + "mp": 10128, + "oną": 10129, + "opis": 10130, + "psów": 10131, + "spadł": 10132, + "spytała": 10133, + "tór": 10134, + "ucha": 10135, + "ukocha": 10136, + "wszak": 10137, + "zra": 10138, + "zby": 10139, + "zob": 10140, + "ót": 10141, + "ŁA": 10142, + "Śle": 10143, + "ŻY": 10144, + "nade": 10145, + "owską": 10146, + "rzch": 10147, + "nieśli": 10148, + "niespodzie": 10149, + "niezwło": 10150, + "chła": 10151, + "ponosi": 10152, + "szpie": 10153, + "dzała": 10154, + "gom": 10155, + "rzeczą": 10156, + "koli": 10157, + "kota": 10158, + "koment": 10159, + "kali": 10160, + "zali": 10161, + "zamach": 10162, + "doga": 10163, + "domach": 10164, + "dochód": 10165, + "talen": 10166, + "mira": 10167, + "miła": 10168, + "kiwał": 10169, + "king": 10170, + "wypa": 10171, + "wydru": 10172, + "wydać": 10173, + "wypowiedź": 10174, + "wykonuje": 10175, + "toale": 10176, + "wiły": 10177, + "przeła": 10178, + "lacje": 10179, + "odczy": 10180, + "stale": 10181, + "wieniem": 10182, + "dyda": 10183, + "dystan": 10184, + "ścio": 10185, + "ścił": 10186, + "obcych": 10187, + "przywie": 10188, + "przyzwo": 10189, + "szyn": 10190, + "szyło": 10191, + "sans": 10192, + "żyna": 10193, + "białoru": 10194, + "bilans": 10195, + "Pomor": 10196, + "melod": 10197, + "bata": 10198, + "znają": 10199, + "boję": 10200, + "spodob": 10201, + "podtrzy": 10202, + "bier": 10203, + "szac": 10204, + "szczerze": 10205, + "koncent": 10206, + "...]": 10207, + "miana": 10208, + "trzema": 10209, + "dnicy": 10210, + "pycha": 10211, + "Koniec": 10212, + "tamtych": 10213, + "Jacka": 10214, + "strat": 10215, + "straszli": 10216, + "geniu": 10217, + "skupi": 10218, + "Char": 10219, + "pewny": 10220, + "pewność": 10221, + "czujesz": 10222, + "Mili": 10223, + "Mistrz": 10224, + "Przeci": 10225, + "siadła": 10226, + "wodnych": 10227, + "dawców": 10228, + "tkowski": 10229, + "Rafał": 10230, + "grubo": 10231, + "komórek": 10232, + "tereny": 10233, + "płynie": 10234, + "planów": 10235, + "auta": 10236, + "kiedykolwiek": 10237, + "Lepiej": 10238, + "Przyja": 10239, + "ministrze": 10240, + "szkoda": 10241, + "ważny": 10242, + "Marii": 10243, + "krokiem": 10244, + "reszty": 10245, + "resztę": 10246, + "Jakby": 10247, + "właściwe": 10248, + "Rejest": 10249, + "hotel": 10250, + "tywne": 10251, + "pozor": 10252, + "kolejna": 10253, + "kolejną": 10254, + "zrobili": 10255, + "bywają": 10256, + "Praca": 10257, + "matkę": 10258, + "matką": 10259, + "bronić": 10260, + "nowane": 10261, + "interesy": 10262, + "krótki": 10263, + "obaj": 10264, + "obiet": 10265, + "seria": 10266, + "automa": 10267, + "autostra": 10268, + "gotowy": 10269, + "gospodarczy": 10270, + "specjalistów": 10271, + "przedstawił": 10272, + "okazję": 10273, + "państwie": 10274, + "głównego": 10275, + "Czego": 10276, + "Czemu": 10277, + "artystów": 10278, + "Buzek": 10279, + "Kuba": 10280, + "milion": 10281, + "miliony": 10282, + "wskazują": 10283, + "wskazał": 10284, + "podejmuje": 10285, + "wpływu": 10286, + "lokalnych": 10287, + "jechało": 10288, + "strzał": 10289, + "stwierdzić": 10290, + "krótkie": 10291, + "opisu": 10292, + "zęby": 10293, + "kieruje": 10294, + "piłki": 10295, + "potrzebny": 10296, + "uzyskał": 10297, + "budżecie": 10298, + "określonym": 10299, + "opiera": 10300, + "treść": 10301, + "trener": 10302, + "stosunków": 10303, + "formacji": 10304, + "zakończył": 10305, + "wrocła": 10306, + "postawa": 10307, + "państwowe": 10308, + "prawdziwy": 10309, + "prawdziwego": 10310, + "zakładach": 10311, + "wiceminister": 10312, + "inwesto": 10313, + "przypadki": 10314, + "podstawowe": 10315, + "Wielkiego": 10316, + "energi": 10317, + "widzimy": 10318, + "przygotowany": 10319, + "potwierdził": 10320, + "rosyjskiej": 10321, + "dowiedzieliśmy": 10322, + "przygotować": 10323, + "Ostatecznie": 10324, + "Parku": 10325, + "ległych": 10326, + "Dużo": 10327, + "zespołów": 10328, + "XIV": 10329, + "parlament": 10330, + "zdenerw": 10331, + "konkretnych": 10332, + "pośrednictwem": 10333, + "Miejskiego": 10334, + "zawarte": 10335, + "śpiewa": 10336, + "hydro": 10337, + "postanowili": 10338, + "zdjęciu": 10339, + "Prawda": 10340, + "punkcie": 10341, + "październiku": 10342, + "skończył": 10343, + "Berlinie": 10344, + "wyobraźni": 10345, + "gwiazda": 10346, + "spojrzenia": 10347, + "spojrzenie": 10348, + "ekspert": 10349, + "wystąpić": 10350, + "ministrowi": 10351, + "kontyne": 10352, + "fabryki": 10353, + "Internetu": 10354, + "ostroż": 10355, + "ostrożnie": 10356, + "izby": 10357, + "wypłaca": 10358, + "poszczególne": 10359, + "zabezpieczenia": 10360, + "Musimy": 10361, + "Wrocławia": 10362, + "płk": 10363, + "prasowy": 10364, + "zapobiega": 10365, + "papierosów": 10366, + "intelektuali": 10367, + "urzędnicy": 10368, + "wywiadu": 10369, + "pogody": 10370, + "wajcar": 10371, + "inicjatyw": 10372, + "zgodził": 10373, + "wspomnień": 10374, + "poglądów": 10375, + "posiadania": 10376, + "redniej": 10377, + "Chłopiec": 10378, + "agencji": 10379, + "Towarzystwa": 10380, + "wschodniej": 10381, + "opowiadał": 10382, + "kwalifi": 10383, + "dokumentacji": 10384, + "Skarbu": 10385, + "rachunku": 10386, + "śledztwa": 10387, + "inteligent": 10388, + "senatora": 10389, + "poszukiwaniu": 10390, + "sędziów": 10391, + "Uważam": 10392, + "chorą": 10393, + "marynar": 10394, + "piętnaście": 10395, + "Trybunału": 10396, + "Szczególnie": 10397, + "modelu": 10398, + "Sprawiedliwości": 10399, + "oficerów": 10400, + "ulubio": 10401, + "Róża": 10402, + "Halina": 10403, + "Historia": 10404, + "brąz": 10405, + "Uczest": 10406, + "zasięgu": 10407, + "Żołnie": 10408, + "niegdyś": 10409, + "Oznacza": 10410, + "53": 10411, + "62": 10412, + "68": 10413, + "81": 10414, + "Dan": 10415, + "Mały": 10416, + "NY": 10417, + "Nu": 10418, + "Orze": 10419, + "Osie": 10420, + "Okre": 10421, + "RM": 10422, + "Robo": 10423, + "SB": 10424, + "Sę": 10425, + "Sprawo": 10426, + "Tę": 10427, + "Ve": 10428, + "Wspo": 10429, + "Wszech": 10430, + "Wkrótce": 10431, + "ZE": 10432, + "Zofia": 10433, + "asyste": 10434, + "blą": 10435, + "ccy": 10436, + "ewi": 10437, + "gwi": 10438, + "hiera": 10439, + "kłu": 10440, + "kcją": 10441, + "kcjonariu": 10442, + "mk": 10443, + "nnym": 10444, + "ogłasza": 10445, + "pru": 10446, + "prowo": 10447, + "rci": 10448, + "spu": 10449, + "sowych": 10450, + "speł": 10451, + "spełni": 10452, + "ując": 10453, + "umiał": 10454, + "ubiera": 10455, + "ustąpi": 10456, + "zmysł": 10457, + "złego": 10458, + "śń": 10459, + "owcem": 10460, + "rzonych": 10461, + "stką": 10462, + "niedawna": 10463, + "nicznej": 10464, + "chowski": 10465, + "radzi": 10466, + "rabia": 10467, + "raport": 10468, + "pomoże": 10469, + "pochod": 10470, + "pokaż": 10471, + "pocał": 10472, + "poeta": 10473, + "pokazać": 10474, + "szku": 10475, + "rokiem": 10476, + "roczne": 10477, + "lider": 10478, + "licen": 10479, + "kasz": 10480, + "kają": 10481, + "zano": 10482, + "zabud": 10483, + "zabro": 10484, + "zachodzą": 10485, + "zamieszkania": 10486, + "zawdzię": 10487, + "dokoń": 10488, + "dosłow": 10489, + "ciszy": 10490, + "wyczu": 10491, + "wypełni": 10492, + "wic": 10493, + "widzieli": 10494, + "mających": 10495, + "magał": 10496, + "danej": 10497, + "przewie": 10498, + "przemawia": 10499, + "lania": 10500, + "dziwi": 10501, + "palą": 10502, + "pazno": 10503, + "kupił": 10504, + "ces": 10505, + "stam": 10506, + "stacja": 10507, + "statku": 10508, + "morzu": 10509, + "monta": 10510, + "wiecie": 10511, + "wiedza": 10512, + "cieniu": 10513, + "cieszą": 10514, + "dym": 10515, + "dysko": 10516, + "obby": 10517, + "obchodzi": 10518, + "obrzę": 10519, + "tutej": 10520, + "przyto": 10521, + "przysta": 10522, + "sat": 10523, + "pisuje": 10524, + "weteryna": 10525, + "pety": 10526, + "gang": 10527, + "orę": 10528, + "zegar": 10529, + "czaso": 10530, + "Potrze": 10531, + "zyn": 10532, + "bare": 10533, + "znamy": 10534, + "znaczne": 10535, + "logu": 10536, + "łują": 10537, + "podała": 10538, + "podjęcia": 10539, + "rósł": 10540, + "sukie": 10541, + "bienie": 10542, + "bej": 10543, + "beto": 10544, + "Nasza": 10545, + "Niektóre": 10546, + "tymczas": 10547, + "stopy": 10548, + "akcję": 10549, + "rówki": 10550, + "żach": 10551, + "rękami": 10552, + "Zasa": 10553, + "czące": 10554, + "stępy": 10555, + "onach": 10556, + "terna": 10557, + "terium": 10558, + "Kocha": 10559, + "Mate": 10560, + "rwało": 10561, + "krawę": 10562, + "formą": 10563, + "wiąże": 10564, + "swoi": 10565, + "gest": 10566, + "gdybym": 10567, + "rzuciła": 10568, + "ktura": 10569, + "Rozwo": 10570, + "sprawcy": 10571, + "kazały": 10572, + "ważnych": 10573, + "musiało": 10574, + "musiałem": 10575, + "sceny": 10576, + "przeciwie": 10577, + "stosowanie": 10578, + "miastem": 10579, + "wojną": 10580, + "hip": 10581, + "kowskich": 10582, + "właściwości": 10583, + "chwil": 10584, + "mowano": 10585, + "starsza": 10586, + "nowskiego": 10587, + "pozbyć": 10588, + "wojewody": 10589, + "2008": 10590, + "węgier": 10591, + "rozporzą": 10592, + "granice": 10593, + "szczególne": 10594, + "Weź": 10595, + "książe": 10596, + "zdoła": 10597, + "kurde": 10598, + "kursu": 10599, + "persona": 10600, + "automatycznie": 10601, + "wyższa": 10602, + "renty": 10603, + "Lubi": 10604, + "wrażenia": 10605, + "lekcewa": 10606, + "wcześnie": 10607, + "śmiercią": 10608, + "malna": 10609, + "dziadek": 10610, + "Pienią": 10611, + "Badania": 10612, + "użyte": 10613, + "artyle": 10614, + "Możesz": 10615, + "plecami": 10616, + "wniosko": 10617, + "narodowej": 10618, + "towarzyszą": 10619, + "kręgo": 10620, + "wpływa": 10621, + "prawić": 10622, + "jechałem": 10623, + "opinie": 10624, + "wyborczych": 10625, + "wyborami": 10626, + "wrogów": 10627, + "turnie": 10628, + "południa": 10629, + "ludzkiego": 10630, + "lubisz": 10631, + "przypadkiem": 10632, + "cierpią": 10633, + "cierpliwie": 10634, + "obejmu": 10635, + "środowisk": 10636, + "podstawowej": 10637, + "lodowców": 10638, + "próbowała": 10639, + "rozwiązać": 10640, + "kontaktów": 10641, + "każdemu": 10642, + "głupie": 10643, + "prosimy": 10644, + "zatrzymać": 10645, + "bogat": 10646, + "Fundusz": 10647, + "strefy": 10648, + "skórę": 10649, + "wstrzymało": 10650, + "historycznych": 10651, + "Walde": 10652, + "postawić": 10653, + "dowody": 10654, + "PAP": 10655, + "rezygna": 10656, + "zatrzymała": 10657, + "poezji": 10658, + "rozegra": 10659, + "posiedzenie": 10660, + "gwiazdy": 10661, + "szczęśliwy": 10662, + "odcinek": 10663, + "załą": 10664, + "CZE": 10665, + "ogromny": 10666, + "odwołać": 10667, + "Wojewódzkiego": 10668, + "przyrodni": 10669, + "bomb": 10670, + "sygnał": 10671, + "poprzedza": 10672, + "oczekiwania": 10673, + "Słońce": 10674, + "Księży": 10675, + "zrozumiał": 10676, + "trzecim": 10677, + "prawidłowo": 10678, + "CEST": 10679, + "strajku": 10680, + "sezonie": 10681, + "opowiadać": 10682, + "prośbę": 10683, + "Alicja": 10684, + "kawałki": 10685, + "wysiłku": 10686, + "piwnicy": 10687, + "kontrakt": 10688, + "oddziałów": 10689, + "Osoba": 10690, + "propagan": 10691, + "Ciekawe": 10692, + "gwałtownie": 10693, + "pogotowia": 10694, + "narkotyków": 10695, + "ciśnienia": 10696, + "uświadomi": 10697, + "Obrony": 10698, + "Joanna": 10699, + "Wieczorem": 10700, + "Iraku": 10701, + "zainstal": 10702, + "Przewodniczący": 10703, + "ewaku": 10704, + "Jaruze": 10705, + "Rozwoju": 10706, + "\":": 10707, + "54": 10708, + "57": 10709, + "64": 10710, + "66": 10711, + "77": 10712, + "88": 10713, + "Cen": 10714, + "Fre": 10715, + "Hol": 10716, + "KC": 10717, + "KK": 10718, + "Kim": 10719, + "Mą": 10720, + "Mona": 10721, + "Plu": 10722, + "Trój": 10723, + "Znowu": 10724, + "[...]": 10725, + "cku": 10726, + "dwój": 10727, + "dowany": 10728, + "ex": 10729, + "hl": 10730, + "idio": 10731, + "kroku": 10732, + "lska": 10733, + "mlecz": 10734, + "nda": 10735, + "ntom": 10736, + "okazać": 10737, + "opowieści": 10738, + "płó": 10739, + "sowi": 10740, + "sprost": 10741, + "tto": 10742, + "urząd": 10743, + "uwiel": 10744, + "udaje": 10745, + "wnego": 10746, + "wską": 10747, + "wpada": 10748, + "znu": 10749, + "zrobię": 10750, + "ŁO": 10751, + "Łu": 10752, + "ńcz": 10753, + "nat": 10754, + "owny": 10755, + "czniej": 10756, + "rzom": 10757, + "niejedno": 10758, + "niewielki": 10759, + "niebezpieczeństwo": 10760, + "ninie": 10761, + "niały": 10762, + "nigdzie": 10763, + "chó": 10764, + "chału": 10765, + "rany": 10766, + "ramieniu": 10767, + "posił": 10768, + "pochło": 10769, + "poszli": 10770, + "posługi": 10771, + "gol": 10772, + "koni": 10773, + "koci": 10774, + "koły": 10775, + "komer": 10776, + "kanie": 10777, + "kamieni": 10778, + "zaci": 10779, + "zaczą": 10780, + "zapar": 10781, + "zasił": 10782, + "zapozna": 10783, + "leżał": 10784, + "nelu": 10785, + "dorę": 10786, + "wygło": 10787, + "wylą": 10788, + "toku": 10789, + "tologii": 10790, + "rewi": 10791, + "rekompen": 10792, + "matura": 10793, + "nomii": 10794, + "nożem": 10795, + "przestała": 10796, + "ryby": 10797, + "czynią": 10798, + "wolnego": 10799, + "cien": 10800, + "cieszyć": 10801, + "dykta": 10802, + "obło": 10803, + "obsa": 10804, + "obfi": 10805, + "przygląda": 10806, + "siak": 10807, + "powód": 10808, + "szel": 10809, + "peu": 10810, + "prosta": 10811, + "zega": 10812, + "czając": 10813, + "Poda": 10814, + "Pożar": 10815, + "mene": 10816, + "znakiem": 10817, + "bole": 10818, + "spostrze": 10819, + "osą": 10820, + "fia": 10821, + "sumy": 10822, + "biegło": 10823, + "gip": 10824, + "Nadal": 10825, + "Nauczy": 10826, + "powiedzenia": 10827, + "sądów": 10828, + "szczeci": 10829, + "najniż": 10830, + "któryś": 10831, + "przedstawienie": 10832, + "alni": 10833, + "zujących": 10834, + "terii": 10835, + "brała": 10836, + "kładu": 10837, + "rwała": 10838, + "sol": 10839, + "służą": 10840, + "lęk": 10841, + "tenden": 10842, + "federa": 10843, + "stulecia": 10844, + "Kara": 10845, + "Kate": 10846, + "Chor": 10847, + "Chciała": 10848, + "ziemia": 10849, + "Doty": 10850, + "słaby": 10851, + "twojej": 10852, + "płacą": 10853, + "panna": 10854, + "dawnych": 10855, + "Ależ": 10856, + "Bogiem": 10857, + "kompozy": 10858, + "płyty": 10859, + "umowa": 10860, + "złośli": 10861, + "krymina": 10862, + "Roma": 10863, + "twarzą": 10864, + "Stanów": 10865, + "hasłem": 10866, + "Wier": 10867, + "pisałem": 10868, + "zdaniu": 10869, + "szkodli": 10870, + "ważnym": 10871, + "jednoli": 10872, + "stanowisk": 10873, + "kroki": 10874, + "pisania": 10875, + "ojcu": 10876, + "logicznego": 10877, + "prezesem": 10878, + "prezentu": 10879, + "naukowe": 10880, + "właściciele": 10881, + "mowane": 10882, + "próbę": 10883, + "pozwal": 10884, + "człowieku": 10885, + "diagno": 10886, + "element": 10887, + "lepszego": 10888, + "kobietę": 10889, + "społeczny": 10890, + "pośród": 10891, + "jedyna": 10892, + "jedyną": 10893, + "ulicę": 10894, + "dziecku": 10895, + "obiektyw": 10896, + "zdobyć": 10897, + "zdobywa": 10898, + "zdolność": 10899, + "obecnego": 10900, + "wysoka": 10901, + "obrażenia": 10902, + "gospodarczego": 10903, + "gospodarstwa": 10904, + "okazja": 10905, + "państwu": 10906, + "składzie": 10907, + "trudniej": 10908, + "główny": 10909, + "Jurek": 10910, + "chłopiec": 10911, + "polityczna": 10912, + "terapii": 10913, + "Budow": 10914, + "koszt": 10915, + "tryb": 10916, + "pełnienie": 10917, + "nazwać": 10918, + "myślałam": 10919, + "towarzystwo": 10920, + "powinie": 10921, + "narciar": 10922, + "radny": 10923, + "uznanie": 10924, + "telewizja": 10925, + "następnym": 10926, + "trwania": 10927, + "przejrzy": 10928, + "Tury": 10929, + "modli": 10930, + "urzędów": 10931, + "sztuce": 10932, + "klimat": 10933, + "egzy": 10934, + "hurt": 10935, + "godny": 10936, + "Danie": 10937, + "patrzę": 10938, + "stosunkach": 10939, + "największym": 10940, + "prywatny": 10941, + "organizatorzy": 10942, + "przyszły": 10943, + "ludzkości": 10944, + "wzrosła": 10945, + "ńczyków": 10946, + "papierów": 10947, + "programem": 10948, + "brzeg": 10949, + "przypadków": 10950, + "zamknięte": 10951, + "Wielki": 10952, + "przygotowanie": 10953, + "obywatele": 10954, + "ziemią": 10955, + "powstają": 10956, + "rosyjskich": 10957, + "utworzenia": 10958, + "fakty": 10959, + "prosiła": 10960, + "wymienione": 10961, + "żołnierze": 10962, + "mistrzostw": 10963, + "tysiąca": 10964, + "komputera": 10965, + "kelne": 10966, + "najbliższe": 10967, + "uczucie": 10968, + "komunistów": 10969, + "poprzedniej": 10970, + "kartę": 10971, + "chorobę": 10972, + "zdecydowali": 10973, + "wiosną": 10974, + "dodatkowych": 10975, + "dziewczynę": 10976, + "zrozumienia": 10977, + "polskimi": 10978, + "Prezydium": 10979, + "dowodów": 10980, + "dzielnicy": 10981, + "wyrazi": 10982, + "wyraził": 10983, + "skończyć": 10984, + "synte": 10985, + "MAR": 10986, + "Powiedział": 10987, + "Druga": 10988, + "farma": 10989, + "wystąpił": 10990, + "ministrów": 10991, + "konsekwencji": 10992, + "wyglądał": 10993, + "wyglądało": 10994, + "obowiązany": 10995, + "Król": 10996, + "jesieni": 10997, + "wyciągnął": 10998, + "wieczor": 10999, + "egzamin": 11000, + "konfliktu": 11001, + "Instytut": 11002, + "urzędników": 11003, + "teatru": 11004, + "pogoda": 11005, + "zobaczymy": 11006, + "Rodzice": 11007, + "pozytywne": 11008, + "oleju": 11009, + "zaufanie": 11010, + "Paryża": 11011, + "Zachodu": 11012, + "wymiany": 11013, + "Państwowej": 11014, + "PKP": 11015, + "usłyszał": 11016, + "czytałem": 11017, + "obszarów": 11018, + "zaproponował": 11019, + "Ameryce": 11020, + "przykładem": 11021, + "funkcjonariuszy": 11022, + "absolutnie": 11023, + "odpowiadał": 11024, + "wyjaśnienia": 11025, + "Brytyj": 11026, + "Głosowało": 11027, + "teorii": 11028, + "odszkodowania": 11029, + "Polonia": 11030, + "Anglii": 11031, + "Kierowca": 11032, + "epoki": 11033, + "schodach": 11034, + "Mikołaj": 11035, + "sejmowej": 11036, + "utrudnia": 11037, + "Hiszpanii": 11038, + "zaopatrze": 11039, + "kawiarni": 11040, + "dowcip": 11041, + "przypomnieć": 11042, + "Kwidzy": 11043, + "Bogdan": 11044, + "Mickiewicza": 11045, + "szkód": 11046, + "Roberta": 11047, + "stamtąd": 11048, + "67": 11049, + "85": 11050, + "?...": 11051, + "Bre": 11052, + "Epi": 11053, + "FI": 11054, + "Mel": 11055, + "Nr": 11056, + "Nowi": 11057, + "Olej": 11058, + "PU": 11059, + "Prób": 11060, + "RD": 11061, + "Rę": 11062, + "Spi": 11063, + "Sobo": 11064, + "Twój": 11065, + "Wod": 11066, + "Zim": 11067, + "Zdecy": 11068, + "Zgroma": 11069, + "dowej": 11070, + "gdań": 11071, + "ginę": 11072, + "jskiej": 11073, + "kły": 11074, + "lały": 11075, + "mszy": 11076, + "ora": 11077, + "onym": 11078, + "olej": 11079, + "ogląd": 11080, + "oświet": 11081, + "oświaty": 11082, + "otacza": 11083, + "sc": 11084, + "sprowadza": 11085, + "uzupełnie": 11086, + "uniwer": 11087, + "wpa": 11088, + "wsta": 11089, + "zdem": 11090, + "Łódź": 11091, + "śpią": 11092, + "żni": 11093, + "żkę": 11094, + "naka": 11095, + "nawiąza": 11096, + "czały": 11097, + "nieskoń": 11098, + "niekoniecznie": 11099, + "nisz": 11100, + "niowego": 11101, + "ranem": 11102, + "radia": 11103, + "rachunek": 11104, + "postępu": 11105, + "pociągu": 11106, + "szała": 11107, + "dzu": 11108, + "dzkiej": 11109, + "jenie": 11110, + "komor": 11111, + "zareag": 11112, + "nen": 11113, + "nes": 11114, + "doni": 11115, + "dostępu": 11116, + "dokąd": 11117, + "dotrzeć": 11118, + "tane": 11119, + "tany": 11120, + "tania": 11121, + "taniej": 11122, + "tyzmu": 11123, + "wyci": 11124, + "wyma": 11125, + "wypły": 11126, + "wypada": 11127, + "tore": 11128, + "toru": 11129, + "danego": 11130, + "dachu": 11131, + "przesta": 11132, + "przeba": 11133, + "przeżyć": 11134, + "przemian": 11135, + "przeprowadził": 11136, + "przemocy": 11137, + "lato": 11138, + "odpła": 11139, + "niarzy": 11140, + "pala": 11141, + "czytaj": 11142, + "stanąć": 11143, + "most": 11144, + "moskie": 11145, + "wieków": 11146, + "cyklo": 11147, + "cześć": 11148, + "wolę": 11149, + "wodaw": 11150, + "obda": 11151, + "przystan": 11152, + "przychodzą": 11153, + "przyjechała": 11154, + "inf": 11155, + "biony": 11156, + "zywanie": 11157, + "bawić": 11158, + "znaczeniu": 11159, + "rozka": 11160, + "spodnie": 11161, + "sponta": 11162, + "dumą": 11163, + "podrę": 11164, + "podwó": 11165, + "podnosi": 11166, + "synem": 11167, + "nti": 11168, + "ntro": 11169, + "biegła": 11170, + "serii": 11171, + "Nagro": 11172, + "Niedawno": 11173, + "puste": 11174, + "szam": 11175, + "prawą": 11176, + "najszybciej": 11177, + "akcy": 11178, + "przedło": 11179, + "rowanych": 11180, + "Zasta": 11181, + "steru": 11182, + "kondy": 11183, + "dzonym": 11184, + "głąb": 11185, + "cuje": 11186, + "słowie": 11187, + "ziar": 11188, + "fortu": 11189, + "felie": 11190, + "gel": 11191, + "wzru": 11192, + "faszy": 11193, + "nięć": 11194, + "Chwi": 11195, + "cyjno": 11196, + "impe": 11197, + "siach": 11198, + "wiersze": 11199, + "chodzimy": 11200, + "Teatr": 11201, + "tknął": 11202, + "Moż": 11203, + "większego": 11204, + "uwaga": 11205, + "planie": 11206, + "rządowych": 11207, + "rządowej": 11208, + "lnemu": 11209, + "minima": 11210, + "strzelił": 11211, + "glądał": 11212, + "stanowił": 11213, + "wydawać": 11214, + "wydarzenie": 11215, + "kroków": 11216, + "mózg": 11217, + "dźwie": 11218, + "klaszto": 11219, + "hiszpa": 11220, + "osobie": 11221, + "Regu": 11222, + "publicy": 11223, + "podobnego": 11224, + "człowiekowi": 11225, + "kobietą": 11226, + "społeczności": 11227, + "Wei": 11228, + "obiektu": 11229, + "obiecał": 11230, + "chronić": 11231, + "merytory": 11232, + "względów": 11233, + "miałaby": 11234, + "projektem": 11235, + "mentami": 11236, + "składać": 11237, + "trudnych": 11238, + "mógłbym": 11239, + "Bene": 11240, + "słuchawkę": 11241, + "towarzystwa": 11242, + "spada": 11243, + "zajmie": 11244, + "zajmował": 11245, + "policjant": 11246, + "funkcjonuje": 11247, + "służbę": 11248, + "premierem": 11249, + "interwencji": 11250, + "opinia": 11251, + "Peter": 11252, + "zobaczył": 11253, + "Krzyża": 11254, + "ministerstwa": 11255, + "polecenia": 11256, + "certyfika": 11257, + "włosów": 11258, + "uczestnicy": 11259, + "Archi": 11260, + "patrzą": 11261, + "jechaliśmy": 11262, + "amerykańskim": 11263, + "blondy": 11264, + "otrzymy": 11265, + "lender": 11266, + "wymagają": 11267, + "przekonanie": 11268, + "oskarżonego": 11269, + "cierpienia": 11270, + "1981": 11271, + "rozwiązań": 11272, + "siedziby": 11273, + "powiedziałam": 11274, + "przestępstw": 11275, + "seksuali": 11276, + "sferze": 11277, + "generał": 11278, + "porozumieniu": 11279, + "dziwnie": 11280, + "podopie": 11281, + "wymienić": 11282, + "efekty": 11283, + "warszawskiego": 11284, + "reagu": 11285, + "osobiste": 11286, + "jasno": 11287, + "sukcesy": 11288, + "tajemni": 11289, + "poprzedniego": 11290, + "więzieniu": 11291, + "ludność": 11292, + "pamiętasz": 11293, + "uciekł": 11294, + "regionie": 11295, + "oświadczeń": 11296, + "Gdańsk": 11297, + "wojennego": 11298, + "wojennym": 11299, + "seksualne": 11300, + "odwiedza": 11301, + "błęki": 11302, + "francuskiego": 11303, + "adresem": 11304, + "Ojczy": 11305, + "wieczoru": 11306, + "międzynarodowej": 11307, + "nastąpiło": 11308, + "Kaczyńskiego": 11309, + "średnich": 11310, + "słyszałam": 11311, + "Mówił": 11312, + "prędzej": 11313, + "powołania": 11314, + "kwiatów": 11315, + "Świętego": 11316, + "bezrobocia": 11317, + "pełnomoc": 11318, + "starym": 11319, + "Twoja": 11320, + "egzaminu": 11321, + "zapomnie": 11322, + "teatrze": 11323, + "wiarę": 11324, + "Kobiety": 11325, + "pokolenia": 11326, + "ambasador": 11327, + "napisała": 11328, + "okolicznościach": 11329, + "marszałku": 11330, + "Millera": 11331, + "dwudziestu": 11332, + "niebezpieczne": 11333, + "kompletnie": 11334, + "kamień": 11335, + "karierę": 11336, + "komendanta": 11337, + "temperatury": 11338, + "wykorzystania": 11339, + "skazany": 11340, + "butelki": 11341, + "koncepcji": 11342, + "Stowarzyszenie": 11343, + "negocjacji": 11344, + "mleko": 11345, + "debaty": 11346, + "świadectwo": 11347, + "Długo": 11348, + "siedmiu": 11349, + "Toruniu": 11350, + "strażacy": 11351, + "Stalowej": 11352, + "Malbor": 11353, + "Olsztynie": 11354, + "pomieszczeń": 11355, + "festiwalu": 11356, + "prowincji": 11357, + "tożsamości": 11358, + "Chciałem": 11359, + "rocznicę": 11360, + "widzów": 11361, + "cyfr": 11362, + "restrukturyzacji": 11363, + "bezpośrednie": 11364, + "Czeczenii": 11365, + "tabeli": 11366, + "Liceum": 11367, + "Pieniądze": 11368, + "Akcja": 11369, + "CA": 11370, + "Die": 11371, + "Feli": 11372, + "Gil": 11373, + "Hel": 11374, + "Ina": 11375, + "Isto": 11376, + "Jar": 11377, + "Kło": 11378, + "Mer": 11379, + "Pal": 11380, + "SE": 11381, + "SO": 11382, + "Sd": 11383, + "Tre": 11384, + "Ukra": 11385, + "Wprost": 11386, + "Znów": 11387, + "abo": 11388, + "dniej": 11389, + "fę": 11390, + "gr": 11391, + "idź": 11392, + "krza": 11393, + "lnicy": 11394, + "mkę": 11395, + "mowały": 11396, + "nóg": 11397, + "ośmie": 11398, + "rna": 11399, + "sco": 11400, + "spóź": 11401, + "spróbu": 11402, + "tce": 11403, + "uści": 11404, + "uczą": 11405, + "uspoko": 11406, + "uporząd": 11407, + "ukazał": 11408, + "usiadł": 11409, + "uzgodni": 11410, + "wg": 11411, + "wzywa": 11412, + "zjedno": 11413, + "óp": 11414, + "óz": 11415, + "ńcem": 11416, + "ździ": 11417, + "nasy": 11418, + "nakaz": 11419, + "stałego": 11420, + "stóp": 11421, + "nieś": 11422, + "niemu": 11423, + "nieźle": 11424, + "niewielkie": 11425, + "niz": 11426, + "nimy": 11427, + "nisko": 11428, + "rasta": 11429, + "pono": 11430, + "pobu": 11431, + "pożą": 11432, + "pomógł": 11433, + "podzieli": 11434, + "poprosił": 11435, + "roba": 11436, + "jezd": 11437, + "jedziemy": 11438, + "jedena": 11439, + "jezior": 11440, + "litery": 11441, + "goda": 11442, + "rzeni": 11443, + "kopal": 11444, + "zapom": 11445, + "zapowiedzi": 11446, + "zakłó": 11447, + "leki": 11448, + "lewa": 11449, + "leczenie": 11450, + "ledwie": 11451, + "don": 11452, + "donosi": 11453, + "testu": 11454, + "tykę": 11455, + "wybud": 11456, + "wytwór": 11457, + "wyjechał": 11458, + "wyrówna": 11459, + "wysłuchał": 11460, + "wago": 11461, + "wakacji": 11462, + "reakcji": 11463, + "wiały": 11464, + "widzieć": 11465, + "rzyk": 11466, + "bycie": 11467, + "mai": 11468, + "damy": 11469, + "nogę": 11470, + "przebiegu": 11471, + "laski": 11472, + "latar": 11473, + "odbio": 11474, + "odległość": 11475, + "niar": 11476, + "kiecie": 11477, + "past": 11478, + "pany": 11479, + "panię": 11480, + "panuje": 11481, + "czystej": 11482, + "ceremo": 11483, + "prasa": 11484, + "armia": 11485, + "deka": 11486, + "deski": 11487, + "przybywa": 11488, + "sik": 11489, + "silny": 11490, + "sakra": 11491, + "indu": 11492, + "intym": 11493, + "ingu": 11494, + "wege": 11495, + "weszła": 11496, + "zeszy": 11497, + "Poło": 11498, + "zysk": 11499, + "zywały": 11500, + "menu": 11501, + "loga": 11502, + "rozpowszech": 11503, + "rozgrywa": 11504, + "osu": 11505, + "osło": 11506, + "podchodzi": 11507, + "sień": 11508, + "sky": 11509, + "skalę": 11510, + "ałyby": 11511, + "stykę": 11512, + "sąsiada": 11513, + "Jezio": 11514, + "traf": 11515, + "czoło": 11516, + "Zaj": 11517, + "barw": 11518, + "kontekście": 11519, + "nęliśmy": 11520, + "zujący": 11521, + "bracia": 11522, + "skoja": 11523, + "Kole": 11524, + "Komo": 11525, + "górach": 11526, + "Mama": 11527, + "Magda": 11528, + "głośniej": 11529, + "słuchu": 11530, + "siąść": 11531, + "kąpiel": 11532, + "student": 11533, + "wzgó": 11534, + "wzór": 11535, + "działacze": 11536, + "Karola": 11537, + "tnicy": 11538, + "wierszy": 11539, + "ustach": 11540, + "tekstów": 11541, + "Radzie": 11542, + "pływu": 11543, + "złości": 11544, + "sprawców": 11545, + "mniejszych": 11546, + "zwała": 11547, + "pisała": 11548, + "szonym": 11549, + "chęci": 11550, + "dowski": 11551, + "dowały": 11552, + "pisaliśmy": 11553, + "nauczyć": 11554, + "naukowych": 11555, + "stworzenia": 11556, + "Byli": 11557, + "mowaniu": 11558, + "świeżo": 11559, + "tywnie": 11560, + "zrobiłem": 11561, + "chciało": 11562, + "granicznych": 11563, + "fotelu": 11564, + "zasadę": 11565, + "Biuro": 11566, + "obecnych": 11567, + "wyższej": 11568, + "współpracę": 11569, + "gospodarczą": 11570, + "Waszyng": 11571, + "mann": 11572, + "kosztem": 11573, + "finansowania": 11574, + "nazwie": 11575, + "Polaka": 11576, + "Dziecko": 11577, + "szczycie": 11578, + "ocenić": 11579, + "narko": 11580, + "strzału": 11581, + "stwierdzenie": 11582, + "służbie": 11583, + "szpitali": 11584, + "centem": 11585, + "uratować": 11586, + "młodo": 11587, + "ciekawszy": 11588, + "większością": 11589, + "czekała": 11590, + "polecenie": 11591, + "wojewódzkich": 11592, + "humo": 11593, + "nadzieje": 11594, + "największą": 11595, + "największej": 11596, + "dłonią": 11597, + "bloków": 11598, + "prawdziwą": 11599, + "wymagania": 11600, + "ograniczenia": 11601, + "przekonania": 11602, + "ochronie": 11603, + "ńczyk": 11604, + "Więcej": 11605, + "znalazło": 11606, + "budynków": 11607, + "ideologi": 11608, + "systematycznie": 11609, + "ostre": 11610, + "Jola": 11611, + "widocznie": 11612, + "widoczne": 11613, + "siedzibę": 11614, + "Ruchu": 11615, + "technicznych": 11616, + "wracam": 11617, + "wracać": 11618, + "generalny": 11619, + "Europejskiego": 11620, + "młodym": 11621, + "rodzinnych": 11622, + "lewica": 11623, + "palcem": 11624, + "działalnością": 11625, + "zjeść": 11626, + "nazwisk": 11627, + "otoczenia": 11628, + "nieuf": 11629, + "zajęli": 11630, + "zwycięz": 11631, + "konkretne": 11632, + "chłopcy": 11633, + "chłopców": 11634, + "pomysłów": 11635, + "zabić": 11636, + "nosząc": 11637, + "połączenia": 11638, + "katolickiego": 11639, + "gorąco": 11640, + "obliga": 11641, + "aresztu": 11642, + "ofiarą": 11643, + "drobne": 11644, + "archiwum": 11645, + "kredytów": 11646, + "Grupa": 11647, + "ćwiczeń": 11648, + "nagród": 11649, + "Drugi": 11650, + "Wojewódzkiej": 11651, + "Zbigniewa": 11652, + "pomagać": 11653, + "talent": 11654, + "dochody": 11655, + "odzyska": 11656, + "papierosy": 11657, + "interesują": 11658, + "ciężarówki": 11659, + "podlegają": 11660, + "zapewniają": 11661, + "źródło": 11662, + "pragną": 11663, + "ubezpieczenia": 11664, + "szóstej": 11665, + "prawidłowości": 11666, + "zniknął": 11667, + "Chłop": 11668, + "Norwe": 11669, + "umiejętność": 11670, + "Wałęsy": 11671, + "strajk": 11672, + "pasażer": 11673, + "Urba": 11674, + "saria": 11675, + "rewolucji": 11676, + "Środowiska": 11677, + "stoliku": 11678, + "ataku": 11679, + "równowagi": 11680, + "legityma": 11681, + "magister": 11682, + "DZIE": 11683, + "inspektor": 11684, + "urlopu": 11685, + "Ustawa": 11686, + "potrafię": 11687, + "zakupy": 11688, + "Szwecji": 11689, + "Elekt": 11690, + "Teresa": 11691, + "dyrektorem": 11692, + "Kodeksu": 11693, + "przypomniał": 11694, + "olimpij": 11695, + "porządek": 11696, + "pośpiechu": 11697, + "Irena": 11698, + "kalendarz": 11699, + "Walen": 11700, + "proboszcz": 11701, + "Witold": 11702, + "kwestion": 11703, + "Bydgoszczy": 11704, + "promieniowania": 11705, + "Tłuma": 11706, + "niespodzian": 11707, + "Profesor": 11708, + "gmachu": 11709, + "Kancelarii": 11710, + "błyskawi": 11711, + "spontani": 11712, + "72": 11713, + "700": 11714, + "Ape": 11715, + "BW": 11716, + "Bą": 11717, + "Cał": 11718, + "DY": 11719, + "Drew": 11720, + "Gmina": 11721, + "Kuro": 11722, + "MP": 11723, + "NT": 11724, + "NSZ": 11725, + "OZ": 11726, + "Ok": 11727, + "Osoby": 11728, + "Pły": 11729, + "Qu": 11730, + "Ran": 11731, + "Sal": 11732, + "VI": 11733, + "ast": 11734, + "atra": 11735, + "bri": 11736, + "blem": 11737, + "cle": 11738, + "dża": 11739, + "ewange": 11740, + "fin": 11741, + "gnął": 11742, + "giną": 11743, + "jną": 11744, + "lt": 11745, + "mleka": 11746, + "plą": 11747, + "swa": 11748, + "sowy": 11749, + "tła": 11750, + "trium": 11751, + "ury": 11752, + "uraz": 11753, + "umów": 11754, + "uprzed": 11755, + "ustro": 11756, + "uprzej": 11757, + "wnik": 11758, + "wpad": 11759, + "wczym": 11760, + "wstąpi": 11761, + "włó": 11762, + "ąc": 11763, + "śmia": 11764, + "żnym": 11765, + "nakład": 11766, + "napę": 11767, + "naszymi": 11768, + "ownych": 11769, + "ownika": 11770, + "czów": 11771, + "stce": 11772, + "nieuda": 11773, + "nis": 11774, + "nista": 11775, + "poj": 11776, + "potom": 11777, + "szwe": 11778, + "role": 11779, + "rodzą": 11780, + "rock": 11781, + "jer": 11782, + "rzeli": 11783, + "rzeczach": 11784, + "kolę": 11785, + "kamienia": 11786, + "zagu": 11787, + "zasob": 11788, + "zakocha": 11789, + "zatytuł": 11790, + "zabytków": 11791, + "doce": 11792, + "misję": 11793, + "wyli": 11794, + "wyłu": 11795, + "wykład": 11796, + "wypowiada": 11797, + "wychodzą": 11798, + "wystawie": 11799, + "wydziału": 11800, + "wyrobów": 11801, + "torami": 11802, + "wanego": 11803, + "walory": 11804, + "reo": 11805, + "remi": 11806, + "jab": 11807, + "wiono": 11808, + "widząc": 11809, + "żer": 11810, + "rzysta": 11811, + "dary": 11812, + "przeżył": 11813, + "przerwał": 11814, + "lany": 11815, + "odna": 11816, + "odszedł": 11817, + "odsło": 11818, + "oddziale": 11819, + "odtwarza": 11820, + "niak": 11821, + "dzimy": 11822, + "paste": 11823, + "mogi": 11824, + "mostu": 11825, + "wiecznie": 11826, + "obsłu": 11827, + "objął": 11828, + "ruchy": 11829, + "tui": 11830, + "tując": 11831, + "przypu": 11832, + "przywró": 11833, + "przyciąga": 11834, + "przyniosła": 11835, + "przyjechali": 11836, + "siński": 11837, + "salę": 11838, + "powstało": 11839, + "cjum": 11840, + "pira": 11841, + "piła": 11842, + "piński": 11843, + "infra": 11844, + "lują": 11845, + "pieszych": 11846, + "żywa": 11847, + "żyłam": 11848, + "życzenie": 11849, + "biła": 11850, + "Pocz": 11851, + "Poczu": 11852, + "zywała": 11853, + "meli": 11854, + "metro": 11855, + "bary": 11856, + "znaki": 11857, + "znanego": 11858, + "loja": 11859, + "londy": 11860, + "rozpę": 11861, + "rozczar": 11862, + "rozległ": 11863, + "duję": 11864, + "dujemy": 11865, + "fini": 11866, + "sufi": 11867, + "siedziała": 11868, + "biec": 11869, + "sektora": 11870, + "butele": 11871, + "powietrz": 11872, + "gratu": 11873, + "sądy": 11874, + "przedstawienia": 11875, + "trasa": 11876, + "żania": 11877, + "sten": 11878, + "działów": 11879, + "oknie": 11880, + "czących": 11881, + "dnię": 11882, + "rzach": 11883, + "Koper": 11884, + "mówiło": 11885, + "nickiego": 11886, + "kątem": 11887, + "fali": 11888, + "nikowi": 11889, + "Wys": 11890, + "miejskie": 11891, + "mieszkał": 11892, + "siad": 11893, + "płac": 11894, + "płacił": 11895, + "samolot": 11896, + "pancer": 11897, + "stronach": 11898, + "długa": 11899, + "dawała": 11900, + "dawniej": 11901, + "krem": 11902, + "ustawą": 11903, + "Raj": 11904, + "spekt": 11905, + "plaży": 11906, + "różnymi": 11907, + "rządowym": 11908, + "Roku": 11909, + "twarze": 11910, + "Starego": 11911, + "hasła": 11912, + "mark": 11913, + "mężem": 11914, + "organu": 11915, + "szkolnych": 11916, + "Marty": 11917, + "byłyby": 11918, + "organizm": 11919, + "godzina": 11920, + "logiczną": 11921, + "zalega": 11922, + "hol": 11923, + "mowany": 11924, + "kolejnej": 11925, + "kolejnym": 11926, + "podal": 11927, + "własnością": 11928, + "trafiło": 11929, + "procesy": 11930, + "nowali": 11931, + "powodem": 11932, + "lepsza": 11933, + "szczegóły": 11934, + "króla": 11935, + "pracowała": 11936, + "wejściem": 11937, + "Najwięcej": 11938, + "ulice": 11939, + "sercu": 11940, + "Lubel": 11941, + "współczu": 11942, + "powoły": 11943, + "małą": 11944, + "plika": 11945, + "projekty": 11946, + "składu": 11947, + "120": 11948, + "minuty": 11949, + "parali": 11950, + "plecach": 11951, + "zwykły": 11952, + "odezwał": 11953, + "ocenie": 11954, + "przyjęła": 11955, + "funkcjona": 11956, + "prawicy": 11957, + "Barto": 11958, + "uznali": 11959, + "częściowo": 11960, + "języków": 11961, + "krajobraz": 11962, + "opisy": 11963, + "pozostali": 11964, + "Tuż": 11965, + "piłkę": 11966, + "poleg": 11967, + "milczał": 11968, + "czytanie": 11969, + "Zespół": 11970, + "prokuratora": 11971, + "prowadzona": 11972, + "poważny": 11973, + "Sport": 11974, + "Wojcie": 11975, + "Arty": 11976, + "Cieszy": 11977, + "Ciechan": 11978, + "psychia": 11979, + "wymagań": 11980, + "ograniczyć": 11981, + "lizować": 11982, + "znalazły": 11983, + "1984": 11984, + "ideal": 11985, + "sobotni": 11986, + "przedsiębiorców": 11987, + "czwartej": 11988, + "protesta": 11989, + "położeniu": 11990, + "Austra": 11991, + "rosyjski": 11992, + "strukturę": 11993, + "Ostatnie": 11994, + "głupo": 11995, + "Straż": 11996, + "zgłosić": 11997, + "zespoły": 11998, + "urządzenie": 11999, + "socjalizmu": 12000, + "elimina": 12001, + "wizyta": 12002, + "Włoch": 12003, + "Każda": 12004, + "Słup": 12005, + "seksualnych": 12006, + "seksualnego": 12007, + "Świad": 12008, + "odwiedził": 12009, + "błędów": 12010, + "sierpniu": 12011, + "osiągnąć": 12012, + "postawił": 12013, + "klient": 12014, + "sprawozdanie": 12015, + "staroży": 12016, + "wątpienia": 12017, + "pospolita": 12018, + "przestrzeń": 12019, + "Szyb": 12020, + "biskupa": 12021, + "odwołania": 12022, + "praktyki": 12023, + "Internecie": 12024, + "współczesnej": 12025, + "Tarno": 12026, + "Prokurator": 12027, + "Wiatr": 12028, + "kosmo": 12029, + "Góra": 12030, + "białych": 12031, + "Pytanie": 12032, + "gatunku": 12033, + "Izraela": 12034, + "zawiadomi": 12035, + "długiej": 12036, + "zarządzania": 12037, + "Ryszarda": 12038, + "pokolenie": 12039, + "Szczecina": 12040, + "zastrzeżeniem": 12041, + "gwarancji": 12042, + "obszaru": 12043, + "reprezentacji": 12044, + "epide": 12045, + "Właściciel": 12046, + "Kolejne": 12047, + "Łukasz": 12048, + "resortu": 12049, + "butelkę": 12050, + "powtórzył": 12051, + "katastrofy": 12052, + "napięcia": 12053, + "świadectwa": 12054, + "filozofii": 12055, + "motywa": 12056, + "ścianę": 12057, + "scenariusz": 12058, + "Brukse": 12059, + "zwolenników": 12060, + "powierzchnię": 12061, + "wyglądała": 12062, + "regularnie": 12063, + "multi": 12064, + "Franciszek": 12065, + "wysoką": 12066, + "Lublinie": 12067, + "Pałacu": 12068, + "sekund": 12069, + "Spotkanie": 12070, + "pedagogi": 12071, + "Przemysłu": 12072, + "transakcji": 12073, + "akumu": 12074, + "Kaczmarek": 12075, + "Hitlera": 12076, + "dyspozycji": 12077, + "podobieństwo": 12078, + "okupacji": 12079, + "Dominika": 12080, + "asfal": 12081, + "parkingu": 12082, + "kancelarii": 12083, + "renesans": 12084, + "Włodzimierz": 12085, + "protokołu": 12086, + "Owszem": 12087, + "Białymstoku": 12088, + "niezwłocznie": 12089, + "Sprawozdanie": 12090, + "turnieju": 12091, + "Inaczej": 12092, + "SdRP": 12093, + "71": 12094, + "76": 12095, + "Aposto": 12096, + "Bran": 12097, + "Dor": 12098, + "Dwu": 12099, + "Duch": 12100, + "Efe": 12101, + "Głu": 12102, + "Gwia": 12103, + "KU": 12104, + "Kle": 12105, + "Kla": 12106, + "Klu": 12107, + "Ode": 12108, + "Ogro": 12109, + "OSP": 12110, + "Swo": 12111, + "UM": 12112, + "Ubezpie": 12113, + "Udało": 12114, + "Wprawdzie": 12115, + "Zja": 12116, + "bm": 12117, + "ety": 12118, + "nd": 12119, + "sała": 12120, + "sse": 12121, + "spadku": 12122, + "trzą": 12123, + "upad": 12124, + "ulubi": 12125, + "usłyszałem": 12126, + "uwierzyć": 12127, + "umac": 12128, + "wsa": 12129, + "zow": 12130, + "zróżnic": 12131, + "ÓW": 12132, + "łowo": 12133, + "Śmier": 12134, + "średnia": 12135, + "stłu": 12136, + "stałej": 12137, + "niewia": 12138, + "nieszczęście": 12139, + "niepokój": 12140, + "niorów": 12141, + "ras": 12142, + "raka": 12143, + "ramy": 12144, + "porzu": 12145, + "pomimo": 12146, + "pospie": 12147, + "pomara": 12148, + "podzielić": 12149, + "pozostałe": 12150, + "sznu": 12151, + "rody": 12152, + "rogu": 12153, + "rozebra": 12154, + "liwi": 12155, + "liby": 12156, + "lizuje": 12157, + "lidera": 12158, + "kochan": 12159, + "kat": 12160, + "kasa": 12161, + "kapli": 12162, + "kasę": 12163, + "kamera": 12164, + "zacie": 12165, + "zadać": 12166, + "zaczną": 12167, + "zarobić": 12168, + "zakupu": 12169, + "zapytałem": 12170, + "ledwo": 12171, + "dostałem": 12172, + "doktry": 12173, + "teł": 12174, + "tetów": 12175, + "tacje": 12176, + "mik": 12177, + "tyn": 12178, + "wyko": 12179, + "wykrzy": 12180, + "wyspie": 12181, + "wytłumaczyć": 12182, + "rezo": 12183, + "rezer": 12184, + "ładne": 12185, + "łapów": 12186, + "witry": 12187, + "bynajmniej": 12188, + "mali": 12189, + "marzenia": 12190, + "daty": 12191, + "dala": 12192, + "nocą": 12193, + "przechod": 12194, + "przepis": 12195, + "przeczyta": 12196, + "lację": 12197, + "odbędą": 12198, + "dziwić": 12199, + "pak": 12200, + "pawi": 12201, + "rym": 12202, + "czyny": 12203, + "czyki": 12204, + "ceu": 12205, + "motyw": 12206, + "łoby": 12207, + "obrę": 12208, + "arów": 12209, + "arche": 12210, + "ture": 12211, + "przywiąza": 12212, + "przypada": 12213, + "siłek": 12214, + "sateli": 12215, + "pową": 12216, + "indek": 12217, + "profila": 12218, + "żymy": 12219, + "orto": 12220, + "czaka": 12221, + "baza": 12222, + "badanie": 12223, + "znaków": 12224, + "losy": 12225, + "rozkłada": 12226, + "wiara": 12227, + "dusza": 12228, + "owic": 12229, + "owicza": 12230, + "ginie": 12231, + "chorego": 12232, + "Naprawdę": 12233, + "szali": 12234, + "jednych": 12235, + "prawnej": 12236, + "zon": 12237, + "zoo": 12238, + "akty": 12239, + "rządem": 12240, + "ręcznie": 12241, + "konto": 12242, + "konfi": 12243, + "dzoną": 12244, + "działał": 12245, + "zury": 12246, + "wargi": 12247, + "świato": 12248, + "byłeś": 12249, + "ństwu": 12250, + "głosie": 12251, + "zimna": 12252, + "kraje": 12253, + "1919": 12254, + "Jac": 12255, + "Jagiel": 12256, + "stracić": 12257, + "femini": 12258, + "faktów": 12259, + "działających": 12260, + "Kasp": 12261, + "niętego": 12262, + "Chro": 12263, + "Wysta": 12264, + "zienia": 12265, + "pełnego": 12266, + "twoim": 12267, + "samotnie": 12268, + "samochodzie": 12269, + "rzut": 12270, + "towana": 12271, + "dawnej": 12272, + "jakoby": 12273, + "drugo": 12274, + "karnego": 12275, + "tekstem": 12276, + "drogie": 12277, + "Teo": 12278, + "tkowym": 12279, + "Moim": 12280, + "Mogą": 12281, + "Mock": 12282, + "Radzi": 12283, + "Raczej": 12284, + "grube": 12285, + "terenach": 12286, + "śmieje": 12287, + "Stali": 12288, + "szukał": 12289, + "Przyzna": 12290, + "Wiemy": 12291, + "szkołę": 12292, + "Marszałek": 12293, + "Wisł": 12294, + "Widzę": 12295, + "Widziałem": 12296, + "Taj": 12297, + "Odpowiedź": 12298, + "scenie": 12299, + "Ang": 12300, + "resztki": 12301, + "Tygodni": 12302, + "prezentuje": 12303, + "właściwej": 12304, + "kilkakrotnie": 12305, + "Inny": 12306, + "publiczne": 12307, + "jakiekolwiek": 12308, + "zachowań": 12309, + "walka": 12310, + "głosowaniu": 12311, + "dzieciństwie": 12312, + "nkowy": 12313, + "ciągną": 12314, + "ulicą": 12315, + "zionych": 12316, + "1500": 12317, + "Lub": 12318, + "gospodarce": 12319, + "Gorz": 12320, + "Wola": 12321, + "Gdyni": 12322, + "dramat": 12323, + "przyjacielem": 12324, + "główne": 12325, + "młodego": 12326, + "narodowego": 12327, + "zajmują": 12328, + "zmusza": 12329, + "wpływy": 12330, + "wpływów": 12331, + "zwierzy": 12332, + "krótkim": 12333, + "przejście": 12334, + "przejściu": 12335, + "pozostają": 12336, + "Tusk": 12337, + "regulacji": 12338, + "wyborców": 12339, + "spokojny": 12340, + "przyjść": 12341, + "wykonanie": 12342, + "prokuraturze": 12343, + "Artur": 12344, + "ogromną": 12345, + "Daw": 12346, + "oboje": 12347, + "wynikających": 12348, + "muzykę": 12349, + "prawdziwym": 12350, + "Sytua": 12351, + "ognia": 12352, + "Kościo": 12353, + "nowymi": 12354, + "tematem": 12355, + "budynki": 12356, + "1983": 12357, + "dokonania": 12358, + "wybrał": 12359, + "zamknąć": 12360, + "winni": 12361, + "Dyrek": 12362, + "okaże": 12363, + "Europejska": 12364, + "Jednakże": 12365, + "załatwie": 12366, + "riuszy": 12367, + "odpowiednim": 12368, + "systemem": 12369, + "metodą": 12370, + "zmarłych": 12371, + "berg": 12372, + "społeczeństwie": 12373, + "układy": 12374, + "spowodować": 12375, + "spowoduje": 12376, + "zajęła": 12377, + "zajęcie": 12378, + "oficjalnych": 12379, + "poprzednich": 12380, + "wizytę": 12381, + "wewnętrzny": 12382, + "poinformowała": 12383, + "Funkcjonariu": 12384, + "oświadczenia": 12385, + "Stefana": 12386, + "skórze": 12387, + "skuteczne": 12388, + "Samoobrony": 12389, + "postanowiła": 12390, + "prowadzący": 12391, + "klienci": 12392, + "kampanię": 12393, + "oddali": 12394, + "prymi": 12395, + "łóżko": 12396, + "cywilizacji": 12397, + "telefonów": 12398, + "Śląsk": 12399, + "religijnych": 12400, + "przod": 12401, + "oblicza": 12402, + "uzasadnia": 12403, + "kopalni": 12404, + "mówienie": 12405, + "Głównego": 12406, + "Głównym": 12407, + "Szyma": 12408, + "zwiększenie": 12409, + "łatwe": 12410, + "pomysłu": 12411, + "pomysły": 12412, + "okręgu": 12413, + "zachodniej": 12414, + "zachodnio": 12415, + "zimno": 12416, + "imprez": 12417, + "korzystania": 12418, + "jeździć": 12419, + "prasowej": 12420, + "owując": 12421, + "kosmi": 12422, + "wyciągnąć": 12423, + "ekspre": 12424, + "zlecenie": 12425, + "papierosa": 12426, + "biurze": 12427, + "wystawę": 12428, + "oczekiwanie": 12429, + "niesiono": 12430, + "obserwować": 12431, + "chwycił": 12432, + "Grzegorza": 12433, + "delegacji": 12434, + "cmentarz": 12435, + "sposobu": 12436, + "sposobem": 12437, + "Robi": 12438, + "przycisku": 12439, + "obowiązujących": 12440, + "Pamiętam": 12441, + "argument": 12442, + "odebrać": 12443, + "napisane": 12444, + "bieżąco": 12445, + "kamienicy": 12446, + "przekroczyć": 12447, + "Łukasze": 12448, + "stopniowo": 12449, + "odpowiadać": 12450, + "internetowej": 12451, + "alergi": 12452, + "dyrekcji": 12453, + "Zygmunta": 12454, + "łazienki": 12455, + "łazience": 12456, + "kryzys": 12457, + "wesoło": 12458, + "Chcesz": 12459, + "Polonii": 12460, + "Ukrainy": 12461, + "dziewczynka": 12462, + "integracji": 12463, + "uzupełnia": 12464, + "Zakłady": 12465, + "zamachu": 12466, + "branży": 12467, + "postanowienia": 12468, + "biblioteki": 12469, + "partnerem": 12470, + "normalnym": 12471, + "Ekspe": 12472, + "Firma": 12473, + "Ogólnokształcą": 12474, + "inicjatywy": 12475, + "Przypominam": 12476, + "eksploa": 12477, + "podkreślił": 12478, + "Donald": 12479, + "Austrii": 12480, + "wiodą": 12481, + "benzy": 12482, + "kapelu": 12483, + "tramwa": 12484, + "Ekonomi": 12485, + "Kloss": 12486, + "przyzwoi": 12487, + "inflacji": 12488, + "Wojciecha": 12489, + "!...": 12490, + "\";": 12491, + "%,": 12492, + "--": 12493, + "51": 12494, + "61": 12495, + "84": 12496, + "86": 12497, + "89": 12498, + "97": 12499, + "?)": 12500, + "Ame": 12501, + "Bun": 12502, + "DV": 12503, + "Er": 12504, + "Edu": 12505, + "Fu": 12506, + "Flo": 12507, + "Gim": 12508, + "Gmin": 12509, + "Hy": 12510, + "Kwia": 12511, + "Kowali": 12512, + "Nim": 12513, + "OK": 12514, + "Plan": 12515, + "Puch": 12516, + "RS": 12517, + "Sku": 12518, + "TI": 12519, + "Wraz": 12520, + "Wej": 12521, + "Wnios": 12522, + "Zga": 12523, + "Zdr": 12524, + "anie": 12525, + "drobi": 12526, + "ffa": 12527, + "jskiego": 12528, + "mno": 12529, + "nsy": 12530, + "nóż": 12531, + "ośrodków": 12532, + "pri": 12533, + "przę": 12534, + "próż": 12535, + "ptaki": 12536, + "rr": 12537, + "rta": 12538, + "spro": 12539, + "snej": 12540, + "spój": 12541, + "spróbować": 12542, + "tina": 12543, + "uwi": 12544, + "uzdrowi": 12545, + "wrza": 12546, + "wchodzić": 12547, + "yo": 12548, + "yhym": 12549, + "zn": 12550, + "zz": 12551, + "ózł": 12552, + "óstr": 12553, + "łód": 12554, + "Żona": 12555, + "nabiera": 12556, + "owce": 12557, + "czwo": 12558, + "czkiem": 12559, + "rzało": 12560, + "nieprze": 12561, + "nieprawda": 12562, + "niów": 12563, + "chmury": 12564, + "racje": 12565, + "ratować": 12566, + "pon": 12567, + "poła": 12568, + "poję": 12569, + "potrakt": 12570, + "pociąga": 12571, + "porozmawiać": 12572, + "poczekać": 12573, + "jemu": 12574, + "jedzenia": 12575, + "lis": 12576, + "listu": 12577, + "koron": 12578, + "kal": 12579, + "kadr": 12580, + "kamer": 12581, + "zawa": 12582, + "zaha": 12583, + "zauważa": 12584, + "zagła": 12585, + "zapotrzeb": 12586, + "zapisy": 12587, + "zablo": 12588, + "zawód": 12589, + "zapowiedź": 12590, + "doli": 12591, + "teczki": 12592, + "mit": 12593, + "tywa": 12594, + "kilkoma": 12595, + "wydłu": 12596, + "wykre": 12597, + "wygod": 12598, + "wyjechać": 12599, + "tota": 12600, + "rekrea": 12601, + "mające": 12602, + "mari": 12603, + "dany": 12604, + "nogach": 12605, + "przeze": 12606, + "przeczytać": 12607, + "laka": 12608, + "odle": 12609, + "niane": 12610, + "kierować": 12611, + "dziwa": 12612, + "czytam": 12613, + "staru": 12614, + "stacje": 12615, + "statek": 12616, + "wieki": 12617, + "wieży": 12618, + "cyn": 12619, + "wozi": 12620, + "wolna": 12621, + "obrzy": 12622, + "arki": 12623, + "przynieść": 12624, + "przymus": 12625, + "murów": 12626, + "mujemy": 12627, + "ping": 12628, + "szewi": 12629, + "pieśni": 12630, + "gale": 12631, + "biny": 12632, + "zera": 12633, + "Porozumie": 12634, + "Pozwo": 12635, + "mena": 12636, + "baga": 12637, + "cal": 12638, + "rozbud": 12639, + "rozmiar": 12640, + "wiadu": 12641, + "podporząd": 12642, + "jakbym": 12643, + "suwa": 12644, + "sumienia": 12645, + "biegnie": 12646, + "Niemal": 12647, + "pudeł": 12648, + "burzy": 12649, + "skru": 12650, + "prawę": 12651, + "stoj": 12652, + "szczeń": 12653, + "traw": 12654, + "żające": 12655, + "Zato": 12656, + "Zaczyna": 12657, + "barba": 12658, + "dzonej": 12659, + "działki": 12660, + "oknem": 12661, + "okład": 12662, + "alny": 12663, + "cząt": 12664, + "owoce": 12665, + "tempa": 12666, + "zuł": 12667, + "cukier": 12668, + "kłady": 12669, + "skoczyć": 12670, + "mówiono": 12671, + "Tomek": 12672, + "Pau": 12673, + "Pauli": 12674, + "gentów": 12675, + "ciąć": 12676, + "Chodź": 12677, + "kolegami": 12678, + "żołą": 12679, + "twoją": 12680, + "tworzył": 12681, + "płaszcz": 12682, + "riów": 12683, + "rian": 12684, + "grona": 12685, + "pracowali": 12686, + "końców": 12687, + "Mogę": 12688, + "eksport": 12689, + "planuje": 12690, + "umowie": 12691, + "złość": 12692, + "kryteria": 12693, + "Romana": 12694, + "Rolnictwa": 12695, + "szuki": 12696, + "Leś": 12697, + "mniejszą": 12698, + "pism": 12699, + "rodziła": 12700, + "rodzicami": 12701, + "minimum": 12702, + "jednostka": 12703, + "rowały": 12704, + "glądać": 12705, + "stawił": 12706, + "pierwsi": 12707, + "przecina": 12708, + "dowódz": 12709, + "dźcie": 12710, + "osobowych": 12711, + "kowskim": 12712, + "nauka": 12713, + "naukę": 12714, + "nauczania": 12715, + "naukowców": 12716, + "Byłem": 12717, + "Inne": 12718, + "kowań": 12719, + "podatki": 12720, + "granicach": 12721, + "dialog": 12722, + "ciągnąć": 12723, + "ntacji": 12724, + "szczególną": 12725, + "krótka": 12726, + "pracowniczych": 12727, + "obawy": 12728, + "spło": 12729, + "Bibli": 12730, + "pozycja": 12731, + "obiecy": 12732, + "obiekt": 12733, + "wysokiego": 12734, + "Lip": 12735, + "Ligi": 12736, + "współpracowników": 12737, + "powoje": 12738, + "powodzeniem": 12739, + "pojazdu": 12740, + "gotowe": 12741, + "projektów": 12742, + "czynsz": 12743, + "specjalnego": 12744, + "przyjaźni": 12745, + "pokoi": 12746, + "Waw": 12747, + "główną": 12748, + "morskich": 12749, + "cznikiem": 12750, + "słońcu": 12751, + "Możemy": 12752, + "czekam": 12753, + "czekając": 12754, + "obrona": 12755, + "Sądzę": 12756, + "kształcenia": 12757, + "narodowych": 12758, + "długość": 12759, + "spacer": 12760, + "wspólnej": 12761, + "oderwa": 12762, + "kierownika": 12763, + "mądro": 12764, + "kręgu": 12765, + "szansy": 12766, + "jechały": 12767, + "krótkiej": 12768, + "szpital": 12769, + "sprawami": 12770, + "Rosy": 12771, + "Rosją": 12772, + "oczyszcza": 12773, + "miłością": 12774, + "związana": 12775, + "słowami": 12776, + "polecam": 12777, + "twórcze": 12778, + "wykonane": 12779, + "osiedlu": 12780, + "zwala": 12781, + "historią": 12782, + "handel": 12783, + "Arka": 12784, + "ktoratu": 12785, + "ogrodzie": 12786, + "godności": 12787, + "zakończenia": 12788, + "zakończeniu": 12789, + "prywatne": 12790, + "pracujący": 12791, + "robót": 12792, + "rzucać": 12793, + "przekonaniu": 12794, + "puścić": 12795, + "1982": 12796, + "wybranych": 12797, + "istocie": 12798, + "Rumu": 12799, + "techniczne": 12800, + "przestępców": 12801, + "Geor": 12802, + "generała": 12803, + "mogliby": 12804, + "spirytu": 12805, + "wszelki": 12806, + "rosyjskie": 12807, + "operacja": 12808, + "utworów": 12809, + "palcami": 12810, + "Sikor": 12811, + "rozmawiamy": 12812, + "pójdę": 12813, + "efekcie": 12814, + "literaturze": 12815, + "warszawskich": 12816, + "artykułów": 12817, + "zespołem": 12818, + "dużego": 12819, + "poprzednim": 12820, + "zwycięstwa": 12821, + "fizycznych": 12822, + "wewnętrzne": 12823, + "wionym": 12824, + "kartki": 12825, + "pożyte": 12826, + "wykonywać": 12827, + "Holandii": 12828, + "normalne": 12829, + "błędy": 12830, + "francuskich": 12831, + "historyczne": 12832, + "dłuższy": 12833, + "telefony": 12834, + "fundusz": 12835, + "międzynarodowe": 12836, + "nastąpiła": 12837, + "Śląska": 12838, + "średnio": 12839, + "zatrzymy": 12840, + "sześćset": 12841, + "pozwalają": 12842, + "chciałaby": 12843, + "zmieniła": 12844, + "zbiorów": 12845, + "uzasadnienia": 12846, + "dojrze": 12847, + "pacjenta": 12848, + "Drugie": 12849, + "Kij": 12850, + "wyciera": 12851, + "gospodarzy": 12852, + "CZY": 12853, + "fabryce": 12854, + "odwołanie": 12855, + "najwyższe": 12856, + "najwyższym": 12857, + "dowódcy": 12858, + "dowódca": 12859, + "zmniejszenie": 12860, + "pomyślałem": 12861, + "współczesnych": 12862, + "zastosowanie": 12863, + "impreza": 12864, + "Wrocław": 12865, + "małżeństwo": 12866, + "ryzyka": 12867, + "samorządowych": 12868, + "dochodowego": 12869, + "substan": 12870, + "Górze": 12871, + "wilgot": 12872, + "bohatera": 12873, + "pałac": 12874, + "zagadnie": 12875, + "przyjemność": 12876, + "fundamenta": 12877, + "pomieszczenia": 12878, + "emerytury": 12879, + "dostarcza": 12880, + "Słońca": 12881, + "numerze": 12882, + "kolorowe": 12883, + "załatwić": 12884, + "zakazu": 12885, + "listach": 12886, + "ambasady": 12887, + "Henryka": 12888, + "utrzymy": 12889, + "mechanizm": 12890, + "glob": 12891, + "odbywają": 12892, + "Portu": 12893, + "dysponuje": 12894, + "ległej": 12895, + "skierowane": 12896, + "prośbą": 12897, + "słuszne": 12898, + "zobowiązań": 12899, + "delikatnie": 12900, + "kariery": 12901, + "korytarzu": 12902, + "podejrzanych": 12903, + "ewentualnie": 12904, + "Rzymie": 12905, + "wyróżnia": 12906, + "Częstoch": 12907, + "technologii": 12908, + "ekranie": 12909, + "studiach": 12910, + "olbrzymie": 12911, + "Trybunał": 12912, + "Sojusz": 12913, + "ołta": 12914, + "prądu": 12915, + "reżyser": 12916, + "zawołał": 12917, + "rozmowach": 12918, + "wykształcenia": 12919, + "precyzy": 12920, + "Stron": 12921, + "Współczes": 12922, + "Zakopanem": 12923, + "przedsięwzięcia": 12924, + "Zdzisław": 12925, + "Decyzja": 12926, + "odnaleźć": 12927, + "okien": 12928, + "piłkarzy": 12929, + "poszkodowanych": 12930, + "Magdale": 12931, + "Japonii": 12932, + "Platformy": 12933, + "schroniska": 12934, + "odwrotnie": 12935, + "Kongresu": 12936, + "Bolesława": 12937, + "Sztuki": 12938, + "Racibo": 12939, + "sprzeciwu": 12940, + "poszukiwania": 12941, + "Dalej": 12942, + "oznajmił": 12943, + "seminarium": 12944, + "Moskwy": 12945, + "Jerozoli": 12946, + "Jadwiga": 12947, + "ptaków": 12948, + "dyskote": 12949, + "niejednokrotnie": 12950, + "zacząłem": 12951, + "zegarek": 12952, + "menedże": 12953, + "egzysten": 12954, + "Brukseli": 12955, + "Anglicy": 12956, + "%.": 12957, + ".-": 12958, + "58": 12959, + "73": 12960, + "82": 12961, + "92": 12962, + "BE": 12963, + "Bon": 12964, + "Ewe": 12965, + "GI": 12966, + "Ger": 12967, + "Iwo": 12968, + "Krem": 12969, + "Lau": 12970, + "MY": 12971, + "Mała": 12972, + "Mek": 12973, + "Ny": 12974, + "Ole": 12975, + "Okazuje": 12976, + "Pen": 12977, + "Spa": 12978, + "Sen": 12979, + "SDP": 12980, + "TP": 12981, + "Tob": 12982, + "Uwaga": 12983, + "Wer": 12984, + "Wciąż": 12985, + "Zało": 12986, + "].": 12987, + "acha": 12988, + "aktu": 12989, + "afry": 12990, + "bka": 12991, + "có": 12992, + "fron": 12993, + "gwar": 12994, + "gmach": 12995, + "hek": 12996, + "igno": 12997, + "małem": 12998, + "mową": 12999, + "rnie": 13000, + "scha": 13001, + "sha": 13002, + "sprzeci": 13003, + "tałem": 13004, + "uszy": 13005, + "usy": 13006, + "upał": 13007, + "wku": 13008, + "wczego": 13009, + "Ły": 13010, + "Świą": 13011, + "średnie": 13012, + "średniej": 13013, + "nastego": 13014, + "nawzajem": 13015, + "owc": 13016, + "czwór": 13017, + "strą": 13018, + "niena": 13019, + "niesam": 13020, + "niedźwie": 13021, + "nicza": 13022, + "rapor": 13023, + "pop": 13024, + "pobra": 13025, + "podar": 13026, + "pograni": 13027, + "pozostała": 13028, + "popełnił": 13029, + "potwor": 13030, + "porówny": 13031, + "szkła": 13032, + "szką": 13033, + "jewskiego": 13034, + "rzek": 13035, + "kap": 13036, + "kapu": 13037, + "kawale": 13038, + "zan": 13039, + "zaro": 13040, + "zapi": 13041, + "zacją": 13042, + "zapamię": 13043, + "zawartości": 13044, + "zawartość": 13045, + "zalicza": 13046, + "zagwarant": 13047, + "leśni": 13048, + "leżała": 13049, + "domek": 13050, + "dorośli": 13051, + "dostałam": 13052, + "tabu": 13053, + "miły": 13054, + "miniony": 13055, + "tysię": 13056, + "kino": 13057, + "wytrzy": 13058, + "wypowiedzia": 13059, + "reż": 13060, + "reforma": 13061, + "reform": 13062, + "jać": 13063, + "wionych": 13064, + "wirtu": 13065, + "marz": 13066, + "maka": 13067, + "datę": 13068, + "przecie": 13069, + "przemiesz": 13070, + "przedaw": 13071, + "przechodzą": 13072, + "przeprowadzenia": 13073, + "odse": 13074, + "odbyły": 13075, + "oddał": 13076, + "odpadów": 13077, + "niaka": 13078, + "niany": 13079, + "pane": 13080, + "ryk": 13081, + "ryn": 13082, + "kujących": 13083, + "cesarza": 13084, + "mosze": 13085, + "wieść": 13086, + "cienia": 13087, + "dyskre": 13088, + "mym": 13089, + "obla": 13090, + "ruty": 13091, + "rucha": 13092, + "przybył": 13093, + "przybli": 13094, + "silnie": 13095, + "incy": 13096, + "instyn": 13097, + "intui": 13098, + "lubel": 13099, + "weni": 13100, + "weszli": 13101, + "wedle": 13102, + "bije": 13103, + "bilan": 13104, + "zej": 13105, + "zew": 13106, + "coną": 13107, + "zywali": 13108, + "meld": 13109, + "znali": 13110, + "skierował": 13111, + "boją": 13112, + "rozkaz": 13113, + "rozwoj": 13114, + "rozpatrywa": 13115, + "wiania": 13116, + "duchu": 13117, + "podpisy": 13118, + "syp": 13119, + "synów": 13120, + "fii": 13121, + "surow": 13122, + "sera": 13123, + "serem": 13124, + "ante": 13125, + "buntu": 13126, + "więźni": 13127, + "ałość": 13128, + "szać": 13129, + "stypen": 13130, + "stoczni": 13131, + "zoru": 13132, + "Zach": 13133, + "Zapew": 13134, + "Zapyta": 13135, + "Zapewne": 13136, + "kongre": 13137, + "konwencji": 13138, + "bezkar": 13139, + "guzi": 13140, + "dnik": 13141, + "dników": 13142, + "warty": 13143, + "świateł": 13144, + "Kol": 13145, + "Kolum": 13146, + "mówiliśmy": 13147, + "byłej": 13148, + "zima": 13149, + "nickiej": 13150, + "działach": 13151, + "Kato": 13152, + "nięci": 13153, + "niętym": 13154, + "robiła": 13155, + "polsce": 13156, + "twory": 13157, + "zdraj": 13158, + "grob": 13159, + "gronie": 13160, + "byłaś": 13161, + "urodził": 13162, + "tkowy": 13163, + "kończą": 13164, + "Razem": 13165, + "lnienie": 13166, + "gruby": 13167, + "trum": 13168, + "terenów": 13169, + "złotego": 13170, + "złożone": 13171, + "sprawnie": 13172, + "myślenie": 13173, + "hali": 13174, + "hala": 13175, + "margine": 13176, + "organy": 13177, + "szkody": 13178, + "powiadać": 13179, + "Szkoła": 13180, + "żący": 13181, + "żądanie": 13182, + "środkiem": 13183, + "pisarzy": 13184, + "klasa": 13185, + "wojsko": 13186, + "organizmu": 13187, + "osobowa": 13188, + "przeciwny": 13189, + "Prof": 13190, + "Problem": 13191, + "znajdowała": 13192, + "zaleca": 13193, + "hory": 13194, + "słyszę": 13195, + "ludziach": 13196, + "kowano": 13197, + "niosło": 13198, + "zachowuje": 13199, + "własność": 13200, + "głosował": 13201, + "gospody": 13202, + "mocar": 13203, + "dzieciństwa": 13204, + "nkowe": 13205, + "trafiły": 13206, + "ciągnie": 13207, + "ciągnęła": 13208, + "obawia": 13209, + "Biało": 13210, + "sytuacje": 13211, + "Lista": 13212, + "liczbie": 13213, + "powodzenie": 13214, + "kontrak": 13215, + "gotować": 13216, + "ostatnią": 13217, + "dotyczyć": 13218, + "Gdybym": 13219, + "przedstawiony": 13220, + "składania": 13221, + "któregoś": 13222, + "minus": 13223, + "głównej": 13224, + "długów": 13225, + "początkiem": 13226, + "czniki": 13227, + "uczeń": 13228, + "porno": 13229, + "terapeu": 13230, + "landia": 13231, + "polityk": 13232, + "kosztować": 13233, + "piął": 13234, + "plecy": 13235, + "pleca": 13236, + "partie": 13237, + "obrońcy": 13238, + "pejza": 13239, + "Polakiem": 13240, + "Dziecka": 13241, + "Beata": 13242, + "mianowicie": 13243, + "kształcie": 13244, + "wspólnym": 13245, + "zajmować": 13246, + "kierownictwo": 13247, + "czarna": 13248, + "czarną": 13249, + "lokalne": 13250, + "zwierza": 13251, + "strzały": 13252, + "bryga": 13253, + "zależnie": 13254, + "przejścia": 13255, + "poznania": 13256, + "sztukę": 13257, + "miłosier": 13258, + "twórcy": 13259, + "wyborcze": 13260, + "wyborczym": 13261, + "klina": 13262, + "biegną": 13263, + "Wojska": 13264, + "Media": 13265, + "Daj": 13266, + "amerykańska": 13267, + "amerykańskie": 13268, + "zakończyć": 13269, + "zakończyła": 13270, + "obozie": 13271, + "rodzaje": 13272, + "PRZY": 13273, + "wartościowych": 13274, + "prawdziwa": 13275, + "otwarta": 13276, + "portfe": 13277, + "kwestie": 13278, + "patrzyli": 13279, + "istotnie": 13280, + "poczuł": 13281, + "siedzibą": 13282, + "sfery": 13283, + "Powszech": 13284, + "dostaje": 13285, + "położona": 13286, + "dziwny": 13287, + "Autor": 13288, + "postępowaniu": 13289, + "operację": 13290, + "dowiedział": 13291, + "tradycyjnie": 13292, + "riusza": 13293, + "znajomość": 13294, + "ofert": 13295, + "żołnierza": 13296, + "Będziemy": 13297, + "artykule": 13298, + "lipcu": 13299, + "osobistych": 13300, + "rozpoczęły": 13301, + "rozpoczęcia": 13302, + "uczuci": 13303, + "bogaty": 13304, + "zabaw": 13305, + "zabawa": 13306, + "instytucja": 13307, + "fizycznej": 13308, + "etapie": 13309, + "kartkę": 13310, + "rozpaczy": 13311, + "przedmiotu": 13312, + "dziewczyną": 13313, + "dziewczynki": 13314, + "usunąć": 13315, + "Ojca": 13316, + "odpowiadają": 13317, + "fundusze": 13318, + "poświęcić": 13319, + "religijne": 13320, + "islam": 13321, + "spodziewa": 13322, + "drobnych": 13323, + "starosta": 13324, + "bankru": 13325, + "wątpli": 13326, + "kwota": 13327, + "spojrzeniem": 13328, + "Główny": 13329, + "atmosferę": 13330, + "handlowych": 13331, + "MON": 13332, + "nazwał": 13333, + "fartu": 13334, + "konsulta": 13335, + "przekazywa": 13336, + "uczestniczył": 13337, + "zagraża": 13338, + "fabryka": 13339, + "fryzje": 13340, + "zachodnich": 13341, + "Wojewódzki": 13342, + "imprezie": 13343, + "imprezę": 13344, + "ruszyła": 13345, + "Gier": 13346, + "kapitan": 13347, + "egzami": 13348, + "objawy": 13349, + "wystawy": 13350, + "wywiad": 13351, + "spódni": 13352, + "boisku": 13353, + "Czarne": 13354, + "wspaniałe": 13355, + "drogowego": 13356, + "ubezpieczeń": 13357, + "porównać": 13358, + "szacunku": 13359, + "pozytywnie": 13360, + "wierzch": 13361, + "podstawę": 13362, + "sposobów": 13363, + "mechaniz": 13364, + "indywidualnych": 13365, + "telewizyjnych": 13366, + "wstyd": 13367, + "usłyszeć": 13368, + "epiz": 13369, + "upływie": 13370, + "upływem": 13371, + "skradzi": 13372, + "Człowieka": 13373, + "chorób": 13374, + "radzieckich": 13375, + "Leppera": 13376, + "budowlanych": 13377, + "maryna": 13378, + "urlop": 13379, + "herbaty": 13380, + "herbatę": 13381, + "patrol": 13382, + "Rzymu": 13383, + "brzuch": 13384, + "miasteczka": 13385, + "procedury": 13386, + "zarabiać": 13387, + "Zupełnie": 13388, + "narzędzia": 13389, + "agresji": 13390, + "Władysława": 13391, + "uśmiecha": 13392, + "parlamentarnych": 13393, + "manew": 13394, + "przywilej": 13395, + "przedstawicielami": 13396, + "Kontroli": 13397, + "homoseksuali": 13398, + "złudzeń": 13399, + "białosto": 13400, + "Początek": 13401, + "Helena": 13402, + "Univer": 13403, + "Afryki": 13404, + "Olim": 13405, + "powstrzymać": 13406, + "sylwet": 13407, + "Białegostoku": 13408, + "harmonii": 13409, + "Opieki": 13410, + "głębiej": 13411, + "amator": 13412, + "Nadzor": 13413, + "Express": 13414, + "Agnus": 13415, + "ugrupowań": 13416, + "stadionie": 13417, + "odrobinę": 13418, + "Zastanawia": 13419, + "pomarańcz": 13420, + "Funkcjonariusze": 13421, + "czworo": 13422, + "Portuga": 13423, + "afryka": 13424, + "\").": 13425, + "91": 13426, + "AK": 13427, + "BC": 13428, + "BM": 13429, + "Clin": 13430, + "Egip": 13431, + "FN": 13432, + "Gale": 13433, + "IN": 13434, + "Krze": 13435, + "Los": 13436, + "LPR": 13437, + "Oczy": 13438, + "Ocho": 13439, + "Sko": 13440, + "Smo": 13441, + "Smu": 13442, + "Tobie": 13443, + "Trady": 13444, + "UP": 13445, + "Ul": 13446, + "Uzna": 13447, + "Uczni": 13448, + "Uroczy": 13449, + "Wska": 13450, + "Włod": 13451, + "XIII": 13452, + "Zwo": 13453, + "Zbli": 13454, + "Zmar": 13455, + "asy": 13456, + "dność": 13457, + "eu": 13458, + "edy": 13459, + "kcyjne": 13460, + "lli": 13461, + "lników": 13462, + "oz": 13463, + "oprocent": 13464, + "psem": 13465, + "rskiej": 13466, + "the": 13467, + "uk": 13468, + "ustanowi": 13469, + "uzgodnie": 13470, + "uwierzy": 13471, + "uregul": 13472, + "wni": 13473, + "wtor": 13474, + "wczej": 13475, + "zbie": 13476, + "zbę": 13477, + "złą": 13478, + "złym": 13479, + "żką": 13480, + "naf": 13481, + "nacji": 13482, + "nastawi": 13483, + "nabywa": 13484, + "nadej": 13485, + "cznicy": 13486, + "stowie": 13487, + "niek": 13488, + "niejako": 13489, + "nieszczę": 13490, + "niezadowo": 13491, + "niechęć": 13492, + "niowe": 13493, + "niowy": 13494, + "nizmu": 13495, + "niszczy": 13496, + "chrz": 13497, + "raportu": 13498, + "popa": 13499, + "porywa": 13500, + "pogod": 13501, + "pojechał": 13502, + "potrą": 13503, + "popsu": 13504, + "pogrą": 13505, + "dzały": 13506, + "lite": 13507, + "goni": 13508, + "rzete": 13509, + "każe": 13510, + "zak": 13511, + "zakaza": 13512, + "zaspoko": 13513, + "zapomina": 13514, + "zadekla": 13515, + "zaszczyt": 13516, + "lektu": 13517, + "lewą": 13518, + "lewym": 13519, + "doby": 13520, + "doszedł": 13521, + "tety": 13522, + "miałe": 13523, + "minął": 13524, + "wynaj": 13525, + "wymog": 13526, + "wychy": 13527, + "wywal": 13528, + "wyprodu": 13529, + "wypowiedzieć": 13530, + "wymag": 13531, + "wyodręb": 13532, + "wyremont": 13533, + "wyjeździe": 13534, + "reper": 13535, + "rewicz": 13536, + "retory": 13537, + "wich": 13538, + "wigi": 13539, + "wiński": 13540, + "wizji": 13541, + "windy": 13542, + "mazowie": 13543, + "dana": 13544, + "nogą": 13545, + "przeszcze": 13546, + "przesyła": 13547, + "owanymi": 13548, + "lada": 13549, + "lazł": 13550, + "odpa": 13551, + "odbyć": 13552, + "odnosi": 13553, + "odmówił": 13554, + "odmiany": 13555, + "niarz": 13556, + "pato": 13557, + "paster": 13558, + "kury": 13559, + "czyje": 13560, + "dziecia": 13561, + "cemu": 13562, + "cenas": 13563, + "starą": 13564, + "stanęła": 13565, + "wieża": 13566, + "cyklu": 13567, + "czeb": 13568, + "cielom": 13569, + "dyspon": 13570, + "dymisji": 13571, + "miel": 13572, + "ściś": 13573, + "ard": 13574, + "archa": 13575, + "tujemy": 13576, + "przysię": 13577, + "przywią": 13578, + "szyję": 13579, + "silna": 13580, + "pin": 13581, + "int": 13582, + "inga": 13583, + "lust": 13584, + "ludu": 13585, + "pieniem": 13586, + "weren": 13587, + "żyjemy": 13588, + "bii": 13589, + "zestaw": 13590, + "Posta": 13591, + "Postęp": 13592, + "Pomysł": 13593, + "zywało": 13594, + "cale": 13595, + "lotu": 13596, + "boje": 13597, + "boju": 13598, + "rozdzie": 13599, + "rozdział": 13600, + "wiatru": 13601, + "negocj": 13602, + "róz": 13603, + "jury": 13604, + "siedli": 13605, + "selek": 13606, + "anki": 13607, + "Niepod": 13608, + "pusta": 13609, + "bus": 13610, + "burz": 13611, + "prawnego": 13612, + "gramu": 13613, + "przezwycię": 13614, + "nując": 13615, + "nujemy": 13616, + "rówie": 13617, + "rządzi": 13618, + "rowano": 13619, + "stereo": 13620, + "koncentra": 13621, + "ciami": 13622, + "alterna": 13623, + "tempo": 13624, + "będziecie": 13625, + "Kolo": 13626, + "socjo": 13627, + "głośnie": 13628, + "zimą": 13629, + "krawa": 13630, + "rodą": 13631, + "genów": 13632, + "skupia": 13633, + "wzboga": 13634, + "faj": 13635, + "niętej": 13636, + "Wydział": 13637, + "Wykona": 13638, + "owaniach": 13639, + "padli": 13640, + "stanów": 13641, + "czuj": 13642, + "mieszk": 13643, + "mieszczą": 13644, + "tworów": 13645, + "twojego": 13646, + "giej": 13647, + "rica": 13648, + "samotności": 13649, + "zostałem": 13650, + "wodnej": 13651, + "towaniem": 13652, + "dzących": 13653, + "dawało": 13654, + "urodziła": 13655, + "łączyć": 13656, + "karka": 13657, + "Radę": 13658, + "gruntu": 13659, + "parł": 13660, + "parking": 13661, + "plaka": 13662, + "złoty": 13663, + "złożenia": 13664, + "troszkę": 13665, + "Stara": 13666, + "szufla": 13667, + "zdarzyło": 13668, + "szkolne": 13669, + "ważną": 13670, + "powiatów": 13671, + "jednoraz": 13672, + "rowało": 13673, + "musiały": 13674, + "WiA": 13675, + "Wit": 13676, + "Wisły": 13677, + "scep": 13678, + "wydane": 13679, + "informował": 13680, + "stosowane": 13681, + "Anka": 13682, + "pisarza": 13683, + "klasztor": 13684, + "Jakże": 13685, + "osobowość": 13686, + "órka": 13687, + "znajdował": 13688, + "naugu": 13689, + "naukowej": 13690, + "właściwych": 13691, + "chwile": 13692, + "stworzył": 13693, + "kowaną": 13694, + "świadczą": 13695, + "ńskimi": 13696, + "granica": 13697, + "Pradze": 13698, + "Sami": 13699, + "matce": 13700, + "obowiązywać": 13701, + "elementar": 13702, + "nowana": 13703, + "nowanych": 13704, + "społeczną": 13705, + "społeczna": 13706, + "spał": 13707, + "zdołał": 13708, + "uszki": 13709, + "sytuacją": 13710, + "komisarz": 13711, + "komisaria": 13712, + "dalszy": 13713, + "względzie": 13714, + "autorem": 13715, + "wyższym": 13716, + "powołuje": 13717, + "gospodarstw": 13718, + "Mieliśmy": 13719, + "krzyża": 13720, + "czynników": 13721, + "specjalny": 13722, + "draż": 13723, + "domowych": 13724, + "szybkie": 13725, + "składek": 13726, + "długą": 13727, + "począć": 13728, + "spółdzielni": 13729, + "czniku": 13730, + "uczel": 13731, + "Bułgar": 13732, + "czekali": 13733, + "możliwy": 13734, + "możliwych": 13735, + "kazali": 13736, + "świętej": 13737, + "policjanta": 13738, + "podejrzenia": 13739, + "kręcić": 13740, + "czarnym": 13741, + "dziesiąty": 13742, + "przyjęty": 13743, + "Cena": 13744, + "grzech": 13745, + "dziewczę": 13746, + "ślad": 13747, + "normy": 13748, + "przejdzie": 13749, + "ciekawy": 13750, + "Cimosze": 13751, + "założył": 13752, + "miejscowych": 13753, + "problemami": 13754, + "wykonaniu": 13755, + "milczenie": 13756, + "staram": 13757, + "starają": 13758, + "zamienić": 13759, + "biegli": 13760, + "zwany": 13761, + "ogromna": 13762, + "sorcjum": 13763, + "nadzieją": 13764, + "zaczęto": 13765, + "największego": 13766, + "górników": 13767, + "pracujących": 13768, + "przyszli": 13769, + "zdrowe": 13770, + "zdrowy": 13771, + "wiceprezes": 13772, + "Sym": 13773, + "Syn": 13774, + "System": 13775, + "ograniczeń": 13776, + "tytułem": 13777, + "szefów": 13778, + "wyjściu": 13779, + "oskarżony": 13780, + "poradzić": 13781, + "puściła": 13782, + "systemy": 13783, + "przedsiębiorca": 13784, + "lodowca": 13785, + "śmiechem": 13786, + "wzięła": 13787, + "przestępstwo": 13788, + "wojskowego": 13789, + "wojskową": 13790, + "generalnego": 13791, + "plotki": 13792, + "dzwoni": 13793, + "oczekuje": 13794, + "!!!!": 13795, + "Ostatnia": 13796, + "pokaże": 13797, + "brutto": 13798, + "Putin": 13799, + "metoda": 13800, + "nieuczci": 13801, + "spowodowało": 13802, + "posażenie": 13803, + "komunizmu": 13804, + "sukcesów": 13805, + "sukcesem": 13806, + "zebranych": 13807, + "ucieczki": 13808, + "należała": 13809, + "Mówię": 13810, + "kandydat": 13811, + "brzmieniu": 13812, + "remontu": 13813, + "oświadczenie": 13814, + "uczynić": 13815, + "seksualnej": 13816, + "czerwony": 13817, + "wiosnę": 13818, + "francuski": 13819, + "wywołała": 13820, + "dłuższego": 13821, + "wybuchu": 13822, + "podkreś": 13823, + "pozwolił": 13824, + "PAN": 13825, + "drewna": 13826, + "katolicki": 13827, + "komunikat": 13828, + "dzielnic": 13829, + "naciśnięcie": 13830, + "kolację": 13831, + "wyrazić": 13832, + "kolory": 13833, + "kopać": 13834, + "powołanie": 13835, + "krzesło": 13836, + "kredyt": 13837, + "atmosfera": 13838, + "zmieniać": 13839, + "zmieniają": 13840, + "podjęła": 13841, + "bezrobocie": 13842, + "ekonomicznej": 13843, + "Federacji": 13844, + "realizować": 13845, + "Internet": 13846, + "kapitu": 13847, + "wolał": 13848, + "angielskiego": 13849, + "rozmawiał": 13850, + "Amerykanów": 13851, + "Handl": 13852, + "dzisiejszych": 13853, + "zwłok": 13854, + "USD": 13855, + "uwzględnieniem": 13856, + "przełomie": 13857, + "opracowanie": 13858, + "spadła": 13859, + "zbudowane": 13860, + "deklaracji": 13861, + "ekspan": 13862, + "substancji": 13863, + "reklamy": 13864, + "Instytucie": 13865, + "zjawiska": 13866, + "sensow": 13867, + "tzn": 13868, + "zaniedba": 13869, + "podatkowych": 13870, + "zobaczyłem": 13871, + "prawdopodobne": 13872, + "oczekiwać": 13873, + "zwrotu": 13874, + "sąsiad": 13875, + "koncernu": 13876, + "aparatu": 13877, + "pożaru": 13878, + "podstawą": 13879, + "samolotów": 13880, + "jezioro": 13881, + "podwyżki": 13882, + "wymiarze": 13883, + "południowej": 13884, + "obywatelskich": 13885, + "drewniany": 13886, + "1968": 13887, + "Pierwszym": 13888, + "sezon": 13889, + "sezonu": 13890, + "podpisania": 13891, + "rachunki": 13892, + "magistra": 13893, + "strategii": 13894, + "kontynua": 13895, + "zeznania": 13896, + "podejrzany": 13897, + "Został": 13898, + "Belgii": 13899, + "wysłać": 13900, + "negocjacje": 13901, + "poruszać": 13902, + "MSWiA": 13903, + "sąsiedni": 13904, + "zabójstwa": 13905, + "rezultacie": 13906, + "mruknął": 13907, + "ołtarz": 13908, + "Mężczyźni": 13909, + "prąd": 13910, + "sypialni": 13911, + "malarz": 13912, + "odszkodowanie": 13913, + "Maciek": 13914, + "Wschodu": 13915, + "rozszerza": 13916, + "Młodzież": 13917, + "kibiców": 13918, + "kolegium": 13919, + "wezwanie": 13920, + "pielęgniarki": 13921, + "zabiegi": 13922, + "zamówienia": 13923, + "Johns": 13924, + "koleżanki": 13925, + "liderów": 13926, + "kojarzy": 13927, + "Bałty": 13928, + "izol": 13929, + "Żaden": 13930, + "bezdomnych": 13931, + "Oficja": 13932, + "płuc": 13933, + "Irlandii": 13934, + "adwokat": 13935, + "pułkownik": 13936, + "Energe": 13937, + "przedszkola": 13938, + "deficytu": 13939, + "uspokaja": 13940, + "uchwałę": 13941, + "Istnieje": 13942, + "Film": 13943, + "palesty": 13944, + "Angus": 13945, + "kiełba": 13946, + "Południowej": 13947, + "pokroić": 13948, + "niespodziewanie": 13949, + "Przeciw": 13950, + "ekspertów": 13951, + "dosłownie": 13952, + "Mateusz": 13953, + "przeciwieństwie": 13954, + "farmaceu": 13955, + "Olejnik": 13956, + "Nagrody": 13957, + "Jolanta": 13958, + "NSZZ": 13959, + "ewangeli": 13960, + "butelek": 13961, + "rezerwy": 13962, + "DVD": 13963, + "barbarzy": 13964, + "wymogów": 13965, + "!\".": 13966, + "250": 13967, + "69": 13968, + "79": 13969, + "87": 13970, + "93": 13971, + "BU": 13972, + "Ben": 13973, + "CO": 13974, + "COS": 13975, + "DS": 13976, + "Edy": 13977, + "Ewange": 13978, + "GRO": 13979, + "Is": 13980, + "Irak": 13981, + "Lin": 13982, + "One": 13983, + "Oby": 13984, + "Oce": 13985, + "Oskar": 13986, + "Ośrodku": 13987, + "Pę": 13988, + "Powia": 13989, + "RFN": 13990, + "STO": 13991, + "WD": 13992, + "Zwy": 13993, + "az": 13994, + "ane": 13995, + "alu": 13996, + "bny": 13997, + "cto": 13998, + "ctw": 13999, + "flo": 14000, + "fot": 14001, + "hra": 14002, + "ine": 14003, + "ironi": 14004, + "jka": 14005, + "jski": 14006, + "ksem": 14007, + "lowych": 14008, + "mka": 14009, + "mły": 14010, + "prio": 14011, + "snego": 14012, + "ssu": 14013, + "sowej": 14014, + "tj": 14015, + "tri": 14016, + "ud": 14017, + "uła": 14018, + "uczył": 14019, + "upamię": 14020, + "ubiega": 14021, + "uciąż": 14022, + "uchodź": 14023, + "vel": 14024, + "wpis": 14025, + "wałam": 14026, + "wpisu": 14027, + "zgar": 14028, + "zdej": 14029, + "zowane": 14030, + "znosi": 14031, + "zbliż": 14032, + "ćwier": 14033, + "Łódz": 14034, + "żart": 14035, + "narzu": 14036, + "nareszcie": 14037, + "naboże": 14038, + "czos": 14039, + "czków": 14040, + "rzono": 14041, + "stwu": 14042, + "niewielu": 14043, + "nieszczęścia": 14044, + "nior": 14045, + "niało": 14046, + "ning": 14047, + "niszczą": 14048, + "chrzą": 14049, + "chmur": 14050, + "posą": 14051, + "postaw": 14052, + "popełnia": 14053, + "pomyśleć": 14054, + "pokrzyw": 14055, + "pogłębia": 14056, + "jew": 14057, + "liczył": 14058, + "goleni": 14059, + "kono": 14060, + "koman": 14061, + "kania": 14062, + "katowi": 14063, + "kabare": 14064, + "zala": 14065, + "zadu": 14066, + "zaju": 14067, + "zadłu": 14068, + "zalicz": 14069, + "zabiega": 14070, + "zamek": 14071, + "zadba": 14072, + "zasięg": 14073, + "zakonu": 14074, + "zarys": 14075, + "zaawans": 14076, + "zaprzyjaź": 14077, + "ley": 14078, + "lecki": 14079, + "lewskiego": 14080, + "neta": 14081, + "neuro": 14082, + "cios": 14083, + "table": 14084, + "miłe": 14085, + "miony": 14086, + "miałeś": 14087, + "tywy": 14088, + "ówce": 14089, + "wykoń": 14090, + "wykro": 14091, + "wyniósł": 14092, + "wyżek": 14093, + "tony": 14094, + "wadze": 14095, + "łania": 14096, + "łagod": 14097, + "wide": 14098, + "wicki": 14099, + "żeśmy": 14100, + "marzeń": 14101, + "noga": 14102, + "przele": 14103, + "przestra": 14104, + "przeprowa": 14105, + "przenik": 14106, + "przejeżdża": 14107, + "przepisu": 14108, + "przewagę": 14109, + "larz": 14110, + "odmawia": 14111, + "odwraca": 14112, + "odgrywa": 14113, + "odwagi": 14114, + "kiep": 14115, + "dzią": 14116, + "paty": 14117, + "pasuje": 14118, + "kular": 14119, + "czynów": 14120, + "dziejach": 14121, + "cesar": 14122, + "staną": 14123, + "statków": 14124, + "mocą": 14125, + "wieniu": 14126, + "cyr": 14127, + "wolne": 14128, + "pracach": 14129, + "ruj": 14130, + "deko": 14131, + "tuli": 14132, + "przymu": 14133, + "przygnę": 14134, + "muno": 14135, + "muzuł": 14136, + "sile": 14137, + "powsze": 14138, + "powraca": 14139, + "piony": 14140, + "ałaś": 14141, + "szew": 14142, + "indyj": 14143, + "pere": 14144, + "prostych": 14145, + "żym": 14146, + "żywio": 14147, + "łyśmy": 14148, + "białego": 14149, + "zesta": 14150, + "Posiada": 14151, + "Pomimo": 14152, + "conej": 14153, + "zyt": 14154, + "mega": 14155, + "baro": 14156, + "balo": 14157, + "banki": 14158, + "canie": 14159, + "rozprawy": 14160, + "dując": 14161, + "podno": 14162, + "podpisów": 14163, + "podpisu": 14164, + "fiole": 14165, + "sieni": 14166, + "siedzieli": 14167, + "bieli": 14168, + "and": 14169, + "chole": 14170, + "bufe": 14171, + "skały": 14172, + "stością": 14173, + "szczem": 14174, + "najwyraźniej": 14175, + "rządzić": 14176, + "trach": 14177, + "żanie": 14178, + "Zaba": 14179, + "stein": 14180, + "częst": 14181, + "konwen": 14182, + "głego": 14183, + "owoców": 14184, + "owością": 14185, + "tempie": 14186, + "wól": 14187, + "warstw": 14188, + "rzać": 14189, + "teri": 14190, + "brakowało": 14191, + "tamtego": 14192, + "soł": 14193, + "słe": 14194, + "głości": 14195, + "słusznie": 14196, + "krajem": 14197, + "forte": 14198, + "1960": 14199, + "Jasne": 14200, + "feno": 14201, + "skutków": 14202, + "wzrasta": 14203, + "fajny": 14204, + "Kapi": 14205, + "Kasy": 14206, + "Kaśka": 14207, + "Wyra": 14208, + "Wyobra": 14209, + "zieleni": 14210, + "Przepisy": 14211, + "płaty": 14212, + "tędy": 14213, + "długot": 14214, + "rzucili": 14215, + "wspina": 14216, + "grobu": 14217, + "grożą": 14218, + "mogliśmy": 14219, + "dawne": 14220, + "ustalono": 14221, + "rzędu": 14222, + "Radni": 14223, + "zostawia": 14224, + "rządowi": 14225, + "rządowego": 14226, + "Roki": 14227, + "Rolni": 14228, + "mieszkają": 14229, + "mieszkający": 14230, + "Legi": 14231, + "Przypuszcza": 14232, + "mniejsza": 14233, + "Wierz": 14234, + "powiadał": 14235, + "jednozna": 14236, + "niższe": 14237, + "scen": 14238, + "scenę": 14239, + "wydaj": 14240, + "Andrew": 14241, + "Com": 14242, + "klasę": 14243, + "dwanaście": 14244, + "higie": 14245, + "będące": 14246, + "Prosi": 14247, + "ścianą": 14248, + "Republiki": 14249, + "Inwe": 14250, + "mowanych": 14251, + "świetne": 14252, + "kowanego": 14253, + "kowanej": 14254, + "kowanym": 14255, + "kowaniu": 14256, + "świadka": 14257, + "kolejka": 14258, + "kolejki": 14259, + "zachowa": 14260, + "zachor": 14261, + "walczą": 14262, + "mocniej": 14263, + "korzyść": 14264, + "rywaty": 14265, + "diabeł": 14266, + "Sala": 14267, + "tajnych": 14268, + "sprawiedliwość": 14269, + "kością": 14270, + "powody": 14271, + "lepszą": 14272, + "lepszym": 14273, + "kobiecie": 14274, + "Białej": 14275, + "ulicami": 14276, + "obiedzie": 14277, + "ksiąg": 14278, + "stawki": 14279, + "zdobyła": 14280, + "wysokim": 14281, + "potrzebę": 14282, + "sekcji": 14283, + "rowicza": 14284, + "Litera": 14285, + "współpraca": 14286, + "finał": 14287, + "wychowania": 14288, + "Gold": 14289, + "spotkali": 14290, + "światowe": 14291, + "specjalista": 14292, + "Wam": 14293, + "Ważne": 14294, + "szybkim": 14295, + "kowiak": 14296, + "Jutro": 14297, + "począł": 14298, + "początkowo": 14299, + "udziałów": 14300, + "Komisję": 14301, + "uważasz": 14302, + "czekaj": 14303, + "Kup": 14304, + "lnoślą": 14305, + "narodów": 14306, + "szczyźnie": 14307, + "dowana": 14308, + "dowanym": 14309, + "czarnej": 14310, + "jesteście": 14311, + "przyjęta": 14312, + "nowelizacji": 14313, + "zapewnienia": 14314, + "prawica": 14315, + "uznano": 14316, + "uznania": 14317, + "telewizo": 14318, + "następny": 14319, + "istnienie": 14320, + "śniadanie": 14321, + "krajowych": 14322, + "interweni": 14323, + "przejści": 14324, + "materii": 14325, + "miejscowość": 14326, + "modele": 14327, + "urzędzie": 14328, + "miłośników": 14329, + "noworod": 14330, + "twórców": 14331, + "twórczość": 14332, + "wyborczego": 14333, + "rejonach": 14334, + "Niemcami": 14335, + "starania": 14336, + "poważna": 14337, + "zabrania": 14338, + "szarp": 14339, + "Orkie": 14340, + "Meto": 14341, + "Siera": 14342, + "Siedzi": 14343, + "zdecydowała": 14344, + "największa": 14345, + "obozu": 14346, + "Gaw": 14347, + "organizacje": 14348, + "organizacyjne": 14349, + "organizacyjnej": 14350, + "burgu": 14351, + "kupili": 14352, + "dliwie": 14353, + "potrafimy": 14354, + "rodzajów": 14355, + "niemiecka": 14356, + "ludzka": 14357, + "rolnicy": 14358, + "otwarty": 14359, + "ograniczenie": 14360, + "szefowie": 14361, + "papiery": 14362, + "przewidzieć": 14363, + "tematów": 14364, + "przedsiębiorstwo": 14365, + "Joa": 14366, + "smaku": 14367, + "wystarczyło": 14368, + "ciężki": 14369, + "czwarte": 14370, + "czwarty": 14371, + "wybrany": 14372, + "siedziba": 14373, + "siedzibie": 14374, + "Stoczni": 14375, + "utwory": 14376, + "przygotowu": 14377, + "przygotowuje": 14378, + "odpowiednią": 14379, + "ofertę": 14380, + "zmarłego": 14381, + "berta": 14382, + "powych": 14383, + "komputerze": 14384, + "komputerów": 14385, + "blask": 14386, + "oficjalne": 14387, + "przeznaczonych": 14388, + "fizyki": 14389, + "wioną": 14390, + "pożyczki": 14391, + "palić": 14392, + "Służ": 14393, + "Poznań": 14394, + "wojennej": 14395, + "kilogramów": 14396, + "zdecydować": 14397, + "Wschodzie": 14398, + "Urzędzie": 14399, + "ukryć": 14400, + "Cztery": 14401, + "wywołał": 14402, + "wyglądają": 14403, + "gazeta": 14404, + "gazecie": 14405, + "centrali": 14406, + "maszyna": 14407, + "postawiła": 14408, + "klienta": 14409, + "szerokim": 14410, + "nastąpił": 14411, + "Fili": 14412, + "wydawał": 14413, + "autorstwa": 14414, + "sześćdziesiąt": 14415, + "chciałabym": 14416, + "różnice": 14417, + "orzeczenia": 14418, + "eksperty": 14419, + "studiu": 14420, + "wypadkach": 14421, + "grafię": 14422, + "sklepy": 14423, + "pomyślałam": 14424, + "wybierać": 14425, + "wypłaty": 14426, + "okolice": 14427, + "okolicznych": 14428, + "Ludowej": 14429, + "chcieliby": 14430, + "dzisiejszy": 14431, + "osiemdziesiąt": 14432, + "placówek": 14433, + "Jakoś": 14434, + "oparciu": 14435, + "bomby": 14436, + "Kilku": 14437, + "wilgo": 14438, + "Trybunie": 14439, + "wystawa": 14440, + "fundacji": 14441, + "zamierzają": 14442, + "kompetent": 14443, + "zmęczony": 14444, + "zmęczona": 14445, + "silnik": 14446, + "Równo": 14447, + "symboli": 14448, + "wspaniały": 14449, + "funkcjonowanie": 14450, + "idąc": 14451, + "otworzyć": 14452, + "źródłem": 14453, + "długim": 14454, + "zawiadamia": 14455, + "szacunek": 14456, + "Rodzina": 14457, + "rozpoznać": 14458, + "wspomnienia": 14459, + "pokoleń": 14460, + "Gazeta": 14461, + "Gazecie": 14462, + "napisem": 14463, + "utrzymuje": 14464, + "Pamiętaj": 14465, + "CET": 14466, + "rzeźby": 14467, + "opiekuń": 14468, + "wynagrodzenie": 14469, + "biznesu": 14470, + "gwarantuje": 14471, + "kwalifikacji": 14472, + "umyć": 14473, + "zaskoczony": 14474, + "biurka": 14475, + "elektrycznej": 14476, + "geografii": 14477, + "pensjona": 14478, + "krzywdy": 14479, + "północno": 14480, + "ekipa": 14481, + "jednostkę": 14482, + "Antoniego": 14483, + "białą": 14484, + "białka": 14485, + "napięcie": 14486, + "miasteczku": 14487, + "Administra": 14488, + "opuścić": 14489, + "wynalaz": 14490, + "Komunika": 14491, + "uruchomić": 14492, + "księżyc": 14493, + "pracodawców": 14494, + "kryzysu": 14495, + "Kielc": 14496, + "elektronicznego": 14497, + "rytm": 14498, + "Ukrainie": 14499, + "ułatwia": 14500, + "koresponden": 14501, + "korespondencji": 14502, + "Zakopanego": 14503, + "nadzorczej": 14504, + "zakopia": 14505, + "Sprawiedliwość": 14506, + "udowodnić": 14507, + "legendar": 14508, + "zabiegów": 14509, + "wodociąg": 14510, + "mundur": 14511, + "cykl": 14512, + "trafiają": 14513, + "Obywatelskiej": 14514, + "ogrzewanie": 14515, + "dopuścić": 14516, + "laboratorium": 14517, + "westchnął": 14518, + "autorytet": 14519, + "modlitwy": 14520, + "Przedstawiciele": 14521, + "refleksji": 14522, + "Afganistanie": 14523, + "weekend": 14524, + "rozrywki": 14525, + "Dziewczyna": 14526, + "zawiadomienie": 14527, + "Palesty": 14528, + "kategoriach": 14529, + "zagospodarowania": 14530, + "Komendant": 14531, + "Krzaklewski": 14532, + "Tucholi": 14533, + "nieustannie": 14534, + "inicjatywę": 14535, + "Chorwa": 14536, + "Dotyczy": 14537, + "Episko": 14538, + "uniwersa": 14539, + "cyklope": 14540, + "błyskawicznie": 14541, + "paraliż": 14542, + "rezolu": 14543, + "obrębie": 14544, + "Jagiello": 14545, + "Sytuacja": 14546, + "eksploatacji": 14547, + "skrupu": 14548, + "Arkadi": 14549, + "Tobą": 14550, + "horyzo": 14551, + "Uczniowie": 14552, + "Włodek": 14553, + "zajutrz": 14554, + ");": 14555, + "74": 14556, + "Ak": 14557, + "Anio": 14558, + "Akurat": 14559, + "Bri": 14560, + "CS": 14561, + "CY": 14562, + "Del": 14563, + "Danu": 14564, + "Eli": 14565, + "Gau": 14566, + "Hej": 14567, + "Ham": 14568, + "Ide": 14569, + "Igna": 14570, + "JO": 14571, + "Jul": 14572, + "Krę": 14573, + "Krew": 14574, + "Lot": 14575, + "ME": 14576, + "Op": 14577, + "Ocze": 14578, + "Obu": 14579, + "Opolu": 14580, + "PG": 14581, + "Pri": 14582, + "SS": 14583, + "Sprze": 14584, + "Sor": 14585, + "Sowie": 14586, + "Szo": 14587, + "TK": 14588, + "Tor": 14589, + "Trak": 14590, + "Uży": 14591, + "Udział": 14592, + "WE": 14593, + "Wor": 14594, + "Wcale": 14595, + "Zjazd": 14596, + "Zarów": 14597, + "ado": 14598, + "akor": 14599, + "bski": 14600, + "bowie": 14601, + "cowi": 14602, + "era": 14603, + "ginął": 14604, + "hal": 14605, + "iro": 14606, + "iście": 14607, + "jone": 14608, + "lskim": 14609, + "mowe": 14610, + "mgła": 14611, + "nną": 14612, + "ntach": 14613, + "opowiedział": 14614, + "ppe": 14615, + "sał": 14616, + "sowa": 14617, + "smy": 14618, + "spełnienia": 14619, + "ucho": 14620, + "umoc": 14621, + "udał": 14622, + "uczonych": 14623, + "uleg": 14624, + "ustroju": 14625, + "ven": 14626, + "wcie": 14627, + "wprowa": 14628, + "wzorem": 14629, + "zj": 14630, + "zrze": 14631, + "zgra": 14632, + "zkę": 14633, + "śru": 14634, + "świer": 14635, + "śnięte": 14636, + "żnik": 14637, + "nawie": 14638, + "naprzeciw": 14639, + "nazywać": 14640, + "owszem": 14641, + "stii": 14642, + "stiż": 14643, + "niesły": 14644, + "niewoli": 14645, + "niowa": 14646, + "niski": 14647, + "niczka": 14648, + "chcie": 14649, + "chała": 14650, + "poście": 14651, + "pobyt": 14652, + "popełni": 14653, + "popełnienia": 14654, + "szwa": 14655, + "szpi": 14656, + "szor": 14657, + "szałem": 14658, + "dzka": 14659, + "jeni": 14660, + "liter": 14661, + "lińskiego": 14662, + "licząc": 14663, + "kosti": 14664, + "kacja": 14665, + "zawią": 14666, + "zapan": 14667, + "zabierze": 14668, + "doło": 14669, + "dołu": 14670, + "dopu": 14671, + "doprowadza": 14672, + "dożywo": 14673, + "tecie": 14674, + "tetem": 14675, + "minęło": 14676, + "typowo": 14677, + "wyz": 14678, + "wymyś": 14679, + "wydało": 14680, + "wykazać": 14681, + "wysypi": 14682, + "występy": 14683, + "tonu": 14684, + "waży": 14685, + "rehabili": 14686, + "refera": 14687, + "witam": 14688, + "rzyły": 14689, + "many": 14690, + "mato": 14691, + "mający": 14692, + "matury": 14693, + "maleń": 14694, + "nosa": 14695, + "przeno": 14696, + "przelo": 14697, + "przebiera": 14698, + "przenosi": 14699, + "przebiega": 14700, + "przepust": 14701, + "lając": 14702, + "lasów": 14703, + "odnaj": 14704, + "odnieść": 14705, + "odwrócił": 14706, + "kierowania": 14707, + "dziny": 14708, + "dziak": 14709, + "pasy": 14710, + "papu": 14711, + "pasku": 14712, + "paczki": 14713, + "jądr": 14714, + "kupow": 14715, + "kulacji": 14716, + "czyliśmy": 14717, + "dziewi": 14718, + "dzielą": 14719, + "celi": 14720, + "cede": 14721, + "mom": 14722, + "mona": 14723, + "mole": 14724, + "wierzył": 14725, + "wozu": 14726, + "dyle": 14727, + "obrze": 14728, + "obwie": 14729, + "objęcia": 14730, + "rując": 14731, + "dekora": 14732, + "przycze": 14733, + "przystą": 14734, + "muję": 14735, + "sak": 14736, + "sala": 14737, + "powtór": 14738, + "picia": 14739, + "piona": 14740, + "sześcio": 14741, + "inż": 14742, + "inka": 14743, + "instancji": 14744, + "piekła": 14745, + "prostytu": 14746, + "gać": 14747, + "Posłowie": 14748, + "cofa": 14749, + "zyski": 14750, + "zysków": 14751, + "baz": 14752, + "badanych": 14753, + "znacznej": 14754, + "cania": 14755, + "skier": 14756, + "boru": 14757, + "rozpro": 14758, + "rozsą": 14759, + "rozkład": 14760, + "spore": 14761, + "duszę": 14762, + "osłowa": 14763, + "podą": 14764, + "siero": 14765, + "bieliz": 14766, + "semi": 14767, + "sesja": 14768, + "gich": 14769, + "chora": 14770, + "chodami": 14771, + "skowej": 14772, + "szary": 14773, + "jedli": 14774, + "przezroczy": 14775, + "Jez": 14776, + "najbogat": 14777, + "trawy": 14778, + "żalu": 14779, + "czom": 14780, + "czością": 14781, + "czołów": 14782, + "barwy": 14783, + "konfro": 14784, + "chary": 14785, + "okła": 14786, + "prestiż": 14787, + "możecie": 14788, + "alnej": 14789, + "wórz": 14790, + "zuży": 14791, + "zuję": 14792, + "termo": 14793, + "terminy": 14794, + "skoku": 14795, + "Konie": 14796, + "Kosza": 14797, + "Kochan": 14798, + "Mazur": 14799, + "Mazow": 14800, + "bliź": 14801, + "bliska": 14802, + "zimy": 14803, + "Janek": 14804, + "dzając": 14805, + "rodów": 14806, + "policją": 14807, + "gera": 14808, + "wzmian": 14809, + "wzmac": 14810, + "ciągi": 14811, + "działaniu": 14812, + "Kasia": 14813, + "kolekcji": 14814, + "Wyniki": 14815, + "zielone": 14816, + "zielonym": 14817, + "impul": 14818, + "sławy": 14819, + "czuła": 14820, + "tworzeniu": 14821, + "Przemysł": 14822, + "siatków": 14823, + "płacz": 14824, + "ris": 14825, + "panowanie": 14826, + "stroną": 14827, + "rzucał": 14828, + "jednakże": 14829, + "towaru": 14830, + "towanego": 14831, + "chodzili": 14832, + "pracowi": 14833, + "ustami": 14834, + "ustanawia": 14835, + "karmi": 14836, + "Rano": 14837, + "Rafała": 14838, + "parcie": 14839, + "zostawi": 14840, + "zostawił": 14841, + "zostawić": 14842, + "chodnik": 14843, + "płyta": 14844, + "płytę": 14845, + "darł": 14846, + "plac": 14847, + "różnie": 14848, + "złodziej": 14849, + "Roga": 14850, + "trosze": 14851, + "Staty": 14852, + "Stanowi": 14853, + "Leona": 14854, + "Lekarze": 14855, + "strzel": 14856, + "Szwajcar": 14857, + "torbę": 14858, + "Wid": 14859, + "stanowiły": 14860, + "Tatrza": 14861, + "Odpowiedzi": 14862, + "wydają": 14863, + "kroć": 14864, + "Ange": 14865, + "dowskiego": 14866, + "pisarz": 14867, + "onem": 14868, + "decydować": 14869, + "majątkowych": 14870, + "Pią": 14871, + "logicznie": 14872, + "nauk": 14873, + "Rewolu": 14874, + "Byłam": 14875, + "Inna": 14876, + "Inni": 14877, + "India": 14878, + "abyśmy": 14879, + "publiczna": 14880, + "podobna": 14881, + "nowska": 14882, + "nowały": 14883, + "Podej": 14884, + "Podkarpa": 14885, + "walk": 14886, + "ulgą": 14887, + "korzystanie": 14888, + "fory": 14889, + "obowiązują": 14890, + "ogólne": 14891, + "pracownikom": 14892, + "wejdzie": 14893, + "Noc": 14894, + "gardło": 14895, + "Panowie": 14896, + "obecne": 14897, + "wysokich": 14898, + "legalnie": 14899, + "Licz": 14900, + "względy": 14901, + "względnie": 14902, + "autorzy": 14903, + "renci": 14904, + "finału": 14905, + "kontr": 14906, + "gospodarka": 14907, + "światowych": 14908, + "Wol": 14909, + "dwór": 14910, + "czynniki": 14911, + "producent": 14912, + "domowej": 14913, + "dwieście": 14914, + "Jugosła": 14915, + "użyciu": 14916, + "teraźniej": 14917, + "artysty": 14918, + "artystyczne": 14919, + "piąc": 14920, + "partię": 14921, + "partią": 14922, + "mógłbyś": 14923, + "chodzących": 14924, + "pełnieniu": 14925, + "kulturze": 14926, + "Kukli": 14927, + "milicja": 14928, + "militar": 14929, + "Seba": 14930, + "robotę": 14931, + "wspólną": 14932, + "obycza": 14933, + "Politycznego": 14934, + "Politycy": 14935, + "samemu": 14936, + "kręcił": 14937, + "ocen": 14938, + "dowań": 14939, + "dziesiątki": 14940, + "uchwy": 14941, + "Celem": 14942, + "zapewnił": 14943, + "zapewnienie": 14944, + "IER": 14945, + "lokatorów": 14946, + "mieszkańca": 14947, + "dziewcząt": 14948, + "dwuna": 14949, + "następnej": 14950, + "stwierdziła": 14951, + "dyskutować": 14952, + "nocleg": 14953, + "poznał": 14954, + "piękną": 14955, + "założyć": 14956, + "miejscowego": 14957, + "urzędy": 14958, + "Krzyż": 14959, + "posłem": 14960, + "wykorzystanie": 14961, + "wykonać": 14962, + "stawiają": 14963, + "dotyczącą": 14964, + "prowadzono": 14965, + "prowadzonej": 14966, + "zabrali": 14967, + "zabraknie": 14968, + "poprawka": 14969, + "Wojtek": 14970, + "nadzieja": 14971, + "organizacyjnych": 14972, + "lizacją": 14973, + "prawdziwych": 14974, + "ochronę": 14975, + "rozumiał": 14976, + "Ministerstwie": 14977, + "cierpienie": 14978, + "sportowe": 14979, + "sportowych": 14980, + "sportowej": 14981, + "Trzech": 14982, + "przedsiębiorcy": 14983, + "energię": 14984, + "posiadanie": 14985, + "gorszy": 14986, + "zaczynał": 14987, + "powstaniu": 14988, + "wracają": 14989, + "dworze": 14990, + "spiracji": 14991, + "porozumień": 14992, + "wszelkiego": 14993, + "doświadcza": 14994, + "dowierza": 14995, + "płoną": 14996, + "palców": 14997, + "głupio": 14998, + "wymienionych": 14999, + "oferuje": 15000, + "olszty": 15001, + "metodę": 15002, + "opady": 15003, + "Grażyna": 15004, + "zgłosił": 15005, + "dotychczasowy": 15006, + "osobisty": 15007, + "blach": 15008, + "zatrzymano": 15009, + "najbliższą": 15010, + "komuniści": 15011, + "elity": 15012, + "poprzedni": 15013, + "uderza": 15014, + "instytucje": 15015, + "minutowych": 15016, + "1970": 15017, + "należałoby": 15018, + "brzmiało": 15019, + "udzielenie": 15020, + "szlaku": 15021, + "gałą": 15022, + "uczynił": 15023, + "sztab": 15024, + "zawierać": 15025, + "Sześć": 15026, + "czerwonej": 15027, + "wiosny": 15028, + "zawartych": 15029, + "skuteczność": 15030, + "francuskiej": 15031, + "najważniejszy": 15032, + "Dobre": 15033, + "NIA": 15034, + "potępia": 15035, + "propozycja": 15036, + "komendy": 15037, + "poświęcony": 15038, + "1944": 15039, + "mediach": 15040, + "naturalnie": 15041, + "naturalne": 15042, + "Berlina": 15043, + "chrześcijaństwa": 15044, + "chrześcijańskiej": 15045, + "powrotu": 15046, + "Prezesa": 15047, + ")))": 15048, + "New": 15049, + "talii": 15050, + "Krajowa": 15051, + "Krajowego": 15052, + "ucznia": 15053, + "manipu": 15054, + "Fakt": 15055, + "Fabry": 15056, + "Grupy": 15057, + "uroczystość": 15058, + "emisji": 15059, + "jakichkolwiek": 15060, + "medycznych": 15061, + "Kisie": 15062, + "przekazuje": 15063, + "należących": 15064, + "sklepach": 15065, + "próbują": 15066, + "zmniejszyć": 15067, + "pomyślała": 15068, + "zabezpiecza": 15069, + "zastosowania": 15070, + "chłopaka": 15071, + "Otwar": 15072, + "dzisiejszym": 15073, + "ruszyli": 15074, + "oparty": 15075, + "lotnisku": 15076, + "bombar": 15077, + "sięgnął": 15078, + "zjawisko": 15079, + "wynosiła": 15080, + "ubrany": 15081, + "zdziwił": 15082, + "boiska": 15083, + "niesiona": 15084, + "białym": 15085, + "numeru": 15086, + "Elblą": 15087, + "wiejskich": 15088, + "szacuje": 15089, + "Chodziło": 15090, + "delegacja": 15091, + "Zachodniej": 15092, + "Norma": 15093, + "Pamięta": 15094, + "wystąpienie": 15095, + "przewoź": 15096, + "wynagrodzeń": 15097, + "groźne": 15098, + "mandatów": 15099, + "ochoty": 15100, + "Środki": 15101, + "odbywać": 15102, + "studenci": 15103, + "odparłem": 15104, + "materialnych": 15105, + "twardo": 15106, + "twarde": 15107, + "pensje": 15108, + "pensji": 15109, + "Droga": 15110, + "przykłady": 15111, + "szczegółowe": 15112, + "skłonności": 15113, + "północnej": 15114, + "zboża": 15115, + "wyklucza": 15116, + "wykluczone": 15117, + "dziury": 15118, + "odpowiedniego": 15119, + "wyjaśnień": 15120, + "MSW": 15121, + "Pawlak": 15122, + "rzonym": 15123, + "wycofać": 15124, + "żydowskiej": 15125, + "dotarł": 15126, + "Jedynie": 15127, + "pozwolenia": 15128, + "zadzwonił": 15129, + "wrażliwość": 15130, + "narzędzi": 15131, + "poprawić": 15132, + "strażaków": 15133, + "liceum": 15134, + "fachowców": 15135, + "Wielkopolsce": 15136, + "klatki": 15137, + "kieliszek": 15138, + "uchwalenie": 15139, + "bramki": 15140, + "zaznaczyć": 15141, + "weryfikacji": 15142, + "najgorsze": 15143, + "podmiotów": 15144, + "Forum": 15145, + "wsparcie": 15146, + "modernizację": 15147, + "wspólnoty": 15148, + "Szpitala": 15149, + "stowarzyszenia": 15150, + "przebywał": 15151, + "Początkowo": 15152, + "Tomasza": 15153, + "przychodni": 15154, + "Termin": 15155, + "Radzieckiego": 15156, + "Który": 15157, + "teoretycznie": 15158, + "Karolina": 15159, + "Tranzyt": 15160, + "Wanda": 15161, + "Jelcyn": 15162, + "Fundacji": 15163, + "instalacji": 15164, + "pistolet": 15165, + "warstwy": 15166, + "Katarzyna": 15167, + "Cheł": 15168, + "ideologii": 15169, + "diecezja": 15170, + "rynkowej": 15171, + "Socjal": 15172, + "apelował": 15173, + "Psycho": 15174, + "zażądał": 15175, + "solidarności": 15176, + "wskaźnik": 15177, + "sąsiedztwie": 15178, + "Otwieram": 15179, + "rewela": 15180, + "Festiwalu": 15181, + "zaczerp": 15182, + "Biblioteki": 15183, + "Piłsudskiego": 15184, + "asystent": 15185, + "Jaruzelski": 15186, + "Daniel": 15187, + "odbioru": 15188, + "córe": 15189, + "COSMO": 15190, + "priory": 15191, + "Zarówno": 15192, + ";-)": 15193, + "AA": 15194, + "AG": 15195, + "Aha": 15196, + "Blu": 15197, + "Cor": 15198, + "Cmenta": 15199, + "Dzwo": 15200, + "Eg": 15201, + "Em": 15202, + "Emi": 15203, + "Emil": 15204, + "Gry": 15205, + "HE": 15206, + "Hon": 15207, + "Hau": 15208, + "Idą": 15209, + "Klau": 15210, + "Loka": 15211, + "Małe": 15212, + "Nobla": 15213, + "Oświęci": 15214, + "Ple": 15215, + "Powa": 15216, + "SW": 15217, + "Ska": 15218, + "Sty": 15219, + "Sha": 15220, + "Stry": 15221, + "SMS": 15222, + "Słowo": 15223, + "Tho": 15224, + "USZ": 15225, + "Wró": 15226, + "Wali": 15227, + "ZK": 15228, + "Zła": 15229, + "Zby": 15230, + "Znale": 15231, + "Znam": 15232, + "are": 15233, + "bzdu": 15234, + "cor": 15235, + "ction": 15236, + "dkiem": 15237, + "dową": 15238, + "dowia": 15239, + "ft": 15240, + "fle": 15241, + "flu": 15242, + "fos": 15243, + "fur": 15244, + "gin": 15245, + "gną": 15246, + "gowi": 15247, + "gowie": 15248, + "hen": 15249, + "jże": 15250, + "krow": 15251, + "ker": 15252, + "kłę": 15253, + "lód": 15254, + "mowę": 15255, + "ocie": 15256, + "otu": 15257, + "ołów": 15258, + "opodatk": 15259, + "plat": 15260, + "próżno": 15261, + "snych": 15262, + "schro": 15263, + "schi": 15264, + "schody": 15265, + "swymi": 15266, + "towo": 15267, + "usa": 15268, + "użycia": 15269, + "unieważ": 15270, + "ubiegło": 15271, + "wkra": 15272, + "wką": 15273, + "wnoszą": 15274, + "wskutek": 15275, + "yer": 15276, + "zowania": 15277, + "zmaga": 15278, + "ól": 15279, + "łowe": 15280, + "łało": 15281, + "Śnie": 15282, + "Źród": 15283, + "ŻE": 15284, + "ższe": 15285, + "żale": 15286, + "iel": 15287, + "nał": 15288, + "namię": 15289, + "naprzód": 15290, + "owna": 15291, + "ownia": 15292, + "owcach": 15293, + "rzała": 15294, + "rzan": 15295, + "rzonego": 15296, + "stria": 15297, + "niewido": 15298, + "niewidzi": 15299, + "niewol": 15300, + "niekorzyst": 15301, + "nielicznych": 15302, + "nieprawidłowości": 15303, + "niliśmy": 15304, + "chra": 15305, + "rasy": 15306, + "ratowania": 15307, + "pou": 15308, + "popie": 15309, + "podu": 15310, + "porów": 15311, + "poża": 15312, + "poszło": 15313, + "popatrzeć": 15314, + "posteru": 15315, + "szkiem": 15316, + "szkiewicz": 15317, + "dzem": 15318, + "dzkim": 15319, + "rodze": 15320, + "rosko": 15321, + "roszczenia": 15322, + "linię": 15323, + "liwą": 15324, + "gon": 15325, + "gola": 15326, + "gody": 15327, + "gościem": 15328, + "koordyna": 15329, + "karza": 15330, + "zata": 15331, + "zary": 15332, + "zamia": 15333, + "zapisać": 15334, + "zapisu": 15335, + "zachodzie": 15336, + "zaprotest": 15337, + "zastanowić": 15338, + "legle": 15339, + "neś": 15340, + "tes": 15341, + "ciło": 15342, + "ciłem": 15343, + "cichy": 15344, + "tato": 15345, + "takt": 15346, + "tacją": 15347, + "taniec": 15348, + "mid": 15349, + "tywał": 15350, + "kija": 15351, + "wyto": 15352, + "wydzie": 15353, + "wymo": 15354, + "wycze": 15355, + "wyży": 15356, + "wyję": 15357, + "wyprac": 15358, + "wyrazem": 15359, + "wyjął": 15360, + "wyrazu": 15361, + "wypoży": 15362, + "wysłał": 15363, + "wady": 15364, + "reno": 15365, + "łaci": 15366, + "wiałem": 15367, + "wiszą": 15368, + "wizję": 15369, + "żera": 15370, + "żelaz": 15371, + "notowa": 15372, + "przepły": 15373, + "przeszła": 15374, + "lad": 15375, + "lają": 15376, + "odrze": 15377, + "oddaje": 15378, + "dzikie": 15379, + "paki": 15380, + "kujące": 15381, + "czywie": 15382, + "stadi": 15383, + "stanem": 15384, + "more": 15385, + "motory": 15386, + "woo": 15387, + "wolą": 15388, + "ciek": 15389, + "cieszył": 15390, + "dyr": 15391, + "dymu": 15392, + "dynek": 15393, + "dyżu": 15394, + "arma": 15395, + "rui": 15396, + "ruszyć": 15397, + "dep": 15398, + "dez": 15399, + "dero": 15400, + "przyczyna": 15401, + "szyby": 15402, + "szybę": 15403, + "picie": 15404, + ".....": 15405, + "luź": 15406, + "piekar": 15407, + "pery": 15408, + "żywego": 15409, + "gary": 15410, + "bite": 15411, + "bitwy": 15412, + "zestawie": 15413, + "Pom": 15414, + "Poko": 15415, + "Pozostaje": 15416, + "zyska": 15417, + "bali": 15418, + "znaku": 15419, + "rozwod": 15420, + "rozlicza": 15421, + "rozmiary": 15422, + "spoza": 15423, + "spoży": 15424, + "sporów": 15425, + "wiat": 15426, + "dur": 15427, + "owisko": 15428, + "owicach": 15429, + "podporucznik": 15430, + "syg": 15431, + "symi": 15432, + "bieda": 15433, + "sego": 15434, + "serów": 15435, + "separa": 15436, + "ang": 15437, + "beta": 15438, + "Nazywa": 15439, + "niejsi": 15440, + "puje": 15441, + "puła": 15442, + "buduje": 15443, + "szafy": 15444, + "grali": 15445, + "gramy": 15446, + "sądzić": 15447, + "Jean": 15448, + "Jedni": 15449, + "szczeblu": 15450, + "numery": 15451, + "równych": 15452, + "mówmy": 15453, + "rowanego": 15454, + "rowanej": 15455, + "rowaniu": 15456, + "Zainteres": 15457, + "Zachód": 15458, + "oke": 15459, + "okrzy": 15460, + "okej": 15461, + "okół": 15462, + "trzecią": 15463, + "alne": 15464, + "alnych": 15465, + "dniowe": 15466, + "rzadziej": 15467, + "cukru": 15468, + "świadek": 15469, + "Kot": 15470, + "Koro": 15471, + "Mać": 15472, + "bliskich": 15473, + "ktoni": 15474, + "tycznymi": 15475, + "mniema": 15476, + "gestem": 15477, + "skup": 15478, + "skutkiem": 15479, + "stuje": 15480, + "studni": 15481, + "dąży": 15482, + "fazie": 15483, + "działacz": 15484, + "Katy": 15485, + "Kamil": 15486, + "Chin": 15487, + "Wybra": 15488, + "Wyrok": 15489, + "Wygląda": 15490, + "padały": 15491, + "immuno": 15492, + "Doku": 15493, + "czuk": 15494, + "płatności": 15495, + "dawny": 15496, + "łączności": 15497, + "kardio": 15498, + "Boha": 15499, + "pięt": 15500, + "tkowej": 15501, + "kończył": 15502, + "Moni": 15503, + "kompo": 15504, + "różnią": 15505, + "sprawca": 15506, + "myślach": 15507, + "Lewan": 15508, + "Lenin": 15509, + "mniejszym": 15510, + "powiat": 15511, + "jednoznacznie": 15512, + "umiem": 15513, + "stanowiła": 15514, + "wydarzeniem": 15515, + "pisali": 15516, + "Pisa": 15517, + "Piszę": 15518, + "Tych": 15519, + "hiper": 15520, + "osobno": 15521, + "przeciwników": 15522, + "ojc": 15523, + "logiczna": 15524, + "Proce": 15525, + "Proponu": 15526, + "naukowcy": 15527, + "Rena": 15528, + "Republika": 15529, + "holender": 15530, + "słyszeć": 15531, + "ende": 15532, + "Intere": 15533, + "starszą": 15534, + "tywnej": 15535, + "nowskiej": 15536, + "kolejno": 15537, + "Podkre": 15538, + "walczy": 15539, + "lnością": 15540, + "fonu": 15541, + "zasada": 15542, + "ogólnej": 15543, + "chcecie": 15544, + "zgoda": 15545, + "Warszawskiej": 15546, + "społecznym": 15547, + "wejściu": 15548, + "Wene": 15549, + "Niby": 15550, + "Najlepiej": 15551, + "Biały": 15552, + "gardła": 15553, + "obecnym": 15554, + "dalszego": 15555, + "Litwy": 15556, + "wyższego": 15557, + "Luba": 15558, + "krzyk": 15559, + "krzyczeć": 15560, + "specjalną": 15561, + "drapie": 15562, + "przedstawionego": 15563, + "ciemne": 15564, + "swojemu": 15565, + "Pienię": 15566, + "trudna": 15567, + "morskiego": 15568, + "używać": 15569, + "porce": 15570, + "tygodniach": 15571, + "Jedną": 15572, + "artyści": 15573, + "słoi": 15574, + "koszmar": 15575, + "czekamy": 15576, + "finansowego": 15577, + "finansową": 15578, + "Konrad": 15579, + "Konserwa": 15580, + "kulturę": 15581, + "zawody": 15582, + "zawodów": 15583, + "wyjazdu": 15584, + "mianę": 15585, + "słuchamy": 15586, + "pomnika": 15587, + "podejmie": 15588, + "podejmują": 15589, + "kierownicy": 15590, + "kierownictwa": 15591, + "dowano": 15592, + "funkcjonu": 15593, + "wrócili": 15594, + "Chorych": 15595, + "prezydenckich": 15596, + "uznaje": 15597, + "uznała": 15598, + "syjnych": 15599, + "skargi": 15600, + "kontrola": 15601, + "krajowy": 15602, + "krajowej": 15603, + "norm": 15604, + "grafia": 15605, + "Ciało": 15606, + "zobaczyła": 15607, + "kierując": 15608, + "Frank": 15609, + "senty": 15610, + "reguł": 15611, + "przyjrzeć": 15612, + "uzyski": 15613, + "zawieszeniu": 15614, + "Zebra": 15615, + "140": 15616, + "włożyć": 15617, + "wojewódzki": 15618, + "starań": 15619, + "starali": 15620, + "prowadzonych": 15621, + "zwana": 15622, + "określonego": 15623, + "ogrodu": 15624, + "trenera": 15625, + "proponuję": 15626, + "prywatnego": 15627, + "zaśpie": 15628, + "turniej": 15629, + "zapalenie": 15630, + "szukam": 15631, + "stycznymi": 15632, + "kupiła": 15633, + "niemieckim": 15634, + "ludzką": 15635, + "wzrostem": 15636, + "wiceministra": 15637, + "Sybi": 15638, + "jeżdżał": 15639, + "lizowane": 15640, + "Kościuszki": 15641, + "porażki": 15642, + "trakta": 15643, + "zainteresowaniem": 15644, + "powodują": 15645, + "korpora": 15646, + "wystarczają": 15647, + "próbowali": 15648, + "porucznika": 15649, + "zatrudnienie": 15650, + "praszamy": 15651, + "zamknął": 15652, + "Wielkie": 15653, + "energia": 15654, + "religię": 15655, + "przygotowań": 15656, + "technicznego": 15657, + "przestępcy": 15658, + "alkoholi": 15659, + "Gera": 15660, + "niedziele": 15661, + "położenie": 15662, + "położone": 15663, + "wszelką": 15664, + "rosyjska": 15665, + "struktur": 15666, + "prezydentowi": 15667, + "rodzinnego": 15668, + "Stolicy": 15669, + "redakcja": 15670, + "wyznacza": 15671, + "riusze": 15672, + "znajomi": 15673, + "ofensy": 15674, + "efektów": 15675, + "zmarła": 15676, + "klasycy": 15677, + "Duże": 15678, + "kupować": 15679, + "zgłoszenia": 15680, + "dotychczasowe": 15681, + "spowodowane": 15682, + "zatrzymany": 15683, + "oficjalnej": 15684, + "inwestycyjnych": 15685, + "zdefini": 15686, + "zauważyła": 15687, + "zauważyłem": 15688, + "ładna": 15689, + "powszechnego": 15690, + "zagrożeniem": 15691, + "wewnętrznej": 15692, + "1971": 15693, + "1972": 15694, + "etapu": 15695, + "katolicy": 15696, + "wionego": 15697, + "europejskie": 15698, + "zagraniczne": 15699, + "zagranicznego": 15700, + "paliwa": 15701, + "rejestr": 15702, + "Słuchaj": 15703, + "zawierające": 15704, + "Stefa": 15705, + "czerwonych": 15706, + "zabił": 15707, + "pytałam": 15708, + "wygrać": 15709, + "odrzuceniem": 15710, + "centralnego": 15711, + "potęż": 15712, + "postawiono": 15713, + "dłuższą": 15714, + "rośliny": 15715, + "cywilnej": 15716, + "Kaczyńskich": 15717, + "zorganizowanej": 15718, + "smutno": 15719, + "tygodnik": 15720, + "gorącz": 15721, + "nazywają": 15722, + "zgadzam": 15723, + "ujawnia": 15724, + "Wysokość": 15725, + "drobno": 15726, + "przeszłość": 15727, + "orzeczenie": 15728, + "szczęśliwie": 15729, + "krzesła": 15730, + "pacjenci": 15731, + "zwiększyć": 15732, + "biskupów": 15733, + "przekazania": 15734, + "uroczyście": 15735, + "eksperci": 15736, + "Rzeczpospolita": 15737, + "zastępcy": 15738, + "ministrowie": 15739, + "ośmio": 15740, + "zagranicy": 15741, + "wycieczkę": 15742, + "dziewiętna": 15743, + "Rosjan": 15744, + "sjon": 15745, + "angielskim": 15746, + "Targu": 15747, + "Ludowego": 15748, + "błogosła": 15749, + "Gdzieś": 15750, + "Moskwa": 15751, + "zjawisk": 15752, + "spotkałem": 15753, + "interesujące": 15754, + "pachną": 15755, + "Cyga": 15756, + "zdawało": 15757, + "wyroby": 15758, + "wystart": 15759, + "wywiadzie": 15760, + "robotnicy": 15761, + "robotniczej": 15762, + "emerytów": 15763, + "filozof": 15764, + "kupuje": 15765, + "kupują": 15766, + "symbol": 15767, + "wiejskiej": 15768, + "drogowym": 15769, + "Izrae": 15770, + "bilet": 15771, + "szacunkiem": 15772, + "zaproszenie": 15773, + "mijając": 15774, + "przeraźli": 15775, + "konferencję": 15776, + "cmentarza": 15777, + "nowoczesny": 15778, + "faceta": 15779, + "południowych": 15780, + "argumenty": 15781, + "odebrał": 15782, + "Ursu": 15783, + "utratę": 15784, + "realne": 15785, + "gabinecie": 15786, + "Partia": 15787, + "intensy": 15788, + "sugeruje": 15789, + "Rządu": 15790, + "odbywały": 15791, + "statut": 15792, + "zapowiadają": 15793, + "biurko": 15794, + "brytyjski": 15795, + "ognisko": 15796, + "Impre": 15797, + "domagają": 15798, + "promila": 15799, + "kwartał": 15800, + "występować": 15801, + "Charak": 15802, + "figura": 15803, + "postulat": 15804, + "Katowice": 15805, + "wyjaśnienie": 15806, + "perspektywie": 15807, + "Rzym": 15808, + "wyróżnienie": 15809, + "prędko": 15810, + "wstępnych": 15811, + "pracodawcy": 15812, + "używając": 15813, + "potencj": 15814, + "ciepłe": 15815, + "Nauk": 15816, + "uszkodzenia": 15817, + "Chcemy": 15818, + "Wschodniej": 15819, + "Piast": 15820, + "bulwer": 15821, + "wszechstron": 15822, + "uniwersytetu": 15823, + "zbiory": 15824, + "pomorskiego": 15825, + "wykształcenie": 15826, + "bolszewi": 15827, + "obojętnie": 15828, + "straszne": 15829, + "rundzie": 15830, + "Mikołaja": 15831, + "ekspozy": 15832, + "Czytelników": 15833, + "Wiadomości": 15834, + "prezentacji": 15835, + "dźwig": 15836, + "Goleniów": 15837, + "Dorota": 15838, + "absolwent": 15839, + "Kowal": 15840, + "koleżanka": 15841, + "wyraźne": 15842, + "zamiaru": 15843, + "modernizacji": 15844, + "porządnie": 15845, + "kardynał": 15846, + "biznesmen": 15847, + "dziennikarzom": 15848, + "Teatra": 15849, + "Teatru": 15850, + "okrucie": 15851, + "podkreślić": 15852, + "tożsamość": 15853, + "spektakl": 15854, + "Zdarza": 15855, + "odbiorcy": 15856, + "Spółdzielni": 15857, + "inteligencji": 15858, + "prędkością": 15859, + "Lwowie": 15860, + "nastolatków": 15861, + "wymusza": 15862, + "biurokra": 15863, + "powtarzał": 15864, + "jakimiś": 15865, + "Balcerowicza": 15866, + "pociągiem": 15867, + "zaplecza": 15868, + "diecezji": 15869, + "zmartwych": 15870, + "Rzeszowie": 15871, + "producentów": 15872, + "występował": 15873, + "przetargu": 15874, + "Pełno": 15875, + "mistrzostwach": 15876, + "hodowli": 15877, + "Wewnętrznych": 15878, + "adap": 15879, + "geniusz": 15880, + "kręgosłu": 15881, + "Waldemar": 15882, + "mleczar": 15883, + "powinienem": 15884, + "śmiać": 15885, + "metropoli": 15886, + "George": 15887, + "Meksy": 15888, + "SDPL": 15889, + "niesamowi": 15890, + "instynkt": 15891, + "egzaminów": 15892, + "Universi": 15893, + "repertu": 15894, + "\"),": 15895, + "94": 15896, + "96": 15897, + "AW": 15898, + "Bło": 15899, + "BIE": 15900, + "Brzo": 15901, + "Całe": 15902, + "Cer": 15903, + "Czasa": 15904, + "Drze": 15905, + "Dwo": 15906, + "Ela": 15907, + "Fer": 15908, + "Foto": 15909, + "GW": 15910, + "Groz": 15911, + "Gon": 15912, + "Ilu": 15913, + "Idź": 15914, + "Kcy": 15915, + "MB": 15916, + "Min": 15917, + "Minę": 15918, + "Nowej": 15919, + "Oko": 15920, + "Opi": 15921, + "Ostrze": 15922, + "Opera": 15923, + "Pun": 15924, + "Powiem": 15925, + "Rzu": 15926, + "SM": 15927, + "Sob": 15928, + "Stał": 15929, + "Schu": 15930, + "Skrzy": 15931, + "Tem": 15932, + "XII": 15933, + "Zwie": 15934, + "af": 15935, + "acz": 15936, + "aro": 15937, + "awar": 15938, + "ażeby": 15939, + "bre": 15940, + "dmu": 15941, + "este": 15942, + "edycji": 15943, + "ewoo": 15944, + "fale": 15945, + "gh": 15946, + "gród": 15947, + "hre": 15948, + "hau": 15949, + "ima": 15950, + "iks": 15951, + "idziemy": 15952, + "knięcie": 15953, + "lską": 15954, + "mowie": 15955, + "ndar": 15956, + "oświe": 15957, + "opowiedzieć": 15958, + "oporu": 15959, + "pce": 15960, + "płe": 15961, + "psami": 15962, + "snym": 15963, + "schy": 15964, + "spełnić": 15965, + "tkie": 15966, + "twu": 15967, + "uty": 15968, + "upie": 15969, + "utwór": 15970, + "uwol": 15971, + "udzielić": 15972, + "wnej": 15973, + "wcę": 15974, + "wprowadził": 15975, + "wpadła": 15976, + "zloka": 15977, + "zwiększo": 15978, + "złych": 15979, + "znieść": 15980, + "zrób": 15981, + "ćmy": 15982, + "łd": 15983, + "łkę": 15984, + "ŚLI": 15985, + "śmiała": 15986, + "żwi": 15987, + "żowe": 15988, + "iego": 15989, + "naju": 15990, + "nazywał": 15991, + "nastrój": 15992, + "owem": 15993, + "ownego": 15994, + "ownej": 15995, + "nieczy": 15996, + "niedzieli": 15997, + "niebezpiecze": 15998, + "niecierpliwie": 15999, + "niłem": 16000, + "rap": 16001, + "posy": 16002, + "poran": 16003, + "posługu": 16004, + "poprawy": 16005, + "poszukać": 16006, + "szi": 16007, + "szce": 16008, + "szum": 16009, + "dzało": 16010, + "rolnych": 16011, + "jede": 16012, + "jedzenie": 16013, + "liki": 16014, + "lica": 16015, + "listą": 16016, + "liwych": 16017, + "liczeb": 16018, + "rzeka": 16019, + "kost": 16020, + "kope": 16021, + "kołnie": 16022, + "koordy": 16023, + "kale": 16024, + "kamy": 16025, + "kasje": 16026, + "zas": 16027, + "zamy": 16028, + "zanu": 16029, + "zaskar": 16030, + "zatrza": 16031, + "zagrozi": 16032, + "zapowiedzia": 16033, + "zapadła": 16034, + "zadbać": 16035, + "news": 16036, + "dokoła": 16037, + "dojazd": 16038, + "teni": 16039, + "terzy": 16040, + "testa": 16041, + "tezy": 16042, + "mile": 16043, + "miku": 16044, + "minera": 16045, + "tygry": 16046, + "wypu": 16047, + "wysł": 16048, + "wytrzyma": 16049, + "wykrę": 16050, + "wyprowadza": 16051, + "wybrze": 16052, + "wynoszą": 16053, + "torze": 16054, + "toteż": 16055, + "totali": 16056, + "waną": 16057, + "jad": 16058, + "jadę": 16059, + "jaśniej": 16060, + "widy": 16061, + "wiało": 16062, + "widow": 16063, + "wizja": 16064, + "rzymy": 16065, + "mamu": 16066, + "dano": 16067, + "dadzą": 16068, + "nożnej": 16069, + "przeć": 16070, + "przebra": 16071, + "przeczu": 16072, + "przeprowadzi": 16073, + "przestanie": 16074, + "przenieść": 16075, + "przejechać": 16076, + "przeprowadzenie": 16077, + "odży": 16078, + "odgry": 16079, + "odrzuca": 16080, + "odnoszą": 16081, + "kietu": 16082, + "kierował": 16083, + "pają": 16084, + "parą": 16085, + "patry": 16086, + "pakiet": 16087, + "rycznie": 16088, + "rycer": 16089, + "rygory": 16090, + "czynam": 16091, + "czyńskiego": 16092, + "cert": 16093, + "starzy": 16094, + "stację": 16095, + "stawał": 16096, + "moimi": 16097, + "wieprz": 16098, + "czeństwo": 16099, + "wola": 16100, + "wolnych": 16101, + "wolnej": 16102, + "wotum": 16103, + "myśmy": 16104, + "obcego": 16105, + "ruk": 16106, + "rudy": 16107, + "depe": 16108, + "despe": 16109, + "depozy": 16110, + "przysła": 16111, + "przybyli": 16112, + "przysługu": 16113, + "przynoszą": 16114, + "przyniosły": 16115, + "muru": 16116, + "sank": 16117, + "powej": 16118, + "powstać": 16119, + "cjone": 16120, + "pian": 16121, + "pione": 16122, + "pirami": 16123, + "szeli": 16124, + "pieczę": 16125, + "pieśń": 16126, + "promu": 16127, + "prosty": 16128, + "żywi": 16129, + "żywe": 16130, + "łyże": 16131, + "biją": 16132, + "zetk": 16133, + "zerwał": 16134, + "Poe": 16135, + "Pora": 16136, + "Poprzed": 16137, + "mes": 16138, + "medal": 16139, + "mecenas": 16140, + "bam": 16141, + "barze": 16142, + "batali": 16143, + "znanej": 16144, + "cali": 16145, + "cago": 16146, + "boż": 16147, + "bory": 16148, + "boszcz": 16149, + "bodaj": 16150, + "spory": 16151, + "spogląda": 16152, + "łuku": 16153, + "podpa": 16154, + "podwyżek": 16155, + "surowe": 16156, + "biedy": 16157, + "sei": 16158, + "bezna": 16159, + "beton": 16160, + "chorzy": 16161, + "Nag": 16162, + "Natura": 16163, + "ałości": 16164, + "szare": 16165, + "prawny": 16166, + "prawników": 16167, + "stoł": 16168, + "stojący": 16169, + "grają": 16170, + "sąsiedzi": 16171, + "szczero": 16172, + "najdroż": 16173, + "równi": 16174, + "ręko": 16175, + "rowaną": 16176, + "czonymi": 16177, + "Zamo": 16178, + "baru": 16179, + "barie": 16180, + "kontu": 16181, + "...\".": 16182, + "ścieków": 16183, + "mianie": 16184, + "działce": 16185, + "bezcze": 16186, + "prepara": 16187, + "preferen": 16188, + "dobrowo": 16189, + "trzymała": 16190, + "onal": 16191, + "cud": 16192, + "cudzy": 16193, + "bramy": 16194, + "kładem": 16195, + "Kolegi": 16196, + "mówione": 16197, + "mówiłam": 16198, + "Tony": 16199, + "ziden": 16200, + "zione": 16201, + "Janina": 16202, + "nicka": 16203, + "kącie": 16204, + "skutku": 16205, + "fajna": 16206, + "Chrześcija": 16207, + "cyjnymi": 16208, + "robimy": 16209, + "robiłam": 16210, + "czują": 16211, + "miejskiego": 16212, + "tniki": 16213, + "latka": 16214, + "mieszkała": 16215, + "samorzą": 16216, + "wspania": 16217, + "wiercie": 16218, + "chodziłam": 16219, + "dzący": 16220, + "dawnym": 16221, + "dnieniu": 16222, + "ustaleń": 16223, + "drogo": 16224, + "Tej": 16225, + "Tek": 16226, + "Boskiej": 16227, + "Bożej": 16228, + "Bośni": 16229, + "Ratow": 16230, + "Radomi": 16231, + "kompa": 16232, + "kombina": 16233, + "uwag": 16234, + "uważ": 16235, + "chodów": 16236, + "rand": 16237, + "różnego": 16238, + "austria": 16239, + "złożony": 16240, + "złożyła": 16241, + "złożyli": 16242, + "krytyki": 16243, + "kryterium": 16244, + "Rozm": 16245, + "dziejów": 16246, + "Stany": 16247, + "Statu": 16248, + "Stanu": 16249, + "Stalin": 16250, + "halo": 16251, + "zwę": 16252, + "zwra": 16253, + "marka": 16254, + "Wiesława": 16255, + "szonej": 16256, + "szkolnym": 16257, + "ważnego": 16258, + "żebyśmy": 16259, + "Wido": 16260, + "Wios": 16261, + "telekomunika": 16262, + "żądać": 16263, + "stawiał": 16264, + "środkami": 16265, + "pytaniem": 16266, + "Ander": 16267, + "Codziennie": 16268, + "wątek": 16269, + "decyzją": 16270, + "Jaką": 16271, + "tarł": 16272, + "osobowy": 16273, + "będących": 16274, + "Proboszcz": 16275, + "znajdować": 16276, + "znajdowało": 16277, + "Warun": 16278, + "Rey": 16279, + "Rehabili": 16280, + "stworzenie": 16281, + "mowana": 16282, + "podobnej": 16283, + "podając": 16284, + "okoła": 16285, + "zachowały": 16286, + "zachowaniem": 16287, + "2009": 16288, + "węgl": 16289, + "rozumieniu": 16290, + "rywali": 16291, + "nkowego": 16292, + "Pracu": 16293, + "diabła": 16294, + "fonii": 16295, + "fotel": 16296, + "Sara": 16297, + "Saszka": 16298, + "elega": 16299, + "firmą": 16300, + "zgodą": 16301, + "zgodne": 16302, + "zgodny": 16303, + "borskiej": 16304, + "nowano": 16305, + "szczególnego": 16306, + "szczególnym": 16307, + "szczegółów": 16308, + "społeczno": 16309, + "dziennik": 16310, + "Weso": 16311, + "Bizne": 16312, + "ulica": 16313, + "pozyska": 16314, + "pozycje": 16315, + "obietni": 16316, + "zdolny": 16317, + "zjazd": 16318, + "komisję": 16319, + "komisje": 16320, + "komitetu": 16321, + "rowicz": 16322, + "Europę": 16323, + "wracał": 16324, + "liczb": 16325, + "dałby": 16326, + "gotowi": 16327, + "obrady": 16328, + "obrażeń": 16329, + "tłuszcz": 16330, + "dziękujemy": 16331, + "Woda": 16332, + "czynnik": 16333, + "specjalnym": 16334, + "malowane": 16335, + "istniała": 16336, + "Bara": 16337, + "Basia": 16338, + "dwiema": 16339, + "polityką": 16340, + "piątej": 16341, + "młodej": 16342, + "chodzący": 16343, + "zwykłym": 16344, + "finansowym": 16345, + "Polakom": 16346, + "prawami": 16347, + "Kubi": 16348, + "Kubu": 16349, + "kazania": 16350, + "mawiali": 16351, + "narodowe": 16352, + "wnętrze": 16353, + "towarzyszy": 16354, + "Rynek": 16355, + "podejście": 16356, + "ocena": 16357, + "czarnych": 16358, + "zmianą": 16359, + "dziesiątej": 16360, + "wcześniejszych": 16361, + "latami": 16362, + "narkoma": 16363, + "lokal": 16364, + "lokalnej": 16365, + "lokalnym": 16366, + "grzesz": 16367, + "grzechu": 16368, + "hebra": 16369, + "hehe": 16370, + "dwustu": 16371, + "Departamentu": 16372, + "służba": 16373, + "służbami": 16374, + "cenne": 16375, + "śladu": 16376, + "księgi": 16377, + "księża": 16378, + "graficzne": 16379, + "pięknej": 16380, + "załoga": 16381, + "przyznają": 16382, + "ślenie": 16383, + "miłoś": 16384, + "piłkarze": 16385, + "piasku": 16386, + "tłumaczenie": 16387, + "wykorzystał": 16388, + "przyjmie": 16389, + "stawiać": 16390, + "egzo": 16391, + "dotyczącej": 16392, + "wojewódzkiego": 16393, + "uczestnictwa": 16394, + "uczestniczą": 16395, + "wyborze": 16396, + "biegał": 16397, + "zwanej": 16398, + "godność": 16399, + "prywatnym": 16400, + "fikacja": 16401, + "fikację": 16402, + "wynikające": 16403, + "Gabr": 16404, + "dłoniach": 16405, + "przyszłych": 16406, + "szukają": 16407, + "Cieszę": 16408, + "potrafili": 16409, + "lubił": 16410, + "zakładzie": 16411, + "wicepremiera": 16412, + "rzucają": 16413, + "ogniem": 16414, + "wyjście": 16415, + "sportowego": 16416, + "najlepsza": 16417, + "najlepszą": 16418, + "1986": 16419, + "lodowa": 16420, + "ciężkich": 16421, + "Izbie": 16422, + "istoty": 16423, + "wzięcie": 16424, + "niezrozu": 16425, + "celowo": 16426, + "posiadają": 16427, + "Powsta": 16428, + "Powraca": 16429, + "Powodem": 16430, + "opłata": 16431, + "potwierdziła": 16432, + "potwierdzają": 16433, + "kochać": 16434, + "gorsza": 16435, + "powstań": 16436, + "wojskowym": 16437, + "dzwonił": 16438, + "uzyskanie": 16439, + "wódki": 16440, + "wrześni": 16441, + "faktem": 16442, + "pokazują": 16443, + "zjeździe": 16444, + "antybio": 16445, + "antysemi": 16446, + "pójdą": 16447, + "dziedziny": 16448, + "naszemu": 16449, + "literacki": 16450, + "literackich": 16451, + "warszawski": 16452, + "rzeczywistością": 16453, + "Straża": 16454, + "Granicznej": 16455, + "Ziem": 16456, + "Ziemia": 16457, + "krowy": 16458, + "zgłoszono": 16459, + "układzie": 16460, + "spowodował": 16461, + "ruchów": 16462, + "rozpoczęto": 16463, + "socjalnych": 16464, + "posłanek": 16465, + "parlamencie": 16466, + "oznaczać": 16467, + "tajemnicą": 16468, + "przeznaczony": 16469, + "przeznaczona": 16470, + "ludowych": 16471, + "1978": 16472, + "zapłacił": 16473, + "zagranicznej": 16474, + "rejestracji": 16475, + "Gdańskim": 16476, + "sztandar": 16477, + "zawierają": 16478, + "otrzymania": 16479, + "przypominał": 16480, + "zdążyła": 16481, + "wiosna": 16482, + "normalnego": 16483, + "normalny": 16484, + "wygrali": 16485, + "Krystyny": 16486, + "usunięcia": 16487, + "szeroki": 16488, + "szerokości": 16489, + "dowodem": 16490, + "poniedziałku": 16491, + "Kaczyńscy": 16492, + "martwych": 16493, + "tygodnika": 16494, + "piszesz": 16495, + "zgadzają": 16496, + "naturalnego": 16497, + "wycofał": 16498, + "oblicze": 16499, + "słyszała": 16500, + "ofiarę": 16501, + "drobny": 16502, + "szczęśliwa": 16503, + "córkę": 16504, + "radością": 16505, + "zastanawi": 16506, + "handlowe": 16507, + "Face": 16508, + "wiedząc": 16509, + "Rzeczpospolitej": 16510, + "spędził": 16511, + "karabin": 16512, + "podjęcie": 16513, + "aktywności": 16514, + "aktywność": 16515, + "dziewięciu": 16516, + "ogromnej": 16517, + "kowiec": 16518, + "angielski": 16519, + "współczesnego": 16520, + "wybitnych": 16521, + "nieruchomo": 16522, + "zastosować": 16523, + "imiona": 16524, + "show": 16525, + "jeździł": 16526, + "Mieszkaniowej": 16527, + "ologicznych": 16528, + "prasowego": 16529, + "giełdzie": 16530, + "Wałbrzy": 16531, + "ryzykow": 16532, + "Twoim": 16533, + "odzyskać": 16534, + "Jarosława": 16535, + "bohaterów": 16536, + "świadomy": 16537, + "Serce": 16538, + "koncesji": 16539, + "emeryturę": 16540, + "przemysłowych": 16541, + "pilnować": 16542, + "snąłem": 16543, + "mund": 16544, + "Czarno": 16545, + "symbolem": 16546, + "numerem": 16547, + "podobają": 16548, + "zgodzić": 16549, + "szósta": 16550, + "zaprosił": 16551, + "Mariana": 16552, + "wykorzystywane": 16553, + "posiadać": 16554, + "wymiana": 16555, + "południowo": 16556, + "niezbędnych": 16557, + "wyposażone": 16558, + "obszary": 16559, + "wystąpień": 16560, + "gabinet": 16561, + "Chicago": 16562, + "stanowienia": 16563, + "opowiadała": 16564, + "status": 16565, + "trzeźwy": 16566, + "Stało": 16567, + "zwolnienie": 16568, + "leśne": 16569, + "Kolejny": 16570, + "temperatura": 16571, + "kontynuować": 16572, + "Łukasza": 16573, + "obserwacji": 16574, + "naczelny": 16575, + "naczelnik": 16576, + "bezwzględnie": 16577, + "bezwzględnej": 16578, + "jednostkach": 16579, + "Czuł": 16580, + "patrona": 16581, + "Dziennik": 16582, + "likwidację": 16583, + "konserwaty": 16584, + "konserwatyw": 16585, + "ekranu": 16586, + "debata": 16587, + "opuściła": 16588, + "przeprowadzono": 16589, + "olbrzymi": 16590, + "następujące": 16591, + "zabójstwo": 16592, + "regionalnych": 16593, + "zarabiają": 16594, + "rezultaty": 16595, + "que": 16596, + "reakcję": 16597, + "zwolennikiem": 16598, + "pokonał": 16599, + "matematyki": 16600, + "przywódców": 16601, + "identyfika": 16602, + "niezwykłym": 16603, + "Informacje": 16604, + "wstrząs": 16605, + "propaga": 16606, + "przerwie": 16607, + "wędrów": 16608, + "ojczyzny": 16609, + "dworca": 16610, + "Młodzi": 16611, + "kibice": 16612, + "tariatu": 16613, + "Pracownicy": 16614, + "chirurgii": 16615, + "portrety": 16616, + "utrudni": 16617, + "niepodległości": 16618, + "ankiety": 16619, + "Jakiś": 16620, + "Brzezi": 16621, + "rozmaite": 16622, + "Najwyższej": 16623, + "Najwyższego": 16624, + "miliardów": 16625, + "najmłodszych": 16626, + "Medycznej": 16627, + "Pałac": 16628, + "Platforma": 16629, + "uświadamia": 16630, + "wprowadzono": 16631, + "pocisków": 16632, + "pojemności": 16633, + "Kołobrzegu": 16634, + "Pięć": 16635, + "nagrania": 16636, + "rodaków": 16637, + "prognozy": 16638, + "swobodnie": 16639, + "trzęsie": 16640, + "kołcho": 16641, + "wymiaru": 16642, + "różnorod": 16643, + "opowieść": 16644, + "zlikwidować": 16645, + "przyjaźń": 16646, + "fotografie": 16647, + "pilota": 16648, + "egzemplarzy": 16649, + "album": 16650, + "RZEC": 16651, + "cudowne": 16652, + "Kamiński": 16653, + "unijnych": 16654, + "Wyższej": 16655, + "udzielił": 16656, + "Elżbieta": 16657, + "atomowej": 16658, + "elektrowni": 16659, + "wizerunek": 16660, + "zaburzenia": 16661, + "Telewizji": 16662, + "mężów": 16663, + "cierpliwość": 16664, + "koniun": 16665, + "siostrą": 16666, + "tolerancji": 16667, + "spodobało": 16668, + "obietnic": 16669, + "intelektualistów": 16670, + "hierarch": 16671, + "nieskończo": 16672, + "kondygna": 16673, + "imperium": 16674, + "abona": 16675, + "ponoć": 16676, + "nieufności": 16677, + "Australii": 16678, + "Ubezpieczeń": 16679, + "Śmierć": 16680, + "pawilo": 16681, + "prymityw": 16682, + "America": 16683, + "Edukacji": 16684, + "Kowalik": 16685, + "Wniosek": 16686, + "Rumunii": 16687, + "Katoli": 16688, + "niesłycha": 16689, + "troszeczkę": 16690, + "wystarczająco": 16691, + "Czasami": 16692, + "01": 16693, + "07": 16694, + "110": 16695, + "350": 16696, + ":-": 16697, + "As": 16698, + "Anie": 16699, + "Alkoho": 16700, + "Błę": 16701, + "Dowie": 16702, + "Don": 16703, + "Dwó": 16704, + "DMO": 16705, + "God": 16706, + "Gri": 16707, + "Gali": 16708, + "Hil": 16709, + "Idę": 16710, + "KT": 16711, + "Ks": 16712, + "Kale": 16713, + "KRR": 16714, + "Mul": 16715, + "Np": 16716, + "Now": 16717, + "NKA": 16718, + "Osób": 16719, + "PC": 16720, + "RI": 16721, + "RL": 16722, + "Rich": 16723, + "Ski": 16724, + "Sia": 16725, + "Sek": 16726, + "Shi": 16727, + "Słow": 16728, + "Ujaw": 16729, + "Vo": 16730, + "VIII": 16731, + "Wrze": 16732, + "Zost": 16733, + "apro": 16734, + "acji": 16735, + "agro": 16736, + "azja": 16737, + "agentów": 16738, + "bku": 16739, + "bków": 16740, + "bkiem": 16741, + "bren": 16742, + "dowego": 16743, + "dowym": 16744, + "dowane": 16745, + "fki": 16746, + "gowa": 16747, + "gować": 16748, + "gri": 16749, + "gnęła": 16750, + "gminę": 16751, + "hobby": 16752, + "igrzy": 16753, + "jor": 16754, + "jony": 16755, + "knaj": 16756, + "klą": 16757, + "kałem": 16758, + "ls": 16759, + "lca": 16760, + "mowało": 16761, + "nowanie": 16762, + "osi": 16763, + "ochło": 16764, + "odzież": 16765, + "pnia": 16766, + "psi": 16767, + "psze": 16768, + "pcha": 16769, + "rin": 16770, + "spowiedzi": 16771, + "ssoli": 16772, + "sfałsz": 16773, + "sparaliż": 16774, + "tnymi": 16775, + "uma": 16776, + "uspraw": 16777, + "upadek": 16778, + "upośle": 16779, + "ujrzał": 16780, + "udokument": 16781, + "wcza": 16782, + "wciąg": 16783, + "wdra": 16784, + "wsiada": 16785, + "zował": 16786, + "zgła": 16787, + "ódł": 16788, + "ółek": 16789, + "ąd": 16790, + "Ćwi": 16791, + "Św": 16792, + "”?": 16793, + "nawy": 16794, + "naga": 16795, + "nadu": 16796, + "nachy": 16797, + "natar": 16798, + "nakazał": 16799, + "naturze": 16800, + "nabycia": 16801, + "ownym": 16802, + "czmy": 16803, + "rzwi": 16804, + "nieprzytom": 16805, + "nieobecność": 16806, + "niepowodzenia": 16807, + "niedowierza": 16808, + "niczył": 16809, + "nizm": 16810, + "chmu": 16811, + "chwali": 16812, + "raci": 16813, + "radzie": 16814, + "rabu": 16815, + "racją": 16816, + "poma": 16817, + "poły": 16818, + "popeł": 16819, + "popę": 16820, + "potrwa": 16821, + "poproszę": 16822, + "pokazała": 16823, + "pokładzie": 16824, + "pogodzić": 16825, + "szon": 16826, + "szczyna": 16827, + "ropy": 16828, + "rosły": 16829, + "roczny": 16830, + "rolnej": 16831, + "jedz": 16832, + "liwa": 16833, + "liwej": 16834, + "listem": 16835, + "goń": 16836, + "gorze": 16837, + "rzemie": 16838, + "rzekomo": 16839, + "kopie": 16840, + "kome": 16841, + "kopia": 16842, + "korzenie": 16843, + "kazu": 16844, + "kaden": 16845, + "kabel": 16846, + "zagi": 16847, + "zagląda": 16848, + "zastrzega": 16849, + "zapytania": 16850, + "zakłopo": 16851, + "zasługuje": 16852, + "zapoznać": 16853, + "leje": 16854, + "nentów": 16855, + "dobę": 16856, + "dorów": 16857, + "doleg": 16858, + "dokonu": 16859, + "tei": 16860, + "telny": 16861, + "tap": 16862, + "taś": 16863, + "typy": 16864, + "tyński": 16865, + "typem": 16866, + "typowe": 16867, + "kios": 16868, + "wyprawa": 16869, + "wyszli": 16870, + "wyprawy": 16871, + "wyświet": 16872, + "wyszły": 16873, + "wygrywa": 16874, + "wyskoczył": 16875, + "wykazały": 16876, + "tok": 16877, + "top": 16878, + "wani": 16879, + "ważył": 16880, + "rei": 16881, + "rektora": 16882, + "republika": 16883, + "ławie": 16884, + "jaś": 16885, + "jaja": 16886, + "jają": 16887, + "jazdu": 16888, + "winę": 16889, + "rzyn": 16890, + "rzyna": 16891, + "rzyłem": 16892, + "byl": 16893, + "maje": 16894, + "masła": 16895, + "mail": 16896, + "dalu": 16897, + "noszę": 16898, + "przepu": 16899, + "przenika": 16900, + "przechy": 16901, + "przemoc": 16902, + "przegląda": 16903, + "przejęcia": 16904, + "przejął": 16905, + "przeważa": 16906, + "przekonuje": 16907, + "przeszkód": 16908, + "lana": 16909, + "latu": 16910, + "odrobi": 16911, + "odcię": 16912, + "odtąd": 16913, + "odniósł": 16914, + "kiety": 16915, + "dziur": 16916, + "dziura": 16917, + "pano": 16918, + "padać": 16919, + "jąłem": 16920, + "czysz": 16921, + "czymi": 16922, + "czysta": 16923, + "dziesz": 16924, + "dzielnie": 16925, + "stach": 16926, + "mone": 16927, + "motor": 16928, + "wiecznego": 16929, + "łości": 16930, + "czeli": 16931, + "cienie": 16932, + "obca": 16933, + "obniż": 16934, + "obrazem": 16935, + "obrób": 16936, + "ruro": 16937, + "rumu": 16938, + "dedy": 16939, + "detek": 16940, + "depta": 16941, + "przyło": 16942, + "przysł": 16943, + "przysługują": 16944, + "siar": 16945, + "sior": 16946, + "sadza": 16947, + "pije": 16948, + "szes": 16949, + "szeregu": 16950, + "inki": 16951, + "intry": 16952, + "luję": 16953, + "ower": 16954, + "żywych": 16955, + "życio": 16956, + "gania": 16957, + "biam": 16958, + "białej": 16959, + "biblio": 16960, + "zel": 16961, + "zen": 16962, + "Post": 16963, + "Podo": 16964, + "Pomorza": 16965, + "Pozostałe": 16966, + "Pomorzu": 16967, + "cość": 16968, + "mebli": 16969, + "bani": 16970, + "baran": 16971, + "bawił": 16972, + "znała": 16973, + "znacznym": 16974, + "znaczną": 16975, + "skierować": 16976, + "logie": 16977, + "logiem": 16978, + "rozkwi": 16979, + "rozpatrzy": 16980, + "rozdziale": 16981, + "spons": 16982, + "dupie": 16983, + "owice": 16984, + "owisk": 16985, + "sum": 16986, + "suweren": 16987, + "bied": 16988, + "serio": 16989, + "anta": 16990, + "gigan": 16991, + "bene": 16992, + "Niepełnospraw": 16993, + "skwa": 16994, + "skazał": 16995, + "jedwa": 16996, + "jednemu": 16997, + "ston": 16998, + "stokra": 16999, + "iana": 17000, + "najdłużej": 17001, + "najchętniej": 17002, + "żali": 17003, + "czoła": 17004, + "Zatem": 17005, + "konsorcjum": 17006, + "...?": 17007, + "bezbłę": 17008, + "okra": 17009, + "trzej": 17010, + "guber": 17011, + "trzymy": 17012, + "trzykrotnie": 17013, + "zupeł": 17014, + "wart": 17015, + "cuda": 17016, + "światu": 17017, + "Koszty": 17018, + "Koszt": 17019, + "Max": 17020, + "Mani": 17021, + "Maja": 17022, + "Magi": 17023, + "Mając": 17024, + "sole": 17025, + "Pat": 17026, + "Paki": 17027, + "Panem": 17028, + "1920": 17029, + "1950": 17030, + "Jasie": 17031, + "Jadzia": 17032, + "dzanie": 17033, + "stracji": 17034, + "fek": 17035, + "policzek": 17036, + "skupić": 17037, + "łez": 17038, + "dążyć": 17039, + "dążenia": 17040, + "jącemu": 17041, + "fawo": 17042, + "działaniach": 17043, + "Kas": 17044, + "nakrę": 17045, + "Chę": 17046, + "Wybrze": 17047, + "imper": 17048, + "imponu": 17049, + "Domini": 17050, + "sławę": 17051, + "sławiu": 17052, + "robione": 17053, + "tniczej": 17054, + "Mija": 17055, + "Miałem": 17056, + "Przechodzimy": 17057, + "zdjąć": 17058, + "wschód": 17059, + "ustawia": 17060, + "łączą": 17061, + "karne": 17062, + "rzędzie": 17063, + "Tech": 17064, + "Teofi": 17065, + "tkowskiego": 17066, + "Ram": 17067, + "Radi": 17068, + "Radom": 17069, + "gruba": 17070, + "uwalnia": 17071, + "uwarun": 17072, + "budową": 17073, + "płycie": 17074, + "plasty": 17075, + "planety": 17076, + "różnicy": 17077, + "aukcji": 17078, + "kryształ": 17079, + "krypto": 17080, + "rządowe": 17081, + "Romu": 17082, + "Roze": 17083, + "myślu": 17084, + "myślne": 17085, + "Stach": 17086, + "szub": 17087, + "hara": 17088, + "okresy": 17089, + "mniejszy": 17090, + "marsz": 17091, + "strzelać": 17092, + "szoną": 17093, + "szonego": 17094, + "szkolnego": 17095, + "ważności": 17096, + "Marcina": 17097, + "rowska": 17098, + "tortu": 17099, + "Widze": 17100, + "Widział": 17101, + "Witaj": 17102, + "stanowili": 17103, + "Tacy": 17104, + "Tatrach": 17105, + "Oddziału": 17106, + "wydawane": 17107, + "pytali": 17108, + "odpowiedziała": 17109, + "stosowne": 17110, + "byłym": 17111, + "dowcy": 17112, + "pisane": 17113, + "klasach": 17114, + "Proble": 17115, + "ścianach": 17116, + "Rea": 17117, + "Red": 17118, + "Reszta": 17119, + "Bywa": 17120, + "Informu": 17121, + "Inżynie": 17122, + "abyś": 17123, + "publiczność": 17124, + "podobnym": 17125, + "podobało": 17126, + "wojewod": 17127, + "zrobione": 17128, + "chciały": 17129, + "twierdził": 17130, + "głosowało": 17131, + "mocne": 17132, + "ulgi": 17133, + "rywalizacji": 17134, + "drzewami": 17135, + "dialogu": 17136, + "tajne": 17137, + "zasadami": 17138, + "ogólnego": 17139, + "ogólną": 17140, + "szczególnej": 17141, + "pracownikami": 17142, + "dzienne": 17143, + "komuny": 17144, + "Najważniejsze": 17145, + "obiecu": 17146, + "zjazdu": 17147, + "serwe": 17148, + "wyższy": 17149, + "liczbą": 17150, + "pojawią": 17151, + "pojawić": 17152, + "wychowy": 17153, + "Gomu": 17154, + "czynka": 17155, + "malowni": 17156, + "istniał": 17157, + "okazały": 17158, + "państwem": 17159, + "domowe": 17160, + "szybki": 17161, + "składają": 17162, + "Justyna": 17163, + "spółkę": 17164, + "wczorajszej": 17165, + "pęk": 17166, + "uczen": 17167, + "pornografi": 17168, + "artystycznych": 17169, + "Budynek": 17170, + "manna": 17171, + "Komisje": 17172, + "młodszy": 17173, + "pleców": 17174, + "obronę": 17175, + "natora": 17176, + "Koncert": 17177, + "Dziesię": 17178, + "kultu": 17179, + "zawodowego": 17180, + "mianowany": 17181, + "milicji": 17182, + "żuż": 17183, + "kazanie": 17184, + "narodowości": 17185, + "świętą": 17186, + "wskazów": 17187, + "szczytu": 17188, + "ocenę": 17189, + "czarnego": 17190, + "szansą": 17191, + "pomogło": 17192, + "dziesiątym": 17193, + "uchwale": 17194, + "narchi": 17195, + "Cholera": 17196, + "radnego": 17197, + "sędzie": 17198, + "towało": 17199, + "towskiego": 17200, + "uznają": 17201, + "czerwie": 17202, + "istniejące": 17203, + "istniejących": 17204, + "zależało": 17205, + "cenzu": 17206, + "dyskusje": 17207, + "kontrole": 17208, + "oczyma": 17209, + "krajowego": 17210, + "nocne": 17211, + "nocnych": 17212, + "internecie": 17213, + "trwale": 17214, + "przejmuje": 17215, + "młodzień": 17216, + "Cio": 17217, + "znalezienie": 17218, + "miejscowej": 17219, + "piask": 17220, + "słowach": 17221, + "twórczych": 17222, + "milczenia": 17223, + "prokuraturę": 17224, + "pieniężnej": 17225, + "sprzedawać": 17226, + "poważnych": 17227, + "Spojrzał": 17228, + "osiedli": 17229, + "równolegle": 17230, + "zwanego": 17231, + "pięćdziesięciu": 17232, + "Orga": 17233, + "Wojty": 17234, + "ogromnie": 17235, + "Mecha": 17236, + "Sien": 17237, + "trene": 17238, + "trenin": 17239, + "proponują": 17240, + "zakończyło": 17241, + "szczała": 17242, + "wroga": 17243, + "górniczego": 17244, + "postacie": 17245, + "południem": 17246, + "przyszłej": 17247, + "państwowego": 17248, + "niemiecką": 17249, + "organizowane": 17250, + "muzycznych": 17251, + "otrzymają": 17252, + "Wszystkich": 17253, + "wicepremier": 17254, + "rzucając": 17255, + "otwartym": 17256, + "Sygna": 17257, + "ochroną": 17258, + "poradni": 17259, + "abstra": 17260, + "kwestię": 17261, + "korpu": 17262, + "nagroda": 17263, + "czwarta": 17264, + "widokiem": 17265, + "widoczny": 17266, + "istotnych": 17267, + "istotny": 17268, + "poczuciem": 17269, + "ciotka": 17270, + "trwałe": 17271, + "techniczny": 17272, + "Gene": 17273, + "protesty": 17274, + "protestów": 17275, + "położyć": 17276, + "położonych": 17277, + "szkoleni": 17278, + "uzyskane": 17279, + "uzyskaniu": 17280, + "tradycyjnych": 17281, + "Bieru": 17282, + "utworzenie": 17283, + "prosili": 17284, + "stian": 17285, + "nazwiskiem": 17286, + "Pucha": 17287, + "żołnierz": 17288, + "efektem": 17289, + "warszawia": 17290, + "dostępna": 17291, + "Piotrek": 17292, + "kupna": 17293, + "otoczenie": 17294, + "Sucho": 17295, + "fut": 17296, + "furt": 17297, + "funtów": 17298, + "osobistego": 17299, + "układa": 17300, + "jasny": 17301, + "rozpoczęcie": 17302, + "komunistycznej": 17303, + "przewodniczącym": 17304, + "zauważyli": 17305, + "uderzenia": 17306, + "stałych": 17307, + "reprezentuje": 17308, + "powszechnym": 17309, + "zebranie": 17310, + "Miejsc": 17311, + "europejskiego": 17312, + "dolara": 17313, + "seksualna": 17314, + "ilością": 17315, + "kilogram": 17316, + "kilometr": 17317, + "odkryli": 17318, + "przypominam": 17319, + "czerwoną": 17320, + "głębokie": 17321, + "stres": 17322, + "zawarcia": 17323, + "wygrała": 17324, + "zwróciła": 17325, + "Samoobrona": 17326, + "francuskie": 17327, + "wywoły": 17328, + "wywołuje": 17329, + "duchowej": 17330, + "osiągnięcie": 17331, + "Dobry": 17332, + "usunięcie": 17333, + "Szanow": 17334, + "kłopot": 17335, + "propozycją": 17336, + "zwyczajnie": 17337, + "kanadyj": 17338, + "prysz": 17339, + "zadowoleni": 17340, + "nerwów": 17341, + "cywilnego": 17342, + "cywiliza": 17343, + "wydawnictwa": 17344, + "gorąca": 17345, + "1941": 17346, + "ostatecznego": 17347, + "zmieniły": 17348, + "grupach": 17349, + "aresztowania": 17350, + "znajdujące": 17351, + "pozbawiony": 17352, + "swemu": 17353, + "niezależnych": 17354, + "sponso": 17355, + "budownictwa": 17356, + "Głównej": 17357, + "przekazane": 17358, + "Rzecznika": 17359, + "masowej": 17360, + "konsumentów": 17361, + "pomyłka": 17362, + "medycyny": 17363, + "ekonomiczne": 17364, + "podłoża": 17365, + "aktywów": 17366, + "Bogusław": 17367, + "najwyższy": 17368, + "psychologii": 17369, + "technika": 17370, + "wolała": 17371, + "angielsku": 17372, + "izb": 17373, + "drużyną": 17374, + "Sprawę": 17375, + "korzystając": 17376, + "TVN": 17377, + "ofiara": 17378, + "ruszyły": 17379, + "opracowania": 17380, + "samorządowe": 17381, + "pijany": 17382, + "egzamina": 17383, + "popularne": 17384, + "lotniczej": 17385, + "zjawiskiem": 17386, + "kująco": 17387, + "krytycy": 17388, + "gwałt": 17389, + "zagad": 17390, + "Trasa": 17391, + "Trafi": 17392, + "wyroki": 17393, + "zdrowienia": 17394, + "zaniepokoj": 17395, + "podatkowego": 17396, + "spór": 17397, + "służbowych": 17398, + "dyscypliny": 17399, + "transformacji": 17400, + "załatwił": 17401, + "obserwuje": 17402, + "Pytam": 17403, + "wiarą": 17404, + "zrozumiałem": 17405, + "koncertu": 17406, + "zwracam": 17407, + "Książka": 17408, + "prywatyza": 17409, + "komputerowych": 17410, + "wdzięczny": 17411, + "obowiązującym": 17412, + "litrów": 17413, + "odrębne": 17414, + "odrębnych": 17415, + "obszarach": 17416, + "użytkowania": 17417, + "Studen": 17418, + "wydobycia": 17419, + "atrakcyjne": 17420, + "intencji": 17421, + "sugest": 17422, + "mandatu": 17423, + "Węgier": 17424, + "sięgają": 17425, + "bieżących": 17426, + "Chinach": 17427, + "charakterystyczne": 17428, + "wstrę": 17429, + "odwołuje": 17430, + "umysłu": 17431, + "WIDMO": 17432, + "Organizacja": 17433, + "dziewięćdziesiąt": 17434, + "materialnej": 17435, + "terrorystów": 17436, + "oglądał": 17437, + "oglądania": 17438, + "inwestor": 17439, + "kontrolować": 17440, + "Drogi": 17441, + "szklanki": 17442, + "Generał": 17443, + "Generalnie": 17444, + "zeszłego": 17445, + "szczegółowo": 17446, + "sędziowie": 17447, + "powtórzyć": 17448, + "zginęli": 17449, + "inspektora": 17450, + "doskonałe": 17451, + "Czuję": 17452, + "frontu": 17453, + "internetowych": 17454, + "psychicznie": 17455, + "skomplikowanych": 17456, + "skończyło": 17457, + "dyrekcja": 17458, + "znakomicie": 17459, + "chemiczne": 17460, + "reakcja": 17461, + "magazynu": 17462, + "rozwijać": 17463, + "zadzwonić": 17464, + "negatywne": 17465, + "siedmio": 17466, + "regulaminu": 17467, + "obniżenie": 17468, + "Informacji": 17469, + "elektronicznej": 17470, + "przewidzianych": 17471, + "Grecji": 17472, + "zdrowotnych": 17473, + "zdrowotnej": 17474, + "Słyszałem": 17475, + "pomorskim": 17476, + "standardów": 17477, + "Stalowa": 17478, + "zrezygnował": 17479, + "Zakopane": 17480, + "modeli": 17481, + "chirurgi": 17482, + "wskazane": 17483, + "Rybnik": 17484, + "uśmiechu": 17485, + "pogotowie": 17486, + "postanowień": 17487, + "doradców": 17488, + "taras": 17489, + "specjalistycznych": 17490, + "pielęgniarek": 17491, + "zamówienie": 17492, + "Kodeks": 17493, + "ukradli": 17494, + "władzami": 17495, + "rozmaitych": 17496, + "Julia": 17497, + "rolniczych": 17498, + "partnerów": 17499, + "przedłużyć": 17500, + "gałęzi": 17501, + "Zamku": 17502, + "Kościele": 17503, + "zdrowiu": 17504, + "skrzyżowanie": 17505, + "grzbie": 17506, + "recepty": 17507, + "przejęła": 17508, + "Szpitalu": 17509, + "wykorzystuje": 17510, + "uwzględniając": 17511, + "umarł": 17512, + "pocisku": 17513, + "zrealizować": 17514, + "zaplanowano": 17515, + "Przemysław": 17516, + "spektaklu": 17517, + "usiłował": 17518, + "romans": 17519, + "powiązania": 17520, + "podziękować": 17521, + "produkcyjnych": 17522, + "stiana": 17523, + "ślubie": 17524, + "przygody": 17525, + "Wspólno": 17526, + "Afganistanu": 17527, + "aspekt": 17528, + "niepotrzebnie": 17529, + "Konstytucyjnego": 17530, + "deficyt": 17531, + "siódmej": 17532, + "składników": 17533, + "kompetencji": 17534, + "posłusze": 17535, + "Redakcja": 17536, + "parlamentarzystów": 17537, + "maksymalnie": 17538, + "Agata": 17539, + "STARZEC": 17540, + "konsekwentnie": 17541, + "Bronisław": 17542, + "kodeksu": 17543, + "przerwę": 17544, + "podwórko": 17545, + "pretensje": 17546, + "końcowym": 17547, + "uniwersytecie": 17548, + "nieopodal": 17549, + "żelaza": 17550, + "Ciągle": 17551, + "Fiata": 17552, + "jacyś": 17553, + "zrobienia": 17554, + "Legnicy": 17555, + "Rydzyka": 17556, + "arystokra": 17557, + "niepełnosprawnych": 17558, + "filiżan": 17559, + "złotówki": 17560, + "personelu": 17561, + "Konferencji": 17562, + "Myślałem": 17563, + "uniemożliwia": 17564, + "dystans": 17565, + "Mistrzostwa": 17566, + "pozornie": 17567, + "gwizd": 17568, + "paznok": 17569, + "rozporządzenie": 17570, + "toreb": 17571, + "Chwilę": 17572, + "Regula": 17573, + "Petersbur": 17574, + "ceremonii": 17575, + "infrastruktury": 17576, + "marksi": 17577, + "funkcjonariusz": 17578, + "Ciechanowie": 17579, + "przechodniów": 17580, + "ortodok": 17581, + "światopogląd": 17582, + "zwierzyny": 17583, + "Gimnazjum": 17584, + "rozmiarów": 17585, + "Paulina": 17586, + "Biblii": 17587, + "ruchamia": 17588, + "więźniów": 17589, + "trumny": 17590, + "Giertych": 17591, + "marynarzy": 17592, + "Olimpij": 17593, + "Nadzorczej": 17594, + "BMW": 17595, + "Galerii": 17596, + "ozdob": 17597, + "ściślej": 17598, + "Cimoszewicz": 17599, + "wideo": 17600, + "telewizora": 17601, + "Równocześnie": 17602, + "Episkopa": 17603, + "rozsądek": 17604, + "notowań": 17605, + "Izraelu": 17606, + "Charaktery": 17607, + "University": 17608, + "zidentyfi": 17609, + "Dwóch": 17610, + "KRRi": 17611, + "rzemieś": 17612, + "imperia": 17613, + "06": 17614, + "130": 17615, + "83": 17616, + "900": 17617, + "AI": 17618, + "Ap": 17619, + "Ala": 17620, + "Abra": 17621, + "Arek": 17622, + "Aresz": 17623, + "Anato": 17624, + "Brazy": 17625, + "CB": 17626, + "Cle": 17627, + "Cla": 17628, + "DR": 17629, + "Dni": 17630, + "Dwaj": 17631, + "Ewy": 17632, + "FE": 17633, + "Fro": 17634, + "Fri": 17635, + "Flory": 17636, + "GE": 17637, + "GRA": 17638, + "HA": 17639, + "HO": 17640, + "Hmm": 17641, + "Inicja": 17642, + "Ką": 17643, + "Kal": 17644, + "KWI": 17645, + "LU": 17646, + "Lek": 17647, + "NRD": 17648, + "Ostro": 17649, + "Oświaty": 17650, + "Prą": 17651, + "Pusz": 17652, + "RK": 17653, + "Rza": 17654, + "Rak": 17655, + "SY": 17656, + "Sre": 17657, + "Sar": 17658, + "Sali": 17659, + "Swoje": 17660, + "SKA": 17661, + "Twa": 17662, + "TKA": 17663, + "Unią": 17664, + "Uśmiech": 17665, + "Vil": 17666, + "XXI": 17667, + "YN": 17668, + "Zdo": 17669, + "Zbro": 17670, + "Zwierzę": 17671, + "azo": 17672, + "areszcie": 17673, + "bałem": 17674, + "bloka": 17675, + "cro": 17676, + "cowej": 17677, + "db": 17678, + "dge": 17679, + "dran": 17680, + "dwoj": 17681, + "dałam": 17682, + "frak": 17683, + "gg": 17684, + "hr": 17685, + "hał": 17686, + "ili": 17687, + "ktach": 17688, + "klej": 17689, + "klep": 17690, + "lię": 17691, + "mb": 17692, + "mowi": 17693, + "mowo": 17694, + "mroku": 17695, + "mhm": 17696, + "ostra": 17697, + "onymi": 17698, + "oprogram": 17699, + "opowiedzi": 17700, + "ośrodki": 17701, + "odzieży": 17702, + "pne": 17703, + "sli": 17704, + "schodzi": 17705, + "spytać": 17706, + "tte": 17707, + "ui": 17708, + "use": 17709, + "upor": 17710, + "ukształ": 17711, + "uhm": 17712, + "upadł": 17713, + "uprawy": 17714, + "ukazała": 17715, + "ucierpi": 17716, + "uległy": 17717, + "uprawomoc": 17718, + "vie": 17719, + "wnym": 17720, + "wste": 17721, + "wpół": 17722, + "wrzu": 17723, + "wkach": 17724, + "wlek": 17725, + "wzory": 17726, + "wstępie": 17727, + "zin": 17728, + "zowany": 17729, + "zbiegł": 17730, + "łowy": 17731, + "Śpie": 17732, + "śne": 17733, + "śnięty": 17734, + "ślubu": 17735, + "Żół": 17736, + "żności": 17737, + "żałoby": 17738, + "napi": 17739, + "nazi": 17740, + "napły": 17741, + "naprzeciwko": 17742, + "nawiał": 17743, + "nastroju": 17744, + "naprawić": 17745, + "owcom": 17746, + "cznę": 17747, + "rzałem": 17748, + "nieważne": 17749, + "niewielka": 17750, + "nieuzyskania": 17751, + "nieoczekiwa": 17752, + "nieletnich": 17753, + "nicz": 17754, + "niniejszej": 17755, + "raków": 17756, + "ramieniem": 17757, + "poni": 17758, + "pony": 17759, + "pośli": 17760, + "pokład": 17761, + "postawie": 17762, + "pogła": 17763, + "pojąć": 17764, + "poszły": 17765, + "pozdrawiam": 17766, + "podykt": 17767, + "szowa": 17768, + "szkiele": 17769, + "dztwa": 17770, + "rory": 17771, + "rocznej": 17772, + "roczni": 17773, + "ałą": 17774, + "ałę": 17775, + "lic": 17776, + "liam": 17777, + "gołym": 17778, + "kolu": 17779, + "koper": 17780, + "karzy": 17781, + "katar": 17782, + "zastaw": 17783, + "zadowa": 17784, + "zamówić": 17785, + "zaklę": 17786, + "zamont": 17787, + "zarezerw": 17788, + "zakwestion": 17789, + "zameld": 17790, + "lecą": 17791, + "leczni": 17792, + "leczeniu": 17793, + "lektury": 17794, + "leżeć": 17795, + "docenia": 17796, + "dodała": 17797, + "doczekać": 17798, + "domagał": 17799, + "tez": 17800, + "teści": 17801, + "testy": 17802, + "cichu": 17803, + "tańczy": 17804, + "misty": 17805, + "miona": 17806, + "kine": 17807, + "kiwać": 17808, + "wyrywa": 17809, + "wypuszcza": 17810, + "wydała": 17811, + "wychodzić": 17812, + "wydziela": 17813, + "wyniosły": 17814, + "toriów": 17815, + "wasze": 17816, + "wanej": 17817, + "waszych": 17818, + "waszym": 17819, + "ret": 17820, + "repre": 17821, + "respekt": 17822, + "łamią": 17823, + "ławce": 17824, + "jar": 17825, + "jaski": 17826, + "jazda": 17827, + "jazz": 17828, + "wiór": 17829, + "winien": 17830, + "żego": 17831, + "rzyj": 17832, + "manu": 17833, + "masę": 17834, + "matyki": 17835, + "dan": 17836, + "daniu": 17837, + "daję": 17838, + "dajmy": 17839, + "przeli": 17840, + "przepa": 17841, + "przepi": 17842, + "przeglą": 17843, + "przeprasza": 17844, + "przeszły": 17845, + "przemówienia": 17846, + "lanych": 17847, + "lających": 17848, + "lasach": 17849, + "odprawi": 17850, + "odprowadza": 17851, + "odmówić": 17852, + "odprawia": 17853, + "odległ": 17854, + "oddycha": 17855, + "odsłania": 17856, + "niam": 17857, + "niarze": 17858, + "dziliśmy": 17859, + "dziński": 17860, + "rysuje": 17861, + "ryczał": 17862, + "kulu": 17863, + "kuzy": 17864, + "kupy": 17865, + "czyłam": 17866, + "dzieja": 17867, + "dziełem": 17868, + "ceden": 17869, + "cebul": 17870, + "stanęli": 17871, + "wiedź": 17872, + "czewski": 17873, + "wom": 17874, + "wolną": 17875, + "wołał": 17876, + "ciepł": 17877, + "miera": 17878, + "miewa": 17879, + "myli": 17880, + "obar": 17881, + "oblę": 17882, + "depu": 17883, + "tus": 17884, + "przywrócić": 17885, + "murem": 17886, + "szyńskiego": 17887, + "sika": 17888, + "siło": 17889, + "sińskiego": 17890, + "sale": 17891, + "sane": 17892, + "powstałe": 17893, + "pik": 17894, + "pilnie": 17895, + "ałami": 17896, + "szeliśmy": 17897, + "szerzej": 17898, + "inwali": 17899, + "pieć": 17900, + "pene": 17901, + "pesymi": 17902, + "profi": 17903, + "prostym": 17904, + "życz": 17905, + "żysz": 17906, + "życzę": 17907, + "gali": 17908, + "gadać": 17909, + "łymi": 17910, + "bity": 17911, + "bitra": 17912, + "bicki": 17913, + "czapkę": 17914, + "Poje": 17915, + "medali": 17916, + "bale": 17917, + "baby": 17918, + "baba": 17919, + "basen": 17920, + "znad": 17921, + "znasz": 17922, + "cając": 17923, + "logo": 17924, + "rozle": 17925, + "rozwa": 17926, + "rozgrza": 17927, + "sporze": 17928, + "spodni": 17929, + "spojrzała": 17930, + "syno": 17931, + "róża": 17932, + "sują": 17933, + "sucho": 17934, + "suchy": 17935, + "siedzenia": 17936, + "selle": 17937, + "anga": 17938, + "gio": 17939, + "chodach": 17940, + "Nam": 17941, + "Naci": 17942, + "Naszym": 17943, + "Nieco": 17944, + "pur": 17945, + "puść": 17946, + "budu": 17947, + "więzi": 17948, + "skowy": 17949, + "szaro": 17950, + "szamo": 17951, + "jedni": 17952, + "jedne": 17953, + "powieść": 17954, + "powiedni": 17955, + "powiedzenie": 17956, + "prawnik": 17957, + "styce": 17958, + "stopa": 17959, + "przezię": 17960, + "num": 17961, + "nujące": 17962, + "akta": 17963, + "akce": 17964, + "aktorów": 17965, + "mówców": 17966, + "przedpokoju": 17967, + "żant": 17968, + "rowani": 17969, + "Zaczął": 17970, + "Zapraszam": 17971, + "Zachodzie": 17972, + "konte": 17973, + "koncie": 17974, + "działkę": 17975, + "bezinteres": 17976, + "głodu": 17977, + "okry": 17978, + "preceden": 17979, + "dobrem": 17980, + "dobój": 17981, + "alna": 17982, + "alnego": 17983, + "alnym": 17984, + "trzyna": 17985, + "zującą": 17986, + "bramą": 17987, + "niemow": 17988, + "światów": 17989, + "skok": 17990, + "skoment": 17991, + "Koła": 17992, + "Kono": 17993, + "Kozie": 17994, + "Mat": 17995, + "Mach": 17996, + "Marze": 17997, + "Matu": 17998, + "Maszy": 17999, + "Pacje": 18000, + "Pańskiego": 18001, + "Patry": 18002, + "1918": 18003, + "Jastrzę": 18004, + "ktory": 18005, + "stracili": 18006, + "genta": 18007, + "wzroku": 18008, + "wznowi": 18009, + "fala": 18010, + "Kata": 18011, + "Choj": 18012, + "cyjność": 18013, + "Wych": 18014, + "Wyją": 18015, + "Wynika": 18016, + "Wynik": 18017, + "zielono": 18018, + "immuni": 18019, + "Dosto": 18020, + "Dotąd": 18021, + "sławie": 18022, + "robiłem": 18023, + "żonymi": 18024, + "czułem": 18025, + "miejska": 18026, + "pełnych": 18027, + "mieszcza": 18028, + "twoich": 18029, + "Miało": 18030, + "Miss": 18031, + "panny": 18032, + "panował": 18033, + "stronomi": 18034, + "wscy": 18035, + "groszy": 18036, + "towani": 18037, + "towary": 18038, + "mogłam": 18039, + "dawną": 18040, + "dawcę": 18041, + "drukar": 18042, + "ustalenie": 18043, + "ustawodaw": 18044, + "urody": 18045, + "karny": 18046, + "karta": 18047, + "Testa": 18048, + "nionymi": 18049, + "Bory": 18050, + "piętro": 18051, + "tkowego": 18052, + "tkwią": 18053, + "Ratu": 18054, + "gruntów": 18055, + "komfor": 18056, + "trudu": 18057, + "płynął": 18058, + "plane": 18059, + "różnym": 18060, + "cięża": 18061, + "audi": 18062, + "złodzieje": 18063, + "rządowy": 18064, + "dią": 18065, + "sprawności": 18066, + "sprawuje": 18067, + "troski": 18068, + "śmiechu": 18069, + "Przyby": 18070, + "Przygot": 18071, + "Przygotowa": 18072, + "zwą": 18073, + "rodził": 18074, + "rodziciel": 18075, + "zdarzeń": 18076, + "strzem": 18077, + "każą": 18078, + "szkol": 18079, + "szkodę": 18080, + "szkolnej": 18081, + "Mart": 18082, + "Szkol": 18083, + "należał": 18084, + "Tata": 18085, + "żąc": 18086, + "żących": 18087, + "środkach": 18088, + "sceni": 18089, + "odpowiedziałem": 18090, + "odpowiedniej": 18091, + "kropla": 18092, + "Anty": 18093, + "otwarto": 18094, + "decydował": 18095, + "klawi": 18096, + "Piłka": 18097, + "Pisarz": 18098, + "Tytu": 18099, + "Tysią": 18100, + "Tydzień": 18101, + "hisky": 18102, + "będący": 18103, + "przeciwnym": 18104, + "przeciwnika": 18105, + "kowską": 18106, + "logią": 18107, + "Promo": 18108, + "znajdziemy": 18109, + "prezen": 18110, + "prezesów": 18111, + "słynny": 18112, + "Indi": 18113, + "mowaliśmy": 18114, + "wuj": 18115, + "kowaniem": 18116, + "próg": 18117, + "podano": 18118, + "podatników": 18119, + "zachowaniu": 18120, + "zachwyco": 18121, + "zachowują": 18122, + "bezpieczny": 18123, + "twierdzę": 18124, + "zmiesza": 18125, + "nkowych": 18126, + "nkową": 18127, + "fotela": 18128, + "Sad": 18129, + "zasadą": 18130, + "interesie": 18131, + "szczególny": 18132, + "kobietami": 18133, + "pracowni": 18134, + "dzienniku": 18135, + "wejści": 18136, + "sprywaty": 18137, + "West": 18138, + "programach": 18139, + "Największy": 18140, + "jedynego": 18141, + "ofii": 18142, + "pamiętaj": 18143, + "stawka": 18144, + "stawały": 18145, + "zdobyli": 18146, + "obecni": 18147, + "ziony": 18148, + "potrzebą": 18149, + "serc": 18150, + "sercem": 18151, + "kursy": 18152, + "List": 18153, + "wracała": 18154, + "licznymi": 18155, + "współpracuje": 18156, + "lekcjach": 18157, + "filmowy": 18158, + "dotyk": 18159, + "Godzi": 18160, + "spotkaniach": 18161, + "światowego": 18162, + "światłem": 18163, + "czynne": 18164, + "produkcja": 18165, + "specjalnej": 18166, + "malował": 18167, + "pokoje": 18168, + "Wacła": 18169, + "dziać": 18170, + "główna": 18171, + "morskie": 18172, + "morska": 18173, + "Bag": 18174, + "Juszcze": 18175, + "używane": 18176, + "używają": 18177, + "sprzedaje": 18178, + "wczorajszym": 18179, + "porcie": 18180, + "laria": 18181, + "politykiem": 18182, + "ktyka": 18183, + "ktyki": 18184, + "wersa": 18185, + "wersję": 18186, + "członko": 18187, + "Budowa": 18188, + "piątku": 18189, + "obrotów": 18190, + "Dzier": 18191, + "Kuź": 18192, + "kluczem": 18193, + "państwach": 18194, + "mawiać": 18195, + "Sekre": 18196, + "towarzysz": 18197, + "spali": 18198, + "wspólnych": 18199, + "święt": 18200, + "świętych": 18201, + "zajmą": 18202, + "podejmowania": 18203, + "dałoby": 18204, + "szczyk": 18205, + "dowaniu": 18206, + "dziesiątego": 18207, + "przyjęte": 18208, + "funkcja": 18209, + "Janka": 18210, + "realizuje": 18211, + "lokali": 18212, + "mieszkańcom": 18213, + "Dział": 18214, + "ambo": 18215, + "heroi": 18216, + "dwukro": 18217, + "stwierdzili": 18218, + "krótką": 18219, + "skarpe": 18220, + "gleby": 18221, + "opinią": 18222, + "ciekawa": 18223, + "ciekawo": 18224, + "ciekawego": 18225, + "ciekawości": 18226, + "księdzem": 18227, + "pozostać": 18228, + "pozostawia": 18229, + "pozostawić": 18230, + "pięknych": 18231, + "Cicho": 18232, + "zębami": 18233, + "bionych": 18234, + "częstot": 18235, + "taminy": 18236, + "Krzywo": 18237, + "tional": 18238, + "tłumacz": 18239, + "tłumaczyli": 18240, + "klimatu": 18241, + "przyjmować": 18242, + "milczy": 18243, + "czytamy": 18244, + "czytaniu": 18245, + "uzysku": 18246, + "Zenon": 18247, + "drga": 18248, + "egzek": 18249, + "włosach": 18250, + "dotyczącymi": 18251, + "uczestnika": 18252, + "starać": 18253, + "oznaczało": 18254, + "prowadzony": 18255, + "poważnym": 18256, + "zwanych": 18257, + "zwaną": 18258, + "Orle": 18259, + "Meteoro": 18260, + "Danii": 18261, + "Daewoo": 18262, + "formalnie": 18263, + "zakończone": 18264, + "zywaniu": 18265, + "górnych": 18266, + "organizację": 18267, + "postacią": 18268, + "postawę": 18269, + "licytacji": 18270, + "kupiłem": 18271, + "blok": 18272, + "zgwał": 18273, + "gdybyśmy": 18274, + "sądowej": 18275, + "prawdziwej": 18276, + "otwartych": 18277, + "ograniczone": 18278, + "ogłu": 18279, + "rozumu": 18280, + "rozumia": 18281, + "inwenta": 18282, + "znalazłem": 18283, + "mieliby": 18284, + "obejmie": 18285, + "1985": 18286, + "1987": 18287, + "1988": 18288, + "podstawowym": 18289, + "zainteresowana": 18290, + "zainteresowanych": 18291, + "dokonała": 18292, + "dokonano": 18293, + "skrzydeł": 18294, + "niezłe": 18295, + "obywate": 18296, + "tniejszych": 18297, + "technikę": 18298, + "Powin": 18299, + "wracając": 18300, + "jrzałem": 18301, + "dostatecznie": 18302, + "szkolenie": 18303, + "wódkę": 18304, + "lampa": 18305, + "tradycja": 18306, + "rodzinnym": 18307, + "utworu": 18308, + "Ostate": 18309, + "fakcie": 18310, + "miałyby": 18311, + "Puła": 18312, + "Putina": 18313, + "oferta": 18314, + "dziedzinach": 18315, + "dziedzińcu": 18316, + "systemów": 18317, + "warszawskie": 18318, + "konkursy": 18319, + "Grab": 18320, + "otoczeniu": 18321, + "zgłosili": 18322, + "zespole": 18323, + "Obowią": 18324, + "Obszar": 18325, + "nieuchro": 18326, + "osobistej": 18327, + "najbliższy": 18328, + "socjal": 18329, + "Senator": 18330, + "administracyjnie": 18331, + "elit": 18332, + "fizycznie": 18333, + "powszechne": 18334, + "powszechnej": 18335, + "wewnętrznego": 18336, + "Miejski": 18337, + "Miejska": 18338, + "KOT": 18339, + "młodzieżą": 18340, + "kandydaci": 18341, + "kartą": 18342, + "remonty": 18343, + "opowiadają": 18344, + "udzielenia": 18345, + "wykonywanie": 18346, + "traktował": 18347, + "traktowane": 18348, + "szpitalach": 18349, + "pomysłem": 18350, + "Narodów": 18351, + "Narodowe": 18352, + "listopad": 18353, + "odkrycie": 18354, + "przypominać": 18355, + "czerwonym": 18356, + "głębokości": 18357, + "błędu": 18358, + "diety": 18359, + "grzybów": 18360, + "grzywny": 18361, + "strefie": 18362, + "poszukuje": 18363, + "zawarta": 18364, + "ogłosiła": 18365, + "gościł": 18366, + "Samochód": 18367, + "francuskim": 18368, + "zrozumienie": 18369, + "zrozumieniem": 18370, + "śpiewał": 18371, + "najważniejszym": 18372, + "bólem": 18373, + "połączone": 18374, + "osiągnięć": 18375, + "historycznej": 18376, + "Waldor": 18377, + "potężny": 18378, + "adresy": 18379, + "postawione": 18380, + "szerokie": 18381, + "pozwoliła": 18382, + "zniszczenie": 18383, + "wieczora": 18384, + "zadowolona": 18385, + "nerwowo": 18386, + "Prawdzi": 18387, + "zorganizowane": 18388, + "katolików": 18389, + "katolickiej": 18390, + "myśleli": 18391, + "gorące": 18392, + "gorącym": 18393, + "zatrzymuje": 18394, + "1946": 18395, + "piszemy": 18396, + "zbiorowych": 18397, + "rozej": 18398, + "roześmiał": 18399, + "uzasadnienie": 18400, + "kolorze": 18401, + "niezależne": 18402, + "koalicję": 18403, + "Aleksand": 18404, + "córką": 18405, + "krześle": 18406, + "nagrywa": 18407, + "flagi": 18408, + "farb": 18409, + "wystąpiła": 18410, + "ROP": 18411, + "Świętej": 18412, + "pokrywa": 18413, + "budżetowych": 18414, + "wypadki": 18415, + "podjęli": 18416, + "gospodarze": 18417, + "poparł": 18418, + "najwyższych": 18419, + "metalu": 18420, + "1932": 18421, + "1938": 18422, + "przyjaciółmi": 18423, + "współczesne": 18424, + "drużyna": 18425, + "Musisz": 18426, + "imigra": 18427, + "okulary": 18428, + "Prokuratury": 18429, + "pomagają": 18430, + "talerz": 18431, + "dzisiejszego": 18432, + "ciechan": 18433, + "ologiczne": 18434, + "prasowe": 18435, + "Następnego": 18436, + "ataków": 18437, + "zbudować": 18438, + "popularność": 18439, + "klęskę": 18440, + "oparł": 18441, + "zlewni": 18442, + "miesięcznego": 18443, + "konflikty": 18444, + "zapobiec": 18445, + "sygnały": 18446, + "świadome": 18447, + "pałacu": 18448, + "Cywi": 18449, + "potrzebują": 18450, + "Lotni": 18451, + "duszpaster": 18452, + "podatkowe": 18453, + "Jakieś": 18454, + "właścicielka": 18455, + "zobaczysz": 18456, + "pilnuje": 18457, + "oceniać": 18458, + "Zjednoczone": 18459, + "zgubi": 18460, + "niesione": 18461, + "funkcjonować": 18462, + "załatwia": 18463, + "chwyta": 18464, + "jedziesz": 18465, + "waluty": 18466, + "Księgi": 18467, + "osady": 18468, + "zgodziła": 18469, + "trzecich": 18470, + "rozpoznania": 18471, + "wspomnienie": 18472, + "integ": 18473, + "samolotem": 18474, + "znajdziesz": 18475, + "wykorzystywania": 18476, + "zbadać": 18477, + "napisałem": 18478, + "Chłopak": 18479, + "obywatelstwo": 18480, + "Będziesz": 18481, + "indywidualne": 18482, + "PKS": 18483, + "wyposażenie": 18484, + "1969": 18485, + "użytkowników": 18486, + "tańczyć": 18487, + "respondentów": 18488, + "Urban": 18489, + "agencja": 18490, + "perspektyw": 18491, + "zatrudniony": 18492, + "Kandyda": 18493, + "bezpośrednim": 18494, + "odbywał": 18495, + "słuchałem": 18496, + "studenta": 18497, + "Marcinkiewicz": 18498, + "RZY": 18499, + "Choćby": 18500, + "elektryczne": 18501, + "szczoną": 18502, + "zaangażowanie": 18503, + "dokumentację": 18504, + "Skarb": 18505, + "wakacjach": 18506, + "pielęgna": 18507, + "rękawi": 18508, + "kariera": 18509, + "partyjnych": 18510, + "podkreślają": 18511, + "Uniwersytet": 18512, + "metrowej": 18513, + "wykorzystane": 18514, + "zniechę": 18515, + "radiu": 18516, + "korytarza": 18517, + "pensja": 18518, + "zeznanie": 18519, + "Centralnego": 18520, + "JEŚLI": 18521, + "narasta": 18522, + "rysunek": 18523, + "rysunków": 18524, + "koncepcję": 18525, + "kwartale": 18526, + "przegrał": 18527, + "wysłan": 18528, + "jednostce": 18529, + "front": 18530, + "tablicy": 18531, + "reagować": 18532, + "Wzię": 18533, + "skomplikowana": 18534, + "brzucha": 18535, + "Francuzi": 18536, + "komentarz": 18537, + "przeciętnego": 18538, + "Komuna": 18539, + "procedura": 18540, + "filozofia": 18541, + "restauracja": 18542, + "Osobiście": 18543, + "protokół": 18544, + "swobody": 18545, + "teoria": 18546, + "wystawił": 18547, + "wywołać": 18548, + "Torunia": 18549, + "ambicji": 18550, + "''.": 18551, + "Informacja": 18552, + "przewidziane": 18553, + "senatorowie": 18554, + "koszuli": 18555, + "trwałych": 18556, + "kłamstwa": 18557, + "Moderni": 18558, + "zrezygnować": 18559, + "podeszła": 18560, + "zastąpić": 18561, + "pchnął": 18562, + "pchnąć": 18563, + "rozliczenia": 18564, + "Rybniku": 18565, + "Decyzję": 18566, + "Edwarda": 18567, + "niepodległość": 18568, + "zapomniał": 18569, + "legendy": 18570, + "ankietowanych": 18571, + "Jakaś": 18572, + "Mirosława": 18573, + "Blisko": 18574, + "market": 18575, + "Kowalski": 18576, + "kapłanów": 18577, + "dostaniesz": 18578, + "oficera": 18579, + "Ambasa": 18580, + "Doktor": 18581, + "Dokąd": 18582, + "wsparcia": 18583, + "dyskusjach": 18584, + "architektury": 18585, + "meczów": 18586, + "samobójstwo": 18587, + "śmiertelnych": 18588, + "Rejonowy": 18589, + "skromnie": 18590, + "festiwal": 18591, + "skrzyżowaniu": 18592, + "Enter": 18593, + "śmieszne": 18594, + "Jędrzej": 18595, + "wymyślić": 18596, + "entuzjazmem": 18597, + "pseudonim": 18598, + "Kredy": 18599, + "naczynia": 18600, + "Bolesław": 18601, + "królestwa": 18602, + "terytorialnego": 18603, + "Hitler": 18604, + "okręgowej": 18605, + "definicji": 18606, + "doprowadziły": 18607, + "przypuszczać": 18608, + "Spółdziel": 18609, + "unikać": 18610, + "pokarm": 18611, + "zarobków": 18612, + "Radomia": 18613, + "oddechowych": 18614, + "naruszenia": 18615, + "przekonywał": 18616, + "Członkowie": 18617, + "Watykanu": 18618, + "kompetencje": 18619, + "parlamentarzyści": 18620, + "Balcerowicz": 18621, + "Jurka": 18622, + "członkowskich": 18623, + "sondażu": 18624, + "humanitar": 18625, + "Tczewie": 18626, + "astronomi": 18627, + "niezgodne": 18628, + "orienta": 18629, + "basenu": 18630, + "jubileusz": 18631, + "producenta": 18632, + "Starogardu": 18633, + "Oleksy": 18634, + "poloni": 18635, + "Polecam": 18636, + "pióra": 18637, + "inflacja": 18638, + "sympatii": 18639, + "Świętokrzy": 18640, + "odróżnieniu": 18641, + "podręcznika": 18642, + "złodziei": 18643, + "ziemniaków": 18644, + "Organizatorzy": 18645, + "Finlandii": 18646, + "Gąsie": 18647, + "dydak": 18648, + "marynarki": 18649, + "Uczestnicy": 18650, + "licencji": 18651, + "montaż": 18652, + "Potrzebu": 18653, + "artylerii": 18654, + "wnioskodawca": 18655, + "Księżyc": 18656, + "Mąż": 18657, + "rekompensaty": 18658, + "Pożarnej": 18659, + "przystanku": 18660, + "ntropo": 18661, + "akcyzy": 18662, + "ziarna": 18663, + "felieto": 18664, + "Archite": 18665, + "zapomnieć": 18666, + "zapomnia": 18667, + "młodości": 18668, + "humoru": 18669, + "Chłopcy": 18670, + "ulubione": 18671, + "kaplicy": 18672, + "Wisłą": 18673, + "Pucharu": 18674, + "sprostać": 18675, + "zagadnień": 18676, + "odsetek": 18677, + "incyden": 18678, + "bilansu": 18679, + "Niepodległości": 18680, + "Johnson": 18681, + "Komunikacji": 18682, + "Proponuję": 18683, + "kopertę": 18684, + "Kolegium": 18685, + "Radomiu": 18686, + "propagandy": 18687, + "niedowierzaniem": 18688, + "AS": 18689, + "Ai": 18690, + "Ama": 18691, + "Alo": 18692, + "Azji": 18693, + "Bali": 18694, + "Club": 18695, + "Czaj": 18696, + "Dos": 18697, + "DNA": 18698, + "Dróg": 18699, + "Dosy": 18700, + "Drzwi": 18701, + "Emery": 18702, + "FM": 18703, + "FO": 18704, + "Fry": 18705, + "Flor": 18706, + "Gd": 18707, + "Gnie": 18708, + "Gwa": 18709, + "Glem": 18710, + "Iwan": 18711, + "IRA": 18712, + "Jose": 18713, + "Kr": 18714, + "OB": 18715, + "Ora": 18716, + "Opa": 18717, + "Odro": 18718, + "PT": 18719, + "PKO": 18720, + "Ruda": 18721, + "RPA": 18722, + "Się": 18723, + "Sun": 18724, + "Soko": 18725, + "Sche": 18726, + "Spróbu": 18727, + "Sportu": 18728, + "Twar": 18729, + "UJE": 18730, + "Wsty": 18731, + "Wstęp": 18732, + "Wzią": 18733, + "Wuj": 18734, + "Wbrew": 18735, + "Zała": 18736, + "Zgło": 18737, + "ZCh": 18738, + "Zdro": 18739, + "Zdaje": 18740, + "Zmieni": 18741, + "Zofii": 18742, + "ara": 18743, + "azy": 18744, + "apli": 18745, + "aktuali": 18746, + "amuni": 18747, + "całem": 18748, + "dób": 18749, + "etni": 18750, + "frek": 18751, + "fakcji": 18752, + "gm": 18753, + "gowego": 18754, + "gowanie": 18755, + "hon": 18756, + "ino": 18757, + "idy": 18758, + "imy": 18759, + "inaugu": 18760, + "jała": 18761, + "kw": 18762, + "kowości": 18763, + "ksel": 18764, + "lało": 18765, + "lcu": 18766, + "mroz": 18767, + "mgły": 18768, + "odo": 18769, + "opisać": 18770, + "ociera": 18771, + "off": 18772, + "oprzeć": 18773, + "pp": 18774, + "sm": 18775, + "spły": 18776, + "trę": 18777, + "twego": 18778, + "upo": 18779, + "upi": 18780, + "udu": 18781, + "ustan": 18782, + "ustępu": 18783, + "upora": 18784, + "upowszech": 18785, + "upodoba": 18786, + "udziale": 18787, + "upadło": 18788, + "usiadła": 18789, + "uprzywilej": 18790, + "vil": 18791, + "vol": 18792, + "wnych": 18793, + "wsu": 18794, + "wsią": 18795, + "wdro": 18796, + "wstanie": 18797, + "wprowadzeniu": 18798, + "wtajemni": 18799, + "ye": 18800, + "zwła": 18801, + "zowanych": 18802, + "zrówna": 18803, + "zbiegu": 18804, + "zrównowa": 18805, + "zwari": 18806, + "łby": 18807, + "łda": 18808, + "Żak": 18809, + "żi": 18810, + "żce": 18811, + "żnika": 18812, + "nań": 18813, + "nali": 18814, + "nacha": 18815, + "nart": 18816, + "napad": 18817, + "najem": 18818, + "nadanie": 18819, + "owność": 18820, + "owscy": 18821, + "niechę": 18822, + "niegodzi": 18823, + "niezawi": 18824, + "nieprawdopodob": 18825, + "niewielkich": 18826, + "niewielkiej": 18827, + "nieoficjalnie": 18828, + "nierzadko": 18829, + "nieodpła": 18830, + "niefortu": 18831, + "nieoficjalnych": 18832, + "nikim": 18833, + "niałem": 18834, + "niszczenia": 18835, + "chą": 18836, + "chry": 18837, + "chun": 18838, + "chowskiego": 18839, + "raty": 18840, + "ramienia": 18841, + "pota": 18842, + "pości": 18843, + "popi": 18844, + "pozo": 18845, + "postąpi": 18846, + "poprawie": 18847, + "pogor": 18848, + "poniósł": 18849, + "polone": 18850, + "popyt": 18851, + "pojechać": 18852, + "pobiegł": 18853, + "pojechali": 18854, + "pojechała": 18855, + "pozorem": 18856, + "popołudnie": 18857, + "pouf": 18858, + "poszłam": 18859, + "szma": 18860, + "szowie": 18861, + "sztyw": 18862, + "szosie": 18863, + "sznur": 18864, + "ros": 18865, + "roczna": 18866, + "roszczeń": 18867, + "ałów": 18868, + "lij": 18869, + "lich": 18870, + "limi": 18871, + "lito": 18872, + "lino": 18873, + "liczenia": 18874, + "goli": 18875, + "gole": 18876, + "rzewski": 18877, + "kore": 18878, + "kory": 18879, + "kotom": 18880, + "kolacji": 18881, + "korea": 18882, + "kany": 18883, + "kaszta": 18884, + "zają": 18885, + "zaży": 18886, + "zasu": 18887, + "zaska": 18888, + "zaką": 18889, + "zachodzi": 18890, + "zamieszka": 18891, + "zagę": 18892, + "zafun": 18893, + "zaciąg": 18894, + "zagar": 18895, + "zasło": 18896, + "zapada": 18897, + "zawoła": 18898, + "zaofe": 18899, + "zarządzenia": 18900, + "zainwest": 18901, + "zapamiętać": 18902, + "leżały": 18903, + "doży": 18904, + "doły": 18905, + "dobi": 18906, + "dome": 18907, + "dorob": 18908, + "dotacji": 18909, + "doniesienia": 18910, + "dofinansowanie": 18911, + "dookoła": 18912, + "teat": 18913, + "tarze": 18914, + "tażu": 18915, + "misja": 18916, + "tył": 18917, + "tyce": 18918, + "tycki": 18919, + "kipe": 18920, + "wyrze": 18921, + "wywar": 18922, + "wykra": 18923, + "wywią": 18924, + "wypowiedział": 18925, + "wyprowadzić": 18926, + "wyeli": 18927, + "wybierze": 18928, + "wydziały": 18929, + "wypełnić": 18930, + "wykazała": 18931, + "wytwor": 18932, + "tomi": 18933, + "wacze": 18934, + "wanym": 18935, + "rekomen": 18936, + "jam": 18937, + "jamy": 18938, + "winie": 18939, + "wica": 18940, + "rzystów": 18941, + "macji": 18942, + "mask": 18943, + "maso": 18944, + "makro": 18945, + "darze": 18946, + "przebi": 18947, + "przeprac": 18948, + "przekrę": 18949, + "przestaje": 18950, + "przemyśle": 18951, + "przechodził": 18952, + "przetrwać": 18953, + "przemiany": 18954, + "przesłuchi": 18955, + "lacyjny": 18956, + "odła": 18957, + "odbud": 18958, + "odpada": 18959, + "odnowi": 18960, + "odprę": 18961, + "odsyła": 18962, + "odczyt": 18963, + "dzin": 18964, + "paro": 18965, + "palu": 18966, + "paliwo": 18967, + "pański": 18968, + "rynkach": 18969, + "kujący": 18970, + "czysty": 18971, + "czysto": 18972, + "czystą": 18973, + "czynić": 18974, + "dziera": 18975, + "celnych": 18976, + "stawek": 18977, + "mokry": 18978, + "motorów": 18979, + "woź": 18980, + "wodza": 18981, + "dys": 18982, + "obc": 18983, + "ruję": 18984, + "rujący": 18985, + "ruszą": 18986, + "ruiny": 18987, + "dech": 18988, + "deale": 18989, + "defe": 18990, + "departamentu": 18991, + "przymie": 18992, + "przybyło": 18993, + "przystos": 18994, + "przywio": 18995, + "przydroż": 18996, + "much": 18997, + "musz": 18998, + "szyński": 18999, + "szykuje": 19000, + "sióstr": 19001, + "empi": 19002, + "piwem": 19003, + "pionie": 19004, + "szele": 19005, + "szept": 19006, + "inge": 19007, + "inspi": 19008, + "pero": 19009, + "promieniu": 19010, + "łyk": 19011, + "łyby": 19012, + "zepsu": 19013, + "Poch": 19014, + "Postanowi": 19015, + "Pomoc": 19016, + "Potrafi": 19017, + "zyskał": 19018, + "medale": 19019, + "bas": 19020, + "bacji": 19021, + "bazie": 19022, + "bagaż": 19023, + "znani": 19024, + "cane": 19025, + "lodzie": 19026, + "rozrzu": 19027, + "rozgrze": 19028, + "rozbija": 19029, + "spokaja": 19030, + "podpisać": 19031, + "podniesienie": 19032, + "podkarpa": 19033, + "podpisuje": 19034, + "finale": 19035, + "ról": 19036, + "juz": 19037, + "subie": 19038, + "sumienie": 19039, + "sesję": 19040, + "best": 19041, + "chore": 19042, + "Napole": 19043, + "pusto": 19044, + "puszki": 19045, + "buch": 19046, + "burza": 19047, + "budził": 19048, + "więź": 19049, + "szarego": 19050, + "jedź": 19051, + "powiedzą": 19052, + "prawnie": 19053, + "prawną": 19054, + "sądzie": 19055, + "sądząc": 19056, + "Jemu": 19057, + "nurt": 19058, + "najpoważ": 19059, + "najprost": 19060, + "ake": 19061, + "akcjonariu": 19062, + "równym": 19063, + "równości": 19064, + "włamania": 19065, + "pól": 19066, + "tracił": 19067, + "trasę": 19068, + "żami": 19069, + "Zawa": 19070, + "Zawi": 19071, + "Zagro": 19072, + "Zapomni": 19073, + "Zarządza": 19074, + "Zamek": 19075, + "Zazwyczaj": 19076, + "Zapraszamy": 19077, + "konspiracji": 19078, + "chaos": 19079, + "działek": 19080, + "okla": 19081, + "zujemy": 19082, + "warta": 19083, + "warstwa": 19084, + "warstwie": 19085, + "bratem": 19086, + "niemniej": 19087, + "skop": 19088, + "Kota": 19089, + "Kocie": 19090, + "Kozł": 19091, + "mówiłaś": 19092, + "gód": 19093, + "Mali": 19094, + "Mada": 19095, + "Madry": 19096, + "mięśnie": 19097, + "tamtym": 19098, + "słody": 19099, + "kradzie": 19100, + "1914": 19101, + "Janik": 19102, + "Jaskier": 19103, + "dzali": 19104, + "0000": 19105, + "stracja": 19106, + "tendencji": 19107, + "śniegiem": 19108, + "kąt": 19109, + "genia": 19110, + "ląc": 19111, + "wznowie": 19112, + "wzniesiony": 19113, + "działaniem": 19114, + "Kamien": 19115, + "Chcąc": 19116, + "cyjności": 19117, + "Wyda": 19118, + "Wymaga": 19119, + "Wychowa": 19120, + "Wyposażenie": 19121, + "padał": 19122, + "ziemie": 19123, + "importu": 19124, + "pewni": 19125, + "pewniej": 19126, + "Dość": 19127, + "Dolnym": 19128, + "robio": 19129, + "robiliśmy": 19130, + "miejski": 19131, + "pełny": 19132, + "tworzone": 19133, + "Mile": 19134, + "sprawiał": 19135, + "sprawiają": 19136, + "Przemyślu": 19137, + "siatkę": 19138, + "płata": 19139, + "płakać": 19140, + "stroje": 19141, + "długu": 19142, + "miejscami": 19143, + "wiernych": 19144, + "dząca": 19145, + "dawały": 19146, + "ustaleniu": 19147, + "ustalili": 19148, + "łączenie": 19149, + "karku": 19150, + "pięści": 19151, + "Moi": 19152, + "kompli": 19153, + "parkiecie": 19154, + "truje": 19155, + "uwagą": 19156, + "darowi": 19157, + "plaster": 19158, + "umrzeć": 19159, + "cięcia": 19160, + "złoży": 19161, + "złotą": 19162, + "złożona": 19163, + "krył": 19164, + "kryje": 19165, + "sprawdzenia": 19166, + "trosz": 19167, + "troską": 19168, + "Stare": 19169, + "szukała": 19170, + "hamul": 19171, + "Lekar": 19172, + "cące": 19173, + "mniejszej": 19174, + "Wielo": 19175, + "pisar": 19176, + "pismem": 19177, + "zdawać": 19178, + "zdarzyć": 19179, + "Marię": 19180, + "Szla": 19181, + "Szczu": 19182, + "Wiktora": 19183, + "Widziałam": 19184, + "piersiach": 19185, + "stanowiło": 19186, + "żąda": 19187, + "stosownie": 19188, + "And": 19189, + "miałbym": 19190, + "onet": 19191, + "klawisz": 19192, + "wojsku": 19193, + "osobowe": 19194, + "kowały": 19195, + "znajdowały": 19196, + "zależeć": 19197, + "prezerwa": 19198, + "prezenty": 19199, + "naukowa": 19200, + "naukowego": 19201, + "Rei": 19202, + "słynnego": 19203, + "encyklope": 19204, + "Inte": 19205, + "Indii": 19206, + "abym": 19207, + "wulka": 19208, + "prowadziły": 19209, + "świetny": 19210, + "świeżym": 19211, + "trzymając": 19212, + "startu": 19213, + "podobną": 19214, + "niosę": 19215, + "niosłam": 19216, + "kolejność": 19217, + "obezwła": 19218, + "zachód": 19219, + "wojem": 19220, + "zrobisz": 19221, + "zrobimy": 19222, + "Podla": 19223, + "wędli": 19224, + "prezydium": 19225, + "obowiązywał": 19226, + "zgodzie": 19227, + "borów": 19228, + "szczególnych": 19229, + "Warszawą": 19230, + "społecznie": 19231, + "obaw": 19232, + "spry": 19233, + "Wenus": 19234, + "wójta": 19235, + "Nicho": 19236, + "Największą": 19237, + "Biskup": 19238, + "gard": 19239, + "zdolna": 19240, + "chronią": 19241, + "chicho": 19242, + "chium": 19243, + "wartością": 19244, + "powiadam": 19245, + "zmą": 19246, + "liczni": 19247, + "gotowych": 19248, + "gotowość": 19249, + "gospodarkę": 19250, + "gospodarstwo": 19251, + "tłumie": 19252, + "projekta": 19253, + "czynnie": 19254, + "czynny": 19255, + "produkt": 19256, + "produkuje": 19257, + "przedstawiał": 19258, + "przedstawiła": 19259, + "malną": 19260, + "ciemnych": 19261, + "przyjaźnie": 19262, + "domku": 19263, + "domowego": 19264, + "Wawe": 19265, + "minucie": 19266, + "Babi": 19267, + "Bazy": 19268, + "Badań": 19269, + "dodatkiem": 19270, + "politycznie": 19271, + "spółce": 19272, + "spółkach": 19273, + "związkach": 19274, + "Czesław": 19275, + "parado": 19276, + "Buga": 19277, + "młodą": 19278, + "uważać": 19279, + "wyrafin": 19280, + "obroty": 19281, + "obrońców": 19282, + "zwykłych": 19283, + "zwykłego": 19284, + "finansowo": 19285, + "finansować": 19286, + "Dziewczy": 19287, + "zawodnicy": 19288, + "Bea": 19289, + "Beski": 19290, + "klubach": 19291, + "military": 19292, + "leczkę": 19293, + "słucham": 19294, + "słuchaczy": 19295, + "pomnę": 19296, + "pompy": 19297, + "atle": 19298, + "robota": 19299, + "wenty": 19300, + "wencja": 19301, + "towarzysze": 19302, + "towarzyszył": 19303, + "wspólny": 19304, + "święte": 19305, + "świętości": 19306, + "zajmowała": 19307, + "kierowcę": 19308, + "mąd": 19309, + "mądry": 19310, + "mądrzej": 19311, + "gówno": 19312, + "mężczyźnie": 19313, + "ocenił": 19314, + "dowanej": 19315, + "Mussoli": 19316, + "przyjęto": 19317, + "przyjęciu": 19318, + "uchwalił": 19319, + "lekarzem": 19320, + "zapewniał": 19321, + "Barbary": 19322, + "lokalnego": 19323, + "Chopina": 19324, + "amfe": 19325, + "160": 19326, + "książkach": 19327, + "Rzeszy": 19328, + "telewizję": 19329, + "Deut": 19330, + "Debren": 19331, + "syjne": 19332, + "stwierdzenia": 19333, + "krótszy": 19334, + "odpowiedzią": 19335, + "ciekawsze": 19336, + "księcia": 19337, + "pozostawał": 19338, + "piękno": 19339, + "założona": 19340, + "Pewnego": 19341, + "przyznała": 19342, + "miejscowym": 19343, + "Tuska": 19344, + "sztucznych": 19345, + "samochodowych": 19346, + "nowotar": 19347, + "związaną": 19348, + "ministerstwo": 19349, + "Życia": 19350, + "tłumaczenia": 19351, + "tłumaczyła": 19352, + "wykonał": 19353, + "milczą": 19354, + "rejonu": 19355, + "stawiania": 19356, + "stawiając": 19357, + "pieniężnych": 19358, + "przewodniczył": 19359, + "osiedle": 19360, + "poprawę": 19361, + "poprawkami": 19362, + "Wojna": 19363, + "huś": 19364, + "ogrodni": 19365, + "godna": 19366, + "Medi": 19367, + "Siedem": 19368, + "zaczęliśmy": 19369, + "obozów": 19370, + "Rozma": 19371, + "górskich": 19372, + "złapać": 19373, + "państwowym": 19374, + "niesień": 19375, + "potrafiła": 19376, + "PRZE": 19377, + "otrzymało": 19378, + "otrzymują": 19379, + "wymagać": 19380, + "wymagane": 19381, + "lubiła": 19382, + "ograniczony": 19383, + "tytułów": 19384, + "ogniu": 19385, + "lizowanym": 19386, + "wyjści": 19387, + "oskarżycie": 19388, + "porażka": 19389, + "przypadkowe": 19390, + "udali": 19391, + "udawać": 19392, + "cierpli": 19393, + "sportową": 19394, + "najlepszego": 19395, + "idee": 19396, + "ciężkiej": 19397, + "próbowałem": 19398, + "Izba": 19399, + "wybrali": 19400, + "zamknięcia": 19401, + "Wielkim": 19402, + "obywatela": 19403, + "technicznej": 19404, + "winna": 19405, + "alkoholem": 19406, + "potwierdziły": 19407, + "WSI": 19408, + "wojskowe": 19409, + "wojskowy": 19410, + "dostają": 19411, + "dostaną": 19412, + "położenia": 19413, + "porozumiewa": 19414, + "dzwon": 19415, + "Szczecin": 19416, + "Autorzy": 19417, + "uzyskali": 19418, + "strukturze": 19419, + "lampy": 19420, + "tradycję": 19421, + "tradycją": 19422, + "Stop": 19423, + "utworzyć": 19424, + "palca": 19425, + "palcach": 19426, + "głupia": 19427, + "pokazywał": 19428, + "ekonomii": 19429, + "pójdziemy": 19430, + "procentowy": 19431, + "konkursach": 19432, + "opatrz": 19433, + "Zielonej": 19434, + "Zieliński": 19435, + "zdumieniem": 19436, + "zgłoszeń": 19437, + "brzyd": 19438, + "spowodowała": 19439, + "spowodowały": 19440, + "posłanka": 19441, + "komunizm": 19442, + "jeżdżają": 19443, + "stałym": 19444, + "fizyczny": 19445, + "ładny": 19446, + "ludowej": 19447, + "zebrał": 19448, + "zebraniu": 19449, + "konkrety": 19450, + "konkretnego": 19451, + "Włosi": 19452, + "zagrożonych": 19453, + "1976": 19454, + "1979": 19455, + "KOCIE": 19456, + "kandydatem": 19457, + "zapłaty": 19458, + "wieloma": 19459, + "szlak": 19460, + "wykonywaniu": 19461, + "traktowany": 19462, + "rozpaczli": 19463, + "chorobą": 19464, + "Homo": 19465, + "Hoff": 19466, + "sztabu": 19467, + "całkowitej": 19468, + "ilościach": 19469, + "kilometry": 19470, + "sekretar": 19471, + "zdradza": 19472, + "zdradzić": 19473, + "czerwona": 19474, + "Olgi": 19475, + "zdąży": 19476, + "zdążyli": 19477, + "odwiedzić": 19478, + "normalnych": 19479, + "grzyby": 19480, + "kwas": 19481, + "kwadran": 19482, + "zawarcie": 19483, + "skóra": 19484, + "skórza": 19485, + "dodatkową": 19486, + "skutecz": 19487, + "śpiewać": 19488, + "uśmiechnęła": 19489, + "zbrojnych": 19490, + "gazet": 19491, + "potężna": 19492, + "Hehe": 19493, + "sprawozdań": 19494, + "sprawozdaniu": 19495, + "kanał": 19496, + "kanały": 19497, + "zadowolenie": 19498, + "międzynarodowym": 19499, + "jakiegokolwiek": 19500, + "Fizy": 19501, + "katolickich": 19502, + "wydawała": 19503, + "konkure": 19504, + "tworzyła": 19505, + "sześćdziesiątych": 19506, + "Bandy": 19507, + "Podobne": 19508, + "kolanach": 19509, + "grupami": 19510, + "aresztowaniu": 19511, + "ujawnić": 19512, + "skończyła": 19513, + "Wysokiej": 19514, + "zorcy": 19515, + "niedopuszcza": 19516, + "chrześcijaństwo": 19517, + "wyobraź": 19518, + "starogar": 19519, + "bankno": 19520, + "bankowych": 19521, + "gwiazdą": 19522, + "orzeka": 19523, + "rzadka": 19524, + "powołana": 19525, + "mężczyznami": 19526, + "krzeseł": 19527, + "ington": 19528, + "włącznie": 19529, + "handlowego": 19530, + "Szym": 19531, + "zwiększenia": 19532, + "biskupi": 19533, + "kwiatami": 19534, + "poczty": 19535, + "masowego": 19536, + "spędzić": 19537, + "składki": 19538, + "schwy": 19539, + "pokrycie": 19540, + "konstrukcja": 19541, + "polskiemu": 19542, + "uczestniczy": 19543, + "uczestnikom": 19544, + "ekonomicznych": 19545, + "dorobek": 19546, + "aktywny": 19547, + "Bogumił": 19548, + "realizowane": 19549, + "żandar": 19550, + "fabrykę": 19551, + "świetlicy": 19552, + "psycholog": 19553, + "wolniej": 19554, + "angielskiej": 19555, + "Husa": 19556, + "zimnej": 19557, + "zimowych": 19558, + "Wojewódzkim": 19559, + "idziesz": 19560, + "zabezpieczenie": 19561, + "wybitny": 19562, + "drużyn": 19563, + "komórkowych": 19564, + "chłopaki": 19565, + "okula": 19566, + "świąt": 19567, + "podziemia": 19568, + "Hanna": 19569, + "talerzy": 19570, + "przyrost": 19571, + "szczątki": 19572, + "ładunek": 19573, + "ładunku": 19574, + "banda": 19575, + "samorządów": 19576, + "Twojej": 19577, + "błysk": 19578, + "spadnie": 19579, + "zbudowany": 19580, + "lotniska": 19581, + "żywność": 19582, + "konkurencja": 19583, + "spotkałam": 19584, + "urzędnik": 19585, + "akceptuje": 19586, + "akceptacji": 19587, + "zdawał": 19588, + "łowicz": 19589, + "zanieczy": 19590, + "zaniecha": 19591, + "ciężarów": 19592, + "silniejsze": 19593, + "zbierać": 19594, + "1954": 19595, + "1957": 19596, + "William": 19597, + "Słonim": 19598, + "pragnę": 19599, + "gatunek": 19600, + "gatunki": 19601, + "płacimy": 19602, + "drogowe": 19603, + "Adaś": 19604, + "zrozumiałe": 19605, + "bilety": 19606, + "pozytywny": 19607, + "wierzchu": 19608, + "pływające": 19609, + "nowoczesne": 19610, + "zbawienia": 19611, + "posiadał": 19612, + "prywatyzacja": 19613, + "bojowników": 19614, + "drewniane": 19615, + "mechanizmy": 19616, + "obszarem": 19617, + "Pamięci": 19618, + "wyrzucić": 19619, + "przewozi": 19620, + "utraty": 19621, + "gabine": 19622, + "rewolucjoni": 19623, + "podpisali": 19624, + "dwudziesto": 19625, + "Węgl": 19626, + "bieżącym": 19627, + "żółty": 19628, + "przeszkadzać": 19629, + "odwoły": 19630, + "odwołał": 19631, + "widziałeś": 19632, + "biurku": 19633, + "zaangażowania": 19634, + "zwolnień": 19635, + "awantu": 19636, + "zobowiązania": 19637, + "leśnym": 19638, + "delikatna": 19639, + "równowar": 19640, + "brytyjskich": 19641, + "pragnienia": 19642, + "skarbowego": 19643, + "korytarz": 19644, + "zaproponować": 19645, + "domagać": 19646, + "resort": 19647, + "podejrzanego": 19648, + "irlan": 19649, + "skraju": 19650, + "poszukiwań": 19651, + "JEST": 19652, + "Zosia": 19653, + "Została": 19654, + "rysunki": 19655, + "przykładzie": 19656, + "kontaktach": 19657, + "koncepcja": 19658, + "pokojowych": 19659, + "zastanawiali": 19660, + "ewentualne": 19661, + "występów": 19662, + "skłonność": 19663, + "DZYN": 19664, + "kancle": 19665, + "zewnętrzne": 19666, + "zewnętrznych": 19667, + "interpretacji": 19668, + "wysiłki": 19669, + "Kalisz": 19670, + "Ustawodaw": 19671, + "odzwiercie": 19672, + "zwalnia": 19673, + "rzoną": 19674, + "rzonej": 19675, + "ratowników": 19676, + "energetycznego": 19677, + "następujących": 19678, + "żydowskich": 19679, + "procedur": 19680, + "wychowawczy": 19681, + "stępował": 19682, + "schema": 19683, + "uruchomienie": 19684, + "pozwolenie": 19685, + "Londynu": 19686, + "pracodawca": 19687, + "cieplej": 19688, + "przywódcy": 19689, + "supermarke": 19690, + "Nauki": 19691, + "'',": 19692, + "pogadać": 19693, + "zawodach": 19694, + "wyczerpu": 19695, + "rytmi": 19696, + "Kierownik": 19697, + "agresyw": 19698, + "uniewin": 19699, + "Wyborcza": 19700, + "zdrowotne": 19701, + "integracja": 19702, + "zapraszamy": 19703, + "przesady": 19704, + "przesadza": 19705, + "kłamstwo": 19706, + "Słowacji": 19707, + "przekształcenia": 19708, + "dworcu": 19709, + "nielegalnie": 19710, + "zamask": 19711, + "granat": 19712, + "spełniają": 19713, + "postoju": 19714, + "weryfi": 19715, + "bandyci": 19716, + "kreacji": 19717, + "kateche": 19718, + "zapomniałem": 19719, + "doradca": 19720, + "wezwania": 19721, + "przesłanie": 19722, + "Johna": 19723, + "uzasadnione": 19724, + "Brzegu": 19725, + "zbóż": 19726, + "wyraźny": 19727, + "Dariusza": 19728, + "rozstrzygnięcia": 19729, + "apteki": 19730, + "Dokładnie": 19731, + "Kosowa": 19732, + "zaprzę": 19733, + "rekord": 19734, + "satysfakcji": 19735, + "Inspektor": 19736, + "Firmy": 19737, + "Tomka": 19738, + "kardynała": 19739, + "odwróconym": 19740, + "urodzin": 19741, + "urodziny": 19742, + "dźwięki": 19743, + "dźwięku": 19744, + "wykorzystując": 19745, + "opozycja": 19746, + "arcybiskup": 19747, + "rozsądku": 19748, + "Witolda": 19749, + "Wojskowego": 19750, + "protestujących": 19751, + "Przedsiębiorstwo": 19752, + "BIG": 19753, + "wyłania": 19754, + "rozgrywek": 19755, + "wściekło": 19756, + "Powiatowego": 19757, + "Historii": 19758, + "SIĘ": 19759, + "salonie": 19760, + "kościołem": 19761, + "Austria": 19762, + "dziadka": 19763, + "modlitwę": 19764, + "Hall": 19765, + "sformułowania": 19766, + "uciekać": 19767, + "barokowe": 19768, + "Jelcyna": 19769, + "strefę": 19770, + "Dziennikarze": 19771, + "powiadomił": 19772, + "Dziewczynka": 19773, + "wszczęcia": 19774, + "denerwuje": 19775, + "Istnieją": 19776, + "pociągi": 19777, + "pozostałości": 19778, + "wyścig": 19779, + "Katarzyny": 19780, + "sprząta": 19781, + "kwadratowych": 19782, + "rezerwat": 19783, + "Dowód": 19784, + "Wrócił": 19785, + "karetki": 19786, + "kurtki": 19787, + "powrócił": 19788, + "Papież": 19789, + "Szczęśli": 19790, + "Angusa": 19791, + "wyobrażam": 19792, + "Ludwik": 19793, + "Ludwika": 19794, + "Starogardzie": 19795, + "warzyw": 19796, + "Narodzenia": 19797, + "zbrodnia": 19798, + "Otwiera": 19799, + "żeglu": 19800, + "zamieszanie": 19801, + "absurda": 19802, + "podziemnych": 19803, + "Sosnow": 19804, + "wyrwać": 19805, + "wysłuchaniu": 19806, + "motocykli": 19807, + "Konstanty": 19808, + "Konferencja": 19809, + "ziemniaki": 19810, + "laureatów": 19811, + "gimnazjalnych": 19812, + "Faktycznie": 19813, + "dogadać": 19814, + "batantów": 19815, + "koncentracji": 19816, + "inwestorzy": 19817, + "gwiazdami": 19818, + "spusto": 19819, + "spełnione": 19820, + "zabudowań": 19821, + "zawdzięcza": 19822, + "Potrzeb": 19823, + "Monachium": 19824, + "Chciałabym": 19825, + "Breżnie": 19826, + "zareagował": 19827, + "faszyst": 19828, + "Możliwe": 19829, + "klasztoru": 19830, + "Malborka": 19831, + "Gilowska": 19832, + "wegetaria": 19833, + "Jeziora": 19834, + "Walendziak": 19835, + "Bądź": 19836, + "atrakcji": 19837, + "uprzejmie": 19838, + "odnala": 19839, + "Kopernika": 19840, + "psychiatry": 19841, + "drugorzę": 19842, + "Lubię": 19843, + "Zgadzam": 19844, + "uwikła": 19845, + "galerii": 19846, + "Pozwoli": 19847, + "Pauza": 19848, + "żołądka": 19849, + "Kijowie": 19850, + "Magdalena": 19851, + "stypendia": 19852, + "bezkarnie": 19853, + "kontrakty": 19854, + "konsultacje": 19855, + "nadejdzie": 19856, + "czyjeś": 19857, + "Postępowanie": 19858, + "komisariatu": 19859, + "Zwykle": 19860, + "muzułma": 19861, + "Kapitał": 19862, + "długotrw": 19863, + "Rokita": 19864, + "Służb": 19865, + "Arkadiusz": 19866, + "PGR": 19867, + "akorde": 19868, + "najbogatszych": 19869, + "siatkówki": 19870, + "Widmar": 19871, + "Socjaldemokracja": 19872, + "Lewandowski": 19873, + "Podkreśla": 19874, + "Pełnomoc": 19875, + "kręgosłupa": 19876, + "Meksyku": 19877, + "Brzoz": 19878, + "Zwierząt": 19879, + "afga": 19880, + "Nagrodę": 19881, + "Gabrie": 19882, + "hierarchii": 19883, + "sędziego": 19884, + "prysznic": 19885, + "KWIDZYN": 19886, + "penetra": 19887, + "Indian": 19888, + "Dosyć": 19889, + ".?": 19890, + "02": 19891, + "05": 19892, + "98": 19893, + "?.": 19894, + "?\".": 19895, + "Ano": 19896, + "Akt": 19897, + "Bła": 19898, + "Blo": 19899, + "Cur": 19900, + "Cam": 19901, + "Clau": 19902, + "CJA": 19903, + "Dod": 19904, + "DLA": 19905, + "EM": 19906, + "Fal": 19907, + "Fau": 19908, + "GH": 19909, + "Głę": 19910, + "Gron": 19911, + "Grozi": 19912, + "HP": 19913, + "Hindu": 19914, + "HSW": 19915, + "IM": 19916, + "Kła": 19917, + "Kwo": 19918, + "Lę": 19919, + "Mły": 19920, + "Mun": 19921, + "NS": 19922, + "Nę": 19923, + "Ola": 19924, + "Obe": 19925, + "Osią": 19926, + "Pój": 19927, + "PPS": 19928, + "RT": 19929, + "Sc": 19930, + "Sp": 19931, + "Sco": 19932, + "Skład": 19933, + "Sprzeciw": 19934, + "Sur": 19935, + "Schi": 19936, + "Spoko": 19937, + "Strą": 19938, + "Skier": 19939, + "Spośród": 19940, + "TR": 19941, + "Trz": 19942, + "UN": 19943, + "Un": 19944, + "Ucie": 19945, + "Ude": 19946, + "VII": 19947, + "WN": 19948, + "WIA": 19949, + "Wszędzie": 19950, + "ZI": 19951, + "ZNA": 19952, + "Zorganiz": 19953, + "Zginę": 19954, + "atu": 19955, + "adi": 19956, + "asce": 19957, + "anato": 19958, + "aspi": 19959, + "antropo": 19960, + "bodź": 19961, + "ctwie": 19962, + "dię": 19963, + "dri": 19964, + "ech": 19965, + "emu": 19966, + "grób": 19967, + "hwe": 19968, + "iry": 19969, + "ian": 19970, + "igli": 19971, + "jni": 19972, + "ktami": 19973, + "kcyjny": 19974, + "kcjone": 19975, + "lskie": 19976, + "mrok": 19977, + "nowałem": 19978, + "osz": 19979, + "oglę": 19980, + "oszukać": 19981, + "opór": 19982, + "oszac": 19983, + "sra": 19984, + "sowo": 19985, + "sować": 19986, + "sowego": 19987, + "spię": 19988, + "spis": 19989, + "sho": 19990, + "snem": 19991, + "sprecy": 19992, + "spełna": 19993, + "ts": 19994, + "twą": 19995, + "tren": 19996, + "tnością": 19997, + "uko": 19998, + "upa": 19999, + "ubi": 20000, + "uwła": 20001, + "uczę": 20002, + "ujący": 20003, + "upew": 20004, + "ustęp": 20005, + "uchodzi": 20006, + "udać": 20007, + "unii": 20008, + "uczony": 20009, + "uciec": 20010, + "urzeczywi": 20011, + "uniósł": 20012, + "ubó": 20013, + "uświado": 20014, + "ułatwie": 20015, + "ubiegać": 20016, + "usiąść": 20017, + "uruchamia": 20018, + "vy": 20019, + "wsza": 20020, + "wstrze": 20021, + "wstępu": 20022, + "wpisy": 20023, + "wjeżdża": 20024, + "wciąga": 20025, + "wprowadziła": 20026, + "wpaść": 20027, + "wsiach": 20028, + "wszczyna": 20029, + "whisky": 20030, + "zsu": 20031, + "zowanie": 20032, + "zowana": 20033, + "zrzuca": 20034, + "ŁOP": 20035, + "łków": 20036, + "ŚĆ": 20037, + "śmiało": 20038, + "środy": 20039, + "źne": 20040, + "Żeg": 20041, + "żarty": 20042, + "natę": 20043, + "nawał": 20044, + "nader": 20045, + "nagrze": 20046, + "naduży": 20047, + "naprawy": 20048, + "nakłada": 20049, + "napiszę": 20050, + "owro": 20051, + "owcu": 20052, + "czma": 20053, + "stko": 20054, + "niesz": 20055, + "niewie": 20056, + "nieduże": 20057, + "nieliczne": 20058, + "nieobecności": 20059, + "niepowtarz": 20060, + "nita": 20061, + "nicj": 20062, + "nicznego": 20063, + "nicach": 20064, + "poju": 20065, + "posty": 20066, + "pomal": 20067, + "połów": 20068, + "pogłę": 20069, + "pojedna": 20070, + "porozmawia": 20071, + "szwajcar": 20072, + "dzkich": 20073, + "roko": 20074, + "rolą": 20075, + "rolne": 20076, + "rocznym": 20077, + "jeń": 20078, + "lian": 20079, + "linę": 20080, + "liwego": 20081, + "lizmem": 20082, + "godzą": 20083, + "gościa": 20084, + "gosłowia": 20085, + "rzeko": 20086, + "rzekę": 20087, + "rzeką": 20088, + "kody": 20089, + "kosza": 20090, + "kogu": 20091, + "kocu": 20092, + "komentu": 20093, + "kostkę": 20094, + "kao": 20095, + "kawa": 20096, + "karu": 20097, + "kacje": 20098, + "kaset": 20099, + "zau": 20100, + "zasia": 20101, + "zapię": 20102, + "zawał": 20103, + "zawę": 20104, + "zadał": 20105, + "zaszczy": 20106, + "zamil": 20107, + "zadość": 20108, + "zamił": 20109, + "zaświadczenie": 20110, + "zapowiadał": 20111, + "leciu": 20112, + "dog": 20113, + "dopła": 20114, + "domyśli": 20115, + "dobiega": 20116, + "domag": 20117, + "doprowadziła": 20118, + "dochodzenia": 20119, + "dostoj": 20120, + "tecznej": 20121, + "testów": 20122, + "cimy": 20123, + "ciły": 20124, + "ciałem": 20125, + "mij": 20126, + "mise": 20127, + "mion": 20128, + "minionym": 20129, + "mińsko": 20130, + "mimowo": 20131, + "mistrzem": 20132, + "tyto": 20133, + "tykał": 20134, + "typów": 20135, + "kij": 20136, + "wysa": 20137, + "wyrzą": 20138, + "wypadł": 20139, + "wywiera": 20140, + "wykłada": 20141, + "wytrzeź": 20142, + "wymyśla": 20143, + "wykazuje": 20144, + "wychodząc": 20145, + "wysiłek": 20146, + "wymianę": 20147, + "toczą": 20148, + "torek": 20149, + "toczyła": 20150, + "toksy": 20151, + "wający": 20152, + "recy": 20153, + "redy": 20154, + "reformę": 20155, + "republiki": 20156, + "ławe": 20157, + "jarz": 20158, + "jada": 20159, + "wii": 20160, + "witra": 20161, + "widzieliśmy": 20162, + "rzynie": 20163, + "byście": 20164, + "mamo": 20165, + "mafi": 20166, + "macha": 20167, + "mapy": 20168, + "mającej": 20169, + "maturę": 20170, + "darem": 20171, + "notowania": 20172, + "przekaz": 20173, + "przestać": 20174, + "przetwór": 20175, + "przejazd": 20176, + "przeczyt": 20177, + "przeprowadziła": 20178, + "lane": 20179, + "lamu": 20180, + "odły": 20181, + "odchodzi": 20182, + "odchy": 20183, + "odmowy": 20184, + "odnowie": 20185, + "oddziałach": 20186, + "odpocząć": 20187, + "kiel": 20188, + "dzio": 20189, + "dzika": 20190, + "dziwia": 20191, + "dziwię": 20192, + "dzione": 20193, + "dziłam": 20194, + "paku": 20195, + "palec": 20196, + "rybo": 20197, + "ryjnych": 20198, + "kuro": 20199, + "czynie": 20200, + "czystości": 20201, + "cegieł": 20202, + "stacją": 20203, + "mok": 20204, + "mot": 20205, + "moda": 20206, + "monia": 20207, + "mozo": 20208, + "morzem": 20209, + "mobili": 20210, + "wieczny": 20211, + "łodzi": 20212, + "łość": 20213, + "cytry": 20214, + "wozy": 20215, + "worek": 20216, + "wolni": 20217, + "wokata": 20218, + "dyktu": 20219, + "dyskry": 20220, + "prawym": 20221, + "mykam": 20222, + "obru": 20223, + "ober": 20224, + "oboj": 20225, + "obchody": 20226, + "obóz": 20227, + "obchodów": 20228, + "arku": 20229, + "rude": 20230, + "destru": 20231, + "deleg": 20232, + "przyp": 20233, + "przybiera": 20234, + "przylega": 20235, + "przywoła": 20236, + "przyniesie": 20237, + "przyjechać": 20238, + "przyjedzie": 20239, + "przynależności": 20240, + "przybyłych": 20241, + "przyjemnie": 20242, + "sis": 20243, + "silnego": 20244, + "silni": 20245, + "sady": 20246, + "satani": 20247, + "piani": 20248, + "szere": 20249, + "insy": 20250, + "ludobój": 20251, + "piecho": 20252, + "pieczą": 20253, + "piecu": 20254, + "wezmę": 20255, + "weszły": 20256, + "prole": 20257, + "promie": 20258, + "prostego": 20259, + "prozai": 20260, + "gas": 20261, + "gadu": 20262, + "bini": 20263, + "biod": 20264, + "biscy": 20265, + "czali": 20266, + "czane": 20267, + "Poz": 20268, + "Postu": 20269, + "Pociąg": 20270, + "Pogot": 20271, + "Pokój": 20272, + "Pojęcie": 20273, + "meni": 20274, + "mebl": 20275, + "banie": 20276, + "znanym": 20277, + "skierowała": 20278, + "lokomo": 20279, + "boda": 20280, + "boso": 20281, + "bocznych": 20282, + "bojów": 20283, + "rozła": 20284, + "rozda": 20285, + "rozwie": 20286, + "rozróż": 20287, + "rozciąg": 20288, + "rozprzestrze": 20289, + "rozstrzela": 20290, + "rozgory": 20291, + "sposobie": 20292, + "łukiem": 20293, + "duchy": 20294, + "osłu": 20295, + "owiu": 20296, + "podnoszą": 20297, + "podniosła": 20298, + "synowi": 20299, + "ródziem": 20300, + "jutra": 20301, + "jugosłowia": 20302, + "suma": 20303, + "siem": 20304, + "ntka": 20305, + "biel": 20306, + "bień": 20307, + "biegiem": 20308, + "biednych": 20309, + "seg": 20310, + "sean": 20311, + "cholera": 20312, + "Nakle": 20313, + "Nieoficjalnie": 20314, + "puch": 20315, + "pustym": 20316, + "pukanie": 20317, + "buje": 20318, + "butów": 20319, + "skrót": 20320, + "szara": 20321, + "prawnu": 20322, + "stojąc": 20323, + "stołów": 20324, + "zonu": 20325, + "grad": 20326, + "grach": 20327, + "gracji": 20328, + "Jele": 20329, + "szczer": 20330, + "szczeniem": 20331, + "szczepion": 20332, + "najszyb": 20333, + "najwybi": 20334, + "najtań": 20335, + "najłatwiej": 20336, + "najciekawszy": 20337, + "najbied": 20338, + "aktorzy": 20339, + "akcentem": 20340, + "władzą": 20341, + "trawie": 20342, + "trawę": 20343, + "żając": 20344, + "żaniem": 20345, + "czole": 20346, + "Zabra": 20347, + "Zamierza": 20348, + "Zagranicznych": 20349, + "częściach": 20350, + "konklu": 20351, + "...,": 20352, + "chade": 20353, + "ciasta": 20354, + "ciasto": 20355, + "mianem": 20356, + "działała": 20357, + "bezbro": 20358, + "bezsen": 20359, + "prefe": 20360, + "cząste": 20361, + "trzysta": 20362, + "trzymają": 20363, + "dnią": 20364, + "zupy": 20365, + "cukie": 20366, + "brater": 20367, + "brakiem": 20368, + "bramę": 20369, + "Kora": 20370, + "Kosiński": 20371, + "mówiły": 20372, + "górza": 20373, + "Masze": 20374, + "Maga": 20375, + "Master": 20376, + "mięśni": 20377, + "tamci": 20378, + "tamta": 20379, + "sola": 20380, + "sołe": 20381, + "słowy": 20382, + "słego": 20383, + "bliźnia": 20384, + "Pano": 20385, + "Parado": 20386, + "zik": 20387, + "kradną": 20388, + "kradzież": 20389, + "krasno": 20390, + "formach": 20391, + "1926": 20392, + "Janem": 20393, + "Jahwe": 20394, + "straszy": 20395, + "nictw": 20396, + "możności": 20397, + "możliwo": 20398, + "nadchodzi": 20399, + "nadmiar": 20400, + "tencji": 20401, + "fel": 20402, + "festy": 20403, + "policyjnego": 20404, + "policzkach": 20405, + "Polsko": 20406, + "Polskim": 20407, + "wzrusza": 20408, + "wzruszył": 20409, + "faktury": 20410, + "ciągłe": 20411, + "Kam": 20412, + "cyjni": 20413, + "kolegę": 20414, + "kolegą": 20415, + "Wyj": 20416, + "Wybór": 20417, + "Wybory": 20418, + "Dokona": 20419, + "tnio": 20420, + "latków": 20421, + "mieszan": 20422, + "polowania": 20423, + "tworząc": 20424, + "Miod": 20425, + "Mińsku": 20426, + "Przera": 20427, + "Przekona": 20428, + "siadłem": 20429, + "płacze": 20430, + "samotni": 20431, + "wodnego": 20432, + "grote": 20433, + "groby": 20434, + "towanym": 20435, + "wierny": 20436, + "wiercia": 20437, + "łącznej": 20438, + "Borys": 20439, + "piętr": 20440, + "tkowa": 20441, + "tkową": 20442, + "kończę": 20443, + "grub": 20444, + "grudni": 20445, + "kombi": 20446, + "parterze": 20447, + "ekla": 20448, + "eksportu": 20449, + "uwadze": 20450, + "terenowych": 20451, + "Czyż": 20452, + "ktuar": 20453, + "planach": 20454, + "ranny": 20455, + "rannego": 20456, + "ranża": 20457, + "audy": 20458, + "audycji": 20459, + "złoto": 20460, + "złożyły": 20461, + "krytyka": 20462, + "Rock": 20463, + "sprawne": 20464, + "mieszkam": 20465, + "mieszkaniowych": 20466, + "hań": 20467, + "halu": 20468, + "okresach": 20469, + "Lenina": 20470, + "Lekarz": 20471, + "Przyszło": 20472, + "rodzinach": 20473, + "rodzicom": 20474, + "męskie": 20475, + "zdach": 20476, + "zdają": 20477, + "zdarzały": 20478, + "rekwi": 20479, + "strzeli": 20480, + "szkolny": 20481, + "niższa": 20482, + "niższych": 20483, + "umieć": 20484, + "umieszczenie": 20485, + "umieścił": 20486, + "Szli": 20487, + "Szmaj": 20488, + "torka": 20489, + "Widzisz": 20490, + "Widok": 20491, + "pierwia": 20492, + "Takich": 20493, + "Tajem": 20494, + "żącego": 20495, + "Odrą": 20496, + "stawiła": 20497, + "pierwszo": 20498, + "nekro": 20499, + "wałę": 20500, + "wydano": 20501, + "wydanych": 20502, + "pytają": 20503, + "otrzą": 20504, + "otóż": 20505, + "otchła": 20506, + "Colle": 20507, + "reszcz": 20508, + "klapy": 20509, + "Piosen": 20510, + "chuste": 20511, + "kowca": 20512, + "godził": 20513, + "Proces": 20514, + "gęst": 20515, + "naukową": 20516, + "właściwą": 20517, + "chwilach": 20518, + "Reu": 20519, + "Resz": 20520, + "Reali": 20521, + "Regina": 20522, + "hołd": 20523, + "słysza": 20524, + "enne": 20525, + "wul": 20526, + "starczy": 20527, + "starcie": 20528, + "starczyło": 20529, + "świadczyć": 20530, + "powiedziałeś": 20531, + "publicznością": 20532, + "niosłem": 20533, + "próbie": 20534, + "nowskich": 20535, + "pozwól": 20536, + "podania": 20537, + "podatnik": 20538, + "kamize": 20539, + "zachował": 20540, + "zachowała": 20541, + "bezpiecznie": 20542, + "twierdza": 20543, + "węgiel": 20544, + "mocny": 20545, + "ulgę": 20546, + "rozpoczną": 20547, + "granicznej": 20548, + "jakikolwiek": 20549, + "Pracodaw": 20550, + "Taką": 20551, + "foteli": 20552, + "trafili": 20553, + "ogólnych": 20554, + "ogólnia": 20555, + "zgor": 20556, + "kobietom": 20557, + "Warszawę": 20558, + "pracowało": 20559, + "obawiają": 20560, + "Największe": 20561, + "struje": 20562, + "obieca": 20563, + "obiegu": 20564, + "zdoł": 20565, + "zdomi": 20566, + "china": 20567, + "serb": 20568, + "serwet": 20569, + "adwokata": 20570, + "dalszą": 20571, + "Likwi": 20572, + "autograf": 20573, + "rencji": 20574, + "1863": 20575, + "wrażeń": 20576, + "współpracownicy": 20577, + "powołał": 20578, + "powołując": 20579, + "lekkie": 20580, + "lekkim": 20581, + "filt": 20582, + "gotowości": 20583, + "dotyczyła": 20584, + "dziękuje": 20585, + "miałaś": 20586, + "Gore": 20587, + "seme": 20588, + "czynszu": 20589, + "przedstawionych": 20590, + "przedstawicielem": 20591, + "malowi": 20592, + "malować": 20593, + "przyjacio": 20594, + "Waj": 20595, + "Wasza": 20596, + "szybkiego": 20597, + "trudny": 20598, + "trudnej": 20599, + "kowicza": 20600, + "morskiej": 20601, + "Baran": 20602, + "użytek": 20603, + "óżmy": 20604, + "sprzeczne": 20605, + "sprzedawców": 20606, + "całych": 20607, + "związkowych": 20608, + "terapię": 20609, + "gniewu": 20610, + "chemii": 20611, + "Czechach": 20612, + "Bush": 20613, + "piątki": 20614, + "młodszego": 20615, + "partnera": 20616, + "uważali": 20617, + "uważamy": 20618, + "wyrazy": 20619, + "wyrażenia": 20620, + "warunek": 20621, + "obronnej": 20622, + "natorze": 20623, + "możliwa": 20624, + "zwykłej": 20625, + "finansowa": 20626, + "Konsu": 20627, + "Konkurs": 20628, + "powagą": 20629, + "kulturą": 20630, + "Kura": 20631, + "Kule": 20632, + "zawodową": 20633, + "kluby": 20634, + "kształtuje": 20635, + "słuchajcie": 20636, + "Senatorze": 20637, + "narodowym": 20638, + "ati": 20639, + "świętym": 20640, + "zajmowali": 20641, + "policjantom": 20642, + "podejrz": 20643, + "odetch": 20644, + "szczyzny": 20645, + "gład": 20646, + "szantaż": 20647, + "zmianami": 20648, + "zmiażd": 20649, + "przyjętych": 20650, + "Ministra": 20651, + "uchwała": 20652, + "wrócimy": 20653, + "nartach": 20654, + "Cezary": 20655, + "realizacja": 20656, + "Władi": 20657, + "grzecznie": 20658, + "heł": 20659, + "hera": 20660, + "heli": 20661, + "168": 20662, + "dwunastu": 20663, + "syjny": 20664, + "syjnej": 20665, + "grypy": 20666, + "grywał": 20667, + "strzale": 20668, + "zamro": 20669, + "skargę": 20670, + "premierowi": 20671, + "językowe": 20672, + "interpe": 20673, + "opisuje": 20674, + "ciekawą": 20675, + "graficznych": 20676, + "Ciała": 20677, + "założenie": 20678, + "biologii": 20679, + "śledzić": 20680, + "modne": 20681, + "zobaczę": 20682, + "zobaczenia": 20683, + "kierujący": 20684, + "kierunkach": 20685, + "twórcą": 20686, + "twórczej": 20687, + "wyborczy": 20688, + "wyborcza": 20689, + "spokojne": 20690, + "przyjdą": 20691, + "przyjmowania": 20692, + "wykonawców": 20693, + "stawianie": 20694, + "śnij": 20695, + "śniki": 20696, + "dotycząca": 20697, + "staramy": 20698, + "starałem": 20699, + "sprzedano": 20700, + "przewodnik": 20701, + "Ordyna": 20702, + "huty": 20703, + "trening": 20704, + "formacja": 20705, + "tlejem": 20706, + "Alba": 20707, + "prywatnej": 20708, + "szczół": 20709, + "pisywał": 20710, + "Rozpa": 20711, + "górnej": 20712, + "górnicy": 20713, + "górnictwa": 20714, + "złapał": 20715, + "zapalił": 20716, + "organizatorów": 20717, + "organizacjami": 20718, + "szukając": 20719, + "zgrzy": 20720, + "zginą": 20721, + "muzyczny": 20722, + "pieniądza": 20723, + "ludzki": 20724, + "ludzkim": 20725, + "rolnictwie": 20726, + "wiceprezydent": 20727, + "Syl": 20728, + "Syna": 20729, + "przekonał": 20730, + "ńczyka": 20731, + "oskarża": 20732, + "znalazłam": 20733, + "budynkiem": 20734, + "budynkach": 20735, + "Trzeci": 20736, + "zainteresować": 20737, + "zainteresował": 20738, + "zainteresowany": 20739, + "zainteresowani": 20740, + "korki": 20741, + "pomocnicze": 20742, + "ciężką": 20743, + "ciężkiego": 20744, + "dokonanie": 20745, + "dokonali": 20746, + "dokonane": 20747, + "wybrano": 20748, + "wybranego": 20749, + "zamknęła": 20750, + "zamknięcie": 20751, + "istot": 20752, + "Wielką": 20753, + "poczuciu": 20754, + "mercede": 20755, + "przygotowali": 20756, + "technice": 20757, + "przestępczością": 20758, + "posiadasz": 20759, + "posiadaniu": 20760, + "Powtarza": 20761, + "opłatę": 20762, + "potwierdzenie": 20763, + "kochanie": 20764, + "niedziela": 20765, + "generacji": 20766, + "generałów": 20767, + "moglibyśmy": 20768, + "dworzec": 20769, + "położył": 20770, + "położyła": 20771, + "szkoleniu": 20772, + "porozumieć": 20773, + "dzwonić": 20774, + "dziwnym": 20775, + "rosyjskim": 20776, + "rosyjską": 20777, + "netto": 20778, + "dowiedziałem": 20779, + "tradycje": 20780, + "tradycyjne": 20781, + "Bierna": 20782, + "dalekiej": 20783, + "rodzinnej": 20784, + "brwi": 20785, + "utworzeniu": 20786, + "ciążę": 20787, + "Siostry": 20788, + "redaktorze": 20789, + "głup": 20790, + "wyznał": 20791, + "wyznawców": 20792, + "gangu": 20793, + "rozmawiali": 20794, + "handlem": 20795, + "mistrzów": 20796, + "literaturę": 20797, + "glądałem": 20798, + "opakowania": 20799, + "berga": 20800, + "Piotrem": 20801, + "Dunaj": 20802, + "artykułach": 20803, + "Obraz": 20804, + "Suk": 20805, + "małymi": 20806, + "układem": 20807, + "zajęte": 20808, + "zatrzymani": 20809, + "socjalne": 20810, + "socjalizm": 20811, + "odpowiedzialny": 20812, + "ller": 20813, + "mienne": 20814, + "oficjalny": 20815, + "bogactwa": 20816, + "administracyjnych": 20817, + "tajemnica": 20818, + "SZE": 20819, + "wizytą": 20820, + "więzienie": 20821, + "fizyczne": 20822, + "zebrać": 20823, + "zebrania": 20824, + "zagrożone": 20825, + "pamiętają": 20826, + "uciekli": 20827, + "wrócą": 20828, + "zarzutu": 20829, + "zarzucił": 20830, + "brzmią": 20831, + "kartka": 20832, + "kartce": 20833, + "region": 20834, + "kler": 20835, + "opowiadanie": 20836, + "wziąłem": 20837, + "zagranicznym": 20838, + "wykonywane": 20839, + "Karnego": 20840, + "dolary": 20841, + "całkowitego": 20842, + "otrzymaniu": 20843, + "zdyscypli": 20844, + "odkryć": 20845, + "odkryto": 20846, + "odkrycia": 20847, + "zabitych": 20848, + "zawarł": 20849, + "przyczynę": 20850, + "twierdzili": 20851, + "ukryte": 20852, + "zwrócili": 20853, + "francusku": 20854, + "śpiew": 20855, + "hydra": 20856, + "wywołują": 20857, + "wywołało": 20858, + "duchowe": 20859, + "gazetę": 20860, + "centralny": 20861, + "prowadzącego": 20862, + "oddano": 20863, + "zniszczy": 20864, + "telefonie": 20865, + "kanalizacji": 20866, + "PATI": 20867, + "inąd": 20868, + "jakiejkolwiek": 20869, + "zorganizować": 20870, + "komendę": 20871, + "smutkiem": 20872, + "wydawca": 20873, + "martwe": 20874, + "Wojewoda": 20875, + "1949": 20876, + "ostateczny": 20877, + "ostateczną": 20878, + "naciska": 20879, + "naturalnych": 20880, + "naturalnym": 20881, + "obliczu": 20882, + "Mówią": 20883, + "aresztowany": 20884, + "moralności": 20885, + "spodziewał": 20886, + "chrześcijańskich": 20887, + "koloru": 20888, + "Mariusza": 20889, + "znajdujących": 20890, + "pozbawione": 20891, + "przeszłością": 20892, + "News": 20893, + "spojrzeć": 20894, + "niezależny": 20895, + "rzadkie": 20896, + "powołany": 20897, + "trwo": 20898, + "zastanawiał": 20899, + "kredyty": 20900, + "handlowej": 20901, + "babka": 20902, + "skądinąd": 20903, + "nagrodą": 20904, + "farby": 20905, + "konsump": 20906, + "Święty": 20907, + "zastępców": 20908, + "medycy": 20909, + "medycznej": 20910, + "studium": 20911, + "studiuje": 20912, + "budżetowego": 20913, + "ktywne": 20914, + "wycieczek": 20915, + "podłoże": 20916, + "podłodze": 20917, + "kontyn": 20918, + "gospodarowania": 20919, + "CZUJE": 20920, + "siedemdziesiąt": 20921, + "siedemdziesiątych": 20922, + "krainy": 20923, + "najwyższej": 20924, + "próbując": 20925, + "Pierre": 20926, + "technik": 20927, + "dyplom": 20928, + "przyjaciółki": 20929, + "Hunt": 20930, + "sejmie": 20931, + "zimne": 20932, + "Króla": 20933, + "kościelnych": 20934, + "przełom": 20935, + "przełomu": 20936, + "kończyły": 20937, + "Gierka": 20938, + "ryzykować": 20939, + "spadło": 20940, + "spadły": 20941, + "ekspresji": 20942, + "popularny": 20943, + "klęski": 20944, + "oparte": 20945, + "reklamę": 20946, + "autobusu": 20947, + "autobusów": 20948, + "autobusem": 20949, + "zagadnienia": 20950, + "instrukcji": 20951, + "Serbów": 20952, + "ubrania": 20953, + "przyjemnością": 20954, + "potrzebuję": 20955, + "STU": 20956, + "tzsche": 20957, + "ciężarówek": 20958, + "zdziwienie": 20959, + "zdziwieniem": 20960, + "pomieścić": 20961, + "zdjęciach": 20962, + "emerytur": 20963, + "niebieskie": 20964, + "transpa": 20965, + "transfe": 20966, + "1956": 20967, + "1959": 20968, + "Wilk": 20969, + "Wilhel": 20970, + "Czarny": 20971, + "wynikało": 20972, + "pragnął": 20973, + "płacisz": 20974, + "ubezpieczenie": 20975, + "napadu": 20976, + "porównanie": 20977, + "biletów": 20978, + "zwracać": 20979, + "zwracając": 20980, + "pożarnej": 20981, + "szóstego": 20982, + "zaproszenia": 20983, + "zarządzanie": 20984, + "wspomnieć": 20985, + "CHŁOP": 20986, + "samoloty": 20987, + "nowoczesnego": 20988, + "wykorzystywać": 20989, + "Książę": 20990, + "......": 20991, + "podwyżkę": 20992, + "komputerowego": 20993, + "utrzymują": 20994, + "utrzymywać": 20995, + "wzajemnie": 20996, + "Państwowa": 20997, + "obowiązujące": 20998, + "analizę": 20999, + "drewnianej": 21000, + "PKB": 21001, + "telewizyjnego": 21002, + "argumenta": 21003, + "argumentów": 21004, + "samodzielnego": 21005, + "pasażerowie": 21006, + "Porę": 21007, + "Urbana": 21008, + "pochodzących": 21009, + "atrakcją": 21010, + "skierowanie": 21011, + "wschodnich": 21012, + "mandat": 21013, + "dwudziestej": 21014, + "ochoczo": 21015, + "niebezpiecznych": 21016, + "piosenkę": 21017, + "Chirur": 21018, + "Piotru": 21019, + "ONE": 21020, + "monopol": 21021, + "elektrycznego": 21022, + "śląskiego": 21023, + "śląskich": 21024, + "kamienic": 21025, + "zarządów": 21026, + "bajki": 21027, + "stolik": 21028, + "odparła": 21029, + "partyjnej": 21030, + "ogniska": 21031, + "Uniwersytecie": 21032, + "kwestiach": 21033, + "radiowo": 21034, + "resortów": 21035, + "zeznań": 21036, + "wzbudziła": 21037, + "krewnych": 21038, + "kontrolowany": 21039, + "szklankę": 21040, + "dotknął": 21041, + "dotknąć": 21042, + "przeżywa": 21043, + "Generalnego": 21044, + "oglądamy": 21045, + "kontakcie": 21046, + "Cięż": 21047, + "etc": 21048, + "radzieckiej": 21049, + "występowania": 21050, + "przegrali": 21051, + "zginęła": 21052, + "budowlane": 21053, + "LENKA": 21054, + "skryp": 21055, + "udzielania": 21056, + "nieznani": 21057, + "nieznany": 21058, + "relacje": 21059, + "odnośnie": 21060, + "katastrofa": 21061, + "gotówkę": 21062, + "alergii": 21063, + "psychiczny": 21064, + "mlekiem": 21065, + "umieszczono": 21066, + "debacie": 21067, + "Adrian": 21068, + "ratunek": 21069, + "przeprowadzona": 21070, + "przeprowadzone": 21071, + "piętnastu": 21072, + "Francuz": 21073, + "energetyczne": 21074, + "komentarzy": 21075, + "Komuni": 21076, + "procedurę": 21077, + "regionalnego": 21078, + "regionalnej": 21079, + "BAR": 21080, + "aktualne": 21081, + "qua": 21082, + "motywy": 21083, + "powiedziane": 21084, + "chemicznych": 21085, + "zamykają": 21086, + "pozwolą": 21087, + "magazyn": 21088, + "zakupów": 21089, + "Karolcia": 21090, + "narzędziem": 21091, + "przywódca": 21092, + "zamknięta": 21093, + "nauczycielka": 21094, + "szeptem": 21095, + "szeptał": 21096, + "szepnęła": 21097, + "wesoły": 21098, + "wyczerpana": 21099, + "Wielkopolski": 21100, + "publikacje": 21101, + "ułatwi": 21102, + "wykładow": 21103, + "refle": 21104, + "epoce": 21105, + "klatkę": 21106, + "uchylił": 21107, + "zbioru": 21108, + "wyglądały": 21109, + "kieliszki": 21110, + "skreś": 21111, + "wędrówki": 21112, + "obojętne": 21113, + "Słowackiego": 21114, + "TYPU": 21115, + "napoje": 21116, + "zezwolenie": 21117, + "uchwalenia": 21118, + "demonst": 21119, + "religijną": 21120, + "portret": 21121, + "oczekiwaniu": 21122, + "Międzynarodowego": 21123, + "intelektualnej": 21124, + "oddziaływania": 21125, + "bandytów": 21126, + "Kompu": 21127, + "Starym": 21128, + "katedry": 21129, + "dokonywane": 21130, + "pamiątkowe": 21131, + "wystarczającą": 21132, + "Brytania": 21133, + "gminach": 21134, + "sowiecki": 21135, + "pisząc": 21136, + "John": 21137, + "profesorze": 21138, + "Olsztyn": 21139, + "tragicznego": 21140, + "wariant": 21141, + "zwolniono": 21142, + "Schmid": 21143, + "zapisane": 21144, + "zapisanych": 21145, + "zamordowanych": 21146, + "olimpia": 21147, + "pomieszczeniu": 21148, + "Wąsa": 21149, + "afery": 21150, + "kompleksu": 21151, + "Lublin": 21152, + "małżonka": 21153, + "miliarda": 21154, + "gałęzie": 21155, + "wspomniany": 21156, + "izolacji": 21157, + "lustracji": 21158, + "tegorocznych": 21159, + "Kościeli": 21160, + "skrzyżowania": 21161, + "fałszywych": 21162, + "podziwiać": 21163, + "odwrót": 21164, + "życiowe": 21165, + "ordynacji": 21166, + "Języ": 21167, + "sekundę": 21168, + "skandal": 21169, + "Dodajmy": 21170, + "czterdziestu": 21171, + "pochylił": 21172, + "Tomaszewski": 21173, + "Kongres": 21174, + "śledczej": 21175, + "Gorą": 21176, + "alarm": 21177, + "wygaś": 21178, + "przychodów": 21179, + "Chciałam": 21180, + "kościołów": 21181, + "podejrzewam": 21182, + "dżi": 21183, + "nienawiści": 21184, + "zdecydowana": 21185, + "radykalnie": 21186, + "Czerwonej": 21187, + "pobicia": 21188, + "gotycki": 21189, + "zarobki": 21190, + "sylwest": 21191, + "traktuje": 21192, + "Wydawało": 21193, + "Radosław": 21194, + "świętokrzy": 21195, + "pułkownika": 21196, + "sformułowanie": 21197, + "przeszkody": 21198, + "Telekomunikacji": 21199, + "słyszymy": 21200, + "anonimowość": 21201, + "Abso": 21202, + "Członek": 21203, + "hałaśli": 21204, + "’’.": 21205, + "ANNA": 21206, + "zaplecze": 21207, + "wyścigu": 21208, + "rycerzy": 21209, + "przykrości": 21210, + "balkon": 21211, + "centymetrów": 21212, + "zawiadomienia": 21213, + "Bronisława": 21214, + "kodeks": 21215, + "dziecięcej": 21216, + "proroka": 21217, + "badawczych": 21218, + "magneto": 21219, + "Atlanty": 21220, + "meteorologicznych": 21221, + "folwar": 21222, + "Ochli": 21223, + "Oleksego": 21224, + "Wójcik": 21225, + "wtrącił": 21226, + "zmusić": 21227, + "ósmej": 21228, + "wizerunku": 21229, + "rozważań": 21230, + "serwis": 21231, + "zwiedzających": 21232, + "Bielsku": 21233, + "Boską": 21234, + "Wracając": 21235, + "uwolnienie": 21236, + "poczekaj": 21237, + "zaszkodzi": 21238, + "odpoczynku": 21239, + "partyza": 21240, + "Rydzyk": 21241, + "reprezentują": 21242, + "cudzoziemców": 21243, + "rakiety": 21244, + "Zaczęło": 21245, + "Mazowieckiego": 21246, + "kwalifikacje": 21247, + "Organizatorem": 21248, + "Dęb": 21249, + "adapta": 21250, + "Śled": 21251, + "komentować": 21252, + "grubości": 21253, + "energią": 21254, + "ewidencji": 21255, + "hierar": 21256, + "kłus": 21257, + "dokończyć": 21258, + "gangste": 21259, + "krawędzi": 21260, + "hipno": 21261, + "kręgosłup": 21262, + "przyrodniczych": 21263, + "płótna": 21264, + "wygłosił": 21265, + "wylądował": 21266, + "Nauczyciel": 21267, + "obrażeniami": 21268, + "Kwidzynie": 21269, + "Wodnej": 21270, + "Zgromadzenia": 21271, + "oglądałem": 21272, + "moskiewskiej": 21273, + "podopiecznych": 21274, + "reaguje": 21275, + "zeszyt": 21276, + "narkotyki": 21277, + "legitymację": 21278, + "Elektro": 21279, + "triumf": 21280, + "uprzednio": 21281, + "ustroj": 21282, + "zasobów": 21283, + "Poczty": 21284, + "Tarnobrzegu": 21285, + "akumulacji": 21286, + "Swoją": 21287, + "Wystawa": 21288, + "Ogólnokształcącego": 21289, + "zapotrzebowanie": 21290, + "dowództwo": 21291, + "Sikorskiego": 21292, + "Raciborza": 21293, + "Jerozolimie": 21294, + "Iwona": 21295, + "usytu": 21296, + "antenie": 21297, + "gospodyni": 21298, + "Bułgarii": 21299, + "ekspansji": 21300, + "GROM": 21301, + "Powiatu": 21302, + "higieny": 21303, + "Inwesty": 21304, + "Orkiestry": 21305, + "ekspertyzy": 21306, + "Administracji": 21307, + "adop": 21308, + "wyzwanie": 21309, + "bieliznę": 21310, + "wzmacnia": 21311, + "Otwarcie": 21312, + "HELENKA": 21313, + "Zbyszek": 21314, + "hipermarke": 21315, + "Renata": 21316, + "postulatów": 21317, + "beznadziej": 21318, + "preparatów": 21319, + "Widocznie": 21320, + "Powracamy": 21321, + "Strażacy": 21322, + "Niepełnosprawnych": 21323, + "Teofil": 21324, + "Romual": 21325, + "Informuję": 21326, + "sugestie": 21327, + "Wspólnoty": 21328, + "AIDS": 21329, + "Brazylii": 21330, + "Twarz": 21331, + "uporczy": 21332, + "Pojezie": 21333, + "egzekw": 21334, + "ZChN": 21335, + "Breżniew": 21336, + "Gronkiewicz": 21337, + "urzeczywist": 21338, + "rybołów": 21339, + "PATIĘ": 21340, + "CZUJESZ": 21341, + "%),": 21342, + "',": 21343, + "1a": 21344, + "1200": 21345, + "115": 21346, + "750": 21347, + "Adol": 21348, + "Bart": 21349, + "Blondy": 21350, + "Czo": 21351, + "Cri": 21352, + "Cat": 21353, + "Duży": 21354, + "Esto": 21355, + "Eri": 21356, + "FBI": 21357, + "Grzy": 21358, + "Gwar": 21359, + "Grod": 21360, + "Gosie": 21361, + "Gliwi": 21362, + "Hor": 21363, + "IP": 21364, + "Isa": 21365, + "Jona": 21366, + "KZ": 21367, + "Klie": 21368, + "KRA": 21369, + "KPN": 21370, + "Ly": 21371, + "Lod": 21372, + "Mle": 21373, + "Male": 21374, + "Msza": 21375, + "Of": 21376, + "Ogło": 21377, + "Ograni": 21378, + "Opowiada": 21379, + "Obej": 21380, + "Pry": 21381, + "Pel": 21382, + "SJ": 21383, + "Sh": 21384, + "Sin": 21385, + "Sak": 21386, + "Swój": 21387, + "Sobie": 21388, + "Sprawdzi": 21389, + "Try": 21390, + "TRY": 21391, + "Uro": 21392, + "Umie": 21393, + "Unię": 21394, + "Umożli": 21395, + "Ver": 21396, + "WP": 21397, + "WW": 21398, + "ZM": 21399, + "Zem": 21400, + "Zer": 21401, + "Zmiana": 21402, + "ZOZ": 21403, + "adek": 21404, + "aktów": 21405, + "brio": 21406, + "cno": 21407, + "cowa": 21408, + "cowe": 21409, + "eb": 21410, + "etyki": 21411, + "fl": 21412, + "groz": 21413, + "ght": 21414, + "hale": 21415, + "hart": 21416, + "isz": 21417, + "ita": 21418, + "imieni": 21419, + "krowa": 21420, + "kałam": 21421, + "knąłem": 21422, + "lowy": 21423, + "lkę": 21424, + "lnika": 21425, + "lował": 21426, + "lskich": 21427, + "ldem": 21428, + "lśnią": 21429, + "lobby": 21430, + "mne": 21431, + "mgle": 21432, + "nni": 21433, + "ngu": 21434, + "oże": 21435, + "oper": 21436, + "opę": 21437, + "opisał": 21438, + "ośrodku": 21439, + "omija": 21440, + "pw": 21441, + "pką": 21442, + "phi": 21443, + "plem": 21444, + "pszczół": 21445, + "rż": 21446, + "rny": 21447, + "rnych": 21448, + "rową": 21449, + "sro": 21450, + "scie": 21451, + "ssie": 21452, + "sował": 21453, + "sowym": 21454, + "spier": 21455, + "skonstru": 21456, + "skontakt": 21457, + "tie": 21458, + "towie": 21459, + "tały": 21460, + "ux": 21461, + "uta": 21462, + "uga": 21463, + "ufun": 21464, + "użyć": 21465, + "umiała": 21466, + "upoko": 21467, + "uświę": 21468, + "udowa": 21469, + "uprawi": 21470, + "uczyła": 21471, + "uposa": 21472, + "udziały": 21473, + "unij": 21474, + "unosząc": 21475, + "utalent": 21476, + "wzo": 21477, + "wczo": 21478, + "wnika": 21479, + "wstaje": 21480, + "wsiadł": 21481, + "zry": 21482, + "zowe": 21483, + "zbieg": 21484, + "zbadania": 21485, + "zjo": 21486, + "zniesienia": 21487, + "zmarz": 21488, + "ŁU": 21489, + "ńka": 21490, + "Ści": 21491, + "Śmi": 21492, + "Świno": 21493, + "ścię": 21494, + "źre": 21495, + "iem": 21496, + "naszy": 21497, + "natk": 21498, + "natrafi": 21499, + "nadają": 21500, + "napić": 21501, + "naturę": 21502, + "owcami": 21503, + "ownikiem": 21504, + "cznia": 21505, + "czor": 21506, + "rzod": 21507, + "strę": 21508, + "niemy": 21509, + "niepokoju": 21510, + "niechętnie": 21511, + "niewielkim": 21512, + "niesprawiedli": 21513, + "niepotrzebne": 21514, + "nieporozumienie": 21515, + "niewyobraża": 21516, + "niespełna": 21517, + "niskie": 21518, + "ninem": 21519, + "niniejszego": 21520, + "chór": 21521, + "chwal": 21522, + "raju": 21523, + "potu": 21524, + "potk": 21525, + "potłu": 21526, + "pochód": 21527, + "podawał": 21528, + "posesji": 21529, + "poprosiła": 21530, + "szlo": 21531, + "dzmi": 21532, + "dzów": 21533, + "dzkie": 21534, + "dzką": 21535, + "dztwo": 21536, + "dzałem": 21537, + "rost": 21538, + "rodu": 21539, + "rosła": 21540, + "roczną": 21541, + "rogiem": 21542, + "robienia": 21543, + "jedzą": 21544, + "jeńców": 21545, + "line": 21546, + "linia": 21547, + "limuzy": 21548, + "ling": 21549, + "rzesz": 21550, + "rzece": 21551, + "koza": 21552, + "kosze": 21553, + "komina": 21554, + "korzenia": 21555, + "kolan": 21556, + "kasie": 21557, + "kając": 21558, + "kapry": 21559, + "kadry": 21560, + "kalory": 21561, + "zawy": 21562, + "zalu": 21563, + "zapu": 21564, + "zaszcze": 21565, + "zakry": 21566, + "zastą": 21567, + "zasiada": 21568, + "zagry": 21569, + "zaciąga": 21570, + "zatelefon": 21571, + "zaliczyć": 21572, + "zabudowy": 21573, + "zasługi": 21574, + "zaoszczę": 21575, + "zamieszkać": 21576, + "zapoczątk": 21577, + "zaapelował": 21578, + "zaspokaja": 21579, + "lety": 21580, + "leszczy": 21581, + "neo": 21582, + "nerii": 21583, + "dot": 21584, + "dopy": 21585, + "dozwo": 21586, + "doszła": 21587, + "doszli": 21588, + "dojechać": 21589, + "doprowadził": 21590, + "dochodziło": 21591, + "dochodzenie": 21592, + "domniema": 21593, + "telności": 21594, + "ciot": 21595, + "tatrza": 21596, + "mig": 21597, + "minia": 21598, + "mione": 21599, + "minionych": 21600, + "tywi": 21601, + "kio": 21602, + "wyry": 21603, + "wysko": 21604, + "wytę": 21605, + "wypiera": 21606, + "wyprawia": 21607, + "wypić": 21608, + "wyłowi": 21609, + "wyniosła": 21610, + "wydały": 21611, + "wynosił": 21612, + "wypowiadać": 21613, + "tomów": 21614, + "wazo": 21615, + "walne": 21616, + "waszej": 21617, + "waszego": 21618, + "wagą": 21619, + "rest": 21620, + "rektor": 21621, + "łapie": 21622, + "łatwa": 21623, + "łagodnie": 21624, + "jadła": 21625, + "winą": 21626, + "wicach": 21627, + "wizje": 21628, + "żebra": 21629, + "bydgo": 21630, + "mamie": 21631, + "masze": 21632, + "mapie": 21633, + "matek": 21634, + "mamę": 21635, + "mamusi": 21636, + "makija": 21637, + "data": 21638, + "dama": 21639, + "nosie": 21640, + "nomen": 21641, + "przerzu": 21642, + "przebud": 21643, + "przekład": 21644, + "przeżycie": 21645, + "przedosta": 21646, + "przeprosi": 21647, + "przeszli": 21648, + "przejechał": 21649, + "przestały": 21650, + "przekonu": 21651, + "przetwarza": 21652, + "przewagi": 21653, + "przeczytał": 21654, + "przebudowany": 21655, + "przeniesiony": 21656, + "przewyższa": 21657, + "lanej": 21658, + "lator": 21659, + "lapto": 21660, + "odnowy": 21661, + "odruch": 21662, + "odprawy": 21663, + "odwil": 21664, + "odbudowę": 21665, + "odrzekł": 21666, + "odmówiła": 21667, + "odgłosy": 21668, + "oddziela": 21669, + "odsetki": 21670, + "odległych": 21671, + "odpływu": 21672, + "odciąć": 21673, + "pau": 21674, + "pasek": 21675, + "pachni": 21676, + "palenia": 21677, + "pagór": 21678, + "pańskim": 21679, + "rygent": 21680, + "kule": 21681, + "kuła": 21682, + "czykiem": 21683, + "czystego": 21684, + "cera": 21685, + "staż": 21686, + "statki": 21687, + "monu": 21688, + "wież": 21689, + "wieni": 21690, + "wierze": 21691, + "wiedzie": 21692, + "wiede": 21693, + "wiedziałam": 21694, + "łok": 21695, + "łopa": 21696, + "łodzie": 21697, + "czeskiego": 21698, + "czeskich": 21699, + "wolnym": 21700, + "wodach": 21701, + "dywa": 21702, + "mierzy": 21703, + "mieścia": 21704, + "mieściu": 21705, + "mieczem": 21706, + "ścisły": 21707, + "ścisło": 21708, + "mysz": 21709, + "myszy": 21710, + "obce": 21711, + "obale": 21712, + "obróci": 21713, + "obrazie": 21714, + "obwodzie": 21715, + "dema": 21716, + "dekre": 21717, + "detali": 21718, + "determina": 21719, + "dewiz": 21720, + "tuj": 21721, + "tubyl": 21722, + "przypisy": 21723, + "przykle": 21724, + "muł": 21725, + "murzy": 21726, + "musze": 21727, + "muze": 21728, + "mujący": 21729, + "szysz": 21730, + "sion": 21731, + "silnym": 21732, + "silną": 21733, + "sanato": 21734, + "cjusza": 21735, + "piał": 21736, + "pińskiego": 21737, + "pilot": 21738, + "szefo": 21739, + "inwa": 21740, + "lubie": 21741, + "luster": 21742, + "pieczy": 21743, + "pieca": 21744, + "wezwał": 21745, + "pech": 21746, + "perzy": 21747, + "żych": 21748, + "żyjący": 21749, + "gady": 21750, + "gazem": 21751, + "bij": 21752, + "biona": 21753, + "bibli": 21754, + "bione": 21755, + "biżu": 21756, + "zeszło": 21757, + "Popie": 21758, + "Popatrz": 21759, + "zywałem": 21760, + "mela": 21761, + "meble": 21762, + "skinął": 21763, + "bane": 21764, + "bala": 21765, + "bawar": 21766, + "bawią": 21767, + "bankach": 21768, + "batan": 21769, + "baryka": 21770, + "znawcy": 21771, + "lotów": 21772, + "losów": 21773, + "losach": 21774, + "borze": 21775, + "bogów": 21776, + "rozja": 21777, + "rozbiera": 21778, + "rozkosz": 21779, + "rozprawie": 21780, + "rozpuszcza": 21781, + "rozdziela": 21782, + "rozkładu": 21783, + "sporą": 21784, + "spodziew": 21785, + "wianie": 21786, + "wiali": 21787, + "dusi": 21788, + "dujący": 21789, + "owisku": 21790, + "podłą": 21791, + "poddanych": 21792, + "podporucznika": 21793, + "syndy": 21794, + "fisk": 21795, + "firan": 21796, + "filii": 21797, + "sujące": 21798, + "sumę": 21799, + "suche": 21800, + "sienią": 21801, + "sekt": 21802, + "git": 21803, + "gini": 21804, + "Nakło": 21805, + "Nazwa": 21806, + "Nazajutrz": 21807, + "Niego": 21808, + "Nieba": 21809, + "Niewiele": 21810, + "pustych": 21811, + "bułgar": 21812, + "skowe": 21813, + "szaty": 21814, + "powiek": 21815, + "powiesz": 21816, + "stylisty": 21817, + "stok": 21818, + "grafu": 21819, + "gradie": 21820, + "sądow": 21821, + "Jesienią": 21822, + "nurtu": 21823, + "najtrud": 21824, + "najpóźniej": 21825, + "najsil": 21826, + "akredy": 21827, + "tracą": 21828, + "tracąc": 21829, + "rowanym": 21830, + "Zastęp": 21831, + "Zauwa": 21832, + "Zatrzymał": 21833, + "Zamykam": 21834, + "częste": 21835, + "kondycji": 21836, + "konspira": 21837, + "konserw": 21838, + "charyta": 21839, + "ciaste": 21840, + "ścież": 21841, + "ściera": 21842, + "miażd": 21843, + "nędz": 21844, + "oklaski": 21845, + "prekur": 21846, + "dobrzy": 21847, + "all": 21848, + "gustu": 21849, + "wóde": 21850, + "wartow": 21851, + "terie": 21852, + "cudze": 21853, + "cukrow": 21854, + "brania": 21855, + "kładą": 21856, + "światowa": 21857, + "Koń": 21858, + "Komor": 21859, + "Kostek": 21860, + "Maniu": 21861, + "solą": 21862, + "bliski": 21863, + "bliskie": 21864, + "głoszą": 21865, + "służył": 21866, + "ślił": 21867, + "Pańskie": 21868, + "zimę": 21869, + "zimną": 21870, + "lęku": 21871, + "kraty": 21872, + "krakowski": 21873, + "krakowskiej": 21874, + "ford": 21875, + "1912": 21876, + "1940": 21877, + "1928": 21878, + "Jach": 21879, + "Jakim": 21880, + "Jack": 21881, + "Jawor": 21882, + "strasza": 21883, + "strachem": 21884, + "możność": 21885, + "nadchodzą": 21886, + "rodow": 21887, + "owałeś": 21888, + "fen": 21889, + "federacji": 21890, + "skupu": 21891, + "wzorów": 21892, + "fara": 21893, + "fabe": 21894, + "działacza": 21895, + "Kapita": 21896, + "Kawale": 21897, + "nakry": 21898, + "Chri": 21899, + "Chcą": 21900, + "Chur": 21901, + "kolego": 21902, + "kolegom": 21903, + "Wyzna": 21904, + "Wydziale": 21905, + "improwi": 21906, + "Dosta": 21907, + "Dolnoślą": 21908, + "słaba": 21909, + "czuli": 21910, + "czuły": 21911, + "Miałam": 21912, + "sprawi": 21913, + "Przestęp": 21914, + "Przepis": 21915, + "und": 21916, + "płace": 21917, + "płaszcza": 21918, + "płacę": 21919, + "płakała": 21920, + "rią": 21921, + "rączki": 21922, + "wodna": 21923, + "grom": 21924, + "grobów": 21925, + "wiersza": 21926, + "dzące": 21927, + "druki": 21928, + "drudzy": 21929, + "ustaliła": 21930, + "karnych": 21931, + "karmia": 21932, + "kartek": 21933, + "pięci": 21934, + "Morza": 21935, + "Moniki": 21936, + "Rapa": 21937, + "Radny": 21938, + "grubą": 21939, + "cznemu": 21940, + "parsk": 21941, + "truska": 21942, + "trując": 21943, + "ekstre": 21944, + "zostaw": 21945, + "spec": 21946, + "planta": 21947, + "umową": 21948, + "złożonych": 21949, + "kryją": 21950, + "krytycznie": 21951, + "rządności": 21952, + "sprawowania": 21953, + "mieszkaniach": 21954, + "mieszkanka": 21955, + "myślności": 21956, + "myślami": 21957, + "troska": 21958, + "okresem": 21959, + "Leo": 21960, + "Legii": 21961, + "Legia": 21962, + "Przykład": 21963, + "marszu": 21964, + "rodzinami": 21965, + "męskiej": 21966, + "strzeżenie": 21967, + "szkodni": 21968, + "szkolnictwa": 21969, + "powiatowego": 21970, + "Marci": 21971, + "torskich": 21972, + "Wita": 21973, + "Wino": 21974, + "pierście": 21975, + "należeć": 21976, + "Tatr": 21977, + "żąt": 21978, + "żądania": 21979, + "Oddział": 21980, + "Odtąd": 21981, + "wielce": 21982, + "stosował": 21983, + "Antek": 21984, + "otwór": 21985, + "klawe": 21986, + "klawia": 21987, + "majątkowe": 21988, + "Pismo": 21989, + "Tychach": 21990, + "osobowej": 21991, + "osobowego": 21992, + "przeciwdziałania": 21993, + "kowskie": 21994, + "logiki": 21995, + "Programu": 21996, + "naukowy": 21997, + "Reprezenta": 21998, + "Religi": 21999, + "Religa": 22000, + "horosko": 22001, + "słyszeli": 22002, + "mowanego": 22003, + "starsze": 22004, + "starszego": 22005, + "świadcza": 22006, + "którymś": 22007, + "publicznym": 22008, + "podają": 22009, + "podajemy": 22010, + "podawane": 22011, + "zachmu": 22012, + "zrobią": 22013, + "zrobiły": 22014, + "zrobiliśmy": 22015, + "urbani": 22016, + "twierdząc": 22017, + "Pode": 22018, + "Podwyż": 22019, + "prezydentów": 22020, + "granicznego": 22021, + "nkowej": 22022, + "Prace": 22023, + "forem": 22024, + "Same": 22025, + "Salo": 22026, + "matry": 22027, + "ciągły": 22028, + "elementami": 22029, + "elektoratu": 22030, + "procesor": 22031, + "borskiego": 22032, + "nowani": 22033, + "lepsi": 22034, + "kobier": 22035, + "wejdą": 22036, + "spała": 22037, + "pośrednie": 22038, + "powinnam": 22039, + "komunik": 22040, + "Nikogo": 22041, + "Najczęściej": 22042, + "Najświęt": 22043, + "jedynej": 22044, + "Biu": 22045, + "Biał": 22046, + "Biała": 22047, + "Bior": 22048, + "gardero": 22049, + "pozyski": 22050, + "informacją": 22051, + "informacyjne": 22052, + "zdol": 22053, + "zdolni": 22054, + "chromo": 22055, + "obecna": 22056, + "kurna": 22057, + "kursów": 22058, + "komitet": 22059, + "żadną": 22060, + "LiD": 22061, + "wyższą": 22062, + "1848": 22063, + "Luksem": 22064, + "lekcja": 22065, + "konieczna": 22066, + "wychowanie": 22067, + "obrazami": 22068, + "dotyka": 22069, + "tłumy": 22070, + "tłuszczu": 22071, + "Wodzi": 22072, + "krzyczał": 22073, + "zwolni": 22074, + "czynna": 22075, + "producentem": 22076, + "specjalna": 22077, + "specjalnymi": 22078, + "przedstawione": 22079, + "przedstawiono": 22080, + "okazją": 22081, + "przyjaz": 22082, + "domków": 22083, + "dzianie": 22084, + "szybkością": 22085, + "Pielę": 22086, + "125": 22087, + "126": 22088, + "trudnym": 22089, + "morfo": 22090, + "używania": 22091, + "używanie": 22092, + "począwszy": 22093, + "sprzedawał": 22094, + "czniczka": 22095, + "pędz": 22096, + "uczelnia": 22097, + "związał": 22098, + "związkami": 22099, + "gniew": 22100, + "lanka": 22101, + "tygodniem": 22102, + "artystycznej": 22103, + "wersje": 22104, + "stałą": 22105, + "paraf": 22106, + "parasol": 22107, + "słońcem": 22108, + "członkami": 22109, + "minować": 22110, + "koszar": 22111, + "kosztują": 22112, + "kosztowała": 22113, + "pleba": 22114, + "pełnieniem": 22115, + "centro": 22116, + "Konfli": 22117, + "Kuźni": 22118, + "zawodowym": 22119, + "wyjazdy": 22120, + "wyjazdem": 22121, + "Sopocie": 22122, + "Sopot": 22123, + "słuchawce": 22124, + "prawosław": 22125, + "dachem": 22126, + "święty": 22127, + "zajrzeć": 22128, + "wskazując": 22129, + "odegra": 22130, + "odeszła": 22131, + "odezwała": 22132, + "kierowników": 22133, + "mądra": 22134, + "Polityka": 22135, + "szczyznę": 22136, + "zapewni": 22137, + "Bardziej": 22138, + "IEC": 22139, + "lokaty": 22140, + "Władza": 22141, + "zwierzch": 22142, + "Działo": 22143, + "Dzisiej": 22144, + "Dziwne": 22145, + "towały": 22146, + "żarówka": 22147, + "cjonalnie": 22148, + "następcy": 22149, + "skarby": 22150, + "skarżą": 22151, + "krajozna": 22152, + "śladów": 22153, + "internau": 22154, + "norwe": 22155, + "przejściach": 22156, + "poznanie": 22157, + "obrazi": 22158, + "pięknym": 22159, + "Peki": 22160, + "Pewien": 22161, + "przyznanie": 22162, + "przyznano": 22163, + "metrowa": 22164, + "miejscowy": 22165, + "miejscowo": 22166, + "modu": 22167, + "urzędach": 22168, + "zobaczyli": 22169, + "kierunkiem": 22170, + "czekały": 22171, + "nowości": 22172, + "regulami": 22173, + "ministeria": 22174, + "polecił": 22175, + "poleciał": 22176, + "wyborczą": 22177, + "żdż": 22178, + "wykonany": 22179, + "wykonawcy": 22180, + "włoskich": 22181, + "prokuratorów": 22182, + "dotyczącym": 22183, + "pieniędzmi": 22184, + "wojewódzkiej": 22185, + "starając": 22186, + "Spotyka": 22187, + "Spojrzała": 22188, + "zamierzał": 22189, + "poprawką": 22190, + "określoną": 22191, + "Orfe": 22192, + "Wojtka": 22193, + "handla": 22194, + "Arcy": 22195, + "mówiący": 22196, + "dowodzi": 22197, + "dowodzą": 22198, + "Memo": 22199, + "opiekę": 22200, + "Darek": 22201, + "amerykańscy": 22202, + "tlenu": 22203, + "zakończy": 22204, + "zakończyły": 22205, + "Alf": 22206, + "organizacją": 22207, + "szukania": 22208, + "państwowy": 22209, + "zdrowego": 22210, + "kupiłam": 22211, + "lizacyjne": 22212, + "niemiecko": 22213, + "sądowego": 22214, + "muzycznego": 22215, + "otrzymały": 22216, + "dziennikarza": 22217, + "rolnictwo": 22218, + "wzrosły": 22219, + "otwartymi": 22220, + "Syste": 22221, + "jeżdżą": 22222, + "analiza": 22223, + "porady": 22224, + "brzegi": 22225, + "najlepszej": 22226, + "żonaty": 22227, + "Trzecie": 22228, + "sierżant": 22229, + "lody": 22230, + "chcący": 22231, + "Izbę": 22232, + "wybrała": 22233, + "poczuli": 22234, + "ckiemu": 22235, + "ciocia": 22236, + "Michel": 22237, + "przygotowanych": 22238, + "żałob": 22239, + "Powinna": 22240, + "cker": 22241, + "wracamy": 22242, + "dworu": 22243, + "Dysku": 22244, + "Dyplo": 22245, + "położony": 22246, + "dzwonią": 22247, + "Europejski": 22248, + "tradycyjnego": 22249, + "utworzony": 22250, + "przygotowują": 22251, + "redag": 22252, + "pokazywać": 22253, + "wyznanie": 22254, + "wyznaczonych": 22255, + "ukazuje": 22256, + "antykwar": 22257, + "Puzon": 22258, + "literatura": 22259, + "metodo": 22260, + "zmarsz": 22261, + "glądała": 22262, + "klasyfi": 22263, + "filmem": 22264, + "filmowego": 22265, + "komputery": 22266, + "zdumiewa": 22267, + "franków": 22268, + "krwią": 22269, + "otoczony": 22270, + "zgłoszonych": 22271, + "Obserw": 22272, + "futer": 22273, + "dotychczasowej": 22274, + "Ladena": 22275, + "blady": 22276, + "najbliższej": 22277, + "rozpoczęło": 22278, + "posadz": 22279, + "socjalnego": 22280, + "komunistycznych": 22281, + "oficjalnym": 22282, + "administracyjnego": 22283, + "tajemnic": 22284, + "tajemnicę": 22285, + "eliminu": 22286, + "zderzenia": 22287, + "poprzednio": 22288, + "przeznaczeniem": 22289, + "uderzy": 22290, + "uderzyła": 22291, + "instytucją": 22292, + "fizycznego": 22293, + "powszechna": 22294, + "zebrali": 22295, + "równać": 22296, + "chłopów": 22297, + "chłopcem": 22298, + "ucieszył": 22299, + "uciekinie": 22300, + "wewnętrzną": 22301, + "Miejsce": 22302, + "wioski": 22303, + "wiozą": 22304, + "europejski": 22305, + "europejska": 22306, + "KOR": 22307, + "KOCIA": 22308, + "wróg": 22309, + "poinformować": 22310, + "poinformowano": 22311, + "brzmiały": 22312, + "wielokro": 22313, + "pożyczył": 22314, + "szlaki": 22315, + "wykonywaniem": 22316, + "transpor": 22317, + "Haj": 22318, + "TATO": 22319, + "rejestra": 22320, + "Gdańskiej": 22321, + "Narodowy": 22322, + "demokratyczne": 22323, + "Słucha": 22324, + "sson": 22325, + "sztanda": 22326, + "gromadzi": 22327, + "wojenne": 22328, + "wojenny": 22329, + "całkowitą": 22330, + "seksualny": 22331, + "Step": 22332, + "opał": 22333, + "kilogra": 22334, + "czerwono": 22335, + "rozwinąć": 22336, + "Olszewski": 22337, + "Wschód": 22338, + "zdążyłem": 22339, + "głębokim": 22340, + "Gdybyśmy": 22341, + "KARL": 22342, + "ogłoszenie": 22343, + "ogłoszeniu": 22344, + "POL": 22345, + "połączyć": 22346, + "wyglądam": 22347, + "duchownych": 22348, + "Kryzy": 22349, + "ronda": 22350, + "centralnych": 22351, + "historyk": 22352, + "Waltz": 22353, + "potężne": 22354, + "adresa": 22355, + "adresu": 22356, + "prowadzące": 22357, + "prowadząca": 22358, + "dłuższa": 22359, + "sprzętem": 22360, + "utrzymaniu": 22361, + "międzynarodowego": 22362, + "międzynarodową": 22363, + "zorganizowany": 22364, + "Łatwo": 22365, + "smuk": 22366, + "smutne": 22367, + "Śląskiej": 22368, + "średnicy": 22369, + "ktualnie": 22370, + "poświęca": 22371, + "poświęcona": 22372, + "1948": 22373, + "religia": 22374, + "religijny": 22375, + "mediami": 22376, + "ostatecznej": 22377, + "nacisk": 22378, + "naturalna": 22379, + "kolana": 22380, + "wycofała": 22381, + "Pierwszą": 22382, + "Mówiąc": 22383, + "aresztowanie": 22384, + "moralnych": 22385, + "moralny": 22386, + "prezesowi": 22387, + "Związkowcy": 22388, + "PZPN": 22389, + "harcer": 22390, + "wyobrażenia": 22391, + "Neu": 22392, + "kopalnie": 22393, + "szczęśliwi": 22394, + "powołać": 22395, + "córce": 22396, + "Główną": 22397, + "Krajowy": 22398, + "włączył": 22399, + "przestrzennego": 22400, + "handlowy": 22401, + "Szymon": 22402, + "Gruzji": 22403, + "Powiedziała": 22404, + "dbają": 22405, + "pobliskiej": 22406, + "badaniach": 22407, + "farbą": 22408, + "masowo": 22409, + "Święta": 22410, + "pomyłki": 22411, + "pokryte": 22412, + "karabi": 22413, + "zakładowej": 22414, + "przekazują": 22415, + "wierzyłem": 22416, + "podjęta": 22417, + "podjęto": 22418, + "ekonomicznego": 22419, + "ekonomiczną": 22420, + "zagrać": 22421, + "formula": 22422, + "realizowany": 22423, + "wniesi": 22424, + "pochłania": 22425, + "fabryk": 22426, + "należący": 22427, + "praktykę": 22428, + "okrętu": 22429, + "zachodu": 22430, + "wyglądzie": 22431, + "najwyższą": 22432, + "fotografii": 22433, + "dyplomy": 22434, + "1936": 22435, + "sejmi": 22436, + "stanowiskach": 22437, + "zabezpieczyć": 22438, + "Krótko": 22439, + "Znacznie": 22440, + "okolic": 22441, + "groził": 22442, + "jesień": 22443, + "dzisiejszej": 22444, + "osiemdziesiątych": 22445, + "Obecny": 22446, + "przyrodzie": 22447, + "Następne": 22448, + "siłami": 22449, + "placówkach": 22450, + "Twoją": 22451, + "planowanej": 22452, + "objawia": 22453, + "bomba": 22454, + "odzysku": 22455, + "sięgnęła": 22456, + "reklamie": 22457, + "autobusy": 22458, + "wspominać": 22459, + "wspominał": 22460, + "konkurencyjne": 22461, + "Nowaka": 22462, + "gdańskiego": 22463, + "willi": 22464, + "krytykę": 22465, + "czytelnika": 22466, + "Traktu": 22467, + "ubranie": 22468, + "wyroków": 22469, + "wywiadow": 22470, + "fundamentów": 22471, + "potrzebujemy": 22472, + "STRA": 22473, + "rozmówca": 22474, + "terroru": 22475, + "zdziwiła": 22476, + "zdziwiony": 22477, + "służbowego": 22478, + "pilnował": 22479, + "podlegać": 22480, + "oczekiwane": 22481, + "zbierali": 22482, + "niebieski": 22483, + "niebieskich": 22484, + "dostarczyć": 22485, + "dostarczają": 22486, + "1955": 22487, + "Czarna": 22488, + "symbolicz": 22489, + "wspaniałej": 22490, + "wspaniałym": 22491, + "kolorowy": 22492, + "praktycznych": 22493, + "długich": 22494, + "drogowy": 22495, + "zrozumiała": 22496, + "koncern": 22497, + "koncerty": 22498, + "długiego": 22499, + "Rodziny": 22500, + "przeraża": 22501, + "pasją": 22502, + "delegatów": 22503, + "Paryż": 22504, + "rozpoznał": 22505, + "odczuwa": 22506, + "ambasadora": 22507, + "nowoczesnej": 22508, + "posiadło": 22509, + "podwyżka": 22510, + "objęte": 22511, + "objętych": 22512, + "drewniana": 22513, + "drewnianych": 22514, + "stryj": 22515, + "wyposażenia": 22516, + "konstytucją": 22517, + "solida": 22518, + "telewizyjne": 22519, + "telewizyjnym": 22520, + "Studia": 22521, + "wystąpieniu": 22522, + "spotykam": 22523, + "samodzielne": 22524, + "Port": 22525, + "zastrzeżenia": 22526, + "zastrzeżeń": 22527, + "wydoby": 22528, + "wydostać": 22529, + "realnej": 22530, + "wybuchła": 22531, + "Edmund": 22532, + "wstydzi": 22533, + "wstydu": 22534, + "biznesie": 22535, + "podpisanie": 22536, + "bieżącego": 22537, + "stanowienie": 22538, + "Należałoby": 22539, + "odwołu": 22540, + "Marcinkiewicza": 22541, + "Wojciechowski": 22542, + "profesorów": 22543, + "Akademia": 22544, + "ujścia": 22545, + "szczonej": 22546, + "zaangażowanych": 22547, + "prośby": 22548, + "dumni": 22549, + "serdeczne": 22550, + "Organizacji": 22551, + "delikatny": 22552, + "pielęg": 22553, + "równowagę": 22554, + "ognisku": 22555, + "legisla": 22556, + "pragnień": 22557, + "pragnienie": 22558, + "twardy": 22559, + "radiowych": 22560, + "wzbudza": 22561, + "Parlamentu": 22562, + "wzajemnych": 22563, + "przekraczać": 22564, + "Centralny": 22565, + "rysunku": 22566, + "wózku": 22567, + "szczegółowy": 22568, + "pokojowego": 22569, + "kulturalnej": 22570, + "funkcjonariusza": 22571, + "zastanawiam": 22572, + "ewentualnych": 22573, + "budowlanego": 22574, + "skryty": 22575, + "bezwzględna": 22576, + "interpretacja": 22577, + "absolutorium": 22578, + "Czułem": 22579, + "Forna": 22580, + "Forma": 22581, + "kawałkiem": 22582, + "zaprzeczył": 22583, + "tablice": 22584, + "wysiłkiem": 22585, + "relacjach": 22586, + "relacjon": 22587, + "dziurę": 22588, + "powtarzam": 22589, + "Katowic": 22590, + "kontraktu": 22591, + "Demokracja": 22592, + "gotówki": 22593, + "przejazdu": 22594, + "przeprowadzania": 22595, + "Pawlaka": 22596, + "Agnieszki": 22597, + "ekran": 22598, + "zwalcza": 22599, + "ratownicy": 22600, + "opuścili": 22601, + "wynaję": 22602, + "wynagra": 22603, + "przeprowadzonych": 22604, + "wycofanie": 22605, + "przeciętny": 22606, + "rezultatem": 22607, + "aktualnie": 22608, + "srebrzy": 22609, + "dotarła": 22610, + "przerwać": 22611, + "przerwanie": 22612, + "sklepem": 22613, + "powiedziano": 22614, + "trójkę": 22615, + "trójką": 22616, + "reakcje": 22617, + "reakcją": 22618, + "obciąża": 22619, + "ustawowego": 22620, + "scenariusza": 22621, + "pozwolę": 22622, + "magazynów": 22623, + "negatywnie": 22624, + "narzędzie": 22625, + "zakupie": 22626, + "malarzy": 22627, + "przechowuje": 22628, + "odszkodowań": 22629, + "Macieja": 22630, + "królową": 22631, + "zamkniętym": 22632, + "nauczycielki": 22633, + "uczciwie": 22634, + "identyfi": 22635, + "niezwykłe": 22636, + "pociesza": 22637, + "zajmujące": 22638, + "witamin": 22639, + "Regionu": 22640, + "pobierać": 22641, + "korespondentów": 22642, + "klatce": 22643, + "opanować": 22644, + "zbiorze": 22645, + "zbiorach": 22646, + "bolało": 22647, + "standardy": 22648, + "dyrektorzy": 22649, + "przewidywania": 22650, + "źródł": 22651, + "Młodzieży": 22652, + "nielegalne": 22653, + "nielegalnych": 22654, + "granaty": 22655, + "pisemnej": 22656, + "oczekiwań": 22657, + "Międzynarodowej": 22658, + "Wiadomość": 22659, + "spełniać": 22660, + "zaznacza": 22661, + "malarstwa": 22662, + "malarstwo": 22663, + "obiadu": 22664, + "branż": 22665, + "udostępnienie": 22666, + "jajko": 22667, + "bibliotece": 22668, + "sympatyczny": 22669, + "Bliskiego": 22670, + "Bliskim": 22671, + "sowieckich": 22672, + "zabytki": 22673, + "lecieć": 22674, + "sądzisz": 22675, + "uzasadniony": 22676, + "ówczesnego": 22677, + "wirus": 22678, + "wirusa": 22679, + "tragicznie": 22680, + "trzydziestu": 22681, + "łódzkim": 22682, + "łódzkiej": 22683, + "nadzorem": 22684, + "rolnikom": 22685, + "dostosować": 22686, + "łapówki": 22687, + "ściągnąć": 22688, + "Zespole": 22689, + "tematyce": 22690, + "architektoni": 22691, + "pomieszczeniach": 22692, + "afera": 22693, + "stabilizacji": 22694, + "miliard": 22695, + "Parlamentarny": 22696, + "Rejonowego": 22697, + "Róży": 22698, + "miękkie": 22699, + "wydarzeniach": 22700, + "fałszywe": 22701, + "Irene": 22702, + "Pięknych": 22703, + "podziwu": 22704, + "pożegnanie": 22705, + "Szpital": 22706, + "Czekaj": 22707, + "Ileż": 22708, + "ogarnia": 22709, + "ubole": 22710, + "rzymsko": 22711, + "inżynier": 22712, + "proboszcza": 22713, + "słabości": 22714, + "Teatrze": 22715, + "Płocka": 22716, + "anioł": 22717, + "stowarzyszenie": 22718, + "wykonują": 22719, + "najnowszych": 22720, + "aktorka": 22721, + "kartofle": 22722, + "Działania": 22723, + "emocjonalne": 22724, + "entuzjazm": 22725, + "bałagan": 22726, + "naczyń": 22727, + "bezpłatnego": 22728, + "Czechosłowa": 22729, + "Powiatowej": 22730, + "aaa": 22731, + "potrzą": 22732, + "reporter": 22733, + "reportaż": 22734, + "odbiorców": 22735, + "odporność": 22736, + "salonu": 22737, + "fascynu": 22738, + "eksperymentu": 22739, + "Wincenty": 22740, + "ochrz": 22741, + "skoncent": 22742, + "skonfisk": 22743, + "odłożył": 22744, + "cechą": 22745, + "przybyciu": 22746, + "znacząco": 22747, + "Kanady": 22748, + "reprezentował": 22749, + "egzemplarz": 22750, + "Energia": 22751, + "Lwowa": 22752, + "aspekty": 22753, + "awansu": 22754, + "otworzyła": 22755, + "Konstytucji": 22756, + "Fundacja": 22757, + "edukacja": 22758, + "nastolatki": 22759, + "dzierżawę": 22760, + "Eugeniusz": 22761, + "Obawiam": 22762, + "wpisany": 22763, + "Kamila": 22764, + "Profeso": 22765, + "sensacji": 22766, + "socjalistycznej": 22767, + "Monte": 22768, + "dominują": 22769, + "kulinar": 22770, + "dyżurny": 22771, + "rzuciłem": 22772, + "intensywnej": 22773, + "typowym": 22774, + "typowych": 22775, + "oddzielnie": 22776, + "Nadzwyczaj": 22777, + "Kancelaria": 22778, + "Ostrow": 22779, + "ulotek": 22780, + "proroków": 22781, + "orkiestry": 22782, + "bolesny": 22783, + "skromne": 22784, + "Papieża": 22785, + "Tczewa": 22786, + "ciepłym": 22787, + "garażu": 22788, + "okropnie": 22789, + "August": 22790, + "izraelskich": 22791, + "Wójci": 22792, + "kasety": 22793, + "Jerozolim": 22794, + "rejonowego": 22795, + "Bielsko": 22796, + "zorientować": 22797, + "Powoła": 22798, + "arabskich": 22799, + "nastroje": 22800, + "żeglar": 22801, + "najpiękniejsze": 22802, + "sympatię": 22803, + "geograficznych": 22804, + "niezmiernie": 22805, + "pomiarów": 22806, + "recenzji": 22807, + "siostrę": 22808, + "wezwaniem": 22809, + "meldu": 22810, + "zachowywać": 22811, + "Myślałam": 22812, + "Północnej": 22813, + "NKWD": 22814, + "wszakże": 22815, + "nadesła": 22816, + "talentem": 22817, + "ostrożności": 22818, + "RMF": 22819, + "Wspom": 22820, + "czasopisma": 22821, + "Weźmy": 22822, + "książeczki": 22823, + "zdołali": 22824, + "Waldemara": 22825, + "Center": 22826, + "dwójkę": 22827, + "golf": 22828, + "zasiłku": 22829, + "boleśnie": 22830, + "spostrzegł": 22831, + "powinieneś": 22832, + "Nowicki": 22833, + "gdańskiej": 22834, + "podręczniki": 22835, + "podopieczni": 22836, + "pełnomocnik": 22837, + "jedenastej": 22838, + "Koledzy": 22839, + "wzgórzu": 22840, + "obsługa": 22841, + "poległych": 22842, + "głupoty": 22843, + "multimedia": 22844, + "pospiesznie": 22845, + "archeo": 22846, + "Kaspr": 22847, + "Tygodnika": 22848, + "Dawno": 22849, + "Dawniej": 22850, + "Kościołem": 22851, + "Dyrekcji": 22852, + "Eksperci": 22853, + "staruszek": 22854, + "Porozumienie": 22855, + "powojennej": 22856, + "Wawrzy": 22857, + "mądrości": 22858, + "spirytusu": 22859, + "Stronnictwa": 22860, + "egzystencja": 22861, + "hekta": 22862, + "kaplicz": 22863, + "plecak": 22864, + "mechanizmów": 22865, + "Clintona": 22866, + "Uroczystość": 22867, + "Zmarł": 22868, + "wtorku": 22869, + "Edyta": 22870, + "upamiętnia": 22871, + "uchodźców": 22872, + "komando": 22873, + "zaliczki": 22874, + "Wyobraź": 22875, + "Przypuszczam": 22876, + "wydajności": 22877, + "Chorwacji": 22878, + "rezolucji": 22879, + "dożywocie": 22880, + "molest": 22881, + "sakso": 22882, + "bliźniego": 22883, + "Szwajcarii": 22884, + "Liczba": 22885, + "obyczaje": 22886, + "bzdury": 22887, + "Źródła": 22888, + "ruinach": 22889, + "spożywcze": 22890, + "Białystok": 22891, + "intensywnie": 22892, + "uwolnić": 22893, + "widowni": 22894, + "mamusia": 22895, + "szczerości": 22896, + "Rozmowy": 22897, + "Rehabilitacji": 22898, + "Facet": 22899, + "nieskończoność": 22900, + "niesłychanie": 22901, + "dolegliwości": 22902, + "Manife": 22903, + "Chętnie": 22904, + "Episkopatu": 22905, + "Śpiewa": 22906, + "poślizg": 22907, + "ciepłowni": 22908, + "Marzena": 22909, + "Piłkarze": 22910, + "Promocji": 22911, + "Powinno": 22912, + "dóbr": 22913, + "upadłości": 22914, + "pozorom": 22915, + "huśta": 22916, + "pojutrze": 22917, + "ktuarium": 22918, + "Likwida": 22919, + "zginąć": 22920, + "adekwa": 22921, + "sanatorium": 22922, + "Churchi": 22923, + "regulaminem": 22924, + "KOCIAK": 22925, + "KARLOS": 22926, + "!).": 22927, + "\"!": 22928, + "%)": 22929, + "((": 22930, + ".(": 22931, + "03": 22932, + "09": 22933, + "113": 22934, + "Agro": 22935, + "Azer": 22936, + "Alina": 22937, + "Aneta": 22938, + "Brz": 22939, + "Bły": 22940, + "CM": 22941, + "CU": 22942, + "Cra": 22943, + "Dź": 22944, + "Dal": 22945, + "Delega": 22946, + "Dżi": 22947, + "Ei": 22948, + "Echo": 22949, + "Frie": 22950, + "GB": 22951, + "GU": 22952, + "Gen": 22953, + "Głowa": 22954, + "Hod": 22955, + "Histo": 22956, + "IX": 22957, + "Il": 22958, + "Iwa": 22959, + "Ilo": 22960, + "Kuli": 22961, + "King": 22962, + "Klasy": 22963, + "LP": 22964, + "LBO": 22965, + "Mszy": 22966, + "Małego": 22967, + "MZK": 22968, + "NSA": 22969, + "OD": 22970, + "Ono": 22971, + "Olo": 22972, + "Opatrz": 22973, + "Okrą": 22974, + "PL": 22975, + "Powy": 22976, + "Ptak": 22977, + "Phi": 22978, + "Prusz": 22979, + "PIER": 22980, + "SD": 22981, + "Sau": 22982, + "Skow": 22983, + "Suli": 22984, + "Seks": 22985, + "Th": 22986, + "Udzie": 22987, + "Usu": 22988, + "Wsi": 22989, + "Wszedł": 22990, + "Wszel": 22991, + "Wokół": 22992, + "Zen": 22993, + "Zbyt": 22994, + "apo": 22995, + "amu": 22996, + "afirma": 22997, + "agent": 22998, + "aposto": 22999, + "aroma": 23000, + "aspira": 23001, + "aplika": 23002, + "brzę": 23003, + "cs": 23004, + "cla": 23005, + "cowych": 23006, + "ckiem": 23007, + "cnoty": 23008, + "dkę": 23009, + "dnymi": 23010, + "dreszcz": 23011, + "estety": 23012, + "fą": 23013, + "gne": 23014, + "gró": 23015, + "gminą": 23016, + "imieniem": 23017, + "jało": 23018, + "jska": 23019, + "kpi": 23020, + "krów": 23021, + "ktycznie": 23022, + "kowymi": 23023, + "lk": 23024, + "lce": 23025, + "lsze": 23026, + "msza": 23027, + "mszę": 23028, + "mknął": 23029, + "ota": 23030, + "omi": 23031, + "opad": 23032, + "oszo": 23033, + "ostwo": 23034, + "ozdo": 23035, + "onuje": 23036, + "opada": 23037, + "okup": 23038, + "ohy": 23039, + "opadów": 23040, + "ph": 23041, + "pszcze": 23042, + "pałem": 23043, + "pszczo": 23044, + "rk": 23045, + "rskiego": 23046, + "rkę": 23047, + "sfor": 23048, + "spar": 23049, + "smar": 23050, + "spytałem": 23051, + "tcze": 23052, + "ujące": 23053, + "uśmier": 23054, + "ustosun": 23055, + "upomina": 23056, + "ująć": 23057, + "ulec": 23058, + "urwał": 23059, + "unice": 23060, + "via": 23061, + "vić": 23062, + "wpu": 23063, + "wności": 23064, + "wczas": 23065, + "wróż": 23066, + "wstawi": 23067, + "wstą": 23068, + "wstać": 23069, + "wpuszcza": 23070, + "wchodził": 23071, + "wkłada": 23072, + "wskiemu": 23073, + "wniesienia": 23074, + "wprowadzili": 23075, + "ys": 23076, + "zkach": 23077, + "zobowiąz": 23078, + "zowano": 23079, + "zjeżdża": 23080, + "zręcznie": 23081, + "zweryfi": 23082, + "zwiercia": 23083, + "Łzy": 23084, + "Łat": 23085, + "łkami": 23086, + "Śmie": 23087, + "Śród": 23088, + "ŚCI": 23089, + "Żą": 23090, + "żło": 23091, + "żmu": 23092, + "żałem": 23093, + "żałam": 23094, + "nację": 23095, + "nagłów": 23096, + "nadania": 23097, + "nawro": 23098, + "narodzin": 23099, + "naprawia": 23100, + "nawierz": 23101, + "nabrać": 23102, + "nawierzch": 23103, + "owną": 23104, + "czi": 23105, + "czół": 23106, + "czników": 23107, + "stków": 23108, + "niegdzie": 23109, + "niedosta": 23110, + "nieznacznie": 23111, + "niespokojnie": 23112, + "niewielką": 23113, + "nieokreślony": 23114, + "niepewności": 23115, + "nicość": 23116, + "chna": 23117, + "chrze": 23118, + "chlu": 23119, + "chwała": 23120, + "chłód": 23121, + "rania": 23122, + "rasi": 23123, + "rakiet": 23124, + "poroz": 23125, + "pose": 23126, + "pocho": 23127, + "postę": 23128, + "porod": 23129, + "popły": 23130, + "pośmie": 23131, + "pobor": 23132, + "pokrzy": 23133, + "poszan": 23134, + "poprowadził": 23135, + "pośrodku": 23136, + "popija": 23137, + "pochodził": 23138, + "podusz": 23139, + "pobił": 23140, + "posługuje": 23141, + "postawienia": 23142, + "poszedłem": 23143, + "poszliśmy": 23144, + "pozew": 23145, + "potwory": 23146, + "szny": 23147, + "szów": 23148, + "szcie": 23149, + "sznej": 23150, + "szmat": 23151, + "rogi": 23152, + "rocznych": 23153, + "rocznego": 23154, + "rodem": 23155, + "roszczenie": 23156, + "jewa": 23157, + "jezu": 23158, + "liry": 23159, + "litra": 23160, + "liłem": 23161, + "liliśmy": 23162, + "liczyli": 23163, + "lińskiej": 23164, + "liczone": 23165, + "litr": 23166, + "godę": 23167, + "gonić": 23168, + "gołę": 23169, + "goździ": 23170, + "kopi": 23171, + "kopu": 23172, + "kochał": 23173, + "karą": 23174, + "kamery": 23175, + "kaszub": 23176, + "zać": 23177, + "zaje": 23178, + "zasty": 23179, + "zakra": 23180, + "zanika": 23181, + "zasła": 23182, + "zastawi": 23183, + "zadecy": 23184, + "zabieg": 23185, + "zakupi": 23186, + "zapisał": 23187, + "zaprosi": 23188, + "zaprojekt": 23189, + "zapamięta": 23190, + "zabroni": 23191, + "zabiegu": 23192, + "zawodzie": 23193, + "zarządzie": 23194, + "zasłania": 23195, + "zakwalifi": 23196, + "zabrzmiało": 23197, + "zapytałam": 23198, + "leb": 23199, + "leku": 23200, + "leczyć": 23201, + "doc": 23202, + "dokto": 23203, + "dopły": 23204, + "dolnych": 23205, + "domowa": 23206, + "dochro": 23207, + "dobiera": 23208, + "dojeżdża": 23209, + "doznał": 23210, + "dokarmia": 23211, + "telne": 23212, + "tezę": 23213, + "teczkę": 23214, + "cian": 23215, + "tater": 23216, + "tańca": 23217, + "tańcu": 23218, + "minaj": 23219, + "miód": 23220, + "mizer": 23221, + "minioną": 23222, + "tyłek": 23223, + "wyni": 23224, + "wywa": 23225, + "wyku": 23226, + "wyczy": 23227, + "wyrobi": 23228, + "wywro": 23229, + "wyprost": 23230, + "wyrusza": 23231, + "wyjechali": 23232, + "wytrzymał": 23233, + "wytrzymać": 23234, + "wychodzę": 23235, + "wyrwało": 23236, + "wydziałów": 23237, + "wyszuki": 23238, + "tobli": 23239, + "way": 23240, + "wacz": 23241, + "wasza": 23242, + "reko": 23243, + "łac": 23244, + "łamanie": 23245, + "jawy": 23246, + "jaśnie": 23247, + "jabło": 23248, + "żeś": 23249, + "rzysz": 23250, + "rzyński": 23251, + "bywał": 23252, + "bydła": 23253, + "bywało": 23254, + "male": 23255, + "maci": 23256, + "maną": 23257, + "maski": 23258, + "maniu": 23259, + "mapę": 23260, + "mazur": 23261, + "danymi": 23262, + "nona": 23263, + "noszone": 23264, + "przepeł": 23265, + "przeżycia": 23266, + "przestało": 23267, + "przeniósł": 23268, + "przechodzić": 23269, + "przebiegł": 23270, + "przerób": 23271, + "przewrócił": 23272, + "przegrywa": 23273, + "przekazała": 23274, + "przepływ": 23275, + "przenosić": 23276, + "przechodziła": 23277, + "owar": 23278, + "lady": 23279, + "lacyjne": 23280, + "odą": 23281, + "odchu": 23282, + "odgłos": 23283, + "odtaj": 23284, + "odstąpi": 23285, + "odbiega": 23286, + "odkąd": 23287, + "odczytał": 23288, + "niający": 23289, + "kiew": 23290, + "kiera": 23291, + "kieszon": 23292, + "dzińska": 23293, + "patrze": 23294, + "pazu": 23295, + "paczkę": 23296, + "paniom": 23297, + "panom": 23298, + "parowanie": 23299, + "kundy": 23300, + "kurii": 23301, + "czyną": 23302, + "czyjej": 23303, + "dziei": 23304, + "dziekan": 23305, + "cerami": 23306, + "starusz": 23307, + "stacjonu": 23308, + "mony": 23309, + "monar": 23310, + "moździe": 23311, + "wieje": 23312, + "wiesza": 23313, + "czen": 23314, + "czere": 23315, + "czeczeń": 23316, + "worka": 23317, + "cieni": 23318, + "cieszę": 23319, + "dyk": 23320, + "dysz": 23321, + "ściska": 23322, + "prania": 23323, + "prawego": 23324, + "myje": 23325, + "obła": 23326, + "arbitra": 23327, + "rujących": 23328, + "deli": 23329, + "desek": 23330, + "dezyn": 23331, + "tusz": 23332, + "tujący": 23333, + "tunelu": 23334, + "przykre": 23335, + "przydać": 23336, + "przynosić": 23337, + "przyjeździe": 23338, + "przyglądał": 23339, + "mujących": 23340, + "szyc": 23341, + "sine": 23342, + "silnych": 23343, + "silnej": 23344, + "sać": 23345, + "sanie": 23346, + "powę": 23347, + "powło": 23348, + "piją": 23349, + "piło": 23350, + "piję": 23351, + "piłem": 23352, + "pionych": 23353, + "piose": 23354, + "któr": 23355, + "infe": 23356, + "pieprze": 23357, + "piekło": 23358, + "wezmą": 23359, + "proszą": 23360, + "prorok": 23361, + "prościej": 23362, + "prostej": 23363, + "żywy": 23364, + "żyję": 23365, + "żywszy": 23366, + "żyjących": 23367, + "gam": 23368, + "gają": 23369, + "gazo": 23370, + "gastronomi": 23371, + "orna": 23372, + "łyżki": 23373, + "bis": 23374, + "bit": 23375, + "bicy": 23376, + "bicie": 23377, + "bica": 23378, + "zeli": 23379, + "zesła": 23380, + "czaków": 23381, + "czapki": 23382, + "Pozy": 23383, + "Polega": 23384, + "Poszedł": 23385, + "Poniżej": 23386, + "Pozostali": 23387, + "nącego": 23388, + "cos": 23389, + "zyj": 23390, + "zyskała": 23391, + "meda": 23392, + "metę": 23393, + "melan": 23394, + "merii": 23395, + "bazę": 23396, + "razi": 23397, + "znałem": 23398, + "znaczna": 23399, + "loko": 23400, + "losie": 23401, + "lonymi": 23402, + "lonta": 23403, + "losem": 23404, + "bolą": 23405, + "bożona": 23406, + "rozsta": 23407, + "rozmia": 23408, + "rozkła": 23409, + "rozdra": 23410, + "rozmach": 23411, + "rozprowadza": 23412, + "rozdziału": 23413, + "rozkazał": 23414, + "rozległy": 23415, + "rozboju": 23416, + "spora": 23417, + "sporady": 23418, + "podla": 23419, + "podłu": 23420, + "podwła": 23421, + "podchwy": 23422, + "podległych": 23423, + "syka": 23424, + "symu": 23425, + "fizj": 23426, + "róże": 23427, + "róży": 23428, + "alem": 23429, + "siedzę": 23430, + "biej": 23431, + "bieni": 23432, + "sery": 23433, + "secie": 23434, + "sektorze": 23435, + "sekundy": 23436, + "beryj": 23437, + "niuk": 23438, + "Niebie": 23439, + "Niekiedy": 23440, + "Niemniej": 23441, + "Niezależ": 23442, + "Niesio": 23443, + "Niezależnie": 23444, + "puka": 23445, + "pusza": 23446, + "puchar": 23447, + "budzą": 23448, + "butach": 23449, + "skala": 23450, + "jedność": 23451, + "prawna": 23452, + "prawnym": 23453, + "styk": 23454, + "stymi": 23455, + "stynk": 23456, + "stoję": 23457, + "stotele": 23458, + "stolika": 23459, + "stojąco": 23460, + "zom": 23461, + "Jedwa": 23462, + "Jeff": 23463, + "Jezior": 23464, + "szczepienia": 23465, + "nukle": 23466, + "najróż": 23467, + "najwcześniej": 23468, + "najdalej": 23469, + "najpopular": 23470, + "najgłośniej": 23471, + "akcie": 23472, + "aktach": 23473, + "akcją": 23474, + "aksj": 23475, + "równej": 23476, + "przedwczoraj": 23477, + "przedtermin": 23478, + "rządzenie": 23479, + "Zawie": 23480, + "Zatru": 23481, + "Zachę": 23482, + "Zabezpie": 23483, + "Zajęcia": 23484, + "Zadanie": 23485, + "barwach": 23486, + "kontem": 23487, + "konfe": 23488, + "chaty": 23489, + "ciarze": 23490, + "dzom": 23491, + "miano": 23492, + "beztro": 23493, + "bezlito": 23494, + "głą": 23495, + "głowi": 23496, + "głód": 23497, + "oknach": 23498, + "prezbi": 23499, + "alną": 23500, + "alba": 23501, + "trzydni": 23502, + "trzynaście": 23503, + "wózek": 23504, + "zuj": 23505, + "zującego": 23506, + "warko": 23507, + "cum": 23508, + "cudem": 23509, + "cukrem": 23510, + "branie": 23511, + "brawo": 23512, + "bracie": 23513, + "bramie": 23514, + "świadom": 23515, + "skopi": 23516, + "Kogo": 23517, + "Kołod": 23518, + "Komenta": 23519, + "Kocham": 23520, + "górą": 23521, + "Mazu": 23522, + "Matko": 23523, + "Maury": 23524, + "rwę": 23525, + "słę": 23526, + "Tokio": 23527, + "bliskim": 23528, + "sług": 23529, + "ślij": 23530, + "Patro": 23531, + "Paul": 23532, + "Pasłę": 23533, + "ziry": 23534, + "krakowskiego": 23535, + "krajami": 23536, + "1910": 23537, + "1922": 23538, + "1929": 23539, + "Jam": 23540, + "Jaś": 23541, + "Jani": 23542, + "Jagie": 23543, + "ktokolwiek": 23544, + "dzane": 23545, + "strata": 23546, + "nictwu": 23547, + "nadą": 23548, + "nadszedł": 23549, + "tyczki": 23550, + "tyczno": 23551, + "fej": 23552, + "polichro": 23553, + "policyjnej": 23554, + "gej": 23555, + "gesta": 23556, + "geologi": 23557, + "stur": 23558, + "stując": 23559, + "studio": 23560, + "Polka": 23561, + "Polscy": 23562, + "wznosi": 23563, + "fau": 23564, + "fabu": 23565, + "ciął": 23566, + "ciąża": 23567, + "działające": 23568, + "Kap": 23569, + "Kasi": 23570, + "Chcieli": 23571, + "koleja": 23572, + "koleją": 23573, + "Wyba": 23574, + "Wykorzy": 23575, + "Wyjazd": 23576, + "zielony": 23577, + "Dol": 23578, + "Dodaje": 23579, + "Dopóki": 23580, + "żom": 23581, + "żonie": 23582, + "półki": 23583, + "miejskim": 23584, + "latnie": 23585, + "polowaniu": 23586, + "tworu": 23587, + "Mik": 23588, + "Mirek": 23589, + "sprawiło": 23590, + "Przej": 23591, + "Przewi": 23592, + "Przeło": 23593, + "giego": 23594, + "siaka": 23595, + "płatni": 23596, + "zdrowa": 23597, + "zdjął": 23598, + "samotność": 23599, + "samopoczucie": 23600, + "panto": 23601, + "jednakowo": 23602, + "wodny": 23603, + "wodno": 23604, + "grono": 23605, + "grosza": 23606, + "groźnie": 23607, + "wierni": 23608, + "wierność": 23609, + "tówka": 23610, + "ustalił": 23611, + "urodzenia": 23612, + "urodziło": 23613, + "karma": 23614, + "dęb": 23615, + "drom": 23616, + "Teren": 23617, + "czegokolwiek": 23618, + "pięścią": 23619, + "tkwi": 23620, + "kończąc": 23621, + "Moło": 23622, + "Moham": 23623, + "Mojże": 23624, + "kompanii": 23625, + "kompozycji": 23626, + "kompania": 23627, + "kombatan": 23628, + "tkanki": 23629, + "trupa": 23630, + "zostają": 23631, + "terek": 23632, + "terenowe": 23633, + "Czyta": 23634, + "spekta": 23635, + "kturze": 23636, + "rangi": 23637, + "różnej": 23638, + "rządku": 23639, + "dina": 23640, + "Rot": 23641, + "Rośli": 23642, + "sprawcę": 23643, + "mieszkali": 23644, + "mieszkalnego": 23645, + "mieszkaniowe": 23646, + "Stań": 23647, + "gdzieniegdzie": 23648, + "hazar": 23649, + "Leoni": 23650, + "Przychodzą": 23651, + "Przynajmniej": 23652, + "Przyznam": 23653, + "Wietna": 23654, + "Wierch": 23655, + "pismach": 23656, + "zdać": 23657, + "zdarzy": 23658, + "szoku": 23659, + "szkodzi": 23660, + "rwać": 23661, + "ważał": 23662, + "powiado": 23663, + "jednoczes": 23664, + "jednogłośnie": 23665, + "Marga": 23666, + "Martę": 23667, + "rowskiej": 23668, + "umieli": 23669, + "Szó": 23670, + "Szkla": 23671, + "torski": 23672, + "torowi": 23673, + "Wigi": 23674, + "Witka": 23675, + "Wiśle": 23676, + "pierdo": 23677, + "telef": 23678, + "Takim": 23679, + "Tatry": 23680, + "Odkry": 23681, + "zwykła": 23682, + "wydarzeniu": 23683, + "wydarzyło": 23684, + "któraś": 23685, + "informowaliśmy": 23686, + "stosowany": 23687, + "móz": 23688, + "pisarze": 23689, + "pisany": 23690, + "pisano": 23691, + "dźmy": 23692, + "klasą": 23693, + "klauzu": 23694, + "Pil": 23695, + "Pisze": 23696, + "hipokry": 23697, + "tarno": 23698, + "tarnej": 23699, + "przeciwstawić": 23700, + "kowscy": 23701, + "znajdę": 23702, + "znajdowali": 23703, + "zaległości": 23704, + "nauce": 23705, + "hold": 23706, + "słyn": 23707, + "Instru": 23708, + "prowadzimy": 23709, + "trzymania": 23710, + "starsi": 23711, + "starszej": 23712, + "świadkiem": 23713, + "świadkowie": 23714, + "tywnych": 23715, + "podana": 23716, + "wojewodę": 23717, + "zrobiłam": 23718, + "zrobiono": 23719, + "bezpieczne": 23720, + "bezpieczniej": 23721, + "Podsta": 23722, + "Podhala": 23723, + "Podhale": 23724, + "własnymi": 23725, + "wędru": 23726, + "wędka": 23727, + "szczają": 23728, + "zmierz": 23729, + "nkowi": 23730, + "foli": 23731, + "Sanitar": 23732, + "ciągnęło": 23733, + "elewa": 23734, + "broda": 23735, + "bronił": 23736, + "zgodna": 23737, + "nowanego": 23738, + "nowanym": 23739, + "nowaniem": 23740, + "lepszych": 23741, + "lepszej": 23742, + "Warszawski": 23743, + "pracownikiem": 23744, + "obawiam": 23745, + "splu": 23746, + "biorę": 23747, + "Weł": 23748, + "Najder": 23749, + "Największym": 23750, + "Najlepszym": 23751, + "Big": 23752, + "pamiętał": 23753, + "stawała": 23754, + "stawało": 23755, + "terytoriów": 23756, + "zjawia": 23757, + "zjadł": 23758, + "bieram": 23759, + "którejś": 23760, + "komitetów": 23761, + "percep": 23762, + "perfu": 23763, + "Liga": 23764, + "względności": 23765, + "renka": 23766, + "Ludzi": 23767, + "Lubie": 23768, + "zmody": 23769, + "koniecznych": 23770, + "koniecznością": 23771, + "obraca": 23772, + "obraźli": 23773, + "mogąc": 23774, + "krzyczy": 23775, + "kuratora": 23776, + "czynnika": 23777, + "czynnikiem": 23778, + "specjalności": 23779, + "specjaliści": 23780, + "istniały": 23781, + "przyjazd": 23782, + "domowym": 23783, + "mentalnie": 23784, + "Pieśń": 23785, + "minutę": 23786, + "trudniejsze": 23787, + "mord": 23788, + "Bada": 23789, + "Batura": 23790, + "Bagda": 23791, + "Justy": 23792, + "sprzeczności": 23793, + "sprzedawcy": 23794, + "cznij": 23795, + "uczeni": 23796, + "kolorów": 23797, + "kolczyki": 23798, + "związkowcy": 23799, + "Czesi": 23800, + "Cześć": 23801, + "Czesława": 23802, + "Czekam": 23803, + "parano": 23804, + "słom": 23805, + "Busha": 23806, + "kosztami": 23807, + "piątym": 23808, + "trywała": 23809, + "młodszych": 23810, + "plener": 23811, + "plebiscy": 23812, + "uważaj": 23813, + "obronnych": 23814, + "możliwie": 23815, + "genty": 23816, + "lnica": 23817, + "finansowaniu": 23818, + "Kondra": 23819, + "myślała": 23820, + "Dziewię": 23821, + "Dziecię": 23822, + "kult": 23823, + "Kurt": 23824, + "Kuchar": 23825, + "Beł": 23826, + "Betlejem": 23827, + "klucza": 23828, + "Sądzie": 23829, + "kształty": 23830, + "żura": 23831, + "kazaniu": 23832, + "poniekąd": 23833, + "słuchali": 23834, + "wnętrzu": 23835, + "robotnik": 23836, + "wencje": 23837, + "najmniejszego": 23838, + "długofal": 23839, + "towarzyskie": 23840, + "towarzyszu": 23841, + "towarzyszyły": 23842, + "późniejszych": 23843, + "święcie": 23844, + "świętami": 23845, + "świętować": 23846, + "wskazanie": 23847, + "podejrzenie": 23848, + "podejmować": 23849, + "podejmowane": 23850, + "odesła": 23851, + "kierownicą": 23852, + "zmuszony": 23853, + "ramion": 23854, + "Politechniki": 23855, + "szczyzna": 23856, + "szczyzną": 23857, + "należytej": 23858, + "gówki": 23859, + "dokumencie": 23860, + "dokumentach": 23861, + "gładko": 23862, + "czarnymi": 23863, + "zmianach": 23864, + "wcześniejsze": 23865, + "funkcją": 23866, + "wróciły": 23867, + "wróciłem": 23868, + "Ceny": 23869, + "wpłynęły": 23870, + "Władek": 23871, + "Chorz": 23872, + "radna": 23873, + "radcy": 23874, + "radca": 23875, + "mieszkańcami": 23876, + "hero": 23877, + "prezydenci": 23878, + "telewizorem": 23879, + "następną": 23880, + "syjnego": 23881, + "interesować": 23882, + "istnieniu": 23883, + "przykładowo": 23884, + "krótkich": 23885, + "byliby": 23886, + "skarży": 23887, + "cennych": 23888, + "centego": 23889, + "językach": 23890, + "Rosję": 23891, + "Andrzejem": 23892, + "krajowym": 23893, + "nocny": 23894, + "nocnej": 23895, + "przejdziemy": 23896, + "opini": 23897, + "poznała": 23898, + "poznańskiego": 23899, + "poznańskiej": 23900, + "ciekawie": 23901, + "grafik": 23902, + "graficznej": 23903, + "zębów": 23904, + "założeniu": 23905, + "Peru": 23906, + "znalezi": 23907, + "biografii": 23908, + "miejscowi": 23909, + "sztur": 23910, + "sztuką": 23911, + "sztuczne": 23912, + "problemach": 23913, + "piasek": 23914, + "nowojor": 23915, + "tis": 23916, + "spokojem": 23917, + "wspomaga": 23918, + "milczeć": 23919, + "potrzebował": 23920, + "włoskiego": 23921, + "włożył": 23922, + "włosami": 23923, + "śniło": 23924, + "Niemca": 23925, + "dotyczący": 23926, + "panienka": 23927, + "województwo": 23928, + "uczestnik": 23929, + "oznaczał": 23930, + "listych": 23931, + "przewody": 23932, + "prowadzonego": 23933, + "zamierzenia": 23934, + "Damian": 23935, + "Siero": 23936, + "zdecyduje": 23937, + "zaczęłam": 23938, + "formalny": 23939, + "zakończona": 23940, + "Albert": 23941, + "prywatna": 23942, + "oboz": 23943, + "obozy": 23944, + "Rozmawia": 23945, + "zaśmiał": 23946, + "wynikach": 23947, + "biania": 23948, + "górskie": 23949, + "złapie": 23950, + "złapała": 23951, + "zapala": 23952, + "zapasy": 23953, + "organizator": 23954, + "organizacyjną": 23955, + "pracujące": 23956, + "burga": 23957, + "szukanie": 23958, + "państwową": 23959, + "zdrowych": 23960, + "zdrowym": 23961, + "zdrowiem": 23962, + "dliwe": 23963, + "egoi": 23964, + "PRO": 23965, + "sądowi": 23966, + "organizmów": 23967, + "organizować": 23968, + "muzyką": 23969, + "pieniądz": 23970, + "prawdziwie": 23971, + "wymagana": 23972, + "wzrośnie": 23973, + "bliższe": 23974, + "Sylwe": 23975, + "ograniczona": 23976, + "ochrona": 23977, + "ochronnych": 23978, + "jeżdżę": 23979, + "szefowa": 23980, + "lizował": 23981, + "lizowanych": 23982, + "prawdopodobie": 23983, + "prawdopodobieństwo": 23984, + "analogia": 23985, + "papierze": 23986, + "oskarżył": 23987, + "porażkę": 23988, + "rozumiały": 23989, + "przypadkowo": 23990, + "Więzie": 23991, + "sportowym": 23992, + "sportowców": 23993, + "puścili": 23994, + "patrzyć": 23995, + "obowiązkiem": 23996, + "podstawowego": 23997, + "Krasi": 23998, + "korda": 23999, + "lodowc": 24000, + "smakiem": 24001, + "wystarczą": 24002, + "ciężka": 24003, + "ciężkim": 24004, + "czwartą": 24005, + "poruszył": 24006, + "widoczna": 24007, + "zamknięty": 24008, + "istotę": 24009, + "istotna": 24010, + "jawsko": 24011, + "rozwiązaniu": 24012, + "rozwiązaniem": 24013, + "wzięły": 24014, + "Michnik": 24015, + "przygotowana": 24016, + "przygotowani": 24017, + "przygotowaniu": 24018, + "żałos": 24019, + "przestępczej": 24020, + "przestępstwie": 24021, + "winne": 24022, + "sfer": 24023, + "kochają": 24024, + "niedzielne": 24025, + "gorszą": 24026, + "powstawania": 24027, + "protestan": 24028, + "dostawy": 24029, + "okazy": 24030, + "plon": 24031, + "wszelkimi": 24032, + "Szczerze": 24033, + "uzyskanych": 24034, + "operacyjne": 24035, + "operacyjnych": 24036, + "operacyjnej": 24037, + "doświadczeniu": 24038, + "żonemu": 24039, + "Europejską": 24040, + "oczekują": 24041, + "płomieni": 24042, + "Bieg": 24043, + "Biela": 24044, + "daleki": 24045, + "dalekich": 24046, + "Stoi": 24047, + "brował": 24048, + "wrzeć": 24049, + "SiR": 24050, + "Sił": 24051, + "Sióstr": 24052, + "redaktora": 24053, + "pokazywa": 24054, + "wyznawcy": 24055, + "rozmawiają": 24056, + "bruna": 24057, + "brudne": 24058, + "ekologiczne": 24059, + "antyterrory": 24060, + "znajomo": 24061, + "znajomego": 24062, + "Puł": 24063, + "procentowych": 24064, + "procentowej": 24065, + "metodami": 24066, + "konkursów": 24067, + "rzeczywiste": 24068, + "dostępnych": 24069, + "ległym": 24070, + "Strasbur": 24071, + "klasycznym": 24072, + "klasyfikacji": 24073, + "społeczeństwu": 24074, + "filmowych": 24075, + "filmowej": 24076, + "Dub": 24077, + "powym": 24078, + "zgłoszenie": 24079, + "zgłosiła": 24080, + "Obserwa": 24081, + "Las": 24082, + "Lata": 24083, + "blasku": 24084, + "bójki": 24085, + "urządza": 24086, + "układać": 24087, + "spowodowanie": 24088, + "zajęty": 24089, + "rozpoczęciem": 24090, + "odpowiedzialna": 24091, + "odpowiedzialnych": 24092, + "odpowiedzialnością": 24093, + "oficjalną": 24094, + "przewodnicząca": 24095, + "bogate": 24096, + "SZY": 24097, + "zdech": 24098, + "poprzednie": 24099, + "zabawę": 24100, + "zabawki": 24101, + "zabawne": 24102, + "zwycięstwem": 24103, + "instytucjach": 24104, + "fizyka": 24105, + "stronnie": 24106, + "ludowe": 24107, + "pośrednio": 24108, + "Włochy": 24109, + "Włodar": 24110, + "zagrożeń": 24111, + "wewnętrznie": 24112, + "1974": 24113, + "Miejskim": 24114, + "Miejsca": 24115, + "wionej": 24116, + "należność": 24117, + "europejskim": 24118, + "wrócę": 24119, + "zarzutem": 24120, + "brzmiała": 24121, + "brzmienie": 24122, + "zapłacą": 24123, + "głosują": 24124, + "szlakiem": 24125, + "wykonywał": 24126, + "wykonywanych": 24127, + "traktowania": 24128, + "traktowanie": 24129, + "traktowana": 24130, + "TAG": 24131, + "oświadczeniu": 24132, + "rozpacz": 24133, + "demokraty": 24134, + "Holender": 24135, + "wojenna": 24136, + "całkowite": 24137, + "całkowity": 24138, + "zawierających": 24139, + "Szedłem": 24140, + "opcji": 24141, + "odkrył": 24142, + "sekretarzy": 24143, + "czerwonymi": 24144, + "Olga": 24145, + "Wspiera": 24146, + "głęboka": 24147, + "głęboki": 24148, + "głębokiej": 24149, + "błędem": 24150, + "diet": 24151, + "nowicz": 24152, + "zawartej": 24153, + "pojawili": 24154, + "pojawiło": 24155, + "dodatkowego": 24156, + "ukryty": 24157, + "ukrywa": 24158, + "ukrywać": 24159, + "ukrywam": 24160, + "wygraną": 24161, + "Tamten": 24162, + "Czter": 24163, + "Czwarty": 24164, + "śpiewali": 24165, + "najważniejszą": 24166, + "bóle": 24167, + "połączeniu": 24168, + "wywodzi": 24169, + "duchowy": 24170, + "odrzucenia": 24171, + "centralne": 24172, + "historyków": 24173, + "Walka": 24174, + "postanowiłem": 24175, + "postanowiono": 24176, + "postawili": 24177, + "prowadzącej": 24178, + "prowadzących": 24179, + "dłuższe": 24180, + "roślinnych": 24181, + "kampania": 24182, + "pozwoliły": 24183, + "dominika": 24184, + "zadowoleniem": 24185, + "nerwowe": 24186, + "musiałby": 24187, + "Fio": 24188, + "punktach": 24189, + "katolickim": 24190, + "smutku": 24191, + "martwić": 24192, + "tworzyli": 24193, + "myśleniu": 24194, + "poświęcone": 24195, + "komunikacja": 24196, + "ostateczne": 24197, + "ostatecznym": 24198, + "nazywam": 24199, + "nazywany": 24200, + "zbiorowego": 24201, + "zbiornika": 24202, + "zbiorowym": 24203, + "naturalny": 24204, + "sionej": 24205, + "ujawnił": 24206, + "moralnego": 24207, + "Bernar": 24208, + "kolorach": 24209, + "powrotnie": 24210, + "pozbawia": 24211, + "harmono": 24212, + "wyobraźnia": 24213, + "Policjant": 24214, + "spojrzeli": 24215, + "orzeł": 24216, + "rzadkich": 24217, + "krzewów": 24218, + "teologii": 24219, + "budowli": 24220, + "fanów": 24221, + "włączyć": 24222, + "architek": 24223, + "ziemskiej": 24224, + "biskupem": 24225, + "ćwiczyć": 24226, + "pobliskiego": 24227, + "przekazanie": 24228, + "dywizji": 24229, + "uroczystego": 24230, + "Drugą": 24231, + "poczta": 24232, + "pocztę": 24233, + "wystąpili": 24234, + "masowych": 24235, + "Kazimie": 24236, + "medycznego": 24237, + "Brat": 24238, + "przekazywać": 24239, + "wierzysz": 24240, + "wierzytelności": 24241, + "podjętej": 24242, + "bezrobociem": 24243, + "ekonomistów": 24244, + "Federa": 24245, + "Kultura": 24246, + "riach": 24247, + "pochwalić": 24248, + "siedemna": 24249, + "ogromnym": 24250, + "polegać": 24251, + "praktyka": 24252, + "zachodni": 24253, + "zachodnim": 24254, + "wyglądu": 24255, + "najwyższego": 24256, + "Zyta": 24257, + "ostrożny": 24258, + "zmniejszenia": 24259, + "nadzór": 24260, + "wybierają": 24261, + "zimny": 24262, + "współczesną": 24263, + "współczesnym": 24264, + "wybitne": 24265, + "drużynie": 24266, + "Sprawą": 24267, + "Znaczy": 24268, + "Znalazł": 24269, + "zastosował": 24270, + "komórkowe": 24271, + "glacja": 24272, + "Ludowe": 24273, + "słownika": 24274, + "korzystają": 24275, + "Hans": 24276, + "jeźdź": 24277, + "jesiennych": 24278, + "talerzu": 24279, + "ofiarami": 24280, + "Kwaśniewskim": 24281, + "ruszyłem": 24282, + "giełdy": 24283, + "giełdach": 24284, + "giełdowych": 24285, + "małżeńskim": 24286, + "małżeństwie": 24287, + "Gierek": 24288, + "opracowy": 24289, + "placówka": 24290, + "placówkę": 24291, + "Twoich": 24292, + "Twojego": 24293, + "kapitana": 24294, + "kapitalizm": 24295, + "pijani": 24296, + "eksmi": 24297, + "planowane": 24298, + "błoto": 24299, + "konfliktów": 24300, + "falę": 24301, + "sięgnąć": 24302, + "reklama": 24303, + "konkurenci": 24304, + "konkurencję": 24305, + "spotkała": 24306, + "urzędnika": 24307, + "zagadnienie": 24308, + "matyzm": 24309, + "pachnie": 24310, + "instrumenta": 24311, + "poprzeć": 24312, + "fundacja": 24313, + "zaniepoko": 24314, + "podatkowej": 24315, + "filozofię": 24316, + "zmęczenia": 24317, + "przemysłowej": 24318, + "ponowne": 24319, + "ponownego": 24320, + "mundia": 24321, + "1951": 24322, + "1953": 24323, + "Jednostka": 24324, + "Pyta": 24325, + "ubiegły": 24326, + "drogowych": 24327, + "zakaź": 24328, + "sąsiadka": 24329, + "Rodzin": 24330, + "osada": 24331, + "szósty": 24332, + "zaproszony": 24333, + "przerażające": 24334, + "dotyczyły": 24335, + "Zachodnim": 24336, + "pływających": 24337, + "parafian": 24338, + "nowoczesną": 24339, + "wykorzystywanie": 24340, + "jeziorze": 24341, + "objętości": 24342, + "Państwowe": 24343, + "Państwowego": 24344, + "obowiązującego": 24345, + "analityków": 24346, + "niezbędny": 24347, + "drewnianym": 24348, + "indywidualnie": 24349, + "wyposażony": 24350, + "wyposażeniem": 24351, + "odbija": 24352, + "odbiór": 24353, + "1962": 24354, + "telewizyjny": 24355, + "Wałęsę": 24356, + "Górnym": 24357, + "rzeźbę": 24358, + "tańczą": 24359, + "wyrzuty": 24360, + "responden": 24361, + "spotykają": 24362, + "spotykamy": 24363, + "Gospodarczego": 24364, + "agencje": 24365, + "utratą": 24366, + "pochodzące": 24367, + "wydobył": 24368, + "wydobyć": 24369, + "wydobywa": 24370, + "realna": 24371, + "realny": 24372, + "Groszek": 24373, + "skierowana": 24374, + "Węgry": 24375, + "napisania": 24376, + "niebezpieczny": 24377, + "niebezpieczna": 24378, + "bezpośrednich": 24379, + "żółte": 24380, + "żółta": 24381, + "reprezentację": 24382, + "Akademi": 24383, + "zaskoczeniem": 24384, + "zaskoczeni": 24385, + "musieliśmy": 24386, + "biurkiem": 24387, + "szczonego": 24388, + "odejdzie": 24389, + "Komendzie": 24390, + "słuszna": 24391, + "słuszny": 24392, + "dokumentacja": 24393, + "Skarży": 24394, + "wprowadzają": 24395, + "zobowiązany": 24396, + "delikatną": 24397, + "rękaw": 24398, + "partyjny": 24399, + "określił": 24400, + "rachunków": 24401, + "rachunkowości": 24402, + "brytyjskiego": 24403, + "temperaturze": 24404, + "korzystne": 24405, + "skarbowe": 24406, + "materialne": 24407, + "wspomniał": 24408, + "Społeczeństwo": 24409, + "oczywisty": 24410, + "korytarzach": 24411, + "promile": 24412, + "badaniu": 24413, + "skazani": 24414, + "skazanego": 24415, + "Parlament": 24416, + "wzajemnego": 24417, + "wzajemnej": 24418, + "Póź": 24419, + "szklane": 24420, + "przekraczają": 24421, + "ostrym": 24422, + "Centralne": 24423, + "opusz": 24424, + "oglądając": 24425, + "krzywdę": 24426, + "pokojowe": 24427, + "kulturalne": 24428, + "Alicji": 24429, + "UEFA": 24430, + "lly": 24431, + "powtórzyła": 24432, + "zginęły": 24433, + "obserwację": 24434, + "DZI": 24435, + "przesuwa": 24436, + "inspektorów": 24437, + "lekarzom": 24438, + "absolutną": 24439, + "nieznane": 24440, + "postulaty": 24441, + "zaprzecza": 24442, + "odpowiadała": 24443, + "wyrażać": 24444, + "poruszają": 24445, + "katastrofie": 24446, + "Wzrost": 24447, + "Brygi": 24448, + "DOR": 24449, + "Powinien": 24450, + "Złoty": 24451, + "brzuchu": 24452, + "ratownictwa": 24453, + "miasteczko": 24454, + "prędkość": 24455, + "wstępnie": 24456, + "zgromadzenie": 24457, + "Francuzów": 24458, + "energetycznych": 24459, + "wycofali": 24460, + "ołtarza": 24461, + "srebra": 24462, + "potraw": 24463, + "dotarły": 24464, + "Jedyny": 24465, + "trójka": 24466, + "uruchomienia": 24467, + "paszpor": 24468, + "lekarskiej": 24469, + "lekarskich": 24470, + "lekarstwa": 24471, + "malutki": 24472, + "przebywają": 24473, + "powietrzem": 24474, + "zasadniczej": 24475, + "wrażliwości": 24476, + "negatywny": 24477, + "negatywnych": 24478, + "pokonać": 24479, + "pokonała": 24480, + "wystawione": 24481, + "kuchnię": 24482, + "przywódcą": 24483, + "dyplomacji": 24484, + "Turcji": 24485, + "identyczne": 24486, + "pociechy": 24487, + "poprawił": 24488, + "obniżyć": 24489, + "zajmujących": 24490, + "wyczerpa": 24491, + "gimnastycznej": 24492, + "Anglik": 24493, + "Ciekaw": 24494, + "powierzchnia": 24495, + "Harce": 24496, + "mikrofon": 24497, + "Autostra": 24498, + "schorzenia": 24499, + "schodami": 24500, + "dyrektorów": 24501, + "JAK": 24502, + "Modrze": 24503, + "html": 24504, + "uzupełnić": 24505, + "wręczył": 24506, + "straszna": 24507, + "ojczyźnie": 24508, + "dworku": 24509, + "szlachetny": 24510, + "Zakładów": 24511, + "rozliczeń": 24512, + "rozliczeni": 24513, + "ekspor": 24514, + "Pracownik": 24515, + "dramatyczne": 24516, + "morderstwa": 24517, + "przedsięwzięć": 24518, + "przedsięwzięcie": 24519, + "Zdzisława": 24520, + "jadący": 24521, + "przystąpimy": 24522, + "czołgi": 24523, + "czołgu": 24524, + "Afga": 24525, + "nabycie": 24526, + "katedrze": 24527, + "legenda": 24528, + "doradcy": 24529, + "dokonywać": 24530, + "jajka": 24531, + "najgorszy": 24532, + "Wartość": 24533, + "Goleniowie": 24534, + "wystarczające": 24535, + "sympatyków": 24536, + "telefonicznie": 24537, + "pielęgniarka": 24538, + "Nowoczes": 24539, + "opon": 24540, + "przestrzegać": 24541, + "przestrzegania": 24542, + "wodoru": 24543, + "podmioty": 24544, + "podmiotu": 24545, + "Specjaliści": 24546, + "niepokojem": 24547, + "szaleństwa": 24548, + "zardze": 24549, + "talię": 24550, + "ówczesny": 24551, + "monstru": 24552, + "przytomność": 24553, + "zwolnić": 24554, + "zwolniony": 24555, + "Franciszka": 24556, + "łódzkiego": 24557, + "Juliusz": 24558, + "sprzyjają": 24559, + "ułożyć": 24560, + "ukończeniu": 24561, + "rozwiązywania": 24562, + "taksówkarz": 24563, + "oryginalne": 24564, + "zwisa": 24565, + "liderzy": 24566, + "liderem": 24567, + "odmiennych": 24568, + "monitor": 24569, + "Inspektora": 24570, + "Inspektoratu": 24571, + "małżonkowie": 24572, + "śmiertelne": 24573, + "założyciel": 24574, + "założycielem": 24575, + "emerytalnych": 24576, + "emerytalnym": 24577, + "gałęzia": 24578, + "wspomnianych": 24579, + "Rejonowej": 24580, + "uprawianie": 24581, + "kamienne": 24582, + "tegorocznego": 24583, + "powodzian": 24584, + "wspólnota": 24585, + "inicjatywa": 24586, + "dostrzec": 24587, + "dostrzegła": 24588, + "ciśnienie": 24589, + "wymieniać": 24590, + "przydatne": 24591, + "życiowych": 24592, + "dźwięków": 24593, + "Czekają": 24594, + "ogródku": 24595, + "pocisk": 24596, + "Dodatkowo": 24597, + "proponowali": 24598, + "średniowieczu": 24599, + "Przedsiębiorca": 24600, + "zrealizowane": 24601, + "docierają": 24602, + "Bydgoszcz": 24603, + "Działacze": 24604, + "śledczy": 24605, + "Sierp": 24606, + "odznaczenia": 24607, + "łaskawie": 24608, + "bezpłatne": 24609, + "Kaczmar": 24610, + "Radziecki": 24611, + "Radzieckim": 24612, + "sprawozdawcy": 24613, + "sprawozdawcę": 24614, + "definicję": 24615, + "swobodę": 24616, + "Obywatelska": 24617, + "McDonald": 24618, + "podziękowania": 24619, + "rocznicy": 24620, + "rosnące": 24621, + "doprowadziło": 24622, + "odporności": 24623, + "powiększa": 24624, + "Naczelnej": 24625, + "Naczelnik": 24626, + "reklamowych": 24627, + "zgadzamy": 24628, + "nienawiść": 24629, + "pokazanie": 24630, + "pokazali": 24631, + "łańcuch": 24632, + "honoru": 24633, + "eksperyment": 24634, + "Afryka": 24635, + "Afryce": 24636, + "pobicie": 24637, + "rządzący": 24638, + "Standar": 24639, + "kluczowych": 24640, + "inteligencja": 24641, + "demonstracji": 24642, + "Żadna": 24643, + "Żadnej": 24644, + "podwójne": 24645, + "albumu": 24646, + "Publicznych": 24647, + "Publicznego": 24648, + "strefą": 24649, + "poszukiwanie": 24650, + "Mógłby": 24651, + "weekendu": 24652, + "Grześ": 24653, + "usposobie": 24654, + "zaakceptować": 24655, + "widziałaś": 24656, + "siódmego": 24657, + "Pojawia": 24658, + "Watykan": 24659, + "kosztowało": 24660, + "świąteczne": 24661, + "Zobaczymy": 24662, + "obior": 24663, + "Mickiewicz": 24664, + "wyjaśniła": 24665, + "uchwałą": 24666, + "nacjonalisty": 24667, + "naśladować": 24668, + "naśladowania": 24669, + "zazdrość": 24670, + "warstwą": 24671, + "wczesnych": 24672, + "ciemnościach": 24673, + "konsultacji": 24674, + "satysfakcję": 24675, + "dziewiątym": 24676, + "podwórku": 24677, + "pretensji": 24678, + "warian": 24679, + "Produkcja": 24680, + "słoneczne": 24681, + "brutalnie": 24682, + "znajomymi": 24683, + "Powiedzmy": 24684, + "Elżbiety": 24685, + "nieomal": 24686, + "ciepłych": 24687, + "tramwaj": 24688, + "plastikowe": 24689, + "Socjalisty": 24690, + "zniszczyć": 24691, + "Expressu": 24692, + "Analiza": 24693, + "Ochla": 24694, + "poczynając": 24695, + "korupcji": 24696, + "warzywa": 24697, + "dystrybucji": 24698, + "Narodzenie": 24699, + "Myślisz": 24700, + "Każdego": 24701, + "wiarygodności": 24702, + "błagam": 24703, + "Twierdzi": 24704, + "ożywienie": 24705, + "uwolni": 24706, + "stadionu": 24707, + "pióro": 24708, + "wesele": 24709, + "obyczajów": 24710, + "skrzydłami": 24711, + "Festiwal": 24712, + "uwzględnić": 24713, + "Naród": 24714, + "poselskich": 24715, + "kamerami": 24716, + "zaczerwie": 24717, + "widowisko": 24718, + "spoczywa": 24719, + "podręcznik": 24720, + "Mazowiecki": 24721, + "Milcza": 24722, + "złodzieja": 24723, + "złotówkę": 24724, + "interwencja": 24725, + "osiemnaście": 24726, + "śmigłowca": 24727, + "śmigłowcem": 24728, + "sojuszników": 24729, + "Conne": 24730, + "szpieg": 24731, + "kolizji": 24732, + "talenty": 24733, + "toalety": 24734, + "odczyty": 24735, + "spodobała": 24736, + "Milicja": 24737, + "Przyjaciół": 24738, + "właściwemu": 24739, + "automatyczne": 24740, + "autostrady": 24741, + "inwestora": 24742, + "inteligentny": 24743, + "Żołnierze": 24744, + "Sędzia": 24745, + "prowoka": 24746, + "ustąpić": 24747, + "pocałunek": 24748, + "zachodzące": 24749, + "montażu": 24750, + "przystani": 24751, + "sukienkę": 24752, + "Zasady": 24753, + "Zasadni": 24754, + "Lubisz": 24755, + "lekceważenie": 24756, + "artyleryj": 24757, + "Księżyca": 24758, + "sprostowania": 24759, + "sprostowanie": 24760, + "natrę": 24761, + "chałupy": 24762, + "prezentują": 24763, + "Budownictwa": 24764, + "hurtowni": 24765, + "zaopatrzenia": 24766, + "uzupełnienia": 24767, + "nawiązać": 24768, + "rozkazy": 24769, + "podwórzu": 24770, + "ntrop": 24771, + "szampana": 24772, + "Benedykt": 24773, + "Malborku": 24774, + "maila": 24775, + "Jezioro": 24776, + "Waszyngtonie": 24777, + "obligatory": 24778, + "Norwegii": 24779, + "spontanicznie": 24780, + "Kuroń": 24781, + "waloryzacji": 24782, + "jabłka": 24783, + "polegała": 24784, + "Świadkowie": 24785, + "Szybko": 24786, + "zawiadomił": 24787, + "epidemii": 24788, + "Apostolskiej": 24789, + "Zjawi": 24790, + "łapówek": 24791, + "aktywi": 24792, + "Radziwił": 24793, + "Wisłę": 24794, + "załatwienie": 24795, + "kapelusz": 24796, + "Bundes": 24797, + "Zdrowo": 24798, + "marihu": 24799, + "końcówce": 24800, + "obiecywał": 24801, + "oczyszczalni": 24802, + "substancje": 24803, + "Raciborzu": 24804, + "egzystencji": 24805, + "raporty": 24806, + "podarował": 24807, + "zapamiętał": 24808, + "leśnicz": 24809, + "przedawnienia": 24810, + "guzik": 24811, + "marginesie": 24812, + "mocarstw": 24813, + "pejzaż": 24814, + "epizod": 24815, + "manewry": 24816, + "Zastanawiam": 24817, + "czworono": 24818, + "Portugalii": 24819, + "Egiptu": 24820, + "zakazane": 24821, + "retoryczne": 24822, + "archanio": 24823, + "negocjować": 24824, + "rówieśników": 24825, + "szuflady": 24826, + "dziewczęta": 24827, + "podkreślał": 24828, + "sąsiednich": 24829, + "STOP": 24830, + "ćwierć": 24831, + "Łódzkiego": 24832, + "powszechni": 24833, + "bielizna": 24834, + "Metoda": 24835, + "Danuta": 24836, + "Gaulle": 24837, + "kupował": 24838, + "konfrontacji": 24839, + "Jugosławii": 24840, + "Sebastiana": 24841, + "dwunastej": 24842, + "Idąc": 24843, + "Znaleziono": 24844, + "schronienia": 24845, + "schizo": 24846, + "posterunku": 24847, + "odrzekła": 24848, + "stadion": 24849, + "peryfe": 24850, + "Pokoju": 24851, + "pułapki": 24852, + "Wenecji": 24853, + "Tempera": 24854, + "arogan": 24855, + "awarii": 24856, + "najuboż": 24857, + "raptem": 24858, + "jedenaście": 24859, + "kompakt": 24860, + "abonament": 24861, + "Multi": 24862, + "Słowem": 24863, + "aproba": 24864, + "azjaty": 24865, + "igrzysk": 24866, + "nadużyć": 24867, + "obróbki": 24868, + "sponsor": 24869, + "skwapliwie": 24870, + "fawory": 24871, + "Techno": 24872, + "Miejscowość": 24873, + "KRRiTV": 24874, + "opowiedziało": 24875, + "rocznica": 24876, + "angażu": 24877, + "niemowlę": 24878, + "zwąt": 24879, + "członkostwa": 24880, + "Krzywou": 24881, + "Orlenu": 24882, + "socjaldemokra": 24883, + "Waldorff": 24884, + "rękawiczki": 24885, + "marketing": 24886, + "Doskona": 24887, + "PTTK": 24888, + "aplikacji": 24889, + "amunicji": 24890, + "dealerów": 24891, + "Napoleona": 24892, + "kradzieże": 24893, + "Wawelu": 24894, + "Dziewczyny": 24895, + "KOCIEWIE": 24896, + "równowartość": 24897, + "Ustawodawczej": 24898, + "Sosnowcu": 24899, + "odnalazła": 24900, + "Curie": 24901, + "Dodał": 24902, + "wstrzemię": 24903, + "wytrzeźwień": 24904, + "Jeleniej": 24905, + "Magazyn": 24906, + "przyjaciołom": 24907, + "hydrauli": 24908, + "CHŁOPIEC": 24909, + "Pojezierza": 24910, + "Gosiewski": 24911, + "TRYBU": 24912, + "udowadnia": 24913, + "pieczywo": 24914, + "Popiełu": 24915, + "chromoso": 24916, + "Konflikt": 24917, + "Ilość": 24918, + "nawierzchni": 24919, + "czyjejś": 24920, + "piosenek": 24921, + "Jedwab": 24922, + "spektakular": 24923, + "zmodyfi": 24924, + "\"-": 24925, + "112": 24926, + "AB": 24927, + "Ary": 24928, + "Atak": 24929, + "Ant": 24930, + "Asia": 24931, + "Aktor": 24932, + "Atrak": 24933, + "Adwo": 24934, + "Akcję": 24935, + "Arab": 24936, + "BG": 24937, + "BK": 24938, + "Br": 24939, + "Bin": 24940, + "BBW": 24941, + "Can": 24942, + "DK": 24943, + "Dał": 24944, + "Dali": 24945, + "Dur": 24946, + "Dis": 24947, + "Dwor": 24948, + "EL": 24949, + "Es": 24950, + "Fla": 24951, + "Gli": 24952, + "Grodzi": 24953, + "GUS": 24954, + "Grand": 24955, + "Hm": 24956, + "Hra": 24957, + "Hem": 24958, + "Hono": 24959, + "HIV": 24960, + "Ig": 24961, + "Imię": 24962, + "Iden": 24963, + "Iwana": 24964, + "KE": 24965, + "KR": 24966, + "Krą": 24967, + "Kwest": 24968, + "Krup": 24969, + "KPP": 24970, + "MR": 24971, + "MÓ": 24972, + "Mniej": 24973, + "MIE": 24974, + "MIA": 24975, + "Małych": 24976, + "Mróz": 24977, + "NF": 24978, + "Naru": 24979, + "Oca": 24980, + "Ofe": 24981, + "Oczywi": 24982, + "Ogląda": 24983, + "ONA": 24984, + "OPZ": 24985, + "Ooo": 24986, + "Ogni": 24987, + "Okoci": 24988, + "Otworzył": 24989, + "Oboje": 24990, + "Pin": 24991, + "Prę": 24992, + "Party": 24993, + "PSP": 24994, + "Prin": 24995, + "PHA": 24996, + "SG": 24997, + "Spó": 24998, + "Son": 24999, + "Stę": 25000, + "Sel": 25001, + "Such": 25002, + "Sprawy": 25003, + "Skończy": 25004, + "Składa": 25005, + "TW": 25006, + "Uczu": 25007, + "Van": 25008, + "Vol": 25009, + "Wnu": 25010, + "Wad": 25011, + "Wuje": 25012, + "Wszak": 25013, + "Yo": 25014, + "Zmę": 25015, + "Związa": 25016, + "Zmienia": 25017, + "Zmiany": 25018, + "Zanu": 25019, + "],": 25020, + "ala": 25021, + "ant": 25022, + "ase": 25023, + "ataki": 25024, + "alkoma": 25025, + "atei": 25026, + "anarchi": 25027, + "bię": 25028, + "bbe": 25029, + "browa": 25030, + "brza": 25031, + "brodę": 25032, + "cł": 25033, + "cmentar": 25034, + "córek": 25035, + "din": 25036, + "ed": 25037, + "ena": 25038, + "est": 25039, + "esta": 25040, + "echa": 25041, + "eseme": 25042, + "fty": 25043, + "fob": 25044, + "gała": 25045, + "grzą": 25046, + "gkon": 25047, + "gnio": 25048, + "glem": 25049, + "ghe": 25050, + "hem": 25051, + "hura": 25052, + "hindu": 25053, + "id": 25054, + "io": 25055, + "ion": 25056, + "iner": 25057, + "jską": 25058, + "kało": 25059, + "kłem": 25060, + "kcyjną": 25061, + "lwy": 25062, + "lżej": 25063, + "mskiej": 25064, + "mnich": 25065, + "mowski": 25066, + "ncy": 25067, + "nkom": 25068, + "ndi": 25069, + "nwal": 25070, + "nnictwa": 25071, + "omy": 25072, + "ostrzy": 25073, + "opowiedziała": 25074, + "ock": 25075, + "opowiem": 25076, + "opadły": 25077, + "ośrodkiem": 25078, + "pny": 25079, + "pcie": 25080, + "ptu": 25081, + "pski": 25082, + "pkiem": 25083, + "pnął": 25084, + "pkami": 25085, + "rskich": 25086, + "sową": 25087, + "shi": 25088, + "sowski": 25089, + "sprowadzić": 25090, + "ssel": 25091, + "spróbuje": 25092, + "tł": 25093, + "twi": 25094, + "tti": 25095, + "uwię": 25096, + "utk": 25097, + "ujących": 25098, + "utar": 25099, + "uczenia": 25100, + "ujem": 25101, + "ujemy": 25102, + "umawia": 25103, + "ująca": 25104, + "ukieru": 25105, + "umil": 25106, + "ustępuje": 25107, + "upływa": 25108, + "urozmai": 25109, + "ułaska": 25110, + "ujednoli": 25111, + "uparcie": 25112, + "usłyszała": 25113, + "wstę": 25114, + "wsko": 25115, + "wprowadzi": 25116, + "wpisać": 25117, + "wtarg": 25118, + "wzywać": 25119, + "wczasy": 25120, + "xu": 25121, + "zmo": 25122, + "zrywa": 25123, + "zdemo": 25124, + "zgieł": 25125, + "złej": 25126, + "zniesienie": 25127, + "zinteg": 25128, + "ée": 25129, + "Łem": 25130, + "Ład": 25131, + "ńcom": 25132, + "śnik": 25133, + "śpisz": 25134, + "śródziem": 25135, + "Źle": 25136, + "źnik": 25137, + "Żar": 25138, + "Żura": 25139, + "żność": 25140, + "nan": 25141, + "nago": 25142, + "nacja": 25143, + "napraw": 25144, + "napisy": 25145, + "nawró": 25146, + "napisze": 25147, + "nawil": 25148, + "narządów": 25149, + "nasuwa": 25150, + "nazajutrz": 25151, + "stróż": 25152, + "nieza": 25153, + "niewskiego": 25154, + "niezgodnie": 25155, + "niepewnie": 25156, + "niedawnego": 25157, + "niepewny": 25158, + "nieoczekiwanie": 25159, + "nieoczekiwane": 25160, + "nici": 25161, + "nisa": 25162, + "ninę": 25163, + "niskiej": 25164, + "niczne": 25165, + "niskim": 25166, + "nizacji": 25167, + "niszczenie": 25168, + "chmie": 25169, + "chlo": 25170, + "rama": 25171, + "rator": 25172, + "radom": 25173, + "radzić": 25174, + "rarium": 25175, + "ratyfi": 25176, + "ratyfikacji": 25177, + "pocze": 25178, + "pocznie": 25179, + "pozost": 25180, + "ponuje": 25181, + "pomogę": 25182, + "polubi": 25183, + "poprowadzić": 25184, + "pomogła": 25185, + "pociech": 25186, + "popatrz": 25187, + "poniosła": 25188, + "poczytać": 25189, + "pomija": 25190, + "pobła": 25191, + "pokłó": 25192, + "postawienie": 25193, + "poprosić": 25194, + "popatrzyła": 25195, + "popycha": 25196, + "pomagał": 25197, + "szna": 25198, + "szały": 25199, + "szkło": 25200, + "rona": 25201, + "rota": 25202, + "roga": 25203, + "rodziej": 25204, + "rolnego": 25205, + "rocka": 25206, + "rosnąć": 25207, + "rodzeni": 25208, + "rokowań": 25209, + "jeno": 25210, + "lita": 25211, + "liło": 25212, + "liły": 25213, + "licznie": 25214, + "link": 25215, + "linki": 25216, + "liczyło": 25217, + "gonu": 25218, + "kokie": 25219, + "kocie": 25220, + "kotem": 25221, + "kostki": 25222, + "kologii": 25223, + "kad": 25224, + "katy": 25225, + "kaca": 25226, + "kadłu": 25227, + "kawą": 25228, + "kaszel": 25229, + "kabiny": 25230, + "zaw": 25231, + "zago": 25232, + "zatra": 25233, + "zacię": 25234, + "zapę": 25235, + "zastrzy": 25236, + "zawiąza": 25237, + "zacieka": 25238, + "zaopie": 25239, + "zawro": 25240, + "zapowiedziała": 25241, + "zawraca": 25242, + "zapiera": 25243, + "zapadł": 25244, + "zapełnia": 25245, + "zapisów": 25246, + "zapraszam": 25247, + "zasnąć": 25248, + "zasoby": 25249, + "zapytam": 25250, + "zamiary": 25251, + "zagłębie": 25252, + "zagłębia": 25253, + "zasługują": 25254, + "zaginął": 25255, + "zastanowienia": 25256, + "lewe": 25257, + "leczą": 25258, + "neutra": 25259, + "neya": 25260, + "doch": 25261, + "domina": 25262, + "dochodzą": 25263, + "donny": 25264, + "dopływ": 25265, + "dolnoślą": 25266, + "doktór": 25267, + "teczek": 25268, + "cich": 25269, + "cior": 25270, + "tat": 25271, + "taśmie": 25272, + "tapia": 25273, + "miski": 25274, + "miłą": 25275, + "miczne": 25276, + "mister": 25277, + "miński": 25278, + "minęły": 25279, + "kijem": 25280, + "kiwała": 25281, + "ówką": 25282, + "wyty": 25283, + "wysi": 25284, + "wyska": 25285, + "wydział": 25286, + "wystra": 25287, + "wyką": 25288, + "wysia": 25289, + "wykaz": 25290, + "wyha": 25291, + "wystrze": 25292, + "wytar": 25293, + "wyspecja": 25294, + "wydzieli": 25295, + "wygrze": 25296, + "wypił": 25297, + "wyniesie": 25298, + "wykazał": 25299, + "wyemi": 25300, + "wygodnie": 25301, + "wychodził": 25302, + "wykupu": 25303, + "wychodziło": 25304, + "wylicza": 25305, + "wywóz": 25306, + "wykazało": 25307, + "wypełnienia": 25308, + "wysłuchać": 25309, + "wydycha": 25310, + "wyskoczyć": 25311, + "topi": 25312, + "torach": 25313, + "torej": 25314, + "toczyło": 25315, + "wap": 25316, + "wagan": 25317, + "rel": 25318, + "rez": 25319, + "reś": 25320, + "reci": 25321, + "rebe": 25322, + "republi": 25323, + "wida": 25324, + "wibra": 25325, + "widnie": 25326, + "wiśni": 25327, + "wiałeś": 25328, + "wiózł": 25329, + "żegla": 25330, + "bywały": 25331, + "mada": 25332, + "matem": 25333, + "manów": 25334, + "masło": 25335, + "matyka": 25336, + "matyczne": 25337, + "marzeniem": 25338, + "mafii": 25339, + "dai": 25340, + "dasz": 25341, + "dape": 25342, + "not": 25343, + "noć": 25344, + "noce": 25345, + "noża": 25346, + "noszenia": 25347, + "nois": 25348, + "przeł": 25349, + "przecha": 25350, + "przekła": 25351, + "przeką": 25352, + "przełę": 25353, + "przewro": 25354, + "przeniesie": 25355, + "przegląd": 25356, + "przeżyła": 25357, + "przechwy": 25358, + "przedziale": 25359, + "przepływa": 25360, + "przestali": 25361, + "przebić": 25362, + "przejęcie": 25363, + "przeniesienie": 25364, + "przepaść": 25365, + "przeanaliz": 25366, + "przemawiał": 25367, + "przemówienie": 25368, + "przeklina": 25369, + "przetworów": 25370, + "laj": 25371, + "lala": 25372, + "lant": 25373, + "odłam": 25374, + "odmian": 25375, + "odczyta": 25376, + "odmieni": 25377, + "odniosła": 25378, + "odkłada": 25379, + "odjechali": 25380, + "odwróciła": 25381, + "odtworzyć": 25382, + "odczytanie": 25383, + "odmowie": 25384, + "nianiu": 25385, + "niając": 25386, + "dziar": 25387, + "dziono": 25388, + "paja": 25389, + "panym": 25390, + "paten": 25391, + "pańską": 25392, + "patent": 25393, + "pakietu": 25394, + "ryc": 25395, + "ryż": 25396, + "jądra": 25397, + "kumu": 25398, + "kuba": 25399, + "kucha": 25400, + "kukury": 25401, + "czyż": 25402, + "czyźnie": 25403, + "czyżby": 25404, + "dziele": 25405, + "dzielny": 25406, + "dzielenia": 25407, + "cechę": 25408, + "celnego": 25409, + "celach": 25410, + "stada": 25411, + "stagu": 25412, + "stażu": 25413, + "stanęły": 25414, + "stanęło": 25415, + "wiekiem": 25416, + "wieczne": 25417, + "wiecznych": 25418, + "wiedzieliśmy": 25419, + "łoży": 25420, + "cyfry": 25421, + "wokoło": 25422, + "dykty": 25423, + "miecz": 25424, + "prawyborach": 25425, + "myr": 25426, + "mycia": 25427, + "mywała": 25428, + "oble": 25429, + "obcy": 25430, + "objąć": 25431, + "obsługu": 25432, + "arch": 25433, + "armię": 25434, + "arsena": 25435, + "ruda": 25436, + "rury": 25437, + "rundy": 25438, + "rubry": 25439, + "dere": 25440, + "dery": 25441, + "deru": 25442, + "degra": 25443, + "depor": 25444, + "decentra": 25445, + "dewalu": 25446, + "departa": 25447, + "tucho": 25448, + "tung": 25449, + "przyć": 25450, + "przyle": 25451, + "przyła": 25452, + "przybędzie": 25453, + "przybyły": 25454, + "przymoc": 25455, + "przyspa": 25456, + "przyzwyczaj": 25457, + "przychodzić": 25458, + "przydziela": 25459, + "przysłał": 25460, + "przyjechałem": 25461, + "przyjezd": 25462, + "przypomnę": 25463, + "muj": 25464, + "muś": 25465, + "muchy": 25466, + "mującą": 25467, + "szycie": 25468, + "szyder": 25469, + "powódź": 25470, + "pika": 25471, + "piór": 25472, + "pińska": 25473, + "szewska": 25474, + "szeniach": 25475, + "któż": 25476, + "info": 25477, + "insceni": 25478, + "instynk": 25479, + "lus": 25480, + "luz": 25481, + "luś": 25482, + "ludy": 25483, + "lustrze": 25484, + "pieszczo": 25485, + "pedo": 25486, + "perek": 25487, + "prostą": 25488, + "promować": 25489, + "proszku": 25490, + "życzy": 25491, + "żyńskiego": 25492, + "gala": 25493, + "gając": 25494, + "ormia": 25495, + "bita": 25496, + "biję": 25497, + "zet": 25498, + "czasz": 25499, + "czapka": 25500, + "Ponia": 25501, + "Ponu": 25502, + "Ponow": 25503, + "Potrzeba": 25504, + "Polek": 25505, + "Pomyśl": 25506, + "Pomyślałem": 25507, + "Ponoć": 25508, + "con": 25509, + "zym": 25510, + "zyra": 25511, + "mesa": 25512, + "melo": 25513, + "meczach": 25514, + "balu": 25515, + "znaw": 25516, + "znakami": 25517, + "znaczki": 25518, + "znawca": 25519, + "znawców": 25520, + "znaczący": 25521, + "cara": 25522, + "lorz": 25523, + "loty": 25524, + "lonu": 25525, + "boar": 25526, + "bokiem": 25527, + "bocznej": 25528, + "rozsy": 25529, + "rozbro": 25530, + "rozgląda": 25531, + "rozmna": 25532, + "rozmyśla": 25533, + "rozprawę": 25534, + "spotyk": 25535, + "wiak": 25536, + "dumy": 25537, + "dusze": 25538, + "dujących": 25539, + "oscy": 25540, + "oskrze": 25541, + "owiny": 25542, + "podstęp": 25543, + "podgrze": 25544, + "podważa": 25545, + "podnó": 25546, + "podchorą": 25547, + "syre": 25548, + "fice": 25549, + "jusza": 25550, + "juniorów": 25551, + "junior": 25552, + "ależ": 25553, + "subli": 25554, + "siedzenie": 25555, + "siewicz": 25556, + "siedzeniu": 25557, + "ntia": 25558, + "biego": 25559, + "bieniem": 25560, + "biedny": 25561, + "sele": 25562, + "sewicz": 25563, + "seniorów": 25564, + "gips": 25565, + "berii": 25566, + "chorobo": 25567, + "choruje": 25568, + "choler": 25569, + "Nawia": 25570, + "Nadzo": 25571, + "Nareszcie": 25572, + "Natali": 25573, + "Nagłe": 25574, + "Napast": 25575, + "Nieważne": 25576, + "Niewątpliwie": 25577, + "Niewykluczone": 25578, + "Nietzsche": 25579, + "puli": 25580, + "pując": 25581, + "puszczenie": 25582, + "pułap": 25583, + "busz": 25584, + "bula": 25585, + "buti": 25586, + "budziła": 25587, + "burtę": 25588, + "więźnia": 25589, + "szatni": 25590, + "szarej": 25591, + "szatana": 25592, + "jęła": 25593, + "bęb": 25594, + "ałyśmy": 25595, + "stynia": 25596, + "stymu": 25597, + "styczni": 25598, + "stynen": 25599, + "stojących": 25600, + "stolar": 25601, + "stojącego": 25602, + "stojącej": 25603, + "Jer": 25604, + "Jedyna": 25605, + "szczeni": 25606, + "szczere": 25607, + "szczery": 25608, + "szczelnie": 25609, + "szczeblach": 25610, + "najcięż": 25611, + "najstarszy": 25612, + "najpewniej": 25613, + "najsłyn": 25614, + "akwar": 25615, + "akcent": 25616, + "aksami": 25617, + "aktora": 25618, + "równe": 25619, + "przedwojennych": 25620, + "rządził": 25621, + "ręży": 25622, + "rękoma": 25623, + "czok": 25624, + "czołowi": 25625, + "Zaś": 25626, + "Zazna": 25627, + "Zagra": 25628, + "Zakoń": 25629, + "Zakaz": 25630, + "Zapowiedział": 25631, + "Zadaniem": 25632, + "Zawiera": 25633, + "stery": 25634, + "barwę": 25635, + "kontekst": 25636, + "konsolida": 25637, + "konkorda": 25638, + "działka": 25639, + "działały": 25640, + "bezwła": 25641, + "bezpowrotnie": 25642, + "głownie": 25643, + "okrzyk": 25644, + "alność": 25645, + "cząstki": 25646, + "gun": 25647, + "trzymuje": 25648, + "owocami": 25649, + "pysk": 25650, + "zupę": 25651, + "zującej": 25652, + "zującym": 25653, + "onami": 25654, + "rzania": 25655, + "rzasty": 25656, + "rzających": 25657, + "terię": 25658, + "cuch": 25659, + "cukrzy": 25660, + "skory": 25661, + "Konia": 25662, + "Kopa": 25663, + "Kobyli": 25664, + "Korzysta": 25665, + "tamte": 25666, + "tamtą": 25667, + "tamtędy": 25668, + "solę": 25669, + "głosił": 25670, + "słupy": 25671, + "służące": 25672, + "Pają": 25673, + "Pański": 25674, + "zić": 25675, + "zimie": 25676, + "ziół": 25677, + "kratki": 25678, + "formal": 25679, + "możliwością": 25680, + "nadto": 25681, + "prowadzeniem": 25682, + "feld": 25683, + "festyn": 25684, + "śnienia": 25685, + "kąci": 25686, + "gejów": 25687, + "getta": 25688, + "skutk": 25689, + "skupienia": 25690, + "skutkach": 25691, + "mentuje": 25692, + "Polki": 25693, + "Polsa": 25694, + "Polsat": 25695, + "ląd": 25696, + "lądu": 25697, + "wzmoż": 25698, + "wzrósł": 25699, + "faza": 25700, + "fachu": 25701, + "fajer": 25702, + "ciągiem": 25703, + "ciągłości": 25704, + "działami": 25705, + "Kac": 25706, + "Kare": 25707, + "Kamie": 25708, + "Kaszu": 25709, + "Kazach": 25710, + "Kabare": 25711, + "Chmie": 25712, + "kolekcja": 25713, + "kolekcjone": 25714, + "Wyróż": 25715, + "Wyspa": 25716, + "Wyciąga": 25717, + "Wybierz": 25718, + "Wyciągnął": 25719, + "zieniu": 25720, + "zielonych": 25721, + "słach": 25722, + "słabe": 25723, + "czuwa": 25724, + "czuło": 25725, + "Mila": 25726, + "Mian": 25727, + "Micro": 25728, + "sprawił": 25729, + "sprawić": 25730, + "Przemawiał": 25731, + "płacili": 25732, + "tęcz": 25733, + "samochodzi": 25734, + "samochodami": 25735, + "panowania": 25736, + "panowała": 25737, + "rzuty": 25738, + "rzucenie": 25739, + "rączkę": 25740, + "wschodzie": 25741, + "grodu": 25742, + "wierszach": 25743, + "chodziły": 25744, + "chodziłem": 25745, + "dawałem": 25746, + "pracowałem": 25747, + "druk": 25748, + "tówki": 25749, + "ustalone": 25750, + "ustawiono": 25751, + "urodza": 25752, + "urodzony": 25753, + "łączył": 25754, + "karmeli": 25755, + "drodzy": 25756, + "drogami": 25757, + "Boj": 25758, + "Bom": 25759, + "Boru": 25760, + "Most": 25761, + "Mont": 25762, + "Mogło": 25763, + "Rasowych": 25764, + "gruzach": 25765, + "grudzień": 25766, + "parter": 25767, + "parkiem": 25768, + "tkanek": 25769, + "większymi": 25770, + "zostawiła": 25771, + "terech": 25772, + "chodniku": 25773, + "sper": 25774, + "play": 25775, + "plama": 25776, + "planet": 25777, + "plastyczne": 25778, + "różowo": 25779, + "autem": 25780, + "aukcję": 25781, + "złoci": 25782, + "złożenie": 25783, + "złożonym": 25784, + "krytycznych": 25785, + "krytyczny": 25786, + "krytycznym": 25787, + "Rozwiąza": 25788, + "sprawował": 25789, + "sprawdzać": 25790, + "mieszkamy": 25791, + "mieszkalnych": 25792, + "myślam": 25793, + "trop": 25794, + "hanie": 25795, + "hamuje": 25796, + "haseł": 25797, + "Leszczy": 25798, + "Przystu": 25799, + "Przyszedł": 25800, + "Przykładem": 25801, + "mniejszość": 25802, + "marche": 25803, + "margary": 25804, + "Wiedzą": 25805, + "Wiednia": 25806, + "Wiedniu": 25807, + "Wiedziałem": 25808, + "pisałam": 25809, + "rodzić": 25810, + "rodziło": 25811, + "minimalna": 25812, + "męski": 25813, + "męska": 25814, + "zdarzył": 25815, + "zdarzenie": 25816, + "zdarzeniu": 25817, + "zdarzało": 25818, + "rekru": 25819, + "strzelał": 25820, + "organem": 25821, + "szkołą": 25822, + "ważą": 25823, + "powiaty": 25824, + "powiadała": 25825, + "dniami": 25826, + "Marko": 25827, + "Markowi": 25828, + "Marsh": 25829, + "Martin": 25830, + "Margit": 25831, + "niższy": 25832, + "niższego": 25833, + "rowu": 25834, + "umieści": 25835, + "umiemy": 25836, + "Szta": 25837, + "Szcza": 25838, + "Sztabu": 25839, + "Widzi": 25840, + "Wiśnie": 25841, + "stanowiskiem": 25842, + "Tat": 25843, + "Takiego": 25844, + "żącym": 25845, + "Odra": 25846, + "Odwie": 25847, + "Odpowiada": 25848, + "sceno": 25849, + "chętni": 25850, + "wydawania": 25851, + "pytany": 25852, + "pytamy": 25853, + "pytaniu": 25854, + "odpowiem": 25855, + "informują": 25856, + "informować": 25857, + "stosowanych": 25858, + "Angiel": 25859, + "otwie": 25860, + "móg": 25861, + "złów": 25862, + "wąskie": 25863, + "wąskiej": 25864, + "wątro": 25865, + "wątku": 25866, + "decydują": 25867, + "Pisko": 25868, + "chuliga": 25869, + "targach": 25870, + "osobne": 25871, + "osobnik": 25872, + "osobowym": 25873, + "godzinami": 25874, + "ojców": 25875, + "Protestu": 25876, + "Wartości": 25877, + "gęste": 25878, + "gęstość": 25879, + "zależą": 25880, + "prezencie": 25881, + "Reży": 25882, + "Rekor": 25883, + "Byle": 25884, + "takiemu": 25885, + "słynnej": 25886, + "Inten": 25887, + "Inwest": 25888, + "mowanym": 25889, + "świeci": 25890, + "świeckich": 25891, + "świeżego": 25892, + "łamał": 25893, + "szympan": 25894, + "świadkami": 25895, + "podobał": 25896, + "podobała": 25897, + "tywna": 25898, + "tywną": 25899, + "tywnego": 25900, + "próbą": 25901, + "kolejowych": 25902, + "kolejowym": 25903, + "podany": 25904, + "podaniem": 25905, + "podatkiem": 25906, + "turyści": 25907, + "chciałoby": 25908, + "mammo": 25909, + "Podporucznik": 25910, + "walni": 25911, + "walką": 25912, + "głosowali": 25913, + "szczanie": 25914, + "szczach": 25915, + "szczania": 25916, + "łody": 25917, + "zmierzyć": 25918, + "granicznym": 25919, + "nkowo": 25920, + "nkowym": 25921, + "Prasa": 25922, + "Sapie": 25923, + "obowiązywania": 25924, + "ciągów": 25925, + "broszu": 25926, + "procentach": 25927, + "ogór": 25928, + "zgodności": 25929, + "zgodnej": 25930, + "zgodność": 25931, + "borski": 25932, + "nowator": 25933, + "interesach": 25934, + "szczegółach": 25935, + "króli": 25936, + "kobiecy": 25937, + "społeczność": 25938, + "pracownicze": 25939, + "dzienników": 25940, + "Nogi": 25941, + "obawa": 25942, + "późnej": 25943, + "późnym": 25944, + "spłu": 25945, + "poślad": 25946, + "Wero": 25947, + "komuną": 25948, + "Niki": 25949, + "Nikomu": 25950, + "Najnow": 25951, + "gardzie": 25952, + "gardle": 25953, + "pamiętała": 25954, + "informacjami": 25955, + "zdobędzie": 25956, + "zdołała": 25957, + "chrono": 25958, + "zjawił": 25959, + "wysoce": 25960, + "109": 25961, + "uszan": 25962, + "potrzebie": 25963, + "kursie": 25964, + "leganie": 25965, + "Lider": 25966, + "automat": 25967, + "Kier": 25968, + "kilkunasto": 25969, + "1831": 25970, + "waliła": 25971, + "wrażeniem": 25972, + "lekcję": 25973, + "lekcje": 25974, + "wychowany": 25975, + "wychowaniu": 25976, + "filtra": 25977, + "obrać": 25978, + "obraża": 25979, + "obrazach": 25980, + "gospodarcza": 25981, + "gospodarczym": 25982, + "Miesią": 25983, + "Mieszko": 25984, + "tłumu": 25985, + "Gol": 25986, + "Gory": 25987, + "Gość": 25988, + "Goście": 25989, + "spotkamy": 25990, + "światową": 25991, + "Wolę": 25992, + "krzyżu": 25993, + "krzyknęła": 25994, + "produktu": 25995, + "producen": 25996, + "drapa": 25997, + "dramaty": 25998, + "przedstawiona": 25999, + "ciemna": 26000, + "okazje": 26001, + "domowników": 26002, + "Wań": 26003, + "Wajda": 26004, + "Pies": 26005, + "Bacha": 26006, + "długowie": 26007, + "użył": 26008, + "dodam": 26009, + "spółką": 26010, + "wczorajszego": 26011, + "cznijmy": 26012, + "pęt": 26013, + "larne": 26014, + "artystyczny": 26015, + "artystycznego": 26016, + "wersal": 26017, + "parape": 26018, + "parametry": 26019, + "słonie": 26020, + "słoni": 26021, + "Buz": 26022, + "piąty": 26023, + "plene": 26024, + "partą": 26025, + "uważane": 26026, + "uważany": 26027, + "czekanie": 26028, + "warunkami": 26029, + "wszystkiemu": 26030, + "zwykłe": 26031, + "masztu": 26032, + "namio": 26033, + "Konku": 26034, + "Konrada": 26035, + "Kontakt": 26036, + "powagi": 26037, + "prawach": 26038, + "zawodowy": 26039, + "zawodnik": 26040, + "Soł": 26041, + "Soli": 26042, + "znaczyło": 26043, + "milione": 26044, + "Sączu": 26045, + "kształtu": 26046, + "kształcenie": 26047, + "kształtowanie": 26048, + "Dziękujemy": 26049, + "kazano": 26050, + "myślimy": 26051, + "poniesi": 26052, + "poniesie": 26053, + "słuchają": 26054, + "pomniki": 26055, + "narodową": 26056, + "Premiera": 26057, + "atlanty": 26058, + "wenci": 26059, + "spadają": 26060, + "współu": 26061, + "wspólna": 26062, + "powitał": 26063, + "obydwa": 26064, + "podejmował": 26065, + "kierownikiem": 26066, + "Polityce": 26067, + "kręgów": 26068, + "kręcenia": 26069, + "ocean": 26070, + "oceniał": 26071, + "dowani": 26072, + "dowaniem": 26073, + "przyjętej": 26074, + "Minist": 26075, + "noweli": 26076, + "uchwala": 26077, + "wpłynęło": 26078, + "wpływają": 26079, + "prawił": 26080, + "Janowi": 26081, + "Jankowski": 26082, + "realia": 26083, + "lokalizacji": 26084, + "lokatorzy": 26085, + "Włas": 26086, + "grzechy": 26087, + "SADOR": 26088, + "Dziwi": 26089, + "amfi": 26090, + "hei": 26091, + "prezydenckie": 26092, + "prezydencką": 26093, + "165": 26094, + "uznając": 26095, + "żartuje": 26096, + "żarówki": 26097, + "książką": 26098, + "książkami": 26099, + "cjonalnym": 26100, + "następstwa": 26101, + "syjna": 26102, + "interesował": 26103, + "istniejącego": 26104, + "gryzą": 26105, + "stwierdzam": 26106, + "stwierdzeniem": 26107, + "służbą": 26108, + "krótkiego": 26109, + "szpitale": 26110, + "cento": 26111, + "gleb": 26112, + "glebie": 26113, + "śniadaniu": 26114, + "kontrolne": 26115, + "krajowa": 26116, + "krajowe": 26117, + "śladem": 26118, + "przejmie": 26119, + "przejmować": 26120, + "poznaje": 26121, + "poznałem": 26122, + "młodość": 26123, + "ciekawość": 26124, + "księgar": 26125, + "księgarni": 26126, + "pozostając": 26127, + "pięknego": 26128, + "założony": 26129, + "założeń": 26130, + "Pens": 26131, + "przyznania": 26132, + "znalezienia": 26133, + "dajesz": 26134, + "sztuć": 26135, + "problematy": 26136, + "piłce": 26137, + "samochodowego": 26138, + "Krzyś": 26139, + "Krzyżem": 26140, + "miarą": 26141, + "piast": 26142, + "nowocześniej": 26143, + "nowotworów": 26144, + "związanego": 26145, + "związanym": 26146, + "regulu": 26147, + "samymi": 26148, + "ministerstwie": 26149, + "tio": 26150, + "timatu": 26151, + "Żyd": 26152, + "Życzę": 26153, + "poleca": 26154, + "poleceń": 26155, + "spokojna": 26156, + "przyjmowanie": 26157, + "wykonana": 26158, + "wykonano": 26159, + "wykonalne": 26160, + "wykonawczych": 26161, + "uzysk": 26162, + "zawiesiła": 26163, + "Zet": 26164, + "drwią": 26165, + "drżał": 26166, + "prokuratorzy": 26167, + "wojewódzkim": 26168, + "uczestnictwo": 26169, + "wyborem": 26170, + "sprzedażą": 26171, + "oznaczone": 26172, + "przewodnictwem": 26173, + "Przedtem": 26174, + "poważną": 26175, + "Sporo": 26176, + "Sposób": 26177, + "osiedl": 26178, + "równoczes": 26179, + "zwanym": 26180, + "pięćdziesięcio": 26181, + "Orlen": 26182, + "Artura": 26183, + "hut": 26184, + "dowodził": 26185, + "Mecz": 26186, + "Dane": 26187, + "Davi": 26188, + "Siedział": 26189, + "treścią": 26190, + "zdecydowały": 26191, + "propos": 26192, + "amerykańską": 26193, + "prywatnie": 26194, + "Rozwój": 26195, + "Rozpoczę": 26196, + "wrogiem": 26197, + "wynikają": 26198, + "górno": 26199, + "górniczych": 26200, + "zapasów": 26201, + "zapachem": 26202, + "organizatora": 26203, + "organizacyjny": 26204, + "pracuję": 26205, + "burg": 26206, + "styczno": 26207, + "Cieśla": 26208, + "kwizy": 26209, + "blokuje": 26210, + "blond": 26211, + "potrafisz": 26212, + "sądowy": 26213, + "sądowych": 26214, + "muzyce": 26215, + "muzyków": 26216, + "muzyczne": 26217, + "otrzymałem": 26218, + "stopnie": 26219, + "ludzkość": 26220, + "dziennikarzami": 26221, + "Wszystkim": 26222, + "rzucam": 26223, + "rzucane": 26224, + "otwarciu": 26225, + "ograniczeniu": 26226, + "jakąkolwiek": 26227, + "ogrodów": 26228, + "ochroniarzy": 26229, + "oburza": 26230, + "obudził": 26231, + "lizowanej": 26232, + "wyjściem": 26233, + "oskarżeń": 26234, + "rozumiała": 26235, + "inwestuje": 26236, + "abstynen": 26237, + "przypadkowych": 26238, + "cierpień": 26239, + "cierpieć": 26240, + "temacie": 26241, + "wyłączyć": 26242, + "obejrzenia": 26243, + "obejmują": 26244, + "obejrzał": 26245, + "obowiązkach": 26246, + "obowiązkowe": 26247, + "idea": 26248, + "podstawowa": 26249, + "podstawową": 26250, + "sierżan": 26251, + "Joe": 26252, + "Joli": 26253, + "Johan": 26254, + "lodów": 26255, + "pomocniczych": 26256, + "czwartku": 26257, + "dokonaniu": 26258, + "wybrane": 26259, + "widocznych": 26260, + "rozwiązana": 26261, + "nauczycielem": 26262, + "poczuła": 26263, + "poczułem": 26264, + "skrzyw": 26265, + "cioł": 26266, + "cioci": 26267, + "dużymi": 26268, + "siedzib": 26269, + "Rutkowski": 26270, + "osiągnie": 26271, + "trwałego": 26272, + "technicznie": 26273, + "technicznym": 26274, + "winny": 26275, + "ruchome": 26276, + "Powstania": 26277, + "potwierdzenia": 26278, + "potwierdzić": 26279, + "kochana": 26280, + "kochany": 26281, + "WSKA": 26282, + "WSKI": 26283, + "WSZY": 26284, + "gorszym": 26285, + "zaczynała": 26286, + "znaleźliśmy": 26287, + "jrzałam": 26288, + "dostania": 26289, + "okazują": 26290, + "szkoleń": 26291, + "pierwszeństwo": 26292, + "spisu": 26293, + "porozumieniem": 26294, + "dzwony": 26295, + "dzwonek": 26296, + "działaniami": 26297, + "rosyjsku": 26298, + "strukturą": 26299, + "operacje": 26300, + "płonie": 26301, + "dalekiego": 26302, + "Stos": 26303, + "Stosu": 26304, + "fontan": 26305, + "utworzono": 26306, + "przygotował": 26307, + "Silna": 26308, + "głucho": 26309, + "głuchy": 26310, + "wyznań": 26311, + "wyznaniowych": 26312, + "wymienił": 26313, + "bruksel": 26314, + "mogłabym": 26315, + "znajome": 26316, + "ofer": 26317, + "oferują": 26318, + "mistrzostwo": 26319, + "dziedzin": 26320, + "Sejmowi": 26321, + "frasob": 26322, + "literackiej": 26323, + "literackie": 26324, + "warszawska": 26325, + "TOPR": 26326, + "zmarły": 26327, + "Strate": 26328, + "Straty": 26329, + "zdumienia": 26330, + "osobach": 26331, + "kswa": 26332, + "dotychczasowego": 26333, + "Labora": 26334, + "jasną": 26335, + "jasność": 26336, + "mężczyzną": 26337, + "mężczyznom": 26338, + "brzydka": 26339, + "spowodowania": 26340, + "zatrzymania": 26341, + "rozpoczęli": 26342, + "uczuciem": 26343, + "glinia": 26344, + "bogatych": 26345, + "administracyjnej": 26346, + "tajemnice": 26347, + "tajemniczych": 26348, + "zdetermi": 26349, + "poprzedników": 26350, + "zauważy": 26351, + "wizycie": 26352, + "przeznaczenie": 26353, + "przeznaczono": 26354, + "uderzyło": 26355, + "fizyczna": 26356, + "powszechnych": 26357, + "ludową": 26358, + "zebrano": 26359, + "Włocła": 26360, + "chłopczyk": 26361, + "wewnętrzna": 26362, + "1973": 26363, + "1977": 26364, + "KOTA": 26365, + "opowiadania": 26366, + "pożywienia": 26367, + "zagraniczny": 26368, + "paliła": 26369, + "tranzy": 26370, + "traktowano": 26371, + "Karta": 26372, + "Karina": 26373, + "rozpaczą": 26374, + "Zakrzewski": 26375, + "Narodowym": 26376, + "Bożena": 26377, + "Hotel": 26378, + "Słucham": 26379, + "uczynienie": 26380, + "zawierał": 26381, + "seksualnym": 26382, + "Stein": 26383, + "optyma": 26384, + "otrzymanych": 26385, + "przypominają": 26386, + "przypominało": 26387, + "rozwinął": 26388, + "odwiedzili": 26389, + "głęboką": 26390, + "głębokiego": 26391, + "błędne": 26392, + "stresu": 26393, + "dodatkowy": 26394, + "skuteczna": 26395, + "Samorząd": 26396, + "Samorządu": 26397, + "dziewczynie": 26398, + "francuska": 26399, + "Czterech": 26400, + "najważniejsza": 26401, + "bórz": 26402, + "połączeń": 26403, + "połączonych": 26404, + "duchem": 26405, + "NIS": 26406, + "zbrojenia": 26407, + "ronto": 26408, + "odrzuciła": 26409, + "centralnym": 26410, + "potęgę": 26411, + "maszynę": 26412, + "łódź": 26413, + "Szar": 26414, + "odpowiadam": 26415, + "sprzęty": 26416, + "kłopotli": 26417, + "oddany": 26418, + "szerokich": 26419, + "zniszczone": 26420, + "Adamem": 26421, + "kanałów": 26422, + "stoiska": 26423, + "PANI": 26424, + "prymasa": 26425, + "nerwowego": 26426, + "cywilnych": 26427, + "nastąpiły": 26428, + "zorganizował": 26429, + "zorganizowanie": 26430, + "zorganizowali": 26431, + "rezydencji": 26432, + "katolicka": 26433, + "Śląskiego": 26434, + "martw": 26435, + "martwi": 26436, + "tworzyły": 26437, + "zatrzymują": 26438, + "bierzesz": 26439, + "1942": 26440, + "autorka": 26441, + "autorskich": 26442, + "religią": 26443, + "poetów": 26444, + "medialnej": 26445, + "ostateczna": 26446, + "zmienili": 26447, + "zbiornik": 26448, + "zbiorniki": 26449, + "naciskiem": 26450, + "kolano": 26451, + "wycofy": 26452, + "październik": 26453, + "obliczeń": 26454, + "słyszałeś": 26455, + "areszt": 26456, + "aresztowano": 26457, + "Berlin": 26458, + "uzasadnieniu": 26459, + "czternaście": 26460, + "czternastego": 26461, + "chrześcijan": 26462, + "kolonie": 26463, + "kolonia": 26464, + "kolosa": 26465, + "kolonii": 26466, + "drobna": 26467, + "Mario": 26468, + "znajdujemy": 26469, + "hard": 26470, + "starości": 26471, + "bankowego": 26472, + "świadomością": 26473, + "pojawiać": 26474, + "gwiazdo": 26475, + "kwocie": 26476, + "spojrzeniu": 26477, + "sweter": 26478, + "szczęśliwym": 26479, + "włączenie": 26480, + "radośnie": 26481, + "synowie": 26482, + "określają": 26483, + "handlowa": 26484, + "handlową": 26485, + "MALBO": 26486, + "Szymo": 26487, + "odcina": 26488, + "vec": 26489, + "załóg": 26490, + "ćwiczenie": 26491, + "pobliskich": 26492, + "przekazana": 26493, + "przekazaniu": 26494, + "wystąpią": 26495, + "stanowiący": 26496, + "schowała": 26497, + "medytacji": 26498, + "budżetowe": 26499, + "wypadły": 26500, + "przekaże": 26501, + "przekazu": 26502, + "przekazywał": 26503, + "przekazywania": 26504, + "wierzyła": 26505, + "konstrukcję": 26506, + "bezrobociu": 26507, + "uczestniczyli": 26508, + "zagrali": 26509, + "podłogi": 26510, + "podłożu": 26511, + "aktywnie": 26512, + "aktywnych": 26513, + "Boguś": 26514, + "gospodarz": 26515, + "ownikom": 26516, + "pochów": 26517, + "pochmur": 26518, + "codziennej": 26519, + "codziennym": 26520, + "należące": 26521, + "okrętów": 26522, + "dowódców": 26523, + "Pierwo": 26524, + "sjoni": 26525, + "angielskich": 26526, + "planowania": 26527, + "przyjaciółką": 26528, + "wypłatę": 26529, + "Wojewódzka": 26530, + "Amerykańska": 26531, + "Amerykanin": 26532, + "wybitnie": 26533, + "Króli": 26534, + "Znakomi": 26535, + "zastosowaniu": 26536, + "komórkowy": 26537, + "chłopaków": 26538, + "Głosu": 26539, + "Targ": 26540, + "Tarnowa": 26541, + "okupu": 26542, + "zbliżenia": 26543, + "słownik": 26544, + "jesiennej": 26545, + "kościelnej": 26546, + "dzisiejsza": 26547, + "ologicznego": 26548, + "ruszyło": 26549, + "definic": 26550, + "definicja": 26551, + "Następnym": 26552, + "Gieł": 26553, + "Gierty": 26554, + "Giesche": 26555, + "atakowany": 26556, + "opracowany": 26557, + "placówce": 26558, + "błyszczą": 26559, + "spadkobier": 26560, + "zbudowano": 26561, + "kapitalisty": 26562, + "deklarację": 26563, + "deklaracja": 26564, + "planowana": 26565, + "Borowskiego": 26566, + "dochodu": 26567, + "miesięczne": 26568, + "miesięcznych": 26569, + "objazd": 26570, + "lotnisko": 26571, + "konflikcie": 26572, + "narodem": 26573, + "zapominaj": 26574, + "subtel": 26575, + "Marynar": 26576, + "Jarosławiu": 26577, + "reklamów": 26578, + "autobusie": 26579, + "sygnałów": 26580, + "świadoma": 26581, + "krytykuje": 26582, + "Trybuny": 26583, + "gwałtu": 26584, + "zagadki": 26585, + "zagadnieniem": 26586, + "major": 26587, + "akceptacja": 26588, + "poprzek": 26589, + "pozostałymi": 26590, + "przyjemne": 26591, + "przyjemny": 26592, + "okoliczność": 26593, + "zdrowienie": 26594, + "umożliwić": 26595, + "pogoni": 26596, + "pogodę": 26597, + "rozmówcy": 26598, + "duszpaste": 26599, + "zamierzam": 26600, + "zobaczyłam": 26601, + "zmęczenie": 26602, + "przemysłowe": 26603, + "przemysłowego": 26604, + "silniej": 26605, + "województwach": 26606, + "zgubił": 26607, + "niebieskiej": 26608, + "krąży": 26609, + "białymi": 26610, + "numerów": 26611, + "wspaniała": 26612, + "musiałaby": 26613, + "załatwi": 26614, + "obserwował": 26615, + "świnia": 26616, + "występujących": 26617, + "praktyczne": 26618, + "zwierzęcia": 26619, + "Ostatnim": 26620, + "Adasia": 26621, + "zrozumiały": 26622, + "napady": 26623, + "koncercie": 26624, + "zdobycia": 26625, + "osadni": 26626, + "zgodzili": 26627, + "pożarów": 26628, + "zaproszonych": 26629, + "wierzcho": 26630, + "kościołach": 26631, + "prawidłowe": 26632, + "cmentarzy": 26633, + "listami": 26634, + "odczuwać": 26635, + "ambasada": 26636, + "nowoczesna": 26637, + "nowoczesnym": 26638, + "wykorzystywany": 26639, + "wykorzystywanych": 26640, + "zniknęły": 26641, + "jeziorem": 26642, + "zamieszki": 26643, + "zamieszkały": 26644, + "komputerowe": 26645, + "utrzymał": 26646, + "wdzięczna": 26647, + "bojowe": 26648, + "Państwowych": 26649, + "facetów": 26650, + "indywidualną": 26651, + "stryk": 26652, + "1964": 26653, + "umiejętnie": 26654, + "Byłoby": 26655, + "użytkowanie": 26656, + "użytkownika": 26657, + "telewizyjna": 26658, + "telewizyjnej": 26659, + "rzeźba": 26660, + "wyrzucił": 26661, + "argumentu": 26662, + "opiekunów": 26663, + "opiekunki": 26664, + "klonowania": 26665, + "pochodzący": 26666, + "stalow": 26667, + "wybuchł": 26668, + "Partner": 26669, + "atrakcja": 26670, + "wstydzę": 26671, + "skierowali": 26672, + "groźnego": 26673, + "mandaty": 26674, + "Węgrzech": 26675, + "niebezpiecznie": 26676, + "sięgam": 26677, + "piosenka": 26678, + "Chińczycy": 26679, + "5000": 26680, + "Należało": 26681, + "usłyszę": 26682, + "przeszkadzało": 26683, + "odbywała": 26684, + "statusu": 26685, + "monopoli": 26686, + "komplet": 26687, + "reprezentacja": 26688, + "zaskoczona": 26689, + "dumny": 26690, + "dokumentami": 26691, + "dziewięćset": 26692, + "leśnej": 26693, + "Kolejna": 26694, + "brytyjskiej": 26695, + "kłótni": 26696, + "Szukam": 26697, + "sprzedał": 26698, + "celeb": 26699, + "gazowe": 26700, + "skorzystał": 26701, + "strategię": 26702, + "korzystnie": 26703, + "skarbowej": 26704, + "radiowej": 26705, + "domagali": 26706, + "maturzy": 26707, + "badaczy": 26708, + "wzbudzić": 26709, + "Drogowego": 26710, + "irracjona": 26711, + "Centralnym": 26712, + "zastanawiać": 26713, + "zastanawiając": 26714, + "Ciężarówka": 26715, + "etnografi": 26716, + "ewentualnej": 26717, + "chorwa": 26718, + "radzieckie": 26719, + "przegrała": 26720, + "strażnik": 26721, + "strażników": 26722, + "strażnicy": 26723, + "piersiowej": 26724, + "tysiąclecia": 26725, + "wysłany": 26726, + "przesunięcia": 26727, + "zewnętrzną": 26728, + "zewnętrznego": 26729, + "figury": 26730, + "bezwzględną": 26731, + "doskonały": 26732, + "Kurier": 26733, + "tablica": 26734, + "powtarzać": 26735, + "negocjacjach": 26736, + "Kaliszu": 26737, + "internetową": 26738, + "reagowania": 26739, + "dołączyć": 26740, + "wspieranie": 26741, + "psychicznej": 26742, + "skomplikowany": 26743, + "DOWA": 26744, + "Sandra": 26745, + "umieszczone": 26746, + "zwalczanie": 26747, + "sąsiednie": 26748, + "wstępne": 26749, + "zgromadzenia": 26750, + "zgromadzonych": 26751, + "ratusz": 26752, + "pociągnąć": 26753, + "wynająć": 26754, + "olbrzymią": 26755, + "komentarze": 26756, + "komentarza": 26757, + "przeciętnie": 26758, + "żydowskie": 26759, + "tragedia": 26760, + "filozoficzne": 26761, + "BASADOR": 26762, + "Broń": 26763, + "nadawania": 26764, + "oddechu": 26765, + "Jedyne": 26766, + "Jedynym": 26767, + "komisjach": 26768, + "przedsiębiorstwach": 26769, + "schemat": 26770, + "radiofonii": 26771, + "zakazów": 26772, + "głowach": 26773, + "uzależnione": 26774, + "pogrzebie": 26775, + "sypiam": 26776, + "strzelali": 26777, + "wrażliwy": 26778, + "teorie": 26779, + "kuchnia": 26780, + "ciepłej": 26781, + "Toruń": 26782, + "królowej": 26783, + "ambicje": 26784, + "zamkniętych": 26785, + "Światło": 26786, + "niezwykłą": 26787, + "poddany": 26788, + "poddano": 26789, + "zwyczajem": 26790, + "Białoruś": 26791, + "lekkoatle": 26792, + "zajmujący": 26793, + "przewidziano": 26794, + "wstrząś": 26795, + "wstrząsa": 26796, + "zgłaszają": 26797, + "ództwo": 26798, + "zawołała": 26799, + "Kierowcy": 26800, + "ogon": 26801, + "opublikował": 26802, + "koszula": 26803, + "zabierał": 26804, + "mikrofonu": 26805, + "wykłady": 26806, + "Autonomii": 26807, + "zbliżają": 26808, + "klatka": 26809, + "uchybień": 26810, + "zapraszają": 26811, + "przesada": 26812, + "kieliszka": 26813, + "Teresy": 26814, + "Model": 26815, + "napojów": 26816, + "wykryć": 26817, + "wykrywania": 26818, + "podsum": 26819, + "eksplod": 26820, + "garnitu": 26821, + "garnitur": 26822, + "uchwalony": 26823, + "Szczegóły": 26824, + "religijnym": 26825, + "religijności": 26826, + "Czytelnicy": 26827, + "tariacie": 26828, + "mordercy": 26829, + "morderstwo": 26830, + "kulturowego": 26831, + "wskazać": 26832, + "stwierdzając": 26833, + "nadzorcza": 26834, + "sejmowych": 26835, + "zakoły": 26836, + "przystąpić": 26837, + "przystąpił": 26838, + "okrąg": 26839, + "prezentacje": 26840, + "udowodnił": 26841, + "niepoję": 26842, + "niepożą": 26843, + "koszyka": 26844, + "dokonywania": 26845, + "maksymalna": 26846, + "odnaleziono": 26847, + "wezwać": 26848, + "najgorszym": 26849, + "wzorce": 26850, + "Goleniowa": 26851, + "telefoniczne": 26852, + "telefonicznej": 26853, + "umożliwiający": 26854, + "wchodzących": 26855, + "zamówień": 26856, + "metrach": 26857, + "podmiotem": 26858, + "uzasadniona": 26859, + "Kowalska": 26860, + "ukradł": 26861, + "ówczesnych": 26862, + "notatki": 26863, + "przytomności": 26864, + "trzydziestych": 26865, + "wariata": 26866, + "regulować": 26867, + "rozstrzygnąć": 26868, + "Juliusza": 26869, + "Zostaw": 26870, + "dręczy": 26871, + "opóźnienia": 26872, + "ukończenia": 26873, + "zapłod": 26874, + "zapisany": 26875, + "łapczywie": 26876, + "rozwiązywaniu": 26877, + "taksówki": 26878, + "Ekstra": 26879, + "WOL": 26880, + "aferę": 26881, + "doznała": 26882, + "wyspy": 26883, + "rentę": 26884, + "rekordzi": 26885, + "rybaków": 26886, + "kompleks": 26887, + "Inspekcji": 26888, + "Lublina": 26889, + "małżonków": 26890, + "śmiertelnie": 26891, + "PIS": 26892, + "ooo": 26893, + "opisane": 26894, + "spaceru": 26895, + "spokojnym": 26896, + "rozpatrzenie": 26897, + "nadzwyczajne": 26898, + "Maksy": 26899, + "dostrzegł": 26900, + "kieleckim": 26901, + "ordynator": 26902, + "Przypominamy": 26903, + "ogródków": 26904, + "umarła": 26905, + "wnuki": 26906, + "wprowadzona": 26907, + "wprowadzonych": 26908, + "złudzenia": 26909, + "pojemność": 26910, + "proboszczem": 26911, + "rozsądny": 26912, + "skandali": 26913, + "specyficzne": 26914, + "Okręgowy": 26915, + "Przedsiębiorczości": 26916, + "Oficer": 26917, + "Pięciu": 26918, + "Ribbe": 26919, + "schronisku": 26920, + "stowarzyszeń": 26921, + "zarejestrowane": 26922, + "wykonując": 26923, + "przebywać": 26924, + "pedagog": 26925, + "rozgrywkach": 26926, + "Siergie": 26927, + "trwałości": 26928, + "metalowe": 26929, + "metalowych": 26930, + "CIU": 26931, + "alarmowy": 26932, + "usiłuje": 26933, + "usiłując": 26934, + "usiłowała": 26935, + "pogardą": 26936, + "komory": 26937, + "przychodu": 26938, + "prognoz": 26939, + "1905": 26940, + "Wasser": 26941, + "telewizorów": 26942, + "okręgowego": 26943, + "definitywnie": 26944, + "pielgrzymów": 26945, + "pielgrzymki": 26946, + "powiązań": 26947, + "Która": 26948, + "ogrzewania": 26949, + "ulegają": 26950, + "ukraiński": 26951, + "zarzucając": 26952, + "startować": 26953, + "Południe": 26954, + "bakterii": 26955, + "słodkie": 26956, + "kościoły": 26957, + "produkcyjne": 26958, + "podejrzewać": 26959, + "fałszowanie": 26960, + "zbiórka": 26961, + "dżin": 26962, + "pokazano": 26963, + "postrzegany": 26964, + "wyleczyć": 26965, + "laboratory": 26966, + "laboratoria": 26967, + "Sztuk": 26968, + "1896": 26969, + "westchnęła": 26970, + "Czerwonym": 26971, + "NEGO": 26972, + "gotycka": 26973, + "pilotów": 26974, + "podnieca": 26975, + "władcy": 26976, + "rządzących": 26977, + "polemiki": 26978, + "weźmiemy": 26979, + "Ziobro": 26980, + "naruszenie": 26981, + "niepotrzebnych": 26982, + "wiodła": 26983, + "przekonywać": 26984, + "barokowy": 26985, + "edukację": 26986, + "Prus": 26987, + "Prowadzi": 26988, + "Różne": 26989, + "uuuu": 26990, + "zaakceptowania": 26991, + "wahania": 26992, + "przesłuchanie": 26993, + "przesłuchania": 26994, + "decydujący": 26995, + "modyfi": 26996, + "piłkarskich": 26997, + "Regionalnego": 26998, + "Regionalnej": 26999, + "Łącznie": 27000, + "posłusznie": 27001, + "obwodu": 27002, + "obszerny": 27003, + "straciły": 27004, + "wyjątkowy": 27005, + "manifestacji": 27006, + "emigracji": 27007, + "kosmetyki": 27008, + "intensywne": 27009, + "Franek": 27010, + "utrwala": 27011, + "ubezpieczeniowych": 27012, + "zatwierdza": 27013, + "ścigania": 27014, + "pistoletu": 27015, + "warsztatów": 27016, + "wczesnego": 27017, + "członkom": 27018, + "ukarać": 27019, + "reżysera": 27020, + "Prócz": 27021, + "Próba": 27022, + "Palestyny": 27023, + "karetka": 27024, + "letniemu": 27025, + "kurtkę": 27026, + "dziewiątej": 27027, + "debiut": 27028, + "przyjeżdżają": 27029, + "bolesne": 27030, + "Wicepremier": 27031, + "elegancko": 27032, + "Rzeszowa": 27033, + "srebrny": 27034, + "srebrnym": 27035, + "upały": 27036, + "zakrętem": 27037, + "nominacji": 27038, + "basenie": 27039, + "jubileuszu": 27040, + "słuchiwał": 27041, + "folklo": 27042, + "powyższych": 27043, + "zniszczony": 27044, + "Fiat": 27045, + "umiarkowany": 27046, + "zięć": 27047, + "zasypia": 27048, + "występowała": 27049, + "redukcji": 27050, + "promocji": 27051, + "rozważania": 27052, + "solidarność": 27053, + "finansami": 27054, + "finansuje": 27055, + "śmiertelnym": 27056, + "))))))))": 27057, + "pojedyncze": 27058, + "zbrodniarzy": 27059, + "Jakubowska": 27060, + "Boska": 27061, + "Street": 27062, + "schodów": 27063, + "zaszkodzić": 27064, + "czekolady": 27065, + "Techniki": 27066, + "Technikum": 27067, + "mężowi": 27068, + "Dziadek": 27069, + "cierpliwości": 27070, + "wiosennej": 27071, + "podziemnej": 27072, + "Arafa": 27073, + "niezmiennie": 27074, + "korekty": 27075, + "kamerą": 27076, + "wisiał": 27077, + "widziane": 27078, + "widziano": 27079, + "odrobiną": 27080, + "puszczono": 27081, + "Zatrzymano": 27082, + "Patrzył": 27083, + "personel": 27084, + "zapłacimy": 27085, + "kwalifikacyjne": 27086, + "kuchennych": 27087, + "hitlerowskiej": 27088, + "hitlerowców": 27089, + "AMBASADOR": 27090, + "ewolucji": 27091, + "ŻYCIA": 27092, + "ŻYCIU": 27093, + "toalet": 27094, + "dystansu": 27095, + "białoruskie": 27096, + "Pomorskiej": 27097, + "obietnicę": 27098, + "autostrad": 27099, + "ostrożność": 27100, + "Okres": 27101, + "Sędzi": 27102, + "Wspomnie": 27103, + "Wspomina": 27104, + "Wszechświata": 27105, + "ewident": 27106, + "pochodnych": 27107, + "zanotowano": 27108, + "zachodzących": 27109, + "paznokcie": 27110, + "przytomnie": 27111, + "weterynarii": 27112, + "rozporządzeniu": 27113, + "personalne": 27114, + "użyteczności": 27115, + "wnioskodawcy": 27116, + "cierpiących": 27117, + "rezygnacji": 27118, + "załącznik": 27119, + "uświadomił": 27120, + "ewakua": 27121, + "Jaruzelskiego": 27122, + "Plus": 27123, + "uwielbia": 27124, + "posiłki": 27125, + "pochłonie": 27126, + "komercja": 27127, + "Nauczyciele": 27128, + "tendencje": 27129, + "pozwalał": 27130, + "pozwalała": 27131, + "kelnerów": 27132, + "syntezy": 27133, + "zaopatrzeniu": 27134, + "Próbowałem": 27135, + "Zdecydowanie": 27136, + "niszczyć": 27137, + "komornika": 27138, + "Możliwość": 27139, + "klasztorze": 27140, + "Benedykta": 27141, + "otrzymywali": 27142, + "Ojczyzna": 27143, + "Ojczyzny": 27144, + "cyfrowych": 27145, + "bezpośredniego": 27146, + "Felis": 27147, + "Helmu": 27148, + "Trener": 27149, + "Ukrainę": 27150, + "uporządkować": 27151, + "nieśmiało": 27152, + "pobudza": 27153, + "kopalń": 27154, + "dekady": 27155, + "intymne": 27156, + "rozpowszechnianie": 27157, + "trafne": 27158, + "Walendzia": 27159, + "niespodziankę": 27160, + "Całą": 27161, + "Całkiem": 27162, + "Sally": 27163, + "bridge": 27164, + "wstąpić": 27165, + "wstąpił": 27166, + "kolęd": 27167, + "kamieniami": 27168, + "przypuszczał": 27169, + "Wyspia": 27170, + "Bartosz": 27171, + "Sportowego": 27172, + "sobotnim": 27173, + "głupota": 27174, + "Słupska": 27175, + "Słupsku": 27176, + "starożytnych": 27177, + "Efekt": 27178, + "etykie": 27179, + "zróżnicowanie": 27180, + "bazarze": 27181, + "Przyznaję": 27182, + "załatwienia": 27183, + "Bunde": 27184, + "Hydro": 27185, + "Wejście": 27186, + "kalkula": 27187, + "zapotrzebowania": 27188, + "totalnej": 27189, + "Porozumienia": 27190, + "pudełka": 27191, + "Chodźmy": 27192, + "Sikorski": 27193, + "zatrzymywał": 27194, + "ołtarze": 27195, + "ołtarzu": 27196, + "Stronnictwo": 27197, + "Jerozolimy": 27198, + "dyskoteki": 27199, + "menedżerów": 27200, + "Ewelina": 27201, + "Kremla": 27202, + "Kremlu": 27203, + "nienagan": 27204, + "lubelskiego": 27205, + "kongres": 27206, + "bankructwa": 27207, + "wątpliwe": 27208, + "Egipcie": 27209, + "asyście": 27210, + "uzgodnienia": 27211, + "zbędne": 27212, + "popsuła": 27213, + "rzetelnej": 27214, + "zaspokojenia": 27215, + "odpady": 27216, + "plakaty": 27217, + "jednorazowo": 27218, + "uczelniach": 27219, + "kapitulacji": 27220, + "Oficjalne": 27221, + "kiełbasy": 27222, + "czosnkiem": 27223, + "zasięgnięciu": 27224, + "tabletki": 27225, + "żywioł": 27226, + "Wyraźnie": 27227, + "Prosimy": 27228, + "noworodka": 27229, + "noworodków": 27230, + "Metody": 27231, + "Siedziba": 27232, + "Joasia": 27233, + "Idea": 27234, + "World": 27235, + "wprowadzeniem": 27236, + "chcieć": 27237, + "chcieliśmy": 27238, + "zapanować": 27239, + "wysypiska": 27240, + "dylemat": 27241, + "przystąpienia": 27242, + "powtórnie": 27243, + "sesjach": 27244, + "Koszalinie": 27245, + "Rewolucji": 27246, + "Indiach": 27247, + "Podkarpaciu": 27248, + "ocenzu": 27249, + "Egza": 27250, + "Hongkon": 27251, + "Oświęcimiu": 27252, + "wkracza": 27253, + "popielni": 27254, + "rozwodu": 27255, + "separaty": 27256, + "Maćka": 27257, + "Republikańskiej": 27258, + "Frankfur": 27259, + "korporacji": 27260, + "Geralt": 27261, + "klasycystyczny": 27262, + "błogosławie": 27263, + "biznesmenów": 27264, + "repertuar": 27265, + "Kcynia": 27266, + "płeć": 27267, + "patrywał": 27268, + "despera": 27269, + "bambu": 27270, + "Naturalnie": 27271, + "Zamoy": 27272, + "samorządach": 27273, + "Warunkiem": 27274, + "Biznesu": 27275, + "Kubusia": 27276, + "nieruchomościami": 27277, + "Wałbrzycha": 27278, + "patronatem": 27279, + "American": 27280, + "majesta": 27281, + "obniżki": 27282, + "detektyw": 27283, + "przysłowi": 27284, + "Radiu": 27285, + "wojewodowie": 27286, + "Dziesięć": 27287, + "wskazówek": 27288, + "Ciotka": 27289, + "warszawiaków": 27290, + "futbol": 27291, + "Regulaminu": 27292, + "Apte": 27293, + "Abraham": 27294, + "CBOS": 27295, + "Florydzie": 27296, + "oprogramowanie": 27297, + "wstecz": 27298, + "kolumna": 27299, + "zadowala": 27300, + "profilu": 27301, + "Testamentu": 27302, + "szkolnictwie": 27303, + "Tytuł": 27304, + "wejściowych": 27305, + "Wacław": 27306, + "Kuźnic": 27307, + "inwentary": 27308, + "obywatelom": 27309, + "Gąsienica": 27310, + "Architektury": 27311, + "Aloj": 27312, + "popiół": 27313, + "dorobku": 27314, + "musztar": 27315, + "obezwładni": 27316, + "Nicholas": 27317, + "Hoffman": 27318, + "Bandyci": 27319, + "absurdalne": 27320, + "Głębo": 27321, + "Strąk": 27322, + "Pogotowia": 27323, + "konkluzji": 27324, + "sołectwa": 27325, + "Kulesza": 27326, + "helikop": 27327, + "Ordynacja": 27328, + "Biernacki": 27329, + "Sukces": 27330, + "Wilhelma": 27331, + "Wąsacza": 27332, + "magnetofon": 27333, + "Gliwicach": 27334, + "SJL": 27335, + "ebbel": 27336, + "rzodkie": 27337, + "firanki": 27338, + "Pielęgnia": 27339, + "miejscowościach": 27340, + "Arcybiskup": 27341, + "hektarów": 27342, + "Azerbej": 27343, + "Skowro": 27344, + "pośmiert": 27345, + "melancho": 27346, + "prezbiterium": 27347, + "Maurycy": 27348, + "heroiny": 27349, + "Grześkowiak": 27350, + "schizofre": 27351, + "Arystotele": 27352, + "BBWR": 27353, + "OPZZ": 27354, + "PHARE": 27355, + "alkomatem": 27356, + "śródziemno": 27357, + "wydychanym": 27358, + "Nadzoru": 27359, + "akwarium": 27360, + "timatum": 27361, + "MALBORK": 27362, + "Giertycha": 27363, + ")?": 27364, + "240": 27365, + "260": 27366, + "450": 27367, + "?),": 27368, + "?\",": 27369, + "AC": 27370, + "Ate": 27371, + "Aktyw": 27372, + "Asiu": 27373, + "Akcje": 27374, + "Bob": 27375, + "Bem": 27376, + "Bul": 27377, + "Bren": 27378, + "BRA": 27379, + "BLI": 27380, + "Cich": 27381, + "Czuje": 27382, + "Dą": 27383, + "Dża": 27384, + "Dam": 27385, + "EU": 27386, + "Ech": 27387, + "Eki": 27388, + "Ewie": 27389, + "Eich": 27390, + "Ewę": 27391, + "FC": 27392, + "Far": 27393, + "Fol": 27394, + "Filo": 27395, + "Fron": 27396, + "FIA": 27397, + "FSO": 27398, + "Farma": 27399, + "GD": 27400, + "Gl": 27401, + "Gan": 27402, + "Gum": 27403, + "Grom": 27404, + "Hun": 27405, + "Hone": 27406, + "Hucie": 27407, + "Illi": 27408, + "KM": 27409, + "Ky": 27410, + "Kun": 27411, + "Kształ": 27412, + "KPZ": 27413, + "Lem": 27414, + "MG": 27415, + "Mro": 27416, + "Mroz": 27417, + "Mrą": 27418, + "Men": 27419, + "Mur": 27420, + "Mruk": 27421, + "Nur": 27422, + "Os": 27423, + "Owo": 27424, + "Osa": 27425, + "Odzy": 27426, + "Opol": 27427, + "Opubli": 27428, + "Opola": 27429, + "Opel": 27430, + "Osca": 27431, + "Pur": 27432, + "Prywa": 27433, + "PPR": 27434, + "Pału": 27435, + "Porów": 27436, + "Rh": 27437, + "SĄ": 27438, + "Sowi": 27439, + "Scha": 27440, + "Stam": 27441, + "Szach": 27442, + "Sony": 27443, + "Szaj": 27444, + "Szam": 27445, + "Sil": 27446, + "Scena": 27447, + "Sprzę": 27448, + "TT": 27449, + "Tr": 27450, + "Tri": 27451, + "Twór": 27452, + "Trwało": 27453, + "UK": 27454, + "UŁ": 27455, + "Uwiel": 27456, + "Układ": 27457, + "Ucieka": 27458, + "UPR": 27459, + "Usłyszałem": 27460, + "Ulice": 27461, + "Utworzenie": 27462, + "Układu": 27463, + "Ulica": 27464, + "Vin": 27465, + "Vale": 27466, + "Wza": 27467, + "Wtem": 27468, + "Wręcz": 27469, + "Wpływ": 27470, + "Wende": 27471, + "WDOWA": 27472, + "Yor": 27473, + "Yenne": 27474, + "ZD": 27475, + "ZG": 27476, + "ZP": 27477, + "Zał": 27478, + "Zbo": 27479, + "Zdą": 27480, + "Zgie": 27481, + "Zwal": 27482, + "Zel": 27483, + "Zbą": 27484, + "ZIE": 27485, + "Zrób": 27486, + "Zwracam": 27487, + "ade": 27488, + "arach": 27489, + "asor": 27490, + "azg": 27491, + "bb": 27492, + "bł": 27493, + "bda": 27494, + "blat": 27495, + "blan": 27496, + "bowski": 27497, + "cci": 27498, + "cowym": 27499, + "cwania": 27500, + "dd": 27501, + "dży": 27502, + "ep": 27503, + "ese": 27504, + "eska": 27505, + "egip": 27506, + "fta": 27507, + "ffe": 27508, + "gowy": 27509, + "gował": 27510, + "hh": 27511, + "hak": 27512, + "hoj": 27513, + "hrabia": 27514, + "hoke": 27515, + "ib": 27516, + "ik": 27517, + "isk": 27518, + "imien": 27519, + "jr": 27520, + "jskie": 27521, + "kl": 27522, + "krzą": 27523, + "ló": 27524, + "llo": 27525, + "lowego": 27526, + "lnic": 27527, + "lstwa": 27528, + "m3": 27529, + "mg": 27530, + "mgr": 27531, + "mróz": 27532, + "ntel": 27533, + "nsyw": 27534, + "omo": 27535, + "osza": 27536, + "odze": 27537, + "oste": 27538, + "otar": 27539, + "opolskim": 27540, + "osiadł": 27541, + "okazali": 27542, + "ośrodkach": 27543, + "osamotni": 27544, + "plej": 27545, + "psuje": 27546, + "próżni": 27547, + "rne": 27548, + "sci": 27549, + "snę": 27550, + "spla": 27551, + "spiera": 27552, + "schodzić": 27553, + "spowiedź": 27554, + "spróbował": 27555, + "skontaktu": 27556, + "sfinansowanie": 27557, + "tty": 27558, + "tpie": 27559, + "tsu": 27560, + "twę": 27561, + "towymi": 27562, + "unt": 27563, + "umyś": 27564, + "ustrze": 27565, + "ugry": 27566, + "ujęcia": 27567, + "upiera": 27568, + "upoka": 27569, + "uległo": 27570, + "udała": 27571, + "ugina": 27572, + "uprag": 27573, + "ukazało": 27574, + "użyciem": 27575, + "uhono": 27576, + "usatysfak": 27577, + "ukazały": 27578, + "uchronić": 27579, + "uwierzył": 27580, + "uzdrowienia": 27581, + "uzdol": 27582, + "val": 27583, + "wrz": 27584, + "wmu": 27585, + "wsie": 27586, + "wdar": 27587, + "wcą": 27588, + "wumie": 27589, + "wpatrz": 27590, + "wzywał": 27591, + "wprowadzone": 27592, + "wbija": 27593, + "wzoru": 27594, + "xD": 27595, + "zwia": 27596, + "zwię": 27597, + "zowych": 27598, + "zwar": 27599, + "zbywa": 27600, + "zmat": 27601, + "znoszą": 27602, + "zbunt": 27603, + "ósma": 27604, + "ühl": 27605, + "ühre": 27606, + "ńcie": 27607, + "ŚP": 27608, + "Średni": 27609, + "śno": 27610, + "ślę": 27611, + "śnicy": 27612, + "żowa": 27613, + "żcie": 27614, + "ższy": 27615, + "żnego": 27616, + "żnymi": 27617, + "nama": 27618, + "naciąg": 27619, + "nagła": 27620, + "nagan": 27621, + "narys": 27622, + "nadawał": 27623, + "nakazuje": 27624, + "napływ": 27625, + "namawiał": 27626, + "owło": 27627, + "ownię": 27628, + "czcie": 27629, + "czkowych": 27630, + "rzowi": 27631, + "strzą": 27632, + "niety": 27633, + "niektórym": 27634, + "niejaki": 27635, + "niedobrze": 27636, + "niepowo": 27637, + "niecałe": 27638, + "niemożli": 27639, + "niezawod": 27640, + "nieletni": 27641, + "nietyka": 27642, + "niepewne": 27643, + "niebezpieczeństwa": 27644, + "nietrzeź": 27645, + "niekontrol": 27646, + "nieporozumienia": 27647, + "niezastąpi": 27648, + "niejasne": 27649, + "niespokojny": 27650, + "niepowodzenie": 27651, + "nieporozumień": 27652, + "niemożności": 27653, + "niefrasob": 27654, + "niś": 27655, + "niwe": 27656, + "nicznych": 27657, + "niczna": 27658, + "cht": 27659, + "chru": 27660, + "chowie": 27661, + "chałem": 27662, + "chen": 27663, + "radą": 27664, + "radzą": 27665, + "ranek": 27666, + "radził": 27667, + "ratyfika": 27668, + "pos": 27669, + "poty": 27670, + "popy": 27671, + "pogło": 27672, + "pozw": 27673, + "pomogą": 27674, + "poprawa": 27675, + "poprosi": 27676, + "pozdra": 27677, + "postępuje": 27678, + "pochodzić": 27679, + "polach": 27680, + "pobili": 27681, + "pojedzie": 27682, + "popio": 27683, + "postępow": 27684, + "posłuchać": 27685, + "pochodzenie": 27686, + "potraktować": 27687, + "posługują": 27688, + "pokiwał": 27689, + "pojechaliśmy": 27690, + "pojedziemy": 27691, + "posiłek": 27692, + "pozoru": 27693, + "popołudniowych": 27694, + "posłom": 27695, + "szkowa": 27696, + "dzba": 27697, + "rolu": 27698, + "rocznik": 27699, + "jec": 27700, + "jeje": 27701, + "jelenia": 27702, + "jedzeniem": 27703, + "linach": 27704, + "liwym": 27705, + "liściach": 27706, + "litości": 27707, + "gotuje": 27708, + "gontem": 27709, + "rzemi": 27710, + "rzeczo": 27711, + "rzetel": 27712, + "rzeczami": 27713, + "kopię": 27714, + "kotle": 27715, + "kolog": 27716, + "kopał": 27717, + "koszer": 27718, + "kocioł": 27719, + "kau": 27720, + "kala": 27721, + "kaga": 27722, + "katak": 27723, + "kasyna": 27724, + "kalor": 27725, + "kabrio": 27726, + "zaa": 27727, + "zac": 27728, + "zania": 27729, + "zacy": 27730, + "zapra": 27731, + "zasie": 27732, + "zamówi": 27733, + "zamoż": 27734, + "zarobi": 27735, + "zacje": 27736, + "zanosi": 27737, + "zadom": 27738, + "zamyśli": 27739, + "zamówił": 27740, + "zabezpiecze": 27741, + "zasługu": 27742, + "zastępuje": 27743, + "zakwa": 27744, + "zapał": 27745, + "zaplan": 27746, + "zaciera": 27747, + "zanne": 27748, + "zasiadł": 27749, + "zaprosić": 27750, + "zaciągnął": 27751, + "zainteresuje": 27752, + "zadebiu": 27753, + "zażale": 27754, + "zawzięcie": 27755, + "zadziwia": 27756, + "zarekwi": 27757, + "let": 27758, + "leczy": 27759, + "leżało": 27760, + "neu": 27761, + "netem": 27762, + "nezji": 27763, + "neogo": 27764, + "doń": 27765, + "dolną": 27766, + "doczes": 27767, + "docieka": 27768, + "dobieg": 27769, + "docel": 27770, + "doprowadzenie": 27771, + "dobiegł": 27772, + "doniosła": 27773, + "dolinie": 27774, + "domych": 27775, + "doniesienie": 27776, + "doliny": 27777, + "dotacje": 27778, + "teno": 27779, + "telach": 27780, + "tenis": 27781, + "ciki": 27782, + "ciliśmy": 27783, + "cińskiej": 27784, + "ciosy": 27785, + "taty": 27786, + "tapi": 27787, + "tant": 27788, + "tance": 27789, + "mity": 27790, + "mito": 27791, + "mitu": 27792, + "mińskiego": 27793, + "minęła": 27794, + "miss": 27795, + "miodu": 27796, + "misjona": 27797, + "tykiem": 27798, + "tylne": 27799, + "wyu": 27800, + "wyse": 27801, + "wypraw": 27802, + "wynu": 27803, + "wypy": 27804, + "wygó": 27805, + "wystu": 27806, + "wytwo": 27807, + "wyszu": 27808, + "wygła": 27809, + "wygna": 27810, + "wyzywa": 27811, + "wyszuka": 27812, + "wynieść": 27813, + "wyróżni": 27814, + "wylot": 27815, + "wypływa": 27816, + "wysnu": 27817, + "wydzierża": 27818, + "wybudować": 27819, + "wyrósł": 27820, + "wyszeptał": 27821, + "topo": 27822, + "tonów": 27823, + "torom": 27824, + "toyo": 27825, + "wad": 27826, + "wań": 27827, + "wata": 27828, + "walo": 27829, + "waszą": 27830, + "watyka": 27831, + "rec": 27832, + "refun": 27833, + "reprodu": 27834, + "reat": 27835, + "remek": 27836, + "rekomenda": 27837, + "represji": 27838, + "reformą": 27839, + "łaski": 27840, + "ładow": 27841, + "ławki": 27842, + "jawi": 27843, + "jania": 27844, + "jadł": 27845, + "jang": 27846, + "jaskra": 27847, + "widel": 27848, + "żegl": 27849, + "mad": 27850, + "mata": 27851, + "maru": 27852, + "mającego": 27853, + "mającym": 27854, + "mastur": 27855, + "day": 27856, + "dający": 27857, + "dachy": 27858, + "dajcie": 27859, + "nosz": 27860, + "noza": 27861, + "note": 27862, + "noże": 27863, + "nomia": 27864, + "nostal": 27865, + "notowanych": 27866, + "nożną": 27867, + "przeście": 27868, + "przekre": 27869, + "przetrwa": 27870, + "przepada": 27871, + "przepuszcza": 27872, + "przemówił": 27873, + "przejaw": 27874, + "przemówie": 27875, + "przebudowy": 27876, + "przeniosła": 27877, + "prześwi": 27878, + "przemija": 27879, + "przestają": 27880, + "przebija": 27881, + "przetransport": 27882, + "przeprowadzeniu": 27883, + "przeszuki": 27884, + "przewlek": 27885, + "lali": 27886, + "lako": 27887, + "late": 27888, + "lawi": 27889, + "lano": 27890, + "lakie": 27891, + "labi": 27892, + "lacją": 27893, + "lacyjnych": 27894, + "odwy": 27895, + "odmie": 27896, + "odwe": 27897, + "odrę": 27898, + "odchodzą": 27899, + "oddania": 27900, + "odjeżdża": 27901, + "oddała": 27902, + "oderni": 27903, + "odmówili": 27904, + "odwagę": 27905, + "odniesienia": 27906, + "odpycha": 27907, + "odizol": 27908, + "odblask": 27909, + "niające": 27910, + "kien": 27911, + "kieszeniach": 27912, + "dziki": 27913, + "dziwo": 27914, + "dzinach": 27915, + "paw": 27916, + "parzy": 27917, + "pacy": 27918, + "pasie": 27919, + "pasji": 27920, + "pasem": 27921, + "pańskie": 27922, + "parowania": 27923, + "patologii": 27924, + "rydy": 27925, + "rychu": 27926, + "ryczny": 27927, + "rynków": 27928, + "jąś": 27929, + "kuj": 27930, + "kusi": 27931, + "kupie": 27932, + "kulę": 27933, + "kurzu": 27934, + "kującej": 27935, + "kującym": 27936, + "kuzyn": 27937, + "czyc": 27938, + "czyj": 27939, + "czystość": 27940, + "dzielne": 27941, + "cenić": 27942, + "cenach": 27943, + "ceniony": 27944, + "cechach": 27945, + "cegły": 27946, + "starze": 27947, + "stany": 27948, + "mokre": 27949, + "mostem": 27950, + "monety": 27951, + "wieści": 27952, + "wiert": 27953, + "wiecznej": 27954, + "wieżą": 27955, + "wieczystej": 27956, + "łobu": 27957, + "cyku": 27958, + "cyga": 27959, + "cylin": 27960, + "czew": 27961, + "won": 27962, + "woń": 27963, + "wozem": 27964, + "worki": 27965, + "wolonta": 27966, + "cielu": 27967, + "dyni": 27968, + "dyma": 27969, + "dysy": 27970, + "dywanie": 27971, + "dywan": 27972, + "dymem": 27973, + "dychał": 27974, + "dyrygent": 27975, + "miedzi": 27976, + "mierzyli": 27977, + "ściło": 27978, + "pranie": 27979, + "prawe": 27980, + "myk": 27981, + "obci": 27982, + "oblo": 27983, + "obręb": 27984, + "obrządku": 27985, + "arnia": 27986, + "ruin": 27987, + "rubie": 27988, + "rujące": 27989, + "ruchach": 27990, + "ruchami": 27991, + "derze": 27992, + "dele": 27993, + "dewo": 27994, + "debe": 27995, + "deport": 27996, + "deskę": 27997, + "depresji": 27998, + "turo": 27999, + "tula": 28000, + "przytak": 28001, + "przysto": 28002, + "przybra": 28003, + "przypię": 28004, + "przyciąg": 28005, + "przystało": 28006, + "przyrządza": 28007, + "przysyła": 28008, + "przymierza": 28009, + "przyciągnąć": 28010, + "przyjeżdżał": 28011, + "przygód": 28012, + "murze": 28013, + "mujące": 28014, + "murami": 28015, + "szyf": 28016, + "siny": 28017, + "siowi": 28018, + "sing": 28019, + "embar": 28020, + "embri": 28021, + "sana": 28022, + "sapie": 28023, + "powego": 28024, + "pid": 28025, + "pigu": 28026, + "piliśmy": 28027, + "pijesz": 28028, + "ałach": 28029, + "szewskiej": 28030, + "inkar": 28031, + "inwigi": 28032, + "lut": 28033, + "lujemy": 28034, + "ludów": 28035, + "pieszo": 28036, + "pieniach": 28037, + "pieczołowi": 28038, + "weto": 28039, + "weszło": 28040, + "pez": 28041, + "pecha": 28042, + "peri": 28043, + "prom": 28044, + "profil": 28045, + "promienie": 28046, + "prosząc": 28047, + "żyla": 28048, + "żyński": 28049, + "życzył": 28050, + "życzeń": 28051, + "galo": 28052, + "ganu": 28053, + "gaśni": 28054, + "galer": 28055, + "org": 28056, + "bim": 28057, + "bicia": 28058, + "bitwa": 28059, + "biodra": 28060, + "zego": 28061, + "zestawienie": 28062, + "czany": 28063, + "Poł": 28064, + "Pomy": 28065, + "Poru": 28066, + "Posła": 28067, + "Potę": 28068, + "Poszu": 28069, + "Poszko": 28070, + "Porywa": 28071, + "Pomaga": 28072, + "Poświę": 28073, + "Poszczególne": 28074, + "Pozwala": 28075, + "nąwszy": 28076, + "zyg": 28077, + "zyskali": 28078, + "mei": 28079, + "metrze": 28080, + "metali": 28081, + "mecena": 28082, + "badał": 28083, + "badaniem": 28084, + "baweł": 28085, + "baterii": 28086, + "znania": 28087, + "znaną": 28088, + "cast": 28089, + "locie": 28090, + "lonka": 28091, + "bon": 28092, + "boja": 28093, + "bośnia": 28094, + "rozpie": 28095, + "rozbie": 28096, + "rozczu": 28097, + "rozpię": 28098, + "rozstanie": 28099, + "rozprawa": 28100, + "rozwód": 28101, + "rozbudowany": 28102, + "rozstania": 28103, + "rozwojem": 28104, + "spozy": 28105, + "spożycie": 28106, + "spodniach": 28107, + "spotykał": 28108, + "wiatra": 28109, + "dupa": 28110, + "duszą": 28111, + "oswo": 28112, + "podbi": 28113, + "podałem": 28114, + "podpowiada": 28115, + "poddaje": 28116, + "syny": 28117, + "sybi": 28118, + "synka": 28119, + "syberyj": 28120, + "jakkolwiek": 28121, + "fiat": 28122, + "ródek": 28123, + "judai": 28124, + "aleja": 28125, + "such": 28126, + "suszy": 28127, + "sunął": 28128, + "suszar": 28129, + "siekie": 28130, + "siecią": 28131, + "ntowi": 28132, + "bieniu": 28133, + "sex": 28134, + "sektor": 28135, + "anę": 28136, + "ander": 28137, + "anglo": 28138, + "gią": 28139, + "bea": 28140, + "beki": 28141, + "bedzie": 28142, + "chom": 28143, + "chorob": 28144, + "chorują": 28145, + "Nata": 28146, + "Narzę": 28147, + "Nawro": 28148, + "Nazwi": 28149, + "Niebo": 28150, + "Niedługo": 28151, + "Niemiecki": 28152, + "pustą": 28153, + "bura": 28154, + "buta": 28155, + "burzę": 28156, + "budzić": 28157, + "bułki": 28158, + "skłó": 28159, + "szata": 28160, + "szafie": 28161, + "jedności": 28162, + "jęcz": 28163, + "powiemy": 28164, + "powiednie": 28165, + "stościach": 28166, + "stodole": 28167, + "stodoły": 28168, + "iat": 28169, + "grab": 28170, + "grających": 28171, + "grająca": 28172, + "sądził": 28173, + "sądzony": 28174, + "Jerze": 28175, + "szczebla": 28176, + "nuj": 28177, + "najświe": 28178, + "najgorzej": 28179, + "najgłęb": 28180, + "najsłab": 28181, + "aktem": 28182, + "równą": 28183, + "równego": 28184, + "włama": 28185, + "włamy": 28186, + "póty": 28187, + "mówcy": 28188, + "mówcą": 28189, + "przedsta": 28190, + "przedstawie": 28191, + "przedszkole": 28192, + "rowaniem": 28193, + "czołem": 28194, + "Zapa": 28195, + "Zapro": 28196, + "Zakon": 28197, + "Zapowiada": 28198, + "Zamil": 28199, + "Zapropo": 28200, + "Zapisy": 28201, + "Zarzuca": 28202, + "Zaczynam": 28203, + "stezjo": 28204, + "barę": 28205, + "kondu": 28206, + "konklawe": 28207, + "...).": 28208, + "chają": 28209, + "cial": 28210, + "ciarz": 28211, + "ciarzy": 28212, + "ciasno": 28213, + "ścieżek": 28214, + "ścieżki": 28215, + "miara": 28216, + "miastu": 28217, + "działkowych": 28218, + "bezwaru": 28219, + "bezskutecznie": 28220, + "bezradny": 28221, + "bezustan": 28222, + "głej": 28223, + "oksy": 28224, + "okly": 28225, + "pretekstem": 28226, + "dobór": 28227, + "trzecio": 28228, + "alnie": 28229, + "albowiem": 28230, + "gue": 28231, + "gust": 28232, + "gujących": 28233, + "trzystu": 28234, + "trzynastego": 28235, + "warknął": 28236, + "warmińsko": 28237, + "rzanie": 28238, + "rzają": 28239, + "rzawszy": 28240, + "bramek": 28241, + "kłamać": 28242, + "świadomi": 28243, + "skości": 28244, + "skotli": 28245, + "Kop": 28246, + "Korzy": 28247, + "Kotów": 28248, + "Kończy": 28249, + "Korea": 28250, + "Kolor": 28251, + "Kopen": 28252, + "Korei": 28253, + "byłbym": 28254, + "byłemu": 28255, + "Mac": 28256, + "Mau": 28257, + "Mamo": 28258, + "Matema": 28259, + "Mackie": 28260, + "Malarz": 28261, + "mięsem": 28262, + "sopo": 28263, + "socze": 28264, + "socj": 28265, + "tejże": 28266, + "Toteż": 28267, + "bliskiego": 28268, + "głosić": 28269, + "sługa": 28270, + "słupów": 28271, + "czasowe": 28272, + "Pater": 28273, + "Patrzę": 28274, + "ziona": 28275, + "lęki": 28276, + "krakowskich": 28277, + "forda": 28278, + "fornij": 28279, + "1930": 28280, + "1913": 28281, + "Jadą": 28282, + "Jadę": 28283, + "Jabło": 28284, + "Jasnej": 28285, + "ktom": 28286, + "wiążą": 28287, + "stracą": 28288, + "nickie": 28289, + "nickich": 28290, + "nickim": 28291, + "nadwo": 28292, + "nadrzę": 28293, + "nadsyła": 28294, + "nadliczb": 28295, + "rodnia": 28296, + "rodowi": 28297, + "tyczność": 28298, + "prowadzę": 28299, + "prowadzał": 28300, + "policyjnych": 28301, + "policzku": 28302, + "ges": 28303, + "geny": 28304, + "skuje": 28305, + "skutkami": 28306, + "mens": 28307, + "ląt": 28308, + "dążenie": 28309, + "wzwyż": 28310, + "wznieść": 28311, + "wzniesienie": 28312, + "wzgórze": 28313, + "fami": 28314, + "facto": 28315, + "Kaź": 28316, + "niętymi": 28317, + "Chmiel": 28318, + "Chrzan": 28319, + "Wyzwo": 28320, + "Wyszyńskiego": 28321, + "dens": 28322, + "zielonego": 28323, + "zieloną": 28324, + "Domy": 28325, + "Dostał": 28326, + "Dostałam": 28327, + "sławia": 28328, + "czując": 28329, + "czujemy": 28330, + "miejską": 28331, + "tnią": 28332, + "tworzeniem": 28333, + "Mir": 28334, + "Mister": 28335, + "Miałeś": 28336, + "sprawiać": 28337, + "Przestrze": 28338, + "Przeglą": 28339, + "siana": 28340, + "siane": 28341, + "siano": 28342, + "siaczek": 28343, + "płacy": 28344, + "płatki": 28345, + "samotne": 28346, + "samotny": 28347, + "wodu": 28348, + "groch": 28349, + "groźniej": 28350, + "wierszu": 28351, + "dzącego": 28352, + "dawni": 28353, + "dawcą": 28354, + "Alex": 28355, + "ustabi": 28356, + "ustalony": 28357, + "ustalać": 28358, + "ustawione": 28359, + "łąki": 28360, + "łącza": 28361, + "karskiego": 28362, + "karskiej": 28363, + "karmić": 28364, + "rzędach": 28365, + "Tery": 28366, + "pięter": 28367, + "tkowi": 28368, + "tkwił": 28369, + "Mosto": 28370, + "Mogła": 28371, + "Mogli": 28372, + "Mokot": 28373, + "Rad": 28374, + "Rafa": 28375, + "Rachunek": 28376, + "grupowi": 28377, + "grupowy": 28378, + "kompani": 28379, + "truci": 28380, + "trunku": 28381, + "trunków": 28382, + "zostawili": 28383, + "budował": 28384, + "Czyn": 28385, + "Czytałem": 28386, + "płynu": 28387, + "płynęły": 28388, + "spekula": 28389, + "planem": 28390, + "ranka": 28391, + "ranów": 28392, + "rangę": 28393, + "różny": 28394, + "cięta": 28395, + "aucie": 28396, + "złotym": 28397, + "złożą": 28398, + "złożono": 28399, + "kryteri": 28400, + "Rola": 28401, + "Rozwią": 28402, + "Rolnego": 28403, + "mieszkających": 28404, + "myślać": 28405, + "troje": 28406, + "trosk": 28407, + "trofe": 28408, + "Stale": 28409, + "Stasi": 28410, + "Stacji": 28411, + "Stacja": 28412, + "Start": 28413, + "Starych": 28414, + "Stalina": 28415, + "Staszi": 28416, + "Leon": 28417, + "Ledwie": 28418, + "Lenart": 28419, + "Przykro": 28420, + "Przyjechał": 28421, + "Przyjęcie": 28422, + "Przyczyną": 28423, + "marty": 28424, + "margina": 28425, + "Wierzy": 28426, + "Wiedział": 28427, + "męczy": 28428, + "strzelnicy": 28429, + "szom": 28430, + "organami": 28431, + "ważność": 28432, + "ważniejszych": 28433, + "ważniejsza": 28434, + "powiatowych": 28435, + "jednoznaczne": 28436, + "Mars": 28437, + "niższym": 28438, + "umieścić": 28439, + "glądało": 28440, + "torby": 28441, + "Wisła": 28442, + "Wikipe": 28443, + "telem": 28444, + "Tadzio": 28445, + "żądali": 28446, + "ciuchy": 28447, + "scent": 28448, + "scenografi": 28449, + "chęcią": 28450, + "wydany": 28451, + "pytaj": 28452, + "stosowaniu": 28453, + "stosowano": 28454, + "stosownej": 28455, + "krople": 28456, + "kropka": 28457, + "Annę": 28458, + "otwórz": 28459, + "dowałam": 28460, + "złowro": 28461, + "wąskich": 28462, + "klamkę": 28463, + "mająca": 28464, + "Pis": 28465, + "Tyr": 28466, + "Tyś": 28467, + "międzywojennym": 28468, + "organicznych": 28469, + "organizują": 28470, + "targi": 28471, + "będącego": 28472, + "przeciwna": 28473, + "przeciwnikiem": 28474, + "godziną": 28475, + "Proto": 28476, + "Prosto": 28477, + "Warty": 28478, + "Warmii": 28479, + "zaleceń": 28480, + "prezesie": 28481, + "nauką": 28482, + "nauczył": 28483, + "nault": 28484, + "chwileczkę": 28485, + "Repre": 28486, + "Reich": 28487, + "Republi": 28488, + "Byto": 28489, + "słyszą": 28490, + "słynna": 28491, + "Innymi": 28492, + "mowani": 28493, + "świece": 28494, + "świecą": 28495, + "trzymam": 28496, + "starców": 28497, + "kowaty": 28498, + "powiedziałbym": 28499, + "publiczny": 28500, + "publicznymi": 28501, + "tywny": 28502, + "nowskie": 28503, + "kolejowego": 28504, + "podań": 28505, + "podane": 28506, + "podatnika": 28507, + "obeli": 28508, + "zachowane": 28509, + "turystyczne": 28510, + "wojewodą": 28511, + "bezpiecznego": 28512, + "urn": 28513, + "mamą": 28514, + "twierdzy": 28515, + "Podło": 28516, + "Podróż": 28517, + "Podszedł": 28518, + "własnie": 28519, + "własnemu": 28520, + "walkach": 28521, + "walczyli": 28522, + "mocnych": 28523, + "mocną": 28524, + "zmiennych": 28525, + "szczęść": 28526, + "ulg": 28527, + "rozumienie": 28528, + "rozumienia": 28529, + "rywalizację": 28530, + "granicami": 28531, + "nke": 28532, + "Prasy": 28533, + "Pragi": 28534, + "diab": 28535, + "Saint": 28536, + "matko": 28537, + "ciągłych": 28538, + "firmach": 28539, + "brodzie": 28540, + "ogólny": 28541, + "ogólnym": 28542, + "zgoła": 28543, + "zgonu": 28544, + "nowacji": 28545, + "krócej": 28546, + "kobiece": 28547, + "społecznymi": 28548, + "dzienniki": 28549, + "obawie": 28550, + "obawiać": 28551, + "aniżeli": 28552, + "komunii": 28553, + "Niczego": 28554, + "Najwyraźniej": 28555, + "strun": 28556, + "jedynymi": 28557, + "Billa": 28558, + "Biule": 28559, + "garść": 28560, + "ustrój": 28561, + "pamiętnika": 28562, + "obecną": 28563, + "zioł": 28564, + "105": 28565, + "uszka": 28566, + "sekty": 28567, + "seksie": 28568, + "owanemu": 28569, + "kurier": 28570, + "komisa": 28571, + "komisją": 28572, + "komisarza": 28573, + "Linia": 28574, + "Lidia": 28575, + "Libera": 28576, + "autorami": 28577, + "autonomi": 28578, + "wyższości": 28579, + "1870": 28580, + "Lubu": 28581, + "ckimi": 28582, + "waliło": 28583, + "walizkę": 28584, + "zmowi": 28585, + "zmoderni": 28586, + "licznik": 28587, + "lekka": 28588, + "nerwy": 28589, + "pojazdy": 28590, + "określeniem": 28591, + "wychowuje": 28592, + "gotowania": 28593, + "ostatnimi": 28594, + "obrazek": 28595, + "mogące": 28596, + "Mieli": 28597, + "Mieście": 28598, + "pliku": 28599, + "plików": 28600, + "dotyku": 28601, + "dotykać": 28602, + "Gorzy": 28603, + "Gości": 28604, + "Gosia": 28605, + "Goebbel": 28606, + "spotkają": 28607, + "spotkaliśmy": 28608, + "światowym": 28609, + "Wodo": 28610, + "Wolna": 28611, + "krzyki": 28612, + "krzyży": 28613, + "krzyczą": 28614, + "czynnej": 28615, + "specjalizację": 28616, + "drabiny": 28617, + "ciemną": 28618, + "ciemnym": 28619, + "przyjazne": 28620, + "domową": 28621, + "Wasz": 28622, + "Wash": 28623, + "Wacek": 28624, + "składał": 28625, + "124": 28626, + "kowicz": 28627, + "kowicach": 28628, + "morską": 28629, + "Babel": 28630, + "Jura": 28631, + "Julek": 28632, + "używanych": 28633, + "chłopi": 28634, + "początkach": 28635, + "politycznymi": 28636, + "spółdzielnie": 28637, + "wczorajszych": 28638, + "związkowców": 28639, + "larnych": 28640, + "Jednego": 28641, + "Czechami": 28642, + "artysta": 28643, + "artystycznym": 28644, + "wersy": 28645, + "parady": 28646, + "parametrów": 28647, + "ming": 28648, + "Budże": 28649, + "Budape": 28650, + "piąte": 28651, + "piące": 28652, + "piątego": 28653, + "młodsze": 28654, + "młodsza": 28655, + "plemienia": 28656, + "plenum": 28657, + "uważana": 28658, + "wyrasta": 28659, + "wyrażenie": 28660, + "wyrażał": 28661, + "wyrastają": 28662, + "obrońca": 28663, + "gentu": 28664, + "zwykłą": 28665, + "nazwany": 28666, + "nazwano": 28667, + "Konsek": 28668, + "Dziedzi": 28669, + "Kurwa": 28670, + "zawodowa": 28671, + "zawodowymi": 28672, + "Beck": 28673, + "kluczy": 28674, + "Sądem": 28675, + "kształtem": 28676, + "kształtów": 28677, + "kształcić": 28678, + "samice": 28679, + "myśliwych": 28680, + "ponieść": 28681, + "słuchacze": 28682, + "pomników": 28683, + "pomruk": 28684, + "narodowa": 28685, + "narodowy": 28686, + "wencję": 28687, + "najmniejszej": 28688, + "towarzysza": 28689, + "towarzyszyć": 28690, + "Rych": 28691, + "Ryzy": 28692, + "Rywina": 28693, + "spadochro": 28694, + "wspólników": 28695, + "powitanie": 28696, + "wskaz": 28697, + "podejść": 28698, + "podejmowaniu": 28699, + "odeszli": 28700, + "kierownicze": 28701, + "mąki": 28702, + "mądre": 28703, + "Police": 28704, + "kręta": 28705, + "kręgach": 28706, + "oceną": 28707, + "ocenili": 28708, + "oceanu": 28709, + "dowanego": 28710, + "zmianom": 28711, + "Musie": 28712, + "dziesiąta": 28713, + "dziesiątą": 28714, + "przyjęli": 28715, + "innemu": 28716, + "Ministrze": 28717, + "wcześniejszego": 28718, + "wróciliśmy": 28719, + "Cefar": 28720, + "Cesar": 28721, + "wpłynie": 28722, + "wpływać": 28723, + "wpłynąć": 28724, + "zapewniała": 28725, + "Barbarę": 28726, + "realizmu": 28727, + "lokacji": 28728, + "grzeczna": 28729, + "grzechem": 28730, + "grzechów": 28731, + "jechałam": 28732, + "jechałeś": 28733, + "ileż": 28734, + "kółko": 28735, + "radnym": 28736, + "amne": 28737, + "here": 28738, + "heim": 28739, + "prezydentury": 28740, + "prezydenckiej": 28741, + "166": 28742, + "towałam": 28743, + "uznane": 28744, + "uznaniem": 28745, + "żartobli": 28746, + "cjonalny": 28747, + "Rzeź": 28748, + "dwudni": 28749, + "syjoni": 28750, + "interesowali": 28751, + "istniejący": 28752, + "gryzo": 28753, + "grypę": 28754, + "stwierdzi": 28755, + "stwierdzają": 28756, + "przykładów": 28757, + "skarg": 28758, + "skarbów": 28759, + "zależna": 28760, + "cenny": 28761, + "dyskur": 28762, + "dyskuta": 28763, + "śniak": 28764, + "języko": 28765, + "języki": 28766, + "wiązać": 28767, + "wiązania": 28768, + "Andrzejewski": 28769, + "kontrolą": 28770, + "kontrolnych": 28771, + "oczyścić": 28772, + "krajowi": 28773, + "krajobrazu": 28774, + "nocnym": 28775, + "interfej": 28776, + "poznawanie": 28777, + "poznańskim": 28778, + "księdze": 28779, + "księgę": 28780, + "pozostawiając": 28781, + "wymowy": 28782, + "mioty": 28783, + "miotem": 28784, + "miesiącami": 28785, + "graficzny": 28786, + "załogę": 28787, + "Pewne": 28788, + "Pekao": 28789, + "przyznało": 28790, + "przyznawane": 28791, + "metria": 28792, + "bionym": 28793, + "ślepy": 28794, + "sztucznie": 28795, + "kierunki": 28796, + "kierunków": 28797, + "samochodowym": 28798, + "France": 28799, + "Francję": 28800, + "pozamyka": 28801, + "czekałem": 28802, + "piaszczy": 28803, + "tią": 28804, + "Żydem": 28805, + "posłał": 28806, + "twórczą": 28807, + "twórczego": 28808, + "wyborcy": 28809, + "klimaty": 28810, + "przyjmują": 28811, + "milczeniem": 28812, + "milczała": 28813, + "rejony": 28814, + "potrzebnych": 28815, + "stawiali": 28816, + "zawiesza": 28817, + "zawieszenia": 28818, + "budżetem": 28819, + "drg": 28820, + "drżenie": 28821, + "egzorcy": 28822, + "włoski": 28823, + "włoskiej": 28824, + "prokuratorem": 28825, + "drugich": 28826, + "kogokolwiek": 28827, + "Niemcom": 28828, + "pieniężne": 28829, + "starała": 28830, + "sprzedawane": 28831, + "sprzedawanych": 28832, + "oznaczenia": 28833, + "przewodu": 28834, + "Przedszko": 28835, + "poważnej": 28836, + "Spotk": 28837, + "biegłych": 28838, + "historie": 28839, + "1300": 28840, + "Armia": 28841, + "Ariel": 28842, + "huk": 28843, + "hukiem": 28844, + "ogrody": 28845, + "ogrodzenie": 28846, + "godnego": 28847, + "opiece": 28848, + "Daje": 28849, + "Dajcie": 28850, + "Dawid": 28851, + "Siedzieli": 28852, + "patri": 28853, + "zdecydowanych": 28854, + "zdecydują": 28855, + "zdecydowało": 28856, + "proponujemy": 28857, + "Rozmowa": 28858, + "górki": 28859, + "górnym": 28860, + "górska": 28861, + "górskiej": 28862, + "górnik": 28863, + "Gazy": 28864, + "zapalenia": 28865, + "przyszłe": 28866, + "przyszłą": 28867, + "burżu": 28868, + "szukali": 28869, + "styczność": 28870, + "Cier": 28871, + "kwita": 28872, + "kwitną": 28873, + "kupiliśmy": 28874, + "bloki": 28875, + "blokowi": 28876, + "lizator": 28877, + "niemiecku": 28878, + "organizowanie": 28879, + "organizowanych": 28880, + "otrzymywać": 28881, + "lubimy": 28882, + "zakładają": 28883, + "bliższa": 28884, + "wiceprezydenta": 28885, + "wiceprezesa": 28886, + "rzucanie": 28887, + "rzucania": 28888, + "otwartego": 28889, + "otwartą": 28890, + "Sydne": 28891, + "Syberii": 28892, + "ograniczoną": 28893, + "tytuły": 28894, + "przekonana": 28895, + "przekonani": 28896, + "przekonaniem": 28897, + "Czarzasty": 28898, + "lizowanego": 28899, + "anachroni": 28900, + "programowe": 28901, + "programowych": 28902, + "porażką": 28903, + "drzwiczki": 28904, + "drzwiom": 28905, + "brzegach": 28906, + "kwestią": 28907, + "udana": 28908, + "udają": 28909, + "udarem": 28910, + "przewidują": 28911, + "cierpię": 28912, + "wyłączenie": 28913, + "patrzyłem": 28914, + "obejmował": 28915, + "najlepsi": 28916, + "ideę": 28917, + "ideałów": 28918, + "podstawówki": 28919, + "szybkość": 28920, + "Trzej": 28921, + "Trzecia": 28922, + "zainteresowane": 28923, + "Krakow": 28924, + "ostrej": 28925, + "sierpień": 28926, + "przedsiębiorczości": 28927, + "Joach": 28928, + "smakować": 28929, + "pomocne": 28930, + "nagrodzonych": 28931, + "czwartym": 28932, + "czwartego": 28933, + "poruszenie": 28934, + "poruszyć": 28935, + "dokonanych": 28936, + "wybrana": 28937, + "zamknęły": 28938, + "istota": 28939, + "jawnych": 28940, + "poczuć": 28941, + "skrzypi": 28942, + "skrzynki": 28943, + "skrzydło": 28944, + "skrzywił": 28945, + "wzięłam": 28946, + "przygotowano": 28947, + "przygotowanego": 28948, + "tniejszy": 28949, + "celnicy": 28950, + "Rusi": 28951, + "Ruszył": 28952, + "trzask": 28953, + "żałuję": 28954, + "techniką": 28955, + "techniczną": 28956, + "technikum": 28957, + "przestępczości": 28958, + "seksuo": 28959, + "posiadaczy": 28960, + "posiadacza": 28961, + "pełnili": 28962, + "pełniła": 28963, + "materiałem": 28964, + "materiałami": 28965, + "Powód": 28966, + "Powrót": 28967, + "opłatą": 28968, + "potwierdzone": 28969, + "Gert": 28970, + "niedzielny": 28971, + "zaczynamy": 28972, + "powstawaniu": 28973, + "wojskowa": 28974, + "ntuję": 28975, + "dostaliśmy": 28976, + "generalnym": 28977, + "Andrzejowi": 28978, + "Dyscypli": 28979, + "okale": 28980, + "dziwnych": 28981, + "wszelkiej": 28982, + "rosyjsko": 28983, + "operator": 28984, + "doświadczony": 28985, + "pierając": 28986, + "lampę": 28987, + "młodymi": 28988, + "Biedny": 28989, + "dalekie": 28990, + "rodzinna": 28991, + "Stopa": 28992, + "utworzonych": 28993, + "lewicę": 28994, + "Siostra": 28995, + "rowerze": 28996, + "rowery": 28997, + "redakcją": 28998, + "pokazy": 28999, + "pokazując": 29000, + "wyznaje": 29001, + "wyznania": 29002, + "wyznaczył": 29003, + "wyznaczony": 29004, + "wyznaczonym": 29005, + "ukazują": 29006, + "wymienionej": 29007, + "wymieszać": 29008, + "rozmawialiśmy": 29009, + "godzinnej": 29010, + "efektu": 29011, + "literackim": 29012, + "metodach": 29013, + "zmarło": 29014, + "legała": 29015, + "Strasznie": 29016, + "klasycznego": 29017, + "drogich": 29018, + "komputerem": 29019, + "Gratu": 29020, + "Graży": 29021, + "Ziemię": 29022, + "kera": 29023, + "zgłosiło": 29024, + "wyjątkowych": 29025, + "nieugię": 29026, + "nieubłaga": 29027, + "dotychczasową": 29028, + "osobista": 29029, + "osobistym": 29030, + "blado": 29031, + "urządził": 29032, + "brzydko": 29033, + "spowodowany": 29034, + "zatrzymaniu": 29035, + "rozpoczęte": 29036, + "posady": 29037, + "posadę": 29038, + "Byłbym": 29039, + "odpowiedzialne": 29040, + "posłankę": 29041, + "komunistycznego": 29042, + "oficjalnego": 29043, + "Senacie": 29044, + "inwestycja": 29045, + "inwestycję": 29046, + "inwestycyjne": 29047, + "gliny": 29048, + "tajemnicze": 29049, + "tajemniczy": 29050, + "SZA": 29051, + "elita": 29052, + "zdespe": 29053, + "wizyt": 29054, + "wizyjnej": 29055, + "przeznaczyć": 29056, + "więzień": 29057, + "zwyciężyli": 29058, + "uderzyć": 29059, + "uderzeniem": 29060, + "fizycznym": 29061, + "stronnych": 29062, + "ładnych": 29063, + "ładną": 29064, + "powszechną": 29065, + "zebrała": 29066, + "konkretny": 29067, + "wandali": 29068, + "uciekła": 29069, + "wewnętrznym": 29070, + "etapem": 29071, + "należne": 29072, + "należały": 29073, + "wrót": 29074, + "poinformowały": 29075, + "zarzucić": 29076, + "brzmiał": 29077, + "kartkach": 29078, + "pożyczkę": 29079, + "szlaf": 29080, + "Hawa": 29081, + "Karkono": 29082, + "oświadczyła": 29083, + "ręcznik": 29084, + "demokrację": 29085, + "demokratycznych": 29086, + "belgi": 29087, + "całkowitym": 29088, + "zawierający": 29089, + "zawierającego": 29090, + "seksualność": 29091, + "Stecz": 29092, + "Szedł": 29093, + "opróż": 29094, + "Światu": 29095, + "przypominały": 29096, + "sekreta": 29097, + "zdradził": 29098, + "zabiło": 29099, + "rozwijał": 29100, + "rozwiniętych": 29101, + "Olbrzy": 29102, + "towicza": 29103, + "kołami": 29104, + "wiosce": 29105, + "odwiedzać": 29106, + "odwiedziny": 29107, + "głębokich": 29108, + "głębokość": 29109, + "błędzie": 29110, + "strefa": 29111, + "skórą": 29112, + "dodatkowej": 29113, + "dodatkowym": 29114, + "ogłoszony": 29115, + "ukrycia": 29116, + "ukrywał": 29117, + "skutecznego": 29118, + "Samorządowego": 29119, + "dziewczynek": 29120, + "natychmiastowego": 29121, + "dobranoc": 29122, + "grupki": 29123, + "grupowanie": 29124, + "POLI": 29125, + "połączoną": 29126, + "duchowie": 29127, + "duchowym": 29128, + "duchowni": 29129, + "osiągnął": 29130, + "Krysty": 29131, + "Krysia": 29132, + "usuwanie": 29133, + "gazetach": 29134, + "centralnej": 29135, + "historyka": 29136, + "historycznym": 29137, + "Walki": 29138, + "Walczak": 29139, + "postawionych": 29140, + "prowadząc": 29141, + "dłuższym": 29142, + "Heil": 29143, + "Szacki": 29144, + "odpowiadając": 29145, + "powinnaś": 29146, + "kłopotu": 29147, + "kłopotach": 29148, + "Trup": 29149, + "Jerzym": 29150, + "pozwoliło": 29151, + "zniszczenia": 29152, + "niecodzien": 29153, + "wieczory": 29154, + "zwyczajów": 29155, + "dowodu": 29156, + "funduszami": 29157, + "kanapie": 29158, + "kanału": 29159, + "kanalizacja": 29160, + "prymas": 29161, + "pryncy": 29162, + "cjonowania": 29163, + "międzynarodowy": 29164, + "cywilne": 29165, + "cywilny": 29166, + "cywilnemu": 29167, + "zorganizowanym": 29168, + "Łazie": 29169, + "Łańcu": 29170, + "Łapiński": 29171, + "komendzie": 29172, + "rezyden": 29173, + "punktami": 29174, + "katolik": 29175, + "smutną": 29176, + "Śląskich": 29177, + "średnim": 29178, + "średnią": 29179, + "martwy": 29180, + "martwą": 29181, + "konkurować": 29182, + "poświęcił": 29183, + "gorącą": 29184, + "autorskie": 29185, + "komunikacją": 29186, + "poetę": 29187, + "poezja": 29188, + "poezję": 29189, + "pozwalające": 29190, + "isch": 29191, + "islamu": 29192, + "nazywamy": 29193, + "zgasło": 29194, + "rozerwa": 29195, + "rozegrał": 29196, + "obliczenia": 29197, + "sioną": 29198, + "Piotrkowskiej": 29199, + "Mówiła": 29200, + "Mówimy": 29201, + "ujawnienie": 29202, + "spodziewali": 29203, + "absol": 29204, + "Berli": 29205, + "zorie": 29206, + "czterna": 29207, + "chrześcijańskiego": 29208, + "posiedzeń": 29209, + "pozbawiona": 29210, + "Prezesie": 29211, + "Prezent": 29212, + "harce": 29213, + "wyobrażenie": 29214, + "starostwa": 29215, + "bankowy": 29216, + "pospolitą": 29217, + "dojdziemy": 29218, + "rozwodzie": 29219, + "orzeczeniu": 29220, + "niezależna": 29221, + "populacji": 29222, + "szczup": 29223, + "szczęśliwe": 29224, + "powołano": 29225, + "budowle": 29226, + "Główna": 29227, + "włącza": 29228, + "włączone": 29229, + "manipul": 29230, + "archiwa": 29231, + "określający": 29232, + "Falan": 29233, + "MATE": 29234, + "zwiększy": 29235, + "odcinka": 29236, + "skądś": 29237, + "Grunwal": 29238, + "Powiedziałem": 29239, + "uprawnionych": 29240, + "ćwiczy": 29241, + "przekazany": 29242, + "uroczystościach": 29243, + "Drużyna": 29244, + "emisję": 29245, + "kwiatu": 29246, + "pocztowe": 29247, + "stanowiącego": 29248, + "spędziła": 29249, + "spędzał": 29250, + "Świętych": 29251, + "pokrywy": 29252, + "pokrycia": 29253, + "zastępcą": 29254, + "medytacja": 29255, + "Bracia": 29256, + "Brakuje": 29257, + "zakładał": 29258, + "wypadła": 29259, + "wypadało": 29260, + "dełko": 29261, + "szersze": 29262, + "Niemieckiej": 29263, + "dorosłe": 29264, + "wielkością": 29265, + "lotnictwa": 29266, + "podłożem": 29267, + "aktywnego": 29268, + "Bogusława": 29269, + "gospodarza": 29270, + "pochwa": 29271, + "pochła": 29272, + "pochwalił": 29273, + "codzienne": 29274, + "codziennego": 29275, + "siedemnaście": 29276, + "należącego": 29277, + "ogromnego": 29278, + "odwołany": 29279, + "świetną": 29280, + "wiarygodne": 29281, + "najwyższa": 29282, + "psychologia": 29283, + "psychologów": 29284, + "zmniejszy": 29285, + "wybieramy": 29286, + "angielskie": 29287, + "1933": 29288, + "1937": 29289, + "wątpliwość": 29290, + "przyjaciółka": 29291, + "Huta": 29292, + "Humani": 29293, + "wypłacić": 29294, + "bokser": 29295, + "rozmawiała": 29296, + "rozmawiałem": 29297, + "zimowe": 29298, + "zimowej": 29299, + "współczesności": 29300, + "Województwa": 29301, + "plusy": 29302, + "zabezpieczone": 29303, + "Musiała": 29304, + "XIXw": 29305, + "głośne": 29306, + "komórkę": 29307, + "komórkowego": 29308, + "Głosy": 29309, + "Targi": 29310, + "zbliżył": 29311, + "zbliżone": 29312, + "chcielibyśmy": 29313, + "podziela": 29314, + "podzielone": 29315, + "prezentowali": 29316, + "pomagali": 29317, + "kościelne": 29318, + "kościelną": 29319, + "ofiarom": 29320, + "kończymy": 29321, + "małżeńskiego": 29322, + "małżeństwem": 29323, + "opracować": 29324, + "opracowane": 29325, + "ładunków": 29326, + "bandzi": 29327, + "samorządowej": 29328, + "Samson": 29329, + "zbudowana": 29330, + "kapitalizmu": 29331, + "wyciągnęli": 29332, + "deklaruje": 29333, + "pijanemu": 29334, + "popularnych": 29335, + "popularności": 29336, + "popularnością": 29337, + "klęty": 29338, + "zlecił": 29339, + "zlecenia": 29340, + "lotnicze": 29341, + "skomple": 29342, + "vice": 29343, + "zapobiegać": 29344, + "sięgną": 29345, + "Marysia": 29346, + "intelektu": 29347, + "Marszałkowskiej": 29348, + "interesujący": 29349, + "interesujących": 29350, + "3000": 29351, + "czterema": 29352, + "zagadka": 29353, + "majster": 29354, + "majtki": 29355, + "czytelnik": 29356, + "czytelnicy": 29357, + "instrukcja": 29358, + "sensem": 29359, + "Serbowie": 29360, + "apelem": 29361, + "ubrać": 29362, + "ubrana": 29363, + "ubranych": 29364, + "zdawała": 29365, + "pozostałym": 29366, + "wyrobu": 29367, + "Lopez": 29368, + "umożliwiają": 29369, + "zanied": 29370, + "terror": 29371, + "ciężarówkę": 29372, + "zamierzali": 29373, + "zdziwienia": 29374, + "kompens": 29375, + "służbowe": 29376, + "Agencję": 29377, + "dyscyplin": 29378, + "dyscyplinę": 29379, + "Zjednoczenia": 29380, + "munda": 29381, + "1952": 29382, + "Willia": 29383, + "Czarnej": 29384, + "symbole": 29385, + "SPD": 29386, + "krążą": 29387, + "krążek": 29388, + "krążki": 29389, + "kotł": 29390, + "numerach": 29391, + "wspaniałego": 29392, + "funkcjonowaniu": 29393, + "gniazd": 29394, + "świcie": 29395, + "występującego": 29396, + "drogowej": 29397, + "zwierzętami": 29398, + "Księga": 29399, + "ubezpieczy": 29400, + "ubezpieczonych": 29401, + "porównania": 29402, + "łatwość": 29403, + "Rodzinie": 29404, + "pozytywnych": 29405, + "pozytywną": 29406, + "zdobycie": 29407, + "pożarną": 29408, + "szóstą": 29409, + "zarządzaniu": 29410, + "zaufać": 29411, + "zaufaniem": 29412, + "przerażony": 29413, + "konferencja": 29414, + "prawidłowego": 29415, + "poglądach": 29416, + "Zachodnio": 29417, + "Cassi": 29418, + "Książki": 29419, + "zniknie": 29420, + "jeziorami": 29421, + "zamieszkał": 29422, + "........": 29423, + "Chłopaki": 29424, + "komputerowy": 29425, + "WAR": 29426, + "WAĆ": 29427, + "wdzięczność": 29428, + "wymianie": 29429, + "objęty": 29430, + "bojowych": 29431, + "obowiązującymi": 29432, + "południowy": 29433, + "indywidualnego": 29434, + "Norbert": 29435, + "odbicie": 29436, + "odrębności": 29437, + "konstytucja": 29438, + "tamtejsze": 29439, + "tamtejszego": 29440, + "1961": 29441, + "1963": 29442, + "użytkownik": 29443, + "Górnego": 29444, + "tańsze": 29445, + "wyrzuciła": 29446, + "odbywania": 29447, + "spotykać": 29448, + "odebrała": 29449, + "odebraniu": 29450, + "kapitałowej": 29451, + "surowo": 29452, + "surowym": 29453, + "wyjaśniać": 29454, + "zatrudnione": 29455, + "remontowe": 29456, + "Tadeuszowi": 29457, + "atrakcyjna": 29458, + "rewolucja": 29459, + "podpisany": 29460, + "wschodnią": 29461, + "groźna": 29462, + "groźny": 29463, + "mandatem": 29464, + "gwarancje": 29465, + "ochotników": 29466, + "napisana": 29467, + "napisali": 29468, + "piosenkarka": 29469, + "charakterystyki": 29470, + "Należą": 29471, + "usłyszeliśmy": 29472, + "Środkowej": 29473, + "Środkowo": 29474, + "Środowisko": 29475, + "dorasta": 29476, + "statutu": 29477, + "monoto": 29478, + "monoton": 29479, + "studentom": 29480, + "studenckich": 29481, + "kompletny": 29482, + "zaskoczyć": 29483, + "zachęcić": 29484, + "trzeźwo": 29485, + "upłynął": 29486, + "upływu": 29487, + "upłynęło": 29488, + "odejścia": 29489, + "odejściu": 29490, + "stoliki": 29491, + "słuszną": 29492, + "Czerno": 29493, + "wprowadzać": 29494, + "wprowadzania": 29495, + "leśnych": 29496, + "przekroczy": 29497, + "przekroczyła": 29498, + "czechosłowa": 29499, + "rękawicz": 29500, + "Kolejnym": 29501, + "partyjni": 29502, + "brytyjskie": 29503, + "brytyjska": 29504, + "podkreślając": 29505, + "Szul": 29506, + "celebrował": 29507, + "gazowej": 29508, + "skorzysta": 29509, + "skorzystała": 29510, + "skarbowych": 29511, + "materialną": 29512, + "Społecznych": 29513, + "Społecznego": 29514, + "kontynuowane": 29515, + "terrorystycznych": 29516, + "znieczu": 29517, + "znienawi": 29518, + "inwestowania": 29519, + "skazanych": 29520, + "sprawiedliwy": 29521, + "przeżywać": 29522, + "Generalnej": 29523, + "Centrala": 29524, + "opusto": 29525, + "opuszczeniu": 29526, + "liberalizm": 29527, + "leżące": 29528, + "leżący": 29529, + "leżącego": 29530, + "butelka": 29531, + "butelką": 29532, + "koncepcje": 29533, + "szczegółowego": 29534, + "Stowarzyszeniu": 29535, + "Uważaj": 29536, + "Uważamy": 29537, + "etno": 29538, + "radzieccy": 29539, + "Miłosier": 29540, + "obserwacje": 29541, + "budowlanej": 29542, + "esbe": 29543, + "narzeka": 29544, + "narzeczonego": 29545, + "przesunął": 29546, + "zewnętrzna": 29547, + "bezwzględne": 29548, + "jednostkami": 29549, + "urlopie": 29550, + "interpretację": 29551, + "udzielają": 29552, + "doskonałym": 29553, + "Ford": 29554, + "Kuriera": 29555, + "nieznanych": 29556, + "postul": 29557, + "tablicę": 29558, + "wysiłków": 29559, + "odnotowano": 29560, + "piwnic": 29561, + "piwnice": 29562, + "rozstrzyga": 29563, + "ferie": 29564, + "Kalisza": 29565, + "Kalinowski": 29566, + "kontraktów": 29567, + "internetowy": 29568, + "likwidacja": 29569, + "perspektywa": 29570, + "ostrzej": 29571, + "ostrzeżenie": 29572, + "dołączył": 29573, + "przejawem": 29574, + "przeprowadzać": 29575, + "przeprowadzane": 29576, + "wspierania": 29577, + "psychicznego": 29578, + "protestowali": 29579, + "technologicznych": 29580, + "Agnieszce": 29581, + "Brygady": 29582, + "Powinie": 29583, + "ekranach": 29584, + "mleku": 29585, + "umieszczony": 29586, + "debatę": 29587, + "pioru": 29588, + "Adres": 29589, + "opuścił": 29590, + "zgromadzeniu": 29591, + "ratunkowe": 29592, + "pociągów": 29593, + "mieścił": 29594, + "skończyły": 29595, + "energetyczny": 29596, + "wycofania": 29597, + "następującej": 29598, + "następująco": 29599, + "komentarzem": 29600, + "odbierają": 29601, + "rybka": 29602, + "owiczów": 29603, + "wojskami": 29604, + "regionalne": 29605, + "rezultat": 29606, + "aktualny": 29607, + "quo": 29608, + "ques": 29609, + "dotarło": 29610, + "znakomity": 29611, + "znakomitego": 29612, + "Jedyną": 29613, + "chemicznej": 29614, + "Długi": 29615, + "Giży": 29616, + "trójki": 29617, + "ponury": 29618, + "obciążenia": 29619, + "obciążeń": 29620, + "scenariuszy": 29621, + "Zurychu": 29622, + "zadzwoniła": 29623, + "lekarskie": 29624, + "maluchy": 29625, + "cieszyła": 29626, + "pułku": 29627, + "zasadnicze": 29628, + "zwolennicy": 29629, + "wystawić": 29630, + "gimnaz": 29631, + "Macierewicz": 29632, + "Wystarczyło": 29633, + "kryzysie": 29634, + "ambitny": 29635, + "zamkniętymi": 29636, + "Światowego": 29637, + "uczciwości": 29638, + "dyplomatów": 29639, + "Zalewski": 29640, + "identyfikacji": 29641, + "niezwykłej": 29642, + "Szwecja": 29643, + "zwyczaje": 29644, + "Kielce": 29645, + "zajmuję": 29646, + "elektronicznych": 29647, + "elektroniczny": 29648, + "Marianna": 29649, + "koncertów": 29650, + "Piaskowej": 29651, + "umorzenia": 29652, + "umorzenie": 29653, + "zgłaszać": 29654, + "witamy": 29655, + "fachowej": 29656, + "publikacja": 29657, + "Hari": 29658, + "Harry": 29659, + "TEK": 29660, + "ogonem": 29661, + "pojedynek": 29662, + "korespondent": 29663, + "lazłem": 29664, + "bulgo": 29665, + "Autobus": 29666, + "Elektry": 29667, + "REK": 29668, + "Słyszę": 29669, + "hodowców": 29670, + "nót": 29671, + "opanowania": 29672, + "ustalania": 29673, + "wędrow": 29674, + "przewidywał": 29675, + "przewidywać": 29676, + "awansowali": 29677, + "Modli": 29678, + "Morskiej": 29679, + "Stroop": 29680, + "Współpracy": 29681, + "aborcja": 29682, + "wręczenia": 29683, + "napotyka": 29684, + "zastąpił": 29685, + "kumpli": 29686, + "kumpel": 29687, + "rozszerzenie": 29688, + "Zarządowi": 29689, + "tygodniami": 29690, + "religijnego": 29691, + "religijnej": 29692, + "Jorda": 29693, + "bramkarza": 29694, + "ekspona": 29695, + "Czytelnik": 29696, + "Przypomniał": 29697, + "chirurg": 29698, + "dramatur": 29699, + "dramatycznych": 29700, + "partiach": 29701, + "kulturowych": 29702, + "intelektualnego": 29703, + "Garwoli": 29704, + "jadąc": 29705, + "jadących": 29706, + "czołowych": 29707, + "okrągło": 29708, + "okrągła": 29709, + "towarowy": 29710, + "Rybnika": 29711, + "niepostrzeżenie": 29712, + "niepodważa": 29713, + "pogotowiu": 29714, + "koszyków": 29715, + "katechi": 29716, + "zapomniała": 29717, + "zapomniałam": 29718, + "doradcą": 29719, + "dokonywanych": 29720, + "tarasie": 29721, + "odnaleźli": 29722, + "pamiątkę": 29723, + "worku": 29724, + "bibliotekę": 29725, + "droższe": 29726, + "specjalistyczne": 29727, + "specjalistyczny": 29728, + "pójdziesz": 29729, + "telefonicznych": 29730, + "bln": 29731, + "blię": 29732, + "dżentel": 29733, + "oszustwo": 29734, + "wchodząc": 29735, + "przesłać": 29736, + "podróże": 29737, + "Dyrektorzy": 29738, + "przygotowywał": 29739, + "parlamentarnej": 29740, + "konsekwencją": 29741, + "mundurze": 29742, + "mundurach": 29743, + "niepokoi": 29744, + "kapłan": 29745, + "dostaniemy": 29746, + "wirusem": 29747, + "manent": 29748, + "trzydziestego": 29749, + "Starszy": 29750, + "Starsza": 29751, + "zachwyca": 29752, + "narkotykami": 29753, + "Francisco": 29754, + "bohaterowie": 29755, + "rozstrzygnięcie": 29756, + "Ambi": 29757, + "opóźnia": 29758, + "opóźnienie": 29759, + "opóźnieniem": 29760, + "sprzyjające": 29761, + "popieram": 29762, + "rolniczego": 29763, + "zamiarów": 29764, + "wysuwa": 29765, + "przywiózł": 29766, + "ściągnął": 29767, + "normalna": 29768, + "normalną": 29769, + "WOŚP": 29770, + "wypili": 29771, + "wypiciu": 29772, + "odmienne": 29773, + "nurkowania": 29774, + "tworzące": 29775, + "małżonkiem": 29776, + "założyciela": 29777, + "emerytalnego": 29778, + "Ogólnopolskiego": 29779, + "omawiane": 29780, + "wpłacił": 29781, + "poszkodowanym": 29782, + "zaczniemy": 29783, + "tegorocznej": 29784, + "tegorocznym": 29785, + "kardynałów": 29786, + "hambur": 29787, + "kontrowersje": 29788, + "trybuna": 29789, + "trybuny": 29790, + "spacery": 29791, + "spokojną": 29792, + "spokojnego": 29793, + "rozpatrzeniu": 29794, + "nadzwyczajnego": 29795, + "Piękne": 29796, + "śmiesznie": 29797, + "nałożyć": 29798, + "pożegnać": 29799, + "kieleckiej": 29800, + "życiową": 29801, + "najmłodszy": 29802, + "najmłodszego": 29803, + "Medycyny": 29804, + "FAP": 29805, + "utonął": 29806, + "utomaty": 29807, + "ubogich": 29808, + "wymyślił": 29809, + "wymyślili": 29810, + "rzymskiej": 29811, + "rzymskich": 29812, + "arcybiskupa": 29813, + "powstałych": 29814, + "inżyniera": 29815, + "bezdomnym": 29816, + "proponowanych": 29817, + "proponowanym": 29818, + "kwestiona": 29819, + "kwestionuje": 29820, + "Wielkanoc": 29821, + "średniowiecznej": 29822, + "Okręgowej": 29823, + "Okręgowego": 29824, + "Ofiar": 29825, + "Piętna": 29826, + "nawiązuje": 29827, + "rodacy": 29828, + "przebywała": 29829, + "pedagogów": 29830, + "rozgrywki": 29831, + "najnowsze": 29832, + "aktorki": 29833, + "terminem": 29834, + "Siergiej": 29835, + "trwałość": 29836, + "transakcje": 29837, + "usiłują": 29838, + "pogardliwie": 29839, + "wygasa": 29840, + "Terrory": 29841, + "królewskiego": 29842, + "terytorialnych": 29843, + "sprawozdawca": 29844, + "Hiszpania": 29845, + "pielgrzym": 29846, + "Obywatelskich": 29847, + "Diagno": 29848, + "McCle": 29849, + "ukraińskich": 29850, + "salonach": 29851, + "bakterie": 29852, + "Naczelny": 29853, + "teoretyczne": 29854, + "dżun": 29855, + "eee": 29856, + "nienawiścią": 29857, + "dokładną": 29858, + "dopuścił": 29859, + "widzowie": 29860, + "dynamikę": 29861, + "pionowe": 29862, + "Karoliny": 29863, + "Mieczysława": 29864, + "prawicowych": 29865, + "zdecydowanej": 29866, + "Joannę": 29867, + "radykalne": 29868, + "profesjonalnych": 29869, + "atmosferycznych": 29870, + "eksperymentów": 29871, + "Wincentego": 29872, + "ksalnie": 29873, + "ksero": 29874, + "wyjeżdżać": 29875, + "odrodzenia": 29876, + "przygoda": 29877, + "podpisała": 29878, + "skórki": 29879, + "rządzącej": 29880, + "traktuję": 29881, + "sojuszu": 29882, + "Kanadyj": 29883, + "Wydawnictwa": 29884, + "Wydawnictwo": 29885, + "Racibórz": 29886, + "Wieczorek": 29887, + "młodemu": 29888, + "reprezentować": 29889, + "harmonia": 29890, + "demonstracje": 29891, + "aspekcie": 29892, + "otworzyły": 29893, + "Żadnych": 29894, + "niespodzia": 29895, + "barokowym": 29896, + "przedszkoli": 29897, + "albumy": 29898, + "fatalnym": 29899, + "Telefon": 29900, + "Bogdana": 29901, + "spółdzielnia": 29902, + "założeniami": 29903, + "patriotyzmu": 29904, + "Mógłbym": 29905, + "Mógłbyś": 29906, + "Daleko": 29907, + "LOT": 29908, + "hałas": 29909, + "tłok": 29910, + "zaostrzy": 29911, + "zaatakował": 29912, + "wyprzeda": 29913, + "wystawców": 29914, + "wystawiać": 29915, + "rozryw": 29916, + "skrajnie": 29917, + "skrajne": 29918, + "owocne": 29919, + "autentyczne": 29920, + "powiadomić": 29921, + "decydując": 29922, + "piłkarskiej": 29923, + "dłońmi": 29924, + "ostrzegawczy": 29925, + "uzbrojony": 29926, + "wypoczynku": 29927, + "japońskich": 29928, + "obwodnicy": 29929, + "denerwować": 29930, + "Zawodowego": 29931, + "bezpośredniej": 29932, + "Major": 29933, + "wyjątkowym": 29934, + "wyjątkową": 29935, + "optymizmem": 29936, + "fotograficzny": 29937, + "napastnicy": 29938, + "przechowywać": 29939, + "naiw": 29940, + "nacjonalizm": 29941, + "zazdrości": 29942, + "wyścigi": 29943, + "oddzielne": 29944, + "przyzwyczajenia": 29945, + "chorym": 29946, + "warsztaty": 29947, + "słabną": 29948, + "zwrócone": 29949, + "sprzątanie": 29950, + "satysfakcją": 29951, + "SKIE": 29952, + "Wróciłem": 29953, + "Zwycięz": 29954, + "karetkę": 29955, + "zainaugu": 29956, + "dziecięcych": 29957, + "orkiestra": 29958, + "sporne": 29959, + "podwórka": 29960, + "tęskno": 29961, + "parkingów": 29962, + "elegancki": 29963, + "teatralne": 29964, + "kategoriami": 29965, + "strategiczne": 29966, + "strategicznych": 29967, + "potencjalnych": 29968, + "strzępy": 29969, + "nieomy": 29970, + "kolumn": 29971, + "zakręcie": 29972, + "dojrzały": 29973, + "dojrzałości": 29974, + "wyzwolenie": 29975, + "wysyłać": 29976, + "sanitarne": 29977, + "zerwania": 29978, + "nadmierną": 29979, + "pełniący": 29980, + "plastikowych": 29981, + "elektrownia": 29982, + "Włodzimierza": 29983, + "zniszczył": 29984, + "***": 29985, + "Anali": 29986, + "Kędzie": 29987, + "Psychia": 29988, + "Zrobiło": 29989, + "upoważnienia": 29990, + "upoważniony": 29991, + "wtrąca": 29992, + "poczynań": 29993, + "kasetę": 29994, + "występowały": 29995, + "proporcji": 29996, + "Jadwigi": 29997, + "śmiertelność": 29998, + "jezdnię": 29999, + "hipotez": 30000, + "hipotekę": 30001, + "Krzaklewskiego": 30002, + "Powoli": 30003, + "Strefę": 30004, + "Wracam": 30005, + "atomy": 30006, + "nawozów": 30007, + "nakłady": 30008, + "nastrojów": 30009, + "wypełnione": 30010, + "rewelacje": 30011, + "przesyłki": 30012, + "odpoczynek": 30013, + "cytat": 30014, + "inflacją": 30015, + "stołecznego": 30016, + "Szczypińska": 30017, + "zamieszania": 30018, + "skrzydłach": 30019, + "paszportów": 30020, + "Arafata": 30021, + "prowizory": 30022, + "złamał": 30023, + "poselskiego": 30024, + "recenzja": 30025, + "widmo": 30026, + "widowiska": 30027, + "życzliwe": 30028, + "spoczywają": 30029, + "spożywczy": 30030, + "Zaczęła": 30031, + "zachowywał": 30032, + "Wewnętrznego": 30033, + "Muzyka": 30034, + "klimatycznych": 30035, + "Piłsudski": 30036, + "Faktem": 30037, + "Obrachun": 30038, + "ŁAW": 30039, + "komentował": 30040, + "talentu": 30041, + "przywieźli": 30042, + "Pomorskiego": 30043, + "melodia": 30044, + "melodii": 30045, + "Przeciwnie": 30046, + "Przyjaciele": 30047, + "Rejestr": 30048, + "wrocławskim": 30049, + "kontynentu": 30050, + "kontynencie": 30051, + "zapobiegania": 30052, + "ulubioną": 30053, + "brązowe": 30054, + "Uczestni": 30055, + "Robotni": 30056, + "ewiden": 30057, + "kłucie": 30058, + "pochodna": 30059, + "zabronione": 30060, + "zabronionego": 30061, + "obrzędów": 30062, + "gangster": 30063, + "hipnoty": 30064, + "użyteczne": 30065, + "obejmujący": 30066, + "rezygnacja": 30067, + "poprzedzającym": 30068, + "Pluton": 30069, + "posiłków": 30070, + "zasiłki": 30071, + "maturalną": 30072, + "cienkie": 30073, + "szczecińskim": 30074, + "tendencję": 30075, + "Chorą": 30076, + "złośliwy": 30077, + "złośliwie": 30078, + "kryminalnych": 30079, + "modlitwa": 30080, + "kelner": 30081, + "Ręce": 30082, + "Sobota": 30083, + "Zimą": 30084, + "Zgromadzenie": 30085, + "uzupełnienie": 30086, + "komornik": 30087, + "donikąd": 30088, + "torebki": 30089, + "podwórze": 30090, + "minimalne": 30091, + "Weiser": 30092, + "Weiss": 30093, + "merytorycznej": 30094, + "certyfikat": 30095, + "odwiedzających": 30096, + "Ojczyznę": 30097, + "Ukraina": 30098, + "krzaków": 30099, + "spróbuj": 30100, + "uspokoić": 30101, + "nakazem": 30102, + "podzieliła": 30103, + "wytwórni": 30104, + "wagonów": 30105, + "pastwi": 30106, + "ceremonia": 30107, + "Komorowskiego": 30108, + "wzgórz": 30109, + "obligacji": 30110, + "olimpijskich": 30111, + "niespodzianka": 30112, + "uprzednim": 30113, + "nakładów": 30114, + "zakochany": 30115, + "zatytułowany": 30116, + "wyliczeń": 30117, + "wykładów": 30118, + "remis": 30119, + "jabł": 30120, + "przypuszczenia": 30121, + "przyciągać": 30122, + "Poczucie": 30123, + "Poczułem": 30124, + "lojalności": 30125, + "sufitu": 30126, + "Kopernik": 30127, + "Wyspy": 30128, + "pancernych": 30129, + "Martyna": 30130, + "współczucia": 30131, + "powoływania": 30132, + "Cieszynie": 30133, + "eliminacji": 30134, + "Świadczy": 30135, + "Tarnobrzeg": 30136, + "kosmosu": 30137, + "epidemio": 30138, + "Gwiazdy": 30139, + "Klucz": 30140, + "wsadził": 30141, + "motywów": 30142, + "satelitar": 30143, + "powątpie": 30144, + "indeks": 30145, + "indeksu": 30146, + "profilak": 30147, + "drugolig": 30148, + "Teore": 30149, + "przodków": 30150, + "alergiczne": 30151, + "tramwaju": 30152, + "Puchar": 30153, + "Zdrowie": 30154, + "pojęć": 30155, + "marione": 30156, + "dowództwa": 30157, + "Rosyjskiej": 30158, + "spirytus": 30159, + "zatrzymywania": 30160, + "dojrzewania": 30161, + "Bonn": 30162, + "froncie": 30163, + "hektar": 30164, + "upałów": 30165, + "średniego": 30166, + "czwórka": 30167, + "raporcie": 30168, + "zagwarantować": 30169, + "wytrzymało": 30170, + "reżim": 30171, + "przemieszcza": 30172, + "przemieszczania": 30173, + "zejść": 30174, + "rozwojowi": 30175, + "sypały": 30176, + "stypendium": 30177, + "Zapytany": 30178, + "kongresie": 30179, + "Białosto": 30180, + "pornografii": 30181, + "brygady": 30182, + "portfela": 30183, + "oprocentowanie": 30184, + "zadeklarował": 30185, + "lektur": 30186, + "wymagała": 30187, + "wigili": 30188, + "windyka": 30189, + "dzieciaki": 30190, + "dysponował": 30191, + "pingu": 30192, + "lustrem": 30193, + "Postaraj": 30194, + "Kolonii": 30195, + "krawat": 30196, + "Witkiewicza": 30197, + "sceptycy": 30198, + "elementarne": 30199, + "wolałbym": 30200, + "magistratu": 30201, + "Oficjalnie": 30202, + "farmaceutyczne": 30203, + "uciążliwe": 30204, + "nabożeństwa": 30205, + "nabożeństwo": 30206, + "ciosów": 30207, + "wykroczenia": 30208, + "wykroczeń": 30209, + "przestraszył": 30210, + "cyrkulacji": 30211, + "zestawy": 30212, + "podpisują": 30213, + "bufet": 30214, + "sołty": 30215, + "sołtys": 30216, + "fortepian": 30217, + "wilgoci": 30218, + "Pamiętajmy": 30219, + "skrupulatnie": 30220, + "Akcep": 30221, + "Hamburgu": 30222, + "Julka": 30223, + "Oczekujemy": 30224, + "Sorry": 30225, + "hallu": 30226, + "pościel": 30227, + "referat": 30228, + "przelotne": 30229, + "Kochanowskiego": 30230, + "Mazowszu": 30231, + "impulsy": 30232, + "pracowity": 30233, + "Statystycznego": 30234, + "Stanowisko": 30235, + "Leonar": 30236, + "Piątek": 30237, + "Podejrze": 30238, + "Kuklińskiego": 30239, + "Sebastian": 30240, + "gałąź": 30241, + "manipulacji": 30242, + "Normalnie": 30243, + "przewoźników": 30244, + "priorytet": 30245, + "Cmentarzu": 30246, + "pożarze": 30247, + "zamiarze": 30248, + "cichym": 30249, + "pakista": 30250, + "rozliczanie": 30251, + "okrzyki": 30252, + "Pieniędzy": 30253, + "Pieniężnej": 30254, + "uzyskiwania": 30255, + "gorączkowo": 30256, + "sjonowanych": 30257, + "potencjał": 30258, + "Kowalczyk": 30259, + "okrucieństwo": 30260, + "biurokracji": 30261, + "zmartwychw": 30262, + "repertuaru": 30263, + "BIETA": 30264, + "Ferdyna": 30265, + "Kcyni": 30266, + "Minęło": 30267, + "aczkolwiek": 30268, + "liczebności": 30269, + "totalitary": 30270, + "przysługujących": 30271, + "cudzych": 30272, + "wspaniale": 30273, + "Tekst": 30274, + "zwracał": 30275, + "Pracuję": 30276, + "Biznes": 30277, + "pozyskanie": 30278, + "obietnice": 30279, + "Powstańców": 30280, + "koniunktury": 30281, + "Nowodwo": 30282, + "Zostały": 30283, + "pszenicy": 30284, + "natarczy": 30285, + "taśmę": 30286, + "kiosku": 30287, + "szesnaście": 30288, + "Patrząc": 30289, + "Widzew": 30290, + "pornograficznych": 30291, + "Genewie": 30292, + "Suchockiej": 30293, + "Szanowny": 30294, + "Trafił": 30295, + "Studenci": 30296, + "paznokci": 30297, + "torebkę": 30298, + "Rzadko": 30299, + "uiszczenia": 30300, + "przeliczeniu": 30301, + "przepisie": 30302, + "odległe": 30303, + "deputowanych": 30304, + "życzliwość": 30305, + "Konopka": 30306, + "immunitet": 30307, + "Dostojewskiego": 30308, + "ciężarem": 30309, + "Przygotowanie": 30310, + "Martwe": 30311, + "prezenter": 30312, + "Godzina": 30313, + "Sekretarz": 30314, + "nieuchronnie": 30315, + "Modernizacji": 30316, + "Kredyt": 30317, + "Spółdzielnia": 30318, + "Glemp": 30319, + "Odrodzenia": 30320, + "Wujka": 30321, + "Zdroju": 30322, + "ville": 30323, + "Żakowski": 30324, + "niegodziwości": 30325, + "pościgu": 30326, + "teatrem": 30327, + "parokrotnie": 30328, + "przywiozła": 30329, + "Zawiszy": 30330, + "Zarządzania": 30331, + "Kozłowski": 30332, + "Madame": 30333, + "słodycze": 30334, + "wędlin": 30335, + "militaryzacji": 30336, + "Deutsch": 30337, + "porozumiewawczo": 30338, + "konkurentów": 30339, + "niedopuszczalne": 30340, + "żeglugi": 30341, + "Cambridge": 30342, + "Kwota": 30343, + "Nędzy": 30344, + "Sprzeciwu": 30345, + "Skiernie": 30346, + "Trzci": 30347, + "ubóstwa": 30348, + "ułatwienia": 30349, + "zamiłowanie": 30350, + "odnowienia": 30351, + "dyktuje": 30352, + "dyskrymina": 30353, + "promienio": 30354, + "Pozwól": 30355, + "najwybitniejszych": 30356, + "najciekawszych": 30357, + "grubsza": 30358, + "Szmajdziński": 30359, + "pierwszorzę": 30360, + "wulgar": 30361, + "kamizelki": 30362, + "Powtarzam": 30363, + "Ciężko": 30364, + "Komputer": 30365, + "olimpiady": 30366, + "wygaśnięcia": 30367, + "hierarchi": 30368, + "Romuald": 30369, + "rybołówstwa": 30370, + "Estonii": 30371, + "Pelpli": 30372, + "zaludni": 30373, + "zaoszczędzić": 30374, + "inwazji": 30375, + "spodziewałem": 30376, + "Maniuś": 30377, + "Kapitan": 30378, + "ekstremi": 30379, + "Biorąc": 30380, + "pozyskiwania": 30381, + "plebanii": 30382, + "skrytykował": 30383, + "Ireneusz": 30384, + "Jerozolimskich": 30385, + "Churchill": 30386, + "Dźwi": 30387, + "Opatrzności": 30388, + "Philip": 30389, + "Wszelkie": 30390, + "pszczoły": 30391, + "Łatwiej": 30392, + "chrzest": 30393, + "zajebi": 30394, + "dezynfe": 30395, + "Kołodko": 30396, + "Mikke": 30397, + "Mojżesz": 30398, + "Leonid": 30399, + "Wietnamie": 30400, + "Witkacego": 30401, + "Dziewięć": 30402, + "Bełcha": 30403, + "prawdopodobieństwa": 30404, + "znajomością": 30405, + "architekta": 30406, + "mundialu": 30407, + "Ochlapu": 30408, + "leśniczówki": 30409, + "archanioła": 30410, + "peryferiach": 30411, + "Temperatura": 30412, + "wstrzemięź": 30413, + "Prędzej": 30414, + "Prince": 30415, + "poczet": 30416, + "patentu": 30417, + "degrada": 30418, + "Ponownie": 30419, + "podnóża": 30420, + "Polsatu": 30421, + "fajerwer": 30422, + "Kabaret": 30423, + "Microso": 30424, + "Własności": 30425, + "definicje": 30426, + "stalowowo": 30427, + "eksplodował": 30428, + "Ribbentrop": 30429, + "komercjalizacji": 30430, + "Illinois": 30431, + "KPZR": 30432, + "Wzajem": 30433, + "Yennefer": 30434, + "lókł": 30435, + "tsunami": 30436, + "wumiesię": 30437, + "kalorii": 30438, + "prześcierad": 30439, + "Kopenha": 30440, + "kryteriów": 30441, + "Sydney": 30442, + "Joachim": 30443, + "MATEUSZ": 30444, + "Williama": 30445, + "Cassino": 30446, + "!,": 30447, + "!),": 30448, + "!\",": 30449, + "%).": 30450, + "(-": 30451, + "210": 30452, + "230": 30453, + "320": 30454, + "550": 30455, + "650": 30456, + ";-": 30457, + "?).": 30458, + "A4": 30459, + "AF": 30460, + "AP": 30461, + "AR": 30462, + "Ay": 30463, + "Ał": 30464, + "Awi": 30465, + "Abi": 30466, + "Amen": 30467, + "Adi": 30468, + "Azja": 30469, + "Adr": 30470, + "Ave": 30471, + "Ash": 30472, + "ASP": 30473, + "Ath": 30474, + "AZS": 30475, + "Air": 30476, + "ABW": 30477, + "Bia": 30478, + "Bau": 30479, + "Bowiem": 30480, + "BIA": 30481, + "BBC": 30482, + "BTW": 30483, + "CN": 30484, + "Cre": 30485, + "Cej": 30486, + "Droz": 30487, + "Den": 30488, + "Dwój": 30489, + "Dobie": 30490, + "Dusz": 30491, + "Dobro": 30492, + "Ein": 30493, + "Edi": 30494, + "Eng": 30495, + "Eks": 30496, + "Ewentual": 30497, + "Fale": 30498, + "Fok": 30499, + "Fred": 30500, + "Fly": 30501, + "Gę": 30502, + "Gda": 30503, + "Gal": 30504, + "Hie": 30505, + "Hin": 30506, + "Hrabia": 30507, + "Igrzy": 30508, + "Idziemy": 30509, + "Italii": 30510, + "JĄ": 30511, + "Jał": 30512, + "KP": 30513, + "Kt": 30514, + "Ken": 30515, + "Kile": 30516, + "Krośnie": 30517, + "Kinga": 30518, + "Lwa": 30519, + "Lar": 30520, + "MF": 30521, + "Mszę": 30522, + "Mlecz": 30523, + "Małej": 30524, + "MPK": 30525, + "MMS": 30526, + "MPE": 30527, + "Nan": 30528, + "Nowych": 30529, + "Ner": 30530, + "Nego": 30531, + "OE": 30532, + "Ori": 30533, + "Okaz": 30534, + "Opis": 30535, + "Omawia": 30536, + "Ocenia": 30537, + "Otworzy": 30538, + "Ocena": 30539, + "Powe": 30540, + "PCK": 30541, + "Rod": 30542, + "Rzę": 30543, + "RTV": 30544, + "Rekla": 30545, + "Sla": 30546, + "Scie": 30547, + "Spie": 30548, + "Ster": 30549, + "Strz": 30550, + "Stel": 30551, + "SIE": 30552, + "Szek": 30553, + "Sve": 30554, + "Słowi": 30555, + "SJE": 30556, + "Skan": 30557, + "Tan": 30558, + "TKO": 30559, + "UD": 30560, + "UR": 30561, + "Ura": 30562, + "Uto": 30563, + "Uczy": 30564, + "Upraw": 30565, + "Ustaw": 30566, + "Ujął": 30567, + "UCH": 30568, + "Ustali": 30569, + "Uczci": 30570, + "Usług": 30571, + "Val": 30572, + "Video": 30573, + "WR": 30574, + "Wra": 30575, + "Wnio": 30576, + "Whi": 30577, + "Wprowadza": 30578, + "Wprowadzenie": 30579, + "Wtorek": 30580, + "Wstrzą": 30581, + "ZT": 30582, + "Zę": 30583, + "Zię": 30584, + "Zza": 30585, + "Zwraca": 30586, + "Zwierz": 30587, + "Ząb": 30588, + "Zwyczaj": 30589, + "Zbawi": 30590, + "Zgoda": 30591, + "Zdawało": 30592, + "Zginął": 30593, + "ai": 30594, + "aka": 30595, + "afi": 30596, + "amen": 30597, + "apoka": 30598, + "aranża": 30599, + "akompania": 30600, + "bow": 30601, + "bały": 30602, + "bóg": 30603, + "bbin": 30604, + "cli": 30605, + "cowy": 30606, + "cowanie": 30607, + "cnót": 30608, + "dlenia": 30609, + "dłeś": 30610, + "dżan": 30611, + "dbał": 30612, + "eni": 30613, + "elo": 30614, + "estra": 30615, + "esei": 30616, + "fri": 30617, + "flory": 30618, + "glu": 30619, + "gowe": 30620, + "grod": 30621, + "gha": 30622, + "grzecz": 30623, + "hej": 30624, + "hur": 30625, + "igra": 30626, + "iste": 30627, + "ider": 30628, + "igla": 30629, + "irytu": 30630, + "iselle": 30631, + "jin": 30632, + "jowi": 30633, + "jały": 30634, + "jskich": 30635, + "jskim": 30636, + "jscy": 30637, + "kni": 30638, + "kwe": 30639, + "ksie": 30640, + "kłą": 30641, + "kciu": 30642, + "kel": 30643, + "kcyjnych": 30644, + "kłych": 30645, + "kowałem": 30646, + "kpt": 30647, + "lw": 30648, + "lowe": 30649, + "lniej": 30650, + "lowej": 30651, + "ms": 30652, + "msze": 30653, + "mowych": 30654, + "mrowi": 30655, + "oty": 30656, + "odzie": 30657, + "oświa": 30658, + "ozd": 30659, + "opracow": 30660, + "odzia": 30661, + "ocieka": 30662, + "ocięż": 30663, + "opisów": 30664, + "ozdoby": 30665, + "opel": 30666, + "opodal": 30667, + "oświatowe": 30668, + "pków": 30669, + "pały": 30670, + "prza": 30671, + "powali": 30672, + "ppłk": 30673, + "rskim": 30674, + "rtości": 30675, + "rley": 30676, + "sały": 30677, + "sso": 30678, + "snów": 30679, + "swę": 30680, + "spowo": 30681, + "sosie": 30682, + "spuści": 30683, + "sfotograf": 30684, + "tało": 30685, + "tkich": 30686, + "tkar": 30687, + "thi": 30688, + "tchu": 30689, + "tnam": 30690, + "trii": 30691, + "tniejsze": 30692, + "tkiewicz": 30693, + "uś": 30694, + "ugo": 30695, + "uby": 30696, + "upra": 30697, + "uszcze": 30698, + "uste": 30699, + "umówi": 30700, + "usią": 30701, + "ulat": 30702, + "upla": 30703, + "upubli": 30704, + "użycie": 30705, + "unosi": 30706, + "uchodzą": 30707, + "upada": 30708, + "ukło": 30709, + "uciele": 30710, + "uzdra": 30711, + "utz": 30712, + "uzbiera": 30713, + "uległ": 30714, + "umówili": 30715, + "utoż": 30716, + "ugrunt": 30717, + "upór": 30718, + "umyślnie": 30719, + "uparty": 30720, + "ugotować": 30721, + "usiedli": 30722, + "uposażenie": 30723, + "vin": 30724, + "wno": 30725, + "wlo": 30726, + "wrzą": 30727, + "wsia": 30728, + "wbud": 30729, + "wkami": 30730, + "wdowa": 30731, + "wprawi": 30732, + "wcieli": 30733, + "wciela": 30734, + "wmówić": 30735, + "wniósł": 30736, + "wjechał": 30737, + "wjazd": 30738, + "wchodziło": 30739, + "wznak": 30740, + "wchodzę": 30741, + "wskoczył": 30742, + "wtór": 30743, + "wchła": 30744, + "wjazdu": 30745, + "yes": 30746, + "yid": 30747, + "zmów": 30748, + "zwali": 30749, + "zmal": 30750, + "zowali": 30751, + "zszedł": 30752, + "zgry": 30753, + "załeś": 30754, + "zjechał": 30755, + "zrab": 30756, + "zdziałać": 30757, + "zmobi": 30758, + "zrodziła": 30759, + "zbulwer": 30760, + "zlodowa": 30761, + "ŁE": 30762, + "ŁY": 30763, + "Łę": 30764, + "Łom": 30765, + "łzawią": 30766, + "ńcza": 30767, + "ńkowski": 30768, + "Śli": 30769, + "Świer": 30770, + "śc": 30771, + "śki": 30772, + "śnika": 30773, + "śpię": 30774, + "śnił": 30775, + "śniętą": 30776, + "Żele": 30777, + "żku": 30778, + "żowy": 30779, + "żkami": 30780, + "˝.": 30781, + "nao": 30782, + "naw": 30783, + "naja": 30784, + "nasta": 30785, + "nasie": 30786, + "nabra": 30787, + "nadać": 30788, + "nagry": 30789, + "napój": 30790, + "nalot": 30791, + "nastawienie": 30792, + "następow": 30793, + "nadawca": 30794, + "napisz": 30795, + "nazew": 30796, + "nazywali": 30797, + "nagich": 30798, + "national": 30799, + "owności": 30800, + "czowa": 30801, + "czór": 30802, + "czwarto": 30803, + "czkowy": 30804, + "stować": 30805, + "nieni": 30806, + "nieod": 30807, + "nieży": 30808, + "niebu": 30809, + "nieska": 30810, + "niewski": 30811, + "nieoce": 30812, + "niejas": 30813, + "nietrudno": 30814, + "niedba": 30815, + "nieodwoła": 30816, + "niepodzie": 30817, + "niespotyka": 30818, + "niezgody": 30819, + "nieduża": 30820, + "nieprzyjaciel": 30821, + "nieprzyjaciela": 30822, + "nieletnim": 30823, + "niespeł": 30824, + "niezakończone": 30825, + "niewykonalne": 30826, + "niska": 30827, + "niowo": 30828, + "niskich": 30829, + "niską": 30830, + "niczny": 30831, + "nicznym": 30832, + "niczną": 30833, + "niczek": 30834, + "niałeś": 30835, + "niałej": 30836, + "chii": 30837, + "rar": 30838, + "rakiem": 30839, + "ratach": 30840, + "rażenia": 30841, + "rabina": 30842, + "poje": 30843, + "postra": 30844, + "porą": 30845, + "pocię": 30846, + "popier": 30847, + "polep": 30848, + "postów": 30849, + "popada": 30850, + "potyka": 30851, + "popisy": 30852, + "popło": 30853, + "poukła": 30854, + "popadł": 30855, + "poręcz": 30856, + "ponowi": 30857, + "podziel": 30858, + "pomag": 30859, + "popełnić": 30860, + "popatrzył": 30861, + "pomyśla": 30862, + "ponosić": 30863, + "poskro": 30864, + "pomiary": 30865, + "porannych": 30866, + "popołudnia": 30867, + "porozmawiamy": 30868, + "popełnieniu": 30869, + "pokręcił": 30870, + "szne": 30871, + "szmi": 30872, + "szpe": 30873, + "szos": 30874, + "szkach": 30875, + "szkowi": 30876, + "sztyle": 30877, + "szczony": 30878, + "szkowie": 30879, + "szpil": 30880, + "szkiewicza": 30881, + "szosy": 30882, + "dzku": 30883, + "dzałam": 30884, + "roe": 30885, + "rog": 30886, + "roż": 30887, + "roka": 30888, + "robienie": 30889, + "jeż": 30890, + "jewicz": 30891, + "jesli": 30892, + "jelita": 30893, + "lią": 30894, + "licho": 30895, + "linią": 30896, + "licki": 30897, + "lickiego": 30898, + "liczonych": 30899, + "listek": 30900, + "linij": 30901, + "limit": 30902, + "gonie": 30903, + "gora": 30904, + "gołą": 30905, + "rzeliśmy": 30906, + "rzekach": 30907, + "koź": 30908, + "kocz": 30909, + "kozy": 30910, + "kopy": 30911, + "kozła": 30912, + "korzeni": 30913, + "koszali": 30914, + "kajak": 30915, + "kanale": 30916, + "kadra": 30917, + "kamieniu": 30918, + "kadrą": 30919, + "zabar": 30920, + "zapy": 30921, + "zadar": 30922, + "zamar": 30923, + "zapró": 30924, + "zaszło": 30925, + "zabor": 30926, + "zaszedł": 30927, + "zamawia": 30928, + "zagłu": 30929, + "zakazał": 30930, + "zaryzy": 30931, + "zabłą": 30932, + "zadawał": 30933, + "zawale": 30934, + "zaadres": 30935, + "zagorz": 30936, + "zaświadczenia": 30937, + "zaalar": 30938, + "zafascy": 30939, + "zapadnie": 30940, + "zastanowił": 30941, + "zaadap": 30942, + "zaczynam": 30943, + "zacznę": 30944, + "zastrasza": 30945, + "zaopini": 30946, + "zawrzeć": 30947, + "zautomaty": 30948, + "lew": 30949, + "leć": 30950, + "lego": 30951, + "lewy": 30952, + "legła": 30953, + "lewskim": 30954, + "ney": 30955, + "netka": 30956, + "nerem": 30957, + "dory": 30958, + "dosa": 30959, + "dopi": 30960, + "doba": 30961, + "dobie": 30962, + "docho": 30963, + "dotrze": 30964, + "dostało": 30965, + "dostały": 30966, + "dolina": 30967, + "dopas": 30968, + "domyśla": 30969, + "doszedłem": 30970, + "dostępie": 30971, + "dopóty": 30972, + "teza": 30973, + "teczna": 30974, + "cinie": 30975, + "ciny": 30976, + "cisk": 30977, + "tas": 30978, + "tape": 30979, + "taniem": 30980, + "tanio": 30981, + "tanich": 30982, + "tańskiego": 30983, + "talna": 30984, + "tacjach": 30985, + "mis": 30986, + "miłu": 30987, + "miłym": 30988, + "miłej": 30989, + "misją": 30990, + "minionego": 30991, + "mirał": 30992, + "tyt": 30993, + "tyni": 30994, + "tylnej": 30995, + "tylnym": 30996, + "kinach": 30997, + "kiwanie": 30998, + "wygo": 30999, + "wypie": 31000, + "wytro": 31001, + "wymar": 31002, + "wyszko": 31003, + "wymusi": 31004, + "wysp": 31005, + "wyrach": 31006, + "wymor": 31007, + "wyspa": 31008, + "wypisy": 31009, + "wykwi": 31010, + "wytyczne": 31011, + "wyprób": 31012, + "wybiega": 31013, + "wypali": 31014, + "wypry": 31015, + "wyprowadził": 31016, + "wyrób": 31017, + "wyruszy": 31018, + "wylos": 31019, + "wyrwał": 31020, + "wylegi": 31021, + "wyjechała": 31022, + "wycina": 31023, + "wyhod": 31024, + "wyekspo": 31025, + "wyprowadzili": 31026, + "wypaść": 31027, + "wyrówny": 31028, + "wystrój": 31029, + "występie": 31030, + "wygody": 31031, + "wytrwale": 31032, + "wysłuchałem": 31033, + "wymóg": 31034, + "toa": 31035, + "toto": 31036, + "tomie": 31037, + "tomy": 31038, + "toczyły": 31039, + "tologia": 31040, + "wanili": 31041, + "waszyng": 31042, + "wahał": 31043, + "remie": 31044, + "repe": 31045, + "refor": 31046, + "refe": 31047, + "renta": 31048, + "resocja": 31049, + "rewan": 31050, + "regale": 31051, + "ławy": 31052, + "łaskę": 31053, + "łamania": 31054, + "łagodne": 31055, + "łajda": 31056, + "łagodny": 31057, + "jan": 31058, + "janie": 31059, + "jadać": 31060, + "jadal": 31061, + "wir": 31062, + "wis": 31063, + "wizu": 31064, + "winem": 31065, + "wiśla": 31066, + "witaminy": 31067, + "żel": 31068, + "żesz": 31069, + "byk": 31070, + "bytem": 31071, + "mapa": 31072, + "maści": 31073, + "marzenie": 31074, + "masyw": 31075, + "mawiała": 31076, + "machina": 31077, + "dak": 31078, + "darz": 31079, + "daną": 31080, + "datą": 31081, + "dawania": 31082, + "noży": 31083, + "nocach": 31084, + "noręcznie": 31085, + "przeo": 31086, + "przeciąg": 31087, + "przekrzy": 31088, + "przesło": 31089, + "przegry": 31090, + "przejecha": 31091, + "przekor": 31092, + "przewraca": 31093, + "przekup": 31094, + "przeład": 31095, + "przeklę": 31096, + "przeczekać": 31097, + "przemierza": 31098, + "przelicza": 31099, + "przemyśla": 31100, + "przetrwały": 31101, + "przestałem": 31102, + "przeniesieniu": 31103, + "przeprowadzili": 31104, + "przeprosić": 31105, + "przekładzie": 31106, + "przebiegać": 31107, + "przeszłam": 31108, + "przeczytaj": 31109, + "przepływu": 31110, + "przeniesiono": 31111, + "owak": 31112, + "lah": 31113, + "lal": 31114, + "lapi": 31115, + "laska": 31116, + "ladi": 31117, + "lasem": 31118, + "lakieru": 31119, + "odry": 31120, + "odpraw": 31121, + "odkła": 31122, + "odpis": 31123, + "odmowa": 31124, + "odpę": 31125, + "oddanie": 31126, + "odbudowy": 31127, + "odczytać": 31128, + "odlicza": 31129, + "odwaga": 31130, + "odbierz": 31131, + "odbudować": 31132, + "odbudowany": 31133, + "odnieśli": 31134, + "niaki": 31135, + "niamy": 31136, + "kieć": 31137, + "kietem": 31138, + "kierowanie": 31139, + "kierowali": 31140, + "dzik": 31141, + "dzików": 31142, + "dziona": 31143, + "dzistą": 31144, + "dzińskiego": 31145, + "papa": 31146, + "paję": 31147, + "pasto": 31148, + "parod": 31149, + "paktu": 31150, + "patel": 31151, + "pasma": 31152, + "pacyfi": 31153, + "pakiecie": 31154, + "pacior": 31155, + "ryjne": 31156, + "rytual": 31157, + "kuł": 31158, + "kulą": 31159, + "czyku": 31160, + "czyca": 31161, + "czyim": 31162, + "czyńska": 31163, + "czystym": 31164, + "czyzny": 31165, + "czytelny": 31166, + "czyjąś": 31167, + "cea": 31168, + "cecha": 31169, + "cenią": 31170, + "cechu": 31171, + "celny": 31172, + "cenione": 31173, + "cesarz": 31174, + "cedes": 31175, + "stad": 31176, + "staży": 31177, + "starod": 31178, + "stawu": 31179, + "stacjach": 31180, + "stażem": 31181, + "stajni": 31182, + "mocz": 31183, + "moren": 31184, + "momenty": 31185, + "motorem": 31186, + "wietrze": 31187, + "wiecu": 31188, + "wieczności": 31189, + "wiedziały": 31190, + "wieżę": 31191, + "łosko": 31192, + "łożył": 31193, + "cyki": 31194, + "cyto": 31195, + "cyja": 31196, + "cyster": 31197, + "cytuje": 31198, + "wosk": 31199, + "wołała": 31200, + "ciesz": 31201, + "cieniem": 31202, + "dycja": 31203, + "dysk": 31204, + "miele": 31205, + "miedzy": 31206, + "mierzyć": 31207, + "mierzył": 31208, + "mieszczenie": 31209, + "prasę": 31210, + "mymi": 31211, + "mylę": 31212, + "mydła": 31213, + "obna": 31214, + "obszy": 31215, + "obor": 31216, + "obłu": 31217, + "obcię": 31218, + "obcym": 31219, + "obsługuje": 31220, + "arda": 31221, + "rusy": 31222, + "rubin": 31223, + "tuś": 31224, + "tune": 31225, + "tuszy": 31226, + "tujące": 31227, + "przyrze": 31228, + "przyku": 31229, + "przysy": 31230, + "przywar": 31231, + "przybyła": 31232, + "przybrze": 31233, + "przywraca": 31234, + "przyprawia": 31235, + "przypisu": 31236, + "przysięg": 31237, + "przymiot": 31238, + "przysiadł": 31239, + "przymru": 31240, + "przychody": 31241, + "przyrządów": 31242, + "przyniosą": 31243, + "przymk": 31244, + "przyjechały": 31245, + "murach": 31246, + "szyna": 31247, + "szyją": 31248, + "szycach": 31249, + "szyjki": 31250, + "szyldem": 31251, + "sim": 31252, + "sir": 31253, + "sit": 31254, + "siwy": 31255, + "sany": 31256, + "salami": 31257, + "sanita": 31258, + "pował": 31259, + "powścią": 31260, + "pic": 31261, + "piz": 31262, + "pior": 31263, + "piża": 31264, + "pinach": 31265, + "piórka": 31266, + "ałaby": 31267, + "szewo": 31268, + "szesna": 31269, + "instan": 31270, + "instal": 31271, + "inkase": 31272, + "lując": 31273, + "ludowa": 31274, + "piekie": 31275, + "pieprzy": 31276, + "pieskiem": 31277, + "welo": 31278, + "wesprze": 31279, + "wezwała": 31280, + "owywał": 31281, + "pea": 31282, + "pei": 31283, + "proj": 31284, + "prozy": 31285, + "prospe": 31286, + "proszek": 31287, + "żyta": 31288, + "żywą": 31289, + "żywym": 31290, + "żyjesz": 31291, + "gana": 31292, + "gazy": 31293, + "gadał": 31294, + "gadają": 31295, + "gazów": 31296, + "gadże": 31297, + "bil": 31298, + "binie": 31299, + "bigo": 31300, + "bito": 31301, + "biwa": 31302, + "biło": 31303, + "biły": 31304, + "biust": 31305, + "biat": 31306, + "bickiego": 31307, + "białek": 31308, + "bill": 31309, + "zestawienia": 31310, + "zezwala": 31311, + "czaszki": 31312, + "czanin": 31313, + "czapce": 31314, + "Porzą": 31315, + "Pozostała": 31316, + "Poroni": 31317, + "Porusza": 31318, + "Pojazd": 31319, + "Popiel": 31320, + "Posel": 31321, + "Potrafił": 31322, + "Pokazuje": 31323, + "Poland": 31324, + "Postanowił": 31325, + "Potrzą": 31326, + "cokraj": 31327, + "zyskać": 31328, + "zyjnego": 31329, + "med": 31330, + "meno": 31331, + "meczem": 31332, + "skinów": 31333, + "bag": 31334, + "baje": 31335, + "bano": 31336, + "bania": 31337, + "baroku": 31338, + "bacznie": 31339, + "badane": 31340, + "znacznych": 31341, + "znaczyć": 31342, + "znaczny": 31343, + "znamien": 31344, + "cany": 31345, + "loci": 31346, + "lock": 31347, + "boskie": 31348, + "bokach": 31349, + "bojach": 31350, + "bocznicy": 31351, + "board": 31352, + "rozdz": 31353, + "rozba": 31354, + "rozbra": 31355, + "rozgło": 31356, + "rozprac": 31357, + "rozchy": 31358, + "rozprasza": 31359, + "rozdziel": 31360, + "rozbudowę": 31361, + "rozcień": 31362, + "rozrachunku": 31363, + "rozpowszechni": 31364, + "sporu": 31365, + "spoden": 31366, + "sporządzenia": 31367, + "łuję": 31368, + "wiami": 31369, + "wiamy": 31370, + "wiadro": 31371, + "wiadra": 31372, + "wiatry": 31373, + "dumnie": 31374, + "dumna": 31375, + "owiskach": 31376, + "podże": 31377, + "podwo": 31378, + "podska": 31379, + "podchodzą": 31380, + "podróżnych": 31381, + "podróżni": 31382, + "podniesienia": 31383, + "podwład": 31384, + "podwodnych": 31385, + "synu": 31386, + "fisku": 31387, + "fiata": 31388, + "judo": 31389, + "alei": 31390, + "sus": 31391, + "suwal": 31392, + "siedź": 31393, + "siedząc": 31394, + "siedzieliśmy": 31395, + "ntrol": 31396, + "ntium": 31397, + "biedne": 31398, + "bierki": 31399, + "sece": 31400, + "seum": 31401, + "giś": 31402, + "gium": 31403, + "giczny": 31404, + "bela": 31405, + "beczki": 31406, + "bestia": 31407, + "choin": 31408, + "nium": 31409, + "niutko": 31410, + "cjan": 31411, + "Nada": 31412, + "Nastąpi": 31413, + "Nauka": 31414, + "Nadawca": 31415, + "Nadzieja": 31416, + "Nieu": 31417, + "Niechci": 31418, + "Nieprawda": 31419, + "Nierucho": 31420, + "Niespodzie": 31421, + "pujemy": 31422, + "puszczy": 31423, + "pustki": 31424, + "buk": 31425, + "bun": 31426, + "buł": 31427, + "bulę": 31428, + "butle": 31429, + "budziło": 31430, + "ske": 31431, + "skowie": 31432, + "skrad": 31433, + "szane": 31434, + "szalony": 31435, + "szafę": 31436, + "jęli": 31437, + "jędr": 31438, + "powierzyć": 31439, + "prawd": 31440, + "wszym": 31441, + "styką": 31442, + "stoły": 31443, + "stojące": 31444, + "stopę": 31445, + "stołach": 31446, + "iagno": 31447, + "tegoż": 31448, + "grane": 31449, + "graczy": 31450, + "grając": 31451, + "grający": 31452, + "szczek": 31453, + "nujący": 31454, + "najmu": 31455, + "najład": 31456, + "najdrob": 31457, + "najkorzyst": 31458, + "najbliżej": 31459, + "najstarszych": 31460, + "najzupeł": 31461, + "najciekawsze": 31462, + "rówka": 31463, + "równość": 31464, + "lkom": 31465, + "lkomat": 31466, + "mównicy": 31467, + "rządami": 31468, + "dzeniom": 31469, + "trasą": 31470, + "żający": 31471, + "żanek": 31472, + "żagl": 31473, + "rędy": 31474, + "ongiś": 31475, + "Zarzy": 31476, + "Zaga": 31477, + "Zając": 31478, + "Zabor": 31479, + "Zapomina": 31480, + "Zakopia": 31481, + "sterow": 31482, + "sterowania": 31483, + "barier": 31484, + "konster": 31485, + "konglo": 31486, + "konwersa": 31487, + "chao": 31488, + "ciany": 31489, + "cianych": 31490, + "ciastko": 31491, + "ścier": 31492, + "miarem": 31493, + "działkowe": 31494, + "bezsi": 31495, + "bezpreceden": 31496, + "bezczynnie": 31497, + "okle": 31498, + "precz": 31499, + "prewen": 31500, + "czącego": 31501, + "czącym": 31502, + "gut": 31503, + "guje": 31504, + "trzymując": 31505, + "dnickiego": 31506, + "kęs": 31507, + "pywali": 31508, + "zująca": 31509, + "warki": 31510, + "wartą": 31511, + "wardna": 31512, + "rzam": 31513, + "rzany": 31514, + "cus": 31515, + "brali": 31516, + "brakło": 31517, + "kłamie": 31518, + "skoru": 31519, + "Koali": 31520, + "Kostrzy": 31521, + "mówiłeś": 31522, + "byłą": 31523, + "Mao": 31524, + "Matej": 31525, + "Malar": 31526, + "Mascha": 31527, + "Madonny": 31528, + "rwałem": 31529, + "mięsny": 31530, + "tamto": 31531, + "socia": 31532, + "Toł": 31533, + "Tota": 31534, + "Toronto": 31535, + "blik": 31536, + "bliskiej": 31537, + "blish": 31538, + "głosami": 31539, + "głosuje": 31540, + "śliną": 31541, + "ślizga": 31542, + "Pasz": 31543, + "Palu": 31544, + "Pawe": 31545, + "Panią": 31546, + "Państwie": 31547, + "Patent": 31548, + "Państwu": 31549, + "ziny": 31550, + "zinach": 31551, + "lęków": 31552, + "lędźwi": 31553, + "kran": 31554, + "fort": 31555, + "fortyfikacji": 31556, + "Jadzi": 31557, + "Jawo": 31558, + "Jakiej": 31559, + "Jadziu": 31560, + "Jamro": 31561, + "Jasno": 31562, + "rtów": 31563, + "ktorowi": 31564, + "dzamy": 31565, + "wiąc": 31566, + "stracie": 31567, + "stracony": 31568, + "swoboda": 31569, + "nadwyż": 31570, + "nadchodzących": 31571, + "tenta": 31572, + "tyczni": 31573, + "policzki": 31574, + "politowaniem": 31575, + "gestów": 31576, + "skując": 31577, + "stują": 31578, + "Polmo": 31579, + "ląg": 31580, + "dążą": 31581, + "wzie": 31582, + "wzdry": 31583, + "faty": 31584, + "famy": 31585, + "fasze": 31586, + "fazy": 31587, + "działali": 31588, + "działającego": 31589, + "działaczami": 31590, + "Kaf": 31591, + "Kai": 31592, + "Kaj": 31593, + "Kary": 31594, + "Kady": 31595, + "Kasa": 31596, + "Kapła": 31597, + "Kapli": 31598, + "Kaneya": 31599, + "nakreś": 31600, + "Chle": 31601, + "Chwy": 31602, + "Chrob": 31603, + "Chemi": 31604, + "Chmury": 31605, + "nikowski": 31606, + "koleżanek": 31607, + "Wychodzi": 31608, + "Wyciąg": 31609, + "Wydało": 31610, + "Wyrobów": 31611, + "Wyglądało": 31612, + "denbur": 31613, + "padną": 31614, + "padało": 31615, + "zielona": 31616, + "zielonej": 31617, + "zielonka": 31618, + "Dora": 31619, + "Dotar": 31620, + "Dorad": 31621, + "Doliny": 31622, + "Doświadcza": 31623, + "robionych": 31624, + "półfina": 31625, + "półkuli": 31626, + "półtorej": 31627, + "pełnymi": 31628, + "pełnione": 31629, + "pełniony": 31630, + "latki": 31631, + "latały": 31632, + "mieszanki": 31633, + "polną": 31634, + "tworzony": 31635, + "Missi": 31636, + "sprawiła": 31637, + "Przecie": 31638, + "Przełę": 31639, + "Przepisu": 31640, + "ung": 31641, + "under": 31642, + "płatnych": 31643, + "płacenia": 31644, + "płakał": 31645, + "płaszczyźnie": 31646, + "płaszczyznę": 31647, + "zdrzem": 31648, + "zdiagno": 31649, + "tępy": 31650, + "samobie": 31651, + "zostałam": 31652, + "stronic": 31653, + "stronami": 31654, + "dłużenie": 31655, + "rzutu": 31656, + "jednakowych": 31657, + "wodne": 31658, + "gromu": 31659, + "wiernie": 31660, + "wierności": 31661, + "dawki": 31662, + "dawałam": 31663, + "Alei": 31664, + "dnień": 31665, + "dnieni": 31666, + "tówkę": 31667, + "kres": 31668, + "kremy": 31669, + "urodzeniu": 31670, + "łąka": 31671, + "łące": 31672, + "karskie": 31673, + "drogówki": 31674, + "Teksa": 31675, + "Boi": 31676, + "Bozna": 31677, + "Boję": 31678, + "Bour": 31679, + "Bohu": 31680, + "piętno": 31681, + "kończyła": 31682, + "kończyło": 31683, + "Moc": 31684, + "Mora": 31685, + "Morze": 31686, + "Moko": 31687, + "Mono": 31688, + "Mount": 31689, + "Rab": 31690, + "Radie": 31691, + "grunty": 31692, + "grundi": 31693, + "kombin": 31694, + "komplika": 31695, + "kombatantów": 31696, + "parte": 31697, + "parki": 31698, + "parków": 31699, + "trupy": 31700, + "eklek": 31701, + "niąc": 31702, + "zostawiając": 31703, + "budowania": 31704, + "budowanie": 31705, + "budowana": 31706, + "budowano": 31707, + "chodem": 31708, + "chodnika": 31709, + "chodników": 31710, + "Czytam": 31711, + "płytki": 31712, + "pływania": 31713, + "spekulacji": 31714, + "plato": 31715, + "plagą": 31716, + "plasuje": 31717, + "ranna": 31718, + "ranne": 31719, + "rankin": 31720, + "auty": 31721, + "audie": 31722, + "złożyło": 31723, + "kryta": 31724, + "diale": 31725, + "dish": 31726, + "Rosa": 31727, + "Rolnej": 31728, + "Rozwa": 31729, + "Romek": 31730, + "sprawny": 31731, + "sprawdzenie": 31732, + "sprawdzili": 31733, + "sprawdzają": 31734, + "mieszkaniowej": 31735, + "kazno": 31736, + "troja": 31737, + "trosce": 31738, + "tropika": 31739, + "śmieją": 31740, + "Stanie": 31741, + "Stachu": 31742, + "Starej": 31743, + "gdzież": 31744, + "gdziekolwiek": 31745, + "haj": 31746, + "hama": 31747, + "haha": 31748, + "Lewin": 31749, + "Lesznie": 31750, + "Lewicki": 31751, + "Przywi": 31752, + "Przyję": 31753, + "Przyszła": 31754, + "Przyznał": 31755, + "zwały": 31756, + "zwałem": 31757, + "marmuru": 31758, + "Wiecze": 31759, + "Wiedzy": 31760, + "Wierzę": 31761, + "Wiedź": 31762, + "Wierzch": 31763, + "Wieczór": 31764, + "pisarki": 31765, + "rodziły": 31766, + "męczyć": 31767, + "strzele": 31768, + "strzelec": 31769, + "strzelili": 31770, + "każę": 31771, + "szością": 31772, + "orgazmu": 31773, + "wszedłem": 31774, + "szkodliwość": 31775, + "szkodników": 31776, + "rwali": 31777, + "ważnej": 31778, + "powiatowi": 31779, + "powiatowe": 31780, + "powiatowy": 31781, + "jednorod": 31782, + "Marsa": 31783, + "Marks": 31784, + "Martina": 31785, + "rowok": 31786, + "umieją": 31787, + "Sztok": 31788, + "torbie": 31789, + "torowej": 31790, + "łowieckiego": 31791, + "łowieckich": 31792, + "Wią": 31793, + "Wizy": 31794, + "pierś": 31795, + "pierdol": 31796, + "teleskop": 31797, + "Tali": 31798, + "Takiej": 31799, + "żądał": 31800, + "żądają": 31801, + "Odry": 31802, + "Odbędzie": 31803, + "Odwoła": 31804, + "stąpienie": 31805, + "ciutko": 31806, + "środkowej": 31807, + "środkowo": 31808, + "wałów": 31809, + "wydana": 31810, + "wydanej": 31811, + "wydając": 31812, + "wydaniem": 31813, + "wydatek": 31814, + "pytanych": 31815, + "pytająco": 31816, + "wielbłą": 31817, + "informowania": 31818, + "krośnie": 31819, + "kropli": 31820, + "kroimy": 31821, + "krokody": 31822, + "Annie": 31823, + "Anno": 31824, + "byłyśmy": 31825, + "dowska": 31826, + "wąsy": 31827, + "wojskiem": 31828, + "Piła": 31829, + "Pila": 31830, + "chud": 31831, + "chuj": 31832, + "chudy": 31833, + "targu": 31834, + "órki": 31835, + "będąca": 31836, + "przeciwne": 31837, + "przeciwnik": 31838, + "przeciwpożar": 31839, + "kowcem": 31840, + "kowskiemu": 31841, + "logiką": 31842, + "logicznymi": 31843, + "logiczno": 31844, + "Protest": 31845, + "Warta": 31846, + "gęsto": 31847, + "zalety": 31848, + "zalecenia": 31849, + "prezentów": 31850, + "naukowo": 31851, + "naukowiec": 31852, + "właściwa": 31853, + "właścicielom": 31854, + "Rela": 31855, + "Rezu": 31856, + "Renci": 31857, + "Reforma": 31858, + "Restruktury": 31859, + "Remont": 31860, + "holo": 31861, + "Bystrzy": 31862, + "Bytom": 31863, + "słych": 31864, + "end": 31865, + "enkla": 31866, + "Innym": 31867, + "Intel": 31868, + "Infra": 31869, + "mowań": 31870, + "mowanej": 31871, + "mowaniem": 31872, + "prowadziło": 31873, + "świeckiej": 31874, + "świeccy": 31875, + "trzymanie": 31876, + "trzymali": 31877, + "starcia": 31878, + "starciu": 31879, + "starszym": 31880, + "kowani": 31881, + "publikuje": 31882, + "podobnymi": 31883, + "próbach": 31884, + "nowło": 31885, + "nowało": 31886, + "nowskim": 31887, + "pozjum": 31888, + "kolejowe": 31889, + "kolejnymi": 31890, + "podali": 31891, + "podawać": 31892, + "podawania": 31893, + "obel": 31894, + "człowieczeństwa": 31895, + "zachły": 31896, + "turystycznych": 31897, + "turystycznej": 31898, + "turystykę": 31899, + "trzon": 31900, + "chciałeś": 31901, + "urwi": 31902, + "mamro": 31903, + "własnoręcznie": 31904, + "walna": 31905, + "walczył": 31906, + "głosowaniem": 31907, + "węże": 31908, + "mocna": 31909, + "szczęściu": 31910, + "ultra": 31911, + "rozumieli": 31912, + "rozumieją": 31913, + "rywaliz": 31914, + "granicznie": 31915, + "Praga": 31916, + "Pragnę": 31917, + "Pracuje": 31918, + "Praktycznie": 31919, + "dialogi": 31920, + "foru": 31921, + "fotele": 31922, + "trafią": 31923, + "trafiały": 31924, + "Sawa": 31925, + "Sano": 31926, + "tajna": 31927, + "elementu": 31928, + "procesem": 31929, + "procesami": 31930, + "rócić": 31931, + "interesem": 31932, + "namową": 31933, + "powodować": 31934, + "szczegółami": 31935, + "królem": 31936, + "Warszawskim": 31937, + "późnego": 31938, + "sprząt": 31939, + "spręży": 31940, + "wieszona": 31941, + "Wehr": 31942, + "staniesz": 31943, + "Nina": 31944, + "Najważ": 31945, + "Najgorzej": 31946, + "Najstarszy": 31947, + "Najprawdopodobniej": 31948, + "Najlepszy": 31949, + "Najgorsze": 31950, + "Najchętniej": 31951, + "strumieniem": 31952, + "Bio": 31953, + "Białe": 31954, + "Biblię": 31955, + "garnia": 31956, + "gardu": 31957, + "uliczce": 31958, + "Panuje": 31959, + "pozyskać": 31960, + "ustnej": 31961, + "obiera": 31962, + "pamięcią": 31963, + "informacyjnego": 31964, + "zdolne": 31965, + "zjadła": 31966, + "wysokimi": 31967, + "ziom": 31968, + "chińskiego": 31969, + "chińskiej": 31970, + "sercach": 31971, + "wartościami": 31972, + "sekcja": 31973, + "komitety": 31974, + "perswa": 31975, + "permanent": 31976, + "Liczy": 31977, + "Lide": 31978, + "Listy": 31979, + "Listo": 31980, + "Lipiec": 31981, + "względami": 31982, + "autoka": 31983, + "automaty": 31984, + "Kieru": 31985, + "155": 31986, + "158": 31987, + "renc": 31988, + "1800": 31989, + "Lustra": 31990, + "Ludowa": 31991, + "walili": 31992, + "walizki": 31993, + "walizkach": 31994, + "zmroku": 31995, + "współżycia": 31996, + "współpracować": 31997, + "leks": 31998, + "lekkich": 31999 + }, + "merges": [ + [ + "i", + "e" + ], + [ + "n", + "a" + ], + [ + "o", + "w" + ], + [ + "c", + "z" + ], + [ + "r", + "z" + ], + [ + "s", + "t" + ], + [ + "n", + "ie" + ], + [ + "n", + "i" + ], + [ + "c", + "h" + ], + [ + "r", + "a" + ], + [ + "p", + "o" + ], + [ + "s", + "z" + ], + [ + "d", + "z" + ], + [ + "r", + "o" + ], + [ + "j", + "e" + ], + [ + "a", + "ł" + ], + [ + "i", + "ę" + ], + [ + "l", + "i" + ], + [ + "g", + "o" + ], + [ + "rz", + "e" + ], + [ + "k", + "o" + ], + [ + "k", + "a" + ], + [ + "z", + "a" + ], + [ + "l", + "e" + ], + [ + "n", + "e" + ], + [ + "d", + "o" + ], + [ + "n", + "y" + ], + [ + "t", + "e" + ], + [ + "c", + "i" + ], + [ + "t", + "a" + ], + [ + "m", + "i" + ], + [ + "t", + "y" + ], + [ + "k", + "i" + ], + [ + "s", + "ię" + ], + [ + "ó", + "w" + ], + [ + "w", + "y" + ], + [ + "t", + "o" + ], + [ + "w", + "a" + ], + [ + "r", + "e" + ], + [ + "ł", + "a" + ], + [ + "j", + "a" + ], + [ + "w", + "i" + ], + [ + "ż", + "e" + ], + [ + "rz", + "y" + ], + [ + "b", + "y" + ], + [ + "m", + "a" + ], + [ + "d", + "a" + ], + [ + "n", + "o" + ], + [ + "p", + "rze" + ], + [ + "ow", + "a" + ], + [ + "l", + "a" + ], + [ + "o", + "d" + ], + [ + "ni", + "a" + ], + [ + "k", + "ie" + ], + [ + "dz", + "i" + ], + [ + "p", + "a" + ], + [ + "r", + "y" + ], + [ + "j", + "ą" + ], + [ + "k", + "u" + ], + [ + "cz", + "y" + ], + [ + "dz", + "ie" + ], + [ + "c", + "e" + ], + [ + "st", + "a" + ], + [ + "m", + "o" + ], + [ + "w", + "ie" + ], + [ + "ł", + "o" + ], + [ + "c", + "y" + ], + [ + "cz", + "e" + ], + [ + "w", + "o" + ], + [ + "c", + "ie" + ], + [ + "d", + "y" + ], + [ + "m", + "ie" + ], + [ + "k", + "t" + ], + [ + "ś", + "ci" + ], + [ + "p", + "ra" + ], + [ + "m", + "y" + ], + [ + "o", + "b" + ], + [ + "a", + "r" + ], + [ + "r", + "u" + ], + [ + "d", + "e" + ], + [ + "t", + "u" + ], + [ + "p", + "rzy" + ], + [ + "m", + "u" + ], + [ + "sz", + "y" + ], + [ + "je", + "st" + ], + [ + "ny", + "ch" + ], + [ + "s", + "i" + ], + [ + "e", + "m" + ], + [ + "s", + "a" + ], + [ + "p", + "ow" + ], + [ + "c", + "j" + ], + [ + "p", + "i" + ], + [ + ".", + "." + ], + [ + "ał", + "a" + ], + [ + "sz", + "e" + ], + [ + "kt", + "ó" + ], + [ + "i", + "n" + ], + [ + "l", + "u" + ], + [ + "p", + "ie" + ], + [ + "w", + "e" + ], + [ + "ow", + "e" + ], + [ + "ow", + "y" + ], + [ + "p", + "e" + ], + [ + "p", + "ro" + ], + [ + "ż", + "y" + ], + [ + "g", + "a" + ], + [ + "o", + "r" + ], + [ + "ł", + "y" + ], + [ + "b", + "i" + ], + [ + "z", + "e" + ], + [ + "cz", + "a" + ], + [ + "P", + "o" + ], + [ + "n", + "ą" + ], + [ + "c", + "o" + ], + [ + "z", + "y" + ], + [ + "m", + "e" + ], + [ + "s", + "ki" + ], + [ + "b", + "a" + ], + [ + "ra", + "z" + ], + [ + "z", + "na" + ], + [ + "c", + "a" + ], + [ + "s", + "kie" + ], + [ + "cj", + "i" + ], + [ + "l", + "o" + ], + [ + "b", + "o" + ], + [ + "ro", + "z" + ], + [ + "s", + "po" + ], + [ + "ł", + "u" + ], + [ + "wi", + "a" + ], + [ + "d", + "u" + ], + [ + "ne", + "go" + ], + [ + "ś", + "ć" + ], + [ + "ta", + "k" + ], + [ + "ne", + "j" + ], + [ + "o", + "s" + ], + [ + "ow", + "i" + ], + [ + "po", + "d" + ], + [ + "s", + "y" + ], + [ + "ja", + "k" + ], + [ + "f", + "i" + ], + [ + "r", + "ó" + ], + [ + "j", + "u" + ], + [ + "ny", + "m" + ], + [ + "a", + "le" + ], + [ + "s", + "u" + ], + [ + "s", + "ie" + ], + [ + "n", + "t" + ], + [ + "b", + "ie" + ], + [ + "s", + "e" + ], + [ + "a", + "n" + ], + [ + "g", + "i" + ], + [ + "b", + "e" + ], + [ + "ch", + "o" + ], + [ + "ni", + "u" + ], + [ + "c", + "ja" + ], + [ + "N", + "a" + ], + [ + "nie", + "j" + ], + [ + "N", + "ie" + ], + [ + "p", + "u" + ], + [ + "b", + "u" + ], + [ + "w", + "ię" + ], + [ + "ał", + "o" + ], + [ + "s", + "k" + ], + [ + "s", + "ka" + ], + [ + "k", + "ów" + ], + [ + "sz", + "a" + ], + [ + "je", + "d" + ], + [ + "j", + "ę" + ], + [ + "b", + "ę" + ], + [ + "pow", + "ie" + ], + [ + "pra", + "w" + ], + [ + "ow", + "ie" + ], + [ + "ał", + "y" + ], + [ + "ty", + "m" + ], + [ + "w", + "szy" + ], + [ + "st", + "y" + ], + [ + "st", + "o" + ], + [ + "i", + "a" + ], + [ + "te", + "go" + ], + [ + "z", + "o" + ], + [ + "g", + "ra" + ], + [ + "s", + "ą" + ], + [ + "prze", + "z" + ], + [ + "J", + "e" + ], + [ + "sz", + "cze" + ], + [ + "n", + "u" + ], + [ + "na", + "j" + ], + [ + "a", + "k" + ], + [ + "któ", + "ry" + ], + [ + "d", + "la" + ], + [ + "r", + "ów" + ], + [ + "w", + "ła" + ], + [ + "l", + "ko" + ], + [ + "p", + "ó" + ], + [ + "m", + "ów" + ], + [ + "prze", + "d" + ], + [ + "rz", + "ą" + ], + [ + "dz", + "e" + ], + [ + "t", + "ra" + ], + [ + "no", + "ści" + ], + [ + "ż", + "a" + ], + [ + "r", + "ę" + ], + [ + "ju", + "ż" + ], + [ + "r", + "owa" + ], + [ + "o", + "n" + ], + [ + "cz", + "o" + ], + [ + "Z", + "a" + ], + [ + "owy", + "ch" + ], + [ + "st", + "e" + ], + [ + "cz", + "ę" + ], + [ + "b", + "ar" + ], + [ + "ko", + "n" + ], + [ + "..", + "." + ], + [ + "ch", + "a" + ], + [ + "któ", + "re" + ], + [ + "ci", + "a" + ], + [ + "ś", + "cie" + ], + [ + "dz", + "o" + ], + [ + "mi", + "a" + ], + [ + "dzi", + "ał" + ], + [ + "be", + "z" + ], + [ + "g", + "ł" + ], + [ + "n", + "ę" + ], + [ + "o", + "k" + ], + [ + "p", + "re" + ], + [ + "do", + "b" + ], + [ + "t", + "rze" + ], + [ + "mo", + "że" + ], + [ + "owe", + "j" + ], + [ + "a", + "l" + ], + [ + "i", + "ch" + ], + [ + "skie", + "go" + ], + [ + "cz", + "ą" + ], + [ + "g", + "u" + ], + [ + "t", + "rzy" + ], + [ + "d", + "ni" + ], + [ + "k", + "ę" + ], + [ + "ow", + "o" + ], + [ + "te", + "m" + ], + [ + "ty", + "lko" + ], + [ + "ją", + "c" + ], + [ + "ją", + "cy" + ], + [ + "w", + "ó" + ], + [ + "p", + "y" + ], + [ + "z", + "u" + ], + [ + "st", + "ę" + ], + [ + "o", + "na" + ], + [ + "wa", + "r" + ], + [ + "s", + "ob" + ], + [ + "wszy", + "st" + ], + [ + "rz", + "a" + ], + [ + "bę", + "dzie" + ], + [ + "te", + "r" + ], + [ + "c", + "u" + ], + [ + "b", + "ra" + ], + [ + "nie", + "m" + ], + [ + "k", + "ła" + ], + [ + "ś", + "wia" + ], + [ + "je", + "go" + ], + [ + "s", + "ko" + ], + [ + "K", + "o" + ], + [ + "owa", + "ć" + ], + [ + "by", + "ło" + ], + [ + "mów", + "i" + ], + [ + "g", + "ó" + ], + [ + "by", + "ł" + ], + [ + "ty", + "ch" + ], + [ + "skie", + "j" + ], + [ + "M", + "a" + ], + [ + "r", + "w" + ], + [ + "kie", + "m" + ], + [ + "m", + "ię" + ], + [ + "ta", + "m" + ], + [ + "s", + "o" + ], + [ + "ń", + "st" + ], + [ + "s", + "ł" + ], + [ + "te", + "j" + ], + [ + "T", + "o" + ], + [ + "b", + "li" + ], + [ + "g", + "ło" + ], + [ + "s", + "łu" + ], + [ + "ś", + "li" + ], + [ + "te", + "ż" + ], + [ + "cza", + "s" + ], + [ + "je", + "j" + ], + [ + "P", + "a" + ], + [ + "z", + "i" + ], + [ + "l", + "ę" + ], + [ + "k", + "ra" + ], + [ + "f", + "or" + ], + [ + "ś", + "my" + ], + [ + "si", + "ą" + ], + [ + "1", + "9" + ], + [ + "owe", + "go" + ], + [ + "J", + "a" + ], + [ + "r", + "t" + ], + [ + "k", + "to" + ], + [ + "dz", + "a" + ], + [ + "wi", + "ą" + ], + [ + "0", + "0" + ], + [ + "st", + "ra" + ], + [ + "ni", + "c" + ], + [ + "s", + "wo" + ], + [ + "mo", + "ż" + ], + [ + "na", + "d" + ], + [ + "ro", + "d" + ], + [ + "ni", + "ka" + ], + [ + "te", + "n" + ], + [ + "ty", + "cz" + ], + [ + "ow", + "ał" + ], + [ + "p", + "rowa" + ], + [ + "m", + "nie" + ], + [ + "f", + "e" + ], + [ + "po", + "li" + ], + [ + "ś", + "nie" + ], + [ + "k", + "ą" + ], + [ + "dz", + "y" + ], + [ + "ro", + "ku" + ], + [ + "g", + "e" + ], + [ + "s", + "ku" + ], + [ + "st", + "u" + ], + [ + "me", + "n" + ], + [ + "Po", + "l" + ], + [ + "l", + "ą" + ], + [ + "g", + "dy" + ], + [ + "ł", + "e" + ], + [ + "d", + "ą" + ], + [ + "ją", + "ce" + ], + [ + "w", + "z" + ], + [ + "f", + "a" + ], + [ + "o", + "raz" + ], + [ + "ci", + "ą" + ], + [ + "dzi", + "ała" + ], + [ + "K", + "a" + ], + [ + "na", + "k" + ], + [ + "ki", + "ch" + ], + [ + "ni", + "ę" + ], + [ + "lu", + "b" + ], + [ + "C", + "h" + ], + [ + "je", + "szcze" + ], + [ + "ni", + "k" + ], + [ + "cy", + "j" + ], + [ + "ko", + "le" + ], + [ + "W", + "y" + ], + [ + "by", + "ć" + ], + [ + "j", + "i" + ], + [ + "ki", + "m" + ], + [ + "de", + "n" + ], + [ + "owa", + "nia" + ], + [ + "pa", + "d" + ], + [ + "z", + "ie" + ], + [ + "i", + "m" + ], + [ + "pe", + "w" + ], + [ + "D", + "o" + ], + [ + "ł", + "em" + ], + [ + "s", + "ła" + ], + [ + "ro", + "bi" + ], + [ + "ż", + "o" + ], + [ + "cj", + "ę" + ], + [ + "\"", + "." + ], + [ + "pó", + "ł" + ], + [ + "sta", + "n" + ], + [ + "cz", + "u" + ], + [ + "mie", + "j" + ], + [ + "pe", + "ł" + ], + [ + "ał", + "e" + ], + [ + "t", + "ni" + ], + [ + "la", + "t" + ], + [ + "no", + "ść" + ], + [ + "mie", + "sz" + ], + [ + "po", + "l" + ], + [ + "t", + "wo" + ], + [ + "M", + "i" + ], + [ + "sob", + "ie" + ], + [ + "s", + "pra" + ], + [ + "P", + "rze" + ], + [ + "g", + "ie" + ], + [ + "ski", + "ch" + ], + [ + "c", + "ów" + ], + [ + "si", + "a" + ], + [ + "u", + "n" + ], + [ + "p", + "ła" + ], + [ + "cz", + "nie" + ], + [ + "z", + "d" + ], + [ + "r", + "i" + ], + [ + "t", + "ę" + ], + [ + "stę", + "p" + ], + [ + "sa", + "mo" + ], + [ + "bar", + "dzo" + ], + [ + "zo", + "st" + ], + [ + "pa", + "n" + ], + [ + "st", + "ro" + ], + [ + "d", + "łu" + ], + [ + "rz", + "u" + ], + [ + "r", + "ą" + ], + [ + "kie", + "go" + ], + [ + "jed", + "nak" + ], + [ + "w", + "od" + ], + [ + "w", + "s" + ], + [ + "g", + "ro" + ], + [ + "miej", + "s" + ], + [ + "t", + "owa" + ], + [ + "ał", + "em" + ], + [ + "wie", + "r" + ], + [ + "we", + "t" + ], + [ + "c", + "je" + ], + [ + "mo", + "g" + ], + [ + "cho", + "dzi" + ], + [ + ")", + "." + ], + [ + "li", + "śmy" + ], + [ + "dz", + "ą" + ], + [ + "da", + "w" + ], + [ + "pra", + "c" + ], + [ + "ja", + "ko" + ], + [ + "A", + "le" + ], + [ + "d", + "ru" + ], + [ + "d", + "nie" + ], + [ + "t", + "ów" + ], + [ + "owy", + "m" + ], + [ + "by", + "ła" + ], + [ + "k", + "re" + ], + [ + "ow", + "ą" + ], + [ + "u", + "sta" + ], + [ + "ki", + "l" + ], + [ + "u", + "ro" + ], + [ + "ł", + "ą" + ], + [ + "ka", + "r" + ], + [ + "d", + "ę" + ], + [ + "rz", + "ę" + ], + [ + "ch", + "y" + ], + [ + "ó", + "b" + ], + [ + "te", + "k" + ], + [ + "d", + "ro" + ], + [ + "T", + "e" + ], + [ + "ni", + "o" + ], + [ + "cze", + "go" + ], + [ + "B", + "o" + ], + [ + "p", + "ię" + ], + [ + "t", + "k" + ], + [ + "ko", + "ń" + ], + [ + "M", + "o" + ], + [ + "R", + "a" + ], + [ + "l", + "nie" + ], + [ + "sz", + "ą" + ], + [ + "g", + "ru" + ], + [ + "ko", + "m" + ], + [ + "cz", + "ne" + ], + [ + "pa", + "r" + ], + [ + "t", + "ka" + ], + [ + "wię", + "k" + ], + [ + "t", + "ru" + ], + [ + "e", + "k" + ], + [ + "ni", + "ą" + ], + [ + "t", + "ą" + ], + [ + "owa", + "nie" + ], + [ + "u", + "wa" + ], + [ + "zo", + "sta" + ], + [ + "te", + "re" + ], + [ + "bu", + "d" + ], + [ + "ch", + "od" + ], + [ + "C", + "zy" + ], + [ + "p", + "ły" + ], + [ + "s", + "pe" + ], + [ + "da", + "r" + ], + [ + "kt", + "u" + ], + [ + "cz", + "nych" + ], + [ + "p", + "la" + ], + [ + "kie", + "j" + ], + [ + "ra", + "n" + ], + [ + "ró", + "ż" + ], + [ + "na", + "wet" + ], + [ + "u", + "m" + ], + [ + "c", + "ię" + ], + [ + "t", + "nie" + ], + [ + "a", + "u" + ], + [ + "z", + "ło" + ], + [ + "sz", + "ę" + ], + [ + "k", + "ry" + ], + [ + "ski", + "m" + ], + [ + "rzą", + "d" + ], + [ + "d", + "i" + ], + [ + "R", + "o" + ], + [ + "s", + "praw" + ], + [ + "moż", + "na" + ], + [ + "miesz", + "ka" + ], + [ + "l", + "ne" + ], + [ + "dzie", + "j" + ], + [ + "t", + "wa" + ], + [ + "ka", + "z" + ], + [ + "my", + "ś" + ], + [ + "t", + "ro" + ], + [ + "ś", + "mie" + ], + [ + "tak", + "że" + ], + [ + "S", + "ta" + ], + [ + "n", + "s" + ], + [ + "sz", + "u" + ], + [ + "szy", + "ch" + ], + [ + "g", + "dzie" + ], + [ + "kie", + "dy" + ], + [ + "e", + "j" + ], + [ + "h", + "a" + ], + [ + "ok", + "re" + ], + [ + "L", + "e" + ], + [ + "c", + "ą" + ], + [ + "P", + "rzy" + ], + [ + "m", + "niej" + ], + [ + "re", + "m" + ], + [ + "z", + "w" + ], + [ + "ma", + "r" + ], + [ + "W", + "ie" + ], + [ + "ny", + "mi" + ], + [ + "wię", + "c" + ], + [ + "pi", + "s" + ], + [ + "ó", + "ł" + ], + [ + "ro", + "dzi" + ], + [ + "mi", + "ni" + ], + [ + "m", + "ę" + ], + [ + "z", + "da" + ], + [ + "re", + "k" + ], + [ + "o", + "sta" + ], + [ + "st", + "rze" + ], + [ + "ka", + "ż" + ], + [ + "sz", + "o" + ], + [ + "or", + "ga" + ], + [ + "ni", + "ków" + ], + [ + "w", + "sze" + ], + [ + "sz", + "ko" + ], + [ + "r", + "wa" + ], + [ + "wa", + "ż" + ], + [ + "pow", + "ia" + ], + [ + "jed", + "no" + ], + [ + "ka", + "ch" + ], + [ + "d", + "nia" + ], + [ + "jący", + "ch" + ], + [ + "M", + "ar" + ], + [ + "że", + "by" + ], + [ + "ni", + "ż" + ], + [ + "r", + "ow" + ], + [ + "u", + "mie" + ], + [ + "g", + "lą" + ], + [ + "S", + "z" + ], + [ + "to", + "r" + ], + [ + "mu", + "si" + ], + [ + "ł", + "owie" + ], + [ + "pra", + "cy" + ], + [ + "W", + "i" + ], + [ + "ną", + "ł" + ], + [ + "da", + "ć" + ], + [ + "ko", + "na" + ], + [ + "pie", + "r" + ], + [ + "cz", + "nej" + ], + [ + "stan", + "owi" + ], + [ + "na", + "s" + ], + [ + "te", + "le" + ], + [ + "na", + "le" + ], + [ + "T", + "a" + ], + [ + "e", + "r" + ], + [ + "ż", + "ą" + ], + [ + "czy", + "ć" + ], + [ + "cze", + "j" + ], + [ + "O", + "d" + ], + [ + "sta", + "wi" + ], + [ + "ra", + "j" + ], + [ + "który", + "ch" + ], + [ + "st", + "ą" + ], + [ + "ce", + "j" + ], + [ + "bar", + "dziej" + ], + [ + "pie", + "rw" + ], + [ + "ne", + "k" + ], + [ + "ni", + "m" + ], + [ + "ci", + "u" + ], + [ + "czy", + "wi" + ], + [ + ")", + "," + ], + [ + "z", + "wy" + ], + [ + "ś", + "rod" + ], + [ + "s", + "ce" + ], + [ + "\"", + "," + ], + [ + "ch", + "ę" + ], + [ + "te", + "raz" + ], + [ + "ńst", + "wa" + ], + [ + "co", + "ś" + ], + [ + "w", + "ał" + ], + [ + "wy", + "da" + ], + [ + "prze", + "ci" + ], + [ + "py", + "ta" + ], + [ + "od", + "powie" + ], + [ + "któ", + "ra" + ], + [ + "wie", + "l" + ], + [ + "ni", + "ch" + ], + [ + "in", + "for" + ], + [ + "st", + "os" + ], + [ + "dze", + "nia" + ], + [ + "k", + "ro" + ], + [ + "A", + "n" + ], + [ + "o", + "t" + ], + [ + "pa", + "ni" + ], + [ + "t", + "ał" + ], + [ + "by", + "ły" + ], + [ + "wa", + "ć" + ], + [ + "któ", + "rzy" + ], + [ + "d", + "ow" + ], + [ + "m", + "ó" + ], + [ + "mi", + "ał" + ], + [ + "C", + "o" + ], + [ + "z", + "ł" + ], + [ + "ni", + "cy" + ], + [ + "pi", + "sa" + ], + [ + "o", + "ne" + ], + [ + "re", + "sz" + ], + [ + "s", + "cy" + ], + [ + "w", + "ą" + ], + [ + "de", + "cy" + ], + [ + "mia", + "st" + ], + [ + "li", + "wo" + ], + [ + "d", + "ź" + ], + [ + "k", + "la" + ], + [ + "wo", + "j" + ], + [ + "d", + "wa" + ], + [ + "s", + "ji" + ], + [ + "ma", + "ją" + ], + [ + "J", + "ak" + ], + [ + "rów", + "nie" + ], + [ + "P", + "i" + ], + [ + "z", + "wią" + ], + [ + "T", + "y" + ], + [ + "h", + "i" + ], + [ + "sze", + "j" + ], + [ + "st", + "wa" + ], + [ + "mię", + "dzy" + ], + [ + "orga", + "ni" + ], + [ + "ch", + "u" + ], + [ + "nt", + "ów" + ], + [ + "ta", + "r" + ], + [ + "ste", + "r" + ], + [ + "kła", + "d" + ], + [ + "os", + "ob" + ], + [ + "ó", + "r" + ], + [ + "bę", + "dą" + ], + [ + "przeci", + "w" + ], + [ + "k", + "ow" + ], + [ + "ta", + "ch" + ], + [ + "go", + "dzi" + ], + [ + "a", + "li" + ], + [ + "o", + "j" + ], + [ + "d", + "ł" + ], + [ + "cze", + "nia" + ], + [ + "lo", + "gi" + ], + [ + "P", + "ro" + ], + [ + "l", + "nych" + ], + [ + "n", + "ku" + ], + [ + "zna", + "j" + ], + [ + "W", + "ar" + ], + [ + "g", + "ę" + ], + [ + "I", + "I" + ], + [ + "ści", + "a" + ], + [ + "wła", + "śnie" + ], + [ + "równie", + "ż" + ], + [ + "czy", + "m" + ], + [ + "ró", + "d" + ], + [ + "za", + "le" + ], + [ + "sk", + "ą" + ], + [ + "pre", + "ze" + ], + [ + "na", + "u" + ], + [ + "wła", + "ści" + ], + [ + "ch", + "wi" + ], + [ + "R", + "e" + ], + [ + "h", + "o" + ], + [ + "f", + "un" + ], + [ + "st", + "wo" + ], + [ + "B", + "y" + ], + [ + "ta", + "kie" + ], + [ + "kil", + "ka" + ], + [ + "s", + "ły" + ], + [ + "t", + "ki" + ], + [ + "e", + "n" + ], + [ + "I", + "n" + ], + [ + "a", + "by" + ], + [ + "m", + "owa" + ], + [ + "w", + "u" + ], + [ + "prowa", + "dzi" + ], + [ + "ś", + "wie" + ], + [ + "i", + "i" + ], + [ + "mi", + "na" + ], + [ + "trzy", + "ma" + ], + [ + "wszyst", + "ko" + ], + [ + "lu", + "dzi" + ], + [ + "sta", + "r" + ], + [ + "k", + "owa" + ], + [ + "ła", + "m" + ], + [ + "szy", + "m" + ], + [ + "świa", + "d" + ], + [ + "ni", + "i" + ], + [ + "który", + "m" + ], + [ + "powie", + "dział" + ], + [ + "by", + "m" + ], + [ + "pu", + "bli" + ], + [ + "po", + "dob" + ], + [ + "ała", + "m" + ], + [ + "ty", + "w" + ], + [ + "cze", + "nie" + ], + [ + "n", + "ów" + ], + [ + "l", + "nego" + ], + [ + "ni", + "os" + ], + [ + "ń", + "ski" + ], + [ + "p", + "ró" + ], + [ + "n", + "ow" + ], + [ + "po", + "z" + ], + [ + "ja", + "kie" + ], + [ + "kole", + "j" + ], + [ + "po", + "da" + ], + [ + "sze", + "go" + ], + [ + "o", + "ko" + ], + [ + "ka", + "mi" + ], + [ + "ob", + "e" + ], + [ + "cz", + "łowie" + ], + [ + "za", + "ch" + ], + [ + "dzie", + "ć" + ], + [ + "tu", + "ry" + ], + [ + "trze", + "ba" + ], + [ + "le", + "m" + ], + [ + "wo", + "je" + ], + [ + "z", + "robi" + ], + [ + "cz", + "nego" + ], + [ + "bez", + "pie" + ], + [ + "t", + "rz" + ], + [ + "ch", + "ci" + ], + [ + "2", + "00" + ], + [ + "u", + "r" + ], + [ + "ma", + "m" + ], + [ + "t", + "wier" + ], + [ + "l", + "ny" + ], + [ + "czy", + "li" + ], + [ + "P", + "od" + ], + [ + "wła", + "s" + ], + [ + "wa", + "l" + ], + [ + "wię", + "cej" + ], + [ + "ni", + "ć" + ], + [ + "owi", + "ą" + ], + [ + "gło", + "s" + ], + [ + "go", + "spo" + ], + [ + "w", + "ę" + ], + [ + "ó", + "d" + ], + [ + "mo", + "c" + ], + [ + "sz", + "cza" + ], + [ + "ne", + "m" + ], + [ + "te", + "dy" + ], + [ + "ł", + "od" + ], + [ + "z", + "mie" + ], + [ + "sz", + "ło" + ], + [ + "czy", + "ł" + ], + [ + "pre", + "zy" + ], + [ + "pier", + "wszy" + ], + [ + "by", + "wa" + ], + [ + "sz", + "czę" + ], + [ + "u", + "l" + ], + [ + "dzie", + "ci" + ], + [ + "ko", + "rzy" + ], + [ + "że", + "li" + ], + [ + "roz", + "umie" + ], + [ + "wie", + "m" + ], + [ + "roz", + "po" + ], + [ + "je", + "m" + ], + [ + "ry", + "wa" + ], + [ + "gra", + "ni" + ], + [ + "l", + "ności" + ], + [ + "n", + "k" + ], + [ + "za", + "cji" + ], + [ + "de", + "m" + ], + [ + "ja", + "ki" + ], + [ + "P", + "ra" + ], + [ + "d", + "rze" + ], + [ + "d", + "ia" + ], + [ + "T", + "ak" + ], + [ + "f", + "o" + ], + [ + "tra", + "fi" + ], + [ + "S", + "a" + ], + [ + "c", + "ał" + ], + [ + "ma", + "t" + ], + [ + "ob", + "owią" + ], + [ + "cią", + "g" + ], + [ + "ta", + "j" + ], + [ + "al", + "bo" + ], + [ + "D", + "la" + ], + [ + "y", + "y" + ], + [ + "do", + "mo" + ], + [ + "c", + "ją" + ], + [ + "e", + "le" + ], + [ + "fi", + "r" + ], + [ + "b", + "ro" + ], + [ + "n", + "ta" + ], + [ + "cz", + "ny" + ], + [ + "pro", + "ce" + ], + [ + "za", + "sa" + ], + [ + "ró", + "ci" + ], + [ + "spra", + "wie" + ], + [ + "l", + "nej" + ], + [ + "o", + "gó" + ], + [ + "ch", + "ce" + ], + [ + "os", + "ób" + ], + [ + "ży", + "cie" + ], + [ + "czywi", + "ście" + ], + [ + "z", + "go" + ], + [ + "ko", + "ści" + ], + [ + "czo", + "raj" + ], + [ + "b", + "or" + ], + [ + "n", + "owa" + ], + [ + "in", + "tere" + ], + [ + "na", + "m" + ], + [ + "le", + "j" + ], + [ + "pow", + "od" + ], + [ + "sie", + "bie" + ], + [ + "le", + "p" + ], + [ + "de", + "k" + ], + [ + "cie", + "ż" + ], + [ + "si", + "ł" + ], + [ + "szcze", + "gó" + ], + [ + "k", + "ró" + ], + [ + "ko", + "bie" + ], + [ + "nie", + "go" + ], + [ + "t", + "ku" + ], + [ + "War", + "sza" + ], + [ + "ta", + "ki" + ], + [ + "spo", + "łe" + ], + [ + "prac", + "ow" + ], + [ + "chy", + "ba" + ], + [ + "dzie", + "n" + ], + [ + "we", + "j" + ], + [ + "N", + "o" + ], + [ + "ob", + "a" + ], + [ + "pó", + "ź" + ], + [ + "a", + "ni" + ], + [ + "ca", + "ch" + ], + [ + "s", + "p" + ], + [ + "ra", + "k" + ], + [ + "wie", + "sz" + ], + [ + "tu", + "a" + ], + [ + "s", + "ób" + ], + [ + "po", + "ś" + ], + [ + "bi", + "or" + ], + [ + "pow", + "in" + ], + [ + "ży", + "cia" + ], + [ + "Je", + "st" + ], + [ + "W", + "e" + ], + [ + "sa", + "m" + ], + [ + "wó", + "j" + ], + [ + "ko", + "mu" + ], + [ + "ma", + "ga" + ], + [ + "sta", + "nie" + ], + [ + "N", + "i" + ], + [ + "pro", + "gra" + ], + [ + "Na", + "j" + ], + [ + "19", + "9" + ], + [ + "st", + "ru" + ], + [ + "je", + "dy" + ], + [ + "o", + "fi" + ], + [ + "te", + "l" + ], + [ + "B", + "i" + ], + [ + "g", + "ar" + ], + [ + "u", + "li" + ], + [ + "ną", + "ć" + ], + [ + "Pol", + "sce" + ], + [ + "dob", + "rze" + ], + [ + "P", + "an" + ], + [ + "po", + "zy" + ], + [ + "dze", + "nie" + ], + [ + "dzie", + "c" + ], + [ + "de", + "j" + ], + [ + "u", + "st" + ], + [ + "ob", + "ie" + ], + [ + "k", + "sią" + ], + [ + "pa", + "mię" + ], + [ + "sta", + "w" + ], + [ + "pie", + "ro" + ], + [ + "spo", + "sób" + ], + [ + "te", + "ry" + ], + [ + "infor", + "ma" + ], + [ + "z", + "do" + ], + [ + "ści", + "ą" + ], + [ + "g", + "lę" + ], + [ + "ch", + "ro" + ], + [ + "z", + "ja" + ], + [ + "je", + "my" + ], + [ + "me", + "ry" + ], + [ + "bie", + "ra" + ], + [ + "n", + "ki" + ], + [ + "obe", + "c" + ], + [ + "wy", + "so" + ], + [ + "zi", + "o" + ], + [ + "1", + "0" + ], + [ + "u", + "sz" + ], + [ + "ch", + "i" + ], + [ + "po", + "trze" + ], + [ + "wie", + "le" + ], + [ + "se", + "r" + ], + [ + "war", + "to" + ], + [ + "a", + "d" + ], + [ + "se", + "k" + ], + [ + "sy", + "tua" + ], + [ + "które", + "j" + ], + [ + "owa", + "ne" + ], + [ + "ku", + "r" + ], + [ + "ar", + "t" + ], + [ + "pro", + "b" + ], + [ + "ko", + "mi" + ], + [ + "powia", + "da" + ], + [ + "r", + "owi" + ], + [ + "E", + "uro" + ], + [ + "le", + "ga" + ], + [ + "da", + "l" + ], + [ + "pe", + "r" + ], + [ + "ża", + "d" + ], + [ + "ó", + "j" + ], + [ + "do", + "mu" + ], + [ + "L", + "i" + ], + [ + "ży", + "ć" + ], + [ + "po", + "tem" + ], + [ + "ty", + "s" + ], + [ + "wz", + "glę" + ], + [ + "au", + "to" + ], + [ + "K", + "ie" + ], + [ + "wy", + "ż" + ], + [ + "wa", + "nia" + ], + [ + "że", + "j" + ], + [ + "1", + "5" + ], + [ + "re", + "n" + ], + [ + "kil", + "ku" + ], + [ + "1", + "8" + ], + [ + "L", + "u" + ], + [ + "o", + "ny" + ], + [ + "c", + "ki" + ], + [ + "wa", + "li" + ], + [ + "w", + "ra" + ], + [ + "z", + "m" + ], + [ + "li", + "cz" + ], + [ + "ws", + "pół" + ], + [ + "pow", + "o" + ], + [ + "fi", + "na" + ], + [ + "e", + "l" + ], + [ + "le", + "k" + ], + [ + "pi", + "ta" + ], + [ + "pad", + "ku" + ], + [ + "ko", + "nt" + ], + [ + "ne", + "r" + ], + [ + "po", + "ja" + ], + [ + "okre", + "ś" + ], + [ + "ń", + "skiego" + ], + [ + "ko", + "nie" + ], + [ + "za", + "wsze" + ], + [ + "wy", + "ch" + ], + [ + "fi", + "l" + ], + [ + "m", + "ał" + ], + [ + "d", + "ał" + ], + [ + "w", + "tedy" + ], + [ + "go", + "t" + ], + [ + "cy", + "ch" + ], + [ + "zost", + "ał" + ], + [ + "ra", + "ch" + ], + [ + "osta", + "tni" + ], + [ + "st", + "ów" + ], + [ + "ob", + "ra" + ], + [ + "mog", + "ą" + ], + [ + "gospo", + "dar" + ], + [ + "M", + "ie" + ], + [ + "p", + "li" + ], + [ + "do", + "ty" + ], + [ + "wszyst", + "kich" + ], + [ + "je", + "den" + ], + [ + "in", + "nych" + ], + [ + "stę", + "pu" + ], + [ + "z", + "ji" + ], + [ + "t", + "łu" + ], + [ + "te", + "mu" + ], + [ + "ś", + "niej" + ], + [ + "stą", + "pi" + ], + [ + "s", + "ów" + ], + [ + "w", + "cze" + ], + [ + "no", + "si" + ], + [ + "dz", + "ię" + ], + [ + "mi", + "ała" + ], + [ + "ch", + "ni" + ], + [ + "G", + "o" + ], + [ + "spo", + "tka" + ], + [ + "śmie", + "r" + ], + [ + "świa", + "t" + ], + [ + "W", + "o" + ], + [ + "na", + "ch" + ], + [ + "ro", + "k" + ], + [ + "tu", + "ra" + ], + [ + "raz", + "em" + ], + [ + "c", + "ę" + ], + [ + "owa", + "ny" + ], + [ + "k", + "rzy" + ], + [ + "pro", + "je" + ], + [ + "liwo", + "ści" + ], + [ + "po", + "nad" + ], + [ + "dz", + "ę" + ], + [ + "rze", + "nia" + ], + [ + "G", + "dy" + ], + [ + "d", + "wó" + ], + [ + "ku", + "ra" + ], + [ + "s", + "em" + ], + [ + "cza", + "su" + ], + [ + "cz", + "nym" + ], + [ + "z", + "wo" + ], + [ + "ow", + "ała" + ], + [ + "czy", + "n" + ], + [ + "cho", + "ć" + ], + [ + "pro", + "du" + ], + [ + "spe", + "cja" + ], + [ + "d", + "ra" + ], + [ + "czy", + "na" + ], + [ + "przed", + "stawi" + ], + [ + "sła", + "w" + ], + [ + "ma", + "l" + ], + [ + "cie", + "m" + ], + [ + "każ", + "dy" + ], + [ + "i", + "st" + ], + [ + "o", + "kaz" + ], + [ + "przy", + "ja" + ], + [ + "pa", + "ńst" + ], + [ + "3", + "0" + ], + [ + "po", + "ko" + ], + [ + "do", + "m" + ], + [ + "swo", + "je" + ], + [ + "jest", + "em" + ], + [ + "men", + "ta" + ], + [ + "W", + "a" + ], + [ + "prze", + "cież" + ], + [ + "dzi", + "a" + ], + [ + "szy", + "b" + ], + [ + "sk", + "ła" + ], + [ + "P", + "ie" + ], + [ + "dzi", + "ł" + ], + [ + "że", + "nie" + ], + [ + "które", + "go" + ], + [ + "1", + "2" + ], + [ + "że", + "nia" + ], + [ + "mi", + "nu" + ], + [ + "tru", + "d" + ], + [ + "k", + "owi" + ], + [ + "gł", + "ów" + ], + [ + "mo", + "r" + ], + [ + "B", + "a" + ], + [ + "d", + "ów" + ], + [ + "d", + "wie" + ], + [ + "dłu", + "g" + ], + [ + "J", + "u" + ], + [ + "cz", + "ną" + ], + [ + "je", + "śli" + ], + [ + "u", + "ży" + ], + [ + "ch", + "ło" + ], + [ + "do", + "da" + ], + [ + "zu", + "je" + ], + [ + "ó", + "ż" + ], + [ + "po", + "czą" + ], + [ + "poli", + "tycz" + ], + [ + "D", + "z" + ], + [ + "s", + "prze" + ], + [ + "s", + "pół" + ], + [ + "u", + "je" + ], + [ + "w", + "czoraj" + ], + [ + "cz", + "ni" + ], + [ + "dwó", + "ch" + ], + [ + "p", + "ę" + ], + [ + "u", + "cze" + ], + [ + "cz", + "na" + ], + [ + "owa", + "li" + ], + [ + "Pol", + "ski" + ], + [ + "c", + "ały" + ], + [ + "c", + "ałe" + ], + [ + "w", + "em" + ], + [ + "ni", + "ł" + ], + [ + "ow", + "ę" + ], + [ + "po", + "r" + ], + [ + "ko", + "l" + ], + [ + "me", + "nt" + ], + [ + "zwią", + "z" + ], + [ + "te", + "ra" + ], + [ + "dru", + "gie" + ], + [ + "g", + "nie" + ], + [ + "k", + "cji" + ], + [ + "ż", + "czy" + ], + [ + "la", + "n" + ], + [ + "la", + "r" + ], + [ + "pa", + "na" + ], + [ + "poli", + "ty" + ], + [ + "k", + "ty" + ], + [ + "sze", + "dł" + ], + [ + "sty", + "tu" + ], + [ + "ś", + "ród" + ], + [ + "dzie", + "ń" + ], + [ + "wszyst", + "kim" + ], + [ + "ch", + "e" + ], + [ + "ty", + "go" + ], + [ + "pro", + "c" + ], + [ + "Je", + "d" + ], + [ + "jące", + "go" + ], + [ + "C", + "ze" + ], + [ + "ar", + "ty" + ], + [ + "l", + "nym" + ], + [ + "się", + "cy" + ], + [ + "wie", + "lu" + ], + [ + "we", + "r" + ], + [ + "kto", + "r" + ], + [ + "st", + "ał" + ], + [ + "pa", + "ra" + ], + [ + "s", + "ło" + ], + [ + ".", + "," + ], + [ + "2", + "0" + ], + [ + "miejs", + "ce" + ], + [ + "cz", + "ło" + ], + [ + "mi", + "n" + ], + [ + "usta", + "wy" + ], + [ + "B", + "u" + ], + [ + "ma", + "n" + ], + [ + "Mo", + "że" + ], + [ + "u", + "dział" + ], + [ + "ko", + "sz" + ], + [ + "pi", + "ą" + ], + [ + "ł", + "ów" + ], + [ + "t", + "ry" + ], + [ + "cz", + "ki" + ], + [ + "dzi", + "ć" + ], + [ + "mu", + "je" + ], + [ + "wó", + "dz" + ], + [ + "Ko", + "mi" + ], + [ + "m", + "łod" + ], + [ + "p", + "le" + ], + [ + "sz", + "tał" + ], + [ + "pa", + "rt" + ], + [ + "uwa", + "ża" + ], + [ + "we", + "go" + ], + [ + "mó", + "gł" + ], + [ + "rze", + "cz" + ], + [ + "wy", + "ra" + ], + [ + "cza", + "sie" + ], + [ + "cho", + "dzą" + ], + [ + "mia", + "sta" + ], + [ + "cze", + "ka" + ], + [ + "tro", + "chę" + ], + [ + "ci", + "ł" + ], + [ + "wa", + "ru" + ], + [ + "wia", + "domo" + ], + [ + "peł", + "nie" + ], + [ + "o", + "ni" + ], + [ + "my", + "sł" + ], + [ + "ob", + "ro" + ], + [ + "wszyst", + "kie" + ], + [ + "na", + "to" + ], + [ + "le", + "pie" + ], + [ + "da", + "ń" + ], + [ + "de", + "r" + ], + [ + "pe", + "j" + ], + [ + "ży", + "ł" + ], + [ + "kto", + "ś" + ], + [ + "moż", + "li" + ], + [ + "ce", + "nt" + ], + [ + "ge", + "n" + ], + [ + "zwy", + "k" + ], + [ + "n", + "ków" + ], + [ + "wa", + "nie" + ], + [ + "l", + "ni" + ], + [ + "ma", + "sz" + ], + [ + "fina", + "ns" + ], + [ + "w", + "nios" + ], + [ + "na", + "z" + ], + [ + "na", + "mi" + ], + [ + "ma", + "ch" + ], + [ + "Po", + "la" + ], + [ + "K", + "on" + ], + [ + "sta", + "ć" + ], + [ + "myś", + "l" + ], + [ + "praw", + "dę" + ], + [ + "D", + "zie" + ], + [ + "p", + "owa" + ], + [ + "da", + "nia" + ], + [ + "ku", + "l" + ], + [ + "pra", + "wa" + ], + [ + "pro", + "stu" + ], + [ + "K", + "u" + ], + [ + "S", + "ej" + ], + [ + "o", + "m" + ], + [ + "za", + "wod" + ], + [ + "wy", + "ja" + ], + [ + "B", + "e" + ], + [ + "k", + "lu" + ], + [ + "mi", + "an" + ], + [ + "czy", + "ch" + ], + [ + "K", + "to" + ], + [ + "mie", + "c" + ], + [ + "wó", + "r" + ], + [ + "S", + "o" + ], + [ + "zna", + "czy" + ], + [ + "g", + "ą" + ], + [ + "mi", + "li" + ], + [ + "sta", + "wie" + ], + [ + "S", + "ą" + ], + [ + "k", + "ształ" + ], + [ + "nę", + "ła" + ], + [ + "Dz", + "ię" + ], + [ + "le", + "cz" + ], + [ + "pa", + "ństwa" + ], + [ + "sa", + "mi" + ], + [ + "l", + "no" + ], + [ + "ż", + "u" + ], + [ + "ka", + "za" + ], + [ + "ma", + "wia" + ], + [ + "my", + "śli" + ], + [ + "we", + "st" + ], + [ + "s", + "ja" + ], + [ + "po", + "nie" + ], + [ + "dzi", + "ś" + ], + [ + "Je", + "śli" + ], + [ + "słu", + "cha" + ], + [ + "S", + "e" + ], + [ + "po", + "m" + ], + [ + "na", + "rod" + ], + [ + "mery", + "ka" + ], + [ + "P", + "re" + ], + [ + "a", + "t" + ], + [ + "n", + "dy" + ], + [ + "w", + "nę" + ], + [ + "ro", + "bo" + ], + [ + "pra", + "wo" + ], + [ + "d", + "niu" + ], + [ + "we", + "n" + ], + [ + "naj", + "mniej" + ], + [ + "mini", + "stra" + ], + [ + "sz", + "ka" + ], + [ + "ci", + "ć" + ], + [ + "dłu", + "go" + ], + [ + "towa", + "rzy" + ], + [ + "póź", + "niej" + ], + [ + "R", + "y" + ], + [ + "s", + "pa" + ], + [ + "da", + "ch" + ], + [ + "tu", + "taj" + ], + [ + "ws", + "pó" + ], + [ + "m", + "l" + ], + [ + "ś", + "wię" + ], + [ + "ow", + "ski" + ], + [ + "be", + "c" + ], + [ + "pow", + "i" + ], + [ + "za", + "j" + ], + [ + "poli", + "cja" + ], + [ + "o", + "by" + ], + [ + "w", + "ska" + ], + [ + "po", + "dej" + ], + [ + "by", + "t" + ], + [ + "od", + "e" + ], + [ + "raz", + "ie" + ], + [ + "b", + "ą" + ], + [ + "d", + "ało" + ], + [ + "kie", + "row" + ], + [ + "m", + "ą" + ], + [ + "w", + "ski" + ], + [ + "z", + "mu" + ], + [ + "ra", + "mi" + ], + [ + "Po", + "li" + ], + [ + "czas", + "em" + ], + [ + "a", + "ż" + ], + [ + "sz", + "czy" + ], + [ + "ją", + "ca" + ], + [ + "pra", + "wie" + ], + [ + "nale", + "ży" + ], + [ + "g", + "ów" + ], + [ + "ty", + "le" + ], + [ + "ku", + "ję" + ], + [ + "do", + "ku" + ], + [ + "glą", + "da" + ], + [ + "dzie", + "li" + ], + [ + "lu", + "dzie" + ], + [ + "ne", + "ra" + ], + [ + "l", + "na" + ], + [ + "mę", + "żczy" + ], + [ + "gł", + "ę" + ], + [ + "g", + "ła" + ], + [ + "mie", + "ć" + ], + [ + "sa", + "me" + ], + [ + "k", + "rę" + ], + [ + "o", + "ce" + ], + [ + "d", + "owa" + ], + [ + "cz", + "ar" + ], + [ + "sz", + "an" + ], + [ + "jest", + "e" + ], + [ + "z", + "mia" + ], + [ + "powie", + "dzieć" + ], + [ + "M", + "u" + ], + [ + "po", + "mo" + ], + [ + "dzie", + "sią" + ], + [ + "cie", + "l" + ], + [ + "przy", + "ję" + ], + [ + "in", + "ne" + ], + [ + "Mi", + "ni" + ], + [ + "wcze", + "śniej" + ], + [ + "st", + "rzy" + ], + [ + "fun", + "k" + ], + [ + "n", + "owe" + ], + [ + "la", + "ta" + ], + [ + "o", + "no" + ], + [ + "u", + "ch" + ], + [ + "w", + "róci" + ], + [ + "na", + "r" + ], + [ + "le", + "ka" + ], + [ + "le", + "nia" + ], + [ + "C", + "e" + ], + [ + "w", + "pły" + ], + [ + "za", + "pew" + ], + [ + "pra", + "wi" + ], + [ + "jak", + "by" + ], + [ + "kra", + "ju" + ], + [ + "B", + "ar" + ], + [ + "J", + "an" + ], + [ + "I", + "E" + ], + [ + "te", + "mat" + ], + [ + "re", + "ali" + ], + [ + "lo", + "ka" + ], + [ + "W", + "ła" + ], + [ + "g", + "rze" + ], + [ + "lepie", + "j" + ], + [ + "z", + "wie" + ], + [ + "nu", + "je" + ], + [ + "stro", + "ny" + ], + [ + "S", + "A" + ], + [ + "je", + "ch" + ], + [ + "Ch", + "o" + ], + [ + "i", + "le" + ], + [ + "k", + "ół" + ], + [ + "ra", + "d" + ], + [ + "pe", + "ra" + ], + [ + "mieszka", + "ń" + ], + [ + "D", + "zi" + ], + [ + "a", + "m" + ], + [ + "h", + "e" + ], + [ + "s", + "ę" + ], + [ + "ru", + "m" + ], + [ + "de", + "nt" + ], + [ + "prezy", + "den" + ], + [ + "1", + "6" + ], + [ + "W", + "szy" + ], + [ + "t", + "ow" + ], + [ + "u", + "zna" + ], + [ + "ż", + "ar" + ], + [ + "ksią", + "ż" + ], + [ + "l", + "ną" + ], + [ + "dzie", + "w" + ], + [ + "cj", + "ona" + ], + [ + "pod", + "czas" + ], + [ + "rzą", + "du" + ], + [ + "R", + "ze" + ], + [ + "i", + "na" + ], + [ + "ły", + "m" + ], + [ + "d", + "wu" + ], + [ + "n", + "p" + ], + [ + "cze", + "r" + ], + [ + "tele", + "wi" + ], + [ + "D", + "e" + ], + [ + "d", + "rz" + ], + [ + "i", + "ż" + ], + [ + "ń", + "skiej" + ], + [ + "na", + "stęp" + ], + [ + "sy", + "j" + ], + [ + "jące", + "j" + ], + [ + "sia", + "da" + ], + [ + "intere", + "s" + ], + [ + "ist", + "nie" + ], + [ + "ta", + "kich" + ], + [ + "c", + "kiego" + ], + [ + "g", + "ry" + ], + [ + "st", + "rz" + ], + [ + "st", + "wier" + ], + [ + "przy", + "kład" + ], + [ + "czę", + "ści" + ], + [ + "słu", + "ż" + ], + [ + "kró", + "t" + ], + [ + "za", + "m" + ], + [ + "by", + "li" + ], + [ + "t", + "wie" + ], + [ + "ni", + "gdy" + ], + [ + "ce", + "go" + ], + [ + "owie", + "m" + ], + [ + "jący", + "m" + ], + [ + "5", + "0" + ], + [ + "b", + "ry" + ], + [ + "chwi", + "li" + ], + [ + "dla", + "tego" + ], + [ + "ska", + "r" + ], + [ + "pre", + "mie" + ], + [ + "zale", + "ż" + ], + [ + "l", + "ność" + ], + [ + "t", + "ne" + ], + [ + "sz", + "pita" + ], + [ + "rze", + "czy" + ], + [ + "ce", + "n" + ], + [ + "dy", + "sku" + ], + [ + "jed", + "nym" + ], + [ + "g", + "le" + ], + [ + "ś", + "nia" + ], + [ + "ję", + "zy" + ], + [ + "spra", + "wa" + ], + [ + "R", + "os" + ], + [ + "ta", + "ka" + ], + [ + "ności", + "ą" + ], + [ + "wią", + "za" + ], + [ + "An", + "drze" + ], + [ + "kont", + "ro" + ], + [ + "o", + "czy" + ], + [ + "kra", + "j" + ], + [ + "chci", + "ał" + ], + [ + "ś", + "la" + ], + [ + "no", + "c" + ], + [ + "in", + "ter" + ], + [ + "t", + "rwa" + ], + [ + "le", + "tni" + ], + [ + "da", + "lej" + ], + [ + "no", + "r" + ], + [ + "prze", + "j" + ], + [ + "czo", + "ne" + ], + [ + "jaki", + "ś" + ], + [ + "o", + "pi" + ], + [ + "u", + "ra" + ], + [ + "ł", + "ę" + ], + [ + "po", + "zna" + ], + [ + "je", + "żeli" + ], + [ + "re", + "dni" + ], + [ + "cze", + "s" + ], + [ + "ob", + "raz" + ], + [ + "świa", + "ta" + ], + [ + "ńst", + "wo" + ], + [ + "odpowie", + "dzi" + ], + [ + "oko", + "ło" + ], + [ + "g", + "na" + ], + [ + "m", + "ło" + ], + [ + "na", + "prawdę" + ], + [ + "do", + "piero" + ], + [ + "pa", + "da" + ], + [ + "cie", + "ka" + ], + [ + "zost", + "ała" + ], + [ + "Kie", + "dy" + ], + [ + "k", + "się" + ], + [ + "po", + "zosta" + ], + [ + "wy", + "m" + ], + [ + "pro", + "szę" + ], + [ + "mi", + "o" + ], + [ + "mie", + "sią" + ], + [ + "gra", + "fi" + ], + [ + "ri", + "i" + ], + [ + "pię", + "k" + ], + [ + "więk", + "szo" + ], + [ + "jakie", + "ś" + ], + [ + "1", + "7" + ], + [ + "C", + "i" + ], + [ + "z", + "ę" + ], + [ + "z", + "ało" + ], + [ + "st", + "em" + ], + [ + "sz", + "ał" + ], + [ + "ma", + "ter" + ], + [ + "wie", + "k" + ], + [ + "co", + "raz" + ], + [ + "sia", + "j" + ], + [ + "P", + "e" + ], + [ + "S", + "L" + ], + [ + "przy", + "zna" + ], + [ + "me", + "t" + ], + [ + "zna", + "le" + ], + [ + "swo", + "ich" + ], + [ + "da", + "je" + ], + [ + "bi", + "o" + ], + [ + "czę", + "sto" + ], + [ + "ś", + "le" + ], + [ + "ta", + "mi" + ], + [ + "miejs", + "c" + ], + [ + "T", + "u" + ], + [ + "m", + "od" + ], + [ + "u", + "rzę" + ], + [ + "z", + "oba" + ], + [ + "sz", + "tu" + ], + [ + "mi", + "ło" + ], + [ + "ję", + "cia" + ], + [ + "prob", + "le" + ], + [ + "ta", + "kiego" + ], + [ + "kie", + "ru" + ], + [ + "pi", + "ł" + ], + [ + "jąc", + "ą" + ], + [ + "samo", + "chod" + ], + [ + "F", + "ran" + ], + [ + "K", + "rzy" + ], + [ + "po", + "za" + ], + [ + "mi", + "ar" + ], + [ + "cze", + "k" + ], + [ + "pi", + "a" + ], + [ + "ca", + "mi" + ], + [ + "n", + "owo" + ], + [ + "ma", + "my" + ], + [ + "du", + "żo" + ], + [ + "se", + "n" + ], + [ + "zwią", + "za" + ], + [ + "m", + "ało" + ], + [ + "sł", + "owa" + ], + [ + "ogó", + "le" + ], + [ + "k", + "ło" + ], + [ + "re", + "gu" + ], + [ + "sa", + "my" + ], + [ + "mini", + "ster" + ], + [ + "t", + "i" + ], + [ + "Ż", + "y" + ], + [ + "po", + "le" + ], + [ + "po", + "sł" + ], + [ + "cze", + "ń" + ], + [ + "tłu", + "ma" + ], + [ + "t", + "wór" + ], + [ + "wy", + "bor" + ], + [ + "spo", + "ko" + ], + [ + "k", + "li" + ], + [ + "wy", + "korzy" + ], + [ + "du", + "je" + ], + [ + "w", + "spo" + ], + [ + "ż", + "d" + ], + [ + "la", + "tach" + ], + [ + "cie", + "li" + ], + [ + "przy", + "j" + ], + [ + "se", + "ł" + ], + [ + "wy", + "kona" + ], + [ + "nic", + "twa" + ], + [ + "st", + "or" + ], + [ + "mi", + "l" + ], + [ + "re", + "j" + ], + [ + "czy", + "ta" + ], + [ + "pyta", + "nie" + ], + [ + "potrze", + "b" + ], + [ + "u", + "zy" + ], + [ + "ce", + "r" + ], + [ + "sta", + "wia" + ], + [ + "za", + "wie" + ], + [ + "rzy", + "ć" + ], + [ + "dy", + "re" + ], + [ + "bud", + "że" + ], + [ + "Z", + "e" + ], + [ + "b", + "owiem" + ], + [ + "ce", + "m" + ], + [ + "M", + "y" + ], + [ + "le", + "nie" + ], + [ + "naj", + "bardziej" + ], + [ + "1", + "4" + ], + [ + "o", + "czywiście" + ], + [ + "zost", + "ały" + ], + [ + "miejs", + "cu" + ], + [ + "d", + "r" + ], + [ + "e", + "g" + ], + [ + "w", + "ło" + ], + [ + "ś", + "ni" + ], + [ + "ty", + "ka" + ], + [ + "nia", + "ch" + ], + [ + "kt", + "ów" + ], + [ + "tu", + "je" + ], + [ + "pro", + "kura" + ], + [ + "os", + "oby" + ], + [ + "cyj", + "ne" + ], + [ + "pew", + "no" + ], + [ + "dru", + "gi" + ], + [ + "n", + "ci" + ], + [ + "ko", + "go" + ], + [ + "Nie", + "m" + ], + [ + "cha", + "rak" + ], + [ + "doty", + "czą" + ], + [ + "n", + "ka" + ], + [ + "to", + "m" + ], + [ + "pa", + "nie" + ], + [ + "pie", + "nię" + ], + [ + "przed", + "się" + ], + [ + "woje", + "wódz" + ], + [ + "ucze", + "st" + ], + [ + "wnę", + "trz" + ], + [ + "wy", + "bo" + ], + [ + "sta", + "ra" + ], + [ + "resz", + "cie" + ], + [ + "sprze", + "da" + ], + [ + "o", + "zna" + ], + [ + "któ", + "rą" + ], + [ + "wszy", + "scy" + ], + [ + "i", + "l" + ], + [ + "li", + "sty" + ], + [ + "prze", + "wod" + ], + [ + "prowa", + "dzo" + ], + [ + "Prze", + "d" + ], + [ + "powa", + "ż" + ], + [ + "S", + "po" + ], + [ + "za", + "mie" + ], + [ + "owa", + "niu" + ], + [ + "os", + "ie" + ], + [ + "bie", + "g" + ], + [ + "t", + "nych" + ], + [ + "ni", + "kt" + ], + [ + "za", + "bra" + ], + [ + "rów", + "no" + ], + [ + "ste", + "ty" + ], + [ + "cią", + "gu" + ], + [ + "z", + "wa" + ], + [ + "st", + "ała" + ], + [ + "po", + "rząd" + ], + [ + "sz", + "ar" + ], + [ + "dob", + "ry" + ], + [ + "hi", + "stor" + ], + [ + "1", + "3" + ], + [ + "ń", + "skich" + ], + [ + "po", + "praw" + ], + [ + "go", + "towa" + ], + [ + "ją", + "ł" + ], + [ + "pię", + "ć" + ], + [ + "okreś", + "lo" + ], + [ + "t", + "p" + ], + [ + "Je", + "żeli" + ], + [ + "O", + "r" + ], + [ + "W", + "oj" + ], + [ + "h", + "an" + ], + [ + "ko", + "ny" + ], + [ + "ku", + "je" + ], + [ + "dzie", + "się" + ], + [ + "tycz", + "nie" + ], + [ + "Te", + "raz" + ], + [ + "A", + "r" + ], + [ + "h", + "u" + ], + [ + "w", + "skiego" + ], + [ + "mówi", + "ą" + ], + [ + "d", + "owo" + ], + [ + "do", + "ść" + ], + [ + "kto", + "ra" + ], + [ + "o", + "gro" + ], + [ + "go", + "d" + ], + [ + "de", + "mo" + ], + [ + "M", + "e" + ], + [ + "n", + "r" + ], + [ + "o", + "pie" + ], + [ + "s", + "or" + ], + [ + "dzi", + "siaj" + ], + [ + "D", + "a" + ], + [ + "S", + "ie" + ], + [ + "t", + "re" + ], + [ + "pa", + "t" + ], + [ + "pu", + "szcza" + ], + [ + "stos", + "un" + ], + [ + "m", + "owy" + ], + [ + "z", + "decy" + ], + [ + "prowa", + "dza" + ], + [ + "cyj", + "nych" + ], + [ + "ml", + "n" + ], + [ + "je", + "cha" + ], + [ + "wo", + "li" + ], + [ + "cza", + "j" + ], + [ + "liwo", + "ść" + ], + [ + "na", + "dzie" + ], + [ + "za", + "czę" + ], + [ + "pro", + "po" + ], + [ + "naj", + "więk" + ], + [ + "czo", + "ny" + ], + [ + "for", + "ma" + ], + [ + "sytua", + "cji" + ], + [ + "a", + "meryka" + ], + [ + "t", + "le" + ], + [ + "za", + "koń" + ], + [ + "ce", + "p" + ], + [ + "cie", + "le" + ], + [ + "czę", + "ść" + ], + [ + "człowie", + "ka" + ], + [ + "A", + "l" + ], + [ + "p", + "rywa" + ], + [ + "z", + "byt" + ], + [ + "sz", + "cz" + ], + [ + "rzy", + "ł" + ], + [ + "czy", + "ła" + ], + [ + "ob", + "o" + ], + [ + "Ty", + "m" + ], + [ + "podob", + "nie" + ], + [ + "N", + "A" + ], + [ + "c", + "ka" + ], + [ + "przy", + "padku" + ], + [ + "pi", + "sy" + ], + [ + "Ro", + "z" + ], + [ + ".", + ":" + ], + [ + "wo", + "ła" + ], + [ + "nie", + "nia" + ], + [ + "zy", + "wa" + ], + [ + "fi", + "ka" + ], + [ + "w", + "ro" + ], + [ + "ni", + "ku" + ], + [ + "za", + "ś" + ], + [ + "wy", + "nika" + ], + [ + "owa", + "na" + ], + [ + "bi", + "a" + ], + [ + "ze", + "k" + ], + [ + "mówi", + "ł" + ], + [ + "gó", + "r" + ], + [ + "kol", + "wiek" + ], + [ + "Dzię", + "kuję" + ], + [ + "z", + "ła" + ], + [ + "tu", + "r" + ], + [ + "G", + "a" + ], + [ + "d", + "ło" + ], + [ + "za", + "pa" + ], + [ + "da", + "m" + ], + [ + "sa", + "ch" + ], + [ + "dla", + "czego" + ], + [ + "zło", + "tych" + ], + [ + "jedy", + "nie" + ], + [ + "mi", + "ny" + ], + [ + "organi", + "za" + ], + [ + "zrobi", + "ć" + ], + [ + "bezpie", + "cze" + ], + [ + "1", + "1" + ], + [ + "ni", + "ki" + ], + [ + "mie", + "nia" + ], + [ + "pra", + "cu" + ], + [ + "praw", + "da" + ], + [ + "zu", + "pełnie" + ], + [ + "swo", + "ją" + ], + [ + "t", + "nia" + ], + [ + "po", + "sta" + ], + [ + "po", + "łu" + ], + [ + "rze", + "nie" + ], + [ + "prze", + "de" + ], + [ + "przy", + "sz" + ], + [ + "sze", + "nia" + ], + [ + "bu", + "r" + ], + [ + "szu", + "ka" + ], + [ + "państ", + "w" + ], + [ + "t", + "ny" + ], + [ + "nie", + "sie" + ], + [ + "ni", + "czą" + ], + [ + "po", + "mina" + ], + [ + "wo", + "bec" + ], + [ + "sze", + "ch" + ], + [ + "sty", + "cz" + ], + [ + "Je", + "go" + ], + [ + "cia", + "ż" + ], + [ + "swo", + "im" + ], + [ + "zd", + "r" + ], + [ + "C", + "ie" + ], + [ + "k", + "wi" + ], + [ + "p", + "sy" + ], + [ + "li", + "cy" + ], + [ + "mi", + "mo" + ], + [ + "re", + "w" + ], + [ + "ku", + "pi" + ], + [ + "b", + "lo" + ], + [ + "d", + "li" + ], + [ + "e", + "go" + ], + [ + "z", + "g" + ], + [ + "po", + "trafi" + ], + [ + "ro", + "dza" + ], + [ + "li", + "za" + ], + [ + "ty", + "sięcy" + ], + [ + "cze", + "śnie" + ], + [ + "sze", + "nie" + ], + [ + "gdy", + "by" + ], + [ + "P", + "R" + ], + [ + "w", + "ów" + ], + [ + "ń", + "ska" + ], + [ + "nie", + "miec" + ], + [ + "warto", + "ści" + ], + [ + "t", + "na" + ], + [ + "ź", + "nie" + ], + [ + "są", + "d" + ], + [ + "organi", + "z" + ], + [ + "Pro", + "szę" + ], + [ + "człowie", + "k" + ], + [ + "n", + "owych" + ], + [ + "mu", + "zy" + ], + [ + "pie", + "nią" + ], + [ + "praw", + "dzi" + ], + [ + "men", + "tu" + ], + [ + "yy", + "y" + ], + [ + "e", + "uro" + ], + [ + "o", + "trzy" + ], + [ + "ch", + "ód" + ], + [ + "ro", + "b" + ], + [ + "le", + "n" + ], + [ + "owa", + "nych" + ], + [ + "wie", + "ku" + ], + [ + "sto", + "p" + ], + [ + "żo", + "ny" + ], + [ + "mog", + "ę" + ], + [ + "wy", + "maga" + ], + [ + "ce", + "nia" + ], + [ + "lu", + "dz" + ], + [ + "dzien", + "nika" + ], + [ + "w", + "ała" + ], + [ + "ro", + "l" + ], + [ + "cy", + "m" + ], + [ + "cze", + "niu" + ], + [ + "lu", + "bi" + ], + [ + "Pa", + "nie" + ], + [ + "wz", + "ro" + ], + [ + ".", + ")" + ], + [ + "2", + "5" + ], + [ + "za", + "kła" + ], + [ + "la", + "cji" + ], + [ + "trze", + "ch" + ], + [ + "bli", + "ż" + ], + [ + "konie", + "c" + ], + [ + "nato", + "miast" + ], + [ + "Wszy", + "st" + ], + [ + "w", + "śród" + ], + [ + "cz", + "ka" + ], + [ + "st", + "ało" + ], + [ + "wi", + "ce" + ], + [ + "c", + "kiej" + ], + [ + "k", + "ł" + ], + [ + "nie", + "n" + ], + [ + "gi", + "i" + ], + [ + "niej", + "sze" + ], + [ + "rzu", + "ca" + ], + [ + "ot", + "war" + ], + [ + "S", + "y" + ], + [ + "o", + "grani" + ], + [ + "ł", + "nie" + ], + [ + "ta", + "kim" + ], + [ + "ty", + "tu" + ], + [ + "prze", + "kona" + ], + [ + "pu", + "n" + ], + [ + "związ", + "ku" + ], + [ + "C", + "za" + ], + [ + "da", + "nie" + ], + [ + "mie", + "niu" + ], + [ + "jak", + "ą" + ], + [ + "pol", + "skich" + ], + [ + "koń", + "cu" + ], + [ + "o", + "g" + ], + [ + "o", + "chro" + ], + [ + "je", + "żd" + ], + [ + "wi", + "cz" + ], + [ + "ob", + "u" + ], + [ + "sze", + "f" + ], + [ + "ele", + "kt" + ], + [ + "po", + "rt" + ], + [ + "li", + "z" + ], + [ + "wy", + "j" + ], + [ + "jed", + "nej" + ], + [ + "praw", + "do" + ], + [ + "śmier", + "ci" + ], + [ + "a", + "na" + ], + [ + "ń", + "czy" + ], + [ + "ra", + "czej" + ], + [ + "no", + "cy" + ], + [ + "pa", + "pie" + ], + [ + "os", + "kar" + ], + [ + "Ko", + "ści" + ], + [ + "zosta", + "nie" + ], + [ + "fir", + "my" + ], + [ + "progra", + "m" + ], + [ + "Ju", + "ż" + ], + [ + "po", + "ra" + ], + [ + "roz", + "u" + ], + [ + "Mini", + "ster" + ], + [ + "drz", + "wi" + ], + [ + "b", + "rze" + ], + [ + "wi", + "ł" + ], + [ + "in", + "we" + ], + [ + "koń", + "ca" + ], + [ + "róż", + "nych" + ], + [ + "Warsza", + "wie" + ], + [ + "a", + "b" + ], + [ + "k", + "west" + ], + [ + "s", + "wój" + ], + [ + "przy", + "pad" + ], + [ + "sob", + "ą" + ], + [ + "n", + "owy" + ], + [ + "u", + "da" + ], + [ + "ra", + "zy" + ], + [ + "prze", + "wi" + ], + [ + "ce", + "nie" + ], + [ + "W", + "ię" + ], + [ + "cie", + "r" + ], + [ + "zna", + "la" + ], + [ + "spo", + "rt" + ], + [ + "pu", + "ści" + ], + [ + "lko", + "ho" + ], + [ + "tra", + "k" + ], + [ + "k", + "m" + ], + [ + "po", + "zio" + ], + [ + "te", + "ma" + ], + [ + "wy", + "łą" + ], + [ + "pa", + "trzy" + ], + [ + "mie", + "li" + ], + [ + "ob", + "ej" + ], + [ + "bu", + "dy" + ], + [ + "naj", + "lep" + ], + [ + "ak", + "cji" + ], + [ + "dob", + "re" + ], + [ + "19", + "8" + ], + [ + "kiedy", + "ś" + ], + [ + "środ", + "owi" + ], + [ + "resz", + "tą" + ], + [ + "obowią", + "z" + ], + [ + "zwyk", + "le" + ], + [ + "i", + "de" + ], + [ + "ż", + "ona" + ], + [ + "pod", + "staw" + ], + [ + "sob", + "o" + ], + [ + "tycz", + "ne" + ], + [ + "szyb", + "ko" + ], + [ + "SL", + "D" + ], + [ + "T", + "rze" + ], + [ + "za", + "kre" + ], + [ + "za", + "interes" + ], + [ + "sy", + "ste" + ], + [ + "jed", + "nego" + ], + [ + "wod", + "y" + ], + [ + "powod", + "u" + ], + [ + "1", + "00" + ], + [ + "K", + "ra" + ], + [ + "o", + "st" + ], + [ + "ko", + "r" + ], + [ + "sie", + "r" + ], + [ + "Pol", + "ska" + ], + [ + "spra", + "wy" + ], + [ + "dro", + "dze" + ], + [ + "pienię", + "dzy" + ], + [ + "przedsię", + "bior" + ], + [ + "J", + "o" + ], + [ + "X", + "V" + ], + [ + "l", + "od" + ], + [ + "n", + "g" + ], + [ + "s", + "ma" + ], + [ + "na", + "szych" + ], + [ + "ch", + "cą" + ], + [ + "po", + "moc" + ], + [ + "mi", + "i" + ], + [ + "wy", + "star" + ], + [ + "ri", + "um" + ], + [ + "miejs", + "ca" + ], + [ + "cię", + "ż" + ], + [ + "pró", + "b" + ], + [ + "I", + "z" + ], + [ + "na", + "gro" + ], + [ + "cz", + "war" + ], + [ + "po", + "ru" + ], + [ + "za", + "tru" + ], + [ + "do", + "kona" + ], + [ + "wy", + "bra" + ], + [ + "wi", + "do" + ], + [ + "pra", + "sza" + ], + [ + "owo", + "ści" + ], + [ + "Ra", + "dy" + ], + [ + "zam", + "k" + ], + [ + "i", + "sto" + ], + [ + "ń", + "skie" + ], + [ + "po", + "seł" + ], + [ + "zost", + "ało" + ], + [ + "uwa", + "gę" + ], + [ + "Wie", + "l" + ], + [ + "świe", + "cie" + ], + [ + "począ", + "tku" + ], + [ + "e", + "ner" + ], + [ + "ja", + "w" + ], + [ + "roz", + "wiąza" + ], + [ + "czą", + "ł" + ], + [ + "ź", + "dzie" + ], + [ + "sz", + "to" + ], + [ + "to", + "ra" + ], + [ + "tak", + "ą" + ], + [ + "cja", + "ch" + ], + [ + "śmie", + "ch" + ], + [ + "nau", + "czy" + ], + [ + "l", + "ie" + ], + [ + "w", + "ały" + ], + [ + "po", + "czu" + ], + [ + "me", + "r" + ], + [ + "sk", + "rzy" + ], + [ + "wz", + "ię" + ], + [ + "gie", + "m" + ], + [ + "di", + "o" + ], + [ + "c", + "kie" + ], + [ + "ra", + "dy" + ], + [ + "czo", + "nych" + ], + [ + "tych", + "czas" + ], + [ + "st", + "ki" + ], + [ + "nie", + "z" + ], + [ + "ci", + "o" + ], + [ + "to", + "n" + ], + [ + "wi", + "dzi" + ], + [ + "me", + "ntów" + ], + [ + "du", + "ży" + ], + [ + "swo", + "jej" + ], + [ + "informa", + "cji" + ], + [ + "pienią", + "dze" + ], + [ + "M", + "ich" + ], + [ + "na", + "szej" + ], + [ + "re", + "li" + ], + [ + "ja", + "kim" + ], + [ + "ce", + "lu" + ], + [ + "przy", + "szło" + ], + [ + "przy", + "gotowa" + ], + [ + "sie", + "dzi" + ], + [ + "powie", + "działa" + ], + [ + "men", + "ty" + ], + [ + "sła", + "wa" + ], + [ + "o", + "bywa" + ], + [ + "t", + "niej" + ], + [ + "ń", + "skim" + ], + [ + "ce", + "l" + ], + [ + "Ma", + "m" + ], + [ + "prac", + "ę" + ], + [ + "samy", + "m" + ], + [ + "R", + "u" + ], + [ + "o", + "sią" + ], + [ + "t", + "rza" + ], + [ + "t", + "rw" + ], + [ + "ż", + "ał" + ], + [ + "sz", + "ła" + ], + [ + "te", + "chni" + ], + [ + "prze", + "stęp" + ], + [ + "men", + "cie" + ], + [ + "zie", + "mi" + ], + [ + "wi", + "n" + ], + [ + "sek", + "su" + ], + [ + "dzię", + "ki" + ], + [ + "a", + "lkoho" + ], + [ + "s", + "fe" + ], + [ + "cz", + "tery" + ], + [ + "po", + "siada" + ], + [ + "cie", + "c" + ], + [ + "ru", + "cho" + ], + [ + "sze", + "k" + ], + [ + "peł", + "ni" + ], + [ + "Dla", + "czego" + ], + [ + "powi", + "nien" + ], + [ + "mater", + "i" + ], + [ + "4", + "0" + ], + [ + "P", + "ow" + ], + [ + "c", + "k" + ], + [ + "o", + "pła" + ], + [ + "w", + "ca" + ], + [ + "po", + "twier" + ], + [ + "ko", + "cha" + ], + [ + "wi", + "ć" + ], + [ + "ście", + "j" + ], + [ + "chwi", + "lę" + ], + [ + "G", + "e" + ], + [ + "W", + "S" + ], + [ + "g", + "re" + ], + [ + "nie", + "dzie" + ], + [ + "go", + "r" + ], + [ + "za", + "czyna" + ], + [ + "pow", + "sta" + ], + [ + "pro", + "te" + ], + [ + "woj", + "sk" + ], + [ + "pracow", + "ników" + ], + [ + "wra", + "ca" + ], + [ + "prezyden", + "ta" + ], + [ + "owa", + "no" + ], + [ + "ry", + "ta" + ], + [ + "strze", + "ga" + ], + [ + "znale", + "ź" + ], + [ + "j", + "rz" + ], + [ + "n", + "tu" + ], + [ + "u", + "dało" + ], + [ + "w", + "raz" + ], + [ + "do", + "sta" + ], + [ + "ja", + "ka" + ], + [ + "ge", + "nera" + ], + [ + "mog", + "li" + ], + [ + "rowi", + "a" + ], + [ + "Andrze", + "j" + ], + [ + "d", + "wo" + ], + [ + "t", + "zw" + ], + [ + "jed", + "na" + ], + [ + "pis", + "ał" + ], + [ + "prowadzi", + "ć" + ], + [ + "D", + "y" + ], + [ + "o", + "ka" + ], + [ + "ow", + "ały" + ], + [ + "po", + "ło" + ], + [ + "sz", + "kole" + ], + [ + "cie", + "la" + ], + [ + "kon", + "ta" + ], + [ + "pierw", + "sze" + ], + [ + "II", + "I" + ], + [ + "p", + "lo" + ], + [ + "s", + "pi" + ], + [ + "cz", + "kę" + ], + [ + "po", + "rozumie" + ], + [ + "dz", + "wo" + ], + [ + "dzi", + "w" + ], + [ + "sy", + "m" + ], + [ + "cho", + "ciaż" + ], + [ + "wła", + "szcza" + ], + [ + "mówi", + "ć" + ], + [ + "działa", + "nia" + ], + [ + "każ", + "de" + ], + [ + "wsze", + "l" + ], + [ + "Sz", + "cze" + ], + [ + "A", + "u" + ], + [ + "ow", + "ało" + ], + [ + "ro", + "syj" + ], + [ + "ty", + "mi" + ], + [ + "cyj", + "nej" + ], + [ + "uzy", + "ska" + ], + [ + "po", + "stęp" + ], + [ + "owy", + "mi" + ], + [ + "wó", + "d" + ], + [ + "przeciw", + "ko" + ], + [ + "stru", + "ktu" + ], + [ + "dziec", + "ko" + ], + [ + "prob", + "lem" + ], + [ + "pomo", + "cy" + ], + [ + "n", + "kiem" + ], + [ + "o", + "pera" + ], + [ + "na", + "dal" + ], + [ + "ne", + "t" + ], + [ + "do", + "świad" + ], + [ + "ob", + "ok" + ], + [ + "pie", + "ra" + ], + [ + "bę", + "dę" + ], + [ + "żo", + "ne" + ], + [ + "Euro", + "pej" + ], + [ + "d", + "owie" + ], + [ + "i", + "ć" + ], + [ + "o", + "cze" + ], + [ + "ow", + "skiego" + ], + [ + "wa", + "ne" + ], + [ + "la", + "m" + ], + [ + "ży", + "ciu" + ], + [ + "su", + "k" + ], + [ + "dział", + "u" + ], + [ + "dział", + "em" + ], + [ + "Prze", + "z" + ], + [ + "prezy", + "dent" + ], + [ + "!", + "!" + ], + [ + "2", + "2" + ], + [ + "c", + "kich" + ], + [ + "n", + "owego" + ], + [ + "p", + "ło" + ], + [ + "tra", + "dy" + ], + [ + "drugie", + "j" + ], + [ + "młod", + "y" + ], + [ + "B", + "ie" + ], + [ + "o", + "nych" + ], + [ + "go", + "dz" + ], + [ + "da", + "le" + ], + [ + "ły", + "ch" + ], + [ + "bie", + "ga" + ], + [ + "gie", + "l" + ], + [ + "rodzi", + "n" + ], + [ + "zgo", + "dnie" + ], + [ + "S", + "to" + ], + [ + "b", + "r" + ], + [ + "d", + "ne" + ], + [ + "f", + "on" + ], + [ + "t", + "ków" + ], + [ + "u", + "two" + ], + [ + "po", + "do" + ], + [ + "li", + "ł" + ], + [ + "le", + "wi" + ], + [ + "mi", + "ało" + ], + [ + "no", + "mi" + ], + [ + "przy", + "got" + ], + [ + "cią", + "ż" + ], + [ + "O", + "sta" + ], + [ + "j", + "nie" + ], + [ + "w", + "rze" + ], + [ + "ni", + "mi" + ], + [ + "te", + "li" + ], + [ + "pa", + "l" + ], + [ + "pol", + "skiego" + ], + [ + "S", + "i" + ], + [ + "f", + "ak" + ], + [ + "o", + "ła" + ], + [ + "r", + "owe" + ], + [ + "”", + "." + ], + [ + "re", + "da" + ], + [ + "raz", + "u" + ], + [ + "działa", + "lności" + ], + [ + "mó", + "j" + ], + [ + "now", + "u" + ], + [ + "P", + "ar" + ], + [ + "g", + "łu" + ], + [ + "k", + "ój" + ], + [ + "po", + "ka" + ], + [ + "wy", + "zna" + ], + [ + "ją", + "ć" + ], + [ + "pro", + "si" + ], + [ + "ga", + "n" + ], + [ + "czę", + "ściej" + ], + [ + "Te", + "n" + ], + [ + "Jed", + "nak" + ], + [ + "u", + "ka" + ], + [ + "ó", + "g" + ], + [ + "mi", + "ały" + ], + [ + "wy", + "mie" + ], + [ + "zna", + "cznie" + ], + [ + "roz", + "mawia" + ], + [ + "tą", + "d" + ], + [ + "b", + "ru" + ], + [ + "e", + "ko" + ], + [ + "j", + "my" + ], + [ + "z", + "je" + ], + [ + "z", + "ała" + ], + [ + "st", + "i" + ], + [ + "ty", + "j" + ], + [ + "an", + "ty" + ], + [ + "pó", + "j" + ], + [ + "fe", + "ren" + ], + [ + "ałe", + "ś" + ], + [ + "ri", + "u" + ], + [ + "mog", + "ła" + ], + [ + "gdzie", + "ś" + ], + [ + "odpowie", + "dni" + ], + [ + "znaj", + "o" + ], + [ + "poko", + "ju" + ], + [ + "naz", + "wi" + ], + [ + "met", + "rów" + ], + [ + "han", + "d" + ], + [ + "P", + "u" + ], + [ + "k", + "owe" + ], + [ + "o", + "fe" + ], + [ + "żo", + "łnie" + ], + [ + "o", + "l" + ], + [ + "mi", + "strz" + ], + [ + "dzie", + "dzi" + ], + [ + "skie", + "m" + ], + [ + "sy", + "stem" + ], + [ + "godzi", + "n" + ], + [ + "Sej", + "m" + ], + [ + "e", + "fe" + ], + [ + "f", + "ra" + ], + [ + "na", + "sze" + ], + [ + "li", + "tera" + ], + [ + "ty", + "ki" + ], + [ + "Na", + "wet" + ], + [ + "rę", + "ce" + ], + [ + "war", + "sza" + ], + [ + "moż", + "liwości" + ], + [ + "nio", + "ne" + ], + [ + "logi", + "i" + ], + [ + "proce", + "nt" + ], + [ + "We", + "dług" + ], + [ + "ponie", + "waż" + ], + [ + "k", + "ał" + ], + [ + "s", + "ję" + ], + [ + "po", + "ł" + ], + [ + "ty", + "sią" + ], + [ + "pa", + "nu" + ], + [ + "we", + "dług" + ], + [ + "me", + "to" + ], + [ + "kon", + "kur" + ], + [ + "dziesią", + "t" + ], + [ + "ina", + "czej" + ], + [ + "T", + "O" + ], + [ + "m", + "ował" + ], + [ + "w", + "reszcie" + ], + [ + "z", + "mar" + ], + [ + "rze", + "czywi" + ], + [ + "ka", + "ndy" + ], + [ + "do", + "stęp" + ], + [ + "dze", + "niu" + ], + [ + "bra", + "k" + ], + [ + "poli", + "cji" + ], + [ + "szko", + "ły" + ], + [ + "glą", + "d" + ], + [ + "m", + "na" + ], + [ + "o", + "pa" + ], + [ + "sz", + "li" + ], + [ + "le", + "g" + ], + [ + "ta", + "kiej" + ], + [ + "szy", + "ł" + ], + [ + "kro", + "tnie" + ], + [ + "Ty", + "lko" + ], + [ + "Dla", + "tego" + ], + [ + "uli", + "cy" + ], + [ + "S", + "tra" + ], + [ + "ni", + "ó" + ], + [ + "ni", + "kiem" + ], + [ + "mo", + "je" + ], + [ + "lo", + "ny" + ], + [ + "su", + "je" + ], + [ + "be", + "r" + ], + [ + "daw", + "no" + ], + [ + "kla", + "sy" + ], + [ + "Pi", + "ot" + ], + [ + "społe", + "cze" + ], + [ + "fil", + "m" + ], + [ + "każdy", + "m" + ], + [ + "B", + "ę" + ], + [ + "D", + "u" + ], + [ + "pow", + "y" + ], + [ + "pro", + "fe" + ], + [ + "powie", + "dzi" + ], + [ + "dro", + "gi" + ], + [ + "kom", + "pu" + ], + [ + "Ce", + "nt" + ], + [ + "G", + "ra" + ], + [ + "J", + "ó" + ], + [ + "Z", + "ie" + ], + [ + "c", + "ła" + ], + [ + "k", + "e" + ], + [ + "k", + "wie" + ], + [ + "z", + "du" + ], + [ + "z", + "ję" + ], + [ + "nie", + "c" + ], + [ + "re", + "a" + ], + [ + "ku", + "p" + ], + [ + "Je", + "szcze" + ], + [ + "może", + "my" + ], + [ + "będzie", + "my" + ], + [ + "zi", + "ą" + ], + [ + "łe", + "k" + ], + [ + "pew", + "nie" + ], + [ + "osob", + "a" + ], + [ + "arty", + "ku" + ], + [ + "nió", + "sł" + ], + [ + "f", + "ran" + ], + [ + "h", + "m" + ], + [ + "k", + "r" + ], + [ + "o", + "to" + ], + [ + "z", + "gło" + ], + [ + "wy", + "ją" + ], + [ + "ze", + "spo" + ], + [ + "robi", + "ć" + ], + [ + "kaz", + "ał" + ], + [ + "pisa", + "ć" + ], + [ + "szczę", + "ście" + ], + [ + "cał", + "ą" + ], + [ + "całe", + "j" + ], + [ + "O", + "b" + ], + [ + "S", + "u" + ], + [ + "f", + "u" + ], + [ + "k", + "s" + ], + [ + "nie", + "u" + ], + [ + "li", + "p" + ], + [ + "do", + "tychczas" + ], + [ + "ob", + "se" + ], + [ + "ży", + "ła" + ], + [ + "cyj", + "nego" + ], + [ + "pol", + "skiej" + ], + [ + "wyda", + "je" + ], + [ + "osob", + "i" + ], + [ + "możli", + "we" + ], + [ + "wnios", + "ek" + ], + [ + "pom", + "ni" + ], + [ + "L", + "a" + ], + [ + "U", + "SA" + ], + [ + "b", + "la" + ], + [ + "b", + "ój" + ], + [ + "m", + "ały" + ], + [ + "n", + "kach" + ], + [ + "t", + "kiem" + ], + [ + "u", + "rzą" + ], + [ + "u", + "kła" + ], + [ + "ż", + "na" + ], + [ + "st", + "wie" + ], + [ + "li", + "dar" + ], + [ + "wy", + "padku" + ], + [ + "ja", + "s" + ], + [ + "ste", + "j" + ], + [ + "pierwszy", + "m" + ], + [ + "żad", + "nych" + ], + [ + "mężczy", + "z" + ], + [ + "jeste", + "ś" + ], + [ + "Krzy", + "szto" + ], + [ + "X", + "I" + ], + [ + "b", + "rzy" + ], + [ + "s", + "powod" + ], + [ + "za", + "ję" + ], + [ + "za", + "trzyma" + ], + [ + "ry", + "ch" + ], + [ + "ru", + "ch" + ], + [ + "sa", + "n" + ], + [ + "in", + "nego" + ], + [ + "pro", + "st" + ], + [ + "naj", + "bliż" + ], + [ + "mów", + "ię" + ], + [ + "cyj", + "ny" + ], + [ + "di", + "i" + ], + [ + "pierw", + "szej" + ], + [ + "rozpo", + "czę" + ], + [ + "u", + "czu" + ], + [ + "po", + "sa" + ], + [ + "so", + "cja" + ], + [ + "łe", + "go" + ], + [ + "nię", + "cie" + ], + [ + "By", + "ł" + ], + [ + "odpowiedzi", + "al" + ], + [ + "d", + "ła" + ], + [ + "l", + "le" + ], + [ + "po", + "sła" + ], + [ + "dzi", + "ła" + ], + [ + "cze", + "rw" + ], + [ + "mie", + "n" + ], + [ + "du", + "że" + ], + [ + "powie", + "rz" + ], + [ + "par", + "la" + ], + [ + "komu", + "ni" + ], + [ + "ofi", + "cja" + ], + [ + "proje", + "kt" + ], + [ + "part", + "ii" + ], + [ + "Se", + "na" + ], + [ + "przewod", + "niczą" + ], + [ + "jeżd", + "ża" + ], + [ + "inwe", + "sty" + ], + [ + "2", + "3" + ], + [ + "Z", + "wią" + ], + [ + "g", + "li" + ], + [ + "cz", + "ności" + ], + [ + "ra", + "cji" + ], + [ + "bo", + "ga" + ], + [ + "Pa", + "ni" + ], + [ + "pad", + "ł" + ], + [ + "mieszka", + "nia" + ], + [ + "ad", + "ministra" + ], + [ + "głów", + "nie" + ], + [ + "jech", + "ał" + ], + [ + "posł", + "ów" + ], + [ + "ozna", + "cza" + ], + [ + "suk", + "ce" + ], + [ + "U", + "nii" + ], + [ + "le", + "ni" + ], + [ + "ta", + "jem" + ], + [ + "da", + "nych" + ], + [ + "in", + "ę" + ], + [ + "co", + "m" + ], + [ + "jed", + "ną" + ], + [ + "ałe", + "go" + ], + [ + "6", + "0" + ], + [ + "S", + "Z" + ], + [ + "e", + "li" + ], + [ + "z", + "de" + ], + [ + "na", + "szego" + ], + [ + "po", + "przed" + ], + [ + "za", + "ba" + ], + [ + "za", + "uwa" + ], + [ + "wi", + "zy" + ], + [ + "prze", + "zna" + ], + [ + "Po", + "tem" + ], + [ + "wię", + "zie" + ], + [ + "nio", + "ny" + ], + [ + "spraw", + "ę" + ], + [ + "zwy", + "cię" + ], + [ + "kobie", + "ty" + ], + [ + "mieszkań", + "ców" + ], + [ + "u", + "de" + ], + [ + "z", + "mian" + ], + [ + "st", + "ały" + ], + [ + "za", + "raz" + ], + [ + "re", + "preze" + ], + [ + "sta", + "nu" + ], + [ + "in", + "stytu" + ], + [ + "fi", + "zy" + ], + [ + "se", + "t" + ], + [ + "stro", + "n" + ], + [ + "ź", + "ni" + ], + [ + "st", + "w" + ], + [ + "ko", + "ło" + ], + [ + "ła", + "d" + ], + [ + "wi", + "dać" + ], + [ + "sa", + "ma" + ], + [ + "pow", + "szech" + ], + [ + "lu", + "d" + ], + [ + "ze", + "bra" + ], + [ + "kon", + "kre" + ], + [ + "poś", + "redni" + ], + [ + "minu", + "t" + ], + [ + "W", + "ło" + ], + [ + "ra", + "ca" + ], + [ + "za", + "gro" + ], + [ + "wa", + "n" + ], + [ + "mie", + "sięcy" + ], + [ + "rów", + "na" + ], + [ + "pamię", + "ta" + ], + [ + "chło", + "p" + ], + [ + "u", + "cie" + ], + [ + "ni", + "wer" + ], + [ + "cie", + "bie" + ], + [ + "ści", + "u" + ], + [ + "em", + "e" + ], + [ + "we", + "wnętrz" + ], + [ + "19", + "7" + ], + [ + "nię", + "cia" + ], + [ + "gru", + "py" + ], + [ + "Warsza", + "wy" + ], + [ + "Mie", + "j" + ], + [ + "e", + "ta" + ], + [ + "w", + "si" + ], + [ + "z", + "nowu" + ], + [ + "ka", + "to" + ], + [ + "ci", + "ał" + ], + [ + "re", + "go" + ], + [ + "wi", + "o" + ], + [ + "Sta", + "ni" + ], + [ + "rodzi", + "ny" + ], + [ + "nale", + "ż" + ], + [ + "wów", + "czas" + ], + [ + "euro", + "pej" + ], + [ + "K", + "O" + ], + [ + "M", + "ów" + ], + [ + "m", + "ną" + ], + [ + "w", + "ró" + ], + [ + "nie", + "nie" + ], + [ + "po", + "infor" + ], + [ + "za", + "rzu" + ], + [ + "pyta", + "nia" + ], + [ + "mło", + "dzie" + ], + [ + "większo", + "ść" + ], + [ + "kandy", + "da" + ], + [ + "b", + "rz" + ], + [ + "f", + "ał" + ], + [ + "k", + "owych" + ], + [ + "k", + "ować" + ], + [ + "s", + "wego" + ], + [ + "z", + "właszcza" + ], + [ + "Ż", + "e" + ], + [ + "ka", + "rt" + ], + [ + "za", + "pła" + ], + [ + "za", + "równo" + ], + [ + "do", + "kła" + ], + [ + "re", + "mo" + ], + [ + "re", + "gi" + ], + [ + "ja", + "ch" + ], + [ + "wie", + "lo" + ], + [ + "gło", + "su" + ], + [ + "słu", + "gu" + ], + [ + "łe", + "ś" + ], + [ + "Ka", + "ż" + ], + [ + "tere", + "nie" + ], + [ + "Be", + "z" + ], + [ + "F", + "un" + ], + [ + "k", + "le" + ], + [ + "o", + "powiada" + ], + [ + "t", + "ować" + ], + [ + "u", + "dzie" + ], + [ + "u", + "czni" + ], + [ + "w", + "zią" + ], + [ + "nie", + "ść" + ], + [ + "po", + "ży" + ], + [ + "sz", + "la" + ], + [ + "ro", + "li" + ], + [ + "rze", + "go" + ], + [ + "za", + "grani" + ], + [ + "wy", + "kony" + ], + [ + "wa", + "la" + ], + [ + "pa", + "li" + ], + [ + "szy", + "ć" + ], + [ + "tra", + "n" + ], + [ + "tra", + "kt" + ], + [ + "swo", + "jego" + ], + [ + "stro", + "nę" + ], + [ + "jako", + "ś" + ], + [ + "zda", + "niem" + ], + [ + "Pola", + "ków" + ], + [ + "szpita", + "la" + ], + [ + "H", + "a" + ], + [ + "K", + "ar" + ], + [ + "T", + "A" + ], + [ + "c", + "kim" + ], + [ + "o", + "świad" + ], + [ + "mi", + "nie" + ], + [ + "re", + "jest" + ], + [ + "in", + "ny" + ], + [ + "lo", + "g" + ], + [ + "roz", + "pa" + ], + [ + "pod", + "stawie" + ], + [ + "cho", + "ro" + ], + [ + "rę", + "cz" + ], + [ + "wyso", + "kości" + ], + [ + "komi", + "sji" + ], + [ + "G", + "dań" + ], + [ + "Z", + "ak" + ], + [ + "c", + "ało" + ], + [ + "m", + "ała" + ], + [ + "na", + "sz" + ], + [ + "na", + "ście" + ], + [ + "nie", + "ch" + ], + [ + "po", + "mysł" + ], + [ + "do", + "la" + ], + [ + "cie", + "j" + ], + [ + "in", + "nym" + ], + [ + "in", + "nymi" + ], + [ + "Na", + "rod" + ], + [ + "gdy", + "ż" + ], + [ + "Bo", + "że" + ], + [ + "zmia", + "ny" + ], + [ + "demo", + "kra" + ], + [ + "H", + "o" + ], + [ + "S", + "łu" + ], + [ + "g", + "ał" + ], + [ + "s", + "s" + ], + [ + "u", + "czy" + ], + [ + "z", + "ą" + ], + [ + "z", + "resztą" + ], + [ + "ź", + "le" + ], + [ + "na", + "szym" + ], + [ + "sz", + "ta" + ], + [ + "ci", + "ała" + ], + [ + "Po", + "zna" + ], + [ + "be", + "l" + ], + [ + "peł", + "nia" + ], + [ + "gro", + "ma" + ], + [ + "właści", + "wie" + ], + [ + "woje", + "n" + ], + [ + "cał", + "kowi" + ], + [ + "zawie", + "ra" + ], + [ + "porząd", + "ku" + ], + [ + "seksu", + "al" + ], + [ + "S", + "te" + ], + [ + "S", + "ze" + ], + [ + "i", + "lo" + ], + [ + "o", + "p" + ], + [ + "o", + "trzyma" + ], + [ + "z", + "dy" + ], + [ + "Ś", + "wia" + ], + [ + "li", + "sto" + ], + [ + "li", + "zacji" + ], + [ + "rze", + "m" + ], + [ + "ki", + "lo" + ], + [ + "od", + "kry" + ], + [ + "przy", + "pomina" + ], + [ + "lo", + "ne" + ], + [ + "se", + "kre" + ], + [ + "tych", + "miast" + ], + [ + "zd", + "ra" + ], + [ + "obec", + "nie" + ], + [ + "czer", + "wo" + ], + [ + "zdecy", + "d" + ], + [ + "dokła", + "dnie" + ], + [ + "g", + "miny" + ], + [ + "j", + "ne" + ], + [ + "po", + "ry" + ], + [ + "za", + "bi" + ], + [ + "roz", + "wi" + ], + [ + "przed", + "mio" + ], + [ + "py", + "t" + ], + [ + "tycz", + "nych" + ], + [ + "hi", + "sto" + ], + [ + "stępu", + "je" + ], + [ + "Bar", + "dzo" + ], + [ + "O", + "l" + ], + [ + "W", + "s" + ], + [ + "t", + "owi" + ], + [ + "z", + "dą" + ], + [ + "ko", + "ła" + ], + [ + "wi", + "os" + ], + [ + "od", + "wie" + ], + [ + "ry", + "nku" + ], + [ + "rzą", + "dza" + ], + [ + "czo", + "na" + ], + [ + "trud", + "no" + ], + [ + "głę", + "bo" + ], + [ + "nor", + "ma" + ], + [ + "U", + "rzę" + ], + [ + "b", + "łę" + ], + [ + "d", + "ie" + ], + [ + "e", + "mo" + ], + [ + "g", + "rzy" + ], + [ + "k", + "wa" + ], + [ + "k", + "nął" + ], + [ + "n", + "owi" + ], + [ + "na", + "gle" + ], + [ + "st", + "re" + ], + [ + "po", + "szu" + ], + [ + "za", + "war" + ], + [ + "przy", + "czy" + ], + [ + "sk", + "ó" + ], + [ + "gra", + "nic" + ], + [ + "zd", + "rowia" + ], + [ + "zda", + "nie" + ], + [ + "twier", + "dzi" + ], + [ + "poja", + "wi" + ], + [ + "Gdy", + "by" + ], + [ + "doda", + "tk" + ], + [ + "K", + "A" + ], + [ + "o", + "gło" + ], + [ + "u", + "kry" + ], + [ + "w", + "strzy" + ], + [ + "go", + "ści" + ], + [ + "ki", + "wa" + ], + [ + "wy", + "gra" + ], + [ + "wa", + "m" + ], + [ + "ró", + "j" + ], + [ + "ste", + "go" + ], + [ + "sku", + "te" + ], + [ + "ałe", + "j" + ], + [ + "tnie", + "go" + ], + [ + "zw", + "róci" + ], + [ + "Ta", + "m" + ], + [ + "organi", + "zacji" + ], + [ + "Sa", + "mo" + ], + [ + "dziew", + "czy" + ], + [ + "fran", + "cu" + ], + [ + "C", + "z" + ], + [ + "z", + "rozumie" + ], + [ + "ś", + "pie" + ], + [ + "na", + "tychmiast" + ], + [ + "da", + "niem" + ], + [ + "no", + "szą" + ], + [ + "me", + "k" + ], + [ + "sto", + "ści" + ], + [ + "naj", + "waż" + ], + [ + "gł", + "owy" + ], + [ + "dob", + "ra" + ], + [ + "zu", + "ją" + ], + [ + "Ma", + "rek" + ], + [ + "pol", + "ski" + ], + [ + "gru", + "p" + ], + [ + "waż", + "ne" + ], + [ + "sier", + "p" + ], + [ + "8", + "0" + ], + [ + "P", + "O" + ], + [ + "b", + "ó" + ], + [ + "h", + "y" + ], + [ + "s", + "je" + ], + [ + "cz", + "ność" + ], + [ + "po", + "łą" + ], + [ + "wy", + "wo" + ], + [ + "wy", + "gląda" + ], + [ + "mo", + "im" + ], + [ + "du", + "ch" + ], + [ + "gł", + "owę" + ], + [ + "pis", + "ów" + ], + [ + "Komi", + "sji" + ], + [ + "osią", + "g" + ], + [ + "D", + "ob" + ], + [ + "K", + "ry" + ], + [ + "N", + "I" + ], + [ + "W", + "czoraj" + ], + [ + "u", + "su" + ], + [ + "u", + "śmiech" + ], + [ + "z", + "bro" + ], + [ + "ro", + "n" + ], + [ + "od", + "rzu" + ], + [ + "mu", + "szą" + ], + [ + "ga", + "ch" + ], + [ + "ga", + "ze" + ], + [ + "okre", + "sie" + ], + [ + "woj", + "ny" + ], + [ + "cent", + "ra" + ], + [ + "jeste", + "śmy" + ], + [ + "stycz", + "nia" + ], + [ + "histo", + "ry" + ], + [ + "W", + "al" + ], + [ + "ni", + "czego" + ], + [ + "po", + "tę" + ], + [ + "po", + "stanowi" + ], + [ + "ta", + "cji" + ], + [ + "ma", + "szy" + ], + [ + "da", + "mi" + ], + [ + "py", + "tał" + ], + [ + "ad", + "re" + ], + [ + "rodza", + "ju" + ], + [ + "sobo", + "tę" + ], + [ + "po", + "stawi" + ], + [ + "ał", + "u" + ], + [ + "rze", + "ści" + ], + [ + "wa", + "ża" + ], + [ + "prowa", + "dzą" + ], + [ + "Ni", + "c" + ], + [ + "ostatni", + "ch" + ], + [ + "wca", + "le" + ], + [ + "rześci", + "ja" + ], + [ + "k", + "lie" + ], + [ + "l", + "d" + ], + [ + "u", + "słu" + ], + [ + "ł", + "ó" + ], + [ + "do", + "szło" + ], + [ + "to", + "rów" + ], + [ + "mie", + "ni" + ], + [ + "pra", + "wia" + ], + [ + "było", + "by" + ], + [ + "dłu", + "ż" + ], + [ + "szczegó", + "lnie" + ], + [ + "H", + "e" + ], + [ + "O", + "j" + ], + [ + "S", + "za" + ], + [ + "r", + "tu" + ], + [ + "ro", + "ni" + ], + [ + "ro", + "śli" + ], + [ + "ka", + "m" + ], + [ + "le", + "gło" + ], + [ + "ci", + "ła" + ], + [ + "mi", + "ą" + ], + [ + "od", + "powiada" + ], + [ + "we", + "k" + ], + [ + "rowa", + "ć" + ], + [ + "spra", + "wo" + ], + [ + "sp", + "rzę" + ], + [ + "powin", + "na" + ], + [ + "Pre", + "zy" + ], + [ + "kło", + "po" + ], + [ + "histor", + "ii" + ], + [ + "T", + "ru" + ], + [ + "ra", + "no" + ], + [ + "ka", + "cji" + ], + [ + "wy", + "bu" + ], + [ + "od", + "da" + ], + [ + "przy", + "najmniej" + ], + [ + "sze", + "ro" + ], + [ + "pie", + "nia" + ], + [ + "pod", + "kre" + ], + [ + "Je", + "rzy" + ], + [ + "okre", + "s" + ], + [ + "poz", + "woli" + ], + [ + "proje", + "ktu" + ], + [ + "nadzie", + "ję" + ], + [ + "Jó", + "ze" + ], + [ + "k", + "cja" + ], + [ + "n", + "owej" + ], + [ + "u", + "trzyma" + ], + [ + "z", + "ni" + ], + [ + "nie", + "co" + ], + [ + "za", + "czął" + ], + [ + "to", + "rzy" + ], + [ + "wie", + "czo" + ], + [ + "pro", + "pozy" + ], + [ + "szcze", + "nia" + ], + [ + "działa", + "lność" + ], + [ + "tele", + "fo" + ], + [ + "zwy", + "czaj" + ], + [ + "dow", + "od" + ], + [ + "fun", + "du" + ], + [ + "wzglę", + "du" + ], + [ + "okaz", + "ji" + ], + [ + "So", + "lidar" + ], + [ + "ponie", + "dział" + ], + [ + "A", + "dam" + ], + [ + "d", + "ała" + ], + [ + "u", + "sza" + ], + [ + "sz", + "nie" + ], + [ + "ka", + "na" + ], + [ + "do", + "mi" + ], + [ + "te", + "tu" + ], + [ + "dzie", + "je" + ], + [ + "dy", + "na" + ], + [ + "mie", + "ście" + ], + [ + "sto", + "i" + ], + [ + "on", + "ów" + ], + [ + "nę", + "ły" + ], + [ + "zd", + "ję" + ], + [ + "środ", + "ków" + ], + [ + "B", + "óg" + ], + [ + "H", + "i" + ], + [ + "P", + "A" + ], + [ + "d", + "rew" + ], + [ + "i", + "mieniu" + ], + [ + "p", + "ry" + ], + [ + "ł", + "óż" + ], + [ + "ch", + "cę" + ], + [ + "za", + "dowo" + ], + [ + "ne", + "rw" + ], + [ + "sta", + "je" + ], + [ + "mo", + "mencie" + ], + [ + "cj", + "on" + ], + [ + "in", + "ą" + ], + [ + "ował", + "em" + ], + [ + "Ale", + "k" + ], + [ + "Bo", + "ga" + ], + [ + "między", + "narod" + ], + [ + "pró", + "cz" + ], + [ + "Pra", + "w" + ], + [ + "dziec", + "ka" + ], + [ + "Trze", + "ba" + ], + [ + "A", + "WS" + ], + [ + "p", + "l" + ], + [ + "ś", + "w" + ], + [ + "do", + "sko" + ], + [ + "ma", + "ja" + ], + [ + "pa", + "dek" + ], + [ + "cy", + "wi" + ], + [ + "sa", + "li" + ], + [ + "niej", + "szych" + ], + [ + "rę", + "kę" + ], + [ + "same", + "go" + ], + [ + "niedzie", + "lę" + ], + [ + "M", + "ia" + ], + [ + "na", + "wia" + ], + [ + "na", + "stąpi" + ], + [ + "ro", + "m" + ], + [ + "li", + "ć" + ], + [ + "ja", + "kiego" + ], + [ + "ja", + "kiej" + ], + [ + "mo", + "jej" + ], + [ + "wo", + "lno" + ], + [ + "mu", + "ją" + ], + [ + "sty", + "ch" + ], + [ + "Je", + "zu" + ], + [ + "cią", + "ga" + ], + [ + "Ka", + "czy" + ], + [ + "samo", + "chód" + ], + [ + "musi", + "ał" + ], + [ + "tele", + "fon" + ], + [ + "głos", + "owania" + ], + [ + "dyre", + "ktor" + ], + [ + "jecha", + "ć" + ], + [ + "2", + "4" + ], + [ + "F", + "i" + ], + [ + "o", + "nu" + ], + [ + "z", + "nów" + ], + [ + "z", + "organiz" + ], + [ + "Ł", + "a" + ], + [ + "ko", + "men" + ], + [ + "re", + "zy" + ], + [ + "czy", + "ło" + ], + [ + "dzie", + "my" + ], + [ + "ga", + "ni" + ], + [ + "Nie", + "stety" + ], + [ + "pu", + "nk" + ], + [ + "żo", + "nych" + ], + [ + "Mo", + "żna" + ], + [ + "twa", + "rz" + ], + [ + "Pi", + "S" + ], + [ + "znaleź", + "ć" + ], + [ + "kato", + "li" + ], + [ + "2", + "7" + ], + [ + "k", + "owej" + ], + [ + "s", + "mu" + ], + [ + "t", + "ności" + ], + [ + "Ś", + "lą" + ], + [ + "ś", + "redni" + ], + [ + "rze", + "ń" + ], + [ + "za", + "miast" + ], + [ + "ty", + "pu" + ], + [ + "wy", + "daw" + ], + [ + "wi", + "cza" + ], + [ + "że", + "k" + ], + [ + "ma", + "rt" + ], + [ + "da", + "ją" + ], + [ + "ry", + "bu" + ], + [ + "sie", + "j" + ], + [ + "sty", + "czne" + ], + [ + "kon", + "ku" + ], + [ + "nic", + "two" + ], + [ + "two", + "rzy" + ], + [ + "ktu", + "al" + ], + [ + "myś", + "le" + ], + [ + "decy", + "zji" + ], + [ + "poś", + "wię" + ], + [ + "Wo", + "je" + ], + [ + "tygo", + "dni" + ], + [ + "cent", + "rum" + ], + [ + "O", + "czywiście" + ], + [ + "w", + "ciąż" + ], + [ + "ow", + "ców" + ], + [ + "nie", + "mal" + ], + [ + "go", + "rą" + ], + [ + "za", + "trzy" + ], + [ + "da", + "ne" + ], + [ + "dzie", + "ści" + ], + [ + "tu", + "rze" + ], + [ + "bie", + "rze" + ], + [ + "19", + "4" + ], + [ + "au", + "tor" + ], + [ + "komu", + "nika" + ], + [ + "reli", + "gi" + ], + [ + "a", + "ch" + ], + [ + "c", + "ała" + ], + [ + "g", + "no" + ], + [ + "po", + "e" + ], + [ + "to", + "ry" + ], + [ + "owa", + "niem" + ], + [ + "dzie", + "l" + ], + [ + "ru", + "chu" + ], + [ + "pi", + "sze" + ], + [ + "sze", + "ść" + ], + [ + "me", + "dia" + ], + [ + "ałe", + "k" + ], + [ + "chodzi", + "ć" + ], + [ + "osta", + "te" + ], + [ + "jedno", + "cześnie" + ], + [ + "wiel", + "ki" + ], + [ + "godzi", + "ny" + ], + [ + "poz", + "wala" + ], + [ + "chci", + "ała" + ], + [ + "powin", + "ny" + ], + [ + "ździe", + "r" + ], + [ + "niwer", + "sy" + ], + [ + "B", + "an" + ], + [ + "g", + "wa" + ], + [ + "i", + "s" + ], + [ + "z", + "em" + ], + [ + "na", + "zywa" + ], + [ + "ta", + "rza" + ], + [ + "mo", + "ja" + ], + [ + "mu", + "szę" + ], + [ + "Po", + "dob" + ], + [ + "owi", + "a" + ], + [ + "nę", + "ło" + ], + [ + "gó", + "ry" + ], + [ + "men", + "tar" + ], + [ + "wiel", + "kie" + ], + [ + "prowadzi", + "ł" + ], + [ + "zmie", + "ni" + ], + [ + "Dzi", + "ś" + ], + [ + "C", + "K" + ], + [ + "p", + "rz" + ], + [ + "t", + "nego" + ], + [ + "z", + "ga" + ], + [ + "z", + "bior" + ], + [ + "na", + "ci" + ], + [ + "na", + "tura" + ], + [ + "ro", + "ze" + ], + [ + "rze", + "czywiście" + ], + [ + "ko", + "la" + ], + [ + "wy", + "co" + ], + [ + "wy", + "raz" + ], + [ + "pa", + "ździer" + ], + [ + "wo", + "lu" + ], + [ + "wo", + "kół" + ], + [ + "mie", + "r" + ], + [ + "ob", + "li" + ], + [ + "si", + "o" + ], + [ + "gru", + "pa" + ], + [ + "róż", + "ni" + ], + [ + "róż", + "ne" + ], + [ + "sły", + "sz" + ], + [ + "progra", + "mu" + ], + [ + "Pie", + "rw" + ], + [ + "Piot", + "r" + ], + [ + "Mów", + "i" + ], + [ + "a", + "resz" + ], + [ + "u", + "jaw" + ], + [ + "ń", + "ca" + ], + [ + "mo", + "ra" + ], + [ + "roz", + "mowy" + ], + [ + "spo", + "dzie" + ], + [ + "sto", + "le" + ], + [ + "dze", + "ń" + ], + [ + "sko", + "ń" + ], + [ + "Ch", + "y" + ], + [ + "Wy", + "so" + ], + [ + "preze", + "s" + ], + [ + "ofi", + "ar" + ], + [ + "premie", + "r" + ], + [ + "ab", + "so" + ], + [ + "wyłą", + "cznie" + ], + [ + "czerw", + "ca" + ], + [ + "Zwią", + "z" + ], + [ + "B", + "er" + ], + [ + "K", + "wa" + ], + [ + "P", + "Z" + ], + [ + "W", + "ro" + ], + [ + "p", + "rę" + ], + [ + "u", + "zasa" + ], + [ + "w", + "ną" + ], + [ + "z", + "or" + ], + [ + "cz", + "ter" + ], + [ + "nie", + "do" + ], + [ + "ch", + "rześcija" + ], + [ + "po", + "spo" + ], + [ + "po", + "sie" + ], + [ + "ko", + "lo" + ], + [ + "że", + "m" + ], + [ + "by", + "ś" + ], + [ + "mo", + "sfe" + ], + [ + "pow", + "ro" + ], + [ + "dro", + "b" + ], + [ + "Mar", + "i" + ], + [ + "oj", + "ciec" + ], + [ + "znaj", + "du" + ], + [ + "poz", + "ba" + ], + [ + "spotka", + "nie" + ], + [ + "Pre", + "ze" + ], + [ + "M", + "ię" + ], + [ + "O", + "n" + ], + [ + "d", + "no" + ], + [ + "f", + "li" + ], + [ + "h", + "ar" + ], + [ + "n", + "ce" + ], + [ + "s", + "pie" + ], + [ + "ni", + "czym" + ], + [ + "ra", + "mach" + ], + [ + "je", + "sz" + ], + [ + "ka", + "de" + ], + [ + "wy", + "obra" + ], + [ + "wi", + "ał" + ], + [ + "prze", + "szło" + ], + [ + "sta", + "ro" + ], + [ + "in", + "ni" + ], + [ + "ba", + "nk" + ], + [ + "Nie", + "ch" + ], + [ + "owo", + "ść" + ], + [ + "świa", + "domo" + ], + [ + "stanowi", + "sko" + ], + [ + "wą", + "t" + ], + [ + "informa", + "cje" + ], + [ + "poja", + "wia" + ], + [ + "Poli", + "cja" + ], + [ + "Wszyst", + "ko" + ], + [ + "pospo", + "li" + ], + [ + ")", + ")" + ], + [ + "N", + "e" + ], + [ + "g", + "wia" + ], + [ + "k", + "wo" + ], + [ + "y", + "hm" + ], + [ + "li", + "ście" + ], + [ + "ko", + "pa" + ], + [ + "do", + "j" + ], + [ + "ta", + "li" + ], + [ + "mi", + "ałem" + ], + [ + "owa", + "rzy" + ], + [ + "roz", + "wo" + ], + [ + "spo", + "j" + ], + [ + "był", + "em" + ], + [ + "tycz", + "ny" + ], + [ + "stro", + "nie" + ], + [ + "kow", + "ski" + ], + [ + "Jest", + "em" + ], + [ + "czło", + "nków" + ], + [ + "premie", + "ra" + ], + [ + "2", + "6" + ], + [ + "R", + "P" + ], + [ + "j", + "nych" + ], + [ + "o", + "rze" + ], + [ + "s", + "we" + ], + [ + "t", + "ó" + ], + [ + "ź", + "niej" + ], + [ + "nie", + "zależ" + ], + [ + "nie", + "stety" + ], + [ + "po", + "pu" + ], + [ + "sz", + "czu" + ], + [ + "ko", + "ali" + ], + [ + "wi", + "dzę" + ], + [ + "roz", + "i" + ], + [ + "mów", + "ie" + ], + [ + "mia", + "sto" + ], + [ + "rza", + "d" + ], + [ + "Prze", + "cież" + ], + [ + "szczę", + "śli" + ], + [ + "powo", + "ła" + ], + [ + "mężczy", + "zna" + ], + [ + "My", + "ś" + ], + [ + "Tym", + "czasem" + ], + [ + "Alek", + "san" + ], + [ + "R", + "A" + ], + [ + "W", + "tedy" + ], + [ + "c", + "ór" + ], + [ + "k", + "rze" + ], + [ + "p", + "ał" + ], + [ + "li", + "n" + ], + [ + "li", + "kwi" + ], + [ + "za", + "tem" + ], + [ + "te", + "o" + ], + [ + "ma", + "tka" + ], + [ + "pa", + "cje" + ], + [ + "czy", + "k" + ], + [ + "in", + "g" + ], + [ + "spo", + "n" + ], + [ + "for", + "my" + ], + [ + "prowa", + "dzenie" + ], + [ + "bud", + "ow" + ], + [ + "oj", + "ca" + ], + [ + "powin", + "ni" + ], + [ + "2", + "1" + ], + [ + "G", + "łów" + ], + [ + "K", + "raj" + ], + [ + "f", + "an" + ], + [ + "t", + "r" + ], + [ + "u", + "cz" + ], + [ + "w", + "łą" + ], + [ + "ł", + "ał" + ], + [ + "ra", + "do" + ], + [ + "ra", + "cję" + ], + [ + "za", + "sta" + ], + [ + "ma", + "ni" + ], + [ + "prze", + "strze" + ], + [ + "wie", + "nia" + ], + [ + "ar", + "chi" + ], + [ + "sy", + "n" + ], + [ + "gł", + "ową" + ], + [ + "sko", + "ro" + ], + [ + "ką", + "d" + ], + [ + "zie", + "m" + ], + [ + "pol", + "skim" + ], + [ + "kre", + "dy" + ], + [ + "okreś", + "la" + ], + [ + "kura", + "t" + ], + [ + "państ", + "wo" + ], + [ + "at", + "mosfe" + ], + [ + "hand", + "l" + ], + [ + "Krzyszto", + "f" + ], + [ + "2", + "8" + ], + [ + "F", + "a" + ], + [ + "M", + "A" + ], + [ + "M", + "O" + ], + [ + "S", + "zy" + ], + [ + "z", + "więk" + ], + [ + "sz", + "ty" + ], + [ + "sz", + "ki" + ], + [ + "ci", + "n" + ], + [ + "ci", + "ół" + ], + [ + "ta", + "rz" + ], + [ + "ów", + "ki" + ], + [ + "od", + "ci" + ], + [ + "wie", + "dział" + ], + [ + "wie", + "dzą" + ], + [ + "ru", + "je" + ], + [ + "bi", + "sku" + ], + [ + "ba", + "b" + ], + [ + "będzie", + "sz" + ], + [ + "sł", + "ów" + ], + [ + "ską", + "d" + ], + [ + "zmie", + "nia" + ], + [ + "fir", + "ma" + ], + [ + "kobie", + "ta" + ], + [ + "Euro", + "py" + ], + [ + "wyra", + "źnie" + ], + [ + "zakre", + "sie" + ], + [ + "G", + "ru" + ], + [ + "N", + "IE" + ], + [ + "P", + "owie" + ], + [ + "d", + "ba" + ], + [ + "u", + "praw" + ], + [ + "v", + "e" + ], + [ + "z", + "ał" + ], + [ + "ć", + "wi" + ], + [ + "na", + "g" + ], + [ + "na", + "zw" + ], + [ + "cz", + "ał" + ], + [ + "po", + "bli" + ], + [ + "ła", + "t" + ], + [ + "prze", + "kaza" + ], + [ + "owa", + "nego" + ], + [ + "dy", + "wi" + ], + [ + "mie", + "nie" + ], + [ + "ba", + "dania" + ], + [ + "tycz", + "nej" + ], + [ + "uro", + "czy" + ], + [ + "ek", + "spe" + ], + [ + "cały", + "m" + ], + [ + "Rze", + "cz" + ], + [ + "sprawa", + "ch" + ], + [ + "D", + "ru" + ], + [ + "e", + "mi" + ], + [ + "f", + "la" + ], + [ + "f", + "ar" + ], + [ + "k", + "wia" + ], + [ + "s", + "wej" + ], + [ + "po", + "cz" + ], + [ + "za", + "ra" + ], + [ + "wy", + "stąpi" + ], + [ + "ja", + "kich" + ], + [ + "ma", + "s" + ], + [ + "mo", + "cy" + ], + [ + "bie", + "gł" + ], + [ + "są", + "du" + ], + [ + "kon", + "su" + ], + [ + "nę", + "li" + ], + [ + "prowa", + "dzenia" + ], + [ + "Ka", + "zi" + ], + [ + "stanowi", + "ą" + ], + [ + "środ", + "ka" + ], + [ + "sp", + "ę" + ], + [ + "powin", + "no" + ], + [ + "skła", + "d" + ], + [ + "waru", + "nki" + ], + [ + "służ", + "by" + ], + [ + "kr", + "wi" + ], + [ + "R", + "O" + ], + [ + "Z", + "bi" + ], + [ + "h", + "er" + ], + [ + "m", + "ować" + ], + [ + "p", + "kt" + ], + [ + "s", + "ch" + ], + [ + "Ś", + "wię" + ], + [ + "ni", + "cja" + ], + [ + "po", + "my" + ], + [ + "po", + "kry" + ], + [ + "ka", + "ra" + ], + [ + "za", + "stęp" + ], + [ + "ne", + "mu" + ], + [ + "owa", + "nym" + ], + [ + "pro", + "f" + ], + [ + "me", + "dy" + ], + [ + "stu", + "di" + ], + [ + "pew", + "ne" + ], + [ + "nio", + "nych" + ], + [ + "myś", + "lę" + ], + [ + "mini", + "st" + ], + [ + "kul", + "tury" + ], + [ + "telewi", + "zji" + ], + [ + "budże", + "t" + ], + [ + "dziesię", + "ciu" + ], + [ + "każde", + "go" + ], + [ + "B", + "ra" + ], + [ + "K", + "i" + ], + [ + "j", + "cie" + ], + [ + "t", + "rą" + ], + [ + "ka", + "ta" + ], + [ + "za", + "kład" + ], + [ + "wy", + "pad" + ], + [ + "prze", + "ka" + ], + [ + "wie", + "rzy" + ], + [ + "pra", + "wy" + ], + [ + "de", + "ł" + ], + [ + "pi", + "su" + ], + [ + "sze", + "r" + ], + [ + "pod", + "ję" + ], + [ + "ró", + "b" + ], + [ + "Nie", + "miec" + ], + [ + "kon", + "stru" + ], + [ + "bez", + "robo" + ], + [ + "pol", + "skie" + ], + [ + "Mi", + "mo" + ], + [ + "wra", + "żenie" + ], + [ + "policja", + "nci" + ], + [ + "istnie", + "je" + ], + [ + "dysku", + "sji" + ], + [ + "kieru", + "nku" + ], + [ + "uczest", + "ni" + ], + [ + "prasza", + "m" + ], + [ + "eko", + "nomi" + ], + [ + "F", + "e" + ], + [ + "K", + "ul" + ], + [ + "c", + "twa" + ], + [ + "d", + "na" + ], + [ + "i", + "tp" + ], + [ + "k", + "tyw" + ], + [ + "o", + "ś" + ], + [ + "po", + "między" + ], + [ + "za", + "gra" + ], + [ + "do", + "ro" + ], + [ + "wy", + "cie" + ], + [ + "wie", + "lko" + ], + [ + "lo", + "t" + ], + [ + "pod", + "ło" + ], + [ + "gra", + "f" + ], + [ + "ak", + "tyw" + ], + [ + "rzą", + "t" + ], + [ + "kon", + "ty" + ], + [ + "for", + "mu" + ], + [ + "Bo", + "gu" + ], + [ + "znaj", + "duje" + ], + [ + "gospo", + "da" + ], + [ + "reali", + "z" + ], + [ + "kontro", + "li" + ], + [ + "sierp", + "nia" + ], + [ + "C", + "Z" + ], + [ + "r", + "ki" + ], + [ + "r", + "ia" + ], + [ + "s", + "on" + ], + [ + "w", + "nie" + ], + [ + "ń", + "cu" + ], + [ + "ż", + "an" + ], + [ + "ow", + "ni" + ], + [ + "po", + "ch" + ], + [ + "po", + "par" + ], + [ + "te", + "t" + ], + [ + "wa", + "ją" + ], + [ + "dzie", + "wię" + ], + [ + "co", + "dzien" + ], + [ + "sie", + "dem" + ], + [ + "ste", + "k" + ], + [ + "kra", + "i" + ], + [ + "Ja", + "na" + ], + [ + "moż", + "liwość" + ], + [ + "tycz", + "nego" + ], + [ + "Pol", + "skiej" + ], + [ + "fa", + "bry" + ], + [ + "mog", + "ły" + ], + [ + "tk", + "owo" + ], + [ + "Sz", + "ko" + ], + [ + "nale", + "żą" + ], + [ + "kolej", + "ny" + ], + [ + "bro", + "ni" + ], + [ + "kobie", + "t" + ], + [ + "okaz", + "ało" + ], + [ + "ogro", + "m" + ], + [ + "CK", + "M" + ], + [ + "?", + "?" + ], + [ + "C", + "zę" + ], + [ + "k", + "owo" + ], + [ + "o", + "li" + ], + [ + "w", + "ki" + ], + [ + "nie", + "których" + ], + [ + "po", + "lega" + ], + [ + "że", + "niem" + ], + [ + "owa", + "nej" + ], + [ + "od", + "woła" + ], + [ + "mie", + "rz" + ], + [ + "pra", + "kty" + ], + [ + "we", + "ł" + ], + [ + "wła", + "dze" + ], + [ + "kon", + "sek" + ], + [ + "ok", + "rę" + ], + [ + "Ta", + "de" + ], + [ + "zale", + "ży" + ], + [ + "In", + "ter" + ], + [ + "świe", + "t" + ], + [ + "ostatni", + "o" + ], + [ + "spotka", + "nia" + ], + [ + "pomo", + "cą" + ], + [ + "Ros", + "ja" + ], + [ + "środowi", + "ska" + ], + [ + "f", + "ry" + ], + [ + "k", + "owie" + ], + [ + "o", + "cza" + ], + [ + "w", + "w" + ], + [ + "z", + "ne" + ], + [ + "ka", + "pi" + ], + [ + "za", + "chod" + ], + [ + "wy", + "glą" + ], + [ + "la", + "ch" + ], + [ + "kie", + "wicz" + ], + [ + "si", + "ły" + ], + [ + "pi", + "ć" + ], + [ + "ga", + "mi" + ], + [ + "wia", + "ry" + ], + [ + "sk", + "le" + ], + [ + "naj", + "wyż" + ], + [ + "zosta", + "ć" + ], + [ + "dow", + "ód" + ], + [ + "scy", + "pli" + ], + [ + "pró", + "bu" + ], + [ + "kolej", + "ne" + ], + [ + "fo", + "to" + ], + [ + "obowią", + "za" + ], + [ + "Pie", + "r" + ], + [ + "cjona", + "riu" + ], + [ + "psy", + "cho" + ], + [ + "kupi", + "ć" + ], + [ + "prawdo", + "podobnie" + ], + [ + "wrze", + "śnia" + ], + [ + "7", + "0" + ], + [ + "I", + "A" + ], + [ + "Z", + "y" + ], + [ + "o", + "stro" + ], + [ + "s", + "j" + ], + [ + "w", + "skiej" + ], + [ + "z", + "mniej" + ], + [ + "Ł", + "o" + ], + [ + "na", + "dz" + ], + [ + "po", + "myśl" + ], + [ + "te", + "ch" + ], + [ + "wy", + "biera" + ], + [ + "wy", + "niku" + ], + [ + "wo", + "l" + ], + [ + "dy", + "plo" + ], + [ + "me", + "ta" + ], + [ + "an", + "giel" + ], + [ + "19", + "3" + ], + [ + "peł", + "no" + ], + [ + "pla", + "n" + ], + [ + "środ", + "ku" + ], + [ + "wą", + "tp" + ], + [ + "sytua", + "cja" + ], + [ + "przyja", + "ciół" + ], + [ + "pią", + "tek" + ], + [ + "Ros", + "ji" + ], + [ + "ochro", + "ny" + ], + [ + "Mich", + "ał" + ], + [ + "Mię", + "dzy" + ], + [ + "2", + "9" + ], + [ + "H", + "u" + ], + [ + "i", + "z" + ], + [ + "u", + "fa" + ], + [ + "ko", + "ść" + ], + [ + "wy", + "pła" + ], + [ + "ła", + "ch" + ], + [ + "prze", + "pisy" + ], + [ + "ży", + "li" + ], + [ + "Po", + "nad" + ], + [ + "bo", + "k" + ], + [ + "roz", + "m" + ], + [ + "roz", + "ma" + ], + [ + "se", + "j" + ], + [ + "wła", + "dzy" + ], + [ + "zi", + "m" + ], + [ + "dza", + "m" + ], + [ + "gru", + "dnia" + ], + [ + "stanowi", + "ska" + ], + [ + "ścia", + "ch" + ], + [ + "zrobi", + "ł" + ], + [ + "fir", + "m" + ], + [ + "pamię", + "tam" + ], + [ + "współ", + "czes" + ], + [ + "Sej", + "mu" + ], + [ + "stosun", + "ku" + ], + [ + "pracu", + "je" + ], + [ + "Woje", + "wódz" + ], + [ + "Chy", + "ba" + ], + [ + "wną", + "trz" + ], + [ + "rozwo", + "ju" + ], + [ + "A", + "meryka" + ], + [ + "i", + "dzie" + ], + [ + "l", + "ta" + ], + [ + "p", + "lu" + ], + [ + "ł", + "owa" + ], + [ + "po", + "szczegó" + ], + [ + "za", + "bezpie" + ], + [ + "wy", + "bi" + ], + [ + "wa", + "s" + ], + [ + "pa", + "sa" + ], + [ + "wie", + "ra" + ], + [ + "wo", + "lności" + ], + [ + "ru", + "sza" + ], + [ + "Pa", + "na" + ], + [ + "nię", + "te" + ], + [ + "dru", + "ży" + ], + [ + "warto", + "ść" + ], + [ + "tygo", + "dniu" + ], + [ + "Mu", + "si" + ], + [ + "wpły", + "w" + ], + [ + "związa", + "ne" + ], + [ + "fra", + "g" + ], + [ + "XI", + "X" + ], + [ + "poniedział", + "ek" + ], + [ + "K", + "ró" + ], + [ + "S", + "praw" + ], + [ + "Z", + "na" + ], + [ + "f", + "y" + ], + [ + "p", + "ów" + ], + [ + "nie", + "rucho" + ], + [ + "za", + "stos" + ], + [ + "to", + "rium" + ], + [ + "dzi", + "ały" + ], + [ + "wo", + "da" + ], + [ + "tu", + "rę" + ], + [ + "ze", + "um" + ], + [ + "sk", + "ę" + ], + [ + "szcze", + "nie" + ], + [ + "ńst", + "wie" + ], + [ + "gło", + "ś" + ], + [ + "cyj", + "na" + ], + [ + "kom", + "ór" + ], + [ + "mó", + "c" + ], + [ + "oko", + "li" + ], + [ + "Pod", + "czas" + ], + [ + "chło", + "pa" + ], + [ + "krót", + "ce" + ], + [ + "G", + "ło" + ], + [ + "P", + "roku" + ], + [ + "T", + "ar" + ], + [ + "d", + "ry" + ], + [ + "g", + "la" + ], + [ + "i", + "mi" + ], + [ + "o", + "ku" + ], + [ + "t", + "nej" + ], + [ + "z", + "bli" + ], + [ + "ś", + "wią" + ], + [ + "ni", + "n" + ], + [ + "po", + "przez" + ], + [ + "li", + "ka" + ], + [ + "wy", + "żej" + ], + [ + "wie", + "dzy" + ], + [ + "cze", + "m" + ], + [ + "ze", + "r" + ], + [ + "dzo", + "ny" + ], + [ + "ńst", + "w" + ], + [ + "fa", + "kt" + ], + [ + "kole", + "i" + ], + [ + "den", + "cji" + ], + [ + "dro", + "gę" + ], + [ + "nio", + "m" + ], + [ + "um", + "owy" + ], + [ + "rodzi", + "ców" + ], + [ + "Lu", + "d" + ], + [ + "książ", + "ki" + ], + [ + "bezpiecze", + "ństwa" + ], + [ + "Proku", + "ra" + ], + [ + "g", + "rozi" + ], + [ + "s", + "h" + ], + [ + "ch", + "le" + ], + [ + "ch", + "cieli" + ], + [ + "po", + "dzie" + ], + [ + "że", + "ń" + ], + [ + "dzie", + "ścia" + ], + [ + "ce", + "ny" + ], + [ + "mo", + "ści" + ], + [ + "ba", + "sa" + ], + [ + "sie", + "ci" + ], + [ + "sty", + "m" + ], + [ + "naj", + "pierw" + ], + [ + "dze", + "niem" + ], + [ + "rowa", + "nia" + ], + [ + "sł", + "ow" + ], + [ + "im", + "pre" + ], + [ + "preze", + "nt" + ], + [ + "korzy", + "sta" + ], + [ + "Dzię", + "ki" + ], + [ + "charak", + "ter" + ], + [ + "przyszło", + "ści" + ], + [ + "Wro", + "cła" + ], + [ + "Zbi", + "gnie" + ], + [ + "9", + "0" + ], + [ + "H", + "an" + ], + [ + "O", + "t" + ], + [ + "T", + "V" + ], + [ + "p", + "ł" + ], + [ + "po", + "maga" + ], + [ + "je", + "ź" + ], + [ + "je", + "sie" + ], + [ + "go", + "dnie" + ], + [ + "ko", + "ście" + ], + [ + "ta", + "le" + ], + [ + "nia", + "mi" + ], + [ + "dzi", + "siej" + ], + [ + "pa", + "rę" + ], + [ + "wie", + "nie" + ], + [ + "cie", + "ch" + ], + [ + "ga", + "ż" + ], + [ + "powie", + "m" + ], + [ + "który", + "mi" + ], + [ + "zw", + "ło" + ], + [ + "ofi", + "a" + ], + [ + "Mie", + "szka" + ], + [ + "całe", + "go" + ], + [ + "osie", + "m" + ], + [ + "Kwa", + "śnie" + ], + [ + "O", + "bec" + ], + [ + "U", + "S" + ], + [ + "W", + "ia" + ], + [ + "a", + "kurat" + ], + [ + "d", + "liwości" + ], + [ + "o", + "logi" + ], + [ + "t", + "kę" + ], + [ + "u", + "wzglę" + ], + [ + "ż", + "nie" + ], + [ + "ro", + "dek" + ], + [ + "li", + "czyć" + ], + [ + "za", + "wi" + ], + [ + "ci", + "li" + ], + [ + "no", + "m" + ], + [ + "prze", + "ło" + ], + [ + "ce", + "k" + ], + [ + "pra", + "s" + ], + [ + "pra", + "ce" + ], + [ + "ru", + "szy" + ], + [ + "de", + "fi" + ], + [ + "przy", + "ro" + ], + [ + "wia", + "m" + ], + [ + "Na", + "stęp" + ], + [ + "Je", + "ste" + ], + [ + "sł", + "owo" + ], + [ + "gie", + "ł" + ], + [ + "koń", + "czy" + ], + [ + "rozumie", + "m" + ], + [ + "mał", + "że" + ], + [ + "Komi", + "sja" + ], + [ + "budże", + "tu" + ], + [ + "dola", + "rów" + ], + [ + "G", + "ie" + ], + [ + "W", + "ał" + ], + [ + "a", + "tak" + ], + [ + "j", + "ów" + ], + [ + "o", + "prac" + ], + [ + "ń", + "ską" + ], + [ + "ow", + "u" + ], + [ + "st", + "ka" + ], + [ + "sz", + "czą" + ], + [ + "ła", + "du" + ], + [ + "by", + "śmy" + ], + [ + "ry", + "zy" + ], + [ + "sta", + "ry" + ], + [ + "si", + "ła" + ], + [ + "or", + "ów" + ], + [ + "ba", + "n" + ], + [ + "gi", + "na" + ], + [ + "samo", + "rząd" + ], + [ + "czego", + "ś" + ], + [ + "pię", + "ciu" + ], + [ + "pla", + "ców" + ], + [ + "zda", + "nia" + ], + [ + "dnia", + "ch" + ], + [ + "Sa", + "m" + ], + [ + "ciąg", + "le" + ], + [ + "wen", + "cji" + ], + [ + "mówią", + "c" + ], + [ + "pun", + "ktu" + ], + [ + "wystar", + "czy" + ], + [ + "Europej", + "skiej" + ], + [ + "T", + "wo" + ], + [ + "b", + "ły" + ], + [ + "j", + "ny" + ], + [ + "s", + "pad" + ], + [ + "t", + "ną" + ], + [ + "z", + "bud" + ], + [ + "ko", + "s" + ], + [ + "ka", + "pita" + ], + [ + "wy", + "ciąg" + ], + [ + "dzi", + "li" + ], + [ + "wie", + "cz" + ], + [ + "pra", + "ca" + ], + [ + "de", + "kla" + ], + [ + "pi", + "ja" + ], + [ + "cza", + "ją" + ], + [ + "me", + "cha" + ], + [ + "os", + "en" + ], + [ + "Na", + "to" + ], + [ + "nu", + "mer" + ], + [ + "Ja", + "ko" + ], + [ + "ek", + "s" + ], + [ + "zosta", + "ną" + ], + [ + "pla", + "nowa" + ], + [ + "jedno", + "stki" + ], + [ + "wnios", + "ku" + ], + [ + "eg", + "za" + ], + [ + "młody", + "ch" + ], + [ + "Urzę", + "du" + ], + [ + "popu", + "lar" + ], + [ + "3", + "5" + ], + [ + "B", + "or" + ], + [ + "b", + "ło" + ], + [ + "k", + "lę" + ], + [ + "o", + "par" + ], + [ + "w", + "ało" + ], + [ + "z", + "le" + ], + [ + "ni", + "ał" + ], + [ + "li", + "i" + ], + [ + "do", + "chod" + ], + [ + "mie", + "się" + ], + [ + "ob", + "ja" + ], + [ + "pie", + "c" + ], + [ + "lo", + "tni" + ], + [ + "bo", + "m" + ], + [ + "fi", + "lo" + ], + [ + "niej", + "szy" + ], + [ + "kon", + "fli" + ], + [ + "sko", + "m" + ], + [ + "Do", + "piero" + ], + [ + "decy", + "zję" + ], + [ + "chce", + "sz" + ], + [ + "gospodar", + "ki" + ], + [ + "drugie", + "go" + ], + [ + "polity", + "ki" + ], + [ + "klu", + "bu" + ], + [ + "same", + "j" + ], + [ + "trak", + "cie" + ], + [ + "konta", + "kt" + ], + [ + "wątp", + "liwości" + ], + [ + "Nato", + "miast" + ], + [ + "G", + "dzie" + ], + [ + "M", + "os" + ], + [ + "f", + "al" + ], + [ + "k", + "cie" + ], + [ + "o", + "dzy" + ], + [ + "s", + "wych" + ], + [ + "v", + "i" + ], + [ + "ż", + "on" + ], + [ + "na", + "ro" + ], + [ + "rze", + "ć" + ], + [ + "za", + "po" + ], + [ + "się", + "g" + ], + [ + "od", + "u" + ], + [ + "wie", + "n" + ], + [ + "de", + "ntów" + ], + [ + "ży", + "w" + ], + [ + "su", + "b" + ], + [ + "cja", + "mi" + ], + [ + "Ma", + "ry" + ], + [ + "bli", + "sko" + ], + [ + "Ja", + "ro" + ], + [ + "gie", + "r" + ], + [ + "ri", + "o" + ], + [ + "twa", + "rzy" + ], + [ + "rek", + "la" + ], + [ + "dwa", + "dzieścia" + ], + [ + "In", + "stytu" + ], + [ + "poś", + "le" + ], + [ + "zja", + "wi" + ], + [ + "auto", + "bu" + ], + [ + "Go", + "spo" + ], + [ + "większo", + "ści" + ], + [ + "wspo", + "mina" + ], + [ + "popraw", + "ki" + ], + [ + "posta", + "ci" + ], + [ + "przewodniczą", + "cy" + ], + [ + "konku", + "ren" + ], + [ + ".", + ")," + ], + [ + "G", + "ó" + ], + [ + "K", + "il" + ], + [ + "N", + "owa" + ], + [ + "g", + "da" + ], + [ + "k", + "lub" + ], + [ + "sz", + "kół" + ], + [ + "wa", + "ny" + ], + [ + "wi", + "l" + ], + [ + "pa", + "piero" + ], + [ + "ku", + "ją" + ], + [ + "in", + "tele" + ], + [ + "bi", + "u" + ], + [ + "Po", + "za" + ], + [ + "ba", + "dań" + ], + [ + "bo", + "ha" + ], + [ + "spo", + "tk" + ], + [ + "sy", + "ła" + ], + [ + "sy", + "gna" + ], + [ + "rzą", + "dzenia" + ], + [ + "rę", + "b" + ], + [ + "jący", + "mi" + ], + [ + "świa", + "do" + ], + [ + "bli", + "o" + ], + [ + "nię", + "ty" + ], + [ + "Ch", + "ry" + ], + [ + "bud", + "owy" + ], + [ + "kry", + "ty" + ], + [ + "mar", + "ca" + ], + [ + "każ", + "dej" + ], + [ + "Mar", + "szał" + ], + [ + "proce", + "s" + ], + [ + "intere", + "su" + ], + [ + "śmier", + "ć" + ], + [ + "bą", + "dź" + ], + [ + "urzę", + "dni" + ], + [ + "jaką", + "ś" + ], + [ + "Cent", + "rum" + ], + [ + "lip", + "ca" + ], + [ + "3", + "00" + ], + [ + "T", + "rybu" + ], + [ + "g", + "wał" + ], + [ + "l", + "ski" + ], + [ + "p", + "ała" + ], + [ + "w", + "skim" + ], + [ + "na", + "stu" + ], + [ + "cz", + "tere" + ], + [ + "ro", + "lę" + ], + [ + "ko", + "ty" + ], + [ + "ko", + "nu" + ], + [ + "za", + "ga" + ], + [ + "do", + "r" + ], + [ + "te", + "a" + ], + [ + "ta", + "n" + ], + [ + "ty", + "fika" + ], + [ + "wy", + "nosi" + ], + [ + "ma", + "j" + ], + [ + "ma", + "ty" + ], + [ + "da", + "li" + ], + [ + "la", + "ć" + ], + [ + "pa", + "ch" + ], + [ + "pa", + "trz" + ], + [ + "czy", + "tel" + ], + [ + "in", + "stru" + ], + [ + "ze", + "spół" + ], + [ + "zna", + "czenie" + ], + [ + "lo", + "s" + ], + [ + "se", + "ns" + ], + [ + "sto", + "ść" + ], + [ + "Je", + "j" + ], + [ + "ak", + "cep" + ], + [ + "bud", + "owę" + ], + [ + "Ni", + "kt" + ], + [ + "Euro", + "pie" + ], + [ + "gła", + "sza" + ], + [ + "dotyczą", + "ce" + ], + [ + "dziesię", + "ć" + ], + [ + "alkoho", + "lu" + ], + [ + "postęp", + "owania" + ], + [ + "żołnie", + "rzy" + ], + [ + "powierz", + "chni" + ], + [ + "?", + "!" + ], + [ + "C", + "y" + ], + [ + "S", + "er" + ], + [ + "T", + "ra" + ], + [ + "a", + "pe" + ], + [ + "t", + "nym" + ], + [ + "u", + "bra" + ], + [ + "z", + "daw" + ], + [ + "po", + "prze" + ], + [ + "po", + "zostały" + ], + [ + "li", + "na" + ], + [ + "rze", + "niu" + ], + [ + "mi", + "u" + ], + [ + "wy", + "ro" + ], + [ + "wy", + "sta" + ], + [ + "wy", + "wia" + ], + [ + "my", + "ka" + ], + [ + "przy", + "jem" + ], + [ + "lo", + "na" + ], + [ + "spo", + "rtu" + ], + [ + "naj", + "lepiej" + ], + [ + "trze", + "ć" + ], + [ + "chodzi", + "ł" + ], + [ + "Ra", + "da" + ], + [ + "fun", + "da" + ], + [ + "oko", + "licz" + ], + [ + "potrze", + "bu" + ], + [ + "żad", + "nego" + ], + [ + "miło", + "ści" + ], + [ + "zdr", + "owie" + ], + [ + "znala", + "zł" + ], + [ + "struktu", + "ry" + ], + [ + "H", + "en" + ], + [ + "L", + "o" + ], + [ + "S", + "T" + ], + [ + "d", + "ka" + ], + [ + "d", + "łem" + ], + [ + "o", + "nie" + ], + [ + "t", + "z" + ], + [ + "u", + "możli" + ], + [ + "ł", + "owi" + ], + [ + "po", + "go" + ], + [ + "za", + "nie" + ], + [ + "mi", + "ałam" + ], + [ + "ła", + "twie" + ], + [ + "ma", + "g" + ], + [ + "roz", + "mów" + ], + [ + "du", + "sz" + ], + [ + "ró", + "g" + ], + [ + "powie", + "dź" + ], + [ + "czo", + "no" + ], + [ + "kon", + "ce" + ], + [ + "ter", + "ro" + ], + [ + "cię", + "żar" + ], + [ + "poda", + "tk" + ], + [ + "200", + "0" + ], + [ + "choć", + "by" + ], + [ + "robo", + "tni" + ], + [ + "zamie", + "rza" + ], + [ + "Wię", + "c" + ], + [ + "Związ", + "ku" + ], + [ + ".", + ")." + ], + [ + "b", + "le" + ], + [ + "o", + "nego" + ], + [ + "r", + "ował" + ], + [ + "s", + "pó" + ], + [ + "z", + "dzi" + ], + [ + "po", + "mie" + ], + [ + "za", + "cję" + ], + [ + "le", + "c" + ], + [ + "wa", + "ch" + ], + [ + "że", + "niu" + ], + [ + "da", + "j" + ], + [ + "prze", + "pisów" + ], + [ + "ry", + "s" + ], + [ + "mo", + "ich" + ], + [ + "bi", + "li" + ], + [ + "bo", + "i" + ], + [ + "se", + "rwa" + ], + [ + "ało", + "by" + ], + [ + "Ja", + "kie" + ], + [ + "działa", + "m" + ], + [ + "cyj", + "ną" + ], + [ + "cyj", + "nym" + ], + [ + "zd", + "jęcia" + ], + [ + "daw", + "na" + ], + [ + "kom", + "pe" + ], + [ + "pierw", + "szego" + ], + [ + "tar", + "g" + ], + [ + "właści", + "ciel" + ], + [ + "nios", + "ła" + ], + [ + "pierwszy", + "ch" + ], + [ + "waru", + "nkach" + ], + [ + "służ", + "b" + ], + [ + "zoba", + "czy" + ], + [ + "proble", + "my" + ], + [ + "spoko", + "jnie" + ], + [ + "prawdo", + "podob" + ], + [ + "eme", + "ry" + ], + [ + "Każ", + "dy" + ], + [ + "Tru", + "dno" + ], + [ + "dywi", + "du" + ], + [ + "filo", + "zo" + ], + [ + "A", + "gen" + ], + [ + "K", + "rak" + ], + [ + "z", + "mę" + ], + [ + "nie", + "waż" + ], + [ + "prze", + "mysł" + ], + [ + "dy", + "scypli" + ], + [ + "si", + "l" + ], + [ + "pi", + "l" + ], + [ + "pod", + "lega" + ], + [ + "be", + "ra" + ], + [ + "owie", + "c" + ], + [ + "słu", + "gi" + ], + [ + "łe", + "j" + ], + [ + "dnie", + "nia" + ], + [ + "wyja", + "ś" + ], + [ + "mili", + "onów" + ], + [ + "Są", + "d" + ], + [ + "oce", + "nia" + ], + [ + "wojewódz", + "twa" + ], + [ + "sprzeda", + "ży" + ], + [ + "syste", + "mu" + ], + [ + "materi", + "ał" + ], + [ + "ocze", + "ki" + ], + [ + "więzie", + "nia" + ], + [ + "Ło", + "dzi" + ], + [ + "R", + "ów" + ], + [ + "Z", + "jedno" + ], + [ + "b", + "in" + ], + [ + "n", + "ową" + ], + [ + "s", + "ną" + ], + [ + "z", + "gu" + ], + [ + "z", + "biera" + ], + [ + "ł", + "ka" + ], + [ + "ź", + "li" + ], + [ + "nie", + "bie" + ], + [ + "po", + "now" + ], + [ + "rze", + "j" + ], + [ + "do", + "star" + ], + [ + "te", + "lu" + ], + [ + "mi", + "ot" + ], + [ + "wy", + "powiedzi" + ], + [ + "wa", + "j" + ], + [ + "wa", + "nych" + ], + [ + "la", + "mi" + ], + [ + "ku", + "pu" + ], + [ + "cze", + "mu" + ], + [ + "mu", + "n" + ], + [ + "gra", + "m" + ], + [ + "tra", + "ns" + ], + [ + "19", + "5" + ], + [ + "uwa", + "gi" + ], + [ + "zw", + "ro" + ], + [ + "szo", + "ne" + ], + [ + "Wi", + "l" + ], + [ + "wal", + "ki" + ], + [ + "zapew", + "nia" + ], + [ + "Wszy", + "scy" + ], + [ + "tytu", + "ł" + ], + [ + "Cza", + "r" + ], + [ + "jaka", + "ś" + ], + [ + "sym", + "bo" + ], + [ + "dale", + "ko" + ], + [ + "listo", + "pada" + ], + [ + "I", + "ch" + ], + [ + "S", + "P" + ], + [ + "S", + "ło" + ], + [ + "a", + "ha" + ], + [ + "d", + "ny" + ], + [ + "k", + "cję" + ], + [ + "k", + "rą" + ], + [ + "w", + "nio" + ], + [ + "nie", + "si" + ], + [ + "ni", + "żej" + ], + [ + "ię", + "k" + ], + [ + "ko", + "t" + ], + [ + "ma", + "cie" + ], + [ + "od", + "y" + ], + [ + "in", + "dywidu" + ], + [ + "lu", + "bu" + ], + [ + "bi", + "ały" + ], + [ + "zy", + "wać" + ], + [ + "sy", + "na" + ], + [ + "an", + "gaż" + ], + [ + "nu", + "me" + ], + [ + "naj", + "częściej" + ], + [ + "ws", + "pani" + ], + [ + "musi", + "ała" + ], + [ + "środ", + "ki" + ], + [ + "pani", + "i" + ], + [ + "By", + "ła" + ], + [ + "nk", + "owie" + ], + [ + "cał", + "kiem" + ], + [ + "pli", + "wie" + ], + [ + "produ", + "kcji" + ], + [ + "kol", + "or" + ], + [ + "Jed", + "no" + ], + [ + "funk", + "cjon" + ], + [ + "czyta", + "ć" + ], + [ + "Niem", + "cy" + ], + [ + "Kości", + "oła" + ], + [ + "budy", + "nku" + ], + [ + "podo", + "ba" + ], + [ + "zała", + "t" + ], + [ + "obse", + "rw" + ], + [ + "Sena", + "tu" + ], + [ + "paździer", + "nika" + ], + [ + "Chry", + "stu" + ], + [ + "E", + "l" + ], + [ + "P", + "y" + ], + [ + "d", + "ował" + ], + [ + "g", + "nia" + ], + [ + "i", + "dą" + ], + [ + "k", + "owy" + ], + [ + "o", + "two" + ], + [ + "u", + "bieg" + ], + [ + "ś", + "wi" + ], + [ + "ź", + "ród" + ], + [ + "”", + "," + ], + [ + "ch", + "wy" + ], + [ + "ch", + "em" + ], + [ + "je", + "dzie" + ], + [ + "li", + "st" + ], + [ + "za", + "cja" + ], + [ + "ci", + "ało" + ], + [ + "ki", + "n" + ], + [ + "wy", + "nik" + ], + [ + "wy", + "stępu" + ], + [ + "wa", + "lu" + ], + [ + "wi", + "ar" + ], + [ + "prze", + "my" + ], + [ + "dzi", + "ale" + ], + [ + "mo", + "gło" + ], + [ + "wie", + "j" + ], + [ + "cze", + "niem" + ], + [ + "cie", + "ra" + ], + [ + "pra", + "g" + ], + [ + "pra", + "k" + ], + [ + "de", + "l" + ], + [ + "ga", + "tu" + ], + [ + "dzo", + "ne" + ], + [ + "kła", + "da" + ], + [ + "pła", + "ci" + ], + [ + "dłu", + "gi" + ], + [ + "dłu", + "żej" + ], + [ + "dro", + "g" + ], + [ + "kow", + "skiego" + ], + [ + "pracow", + "nicy" + ], + [ + "zwie", + "rzę" + ], + [ + "opi", + "nii" + ], + [ + "tłuma", + "czy" + ], + [ + "drugi", + "m" + ], + [ + "Iz", + "ra" + ], + [ + "Osta", + "tni" + ], + [ + "uczni", + "ów" + ], + [ + "Krak", + "owie" + ], + [ + "A", + "da" + ], + [ + "G", + "rzego" + ], + [ + "K", + "się" + ], + [ + "W", + "śród" + ], + [ + "i", + "t" + ], + [ + "k", + "ała" + ], + [ + "o", + "szczę" + ], + [ + "u", + "bezpie" + ], + [ + "z", + "ów" + ], + [ + "z", + "rozu" + ], + [ + "na", + "pa" + ], + [ + "nie", + "wiele" + ], + [ + "po", + "łowie" + ], + [ + "po", + "równa" + ], + [ + "sz", + "em" + ], + [ + "za", + "ka" + ], + [ + "za", + "wia" + ], + [ + "te", + "rze" + ], + [ + "ła", + "two" + ], + [ + "ja", + "zd" + ], + [ + "mo", + "jego" + ], + [ + "cie", + "lem" + ], + [ + "bi", + "le" + ], + [ + "co", + "ny" + ], + [ + "ało", + "ru" + ], + [ + "sza", + "cu" + ], + [ + "są", + "sia" + ], + [ + "kon", + "cer" + ], + [ + "cha", + "ć" + ], + [ + "nic", + "ę" + ], + [ + "dłu", + "gie" + ], + [ + "dzą", + "c" + ], + [ + "Ro", + "dzi" + ], + [ + "zw", + "raca" + ], + [ + "osta", + "tnie" + ], + [ + "osta", + "tniej" + ], + [ + "włas", + "ne" + ], + [ + "włas", + "nej" + ], + [ + "zasa", + "dy" + ], + [ + "bior", + "ą" + ], + [ + "pozy", + "tyw" + ], + [ + "zdo", + "by" + ], + [ + "licz", + "ba" + ], + [ + "reali", + "zacji" + ], + [ + "Cho", + "dzi" + ], + [ + "dyre", + "ktora" + ], + [ + "K", + "obie" + ], + [ + "a", + "para" + ], + [ + "d", + "ować" + ], + [ + "i", + "nicja" + ], + [ + "n", + "ne" + ], + [ + "o", + "le" + ], + [ + "o", + "sa" + ], + [ + "z", + "ły" + ], + [ + "z", + "godzi" + ], + [ + "st", + "rów" + ], + [ + "st", + "wem" + ], + [ + "po", + "żar" + ], + [ + "sz", + "ó" + ], + [ + "li", + "czne" + ], + [ + "za", + "pro" + ], + [ + "za", + "rządza" + ], + [ + "za", + "ufa" + ], + [ + "mi", + "ja" + ], + [ + "ma", + "ma" + ], + [ + "prze", + "ra" + ], + [ + "pa", + "s" + ], + [ + "wie", + "rz" + ], + [ + "de", + "lega" + ], + [ + "sze", + "fa" + ], + [ + "co", + "ne" + ], + [ + "pod", + "sta" + ], + [ + "ju", + "tro" + ], + [ + "kon", + "feren" + ], + [ + "trze", + "ci" + ], + [ + "rw", + "ał" + ], + [ + "Pa", + "ry" + ], + [ + "Pa", + "weł" + ], + [ + "Ch", + "ciał" + ], + [ + "Mar", + "ia" + ], + [ + "rozpo", + "zna" + ], + [ + "kości", + "oła" + ], + [ + "pozy", + "cji" + ], + [ + "doty", + "czy" + ], + [ + "spół", + "ki" + ], + [ + "Ry", + "szar" + ], + [ + "prawi", + "dł" + ], + [ + "drz", + "wia" + ], + [ + "kraj", + "ów" + ], + [ + "wspo", + "mnie" + ], + [ + "Kości", + "ół" + ], + [ + "czwar", + "tek" + ], + [ + "C", + "H" + ], + [ + "c", + "menta" + ], + [ + "i", + "mię" + ], + [ + "k", + "owania" + ], + [ + "ow", + "skiej" + ], + [ + "cz", + "nymi" + ], + [ + "po", + "kole" + ], + [ + "po", + "glą" + ], + [ + "li", + "sta" + ], + [ + "le", + "ży" + ], + [ + "od", + "czu" + ], + [ + "mo", + "ją" + ], + [ + "in", + "te" + ], + [ + "lo", + "no" + ], + [ + "spo", + "sob" + ], + [ + "spo", + "kój" + ], + [ + "su", + "mie" + ], + [ + "Za", + "chod" + ], + [ + "samo", + "lo" + ], + [ + "pły", + "wa" + ], + [ + "Ta", + "kie" + ], + [ + "znaj", + "dzie" + ], + [ + "preze", + "sa" + ], + [ + "moc", + "no" + ], + [ + "zm", + "em" + ], + [ + "por", + "tu" + ], + [ + "para", + "fi" + ], + [ + "rzecz", + "nik" + ], + [ + "zapew", + "ne" + ], + [ + "am", + "basa" + ], + [ + "zoba", + "czyć" + ], + [ + "nowo", + "czes" + ], + [ + "wykorzy", + "sty" + ], + [ + "kogo", + "ś" + ], + [ + "NA", + "TO" + ], + [ + "Ga", + "ze" + ], + [ + "jrz", + "ał" + ], + [ + "Stani", + "sław" + ], + [ + "wieczo", + "rem" + ], + [ + "cztere", + "ch" + ], + [ + "Hen", + "ry" + ], + [ + "C", + "a" + ], + [ + "D", + "ar" + ], + [ + "K", + "sią" + ], + [ + "M", + "ał" + ], + [ + "R", + "ob" + ], + [ + "k", + "sy" + ], + [ + "k", + "ował" + ], + [ + "n", + "kę" + ], + [ + "t", + "h" + ], + [ + "z", + "ba" + ], + [ + "z", + "nik" + ], + [ + "na", + "pis" + ], + [ + "ow", + "ska" + ], + [ + "po", + "czy" + ], + [ + "po", + "sia" + ], + [ + "je", + "zio" + ], + [ + "rze", + "niem" + ], + [ + "za", + "miesz" + ], + [ + "re", + "d" + ], + [ + "ła", + "ś" + ], + [ + "wie", + "dzieć" + ], + [ + "ru", + "r" + ], + [ + "..", + ".." + ], + [ + "pie", + "ń" + ], + [ + "ży", + "je" + ], + [ + "pod", + "wyż" + ], + [ + "wła", + "dz" + ], + [ + "Pol", + "skiego" + ], + [ + "Ch", + "ło" + ], + [ + "twa", + "rza" + ], + [ + "szo", + "ść" + ], + [ + "poda", + "tku" + ], + [ + "chro", + "ni" + ], + [ + "obro", + "ny" + ], + [ + "kaza", + "ć" + ], + [ + "mieszkań", + "cy" + ], + [ + "samochod", + "ów" + ], + [ + "wybor", + "ów" + ], + [ + "prywa", + "ty" + ], + [ + "Szcze", + "ci" + ], + [ + "kompu", + "ter" + ], + [ + "całkowi", + "cie" + ], + [ + "W", + "A" + ], + [ + "d", + "owi" + ], + [ + "d", + "niem" + ], + [ + "e", + "ś" + ], + [ + "t", + "ował" + ], + [ + "t", + "wem" + ], + [ + "u", + "trzy" + ], + [ + "w", + "za" + ], + [ + "w", + "dzię" + ], + [ + "w", + "ręcz" + ], + [ + "na", + "si" + ], + [ + "ni", + "ca" + ], + [ + "ka", + "tego" + ], + [ + "wy", + "mia" + ], + [ + "ob", + "ję" + ], + [ + "przy", + "ci" + ], + [ + "cza", + "nia" + ], + [ + "bo", + "j" + ], + [ + "cho", + "dzie" + ], + [ + "sty", + "cznych" + ], + [ + "wszyst", + "kiego" + ], + [ + "czas", + "ów" + ], + [ + "Pa", + "ństw" + ], + [ + "fa", + "ce" + ], + [ + "cyj", + "nie" + ], + [ + "wod", + "ę" + ], + [ + "chodzi", + "ło" + ], + [ + "chę", + "tnie" + ], + [ + "wiel", + "ką" + ], + [ + "publi", + "cznych" + ], + [ + "obowią", + "zu" + ], + [ + "potrze", + "by" + ], + [ + "waru", + "nków" + ], + [ + "wróci", + "ł" + ], + [ + "Jan", + "usz" + ], + [ + "zwie", + "rząt" + ], + [ + "jecha", + "li" + ], + [ + "połu", + "dni" + ], + [ + "ana", + "li" + ], + [ + "niez", + "bę" + ], + [ + "obywa", + "tel" + ], + [ + "Bę", + "dzie" + ], + [ + "kwie", + "tnia" + ], + [ + "drew", + "nia" + ], + [ + "mecha", + "ni" + ], + [ + "indywidu", + "al" + ], + [ + "N", + "or" + ], + [ + "P", + "K" + ], + [ + "P", + "la" + ], + [ + "d", + "ności" + ], + [ + "na", + "wi" + ], + [ + "na", + "sza" + ], + [ + "st", + "ry" + ], + [ + "sz", + "ły" + ], + [ + "li", + "t" + ], + [ + "li", + "nii" + ], + [ + "wy", + "posa" + ], + [ + "od", + "bi" + ], + [ + "od", + "ręb" + ], + [ + "sta", + "cji" + ], + [ + "ob", + "sza" + ], + [ + "de", + "ra" + ], + [ + "pie", + "l" + ], + [ + "pe", + "wien" + ], + [ + "ba", + "mi" + ], + [ + "bie", + "gu" + ], + [ + "se", + "na" + ], + [ + "kon", + "stytu" + ], + [ + "może", + "sz" + ], + [ + "tam", + "tej" + ], + [ + "so", + "li" + ], + [ + "Pa", + "mię" + ], + [ + "19", + "6" + ], + [ + "nika", + "mi" + ], + [ + "pew", + "nością" + ], + [ + "rodzi", + "ce" + ], + [ + "umie", + "ję" + ], + [ + "odpowie", + "dź" + ], + [ + "godzi", + "nę" + ], + [ + "By", + "ło" + ], + [ + "głos", + "ów" + ], + [ + "żad", + "nej" + ], + [ + "uży", + "tk" + ], + [ + "telewi", + "zy" + ], + [ + "Andrze", + "ja" + ], + [ + "miesią", + "c" + ], + [ + "określo", + "nych" + ], + [ + "młodzie", + "ży" + ], + [ + "Józe", + "f" + ], + [ + "Myś", + "lę" + ], + [ + "Wał", + "ę" + ], + [ + "okolicz", + "ności" + ], + [ + "C", + "E" + ], + [ + "G", + "ór" + ], + [ + "M", + "ę" + ], + [ + "S", + "tu" + ], + [ + "b", + "ów" + ], + [ + "e", + "du" + ], + [ + "g", + "l" + ], + [ + "l", + "ał" + ], + [ + "p", + "t" + ], + [ + "r", + "ka" + ], + [ + "s", + "nąć" + ], + [ + "t", + "ko" + ], + [ + "po", + "kój" + ], + [ + "rze", + "ź" + ], + [ + "ta", + "ń" + ], + [ + "wy", + "rzu" + ], + [ + "wy", + "stą" + ], + [ + "wa", + "niu" + ], + [ + "re", + "spon" + ], + [ + "wi", + "ła" + ], + [ + "prze", + "wo" + ], + [ + "od", + "bywa" + ], + [ + "ar", + "gu" + ], + [ + "tu", + "al" + ], + [ + "zna", + "m" + ], + [ + "spo", + "tyka" + ], + [ + "rę", + "ki" + ], + [ + "Za", + "wsze" + ], + [ + "stra", + "j" + ], + [ + "tycz", + "nym" + ], + [ + "robi", + "ą" + ], + [ + "samo", + "dzie" + ], + [ + "mar", + "szał" + ], + [ + "doda", + "je" + ], + [ + "ode", + "bra" + ], + [ + "De", + "mo" + ], + [ + "wybo", + "rach" + ], + [ + "opie", + "ku" + ], + [ + "szuka", + "ć" + ], + [ + "mężczyz", + "n" + ], + [ + "usłu", + "g" + ], + [ + "Kul", + "tury" + ], + [ + "kapi", + "tał" + ], + [ + "Pier", + "wszy" + ], + [ + "pasa", + "że" + ], + [ + "Gospo", + "dar" + ], + [ + "P", + "or" + ], + [ + "U", + "r" + ], + [ + "a", + "gen" + ], + [ + "k", + "lo" + ], + [ + "t", + "owania" + ], + [ + "u", + "tra" + ], + [ + "u", + "kład" + ], + [ + "ń", + "cy" + ], + [ + "nie", + "ba" + ], + [ + "ni", + "ce" + ], + [ + "po", + "chodzą" + ], + [ + "po", + "móc" + ], + [ + "ka", + "ry" + ], + [ + "za", + "strze" + ], + [ + "do", + "tąd" + ], + [ + "wy", + "do" + ], + [ + "wa", + "mi" + ], + [ + "re", + "al" + ], + [ + "wi", + "dzenia" + ], + [ + "owa", + "ni" + ], + [ + "la", + "u" + ], + [ + "sta", + "l" + ], + [ + "sta", + "li" + ], + [ + "dy", + "spo" + ], + [ + "lu", + "tego" + ], + [ + "ga", + "bi" + ], + [ + "sy", + "w" + ], + [ + "su", + "r" + ], + [ + "se", + "zo" + ], + [ + "przed", + "stawia" + ], + [ + "dza", + "ją" + ], + [ + "Mi", + "lle" + ], + [ + "zosta", + "li" + ], + [ + "wiel", + "kich" + ], + [ + "kilka", + "naście" + ], + [ + "ludzi", + "om" + ], + [ + "kowa", + "ne" + ], + [ + "pamię", + "ci" + ], + [ + "per", + "spe" + ], + [ + "ostatni", + "m" + ], + [ + "Pola", + "cy" + ], + [ + "wyja", + "śnia" + ], + [ + "sztu", + "ki" + ], + [ + "stop", + "niu" + ], + [ + "Wię", + "k" + ], + [ + "zatru", + "dni" + ], + [ + "rozmawia", + "ć" + ], + [ + "remo", + "nt" + ], + [ + "wybu", + "ch" + ], + [ + "Tade", + "usz" + ], + [ + "blio", + "te" + ], + [ + "łatwie", + "j" + ], + [ + "E", + "d" + ], + [ + "G", + "ro" + ], + [ + "P", + "art" + ], + [ + "T", + "owarzy" + ], + [ + "Z", + "daniem" + ], + [ + "a", + "trak" + ], + [ + "b", + "łą" + ], + [ + "s", + "ar" + ], + [ + "t", + "ność" + ], + [ + "w", + "sty" + ], + [ + "nie", + "które" + ], + [ + "le", + "gł" + ], + [ + "wy", + "nagro" + ], + [ + "re", + "wolu" + ], + [ + "in", + "ten" + ], + [ + "bi", + "zne" + ], + [ + "skie", + "rowa" + ], + [ + "pod", + "pisa" + ], + [ + "su", + "ge" + ], + [ + "sty", + "cznej" + ], + [ + "ws", + "chod" + ], + [ + "gro", + "ź" + ], + [ + "tek", + "st" + ], + [ + "szo", + "ny" + ], + [ + "wiel", + "kim" + ], + [ + "kości", + "ół" + ], + [ + "Ni", + "gdy" + ], + [ + "199", + "8" + ], + [ + "man", + "da" + ], + [ + "czeka", + "ć" + ], + [ + "dwu", + "dzie" + ], + [ + "następ", + "nie" + ], + [ + "Wszyst", + "kie" + ], + [ + "pozio", + "m" + ], + [ + "jakim", + "ś" + ], + [ + "społecze", + "ństwa" + ], + [ + "gwa", + "ran" + ], + [ + "pobli", + "żu" + ], + [ + "K", + "an" + ], + [ + "S", + "ła" + ], + [ + "W", + "ę" + ], + [ + "d", + "le" + ], + [ + "k", + "owego" + ], + [ + "n", + "nych" + ], + [ + "o", + "cho" + ], + [ + "s", + "wą" + ], + [ + "w", + "to" + ], + [ + "na", + "pisa" + ], + [ + "nie", + "bezpie" + ], + [ + "ni", + "ła" + ], + [ + "się", + "ga" + ], + [ + "wa", + "no" + ], + [ + "re", + "ze" + ], + [ + "pa", + "nią" + ], + [ + "ku", + "chni" + ], + [ + "pi", + "osen" + ], + [ + "in", + "nej" + ], + [ + "pie", + "nie" + ], + [ + "bie", + "żą" + ], + [ + "powie", + "dz" + ], + [ + "bez", + "pośredni" + ], + [ + "czą", + "c" + ], + [ + "bra", + "ku" + ], + [ + "To", + "masz" + ], + [ + "Ja", + "cek" + ], + [ + "Ch", + "i" + ], + [ + "stan", + "owie" + ], + [ + "pol", + "ska" + ], + [ + "daw", + "ał" + ], + [ + "ot", + "wiera" + ], + [ + "Pi", + "o" + ], + [ + "zale", + "dwie" + ], + [ + "zio", + "no" + ], + [ + "skła", + "da" + ], + [ + "tygo", + "dnie" + ], + [ + "ml", + "d" + ], + [ + "Mini", + "strów" + ], + [ + "Wła", + "śnie" + ], + [ + "krót", + "ko" + ], + [ + "miesią", + "ce" + ], + [ + "charak", + "tery" + ], + [ + "administra", + "cji" + ], + [ + "pospoli", + "tej" + ], + [ + "3", + "6" + ], + [ + "5", + "00" + ], + [ + "N", + "ale" + ], + [ + "O", + "N" + ], + [ + "R", + "obe" + ], + [ + "R", + "zą" + ], + [ + "Z", + "S" + ], + [ + "n", + "ował" + ], + [ + "o", + "powia" + ], + [ + "u", + "sły" + ], + [ + "w", + "st" + ], + [ + "z", + "ny" + ], + [ + "z", + "bi" + ], + [ + "Ś", + "rod" + ], + [ + "ż", + "ę" + ], + [ + "ż", + "ół" + ], + [ + "za", + "dania" + ], + [ + "ne", + "tu" + ], + [ + "do", + "ra" + ], + [ + "prze", + "szka" + ], + [ + "od", + "by" + ], + [ + "od", + "wo" + ], + [ + "czy", + "t" + ], + [ + "sta", + "tu" + ], + [ + "mo", + "no" + ], + [ + "cze", + "śniej" + ], + [ + "ob", + "szar" + ], + [ + "przy", + "jął" + ], + [ + "szy", + "mi" + ], + [ + "sze", + "ni" + ], + [ + "bi", + "ł" + ], + [ + "cza", + "sami" + ], + [ + "gł", + "owie" + ], + [ + "ter", + "min" + ], + [ + "słu", + "ch" + ], + [ + "Pa", + "ństwa" + ], + [ + "stu", + "den" + ], + [ + "kom", + "ple" + ], + [ + "zosta", + "je" + ], + [ + "Mar", + "cin" + ], + [ + "wiel", + "kiej" + ], + [ + "stos", + "uje" + ], + [ + "twier", + "dzą" + ], + [ + "szczę", + "ścia" + ], + [ + "zasa", + "dzie" + ], + [ + "politycz", + "nych" + ], + [ + "wróci", + "ć" + ], + [ + "Fran", + "cji" + ], + [ + "wło", + "sy" + ], + [ + "Woj", + "ciech" + ], + [ + "profe", + "sor" + ], + [ + "repreze", + "nta" + ], + [ + "Zbignie", + "w" + ], + [ + "Kil", + "ka" + ], + [ + "3", + "1" + ], + [ + "A", + "kade" + ], + [ + "R", + "Z" + ], + [ + "j", + "na" + ], + [ + "k", + "wali" + ], + [ + "n", + "cie" + ], + [ + "u", + "my" + ], + [ + "ow", + "ca" + ], + [ + "li", + "stów" + ], + [ + "ko", + "nuje" + ], + [ + "za", + "sko" + ], + [ + "za", + "chę" + ], + [ + "za", + "powiada" + ], + [ + "wi", + "dział" + ], + [ + "ma", + "tki" + ], + [ + "mu", + "sie" + ], + [ + "si", + "ć" + ], + [ + "bi", + "ur" + ], + [ + "trze", + "ź" + ], + [ + "for", + "mie" + ], + [ + "sia", + "dł" + ], + [ + "pyta", + "ć" + ], + [ + "wiel", + "ka" + ], + [ + "publi", + "cznej" + ], + [ + "doku", + "mentów" + ], + [ + "Cho", + "ć" + ], + [ + "urzę", + "du" + ], + [ + "elekt", + "ry" + ], + [ + "ener", + "gii" + ], + [ + "poczu", + "cie" + ], + [ + "instytu", + "cji" + ], + [ + "sługu", + "je" + ], + [ + "legło", + "ści" + ], + [ + "Preze", + "s" + ], + [ + "ubieg", + "łym" + ], + [ + "P", + "SL" + ], + [ + "S", + "t" + ], + [ + "W", + "I" + ], + [ + "b", + "ła" + ], + [ + "e", + "pi" + ], + [ + "g", + "min" + ], + [ + "p", + "ta" + ], + [ + "u", + "j" + ], + [ + "u", + "pły" + ], + [ + "ń", + "ców" + ], + [ + "ś", + "lą" + ], + [ + "st", + "rza" + ], + [ + "sz", + "czo" + ], + [ + "li", + "nie" + ], + [ + "li", + "zmu" + ], + [ + "ka", + "mie" + ], + [ + "za", + "rząd" + ], + [ + "za", + "angaż" + ], + [ + "le", + "tniego" + ], + [ + "to", + "rem" + ], + [ + "wi", + "na" + ], + [ + "ma", + "na" + ], + [ + "prze", + "pisa" + ], + [ + "la", + "ty" + ], + [ + "od", + "ej" + ], + [ + "mie", + "rza" + ], + [ + "pro", + "ś" + ], + [ + "bi", + "ć" + ], + [ + "ba", + "j" + ], + [ + "du", + "m" + ], + [ + "se", + "l" + ], + [ + "Na", + "d" + ], + [ + "sto", + "li" + ], + [ + "trze", + "cie" + ], + [ + "Ko", + "men" + ], + [ + "Ma", + "my" + ], + [ + "słu", + "sz" + ], + [ + "pew", + "nym" + ], + [ + "dru", + "gą" + ], + [ + "ser", + "de" + ], + [ + "współ", + "pracy" + ], + [ + "zwo", + "lnie" + ], + [ + "Cze", + "r" + ], + [ + "wen", + "tual" + ], + [ + "doku", + "menta" + ], + [ + "Wła", + "ści" + ], + [ + "miło", + "ść" + ], + [ + "Or", + "gani" + ], + [ + "tytu", + "łu" + ], + [ + "XV", + "III" + ], + [ + "odpowiedni", + "o" + ], + [ + "poinfor", + "mował" + ], + [ + "wzią", + "ć" + ], + [ + "rezy", + "g" + ], + [ + "myśle", + "ć" + ], + [ + "dziewię", + "ć" + ], + [ + "Robe", + "rt" + ], + [ + "S", + "kar" + ], + [ + "a", + "ta" + ], + [ + "a", + "wa" + ], + [ + "c", + "m" + ], + [ + "d", + "owania" + ], + [ + "g", + "ię" + ], + [ + "n", + "ny" + ], + [ + "n", + "owym" + ], + [ + "w", + "prowadza" + ], + [ + "w", + "prost" + ], + [ + "w", + "krótce" + ], + [ + "z", + "obowiąza" + ], + [ + "ow", + "uje" + ], + [ + "ni", + "kogo" + ], + [ + "li", + "cza" + ], + [ + "le", + "ś" + ], + [ + "ty", + "dzień" + ], + [ + "wa", + "ka" + ], + [ + "prze", + "kro" + ], + [ + "od", + "par" + ], + [ + "cze", + "ch" + ], + [ + "wo", + "ści" + ], + [ + "de", + "lika" + ], + [ + "tu", + "ż" + ], + [ + "pie", + "lę" + ], + [ + "pod", + "róż" + ], + [ + "rów", + "nowa" + ], + [ + "rę", + "ka" + ], + [ + "czo", + "ści" + ], + [ + "Ko", + "lej" + ], + [ + "ge", + "o" + ], + [ + "Mi", + "ał" + ], + [ + "kar", + "ie" + ], + [ + "par", + "tyj" + ], + [ + "okre", + "śli" + ], + [ + "pierw", + "sza" + ], + [ + "pierw", + "szą" + ], + [ + "wiel", + "kiego" + ], + [ + "woj", + "nie" + ], + [ + "nau", + "ki" + ], + [ + "Lu", + "dzie" + ], + [ + "rach", + "un" + ], + [ + "udział", + "u" + ], + [ + "wiadomo", + "ści" + ], + [ + "stwier", + "dził" + ], + [ + "bry", + "tyj" + ], + [ + "kł", + "ó" + ], + [ + "og", + "ni" + ], + [ + "brze", + "gu" + ], + [ + "Dob", + "rze" + ], + [ + "podkre", + "śla" + ], + [ + "komen", + "da" + ], + [ + "I", + "m" + ], + [ + "L", + "I" + ], + [ + "P", + "N" + ], + [ + "S", + "zu" + ], + [ + "U", + "niwersy" + ], + [ + "c", + "ko" + ], + [ + "f", + "f" + ], + [ + "n", + "nej" + ], + [ + "p", + "ka" + ], + [ + "r", + "ty" + ], + [ + "s", + "przed" + ], + [ + "s", + "nął" + ], + [ + "w", + "chodzi" + ], + [ + "ń", + "ce" + ], + [ + "ż", + "by" + ], + [ + "po", + "la" + ], + [ + "sz", + "ałek" + ], + [ + "le", + "s" + ], + [ + "le", + "gi" + ], + [ + "ki", + "mi" + ], + [ + "ma", + "gi" + ], + [ + "no", + "gi" + ], + [ + "ce", + "le" + ], + [ + "pra", + "gnie" + ], + [ + "ga", + "z" + ], + [ + "cza", + "sach" + ], + [ + "co", + "daw" + ], + [ + "ba", + "ch" + ], + [ + "roz", + "wój" + ], + [ + "praw", + "dzie" + ], + [ + "gł", + "em" + ], + [ + "tem", + "pera" + ], + [ + "sko", + "rzy" + ], + [ + "stra", + "te" + ], + [ + "żo", + "nego" + ], + [ + "była", + "m" + ], + [ + "By", + "ć" + ], + [ + "kolej", + "nych" + ], + [ + "człowie", + "kiem" + ], + [ + "włas", + "nych" + ], + [ + "korzy", + "st" + ], + [ + "ksią", + "dz" + ], + [ + "świat", + "owej" + ], + [ + "zmia", + "nie" + ], + [ + "skar", + "b" + ], + [ + "szpita", + "lu" + ], + [ + "języ", + "ka" + ], + [ + "mater", + "ia" + ], + [ + "met", + "r" + ], + [ + "śle", + "dz" + ], + [ + "proble", + "mu" + ], + [ + "związa", + "nych" + ], + [ + "wykorzy", + "sta" + ], + [ + "wspo", + "m" + ], + [ + "Spo", + "łe" + ], + [ + "zaczę", + "ła" + ], + [ + "Al", + "bo" + ], + [ + "kwest", + "ia" + ], + [ + "konty", + "nu" + ], + [ + "Obec", + "nie" + ], + [ + "terro", + "ry" + ], + [ + "\"", + "?" + ], + [ + "c", + "ką" + ], + [ + "g", + "rywa" + ], + [ + "i", + "ł" + ], + [ + "i", + "lu" + ], + [ + "k", + "ru" + ], + [ + "k", + "tem" + ], + [ + "n", + "ować" + ], + [ + "o", + "glą" + ], + [ + "o", + "czywi" + ], + [ + "t", + "war" + ], + [ + "z", + "nie" + ], + [ + "Ł", + "uka" + ], + [ + "ż", + "ne" + ], + [ + "ra", + "di" + ], + [ + "rze", + "kł" + ], + [ + "ko", + "ryta" + ], + [ + "za", + "propo" + ], + [ + "do", + "maga" + ], + [ + "wy", + "chodzi" + ], + [ + "re", + "sor" + ], + [ + "ma", + "tu" + ], + [ + "dzie", + "liśmy" + ], + [ + "cze", + "ni" + ], + [ + "wo", + "dzie" + ], + [ + "my", + "ch" + ], + [ + "in", + "west" + ], + [ + "in", + "teli" + ], + [ + "lu", + "m" + ], + [ + "pe", + "ns" + ], + [ + "pro", + "mi" + ], + [ + "ze", + "zna" + ], + [ + "zy", + "wał" + ], + [ + "ba", + "da" + ], + [ + "se", + "nato" + ], + [ + "sk", + "ał" + ], + [ + "ska", + "za" + ], + [ + "sto", + "licy" + ], + [ + "zu", + "jąc" + ], + [ + "mówi", + "ła" + ], + [ + "men", + "tem" + ], + [ + "wz", + "bu" + ], + [ + "kre", + "w" + ], + [ + "Te", + "go" + ], + [ + "musi", + "my" + ], + [ + "dow", + "ała" + ], + [ + "zmie", + "nić" + ], + [ + "sprawie", + "dli" + ], + [ + "ser", + "ca" + ], + [ + "czyn", + "ności" + ], + [ + "kosz", + "tów" + ], + [ + "podej", + "rza" + ], + [ + "przyję", + "cie" + ], + [ + "kontro", + "l" + ], + [ + "samochod", + "u" + ], + [ + "dotyczą", + "cych" + ], + [ + "rowe", + "r" + ], + [ + "Par", + "la" + ], + [ + "Solidar", + "ności" + ], + [ + "Mia", + "sta" + ], + [ + "wza", + "jem" + ], + [ + "4", + "5" + ], + [ + "A", + "mery" + ], + [ + "D", + "ro" + ], + [ + "I", + "V" + ], + [ + "L", + "on" + ], + [ + "P", + "ó" + ], + [ + "R", + "R" + ], + [ + "f", + "ie" + ], + [ + "i", + "r" + ], + [ + "o", + "prócz" + ], + [ + "ż", + "ki" + ], + [ + "cz", + "nik" + ], + [ + "sz", + "kla" + ], + [ + "za", + "dań" + ], + [ + "do", + "mów" + ], + [ + "do", + "tk" + ], + [ + "wa", + "le" + ], + [ + "re", + "sta" + ], + [ + "by", + "tu" + ], + [ + "prze", + "ży" + ], + [ + "prze", + "kra" + ], + [ + "od", + "będzie" + ], + [ + "cy", + "mi" + ], + [ + "si", + "u" + ], + [ + "sze", + "niu" + ], + [ + "ną", + "łem" + ], + [ + "ba", + "ra" + ], + [ + "spo", + "d" + ], + [ + "se", + "sji" + ], + [ + "be", + "k" + ], + [ + "sk", + "ra" + ], + [ + "powie", + "ści" + ], + [ + "ały", + "m" + ], + [ + "ście", + "m" + ], + [ + "kra", + "jach" + ], + [ + "tycz", + "na" + ], + [ + "działa", + "ń" + ], + [ + "czu", + "je" + ], + [ + "stą", + "d" + ], + [ + "ścia", + "ny" + ], + [ + "wyso", + "kie" + ], + [ + "dzię", + "kuję" + ], + [ + "grafi", + "i" + ], + [ + "otrzy", + "mał" + ], + [ + "stop", + "ni" + ], + [ + "ost", + "ry" + ], + [ + "Ge", + "nera" + ], + [ + "wszel", + "kie" + ], + [ + "Cent", + "ra" + ], + [ + "poszu", + "kiwa" + ], + [ + "Cz", + "łowie" + ], + [ + "jakiego", + "ś" + ], + [ + "J", + "E" + ], + [ + "S", + "pe" + ], + [ + "Z", + "o" + ], + [ + "j", + "o" + ], + [ + "m", + "owania" + ], + [ + "m", + "ałe" + ], + [ + "o", + "pu" + ], + [ + "o", + "gląda" + ], + [ + "na", + "ra" + ], + [ + "na", + "szą" + ], + [ + "li", + "zm" + ], + [ + "li", + "bera" + ], + [ + "le", + "żą" + ], + [ + "wy", + "cię" + ], + [ + "że", + "gna" + ], + [ + "owa", + "ń" + ], + [ + "ry", + "su" + ], + [ + "przy", + "kła" + ], + [ + "ze", + "sz" + ], + [ + "cza", + "sy" + ], + [ + "ba", + "nku" + ], + [ + "łu", + "je" + ], + [ + "bu", + "tel" + ], + [ + "rzą", + "c" + ], + [ + "kon", + "tak" + ], + [ + "kon", + "cep" + ], + [ + "trzy", + "dzieści" + ], + [ + "wó", + "z" + ], + [ + "ter", + "minie" + ], + [ + "di", + "um" + ], + [ + "czym", + "ś" + ], + [ + "szczegó", + "ł" + ], + [ + "Naj", + "pierw" + ], + [ + "199", + "7" + ], + [ + "stępu", + "jemy" + ], + [ + "krzy", + "w" + ], + [ + "poko", + "j" + ], + [ + "kul", + "tura" + ], + [ + "Sej", + "mie" + ], + [ + "funk", + "cjonariu" + ], + [ + "sę", + "dzi" + ], + [ + "proble", + "mów" + ], + [ + "potrzeb", + "ne" + ], + [ + "pozio", + "mie" + ], + [ + "nazwi", + "sko" + ], + [ + "dziedzi", + "nie" + ], + [ + "tysią", + "ce" + ], + [ + "rzeczywi", + "stości" + ], + [ + "Zie", + "mi" + ], + [ + "Że", + "by" + ], + [ + "wstrzy", + "mał" + ], + [ + "zasta", + "nawia" + ], + [ + "A", + "li" + ], + [ + "A", + "by" + ], + [ + "C", + "ię" + ], + [ + "S", + "twier" + ], + [ + "S", + "towarzy" + ], + [ + "U", + "E" + ], + [ + "U", + "waża" + ], + [ + "e", + "t" + ], + [ + "e", + "wentual" + ], + [ + "k", + "war" + ], + [ + "l", + "l" + ], + [ + "p", + "em" + ], + [ + "ń", + "scy" + ], + [ + "ow", + "cy" + ], + [ + "ni", + "czych" + ], + [ + "ch", + "or" + ], + [ + "ch", + "an" + ], + [ + "ra", + "dziec" + ], + [ + "go", + "rzej" + ], + [ + "ko", + "ro" + ], + [ + "le", + "ń" + ], + [ + "do", + "sy" + ], + [ + "wy", + "stęp" + ], + [ + "ła", + "dnie" + ], + [ + "prze", + "gra" + ], + [ + "pow", + "tó" + ], + [ + "we", + "ź" + ], + [ + "me", + "czu" + ], + [ + "sk", + "ło" + ], + [ + "sty", + "czny" + ], + [ + "ża", + "den" + ], + [ + "00", + "0" + ], + [ + "stra", + "ż" + ], + [ + "lub", + "ię" + ], + [ + "Ch", + "a" + ], + [ + "pół", + "noc" + ], + [ + "Mi", + "ło" + ], + [ + "wod", + "ą" + ], + [ + "szę", + "dzie" + ], + [ + "kaz", + "ało" + ], + [ + "Le", + "p" + ], + [ + "rodzi", + "na" + ], + [ + "pier", + "si" + ], + [ + "er", + "ni" + ], + [ + "właści", + "wy" + ], + [ + "włas", + "nym" + ], + [ + "trafi", + "ł" + ], + [ + "uważa", + "m" + ], + [ + "szan", + "sę" + ], + [ + "chciał", + "bym" + ], + [ + "zg", + "inę" + ], + [ + "tysią", + "c" + ], + [ + "obse", + "rwa" + ], + [ + "budow", + "la" + ], + [ + "Marszał", + "ku" + ], + [ + "7", + "5" + ], + [ + "B", + "el" + ], + [ + "D", + "Z" + ], + [ + "L", + "E" + ], + [ + "W", + "cześniej" + ], + [ + "Z", + "d" + ], + [ + "d", + "owanie" + ], + [ + "e", + "s" + ], + [ + "e", + "ki" + ], + [ + "z", + "bo" + ], + [ + "na", + "rze" + ], + [ + "na", + "cze" + ], + [ + "na", + "sto" + ], + [ + "nie", + "zwykle" + ], + [ + "ka", + "n" + ], + [ + "le", + "tnia" + ], + [ + "ne", + "ga" + ], + [ + "wy", + "sła" + ], + [ + "wy", + "szedł" + ], + [ + "wy", + "klu" + ], + [ + "wa", + "na" + ], + [ + "re", + "zu" + ], + [ + "ma", + "nie" + ], + [ + "ma", + "ry" + ], + [ + "prze", + "su" + ], + [ + "dzi", + "ło" + ], + [ + "czy", + "ły" + ], + [ + "przy", + "szedł" + ], + [ + "in", + "na" + ], + [ + "in", + "spe" + ], + [ + "ze", + "wnętrz" + ], + [ + "me", + "go" + ], + [ + "fi", + "gu" + ], + [ + "sk", + "ry" + ], + [ + "pó", + "ki" + ], + [ + "dzo", + "no" + ], + [ + "bez", + "wzglę" + ], + [ + "czą", + "ć" + ], + [ + "rod", + "ę" + ], + [ + "ge", + "r" + ], + [ + "kole", + "gów" + ], + [ + "robi", + "ł" + ], + [ + "nio", + "no" + ], + [ + "mieszka", + "niu" + ], + [ + "jedno", + "st" + ], + [ + "An", + "to" + ], + [ + "ur", + "lo" + ], + [ + "społe", + "cznych" + ], + [ + "specja", + "lnie" + ], + [ + "lan", + "dii" + ], + [ + "stawie", + "nie" + ], + [ + "wspó", + "lnego" + ], + [ + "policja", + "ntów" + ], + [ + "leka", + "rz" + ], + [ + "języ", + "k" + ], + [ + "inter", + "pre" + ], + [ + "miejsc", + "owości" + ], + [ + "udzie", + "la" + ], + [ + "zdecyd", + "owanie" + ], + [ + "zrozumie", + "ć" + ], + [ + "dosko", + "na" + ], + [ + "słysz", + "ałem" + ], + [ + "abso", + "lu" + ], + [ + "her", + "ba" + ], + [ + "poszczegó", + "lnych" + ], + [ + "Więk", + "szość" + ], + [ + "C", + "zu" + ], + [ + "F", + "or" + ], + [ + "G", + "u" + ], + [ + "K", + "ur" + ], + [ + "P", + "S" + ], + [ + "a", + "no" + ], + [ + "b", + "ór" + ], + [ + "f", + "ro" + ], + [ + "l", + "nymi" + ], + [ + "t", + "owe" + ], + [ + "na", + "pisał" + ], + [ + "nie", + "zna" + ], + [ + "nie", + "dawno" + ], + [ + "po", + "lu" + ], + [ + "po", + "stu" + ], + [ + "ka", + "wał" + ], + [ + "za", + "prze" + ], + [ + "le", + "cia" + ], + [ + "ta", + "bli" + ], + [ + "wy", + "sił" + ], + [ + "wy", + "niki" + ], + [ + "re", + "la" + ], + [ + "by", + "cia" + ], + [ + "od", + "no" + ], + [ + "od", + "powia" + ], + [ + "dzi", + "u" + ], + [ + "pa", + "tro" + ], + [ + "ją", + "co" + ], + [ + "dy", + "j" + ], + [ + "pow", + "tarza" + ], + [ + "pi", + "w" + ], + [ + "bi", + "ał" + ], + [ + "co", + "na" + ], + [ + "roz", + "strzy" + ], + [ + "wia", + "ć" + ], + [ + "nego", + "cja" + ], + [ + "ró", + "t" + ], + [ + "gi", + "a" + ], + [ + "sk", + "ów" + ], + [ + "sty", + "cznego" + ], + [ + "gra", + "nicy" + ], + [ + "fe", + "r" + ], + [ + "Ka", + "li" + ], + [ + "Ka", + "towi" + ], + [ + "chod", + "ź" + ], + [ + "zda", + "rza" + ], + [ + "odpowie", + "dnie" + ], + [ + "włas", + "ną" + ], + [ + "199", + "9" + ], + [ + "wzglę", + "dem" + ], + [ + "kont", + "ra" + ], + [ + "fil", + "mu" + ], + [ + "wyra", + "ża" + ], + [ + "Dzie", + "n" + ], + [ + "wyja", + "śnie" + ], + [ + "słucha", + "j" + ], + [ + "jech", + "ała" + ], + [ + "inter", + "net" + ], + [ + "Niem", + "czech" + ], + [ + "bezpiecze", + "ństwo" + ], + [ + "połu", + "dniu" + ], + [ + "poru", + "sza" + ], + [ + "rea", + "g" + ], + [ + "iną", + "ł" + ], + [ + "znajdu", + "ją" + ], + [ + "likwi", + "da" + ], + [ + "kata", + "stro" + ], + [ + "ocza", + "ch" + ], + [ + "Zy", + "g" + ], + [ + "Demo", + "kra" + ], + [ + "perspe", + "kty" + ], + [ + "4", + "8" + ], + [ + "M", + "S" + ], + [ + "O", + "gó" + ], + [ + "R", + "zy" + ], + [ + "W", + "z" + ], + [ + "c", + "two" + ], + [ + "i", + "ą" + ], + [ + "i", + "ść" + ], + [ + "l", + "we" + ], + [ + "o", + "strze" + ], + [ + "p", + "ki" + ], + [ + "ż", + "nej" + ], + [ + "na", + "pię" + ], + [ + "ow", + "skim" + ], + [ + "cz", + "ką" + ], + [ + "ni", + "li" + ], + [ + "go", + "tów" + ], + [ + "do", + "łą" + ], + [ + "ty", + "k" + ], + [ + "wy", + "róż" + ], + [ + "prze", + "ja" + ], + [ + "prze", + "prowadza" + ], + [ + "od", + "dział" + ], + [ + "pa", + "ć" + ], + [ + "ar", + "u" + ], + [ + "lu", + "dź" + ], + [ + "ży", + "nie" + ], + [ + "cza", + "ć" + ], + [ + "Po", + "nieważ" + ], + [ + "me", + "j" + ], + [ + "ale", + "r" + ], + [ + "Je", + "den" + ], + [ + "Je", + "rzego" + ], + [ + "kon", + "serwa" + ], + [ + "ok", + "no" + ], + [ + "Pa", + "w" + ], + [ + "sku", + "tek" + ], + [ + "ws", + "piera" + ], + [ + "prac", + "ować" + ], + [ + "par", + "ku" + ], + [ + "więk", + "sze" + ], + [ + "spraw", + "ą" + ], + [ + "każ", + "da" + ], + [ + "rozpo", + "rządzenia" + ], + [ + "czło", + "nkowie" + ], + [ + "doku", + "menty" + ], + [ + "samy", + "ch" + ], + [ + "psy", + "chi" + ], + [ + "nagro", + "dy" + ], + [ + "prote", + "st" + ], + [ + "pyt", + "ała" + ], + [ + "Czę", + "sto" + ], + [ + "tech", + "no" + ], + [ + "skom", + "pli" + ], + [ + "A", + "gnie" + ], + [ + "B", + "ry" + ], + [ + "D", + "O" + ], + [ + "E", + "wa" + ], + [ + "P", + "owi" + ], + [ + "S", + "an" + ], + [ + "U", + "sta" + ], + [ + "Z", + "ło" + ], + [ + "b", + "rzu" + ], + [ + "e", + "kra" + ], + [ + "m", + "le" + ], + [ + "o", + "dz" + ], + [ + "t", + "w" + ], + [ + "u", + "miesz" + ], + [ + "z", + "wal" + ], + [ + "ą", + "b" + ], + [ + "rz", + "o" + ], + [ + "rz", + "ony" + ], + [ + "ra", + "tow" + ], + [ + "mi", + "ł" + ], + [ + "ma", + "ra" + ], + [ + "dzi", + "ły" + ], + [ + "pa", + "ry" + ], + [ + "de", + "ba" + ], + [ + "tu", + "ją" + ], + [ + "pi", + "o" + ], + [ + "os", + "ła" + ], + [ + "są", + "sie" + ], + [ + "rę", + "ką" + ], + [ + "mia", + "ste" + ], + [ + "ok", + "na" + ], + [ + "świa", + "de" + ], + [ + "so", + "by" + ], + [ + "stra", + "sznie" + ], + [ + "stu", + "dia" + ], + [ + "peł", + "nić" + ], + [ + "zd", + "ro" + ], + [ + "dro", + "ga" + ], + [ + "mieszka", + "nie" + ], + [ + "Sta", + "ro" + ], + [ + "Przy", + "stępujemy" + ], + [ + "fun", + "kcji" + ], + [ + "póź", + "no" + ], + [ + "licz", + "by" + ], + [ + "trud", + "ności" + ], + [ + "zaj", + "muje" + ], + [ + "Mu", + "zeum" + ], + [ + "Rze", + "czy" + ], + [ + "wybo", + "ru" + ], + [ + "zespo", + "łu" + ], + [ + "cało", + "ści" + ], + [ + "granic", + "ą" + ], + [ + "adre", + "s" + ], + [ + "prę", + "d" + ], + [ + "wto", + "rek" + ], + [ + "ludź", + "mi" + ], + [ + "A", + "d" + ], + [ + "b", + "lu" + ], + [ + "d", + "s" + ], + [ + "o", + "puści" + ], + [ + "w", + "stęp" + ], + [ + "z", + "groma" + ], + [ + "ł", + "ki" + ], + [ + "ra", + "tu" + ], + [ + "po", + "ciąg" + ], + [ + "dz", + "ał" + ], + [ + "li", + "czy" + ], + [ + "ka", + "ć" + ], + [ + "za", + "nim" + ], + [ + "za", + "rządu" + ], + [ + "mi", + "strza" + ], + [ + "wy", + "na" + ], + [ + "to", + "ści" + ], + [ + "wi", + "działem" + ], + [ + "prze", + "prowadzo" + ], + [ + "ku", + "n" + ], + [ + "mie", + "ści" + ], + [ + "sa", + "l" + ], + [ + "lo", + "nych" + ], + [ + "spo", + "ro" + ], + [ + "wia", + "ją" + ], + [ + "niej", + "sza" + ], + [ + "ska", + "ch" + ], + [ + "ję", + "cie" + ], + [ + "sty", + "na" + ], + [ + "trzy", + "mał" + ], + [ + "sko", + "ńczy" + ], + [ + "pła", + "cić" + ], + [ + "rzu", + "cił" + ], + [ + "towa", + "nych" + ], + [ + "dru", + "ga" + ], + [ + "pię", + "tna" + ], + [ + "godzi", + "nie" + ], + [ + "zach", + "owania" + ], + [ + "Pra", + "cy" + ], + [ + "sprawie", + "dliwości" + ], + [ + "zgo", + "dy" + ], + [ + "szyb", + "ciej" + ], + [ + "mógł", + "by" + ], + [ + "dzieli", + "ć" + ], + [ + "dziew", + "czyna" + ], + [ + "pozna", + "ć" + ], + [ + "księ", + "dza" + ], + [ + "Fran", + "cu" + ], + [ + "miar", + "ę" + ], + [ + "przysz", + "łym" + ], + [ + "dziennika", + "rzy" + ], + [ + "obowiąz", + "ków" + ], + [ + "ener", + "ge" + ], + [ + "obywa", + "teli" + ], + [ + "ol", + "brzy" + ], + [ + "oficja", + "lnie" + ], + [ + "zagrani", + "cznych" + ], + [ + "wyco", + "fa" + ], + [ + "głoś", + "no" + ], + [ + "wiecz", + "ór" + ], + [ + "Trybu", + "na" + ], + [ + "dosy", + "ć" + ], + [ + "-", + ")" + ], + [ + "na", + "stępu" + ], + [ + "ni", + "by" + ], + [ + "ko", + "menta" + ], + [ + "ka", + "rze" + ], + [ + "za", + "bój" + ], + [ + "za", + "pytał" + ], + [ + "do", + "stał" + ], + [ + "prze", + "cię" + ], + [ + "od", + "biera" + ], + [ + "pa", + "nia" + ], + [ + "ry", + "b" + ], + [ + "sta", + "ją" + ], + [ + "mo", + "ment" + ], + [ + "wie", + "ś" + ], + [ + "dy", + "rek" + ], + [ + "ży", + "dow" + ], + [ + "skie", + "mu" + ], + [ + "owi", + "cz" + ], + [ + "tra", + "ge" + ], + [ + "cha", + "ch" + ], + [ + "Ko", + "mu" + ], + [ + "mówi", + "li" + ], + [ + "gó", + "rę" + ], + [ + "gło", + "sy" + ], + [ + "dza", + "ć" + ], + [ + "pan", + "ów" + ], + [ + "kaz", + "ała" + ], + [ + "okre", + "su" + ], + [ + "Le", + "ch" + ], + [ + "pis", + "ma" + ], + [ + "tor", + "ia" + ], + [ + "Ta", + "ki" + ], + [ + "woj", + "ska" + ], + [ + "prowadzi", + "ła" + ], + [ + "kowa", + "ny" + ], + [ + "200", + "6" + ], + [ + "proce", + "du" + ], + [ + "zasa", + "d" + ], + [ + "chce", + "my" + ], + [ + "życie", + "m" + ], + [ + "powo", + "li" + ], + [ + "wych", + "owa" + ], + [ + "pełnie", + "nia" + ], + [ + "So", + "ju" + ], + [ + "rami", + "ona" + ], + [ + "dowa", + "nych" + ], + [ + "leka", + "rza" + ], + [ + "wybo", + "ry" + ], + [ + "tre", + "ści" + ], + [ + "fika", + "cji" + ], + [ + "inwesty", + "cji" + ], + [ + "regi", + "ona" + ], + [ + "Pierw", + "sze" + ], + [ + "świadomo", + "ść" + ], + [ + "zara", + "bia" + ], + [ + "filozo", + "fi" + ], + [ + "rezu", + "lta" + ], + [ + "Zyg", + "mu" + ], + [ + "Rzeczy", + "pospolitej" + ], + [ + "B", + "A" + ], + [ + "B", + "ro" + ], + [ + "K", + "I" + ], + [ + "a", + "ktual" + ], + [ + "c", + "ar" + ], + [ + "c", + "óż" + ], + [ + "m", + "ru" + ], + [ + "m", + "em" + ], + [ + "o", + "ł" + ], + [ + "q", + "u" + ], + [ + "s", + "re" + ], + [ + "t", + "owy" + ], + [ + "t", + "owych" + ], + [ + "t", + "nik" + ], + [ + "v", + "er" + ], + [ + "na", + "da" + ], + [ + "rz", + "ał" + ], + [ + "ra", + "da" + ], + [ + "po", + "tra" + ], + [ + "li", + "a" + ], + [ + "ne", + "cie" + ], + [ + "do", + "tar" + ], + [ + "wy", + "czaj" + ], + [ + "ła", + "zie" + ], + [ + "rzy", + "ła" + ], + [ + "prze", + "rwa" + ], + [ + "od", + "de" + ], + [ + "ce", + "lem" + ], + [ + "mo", + "ty" + ], + [ + "cy", + "fi" + ], + [ + "ru", + "ją" + ], + [ + "sze", + "wski" + ], + [ + "pro", + "sił" + ], + [ + "ży", + "ły" + ], + [ + "zna", + "k" + ], + [ + "zna", + "komi" + ], + [ + "lo", + "ry" + ], + [ + "sk", + "lep" + ], + [ + "powie", + "dzia" + ], + [ + "Je", + "dy" + ], + [ + "stę", + "pow" + ], + [ + "działa", + "nie" + ], + [ + "Ro", + "zu" + ], + [ + "Le", + "cz" + ], + [ + "podob", + "ne" + ], + [ + "społe", + "cznej" + ], + [ + "ser", + "ce" + ], + [ + "komi", + "sja" + ], + [ + "che", + "mi" + ], + [ + "sen", + "su" + ], + [ + "prokura", + "tury" + ], + [ + "poważ", + "nie" + ], + [ + "propo", + "nuje" + ], + [ + "przedsiębior", + "stwa" + ], + [ + "wido", + "k" + ], + [ + "alkoho", + "l" + ], + [ + "wyją", + "tkowo" + ], + [ + "Prezy", + "dent" + ], + [ + "Solidar", + "ność" + ], + [ + "przeszło", + "ści" + ], + [ + "sj", + "ona" + ], + [ + "pozostały", + "ch" + ], + [ + "resta", + "ura" + ], + [ + "A", + "ni" + ], + [ + "D", + "wa" + ], + [ + "D", + "łu" + ], + [ + "G", + "i" + ], + [ + "K", + "or" + ], + [ + "M", + "I" + ], + [ + "N", + "owym" + ], + [ + "O", + "sob" + ], + [ + "a", + "p" + ], + [ + "k", + "ta" + ], + [ + "r", + "owie" + ], + [ + "s", + "che" + ], + [ + "t", + "rój" + ], + [ + "u", + "rucho" + ], + [ + "w", + "czy" + ], + [ + "ow", + "ników" + ], + [ + "ra", + "dio" + ], + [ + "po", + "nu" + ], + [ + "ro", + "la" + ], + [ + "za", + "kaz" + ], + [ + "za", + "myka" + ], + [ + "do", + "l" + ], + [ + "ta", + "nie" + ], + [ + "re", + "ak" + ], + [ + "wi", + "no" + ], + [ + "pa", + "sz" + ], + [ + "mo", + "głem" + ], + [ + "ści", + "an" + ], + [ + "ob", + "cią" + ], + [ + "ru", + "sz" + ], + [ + "lo", + "nym" + ], + [ + "rowa", + "ny" + ], + [ + "czo", + "ną" + ], + [ + "dzo", + "nych" + ], + [ + "gł", + "owa" + ], + [ + "dob", + "ro" + ], + [ + "poli", + "cję" + ], + [ + "ge", + "nt" + ], + [ + "usta", + "w" + ], + [ + "ktu", + "ry" + ], + [ + "Ro", + "man" + ], + [ + "Wie", + "le" + ], + [ + "sce", + "na" + ], + [ + "poz", + "wo" + ], + [ + "obowią", + "zek" + ], + [ + "maga", + "zy" + ], + [ + "przedstawi", + "ciele" + ], + [ + "politycz", + "nej" + ], + [ + "mą", + "ż" + ], + [ + "księ", + "ży" + ], + [ + "prokura", + "tor" + ], + [ + "rob", + "ię" + ], + [ + "patrzy", + "ł" + ], + [ + "ukła", + "du" + ], + [ + "pamięta", + "ć" + ], + [ + "rozwi", + "ja" + ], + [ + "Oj", + "ciec" + ], + [ + "jakiej", + "ś" + ], + [ + "rzad", + "ko" + ], + [ + "Aleksan", + "der" + ], + [ + "Gło", + "s" + ], + [ + "Mę", + "żczy" + ], + [ + "musie", + "li" + ], + [ + "Lon", + "dy" + ], + [ + "B", + "ru" + ], + [ + "U", + "W" + ], + [ + "Z", + "u" + ], + [ + "d", + "nych" + ], + [ + "d", + "róg" + ], + [ + "g", + "ły" + ], + [ + "i", + "um" + ], + [ + "k", + "owym" + ], + [ + "l", + "nia" + ], + [ + "o", + "ry" + ], + [ + "p", + "rą" + ], + [ + "s", + "nu" + ], + [ + "t", + "wój" + ], + [ + "u", + "nik" + ], + [ + "u", + "zależ" + ], + [ + "y", + "chy" + ], + [ + "ow", + "nie" + ], + [ + "ni", + "j" + ], + [ + "po", + "chodzi" + ], + [ + "po", + "grze" + ], + [ + "li", + "ła" + ], + [ + "li", + "stę" + ], + [ + "za", + "dzwo" + ], + [ + "za", + "kup" + ], + [ + "le", + "kar" + ], + [ + "do", + "ktor" + ], + [ + "mi", + "r" + ], + [ + "wa", + "gę" + ], + [ + "re", + "ży" + ], + [ + "ma", + "mi" + ], + [ + "ma", + "lu" + ], + [ + "ma", + "jąc" + ], + [ + "ma", + "tycznie" + ], + [ + "prze", + "bywa" + ], + [ + "ce", + "na" + ], + [ + "wo", + "lność" + ], + [ + "cie", + "szy" + ], + [ + "pra", + "codaw" + ], + [ + "przy", + "chodzi" + ], + [ + "cj", + "o" + ], + [ + "pro", + "to" + ], + [ + "cza", + "nie" + ], + [ + "me", + "try" + ], + [ + "sy", + "pi" + ], + [ + "cho", + "dzenia" + ], + [ + "pu", + "ł" + ], + [ + "powie", + "trze" + ], + [ + "Pa", + "wła" + ], + [ + "swo", + "b" + ], + [ + "Ka", + "rol" + ], + [ + "żo", + "no" + ], + [ + "żo", + "ną" + ], + [ + "ri", + "usz" + ], + [ + "miejs", + "cach" + ], + [ + "prac", + "ował" + ], + [ + "strze", + "la" + ], + [ + "powia", + "tu" + ], + [ + "chci", + "ałem" + ], + [ + "200", + "1" + ], + [ + "zasa", + "dni" + ], + [ + "sam", + "ą" + ], + [ + "wyso", + "ko" + ], + [ + "sytua", + "cję" + ], + [ + "wra", + "ż" + ], + [ + "zwo", + "len" + ], + [ + "uży", + "wa" + ], + [ + "at", + "r" + ], + [ + "wspó", + "lnie" + ], + [ + "niesie", + "nia" + ], + [ + "odpowiedzial", + "ności" + ], + [ + "zdra", + "wiam" + ], + [ + "rośli", + "n" + ], + [ + "dosko", + "nale" + ], + [ + "nierucho", + "mości" + ], + [ + "materiał", + "ów" + ], + [ + "nega", + "tyw" + ], + [ + ".", + "\"" + ], + [ + "O", + "to" + ], + [ + "Z", + "godnie" + ], + [ + "d", + "ały" + ], + [ + "j", + "ał" + ], + [ + "z", + "nę" + ], + [ + "na", + "rzę" + ], + [ + "na", + "stępuje" + ], + [ + "cz", + "ce" + ], + [ + "ni", + "ała" + ], + [ + "ni", + "kom" + ], + [ + "po", + "ten" + ], + [ + "po", + "kona" + ], + [ + "za", + "ku" + ], + [ + "za", + "danie" + ], + [ + "te", + "or" + ], + [ + "wy", + "ników" + ], + [ + "wy", + "stawi" + ], + [ + "wy", + "woła" + ], + [ + "wi", + "ny" + ], + [ + "ma", + "la" + ], + [ + "ma", + "tema" + ], + [ + "prze", + "ch" + ], + [ + "od", + "szko" + ], + [ + "ku", + "ch" + ], + [ + "ce", + "nę" + ], + [ + "sta", + "rych" + ], + [ + "cie", + "p" + ], + [ + "przy", + "wód" + ], + [ + "mu", + "r" + ], + [ + "ze", + "ku" + ], + [ + "ze", + "wnątrz" + ], + [ + "su", + "per" + ], + [ + "sie", + "d" + ], + [ + "gi", + "m" + ], + [ + "Na", + "u" + ], + [ + "ska", + "li" + ], + [ + "gra", + "ć" + ], + [ + "które", + "mu" + ], + [ + "Ma", + "cie" + ], + [ + "To", + "ru" + ], + [ + "for", + "m" + ], + [ + "Wy", + "star" + ], + [ + "tka", + "mi" + ], + [ + "kry", + "zy" + ], + [ + "myś", + "la" + ], + [ + "Wie", + "m" + ], + [ + "mę", + "ża" + ], + [ + "szo", + "ści" + ], + [ + "Ty", + "le" + ], + [ + "ścia", + "mi" + ], + [ + "pró", + "by" + ], + [ + "proce", + "su" + ], + [ + "kró", + "l" + ], + [ + "progra", + "mie" + ], + [ + "ksią", + "żek" + ], + [ + "kilku", + "nastu" + ], + [ + "świat", + "ło" + ], + [ + "finans", + "owych" + ], + [ + "am", + "bi" + ], + [ + "regu", + "la" + ], + [ + "posł", + "owie" + ], + [ + "niesie", + "nie" + ], + [ + "wzro", + "stu" + ], + [ + "zakła", + "du" + ], + [ + "pun", + "kt" + ], + [ + "przypad", + "kach" + ], + [ + "zamk", + "nię" + ], + [ + "nauczy", + "ciel" + ], + [ + "widzi", + "sz" + ], + [ + "uzyska", + "nia" + ], + [ + "choro", + "by" + ], + [ + "Pozna", + "niu" + ], + [ + "ilo", + "ści" + ], + [ + "Świa", + "t" + ], + [ + "kilo", + "metrów" + ], + [ + "ucz", + "ci" + ], + [ + "dyplo", + "ma" + ], + [ + "Jaro", + "sław" + ], + [ + "'", + "'" + ], + [ + "O", + "P" + ], + [ + "T", + "rzy" + ], + [ + "T", + "ur" + ], + [ + "Z", + "ale" + ], + [ + "Z", + "resztą" + ], + [ + "b", + "rew" + ], + [ + "i", + "den" + ], + [ + "n", + "ko" + ], + [ + "s", + "wym" + ], + [ + "u", + "szko" + ], + [ + "w", + "szędzie" + ], + [ + "z", + "my" + ], + [ + "ż", + "ka" + ], + [ + "nie", + "zwyk" + ], + [ + "ni", + "na" + ], + [ + "po", + "cie" + ], + [ + "po", + "ga" + ], + [ + "po", + "prawi" + ], + [ + "po", + "jęcia" + ], + [ + "ro", + "cznie" + ], + [ + "li", + "ści" + ], + [ + "za", + "da" + ], + [ + "za", + "jęcia" + ], + [ + "ci", + "na" + ], + [ + "ci", + "cho" + ], + [ + "wy", + "padek" + ], + [ + "re", + "dnie" + ], + [ + "ła", + "mi" + ], + [ + "wi", + "u" + ], + [ + "ma", + "nia" + ], + [ + "la", + "s" + ], + [ + "pa", + "ń" + ], + [ + "ob", + "ni" + ], + [ + "sze", + "p" + ], + [ + "we", + "so" + ], + [ + "Po", + "praw" + ], + [ + "pod", + "da" + ], + [ + "niej", + "szym" + ], + [ + "bra", + "kuje" + ], + [ + "Ma", + "sz" + ], + [ + "stra", + "ża" + ], + [ + "nic", + "ą" + ], + [ + "tycz", + "ną" + ], + [ + "Ch", + "ce" + ], + [ + "pad", + "ło" + ], + [ + "pol", + "sko" + ], + [ + "rą", + "k" + ], + [ + "usta", + "wie" + ], + [ + "par", + "ta" + ], + [ + "więk", + "szą" + ], + [ + "myś", + "lą" + ], + [ + "umie", + "ra" + ], + [ + "Sz", + "we" + ], + [ + "zwy", + "cza" + ], + [ + "An", + "na" + ], + [ + "decy", + "zja" + ], + [ + "In", + "forma" + ], + [ + "drze", + "w" + ], + [ + "dzien", + "nego" + ], + [ + "Bi", + "ałoru" + ], + [ + "Kie", + "l" + ], + [ + "15", + "0" + ], + [ + "lek", + "ko" + ], + [ + "począ", + "tek" + ], + [ + "finans", + "ów" + ], + [ + "zaj", + "mu" + ], + [ + "leka", + "rzy" + ], + [ + "liza", + "cja" + ], + [ + "wzro", + "st" + ], + [ + "elekt", + "roni" + ], + [ + "przewi", + "dzia" + ], + [ + "rozwiąza", + "nie" + ], + [ + "przyszło", + "ść" + ], + [ + "opera", + "cji" + ], + [ + "!!", + "!" + ], + [ + "wzią", + "ł" + ], + [ + "Ws", + "chod" + ], + [ + "norma", + "lnie" + ], + [ + "dziewczy", + "ny" + ], + [ + "bó", + "l" + ], + [ + "klie", + "ntów" + ], + [ + "Kaczy", + "ński" + ], + [ + "Mari", + "an" + ], + [ + "codzien", + "nie" + ], + [ + "Ponad", + "to" + ], + [ + "konce", + "rt" + ], + [ + "Ryszar", + "d" + ], + [ + "wst", + "rzą" + ], + [ + "B", + "al" + ], + [ + "C", + "óż" + ], + [ + "G", + "re" + ], + [ + "P", + "ia" + ], + [ + "P", + "ół" + ], + [ + "e", + "la" + ], + [ + "l", + "or" + ], + [ + "m", + "owała" + ], + [ + "n", + "ty" + ], + [ + "u", + "mo" + ], + [ + "w", + "kę" + ], + [ + "z", + "głasza" + ], + [ + "ó", + "dz" + ], + [ + "ś", + "rodek" + ], + [ + "ż", + "ała" + ], + [ + "po", + "trzeba" + ], + [ + "li", + "ce" + ], + [ + "ka", + "zuje" + ], + [ + "za", + "wo" + ], + [ + "do", + "le" + ], + [ + "wy", + "czer" + ], + [ + "to", + "ż" + ], + [ + "re", + "lacji" + ], + [ + "wi", + "ta" + ], + [ + "wi", + "cy" + ], + [ + "owa", + "ną" + ], + [ + "ry", + "t" + ], + [ + "sta", + "re" + ], + [ + "in", + "ną" + ], + [ + "pro", + "pa" + ], + [ + "ży", + "wo" + ], + [ + "Po", + "lo" + ], + [ + "zna", + "ł" + ], + [ + "roz", + "mowa" + ], + [ + "gi", + "mna" + ], + [ + "sty", + "lu" + ], + [ + "...", + ")" + ], + [ + "był", + "by" + ], + [ + "śnie", + "gu" + ], + [ + "fa", + "ch" + ], + [ + "Wie", + "lko" + ], + [ + "szo", + "no" + ], + [ + "Mar", + "ka" + ], + [ + "An", + "gli" + ], + [ + "logi", + "a" + ], + [ + "Re", + "gi" + ], + [ + "powiedział", + "em" + ], + [ + "publi", + "ka" + ], + [ + "rozpo", + "czyna" + ], + [ + "drze", + "wa" + ], + [ + "Kie", + "row" + ], + [ + "spotka", + "niu" + ], + [ + "politycz", + "ne" + ], + [ + "państw", + "owych" + ], + [ + "Cie", + "ka" + ], + [ + "PR", + "L" + ], + [ + "prób", + "ował" + ], + [ + "znaleź", + "li" + ], + [ + "nazwi", + "ska" + ], + [ + "osobi", + "ście" + ], + [ + "powierz", + "ch" + ], + [ + "sukce", + "s" + ], + [ + "Gdań", + "sku" + ], + [ + "Podob", + "nie" + ], + [ + "Kwaśnie", + "wski" + ], + [ + "gwał", + "tow" + ], + [ + "it", + "d" + ], + [ + "Chciał", + "bym" + ], + [ + "Mał", + "go" + ], + [ + "sena", + "tor" + ], + [ + ":", + ")" + ], + [ + "?", + "\"" + ], + [ + "H", + "ar" + ], + [ + "O", + "S" + ], + [ + "S", + "kąd" + ], + [ + "T", + "E" + ], + [ + "U", + "rząd" + ], + [ + "U", + "krai" + ], + [ + "a", + "gre" + ], + [ + "l", + "skiego" + ], + [ + "o", + "go" + ], + [ + "o", + "czu" + ], + [ + "o", + "publi" + ], + [ + "u", + "nie" + ], + [ + "u", + "ją" + ], + [ + "u", + "łat" + ], + [ + "cz", + "li" + ], + [ + "ni", + "cze" + ], + [ + "ra", + "b" + ], + [ + "po", + "jedy" + ], + [ + "po", + "biera" + ], + [ + "po", + "szedł" + ], + [ + "ko", + "tów" + ], + [ + "ko", + "szu" + ], + [ + "ko", + "respon" + ], + [ + "za", + "słu" + ], + [ + "za", + "biera" + ], + [ + "mi", + "kro" + ], + [ + "wy", + "kła" + ], + [ + "to", + "bie" + ], + [ + "re", + "f" + ], + [ + "ja", + "zdy" + ], + [ + "rzy", + "ło" + ], + [ + "by", + "le" + ], + [ + "ma", + "ć" + ], + [ + "la", + "z" + ], + [ + "kie", + "r" + ], + [ + "dzie", + "lni" + ], + [ + "wie", + "my" + ], + [ + "du", + "żej" + ], + [ + "ju", + "m" + ], + [ + "bu", + "l" + ], + [ + "powie", + "trza" + ], + [ + "rowa", + "ne" + ], + [ + "działa", + "ć" + ], + [ + "Wy", + "bor" + ], + [ + "two", + "je" + ], + [ + "dru", + "ku" + ], + [ + "dro", + "gą" + ], + [ + "każ", + "dą" + ], + [ + "wsze", + "ch" + ], + [ + "kro", + "k" + ], + [ + "Co", + "ś" + ], + [ + "woj", + "na" + ], + [ + "Warsza", + "wa" + ], + [ + "licz", + "bę" + ], + [ + "poja", + "zd" + ], + [ + "Dzie", + "ci" + ], + [ + "książ", + "kę" + ], + [ + "dziew", + "czyn" + ], + [ + "trwa", + "ć" + ], + [ + "uczest", + "ników" + ], + [ + "zdr", + "owo" + ], + [ + "pun", + "któw" + ], + [ + "Minister", + "stwo" + ], + [ + "cel", + "ów" + ], + [ + "trw", + "ały" + ], + [ + "porozumie", + "nia" + ], + [ + "Au", + "to" + ], + [ + "młodzie", + "ż" + ], + [ + "sprzę", + "t" + ], + [ + "zbli", + "ża" + ], + [ + "Ostatni", + "o" + ], + [ + "Grzego", + "rz" + ], + [ + "inte", + "gra" + ], + [ + "Akade", + "mii" + ], + [ + "Pó", + "źniej" + ], + [ + "3", + "2" + ], + [ + "3", + "9" + ], + [ + "E", + "le" + ], + [ + "M", + "łod" + ], + [ + "M", + "ój" + ], + [ + "O", + "krę" + ], + [ + "R", + "E" + ], + [ + "S", + "ły" + ], + [ + "T", + "ro" + ], + [ + "d", + "ną" + ], + [ + "d", + "ół" + ], + [ + "e", + "po" + ], + [ + "h", + "od" + ], + [ + "k", + "lat" + ], + [ + "k", + "owanie" + ], + [ + "n", + "ó" + ], + [ + "o", + "pan" + ], + [ + "s", + "cho" + ], + [ + "t", + "rzu" + ], + [ + "u", + "chy" + ], + [ + "u", + "niwersy" + ], + [ + "w", + "ne" + ], + [ + "z", + "owie" + ], + [ + "z", + "bio" + ], + [ + "ś", + "ka" + ], + [ + "nie", + "którzy" + ], + [ + "ch", + "ów" + ], + [ + "po", + "mor" + ], + [ + "po", + "niżej" + ], + [ + "za", + "prasza" + ], + [ + "do", + "puszcza" + ], + [ + "wy", + "kształ" + ], + [ + "wy", + "gląd" + ], + [ + "prze", + "r" + ], + [ + "prze", + "sa" + ], + [ + "kie", + "li" + ], + [ + "dzie", + "la" + ], + [ + "wo", + "ka" + ], + [ + "pi", + "j" + ], + [ + "pi", + "na" + ], + [ + "ży", + "łem" + ], + [ + "cza", + "k" + ], + [ + "ca", + "ć" + ], + [ + "lo", + "nej" + ], + [ + "bo", + "l" + ], + [ + "spo", + "śród" + ], + [ + "du", + "ża" + ], + [ + "du", + "żą" + ], + [ + "sk", + "re" + ], + [ + "pre", + "cy" + ], + [ + "dob", + "rą" + ], + [ + "kła", + "m" + ], + [ + "fa", + "jnie" + ], + [ + "pew", + "nych" + ], + [ + "pew", + "nego" + ], + [ + "stan", + "dar" + ], + [ + "usta", + "la" + ], + [ + "Te", + "re" + ], + [ + "nio", + "nym" + ], + [ + "Sta", + "l" + ], + [ + "środ", + "ę" + ], + [ + "włas", + "ny" + ], + [ + "włas", + "nego" + ], + [ + "wę", + "d" + ], + [ + "rozpo", + "czął" + ], + [ + "Pra", + "wo" + ], + [ + "ogó", + "lno" + ], + [ + "powod", + "uje" + ], + [ + "wej", + "ścia" + ], + [ + "kosz", + "ty" + ], + [ + "robo", + "ty" + ], + [ + "przyję", + "ciem" + ], + [ + "Wła", + "dy" + ], + [ + "uzna", + "ł" + ], + [ + "przyzna", + "ł" + ], + [ + "dyre", + "kto" + ], + [ + "prokura", + "tura" + ], + [ + "obo", + "ję" + ], + [ + "bur", + "mistrz" + ], + [ + "kwest", + "ii" + ], + [ + "przewi", + "dy" + ], + [ + "cięż", + "ko" + ], + [ + "duży", + "m" + ], + [ + "skó", + "ry" + ], + [ + "gaze", + "ty" + ], + [ + "Kazi", + "mierz" + ], + [ + "doro", + "sły" + ], + [ + "wielko", + "ści" + ], + [ + "ponow", + "nie" + ], + [ + "Pio", + "tra" + ], + [ + "ZS", + "RR" + ], + [ + "awa", + "ns" + ], + [ + "(", + "\"" + ], + [ + "3", + "4" + ], + [ + "I", + "st" + ], + [ + "J", + "A" + ], + [ + "K", + "lubu" + ], + [ + "L", + "A" + ], + [ + "M", + "od" + ], + [ + "M", + "or" + ], + [ + "N", + "O" + ], + [ + "S", + "tro" + ], + [ + "S", + "łowa" + ], + [ + "T", + "Y" + ], + [ + "W", + "spół" + ], + [ + "a", + "bor" + ], + [ + "h", + "t" + ], + [ + "k", + "g" + ], + [ + "l", + "la" + ], + [ + "s", + "ją" + ], + [ + "u", + "b" + ], + [ + "u", + "ję" + ], + [ + "u", + "zu" + ], + [ + "w", + "rę" + ], + [ + "z", + "rezyg" + ], + [ + "ź", + "ć" + ], + [ + "ź", + "ró" + ], + [ + "na", + "po" + ], + [ + "ch", + "łod" + ], + [ + "po", + "de" + ], + [ + "sz", + "kę" + ], + [ + "ro", + "śnie" + ], + [ + "za", + "stąpi" + ], + [ + "za", + "razem" + ], + [ + "do", + "my" + ], + [ + "ta", + "rzy" + ], + [ + "wy", + "kry" + ], + [ + "prze", + "kształ" + ], + [ + "od", + "działu" + ], + [ + "kie", + "wicza" + ], + [ + "ry", + "j" + ], + [ + "ry", + "nek" + ], + [ + "ku", + "m" + ], + [ + "dzie", + "ży" + ], + [ + "ar", + "mii" + ], + [ + "bi", + "ałe" + ], + [ + "ze", + "zwo" + ], + [ + "zna", + "ny" + ], + [ + "roz", + "sze" + ], + [ + "du", + "ją" + ], + [ + "pod", + "su" + ], + [ + "fi", + "la" + ], + [ + "pu", + "l" + ], + [ + "praw", + "em" + ], + [ + "rowa", + "nie" + ], + [ + "czo", + "nego" + ], + [ + "Za", + "rząd" + ], + [ + "Za", + "kopa" + ], + [ + "cha", + "mi" + ], + [ + "mia", + "ny" + ], + [ + "bra", + "ta" + ], + [ + "mię", + "sa" + ], + [ + "stra", + "sz" + ], + [ + "nic", + "twie" + ], + [ + "nię", + "ciu" + ], + [ + "pad", + "ła" + ], + [ + "im", + "prezy" + ], + [ + "ek", + "sp" + ], + [ + "Czy", + "li" + ], + [ + "waż", + "nie" + ], + [ + "Mar", + "ta" + ], + [ + "musi", + "sz" + ], + [ + "pyta", + "ń" + ], + [ + "oj", + "czy" + ], + [ + "200", + "2" + ], + [ + "głos", + "em" + ], + [ + "bro", + "ń" + ], + [ + "lep", + "sze" + ], + [ + "gar", + "ni" + ], + [ + "obec", + "ności" + ], + [ + "gospodar", + "czej" + ], + [ + "polity", + "ka" + ], + [ + "polity", + "ków" + ], + [ + "tygo", + "dnia" + ], + [ + "stawie", + "nia" + ], + [ + "uch", + "wa" + ], + [ + "skar", + "bu" + ], + [ + "demo", + "n" + ], + [ + "dobre", + "go" + ], + [ + "XV", + "II" + ], + [ + "dwo", + "r" + ], + [ + "Szcze", + "gó" + ], + [ + "lewi", + "cy" + ], + [ + "meto", + "dy" + ], + [ + "konkur", + "su" + ], + [ + "Fun", + "du" + ], + [ + "szla", + "che" + ], + [ + "Zak", + "ła" + ], + [ + "zwróci", + "ć" + ], + [ + "najważ", + "niejsze" + ], + [ + "kłopo", + "ty" + ], + [ + "religi", + "j" + ], + [ + "koali", + "cji" + ], + [ + "Jeste", + "ś" + ], + [ + "Zjedno", + "czonych" + ], + [ + "wnio", + "ski" + ], + [ + "3", + "3" + ], + [ + "J", + "or" + ], + [ + "M", + "ło" + ], + [ + "O", + "ni" + ], + [ + "d", + "go" + ], + [ + "k", + "ową" + ], + [ + "m", + "ode" + ], + [ + "p", + "ch" + ], + [ + "t", + "owała" + ], + [ + "w", + "ny" + ], + [ + "ł", + "ała" + ], + [ + "rz", + "one" + ], + [ + "nie", + "ń" + ], + [ + "nie", + "lega" + ], + [ + "ni", + "owych" + ], + [ + "ch", + "owa" + ], + [ + "li", + "ny" + ], + [ + "za", + "ma" + ], + [ + "le", + "ci" + ], + [ + "te", + "rów" + ], + [ + "ki", + "bi" + ], + [ + "wi", + "one" + ], + [ + "wi", + "ony" + ], + [ + "by", + "liśmy" + ], + [ + "nia", + "ją" + ], + [ + "sta", + "nął" + ], + [ + "mie", + "sza" + ], + [ + "mie", + "liśmy" + ], + [ + "ru", + "n" + ], + [ + "ru", + "p" + ], + [ + "co", + "no" + ], + [ + "me", + "ra" + ], + [ + "bo", + "ra" + ], + [ + "roz", + "li" + ], + [ + "bu", + "dzi" + ], + [ + "gra", + "na" + ], + [ + "czo", + "nym" + ], + [ + "dzo", + "na" + ], + [ + "bra", + "m" + ], + [ + "bra", + "ć" + ], + [ + "Do", + "mu" + ], + [ + "two", + "rzenia" + ], + [ + "Mi", + "koła" + ], + [ + "towa", + "ny" + ], + [ + "była", + "by" + ], + [ + "tek", + "stu" + ], + [ + "gru", + "nt" + ], + [ + "tka", + "ch" + ], + [ + "ek", + "spo" + ], + [ + "Czy", + "tel" + ], + [ + "Przy", + "pomni" + ], + [ + "zw", + "ał" + ], + [ + "pis", + "em" + ], + [ + "decy", + "zje" + ], + [ + "zwią", + "zek" + ], + [ + "tar", + "ia" + ], + [ + "właści", + "wego" + ], + [ + "now", + "ski" + ], + [ + "wal", + "czyć" + ], + [ + "Pra", + "c" + ], + [ + "chi", + "rur" + ], + [ + "obra", + "zy" + ], + [ + "dra", + "ma" + ], + [ + "mor", + "der" + ], + [ + "lan", + "d" + ], + [ + "part", + "ia" + ], + [ + "kul", + "tur" + ], + [ + "wska", + "za" + ], + [ + "kierow", + "cy" + ], + [ + "uch", + "wały" + ], + [ + "leka", + "rze" + ], + [ + "rad", + "nych" + ], + [ + "stwier", + "dza" + ], + [ + "wykona", + "nia" + ], + [ + "eg", + "zeku" + ], + [ + "przedsię", + "wzię" + ], + [ + "port", + "re" + ], + [ + "duży", + "ch" + ], + [ + "materi", + "ały" + ], + [ + "ocze", + "kiwa" + ], + [ + "społecze", + "ństwo" + ], + [ + "Stani", + "sława" + ], + [ + "powro", + "tem" + ], + [ + "ww", + "w" + ], + [ + "nadz", + "or" + ], + [ + "Między", + "narod" + ], + [ + "sej", + "m" + ], + [ + "Wia", + "domo" + ], + [ + "intele", + "ktual" + ], + [ + "4", + "6" + ], + [ + "F", + "ina" + ], + [ + "G", + "ar" + ], + [ + "O", + "bie" + ], + [ + "O", + "prócz" + ], + [ + "O", + "bok" + ], + [ + "P", + "E" + ], + [ + "Z", + "dzi" + ], + [ + "k", + "nie" + ], + [ + "n", + "tuje" + ], + [ + "p", + "su" + ], + [ + "p", + "row" + ], + [ + "p", + "lek" + ], + [ + "s", + "ne" + ], + [ + "s", + "pełnia" + ], + [ + "t", + "ch" + ], + [ + "u", + "do" + ], + [ + "u", + "tru" + ], + [ + "u", + "nek" + ], + [ + "w", + "ka" + ], + [ + "w", + "skich" + ], + [ + "w", + "ców" + ], + [ + "w", + "ałem" + ], + [ + "ie", + "ra" + ], + [ + "ni", + "ona" + ], + [ + "ra", + "na" + ], + [ + "po", + "sto" + ], + [ + "sz", + "pa" + ], + [ + "ka", + "dencji" + ], + [ + "za", + "ko" + ], + [ + "za", + "zna" + ], + [ + "le", + "r" + ], + [ + "do", + "stać" + ], + [ + "wy", + "rok" + ], + [ + "wa", + "gi" + ], + [ + "ja", + "dą" + ], + [ + "ma", + "sa" + ], + [ + "ma", + "lar" + ], + [ + "prze", + "praszam" + ], + [ + "od", + "działy" + ], + [ + "pa", + "trzeć" + ], + [ + "cie", + "pło" + ], + [ + "ob", + "ia" + ], + [ + "przy", + "stąpi" + ], + [ + "mu", + "jąc" + ], + [ + "we", + "ry" + ], + [ + "pro", + "sto" + ], + [ + "ba", + "ndy" + ], + [ + "pod", + "nieść" + ], + [ + "sto", + "ku" + ], + [ + "czo", + "ł" + ], + [ + "ok", + "rą" + ], + [ + "bra", + "n" + ], + [ + "Ko", + "m" + ], + [ + "fa", + "na" + ], + [ + "kole", + "gi" + ], + [ + "zie", + "mię" + ], + [ + "towa", + "r" + ], + [ + "towa", + "no" + ], + [ + "kre", + "a" + ], + [ + "chod", + "y" + ], + [ + "pla", + "ny" + ], + [ + "zło", + "żył" + ], + [ + "śmie", + "ci" + ], + [ + "Sta", + "ry" + ], + [ + "zda", + "rzenia" + ], + [ + "odpowie", + "dział" + ], + [ + "preze", + "nta" + ], + [ + "dzieć", + "mi" + ], + [ + "powod", + "ów" + ], + [ + "jedy", + "nym" + ], + [ + "kur", + "s" + ], + [ + "fil", + "mów" + ], + [ + "przedstawi", + "cieli" + ], + [ + "zawod", + "owej" + ], + [ + "Ry", + "b" + ], + [ + "Poli", + "cji" + ], + [ + "De", + "cy" + ], + [ + "Ży", + "dów" + ], + [ + "prowadzo", + "ne" + ], + [ + "opie", + "ki" + ], + [ + "stycz", + "niu" + ], + [ + "podstaw", + "owych" + ], + [ + "XV", + "I" + ], + [ + "Wiel", + "kiej" + ], + [ + "opła", + "ty" + ], + [ + "potwier", + "dza" + ], + [ + "uczni", + "owie" + ], + [ + "Narod", + "owej" + ], + [ + "Jezu", + "s" + ], + [ + "świadomo", + "ści" + ], + [ + "rozm", + "owę" + ], + [ + "chłopa", + "k" + ], + [ + "naro", + "du" + ], + [ + "Rów", + "nie" + ], + [ + "Ed", + "war" + ], + [ + "Stwier", + "dzam" + ], + [ + "(", + "...)" + ], + [ + "3", + "8" + ], + [ + "A", + "f" + ], + [ + "G", + "O" + ], + [ + "G", + "miny" + ], + [ + "S", + "prawie" + ], + [ + "l", + "ka" + ], + [ + "r", + "owo" + ], + [ + "t", + "owej" + ], + [ + "u", + "śmie" + ], + [ + "u", + "dostęp" + ], + [ + "u", + "dowod" + ], + [ + "na", + "by" + ], + [ + "st", + "ałe" + ], + [ + "nie", + "po" + ], + [ + "nie", + "raz" + ], + [ + "nie", + "bo" + ], + [ + "nie", + "pod" + ], + [ + "po", + "got" + ], + [ + "po", + "stanowie" + ], + [ + "li", + "gi" + ], + [ + "li", + "cznych" + ], + [ + "ko", + "szy" + ], + [ + "ka", + "te" + ], + [ + "za", + "pomni" + ], + [ + "le", + "ra" + ], + [ + "le", + "gen" + ], + [ + "le", + "wski" + ], + [ + "do", + "rad" + ], + [ + "do", + "kony" + ], + [ + "ta", + "ra" + ], + [ + "wy", + "stępuje" + ], + [ + "ja", + "j" + ], + [ + "ma", + "ksy" + ], + [ + "od", + "nale" + ], + [ + "pa", + "mią" + ], + [ + "dzie", + "ż" + ], + [ + "wie", + "rzyć" + ], + [ + "wo", + "r" + ], + [ + "ru", + "szył" + ], + [ + "mu", + "ry" + ], + [ + "we", + "z" + ], + [ + "bi", + "ja" + ], + [ + "bi", + "bliote" + ], + [ + "ba", + "wi" + ], + [ + "zna", + "czenia" + ], + [ + "lo", + "n" + ], + [ + "lo", + "gów" + ], + [ + "sie", + "dzą" + ], + [ + "an", + "kie" + ], + [ + "sty", + "ki" + ], + [ + "naj", + "gor" + ], + [ + "Ja", + "ka" + ], + [ + "Ja", + "ki" + ], + [ + "wz", + "or" + ], + [ + "kim", + "ś" + ], + [ + "pew", + "na" + ], + [ + "stan", + "ow" + ], + [ + "czu", + "ję" + ], + [ + "peł", + "nił" + ], + [ + "Mi", + "ro" + ], + [ + "dro", + "ż" + ], + [ + "tere", + "n" + ], + [ + "pły", + "w" + ], + [ + "Le", + "szek" + ], + [ + "rodzi", + "nie" + ], + [ + "osta", + "tniego" + ], + [ + "szo", + "nych" + ], + [ + "dź", + "wi" + ], + [ + "kow", + "cy" + ], + [ + "War", + "to" + ], + [ + "ho", + "telu" + ], + [ + "kilka", + "dziesiąt" + ], + [ + "sły", + "chać" + ], + [ + "en", + "tu" + ], + [ + "trzyma", + "ć" + ], + [ + "zmie", + "rza" + ], + [ + "rozpo", + "cznie" + ], + [ + "zgo", + "dę" + ], + [ + "nosi", + "ć" + ], + [ + "Go", + "leni" + ], + [ + "specja", + "listy" + ], + [ + "doda", + "tku" + ], + [ + "wska", + "zuje" + ], + [ + "cieka", + "we" + ], + [ + "pozosta", + "je" + ], + [ + "Niem", + "ców" + ], + [ + "wojewódz", + "twie" + ], + [ + "pięć", + "dziesiąt" + ], + [ + "Kra", + "kowa" + ], + [ + "wystar", + "cza" + ], + [ + "rozwiąza", + "nia" + ], + [ + "przestęp", + "stwa" + ], + [ + "powsta", + "nia" + ], + [ + "sym", + "pa" + ], + [ + "pój", + "dzie" + ], + [ + "głębo", + "ko" + ], + [ + "kam", + "panii" + ], + [ + "Józe", + "fa" + ], + [ + "telefo", + "ni" + ], + [ + "czter", + "dzieści" + ], + [ + "Policja", + "nci" + ], + [ + "Szko", + "ły" + ], + [ + "świą", + "ty" + ], + [ + "umożli", + "wia" + ], + [ + "pielę", + "gnia" + ], + [ + "B", + "li" + ], + [ + "B", + "ryta" + ], + [ + "M", + "al" + ], + [ + "N", + "owo" + ], + [ + "N", + "owego" + ], + [ + "O", + "chro" + ], + [ + "R", + "ej" + ], + [ + "b", + "l" + ], + [ + "d", + "że" + ], + [ + "g", + "mina" + ], + [ + "o", + "po" + ], + [ + "o", + "kie" + ], + [ + "o", + "szu" + ], + [ + "s", + "owie" + ], + [ + "t", + "t" + ], + [ + "t", + "owego" + ], + [ + "w", + "cy" + ], + [ + "w", + "chodzą" + ], + [ + "ni", + "komu" + ], + [ + "za", + "by" + ], + [ + "za", + "bie" + ], + [ + "za", + "powiedział" + ], + [ + "za", + "mówie" + ], + [ + "le", + "cie" + ], + [ + "le", + "niu" + ], + [ + "ty", + "cy" + ], + [ + "wy", + "ło" + ], + [ + "re", + "g" + ], + [ + "prze", + "sła" + ], + [ + "prze", + "strzega" + ], + [ + "od", + "była" + ], + [ + "ku", + "jemy" + ], + [ + "sta", + "ty" + ], + [ + "sta", + "ran" + ], + [ + "wo", + "do" + ], + [ + "przy", + "czyn" + ], + [ + "sa", + "rz" + ], + [ + "pi", + "szą" + ], + [ + "cza", + "m" + ], + [ + "me", + "tra" + ], + [ + "pod", + "ró" + ], + [ + "pod", + "mio" + ], + [ + "cho", + "dzę" + ], + [ + "są", + "dzi" + ], + [ + "nu", + "s" + ], + [ + "stra", + "cił" + ], + [ + "Do", + "ro" + ], + [ + "żo", + "nym" + ], + [ + "daw", + "ca" + ], + [ + "gru", + "pie" + ], + [ + "mar", + "ke" + ], + [ + "mar", + "szałek" + ], + [ + "kow", + "skiej" + ], + [ + "logi", + "cznych" + ], + [ + "nios", + "ły" + ], + [ + "200", + "7" + ], + [ + "Pod", + "staw" + ], + [ + "proce", + "sie" + ], + [ + "Naj", + "bardziej" + ], + [ + "pamię", + "ć" + ], + [ + "Wo", + "lności" + ], + [ + "zawod", + "owych" + ], + [ + "oce", + "ny" + ], + [ + "szan", + "se" + ], + [ + "dysku", + "sję" + ], + [ + "regu", + "lar" + ], + [ + "charak", + "terze" + ], + [ + "zabra", + "ć" + ], + [ + "zabra", + "nie" + ], + [ + "muzy", + "ki" + ], + [ + "papie", + "ża" + ], + [ + "Jo", + "h" + ], + [ + "Dy", + "re" + ], + [ + "przygot", + "owy" + ], + [ + "profe", + "so" + ], + [ + "urzą", + "dzenia" + ], + [ + "najbliż", + "szych" + ], + [ + "parla", + "mentar" + ], + [ + "zapła", + "cić" + ], + [ + "sekre", + "tarz" + ], + [ + "Ol", + "szty" + ], + [ + "przyczy", + "ną" + ], + [ + "abso", + "lwe" + ], + [ + "uzasa", + "dni" + ], + [ + "konsek", + "wen" + ], + [ + "TV", + "P" + ], + [ + "koście", + "le" + ], + [ + "Bor", + "owski" + ], + [ + "mun", + "du" + ], + [ + "Chrystu", + "sa" + ], + [ + "prak", + "tycznie" + ], + [ + "błą", + "d" + ], + [ + "Spe", + "cja" + ], + [ + "!", + "\"" + ], + [ + "4", + "00" + ], + [ + "B", + "rze" + ], + [ + "F", + "o" + ], + [ + "K", + "owa" + ], + [ + "K", + "od" + ], + [ + "O", + "na" + ], + [ + "k", + "cje" + ], + [ + "k", + "rwa" + ], + [ + "m", + "ro" + ], + [ + "p", + "d" + ], + [ + "s", + "ona" + ], + [ + "s", + "pła" + ], + [ + "t", + "li" + ], + [ + "u", + "kra" + ], + [ + "u", + "biegł" + ], + [ + "z", + "b" + ], + [ + "ł", + "ow" + ], + [ + "cz", + "kach" + ], + [ + "rz", + "ak" + ], + [ + "st", + "ałem" + ], + [ + "nie", + "poko" + ], + [ + "ni", + "owej" + ], + [ + "sz", + "ale" + ], + [ + "je", + "z" + ], + [ + "rze", + "c" + ], + [ + "ka", + "pła" + ], + [ + "za", + "r" + ], + [ + "do", + "stanie" + ], + [ + "ta", + "l" + ], + [ + "ty", + "ków" + ], + [ + "ów", + "czes" + ], + [ + "wa", + "niem" + ], + [ + "wi", + "ru" + ], + [ + "ma", + "ne" + ], + [ + "no", + "ta" + ], + [ + "pa", + "ru" + ], + [ + "czy", + "nienia" + ], + [ + "mo", + "n" + ], + [ + "mie", + "niem" + ], + [ + "ści", + "ć" + ], + [ + "przy", + "tom" + ], + [ + "przy", + "pomni" + ], + [ + "mu", + "l" + ], + [ + "ży", + "ło" + ], + [ + "bi", + "ura" + ], + [ + "bie", + "nia" + ], + [ + "an", + "u" + ], + [ + "zo", + "rem" + ], + [ + "wła", + "dza" + ], + [ + "tra", + "gi" + ], + [ + "dob", + "rej" + ], + [ + "czą", + "cy" + ], + [ + "trzy", + "dzie" + ], + [ + "war", + "ia" + ], + [ + "kole", + "żan" + ], + [ + "peł", + "ne" + ], + [ + "nio", + "nego" + ], + [ + "Sta", + "r" + ], + [ + "stanowi", + "ć" + ], + [ + "woj", + "nę" + ], + [ + "godzi", + "nach" + ], + [ + "logi", + "czne" + ], + [ + "logi", + "cznej" + ], + [ + "kowa", + "nych" + ], + [ + "podob", + "no" + ], + [ + "zach", + "wy" + ], + [ + "dzien", + "nie" + ], + [ + "199", + "5" + ], + [ + "ofi", + "ce" + ], + [ + "informa", + "cję" + ], + [ + "kur", + "cze" + ], + [ + "poja", + "wił" + ], + [ + "konie", + "cznie" + ], + [ + "zwo", + "l" + ], + [ + "czło", + "nkiem" + ], + [ + "wyra", + "ź" + ], + [ + "miasta", + "ch" + ], + [ + "wnę", + "trza" + ], + [ + "świę", + "ta" + ], + [ + "zmia", + "na" + ], + [ + "nar", + "koty" + ], + [ + "mod", + "el" + ], + [ + "Fran", + "ci" + ], + [ + "regu", + "l" + ], + [ + "dobry", + "m" + ], + [ + "zaczę", + "ło" + ], + [ + "Minister", + "stwa" + ], + [ + "zakre", + "su" + ], + [ + "wszel", + "kich" + ], + [ + "fak", + "tycznie" + ], + [ + "reda", + "kcji" + ], + [ + "hand", + "lu" + ], + [ + "litera", + "tury" + ], + [ + "zmar", + "ł" + ], + [ + "zagro", + "żenia" + ], + [ + "przedmio", + "tów" + ], + [ + "zbro", + "dni" + ], + [ + "łó", + "dz" + ], + [ + "Prezy", + "den" + ], + [ + "rozma", + "i" + ], + [ + "boha", + "ter" + ], + [ + "Dar", + "i" + ], + [ + "rozstrzy", + "g" + ], + [ + "ap", + "te" + ], + [ + ")", + ":" + ], + [ + "A", + "m" + ], + [ + "B", + "P" + ], + [ + "D", + "A" + ], + [ + "D", + "ok" + ], + [ + "E", + "x" + ], + [ + "J", + "uli" + ], + [ + "K", + "os" + ], + [ + "M", + "ało" + ], + [ + "N", + "owy" + ], + [ + "O", + "bywa" + ], + [ + "S", + "ch" + ], + [ + "Z", + "osta" + ], + [ + "d", + "rę" + ], + [ + "d", + "owych" + ], + [ + "l", + "nik" + ], + [ + "o", + "póź" + ], + [ + "s", + "owe" + ], + [ + "s", + "przyja" + ], + [ + "u", + "ło" + ], + [ + "u", + "koń" + ], + [ + "z", + "no" + ], + [ + "na", + "dzo" + ], + [ + "na", + "zwy" + ], + [ + "ni", + "czy" + ], + [ + "ra", + "m" + ], + [ + "po", + "piera" + ], + [ + "ro", + "lni" + ], + [ + "za", + "p" + ], + [ + "za", + "pisa" + ], + [ + "za", + "mor" + ], + [ + "za", + "miar" + ], + [ + "do", + "dać" + ], + [ + "do", + "stos" + ], + [ + "ta", + "cy" + ], + [ + "wy", + "su" + ], + [ + "ła", + "p" + ], + [ + "da", + "go" + ], + [ + "la", + "rii" + ], + [ + "kie", + "szeni" + ], + [ + "ku", + "rwa" + ], + [ + "cie", + "ń" + ], + [ + "przy", + "wi" + ], + [ + "pi", + "sz" + ], + [ + "pi", + "szę" + ], + [ + "sze", + "dłem" + ], + [ + "pie", + "s" + ], + [ + "pe", + "n" + ], + [ + "ba", + "na" + ], + [ + "zna", + "ne" + ], + [ + "ca", + "m" + ], + [ + "roz", + "wią" + ], + [ + "tak", + "sów" + ], + [ + "praw", + "dy" + ], + [ + "wła", + "dzę" + ], + [ + "rowa", + "li" + ], + [ + "świa", + "ty" + ], + [ + "był", + "ego" + ], + [ + "bli", + "żej" + ], + [ + "stu", + "dentów" + ], + [ + "peł", + "ną" + ], + [ + "pol", + "ską" + ], + [ + "gie", + "ń" + ], + [ + "stro", + "ju" + ], + [ + "ws", + "par" + ], + [ + "tk", + "owych" + ], + [ + "gru", + "dniu" + ], + [ + "więk", + "szy" + ], + [ + "spe", + "k" + ], + [ + "Wie", + "lu" + ], + [ + "kowa", + "na" + ], + [ + "199", + "4" + ], + [ + "199", + "6" + ], + [ + "ścią", + "g" + ], + [ + "obec", + "ność" + ], + [ + "fil", + "my" + ], + [ + "specja", + "lne" + ], + [ + "polity", + "cy" + ], + [ + "udział", + "em" + ], + [ + "part", + "ne" + ], + [ + "uważa", + "ją" + ], + [ + "myśl", + "ałem" + ], + [ + "słucha", + "ć" + ], + [ + "zam", + "ku" + ], + [ + "dysku", + "sja" + ], + [ + "nor", + "mal" + ], + [ + "Kiedy", + "ś" + ], + [ + "pięk", + "ne" + ], + [ + "mod", + "erni" + ], + [ + "pił", + "ka" + ], + [ + "Ze", + "spo" + ], + [ + "zabra", + "kło" + ], + [ + "najwięk", + "szych" + ], + [ + "niesie", + "niu" + ], + [ + "len", + "da" + ], + [ + "tema", + "ty" + ], + [ + "nauczy", + "cieli" + ], + [ + "porozumie", + "nie" + ], + [ + "dziw", + "ne" + ], + [ + "trady", + "cji" + ], + [ + "artyku", + "ł" + ], + [ + "pojawi", + "ły" + ], + [ + "sprzę", + "tu" + ], + [ + "telefo", + "nu" + ], + [ + "PZ", + "PR" + ], + [ + "pojawia", + "ją" + ], + [ + "archi", + "te" + ], + [ + "oli", + "m" + ], + [ + "frag", + "ment" + ], + [ + "Prokura", + "tura" + ], + [ + "Następ", + "nie" + ], + [ + "pomie", + "szcze" + ], + [ + "Ada", + "ma" + ], + [ + "prywaty", + "zacji" + ], + [ + "ory", + "gina" + ], + [ + "Wystar", + "czy" + ], + [ + "5", + "6" + ], + [ + "D", + "i" + ], + [ + "E", + "k" + ], + [ + "K", + "ro" + ], + [ + "W", + "O" + ], + [ + "W", + "ą" + ], + [ + "a", + "kt" + ], + [ + "a", + "fe" + ], + [ + "p", + "se" + ], + [ + "s", + "no" + ], + [ + "u", + "lu" + ], + [ + "v", + "a" + ], + [ + "w", + "padł" + ], + [ + "z", + "wi" + ], + [ + "z", + "ia" + ], + [ + "na", + "tury" + ], + [ + "cz", + "ci" + ], + [ + "cz", + "no" + ], + [ + "nie", + "możliwe" + ], + [ + "po", + "rzą" + ], + [ + "po", + "bytu" + ], + [ + "je", + "ść" + ], + [ + "li", + "de" + ], + [ + "ko", + "ja" + ], + [ + "do", + "zna" + ], + [ + "ta", + "cza" + ], + [ + "mi", + "sji" + ], + [ + "ów", + "ka" + ], + [ + "wy", + "s" + ], + [ + "wy", + "pi" + ], + [ + "re", + "nt" + ], + [ + "re", + "kor" + ], + [ + "re", + "feren" + ], + [ + "owa", + "liśmy" + ], + [ + "od", + "mien" + ], + [ + "ry", + "ba" + ], + [ + "dzie", + "r" + ], + [ + "sta", + "bi" + ], + [ + "mo", + "ni" + ], + [ + "sa", + "tys" + ], + [ + "pi", + "wo" + ], + [ + "Po", + "zdrawiam" + ], + [ + "me", + "cz" + ], + [ + "niej", + "szą" + ], + [ + "pu", + "st" + ], + [ + "sk", + "lepie" + ], + [ + "są", + "dzę" + ], + [ + "nu", + "r" + ], + [ + "naj", + "więcej" + ], + [ + "ak", + "cje" + ], + [ + "przed", + "łu" + ], + [ + "rę", + "ku" + ], + [ + "rę", + "kach" + ], + [ + "...", + "\"" + ], + [ + "py", + "tam" + ], + [ + "sko", + "czył" + ], + [ + "Ma", + "ciej" + ], + [ + "słu", + "żyć" + ], + [ + "nika", + "ch" + ], + [ + "Pol", + "skę" + ], + [ + "two", + "rzą" + ], + [ + "samo", + "bój" + ], + [ + "towa", + "nie" + ], + [ + "daw", + "cy" + ], + [ + "dnie", + "nie" + ], + [ + "kom", + "plek" + ], + [ + "więk", + "szym" + ], + [ + "pla", + "cu" + ], + [ + "chę", + "ć" + ], + [ + "właści", + "ciela" + ], + [ + "In", + "spe" + ], + [ + "prowadzi", + "li" + ], + [ + "200", + "4" + ], + [ + "ele", + "mentów" + ], + [ + "ogó", + "ł" + ], + [ + "szczegó", + "lności" + ], + [ + "pracow", + "nik" + ], + [ + "Naj", + "wyż" + ], + [ + "żad", + "ne" + ], + [ + "auto", + "ra" + ], + [ + "Lu", + "bli" + ], + [ + "mał", + "żon" + ], + [ + "śmier", + "te" + ], + [ + "krzy", + "ż" + ], + [ + "ucze", + "lni" + ], + [ + "miejsce", + "m" + ], + [ + "czło", + "nek" + ], + [ + "wiadomo", + "ść" + ], + [ + "naz", + "jum" + ], + [ + "myśl", + "ał" + ], + [ + "Kto", + "ś" + ], + [ + "mili", + "ar" + ], + [ + "wspó", + "lne" + ], + [ + "szczy", + "t" + ], + [ + "głę", + "b" + ], + [ + "czar", + "ne" + ], + [ + "zało", + "życie" + ], + [ + "znale", + "ziono" + ], + [ + "samochod", + "em" + ], + [ + "god", + "ne" + ], + [ + "najwięk", + "sze" + ], + [ + "ameryka", + "ńskich" + ], + [ + "dło", + "ni" + ], + [ + "potrafi", + "ą" + ], + [ + "otwar", + "cie" + ], + [ + "przekona", + "ć" + ], + [ + "wyj", + "ść" + ], + [ + "budy", + "nek" + ], + [ + "efe", + "kt" + ], + [ + "Sena", + "t" + ], + [ + "eme", + "ryta" + ], + [ + "wewnętrz", + "nych" + ], + [ + "europej", + "skiej" + ], + [ + "oświad", + "czył" + ], + [ + "gał", + "ę" + ], + [ + "Ste", + "fan" + ], + [ + "postanowi", + "ł" + ], + [ + "legło", + "ść" + ], + [ + "pozwoli", + "ć" + ], + [ + "Fi", + "r" + ], + [ + "Ban", + "k" + ], + [ + "wąt", + "pliwie" + ], + [ + "niezależ", + "nie" + ], + [ + "studi", + "ów" + ], + [ + "formu", + "ł" + ], + [ + "wspom", + "nia" + ], + [ + "Parla", + "mentar" + ], + [ + "Zd", + "rowia" + ], + [ + "Ogó", + "lno" + ], + [ + "Fundu", + "szu" + ], + [ + "Rej", + "on" + ], + [ + "3", + "7" + ], + [ + "4", + "4" + ], + [ + "B", + "ał" + ], + [ + "P", + "I" + ], + [ + "R", + "ó" + ], + [ + "W", + "reszcie" + ], + [ + "X", + "X" + ], + [ + "d", + "owy" + ], + [ + "d", + "liwość" + ], + [ + "f", + "ię" + ], + [ + "g", + "minie" + ], + [ + "i", + "zo" + ], + [ + "n", + "nego" + ], + [ + "n", + "kami" + ], + [ + "o", + "o" + ], + [ + "o", + "pisa" + ], + [ + "o", + "mawia" + ], + [ + "p", + "n" + ], + [ + "p", + "s" + ], + [ + "t", + "ała" + ], + [ + "u", + "prawia" + ], + [ + "v", + "o" + ], + [ + "w", + "ce" + ], + [ + "w", + "pła" + ], + [ + "z", + "łe" + ], + [ + "ż", + "nych" + ], + [ + "ż", + "ur" + ], + [ + "st", + "r" + ], + [ + "ra", + "nt" + ], + [ + "ra", + "cjona" + ], + [ + "po", + "st" + ], + [ + "po", + "pra" + ], + [ + "po", + "su" + ], + [ + "po", + "szko" + ], + [ + "ka", + "mien" + ], + [ + "za", + "cznie" + ], + [ + "te", + "st" + ], + [ + "te", + "cznie" + ], + [ + "ta", + "cja" + ], + [ + "ki", + "na" + ], + [ + "to", + "na" + ], + [ + "to", + "bą" + ], + [ + "la", + "su" + ], + [ + "dzi", + "ało" + ], + [ + "czy", + "ni" + ], + [ + "mo", + "rza" + ], + [ + "przy", + "sługuje" + ], + [ + "szy", + "ła" + ], + [ + "pow", + "stanie" + ], + [ + "pow", + "rót" + ], + [ + "lu", + "stra" + ], + [ + "bi", + "na" + ], + [ + "lo", + "m" + ], + [ + "lo", + "nego" + ], + [ + "Na", + "gle" + ], + [ + "pu", + "sty" + ], + [ + "sk", + "ro" + ], + [ + "sto", + "łu" + ], + [ + "tego", + "ro" + ], + [ + "naj", + "wyżej" + ], + [ + "dze", + "ni" + ], + [ + "czo", + "nej" + ], + [ + "Za", + "m" + ], + [ + "Za", + "raz" + ], + [ + "Za", + "miast" + ], + [ + "Ko", + "ście" + ], + [ + "mówi", + "łem" + ], + [ + "Ma", + "g" + ], + [ + "mię", + "k" + ], + [ + "To", + "m" + ], + [ + "for", + "mę" + ], + [ + "Ja", + "po" + ], + [ + "stra", + "ty" + ], + [ + "fe", + "sti" + ], + [ + "Wy", + "daje" + ], + [ + "peł", + "na" + ], + [ + "Mi", + "ała" + ], + [ + "zd", + "rowi" + ], + [ + "usta", + "wa" + ], + [ + "kar", + "ty" + ], + [ + "kar", + "dyna" + ], + [ + "Ra", + "z" + ], + [ + "gru", + "pę" + ], + [ + "ha", + "m" + ], + [ + "pis", + "mo" + ], + [ + "jedno", + "stek" + ], + [ + "wyda", + "rzenia" + ], + [ + "wyda", + "rzeń" + ], + [ + "dwa", + "j" + ], + [ + "osob", + "om" + ], + [ + "oko", + "licy" + ], + [ + "fir", + "mie" + ], + [ + "sił", + "ę" + ], + [ + "poś", + "pie" + ], + [ + "powo", + "dzi" + ], + [ + "kont", + "rower" + ], + [ + "konie", + "czne" + ], + [ + "konie", + "czność" + ], + [ + "obra", + "d" + ], + [ + "przedstawi", + "ciela" + ], + [ + "kosz", + "tuje" + ], + [ + "try", + "bu" + ], + [ + "Pola", + "k" + ], + [ + "spa", + "ce" + ], + [ + "wspó", + "lno" + ], + [ + "Cho", + "ciaż" + ], + [ + "książ", + "ka" + ], + [ + "istnie", + "nia" + ], + [ + "obraz", + "ić" + ], + [ + "spoko", + "j" + ], + [ + "Przed", + "się" + ], + [ + "połu", + "dnie" + ], + [ + "blo", + "ku" + ], + [ + "niemiec", + "kiej" + ], + [ + "muzy", + "ka" + ], + [ + "najlep", + "sze" + ], + [ + "skrzy", + "ż" + ], + [ + "doświad", + "czenia" + ], + [ + "konkur", + "s" + ], + [ + "Krzyszto", + "fa" + ], + [ + "uczu", + "cia" + ], + [ + "zmian", + "ę" + ], + [ + "lud", + "ności" + ], + [ + "kandyda", + "tów" + ], + [ + "fał", + "szy" + ], + [ + "rozpa", + "trze" + ], + [ + "zdą", + "żył" + ], + [ + "usłu", + "gi" + ], + [ + "zdję", + "ć" + ], + [ + "łóż", + "ku" + ], + [ + "ostate", + "cznie" + ], + [ + "posie", + "dzeniu" + ], + [ + "teo", + "ro" + ], + [ + "rado", + "ści" + ], + [ + "nadz", + "wyczaj" + ], + [ + "pomyśl", + "ał" + ], + [ + "Ot", + "óż" + ], + [ + "spotk", + "ał" + ], + [ + "inicja", + "ty" + ], + [ + "konferen", + "cji" + ], + [ + "umieję", + "tności" + ], + [ + "Part", + "ii" + ], + [ + "bizne", + "s" + ], + [ + "bezpośredni", + "o" + ], + [ + "serde", + "cznie" + ], + [ + "zesz", + "łym" + ], + [ + "Małgo", + "rza" + ], + [ + "Fina", + "ns" + ], + [ + "4", + "9" + ], + [ + "6", + "5" + ], + [ + "A", + "T" + ], + [ + "A", + "ż" + ], + [ + "E", + "n" + ], + [ + "I", + "re" + ], + [ + "M", + "ak" + ], + [ + "P", + "ła" + ], + [ + "P", + "ięk" + ], + [ + "U", + "nia" + ], + [ + "Z", + "A" + ], + [ + "a", + "kade" + ], + [ + "b", + "em" + ], + [ + "d", + "ki" + ], + [ + "g", + "rz" + ], + [ + "k", + "su" + ], + [ + "l", + "y" + ], + [ + "l", + "ała" + ], + [ + "m", + "m" + ], + [ + "n", + "owie" + ], + [ + "o", + "kiem" + ], + [ + "o", + "stwa" + ], + [ + "p", + "ą" + ], + [ + "u", + "mysł" + ], + [ + "y", + "a" + ], + [ + "z", + "ka" + ], + [ + "ś", + "miesz" + ], + [ + "Ż", + "a" + ], + [ + "na", + "ło" + ], + [ + "cz", + "ku" + ], + [ + "ra", + "dni" + ], + [ + "po", + "to" + ], + [ + "po", + "dzi" + ], + [ + "po", + "mnie" + ], + [ + "po", + "żegna" + ], + [ + "je", + "ździe" + ], + [ + "li", + "k" + ], + [ + "go", + "rz" + ], + [ + "go", + "ry" + ], + [ + "ka", + "lenda" + ], + [ + "do", + "strze" + ], + [ + "ci", + "śnie" + ], + [ + "wy", + "dał" + ], + [ + "wy", + "mienia" + ], + [ + "wy", + "bór" + ], + [ + "re", + "cep" + ], + [ + "prze", + "ję" + ], + [ + "la", + "ns" + ], + [ + "od", + "wró" + ], + [ + "kie", + "le" + ], + [ + "dzie", + "ła" + ], + [ + "wie", + "c" + ], + [ + "cy", + "k" + ], + [ + "dy", + "cji" + ], + [ + "mie", + "m" + ], + [ + "przy", + "da" + ], + [ + "przy", + "jąć" + ], + [ + "si", + "łą" + ], + [ + "pi", + "i" + ], + [ + "sze", + "ściu" + ], + [ + "ży", + "ci" + ], + [ + "or", + "dyna" + ], + [ + "ca", + "ją" + ], + [ + "sk", + "rę" + ], + [ + "sza", + "k" + ], + [ + "sty", + "cznym" + ], + [ + "naj", + "młod" + ], + [ + "Ko", + "nt" + ], + [ + "ńst", + "wem" + ], + [ + "rt", + "ę" + ], + [ + "kto", + "rów" + ], + [ + "pew", + "nej" + ], + [ + "pol", + "scy" + ], + [ + "uro", + "dzi" + ], + [ + "bud", + "owie" + ], + [ + "Czy", + "m" + ], + [ + "spraw", + "dza" + ], + [ + "Przy", + "pomina" + ], + [ + "Sz", + "pita" + ], + [ + "dź", + "wię" + ], + [ + "kow", + "ska" + ], + [ + "Pro", + "je" + ], + [ + "właści", + "wym" + ], + [ + "ho", + "mo" + ], + [ + "zach", + "owanie" + ], + [ + "200", + "5" + ], + [ + "wal", + "ce" + ], + [ + "dzieci", + "om" + ], + [ + "trafi", + "a" + ], + [ + "wej", + "ść" + ], + [ + "obec", + "nej" + ], + [ + "trud", + "ne" + ], + [ + "związ", + "ków" + ], + [ + "Cze", + "ka" + ], + [ + "powi", + "ą" + ], + [ + "kierow", + "ca" + ], + [ + "doku", + "ment" + ], + [ + "Bar", + "bara" + ], + [ + "Wła", + "dze" + ], + [ + "wykorzy", + "stu" + ], + [ + "histor", + "ię" + ], + [ + "histor", + "ia" + ], + [ + "Me", + "dy" + ], + [ + "zg", + "inął" + ], + [ + "rodza", + "j" + ], + [ + "dziennika", + "rz" + ], + [ + "og", + "ród" + ], + [ + "wyj", + "ścia" + ], + [ + "zainteres", + "owania" + ], + [ + "techni", + "ki" + ], + [ + "oka", + "zuje" + ], + [ + "konta", + "ktu" + ], + [ + "postęp", + "owanie" + ], + [ + "lewi", + "c" + ], + [ + "mały", + "ch" + ], + [ + "jas", + "ne" + ], + [ + "ude", + "rzył" + ], + [ + "Narod", + "owego" + ], + [ + "ilo", + "ść" + ], + [ + "granic", + "ę" + ], + [ + "Jezu", + "sa" + ], + [ + "pełno", + "spraw" + ], + [ + "uwzglę", + "dnia" + ], + [ + "Izra", + "el" + ], + [ + "drzwia", + "mi" + ], + [ + "Henry", + "k" + ], + [ + "Sła", + "wo" + ], + [ + "prow", + "in" + ], + [ + "F", + "A" + ], + [ + "I", + "le" + ], + [ + "J", + "ę" + ], + [ + "M", + "ó" + ], + [ + "P", + "ała" + ], + [ + "P", + "lat" + ], + [ + "V", + "i" + ], + [ + "W", + "ale" + ], + [ + "b", + "ał" + ], + [ + "d", + "nej" + ], + [ + "n", + "tem" + ], + [ + "o", + "gar" + ], + [ + "o", + "pozy" + ], + [ + "u", + "to" + ], + [ + "u", + "bo" + ], + [ + "u", + "świa" + ], + [ + "u", + "mar" + ], + [ + "w", + "nu" + ], + [ + "w", + "prowadzo" + ], + [ + "w", + "prawdzie" + ], + [ + "z", + "ją" + ], + [ + "z", + "łu" + ], + [ + "ż", + "ny" + ], + [ + "ch", + "ar" + ], + [ + "ch", + "ia" + ], + [ + "po", + "ci" + ], + [ + "po", + "jem" + ], + [ + "sz", + "czone" + ], + [ + "ro", + "man" + ], + [ + "ko", + "p" + ], + [ + "ka", + "rę" + ], + [ + "te", + "ro" + ], + [ + "wy", + "myśli" + ], + [ + "to", + "le" + ], + [ + "rzy", + "m" + ], + [ + "od", + "ległości" + ], + [ + "ku", + "la" + ], + [ + "czy", + "cy" + ], + [ + "czy", + "tał" + ], + [ + "mo", + "nt" + ], + [ + "wie", + "rzę" + ], + [ + "cie", + "pła" + ], + [ + "pra", + "sy" + ], + [ + "ar", + "cy" + ], + [ + "pow", + "stały" + ], + [ + "in", + "żynie" + ], + [ + "we", + "nt" + ], + [ + "we", + "ek" + ], + [ + "we", + "wnątrz" + ], + [ + "pro", + "bo" + ], + [ + "bi", + "ało" + ], + [ + "Po", + "seł" + ], + [ + "ski", + "mi" + ], + [ + "roz", + "sąd" + ], + [ + "du", + "cha" + ], + [ + "se", + "kun" + ], + [ + "ska", + "n" + ], + [ + "powie", + "trzu" + ], + [ + "tym", + "czasem" + ], + [ + "sty", + "czną" + ], + [ + "sty", + "czna" + ], + [ + "są", + "dem" + ], + [ + "rzą", + "dzie" + ], + [ + "ża", + "ć" + ], + [ + "mia", + "ry" + ], + [ + "bez", + "dom" + ], + [ + "ter", + "ia" + ], + [ + "ter", + "minu" + ], + [ + "bra", + "ł" + ], + [ + "Ko", + "ło" + ], + [ + "Ja", + "ku" + ], + [ + "cią", + "ży" + ], + [ + "Do", + "da" + ], + [ + "sła", + "bo" + ], + [ + "stan", + "cji" + ], + [ + "two", + "ja" + ], + [ + "spra", + "wia" + ], + [ + "pan", + "owie" + ], + [ + "usta", + "wę" + ], + [ + "łą", + "cznie" + ], + [ + "Te", + "a" + ], + [ + "nio", + "nej" + ], + [ + "bud", + "owa" + ], + [ + "pły", + "t" + ], + [ + "spe", + "cyfi" + ], + [ + "spraw", + "dzić" + ], + [ + "myś", + "lenia" + ], + [ + "zda", + "je" + ], + [ + "wsze", + "dł" + ], + [ + "Wi", + "to" + ], + [ + "kla", + "sie" + ], + [ + "chwi", + "lą" + ], + [ + "star", + "szy" + ], + [ + "wej", + "ście" + ], + [ + "199", + "3" + ], + [ + "Jed", + "nym" + ], + [ + "długo", + "ści" + ], + [ + "dziesią", + "tych" + ], + [ + "obraz", + "u" + ], + [ + "przyj", + "dzie" + ], + [ + "Spo", + "tka" + ], + [ + "Woj", + "sk" + ], + [ + "propo", + "nowa" + ], + [ + "niemiec", + "kich" + ], + [ + "niemiec", + "kiego" + ], + [ + "stop", + "nia" + ], + [ + "zakła", + "da" + ], + [ + "elekt", + "ro" + ], + [ + "oskar", + "żenia" + ], + [ + "kwest", + "i" + ], + [ + "znala", + "zła" + ], + [ + "Wiel", + "ka" + ], + [ + "prote", + "stu" + ], + [ + "powy", + "żej" + ], + [ + "uczu", + "ć" + ], + [ + "wykony", + "wania" + ], + [ + "emo", + "cji" + ], + [ + "emo", + "cje" + ], + [ + "skute", + "cznie" + ], + [ + "zwróci", + "ł" + ], + [ + "łóż", + "ka" + ], + [ + "średni", + "owie" + ], + [ + "Wyso", + "ka" + ], + [ + "czter", + "dzie" + ], + [ + "cór", + "ki" + ], + [ + "przestrze", + "ni" + ], + [ + "nazw", + "ę" + ], + [ + "druży", + "ny" + ], + [ + "Instytu", + "tu" + ], + [ + "spó", + "łek" + ], + [ + "prawdopodob", + "niej" + ], + [ + "Kobie", + "ta" + ], + [ + "Okrę", + "g" + ], + [ + "eksp", + "lo" + ], + [ + "ubiegł", + "ego" + ], + [ + "popra", + "wek" + ], + [ + "Przedsię", + "bior" + ], + [ + "4", + "2" + ], + [ + "B", + "I" + ], + [ + "B", + "O" + ], + [ + "M", + "an" + ], + [ + "O", + "fi" + ], + [ + "O", + "kazało" + ], + [ + "P", + "ię" + ], + [ + "P", + "ło" + ], + [ + "R", + "i" + ], + [ + "Z", + "US" + ], + [ + "a", + "nio" + ], + [ + "c", + "twem" + ], + [ + "k", + "ały" + ], + [ + "o", + "gień" + ], + [ + "s", + "ny" + ], + [ + "s", + "la" + ], + [ + "s", + "chroni" + ], + [ + "t", + "wy" + ], + [ + "w", + "brew" + ], + [ + "z", + "ować" + ], + [ + "z", + "realiz" + ], + [ + "ś", + "mi" + ], + [ + "ź", + "nia" + ], + [ + "na", + "gra" + ], + [ + "na", + "wią" + ], + [ + "ow", + "ne" + ], + [ + "ow", + "nik" + ], + [ + "ow", + "skich" + ], + [ + "ow", + "nicy" + ], + [ + "st", + "owarzy" + ], + [ + "po", + "rze" + ], + [ + "po", + "mi" + ], + [ + "po", + "chy" + ], + [ + "ro", + "da" + ], + [ + "ro", + "czy" + ], + [ + "za", + "mian" + ], + [ + "za", + "rejest" + ], + [ + "za", + "planowa" + ], + [ + "do", + "ciera" + ], + [ + "te", + "ru" + ], + [ + "ta", + "ry" + ], + [ + "ty", + "łu" + ], + [ + "wy", + "mi" + ], + [ + "wy", + "ła" + ], + [ + "wy", + "konu" + ], + [ + "ma", + "c" + ], + [ + "no", + "n" + ], + [ + "prze", + "by" + ], + [ + "prze", + "ważnie" + ], + [ + "od", + "wro" + ], + [ + "kie", + "t" + ], + [ + "pa", + "ść" + ], + [ + "ob", + "sługi" + ], + [ + "pow", + "stał" + ], + [ + "pi", + "wa" + ], + [ + "pe", + "k" + ], + [ + "pe", + "dago" + ], + [ + "Po", + "czą" + ], + [ + "co", + "nych" + ], + [ + "roz", + "um" + ], + [ + "roz", + "gry" + ], + [ + "os", + "y" + ], + [ + "bu", + "nt" + ], + [ + "sza", + "ch" + ], + [ + "nu", + "ją" + ], + [ + "naj", + "now" + ], + [ + "ak", + "tor" + ], + [ + "tra", + "ci" + ], + [ + "cha", + "m" + ], + [ + "ok", + "ru" + ], + [ + "ter", + "mi" + ], + [ + "mówi", + "my" + ], + [ + "To", + "ma" + ], + [ + "nię", + "ta" + ], + [ + "kole", + "dzy" + ], + [ + "czu", + "ć" + ], + [ + "czu", + "ł" + ], + [ + "Prze", + "my" + ], + [ + "chodzi", + "ła" + ], + [ + "kar", + "to" + ], + [ + "tk", + "owe" + ], + [ + "Mo", + "nika" + ], + [ + "gru", + "ncie" + ], + [ + "więk", + "sza" + ], + [ + "ktu", + "ali" + ], + [ + "wyda", + "tków" + ], + [ + "infor", + "muje" + ], + [ + "By", + "dgo" + ], + [ + "świe", + "tnie" + ], + [ + "świad", + "czenia" + ], + [ + "chci", + "ałam" + ], + [ + "zdo", + "lności" + ], + [ + "obec", + "ny" + ], + [ + "politycz", + "ny" + ], + [ + "wer", + "sji" + ], + [ + "Komi", + "tetu" + ], + [ + "obro", + "nie" + ], + [ + "naz", + "wa" + ], + [ + "Kon", + "gre" + ], + [ + "mili", + "ona" + ], + [ + "spa", + "ć" + ], + [ + "szan", + "s" + ], + [ + "Dzi", + "ała" + ], + [ + "śle", + "d" + ], + [ + "określo", + "ne" + ], + [ + "Sie", + "r" + ], + [ + "zaczę", + "li" + ], + [ + "zakoń", + "czenie" + ], + [ + "zainteres", + "owanie" + ], + [ + "wybra", + "ć" + ], + [ + "trw", + "ała" + ], + [ + "trw", + "ało" + ], + [ + "opła", + "t" + ], + [ + "dwo", + "ma" + ], + [ + "prosi", + "ć" + ], + [ + "mogła", + "by" + ], + [ + "poł", + "owę" + ], + [ + "zauwa", + "żył" + ], + [ + "wizy", + "ty" + ], + [ + "Miej", + "skiej" + ], + [ + "tran", + "sa" + ], + [ + "emo", + "cjona" + ], + [ + "hy", + "m" + ], + [ + "podkre", + "śli" + ], + [ + "fan", + "ta" + ], + [ + "popar", + "cie" + ], + [ + "meta", + "l" + ], + [ + "okoli", + "cach" + ], + [ + "pł", + "ci" + ], + [ + "wyjaś", + "nić" + ], + [ + "przemy", + "słu" + ], + [ + "Gaze", + "ty" + ], + [ + "edu", + "kacji" + ], + [ + "Gospodar", + "ki" + ], + [ + "przeszka", + "dza" + ], + [ + "odz", + "na" + ], + [ + "Popraw", + "ka" + ], + [ + "Białoru", + "si" + ], + [ + "toż", + "samo" + ], + [ + "źró", + "deł" + ], + [ + "entu", + "zja" + ], + [ + "spek", + "tak" + ], + [ + "pse", + "udo" + ], + [ + "referen", + "dum" + ], + [ + "C", + "I" + ], + [ + "C", + "IA" + ], + [ + "D", + "ona" + ], + [ + "G", + "or" + ], + [ + "H", + "ali" + ], + [ + "H", + "ist" + ], + [ + "K", + "re" + ], + [ + "M", + "nie" + ], + [ + "O", + "kla" + ], + [ + "O", + "bro" + ], + [ + "Z", + "da" + ], + [ + "a", + "mi" + ], + [ + "a", + "ku" + ], + [ + "a", + "lar" + ], + [ + "b", + "ki" + ], + [ + "b", + "ała" + ], + [ + "i", + "ła" + ], + [ + "m", + "ałej" + ], + [ + "p", + "łu" + ], + [ + "u", + "t" + ], + [ + "u", + "si" + ], + [ + "u", + "sił" + ], + [ + "w", + "ście" + ], + [ + "z", + "za" + ], + [ + "na", + "czy" + ], + [ + "nie", + "wy" + ], + [ + "ni", + "tar" + ], + [ + "ra", + "dę" + ], + [ + "po", + "gar" + ], + [ + "po", + "gląd" + ], + [ + "ro", + "ma" + ], + [ + "je", + "nia" + ], + [ + "ko", + "ma" + ], + [ + "ko", + "mo" + ], + [ + "za", + "pytać" + ], + [ + "do", + "dał" + ], + [ + "ów", + "kę" + ], + [ + "wy", + "ga" + ], + [ + "wa", + "ga" + ], + [ + "ła", + "ska" + ], + [ + "że", + "ć" + ], + [ + "że", + "ni" + ], + [ + "prze", + "bieg" + ], + [ + "czy", + "my" + ], + [ + "ce", + "ń" + ], + [ + "de", + "na" + ], + [ + "de", + "szcz" + ], + [ + "przy", + "chod" + ], + [ + "przy", + "jechał" + ], + [ + "mu", + "s" + ], + [ + "cj", + "onu" + ], + [ + "sze", + "ń" + ], + [ + "pe", + "l" + ], + [ + "pro", + "gno" + ], + [ + "bi", + "ała" + ], + [ + "zy", + "wania" + ], + [ + "me", + "di" + ], + [ + "du", + "szy" + ], + [ + "owi", + "ska" + ], + [ + "sie", + "dział" + ], + [ + "bie", + "rz" + ], + [ + "cho", + "dzenie" + ], + [ + "niej", + "szego" + ], + [ + "sk", + "ała" + ], + [ + "sty", + "ka" + ], + [ + "gra", + "ł" + ], + [ + "bez", + "pła" + ], + [ + "gł", + "od" + ], + [ + "kła", + "dzie" + ], + [ + "mówi", + "sz" + ], + [ + "19", + "0" + ], + [ + "Ka", + "cz" + ], + [ + "nię", + "tych" + ], + [ + "Ch", + "ci" + ], + [ + "Do", + "m" + ], + [ + "pół", + "tora" + ], + [ + "tni", + "ków" + ], + [ + "two", + "r" + ], + [ + "Prze", + "wod" + ], + [ + "Te", + "r" + ], + [ + "Bo", + "le" + ], + [ + "Ra", + "dziec" + ], + [ + "zło", + "żyć" + ], + [ + "rząd", + "ów" + ], + [ + "żeby", + "m" + ], + [ + "stanowi", + "sku" + ], + [ + "Ta", + "ka" + ], + [ + "stos", + "unek" + ], + [ + "dź", + "więk" + ], + [ + "Pro", + "gram" + ], + [ + "chwi", + "la" + ], + [ + "By", + "ły" + ], + [ + "zasa", + "dach" + ], + [ + "kró", + "le" + ], + [ + "progra", + "mów" + ], + [ + "Bi", + "ura" + ], + [ + "tery", + "toria" + ], + [ + "dal", + "sze" + ], + [ + "dal", + "szych" + ], + [ + "gospodar", + "czych" + ], + [ + "spotka", + "ń" + ], + [ + "Wa", + "s" + ], + [ + "polity", + "ce" + ], + [ + "Cze", + "ch" + ], + [ + "chodzą", + "c" + ], + [ + "kształ", + "t" + ], + [ + "telewi", + "zor" + ], + [ + "chciał", + "by" + ], + [ + "przyzna", + "ć" + ], + [ + "samochod", + "y" + ], + [ + "tłuma", + "czyć" + ], + [ + "rej", + "onie" + ], + [ + "pat", + "rząc" + ], + [ + "dziennika", + "rze" + ], + [ + "zakła", + "dy" + ], + [ + "przewi", + "duje" + ], + [ + "najlep", + "szych" + ], + [ + "obowiąz", + "ku" + ], + [ + "przedsiębior", + "stw" + ], + [ + "zatru", + "dnienia" + ], + [ + "dziw", + "nego" + ], + [ + "wan", + "ge" + ], + [ + "wielo", + "krotnie" + ], + [ + "przyczy", + "ny" + ], + [ + "Kry", + "styna" + ], + [ + "sprawo", + "zdaw" + ], + [ + "zdję", + "cie" + ], + [ + "Hi", + "sz" + ], + [ + "Hi", + "tle" + ], + [ + "Mia", + "sto" + ], + [ + "punk", + "ty" + ], + [ + "wydaw", + "ało" + ], + [ + "pacje", + "ntów" + ], + [ + "bisku", + "p" + ], + [ + "okrę", + "g" + ], + [ + "193", + "9" + ], + [ + "zwło", + "ki" + ], + [ + "Mieszka", + "ńcy" + ], + [ + "defi", + "ni" + ], + [ + "potrzebu", + "je" + ], + [ + "Jedno", + "cześnie" + ], + [ + "drzwia", + "ch" + ], + [ + "piel", + "grzy" + ], + [ + "Wałę", + "sa" + ], + [ + "Mille", + "r" + ], + [ + "Rzą", + "d" + ], + [ + "Uniwersy", + "tetu" + ], + [ + "przekra", + "cza" + ], + [ + "kontak", + "ty" + ], + [ + "Powi", + "at" + ], + [ + "trage", + "dii" + ], + [ + "swob", + "od" + ], + [ + "Równie", + "ż" + ], + [ + "Obywa", + "tel" + ], + [ + "powią", + "za" + ], + [ + "Hist", + "or" + ], + [ + "C", + "IE" + ], + [ + "D", + "ia" + ], + [ + "H", + "ele" + ], + [ + "I", + "r" + ], + [ + "K", + "tó" + ], + [ + "M", + "c" + ], + [ + "S", + "I" + ], + [ + "U", + "ni" + ], + [ + "a", + "a" + ], + [ + "o", + "grze" + ], + [ + "p", + "nie" + ], + [ + "p", + "sa" + ], + [ + "s", + "sa" + ], + [ + "t", + "rzę" + ], + [ + "u", + "le" + ], + [ + "u", + "lega" + ], + [ + "u", + "krai" + ], + [ + "na", + "pisać" + ], + [ + "cz", + "ała" + ], + [ + "nie", + "długo" + ], + [ + "po", + "t" + ], + [ + "po", + "rę" + ], + [ + "po", + "dzię" + ], + [ + "ro", + "cz" + ], + [ + "ro", + "sną" + ], + [ + "ko", + "ł" + ], + [ + "ka", + "w" + ], + [ + "ka", + "ja" + ], + [ + "za", + "mi" + ], + [ + "za", + "kon" + ], + [ + "za", + "rzuca" + ], + [ + "za", + "opa" + ], + [ + "le", + "wo" + ], + [ + "do", + "prowadzi" + ], + [ + "do", + "stała" + ], + [ + "do", + "prowadzić" + ], + [ + "ci", + "sza" + ], + [ + "ów", + "czas" + ], + [ + "wy", + "miar" + ], + [ + "wa", + "jąc" + ], + [ + "re", + "por" + ], + [ + "wi", + "działam" + ], + [ + "prze", + "rywa" + ], + [ + "la", + "k" + ], + [ + "od", + "był" + ], + [ + "od", + "bior" + ], + [ + "od", + "por" + ], + [ + "nia", + "ć" + ], + [ + "czy", + "łem" + ], + [ + "ce", + "rowi" + ], + [ + "sta", + "rt" + ], + [ + "sta", + "rego" + ], + [ + "wie", + "działa" + ], + [ + "wo", + "ść" + ], + [ + "mie", + "cki" + ], + [ + "de", + "szczu" + ], + [ + "przy", + "puszcza" + ], + [ + "przy", + "padek" + ], + [ + "mu", + "zeum" + ], + [ + "sa", + "lo" + ], + [ + "pow", + "e" + ], + [ + "pow", + "stała" + ], + [ + "pow", + "ięk" + ], + [ + "sze", + "niem" + ], + [ + "pro", + "mieni" + ], + [ + "cza", + "ch" + ], + [ + "Po", + "łu" + ], + [ + "ba", + "k" + ], + [ + "pod", + "jął" + ], + [ + "Na", + "cze" + ], + [ + "ska", + "ć" + ], + [ + "powie", + "cie" + ], + [ + "rów", + "ny" + ], + [ + "Za", + "rządu" + ], + [ + "rza", + "mi" + ], + [ + "bra", + "t" + ], + [ + "sł", + "od" + ], + [ + "swo", + "imi" + ], + [ + "fa", + "jne" + ], + [ + "robi", + "li" + ], + [ + "jako", + "ści" + ], + [ + "ran", + "nych" + ], + [ + "róż", + "no" + ], + [ + "róż", + "nic" + ], + [ + "Sta", + "nach" + ], + [ + "Le", + "cha" + ], + [ + "rek", + "lam" + ], + [ + "liwo", + "ścią" + ], + [ + "kow", + "ało" + ], + [ + "mowa", + "li" + ], + [ + "zach", + "ować" + ], + [ + "ciąg", + "nął" + ], + [ + "kości", + "o" + ], + [ + "lep", + "szy" + ], + [ + "progra", + "my" + ], + [ + "uli", + "cach" + ], + [ + "dziec", + "kiem" + ], + [ + "żad", + "nym" + ], + [ + "produ", + "k" + ], + [ + "przedstawi", + "ciel" + ], + [ + "przyja", + "ciel" + ], + [ + "menta", + "rzy" + ], + [ + "głów", + "nych" + ], + [ + "głów", + "nym" + ], + [ + "try", + "bie" + ], + [ + "waru", + "nkiem" + ], + [ + "Dzie", + "ń" + ], + [ + "podej", + "rze" + ], + [ + "wróci", + "ła" + ], + [ + "Dzi", + "siaj" + ], + [ + "sę", + "dzia" + ], + [ + "książ", + "ce" + ], + [ + "zależ", + "ności" + ], + [ + "pada", + "ją" + ], + [ + "miesią", + "cu" + ], + [ + "miesią", + "cach" + ], + [ + "tłuma", + "czył" + ], + [ + "sprzeda", + "ż" + ], + [ + "popraw", + "kę" + ], + [ + "dziesię", + "cio" + ], + [ + "nadzie", + "i" + ], + [ + "zapa", + "ch" + ], + [ + "pracu", + "ją" + ], + [ + "Cie", + "bie" + ], + [ + "liza", + "cję" + ], + [ + "pozio", + "mu" + ], + [ + "osią", + "ga" + ], + [ + "problem", + "em" + ], + [ + "pój", + "ść" + ], + [ + "rozpoczę", + "ła" + ], + [ + "odpowiedzial", + "ność" + ], + [ + "inwesty", + "cje" + ], + [ + "zaba", + "wy" + ], + [ + "fał", + "sz" + ], + [ + "tran", + "sportu" + ], + [ + "Zak", + "ładu" + ], + [ + "pyt", + "ałem" + ], + [ + "sprawo", + "zdania" + ], + [ + "fundu", + "szu" + ], + [ + "Praw", + "do" + ], + [ + "zatrzy", + "mał" + ], + [ + "zga", + "dza" + ], + [ + "Pierw", + "sza" + ], + [ + "gwia", + "zd" + ], + [ + "teo", + "re" + ], + [ + "zwięk", + "sza" + ], + [ + "odci", + "nku" + ], + [ + "nag", + "rodę" + ], + [ + "oś", + "miu" + ], + [ + "ogrom", + "ne" + ], + [ + "rozm", + "owie" + ], + [ + "Jeste", + "śmy" + ], + [ + "żon", + "ę" + ], + [ + "Agen", + "cji" + ], + [ + "parafi", + "i" + ], + [ + "zbi", + "ór" + ], + [ + "Człowie", + "k" + ], + [ + "Demokra", + "tycznej" + ], + [ + "akade", + "mi" + ], + [ + "Okla", + "ski" + ], + [ + "5", + "2" + ], + [ + "A", + "ch" + ], + [ + "A", + "ust" + ], + [ + "C", + "ały" + ], + [ + "N", + "owe" + ], + [ + "S", + "pół" + ], + [ + "S", + "prawa" + ], + [ + "T", + "łu" + ], + [ + "d", + "ż" + ], + [ + "d", + "wi" + ], + [ + "e", + "e" + ], + [ + "i", + "ny" + ], + [ + "n", + "na" + ], + [ + "o", + "powie" + ], + [ + "s", + "pytał" + ], + [ + "t", + "niu" + ], + [ + "u", + "nika" + ], + [ + "w", + "nosi" + ], + [ + "z", + "re" + ], + [ + "z", + "likwi" + ], + [ + "na", + "ród" + ], + [ + "cz", + "nością" + ], + [ + "st", + "ia" + ], + [ + "nie", + "niu" + ], + [ + "nie", + "nawi" + ], + [ + "ni", + "czej" + ], + [ + "po", + "czę" + ], + [ + "po", + "kaza" + ], + [ + "po", + "strzega" + ], + [ + "li", + "g" + ], + [ + "ko", + "ra" + ], + [ + "ka", + "wiar" + ], + [ + "za", + "zwyczaj" + ], + [ + "le", + "niem" + ], + [ + "do", + "kład" + ], + [ + "do", + "puści" + ], + [ + "wy", + "le" + ], + [ + "wy", + "twarza" + ], + [ + "ła", + "ńcu" + ], + [ + "ja", + "mi" + ], + [ + "wi", + "dz" + ], + [ + "la", + "bora" + ], + [ + "dzi", + "ad" + ], + [ + "ce", + "niem" + ], + [ + "sta", + "mi" + ], + [ + "cze", + "ństwa" + ], + [ + "dy", + "kt" + ], + [ + "dy", + "nami" + ], + [ + "pi", + "on" + ], + [ + "lu", + "je" + ], + [ + "spo", + "jrzał" + ], + [ + "se", + "tki" + ], + [ + "cia", + "ch" + ], + [ + "sł", + "ał" + ], + [ + "stra", + "ch" + ], + [ + "ką", + "pie" + ], + [ + "wz", + "rok" + ], + [ + "fa", + "scy" + ], + [ + "Ka", + "roli" + ], + [ + "peł", + "nej" + ], + [ + "towa", + "rów" + ], + [ + "usta", + "lić" + ], + [ + "tek", + "ście" + ], + [ + "ek", + "stra" + ], + [ + "Sz", + "tu" + ], + [ + "wyda", + "tki" + ], + [ + "dow", + "ci" + ], + [ + "hi", + "tle" + ], + [ + "osob", + "ę" + ], + [ + "ho", + "no" + ], + [ + "Tak", + "że" + ], + [ + "trafi", + "ła" + ], + [ + "intere", + "suje" + ], + [ + "społe", + "cznego" + ], + [ + "199", + "0" + ], + [ + "wyso", + "kość" + ], + [ + "18", + "9" + ], + [ + "Mie", + "czy" + ], + [ + "specja", + "lnych" + ], + [ + "ciem", + "no" + ], + [ + "przyja", + "ź" + ], + [ + "Jed", + "na" + ], + [ + "part", + "ner" + ], + [ + "czeka", + "ją" + ], + [ + "west", + "ch" + ], + [ + "towarzy", + "stwie" + ], + [ + "kierow", + "nik" + ], + [ + "Poli", + "tyki" + ], + [ + "głę", + "bi" + ], + [ + "funk", + "cję" + ], + [ + "wpły", + "wem" + ], + [ + "prawi", + "c" + ], + [ + "reali", + "zację" + ], + [ + "letni", + "ą" + ], + [ + "opi", + "nię" + ], + [ + "czek", + "ał" + ], + [ + "potrzeb", + "na" + ], + [ + "równo", + "cześnie" + ], + [ + "zdecy", + "dowa" + ], + [ + "Cza", + "sem" + ], + [ + "ana", + "liz" + ], + [ + "obej", + "muje" + ], + [ + "Jo", + "an" + ], + [ + "Iz", + "bo" + ], + [ + "rady", + "ka" + ], + [ + "szkole", + "nia" + ], + [ + "biega", + "ć" + ], + [ + "Stra", + "ży" + ], + [ + "profe", + "sjona" + ], + [ + "kwie", + "tniu" + ], + [ + "Su", + "per" + ], + [ + "mały", + "m" + ], + [ + "urzą", + "dzeń" + ], + [ + "197", + "5" + ], + [ + "należ", + "ności" + ], + [ + "regi", + "onu" + ], + [ + "cało", + "ść" + ], + [ + "sekre", + "tarza" + ], + [ + "dodatk", + "owe" + ], + [ + "194", + "5" + ], + [ + "prz", + "odu" + ], + [ + "Kraj", + "owej" + ], + [ + "atmosfe", + "ry" + ], + [ + "ekspe", + "ry" + ], + [ + "foto", + "graf" + ], + [ + "ofia", + "ry" + ], + [ + "czytel", + "ników" + ], + [ + "zaufa", + "nia" + ], + [ + "niezbę", + "dne" + ], + [ + "marszał", + "ka" + ], + [ + "dyspo", + "zy" + ], + [ + "reze", + "rw" + ], + [ + "Nale", + "ży" + ], + [ + "Czer", + "wo" + ], + [ + "oglą", + "dać" + ], + [ + "Soju", + "szu" + ], + [ + "Zygmu", + "nt" + ], + [ + "unik", + "nąć" + ], + [ + "Ochro", + "ny" + ], + [ + "Prawdo", + "podobnie" + ], + [ + "A", + "fry" + ], + [ + "G", + "A" + ], + [ + "H", + "er" + ], + [ + "N", + "E" + ], + [ + "O", + "li" + ], + [ + "T", + "ran" + ], + [ + "W", + "Y" + ], + [ + "W", + "in" + ], + [ + "W", + "ówczas" + ], + [ + "k", + "sa" + ], + [ + "k", + "se" + ], + [ + "k", + "nąć" + ], + [ + "o", + "f" + ], + [ + "o", + "ch" + ], + [ + "s", + "si" + ], + [ + "s", + "kon" + ], + [ + "t", + "ką" + ], + [ + "ń", + "sko" + ], + [ + "ś", + "lu" + ], + [ + "ie", + "nt" + ], + [ + "st", + "rój" + ], + [ + "nie", + "wątpliwie" + ], + [ + "po", + "bi" + ], + [ + "po", + "dział" + ], + [ + "po", + "kar" + ], + [ + "sz", + "ona" + ], + [ + "sz", + "liśmy" + ], + [ + "li", + "li" + ], + [ + "li", + "we" + ], + [ + "go", + "ty" + ], + [ + "ka", + "sy" + ], + [ + "za", + "rob" + ], + [ + "za", + "prezent" + ], + [ + "le", + "wej" + ], + [ + "ne", + "ty" + ], + [ + "ty", + "lu" + ], + [ + "wy", + "szła" + ], + [ + "wy", + "jeżdża" + ], + [ + "ma", + "sy" + ], + [ + "ma", + "ju" + ], + [ + "no", + "sił" + ], + [ + "od", + "ra" + ], + [ + "od", + "ro" + ], + [ + "od", + "ło" + ], + [ + "od", + "dać" + ], + [ + "ce", + "ni" + ], + [ + "ce", + "ch" + ], + [ + "cze", + "le" + ], + [ + "przy", + "go" + ], + [ + "przy", + "by" + ], + [ + "przy", + "pomnie" + ], + [ + "pow", + "strzy" + ], + [ + "pi", + "lo" + ], + [ + "ga", + "da" + ], + [ + "ze", + "chce" + ], + [ + "ba", + "nków" + ], + [ + "zna", + "czą" + ], + [ + "bo", + "że" + ], + [ + "roz", + "ło" + ], + [ + "owi", + "cie" + ], + [ + "pod", + "nie" + ], + [ + "pod", + "pis" + ], + [ + "sy", + "l" + ], + [ + "cho", + "rych" + ], + [ + "niej", + "szej" + ], + [ + "sk", + "ór" + ], + [ + "praw", + "nych" + ], + [ + "ak", + "cja" + ], + [ + "wła", + "d" + ], + [ + "rzą", + "dzą" + ], + [ + "tra", + "ktu" + ], + [ + "pre", + "sji" + ], + [ + "Ma", + "tka" + ], + [ + "so", + "ju" + ], + [ + "Pa", + "ra" + ], + [ + "śnie", + "g" + ], + [ + "Ka", + "na" + ], + [ + "Wy", + "daw" + ], + [ + "Prze", + "praszam" + ], + [ + "wier", + "sz" + ], + [ + "prac", + "ą" + ], + [ + "pię", + "tra" + ], + [ + "pię", + "cio" + ], + [ + "Mo", + "ja" + ], + [ + "Ra", + "do" + ], + [ + "Ra", + "ci" + ], + [ + "Sta", + "n" + ], + [ + "ha", + "bili" + ], + [ + "mniej", + "sze" + ], + [ + "Wie", + "czo" + ], + [ + "zda", + "ń" + ], + [ + "row", + "ski" + ], + [ + "Wi", + "tam" + ], + [ + "pier", + "wo" + ], + [ + "osob", + "ą" + ], + [ + "sły", + "szał" + ], + [ + "kowa", + "li" + ], + [ + "świad", + "ków" + ], + [ + "woje", + "woda" + ], + [ + "wę", + "gla" + ], + [ + "Bi", + "ałego" + ], + [ + "ad", + "woka" + ], + [ + "auto", + "ry" + ], + [ + "krzy", + "knął" + ], + [ + "politycz", + "nego" + ], + [ + "politycz", + "nym" + ], + [ + "młod", + "e" + ], + [ + "finans", + "owanie" + ], + [ + "wyja", + "zd" + ], + [ + "klu", + "cz" + ], + [ + "pom", + "nik" + ], + [ + "świę", + "to" + ], + [ + "prezyden", + "tem" + ], + [ + "miesią", + "ca" + ], + [ + "Pe", + "wnie" + ], + [ + "mod", + "lit" + ], + [ + "pole", + "mi" + ], + [ + "eg", + "zem" + ], + [ + "Przed", + "stawi" + ], + [ + "stosun", + "ki" + ], + [ + "przysz", + "łego" + ], + [ + "bur", + "mistrza" + ], + [ + "potrafi", + "ł" + ], + [ + "ludz", + "kie" + ], + [ + "rol", + "nictwa" + ], + [ + "obowiąz", + "ki" + ], + [ + "100", + "0" + ], + [ + "Kra", + "ków" + ], + [ + "chcą", + "c" + ], + [ + "cięż", + "kie" + ], + [ + "zatru", + "dnia" + ], + [ + "jrz", + "ała" + ], + [ + "podo", + "bie" + ], + [ + "poł", + "owa" + ], + [ + "Zwią", + "zek" + ], + [ + "repreze", + "nt" + ], + [ + "europej", + "skich" + ], + [ + "brz", + "mi" + ], + [ + "Ws", + "pó" + ], + [ + "NI", + "K" + ], + [ + "uśmiech", + "nął" + ], + [ + "szero", + "ko" + ], + [ + "Ślą", + "sku" + ], + [ + "Podob", + "no" + ], + [ + "sio", + "stra" + ], + [ + "har", + "mo" + ], + [ + "koali", + "cja" + ], + [ + "Aleksan", + "dra" + ], + [ + "minist", + "rem" + ], + [ + "oś", + "rodek" + ], + [ + "prakty", + "ce" + ], + [ + "ocza", + "mi" + ], + [ + "skle", + "pu" + ], + [ + "plu", + "s" + ], + [ + "otwo", + "rzył" + ], + [ + "podsta", + "wy" + ], + [ + "face", + "t" + ], + [ + "waka", + "cje" + ], + [ + "inteli", + "gen" + ], + [ + "weź", + "mie" + ], + [ + "pręd", + "kości" + ], + [ + "odde", + "ch" + ], + [ + "Rozu", + "miem" + ], + [ + "Londy", + "nie" + ], + [ + "puł", + "kow" + ], + [ + "ref", + "lek" + ], + [ + "przer", + "wy" + ], + [ + "demon", + "stra" + ], + [ + "Af", + "gani" + ], + [ + "podró", + "ży" + ], + [ + "Finans", + "ów" + ], + [ + "egzem", + "pla" + ], + [ + "5", + "9" + ], + [ + "8", + "00" + ], + [ + ":", + "-)" + ], + [ + "E", + "ner" + ], + [ + "H", + "al" + ], + [ + "I", + "ra" + ], + [ + "K", + "wi" + ], + [ + "L", + "w" + ], + [ + "R", + "Y" + ], + [ + "S", + "koro" + ], + [ + "W", + "an" + ], + [ + "Z", + "i" + ], + [ + "a", + "spe" + ], + [ + "a", + "wan" + ], + [ + "b", + "rą" + ], + [ + "d", + "rą" + ], + [ + "g", + "rę" + ], + [ + "l", + "skiej" + ], + [ + "n", + "ności" + ], + [ + "o", + "tworzy" + ], + [ + "s", + "mo" + ], + [ + "s", + "przeciw" + ], + [ + "s", + "nęła" + ], + [ + "s", + "formuł" + ], + [ + "t", + "in" + ], + [ + "u", + "cieka" + ], + [ + "v", + "an" + ], + [ + "ó", + "rek" + ], + [ + "ś", + "niu" + ], + [ + "Ż", + "ad" + ], + [ + "ie", + "r" + ], + [ + "na", + "ru" + ], + [ + "na", + "rusza" + ], + [ + "ow", + "ałam" + ], + [ + "nie", + "spo" + ], + [ + "nie", + "potrzeb" + ], + [ + "ch", + "ał" + ], + [ + "po", + "kaz" + ], + [ + "po", + "stać" + ], + [ + "dz", + "kiego" + ], + [ + "li", + "wy" + ], + [ + "go", + "ść" + ], + [ + "ko", + "nia" + ], + [ + "za", + "to" + ], + [ + "za", + "in" + ], + [ + "le", + "tniej" + ], + [ + "do", + "chodzi" + ], + [ + "ta", + "ta" + ], + [ + "mi", + "ć" + ], + [ + "ty", + "fi" + ], + [ + "wy", + "ka" + ], + [ + "to", + "nie" + ], + [ + "ła", + "mach" + ], + [ + "wi", + "od" + ], + [ + "wi", + "ło" + ], + [ + "ma", + "wiał" + ], + [ + "prze", + "szko" + ], + [ + "prze", + "kony" + ], + [ + "ry", + "tu" + ], + [ + "wie", + "dzę" + ], + [ + "wie", + "działem" + ], + [ + "cy", + "f" + ], + [ + "dy", + "cha" + ], + [ + "pra", + "wej" + ], + [ + "tu", + "rą" + ], + [ + "si", + "li" + ], + [ + "pi", + "śmie" + ], + [ + "sze", + "reg" + ], + [ + "pro", + "ste" + ], + [ + "ba", + "rok" + ], + [ + "zna", + "nych" + ], + [ + "pod", + "wój" + ], + [ + "pod", + "jąć" + ], + [ + "be", + "n" + ], + [ + "ały", + "ch" + ], + [ + "sty", + "cznie" + ], + [ + "zo", + "ry" + ], + [ + "Je", + "l" + ], + [ + "naj", + "prawdopodobniej" + ], + [ + "przed", + "szko" + ], + [ + "rzą", + "dy" + ], + [ + "ża", + "ją" + ], + [ + "Za", + "nim" + ], + [ + "al", + "bu" + ], + [ + "bra", + "ci" + ], + [ + "sł", + "em" + ], + [ + "słu", + "ży" + ], + [ + "dza", + "nia" + ], + [ + "ge", + "ne" + ], + [ + "Pol", + "skich" + ], + [ + "fa", + "ta" + ], + [ + "fa", + "ktu" + ], + [ + "pad", + "ów" + ], + [ + "pół", + "nocy" + ], + [ + "Mi", + "cha" + ], + [ + "rzu", + "cić" + ], + [ + "ws", + "ch" + ], + [ + "towa", + "ne" + ], + [ + "jako", + "ść" + ], + [ + "Te", + "le" + ], + [ + "Bo", + "gda" + ], + [ + "Ra", + "dia" + ], + [ + "pły", + "ną" + ], + [ + "mieszka", + "ć" + ], + [ + "row", + "ała" + ], + [ + "wyda", + "nia" + ], + [ + "odpowie", + "dzieć" + ], + [ + "mó", + "zgu" + ], + [ + "hi", + "po" + ], + [ + "kow", + "ców" + ], + [ + "oj", + "cem" + ], + [ + "sły", + "szy" + ], + [ + "świe", + "tle" + ], + [ + "nios", + "ą" + ], + [ + "poda", + "je" + ], + [ + "200", + "3" + ], + [ + "korzy", + "ści" + ], + [ + "zgo", + "dni" + ], + [ + "taki", + "mi" + ], + [ + "społe", + "czne" + ], + [ + "pracow", + "nika" + ], + [ + "199", + "1" + ], + [ + "jedy", + "ny" + ], + [ + "wyż", + "sze" + ], + [ + "lek", + "cji" + ], + [ + "Wo", + "li" + ], + [ + "przyja", + "ciele" + ], + [ + "spół", + "dziel" + ], + [ + "Kon", + "stytu" + ], + [ + "mężczy", + "źni" + ], + [ + "przyję", + "cia" + ], + [ + "zapew", + "nić" + ], + [ + "loka", + "lu" + ], + [ + "następ", + "nego" + ], + [ + "języ", + "ku" + ], + [ + "zało", + "żenia" + ], + [ + "Tu", + "taj" + ], + [ + "Ży", + "cie" + ], + [ + "wybor", + "czej" + ], + [ + "spoko", + "ju" + ], + [ + "czyta", + "nia" + ], + [ + "pat", + "rio" + ], + [ + "zaczę", + "ły" + ], + [ + "ameryka", + "ński" + ], + [ + "państw", + "owej" + ], + [ + "otrzy", + "mała" + ], + [ + "nauczy", + "ciele" + ], + [ + "wzię", + "li" + ], + [ + "zaczyna", + "ją" + ], + [ + "wojsk", + "owych" + ], + [ + "Pu", + "bli" + ], + [ + "wyją", + "tkiem" + ], + [ + "jas", + "na" + ], + [ + "mężczyz", + "ny" + ], + [ + "zaję", + "ć" + ], + [ + "tajem", + "nicy" + ], + [ + "kandyda", + "ta" + ], + [ + "Fun", + "da" + ], + [ + "log", + "ię" + ], + [ + "Gdań", + "ska" + ], + [ + "Sze", + "f" + ], + [ + "stre", + "f" + ], + [ + "poszu", + "ki" + ], + [ + "pojawi", + "ła" + ], + [ + "zadowo", + "lony" + ], + [ + "różni", + "ca" + ], + [ + "kwo", + "ty" + ], + [ + "doj", + "ść" + ], + [ + "bab", + "cia" + ], + [ + "dba", + "ć" + ], + [ + "ćwi", + "czenia" + ], + [ + "uroczy", + "stości" + ], + [ + "konstru", + "kcji" + ], + [ + "oku", + "pa" + ], + [ + "Wrocła", + "wiu" + ], + [ + "defi", + "cy" + ], + [ + "przyro", + "dy" + ], + [ + "placów", + "ki" + ], + [ + "zwro", + "t" + ], + [ + "oszczę", + "dności" + ], + [ + "obsza", + "rze" + ], + [ + "edu", + "ka" + ], + [ + "słuch", + "ał" + ], + [ + "RZ", + "E" + ], + [ + "przepisa", + "ch" + ], + [ + "trzecie", + "go" + ], + [ + "nasto", + "lat" + ], + [ + "ano", + "nim" + ], + [ + "Dzien", + "nika" + ], + [ + "dorosły", + "ch" + ], + [ + "Dyre", + "ktor" + ], + [ + "dzier", + "ża" + ], + [ + "Mó", + "gł" + ], + [ + "week", + "en" + ], + [ + "5", + "5" + ], + [ + "A", + "b" + ], + [ + "A", + "rt" + ], + [ + "C", + "zło" + ], + [ + "D", + "ale" + ], + [ + "E", + "u" + ], + [ + "G", + "rze" + ], + [ + "K", + "lub" + ], + [ + "L", + "O" + ], + [ + "O", + "ba" + ], + [ + "P", + "ru" + ], + [ + "P", + "rowa" + ], + [ + "R", + "óż" + ], + [ + "T", + "woje" + ], + [ + "V", + "AT" + ], + [ + "g", + "rza" + ], + [ + "h", + "ała" + ], + [ + "l", + "ki" + ], + [ + "l", + "nictwa" + ], + [ + "o", + "znaj" + ], + [ + "o", + "puszcza" + ], + [ + "t", + "ło" + ], + [ + "u", + "u" + ], + [ + "u", + "spo" + ], + [ + "w", + "pisa" + ], + [ + "ł", + "zy" + ], + [ + "ł", + "owski" + ], + [ + "Ś", + "wie" + ], + [ + "cz", + "kami" + ], + [ + "st", + "kę" + ], + [ + "nie", + "niem" + ], + [ + "nie", + "kiedy" + ], + [ + "go", + "sła" + ], + [ + "za", + "o" + ], + [ + "za", + "daniem" + ], + [ + "za", + "atak" + ], + [ + "za", + "akcep" + ], + [ + "ci", + "ar" + ], + [ + "ta", + "ni" + ], + [ + "wy", + "prze" + ], + [ + "wy", + "mu" + ], + [ + "wy", + "staw" + ], + [ + "wy", + "stawia" + ], + [ + "wy", + "obrazić" + ], + [ + "to", + "czy" + ], + [ + "wa", + "ha" + ], + [ + "wi", + "sz" + ], + [ + "wi", + "działa" + ], + [ + "ma", + "rek" + ], + [ + "da", + "mia" + ], + [ + "no", + "s" + ], + [ + "prze", + "słucha" + ], + [ + "dzi", + "sz" + ], + [ + "ce", + "chy" + ], + [ + "mo", + "ść" + ], + [ + "ło", + "m" + ], + [ + "kt", + "ry" + ], + [ + "my", + "wać" + ], + [ + "przy", + "tu" + ], + [ + "przy", + "spie" + ], + [ + "szy", + "ły" + ], + [ + "si", + "ód" + ], + [ + "sze", + "ć" + ], + [ + "owe", + "mu" + ], + [ + "bi", + "uro" + ], + [ + "Po", + "ja" + ], + [ + "co", + "f" + ], + [ + "zna", + "na" + ], + [ + "bo", + "li" + ], + [ + "roz", + "ry" + ], + [ + "roz", + "bi" + ], + [ + "pod", + "niósł" + ], + [ + "sk", + "raj" + ], + [ + "praw", + "dą" + ], + [ + "sto", + "m" + ], + [ + "czę", + "ścią" + ], + [ + "owo", + "c" + ], + [ + "cu", + "dow" + ], + [ + "gó", + "ra" + ], + [ + "Ma", + "ją" + ], + [ + "sł", + "owia" + ], + [ + "słu", + "p" + ], + [ + "Ka", + "mi" + ], + [ + "nię", + "to" + ], + [ + "pad", + "ły" + ], + [ + "pew", + "ną" + ], + [ + "Do", + "tychczas" + ], + [ + "robi", + "sz" + ], + [ + "peł", + "nym" + ], + [ + "two", + "rzyć" + ], + [ + "zost", + "ałe" + ], + [ + "więk", + "szych" + ], + [ + "tru", + "dem" + ], + [ + "pla", + "nu" + ], + [ + "um", + "owę" + ], + [ + "au", + "ten" + ], + [ + "mniej", + "szości" + ], + [ + "Wie", + "ś" + ], + [ + "rodzi", + "ną" + ], + [ + "powia", + "domi" + ], + [ + "żeby", + "ś" + ], + [ + "row", + "skiego" + ], + [ + "żą", + "ce" + ], + [ + "chę", + "tnych" + ], + [ + "decy", + "du" + ], + [ + "logi", + "czny" + ], + [ + "Pro", + "fe" + ], + [ + "stwo", + "rzyć" + ], + [ + "świad", + "czy" + ], + [ + "zrobi", + "ło" + ], + [ + "Pra", + "wie" + ], + [ + "nowa", + "ny" + ], + [ + "ofi", + "cer" + ], + [ + "tery", + "torium" + ], + [ + "wyż", + "szych" + ], + [ + "kilku", + "dziesięciu" + ], + [ + "okreś", + "lenia" + ], + [ + "okaz", + "ał" + ], + [ + "Wa", + "tyka" + ], + [ + "skła", + "dni" + ], + [ + "kosz", + "tow" + ], + [ + "Dzie", + "w" + ], + [ + "szan", + "sa" + ], + [ + "Mu", + "szę" + ], + [ + "następ", + "ne" + ], + [ + "istnie", + "ją" + ], + [ + "letni", + "ch" + ], + [ + "przej", + "ść" + ], + [ + "przyzna", + "je" + ], + [ + "mod", + "y" + ], + [ + "pił", + "kar" + ], + [ + "sen", + "sa" + ], + [ + "dobry", + "ch" + ], + [ + "określo", + "ny" + ], + [ + "dło", + "ń" + ], + [ + "Cza", + "s" + ], + [ + "cier", + "pi" + ], + [ + "spi", + "ra" + ], + [ + "uzyska", + "ć" + ], + [ + "znajo", + "mych" + ], + [ + "konkur", + "sie" + ], + [ + "socja", + "listy" + ], + [ + "Bez", + "pie" + ], + [ + "choro", + "ba" + ], + [ + "grup", + "owania" + ], + [ + "osiąg", + "nięcia" + ], + [ + "odrzu", + "cenie" + ], + [ + "propozy", + "cji" + ], + [ + "upraw", + "nień" + ], + [ + "świą", + "te" + ], + [ + "jesie", + "nią" + ], + [ + "kompe", + "ten" + ], + [ + "dyscypli", + "nar" + ], + [ + "wyjaś", + "nił" + ], + [ + "występu", + "ją" + ], + [ + "sąsia", + "dów" + ], + [ + "Pary", + "żu" + ], + [ + "poglą", + "dy" + ], + [ + "jezio", + "ra" + ], + [ + "katego", + "rii" + ], + [ + "przyci", + "sk" + ], + [ + "Regi", + "ona" + ], + [ + "Dari", + "usz" + ], + [ + "!", + ")" + ], + [ + "9", + "5" + ], + [ + "9", + "9" + ], + [ + "K", + "S" + ], + [ + "M", + "on" + ], + [ + "O", + "pie" + ], + [ + "U", + "cze" + ], + [ + "W", + "IE" + ], + [ + "Z", + "Y" + ], + [ + "Z", + "oba" + ], + [ + "g", + "ma" + ], + [ + "g", + "nę" + ], + [ + "l", + "da" + ], + [ + "n", + "ką" + ], + [ + "o", + "strzega" + ], + [ + "r", + "ch" + ], + [ + "u", + "ni" + ], + [ + "u", + "zbro" + ], + [ + "w", + "skie" + ], + [ + "w", + "szczę" + ], + [ + "w", + "stał" + ], + [ + "Ł", + "ą" + ], + [ + "ś", + "nią" + ], + [ + "ż", + "bie" + ], + [ + "’", + "’" + ], + [ + "ra", + "ł" + ], + [ + "po", + "słu" + ], + [ + "je", + "k" + ], + [ + "li", + "ński" + ], + [ + "za", + "się" + ], + [ + "le", + "sie" + ], + [ + "do", + "minu" + ], + [ + "ci", + "k" + ], + [ + "ta", + "ć" + ], + [ + "ta", + "cję" + ], + [ + "ty", + "ma" + ], + [ + "wy", + "wie" + ], + [ + "wy", + "ba" + ], + [ + "wy", + "poczy" + ], + [ + "wa", + "sz" + ], + [ + "wa", + "my" + ], + [ + "re", + "s" + ], + [ + "re", + "formy" + ], + [ + "re", + "struktury" + ], + [ + "ja", + "po" + ], + [ + "wi", + "ona" + ], + [ + "no", + "grafi" + ], + [ + "prze", + "targ" + ], + [ + "pa", + "pier" + ], + [ + "pa", + "nem" + ], + [ + "ry", + "ka" + ], + [ + "ku", + "li" + ], + [ + "dy", + "żur" + ], + [ + "ob", + "i" + ], + [ + "ob", + "wod" + ], + [ + "ob", + "szer" + ], + [ + "de", + "nerw" + ], + [ + "przy", + "kry" + ], + [ + "mu", + "ni" + ], + [ + "pow", + "tarz" + ], + [ + "sze", + "wskiego" + ], + [ + "in", + "sta" + ], + [ + "cza", + "mi" + ], + [ + "co", + "nym" + ], + [ + "zy", + "sku" + ], + [ + "lo", + "su" + ], + [ + "pod", + "ał" + ], + [ + "sie", + "k" + ], + [ + "sie", + "ć" + ], + [ + "sty", + "l" + ], + [ + "dze", + "j" + ], + [ + "rowa", + "na" + ], + [ + "czo", + "ść" + ], + [ + "Za", + "wod" + ], + [ + "bez", + "poś" + ], + [ + "stę", + "pie" + ], + [ + "cu", + "dzo" + ], + [ + "Ma", + "j" + ], + [ + "mię", + "so" + ], + [ + "gło", + "si" + ], + [ + "stra", + "ci" + ], + [ + "nic", + "ki" + ], + [ + "działa", + "ją" + ], + [ + "działa", + "czy" + ], + [ + "żo", + "nej" + ], + [ + "Mi", + "ckie" + ], + [ + "Prze", + "de" + ], + [ + "samo", + "rządu" + ], + [ + "rzu", + "ci" + ], + [ + "nio", + "ną" + ], + [ + "kom", + "promi" + ], + [ + "uwa", + "żał" + ], + [ + "bud", + "ować" + ], + [ + "bud", + "owany" + ], + [ + "mieszka", + "niec" + ], + [ + "Le", + "wicy" + ], + [ + "Przy", + "j" + ], + [ + "Sz", + "kół" + ], + [ + "wyda", + "nie" + ], + [ + "były", + "ch" + ], + [ + "chu", + "nek" + ], + [ + "Re", + "da" + ], + [ + "jaki", + "mi" + ], + [ + "fir", + "mę" + ], + [ + "nta", + "mi" + ], + [ + "intere", + "sów" + ], + [ + "wyso", + "ki" + ], + [ + "wyso", + "kiej" + ], + [ + "sek", + "s" + ], + [ + "żad", + "na" + ], + [ + "ponad", + "to" + ], + [ + "okaz", + "ała" + ], + [ + "doda", + "tek" + ], + [ + "związ", + "ki" + ], + [ + "wer", + "sja" + ], + [ + "sło", + "ńce" + ], + [ + "wyra", + "źniej" + ], + [ + "wyja", + "śni" + ], + [ + "kierow", + "ców" + ], + [ + "głę", + "bie" + ], + [ + "uch", + "wał" + ], + [ + "dwu", + "krotnie" + ], + [ + "śla", + "dy" + ], + [ + "pięk", + "na" + ], + [ + "osie", + "dla" + ], + [ + "pat", + "rywa" + ], + [ + "przysz", + "ła" + ], + [ + "prawdzi", + "we" + ], + [ + "wyj", + "dzie" + ], + [ + "papie", + "ż" + ], + [ + "najlep", + "szy" + ], + [ + "środowi", + "sku" + ], + [ + "zakre", + "s" + ], + [ + "prób", + "ować" + ], + [ + "Iz", + "by" + ], + [ + "Mich", + "ała" + ], + [ + "przygotowa", + "ne" + ], + [ + "dowie", + "dzieć" + ], + [ + "wrze", + "śniu" + ], + [ + "poł", + "owy" + ], + [ + "rzeczywi", + "stość" + ], + [ + "wyją", + "tk" + ], + [ + "parla", + "mentarzy" + ], + [ + "pali", + "w" + ], + [ + "Zak", + "ład" + ], + [ + "op", + "tymi" + ], + [ + "listo", + "pa" + ], + [ + "przedmio", + "ty" + ], + [ + "przedmio", + "tem" + ], + [ + "najważ", + "niejszych" + ], + [ + "utrzyma", + "nie" + ], + [ + "gwa", + "rant" + ], + [ + "powro", + "cie" + ], + [ + "pozba", + "wienia" + ], + [ + "cór", + "ka" + ], + [ + "mani", + "fe" + ], + [ + "atmosfe", + "rze" + ], + [ + "emi", + "gra" + ], + [ + "Kazi", + "mierza" + ], + [ + "bezrobo", + "tnych" + ], + [ + "??", + "?" + ], + [ + "foto", + "grafi" + ], + [ + "chle", + "b" + ], + [ + "kos", + "me" + ], + [ + "żyw", + "ności" + ], + [ + "autobu", + "s" + ], + [ + "Gó", + "ry" + ], + [ + "Nowa", + "k" + ], + [ + "funkcjon", + "owania" + ], + [ + "napa", + "st" + ], + [ + "pasaże", + "rów" + ], + [ + "gabi", + "netu" + ], + [ + "inten", + "syw" + ], + [ + "śledz", + "two" + ], + [ + "perspekty", + "wy" + ], + [ + "przech", + "owy" + ], + [ + "Bal", + "cerowi" + ], + [ + "pojazd", + "ów" + ], + [ + "Ist", + "nie" + ], + [ + "maksy", + "ma" + ], + [ + "Parlamentar", + "nego" + ], + [ + "Sławo", + "mir" + ], + [ + "Przewod", + "niczą" + ], + [ + "\"", + ")" + ], + [ + "6", + "3" + ], + [ + "A", + "N" + ], + [ + "A", + "ga" + ], + [ + "C", + "ar" + ], + [ + "D", + "r" + ], + [ + "F", + "ra" + ], + [ + "J", + "ur" + ], + [ + "S", + "TA" + ], + [ + "T", + "rwa" + ], + [ + "U", + "OP" + ], + [ + "a", + "ma" + ], + [ + "d", + "l" + ], + [ + "g", + "ni" + ], + [ + "j", + "nego" + ], + [ + "p", + "to" + ], + [ + "s", + "bur" + ], + [ + "u", + "trwa" + ], + [ + "u", + "bezpiecze" + ], + [ + "w", + "prowadzenia" + ], + [ + "ś", + "lub" + ], + [ + "ś", + "ników" + ], + [ + "ś", + "miał" + ], + [ + "na", + "i" + ], + [ + "na", + "cjona" + ], + [ + "na", + "śla" + ], + [ + "cz", + "nika" + ], + [ + "nie", + "win" + ], + [ + "po", + "cią" + ], + [ + "po", + "zostało" + ], + [ + "sz", + "k" + ], + [ + "je", + "wski" + ], + [ + "ka", + "pe" + ], + [ + "za", + "twier" + ], + [ + "za", + "ple" + ], + [ + "za", + "zdro" + ], + [ + "do", + "strzega" + ], + [ + "te", + "nt" + ], + [ + "te", + "atr" + ], + [ + "ta", + "na" + ], + [ + "ty", + "powy" + ], + [ + "ki", + "nie" + ], + [ + "wy", + "ści" + ], + [ + "da", + "leka" + ], + [ + "prze", + "są" + ], + [ + "prze", + "szedł" + ], + [ + "la", + "sy" + ], + [ + "od", + "dzie" + ], + [ + "nia", + "nie" + ], + [ + "pa", + "mi" + ], + [ + "ry", + "ce" + ], + [ + "ce", + "niu" + ], + [ + "mo", + "mentu" + ], + [ + "ści", + "ga" + ], + [ + "przy", + "kro" + ], + [ + "przy", + "zwycza" + ], + [ + "cj", + "oni" + ], + [ + "cj", + "om" + ], + [ + "pi", + "stole" + ], + [ + "ze", + "ru" + ], + [ + "ba", + "lko" + ], + [ + "bo", + "ku" + ], + [ + "se", + "mina" + ], + [ + "be", + "ł" + ], + [ + "cho", + "ry" + ], + [ + "Na", + "dz" + ], + [ + "praw", + "ne" + ], + [ + "szcze", + "niu" + ], + [ + "pó", + "r" + ], + [ + "przed", + "miot" + ], + [ + "tra", + "sie" + ], + [ + "zu", + "r" + ], + [ + "war", + "st" + ], + [ + "war", + "szta" + ], + [ + "gó", + "rze" + ], + [ + "stra", + "ży" + ], + [ + "sku", + "tki" + ], + [ + "men", + "tach" + ], + [ + "wz", + "dłuż" + ], + [ + "Ka", + "tarzy" + ], + [ + "Ch", + "e" + ], + [ + "kole", + "ga" + ], + [ + "Wy", + "ż" + ], + [ + "Do", + "mi" + ], + [ + "sła", + "b" + ], + [ + "two", + "rzenie" + ], + [ + "gru", + "powa" + ], + [ + "zw", + "ró" + ], + [ + "Wie", + "sz" + ], + [ + "waż", + "na" + ], + [ + "pisa", + "nie" + ], + [ + "przeciw", + "nie" + ], + [ + "star", + "szych" + ], + [ + "wal", + "kę" + ], + [ + "Pra", + "wa" + ], + [ + "drze", + "j" + ], + [ + "sp", + "rzą" + ], + [ + "fil", + "mie" + ], + [ + "wcze", + "s" + ], + [ + "proje", + "kcie" + ], + [ + "produ", + "któw" + ], + [ + "ciem", + "ności" + ], + [ + "polity", + "kę" + ], + [ + "Cze", + "cze" + ], + [ + "sło", + "ńca" + ], + [ + "czło", + "n" + ], + [ + "Komi", + "tet" + ], + [ + "finans", + "owe" + ], + [ + "wnios", + "ków" + ], + [ + "zawod", + "ników" + ], + [ + "Są", + "du" + ], + [ + "książ", + "ę" + ], + [ + "cen", + "ty" + ], + [ + "trwa", + "ją" + ], + [ + "mło", + "dzi" + ], + [ + "pięk", + "nie" + ], + [ + "sen", + "sie" + ], + [ + "wykorzy", + "stać" + ], + [ + "ameryka", + "ńskiego" + ], + [ + "szcz", + "ał" + ], + [ + "dziennika", + "r" + ], + [ + "rol", + "ników" + ], + [ + "lubi", + "ą" + ], + [ + "otwar", + "cia" + ], + [ + "ograni", + "cza" + ], + [ + "obej", + "rzeć" + ], + [ + "ide", + "o" + ], + [ + "uka", + "ra" + ], + [ + "przezna", + "czone" + ], + [ + "zwycię", + "stwo" + ], + [ + "konkre", + "tnie" + ], + [ + "należ", + "ało" + ], + [ + "tran", + "sport" + ], + [ + "trakt", + "ować" + ], + [ + "demokra", + "cji" + ], + [ + "otrzyma", + "li" + ], + [ + "zabi", + "ja" + ], + [ + "die", + "ce" + ], + [ + "kwa", + "dra" + ], + [ + "uśmiech", + "em" + ], + [ + "utrzyma", + "ć" + ], + [ + "komunika", + "cji" + ], + [ + "naci", + "snąć" + ], + [ + "kwo", + "tę" + ], + [ + "kredy", + "tu" + ], + [ + "Rzecz", + "nik" + ], + [ + "konsu", + "l" + ], + [ + "son", + "da" + ], + [ + "Szko", + "da" + ], + [ + "konsek", + "went" + ], + [ + "próbu", + "je" + ], + [ + "komór", + "ki" + ], + [ + "owu", + "ją" + ], + [ + "Mary", + "ja" + ], + [ + "wnio", + "skiem" + ], + [ + "źród", + "ła" + ], + [ + "mogło", + "by" + ], + [ + "zawia", + "do" + ], + [ + "wynagro", + "dzenia" + ], + [ + "Kan", + "ce" + ], + [ + "reze", + "rwa" + ], + [ + "senato", + "rów" + ], + [ + "Amery", + "ki" + ], + [ + "Lep", + "per" + ], + [ + "Anto", + "ni" + ], + [ + "reży", + "se" + ], + [ + "Bryta", + "nii" + ], + [ + "satys", + "fak" + ], + [ + "medi", + "ów" + ], + [ + "listopa", + "dzie" + ], + [ + "4", + "1" + ], + [ + "B", + "Y" + ], + [ + "B", + "roni" + ], + [ + "D", + "ow" + ], + [ + "E", + "liza" + ], + [ + "F", + "il" + ], + [ + "O", + "st" + ], + [ + "P", + "ró" + ], + [ + "P", + "ale" + ], + [ + "S", + "K" + ], + [ + "W", + "róci" + ], + [ + "Z", + "wycię" + ], + [ + "a", + "s" + ], + [ + "j", + "ona" + ], + [ + "m", + "owanie" + ], + [ + "n", + "nie" + ], + [ + "t", + "nika" + ], + [ + "t", + "owym" + ], + [ + "t", + "ową" + ], + [ + "u", + "lo" + ], + [ + "u", + "czyć" + ], + [ + "u", + "padku" + ], + [ + "u", + "dzieli" + ], + [ + "w", + "kład" + ], + [ + "w", + "prowadzenie" + ], + [ + "z", + "mart" + ], + [ + "ó", + "dź" + ], + [ + "ż", + "ały" + ], + [ + "st", + "rybu" + ], + [ + "nie", + "miecki" + ], + [ + "po", + "sze" + ], + [ + "po", + "został" + ], + [ + "po", + "działu" + ], + [ + "go", + "ście" + ], + [ + "ko", + "dek" + ], + [ + "ka", + "re" + ], + [ + "za", + "i" + ], + [ + "za", + "cząć" + ], + [ + "le", + "tnie" + ], + [ + "do", + "staw" + ], + [ + "do", + "ktora" + ], + [ + "ta", + "tu" + ], + [ + "ta", + "be" + ], + [ + "ty", + "p" + ], + [ + "wy", + "sy" + ], + [ + "wy", + "roku" + ], + [ + "wy", + "ciąga" + ], + [ + "wi", + "li" + ], + [ + "rzy", + "li" + ], + [ + "prze", + "rw" + ], + [ + "la", + "tem" + ], + [ + "od", + "em" + ], + [ + "dzi", + "łem" + ], + [ + "ry", + "nk" + ], + [ + "ku", + "rt" + ], + [ + "czy", + "ka" + ], + [ + "dzie", + "wią" + ], + [ + "dzie", + "cię" + ], + [ + "sta", + "nia" + ], + [ + "sta", + "rej" + ], + [ + "de", + "biu" + ], + [ + "przy", + "jeżdża" + ], + [ + "szy", + "i" + ], + [ + "pow", + "róci" + ], + [ + "pie", + "j" + ], + [ + "pro", + "ro" + ], + [ + "ży", + "czenia" + ], + [ + "or", + "kie" + ], + [ + "co", + "kolwiek" + ], + [ + "ba", + "daw" + ], + [ + "bo", + "les" + ], + [ + "spo", + "r" + ], + [ + "wia", + "tr" + ], + [ + "pod", + "wór" + ], + [ + "jak", + "że" + ], + [ + "Na", + "si" + ], + [ + "sk", + "rom" + ], + [ + "ska", + "mi" + ], + [ + "sto", + "ją" + ], + [ + "ża", + "l" + ], + [ + "pre", + "ten" + ], + [ + "war", + "i" + ], + [ + "war", + "te" + ], + [ + "wszyst", + "kimi" + ], + [ + "ter", + "mina" + ], + [ + "świa", + "tem" + ], + [ + "so", + "m" + ], + [ + "Pa", + "pie" + ], + [ + "zi", + "or" + ], + [ + "prowa", + "dzeniu" + ], + [ + "Pol", + "skie" + ], + [ + "nię", + "tą" + ], + [ + "nię", + "ciem" + ], + [ + "miej", + "skiej" + ], + [ + "tę", + "sk" + ], + [ + "daw", + "nego" + ], + [ + "pię", + "trze" + ], + [ + "koń", + "c" + ], + [ + "par", + "kin" + ], + [ + "zło", + "ta" + ], + [ + "ha", + "sło" + ], + [ + "Le", + "szka" + ], + [ + "cą", + "c" + ], + [ + "Wie", + "sław" + ], + [ + "orga", + "nów" + ], + [ + "szko", + "ła" + ], + [ + "Wi", + "ce" + ], + [ + "Wi", + "dać" + ], + [ + "stos", + "owania" + ], + [ + "dow", + "ało" + ], + [ + "Pi", + "ł" + ], + [ + "stwa", + "rza" + ], + [ + "Pro", + "du" + ], + [ + "właści", + "cielem" + ], + [ + "ho", + "nor" + ], + [ + "świad", + "czeń" + ], + [ + "publi", + "cznego" + ], + [ + "kolej", + "nego" + ], + [ + "poda", + "tków" + ], + [ + "zrobi", + "ła" + ], + [ + "włas", + "ności" + ], + [ + "ele", + "gan" + ], + [ + "proce", + "sów" + ], + [ + "komu", + "ś" + ], + [ + "199", + "2" + ], + [ + "jedy", + "ne" + ], + [ + "Pan", + "u" + ], + [ + "zdo", + "był" + ], + [ + "spotka", + "ć" + ], + [ + "świat", + "ła" + ], + [ + "przedstawi", + "ć" + ], + [ + "politycz", + "ną" + ], + [ + "sło", + "ne" + ], + [ + "czło", + "nka" + ], + [ + "zawod", + "u" + ], + [ + "klu", + "bie" + ], + [ + "Pre", + "mier" + ], + [ + "czar", + "ny" + ], + [ + "Rze", + "sz" + ], + [ + "pozosta", + "nie" + ], + [ + "zało", + "gi" + ], + [ + "kieru", + "nek" + ], + [ + "regu", + "ły" + ], + [ + "przyj", + "muje" + ], + [ + "hu", + "mani" + ], + [ + "stosun", + "kowo" + ], + [ + "najwięk", + "szy" + ], + [ + "ameryka", + "ńskiej" + ], + [ + "posta", + "wy" + ], + [ + "ludz", + "kich" + ], + [ + "ludz", + "kiej" + ], + [ + "198", + "9" + ], + [ + "środowi", + "sko" + ], + [ + "dokona", + "ć" + ], + [ + "dokona", + "ł" + ], + [ + "ńskie", + "mu" + ], + [ + "wzię", + "ło" + ], + [ + "reli", + "gii" + ], + [ + "gor", + "sze" + ], + [ + "wojsk", + "owej" + ], + [ + "przygot", + "owania" + ], + [ + "bru", + "ta" + ], + [ + "znajo", + "my" + ], + [ + "znajo", + "mości" + ], + [ + "leg", + "ły" + ], + [ + "zatrzyma", + "li" + ], + [ + "najbliż", + "szym" + ], + [ + "chłop", + "ca" + ], + [ + "wygra", + "ł" + ], + [ + "połą", + "czenie" + ], + [ + "maszy", + "n" + ], + [ + "propozy", + "cję" + ], + [ + "fundu", + "szy" + ], + [ + "międzynarod", + "owych" + ], + [ + "PZ", + "U" + ], + [ + "doj", + "dzie" + ], + [ + "Powie", + "dz" + ], + [ + "Rosja", + "nie" + ], + [ + "słow", + "em" + ], + [ + "tea", + "tra" + ], + [ + "mag", + "ne" + ], + [ + "robotni", + "ków" + ], + [ + "Agen", + "cja" + ], + [ + "El", + "żbie" + ], + [ + "porówna", + "niu" + ], + [ + "Ksią", + "dz" + ], + [ + "katego", + "ria" + ], + [ + "kapitał", + "u" + ], + [ + "piosen", + "ki" + ], + [ + "powiedz", + "my" + ], + [ + "przepisa", + "mi" + ], + [ + "strate", + "gi" + ], + [ + "Agnie", + "szka" + ], + [ + "sre", + "br" + ], + [ + "sklep", + "ów" + ], + [ + "pogrze", + "b" + ], + [ + "poten", + "cja" + ], + [ + "uniwersy", + "te" + ], + [ + "zezwo", + "lenia" + ], + [ + "Przypomni", + "jmy" + ], + [ + "nadzo", + "ru" + ], + [ + "kaw", + "ałek" + ], + [ + "A", + "t" + ], + [ + "B", + "ur" + ], + [ + "B", + "rak" + ], + [ + "C", + "oraz" + ], + [ + "D", + "E" + ], + [ + "D", + "ra" + ], + [ + "P", + "er" + ], + [ + "T", + "cze" + ], + [ + "a", + "stro" + ], + [ + "a", + "tom" + ], + [ + "d", + "re" + ], + [ + "d", + "owe" + ], + [ + "d", + "nym" + ], + [ + "d", + "owali" + ], + [ + "f", + "ru" + ], + [ + "h", + "el" + ], + [ + "i", + "mienia" + ], + [ + "j", + "nej" + ], + [ + "m", + "ałego" + ], + [ + "m", + "nó" + ], + [ + "o", + "pe" + ], + [ + "o", + "ca" + ], + [ + "o", + "nej" + ], + [ + "s", + "os" + ], + [ + "t", + "no" + ], + [ + "u", + "f" + ], + [ + "u", + "p" + ], + [ + "u", + "s" + ], + [ + "w", + "czych" + ], + [ + "w", + "prowadzić" + ], + [ + "ł", + "ku" + ], + [ + "ś", + "pi" + ], + [ + "Ż", + "o" + ], + [ + "cz", + "ko" + ], + [ + "rz", + "ały" + ], + [ + "st", + "rzę" + ], + [ + "nie", + "o" + ], + [ + "nie", + "gdy" + ], + [ + "nie", + "zgo" + ], + [ + "nie", + "zbyt" + ], + [ + "ra", + "el" + ], + [ + "ra", + "dość" + ], + [ + "po", + "chodzenia" + ], + [ + "sz", + "owi" + ], + [ + "li", + "czą" + ], + [ + "ko", + "lum" + ], + [ + "ka", + "rz" + ], + [ + "ka", + "nce" + ], + [ + "za", + "krę" + ], + [ + "za", + "jął" + ], + [ + "za", + "gospoda" + ], + [ + "le", + "ków" + ], + [ + "do", + "k" + ], + [ + "do", + "jrz" + ], + [ + "do", + "póki" + ], + [ + "te", + "la" + ], + [ + "wy", + "zwo" + ], + [ + "wy", + "pełnia" + ], + [ + "wy", + "syła" + ], + [ + "re", + "ne" + ], + [ + "wi", + "z" + ], + [ + "wi", + "dzą" + ], + [ + "że", + "la" + ], + [ + "no", + "ty" + ], + [ + "no", + "mina" + ], + [ + "no", + "sem" + ], + [ + "prze", + "prowadzić" + ], + [ + "la", + "nie" + ], + [ + "od", + "ź" + ], + [ + "nia", + "nia" + ], + [ + "dzi", + "an" + ], + [ + "pa", + "le" + ], + [ + "czy", + "ków" + ], + [ + "czy", + "nu" + ], + [ + "czy", + "ste" + ], + [ + "czy", + "ński" + ], + [ + "ce", + "wa" + ], + [ + "wie", + "rzą" + ], + [ + "cy", + "na" + ], + [ + "cie", + "pły" + ], + [ + "ści", + "śle" + ], + [ + "przy", + "niósł" + ], + [ + "si", + "lne" + ], + [ + "sa", + "nitar" + ], + [ + "pie", + "niu" + ], + [ + "ży", + "ją" + ], + [ + "ga", + "ra" + ], + [ + "or", + "ie" + ], + [ + "bi", + "ą" + ], + [ + "ze", + "ro" + ], + [ + "ze", + "rwa" + ], + [ + "Po", + "mocy" + ], + [ + "me", + "teoro" + ], + [ + "ba", + "zy" + ], + [ + "ba", + "se" + ], + [ + "zna", + "ć" + ], + [ + "spo", + "soby" + ], + [ + "ju", + "bile" + ], + [ + "su", + "d" + ], + [ + "Na", + "sz" + ], + [ + "Nie", + "którzy" + ], + [ + "powie", + "dzieli" + ], + [ + "tra", + "m" + ], + [ + "gł", + "e" + ], + [ + "ok", + "ro" + ], + [ + "słu", + "chi" + ], + [ + "Pa", + "ństwo" + ], + [ + "nad", + "mier" + ], + [ + "fe", + "ra" + ], + [ + "łe", + "b" + ], + [ + "łe", + "n" + ], + [ + "Wy", + "działu" + ], + [ + "peł", + "nią" + ], + [ + "dnie", + "niem" + ], + [ + "łą", + "czy" + ], + [ + "Te", + "ż" + ], + [ + "tere", + "nu" + ], + [ + "pla", + "sti" + ], + [ + "mar", + "ki" + ], + [ + "waż", + "niejsze" + ], + [ + "Sz", + "czę" + ], + [ + "Sz", + "kole" + ], + [ + "An", + "gu" + ], + [ + "resz", + "ta" + ], + [ + "mają", + "tku" + ], + [ + "właści", + "cieli" + ], + [ + "publi", + "kacji" + ], + [ + "podob", + "ny" + ], + [ + "tury", + "stów" + ], + [ + "zmie", + "nił" + ], + [ + "rozpo", + "cząć" + ], + [ + "fo", + "l" + ], + [ + "fo", + "rum" + ], + [ + "obowią", + "zuje" + ], + [ + "bro", + "nią" + ], + [ + "wój", + "t" + ], + [ + "uli", + "c" + ], + [ + "tery", + "na" + ], + [ + "Euro", + "pa" + ], + [ + "dal", + "szym" + ], + [ + "wali", + "ć" + ], + [ + "powo", + "dzenia" + ], + [ + "produ", + "ce" + ], + [ + "minu", + "tach" + ], + [ + "obro", + "tu" + ], + [ + "zawod", + "owe" + ], + [ + "So", + "cja" + ], + [ + "Ry", + "nku" + ], + [ + "byt", + "ków" + ], + [ + "doku", + "mentu" + ], + [ + "czar", + "no" + ], + [ + "pięk", + "ny" + ], + [ + "Ci", + "ą" + ], + [ + "sztu", + "k" + ], + [ + "ti", + "on" + ], + [ + "mil", + "czeniu" + ], + [ + "poważ", + "ne" + ], + [ + "Ar", + "mii" + ], + [ + "dło", + "nie" + ], + [ + "otrzy", + "muje" + ], + [ + "otwar", + "te" + ], + [ + "elekt", + "row" + ], + [ + "ide", + "i" + ], + [ + "syste", + "mie" + ], + [ + "lod", + "u" + ], + [ + "poru", + "cznik" + ], + [ + "poczu", + "cia" + ], + [ + "Au", + "gu" + ], + [ + "pal", + "ce" + ], + [ + "Par", + "k" + ], + [ + "poka", + "zuje" + ], + [ + "efe", + "ktyw" + ], + [ + "Bę", + "dą" + ], + [ + "powy", + "ż" + ], + [ + "mężczyz", + "nę" + ], + [ + "zauwa", + "żyć" + ], + [ + "Wło", + "dzi" + ], + [ + "Boże", + "go" + ], + [ + "demokra", + "cja" + ], + [ + "wojen", + "nych" + ], + [ + "Świa", + "ta" + ], + [ + "zni", + "sz" + ], + [ + "propozy", + "cje" + ], + [ + "Mari", + "usz" + ], + [ + "wyobra", + "ża" + ], + [ + "nazw", + "ą" + ], + [ + "jakich", + "ś" + ], + [ + "zakład", + "ów" + ], + [ + "wypad", + "ków" + ], + [ + "wyglą", + "dać" + ], + [ + "zmniej", + "sza" + ], + [ + "iz", + "rael" + ], + [ + "Lud", + "wi" + ], + [ + "miesię", + "cznie" + ], + [ + "konfli", + "kt" + ], + [ + "Mos", + "k" + ], + [ + "Mos", + "kwie" + ], + [ + "ape", + "l" + ], + [ + "Chrystu", + "s" + ], + [ + "apara", + "t" + ], + [ + "nieba", + "wem" + ], + [ + "ON", + "Z" + ], + [ + "odej", + "ść" + ], + [ + "Komen", + "da" + ], + [ + "Stowarzy", + "szenia" + ], + [ + "Katowi", + "cach" + ], + [ + "likwida", + "cji" + ], + [ + "Staro", + "gar" + ], + [ + "gim", + "nazjum" + ], + [ + "Wybor", + "czej" + ], + [ + "Jor", + "ku" + ], + [ + "Edwar", + "d" + ], + [ + "stanow", + "czo" + ], + [ + "Prezyden", + "ta" + ], + [ + "Ex", + "pre" + ], + [ + "Małgorza", + "ta" + ], + [ + "kąpie", + "li" + ], + [ + "Mieczy", + "sław" + ], + [ + "*", + "*" + ], + [ + "/", + "/" + ], + [ + ":", + "//" + ], + [ + "A", + "g" + ], + [ + "A", + "na" + ], + [ + "B", + "la" + ], + [ + "D", + "P" + ], + [ + "D", + "obra" + ], + [ + "D", + "ąb" + ], + [ + "E", + "ko" + ], + [ + "F", + "ia" + ], + [ + "K", + "e" + ], + [ + "K", + "ę" + ], + [ + "K", + "ru" + ], + [ + "O", + "ch" + ], + [ + "O", + "zna" + ], + [ + "O", + "lek" + ], + [ + "O", + "koło" + ], + [ + "P", + "sy" + ], + [ + "S", + "tru" + ], + [ + "S", + "tąd" + ], + [ + "W", + "ój" + ], + [ + "Z", + "naj" + ], + [ + "Z", + "robi" + ], + [ + "d", + "ałem" + ], + [ + "p", + "łod" + ], + [ + "r", + "ie" + ], + [ + "r", + "ski" + ], + [ + "t", + "ta" + ], + [ + "u", + "miar" + ], + [ + "u", + "poważ" + ], + [ + "w", + "na" + ], + [ + "w", + "le" + ], + [ + "w", + "trą" + ], + [ + "z", + "ię" + ], + [ + "z", + "ki" + ], + [ + "z", + "łem" + ], + [ + "z", + "musi" + ], + [ + "ó", + "s" + ], + [ + "ś", + "nięcie" + ], + [ + "ż", + "ało" + ], + [ + "na", + "daje" + ], + [ + "st", + "ałam" + ], + [ + "nie", + "daleko" + ], + [ + "ni", + "ny" + ], + [ + "ni", + "ło" + ], + [ + "ni", + "ły" + ], + [ + "ra", + "cja" + ], + [ + "po", + "ku" + ], + [ + "po", + "lo" + ], + [ + "po", + "rwa" + ], + [ + "po", + "czyna" + ], + [ + "sz", + "ok" + ], + [ + "dz", + "ki" + ], + [ + "ro", + "i" + ], + [ + "go", + "dni" + ], + [ + "rze", + "ki" + ], + [ + "ko", + "rup" + ], + [ + "ka", + "se" + ], + [ + "za", + "cze" + ], + [ + "za", + "sy" + ], + [ + "za", + "pis" + ], + [ + "za", + "żą" + ], + [ + "le", + "czenia" + ], + [ + "do", + "konuje" + ], + [ + "wy", + "stępow" + ], + [ + "to", + "ść" + ], + [ + "to", + "nem" + ], + [ + "wa", + "rzy" + ], + [ + "wa", + "liśmy" + ], + [ + "re", + "du" + ], + [ + "re", + "dnia" + ], + [ + "ja", + "cy" + ], + [ + "wi", + "zeru" + ], + [ + "no", + "gami" + ], + [ + "prze", + "chodzi" + ], + [ + "prze", + "kazał" + ], + [ + "la", + "cja" + ], + [ + "la", + "tek" + ], + [ + "od", + "su" + ], + [ + "od", + "było" + ], + [ + "kie", + "ł" + ], + [ + "dzie", + "ło" + ], + [ + "mo", + "rze" + ], + [ + "cy", + "kli" + ], + [ + "cze", + "ć" + ], + [ + "dy", + "strybu" + ], + [ + "tu", + "m" + ], + [ + "przy", + "wo" + ], + [ + "przy", + "chy" + ], + [ + "sa", + "ty" + ], + [ + "sa", + "rza" + ], + [ + "pi", + "li" + ], + [ + "pro", + "mo" + ], + [ + "pro", + "por" + ], + [ + "or", + "dy" + ], + [ + "Po", + "le" + ], + [ + "co", + "nego" + ], + [ + "me", + "cze" + ], + [ + "ba", + "l" + ], + [ + "roz", + "waża" + ], + [ + "spo", + "rzą" + ], + [ + "Na", + "ro" + ], + [ + "Na", + "sze" + ], + [ + "bu", + "ty" + ], + [ + "sza", + "mi" + ], + [ + "sty", + "n" + ], + [ + "sty", + "ny" + ], + [ + "sto", + "pień" + ], + [ + "Je", + "roz" + ], + [ + "so", + "lidar" + ], + [ + "Pa", + "trz" + ], + [ + "Ja", + "dwi" + ], + [ + "kto", + "rzy" + ], + [ + "stra", + "chu" + ], + [ + "nic", + "twem" + ], + [ + "Pol", + "ską" + ], + [ + "pol", + "sku" + ], + [ + "stro", + "na" + ], + [ + "usta", + "lenia" + ], + [ + "kar", + "pa" + ], + [ + "tek", + "sty" + ], + [ + "dro", + "gach" + ], + [ + "Mo", + "je" + ], + [ + "Ra", + "dio" + ], + [ + "więk", + "szej" + ], + [ + "zło", + "te" + ], + [ + "myś", + "lnie" + ], + [ + "kla", + "s" + ], + [ + "mają", + "tek" + ], + [ + "kow", + "ała" + ], + [ + "godzi", + "ć" + ], + [ + "znaj", + "dą" + ], + [ + "publi", + "czną" + ], + [ + "pró", + "ba" + ], + [ + "głos", + "ować" + ], + [ + "rozumie", + "ć" + ], + [ + "ele", + "menty" + ], + [ + "komu", + "na" + ], + [ + "ser", + "wi" + ], + [ + "sytua", + "cjach" + ], + [ + "18", + "0" + ], + [ + "fina", + "n" + ], + [ + "śmier", + "tel" + ], + [ + "produ", + "kty" + ], + [ + "produ", + "kcję" + ], + [ + "przyja", + "ciela" + ], + [ + "począ", + "tk" + ], + [ + "lan", + "ty" + ], + [ + "rzecz", + "nika" + ], + [ + "finans", + "owej" + ], + [ + "prawo", + "moc" + ], + [ + "wska", + "ź" + ], + [ + "głę", + "bia" + ], + [ + "Jan", + "usza" + ], + [ + "zwie", + "dza" + ], + [ + "języ", + "kiem" + ], + [ + "obraz", + "ów" + ], + [ + "księ", + "g" + ], + [ + "Fran", + "cja" + ], + [ + "rej", + "on" + ], + [ + "My", + "śli" + ], + [ + "charak", + "teru" + ], + [ + "stara", + "ł" + ], + [ + "zwa", + "ne" + ], + [ + "prywa", + "tnych" + ], + [ + "niemiec", + "kie" + ], + [ + "wzro", + "kiem" + ], + [ + "ńczy", + "cy" + ], + [ + "papie", + "ru" + ], + [ + "tema", + "tu" + ], + [ + "198", + "0" + ], + [ + "sobo", + "ty" + ], + [ + "sma", + "k" + ], + [ + "isto", + "tne" + ], + [ + "materi", + "ału" + ], + [ + "opła", + "ca" + ], + [ + "kocha", + "m" + ], + [ + "chociaż", + "by" + ], + [ + "rosyj", + "skiego" + ], + [ + "Bie", + "l" + ], + [ + "warsza", + "wskiej" + ], + [ + "warsza", + "wskim" + ], + [ + "artyku", + "łu" + ], + [ + "czerw", + "cu" + ], + [ + "przewodniczą", + "cego" + ], + [ + "zagro", + "żenie" + ], + [ + "eta", + "p" + ], + [ + "Każ", + "de" + ], + [ + "rejest", + "ru" + ], + [ + "Słu", + "żby" + ], + [ + "Pozna", + "nia" + ], + [ + "bó", + "lu" + ], + [ + "odrzu", + "cił" + ], + [ + "Ban", + "ku" + ], + [ + "zmieni", + "ło" + ], + [ + "Wyso", + "ki" + ], + [ + "zor", + "ient" + ], + [ + "posie", + "dzenia" + ], + [ + "))", + "))" + ], + [ + "bab", + "ci" + ], + [ + "budżet", + "owej" + ], + [ + "popar", + "cia" + ], + [ + "Czę", + "ść" + ], + [ + "wiary", + "god" + ], + [ + "frag", + "menty" + ], + [ + "niesi", + "ony" + ], + [ + "macie", + "rzy" + ], + [ + "zwierzę", + "ta" + ], + [ + "biorą", + "c" + ], + [ + "Szczeci", + "nie" + ], + [ + "Towarzy", + "stwo" + ], + [ + "bła", + "ga" + ], + [ + "Komen", + "dy" + ], + [ + "zwolnie", + "nia" + ], + [ + "odpar", + "ł" + ], + [ + "określi", + "ć" + ], + [ + "skorzy", + "stać" + ], + [ + "Miło", + "ść" + ], + [ + "zginę", + "ło" + ], + [ + "eki", + "py" + ], + [ + "sąsie", + "dz" + ], + [ + "Mężczy", + "zna" + ], + [ + "proto", + "ko" + ], + [ + "Kiel", + "cach" + ], + [ + "pojedy", + "n" + ], + [ + "ht", + "tp" + ], + [ + "obia", + "d" + ], + [ + "staran", + "nie" + ], + [ + "konsekwen", + "cje" + ], + [ + "zb", + "rod" + ], + [ + "jez", + "dni" + ], + [ + "Zespo", + "łu" + ], + [ + "kontrower", + "syj" + ], + [ + "Jaku", + "b" + ], + [ + "hipo", + "te" + ], + [ + ",", + "," + ], + [ + "4", + "3" + ], + [ + "4", + "7" + ], + [ + "6", + "00" + ], + [ + "B", + "os" + ], + [ + "C", + "D" + ], + [ + "C", + "u" + ], + [ + "C", + "ała" + ], + [ + "E", + "R" + ], + [ + "K", + "rzak" + ], + [ + "L", + "an" + ], + [ + "O", + "w" + ], + [ + "O", + "twie" + ], + [ + "O", + "baj" + ], + [ + "O", + "środek" + ], + [ + "P", + "P" + ], + [ + "P", + "owo" + ], + [ + "S", + "k" + ], + [ + "S", + "trze" + ], + [ + "S", + "tre" + ], + [ + "T", + "U" + ], + [ + "T", + "i" + ], + [ + "T", + "wier" + ], + [ + "T", + "he" + ], + [ + "W", + "raca" + ], + [ + "Z", + "właszcza" + ], + [ + "a", + "to" + ], + [ + "a", + "rab" + ], + [ + "d", + "ko" + ], + [ + "d", + "lu" + ], + [ + "d", + "woje" + ], + [ + "e", + "ro" + ], + [ + "e", + "wa" + ], + [ + "g", + "lo" + ], + [ + "g", + "rą" + ], + [ + "i", + "ra" + ], + [ + "i", + "dę" + ], + [ + "n", + "owania" + ], + [ + "n", + "ność" + ], + [ + "o", + "ży" + ], + [ + "o", + "środka" + ], + [ + "p", + "tak" + ], + [ + "p", + "kę" + ], + [ + "s", + "na" + ], + [ + "s", + "chod" + ], + [ + "u", + "wo" + ], + [ + "u", + "sprawiedli" + ], + [ + "u", + "grupowania" + ], + [ + "u", + "grupowa" + ], + [ + "v", + "on" + ], + [ + "w", + "ci" + ], + [ + "w", + "um" + ], + [ + "w", + "kro" + ], + [ + "z", + "ro" + ], + [ + "ł", + "gar" + ], + [ + "Ś", + "wi" + ], + [ + "ż", + "ną" + ], + [ + "na", + "wo" + ], + [ + "na", + "kła" + ], + [ + "na", + "stro" + ], + [ + "cz", + "tero" + ], + [ + "st", + "ół" + ], + [ + "po", + "ro" + ], + [ + "po", + "bo" + ], + [ + "po", + "dać" + ], + [ + "po", + "czeka" + ], + [ + "po", + "prawia" + ], + [ + "ka", + "wę" + ], + [ + "za", + "bu" + ], + [ + "za", + "rzą" + ], + [ + "za", + "szko" + ], + [ + "za", + "jąć" + ], + [ + "za", + "pytała" + ], + [ + "ne", + "l" + ], + [ + "ta", + "ż" + ], + [ + "mi", + "nę" + ], + [ + "ty", + "zm" + ], + [ + "wy", + "peł" + ], + [ + "re", + "we" + ], + [ + "wi", + "ała" + ], + [ + "że", + "g" + ], + [ + "da", + "wać" + ], + [ + "no", + "ś" + ], + [ + "prze", + "sy" + ], + [ + "prze", + "tar" + ], + [ + "od", + "poczy" + ], + [ + "od", + "niesieniu" + ], + [ + "ku", + "jąc" + ], + [ + "dzie", + "m" + ], + [ + "dzie", + "ł" + ], + [ + "sta", + "dio" + ], + [ + "mo", + "i" + ], + [ + "wie", + "ń" + ], + [ + "cy", + "ta" + ], + [ + "cze", + "kola" + ], + [ + "wo", + "lny" + ], + [ + "mie", + "ń" + ], + [ + "mie", + "rze" + ], + [ + "pra", + "sie" + ], + [ + "de", + "s" + ], + [ + "tu", + "ję" + ], + [ + "mu", + "m" + ], + [ + "szy", + "li" + ], + [ + "szy", + "ng" + ], + [ + "pi", + "ó" + ], + [ + "in", + "fla" + ], + [ + "lu", + "tym" + ], + [ + "lu", + "ksu" + ], + [ + "we", + "se" + ], + [ + "spo", + "rządza" + ], + [ + "łu", + "jąc" + ], + [ + "os", + "e" + ], + [ + "pod", + "szedł" + ], + [ + "pod", + "pisał" + ], + [ + "pod", + "miot" + ], + [ + "sie", + "dzieć" + ], + [ + "gi", + "ne" + ], + [ + "sto", + "łe" + ], + [ + "gra", + "mów" + ], + [ + "naj", + "pięk" + ], + [ + "przed", + "tem" + ], + [ + "tra", + "sy" + ], + [ + "cha", + "j" + ], + [ + "ok", + "ą" + ], + [ + "Ma", + "tki" + ], + [ + "tam", + "ten" + ], + [ + "kto", + "rze" + ], + [ + "Ch", + "cę" + ], + [ + "pew", + "ności" + ], + [ + "sła", + "nia" + ], + [ + "Te", + "chni" + ], + [ + "Te", + "lewi" + ], + [ + "szą", + "c" + ], + [ + "par", + "ty" + ], + [ + "uwa", + "żnie" + ], + [ + "Czy", + "żby" + ], + [ + "au", + "t" + ], + [ + "Le", + "g" + ], + [ + "mar", + "cu" + ], + [ + "rodzi", + "nę" + ], + [ + "mę", + "ż" + ], + [ + "szko", + "łach" + ], + [ + "Sz", + "czy" + ], + [ + "Wi", + "ktor" + ], + [ + "stos", + "ować" + ], + [ + "An", + "ny" + ], + [ + "miał", + "by" + ], + [ + "decy", + "duje" + ], + [ + "osob", + "owości" + ], + [ + "będą", + "c" + ], + [ + "ścia", + "nie" + ], + [ + "kilka", + "set" + ], + [ + "świad", + "czenie" + ], + [ + "publi", + "cznie" + ], + [ + "podob", + "nych" + ], + [ + "now", + "ała" + ], + [ + "drze", + "wo" + ], + [ + "Sa", + "ma" + ], + [ + "ele", + "mentem" + ], + [ + "informa", + "cja" + ], + [ + "kilku", + "set" + ], + [ + "okreś", + "lenie" + ], + [ + "tłu", + "m" + ], + [ + "dom", + "em" + ], + [ + "Dz", + "ia" + ], + [ + "sprze", + "dać" + ], + [ + "myśli", + "sz" + ], + [ + "Ry", + "dzy" + ], + [ + "świę", + "tego" + ], + [ + "oby", + "czaj" + ], + [ + "uzna", + "ć" + ], + [ + "Rze", + "czywiście" + ], + [ + "następ", + "nych" + ], + [ + "stwier", + "dzono" + ], + [ + "kontro", + "lę" + ], + [ + "letni", + "m" + ], + [ + "Pe", + "ł" + ], + [ + "Tu", + "cho" + ], + [ + "zoba", + "cz" + ], + [ + "sztu", + "ka" + ], + [ + "twór", + "czości" + ], + [ + "zamie", + "sza" + ], + [ + "zabra", + "ł" + ], + [ + "popraw", + "ce" + ], + [ + "określo", + "nej" + ], + [ + "opie", + "ką" + ], + [ + "rob", + "ów" + ], + [ + "szef", + "em" + ], + [ + "oskar", + "żonych" + ], + [ + "ab", + "sur" + ], + [ + "cier", + "p" + ], + [ + "puści", + "ł" + ], + [ + "ost", + "w" + ], + [ + "skrzy", + "dła" + ], + [ + "trw", + "ał" + ], + [ + "dosta", + "li" + ], + [ + "sym", + "pat" + ], + [ + "doświad", + "czenie" + ], + [ + "głu", + "pi" + ], + [ + "odpowiedni", + "ch" + ], + [ + "mistrz", + "ostwa" + ], + [ + "osoba", + "mi" + ], + [ + "nieu", + "stan" + ], + [ + "parla", + "mentu" + ], + [ + "sukce", + "su" + ], + [ + "repreze", + "ntu" + ], + [ + "Wło", + "szech" + ], + [ + "zarzu", + "tów" + ], + [ + "sługu", + "ją" + ], + [ + "czerwo", + "ne" + ], + [ + "wios", + "en" + ], + [ + "dodatk", + "owo" + ], + [ + "ogło", + "szenia" + ], + [ + "kłopo", + "tów" + ], + [ + "utrzyma", + "nia" + ], + [ + "nastąpi", + "ć" + ], + [ + "poe", + "ty" + ], + [ + "prz", + "ód" + ], + [ + "mówie", + "nia" + ], + [ + "pacje", + "nt" + ], + [ + "powinni", + "śmy" + ], + [ + "kwia", + "ty" + ], + [ + "Świę", + "to" + ], + [ + "zastęp", + "ca" + ], + [ + "Fe", + "sti" + ], + [ + "mogły", + "by" + ], + [ + "podzie", + "m" + ], + [ + "uwzglę", + "dni" + ], + [ + "małże", + "ństwa" + ], + [ + "ryzy", + "ko" + ], + [ + "bły", + "ska" + ], + [ + "dochod", + "ów" + ], + [ + "konkuren", + "cji" + ], + [ + "świado", + "mie" + ], + [ + "tyfika", + "cji" + ], + [ + "kompe", + "n" + ], + [ + "Rob", + "er" + ], + [ + "wystą", + "pienia" + ], + [ + "zatrudni", + "onych" + ], + [ + "ocho", + "tę" + ], + [ + "Właści", + "wie" + ], + [ + "geo", + "grafi" + ], + [ + "komenda", + "nt" + ], + [ + "Społe", + "cznej" + ], + [ + "inwest", + "orów" + ], + [ + "restaura", + "cji" + ], + [ + "pasz", + "port" + ], + [ + "głowa", + "mi" + ], + [ + "cjo", + "nuje" + ], + [ + "parta", + "mentu" + ], + [ + "hod", + "ow" + ], + [ + "Włady", + "sław" + ], + [ + "egzeku", + "cji" + ], + [ + "Miro", + "sław" + ], + [ + "Podstaw", + "owej" + ], + [ + "absolwe", + "ntów" + ], + [ + "Połu", + "dni" + ], + [ + "cudzo", + "ziem" + ], + [ + "\"", + "..." + ], + [ + ";", + ")" + ], + [ + "A", + "ra" + ], + [ + "A", + "kcji" + ], + [ + "D", + "wie" + ], + [ + "I", + "PN" + ], + [ + "K", + "li" + ], + [ + "M", + "SZ" + ], + [ + "N", + "ar" + ], + [ + "R", + "ok" + ], + [ + "S", + "os" + ], + [ + "W", + "obec" + ], + [ + "a", + "ry" + ], + [ + "d", + "nego" + ], + [ + "f", + "ała" + ], + [ + "h", + "or" + ], + [ + "j", + "ki" + ], + [ + "j", + "nym" + ], + [ + "k", + "nęła" + ], + [ + "m", + "ki" + ], + [ + "o", + "pozycji" + ], + [ + "p", + "rowi" + ], + [ + "s", + "ca" + ], + [ + "u", + "ci" + ], + [ + "u", + "prze" + ], + [ + "u", + "pro" + ], + [ + "u", + "szu" + ], + [ + "z", + "ną" + ], + [ + "z", + "bu" + ], + [ + "z", + "nika" + ], + [ + "z", + "łam" + ], + [ + "ń", + "sku" + ], + [ + "na", + "raz" + ], + [ + "ow", + "skie" + ], + [ + "cz", + "ało" + ], + [ + "rz", + "ona" + ], + [ + "nie", + "zmie" + ], + [ + "nie", + "pełnospraw" + ], + [ + "ch", + "wa" + ], + [ + "ra", + "kie" + ], + [ + "ra", + "mię" + ], + [ + "po", + "kro" + ], + [ + "po", + "miar" + ], + [ + "po", + "szła" + ], + [ + "po", + "kazał" + ], + [ + "po", + "sel" + ], + [ + "po", + "jęcie" + ], + [ + "sz", + "t" + ], + [ + "sz", + "tor" + ], + [ + "sz", + "łam" + ], + [ + "je", + "mnie" + ], + [ + "li", + "wie" + ], + [ + "li", + "ga" + ], + [ + "li", + "dze" + ], + [ + "ko", + "niu" + ], + [ + "ko", + "rek" + ], + [ + "ka", + "s" + ], + [ + "ka", + "wy" + ], + [ + "ka", + "no" + ], + [ + "ka", + "me" + ], + [ + "za", + "si" + ], + [ + "za", + "pyta" + ], + [ + "za", + "czer" + ], + [ + "mi", + "ną" + ], + [ + "ów", + "ek" + ], + [ + "wy", + "rwa" + ], + [ + "wy", + "szło" + ], + [ + "wy", + "słucha" + ], + [ + "wy", + "nikiem" + ], + [ + "re", + "cen" + ], + [ + "wi", + "d" + ], + [ + "wi", + "si" + ], + [ + "wi", + "dzia" + ], + [ + "wi", + "dowi" + ], + [ + "ma", + "k" + ], + [ + "ma", + "rzy" + ], + [ + "da", + "nym" + ], + [ + "da", + "jąc" + ], + [ + "prze", + "stał" + ], + [ + "prze", + "śla" + ], + [ + "la", + "ry" + ], + [ + "od", + "róż" + ], + [ + "od", + "rob" + ], + [ + "mo", + "to" + ], + [ + "mo", + "bi" + ], + [ + "wie", + "dzieli" + ], + [ + "cy", + "ny" + ], + [ + "de", + "pre" + ], + [ + "de", + "racji" + ], + [ + "przy", + "łą" + ], + [ + "przy", + "nosi" + ], + [ + "mu", + "ra" + ], + [ + "si", + "ost" + ], + [ + "si", + "ostry" + ], + [ + "in", + "dziej" + ], + [ + "we", + "zwa" + ], + [ + "pe", + "łen" + ], + [ + "pro", + "gu" + ], + [ + "ży", + "czli" + ], + [ + "ga", + "zu" + ], + [ + "cza", + "my" + ], + [ + "me", + "l" + ], + [ + "ba", + "ć" + ], + [ + "lo", + "ną" + ], + [ + "lo", + "dzy" + ], + [ + "spo", + "czy" + ], + [ + "spo", + "żyw" + ], + [ + "wia", + "jąc" + ], + [ + "pod", + "ręcz" + ], + [ + "fi", + "li" + ], + [ + "se", + "rw" + ], + [ + "be", + "rt" + ], + [ + "be", + "th" + ], + [ + "pu", + "sz" + ], + [ + "sk", + "ró" + ], + [ + "nu", + "ję" + ], + [ + "lko", + "ma" + ], + [ + "Za", + "czę" + ], + [ + "Za", + "trzyma" + ], + [ + "dzo", + "nego" + ], + [ + "nę", + "łam" + ], + [ + "trze", + "cia" + ], + [ + "trze", + "ciej" + ], + [ + "zu", + "jące" + ], + [ + "Ma", + "zowie" + ], + [ + "Pa", + "trzy" + ], + [ + "kra", + "dzieży" + ], + [ + "kto", + "rem" + ], + [ + "stra", + "ciła" + ], + [ + "sku", + "r" + ], + [ + "wz", + "moc" + ], + [ + "pad", + "nie" + ], + [ + "zie", + "nie" + ], + [ + "im", + "port" + ], + [ + "miej", + "skich" + ], + [ + "Mi", + "l" + ], + [ + "towa", + "li" + ], + [ + "towa", + "niu" + ], + [ + "koń", + "cem" + ], + [ + "par", + "k" + ], + [ + "ek", + "su" + ], + [ + "tere", + "m" + ], + [ + "dar", + "mo" + ], + [ + "zło", + "dzie" + ], + [ + "zło", + "tów" + ], + [ + "osta", + "tnia" + ], + [ + "orga", + "n" + ], + [ + "stawi", + "ć" + ], + [ + "chę", + "tniej" + ], + [ + "wyda", + "niu" + ], + [ + "organi", + "zuje" + ], + [ + "logi", + "cznym" + ], + [ + "publi", + "ki" + ], + [ + "publi", + "czności" + ], + [ + "kolej", + "ce" + ], + [ + "kolej", + "ności" + ], + [ + "poda", + "nie" + ], + [ + "poda", + "tek" + ], + [ + "zach", + "owy" + ], + [ + "głos", + "owanie" + ], + [ + "korzy", + "stać" + ], + [ + "trafi", + "ć" + ], + [ + "ogó", + "lnie" + ], + [ + "Warsza", + "wskiego" + ], + [ + "We", + "wnętrz" + ], + [ + "Bi", + "bliote" + ], + [ + "Bi", + "ałym" + ], + [ + "pozy", + "cję" + ], + [ + "obie", + "kty" + ], + [ + "obie", + "któw" + ], + [ + "ścią", + "ga" + ], + [ + "dal", + "szej" + ], + [ + "per", + "so" + ], + [ + "Li", + "ce" + ], + [ + "auto", + "rów" + ], + [ + "wali", + "ł" + ], + [ + "konie", + "czności" + ], + [ + "gospodar", + "cze" + ], + [ + "uży", + "tku" + ], + [ + "spół", + "ka" + ], + [ + "Bu", + "zka" + ], + [ + "Kon", + "stan" + ], + [ + "Kon", + "feren" + ], + [ + "kształ", + "cą" + ], + [ + "spa", + "dek" + ], + [ + "świę", + "ci" + ], + [ + "krę", + "ci" + ], + [ + "Mu", + "zy" + ], + [ + "funk", + "cje" + ], + [ + "istnie", + "ć" + ], + [ + "inter", + "wen" + ], + [ + "mło", + "da" + ], + [ + "związa", + "ny" + ], + [ + "Ży", + "dzi" + ], + [ + "posł", + "owi" + ], + [ + "twór", + "ca" + ], + [ + "kli", + "ma" + ], + [ + "wojewódz", + "tw" + ], + [ + "osie", + "mna" + ], + [ + "organiza", + "cja" + ], + [ + "przekona", + "ny" + ], + [ + "rozu", + "miesz" + ], + [ + "patrzy", + "ła" + ], + [ + "najlep", + "szym" + ], + [ + "nauczy", + "ciela" + ], + [ + "powsta", + "je" + ], + [ + "genera", + "lnie" + ], + [ + "struktu", + "ra" + ], + [ + "doświad", + "czeń" + ], + [ + "rodzin", + "ne" + ], + [ + "reda", + "ktor" + ], + [ + "ofe", + "rty" + ], + [ + "meto", + "d" + ], + [ + "dostęp", + "ne" + ], + [ + "Bę", + "dę" + ], + [ + "artyku", + "ły" + ], + [ + "dotychczas", + "owych" + ], + [ + "ruch", + "em" + ], + [ + "powszech", + "nie" + ], + [ + "zarzu", + "t" + ], + [ + "zarzu", + "ty" + ], + [ + "zapła", + "ci" + ], + [ + "otrzyma", + "ć" + ], + [ + "zdecyd", + "ował" + ], + [ + "ogło", + "sił" + ], + [ + "grup", + "ą" + ], + [ + "maszy", + "ny" + ], + [ + "punk", + "tem" + ], + [ + "mora", + "lne" + ], + [ + "spodzie", + "wać" + ], + [ + "Myś", + "l" + ], + [ + "ziem", + "nia" + ], + [ + "upraw", + "nienia" + ], + [ + "przekaza", + "ć" + ], + [ + "uczestni", + "czyć" + ], + [ + "wycie", + "czki" + ], + [ + "wielko", + "ść" + ], + [ + "podło", + "gę" + ], + [ + "Tade", + "usza" + ], + [ + "Ameryka", + "nie" + ], + [ + "Kró", + "le" + ], + [ + "chle", + "ba" + ], + [ + "jeź", + "dzi" + ], + [ + "Kwaśnie", + "wskiego" + ], + [ + "klub", + "ów" + ], + [ + "przyjem", + "ności" + ], + [ + "gatu", + "nków" + ], + [ + "cmenta", + "rzu" + ], + [ + "samolo", + "tu" + ], + [ + "anali", + "zy" + ], + [ + "konstytu", + "cji" + ], + [ + "samodzie", + "lnie" + ], + [ + "lau", + "rea" + ], + [ + "kwali", + "fika" + ], + [ + "zachę", + "ca" + ], + [ + "Organi", + "za" + ], + [ + "oczywi", + "ste" + ], + [ + "funkcjonariu", + "sze" + ], + [ + "zdarza", + "ją" + ], + [ + "ramiona", + "mi" + ], + [ + "kuch", + "en" + ], + [ + "regula", + "min" + ], + [ + "Pół", + "noc" + ], + [ + "gimna", + "zja" + ], + [ + "unie", + "możli" + ], + [ + "Młod", + "y" + ], + [ + "Tro", + "chę" + ], + [ + "abor", + "cji" + ], + [ + "świąty", + "ni" + ], + [ + "profeso", + "ra" + ], + [ + "rozpatrze", + "nia" + ], + [ + "Proje", + "kt" + ], + [ + "tole", + "ran" + ], + [ + "śmi", + "gł" + ], + [ + "hitle", + "row" + ], + [ + "soju", + "sz" + ], + [ + "Bezpie", + "czeństwa" + ], + [ + "Eliza", + "beth" + ], + [ + "Pił", + "sud" + ], + [ + "mnó", + "stwo" + ], + [ + "7", + "8" + ], + [ + "A", + "M" + ], + [ + "A", + "nia" + ], + [ + "C", + "on" + ], + [ + "C", + "el" + ], + [ + "D", + "ę" + ], + [ + "D", + "nia" + ], + [ + "F", + "in" + ], + [ + "F", + "ak" + ], + [ + "G", + "ą" + ], + [ + "I", + "za" + ], + [ + "J", + "aru" + ], + [ + "K", + "lo" + ], + [ + "N", + "K" + ], + [ + "N", + "BP" + ], + [ + "O", + "bra" + ], + [ + "O", + "środka" + ], + [ + "R", + "uch" + ], + [ + "a", + "da" + ], + [ + "e", + "wolu" + ], + [ + "f", + "re" + ], + [ + "j", + "da" + ], + [ + "m", + "p" + ], + [ + "o", + "ną" + ], + [ + "o", + "pis" + ], + [ + "p", + "sów" + ], + [ + "s", + "padł" + ], + [ + "s", + "pytała" + ], + [ + "t", + "ór" + ], + [ + "u", + "cha" + ], + [ + "u", + "kocha" + ], + [ + "w", + "szak" + ], + [ + "z", + "ra" + ], + [ + "z", + "by" + ], + [ + "z", + "ob" + ], + [ + "ó", + "t" + ], + [ + "Ł", + "A" + ], + [ + "Ś", + "le" + ], + [ + "Ż", + "Y" + ], + [ + "na", + "de" + ], + [ + "ow", + "ską" + ], + [ + "rz", + "ch" + ], + [ + "nie", + "śli" + ], + [ + "nie", + "spodzie" + ], + [ + "nie", + "zwło" + ], + [ + "ch", + "ła" + ], + [ + "po", + "nosi" + ], + [ + "sz", + "pie" + ], + [ + "dz", + "ała" + ], + [ + "go", + "m" + ], + [ + "rze", + "czą" + ], + [ + "ko", + "li" + ], + [ + "ko", + "ta" + ], + [ + "ko", + "ment" + ], + [ + "ka", + "li" + ], + [ + "za", + "li" + ], + [ + "za", + "mach" + ], + [ + "do", + "ga" + ], + [ + "do", + "mach" + ], + [ + "do", + "chód" + ], + [ + "ta", + "len" + ], + [ + "mi", + "ra" + ], + [ + "mi", + "ła" + ], + [ + "ki", + "wał" + ], + [ + "ki", + "ng" + ], + [ + "wy", + "pa" + ], + [ + "wy", + "dru" + ], + [ + "wy", + "dać" + ], + [ + "wy", + "powiedź" + ], + [ + "wy", + "konuje" + ], + [ + "to", + "ale" + ], + [ + "wi", + "ły" + ], + [ + "prze", + "ła" + ], + [ + "la", + "cje" + ], + [ + "od", + "czy" + ], + [ + "sta", + "le" + ], + [ + "wie", + "niem" + ], + [ + "dy", + "da" + ], + [ + "dy", + "stan" + ], + [ + "ści", + "o" + ], + [ + "ści", + "ł" + ], + [ + "ob", + "cych" + ], + [ + "przy", + "wie" + ], + [ + "przy", + "zwo" + ], + [ + "szy", + "n" + ], + [ + "szy", + "ło" + ], + [ + "sa", + "ns" + ], + [ + "ży", + "na" + ], + [ + "bi", + "ałoru" + ], + [ + "bi", + "lans" + ], + [ + "Po", + "mor" + ], + [ + "me", + "lod" + ], + [ + "ba", + "ta" + ], + [ + "zna", + "ją" + ], + [ + "bo", + "ję" + ], + [ + "spo", + "dob" + ], + [ + "pod", + "trzy" + ], + [ + "bie", + "r" + ], + [ + "sza", + "c" + ], + [ + "szcze", + "rze" + ], + [ + "kon", + "cent" + ], + [ + "...", + "]" + ], + [ + "mia", + "na" + ], + [ + "trze", + "ma" + ], + [ + "dni", + "cy" + ], + [ + "py", + "cha" + ], + [ + "Ko", + "niec" + ], + [ + "tam", + "tych" + ], + [ + "Ja", + "cka" + ], + [ + "stra", + "t" + ], + [ + "stra", + "szli" + ], + [ + "ge", + "niu" + ], + [ + "sku", + "pi" + ], + [ + "Ch", + "ar" + ], + [ + "pew", + "ny" + ], + [ + "pew", + "ność" + ], + [ + "czu", + "jesz" + ], + [ + "Mi", + "li" + ], + [ + "Mi", + "strz" + ], + [ + "Prze", + "ci" + ], + [ + "sia", + "dła" + ], + [ + "wod", + "nych" + ], + [ + "daw", + "ców" + ], + [ + "tk", + "owski" + ], + [ + "Ra", + "fał" + ], + [ + "gru", + "bo" + ], + [ + "kom", + "órek" + ], + [ + "tere", + "ny" + ], + [ + "pły", + "nie" + ], + [ + "pla", + "nów" + ], + [ + "au", + "ta" + ], + [ + "kiedy", + "kolwiek" + ], + [ + "Le", + "piej" + ], + [ + "Przy", + "ja" + ], + [ + "mini", + "strze" + ], + [ + "szko", + "da" + ], + [ + "waż", + "ny" + ], + [ + "Mar", + "ii" + ], + [ + "kro", + "kiem" + ], + [ + "resz", + "ty" + ], + [ + "resz", + "tę" + ], + [ + "Jak", + "by" + ], + [ + "właści", + "we" + ], + [ + "Re", + "jest" + ], + [ + "ho", + "tel" + ], + [ + "tyw", + "ne" + ], + [ + "poz", + "or" + ], + [ + "kolej", + "na" + ], + [ + "kolej", + "ną" + ], + [ + "zrobi", + "li" + ], + [ + "bywa", + "ją" + ], + [ + "Pra", + "ca" + ], + [ + "mat", + "kę" + ], + [ + "mat", + "ką" + ], + [ + "bro", + "nić" + ], + [ + "nowa", + "ne" + ], + [ + "intere", + "sy" + ], + [ + "kró", + "tki" + ], + [ + "oba", + "j" + ], + [ + "obie", + "t" + ], + [ + "ser", + "ia" + ], + [ + "auto", + "ma" + ], + [ + "auto", + "stra" + ], + [ + "got", + "owy" + ], + [ + "gospodar", + "czy" + ], + [ + "specja", + "listów" + ], + [ + "przedstawi", + "ł" + ], + [ + "okaz", + "ję" + ], + [ + "państ", + "wie" + ], + [ + "głów", + "nego" + ], + [ + "Cze", + "go" + ], + [ + "Cze", + "mu" + ], + [ + "arty", + "stów" + ], + [ + "Bu", + "zek" + ], + [ + "Ku", + "ba" + ], + [ + "mili", + "on" + ], + [ + "mili", + "ony" + ], + [ + "wska", + "zują" + ], + [ + "wska", + "zał" + ], + [ + "podej", + "muje" + ], + [ + "wpły", + "wu" + ], + [ + "loka", + "lnych" + ], + [ + "jech", + "ało" + ], + [ + "strz", + "ał" + ], + [ + "stwier", + "dzić" + ], + [ + "krót", + "kie" + ], + [ + "opi", + "su" + ], + [ + "zę", + "by" + ], + [ + "kieru", + "je" + ], + [ + "pił", + "ki" + ], + [ + "potrzeb", + "ny" + ], + [ + "uzy", + "skał" + ], + [ + "budże", + "cie" + ], + [ + "określo", + "nym" + ], + [ + "opie", + "ra" + ], + [ + "tre", + "ść" + ], + [ + "tre", + "ner" + ], + [ + "stosun", + "ków" + ], + [ + "forma", + "cji" + ], + [ + "zakoń", + "czył" + ], + [ + "wro", + "cła" + ], + [ + "posta", + "wa" + ], + [ + "państw", + "owe" + ], + [ + "prawdzi", + "wy" + ], + [ + "prawdzi", + "wego" + ], + [ + "zakła", + "dach" + ], + [ + "wice", + "minister" + ], + [ + "inwe", + "sto" + ], + [ + "przypad", + "ki" + ], + [ + "podstaw", + "owe" + ], + [ + "Wiel", + "kiego" + ], + [ + "ener", + "gi" + ], + [ + "widzi", + "my" + ], + [ + "przygotowa", + "ny" + ], + [ + "potwier", + "dził" + ], + [ + "rosyj", + "skiej" + ], + [ + "dowie", + "dzieliśmy" + ], + [ + "przygot", + "ować" + ], + [ + "Osta", + "tecznie" + ], + [ + "Par", + "ku" + ], + [ + "leg", + "łych" + ], + [ + "Du", + "żo" + ], + [ + "zespo", + "łów" + ], + [ + "XI", + "V" + ], + [ + "parla", + "ment" + ], + [ + "zde", + "nerw" + ], + [ + "konkre", + "tnych" + ], + [ + "pośredni", + "ctwem" + ], + [ + "Miej", + "skiego" + ], + [ + "zawar", + "te" + ], + [ + "śpie", + "wa" + ], + [ + "hy", + "dro" + ], + [ + "postanowi", + "li" + ], + [ + "zdję", + "ciu" + ], + [ + "Praw", + "da" + ], + [ + "punk", + "cie" + ], + [ + "paździer", + "niku" + ], + [ + "skoń", + "czył" + ], + [ + "Ber", + "linie" + ], + [ + "wyobra", + "źni" + ], + [ + "gwia", + "zda" + ], + [ + "spoj", + "rzenia" + ], + [ + "spoj", + "rzenie" + ], + [ + "ekspe", + "rt" + ], + [ + "wystąpi", + "ć" + ], + [ + "minist", + "rowi" + ], + [ + "konty", + "ne" + ], + [ + "fabry", + "ki" + ], + [ + "Inter", + "netu" + ], + [ + "ostro", + "ż" + ], + [ + "ostro", + "żnie" + ], + [ + "iz", + "by" + ], + [ + "wypła", + "ca" + ], + [ + "poszczegó", + "lne" + ], + [ + "zabezpie", + "czenia" + ], + [ + "Musi", + "my" + ], + [ + "Wrocła", + "wia" + ], + [ + "pł", + "k" + ], + [ + "pras", + "owy" + ], + [ + "zapo", + "biega" + ], + [ + "papiero", + "sów" + ], + [ + "intele", + "ktuali" + ], + [ + "urzędni", + "cy" + ], + [ + "wywia", + "du" + ], + [ + "pogo", + "dy" + ], + [ + "waj", + "car" + ], + [ + "inicja", + "tyw" + ], + [ + "zgodzi", + "ł" + ], + [ + "wspomnie", + "ń" + ], + [ + "poglą", + "dów" + ], + [ + "posia", + "dania" + ], + [ + "red", + "niej" + ], + [ + "Chło", + "piec" + ], + [ + "agen", + "cji" + ], + [ + "Towarzy", + "stwa" + ], + [ + "wschod", + "niej" + ], + [ + "opowia", + "dał" + ], + [ + "kwali", + "fi" + ], + [ + "dokumenta", + "cji" + ], + [ + "Skar", + "bu" + ], + [ + "rachun", + "ku" + ], + [ + "śledz", + "twa" + ], + [ + "inteli", + "gent" + ], + [ + "senato", + "ra" + ], + [ + "poszukiwa", + "niu" + ], + [ + "sędzi", + "ów" + ], + [ + "Uważa", + "m" + ], + [ + "chor", + "ą" + ], + [ + "mary", + "nar" + ], + [ + "piętna", + "ście" + ], + [ + "Trybuna", + "łu" + ], + [ + "Szczegó", + "lnie" + ], + [ + "mode", + "lu" + ], + [ + "Sprawie", + "dliwości" + ], + [ + "ofice", + "rów" + ], + [ + "ulu", + "bio" + ], + [ + "Ró", + "ża" + ], + [ + "Hali", + "na" + ], + [ + "Histor", + "ia" + ], + [ + "brą", + "z" + ], + [ + "Ucze", + "st" + ], + [ + "zasię", + "gu" + ], + [ + "Żo", + "łnie" + ], + [ + "niegdy", + "ś" + ], + [ + "Ozna", + "cza" + ], + [ + "5", + "3" + ], + [ + "6", + "2" + ], + [ + "6", + "8" + ], + [ + "8", + "1" + ], + [ + "D", + "an" + ], + [ + "M", + "ały" + ], + [ + "N", + "Y" + ], + [ + "N", + "u" + ], + [ + "O", + "rze" + ], + [ + "O", + "sie" + ], + [ + "O", + "kre" + ], + [ + "R", + "M" + ], + [ + "R", + "obo" + ], + [ + "S", + "B" + ], + [ + "S", + "ę" + ], + [ + "S", + "prawo" + ], + [ + "T", + "ę" + ], + [ + "V", + "e" + ], + [ + "W", + "spo" + ], + [ + "W", + "szech" + ], + [ + "W", + "krótce" + ], + [ + "Z", + "E" + ], + [ + "Z", + "ofia" + ], + [ + "a", + "syste" + ], + [ + "b", + "lą" + ], + [ + "c", + "cy" + ], + [ + "e", + "wi" + ], + [ + "g", + "wi" + ], + [ + "h", + "iera" + ], + [ + "k", + "łu" + ], + [ + "k", + "cją" + ], + [ + "k", + "cjonariu" + ], + [ + "m", + "k" + ], + [ + "n", + "nym" + ], + [ + "o", + "głasza" + ], + [ + "p", + "ru" + ], + [ + "p", + "rowo" + ], + [ + "r", + "ci" + ], + [ + "s", + "pu" + ], + [ + "s", + "owych" + ], + [ + "s", + "peł" + ], + [ + "s", + "pełni" + ], + [ + "u", + "jąc" + ], + [ + "u", + "miał" + ], + [ + "u", + "biera" + ], + [ + "u", + "stąpi" + ], + [ + "z", + "mysł" + ], + [ + "z", + "łego" + ], + [ + "ś", + "ń" + ], + [ + "ow", + "cem" + ], + [ + "rz", + "onych" + ], + [ + "st", + "ką" + ], + [ + "nie", + "dawna" + ], + [ + "ni", + "cznej" + ], + [ + "ch", + "owski" + ], + [ + "ra", + "dzi" + ], + [ + "ra", + "bia" + ], + [ + "ra", + "port" + ], + [ + "po", + "może" + ], + [ + "po", + "chod" + ], + [ + "po", + "każ" + ], + [ + "po", + "cał" + ], + [ + "po", + "eta" + ], + [ + "po", + "kazać" + ], + [ + "sz", + "ku" + ], + [ + "ro", + "kiem" + ], + [ + "ro", + "czne" + ], + [ + "li", + "der" + ], + [ + "li", + "cen" + ], + [ + "ka", + "sz" + ], + [ + "ka", + "ją" + ], + [ + "za", + "no" + ], + [ + "za", + "bud" + ], + [ + "za", + "bro" + ], + [ + "za", + "chodzą" + ], + [ + "za", + "mieszkania" + ], + [ + "za", + "wdzię" + ], + [ + "do", + "koń" + ], + [ + "do", + "słow" + ], + [ + "ci", + "szy" + ], + [ + "wy", + "czu" + ], + [ + "wy", + "pełni" + ], + [ + "wi", + "c" + ], + [ + "wi", + "dzieli" + ], + [ + "ma", + "jących" + ], + [ + "ma", + "gał" + ], + [ + "da", + "nej" + ], + [ + "prze", + "wie" + ], + [ + "prze", + "mawia" + ], + [ + "la", + "nia" + ], + [ + "dzi", + "wi" + ], + [ + "pa", + "lą" + ], + [ + "pa", + "zno" + ], + [ + "ku", + "pił" + ], + [ + "ce", + "s" + ], + [ + "sta", + "m" + ], + [ + "sta", + "cja" + ], + [ + "sta", + "tku" + ], + [ + "mo", + "rzu" + ], + [ + "mo", + "nta" + ], + [ + "wie", + "cie" + ], + [ + "wie", + "dza" + ], + [ + "cie", + "niu" + ], + [ + "cie", + "szą" + ], + [ + "dy", + "m" + ], + [ + "dy", + "sko" + ], + [ + "ob", + "by" + ], + [ + "ob", + "chodzi" + ], + [ + "ob", + "rzę" + ], + [ + "tu", + "tej" + ], + [ + "przy", + "to" + ], + [ + "przy", + "sta" + ], + [ + "sa", + "t" + ], + [ + "pi", + "suje" + ], + [ + "we", + "teryna" + ], + [ + "pe", + "ty" + ], + [ + "ga", + "ng" + ], + [ + "or", + "ę" + ], + [ + "ze", + "gar" + ], + [ + "cza", + "so" + ], + [ + "Po", + "trze" + ], + [ + "zy", + "n" + ], + [ + "ba", + "re" + ], + [ + "zna", + "my" + ], + [ + "zna", + "czne" + ], + [ + "lo", + "gu" + ], + [ + "łu", + "ją" + ], + [ + "pod", + "ała" + ], + [ + "pod", + "jęcia" + ], + [ + "ró", + "sł" + ], + [ + "su", + "kie" + ], + [ + "bie", + "nie" + ], + [ + "be", + "j" + ], + [ + "be", + "to" + ], + [ + "Na", + "sza" + ], + [ + "Nie", + "które" + ], + [ + "tym", + "czas" + ], + [ + "sto", + "py" + ], + [ + "ak", + "cję" + ], + [ + "rów", + "ki" + ], + [ + "ża", + "ch" + ], + [ + "rę", + "kami" + ], + [ + "Za", + "sa" + ], + [ + "czą", + "ce" + ], + [ + "stę", + "py" + ], + [ + "ona", + "ch" + ], + [ + "ter", + "na" + ], + [ + "ter", + "ium" + ], + [ + "Ko", + "cha" + ], + [ + "Ma", + "te" + ], + [ + "rw", + "ało" + ], + [ + "kra", + "wę" + ], + [ + "for", + "mą" + ], + [ + "wią", + "że" + ], + [ + "swo", + "i" + ], + [ + "ge", + "st" + ], + [ + "gdy", + "bym" + ], + [ + "rzu", + "ciła" + ], + [ + "ktu", + "ra" + ], + [ + "Ro", + "zwo" + ], + [ + "spraw", + "cy" + ], + [ + "kaz", + "ały" + ], + [ + "waż", + "nych" + ], + [ + "musi", + "ało" + ], + [ + "musi", + "ałem" + ], + [ + "sce", + "ny" + ], + [ + "przeci", + "wie" + ], + [ + "stos", + "owanie" + ], + [ + "miast", + "em" + ], + [ + "woj", + "ną" + ], + [ + "hi", + "p" + ], + [ + "kow", + "skich" + ], + [ + "właści", + "wości" + ], + [ + "chwi", + "l" + ], + [ + "mowa", + "no" + ], + [ + "star", + "sza" + ], + [ + "now", + "skiego" + ], + [ + "poz", + "być" + ], + [ + "woje", + "wody" + ], + [ + "200", + "8" + ], + [ + "wę", + "gier" + ], + [ + "rozpo", + "rzą" + ], + [ + "grani", + "ce" + ], + [ + "szczegó", + "lne" + ], + [ + "We", + "ź" + ], + [ + "ksią", + "że" + ], + [ + "zdo", + "ła" + ], + [ + "kur", + "de" + ], + [ + "kur", + "su" + ], + [ + "per", + "sona" + ], + [ + "auto", + "matycznie" + ], + [ + "wyż", + "sza" + ], + [ + "ren", + "ty" + ], + [ + "Lu", + "bi" + ], + [ + "wra", + "żenia" + ], + [ + "lek", + "cewa" + ], + [ + "wcze", + "śnie" + ], + [ + "śmier", + "cią" + ], + [ + "mal", + "na" + ], + [ + "dzia", + "dek" + ], + [ + "Pie", + "nią" + ], + [ + "Ba", + "dania" + ], + [ + "uży", + "te" + ], + [ + "arty", + "le" + ], + [ + "Może", + "sz" + ], + [ + "ple", + "cami" + ], + [ + "wnios", + "ko" + ], + [ + "narod", + "owej" + ], + [ + "towarzy", + "szą" + ], + [ + "krę", + "go" + ], + [ + "wpły", + "wa" + ], + [ + "prawi", + "ć" + ], + [ + "jech", + "ałem" + ], + [ + "opi", + "nie" + ], + [ + "wybor", + "czych" + ], + [ + "wybo", + "rami" + ], + [ + "wro", + "gów" + ], + [ + "tur", + "nie" + ], + [ + "połu", + "dnia" + ], + [ + "ludz", + "kiego" + ], + [ + "lubi", + "sz" + ], + [ + "przypad", + "kiem" + ], + [ + "cier", + "pią" + ], + [ + "cier", + "pliwie" + ], + [ + "obej", + "mu" + ], + [ + "środowi", + "sk" + ], + [ + "podstaw", + "owej" + ], + [ + "lod", + "owców" + ], + [ + "prób", + "owała" + ], + [ + "rozwiąza", + "ć" + ], + [ + "konta", + "któw" + ], + [ + "każde", + "mu" + ], + [ + "głu", + "pie" + ], + [ + "prosi", + "my" + ], + [ + "zatrzyma", + "ć" + ], + [ + "boga", + "t" + ], + [ + "Fun", + "dusz" + ], + [ + "stre", + "fy" + ], + [ + "skó", + "rę" + ], + [ + "wstrzy", + "mało" + ], + [ + "history", + "cznych" + ], + [ + "Wal", + "de" + ], + [ + "postawi", + "ć" + ], + [ + "dowod", + "y" + ], + [ + "PA", + "P" + ], + [ + "rezy", + "gna" + ], + [ + "zatrzy", + "mała" + ], + [ + "poe", + "zji" + ], + [ + "roze", + "gra" + ], + [ + "posie", + "dzenie" + ], + [ + "gwia", + "zdy" + ], + [ + "szczęśli", + "wy" + ], + [ + "odci", + "nek" + ], + [ + "zał", + "ą" + ], + [ + "CZ", + "E" + ], + [ + "ogrom", + "ny" + ], + [ + "odwoła", + "ć" + ], + [ + "Wojewódz", + "kiego" + ], + [ + "przyro", + "dni" + ], + [ + "bom", + "b" + ], + [ + "sygna", + "ł" + ], + [ + "poprze", + "dza" + ], + [ + "oczeki", + "wania" + ], + [ + "Sło", + "ńce" + ], + [ + "Księ", + "ży" + ], + [ + "zrozu", + "miał" + ], + [ + "trzeci", + "m" + ], + [ + "prawidł", + "owo" + ], + [ + "CE", + "ST" + ], + [ + "straj", + "ku" + ], + [ + "sezo", + "nie" + ], + [ + "opowia", + "dać" + ], + [ + "proś", + "bę" + ], + [ + "Ali", + "cja" + ], + [ + "kawał", + "ki" + ], + [ + "wysił", + "ku" + ], + [ + "piw", + "nicy" + ], + [ + "kontra", + "kt" + ], + [ + "oddział", + "ów" + ], + [ + "Osob", + "a" + ], + [ + "propa", + "gan" + ], + [ + "Cieka", + "we" + ], + [ + "gwałtow", + "nie" + ], + [ + "pogot", + "owia" + ], + [ + "narkoty", + "ków" + ], + [ + "ciśnie", + "nia" + ], + [ + "uświa", + "domi" + ], + [ + "Obro", + "ny" + ], + [ + "Joan", + "na" + ], + [ + "Wieczo", + "rem" + ], + [ + "Ira", + "ku" + ], + [ + "zain", + "stal" + ], + [ + "Przewodniczą", + "cy" + ], + [ + "ewa", + "ku" + ], + [ + "Jaru", + "ze" + ], + [ + "Rozwo", + "ju" + ], + [ + "\"", + ":" + ], + [ + "5", + "4" + ], + [ + "5", + "7" + ], + [ + "6", + "4" + ], + [ + "6", + "6" + ], + [ + "7", + "7" + ], + [ + "8", + "8" + ], + [ + "C", + "en" + ], + [ + "F", + "re" + ], + [ + "H", + "ol" + ], + [ + "K", + "C" + ], + [ + "K", + "K" + ], + [ + "K", + "im" + ], + [ + "M", + "ą" + ], + [ + "M", + "ona" + ], + [ + "P", + "lu" + ], + [ + "T", + "rój" + ], + [ + "Z", + "nowu" + ], + [ + "[", + "...]" + ], + [ + "c", + "ku" + ], + [ + "d", + "wój" + ], + [ + "d", + "owany" + ], + [ + "e", + "x" + ], + [ + "h", + "l" + ], + [ + "i", + "dio" + ], + [ + "k", + "roku" + ], + [ + "l", + "ska" + ], + [ + "m", + "lecz" + ], + [ + "n", + "da" + ], + [ + "n", + "tom" + ], + [ + "o", + "kazać" + ], + [ + "o", + "powieści" + ], + [ + "p", + "łó" + ], + [ + "s", + "owi" + ], + [ + "s", + "prost" + ], + [ + "t", + "to" + ], + [ + "u", + "rząd" + ], + [ + "u", + "wiel" + ], + [ + "u", + "daje" + ], + [ + "w", + "nego" + ], + [ + "w", + "ską" + ], + [ + "w", + "pada" + ], + [ + "z", + "nu" + ], + [ + "z", + "robię" + ], + [ + "Ł", + "O" + ], + [ + "Ł", + "u" + ], + [ + "ń", + "cz" + ], + [ + "na", + "t" + ], + [ + "ow", + "ny" + ], + [ + "cz", + "niej" + ], + [ + "rz", + "om" + ], + [ + "nie", + "jedno" + ], + [ + "nie", + "wielki" + ], + [ + "nie", + "bezpieczeństwo" + ], + [ + "ni", + "nie" + ], + [ + "ni", + "ały" + ], + [ + "ni", + "gdzie" + ], + [ + "ch", + "ó" + ], + [ + "ch", + "ału" + ], + [ + "ra", + "ny" + ], + [ + "ra", + "mieniu" + ], + [ + "po", + "sił" + ], + [ + "po", + "chło" + ], + [ + "po", + "szli" + ], + [ + "po", + "sługi" + ], + [ + "go", + "l" + ], + [ + "ko", + "ni" + ], + [ + "ko", + "ci" + ], + [ + "ko", + "ły" + ], + [ + "ko", + "mer" + ], + [ + "ka", + "nie" + ], + [ + "ka", + "mieni" + ], + [ + "za", + "ci" + ], + [ + "za", + "czą" + ], + [ + "za", + "par" + ], + [ + "za", + "sił" + ], + [ + "za", + "pozna" + ], + [ + "le", + "żał" + ], + [ + "ne", + "lu" + ], + [ + "do", + "rę" + ], + [ + "wy", + "gło" + ], + [ + "wy", + "lą" + ], + [ + "to", + "ku" + ], + [ + "to", + "logii" + ], + [ + "re", + "wi" + ], + [ + "re", + "kompen" + ], + [ + "ma", + "tura" + ], + [ + "no", + "mii" + ], + [ + "no", + "żem" + ], + [ + "prze", + "stała" + ], + [ + "ry", + "by" + ], + [ + "czy", + "nią" + ], + [ + "wo", + "lnego" + ], + [ + "cie", + "n" + ], + [ + "cie", + "szyć" + ], + [ + "dy", + "kta" + ], + [ + "ob", + "ło" + ], + [ + "ob", + "sa" + ], + [ + "ob", + "fi" + ], + [ + "przy", + "gląda" + ], + [ + "si", + "ak" + ], + [ + "pow", + "ód" + ], + [ + "sze", + "l" + ], + [ + "pe", + "u" + ], + [ + "pro", + "sta" + ], + [ + "ze", + "ga" + ], + [ + "cza", + "jąc" + ], + [ + "Po", + "da" + ], + [ + "Po", + "żar" + ], + [ + "me", + "ne" + ], + [ + "zna", + "kiem" + ], + [ + "bo", + "le" + ], + [ + "spo", + "strze" + ], + [ + "os", + "ą" + ], + [ + "fi", + "a" + ], + [ + "su", + "my" + ], + [ + "bie", + "gło" + ], + [ + "gi", + "p" + ], + [ + "Na", + "dal" + ], + [ + "Na", + "uczy" + ], + [ + "powie", + "dzenia" + ], + [ + "są", + "dów" + ], + [ + "szcze", + "ci" + ], + [ + "naj", + "niż" + ], + [ + "który", + "ś" + ], + [ + "przed", + "stawienie" + ], + [ + "al", + "ni" + ], + [ + "zu", + "jących" + ], + [ + "ter", + "ii" + ], + [ + "bra", + "ła" + ], + [ + "kła", + "du" + ], + [ + "rw", + "ała" + ], + [ + "so", + "l" + ], + [ + "słu", + "żą" + ], + [ + "lę", + "k" + ], + [ + "ten", + "den" + ], + [ + "fe", + "dera" + ], + [ + "stu", + "lecia" + ], + [ + "Ka", + "ra" + ], + [ + "Ka", + "te" + ], + [ + "Ch", + "or" + ], + [ + "Ch", + "ciała" + ], + [ + "zie", + "mia" + ], + [ + "Do", + "ty" + ], + [ + "sła", + "by" + ], + [ + "two", + "jej" + ], + [ + "pła", + "cą" + ], + [ + "pan", + "na" + ], + [ + "daw", + "nych" + ], + [ + "Ale", + "ż" + ], + [ + "Bo", + "giem" + ], + [ + "kom", + "pozy" + ], + [ + "pły", + "ty" + ], + [ + "um", + "owa" + ], + [ + "zło", + "śli" + ], + [ + "kry", + "mina" + ], + [ + "Ro", + "ma" + ], + [ + "twa", + "rzą" + ], + [ + "Sta", + "nów" + ], + [ + "ha", + "słem" + ], + [ + "Wie", + "r" + ], + [ + "pis", + "ałem" + ], + [ + "zda", + "niu" + ], + [ + "szko", + "dli" + ], + [ + "waż", + "nym" + ], + [ + "jedno", + "li" + ], + [ + "stanowi", + "sk" + ], + [ + "kro", + "ki" + ], + [ + "pisa", + "nia" + ], + [ + "oj", + "cu" + ], + [ + "logi", + "cznego" + ], + [ + "preze", + "sem" + ], + [ + "preze", + "ntu" + ], + [ + "nau", + "kowe" + ], + [ + "właści", + "ciele" + ], + [ + "mowa", + "ne" + ], + [ + "pró", + "bę" + ], + [ + "poz", + "wal" + ], + [ + "człowie", + "ku" + ], + [ + "dia", + "gno" + ], + [ + "ele", + "ment" + ], + [ + "lep", + "szego" + ], + [ + "kobie", + "tę" + ], + [ + "społe", + "czny" + ], + [ + "poś", + "ród" + ], + [ + "jedy", + "na" + ], + [ + "jedy", + "ną" + ], + [ + "uli", + "cę" + ], + [ + "dziec", + "ku" + ], + [ + "obie", + "ktyw" + ], + [ + "zdo", + "być" + ], + [ + "zdo", + "bywa" + ], + [ + "zdo", + "lność" + ], + [ + "obec", + "nego" + ], + [ + "wyso", + "ka" + ], + [ + "obra", + "żenia" + ], + [ + "gospodar", + "czego" + ], + [ + "gospodar", + "stwa" + ], + [ + "okaz", + "ja" + ], + [ + "państ", + "wu" + ], + [ + "skła", + "dzie" + ], + [ + "trud", + "niej" + ], + [ + "głów", + "ny" + ], + [ + "Ju", + "rek" + ], + [ + "chło", + "piec" + ], + [ + "politycz", + "na" + ], + [ + "tera", + "pii" + ], + [ + "Bu", + "dow" + ], + [ + "kosz", + "t" + ], + [ + "try", + "b" + ], + [ + "pełnie", + "nie" + ], + [ + "naz", + "wać" + ], + [ + "myśl", + "ałam" + ], + [ + "towarzy", + "stwo" + ], + [ + "powi", + "nie" + ], + [ + "nar", + "ciar" + ], + [ + "rad", + "ny" + ], + [ + "uzna", + "nie" + ], + [ + "telewi", + "zja" + ], + [ + "następ", + "nym" + ], + [ + "trwa", + "nia" + ], + [ + "przej", + "rzy" + ], + [ + "Tu", + "ry" + ], + [ + "mod", + "li" + ], + [ + "urzę", + "dów" + ], + [ + "sztu", + "ce" + ], + [ + "kli", + "mat" + ], + [ + "eg", + "zy" + ], + [ + "hu", + "rt" + ], + [ + "god", + "ny" + ], + [ + "Da", + "nie" + ], + [ + "pat", + "rzę" + ], + [ + "stosun", + "kach" + ], + [ + "najwięk", + "szym" + ], + [ + "prywa", + "tny" + ], + [ + "organiza", + "torzy" + ], + [ + "przysz", + "ły" + ], + [ + "ludz", + "kości" + ], + [ + "wzro", + "sła" + ], + [ + "ńczy", + "ków" + ], + [ + "papie", + "rów" + ], + [ + "program", + "em" + ], + [ + "brze", + "g" + ], + [ + "przypad", + "ków" + ], + [ + "zamk", + "nięte" + ], + [ + "Wiel", + "ki" + ], + [ + "przygotowa", + "nie" + ], + [ + "obywa", + "tele" + ], + [ + "ziemi", + "ą" + ], + [ + "powsta", + "ją" + ], + [ + "rosyj", + "skich" + ], + [ + "utwo", + "rzenia" + ], + [ + "fak", + "ty" + ], + [ + "prosi", + "ła" + ], + [ + "wymie", + "nione" + ], + [ + "żołnie", + "rze" + ], + [ + "mistrz", + "ostw" + ], + [ + "tysią", + "ca" + ], + [ + "kompu", + "tera" + ], + [ + "ke", + "lne" + ], + [ + "najbliż", + "sze" + ], + [ + "uczu", + "cie" + ], + [ + "komuni", + "stów" + ], + [ + "poprzed", + "niej" + ], + [ + "kart", + "ę" + ], + [ + "choro", + "bę" + ], + [ + "zdecyd", + "owali" + ], + [ + "wios", + "ną" + ], + [ + "dodatk", + "owych" + ], + [ + "dziewczy", + "nę" + ], + [ + "zrozumie", + "nia" + ], + [ + "polski", + "mi" + ], + [ + "Prezy", + "dium" + ], + [ + "dowod", + "ów" + ], + [ + "dziel", + "nicy" + ], + [ + "wyraz", + "i" + ], + [ + "wyraz", + "ił" + ], + [ + "skoń", + "czyć" + ], + [ + "syn", + "te" + ], + [ + "MA", + "R" + ], + [ + "Powie", + "dział" + ], + [ + "Dru", + "ga" + ], + [ + "far", + "ma" + ], + [ + "wystąpi", + "ł" + ], + [ + "minist", + "rów" + ], + [ + "konsek", + "wencji" + ], + [ + "wyglą", + "dał" + ], + [ + "wyglą", + "dało" + ], + [ + "obowiąza", + "ny" + ], + [ + "Kró", + "l" + ], + [ + "jesie", + "ni" + ], + [ + "wyciąg", + "nął" + ], + [ + "wiecz", + "or" + ], + [ + "egza", + "min" + ], + [ + "konfli", + "ktu" + ], + [ + "Instytu", + "t" + ], + [ + "urzędni", + "ków" + ], + [ + "tea", + "tru" + ], + [ + "pogo", + "da" + ], + [ + "zobaczy", + "my" + ], + [ + "Rodzi", + "ce" + ], + [ + "pozytyw", + "ne" + ], + [ + "ole", + "ju" + ], + [ + "zaufa", + "nie" + ], + [ + "Pary", + "ża" + ], + [ + "Zachod", + "u" + ], + [ + "wymia", + "ny" + ], + [ + "Państw", + "owej" + ], + [ + "PK", + "P" + ], + [ + "usły", + "szał" + ], + [ + "czyt", + "ałem" + ], + [ + "obszar", + "ów" + ], + [ + "zapropo", + "nował" + ], + [ + "Amery", + "ce" + ], + [ + "przykła", + "dem" + ], + [ + "funkcjonariu", + "szy" + ], + [ + "absolu", + "tnie" + ], + [ + "odpowia", + "dał" + ], + [ + "wyjaśnie", + "nia" + ], + [ + "Bry", + "tyj" + ], + [ + "Głos", + "owało" + ], + [ + "teor", + "ii" + ], + [ + "odszko", + "dowania" + ], + [ + "Polo", + "nia" + ], + [ + "Angli", + "i" + ], + [ + "Kierow", + "ca" + ], + [ + "epo", + "ki" + ], + [ + "scho", + "dach" + ], + [ + "Mikoła", + "j" + ], + [ + "sejm", + "owej" + ], + [ + "utru", + "dnia" + ], + [ + "Hisz", + "panii" + ], + [ + "zaopa", + "trze" + ], + [ + "kawiar", + "ni" + ], + [ + "dowci", + "p" + ], + [ + "przypomnie", + "ć" + ], + [ + "Kwi", + "dzy" + ], + [ + "Bogda", + "n" + ], + [ + "Mickie", + "wicza" + ], + [ + "szk", + "ód" + ], + [ + "Rober", + "ta" + ], + [ + "stam", + "tąd" + ], + [ + "6", + "7" + ], + [ + "8", + "5" + ], + [ + "?", + "..." + ], + [ + "B", + "re" + ], + [ + "E", + "pi" + ], + [ + "F", + "I" + ], + [ + "M", + "el" + ], + [ + "N", + "r" + ], + [ + "N", + "owi" + ], + [ + "O", + "lej" + ], + [ + "P", + "U" + ], + [ + "P", + "rób" + ], + [ + "R", + "D" + ], + [ + "R", + "ę" + ], + [ + "S", + "pi" + ], + [ + "S", + "obo" + ], + [ + "T", + "wój" + ], + [ + "W", + "od" + ], + [ + "Z", + "im" + ], + [ + "Z", + "decy" + ], + [ + "Z", + "groma" + ], + [ + "d", + "owej" + ], + [ + "g", + "dań" + ], + [ + "g", + "inę" + ], + [ + "j", + "skiej" + ], + [ + "k", + "ły" + ], + [ + "l", + "ały" + ], + [ + "m", + "szy" + ], + [ + "o", + "ra" + ], + [ + "o", + "nym" + ], + [ + "o", + "lej" + ], + [ + "o", + "gląd" + ], + [ + "o", + "świet" + ], + [ + "o", + "światy" + ], + [ + "o", + "tacza" + ], + [ + "s", + "c" + ], + [ + "s", + "prowadza" + ], + [ + "u", + "zupełnie" + ], + [ + "u", + "niwer" + ], + [ + "w", + "pa" + ], + [ + "w", + "sta" + ], + [ + "z", + "dem" + ], + [ + "Ł", + "ódź" + ], + [ + "ś", + "pią" + ], + [ + "ż", + "ni" + ], + [ + "ż", + "kę" + ], + [ + "na", + "ka" + ], + [ + "na", + "wiąza" + ], + [ + "cz", + "ały" + ], + [ + "nie", + "skoń" + ], + [ + "nie", + "koniecznie" + ], + [ + "ni", + "sz" + ], + [ + "ni", + "owego" + ], + [ + "ra", + "nem" + ], + [ + "ra", + "dia" + ], + [ + "ra", + "chunek" + ], + [ + "po", + "stępu" + ], + [ + "po", + "ciągu" + ], + [ + "sz", + "ała" + ], + [ + "dz", + "u" + ], + [ + "dz", + "kiej" + ], + [ + "je", + "nie" + ], + [ + "ko", + "mor" + ], + [ + "za", + "reag" + ], + [ + "ne", + "n" + ], + [ + "ne", + "s" + ], + [ + "do", + "ni" + ], + [ + "do", + "stępu" + ], + [ + "do", + "kąd" + ], + [ + "do", + "trzeć" + ], + [ + "ta", + "ne" + ], + [ + "ta", + "ny" + ], + [ + "ta", + "nia" + ], + [ + "ta", + "niej" + ], + [ + "ty", + "zmu" + ], + [ + "wy", + "ci" + ], + [ + "wy", + "ma" + ], + [ + "wy", + "pły" + ], + [ + "wy", + "pada" + ], + [ + "to", + "re" + ], + [ + "to", + "ru" + ], + [ + "da", + "nego" + ], + [ + "da", + "chu" + ], + [ + "prze", + "sta" + ], + [ + "prze", + "ba" + ], + [ + "prze", + "żyć" + ], + [ + "prze", + "mian" + ], + [ + "prze", + "prowadził" + ], + [ + "prze", + "mocy" + ], + [ + "la", + "to" + ], + [ + "od", + "pła" + ], + [ + "nia", + "rzy" + ], + [ + "pa", + "la" + ], + [ + "czy", + "taj" + ], + [ + "sta", + "nąć" + ], + [ + "mo", + "st" + ], + [ + "mo", + "skie" + ], + [ + "wie", + "ków" + ], + [ + "cy", + "klo" + ], + [ + "cze", + "ść" + ], + [ + "wo", + "lę" + ], + [ + "wo", + "daw" + ], + [ + "ob", + "da" + ], + [ + "przy", + "stan" + ], + [ + "przy", + "chodzą" + ], + [ + "przy", + "jechała" + ], + [ + "in", + "f" + ], + [ + "bi", + "ony" + ], + [ + "zy", + "wanie" + ], + [ + "ba", + "wić" + ], + [ + "zna", + "czeniu" + ], + [ + "roz", + "ka" + ], + [ + "spo", + "dnie" + ], + [ + "spo", + "nta" + ], + [ + "du", + "mą" + ], + [ + "pod", + "rę" + ], + [ + "pod", + "wó" + ], + [ + "pod", + "nosi" + ], + [ + "sy", + "nem" + ], + [ + "nt", + "i" + ], + [ + "nt", + "ro" + ], + [ + "bie", + "gła" + ], + [ + "se", + "rii" + ], + [ + "Na", + "gro" + ], + [ + "Nie", + "dawno" + ], + [ + "pu", + "ste" + ], + [ + "sza", + "m" + ], + [ + "praw", + "ą" + ], + [ + "naj", + "szybciej" + ], + [ + "ak", + "cy" + ], + [ + "przed", + "ło" + ], + [ + "rowa", + "nych" + ], + [ + "Za", + "sta" + ], + [ + "ste", + "ru" + ], + [ + "kon", + "dy" + ], + [ + "dzo", + "nym" + ], + [ + "gł", + "ąb" + ], + [ + "cu", + "je" + ], + [ + "sł", + "owie" + ], + [ + "zi", + "ar" + ], + [ + "for", + "tu" + ], + [ + "fe", + "lie" + ], + [ + "ge", + "l" + ], + [ + "wz", + "ru" + ], + [ + "fa", + "szy" + ], + [ + "nię", + "ć" + ], + [ + "Ch", + "wi" + ], + [ + "cyj", + "no" + ], + [ + "im", + "pe" + ], + [ + "sia", + "ch" + ], + [ + "wier", + "sze" + ], + [ + "chodzi", + "my" + ], + [ + "Te", + "atr" + ], + [ + "tk", + "nął" + ], + [ + "Mo", + "ż" + ], + [ + "więk", + "szego" + ], + [ + "uwa", + "ga" + ], + [ + "pla", + "nie" + ], + [ + "rząd", + "owych" + ], + [ + "rząd", + "owej" + ], + [ + "lne", + "mu" + ], + [ + "mini", + "ma" + ], + [ + "strze", + "lił" + ], + [ + "glą", + "dał" + ], + [ + "stanowi", + "ł" + ], + [ + "wyda", + "wać" + ], + [ + "wyda", + "rzenie" + ], + [ + "kro", + "ków" + ], + [ + "mó", + "zg" + ], + [ + "dź", + "wie" + ], + [ + "kla", + "szto" + ], + [ + "hi", + "szpa" + ], + [ + "osob", + "ie" + ], + [ + "Re", + "gu" + ], + [ + "publi", + "cy" + ], + [ + "podob", + "nego" + ], + [ + "człowie", + "kowi" + ], + [ + "kobie", + "tą" + ], + [ + "społe", + "czności" + ], + [ + "We", + "i" + ], + [ + "obie", + "ktu" + ], + [ + "obie", + "cał" + ], + [ + "chro", + "nić" + ], + [ + "mery", + "tory" + ], + [ + "wzglę", + "dów" + ], + [ + "miała", + "by" + ], + [ + "proje", + "ktem" + ], + [ + "menta", + "mi" + ], + [ + "skła", + "dać" + ], + [ + "trud", + "nych" + ], + [ + "mógł", + "bym" + ], + [ + "Be", + "ne" + ], + [ + "słucha", + "wkę" + ], + [ + "towarzy", + "stwa" + ], + [ + "spa", + "da" + ], + [ + "zaj", + "mie" + ], + [ + "zaj", + "mował" + ], + [ + "policja", + "nt" + ], + [ + "funk", + "cjonuje" + ], + [ + "służ", + "bę" + ], + [ + "premie", + "rem" + ], + [ + "inter", + "wencji" + ], + [ + "opi", + "nia" + ], + [ + "Pe", + "ter" + ], + [ + "zoba", + "czył" + ], + [ + "Krzy", + "ża" + ], + [ + "minister", + "stwa" + ], + [ + "pole", + "cenia" + ], + [ + "cer", + "tyfika" + ], + [ + "wło", + "sów" + ], + [ + "uczest", + "nicy" + ], + [ + "Ar", + "chi" + ], + [ + "pat", + "rzą" + ], + [ + "jecha", + "liśmy" + ], + [ + "ameryka", + "ńskim" + ], + [ + "blo", + "ndy" + ], + [ + "otrzy", + "my" + ], + [ + "len", + "der" + ], + [ + "wymaga", + "ją" + ], + [ + "przekona", + "nie" + ], + [ + "oskar", + "żonego" + ], + [ + "cier", + "pienia" + ], + [ + "198", + "1" + ], + [ + "rozwiąza", + "ń" + ], + [ + "siedzi", + "by" + ], + [ + "powiedziała", + "m" + ], + [ + "przestęp", + "stw" + ], + [ + "seksu", + "ali" + ], + [ + "sfe", + "rze" + ], + [ + "genera", + "ł" + ], + [ + "porozumie", + "niu" + ], + [ + "dziw", + "nie" + ], + [ + "podo", + "pie" + ], + [ + "wymie", + "nić" + ], + [ + "efe", + "kty" + ], + [ + "warsza", + "wskiego" + ], + [ + "rea", + "gu" + ], + [ + "osobi", + "ste" + ], + [ + "jas", + "no" + ], + [ + "sukce", + "sy" + ], + [ + "tajem", + "ni" + ], + [ + "poprzed", + "niego" + ], + [ + "więzie", + "niu" + ], + [ + "lud", + "ność" + ], + [ + "pamięta", + "sz" + ], + [ + "ucie", + "kł" + ], + [ + "regi", + "onie" + ], + [ + "oświad", + "czeń" + ], + [ + "Gdań", + "sk" + ], + [ + "wojen", + "nego" + ], + [ + "wojen", + "nym" + ], + [ + "seksual", + "ne" + ], + [ + "odwie", + "dza" + ], + [ + "błę", + "ki" + ], + [ + "francu", + "skiego" + ], + [ + "adre", + "sem" + ], + [ + "Oj", + "czy" + ], + [ + "wieczo", + "ru" + ], + [ + "międzynarod", + "owej" + ], + [ + "nastąpi", + "ło" + ], + [ + "Kaczy", + "ńskiego" + ], + [ + "średni", + "ch" + ], + [ + "słysz", + "ałam" + ], + [ + "Mówi", + "ł" + ], + [ + "prę", + "dzej" + ], + [ + "powoła", + "nia" + ], + [ + "kwia", + "tów" + ], + [ + "Świę", + "tego" + ], + [ + "bezrobo", + "cia" + ], + [ + "pełno", + "moc" + ], + [ + "stary", + "m" + ], + [ + "Two", + "ja" + ], + [ + "egza", + "minu" + ], + [ + "zapo", + "mnie" + ], + [ + "tea", + "trze" + ], + [ + "wiar", + "ę" + ], + [ + "Kobie", + "ty" + ], + [ + "pokole", + "nia" + ], + [ + "ambasa", + "dor" + ], + [ + "napis", + "ała" + ], + [ + "okoliczności", + "ach" + ], + [ + "marszał", + "ku" + ], + [ + "Mille", + "ra" + ], + [ + "dwudzie", + "stu" + ], + [ + "niebezpie", + "czne" + ], + [ + "komple", + "tnie" + ], + [ + "kamie", + "ń" + ], + [ + "karie", + "rę" + ], + [ + "komenda", + "nta" + ], + [ + "tempera", + "tury" + ], + [ + "wykorzysta", + "nia" + ], + [ + "skaza", + "ny" + ], + [ + "butel", + "ki" + ], + [ + "koncep", + "cji" + ], + [ + "Stowarzy", + "szenie" + ], + [ + "negocja", + "cji" + ], + [ + "mle", + "ko" + ], + [ + "deba", + "ty" + ], + [ + "świade", + "ctwo" + ], + [ + "Dłu", + "go" + ], + [ + "sied", + "miu" + ], + [ + "Toru", + "niu" + ], + [ + "straża", + "cy" + ], + [ + "Stal", + "owej" + ], + [ + "Mal", + "bor" + ], + [ + "Olszty", + "nie" + ], + [ + "pomieszcze", + "ń" + ], + [ + "festi", + "walu" + ], + [ + "prowin", + "cji" + ], + [ + "tożsamo", + "ści" + ], + [ + "Chci", + "ałem" + ], + [ + "rocz", + "nicę" + ], + [ + "widz", + "ów" + ], + [ + "cyf", + "r" + ], + [ + "restruktury", + "zacji" + ], + [ + "bezpoś", + "rednie" + ], + [ + "Czecze", + "nii" + ], + [ + "tabe", + "li" + ], + [ + "Lice", + "um" + ], + [ + "Pienią", + "dze" + ], + [ + "A", + "kcja" + ], + [ + "C", + "A" + ], + [ + "D", + "ie" + ], + [ + "F", + "eli" + ], + [ + "G", + "il" + ], + [ + "H", + "el" + ], + [ + "I", + "na" + ], + [ + "I", + "sto" + ], + [ + "J", + "ar" + ], + [ + "K", + "ło" + ], + [ + "M", + "er" + ], + [ + "P", + "al" + ], + [ + "S", + "E" + ], + [ + "S", + "O" + ], + [ + "S", + "d" + ], + [ + "T", + "re" + ], + [ + "U", + "kra" + ], + [ + "W", + "prost" + ], + [ + "Z", + "nów" + ], + [ + "a", + "bo" + ], + [ + "d", + "niej" + ], + [ + "f", + "ę" + ], + [ + "g", + "r" + ], + [ + "i", + "dź" + ], + [ + "k", + "rza" + ], + [ + "l", + "nicy" + ], + [ + "m", + "kę" + ], + [ + "m", + "owały" + ], + [ + "n", + "óg" + ], + [ + "o", + "śmie" + ], + [ + "r", + "na" + ], + [ + "s", + "co" + ], + [ + "s", + "póź" + ], + [ + "s", + "próbu" + ], + [ + "t", + "ce" + ], + [ + "u", + "ści" + ], + [ + "u", + "czą" + ], + [ + "u", + "spoko" + ], + [ + "u", + "porząd" + ], + [ + "u", + "kazał" + ], + [ + "u", + "siadł" + ], + [ + "u", + "zgodni" + ], + [ + "w", + "g" + ], + [ + "w", + "zywa" + ], + [ + "z", + "jedno" + ], + [ + "ó", + "p" + ], + [ + "ó", + "z" + ], + [ + "ń", + "cem" + ], + [ + "ź", + "dzi" + ], + [ + "na", + "sy" + ], + [ + "na", + "kaz" + ], + [ + "st", + "ałego" + ], + [ + "st", + "óp" + ], + [ + "nie", + "ś" + ], + [ + "nie", + "mu" + ], + [ + "nie", + "źle" + ], + [ + "nie", + "wielkie" + ], + [ + "ni", + "z" + ], + [ + "ni", + "my" + ], + [ + "ni", + "sko" + ], + [ + "ra", + "sta" + ], + [ + "po", + "no" + ], + [ + "po", + "bu" + ], + [ + "po", + "żą" + ], + [ + "po", + "mógł" + ], + [ + "po", + "dzieli" + ], + [ + "po", + "prosił" + ], + [ + "ro", + "ba" + ], + [ + "je", + "zd" + ], + [ + "je", + "dziemy" + ], + [ + "je", + "dena" + ], + [ + "je", + "zior" + ], + [ + "li", + "tery" + ], + [ + "go", + "da" + ], + [ + "rze", + "ni" + ], + [ + "ko", + "pal" + ], + [ + "za", + "pom" + ], + [ + "za", + "powiedzi" + ], + [ + "za", + "kłó" + ], + [ + "le", + "ki" + ], + [ + "le", + "wa" + ], + [ + "le", + "czenie" + ], + [ + "le", + "dwie" + ], + [ + "do", + "n" + ], + [ + "do", + "nosi" + ], + [ + "te", + "stu" + ], + [ + "ty", + "kę" + ], + [ + "wy", + "bud" + ], + [ + "wy", + "twór" + ], + [ + "wy", + "jechał" + ], + [ + "wy", + "równa" + ], + [ + "wy", + "słuchał" + ], + [ + "wa", + "go" + ], + [ + "wa", + "kacji" + ], + [ + "re", + "akcji" + ], + [ + "wi", + "ały" + ], + [ + "wi", + "dzieć" + ], + [ + "rzy", + "k" + ], + [ + "by", + "cie" + ], + [ + "ma", + "i" + ], + [ + "da", + "my" + ], + [ + "no", + "gę" + ], + [ + "prze", + "biegu" + ], + [ + "la", + "ski" + ], + [ + "la", + "tar" + ], + [ + "od", + "bio" + ], + [ + "od", + "ległość" + ], + [ + "nia", + "r" + ], + [ + "kie", + "cie" + ], + [ + "pa", + "st" + ], + [ + "pa", + "ny" + ], + [ + "pa", + "nię" + ], + [ + "pa", + "nuje" + ], + [ + "czy", + "stej" + ], + [ + "ce", + "remo" + ], + [ + "pra", + "sa" + ], + [ + "ar", + "mia" + ], + [ + "de", + "ka" + ], + [ + "de", + "ski" + ], + [ + "przy", + "bywa" + ], + [ + "si", + "k" + ], + [ + "si", + "lny" + ], + [ + "sa", + "kra" + ], + [ + "in", + "du" + ], + [ + "in", + "tym" + ], + [ + "in", + "gu" + ], + [ + "we", + "ge" + ], + [ + "we", + "szła" + ], + [ + "ze", + "szy" + ], + [ + "Po", + "ło" + ], + [ + "zy", + "sk" + ], + [ + "zy", + "wały" + ], + [ + "me", + "nu" + ], + [ + "lo", + "ga" + ], + [ + "roz", + "powszech" + ], + [ + "roz", + "grywa" + ], + [ + "os", + "u" + ], + [ + "os", + "ło" + ], + [ + "pod", + "chodzi" + ], + [ + "sie", + "ń" + ], + [ + "sk", + "y" + ], + [ + "ska", + "lę" + ], + [ + "ały", + "by" + ], + [ + "sty", + "kę" + ], + [ + "są", + "siada" + ], + [ + "Je", + "zio" + ], + [ + "tra", + "f" + ], + [ + "czo", + "ło" + ], + [ + "Za", + "j" + ], + [ + "bar", + "w" + ], + [ + "kon", + "tekście" + ], + [ + "nę", + "liśmy" + ], + [ + "zu", + "jący" + ], + [ + "bra", + "cia" + ], + [ + "sko", + "ja" + ], + [ + "Ko", + "le" + ], + [ + "Ko", + "mo" + ], + [ + "gó", + "rach" + ], + [ + "Ma", + "ma" + ], + [ + "Ma", + "gda" + ], + [ + "gło", + "śniej" + ], + [ + "słu", + "chu" + ], + [ + "sią", + "ść" + ], + [ + "ką", + "piel" + ], + [ + "stu", + "dent" + ], + [ + "wz", + "gó" + ], + [ + "wz", + "ór" + ], + [ + "działa", + "cze" + ], + [ + "Ka", + "rola" + ], + [ + "tni", + "cy" + ], + [ + "wier", + "szy" + ], + [ + "usta", + "ch" + ], + [ + "tek", + "stów" + ], + [ + "Ra", + "dzie" + ], + [ + "pły", + "wu" + ], + [ + "zło", + "ści" + ], + [ + "spraw", + "ców" + ], + [ + "mniej", + "szych" + ], + [ + "zw", + "ała" + ], + [ + "pis", + "ała" + ], + [ + "szo", + "nym" + ], + [ + "chę", + "ci" + ], + [ + "dow", + "ski" + ], + [ + "dow", + "ały" + ], + [ + "pisa", + "liśmy" + ], + [ + "nau", + "czyć" + ], + [ + "nau", + "kowych" + ], + [ + "stwo", + "rzenia" + ], + [ + "By", + "li" + ], + [ + "mowa", + "niu" + ], + [ + "świe", + "żo" + ], + [ + "tyw", + "nie" + ], + [ + "zrobi", + "łem" + ], + [ + "chci", + "ało" + ], + [ + "grani", + "cznych" + ], + [ + "fo", + "telu" + ], + [ + "zasa", + "dę" + ], + [ + "Bi", + "uro" + ], + [ + "obec", + "nych" + ], + [ + "wyż", + "szej" + ], + [ + "współ", + "pracę" + ], + [ + "gospodar", + "czą" + ], + [ + "Wa", + "szyng" + ], + [ + "man", + "n" + ], + [ + "kosz", + "tem" + ], + [ + "finans", + "owania" + ], + [ + "naz", + "wie" + ], + [ + "Pola", + "ka" + ], + [ + "Dzie", + "cko" + ], + [ + "szczy", + "cie" + ], + [ + "oce", + "nić" + ], + [ + "nar", + "ko" + ], + [ + "strz", + "ału" + ], + [ + "stwier", + "dzenie" + ], + [ + "służ", + "bie" + ], + [ + "szpita", + "li" + ], + [ + "cen", + "tem" + ], + [ + "ura", + "tować" + ], + [ + "mło", + "do" + ], + [ + "cieka", + "wszy" + ], + [ + "większo", + "ścią" + ], + [ + "czek", + "ała" + ], + [ + "pole", + "cenie" + ], + [ + "wojewódz", + "kich" + ], + [ + "hu", + "mo" + ], + [ + "nadzie", + "je" + ], + [ + "najwięk", + "szą" + ], + [ + "najwięk", + "szej" + ], + [ + "dło", + "nią" + ], + [ + "blo", + "ków" + ], + [ + "prawdzi", + "wą" + ], + [ + "wymaga", + "nia" + ], + [ + "ograni", + "czenia" + ], + [ + "przekona", + "nia" + ], + [ + "ochro", + "nie" + ], + [ + "ńczy", + "k" + ], + [ + "Wię", + "cej" + ], + [ + "znala", + "zło" + ], + [ + "budy", + "nków" + ], + [ + "ide", + "ologi" + ], + [ + "syste", + "matycznie" + ], + [ + "ost", + "re" + ], + [ + "Jo", + "la" + ], + [ + "wido", + "cznie" + ], + [ + "wido", + "czne" + ], + [ + "siedzi", + "bę" + ], + [ + "Ru", + "chu" + ], + [ + "techni", + "cznych" + ], + [ + "wraca", + "m" + ], + [ + "wraca", + "ć" + ], + [ + "genera", + "lny" + ], + [ + "Europej", + "skiego" + ], + [ + "młody", + "m" + ], + [ + "rodzin", + "nych" + ], + [ + "lewi", + "ca" + ], + [ + "pal", + "cem" + ], + [ + "działalności", + "ą" + ], + [ + "zje", + "ść" + ], + [ + "nazwi", + "sk" + ], + [ + "oto", + "czenia" + ], + [ + "nieu", + "f" + ], + [ + "zaję", + "li" + ], + [ + "zwycię", + "z" + ], + [ + "konkre", + "tne" + ], + [ + "chłop", + "cy" + ], + [ + "chłop", + "ców" + ], + [ + "pomysł", + "ów" + ], + [ + "zabi", + "ć" + ], + [ + "noszą", + "c" + ], + [ + "połą", + "czenia" + ], + [ + "katoli", + "ckiego" + ], + [ + "gorą", + "co" + ], + [ + "obli", + "ga" + ], + [ + "aresz", + "tu" + ], + [ + "ofiar", + "ą" + ], + [ + "drob", + "ne" + ], + [ + "archi", + "wum" + ], + [ + "kredy", + "tów" + ], + [ + "Gru", + "pa" + ], + [ + "ćwi", + "czeń" + ], + [ + "nag", + "ród" + ], + [ + "Dru", + "gi" + ], + [ + "Wojewódz", + "kiej" + ], + [ + "Zbignie", + "wa" + ], + [ + "pomaga", + "ć" + ], + [ + "tale", + "nt" + ], + [ + "dochod", + "y" + ], + [ + "odzy", + "ska" + ], + [ + "papiero", + "sy" + ], + [ + "interesu", + "ją" + ], + [ + "ciężar", + "ówki" + ], + [ + "podlega", + "ją" + ], + [ + "zapewnia", + "ją" + ], + [ + "źród", + "ło" + ], + [ + "prag", + "ną" + ], + [ + "ubezpie", + "czenia" + ], + [ + "szó", + "stej" + ], + [ + "prawidł", + "owości" + ], + [ + "znik", + "nął" + ], + [ + "Chło", + "p" + ], + [ + "Nor", + "we" + ], + [ + "umieję", + "tność" + ], + [ + "Wałę", + "sy" + ], + [ + "straj", + "k" + ], + [ + "pasaże", + "r" + ], + [ + "Ur", + "ba" + ], + [ + "sar", + "ia" + ], + [ + "rewolu", + "cji" + ], + [ + "Środ", + "owiska" + ], + [ + "stoli", + "ku" + ], + [ + "ata", + "ku" + ], + [ + "równowa", + "gi" + ], + [ + "legi", + "tyma" + ], + [ + "magi", + "ster" + ], + [ + "DZ", + "IE" + ], + [ + "inspe", + "ktor" + ], + [ + "urlo", + "pu" + ], + [ + "Usta", + "wa" + ], + [ + "potra", + "fię" + ], + [ + "zaku", + "py" + ], + [ + "Szwe", + "cji" + ], + [ + "Ele", + "kt" + ], + [ + "Tere", + "sa" + ], + [ + "dyrekto", + "rem" + ], + [ + "Kod", + "eksu" + ], + [ + "przypomni", + "ał" + ], + [ + "olim", + "pij" + ], + [ + "porzą", + "dek" + ], + [ + "pośpie", + "chu" + ], + [ + "Ire", + "na" + ], + [ + "kalenda", + "rz" + ], + [ + "Wale", + "n" + ], + [ + "probo", + "szcz" + ], + [ + "Wito", + "ld" + ], + [ + "kwesti", + "on" + ], + [ + "Bydgo", + "szczy" + ], + [ + "promieni", + "owania" + ], + [ + "Tłu", + "ma" + ], + [ + "niespo", + "dzian" + ], + [ + "Profe", + "sor" + ], + [ + "gma", + "chu" + ], + [ + "Kance", + "larii" + ], + [ + "błyska", + "wi" + ], + [ + "sponta", + "ni" + ], + [ + "7", + "2" + ], + [ + "7", + "00" + ], + [ + "A", + "pe" + ], + [ + "B", + "W" + ], + [ + "B", + "ą" + ], + [ + "C", + "ał" + ], + [ + "D", + "Y" + ], + [ + "D", + "rew" + ], + [ + "G", + "mina" + ], + [ + "K", + "uro" + ], + [ + "M", + "P" + ], + [ + "N", + "T" + ], + [ + "N", + "SZ" + ], + [ + "O", + "Z" + ], + [ + "O", + "k" + ], + [ + "O", + "soby" + ], + [ + "P", + "ły" + ], + [ + "Q", + "u" + ], + [ + "R", + "an" + ], + [ + "S", + "al" + ], + [ + "V", + "I" + ], + [ + "a", + "st" + ], + [ + "a", + "tra" + ], + [ + "b", + "ri" + ], + [ + "b", + "lem" + ], + [ + "c", + "le" + ], + [ + "d", + "ża" + ], + [ + "e", + "wange" + ], + [ + "f", + "in" + ], + [ + "g", + "nął" + ], + [ + "g", + "iną" + ], + [ + "j", + "ną" + ], + [ + "l", + "t" + ], + [ + "m", + "leka" + ], + [ + "p", + "lą" + ], + [ + "s", + "wa" + ], + [ + "s", + "owy" + ], + [ + "t", + "ła" + ], + [ + "t", + "rium" + ], + [ + "u", + "ry" + ], + [ + "u", + "raz" + ], + [ + "u", + "mów" + ], + [ + "u", + "przed" + ], + [ + "u", + "stro" + ], + [ + "u", + "przej" + ], + [ + "w", + "nik" + ], + [ + "w", + "pad" + ], + [ + "w", + "czym" + ], + [ + "w", + "stąpi" + ], + [ + "w", + "łó" + ], + [ + "ą", + "c" + ], + [ + "ś", + "mia" + ], + [ + "ż", + "nym" + ], + [ + "na", + "kład" + ], + [ + "na", + "pę" + ], + [ + "na", + "szymi" + ], + [ + "ow", + "nych" + ], + [ + "ow", + "nika" + ], + [ + "cz", + "ów" + ], + [ + "st", + "ce" + ], + [ + "nie", + "uda" + ], + [ + "ni", + "s" + ], + [ + "ni", + "sta" + ], + [ + "po", + "j" + ], + [ + "po", + "tom" + ], + [ + "sz", + "we" + ], + [ + "ro", + "le" + ], + [ + "ro", + "dzą" + ], + [ + "ro", + "ck" + ], + [ + "je", + "r" + ], + [ + "rze", + "li" + ], + [ + "rze", + "czach" + ], + [ + "ko", + "lę" + ], + [ + "ka", + "mienia" + ], + [ + "za", + "gu" + ], + [ + "za", + "sob" + ], + [ + "za", + "kocha" + ], + [ + "za", + "tytuł" + ], + [ + "za", + "bytków" + ], + [ + "do", + "ce" + ], + [ + "mi", + "sję" + ], + [ + "wy", + "li" + ], + [ + "wy", + "łu" + ], + [ + "wy", + "kład" + ], + [ + "wy", + "powiada" + ], + [ + "wy", + "chodzą" + ], + [ + "wy", + "stawie" + ], + [ + "wy", + "działu" + ], + [ + "wy", + "robów" + ], + [ + "to", + "rami" + ], + [ + "wa", + "nego" + ], + [ + "wa", + "lory" + ], + [ + "re", + "o" + ], + [ + "re", + "mi" + ], + [ + "ja", + "b" + ], + [ + "wi", + "ono" + ], + [ + "wi", + "dząc" + ], + [ + "że", + "r" + ], + [ + "rzy", + "sta" + ], + [ + "da", + "ry" + ], + [ + "prze", + "żył" + ], + [ + "prze", + "rwał" + ], + [ + "la", + "ny" + ], + [ + "od", + "na" + ], + [ + "od", + "szedł" + ], + [ + "od", + "sło" + ], + [ + "od", + "dziale" + ], + [ + "od", + "twarza" + ], + [ + "nia", + "k" + ], + [ + "dzi", + "my" + ], + [ + "pa", + "ste" + ], + [ + "mo", + "gi" + ], + [ + "mo", + "stu" + ], + [ + "wie", + "cznie" + ], + [ + "ob", + "słu" + ], + [ + "ob", + "jął" + ], + [ + "ru", + "chy" + ], + [ + "tu", + "i" + ], + [ + "tu", + "jąc" + ], + [ + "przy", + "pu" + ], + [ + "przy", + "wró" + ], + [ + "przy", + "ciąga" + ], + [ + "przy", + "niosła" + ], + [ + "przy", + "jechali" + ], + [ + "si", + "ński" + ], + [ + "sa", + "lę" + ], + [ + "pow", + "stało" + ], + [ + "cj", + "um" + ], + [ + "pi", + "ra" + ], + [ + "pi", + "ła" + ], + [ + "pi", + "ński" + ], + [ + "in", + "fra" + ], + [ + "lu", + "ją" + ], + [ + "pie", + "szych" + ], + [ + "ży", + "wa" + ], + [ + "ży", + "łam" + ], + [ + "ży", + "czenie" + ], + [ + "bi", + "ła" + ], + [ + "Po", + "cz" + ], + [ + "Po", + "czu" + ], + [ + "zy", + "wała" + ], + [ + "me", + "li" + ], + [ + "me", + "tro" + ], + [ + "ba", + "ry" + ], + [ + "zna", + "ki" + ], + [ + "zna", + "nego" + ], + [ + "lo", + "ja" + ], + [ + "lo", + "ndy" + ], + [ + "roz", + "pę" + ], + [ + "roz", + "czar" + ], + [ + "roz", + "legł" + ], + [ + "du", + "ję" + ], + [ + "du", + "jemy" + ], + [ + "fi", + "ni" + ], + [ + "su", + "fi" + ], + [ + "sie", + "działa" + ], + [ + "bie", + "c" + ], + [ + "se", + "ktora" + ], + [ + "bu", + "tele" + ], + [ + "powie", + "trz" + ], + [ + "gra", + "tu" + ], + [ + "są", + "dy" + ], + [ + "przed", + "stawienia" + ], + [ + "tra", + "sa" + ], + [ + "ża", + "nia" + ], + [ + "ste", + "n" + ], + [ + "dział", + "ów" + ], + [ + "ok", + "nie" + ], + [ + "czą", + "cych" + ], + [ + "dni", + "ę" + ], + [ + "rza", + "ch" + ], + [ + "Ko", + "per" + ], + [ + "mówi", + "ło" + ], + [ + "nic", + "kiego" + ], + [ + "ką", + "tem" + ], + [ + "fa", + "li" + ], + [ + "nik", + "owi" + ], + [ + "Wy", + "s" + ], + [ + "miej", + "skie" + ], + [ + "miesz", + "kał" + ], + [ + "sia", + "d" + ], + [ + "pła", + "c" + ], + [ + "pła", + "cił" + ], + [ + "samo", + "lot" + ], + [ + "pan", + "cer" + ], + [ + "stro", + "nach" + ], + [ + "dłu", + "ga" + ], + [ + "daw", + "ała" + ], + [ + "daw", + "niej" + ], + [ + "kre", + "m" + ], + [ + "usta", + "wą" + ], + [ + "Ra", + "j" + ], + [ + "spe", + "kt" + ], + [ + "pla", + "ży" + ], + [ + "róż", + "nymi" + ], + [ + "rząd", + "owym" + ], + [ + "Ro", + "ku" + ], + [ + "twa", + "rze" + ], + [ + "Sta", + "rego" + ], + [ + "ha", + "sła" + ], + [ + "mar", + "k" + ], + [ + "mę", + "żem" + ], + [ + "orga", + "nu" + ], + [ + "szko", + "lnych" + ], + [ + "Mar", + "ty" + ], + [ + "były", + "by" + ], + [ + "organi", + "zm" + ], + [ + "godzi", + "na" + ], + [ + "logi", + "czną" + ], + [ + "zale", + "ga" + ], + [ + "ho", + "l" + ], + [ + "mowa", + "ny" + ], + [ + "kolej", + "nej" + ], + [ + "kolej", + "nym" + ], + [ + "poda", + "l" + ], + [ + "włas", + "nością" + ], + [ + "trafi", + "ło" + ], + [ + "proce", + "sy" + ], + [ + "nowa", + "li" + ], + [ + "powod", + "em" + ], + [ + "lep", + "sza" + ], + [ + "szczegó", + "ły" + ], + [ + "kró", + "la" + ], + [ + "pracow", + "ała" + ], + [ + "wej", + "ściem" + ], + [ + "Naj", + "więcej" + ], + [ + "uli", + "ce" + ], + [ + "ser", + "cu" + ], + [ + "Lu", + "bel" + ], + [ + "współ", + "czu" + ], + [ + "powo", + "ły" + ], + [ + "mał", + "ą" + ], + [ + "pli", + "ka" + ], + [ + "proje", + "kty" + ], + [ + "skła", + "du" + ], + [ + "12", + "0" + ], + [ + "minu", + "ty" + ], + [ + "para", + "li" + ], + [ + "ple", + "cach" + ], + [ + "zwyk", + "ły" + ], + [ + "ode", + "zwał" + ], + [ + "oce", + "nie" + ], + [ + "przyję", + "ła" + ], + [ + "funk", + "cjona" + ], + [ + "prawi", + "cy" + ], + [ + "Bar", + "to" + ], + [ + "uzna", + "li" + ], + [ + "części", + "owo" + ], + [ + "języ", + "ków" + ], + [ + "kraj", + "obraz" + ], + [ + "opi", + "sy" + ], + [ + "pozosta", + "li" + ], + [ + "Tu", + "ż" + ], + [ + "pił", + "kę" + ], + [ + "pole", + "g" + ], + [ + "mil", + "czał" + ], + [ + "czyta", + "nie" + ], + [ + "Ze", + "spół" + ], + [ + "prokura", + "tora" + ], + [ + "prowadzo", + "na" + ], + [ + "poważ", + "ny" + ], + [ + "Spo", + "rt" + ], + [ + "Woj", + "cie" + ], + [ + "Ar", + "ty" + ], + [ + "Cie", + "szy" + ], + [ + "Cie", + "chan" + ], + [ + "psy", + "chia" + ], + [ + "wymaga", + "ń" + ], + [ + "ograni", + "czyć" + ], + [ + "liz", + "ować" + ], + [ + "znala", + "zły" + ], + [ + "198", + "4" + ], + [ + "ide", + "al" + ], + [ + "sobo", + "tni" + ], + [ + "przedsiębior", + "ców" + ], + [ + "czwar", + "tej" + ], + [ + "prote", + "sta" + ], + [ + "poło", + "żeniu" + ], + [ + "Au", + "stra" + ], + [ + "rosyj", + "ski" + ], + [ + "struktu", + "rę" + ], + [ + "Osta", + "tnie" + ], + [ + "głu", + "po" + ], + [ + "Stra", + "ż" + ], + [ + "zgło", + "sić" + ], + [ + "zespo", + "ły" + ], + [ + "urzą", + "dzenie" + ], + [ + "socja", + "lizmu" + ], + [ + "eli", + "mina" + ], + [ + "wizy", + "ta" + ], + [ + "Wło", + "ch" + ], + [ + "Każ", + "da" + ], + [ + "Słu", + "p" + ], + [ + "seksual", + "nych" + ], + [ + "seksual", + "nego" + ], + [ + "Świa", + "d" + ], + [ + "odwie", + "dził" + ], + [ + "błę", + "dów" + ], + [ + "sierp", + "niu" + ], + [ + "osiąg", + "nąć" + ], + [ + "postawi", + "ł" + ], + [ + "klie", + "nt" + ], + [ + "sprawo", + "zdanie" + ], + [ + "staro", + "ży" + ], + [ + "wąt", + "pienia" + ], + [ + "pospoli", + "ta" + ], + [ + "przestrze", + "ń" + ], + [ + "Szy", + "b" + ], + [ + "bisku", + "pa" + ], + [ + "odwoła", + "nia" + ], + [ + "prakty", + "ki" + ], + [ + "Inter", + "necie" + ], + [ + "współczes", + "nej" + ], + [ + "Tar", + "no" + ], + [ + "Prokura", + "tor" + ], + [ + "Wia", + "tr" + ], + [ + "kos", + "mo" + ], + [ + "Gó", + "ra" + ], + [ + "biały", + "ch" + ], + [ + "Py", + "tanie" + ], + [ + "gatu", + "nku" + ], + [ + "Izra", + "ela" + ], + [ + "zawia", + "domi" + ], + [ + "długie", + "j" + ], + [ + "zarządza", + "nia" + ], + [ + "Ryszar", + "da" + ], + [ + "pokole", + "nie" + ], + [ + "Szczeci", + "na" + ], + [ + "zastrze", + "żeniem" + ], + [ + "gwaran", + "cji" + ], + [ + "obszar", + "u" + ], + [ + "reprezenta", + "cji" + ], + [ + "epi", + "de" + ], + [ + "Właści", + "ciel" + ], + [ + "Kolej", + "ne" + ], + [ + "Łuka", + "sz" + ], + [ + "resor", + "tu" + ], + [ + "butel", + "kę" + ], + [ + "powtó", + "rzył" + ], + [ + "katastro", + "fy" + ], + [ + "napię", + "cia" + ], + [ + "świade", + "ctwa" + ], + [ + "filozofi", + "i" + ], + [ + "moty", + "wa" + ], + [ + "ścian", + "ę" + ], + [ + "scena", + "riusz" + ], + [ + "Bru", + "kse" + ], + [ + "zwolen", + "ników" + ], + [ + "powierzch", + "nię" + ], + [ + "wygląd", + "ała" + ], + [ + "regular", + "nie" + ], + [ + "mul", + "ti" + ], + [ + "Franci", + "szek" + ], + [ + "wys", + "oką" + ], + [ + "Lubli", + "nie" + ], + [ + "Pała", + "cu" + ], + [ + "sekun", + "d" + ], + [ + "Spotka", + "nie" + ], + [ + "pedago", + "gi" + ], + [ + "Przemy", + "słu" + ], + [ + "transa", + "kcji" + ], + [ + "aku", + "mu" + ], + [ + "Kacz", + "marek" + ], + [ + "Hitle", + "ra" + ], + [ + "dyspozy", + "cji" + ], + [ + "podobie", + "ństwo" + ], + [ + "okupa", + "cji" + ], + [ + "Domi", + "nika" + ], + [ + "as", + "fal" + ], + [ + "parkin", + "gu" + ], + [ + "kance", + "larii" + ], + [ + "rene", + "sans" + ], + [ + "Włodzi", + "mierz" + ], + [ + "protoko", + "łu" + ], + [ + "Ow", + "szem" + ], + [ + "Białym", + "stoku" + ], + [ + "niezwło", + "cznie" + ], + [ + "Sprawo", + "zdanie" + ], + [ + "turnie", + "ju" + ], + [ + "Ina", + "czej" + ], + [ + "Sd", + "RP" + ], + [ + "7", + "1" + ], + [ + "7", + "6" + ], + [ + "A", + "posto" + ], + [ + "B", + "ran" + ], + [ + "D", + "or" + ], + [ + "D", + "wu" + ], + [ + "D", + "uch" + ], + [ + "E", + "fe" + ], + [ + "G", + "łu" + ], + [ + "G", + "wia" + ], + [ + "K", + "U" + ], + [ + "K", + "le" + ], + [ + "K", + "la" + ], + [ + "K", + "lu" + ], + [ + "O", + "de" + ], + [ + "O", + "gro" + ], + [ + "O", + "SP" + ], + [ + "S", + "wo" + ], + [ + "U", + "M" + ], + [ + "U", + "bezpie" + ], + [ + "U", + "dało" + ], + [ + "W", + "prawdzie" + ], + [ + "Z", + "ja" + ], + [ + "b", + "m" + ], + [ + "e", + "ty" + ], + [ + "n", + "d" + ], + [ + "s", + "ała" + ], + [ + "s", + "se" + ], + [ + "s", + "padku" + ], + [ + "t", + "rzą" + ], + [ + "u", + "pad" + ], + [ + "u", + "lubi" + ], + [ + "u", + "słyszałem" + ], + [ + "u", + "wierzyć" + ], + [ + "u", + "mac" + ], + [ + "w", + "sa" + ], + [ + "z", + "ow" + ], + [ + "z", + "różnic" + ], + [ + "Ó", + "W" + ], + [ + "ł", + "owo" + ], + [ + "Ś", + "mier" + ], + [ + "ś", + "rednia" + ], + [ + "st", + "łu" + ], + [ + "st", + "ałej" + ], + [ + "nie", + "wia" + ], + [ + "nie", + "szczęście" + ], + [ + "nie", + "pokój" + ], + [ + "ni", + "orów" + ], + [ + "ra", + "s" + ], + [ + "ra", + "ka" + ], + [ + "ra", + "my" + ], + [ + "po", + "rzu" + ], + [ + "po", + "mimo" + ], + [ + "po", + "spie" + ], + [ + "po", + "mara" + ], + [ + "po", + "dzielić" + ], + [ + "po", + "zostałe" + ], + [ + "sz", + "nu" + ], + [ + "ro", + "dy" + ], + [ + "ro", + "gu" + ], + [ + "ro", + "zebra" + ], + [ + "li", + "wi" + ], + [ + "li", + "by" + ], + [ + "li", + "zuje" + ], + [ + "li", + "dera" + ], + [ + "ko", + "chan" + ], + [ + "ka", + "t" + ], + [ + "ka", + "sa" + ], + [ + "ka", + "pli" + ], + [ + "ka", + "sę" + ], + [ + "ka", + "mera" + ], + [ + "za", + "cie" + ], + [ + "za", + "dać" + ], + [ + "za", + "czną" + ], + [ + "za", + "robić" + ], + [ + "za", + "kupu" + ], + [ + "za", + "pytałem" + ], + [ + "le", + "dwo" + ], + [ + "do", + "stałem" + ], + [ + "do", + "ktry" + ], + [ + "te", + "ł" + ], + [ + "te", + "tów" + ], + [ + "ta", + "cje" + ], + [ + "mi", + "k" + ], + [ + "ty", + "n" + ], + [ + "wy", + "ko" + ], + [ + "wy", + "krzy" + ], + [ + "wy", + "spie" + ], + [ + "wy", + "tłumaczyć" + ], + [ + "re", + "zo" + ], + [ + "re", + "zer" + ], + [ + "ła", + "dne" + ], + [ + "ła", + "pów" + ], + [ + "wi", + "try" + ], + [ + "by", + "najmniej" + ], + [ + "ma", + "li" + ], + [ + "ma", + "rzenia" + ], + [ + "da", + "ty" + ], + [ + "da", + "la" + ], + [ + "no", + "cą" + ], + [ + "prze", + "chod" + ], + [ + "prze", + "pis" + ], + [ + "prze", + "czyta" + ], + [ + "la", + "cję" + ], + [ + "od", + "będą" + ], + [ + "dzi", + "wić" + ], + [ + "pa", + "k" + ], + [ + "pa", + "wi" + ], + [ + "ry", + "m" + ], + [ + "czy", + "ny" + ], + [ + "czy", + "ki" + ], + [ + "ce", + "u" + ], + [ + "mo", + "tyw" + ], + [ + "ło", + "by" + ], + [ + "ob", + "rę" + ], + [ + "ar", + "ów" + ], + [ + "ar", + "che" + ], + [ + "tu", + "re" + ], + [ + "przy", + "wiąza" + ], + [ + "przy", + "pada" + ], + [ + "si", + "łek" + ], + [ + "sa", + "teli" + ], + [ + "pow", + "ą" + ], + [ + "in", + "dek" + ], + [ + "pro", + "fila" + ], + [ + "ży", + "my" + ], + [ + "or", + "to" + ], + [ + "cza", + "ka" + ], + [ + "ba", + "za" + ], + [ + "ba", + "danie" + ], + [ + "zna", + "ków" + ], + [ + "lo", + "sy" + ], + [ + "roz", + "kłada" + ], + [ + "wia", + "ra" + ], + [ + "du", + "sza" + ], + [ + "owi", + "c" + ], + [ + "owi", + "cza" + ], + [ + "gi", + "nie" + ], + [ + "cho", + "rego" + ], + [ + "Na", + "prawdę" + ], + [ + "sza", + "li" + ], + [ + "jed", + "nych" + ], + [ + "praw", + "nej" + ], + [ + "zo", + "n" + ], + [ + "zo", + "o" + ], + [ + "ak", + "ty" + ], + [ + "rzą", + "dem" + ], + [ + "rę", + "cznie" + ], + [ + "kon", + "to" + ], + [ + "kon", + "fi" + ], + [ + "dzo", + "ną" + ], + [ + "dział", + "ał" + ], + [ + "zu", + "ry" + ], + [ + "war", + "gi" + ], + [ + "świa", + "to" + ], + [ + "był", + "eś" + ], + [ + "ńst", + "wu" + ], + [ + "gło", + "sie" + ], + [ + "zi", + "mna" + ], + [ + "kra", + "je" + ], + [ + "19", + "19" + ], + [ + "Ja", + "c" + ], + [ + "Ja", + "giel" + ], + [ + "stra", + "cić" + ], + [ + "fe", + "mini" + ], + [ + "fa", + "któw" + ], + [ + "działa", + "jących" + ], + [ + "Ka", + "sp" + ], + [ + "nię", + "tego" + ], + [ + "Ch", + "ro" + ], + [ + "Wy", + "sta" + ], + [ + "zie", + "nia" + ], + [ + "peł", + "nego" + ], + [ + "two", + "im" + ], + [ + "samo", + "tnie" + ], + [ + "samo", + "chodzie" + ], + [ + "rzu", + "t" + ], + [ + "towa", + "na" + ], + [ + "daw", + "nej" + ], + [ + "jako", + "by" + ], + [ + "dru", + "go" + ], + [ + "kar", + "nego" + ], + [ + "tek", + "stem" + ], + [ + "dro", + "gie" + ], + [ + "Te", + "o" + ], + [ + "tk", + "owym" + ], + [ + "Mo", + "im" + ], + [ + "Mo", + "gą" + ], + [ + "Mo", + "ck" + ], + [ + "Ra", + "dzi" + ], + [ + "Ra", + "czej" + ], + [ + "gru", + "be" + ], + [ + "tere", + "nach" + ], + [ + "śmie", + "je" + ], + [ + "Sta", + "li" + ], + [ + "szu", + "kał" + ], + [ + "Przy", + "zna" + ], + [ + "Wie", + "my" + ], + [ + "szko", + "łę" + ], + [ + "Mar", + "szałek" + ], + [ + "Wi", + "sł" + ], + [ + "Wi", + "dzę" + ], + [ + "Wi", + "działem" + ], + [ + "Ta", + "j" + ], + [ + "Od", + "powiedź" + ], + [ + "sce", + "nie" + ], + [ + "An", + "g" + ], + [ + "resz", + "tki" + ], + [ + "Ty", + "godni" + ], + [ + "preze", + "ntuje" + ], + [ + "właści", + "wej" + ], + [ + "kilka", + "krotnie" + ], + [ + "In", + "ny" + ], + [ + "publi", + "czne" + ], + [ + "jakie", + "kolwiek" + ], + [ + "zach", + "owań" + ], + [ + "wal", + "ka" + ], + [ + "głos", + "owaniu" + ], + [ + "dzieci", + "ństwie" + ], + [ + "nk", + "owy" + ], + [ + "ciąg", + "ną" + ], + [ + "uli", + "cą" + ], + [ + "zio", + "nych" + ], + [ + "15", + "00" + ], + [ + "Lu", + "b" + ], + [ + "gospodar", + "ce" + ], + [ + "Go", + "rz" + ], + [ + "Wo", + "la" + ], + [ + "Gdy", + "ni" + ], + [ + "dra", + "mat" + ], + [ + "przyja", + "cielem" + ], + [ + "głów", + "ne" + ], + [ + "młod", + "ego" + ], + [ + "narod", + "owego" + ], + [ + "zaj", + "mują" + ], + [ + "zmu", + "sza" + ], + [ + "wpły", + "wy" + ], + [ + "wpły", + "wów" + ], + [ + "zwie", + "rzy" + ], + [ + "krót", + "kim" + ], + [ + "przej", + "ście" + ], + [ + "przej", + "ściu" + ], + [ + "pozosta", + "ją" + ], + [ + "Tu", + "sk" + ], + [ + "regu", + "lacji" + ], + [ + "wybor", + "ców" + ], + [ + "spoko", + "jny" + ], + [ + "przyj", + "ść" + ], + [ + "wykona", + "nie" + ], + [ + "prokura", + "turze" + ], + [ + "Ar", + "tur" + ], + [ + "ogro", + "mną" + ], + [ + "Da", + "w" + ], + [ + "obo", + "je" + ], + [ + "wynika", + "jących" + ], + [ + "muzy", + "kę" + ], + [ + "prawdzi", + "wym" + ], + [ + "Sy", + "tua" + ], + [ + "og", + "nia" + ], + [ + "Kości", + "o" + ], + [ + "nowy", + "mi" + ], + [ + "tema", + "tem" + ], + [ + "budy", + "nki" + ], + [ + "198", + "3" + ], + [ + "dokona", + "nia" + ], + [ + "wybra", + "ł" + ], + [ + "zamk", + "nąć" + ], + [ + "win", + "ni" + ], + [ + "Dy", + "rek" + ], + [ + "oka", + "że" + ], + [ + "Europej", + "ska" + ], + [ + "Jednak", + "że" + ], + [ + "zała", + "twie" + ], + [ + "riu", + "szy" + ], + [ + "odpowiedni", + "m" + ], + [ + "system", + "em" + ], + [ + "meto", + "dą" + ], + [ + "zmar", + "łych" + ], + [ + "ber", + "g" + ], + [ + "społecze", + "ństwie" + ], + [ + "ukła", + "dy" + ], + [ + "spowod", + "ować" + ], + [ + "spowod", + "uje" + ], + [ + "zaję", + "ła" + ], + [ + "zaję", + "cie" + ], + [ + "oficja", + "lnych" + ], + [ + "poprzed", + "nich" + ], + [ + "wizy", + "tę" + ], + [ + "wewnętrz", + "ny" + ], + [ + "poinfor", + "mowała" + ], + [ + "Fun", + "kcjonariu" + ], + [ + "oświad", + "czenia" + ], + [ + "Ste", + "fana" + ], + [ + "skó", + "rze" + ], + [ + "skute", + "czne" + ], + [ + "Samo", + "obrony" + ], + [ + "postanowi", + "ła" + ], + [ + "prowadzą", + "cy" + ], + [ + "klie", + "nci" + ], + [ + "kam", + "panię" + ], + [ + "odda", + "li" + ], + [ + "pry", + "mi" + ], + [ + "łóż", + "ko" + ], + [ + "cywi", + "lizacji" + ], + [ + "telefon", + "ów" + ], + [ + "Ślą", + "sk" + ], + [ + "religi", + "jnych" + ], + [ + "prz", + "od" + ], + [ + "obli", + "cza" + ], + [ + "uzasa", + "dnia" + ], + [ + "kopa", + "lni" + ], + [ + "mówie", + "nie" + ], + [ + "Głów", + "nego" + ], + [ + "Głów", + "nym" + ], + [ + "Szy", + "ma" + ], + [ + "zwięk", + "szenie" + ], + [ + "łat", + "we" + ], + [ + "pomy", + "słu" + ], + [ + "pomy", + "sły" + ], + [ + "okrę", + "gu" + ], + [ + "zachod", + "niej" + ], + [ + "zachod", + "nio" + ], + [ + "zim", + "no" + ], + [ + "impre", + "z" + ], + [ + "korzysta", + "nia" + ], + [ + "jeź", + "dzić" + ], + [ + "pras", + "owej" + ], + [ + "owu", + "jąc" + ], + [ + "kos", + "mi" + ], + [ + "wyciąg", + "nąć" + ], + [ + "eks", + "pre" + ], + [ + "zle", + "cenie" + ], + [ + "papiero", + "sa" + ], + [ + "biu", + "rze" + ], + [ + "wysta", + "wę" + ], + [ + "oczeki", + "wanie" + ], + [ + "niesi", + "ono" + ], + [ + "obserw", + "ować" + ], + [ + "chwy", + "cił" + ], + [ + "Grzego", + "rza" + ], + [ + "delega", + "cji" + ], + [ + "cmenta", + "rz" + ], + [ + "sposob", + "u" + ], + [ + "sposob", + "em" + ], + [ + "Rob", + "i" + ], + [ + "przyci", + "sku" + ], + [ + "obowiązu", + "jących" + ], + [ + "Pamię", + "tam" + ], + [ + "argu", + "ment" + ], + [ + "odebra", + "ć" + ], + [ + "napisa", + "ne" + ], + [ + "bieżą", + "co" + ], + [ + "kamie", + "nicy" + ], + [ + "przekro", + "czyć" + ], + [ + "Łuka", + "sze" + ], + [ + "stopni", + "owo" + ], + [ + "odpowia", + "dać" + ], + [ + "internet", + "owej" + ], + [ + "aler", + "gi" + ], + [ + "dyrek", + "cji" + ], + [ + "Zygmu", + "nta" + ], + [ + "łazie", + "nki" + ], + [ + "łazie", + "nce" + ], + [ + "kryzy", + "s" + ], + [ + "weso", + "ło" + ], + [ + "Chce", + "sz" + ], + [ + "Polo", + "nii" + ], + [ + "Ukrai", + "ny" + ], + [ + "dziewczyn", + "ka" + ], + [ + "integra", + "cji" + ], + [ + "uzu", + "pełnia" + ], + [ + "Zakła", + "dy" + ], + [ + "zama", + "chu" + ], + [ + "bran", + "ży" + ], + [ + "postanowie", + "nia" + ], + [ + "bibliote", + "ki" + ], + [ + "partne", + "rem" + ], + [ + "normal", + "nym" + ], + [ + "Ek", + "spe" + ], + [ + "Fir", + "ma" + ], + [ + "Ogólno", + "kształcą" + ], + [ + "inicjaty", + "wy" + ], + [ + "Przypomina", + "m" + ], + [ + "eksplo", + "a" + ], + [ + "podkreśli", + "ł" + ], + [ + "Dona", + "ld" + ], + [ + "Aust", + "rii" + ], + [ + "wiod", + "ą" + ], + [ + "ben", + "zy" + ], + [ + "kape", + "lu" + ], + [ + "tram", + "wa" + ], + [ + "Eko", + "nomi" + ], + [ + "Klo", + "ss" + ], + [ + "przyzwo", + "i" + ], + [ + "inf", + "lacji" + ], + [ + "Wojcie", + "cha" + ], + [ + "!", + "..." + ], + [ + "\"", + ";" + ], + [ + "%", + "," + ], + [ + "-", + "-" + ], + [ + "5", + "1" + ], + [ + "6", + "1" + ], + [ + "8", + "4" + ], + [ + "8", + "6" + ], + [ + "8", + "9" + ], + [ + "9", + "7" + ], + [ + "?", + ")" + ], + [ + "A", + "me" + ], + [ + "B", + "un" + ], + [ + "D", + "V" + ], + [ + "E", + "r" + ], + [ + "E", + "du" + ], + [ + "F", + "u" + ], + [ + "F", + "lo" + ], + [ + "G", + "im" + ], + [ + "G", + "min" + ], + [ + "H", + "y" + ], + [ + "K", + "wia" + ], + [ + "K", + "owali" + ], + [ + "N", + "im" + ], + [ + "O", + "K" + ], + [ + "P", + "lan" + ], + [ + "P", + "uch" + ], + [ + "R", + "S" + ], + [ + "S", + "ku" + ], + [ + "T", + "I" + ], + [ + "W", + "raz" + ], + [ + "W", + "ej" + ], + [ + "W", + "nios" + ], + [ + "Z", + "ga" + ], + [ + "Z", + "dr" + ], + [ + "a", + "nie" + ], + [ + "d", + "robi" + ], + [ + "f", + "fa" + ], + [ + "j", + "skiego" + ], + [ + "m", + "no" + ], + [ + "n", + "sy" + ], + [ + "n", + "óż" + ], + [ + "o", + "środków" + ], + [ + "p", + "ri" + ], + [ + "p", + "rzę" + ], + [ + "p", + "róż" + ], + [ + "p", + "taki" + ], + [ + "r", + "r" + ], + [ + "r", + "ta" + ], + [ + "s", + "pro" + ], + [ + "s", + "nej" + ], + [ + "s", + "pój" + ], + [ + "s", + "próbować" + ], + [ + "t", + "ina" + ], + [ + "u", + "wi" + ], + [ + "u", + "zdrowi" + ], + [ + "w", + "rza" + ], + [ + "w", + "chodzić" + ], + [ + "y", + "o" + ], + [ + "y", + "hym" + ], + [ + "z", + "n" + ], + [ + "z", + "z" + ], + [ + "ó", + "zł" + ], + [ + "ó", + "str" + ], + [ + "ł", + "ód" + ], + [ + "Ż", + "ona" + ], + [ + "na", + "biera" + ], + [ + "ow", + "ce" + ], + [ + "cz", + "wo" + ], + [ + "cz", + "kiem" + ], + [ + "rz", + "ało" + ], + [ + "nie", + "prze" + ], + [ + "nie", + "prawda" + ], + [ + "ni", + "ów" + ], + [ + "ch", + "mury" + ], + [ + "ra", + "cje" + ], + [ + "ra", + "tować" + ], + [ + "po", + "n" + ], + [ + "po", + "ła" + ], + [ + "po", + "ję" + ], + [ + "po", + "trakt" + ], + [ + "po", + "ciąga" + ], + [ + "po", + "rozmawiać" + ], + [ + "po", + "czekać" + ], + [ + "je", + "mu" + ], + [ + "je", + "dzenia" + ], + [ + "li", + "s" + ], + [ + "li", + "stu" + ], + [ + "ko", + "ron" + ], + [ + "ka", + "l" + ], + [ + "ka", + "dr" + ], + [ + "ka", + "mer" + ], + [ + "za", + "wa" + ], + [ + "za", + "ha" + ], + [ + "za", + "uważa" + ], + [ + "za", + "gła" + ], + [ + "za", + "potrzeb" + ], + [ + "za", + "pisy" + ], + [ + "za", + "blo" + ], + [ + "za", + "wód" + ], + [ + "za", + "powiedź" + ], + [ + "do", + "li" + ], + [ + "te", + "czki" + ], + [ + "mi", + "t" + ], + [ + "ty", + "wa" + ], + [ + "ki", + "lkoma" + ], + [ + "wy", + "dłu" + ], + [ + "wy", + "kre" + ], + [ + "wy", + "god" + ], + [ + "wy", + "jechać" + ], + [ + "to", + "ta" + ], + [ + "re", + "krea" + ], + [ + "ma", + "jące" + ], + [ + "ma", + "ri" + ], + [ + "da", + "ny" + ], + [ + "no", + "gach" + ], + [ + "prze", + "ze" + ], + [ + "prze", + "czytać" + ], + [ + "la", + "ka" + ], + [ + "od", + "le" + ], + [ + "nia", + "ne" + ], + [ + "kie", + "rować" + ], + [ + "dzi", + "wa" + ], + [ + "czy", + "tam" + ], + [ + "sta", + "ru" + ], + [ + "sta", + "cje" + ], + [ + "sta", + "tek" + ], + [ + "wie", + "ki" + ], + [ + "wie", + "ży" + ], + [ + "cy", + "n" + ], + [ + "wo", + "zi" + ], + [ + "wo", + "lna" + ], + [ + "ob", + "rzy" + ], + [ + "ar", + "ki" + ], + [ + "przy", + "nieść" + ], + [ + "przy", + "mus" + ], + [ + "mu", + "rów" + ], + [ + "mu", + "jemy" + ], + [ + "pi", + "ng" + ], + [ + "sze", + "wi" + ], + [ + "pie", + "śni" + ], + [ + "ga", + "le" + ], + [ + "bi", + "ny" + ], + [ + "ze", + "ra" + ], + [ + "Po", + "rozumie" + ], + [ + "Po", + "zwo" + ], + [ + "me", + "na" + ], + [ + "ba", + "ga" + ], + [ + "ca", + "l" + ], + [ + "roz", + "bud" + ], + [ + "roz", + "miar" + ], + [ + "wia", + "du" + ], + [ + "pod", + "porząd" + ], + [ + "jak", + "bym" + ], + [ + "su", + "wa" + ], + [ + "su", + "mienia" + ], + [ + "bie", + "gnie" + ], + [ + "Nie", + "mal" + ], + [ + "pu", + "deł" + ], + [ + "bu", + "rzy" + ], + [ + "sk", + "ru" + ], + [ + "praw", + "ę" + ], + [ + "sto", + "j" + ], + [ + "szcze", + "ń" + ], + [ + "tra", + "w" + ], + [ + "ża", + "jące" + ], + [ + "Za", + "to" + ], + [ + "Za", + "czyna" + ], + [ + "bar", + "ba" + ], + [ + "dzo", + "nej" + ], + [ + "dział", + "ki" + ], + [ + "ok", + "nem" + ], + [ + "ok", + "ład" + ], + [ + "al", + "ny" + ], + [ + "czą", + "t" + ], + [ + "owo", + "ce" + ], + [ + "tem", + "pa" + ], + [ + "zu", + "ł" + ], + [ + "cu", + "kier" + ], + [ + "kła", + "dy" + ], + [ + "sko", + "czyć" + ], + [ + "mówi", + "ono" + ], + [ + "To", + "mek" + ], + [ + "Pa", + "u" + ], + [ + "Pa", + "uli" + ], + [ + "ge", + "ntów" + ], + [ + "cią", + "ć" + ], + [ + "Ch", + "odź" + ], + [ + "kole", + "gami" + ], + [ + "żo", + "łą" + ], + [ + "two", + "ją" + ], + [ + "two", + "rzył" + ], + [ + "pła", + "szcz" + ], + [ + "ri", + "ów" + ], + [ + "ri", + "an" + ], + [ + "gro", + "na" + ], + [ + "prac", + "owali" + ], + [ + "koń", + "ców" + ], + [ + "Mo", + "gę" + ], + [ + "ek", + "sport" + ], + [ + "pla", + "nuje" + ], + [ + "um", + "owie" + ], + [ + "zło", + "ść" + ], + [ + "kry", + "teria" + ], + [ + "Ro", + "mana" + ], + [ + "Ro", + "lnictwa" + ], + [ + "szu", + "ki" + ], + [ + "Le", + "ś" + ], + [ + "mniej", + "szą" + ], + [ + "pis", + "m" + ], + [ + "rodzi", + "ła" + ], + [ + "rodzi", + "cami" + ], + [ + "mini", + "mum" + ], + [ + "jedno", + "stka" + ], + [ + "row", + "ały" + ], + [ + "glą", + "dać" + ], + [ + "stawi", + "ł" + ], + [ + "pierw", + "si" + ], + [ + "przeci", + "na" + ], + [ + "dow", + "ódz" + ], + [ + "dź", + "cie" + ], + [ + "osob", + "owych" + ], + [ + "kow", + "skim" + ], + [ + "nau", + "ka" + ], + [ + "nau", + "kę" + ], + [ + "nau", + "czania" + ], + [ + "nau", + "kowców" + ], + [ + "By", + "łem" + ], + [ + "In", + "ne" + ], + [ + "kowa", + "ń" + ], + [ + "poda", + "tki" + ], + [ + "grani", + "cach" + ], + [ + "dia", + "log" + ], + [ + "ciąg", + "nąć" + ], + [ + "nta", + "cji" + ], + [ + "szczegó", + "lną" + ], + [ + "kró", + "tka" + ], + [ + "pracow", + "niczych" + ], + [ + "oba", + "wy" + ], + [ + "sp", + "ło" + ], + [ + "Bi", + "bli" + ], + [ + "pozy", + "cja" + ], + [ + "obie", + "cy" + ], + [ + "obie", + "kt" + ], + [ + "wyso", + "kiego" + ], + [ + "Li", + "p" + ], + [ + "Li", + "gi" + ], + [ + "współ", + "pracowników" + ], + [ + "powo", + "je" + ], + [ + "powo", + "dzeniem" + ], + [ + "poja", + "zdu" + ], + [ + "got", + "owe" + ], + [ + "proje", + "któw" + ], + [ + "czyn", + "sz" + ], + [ + "specja", + "lnego" + ], + [ + "przyja", + "źni" + ], + [ + "poko", + "i" + ], + [ + "Wa", + "w" + ], + [ + "głów", + "ną" + ], + [ + "mor", + "skich" + ], + [ + "czni", + "kiem" + ], + [ + "sło", + "ńcu" + ], + [ + "Może", + "my" + ], + [ + "czeka", + "m" + ], + [ + "czeka", + "jąc" + ], + [ + "obro", + "na" + ], + [ + "Są", + "dzę" + ], + [ + "kształ", + "cenia" + ], + [ + "narod", + "owych" + ], + [ + "długo", + "ść" + ], + [ + "spa", + "cer" + ], + [ + "wspó", + "lnej" + ], + [ + "ode", + "rwa" + ], + [ + "kierow", + "nika" + ], + [ + "mą", + "dro" + ], + [ + "krę", + "gu" + ], + [ + "szan", + "sy" + ], + [ + "jech", + "ały" + ], + [ + "krót", + "kiej" + ], + [ + "szpita", + "l" + ], + [ + "sprawa", + "mi" + ], + [ + "Ros", + "y" + ], + [ + "Ros", + "ją" + ], + [ + "oczy", + "szcza" + ], + [ + "miło", + "ścią" + ], + [ + "związa", + "na" + ], + [ + "słowa", + "mi" + ], + [ + "pole", + "cam" + ], + [ + "twór", + "cze" + ], + [ + "wykona", + "ne" + ], + [ + "osie", + "dlu" + ], + [ + "zwa", + "la" + ], + [ + "histor", + "ią" + ], + [ + "han", + "del" + ], + [ + "Ar", + "ka" + ], + [ + "ktora", + "tu" + ], + [ + "ogro", + "dzie" + ], + [ + "god", + "ności" + ], + [ + "zakoń", + "czenia" + ], + [ + "zakoń", + "czeniu" + ], + [ + "prywa", + "tne" + ], + [ + "pracu", + "jący" + ], + [ + "rob", + "ót" + ], + [ + "rzuca", + "ć" + ], + [ + "przekona", + "niu" + ], + [ + "puści", + "ć" + ], + [ + "198", + "2" + ], + [ + "wybra", + "nych" + ], + [ + "isto", + "cie" + ], + [ + "Ru", + "mu" + ], + [ + "techni", + "czne" + ], + [ + "przestęp", + "ców" + ], + [ + "Ge", + "or" + ], + [ + "genera", + "ła" + ], + [ + "mogli", + "by" + ], + [ + "spi", + "rytu" + ], + [ + "wszel", + "ki" + ], + [ + "rosyj", + "skie" + ], + [ + "opera", + "cja" + ], + [ + "utwo", + "rów" + ], + [ + "pal", + "cami" + ], + [ + "Si", + "kor" + ], + [ + "rozmawia", + "my" + ], + [ + "pój", + "dę" + ], + [ + "efe", + "kcie" + ], + [ + "litera", + "turze" + ], + [ + "warsza", + "wskich" + ], + [ + "artyku", + "łów" + ], + [ + "zespo", + "łem" + ], + [ + "duże", + "go" + ], + [ + "poprzed", + "nim" + ], + [ + "zwycię", + "stwa" + ], + [ + "fizy", + "cznych" + ], + [ + "wewnętrz", + "ne" + ], + [ + "wio", + "nym" + ], + [ + "kart", + "ki" + ], + [ + "poży", + "te" + ], + [ + "wykony", + "wać" + ], + [ + "Ho", + "landii" + ], + [ + "norma", + "lne" + ], + [ + "błę", + "dy" + ], + [ + "francu", + "skich" + ], + [ + "history", + "czne" + ], + [ + "dłuż", + "szy" + ], + [ + "telefo", + "ny" + ], + [ + "fundu", + "sz" + ], + [ + "międzynarod", + "owe" + ], + [ + "nastąpi", + "ła" + ], + [ + "Ślą", + "ska" + ], + [ + "średni", + "o" + ], + [ + "zatrzy", + "my" + ], + [ + "sześć", + "set" + ], + [ + "pozwala", + "ją" + ], + [ + "chciała", + "by" + ], + [ + "zmieni", + "ła" + ], + [ + "zbior", + "ów" + ], + [ + "uzasa", + "dnienia" + ], + [ + "doj", + "rze" + ], + [ + "pacje", + "nta" + ], + [ + "Dru", + "gie" + ], + [ + "Ki", + "j" + ], + [ + "wycie", + "ra" + ], + [ + "gospoda", + "rzy" + ], + [ + "CZ", + "Y" + ], + [ + "fabry", + "ce" + ], + [ + "odwoła", + "nie" + ], + [ + "najwyż", + "sze" + ], + [ + "najwyż", + "szym" + ], + [ + "dowód", + "cy" + ], + [ + "dowód", + "ca" + ], + [ + "zmniej", + "szenie" + ], + [ + "pomyśl", + "ałem" + ], + [ + "współczes", + "nych" + ], + [ + "zastos", + "owanie" + ], + [ + "impre", + "za" + ], + [ + "Wrocła", + "w" + ], + [ + "małże", + "ństwo" + ], + [ + "ryzy", + "ka" + ], + [ + "samorząd", + "owych" + ], + [ + "dochod", + "owego" + ], + [ + "sub", + "stan" + ], + [ + "Gó", + "rze" + ], + [ + "wil", + "got" + ], + [ + "boha", + "tera" + ], + [ + "pała", + "c" + ], + [ + "zaga", + "dnie" + ], + [ + "przyjem", + "ność" + ], + [ + "funda", + "menta" + ], + [ + "pomie", + "szczenia" + ], + [ + "emery", + "tury" + ], + [ + "dostar", + "cza" + ], + [ + "Sło", + "ńca" + ], + [ + "nume", + "rze" + ], + [ + "kolor", + "owe" + ], + [ + "załat", + "wić" + ], + [ + "zaka", + "zu" + ], + [ + "lista", + "ch" + ], + [ + "ambasa", + "dy" + ], + [ + "Henry", + "ka" + ], + [ + "utrzy", + "my" + ], + [ + "mechani", + "zm" + ], + [ + "gl", + "ob" + ], + [ + "odbywa", + "ją" + ], + [ + "Por", + "tu" + ], + [ + "dyspo", + "nuje" + ], + [ + "legł", + "ej" + ], + [ + "skierowa", + "ne" + ], + [ + "proś", + "bą" + ], + [ + "słusz", + "ne" + ], + [ + "zobowiąza", + "ń" + ], + [ + "delika", + "tnie" + ], + [ + "karie", + "ry" + ], + [ + "koryta", + "rzu" + ], + [ + "podejrza", + "nych" + ], + [ + "ewentual", + "nie" + ], + [ + "Rzy", + "mie" + ], + [ + "wyróż", + "nia" + ], + [ + "Często", + "ch" + ], + [ + "techno", + "logii" + ], + [ + "ekra", + "nie" + ], + [ + "studia", + "ch" + ], + [ + "olbrzy", + "mie" + ], + [ + "Trybuna", + "ł" + ], + [ + "Soju", + "sz" + ], + [ + "oł", + "ta" + ], + [ + "prą", + "du" + ], + [ + "reży", + "ser" + ], + [ + "zawo", + "łał" + ], + [ + "rozmowa", + "ch" + ], + [ + "wykształ", + "cenia" + ], + [ + "precy", + "zy" + ], + [ + "Stro", + "n" + ], + [ + "Współ", + "czes" + ], + [ + "Zakopa", + "nem" + ], + [ + "przedsięwzię", + "cia" + ], + [ + "Zdzi", + "sław" + ], + [ + "Decy", + "zja" + ], + [ + "odnale", + "źć" + ], + [ + "okie", + "n" + ], + [ + "piłka", + "rzy" + ], + [ + "poszko", + "dowanych" + ], + [ + "Mag", + "dale" + ], + [ + "Japo", + "nii" + ], + [ + "Plat", + "formy" + ], + [ + "schroni", + "ska" + ], + [ + "odwro", + "tnie" + ], + [ + "Kongre", + "su" + ], + [ + "Bole", + "sława" + ], + [ + "Sztu", + "ki" + ], + [ + "Raci", + "bo" + ], + [ + "sprzeciw", + "u" + ], + [ + "poszuki", + "wania" + ], + [ + "Dale", + "j" + ], + [ + "oznaj", + "mił" + ], + [ + "semina", + "rium" + ], + [ + "Mosk", + "wy" + ], + [ + "Jeroz", + "oli" + ], + [ + "Jadwi", + "ga" + ], + [ + "ptak", + "ów" + ], + [ + "dysko", + "te" + ], + [ + "niejedno", + "krotnie" + ], + [ + "zaczą", + "łem" + ], + [ + "zega", + "rek" + ], + [ + "mene", + "dże" + ], + [ + "egzy", + "sten" + ], + [ + "Brukse", + "li" + ], + [ + "Ang", + "licy" + ], + [ + "%", + "." + ], + [ + ".", + "-" + ], + [ + "5", + "8" + ], + [ + "7", + "3" + ], + [ + "8", + "2" + ], + [ + "9", + "2" + ], + [ + "B", + "E" + ], + [ + "B", + "on" + ], + [ + "E", + "we" + ], + [ + "G", + "I" + ], + [ + "G", + "er" + ], + [ + "I", + "wo" + ], + [ + "K", + "rem" + ], + [ + "L", + "au" + ], + [ + "M", + "Y" + ], + [ + "M", + "ała" + ], + [ + "M", + "ek" + ], + [ + "N", + "y" + ], + [ + "O", + "le" + ], + [ + "O", + "kazuje" + ], + [ + "P", + "en" + ], + [ + "S", + "pa" + ], + [ + "S", + "en" + ], + [ + "S", + "DP" + ], + [ + "T", + "P" + ], + [ + "T", + "ob" + ], + [ + "U", + "waga" + ], + [ + "W", + "er" + ], + [ + "W", + "ciąż" + ], + [ + "Z", + "ało" + ], + [ + "]", + "." + ], + [ + "a", + "cha" + ], + [ + "a", + "ktu" + ], + [ + "a", + "fry" + ], + [ + "b", + "ka" + ], + [ + "c", + "ó" + ], + [ + "f", + "ron" + ], + [ + "g", + "war" + ], + [ + "g", + "mach" + ], + [ + "h", + "ek" + ], + [ + "i", + "gno" + ], + [ + "m", + "ałem" + ], + [ + "m", + "ową" + ], + [ + "r", + "nie" + ], + [ + "s", + "cha" + ], + [ + "s", + "ha" + ], + [ + "s", + "przeci" + ], + [ + "t", + "ałem" + ], + [ + "u", + "szy" + ], + [ + "u", + "sy" + ], + [ + "u", + "pał" + ], + [ + "w", + "ku" + ], + [ + "w", + "czego" + ], + [ + "Ł", + "y" + ], + [ + "Ś", + "wią" + ], + [ + "ś", + "rednie" + ], + [ + "ś", + "redniej" + ], + [ + "na", + "stego" + ], + [ + "na", + "wzajem" + ], + [ + "ow", + "c" + ], + [ + "cz", + "wór" + ], + [ + "st", + "rą" + ], + [ + "nie", + "na" + ], + [ + "nie", + "sam" + ], + [ + "nie", + "dźwie" + ], + [ + "ni", + "cza" + ], + [ + "ra", + "por" + ], + [ + "po", + "p" + ], + [ + "po", + "bra" + ], + [ + "po", + "dar" + ], + [ + "po", + "grani" + ], + [ + "po", + "została" + ], + [ + "po", + "pełnił" + ], + [ + "po", + "twor" + ], + [ + "po", + "równy" + ], + [ + "sz", + "kła" + ], + [ + "sz", + "ką" + ], + [ + "je", + "wskiego" + ], + [ + "rze", + "k" + ], + [ + "ka", + "p" + ], + [ + "ka", + "pu" + ], + [ + "ka", + "wale" + ], + [ + "za", + "n" + ], + [ + "za", + "ro" + ], + [ + "za", + "pi" + ], + [ + "za", + "cją" + ], + [ + "za", + "pamię" + ], + [ + "za", + "wartości" + ], + [ + "za", + "wartość" + ], + [ + "za", + "licza" + ], + [ + "za", + "gwarant" + ], + [ + "le", + "śni" + ], + [ + "le", + "żała" + ], + [ + "do", + "mek" + ], + [ + "do", + "rośli" + ], + [ + "do", + "stałam" + ], + [ + "ta", + "bu" + ], + [ + "mi", + "ły" + ], + [ + "mi", + "niony" + ], + [ + "ty", + "się" + ], + [ + "ki", + "no" + ], + [ + "wy", + "trzy" + ], + [ + "wy", + "powiedzia" + ], + [ + "re", + "ż" + ], + [ + "re", + "forma" + ], + [ + "re", + "form" + ], + [ + "ja", + "ć" + ], + [ + "wi", + "onych" + ], + [ + "wi", + "rtu" + ], + [ + "ma", + "rz" + ], + [ + "ma", + "ka" + ], + [ + "da", + "tę" + ], + [ + "prze", + "cie" + ], + [ + "prze", + "miesz" + ], + [ + "prze", + "daw" + ], + [ + "prze", + "chodzą" + ], + [ + "prze", + "prowadzenia" + ], + [ + "od", + "se" + ], + [ + "od", + "były" + ], + [ + "od", + "dał" + ], + [ + "od", + "padów" + ], + [ + "nia", + "ka" + ], + [ + "nia", + "ny" + ], + [ + "pa", + "ne" + ], + [ + "ry", + "k" + ], + [ + "ry", + "n" + ], + [ + "ku", + "jących" + ], + [ + "ce", + "sarza" + ], + [ + "mo", + "sze" + ], + [ + "wie", + "ść" + ], + [ + "cie", + "nia" + ], + [ + "dy", + "skre" + ], + [ + "my", + "m" + ], + [ + "ob", + "la" + ], + [ + "ru", + "ty" + ], + [ + "ru", + "cha" + ], + [ + "przy", + "był" + ], + [ + "przy", + "bli" + ], + [ + "si", + "lnie" + ], + [ + "in", + "cy" + ], + [ + "in", + "styn" + ], + [ + "in", + "tui" + ], + [ + "lu", + "bel" + ], + [ + "we", + "ni" + ], + [ + "we", + "szli" + ], + [ + "we", + "dle" + ], + [ + "bi", + "je" + ], + [ + "bi", + "lan" + ], + [ + "ze", + "j" + ], + [ + "ze", + "w" + ], + [ + "co", + "ną" + ], + [ + "zy", + "wali" + ], + [ + "me", + "ld" + ], + [ + "zna", + "li" + ], + [ + "skie", + "rował" + ], + [ + "bo", + "ją" + ], + [ + "roz", + "kaz" + ], + [ + "roz", + "woj" + ], + [ + "roz", + "patrywa" + ], + [ + "wia", + "nia" + ], + [ + "du", + "chu" + ], + [ + "pod", + "pisy" + ], + [ + "sy", + "p" + ], + [ + "sy", + "nów" + ], + [ + "fi", + "i" + ], + [ + "su", + "row" + ], + [ + "se", + "ra" + ], + [ + "se", + "rem" + ], + [ + "an", + "te" + ], + [ + "bu", + "ntu" + ], + [ + "wię", + "źni" + ], + [ + "ało", + "ść" + ], + [ + "sza", + "ć" + ], + [ + "sty", + "pen" + ], + [ + "sto", + "czni" + ], + [ + "zo", + "ru" + ], + [ + "Za", + "ch" + ], + [ + "Za", + "pew" + ], + [ + "Za", + "pyta" + ], + [ + "Za", + "pewne" + ], + [ + "kon", + "gre" + ], + [ + "kon", + "wencji" + ], + [ + "bez", + "kar" + ], + [ + "gu", + "zi" + ], + [ + "dni", + "k" + ], + [ + "dni", + "ków" + ], + [ + "war", + "ty" + ], + [ + "świa", + "teł" + ], + [ + "Ko", + "l" + ], + [ + "Ko", + "lum" + ], + [ + "mówi", + "liśmy" + ], + [ + "był", + "ej" + ], + [ + "zi", + "ma" + ], + [ + "nic", + "kiej" + ], + [ + "działa", + "ch" + ], + [ + "Ka", + "to" + ], + [ + "nię", + "ci" + ], + [ + "nię", + "tym" + ], + [ + "robi", + "ła" + ], + [ + "pol", + "sce" + ], + [ + "two", + "ry" + ], + [ + "zd", + "raj" + ], + [ + "gro", + "b" + ], + [ + "gro", + "nie" + ], + [ + "była", + "ś" + ], + [ + "uro", + "dził" + ], + [ + "tk", + "owy" + ], + [ + "koń", + "czą" + ], + [ + "Ra", + "zem" + ], + [ + "lnie", + "nie" + ], + [ + "gru", + "by" + ], + [ + "tru", + "m" + ], + [ + "tere", + "nów" + ], + [ + "zło", + "tego" + ], + [ + "zło", + "żone" + ], + [ + "spraw", + "nie" + ], + [ + "myś", + "lenie" + ], + [ + "ha", + "li" + ], + [ + "ha", + "la" + ], + [ + "mar", + "gine" + ], + [ + "orga", + "ny" + ], + [ + "szko", + "dy" + ], + [ + "powia", + "dać" + ], + [ + "Sz", + "koła" + ], + [ + "żą", + "cy" + ], + [ + "żą", + "danie" + ], + [ + "środ", + "kiem" + ], + [ + "pisa", + "rzy" + ], + [ + "kla", + "sa" + ], + [ + "woj", + "sko" + ], + [ + "organi", + "zmu" + ], + [ + "osob", + "owa" + ], + [ + "przeciw", + "ny" + ], + [ + "Pro", + "f" + ], + [ + "Pro", + "blem" + ], + [ + "znaj", + "dowała" + ], + [ + "zale", + "ca" + ], + [ + "ho", + "ry" + ], + [ + "sły", + "szę" + ], + [ + "ludzi", + "ach" + ], + [ + "kowa", + "no" + ], + [ + "nios", + "ło" + ], + [ + "zach", + "owuje" + ], + [ + "włas", + "ność" + ], + [ + "głos", + "ował" + ], + [ + "gospo", + "dy" + ], + [ + "moc", + "ar" + ], + [ + "dzieci", + "ństwa" + ], + [ + "nk", + "owe" + ], + [ + "trafi", + "ły" + ], + [ + "ciąg", + "nie" + ], + [ + "ciąg", + "nęła" + ], + [ + "oba", + "wia" + ], + [ + "Bi", + "ało" + ], + [ + "sytua", + "cje" + ], + [ + "Li", + "sta" + ], + [ + "licz", + "bie" + ], + [ + "powo", + "dzenie" + ], + [ + "kont", + "rak" + ], + [ + "got", + "ować" + ], + [ + "ostatni", + "ą" + ], + [ + "doty", + "czyć" + ], + [ + "Gdy", + "bym" + ], + [ + "przedstawi", + "ony" + ], + [ + "skła", + "dania" + ], + [ + "którego", + "ś" + ], + [ + "minu", + "s" + ], + [ + "głów", + "nej" + ], + [ + "dług", + "ów" + ], + [ + "począ", + "tkiem" + ], + [ + "czni", + "ki" + ], + [ + "ucze", + "ń" + ], + [ + "por", + "no" + ], + [ + "tera", + "peu" + ], + [ + "lan", + "dia" + ], + [ + "polity", + "k" + ], + [ + "kosz", + "tować" + ], + [ + "pią", + "ł" + ], + [ + "ple", + "cy" + ], + [ + "ple", + "ca" + ], + [ + "part", + "ie" + ], + [ + "obro", + "ńcy" + ], + [ + "pej", + "za" + ], + [ + "Pola", + "kiem" + ], + [ + "Dzie", + "cka" + ], + [ + "Be", + "ata" + ], + [ + "mian", + "owicie" + ], + [ + "kształ", + "cie" + ], + [ + "wspó", + "lnym" + ], + [ + "zaj", + "mować" + ], + [ + "kierow", + "nictwo" + ], + [ + "czar", + "na" + ], + [ + "czar", + "ną" + ], + [ + "loka", + "lne" + ], + [ + "zwie", + "rza" + ], + [ + "strz", + "ały" + ], + [ + "bry", + "ga" + ], + [ + "zależ", + "nie" + ], + [ + "przej", + "ścia" + ], + [ + "pozna", + "nia" + ], + [ + "sztu", + "kę" + ], + [ + "miło", + "sier" + ], + [ + "twór", + "cy" + ], + [ + "wybor", + "cze" + ], + [ + "wybor", + "czym" + ], + [ + "kli", + "na" + ], + [ + "bieg", + "ną" + ], + [ + "Woj", + "ska" + ], + [ + "Me", + "dia" + ], + [ + "Da", + "j" + ], + [ + "ameryka", + "ńska" + ], + [ + "ameryka", + "ńskie" + ], + [ + "zakoń", + "czyć" + ], + [ + "zakoń", + "czyła" + ], + [ + "obo", + "zie" + ], + [ + "rodza", + "je" + ], + [ + "PR", + "ZY" + ], + [ + "wartości", + "owych" + ], + [ + "prawdzi", + "wa" + ], + [ + "otwar", + "ta" + ], + [ + "port", + "fe" + ], + [ + "kwest", + "ie" + ], + [ + "patrzy", + "li" + ], + [ + "isto", + "tnie" + ], + [ + "poczu", + "ł" + ], + [ + "siedzi", + "bą" + ], + [ + "sfe", + "ry" + ], + [ + "Pow", + "szech" + ], + [ + "dosta", + "je" + ], + [ + "poło", + "żona" + ], + [ + "dziw", + "ny" + ], + [ + "Au", + "tor" + ], + [ + "postęp", + "owaniu" + ], + [ + "opera", + "cję" + ], + [ + "dowie", + "dział" + ], + [ + "trady", + "cyjnie" + ], + [ + "riu", + "sza" + ], + [ + "znajo", + "mość" + ], + [ + "ofe", + "rt" + ], + [ + "żołnie", + "rza" + ], + [ + "Bę", + "dziemy" + ], + [ + "artyku", + "le" + ], + [ + "lip", + "cu" + ], + [ + "osobi", + "stych" + ], + [ + "rozpoczę", + "ły" + ], + [ + "rozpoczę", + "cia" + ], + [ + "uczu", + "ci" + ], + [ + "boga", + "ty" + ], + [ + "zaba", + "w" + ], + [ + "zaba", + "wa" + ], + [ + "instytu", + "cja" + ], + [ + "fizy", + "cznej" + ], + [ + "eta", + "pie" + ], + [ + "kart", + "kę" + ], + [ + "rozpa", + "czy" + ], + [ + "przedmio", + "tu" + ], + [ + "dziewczy", + "ną" + ], + [ + "dziewczy", + "nki" + ], + [ + "usu", + "nąć" + ], + [ + "Oj", + "ca" + ], + [ + "odpowiada", + "ją" + ], + [ + "fundu", + "sze" + ], + [ + "poświę", + "cić" + ], + [ + "religi", + "jne" + ], + [ + "is", + "lam" + ], + [ + "spodzie", + "wa" + ], + [ + "drob", + "nych" + ], + [ + "staro", + "sta" + ], + [ + "bank", + "ru" + ], + [ + "wąt", + "pli" + ], + [ + "kwo", + "ta" + ], + [ + "spoj", + "rzeniem" + ], + [ + "Głów", + "ny" + ], + [ + "atmosfe", + "rę" + ], + [ + "handl", + "owych" + ], + [ + "MO", + "N" + ], + [ + "nazw", + "ał" + ], + [ + "far", + "tu" + ], + [ + "konsu", + "lta" + ], + [ + "przeka", + "zywa" + ], + [ + "uczestni", + "czył" + ], + [ + "zagra", + "ża" + ], + [ + "fabry", + "ka" + ], + [ + "fry", + "zje" + ], + [ + "zachod", + "nich" + ], + [ + "Wojewódz", + "ki" + ], + [ + "impre", + "zie" + ], + [ + "impre", + "zę" + ], + [ + "ruszy", + "ła" + ], + [ + "Gie", + "r" + ], + [ + "kapita", + "n" + ], + [ + "egza", + "mi" + ], + [ + "obja", + "wy" + ], + [ + "wysta", + "wy" + ], + [ + "wywia", + "d" + ], + [ + "spó", + "dni" + ], + [ + "boi", + "sku" + ], + [ + "Czar", + "ne" + ], + [ + "wspani", + "ałe" + ], + [ + "drog", + "owego" + ], + [ + "ubezpie", + "czeń" + ], + [ + "porówna", + "ć" + ], + [ + "szacu", + "nku" + ], + [ + "pozytyw", + "nie" + ], + [ + "wierz", + "ch" + ], + [ + "podsta", + "wę" + ], + [ + "sposob", + "ów" + ], + [ + "mechani", + "z" + ], + [ + "indywidual", + "nych" + ], + [ + "telewizy", + "jnych" + ], + [ + "wsty", + "d" + ], + [ + "usły", + "szeć" + ], + [ + "epi", + "z" + ], + [ + "upły", + "wie" + ], + [ + "upły", + "wem" + ], + [ + "skra", + "dzi" + ], + [ + "Człowie", + "ka" + ], + [ + "chor", + "ób" + ], + [ + "radziec", + "kich" + ], + [ + "Lep", + "pera" + ], + [ + "budowla", + "nych" + ], + [ + "mary", + "na" + ], + [ + "urlo", + "p" + ], + [ + "herba", + "ty" + ], + [ + "herba", + "tę" + ], + [ + "patro", + "l" + ], + [ + "Rzy", + "mu" + ], + [ + "brzu", + "ch" + ], + [ + "miaste", + "czka" + ], + [ + "procedu", + "ry" + ], + [ + "zarabia", + "ć" + ], + [ + "Zu", + "pełnie" + ], + [ + "narzę", + "dzia" + ], + [ + "agre", + "sji" + ], + [ + "Włady", + "sława" + ], + [ + "uśmie", + "cha" + ], + [ + "parlamentar", + "nych" + ], + [ + "mane", + "w" + ], + [ + "przywi", + "lej" + ], + [ + "przedstawiciela", + "mi" + ], + [ + "Kont", + "roli" + ], + [ + "homo", + "seksuali" + ], + [ + "złu", + "dzeń" + ], + [ + "biało", + "sto" + ], + [ + "Począ", + "tek" + ], + [ + "Hele", + "na" + ], + [ + "Uni", + "ver" + ], + [ + "Afry", + "ki" + ], + [ + "Oli", + "m" + ], + [ + "powstrzy", + "mać" + ], + [ + "syl", + "wet" + ], + [ + "Białego", + "stoku" + ], + [ + "harmo", + "nii" + ], + [ + "Opie", + "ki" + ], + [ + "głębie", + "j" + ], + [ + "ama", + "tor" + ], + [ + "Nadz", + "or" + ], + [ + "Expre", + "ss" + ], + [ + "Ag", + "nus" + ], + [ + "ugrupowa", + "ń" + ], + [ + "stadio", + "nie" + ], + [ + "odrob", + "inę" + ], + [ + "Zasta", + "nawia" + ], + [ + "pomara", + "ńcz" + ], + [ + "Funkcjonariu", + "sze" + ], + [ + "czwo", + "ro" + ], + [ + "Portu", + "ga" + ], + [ + "afry", + "ka" + ], + [ + "\"", + ")." + ], + [ + "9", + "1" + ], + [ + "A", + "K" + ], + [ + "B", + "C" + ], + [ + "B", + "M" + ], + [ + "C", + "lin" + ], + [ + "E", + "gip" + ], + [ + "F", + "N" + ], + [ + "G", + "ale" + ], + [ + "I", + "N" + ], + [ + "K", + "rze" + ], + [ + "L", + "os" + ], + [ + "L", + "PR" + ], + [ + "O", + "czy" + ], + [ + "O", + "cho" + ], + [ + "S", + "ko" + ], + [ + "S", + "mo" + ], + [ + "S", + "mu" + ], + [ + "T", + "obie" + ], + [ + "T", + "rady" + ], + [ + "U", + "P" + ], + [ + "U", + "l" + ], + [ + "U", + "zna" + ], + [ + "U", + "czni" + ], + [ + "U", + "roczy" + ], + [ + "W", + "ska" + ], + [ + "W", + "łod" + ], + [ + "X", + "III" + ], + [ + "Z", + "wo" + ], + [ + "Z", + "bli" + ], + [ + "Z", + "mar" + ], + [ + "a", + "sy" + ], + [ + "d", + "ność" + ], + [ + "e", + "u" + ], + [ + "e", + "dy" + ], + [ + "k", + "cyjne" + ], + [ + "l", + "li" + ], + [ + "l", + "ników" + ], + [ + "o", + "z" + ], + [ + "o", + "procent" + ], + [ + "p", + "sem" + ], + [ + "r", + "skiej" + ], + [ + "t", + "he" + ], + [ + "u", + "k" + ], + [ + "u", + "stanowi" + ], + [ + "u", + "zgodnie" + ], + [ + "u", + "wierzy" + ], + [ + "u", + "regul" + ], + [ + "w", + "ni" + ], + [ + "w", + "tor" + ], + [ + "w", + "czej" + ], + [ + "z", + "bie" + ], + [ + "z", + "bę" + ], + [ + "z", + "łą" + ], + [ + "z", + "łym" + ], + [ + "ż", + "ką" + ], + [ + "na", + "f" + ], + [ + "na", + "cji" + ], + [ + "na", + "stawi" + ], + [ + "na", + "bywa" + ], + [ + "na", + "dej" + ], + [ + "cz", + "nicy" + ], + [ + "st", + "owie" + ], + [ + "nie", + "k" + ], + [ + "nie", + "jako" + ], + [ + "nie", + "szczę" + ], + [ + "nie", + "zadowo" + ], + [ + "nie", + "chęć" + ], + [ + "ni", + "owe" + ], + [ + "ni", + "owy" + ], + [ + "ni", + "zmu" + ], + [ + "ni", + "szczy" + ], + [ + "ch", + "rz" + ], + [ + "ra", + "portu" + ], + [ + "po", + "pa" + ], + [ + "po", + "rywa" + ], + [ + "po", + "god" + ], + [ + "po", + "jechał" + ], + [ + "po", + "trą" + ], + [ + "po", + "psu" + ], + [ + "po", + "grą" + ], + [ + "dz", + "ały" + ], + [ + "li", + "te" + ], + [ + "go", + "ni" + ], + [ + "rze", + "te" + ], + [ + "ka", + "że" + ], + [ + "za", + "k" + ], + [ + "za", + "kaza" + ], + [ + "za", + "spoko" + ], + [ + "za", + "pomina" + ], + [ + "za", + "dekla" + ], + [ + "za", + "szczyt" + ], + [ + "le", + "ktu" + ], + [ + "le", + "wą" + ], + [ + "le", + "wym" + ], + [ + "do", + "by" + ], + [ + "do", + "szedł" + ], + [ + "te", + "ty" + ], + [ + "mi", + "ałe" + ], + [ + "mi", + "nął" + ], + [ + "wy", + "naj" + ], + [ + "wy", + "mog" + ], + [ + "wy", + "chy" + ], + [ + "wy", + "wal" + ], + [ + "wy", + "produ" + ], + [ + "wy", + "powiedzieć" + ], + [ + "wy", + "mag" + ], + [ + "wy", + "odręb" + ], + [ + "wy", + "remont" + ], + [ + "wy", + "jeździe" + ], + [ + "re", + "per" + ], + [ + "re", + "wicz" + ], + [ + "re", + "tory" + ], + [ + "wi", + "ch" + ], + [ + "wi", + "gi" + ], + [ + "wi", + "ński" + ], + [ + "wi", + "zji" + ], + [ + "wi", + "ndy" + ], + [ + "ma", + "zowie" + ], + [ + "da", + "na" + ], + [ + "no", + "gą" + ], + [ + "prze", + "szcze" + ], + [ + "prze", + "syła" + ], + [ + "owa", + "nymi" + ], + [ + "la", + "da" + ], + [ + "la", + "zł" + ], + [ + "od", + "pa" + ], + [ + "od", + "być" + ], + [ + "od", + "nosi" + ], + [ + "od", + "mówił" + ], + [ + "od", + "miany" + ], + [ + "nia", + "rz" + ], + [ + "pa", + "to" + ], + [ + "pa", + "ster" + ], + [ + "ku", + "ry" + ], + [ + "czy", + "je" + ], + [ + "dzie", + "cia" + ], + [ + "ce", + "mu" + ], + [ + "ce", + "nas" + ], + [ + "sta", + "rą" + ], + [ + "sta", + "nęła" + ], + [ + "wie", + "ża" + ], + [ + "cy", + "klu" + ], + [ + "cze", + "b" + ], + [ + "cie", + "lom" + ], + [ + "dy", + "spon" + ], + [ + "dy", + "misji" + ], + [ + "mie", + "l" + ], + [ + "ści", + "ś" + ], + [ + "ar", + "d" + ], + [ + "ar", + "cha" + ], + [ + "tu", + "jemy" + ], + [ + "przy", + "się" + ], + [ + "przy", + "wią" + ], + [ + "szy", + "ję" + ], + [ + "si", + "lna" + ], + [ + "pi", + "n" + ], + [ + "in", + "t" + ], + [ + "in", + "ga" + ], + [ + "lu", + "st" + ], + [ + "lu", + "du" + ], + [ + "pie", + "niem" + ], + [ + "we", + "ren" + ], + [ + "ży", + "jemy" + ], + [ + "bi", + "i" + ], + [ + "ze", + "staw" + ], + [ + "Po", + "sta" + ], + [ + "Po", + "stęp" + ], + [ + "Po", + "mysł" + ], + [ + "zy", + "wało" + ], + [ + "ca", + "le" + ], + [ + "lo", + "tu" + ], + [ + "bo", + "je" + ], + [ + "bo", + "ju" + ], + [ + "roz", + "dzie" + ], + [ + "roz", + "dział" + ], + [ + "wia", + "tru" + ], + [ + "nego", + "cj" + ], + [ + "ró", + "z" + ], + [ + "ju", + "ry" + ], + [ + "sie", + "dli" + ], + [ + "se", + "lek" + ], + [ + "an", + "ki" + ], + [ + "Nie", + "pod" + ], + [ + "pu", + "sta" + ], + [ + "bu", + "s" + ], + [ + "bu", + "rz" + ], + [ + "praw", + "nego" + ], + [ + "gra", + "mu" + ], + [ + "przez", + "wycię" + ], + [ + "nu", + "jąc" + ], + [ + "nu", + "jemy" + ], + [ + "rów", + "ie" + ], + [ + "rzą", + "dzi" + ], + [ + "rowa", + "no" + ], + [ + "ste", + "reo" + ], + [ + "kon", + "centra" + ], + [ + "cia", + "mi" + ], + [ + "al", + "terna" + ], + [ + "tem", + "po" + ], + [ + "będzie", + "cie" + ], + [ + "Ko", + "lo" + ], + [ + "so", + "cjo" + ], + [ + "gło", + "śnie" + ], + [ + "zi", + "mą" + ], + [ + "kra", + "wa" + ], + [ + "rod", + "ą" + ], + [ + "ge", + "nów" + ], + [ + "sku", + "pia" + ], + [ + "wz", + "boga" + ], + [ + "fa", + "j" + ], + [ + "nię", + "tej" + ], + [ + "Wy", + "dział" + ], + [ + "Wy", + "kona" + ], + [ + "owania", + "ch" + ], + [ + "pad", + "li" + ], + [ + "stan", + "ów" + ], + [ + "czu", + "j" + ], + [ + "miesz", + "k" + ], + [ + "miesz", + "czą" + ], + [ + "two", + "rów" + ], + [ + "two", + "jego" + ], + [ + "gie", + "j" + ], + [ + "ri", + "ca" + ], + [ + "samo", + "tności" + ], + [ + "zost", + "ałem" + ], + [ + "wod", + "nej" + ], + [ + "towa", + "niem" + ], + [ + "dzą", + "cych" + ], + [ + "daw", + "ało" + ], + [ + "uro", + "dziła" + ], + [ + "łą", + "czyć" + ], + [ + "kar", + "ka" + ], + [ + "Ra", + "dę" + ], + [ + "gru", + "ntu" + ], + [ + "par", + "ł" + ], + [ + "par", + "king" + ], + [ + "pla", + "ka" + ], + [ + "zło", + "ty" + ], + [ + "zło", + "żenia" + ], + [ + "tro", + "szkę" + ], + [ + "Sta", + "ra" + ], + [ + "szu", + "fla" + ], + [ + "zda", + "rzyło" + ], + [ + "szko", + "lne" + ], + [ + "waż", + "ną" + ], + [ + "powia", + "tów" + ], + [ + "jedno", + "raz" + ], + [ + "row", + "ało" + ], + [ + "musi", + "ały" + ], + [ + "Wi", + "A" + ], + [ + "Wi", + "t" + ], + [ + "Wi", + "sły" + ], + [ + "sce", + "p" + ], + [ + "wyda", + "ne" + ], + [ + "infor", + "mował" + ], + [ + "stos", + "owane" + ], + [ + "An", + "ka" + ], + [ + "pisa", + "rza" + ], + [ + "kla", + "sztor" + ], + [ + "Jak", + "że" + ], + [ + "osob", + "owość" + ], + [ + "ór", + "ka" + ], + [ + "znaj", + "dował" + ], + [ + "nau", + "gu" + ], + [ + "nau", + "kowej" + ], + [ + "właści", + "wych" + ], + [ + "chwi", + "le" + ], + [ + "stwo", + "rzył" + ], + [ + "kowa", + "ną" + ], + [ + "świad", + "czą" + ], + [ + "ński", + "mi" + ], + [ + "grani", + "ca" + ], + [ + "Pra", + "dze" + ], + [ + "Sa", + "mi" + ], + [ + "mat", + "ce" + ], + [ + "obowią", + "zywać" + ], + [ + "ele", + "mentar" + ], + [ + "nowa", + "na" + ], + [ + "nowa", + "nych" + ], + [ + "społe", + "czną" + ], + [ + "społe", + "czna" + ], + [ + "sp", + "ał" + ], + [ + "zdo", + "łał" + ], + [ + "usz", + "ki" + ], + [ + "sytua", + "cją" + ], + [ + "komi", + "sarz" + ], + [ + "komi", + "saria" + ], + [ + "dal", + "szy" + ], + [ + "wzglę", + "dzie" + ], + [ + "auto", + "rem" + ], + [ + "wyż", + "szym" + ], + [ + "powo", + "łuje" + ], + [ + "gospodar", + "stw" + ], + [ + "Mie", + "liśmy" + ], + [ + "krzy", + "ża" + ], + [ + "czyn", + "ników" + ], + [ + "specja", + "lny" + ], + [ + "dra", + "ż" + ], + [ + "dom", + "owych" + ], + [ + "szyb", + "kie" + ], + [ + "skła", + "dek" + ], + [ + "dług", + "ą" + ], + [ + "począ", + "ć" + ], + [ + "spół", + "dzielni" + ], + [ + "czni", + "ku" + ], + [ + "ucze", + "l" + ], + [ + "Bu", + "łgar" + ], + [ + "czeka", + "li" + ], + [ + "możli", + "wy" + ], + [ + "możli", + "wych" + ], + [ + "kaza", + "li" + ], + [ + "świę", + "tej" + ], + [ + "policja", + "nta" + ], + [ + "podej", + "rzenia" + ], + [ + "krę", + "cić" + ], + [ + "czar", + "nym" + ], + [ + "dziesią", + "ty" + ], + [ + "przyję", + "ty" + ], + [ + "Ce", + "na" + ], + [ + "grze", + "ch" + ], + [ + "dziew", + "czę" + ], + [ + "śla", + "d" + ], + [ + "nor", + "my" + ], + [ + "przej", + "dzie" + ], + [ + "cieka", + "wy" + ], + [ + "Ci", + "mosze" + ], + [ + "zało", + "żył" + ], + [ + "miejsc", + "owych" + ], + [ + "proble", + "mami" + ], + [ + "wykona", + "niu" + ], + [ + "mil", + "czenie" + ], + [ + "stara", + "m" + ], + [ + "stara", + "ją" + ], + [ + "zamie", + "nić" + ], + [ + "bieg", + "li" + ], + [ + "zwa", + "ny" + ], + [ + "ogro", + "mna" + ], + [ + "sor", + "cjum" + ], + [ + "nadzie", + "ją" + ], + [ + "zaczę", + "to" + ], + [ + "najwięk", + "szego" + ], + [ + "gór", + "ników" + ], + [ + "pracu", + "jących" + ], + [ + "przysz", + "li" + ], + [ + "zdr", + "owe" + ], + [ + "zdr", + "owy" + ], + [ + "wice", + "prezes" + ], + [ + "Sy", + "m" + ], + [ + "Sy", + "n" + ], + [ + "Sy", + "stem" + ], + [ + "ograni", + "czeń" + ], + [ + "tytu", + "łem" + ], + [ + "szef", + "ów" + ], + [ + "wyj", + "ściu" + ], + [ + "oskar", + "żony" + ], + [ + "pora", + "dzić" + ], + [ + "puści", + "ła" + ], + [ + "syste", + "my" + ], + [ + "przedsiębior", + "ca" + ], + [ + "lod", + "owca" + ], + [ + "śmiech", + "em" + ], + [ + "wzię", + "ła" + ], + [ + "przestęp", + "stwo" + ], + [ + "wojsk", + "owego" + ], + [ + "wojsk", + "ową" + ], + [ + "genera", + "lnego" + ], + [ + "plo", + "tki" + ], + [ + "dzwo", + "ni" + ], + [ + "ocze", + "kuje" + ], + [ + "!!", + "!!" + ], + [ + "Osta", + "tnia" + ], + [ + "poka", + "że" + ], + [ + "bru", + "tto" + ], + [ + "Pu", + "tin" + ], + [ + "meto", + "da" + ], + [ + "nieu", + "czci" + ], + [ + "spowod", + "owało" + ], + [ + "posa", + "żenie" + ], + [ + "komuni", + "zmu" + ], + [ + "sukce", + "sów" + ], + [ + "sukce", + "sem" + ], + [ + "zebra", + "nych" + ], + [ + "ucie", + "czki" + ], + [ + "należ", + "ała" + ], + [ + "Mów", + "ię" + ], + [ + "kandyda", + "t" + ], + [ + "brz", + "mieniu" + ], + [ + "remo", + "ntu" + ], + [ + "oświad", + "czenie" + ], + [ + "uczy", + "nić" + ], + [ + "seksual", + "nej" + ], + [ + "czerwo", + "ny" + ], + [ + "wios", + "nę" + ], + [ + "francu", + "ski" + ], + [ + "wywo", + "łała" + ], + [ + "dłuż", + "szego" + ], + [ + "wybu", + "chu" + ], + [ + "podkre", + "ś" + ], + [ + "pozwoli", + "ł" + ], + [ + "PA", + "N" + ], + [ + "drew", + "na" + ], + [ + "katoli", + "cki" + ], + [ + "komunika", + "t" + ], + [ + "dziel", + "nic" + ], + [ + "naci", + "śnięcie" + ], + [ + "kola", + "cję" + ], + [ + "wyraz", + "ić" + ], + [ + "kolo", + "ry" + ], + [ + "kopa", + "ć" + ], + [ + "powoła", + "nie" + ], + [ + "krze", + "sło" + ], + [ + "kredy", + "t" + ], + [ + "atmosfe", + "ra" + ], + [ + "zmienia", + "ć" + ], + [ + "zmienia", + "ją" + ], + [ + "podję", + "ła" + ], + [ + "bezrobo", + "cie" + ], + [ + "ekonomi", + "cznej" + ], + [ + "Fe", + "deracji" + ], + [ + "realiz", + "ować" + ], + [ + "Inter", + "net" + ], + [ + "kapi", + "tu" + ], + [ + "wol", + "ał" + ], + [ + "angiel", + "skiego" + ], + [ + "rozma", + "wiał" + ], + [ + "Ameryka", + "nów" + ], + [ + "Han", + "dl" + ], + [ + "dzisiej", + "szych" + ], + [ + "zwło", + "k" + ], + [ + "US", + "D" + ], + [ + "uwzglę", + "dnieniem" + ], + [ + "przeło", + "mie" + ], + [ + "oprac", + "owanie" + ], + [ + "spad", + "ła" + ], + [ + "zbud", + "owane" + ], + [ + "dekla", + "racji" + ], + [ + "eks", + "pan" + ], + [ + "sub", + "stancji" + ], + [ + "rekla", + "my" + ], + [ + "Instytu", + "cie" + ], + [ + "zjawi", + "ska" + ], + [ + "sens", + "ow" + ], + [ + "tz", + "n" + ], + [ + "zanie", + "dba" + ], + [ + "podatk", + "owych" + ], + [ + "zobaczy", + "łem" + ], + [ + "prawdopodob", + "ne" + ], + [ + "oczeki", + "wać" + ], + [ + "zwro", + "tu" + ], + [ + "sąsia", + "d" + ], + [ + "koncer", + "nu" + ], + [ + "apara", + "tu" + ], + [ + "pożar", + "u" + ], + [ + "podsta", + "wą" + ], + [ + "samolo", + "tów" + ], + [ + "jezio", + "ro" + ], + [ + "podwyż", + "ki" + ], + [ + "wymia", + "rze" + ], + [ + "południ", + "owej" + ], + [ + "obywatel", + "skich" + ], + [ + "drewnia", + "ny" + ], + [ + "196", + "8" + ], + [ + "Pierwszy", + "m" + ], + [ + "sezo", + "n" + ], + [ + "sezo", + "nu" + ], + [ + "podpisa", + "nia" + ], + [ + "rachun", + "ki" + ], + [ + "magi", + "stra" + ], + [ + "strate", + "gii" + ], + [ + "kontynu", + "a" + ], + [ + "zezna", + "nia" + ], + [ + "podejrza", + "ny" + ], + [ + "Zo", + "stał" + ], + [ + "Bel", + "gii" + ], + [ + "wysła", + "ć" + ], + [ + "negocja", + "cje" + ], + [ + "porusza", + "ć" + ], + [ + "MS", + "WiA" + ], + [ + "sąsie", + "dni" + ], + [ + "zabój", + "stwa" + ], + [ + "rezulta", + "cie" + ], + [ + "mru", + "knął" + ], + [ + "oł", + "tarz" + ], + [ + "Mężczy", + "źni" + ], + [ + "prą", + "d" + ], + [ + "sypi", + "alni" + ], + [ + "mala", + "rz" + ], + [ + "odszko", + "dowanie" + ], + [ + "Macie", + "k" + ], + [ + "Wschod", + "u" + ], + [ + "rozsze", + "rza" + ], + [ + "Mło", + "dzież" + ], + [ + "kibi", + "ców" + ], + [ + "kolegi", + "um" + ], + [ + "wez", + "wanie" + ], + [ + "pielęgnia", + "rki" + ], + [ + "zabie", + "gi" + ], + [ + "zamówie", + "nia" + ], + [ + "Joh", + "ns" + ], + [ + "koleżan", + "ki" + ], + [ + "lide", + "rów" + ], + [ + "koja", + "rzy" + ], + [ + "Bał", + "ty" + ], + [ + "izo", + "l" + ], + [ + "Ża", + "den" + ], + [ + "bezdom", + "nych" + ], + [ + "Ofi", + "cja" + ], + [ + "płu", + "c" + ], + [ + "Ir", + "landii" + ], + [ + "adwoka", + "t" + ], + [ + "pułkow", + "nik" + ], + [ + "Ener", + "ge" + ], + [ + "przedszko", + "la" + ], + [ + "deficy", + "tu" + ], + [ + "uspo", + "kaja" + ], + [ + "uchwał", + "ę" + ], + [ + "Istnie", + "je" + ], + [ + "Fil", + "m" + ], + [ + "pale", + "sty" + ], + [ + "Angu", + "s" + ], + [ + "kieł", + "ba" + ], + [ + "Południ", + "owej" + ], + [ + "pokro", + "ić" + ], + [ + "niespodzie", + "wanie" + ], + [ + "Przeci", + "w" + ], + [ + "ekspert", + "ów" + ], + [ + "dosłow", + "nie" + ], + [ + "Mate", + "usz" + ], + [ + "przeciwie", + "ństwie" + ], + [ + "farma", + "ceu" + ], + [ + "Olej", + "nik" + ], + [ + "Nagro", + "dy" + ], + [ + "Jola", + "nta" + ], + [ + "NSZ", + "Z" + ], + [ + "ewange", + "li" + ], + [ + "butele", + "k" + ], + [ + "rezer", + "wy" + ], + [ + "DV", + "D" + ], + [ + "barba", + "rzy" + ], + [ + "wymog", + "ów" + ], + [ + "!", + "\"." + ], + [ + "2", + "50" + ], + [ + "6", + "9" + ], + [ + "7", + "9" + ], + [ + "8", + "7" + ], + [ + "9", + "3" + ], + [ + "B", + "U" + ], + [ + "B", + "en" + ], + [ + "C", + "O" + ], + [ + "C", + "OS" + ], + [ + "D", + "S" + ], + [ + "E", + "dy" + ], + [ + "E", + "wange" + ], + [ + "G", + "RO" + ], + [ + "I", + "s" + ], + [ + "I", + "rak" + ], + [ + "L", + "in" + ], + [ + "O", + "ne" + ], + [ + "O", + "by" + ], + [ + "O", + "ce" + ], + [ + "O", + "skar" + ], + [ + "O", + "środku" + ], + [ + "P", + "ę" + ], + [ + "P", + "owia" + ], + [ + "R", + "FN" + ], + [ + "S", + "TO" + ], + [ + "W", + "D" + ], + [ + "Z", + "wy" + ], + [ + "a", + "z" + ], + [ + "a", + "ne" + ], + [ + "a", + "lu" + ], + [ + "b", + "ny" + ], + [ + "c", + "to" + ], + [ + "c", + "tw" + ], + [ + "f", + "lo" + ], + [ + "f", + "ot" + ], + [ + "h", + "ra" + ], + [ + "i", + "ne" + ], + [ + "i", + "roni" + ], + [ + "j", + "ka" + ], + [ + "j", + "ski" + ], + [ + "k", + "sem" + ], + [ + "l", + "owych" + ], + [ + "m", + "ka" + ], + [ + "m", + "ły" + ], + [ + "p", + "rio" + ], + [ + "s", + "nego" + ], + [ + "s", + "su" + ], + [ + "s", + "owej" + ], + [ + "t", + "j" + ], + [ + "t", + "ri" + ], + [ + "u", + "d" + ], + [ + "u", + "ła" + ], + [ + "u", + "czył" + ], + [ + "u", + "pamię" + ], + [ + "u", + "biega" + ], + [ + "u", + "ciąż" + ], + [ + "u", + "chodź" + ], + [ + "v", + "el" + ], + [ + "w", + "pis" + ], + [ + "w", + "ałam" + ], + [ + "w", + "pisu" + ], + [ + "z", + "gar" + ], + [ + "z", + "dej" + ], + [ + "z", + "owane" + ], + [ + "z", + "nosi" + ], + [ + "z", + "bliż" + ], + [ + "ć", + "wier" + ], + [ + "Ł", + "ódz" + ], + [ + "ż", + "art" + ], + [ + "na", + "rzu" + ], + [ + "na", + "reszcie" + ], + [ + "na", + "boże" + ], + [ + "cz", + "os" + ], + [ + "cz", + "ków" + ], + [ + "rz", + "ono" + ], + [ + "st", + "wu" + ], + [ + "nie", + "wielu" + ], + [ + "nie", + "szczęścia" + ], + [ + "ni", + "or" + ], + [ + "ni", + "ało" + ], + [ + "ni", + "ng" + ], + [ + "ni", + "szczą" + ], + [ + "ch", + "rzą" + ], + [ + "ch", + "mur" + ], + [ + "po", + "są" + ], + [ + "po", + "staw" + ], + [ + "po", + "pełnia" + ], + [ + "po", + "myśleć" + ], + [ + "po", + "krzyw" + ], + [ + "po", + "głębia" + ], + [ + "je", + "w" + ], + [ + "li", + "czył" + ], + [ + "go", + "leni" + ], + [ + "ko", + "no" + ], + [ + "ko", + "man" + ], + [ + "ka", + "nia" + ], + [ + "ka", + "towi" + ], + [ + "ka", + "bare" + ], + [ + "za", + "la" + ], + [ + "za", + "du" + ], + [ + "za", + "ju" + ], + [ + "za", + "dłu" + ], + [ + "za", + "licz" + ], + [ + "za", + "biega" + ], + [ + "za", + "mek" + ], + [ + "za", + "dba" + ], + [ + "za", + "sięg" + ], + [ + "za", + "konu" + ], + [ + "za", + "rys" + ], + [ + "za", + "awans" + ], + [ + "za", + "przyjaź" + ], + [ + "le", + "y" + ], + [ + "le", + "cki" + ], + [ + "le", + "wskiego" + ], + [ + "ne", + "ta" + ], + [ + "ne", + "uro" + ], + [ + "ci", + "os" + ], + [ + "ta", + "ble" + ], + [ + "mi", + "łe" + ], + [ + "mi", + "ony" + ], + [ + "mi", + "ałeś" + ], + [ + "ty", + "wy" + ], + [ + "ów", + "ce" + ], + [ + "wy", + "koń" + ], + [ + "wy", + "kro" + ], + [ + "wy", + "niósł" + ], + [ + "wy", + "żek" + ], + [ + "to", + "ny" + ], + [ + "wa", + "dze" + ], + [ + "ła", + "nia" + ], + [ + "ła", + "god" + ], + [ + "wi", + "de" + ], + [ + "wi", + "cki" + ], + [ + "że", + "śmy" + ], + [ + "ma", + "rzeń" + ], + [ + "no", + "ga" + ], + [ + "prze", + "le" + ], + [ + "prze", + "stra" + ], + [ + "prze", + "prowa" + ], + [ + "prze", + "nik" + ], + [ + "prze", + "jeżdża" + ], + [ + "prze", + "pisu" + ], + [ + "prze", + "wagę" + ], + [ + "la", + "rz" + ], + [ + "od", + "mawia" + ], + [ + "od", + "wraca" + ], + [ + "od", + "grywa" + ], + [ + "od", + "wagi" + ], + [ + "kie", + "p" + ], + [ + "dzi", + "ą" + ], + [ + "pa", + "ty" + ], + [ + "pa", + "suje" + ], + [ + "ku", + "lar" + ], + [ + "czy", + "nów" + ], + [ + "dzie", + "jach" + ], + [ + "ce", + "sar" + ], + [ + "sta", + "ną" + ], + [ + "sta", + "tków" + ], + [ + "mo", + "cą" + ], + [ + "wie", + "niu" + ], + [ + "cy", + "r" + ], + [ + "wo", + "lne" + ], + [ + "pra", + "cach" + ], + [ + "ru", + "j" + ], + [ + "de", + "ko" + ], + [ + "tu", + "li" + ], + [ + "przy", + "mu" + ], + [ + "przy", + "gnę" + ], + [ + "mu", + "no" + ], + [ + "mu", + "zuł" + ], + [ + "si", + "le" + ], + [ + "pow", + "sze" + ], + [ + "pow", + "raca" + ], + [ + "pi", + "ony" + ], + [ + "ała", + "ś" + ], + [ + "sze", + "w" + ], + [ + "in", + "dyj" + ], + [ + "pe", + "re" + ], + [ + "pro", + "stych" + ], + [ + "ży", + "m" + ], + [ + "ży", + "wio" + ], + [ + "ły", + "śmy" + ], + [ + "bi", + "ałego" + ], + [ + "ze", + "sta" + ], + [ + "Po", + "siada" + ], + [ + "Po", + "mimo" + ], + [ + "co", + "nej" + ], + [ + "zy", + "t" + ], + [ + "me", + "ga" + ], + [ + "ba", + "ro" + ], + [ + "ba", + "lo" + ], + [ + "ba", + "nki" + ], + [ + "ca", + "nie" + ], + [ + "roz", + "prawy" + ], + [ + "du", + "jąc" + ], + [ + "pod", + "no" + ], + [ + "pod", + "pisów" + ], + [ + "pod", + "pisu" + ], + [ + "fi", + "ole" + ], + [ + "sie", + "ni" + ], + [ + "sie", + "dzieli" + ], + [ + "bie", + "li" + ], + [ + "an", + "d" + ], + [ + "cho", + "le" + ], + [ + "bu", + "fe" + ], + [ + "sk", + "ały" + ], + [ + "sto", + "ścią" + ], + [ + "szcze", + "m" + ], + [ + "naj", + "wyraźniej" + ], + [ + "rzą", + "dzić" + ], + [ + "tra", + "ch" + ], + [ + "ża", + "nie" + ], + [ + "Za", + "ba" + ], + [ + "ste", + "in" + ], + [ + "czę", + "st" + ], + [ + "kon", + "wen" + ], + [ + "gł", + "ego" + ], + [ + "owo", + "ców" + ], + [ + "owo", + "ścią" + ], + [ + "tem", + "pie" + ], + [ + "wó", + "l" + ], + [ + "war", + "stw" + ], + [ + "rza", + "ć" + ], + [ + "ter", + "i" + ], + [ + "bra", + "kowało" + ], + [ + "tam", + "tego" + ], + [ + "so", + "ł" + ], + [ + "sł", + "e" + ], + [ + "gło", + "ści" + ], + [ + "słu", + "sznie" + ], + [ + "kra", + "jem" + ], + [ + "for", + "te" + ], + [ + "19", + "60" + ], + [ + "Ja", + "sne" + ], + [ + "fe", + "no" + ], + [ + "sku", + "tków" + ], + [ + "wz", + "rasta" + ], + [ + "fa", + "jny" + ], + [ + "Ka", + "pi" + ], + [ + "Ka", + "sy" + ], + [ + "Ka", + "śka" + ], + [ + "Wy", + "ra" + ], + [ + "Wy", + "obra" + ], + [ + "zie", + "leni" + ], + [ + "Prze", + "pisy" + ], + [ + "pła", + "ty" + ], + [ + "tę", + "dy" + ], + [ + "dłu", + "got" + ], + [ + "rzu", + "cili" + ], + [ + "ws", + "pina" + ], + [ + "gro", + "bu" + ], + [ + "gro", + "żą" + ], + [ + "mog", + "liśmy" + ], + [ + "daw", + "ne" + ], + [ + "usta", + "lono" + ], + [ + "rzę", + "du" + ], + [ + "Ra", + "dni" + ], + [ + "zosta", + "wia" + ], + [ + "rząd", + "owi" + ], + [ + "rząd", + "owego" + ], + [ + "Ro", + "ki" + ], + [ + "Ro", + "lni" + ], + [ + "mieszka", + "ją" + ], + [ + "mieszka", + "jący" + ], + [ + "Le", + "gi" + ], + [ + "Przy", + "puszcza" + ], + [ + "mniej", + "sza" + ], + [ + "Wie", + "rz" + ], + [ + "powia", + "dał" + ], + [ + "jedno", + "zna" + ], + [ + "niż", + "sze" + ], + [ + "sce", + "n" + ], + [ + "sce", + "nę" + ], + [ + "wyda", + "j" + ], + [ + "An", + "drew" + ], + [ + "Co", + "m" + ], + [ + "kla", + "sę" + ], + [ + "dwa", + "naście" + ], + [ + "hi", + "gie" + ], + [ + "będą", + "ce" + ], + [ + "Pro", + "si" + ], + [ + "ścia", + "ną" + ], + [ + "Re", + "publiki" + ], + [ + "In", + "we" + ], + [ + "mowa", + "nych" + ], + [ + "świe", + "tne" + ], + [ + "kowa", + "nego" + ], + [ + "kowa", + "nej" + ], + [ + "kowa", + "nym" + ], + [ + "kowa", + "niu" + ], + [ + "świad", + "ka" + ], + [ + "kolej", + "ka" + ], + [ + "kolej", + "ki" + ], + [ + "zach", + "owa" + ], + [ + "zach", + "or" + ], + [ + "wal", + "czą" + ], + [ + "moc", + "niej" + ], + [ + "korzy", + "ść" + ], + [ + "rywa", + "ty" + ], + [ + "dia", + "beł" + ], + [ + "Sa", + "la" + ], + [ + "taj", + "nych" + ], + [ + "sprawie", + "dliwość" + ], + [ + "kości", + "ą" + ], + [ + "powod", + "y" + ], + [ + "lep", + "szą" + ], + [ + "lep", + "szym" + ], + [ + "kobie", + "cie" + ], + [ + "Bi", + "ałej" + ], + [ + "uli", + "cami" + ], + [ + "obie", + "dzie" + ], + [ + "ksią", + "g" + ], + [ + "staw", + "ki" + ], + [ + "zdo", + "była" + ], + [ + "wyso", + "kim" + ], + [ + "potrze", + "bę" + ], + [ + "sek", + "cji" + ], + [ + "rowi", + "cza" + ], + [ + "Li", + "tera" + ], + [ + "współ", + "praca" + ], + [ + "fina", + "ł" + ], + [ + "wych", + "owania" + ], + [ + "Go", + "ld" + ], + [ + "spotka", + "li" + ], + [ + "świat", + "owe" + ], + [ + "specja", + "lista" + ], + [ + "Wa", + "m" + ], + [ + "Wa", + "żne" + ], + [ + "szyb", + "kim" + ], + [ + "kowi", + "ak" + ], + [ + "Ju", + "tro" + ], + [ + "począ", + "ł" + ], + [ + "począ", + "tkowo" + ], + [ + "udział", + "ów" + ], + [ + "Komi", + "sję" + ], + [ + "uważa", + "sz" + ], + [ + "czeka", + "j" + ], + [ + "Ku", + "p" + ], + [ + "lno", + "ślą" + ], + [ + "narod", + "ów" + ], + [ + "szczy", + "źnie" + ], + [ + "dowa", + "na" + ], + [ + "dowa", + "nym" + ], + [ + "czar", + "nej" + ], + [ + "jeste", + "ście" + ], + [ + "przyję", + "ta" + ], + [ + "nowe", + "lizacji" + ], + [ + "zapew", + "nienia" + ], + [ + "prawi", + "ca" + ], + [ + "uzna", + "no" + ], + [ + "uzna", + "nia" + ], + [ + "telewi", + "zo" + ], + [ + "następ", + "ny" + ], + [ + "istnie", + "nie" + ], + [ + "śnia", + "danie" + ], + [ + "kraj", + "owych" + ], + [ + "inter", + "weni" + ], + [ + "przej", + "ści" + ], + [ + "mater", + "ii" + ], + [ + "miejsc", + "owość" + ], + [ + "mod", + "ele" + ], + [ + "urzę", + "dzie" + ], + [ + "miło", + "śników" + ], + [ + "nowo", + "rod" + ], + [ + "twór", + "ców" + ], + [ + "twór", + "czość" + ], + [ + "wybor", + "czego" + ], + [ + "rej", + "onach" + ], + [ + "Niem", + "cami" + ], + [ + "stara", + "nia" + ], + [ + "poważ", + "na" + ], + [ + "zabra", + "nia" + ], + [ + "szar", + "p" + ], + [ + "Or", + "kie" + ], + [ + "Me", + "to" + ], + [ + "Sie", + "ra" + ], + [ + "Sie", + "dzi" + ], + [ + "zdecy", + "dowała" + ], + [ + "najwięk", + "sza" + ], + [ + "obo", + "zu" + ], + [ + "Ga", + "w" + ], + [ + "organiza", + "cje" + ], + [ + "organiza", + "cyjne" + ], + [ + "organiza", + "cyjnej" + ], + [ + "bur", + "gu" + ], + [ + "kupi", + "li" + ], + [ + "dli", + "wie" + ], + [ + "potrafi", + "my" + ], + [ + "rodza", + "jów" + ], + [ + "niemiec", + "ka" + ], + [ + "ludz", + "ka" + ], + [ + "rol", + "nicy" + ], + [ + "otwar", + "ty" + ], + [ + "ograni", + "czenie" + ], + [ + "szef", + "owie" + ], + [ + "papie", + "ry" + ], + [ + "przewi", + "dzieć" + ], + [ + "tema", + "tów" + ], + [ + "przedsiębior", + "stwo" + ], + [ + "Jo", + "a" + ], + [ + "sma", + "ku" + ], + [ + "wystar", + "czyło" + ], + [ + "cięż", + "ki" + ], + [ + "czwar", + "te" + ], + [ + "czwar", + "ty" + ], + [ + "wybra", + "ny" + ], + [ + "siedzi", + "ba" + ], + [ + "siedzi", + "bie" + ], + [ + "Sto", + "czni" + ], + [ + "utwo", + "ry" + ], + [ + "przygot", + "owu" + ], + [ + "przygot", + "owuje" + ], + [ + "odpowiedni", + "ą" + ], + [ + "ofe", + "rtę" + ], + [ + "zmar", + "łego" + ], + [ + "ber", + "ta" + ], + [ + "powy", + "ch" + ], + [ + "kompu", + "terze" + ], + [ + "kompu", + "terów" + ], + [ + "bla", + "sk" + ], + [ + "oficja", + "lne" + ], + [ + "przezna", + "czonych" + ], + [ + "fizy", + "ki" + ], + [ + "wio", + "ną" + ], + [ + "poży", + "czki" + ], + [ + "pali", + "ć" + ], + [ + "Słu", + "ż" + ], + [ + "Pozna", + "ń" + ], + [ + "wojen", + "nej" + ], + [ + "kilo", + "gramów" + ], + [ + "zdecyd", + "ować" + ], + [ + "Ws", + "chodzie" + ], + [ + "Urzę", + "dzie" + ], + [ + "ukry", + "ć" + ], + [ + "Cz", + "tery" + ], + [ + "wywo", + "łał" + ], + [ + "wygląda", + "ją" + ], + [ + "gaze", + "ta" + ], + [ + "gaze", + "cie" + ], + [ + "centra", + "li" + ], + [ + "maszy", + "na" + ], + [ + "postawi", + "ła" + ], + [ + "klie", + "nta" + ], + [ + "szero", + "kim" + ], + [ + "nastąpi", + "ł" + ], + [ + "Fi", + "li" + ], + [ + "wydaw", + "ał" + ], + [ + "autor", + "stwa" + ], + [ + "sześć", + "dziesiąt" + ], + [ + "chciała", + "bym" + ], + [ + "różni", + "ce" + ], + [ + "orze", + "czenia" + ], + [ + "ekspe", + "rty" + ], + [ + "studi", + "u" + ], + [ + "wypad", + "kach" + ], + [ + "graf", + "ię" + ], + [ + "skle", + "py" + ], + [ + "pomyśl", + "ałam" + ], + [ + "wybiera", + "ć" + ], + [ + "wypła", + "ty" + ], + [ + "okoli", + "ce" + ], + [ + "okoli", + "cznych" + ], + [ + "Lud", + "owej" + ], + [ + "chcieli", + "by" + ], + [ + "dzisiej", + "szy" + ], + [ + "osiem", + "dziesiąt" + ], + [ + "placów", + "ek" + ], + [ + "Jako", + "ś" + ], + [ + "opar", + "ciu" + ], + [ + "bom", + "by" + ], + [ + "Kil", + "ku" + ], + [ + "wil", + "go" + ], + [ + "Trybu", + "nie" + ], + [ + "wysta", + "wa" + ], + [ + "funda", + "cji" + ], + [ + "zamierza", + "ją" + ], + [ + "kompe", + "tent" + ], + [ + "zmę", + "czony" + ], + [ + "zmę", + "czona" + ], + [ + "sil", + "nik" + ], + [ + "Rów", + "no" + ], + [ + "symbo", + "li" + ], + [ + "wspani", + "ały" + ], + [ + "funkcjon", + "owanie" + ], + [ + "idą", + "c" + ], + [ + "otwo", + "rzyć" + ], + [ + "źród", + "łem" + ], + [ + "długi", + "m" + ], + [ + "zawia", + "damia" + ], + [ + "szacu", + "nek" + ], + [ + "Rodzi", + "na" + ], + [ + "rozpozna", + "ć" + ], + [ + "wspomnie", + "nia" + ], + [ + "pokole", + "ń" + ], + [ + "Gaze", + "ta" + ], + [ + "Gaze", + "cie" + ], + [ + "napis", + "em" + ], + [ + "utrzy", + "muje" + ], + [ + "Pamię", + "taj" + ], + [ + "CE", + "T" + ], + [ + "rzeź", + "by" + ], + [ + "opieku", + "ń" + ], + [ + "wynagro", + "dzenie" + ], + [ + "bizne", + "su" + ], + [ + "gwaran", + "tuje" + ], + [ + "kwali", + "fikacji" + ], + [ + "umy", + "ć" + ], + [ + "zasko", + "czony" + ], + [ + "biur", + "ka" + ], + [ + "elektry", + "cznej" + ], + [ + "geo", + "grafii" + ], + [ + "pens", + "jona" + ], + [ + "krzyw", + "dy" + ], + [ + "północ", + "no" + ], + [ + "eki", + "pa" + ], + [ + "jednost", + "kę" + ], + [ + "Anto", + "niego" + ], + [ + "biał", + "ą" + ], + [ + "biał", + "ka" + ], + [ + "napię", + "cie" + ], + [ + "miaste", + "czku" + ], + [ + "Ad", + "ministra" + ], + [ + "opuści", + "ć" + ], + [ + "wyna", + "laz" + ], + [ + "Komu", + "nika" + ], + [ + "urucho", + "mić" + ], + [ + "księży", + "c" + ], + [ + "pracodaw", + "ców" + ], + [ + "kryzy", + "su" + ], + [ + "Kiel", + "c" + ], + [ + "elektroni", + "cznego" + ], + [ + "ryt", + "m" + ], + [ + "Ukrai", + "nie" + ], + [ + "ułat", + "wia" + ], + [ + "korespon", + "den" + ], + [ + "korespon", + "dencji" + ], + [ + "Zakopa", + "nego" + ], + [ + "nadzor", + "czej" + ], + [ + "zako", + "pia" + ], + [ + "Sprawie", + "dliwość" + ], + [ + "udowod", + "nić" + ], + [ + "legen", + "dar" + ], + [ + "zabie", + "gów" + ], + [ + "wodo", + "ciąg" + ], + [ + "mundu", + "r" + ], + [ + "cyk", + "l" + ], + [ + "trafia", + "ją" + ], + [ + "Obywatel", + "skiej" + ], + [ + "ogrze", + "wanie" + ], + [ + "dopuści", + "ć" + ], + [ + "labora", + "torium" + ], + [ + "westch", + "nął" + ], + [ + "autory", + "tet" + ], + [ + "modlit", + "wy" + ], + [ + "Przedstawi", + "ciele" + ], + [ + "reflek", + "sji" + ], + [ + "Afgani", + "stanie" + ], + [ + "weeken", + "d" + ], + [ + "rozry", + "wki" + ], + [ + "Dziew", + "czyna" + ], + [ + "zawiado", + "mienie" + ], + [ + "Pale", + "sty" + ], + [ + "kategoria", + "ch" + ], + [ + "zagospoda", + "rowania" + ], + [ + "Komenda", + "nt" + ], + [ + "Krzak", + "lewski" + ], + [ + "Tucho", + "li" + ], + [ + "nieustan", + "nie" + ], + [ + "inicjatyw", + "ę" + ], + [ + "Chor", + "wa" + ], + [ + "Doty", + "czy" + ], + [ + "Epi", + "sko" + ], + [ + "uniwer", + "sa" + ], + [ + "cyklo", + "pe" + ], + [ + "błyskawi", + "cznie" + ], + [ + "parali", + "ż" + ], + [ + "rezo", + "lu" + ], + [ + "obrę", + "bie" + ], + [ + "Jagiel", + "lo" + ], + [ + "Sytua", + "cja" + ], + [ + "eksploa", + "tacji" + ], + [ + "skru", + "pu" + ], + [ + "Arka", + "di" + ], + [ + "Tob", + "ą" + ], + [ + "hory", + "zo" + ], + [ + "Uczni", + "owie" + ], + [ + "Włod", + "ek" + ], + [ + "zaju", + "trz" + ], + [ + ")", + ";" + ], + [ + "7", + "4" + ], + [ + "A", + "k" + ], + [ + "A", + "nio" + ], + [ + "A", + "kurat" + ], + [ + "B", + "ri" + ], + [ + "C", + "S" + ], + [ + "C", + "Y" + ], + [ + "D", + "el" + ], + [ + "D", + "anu" + ], + [ + "E", + "li" + ], + [ + "G", + "au" + ], + [ + "H", + "ej" + ], + [ + "H", + "am" + ], + [ + "I", + "de" + ], + [ + "I", + "gna" + ], + [ + "J", + "O" + ], + [ + "J", + "ul" + ], + [ + "K", + "rę" + ], + [ + "K", + "rew" + ], + [ + "L", + "ot" + ], + [ + "M", + "E" + ], + [ + "O", + "p" + ], + [ + "O", + "cze" + ], + [ + "O", + "bu" + ], + [ + "O", + "polu" + ], + [ + "P", + "G" + ], + [ + "P", + "ri" + ], + [ + "S", + "S" + ], + [ + "S", + "prze" + ], + [ + "S", + "or" + ], + [ + "S", + "owie" + ], + [ + "S", + "zo" + ], + [ + "T", + "K" + ], + [ + "T", + "or" + ], + [ + "T", + "rak" + ], + [ + "U", + "ży" + ], + [ + "U", + "dział" + ], + [ + "W", + "E" + ], + [ + "W", + "or" + ], + [ + "W", + "cale" + ], + [ + "Z", + "jazd" + ], + [ + "Z", + "arów" + ], + [ + "a", + "do" + ], + [ + "a", + "kor" + ], + [ + "b", + "ski" + ], + [ + "b", + "owie" + ], + [ + "c", + "owi" + ], + [ + "e", + "ra" + ], + [ + "g", + "inął" + ], + [ + "h", + "al" + ], + [ + "i", + "ro" + ], + [ + "i", + "ście" + ], + [ + "j", + "one" + ], + [ + "l", + "skim" + ], + [ + "m", + "owe" + ], + [ + "m", + "gła" + ], + [ + "n", + "ną" + ], + [ + "n", + "tach" + ], + [ + "o", + "powiedział" + ], + [ + "p", + "pe" + ], + [ + "s", + "ał" + ], + [ + "s", + "owa" + ], + [ + "s", + "my" + ], + [ + "s", + "pełnienia" + ], + [ + "u", + "cho" + ], + [ + "u", + "moc" + ], + [ + "u", + "dał" + ], + [ + "u", + "czonych" + ], + [ + "u", + "leg" + ], + [ + "u", + "stroju" + ], + [ + "v", + "en" + ], + [ + "w", + "cie" + ], + [ + "w", + "prowa" + ], + [ + "w", + "zorem" + ], + [ + "z", + "j" + ], + [ + "z", + "rze" + ], + [ + "z", + "gra" + ], + [ + "z", + "kę" + ], + [ + "ś", + "ru" + ], + [ + "ś", + "wier" + ], + [ + "ś", + "nięte" + ], + [ + "ż", + "nik" + ], + [ + "na", + "wie" + ], + [ + "na", + "przeciw" + ], + [ + "na", + "zywać" + ], + [ + "ow", + "szem" + ], + [ + "st", + "ii" + ], + [ + "st", + "iż" + ], + [ + "nie", + "sły" + ], + [ + "nie", + "woli" + ], + [ + "ni", + "owa" + ], + [ + "ni", + "ski" + ], + [ + "ni", + "czka" + ], + [ + "ch", + "cie" + ], + [ + "ch", + "ała" + ], + [ + "po", + "ście" + ], + [ + "po", + "byt" + ], + [ + "po", + "pełni" + ], + [ + "po", + "pełnienia" + ], + [ + "sz", + "wa" + ], + [ + "sz", + "pi" + ], + [ + "sz", + "or" + ], + [ + "sz", + "ałem" + ], + [ + "dz", + "ka" + ], + [ + "je", + "ni" + ], + [ + "li", + "ter" + ], + [ + "li", + "ńskiego" + ], + [ + "li", + "cząc" + ], + [ + "ko", + "sti" + ], + [ + "ka", + "cja" + ], + [ + "za", + "wią" + ], + [ + "za", + "pan" + ], + [ + "za", + "bierze" + ], + [ + "do", + "ło" + ], + [ + "do", + "łu" + ], + [ + "do", + "pu" + ], + [ + "do", + "prowadza" + ], + [ + "do", + "żywo" + ], + [ + "te", + "cie" + ], + [ + "te", + "tem" + ], + [ + "mi", + "nęło" + ], + [ + "ty", + "powo" + ], + [ + "wy", + "z" + ], + [ + "wy", + "myś" + ], + [ + "wy", + "dało" + ], + [ + "wy", + "kazać" + ], + [ + "wy", + "sypi" + ], + [ + "wy", + "stępy" + ], + [ + "to", + "nu" + ], + [ + "wa", + "ży" + ], + [ + "re", + "habili" + ], + [ + "re", + "fera" + ], + [ + "wi", + "tam" + ], + [ + "rzy", + "ły" + ], + [ + "ma", + "ny" + ], + [ + "ma", + "to" + ], + [ + "ma", + "jący" + ], + [ + "ma", + "tury" + ], + [ + "ma", + "leń" + ], + [ + "no", + "sa" + ], + [ + "prze", + "no" + ], + [ + "prze", + "lo" + ], + [ + "prze", + "biera" + ], + [ + "prze", + "nosi" + ], + [ + "prze", + "biega" + ], + [ + "prze", + "pust" + ], + [ + "la", + "jąc" + ], + [ + "la", + "sów" + ], + [ + "od", + "naj" + ], + [ + "od", + "nieść" + ], + [ + "od", + "wrócił" + ], + [ + "kie", + "rowania" + ], + [ + "dzi", + "ny" + ], + [ + "dzi", + "ak" + ], + [ + "pa", + "sy" + ], + [ + "pa", + "pu" + ], + [ + "pa", + "sku" + ], + [ + "pa", + "czki" + ], + [ + "ją", + "dr" + ], + [ + "ku", + "pow" + ], + [ + "ku", + "lacji" + ], + [ + "czy", + "liśmy" + ], + [ + "dzie", + "wi" + ], + [ + "dzie", + "lą" + ], + [ + "ce", + "li" + ], + [ + "ce", + "de" + ], + [ + "mo", + "m" + ], + [ + "mo", + "na" + ], + [ + "mo", + "le" + ], + [ + "wie", + "rzył" + ], + [ + "wo", + "zu" + ], + [ + "dy", + "le" + ], + [ + "ob", + "rze" + ], + [ + "ob", + "wie" + ], + [ + "ob", + "jęcia" + ], + [ + "ru", + "jąc" + ], + [ + "de", + "kora" + ], + [ + "przy", + "cze" + ], + [ + "przy", + "stą" + ], + [ + "mu", + "ję" + ], + [ + "sa", + "k" + ], + [ + "sa", + "la" + ], + [ + "pow", + "tór" + ], + [ + "pi", + "cia" + ], + [ + "pi", + "ona" + ], + [ + "sze", + "ścio" + ], + [ + "in", + "ż" + ], + [ + "in", + "ka" + ], + [ + "in", + "stancji" + ], + [ + "pie", + "kła" + ], + [ + "pro", + "stytu" + ], + [ + "ga", + "ć" + ], + [ + "Po", + "słowie" + ], + [ + "co", + "fa" + ], + [ + "zy", + "ski" + ], + [ + "zy", + "sków" + ], + [ + "ba", + "z" + ], + [ + "ba", + "danych" + ], + [ + "zna", + "cznej" + ], + [ + "ca", + "nia" + ], + [ + "skie", + "r" + ], + [ + "bo", + "ru" + ], + [ + "roz", + "pro" + ], + [ + "roz", + "są" + ], + [ + "roz", + "kład" + ], + [ + "spo", + "re" + ], + [ + "du", + "szę" + ], + [ + "os", + "łowa" + ], + [ + "pod", + "ą" + ], + [ + "sie", + "ro" + ], + [ + "bie", + "liz" + ], + [ + "se", + "mi" + ], + [ + "se", + "sja" + ], + [ + "gi", + "ch" + ], + [ + "cho", + "ra" + ], + [ + "cho", + "dami" + ], + [ + "sk", + "owej" + ], + [ + "sza", + "ry" + ], + [ + "jed", + "li" + ], + [ + "przez", + "roczy" + ], + [ + "Je", + "z" + ], + [ + "naj", + "bogat" + ], + [ + "tra", + "wy" + ], + [ + "ża", + "lu" + ], + [ + "czo", + "m" + ], + [ + "czo", + "ścią" + ], + [ + "czo", + "łów" + ], + [ + "bar", + "wy" + ], + [ + "kon", + "fro" + ], + [ + "cha", + "ry" + ], + [ + "ok", + "ła" + ], + [ + "pre", + "stiż" + ], + [ + "może", + "cie" + ], + [ + "al", + "nej" + ], + [ + "wó", + "rz" + ], + [ + "zu", + "ży" + ], + [ + "zu", + "ję" + ], + [ + "ter", + "mo" + ], + [ + "ter", + "miny" + ], + [ + "sko", + "ku" + ], + [ + "Ko", + "nie" + ], + [ + "Ko", + "sza" + ], + [ + "Ko", + "chan" + ], + [ + "Ma", + "zur" + ], + [ + "Ma", + "zow" + ], + [ + "bli", + "ź" + ], + [ + "bli", + "ska" + ], + [ + "zi", + "my" + ], + [ + "Ja", + "nek" + ], + [ + "dza", + "jąc" + ], + [ + "rod", + "ów" + ], + [ + "poli", + "cją" + ], + [ + "ge", + "ra" + ], + [ + "wz", + "mian" + ], + [ + "wz", + "mac" + ], + [ + "cią", + "gi" + ], + [ + "działa", + "niu" + ], + [ + "Ka", + "sia" + ], + [ + "kole", + "kcji" + ], + [ + "Wy", + "niki" + ], + [ + "zie", + "lone" + ], + [ + "zie", + "lonym" + ], + [ + "im", + "pul" + ], + [ + "sła", + "wy" + ], + [ + "czu", + "ła" + ], + [ + "two", + "rzeniu" + ], + [ + "Prze", + "mysł" + ], + [ + "sia", + "tków" + ], + [ + "pła", + "cz" + ], + [ + "ri", + "s" + ], + [ + "pan", + "owanie" + ], + [ + "stro", + "ną" + ], + [ + "rzu", + "cał" + ], + [ + "jednak", + "że" + ], + [ + "towa", + "ru" + ], + [ + "towa", + "nego" + ], + [ + "chodzi", + "li" + ], + [ + "prac", + "owi" + ], + [ + "usta", + "mi" + ], + [ + "usta", + "nawia" + ], + [ + "kar", + "mi" + ], + [ + "Ra", + "no" + ], + [ + "Ra", + "fała" + ], + [ + "par", + "cie" + ], + [ + "zosta", + "wi" + ], + [ + "zosta", + "wił" + ], + [ + "zosta", + "wić" + ], + [ + "chod", + "nik" + ], + [ + "pły", + "ta" + ], + [ + "pły", + "tę" + ], + [ + "dar", + "ł" + ], + [ + "pla", + "c" + ], + [ + "róż", + "nie" + ], + [ + "zło", + "dziej" + ], + [ + "Ro", + "ga" + ], + [ + "tro", + "sze" + ], + [ + "Sta", + "ty" + ], + [ + "Sta", + "nowi" + ], + [ + "Le", + "ona" + ], + [ + "Le", + "karze" + ], + [ + "strze", + "l" + ], + [ + "Sz", + "wajcar" + ], + [ + "tor", + "bę" + ], + [ + "Wi", + "d" + ], + [ + "stanowi", + "ły" + ], + [ + "Ta", + "trza" + ], + [ + "Od", + "powiedzi" + ], + [ + "wyda", + "ją" + ], + [ + "kro", + "ć" + ], + [ + "An", + "ge" + ], + [ + "dow", + "skiego" + ], + [ + "pisa", + "rz" + ], + [ + "one", + "m" + ], + [ + "decy", + "dować" + ], + [ + "mają", + "tkowych" + ], + [ + "Pi", + "ą" + ], + [ + "logi", + "cznie" + ], + [ + "nau", + "k" + ], + [ + "Re", + "wolu" + ], + [ + "By", + "łam" + ], + [ + "In", + "na" + ], + [ + "In", + "ni" + ], + [ + "In", + "dia" + ], + [ + "aby", + "śmy" + ], + [ + "publi", + "czna" + ], + [ + "podob", + "na" + ], + [ + "now", + "ska" + ], + [ + "now", + "ały" + ], + [ + "Pod", + "ej" + ], + [ + "Pod", + "karpa" + ], + [ + "wal", + "k" + ], + [ + "ul", + "gą" + ], + [ + "korzy", + "stanie" + ], + [ + "fo", + "ry" + ], + [ + "obowią", + "zują" + ], + [ + "ogó", + "lne" + ], + [ + "pracow", + "nikom" + ], + [ + "wej", + "dzie" + ], + [ + "No", + "c" + ], + [ + "gar", + "dło" + ], + [ + "Pan", + "owie" + ], + [ + "obec", + "ne" + ], + [ + "wyso", + "kich" + ], + [ + "lega", + "lnie" + ], + [ + "Li", + "cz" + ], + [ + "wzglę", + "dy" + ], + [ + "wzglę", + "dnie" + ], + [ + "auto", + "rzy" + ], + [ + "ren", + "ci" + ], + [ + "fina", + "łu" + ], + [ + "kont", + "r" + ], + [ + "gospodar", + "ka" + ], + [ + "świat", + "owych" + ], + [ + "Wo", + "l" + ], + [ + "dwó", + "r" + ], + [ + "czyn", + "niki" + ], + [ + "produ", + "cent" + ], + [ + "dom", + "owej" + ], + [ + "dwie", + "ście" + ], + [ + "Ju", + "gosła" + ], + [ + "uży", + "ciu" + ], + [ + "tera", + "źniej" + ], + [ + "arty", + "sty" + ], + [ + "arty", + "styczne" + ], + [ + "pią", + "c" + ], + [ + "part", + "ię" + ], + [ + "part", + "ią" + ], + [ + "mógł", + "byś" + ], + [ + "chodzą", + "cych" + ], + [ + "pełnie", + "niu" + ], + [ + "kul", + "turze" + ], + [ + "Ku", + "kli" + ], + [ + "mili", + "cja" + ], + [ + "mili", + "tar" + ], + [ + "Se", + "ba" + ], + [ + "robo", + "tę" + ], + [ + "wspó", + "lną" + ], + [ + "oby", + "cza" + ], + [ + "Poli", + "tycznego" + ], + [ + "Poli", + "tycy" + ], + [ + "same", + "mu" + ], + [ + "krę", + "cił" + ], + [ + "oce", + "n" + ], + [ + "dowa", + "ń" + ], + [ + "dziesią", + "tki" + ], + [ + "uch", + "wy" + ], + [ + "Ce", + "lem" + ], + [ + "zapew", + "nił" + ], + [ + "zapew", + "nienie" + ], + [ + "IE", + "R" + ], + [ + "loka", + "torów" + ], + [ + "mieszkań", + "ca" + ], + [ + "dziew", + "cząt" + ], + [ + "dwu", + "na" + ], + [ + "następ", + "nej" + ], + [ + "stwier", + "dziła" + ], + [ + "dysku", + "tować" + ], + [ + "noc", + "leg" + ], + [ + "pozna", + "ł" + ], + [ + "pięk", + "ną" + ], + [ + "zało", + "żyć" + ], + [ + "miejsc", + "owego" + ], + [ + "urzę", + "dy" + ], + [ + "Krzy", + "ż" + ], + [ + "posł", + "em" + ], + [ + "wykorzy", + "stanie" + ], + [ + "wykona", + "ć" + ], + [ + "stawia", + "ją" + ], + [ + "dotyczą", + "cą" + ], + [ + "prowadzo", + "no" + ], + [ + "prowadzo", + "nej" + ], + [ + "zabra", + "li" + ], + [ + "zabra", + "knie" + ], + [ + "popraw", + "ka" + ], + [ + "Woj", + "tek" + ], + [ + "nadzie", + "ja" + ], + [ + "organiza", + "cyjnych" + ], + [ + "liza", + "cją" + ], + [ + "prawdzi", + "wych" + ], + [ + "ochro", + "nę" + ], + [ + "rozu", + "miał" + ], + [ + "Minister", + "stwie" + ], + [ + "cier", + "pienie" + ], + [ + "sport", + "owe" + ], + [ + "sport", + "owych" + ], + [ + "sport", + "owej" + ], + [ + "Trze", + "ch" + ], + [ + "przedsiębior", + "cy" + ], + [ + "ener", + "gię" + ], + [ + "posiada", + "nie" + ], + [ + "gor", + "szy" + ], + [ + "zaczyna", + "ł" + ], + [ + "powsta", + "niu" + ], + [ + "wraca", + "ją" + ], + [ + "dwo", + "rze" + ], + [ + "spi", + "racji" + ], + [ + "porozumie", + "ń" + ], + [ + "wszel", + "kiego" + ], + [ + "doświad", + "cza" + ], + [ + "dowie", + "rza" + ], + [ + "pło", + "ną" + ], + [ + "pal", + "ców" + ], + [ + "głu", + "pio" + ], + [ + "wymie", + "nionych" + ], + [ + "ofe", + "ruje" + ], + [ + "ol", + "szty" + ], + [ + "meto", + "dę" + ], + [ + "opa", + "dy" + ], + [ + "Gra", + "żyna" + ], + [ + "zgło", + "sił" + ], + [ + "dotychczas", + "owy" + ], + [ + "osobi", + "sty" + ], + [ + "bla", + "ch" + ], + [ + "zatrzyma", + "no" + ], + [ + "najbliż", + "szą" + ], + [ + "komuni", + "ści" + ], + [ + "eli", + "ty" + ], + [ + "poprzed", + "ni" + ], + [ + "ude", + "rza" + ], + [ + "instytu", + "cje" + ], + [ + "minut", + "owych" + ], + [ + "197", + "0" + ], + [ + "należ", + "ałoby" + ], + [ + "brz", + "miało" + ], + [ + "udzie", + "lenie" + ], + [ + "szla", + "ku" + ], + [ + "gał", + "ą" + ], + [ + "uczy", + "nił" + ], + [ + "szta", + "b" + ], + [ + "zawiera", + "ć" + ], + [ + "Sze", + "ść" + ], + [ + "czerwo", + "nej" + ], + [ + "wios", + "ny" + ], + [ + "zawar", + "tych" + ], + [ + "skute", + "czność" + ], + [ + "francu", + "skiej" + ], + [ + "najważ", + "niejszy" + ], + [ + "Dob", + "re" + ], + [ + "NI", + "A" + ], + [ + "potę", + "pia" + ], + [ + "propozy", + "cja" + ], + [ + "komen", + "dy" + ], + [ + "poświę", + "cony" + ], + [ + "194", + "4" + ], + [ + "media", + "ch" + ], + [ + "natura", + "lnie" + ], + [ + "natura", + "lne" + ], + [ + "Ber", + "lina" + ], + [ + "chrześcija", + "ństwa" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskiej" + ], + [ + "powro", + "tu" + ], + [ + "Preze", + "sa" + ], + [ + "))", + ")" + ], + [ + "Ne", + "w" + ], + [ + "tali", + "i" + ], + [ + "Kraj", + "owa" + ], + [ + "Kraj", + "owego" + ], + [ + "ucz", + "nia" + ], + [ + "mani", + "pu" + ], + [ + "Fa", + "kt" + ], + [ + "Fa", + "bry" + ], + [ + "Gru", + "py" + ], + [ + "uroczy", + "stość" + ], + [ + "emi", + "sji" + ], + [ + "jakich", + "kolwiek" + ], + [ + "medy", + "cznych" + ], + [ + "Ki", + "sie" + ], + [ + "przeka", + "zuje" + ], + [ + "należą", + "cych" + ], + [ + "skle", + "pach" + ], + [ + "próbu", + "ją" + ], + [ + "zmniej", + "szyć" + ], + [ + "pomyśl", + "ała" + ], + [ + "zabezpie", + "cza" + ], + [ + "zastos", + "owania" + ], + [ + "chłopa", + "ka" + ], + [ + "Ot", + "war" + ], + [ + "dzisiej", + "szym" + ], + [ + "ruszy", + "li" + ], + [ + "opar", + "ty" + ], + [ + "lotni", + "sku" + ], + [ + "bom", + "bar" + ], + [ + "sięg", + "nął" + ], + [ + "zjawi", + "sko" + ], + [ + "wynosi", + "ła" + ], + [ + "ubra", + "ny" + ], + [ + "zdzi", + "wił" + ], + [ + "boi", + "ska" + ], + [ + "niesi", + "ona" + ], + [ + "biały", + "m" + ], + [ + "nume", + "ru" + ], + [ + "El", + "blą" + ], + [ + "wiej", + "skich" + ], + [ + "szacu", + "je" + ], + [ + "Chodzi", + "ło" + ], + [ + "delega", + "cja" + ], + [ + "Zachod", + "niej" + ], + [ + "Nor", + "ma" + ], + [ + "Pamię", + "ta" + ], + [ + "wystą", + "pienie" + ], + [ + "przewo", + "ź" + ], + [ + "wynagro", + "dzeń" + ], + [ + "groź", + "ne" + ], + [ + "manda", + "tów" + ], + [ + "ocho", + "ty" + ], + [ + "Środ", + "ki" + ], + [ + "odby", + "wać" + ], + [ + "studen", + "ci" + ], + [ + "odpar", + "łem" + ], + [ + "materia", + "lnych" + ], + [ + "twar", + "do" + ], + [ + "twar", + "de" + ], + [ + "pens", + "je" + ], + [ + "pens", + "ji" + ], + [ + "Dro", + "ga" + ], + [ + "przykła", + "dy" + ], + [ + "szczegół", + "owe" + ], + [ + "skło", + "nności" + ], + [ + "północ", + "nej" + ], + [ + "zbo", + "ża" + ], + [ + "wyklu", + "cza" + ], + [ + "wyklu", + "czone" + ], + [ + "dziu", + "ry" + ], + [ + "odpowiednie", + "go" + ], + [ + "wyjaśnie", + "ń" + ], + [ + "MS", + "W" + ], + [ + "Paw", + "lak" + ], + [ + "rzo", + "nym" + ], + [ + "wycofa", + "ć" + ], + [ + "żydow", + "skiej" + ], + [ + "dotar", + "ł" + ], + [ + "Jedy", + "nie" + ], + [ + "pozwo", + "lenia" + ], + [ + "zadzwo", + "nił" + ], + [ + "wraż", + "liwość" + ], + [ + "narzę", + "dzi" + ], + [ + "poprawi", + "ć" + ], + [ + "straża", + "ków" + ], + [ + "lice", + "um" + ], + [ + "fach", + "owców" + ], + [ + "Wielko", + "polsce" + ], + [ + "klat", + "ki" + ], + [ + "kieli", + "szek" + ], + [ + "uchwa", + "lenie" + ], + [ + "bram", + "ki" + ], + [ + "zazna", + "czyć" + ], + [ + "wery", + "fikacji" + ], + [ + "najgor", + "sze" + ], + [ + "podmio", + "tów" + ], + [ + "Fo", + "rum" + ], + [ + "wspar", + "cie" + ], + [ + "moderni", + "zację" + ], + [ + "wspólno", + "ty" + ], + [ + "Szpita", + "la" + ], + [ + "stowarzy", + "szenia" + ], + [ + "przeby", + "wał" + ], + [ + "Począ", + "tkowo" + ], + [ + "Toma", + "sza" + ], + [ + "przychod", + "ni" + ], + [ + "Ter", + "min" + ], + [ + "Radziec", + "kiego" + ], + [ + "Któ", + "ry" + ], + [ + "teore", + "tycznie" + ], + [ + "Karoli", + "na" + ], + [ + "Tran", + "zyt" + ], + [ + "Wan", + "da" + ], + [ + "Jel", + "cyn" + ], + [ + "Funda", + "cji" + ], + [ + "insta", + "lacji" + ], + [ + "pistole", + "t" + ], + [ + "warst", + "wy" + ], + [ + "Katarzy", + "na" + ], + [ + "Che", + "ł" + ], + [ + "ideo", + "logii" + ], + [ + "diece", + "zja" + ], + [ + "rynk", + "owej" + ], + [ + "Socja", + "l" + ], + [ + "apel", + "ował" + ], + [ + "Psy", + "cho" + ], + [ + "zażą", + "dał" + ], + [ + "solidar", + "ności" + ], + [ + "wskaź", + "nik" + ], + [ + "sąsiedz", + "twie" + ], + [ + "Otwie", + "ram" + ], + [ + "rewe", + "la" + ], + [ + "Festi", + "walu" + ], + [ + "zaczer", + "p" + ], + [ + "Bibliote", + "ki" + ], + [ + "Piłsud", + "skiego" + ], + [ + "asyste", + "nt" + ], + [ + "Jaruze", + "lski" + ], + [ + "Danie", + "l" + ], + [ + "odbio", + "ru" + ], + [ + "có", + "re" + ], + [ + "COS", + "MO" + ], + [ + "prio", + "ry" + ], + [ + "Zarów", + "no" + ], + [ + ";", + "-)" + ], + [ + "A", + "A" + ], + [ + "A", + "G" + ], + [ + "A", + "ha" + ], + [ + "B", + "lu" + ], + [ + "C", + "or" + ], + [ + "C", + "menta" + ], + [ + "D", + "zwo" + ], + [ + "E", + "g" + ], + [ + "E", + "m" + ], + [ + "E", + "mi" + ], + [ + "E", + "mil" + ], + [ + "G", + "ry" + ], + [ + "H", + "E" + ], + [ + "H", + "on" + ], + [ + "H", + "au" + ], + [ + "I", + "dą" + ], + [ + "K", + "lau" + ], + [ + "L", + "oka" + ], + [ + "M", + "ałe" + ], + [ + "N", + "obla" + ], + [ + "O", + "święci" + ], + [ + "P", + "le" + ], + [ + "P", + "owa" + ], + [ + "S", + "W" + ], + [ + "S", + "ka" + ], + [ + "S", + "ty" + ], + [ + "S", + "ha" + ], + [ + "S", + "try" + ], + [ + "S", + "MS" + ], + [ + "S", + "łowo" + ], + [ + "T", + "ho" + ], + [ + "U", + "SZ" + ], + [ + "W", + "ró" + ], + [ + "W", + "ali" + ], + [ + "Z", + "K" + ], + [ + "Z", + "ła" + ], + [ + "Z", + "by" + ], + [ + "Z", + "nale" + ], + [ + "Z", + "nam" + ], + [ + "a", + "re" + ], + [ + "b", + "zdu" + ], + [ + "c", + "or" + ], + [ + "c", + "tion" + ], + [ + "d", + "kiem" + ], + [ + "d", + "ową" + ], + [ + "d", + "owia" + ], + [ + "f", + "t" + ], + [ + "f", + "le" + ], + [ + "f", + "lu" + ], + [ + "f", + "os" + ], + [ + "f", + "ur" + ], + [ + "g", + "in" + ], + [ + "g", + "ną" + ], + [ + "g", + "owi" + ], + [ + "g", + "owie" + ], + [ + "h", + "en" + ], + [ + "j", + "że" + ], + [ + "k", + "row" + ], + [ + "k", + "er" + ], + [ + "k", + "łę" + ], + [ + "l", + "ód" + ], + [ + "m", + "owę" + ], + [ + "o", + "cie" + ], + [ + "o", + "tu" + ], + [ + "o", + "łów" + ], + [ + "o", + "podatk" + ], + [ + "p", + "lat" + ], + [ + "p", + "różno" + ], + [ + "s", + "nych" + ], + [ + "s", + "chro" + ], + [ + "s", + "chi" + ], + [ + "s", + "chody" + ], + [ + "s", + "wymi" + ], + [ + "t", + "owo" + ], + [ + "u", + "sa" + ], + [ + "u", + "życia" + ], + [ + "u", + "nieważ" + ], + [ + "u", + "biegło" + ], + [ + "w", + "kra" + ], + [ + "w", + "ką" + ], + [ + "w", + "noszą" + ], + [ + "w", + "skutek" + ], + [ + "y", + "er" + ], + [ + "z", + "owania" + ], + [ + "z", + "maga" + ], + [ + "ó", + "l" + ], + [ + "ł", + "owe" + ], + [ + "ł", + "ało" + ], + [ + "Ś", + "nie" + ], + [ + "Ź", + "ród" + ], + [ + "Ż", + "E" + ], + [ + "ż", + "sze" + ], + [ + "ż", + "ale" + ], + [ + "ie", + "l" + ], + [ + "na", + "ł" + ], + [ + "na", + "mię" + ], + [ + "na", + "przód" + ], + [ + "ow", + "na" + ], + [ + "ow", + "nia" + ], + [ + "ow", + "cach" + ], + [ + "rz", + "ała" + ], + [ + "rz", + "an" + ], + [ + "rz", + "onego" + ], + [ + "st", + "ria" + ], + [ + "nie", + "wido" + ], + [ + "nie", + "widzi" + ], + [ + "nie", + "wol" + ], + [ + "nie", + "korzyst" + ], + [ + "nie", + "licznych" + ], + [ + "nie", + "prawidłowości" + ], + [ + "ni", + "liśmy" + ], + [ + "ch", + "ra" + ], + [ + "ra", + "sy" + ], + [ + "ra", + "towania" + ], + [ + "po", + "u" + ], + [ + "po", + "pie" + ], + [ + "po", + "du" + ], + [ + "po", + "rów" + ], + [ + "po", + "ża" + ], + [ + "po", + "szło" + ], + [ + "po", + "patrzeć" + ], + [ + "po", + "steru" + ], + [ + "sz", + "kiem" + ], + [ + "sz", + "kiewicz" + ], + [ + "dz", + "em" + ], + [ + "dz", + "kim" + ], + [ + "ro", + "dze" + ], + [ + "ro", + "sko" + ], + [ + "ro", + "szczenia" + ], + [ + "li", + "nię" + ], + [ + "li", + "wą" + ], + [ + "go", + "n" + ], + [ + "go", + "la" + ], + [ + "go", + "dy" + ], + [ + "go", + "ściem" + ], + [ + "ko", + "ordyna" + ], + [ + "ka", + "rza" + ], + [ + "za", + "ta" + ], + [ + "za", + "ry" + ], + [ + "za", + "mia" + ], + [ + "za", + "pisać" + ], + [ + "za", + "pisu" + ], + [ + "za", + "chodzie" + ], + [ + "za", + "protest" + ], + [ + "za", + "stanowić" + ], + [ + "le", + "gle" + ], + [ + "ne", + "ś" + ], + [ + "te", + "s" + ], + [ + "ci", + "ło" + ], + [ + "ci", + "łem" + ], + [ + "ci", + "chy" + ], + [ + "ta", + "to" + ], + [ + "ta", + "kt" + ], + [ + "ta", + "cją" + ], + [ + "ta", + "niec" + ], + [ + "mi", + "d" + ], + [ + "ty", + "wał" + ], + [ + "ki", + "ja" + ], + [ + "wy", + "to" + ], + [ + "wy", + "dzie" + ], + [ + "wy", + "mo" + ], + [ + "wy", + "cze" + ], + [ + "wy", + "ży" + ], + [ + "wy", + "ję" + ], + [ + "wy", + "prac" + ], + [ + "wy", + "razem" + ], + [ + "wy", + "jął" + ], + [ + "wy", + "razu" + ], + [ + "wy", + "poży" + ], + [ + "wy", + "słał" + ], + [ + "wa", + "dy" + ], + [ + "re", + "no" + ], + [ + "ła", + "ci" + ], + [ + "wi", + "ałem" + ], + [ + "wi", + "szą" + ], + [ + "wi", + "zję" + ], + [ + "że", + "ra" + ], + [ + "że", + "laz" + ], + [ + "no", + "towa" + ], + [ + "prze", + "pły" + ], + [ + "prze", + "szła" + ], + [ + "la", + "d" + ], + [ + "la", + "ją" + ], + [ + "od", + "rze" + ], + [ + "od", + "daje" + ], + [ + "dzi", + "kie" + ], + [ + "pa", + "ki" + ], + [ + "ku", + "jące" + ], + [ + "czy", + "wie" + ], + [ + "sta", + "di" + ], + [ + "sta", + "nem" + ], + [ + "mo", + "re" + ], + [ + "mo", + "tory" + ], + [ + "wo", + "o" + ], + [ + "wo", + "lą" + ], + [ + "cie", + "k" + ], + [ + "cie", + "szył" + ], + [ + "dy", + "r" + ], + [ + "dy", + "mu" + ], + [ + "dy", + "nek" + ], + [ + "dy", + "żu" + ], + [ + "ar", + "ma" + ], + [ + "ru", + "i" + ], + [ + "ru", + "szyć" + ], + [ + "de", + "p" + ], + [ + "de", + "z" + ], + [ + "de", + "ro" + ], + [ + "przy", + "czyna" + ], + [ + "szy", + "by" + ], + [ + "szy", + "bę" + ], + [ + "pi", + "cie" + ], + [ + "..", + "..." + ], + [ + "lu", + "ź" + ], + [ + "pie", + "kar" + ], + [ + "pe", + "ry" + ], + [ + "ży", + "wego" + ], + [ + "ga", + "ry" + ], + [ + "bi", + "te" + ], + [ + "bi", + "twy" + ], + [ + "ze", + "stawie" + ], + [ + "Po", + "m" + ], + [ + "Po", + "ko" + ], + [ + "Po", + "zostaje" + ], + [ + "zy", + "ska" + ], + [ + "ba", + "li" + ], + [ + "zna", + "ku" + ], + [ + "roz", + "wod" + ], + [ + "roz", + "licza" + ], + [ + "roz", + "miary" + ], + [ + "spo", + "za" + ], + [ + "spo", + "ży" + ], + [ + "spo", + "rów" + ], + [ + "wia", + "t" + ], + [ + "du", + "r" + ], + [ + "owi", + "sko" + ], + [ + "owi", + "cach" + ], + [ + "pod", + "porucznik" + ], + [ + "sy", + "g" + ], + [ + "sy", + "mi" + ], + [ + "bie", + "da" + ], + [ + "se", + "go" + ], + [ + "se", + "rów" + ], + [ + "se", + "para" + ], + [ + "an", + "g" + ], + [ + "be", + "ta" + ], + [ + "Na", + "zywa" + ], + [ + "niej", + "si" + ], + [ + "pu", + "je" + ], + [ + "pu", + "ła" + ], + [ + "bu", + "duje" + ], + [ + "sza", + "fy" + ], + [ + "gra", + "li" + ], + [ + "gra", + "my" + ], + [ + "są", + "dzić" + ], + [ + "Je", + "an" + ], + [ + "Je", + "dni" + ], + [ + "szcze", + "blu" + ], + [ + "nu", + "mery" + ], + [ + "rów", + "nych" + ], + [ + "mów", + "my" + ], + [ + "rowa", + "nego" + ], + [ + "rowa", + "nej" + ], + [ + "rowa", + "niu" + ], + [ + "Za", + "interes" + ], + [ + "Za", + "chód" + ], + [ + "ok", + "e" + ], + [ + "ok", + "rzy" + ], + [ + "ok", + "ej" + ], + [ + "ok", + "ół" + ], + [ + "trze", + "cią" + ], + [ + "al", + "ne" + ], + [ + "al", + "nych" + ], + [ + "dni", + "owe" + ], + [ + "rza", + "dziej" + ], + [ + "cu", + "kru" + ], + [ + "świa", + "dek" + ], + [ + "Ko", + "t" + ], + [ + "Ko", + "ro" + ], + [ + "Ma", + "ć" + ], + [ + "bli", + "skich" + ], + [ + "kto", + "ni" + ], + [ + "tycz", + "nymi" + ], + [ + "mnie", + "ma" + ], + [ + "ge", + "stem" + ], + [ + "sku", + "p" + ], + [ + "sku", + "tkiem" + ], + [ + "stu", + "je" + ], + [ + "stu", + "dni" + ], + [ + "dą", + "ży" + ], + [ + "fa", + "zie" + ], + [ + "działa", + "cz" + ], + [ + "Ka", + "ty" + ], + [ + "Ka", + "mil" + ], + [ + "Ch", + "in" + ], + [ + "Wy", + "bra" + ], + [ + "Wy", + "rok" + ], + [ + "Wy", + "gląda" + ], + [ + "pad", + "ały" + ], + [ + "im", + "muno" + ], + [ + "Do", + "ku" + ], + [ + "czu", + "k" + ], + [ + "pła", + "tności" + ], + [ + "daw", + "ny" + ], + [ + "łą", + "czności" + ], + [ + "kar", + "dio" + ], + [ + "Bo", + "ha" + ], + [ + "pię", + "t" + ], + [ + "tk", + "owej" + ], + [ + "koń", + "czył" + ], + [ + "Mo", + "ni" + ], + [ + "kom", + "po" + ], + [ + "róż", + "nią" + ], + [ + "spraw", + "ca" + ], + [ + "myś", + "lach" + ], + [ + "Le", + "wan" + ], + [ + "Le", + "nin" + ], + [ + "mniej", + "szym" + ], + [ + "powia", + "t" + ], + [ + "jedno", + "znacznie" + ], + [ + "umie", + "m" + ], + [ + "stanowi", + "ła" + ], + [ + "wyda", + "rzeniem" + ], + [ + "pisa", + "li" + ], + [ + "Pi", + "sa" + ], + [ + "Pi", + "szę" + ], + [ + "Ty", + "ch" + ], + [ + "hi", + "per" + ], + [ + "osob", + "no" + ], + [ + "przeciw", + "ników" + ], + [ + "oj", + "c" + ], + [ + "logi", + "czna" + ], + [ + "Pro", + "ce" + ], + [ + "Pro", + "ponu" + ], + [ + "nau", + "kowcy" + ], + [ + "Re", + "na" + ], + [ + "Re", + "publika" + ], + [ + "ho", + "lender" + ], + [ + "sły", + "szeć" + ], + [ + "en", + "de" + ], + [ + "In", + "tere" + ], + [ + "star", + "szą" + ], + [ + "tyw", + "nej" + ], + [ + "now", + "skiej" + ], + [ + "kolej", + "no" + ], + [ + "Pod", + "kre" + ], + [ + "wal", + "czy" + ], + [ + "lności", + "ą" + ], + [ + "fo", + "nu" + ], + [ + "zasa", + "da" + ], + [ + "ogó", + "lnej" + ], + [ + "chce", + "cie" + ], + [ + "zgo", + "da" + ], + [ + "Warsza", + "wskiej" + ], + [ + "społe", + "cznym" + ], + [ + "wej", + "ściu" + ], + [ + "We", + "ne" + ], + [ + "Ni", + "by" + ], + [ + "Naj", + "lepiej" + ], + [ + "Bi", + "ały" + ], + [ + "gar", + "dła" + ], + [ + "obec", + "nym" + ], + [ + "dal", + "szego" + ], + [ + "Li", + "twy" + ], + [ + "wyż", + "szego" + ], + [ + "Lu", + "ba" + ], + [ + "krzy", + "k" + ], + [ + "krzy", + "czeć" + ], + [ + "specja", + "lną" + ], + [ + "dra", + "pie" + ], + [ + "przedstawi", + "onego" + ], + [ + "ciem", + "ne" + ], + [ + "swoje", + "mu" + ], + [ + "Pie", + "nię" + ], + [ + "trud", + "na" + ], + [ + "mor", + "skiego" + ], + [ + "uży", + "wać" + ], + [ + "por", + "ce" + ], + [ + "tygo", + "dniach" + ], + [ + "Jed", + "ną" + ], + [ + "arty", + "ści" + ], + [ + "sło", + "i" + ], + [ + "kosz", + "mar" + ], + [ + "czeka", + "my" + ], + [ + "finans", + "owego" + ], + [ + "finans", + "ową" + ], + [ + "Kon", + "rad" + ], + [ + "Kon", + "serwa" + ], + [ + "kul", + "turę" + ], + [ + "zawod", + "y" + ], + [ + "zawod", + "ów" + ], + [ + "wyja", + "zdu" + ], + [ + "mian", + "ę" + ], + [ + "słucha", + "my" + ], + [ + "pom", + "nika" + ], + [ + "podej", + "mie" + ], + [ + "podej", + "mują" + ], + [ + "kierow", + "nicy" + ], + [ + "kierow", + "nictwa" + ], + [ + "dowa", + "no" + ], + [ + "funk", + "cjonu" + ], + [ + "wróci", + "li" + ], + [ + "Cho", + "rych" + ], + [ + "prezyden", + "ckich" + ], + [ + "uzna", + "je" + ], + [ + "uzna", + "ła" + ], + [ + "syj", + "nych" + ], + [ + "skar", + "gi" + ], + [ + "kontro", + "la" + ], + [ + "kraj", + "owy" + ], + [ + "kraj", + "owej" + ], + [ + "nor", + "m" + ], + [ + "grafi", + "a" + ], + [ + "Ci", + "ało" + ], + [ + "zoba", + "czyła" + ], + [ + "kieru", + "jąc" + ], + [ + "Fran", + "k" + ], + [ + "sen", + "ty" + ], + [ + "regu", + "ł" + ], + [ + "przyj", + "rzeć" + ], + [ + "uzy", + "ski" + ], + [ + "zawie", + "szeniu" + ], + [ + "Ze", + "bra" + ], + [ + "14", + "0" + ], + [ + "wło", + "żyć" + ], + [ + "wojewódz", + "ki" + ], + [ + "stara", + "ń" + ], + [ + "stara", + "li" + ], + [ + "prowadzo", + "nych" + ], + [ + "zwa", + "na" + ], + [ + "określo", + "nego" + ], + [ + "ogro", + "du" + ], + [ + "tre", + "nera" + ], + [ + "propo", + "nuję" + ], + [ + "prywa", + "tnego" + ], + [ + "zaś", + "pie" + ], + [ + "tur", + "niej" + ], + [ + "zapa", + "lenie" + ], + [ + "szuka", + "m" + ], + [ + "stycz", + "nymi" + ], + [ + "kupi", + "ła" + ], + [ + "niemiec", + "kim" + ], + [ + "ludz", + "ką" + ], + [ + "wzro", + "stem" + ], + [ + "wice", + "ministra" + ], + [ + "Sy", + "bi" + ], + [ + "jeżd", + "żał" + ], + [ + "liz", + "owane" + ], + [ + "Kości", + "uszki" + ], + [ + "pora", + "żki" + ], + [ + "trak", + "ta" + ], + [ + "zainteres", + "owaniem" + ], + [ + "powodu", + "ją" + ], + [ + "kor", + "pora" + ], + [ + "wystar", + "czają" + ], + [ + "prób", + "owali" + ], + [ + "poru", + "cznika" + ], + [ + "zatru", + "dnienie" + ], + [ + "prasza", + "my" + ], + [ + "zamk", + "nął" + ], + [ + "Wiel", + "kie" + ], + [ + "ener", + "gia" + ], + [ + "reli", + "gię" + ], + [ + "przygotowa", + "ń" + ], + [ + "techni", + "cznego" + ], + [ + "przestęp", + "cy" + ], + [ + "alkoho", + "li" + ], + [ + "Ge", + "ra" + ], + [ + "niedzie", + "le" + ], + [ + "poło", + "żenie" + ], + [ + "poło", + "żone" + ], + [ + "wszel", + "ką" + ], + [ + "rosyj", + "ska" + ], + [ + "struktu", + "r" + ], + [ + "prezydent", + "owi" + ], + [ + "rodzin", + "nego" + ], + [ + "Sto", + "licy" + ], + [ + "reda", + "kcja" + ], + [ + "wyzna", + "cza" + ], + [ + "riu", + "sze" + ], + [ + "znajo", + "mi" + ], + [ + "ofe", + "nsy" + ], + [ + "efe", + "któw" + ], + [ + "zmar", + "ła" + ], + [ + "klasy", + "cy" + ], + [ + "Du", + "że" + ], + [ + "kup", + "ować" + ], + [ + "zgło", + "szenia" + ], + [ + "dotychczas", + "owe" + ], + [ + "spowod", + "owane" + ], + [ + "zatrzyma", + "ny" + ], + [ + "oficja", + "lnej" + ], + [ + "inwesty", + "cyjnych" + ], + [ + "zde", + "fini" + ], + [ + "zauwa", + "żyła" + ], + [ + "zauwa", + "żyłem" + ], + [ + "ład", + "na" + ], + [ + "powszech", + "nego" + ], + [ + "zagro", + "żeniem" + ], + [ + "wewnętrz", + "nej" + ], + [ + "197", + "1" + ], + [ + "197", + "2" + ], + [ + "eta", + "pu" + ], + [ + "kato", + "licy" + ], + [ + "wio", + "nego" + ], + [ + "europej", + "skie" + ], + [ + "zagrani", + "czne" + ], + [ + "zagrani", + "cznego" + ], + [ + "pali", + "wa" + ], + [ + "rejest", + "r" + ], + [ + "Słu", + "chaj" + ], + [ + "zawiera", + "jące" + ], + [ + "Ste", + "fa" + ], + [ + "czerwo", + "nych" + ], + [ + "zabi", + "ł" + ], + [ + "pyt", + "ałam" + ], + [ + "wygra", + "ć" + ], + [ + "odrzu", + "ceniem" + ], + [ + "centra", + "lnego" + ], + [ + "potę", + "ż" + ], + [ + "postawi", + "ono" + ], + [ + "dłuż", + "szą" + ], + [ + "rośli", + "ny" + ], + [ + "cywi", + "lnej" + ], + [ + "Kaczy", + "ńskich" + ], + [ + "zorganiz", + "owanej" + ], + [ + "smu", + "tno" + ], + [ + "tygodni", + "k" + ], + [ + "gorą", + "cz" + ], + [ + "nazywa", + "ją" + ], + [ + "zga", + "dzam" + ], + [ + "ujaw", + "nia" + ], + [ + "Wyso", + "kość" + ], + [ + "drob", + "no" + ], + [ + "przeszło", + "ść" + ], + [ + "orze", + "czenie" + ], + [ + "szczęśli", + "wie" + ], + [ + "krze", + "sła" + ], + [ + "pacje", + "nci" + ], + [ + "zwięk", + "szyć" + ], + [ + "bisku", + "pów" + ], + [ + "przekaza", + "nia" + ], + [ + "uroczy", + "ście" + ], + [ + "ekspe", + "rci" + ], + [ + "Rzecz", + "pospolita" + ], + [ + "zastęp", + "cy" + ], + [ + "minist", + "rowie" + ], + [ + "oś", + "mio" + ], + [ + "zagra", + "nicy" + ], + [ + "wycie", + "czkę" + ], + [ + "dziewię", + "tna" + ], + [ + "Rosja", + "n" + ], + [ + "sj", + "on" + ], + [ + "angiel", + "skim" + ], + [ + "Tar", + "gu" + ], + [ + "Lud", + "owego" + ], + [ + "bło", + "gosła" + ], + [ + "Gdzie", + "ś" + ], + [ + "Mos", + "kwa" + ], + [ + "zjawi", + "sk" + ], + [ + "spotk", + "ałem" + ], + [ + "interesu", + "jące" + ], + [ + "pach", + "ną" + ], + [ + "Cy", + "ga" + ], + [ + "zdaw", + "ało" + ], + [ + "wyro", + "by" + ], + [ + "wysta", + "rt" + ], + [ + "wywia", + "dzie" + ], + [ + "robotni", + "cy" + ], + [ + "robotni", + "czej" + ], + [ + "emery", + "tów" + ], + [ + "filozo", + "f" + ], + [ + "kupu", + "je" + ], + [ + "kupu", + "ją" + ], + [ + "symbo", + "l" + ], + [ + "wiej", + "skiej" + ], + [ + "drog", + "owym" + ], + [ + "Izra", + "e" + ], + [ + "bile", + "t" + ], + [ + "szacu", + "nkiem" + ], + [ + "zapro", + "szenie" + ], + [ + "mija", + "jąc" + ], + [ + "przera", + "źli" + ], + [ + "konferen", + "cję" + ], + [ + "cmenta", + "rza" + ], + [ + "nowoczes", + "ny" + ], + [ + "face", + "ta" + ], + [ + "południ", + "owych" + ], + [ + "argu", + "menty" + ], + [ + "odebra", + "ł" + ], + [ + "Ur", + "su" + ], + [ + "utra", + "tę" + ], + [ + "real", + "ne" + ], + [ + "gabi", + "necie" + ], + [ + "Part", + "ia" + ], + [ + "inten", + "sy" + ], + [ + "suge", + "ruje" + ], + [ + "Rzą", + "du" + ], + [ + "odby", + "wały" + ], + [ + "statu", + "t" + ], + [ + "zapowiada", + "ją" + ], + [ + "biur", + "ko" + ], + [ + "brytyj", + "ski" + ], + [ + "ogni", + "sko" + ], + [ + "Im", + "pre" + ], + [ + "domaga", + "ją" + ], + [ + "promi", + "la" + ], + [ + "kwar", + "tał" + ], + [ + "występ", + "ować" + ], + [ + "Cha", + "rak" + ], + [ + "figu", + "ra" + ], + [ + "postu", + "lat" + ], + [ + "Katowi", + "ce" + ], + [ + "wyjaśnie", + "nie" + ], + [ + "perspekty", + "wie" + ], + [ + "Rzy", + "m" + ], + [ + "wyróż", + "nienie" + ], + [ + "pręd", + "ko" + ], + [ + "wstęp", + "nych" + ], + [ + "pracodaw", + "cy" + ], + [ + "używa", + "jąc" + ], + [ + "poten", + "cj" + ], + [ + "ciep", + "łe" + ], + [ + "Nau", + "k" + ], + [ + "uszko", + "dzenia" + ], + [ + "Chce", + "my" + ], + [ + "Wschod", + "niej" + ], + [ + "Pia", + "st" + ], + [ + "bul", + "wer" + ], + [ + "wszech", + "stron" + ], + [ + "uniwersy", + "tetu" + ], + [ + "zbio", + "ry" + ], + [ + "pomor", + "skiego" + ], + [ + "wykształ", + "cenie" + ], + [ + "bol", + "szewi" + ], + [ + "oboję", + "tnie" + ], + [ + "strasz", + "ne" + ], + [ + "run", + "dzie" + ], + [ + "Mikoła", + "ja" + ], + [ + "ekspo", + "zy" + ], + [ + "Czytel", + "ników" + ], + [ + "Wiadomo", + "ści" + ], + [ + "prezenta", + "cji" + ], + [ + "dźwi", + "g" + ], + [ + "Goleni", + "ów" + ], + [ + "Doro", + "ta" + ], + [ + "absolwe", + "nt" + ], + [ + "Kowa", + "l" + ], + [ + "koleżan", + "ka" + ], + [ + "wyraź", + "ne" + ], + [ + "zamiar", + "u" + ], + [ + "moderni", + "zacji" + ], + [ + "porzą", + "dnie" + ], + [ + "kardyna", + "ł" + ], + [ + "biznes", + "men" + ], + [ + "dziennikarz", + "om" + ], + [ + "Tea", + "tra" + ], + [ + "Tea", + "tru" + ], + [ + "okru", + "cie" + ], + [ + "podkreśli", + "ć" + ], + [ + "tożsamo", + "ść" + ], + [ + "spektak", + "l" + ], + [ + "Zda", + "rza" + ], + [ + "odbior", + "cy" + ], + [ + "Spół", + "dzielni" + ], + [ + "inteligen", + "cji" + ], + [ + "prędkości", + "ą" + ], + [ + "Lw", + "owie" + ], + [ + "nastolat", + "ków" + ], + [ + "wymu", + "sza" + ], + [ + "biuro", + "kra" + ], + [ + "powtarz", + "ał" + ], + [ + "jakimi", + "ś" + ], + [ + "Balcerowi", + "cza" + ], + [ + "pocią", + "giem" + ], + [ + "zaple", + "cza" + ], + [ + "diece", + "zji" + ], + [ + "zmart", + "wych" + ], + [ + "Rzesz", + "owie" + ], + [ + "produce", + "ntów" + ], + [ + "występow", + "ał" + ], + [ + "przetar", + "gu" + ], + [ + "Peł", + "no" + ], + [ + "mistrzostwa", + "ch" + ], + [ + "hodow", + "li" + ], + [ + "Wewnętrz", + "nych" + ], + [ + "ada", + "p" + ], + [ + "geniu", + "sz" + ], + [ + "kręgo", + "słu" + ], + [ + "Walde", + "mar" + ], + [ + "mlecz", + "ar" + ], + [ + "powinie", + "nem" + ], + [ + "śmia", + "ć" + ], + [ + "metro", + "poli" + ], + [ + "Geor", + "ge" + ], + [ + "Mek", + "sy" + ], + [ + "SDP", + "L" + ], + [ + "niesam", + "owi" + ], + [ + "instyn", + "kt" + ], + [ + "egzami", + "nów" + ], + [ + "Univer", + "si" + ], + [ + "reper", + "tu" + ], + [ + "\"", + ")," + ], + [ + "9", + "4" + ], + [ + "9", + "6" + ], + [ + "A", + "W" + ], + [ + "B", + "ło" + ], + [ + "B", + "IE" + ], + [ + "B", + "rzo" + ], + [ + "C", + "ałe" + ], + [ + "C", + "er" + ], + [ + "C", + "zasa" + ], + [ + "D", + "rze" + ], + [ + "D", + "wo" + ], + [ + "E", + "la" + ], + [ + "F", + "er" + ], + [ + "F", + "oto" + ], + [ + "G", + "W" + ], + [ + "G", + "roz" + ], + [ + "G", + "on" + ], + [ + "I", + "lu" + ], + [ + "I", + "dź" + ], + [ + "K", + "cy" + ], + [ + "M", + "B" + ], + [ + "M", + "in" + ], + [ + "M", + "inę" + ], + [ + "N", + "owej" + ], + [ + "O", + "ko" + ], + [ + "O", + "pi" + ], + [ + "O", + "strze" + ], + [ + "O", + "pera" + ], + [ + "P", + "un" + ], + [ + "P", + "owiem" + ], + [ + "R", + "zu" + ], + [ + "S", + "M" + ], + [ + "S", + "ob" + ], + [ + "S", + "tał" + ], + [ + "S", + "chu" + ], + [ + "S", + "krzy" + ], + [ + "T", + "em" + ], + [ + "X", + "II" + ], + [ + "Z", + "wie" + ], + [ + "a", + "f" + ], + [ + "a", + "cz" + ], + [ + "a", + "ro" + ], + [ + "a", + "war" + ], + [ + "a", + "żeby" + ], + [ + "b", + "re" + ], + [ + "d", + "mu" + ], + [ + "e", + "ste" + ], + [ + "e", + "dycji" + ], + [ + "e", + "woo" + ], + [ + "f", + "ale" + ], + [ + "g", + "h" + ], + [ + "g", + "ród" + ], + [ + "h", + "re" + ], + [ + "h", + "au" + ], + [ + "i", + "ma" + ], + [ + "i", + "ks" + ], + [ + "i", + "dziemy" + ], + [ + "k", + "nięcie" + ], + [ + "l", + "ską" + ], + [ + "m", + "owie" + ], + [ + "n", + "dar" + ], + [ + "o", + "świe" + ], + [ + "o", + "powiedzieć" + ], + [ + "o", + "poru" + ], + [ + "p", + "ce" + ], + [ + "p", + "łe" + ], + [ + "p", + "sami" + ], + [ + "s", + "nym" + ], + [ + "s", + "chy" + ], + [ + "s", + "pełnić" + ], + [ + "t", + "kie" + ], + [ + "t", + "wu" + ], + [ + "u", + "ty" + ], + [ + "u", + "pie" + ], + [ + "u", + "twór" + ], + [ + "u", + "wol" + ], + [ + "u", + "dzielić" + ], + [ + "w", + "nej" + ], + [ + "w", + "cę" + ], + [ + "w", + "prowadził" + ], + [ + "w", + "padła" + ], + [ + "z", + "loka" + ], + [ + "z", + "większo" + ], + [ + "z", + "łych" + ], + [ + "z", + "nieść" + ], + [ + "z", + "rób" + ], + [ + "ć", + "my" + ], + [ + "ł", + "d" + ], + [ + "ł", + "kę" + ], + [ + "Ś", + "LI" + ], + [ + "ś", + "miała" + ], + [ + "ż", + "wi" + ], + [ + "ż", + "owe" + ], + [ + "ie", + "go" + ], + [ + "na", + "ju" + ], + [ + "na", + "zywał" + ], + [ + "na", + "strój" + ], + [ + "ow", + "em" + ], + [ + "ow", + "nego" + ], + [ + "ow", + "nej" + ], + [ + "nie", + "czy" + ], + [ + "nie", + "dzieli" + ], + [ + "nie", + "bezpiecze" + ], + [ + "nie", + "cierpliwie" + ], + [ + "ni", + "łem" + ], + [ + "ra", + "p" + ], + [ + "po", + "sy" + ], + [ + "po", + "ran" + ], + [ + "po", + "sługu" + ], + [ + "po", + "prawy" + ], + [ + "po", + "szukać" + ], + [ + "sz", + "i" + ], + [ + "sz", + "ce" + ], + [ + "sz", + "um" + ], + [ + "dz", + "ało" + ], + [ + "ro", + "lnych" + ], + [ + "je", + "de" + ], + [ + "je", + "dzenie" + ], + [ + "li", + "ki" + ], + [ + "li", + "ca" + ], + [ + "li", + "stą" + ], + [ + "li", + "wych" + ], + [ + "li", + "czeb" + ], + [ + "rze", + "ka" + ], + [ + "ko", + "st" + ], + [ + "ko", + "pe" + ], + [ + "ko", + "łnie" + ], + [ + "ko", + "ordy" + ], + [ + "ka", + "le" + ], + [ + "ka", + "my" + ], + [ + "ka", + "sje" + ], + [ + "za", + "s" + ], + [ + "za", + "my" + ], + [ + "za", + "nu" + ], + [ + "za", + "skar" + ], + [ + "za", + "trza" + ], + [ + "za", + "grozi" + ], + [ + "za", + "powiedzia" + ], + [ + "za", + "padła" + ], + [ + "za", + "dbać" + ], + [ + "ne", + "ws" + ], + [ + "do", + "koła" + ], + [ + "do", + "jazd" + ], + [ + "te", + "ni" + ], + [ + "te", + "rzy" + ], + [ + "te", + "sta" + ], + [ + "te", + "zy" + ], + [ + "mi", + "le" + ], + [ + "mi", + "ku" + ], + [ + "mi", + "nera" + ], + [ + "ty", + "gry" + ], + [ + "wy", + "pu" + ], + [ + "wy", + "sł" + ], + [ + "wy", + "trzyma" + ], + [ + "wy", + "krę" + ], + [ + "wy", + "prowadza" + ], + [ + "wy", + "brze" + ], + [ + "wy", + "noszą" + ], + [ + "to", + "rze" + ], + [ + "to", + "też" + ], + [ + "to", + "tali" + ], + [ + "wa", + "ną" + ], + [ + "ja", + "d" + ], + [ + "ja", + "dę" + ], + [ + "ja", + "śniej" + ], + [ + "wi", + "dy" + ], + [ + "wi", + "ało" + ], + [ + "wi", + "dow" + ], + [ + "wi", + "zja" + ], + [ + "rzy", + "my" + ], + [ + "ma", + "mu" + ], + [ + "da", + "no" + ], + [ + "da", + "dzą" + ], + [ + "no", + "żnej" + ], + [ + "prze", + "ć" + ], + [ + "prze", + "bra" + ], + [ + "prze", + "czu" + ], + [ + "prze", + "prowadzi" + ], + [ + "prze", + "stanie" + ], + [ + "prze", + "nieść" + ], + [ + "prze", + "jechać" + ], + [ + "prze", + "prowadzenie" + ], + [ + "od", + "ży" + ], + [ + "od", + "gry" + ], + [ + "od", + "rzuca" + ], + [ + "od", + "noszą" + ], + [ + "kie", + "tu" + ], + [ + "kie", + "rował" + ], + [ + "pa", + "ją" + ], + [ + "pa", + "rą" + ], + [ + "pa", + "try" + ], + [ + "pa", + "kiet" + ], + [ + "ry", + "cznie" + ], + [ + "ry", + "cer" + ], + [ + "ry", + "gory" + ], + [ + "czy", + "nam" + ], + [ + "czy", + "ńskiego" + ], + [ + "ce", + "rt" + ], + [ + "sta", + "rzy" + ], + [ + "sta", + "cję" + ], + [ + "sta", + "wał" + ], + [ + "mo", + "imi" + ], + [ + "wie", + "prz" + ], + [ + "cze", + "ństwo" + ], + [ + "wo", + "la" + ], + [ + "wo", + "lnych" + ], + [ + "wo", + "lnej" + ], + [ + "wo", + "tum" + ], + [ + "my", + "śmy" + ], + [ + "ob", + "cego" + ], + [ + "ru", + "k" + ], + [ + "ru", + "dy" + ], + [ + "de", + "pe" + ], + [ + "de", + "spe" + ], + [ + "de", + "pozy" + ], + [ + "przy", + "sła" + ], + [ + "przy", + "byli" + ], + [ + "przy", + "sługu" + ], + [ + "przy", + "noszą" + ], + [ + "przy", + "niosły" + ], + [ + "mu", + "ru" + ], + [ + "sa", + "nk" + ], + [ + "pow", + "ej" + ], + [ + "pow", + "stać" + ], + [ + "cj", + "one" + ], + [ + "pi", + "an" + ], + [ + "pi", + "one" + ], + [ + "pi", + "rami" + ], + [ + "sze", + "li" + ], + [ + "pie", + "czę" + ], + [ + "pie", + "śń" + ], + [ + "pro", + "mu" + ], + [ + "pro", + "sty" + ], + [ + "ży", + "wi" + ], + [ + "ży", + "we" + ], + [ + "ły", + "że" + ], + [ + "bi", + "ją" + ], + [ + "ze", + "tk" + ], + [ + "ze", + "rwał" + ], + [ + "Po", + "e" + ], + [ + "Po", + "ra" + ], + [ + "Po", + "przed" + ], + [ + "me", + "s" + ], + [ + "me", + "dal" + ], + [ + "me", + "cenas" + ], + [ + "ba", + "m" + ], + [ + "ba", + "rze" + ], + [ + "ba", + "tali" + ], + [ + "zna", + "nej" + ], + [ + "ca", + "li" + ], + [ + "ca", + "go" + ], + [ + "bo", + "ż" + ], + [ + "bo", + "ry" + ], + [ + "bo", + "szcz" + ], + [ + "bo", + "daj" + ], + [ + "spo", + "ry" + ], + [ + "spo", + "gląda" + ], + [ + "łu", + "ku" + ], + [ + "pod", + "pa" + ], + [ + "pod", + "wyżek" + ], + [ + "su", + "rowe" + ], + [ + "bie", + "dy" + ], + [ + "se", + "i" + ], + [ + "be", + "zna" + ], + [ + "be", + "ton" + ], + [ + "cho", + "rzy" + ], + [ + "Na", + "g" + ], + [ + "Na", + "tura" + ], + [ + "ało", + "ści" + ], + [ + "sza", + "re" + ], + [ + "praw", + "ny" + ], + [ + "praw", + "ników" + ], + [ + "sto", + "ł" + ], + [ + "sto", + "jący" + ], + [ + "gra", + "ją" + ], + [ + "są", + "siedzi" + ], + [ + "szcze", + "ro" + ], + [ + "naj", + "droż" + ], + [ + "rów", + "ni" + ], + [ + "rę", + "ko" + ], + [ + "rowa", + "ną" + ], + [ + "czo", + "nymi" + ], + [ + "Za", + "mo" + ], + [ + "bar", + "u" + ], + [ + "bar", + "ie" + ], + [ + "kon", + "tu" + ], + [ + "...", + "\"." + ], + [ + "ście", + "ków" + ], + [ + "mia", + "nie" + ], + [ + "dział", + "ce" + ], + [ + "bez", + "cze" + ], + [ + "pre", + "para" + ], + [ + "pre", + "feren" + ], + [ + "dob", + "rowo" + ], + [ + "trzy", + "mała" + ], + [ + "ona", + "l" + ], + [ + "cu", + "d" + ], + [ + "cu", + "dzy" + ], + [ + "bra", + "my" + ], + [ + "kła", + "dem" + ], + [ + "Ko", + "legi" + ], + [ + "mówi", + "one" + ], + [ + "mówi", + "łam" + ], + [ + "To", + "ny" + ], + [ + "zi", + "den" + ], + [ + "zi", + "one" + ], + [ + "Ja", + "nina" + ], + [ + "nic", + "ka" + ], + [ + "ką", + "cie" + ], + [ + "sku", + "tku" + ], + [ + "fa", + "jna" + ], + [ + "Ch", + "rześcija" + ], + [ + "cyj", + "nymi" + ], + [ + "robi", + "my" + ], + [ + "robi", + "łam" + ], + [ + "czu", + "ją" + ], + [ + "miej", + "skiego" + ], + [ + "tni", + "ki" + ], + [ + "lat", + "ka" + ], + [ + "miesz", + "kała" + ], + [ + "samo", + "rzą" + ], + [ + "ws", + "pania" + ], + [ + "wier", + "cie" + ], + [ + "chodzi", + "łam" + ], + [ + "dzą", + "cy" + ], + [ + "daw", + "nym" + ], + [ + "dnie", + "niu" + ], + [ + "usta", + "leń" + ], + [ + "dro", + "go" + ], + [ + "Te", + "j" + ], + [ + "Te", + "k" + ], + [ + "Bo", + "skiej" + ], + [ + "Bo", + "żej" + ], + [ + "Bo", + "śni" + ], + [ + "Ra", + "tow" + ], + [ + "Ra", + "domi" + ], + [ + "kom", + "pa" + ], + [ + "kom", + "bina" + ], + [ + "uwa", + "g" + ], + [ + "uwa", + "ż" + ], + [ + "chod", + "ów" + ], + [ + "ran", + "d" + ], + [ + "róż", + "nego" + ], + [ + "au", + "stria" + ], + [ + "zło", + "żony" + ], + [ + "zło", + "żyła" + ], + [ + "zło", + "żyli" + ], + [ + "kry", + "tyki" + ], + [ + "kry", + "terium" + ], + [ + "Ro", + "zm" + ], + [ + "dziej", + "ów" + ], + [ + "Sta", + "ny" + ], + [ + "Sta", + "tu" + ], + [ + "Sta", + "nu" + ], + [ + "Sta", + "lin" + ], + [ + "ha", + "lo" + ], + [ + "zw", + "ę" + ], + [ + "zw", + "ra" + ], + [ + "mar", + "ka" + ], + [ + "Wie", + "sława" + ], + [ + "szo", + "nej" + ], + [ + "szko", + "lnym" + ], + [ + "waż", + "nego" + ], + [ + "żeby", + "śmy" + ], + [ + "Wi", + "do" + ], + [ + "Wi", + "os" + ], + [ + "tele", + "komunika" + ], + [ + "żą", + "dać" + ], + [ + "stawi", + "ał" + ], + [ + "środ", + "kami" + ], + [ + "pyta", + "niem" + ], + [ + "An", + "der" + ], + [ + "Co", + "dziennie" + ], + [ + "wą", + "tek" + ], + [ + "decy", + "zją" + ], + [ + "Jak", + "ą" + ], + [ + "tar", + "ł" + ], + [ + "osob", + "owy" + ], + [ + "będą", + "cych" + ], + [ + "Pro", + "boszcz" + ], + [ + "znaj", + "dować" + ], + [ + "znaj", + "dowało" + ], + [ + "War", + "un" + ], + [ + "Re", + "y" + ], + [ + "Re", + "habili" + ], + [ + "stwo", + "rzenie" + ], + [ + "mowa", + "na" + ], + [ + "podob", + "nej" + ], + [ + "poda", + "jąc" + ], + [ + "oko", + "ła" + ], + [ + "zach", + "owały" + ], + [ + "zach", + "owaniem" + ], + [ + "200", + "9" + ], + [ + "wę", + "gl" + ], + [ + "rozumie", + "niu" + ], + [ + "rywa", + "li" + ], + [ + "nk", + "owego" + ], + [ + "Pra", + "cu" + ], + [ + "dia", + "bła" + ], + [ + "fo", + "nii" + ], + [ + "fo", + "tel" + ], + [ + "Sa", + "ra" + ], + [ + "Sa", + "szka" + ], + [ + "ele", + "ga" + ], + [ + "fir", + "mą" + ], + [ + "zgo", + "dą" + ], + [ + "zgo", + "dne" + ], + [ + "zgo", + "dny" + ], + [ + "bor", + "skiej" + ], + [ + "nowa", + "no" + ], + [ + "szczegó", + "lnego" + ], + [ + "szczegó", + "lnym" + ], + [ + "szczegó", + "łów" + ], + [ + "społe", + "czno" + ], + [ + "dzien", + "nik" + ], + [ + "We", + "so" + ], + [ + "Bi", + "zne" + ], + [ + "uli", + "ca" + ], + [ + "pozy", + "ska" + ], + [ + "pozy", + "cje" + ], + [ + "obie", + "tni" + ], + [ + "zdo", + "lny" + ], + [ + "zja", + "zd" + ], + [ + "komi", + "sję" + ], + [ + "komi", + "sje" + ], + [ + "komi", + "tetu" + ], + [ + "rowi", + "cz" + ], + [ + "Euro", + "pę" + ], + [ + "wra", + "cał" + ], + [ + "licz", + "b" + ], + [ + "dał", + "by" + ], + [ + "got", + "owi" + ], + [ + "obra", + "dy" + ], + [ + "obra", + "żeń" + ], + [ + "tłu", + "szcz" + ], + [ + "dzię", + "kujemy" + ], + [ + "Wo", + "da" + ], + [ + "czyn", + "nik" + ], + [ + "specja", + "lnym" + ], + [ + "mal", + "owane" + ], + [ + "ist", + "niała" + ], + [ + "Ba", + "ra" + ], + [ + "Ba", + "sia" + ], + [ + "dwie", + "ma" + ], + [ + "polity", + "ką" + ], + [ + "pią", + "tej" + ], + [ + "młod", + "ej" + ], + [ + "chodzą", + "cy" + ], + [ + "zwyk", + "łym" + ], + [ + "finans", + "owym" + ], + [ + "Pola", + "kom" + ], + [ + "prawa", + "mi" + ], + [ + "Ku", + "bi" + ], + [ + "Ku", + "bu" + ], + [ + "kaza", + "nia" + ], + [ + "mawia", + "li" + ], + [ + "narod", + "owe" + ], + [ + "wnę", + "trze" + ], + [ + "towarzy", + "szy" + ], + [ + "Ry", + "nek" + ], + [ + "podej", + "ście" + ], + [ + "oce", + "na" + ], + [ + "czar", + "nych" + ], + [ + "zmia", + "ną" + ], + [ + "dziesią", + "tej" + ], + [ + "wcześniej", + "szych" + ], + [ + "lata", + "mi" + ], + [ + "nar", + "koma" + ], + [ + "loka", + "l" + ], + [ + "loka", + "lnej" + ], + [ + "loka", + "lnym" + ], + [ + "grze", + "sz" + ], + [ + "grze", + "chu" + ], + [ + "he", + "bra" + ], + [ + "he", + "he" + ], + [ + "dwu", + "stu" + ], + [ + "De", + "partamentu" + ], + [ + "służ", + "ba" + ], + [ + "służ", + "bami" + ], + [ + "cen", + "ne" + ], + [ + "śla", + "du" + ], + [ + "księ", + "gi" + ], + [ + "księ", + "ża" + ], + [ + "grafi", + "czne" + ], + [ + "pięk", + "nej" + ], + [ + "zało", + "ga" + ], + [ + "przyzna", + "ją" + ], + [ + "śle", + "nie" + ], + [ + "miło", + "ś" + ], + [ + "pił", + "karze" + ], + [ + "pia", + "sku" + ], + [ + "tłuma", + "czenie" + ], + [ + "wykorzy", + "stał" + ], + [ + "przyj", + "mie" + ], + [ + "stawia", + "ć" + ], + [ + "eg", + "zo" + ], + [ + "dotyczą", + "cej" + ], + [ + "wojewódz", + "kiego" + ], + [ + "uczest", + "nictwa" + ], + [ + "uczest", + "niczą" + ], + [ + "wybo", + "rze" + ], + [ + "bieg", + "ał" + ], + [ + "zwa", + "nej" + ], + [ + "god", + "ność" + ], + [ + "prywa", + "tnym" + ], + [ + "fika", + "cja" + ], + [ + "fika", + "cję" + ], + [ + "wynika", + "jące" + ], + [ + "Ga", + "br" + ], + [ + "dło", + "niach" + ], + [ + "przysz", + "łych" + ], + [ + "szuka", + "ją" + ], + [ + "Cie", + "szę" + ], + [ + "potrafi", + "li" + ], + [ + "lubi", + "ł" + ], + [ + "zakła", + "dzie" + ], + [ + "wice", + "premiera" + ], + [ + "rzuca", + "ją" + ], + [ + "og", + "niem" + ], + [ + "wyj", + "ście" + ], + [ + "sport", + "owego" + ], + [ + "najlep", + "sza" + ], + [ + "najlep", + "szą" + ], + [ + "198", + "6" + ], + [ + "lod", + "owa" + ], + [ + "cięż", + "kich" + ], + [ + "Iz", + "bie" + ], + [ + "isto", + "ty" + ], + [ + "wzię", + "cie" + ], + [ + "niez", + "rozu" + ], + [ + "cel", + "owo" + ], + [ + "posiada", + "ją" + ], + [ + "Pow", + "sta" + ], + [ + "Pow", + "raca" + ], + [ + "Pow", + "odem" + ], + [ + "opła", + "ta" + ], + [ + "potwier", + "dziła" + ], + [ + "potwier", + "dzają" + ], + [ + "kocha", + "ć" + ], + [ + "gor", + "sza" + ], + [ + "powsta", + "ń" + ], + [ + "wojsk", + "owym" + ], + [ + "dzwo", + "nił" + ], + [ + "uzyska", + "nie" + ], + [ + "wód", + "ki" + ], + [ + "wrze", + "śni" + ], + [ + "fak", + "tem" + ], + [ + "poka", + "zują" + ], + [ + "zje", + "ździe" + ], + [ + "anty", + "bio" + ], + [ + "anty", + "semi" + ], + [ + "pój", + "dą" + ], + [ + "dziedzi", + "ny" + ], + [ + "nasze", + "mu" + ], + [ + "litera", + "cki" + ], + [ + "litera", + "ckich" + ], + [ + "warsza", + "wski" + ], + [ + "rzeczywi", + "stością" + ], + [ + "Stra", + "ża" + ], + [ + "Gra", + "nicznej" + ], + [ + "Zie", + "m" + ], + [ + "Zie", + "mia" + ], + [ + "kr", + "owy" + ], + [ + "zgło", + "szono" + ], + [ + "ukła", + "dzie" + ], + [ + "spowod", + "ował" + ], + [ + "ruch", + "ów" + ], + [ + "rozpoczę", + "to" + ], + [ + "socja", + "lnych" + ], + [ + "posła", + "nek" + ], + [ + "parla", + "mencie" + ], + [ + "oznacza", + "ć" + ], + [ + "tajem", + "nicą" + ], + [ + "przezna", + "czony" + ], + [ + "przezna", + "czona" + ], + [ + "lud", + "owych" + ], + [ + "197", + "8" + ], + [ + "zapła", + "cił" + ], + [ + "zagrani", + "cznej" + ], + [ + "rejest", + "racji" + ], + [ + "Gdań", + "skim" + ], + [ + "szta", + "ndar" + ], + [ + "zawiera", + "ją" + ], + [ + "otrzyma", + "nia" + ], + [ + "przypomina", + "ł" + ], + [ + "zdą", + "żyła" + ], + [ + "wios", + "na" + ], + [ + "norma", + "lnego" + ], + [ + "norma", + "lny" + ], + [ + "wygra", + "li" + ], + [ + "Kry", + "styny" + ], + [ + "usu", + "nięcia" + ], + [ + "szero", + "ki" + ], + [ + "szero", + "kości" + ], + [ + "dowod", + "em" + ], + [ + "poniedział", + "ku" + ], + [ + "Kaczy", + "ńscy" + ], + [ + "mart", + "wych" + ], + [ + "tygodni", + "ka" + ], + [ + "pisze", + "sz" + ], + [ + "zga", + "dzają" + ], + [ + "natura", + "lnego" + ], + [ + "wyco", + "fał" + ], + [ + "obli", + "cze" + ], + [ + "słysz", + "ała" + ], + [ + "ofiar", + "ę" + ], + [ + "drob", + "ny" + ], + [ + "szczęśli", + "wa" + ], + [ + "cór", + "kę" + ], + [ + "rado", + "ścią" + ], + [ + "zasta", + "nawi" + ], + [ + "handl", + "owe" + ], + [ + "Fa", + "ce" + ], + [ + "wiedzą", + "c" + ], + [ + "Rzecz", + "pospolitej" + ], + [ + "spę", + "dził" + ], + [ + "kara", + "bin" + ], + [ + "podję", + "cie" + ], + [ + "aktyw", + "ności" + ], + [ + "aktyw", + "ność" + ], + [ + "dziewię", + "ciu" + ], + [ + "ogrom", + "nej" + ], + [ + "kowie", + "c" + ], + [ + "angiel", + "ski" + ], + [ + "współczes", + "nego" + ], + [ + "wybi", + "tnych" + ], + [ + "nierucho", + "mo" + ], + [ + "zastos", + "ować" + ], + [ + "imi", + "ona" + ], + [ + "sh", + "ow" + ], + [ + "jeź", + "dził" + ], + [ + "Mieszka", + "niowej" + ], + [ + "ologi", + "cznych" + ], + [ + "pras", + "owego" + ], + [ + "gieł", + "dzie" + ], + [ + "Wał", + "brzy" + ], + [ + "ryzy", + "kow" + ], + [ + "Two", + "im" + ], + [ + "odzy", + "skać" + ], + [ + "Jaro", + "sława" + ], + [ + "boha", + "terów" + ], + [ + "świado", + "my" + ], + [ + "Ser", + "ce" + ], + [ + "konce", + "sji" + ], + [ + "emery", + "turę" + ], + [ + "przemysł", + "owych" + ], + [ + "pil", + "nować" + ], + [ + "sną", + "łem" + ], + [ + "mun", + "d" + ], + [ + "Czar", + "no" + ], + [ + "symbo", + "lem" + ], + [ + "nume", + "rem" + ], + [ + "podoba", + "ją" + ], + [ + "zgodzi", + "ć" + ], + [ + "szó", + "sta" + ], + [ + "zapro", + "sił" + ], + [ + "Maria", + "na" + ], + [ + "wykorzysty", + "wane" + ], + [ + "posia", + "dać" + ], + [ + "wymia", + "na" + ], + [ + "południ", + "owo" + ], + [ + "niezbę", + "dnych" + ], + [ + "wyposa", + "żone" + ], + [ + "obsza", + "ry" + ], + [ + "wystą", + "pień" + ], + [ + "gabi", + "net" + ], + [ + "Chi", + "cago" + ], + [ + "stanowie", + "nia" + ], + [ + "opowia", + "dała" + ], + [ + "statu", + "s" + ], + [ + "trzeź", + "wy" + ], + [ + "St", + "ało" + ], + [ + "zwolnie", + "nie" + ], + [ + "leś", + "ne" + ], + [ + "Kolej", + "ny" + ], + [ + "tempera", + "tura" + ], + [ + "kontynu", + "ować" + ], + [ + "Łuka", + "sza" + ], + [ + "obserwa", + "cji" + ], + [ + "nacze", + "lny" + ], + [ + "nacze", + "lnik" + ], + [ + "bezwzglę", + "dnie" + ], + [ + "bezwzglę", + "dnej" + ], + [ + "jednost", + "kach" + ], + [ + "Czu", + "ł" + ], + [ + "patro", + "na" + ], + [ + "Dzien", + "nik" + ], + [ + "likwida", + "cję" + ], + [ + "konserwa", + "ty" + ], + [ + "konserwa", + "tyw" + ], + [ + "ekra", + "nu" + ], + [ + "deba", + "ta" + ], + [ + "opuści", + "ła" + ], + [ + "przeprowadzo", + "no" + ], + [ + "olbrzy", + "mi" + ], + [ + "następu", + "jące" + ], + [ + "zabój", + "stwo" + ], + [ + "regiona", + "lnych" + ], + [ + "zarabia", + "ją" + ], + [ + "rezulta", + "ty" + ], + [ + "qu", + "e" + ], + [ + "reak", + "cję" + ], + [ + "zwolen", + "nikiem" + ], + [ + "pokona", + "ł" + ], + [ + "matema", + "tyki" + ], + [ + "przywód", + "ców" + ], + [ + "iden", + "tyfika" + ], + [ + "niezwyk", + "łym" + ], + [ + "Informa", + "cje" + ], + [ + "wstrzą", + "s" + ], + [ + "propa", + "ga" + ], + [ + "przer", + "wie" + ], + [ + "węd", + "rów" + ], + [ + "ojczy", + "zny" + ], + [ + "dwor", + "ca" + ], + [ + "Mło", + "dzi" + ], + [ + "kibi", + "ce" + ], + [ + "taria", + "tu" + ], + [ + "Prac", + "ownicy" + ], + [ + "chirur", + "gii" + ], + [ + "portre", + "ty" + ], + [ + "utru", + "dni" + ], + [ + "niepod", + "ległości" + ], + [ + "ankie", + "ty" + ], + [ + "Jaki", + "ś" + ], + [ + "Brze", + "zi" + ], + [ + "rozmai", + "te" + ], + [ + "Najwyż", + "szej" + ], + [ + "Najwyż", + "szego" + ], + [ + "miliar", + "dów" + ], + [ + "najmłod", + "szych" + ], + [ + "Medy", + "cznej" + ], + [ + "Pała", + "c" + ], + [ + "Plat", + "forma" + ], + [ + "uświa", + "damia" + ], + [ + "wprowadzo", + "no" + ], + [ + "poci", + "sków" + ], + [ + "pojem", + "ności" + ], + [ + "Koło", + "brzegu" + ], + [ + "Pię", + "ć" + ], + [ + "nagra", + "nia" + ], + [ + "roda", + "ków" + ], + [ + "progno", + "zy" + ], + [ + "swobod", + "nie" + ], + [ + "trzę", + "sie" + ], + [ + "koł", + "cho" + ], + [ + "wymiar", + "u" + ], + [ + "różno", + "rod" + ], + [ + "opowie", + "ść" + ], + [ + "zlikwi", + "dować" + ], + [ + "przyjaź", + "ń" + ], + [ + "fotograf", + "ie" + ], + [ + "pilo", + "ta" + ], + [ + "egzempla", + "rzy" + ], + [ + "albu", + "m" + ], + [ + "RZE", + "C" + ], + [ + "cudow", + "ne" + ], + [ + "Kami", + "ński" + ], + [ + "uni", + "jnych" + ], + [ + "Wyż", + "szej" + ], + [ + "udzieli", + "ł" + ], + [ + "Elżbie", + "ta" + ], + [ + "atom", + "owej" + ], + [ + "elektrow", + "ni" + ], + [ + "wizeru", + "nek" + ], + [ + "zabu", + "rzenia" + ], + [ + "Telewi", + "zji" + ], + [ + "męż", + "ów" + ], + [ + "cierp", + "liwość" + ], + [ + "koniu", + "n" + ], + [ + "siost", + "rą" + ], + [ + "toleran", + "cji" + ], + [ + "spodob", + "ało" + ], + [ + "obiet", + "nic" + ], + [ + "intelektuali", + "stów" + ], + [ + "hiera", + "rch" + ], + [ + "nieskoń", + "czo" + ], + [ + "kondy", + "gna" + ], + [ + "impe", + "rium" + ], + [ + "abo", + "na" + ], + [ + "pono", + "ć" + ], + [ + "nieuf", + "ności" + ], + [ + "Austra", + "lii" + ], + [ + "Ubezpie", + "czeń" + ], + [ + "Śmier", + "ć" + ], + [ + "pawi", + "lo" + ], + [ + "prymi", + "tyw" + ], + [ + "Ame", + "rica" + ], + [ + "Edu", + "kacji" + ], + [ + "Kowali", + "k" + ], + [ + "Wnios", + "ek" + ], + [ + "Rumu", + "nii" + ], + [ + "Kato", + "li" + ], + [ + "niesły", + "cha" + ], + [ + "trosze", + "czkę" + ], + [ + "wystarczają", + "co" + ], + [ + "Czasa", + "mi" + ], + [ + "0", + "1" + ], + [ + "0", + "7" + ], + [ + "1", + "10" + ], + [ + "3", + "50" + ], + [ + ":", + "-" + ], + [ + "A", + "s" + ], + [ + "A", + "nie" + ], + [ + "A", + "lkoho" + ], + [ + "B", + "łę" + ], + [ + "D", + "owie" + ], + [ + "D", + "on" + ], + [ + "D", + "wó" + ], + [ + "D", + "MO" + ], + [ + "G", + "od" + ], + [ + "G", + "ri" + ], + [ + "G", + "ali" + ], + [ + "H", + "il" + ], + [ + "I", + "dę" + ], + [ + "K", + "T" + ], + [ + "K", + "s" + ], + [ + "K", + "ale" + ], + [ + "K", + "RR" + ], + [ + "M", + "ul" + ], + [ + "N", + "p" + ], + [ + "N", + "ow" + ], + [ + "N", + "KA" + ], + [ + "O", + "sób" + ], + [ + "P", + "C" + ], + [ + "R", + "I" + ], + [ + "R", + "L" + ], + [ + "R", + "ich" + ], + [ + "S", + "ki" + ], + [ + "S", + "ia" + ], + [ + "S", + "ek" + ], + [ + "S", + "hi" + ], + [ + "S", + "łow" + ], + [ + "U", + "jaw" + ], + [ + "V", + "o" + ], + [ + "V", + "III" + ], + [ + "W", + "rze" + ], + [ + "Z", + "ost" + ], + [ + "a", + "pro" + ], + [ + "a", + "cji" + ], + [ + "a", + "gro" + ], + [ + "a", + "zja" + ], + [ + "a", + "gentów" + ], + [ + "b", + "ku" + ], + [ + "b", + "ków" + ], + [ + "b", + "kiem" + ], + [ + "b", + "ren" + ], + [ + "d", + "owego" + ], + [ + "d", + "owym" + ], + [ + "d", + "owane" + ], + [ + "f", + "ki" + ], + [ + "g", + "owa" + ], + [ + "g", + "ować" + ], + [ + "g", + "ri" + ], + [ + "g", + "nęła" + ], + [ + "g", + "minę" + ], + [ + "h", + "obby" + ], + [ + "i", + "grzy" + ], + [ + "j", + "or" + ], + [ + "j", + "ony" + ], + [ + "k", + "naj" + ], + [ + "k", + "lą" + ], + [ + "k", + "ałem" + ], + [ + "l", + "s" + ], + [ + "l", + "ca" + ], + [ + "m", + "owało" + ], + [ + "n", + "owanie" + ], + [ + "o", + "si" + ], + [ + "o", + "chło" + ], + [ + "o", + "dzież" + ], + [ + "p", + "nia" + ], + [ + "p", + "si" + ], + [ + "p", + "sze" + ], + [ + "p", + "cha" + ], + [ + "r", + "in" + ], + [ + "s", + "powiedzi" + ], + [ + "s", + "soli" + ], + [ + "s", + "fałsz" + ], + [ + "s", + "paraliż" + ], + [ + "t", + "nymi" + ], + [ + "u", + "ma" + ], + [ + "u", + "spraw" + ], + [ + "u", + "padek" + ], + [ + "u", + "pośle" + ], + [ + "u", + "jrzał" + ], + [ + "u", + "dokument" + ], + [ + "w", + "cza" + ], + [ + "w", + "ciąg" + ], + [ + "w", + "dra" + ], + [ + "w", + "siada" + ], + [ + "z", + "ował" + ], + [ + "z", + "gła" + ], + [ + "ó", + "dł" + ], + [ + "ó", + "łek" + ], + [ + "ą", + "d" + ], + [ + "Ć", + "wi" + ], + [ + "Ś", + "w" + ], + [ + "”", + "?" + ], + [ + "na", + "wy" + ], + [ + "na", + "ga" + ], + [ + "na", + "du" + ], + [ + "na", + "chy" + ], + [ + "na", + "tar" + ], + [ + "na", + "kazał" + ], + [ + "na", + "turze" + ], + [ + "na", + "bycia" + ], + [ + "ow", + "nym" + ], + [ + "cz", + "my" + ], + [ + "rz", + "wi" + ], + [ + "nie", + "przytom" + ], + [ + "nie", + "obecność" + ], + [ + "nie", + "powodzenia" + ], + [ + "nie", + "dowierza" + ], + [ + "ni", + "czył" + ], + [ + "ni", + "zm" + ], + [ + "ch", + "mu" + ], + [ + "ch", + "wali" + ], + [ + "ra", + "ci" + ], + [ + "ra", + "dzie" + ], + [ + "ra", + "bu" + ], + [ + "ra", + "cją" + ], + [ + "po", + "ma" + ], + [ + "po", + "ły" + ], + [ + "po", + "peł" + ], + [ + "po", + "pę" + ], + [ + "po", + "trwa" + ], + [ + "po", + "proszę" + ], + [ + "po", + "kazała" + ], + [ + "po", + "kładzie" + ], + [ + "po", + "godzić" + ], + [ + "sz", + "on" + ], + [ + "sz", + "czyna" + ], + [ + "ro", + "py" + ], + [ + "ro", + "sły" + ], + [ + "ro", + "czny" + ], + [ + "ro", + "lnej" + ], + [ + "je", + "dz" + ], + [ + "li", + "wa" + ], + [ + "li", + "wej" + ], + [ + "li", + "stem" + ], + [ + "go", + "ń" + ], + [ + "go", + "rze" + ], + [ + "rze", + "mie" + ], + [ + "rze", + "komo" + ], + [ + "ko", + "pie" + ], + [ + "ko", + "me" + ], + [ + "ko", + "pia" + ], + [ + "ko", + "rzenie" + ], + [ + "ka", + "zu" + ], + [ + "ka", + "den" + ], + [ + "ka", + "bel" + ], + [ + "za", + "gi" + ], + [ + "za", + "gląda" + ], + [ + "za", + "strzega" + ], + [ + "za", + "pytania" + ], + [ + "za", + "kłopo" + ], + [ + "za", + "sługuje" + ], + [ + "za", + "poznać" + ], + [ + "le", + "je" + ], + [ + "ne", + "ntów" + ], + [ + "do", + "bę" + ], + [ + "do", + "rów" + ], + [ + "do", + "leg" + ], + [ + "do", + "konu" + ], + [ + "te", + "i" + ], + [ + "te", + "lny" + ], + [ + "ta", + "p" + ], + [ + "ta", + "ś" + ], + [ + "ty", + "py" + ], + [ + "ty", + "ński" + ], + [ + "ty", + "pem" + ], + [ + "ty", + "powe" + ], + [ + "ki", + "os" + ], + [ + "wy", + "prawa" + ], + [ + "wy", + "szli" + ], + [ + "wy", + "prawy" + ], + [ + "wy", + "świet" + ], + [ + "wy", + "szły" + ], + [ + "wy", + "grywa" + ], + [ + "wy", + "skoczył" + ], + [ + "wy", + "kazały" + ], + [ + "to", + "k" + ], + [ + "to", + "p" + ], + [ + "wa", + "ni" + ], + [ + "wa", + "żył" + ], + [ + "re", + "i" + ], + [ + "re", + "ktora" + ], + [ + "re", + "publika" + ], + [ + "ła", + "wie" + ], + [ + "ja", + "ś" + ], + [ + "ja", + "ja" + ], + [ + "ja", + "ją" + ], + [ + "ja", + "zdu" + ], + [ + "wi", + "nę" + ], + [ + "rzy", + "n" + ], + [ + "rzy", + "na" + ], + [ + "rzy", + "łem" + ], + [ + "by", + "l" + ], + [ + "ma", + "je" + ], + [ + "ma", + "sła" + ], + [ + "ma", + "il" + ], + [ + "da", + "lu" + ], + [ + "no", + "szę" + ], + [ + "prze", + "pu" + ], + [ + "prze", + "nika" + ], + [ + "prze", + "chy" + ], + [ + "prze", + "moc" + ], + [ + "prze", + "gląda" + ], + [ + "prze", + "jęcia" + ], + [ + "prze", + "jął" + ], + [ + "prze", + "waża" + ], + [ + "prze", + "konuje" + ], + [ + "prze", + "szkód" + ], + [ + "la", + "na" + ], + [ + "la", + "tu" + ], + [ + "od", + "robi" + ], + [ + "od", + "cię" + ], + [ + "od", + "tąd" + ], + [ + "od", + "niósł" + ], + [ + "kie", + "ty" + ], + [ + "dzi", + "ur" + ], + [ + "dzi", + "ura" + ], + [ + "pa", + "no" + ], + [ + "pa", + "dać" + ], + [ + "ją", + "łem" + ], + [ + "czy", + "sz" + ], + [ + "czy", + "mi" + ], + [ + "czy", + "sta" + ], + [ + "dzie", + "sz" + ], + [ + "dzie", + "lnie" + ], + [ + "sta", + "ch" + ], + [ + "mo", + "ne" + ], + [ + "mo", + "tor" + ], + [ + "wie", + "cznego" + ], + [ + "ło", + "ści" + ], + [ + "cze", + "li" + ], + [ + "cie", + "nie" + ], + [ + "ob", + "ca" + ], + [ + "ob", + "niż" + ], + [ + "ob", + "razem" + ], + [ + "ob", + "rób" + ], + [ + "ru", + "ro" + ], + [ + "ru", + "mu" + ], + [ + "de", + "dy" + ], + [ + "de", + "tek" + ], + [ + "de", + "pta" + ], + [ + "przy", + "ło" + ], + [ + "przy", + "sł" + ], + [ + "przy", + "sługują" + ], + [ + "si", + "ar" + ], + [ + "si", + "or" + ], + [ + "sa", + "dza" + ], + [ + "pi", + "je" + ], + [ + "sze", + "s" + ], + [ + "sze", + "regu" + ], + [ + "in", + "ki" + ], + [ + "in", + "try" + ], + [ + "lu", + "ję" + ], + [ + "owe", + "r" + ], + [ + "ży", + "wych" + ], + [ + "ży", + "cio" + ], + [ + "ga", + "nia" + ], + [ + "bi", + "am" + ], + [ + "bi", + "ałej" + ], + [ + "bi", + "blio" + ], + [ + "ze", + "l" + ], + [ + "ze", + "n" + ], + [ + "Po", + "st" + ], + [ + "Po", + "do" + ], + [ + "Po", + "morza" + ], + [ + "Po", + "zostałe" + ], + [ + "Po", + "morzu" + ], + [ + "co", + "ść" + ], + [ + "me", + "bli" + ], + [ + "ba", + "ni" + ], + [ + "ba", + "ran" + ], + [ + "ba", + "wił" + ], + [ + "zna", + "ła" + ], + [ + "zna", + "cznym" + ], + [ + "zna", + "czną" + ], + [ + "skie", + "rować" + ], + [ + "lo", + "gie" + ], + [ + "lo", + "giem" + ], + [ + "roz", + "kwi" + ], + [ + "roz", + "patrzy" + ], + [ + "roz", + "dziale" + ], + [ + "spo", + "ns" + ], + [ + "du", + "pie" + ], + [ + "owi", + "ce" + ], + [ + "owi", + "sk" + ], + [ + "su", + "m" + ], + [ + "su", + "weren" + ], + [ + "bie", + "d" + ], + [ + "se", + "rio" + ], + [ + "an", + "ta" + ], + [ + "gi", + "gan" + ], + [ + "be", + "ne" + ], + [ + "Nie", + "pełnospraw" + ], + [ + "sk", + "wa" + ], + [ + "ska", + "zał" + ], + [ + "jed", + "wa" + ], + [ + "jed", + "nemu" + ], + [ + "sto", + "n" + ], + [ + "sto", + "kra" + ], + [ + "ia", + "na" + ], + [ + "naj", + "dłużej" + ], + [ + "naj", + "chętniej" + ], + [ + "ża", + "li" + ], + [ + "czo", + "ła" + ], + [ + "Za", + "tem" + ], + [ + "kon", + "sorcjum" + ], + [ + "...", + "?" + ], + [ + "bez", + "błę" + ], + [ + "ok", + "ra" + ], + [ + "trze", + "j" + ], + [ + "gu", + "ber" + ], + [ + "trzy", + "my" + ], + [ + "trzy", + "krotnie" + ], + [ + "zu", + "peł" + ], + [ + "war", + "t" + ], + [ + "cu", + "da" + ], + [ + "świa", + "tu" + ], + [ + "Ko", + "szty" + ], + [ + "Ko", + "szt" + ], + [ + "Ma", + "x" + ], + [ + "Ma", + "ni" + ], + [ + "Ma", + "ja" + ], + [ + "Ma", + "gi" + ], + [ + "Ma", + "jąc" + ], + [ + "so", + "le" + ], + [ + "Pa", + "t" + ], + [ + "Pa", + "ki" + ], + [ + "Pa", + "nem" + ], + [ + "19", + "20" + ], + [ + "19", + "50" + ], + [ + "Ja", + "sie" + ], + [ + "Ja", + "dzia" + ], + [ + "dza", + "nie" + ], + [ + "stra", + "cji" + ], + [ + "fe", + "k" + ], + [ + "poli", + "czek" + ], + [ + "sku", + "pić" + ], + [ + "łe", + "z" + ], + [ + "dą", + "żyć" + ], + [ + "dą", + "żenia" + ], + [ + "jące", + "mu" + ], + [ + "fa", + "wo" + ], + [ + "działa", + "niach" + ], + [ + "Ka", + "s" + ], + [ + "nak", + "rę" + ], + [ + "Ch", + "ę" + ], + [ + "Wy", + "brze" + ], + [ + "im", + "per" + ], + [ + "im", + "ponu" + ], + [ + "Do", + "mini" + ], + [ + "sła", + "wę" + ], + [ + "sła", + "wiu" + ], + [ + "robi", + "one" + ], + [ + "tni", + "czej" + ], + [ + "Mi", + "ja" + ], + [ + "Mi", + "ałem" + ], + [ + "Prze", + "chodzimy" + ], + [ + "zd", + "jąć" + ], + [ + "ws", + "chód" + ], + [ + "usta", + "wia" + ], + [ + "łą", + "czą" + ], + [ + "kar", + "ne" + ], + [ + "rzę", + "dzie" + ], + [ + "Te", + "ch" + ], + [ + "Te", + "ofi" + ], + [ + "tk", + "owskiego" + ], + [ + "Ra", + "m" + ], + [ + "Ra", + "di" + ], + [ + "Ra", + "dom" + ], + [ + "gru", + "ba" + ], + [ + "uwa", + "lnia" + ], + [ + "uwa", + "run" + ], + [ + "bud", + "ową" + ], + [ + "pły", + "cie" + ], + [ + "pla", + "sty" + ], + [ + "pla", + "nety" + ], + [ + "róż", + "nicy" + ], + [ + "au", + "kcji" + ], + [ + "kry", + "ształ" + ], + [ + "kry", + "pto" + ], + [ + "rząd", + "owe" + ], + [ + "Ro", + "mu" + ], + [ + "Ro", + "ze" + ], + [ + "myś", + "lu" + ], + [ + "myś", + "lne" + ], + [ + "Sta", + "ch" + ], + [ + "szu", + "b" + ], + [ + "ha", + "ra" + ], + [ + "okre", + "sy" + ], + [ + "mniej", + "szy" + ], + [ + "mar", + "sz" + ], + [ + "strze", + "lać" + ], + [ + "szo", + "ną" + ], + [ + "szo", + "nego" + ], + [ + "szko", + "lnego" + ], + [ + "waż", + "ności" + ], + [ + "Mar", + "cina" + ], + [ + "row", + "ska" + ], + [ + "tor", + "tu" + ], + [ + "Wi", + "dze" + ], + [ + "Wi", + "dział" + ], + [ + "Wi", + "taj" + ], + [ + "stanowi", + "li" + ], + [ + "Ta", + "cy" + ], + [ + "Ta", + "trach" + ], + [ + "Od", + "działu" + ], + [ + "wyda", + "wane" + ], + [ + "pyta", + "li" + ], + [ + "odpowie", + "działa" + ], + [ + "stos", + "owne" + ], + [ + "były", + "m" + ], + [ + "dow", + "cy" + ], + [ + "pisa", + "ne" + ], + [ + "kla", + "sach" + ], + [ + "Pro", + "ble" + ], + [ + "ścia", + "nach" + ], + [ + "Re", + "a" + ], + [ + "Re", + "d" + ], + [ + "Re", + "szta" + ], + [ + "By", + "wa" + ], + [ + "In", + "formu" + ], + [ + "In", + "żynie" + ], + [ + "aby", + "ś" + ], + [ + "publi", + "czność" + ], + [ + "podob", + "nym" + ], + [ + "podob", + "ało" + ], + [ + "woje", + "wod" + ], + [ + "zrobi", + "one" + ], + [ + "chci", + "ały" + ], + [ + "twier", + "dził" + ], + [ + "głos", + "owało" + ], + [ + "moc", + "ne" + ], + [ + "ul", + "gi" + ], + [ + "rywa", + "lizacji" + ], + [ + "drze", + "wami" + ], + [ + "dia", + "logu" + ], + [ + "taj", + "ne" + ], + [ + "zasa", + "dami" + ], + [ + "ogó", + "lnego" + ], + [ + "ogó", + "lną" + ], + [ + "szczegó", + "lnej" + ], + [ + "pracow", + "nikami" + ], + [ + "dzien", + "ne" + ], + [ + "komu", + "ny" + ], + [ + "Naj", + "ważniejsze" + ], + [ + "obie", + "cu" + ], + [ + "zja", + "zdu" + ], + [ + "ser", + "we" + ], + [ + "wyż", + "szy" + ], + [ + "licz", + "bą" + ], + [ + "poja", + "wią" + ], + [ + "poja", + "wić" + ], + [ + "wych", + "owy" + ], + [ + "Go", + "mu" + ], + [ + "czyn", + "ka" + ], + [ + "mal", + "owni" + ], + [ + "ist", + "niał" + ], + [ + "okaz", + "ały" + ], + [ + "państ", + "wem" + ], + [ + "dom", + "owe" + ], + [ + "szyb", + "ki" + ], + [ + "skła", + "dają" + ], + [ + "Ju", + "styna" + ], + [ + "spół", + "kę" + ], + [ + "wczoraj", + "szej" + ], + [ + "pę", + "k" + ], + [ + "ucze", + "n" + ], + [ + "por", + "nografi" + ], + [ + "arty", + "stycznych" + ], + [ + "Bu", + "dynek" + ], + [ + "man", + "na" + ], + [ + "Komi", + "sje" + ], + [ + "młod", + "szy" + ], + [ + "ple", + "ców" + ], + [ + "obro", + "nę" + ], + [ + "nato", + "ra" + ], + [ + "Kon", + "cert" + ], + [ + "Dzie", + "się" + ], + [ + "kul", + "tu" + ], + [ + "zawod", + "owego" + ], + [ + "mian", + "owany" + ], + [ + "mili", + "cji" + ], + [ + "żu", + "ż" + ], + [ + "kaza", + "nie" + ], + [ + "narod", + "owości" + ], + [ + "świę", + "tą" + ], + [ + "wska", + "zów" + ], + [ + "szczy", + "tu" + ], + [ + "oce", + "nę" + ], + [ + "czar", + "nego" + ], + [ + "szan", + "są" + ], + [ + "pomo", + "gło" + ], + [ + "dziesią", + "tym" + ], + [ + "uch", + "wale" + ], + [ + "nar", + "chi" + ], + [ + "Cho", + "lera" + ], + [ + "rad", + "nego" + ], + [ + "sę", + "dzie" + ], + [ + "tow", + "ało" + ], + [ + "tow", + "skiego" + ], + [ + "uzna", + "ją" + ], + [ + "czer", + "wie" + ], + [ + "istnie", + "jące" + ], + [ + "istnie", + "jących" + ], + [ + "zależ", + "ało" + ], + [ + "cen", + "zu" + ], + [ + "dysku", + "sje" + ], + [ + "kontro", + "le" + ], + [ + "oczy", + "ma" + ], + [ + "kraj", + "owego" + ], + [ + "noc", + "ne" + ], + [ + "noc", + "nych" + ], + [ + "inter", + "necie" + ], + [ + "trwa", + "le" + ], + [ + "przej", + "muje" + ], + [ + "mło", + "dzień" + ], + [ + "Ci", + "o" + ], + [ + "znale", + "zienie" + ], + [ + "miejsc", + "owej" + ], + [ + "pia", + "sk" + ], + [ + "słowa", + "ch" + ], + [ + "twór", + "czych" + ], + [ + "mil", + "czenia" + ], + [ + "prokura", + "turę" + ], + [ + "pienię", + "żnej" + ], + [ + "sprzeda", + "wać" + ], + [ + "poważ", + "nych" + ], + [ + "Spo", + "jrzał" + ], + [ + "osie", + "dli" + ], + [ + "równo", + "legle" + ], + [ + "zwa", + "nego" + ], + [ + "pięć", + "dziesięciu" + ], + [ + "Or", + "ga" + ], + [ + "Woj", + "ty" + ], + [ + "ogro", + "mnie" + ], + [ + "Me", + "cha" + ], + [ + "Sie", + "n" + ], + [ + "tre", + "ne" + ], + [ + "tre", + "nin" + ], + [ + "propo", + "nują" + ], + [ + "zakoń", + "czyło" + ], + [ + "szcz", + "ała" + ], + [ + "wro", + "ga" + ], + [ + "gór", + "niczego" + ], + [ + "posta", + "cie" + ], + [ + "połu", + "dniem" + ], + [ + "przysz", + "łej" + ], + [ + "państw", + "owego" + ], + [ + "niemiec", + "ką" + ], + [ + "organiz", + "owane" + ], + [ + "muzy", + "cznych" + ], + [ + "otrzy", + "mają" + ], + [ + "Wszyst", + "kich" + ], + [ + "wice", + "premier" + ], + [ + "rzuca", + "jąc" + ], + [ + "otwar", + "tym" + ], + [ + "Sy", + "gna" + ], + [ + "ochro", + "ną" + ], + [ + "pora", + "dni" + ], + [ + "ab", + "stra" + ], + [ + "kwest", + "ię" + ], + [ + "kor", + "pu" + ], + [ + "nagro", + "da" + ], + [ + "czwar", + "ta" + ], + [ + "wido", + "kiem" + ], + [ + "wido", + "czny" + ], + [ + "isto", + "tnych" + ], + [ + "isto", + "tny" + ], + [ + "poczu", + "ciem" + ], + [ + "cio", + "tka" + ], + [ + "trw", + "ałe" + ], + [ + "techni", + "czny" + ], + [ + "Ge", + "ne" + ], + [ + "prote", + "sty" + ], + [ + "prote", + "stów" + ], + [ + "poło", + "żyć" + ], + [ + "poło", + "żonych" + ], + [ + "szkole", + "ni" + ], + [ + "uzyska", + "ne" + ], + [ + "uzyska", + "niu" + ], + [ + "trady", + "cyjnych" + ], + [ + "Bie", + "ru" + ], + [ + "utwo", + "rzenie" + ], + [ + "prosi", + "li" + ], + [ + "sti", + "an" + ], + [ + "nazwi", + "skiem" + ], + [ + "Pu", + "cha" + ], + [ + "żołnie", + "rz" + ], + [ + "efe", + "ktem" + ], + [ + "warsza", + "wia" + ], + [ + "dostęp", + "na" + ], + [ + "Piot", + "rek" + ], + [ + "kup", + "na" + ], + [ + "oto", + "czenie" + ], + [ + "Su", + "cho" + ], + [ + "fu", + "t" + ], + [ + "fu", + "rt" + ], + [ + "fu", + "ntów" + ], + [ + "osobi", + "stego" + ], + [ + "ukła", + "da" + ], + [ + "jas", + "ny" + ], + [ + "rozpoczę", + "cie" + ], + [ + "komuni", + "stycznej" + ], + [ + "przewodniczą", + "cym" + ], + [ + "zauwa", + "żyli" + ], + [ + "ude", + "rzenia" + ], + [ + "stały", + "ch" + ], + [ + "repreze", + "ntuje" + ], + [ + "powszech", + "nym" + ], + [ + "zebra", + "nie" + ], + [ + "Miej", + "sc" + ], + [ + "europej", + "skiego" + ], + [ + "dola", + "ra" + ], + [ + "seksual", + "na" + ], + [ + "ilo", + "ścią" + ], + [ + "kilo", + "gram" + ], + [ + "kilo", + "metr" + ], + [ + "odkry", + "li" + ], + [ + "przypomina", + "m" + ], + [ + "czerwo", + "ną" + ], + [ + "głębo", + "kie" + ], + [ + "stre", + "s" + ], + [ + "zawar", + "cia" + ], + [ + "wygra", + "ła" + ], + [ + "zwróci", + "ła" + ], + [ + "Samo", + "obrona" + ], + [ + "francu", + "skie" + ], + [ + "wywo", + "ły" + ], + [ + "wywo", + "łuje" + ], + [ + "duch", + "owej" + ], + [ + "osiąg", + "nięcie" + ], + [ + "Dob", + "ry" + ], + [ + "usu", + "nięcie" + ], + [ + "Sza", + "now" + ], + [ + "kłopo", + "t" + ], + [ + "propozy", + "cją" + ], + [ + "zwyczaj", + "nie" + ], + [ + "kana", + "dyj" + ], + [ + "pry", + "sz" + ], + [ + "zadowo", + "leni" + ], + [ + "nerw", + "ów" + ], + [ + "cywi", + "lnego" + ], + [ + "cywi", + "liza" + ], + [ + "wydaw", + "nictwa" + ], + [ + "gorą", + "ca" + ], + [ + "194", + "1" + ], + [ + "ostate", + "cznego" + ], + [ + "zmieni", + "ły" + ], + [ + "grupa", + "ch" + ], + [ + "aresz", + "towania" + ], + [ + "znajdu", + "jące" + ], + [ + "pozba", + "wiony" + ], + [ + "swe", + "mu" + ], + [ + "niezależ", + "nych" + ], + [ + "spon", + "so" + ], + [ + "budow", + "nictwa" + ], + [ + "Głów", + "nej" + ], + [ + "przekaza", + "ne" + ], + [ + "Rzecz", + "nika" + ], + [ + "mas", + "owej" + ], + [ + "konsu", + "mentów" + ], + [ + "pomy", + "łka" + ], + [ + "medy", + "cyny" + ], + [ + "ekonomi", + "czne" + ], + [ + "podło", + "ża" + ], + [ + "aktyw", + "ów" + ], + [ + "Bogu", + "sław" + ], + [ + "najwyż", + "szy" + ], + [ + "psycho", + "logii" + ], + [ + "tech", + "nika" + ], + [ + "wol", + "ała" + ], + [ + "angiel", + "sku" + ], + [ + "iz", + "b" + ], + [ + "druży", + "ną" + ], + [ + "Spraw", + "ę" + ], + [ + "korzysta", + "jąc" + ], + [ + "TV", + "N" + ], + [ + "ofia", + "ra" + ], + [ + "ruszy", + "ły" + ], + [ + "oprac", + "owania" + ], + [ + "samorząd", + "owe" + ], + [ + "pija", + "ny" + ], + [ + "egza", + "mina" + ], + [ + "popular", + "ne" + ], + [ + "lotni", + "czej" + ], + [ + "zjawi", + "skiem" + ], + [ + "kują", + "co" + ], + [ + "kryty", + "cy" + ], + [ + "gwał", + "t" + ], + [ + "zaga", + "d" + ], + [ + "Tra", + "sa" + ], + [ + "Tra", + "fi" + ], + [ + "wyro", + "ki" + ], + [ + "zdrowie", + "nia" + ], + [ + "zanie", + "pokoj" + ], + [ + "podatk", + "owego" + ], + [ + "spó", + "r" + ], + [ + "służb", + "owych" + ], + [ + "dyscypli", + "ny" + ], + [ + "trans", + "formacji" + ], + [ + "załat", + "wił" + ], + [ + "obserw", + "uje" + ], + [ + "Py", + "tam" + ], + [ + "wiar", + "ą" + ], + [ + "zrozu", + "miałem" + ], + [ + "koncer", + "tu" + ], + [ + "zwraca", + "m" + ], + [ + "Ksią", + "żka" + ], + [ + "prywaty", + "za" + ], + [ + "komputer", + "owych" + ], + [ + "wdzię", + "czny" + ], + [ + "obowiązu", + "jącym" + ], + [ + "lit", + "rów" + ], + [ + "odręb", + "ne" + ], + [ + "odręb", + "nych" + ], + [ + "obsza", + "rach" + ], + [ + "użytk", + "owania" + ], + [ + "Stu", + "den" + ], + [ + "wydo", + "bycia" + ], + [ + "atrak", + "cyjne" + ], + [ + "inten", + "cji" + ], + [ + "suge", + "st" + ], + [ + "manda", + "tu" + ], + [ + "Wę", + "gier" + ], + [ + "sięga", + "ją" + ], + [ + "bieżą", + "cych" + ], + [ + "Chi", + "nach" + ], + [ + "charaktery", + "styczne" + ], + [ + "wst", + "rę" + ], + [ + "odwo", + "łuje" + ], + [ + "umy", + "słu" + ], + [ + "WI", + "DMO" + ], + [ + "Organi", + "zacja" + ], + [ + "dziewięć", + "dziesiąt" + ], + [ + "materia", + "lnej" + ], + [ + "terrory", + "stów" + ], + [ + "oglą", + "dał" + ], + [ + "oglą", + "dania" + ], + [ + "inwest", + "or" + ], + [ + "kontrol", + "ować" + ], + [ + "Dro", + "gi" + ], + [ + "szkla", + "nki" + ], + [ + "Genera", + "ł" + ], + [ + "Genera", + "lnie" + ], + [ + "zesz", + "łego" + ], + [ + "szczegół", + "owo" + ], + [ + "sędzi", + "owie" + ], + [ + "powtó", + "rzyć" + ], + [ + "zginę", + "li" + ], + [ + "inspe", + "ktora" + ], + [ + "doskona", + "łe" + ], + [ + "Czu", + "ję" + ], + [ + "fro", + "ntu" + ], + [ + "internet", + "owych" + ], + [ + "psychi", + "cznie" + ], + [ + "skompli", + "kowanych" + ], + [ + "skończy", + "ło" + ], + [ + "dyrek", + "cja" + ], + [ + "znakomi", + "cie" + ], + [ + "chemi", + "czne" + ], + [ + "reak", + "cja" + ], + [ + "magazy", + "nu" + ], + [ + "rozwija", + "ć" + ], + [ + "zadzwo", + "nić" + ], + [ + "negatyw", + "ne" + ], + [ + "sied", + "mio" + ], + [ + "regula", + "minu" + ], + [ + "obni", + "żenie" + ], + [ + "Informa", + "cji" + ], + [ + "elektroni", + "cznej" + ], + [ + "przewidzia", + "nych" + ], + [ + "Gre", + "cji" + ], + [ + "zdrowo", + "tnych" + ], + [ + "zdrowo", + "tnej" + ], + [ + "Sły", + "szałem" + ], + [ + "pomor", + "skim" + ], + [ + "standar", + "dów" + ], + [ + "Stal", + "owa" + ], + [ + "zrezyg", + "nował" + ], + [ + "Zakopa", + "ne" + ], + [ + "mode", + "li" + ], + [ + "chirur", + "gi" + ], + [ + "wskaza", + "ne" + ], + [ + "Ryb", + "nik" + ], + [ + "uśmie", + "chu" + ], + [ + "pogot", + "owie" + ], + [ + "postanowie", + "ń" + ], + [ + "dorad", + "ców" + ], + [ + "tara", + "s" + ], + [ + "specjalisty", + "cznych" + ], + [ + "pielęgnia", + "rek" + ], + [ + "zamówie", + "nie" + ], + [ + "Kod", + "eks" + ], + [ + "ukra", + "dli" + ], + [ + "władza", + "mi" + ], + [ + "rozmai", + "tych" + ], + [ + "Juli", + "a" + ], + [ + "rolni", + "czych" + ], + [ + "partne", + "rów" + ], + [ + "przedłu", + "żyć" + ], + [ + "gałę", + "zi" + ], + [ + "Zam", + "ku" + ], + [ + "Koście", + "le" + ], + [ + "zdrowi", + "u" + ], + [ + "skrzyż", + "owanie" + ], + [ + "grz", + "bie" + ], + [ + "recep", + "ty" + ], + [ + "przeję", + "ła" + ], + [ + "Szpita", + "lu" + ], + [ + "wykorzystu", + "je" + ], + [ + "uwzględnia", + "jąc" + ], + [ + "umar", + "ł" + ], + [ + "poci", + "sku" + ], + [ + "zrealiz", + "ować" + ], + [ + "zaplanowa", + "no" + ], + [ + "Przemy", + "sław" + ], + [ + "spektak", + "lu" + ], + [ + "usił", + "ował" + ], + [ + "roma", + "ns" + ], + [ + "powiąza", + "nia" + ], + [ + "podzię", + "kować" + ], + [ + "produk", + "cyjnych" + ], + [ + "stia", + "na" + ], + [ + "ślu", + "bie" + ], + [ + "przygo", + "dy" + ], + [ + "Wspó", + "lno" + ], + [ + "Afgani", + "stanu" + ], + [ + "aspe", + "kt" + ], + [ + "niepotrzeb", + "nie" + ], + [ + "Konstytu", + "cyjnego" + ], + [ + "deficy", + "t" + ], + [ + "siód", + "mej" + ], + [ + "składni", + "ków" + ], + [ + "kompeten", + "cji" + ], + [ + "posłu", + "sze" + ], + [ + "Reda", + "kcja" + ], + [ + "parlamentarzy", + "stów" + ], + [ + "maksyma", + "lnie" + ], + [ + "Aga", + "ta" + ], + [ + "STA", + "RZEC" + ], + [ + "konsekwent", + "nie" + ], + [ + "Broni", + "sław" + ], + [ + "kodek", + "su" + ], + [ + "przerw", + "ę" + ], + [ + "podwór", + "ko" + ], + [ + "preten", + "sje" + ], + [ + "końc", + "owym" + ], + [ + "uniwersyte", + "cie" + ], + [ + "nieo", + "podal" + ], + [ + "żela", + "za" + ], + [ + "Cią", + "gle" + ], + [ + "Fia", + "ta" + ], + [ + "jacy", + "ś" + ], + [ + "zro", + "bienia" + ], + [ + "Leg", + "nicy" + ], + [ + "Rydzy", + "ka" + ], + [ + "ary", + "stokra" + ], + [ + "niepełnospraw", + "nych" + ], + [ + "fili", + "żan" + ], + [ + "złotów", + "ki" + ], + [ + "perso", + "nelu" + ], + [ + "Konferen", + "cji" + ], + [ + "Myśl", + "ałem" + ], + [ + "uniemożli", + "wia" + ], + [ + "dystan", + "s" + ], + [ + "Mistrz", + "ostwa" + ], + [ + "pozor", + "nie" + ], + [ + "gwi", + "zd" + ], + [ + "pazno", + "k" + ], + [ + "rozporzą", + "dzenie" + ], + [ + "tore", + "b" + ], + [ + "Chwi", + "lę" + ], + [ + "Regu", + "la" + ], + [ + "Peter", + "sbur" + ], + [ + "ceremo", + "nii" + ], + [ + "infra", + "struktury" + ], + [ + "mark", + "si" + ], + [ + "funkcjona", + "riusz" + ], + [ + "Ciechan", + "owie" + ], + [ + "przechod", + "niów" + ], + [ + "orto", + "dok" + ], + [ + "świato", + "pogląd" + ], + [ + "zwierzy", + "ny" + ], + [ + "Gim", + "nazjum" + ], + [ + "rozmiar", + "ów" + ], + [ + "Pauli", + "na" + ], + [ + "Bibli", + "i" + ], + [ + "rucha", + "mia" + ], + [ + "więźni", + "ów" + ], + [ + "trum", + "ny" + ], + [ + "Gier", + "tych" + ], + [ + "maryna", + "rzy" + ], + [ + "Olim", + "pij" + ], + [ + "Nadzor", + "czej" + ], + [ + "BM", + "W" + ], + [ + "Gale", + "rii" + ], + [ + "oz", + "dob" + ], + [ + "ściś", + "lej" + ], + [ + "Cimosze", + "wicz" + ], + [ + "wide", + "o" + ], + [ + "telewizo", + "ra" + ], + [ + "Równo", + "cześnie" + ], + [ + "Episko", + "pa" + ], + [ + "rozsą", + "dek" + ], + [ + "notowa", + "ń" + ], + [ + "Izrae", + "lu" + ], + [ + "Charak", + "tery" + ], + [ + "Universi", + "ty" + ], + [ + "ziden", + "tyfi" + ], + [ + "Dwó", + "ch" + ], + [ + "KRR", + "i" + ], + [ + "rzemie", + "ś" + ], + [ + "imper", + "ia" + ], + [ + "0", + "6" + ], + [ + "1", + "30" + ], + [ + "8", + "3" + ], + [ + "9", + "00" + ], + [ + "A", + "I" + ], + [ + "A", + "p" + ], + [ + "A", + "la" + ], + [ + "A", + "bra" + ], + [ + "A", + "rek" + ], + [ + "A", + "resz" + ], + [ + "A", + "nato" + ], + [ + "B", + "razy" + ], + [ + "C", + "B" + ], + [ + "C", + "le" + ], + [ + "C", + "la" + ], + [ + "D", + "R" + ], + [ + "D", + "ni" + ], + [ + "D", + "waj" + ], + [ + "E", + "wy" + ], + [ + "F", + "E" + ], + [ + "F", + "ro" + ], + [ + "F", + "ri" + ], + [ + "F", + "lory" + ], + [ + "G", + "E" + ], + [ + "G", + "RA" + ], + [ + "H", + "A" + ], + [ + "H", + "O" + ], + [ + "H", + "mm" + ], + [ + "I", + "nicja" + ], + [ + "K", + "ą" + ], + [ + "K", + "al" + ], + [ + "K", + "WI" + ], + [ + "L", + "U" + ], + [ + "L", + "ek" + ], + [ + "N", + "RD" + ], + [ + "O", + "stro" + ], + [ + "O", + "światy" + ], + [ + "P", + "rą" + ], + [ + "P", + "usz" + ], + [ + "R", + "K" + ], + [ + "R", + "za" + ], + [ + "R", + "ak" + ], + [ + "S", + "Y" + ], + [ + "S", + "re" + ], + [ + "S", + "ar" + ], + [ + "S", + "ali" + ], + [ + "S", + "woje" + ], + [ + "S", + "KA" + ], + [ + "T", + "wa" + ], + [ + "T", + "KA" + ], + [ + "U", + "nią" + ], + [ + "U", + "śmiech" + ], + [ + "V", + "il" + ], + [ + "X", + "XI" + ], + [ + "Y", + "N" + ], + [ + "Z", + "do" + ], + [ + "Z", + "bro" + ], + [ + "Z", + "wierzę" + ], + [ + "a", + "zo" + ], + [ + "a", + "reszcie" + ], + [ + "b", + "ałem" + ], + [ + "b", + "loka" + ], + [ + "c", + "ro" + ], + [ + "c", + "owej" + ], + [ + "d", + "b" + ], + [ + "d", + "ge" + ], + [ + "d", + "ran" + ], + [ + "d", + "woj" + ], + [ + "d", + "ałam" + ], + [ + "f", + "rak" + ], + [ + "g", + "g" + ], + [ + "h", + "r" + ], + [ + "h", + "ał" + ], + [ + "i", + "li" + ], + [ + "k", + "tach" + ], + [ + "k", + "lej" + ], + [ + "k", + "lep" + ], + [ + "l", + "ię" + ], + [ + "m", + "b" + ], + [ + "m", + "owi" + ], + [ + "m", + "owo" + ], + [ + "m", + "roku" + ], + [ + "m", + "hm" + ], + [ + "o", + "stra" + ], + [ + "o", + "nymi" + ], + [ + "o", + "program" + ], + [ + "o", + "powiedzi" + ], + [ + "o", + "środki" + ], + [ + "o", + "dzieży" + ], + [ + "p", + "ne" + ], + [ + "s", + "li" + ], + [ + "s", + "chodzi" + ], + [ + "s", + "pytać" + ], + [ + "t", + "te" + ], + [ + "u", + "i" + ], + [ + "u", + "se" + ], + [ + "u", + "por" + ], + [ + "u", + "kształ" + ], + [ + "u", + "hm" + ], + [ + "u", + "padł" + ], + [ + "u", + "prawy" + ], + [ + "u", + "kazała" + ], + [ + "u", + "cierpi" + ], + [ + "u", + "legły" + ], + [ + "u", + "prawomoc" + ], + [ + "v", + "ie" + ], + [ + "w", + "nym" + ], + [ + "w", + "ste" + ], + [ + "w", + "pół" + ], + [ + "w", + "rzu" + ], + [ + "w", + "kach" + ], + [ + "w", + "lek" + ], + [ + "w", + "zory" + ], + [ + "w", + "stępie" + ], + [ + "z", + "in" + ], + [ + "z", + "owany" + ], + [ + "z", + "biegł" + ], + [ + "ł", + "owy" + ], + [ + "Ś", + "pie" + ], + [ + "ś", + "ne" + ], + [ + "ś", + "nięty" + ], + [ + "ś", + "lubu" + ], + [ + "Ż", + "ół" + ], + [ + "ż", + "ności" + ], + [ + "ż", + "ałoby" + ], + [ + "na", + "pi" + ], + [ + "na", + "zi" + ], + [ + "na", + "pły" + ], + [ + "na", + "przeciwko" + ], + [ + "na", + "wiał" + ], + [ + "na", + "stroju" + ], + [ + "na", + "prawić" + ], + [ + "ow", + "com" + ], + [ + "cz", + "nę" + ], + [ + "rz", + "ałem" + ], + [ + "nie", + "ważne" + ], + [ + "nie", + "wielka" + ], + [ + "nie", + "uzyskania" + ], + [ + "nie", + "oczekiwa" + ], + [ + "nie", + "letnich" + ], + [ + "ni", + "cz" + ], + [ + "ni", + "niejszej" + ], + [ + "ra", + "ków" + ], + [ + "ra", + "mieniem" + ], + [ + "po", + "ni" + ], + [ + "po", + "ny" + ], + [ + "po", + "śli" + ], + [ + "po", + "kład" + ], + [ + "po", + "stawie" + ], + [ + "po", + "gła" + ], + [ + "po", + "jąć" + ], + [ + "po", + "szły" + ], + [ + "po", + "zdrawiam" + ], + [ + "po", + "dykt" + ], + [ + "sz", + "owa" + ], + [ + "sz", + "kiele" + ], + [ + "dz", + "twa" + ], + [ + "ro", + "ry" + ], + [ + "ro", + "cznej" + ], + [ + "ro", + "czni" + ], + [ + "ał", + "ą" + ], + [ + "ał", + "ę" + ], + [ + "li", + "c" + ], + [ + "li", + "am" + ], + [ + "go", + "łym" + ], + [ + "ko", + "lu" + ], + [ + "ko", + "per" + ], + [ + "ka", + "rzy" + ], + [ + "ka", + "tar" + ], + [ + "za", + "staw" + ], + [ + "za", + "dowa" + ], + [ + "za", + "mówić" + ], + [ + "za", + "klę" + ], + [ + "za", + "mont" + ], + [ + "za", + "rezerw" + ], + [ + "za", + "kwestion" + ], + [ + "za", + "meld" + ], + [ + "le", + "cą" + ], + [ + "le", + "czni" + ], + [ + "le", + "czeniu" + ], + [ + "le", + "ktury" + ], + [ + "le", + "żeć" + ], + [ + "do", + "cenia" + ], + [ + "do", + "dała" + ], + [ + "do", + "czekać" + ], + [ + "do", + "magał" + ], + [ + "te", + "z" + ], + [ + "te", + "ści" + ], + [ + "te", + "sty" + ], + [ + "ci", + "chu" + ], + [ + "ta", + "ńczy" + ], + [ + "mi", + "sty" + ], + [ + "mi", + "ona" + ], + [ + "ki", + "ne" + ], + [ + "ki", + "wać" + ], + [ + "wy", + "rywa" + ], + [ + "wy", + "puszcza" + ], + [ + "wy", + "dała" + ], + [ + "wy", + "chodzić" + ], + [ + "wy", + "dziela" + ], + [ + "wy", + "niosły" + ], + [ + "to", + "riów" + ], + [ + "wa", + "sze" + ], + [ + "wa", + "nej" + ], + [ + "wa", + "szych" + ], + [ + "wa", + "szym" + ], + [ + "re", + "t" + ], + [ + "re", + "pre" + ], + [ + "re", + "spekt" + ], + [ + "ła", + "mią" + ], + [ + "ła", + "wce" + ], + [ + "ja", + "r" + ], + [ + "ja", + "ski" + ], + [ + "ja", + "zda" + ], + [ + "ja", + "zz" + ], + [ + "wi", + "ór" + ], + [ + "wi", + "nien" + ], + [ + "że", + "go" + ], + [ + "rzy", + "j" + ], + [ + "ma", + "nu" + ], + [ + "ma", + "sę" + ], + [ + "ma", + "tyki" + ], + [ + "da", + "n" + ], + [ + "da", + "niu" + ], + [ + "da", + "ję" + ], + [ + "da", + "jmy" + ], + [ + "prze", + "li" + ], + [ + "prze", + "pa" + ], + [ + "prze", + "pi" + ], + [ + "prze", + "glą" + ], + [ + "prze", + "prasza" + ], + [ + "prze", + "szły" + ], + [ + "prze", + "mówienia" + ], + [ + "la", + "nych" + ], + [ + "la", + "jących" + ], + [ + "la", + "sach" + ], + [ + "od", + "prawi" + ], + [ + "od", + "prowadza" + ], + [ + "od", + "mówić" + ], + [ + "od", + "prawia" + ], + [ + "od", + "legł" + ], + [ + "od", + "dycha" + ], + [ + "od", + "słania" + ], + [ + "nia", + "m" + ], + [ + "nia", + "rze" + ], + [ + "dzi", + "liśmy" + ], + [ + "dzi", + "ński" + ], + [ + "ry", + "suje" + ], + [ + "ry", + "czał" + ], + [ + "ku", + "lu" + ], + [ + "ku", + "zy" + ], + [ + "ku", + "py" + ], + [ + "czy", + "łam" + ], + [ + "dzie", + "ja" + ], + [ + "dzie", + "łem" + ], + [ + "ce", + "den" + ], + [ + "ce", + "bul" + ], + [ + "sta", + "nęli" + ], + [ + "wie", + "dź" + ], + [ + "cze", + "wski" + ], + [ + "wo", + "m" + ], + [ + "wo", + "lną" + ], + [ + "wo", + "łał" + ], + [ + "cie", + "pł" + ], + [ + "mie", + "ra" + ], + [ + "mie", + "wa" + ], + [ + "my", + "li" + ], + [ + "ob", + "ar" + ], + [ + "ob", + "lę" + ], + [ + "de", + "pu" + ], + [ + "tu", + "s" + ], + [ + "przy", + "wrócić" + ], + [ + "mu", + "rem" + ], + [ + "szy", + "ńskiego" + ], + [ + "si", + "ka" + ], + [ + "si", + "ło" + ], + [ + "si", + "ńskiego" + ], + [ + "sa", + "le" + ], + [ + "sa", + "ne" + ], + [ + "pow", + "stałe" + ], + [ + "pi", + "k" + ], + [ + "pi", + "lnie" + ], + [ + "ała", + "mi" + ], + [ + "sze", + "liśmy" + ], + [ + "sze", + "rzej" + ], + [ + "in", + "wali" + ], + [ + "pie", + "ć" + ], + [ + "pe", + "ne" + ], + [ + "pe", + "symi" + ], + [ + "pro", + "fi" + ], + [ + "pro", + "stym" + ], + [ + "ży", + "cz" + ], + [ + "ży", + "sz" + ], + [ + "ży", + "czę" + ], + [ + "ga", + "li" + ], + [ + "ga", + "dać" + ], + [ + "ły", + "mi" + ], + [ + "bi", + "ty" + ], + [ + "bi", + "tra" + ], + [ + "bi", + "cki" + ], + [ + "cza", + "pkę" + ], + [ + "Po", + "je" + ], + [ + "me", + "dali" + ], + [ + "ba", + "le" + ], + [ + "ba", + "by" + ], + [ + "ba", + "ba" + ], + [ + "ba", + "sen" + ], + [ + "zna", + "d" + ], + [ + "zna", + "sz" + ], + [ + "ca", + "jąc" + ], + [ + "lo", + "go" + ], + [ + "roz", + "le" + ], + [ + "roz", + "wa" + ], + [ + "roz", + "grza" + ], + [ + "spo", + "rze" + ], + [ + "spo", + "dni" + ], + [ + "spo", + "jrzała" + ], + [ + "sy", + "no" + ], + [ + "ró", + "ża" + ], + [ + "su", + "ją" + ], + [ + "su", + "cho" + ], + [ + "su", + "chy" + ], + [ + "sie", + "dzenia" + ], + [ + "se", + "lle" + ], + [ + "an", + "ga" + ], + [ + "gi", + "o" + ], + [ + "cho", + "dach" + ], + [ + "Na", + "m" + ], + [ + "Na", + "ci" + ], + [ + "Na", + "szym" + ], + [ + "Nie", + "co" + ], + [ + "pu", + "r" + ], + [ + "pu", + "ść" + ], + [ + "bu", + "du" + ], + [ + "wię", + "zi" + ], + [ + "sk", + "owy" + ], + [ + "sza", + "ro" + ], + [ + "sza", + "mo" + ], + [ + "jed", + "ni" + ], + [ + "jed", + "ne" + ], + [ + "powie", + "ść" + ], + [ + "powie", + "dni" + ], + [ + "powie", + "dzenie" + ], + [ + "praw", + "nik" + ], + [ + "sty", + "ce" + ], + [ + "sto", + "pa" + ], + [ + "przez", + "ię" + ], + [ + "nu", + "m" + ], + [ + "nu", + "jące" + ], + [ + "ak", + "ta" + ], + [ + "ak", + "ce" + ], + [ + "ak", + "torów" + ], + [ + "mów", + "ców" + ], + [ + "przed", + "pokoju" + ], + [ + "ża", + "nt" + ], + [ + "rowa", + "ni" + ], + [ + "Za", + "czął" + ], + [ + "Za", + "praszam" + ], + [ + "Za", + "chodzie" + ], + [ + "kon", + "te" + ], + [ + "kon", + "cie" + ], + [ + "dział", + "kę" + ], + [ + "bez", + "interes" + ], + [ + "gł", + "odu" + ], + [ + "ok", + "ry" + ], + [ + "pre", + "ceden" + ], + [ + "dob", + "rem" + ], + [ + "dob", + "ój" + ], + [ + "al", + "na" + ], + [ + "al", + "nego" + ], + [ + "al", + "nym" + ], + [ + "trzy", + "na" + ], + [ + "zu", + "jącą" + ], + [ + "bra", + "mą" + ], + [ + "niem", + "ow" + ], + [ + "świa", + "tów" + ], + [ + "sko", + "k" + ], + [ + "sko", + "ment" + ], + [ + "Ko", + "ła" + ], + [ + "Ko", + "no" + ], + [ + "Ko", + "zie" + ], + [ + "Ma", + "t" + ], + [ + "Ma", + "ch" + ], + [ + "Ma", + "rze" + ], + [ + "Ma", + "tu" + ], + [ + "Ma", + "szy" + ], + [ + "Pa", + "cje" + ], + [ + "Pa", + "ńskiego" + ], + [ + "Pa", + "try" + ], + [ + "19", + "18" + ], + [ + "Ja", + "strzę" + ], + [ + "kto", + "ry" + ], + [ + "stra", + "cili" + ], + [ + "ge", + "nta" + ], + [ + "wz", + "roku" + ], + [ + "wz", + "nowi" + ], + [ + "fa", + "la" + ], + [ + "Ka", + "ta" + ], + [ + "Ch", + "oj" + ], + [ + "cyj", + "ność" + ], + [ + "Wy", + "ch" + ], + [ + "Wy", + "ją" + ], + [ + "Wy", + "nika" + ], + [ + "Wy", + "nik" + ], + [ + "zie", + "lono" + ], + [ + "im", + "muni" + ], + [ + "Do", + "sto" + ], + [ + "Do", + "tąd" + ], + [ + "sła", + "wie" + ], + [ + "robi", + "łem" + ], + [ + "żo", + "nymi" + ], + [ + "czu", + "łem" + ], + [ + "miej", + "ska" + ], + [ + "peł", + "nych" + ], + [ + "miesz", + "cza" + ], + [ + "two", + "ich" + ], + [ + "Mi", + "ało" + ], + [ + "Mi", + "ss" + ], + [ + "pan", + "ny" + ], + [ + "pan", + "ował" + ], + [ + "stro", + "nomi" + ], + [ + "ws", + "cy" + ], + [ + "gro", + "szy" + ], + [ + "towa", + "ni" + ], + [ + "towa", + "ry" + ], + [ + "mog", + "łam" + ], + [ + "daw", + "ną" + ], + [ + "daw", + "cę" + ], + [ + "dru", + "kar" + ], + [ + "usta", + "lenie" + ], + [ + "usta", + "wodaw" + ], + [ + "uro", + "dy" + ], + [ + "kar", + "ny" + ], + [ + "kar", + "ta" + ], + [ + "Te", + "sta" + ], + [ + "nio", + "nymi" + ], + [ + "Bo", + "ry" + ], + [ + "pię", + "tro" + ], + [ + "tk", + "owego" + ], + [ + "tk", + "wią" + ], + [ + "Ra", + "tu" + ], + [ + "gru", + "ntów" + ], + [ + "kom", + "for" + ], + [ + "tru", + "du" + ], + [ + "pły", + "nął" + ], + [ + "pla", + "ne" + ], + [ + "róż", + "nym" + ], + [ + "cię", + "ża" + ], + [ + "au", + "di" + ], + [ + "zło", + "dzieje" + ], + [ + "rząd", + "owy" + ], + [ + "di", + "ą" + ], + [ + "spraw", + "ności" + ], + [ + "spraw", + "uje" + ], + [ + "tro", + "ski" + ], + [ + "śmie", + "chu" + ], + [ + "Przy", + "by" + ], + [ + "Przy", + "got" + ], + [ + "Przy", + "gotowa" + ], + [ + "zw", + "ą" + ], + [ + "rodzi", + "ł" + ], + [ + "rodzi", + "ciel" + ], + [ + "zda", + "rzeń" + ], + [ + "strze", + "m" + ], + [ + "każ", + "ą" + ], + [ + "szko", + "l" + ], + [ + "szko", + "dę" + ], + [ + "szko", + "lnej" + ], + [ + "Mar", + "t" + ], + [ + "Sz", + "kol" + ], + [ + "nale", + "żał" + ], + [ + "Ta", + "ta" + ], + [ + "żą", + "c" + ], + [ + "żą", + "cych" + ], + [ + "środ", + "kach" + ], + [ + "sce", + "ni" + ], + [ + "odpowie", + "działem" + ], + [ + "odpowie", + "dniej" + ], + [ + "kro", + "pla" + ], + [ + "An", + "ty" + ], + [ + "ot", + "warto" + ], + [ + "decy", + "dował" + ], + [ + "kla", + "wi" + ], + [ + "Pi", + "łka" + ], + [ + "Pi", + "sarz" + ], + [ + "Ty", + "tu" + ], + [ + "Ty", + "sią" + ], + [ + "Ty", + "dzień" + ], + [ + "hi", + "sky" + ], + [ + "będą", + "cy" + ], + [ + "przeciw", + "nym" + ], + [ + "przeciw", + "nika" + ], + [ + "kow", + "ską" + ], + [ + "logi", + "ą" + ], + [ + "Pro", + "mo" + ], + [ + "znaj", + "dziemy" + ], + [ + "preze", + "n" + ], + [ + "preze", + "sów" + ], + [ + "sły", + "nny" + ], + [ + "In", + "di" + ], + [ + "mowa", + "liśmy" + ], + [ + "wu", + "j" + ], + [ + "kowa", + "niem" + ], + [ + "pró", + "g" + ], + [ + "poda", + "no" + ], + [ + "poda", + "tników" + ], + [ + "zach", + "owaniu" + ], + [ + "zach", + "wyco" + ], + [ + "zach", + "owują" + ], + [ + "bezpie", + "czny" + ], + [ + "twier", + "dzę" + ], + [ + "zmie", + "sza" + ], + [ + "nk", + "owych" + ], + [ + "nk", + "ową" + ], + [ + "fo", + "tela" + ], + [ + "Sa", + "d" + ], + [ + "zasa", + "dą" + ], + [ + "intere", + "sie" + ], + [ + "szczegó", + "lny" + ], + [ + "kobie", + "tami" + ], + [ + "pracow", + "ni" + ], + [ + "dzien", + "niku" + ], + [ + "wej", + "ści" + ], + [ + "sp", + "rywaty" + ], + [ + "We", + "st" + ], + [ + "progra", + "mach" + ], + [ + "Naj", + "większy" + ], + [ + "jedy", + "nego" + ], + [ + "ofi", + "i" + ], + [ + "pamię", + "taj" + ], + [ + "staw", + "ka" + ], + [ + "staw", + "ały" + ], + [ + "zdo", + "byli" + ], + [ + "obec", + "ni" + ], + [ + "zio", + "ny" + ], + [ + "potrze", + "bą" + ], + [ + "ser", + "c" + ], + [ + "ser", + "cem" + ], + [ + "kur", + "sy" + ], + [ + "Li", + "st" + ], + [ + "wra", + "cała" + ], + [ + "licz", + "nymi" + ], + [ + "współ", + "pracuje" + ], + [ + "lek", + "cjach" + ], + [ + "fil", + "mowy" + ], + [ + "doty", + "k" + ], + [ + "Go", + "dzi" + ], + [ + "spotka", + "niach" + ], + [ + "świat", + "owego" + ], + [ + "świat", + "łem" + ], + [ + "czyn", + "ne" + ], + [ + "produ", + "kcja" + ], + [ + "specja", + "lnej" + ], + [ + "mal", + "ował" + ], + [ + "poko", + "je" + ], + [ + "Wa", + "cła" + ], + [ + "dzia", + "ć" + ], + [ + "głów", + "na" + ], + [ + "mor", + "skie" + ], + [ + "mor", + "ska" + ], + [ + "Ba", + "g" + ], + [ + "Ju", + "szcze" + ], + [ + "uży", + "wane" + ], + [ + "uży", + "wają" + ], + [ + "sprze", + "daje" + ], + [ + "wczoraj", + "szym" + ], + [ + "por", + "cie" + ], + [ + "lar", + "ia" + ], + [ + "polity", + "kiem" + ], + [ + "kty", + "ka" + ], + [ + "kty", + "ki" + ], + [ + "wer", + "sa" + ], + [ + "wer", + "sję" + ], + [ + "czło", + "nko" + ], + [ + "Bu", + "dowa" + ], + [ + "pią", + "tku" + ], + [ + "obro", + "tów" + ], + [ + "Dzie", + "r" + ], + [ + "Ku", + "ź" + ], + [ + "klu", + "czem" + ], + [ + "państwa", + "ch" + ], + [ + "mawia", + "ć" + ], + [ + "Se", + "kre" + ], + [ + "towarzy", + "sz" + ], + [ + "spa", + "li" + ], + [ + "wspó", + "lnych" + ], + [ + "świę", + "t" + ], + [ + "świę", + "tych" + ], + [ + "zaj", + "mą" + ], + [ + "podej", + "mowania" + ], + [ + "dało", + "by" + ], + [ + "szczy", + "k" + ], + [ + "dowa", + "niu" + ], + [ + "dziesią", + "tego" + ], + [ + "przyję", + "te" + ], + [ + "funk", + "cja" + ], + [ + "Jan", + "ka" + ], + [ + "reali", + "zuje" + ], + [ + "loka", + "li" + ], + [ + "mieszkań", + "com" + ], + [ + "Dzi", + "ał" + ], + [ + "am", + "bo" + ], + [ + "he", + "roi" + ], + [ + "dwu", + "kro" + ], + [ + "stwier", + "dzili" + ], + [ + "krót", + "ką" + ], + [ + "skar", + "pe" + ], + [ + "gle", + "by" + ], + [ + "opi", + "nią" + ], + [ + "cieka", + "wa" + ], + [ + "cieka", + "wo" + ], + [ + "cieka", + "wego" + ], + [ + "cieka", + "wości" + ], + [ + "księ", + "dzem" + ], + [ + "pozosta", + "ć" + ], + [ + "pozosta", + "wia" + ], + [ + "pozosta", + "wić" + ], + [ + "pięk", + "nych" + ], + [ + "Ci", + "cho" + ], + [ + "zę", + "bami" + ], + [ + "bio", + "nych" + ], + [ + "często", + "t" + ], + [ + "tami", + "ny" + ], + [ + "Krzy", + "wo" + ], + [ + "ti", + "onal" + ], + [ + "tłuma", + "cz" + ], + [ + "tłuma", + "czyli" + ], + [ + "kli", + "matu" + ], + [ + "przyj", + "mować" + ], + [ + "mil", + "czy" + ], + [ + "czyta", + "my" + ], + [ + "czyta", + "niu" + ], + [ + "uzy", + "sku" + ], + [ + "Ze", + "non" + ], + [ + "dr", + "ga" + ], + [ + "eg", + "zek" + ], + [ + "wło", + "sach" + ], + [ + "dotyczą", + "cymi" + ], + [ + "uczest", + "nika" + ], + [ + "stara", + "ć" + ], + [ + "ozna", + "czało" + ], + [ + "prowadzo", + "ny" + ], + [ + "poważ", + "nym" + ], + [ + "zwa", + "nych" + ], + [ + "zwa", + "ną" + ], + [ + "Or", + "le" + ], + [ + "Me", + "teoro" + ], + [ + "Da", + "nii" + ], + [ + "Da", + "ewoo" + ], + [ + "forma", + "lnie" + ], + [ + "zakoń", + "czone" + ], + [ + "zywa", + "niu" + ], + [ + "gór", + "nych" + ], + [ + "organiza", + "cję" + ], + [ + "posta", + "cią" + ], + [ + "posta", + "wę" + ], + [ + "licy", + "tacji" + ], + [ + "kupi", + "łem" + ], + [ + "blo", + "k" + ], + [ + "zg", + "wał" + ], + [ + "gdyby", + "śmy" + ], + [ + "sąd", + "owej" + ], + [ + "prawdzi", + "wej" + ], + [ + "otwar", + "tych" + ], + [ + "ograni", + "czone" + ], + [ + "og", + "łu" + ], + [ + "rozu", + "mu" + ], + [ + "rozu", + "mia" + ], + [ + "inwe", + "nta" + ], + [ + "znala", + "złem" + ], + [ + "mieli", + "by" + ], + [ + "obej", + "mie" + ], + [ + "198", + "5" + ], + [ + "198", + "7" + ], + [ + "198", + "8" + ], + [ + "podstaw", + "owym" + ], + [ + "zainteres", + "owana" + ], + [ + "zainteres", + "owanych" + ], + [ + "dokona", + "ła" + ], + [ + "dokona", + "no" + ], + [ + "skrzy", + "deł" + ], + [ + "niez", + "łe" + ], + [ + "obywa", + "te" + ], + [ + "tniej", + "szych" + ], + [ + "techni", + "kę" + ], + [ + "Pow", + "in" + ], + [ + "wraca", + "jąc" + ], + [ + "jrz", + "ałem" + ], + [ + "dosta", + "tecznie" + ], + [ + "szkole", + "nie" + ], + [ + "wód", + "kę" + ], + [ + "lam", + "pa" + ], + [ + "trady", + "cja" + ], + [ + "rodzin", + "nym" + ], + [ + "utwo", + "ru" + ], + [ + "Osta", + "te" + ], + [ + "fak", + "cie" + ], + [ + "miały", + "by" + ], + [ + "Pu", + "ła" + ], + [ + "Pu", + "tina" + ], + [ + "ofe", + "rta" + ], + [ + "dziedzi", + "nach" + ], + [ + "dziedzi", + "ńcu" + ], + [ + "system", + "ów" + ], + [ + "warsza", + "wskie" + ], + [ + "konkur", + "sy" + ], + [ + "Gra", + "b" + ], + [ + "oto", + "czeniu" + ], + [ + "zgło", + "sili" + ], + [ + "zespo", + "le" + ], + [ + "Ob", + "owią" + ], + [ + "Ob", + "szar" + ], + [ + "nieu", + "chro" + ], + [ + "osobi", + "stej" + ], + [ + "najbliż", + "szy" + ], + [ + "socja", + "l" + ], + [ + "Sena", + "tor" + ], + [ + "administra", + "cyjnie" + ], + [ + "eli", + "t" + ], + [ + "fizy", + "cznie" + ], + [ + "powszech", + "ne" + ], + [ + "powszech", + "nej" + ], + [ + "wewnętrz", + "nego" + ], + [ + "Miej", + "ski" + ], + [ + "Miej", + "ska" + ], + [ + "KO", + "T" + ], + [ + "młodzie", + "żą" + ], + [ + "kandyda", + "ci" + ], + [ + "kart", + "ą" + ], + [ + "remo", + "nty" + ], + [ + "opowiada", + "ją" + ], + [ + "udzie", + "lenia" + ], + [ + "wykony", + "wanie" + ], + [ + "trakt", + "ował" + ], + [ + "trakt", + "owane" + ], + [ + "szpitala", + "ch" + ], + [ + "pomysł", + "em" + ], + [ + "Narod", + "ów" + ], + [ + "Narod", + "owe" + ], + [ + "listo", + "pad" + ], + [ + "odkry", + "cie" + ], + [ + "przypomina", + "ć" + ], + [ + "czerwo", + "nym" + ], + [ + "głębo", + "kości" + ], + [ + "błę", + "du" + ], + [ + "die", + "ty" + ], + [ + "grzy", + "bów" + ], + [ + "grzy", + "wny" + ], + [ + "stre", + "fie" + ], + [ + "poszu", + "kuje" + ], + [ + "zawar", + "ta" + ], + [ + "ogło", + "siła" + ], + [ + "gości", + "ł" + ], + [ + "Samo", + "chód" + ], + [ + "francu", + "skim" + ], + [ + "zrozumie", + "nie" + ], + [ + "zrozumie", + "niem" + ], + [ + "śpie", + "wał" + ], + [ + "najważ", + "niejszym" + ], + [ + "bó", + "lem" + ], + [ + "połą", + "czone" + ], + [ + "osiąg", + "nięć" + ], + [ + "history", + "cznej" + ], + [ + "Wal", + "dor" + ], + [ + "potę", + "żny" + ], + [ + "adre", + "sy" + ], + [ + "postawi", + "one" + ], + [ + "szero", + "kie" + ], + [ + "pozwoli", + "ła" + ], + [ + "zni", + "szczenie" + ], + [ + "wieczo", + "ra" + ], + [ + "zadowo", + "lona" + ], + [ + "nerw", + "owo" + ], + [ + "Praw", + "dzi" + ], + [ + "zorganiz", + "owane" + ], + [ + "katoli", + "ków" + ], + [ + "katoli", + "ckiej" + ], + [ + "myśle", + "li" + ], + [ + "gorą", + "ce" + ], + [ + "gorą", + "cym" + ], + [ + "zatrzy", + "muje" + ], + [ + "194", + "6" + ], + [ + "pisze", + "my" + ], + [ + "zbior", + "owych" + ], + [ + "roze", + "j" + ], + [ + "roze", + "śmiał" + ], + [ + "uzasa", + "dnienie" + ], + [ + "kolo", + "rze" + ], + [ + "niezależ", + "ne" + ], + [ + "koali", + "cję" + ], + [ + "Aleksan", + "d" + ], + [ + "cór", + "ką" + ], + [ + "krze", + "śle" + ], + [ + "nag", + "rywa" + ], + [ + "fla", + "gi" + ], + [ + "far", + "b" + ], + [ + "wystąpi", + "ła" + ], + [ + "RO", + "P" + ], + [ + "Świę", + "tej" + ], + [ + "pokry", + "wa" + ], + [ + "budżet", + "owych" + ], + [ + "wypad", + "ki" + ], + [ + "podję", + "li" + ], + [ + "gospoda", + "rze" + ], + [ + "popar", + "ł" + ], + [ + "najwyż", + "szych" + ], + [ + "meta", + "lu" + ], + [ + "193", + "2" + ], + [ + "193", + "8" + ], + [ + "przyjaciół", + "mi" + ], + [ + "współczes", + "ne" + ], + [ + "druży", + "na" + ], + [ + "Musi", + "sz" + ], + [ + "imi", + "gra" + ], + [ + "oku", + "lary" + ], + [ + "Prokura", + "tury" + ], + [ + "pomaga", + "ją" + ], + [ + "tale", + "rz" + ], + [ + "dzisiej", + "szego" + ], + [ + "ciech", + "an" + ], + [ + "ologi", + "czne" + ], + [ + "pras", + "owe" + ], + [ + "Następ", + "nego" + ], + [ + "atak", + "ów" + ], + [ + "zbud", + "ować" + ], + [ + "popular", + "ność" + ], + [ + "klę", + "skę" + ], + [ + "opar", + "ł" + ], + [ + "zle", + "wni" + ], + [ + "miesię", + "cznego" + ], + [ + "konfli", + "kty" + ], + [ + "zapo", + "biec" + ], + [ + "sygna", + "ły" + ], + [ + "świado", + "me" + ], + [ + "pała", + "cu" + ], + [ + "Cy", + "wi" + ], + [ + "potrzebu", + "ją" + ], + [ + "Lo", + "tni" + ], + [ + "dusz", + "paster" + ], + [ + "podatk", + "owe" + ], + [ + "Jakie", + "ś" + ], + [ + "właściciel", + "ka" + ], + [ + "zobaczy", + "sz" + ], + [ + "pil", + "nuje" + ], + [ + "ocenia", + "ć" + ], + [ + "Zjedno", + "czone" + ], + [ + "zgu", + "bi" + ], + [ + "niesi", + "one" + ], + [ + "funkcjon", + "ować" + ], + [ + "załat", + "wia" + ], + [ + "chwy", + "ta" + ], + [ + "jedzie", + "sz" + ], + [ + "walu", + "ty" + ], + [ + "Księ", + "gi" + ], + [ + "osa", + "dy" + ], + [ + "zgodzi", + "ła" + ], + [ + "trzeci", + "ch" + ], + [ + "rozpozna", + "nia" + ], + [ + "wspomnie", + "nie" + ], + [ + "inte", + "g" + ], + [ + "samolo", + "tem" + ], + [ + "znajdzie", + "sz" + ], + [ + "wykorzysty", + "wania" + ], + [ + "zba", + "dać" + ], + [ + "napis", + "ałem" + ], + [ + "Chło", + "pak" + ], + [ + "obywatel", + "stwo" + ], + [ + "Będzie", + "sz" + ], + [ + "indywidual", + "ne" + ], + [ + "PK", + "S" + ], + [ + "wyposa", + "żenie" + ], + [ + "196", + "9" + ], + [ + "użytk", + "owników" + ], + [ + "tań", + "czyć" + ], + [ + "respon", + "dentów" + ], + [ + "Ur", + "ban" + ], + [ + "agen", + "cja" + ], + [ + "perspe", + "ktyw" + ], + [ + "zatrudni", + "ony" + ], + [ + "Kan", + "dyda" + ], + [ + "bezpośredni", + "m" + ], + [ + "odby", + "wał" + ], + [ + "słuch", + "ałem" + ], + [ + "studen", + "ta" + ], + [ + "Marcin", + "kiewicz" + ], + [ + "RZ", + "Y" + ], + [ + "Choć", + "by" + ], + [ + "elektry", + "czne" + ], + [ + "szczo", + "ną" + ], + [ + "zaangaż", + "owanie" + ], + [ + "dokumenta", + "cję" + ], + [ + "Skar", + "b" + ], + [ + "waka", + "cjach" + ], + [ + "pielę", + "gna" + ], + [ + "ręka", + "wi" + ], + [ + "karie", + "ra" + ], + [ + "partyj", + "nych" + ], + [ + "podkreśla", + "ją" + ], + [ + "Uniwersy", + "tet" + ], + [ + "metr", + "owej" + ], + [ + "wykorzysta", + "ne" + ], + [ + "znie", + "chę" + ], + [ + "radi", + "u" + ], + [ + "koryta", + "rza" + ], + [ + "pens", + "ja" + ], + [ + "zezna", + "nie" + ], + [ + "Centra", + "lnego" + ], + [ + "JE", + "ŚLI" + ], + [ + "nara", + "sta" + ], + [ + "rysu", + "nek" + ], + [ + "rysu", + "nków" + ], + [ + "koncep", + "cję" + ], + [ + "kwar", + "tale" + ], + [ + "przegra", + "ł" + ], + [ + "wysła", + "n" + ], + [ + "jednost", + "ce" + ], + [ + "fro", + "nt" + ], + [ + "tabli", + "cy" + ], + [ + "reag", + "ować" + ], + [ + "Wz", + "ię" + ], + [ + "skompli", + "kowana" + ], + [ + "brzu", + "cha" + ], + [ + "Francu", + "zi" + ], + [ + "komenta", + "rz" + ], + [ + "przecię", + "tnego" + ], + [ + "Komu", + "na" + ], + [ + "procedu", + "ra" + ], + [ + "filozofi", + "a" + ], + [ + "restaura", + "cja" + ], + [ + "Osob", + "iście" + ], + [ + "proto", + "kół" + ], + [ + "swob", + "ody" + ], + [ + "teor", + "ia" + ], + [ + "wystawi", + "ł" + ], + [ + "wywoła", + "ć" + ], + [ + "Toru", + "nia" + ], + [ + "ambi", + "cji" + ], + [ + "''", + "." + ], + [ + "Informa", + "cja" + ], + [ + "przewidzia", + "ne" + ], + [ + "senator", + "owie" + ], + [ + "koszu", + "li" + ], + [ + "trwały", + "ch" + ], + [ + "kłam", + "stwa" + ], + [ + "Mod", + "erni" + ], + [ + "zrezyg", + "nować" + ], + [ + "pode", + "szła" + ], + [ + "zastąpi", + "ć" + ], + [ + "pch", + "nął" + ], + [ + "pch", + "nąć" + ], + [ + "rozli", + "czenia" + ], + [ + "Ryb", + "niku" + ], + [ + "Decy", + "zję" + ], + [ + "Edwar", + "da" + ], + [ + "niepod", + "ległość" + ], + [ + "zapomni", + "ał" + ], + [ + "legen", + "dy" + ], + [ + "ankie", + "towanych" + ], + [ + "Jaka", + "ś" + ], + [ + "Miro", + "sława" + ], + [ + "Bli", + "sko" + ], + [ + "marke", + "t" + ], + [ + "Kowa", + "lski" + ], + [ + "kapła", + "nów" + ], + [ + "dostanie", + "sz" + ], + [ + "ofice", + "ra" + ], + [ + "Am", + "basa" + ], + [ + "Dok", + "tor" + ], + [ + "Dok", + "ąd" + ], + [ + "wspar", + "cia" + ], + [ + "dyskusja", + "ch" + ], + [ + "archite", + "ktury" + ], + [ + "mecz", + "ów" + ], + [ + "samobój", + "stwo" + ], + [ + "śmierte", + "lnych" + ], + [ + "Rejon", + "owy" + ], + [ + "skro", + "mnie" + ], + [ + "festi", + "wal" + ], + [ + "skrzyż", + "owaniu" + ], + [ + "En", + "ter" + ], + [ + "śmiesz", + "ne" + ], + [ + "Ję", + "drzej" + ], + [ + "wymyśli", + "ć" + ], + [ + "entuzja", + "zmem" + ], + [ + "pseudo", + "nim" + ], + [ + "Kre", + "dy" + ], + [ + "naczy", + "nia" + ], + [ + "Bole", + "sław" + ], + [ + "króle", + "stwa" + ], + [ + "terytoria", + "lnego" + ], + [ + "Hitle", + "r" + ], + [ + "okręg", + "owej" + ], + [ + "defini", + "cji" + ], + [ + "doprowadzi", + "ły" + ], + [ + "przypuszcza", + "ć" + ], + [ + "Spół", + "dziel" + ], + [ + "unika", + "ć" + ], + [ + "pokar", + "m" + ], + [ + "zarob", + "ków" + ], + [ + "Rado", + "mia" + ], + [ + "oddech", + "owych" + ], + [ + "naru", + "szenia" + ], + [ + "przekony", + "wał" + ], + [ + "Czło", + "nkowie" + ], + [ + "Watyka", + "nu" + ], + [ + "kompeten", + "cje" + ], + [ + "parlamentarzy", + "ści" + ], + [ + "Balcerowi", + "cz" + ], + [ + "Jur", + "ka" + ], + [ + "człon", + "kowskich" + ], + [ + "sonda", + "żu" + ], + [ + "humani", + "tar" + ], + [ + "Tcze", + "wie" + ], + [ + "astro", + "nomi" + ], + [ + "niezgo", + "dne" + ], + [ + "orie", + "nta" + ], + [ + "base", + "nu" + ], + [ + "jubile", + "usz" + ], + [ + "produce", + "nta" + ], + [ + "Starogar", + "du" + ], + [ + "Olek", + "sy" + ], + [ + "polo", + "ni" + ], + [ + "Pole", + "cam" + ], + [ + "pió", + "ra" + ], + [ + "infla", + "cja" + ], + [ + "sympat", + "ii" + ], + [ + "Święto", + "krzy" + ], + [ + "odróż", + "nieniu" + ], + [ + "podręcz", + "nika" + ], + [ + "złodzie", + "i" + ], + [ + "ziemnia", + "ków" + ], + [ + "Organiza", + "torzy" + ], + [ + "Fin", + "landii" + ], + [ + "Gą", + "sie" + ], + [ + "dyda", + "k" + ], + [ + "marynar", + "ki" + ], + [ + "Uczest", + "nicy" + ], + [ + "licen", + "cji" + ], + [ + "monta", + "ż" + ], + [ + "Potrze", + "bu" + ], + [ + "artyle", + "rii" + ], + [ + "wniosko", + "dawca" + ], + [ + "Księży", + "c" + ], + [ + "Mą", + "ż" + ], + [ + "rekompen", + "saty" + ], + [ + "Pożar", + "nej" + ], + [ + "przystan", + "ku" + ], + [ + "ntro", + "po" + ], + [ + "akcy", + "zy" + ], + [ + "ziar", + "na" + ], + [ + "felie", + "to" + ], + [ + "Archi", + "te" + ], + [ + "zapomnie", + "ć" + ], + [ + "zapom", + "nia" + ], + [ + "młodo", + "ści" + ], + [ + "humo", + "ru" + ], + [ + "Chłop", + "cy" + ], + [ + "ulubi", + "one" + ], + [ + "kapli", + "cy" + ], + [ + "Wisł", + "ą" + ], + [ + "Puch", + "aru" + ], + [ + "spro", + "stać" + ], + [ + "zagadnie", + "ń" + ], + [ + "odse", + "tek" + ], + [ + "incy", + "den" + ], + [ + "bilan", + "su" + ], + [ + "Niepod", + "ległości" + ], + [ + "Johns", + "on" + ], + [ + "Komunika", + "cji" + ], + [ + "Proponu", + "ję" + ], + [ + "kope", + "rtę" + ], + [ + "Kolegi", + "um" + ], + [ + "Radomi", + "u" + ], + [ + "propaga", + "ndy" + ], + [ + "niedowierza", + "niem" + ], + [ + "A", + "S" + ], + [ + "A", + "i" + ], + [ + "A", + "ma" + ], + [ + "A", + "lo" + ], + [ + "A", + "zji" + ], + [ + "B", + "ali" + ], + [ + "C", + "lub" + ], + [ + "C", + "zaj" + ], + [ + "D", + "os" + ], + [ + "D", + "NA" + ], + [ + "D", + "róg" + ], + [ + "D", + "osy" + ], + [ + "D", + "rzwi" + ], + [ + "E", + "mery" + ], + [ + "F", + "M" + ], + [ + "F", + "O" + ], + [ + "F", + "ry" + ], + [ + "F", + "lor" + ], + [ + "G", + "d" + ], + [ + "G", + "nie" + ], + [ + "G", + "wa" + ], + [ + "G", + "lem" + ], + [ + "I", + "wan" + ], + [ + "I", + "RA" + ], + [ + "J", + "ose" + ], + [ + "K", + "r" + ], + [ + "O", + "B" + ], + [ + "O", + "ra" + ], + [ + "O", + "pa" + ], + [ + "O", + "dro" + ], + [ + "P", + "T" + ], + [ + "P", + "KO" + ], + [ + "R", + "uda" + ], + [ + "R", + "PA" + ], + [ + "S", + "ię" + ], + [ + "S", + "un" + ], + [ + "S", + "oko" + ], + [ + "S", + "che" + ], + [ + "S", + "próbu" + ], + [ + "S", + "portu" + ], + [ + "T", + "war" + ], + [ + "U", + "JE" + ], + [ + "W", + "sty" + ], + [ + "W", + "stęp" + ], + [ + "W", + "zią" + ], + [ + "W", + "uj" + ], + [ + "W", + "brew" + ], + [ + "Z", + "ała" + ], + [ + "Z", + "gło" + ], + [ + "Z", + "Ch" + ], + [ + "Z", + "dro" + ], + [ + "Z", + "daje" + ], + [ + "Z", + "mieni" + ], + [ + "Z", + "ofii" + ], + [ + "a", + "ra" + ], + [ + "a", + "zy" + ], + [ + "a", + "pli" + ], + [ + "a", + "ktuali" + ], + [ + "a", + "muni" + ], + [ + "c", + "ałem" + ], + [ + "d", + "ób" + ], + [ + "e", + "tni" + ], + [ + "f", + "rek" + ], + [ + "f", + "akcji" + ], + [ + "g", + "m" + ], + [ + "g", + "owego" + ], + [ + "g", + "owanie" + ], + [ + "h", + "on" + ], + [ + "i", + "no" + ], + [ + "i", + "dy" + ], + [ + "i", + "my" + ], + [ + "i", + "naugu" + ], + [ + "j", + "ała" + ], + [ + "k", + "w" + ], + [ + "k", + "owości" + ], + [ + "k", + "sel" + ], + [ + "l", + "ało" + ], + [ + "l", + "cu" + ], + [ + "m", + "roz" + ], + [ + "m", + "gły" + ], + [ + "o", + "do" + ], + [ + "o", + "pisać" + ], + [ + "o", + "ciera" + ], + [ + "o", + "ff" + ], + [ + "o", + "przeć" + ], + [ + "p", + "p" + ], + [ + "s", + "m" + ], + [ + "s", + "pły" + ], + [ + "t", + "rę" + ], + [ + "t", + "wego" + ], + [ + "u", + "po" + ], + [ + "u", + "pi" + ], + [ + "u", + "du" + ], + [ + "u", + "stan" + ], + [ + "u", + "stępu" + ], + [ + "u", + "pora" + ], + [ + "u", + "powszech" + ], + [ + "u", + "podoba" + ], + [ + "u", + "dziale" + ], + [ + "u", + "padło" + ], + [ + "u", + "siadła" + ], + [ + "u", + "przywilej" + ], + [ + "v", + "il" + ], + [ + "v", + "ol" + ], + [ + "w", + "nych" + ], + [ + "w", + "su" + ], + [ + "w", + "sią" + ], + [ + "w", + "dro" + ], + [ + "w", + "stanie" + ], + [ + "w", + "prowadzeniu" + ], + [ + "w", + "tajemni" + ], + [ + "y", + "e" + ], + [ + "z", + "wła" + ], + [ + "z", + "owanych" + ], + [ + "z", + "równa" + ], + [ + "z", + "biegu" + ], + [ + "z", + "równowa" + ], + [ + "z", + "wari" + ], + [ + "ł", + "by" + ], + [ + "ł", + "da" + ], + [ + "Ż", + "ak" + ], + [ + "ż", + "i" + ], + [ + "ż", + "ce" + ], + [ + "ż", + "nika" + ], + [ + "na", + "ń" + ], + [ + "na", + "li" + ], + [ + "na", + "cha" + ], + [ + "na", + "rt" + ], + [ + "na", + "pad" + ], + [ + "na", + "jem" + ], + [ + "na", + "danie" + ], + [ + "ow", + "ność" + ], + [ + "ow", + "scy" + ], + [ + "nie", + "chę" + ], + [ + "nie", + "godzi" + ], + [ + "nie", + "zawi" + ], + [ + "nie", + "prawdopodob" + ], + [ + "nie", + "wielkich" + ], + [ + "nie", + "wielkiej" + ], + [ + "nie", + "oficjalnie" + ], + [ + "nie", + "rzadko" + ], + [ + "nie", + "odpła" + ], + [ + "nie", + "fortu" + ], + [ + "nie", + "oficjalnych" + ], + [ + "ni", + "kim" + ], + [ + "ni", + "ałem" + ], + [ + "ni", + "szczenia" + ], + [ + "ch", + "ą" + ], + [ + "ch", + "ry" + ], + [ + "ch", + "un" + ], + [ + "ch", + "owskiego" + ], + [ + "ra", + "ty" + ], + [ + "ra", + "mienia" + ], + [ + "po", + "ta" + ], + [ + "po", + "ści" + ], + [ + "po", + "pi" + ], + [ + "po", + "zo" + ], + [ + "po", + "stąpi" + ], + [ + "po", + "prawie" + ], + [ + "po", + "gor" + ], + [ + "po", + "niósł" + ], + [ + "po", + "lone" + ], + [ + "po", + "pyt" + ], + [ + "po", + "jechać" + ], + [ + "po", + "biegł" + ], + [ + "po", + "jechali" + ], + [ + "po", + "jechała" + ], + [ + "po", + "zorem" + ], + [ + "po", + "południe" + ], + [ + "po", + "uf" + ], + [ + "po", + "szłam" + ], + [ + "sz", + "ma" + ], + [ + "sz", + "owie" + ], + [ + "sz", + "tyw" + ], + [ + "sz", + "osie" + ], + [ + "sz", + "nur" + ], + [ + "ro", + "s" + ], + [ + "ro", + "czna" + ], + [ + "ro", + "szczeń" + ], + [ + "ał", + "ów" + ], + [ + "li", + "j" + ], + [ + "li", + "ch" + ], + [ + "li", + "mi" + ], + [ + "li", + "to" + ], + [ + "li", + "no" + ], + [ + "li", + "czenia" + ], + [ + "go", + "li" + ], + [ + "go", + "le" + ], + [ + "rze", + "wski" + ], + [ + "ko", + "re" + ], + [ + "ko", + "ry" + ], + [ + "ko", + "tom" + ], + [ + "ko", + "lacji" + ], + [ + "ko", + "rea" + ], + [ + "ka", + "ny" + ], + [ + "ka", + "szta" + ], + [ + "za", + "ją" + ], + [ + "za", + "ży" + ], + [ + "za", + "su" + ], + [ + "za", + "ska" + ], + [ + "za", + "ką" + ], + [ + "za", + "chodzi" + ], + [ + "za", + "mieszka" + ], + [ + "za", + "gę" + ], + [ + "za", + "fun" + ], + [ + "za", + "ciąg" + ], + [ + "za", + "gar" + ], + [ + "za", + "sło" + ], + [ + "za", + "pada" + ], + [ + "za", + "woła" + ], + [ + "za", + "ofe" + ], + [ + "za", + "rządzenia" + ], + [ + "za", + "inwest" + ], + [ + "za", + "pamiętać" + ], + [ + "le", + "żały" + ], + [ + "do", + "ży" + ], + [ + "do", + "ły" + ], + [ + "do", + "bi" + ], + [ + "do", + "me" + ], + [ + "do", + "rob" + ], + [ + "do", + "tacji" + ], + [ + "do", + "niesienia" + ], + [ + "do", + "finansowanie" + ], + [ + "do", + "okoła" + ], + [ + "te", + "at" + ], + [ + "ta", + "rze" + ], + [ + "ta", + "żu" + ], + [ + "mi", + "sja" + ], + [ + "ty", + "ł" + ], + [ + "ty", + "ce" + ], + [ + "ty", + "cki" + ], + [ + "ki", + "pe" + ], + [ + "wy", + "rze" + ], + [ + "wy", + "war" + ], + [ + "wy", + "kra" + ], + [ + "wy", + "wią" + ], + [ + "wy", + "powiedział" + ], + [ + "wy", + "prowadzić" + ], + [ + "wy", + "eli" + ], + [ + "wy", + "bierze" + ], + [ + "wy", + "działy" + ], + [ + "wy", + "pełnić" + ], + [ + "wy", + "kazała" + ], + [ + "wy", + "twor" + ], + [ + "to", + "mi" + ], + [ + "wa", + "cze" + ], + [ + "wa", + "nym" + ], + [ + "re", + "komen" + ], + [ + "ja", + "m" + ], + [ + "ja", + "my" + ], + [ + "wi", + "nie" + ], + [ + "wi", + "ca" + ], + [ + "rzy", + "stów" + ], + [ + "ma", + "cji" + ], + [ + "ma", + "sk" + ], + [ + "ma", + "so" + ], + [ + "ma", + "kro" + ], + [ + "da", + "rze" + ], + [ + "prze", + "bi" + ], + [ + "prze", + "prac" + ], + [ + "prze", + "krę" + ], + [ + "prze", + "staje" + ], + [ + "prze", + "myśle" + ], + [ + "prze", + "chodził" + ], + [ + "prze", + "trwać" + ], + [ + "prze", + "miany" + ], + [ + "prze", + "słuchi" + ], + [ + "la", + "cyjny" + ], + [ + "od", + "ła" + ], + [ + "od", + "bud" + ], + [ + "od", + "pada" + ], + [ + "od", + "nowi" + ], + [ + "od", + "prę" + ], + [ + "od", + "syła" + ], + [ + "od", + "czyt" + ], + [ + "dzi", + "n" + ], + [ + "pa", + "ro" + ], + [ + "pa", + "lu" + ], + [ + "pa", + "liwo" + ], + [ + "pa", + "ński" + ], + [ + "ry", + "nkach" + ], + [ + "ku", + "jący" + ], + [ + "czy", + "sty" + ], + [ + "czy", + "sto" + ], + [ + "czy", + "stą" + ], + [ + "czy", + "nić" + ], + [ + "dzie", + "ra" + ], + [ + "ce", + "lnych" + ], + [ + "sta", + "wek" + ], + [ + "mo", + "kry" + ], + [ + "mo", + "torów" + ], + [ + "wo", + "ź" + ], + [ + "wo", + "dza" + ], + [ + "dy", + "s" + ], + [ + "ob", + "c" + ], + [ + "ru", + "ję" + ], + [ + "ru", + "jący" + ], + [ + "ru", + "szą" + ], + [ + "ru", + "iny" + ], + [ + "de", + "ch" + ], + [ + "de", + "ale" + ], + [ + "de", + "fe" + ], + [ + "de", + "partamentu" + ], + [ + "przy", + "mie" + ], + [ + "przy", + "było" + ], + [ + "przy", + "stos" + ], + [ + "przy", + "wio" + ], + [ + "przy", + "droż" + ], + [ + "mu", + "ch" + ], + [ + "mu", + "sz" + ], + [ + "szy", + "ński" + ], + [ + "szy", + "kuje" + ], + [ + "si", + "óstr" + ], + [ + "em", + "pi" + ], + [ + "pi", + "wem" + ], + [ + "pi", + "onie" + ], + [ + "sze", + "le" + ], + [ + "sze", + "pt" + ], + [ + "in", + "ge" + ], + [ + "in", + "spi" + ], + [ + "pe", + "ro" + ], + [ + "pro", + "mieniu" + ], + [ + "ły", + "k" + ], + [ + "ły", + "by" + ], + [ + "ze", + "psu" + ], + [ + "Po", + "ch" + ], + [ + "Po", + "stanowi" + ], + [ + "Po", + "moc" + ], + [ + "Po", + "trafi" + ], + [ + "zy", + "skał" + ], + [ + "me", + "dale" + ], + [ + "ba", + "s" + ], + [ + "ba", + "cji" + ], + [ + "ba", + "zie" + ], + [ + "ba", + "gaż" + ], + [ + "zna", + "ni" + ], + [ + "ca", + "ne" + ], + [ + "lo", + "dzie" + ], + [ + "roz", + "rzu" + ], + [ + "roz", + "grze" + ], + [ + "roz", + "bija" + ], + [ + "spo", + "kaja" + ], + [ + "pod", + "pisać" + ], + [ + "pod", + "niesienie" + ], + [ + "pod", + "karpa" + ], + [ + "pod", + "pisuje" + ], + [ + "fi", + "nale" + ], + [ + "ró", + "l" + ], + [ + "ju", + "z" + ], + [ + "su", + "bie" + ], + [ + "su", + "mienie" + ], + [ + "se", + "sję" + ], + [ + "be", + "st" + ], + [ + "cho", + "re" + ], + [ + "Na", + "pole" + ], + [ + "pu", + "sto" + ], + [ + "pu", + "szki" + ], + [ + "bu", + "ch" + ], + [ + "bu", + "rza" + ], + [ + "bu", + "dził" + ], + [ + "wię", + "ź" + ], + [ + "sza", + "rego" + ], + [ + "jed", + "ź" + ], + [ + "powie", + "dzą" + ], + [ + "praw", + "nie" + ], + [ + "praw", + "ną" + ], + [ + "są", + "dzie" + ], + [ + "są", + "dząc" + ], + [ + "Je", + "mu" + ], + [ + "nu", + "rt" + ], + [ + "naj", + "poważ" + ], + [ + "naj", + "prost" + ], + [ + "ak", + "e" + ], + [ + "ak", + "cjonariu" + ], + [ + "rów", + "nym" + ], + [ + "rów", + "ności" + ], + [ + "wła", + "mania" + ], + [ + "pó", + "l" + ], + [ + "tra", + "cił" + ], + [ + "tra", + "sę" + ], + [ + "ża", + "mi" + ], + [ + "Za", + "wa" + ], + [ + "Za", + "wi" + ], + [ + "Za", + "gro" + ], + [ + "Za", + "pomni" + ], + [ + "Za", + "rządza" + ], + [ + "Za", + "mek" + ], + [ + "Za", + "zwyczaj" + ], + [ + "Za", + "praszamy" + ], + [ + "kon", + "spiracji" + ], + [ + "cha", + "os" + ], + [ + "dział", + "ek" + ], + [ + "ok", + "la" + ], + [ + "zu", + "jemy" + ], + [ + "war", + "ta" + ], + [ + "war", + "stwa" + ], + [ + "war", + "stwie" + ], + [ + "bra", + "tem" + ], + [ + "niem", + "niej" + ], + [ + "sko", + "p" + ], + [ + "Ko", + "ta" + ], + [ + "Ko", + "cie" + ], + [ + "Ko", + "zł" + ], + [ + "mówi", + "łaś" + ], + [ + "gó", + "d" + ], + [ + "Ma", + "li" + ], + [ + "Ma", + "da" + ], + [ + "Ma", + "dry" + ], + [ + "mię", + "śnie" + ], + [ + "tam", + "tym" + ], + [ + "sł", + "ody" + ], + [ + "kra", + "dzie" + ], + [ + "19", + "14" + ], + [ + "Ja", + "nik" + ], + [ + "Ja", + "skier" + ], + [ + "dza", + "li" + ], + [ + "00", + "00" + ], + [ + "stra", + "cja" + ], + [ + "ten", + "dencji" + ], + [ + "śnie", + "giem" + ], + [ + "ką", + "t" + ], + [ + "ge", + "nia" + ], + [ + "lą", + "c" + ], + [ + "wz", + "nowie" + ], + [ + "wz", + "niesiony" + ], + [ + "działa", + "niem" + ], + [ + "Ka", + "mien" + ], + [ + "Ch", + "cąc" + ], + [ + "cyj", + "ności" + ], + [ + "Wy", + "da" + ], + [ + "Wy", + "maga" + ], + [ + "Wy", + "chowa" + ], + [ + "Wy", + "posażenie" + ], + [ + "pad", + "ał" + ], + [ + "zie", + "mie" + ], + [ + "im", + "portu" + ], + [ + "pew", + "ni" + ], + [ + "pew", + "niej" + ], + [ + "Do", + "ść" + ], + [ + "Do", + "lnym" + ], + [ + "robi", + "o" + ], + [ + "robi", + "liśmy" + ], + [ + "miej", + "ski" + ], + [ + "peł", + "ny" + ], + [ + "two", + "rzone" + ], + [ + "Mi", + "le" + ], + [ + "spra", + "wiał" + ], + [ + "spra", + "wiają" + ], + [ + "Prze", + "myślu" + ], + [ + "sia", + "tkę" + ], + [ + "pła", + "ta" + ], + [ + "pła", + "kać" + ], + [ + "stro", + "je" + ], + [ + "dłu", + "gu" + ], + [ + "miejs", + "cami" + ], + [ + "wier", + "nych" + ], + [ + "dzą", + "ca" + ], + [ + "daw", + "ały" + ], + [ + "usta", + "leniu" + ], + [ + "usta", + "lili" + ], + [ + "łą", + "czenie" + ], + [ + "kar", + "ku" + ], + [ + "pię", + "ści" + ], + [ + "Mo", + "i" + ], + [ + "kom", + "pli" + ], + [ + "par", + "kiecie" + ], + [ + "tru", + "je" + ], + [ + "uwa", + "gą" + ], + [ + "dar", + "owi" + ], + [ + "pla", + "ster" + ], + [ + "um", + "rzeć" + ], + [ + "cię", + "cia" + ], + [ + "zło", + "ży" + ], + [ + "zło", + "tą" + ], + [ + "zło", + "żona" + ], + [ + "kry", + "ł" + ], + [ + "kry", + "je" + ], + [ + "spraw", + "dzenia" + ], + [ + "tro", + "sz" + ], + [ + "tro", + "ską" + ], + [ + "Sta", + "re" + ], + [ + "szu", + "kała" + ], + [ + "ha", + "mul" + ], + [ + "Le", + "kar" + ], + [ + "cą", + "ce" + ], + [ + "mniej", + "szej" + ], + [ + "Wie", + "lo" + ], + [ + "pis", + "ar" + ], + [ + "pis", + "mem" + ], + [ + "zda", + "wać" + ], + [ + "zda", + "rzyć" + ], + [ + "Mar", + "ię" + ], + [ + "Sz", + "la" + ], + [ + "Sz", + "czu" + ], + [ + "Wi", + "ktora" + ], + [ + "Wi", + "działam" + ], + [ + "pier", + "siach" + ], + [ + "stanowi", + "ło" + ], + [ + "żą", + "da" + ], + [ + "stos", + "ownie" + ], + [ + "An", + "d" + ], + [ + "miał", + "bym" + ], + [ + "one", + "t" + ], + [ + "kla", + "wisz" + ], + [ + "woj", + "sku" + ], + [ + "osob", + "owe" + ], + [ + "kow", + "ały" + ], + [ + "znaj", + "dowały" + ], + [ + "zale", + "żeć" + ], + [ + "preze", + "rwa" + ], + [ + "preze", + "nty" + ], + [ + "nau", + "kowa" + ], + [ + "nau", + "kowego" + ], + [ + "Re", + "i" + ], + [ + "sły", + "nnego" + ], + [ + "en", + "cyklope" + ], + [ + "In", + "te" + ], + [ + "In", + "dii" + ], + [ + "aby", + "m" + ], + [ + "wu", + "lka" + ], + [ + "prowadzi", + "ły" + ], + [ + "świe", + "tny" + ], + [ + "świe", + "żym" + ], + [ + "trzyma", + "jąc" + ], + [ + "star", + "tu" + ], + [ + "podob", + "ną" + ], + [ + "nios", + "ę" + ], + [ + "nios", + "łam" + ], + [ + "kolej", + "ność" + ], + [ + "obe", + "zwła" + ], + [ + "zach", + "ód" + ], + [ + "woje", + "m" + ], + [ + "zrobi", + "sz" + ], + [ + "zrobi", + "my" + ], + [ + "Pod", + "la" + ], + [ + "wę", + "dli" + ], + [ + "prezy", + "dium" + ], + [ + "obowią", + "zywał" + ], + [ + "zgo", + "dzie" + ], + [ + "bor", + "ów" + ], + [ + "szczegó", + "lnych" + ], + [ + "Warsza", + "wą" + ], + [ + "społe", + "cznie" + ], + [ + "oba", + "w" + ], + [ + "sp", + "ry" + ], + [ + "We", + "nus" + ], + [ + "wój", + "ta" + ], + [ + "Ni", + "cho" + ], + [ + "Naj", + "większą" + ], + [ + "Bi", + "skup" + ], + [ + "gar", + "d" + ], + [ + "zdo", + "lna" + ], + [ + "chro", + "nią" + ], + [ + "chi", + "cho" + ], + [ + "chi", + "um" + ], + [ + "warto", + "ścią" + ], + [ + "powiada", + "m" + ], + [ + "zm", + "ą" + ], + [ + "licz", + "ni" + ], + [ + "got", + "owych" + ], + [ + "got", + "owość" + ], + [ + "gospodar", + "kę" + ], + [ + "gospodar", + "stwo" + ], + [ + "tłu", + "mie" + ], + [ + "proje", + "kta" + ], + [ + "czyn", + "nie" + ], + [ + "czyn", + "ny" + ], + [ + "produ", + "kt" + ], + [ + "produ", + "kuje" + ], + [ + "przedstawi", + "ał" + ], + [ + "przedstawi", + "ła" + ], + [ + "mal", + "ną" + ], + [ + "ciem", + "nych" + ], + [ + "przyja", + "źnie" + ], + [ + "dom", + "ku" + ], + [ + "dom", + "owego" + ], + [ + "Wa", + "we" + ], + [ + "minu", + "cie" + ], + [ + "Ba", + "bi" + ], + [ + "Ba", + "zy" + ], + [ + "Ba", + "dań" + ], + [ + "doda", + "tkiem" + ], + [ + "politycz", + "nie" + ], + [ + "spół", + "ce" + ], + [ + "spół", + "kach" + ], + [ + "związ", + "kach" + ], + [ + "Cze", + "sław" + ], + [ + "para", + "do" + ], + [ + "Bu", + "ga" + ], + [ + "młod", + "ą" + ], + [ + "uważa", + "ć" + ], + [ + "wyra", + "fin" + ], + [ + "obro", + "ty" + ], + [ + "obro", + "ńców" + ], + [ + "zwyk", + "łych" + ], + [ + "zwyk", + "łego" + ], + [ + "finans", + "owo" + ], + [ + "finans", + "ować" + ], + [ + "Dzie", + "wczy" + ], + [ + "zawod", + "nicy" + ], + [ + "Be", + "a" + ], + [ + "Be", + "ski" + ], + [ + "klu", + "bach" + ], + [ + "mili", + "tary" + ], + [ + "lecz", + "kę" + ], + [ + "słucha", + "m" + ], + [ + "słucha", + "czy" + ], + [ + "pom", + "nę" + ], + [ + "pom", + "py" + ], + [ + "at", + "le" + ], + [ + "robo", + "ta" + ], + [ + "wen", + "ty" + ], + [ + "wen", + "cja" + ], + [ + "towarzy", + "sze" + ], + [ + "towarzy", + "szył" + ], + [ + "wspó", + "lny" + ], + [ + "świę", + "te" + ], + [ + "świę", + "tości" + ], + [ + "zaj", + "mowała" + ], + [ + "kierow", + "cę" + ], + [ + "mą", + "d" + ], + [ + "mą", + "dry" + ], + [ + "mą", + "drzej" + ], + [ + "gów", + "no" + ], + [ + "mężczy", + "źnie" + ], + [ + "oce", + "nił" + ], + [ + "dowa", + "nej" + ], + [ + "Mu", + "ssoli" + ], + [ + "przyję", + "to" + ], + [ + "przyję", + "ciu" + ], + [ + "uch", + "walił" + ], + [ + "leka", + "rzem" + ], + [ + "zapew", + "niał" + ], + [ + "Bar", + "bary" + ], + [ + "loka", + "lnego" + ], + [ + "Cho", + "pina" + ], + [ + "am", + "fe" + ], + [ + "16", + "0" + ], + [ + "książ", + "kach" + ], + [ + "Rze", + "szy" + ], + [ + "telewi", + "zję" + ], + [ + "De", + "ut" + ], + [ + "De", + "bren" + ], + [ + "syj", + "ne" + ], + [ + "stwier", + "dzenia" + ], + [ + "krót", + "szy" + ], + [ + "odpowiedzi", + "ą" + ], + [ + "cieka", + "wsze" + ], + [ + "księ", + "cia" + ], + [ + "pozosta", + "wał" + ], + [ + "pięk", + "no" + ], + [ + "zało", + "żona" + ], + [ + "Pe", + "wnego" + ], + [ + "przyzna", + "ła" + ], + [ + "miejsc", + "owym" + ], + [ + "Tu", + "ska" + ], + [ + "sztu", + "cznych" + ], + [ + "samochod", + "owych" + ], + [ + "nowo", + "tar" + ], + [ + "związa", + "ną" + ], + [ + "minister", + "stwo" + ], + [ + "Ży", + "cia" + ], + [ + "tłuma", + "czenia" + ], + [ + "tłuma", + "czyła" + ], + [ + "wykona", + "ł" + ], + [ + "mil", + "czą" + ], + [ + "rej", + "onu" + ], + [ + "stawia", + "nia" + ], + [ + "stawia", + "jąc" + ], + [ + "pienię", + "żnych" + ], + [ + "przewod", + "niczył" + ], + [ + "osie", + "dle" + ], + [ + "popraw", + "ę" + ], + [ + "popraw", + "kami" + ], + [ + "Woj", + "na" + ], + [ + "hu", + "ś" + ], + [ + "ogro", + "dni" + ], + [ + "god", + "na" + ], + [ + "Me", + "di" + ], + [ + "Sie", + "dem" + ], + [ + "zaczę", + "liśmy" + ], + [ + "obo", + "zów" + ], + [ + "Roz", + "ma" + ], + [ + "gór", + "skich" + ], + [ + "zła", + "pać" + ], + [ + "państw", + "owym" + ], + [ + "niesie", + "ń" + ], + [ + "potrafi", + "ła" + ], + [ + "PR", + "ZE" + ], + [ + "otrzy", + "mało" + ], + [ + "otrzy", + "mują" + ], + [ + "wymaga", + "ć" + ], + [ + "wymaga", + "ne" + ], + [ + "lubi", + "ła" + ], + [ + "ograni", + "czony" + ], + [ + "tytu", + "łów" + ], + [ + "og", + "niu" + ], + [ + "liz", + "owanym" + ], + [ + "wyj", + "ści" + ], + [ + "oskar", + "życie" + ], + [ + "pora", + "żka" + ], + [ + "przypad", + "kowe" + ], + [ + "uda", + "li" + ], + [ + "uda", + "wać" + ], + [ + "cier", + "pli" + ], + [ + "sport", + "ową" + ], + [ + "najlep", + "szego" + ], + [ + "ide", + "e" + ], + [ + "cięż", + "kiej" + ], + [ + "prób", + "owałem" + ], + [ + "Iz", + "ba" + ], + [ + "wybra", + "li" + ], + [ + "zamk", + "nięcia" + ], + [ + "Wiel", + "kim" + ], + [ + "obywa", + "tela" + ], + [ + "techni", + "cznej" + ], + [ + "win", + "na" + ], + [ + "alkoho", + "lem" + ], + [ + "potwier", + "dziły" + ], + [ + "WS", + "I" + ], + [ + "wojsk", + "owe" + ], + [ + "wojsk", + "owy" + ], + [ + "dosta", + "ją" + ], + [ + "dosta", + "ną" + ], + [ + "poło", + "żenia" + ], + [ + "porozumie", + "wa" + ], + [ + "dzwo", + "n" + ], + [ + "Szcze", + "cin" + ], + [ + "Au", + "torzy" + ], + [ + "uzyska", + "li" + ], + [ + "struktu", + "rze" + ], + [ + "lam", + "py" + ], + [ + "trady", + "cję" + ], + [ + "trady", + "cją" + ], + [ + "Sto", + "p" + ], + [ + "utwo", + "rzyć" + ], + [ + "pal", + "ca" + ], + [ + "pal", + "cach" + ], + [ + "głu", + "pia" + ], + [ + "poka", + "zywał" + ], + [ + "eko", + "nomii" + ], + [ + "pój", + "dziemy" + ], + [ + "procent", + "owy" + ], + [ + "konkur", + "sach" + ], + [ + "opa", + "trz" + ], + [ + "Zie", + "lonej" + ], + [ + "Zie", + "liński" + ], + [ + "zdu", + "mieniem" + ], + [ + "zgło", + "szeń" + ], + [ + "brzy", + "d" + ], + [ + "spowod", + "owała" + ], + [ + "spowod", + "owały" + ], + [ + "posła", + "nka" + ], + [ + "komuni", + "zm" + ], + [ + "jeżdża", + "ją" + ], + [ + "stały", + "m" + ], + [ + "fizy", + "czny" + ], + [ + "ład", + "ny" + ], + [ + "lud", + "owej" + ], + [ + "zebra", + "ł" + ], + [ + "zebra", + "niu" + ], + [ + "konkre", + "ty" + ], + [ + "konkre", + "tnego" + ], + [ + "Wło", + "si" + ], + [ + "zagro", + "żonych" + ], + [ + "197", + "6" + ], + [ + "197", + "9" + ], + [ + "KO", + "CIE" + ], + [ + "kandyda", + "tem" + ], + [ + "zapła", + "ty" + ], + [ + "wielo", + "ma" + ], + [ + "szla", + "k" + ], + [ + "wykony", + "waniu" + ], + [ + "trakt", + "owany" + ], + [ + "rozpa", + "czli" + ], + [ + "choro", + "bą" + ], + [ + "Ho", + "mo" + ], + [ + "Ho", + "ff" + ], + [ + "szta", + "bu" + ], + [ + "całkowi", + "tej" + ], + [ + "ilo", + "ściach" + ], + [ + "kilo", + "metry" + ], + [ + "sekre", + "tar" + ], + [ + "zdra", + "dza" + ], + [ + "zdra", + "dzić" + ], + [ + "czerwo", + "na" + ], + [ + "Ol", + "gi" + ], + [ + "zdą", + "ży" + ], + [ + "zdą", + "żyli" + ], + [ + "odwie", + "dzić" + ], + [ + "norma", + "lnych" + ], + [ + "grzy", + "by" + ], + [ + "kwa", + "s" + ], + [ + "kwa", + "dran" + ], + [ + "zawar", + "cie" + ], + [ + "skó", + "ra" + ], + [ + "skó", + "rza" + ], + [ + "dodatk", + "ową" + ], + [ + "skute", + "cz" + ], + [ + "śpie", + "wać" + ], + [ + "uśmiech", + "nęła" + ], + [ + "zbro", + "jnych" + ], + [ + "gaze", + "t" + ], + [ + "potę", + "żna" + ], + [ + "He", + "he" + ], + [ + "sprawo", + "zdań" + ], + [ + "sprawo", + "zdaniu" + ], + [ + "kana", + "ł" + ], + [ + "kana", + "ły" + ], + [ + "zadowo", + "lenie" + ], + [ + "międzynarod", + "owym" + ], + [ + "jakiego", + "kolwiek" + ], + [ + "Fi", + "zy" + ], + [ + "katoli", + "ckich" + ], + [ + "wydaw", + "ała" + ], + [ + "konku", + "re" + ], + [ + "tworzy", + "ła" + ], + [ + "sześć", + "dziesiątych" + ], + [ + "Ban", + "dy" + ], + [ + "Podob", + "ne" + ], + [ + "kola", + "nach" + ], + [ + "grupa", + "mi" + ], + [ + "aresz", + "towaniu" + ], + [ + "ujaw", + "nić" + ], + [ + "skoń", + "czyła" + ], + [ + "Wyso", + "kiej" + ], + [ + "zor", + "cy" + ], + [ + "niedo", + "puszcza" + ], + [ + "chrześcija", + "ństwo" + ], + [ + "wyobra", + "ź" + ], + [ + "staro", + "gar" + ], + [ + "bank", + "no" + ], + [ + "bank", + "owych" + ], + [ + "gwia", + "zdą" + ], + [ + "orze", + "ka" + ], + [ + "rzad", + "ka" + ], + [ + "powoła", + "na" + ], + [ + "mężczyzna", + "mi" + ], + [ + "krze", + "seł" + ], + [ + "ing", + "ton" + ], + [ + "włą", + "cznie" + ], + [ + "handl", + "owego" + ], + [ + "Szy", + "m" + ], + [ + "zwięk", + "szenia" + ], + [ + "bisku", + "pi" + ], + [ + "kwia", + "tami" + ], + [ + "pocz", + "ty" + ], + [ + "mas", + "owego" + ], + [ + "spę", + "dzić" + ], + [ + "skład", + "ki" + ], + [ + "sch", + "wy" + ], + [ + "pokry", + "cie" + ], + [ + "konstru", + "kcja" + ], + [ + "polskie", + "mu" + ], + [ + "uczestni", + "czy" + ], + [ + "uczestni", + "kom" + ], + [ + "ekonomi", + "cznych" + ], + [ + "doro", + "bek" + ], + [ + "aktyw", + "ny" + ], + [ + "Bogu", + "mił" + ], + [ + "realiz", + "owane" + ], + [ + "żan", + "dar" + ], + [ + "fabry", + "kę" + ], + [ + "świet", + "licy" + ], + [ + "psycho", + "log" + ], + [ + "wol", + "niej" + ], + [ + "angiel", + "skiej" + ], + [ + "Hu", + "sa" + ], + [ + "zim", + "nej" + ], + [ + "zim", + "owych" + ], + [ + "Wojewódz", + "kim" + ], + [ + "idzie", + "sz" + ], + [ + "zabezpie", + "czenie" + ], + [ + "wybi", + "tny" + ], + [ + "druży", + "n" + ], + [ + "komór", + "kowych" + ], + [ + "chłopa", + "ki" + ], + [ + "oku", + "la" + ], + [ + "świą", + "t" + ], + [ + "podzie", + "mia" + ], + [ + "Han", + "na" + ], + [ + "tale", + "rzy" + ], + [ + "przyro", + "st" + ], + [ + "szczą", + "tki" + ], + [ + "ładu", + "nek" + ], + [ + "ładu", + "nku" + ], + [ + "ban", + "da" + ], + [ + "samorząd", + "ów" + ], + [ + "Two", + "jej" + ], + [ + "bły", + "sk" + ], + [ + "spad", + "nie" + ], + [ + "zbud", + "owany" + ], + [ + "lotni", + "ska" + ], + [ + "żyw", + "ność" + ], + [ + "konkuren", + "cja" + ], + [ + "spotk", + "ałam" + ], + [ + "urzędni", + "k" + ], + [ + "akcep", + "tuje" + ], + [ + "akcep", + "tacji" + ], + [ + "zdaw", + "ał" + ], + [ + "łowi", + "cz" + ], + [ + "zanie", + "czy" + ], + [ + "zanie", + "cha" + ], + [ + "ciężar", + "ów" + ], + [ + "sil", + "niejsze" + ], + [ + "zbiera", + "ć" + ], + [ + "195", + "4" + ], + [ + "195", + "7" + ], + [ + "Wil", + "liam" + ], + [ + "Sło", + "nim" + ], + [ + "prag", + "nę" + ], + [ + "gatu", + "nek" + ], + [ + "gatu", + "nki" + ], + [ + "płaci", + "my" + ], + [ + "drog", + "owe" + ], + [ + "Ada", + "ś" + ], + [ + "zrozu", + "miałe" + ], + [ + "bile", + "ty" + ], + [ + "pozytyw", + "ny" + ], + [ + "wierz", + "chu" + ], + [ + "pływa", + "jące" + ], + [ + "nowoczes", + "ne" + ], + [ + "zba", + "wienia" + ], + [ + "posia", + "dał" + ], + [ + "prywaty", + "zacja" + ], + [ + "boj", + "owników" + ], + [ + "drewnia", + "ne" + ], + [ + "mechani", + "zmy" + ], + [ + "obsza", + "rem" + ], + [ + "Pamię", + "ci" + ], + [ + "wyrzu", + "cić" + ], + [ + "przewo", + "zi" + ], + [ + "utra", + "ty" + ], + [ + "gabi", + "ne" + ], + [ + "rewolu", + "cjoni" + ], + [ + "podpisa", + "li" + ], + [ + "dwudzie", + "sto" + ], + [ + "Wę", + "gl" + ], + [ + "bieżą", + "cym" + ], + [ + "żół", + "ty" + ], + [ + "przeszka", + "dzać" + ], + [ + "odwo", + "ły" + ], + [ + "odwo", + "łał" + ], + [ + "widział", + "eś" + ], + [ + "biur", + "ku" + ], + [ + "zaangaż", + "owania" + ], + [ + "zwolnie", + "ń" + ], + [ + "awa", + "ntu" + ], + [ + "zobowiąza", + "nia" + ], + [ + "leś", + "nym" + ], + [ + "delika", + "tna" + ], + [ + "równowa", + "r" + ], + [ + "brytyj", + "skich" + ], + [ + "pragnie", + "nia" + ], + [ + "skarb", + "owego" + ], + [ + "koryta", + "rz" + ], + [ + "zapropo", + "nować" + ], + [ + "domaga", + "ć" + ], + [ + "resor", + "t" + ], + [ + "podejrza", + "nego" + ], + [ + "ir", + "lan" + ], + [ + "skra", + "ju" + ], + [ + "poszukiwa", + "ń" + ], + [ + "JE", + "ST" + ], + [ + "Zo", + "sia" + ], + [ + "Zo", + "stała" + ], + [ + "rysu", + "nki" + ], + [ + "przykła", + "dzie" + ], + [ + "kontak", + "tach" + ], + [ + "koncep", + "cja" + ], + [ + "pokoj", + "owych" + ], + [ + "zastanawia", + "li" + ], + [ + "ewentual", + "ne" + ], + [ + "występ", + "ów" + ], + [ + "skło", + "nność" + ], + [ + "DZ", + "YN" + ], + [ + "kan", + "cle" + ], + [ + "zewnętrz", + "ne" + ], + [ + "zewnętrz", + "nych" + ], + [ + "interpre", + "tacji" + ], + [ + "wysił", + "ki" + ], + [ + "Kali", + "sz" + ], + [ + "Usta", + "wodaw" + ], + [ + "odz", + "wiercie" + ], + [ + "zwal", + "nia" + ], + [ + "rzo", + "ną" + ], + [ + "rzo", + "nej" + ], + [ + "ratow", + "ników" + ], + [ + "energe", + "tycznego" + ], + [ + "następu", + "jących" + ], + [ + "żydow", + "skich" + ], + [ + "procedu", + "r" + ], + [ + "wychowa", + "wczy" + ], + [ + "stępow", + "ał" + ], + [ + "sche", + "ma" + ], + [ + "urucho", + "mienie" + ], + [ + "pozwo", + "lenie" + ], + [ + "Londy", + "nu" + ], + [ + "pracodaw", + "ca" + ], + [ + "ciep", + "lej" + ], + [ + "przywód", + "cy" + ], + [ + "super", + "marke" + ], + [ + "Nau", + "ki" + ], + [ + "''", + "," + ], + [ + "poga", + "dać" + ], + [ + "zawo", + "dach" + ], + [ + "wyczer", + "pu" + ], + [ + "ryt", + "mi" + ], + [ + "Kierow", + "nik" + ], + [ + "agre", + "syw" + ], + [ + "unie", + "win" + ], + [ + "Wybor", + "cza" + ], + [ + "zdrowo", + "tne" + ], + [ + "integra", + "cja" + ], + [ + "zaprasza", + "my" + ], + [ + "przesa", + "dy" + ], + [ + "przesa", + "dza" + ], + [ + "kłam", + "stwo" + ], + [ + "Słowa", + "cji" + ], + [ + "przekształ", + "cenia" + ], + [ + "dwor", + "cu" + ], + [ + "nielega", + "lnie" + ], + [ + "zama", + "sk" + ], + [ + "grana", + "t" + ], + [ + "spełnia", + "ją" + ], + [ + "posto", + "ju" + ], + [ + "wery", + "fi" + ], + [ + "bandy", + "ci" + ], + [ + "krea", + "cji" + ], + [ + "kate", + "che" + ], + [ + "zapomni", + "ałem" + ], + [ + "dorad", + "ca" + ], + [ + "wez", + "wania" + ], + [ + "przesła", + "nie" + ], + [ + "Joh", + "na" + ], + [ + "uzasadni", + "one" + ], + [ + "Brze", + "gu" + ], + [ + "zb", + "óż" + ], + [ + "wyraź", + "ny" + ], + [ + "Dari", + "usza" + ], + [ + "rozstrzyg", + "nięcia" + ], + [ + "apte", + "ki" + ], + [ + "Dok", + "ładnie" + ], + [ + "Kos", + "owa" + ], + [ + "zap", + "rzę" + ], + [ + "rekor", + "d" + ], + [ + "satys", + "fakcji" + ], + [ + "Inspe", + "ktor" + ], + [ + "Fir", + "my" + ], + [ + "Tom", + "ka" + ], + [ + "kardyna", + "ła" + ], + [ + "odwró", + "conym" + ], + [ + "urodzi", + "n" + ], + [ + "urodzi", + "ny" + ], + [ + "dźwię", + "ki" + ], + [ + "dźwię", + "ku" + ], + [ + "wykorzystu", + "jąc" + ], + [ + "opozy", + "cja" + ], + [ + "arcy", + "biskup" + ], + [ + "rozsąd", + "ku" + ], + [ + "Wito", + "lda" + ], + [ + "Wojsk", + "owego" + ], + [ + "protestu", + "jących" + ], + [ + "Przedsiębior", + "stwo" + ], + [ + "BI", + "G" + ], + [ + "wyła", + "nia" + ], + [ + "rozgry", + "wek" + ], + [ + "wście", + "kło" + ], + [ + "Powiat", + "owego" + ], + [ + "Histor", + "ii" + ], + [ + "SI", + "Ę" + ], + [ + "salo", + "nie" + ], + [ + "kościo", + "łem" + ], + [ + "Aust", + "ria" + ], + [ + "dziad", + "ka" + ], + [ + "modlit", + "wę" + ], + [ + "Hal", + "l" + ], + [ + "sformuł", + "owania" + ], + [ + "ucieka", + "ć" + ], + [ + "barok", + "owe" + ], + [ + "Jel", + "cyna" + ], + [ + "stref", + "ę" + ], + [ + "Dziennika", + "rze" + ], + [ + "powiadomi", + "ł" + ], + [ + "Dziew", + "czynka" + ], + [ + "wszczę", + "cia" + ], + [ + "denerw", + "uje" + ], + [ + "Istnie", + "ją" + ], + [ + "pocią", + "gi" + ], + [ + "pozostało", + "ści" + ], + [ + "wyści", + "g" + ], + [ + "Katarzy", + "ny" + ], + [ + "sprzą", + "ta" + ], + [ + "kwadra", + "towych" + ], + [ + "rezerwa", + "t" + ], + [ + "Dow", + "ód" + ], + [ + "Wróci", + "ł" + ], + [ + "kare", + "tki" + ], + [ + "kurt", + "ki" + ], + [ + "powróci", + "ł" + ], + [ + "Papie", + "ż" + ], + [ + "Szczę", + "śli" + ], + [ + "Angu", + "sa" + ], + [ + "wyobraża", + "m" + ], + [ + "Ludwi", + "k" + ], + [ + "Ludwi", + "ka" + ], + [ + "Starogar", + "dzie" + ], + [ + "warzy", + "w" + ], + [ + "Naro", + "dzenia" + ], + [ + "zbrod", + "nia" + ], + [ + "Otwie", + "ra" + ], + [ + "żeg", + "lu" + ], + [ + "zamiesza", + "nie" + ], + [ + "absur", + "da" + ], + [ + "podziem", + "nych" + ], + [ + "Sos", + "now" + ], + [ + "wyrwa", + "ć" + ], + [ + "wysłucha", + "niu" + ], + [ + "moto", + "cykli" + ], + [ + "Konstan", + "ty" + ], + [ + "Konferen", + "cja" + ], + [ + "ziemnia", + "ki" + ], + [ + "laurea", + "tów" + ], + [ + "gimnazja", + "lnych" + ], + [ + "Fak", + "tycznie" + ], + [ + "doga", + "dać" + ], + [ + "bata", + "ntów" + ], + [ + "koncent", + "racji" + ], + [ + "inwesto", + "rzy" + ], + [ + "gwiazda", + "mi" + ], + [ + "spu", + "sto" + ], + [ + "speł", + "nione" + ], + [ + "zabud", + "owań" + ], + [ + "zawdzię", + "cza" + ], + [ + "Potrze", + "b" + ], + [ + "Mona", + "chium" + ], + [ + "Chciała", + "bym" + ], + [ + "Bre", + "żnie" + ], + [ + "zareag", + "ował" + ], + [ + "faszy", + "st" + ], + [ + "Moż", + "liwe" + ], + [ + "klaszto", + "ru" + ], + [ + "Malbor", + "ka" + ], + [ + "Gil", + "owska" + ], + [ + "wege", + "taria" + ], + [ + "Jezio", + "ra" + ], + [ + "Walen", + "dziak" + ], + [ + "Bą", + "dź" + ], + [ + "atra", + "kcji" + ], + [ + "uprzej", + "mie" + ], + [ + "odna", + "la" + ], + [ + "Koper", + "nika" + ], + [ + "psychia", + "try" + ], + [ + "drugo", + "rzę" + ], + [ + "Lub", + "ię" + ], + [ + "Zga", + "dzam" + ], + [ + "uwi", + "kła" + ], + [ + "gale", + "rii" + ], + [ + "Pozwo", + "li" + ], + [ + "Pau", + "za" + ], + [ + "żołą", + "dka" + ], + [ + "Kij", + "owie" + ], + [ + "Magdale", + "na" + ], + [ + "stypen", + "dia" + ], + [ + "bezkar", + "nie" + ], + [ + "kontrak", + "ty" + ], + [ + "konsulta", + "cje" + ], + [ + "nadej", + "dzie" + ], + [ + "czyje", + "ś" + ], + [ + "Postęp", + "owanie" + ], + [ + "komisaria", + "tu" + ], + [ + "Zwy", + "kle" + ], + [ + "muzuł", + "ma" + ], + [ + "Kapi", + "tał" + ], + [ + "długot", + "rw" + ], + [ + "Roki", + "ta" + ], + [ + "Służ", + "b" + ], + [ + "Arkadi", + "usz" + ], + [ + "PG", + "R" + ], + [ + "akor", + "de" + ], + [ + "najbogat", + "szych" + ], + [ + "siatków", + "ki" + ], + [ + "Wid", + "mar" + ], + [ + "Socjal", + "demokracja" + ], + [ + "Lewan", + "dowski" + ], + [ + "Podkre", + "śla" + ], + [ + "Pełno", + "moc" + ], + [ + "kręgosłu", + "pa" + ], + [ + "Meksy", + "ku" + ], + [ + "Brzo", + "z" + ], + [ + "Zwie", + "rząt" + ], + [ + "af", + "ga" + ], + [ + "Nag", + "rodę" + ], + [ + "Gabr", + "ie" + ], + [ + "hierarch", + "ii" + ], + [ + "sędzie", + "go" + ], + [ + "prysz", + "nic" + ], + [ + "KWI", + "DZYN" + ], + [ + "pene", + "tra" + ], + [ + "Indi", + "an" + ], + [ + "Dosy", + "ć" + ], + [ + ".", + "?" + ], + [ + "0", + "2" + ], + [ + "0", + "5" + ], + [ + "9", + "8" + ], + [ + "?", + "." + ], + [ + "?", + "\"." + ], + [ + "A", + "no" + ], + [ + "A", + "kt" + ], + [ + "B", + "ła" + ], + [ + "B", + "lo" + ], + [ + "C", + "ur" + ], + [ + "C", + "am" + ], + [ + "C", + "lau" + ], + [ + "C", + "JA" + ], + [ + "D", + "od" + ], + [ + "D", + "LA" + ], + [ + "E", + "M" + ], + [ + "F", + "al" + ], + [ + "F", + "au" + ], + [ + "G", + "H" + ], + [ + "G", + "łę" + ], + [ + "G", + "ron" + ], + [ + "G", + "rozi" + ], + [ + "H", + "P" + ], + [ + "H", + "indu" + ], + [ + "H", + "SW" + ], + [ + "I", + "M" + ], + [ + "K", + "ła" + ], + [ + "K", + "wo" + ], + [ + "L", + "ę" + ], + [ + "M", + "ły" + ], + [ + "M", + "un" + ], + [ + "N", + "S" + ], + [ + "N", + "ę" + ], + [ + "O", + "la" + ], + [ + "O", + "be" + ], + [ + "O", + "sią" + ], + [ + "P", + "ój" + ], + [ + "P", + "PS" + ], + [ + "R", + "T" + ], + [ + "S", + "c" + ], + [ + "S", + "p" + ], + [ + "S", + "co" + ], + [ + "S", + "kład" + ], + [ + "S", + "przeciw" + ], + [ + "S", + "ur" + ], + [ + "S", + "chi" + ], + [ + "S", + "poko" + ], + [ + "S", + "trą" + ], + [ + "S", + "kier" + ], + [ + "S", + "pośród" + ], + [ + "T", + "R" + ], + [ + "T", + "rz" + ], + [ + "U", + "N" + ], + [ + "U", + "n" + ], + [ + "U", + "cie" + ], + [ + "U", + "de" + ], + [ + "V", + "II" + ], + [ + "W", + "N" + ], + [ + "W", + "IA" + ], + [ + "W", + "szędzie" + ], + [ + "Z", + "I" + ], + [ + "Z", + "NA" + ], + [ + "Z", + "organiz" + ], + [ + "Z", + "ginę" + ], + [ + "a", + "tu" + ], + [ + "a", + "di" + ], + [ + "a", + "sce" + ], + [ + "a", + "nato" + ], + [ + "a", + "spi" + ], + [ + "a", + "ntropo" + ], + [ + "b", + "odź" + ], + [ + "c", + "twie" + ], + [ + "d", + "ię" + ], + [ + "d", + "ri" + ], + [ + "e", + "ch" + ], + [ + "e", + "mu" + ], + [ + "g", + "rób" + ], + [ + "h", + "we" + ], + [ + "i", + "ry" + ], + [ + "i", + "an" + ], + [ + "i", + "gli" + ], + [ + "j", + "ni" + ], + [ + "k", + "tami" + ], + [ + "k", + "cyjny" + ], + [ + "k", + "cjone" + ], + [ + "l", + "skie" + ], + [ + "m", + "rok" + ], + [ + "n", + "owałem" + ], + [ + "o", + "sz" + ], + [ + "o", + "glę" + ], + [ + "o", + "szukać" + ], + [ + "o", + "pór" + ], + [ + "o", + "szac" + ], + [ + "s", + "ra" + ], + [ + "s", + "owo" + ], + [ + "s", + "ować" + ], + [ + "s", + "owego" + ], + [ + "s", + "pię" + ], + [ + "s", + "pis" + ], + [ + "s", + "ho" + ], + [ + "s", + "nem" + ], + [ + "s", + "precy" + ], + [ + "s", + "pełna" + ], + [ + "t", + "s" + ], + [ + "t", + "wą" + ], + [ + "t", + "ren" + ], + [ + "t", + "nością" + ], + [ + "u", + "ko" + ], + [ + "u", + "pa" + ], + [ + "u", + "bi" + ], + [ + "u", + "wła" + ], + [ + "u", + "czę" + ], + [ + "u", + "jący" + ], + [ + "u", + "pew" + ], + [ + "u", + "stęp" + ], + [ + "u", + "chodzi" + ], + [ + "u", + "dać" + ], + [ + "u", + "nii" + ], + [ + "u", + "czony" + ], + [ + "u", + "ciec" + ], + [ + "u", + "rzeczywi" + ], + [ + "u", + "niósł" + ], + [ + "u", + "bó" + ], + [ + "u", + "świado" + ], + [ + "u", + "łatwie" + ], + [ + "u", + "biegać" + ], + [ + "u", + "siąść" + ], + [ + "u", + "ruchamia" + ], + [ + "v", + "y" + ], + [ + "w", + "sza" + ], + [ + "w", + "strze" + ], + [ + "w", + "stępu" + ], + [ + "w", + "pisy" + ], + [ + "w", + "jeżdża" + ], + [ + "w", + "ciąga" + ], + [ + "w", + "prowadziła" + ], + [ + "w", + "paść" + ], + [ + "w", + "siach" + ], + [ + "w", + "szczyna" + ], + [ + "w", + "hisky" + ], + [ + "z", + "su" + ], + [ + "z", + "owanie" + ], + [ + "z", + "owana" + ], + [ + "z", + "rzuca" + ], + [ + "Ł", + "OP" + ], + [ + "ł", + "ków" + ], + [ + "Ś", + "Ć" + ], + [ + "ś", + "miało" + ], + [ + "ś", + "rody" + ], + [ + "ź", + "ne" + ], + [ + "Ż", + "eg" + ], + [ + "ż", + "arty" + ], + [ + "na", + "tę" + ], + [ + "na", + "wał" + ], + [ + "na", + "der" + ], + [ + "na", + "grze" + ], + [ + "na", + "duży" + ], + [ + "na", + "prawy" + ], + [ + "na", + "kłada" + ], + [ + "na", + "piszę" + ], + [ + "ow", + "ro" + ], + [ + "ow", + "cu" + ], + [ + "cz", + "ma" + ], + [ + "st", + "ko" + ], + [ + "nie", + "sz" + ], + [ + "nie", + "wie" + ], + [ + "nie", + "duże" + ], + [ + "nie", + "liczne" + ], + [ + "nie", + "obecności" + ], + [ + "nie", + "powtarz" + ], + [ + "ni", + "ta" + ], + [ + "ni", + "cj" + ], + [ + "ni", + "cznego" + ], + [ + "ni", + "cach" + ], + [ + "po", + "ju" + ], + [ + "po", + "sty" + ], + [ + "po", + "mal" + ], + [ + "po", + "łów" + ], + [ + "po", + "głę" + ], + [ + "po", + "jedna" + ], + [ + "po", + "rozmawia" + ], + [ + "sz", + "wajcar" + ], + [ + "dz", + "kich" + ], + [ + "ro", + "ko" + ], + [ + "ro", + "lą" + ], + [ + "ro", + "lne" + ], + [ + "ro", + "cznym" + ], + [ + "je", + "ń" + ], + [ + "li", + "an" + ], + [ + "li", + "nę" + ], + [ + "li", + "wego" + ], + [ + "li", + "zmem" + ], + [ + "go", + "dzą" + ], + [ + "go", + "ścia" + ], + [ + "go", + "słowia" + ], + [ + "rze", + "ko" + ], + [ + "rze", + "kę" + ], + [ + "rze", + "ką" + ], + [ + "ko", + "dy" + ], + [ + "ko", + "sza" + ], + [ + "ko", + "gu" + ], + [ + "ko", + "cu" + ], + [ + "ko", + "mentu" + ], + [ + "ko", + "stkę" + ], + [ + "ka", + "o" + ], + [ + "ka", + "wa" + ], + [ + "ka", + "ru" + ], + [ + "ka", + "cje" + ], + [ + "ka", + "set" + ], + [ + "za", + "u" + ], + [ + "za", + "sia" + ], + [ + "za", + "pię" + ], + [ + "za", + "wał" + ], + [ + "za", + "wę" + ], + [ + "za", + "dał" + ], + [ + "za", + "szczy" + ], + [ + "za", + "mil" + ], + [ + "za", + "dość" + ], + [ + "za", + "mił" + ], + [ + "za", + "świadczenie" + ], + [ + "za", + "powiadał" + ], + [ + "le", + "ciu" + ], + [ + "do", + "g" + ], + [ + "do", + "pła" + ], + [ + "do", + "myśli" + ], + [ + "do", + "biega" + ], + [ + "do", + "mag" + ], + [ + "do", + "prowadziła" + ], + [ + "do", + "chodzenia" + ], + [ + "do", + "stoj" + ], + [ + "te", + "cznej" + ], + [ + "te", + "stów" + ], + [ + "ci", + "my" + ], + [ + "ci", + "ły" + ], + [ + "ci", + "ałem" + ], + [ + "mi", + "j" + ], + [ + "mi", + "se" + ], + [ + "mi", + "on" + ], + [ + "mi", + "nionym" + ], + [ + "mi", + "ńsko" + ], + [ + "mi", + "mowo" + ], + [ + "mi", + "strzem" + ], + [ + "ty", + "to" + ], + [ + "ty", + "kał" + ], + [ + "ty", + "pów" + ], + [ + "ki", + "j" + ], + [ + "wy", + "sa" + ], + [ + "wy", + "rzą" + ], + [ + "wy", + "padł" + ], + [ + "wy", + "wiera" + ], + [ + "wy", + "kłada" + ], + [ + "wy", + "trzeź" + ], + [ + "wy", + "myśla" + ], + [ + "wy", + "kazuje" + ], + [ + "wy", + "chodząc" + ], + [ + "wy", + "siłek" + ], + [ + "wy", + "mianę" + ], + [ + "to", + "czą" + ], + [ + "to", + "rek" + ], + [ + "to", + "czyła" + ], + [ + "to", + "ksy" + ], + [ + "wa", + "jący" + ], + [ + "re", + "cy" + ], + [ + "re", + "dy" + ], + [ + "re", + "formę" + ], + [ + "re", + "publiki" + ], + [ + "ła", + "we" + ], + [ + "ja", + "rz" + ], + [ + "ja", + "da" + ], + [ + "wi", + "i" + ], + [ + "wi", + "tra" + ], + [ + "wi", + "dzieliśmy" + ], + [ + "rzy", + "nie" + ], + [ + "by", + "ście" + ], + [ + "ma", + "mo" + ], + [ + "ma", + "fi" + ], + [ + "ma", + "cha" + ], + [ + "ma", + "py" + ], + [ + "ma", + "jącej" + ], + [ + "ma", + "turę" + ], + [ + "da", + "rem" + ], + [ + "no", + "towania" + ], + [ + "prze", + "kaz" + ], + [ + "prze", + "stać" + ], + [ + "prze", + "twór" + ], + [ + "prze", + "jazd" + ], + [ + "prze", + "czyt" + ], + [ + "prze", + "prowadziła" + ], + [ + "la", + "ne" + ], + [ + "la", + "mu" + ], + [ + "od", + "ły" + ], + [ + "od", + "chodzi" + ], + [ + "od", + "chy" + ], + [ + "od", + "mowy" + ], + [ + "od", + "nowie" + ], + [ + "od", + "działach" + ], + [ + "od", + "począć" + ], + [ + "kie", + "l" + ], + [ + "dzi", + "o" + ], + [ + "dzi", + "ka" + ], + [ + "dzi", + "wia" + ], + [ + "dzi", + "wię" + ], + [ + "dzi", + "one" + ], + [ + "dzi", + "łam" + ], + [ + "pa", + "ku" + ], + [ + "pa", + "lec" + ], + [ + "ry", + "bo" + ], + [ + "ry", + "jnych" + ], + [ + "ku", + "ro" + ], + [ + "czy", + "nie" + ], + [ + "czy", + "stości" + ], + [ + "ce", + "gieł" + ], + [ + "sta", + "cją" + ], + [ + "mo", + "k" + ], + [ + "mo", + "t" + ], + [ + "mo", + "da" + ], + [ + "mo", + "nia" + ], + [ + "mo", + "zo" + ], + [ + "mo", + "rzem" + ], + [ + "mo", + "bili" + ], + [ + "wie", + "czny" + ], + [ + "ło", + "dzi" + ], + [ + "ło", + "ść" + ], + [ + "cy", + "try" + ], + [ + "wo", + "zy" + ], + [ + "wo", + "rek" + ], + [ + "wo", + "lni" + ], + [ + "wo", + "kata" + ], + [ + "dy", + "ktu" + ], + [ + "dy", + "skry" + ], + [ + "pra", + "wym" + ], + [ + "my", + "kam" + ], + [ + "ob", + "ru" + ], + [ + "ob", + "er" + ], + [ + "ob", + "oj" + ], + [ + "ob", + "chody" + ], + [ + "ob", + "óz" + ], + [ + "ob", + "chodów" + ], + [ + "ar", + "ku" + ], + [ + "ru", + "de" + ], + [ + "de", + "stru" + ], + [ + "de", + "leg" + ], + [ + "przy", + "p" + ], + [ + "przy", + "biera" + ], + [ + "przy", + "lega" + ], + [ + "przy", + "woła" + ], + [ + "przy", + "niesie" + ], + [ + "przy", + "jechać" + ], + [ + "przy", + "jedzie" + ], + [ + "przy", + "należności" + ], + [ + "przy", + "byłych" + ], + [ + "przy", + "jemnie" + ], + [ + "si", + "s" + ], + [ + "si", + "lnego" + ], + [ + "si", + "lni" + ], + [ + "sa", + "dy" + ], + [ + "sa", + "tani" + ], + [ + "pi", + "ani" + ], + [ + "sze", + "re" + ], + [ + "in", + "sy" + ], + [ + "lu", + "dobój" + ], + [ + "pie", + "cho" + ], + [ + "pie", + "czą" + ], + [ + "pie", + "cu" + ], + [ + "we", + "zmę" + ], + [ + "we", + "szły" + ], + [ + "pro", + "le" + ], + [ + "pro", + "mie" + ], + [ + "pro", + "stego" + ], + [ + "pro", + "zai" + ], + [ + "ga", + "s" + ], + [ + "ga", + "du" + ], + [ + "bi", + "ni" + ], + [ + "bi", + "od" + ], + [ + "bi", + "scy" + ], + [ + "cza", + "li" + ], + [ + "cza", + "ne" + ], + [ + "Po", + "z" + ], + [ + "Po", + "stu" + ], + [ + "Po", + "ciąg" + ], + [ + "Po", + "got" + ], + [ + "Po", + "kój" + ], + [ + "Po", + "jęcie" + ], + [ + "me", + "ni" + ], + [ + "me", + "bl" + ], + [ + "ba", + "nie" + ], + [ + "zna", + "nym" + ], + [ + "skie", + "rowała" + ], + [ + "lo", + "komo" + ], + [ + "bo", + "da" + ], + [ + "bo", + "so" + ], + [ + "bo", + "cznych" + ], + [ + "bo", + "jów" + ], + [ + "roz", + "ła" + ], + [ + "roz", + "da" + ], + [ + "roz", + "wie" + ], + [ + "roz", + "róż" + ], + [ + "roz", + "ciąg" + ], + [ + "roz", + "przestrze" + ], + [ + "roz", + "strzela" + ], + [ + "roz", + "gory" + ], + [ + "spo", + "sobie" + ], + [ + "łu", + "kiem" + ], + [ + "du", + "chy" + ], + [ + "os", + "łu" + ], + [ + "owi", + "u" + ], + [ + "pod", + "noszą" + ], + [ + "pod", + "niosła" + ], + [ + "sy", + "nowi" + ], + [ + "ró", + "dziem" + ], + [ + "ju", + "tra" + ], + [ + "ju", + "gosłowia" + ], + [ + "su", + "ma" + ], + [ + "sie", + "m" + ], + [ + "nt", + "ka" + ], + [ + "bie", + "l" + ], + [ + "bie", + "ń" + ], + [ + "bie", + "giem" + ], + [ + "bie", + "dnych" + ], + [ + "se", + "g" + ], + [ + "se", + "an" + ], + [ + "cho", + "lera" + ], + [ + "Na", + "kle" + ], + [ + "Nie", + "oficjalnie" + ], + [ + "pu", + "ch" + ], + [ + "pu", + "stym" + ], + [ + "pu", + "kanie" + ], + [ + "bu", + "je" + ], + [ + "bu", + "tów" + ], + [ + "sk", + "rót" + ], + [ + "sza", + "ra" + ], + [ + "praw", + "nu" + ], + [ + "sto", + "jąc" + ], + [ + "sto", + "łów" + ], + [ + "zo", + "nu" + ], + [ + "gra", + "d" + ], + [ + "gra", + "ch" + ], + [ + "gra", + "cji" + ], + [ + "Je", + "le" + ], + [ + "szcze", + "r" + ], + [ + "szcze", + "niem" + ], + [ + "szcze", + "pion" + ], + [ + "naj", + "szyb" + ], + [ + "naj", + "wybi" + ], + [ + "naj", + "tań" + ], + [ + "naj", + "łatwiej" + ], + [ + "naj", + "ciekawszy" + ], + [ + "naj", + "bied" + ], + [ + "ak", + "torzy" + ], + [ + "ak", + "centem" + ], + [ + "wła", + "dzą" + ], + [ + "tra", + "wie" + ], + [ + "tra", + "wę" + ], + [ + "ża", + "jąc" + ], + [ + "ża", + "niem" + ], + [ + "czo", + "le" + ], + [ + "Za", + "bra" + ], + [ + "Za", + "mierza" + ], + [ + "Za", + "granicznych" + ], + [ + "czę", + "ściach" + ], + [ + "kon", + "klu" + ], + [ + "...", + "," + ], + [ + "cha", + "de" + ], + [ + "cia", + "sta" + ], + [ + "cia", + "sto" + ], + [ + "mia", + "nem" + ], + [ + "dział", + "ała" + ], + [ + "bez", + "bro" + ], + [ + "bez", + "sen" + ], + [ + "pre", + "fe" + ], + [ + "czą", + "ste" + ], + [ + "trzy", + "sta" + ], + [ + "trzy", + "mają" + ], + [ + "dni", + "ą" + ], + [ + "zu", + "py" + ], + [ + "cu", + "kie" + ], + [ + "bra", + "ter" + ], + [ + "bra", + "kiem" + ], + [ + "bra", + "mę" + ], + [ + "Ko", + "ra" + ], + [ + "Ko", + "siński" + ], + [ + "mówi", + "ły" + ], + [ + "gó", + "rza" + ], + [ + "Ma", + "sze" + ], + [ + "Ma", + "ga" + ], + [ + "Ma", + "ster" + ], + [ + "mię", + "śni" + ], + [ + "tam", + "ci" + ], + [ + "tam", + "ta" + ], + [ + "so", + "la" + ], + [ + "so", + "łe" + ], + [ + "sł", + "owy" + ], + [ + "sł", + "ego" + ], + [ + "bli", + "źnia" + ], + [ + "Pa", + "no" + ], + [ + "Pa", + "rado" + ], + [ + "zi", + "k" + ], + [ + "kra", + "dną" + ], + [ + "kra", + "dzież" + ], + [ + "kra", + "sno" + ], + [ + "for", + "mach" + ], + [ + "19", + "26" + ], + [ + "Ja", + "nem" + ], + [ + "Ja", + "hwe" + ], + [ + "stra", + "szy" + ], + [ + "nic", + "tw" + ], + [ + "moż", + "ności" + ], + [ + "moż", + "liwo" + ], + [ + "nad", + "chodzi" + ], + [ + "nad", + "miar" + ], + [ + "ten", + "cji" + ], + [ + "fe", + "l" + ], + [ + "fe", + "sty" + ], + [ + "poli", + "cyjnego" + ], + [ + "poli", + "czkach" + ], + [ + "Pol", + "sko" + ], + [ + "Pol", + "skim" + ], + [ + "wz", + "rusza" + ], + [ + "wz", + "ruszył" + ], + [ + "fa", + "ktury" + ], + [ + "cią", + "głe" + ], + [ + "Ka", + "m" + ], + [ + "cyj", + "ni" + ], + [ + "kole", + "gę" + ], + [ + "kole", + "gą" + ], + [ + "Wy", + "j" + ], + [ + "Wy", + "bór" + ], + [ + "Wy", + "bory" + ], + [ + "Do", + "kona" + ], + [ + "tni", + "o" + ], + [ + "lat", + "ków" + ], + [ + "miesz", + "an" + ], + [ + "pol", + "owania" + ], + [ + "two", + "rząc" + ], + [ + "Mi", + "od" + ], + [ + "Mi", + "ńsku" + ], + [ + "Prze", + "ra" + ], + [ + "Prze", + "kona" + ], + [ + "sia", + "dłem" + ], + [ + "pła", + "cze" + ], + [ + "samo", + "tni" + ], + [ + "wod", + "nego" + ], + [ + "gro", + "te" + ], + [ + "gro", + "by" + ], + [ + "towa", + "nym" + ], + [ + "wier", + "ny" + ], + [ + "wier", + "cia" + ], + [ + "łą", + "cznej" + ], + [ + "Bo", + "rys" + ], + [ + "pię", + "tr" + ], + [ + "tk", + "owa" + ], + [ + "tk", + "ową" + ], + [ + "koń", + "czę" + ], + [ + "gru", + "b" + ], + [ + "gru", + "dni" + ], + [ + "kom", + "bi" + ], + [ + "par", + "terze" + ], + [ + "ek", + "la" + ], + [ + "ek", + "sportu" + ], + [ + "uwa", + "dze" + ], + [ + "tere", + "nowych" + ], + [ + "Czy", + "ż" + ], + [ + "ktu", + "ar" + ], + [ + "pla", + "nach" + ], + [ + "ran", + "ny" + ], + [ + "ran", + "nego" + ], + [ + "ran", + "ża" + ], + [ + "au", + "dy" + ], + [ + "au", + "dycji" + ], + [ + "zło", + "to" + ], + [ + "zło", + "żyły" + ], + [ + "kry", + "tyka" + ], + [ + "Ro", + "ck" + ], + [ + "spraw", + "ne" + ], + [ + "mieszka", + "m" + ], + [ + "mieszka", + "niowych" + ], + [ + "ha", + "ń" + ], + [ + "ha", + "lu" + ], + [ + "okre", + "sach" + ], + [ + "Le", + "nina" + ], + [ + "Le", + "karz" + ], + [ + "Przy", + "szło" + ], + [ + "rodzi", + "nach" + ], + [ + "rodzi", + "com" + ], + [ + "mę", + "skie" + ], + [ + "zda", + "ch" + ], + [ + "zda", + "ją" + ], + [ + "zda", + "rzały" + ], + [ + "rek", + "wi" + ], + [ + "strze", + "li" + ], + [ + "szko", + "lny" + ], + [ + "niż", + "sza" + ], + [ + "niż", + "szych" + ], + [ + "umie", + "ć" + ], + [ + "umie", + "szczenie" + ], + [ + "umie", + "ścił" + ], + [ + "Sz", + "li" + ], + [ + "Sz", + "maj" + ], + [ + "tor", + "ka" + ], + [ + "Wi", + "dzisz" + ], + [ + "Wi", + "dok" + ], + [ + "pier", + "wia" + ], + [ + "Ta", + "kich" + ], + [ + "Ta", + "jem" + ], + [ + "żą", + "cego" + ], + [ + "Od", + "rą" + ], + [ + "stawi", + "ła" + ], + [ + "pierw", + "szo" + ], + [ + "nek", + "ro" + ], + [ + "wał", + "ę" + ], + [ + "wyda", + "no" + ], + [ + "wyda", + "nych" + ], + [ + "pyta", + "ją" + ], + [ + "ot", + "rzą" + ], + [ + "ot", + "óż" + ], + [ + "ot", + "chła" + ], + [ + "Co", + "lle" + ], + [ + "resz", + "cz" + ], + [ + "kla", + "py" + ], + [ + "Pi", + "osen" + ], + [ + "chu", + "ste" + ], + [ + "kow", + "ca" + ], + [ + "godzi", + "ł" + ], + [ + "Pro", + "ces" + ], + [ + "gę", + "st" + ], + [ + "nau", + "kową" + ], + [ + "właści", + "wą" + ], + [ + "chwi", + "lach" + ], + [ + "Re", + "u" + ], + [ + "Re", + "sz" + ], + [ + "Re", + "ali" + ], + [ + "Re", + "gina" + ], + [ + "ho", + "łd" + ], + [ + "sły", + "sza" + ], + [ + "en", + "ne" + ], + [ + "wu", + "l" + ], + [ + "star", + "czy" + ], + [ + "star", + "cie" + ], + [ + "star", + "czyło" + ], + [ + "świad", + "czyć" + ], + [ + "powiedział", + "eś" + ], + [ + "publi", + "cznością" + ], + [ + "nios", + "łem" + ], + [ + "pró", + "bie" + ], + [ + "now", + "skich" + ], + [ + "poz", + "wól" + ], + [ + "poda", + "nia" + ], + [ + "poda", + "tnik" + ], + [ + "kami", + "ze" + ], + [ + "zach", + "ował" + ], + [ + "zach", + "owała" + ], + [ + "bezpie", + "cznie" + ], + [ + "twier", + "dza" + ], + [ + "wę", + "giel" + ], + [ + "moc", + "ny" + ], + [ + "ul", + "gę" + ], + [ + "rozpo", + "czną" + ], + [ + "grani", + "cznej" + ], + [ + "jaki", + "kolwiek" + ], + [ + "Pra", + "codaw" + ], + [ + "Tak", + "ą" + ], + [ + "fo", + "teli" + ], + [ + "trafi", + "li" + ], + [ + "ogó", + "lnych" + ], + [ + "ogó", + "lnia" + ], + [ + "zgo", + "r" + ], + [ + "kobie", + "tom" + ], + [ + "Warsza", + "wę" + ], + [ + "pracow", + "ało" + ], + [ + "oba", + "wiają" + ], + [ + "Naj", + "większe" + ], + [ + "stru", + "je" + ], + [ + "obie", + "ca" + ], + [ + "obie", + "gu" + ], + [ + "zdo", + "ł" + ], + [ + "zdo", + "mi" + ], + [ + "chi", + "na" + ], + [ + "ser", + "b" + ], + [ + "ser", + "wet" + ], + [ + "ad", + "wokata" + ], + [ + "dal", + "szą" + ], + [ + "Li", + "kwi" + ], + [ + "auto", + "graf" + ], + [ + "ren", + "cji" + ], + [ + "18", + "63" + ], + [ + "wra", + "żeń" + ], + [ + "współ", + "pracownicy" + ], + [ + "powo", + "łał" + ], + [ + "powo", + "łując" + ], + [ + "lek", + "kie" + ], + [ + "lek", + "kim" + ], + [ + "fil", + "t" + ], + [ + "got", + "owości" + ], + [ + "doty", + "czyła" + ], + [ + "dzię", + "kuje" + ], + [ + "miała", + "ś" + ], + [ + "Go", + "re" + ], + [ + "sem", + "e" + ], + [ + "czyn", + "szu" + ], + [ + "przedstawi", + "onych" + ], + [ + "przedstawi", + "cielem" + ], + [ + "mal", + "owi" + ], + [ + "mal", + "ować" + ], + [ + "przyja", + "cio" + ], + [ + "Wa", + "j" + ], + [ + "Wa", + "sza" + ], + [ + "szyb", + "kiego" + ], + [ + "trud", + "ny" + ], + [ + "trud", + "nej" + ], + [ + "kowi", + "cza" + ], + [ + "mor", + "skiej" + ], + [ + "Ba", + "ran" + ], + [ + "uży", + "tek" + ], + [ + "óż", + "my" + ], + [ + "sprze", + "czne" + ], + [ + "sprze", + "dawców" + ], + [ + "cały", + "ch" + ], + [ + "związ", + "kowych" + ], + [ + "tera", + "pię" + ], + [ + "gnie", + "wu" + ], + [ + "che", + "mii" + ], + [ + "Cze", + "chach" + ], + [ + "Bu", + "sh" + ], + [ + "pią", + "tki" + ], + [ + "młod", + "szego" + ], + [ + "part", + "nera" + ], + [ + "uważa", + "li" + ], + [ + "uważa", + "my" + ], + [ + "wyra", + "zy" + ], + [ + "wyra", + "żenia" + ], + [ + "waru", + "nek" + ], + [ + "obro", + "nnej" + ], + [ + "nato", + "rze" + ], + [ + "możli", + "wa" + ], + [ + "zwyk", + "łej" + ], + [ + "finans", + "owa" + ], + [ + "Kon", + "su" + ], + [ + "Kon", + "kurs" + ], + [ + "powa", + "gą" + ], + [ + "kul", + "turą" + ], + [ + "Ku", + "ra" + ], + [ + "Ku", + "le" + ], + [ + "zawod", + "ową" + ], + [ + "klu", + "by" + ], + [ + "kształ", + "tuje" + ], + [ + "słucha", + "jcie" + ], + [ + "Se", + "natorze" + ], + [ + "narod", + "owym" + ], + [ + "at", + "i" + ], + [ + "świę", + "tym" + ], + [ + "zaj", + "mowali" + ], + [ + "policja", + "ntom" + ], + [ + "podej", + "rz" + ], + [ + "ode", + "tch" + ], + [ + "szczy", + "zny" + ], + [ + "gła", + "d" + ], + [ + "szan", + "taż" + ], + [ + "zmia", + "nami" + ], + [ + "zmia", + "żd" + ], + [ + "przyję", + "tych" + ], + [ + "Mini", + "stra" + ], + [ + "uch", + "wała" + ], + [ + "wróci", + "my" + ], + [ + "nar", + "tach" + ], + [ + "Ce", + "zary" + ], + [ + "reali", + "zacja" + ], + [ + "Wła", + "di" + ], + [ + "grze", + "cznie" + ], + [ + "he", + "ł" + ], + [ + "he", + "ra" + ], + [ + "he", + "li" + ], + [ + "16", + "8" + ], + [ + "dwu", + "nastu" + ], + [ + "syj", + "ny" + ], + [ + "syj", + "nej" + ], + [ + "gry", + "py" + ], + [ + "gry", + "wał" + ], + [ + "strz", + "ale" + ], + [ + "zam", + "ro" + ], + [ + "skar", + "gę" + ], + [ + "premie", + "rowi" + ], + [ + "języ", + "kowe" + ], + [ + "inter", + "pe" + ], + [ + "opi", + "suje" + ], + [ + "cieka", + "wą" + ], + [ + "grafi", + "cznych" + ], + [ + "Ci", + "ała" + ], + [ + "zało", + "żenie" + ], + [ + "bio", + "logii" + ], + [ + "śle", + "dzić" + ], + [ + "mod", + "ne" + ], + [ + "zoba", + "czę" + ], + [ + "zoba", + "czenia" + ], + [ + "kieru", + "jący" + ], + [ + "kieru", + "nkach" + ], + [ + "twór", + "cą" + ], + [ + "twór", + "czej" + ], + [ + "wybor", + "czy" + ], + [ + "wybor", + "cza" + ], + [ + "spoko", + "jne" + ], + [ + "przyj", + "dą" + ], + [ + "przyj", + "mowania" + ], + [ + "wykona", + "wców" + ], + [ + "stawia", + "nie" + ], + [ + "śni", + "j" + ], + [ + "śni", + "ki" + ], + [ + "dotyczą", + "ca" + ], + [ + "stara", + "my" + ], + [ + "stara", + "łem" + ], + [ + "sprzeda", + "no" + ], + [ + "przewod", + "nik" + ], + [ + "Or", + "dyna" + ], + [ + "hu", + "ty" + ], + [ + "tre", + "ning" + ], + [ + "forma", + "cja" + ], + [ + "tle", + "jem" + ], + [ + "Al", + "ba" + ], + [ + "prywa", + "tnej" + ], + [ + "szcz", + "ół" + ], + [ + "pisy", + "wał" + ], + [ + "Roz", + "pa" + ], + [ + "gór", + "nej" + ], + [ + "gór", + "nicy" + ], + [ + "gór", + "nictwa" + ], + [ + "zła", + "pał" + ], + [ + "zapa", + "lił" + ], + [ + "organiza", + "torów" + ], + [ + "organiza", + "cjami" + ], + [ + "szuka", + "jąc" + ], + [ + "zg", + "rzy" + ], + [ + "zg", + "iną" + ], + [ + "muzy", + "czny" + ], + [ + "pienią", + "dza" + ], + [ + "ludz", + "ki" + ], + [ + "ludz", + "kim" + ], + [ + "rol", + "nictwie" + ], + [ + "wice", + "prezydent" + ], + [ + "Sy", + "l" + ], + [ + "Sy", + "na" + ], + [ + "przekona", + "ł" + ], + [ + "ńczy", + "ka" + ], + [ + "oskar", + "ża" + ], + [ + "znala", + "złam" + ], + [ + "budy", + "nkiem" + ], + [ + "budy", + "nkach" + ], + [ + "Trze", + "ci" + ], + [ + "zainteres", + "ować" + ], + [ + "zainteres", + "ował" + ], + [ + "zainteres", + "owany" + ], + [ + "zainteres", + "owani" + ], + [ + "kor", + "ki" + ], + [ + "pomoc", + "nicze" + ], + [ + "cięż", + "ką" + ], + [ + "cięż", + "kiego" + ], + [ + "dokona", + "nie" + ], + [ + "dokona", + "li" + ], + [ + "dokona", + "ne" + ], + [ + "wybra", + "no" + ], + [ + "wybra", + "nego" + ], + [ + "zamk", + "nęła" + ], + [ + "zamk", + "nięcie" + ], + [ + "isto", + "t" + ], + [ + "Wiel", + "ką" + ], + [ + "poczu", + "ciu" + ], + [ + "mer", + "cede" + ], + [ + "przygotowa", + "li" + ], + [ + "techni", + "ce" + ], + [ + "przestęp", + "czością" + ], + [ + "posiada", + "sz" + ], + [ + "posiada", + "niu" + ], + [ + "Pow", + "tarza" + ], + [ + "opła", + "tę" + ], + [ + "potwier", + "dzenie" + ], + [ + "kocha", + "nie" + ], + [ + "niedzie", + "la" + ], + [ + "genera", + "cji" + ], + [ + "genera", + "łów" + ], + [ + "mogli", + "byśmy" + ], + [ + "dwo", + "rzec" + ], + [ + "poło", + "żył" + ], + [ + "poło", + "żyła" + ], + [ + "szkole", + "niu" + ], + [ + "porozumie", + "ć" + ], + [ + "dzwo", + "nić" + ], + [ + "dziw", + "nym" + ], + [ + "rosyj", + "skim" + ], + [ + "rosyj", + "ską" + ], + [ + "net", + "to" + ], + [ + "dowie", + "działem" + ], + [ + "trady", + "cje" + ], + [ + "trady", + "cyjne" + ], + [ + "Bie", + "rna" + ], + [ + "dale", + "kiej" + ], + [ + "rodzin", + "nej" + ], + [ + "br", + "wi" + ], + [ + "utwo", + "rzeniu" + ], + [ + "ciąż", + "ę" + ], + [ + "Si", + "ostry" + ], + [ + "reda", + "ktorze" + ], + [ + "głu", + "p" + ], + [ + "wyzna", + "ł" + ], + [ + "wyzna", + "wców" + ], + [ + "gan", + "gu" + ], + [ + "rozmawia", + "li" + ], + [ + "hand", + "lem" + ], + [ + "mistrz", + "ów" + ], + [ + "litera", + "turę" + ], + [ + "gląd", + "ałem" + ], + [ + "opa", + "kowania" + ], + [ + "ber", + "ga" + ], + [ + "Piot", + "rem" + ], + [ + "Du", + "naj" + ], + [ + "artyku", + "łach" + ], + [ + "Ob", + "raz" + ], + [ + "Su", + "k" + ], + [ + "mały", + "mi" + ], + [ + "ukła", + "dem" + ], + [ + "zaję", + "te" + ], + [ + "zatrzyma", + "ni" + ], + [ + "socja", + "lne" + ], + [ + "socja", + "lizm" + ], + [ + "odpowiedzial", + "ny" + ], + [ + "lle", + "r" + ], + [ + "mien", + "ne" + ], + [ + "oficja", + "lny" + ], + [ + "boga", + "ctwa" + ], + [ + "administra", + "cyjnych" + ], + [ + "tajem", + "nica" + ], + [ + "SZ", + "E" + ], + [ + "wizy", + "tą" + ], + [ + "więzie", + "nie" + ], + [ + "fizy", + "czne" + ], + [ + "zebra", + "ć" + ], + [ + "zebra", + "nia" + ], + [ + "zagro", + "żone" + ], + [ + "pamięta", + "ją" + ], + [ + "ucie", + "kli" + ], + [ + "wró", + "cą" + ], + [ + "zarzu", + "tu" + ], + [ + "zarzu", + "cił" + ], + [ + "brz", + "mią" + ], + [ + "kart", + "ka" + ], + [ + "kart", + "ce" + ], + [ + "regi", + "on" + ], + [ + "kle", + "r" + ], + [ + "opowiada", + "nie" + ], + [ + "wzią", + "łem" + ], + [ + "zagrani", + "cznym" + ], + [ + "wykony", + "wane" + ], + [ + "Kar", + "nego" + ], + [ + "dola", + "ry" + ], + [ + "całkowi", + "tego" + ], + [ + "otrzyma", + "niu" + ], + [ + "zdy", + "scypli" + ], + [ + "odkry", + "ć" + ], + [ + "odkry", + "to" + ], + [ + "odkry", + "cia" + ], + [ + "zabi", + "tych" + ], + [ + "zawar", + "ł" + ], + [ + "przyczy", + "nę" + ], + [ + "twierdzi", + "li" + ], + [ + "ukry", + "te" + ], + [ + "zwróci", + "li" + ], + [ + "francu", + "sku" + ], + [ + "śpie", + "w" + ], + [ + "hy", + "dra" + ], + [ + "wywo", + "łują" + ], + [ + "wywo", + "łało" + ], + [ + "duch", + "owe" + ], + [ + "gaze", + "tę" + ], + [ + "centra", + "lny" + ], + [ + "prowadzą", + "cego" + ], + [ + "odda", + "no" + ], + [ + "zni", + "szczy" + ], + [ + "telefo", + "nie" + ], + [ + "kana", + "lizacji" + ], + [ + "PA", + "TI" + ], + [ + "iną", + "d" + ], + [ + "jakiej", + "kolwiek" + ], + [ + "zorganiz", + "ować" + ], + [ + "komen", + "dę" + ], + [ + "smu", + "tkiem" + ], + [ + "wydaw", + "ca" + ], + [ + "mart", + "we" + ], + [ + "Woje", + "woda" + ], + [ + "194", + "9" + ], + [ + "ostate", + "czny" + ], + [ + "ostate", + "czną" + ], + [ + "naci", + "ska" + ], + [ + "natura", + "lnych" + ], + [ + "natura", + "lnym" + ], + [ + "obli", + "czu" + ], + [ + "Mówi", + "ą" + ], + [ + "aresz", + "towany" + ], + [ + "mora", + "lności" + ], + [ + "spodzie", + "wał" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskich" + ], + [ + "kolo", + "ru" + ], + [ + "Mari", + "usza" + ], + [ + "znajdu", + "jących" + ], + [ + "pozba", + "wione" + ], + [ + "przeszło", + "ścią" + ], + [ + "Ne", + "ws" + ], + [ + "spoj", + "rzeć" + ], + [ + "niezależ", + "ny" + ], + [ + "rzad", + "kie" + ], + [ + "powoła", + "ny" + ], + [ + "tr", + "wo" + ], + [ + "zasta", + "nawiał" + ], + [ + "kredy", + "ty" + ], + [ + "handl", + "owej" + ], + [ + "bab", + "ka" + ], + [ + "skąd", + "inąd" + ], + [ + "nag", + "rodą" + ], + [ + "far", + "by" + ], + [ + "konsu", + "mp" + ], + [ + "Świę", + "ty" + ], + [ + "zastęp", + "ców" + ], + [ + "medy", + "cy" + ], + [ + "medy", + "cznej" + ], + [ + "studi", + "um" + ], + [ + "studi", + "uje" + ], + [ + "budżet", + "owego" + ], + [ + "ktyw", + "ne" + ], + [ + "wycie", + "czek" + ], + [ + "podło", + "że" + ], + [ + "podło", + "dze" + ], + [ + "konty", + "n" + ], + [ + "gospoda", + "rowania" + ], + [ + "CZ", + "UJE" + ], + [ + "siedem", + "dziesiąt" + ], + [ + "siedem", + "dziesiątych" + ], + [ + "krai", + "ny" + ], + [ + "najwyż", + "szej" + ], + [ + "próbu", + "jąc" + ], + [ + "Pier", + "re" + ], + [ + "tech", + "nik" + ], + [ + "dyplo", + "m" + ], + [ + "przyjaciół", + "ki" + ], + [ + "Hu", + "nt" + ], + [ + "sej", + "mie" + ], + [ + "zim", + "ne" + ], + [ + "Kró", + "la" + ], + [ + "koście", + "lnych" + ], + [ + "przeło", + "m" + ], + [ + "przeło", + "mu" + ], + [ + "kończy", + "ły" + ], + [ + "Gie", + "rka" + ], + [ + "ryzy", + "kować" + ], + [ + "spad", + "ło" + ], + [ + "spad", + "ły" + ], + [ + "eks", + "presji" + ], + [ + "popular", + "ny" + ], + [ + "klę", + "ski" + ], + [ + "opar", + "te" + ], + [ + "rekla", + "mę" + ], + [ + "autobu", + "su" + ], + [ + "autobu", + "sów" + ], + [ + "autobu", + "sem" + ], + [ + "zaga", + "dnienia" + ], + [ + "instru", + "kcji" + ], + [ + "Ser", + "bów" + ], + [ + "ubra", + "nia" + ], + [ + "przyjem", + "nością" + ], + [ + "potrzebu", + "ję" + ], + [ + "ST", + "U" + ], + [ + "tz", + "sche" + ], + [ + "ciężar", + "ówek" + ], + [ + "zdzi", + "wienie" + ], + [ + "zdzi", + "wieniem" + ], + [ + "pomie", + "ścić" + ], + [ + "zdjęcia", + "ch" + ], + [ + "emery", + "tur" + ], + [ + "niebie", + "skie" + ], + [ + "trans", + "pa" + ], + [ + "trans", + "fe" + ], + [ + "195", + "6" + ], + [ + "195", + "9" + ], + [ + "Wil", + "k" + ], + [ + "Wil", + "hel" + ], + [ + "Czar", + "ny" + ], + [ + "wynik", + "ało" + ], + [ + "prag", + "nął" + ], + [ + "płaci", + "sz" + ], + [ + "ubezpie", + "czenie" + ], + [ + "napa", + "du" + ], + [ + "porówna", + "nie" + ], + [ + "bile", + "tów" + ], + [ + "zwraca", + "ć" + ], + [ + "zwraca", + "jąc" + ], + [ + "pożar", + "nej" + ], + [ + "szó", + "stego" + ], + [ + "zapro", + "szenia" + ], + [ + "zarządza", + "nie" + ], + [ + "wspomnie", + "ć" + ], + [ + "CH", + "ŁOP" + ], + [ + "samolo", + "ty" + ], + [ + "nowoczes", + "nego" + ], + [ + "wykorzysty", + "wać" + ], + [ + "Ksią", + "żę" + ], + [ + "....", + ".." + ], + [ + "podwyż", + "kę" + ], + [ + "komputer", + "owego" + ], + [ + "utrzy", + "mują" + ], + [ + "utrzy", + "mywać" + ], + [ + "wza", + "jemnie" + ], + [ + "Państw", + "owa" + ], + [ + "obowiązu", + "jące" + ], + [ + "anali", + "zę" + ], + [ + "drewnia", + "nej" + ], + [ + "PK", + "B" + ], + [ + "telewizy", + "jnego" + ], + [ + "argu", + "menta" + ], + [ + "argu", + "mentów" + ], + [ + "samodzie", + "lnego" + ], + [ + "pasaże", + "rowie" + ], + [ + "Por", + "ę" + ], + [ + "Ur", + "bana" + ], + [ + "pochodzą", + "cych" + ], + [ + "atrak", + "cją" + ], + [ + "skierowa", + "nie" + ], + [ + "wschod", + "nich" + ], + [ + "manda", + "t" + ], + [ + "dwudzie", + "stej" + ], + [ + "ocho", + "czo" + ], + [ + "niebezpie", + "cznych" + ], + [ + "piosen", + "kę" + ], + [ + "Chi", + "rur" + ], + [ + "Pio", + "tru" + ], + [ + "ON", + "E" + ], + [ + "mono", + "pol" + ], + [ + "elektry", + "cznego" + ], + [ + "ślą", + "skiego" + ], + [ + "ślą", + "skich" + ], + [ + "kamie", + "nic" + ], + [ + "zarząd", + "ów" + ], + [ + "baj", + "ki" + ], + [ + "stoli", + "k" + ], + [ + "odpar", + "ła" + ], + [ + "partyj", + "nej" + ], + [ + "ogni", + "ska" + ], + [ + "Uniwersy", + "tecie" + ], + [ + "kwestia", + "ch" + ], + [ + "radi", + "owo" + ], + [ + "resor", + "tów" + ], + [ + "zezna", + "ń" + ], + [ + "wzbu", + "dziła" + ], + [ + "krew", + "nych" + ], + [ + "kontrol", + "owany" + ], + [ + "szkla", + "nkę" + ], + [ + "dotk", + "nął" + ], + [ + "dotk", + "nąć" + ], + [ + "przeży", + "wa" + ], + [ + "Genera", + "lnego" + ], + [ + "ogląda", + "my" + ], + [ + "kontak", + "cie" + ], + [ + "Cię", + "ż" + ], + [ + "et", + "c" + ], + [ + "radziec", + "kiej" + ], + [ + "występ", + "owania" + ], + [ + "przegra", + "li" + ], + [ + "zginę", + "ła" + ], + [ + "budowla", + "ne" + ], + [ + "LE", + "NKA" + ], + [ + "skry", + "p" + ], + [ + "udziela", + "nia" + ], + [ + "niezna", + "ni" + ], + [ + "niezna", + "ny" + ], + [ + "rela", + "cje" + ], + [ + "odno", + "śnie" + ], + [ + "katastro", + "fa" + ], + [ + "gotów", + "kę" + ], + [ + "aler", + "gii" + ], + [ + "psychi", + "czny" + ], + [ + "mle", + "kiem" + ], + [ + "umiesz", + "czono" + ], + [ + "deba", + "cie" + ], + [ + "Ad", + "rian" + ], + [ + "ratu", + "nek" + ], + [ + "przeprowadzo", + "na" + ], + [ + "przeprowadzo", + "ne" + ], + [ + "piętna", + "stu" + ], + [ + "Francu", + "z" + ], + [ + "energe", + "tyczne" + ], + [ + "komenta", + "rzy" + ], + [ + "Komu", + "ni" + ], + [ + "procedu", + "rę" + ], + [ + "regiona", + "lnego" + ], + [ + "regiona", + "lnej" + ], + [ + "BA", + "R" + ], + [ + "aktual", + "ne" + ], + [ + "qu", + "a" + ], + [ + "moty", + "wy" + ], + [ + "powiedzia", + "ne" + ], + [ + "chemi", + "cznych" + ], + [ + "zamyka", + "ją" + ], + [ + "pozwo", + "lą" + ], + [ + "magazy", + "n" + ], + [ + "zakup", + "ów" + ], + [ + "Karol", + "cia" + ], + [ + "narzę", + "dziem" + ], + [ + "przywód", + "ca" + ], + [ + "zamknię", + "ta" + ], + [ + "nauczyciel", + "ka" + ], + [ + "szep", + "tem" + ], + [ + "szep", + "tał" + ], + [ + "szep", + "nęła" + ], + [ + "weso", + "ły" + ], + [ + "wyczer", + "pana" + ], + [ + "Wielko", + "polski" + ], + [ + "publika", + "cje" + ], + [ + "ułat", + "wi" + ], + [ + "wykła", + "dow" + ], + [ + "ref", + "le" + ], + [ + "epo", + "ce" + ], + [ + "klat", + "kę" + ], + [ + "uchy", + "lił" + ], + [ + "zbio", + "ru" + ], + [ + "wygląd", + "ały" + ], + [ + "kieli", + "szki" + ], + [ + "skre", + "ś" + ], + [ + "węd", + "rówki" + ], + [ + "oboję", + "tne" + ], + [ + "Słowa", + "ckiego" + ], + [ + "TY", + "PU" + ], + [ + "napo", + "je" + ], + [ + "zezwo", + "lenie" + ], + [ + "uchwa", + "lenia" + ], + [ + "demon", + "st" + ], + [ + "religij", + "ną" + ], + [ + "portre", + "t" + ], + [ + "oczekiwa", + "niu" + ], + [ + "Międzynarod", + "owego" + ], + [ + "intelektual", + "nej" + ], + [ + "oddziały", + "wania" + ], + [ + "bandy", + "tów" + ], + [ + "Kom", + "pu" + ], + [ + "Stary", + "m" + ], + [ + "kate", + "dry" + ], + [ + "dokony", + "wane" + ], + [ + "pamią", + "tkowe" + ], + [ + "wystarcza", + "jącą" + ], + [ + "Bryta", + "nia" + ], + [ + "gmina", + "ch" + ], + [ + "sowie", + "cki" + ], + [ + "piszą", + "c" + ], + [ + "Joh", + "n" + ], + [ + "profeso", + "rze" + ], + [ + "Olszty", + "n" + ], + [ + "tragi", + "cznego" + ], + [ + "waria", + "nt" + ], + [ + "zwol", + "niono" + ], + [ + "Sch", + "mid" + ], + [ + "zapisa", + "ne" + ], + [ + "zapisa", + "nych" + ], + [ + "zamor", + "dowanych" + ], + [ + "olim", + "pia" + ], + [ + "pomieszcze", + "niu" + ], + [ + "Wą", + "sa" + ], + [ + "afe", + "ry" + ], + [ + "komplek", + "su" + ], + [ + "Lubli", + "n" + ], + [ + "małżon", + "ka" + ], + [ + "miliar", + "da" + ], + [ + "gałę", + "zie" + ], + [ + "wspomnia", + "ny" + ], + [ + "izo", + "lacji" + ], + [ + "lustra", + "cji" + ], + [ + "tegoro", + "cznych" + ], + [ + "Koście", + "li" + ], + [ + "skrzyż", + "owania" + ], + [ + "fałszy", + "wych" + ], + [ + "podzi", + "wiać" + ], + [ + "odwró", + "t" + ], + [ + "życi", + "owe" + ], + [ + "ordyna", + "cji" + ], + [ + "Ję", + "zy" + ], + [ + "sekun", + "dę" + ], + [ + "skan", + "dal" + ], + [ + "Doda", + "jmy" + ], + [ + "czterdzie", + "stu" + ], + [ + "pochy", + "lił" + ], + [ + "Toma", + "szewski" + ], + [ + "Kongre", + "s" + ], + [ + "śled", + "czej" + ], + [ + "Gor", + "ą" + ], + [ + "alar", + "m" + ], + [ + "wyga", + "ś" + ], + [ + "przychod", + "ów" + ], + [ + "Chci", + "ałam" + ], + [ + "kościo", + "łów" + ], + [ + "podejrze", + "wam" + ], + [ + "dż", + "i" + ], + [ + "nienawi", + "ści" + ], + [ + "zdecydowa", + "na" + ], + [ + "radyka", + "lnie" + ], + [ + "Czerwo", + "nej" + ], + [ + "pobi", + "cia" + ], + [ + "goty", + "cki" + ], + [ + "zarob", + "ki" + ], + [ + "syl", + "west" + ], + [ + "traktu", + "je" + ], + [ + "Wydaw", + "ało" + ], + [ + "Rado", + "sław" + ], + [ + "święto", + "krzy" + ], + [ + "pułkow", + "nika" + ], + [ + "sformuł", + "owanie" + ], + [ + "przeszko", + "dy" + ], + [ + "Tele", + "komunikacji" + ], + [ + "słyszy", + "my" + ], + [ + "anonim", + "owość" + ], + [ + "Ab", + "so" + ], + [ + "Czło", + "nek" + ], + [ + "hała", + "śli" + ], + [ + "’’", + "." + ], + [ + "AN", + "NA" + ], + [ + "zaple", + "cze" + ], + [ + "wyści", + "gu" + ], + [ + "ryce", + "rzy" + ], + [ + "przykro", + "ści" + ], + [ + "balko", + "n" + ], + [ + "centy", + "metrów" + ], + [ + "zawiado", + "mienia" + ], + [ + "Broni", + "sława" + ], + [ + "kodek", + "s" + ], + [ + "dziecię", + "cej" + ], + [ + "proro", + "ka" + ], + [ + "badaw", + "czych" + ], + [ + "magne", + "to" + ], + [ + "At", + "lanty" + ], + [ + "meteoro", + "logicznych" + ], + [ + "fol", + "war" + ], + [ + "Och", + "li" + ], + [ + "Olek", + "sego" + ], + [ + "Wój", + "cik" + ], + [ + "wtrą", + "cił" + ], + [ + "zmusi", + "ć" + ], + [ + "ós", + "mej" + ], + [ + "wizeru", + "nku" + ], + [ + "rozważa", + "ń" + ], + [ + "serwi", + "s" + ], + [ + "zwiedza", + "jących" + ], + [ + "Biel", + "sku" + ], + [ + "Bos", + "ką" + ], + [ + "Wraca", + "jąc" + ], + [ + "uwo", + "lnienie" + ], + [ + "poczeka", + "j" + ], + [ + "zaszko", + "dzi" + ], + [ + "odpoczy", + "nku" + ], + [ + "party", + "za" + ], + [ + "Rydzy", + "k" + ], + [ + "reprezentu", + "ją" + ], + [ + "cudzoziem", + "ców" + ], + [ + "rakie", + "ty" + ], + [ + "Zaczę", + "ło" + ], + [ + "Mazowie", + "ckiego" + ], + [ + "kwalifika", + "cje" + ], + [ + "Organiza", + "torem" + ], + [ + "Dę", + "b" + ], + [ + "ada", + "pta" + ], + [ + "Śle", + "d" + ], + [ + "koment", + "ować" + ], + [ + "grubo", + "ści" + ], + [ + "energi", + "ą" + ], + [ + "ewi", + "dencji" + ], + [ + "hiera", + "r" + ], + [ + "kłu", + "s" + ], + [ + "dokoń", + "czyć" + ], + [ + "gang", + "ste" + ], + [ + "krawę", + "dzi" + ], + [ + "hip", + "no" + ], + [ + "kręgo", + "słup" + ], + [ + "przyrodni", + "czych" + ], + [ + "płó", + "tna" + ], + [ + "wygło", + "sił" + ], + [ + "wylą", + "dował" + ], + [ + "Nauczy", + "ciel" + ], + [ + "obrażenia", + "mi" + ], + [ + "Kwidzy", + "nie" + ], + [ + "Wod", + "nej" + ], + [ + "Zgroma", + "dzenia" + ], + [ + "ogląd", + "ałem" + ], + [ + "moskie", + "wskiej" + ], + [ + "podopie", + "cznych" + ], + [ + "reagu", + "je" + ], + [ + "zeszy", + "t" + ], + [ + "narko", + "tyki" + ], + [ + "legityma", + "cję" + ], + [ + "Elekt", + "ro" + ], + [ + "trium", + "f" + ], + [ + "uprzed", + "nio" + ], + [ + "ustro", + "j" + ], + [ + "zasob", + "ów" + ], + [ + "Pocz", + "ty" + ], + [ + "Tarno", + "brzegu" + ], + [ + "akumu", + "lacji" + ], + [ + "Swo", + "ją" + ], + [ + "Wysta", + "wa" + ], + [ + "Ogólnokształcą", + "cego" + ], + [ + "zapotrzeb", + "owanie" + ], + [ + "dowódz", + "two" + ], + [ + "Sikor", + "skiego" + ], + [ + "Racibo", + "rza" + ], + [ + "Jerozoli", + "mie" + ], + [ + "Iwo", + "na" + ], + [ + "usy", + "tu" + ], + [ + "ante", + "nie" + ], + [ + "gospody", + "ni" + ], + [ + "Bułgar", + "ii" + ], + [ + "ekspan", + "sji" + ], + [ + "GRO", + "M" + ], + [ + "Powia", + "tu" + ], + [ + "higie", + "ny" + ], + [ + "Inwe", + "sty" + ], + [ + "Orkie", + "stry" + ], + [ + "eksperty", + "zy" + ], + [ + "Administra", + "cji" + ], + [ + "ado", + "p" + ], + [ + "wyz", + "wanie" + ], + [ + "bieliz", + "nę" + ], + [ + "wzmac", + "nia" + ], + [ + "Otwar", + "cie" + ], + [ + "HE", + "LENKA" + ], + [ + "Zby", + "szek" + ], + [ + "hiper", + "marke" + ], + [ + "Rena", + "ta" + ], + [ + "postulat", + "ów" + ], + [ + "bezna", + "dziej" + ], + [ + "prepara", + "tów" + ], + [ + "Wido", + "cznie" + ], + [ + "Powraca", + "my" + ], + [ + "Straża", + "cy" + ], + [ + "Niepełnospraw", + "nych" + ], + [ + "Teofi", + "l" + ], + [ + "Romu", + "al" + ], + [ + "Informu", + "ję" + ], + [ + "sugest", + "ie" + ], + [ + "Wspólno", + "ty" + ], + [ + "AI", + "DS" + ], + [ + "Brazy", + "lii" + ], + [ + "Twa", + "rz" + ], + [ + "upor", + "czy" + ], + [ + "Poje", + "zie" + ], + [ + "egzek", + "w" + ], + [ + "ZCh", + "N" + ], + [ + "Breżnie", + "w" + ], + [ + "Gron", + "kiewicz" + ], + [ + "urzeczywi", + "st" + ], + [ + "rybo", + "łów" + ], + [ + "PATI", + "Ę" + ], + [ + "CZUJE", + "SZ" + ], + [ + "%", + ")," + ], + [ + "'", + "," + ], + [ + "1", + "a" + ], + [ + "1", + "200" + ], + [ + "1", + "15" + ], + [ + "7", + "50" + ], + [ + "A", + "dol" + ], + [ + "B", + "art" + ], + [ + "B", + "londy" + ], + [ + "C", + "zo" + ], + [ + "C", + "ri" + ], + [ + "C", + "at" + ], + [ + "D", + "uży" + ], + [ + "E", + "sto" + ], + [ + "E", + "ri" + ], + [ + "F", + "BI" + ], + [ + "G", + "rzy" + ], + [ + "G", + "war" + ], + [ + "G", + "rod" + ], + [ + "G", + "osie" + ], + [ + "G", + "liwi" + ], + [ + "H", + "or" + ], + [ + "I", + "P" + ], + [ + "I", + "sa" + ], + [ + "J", + "ona" + ], + [ + "K", + "Z" + ], + [ + "K", + "lie" + ], + [ + "K", + "RA" + ], + [ + "K", + "PN" + ], + [ + "L", + "y" + ], + [ + "L", + "od" + ], + [ + "M", + "le" + ], + [ + "M", + "ale" + ], + [ + "M", + "sza" + ], + [ + "O", + "f" + ], + [ + "O", + "gło" + ], + [ + "O", + "grani" + ], + [ + "O", + "powiada" + ], + [ + "O", + "bej" + ], + [ + "P", + "ry" + ], + [ + "P", + "el" + ], + [ + "S", + "J" + ], + [ + "S", + "h" + ], + [ + "S", + "in" + ], + [ + "S", + "ak" + ], + [ + "S", + "wój" + ], + [ + "S", + "obie" + ], + [ + "S", + "prawdzi" + ], + [ + "T", + "ry" + ], + [ + "T", + "RY" + ], + [ + "U", + "ro" + ], + [ + "U", + "mie" + ], + [ + "U", + "nię" + ], + [ + "U", + "możli" + ], + [ + "V", + "er" + ], + [ + "W", + "P" + ], + [ + "W", + "W" + ], + [ + "Z", + "M" + ], + [ + "Z", + "em" + ], + [ + "Z", + "er" + ], + [ + "Z", + "miana" + ], + [ + "Z", + "OZ" + ], + [ + "a", + "dek" + ], + [ + "a", + "któw" + ], + [ + "b", + "rio" + ], + [ + "c", + "no" + ], + [ + "c", + "owa" + ], + [ + "c", + "owe" + ], + [ + "e", + "b" + ], + [ + "e", + "tyki" + ], + [ + "f", + "l" + ], + [ + "g", + "roz" + ], + [ + "g", + "ht" + ], + [ + "h", + "ale" + ], + [ + "h", + "art" + ], + [ + "i", + "sz" + ], + [ + "i", + "ta" + ], + [ + "i", + "mieni" + ], + [ + "k", + "rowa" + ], + [ + "k", + "ałam" + ], + [ + "k", + "nąłem" + ], + [ + "l", + "owy" + ], + [ + "l", + "kę" + ], + [ + "l", + "nika" + ], + [ + "l", + "ował" + ], + [ + "l", + "skich" + ], + [ + "l", + "dem" + ], + [ + "l", + "śnią" + ], + [ + "l", + "obby" + ], + [ + "m", + "ne" + ], + [ + "m", + "gle" + ], + [ + "n", + "ni" + ], + [ + "n", + "gu" + ], + [ + "o", + "że" + ], + [ + "o", + "per" + ], + [ + "o", + "pę" + ], + [ + "o", + "pisał" + ], + [ + "o", + "środku" + ], + [ + "o", + "mija" + ], + [ + "p", + "w" + ], + [ + "p", + "ką" + ], + [ + "p", + "hi" + ], + [ + "p", + "lem" + ], + [ + "p", + "szczół" + ], + [ + "r", + "ż" + ], + [ + "r", + "ny" + ], + [ + "r", + "nych" + ], + [ + "r", + "ową" + ], + [ + "s", + "ro" + ], + [ + "s", + "cie" + ], + [ + "s", + "sie" + ], + [ + "s", + "ował" + ], + [ + "s", + "owym" + ], + [ + "s", + "pier" + ], + [ + "s", + "konstru" + ], + [ + "s", + "kontakt" + ], + [ + "t", + "ie" + ], + [ + "t", + "owie" + ], + [ + "t", + "ały" + ], + [ + "u", + "x" + ], + [ + "u", + "ta" + ], + [ + "u", + "ga" + ], + [ + "u", + "fun" + ], + [ + "u", + "żyć" + ], + [ + "u", + "miała" + ], + [ + "u", + "poko" + ], + [ + "u", + "świę" + ], + [ + "u", + "dowa" + ], + [ + "u", + "prawi" + ], + [ + "u", + "czyła" + ], + [ + "u", + "posa" + ], + [ + "u", + "działy" + ], + [ + "u", + "nij" + ], + [ + "u", + "nosząc" + ], + [ + "u", + "talent" + ], + [ + "w", + "zo" + ], + [ + "w", + "czo" + ], + [ + "w", + "nika" + ], + [ + "w", + "staje" + ], + [ + "w", + "siadł" + ], + [ + "z", + "ry" + ], + [ + "z", + "owe" + ], + [ + "z", + "bieg" + ], + [ + "z", + "badania" + ], + [ + "z", + "jo" + ], + [ + "z", + "niesienia" + ], + [ + "z", + "marz" + ], + [ + "Ł", + "U" + ], + [ + "ń", + "ka" + ], + [ + "Ś", + "ci" + ], + [ + "Ś", + "mi" + ], + [ + "Ś", + "wino" + ], + [ + "ś", + "cię" + ], + [ + "ź", + "re" + ], + [ + "ie", + "m" + ], + [ + "na", + "szy" + ], + [ + "na", + "tk" + ], + [ + "na", + "trafi" + ], + [ + "na", + "dają" + ], + [ + "na", + "pić" + ], + [ + "na", + "turę" + ], + [ + "ow", + "cami" + ], + [ + "ow", + "nikiem" + ], + [ + "cz", + "nia" + ], + [ + "cz", + "or" + ], + [ + "rz", + "od" + ], + [ + "st", + "rę" + ], + [ + "nie", + "my" + ], + [ + "nie", + "pokoju" + ], + [ + "nie", + "chętnie" + ], + [ + "nie", + "wielkim" + ], + [ + "nie", + "sprawiedli" + ], + [ + "nie", + "potrzebne" + ], + [ + "nie", + "porozumienie" + ], + [ + "nie", + "wyobraża" + ], + [ + "nie", + "spełna" + ], + [ + "ni", + "skie" + ], + [ + "ni", + "nem" + ], + [ + "ni", + "niejszego" + ], + [ + "ch", + "ór" + ], + [ + "ch", + "wal" + ], + [ + "ra", + "ju" + ], + [ + "po", + "tu" + ], + [ + "po", + "tk" + ], + [ + "po", + "tłu" + ], + [ + "po", + "chód" + ], + [ + "po", + "dawał" + ], + [ + "po", + "sesji" + ], + [ + "po", + "prosiła" + ], + [ + "sz", + "lo" + ], + [ + "dz", + "mi" + ], + [ + "dz", + "ów" + ], + [ + "dz", + "kie" + ], + [ + "dz", + "ką" + ], + [ + "dz", + "two" + ], + [ + "dz", + "ałem" + ], + [ + "ro", + "st" + ], + [ + "ro", + "du" + ], + [ + "ro", + "sła" + ], + [ + "ro", + "czną" + ], + [ + "ro", + "giem" + ], + [ + "ro", + "bienia" + ], + [ + "je", + "dzą" + ], + [ + "je", + "ńców" + ], + [ + "li", + "ne" + ], + [ + "li", + "nia" + ], + [ + "li", + "muzy" + ], + [ + "li", + "ng" + ], + [ + "rze", + "sz" + ], + [ + "rze", + "ce" + ], + [ + "ko", + "za" + ], + [ + "ko", + "sze" + ], + [ + "ko", + "mina" + ], + [ + "ko", + "rzenia" + ], + [ + "ko", + "lan" + ], + [ + "ka", + "sie" + ], + [ + "ka", + "jąc" + ], + [ + "ka", + "pry" + ], + [ + "ka", + "dry" + ], + [ + "ka", + "lory" + ], + [ + "za", + "wy" + ], + [ + "za", + "lu" + ], + [ + "za", + "pu" + ], + [ + "za", + "szcze" + ], + [ + "za", + "kry" + ], + [ + "za", + "stą" + ], + [ + "za", + "siada" + ], + [ + "za", + "gry" + ], + [ + "za", + "ciąga" + ], + [ + "za", + "telefon" + ], + [ + "za", + "liczyć" + ], + [ + "za", + "budowy" + ], + [ + "za", + "sługi" + ], + [ + "za", + "oszczę" + ], + [ + "za", + "mieszkać" + ], + [ + "za", + "początk" + ], + [ + "za", + "apelował" + ], + [ + "za", + "spokaja" + ], + [ + "le", + "ty" + ], + [ + "le", + "szczy" + ], + [ + "ne", + "o" + ], + [ + "ne", + "rii" + ], + [ + "do", + "t" + ], + [ + "do", + "py" + ], + [ + "do", + "zwo" + ], + [ + "do", + "szła" + ], + [ + "do", + "szli" + ], + [ + "do", + "jechać" + ], + [ + "do", + "prowadził" + ], + [ + "do", + "chodziło" + ], + [ + "do", + "chodzenie" + ], + [ + "do", + "mniema" + ], + [ + "te", + "lności" + ], + [ + "ci", + "ot" + ], + [ + "ta", + "trza" + ], + [ + "mi", + "g" + ], + [ + "mi", + "nia" + ], + [ + "mi", + "one" + ], + [ + "mi", + "nionych" + ], + [ + "ty", + "wi" + ], + [ + "ki", + "o" + ], + [ + "wy", + "ry" + ], + [ + "wy", + "sko" + ], + [ + "wy", + "tę" + ], + [ + "wy", + "piera" + ], + [ + "wy", + "prawia" + ], + [ + "wy", + "pić" + ], + [ + "wy", + "łowi" + ], + [ + "wy", + "niosła" + ], + [ + "wy", + "dały" + ], + [ + "wy", + "nosił" + ], + [ + "wy", + "powiadać" + ], + [ + "to", + "mów" + ], + [ + "wa", + "zo" + ], + [ + "wa", + "lne" + ], + [ + "wa", + "szej" + ], + [ + "wa", + "szego" + ], + [ + "wa", + "gą" + ], + [ + "re", + "st" + ], + [ + "re", + "ktor" + ], + [ + "ła", + "pie" + ], + [ + "ła", + "twa" + ], + [ + "ła", + "godnie" + ], + [ + "ja", + "dła" + ], + [ + "wi", + "ną" + ], + [ + "wi", + "cach" + ], + [ + "wi", + "zje" + ], + [ + "że", + "bra" + ], + [ + "by", + "dgo" + ], + [ + "ma", + "mie" + ], + [ + "ma", + "sze" + ], + [ + "ma", + "pie" + ], + [ + "ma", + "tek" + ], + [ + "ma", + "mę" + ], + [ + "ma", + "musi" + ], + [ + "ma", + "kija" + ], + [ + "da", + "ta" + ], + [ + "da", + "ma" + ], + [ + "no", + "sie" + ], + [ + "no", + "men" + ], + [ + "prze", + "rzu" + ], + [ + "prze", + "bud" + ], + [ + "prze", + "kład" + ], + [ + "prze", + "życie" + ], + [ + "prze", + "dosta" + ], + [ + "prze", + "prosi" + ], + [ + "prze", + "szli" + ], + [ + "prze", + "jechał" + ], + [ + "prze", + "stały" + ], + [ + "prze", + "konu" + ], + [ + "prze", + "twarza" + ], + [ + "prze", + "wagi" + ], + [ + "prze", + "czytał" + ], + [ + "prze", + "budowany" + ], + [ + "prze", + "niesiony" + ], + [ + "prze", + "wyższa" + ], + [ + "la", + "nej" + ], + [ + "la", + "tor" + ], + [ + "la", + "pto" + ], + [ + "od", + "nowy" + ], + [ + "od", + "ruch" + ], + [ + "od", + "prawy" + ], + [ + "od", + "wil" + ], + [ + "od", + "budowę" + ], + [ + "od", + "rzekł" + ], + [ + "od", + "mówiła" + ], + [ + "od", + "głosy" + ], + [ + "od", + "dziela" + ], + [ + "od", + "setki" + ], + [ + "od", + "ległych" + ], + [ + "od", + "pływu" + ], + [ + "od", + "ciąć" + ], + [ + "pa", + "u" + ], + [ + "pa", + "sek" + ], + [ + "pa", + "chni" + ], + [ + "pa", + "lenia" + ], + [ + "pa", + "gór" + ], + [ + "pa", + "ńskim" + ], + [ + "ry", + "gent" + ], + [ + "ku", + "le" + ], + [ + "ku", + "ła" + ], + [ + "czy", + "kiem" + ], + [ + "czy", + "stego" + ], + [ + "ce", + "ra" + ], + [ + "sta", + "ż" + ], + [ + "sta", + "tki" + ], + [ + "mo", + "nu" + ], + [ + "wie", + "ż" + ], + [ + "wie", + "ni" + ], + [ + "wie", + "rze" + ], + [ + "wie", + "dzie" + ], + [ + "wie", + "de" + ], + [ + "wie", + "działam" + ], + [ + "ło", + "k" + ], + [ + "ło", + "pa" + ], + [ + "ło", + "dzie" + ], + [ + "cze", + "skiego" + ], + [ + "cze", + "skich" + ], + [ + "wo", + "lnym" + ], + [ + "wo", + "dach" + ], + [ + "dy", + "wa" + ], + [ + "mie", + "rzy" + ], + [ + "mie", + "ścia" + ], + [ + "mie", + "ściu" + ], + [ + "mie", + "czem" + ], + [ + "ści", + "sły" + ], + [ + "ści", + "sło" + ], + [ + "my", + "sz" + ], + [ + "my", + "szy" + ], + [ + "ob", + "ce" + ], + [ + "ob", + "ale" + ], + [ + "ob", + "róci" + ], + [ + "ob", + "razie" + ], + [ + "ob", + "wodzie" + ], + [ + "de", + "ma" + ], + [ + "de", + "kre" + ], + [ + "de", + "tali" + ], + [ + "de", + "termina" + ], + [ + "de", + "wiz" + ], + [ + "tu", + "j" + ], + [ + "tu", + "byl" + ], + [ + "przy", + "pisy" + ], + [ + "przy", + "kle" + ], + [ + "mu", + "ł" + ], + [ + "mu", + "rzy" + ], + [ + "mu", + "sze" + ], + [ + "mu", + "ze" + ], + [ + "mu", + "jący" + ], + [ + "szy", + "sz" + ], + [ + "si", + "on" + ], + [ + "si", + "lnym" + ], + [ + "si", + "lną" + ], + [ + "sa", + "nato" + ], + [ + "cj", + "usza" + ], + [ + "pi", + "ał" + ], + [ + "pi", + "ńskiego" + ], + [ + "pi", + "lot" + ], + [ + "sze", + "fo" + ], + [ + "in", + "wa" + ], + [ + "lu", + "bie" + ], + [ + "lu", + "ster" + ], + [ + "pie", + "czy" + ], + [ + "pie", + "ca" + ], + [ + "we", + "zwał" + ], + [ + "pe", + "ch" + ], + [ + "pe", + "rzy" + ], + [ + "ży", + "ch" + ], + [ + "ży", + "jący" + ], + [ + "ga", + "dy" + ], + [ + "ga", + "zem" + ], + [ + "bi", + "j" + ], + [ + "bi", + "ona" + ], + [ + "bi", + "bli" + ], + [ + "bi", + "one" + ], + [ + "bi", + "żu" + ], + [ + "ze", + "szło" + ], + [ + "Po", + "pie" + ], + [ + "Po", + "patrz" + ], + [ + "zy", + "wałem" + ], + [ + "me", + "la" + ], + [ + "me", + "ble" + ], + [ + "ski", + "nął" + ], + [ + "ba", + "ne" + ], + [ + "ba", + "la" + ], + [ + "ba", + "war" + ], + [ + "ba", + "wią" + ], + [ + "ba", + "nkach" + ], + [ + "ba", + "tan" + ], + [ + "ba", + "ryka" + ], + [ + "zna", + "wcy" + ], + [ + "lo", + "tów" + ], + [ + "lo", + "sów" + ], + [ + "lo", + "sach" + ], + [ + "bo", + "rze" + ], + [ + "bo", + "gów" + ], + [ + "roz", + "ja" + ], + [ + "roz", + "biera" + ], + [ + "roz", + "kosz" + ], + [ + "roz", + "prawie" + ], + [ + "roz", + "puszcza" + ], + [ + "roz", + "dziela" + ], + [ + "roz", + "kładu" + ], + [ + "spo", + "rą" + ], + [ + "spo", + "dziew" + ], + [ + "wia", + "nie" + ], + [ + "wia", + "li" + ], + [ + "du", + "si" + ], + [ + "du", + "jący" + ], + [ + "owi", + "sku" + ], + [ + "pod", + "łą" + ], + [ + "pod", + "danych" + ], + [ + "pod", + "porucznika" + ], + [ + "sy", + "ndy" + ], + [ + "fi", + "sk" + ], + [ + "fi", + "ran" + ], + [ + "fi", + "lii" + ], + [ + "su", + "jące" + ], + [ + "su", + "mę" + ], + [ + "su", + "che" + ], + [ + "sie", + "nią" + ], + [ + "se", + "kt" + ], + [ + "gi", + "t" + ], + [ + "gi", + "ni" + ], + [ + "Na", + "kło" + ], + [ + "Na", + "zwa" + ], + [ + "Na", + "zajutrz" + ], + [ + "Nie", + "go" + ], + [ + "Nie", + "ba" + ], + [ + "Nie", + "wiele" + ], + [ + "pu", + "stych" + ], + [ + "bu", + "łgar" + ], + [ + "sk", + "owe" + ], + [ + "sza", + "ty" + ], + [ + "powie", + "k" + ], + [ + "powie", + "sz" + ], + [ + "sty", + "listy" + ], + [ + "sto", + "k" + ], + [ + "gra", + "fu" + ], + [ + "gra", + "die" + ], + [ + "są", + "dow" + ], + [ + "Je", + "sienią" + ], + [ + "nu", + "rtu" + ], + [ + "naj", + "trud" + ], + [ + "naj", + "później" + ], + [ + "naj", + "sil" + ], + [ + "ak", + "redy" + ], + [ + "tra", + "cą" + ], + [ + "tra", + "cąc" + ], + [ + "rowa", + "nym" + ], + [ + "Za", + "stęp" + ], + [ + "Za", + "uwa" + ], + [ + "Za", + "trzymał" + ], + [ + "Za", + "mykam" + ], + [ + "czę", + "ste" + ], + [ + "kon", + "dycji" + ], + [ + "kon", + "spira" + ], + [ + "kon", + "serw" + ], + [ + "cha", + "ryta" + ], + [ + "cia", + "ste" + ], + [ + "ście", + "ż" + ], + [ + "ście", + "ra" + ], + [ + "mia", + "żd" + ], + [ + "nę", + "dz" + ], + [ + "ok", + "laski" + ], + [ + "pre", + "kur" + ], + [ + "dob", + "rzy" + ], + [ + "al", + "l" + ], + [ + "gu", + "stu" + ], + [ + "wó", + "de" + ], + [ + "war", + "tow" + ], + [ + "ter", + "ie" + ], + [ + "cu", + "dze" + ], + [ + "cu", + "krow" + ], + [ + "bra", + "nia" + ], + [ + "kła", + "dą" + ], + [ + "świa", + "towa" + ], + [ + "Ko", + "ń" + ], + [ + "Ko", + "mor" + ], + [ + "Ko", + "stek" + ], + [ + "Ma", + "niu" + ], + [ + "so", + "lą" + ], + [ + "bli", + "ski" + ], + [ + "bli", + "skie" + ], + [ + "gło", + "szą" + ], + [ + "słu", + "żył" + ], + [ + "śli", + "ł" + ], + [ + "Pa", + "ńskie" + ], + [ + "zi", + "mę" + ], + [ + "zi", + "mną" + ], + [ + "lę", + "ku" + ], + [ + "kra", + "ty" + ], + [ + "kra", + "kowski" + ], + [ + "kra", + "kowskiej" + ], + [ + "for", + "d" + ], + [ + "19", + "12" + ], + [ + "19", + "40" + ], + [ + "19", + "28" + ], + [ + "Ja", + "ch" + ], + [ + "Ja", + "kim" + ], + [ + "Ja", + "ck" + ], + [ + "Ja", + "wor" + ], + [ + "stra", + "sza" + ], + [ + "stra", + "chem" + ], + [ + "moż", + "ność" + ], + [ + "nad", + "chodzą" + ], + [ + "rod", + "ow" + ], + [ + "ował", + "eś" + ], + [ + "fe", + "n" + ], + [ + "fe", + "deracji" + ], + [ + "sku", + "pu" + ], + [ + "wz", + "orów" + ], + [ + "fa", + "ra" + ], + [ + "fa", + "be" + ], + [ + "działa", + "cza" + ], + [ + "Ka", + "pita" + ], + [ + "Ka", + "wale" + ], + [ + "nak", + "ry" + ], + [ + "Ch", + "ri" + ], + [ + "Ch", + "cą" + ], + [ + "Ch", + "ur" + ], + [ + "kole", + "go" + ], + [ + "kole", + "gom" + ], + [ + "Wy", + "zna" + ], + [ + "Wy", + "dziale" + ], + [ + "im", + "prowi" + ], + [ + "Do", + "sta" + ], + [ + "Do", + "lnoślą" + ], + [ + "sła", + "ba" + ], + [ + "czu", + "li" + ], + [ + "czu", + "ły" + ], + [ + "Mi", + "ałam" + ], + [ + "spra", + "wi" + ], + [ + "Prze", + "stęp" + ], + [ + "Prze", + "pis" + ], + [ + "un", + "d" + ], + [ + "pła", + "ce" + ], + [ + "pła", + "szcza" + ], + [ + "pła", + "cę" + ], + [ + "pła", + "kała" + ], + [ + "ri", + "ą" + ], + [ + "rą", + "czki" + ], + [ + "wod", + "na" + ], + [ + "gro", + "m" + ], + [ + "gro", + "bów" + ], + [ + "wier", + "sza" + ], + [ + "dzą", + "ce" + ], + [ + "dru", + "ki" + ], + [ + "dru", + "dzy" + ], + [ + "usta", + "liła" + ], + [ + "kar", + "nych" + ], + [ + "kar", + "mia" + ], + [ + "kar", + "tek" + ], + [ + "pię", + "ci" + ], + [ + "Mo", + "rza" + ], + [ + "Mo", + "niki" + ], + [ + "Ra", + "pa" + ], + [ + "Ra", + "dny" + ], + [ + "gru", + "bą" + ], + [ + "czne", + "mu" + ], + [ + "par", + "sk" + ], + [ + "tru", + "ska" + ], + [ + "tru", + "jąc" + ], + [ + "ek", + "stre" + ], + [ + "zosta", + "w" + ], + [ + "spe", + "c" + ], + [ + "pla", + "nta" + ], + [ + "um", + "ową" + ], + [ + "zło", + "żonych" + ], + [ + "kry", + "ją" + ], + [ + "kry", + "tycznie" + ], + [ + "rząd", + "ności" + ], + [ + "spraw", + "owania" + ], + [ + "mieszka", + "niach" + ], + [ + "mieszka", + "nka" + ], + [ + "myś", + "lności" + ], + [ + "myś", + "lami" + ], + [ + "tro", + "ska" + ], + [ + "okre", + "sem" + ], + [ + "Le", + "o" + ], + [ + "Le", + "gii" + ], + [ + "Le", + "gia" + ], + [ + "Przy", + "kład" + ], + [ + "mar", + "szu" + ], + [ + "rodzi", + "nami" + ], + [ + "mę", + "skiej" + ], + [ + "strze", + "żenie" + ], + [ + "szko", + "dni" + ], + [ + "szko", + "lnictwa" + ], + [ + "powia", + "towego" + ], + [ + "Mar", + "ci" + ], + [ + "tor", + "skich" + ], + [ + "Wi", + "ta" + ], + [ + "Wi", + "no" + ], + [ + "pier", + "ście" + ], + [ + "nale", + "żeć" + ], + [ + "Ta", + "tr" + ], + [ + "żą", + "t" + ], + [ + "żą", + "dania" + ], + [ + "Od", + "dział" + ], + [ + "Od", + "tąd" + ], + [ + "wiel", + "ce" + ], + [ + "stos", + "ował" + ], + [ + "An", + "tek" + ], + [ + "ot", + "wór" + ], + [ + "kla", + "we" + ], + [ + "kla", + "wia" + ], + [ + "mają", + "tkowe" + ], + [ + "Pi", + "smo" + ], + [ + "Ty", + "chach" + ], + [ + "osob", + "owej" + ], + [ + "osob", + "owego" + ], + [ + "przeciw", + "działania" + ], + [ + "kow", + "skie" + ], + [ + "logi", + "ki" + ], + [ + "Pro", + "gramu" + ], + [ + "nau", + "kowy" + ], + [ + "Re", + "prezenta" + ], + [ + "Re", + "ligi" + ], + [ + "Re", + "liga" + ], + [ + "ho", + "rosko" + ], + [ + "sły", + "szeli" + ], + [ + "mowa", + "nego" + ], + [ + "star", + "sze" + ], + [ + "star", + "szego" + ], + [ + "świad", + "cza" + ], + [ + "którym", + "ś" + ], + [ + "publi", + "cznym" + ], + [ + "poda", + "ją" + ], + [ + "poda", + "jemy" + ], + [ + "poda", + "wane" + ], + [ + "zach", + "mu" + ], + [ + "zrobi", + "ą" + ], + [ + "zrobi", + "ły" + ], + [ + "zrobi", + "liśmy" + ], + [ + "ur", + "bani" + ], + [ + "twier", + "dząc" + ], + [ + "Pod", + "e" + ], + [ + "Pod", + "wyż" + ], + [ + "prezy", + "dentów" + ], + [ + "grani", + "cznego" + ], + [ + "nk", + "owej" + ], + [ + "Pra", + "ce" + ], + [ + "fo", + "rem" + ], + [ + "Sa", + "me" + ], + [ + "Sa", + "lo" + ], + [ + "mat", + "ry" + ], + [ + "ciąg", + "ły" + ], + [ + "ele", + "mentami" + ], + [ + "ele", + "ktoratu" + ], + [ + "proce", + "sor" + ], + [ + "bor", + "skiego" + ], + [ + "nowa", + "ni" + ], + [ + "lep", + "si" + ], + [ + "kobie", + "r" + ], + [ + "wej", + "dą" + ], + [ + "sp", + "ała" + ], + [ + "poś", + "rednie" + ], + [ + "powin", + "nam" + ], + [ + "komu", + "nik" + ], + [ + "Ni", + "kogo" + ], + [ + "Naj", + "częściej" + ], + [ + "Naj", + "święt" + ], + [ + "jedy", + "nej" + ], + [ + "Bi", + "u" + ], + [ + "Bi", + "ał" + ], + [ + "Bi", + "ała" + ], + [ + "Bi", + "or" + ], + [ + "gar", + "dero" + ], + [ + "pozy", + "ski" + ], + [ + "informa", + "cją" + ], + [ + "informa", + "cyjne" + ], + [ + "zdo", + "l" + ], + [ + "zdo", + "lni" + ], + [ + "chro", + "mo" + ], + [ + "obec", + "na" + ], + [ + "kur", + "na" + ], + [ + "kur", + "sów" + ], + [ + "komi", + "tet" + ], + [ + "żad", + "ną" + ], + [ + "Li", + "D" + ], + [ + "wyż", + "szą" + ], + [ + "18", + "48" + ], + [ + "Lu", + "ksem" + ], + [ + "lek", + "cja" + ], + [ + "konie", + "czna" + ], + [ + "wych", + "owanie" + ], + [ + "obra", + "zami" + ], + [ + "doty", + "ka" + ], + [ + "tłu", + "my" + ], + [ + "tłu", + "szczu" + ], + [ + "Wo", + "dzi" + ], + [ + "krzy", + "czał" + ], + [ + "zwo", + "lni" + ], + [ + "czyn", + "na" + ], + [ + "produ", + "centem" + ], + [ + "specja", + "lna" + ], + [ + "specja", + "lnymi" + ], + [ + "przedstawi", + "one" + ], + [ + "przedstawi", + "ono" + ], + [ + "okaz", + "ją" + ], + [ + "przyja", + "z" + ], + [ + "dom", + "ków" + ], + [ + "dzia", + "nie" + ], + [ + "szyb", + "kością" + ], + [ + "Pie", + "lę" + ], + [ + "12", + "5" + ], + [ + "12", + "6" + ], + [ + "trud", + "nym" + ], + [ + "mor", + "fo" + ], + [ + "uży", + "wania" + ], + [ + "uży", + "wanie" + ], + [ + "począ", + "wszy" + ], + [ + "sprze", + "dawał" + ], + [ + "czni", + "czka" + ], + [ + "pę", + "dz" + ], + [ + "ucze", + "lnia" + ], + [ + "związ", + "ał" + ], + [ + "związ", + "kami" + ], + [ + "gnie", + "w" + ], + [ + "lan", + "ka" + ], + [ + "tygo", + "dniem" + ], + [ + "arty", + "stycznej" + ], + [ + "wer", + "sje" + ], + [ + "stał", + "ą" + ], + [ + "para", + "f" + ], + [ + "para", + "sol" + ], + [ + "sło", + "ńcem" + ], + [ + "czło", + "nkami" + ], + [ + "min", + "ować" + ], + [ + "kosz", + "ar" + ], + [ + "kosz", + "tują" + ], + [ + "kosz", + "towała" + ], + [ + "ple", + "ba" + ], + [ + "pełnie", + "niem" + ], + [ + "cent", + "ro" + ], + [ + "Kon", + "fli" + ], + [ + "Ku", + "źni" + ], + [ + "zawod", + "owym" + ], + [ + "wyja", + "zdy" + ], + [ + "wyja", + "zdem" + ], + [ + "So", + "pocie" + ], + [ + "So", + "pot" + ], + [ + "słucha", + "wce" + ], + [ + "prawo", + "sław" + ], + [ + "dach", + "em" + ], + [ + "świę", + "ty" + ], + [ + "zaj", + "rzeć" + ], + [ + "wska", + "zując" + ], + [ + "ode", + "gra" + ], + [ + "ode", + "szła" + ], + [ + "ode", + "zwała" + ], + [ + "kierow", + "ników" + ], + [ + "mą", + "dra" + ], + [ + "Poli", + "tyka" + ], + [ + "szczy", + "znę" + ], + [ + "zapew", + "ni" + ], + [ + "Bar", + "dziej" + ], + [ + "IE", + "C" + ], + [ + "loka", + "ty" + ], + [ + "Wła", + "dza" + ], + [ + "zwie", + "rzch" + ], + [ + "Dzi", + "ało" + ], + [ + "Dzi", + "siej" + ], + [ + "Dzi", + "wne" + ], + [ + "tow", + "ały" + ], + [ + "żar", + "ówka" + ], + [ + "cjona", + "lnie" + ], + [ + "następ", + "cy" + ], + [ + "skar", + "by" + ], + [ + "skar", + "żą" + ], + [ + "kraj", + "ozna" + ], + [ + "śla", + "dów" + ], + [ + "inter", + "nau" + ], + [ + "nor", + "we" + ], + [ + "przej", + "ściach" + ], + [ + "pozna", + "nie" + ], + [ + "obraz", + "i" + ], + [ + "pięk", + "nym" + ], + [ + "Pe", + "ki" + ], + [ + "Pe", + "wien" + ], + [ + "przyzna", + "nie" + ], + [ + "przyzna", + "no" + ], + [ + "met", + "rowa" + ], + [ + "miejsc", + "owy" + ], + [ + "miejsc", + "owo" + ], + [ + "mod", + "u" + ], + [ + "urzę", + "dach" + ], + [ + "zoba", + "czyli" + ], + [ + "kieru", + "nkiem" + ], + [ + "czek", + "ały" + ], + [ + "nowo", + "ści" + ], + [ + "regu", + "lami" + ], + [ + "minister", + "ia" + ], + [ + "pole", + "cił" + ], + [ + "pole", + "ciał" + ], + [ + "wybor", + "czą" + ], + [ + "żd", + "ż" + ], + [ + "wykona", + "ny" + ], + [ + "wykona", + "wcy" + ], + [ + "wło", + "skich" + ], + [ + "prokura", + "torów" + ], + [ + "dotyczą", + "cym" + ], + [ + "pienię", + "dzmi" + ], + [ + "wojewódz", + "kiej" + ], + [ + "stara", + "jąc" + ], + [ + "Spo", + "tyka" + ], + [ + "Spo", + "jrzała" + ], + [ + "zamie", + "rzał" + ], + [ + "popraw", + "ką" + ], + [ + "określo", + "ną" + ], + [ + "Or", + "fe" + ], + [ + "Woj", + "tka" + ], + [ + "han", + "dla" + ], + [ + "Ar", + "cy" + ], + [ + "mówią", + "cy" + ], + [ + "dowo", + "dzi" + ], + [ + "dowo", + "dzą" + ], + [ + "Me", + "mo" + ], + [ + "opie", + "kę" + ], + [ + "Da", + "rek" + ], + [ + "ameryka", + "ńscy" + ], + [ + "tle", + "nu" + ], + [ + "zakoń", + "czy" + ], + [ + "zakoń", + "czyły" + ], + [ + "Al", + "f" + ], + [ + "organiza", + "cją" + ], + [ + "szuka", + "nia" + ], + [ + "państw", + "owy" + ], + [ + "zdr", + "owego" + ], + [ + "kupi", + "łam" + ], + [ + "liza", + "cyjne" + ], + [ + "niemiec", + "ko" + ], + [ + "sąd", + "owego" + ], + [ + "muzy", + "cznego" + ], + [ + "otrzy", + "mały" + ], + [ + "dziennika", + "rza" + ], + [ + "rol", + "nictwo" + ], + [ + "wzro", + "sły" + ], + [ + "otwar", + "tymi" + ], + [ + "Sy", + "ste" + ], + [ + "jeżd", + "żą" + ], + [ + "ana", + "liza" + ], + [ + "pora", + "dy" + ], + [ + "brze", + "gi" + ], + [ + "najlep", + "szej" + ], + [ + "żona", + "ty" + ], + [ + "Trze", + "cie" + ], + [ + "sier", + "żant" + ], + [ + "lod", + "y" + ], + [ + "chcą", + "cy" + ], + [ + "Iz", + "bę" + ], + [ + "wybra", + "ła" + ], + [ + "poczu", + "li" + ], + [ + "ckie", + "mu" + ], + [ + "cio", + "cia" + ], + [ + "Mich", + "el" + ], + [ + "przygotowa", + "nych" + ], + [ + "żał", + "ob" + ], + [ + "Pow", + "inna" + ], + [ + "ck", + "er" + ], + [ + "wraca", + "my" + ], + [ + "dwo", + "ru" + ], + [ + "Dy", + "sku" + ], + [ + "Dy", + "plo" + ], + [ + "poło", + "żony" + ], + [ + "dzwo", + "nią" + ], + [ + "Europej", + "ski" + ], + [ + "trady", + "cyjnego" + ], + [ + "utwo", + "rzony" + ], + [ + "przygot", + "owują" + ], + [ + "reda", + "g" + ], + [ + "poka", + "zywać" + ], + [ + "wyzna", + "nie" + ], + [ + "wyzna", + "czonych" + ], + [ + "uka", + "zuje" + ], + [ + "anty", + "kwar" + ], + [ + "Pu", + "zon" + ], + [ + "litera", + "tura" + ], + [ + "meto", + "do" + ], + [ + "zmar", + "sz" + ], + [ + "gląd", + "ała" + ], + [ + "klasy", + "fi" + ], + [ + "film", + "em" + ], + [ + "film", + "owego" + ], + [ + "kompu", + "tery" + ], + [ + "zdu", + "miewa" + ], + [ + "fran", + "ków" + ], + [ + "kr", + "wią" + ], + [ + "oto", + "czony" + ], + [ + "zgło", + "szonych" + ], + [ + "Ob", + "serw" + ], + [ + "fu", + "ter" + ], + [ + "dotychczas", + "owej" + ], + [ + "La", + "dena" + ], + [ + "bla", + "dy" + ], + [ + "najbliż", + "szej" + ], + [ + "rozpoczę", + "ło" + ], + [ + "posa", + "dz" + ], + [ + "socja", + "lnego" + ], + [ + "komuni", + "stycznych" + ], + [ + "oficja", + "lnym" + ], + [ + "administra", + "cyjnego" + ], + [ + "tajem", + "nic" + ], + [ + "tajem", + "nicę" + ], + [ + "eli", + "minu" + ], + [ + "zde", + "rzenia" + ], + [ + "poprzed", + "nio" + ], + [ + "przezna", + "czeniem" + ], + [ + "ude", + "rzy" + ], + [ + "ude", + "rzyła" + ], + [ + "instytu", + "cją" + ], + [ + "fizy", + "cznego" + ], + [ + "powszech", + "na" + ], + [ + "zebra", + "li" + ], + [ + "równa", + "ć" + ], + [ + "chłop", + "ów" + ], + [ + "chłop", + "cem" + ], + [ + "ucie", + "szył" + ], + [ + "ucie", + "kinie" + ], + [ + "wewnętrz", + "ną" + ], + [ + "Miej", + "sce" + ], + [ + "wio", + "ski" + ], + [ + "wio", + "zą" + ], + [ + "europej", + "ski" + ], + [ + "europej", + "ska" + ], + [ + "KO", + "R" + ], + [ + "KO", + "CIA" + ], + [ + "wró", + "g" + ], + [ + "poinfor", + "mować" + ], + [ + "poinfor", + "mowano" + ], + [ + "brz", + "miały" + ], + [ + "wielo", + "kro" + ], + [ + "poży", + "czył" + ], + [ + "szla", + "ki" + ], + [ + "wykony", + "waniem" + ], + [ + "tran", + "spor" + ], + [ + "Ha", + "j" + ], + [ + "TA", + "TO" + ], + [ + "rejest", + "ra" + ], + [ + "Gdań", + "skiej" + ], + [ + "Narod", + "owy" + ], + [ + "demokra", + "tyczne" + ], + [ + "Słu", + "cha" + ], + [ + "ss", + "on" + ], + [ + "szta", + "nda" + ], + [ + "groma", + "dzi" + ], + [ + "wojen", + "ne" + ], + [ + "wojen", + "ny" + ], + [ + "całkowi", + "tą" + ], + [ + "seksual", + "ny" + ], + [ + "Ste", + "p" + ], + [ + "op", + "ał" + ], + [ + "kilo", + "gra" + ], + [ + "czerwo", + "no" + ], + [ + "rozwi", + "nąć" + ], + [ + "Ol", + "szewski" + ], + [ + "Ws", + "chód" + ], + [ + "zdą", + "żyłem" + ], + [ + "głębo", + "kim" + ], + [ + "Gdyby", + "śmy" + ], + [ + "KA", + "RL" + ], + [ + "ogło", + "szenie" + ], + [ + "ogło", + "szeniu" + ], + [ + "PO", + "L" + ], + [ + "połą", + "czyć" + ], + [ + "wygląda", + "m" + ], + [ + "duch", + "ownych" + ], + [ + "Kry", + "zy" + ], + [ + "ron", + "da" + ], + [ + "centra", + "lnych" + ], + [ + "history", + "k" + ], + [ + "Wal", + "tz" + ], + [ + "potę", + "żne" + ], + [ + "adre", + "sa" + ], + [ + "adre", + "su" + ], + [ + "prowadzą", + "ce" + ], + [ + "prowadzą", + "ca" + ], + [ + "dłuż", + "sza" + ], + [ + "sprzę", + "tem" + ], + [ + "utrzyma", + "niu" + ], + [ + "międzynarod", + "owego" + ], + [ + "międzynarod", + "ową" + ], + [ + "zorganiz", + "owany" + ], + [ + "Ła", + "two" + ], + [ + "smu", + "k" + ], + [ + "smu", + "tne" + ], + [ + "Ślą", + "skiej" + ], + [ + "średni", + "cy" + ], + [ + "ktual", + "nie" + ], + [ + "poświę", + "ca" + ], + [ + "poświę", + "cona" + ], + [ + "194", + "8" + ], + [ + "religi", + "a" + ], + [ + "religi", + "jny" + ], + [ + "media", + "mi" + ], + [ + "ostate", + "cznej" + ], + [ + "naci", + "sk" + ], + [ + "natura", + "lna" + ], + [ + "kola", + "na" + ], + [ + "wyco", + "fała" + ], + [ + "Pierw", + "szą" + ], + [ + "Mówi", + "ąc" + ], + [ + "aresz", + "towanie" + ], + [ + "mora", + "lnych" + ], + [ + "mora", + "lny" + ], + [ + "prezes", + "owi" + ], + [ + "Związ", + "kowcy" + ], + [ + "PZ", + "PN" + ], + [ + "har", + "cer" + ], + [ + "wyobra", + "żenia" + ], + [ + "Ne", + "u" + ], + [ + "kopa", + "lnie" + ], + [ + "szczęśli", + "wi" + ], + [ + "powoła", + "ć" + ], + [ + "cór", + "ce" + ], + [ + "Głów", + "ną" + ], + [ + "Kraj", + "owy" + ], + [ + "włą", + "czył" + ], + [ + "przestrze", + "nnego" + ], + [ + "handl", + "owy" + ], + [ + "Szy", + "mon" + ], + [ + "Gru", + "zji" + ], + [ + "Powie", + "działa" + ], + [ + "dba", + "ją" + ], + [ + "pobli", + "skiej" + ], + [ + "badania", + "ch" + ], + [ + "far", + "bą" + ], + [ + "mas", + "owo" + ], + [ + "Świę", + "ta" + ], + [ + "pomy", + "łki" + ], + [ + "pokry", + "te" + ], + [ + "kara", + "bi" + ], + [ + "zakład", + "owej" + ], + [ + "przeka", + "zują" + ], + [ + "wierzy", + "łem" + ], + [ + "podję", + "ta" + ], + [ + "podję", + "to" + ], + [ + "ekonomi", + "cznego" + ], + [ + "ekonomi", + "czną" + ], + [ + "zagra", + "ć" + ], + [ + "formu", + "la" + ], + [ + "realiz", + "owany" + ], + [ + "wnie", + "si" + ], + [ + "poch", + "łania" + ], + [ + "fabry", + "k" + ], + [ + "należą", + "cy" + ], + [ + "prakty", + "kę" + ], + [ + "okrę", + "tu" + ], + [ + "zachod", + "u" + ], + [ + "wyglą", + "dzie" + ], + [ + "najwyż", + "szą" + ], + [ + "foto", + "grafii" + ], + [ + "dyplo", + "my" + ], + [ + "193", + "6" + ], + [ + "sej", + "mi" + ], + [ + "stanowiska", + "ch" + ], + [ + "zabezpie", + "czyć" + ], + [ + "Kró", + "tko" + ], + [ + "Zna", + "cznie" + ], + [ + "okoli", + "c" + ], + [ + "grozi", + "ł" + ], + [ + "jesie", + "ń" + ], + [ + "dzisiej", + "szej" + ], + [ + "osiem", + "dziesiątych" + ], + [ + "Obec", + "ny" + ], + [ + "przyro", + "dzie" + ], + [ + "Następ", + "ne" + ], + [ + "siła", + "mi" + ], + [ + "placów", + "kach" + ], + [ + "Two", + "ją" + ], + [ + "planowa", + "nej" + ], + [ + "obja", + "wia" + ], + [ + "bom", + "ba" + ], + [ + "odzy", + "sku" + ], + [ + "sięg", + "nęła" + ], + [ + "rekla", + "mie" + ], + [ + "autobu", + "sy" + ], + [ + "wspomina", + "ć" + ], + [ + "wspomina", + "ł" + ], + [ + "konkuren", + "cyjne" + ], + [ + "Nowa", + "ka" + ], + [ + "gda", + "ńskiego" + ], + [ + "wil", + "li" + ], + [ + "kryty", + "kę" + ], + [ + "czytel", + "nika" + ], + [ + "Tra", + "ktu" + ], + [ + "ubra", + "nie" + ], + [ + "wyro", + "ków" + ], + [ + "wywia", + "dow" + ], + [ + "funda", + "mentów" + ], + [ + "potrzebu", + "jemy" + ], + [ + "ST", + "RA" + ], + [ + "rozmów", + "ca" + ], + [ + "terro", + "ru" + ], + [ + "zdzi", + "wiła" + ], + [ + "zdzi", + "wiony" + ], + [ + "służb", + "owego" + ], + [ + "pil", + "nował" + ], + [ + "podlega", + "ć" + ], + [ + "oczeki", + "wane" + ], + [ + "zbiera", + "li" + ], + [ + "niebie", + "ski" + ], + [ + "niebie", + "skich" + ], + [ + "dostar", + "czyć" + ], + [ + "dostar", + "czają" + ], + [ + "195", + "5" + ], + [ + "Czar", + "na" + ], + [ + "symbo", + "licz" + ], + [ + "wspani", + "ałej" + ], + [ + "wspani", + "ałym" + ], + [ + "kolor", + "owy" + ], + [ + "prak", + "tycznych" + ], + [ + "długi", + "ch" + ], + [ + "drog", + "owy" + ], + [ + "zrozu", + "miała" + ], + [ + "koncer", + "n" + ], + [ + "koncer", + "ty" + ], + [ + "długie", + "go" + ], + [ + "Rodzi", + "ny" + ], + [ + "przera", + "ża" + ], + [ + "pas", + "ją" + ], + [ + "delega", + "tów" + ], + [ + "Pary", + "ż" + ], + [ + "rozpozna", + "ł" + ], + [ + "odczu", + "wa" + ], + [ + "ambasa", + "dora" + ], + [ + "nowoczes", + "nej" + ], + [ + "posia", + "dło" + ], + [ + "podwyż", + "ka" + ], + [ + "obję", + "te" + ], + [ + "obję", + "tych" + ], + [ + "drewnia", + "na" + ], + [ + "drewnia", + "nych" + ], + [ + "stry", + "j" + ], + [ + "wyposa", + "żenia" + ], + [ + "konstytu", + "cją" + ], + [ + "soli", + "da" + ], + [ + "telewizy", + "jne" + ], + [ + "telewizy", + "jnym" + ], + [ + "Stu", + "dia" + ], + [ + "wystą", + "pieniu" + ], + [ + "spotyka", + "m" + ], + [ + "samodzie", + "lne" + ], + [ + "Por", + "t" + ], + [ + "zastrze", + "żenia" + ], + [ + "zastrze", + "żeń" + ], + [ + "wydo", + "by" + ], + [ + "wydo", + "stać" + ], + [ + "real", + "nej" + ], + [ + "wybuch", + "ła" + ], + [ + "Ed", + "mund" + ], + [ + "wsty", + "dzi" + ], + [ + "wsty", + "du" + ], + [ + "bizne", + "sie" + ], + [ + "podpisa", + "nie" + ], + [ + "bieżą", + "cego" + ], + [ + "stanowie", + "nie" + ], + [ + "Nale", + "żałoby" + ], + [ + "odwo", + "łu" + ], + [ + "Marcin", + "kiewicza" + ], + [ + "Wojciech", + "owski" + ], + [ + "profesor", + "ów" + ], + [ + "Akade", + "mia" + ], + [ + "uj", + "ścia" + ], + [ + "szczo", + "nej" + ], + [ + "zaangaż", + "owanych" + ], + [ + "proś", + "by" + ], + [ + "dum", + "ni" + ], + [ + "serde", + "czne" + ], + [ + "Organi", + "zacji" + ], + [ + "delika", + "tny" + ], + [ + "pielę", + "g" + ], + [ + "równowa", + "gę" + ], + [ + "ogni", + "sku" + ], + [ + "legi", + "sla" + ], + [ + "pragnie", + "ń" + ], + [ + "pragnie", + "nie" + ], + [ + "twar", + "dy" + ], + [ + "radi", + "owych" + ], + [ + "wzbu", + "dza" + ], + [ + "Parla", + "mentu" + ], + [ + "wzajem", + "nych" + ], + [ + "przekra", + "czać" + ], + [ + "Centra", + "lny" + ], + [ + "rysu", + "nku" + ], + [ + "wóz", + "ku" + ], + [ + "szczegół", + "owy" + ], + [ + "pokoj", + "owego" + ], + [ + "kultura", + "lnej" + ], + [ + "funkcjonariu", + "sza" + ], + [ + "zastanawia", + "m" + ], + [ + "ewentual", + "nych" + ], + [ + "budowla", + "nego" + ], + [ + "skry", + "ty" + ], + [ + "bezwzglę", + "dna" + ], + [ + "interpre", + "tacja" + ], + [ + "absolu", + "torium" + ], + [ + "Czu", + "łem" + ], + [ + "For", + "na" + ], + [ + "For", + "ma" + ], + [ + "kawał", + "kiem" + ], + [ + "zaprze", + "czył" + ], + [ + "tabli", + "ce" + ], + [ + "wysił", + "kiem" + ], + [ + "rela", + "cjach" + ], + [ + "rela", + "cjon" + ], + [ + "dziu", + "rę" + ], + [ + "powtarza", + "m" + ], + [ + "Katowi", + "c" + ], + [ + "kontra", + "ktu" + ], + [ + "Demokra", + "cja" + ], + [ + "gotów", + "ki" + ], + [ + "przeja", + "zdu" + ], + [ + "przeprowadza", + "nia" + ], + [ + "Paw", + "laka" + ], + [ + "Agnie", + "szki" + ], + [ + "ekra", + "n" + ], + [ + "zwal", + "cza" + ], + [ + "ratow", + "nicy" + ], + [ + "opuści", + "li" + ], + [ + "wyna", + "ję" + ], + [ + "wyna", + "gra" + ], + [ + "przeprowadzo", + "nych" + ], + [ + "wycofa", + "nie" + ], + [ + "przecię", + "tny" + ], + [ + "rezulta", + "tem" + ], + [ + "aktual", + "nie" + ], + [ + "sre", + "brzy" + ], + [ + "dotar", + "ła" + ], + [ + "przerwa", + "ć" + ], + [ + "przerwa", + "nie" + ], + [ + "sklep", + "em" + ], + [ + "powiedzia", + "no" + ], + [ + "trój", + "kę" + ], + [ + "trój", + "ką" + ], + [ + "reak", + "cje" + ], + [ + "reak", + "cją" + ], + [ + "obcią", + "ża" + ], + [ + "ustaw", + "owego" + ], + [ + "scena", + "riusza" + ], + [ + "pozwo", + "lę" + ], + [ + "magazy", + "nów" + ], + [ + "negatyw", + "nie" + ], + [ + "narzę", + "dzie" + ], + [ + "zaku", + "pie" + ], + [ + "mala", + "rzy" + ], + [ + "przech", + "owuje" + ], + [ + "odszko", + "dowań" + ], + [ + "Macie", + "ja" + ], + [ + "król", + "ową" + ], + [ + "zamknię", + "tym" + ], + [ + "nauczyciel", + "ki" + ], + [ + "uczci", + "wie" + ], + [ + "iden", + "tyfi" + ], + [ + "niezwyk", + "łe" + ], + [ + "pocie", + "sza" + ], + [ + "zajmu", + "jące" + ], + [ + "wita", + "min" + ], + [ + "Regi", + "onu" + ], + [ + "pobiera", + "ć" + ], + [ + "korespon", + "dentów" + ], + [ + "klat", + "ce" + ], + [ + "opan", + "ować" + ], + [ + "zbio", + "rze" + ], + [ + "zbio", + "rach" + ], + [ + "bol", + "ało" + ], + [ + "standar", + "dy" + ], + [ + "dyrekto", + "rzy" + ], + [ + "przewidy", + "wania" + ], + [ + "źró", + "dł" + ], + [ + "Mło", + "dzieży" + ], + [ + "nielega", + "lne" + ], + [ + "nielega", + "lnych" + ], + [ + "grana", + "ty" + ], + [ + "pisem", + "nej" + ], + [ + "oczekiwa", + "ń" + ], + [ + "Międzynarod", + "owej" + ], + [ + "Wiadomo", + "ść" + ], + [ + "spełnia", + "ć" + ], + [ + "zazna", + "cza" + ], + [ + "malar", + "stwa" + ], + [ + "malar", + "stwo" + ], + [ + "obia", + "du" + ], + [ + "bran", + "ż" + ], + [ + "udostęp", + "nienie" + ], + [ + "jaj", + "ko" + ], + [ + "bibliote", + "ce" + ], + [ + "sympa", + "tyczny" + ], + [ + "Bli", + "skiego" + ], + [ + "Bli", + "skim" + ], + [ + "sowie", + "ckich" + ], + [ + "zaby", + "tki" + ], + [ + "lecie", + "ć" + ], + [ + "sądzi", + "sz" + ], + [ + "uzasadni", + "ony" + ], + [ + "ówczes", + "nego" + ], + [ + "wiru", + "s" + ], + [ + "wiru", + "sa" + ], + [ + "tragi", + "cznie" + ], + [ + "trzydzie", + "stu" + ], + [ + "łódz", + "kim" + ], + [ + "łódz", + "kiej" + ], + [ + "nadzo", + "rem" + ], + [ + "rolni", + "kom" + ], + [ + "dostos", + "ować" + ], + [ + "łap", + "ówki" + ], + [ + "ściąg", + "nąć" + ], + [ + "Zespo", + "le" + ], + [ + "tematy", + "ce" + ], + [ + "archite", + "ktoni" + ], + [ + "pomieszcze", + "niach" + ], + [ + "afe", + "ra" + ], + [ + "stabi", + "lizacji" + ], + [ + "miliar", + "d" + ], + [ + "Parlamentar", + "ny" + ], + [ + "Rejon", + "owego" + ], + [ + "Ró", + "ży" + ], + [ + "mięk", + "kie" + ], + [ + "wydarzenia", + "ch" + ], + [ + "fałszy", + "we" + ], + [ + "Ire", + "ne" + ], + [ + "Pięk", + "nych" + ], + [ + "podzi", + "wu" + ], + [ + "pożegna", + "nie" + ], + [ + "Szpita", + "l" + ], + [ + "Czeka", + "j" + ], + [ + "Ile", + "ż" + ], + [ + "ogar", + "nia" + ], + [ + "ubo", + "le" + ], + [ + "rzym", + "sko" + ], + [ + "inżynie", + "r" + ], + [ + "probo", + "szcza" + ], + [ + "słabo", + "ści" + ], + [ + "Tea", + "trze" + ], + [ + "Pło", + "cka" + ], + [ + "anio", + "ł" + ], + [ + "stowarzy", + "szenie" + ], + [ + "wykonu", + "ją" + ], + [ + "najnow", + "szych" + ], + [ + "aktor", + "ka" + ], + [ + "karto", + "fle" + ], + [ + "Działa", + "nia" + ], + [ + "emocjona", + "lne" + ], + [ + "entuzja", + "zm" + ], + [ + "bała", + "gan" + ], + [ + "naczy", + "ń" + ], + [ + "bezpła", + "tnego" + ], + [ + "Czech", + "osłowa" + ], + [ + "Powiat", + "owej" + ], + [ + "aa", + "a" + ], + [ + "pot", + "rzą" + ], + [ + "repor", + "ter" + ], + [ + "repor", + "taż" + ], + [ + "odbior", + "ców" + ], + [ + "odpor", + "ność" + ], + [ + "salo", + "nu" + ], + [ + "fascy", + "nu" + ], + [ + "ekspery", + "mentu" + ], + [ + "Win", + "centy" + ], + [ + "och", + "rz" + ], + [ + "skon", + "cent" + ], + [ + "skon", + "fisk" + ], + [ + "odło", + "żył" + ], + [ + "cech", + "ą" + ], + [ + "przyby", + "ciu" + ], + [ + "znaczą", + "co" + ], + [ + "Kana", + "dy" + ], + [ + "reprezent", + "ował" + ], + [ + "egzempla", + "rz" + ], + [ + "Ener", + "gia" + ], + [ + "Lw", + "owa" + ], + [ + "aspe", + "kty" + ], + [ + "awan", + "su" + ], + [ + "otworzy", + "ła" + ], + [ + "Konstytu", + "cji" + ], + [ + "Funda", + "cja" + ], + [ + "eduka", + "cja" + ], + [ + "nastolat", + "ki" + ], + [ + "dzierża", + "wę" + ], + [ + "Eu", + "geniusz" + ], + [ + "Oba", + "wiam" + ], + [ + "wpisa", + "ny" + ], + [ + "Kami", + "la" + ], + [ + "Profe", + "so" + ], + [ + "sensa", + "cji" + ], + [ + "socjalisty", + "cznej" + ], + [ + "Mon", + "te" + ], + [ + "dominu", + "ją" + ], + [ + "kuli", + "nar" + ], + [ + "dyżur", + "ny" + ], + [ + "rzuci", + "łem" + ], + [ + "intensyw", + "nej" + ], + [ + "typowy", + "m" + ], + [ + "typowy", + "ch" + ], + [ + "oddzie", + "lnie" + ], + [ + "Nadz", + "wyczaj" + ], + [ + "Kance", + "laria" + ], + [ + "Ost", + "row" + ], + [ + "ulo", + "tek" + ], + [ + "proro", + "ków" + ], + [ + "orkie", + "stry" + ], + [ + "boles", + "ny" + ], + [ + "skrom", + "ne" + ], + [ + "Papie", + "ża" + ], + [ + "Tcze", + "wa" + ], + [ + "ciepły", + "m" + ], + [ + "gara", + "żu" + ], + [ + "okro", + "pnie" + ], + [ + "Augu", + "st" + ], + [ + "izrael", + "skich" + ], + [ + "Wój", + "ci" + ], + [ + "kase", + "ty" + ], + [ + "Jeroz", + "olim" + ], + [ + "rejon", + "owego" + ], + [ + "Biel", + "sko" + ], + [ + "zorient", + "ować" + ], + [ + "Powo", + "ła" + ], + [ + "arab", + "skich" + ], + [ + "nastro", + "je" + ], + [ + "żeg", + "lar" + ], + [ + "najpięk", + "niejsze" + ], + [ + "sympat", + "ię" + ], + [ + "geografi", + "cznych" + ], + [ + "niezmie", + "rnie" + ], + [ + "pomiar", + "ów" + ], + [ + "recen", + "zji" + ], + [ + "siost", + "rę" + ], + [ + "wezwa", + "niem" + ], + [ + "mel", + "du" + ], + [ + "zachowy", + "wać" + ], + [ + "Myśl", + "ałam" + ], + [ + "Północ", + "nej" + ], + [ + "NK", + "WD" + ], + [ + "wszak", + "że" + ], + [ + "nade", + "sła" + ], + [ + "talen", + "tem" + ], + [ + "ostroż", + "ności" + ], + [ + "RM", + "F" + ], + [ + "Wspo", + "m" + ], + [ + "czaso", + "pisma" + ], + [ + "Weź", + "my" + ], + [ + "książe", + "czki" + ], + [ + "zdoła", + "li" + ], + [ + "Walde", + "mara" + ], + [ + "Cen", + "ter" + ], + [ + "dwój", + "kę" + ], + [ + "gol", + "f" + ], + [ + "zasił", + "ku" + ], + [ + "bole", + "śnie" + ], + [ + "spostrze", + "gł" + ], + [ + "powinie", + "neś" + ], + [ + "Nowi", + "cki" + ], + [ + "gdań", + "skiej" + ], + [ + "podrę", + "czniki" + ], + [ + "podopie", + "czni" + ], + [ + "pełnomoc", + "nik" + ], + [ + "jedena", + "stej" + ], + [ + "Kole", + "dzy" + ], + [ + "wzgó", + "rzu" + ], + [ + "obsłu", + "ga" + ], + [ + "poleg", + "łych" + ], + [ + "głupo", + "ty" + ], + [ + "multi", + "media" + ], + [ + "pospie", + "sznie" + ], + [ + "arche", + "o" + ], + [ + "Kasp", + "r" + ], + [ + "Tygodni", + "ka" + ], + [ + "Daw", + "no" + ], + [ + "Daw", + "niej" + ], + [ + "Kościo", + "łem" + ], + [ + "Dyrek", + "cji" + ], + [ + "Ekspe", + "rci" + ], + [ + "staru", + "szek" + ], + [ + "Porozumie", + "nie" + ], + [ + "powoje", + "nnej" + ], + [ + "Waw", + "rzy" + ], + [ + "mądro", + "ści" + ], + [ + "spirytu", + "su" + ], + [ + "Stron", + "nictwa" + ], + [ + "egzysten", + "cja" + ], + [ + "hek", + "ta" + ], + [ + "kap", + "licz" + ], + [ + "pleca", + "k" + ], + [ + "mechaniz", + "mów" + ], + [ + "Clin", + "tona" + ], + [ + "Uroczy", + "stość" + ], + [ + "Zmar", + "ł" + ], + [ + "wtor", + "ku" + ], + [ + "Edy", + "ta" + ], + [ + "upamię", + "tnia" + ], + [ + "uchodź", + "ców" + ], + [ + "koman", + "do" + ], + [ + "zalicz", + "ki" + ], + [ + "Wyobra", + "ź" + ], + [ + "Przypuszcza", + "m" + ], + [ + "wydaj", + "ności" + ], + [ + "Chorwa", + "cji" + ], + [ + "rezolu", + "cji" + ], + [ + "dożywo", + "cie" + ], + [ + "mole", + "st" + ], + [ + "sak", + "so" + ], + [ + "bliź", + "niego" + ], + [ + "Szwajcar", + "ii" + ], + [ + "Licz", + "ba" + ], + [ + "obycza", + "je" + ], + [ + "bzdu", + "ry" + ], + [ + "Źród", + "ła" + ], + [ + "rui", + "nach" + ], + [ + "spoży", + "wcze" + ], + [ + "Biały", + "stok" + ], + [ + "intensy", + "wnie" + ], + [ + "uwol", + "nić" + ], + [ + "widow", + "ni" + ], + [ + "mamu", + "sia" + ], + [ + "szczero", + "ści" + ], + [ + "Rozm", + "owy" + ], + [ + "Rehabili", + "tacji" + ], + [ + "Face", + "t" + ], + [ + "nieskończo", + "ność" + ], + [ + "niesłycha", + "nie" + ], + [ + "doleg", + "liwości" + ], + [ + "Mani", + "fe" + ], + [ + "Chę", + "tnie" + ], + [ + "Episkopa", + "tu" + ], + [ + "Śpie", + "wa" + ], + [ + "pośli", + "zg" + ], + [ + "ciepł", + "owni" + ], + [ + "Marze", + "na" + ], + [ + "Piłka", + "rze" + ], + [ + "Promo", + "cji" + ], + [ + "Powin", + "no" + ], + [ + "dób", + "r" + ], + [ + "upadło", + "ści" + ], + [ + "pozo", + "rom" + ], + [ + "huś", + "ta" + ], + [ + "poju", + "trze" + ], + [ + "ktuar", + "ium" + ], + [ + "Likwi", + "da" + ], + [ + "zginą", + "ć" + ], + [ + "adek", + "wa" + ], + [ + "sanato", + "rium" + ], + [ + "Chur", + "chi" + ], + [ + "regulami", + "nem" + ], + [ + "KOCIA", + "K" + ], + [ + "KARL", + "OS" + ], + [ + "!", + ")." + ], + [ + "\"", + "!" + ], + [ + "%", + ")" + ], + [ + "(", + "(" + ], + [ + ".", + "(" + ], + [ + "0", + "3" + ], + [ + "0", + "9" + ], + [ + "1", + "13" + ], + [ + "A", + "gro" + ], + [ + "A", + "zer" + ], + [ + "A", + "lina" + ], + [ + "A", + "neta" + ], + [ + "B", + "rz" + ], + [ + "B", + "ły" + ], + [ + "C", + "M" + ], + [ + "C", + "U" + ], + [ + "C", + "ra" + ], + [ + "D", + "ź" + ], + [ + "D", + "al" + ], + [ + "D", + "elega" + ], + [ + "D", + "żi" + ], + [ + "E", + "i" + ], + [ + "E", + "cho" + ], + [ + "F", + "rie" + ], + [ + "G", + "B" + ], + [ + "G", + "U" + ], + [ + "G", + "en" + ], + [ + "G", + "łowa" + ], + [ + "H", + "od" + ], + [ + "H", + "isto" + ], + [ + "I", + "X" + ], + [ + "I", + "l" + ], + [ + "I", + "wa" + ], + [ + "I", + "lo" + ], + [ + "K", + "uli" + ], + [ + "K", + "ing" + ], + [ + "K", + "lasy" + ], + [ + "L", + "P" + ], + [ + "L", + "BO" + ], + [ + "M", + "szy" + ], + [ + "M", + "ałego" + ], + [ + "M", + "ZK" + ], + [ + "N", + "SA" + ], + [ + "O", + "D" + ], + [ + "O", + "no" + ], + [ + "O", + "lo" + ], + [ + "O", + "patrz" + ], + [ + "O", + "krą" + ], + [ + "P", + "L" + ], + [ + "P", + "owy" + ], + [ + "P", + "tak" + ], + [ + "P", + "hi" + ], + [ + "P", + "rusz" + ], + [ + "P", + "IER" + ], + [ + "S", + "D" + ], + [ + "S", + "au" + ], + [ + "S", + "kow" + ], + [ + "S", + "uli" + ], + [ + "S", + "eks" + ], + [ + "T", + "h" + ], + [ + "U", + "dzie" + ], + [ + "U", + "su" + ], + [ + "W", + "si" + ], + [ + "W", + "szedł" + ], + [ + "W", + "szel" + ], + [ + "W", + "okół" + ], + [ + "Z", + "en" + ], + [ + "Z", + "byt" + ], + [ + "a", + "po" + ], + [ + "a", + "mu" + ], + [ + "a", + "firma" + ], + [ + "a", + "gent" + ], + [ + "a", + "posto" + ], + [ + "a", + "roma" + ], + [ + "a", + "spira" + ], + [ + "a", + "plika" + ], + [ + "b", + "rzę" + ], + [ + "c", + "s" + ], + [ + "c", + "la" + ], + [ + "c", + "owych" + ], + [ + "c", + "kiem" + ], + [ + "c", + "noty" + ], + [ + "d", + "kę" + ], + [ + "d", + "nymi" + ], + [ + "d", + "reszcz" + ], + [ + "e", + "stety" + ], + [ + "f", + "ą" + ], + [ + "g", + "ne" + ], + [ + "g", + "ró" + ], + [ + "g", + "miną" + ], + [ + "i", + "mieniem" + ], + [ + "j", + "ało" + ], + [ + "j", + "ska" + ], + [ + "k", + "pi" + ], + [ + "k", + "rów" + ], + [ + "k", + "tycznie" + ], + [ + "k", + "owymi" + ], + [ + "l", + "k" + ], + [ + "l", + "ce" + ], + [ + "l", + "sze" + ], + [ + "m", + "sza" + ], + [ + "m", + "szę" + ], + [ + "m", + "knął" + ], + [ + "o", + "ta" + ], + [ + "o", + "mi" + ], + [ + "o", + "pad" + ], + [ + "o", + "szo" + ], + [ + "o", + "stwo" + ], + [ + "o", + "zdo" + ], + [ + "o", + "nuje" + ], + [ + "o", + "pada" + ], + [ + "o", + "kup" + ], + [ + "o", + "hy" + ], + [ + "o", + "padów" + ], + [ + "p", + "h" + ], + [ + "p", + "szcze" + ], + [ + "p", + "ałem" + ], + [ + "p", + "szczo" + ], + [ + "r", + "k" + ], + [ + "r", + "skiego" + ], + [ + "r", + "kę" + ], + [ + "s", + "for" + ], + [ + "s", + "par" + ], + [ + "s", + "mar" + ], + [ + "s", + "pytałem" + ], + [ + "t", + "cze" + ], + [ + "u", + "jące" + ], + [ + "u", + "śmier" + ], + [ + "u", + "stosun" + ], + [ + "u", + "pomina" + ], + [ + "u", + "jąć" + ], + [ + "u", + "lec" + ], + [ + "u", + "rwał" + ], + [ + "u", + "nice" + ], + [ + "v", + "ia" + ], + [ + "v", + "ić" + ], + [ + "w", + "pu" + ], + [ + "w", + "ności" + ], + [ + "w", + "czas" + ], + [ + "w", + "róż" + ], + [ + "w", + "stawi" + ], + [ + "w", + "stą" + ], + [ + "w", + "stać" + ], + [ + "w", + "puszcza" + ], + [ + "w", + "chodził" + ], + [ + "w", + "kłada" + ], + [ + "w", + "skiemu" + ], + [ + "w", + "niesienia" + ], + [ + "w", + "prowadzili" + ], + [ + "y", + "s" + ], + [ + "z", + "kach" + ], + [ + "z", + "obowiąz" + ], + [ + "z", + "owano" + ], + [ + "z", + "jeżdża" + ], + [ + "z", + "ręcznie" + ], + [ + "z", + "weryfi" + ], + [ + "z", + "wiercia" + ], + [ + "Ł", + "zy" + ], + [ + "Ł", + "at" + ], + [ + "ł", + "kami" + ], + [ + "Ś", + "mie" + ], + [ + "Ś", + "ród" + ], + [ + "Ś", + "CI" + ], + [ + "Ż", + "ą" + ], + [ + "ż", + "ło" + ], + [ + "ż", + "mu" + ], + [ + "ż", + "ałem" + ], + [ + "ż", + "ałam" + ], + [ + "na", + "cję" + ], + [ + "na", + "głów" + ], + [ + "na", + "dania" + ], + [ + "na", + "wro" + ], + [ + "na", + "rodzin" + ], + [ + "na", + "prawia" + ], + [ + "na", + "wierz" + ], + [ + "na", + "brać" + ], + [ + "na", + "wierzch" + ], + [ + "ow", + "ną" + ], + [ + "cz", + "i" + ], + [ + "cz", + "ół" + ], + [ + "cz", + "ników" + ], + [ + "st", + "ków" + ], + [ + "nie", + "gdzie" + ], + [ + "nie", + "dosta" + ], + [ + "nie", + "znacznie" + ], + [ + "nie", + "spokojnie" + ], + [ + "nie", + "wielką" + ], + [ + "nie", + "określony" + ], + [ + "nie", + "pewności" + ], + [ + "ni", + "cość" + ], + [ + "ch", + "na" + ], + [ + "ch", + "rze" + ], + [ + "ch", + "lu" + ], + [ + "ch", + "wała" + ], + [ + "ch", + "łód" + ], + [ + "ra", + "nia" + ], + [ + "ra", + "si" + ], + [ + "ra", + "kiet" + ], + [ + "po", + "roz" + ], + [ + "po", + "se" + ], + [ + "po", + "cho" + ], + [ + "po", + "stę" + ], + [ + "po", + "rod" + ], + [ + "po", + "pły" + ], + [ + "po", + "śmie" + ], + [ + "po", + "bor" + ], + [ + "po", + "krzy" + ], + [ + "po", + "szan" + ], + [ + "po", + "prowadził" + ], + [ + "po", + "środku" + ], + [ + "po", + "pija" + ], + [ + "po", + "chodził" + ], + [ + "po", + "dusz" + ], + [ + "po", + "bił" + ], + [ + "po", + "sługuje" + ], + [ + "po", + "stawienia" + ], + [ + "po", + "szedłem" + ], + [ + "po", + "szliśmy" + ], + [ + "po", + "zew" + ], + [ + "po", + "twory" + ], + [ + "sz", + "ny" + ], + [ + "sz", + "ów" + ], + [ + "sz", + "cie" + ], + [ + "sz", + "nej" + ], + [ + "sz", + "mat" + ], + [ + "ro", + "gi" + ], + [ + "ro", + "cznych" + ], + [ + "ro", + "cznego" + ], + [ + "ro", + "dem" + ], + [ + "ro", + "szczenie" + ], + [ + "je", + "wa" + ], + [ + "je", + "zu" + ], + [ + "li", + "ry" + ], + [ + "li", + "tra" + ], + [ + "li", + "łem" + ], + [ + "li", + "liśmy" + ], + [ + "li", + "czyli" + ], + [ + "li", + "ńskiej" + ], + [ + "li", + "czone" + ], + [ + "li", + "tr" + ], + [ + "go", + "dę" + ], + [ + "go", + "nić" + ], + [ + "go", + "łę" + ], + [ + "go", + "ździ" + ], + [ + "ko", + "pi" + ], + [ + "ko", + "pu" + ], + [ + "ko", + "chał" + ], + [ + "ka", + "rą" + ], + [ + "ka", + "mery" + ], + [ + "ka", + "szub" + ], + [ + "za", + "ć" + ], + [ + "za", + "je" + ], + [ + "za", + "sty" + ], + [ + "za", + "kra" + ], + [ + "za", + "nika" + ], + [ + "za", + "sła" + ], + [ + "za", + "stawi" + ], + [ + "za", + "decy" + ], + [ + "za", + "bieg" + ], + [ + "za", + "kupi" + ], + [ + "za", + "pisał" + ], + [ + "za", + "prosi" + ], + [ + "za", + "projekt" + ], + [ + "za", + "pamięta" + ], + [ + "za", + "broni" + ], + [ + "za", + "biegu" + ], + [ + "za", + "wodzie" + ], + [ + "za", + "rządzie" + ], + [ + "za", + "słania" + ], + [ + "za", + "kwalifi" + ], + [ + "za", + "brzmiało" + ], + [ + "za", + "pytałam" + ], + [ + "le", + "b" + ], + [ + "le", + "ku" + ], + [ + "le", + "czyć" + ], + [ + "do", + "c" + ], + [ + "do", + "kto" + ], + [ + "do", + "pły" + ], + [ + "do", + "lnych" + ], + [ + "do", + "mowa" + ], + [ + "do", + "chro" + ], + [ + "do", + "biera" + ], + [ + "do", + "jeżdża" + ], + [ + "do", + "znał" + ], + [ + "do", + "karmia" + ], + [ + "te", + "lne" + ], + [ + "te", + "zę" + ], + [ + "te", + "czkę" + ], + [ + "ci", + "an" + ], + [ + "ta", + "ter" + ], + [ + "ta", + "ńca" + ], + [ + "ta", + "ńcu" + ], + [ + "mi", + "naj" + ], + [ + "mi", + "ód" + ], + [ + "mi", + "zer" + ], + [ + "mi", + "nioną" + ], + [ + "ty", + "łek" + ], + [ + "wy", + "ni" + ], + [ + "wy", + "wa" + ], + [ + "wy", + "ku" + ], + [ + "wy", + "czy" + ], + [ + "wy", + "robi" + ], + [ + "wy", + "wro" + ], + [ + "wy", + "prost" + ], + [ + "wy", + "rusza" + ], + [ + "wy", + "jechali" + ], + [ + "wy", + "trzymał" + ], + [ + "wy", + "trzymać" + ], + [ + "wy", + "chodzę" + ], + [ + "wy", + "rwało" + ], + [ + "wy", + "działów" + ], + [ + "wy", + "szuki" + ], + [ + "to", + "bli" + ], + [ + "wa", + "y" + ], + [ + "wa", + "cz" + ], + [ + "wa", + "sza" + ], + [ + "re", + "ko" + ], + [ + "ła", + "c" + ], + [ + "ła", + "manie" + ], + [ + "ja", + "wy" + ], + [ + "ja", + "śnie" + ], + [ + "ja", + "bło" + ], + [ + "że", + "ś" + ], + [ + "rzy", + "sz" + ], + [ + "rzy", + "ński" + ], + [ + "by", + "wał" + ], + [ + "by", + "dła" + ], + [ + "by", + "wało" + ], + [ + "ma", + "le" + ], + [ + "ma", + "ci" + ], + [ + "ma", + "ną" + ], + [ + "ma", + "ski" + ], + [ + "ma", + "niu" + ], + [ + "ma", + "pę" + ], + [ + "ma", + "zur" + ], + [ + "da", + "nymi" + ], + [ + "no", + "na" + ], + [ + "no", + "szone" + ], + [ + "prze", + "peł" + ], + [ + "prze", + "życia" + ], + [ + "prze", + "stało" + ], + [ + "prze", + "niósł" + ], + [ + "prze", + "chodzić" + ], + [ + "prze", + "biegł" + ], + [ + "prze", + "rób" + ], + [ + "prze", + "wrócił" + ], + [ + "prze", + "grywa" + ], + [ + "prze", + "kazała" + ], + [ + "prze", + "pływ" + ], + [ + "prze", + "nosić" + ], + [ + "prze", + "chodziła" + ], + [ + "owa", + "r" + ], + [ + "la", + "dy" + ], + [ + "la", + "cyjne" + ], + [ + "od", + "ą" + ], + [ + "od", + "chu" + ], + [ + "od", + "głos" + ], + [ + "od", + "taj" + ], + [ + "od", + "stąpi" + ], + [ + "od", + "biega" + ], + [ + "od", + "kąd" + ], + [ + "od", + "czytał" + ], + [ + "nia", + "jący" + ], + [ + "kie", + "w" + ], + [ + "kie", + "ra" + ], + [ + "kie", + "szon" + ], + [ + "dzi", + "ńska" + ], + [ + "pa", + "trze" + ], + [ + "pa", + "zu" + ], + [ + "pa", + "czkę" + ], + [ + "pa", + "niom" + ], + [ + "pa", + "nom" + ], + [ + "pa", + "rowanie" + ], + [ + "ku", + "ndy" + ], + [ + "ku", + "rii" + ], + [ + "czy", + "ną" + ], + [ + "czy", + "jej" + ], + [ + "dzie", + "i" + ], + [ + "dzie", + "kan" + ], + [ + "ce", + "rami" + ], + [ + "sta", + "rusz" + ], + [ + "sta", + "cjonu" + ], + [ + "mo", + "ny" + ], + [ + "mo", + "nar" + ], + [ + "mo", + "ździe" + ], + [ + "wie", + "je" + ], + [ + "wie", + "sza" + ], + [ + "cze", + "n" + ], + [ + "cze", + "re" + ], + [ + "cze", + "czeń" + ], + [ + "wo", + "rka" + ], + [ + "cie", + "ni" + ], + [ + "cie", + "szę" + ], + [ + "dy", + "k" + ], + [ + "dy", + "sz" + ], + [ + "ści", + "ska" + ], + [ + "pra", + "nia" + ], + [ + "pra", + "wego" + ], + [ + "my", + "je" + ], + [ + "ob", + "ła" + ], + [ + "ar", + "bitra" + ], + [ + "ru", + "jących" + ], + [ + "de", + "li" + ], + [ + "de", + "sek" + ], + [ + "de", + "zyn" + ], + [ + "tu", + "sz" + ], + [ + "tu", + "jący" + ], + [ + "tu", + "nelu" + ], + [ + "przy", + "kre" + ], + [ + "przy", + "dać" + ], + [ + "przy", + "nosić" + ], + [ + "przy", + "jeździe" + ], + [ + "przy", + "glądał" + ], + [ + "mu", + "jących" + ], + [ + "szy", + "c" + ], + [ + "si", + "ne" + ], + [ + "si", + "lnych" + ], + [ + "si", + "lnej" + ], + [ + "sa", + "ć" + ], + [ + "sa", + "nie" + ], + [ + "pow", + "ę" + ], + [ + "pow", + "ło" + ], + [ + "pi", + "ją" + ], + [ + "pi", + "ło" + ], + [ + "pi", + "ję" + ], + [ + "pi", + "łem" + ], + [ + "pi", + "onych" + ], + [ + "pi", + "ose" + ], + [ + "któ", + "r" + ], + [ + "in", + "fe" + ], + [ + "pie", + "prze" + ], + [ + "pie", + "kło" + ], + [ + "we", + "zmą" + ], + [ + "pro", + "szą" + ], + [ + "pro", + "rok" + ], + [ + "pro", + "ściej" + ], + [ + "pro", + "stej" + ], + [ + "ży", + "wy" + ], + [ + "ży", + "ję" + ], + [ + "ży", + "wszy" + ], + [ + "ży", + "jących" + ], + [ + "ga", + "m" + ], + [ + "ga", + "ją" + ], + [ + "ga", + "zo" + ], + [ + "ga", + "stronomi" + ], + [ + "or", + "na" + ], + [ + "ły", + "żki" + ], + [ + "bi", + "s" + ], + [ + "bi", + "t" + ], + [ + "bi", + "cy" + ], + [ + "bi", + "cie" + ], + [ + "bi", + "ca" + ], + [ + "ze", + "li" + ], + [ + "ze", + "sła" + ], + [ + "cza", + "ków" + ], + [ + "cza", + "pki" + ], + [ + "Po", + "zy" + ], + [ + "Po", + "lega" + ], + [ + "Po", + "szedł" + ], + [ + "Po", + "niżej" + ], + [ + "Po", + "zostali" + ], + [ + "ną", + "cego" + ], + [ + "co", + "s" + ], + [ + "zy", + "j" + ], + [ + "zy", + "skała" + ], + [ + "me", + "da" + ], + [ + "me", + "tę" + ], + [ + "me", + "lan" + ], + [ + "me", + "rii" + ], + [ + "ba", + "zę" + ], + [ + "raz", + "i" + ], + [ + "zna", + "łem" + ], + [ + "zna", + "czna" + ], + [ + "lo", + "ko" + ], + [ + "lo", + "sie" + ], + [ + "lo", + "nymi" + ], + [ + "lo", + "nta" + ], + [ + "lo", + "sem" + ], + [ + "bo", + "lą" + ], + [ + "bo", + "żona" + ], + [ + "roz", + "sta" + ], + [ + "roz", + "mia" + ], + [ + "roz", + "kła" + ], + [ + "roz", + "dra" + ], + [ + "roz", + "mach" + ], + [ + "roz", + "prowadza" + ], + [ + "roz", + "działu" + ], + [ + "roz", + "kazał" + ], + [ + "roz", + "legły" + ], + [ + "roz", + "boju" + ], + [ + "spo", + "ra" + ], + [ + "spo", + "rady" + ], + [ + "pod", + "la" + ], + [ + "pod", + "łu" + ], + [ + "pod", + "wła" + ], + [ + "pod", + "chwy" + ], + [ + "pod", + "ległych" + ], + [ + "sy", + "ka" + ], + [ + "sy", + "mu" + ], + [ + "fi", + "zj" + ], + [ + "ró", + "że" + ], + [ + "ró", + "ży" + ], + [ + "ale", + "m" + ], + [ + "sie", + "dzę" + ], + [ + "bie", + "j" + ], + [ + "bie", + "ni" + ], + [ + "se", + "ry" + ], + [ + "se", + "cie" + ], + [ + "se", + "ktorze" + ], + [ + "se", + "kundy" + ], + [ + "be", + "ryj" + ], + [ + "niu", + "k" + ], + [ + "Nie", + "bie" + ], + [ + "Nie", + "kiedy" + ], + [ + "Nie", + "mniej" + ], + [ + "Nie", + "zależ" + ], + [ + "Nie", + "sio" + ], + [ + "Nie", + "zależnie" + ], + [ + "pu", + "ka" + ], + [ + "pu", + "sza" + ], + [ + "pu", + "char" + ], + [ + "bu", + "dzą" + ], + [ + "bu", + "tach" + ], + [ + "ska", + "la" + ], + [ + "jed", + "ność" + ], + [ + "praw", + "na" + ], + [ + "praw", + "nym" + ], + [ + "sty", + "k" + ], + [ + "sty", + "mi" + ], + [ + "sty", + "nk" + ], + [ + "sto", + "ję" + ], + [ + "sto", + "tele" + ], + [ + "sto", + "lika" + ], + [ + "sto", + "jąco" + ], + [ + "zo", + "m" + ], + [ + "Je", + "dwa" + ], + [ + "Je", + "ff" + ], + [ + "Je", + "zior" + ], + [ + "szcze", + "pienia" + ], + [ + "nu", + "kle" + ], + [ + "naj", + "róż" + ], + [ + "naj", + "wcześniej" + ], + [ + "naj", + "dalej" + ], + [ + "naj", + "popular" + ], + [ + "naj", + "głośniej" + ], + [ + "ak", + "cie" + ], + [ + "ak", + "tach" + ], + [ + "ak", + "cją" + ], + [ + "ak", + "sj" + ], + [ + "rów", + "nej" + ], + [ + "przed", + "wczoraj" + ], + [ + "przed", + "termin" + ], + [ + "rzą", + "dzenie" + ], + [ + "Za", + "wie" + ], + [ + "Za", + "tru" + ], + [ + "Za", + "chę" + ], + [ + "Za", + "bezpie" + ], + [ + "Za", + "jęcia" + ], + [ + "Za", + "danie" + ], + [ + "bar", + "wach" + ], + [ + "kon", + "tem" + ], + [ + "kon", + "fe" + ], + [ + "cha", + "ty" + ], + [ + "cia", + "rze" + ], + [ + "dzo", + "m" + ], + [ + "mia", + "no" + ], + [ + "bez", + "tro" + ], + [ + "bez", + "lito" + ], + [ + "gł", + "ą" + ], + [ + "gł", + "owi" + ], + [ + "gł", + "ód" + ], + [ + "ok", + "nach" + ], + [ + "pre", + "zbi" + ], + [ + "al", + "ną" + ], + [ + "al", + "ba" + ], + [ + "trzy", + "dni" + ], + [ + "trzy", + "naście" + ], + [ + "wó", + "zek" + ], + [ + "zu", + "j" + ], + [ + "zu", + "jącego" + ], + [ + "war", + "ko" + ], + [ + "cu", + "m" + ], + [ + "cu", + "dem" + ], + [ + "cu", + "krem" + ], + [ + "bra", + "nie" + ], + [ + "bra", + "wo" + ], + [ + "bra", + "cie" + ], + [ + "bra", + "mie" + ], + [ + "świa", + "dom" + ], + [ + "sko", + "pi" + ], + [ + "Ko", + "go" + ], + [ + "Ko", + "łod" + ], + [ + "Ko", + "menta" + ], + [ + "Ko", + "cham" + ], + [ + "gó", + "rą" + ], + [ + "Ma", + "zu" + ], + [ + "Ma", + "tko" + ], + [ + "Ma", + "ury" + ], + [ + "rw", + "ę" + ], + [ + "sł", + "ę" + ], + [ + "To", + "kio" + ], + [ + "bli", + "skim" + ], + [ + "słu", + "g" + ], + [ + "śli", + "j" + ], + [ + "Pa", + "tro" + ], + [ + "Pa", + "ul" + ], + [ + "Pa", + "słę" + ], + [ + "zi", + "ry" + ], + [ + "kra", + "kowskiego" + ], + [ + "kra", + "jami" + ], + [ + "19", + "10" + ], + [ + "19", + "22" + ], + [ + "19", + "29" + ], + [ + "Ja", + "m" + ], + [ + "Ja", + "ś" + ], + [ + "Ja", + "ni" + ], + [ + "Ja", + "gie" + ], + [ + "kto", + "kolwiek" + ], + [ + "dza", + "ne" + ], + [ + "stra", + "ta" + ], + [ + "nic", + "twu" + ], + [ + "nad", + "ą" + ], + [ + "nad", + "szedł" + ], + [ + "tycz", + "ki" + ], + [ + "tycz", + "no" + ], + [ + "fe", + "j" + ], + [ + "poli", + "chro" + ], + [ + "poli", + "cyjnej" + ], + [ + "ge", + "j" + ], + [ + "ge", + "sta" + ], + [ + "ge", + "ologi" + ], + [ + "stu", + "r" + ], + [ + "stu", + "jąc" + ], + [ + "stu", + "dio" + ], + [ + "Pol", + "ka" + ], + [ + "Pol", + "scy" + ], + [ + "wz", + "nosi" + ], + [ + "fa", + "u" + ], + [ + "fa", + "bu" + ], + [ + "cią", + "ł" + ], + [ + "cią", + "ża" + ], + [ + "działa", + "jące" + ], + [ + "Ka", + "p" + ], + [ + "Ka", + "si" + ], + [ + "Ch", + "cieli" + ], + [ + "kole", + "ja" + ], + [ + "kole", + "ją" + ], + [ + "Wy", + "ba" + ], + [ + "Wy", + "korzy" + ], + [ + "Wy", + "jazd" + ], + [ + "zie", + "lony" + ], + [ + "Do", + "l" + ], + [ + "Do", + "daje" + ], + [ + "Do", + "póki" + ], + [ + "żo", + "m" + ], + [ + "żo", + "nie" + ], + [ + "pół", + "ki" + ], + [ + "miej", + "skim" + ], + [ + "lat", + "nie" + ], + [ + "pol", + "owaniu" + ], + [ + "two", + "ru" + ], + [ + "Mi", + "k" + ], + [ + "Mi", + "rek" + ], + [ + "spra", + "wiło" + ], + [ + "Prze", + "j" + ], + [ + "Prze", + "wi" + ], + [ + "Prze", + "ło" + ], + [ + "gie", + "go" + ], + [ + "sia", + "ka" + ], + [ + "pła", + "tni" + ], + [ + "zd", + "rowa" + ], + [ + "zd", + "jął" + ], + [ + "samo", + "tność" + ], + [ + "samo", + "poczucie" + ], + [ + "pan", + "to" + ], + [ + "jednak", + "owo" + ], + [ + "wod", + "ny" + ], + [ + "wod", + "no" + ], + [ + "gro", + "no" + ], + [ + "gro", + "sza" + ], + [ + "gro", + "źnie" + ], + [ + "wier", + "ni" + ], + [ + "wier", + "ność" + ], + [ + "tów", + "ka" + ], + [ + "usta", + "lił" + ], + [ + "uro", + "dzenia" + ], + [ + "uro", + "dziło" + ], + [ + "kar", + "ma" + ], + [ + "dę", + "b" + ], + [ + "dro", + "m" + ], + [ + "Te", + "ren" + ], + [ + "czego", + "kolwiek" + ], + [ + "pię", + "ścią" + ], + [ + "tk", + "wi" + ], + [ + "koń", + "cząc" + ], + [ + "Mo", + "ło" + ], + [ + "Mo", + "ham" + ], + [ + "Mo", + "jże" + ], + [ + "kom", + "panii" + ], + [ + "kom", + "pozycji" + ], + [ + "kom", + "pania" + ], + [ + "kom", + "batan" + ], + [ + "tka", + "nki" + ], + [ + "tru", + "pa" + ], + [ + "zosta", + "ją" + ], + [ + "tere", + "k" + ], + [ + "tere", + "nowe" + ], + [ + "Czy", + "ta" + ], + [ + "spe", + "kta" + ], + [ + "ktu", + "rze" + ], + [ + "ran", + "gi" + ], + [ + "róż", + "nej" + ], + [ + "rząd", + "ku" + ], + [ + "di", + "na" + ], + [ + "Ro", + "t" + ], + [ + "Ro", + "śli" + ], + [ + "spraw", + "cę" + ], + [ + "mieszka", + "li" + ], + [ + "mieszka", + "lnego" + ], + [ + "mieszka", + "niowe" + ], + [ + "Sta", + "ń" + ], + [ + "gdzie", + "niegdzie" + ], + [ + "ha", + "zar" + ], + [ + "Le", + "oni" + ], + [ + "Przy", + "chodzą" + ], + [ + "Przy", + "najmniej" + ], + [ + "Przy", + "znam" + ], + [ + "Wie", + "tna" + ], + [ + "Wie", + "rch" + ], + [ + "pis", + "mach" + ], + [ + "zda", + "ć" + ], + [ + "zda", + "rzy" + ], + [ + "szo", + "ku" + ], + [ + "szko", + "dzi" + ], + [ + "rwa", + "ć" + ], + [ + "waż", + "ał" + ], + [ + "powia", + "do" + ], + [ + "jedno", + "czes" + ], + [ + "jedno", + "głośnie" + ], + [ + "Mar", + "ga" + ], + [ + "Mar", + "tę" + ], + [ + "row", + "skiej" + ], + [ + "umie", + "li" + ], + [ + "Sz", + "ó" + ], + [ + "Sz", + "kla" + ], + [ + "tor", + "ski" + ], + [ + "tor", + "owi" + ], + [ + "Wi", + "gi" + ], + [ + "Wi", + "tka" + ], + [ + "Wi", + "śle" + ], + [ + "pier", + "do" + ], + [ + "tele", + "f" + ], + [ + "Ta", + "kim" + ], + [ + "Ta", + "try" + ], + [ + "Od", + "kry" + ], + [ + "zwy", + "kła" + ], + [ + "wyda", + "rzeniu" + ], + [ + "wyda", + "rzyło" + ], + [ + "która", + "ś" + ], + [ + "infor", + "mowaliśmy" + ], + [ + "stos", + "owany" + ], + [ + "mó", + "z" + ], + [ + "pisa", + "rze" + ], + [ + "pisa", + "ny" + ], + [ + "pisa", + "no" + ], + [ + "dź", + "my" + ], + [ + "kla", + "są" + ], + [ + "kla", + "uzu" + ], + [ + "Pi", + "l" + ], + [ + "Pi", + "sze" + ], + [ + "hi", + "pokry" + ], + [ + "tar", + "no" + ], + [ + "tar", + "nej" + ], + [ + "przeciw", + "stawić" + ], + [ + "kow", + "scy" + ], + [ + "znaj", + "dę" + ], + [ + "znaj", + "dowali" + ], + [ + "zale", + "głości" + ], + [ + "nau", + "ce" + ], + [ + "ho", + "ld" + ], + [ + "sły", + "n" + ], + [ + "In", + "stru" + ], + [ + "prowadzi", + "my" + ], + [ + "trzyma", + "nia" + ], + [ + "star", + "si" + ], + [ + "star", + "szej" + ], + [ + "świad", + "kiem" + ], + [ + "świad", + "kowie" + ], + [ + "tyw", + "nych" + ], + [ + "poda", + "na" + ], + [ + "woje", + "wodę" + ], + [ + "zrobi", + "łam" + ], + [ + "zrobi", + "ono" + ], + [ + "bezpie", + "czne" + ], + [ + "bezpie", + "czniej" + ], + [ + "Pod", + "sta" + ], + [ + "Pod", + "hala" + ], + [ + "Pod", + "hale" + ], + [ + "włas", + "nymi" + ], + [ + "wę", + "dru" + ], + [ + "wę", + "dka" + ], + [ + "szcza", + "ją" + ], + [ + "zmie", + "rz" + ], + [ + "nk", + "owi" + ], + [ + "fo", + "li" + ], + [ + "Sa", + "nitar" + ], + [ + "ciąg", + "nęło" + ], + [ + "ele", + "wa" + ], + [ + "bro", + "da" + ], + [ + "bro", + "nił" + ], + [ + "zgo", + "dna" + ], + [ + "nowa", + "nego" + ], + [ + "nowa", + "nym" + ], + [ + "nowa", + "niem" + ], + [ + "lep", + "szych" + ], + [ + "lep", + "szej" + ], + [ + "Warsza", + "wski" + ], + [ + "pracow", + "nikiem" + ], + [ + "oba", + "wiam" + ], + [ + "sp", + "lu" + ], + [ + "bior", + "ę" + ], + [ + "We", + "ł" + ], + [ + "Naj", + "der" + ], + [ + "Naj", + "większym" + ], + [ + "Naj", + "lepszym" + ], + [ + "Bi", + "g" + ], + [ + "pamię", + "tał" + ], + [ + "staw", + "ała" + ], + [ + "staw", + "ało" + ], + [ + "tery", + "toriów" + ], + [ + "zja", + "wia" + ], + [ + "zja", + "dł" + ], + [ + "biera", + "m" + ], + [ + "której", + "ś" + ], + [ + "komi", + "tetów" + ], + [ + "per", + "cep" + ], + [ + "per", + "fu" + ], + [ + "Li", + "ga" + ], + [ + "wzglę", + "dności" + ], + [ + "ren", + "ka" + ], + [ + "Lu", + "dzi" + ], + [ + "Lu", + "bie" + ], + [ + "zm", + "ody" + ], + [ + "konie", + "cznych" + ], + [ + "konie", + "cznością" + ], + [ + "obra", + "ca" + ], + [ + "obra", + "źli" + ], + [ + "mogą", + "c" + ], + [ + "krzy", + "czy" + ], + [ + "kura", + "tora" + ], + [ + "czyn", + "nika" + ], + [ + "czyn", + "nikiem" + ], + [ + "specja", + "lności" + ], + [ + "specja", + "liści" + ], + [ + "ist", + "niały" + ], + [ + "przyja", + "zd" + ], + [ + "dom", + "owym" + ], + [ + "menta", + "lnie" + ], + [ + "Pie", + "śń" + ], + [ + "minu", + "tę" + ], + [ + "trud", + "niejsze" + ], + [ + "mor", + "d" + ], + [ + "Ba", + "da" + ], + [ + "Ba", + "tura" + ], + [ + "Ba", + "gda" + ], + [ + "Ju", + "sty" + ], + [ + "sprze", + "czności" + ], + [ + "sprze", + "dawcy" + ], + [ + "czni", + "j" + ], + [ + "ucze", + "ni" + ], + [ + "kol", + "orów" + ], + [ + "kol", + "czyki" + ], + [ + "związ", + "kowcy" + ], + [ + "Cze", + "si" + ], + [ + "Cze", + "ść" + ], + [ + "Cze", + "sława" + ], + [ + "Cze", + "kam" + ], + [ + "para", + "no" + ], + [ + "sło", + "m" + ], + [ + "Bu", + "sha" + ], + [ + "kosz", + "tami" + ], + [ + "pią", + "tym" + ], + [ + "try", + "wała" + ], + [ + "młod", + "szych" + ], + [ + "ple", + "ner" + ], + [ + "ple", + "biscy" + ], + [ + "uważa", + "j" + ], + [ + "obro", + "nnych" + ], + [ + "możli", + "wie" + ], + [ + "gen", + "ty" + ], + [ + "lni", + "ca" + ], + [ + "finans", + "owaniu" + ], + [ + "Kon", + "dra" + ], + [ + "myśl", + "ała" + ], + [ + "Dzie", + "wię" + ], + [ + "Dzie", + "cię" + ], + [ + "kul", + "t" + ], + [ + "Ku", + "rt" + ], + [ + "Ku", + "char" + ], + [ + "Be", + "ł" + ], + [ + "Be", + "tlejem" + ], + [ + "klu", + "cza" + ], + [ + "Są", + "dzie" + ], + [ + "kształ", + "ty" + ], + [ + "żu", + "ra" + ], + [ + "kaza", + "niu" + ], + [ + "ponie", + "kąd" + ], + [ + "słucha", + "li" + ], + [ + "wnę", + "trzu" + ], + [ + "robo", + "tnik" + ], + [ + "wen", + "cje" + ], + [ + "najmniej", + "szego" + ], + [ + "długo", + "fal" + ], + [ + "towarzy", + "skie" + ], + [ + "towarzy", + "szu" + ], + [ + "towarzy", + "szyły" + ], + [ + "później", + "szych" + ], + [ + "świę", + "cie" + ], + [ + "świę", + "tami" + ], + [ + "świę", + "tować" + ], + [ + "wska", + "zanie" + ], + [ + "podej", + "rzenie" + ], + [ + "podej", + "mować" + ], + [ + "podej", + "mowane" + ], + [ + "ode", + "sła" + ], + [ + "kierow", + "nicą" + ], + [ + "zmu", + "szony" + ], + [ + "rami", + "on" + ], + [ + "Poli", + "techniki" + ], + [ + "szczy", + "zna" + ], + [ + "szczy", + "zną" + ], + [ + "należy", + "tej" + ], + [ + "gów", + "ki" + ], + [ + "doku", + "mencie" + ], + [ + "doku", + "mentach" + ], + [ + "gła", + "dko" + ], + [ + "czar", + "nymi" + ], + [ + "zmia", + "nach" + ], + [ + "wcześniej", + "sze" + ], + [ + "funk", + "cją" + ], + [ + "wróci", + "ły" + ], + [ + "wróci", + "łem" + ], + [ + "Ce", + "ny" + ], + [ + "wpły", + "nęły" + ], + [ + "Wła", + "dek" + ], + [ + "Cho", + "rz" + ], + [ + "rad", + "na" + ], + [ + "rad", + "cy" + ], + [ + "rad", + "ca" + ], + [ + "mieszkań", + "cami" + ], + [ + "he", + "ro" + ], + [ + "prezyden", + "ci" + ], + [ + "telewi", + "zorem" + ], + [ + "następ", + "ną" + ], + [ + "syj", + "nego" + ], + [ + "interes", + "ować" + ], + [ + "istnie", + "niu" + ], + [ + "przykład", + "owo" + ], + [ + "krót", + "kich" + ], + [ + "byli", + "by" + ], + [ + "skar", + "ży" + ], + [ + "cen", + "nych" + ], + [ + "cen", + "tego" + ], + [ + "języ", + "kach" + ], + [ + "Ros", + "ję" + ], + [ + "Andrze", + "jem" + ], + [ + "kraj", + "owym" + ], + [ + "noc", + "ny" + ], + [ + "noc", + "nej" + ], + [ + "przej", + "dziemy" + ], + [ + "opi", + "ni" + ], + [ + "pozna", + "ła" + ], + [ + "pozna", + "ńskiego" + ], + [ + "pozna", + "ńskiej" + ], + [ + "cieka", + "wie" + ], + [ + "grafi", + "k" + ], + [ + "grafi", + "cznej" + ], + [ + "zę", + "bów" + ], + [ + "zało", + "żeniu" + ], + [ + "Pe", + "ru" + ], + [ + "znale", + "zi" + ], + [ + "bio", + "grafii" + ], + [ + "miejsc", + "owi" + ], + [ + "sztu", + "r" + ], + [ + "sztu", + "ką" + ], + [ + "sztu", + "czne" + ], + [ + "proble", + "mach" + ], + [ + "pia", + "sek" + ], + [ + "nowo", + "jor" + ], + [ + "ti", + "s" + ], + [ + "spoko", + "jem" + ], + [ + "wspo", + "maga" + ], + [ + "mil", + "czeć" + ], + [ + "potrzeb", + "ował" + ], + [ + "wło", + "skiego" + ], + [ + "wło", + "żył" + ], + [ + "wło", + "sami" + ], + [ + "śni", + "ło" + ], + [ + "Niem", + "ca" + ], + [ + "dotyczą", + "cy" + ], + [ + "panie", + "nka" + ], + [ + "wojewódz", + "two" + ], + [ + "uczest", + "nik" + ], + [ + "ozna", + "czał" + ], + [ + "listy", + "ch" + ], + [ + "przewod", + "y" + ], + [ + "prowadzo", + "nego" + ], + [ + "zamie", + "rzenia" + ], + [ + "Da", + "mian" + ], + [ + "Sie", + "ro" + ], + [ + "zdecy", + "duje" + ], + [ + "zaczę", + "łam" + ], + [ + "forma", + "lny" + ], + [ + "zakoń", + "czona" + ], + [ + "Al", + "bert" + ], + [ + "prywa", + "tna" + ], + [ + "obo", + "z" + ], + [ + "obo", + "zy" + ], + [ + "Roz", + "mawia" + ], + [ + "zaś", + "miał" + ], + [ + "wynika", + "ch" + ], + [ + "bia", + "nia" + ], + [ + "gór", + "skie" + ], + [ + "zła", + "pie" + ], + [ + "zła", + "pała" + ], + [ + "zapa", + "la" + ], + [ + "zapa", + "sy" + ], + [ + "organiza", + "tor" + ], + [ + "organiza", + "cyjną" + ], + [ + "pracu", + "jące" + ], + [ + "bur", + "ga" + ], + [ + "szuka", + "nie" + ], + [ + "państw", + "ową" + ], + [ + "zdr", + "owych" + ], + [ + "zdr", + "owym" + ], + [ + "zdr", + "owiem" + ], + [ + "dli", + "we" + ], + [ + "ego", + "i" + ], + [ + "PR", + "O" + ], + [ + "sąd", + "owi" + ], + [ + "organiz", + "mów" + ], + [ + "organiz", + "ować" + ], + [ + "muzy", + "ką" + ], + [ + "pienią", + "dz" + ], + [ + "prawdzi", + "wie" + ], + [ + "wymaga", + "na" + ], + [ + "wzro", + "śnie" + ], + [ + "bliż", + "sze" + ], + [ + "Sy", + "lwe" + ], + [ + "ograni", + "czona" + ], + [ + "ochro", + "na" + ], + [ + "ochro", + "nnych" + ], + [ + "jeżd", + "żę" + ], + [ + "szef", + "owa" + ], + [ + "liz", + "ował" + ], + [ + "liz", + "owanych" + ], + [ + "prawdo", + "podobie" + ], + [ + "prawdo", + "podobieństwo" + ], + [ + "ana", + "logia" + ], + [ + "papie", + "rze" + ], + [ + "oskar", + "żył" + ], + [ + "pora", + "żkę" + ], + [ + "rozu", + "miały" + ], + [ + "przypad", + "kowo" + ], + [ + "Wię", + "zie" + ], + [ + "sport", + "owym" + ], + [ + "sport", + "owców" + ], + [ + "puści", + "li" + ], + [ + "patrzy", + "ć" + ], + [ + "obowiąz", + "kiem" + ], + [ + "podstaw", + "owego" + ], + [ + "Kra", + "si" + ], + [ + "kor", + "da" + ], + [ + "lod", + "owc" + ], + [ + "sma", + "kiem" + ], + [ + "wystar", + "czą" + ], + [ + "cięż", + "ka" + ], + [ + "cięż", + "kim" + ], + [ + "czwar", + "tą" + ], + [ + "poru", + "szył" + ], + [ + "wido", + "czna" + ], + [ + "zamk", + "nięty" + ], + [ + "isto", + "tę" + ], + [ + "isto", + "tna" + ], + [ + "jaw", + "sko" + ], + [ + "rozwiąza", + "niu" + ], + [ + "rozwiąza", + "niem" + ], + [ + "wzię", + "ły" + ], + [ + "Mich", + "nik" + ], + [ + "przygotowa", + "na" + ], + [ + "przygotowa", + "ni" + ], + [ + "przygotowa", + "niu" + ], + [ + "żał", + "os" + ], + [ + "przestęp", + "czej" + ], + [ + "przestęp", + "stwie" + ], + [ + "win", + "ne" + ], + [ + "sfe", + "r" + ], + [ + "kocha", + "ją" + ], + [ + "niedzie", + "lne" + ], + [ + "gor", + "szą" + ], + [ + "powsta", + "wania" + ], + [ + "prote", + "stan" + ], + [ + "dosta", + "wy" + ], + [ + "oka", + "zy" + ], + [ + "plo", + "n" + ], + [ + "wszel", + "kimi" + ], + [ + "Szcze", + "rze" + ], + [ + "uzyska", + "nych" + ], + [ + "opera", + "cyjne" + ], + [ + "opera", + "cyjnych" + ], + [ + "opera", + "cyjnej" + ], + [ + "doświad", + "czeniu" + ], + [ + "żone", + "mu" + ], + [ + "Europej", + "ską" + ], + [ + "ocze", + "kują" + ], + [ + "pło", + "mieni" + ], + [ + "Bie", + "g" + ], + [ + "Bie", + "la" + ], + [ + "dale", + "ki" + ], + [ + "dale", + "kich" + ], + [ + "Sto", + "i" + ], + [ + "br", + "ował" + ], + [ + "wrze", + "ć" + ], + [ + "Si", + "R" + ], + [ + "Si", + "ł" + ], + [ + "Si", + "óstr" + ], + [ + "reda", + "ktora" + ], + [ + "poka", + "zywa" + ], + [ + "wyzna", + "wcy" + ], + [ + "rozmawia", + "ją" + ], + [ + "bru", + "na" + ], + [ + "bru", + "dne" + ], + [ + "eko", + "logiczne" + ], + [ + "anty", + "terrory" + ], + [ + "znajo", + "mo" + ], + [ + "znajo", + "mego" + ], + [ + "Pu", + "ł" + ], + [ + "procent", + "owych" + ], + [ + "procent", + "owej" + ], + [ + "meto", + "dami" + ], + [ + "konkur", + "sów" + ], + [ + "rzeczywi", + "ste" + ], + [ + "dostęp", + "nych" + ], + [ + "leg", + "łym" + ], + [ + "Stra", + "sbur" + ], + [ + "klasy", + "cznym" + ], + [ + "klasy", + "fikacji" + ], + [ + "społecze", + "ństwu" + ], + [ + "film", + "owych" + ], + [ + "film", + "owej" + ], + [ + "Du", + "b" + ], + [ + "powy", + "m" + ], + [ + "zgło", + "szenie" + ], + [ + "zgło", + "siła" + ], + [ + "Ob", + "serwa" + ], + [ + "La", + "s" + ], + [ + "La", + "ta" + ], + [ + "bla", + "sku" + ], + [ + "bój", + "ki" + ], + [ + "urzą", + "dza" + ], + [ + "ukła", + "dać" + ], + [ + "spowod", + "owanie" + ], + [ + "zaję", + "ty" + ], + [ + "rozpoczę", + "ciem" + ], + [ + "odpowiedzial", + "na" + ], + [ + "odpowiedzial", + "nych" + ], + [ + "odpowiedzial", + "nością" + ], + [ + "oficja", + "lną" + ], + [ + "przewodniczą", + "ca" + ], + [ + "boga", + "te" + ], + [ + "SZ", + "Y" + ], + [ + "zde", + "ch" + ], + [ + "poprzed", + "nie" + ], + [ + "zaba", + "wę" + ], + [ + "zaba", + "wki" + ], + [ + "zaba", + "wne" + ], + [ + "zwycię", + "stwem" + ], + [ + "instytu", + "cjach" + ], + [ + "fizy", + "ka" + ], + [ + "stron", + "nie" + ], + [ + "lud", + "owe" + ], + [ + "pośredni", + "o" + ], + [ + "Wło", + "chy" + ], + [ + "Wło", + "dar" + ], + [ + "zagro", + "żeń" + ], + [ + "wewnętrz", + "nie" + ], + [ + "197", + "4" + ], + [ + "Miej", + "skim" + ], + [ + "Miej", + "sca" + ], + [ + "wio", + "nej" + ], + [ + "należ", + "ność" + ], + [ + "europej", + "skim" + ], + [ + "wró", + "cę" + ], + [ + "zarzu", + "tem" + ], + [ + "brz", + "miała" + ], + [ + "brz", + "mienie" + ], + [ + "zapła", + "cą" + ], + [ + "głosu", + "ją" + ], + [ + "szla", + "kiem" + ], + [ + "wykony", + "wał" + ], + [ + "wykony", + "wanych" + ], + [ + "trakt", + "owania" + ], + [ + "trakt", + "owanie" + ], + [ + "trakt", + "owana" + ], + [ + "TA", + "G" + ], + [ + "oświad", + "czeniu" + ], + [ + "rozpa", + "cz" + ], + [ + "demokra", + "ty" + ], + [ + "Ho", + "lender" + ], + [ + "wojen", + "na" + ], + [ + "całkowi", + "te" + ], + [ + "całkowi", + "ty" + ], + [ + "zawiera", + "jących" + ], + [ + "Sze", + "dłem" + ], + [ + "op", + "cji" + ], + [ + "odkry", + "ł" + ], + [ + "sekre", + "tarzy" + ], + [ + "czerwo", + "nymi" + ], + [ + "Ol", + "ga" + ], + [ + "Ws", + "piera" + ], + [ + "głębo", + "ka" + ], + [ + "głębo", + "ki" + ], + [ + "głębo", + "kiej" + ], + [ + "błę", + "dem" + ], + [ + "die", + "t" + ], + [ + "nowi", + "cz" + ], + [ + "zawar", + "tej" + ], + [ + "pojawi", + "li" + ], + [ + "pojawi", + "ło" + ], + [ + "dodatk", + "owego" + ], + [ + "ukry", + "ty" + ], + [ + "ukry", + "wa" + ], + [ + "ukry", + "wać" + ], + [ + "ukry", + "wam" + ], + [ + "wygra", + "ną" + ], + [ + "Tam", + "ten" + ], + [ + "Cz", + "ter" + ], + [ + "Cz", + "warty" + ], + [ + "śpie", + "wali" + ], + [ + "najważ", + "niejszą" + ], + [ + "bó", + "le" + ], + [ + "połą", + "czeniu" + ], + [ + "wywo", + "dzi" + ], + [ + "duch", + "owy" + ], + [ + "odrzu", + "cenia" + ], + [ + "centra", + "lne" + ], + [ + "history", + "ków" + ], + [ + "Wal", + "ka" + ], + [ + "postanowi", + "łem" + ], + [ + "postanowi", + "ono" + ], + [ + "postawi", + "li" + ], + [ + "prowadzą", + "cej" + ], + [ + "prowadzą", + "cych" + ], + [ + "dłuż", + "sze" + ], + [ + "rośli", + "nnych" + ], + [ + "kam", + "pania" + ], + [ + "pozwoli", + "ły" + ], + [ + "domi", + "nika" + ], + [ + "zadowo", + "leniem" + ], + [ + "nerw", + "owe" + ], + [ + "musiał", + "by" + ], + [ + "Fi", + "o" + ], + [ + "punk", + "tach" + ], + [ + "katoli", + "ckim" + ], + [ + "smu", + "tku" + ], + [ + "mart", + "wić" + ], + [ + "tworzy", + "li" + ], + [ + "myśle", + "niu" + ], + [ + "poświę", + "cone" + ], + [ + "komunika", + "cja" + ], + [ + "ostate", + "czne" + ], + [ + "ostate", + "cznym" + ], + [ + "nazywa", + "m" + ], + [ + "nazywa", + "ny" + ], + [ + "zbior", + "owego" + ], + [ + "zbior", + "nika" + ], + [ + "zbior", + "owym" + ], + [ + "natura", + "lny" + ], + [ + "sio", + "nej" + ], + [ + "ujaw", + "nił" + ], + [ + "mora", + "lnego" + ], + [ + "Ber", + "nar" + ], + [ + "kolo", + "rach" + ], + [ + "powro", + "tnie" + ], + [ + "pozba", + "wia" + ], + [ + "har", + "mono" + ], + [ + "wyobra", + "źnia" + ], + [ + "Policja", + "nt" + ], + [ + "spoj", + "rzeli" + ], + [ + "orze", + "ł" + ], + [ + "rzad", + "kich" + ], + [ + "krze", + "wów" + ], + [ + "teo", + "logii" + ], + [ + "budow", + "li" + ], + [ + "fan", + "ów" + ], + [ + "włą", + "czyć" + ], + [ + "archi", + "tek" + ], + [ + "ziem", + "skiej" + ], + [ + "bisku", + "pem" + ], + [ + "ćwi", + "czyć" + ], + [ + "pobli", + "skiego" + ], + [ + "przekaza", + "nie" + ], + [ + "dywi", + "zji" + ], + [ + "uroczy", + "stego" + ], + [ + "Dru", + "gą" + ], + [ + "pocz", + "ta" + ], + [ + "pocz", + "tę" + ], + [ + "wystąpi", + "li" + ], + [ + "mas", + "owych" + ], + [ + "Kazi", + "mie" + ], + [ + "medy", + "cznego" + ], + [ + "Bra", + "t" + ], + [ + "przeka", + "zywać" + ], + [ + "wierzy", + "sz" + ], + [ + "wierzy", + "telności" + ], + [ + "podję", + "tej" + ], + [ + "bezrobo", + "ciem" + ], + [ + "ekonomi", + "stów" + ], + [ + "Fe", + "dera" + ], + [ + "Kul", + "tura" + ], + [ + "ria", + "ch" + ], + [ + "poch", + "walić" + ], + [ + "siedem", + "na" + ], + [ + "ogrom", + "nym" + ], + [ + "polega", + "ć" + ], + [ + "prakty", + "ka" + ], + [ + "zachod", + "ni" + ], + [ + "zachod", + "nim" + ], + [ + "wyglą", + "du" + ], + [ + "najwyż", + "szego" + ], + [ + "Zy", + "ta" + ], + [ + "ostro", + "żny" + ], + [ + "zmniej", + "szenia" + ], + [ + "nadz", + "ór" + ], + [ + "wybiera", + "ją" + ], + [ + "zim", + "ny" + ], + [ + "współczes", + "ną" + ], + [ + "współczes", + "nym" + ], + [ + "wybi", + "tne" + ], + [ + "druży", + "nie" + ], + [ + "Spraw", + "ą" + ], + [ + "Zna", + "czy" + ], + [ + "Zna", + "lazł" + ], + [ + "zastos", + "ował" + ], + [ + "komór", + "kowe" + ], + [ + "gla", + "cja" + ], + [ + "Lud", + "owe" + ], + [ + "słow", + "nika" + ], + [ + "korzysta", + "ją" + ], + [ + "Han", + "s" + ], + [ + "jeź", + "dź" + ], + [ + "jesie", + "nnych" + ], + [ + "tale", + "rzu" + ], + [ + "ofia", + "rami" + ], + [ + "Kwaśnie", + "wskim" + ], + [ + "ruszy", + "łem" + ], + [ + "gieł", + "dy" + ], + [ + "gieł", + "dach" + ], + [ + "gieł", + "dowych" + ], + [ + "małże", + "ńskim" + ], + [ + "małże", + "ństwie" + ], + [ + "Gie", + "rek" + ], + [ + "oprac", + "owy" + ], + [ + "placów", + "ka" + ], + [ + "placów", + "kę" + ], + [ + "Two", + "ich" + ], + [ + "Two", + "jego" + ], + [ + "kapita", + "na" + ], + [ + "kapita", + "lizm" + ], + [ + "pija", + "ni" + ], + [ + "eks", + "mi" + ], + [ + "planowa", + "ne" + ], + [ + "bło", + "to" + ], + [ + "konfli", + "któw" + ], + [ + "fal", + "ę" + ], + [ + "sięg", + "nąć" + ], + [ + "rekla", + "ma" + ], + [ + "konkuren", + "ci" + ], + [ + "konkuren", + "cję" + ], + [ + "spotk", + "ała" + ], + [ + "urzędni", + "ka" + ], + [ + "zaga", + "dnienie" + ], + [ + "maty", + "zm" + ], + [ + "pach", + "nie" + ], + [ + "instru", + "menta" + ], + [ + "poprze", + "ć" + ], + [ + "funda", + "cja" + ], + [ + "zanie", + "poko" + ], + [ + "podatk", + "owej" + ], + [ + "filozo", + "fię" + ], + [ + "zmę", + "czenia" + ], + [ + "przemysł", + "owej" + ], + [ + "ponow", + "ne" + ], + [ + "ponow", + "nego" + ], + [ + "mun", + "dia" + ], + [ + "195", + "1" + ], + [ + "195", + "3" + ], + [ + "Jedno", + "stka" + ], + [ + "Py", + "ta" + ], + [ + "ubieg", + "ły" + ], + [ + "drog", + "owych" + ], + [ + "zaka", + "ź" + ], + [ + "sąsia", + "dka" + ], + [ + "Rodzi", + "n" + ], + [ + "osa", + "da" + ], + [ + "szó", + "sty" + ], + [ + "zapro", + "szony" + ], + [ + "przera", + "żające" + ], + [ + "dotyczy", + "ły" + ], + [ + "Zachod", + "nim" + ], + [ + "pływa", + "jących" + ], + [ + "parafi", + "an" + ], + [ + "nowoczes", + "ną" + ], + [ + "wykorzysty", + "wanie" + ], + [ + "jezio", + "rze" + ], + [ + "obję", + "tości" + ], + [ + "Państw", + "owe" + ], + [ + "Państw", + "owego" + ], + [ + "obowiązu", + "jącego" + ], + [ + "anali", + "tyków" + ], + [ + "niezbę", + "dny" + ], + [ + "drewnia", + "nym" + ], + [ + "indywidual", + "nie" + ], + [ + "wyposa", + "żony" + ], + [ + "wyposa", + "żeniem" + ], + [ + "odbi", + "ja" + ], + [ + "odbi", + "ór" + ], + [ + "196", + "2" + ], + [ + "telewizy", + "jny" + ], + [ + "Wałę", + "sę" + ], + [ + "Gór", + "nym" + ], + [ + "rzeź", + "bę" + ], + [ + "tań", + "czą" + ], + [ + "wyrzu", + "ty" + ], + [ + "respon", + "den" + ], + [ + "spotyka", + "ją" + ], + [ + "spotyka", + "my" + ], + [ + "Gospodar", + "czego" + ], + [ + "agen", + "cje" + ], + [ + "utra", + "tą" + ], + [ + "pochodzą", + "ce" + ], + [ + "wydo", + "był" + ], + [ + "wydo", + "być" + ], + [ + "wydo", + "bywa" + ], + [ + "real", + "na" + ], + [ + "real", + "ny" + ], + [ + "Gro", + "szek" + ], + [ + "skierowa", + "na" + ], + [ + "Wę", + "gry" + ], + [ + "napisa", + "nia" + ], + [ + "niebezpie", + "czny" + ], + [ + "niebezpie", + "czna" + ], + [ + "bezpośredni", + "ch" + ], + [ + "żół", + "te" + ], + [ + "żół", + "ta" + ], + [ + "reprezenta", + "cję" + ], + [ + "Akade", + "mi" + ], + [ + "zasko", + "czeniem" + ], + [ + "zasko", + "czeni" + ], + [ + "musie", + "liśmy" + ], + [ + "biur", + "kiem" + ], + [ + "szczo", + "nego" + ], + [ + "odej", + "dzie" + ], + [ + "Komen", + "dzie" + ], + [ + "słusz", + "na" + ], + [ + "słusz", + "ny" + ], + [ + "dokumenta", + "cja" + ], + [ + "Skar", + "ży" + ], + [ + "wprowadza", + "ją" + ], + [ + "zobowiąza", + "ny" + ], + [ + "delika", + "tną" + ], + [ + "ręka", + "w" + ], + [ + "partyj", + "ny" + ], + [ + "określi", + "ł" + ], + [ + "rachun", + "ków" + ], + [ + "rachun", + "kowości" + ], + [ + "brytyj", + "skiego" + ], + [ + "tempera", + "turze" + ], + [ + "korzyst", + "ne" + ], + [ + "skarb", + "owe" + ], + [ + "materia", + "lne" + ], + [ + "wspom", + "niał" + ], + [ + "Społe", + "czeństwo" + ], + [ + "oczywi", + "sty" + ], + [ + "koryta", + "rzach" + ], + [ + "promi", + "le" + ], + [ + "bada", + "niu" + ], + [ + "skaza", + "ni" + ], + [ + "skaza", + "nego" + ], + [ + "Parla", + "ment" + ], + [ + "wzajem", + "nego" + ], + [ + "wzajem", + "nej" + ], + [ + "Pó", + "ź" + ], + [ + "szkla", + "ne" + ], + [ + "przekra", + "czają" + ], + [ + "ostry", + "m" + ], + [ + "Centra", + "lne" + ], + [ + "opu", + "sz" + ], + [ + "ogląda", + "jąc" + ], + [ + "krzyw", + "dę" + ], + [ + "pokoj", + "owe" + ], + [ + "kultura", + "lne" + ], + [ + "Ali", + "cji" + ], + [ + "UE", + "FA" + ], + [ + "ll", + "y" + ], + [ + "powtó", + "rzyła" + ], + [ + "zginę", + "ły" + ], + [ + "obserwa", + "cję" + ], + [ + "DZ", + "I" + ], + [ + "przesu", + "wa" + ], + [ + "inspe", + "ktorów" + ], + [ + "lekarz", + "om" + ], + [ + "absolu", + "tną" + ], + [ + "niezna", + "ne" + ], + [ + "postu", + "laty" + ], + [ + "zaprze", + "cza" + ], + [ + "odpowia", + "dała" + ], + [ + "wyraża", + "ć" + ], + [ + "porusza", + "ją" + ], + [ + "katastro", + "fie" + ], + [ + "Wz", + "rost" + ], + [ + "Bry", + "gi" + ], + [ + "DO", + "R" + ], + [ + "Powi", + "nien" + ], + [ + "Zło", + "ty" + ], + [ + "brzu", + "chu" + ], + [ + "ratow", + "nictwa" + ], + [ + "miaste", + "czko" + ], + [ + "pręd", + "kość" + ], + [ + "wstęp", + "nie" + ], + [ + "zgroma", + "dzenie" + ], + [ + "Francu", + "zów" + ], + [ + "energe", + "tycznych" + ], + [ + "wycofa", + "li" + ], + [ + "oł", + "tarza" + ], + [ + "sre", + "bra" + ], + [ + "potra", + "w" + ], + [ + "dotar", + "ły" + ], + [ + "Jedy", + "ny" + ], + [ + "trój", + "ka" + ], + [ + "urucho", + "mienia" + ], + [ + "pasz", + "por" + ], + [ + "lekar", + "skiej" + ], + [ + "lekar", + "skich" + ], + [ + "lekar", + "stwa" + ], + [ + "malu", + "tki" + ], + [ + "przebywa", + "ją" + ], + [ + "powietrze", + "m" + ], + [ + "zasadni", + "czej" + ], + [ + "wraż", + "liwości" + ], + [ + "negatyw", + "ny" + ], + [ + "negatyw", + "nych" + ], + [ + "pokona", + "ć" + ], + [ + "pokona", + "ła" + ], + [ + "wystawi", + "one" + ], + [ + "kuch", + "nię" + ], + [ + "przywód", + "cą" + ], + [ + "dyploma", + "cji" + ], + [ + "Tur", + "cji" + ], + [ + "iden", + "tyczne" + ], + [ + "pocie", + "chy" + ], + [ + "poprawi", + "ł" + ], + [ + "obni", + "żyć" + ], + [ + "zajmu", + "jących" + ], + [ + "wyczer", + "pa" + ], + [ + "gimna", + "stycznej" + ], + [ + "Angli", + "k" + ], + [ + "Cieka", + "w" + ], + [ + "powierzch", + "nia" + ], + [ + "Har", + "ce" + ], + [ + "mikro", + "fon" + ], + [ + "Auto", + "stra" + ], + [ + "scho", + "rzenia" + ], + [ + "scho", + "dami" + ], + [ + "dyrekto", + "rów" + ], + [ + "JA", + "K" + ], + [ + "Mod", + "rze" + ], + [ + "ht", + "ml" + ], + [ + "uzu", + "pełnić" + ], + [ + "wrę", + "czył" + ], + [ + "strasz", + "na" + ], + [ + "ojczy", + "źnie" + ], + [ + "dwor", + "ku" + ], + [ + "szlache", + "tny" + ], + [ + "Zakła", + "dów" + ], + [ + "rozli", + "czeń" + ], + [ + "rozli", + "czeni" + ], + [ + "ekspo", + "r" + ], + [ + "Prac", + "ownik" + ], + [ + "drama", + "tyczne" + ], + [ + "morder", + "stwa" + ], + [ + "przedsięwzię", + "ć" + ], + [ + "przedsięwzię", + "cie" + ], + [ + "Zdzi", + "sława" + ], + [ + "jadą", + "cy" + ], + [ + "przystąpi", + "my" + ], + [ + "czoł", + "gi" + ], + [ + "czoł", + "gu" + ], + [ + "Af", + "ga" + ], + [ + "naby", + "cie" + ], + [ + "kate", + "drze" + ], + [ + "legen", + "da" + ], + [ + "dorad", + "cy" + ], + [ + "dokony", + "wać" + ], + [ + "jaj", + "ka" + ], + [ + "najgor", + "szy" + ], + [ + "Warto", + "ść" + ], + [ + "Goleni", + "owie" + ], + [ + "wystarcza", + "jące" + ], + [ + "sympa", + "tyków" + ], + [ + "telefoni", + "cznie" + ], + [ + "pielęgnia", + "rka" + ], + [ + "Nowo", + "czes" + ], + [ + "opo", + "n" + ], + [ + "przestrzega", + "ć" + ], + [ + "przestrzega", + "nia" + ], + [ + "wodo", + "ru" + ], + [ + "podmio", + "ty" + ], + [ + "podmio", + "tu" + ], + [ + "Specja", + "liści" + ], + [ + "niepoko", + "jem" + ], + [ + "szale", + "ństwa" + ], + [ + "zar", + "dze" + ], + [ + "tal", + "ię" + ], + [ + "ówczes", + "ny" + ], + [ + "mon", + "stru" + ], + [ + "przytom", + "ność" + ], + [ + "zwol", + "nić" + ], + [ + "zwol", + "niony" + ], + [ + "Franci", + "szka" + ], + [ + "łódz", + "kiego" + ], + [ + "Juli", + "usz" + ], + [ + "sprzyja", + "ją" + ], + [ + "uło", + "żyć" + ], + [ + "ukoń", + "czeniu" + ], + [ + "rozwią", + "zywania" + ], + [ + "taksów", + "karz" + ], + [ + "orygina", + "lne" + ], + [ + "zwi", + "sa" + ], + [ + "lide", + "rzy" + ], + [ + "lide", + "rem" + ], + [ + "odmien", + "nych" + ], + [ + "moni", + "tor" + ], + [ + "Inspe", + "ktora" + ], + [ + "Inspe", + "ktoratu" + ], + [ + "małżon", + "kowie" + ], + [ + "śmierte", + "lne" + ], + [ + "założycie", + "l" + ], + [ + "założycie", + "lem" + ], + [ + "emeryta", + "lnych" + ], + [ + "emeryta", + "lnym" + ], + [ + "gałę", + "zia" + ], + [ + "wspomnia", + "nych" + ], + [ + "Rejon", + "owej" + ], + [ + "uprawia", + "nie" + ], + [ + "kamien", + "ne" + ], + [ + "tegoro", + "cznego" + ], + [ + "powodzi", + "an" + ], + [ + "wspólno", + "ta" + ], + [ + "inicjaty", + "wa" + ], + [ + "dostrze", + "c" + ], + [ + "dostrze", + "gła" + ], + [ + "ciśnie", + "nie" + ], + [ + "wymienia", + "ć" + ], + [ + "przyda", + "tne" + ], + [ + "życi", + "owych" + ], + [ + "dźwię", + "ków" + ], + [ + "Czeka", + "ją" + ], + [ + "ogród", + "ku" + ], + [ + "poci", + "sk" + ], + [ + "Doda", + "tkowo" + ], + [ + "proponowa", + "li" + ], + [ + "średniowie", + "czu" + ], + [ + "Przedsiębior", + "ca" + ], + [ + "zrealiz", + "owane" + ], + [ + "dociera", + "ją" + ], + [ + "Bydgo", + "szcz" + ], + [ + "Działa", + "cze" + ], + [ + "śled", + "czy" + ], + [ + "Sier", + "p" + ], + [ + "odzna", + "czenia" + ], + [ + "łaska", + "wie" + ], + [ + "bezpła", + "tne" + ], + [ + "Kacz", + "mar" + ], + [ + "Radziec", + "ki" + ], + [ + "Radziec", + "kim" + ], + [ + "sprawozdaw", + "cy" + ], + [ + "sprawozdaw", + "cę" + ], + [ + "defini", + "cję" + ], + [ + "swobod", + "ę" + ], + [ + "Obywatel", + "ska" + ], + [ + "Mc", + "Donald" + ], + [ + "podzię", + "kowania" + ], + [ + "rocz", + "nicy" + ], + [ + "rosną", + "ce" + ], + [ + "doprowadzi", + "ło" + ], + [ + "odpor", + "ności" + ], + [ + "powięk", + "sza" + ], + [ + "Nacze", + "lnej" + ], + [ + "Nacze", + "lnik" + ], + [ + "reklam", + "owych" + ], + [ + "zgadza", + "my" + ], + [ + "nienawi", + "ść" + ], + [ + "pokaza", + "nie" + ], + [ + "pokaza", + "li" + ], + [ + "łańcu", + "ch" + ], + [ + "hono", + "ru" + ], + [ + "ekspery", + "ment" + ], + [ + "Afry", + "ka" + ], + [ + "Afry", + "ce" + ], + [ + "pobi", + "cie" + ], + [ + "rządzą", + "cy" + ], + [ + "Stan", + "dar" + ], + [ + "klucz", + "owych" + ], + [ + "inteligen", + "cja" + ], + [ + "demonstra", + "cji" + ], + [ + "Żad", + "na" + ], + [ + "Żad", + "nej" + ], + [ + "podwój", + "ne" + ], + [ + "albu", + "mu" + ], + [ + "Publi", + "cznych" + ], + [ + "Publi", + "cznego" + ], + [ + "stref", + "ą" + ], + [ + "poszuki", + "wanie" + ], + [ + "Mógł", + "by" + ], + [ + "weeken", + "du" + ], + [ + "Grze", + "ś" + ], + [ + "uspo", + "sobie" + ], + [ + "zaakcep", + "tować" + ], + [ + "widziała", + "ś" + ], + [ + "siód", + "mego" + ], + [ + "Poja", + "wia" + ], + [ + "Watyka", + "n" + ], + [ + "kosztow", + "ało" + ], + [ + "świąte", + "czne" + ], + [ + "Zoba", + "czymy" + ], + [ + "obi", + "or" + ], + [ + "Mickie", + "wicz" + ], + [ + "wyjaśni", + "ła" + ], + [ + "uchwał", + "ą" + ], + [ + "nacjona", + "listy" + ], + [ + "naśla", + "dować" + ], + [ + "naśla", + "dowania" + ], + [ + "zazdro", + "ść" + ], + [ + "warst", + "wą" + ], + [ + "wczes", + "nych" + ], + [ + "ciemności", + "ach" + ], + [ + "konsul", + "tacji" + ], + [ + "satysfak", + "cję" + ], + [ + "dziewią", + "tym" + ], + [ + "podwór", + "ku" + ], + [ + "preten", + "sji" + ], + [ + "wari", + "an" + ], + [ + "Produ", + "kcja" + ], + [ + "słone", + "czne" + ], + [ + "bruta", + "lnie" + ], + [ + "znajomy", + "mi" + ], + [ + "Powiedz", + "my" + ], + [ + "Elżbie", + "ty" + ], + [ + "nieo", + "mal" + ], + [ + "ciepły", + "ch" + ], + [ + "tram", + "waj" + ], + [ + "plasti", + "kowe" + ], + [ + "Socja", + "listy" + ], + [ + "znisz", + "czyć" + ], + [ + "Expre", + "ssu" + ], + [ + "Ana", + "liza" + ], + [ + "Och", + "la" + ], + [ + "poczyna", + "jąc" + ], + [ + "korup", + "cji" + ], + [ + "warzy", + "wa" + ], + [ + "dystrybu", + "cji" + ], + [ + "Naro", + "dzenie" + ], + [ + "Myśli", + "sz" + ], + [ + "Każde", + "go" + ], + [ + "wiarygod", + "ności" + ], + [ + "błaga", + "m" + ], + [ + "Twier", + "dzi" + ], + [ + "oży", + "wienie" + ], + [ + "uwo", + "lni" + ], + [ + "stadio", + "nu" + ], + [ + "pió", + "ro" + ], + [ + "wese", + "le" + ], + [ + "obyczaj", + "ów" + ], + [ + "skrzydła", + "mi" + ], + [ + "Festi", + "wal" + ], + [ + "uwzględni", + "ć" + ], + [ + "Nar", + "ód" + ], + [ + "posel", + "skich" + ], + [ + "kame", + "rami" + ], + [ + "zaczer", + "wie" + ], + [ + "widowi", + "sko" + ], + [ + "spoczy", + "wa" + ], + [ + "podręcz", + "nik" + ], + [ + "Mazowie", + "cki" + ], + [ + "Mil", + "cza" + ], + [ + "złodzie", + "ja" + ], + [ + "złotów", + "kę" + ], + [ + "interwen", + "cja" + ], + [ + "osiemna", + "ście" + ], + [ + "śmigł", + "owca" + ], + [ + "śmigł", + "owcem" + ], + [ + "sojusz", + "ników" + ], + [ + "Con", + "ne" + ], + [ + "szpie", + "g" + ], + [ + "koli", + "zji" + ], + [ + "talen", + "ty" + ], + [ + "toale", + "ty" + ], + [ + "odczy", + "ty" + ], + [ + "spodob", + "ała" + ], + [ + "Mili", + "cja" + ], + [ + "Przyja", + "ciół" + ], + [ + "właściwe", + "mu" + ], + [ + "automa", + "tyczne" + ], + [ + "autostra", + "dy" + ], + [ + "inwesto", + "ra" + ], + [ + "inteligent", + "ny" + ], + [ + "Żołnie", + "rze" + ], + [ + "Sę", + "dzia" + ], + [ + "prowo", + "ka" + ], + [ + "ustąpi", + "ć" + ], + [ + "pocał", + "unek" + ], + [ + "zachodzą", + "ce" + ], + [ + "monta", + "żu" + ], + [ + "przysta", + "ni" + ], + [ + "sukie", + "nkę" + ], + [ + "Zasa", + "dy" + ], + [ + "Zasa", + "dni" + ], + [ + "Lubi", + "sz" + ], + [ + "lekcewa", + "żenie" + ], + [ + "artyle", + "ryj" + ], + [ + "Księży", + "ca" + ], + [ + "sprost", + "owania" + ], + [ + "sprost", + "owanie" + ], + [ + "nat", + "rę" + ], + [ + "chału", + "py" + ], + [ + "prezentu", + "ją" + ], + [ + "Budow", + "nictwa" + ], + [ + "hurt", + "owni" + ], + [ + "zaopatrze", + "nia" + ], + [ + "uzupełnie", + "nia" + ], + [ + "nawiąza", + "ć" + ], + [ + "rozka", + "zy" + ], + [ + "podwó", + "rzu" + ], + [ + "ntro", + "p" + ], + [ + "szam", + "pana" + ], + [ + "Bene", + "dykt" + ], + [ + "Malbor", + "ku" + ], + [ + "mai", + "la" + ], + [ + "Jezio", + "ro" + ], + [ + "Waszyng", + "tonie" + ], + [ + "obliga", + "tory" + ], + [ + "Norwe", + "gii" + ], + [ + "spontani", + "cznie" + ], + [ + "Kuro", + "ń" + ], + [ + "walory", + "zacji" + ], + [ + "jab", + "łka" + ], + [ + "poleg", + "ała" + ], + [ + "Świad", + "kowie" + ], + [ + "Szyb", + "ko" + ], + [ + "zawiadomi", + "ł" + ], + [ + "epide", + "mii" + ], + [ + "Aposto", + "lskiej" + ], + [ + "Zja", + "wi" + ], + [ + "łapów", + "ek" + ], + [ + "akty", + "wi" + ], + [ + "Radzi", + "wił" + ], + [ + "Wisł", + "ę" + ], + [ + "załatwie", + "nie" + ], + [ + "kapelu", + "sz" + ], + [ + "Bun", + "des" + ], + [ + "Zdr", + "owo" + ], + [ + "mari", + "hu" + ], + [ + "końców", + "ce" + ], + [ + "obiecy", + "wał" + ], + [ + "oczyszcza", + "lni" + ], + [ + "substan", + "cje" + ], + [ + "Racibo", + "rzu" + ], + [ + "egzysten", + "cji" + ], + [ + "rapor", + "ty" + ], + [ + "podar", + "ował" + ], + [ + "zapamię", + "tał" + ], + [ + "leśni", + "cz" + ], + [ + "przedaw", + "nienia" + ], + [ + "guzi", + "k" + ], + [ + "margine", + "sie" + ], + [ + "mocar", + "stw" + ], + [ + "pejza", + "ż" + ], + [ + "epiz", + "od" + ], + [ + "manew", + "ry" + ], + [ + "Zastanawia", + "m" + ], + [ + "czworo", + "no" + ], + [ + "Portuga", + "lii" + ], + [ + "Egip", + "tu" + ], + [ + "zakaza", + "ne" + ], + [ + "retory", + "czne" + ], + [ + "archa", + "nio" + ], + [ + "negocj", + "ować" + ], + [ + "rówie", + "śników" + ], + [ + "szufla", + "dy" + ], + [ + "dziewczę", + "ta" + ], + [ + "podkreś", + "lał" + ], + [ + "sąsiedni", + "ch" + ], + [ + "STO", + "P" + ], + [ + "ćwier", + "ć" + ], + [ + "Łódz", + "kiego" + ], + [ + "powsze", + "chni" + ], + [ + "bieli", + "zna" + ], + [ + "Meto", + "da" + ], + [ + "Danu", + "ta" + ], + [ + "Gau", + "lle" + ], + [ + "kupow", + "ał" + ], + [ + "konfro", + "ntacji" + ], + [ + "Jugosła", + "wii" + ], + [ + "Seba", + "stiana" + ], + [ + "dwuna", + "stej" + ], + [ + "Idą", + "c" + ], + [ + "Znale", + "ziono" + ], + [ + "schro", + "nienia" + ], + [ + "schi", + "zo" + ], + [ + "posteru", + "nku" + ], + [ + "odrze", + "kła" + ], + [ + "stadi", + "on" + ], + [ + "pery", + "fe" + ], + [ + "Poko", + "ju" + ], + [ + "puła", + "pki" + ], + [ + "Wene", + "cji" + ], + [ + "Tem", + "pera" + ], + [ + "aro", + "gan" + ], + [ + "awar", + "ii" + ], + [ + "naju", + "boż" + ], + [ + "rap", + "tem" + ], + [ + "jede", + "naście" + ], + [ + "kompa", + "kt" + ], + [ + "abona", + "ment" + ], + [ + "Mul", + "ti" + ], + [ + "Słow", + "em" + ], + [ + "apro", + "ba" + ], + [ + "azja", + "ty" + ], + [ + "igrzy", + "sk" + ], + [ + "nadu", + "żyć" + ], + [ + "obrób", + "ki" + ], + [ + "spons", + "or" + ], + [ + "skwa", + "pliwie" + ], + [ + "fawo", + "ry" + ], + [ + "Tech", + "no" + ], + [ + "Miejsc", + "owość" + ], + [ + "KRRi", + "TV" + ], + [ + "opowiedzi", + "ało" + ], + [ + "roczni", + "ca" + ], + [ + "anga", + "żu" + ], + [ + "niemow", + "lę" + ], + [ + "zwą", + "t" + ], + [ + "członko", + "stwa" + ], + [ + "Krzywo", + "u" + ], + [ + "Orle", + "nu" + ], + [ + "socjal", + "demokra" + ], + [ + "Waldor", + "ff" + ], + [ + "rękawi", + "czki" + ], + [ + "market", + "ing" + ], + [ + "Dos", + "kona" + ], + [ + "PT", + "TK" + ], + [ + "apli", + "kacji" + ], + [ + "amuni", + "cji" + ], + [ + "deale", + "rów" + ], + [ + "Napole", + "ona" + ], + [ + "kradzie", + "że" + ], + [ + "Wawe", + "lu" + ], + [ + "Dziewczy", + "ny" + ], + [ + "KOCIE", + "WIE" + ], + [ + "równowar", + "tość" + ], + [ + "Ustawodaw", + "czej" + ], + [ + "Sosnow", + "cu" + ], + [ + "odnala", + "zła" + ], + [ + "Cur", + "ie" + ], + [ + "Dod", + "ał" + ], + [ + "wstrze", + "mię" + ], + [ + "wytrzeź", + "wień" + ], + [ + "Jele", + "niej" + ], + [ + "Maga", + "zyn" + ], + [ + "przyjacio", + "łom" + ], + [ + "hydra", + "uli" + ], + [ + "CHŁOP", + "IEC" + ], + [ + "Pojezie", + "rza" + ], + [ + "Gosie", + "wski" + ], + [ + "TRY", + "BU" + ], + [ + "udowa", + "dnia" + ], + [ + "pieczy", + "wo" + ], + [ + "Popie", + "łu" + ], + [ + "chromo", + "so" + ], + [ + "Konfli", + "kt" + ], + [ + "Ilo", + "ść" + ], + [ + "nawierz", + "chni" + ], + [ + "czyjej", + "ś" + ], + [ + "piose", + "nek" + ], + [ + "Jedwa", + "b" + ], + [ + "spekta", + "kular" + ], + [ + "zmody", + "fi" + ], + [ + "\"", + "-" + ], + [ + "1", + "12" + ], + [ + "A", + "B" + ], + [ + "A", + "ry" + ], + [ + "A", + "tak" + ], + [ + "A", + "nt" + ], + [ + "A", + "sia" + ], + [ + "A", + "ktor" + ], + [ + "A", + "trak" + ], + [ + "A", + "dwo" + ], + [ + "A", + "kcję" + ], + [ + "A", + "rab" + ], + [ + "B", + "G" + ], + [ + "B", + "K" + ], + [ + "B", + "r" + ], + [ + "B", + "in" + ], + [ + "B", + "BW" + ], + [ + "C", + "an" + ], + [ + "D", + "K" + ], + [ + "D", + "ał" + ], + [ + "D", + "ali" + ], + [ + "D", + "ur" + ], + [ + "D", + "is" + ], + [ + "D", + "wor" + ], + [ + "E", + "L" + ], + [ + "E", + "s" + ], + [ + "F", + "la" + ], + [ + "G", + "li" + ], + [ + "G", + "rodzi" + ], + [ + "G", + "US" + ], + [ + "G", + "rand" + ], + [ + "H", + "m" + ], + [ + "H", + "ra" + ], + [ + "H", + "em" + ], + [ + "H", + "ono" + ], + [ + "H", + "IV" + ], + [ + "I", + "g" + ], + [ + "I", + "mię" + ], + [ + "I", + "den" + ], + [ + "I", + "wana" + ], + [ + "K", + "E" + ], + [ + "K", + "R" + ], + [ + "K", + "rą" + ], + [ + "K", + "west" + ], + [ + "K", + "rup" + ], + [ + "K", + "PP" + ], + [ + "M", + "R" + ], + [ + "M", + "Ó" + ], + [ + "M", + "niej" + ], + [ + "M", + "IE" + ], + [ + "M", + "IA" + ], + [ + "M", + "ałych" + ], + [ + "M", + "róz" + ], + [ + "N", + "F" + ], + [ + "N", + "aru" + ], + [ + "O", + "ca" + ], + [ + "O", + "fe" + ], + [ + "O", + "czywi" + ], + [ + "O", + "gląda" + ], + [ + "O", + "NA" + ], + [ + "O", + "PZ" + ], + [ + "O", + "oo" + ], + [ + "O", + "gni" + ], + [ + "O", + "koci" + ], + [ + "O", + "tworzył" + ], + [ + "O", + "boje" + ], + [ + "P", + "in" + ], + [ + "P", + "rę" + ], + [ + "P", + "arty" + ], + [ + "P", + "SP" + ], + [ + "P", + "rin" + ], + [ + "P", + "HA" + ], + [ + "S", + "G" + ], + [ + "S", + "pó" + ], + [ + "S", + "on" + ], + [ + "S", + "tę" + ], + [ + "S", + "el" + ], + [ + "S", + "uch" + ], + [ + "S", + "prawy" + ], + [ + "S", + "kończy" + ], + [ + "S", + "kłada" + ], + [ + "T", + "W" + ], + [ + "U", + "czu" + ], + [ + "V", + "an" + ], + [ + "V", + "ol" + ], + [ + "W", + "nu" + ], + [ + "W", + "ad" + ], + [ + "W", + "uje" + ], + [ + "W", + "szak" + ], + [ + "Y", + "o" + ], + [ + "Z", + "mę" + ], + [ + "Z", + "wiąza" + ], + [ + "Z", + "mienia" + ], + [ + "Z", + "miany" + ], + [ + "Z", + "anu" + ], + [ + "]", + "," + ], + [ + "a", + "la" + ], + [ + "a", + "nt" + ], + [ + "a", + "se" + ], + [ + "a", + "taki" + ], + [ + "a", + "lkoma" + ], + [ + "a", + "tei" + ], + [ + "a", + "narchi" + ], + [ + "b", + "ię" + ], + [ + "b", + "be" + ], + [ + "b", + "rowa" + ], + [ + "b", + "rza" + ], + [ + "b", + "rodę" + ], + [ + "c", + "ł" + ], + [ + "c", + "mentar" + ], + [ + "c", + "órek" + ], + [ + "d", + "in" + ], + [ + "e", + "d" + ], + [ + "e", + "na" + ], + [ + "e", + "st" + ], + [ + "e", + "sta" + ], + [ + "e", + "cha" + ], + [ + "e", + "seme" + ], + [ + "f", + "ty" + ], + [ + "f", + "ob" + ], + [ + "g", + "ała" + ], + [ + "g", + "rzą" + ], + [ + "g", + "kon" + ], + [ + "g", + "nio" + ], + [ + "g", + "lem" + ], + [ + "g", + "he" + ], + [ + "h", + "em" + ], + [ + "h", + "ura" + ], + [ + "h", + "indu" + ], + [ + "i", + "d" + ], + [ + "i", + "o" + ], + [ + "i", + "on" + ], + [ + "i", + "ner" + ], + [ + "j", + "ską" + ], + [ + "k", + "ało" + ], + [ + "k", + "łem" + ], + [ + "k", + "cyjną" + ], + [ + "l", + "wy" + ], + [ + "l", + "żej" + ], + [ + "m", + "skiej" + ], + [ + "m", + "nich" + ], + [ + "m", + "owski" + ], + [ + "n", + "cy" + ], + [ + "n", + "kom" + ], + [ + "n", + "di" + ], + [ + "n", + "wal" + ], + [ + "n", + "nictwa" + ], + [ + "o", + "my" + ], + [ + "o", + "strzy" + ], + [ + "o", + "powiedziała" + ], + [ + "o", + "ck" + ], + [ + "o", + "powiem" + ], + [ + "o", + "padły" + ], + [ + "o", + "środkiem" + ], + [ + "p", + "ny" + ], + [ + "p", + "cie" + ], + [ + "p", + "tu" + ], + [ + "p", + "ski" + ], + [ + "p", + "kiem" + ], + [ + "p", + "nął" + ], + [ + "p", + "kami" + ], + [ + "r", + "skich" + ], + [ + "s", + "ową" + ], + [ + "s", + "hi" + ], + [ + "s", + "owski" + ], + [ + "s", + "prowadzić" + ], + [ + "s", + "sel" + ], + [ + "s", + "próbuje" + ], + [ + "t", + "ł" + ], + [ + "t", + "wi" + ], + [ + "t", + "ti" + ], + [ + "u", + "wię" + ], + [ + "u", + "tk" + ], + [ + "u", + "jących" + ], + [ + "u", + "tar" + ], + [ + "u", + "czenia" + ], + [ + "u", + "jem" + ], + [ + "u", + "jemy" + ], + [ + "u", + "mawia" + ], + [ + "u", + "jąca" + ], + [ + "u", + "kieru" + ], + [ + "u", + "mil" + ], + [ + "u", + "stępuje" + ], + [ + "u", + "pływa" + ], + [ + "u", + "rozmai" + ], + [ + "u", + "łaska" + ], + [ + "u", + "jednoli" + ], + [ + "u", + "parcie" + ], + [ + "u", + "słyszała" + ], + [ + "w", + "stę" + ], + [ + "w", + "sko" + ], + [ + "w", + "prowadzi" + ], + [ + "w", + "pisać" + ], + [ + "w", + "targ" + ], + [ + "w", + "zywać" + ], + [ + "w", + "czasy" + ], + [ + "x", + "u" + ], + [ + "z", + "mo" + ], + [ + "z", + "rywa" + ], + [ + "z", + "demo" + ], + [ + "z", + "gieł" + ], + [ + "z", + "łej" + ], + [ + "z", + "niesienie" + ], + [ + "z", + "integ" + ], + [ + "é", + "e" + ], + [ + "Ł", + "em" + ], + [ + "Ł", + "ad" + ], + [ + "ń", + "com" + ], + [ + "ś", + "nik" + ], + [ + "ś", + "pisz" + ], + [ + "ś", + "ródziem" + ], + [ + "Ź", + "le" + ], + [ + "ź", + "nik" + ], + [ + "Ż", + "ar" + ], + [ + "Ż", + "ura" + ], + [ + "ż", + "ność" + ], + [ + "na", + "n" + ], + [ + "na", + "go" + ], + [ + "na", + "cja" + ], + [ + "na", + "praw" + ], + [ + "na", + "pisy" + ], + [ + "na", + "wró" + ], + [ + "na", + "pisze" + ], + [ + "na", + "wil" + ], + [ + "na", + "rządów" + ], + [ + "na", + "suwa" + ], + [ + "na", + "zajutrz" + ], + [ + "st", + "róż" + ], + [ + "nie", + "za" + ], + [ + "nie", + "wskiego" + ], + [ + "nie", + "zgodnie" + ], + [ + "nie", + "pewnie" + ], + [ + "nie", + "dawnego" + ], + [ + "nie", + "pewny" + ], + [ + "nie", + "oczekiwanie" + ], + [ + "nie", + "oczekiwane" + ], + [ + "ni", + "ci" + ], + [ + "ni", + "sa" + ], + [ + "ni", + "nę" + ], + [ + "ni", + "skiej" + ], + [ + "ni", + "czne" + ], + [ + "ni", + "skim" + ], + [ + "ni", + "zacji" + ], + [ + "ni", + "szczenie" + ], + [ + "ch", + "mie" + ], + [ + "ch", + "lo" + ], + [ + "ra", + "ma" + ], + [ + "ra", + "tor" + ], + [ + "ra", + "dom" + ], + [ + "ra", + "dzić" + ], + [ + "ra", + "rium" + ], + [ + "ra", + "tyfi" + ], + [ + "ra", + "tyfikacji" + ], + [ + "po", + "cze" + ], + [ + "po", + "cznie" + ], + [ + "po", + "zost" + ], + [ + "po", + "nuje" + ], + [ + "po", + "mogę" + ], + [ + "po", + "lubi" + ], + [ + "po", + "prowadzić" + ], + [ + "po", + "mogła" + ], + [ + "po", + "ciech" + ], + [ + "po", + "patrz" + ], + [ + "po", + "niosła" + ], + [ + "po", + "czytać" + ], + [ + "po", + "mija" + ], + [ + "po", + "bła" + ], + [ + "po", + "kłó" + ], + [ + "po", + "stawienie" + ], + [ + "po", + "prosić" + ], + [ + "po", + "patrzyła" + ], + [ + "po", + "pycha" + ], + [ + "po", + "magał" + ], + [ + "sz", + "na" + ], + [ + "sz", + "ały" + ], + [ + "sz", + "kło" + ], + [ + "ro", + "na" + ], + [ + "ro", + "ta" + ], + [ + "ro", + "ga" + ], + [ + "ro", + "dziej" + ], + [ + "ro", + "lnego" + ], + [ + "ro", + "cka" + ], + [ + "ro", + "snąć" + ], + [ + "ro", + "dzeni" + ], + [ + "ro", + "kowań" + ], + [ + "je", + "no" + ], + [ + "li", + "ta" + ], + [ + "li", + "ło" + ], + [ + "li", + "ły" + ], + [ + "li", + "cznie" + ], + [ + "li", + "nk" + ], + [ + "li", + "nki" + ], + [ + "li", + "czyło" + ], + [ + "go", + "nu" + ], + [ + "ko", + "kie" + ], + [ + "ko", + "cie" + ], + [ + "ko", + "tem" + ], + [ + "ko", + "stki" + ], + [ + "ko", + "logii" + ], + [ + "ka", + "d" + ], + [ + "ka", + "ty" + ], + [ + "ka", + "ca" + ], + [ + "ka", + "dłu" + ], + [ + "ka", + "wą" + ], + [ + "ka", + "szel" + ], + [ + "ka", + "biny" + ], + [ + "za", + "w" + ], + [ + "za", + "go" + ], + [ + "za", + "tra" + ], + [ + "za", + "cię" + ], + [ + "za", + "pę" + ], + [ + "za", + "strzy" + ], + [ + "za", + "wiąza" + ], + [ + "za", + "cieka" + ], + [ + "za", + "opie" + ], + [ + "za", + "wro" + ], + [ + "za", + "powiedziała" + ], + [ + "za", + "wraca" + ], + [ + "za", + "piera" + ], + [ + "za", + "padł" + ], + [ + "za", + "pełnia" + ], + [ + "za", + "pisów" + ], + [ + "za", + "praszam" + ], + [ + "za", + "snąć" + ], + [ + "za", + "soby" + ], + [ + "za", + "pytam" + ], + [ + "za", + "miary" + ], + [ + "za", + "głębie" + ], + [ + "za", + "głębia" + ], + [ + "za", + "sługują" + ], + [ + "za", + "ginął" + ], + [ + "za", + "stanowienia" + ], + [ + "le", + "we" + ], + [ + "le", + "czą" + ], + [ + "ne", + "utra" + ], + [ + "ne", + "ya" + ], + [ + "do", + "ch" + ], + [ + "do", + "mina" + ], + [ + "do", + "chodzą" + ], + [ + "do", + "nny" + ], + [ + "do", + "pływ" + ], + [ + "do", + "lnoślą" + ], + [ + "do", + "któr" + ], + [ + "te", + "czek" + ], + [ + "ci", + "ch" + ], + [ + "ci", + "or" + ], + [ + "ta", + "t" + ], + [ + "ta", + "śmie" + ], + [ + "ta", + "pia" + ], + [ + "mi", + "ski" + ], + [ + "mi", + "łą" + ], + [ + "mi", + "czne" + ], + [ + "mi", + "ster" + ], + [ + "mi", + "ński" + ], + [ + "mi", + "nęły" + ], + [ + "ki", + "jem" + ], + [ + "ki", + "wała" + ], + [ + "ów", + "ką" + ], + [ + "wy", + "ty" + ], + [ + "wy", + "si" + ], + [ + "wy", + "ska" + ], + [ + "wy", + "dział" + ], + [ + "wy", + "stra" + ], + [ + "wy", + "ką" + ], + [ + "wy", + "sia" + ], + [ + "wy", + "kaz" + ], + [ + "wy", + "ha" + ], + [ + "wy", + "strze" + ], + [ + "wy", + "tar" + ], + [ + "wy", + "specja" + ], + [ + "wy", + "dzieli" + ], + [ + "wy", + "grze" + ], + [ + "wy", + "pił" + ], + [ + "wy", + "niesie" + ], + [ + "wy", + "kazał" + ], + [ + "wy", + "emi" + ], + [ + "wy", + "godnie" + ], + [ + "wy", + "chodził" + ], + [ + "wy", + "kupu" + ], + [ + "wy", + "chodziło" + ], + [ + "wy", + "licza" + ], + [ + "wy", + "wóz" + ], + [ + "wy", + "kazało" + ], + [ + "wy", + "pełnienia" + ], + [ + "wy", + "słuchać" + ], + [ + "wy", + "dycha" + ], + [ + "wy", + "skoczyć" + ], + [ + "to", + "pi" + ], + [ + "to", + "rach" + ], + [ + "to", + "rej" + ], + [ + "to", + "czyło" + ], + [ + "wa", + "p" + ], + [ + "wa", + "gan" + ], + [ + "re", + "l" + ], + [ + "re", + "z" + ], + [ + "re", + "ś" + ], + [ + "re", + "ci" + ], + [ + "re", + "be" + ], + [ + "re", + "publi" + ], + [ + "wi", + "da" + ], + [ + "wi", + "bra" + ], + [ + "wi", + "dnie" + ], + [ + "wi", + "śni" + ], + [ + "wi", + "ałeś" + ], + [ + "wi", + "ózł" + ], + [ + "że", + "gla" + ], + [ + "by", + "wały" + ], + [ + "ma", + "da" + ], + [ + "ma", + "tem" + ], + [ + "ma", + "nów" + ], + [ + "ma", + "sło" + ], + [ + "ma", + "tyka" + ], + [ + "ma", + "tyczne" + ], + [ + "ma", + "rzeniem" + ], + [ + "ma", + "fii" + ], + [ + "da", + "i" + ], + [ + "da", + "sz" + ], + [ + "da", + "pe" + ], + [ + "no", + "t" + ], + [ + "no", + "ć" + ], + [ + "no", + "ce" + ], + [ + "no", + "ża" + ], + [ + "no", + "szenia" + ], + [ + "no", + "is" + ], + [ + "prze", + "ł" + ], + [ + "prze", + "cha" + ], + [ + "prze", + "kła" + ], + [ + "prze", + "ką" + ], + [ + "prze", + "łę" + ], + [ + "prze", + "wro" + ], + [ + "prze", + "niesie" + ], + [ + "prze", + "gląd" + ], + [ + "prze", + "żyła" + ], + [ + "prze", + "chwy" + ], + [ + "prze", + "dziale" + ], + [ + "prze", + "pływa" + ], + [ + "prze", + "stali" + ], + [ + "prze", + "bić" + ], + [ + "prze", + "jęcie" + ], + [ + "prze", + "niesienie" + ], + [ + "prze", + "paść" + ], + [ + "prze", + "analiz" + ], + [ + "prze", + "mawiał" + ], + [ + "prze", + "mówienie" + ], + [ + "prze", + "klina" + ], + [ + "prze", + "tworów" + ], + [ + "la", + "j" + ], + [ + "la", + "la" + ], + [ + "la", + "nt" + ], + [ + "od", + "łam" + ], + [ + "od", + "mian" + ], + [ + "od", + "czyta" + ], + [ + "od", + "mieni" + ], + [ + "od", + "niosła" + ], + [ + "od", + "kłada" + ], + [ + "od", + "jechali" + ], + [ + "od", + "wróciła" + ], + [ + "od", + "tworzyć" + ], + [ + "od", + "czytanie" + ], + [ + "od", + "mowie" + ], + [ + "nia", + "niu" + ], + [ + "nia", + "jąc" + ], + [ + "dzi", + "ar" + ], + [ + "dzi", + "ono" + ], + [ + "pa", + "ja" + ], + [ + "pa", + "nym" + ], + [ + "pa", + "ten" + ], + [ + "pa", + "ńską" + ], + [ + "pa", + "tent" + ], + [ + "pa", + "kietu" + ], + [ + "ry", + "c" + ], + [ + "ry", + "ż" + ], + [ + "ją", + "dra" + ], + [ + "ku", + "mu" + ], + [ + "ku", + "ba" + ], + [ + "ku", + "cha" + ], + [ + "ku", + "kury" + ], + [ + "czy", + "ż" + ], + [ + "czy", + "źnie" + ], + [ + "czy", + "żby" + ], + [ + "dzie", + "le" + ], + [ + "dzie", + "lny" + ], + [ + "dzie", + "lenia" + ], + [ + "ce", + "chę" + ], + [ + "ce", + "lnego" + ], + [ + "ce", + "lach" + ], + [ + "sta", + "da" + ], + [ + "sta", + "gu" + ], + [ + "sta", + "żu" + ], + [ + "sta", + "nęły" + ], + [ + "sta", + "nęło" + ], + [ + "wie", + "kiem" + ], + [ + "wie", + "czne" + ], + [ + "wie", + "cznych" + ], + [ + "wie", + "dzieliśmy" + ], + [ + "ło", + "ży" + ], + [ + "cy", + "fry" + ], + [ + "wo", + "koło" + ], + [ + "dy", + "kty" + ], + [ + "mie", + "cz" + ], + [ + "pra", + "wyborach" + ], + [ + "my", + "r" + ], + [ + "my", + "cia" + ], + [ + "my", + "wała" + ], + [ + "ob", + "le" + ], + [ + "ob", + "cy" + ], + [ + "ob", + "jąć" + ], + [ + "ob", + "sługu" + ], + [ + "ar", + "ch" + ], + [ + "ar", + "mię" + ], + [ + "ar", + "sena" + ], + [ + "ru", + "da" + ], + [ + "ru", + "ry" + ], + [ + "ru", + "ndy" + ], + [ + "ru", + "bry" + ], + [ + "de", + "re" + ], + [ + "de", + "ry" + ], + [ + "de", + "ru" + ], + [ + "de", + "gra" + ], + [ + "de", + "por" + ], + [ + "de", + "centra" + ], + [ + "de", + "walu" + ], + [ + "de", + "parta" + ], + [ + "tu", + "cho" + ], + [ + "tu", + "ng" + ], + [ + "przy", + "ć" + ], + [ + "przy", + "le" + ], + [ + "przy", + "ła" + ], + [ + "przy", + "będzie" + ], + [ + "przy", + "były" + ], + [ + "przy", + "moc" + ], + [ + "przy", + "spa" + ], + [ + "przy", + "zwyczaj" + ], + [ + "przy", + "chodzić" + ], + [ + "przy", + "dziela" + ], + [ + "przy", + "słał" + ], + [ + "przy", + "jechałem" + ], + [ + "przy", + "jezd" + ], + [ + "przy", + "pomnę" + ], + [ + "mu", + "j" + ], + [ + "mu", + "ś" + ], + [ + "mu", + "chy" + ], + [ + "mu", + "jącą" + ], + [ + "szy", + "cie" + ], + [ + "szy", + "der" + ], + [ + "pow", + "ódź" + ], + [ + "pi", + "ka" + ], + [ + "pi", + "ór" + ], + [ + "pi", + "ńska" + ], + [ + "sze", + "wska" + ], + [ + "sze", + "niach" + ], + [ + "któ", + "ż" + ], + [ + "in", + "fo" + ], + [ + "in", + "sceni" + ], + [ + "in", + "stynk" + ], + [ + "lu", + "s" + ], + [ + "lu", + "z" + ], + [ + "lu", + "ś" + ], + [ + "lu", + "dy" + ], + [ + "lu", + "strze" + ], + [ + "pie", + "szczo" + ], + [ + "pe", + "do" + ], + [ + "pe", + "rek" + ], + [ + "pro", + "stą" + ], + [ + "pro", + "mować" + ], + [ + "pro", + "szku" + ], + [ + "ży", + "czy" + ], + [ + "ży", + "ńskiego" + ], + [ + "ga", + "la" + ], + [ + "ga", + "jąc" + ], + [ + "or", + "mia" + ], + [ + "bi", + "ta" + ], + [ + "bi", + "ję" + ], + [ + "ze", + "t" + ], + [ + "cza", + "sz" + ], + [ + "cza", + "pka" + ], + [ + "Po", + "nia" + ], + [ + "Po", + "nu" + ], + [ + "Po", + "now" + ], + [ + "Po", + "trzeba" + ], + [ + "Po", + "lek" + ], + [ + "Po", + "myśl" + ], + [ + "Po", + "myślałem" + ], + [ + "Po", + "noć" + ], + [ + "co", + "n" + ], + [ + "zy", + "m" + ], + [ + "zy", + "ra" + ], + [ + "me", + "sa" + ], + [ + "me", + "lo" + ], + [ + "me", + "czach" + ], + [ + "ba", + "lu" + ], + [ + "zna", + "w" + ], + [ + "zna", + "kami" + ], + [ + "zna", + "czki" + ], + [ + "zna", + "wca" + ], + [ + "zna", + "wców" + ], + [ + "zna", + "czący" + ], + [ + "ca", + "ra" + ], + [ + "lo", + "rz" + ], + [ + "lo", + "ty" + ], + [ + "lo", + "nu" + ], + [ + "bo", + "ar" + ], + [ + "bo", + "kiem" + ], + [ + "bo", + "cznej" + ], + [ + "roz", + "sy" + ], + [ + "roz", + "bro" + ], + [ + "roz", + "gląda" + ], + [ + "roz", + "mna" + ], + [ + "roz", + "myśla" + ], + [ + "roz", + "prawę" + ], + [ + "spo", + "tyk" + ], + [ + "wia", + "k" + ], + [ + "du", + "my" + ], + [ + "du", + "sze" + ], + [ + "du", + "jących" + ], + [ + "os", + "cy" + ], + [ + "os", + "krze" + ], + [ + "owi", + "ny" + ], + [ + "pod", + "stęp" + ], + [ + "pod", + "grze" + ], + [ + "pod", + "waża" + ], + [ + "pod", + "nó" + ], + [ + "pod", + "chorą" + ], + [ + "sy", + "re" + ], + [ + "fi", + "ce" + ], + [ + "ju", + "sza" + ], + [ + "ju", + "niorów" + ], + [ + "ju", + "nior" + ], + [ + "ale", + "ż" + ], + [ + "su", + "bli" + ], + [ + "sie", + "dzenie" + ], + [ + "sie", + "wicz" + ], + [ + "sie", + "dzeniu" + ], + [ + "nt", + "ia" + ], + [ + "bie", + "go" + ], + [ + "bie", + "niem" + ], + [ + "bie", + "dny" + ], + [ + "se", + "le" + ], + [ + "se", + "wicz" + ], + [ + "se", + "niorów" + ], + [ + "gi", + "ps" + ], + [ + "be", + "rii" + ], + [ + "cho", + "robo" + ], + [ + "cho", + "ruje" + ], + [ + "cho", + "ler" + ], + [ + "Na", + "wia" + ], + [ + "Na", + "dzo" + ], + [ + "Na", + "reszcie" + ], + [ + "Na", + "tali" + ], + [ + "Na", + "głe" + ], + [ + "Na", + "past" + ], + [ + "Nie", + "ważne" + ], + [ + "Nie", + "wątpliwie" + ], + [ + "Nie", + "wykluczone" + ], + [ + "Nie", + "tzsche" + ], + [ + "pu", + "li" + ], + [ + "pu", + "jąc" + ], + [ + "pu", + "szczenie" + ], + [ + "pu", + "łap" + ], + [ + "bu", + "sz" + ], + [ + "bu", + "la" + ], + [ + "bu", + "ti" + ], + [ + "bu", + "dziła" + ], + [ + "bu", + "rtę" + ], + [ + "wię", + "źnia" + ], + [ + "sza", + "tni" + ], + [ + "sza", + "rej" + ], + [ + "sza", + "tana" + ], + [ + "ję", + "ła" + ], + [ + "bę", + "b" + ], + [ + "ały", + "śmy" + ], + [ + "sty", + "nia" + ], + [ + "sty", + "mu" + ], + [ + "sty", + "czni" + ], + [ + "sty", + "nen" + ], + [ + "sto", + "jących" + ], + [ + "sto", + "lar" + ], + [ + "sto", + "jącego" + ], + [ + "sto", + "jącej" + ], + [ + "Je", + "r" + ], + [ + "Je", + "dyna" + ], + [ + "szcze", + "ni" + ], + [ + "szcze", + "re" + ], + [ + "szcze", + "ry" + ], + [ + "szcze", + "lnie" + ], + [ + "szcze", + "blach" + ], + [ + "naj", + "cięż" + ], + [ + "naj", + "starszy" + ], + [ + "naj", + "pewniej" + ], + [ + "naj", + "słyn" + ], + [ + "ak", + "war" + ], + [ + "ak", + "cent" + ], + [ + "ak", + "sami" + ], + [ + "ak", + "tora" + ], + [ + "rów", + "ne" + ], + [ + "przed", + "wojennych" + ], + [ + "rzą", + "dził" + ], + [ + "rę", + "ży" + ], + [ + "rę", + "koma" + ], + [ + "czo", + "k" + ], + [ + "czo", + "łowi" + ], + [ + "Za", + "ś" + ], + [ + "Za", + "zna" + ], + [ + "Za", + "gra" + ], + [ + "Za", + "koń" + ], + [ + "Za", + "kaz" + ], + [ + "Za", + "powiedział" + ], + [ + "Za", + "daniem" + ], + [ + "Za", + "wiera" + ], + [ + "ste", + "ry" + ], + [ + "bar", + "wę" + ], + [ + "kon", + "tekst" + ], + [ + "kon", + "solida" + ], + [ + "kon", + "korda" + ], + [ + "dział", + "ka" + ], + [ + "dział", + "ały" + ], + [ + "bez", + "wła" + ], + [ + "bez", + "powrotnie" + ], + [ + "gł", + "ownie" + ], + [ + "ok", + "rzyk" + ], + [ + "al", + "ność" + ], + [ + "czą", + "stki" + ], + [ + "gu", + "n" + ], + [ + "trzy", + "muje" + ], + [ + "owo", + "cami" + ], + [ + "py", + "sk" + ], + [ + "zu", + "pę" + ], + [ + "zu", + "jącej" + ], + [ + "zu", + "jącym" + ], + [ + "ona", + "mi" + ], + [ + "rza", + "nia" + ], + [ + "rza", + "sty" + ], + [ + "rza", + "jących" + ], + [ + "ter", + "ię" + ], + [ + "cu", + "ch" + ], + [ + "cu", + "krzy" + ], + [ + "sko", + "ry" + ], + [ + "Ko", + "nia" + ], + [ + "Ko", + "pa" + ], + [ + "Ko", + "byli" + ], + [ + "Ko", + "rzysta" + ], + [ + "tam", + "te" + ], + [ + "tam", + "tą" + ], + [ + "tam", + "tędy" + ], + [ + "so", + "lę" + ], + [ + "gło", + "sił" + ], + [ + "słu", + "py" + ], + [ + "słu", + "żące" + ], + [ + "Pa", + "ją" + ], + [ + "Pa", + "ński" + ], + [ + "zi", + "ć" + ], + [ + "zi", + "mie" + ], + [ + "zi", + "ół" + ], + [ + "kra", + "tki" + ], + [ + "for", + "mal" + ], + [ + "moż", + "liwością" + ], + [ + "nad", + "to" + ], + [ + "prowa", + "dzeniem" + ], + [ + "fe", + "ld" + ], + [ + "fe", + "styn" + ], + [ + "śnie", + "nia" + ], + [ + "ką", + "ci" + ], + [ + "ge", + "jów" + ], + [ + "ge", + "tta" + ], + [ + "sku", + "tk" + ], + [ + "sku", + "pienia" + ], + [ + "sku", + "tkach" + ], + [ + "men", + "tuje" + ], + [ + "Pol", + "ki" + ], + [ + "Pol", + "sa" + ], + [ + "Pol", + "sat" + ], + [ + "lą", + "d" + ], + [ + "lą", + "du" + ], + [ + "wz", + "moż" + ], + [ + "wz", + "rósł" + ], + [ + "fa", + "za" + ], + [ + "fa", + "chu" + ], + [ + "fa", + "jer" + ], + [ + "cią", + "giem" + ], + [ + "cią", + "głości" + ], + [ + "działa", + "mi" + ], + [ + "Ka", + "c" + ], + [ + "Ka", + "re" + ], + [ + "Ka", + "mie" + ], + [ + "Ka", + "szu" + ], + [ + "Ka", + "zach" + ], + [ + "Ka", + "bare" + ], + [ + "Ch", + "mie" + ], + [ + "kole", + "kcja" + ], + [ + "kole", + "kcjone" + ], + [ + "Wy", + "róż" + ], + [ + "Wy", + "spa" + ], + [ + "Wy", + "ciąga" + ], + [ + "Wy", + "bierz" + ], + [ + "Wy", + "ciągnął" + ], + [ + "zie", + "niu" + ], + [ + "zie", + "lonych" + ], + [ + "sła", + "ch" + ], + [ + "sła", + "be" + ], + [ + "czu", + "wa" + ], + [ + "czu", + "ło" + ], + [ + "Mi", + "la" + ], + [ + "Mi", + "an" + ], + [ + "Mi", + "cro" + ], + [ + "spra", + "wił" + ], + [ + "spra", + "wić" + ], + [ + "Prze", + "mawiał" + ], + [ + "pła", + "cili" + ], + [ + "tę", + "cz" + ], + [ + "samo", + "chodzi" + ], + [ + "samo", + "chodami" + ], + [ + "pan", + "owania" + ], + [ + "pan", + "owała" + ], + [ + "rzu", + "ty" + ], + [ + "rzu", + "cenie" + ], + [ + "rą", + "czkę" + ], + [ + "ws", + "chodzie" + ], + [ + "gro", + "du" + ], + [ + "wier", + "szach" + ], + [ + "chodzi", + "ły" + ], + [ + "chodzi", + "łem" + ], + [ + "daw", + "ałem" + ], + [ + "prac", + "owałem" + ], + [ + "dru", + "k" + ], + [ + "tów", + "ki" + ], + [ + "usta", + "lone" + ], + [ + "usta", + "wiono" + ], + [ + "uro", + "dza" + ], + [ + "uro", + "dzony" + ], + [ + "łą", + "czył" + ], + [ + "kar", + "meli" + ], + [ + "dro", + "dzy" + ], + [ + "dro", + "gami" + ], + [ + "Bo", + "j" + ], + [ + "Bo", + "m" + ], + [ + "Bo", + "ru" + ], + [ + "Mo", + "st" + ], + [ + "Mo", + "nt" + ], + [ + "Mo", + "gło" + ], + [ + "Ra", + "sowych" + ], + [ + "gru", + "zach" + ], + [ + "gru", + "dzień" + ], + [ + "par", + "ter" + ], + [ + "par", + "kiem" + ], + [ + "tka", + "nek" + ], + [ + "więk", + "szymi" + ], + [ + "zosta", + "wiła" + ], + [ + "tere", + "ch" + ], + [ + "chod", + "niku" + ], + [ + "spe", + "r" + ], + [ + "pla", + "y" + ], + [ + "pla", + "ma" + ], + [ + "pla", + "net" + ], + [ + "pla", + "styczne" + ], + [ + "róż", + "owo" + ], + [ + "au", + "tem" + ], + [ + "au", + "kcję" + ], + [ + "zło", + "ci" + ], + [ + "zło", + "żenie" + ], + [ + "zło", + "żonym" + ], + [ + "kry", + "tycznych" + ], + [ + "kry", + "tyczny" + ], + [ + "kry", + "tycznym" + ], + [ + "Ro", + "związa" + ], + [ + "spraw", + "ował" + ], + [ + "spraw", + "dzać" + ], + [ + "mieszka", + "my" + ], + [ + "mieszka", + "lnych" + ], + [ + "myś", + "lam" + ], + [ + "tro", + "p" + ], + [ + "ha", + "nie" + ], + [ + "ha", + "muje" + ], + [ + "ha", + "seł" + ], + [ + "Le", + "szczy" + ], + [ + "Przy", + "stu" + ], + [ + "Przy", + "szedł" + ], + [ + "Przy", + "kładem" + ], + [ + "mniej", + "szość" + ], + [ + "mar", + "che" + ], + [ + "mar", + "gary" + ], + [ + "Wie", + "dzą" + ], + [ + "Wie", + "dnia" + ], + [ + "Wie", + "dniu" + ], + [ + "Wie", + "działem" + ], + [ + "pis", + "ałam" + ], + [ + "rodzi", + "ć" + ], + [ + "rodzi", + "ło" + ], + [ + "mini", + "malna" + ], + [ + "mę", + "ski" + ], + [ + "mę", + "ska" + ], + [ + "zda", + "rzył" + ], + [ + "zda", + "rzenie" + ], + [ + "zda", + "rzeniu" + ], + [ + "zda", + "rzało" + ], + [ + "rek", + "ru" + ], + [ + "strze", + "lał" + ], + [ + "orga", + "nem" + ], + [ + "szko", + "łą" + ], + [ + "waż", + "ą" + ], + [ + "powia", + "ty" + ], + [ + "powia", + "dała" + ], + [ + "dnia", + "mi" + ], + [ + "Mar", + "ko" + ], + [ + "Mar", + "kowi" + ], + [ + "Mar", + "sh" + ], + [ + "Mar", + "tin" + ], + [ + "Mar", + "git" + ], + [ + "niż", + "szy" + ], + [ + "niż", + "szego" + ], + [ + "row", + "u" + ], + [ + "umie", + "ści" + ], + [ + "umie", + "my" + ], + [ + "Sz", + "ta" + ], + [ + "Sz", + "cza" + ], + [ + "Sz", + "tabu" + ], + [ + "Wi", + "dzi" + ], + [ + "Wi", + "śnie" + ], + [ + "stanowi", + "skiem" + ], + [ + "Ta", + "t" + ], + [ + "Ta", + "kiego" + ], + [ + "żą", + "cym" + ], + [ + "Od", + "ra" + ], + [ + "Od", + "wie" + ], + [ + "Od", + "powiada" + ], + [ + "sce", + "no" + ], + [ + "chę", + "tni" + ], + [ + "wyda", + "wania" + ], + [ + "pyta", + "ny" + ], + [ + "pyta", + "my" + ], + [ + "pyta", + "niu" + ], + [ + "odpowie", + "m" + ], + [ + "infor", + "mują" + ], + [ + "infor", + "mować" + ], + [ + "stos", + "owanych" + ], + [ + "An", + "giel" + ], + [ + "ot", + "wie" + ], + [ + "mó", + "g" + ], + [ + "zł", + "ów" + ], + [ + "wą", + "skie" + ], + [ + "wą", + "skiej" + ], + [ + "wą", + "tro" + ], + [ + "wą", + "tku" + ], + [ + "decy", + "dują" + ], + [ + "Pi", + "sko" + ], + [ + "chu", + "liga" + ], + [ + "tar", + "gach" + ], + [ + "osob", + "ne" + ], + [ + "osob", + "nik" + ], + [ + "osob", + "owym" + ], + [ + "godzi", + "nami" + ], + [ + "oj", + "ców" + ], + [ + "Pro", + "testu" + ], + [ + "War", + "tości" + ], + [ + "gę", + "ste" + ], + [ + "gę", + "stość" + ], + [ + "zale", + "żą" + ], + [ + "preze", + "ncie" + ], + [ + "Re", + "ży" + ], + [ + "Re", + "kor" + ], + [ + "By", + "le" + ], + [ + "takie", + "mu" + ], + [ + "sły", + "nnej" + ], + [ + "In", + "ten" + ], + [ + "In", + "west" + ], + [ + "mowa", + "nym" + ], + [ + "świe", + "ci" + ], + [ + "świe", + "ckich" + ], + [ + "świe", + "żego" + ], + [ + "łam", + "ał" + ], + [ + "szym", + "pan" + ], + [ + "świad", + "kami" + ], + [ + "podob", + "ał" + ], + [ + "podob", + "ała" + ], + [ + "tyw", + "na" + ], + [ + "tyw", + "ną" + ], + [ + "tyw", + "nego" + ], + [ + "pró", + "bą" + ], + [ + "kolej", + "owych" + ], + [ + "kolej", + "owym" + ], + [ + "poda", + "ny" + ], + [ + "poda", + "niem" + ], + [ + "poda", + "tkiem" + ], + [ + "tury", + "ści" + ], + [ + "chci", + "ałoby" + ], + [ + "mam", + "mo" + ], + [ + "Pod", + "porucznik" + ], + [ + "wal", + "ni" + ], + [ + "wal", + "ką" + ], + [ + "głos", + "owali" + ], + [ + "szcza", + "nie" + ], + [ + "szcza", + "ch" + ], + [ + "szcza", + "nia" + ], + [ + "łod", + "y" + ], + [ + "zmie", + "rzyć" + ], + [ + "grani", + "cznym" + ], + [ + "nk", + "owo" + ], + [ + "nk", + "owym" + ], + [ + "Pra", + "sa" + ], + [ + "Sa", + "pie" + ], + [ + "obowią", + "zywania" + ], + [ + "ciąg", + "ów" + ], + [ + "bro", + "szu" + ], + [ + "proce", + "ntach" + ], + [ + "ogó", + "r" + ], + [ + "zgo", + "dności" + ], + [ + "zgo", + "dnej" + ], + [ + "zgo", + "dność" + ], + [ + "bor", + "ski" + ], + [ + "nowa", + "tor" + ], + [ + "intere", + "sach" + ], + [ + "szczegó", + "łach" + ], + [ + "kró", + "li" + ], + [ + "kobie", + "cy" + ], + [ + "społe", + "czność" + ], + [ + "pracow", + "nicze" + ], + [ + "dzien", + "ników" + ], + [ + "No", + "gi" + ], + [ + "oba", + "wa" + ], + [ + "póź", + "nej" + ], + [ + "póź", + "nym" + ], + [ + "sp", + "łu" + ], + [ + "poś", + "lad" + ], + [ + "We", + "ro" + ], + [ + "komu", + "ną" + ], + [ + "Ni", + "ki" + ], + [ + "Ni", + "komu" + ], + [ + "Naj", + "now" + ], + [ + "gar", + "dzie" + ], + [ + "gar", + "dle" + ], + [ + "pamię", + "tała" + ], + [ + "informa", + "cjami" + ], + [ + "zdo", + "będzie" + ], + [ + "zdo", + "łała" + ], + [ + "chro", + "no" + ], + [ + "zja", + "wił" + ], + [ + "wyso", + "ce" + ], + [ + "10", + "9" + ], + [ + "usz", + "an" + ], + [ + "potrze", + "bie" + ], + [ + "kur", + "sie" + ], + [ + "lega", + "nie" + ], + [ + "Li", + "der" + ], + [ + "auto", + "mat" + ], + [ + "Kie", + "r" + ], + [ + "kilku", + "nasto" + ], + [ + "18", + "31" + ], + [ + "wali", + "ła" + ], + [ + "wra", + "żeniem" + ], + [ + "lek", + "cję" + ], + [ + "lek", + "cje" + ], + [ + "wych", + "owany" + ], + [ + "wych", + "owaniu" + ], + [ + "fil", + "tra" + ], + [ + "obra", + "ć" + ], + [ + "obra", + "ża" + ], + [ + "obra", + "zach" + ], + [ + "gospodar", + "cza" + ], + [ + "gospodar", + "czym" + ], + [ + "Mie", + "sią" + ], + [ + "Mie", + "szko" + ], + [ + "tłu", + "mu" + ], + [ + "Go", + "l" + ], + [ + "Go", + "ry" + ], + [ + "Go", + "ść" + ], + [ + "Go", + "ście" + ], + [ + "spotka", + "my" + ], + [ + "świat", + "ową" + ], + [ + "Wo", + "lę" + ], + [ + "krzy", + "żu" + ], + [ + "krzy", + "knęła" + ], + [ + "produ", + "ktu" + ], + [ + "produ", + "cen" + ], + [ + "dra", + "pa" + ], + [ + "dra", + "maty" + ], + [ + "przedstawi", + "ona" + ], + [ + "ciem", + "na" + ], + [ + "okaz", + "je" + ], + [ + "dom", + "owników" + ], + [ + "Wa", + "ń" + ], + [ + "Wa", + "jda" + ], + [ + "Pie", + "s" + ], + [ + "Ba", + "cha" + ], + [ + "dług", + "owie" + ], + [ + "uży", + "ł" + ], + [ + "doda", + "m" + ], + [ + "spół", + "ką" + ], + [ + "wczoraj", + "szego" + ], + [ + "czni", + "jmy" + ], + [ + "pę", + "t" + ], + [ + "lar", + "ne" + ], + [ + "arty", + "styczny" + ], + [ + "arty", + "stycznego" + ], + [ + "wer", + "sal" + ], + [ + "para", + "pe" + ], + [ + "para", + "metry" + ], + [ + "sło", + "nie" + ], + [ + "sło", + "ni" + ], + [ + "Bu", + "z" + ], + [ + "pią", + "ty" + ], + [ + "ple", + "ne" + ], + [ + "part", + "ą" + ], + [ + "uważa", + "ne" + ], + [ + "uważa", + "ny" + ], + [ + "czeka", + "nie" + ], + [ + "waru", + "nkami" + ], + [ + "wszystkie", + "mu" + ], + [ + "zwyk", + "łe" + ], + [ + "masz", + "tu" + ], + [ + "nami", + "o" + ], + [ + "Kon", + "ku" + ], + [ + "Kon", + "rada" + ], + [ + "Kon", + "takt" + ], + [ + "powa", + "gi" + ], + [ + "prawa", + "ch" + ], + [ + "zawod", + "owy" + ], + [ + "zawod", + "nik" + ], + [ + "So", + "ł" + ], + [ + "So", + "li" + ], + [ + "znaczy", + "ło" + ], + [ + "mili", + "one" + ], + [ + "Są", + "czu" + ], + [ + "kształ", + "tu" + ], + [ + "kształ", + "cenie" + ], + [ + "kształ", + "towanie" + ], + [ + "Dzię", + "kujemy" + ], + [ + "kaza", + "no" + ], + [ + "myśli", + "my" + ], + [ + "ponie", + "si" + ], + [ + "ponie", + "sie" + ], + [ + "słucha", + "ją" + ], + [ + "pom", + "niki" + ], + [ + "narod", + "ową" + ], + [ + "Pre", + "miera" + ], + [ + "at", + "lanty" + ], + [ + "wen", + "ci" + ], + [ + "spa", + "dają" + ], + [ + "wspó", + "łu" + ], + [ + "wspó", + "lna" + ], + [ + "powi", + "tał" + ], + [ + "oby", + "dwa" + ], + [ + "podej", + "mował" + ], + [ + "kierow", + "nikiem" + ], + [ + "Poli", + "tyce" + ], + [ + "krę", + "gów" + ], + [ + "krę", + "cenia" + ], + [ + "oce", + "an" + ], + [ + "oce", + "niał" + ], + [ + "dowa", + "ni" + ], + [ + "dowa", + "niem" + ], + [ + "przyję", + "tej" + ], + [ + "Mini", + "st" + ], + [ + "nowe", + "li" + ], + [ + "uch", + "wala" + ], + [ + "wpły", + "nęło" + ], + [ + "wpły", + "wają" + ], + [ + "prawi", + "ł" + ], + [ + "Jan", + "owi" + ], + [ + "Jan", + "kowski" + ], + [ + "reali", + "a" + ], + [ + "loka", + "lizacji" + ], + [ + "loka", + "torzy" + ], + [ + "Wła", + "s" + ], + [ + "grze", + "chy" + ], + [ + "SA", + "DOR" + ], + [ + "Dzi", + "wi" + ], + [ + "am", + "fi" + ], + [ + "he", + "i" + ], + [ + "prezyden", + "ckie" + ], + [ + "prezyden", + "cką" + ], + [ + "16", + "5" + ], + [ + "uzna", + "jąc" + ], + [ + "żar", + "tuje" + ], + [ + "żar", + "ówki" + ], + [ + "książ", + "ką" + ], + [ + "książ", + "kami" + ], + [ + "cjona", + "lnym" + ], + [ + "następ", + "stwa" + ], + [ + "syj", + "na" + ], + [ + "interes", + "ował" + ], + [ + "istnie", + "jącego" + ], + [ + "gry", + "zą" + ], + [ + "stwier", + "dzam" + ], + [ + "stwier", + "dzeniem" + ], + [ + "służ", + "bą" + ], + [ + "krót", + "kiego" + ], + [ + "szpita", + "le" + ], + [ + "cen", + "to" + ], + [ + "gle", + "b" + ], + [ + "gle", + "bie" + ], + [ + "śnia", + "daniu" + ], + [ + "kontro", + "lne" + ], + [ + "kraj", + "owa" + ], + [ + "kraj", + "owe" + ], + [ + "śla", + "dem" + ], + [ + "przej", + "mie" + ], + [ + "przej", + "mować" + ], + [ + "pozna", + "je" + ], + [ + "pozna", + "łem" + ], + [ + "mło", + "dość" + ], + [ + "cieka", + "wość" + ], + [ + "księ", + "gar" + ], + [ + "księ", + "garni" + ], + [ + "pozosta", + "jąc" + ], + [ + "pięk", + "nego" + ], + [ + "zało", + "żony" + ], + [ + "zało", + "żeń" + ], + [ + "Pe", + "ns" + ], + [ + "przyzna", + "nia" + ], + [ + "znale", + "zienia" + ], + [ + "daje", + "sz" + ], + [ + "sztu", + "ć" + ], + [ + "proble", + "maty" + ], + [ + "pił", + "ce" + ], + [ + "samochod", + "owego" + ], + [ + "Krzy", + "ś" + ], + [ + "Krzy", + "żem" + ], + [ + "miar", + "ą" + ], + [ + "pia", + "st" + ], + [ + "nowo", + "cześniej" + ], + [ + "nowo", + "tworów" + ], + [ + "związa", + "nego" + ], + [ + "związa", + "nym" + ], + [ + "regu", + "lu" + ], + [ + "samy", + "mi" + ], + [ + "minister", + "stwie" + ], + [ + "ti", + "o" + ], + [ + "ti", + "matu" + ], + [ + "Ży", + "d" + ], + [ + "Ży", + "czę" + ], + [ + "pole", + "ca" + ], + [ + "pole", + "ceń" + ], + [ + "spoko", + "jna" + ], + [ + "przyj", + "mowanie" + ], + [ + "wykona", + "na" + ], + [ + "wykona", + "no" + ], + [ + "wykona", + "lne" + ], + [ + "wykona", + "wczych" + ], + [ + "uzy", + "sk" + ], + [ + "zawie", + "siła" + ], + [ + "Ze", + "t" + ], + [ + "dr", + "wią" + ], + [ + "dr", + "żał" + ], + [ + "prokura", + "torzy" + ], + [ + "wojewódz", + "kim" + ], + [ + "uczest", + "nictwo" + ], + [ + "wybo", + "rem" + ], + [ + "sprzeda", + "żą" + ], + [ + "ozna", + "czone" + ], + [ + "przewod", + "nictwem" + ], + [ + "Przed", + "tem" + ], + [ + "poważ", + "ną" + ], + [ + "Spo", + "ro" + ], + [ + "Spo", + "sób" + ], + [ + "osie", + "dl" + ], + [ + "równo", + "czes" + ], + [ + "zwa", + "nym" + ], + [ + "pięć", + "dziesięcio" + ], + [ + "Or", + "len" + ], + [ + "Ar", + "tura" + ], + [ + "hu", + "t" + ], + [ + "dowo", + "dził" + ], + [ + "Me", + "cz" + ], + [ + "Da", + "ne" + ], + [ + "Da", + "vi" + ], + [ + "Sie", + "dział" + ], + [ + "tre", + "ścią" + ], + [ + "zdecy", + "dowały" + ], + [ + "propo", + "s" + ], + [ + "ameryka", + "ńską" + ], + [ + "prywa", + "tnie" + ], + [ + "Roz", + "wój" + ], + [ + "Roz", + "poczę" + ], + [ + "wro", + "giem" + ], + [ + "wynika", + "ją" + ], + [ + "gór", + "no" + ], + [ + "gór", + "niczych" + ], + [ + "zapa", + "sów" + ], + [ + "zapa", + "chem" + ], + [ + "organiza", + "tora" + ], + [ + "organiza", + "cyjny" + ], + [ + "pracu", + "ję" + ], + [ + "bur", + "g" + ], + [ + "stycz", + "no" + ], + [ + "Cie", + "śla" + ], + [ + "kwi", + "zy" + ], + [ + "blo", + "kuje" + ], + [ + "blo", + "nd" + ], + [ + "potrafi", + "sz" + ], + [ + "sąd", + "owy" + ], + [ + "sąd", + "owych" + ], + [ + "muzy", + "ce" + ], + [ + "muzy", + "ków" + ], + [ + "muzy", + "czne" + ], + [ + "otrzy", + "małem" + ], + [ + "stop", + "nie" + ], + [ + "ludz", + "kość" + ], + [ + "dziennika", + "rzami" + ], + [ + "Wszyst", + "kim" + ], + [ + "rzuca", + "m" + ], + [ + "rzuca", + "ne" + ], + [ + "otwar", + "ciu" + ], + [ + "ograni", + "czeniu" + ], + [ + "jaką", + "kolwiek" + ], + [ + "og", + "rodów" + ], + [ + "ochro", + "niarzy" + ], + [ + "obu", + "rza" + ], + [ + "obu", + "dził" + ], + [ + "liz", + "owanej" + ], + [ + "wyj", + "ściem" + ], + [ + "oskar", + "żeń" + ], + [ + "rozu", + "miała" + ], + [ + "inwe", + "stuje" + ], + [ + "ab", + "stynen" + ], + [ + "przypad", + "kowych" + ], + [ + "cier", + "pień" + ], + [ + "cier", + "pieć" + ], + [ + "tema", + "cie" + ], + [ + "wyłą", + "czyć" + ], + [ + "obej", + "rzenia" + ], + [ + "obej", + "mują" + ], + [ + "obej", + "rzał" + ], + [ + "obowiąz", + "kach" + ], + [ + "obowiąz", + "kowe" + ], + [ + "ide", + "a" + ], + [ + "podstaw", + "owa" + ], + [ + "podstaw", + "ową" + ], + [ + "sier", + "żan" + ], + [ + "Jo", + "e" + ], + [ + "Jo", + "li" + ], + [ + "Jo", + "han" + ], + [ + "lod", + "ów" + ], + [ + "pomoc", + "niczych" + ], + [ + "czwar", + "tku" + ], + [ + "dokona", + "niu" + ], + [ + "wybra", + "ne" + ], + [ + "wido", + "cznych" + ], + [ + "rozwiąza", + "na" + ], + [ + "nauczy", + "cielem" + ], + [ + "poczu", + "ła" + ], + [ + "poczu", + "łem" + ], + [ + "skrzy", + "w" + ], + [ + "cio", + "ł" + ], + [ + "cio", + "ci" + ], + [ + "duży", + "mi" + ], + [ + "siedzi", + "b" + ], + [ + "Ru", + "tkowski" + ], + [ + "osią", + "gnie" + ], + [ + "trw", + "ałego" + ], + [ + "techni", + "cznie" + ], + [ + "techni", + "cznym" + ], + [ + "win", + "ny" + ], + [ + "rucho", + "me" + ], + [ + "Pow", + "stania" + ], + [ + "potwier", + "dzenia" + ], + [ + "potwier", + "dzić" + ], + [ + "kocha", + "na" + ], + [ + "kocha", + "ny" + ], + [ + "WS", + "KA" + ], + [ + "WS", + "KI" + ], + [ + "WS", + "ZY" + ], + [ + "gor", + "szym" + ], + [ + "zaczyna", + "ła" + ], + [ + "znaleź", + "liśmy" + ], + [ + "jrz", + "ałam" + ], + [ + "dosta", + "nia" + ], + [ + "oka", + "zują" + ], + [ + "szkole", + "ń" + ], + [ + "pierwsze", + "ństwo" + ], + [ + "spi", + "su" + ], + [ + "porozumie", + "niem" + ], + [ + "dzwo", + "ny" + ], + [ + "dzwo", + "nek" + ], + [ + "działania", + "mi" + ], + [ + "rosyj", + "sku" + ], + [ + "struktu", + "rą" + ], + [ + "opera", + "cje" + ], + [ + "pło", + "nie" + ], + [ + "dale", + "kiego" + ], + [ + "Sto", + "s" + ], + [ + "Sto", + "su" + ], + [ + "fon", + "tan" + ], + [ + "utwo", + "rzono" + ], + [ + "przygot", + "ował" + ], + [ + "Si", + "lna" + ], + [ + "głu", + "cho" + ], + [ + "głu", + "chy" + ], + [ + "wyzna", + "ń" + ], + [ + "wyzna", + "niowych" + ], + [ + "wymie", + "nił" + ], + [ + "bru", + "ksel" + ], + [ + "mogła", + "bym" + ], + [ + "znajo", + "me" + ], + [ + "ofe", + "r" + ], + [ + "ofe", + "rują" + ], + [ + "mistrz", + "ostwo" + ], + [ + "dziedzi", + "n" + ], + [ + "Sejm", + "owi" + ], + [ + "fra", + "sob" + ], + [ + "litera", + "ckiej" + ], + [ + "litera", + "ckie" + ], + [ + "warsza", + "wska" + ], + [ + "TO", + "PR" + ], + [ + "zmar", + "ły" + ], + [ + "Stra", + "te" + ], + [ + "Stra", + "ty" + ], + [ + "zdu", + "mienia" + ], + [ + "osoba", + "ch" + ], + [ + "ks", + "wa" + ], + [ + "dotychczas", + "owego" + ], + [ + "La", + "bora" + ], + [ + "jas", + "ną" + ], + [ + "jas", + "ność" + ], + [ + "mężczyz", + "ną" + ], + [ + "mężczyz", + "nom" + ], + [ + "brzy", + "dka" + ], + [ + "spowod", + "owania" + ], + [ + "zatrzyma", + "nia" + ], + [ + "rozpoczę", + "li" + ], + [ + "uczu", + "ciem" + ], + [ + "gli", + "nia" + ], + [ + "boga", + "tych" + ], + [ + "administra", + "cyjnej" + ], + [ + "tajem", + "nice" + ], + [ + "tajem", + "niczych" + ], + [ + "zde", + "termi" + ], + [ + "poprzed", + "ników" + ], + [ + "zauwa", + "ży" + ], + [ + "wizy", + "cie" + ], + [ + "przezna", + "czenie" + ], + [ + "przezna", + "czono" + ], + [ + "ude", + "rzyło" + ], + [ + "fizy", + "czna" + ], + [ + "powszech", + "nych" + ], + [ + "lud", + "ową" + ], + [ + "zebra", + "no" + ], + [ + "Wło", + "cła" + ], + [ + "chłop", + "czyk" + ], + [ + "wewnętrz", + "na" + ], + [ + "197", + "3" + ], + [ + "197", + "7" + ], + [ + "KO", + "TA" + ], + [ + "opowiada", + "nia" + ], + [ + "poży", + "wienia" + ], + [ + "zagrani", + "czny" + ], + [ + "pali", + "ła" + ], + [ + "tran", + "zy" + ], + [ + "trakt", + "owano" + ], + [ + "Kar", + "ta" + ], + [ + "Kar", + "ina" + ], + [ + "rozpa", + "czą" + ], + [ + "Zak", + "rzewski" + ], + [ + "Narod", + "owym" + ], + [ + "Boże", + "na" + ], + [ + "Ho", + "tel" + ], + [ + "Słu", + "cham" + ], + [ + "uczy", + "nienie" + ], + [ + "zawiera", + "ł" + ], + [ + "seksual", + "nym" + ], + [ + "Ste", + "in" + ], + [ + "op", + "tyma" + ], + [ + "otrzyma", + "nych" + ], + [ + "przypomina", + "ją" + ], + [ + "przypomina", + "ło" + ], + [ + "rozwi", + "nął" + ], + [ + "odwie", + "dzili" + ], + [ + "głębo", + "ką" + ], + [ + "głębo", + "kiego" + ], + [ + "błę", + "dne" + ], + [ + "stre", + "su" + ], + [ + "dodatk", + "owy" + ], + [ + "skute", + "czna" + ], + [ + "Samo", + "rząd" + ], + [ + "Samo", + "rządu" + ], + [ + "dziewczy", + "nie" + ], + [ + "francu", + "ska" + ], + [ + "Cz", + "terech" + ], + [ + "najważ", + "niejsza" + ], + [ + "bó", + "rz" + ], + [ + "połą", + "czeń" + ], + [ + "połą", + "czonych" + ], + [ + "duch", + "em" + ], + [ + "NI", + "S" + ], + [ + "zbro", + "jenia" + ], + [ + "ron", + "to" + ], + [ + "odrzu", + "ciła" + ], + [ + "centra", + "lnym" + ], + [ + "potę", + "gę" + ], + [ + "maszy", + "nę" + ], + [ + "łó", + "dź" + ], + [ + "Sza", + "r" + ], + [ + "odpowiada", + "m" + ], + [ + "sprzę", + "ty" + ], + [ + "kłopo", + "tli" + ], + [ + "odda", + "ny" + ], + [ + "szero", + "kich" + ], + [ + "zni", + "szczone" + ], + [ + "Adam", + "em" + ], + [ + "kana", + "łów" + ], + [ + "stoi", + "ska" + ], + [ + "PA", + "NI" + ], + [ + "pry", + "masa" + ], + [ + "nerw", + "owego" + ], + [ + "cywi", + "lnych" + ], + [ + "nastąpi", + "ły" + ], + [ + "zorganiz", + "ował" + ], + [ + "zorganiz", + "owanie" + ], + [ + "zorganiz", + "owali" + ], + [ + "rezy", + "dencji" + ], + [ + "katoli", + "cka" + ], + [ + "Ślą", + "skiego" + ], + [ + "mart", + "w" + ], + [ + "mart", + "wi" + ], + [ + "tworzy", + "ły" + ], + [ + "zatrzy", + "mują" + ], + [ + "bierze", + "sz" + ], + [ + "194", + "2" + ], + [ + "autor", + "ka" + ], + [ + "autor", + "skich" + ], + [ + "religi", + "ą" + ], + [ + "poe", + "tów" + ], + [ + "media", + "lnej" + ], + [ + "ostate", + "czna" + ], + [ + "zmieni", + "li" + ], + [ + "zbior", + "nik" + ], + [ + "zbior", + "niki" + ], + [ + "naci", + "skiem" + ], + [ + "kola", + "no" + ], + [ + "wyco", + "fy" + ], + [ + "paździer", + "nik" + ], + [ + "obli", + "czeń" + ], + [ + "słysz", + "ałeś" + ], + [ + "aresz", + "t" + ], + [ + "aresz", + "towano" + ], + [ + "Ber", + "lin" + ], + [ + "uzasa", + "dnieniu" + ], + [ + "czter", + "naście" + ], + [ + "czter", + "nastego" + ], + [ + "chrześcija", + "n" + ], + [ + "kolo", + "nie" + ], + [ + "kolo", + "nia" + ], + [ + "kolo", + "sa" + ], + [ + "kolo", + "nii" + ], + [ + "drob", + "na" + ], + [ + "Mari", + "o" + ], + [ + "znajdu", + "jemy" + ], + [ + "har", + "d" + ], + [ + "staro", + "ści" + ], + [ + "bank", + "owego" + ], + [ + "świadomo", + "ścią" + ], + [ + "pojawia", + "ć" + ], + [ + "gwia", + "zdo" + ], + [ + "kwo", + "cie" + ], + [ + "spoj", + "rzeniu" + ], + [ + "swe", + "ter" + ], + [ + "szczęśli", + "wym" + ], + [ + "włą", + "czenie" + ], + [ + "rado", + "śnie" + ], + [ + "syn", + "owie" + ], + [ + "określa", + "ją" + ], + [ + "handl", + "owa" + ], + [ + "handl", + "ową" + ], + [ + "MA", + "LBO" + ], + [ + "Szy", + "mo" + ], + [ + "odci", + "na" + ], + [ + "ve", + "c" + ], + [ + "zał", + "óg" + ], + [ + "ćwi", + "czenie" + ], + [ + "pobli", + "skich" + ], + [ + "przekaza", + "na" + ], + [ + "przekaza", + "niu" + ], + [ + "wystąpi", + "ą" + ], + [ + "stanowią", + "cy" + ], + [ + "sch", + "owała" + ], + [ + "medy", + "tacji" + ], + [ + "budżet", + "owe" + ], + [ + "wypad", + "ły" + ], + [ + "przeka", + "że" + ], + [ + "przeka", + "zu" + ], + [ + "przeka", + "zywał" + ], + [ + "przeka", + "zywania" + ], + [ + "wierzy", + "ła" + ], + [ + "konstru", + "kcję" + ], + [ + "bezrobo", + "ciu" + ], + [ + "uczestni", + "czyli" + ], + [ + "zagra", + "li" + ], + [ + "podło", + "gi" + ], + [ + "podło", + "żu" + ], + [ + "aktyw", + "nie" + ], + [ + "aktyw", + "nych" + ], + [ + "Bogu", + "ś" + ], + [ + "gospoda", + "rz" + ], + [ + "owni", + "kom" + ], + [ + "poch", + "ów" + ], + [ + "poch", + "mur" + ], + [ + "codzien", + "nej" + ], + [ + "codzien", + "nym" + ], + [ + "należą", + "ce" + ], + [ + "okrę", + "tów" + ], + [ + "dowód", + "ców" + ], + [ + "Pier", + "wo" + ], + [ + "sj", + "oni" + ], + [ + "angiel", + "skich" + ], + [ + "plan", + "owania" + ], + [ + "przyjaciół", + "ką" + ], + [ + "wypła", + "tę" + ], + [ + "Wojewódz", + "ka" + ], + [ + "Ameryka", + "ńska" + ], + [ + "Ameryka", + "nin" + ], + [ + "wybi", + "tnie" + ], + [ + "Kró", + "li" + ], + [ + "Zna", + "komi" + ], + [ + "zastos", + "owaniu" + ], + [ + "komór", + "kowy" + ], + [ + "chłopa", + "ków" + ], + [ + "Gło", + "su" + ], + [ + "Tar", + "g" + ], + [ + "Tar", + "nowa" + ], + [ + "oku", + "pu" + ], + [ + "zbli", + "żenia" + ], + [ + "słow", + "nik" + ], + [ + "jesie", + "nnej" + ], + [ + "koście", + "lnej" + ], + [ + "dzisiej", + "sza" + ], + [ + "ologi", + "cznego" + ], + [ + "ruszy", + "ło" + ], + [ + "defi", + "nic" + ], + [ + "defi", + "nicja" + ], + [ + "Następ", + "nym" + ], + [ + "Gie", + "ł" + ], + [ + "Gie", + "rty" + ], + [ + "Gie", + "sche" + ], + [ + "atak", + "owany" + ], + [ + "oprac", + "owany" + ], + [ + "placów", + "ce" + ], + [ + "bły", + "szczą" + ], + [ + "spad", + "kobier" + ], + [ + "zbud", + "owano" + ], + [ + "kapita", + "listy" + ], + [ + "dekla", + "rację" + ], + [ + "dekla", + "racja" + ], + [ + "planowa", + "na" + ], + [ + "Bor", + "owskiego" + ], + [ + "dochod", + "u" + ], + [ + "miesię", + "czne" + ], + [ + "miesię", + "cznych" + ], + [ + "obja", + "zd" + ], + [ + "lotni", + "sko" + ], + [ + "konfli", + "kcie" + ], + [ + "naro", + "dem" + ], + [ + "zapo", + "minaj" + ], + [ + "sub", + "tel" + ], + [ + "Mary", + "nar" + ], + [ + "Jaro", + "sławiu" + ], + [ + "rekla", + "mów" + ], + [ + "autobu", + "sie" + ], + [ + "sygna", + "łów" + ], + [ + "świado", + "ma" + ], + [ + "kryty", + "kuje" + ], + [ + "Trybu", + "ny" + ], + [ + "gwał", + "tu" + ], + [ + "zaga", + "dki" + ], + [ + "zaga", + "dnieniem" + ], + [ + "maj", + "or" + ], + [ + "akcep", + "tacja" + ], + [ + "poprze", + "k" + ], + [ + "pozostały", + "mi" + ], + [ + "przyjem", + "ne" + ], + [ + "przyjem", + "ny" + ], + [ + "okolicz", + "ność" + ], + [ + "zdrowie", + "nie" + ], + [ + "umożli", + "wić" + ], + [ + "pogo", + "ni" + ], + [ + "pogo", + "dę" + ], + [ + "rozmów", + "cy" + ], + [ + "dusz", + "paste" + ], + [ + "zamierza", + "m" + ], + [ + "zobaczy", + "łam" + ], + [ + "zmę", + "czenie" + ], + [ + "przemysł", + "owe" + ], + [ + "przemysł", + "owego" + ], + [ + "sil", + "niej" + ], + [ + "województwa", + "ch" + ], + [ + "zgu", + "bił" + ], + [ + "niebie", + "skiej" + ], + [ + "krą", + "ży" + ], + [ + "biały", + "mi" + ], + [ + "nume", + "rów" + ], + [ + "wspani", + "ała" + ], + [ + "musiała", + "by" + ], + [ + "załat", + "wi" + ], + [ + "obserw", + "ował" + ], + [ + "świ", + "nia" + ], + [ + "występu", + "jących" + ], + [ + "prak", + "tyczne" + ], + [ + "zwierzę", + "cia" + ], + [ + "Ostatni", + "m" + ], + [ + "Ada", + "sia" + ], + [ + "zrozu", + "miały" + ], + [ + "napa", + "dy" + ], + [ + "koncer", + "cie" + ], + [ + "zdoby", + "cia" + ], + [ + "osa", + "dni" + ], + [ + "zgodzi", + "li" + ], + [ + "pożar", + "ów" + ], + [ + "zapro", + "szonych" + ], + [ + "wierz", + "cho" + ], + [ + "kościoła", + "ch" + ], + [ + "prawidł", + "owe" + ], + [ + "cmenta", + "rzy" + ], + [ + "lista", + "mi" + ], + [ + "odczu", + "wać" + ], + [ + "ambasa", + "da" + ], + [ + "nowoczes", + "na" + ], + [ + "nowoczes", + "nym" + ], + [ + "wykorzysty", + "wany" + ], + [ + "wykorzysty", + "wanych" + ], + [ + "znik", + "nęły" + ], + [ + "jezio", + "rem" + ], + [ + "zamiesz", + "ki" + ], + [ + "zamiesz", + "kały" + ], + [ + "komputer", + "owe" + ], + [ + "utrzy", + "mał" + ], + [ + "wdzię", + "czna" + ], + [ + "boj", + "owe" + ], + [ + "Państw", + "owych" + ], + [ + "face", + "tów" + ], + [ + "indywidual", + "ną" + ], + [ + "stry", + "k" + ], + [ + "196", + "4" + ], + [ + "umieję", + "tnie" + ], + [ + "Było", + "by" + ], + [ + "użytk", + "owanie" + ], + [ + "użytk", + "ownika" + ], + [ + "telewizy", + "jna" + ], + [ + "telewizy", + "jnej" + ], + [ + "rzeź", + "ba" + ], + [ + "wyrzu", + "cił" + ], + [ + "argu", + "mentu" + ], + [ + "opieku", + "nów" + ], + [ + "opieku", + "nki" + ], + [ + "klo", + "nowania" + ], + [ + "pochodzą", + "cy" + ], + [ + "stal", + "ow" + ], + [ + "wybuch", + "ł" + ], + [ + "Part", + "ner" + ], + [ + "atrak", + "cja" + ], + [ + "wsty", + "dzę" + ], + [ + "skierowa", + "li" + ], + [ + "groź", + "nego" + ], + [ + "manda", + "ty" + ], + [ + "Wę", + "grzech" + ], + [ + "niebezpie", + "cznie" + ], + [ + "sięga", + "m" + ], + [ + "piosen", + "ka" + ], + [ + "Chi", + "ńczycy" + ], + [ + "500", + "0" + ], + [ + "Nale", + "żało" + ], + [ + "usły", + "szę" + ], + [ + "przeszka", + "dzało" + ], + [ + "odby", + "wała" + ], + [ + "statu", + "su" + ], + [ + "mono", + "poli" + ], + [ + "komple", + "t" + ], + [ + "reprezenta", + "cja" + ], + [ + "zasko", + "czona" + ], + [ + "dum", + "ny" + ], + [ + "dokumenta", + "mi" + ], + [ + "dziewięć", + "set" + ], + [ + "leś", + "nej" + ], + [ + "Kolej", + "na" + ], + [ + "brytyj", + "skiej" + ], + [ + "kłó", + "tni" + ], + [ + "Szu", + "kam" + ], + [ + "sprzed", + "ał" + ], + [ + "cele", + "b" + ], + [ + "gaz", + "owe" + ], + [ + "skorzy", + "stał" + ], + [ + "strate", + "gię" + ], + [ + "korzyst", + "nie" + ], + [ + "skarb", + "owej" + ], + [ + "radi", + "owej" + ], + [ + "domaga", + "li" + ], + [ + "matu", + "rzy" + ], + [ + "bada", + "czy" + ], + [ + "wzbu", + "dzić" + ], + [ + "Dro", + "gowego" + ], + [ + "ir", + "racjona" + ], + [ + "Centra", + "lnym" + ], + [ + "zastanawia", + "ć" + ], + [ + "zastanawia", + "jąc" + ], + [ + "Cię", + "żarówka" + ], + [ + "et", + "nografi" + ], + [ + "ewentual", + "nej" + ], + [ + "chor", + "wa" + ], + [ + "radziec", + "kie" + ], + [ + "przegra", + "ła" + ], + [ + "straż", + "nik" + ], + [ + "straż", + "ników" + ], + [ + "straż", + "nicy" + ], + [ + "piersi", + "owej" + ], + [ + "tysiąc", + "lecia" + ], + [ + "wysła", + "ny" + ], + [ + "przesu", + "nięcia" + ], + [ + "zewnętrz", + "ną" + ], + [ + "zewnętrz", + "nego" + ], + [ + "figu", + "ry" + ], + [ + "bezwzglę", + "dną" + ], + [ + "doskona", + "ły" + ], + [ + "Kur", + "ier" + ], + [ + "tabli", + "ca" + ], + [ + "powtarza", + "ć" + ], + [ + "negocja", + "cjach" + ], + [ + "Kali", + "szu" + ], + [ + "internet", + "ową" + ], + [ + "reag", + "owania" + ], + [ + "dołą", + "czyć" + ], + [ + "wspiera", + "nie" + ], + [ + "psychi", + "cznej" + ], + [ + "skompli", + "kowany" + ], + [ + "DO", + "WA" + ], + [ + "San", + "dra" + ], + [ + "umiesz", + "czone" + ], + [ + "zwal", + "czanie" + ], + [ + "sąsie", + "dnie" + ], + [ + "wstęp", + "ne" + ], + [ + "zgroma", + "dzenia" + ], + [ + "zgroma", + "dzonych" + ], + [ + "ratu", + "sz" + ], + [ + "pociąg", + "nąć" + ], + [ + "wyna", + "jąć" + ], + [ + "olbrzy", + "mią" + ], + [ + "komenta", + "rze" + ], + [ + "komenta", + "rza" + ], + [ + "przecię", + "tnie" + ], + [ + "żydow", + "skie" + ], + [ + "trage", + "dia" + ], + [ + "filozofi", + "czne" + ], + [ + "BA", + "SADOR" + ], + [ + "Bro", + "ń" + ], + [ + "nada", + "wania" + ], + [ + "odde", + "chu" + ], + [ + "Jedy", + "ne" + ], + [ + "Jedy", + "nym" + ], + [ + "komisja", + "ch" + ], + [ + "przedsiębiorstwa", + "ch" + ], + [ + "sche", + "mat" + ], + [ + "radio", + "fonii" + ], + [ + "zakaz", + "ów" + ], + [ + "głowa", + "ch" + ], + [ + "uzależ", + "nione" + ], + [ + "pogrze", + "bie" + ], + [ + "sypi", + "am" + ], + [ + "strzela", + "li" + ], + [ + "wraż", + "liwy" + ], + [ + "teor", + "ie" + ], + [ + "kuch", + "nia" + ], + [ + "ciep", + "łej" + ], + [ + "Toru", + "ń" + ], + [ + "król", + "owej" + ], + [ + "ambi", + "cje" + ], + [ + "zamknię", + "tych" + ], + [ + "Świat", + "ło" + ], + [ + "niezwyk", + "łą" + ], + [ + "podda", + "ny" + ], + [ + "podda", + "no" + ], + [ + "zwycza", + "jem" + ], + [ + "Białoru", + "ś" + ], + [ + "lekko", + "atle" + ], + [ + "zajmu", + "jący" + ], + [ + "przewidzia", + "no" + ], + [ + "wstrzą", + "ś" + ], + [ + "wstrzą", + "sa" + ], + [ + "zgłasza", + "ją" + ], + [ + "ódz", + "two" + ], + [ + "zawo", + "łała" + ], + [ + "Kierow", + "cy" + ], + [ + "ogo", + "n" + ], + [ + "opubli", + "kował" + ], + [ + "koszu", + "la" + ], + [ + "zabiera", + "ł" + ], + [ + "mikro", + "fonu" + ], + [ + "wykła", + "dy" + ], + [ + "Auto", + "nomii" + ], + [ + "zbliża", + "ją" + ], + [ + "klat", + "ka" + ], + [ + "uchy", + "bień" + ], + [ + "zaprasza", + "ją" + ], + [ + "przesa", + "da" + ], + [ + "kieli", + "szka" + ], + [ + "Tere", + "sy" + ], + [ + "Mod", + "el" + ], + [ + "napo", + "jów" + ], + [ + "wykry", + "ć" + ], + [ + "wykry", + "wania" + ], + [ + "podsu", + "m" + ], + [ + "eksp", + "lod" + ], + [ + "garni", + "tu" + ], + [ + "garni", + "tur" + ], + [ + "uchwa", + "lony" + ], + [ + "Szczegó", + "ły" + ], + [ + "religij", + "nym" + ], + [ + "religij", + "ności" + ], + [ + "Czytel", + "nicy" + ], + [ + "taria", + "cie" + ], + [ + "morder", + "cy" + ], + [ + "morder", + "stwo" + ], + [ + "kultur", + "owego" + ], + [ + "wskaza", + "ć" + ], + [ + "stwierdza", + "jąc" + ], + [ + "nadzor", + "cza" + ], + [ + "sejm", + "owych" + ], + [ + "zako", + "ły" + ], + [ + "przystąpi", + "ć" + ], + [ + "przystąpi", + "ł" + ], + [ + "okrą", + "g" + ], + [ + "prezenta", + "cje" + ], + [ + "udowod", + "nił" + ], + [ + "niepo", + "ję" + ], + [ + "niepo", + "żą" + ], + [ + "koszy", + "ka" + ], + [ + "dokony", + "wania" + ], + [ + "maksy", + "malna" + ], + [ + "odnale", + "ziono" + ], + [ + "wez", + "wać" + ], + [ + "najgor", + "szym" + ], + [ + "wzor", + "ce" + ], + [ + "Goleni", + "owa" + ], + [ + "telefoni", + "czne" + ], + [ + "telefoni", + "cznej" + ], + [ + "umożliwia", + "jący" + ], + [ + "wchodzą", + "cych" + ], + [ + "zamówie", + "ń" + ], + [ + "metra", + "ch" + ], + [ + "podmio", + "tem" + ], + [ + "uzasadni", + "ona" + ], + [ + "Kowa", + "lska" + ], + [ + "ukra", + "dł" + ], + [ + "ówczes", + "nych" + ], + [ + "nota", + "tki" + ], + [ + "przytom", + "ności" + ], + [ + "trzydzie", + "stych" + ], + [ + "waria", + "ta" + ], + [ + "regul", + "ować" + ], + [ + "rozstrzyg", + "nąć" + ], + [ + "Juli", + "usza" + ], + [ + "Zosta", + "w" + ], + [ + "drę", + "czy" + ], + [ + "opóź", + "nienia" + ], + [ + "ukoń", + "czenia" + ], + [ + "zap", + "łod" + ], + [ + "zapisa", + "ny" + ], + [ + "łap", + "czywie" + ], + [ + "rozwią", + "zywaniu" + ], + [ + "taksów", + "ki" + ], + [ + "Ek", + "stra" + ], + [ + "WO", + "L" + ], + [ + "afe", + "rę" + ], + [ + "dozna", + "ła" + ], + [ + "wys", + "py" + ], + [ + "rent", + "ę" + ], + [ + "rekor", + "dzi" + ], + [ + "ryba", + "ków" + ], + [ + "komplek", + "s" + ], + [ + "Inspe", + "kcji" + ], + [ + "Lubli", + "na" + ], + [ + "małżon", + "ków" + ], + [ + "śmierte", + "lnie" + ], + [ + "PI", + "S" + ], + [ + "oo", + "o" + ], + [ + "opisa", + "ne" + ], + [ + "space", + "ru" + ], + [ + "spokoj", + "nym" + ], + [ + "rozpatrze", + "nie" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "ne" + ], + [ + "Mak", + "sy" + ], + [ + "dostrze", + "gł" + ], + [ + "kiele", + "ckim" + ], + [ + "ordyna", + "tor" + ], + [ + "Przypomina", + "my" + ], + [ + "ogród", + "ków" + ], + [ + "umar", + "ła" + ], + [ + "wnu", + "ki" + ], + [ + "wprowadzo", + "na" + ], + [ + "wprowadzo", + "nych" + ], + [ + "złu", + "dzenia" + ], + [ + "pojem", + "ność" + ], + [ + "probo", + "szczem" + ], + [ + "rozsąd", + "ny" + ], + [ + "skan", + "dali" + ], + [ + "specyfi", + "czne" + ], + [ + "Okręg", + "owy" + ], + [ + "Przedsiębior", + "czości" + ], + [ + "Ofi", + "cer" + ], + [ + "Pię", + "ciu" + ], + [ + "Ri", + "bbe" + ], + [ + "schroni", + "sku" + ], + [ + "stowarzy", + "szeń" + ], + [ + "zarejest", + "rowane" + ], + [ + "wykonu", + "jąc" + ], + [ + "przeby", + "wać" + ], + [ + "pedago", + "g" + ], + [ + "rozgry", + "wkach" + ], + [ + "Sier", + "gie" + ], + [ + "trwało", + "ści" + ], + [ + "metal", + "owe" + ], + [ + "metal", + "owych" + ], + [ + "CI", + "U" + ], + [ + "alar", + "mowy" + ], + [ + "usi", + "łuje" + ], + [ + "usi", + "łując" + ], + [ + "usił", + "owała" + ], + [ + "pogar", + "dą" + ], + [ + "komo", + "ry" + ], + [ + "przychod", + "u" + ], + [ + "progno", + "z" + ], + [ + "190", + "5" + ], + [ + "Was", + "ser" + ], + [ + "telewizor", + "ów" + ], + [ + "okręg", + "owego" + ], + [ + "defini", + "tywnie" + ], + [ + "pielgrzy", + "mów" + ], + [ + "pielgrzy", + "mki" + ], + [ + "powiąza", + "ń" + ], + [ + "Któ", + "ra" + ], + [ + "ogrze", + "wania" + ], + [ + "ulega", + "ją" + ], + [ + "ukrai", + "ński" + ], + [ + "zarzuca", + "jąc" + ], + [ + "start", + "ować" + ], + [ + "Połu", + "dnie" + ], + [ + "bak", + "terii" + ], + [ + "słod", + "kie" + ], + [ + "kościo", + "ły" + ], + [ + "produk", + "cyjne" + ], + [ + "podejrze", + "wać" + ], + [ + "fałsz", + "owanie" + ], + [ + "zbiór", + "ka" + ], + [ + "dż", + "in" + ], + [ + "pokaza", + "no" + ], + [ + "postrzega", + "ny" + ], + [ + "wyle", + "czyć" + ], + [ + "labora", + "tory" + ], + [ + "labora", + "toria" + ], + [ + "Sztu", + "k" + ], + [ + "189", + "6" + ], + [ + "westch", + "nęła" + ], + [ + "Czerwo", + "nym" + ], + [ + "NE", + "GO" + ], + [ + "goty", + "cka" + ], + [ + "pilo", + "tów" + ], + [ + "podnie", + "ca" + ], + [ + "wład", + "cy" + ], + [ + "rządzą", + "cych" + ], + [ + "polemi", + "ki" + ], + [ + "weźmie", + "my" + ], + [ + "Zi", + "obro" + ], + [ + "naru", + "szenie" + ], + [ + "niepotrzeb", + "nych" + ], + [ + "wiod", + "ła" + ], + [ + "przekony", + "wać" + ], + [ + "barok", + "owy" + ], + [ + "eduka", + "cję" + ], + [ + "Pru", + "s" + ], + [ + "Prowa", + "dzi" + ], + [ + "Róż", + "ne" + ], + [ + "uu", + "uu" + ], + [ + "zaakcep", + "towania" + ], + [ + "waha", + "nia" + ], + [ + "przesłucha", + "nie" + ], + [ + "przesłucha", + "nia" + ], + [ + "decydu", + "jący" + ], + [ + "mody", + "fi" + ], + [ + "piłkar", + "skich" + ], + [ + "Regiona", + "lnego" + ], + [ + "Regiona", + "lnej" + ], + [ + "Łą", + "cznie" + ], + [ + "posłu", + "sznie" + ], + [ + "obwod", + "u" + ], + [ + "obszer", + "ny" + ], + [ + "straci", + "ły" + ], + [ + "wyjątk", + "owy" + ], + [ + "manife", + "stacji" + ], + [ + "emigra", + "cji" + ], + [ + "kosme", + "tyki" + ], + [ + "intensyw", + "ne" + ], + [ + "Fra", + "nek" + ], + [ + "utrwa", + "la" + ], + [ + "ubezpiecze", + "niowych" + ], + [ + "zatwier", + "dza" + ], + [ + "ściga", + "nia" + ], + [ + "pistole", + "tu" + ], + [ + "warszta", + "tów" + ], + [ + "wczes", + "nego" + ], + [ + "człon", + "kom" + ], + [ + "ukara", + "ć" + ], + [ + "reżyse", + "ra" + ], + [ + "Pró", + "cz" + ], + [ + "Pró", + "ba" + ], + [ + "Pale", + "styny" + ], + [ + "kare", + "tka" + ], + [ + "letnie", + "mu" + ], + [ + "kurt", + "kę" + ], + [ + "dziewią", + "tej" + ], + [ + "debiu", + "t" + ], + [ + "przyjeżdża", + "ją" + ], + [ + "boles", + "ne" + ], + [ + "Wice", + "premier" + ], + [ + "elegan", + "cko" + ], + [ + "Rzesz", + "owa" + ], + [ + "srebr", + "ny" + ], + [ + "srebr", + "nym" + ], + [ + "up", + "ały" + ], + [ + "zakrę", + "tem" + ], + [ + "nomina", + "cji" + ], + [ + "base", + "nie" + ], + [ + "jubile", + "uszu" + ], + [ + "słuchi", + "wał" + ], + [ + "fol", + "klo" + ], + [ + "powyż", + "szych" + ], + [ + "znisz", + "czony" + ], + [ + "Fia", + "t" + ], + [ + "umiar", + "kowany" + ], + [ + "zię", + "ć" + ], + [ + "zasy", + "pia" + ], + [ + "występow", + "ała" + ], + [ + "redu", + "kcji" + ], + [ + "promo", + "cji" + ], + [ + "rozważa", + "nia" + ], + [ + "solidar", + "ność" + ], + [ + "finan", + "sami" + ], + [ + "finan", + "suje" + ], + [ + "śmiertel", + "nym" + ], + [ + "))))", + "))))" + ], + [ + "pojedyn", + "cze" + ], + [ + "zbrod", + "niarzy" + ], + [ + "Jakub", + "owska" + ], + [ + "Bos", + "ka" + ], + [ + "Stre", + "et" + ], + [ + "schod", + "ów" + ], + [ + "zaszko", + "dzić" + ], + [ + "czekola", + "dy" + ], + [ + "Techni", + "ki" + ], + [ + "Techni", + "kum" + ], + [ + "męż", + "owi" + ], + [ + "Dzia", + "dek" + ], + [ + "cierp", + "liwości" + ], + [ + "wiosen", + "nej" + ], + [ + "podziem", + "nej" + ], + [ + "Ara", + "fa" + ], + [ + "niezmie", + "nnie" + ], + [ + "korek", + "ty" + ], + [ + "kame", + "rą" + ], + [ + "wisi", + "ał" + ], + [ + "widzia", + "ne" + ], + [ + "widzia", + "no" + ], + [ + "odrob", + "iną" + ], + [ + "pusz", + "czono" + ], + [ + "Zatrzyma", + "no" + ], + [ + "Patrzy", + "ł" + ], + [ + "perso", + "nel" + ], + [ + "zapłaci", + "my" + ], + [ + "kwalifika", + "cyjne" + ], + [ + "kuchen", + "nych" + ], + [ + "hitlerow", + "skiej" + ], + [ + "hitlerow", + "ców" + ], + [ + "AM", + "BASADOR" + ], + [ + "ewolu", + "cji" + ], + [ + "ŻY", + "CIA" + ], + [ + "ŻY", + "CIU" + ], + [ + "toale", + "t" + ], + [ + "dystan", + "su" + ], + [ + "białoru", + "skie" + ], + [ + "Pomor", + "skiej" + ], + [ + "obiet", + "nicę" + ], + [ + "autostra", + "d" + ], + [ + "ostroż", + "ność" + ], + [ + "Okre", + "s" + ], + [ + "Sę", + "dzi" + ], + [ + "Wspo", + "mnie" + ], + [ + "Wspo", + "mina" + ], + [ + "Wszech", + "świata" + ], + [ + "ewi", + "dent" + ], + [ + "pochod", + "nych" + ], + [ + "zano", + "towano" + ], + [ + "zachodzą", + "cych" + ], + [ + "pazno", + "kcie" + ], + [ + "przyto", + "mnie" + ], + [ + "weteryna", + "rii" + ], + [ + "rozporzą", + "dzeniu" + ], + [ + "persona", + "lne" + ], + [ + "użyte", + "czności" + ], + [ + "wniosko", + "dawcy" + ], + [ + "cierpią", + "cych" + ], + [ + "rezygna", + "cji" + ], + [ + "załą", + "cznik" + ], + [ + "uświadomi", + "ł" + ], + [ + "ewaku", + "a" + ], + [ + "Jaruze", + "lskiego" + ], + [ + "Plu", + "s" + ], + [ + "uwiel", + "bia" + ], + [ + "posił", + "ki" + ], + [ + "pochło", + "nie" + ], + [ + "komer", + "cja" + ], + [ + "Nauczy", + "ciele" + ], + [ + "tenden", + "cje" + ], + [ + "pozwal", + "ał" + ], + [ + "pozwal", + "ała" + ], + [ + "kelne", + "rów" + ], + [ + "synte", + "zy" + ], + [ + "zaopatrze", + "niu" + ], + [ + "Prób", + "owałem" + ], + [ + "Zdecy", + "dowanie" + ], + [ + "nisz", + "czyć" + ], + [ + "komor", + "nika" + ], + [ + "Moż", + "liwość" + ], + [ + "klaszto", + "rze" + ], + [ + "Bene", + "dykta" + ], + [ + "otrzymy", + "wali" + ], + [ + "Ojczy", + "zna" + ], + [ + "Ojczy", + "zny" + ], + [ + "cyfr", + "owych" + ], + [ + "bezpośrednie", + "go" + ], + [ + "Feli", + "s" + ], + [ + "Hel", + "mu" + ], + [ + "Tre", + "ner" + ], + [ + "Ukra", + "inę" + ], + [ + "uporząd", + "kować" + ], + [ + "nieś", + "miało" + ], + [ + "pobu", + "dza" + ], + [ + "kopal", + "ń" + ], + [ + "deka", + "dy" + ], + [ + "intym", + "ne" + ], + [ + "rozpowszech", + "nianie" + ], + [ + "traf", + "ne" + ], + [ + "Walen", + "dzia" + ], + [ + "niespodzian", + "kę" + ], + [ + "Cał", + "ą" + ], + [ + "Cał", + "kiem" + ], + [ + "Sal", + "ly" + ], + [ + "bri", + "dge" + ], + [ + "wstąpi", + "ć" + ], + [ + "wstąpi", + "ł" + ], + [ + "kolę", + "d" + ], + [ + "kamienia", + "mi" + ], + [ + "przypu", + "szczał" + ], + [ + "Wys", + "pia" + ], + [ + "Barto", + "sz" + ], + [ + "Sport", + "owego" + ], + [ + "sobotni", + "m" + ], + [ + "głupo", + "ta" + ], + [ + "Słup", + "ska" + ], + [ + "Słup", + "sku" + ], + [ + "staroży", + "tnych" + ], + [ + "Efe", + "kt" + ], + [ + "ety", + "kie" + ], + [ + "zróżnic", + "owanie" + ], + [ + "baza", + "rze" + ], + [ + "Przyzna", + "ję" + ], + [ + "załatwie", + "nia" + ], + [ + "Bun", + "de" + ], + [ + "Hy", + "dro" + ], + [ + "Wej", + "ście" + ], + [ + "kal", + "kula" + ], + [ + "zapotrzeb", + "owania" + ], + [ + "tota", + "lnej" + ], + [ + "Porozumie", + "nia" + ], + [ + "pudeł", + "ka" + ], + [ + "Chodź", + "my" + ], + [ + "Sikor", + "ski" + ], + [ + "zatrzymy", + "wał" + ], + [ + "ołta", + "rze" + ], + [ + "ołta", + "rzu" + ], + [ + "Stron", + "nictwo" + ], + [ + "Jerozoli", + "my" + ], + [ + "dyskote", + "ki" + ], + [ + "menedże", + "rów" + ], + [ + "Ewe", + "lina" + ], + [ + "Krem", + "la" + ], + [ + "Krem", + "lu" + ], + [ + "niena", + "gan" + ], + [ + "lubel", + "skiego" + ], + [ + "kongre", + "s" + ], + [ + "bankru", + "ctwa" + ], + [ + "wątpli", + "we" + ], + [ + "Egip", + "cie" + ], + [ + "asy", + "ście" + ], + [ + "uzgodnie", + "nia" + ], + [ + "zbę", + "dne" + ], + [ + "popsu", + "ła" + ], + [ + "rzete", + "lnej" + ], + [ + "zaspoko", + "jenia" + ], + [ + "odpa", + "dy" + ], + [ + "plaka", + "ty" + ], + [ + "jednoraz", + "owo" + ], + [ + "uczel", + "niach" + ], + [ + "kapitu", + "lacji" + ], + [ + "Oficja", + "lne" + ], + [ + "kiełba", + "sy" + ], + [ + "czos", + "nkiem" + ], + [ + "zasięg", + "nięciu" + ], + [ + "table", + "tki" + ], + [ + "żywio", + "ł" + ], + [ + "Wyra", + "źnie" + ], + [ + "Prosi", + "my" + ], + [ + "noworod", + "ka" + ], + [ + "noworod", + "ków" + ], + [ + "Meto", + "dy" + ], + [ + "Siedzi", + "ba" + ], + [ + "Joa", + "sia" + ], + [ + "Ide", + "a" + ], + [ + "Wor", + "ld" + ], + [ + "wprowa", + "dzeniem" + ], + [ + "chcie", + "ć" + ], + [ + "chcie", + "liśmy" + ], + [ + "zapan", + "ować" + ], + [ + "wysypi", + "ska" + ], + [ + "dyle", + "mat" + ], + [ + "przystą", + "pienia" + ], + [ + "powtór", + "nie" + ], + [ + "sesja", + "ch" + ], + [ + "Kosza", + "linie" + ], + [ + "Rewolu", + "cji" + ], + [ + "India", + "ch" + ], + [ + "Podkarpa", + "ciu" + ], + [ + "ocen", + "zu" + ], + [ + "Eg", + "za" + ], + [ + "Hon", + "gkon" + ], + [ + "Oświęci", + "miu" + ], + [ + "wkra", + "cza" + ], + [ + "popie", + "lni" + ], + [ + "rozwod", + "u" + ], + [ + "separa", + "ty" + ], + [ + "Mać", + "ka" + ], + [ + "Republika", + "ńskiej" + ], + [ + "Frank", + "fur" + ], + [ + "korpora", + "cji" + ], + [ + "Gera", + "lt" + ], + [ + "klasycy", + "styczny" + ], + [ + "błogosła", + "wie" + ], + [ + "biznesmen", + "ów" + ], + [ + "repertu", + "ar" + ], + [ + "Kcy", + "nia" + ], + [ + "płe", + "ć" + ], + [ + "patry", + "wał" + ], + [ + "despe", + "ra" + ], + [ + "bam", + "bu" + ], + [ + "Natura", + "lnie" + ], + [ + "Zamo", + "y" + ], + [ + "samorzą", + "dach" + ], + [ + "Warun", + "kiem" + ], + [ + "Bizne", + "su" + ], + [ + "Kubu", + "sia" + ], + [ + "nieruchomo", + "ściami" + ], + [ + "Wałbrzy", + "cha" + ], + [ + "patrona", + "tem" + ], + [ + "America", + "n" + ], + [ + "maje", + "sta" + ], + [ + "obniż", + "ki" + ], + [ + "detek", + "tyw" + ], + [ + "przysł", + "owi" + ], + [ + "Radi", + "u" + ], + [ + "wojewod", + "owie" + ], + [ + "Dziesię", + "ć" + ], + [ + "wskazów", + "ek" + ], + [ + "Cio", + "tka" + ], + [ + "warszawia", + "ków" + ], + [ + "fut", + "bol" + ], + [ + "Regula", + "minu" + ], + [ + "Ap", + "te" + ], + [ + "Abra", + "ham" + ], + [ + "CB", + "OS" + ], + [ + "Flory", + "dzie" + ], + [ + "oprogram", + "owanie" + ], + [ + "wste", + "cz" + ], + [ + "kolu", + "mna" + ], + [ + "zadowa", + "la" + ], + [ + "profi", + "lu" + ], + [ + "Testa", + "mentu" + ], + [ + "szkol", + "nictwie" + ], + [ + "Tytu", + "ł" + ], + [ + "wejści", + "owych" + ], + [ + "Wacła", + "w" + ], + [ + "Kuź", + "nic" + ], + [ + "inwenta", + "ry" + ], + [ + "obywate", + "lom" + ], + [ + "Gąsie", + "nica" + ], + [ + "Archite", + "ktury" + ], + [ + "Alo", + "j" + ], + [ + "popi", + "ół" + ], + [ + "dorob", + "ku" + ], + [ + "musz", + "tar" + ], + [ + "obezwła", + "dni" + ], + [ + "Nicho", + "las" + ], + [ + "Hoff", + "man" + ], + [ + "Bandy", + "ci" + ], + [ + "absurda", + "lne" + ], + [ + "Głę", + "bo" + ], + [ + "Strą", + "k" + ], + [ + "Pogot", + "owia" + ], + [ + "konklu", + "zji" + ], + [ + "sołe", + "ctwa" + ], + [ + "Kule", + "sza" + ], + [ + "heli", + "kop" + ], + [ + "Ordyna", + "cja" + ], + [ + "Bierna", + "cki" + ], + [ + "Suk", + "ces" + ], + [ + "Wilhel", + "ma" + ], + [ + "Wąsa", + "cza" + ], + [ + "magneto", + "fon" + ], + [ + "Gliwi", + "cach" + ], + [ + "SJ", + "L" + ], + [ + "eb", + "bel" + ], + [ + "rzod", + "kie" + ], + [ + "firan", + "ki" + ], + [ + "Pielę", + "gnia" + ], + [ + "miejscowo", + "ściach" + ], + [ + "Arcy", + "biskup" + ], + [ + "hekta", + "rów" + ], + [ + "Azer", + "bej" + ], + [ + "Skow", + "ro" + ], + [ + "pośmie", + "rt" + ], + [ + "melan", + "cho" + ], + [ + "prezbi", + "terium" + ], + [ + "Maury", + "cy" + ], + [ + "hero", + "iny" + ], + [ + "Grześ", + "kowiak" + ], + [ + "schizo", + "fre" + ], + [ + "Ary", + "stotele" + ], + [ + "BBW", + "R" + ], + [ + "OPZ", + "Z" + ], + [ + "PHA", + "RE" + ], + [ + "alkoma", + "tem" + ], + [ + "śródziem", + "no" + ], + [ + "wydycha", + "nym" + ], + [ + "Nadzo", + "ru" + ], + [ + "akwar", + "ium" + ], + [ + "timatu", + "m" + ], + [ + "MALBO", + "RK" + ], + [ + "Gierty", + "cha" + ], + [ + ")", + "?" + ], + [ + "2", + "40" + ], + [ + "2", + "60" + ], + [ + "4", + "50" + ], + [ + "?", + ")," + ], + [ + "?", + "\"," + ], + [ + "A", + "C" + ], + [ + "A", + "te" + ], + [ + "A", + "ktyw" + ], + [ + "A", + "siu" + ], + [ + "A", + "kcje" + ], + [ + "B", + "ob" + ], + [ + "B", + "em" + ], + [ + "B", + "ul" + ], + [ + "B", + "ren" + ], + [ + "B", + "RA" + ], + [ + "B", + "LI" + ], + [ + "C", + "ich" + ], + [ + "C", + "zuje" + ], + [ + "D", + "ą" + ], + [ + "D", + "ża" + ], + [ + "D", + "am" + ], + [ + "E", + "U" + ], + [ + "E", + "ch" + ], + [ + "E", + "ki" + ], + [ + "E", + "wie" + ], + [ + "E", + "ich" + ], + [ + "E", + "wę" + ], + [ + "F", + "C" + ], + [ + "F", + "ar" + ], + [ + "F", + "ol" + ], + [ + "F", + "ilo" + ], + [ + "F", + "ron" + ], + [ + "F", + "IA" + ], + [ + "F", + "SO" + ], + [ + "F", + "arma" + ], + [ + "G", + "D" + ], + [ + "G", + "l" + ], + [ + "G", + "an" + ], + [ + "G", + "um" + ], + [ + "G", + "rom" + ], + [ + "H", + "un" + ], + [ + "H", + "one" + ], + [ + "H", + "ucie" + ], + [ + "I", + "lli" + ], + [ + "K", + "M" + ], + [ + "K", + "y" + ], + [ + "K", + "un" + ], + [ + "K", + "ształ" + ], + [ + "K", + "PZ" + ], + [ + "L", + "em" + ], + [ + "M", + "G" + ], + [ + "M", + "ro" + ], + [ + "M", + "roz" + ], + [ + "M", + "rą" + ], + [ + "M", + "en" + ], + [ + "M", + "ur" + ], + [ + "M", + "ruk" + ], + [ + "N", + "ur" + ], + [ + "O", + "s" + ], + [ + "O", + "wo" + ], + [ + "O", + "sa" + ], + [ + "O", + "dzy" + ], + [ + "O", + "pol" + ], + [ + "O", + "publi" + ], + [ + "O", + "pola" + ], + [ + "O", + "pel" + ], + [ + "O", + "sca" + ], + [ + "P", + "ur" + ], + [ + "P", + "rywa" + ], + [ + "P", + "PR" + ], + [ + "P", + "ału" + ], + [ + "P", + "orów" + ], + [ + "R", + "h" + ], + [ + "S", + "Ą" + ], + [ + "S", + "owi" + ], + [ + "S", + "cha" + ], + [ + "S", + "tam" + ], + [ + "S", + "zach" + ], + [ + "S", + "ony" + ], + [ + "S", + "zaj" + ], + [ + "S", + "zam" + ], + [ + "S", + "il" + ], + [ + "S", + "cena" + ], + [ + "S", + "przę" + ], + [ + "T", + "T" + ], + [ + "T", + "r" + ], + [ + "T", + "ri" + ], + [ + "T", + "wór" + ], + [ + "T", + "rwało" + ], + [ + "U", + "K" + ], + [ + "U", + "Ł" + ], + [ + "U", + "wiel" + ], + [ + "U", + "kład" + ], + [ + "U", + "cieka" + ], + [ + "U", + "PR" + ], + [ + "U", + "słyszałem" + ], + [ + "U", + "lice" + ], + [ + "U", + "tworzenie" + ], + [ + "U", + "kładu" + ], + [ + "U", + "lica" + ], + [ + "V", + "in" + ], + [ + "V", + "ale" + ], + [ + "W", + "za" + ], + [ + "W", + "tem" + ], + [ + "W", + "ręcz" + ], + [ + "W", + "pływ" + ], + [ + "W", + "ende" + ], + [ + "W", + "DOWA" + ], + [ + "Y", + "or" + ], + [ + "Y", + "enne" + ], + [ + "Z", + "D" + ], + [ + "Z", + "G" + ], + [ + "Z", + "P" + ], + [ + "Z", + "ał" + ], + [ + "Z", + "bo" + ], + [ + "Z", + "dą" + ], + [ + "Z", + "gie" + ], + [ + "Z", + "wal" + ], + [ + "Z", + "el" + ], + [ + "Z", + "bą" + ], + [ + "Z", + "IE" + ], + [ + "Z", + "rób" + ], + [ + "Z", + "wracam" + ], + [ + "a", + "de" + ], + [ + "a", + "rach" + ], + [ + "a", + "sor" + ], + [ + "a", + "zg" + ], + [ + "b", + "b" + ], + [ + "b", + "ł" + ], + [ + "b", + "da" + ], + [ + "b", + "lat" + ], + [ + "b", + "lan" + ], + [ + "b", + "owski" + ], + [ + "c", + "ci" + ], + [ + "c", + "owym" + ], + [ + "c", + "wania" + ], + [ + "d", + "d" + ], + [ + "d", + "ży" + ], + [ + "e", + "p" + ], + [ + "e", + "se" + ], + [ + "e", + "ska" + ], + [ + "e", + "gip" + ], + [ + "f", + "ta" + ], + [ + "f", + "fe" + ], + [ + "g", + "owy" + ], + [ + "g", + "ował" + ], + [ + "h", + "h" + ], + [ + "h", + "ak" + ], + [ + "h", + "oj" + ], + [ + "h", + "rabia" + ], + [ + "h", + "oke" + ], + [ + "i", + "b" + ], + [ + "i", + "k" + ], + [ + "i", + "sk" + ], + [ + "i", + "mien" + ], + [ + "j", + "r" + ], + [ + "j", + "skie" + ], + [ + "k", + "l" + ], + [ + "k", + "rzą" + ], + [ + "l", + "ó" + ], + [ + "l", + "lo" + ], + [ + "l", + "owego" + ], + [ + "l", + "nic" + ], + [ + "l", + "stwa" + ], + [ + "m", + "3" + ], + [ + "m", + "g" + ], + [ + "m", + "gr" + ], + [ + "m", + "róz" + ], + [ + "n", + "tel" + ], + [ + "n", + "syw" + ], + [ + "o", + "mo" + ], + [ + "o", + "sza" + ], + [ + "o", + "dze" + ], + [ + "o", + "ste" + ], + [ + "o", + "tar" + ], + [ + "o", + "polskim" + ], + [ + "o", + "siadł" + ], + [ + "o", + "kazali" + ], + [ + "o", + "środkach" + ], + [ + "o", + "samotni" + ], + [ + "p", + "lej" + ], + [ + "p", + "suje" + ], + [ + "p", + "różni" + ], + [ + "r", + "ne" + ], + [ + "s", + "ci" + ], + [ + "s", + "nę" + ], + [ + "s", + "pla" + ], + [ + "s", + "piera" + ], + [ + "s", + "chodzić" + ], + [ + "s", + "powiedź" + ], + [ + "s", + "próbował" + ], + [ + "s", + "kontaktu" + ], + [ + "s", + "finansowanie" + ], + [ + "t", + "ty" + ], + [ + "t", + "pie" + ], + [ + "t", + "su" + ], + [ + "t", + "wę" + ], + [ + "t", + "owymi" + ], + [ + "u", + "nt" + ], + [ + "u", + "myś" + ], + [ + "u", + "strze" + ], + [ + "u", + "gry" + ], + [ + "u", + "jęcia" + ], + [ + "u", + "piera" + ], + [ + "u", + "poka" + ], + [ + "u", + "legło" + ], + [ + "u", + "dała" + ], + [ + "u", + "gina" + ], + [ + "u", + "prag" + ], + [ + "u", + "kazało" + ], + [ + "u", + "życiem" + ], + [ + "u", + "hono" + ], + [ + "u", + "satysfak" + ], + [ + "u", + "kazały" + ], + [ + "u", + "chronić" + ], + [ + "u", + "wierzył" + ], + [ + "u", + "zdrowienia" + ], + [ + "u", + "zdol" + ], + [ + "v", + "al" + ], + [ + "w", + "rz" + ], + [ + "w", + "mu" + ], + [ + "w", + "sie" + ], + [ + "w", + "dar" + ], + [ + "w", + "cą" + ], + [ + "w", + "umie" + ], + [ + "w", + "patrz" + ], + [ + "w", + "zywał" + ], + [ + "w", + "prowadzone" + ], + [ + "w", + "bija" + ], + [ + "w", + "zoru" + ], + [ + "x", + "D" + ], + [ + "z", + "wia" + ], + [ + "z", + "wię" + ], + [ + "z", + "owych" + ], + [ + "z", + "war" + ], + [ + "z", + "bywa" + ], + [ + "z", + "mat" + ], + [ + "z", + "noszą" + ], + [ + "z", + "bunt" + ], + [ + "ó", + "sma" + ], + [ + "ü", + "hl" + ], + [ + "ü", + "hre" + ], + [ + "ń", + "cie" + ], + [ + "Ś", + "P" + ], + [ + "Ś", + "redni" + ], + [ + "ś", + "no" + ], + [ + "ś", + "lę" + ], + [ + "ś", + "nicy" + ], + [ + "ż", + "owa" + ], + [ + "ż", + "cie" + ], + [ + "ż", + "szy" + ], + [ + "ż", + "nego" + ], + [ + "ż", + "nymi" + ], + [ + "na", + "ma" + ], + [ + "na", + "ciąg" + ], + [ + "na", + "gła" + ], + [ + "na", + "gan" + ], + [ + "na", + "rys" + ], + [ + "na", + "dawał" + ], + [ + "na", + "kazuje" + ], + [ + "na", + "pływ" + ], + [ + "na", + "mawiał" + ], + [ + "ow", + "ło" + ], + [ + "ow", + "nię" + ], + [ + "cz", + "cie" + ], + [ + "cz", + "kowych" + ], + [ + "rz", + "owi" + ], + [ + "st", + "rzą" + ], + [ + "nie", + "ty" + ], + [ + "nie", + "którym" + ], + [ + "nie", + "jaki" + ], + [ + "nie", + "dobrze" + ], + [ + "nie", + "powo" + ], + [ + "nie", + "całe" + ], + [ + "nie", + "możli" + ], + [ + "nie", + "zawod" + ], + [ + "nie", + "letni" + ], + [ + "nie", + "tyka" + ], + [ + "nie", + "pewne" + ], + [ + "nie", + "bezpieczeństwa" + ], + [ + "nie", + "trzeź" + ], + [ + "nie", + "kontrol" + ], + [ + "nie", + "porozumienia" + ], + [ + "nie", + "zastąpi" + ], + [ + "nie", + "jasne" + ], + [ + "nie", + "spokojny" + ], + [ + "nie", + "powodzenie" + ], + [ + "nie", + "porozumień" + ], + [ + "nie", + "możności" + ], + [ + "nie", + "frasob" + ], + [ + "ni", + "ś" + ], + [ + "ni", + "we" + ], + [ + "ni", + "cznych" + ], + [ + "ni", + "czna" + ], + [ + "ch", + "t" + ], + [ + "ch", + "ru" + ], + [ + "ch", + "owie" + ], + [ + "ch", + "ałem" + ], + [ + "ch", + "en" + ], + [ + "ra", + "dą" + ], + [ + "ra", + "dzą" + ], + [ + "ra", + "nek" + ], + [ + "ra", + "dził" + ], + [ + "ra", + "tyfika" + ], + [ + "po", + "s" + ], + [ + "po", + "ty" + ], + [ + "po", + "py" + ], + [ + "po", + "gło" + ], + [ + "po", + "zw" + ], + [ + "po", + "mogą" + ], + [ + "po", + "prawa" + ], + [ + "po", + "prosi" + ], + [ + "po", + "zdra" + ], + [ + "po", + "stępuje" + ], + [ + "po", + "chodzić" + ], + [ + "po", + "lach" + ], + [ + "po", + "bili" + ], + [ + "po", + "jedzie" + ], + [ + "po", + "pio" + ], + [ + "po", + "stępow" + ], + [ + "po", + "słuchać" + ], + [ + "po", + "chodzenie" + ], + [ + "po", + "traktować" + ], + [ + "po", + "sługują" + ], + [ + "po", + "kiwał" + ], + [ + "po", + "jechaliśmy" + ], + [ + "po", + "jedziemy" + ], + [ + "po", + "siłek" + ], + [ + "po", + "zoru" + ], + [ + "po", + "południowych" + ], + [ + "po", + "słom" + ], + [ + "sz", + "kowa" + ], + [ + "dz", + "ba" + ], + [ + "ro", + "lu" + ], + [ + "ro", + "cznik" + ], + [ + "je", + "c" + ], + [ + "je", + "je" + ], + [ + "je", + "lenia" + ], + [ + "je", + "dzeniem" + ], + [ + "li", + "nach" + ], + [ + "li", + "wym" + ], + [ + "li", + "ściach" + ], + [ + "li", + "tości" + ], + [ + "go", + "tuje" + ], + [ + "go", + "ntem" + ], + [ + "rze", + "mi" + ], + [ + "rze", + "czo" + ], + [ + "rze", + "tel" + ], + [ + "rze", + "czami" + ], + [ + "ko", + "pię" + ], + [ + "ko", + "tle" + ], + [ + "ko", + "log" + ], + [ + "ko", + "pał" + ], + [ + "ko", + "szer" + ], + [ + "ko", + "cioł" + ], + [ + "ka", + "u" + ], + [ + "ka", + "la" + ], + [ + "ka", + "ga" + ], + [ + "ka", + "tak" + ], + [ + "ka", + "syna" + ], + [ + "ka", + "lor" + ], + [ + "ka", + "brio" + ], + [ + "za", + "a" + ], + [ + "za", + "c" + ], + [ + "za", + "nia" + ], + [ + "za", + "cy" + ], + [ + "za", + "pra" + ], + [ + "za", + "sie" + ], + [ + "za", + "mówi" + ], + [ + "za", + "moż" + ], + [ + "za", + "robi" + ], + [ + "za", + "cje" + ], + [ + "za", + "nosi" + ], + [ + "za", + "dom" + ], + [ + "za", + "myśli" + ], + [ + "za", + "mówił" + ], + [ + "za", + "bezpiecze" + ], + [ + "za", + "sługu" + ], + [ + "za", + "stępuje" + ], + [ + "za", + "kwa" + ], + [ + "za", + "pał" + ], + [ + "za", + "plan" + ], + [ + "za", + "ciera" + ], + [ + "za", + "nne" + ], + [ + "za", + "siadł" + ], + [ + "za", + "prosić" + ], + [ + "za", + "ciągnął" + ], + [ + "za", + "interesuje" + ], + [ + "za", + "debiu" + ], + [ + "za", + "żale" + ], + [ + "za", + "wzięcie" + ], + [ + "za", + "dziwia" + ], + [ + "za", + "rekwi" + ], + [ + "le", + "t" + ], + [ + "le", + "czy" + ], + [ + "le", + "żało" + ], + [ + "ne", + "u" + ], + [ + "ne", + "tem" + ], + [ + "ne", + "zji" + ], + [ + "ne", + "ogo" + ], + [ + "do", + "ń" + ], + [ + "do", + "lną" + ], + [ + "do", + "czes" + ], + [ + "do", + "cieka" + ], + [ + "do", + "bieg" + ], + [ + "do", + "cel" + ], + [ + "do", + "prowadzenie" + ], + [ + "do", + "biegł" + ], + [ + "do", + "niosła" + ], + [ + "do", + "linie" + ], + [ + "do", + "mych" + ], + [ + "do", + "niesienie" + ], + [ + "do", + "liny" + ], + [ + "do", + "tacje" + ], + [ + "te", + "no" + ], + [ + "te", + "lach" + ], + [ + "te", + "nis" + ], + [ + "ci", + "ki" + ], + [ + "ci", + "liśmy" + ], + [ + "ci", + "ńskiej" + ], + [ + "ci", + "osy" + ], + [ + "ta", + "ty" + ], + [ + "ta", + "pi" + ], + [ + "ta", + "nt" + ], + [ + "ta", + "nce" + ], + [ + "mi", + "ty" + ], + [ + "mi", + "to" + ], + [ + "mi", + "tu" + ], + [ + "mi", + "ńskiego" + ], + [ + "mi", + "nęła" + ], + [ + "mi", + "ss" + ], + [ + "mi", + "odu" + ], + [ + "mi", + "sjona" + ], + [ + "ty", + "kiem" + ], + [ + "ty", + "lne" + ], + [ + "wy", + "u" + ], + [ + "wy", + "se" + ], + [ + "wy", + "praw" + ], + [ + "wy", + "nu" + ], + [ + "wy", + "py" + ], + [ + "wy", + "gó" + ], + [ + "wy", + "stu" + ], + [ + "wy", + "two" + ], + [ + "wy", + "szu" + ], + [ + "wy", + "gła" + ], + [ + "wy", + "gna" + ], + [ + "wy", + "zywa" + ], + [ + "wy", + "szuka" + ], + [ + "wy", + "nieść" + ], + [ + "wy", + "różni" + ], + [ + "wy", + "lot" + ], + [ + "wy", + "pływa" + ], + [ + "wy", + "snu" + ], + [ + "wy", + "dzierża" + ], + [ + "wy", + "budować" + ], + [ + "wy", + "rósł" + ], + [ + "wy", + "szeptał" + ], + [ + "to", + "po" + ], + [ + "to", + "nów" + ], + [ + "to", + "rom" + ], + [ + "to", + "yo" + ], + [ + "wa", + "d" + ], + [ + "wa", + "ń" + ], + [ + "wa", + "ta" + ], + [ + "wa", + "lo" + ], + [ + "wa", + "szą" + ], + [ + "wa", + "tyka" + ], + [ + "re", + "c" + ], + [ + "re", + "fun" + ], + [ + "re", + "produ" + ], + [ + "re", + "at" + ], + [ + "re", + "mek" + ], + [ + "re", + "komenda" + ], + [ + "re", + "presji" + ], + [ + "re", + "formą" + ], + [ + "ła", + "ski" + ], + [ + "ła", + "dow" + ], + [ + "ła", + "wki" + ], + [ + "ja", + "wi" + ], + [ + "ja", + "nia" + ], + [ + "ja", + "dł" + ], + [ + "ja", + "ng" + ], + [ + "ja", + "skra" + ], + [ + "wi", + "del" + ], + [ + "że", + "gl" + ], + [ + "ma", + "d" + ], + [ + "ma", + "ta" + ], + [ + "ma", + "ru" + ], + [ + "ma", + "jącego" + ], + [ + "ma", + "jącym" + ], + [ + "ma", + "stur" + ], + [ + "da", + "y" + ], + [ + "da", + "jący" + ], + [ + "da", + "chy" + ], + [ + "da", + "jcie" + ], + [ + "no", + "sz" + ], + [ + "no", + "za" + ], + [ + "no", + "te" + ], + [ + "no", + "że" + ], + [ + "no", + "mia" + ], + [ + "no", + "stal" + ], + [ + "no", + "towanych" + ], + [ + "no", + "żną" + ], + [ + "prze", + "ście" + ], + [ + "prze", + "kre" + ], + [ + "prze", + "trwa" + ], + [ + "prze", + "pada" + ], + [ + "prze", + "puszcza" + ], + [ + "prze", + "mówił" + ], + [ + "prze", + "jaw" + ], + [ + "prze", + "mówie" + ], + [ + "prze", + "budowy" + ], + [ + "prze", + "niosła" + ], + [ + "prze", + "świ" + ], + [ + "prze", + "mija" + ], + [ + "prze", + "stają" + ], + [ + "prze", + "bija" + ], + [ + "prze", + "transport" + ], + [ + "prze", + "prowadzeniu" + ], + [ + "prze", + "szuki" + ], + [ + "prze", + "wlek" + ], + [ + "la", + "li" + ], + [ + "la", + "ko" + ], + [ + "la", + "te" + ], + [ + "la", + "wi" + ], + [ + "la", + "no" + ], + [ + "la", + "kie" + ], + [ + "la", + "bi" + ], + [ + "la", + "cją" + ], + [ + "la", + "cyjnych" + ], + [ + "od", + "wy" + ], + [ + "od", + "mie" + ], + [ + "od", + "we" + ], + [ + "od", + "rę" + ], + [ + "od", + "chodzą" + ], + [ + "od", + "dania" + ], + [ + "od", + "jeżdża" + ], + [ + "od", + "dała" + ], + [ + "od", + "erni" + ], + [ + "od", + "mówili" + ], + [ + "od", + "wagę" + ], + [ + "od", + "niesienia" + ], + [ + "od", + "pycha" + ], + [ + "od", + "izol" + ], + [ + "od", + "blask" + ], + [ + "nia", + "jące" + ], + [ + "kie", + "n" + ], + [ + "kie", + "szeniach" + ], + [ + "dzi", + "ki" + ], + [ + "dzi", + "wo" + ], + [ + "dzi", + "nach" + ], + [ + "pa", + "w" + ], + [ + "pa", + "rzy" + ], + [ + "pa", + "cy" + ], + [ + "pa", + "sie" + ], + [ + "pa", + "sji" + ], + [ + "pa", + "sem" + ], + [ + "pa", + "ńskie" + ], + [ + "pa", + "rowania" + ], + [ + "pa", + "tologii" + ], + [ + "ry", + "dy" + ], + [ + "ry", + "chu" + ], + [ + "ry", + "czny" + ], + [ + "ry", + "nków" + ], + [ + "ją", + "ś" + ], + [ + "ku", + "j" + ], + [ + "ku", + "si" + ], + [ + "ku", + "pie" + ], + [ + "ku", + "lę" + ], + [ + "ku", + "rzu" + ], + [ + "ku", + "jącej" + ], + [ + "ku", + "jącym" + ], + [ + "ku", + "zyn" + ], + [ + "czy", + "c" + ], + [ + "czy", + "j" + ], + [ + "czy", + "stość" + ], + [ + "dzie", + "lne" + ], + [ + "ce", + "nić" + ], + [ + "ce", + "nach" + ], + [ + "ce", + "niony" + ], + [ + "ce", + "chach" + ], + [ + "ce", + "gły" + ], + [ + "sta", + "rze" + ], + [ + "sta", + "ny" + ], + [ + "mo", + "kre" + ], + [ + "mo", + "stem" + ], + [ + "mo", + "nety" + ], + [ + "wie", + "ści" + ], + [ + "wie", + "rt" + ], + [ + "wie", + "cznej" + ], + [ + "wie", + "żą" + ], + [ + "wie", + "czystej" + ], + [ + "ło", + "bu" + ], + [ + "cy", + "ku" + ], + [ + "cy", + "ga" + ], + [ + "cy", + "lin" + ], + [ + "cze", + "w" + ], + [ + "wo", + "n" + ], + [ + "wo", + "ń" + ], + [ + "wo", + "zem" + ], + [ + "wo", + "rki" + ], + [ + "wo", + "lonta" + ], + [ + "cie", + "lu" + ], + [ + "dy", + "ni" + ], + [ + "dy", + "ma" + ], + [ + "dy", + "sy" + ], + [ + "dy", + "wanie" + ], + [ + "dy", + "wan" + ], + [ + "dy", + "mem" + ], + [ + "dy", + "chał" + ], + [ + "dy", + "rygent" + ], + [ + "mie", + "dzi" + ], + [ + "mie", + "rzyli" + ], + [ + "ści", + "ło" + ], + [ + "pra", + "nie" + ], + [ + "pra", + "we" + ], + [ + "my", + "k" + ], + [ + "ob", + "ci" + ], + [ + "ob", + "lo" + ], + [ + "ob", + "ręb" + ], + [ + "ob", + "rządku" + ], + [ + "ar", + "nia" + ], + [ + "ru", + "in" + ], + [ + "ru", + "bie" + ], + [ + "ru", + "jące" + ], + [ + "ru", + "chach" + ], + [ + "ru", + "chami" + ], + [ + "de", + "rze" + ], + [ + "de", + "le" + ], + [ + "de", + "wo" + ], + [ + "de", + "be" + ], + [ + "de", + "port" + ], + [ + "de", + "skę" + ], + [ + "de", + "presji" + ], + [ + "tu", + "ro" + ], + [ + "tu", + "la" + ], + [ + "przy", + "tak" + ], + [ + "przy", + "sto" + ], + [ + "przy", + "bra" + ], + [ + "przy", + "pię" + ], + [ + "przy", + "ciąg" + ], + [ + "przy", + "stało" + ], + [ + "przy", + "rządza" + ], + [ + "przy", + "syła" + ], + [ + "przy", + "mierza" + ], + [ + "przy", + "ciągnąć" + ], + [ + "przy", + "jeżdżał" + ], + [ + "przy", + "gód" + ], + [ + "mu", + "rze" + ], + [ + "mu", + "jące" + ], + [ + "mu", + "rami" + ], + [ + "szy", + "f" + ], + [ + "si", + "ny" + ], + [ + "si", + "owi" + ], + [ + "si", + "ng" + ], + [ + "em", + "bar" + ], + [ + "em", + "bri" + ], + [ + "sa", + "na" + ], + [ + "sa", + "pie" + ], + [ + "pow", + "ego" + ], + [ + "pi", + "d" + ], + [ + "pi", + "gu" + ], + [ + "pi", + "liśmy" + ], + [ + "pi", + "jesz" + ], + [ + "ała", + "ch" + ], + [ + "sze", + "wskiej" + ], + [ + "in", + "kar" + ], + [ + "in", + "wigi" + ], + [ + "lu", + "t" + ], + [ + "lu", + "jemy" + ], + [ + "lu", + "dów" + ], + [ + "pie", + "szo" + ], + [ + "pie", + "niach" + ], + [ + "pie", + "czołowi" + ], + [ + "we", + "to" + ], + [ + "we", + "szło" + ], + [ + "pe", + "z" + ], + [ + "pe", + "cha" + ], + [ + "pe", + "ri" + ], + [ + "pro", + "m" + ], + [ + "pro", + "fil" + ], + [ + "pro", + "mienie" + ], + [ + "pro", + "sząc" + ], + [ + "ży", + "la" + ], + [ + "ży", + "ński" + ], + [ + "ży", + "czył" + ], + [ + "ży", + "czeń" + ], + [ + "ga", + "lo" + ], + [ + "ga", + "nu" + ], + [ + "ga", + "śni" + ], + [ + "ga", + "ler" + ], + [ + "or", + "g" + ], + [ + "bi", + "m" + ], + [ + "bi", + "cia" + ], + [ + "bi", + "twa" + ], + [ + "bi", + "odra" + ], + [ + "ze", + "go" + ], + [ + "ze", + "stawienie" + ], + [ + "cza", + "ny" + ], + [ + "Po", + "ł" + ], + [ + "Po", + "my" + ], + [ + "Po", + "ru" + ], + [ + "Po", + "sła" + ], + [ + "Po", + "tę" + ], + [ + "Po", + "szu" + ], + [ + "Po", + "szko" + ], + [ + "Po", + "rywa" + ], + [ + "Po", + "maga" + ], + [ + "Po", + "świę" + ], + [ + "Po", + "szczególne" + ], + [ + "Po", + "zwala" + ], + [ + "ną", + "wszy" + ], + [ + "zy", + "g" + ], + [ + "zy", + "skali" + ], + [ + "me", + "i" + ], + [ + "me", + "trze" + ], + [ + "me", + "tali" + ], + [ + "me", + "cena" + ], + [ + "ba", + "dał" + ], + [ + "ba", + "daniem" + ], + [ + "ba", + "weł" + ], + [ + "ba", + "terii" + ], + [ + "zna", + "nia" + ], + [ + "zna", + "ną" + ], + [ + "ca", + "st" + ], + [ + "lo", + "cie" + ], + [ + "lo", + "nka" + ], + [ + "bo", + "n" + ], + [ + "bo", + "ja" + ], + [ + "bo", + "śnia" + ], + [ + "roz", + "pie" + ], + [ + "roz", + "bie" + ], + [ + "roz", + "czu" + ], + [ + "roz", + "pię" + ], + [ + "roz", + "stanie" + ], + [ + "roz", + "prawa" + ], + [ + "roz", + "wód" + ], + [ + "roz", + "budowany" + ], + [ + "roz", + "stania" + ], + [ + "roz", + "wojem" + ], + [ + "spo", + "zy" + ], + [ + "spo", + "życie" + ], + [ + "spo", + "dniach" + ], + [ + "spo", + "tykał" + ], + [ + "wia", + "tra" + ], + [ + "du", + "pa" + ], + [ + "du", + "szą" + ], + [ + "os", + "wo" + ], + [ + "pod", + "bi" + ], + [ + "pod", + "ałem" + ], + [ + "pod", + "powiada" + ], + [ + "pod", + "daje" + ], + [ + "sy", + "ny" + ], + [ + "sy", + "bi" + ], + [ + "sy", + "nka" + ], + [ + "sy", + "beryj" + ], + [ + "jak", + "kolwiek" + ], + [ + "fi", + "at" + ], + [ + "ró", + "dek" + ], + [ + "ju", + "dai" + ], + [ + "ale", + "ja" + ], + [ + "su", + "ch" + ], + [ + "su", + "szy" + ], + [ + "su", + "nął" + ], + [ + "su", + "szar" + ], + [ + "sie", + "kie" + ], + [ + "sie", + "cią" + ], + [ + "nt", + "owi" + ], + [ + "bie", + "niu" + ], + [ + "se", + "x" + ], + [ + "se", + "ktor" + ], + [ + "an", + "ę" + ], + [ + "an", + "der" + ], + [ + "an", + "glo" + ], + [ + "gi", + "ą" + ], + [ + "be", + "a" + ], + [ + "be", + "ki" + ], + [ + "be", + "dzie" + ], + [ + "cho", + "m" + ], + [ + "cho", + "rob" + ], + [ + "cho", + "rują" + ], + [ + "Na", + "ta" + ], + [ + "Na", + "rzę" + ], + [ + "Na", + "wro" + ], + [ + "Na", + "zwi" + ], + [ + "Nie", + "bo" + ], + [ + "Nie", + "długo" + ], + [ + "Nie", + "miecki" + ], + [ + "pu", + "stą" + ], + [ + "bu", + "ra" + ], + [ + "bu", + "ta" + ], + [ + "bu", + "rzę" + ], + [ + "bu", + "dzić" + ], + [ + "bu", + "łki" + ], + [ + "sk", + "łó" + ], + [ + "sza", + "ta" + ], + [ + "sza", + "fie" + ], + [ + "jed", + "ności" + ], + [ + "ję", + "cz" + ], + [ + "powie", + "my" + ], + [ + "powie", + "dnie" + ], + [ + "sto", + "ściach" + ], + [ + "sto", + "dole" + ], + [ + "sto", + "doły" + ], + [ + "ia", + "t" + ], + [ + "gra", + "b" + ], + [ + "gra", + "jących" + ], + [ + "gra", + "jąca" + ], + [ + "są", + "dził" + ], + [ + "są", + "dzony" + ], + [ + "Je", + "rze" + ], + [ + "szcze", + "bla" + ], + [ + "nu", + "j" + ], + [ + "naj", + "świe" + ], + [ + "naj", + "gorzej" + ], + [ + "naj", + "głęb" + ], + [ + "naj", + "słab" + ], + [ + "ak", + "tem" + ], + [ + "rów", + "ną" + ], + [ + "rów", + "nego" + ], + [ + "wła", + "ma" + ], + [ + "wła", + "my" + ], + [ + "pó", + "ty" + ], + [ + "mów", + "cy" + ], + [ + "mów", + "cą" + ], + [ + "przed", + "sta" + ], + [ + "przed", + "stawie" + ], + [ + "przed", + "szkole" + ], + [ + "rowa", + "niem" + ], + [ + "czo", + "łem" + ], + [ + "Za", + "pa" + ], + [ + "Za", + "pro" + ], + [ + "Za", + "kon" + ], + [ + "Za", + "powiada" + ], + [ + "Za", + "mil" + ], + [ + "Za", + "propo" + ], + [ + "Za", + "pisy" + ], + [ + "Za", + "rzuca" + ], + [ + "Za", + "czynam" + ], + [ + "ste", + "zjo" + ], + [ + "bar", + "ę" + ], + [ + "kon", + "du" + ], + [ + "kon", + "klawe" + ], + [ + "...", + ")." + ], + [ + "cha", + "ją" + ], + [ + "cia", + "l" + ], + [ + "cia", + "rz" + ], + [ + "cia", + "rzy" + ], + [ + "cia", + "sno" + ], + [ + "ście", + "żek" + ], + [ + "ście", + "żki" + ], + [ + "mia", + "ra" + ], + [ + "mia", + "stu" + ], + [ + "dział", + "kowych" + ], + [ + "bez", + "waru" + ], + [ + "bez", + "skutecznie" + ], + [ + "bez", + "radny" + ], + [ + "bez", + "ustan" + ], + [ + "gł", + "ej" + ], + [ + "ok", + "sy" + ], + [ + "ok", + "ly" + ], + [ + "pre", + "tekstem" + ], + [ + "dob", + "ór" + ], + [ + "trze", + "cio" + ], + [ + "al", + "nie" + ], + [ + "al", + "bowiem" + ], + [ + "gu", + "e" + ], + [ + "gu", + "st" + ], + [ + "gu", + "jących" + ], + [ + "trzy", + "stu" + ], + [ + "trzy", + "nastego" + ], + [ + "war", + "knął" + ], + [ + "war", + "mińsko" + ], + [ + "rza", + "nie" + ], + [ + "rza", + "ją" + ], + [ + "rza", + "wszy" + ], + [ + "bra", + "mek" + ], + [ + "kła", + "mać" + ], + [ + "świa", + "domi" + ], + [ + "sko", + "ści" + ], + [ + "sko", + "tli" + ], + [ + "Ko", + "p" + ], + [ + "Ko", + "rzy" + ], + [ + "Ko", + "tów" + ], + [ + "Ko", + "ńczy" + ], + [ + "Ko", + "rea" + ], + [ + "Ko", + "lor" + ], + [ + "Ko", + "pen" + ], + [ + "Ko", + "rei" + ], + [ + "był", + "bym" + ], + [ + "był", + "emu" + ], + [ + "Ma", + "c" + ], + [ + "Ma", + "u" + ], + [ + "Ma", + "mo" + ], + [ + "Ma", + "tema" + ], + [ + "Ma", + "ckie" + ], + [ + "Ma", + "larz" + ], + [ + "mię", + "sem" + ], + [ + "so", + "po" + ], + [ + "so", + "cze" + ], + [ + "so", + "cj" + ], + [ + "tej", + "że" + ], + [ + "To", + "też" + ], + [ + "bli", + "skiego" + ], + [ + "gło", + "sić" + ], + [ + "słu", + "ga" + ], + [ + "słu", + "pów" + ], + [ + "czas", + "owe" + ], + [ + "Pa", + "ter" + ], + [ + "Pa", + "trzę" + ], + [ + "zi", + "ona" + ], + [ + "lę", + "ki" + ], + [ + "kra", + "kowskich" + ], + [ + "for", + "da" + ], + [ + "for", + "nij" + ], + [ + "19", + "30" + ], + [ + "19", + "13" + ], + [ + "Ja", + "dą" + ], + [ + "Ja", + "dę" + ], + [ + "Ja", + "bło" + ], + [ + "Ja", + "snej" + ], + [ + "kto", + "m" + ], + [ + "wią", + "żą" + ], + [ + "stra", + "cą" + ], + [ + "nic", + "kie" + ], + [ + "nic", + "kich" + ], + [ + "nic", + "kim" + ], + [ + "nad", + "wo" + ], + [ + "nad", + "rzę" + ], + [ + "nad", + "syła" + ], + [ + "nad", + "liczb" + ], + [ + "rod", + "nia" + ], + [ + "rod", + "owi" + ], + [ + "tycz", + "ność" + ], + [ + "prowa", + "dzę" + ], + [ + "prowa", + "dzał" + ], + [ + "poli", + "cyjnych" + ], + [ + "poli", + "czku" + ], + [ + "ge", + "s" + ], + [ + "ge", + "ny" + ], + [ + "sku", + "je" + ], + [ + "sku", + "tkami" + ], + [ + "men", + "s" + ], + [ + "lą", + "t" + ], + [ + "dą", + "żenie" + ], + [ + "wz", + "wyż" + ], + [ + "wz", + "nieść" + ], + [ + "wz", + "niesienie" + ], + [ + "wz", + "górze" + ], + [ + "fa", + "mi" + ], + [ + "fa", + "cto" + ], + [ + "Ka", + "ź" + ], + [ + "nię", + "tymi" + ], + [ + "Ch", + "miel" + ], + [ + "Ch", + "rzan" + ], + [ + "Wy", + "zwo" + ], + [ + "Wy", + "szyńskiego" + ], + [ + "den", + "s" + ], + [ + "zie", + "lonego" + ], + [ + "zie", + "loną" + ], + [ + "Do", + "my" + ], + [ + "Do", + "stał" + ], + [ + "Do", + "stałam" + ], + [ + "sła", + "wia" + ], + [ + "czu", + "jąc" + ], + [ + "czu", + "jemy" + ], + [ + "miej", + "ską" + ], + [ + "tni", + "ą" + ], + [ + "two", + "rzeniem" + ], + [ + "Mi", + "r" + ], + [ + "Mi", + "ster" + ], + [ + "Mi", + "ałeś" + ], + [ + "spra", + "wiać" + ], + [ + "Prze", + "strze" + ], + [ + "Prze", + "glą" + ], + [ + "sia", + "na" + ], + [ + "sia", + "ne" + ], + [ + "sia", + "no" + ], + [ + "sia", + "czek" + ], + [ + "pła", + "cy" + ], + [ + "pła", + "tki" + ], + [ + "samo", + "tne" + ], + [ + "samo", + "tny" + ], + [ + "wod", + "u" + ], + [ + "gro", + "ch" + ], + [ + "gro", + "źniej" + ], + [ + "wier", + "szu" + ], + [ + "dzą", + "cego" + ], + [ + "daw", + "ni" + ], + [ + "daw", + "cą" + ], + [ + "Ale", + "x" + ], + [ + "usta", + "bi" + ], + [ + "usta", + "lony" + ], + [ + "usta", + "lać" + ], + [ + "usta", + "wione" + ], + [ + "łą", + "ki" + ], + [ + "łą", + "cza" + ], + [ + "kar", + "skiego" + ], + [ + "kar", + "skiej" + ], + [ + "kar", + "mić" + ], + [ + "rzę", + "dach" + ], + [ + "Te", + "ry" + ], + [ + "pię", + "ter" + ], + [ + "tk", + "owi" + ], + [ + "tk", + "wił" + ], + [ + "Mo", + "sto" + ], + [ + "Mo", + "gła" + ], + [ + "Mo", + "gli" + ], + [ + "Mo", + "kot" + ], + [ + "Ra", + "d" + ], + [ + "Ra", + "fa" + ], + [ + "Ra", + "chunek" + ], + [ + "gru", + "powi" + ], + [ + "gru", + "powy" + ], + [ + "kom", + "pani" + ], + [ + "tru", + "ci" + ], + [ + "tru", + "nku" + ], + [ + "tru", + "nków" + ], + [ + "zosta", + "wili" + ], + [ + "bud", + "ował" + ], + [ + "Czy", + "n" + ], + [ + "Czy", + "tałem" + ], + [ + "pły", + "nu" + ], + [ + "pły", + "nęły" + ], + [ + "spe", + "kula" + ], + [ + "pla", + "nem" + ], + [ + "ran", + "ka" + ], + [ + "ran", + "ów" + ], + [ + "ran", + "gę" + ], + [ + "róż", + "ny" + ], + [ + "cię", + "ta" + ], + [ + "au", + "cie" + ], + [ + "zło", + "tym" + ], + [ + "zło", + "żą" + ], + [ + "zło", + "żono" + ], + [ + "kry", + "teri" + ], + [ + "Ro", + "la" + ], + [ + "Ro", + "zwią" + ], + [ + "Ro", + "lnego" + ], + [ + "mieszka", + "jących" + ], + [ + "myś", + "lać" + ], + [ + "tro", + "je" + ], + [ + "tro", + "sk" + ], + [ + "tro", + "fe" + ], + [ + "Sta", + "le" + ], + [ + "Sta", + "si" + ], + [ + "Sta", + "cji" + ], + [ + "Sta", + "cja" + ], + [ + "Sta", + "rt" + ], + [ + "Sta", + "rych" + ], + [ + "Sta", + "lina" + ], + [ + "Sta", + "szi" + ], + [ + "Le", + "on" + ], + [ + "Le", + "dwie" + ], + [ + "Le", + "nart" + ], + [ + "Przy", + "kro" + ], + [ + "Przy", + "jechał" + ], + [ + "Przy", + "jęcie" + ], + [ + "Przy", + "czyną" + ], + [ + "mar", + "ty" + ], + [ + "mar", + "gina" + ], + [ + "Wie", + "rzy" + ], + [ + "Wie", + "dział" + ], + [ + "mę", + "czy" + ], + [ + "strze", + "lnicy" + ], + [ + "szo", + "m" + ], + [ + "orga", + "nami" + ], + [ + "waż", + "ność" + ], + [ + "waż", + "niejszych" + ], + [ + "waż", + "niejsza" + ], + [ + "powia", + "towych" + ], + [ + "jedno", + "znaczne" + ], + [ + "Mar", + "s" + ], + [ + "niż", + "szym" + ], + [ + "umie", + "ścić" + ], + [ + "glą", + "dało" + ], + [ + "tor", + "by" + ], + [ + "Wi", + "sła" + ], + [ + "Wi", + "kipe" + ], + [ + "tele", + "m" + ], + [ + "Ta", + "dzio" + ], + [ + "żą", + "dali" + ], + [ + "ciu", + "chy" + ], + [ + "sce", + "nt" + ], + [ + "sce", + "nografi" + ], + [ + "chę", + "cią" + ], + [ + "wyda", + "ny" + ], + [ + "pyta", + "j" + ], + [ + "stos", + "owaniu" + ], + [ + "stos", + "owano" + ], + [ + "stos", + "ownej" + ], + [ + "kro", + "ple" + ], + [ + "kro", + "pka" + ], + [ + "An", + "nę" + ], + [ + "ot", + "wórz" + ], + [ + "dow", + "ałam" + ], + [ + "zł", + "owro" + ], + [ + "wą", + "skich" + ], + [ + "kla", + "mkę" + ], + [ + "mają", + "ca" + ], + [ + "Pi", + "s" + ], + [ + "Ty", + "r" + ], + [ + "Ty", + "ś" + ], + [ + "między", + "wojennym" + ], + [ + "organi", + "cznych" + ], + [ + "organi", + "zują" + ], + [ + "tar", + "gi" + ], + [ + "będą", + "cego" + ], + [ + "przeciw", + "na" + ], + [ + "przeciw", + "nikiem" + ], + [ + "godzi", + "ną" + ], + [ + "Pro", + "to" + ], + [ + "Pro", + "sto" + ], + [ + "War", + "ty" + ], + [ + "War", + "mii" + ], + [ + "zale", + "ceń" + ], + [ + "preze", + "sie" + ], + [ + "nau", + "ką" + ], + [ + "nau", + "czył" + ], + [ + "nau", + "lt" + ], + [ + "chwi", + "leczkę" + ], + [ + "Re", + "pre" + ], + [ + "Re", + "ich" + ], + [ + "Re", + "publi" + ], + [ + "By", + "to" + ], + [ + "sły", + "szą" + ], + [ + "sły", + "nna" + ], + [ + "In", + "nymi" + ], + [ + "mowa", + "ni" + ], + [ + "świe", + "ce" + ], + [ + "świe", + "cą" + ], + [ + "trzyma", + "m" + ], + [ + "star", + "ców" + ], + [ + "kowa", + "ty" + ], + [ + "powiedział", + "bym" + ], + [ + "publi", + "czny" + ], + [ + "publi", + "cznymi" + ], + [ + "tyw", + "ny" + ], + [ + "now", + "skie" + ], + [ + "kolej", + "owego" + ], + [ + "poda", + "ń" + ], + [ + "poda", + "ne" + ], + [ + "poda", + "tnika" + ], + [ + "obe", + "li" + ], + [ + "zach", + "owane" + ], + [ + "tury", + "styczne" + ], + [ + "woje", + "wodą" + ], + [ + "bezpie", + "cznego" + ], + [ + "ur", + "n" + ], + [ + "mam", + "ą" + ], + [ + "twier", + "dzy" + ], + [ + "Pod", + "ło" + ], + [ + "Pod", + "róż" + ], + [ + "Pod", + "szedł" + ], + [ + "włas", + "nie" + ], + [ + "włas", + "nemu" + ], + [ + "wal", + "kach" + ], + [ + "wal", + "czyli" + ], + [ + "moc", + "nych" + ], + [ + "moc", + "ną" + ], + [ + "zmie", + "nnych" + ], + [ + "szczę", + "ść" + ], + [ + "ul", + "g" + ], + [ + "rozumie", + "nie" + ], + [ + "rozumie", + "nia" + ], + [ + "rywa", + "lizację" + ], + [ + "grani", + "cami" + ], + [ + "nk", + "e" + ], + [ + "Pra", + "sy" + ], + [ + "Pra", + "gi" + ], + [ + "dia", + "b" + ], + [ + "Sa", + "int" + ], + [ + "mat", + "ko" + ], + [ + "ciąg", + "łych" + ], + [ + "fir", + "mach" + ], + [ + "bro", + "dzie" + ], + [ + "ogó", + "lny" + ], + [ + "ogó", + "lnym" + ], + [ + "zgo", + "ła" + ], + [ + "zgo", + "nu" + ], + [ + "nowa", + "cji" + ], + [ + "kró", + "cej" + ], + [ + "kobie", + "ce" + ], + [ + "społe", + "cznymi" + ], + [ + "dzien", + "niki" + ], + [ + "oba", + "wie" + ], + [ + "oba", + "wiać" + ], + [ + "ani", + "żeli" + ], + [ + "komu", + "nii" + ], + [ + "Ni", + "czego" + ], + [ + "Naj", + "wyraźniej" + ], + [ + "stru", + "n" + ], + [ + "jedy", + "nymi" + ], + [ + "Bi", + "lla" + ], + [ + "Bi", + "ule" + ], + [ + "gar", + "ść" + ], + [ + "ust", + "rój" + ], + [ + "pamię", + "tnika" + ], + [ + "obec", + "ną" + ], + [ + "zio", + "ł" + ], + [ + "10", + "5" + ], + [ + "usz", + "ka" + ], + [ + "sek", + "ty" + ], + [ + "sek", + "sie" + ], + [ + "owane", + "mu" + ], + [ + "kur", + "ier" + ], + [ + "komi", + "sa" + ], + [ + "komi", + "sją" + ], + [ + "komi", + "sarza" + ], + [ + "Li", + "nia" + ], + [ + "Li", + "dia" + ], + [ + "Li", + "bera" + ], + [ + "auto", + "rami" + ], + [ + "auto", + "nomi" + ], + [ + "wyż", + "szości" + ], + [ + "18", + "70" + ], + [ + "Lu", + "bu" + ], + [ + "cki", + "mi" + ], + [ + "wali", + "ło" + ], + [ + "wali", + "zkę" + ], + [ + "zm", + "owi" + ], + [ + "zm", + "oderni" + ], + [ + "licz", + "nik" + ], + [ + "lek", + "ka" + ], + [ + "ner", + "wy" + ], + [ + "poja", + "zdy" + ], + [ + "okreś", + "leniem" + ], + [ + "wych", + "owuje" + ], + [ + "got", + "owania" + ], + [ + "ostatni", + "mi" + ], + [ + "obra", + "zek" + ], + [ + "mogą", + "ce" + ], + [ + "Mie", + "li" + ], + [ + "Mie", + "ście" + ], + [ + "pli", + "ku" + ], + [ + "pli", + "ków" + ], + [ + "doty", + "ku" + ], + [ + "doty", + "kać" + ], + [ + "Go", + "rzy" + ], + [ + "Go", + "ści" + ], + [ + "Go", + "sia" + ], + [ + "Go", + "ebbel" + ], + [ + "spotka", + "ją" + ], + [ + "spotka", + "liśmy" + ], + [ + "świat", + "owym" + ], + [ + "Wo", + "do" + ], + [ + "Wo", + "lna" + ], + [ + "krzy", + "ki" + ], + [ + "krzy", + "ży" + ], + [ + "krzy", + "czą" + ], + [ + "czyn", + "nej" + ], + [ + "specja", + "lizację" + ], + [ + "dra", + "biny" + ], + [ + "ciem", + "ną" + ], + [ + "ciem", + "nym" + ], + [ + "przyja", + "zne" + ], + [ + "dom", + "ową" + ], + [ + "Wa", + "sz" + ], + [ + "Wa", + "sh" + ], + [ + "Wa", + "cek" + ], + [ + "skła", + "dał" + ], + [ + "12", + "4" + ], + [ + "kowi", + "cz" + ], + [ + "kowi", + "cach" + ], + [ + "mor", + "ską" + ], + [ + "Ba", + "bel" + ], + [ + "Ju", + "ra" + ], + [ + "Ju", + "lek" + ], + [ + "uży", + "wanych" + ], + [ + "chło", + "pi" + ], + [ + "począ", + "tkach" + ], + [ + "politycz", + "nymi" + ], + [ + "spół", + "dzielnie" + ], + [ + "wczoraj", + "szych" + ], + [ + "związ", + "kowców" + ], + [ + "lar", + "nych" + ], + [ + "Jed", + "nego" + ], + [ + "Cze", + "chami" + ], + [ + "arty", + "sta" + ], + [ + "arty", + "stycznym" + ], + [ + "wer", + "sy" + ], + [ + "para", + "dy" + ], + [ + "para", + "metrów" + ], + [ + "min", + "g" + ], + [ + "Bu", + "dże" + ], + [ + "Bu", + "dape" + ], + [ + "pią", + "te" + ], + [ + "pią", + "ce" + ], + [ + "pią", + "tego" + ], + [ + "młod", + "sze" + ], + [ + "młod", + "sza" + ], + [ + "ple", + "mienia" + ], + [ + "ple", + "num" + ], + [ + "uważa", + "na" + ], + [ + "wyra", + "sta" + ], + [ + "wyra", + "żenie" + ], + [ + "wyra", + "żał" + ], + [ + "wyra", + "stają" + ], + [ + "obro", + "ńca" + ], + [ + "gen", + "tu" + ], + [ + "zwyk", + "łą" + ], + [ + "naz", + "wany" + ], + [ + "naz", + "wano" + ], + [ + "Kon", + "sek" + ], + [ + "Dzie", + "dzi" + ], + [ + "Ku", + "rwa" + ], + [ + "zawod", + "owa" + ], + [ + "zawod", + "owymi" + ], + [ + "Be", + "ck" + ], + [ + "klu", + "czy" + ], + [ + "Są", + "dem" + ], + [ + "kształ", + "tem" + ], + [ + "kształ", + "tów" + ], + [ + "kształ", + "cić" + ], + [ + "sami", + "ce" + ], + [ + "myśli", + "wych" + ], + [ + "ponie", + "ść" + ], + [ + "słucha", + "cze" + ], + [ + "pom", + "ników" + ], + [ + "pom", + "ruk" + ], + [ + "narod", + "owa" + ], + [ + "narod", + "owy" + ], + [ + "wen", + "cję" + ], + [ + "najmniej", + "szej" + ], + [ + "towarzy", + "sza" + ], + [ + "towarzy", + "szyć" + ], + [ + "Ry", + "ch" + ], + [ + "Ry", + "zy" + ], + [ + "Ry", + "wina" + ], + [ + "spa", + "dochro" + ], + [ + "wspó", + "lników" + ], + [ + "powi", + "tanie" + ], + [ + "wska", + "z" + ], + [ + "podej", + "ść" + ], + [ + "podej", + "mowaniu" + ], + [ + "ode", + "szli" + ], + [ + "kierow", + "nicze" + ], + [ + "mą", + "ki" + ], + [ + "mą", + "dre" + ], + [ + "Poli", + "ce" + ], + [ + "krę", + "ta" + ], + [ + "krę", + "gach" + ], + [ + "oce", + "ną" + ], + [ + "oce", + "nili" + ], + [ + "oce", + "anu" + ], + [ + "dowa", + "nego" + ], + [ + "zmia", + "nom" + ], + [ + "Mu", + "sie" + ], + [ + "dziesią", + "ta" + ], + [ + "dziesią", + "tą" + ], + [ + "przyję", + "li" + ], + [ + "inne", + "mu" + ], + [ + "Mini", + "strze" + ], + [ + "wcześniej", + "szego" + ], + [ + "wróci", + "liśmy" + ], + [ + "Ce", + "far" + ], + [ + "Ce", + "sar" + ], + [ + "wpły", + "nie" + ], + [ + "wpły", + "wać" + ], + [ + "wpły", + "nąć" + ], + [ + "zapew", + "niała" + ], + [ + "Bar", + "barę" + ], + [ + "reali", + "zmu" + ], + [ + "loka", + "cji" + ], + [ + "grze", + "czna" + ], + [ + "grze", + "chem" + ], + [ + "grze", + "chów" + ], + [ + "jech", + "ałam" + ], + [ + "jech", + "ałeś" + ], + [ + "ile", + "ż" + ], + [ + "kół", + "ko" + ], + [ + "rad", + "nym" + ], + [ + "am", + "ne" + ], + [ + "he", + "re" + ], + [ + "he", + "im" + ], + [ + "prezyden", + "tury" + ], + [ + "prezyden", + "ckiej" + ], + [ + "16", + "6" + ], + [ + "tow", + "ałam" + ], + [ + "uzna", + "ne" + ], + [ + "uzna", + "niem" + ], + [ + "żar", + "tobli" + ], + [ + "cjona", + "lny" + ], + [ + "Rze", + "ź" + ], + [ + "dwu", + "dni" + ], + [ + "syj", + "oni" + ], + [ + "interes", + "owali" + ], + [ + "istnie", + "jący" + ], + [ + "gry", + "zo" + ], + [ + "gry", + "pę" + ], + [ + "stwier", + "dzi" + ], + [ + "stwier", + "dzają" + ], + [ + "przykład", + "ów" + ], + [ + "skar", + "g" + ], + [ + "skar", + "bów" + ], + [ + "zależ", + "na" + ], + [ + "cen", + "ny" + ], + [ + "dysku", + "r" + ], + [ + "dysku", + "ta" + ], + [ + "śnia", + "k" + ], + [ + "języ", + "ko" + ], + [ + "języ", + "ki" + ], + [ + "wiąza", + "ć" + ], + [ + "wiąza", + "nia" + ], + [ + "Andrze", + "jewski" + ], + [ + "kontro", + "lą" + ], + [ + "kontro", + "lnych" + ], + [ + "oczy", + "ścić" + ], + [ + "kraj", + "owi" + ], + [ + "kraj", + "obrazu" + ], + [ + "noc", + "nym" + ], + [ + "inter", + "fej" + ], + [ + "pozna", + "wanie" + ], + [ + "pozna", + "ńskim" + ], + [ + "księ", + "dze" + ], + [ + "księ", + "gę" + ], + [ + "pozosta", + "wiając" + ], + [ + "wym", + "owy" + ], + [ + "mio", + "ty" + ], + [ + "mio", + "tem" + ], + [ + "miesią", + "cami" + ], + [ + "grafi", + "czny" + ], + [ + "zało", + "gę" + ], + [ + "Pe", + "wne" + ], + [ + "Pe", + "kao" + ], + [ + "przyzna", + "ło" + ], + [ + "przyzna", + "wane" + ], + [ + "met", + "ria" + ], + [ + "bio", + "nym" + ], + [ + "śle", + "py" + ], + [ + "sztu", + "cznie" + ], + [ + "kieru", + "nki" + ], + [ + "kieru", + "nków" + ], + [ + "samochod", + "owym" + ], + [ + "Fran", + "ce" + ], + [ + "Fran", + "cję" + ], + [ + "poza", + "myka" + ], + [ + "czek", + "ałem" + ], + [ + "pia", + "szczy" + ], + [ + "ti", + "ą" + ], + [ + "Ży", + "dem" + ], + [ + "posł", + "ał" + ], + [ + "twór", + "czą" + ], + [ + "twór", + "czego" + ], + [ + "wybor", + "cy" + ], + [ + "kli", + "maty" + ], + [ + "przyj", + "mują" + ], + [ + "mil", + "czeniem" + ], + [ + "mil", + "czała" + ], + [ + "rej", + "ony" + ], + [ + "potrzeb", + "nych" + ], + [ + "stawia", + "li" + ], + [ + "zawie", + "sza" + ], + [ + "zawie", + "szenia" + ], + [ + "budże", + "tem" + ], + [ + "dr", + "g" + ], + [ + "dr", + "żenie" + ], + [ + "eg", + "zorcy" + ], + [ + "wło", + "ski" + ], + [ + "wło", + "skiej" + ], + [ + "prokura", + "torem" + ], + [ + "drugi", + "ch" + ], + [ + "kogo", + "kolwiek" + ], + [ + "Niem", + "com" + ], + [ + "pienię", + "żne" + ], + [ + "stara", + "ła" + ], + [ + "sprzeda", + "wane" + ], + [ + "sprzeda", + "wanych" + ], + [ + "ozna", + "czenia" + ], + [ + "przewod", + "u" + ], + [ + "Przed", + "szko" + ], + [ + "poważ", + "nej" + ], + [ + "Spo", + "tk" + ], + [ + "bieg", + "łych" + ], + [ + "histor", + "ie" + ], + [ + "13", + "00" + ], + [ + "Ar", + "mia" + ], + [ + "Ar", + "iel" + ], + [ + "hu", + "k" + ], + [ + "hu", + "kiem" + ], + [ + "ogro", + "dy" + ], + [ + "ogro", + "dzenie" + ], + [ + "god", + "nego" + ], + [ + "opie", + "ce" + ], + [ + "Da", + "je" + ], + [ + "Da", + "jcie" + ], + [ + "Da", + "wid" + ], + [ + "Sie", + "dzieli" + ], + [ + "pat", + "ri" + ], + [ + "zdecy", + "dowanych" + ], + [ + "zdecy", + "dują" + ], + [ + "zdecy", + "dowało" + ], + [ + "propo", + "nujemy" + ], + [ + "Roz", + "mowa" + ], + [ + "gór", + "ki" + ], + [ + "gór", + "nym" + ], + [ + "gór", + "ska" + ], + [ + "gór", + "skiej" + ], + [ + "gór", + "nik" + ], + [ + "Ga", + "zy" + ], + [ + "zapa", + "lenia" + ], + [ + "przysz", + "łe" + ], + [ + "przysz", + "łą" + ], + [ + "bur", + "żu" + ], + [ + "szuka", + "li" + ], + [ + "stycz", + "ność" + ], + [ + "Cie", + "r" + ], + [ + "kwi", + "ta" + ], + [ + "kwi", + "tną" + ], + [ + "kupi", + "liśmy" + ], + [ + "blo", + "ki" + ], + [ + "blo", + "kowi" + ], + [ + "liza", + "tor" + ], + [ + "niemiec", + "ku" + ], + [ + "organiz", + "owanie" + ], + [ + "organiz", + "owanych" + ], + [ + "otrzy", + "mywać" + ], + [ + "lubi", + "my" + ], + [ + "zakła", + "dają" + ], + [ + "bliż", + "sza" + ], + [ + "wice", + "prezydenta" + ], + [ + "wice", + "prezesa" + ], + [ + "rzuca", + "nie" + ], + [ + "rzuca", + "nia" + ], + [ + "otwar", + "tego" + ], + [ + "otwar", + "tą" + ], + [ + "Sy", + "dne" + ], + [ + "Sy", + "berii" + ], + [ + "ograni", + "czoną" + ], + [ + "tytu", + "ły" + ], + [ + "przekona", + "na" + ], + [ + "przekona", + "ni" + ], + [ + "przekona", + "niem" + ], + [ + "Cza", + "rzasty" + ], + [ + "liz", + "owanego" + ], + [ + "ana", + "chroni" + ], + [ + "program", + "owe" + ], + [ + "program", + "owych" + ], + [ + "pora", + "żką" + ], + [ + "drzwi", + "czki" + ], + [ + "drzwi", + "om" + ], + [ + "brze", + "gach" + ], + [ + "kwest", + "ią" + ], + [ + "uda", + "na" + ], + [ + "uda", + "ją" + ], + [ + "uda", + "rem" + ], + [ + "przewi", + "dują" + ], + [ + "cier", + "pię" + ], + [ + "wyłą", + "czenie" + ], + [ + "patrzy", + "łem" + ], + [ + "obej", + "mował" + ], + [ + "najlep", + "si" + ], + [ + "ide", + "ę" + ], + [ + "ide", + "ałów" + ], + [ + "podstaw", + "ówki" + ], + [ + "szybko", + "ść" + ], + [ + "Trze", + "j" + ], + [ + "Trze", + "cia" + ], + [ + "zainteres", + "owane" + ], + [ + "Kra", + "kow" + ], + [ + "ost", + "rej" + ], + [ + "sier", + "pień" + ], + [ + "przedsiębior", + "czości" + ], + [ + "Jo", + "ach" + ], + [ + "sma", + "kować" + ], + [ + "pomoc", + "ne" + ], + [ + "nagro", + "dzonych" + ], + [ + "czwar", + "tym" + ], + [ + "czwar", + "tego" + ], + [ + "poru", + "szenie" + ], + [ + "poru", + "szyć" + ], + [ + "dokona", + "nych" + ], + [ + "wybra", + "na" + ], + [ + "zamk", + "nęły" + ], + [ + "isto", + "ta" + ], + [ + "jaw", + "nych" + ], + [ + "poczu", + "ć" + ], + [ + "skrzy", + "pi" + ], + [ + "skrzy", + "nki" + ], + [ + "skrzy", + "dło" + ], + [ + "skrzy", + "wił" + ], + [ + "wzię", + "łam" + ], + [ + "przygotowa", + "no" + ], + [ + "przygotowa", + "nego" + ], + [ + "tniej", + "szy" + ], + [ + "cel", + "nicy" + ], + [ + "Ru", + "si" + ], + [ + "Ru", + "szył" + ], + [ + "trza", + "sk" + ], + [ + "żał", + "uję" + ], + [ + "techni", + "ką" + ], + [ + "techni", + "czną" + ], + [ + "techni", + "kum" + ], + [ + "przestęp", + "czości" + ], + [ + "seksu", + "o" + ], + [ + "posiada", + "czy" + ], + [ + "posiada", + "cza" + ], + [ + "pełni", + "li" + ], + [ + "pełni", + "ła" + ], + [ + "materi", + "ałem" + ], + [ + "materi", + "ałami" + ], + [ + "Pow", + "ód" + ], + [ + "Pow", + "rót" + ], + [ + "opła", + "tą" + ], + [ + "potwier", + "dzone" + ], + [ + "Ge", + "rt" + ], + [ + "niedzie", + "lny" + ], + [ + "zaczyna", + "my" + ], + [ + "powsta", + "waniu" + ], + [ + "wojsk", + "owa" + ], + [ + "ntu", + "ję" + ], + [ + "dosta", + "liśmy" + ], + [ + "genera", + "lnym" + ], + [ + "Andrzej", + "owi" + ], + [ + "Dy", + "scypli" + ], + [ + "oka", + "le" + ], + [ + "dziw", + "nych" + ], + [ + "wszel", + "kiej" + ], + [ + "rosyj", + "sko" + ], + [ + "opera", + "tor" + ], + [ + "doświad", + "czony" + ], + [ + "piera", + "jąc" + ], + [ + "lam", + "pę" + ], + [ + "młody", + "mi" + ], + [ + "Bie", + "dny" + ], + [ + "dale", + "kie" + ], + [ + "rodzin", + "na" + ], + [ + "Sto", + "pa" + ], + [ + "utwo", + "rzonych" + ], + [ + "lewi", + "cę" + ], + [ + "Si", + "ostra" + ], + [ + "rowe", + "rze" + ], + [ + "rowe", + "ry" + ], + [ + "reda", + "kcją" + ], + [ + "poka", + "zy" + ], + [ + "poka", + "zując" + ], + [ + "wyzna", + "je" + ], + [ + "wyzna", + "nia" + ], + [ + "wyzna", + "czył" + ], + [ + "wyzna", + "czony" + ], + [ + "wyzna", + "czonym" + ], + [ + "uka", + "zują" + ], + [ + "wymie", + "nionej" + ], + [ + "wymie", + "szać" + ], + [ + "rozmawia", + "liśmy" + ], + [ + "godzin", + "nej" + ], + [ + "efe", + "ktu" + ], + [ + "litera", + "ckim" + ], + [ + "meto", + "dach" + ], + [ + "zmar", + "ło" + ], + [ + "leg", + "ała" + ], + [ + "Stra", + "sznie" + ], + [ + "klasy", + "cznego" + ], + [ + "drogi", + "ch" + ], + [ + "kompu", + "terem" + ], + [ + "Gra", + "tu" + ], + [ + "Gra", + "ży" + ], + [ + "Zie", + "mię" + ], + [ + "ke", + "ra" + ], + [ + "zgło", + "siło" + ], + [ + "wyją", + "tkowych" + ], + [ + "nieu", + "gię" + ], + [ + "nieu", + "błaga" + ], + [ + "dotychczas", + "ową" + ], + [ + "osobi", + "sta" + ], + [ + "osobi", + "stym" + ], + [ + "bla", + "do" + ], + [ + "urzą", + "dził" + ], + [ + "brzy", + "dko" + ], + [ + "spowod", + "owany" + ], + [ + "zatrzyma", + "niu" + ], + [ + "rozpoczę", + "te" + ], + [ + "posa", + "dy" + ], + [ + "posa", + "dę" + ], + [ + "Był", + "bym" + ], + [ + "odpowiedzial", + "ne" + ], + [ + "posła", + "nkę" + ], + [ + "komuni", + "stycznego" + ], + [ + "oficja", + "lnego" + ], + [ + "Sena", + "cie" + ], + [ + "inwesty", + "cja" + ], + [ + "inwesty", + "cję" + ], + [ + "inwesty", + "cyjne" + ], + [ + "gli", + "ny" + ], + [ + "tajem", + "nicze" + ], + [ + "tajem", + "niczy" + ], + [ + "SZ", + "A" + ], + [ + "eli", + "ta" + ], + [ + "zde", + "spe" + ], + [ + "wizy", + "t" + ], + [ + "wizy", + "jnej" + ], + [ + "przezna", + "czyć" + ], + [ + "więzie", + "ń" + ], + [ + "zwycię", + "żyli" + ], + [ + "ude", + "rzyć" + ], + [ + "ude", + "rzeniem" + ], + [ + "fizy", + "cznym" + ], + [ + "stron", + "nych" + ], + [ + "ład", + "nych" + ], + [ + "ład", + "ną" + ], + [ + "powszech", + "ną" + ], + [ + "zebra", + "ła" + ], + [ + "konkre", + "tny" + ], + [ + "wan", + "dali" + ], + [ + "ucie", + "kła" + ], + [ + "wewnętrz", + "nym" + ], + [ + "eta", + "pem" + ], + [ + "należ", + "ne" + ], + [ + "należ", + "ały" + ], + [ + "wró", + "t" + ], + [ + "poinfor", + "mowały" + ], + [ + "zarzu", + "cić" + ], + [ + "brz", + "miał" + ], + [ + "kart", + "kach" + ], + [ + "poży", + "czkę" + ], + [ + "szla", + "f" + ], + [ + "Ha", + "wa" + ], + [ + "Kar", + "kono" + ], + [ + "oświad", + "czyła" + ], + [ + "ręcz", + "nik" + ], + [ + "demokra", + "cję" + ], + [ + "demokra", + "tycznych" + ], + [ + "bel", + "gi" + ], + [ + "całkowi", + "tym" + ], + [ + "zawiera", + "jący" + ], + [ + "zawiera", + "jącego" + ], + [ + "seksual", + "ność" + ], + [ + "Ste", + "cz" + ], + [ + "Sze", + "dł" + ], + [ + "op", + "róż" + ], + [ + "Świa", + "tu" + ], + [ + "przypomina", + "ły" + ], + [ + "sekre", + "ta" + ], + [ + "zdra", + "dził" + ], + [ + "zabi", + "ło" + ], + [ + "rozwi", + "jał" + ], + [ + "rozwi", + "niętych" + ], + [ + "Ol", + "brzy" + ], + [ + "towi", + "cza" + ], + [ + "koła", + "mi" + ], + [ + "wios", + "ce" + ], + [ + "odwie", + "dzać" + ], + [ + "odwie", + "dziny" + ], + [ + "głębo", + "kich" + ], + [ + "głębo", + "kość" + ], + [ + "błę", + "dzie" + ], + [ + "stre", + "fa" + ], + [ + "skó", + "rą" + ], + [ + "dodatk", + "owej" + ], + [ + "dodatk", + "owym" + ], + [ + "ogło", + "szony" + ], + [ + "ukry", + "cia" + ], + [ + "ukry", + "wał" + ], + [ + "skute", + "cznego" + ], + [ + "Samo", + "rządowego" + ], + [ + "dziewczy", + "nek" + ], + [ + "natychmiast", + "owego" + ], + [ + "dobra", + "noc" + ], + [ + "grup", + "ki" + ], + [ + "grup", + "owanie" + ], + [ + "PO", + "LI" + ], + [ + "połą", + "czoną" + ], + [ + "duch", + "owie" + ], + [ + "duch", + "owym" + ], + [ + "duch", + "owni" + ], + [ + "osiąg", + "nął" + ], + [ + "Kry", + "sty" + ], + [ + "Kry", + "sia" + ], + [ + "usu", + "wanie" + ], + [ + "gaze", + "tach" + ], + [ + "centra", + "lnej" + ], + [ + "history", + "ka" + ], + [ + "history", + "cznym" + ], + [ + "Wal", + "ki" + ], + [ + "Wal", + "czak" + ], + [ + "postawi", + "onych" + ], + [ + "prowadzą", + "c" + ], + [ + "dłuż", + "szym" + ], + [ + "He", + "il" + ], + [ + "Sza", + "cki" + ], + [ + "odpowiada", + "jąc" + ], + [ + "powinna", + "ś" + ], + [ + "kłopo", + "tu" + ], + [ + "kłopo", + "tach" + ], + [ + "Tru", + "p" + ], + [ + "Jerzy", + "m" + ], + [ + "pozwoli", + "ło" + ], + [ + "zni", + "szczenia" + ], + [ + "nieco", + "dzien" + ], + [ + "wieczo", + "ry" + ], + [ + "zwyczaj", + "ów" + ], + [ + "dowod", + "u" + ], + [ + "fundu", + "szami" + ], + [ + "kana", + "pie" + ], + [ + "kana", + "łu" + ], + [ + "kana", + "lizacja" + ], + [ + "pry", + "mas" + ], + [ + "pry", + "ncy" + ], + [ + "cjon", + "owania" + ], + [ + "międzynarod", + "owy" + ], + [ + "cywi", + "lne" + ], + [ + "cywi", + "lny" + ], + [ + "cywi", + "lnemu" + ], + [ + "zorganiz", + "owanym" + ], + [ + "Ła", + "zie" + ], + [ + "Ła", + "ńcu" + ], + [ + "Ła", + "piński" + ], + [ + "komen", + "dzie" + ], + [ + "rezy", + "den" + ], + [ + "punk", + "tami" + ], + [ + "katoli", + "k" + ], + [ + "smu", + "tną" + ], + [ + "Ślą", + "skich" + ], + [ + "średni", + "m" + ], + [ + "średni", + "ą" + ], + [ + "mart", + "wy" + ], + [ + "mart", + "wą" + ], + [ + "konku", + "rować" + ], + [ + "poświę", + "cił" + ], + [ + "gorą", + "cą" + ], + [ + "autor", + "skie" + ], + [ + "komunika", + "cją" + ], + [ + "poe", + "tę" + ], + [ + "poe", + "zja" + ], + [ + "poe", + "zję" + ], + [ + "pozwala", + "jące" + ], + [ + "is", + "ch" + ], + [ + "is", + "lamu" + ], + [ + "nazywa", + "my" + ], + [ + "zga", + "sło" + ], + [ + "roze", + "rwa" + ], + [ + "roze", + "grał" + ], + [ + "obli", + "czenia" + ], + [ + "sio", + "ną" + ], + [ + "Piotr", + "kowskiej" + ], + [ + "Mówi", + "ła" + ], + [ + "Mówi", + "my" + ], + [ + "ujaw", + "nienie" + ], + [ + "spodzie", + "wali" + ], + [ + "abso", + "l" + ], + [ + "Ber", + "li" + ], + [ + "zor", + "ie" + ], + [ + "czter", + "na" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskiego" + ], + [ + "posie", + "dzeń" + ], + [ + "pozba", + "wiona" + ], + [ + "Preze", + "sie" + ], + [ + "Preze", + "nt" + ], + [ + "har", + "ce" + ], + [ + "wyobra", + "żenie" + ], + [ + "staro", + "stwa" + ], + [ + "bank", + "owy" + ], + [ + "pospoli", + "tą" + ], + [ + "doj", + "dziemy" + ], + [ + "rozwo", + "dzie" + ], + [ + "orze", + "czeniu" + ], + [ + "niezależ", + "na" + ], + [ + "popu", + "lacji" + ], + [ + "szczu", + "p" + ], + [ + "szczęśli", + "we" + ], + [ + "powoła", + "no" + ], + [ + "budow", + "le" + ], + [ + "Głów", + "na" + ], + [ + "włą", + "cza" + ], + [ + "włą", + "czone" + ], + [ + "mani", + "pul" + ], + [ + "archi", + "wa" + ], + [ + "określa", + "jący" + ], + [ + "Fa", + "lan" + ], + [ + "MA", + "TE" + ], + [ + "zwięk", + "szy" + ], + [ + "odci", + "nka" + ], + [ + "skąd", + "ś" + ], + [ + "Gru", + "nwal" + ], + [ + "Powie", + "działem" + ], + [ + "upraw", + "nionych" + ], + [ + "ćwi", + "czy" + ], + [ + "przekaza", + "ny" + ], + [ + "uroczy", + "stościach" + ], + [ + "Dru", + "żyna" + ], + [ + "emi", + "sję" + ], + [ + "kwia", + "tu" + ], + [ + "pocz", + "towe" + ], + [ + "stanowią", + "cego" + ], + [ + "spę", + "dziła" + ], + [ + "spę", + "dzał" + ], + [ + "Świę", + "tych" + ], + [ + "pokry", + "wy" + ], + [ + "pokry", + "cia" + ], + [ + "zastęp", + "cą" + ], + [ + "medy", + "tacja" + ], + [ + "Bra", + "cia" + ], + [ + "Bra", + "kuje" + ], + [ + "zakład", + "ał" + ], + [ + "wypad", + "ła" + ], + [ + "wypad", + "ało" + ], + [ + "deł", + "ko" + ], + [ + "szer", + "sze" + ], + [ + "Niemiec", + "kiej" + ], + [ + "doro", + "słe" + ], + [ + "wielko", + "ścią" + ], + [ + "lot", + "nictwa" + ], + [ + "podło", + "żem" + ], + [ + "aktyw", + "nego" + ], + [ + "Bogu", + "sława" + ], + [ + "gospoda", + "rza" + ], + [ + "poch", + "wa" + ], + [ + "poch", + "ła" + ], + [ + "poch", + "walił" + ], + [ + "codzien", + "ne" + ], + [ + "codzien", + "nego" + ], + [ + "siedem", + "naście" + ], + [ + "należą", + "cego" + ], + [ + "ogrom", + "nego" + ], + [ + "odwoła", + "ny" + ], + [ + "świet", + "ną" + ], + [ + "wiary", + "godne" + ], + [ + "najwyż", + "sza" + ], + [ + "psycho", + "logia" + ], + [ + "psycho", + "logów" + ], + [ + "zmniej", + "szy" + ], + [ + "wybiera", + "my" + ], + [ + "angiel", + "skie" + ], + [ + "193", + "3" + ], + [ + "193", + "7" + ], + [ + "wątp", + "liwość" + ], + [ + "przyjaciół", + "ka" + ], + [ + "Hu", + "ta" + ], + [ + "Hu", + "mani" + ], + [ + "wypła", + "cić" + ], + [ + "bok", + "ser" + ], + [ + "rozma", + "wiała" + ], + [ + "rozma", + "wiałem" + ], + [ + "zim", + "owe" + ], + [ + "zim", + "owej" + ], + [ + "współczes", + "ności" + ], + [ + "Wojewódz", + "twa" + ], + [ + "plu", + "sy" + ], + [ + "zabezpie", + "czone" + ], + [ + "Musi", + "ała" + ], + [ + "XIX", + "w" + ], + [ + "głoś", + "ne" + ], + [ + "komór", + "kę" + ], + [ + "komór", + "kowego" + ], + [ + "Gło", + "sy" + ], + [ + "Tar", + "gi" + ], + [ + "zbli", + "żył" + ], + [ + "zbli", + "żone" + ], + [ + "chcieli", + "byśmy" + ], + [ + "podzie", + "la" + ], + [ + "podzie", + "lone" + ], + [ + "prezent", + "owali" + ], + [ + "pomaga", + "li" + ], + [ + "koście", + "lne" + ], + [ + "koście", + "lną" + ], + [ + "ofia", + "rom" + ], + [ + "kończy", + "my" + ], + [ + "małże", + "ńskiego" + ], + [ + "małże", + "ństwem" + ], + [ + "oprac", + "ować" + ], + [ + "oprac", + "owane" + ], + [ + "ładu", + "nków" + ], + [ + "ban", + "dzi" + ], + [ + "samorząd", + "owej" + ], + [ + "Sam", + "son" + ], + [ + "zbud", + "owana" + ], + [ + "kapita", + "lizmu" + ], + [ + "wyciąg", + "nęli" + ], + [ + "dekla", + "ruje" + ], + [ + "pija", + "nemu" + ], + [ + "popular", + "nych" + ], + [ + "popular", + "ności" + ], + [ + "popular", + "nością" + ], + [ + "klę", + "ty" + ], + [ + "zle", + "cił" + ], + [ + "zle", + "cenia" + ], + [ + "lotni", + "cze" + ], + [ + "skom", + "ple" + ], + [ + "vi", + "ce" + ], + [ + "zapo", + "biegać" + ], + [ + "sięg", + "ną" + ], + [ + "Mary", + "sia" + ], + [ + "intele", + "ktu" + ], + [ + "Marszał", + "kowskiej" + ], + [ + "interesu", + "jący" + ], + [ + "interesu", + "jących" + ], + [ + "300", + "0" + ], + [ + "cztere", + "ma" + ], + [ + "zaga", + "dka" + ], + [ + "maj", + "ster" + ], + [ + "maj", + "tki" + ], + [ + "czytel", + "nik" + ], + [ + "czytel", + "nicy" + ], + [ + "instru", + "kcja" + ], + [ + "sens", + "em" + ], + [ + "Ser", + "bowie" + ], + [ + "ape", + "lem" + ], + [ + "ubra", + "ć" + ], + [ + "ubra", + "na" + ], + [ + "ubra", + "nych" + ], + [ + "zdaw", + "ała" + ], + [ + "pozostały", + "m" + ], + [ + "wyro", + "bu" + ], + [ + "Lo", + "pez" + ], + [ + "umożli", + "wiają" + ], + [ + "zanie", + "d" + ], + [ + "terro", + "r" + ], + [ + "ciężar", + "ówkę" + ], + [ + "zamierza", + "li" + ], + [ + "zdzi", + "wienia" + ], + [ + "kompe", + "ns" + ], + [ + "służb", + "owe" + ], + [ + "Agen", + "cję" + ], + [ + "dyscypli", + "n" + ], + [ + "dyscypli", + "nę" + ], + [ + "Zjedno", + "czenia" + ], + [ + "mun", + "da" + ], + [ + "195", + "2" + ], + [ + "Wil", + "lia" + ], + [ + "Czar", + "nej" + ], + [ + "symbo", + "le" + ], + [ + "SP", + "D" + ], + [ + "krą", + "żą" + ], + [ + "krą", + "żek" + ], + [ + "krą", + "żki" + ], + [ + "kot", + "ł" + ], + [ + "nume", + "rach" + ], + [ + "wspani", + "ałego" + ], + [ + "funkcjon", + "owaniu" + ], + [ + "gnia", + "zd" + ], + [ + "świ", + "cie" + ], + [ + "występu", + "jącego" + ], + [ + "drog", + "owej" + ], + [ + "zwierzę", + "tami" + ], + [ + "Księ", + "ga" + ], + [ + "ubezpie", + "czy" + ], + [ + "ubezpie", + "czonych" + ], + [ + "porówna", + "nia" + ], + [ + "łatwo", + "ść" + ], + [ + "Rodzi", + "nie" + ], + [ + "pozytyw", + "nych" + ], + [ + "pozytyw", + "ną" + ], + [ + "zdoby", + "cie" + ], + [ + "pożar", + "ną" + ], + [ + "szó", + "stą" + ], + [ + "zarządza", + "niu" + ], + [ + "zaufa", + "ć" + ], + [ + "zaufa", + "niem" + ], + [ + "przera", + "żony" + ], + [ + "konferen", + "cja" + ], + [ + "prawidł", + "owego" + ], + [ + "poglą", + "dach" + ], + [ + "Zachod", + "nio" + ], + [ + "Ca", + "ssi" + ], + [ + "Ksią", + "żki" + ], + [ + "znik", + "nie" + ], + [ + "jezio", + "rami" + ], + [ + "zamiesz", + "kał" + ], + [ + "....", + "...." + ], + [ + "Chło", + "paki" + ], + [ + "komputer", + "owy" + ], + [ + "WA", + "R" + ], + [ + "WA", + "Ć" + ], + [ + "wdzię", + "czność" + ], + [ + "wymia", + "nie" + ], + [ + "obję", + "ty" + ], + [ + "boj", + "owych" + ], + [ + "obowiązu", + "jącymi" + ], + [ + "południ", + "owy" + ], + [ + "indywidual", + "nego" + ], + [ + "Nor", + "bert" + ], + [ + "odbi", + "cie" + ], + [ + "odręb", + "ności" + ], + [ + "konstytu", + "cja" + ], + [ + "tamtej", + "sze" + ], + [ + "tamtej", + "szego" + ], + [ + "196", + "1" + ], + [ + "196", + "3" + ], + [ + "użytk", + "ownik" + ], + [ + "Gór", + "nego" + ], + [ + "tań", + "sze" + ], + [ + "wyrzu", + "ciła" + ], + [ + "odbywa", + "nia" + ], + [ + "spotyka", + "ć" + ], + [ + "odebra", + "ła" + ], + [ + "odebra", + "niu" + ], + [ + "kapitał", + "owej" + ], + [ + "sur", + "owo" + ], + [ + "sur", + "owym" + ], + [ + "wyjaśnia", + "ć" + ], + [ + "zatrudni", + "one" + ], + [ + "remont", + "owe" + ], + [ + "Tadeusz", + "owi" + ], + [ + "atrak", + "cyjna" + ], + [ + "rewolu", + "cja" + ], + [ + "podpisa", + "ny" + ], + [ + "wschod", + "nią" + ], + [ + "groź", + "na" + ], + [ + "groź", + "ny" + ], + [ + "manda", + "tem" + ], + [ + "gwaran", + "cje" + ], + [ + "ocho", + "tników" + ], + [ + "napisa", + "na" + ], + [ + "napisa", + "li" + ], + [ + "piosen", + "karka" + ], + [ + "charaktery", + "styki" + ], + [ + "Nale", + "żą" + ], + [ + "usły", + "szeliśmy" + ], + [ + "Środ", + "kowej" + ], + [ + "Środ", + "kowo" + ], + [ + "Środ", + "owisko" + ], + [ + "dora", + "sta" + ], + [ + "statu", + "tu" + ], + [ + "mono", + "to" + ], + [ + "mono", + "ton" + ], + [ + "studen", + "tom" + ], + [ + "studen", + "ckich" + ], + [ + "komple", + "tny" + ], + [ + "zasko", + "czyć" + ], + [ + "zachę", + "cić" + ], + [ + "trzeź", + "wo" + ], + [ + "upły", + "nął" + ], + [ + "upły", + "wu" + ], + [ + "upły", + "nęło" + ], + [ + "odej", + "ścia" + ], + [ + "odej", + "ściu" + ], + [ + "stoli", + "ki" + ], + [ + "słusz", + "ną" + ], + [ + "Czer", + "no" + ], + [ + "wprowadza", + "ć" + ], + [ + "wprowadza", + "nia" + ], + [ + "leś", + "nych" + ], + [ + "przekro", + "czy" + ], + [ + "przekro", + "czyła" + ], + [ + "czech", + "osłowa" + ], + [ + "ręka", + "wicz" + ], + [ + "Kolej", + "nym" + ], + [ + "partyj", + "ni" + ], + [ + "brytyj", + "skie" + ], + [ + "brytyj", + "ska" + ], + [ + "podkreśla", + "jąc" + ], + [ + "Szu", + "l" + ], + [ + "cele", + "brował" + ], + [ + "gaz", + "owej" + ], + [ + "skorzy", + "sta" + ], + [ + "skorzy", + "stała" + ], + [ + "skarb", + "owych" + ], + [ + "materia", + "lną" + ], + [ + "Społe", + "cznych" + ], + [ + "Społe", + "cznego" + ], + [ + "kontynu", + "owane" + ], + [ + "terrory", + "stycznych" + ], + [ + "znie", + "czu" + ], + [ + "znie", + "nawi" + ], + [ + "inwest", + "owania" + ], + [ + "skaza", + "nych" + ], + [ + "sprawiedli", + "wy" + ], + [ + "przeży", + "wać" + ], + [ + "Genera", + "lnej" + ], + [ + "Centra", + "la" + ], + [ + "opu", + "sto" + ], + [ + "opu", + "szczeniu" + ], + [ + "libera", + "lizm" + ], + [ + "leżą", + "ce" + ], + [ + "leżą", + "cy" + ], + [ + "leżą", + "cego" + ], + [ + "butel", + "ka" + ], + [ + "butel", + "ką" + ], + [ + "koncep", + "cje" + ], + [ + "szczegół", + "owego" + ], + [ + "Stowarzy", + "szeniu" + ], + [ + "Uważa", + "j" + ], + [ + "Uważa", + "my" + ], + [ + "et", + "no" + ], + [ + "radziec", + "cy" + ], + [ + "Miło", + "sier" + ], + [ + "obserwa", + "cje" + ], + [ + "budowla", + "nej" + ], + [ + "es", + "be" + ], + [ + "narze", + "ka" + ], + [ + "narze", + "czonego" + ], + [ + "przesu", + "nął" + ], + [ + "zewnętrz", + "na" + ], + [ + "bezwzglę", + "dne" + ], + [ + "jednost", + "kami" + ], + [ + "urlo", + "pie" + ], + [ + "interpre", + "tację" + ], + [ + "udziela", + "ją" + ], + [ + "doskona", + "łym" + ], + [ + "For", + "d" + ], + [ + "Kur", + "iera" + ], + [ + "niezna", + "nych" + ], + [ + "postu", + "l" + ], + [ + "tabli", + "cę" + ], + [ + "wysił", + "ków" + ], + [ + "odno", + "towano" + ], + [ + "piw", + "nic" + ], + [ + "piw", + "nice" + ], + [ + "rozstrzy", + "ga" + ], + [ + "fer", + "ie" + ], + [ + "Kali", + "sza" + ], + [ + "Kali", + "nowski" + ], + [ + "kontra", + "któw" + ], + [ + "internet", + "owy" + ], + [ + "likwida", + "cja" + ], + [ + "perspekty", + "wa" + ], + [ + "ostrze", + "j" + ], + [ + "ostrze", + "żenie" + ], + [ + "dołą", + "czył" + ], + [ + "przeja", + "wem" + ], + [ + "przeprowadza", + "ć" + ], + [ + "przeprowadza", + "ne" + ], + [ + "wspiera", + "nia" + ], + [ + "psychi", + "cznego" + ], + [ + "protest", + "owali" + ], + [ + "techno", + "logicznych" + ], + [ + "Agnie", + "szce" + ], + [ + "Bry", + "gady" + ], + [ + "Powi", + "nie" + ], + [ + "ekra", + "nach" + ], + [ + "mle", + "ku" + ], + [ + "umiesz", + "czony" + ], + [ + "deba", + "tę" + ], + [ + "pio", + "ru" + ], + [ + "Ad", + "res" + ], + [ + "opuści", + "ł" + ], + [ + "zgroma", + "dzeniu" + ], + [ + "ratu", + "nkowe" + ], + [ + "pociąg", + "ów" + ], + [ + "mieści", + "ł" + ], + [ + "skończy", + "ły" + ], + [ + "energe", + "tyczny" + ], + [ + "wycofa", + "nia" + ], + [ + "następu", + "jącej" + ], + [ + "następu", + "jąco" + ], + [ + "komenta", + "rzem" + ], + [ + "odbiera", + "ją" + ], + [ + "ryb", + "ka" + ], + [ + "owicz", + "ów" + ], + [ + "wojska", + "mi" + ], + [ + "regiona", + "lne" + ], + [ + "rezulta", + "t" + ], + [ + "aktual", + "ny" + ], + [ + "qu", + "o" + ], + [ + "qu", + "es" + ], + [ + "dotar", + "ło" + ], + [ + "znakomi", + "ty" + ], + [ + "znakomi", + "tego" + ], + [ + "Jedy", + "ną" + ], + [ + "chemi", + "cznej" + ], + [ + "Dłu", + "gi" + ], + [ + "Gi", + "ży" + ], + [ + "trój", + "ki" + ], + [ + "ponu", + "ry" + ], + [ + "obcią", + "żenia" + ], + [ + "obcią", + "żeń" + ], + [ + "scena", + "riuszy" + ], + [ + "Zu", + "rychu" + ], + [ + "zadzwo", + "niła" + ], + [ + "lekar", + "skie" + ], + [ + "malu", + "chy" + ], + [ + "cieszy", + "ła" + ], + [ + "puł", + "ku" + ], + [ + "zasadni", + "cze" + ], + [ + "zwolen", + "nicy" + ], + [ + "wystawi", + "ć" + ], + [ + "gim", + "naz" + ], + [ + "Macie", + "rewicz" + ], + [ + "Wystar", + "czyło" + ], + [ + "kryzy", + "sie" + ], + [ + "ambi", + "tny" + ], + [ + "zamknię", + "tymi" + ], + [ + "Świat", + "owego" + ], + [ + "uczci", + "wości" + ], + [ + "dyploma", + "tów" + ], + [ + "Zale", + "wski" + ], + [ + "iden", + "tyfikacji" + ], + [ + "niezwyk", + "łej" + ], + [ + "Szwe", + "cja" + ], + [ + "zwycza", + "je" + ], + [ + "Kiel", + "ce" + ], + [ + "zajmu", + "ję" + ], + [ + "elektroni", + "cznych" + ], + [ + "elektroni", + "czny" + ], + [ + "Marian", + "na" + ], + [ + "koncert", + "ów" + ], + [ + "Pia", + "skowej" + ], + [ + "umo", + "rzenia" + ], + [ + "umo", + "rzenie" + ], + [ + "zgłasza", + "ć" + ], + [ + "wita", + "my" + ], + [ + "fach", + "owej" + ], + [ + "publika", + "cja" + ], + [ + "Har", + "i" + ], + [ + "Har", + "ry" + ], + [ + "TE", + "K" + ], + [ + "ogo", + "nem" + ], + [ + "pojedy", + "nek" + ], + [ + "korespon", + "dent" + ], + [ + "laz", + "łem" + ], + [ + "bul", + "go" + ], + [ + "Auto", + "bus" + ], + [ + "Ele", + "ktry" + ], + [ + "RE", + "K" + ], + [ + "Sły", + "szę" + ], + [ + "hod", + "owców" + ], + [ + "nó", + "t" + ], + [ + "opan", + "owania" + ], + [ + "ustala", + "nia" + ], + [ + "węd", + "row" + ], + [ + "przewidy", + "wał" + ], + [ + "przewidy", + "wać" + ], + [ + "awans", + "owali" + ], + [ + "Mod", + "li" + ], + [ + "Mor", + "skiej" + ], + [ + "Stro", + "op" + ], + [ + "Współ", + "pracy" + ], + [ + "abor", + "cja" + ], + [ + "wrę", + "czenia" + ], + [ + "napo", + "tyka" + ], + [ + "zastąpi", + "ł" + ], + [ + "kum", + "pli" + ], + [ + "kum", + "pel" + ], + [ + "rozsze", + "rzenie" + ], + [ + "Zarząd", + "owi" + ], + [ + "tygodnia", + "mi" + ], + [ + "religij", + "nego" + ], + [ + "religij", + "nej" + ], + [ + "Jor", + "da" + ], + [ + "bram", + "karza" + ], + [ + "ekspo", + "na" + ], + [ + "Czytel", + "nik" + ], + [ + "Przypomni", + "ał" + ], + [ + "chirur", + "g" + ], + [ + "drama", + "tur" + ], + [ + "drama", + "tycznych" + ], + [ + "partia", + "ch" + ], + [ + "kultur", + "owych" + ], + [ + "intelektual", + "nego" + ], + [ + "Gar", + "woli" + ], + [ + "jadą", + "c" + ], + [ + "jadą", + "cych" + ], + [ + "czoł", + "owych" + ], + [ + "okrą", + "gło" + ], + [ + "okrą", + "gła" + ], + [ + "towar", + "owy" + ], + [ + "Ryb", + "nika" + ], + [ + "niepo", + "strzeżenie" + ], + [ + "niepod", + "waża" + ], + [ + "pogot", + "owiu" + ], + [ + "koszy", + "ków" + ], + [ + "kate", + "chi" + ], + [ + "zapomni", + "ała" + ], + [ + "zapomni", + "ałam" + ], + [ + "dorad", + "cą" + ], + [ + "dokony", + "wanych" + ], + [ + "tara", + "sie" + ], + [ + "odnale", + "źli" + ], + [ + "pamią", + "tkę" + ], + [ + "wor", + "ku" + ], + [ + "bibliote", + "kę" + ], + [ + "droż", + "sze" + ], + [ + "specjalisty", + "czne" + ], + [ + "specjalisty", + "czny" + ], + [ + "pójdzie", + "sz" + ], + [ + "telefoni", + "cznych" + ], + [ + "bl", + "n" + ], + [ + "bl", + "ię" + ], + [ + "dże", + "ntel" + ], + [ + "oszu", + "stwo" + ], + [ + "wchodzą", + "c" + ], + [ + "przesła", + "ć" + ], + [ + "podró", + "że" + ], + [ + "Dyre", + "ktorzy" + ], + [ + "przygotowy", + "wał" + ], + [ + "parlamentar", + "nej" + ], + [ + "konsekwen", + "cją" + ], + [ + "mundu", + "rze" + ], + [ + "mundu", + "rach" + ], + [ + "niepoko", + "i" + ], + [ + "kapła", + "n" + ], + [ + "dostanie", + "my" + ], + [ + "wiru", + "sem" + ], + [ + "mane", + "nt" + ], + [ + "trzydzie", + "stego" + ], + [ + "Star", + "szy" + ], + [ + "Star", + "sza" + ], + [ + "zachwy", + "ca" + ], + [ + "narkoty", + "kami" + ], + [ + "Franci", + "sco" + ], + [ + "bohater", + "owie" + ], + [ + "rozstrzyg", + "nięcie" + ], + [ + "Am", + "bi" + ], + [ + "opóź", + "nia" + ], + [ + "opóź", + "nienie" + ], + [ + "opóź", + "nieniem" + ], + [ + "sprzyja", + "jące" + ], + [ + "popiera", + "m" + ], + [ + "rolni", + "czego" + ], + [ + "zamiar", + "ów" + ], + [ + "wysu", + "wa" + ], + [ + "przywi", + "ózł" + ], + [ + "ściąg", + "nął" + ], + [ + "normal", + "na" + ], + [ + "normal", + "ną" + ], + [ + "WO", + "ŚP" + ], + [ + "wypi", + "li" + ], + [ + "wypi", + "ciu" + ], + [ + "odmien", + "ne" + ], + [ + "nur", + "kowania" + ], + [ + "tworzą", + "ce" + ], + [ + "małżon", + "kiem" + ], + [ + "założycie", + "la" + ], + [ + "emeryta", + "lnego" + ], + [ + "Ogólno", + "polskiego" + ], + [ + "omawia", + "ne" + ], + [ + "wpła", + "cił" + ], + [ + "poszko", + "dowanym" + ], + [ + "zacznie", + "my" + ], + [ + "tegoro", + "cznej" + ], + [ + "tegoro", + "cznym" + ], + [ + "kardyna", + "łów" + ], + [ + "ham", + "bur" + ], + [ + "kontrower", + "sje" + ], + [ + "trybu", + "na" + ], + [ + "trybu", + "ny" + ], + [ + "space", + "ry" + ], + [ + "spokoj", + "ną" + ], + [ + "spokoj", + "nego" + ], + [ + "rozpatrze", + "niu" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nego" + ], + [ + "Pięk", + "ne" + ], + [ + "śmiesz", + "nie" + ], + [ + "nało", + "żyć" + ], + [ + "pożegna", + "ć" + ], + [ + "kiele", + "ckiej" + ], + [ + "życi", + "ową" + ], + [ + "najmłod", + "szy" + ], + [ + "najmłod", + "szego" + ], + [ + "Medy", + "cyny" + ], + [ + "FA", + "P" + ], + [ + "uto", + "nął" + ], + [ + "uto", + "maty" + ], + [ + "ubo", + "gich" + ], + [ + "wymyśli", + "ł" + ], + [ + "wymyśli", + "li" + ], + [ + "rzym", + "skiej" + ], + [ + "rzym", + "skich" + ], + [ + "arcy", + "biskupa" + ], + [ + "powstały", + "ch" + ], + [ + "inżynie", + "ra" + ], + [ + "bezdom", + "nym" + ], + [ + "proponowa", + "nych" + ], + [ + "proponowa", + "nym" + ], + [ + "kwesti", + "ona" + ], + [ + "kwesti", + "onuje" + ], + [ + "Wielka", + "noc" + ], + [ + "średniowie", + "cznej" + ], + [ + "Okręg", + "owej" + ], + [ + "Okręg", + "owego" + ], + [ + "Ofi", + "ar" + ], + [ + "Pię", + "tna" + ], + [ + "nawią", + "zuje" + ], + [ + "roda", + "cy" + ], + [ + "przeby", + "wała" + ], + [ + "pedago", + "gów" + ], + [ + "rozgry", + "wki" + ], + [ + "najnow", + "sze" + ], + [ + "aktor", + "ki" + ], + [ + "termi", + "nem" + ], + [ + "Sier", + "giej" + ], + [ + "trwało", + "ść" + ], + [ + "transa", + "kcje" + ], + [ + "usi", + "łują" + ], + [ + "pogar", + "dliwie" + ], + [ + "wyga", + "sa" + ], + [ + "Ter", + "rory" + ], + [ + "króle", + "wskiego" + ], + [ + "terytoria", + "lnych" + ], + [ + "sprawozdaw", + "ca" + ], + [ + "Hisz", + "pania" + ], + [ + "pielgrzy", + "m" + ], + [ + "Obywatel", + "skich" + ], + [ + "Dia", + "gno" + ], + [ + "Mc", + "Cle" + ], + [ + "ukrai", + "ńskich" + ], + [ + "salo", + "nach" + ], + [ + "bak", + "terie" + ], + [ + "Nacze", + "lny" + ], + [ + "teore", + "tyczne" + ], + [ + "dż", + "un" + ], + [ + "ee", + "e" + ], + [ + "nienawi", + "ścią" + ], + [ + "dokład", + "ną" + ], + [ + "dopuści", + "ł" + ], + [ + "widz", + "owie" + ], + [ + "dynami", + "kę" + ], + [ + "pion", + "owe" + ], + [ + "Karoli", + "ny" + ], + [ + "Mieczy", + "sława" + ], + [ + "prawic", + "owych" + ], + [ + "zdecydowa", + "nej" + ], + [ + "Joan", + "nę" + ], + [ + "radyka", + "lne" + ], + [ + "profesjona", + "lnych" + ], + [ + "atmosfery", + "cznych" + ], + [ + "ekspery", + "mentów" + ], + [ + "Win", + "centego" + ], + [ + "ksa", + "lnie" + ], + [ + "kse", + "ro" + ], + [ + "wyjeżdża", + "ć" + ], + [ + "odro", + "dzenia" + ], + [ + "przygo", + "da" + ], + [ + "podpis", + "ała" + ], + [ + "skór", + "ki" + ], + [ + "rządzą", + "cej" + ], + [ + "traktu", + "ję" + ], + [ + "soju", + "szu" + ], + [ + "Kana", + "dyj" + ], + [ + "Wydaw", + "nictwa" + ], + [ + "Wydaw", + "nictwo" + ], + [ + "Raci", + "bórz" + ], + [ + "Wieczo", + "rek" + ], + [ + "młode", + "mu" + ], + [ + "reprezent", + "ować" + ], + [ + "harmo", + "nia" + ], + [ + "demonstra", + "cje" + ], + [ + "aspe", + "kcie" + ], + [ + "otworzy", + "ły" + ], + [ + "Żad", + "nych" + ], + [ + "niespo", + "dzia" + ], + [ + "barok", + "owym" + ], + [ + "przedszko", + "li" + ], + [ + "albu", + "my" + ], + [ + "fata", + "lnym" + ], + [ + "Tele", + "fon" + ], + [ + "Bogda", + "na" + ], + [ + "spółdziel", + "nia" + ], + [ + "założenia", + "mi" + ], + [ + "patrio", + "tyzmu" + ], + [ + "Mógł", + "bym" + ], + [ + "Mógł", + "byś" + ], + [ + "Dale", + "ko" + ], + [ + "LO", + "T" + ], + [ + "hała", + "s" + ], + [ + "tło", + "k" + ], + [ + "zao", + "strzy" + ], + [ + "zaatak", + "ował" + ], + [ + "wyprze", + "da" + ], + [ + "wystaw", + "ców" + ], + [ + "wystawia", + "ć" + ], + [ + "rozry", + "w" + ], + [ + "skraj", + "nie" + ], + [ + "skraj", + "ne" + ], + [ + "owoc", + "ne" + ], + [ + "auten", + "tyczne" + ], + [ + "powiadomi", + "ć" + ], + [ + "decydu", + "jąc" + ], + [ + "piłkar", + "skiej" + ], + [ + "dłoń", + "mi" + ], + [ + "ostrzega", + "wczy" + ], + [ + "uzbro", + "jony" + ], + [ + "wypoczy", + "nku" + ], + [ + "japo", + "ńskich" + ], + [ + "obwod", + "nicy" + ], + [ + "denerw", + "ować" + ], + [ + "Zawod", + "owego" + ], + [ + "bezpoś", + "redniej" + ], + [ + "Maj", + "or" + ], + [ + "wyjątk", + "owym" + ], + [ + "wyjątk", + "ową" + ], + [ + "optymi", + "zmem" + ], + [ + "fotografi", + "czny" + ], + [ + "napast", + "nicy" + ], + [ + "przechowy", + "wać" + ], + [ + "nai", + "w" + ], + [ + "nacjona", + "lizm" + ], + [ + "zazdro", + "ści" + ], + [ + "wyści", + "gi" + ], + [ + "oddzie", + "lne" + ], + [ + "przyzwycza", + "jenia" + ], + [ + "chory", + "m" + ], + [ + "warszta", + "ty" + ], + [ + "słab", + "ną" + ], + [ + "zwró", + "cone" + ], + [ + "sprzą", + "tanie" + ], + [ + "satysfak", + "cją" + ], + [ + "SK", + "IE" + ], + [ + "Wróci", + "łem" + ], + [ + "Zwycię", + "z" + ], + [ + "kare", + "tkę" + ], + [ + "zai", + "naugu" + ], + [ + "dziecię", + "cych" + ], + [ + "orkie", + "stra" + ], + [ + "spor", + "ne" + ], + [ + "podwór", + "ka" + ], + [ + "tęsk", + "no" + ], + [ + "parkin", + "gów" + ], + [ + "elegan", + "cki" + ], + [ + "teatra", + "lne" + ], + [ + "kategoria", + "mi" + ], + [ + "strategi", + "czne" + ], + [ + "strategi", + "cznych" + ], + [ + "potencja", + "lnych" + ], + [ + "strzę", + "py" + ], + [ + "nieo", + "my" + ], + [ + "kolum", + "n" + ], + [ + "zakrę", + "cie" + ], + [ + "dojrz", + "ały" + ], + [ + "dojrz", + "ałości" + ], + [ + "wyzwo", + "lenie" + ], + [ + "wysyła", + "ć" + ], + [ + "sanitar", + "ne" + ], + [ + "zerwa", + "nia" + ], + [ + "nadmier", + "ną" + ], + [ + "pełnią", + "cy" + ], + [ + "plasti", + "kowych" + ], + [ + "elektrow", + "nia" + ], + [ + "Włodzi", + "mierza" + ], + [ + "znisz", + "czył" + ], + [ + "**", + "*" + ], + [ + "Ana", + "li" + ], + [ + "Kę", + "dzie" + ], + [ + "Psy", + "chia" + ], + [ + "Zrobi", + "ło" + ], + [ + "upoważ", + "nienia" + ], + [ + "upoważ", + "niony" + ], + [ + "wtrą", + "ca" + ], + [ + "poczyna", + "ń" + ], + [ + "kase", + "tę" + ], + [ + "występow", + "ały" + ], + [ + "propor", + "cji" + ], + [ + "Jadwi", + "gi" + ], + [ + "śmiertel", + "ność" + ], + [ + "jezdni", + "ę" + ], + [ + "hipote", + "z" + ], + [ + "hipote", + "kę" + ], + [ + "Krzak", + "lewskiego" + ], + [ + "Powo", + "li" + ], + [ + "Stre", + "fę" + ], + [ + "Wraca", + "m" + ], + [ + "ato", + "my" + ], + [ + "nawo", + "zów" + ], + [ + "nakła", + "dy" + ], + [ + "nastro", + "jów" + ], + [ + "wypeł", + "nione" + ], + [ + "rewe", + "lacje" + ], + [ + "przesy", + "łki" + ], + [ + "odpoczy", + "nek" + ], + [ + "cyta", + "t" + ], + [ + "infla", + "cją" + ], + [ + "stołe", + "cznego" + ], + [ + "Szczy", + "pińska" + ], + [ + "zamiesza", + "nia" + ], + [ + "skrzydła", + "ch" + ], + [ + "paszport", + "ów" + ], + [ + "Ara", + "fata" + ], + [ + "prowi", + "zory" + ], + [ + "złam", + "ał" + ], + [ + "posel", + "skiego" + ], + [ + "recen", + "zja" + ], + [ + "wid", + "mo" + ], + [ + "widowi", + "ska" + ], + [ + "życzli", + "we" + ], + [ + "spoczy", + "wają" + ], + [ + "spożyw", + "czy" + ], + [ + "Zaczę", + "ła" + ], + [ + "zachowy", + "wał" + ], + [ + "Wewnętrz", + "nego" + ], + [ + "Muzy", + "ka" + ], + [ + "klima", + "tycznych" + ], + [ + "Piłsud", + "ski" + ], + [ + "Fak", + "tem" + ], + [ + "Obra", + "chun" + ], + [ + "ŁA", + "W" + ], + [ + "koment", + "ował" + ], + [ + "talen", + "tu" + ], + [ + "przywie", + "źli" + ], + [ + "Pomor", + "skiego" + ], + [ + "melod", + "ia" + ], + [ + "melod", + "ii" + ], + [ + "Przeci", + "wnie" + ], + [ + "Przyja", + "ciele" + ], + [ + "Rejest", + "r" + ], + [ + "wrocła", + "wskim" + ], + [ + "kontyne", + "ntu" + ], + [ + "kontyne", + "ncie" + ], + [ + "zapobiega", + "nia" + ], + [ + "ulubio", + "ną" + ], + [ + "brąz", + "owe" + ], + [ + "Uczest", + "ni" + ], + [ + "Robo", + "tni" + ], + [ + "ewi", + "den" + ], + [ + "kłu", + "cie" + ], + [ + "pochod", + "na" + ], + [ + "zabro", + "nione" + ], + [ + "zabro", + "nionego" + ], + [ + "obrzę", + "dów" + ], + [ + "gang", + "ster" + ], + [ + "hip", + "noty" + ], + [ + "użyte", + "czne" + ], + [ + "obejmu", + "jący" + ], + [ + "rezygna", + "cja" + ], + [ + "poprzedza", + "jącym" + ], + [ + "Plu", + "ton" + ], + [ + "posił", + "ków" + ], + [ + "zasił", + "ki" + ], + [ + "matura", + "lną" + ], + [ + "cien", + "kie" + ], + [ + "szczeci", + "ńskim" + ], + [ + "tenden", + "cję" + ], + [ + "Chor", + "ą" + ], + [ + "złośli", + "wy" + ], + [ + "złośli", + "wie" + ], + [ + "krymina", + "lnych" + ], + [ + "modli", + "twa" + ], + [ + "kelne", + "r" + ], + [ + "Rę", + "ce" + ], + [ + "Sobo", + "ta" + ], + [ + "Zim", + "ą" + ], + [ + "Zgroma", + "dzenie" + ], + [ + "uzupełnie", + "nie" + ], + [ + "komor", + "nik" + ], + [ + "doni", + "kąd" + ], + [ + "tore", + "bki" + ], + [ + "podwó", + "rze" + ], + [ + "minima", + "lne" + ], + [ + "Wei", + "ser" + ], + [ + "Wei", + "ss" + ], + [ + "merytory", + "cznej" + ], + [ + "certyfika", + "t" + ], + [ + "odwiedza", + "jących" + ], + [ + "Ojczy", + "znę" + ], + [ + "Ukra", + "ina" + ], + [ + "krza", + "ków" + ], + [ + "spróbu", + "j" + ], + [ + "uspoko", + "ić" + ], + [ + "nakaz", + "em" + ], + [ + "podzieli", + "ła" + ], + [ + "wytwór", + "ni" + ], + [ + "wago", + "nów" + ], + [ + "past", + "wi" + ], + [ + "ceremo", + "nia" + ], + [ + "Komo", + "rowskiego" + ], + [ + "wzgó", + "rz" + ], + [ + "obliga", + "cji" + ], + [ + "olimpij", + "skich" + ], + [ + "niespodzian", + "ka" + ], + [ + "uprzed", + "nim" + ], + [ + "nakład", + "ów" + ], + [ + "zakocha", + "ny" + ], + [ + "zatytuł", + "owany" + ], + [ + "wyli", + "czeń" + ], + [ + "wykład", + "ów" + ], + [ + "remi", + "s" + ], + [ + "jab", + "ł" + ], + [ + "przypu", + "szczenia" + ], + [ + "przyciąga", + "ć" + ], + [ + "Poczu", + "cie" + ], + [ + "Poczu", + "łem" + ], + [ + "loja", + "lności" + ], + [ + "sufi", + "tu" + ], + [ + "Koper", + "nik" + ], + [ + "Wys", + "py" + ], + [ + "pancer", + "nych" + ], + [ + "Marty", + "na" + ], + [ + "współczu", + "cia" + ], + [ + "powoły", + "wania" + ], + [ + "Cieszy", + "nie" + ], + [ + "elimina", + "cji" + ], + [ + "Świad", + "czy" + ], + [ + "Tarno", + "brzeg" + ], + [ + "kosmo", + "su" + ], + [ + "epide", + "mio" + ], + [ + "Gwia", + "zdy" + ], + [ + "Klu", + "cz" + ], + [ + "wsa", + "dził" + ], + [ + "motyw", + "ów" + ], + [ + "sateli", + "tar" + ], + [ + "pową", + "tpie" + ], + [ + "indek", + "s" + ], + [ + "indek", + "su" + ], + [ + "profila", + "k" + ], + [ + "drugo", + "lig" + ], + [ + "Teo", + "re" + ], + [ + "przod", + "ków" + ], + [ + "alergi", + "czne" + ], + [ + "tramwa", + "ju" + ], + [ + "Puch", + "ar" + ], + [ + "Zdr", + "owie" + ], + [ + "poję", + "ć" + ], + [ + "mari", + "one" + ], + [ + "dowódz", + "twa" + ], + [ + "Rosy", + "jskiej" + ], + [ + "spirytu", + "s" + ], + [ + "zatrzymy", + "wania" + ], + [ + "dojrze", + "wania" + ], + [ + "Bon", + "n" + ], + [ + "fron", + "cie" + ], + [ + "hek", + "tar" + ], + [ + "upał", + "ów" + ], + [ + "średnie", + "go" + ], + [ + "czwór", + "ka" + ], + [ + "rapor", + "cie" + ], + [ + "zagwarant", + "ować" + ], + [ + "wytrzy", + "mało" + ], + [ + "reż", + "im" + ], + [ + "przemiesz", + "cza" + ], + [ + "przemiesz", + "czania" + ], + [ + "zej", + "ść" + ], + [ + "rozwoj", + "owi" + ], + [ + "syp", + "ały" + ], + [ + "stypen", + "dium" + ], + [ + "Zapyta", + "ny" + ], + [ + "kongre", + "sie" + ], + [ + "Biało", + "sto" + ], + [ + "porno", + "grafii" + ], + [ + "bryga", + "dy" + ], + [ + "portfe", + "la" + ], + [ + "oprocent", + "owanie" + ], + [ + "zadekla", + "rował" + ], + [ + "lektu", + "r" + ], + [ + "wymag", + "ała" + ], + [ + "wigi", + "li" + ], + [ + "windy", + "ka" + ], + [ + "dziecia", + "ki" + ], + [ + "dyspon", + "ował" + ], + [ + "pin", + "gu" + ], + [ + "lust", + "rem" + ], + [ + "Posta", + "raj" + ], + [ + "Kolo", + "nii" + ], + [ + "krawa", + "t" + ], + [ + "Wit", + "kiewicza" + ], + [ + "scep", + "tycy" + ], + [ + "elementar", + "ne" + ], + [ + "wolał", + "bym" + ], + [ + "magistra", + "tu" + ], + [ + "Oficja", + "lnie" + ], + [ + "farmaceu", + "tyczne" + ], + [ + "uciąż", + "liwe" + ], + [ + "naboże", + "ństwa" + ], + [ + "naboże", + "ństwo" + ], + [ + "cios", + "ów" + ], + [ + "wykro", + "czenia" + ], + [ + "wykro", + "czeń" + ], + [ + "przestra", + "szył" + ], + [ + "cyr", + "kulacji" + ], + [ + "zesta", + "wy" + ], + [ + "podpisu", + "ją" + ], + [ + "bufe", + "t" + ], + [ + "soł", + "ty" + ], + [ + "soł", + "tys" + ], + [ + "forte", + "pian" + ], + [ + "wilgo", + "ci" + ], + [ + "Pamiętaj", + "my" + ], + [ + "skrupu", + "latnie" + ], + [ + "Ak", + "cep" + ], + [ + "Ham", + "burgu" + ], + [ + "Jul", + "ka" + ], + [ + "Ocze", + "kujemy" + ], + [ + "Sor", + "ry" + ], + [ + "hal", + "lu" + ], + [ + "poście", + "l" + ], + [ + "refera", + "t" + ], + [ + "przelo", + "tne" + ], + [ + "Kochan", + "owskiego" + ], + [ + "Mazow", + "szu" + ], + [ + "impul", + "sy" + ], + [ + "pracowi", + "ty" + ], + [ + "Staty", + "stycznego" + ], + [ + "Stanowi", + "sko" + ], + [ + "Leona", + "r" + ], + [ + "Pią", + "tek" + ], + [ + "Podej", + "rze" + ], + [ + "Kukli", + "ńskiego" + ], + [ + "Seba", + "stian" + ], + [ + "gałą", + "ź" + ], + [ + "manipu", + "lacji" + ], + [ + "Norma", + "lnie" + ], + [ + "przewoź", + "ników" + ], + [ + "priory", + "tet" + ], + [ + "Cmenta", + "rzu" + ], + [ + "poża", + "rze" + ], + [ + "zamia", + "rze" + ], + [ + "cichy", + "m" + ], + [ + "paki", + "sta" + ], + [ + "rozlicza", + "nie" + ], + [ + "okrzy", + "ki" + ], + [ + "Pienię", + "dzy" + ], + [ + "Pienię", + "żnej" + ], + [ + "uzyski", + "wania" + ], + [ + "gorącz", + "kowo" + ], + [ + "sjon", + "owanych" + ], + [ + "potencj", + "ał" + ], + [ + "Kowal", + "czyk" + ], + [ + "okrucie", + "ństwo" + ], + [ + "biurokra", + "cji" + ], + [ + "zmartwych", + "w" + ], + [ + "repertu", + "aru" + ], + [ + "BIE", + "TA" + ], + [ + "Fer", + "dyna" + ], + [ + "Kcy", + "ni" + ], + [ + "Minę", + "ło" + ], + [ + "acz", + "kolwiek" + ], + [ + "liczeb", + "ności" + ], + [ + "totali", + "tary" + ], + [ + "przysługu", + "jących" + ], + [ + "cudzy", + "ch" + ], + [ + "wspania", + "le" + ], + [ + "Tek", + "st" + ], + [ + "zwra", + "cał" + ], + [ + "Pracu", + "ję" + ], + [ + "Bizne", + "s" + ], + [ + "pozyska", + "nie" + ], + [ + "obietni", + "ce" + ], + [ + "Powsta", + "ńców" + ], + [ + "koniun", + "ktury" + ], + [ + "Now", + "odwo" + ], + [ + "Zost", + "ały" + ], + [ + "psze", + "nicy" + ], + [ + "natar", + "czy" + ], + [ + "taś", + "mę" + ], + [ + "kios", + "ku" + ], + [ + "szes", + "naście" + ], + [ + "Pat", + "rząc" + ], + [ + "Widze", + "w" + ], + [ + "pornografi", + "cznych" + ], + [ + "Gene", + "wie" + ], + [ + "Sucho", + "ckiej" + ], + [ + "Szanow", + "ny" + ], + [ + "Trafi", + "ł" + ], + [ + "Studen", + "ci" + ], + [ + "paznok", + "ci" + ], + [ + "toreb", + "kę" + ], + [ + "Rza", + "dko" + ], + [ + "ui", + "szczenia" + ], + [ + "przeli", + "czeniu" + ], + [ + "przepi", + "sie" + ], + [ + "odległ", + "e" + ], + [ + "depu", + "towanych" + ], + [ + "życz", + "liwość" + ], + [ + "Kono", + "pka" + ], + [ + "immuni", + "tet" + ], + [ + "Dosto", + "jewskiego" + ], + [ + "cięża", + "rem" + ], + [ + "Przygotowa", + "nie" + ], + [ + "Mart", + "we" + ], + [ + "prezen", + "ter" + ], + [ + "Godzi", + "na" + ], + [ + "Sekre", + "tarz" + ], + [ + "nieuchro", + "nnie" + ], + [ + "Moderni", + "zacji" + ], + [ + "Kredy", + "t" + ], + [ + "Spółdziel", + "nia" + ], + [ + "Glem", + "p" + ], + [ + "Odro", + "dzenia" + ], + [ + "Wuj", + "ka" + ], + [ + "Zdro", + "ju" + ], + [ + "vil", + "le" + ], + [ + "Żak", + "owski" + ], + [ + "niegodzi", + "wości" + ], + [ + "pości", + "gu" + ], + [ + "teat", + "rem" + ], + [ + "paro", + "krotnie" + ], + [ + "przywio", + "zła" + ], + [ + "Zawi", + "szy" + ], + [ + "Zarządza", + "nia" + ], + [ + "Kozł", + "owski" + ], + [ + "Mada", + "me" + ], + [ + "słody", + "cze" + ], + [ + "wędli", + "n" + ], + [ + "military", + "zacji" + ], + [ + "Deut", + "sch" + ], + [ + "porozumiewa", + "wczo" + ], + [ + "konkure", + "ntów" + ], + [ + "niedopuszcza", + "lne" + ], + [ + "żeglu", + "gi" + ], + [ + "Cam", + "bridge" + ], + [ + "Kwo", + "ta" + ], + [ + "Nę", + "dzy" + ], + [ + "Sprzeciw", + "u" + ], + [ + "Skier", + "nie" + ], + [ + "Trz", + "ci" + ], + [ + "ubó", + "stwa" + ], + [ + "ułatwie", + "nia" + ], + [ + "zamił", + "owanie" + ], + [ + "odnowie", + "nia" + ], + [ + "dyktu", + "je" + ], + [ + "dyskry", + "mina" + ], + [ + "promie", + "nio" + ], + [ + "Poz", + "wól" + ], + [ + "najwybi", + "tniejszych" + ], + [ + "najciekawszy", + "ch" + ], + [ + "grub", + "sza" + ], + [ + "Szmaj", + "dziński" + ], + [ + "pierwszo", + "rzę" + ], + [ + "wul", + "gar" + ], + [ + "kamize", + "lki" + ], + [ + "Powtarza", + "m" + ], + [ + "Cięż", + "ko" + ], + [ + "Kompu", + "ter" + ], + [ + "olimpia", + "dy" + ], + [ + "wygaś", + "nięcia" + ], + [ + "hierar", + "chi" + ], + [ + "Romual", + "d" + ], + [ + "rybołów", + "stwa" + ], + [ + "Esto", + "nii" + ], + [ + "Pel", + "pli" + ], + [ + "zalu", + "dni" + ], + [ + "zaoszczę", + "dzić" + ], + [ + "inwa", + "zji" + ], + [ + "spodziew", + "ałem" + ], + [ + "Maniu", + "ś" + ], + [ + "Kapita", + "n" + ], + [ + "ekstre", + "mi" + ], + [ + "Bior", + "ąc" + ], + [ + "pozyski", + "wania" + ], + [ + "pleba", + "nii" + ], + [ + "skryty", + "kował" + ], + [ + "Irene", + "usz" + ], + [ + "Jerozolim", + "skich" + ], + [ + "Churchi", + "ll" + ], + [ + "Dź", + "wi" + ], + [ + "Opatrz", + "ności" + ], + [ + "Phi", + "lip" + ], + [ + "Wszel", + "kie" + ], + [ + "pszczo", + "ły" + ], + [ + "Łat", + "wiej" + ], + [ + "chrze", + "st" + ], + [ + "zaje", + "bi" + ], + [ + "dezyn", + "fe" + ], + [ + "Kołod", + "ko" + ], + [ + "Mik", + "ke" + ], + [ + "Mojże", + "sz" + ], + [ + "Leoni", + "d" + ], + [ + "Wietna", + "mie" + ], + [ + "Witka", + "cego" + ], + [ + "Dziewię", + "ć" + ], + [ + "Beł", + "cha" + ], + [ + "prawdopodobie", + "ństwa" + ], + [ + "znajomo", + "ścią" + ], + [ + "architek", + "ta" + ], + [ + "mundia", + "lu" + ], + [ + "Ochla", + "pu" + ], + [ + "leśnicz", + "ówki" + ], + [ + "archanio", + "ła" + ], + [ + "peryfe", + "riach" + ], + [ + "Tempera", + "tura" + ], + [ + "wstrzemię", + "ź" + ], + [ + "Prę", + "dzej" + ], + [ + "Prin", + "ce" + ], + [ + "pocze", + "t" + ], + [ + "paten", + "tu" + ], + [ + "degra", + "da" + ], + [ + "Ponow", + "nie" + ], + [ + "podnó", + "ża" + ], + [ + "Polsa", + "tu" + ], + [ + "fajer", + "wer" + ], + [ + "Kabare", + "t" + ], + [ + "Micro", + "so" + ], + [ + "Włas", + "ności" + ], + [ + "definic", + "je" + ], + [ + "stalow", + "owo" + ], + [ + "eksplod", + "ował" + ], + [ + "Ribbe", + "ntrop" + ], + [ + "komercja", + "lizacji" + ], + [ + "Illi", + "nois" + ], + [ + "KPZ", + "R" + ], + [ + "Wza", + "jem" + ], + [ + "Yenne", + "fer" + ], + [ + "ló", + "kł" + ], + [ + "tsu", + "nami" + ], + [ + "wumie", + "się" + ], + [ + "kalor", + "ii" + ], + [ + "przeście", + "rad" + ], + [ + "Kopen", + "ha" + ], + [ + "kryteri", + "ów" + ], + [ + "Sydne", + "y" + ], + [ + "Joach", + "im" + ], + [ + "MATE", + "USZ" + ], + [ + "Willia", + "ma" + ], + [ + "Cassi", + "no" + ], + [ + "!", + "," + ], + [ + "!", + ")," + ], + [ + "!", + "\"," + ], + [ + "%", + ")." + ], + [ + "(", + "-" + ], + [ + "2", + "10" + ], + [ + "2", + "30" + ], + [ + "3", + "20" + ], + [ + "5", + "50" + ], + [ + "6", + "50" + ], + [ + ";", + "-" + ], + [ + "?", + ")." + ], + [ + "A", + "4" + ], + [ + "A", + "F" + ], + [ + "A", + "P" + ], + [ + "A", + "R" + ], + [ + "A", + "y" + ], + [ + "A", + "ł" + ], + [ + "A", + "wi" + ], + [ + "A", + "bi" + ], + [ + "A", + "men" + ], + [ + "A", + "di" + ], + [ + "A", + "zja" + ], + [ + "A", + "dr" + ], + [ + "A", + "ve" + ], + [ + "A", + "sh" + ], + [ + "A", + "SP" + ], + [ + "A", + "th" + ], + [ + "A", + "ZS" + ], + [ + "A", + "ir" + ], + [ + "A", + "BW" + ], + [ + "B", + "ia" + ], + [ + "B", + "au" + ], + [ + "B", + "owiem" + ], + [ + "B", + "IA" + ], + [ + "B", + "BC" + ], + [ + "B", + "TW" + ], + [ + "C", + "N" + ], + [ + "C", + "re" + ], + [ + "C", + "ej" + ], + [ + "D", + "roz" + ], + [ + "D", + "en" + ], + [ + "D", + "wój" + ], + [ + "D", + "obie" + ], + [ + "D", + "usz" + ], + [ + "D", + "obro" + ], + [ + "E", + "in" + ], + [ + "E", + "di" + ], + [ + "E", + "ng" + ], + [ + "E", + "ks" + ], + [ + "E", + "wentual" + ], + [ + "F", + "ale" + ], + [ + "F", + "ok" + ], + [ + "F", + "red" + ], + [ + "F", + "ly" + ], + [ + "G", + "ę" + ], + [ + "G", + "da" + ], + [ + "G", + "al" + ], + [ + "H", + "ie" + ], + [ + "H", + "in" + ], + [ + "H", + "rabia" + ], + [ + "I", + "grzy" + ], + [ + "I", + "dziemy" + ], + [ + "I", + "talii" + ], + [ + "J", + "Ą" + ], + [ + "J", + "ał" + ], + [ + "K", + "P" + ], + [ + "K", + "t" + ], + [ + "K", + "en" + ], + [ + "K", + "ile" + ], + [ + "K", + "rośnie" + ], + [ + "K", + "inga" + ], + [ + "L", + "wa" + ], + [ + "L", + "ar" + ], + [ + "M", + "F" + ], + [ + "M", + "szę" + ], + [ + "M", + "lecz" + ], + [ + "M", + "ałej" + ], + [ + "M", + "PK" + ], + [ + "M", + "MS" + ], + [ + "M", + "PE" + ], + [ + "N", + "an" + ], + [ + "N", + "owych" + ], + [ + "N", + "er" + ], + [ + "N", + "ego" + ], + [ + "O", + "E" + ], + [ + "O", + "ri" + ], + [ + "O", + "kaz" + ], + [ + "O", + "pis" + ], + [ + "O", + "mawia" + ], + [ + "O", + "cenia" + ], + [ + "O", + "tworzy" + ], + [ + "O", + "cena" + ], + [ + "P", + "owe" + ], + [ + "P", + "CK" + ], + [ + "R", + "od" + ], + [ + "R", + "zę" + ], + [ + "R", + "TV" + ], + [ + "R", + "ekla" + ], + [ + "S", + "la" + ], + [ + "S", + "cie" + ], + [ + "S", + "pie" + ], + [ + "S", + "ter" + ], + [ + "S", + "trz" + ], + [ + "S", + "tel" + ], + [ + "S", + "IE" + ], + [ + "S", + "zek" + ], + [ + "S", + "ve" + ], + [ + "S", + "łowi" + ], + [ + "S", + "JE" + ], + [ + "S", + "kan" + ], + [ + "T", + "an" + ], + [ + "T", + "KO" + ], + [ + "U", + "D" + ], + [ + "U", + "R" + ], + [ + "U", + "ra" + ], + [ + "U", + "to" + ], + [ + "U", + "czy" + ], + [ + "U", + "praw" + ], + [ + "U", + "staw" + ], + [ + "U", + "jął" + ], + [ + "U", + "CH" + ], + [ + "U", + "stali" + ], + [ + "U", + "czci" + ], + [ + "U", + "sług" + ], + [ + "V", + "al" + ], + [ + "V", + "ideo" + ], + [ + "W", + "R" + ], + [ + "W", + "ra" + ], + [ + "W", + "nio" + ], + [ + "W", + "hi" + ], + [ + "W", + "prowadza" + ], + [ + "W", + "prowadzenie" + ], + [ + "W", + "torek" + ], + [ + "W", + "strzą" + ], + [ + "Z", + "T" + ], + [ + "Z", + "ę" + ], + [ + "Z", + "ię" + ], + [ + "Z", + "za" + ], + [ + "Z", + "wraca" + ], + [ + "Z", + "wierz" + ], + [ + "Z", + "ąb" + ], + [ + "Z", + "wyczaj" + ], + [ + "Z", + "bawi" + ], + [ + "Z", + "goda" + ], + [ + "Z", + "dawało" + ], + [ + "Z", + "ginął" + ], + [ + "a", + "i" + ], + [ + "a", + "ka" + ], + [ + "a", + "fi" + ], + [ + "a", + "men" + ], + [ + "a", + "poka" + ], + [ + "a", + "ranża" + ], + [ + "a", + "kompania" + ], + [ + "b", + "ow" + ], + [ + "b", + "ały" + ], + [ + "b", + "óg" + ], + [ + "b", + "bin" + ], + [ + "c", + "li" + ], + [ + "c", + "owy" + ], + [ + "c", + "owanie" + ], + [ + "c", + "nót" + ], + [ + "d", + "lenia" + ], + [ + "d", + "łeś" + ], + [ + "d", + "żan" + ], + [ + "d", + "bał" + ], + [ + "e", + "ni" + ], + [ + "e", + "lo" + ], + [ + "e", + "stra" + ], + [ + "e", + "sei" + ], + [ + "f", + "ri" + ], + [ + "f", + "lory" + ], + [ + "g", + "lu" + ], + [ + "g", + "owe" + ], + [ + "g", + "rod" + ], + [ + "g", + "ha" + ], + [ + "g", + "rzecz" + ], + [ + "h", + "ej" + ], + [ + "h", + "ur" + ], + [ + "i", + "gra" + ], + [ + "i", + "ste" + ], + [ + "i", + "der" + ], + [ + "i", + "gla" + ], + [ + "i", + "rytu" + ], + [ + "i", + "selle" + ], + [ + "j", + "in" + ], + [ + "j", + "owi" + ], + [ + "j", + "ały" + ], + [ + "j", + "skich" + ], + [ + "j", + "skim" + ], + [ + "j", + "scy" + ], + [ + "k", + "ni" + ], + [ + "k", + "we" + ], + [ + "k", + "sie" + ], + [ + "k", + "łą" + ], + [ + "k", + "ciu" + ], + [ + "k", + "el" + ], + [ + "k", + "cyjnych" + ], + [ + "k", + "łych" + ], + [ + "k", + "owałem" + ], + [ + "k", + "pt" + ], + [ + "l", + "w" + ], + [ + "l", + "owe" + ], + [ + "l", + "niej" + ], + [ + "l", + "owej" + ], + [ + "m", + "s" + ], + [ + "m", + "sze" + ], + [ + "m", + "owych" + ], + [ + "m", + "rowi" + ], + [ + "o", + "ty" + ], + [ + "o", + "dzie" + ], + [ + "o", + "świa" + ], + [ + "o", + "zd" + ], + [ + "o", + "pracow" + ], + [ + "o", + "dzia" + ], + [ + "o", + "cieka" + ], + [ + "o", + "cięż" + ], + [ + "o", + "pisów" + ], + [ + "o", + "zdoby" + ], + [ + "o", + "pel" + ], + [ + "o", + "podal" + ], + [ + "o", + "światowe" + ], + [ + "p", + "ków" + ], + [ + "p", + "ały" + ], + [ + "p", + "rza" + ], + [ + "p", + "owali" + ], + [ + "p", + "płk" + ], + [ + "r", + "skim" + ], + [ + "r", + "tości" + ], + [ + "r", + "ley" + ], + [ + "s", + "ały" + ], + [ + "s", + "so" + ], + [ + "s", + "nów" + ], + [ + "s", + "wę" + ], + [ + "s", + "powo" + ], + [ + "s", + "osie" + ], + [ + "s", + "puści" + ], + [ + "s", + "fotograf" + ], + [ + "t", + "ało" + ], + [ + "t", + "kich" + ], + [ + "t", + "kar" + ], + [ + "t", + "hi" + ], + [ + "t", + "chu" + ], + [ + "t", + "nam" + ], + [ + "t", + "rii" + ], + [ + "t", + "niejsze" + ], + [ + "t", + "kiewicz" + ], + [ + "u", + "ś" + ], + [ + "u", + "go" + ], + [ + "u", + "by" + ], + [ + "u", + "pra" + ], + [ + "u", + "szcze" + ], + [ + "u", + "ste" + ], + [ + "u", + "mówi" + ], + [ + "u", + "sią" + ], + [ + "u", + "lat" + ], + [ + "u", + "pla" + ], + [ + "u", + "publi" + ], + [ + "u", + "życie" + ], + [ + "u", + "nosi" + ], + [ + "u", + "chodzą" + ], + [ + "u", + "pada" + ], + [ + "u", + "kło" + ], + [ + "u", + "ciele" + ], + [ + "u", + "zdra" + ], + [ + "u", + "tz" + ], + [ + "u", + "zbiera" + ], + [ + "u", + "legł" + ], + [ + "u", + "mówili" + ], + [ + "u", + "toż" + ], + [ + "u", + "grunt" + ], + [ + "u", + "pór" + ], + [ + "u", + "myślnie" + ], + [ + "u", + "party" + ], + [ + "u", + "gotować" + ], + [ + "u", + "siedli" + ], + [ + "u", + "posażenie" + ], + [ + "v", + "in" + ], + [ + "w", + "no" + ], + [ + "w", + "lo" + ], + [ + "w", + "rzą" + ], + [ + "w", + "sia" + ], + [ + "w", + "bud" + ], + [ + "w", + "kami" + ], + [ + "w", + "dowa" + ], + [ + "w", + "prawi" + ], + [ + "w", + "cieli" + ], + [ + "w", + "ciela" + ], + [ + "w", + "mówić" + ], + [ + "w", + "niósł" + ], + [ + "w", + "jechał" + ], + [ + "w", + "jazd" + ], + [ + "w", + "chodziło" + ], + [ + "w", + "znak" + ], + [ + "w", + "chodzę" + ], + [ + "w", + "skoczył" + ], + [ + "w", + "tór" + ], + [ + "w", + "chła" + ], + [ + "w", + "jazdu" + ], + [ + "y", + "es" + ], + [ + "y", + "id" + ], + [ + "z", + "mów" + ], + [ + "z", + "wali" + ], + [ + "z", + "mal" + ], + [ + "z", + "owali" + ], + [ + "z", + "szedł" + ], + [ + "z", + "gry" + ], + [ + "z", + "ałeś" + ], + [ + "z", + "jechał" + ], + [ + "z", + "rab" + ], + [ + "z", + "działać" + ], + [ + "z", + "mobi" + ], + [ + "z", + "rodziła" + ], + [ + "z", + "bulwer" + ], + [ + "z", + "lodowa" + ], + [ + "Ł", + "E" + ], + [ + "Ł", + "Y" + ], + [ + "Ł", + "ę" + ], + [ + "Ł", + "om" + ], + [ + "ł", + "zawią" + ], + [ + "ń", + "cza" + ], + [ + "ń", + "kowski" + ], + [ + "Ś", + "li" + ], + [ + "Ś", + "wier" + ], + [ + "ś", + "c" + ], + [ + "ś", + "ki" + ], + [ + "ś", + "nika" + ], + [ + "ś", + "pię" + ], + [ + "ś", + "nił" + ], + [ + "ś", + "niętą" + ], + [ + "Ż", + "ele" + ], + [ + "ż", + "ku" + ], + [ + "ż", + "owy" + ], + [ + "ż", + "kami" + ], + [ + "˝", + "." + ], + [ + "na", + "o" + ], + [ + "na", + "w" + ], + [ + "na", + "ja" + ], + [ + "na", + "sta" + ], + [ + "na", + "sie" + ], + [ + "na", + "bra" + ], + [ + "na", + "dać" + ], + [ + "na", + "gry" + ], + [ + "na", + "pój" + ], + [ + "na", + "lot" + ], + [ + "na", + "stawienie" + ], + [ + "na", + "stępow" + ], + [ + "na", + "dawca" + ], + [ + "na", + "pisz" + ], + [ + "na", + "zew" + ], + [ + "na", + "zywali" + ], + [ + "na", + "gich" + ], + [ + "na", + "tional" + ], + [ + "ow", + "ności" + ], + [ + "cz", + "owa" + ], + [ + "cz", + "ór" + ], + [ + "cz", + "warto" + ], + [ + "cz", + "kowy" + ], + [ + "st", + "ować" + ], + [ + "nie", + "ni" + ], + [ + "nie", + "od" + ], + [ + "nie", + "ży" + ], + [ + "nie", + "bu" + ], + [ + "nie", + "ska" + ], + [ + "nie", + "wski" + ], + [ + "nie", + "oce" + ], + [ + "nie", + "jas" + ], + [ + "nie", + "trudno" + ], + [ + "nie", + "dba" + ], + [ + "nie", + "odwoła" + ], + [ + "nie", + "podzie" + ], + [ + "nie", + "spotyka" + ], + [ + "nie", + "zgody" + ], + [ + "nie", + "duża" + ], + [ + "nie", + "przyjaciel" + ], + [ + "nie", + "przyjaciela" + ], + [ + "nie", + "letnim" + ], + [ + "nie", + "speł" + ], + [ + "nie", + "zakończone" + ], + [ + "nie", + "wykonalne" + ], + [ + "ni", + "ska" + ], + [ + "ni", + "owo" + ], + [ + "ni", + "skich" + ], + [ + "ni", + "ską" + ], + [ + "ni", + "czny" + ], + [ + "ni", + "cznym" + ], + [ + "ni", + "czną" + ], + [ + "ni", + "czek" + ], + [ + "ni", + "ałeś" + ], + [ + "ni", + "ałej" + ], + [ + "ch", + "ii" + ], + [ + "ra", + "r" + ], + [ + "ra", + "kiem" + ], + [ + "ra", + "tach" + ], + [ + "ra", + "żenia" + ], + [ + "ra", + "bina" + ], + [ + "po", + "je" + ], + [ + "po", + "stra" + ], + [ + "po", + "rą" + ], + [ + "po", + "cię" + ], + [ + "po", + "pier" + ], + [ + "po", + "lep" + ], + [ + "po", + "stów" + ], + [ + "po", + "pada" + ], + [ + "po", + "tyka" + ], + [ + "po", + "pisy" + ], + [ + "po", + "pło" + ], + [ + "po", + "ukła" + ], + [ + "po", + "padł" + ], + [ + "po", + "ręcz" + ], + [ + "po", + "nowi" + ], + [ + "po", + "dziel" + ], + [ + "po", + "mag" + ], + [ + "po", + "pełnić" + ], + [ + "po", + "patrzył" + ], + [ + "po", + "myśla" + ], + [ + "po", + "nosić" + ], + [ + "po", + "skro" + ], + [ + "po", + "miary" + ], + [ + "po", + "rannych" + ], + [ + "po", + "południa" + ], + [ + "po", + "rozmawiamy" + ], + [ + "po", + "pełnieniu" + ], + [ + "po", + "kręcił" + ], + [ + "sz", + "ne" + ], + [ + "sz", + "mi" + ], + [ + "sz", + "pe" + ], + [ + "sz", + "os" + ], + [ + "sz", + "kach" + ], + [ + "sz", + "kowi" + ], + [ + "sz", + "tyle" + ], + [ + "sz", + "czony" + ], + [ + "sz", + "kowie" + ], + [ + "sz", + "pil" + ], + [ + "sz", + "kiewicza" + ], + [ + "sz", + "osy" + ], + [ + "dz", + "ku" + ], + [ + "dz", + "ałam" + ], + [ + "ro", + "e" + ], + [ + "ro", + "g" + ], + [ + "ro", + "ż" + ], + [ + "ro", + "ka" + ], + [ + "ro", + "bienie" + ], + [ + "je", + "ż" + ], + [ + "je", + "wicz" + ], + [ + "je", + "sli" + ], + [ + "je", + "lita" + ], + [ + "li", + "ą" + ], + [ + "li", + "cho" + ], + [ + "li", + "nią" + ], + [ + "li", + "cki" + ], + [ + "li", + "ckiego" + ], + [ + "li", + "czonych" + ], + [ + "li", + "stek" + ], + [ + "li", + "nij" + ], + [ + "li", + "mit" + ], + [ + "go", + "nie" + ], + [ + "go", + "ra" + ], + [ + "go", + "łą" + ], + [ + "rze", + "liśmy" + ], + [ + "rze", + "kach" + ], + [ + "ko", + "ź" + ], + [ + "ko", + "cz" + ], + [ + "ko", + "zy" + ], + [ + "ko", + "py" + ], + [ + "ko", + "zła" + ], + [ + "ko", + "rzeni" + ], + [ + "ko", + "szali" + ], + [ + "ka", + "jak" + ], + [ + "ka", + "nale" + ], + [ + "ka", + "dra" + ], + [ + "ka", + "mieniu" + ], + [ + "ka", + "drą" + ], + [ + "za", + "bar" + ], + [ + "za", + "py" + ], + [ + "za", + "dar" + ], + [ + "za", + "mar" + ], + [ + "za", + "pró" + ], + [ + "za", + "szło" + ], + [ + "za", + "bor" + ], + [ + "za", + "szedł" + ], + [ + "za", + "mawia" + ], + [ + "za", + "głu" + ], + [ + "za", + "kazał" + ], + [ + "za", + "ryzy" + ], + [ + "za", + "błą" + ], + [ + "za", + "dawał" + ], + [ + "za", + "wale" + ], + [ + "za", + "adres" + ], + [ + "za", + "gorz" + ], + [ + "za", + "świadczenia" + ], + [ + "za", + "alar" + ], + [ + "za", + "fascy" + ], + [ + "za", + "padnie" + ], + [ + "za", + "stanowił" + ], + [ + "za", + "adap" + ], + [ + "za", + "czynam" + ], + [ + "za", + "cznę" + ], + [ + "za", + "strasza" + ], + [ + "za", + "opini" + ], + [ + "za", + "wrzeć" + ], + [ + "za", + "utomaty" + ], + [ + "le", + "w" + ], + [ + "le", + "ć" + ], + [ + "le", + "go" + ], + [ + "le", + "wy" + ], + [ + "le", + "gła" + ], + [ + "le", + "wskim" + ], + [ + "ne", + "y" + ], + [ + "ne", + "tka" + ], + [ + "ne", + "rem" + ], + [ + "do", + "ry" + ], + [ + "do", + "sa" + ], + [ + "do", + "pi" + ], + [ + "do", + "ba" + ], + [ + "do", + "bie" + ], + [ + "do", + "cho" + ], + [ + "do", + "trze" + ], + [ + "do", + "stało" + ], + [ + "do", + "stały" + ], + [ + "do", + "lina" + ], + [ + "do", + "pas" + ], + [ + "do", + "myśla" + ], + [ + "do", + "szedłem" + ], + [ + "do", + "stępie" + ], + [ + "do", + "póty" + ], + [ + "te", + "za" + ], + [ + "te", + "czna" + ], + [ + "ci", + "nie" + ], + [ + "ci", + "ny" + ], + [ + "ci", + "sk" + ], + [ + "ta", + "s" + ], + [ + "ta", + "pe" + ], + [ + "ta", + "niem" + ], + [ + "ta", + "nio" + ], + [ + "ta", + "nich" + ], + [ + "ta", + "ńskiego" + ], + [ + "ta", + "lna" + ], + [ + "ta", + "cjach" + ], + [ + "mi", + "s" + ], + [ + "mi", + "łu" + ], + [ + "mi", + "łym" + ], + [ + "mi", + "łej" + ], + [ + "mi", + "sją" + ], + [ + "mi", + "nionego" + ], + [ + "mi", + "rał" + ], + [ + "ty", + "t" + ], + [ + "ty", + "ni" + ], + [ + "ty", + "lnej" + ], + [ + "ty", + "lnym" + ], + [ + "ki", + "nach" + ], + [ + "ki", + "wanie" + ], + [ + "wy", + "go" + ], + [ + "wy", + "pie" + ], + [ + "wy", + "tro" + ], + [ + "wy", + "mar" + ], + [ + "wy", + "szko" + ], + [ + "wy", + "musi" + ], + [ + "wy", + "sp" + ], + [ + "wy", + "rach" + ], + [ + "wy", + "mor" + ], + [ + "wy", + "spa" + ], + [ + "wy", + "pisy" + ], + [ + "wy", + "kwi" + ], + [ + "wy", + "tyczne" + ], + [ + "wy", + "prób" + ], + [ + "wy", + "biega" + ], + [ + "wy", + "pali" + ], + [ + "wy", + "pry" + ], + [ + "wy", + "prowadził" + ], + [ + "wy", + "rób" + ], + [ + "wy", + "ruszy" + ], + [ + "wy", + "los" + ], + [ + "wy", + "rwał" + ], + [ + "wy", + "legi" + ], + [ + "wy", + "jechała" + ], + [ + "wy", + "cina" + ], + [ + "wy", + "hod" + ], + [ + "wy", + "ekspo" + ], + [ + "wy", + "prowadzili" + ], + [ + "wy", + "paść" + ], + [ + "wy", + "równy" + ], + [ + "wy", + "strój" + ], + [ + "wy", + "stępie" + ], + [ + "wy", + "gody" + ], + [ + "wy", + "trwale" + ], + [ + "wy", + "słuchałem" + ], + [ + "wy", + "móg" + ], + [ + "to", + "a" + ], + [ + "to", + "to" + ], + [ + "to", + "mie" + ], + [ + "to", + "my" + ], + [ + "to", + "czyły" + ], + [ + "to", + "logia" + ], + [ + "wa", + "nili" + ], + [ + "wa", + "szyng" + ], + [ + "wa", + "hał" + ], + [ + "re", + "mie" + ], + [ + "re", + "pe" + ], + [ + "re", + "for" + ], + [ + "re", + "fe" + ], + [ + "re", + "nta" + ], + [ + "re", + "socja" + ], + [ + "re", + "wan" + ], + [ + "re", + "gale" + ], + [ + "ła", + "wy" + ], + [ + "ła", + "skę" + ], + [ + "ła", + "mania" + ], + [ + "ła", + "godne" + ], + [ + "ła", + "jda" + ], + [ + "ła", + "godny" + ], + [ + "ja", + "n" + ], + [ + "ja", + "nie" + ], + [ + "ja", + "dać" + ], + [ + "ja", + "dal" + ], + [ + "wi", + "r" + ], + [ + "wi", + "s" + ], + [ + "wi", + "zu" + ], + [ + "wi", + "nem" + ], + [ + "wi", + "śla" + ], + [ + "wi", + "taminy" + ], + [ + "że", + "l" + ], + [ + "że", + "sz" + ], + [ + "by", + "k" + ], + [ + "by", + "tem" + ], + [ + "ma", + "pa" + ], + [ + "ma", + "ści" + ], + [ + "ma", + "rzenie" + ], + [ + "ma", + "syw" + ], + [ + "ma", + "wiała" + ], + [ + "ma", + "china" + ], + [ + "da", + "k" + ], + [ + "da", + "rz" + ], + [ + "da", + "ną" + ], + [ + "da", + "tą" + ], + [ + "da", + "wania" + ], + [ + "no", + "ży" + ], + [ + "no", + "cach" + ], + [ + "no", + "ręcznie" + ], + [ + "prze", + "o" + ], + [ + "prze", + "ciąg" + ], + [ + "prze", + "krzy" + ], + [ + "prze", + "sło" + ], + [ + "prze", + "gry" + ], + [ + "prze", + "jecha" + ], + [ + "prze", + "kor" + ], + [ + "prze", + "wraca" + ], + [ + "prze", + "kup" + ], + [ + "prze", + "ład" + ], + [ + "prze", + "klę" + ], + [ + "prze", + "czekać" + ], + [ + "prze", + "mierza" + ], + [ + "prze", + "licza" + ], + [ + "prze", + "myśla" + ], + [ + "prze", + "trwały" + ], + [ + "prze", + "stałem" + ], + [ + "prze", + "niesieniu" + ], + [ + "prze", + "prowadzili" + ], + [ + "prze", + "prosić" + ], + [ + "prze", + "kładzie" + ], + [ + "prze", + "biegać" + ], + [ + "prze", + "szłam" + ], + [ + "prze", + "czytaj" + ], + [ + "prze", + "pływu" + ], + [ + "prze", + "niesiono" + ], + [ + "owa", + "k" + ], + [ + "la", + "h" + ], + [ + "la", + "l" + ], + [ + "la", + "pi" + ], + [ + "la", + "ska" + ], + [ + "la", + "di" + ], + [ + "la", + "sem" + ], + [ + "la", + "kieru" + ], + [ + "od", + "ry" + ], + [ + "od", + "praw" + ], + [ + "od", + "kła" + ], + [ + "od", + "pis" + ], + [ + "od", + "mowa" + ], + [ + "od", + "pę" + ], + [ + "od", + "danie" + ], + [ + "od", + "budowy" + ], + [ + "od", + "czytać" + ], + [ + "od", + "licza" + ], + [ + "od", + "waga" + ], + [ + "od", + "bierz" + ], + [ + "od", + "budować" + ], + [ + "od", + "budowany" + ], + [ + "od", + "nieśli" + ], + [ + "nia", + "ki" + ], + [ + "nia", + "my" + ], + [ + "kie", + "ć" + ], + [ + "kie", + "tem" + ], + [ + "kie", + "rowanie" + ], + [ + "kie", + "rowali" + ], + [ + "dzi", + "k" + ], + [ + "dzi", + "ków" + ], + [ + "dzi", + "ona" + ], + [ + "dzi", + "stą" + ], + [ + "dzi", + "ńskiego" + ], + [ + "pa", + "pa" + ], + [ + "pa", + "ję" + ], + [ + "pa", + "sto" + ], + [ + "pa", + "rod" + ], + [ + "pa", + "ktu" + ], + [ + "pa", + "tel" + ], + [ + "pa", + "sma" + ], + [ + "pa", + "cyfi" + ], + [ + "pa", + "kiecie" + ], + [ + "pa", + "cior" + ], + [ + "ry", + "jne" + ], + [ + "ry", + "tual" + ], + [ + "ku", + "ł" + ], + [ + "ku", + "lą" + ], + [ + "czy", + "ku" + ], + [ + "czy", + "ca" + ], + [ + "czy", + "im" + ], + [ + "czy", + "ńska" + ], + [ + "czy", + "stym" + ], + [ + "czy", + "zny" + ], + [ + "czy", + "telny" + ], + [ + "czy", + "jąś" + ], + [ + "ce", + "a" + ], + [ + "ce", + "cha" + ], + [ + "ce", + "nią" + ], + [ + "ce", + "chu" + ], + [ + "ce", + "lny" + ], + [ + "ce", + "nione" + ], + [ + "ce", + "sarz" + ], + [ + "ce", + "des" + ], + [ + "sta", + "d" + ], + [ + "sta", + "ży" + ], + [ + "sta", + "rod" + ], + [ + "sta", + "wu" + ], + [ + "sta", + "cjach" + ], + [ + "sta", + "żem" + ], + [ + "sta", + "jni" + ], + [ + "mo", + "cz" + ], + [ + "mo", + "ren" + ], + [ + "mo", + "menty" + ], + [ + "mo", + "torem" + ], + [ + "wie", + "trze" + ], + [ + "wie", + "cu" + ], + [ + "wie", + "czności" + ], + [ + "wie", + "działy" + ], + [ + "wie", + "żę" + ], + [ + "ło", + "sko" + ], + [ + "ło", + "żył" + ], + [ + "cy", + "ki" + ], + [ + "cy", + "to" + ], + [ + "cy", + "ja" + ], + [ + "cy", + "ster" + ], + [ + "cy", + "tuje" + ], + [ + "wo", + "sk" + ], + [ + "wo", + "łała" + ], + [ + "cie", + "sz" + ], + [ + "cie", + "niem" + ], + [ + "dy", + "cja" + ], + [ + "dy", + "sk" + ], + [ + "mie", + "le" + ], + [ + "mie", + "dzy" + ], + [ + "mie", + "rzyć" + ], + [ + "mie", + "rzył" + ], + [ + "mie", + "szczenie" + ], + [ + "pra", + "sę" + ], + [ + "my", + "mi" + ], + [ + "my", + "lę" + ], + [ + "my", + "dła" + ], + [ + "ob", + "na" + ], + [ + "ob", + "szy" + ], + [ + "ob", + "or" + ], + [ + "ob", + "łu" + ], + [ + "ob", + "cię" + ], + [ + "ob", + "cym" + ], + [ + "ob", + "sługuje" + ], + [ + "ar", + "da" + ], + [ + "ru", + "sy" + ], + [ + "ru", + "bin" + ], + [ + "tu", + "ś" + ], + [ + "tu", + "ne" + ], + [ + "tu", + "szy" + ], + [ + "tu", + "jące" + ], + [ + "przy", + "rze" + ], + [ + "przy", + "ku" + ], + [ + "przy", + "sy" + ], + [ + "przy", + "war" + ], + [ + "przy", + "była" + ], + [ + "przy", + "brze" + ], + [ + "przy", + "wraca" + ], + [ + "przy", + "prawia" + ], + [ + "przy", + "pisu" + ], + [ + "przy", + "sięg" + ], + [ + "przy", + "miot" + ], + [ + "przy", + "siadł" + ], + [ + "przy", + "mru" + ], + [ + "przy", + "chody" + ], + [ + "przy", + "rządów" + ], + [ + "przy", + "niosą" + ], + [ + "przy", + "mk" + ], + [ + "przy", + "jechały" + ], + [ + "mu", + "rach" + ], + [ + "szy", + "na" + ], + [ + "szy", + "ją" + ], + [ + "szy", + "cach" + ], + [ + "szy", + "jki" + ], + [ + "szy", + "ldem" + ], + [ + "si", + "m" + ], + [ + "si", + "r" + ], + [ + "si", + "t" + ], + [ + "si", + "wy" + ], + [ + "sa", + "ny" + ], + [ + "sa", + "lami" + ], + [ + "sa", + "nita" + ], + [ + "pow", + "ał" + ], + [ + "pow", + "ścią" + ], + [ + "pi", + "c" + ], + [ + "pi", + "z" + ], + [ + "pi", + "or" + ], + [ + "pi", + "ża" + ], + [ + "pi", + "nach" + ], + [ + "pi", + "órka" + ], + [ + "ała", + "by" + ], + [ + "sze", + "wo" + ], + [ + "sze", + "sna" + ], + [ + "in", + "stan" + ], + [ + "in", + "stal" + ], + [ + "in", + "kase" + ], + [ + "lu", + "jąc" + ], + [ + "lu", + "dowa" + ], + [ + "pie", + "kie" + ], + [ + "pie", + "przy" + ], + [ + "pie", + "skiem" + ], + [ + "we", + "lo" + ], + [ + "we", + "sprze" + ], + [ + "we", + "zwała" + ], + [ + "owy", + "wał" + ], + [ + "pe", + "a" + ], + [ + "pe", + "i" + ], + [ + "pro", + "j" + ], + [ + "pro", + "zy" + ], + [ + "pro", + "spe" + ], + [ + "pro", + "szek" + ], + [ + "ży", + "ta" + ], + [ + "ży", + "wą" + ], + [ + "ży", + "wym" + ], + [ + "ży", + "jesz" + ], + [ + "ga", + "na" + ], + [ + "ga", + "zy" + ], + [ + "ga", + "dał" + ], + [ + "ga", + "dają" + ], + [ + "ga", + "zów" + ], + [ + "ga", + "dże" + ], + [ + "bi", + "l" + ], + [ + "bi", + "nie" + ], + [ + "bi", + "go" + ], + [ + "bi", + "to" + ], + [ + "bi", + "wa" + ], + [ + "bi", + "ło" + ], + [ + "bi", + "ły" + ], + [ + "bi", + "ust" + ], + [ + "bi", + "at" + ], + [ + "bi", + "ckiego" + ], + [ + "bi", + "ałek" + ], + [ + "bi", + "ll" + ], + [ + "ze", + "stawienia" + ], + [ + "ze", + "zwala" + ], + [ + "cza", + "szki" + ], + [ + "cza", + "nin" + ], + [ + "cza", + "pce" + ], + [ + "Po", + "rzą" + ], + [ + "Po", + "została" + ], + [ + "Po", + "roni" + ], + [ + "Po", + "rusza" + ], + [ + "Po", + "jazd" + ], + [ + "Po", + "piel" + ], + [ + "Po", + "sel" + ], + [ + "Po", + "trafił" + ], + [ + "Po", + "kazuje" + ], + [ + "Po", + "land" + ], + [ + "Po", + "stanowił" + ], + [ + "Po", + "trzą" + ], + [ + "co", + "kraj" + ], + [ + "zy", + "skać" + ], + [ + "zy", + "jnego" + ], + [ + "me", + "d" + ], + [ + "me", + "no" + ], + [ + "me", + "czem" + ], + [ + "ski", + "nów" + ], + [ + "ba", + "g" + ], + [ + "ba", + "je" + ], + [ + "ba", + "no" + ], + [ + "ba", + "nia" + ], + [ + "ba", + "roku" + ], + [ + "ba", + "cznie" + ], + [ + "ba", + "dane" + ], + [ + "zna", + "cznych" + ], + [ + "zna", + "czyć" + ], + [ + "zna", + "czny" + ], + [ + "zna", + "mien" + ], + [ + "ca", + "ny" + ], + [ + "lo", + "ci" + ], + [ + "lo", + "ck" + ], + [ + "bo", + "skie" + ], + [ + "bo", + "kach" + ], + [ + "bo", + "jach" + ], + [ + "bo", + "cznicy" + ], + [ + "bo", + "ard" + ], + [ + "roz", + "dz" + ], + [ + "roz", + "ba" + ], + [ + "roz", + "bra" + ], + [ + "roz", + "gło" + ], + [ + "roz", + "prac" + ], + [ + "roz", + "chy" + ], + [ + "roz", + "prasza" + ], + [ + "roz", + "dziel" + ], + [ + "roz", + "budowę" + ], + [ + "roz", + "cień" + ], + [ + "roz", + "rachunku" + ], + [ + "roz", + "powszechni" + ], + [ + "spo", + "ru" + ], + [ + "spo", + "den" + ], + [ + "spo", + "rządzenia" + ], + [ + "łu", + "ję" + ], + [ + "wia", + "mi" + ], + [ + "wia", + "my" + ], + [ + "wia", + "dro" + ], + [ + "wia", + "dra" + ], + [ + "wia", + "try" + ], + [ + "du", + "mnie" + ], + [ + "du", + "mna" + ], + [ + "owi", + "skach" + ], + [ + "pod", + "że" + ], + [ + "pod", + "wo" + ], + [ + "pod", + "ska" + ], + [ + "pod", + "chodzą" + ], + [ + "pod", + "różnych" + ], + [ + "pod", + "różni" + ], + [ + "pod", + "niesienia" + ], + [ + "pod", + "wład" + ], + [ + "pod", + "wodnych" + ], + [ + "sy", + "nu" + ], + [ + "fi", + "sku" + ], + [ + "fi", + "ata" + ], + [ + "ju", + "do" + ], + [ + "ale", + "i" + ], + [ + "su", + "s" + ], + [ + "su", + "wal" + ], + [ + "sie", + "dź" + ], + [ + "sie", + "dząc" + ], + [ + "sie", + "dzieliśmy" + ], + [ + "nt", + "rol" + ], + [ + "nt", + "ium" + ], + [ + "bie", + "dne" + ], + [ + "bie", + "rki" + ], + [ + "se", + "ce" + ], + [ + "se", + "um" + ], + [ + "gi", + "ś" + ], + [ + "gi", + "um" + ], + [ + "gi", + "czny" + ], + [ + "be", + "la" + ], + [ + "be", + "czki" + ], + [ + "be", + "stia" + ], + [ + "cho", + "in" + ], + [ + "niu", + "m" + ], + [ + "niu", + "tko" + ], + [ + "cja", + "n" + ], + [ + "Na", + "da" + ], + [ + "Na", + "stąpi" + ], + [ + "Na", + "uka" + ], + [ + "Na", + "dawca" + ], + [ + "Na", + "dzieja" + ], + [ + "Nie", + "u" + ], + [ + "Nie", + "chci" + ], + [ + "Nie", + "prawda" + ], + [ + "Nie", + "rucho" + ], + [ + "Nie", + "spodzie" + ], + [ + "pu", + "jemy" + ], + [ + "pu", + "szczy" + ], + [ + "pu", + "stki" + ], + [ + "bu", + "k" + ], + [ + "bu", + "n" + ], + [ + "bu", + "ł" + ], + [ + "bu", + "lę" + ], + [ + "bu", + "tle" + ], + [ + "bu", + "dziło" + ], + [ + "sk", + "e" + ], + [ + "sk", + "owie" + ], + [ + "sk", + "rad" + ], + [ + "sza", + "ne" + ], + [ + "sza", + "lony" + ], + [ + "sza", + "fę" + ], + [ + "ję", + "li" + ], + [ + "ję", + "dr" + ], + [ + "powie", + "rzyć" + ], + [ + "praw", + "d" + ], + [ + "wszy", + "m" + ], + [ + "sty", + "ką" + ], + [ + "sto", + "ły" + ], + [ + "sto", + "jące" + ], + [ + "sto", + "pę" + ], + [ + "sto", + "łach" + ], + [ + "ia", + "gno" + ], + [ + "tego", + "ż" + ], + [ + "gra", + "ne" + ], + [ + "gra", + "czy" + ], + [ + "gra", + "jąc" + ], + [ + "gra", + "jący" + ], + [ + "szcze", + "k" + ], + [ + "nu", + "jący" + ], + [ + "naj", + "mu" + ], + [ + "naj", + "ład" + ], + [ + "naj", + "drob" + ], + [ + "naj", + "korzyst" + ], + [ + "naj", + "bliżej" + ], + [ + "naj", + "starszych" + ], + [ + "naj", + "zupeł" + ], + [ + "naj", + "ciekawsze" + ], + [ + "rów", + "ka" + ], + [ + "rów", + "ność" + ], + [ + "lko", + "m" + ], + [ + "lko", + "mat" + ], + [ + "mów", + "nicy" + ], + [ + "rzą", + "dami" + ], + [ + "dze", + "niom" + ], + [ + "tra", + "są" + ], + [ + "ża", + "jący" + ], + [ + "ża", + "nek" + ], + [ + "ża", + "gl" + ], + [ + "rę", + "dy" + ], + [ + "on", + "giś" + ], + [ + "Za", + "rzy" + ], + [ + "Za", + "ga" + ], + [ + "Za", + "jąc" + ], + [ + "Za", + "bor" + ], + [ + "Za", + "pomina" + ], + [ + "Za", + "kopia" + ], + [ + "ste", + "row" + ], + [ + "ste", + "rowania" + ], + [ + "bar", + "ier" + ], + [ + "kon", + "ster" + ], + [ + "kon", + "glo" + ], + [ + "kon", + "wersa" + ], + [ + "cha", + "o" + ], + [ + "cia", + "ny" + ], + [ + "cia", + "nych" + ], + [ + "cia", + "stko" + ], + [ + "ście", + "r" + ], + [ + "mia", + "rem" + ], + [ + "dział", + "kowe" + ], + [ + "bez", + "si" + ], + [ + "bez", + "preceden" + ], + [ + "bez", + "czynnie" + ], + [ + "ok", + "le" + ], + [ + "pre", + "cz" + ], + [ + "pre", + "wen" + ], + [ + "czą", + "cego" + ], + [ + "czą", + "cym" + ], + [ + "gu", + "t" + ], + [ + "gu", + "je" + ], + [ + "trzy", + "mując" + ], + [ + "dni", + "ckiego" + ], + [ + "kę", + "s" + ], + [ + "py", + "wali" + ], + [ + "zu", + "jąca" + ], + [ + "war", + "ki" + ], + [ + "war", + "tą" + ], + [ + "war", + "dna" + ], + [ + "rza", + "m" + ], + [ + "rza", + "ny" + ], + [ + "cu", + "s" + ], + [ + "bra", + "li" + ], + [ + "bra", + "kło" + ], + [ + "kła", + "mie" + ], + [ + "sko", + "ru" + ], + [ + "Ko", + "ali" + ], + [ + "Ko", + "strzy" + ], + [ + "mówi", + "łeś" + ], + [ + "był", + "ą" + ], + [ + "Ma", + "o" + ], + [ + "Ma", + "tej" + ], + [ + "Ma", + "lar" + ], + [ + "Ma", + "scha" + ], + [ + "Ma", + "donny" + ], + [ + "rw", + "ałem" + ], + [ + "mię", + "sny" + ], + [ + "tam", + "to" + ], + [ + "so", + "cia" + ], + [ + "To", + "ł" + ], + [ + "To", + "ta" + ], + [ + "To", + "ronto" + ], + [ + "bli", + "k" + ], + [ + "bli", + "skiej" + ], + [ + "bli", + "sh" + ], + [ + "gło", + "sami" + ], + [ + "gło", + "suje" + ], + [ + "śli", + "ną" + ], + [ + "śli", + "zga" + ], + [ + "Pa", + "sz" + ], + [ + "Pa", + "lu" + ], + [ + "Pa", + "we" + ], + [ + "Pa", + "nią" + ], + [ + "Pa", + "ństwie" + ], + [ + "Pa", + "tent" + ], + [ + "Pa", + "ństwu" + ], + [ + "zi", + "ny" + ], + [ + "zi", + "nach" + ], + [ + "lę", + "ków" + ], + [ + "lę", + "dźwi" + ], + [ + "kra", + "n" + ], + [ + "for", + "t" + ], + [ + "for", + "tyfikacji" + ], + [ + "Ja", + "dzi" + ], + [ + "Ja", + "wo" + ], + [ + "Ja", + "kiej" + ], + [ + "Ja", + "dziu" + ], + [ + "Ja", + "mro" + ], + [ + "Ja", + "sno" + ], + [ + "rt", + "ów" + ], + [ + "kto", + "rowi" + ], + [ + "dza", + "my" + ], + [ + "wią", + "c" + ], + [ + "stra", + "cie" + ], + [ + "stra", + "cony" + ], + [ + "swo", + "boda" + ], + [ + "nad", + "wyż" + ], + [ + "nad", + "chodzących" + ], + [ + "ten", + "ta" + ], + [ + "tycz", + "ni" + ], + [ + "poli", + "czki" + ], + [ + "poli", + "towaniem" + ], + [ + "ge", + "stów" + ], + [ + "sku", + "jąc" + ], + [ + "stu", + "ją" + ], + [ + "Pol", + "mo" + ], + [ + "lą", + "g" + ], + [ + "dą", + "żą" + ], + [ + "wz", + "ie" + ], + [ + "wz", + "dry" + ], + [ + "fa", + "ty" + ], + [ + "fa", + "my" + ], + [ + "fa", + "sze" + ], + [ + "fa", + "zy" + ], + [ + "działa", + "li" + ], + [ + "działa", + "jącego" + ], + [ + "działa", + "czami" + ], + [ + "Ka", + "f" + ], + [ + "Ka", + "i" + ], + [ + "Ka", + "j" + ], + [ + "Ka", + "ry" + ], + [ + "Ka", + "dy" + ], + [ + "Ka", + "sa" + ], + [ + "Ka", + "pła" + ], + [ + "Ka", + "pli" + ], + [ + "Ka", + "neya" + ], + [ + "nak", + "reś" + ], + [ + "Ch", + "le" + ], + [ + "Ch", + "wy" + ], + [ + "Ch", + "rob" + ], + [ + "Ch", + "emi" + ], + [ + "Ch", + "mury" + ], + [ + "nik", + "owski" + ], + [ + "kole", + "żanek" + ], + [ + "Wy", + "chodzi" + ], + [ + "Wy", + "ciąg" + ], + [ + "Wy", + "dało" + ], + [ + "Wy", + "robów" + ], + [ + "Wy", + "glądało" + ], + [ + "den", + "bur" + ], + [ + "pad", + "ną" + ], + [ + "pad", + "ało" + ], + [ + "zie", + "lona" + ], + [ + "zie", + "lonej" + ], + [ + "zie", + "lonka" + ], + [ + "Do", + "ra" + ], + [ + "Do", + "tar" + ], + [ + "Do", + "rad" + ], + [ + "Do", + "liny" + ], + [ + "Do", + "świadcza" + ], + [ + "robi", + "onych" + ], + [ + "pół", + "fina" + ], + [ + "pół", + "kuli" + ], + [ + "pół", + "torej" + ], + [ + "peł", + "nymi" + ], + [ + "peł", + "nione" + ], + [ + "peł", + "niony" + ], + [ + "lat", + "ki" + ], + [ + "lat", + "ały" + ], + [ + "miesz", + "anki" + ], + [ + "pol", + "ną" + ], + [ + "two", + "rzony" + ], + [ + "Mi", + "ssi" + ], + [ + "spra", + "wiła" + ], + [ + "Prze", + "cie" + ], + [ + "Prze", + "łę" + ], + [ + "Prze", + "pisu" + ], + [ + "un", + "g" + ], + [ + "un", + "der" + ], + [ + "pła", + "tnych" + ], + [ + "pła", + "cenia" + ], + [ + "pła", + "kał" + ], + [ + "pła", + "szczyźnie" + ], + [ + "pła", + "szczyznę" + ], + [ + "zd", + "rzem" + ], + [ + "zd", + "iagno" + ], + [ + "tę", + "py" + ], + [ + "samo", + "bie" + ], + [ + "zost", + "ałam" + ], + [ + "stro", + "nic" + ], + [ + "stro", + "nami" + ], + [ + "dłu", + "żenie" + ], + [ + "rzu", + "tu" + ], + [ + "jednak", + "owych" + ], + [ + "wod", + "ne" + ], + [ + "gro", + "mu" + ], + [ + "wier", + "nie" + ], + [ + "wier", + "ności" + ], + [ + "daw", + "ki" + ], + [ + "daw", + "ałam" + ], + [ + "Ale", + "i" + ], + [ + "dnie", + "ń" + ], + [ + "dnie", + "ni" + ], + [ + "tów", + "kę" + ], + [ + "kre", + "s" + ], + [ + "kre", + "my" + ], + [ + "uro", + "dzeniu" + ], + [ + "łą", + "ka" + ], + [ + "łą", + "ce" + ], + [ + "kar", + "skie" + ], + [ + "dro", + "gówki" + ], + [ + "Te", + "ksa" + ], + [ + "Bo", + "i" + ], + [ + "Bo", + "zna" + ], + [ + "Bo", + "ję" + ], + [ + "Bo", + "ur" + ], + [ + "Bo", + "hu" + ], + [ + "pię", + "tno" + ], + [ + "koń", + "czyła" + ], + [ + "koń", + "czyło" + ], + [ + "Mo", + "c" + ], + [ + "Mo", + "ra" + ], + [ + "Mo", + "rze" + ], + [ + "Mo", + "ko" + ], + [ + "Mo", + "no" + ], + [ + "Mo", + "unt" + ], + [ + "Ra", + "b" + ], + [ + "Ra", + "die" + ], + [ + "gru", + "nty" + ], + [ + "gru", + "ndi" + ], + [ + "kom", + "bin" + ], + [ + "kom", + "plika" + ], + [ + "kom", + "batantów" + ], + [ + "par", + "te" + ], + [ + "par", + "ki" + ], + [ + "par", + "ków" + ], + [ + "tru", + "py" + ], + [ + "ek", + "lek" + ], + [ + "nią", + "c" + ], + [ + "zosta", + "wiając" + ], + [ + "bud", + "owania" + ], + [ + "bud", + "owanie" + ], + [ + "bud", + "owana" + ], + [ + "bud", + "owano" + ], + [ + "chod", + "em" + ], + [ + "chod", + "nika" + ], + [ + "chod", + "ników" + ], + [ + "Czy", + "tam" + ], + [ + "pły", + "tki" + ], + [ + "pły", + "wania" + ], + [ + "spe", + "kulacji" + ], + [ + "pla", + "to" + ], + [ + "pla", + "gą" + ], + [ + "pla", + "suje" + ], + [ + "ran", + "na" + ], + [ + "ran", + "ne" + ], + [ + "ran", + "kin" + ], + [ + "au", + "ty" + ], + [ + "au", + "die" + ], + [ + "zło", + "żyło" + ], + [ + "kry", + "ta" + ], + [ + "di", + "ale" + ], + [ + "di", + "sh" + ], + [ + "Ro", + "sa" + ], + [ + "Ro", + "lnej" + ], + [ + "Ro", + "zwa" + ], + [ + "Ro", + "mek" + ], + [ + "spraw", + "ny" + ], + [ + "spraw", + "dzenie" + ], + [ + "spraw", + "dzili" + ], + [ + "spraw", + "dzają" + ], + [ + "mieszka", + "niowej" + ], + [ + "kaz", + "no" + ], + [ + "tro", + "ja" + ], + [ + "tro", + "sce" + ], + [ + "tro", + "pika" + ], + [ + "śmie", + "ją" + ], + [ + "Sta", + "nie" + ], + [ + "Sta", + "chu" + ], + [ + "Sta", + "rej" + ], + [ + "gdzie", + "ż" + ], + [ + "gdzie", + "kolwiek" + ], + [ + "ha", + "j" + ], + [ + "ha", + "ma" + ], + [ + "ha", + "ha" + ], + [ + "Le", + "win" + ], + [ + "Le", + "sznie" + ], + [ + "Le", + "wicki" + ], + [ + "Przy", + "wi" + ], + [ + "Przy", + "ję" + ], + [ + "Przy", + "szła" + ], + [ + "Przy", + "znał" + ], + [ + "zw", + "ały" + ], + [ + "zw", + "ałem" + ], + [ + "mar", + "muru" + ], + [ + "Wie", + "cze" + ], + [ + "Wie", + "dzy" + ], + [ + "Wie", + "rzę" + ], + [ + "Wie", + "dź" + ], + [ + "Wie", + "rzch" + ], + [ + "Wie", + "czór" + ], + [ + "pis", + "arki" + ], + [ + "rodzi", + "ły" + ], + [ + "mę", + "czyć" + ], + [ + "strze", + "le" + ], + [ + "strze", + "lec" + ], + [ + "strze", + "lili" + ], + [ + "każ", + "ę" + ], + [ + "szo", + "ścią" + ], + [ + "orga", + "zmu" + ], + [ + "wsze", + "dłem" + ], + [ + "szko", + "dliwość" + ], + [ + "szko", + "dników" + ], + [ + "rwa", + "li" + ], + [ + "waż", + "nej" + ], + [ + "powia", + "towi" + ], + [ + "powia", + "towe" + ], + [ + "powia", + "towy" + ], + [ + "jedno", + "rod" + ], + [ + "Mar", + "sa" + ], + [ + "Mar", + "ks" + ], + [ + "Mar", + "tina" + ], + [ + "row", + "ok" + ], + [ + "umie", + "ją" + ], + [ + "Sz", + "tok" + ], + [ + "tor", + "bie" + ], + [ + "tor", + "owej" + ], + [ + "łowie", + "ckiego" + ], + [ + "łowie", + "ckich" + ], + [ + "Wi", + "ą" + ], + [ + "Wi", + "zy" + ], + [ + "pier", + "ś" + ], + [ + "pier", + "dol" + ], + [ + "tele", + "skop" + ], + [ + "Ta", + "li" + ], + [ + "Ta", + "kiej" + ], + [ + "żą", + "dał" + ], + [ + "żą", + "dają" + ], + [ + "Od", + "ry" + ], + [ + "Od", + "będzie" + ], + [ + "Od", + "woła" + ], + [ + "stą", + "pienie" + ], + [ + "ciu", + "tko" + ], + [ + "środ", + "kowej" + ], + [ + "środ", + "kowo" + ], + [ + "wał", + "ów" + ], + [ + "wyda", + "na" + ], + [ + "wyda", + "nej" + ], + [ + "wyda", + "jąc" + ], + [ + "wyda", + "niem" + ], + [ + "wyda", + "tek" + ], + [ + "pyta", + "nych" + ], + [ + "pyta", + "jąco" + ], + [ + "wiel", + "błą" + ], + [ + "infor", + "mowania" + ], + [ + "kro", + "śnie" + ], + [ + "kro", + "pli" + ], + [ + "kro", + "imy" + ], + [ + "kro", + "kody" + ], + [ + "An", + "nie" + ], + [ + "An", + "no" + ], + [ + "były", + "śmy" + ], + [ + "dow", + "ska" + ], + [ + "wą", + "sy" + ], + [ + "woj", + "skiem" + ], + [ + "Pi", + "ła" + ], + [ + "Pi", + "la" + ], + [ + "chu", + "d" + ], + [ + "chu", + "j" + ], + [ + "chu", + "dy" + ], + [ + "tar", + "gu" + ], + [ + "ór", + "ki" + ], + [ + "będą", + "ca" + ], + [ + "przeciw", + "ne" + ], + [ + "przeciw", + "nik" + ], + [ + "przeciw", + "pożar" + ], + [ + "kow", + "cem" + ], + [ + "kow", + "skiemu" + ], + [ + "logi", + "ką" + ], + [ + "logi", + "cznymi" + ], + [ + "logi", + "czno" + ], + [ + "Pro", + "test" + ], + [ + "War", + "ta" + ], + [ + "gę", + "sto" + ], + [ + "zale", + "ty" + ], + [ + "zale", + "cenia" + ], + [ + "preze", + "ntów" + ], + [ + "nau", + "kowo" + ], + [ + "nau", + "kowiec" + ], + [ + "właści", + "wa" + ], + [ + "właści", + "cielom" + ], + [ + "Re", + "la" + ], + [ + "Re", + "zu" + ], + [ + "Re", + "nci" + ], + [ + "Re", + "forma" + ], + [ + "Re", + "struktury" + ], + [ + "Re", + "mont" + ], + [ + "ho", + "lo" + ], + [ + "By", + "strzy" + ], + [ + "By", + "tom" + ], + [ + "sły", + "ch" + ], + [ + "en", + "d" + ], + [ + "en", + "kla" + ], + [ + "In", + "nym" + ], + [ + "In", + "tel" + ], + [ + "In", + "fra" + ], + [ + "mowa", + "ń" + ], + [ + "mowa", + "nej" + ], + [ + "mowa", + "niem" + ], + [ + "prowadzi", + "ło" + ], + [ + "świe", + "ckiej" + ], + [ + "świe", + "ccy" + ], + [ + "trzyma", + "nie" + ], + [ + "trzyma", + "li" + ], + [ + "star", + "cia" + ], + [ + "star", + "ciu" + ], + [ + "star", + "szym" + ], + [ + "kowa", + "ni" + ], + [ + "publi", + "kuje" + ], + [ + "podob", + "nymi" + ], + [ + "pró", + "bach" + ], + [ + "now", + "ło" + ], + [ + "now", + "ało" + ], + [ + "now", + "skim" + ], + [ + "poz", + "jum" + ], + [ + "kolej", + "owe" + ], + [ + "kolej", + "nymi" + ], + [ + "poda", + "li" + ], + [ + "poda", + "wać" + ], + [ + "poda", + "wania" + ], + [ + "obe", + "l" + ], + [ + "człowie", + "czeństwa" + ], + [ + "zach", + "ły" + ], + [ + "tury", + "stycznych" + ], + [ + "tury", + "stycznej" + ], + [ + "tury", + "stykę" + ], + [ + "trz", + "on" + ], + [ + "chci", + "ałeś" + ], + [ + "ur", + "wi" + ], + [ + "mam", + "ro" + ], + [ + "włas", + "noręcznie" + ], + [ + "wal", + "na" + ], + [ + "wal", + "czył" + ], + [ + "głos", + "owaniem" + ], + [ + "wę", + "że" + ], + [ + "moc", + "na" + ], + [ + "szczę", + "ściu" + ], + [ + "ul", + "tra" + ], + [ + "rozumie", + "li" + ], + [ + "rozumie", + "ją" + ], + [ + "rywa", + "liz" + ], + [ + "grani", + "cznie" + ], + [ + "Pra", + "ga" + ], + [ + "Pra", + "gnę" + ], + [ + "Pra", + "cuje" + ], + [ + "Pra", + "ktycznie" + ], + [ + "dia", + "logi" + ], + [ + "fo", + "ru" + ], + [ + "fo", + "tele" + ], + [ + "trafi", + "ą" + ], + [ + "trafi", + "ały" + ], + [ + "Sa", + "wa" + ], + [ + "Sa", + "no" + ], + [ + "taj", + "na" + ], + [ + "ele", + "mentu" + ], + [ + "proce", + "sem" + ], + [ + "proce", + "sami" + ], + [ + "róci", + "ć" + ], + [ + "intere", + "sem" + ], + [ + "nam", + "ową" + ], + [ + "powod", + "ować" + ], + [ + "szczegó", + "łami" + ], + [ + "kró", + "lem" + ], + [ + "Warsza", + "wskim" + ], + [ + "póź", + "nego" + ], + [ + "sp", + "rząt" + ], + [ + "sp", + "ręży" + ], + [ + "wiesz", + "ona" + ], + [ + "We", + "hr" + ], + [ + "stanie", + "sz" + ], + [ + "Ni", + "na" + ], + [ + "Naj", + "waż" + ], + [ + "Naj", + "gorzej" + ], + [ + "Naj", + "starszy" + ], + [ + "Naj", + "prawdopodobniej" + ], + [ + "Naj", + "lepszy" + ], + [ + "Naj", + "gorsze" + ], + [ + "Naj", + "chętniej" + ], + [ + "stru", + "mieniem" + ], + [ + "Bi", + "o" + ], + [ + "Bi", + "ałe" + ], + [ + "Bi", + "blię" + ], + [ + "gar", + "nia" + ], + [ + "gar", + "du" + ], + [ + "uli", + "czce" + ], + [ + "Pan", + "uje" + ], + [ + "pozy", + "skać" + ], + [ + "ust", + "nej" + ], + [ + "obie", + "ra" + ], + [ + "pamię", + "cią" + ], + [ + "informa", + "cyjnego" + ], + [ + "zdo", + "lne" + ], + [ + "zja", + "dła" + ], + [ + "wyso", + "kimi" + ], + [ + "zio", + "m" + ], + [ + "chi", + "ńskiego" + ], + [ + "chi", + "ńskiej" + ], + [ + "ser", + "cach" + ], + [ + "warto", + "ściami" + ], + [ + "sek", + "cja" + ], + [ + "komi", + "tety" + ], + [ + "per", + "swa" + ], + [ + "per", + "manent" + ], + [ + "Li", + "czy" + ], + [ + "Li", + "de" + ], + [ + "Li", + "sty" + ], + [ + "Li", + "sto" + ], + [ + "Li", + "piec" + ], + [ + "wzglę", + "dami" + ], + [ + "auto", + "ka" + ], + [ + "auto", + "maty" + ], + [ + "Kie", + "ru" + ], + [ + "15", + "5" + ], + [ + "15", + "8" + ], + [ + "ren", + "c" + ], + [ + "18", + "00" + ], + [ + "Lu", + "stra" + ], + [ + "Lu", + "dowa" + ], + [ + "wali", + "li" + ], + [ + "wali", + "zki" + ], + [ + "wali", + "zkach" + ], + [ + "zm", + "roku" + ], + [ + "współ", + "życia" + ], + [ + "współ", + "pracować" + ], + [ + "lek", + "s" + ], + [ + "lek", + "kich" + ] + ] + } +} \ No newline at end of file diff --git a/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-pan-tadeusz.json b/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-pan-tadeusz.json new file mode 100644 index 00000000..563659a6 --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-pan-tadeusz.json @@ -0,0 +1,62448 @@ +{ + "version": "1.0", + "truncation": null, + "padding": null, + "added_tokens": [ + { + "id": 0, + "content": "[UNK]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 1, + "content": "[CLS]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 2, + "content": "[SEP]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 3, + "content": "[PAD]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 4, + "content": "[MASK]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + } + ], + "normalizer": null, + "pre_tokenizer": { + "type": "Whitespace" + }, + "post_processor": null, + "decoder": null, + "model": { + "type": "BPE", + "dropout": null, + "unk_token": "[UNK]", + "continuing_subword_prefix": null, + "end_of_word_suffix": null, + "fuse_unk": false, + "byte_fallback": false, + "ignore_merges": false, + "vocab": { + "[UNK]": 0, + "[CLS]": 1, + "[SEP]": 2, + "[PAD]": 3, + "[MASK]": 4, + "!": 5, + "\"": 6, + "(": 7, + ")": 8, + "*": 9, + ",": 10, + "-": 11, + ".": 12, + "1": 13, + "2": 14, + "5": 15, + "8": 16, + ":": 17, + ";": 18, + "<": 19, + ">": 20, + "?": 21, + "A": 22, + "B": 23, + "C": 24, + "D": 25, + "E": 26, + "F": 27, + "G": 28, + "H": 29, + "I": 30, + "J": 31, + "K": 32, + "L": 33, + "M": 34, + "N": 35, + "O": 36, + "P": 37, + "R": 38, + "S": 39, + "T": 40, + "U": 41, + "V": 42, + "W": 43, + "Y": 44, + "Z": 45, + "a": 46, + "b": 47, + "c": 48, + "d": 49, + "e": 50, + "f": 51, + "g": 52, + "h": 53, + "i": 54, + "j": 55, + "k": 56, + "l": 57, + "m": 58, + "n": 59, + "o": 60, + "p": 61, + "q": 62, + "r": 63, + "s": 64, + "t": 65, + "u": 66, + "v": 67, + "w": 68, + "x": 69, + "y": 70, + "z": 71, + "Ó": 72, + "á": 73, + "é": 74, + "ó": 75, + "Ą": 76, + "ą": 77, + "Ć": 78, + "ć": 79, + "Ę": 80, + "ę": 81, + "Ł": 82, + "ł": 83, + "ń": 84, + "Ś": 85, + "ś": 86, + "Ź": 87, + "ź": 88, + "Ż": 89, + "ż": 90, + "ie": 91, + "rz": 92, + "sz": 93, + "cz": 94, + "ch": 95, + "na": 96, + "nie": 97, + "dz": 98, + "st": 99, + "ał": 100, + "po": 101, + "ra": 102, + "ię": 103, + "ro": 104, + "ni": 105, + "em": 106, + "ko": 107, + "li": 108, + "wi": 109, + "rze": 110, + "wa": 111, + "ło": 112, + "ka": 113, + "się": 114, + "ci": 115, + "za": 116, + "ak": 117, + "wie": 118, + "rzy": 119, + "le": 120, + "do": 121, + "wy": 122, + "ny": 123, + "ki": 124, + "je": 125, + "go": 126, + "mi": 127, + "dzi": 128, + "ła": 129, + "no": 130, + "by": 131, + "da": 132, + "ta": 133, + "ów": 134, + "la": 135, + "wo": 136, + "pa": 137, + "ne": 138, + "cie": 139, + "ty": 140, + "dzie": 141, + "czy": 142, + "ry": 143, + "to": 144, + "szy": 145, + "że": 146, + "dy": 147, + "ąc": 148, + "kie": 149, + "ku": 150, + "bi": 151, + "te": 152, + "ną": 153, + "ma": 154, + "mo": 155, + "si": 156, + "sta": 157, + "ob": 158, + "od": 159, + "ru": 160, + "ja": 161, + "mie": 162, + "jak": 163, + "łu": 164, + "cze": 165, + "prze": 166, + "re": 167, + "mu": 168, + "we": 169, + "ły": 170, + "ce": 171, + "sze": 172, + "pi": 173, + "rę": 174, + "cza": 175, + "ró": 176, + "przy": 177, + "ba": 178, + "de": 179, + "bie": 180, + "ją": 181, + "bo": 182, + "ści": 183, + "ga": 184, + "co": 185, + "wszy": 186, + "my": 187, + "wał": 188, + "ży": 189, + "pie": 190, + "sa": 191, + "cy": 192, + "lu": 193, + "raz": 194, + "ca": 195, + "ski": 196, + "sza": 197, + "cha": 198, + "cho": 199, + "Po": 200, + "tu": 201, + "roz": 202, + "nia": 203, + "Pa": 204, + "ju": 205, + "wia": 206, + "sk": 207, + "tak": 208, + "tó": 209, + "zy": 210, + "tem": 211, + "jąc": 212, + "Nie": 213, + "gi": 214, + "er": 215, + "Na": 216, + "ść": 217, + "ała": 218, + "nął": 219, + "me": 220, + "pra": 221, + "sie": 222, + "gło": 223, + "pod": 224, + "sto": 225, + "ze": 226, + "kł": 227, + "kiem": 228, + "ska": 229, + "usz": 230, + "zna": 231, + "Ta": 232, + "Ja": 233, + "nę": 234, + "wą": 235, + "du": 236, + "już": 237, + "Je": 238, + "lo": 239, + "pro": 240, + "śli": 241, + "lach": 242, + "gdy": 243, + "Za": 244, + "ąd": 245, + "czę": 246, + "kę": 247, + "spo": 248, + "Hra": 249, + "skie": 250, + "wz": 251, + "Sę": 252, + "Te": 253, + "\".": 254, + "ką": 255, + "łem": 256, + "nych": 257, + "!\"": 258, + "któ": 259, + "zie": 260, + "sy": 261, + "ały": 262, + "mnie": 263, + "Wo": 264, + "be": 265, + "mię": 266, + "dzia": 267, + "krzy": 268, + "cu": 269, + "jest": 270, + "rza": 271, + "Tade": 272, + "ża": 273, + "rą": 274, + "Ma": 275, + "ków": 276, + "szlach": 277, + "wę": 278, + "był": 279, + "czas": 280, + "Ch": 281, + "gro": 282, + "mó": 283, + "słu": 284, + "se": 285, + "sło": 286, + "nym": 287, + "Bo": 288, + "bro": 289, + "ało": 290, + "sia": 291, + "sko": 292, + "bra": 293, + "pe": 294, + "..": 295, + "pu": 296, + "pó": 297, + "chy": 298, + "bia": 299, + "bu": 300, + "Le": 301, + "szcze": 302, + "on": 303, + "wiel": 304, + "gł": 305, + "strze": 306, + "Że": 307, + "nej": 308, + "wię": 309, + "lko": 310, + "niej": 311, + "Mo": 312, + "ję": 313, + "nik": 314, + "Jak": 315, + "pan": 316, + "dł": 317, + "dro": 318, + "op": 319, + "rzekł": 320, + "so": 321, + "nim": 322, + "pier": 323, + "czu": 324, + "stro": 325, + "zi": 326, + "ten": 327, + "su": 328, + "cią": 329, + "Pod": 330, + "Pan": 331, + "ście": 332, + "Do": 333, + "ich": 334, + "tę": 335, + "zo": 336, + "dził": 337, + "dź": 338, + "kro": 339, + "Wy": 340, + "czo": 341, + "wszyst": 342, + "miał": 343, + "gie": 344, + "lę": 345, + "Woj": 346, + "Wi": 347, + "nad": 348, + "Hrabia": 349, + "Tadeusz": 350, + "mło": 351, + "trze": 352, + "trzy": 353, + "wó": 354, + "Sędzia": 355, + "powie": 356, + "cia": 357, + "ar": 358, + "Zo": 359, + "Sop": 360, + "są": 361, + "rzę": 362, + "Sopli": 363, + "bę": 364, + "tam": 365, + "Ale": 366, + "scy": 367, + "dłu": 368, + "kła": 369, + "żo": 370, + "dział": 371, + "nio": 372, + "Któ": 373, + "wu": 374, + "sła": 375, + "wił": 376, + "bez": 377, + "nem": 378, + "dę": 379, + "nu": 380, + "sty": 381, + "jako": 382, + "To": 383, + "sob": 384, + "dla": 385, + "dzy": 386, + "jej": 387, + "resz": 388, + "dru": 389, + "im": 390, + "tra": 391, + "koń": 392, + "czył": 393, + "Tak": 394, + "jo": 395, + "rów": 396, + "wej": 397, + "cał": 398, + "ej": 399, + "zło": 400, + "Lecz": 401, + "rzą": 402, + "tylko": 403, + "Ty": 404, + "Wie": 405, + "gę": 406, + "śnie": 407, + "czą": 408, + "dob": 409, + "dać": 410, + "Ko": 411, + "lecz": 412, + "Od": 413, + "py": 414, + "sły": 415, + "przed": 416, + "Dob": 417, + "Prze": 418, + "dzo": 419, + "lime": 420, + "jed": 421, + "Telime": 422, + "cię": 423, + "jem": 424, + "wsze": 425, + "sią": 426, + "uż": 427, + "świe": 428, + "rzu": 429, + "oczy": 430, + "rem": 431, + "zd": 432, + "wać": 433, + "gu": 434, + "gą": 435, + "gó": 436, + "zu": 437, + "ser": 438, + "wró": 439, + "dza": 440, + "cił": 441, + "dwie": 442, + "wne": 443, + "Czy": 444, + "dał": 445, + "jego": 446, + "tał": 447, + "Gdy": 448, + "in": 449, + "twa": 450, + "przez": 451, + "cząc": 452, + "krzyk": 453, + "Wa": 454, + "ców": 455, + "gdzie": 456, + "pię": 457, + "śmie": 458, + "Wojski": 459, + "bli": 460, + "kra": 461, + "świa": 462, + "niem": 463, + "dwo": 464, + "gra": 465, + "kró": 466, + "zwa": 467, + "ścia": 468, + "który": 469, + "Co": 470, + "Już": 471, + "fi": 472, + "wem": 473, + "naj": 474, + "wio": 475, + "ciąg": 476, + "wią": 477, + "sam": 478, + "tą": 479, + "Przy": 480, + "rał": 481, + "zno": 482, + "óż": 483, + "komo": 484, + "tym": 485, + "róż": 486, + "myśli": 487, + "lą": 488, + "tów": 489, + "zam": 490, + "jeszcze": 491, + "...": 492, + "wła": 493, + "erwa": 494, + "Podkomo": 495, + "Li": 496, + "szu": 497, + "chu": 498, + "ste": 499, + "nic": 500, + "niu": 501, + "kich": 502, + "było": 503, + "pad": 504, + "lucz": 505, + "Gerwa": 506, + "dwa": 507, + "rzał": 508, + "szał": 509, + "stał": 510, + "bar": 511, + "wski": 512, + "łe": 513, + "chło": 514, + "nas": 515, + "ran": 516, + "dząc": 517, + "robi": 518, + "dzić": 519, + "nego": 520, + "two": 521, + "rzem": 522, + "każ": 523, + "Ni": 524, + "ale": 525, + "sku": 526, + "stra": 527, + "nił": 528, + "domu": 529, + "wych": 530, + "kim": 531, + "ród": 532, + "tr": 533, + "mia": 534, + "tej": 535, + "Ro": 536, + "sów": 537, + "wło": 538, + "zgo": 539, + "szczę": 540, + "ciał": 541, + "wym": 542, + "aż": 543, + "try": 544, + "zda": 545, + "szę": 546, + "dze": 547, + "jen": 548, + "daw": 549, + "par": 550, + "zwy": 551, + "dzą": 552, + "rzecz": 553, + "szedł": 554, + "Sz": 555, + "ona": 556, + "twie": 557, + "stwo": 558, + "które": 559, + "będzie": 560, + "By": 561, + "Rob": 562, + "kto": 563, + "mał": 564, + "niec": 565, + "wet": 566, + "myś": 567, + "pół": 568, + "Klucz": 569, + "Ry": 570, + "gnie": 571, + "tro": 572, + "stwa": 573, + "koło": 574, + "kar": 575, + "mil": 576, + "wszyscy": 577, + "żył": 578, + "óg": 579, + "szą": 580, + "chał": 581, + "kać": 582, + "między": 583, + "dą": 584, + "kry": 585, + "sł": 586, + "den": 587, + "Dobrzy": 588, + "gła": 589, + "mę": 590, + "swo": 591, + "tych": 592, + "więc": 593, + "tąd": 594, + "ół": 595, + "wić": 596, + "al": 597, + "cem": 598, + "krę": 599, + "usza": 600, + "Gerwazy": 601, + "Mi": 602, + "Re": 603, + "Wszy": 604, + "cą": 605, + "sem": 606, + "trz": 607, + "wst": 608, + "woj": 609, + "choć": 610, + "On": 611, + "Wię": 612, + "pusz": 613, + "łą": 614, + "ński": 615, + "nek": 616, + "Moska": 617, + "sobie": 618, + "Aż": 619, + "ha": 620, + "czem": 621, + "kocha": 622, + "wol": 623, + "kiedy": 624, + "bił": 625, + "też": 626, + "razem": 627, + "znowu": 628, + "Pro": 629, + "Panie": 630, + "czasem": 631, + "Podkomorzy": 632, + "Tu": 633, + "dło": 634, + "kał": 635, + "or": 636, + "rwa": 637, + "snął": 638, + "sztu": 639, + "kami": 640, + "była": 641, + "dar": 642, + "mar": 643, + "ręce": 644, + "drze": 645, + "rwał": 646, + "tru": 647, + "szak": 648, + "skiej": 649, + "Telimena": 650, + "Robak": 651, + "kre": 652, + "tni": 653, + "pole": 654, + "kon": 655, + "Macie": 656, + "Cho": 657, + "pięk": 658, + "Ho": 659, + "dem": 660, + "wni": 661, + "śro": 662, + "czyć": 663, + "jakby": 664, + "głowy": 665, + "Tadeusza": 666, + "Sta": 667, + "kło": 668, + "tki": 669, + "zwie": 670, + "łał": 671, + "waż": 672, + "może": 673, + "lub": 674, + "Więc": 675, + "ok": 676, + "ój": 677, + "pow": 678, + "dziś": 679, + "chać": 680, + "głowę": 681, + "Sędzie": 682, + "strzel": 683, + "Rejen": 684, + "Dzi": 685, + "fa": 686, + "nię": 687, + "oko": 688, + "usta": 689, + "szczy": 690, + "war": 691, + "tego": 692, + "skiego": 693, + ">>": 694, + "Sa": 695, + "drz": 696, + "js": 697, + "ogro": 698, + "prz": 699, + "chem": 700, + "lił": 701, + "nosi": 702, + "ność": 703, + "ziemi": 704, + "seso": 705, + "Soplico": 706, + "bardzo": 707, + "<<": 708, + "Aseso": 709, + "gał": 710, + "og": 711, + "pę": 712, + "tka": 713, + "zby": 714, + "sząc": 715, + "potem": 716, + "gości": 717, + "ręką": 718, + "praw": 719, + "wielkie": 720, + "Sto": 721, + "księ": 722, + "zmie": 723, + "ód": 724, + "rzył": 725, + "dale": 726, + "ciel": 727, + "czar": 728, + "przyja": 729, + "Klucznik": 730, + "bły": 731, + "nku": 732, + "pla": 733, + "tłu": 734, + "stą": 735, + "ciem": 736, + "żeby": 737, + "?\"": 738, + "Oj": 739, + "dni": 740, + "fe": 741, + "ksią": 742, + "nki": 743, + "zdro": 744, + "nar": 745, + "moż": 746, + "miejs": 747, + "Pol": 748, + "skrzy": 749, + "mówi": 750, + "dła": 751, + "dwó": 752, + "eś": 753, + "tnie": 754, + "nawet": 755, + "powia": 756, + "tar": 757, + "wołał": 758, + "dziedzi": 759, + "bio": 760, + "teraz": 761, + "gar": 762, + "Jako": 763, + "szlachta": 764, + "dźwie": 765, + "zamku": 766, + "Horesz": 767, + "Pra": 768, + "Ra": 769, + "ksz": 770, + "spa": 771, + "niech": 772, + "stu": 773, + "nią": 774, + "nich": 775, + "was": 776, + "cież": 777, + "siebie": 778, + "Jeśli": 779, + "gdyby": 780, + "Zosi": 781, + "albo": 782, + "Bra": 783, + "Da": 784, + "cąc": 785, + "rki": 786, + "spó": 787, + "żą": 788, + "chwi": 789, + "chciał": 790, + "rami": 791, + "rodzi": 792, + "oba": 793, + "rękę": 794, + "puści": 795, + "młodzie": 796, + "Roz": 797, + "Ku": 798, + "Rze": 799, + "bla": 800, + "cę": 801, + "oj": 802, + "pła": 803, + "wny": 804, + "zrobi": 805, + "nam": 806, + "posta": 807, + "kaz": 808, + "ności": 809, + "nęła": 810, + "mój": 811, + "wszystkie": 812, + "krzyknął": 813, + "kształ": 814, + "Ka": 815, + "cóż": 816, + "wra": 817, + "szli": 818, + "stry": 819, + "kach": 820, + "biał": 821, + "nąć": 822, + "wzro": 823, + "peł": 824, + "wszystko": 825, + "Który": 826, + "głu": 827, + "swe": 828, + "rząd": 829, + "pol": 830, + "dom": 831, + "nowi": 832, + "pal": 833, + "tek": 834, + "ernar": 835, + "Ten": 836, + "reszcie": 837, + "drzwi": 838, + "ernardy": 839, + "My": 840, + "dów": 841, + "kla": 842, + "wnie": 843, + "zwał": 844, + "cznie": 845, + "nika": 846, + "domo": 847, + "szył": 848, + "miesz": 849, + "char": 850, + "rozmo": 851, + "men": 852, + "Jest": 853, + "mniej": 854, + "szlachci": 855, + "zosta": 856, + "chłop": 857, + "środ": 858, + "Kto": 859, + "pło": 860, + "śle": 861, + "śród": 862, + "widział": 863, + "łowie": 864, + "zaś": 865, + "ledwie": 866, + "cieka": 867, + "Potem": 868, + "nęli": 869, + "Hrabie": 870, + "Teraz": 871, + "groma": 872, + "strony": 873, + "tenczas": 874, + "drugie": 875, + "Wiel": 876, + "myśl": 877, + "Ryków": 878, + "Wszyst": 879, + "Choć": 880, + "Sędziego": 881, + "Bóg": 882, + "Ci": 883, + "Kro": 884, + "dnie": 885, + "nów": 886, + "smu": 887, + "wro": 888, + "śpie": 889, + "czał": 890, + "chce": 891, + "dzię": 892, + "zaraz": 893, + "zawsze": 894, + "bym": 895, + "szej": 896, + "pić": 897, + "żyć": 898, + "mógł": 899, + "Bie": 900, + "Lu": 901, + "jrzał": 902, + "knął": 903, + "osta": 904, + "zę": 905, + "zem": 906, + "szo": 907, + "nale": 908, + "niedźwie": 909, + "wal": 910, + "dotąd": 911, + "dzieć": 912, + "sami": 913, + "Niech": 914, + "szlachty": 915, + "wielki": 916, + "wszystkich": 917, + "Tylko": 918, + "góry": 919, + "Go": 920, + "cały": 921, + "łnie": 922, + "człowie": 923, + "byś": 924, + "tyle": 925, + "ące": 926, + "star": 927, + "stary": 928, + "obie": 929, + "coraz": 930, + "kroć": 931, + "trzeba": 932, + "drugi": 933, + "Tym": 934, + "Litwie": 935, + "Asesor": 936, + "ani": 937, + "bak": 938, + "mni": 939, + "nka": 940, + "ple": 941, + "pta": 942, + "zbie": 943, + "éj": 944, + "kole": 945, + "licy": 946, + "kil": 947, + "woła": 948, + "bić": 949, + "dek": 950, + "wała": 951, + "chowa": 952, + "chodzi": 953, + "mek": 954, + "Tam": 955, + "lowa": 956, + "Majo": 957, + "słucha": 958, + "Zosia": 959, + "długo": 960, + "rancu": 961, + "Bi": 962, + "Kie": 963, + "Księ": 964, + "Wtem": 965, + "gna": 966, + "gle": 967, + "gry": 968, + "zdo": 969, + "czki": 970, + "niebo": 971, + "stę": 972, + "stwem": 973, + "pozna": 974, + "ciu": 975, + "tan": 976, + "pada": 977, + "czyna": 978, + "szych": 979, + "ter": 980, + "nąwszy": 981, + "ścią": 982, + "razy": 983, + "skim": 984, + "skich": 985, + "słoń": 986, + "zory": 987, + "ciaż": 988, + "pyta": 989, + "Scy": 990, + "Wszak": 991, + "bą": 992, + "dna": 993, + "lów": 994, + "prę": 995, + "um": 996, + "ór": 997, + "łę": 998, + "Ży": 999, + "żę": 1000, + "koniec": 1001, + "wach": 1002, + "cić": 1003, + "czer": 1004, + "pia": 1005, + "pio": 1006, + "serce": 1007, + "Scyzory": 1008, + "Bernardy": 1009, + "grzy": 1010, + "mów": 1011, + "żd": 1012, + "żał": 1013, + "szcz": 1014, + "stru": 1015, + "widzi": 1016, + "kara": 1017, + "woli": 1018, + "pamię": 1019, + "mam": 1020, + "moc": 1021, + "sio": 1022, + "odu": 1023, + "rej": 1024, + "ską": 1025, + "taki": 1026, + "prosi": 1027, + "Woź": 1028, + "głę": 1029, + "pierwszy": 1030, + "wój": 1031, + "długi": 1032, + "której": 1033, + "Rejent": 1034, + "Stol": 1035, + "kształt": 1036, + "Hrabiego": 1037, + "Kiedy": 1038, + "ji": 1039, + "knie": 1040, + "klę": 1041, + "mą": 1042, + "okiem": 1043, + "sp": 1044, + "spra": 1045, + "uro": 1046, + "ws": 1047, + "dzę": 1048, + "lek": 1049, + "gospo": 1050, + "padł": 1051, + "czeka": 1052, + "mej": 1053, + "głos": 1054, + "głową": 1055, + "broń": 1056, + "czął": 1057, + "wnet": 1058, + "ląda": 1059, + "każdy": 1060, + "Rzekł": 1061, + "środku": 1062, + "Kropi": 1063, + "!>>": 1064, + "Bu": 1065, + "Cza": 1066, + "Ksią": 1067, + "Sły": 1068, + "Trze": 1069, + "br": 1070, + "cka": 1071, + "dr": 1072, + "kle": 1073, + "lnie": 1074, + "sę": 1075, + "sre": 1076, + "wkoło": 1077, + "zbo": 1078, + "szła": 1079, + "czne": 1080, + "poko": 1081, + "nigdy": 1082, + "wami": 1083, + "cio": 1084, + "wierz": 1085, + "jeśli": 1086, + "patrzy": 1087, + "obo": 1088, + "przeci": 1089, + "pił": 1090, + "chodził": 1091, + "zielo": 1092, + "świecie": 1093, + "Prota": 1094, + "przód": 1095, + "zbyt": 1096, + "Tymczasem": 1097, + "Gdzie": 1098, + "gru": 1099, + "ią": 1100, + "kwi": 1101, + "krwa": 1102, + "pły": 1103, + "ucie": 1104, + "wrza": 1105, + "ych": 1106, + "śmy": 1107, + "rzci": 1108, + "chwy": 1109, + "dzwo": 1110, + "strz": 1111, + "kom": 1112, + "kono": 1113, + "kobie": 1114, + "jeżd": 1115, + "czyli": 1116, + "żej": 1117, + "ręku": 1118, + "znak": 1119, + "broni": 1120, + "sobą": 1121, + "końcu": 1122, + "wiąza": 1123, + "dwóch": 1124, + "Horeszków": 1125, + "wraca": 1126, + "Dą": 1127, + "hu": 1128, + "ia": 1129, + "lem": 1130, + "swą": 1131, + "tny": 1132, + "wtenczas": 1133, + "wiem": 1134, + "miło": 1135, + "miała": 1136, + "dawał": 1137, + "lata": 1138, + "żeli": 1139, + "przerwał": 1140, + "musi": 1141, + "skro": 1142, + "nikt": 1143, + "nemi": 1144, + "świad": 1145, + "...\"": 1146, + "człowiek": 1147, + "No": 1148, + "We": 1149, + "ckie": 1150, + "gwia": 1151, + "gląda": 1152, + "lał": 1153, + "swej": 1154, + "świ": 1155, + "żąc": 1156, + "emi": 1157, + "wicz": 1158, + "widać": 1159, + "zach": 1160, + "zaczę": 1161, + "dosta": 1162, + "nowie": 1163, + "dal": 1164, + "nerał": 1165, + "kłó": 1166, + "żar": 1167, + "żołnie": 1168, + "świat": 1169, + "krót": 1170, + "których": 1171, + "każde": 1172, + "zwycza": 1173, + "Dobrzyński": 1174, + "Maciej": 1175, + "Dziś": 1176, + "Krzy": 1177, + "Ob": 1178, + "Pe": 1179, + "Płu": 1180, + "brze": 1181, + "dno": 1182, + "nkę": 1183, + "ucz": 1184, + "zwo": 1185, + "zbro": 1186, + "żu": 1187, + "szpa": 1188, + "szcząc": 1189, + "czka": 1190, + "chmu": 1191, + "podob": 1192, + "niby": 1193, + "nicy": 1194, + "wat": 1195, + "wali": 1196, + "jeden": 1197, + "dzio": 1198, + "były": 1199, + "lat": 1200, + "pana": 1201, + "siąc": 1202, + "jakie": 1203, + "przecież": 1204, + "wały": 1205, + "chociaż": 1206, + "także": 1207, + "skar": 1208, + "gdyś": 1209, + "często": 1210, + "wzią": 1211, + "szlache": 1212, + "Chrzci": 1213, + "mówił": 1214, + "skoń": 1215, + "Może": 1216, + "czuł": 1217, + "giem": 1218, + "trzyma": 1219, + "Soplica": 1220, + "Które": 1221, + "włas": 1222, + "kazał": 1223, + "Wszystko": 1224, + ").": 1225, + "Sie": 1226, + "gów": 1227, + "isto": 1228, + "kwia": 1229, + "nkie": 1230, + "swych": 1231, + "umie": 1232, + "wka": 1233, + "zwi": 1234, + "świę": 1235, + "szcza": 1236, + "nasze": 1237, + "nagle": 1238, + "niegdyś": 1239, + "stało": 1240, + "wiał": 1241, + "zawołał": 1242, + "zamek": 1243, + "mio": 1244, + "tach": 1245, + "tabak": 1246, + "pani": 1247, + "ciebie": 1248, + "dziew": 1249, + "dzieje": 1250, + "czyny": 1251, + "szym": 1252, + "mień": 1253, + "mieni": 1254, + "cek": 1255, + "pią": 1256, + "jął": 1257, + "chaj": 1258, + "prawa": 1259, + "Jacek": 1260, + "syć": 1261, + "sej": 1262, + "skoczył": 1263, + "Sopliców": 1264, + "słyszał": 1265, + "wrócił": 1266, + "Wasze": 1267, + "Lit": 1268, + "milcze": 1269, + "Dobrzyń": 1270, + "wolna": 1271, + "Ojczy": 1272, + "Dąbro": 1273, + "),": 1274, + "Ach": 1275, + "Francu": 1276, + "Mó": 1277, + "Sło": 1278, + "cki": 1279, + "gli": 1280, + "grze": 1281, + "gły": 1282, + "gnął": 1283, + "iż": 1284, + "kr": 1285, + "krze": 1286, + "urzę": 1287, + "wspo": 1288, + "wdzię": 1289, + "śnia": 1290, + "źni": 1291, + "szko": 1292, + "nach": 1293, + "strzy": 1294, + "poda": 1295, + "polowa": 1296, + "rać": 1297, + "niż": 1298, + "wil": 1299, + "wany": 1300, + "wano": 1301, + "kap": 1302, + "wiedział": 1303, + "jedy": 1304, + "bywa": 1305, + "wody": 1306, + "obu": 1307, + "obra": 1308, + "szek": 1309, + "biegł": 1310, + "gada": 1311, + "prowa": 1312, + "pierwsze": 1313, + "dobrze": 1314, + "dworze": 1315, + "dawniej": 1316, + "Szlach": 1317, + "Wszyscy": 1318, + "Ksiądz": 1319, + "Ró": 1320, + "bię": 1321, + "bry": 1322, + "cała": 1323, + "dli": 1324, + "ho": 1325, + "kli": 1326, + "nt": 1327, + "ude": 1328, + "wca": 1329, + "zga": 1330, + "łów": 1331, + "śla": 1332, + "źnie": 1333, + "żem": 1334, + "szło": 1335, + "szczu": 1336, + "nasz": 1337, + "stąd": 1338, + "lite": 1339, + "kazy": 1340, + "zaba": 1341, + "goto": 1342, + "nogi": 1343, + "tajem": 1344, + "patrz": 1345, + "ciela": 1346, + "dziecię": 1347, + "obła": 1348, + "czek": 1349, + "szep": 1350, + "com": 1351, + "coś": 1352, + "sarz": 1353, + "sach": 1354, + "tuż": 1355, + "Pana": 1356, + "Nawet": 1357, + "Napole": 1358, + "siedzi": 1359, + "duma": 1360, + "wzię": 1361, + "Mać": 1362, + "ściem": 1363, + "oczyma": 1364, + "twar": 1365, + "twarz": 1366, + "padła": 1367, + "trwo": 1368, + "karcz": 1369, + "puszcza": 1370, + "drzewa": 1371, + "Sam": 1372, + "drugiej": 1373, + "kilka": 1374, + "Woźny": 1375, + "Protazy": 1376, + "Ce": 1377, + "Dzie": 1378, + "Pru": 1379, + "Sko": 1380, + "dra": 1381, + "dko": 1382, + "ek": 1383, + "fu": 1384, + "kt": 1385, + "mru": 1386, + "oczu": 1387, + "przem": 1388, + "rnie": 1389, + "schy": 1390, + "tk": 1391, + "ust": 1392, + "wsi": 1393, + "ństwa": 1394, + "ier": 1395, + "czte": 1396, + "che": 1397, + "naro": 1398, + "nami": 1399, + "nieco": 1400, + "nić": 1401, + "kola": 1402, + "wido": 1403, + "warzy": 1404, + "aki": 1405, + "dość": 1406, + "mią": 1407, + "być": 1408, + "byłem": 1409, + "dziec": 1410, + "dzieci": 1411, + "weso": 1412, + "rócz": 1413, + "takie": 1414, + "jąca": 1415, + "jące": 1416, + "stołu": 1417, + "nęły": 1418, + "Jeden": 1419, + "proce": 1420, + "czasu": 1421, + "sen": 1422, + "słowo": 1423, + "pewnie": 1424, + "Ledwie": 1425, + "głów": 1426, + "panów": 1427, + "drogi": 1428, + "krop": 1429, + "Wojskiego": 1430, + "stym": 1431, + "całą": 1432, + "serca": 1433, + "śmier": 1434, + "właśnie": 1435, + "nicę": 1436, + "strasz": 1437, + "wstrzy": 1438, + "prawda": 1439, + "Lub": 1440, + "ostatni": 1441, + "należy": 1442, + "Major": 1443, + "Bar": 1444, + "Cóż": 1445, + "Czę": 1446, + "Ile": 1447, + "Rę": 1448, + "Stry": 1449, + "brał": 1450, + "cało": 1451, + "dąc": 1452, + "grzecz": 1453, + "jnie": 1454, + "ląd": 1455, + "pał": 1456, + "sno": 1457, + "trą": 1458, + "ubra": 1459, + "zł": 1460, + "ństwo": 1461, + "śni": 1462, + "niebie": 1463, + "nieraz": 1464, + "powi": 1465, + "pomiędzy": 1466, + "porząd": 1467, + "licz": 1468, + "liśmy": 1469, + "zaczął": 1470, + "wiele": 1471, + "wiecze": 1472, + "leci": 1473, + "jechał": 1474, + "noc": 1475, + "dziej": 1476, + "żegna": 1477, + "biały": 1478, + "man": 1479, + "masz": 1480, + "obraz": 1481, + "odpowie": 1482, + "szero": 1483, + "ludzi": 1484, + "wiatr": 1485, + "skła": 1486, + "Jankie": 1487, + "Jeszcze": 1488, + "jesteś": 1489, + "rąk": 1490, + "siadł": 1491, + "wielkim": 1492, + "czora": 1493, + "Widać": 1494, + "Zosię": 1495, + "równie": 1496, + "zdra": 1497, + "dworu": 1498, + "ciągnął": 1499, + "szuka": 1500, + "łek": 1501, + "krew": 1502, + "Praw": 1503, + "białe": 1504, + "wzrok": 1505, + "jeżdża": 1506, + "Dąbrowski": 1507, + "Brzy": 1508, + "Słu": 1509, + "dne": 1510, + "dłem": 1511, + "jdzie": 1512, + "mną": 1513, + "otwo": 1514, + "rka": 1515, + "sce": 1516, + "wsty": 1517, + "wpół": 1518, + "wszak": 1519, + "zdy": 1520, + "ósł": 1521, + "łó": 1522, + "ńskie": 1523, + "śmi": 1524, + "żczy": 1525, + "rad": 1526, + "wam": 1527, + "cicho": 1528, + "lep": 1529, + "dawne": 1530, + "tyłu": 1531, + "rucho": 1532, + "jazd": 1533, + "wego": 1534, + "cej": 1535, + "bok": 1536, + "ludzie": 1537, + "cach": 1538, + "Pani": 1539, + "Chciał": 1540, + "wód": 1541, + "niony": 1542, + "całe": 1543, + "Kone": 1544, + "jednej": 1545, + "świeci": 1546, + "wróci": 1547, + "Moskali": 1548, + "mówiąc": 1549, + "puścił": 1550, + "szlachcic": 1551, + "Szlachta": 1552, + "War": 1553, + "bło": 1554, + "bów": 1555, + "dny": 1556, + "gląd": 1557, + "kwe": 1558, + "mem": 1559, + "owa": 1560, + "osob": 1561, + "sak": 1562, + "sną": 1563, + "smy": 1564, + "skiem": 1565, + "swym": 1566, + "trzą": 1567, + "uwa": 1568, + "wna": 1569, + "zny": 1570, + "zgi": 1571, + "chę": 1572, + "ałem": 1573, + "por": 1574, + "poli": 1575, + "potra": 1576, + "rach": 1577, + "niał": 1578, + "niósł": 1579, + "konie": 1580, + "kowa": 1581, + "konia": 1582, + "lić": 1583, + "zami": 1584, + "zaścia": 1585, + "wier": 1586, + "lepie": 1587, + "wyra": 1588, + "dam": 1589, + "dach": 1590, + "tać": 1591, + "lasu": 1592, + "rywa": 1593, + "bit": 1594, + "mach": 1595, + "stanie": 1596, + "stare": 1597, + "obro": 1598, + "obło": 1599, + "miesza": 1600, + "muzy": 1601, + "szere": 1602, + "boga": 1603, + "gadać": 1604, + "cami": 1605, + "skę": 1606, + "jący": 1607, + "prawo": 1608, + "zego": 1609, + "Hrabi": 1610, + "więk": 1611, + "długie": 1612, + "niosł": 1613, + "Która": 1614, + "kończył": 1615, + "dobry": 1616, + "słychać": 1617, + "rzuci": 1618, + "rzuca": 1619, + "którym": 1620, + "wskim": 1621, + "szczęśli": 1622, + "dawno": 1623, + "puszczy": 1624, + "Soplicowie": 1625, + "fede": 1626, + "zdrowie": 1627, + "młodzież": 1628, + "Wielmoż": 1629, + "Buch": 1630, + "Al": 1631, + "Be": 1632, + "Dłu": 1633, + "Mie": 1634, + "Pi": 1635, + "Pier": 1636, + "Rej": 1637, + "Wz": 1638, + "Wła": 1639, + "bój": 1640, + "krą": 1641, + "nna": 1642, + "nne": 1643, + "ol": 1644, + "ogo": 1645, + "pała": 1646, + "sąd": 1647, + "swój": 1648, + "tch": 1649, + "tne": 1650, + "uszy": 1651, + "wpadł": 1652, + "zer": 1653, + "czkę": 1654, + "nau": 1655, + "naprzód": 1656, + "niego": 1657, + "stwie": 1658, + "stała": 1659, + "polu": 1660, + "widząc": 1661, + "kape": 1662, + "zabi": 1663, + "lec": 1664, + "dosyć": 1665, + "wypra": 1666, + "jenerał": 1667, + "działa": 1668, + "dziwił": 1669, + "dają": 1670, + "tań": 1671, + "las": 1672, + "pas": 1673, + "tysiąc": 1674, + "dzień": 1675, + "kuch": 1676, + "mają": 1677, + "mawia": 1678, + "moje": 1679, + "ruszył": 1680, + "czego": 1681, + "rek": 1682, + "wese": 1683, + "ban": 1684, + "bierze": 1685, + "samo": 1686, + "Patrz": 1687, + "skó": 1688, + "prawi": 1689, + "siedział": 1690, + "Sędzio": 1691, + "którą": 1692, + "ziemię": 1693, + "mówić": 1694, + "wielka": 1695, + "strzela": 1696, + "Mosk": 1697, + "Panu": 1698, + "miałem": 1699, + "młody": 1700, + "trzymał": 1701, + "Przed": 1702, + "blisko": 1703, + "kraju": 1704, + "fice": 1705, + "wiony": 1706, + "ksiądz": 1707, + "ramiona": 1708, + "Myśli": 1709, + "Dobrzyńscy": 1710, + "Prawda": 1711, + "Właśnie": 1712, + "Dla": 1713, + "Dru": 1714, + "Mu": 1715, + "Mię": 1716, + "Mój": 1717, + "Osta": 1718, + "Oba": 1719, + "Strze": 1720, + "Zna": 1721, + "có": 1722, + "dka": 1723, + "ge": 1724, + "mały": 1725, + "nni": 1726, + "oku": 1727, + "otwar": 1728, + "per": 1729, + "spod": 1730, + "tło": 1731, + "tkę": 1732, + "wskie": 1733, + "ób": 1734, + "żki": 1735, + "czci": 1736, + "strzał": 1737, + "pom": 1738, + "rady": 1739, + "rok": 1740, + "lica": 1741, + "daj": 1742, + "lada": 1743, + "panie": 1744, + "dzież": 1745, + "tobie": 1746, + "sił": 1747, + "stali": 1748, + "obli": 1749, + "ode": 1750, + "muszę": 1751, + "czach": 1752, + "bieży": 1753, + "życie": 1754, + "Pamię": 1755, + "jutro": 1756, + "mego": 1757, + "sieni": 1758, + "głoś": 1759, + "spoko": 1760, + "ziem": 1761, + "Mar": 1762, + "słowa": 1763, + "pewne": 1764, + "puł": 1765, + "póź": 1766, + "drogę": 1767, + "młodzi": 1768, + "sąsia": 1769, + "drugą": 1770, + "jedną": 1771, + "górę": 1772, + "innych": 1773, + "Waść": 1774, + "świata": 1775, + "tymczasem": 1776, + "różno": 1777, + "zwycię": 1778, + "Maciek": 1779, + "ogni": 1780, + "wielkiej": 1781, + "dalej": 1782, + "książę": 1783, + "miejsce": 1784, + "rozmowę": 1785, + "Stolnik": 1786, + "gospodar": 1787, + "przeciw": 1788, + "wziął": 1789, + "Chrzciciel": 1790, + "sejmi": 1791, + "krwi": 1792, + "federa": 1793, + "Albo": 1794, + "Między": 1795, + "Dar": 1796, + "Gło": 1797, + "Ki": 1798, + "SI": 1799, + "Sza": 1800, + "ażeby": 1801, + "dną": 1802, + "dusz": 1803, + "drą": 1804, + "for": 1805, + "grz": 1806, + "idzie": 1807, + "jrze": 1808, + "jów": 1809, + "kała": 1810, + "mak": 1811, + "oby": 1812, + "opie": 1813, + "sny": 1814, + "trza": 1815, + "zba": 1816, + "źwie": 1817, + "żało": 1818, + "żół": 1819, + "rzo": 1820, + "szły": 1821, + "czny": 1822, + "cznym": 1823, + "człek": 1824, + "chwały": 1825, + "nań": 1826, + "ster": 1827, + "poważ": 1828, + "pomni": 1829, + "rana": 1830, + "koła": 1831, + "wiłem": 1832, + "rzeczy": 1833, + "każe": 1834, + "zarę": 1835, + "wiesz": 1836, + "wieść": 1837, + "jeść": 1838, + "godzi": 1839, + "mistrz": 1840, + "dziwie": 1841, + "nosząc": 1842, + "dając": 1843, + "tył": 1844, + "tyka": 1845, + "dzieli": 1846, + "czym": 1847, + "żeś": 1848, + "żela": 1849, + "moja": 1850, + "ruszy": 1851, + "czenie": 1852, + "pisa": 1853, + "czasie": 1854, + "przykła": 1855, + "baj": 1856, + "boku": 1857, + "ścić": 1858, + "mym": 1859, + "lubił": 1860, + "razu": 1861, + "chodząc": 1862, + "niach": 1863, + "Panowie": 1864, + "Niem": 1865, + "prawie": 1866, + "prasza": 1867, + "nęło": 1868, + "bel": 1869, + "jestem": 1870, + "sługi": 1871, + "Boga": 1872, + "strzega": 1873, + "ciąż": 1874, + "Dowej": 1875, + "powiem": 1876, + "całej": 1877, + "sercu": 1878, + "różne": 1879, + "Nikt": 1880, + "szędzie": 1881, + "Był": 1882, + "ogrom": 1883, + "błyszcząc": 1884, + "tłum": 1885, + "można": 1886, + "chwili": 1887, + "palcem": 1888, + "widziałem": 1889, + "głębo": 1890, + "Trzeba": 1891, + "kobiety": 1892, + "Płut": 1893, + "Często": 1894, + "De": 1895, + "Nim": 1896, + "Oto": 1897, + "Stąd": 1898, + "Soko": 1899, + "Ze": 1900, + "bóg": 1901, + "gni": 1902, + "głem": 1903, + "ile": 1904, + "jcie": 1905, + "jść": 1906, + "pak": 1907, + "sób": 1908, + "umiał": 1909, + "wów": 1910, + "wskiej": 1911, + "wreszcie": 1912, + "wczora": 1913, + "wciąż": 1914, + "wszędzie": 1915, + "zał": 1916, + "zów": 1917, + "znów": 1918, + "łzami": 1919, + "śmiał": 1920, + "szem": 1921, + "niebio": 1922, + "niesio": 1923, + "dzał": 1924, + "pochy": 1925, + "potrze": 1926, + "rapier": 1927, + "kot": 1928, + "kogo": 1929, + "liwszy": 1930, + "rzec": 1931, + "rzecze": 1932, + "rzekła": 1933, + "wiedzieć": 1934, + "dowa": 1935, + "wymo": 1936, + "wyszedł": 1937, + "mina": 1938, + "mimo": 1939, + "łam": 1940, + "nowe": 1941, + "nocy": 1942, + "byli": 1943, + "tale": 1944, + "tami": 1945, + "lasów": 1946, + "lazł": 1947, + "cier": 1948, + "towarzy": 1949, + "kieli": 1950, + "kul": 1951, + "majo": 1952, + "stanął": 1953, + "jarzy": 1954, + "rój": 1955, + "der": 1956, + "biesia": 1957, + "ścio": 1958, + "gach": 1959, + "mych": 1960, + "wało": 1961, + "lud": 1962, + "ludz": 1963, + "lubi": 1964, + "skał": 1965, + "zywa": 1966, + "prawił": 1967, + "stole": 1968, + "stodo": 1969, + "Jego": 1970, + "lone": 1971, + "kędy": 1972, + "wznosi": 1973, + "Chy": 1974, + "słowie": 1975, + "Jakby": 1976, + "pierś": 1977, + "stronę": 1978, + "czoło": 1979, + "Wil": 1980, + "Wiwat": 1981, + "sąsie": 1982, + "Wiesz": 1983, + "Dobrze": 1984, + "Przecież": 1985, + "jedno": 1986, + "jednym": 1987, + "parł": 1988, + "którego": 1989, + "swoje": 1990, + "ńskim": 1991, + "kontu": 1992, + "zwierza": 1993, + "Sędziemu": 1994, + "ogród": 1995, + "miejscu": 1996, + "całym": 1997, + "karabe": 1998, + "Kropiciel": 1999, + "krótce": 2000, + "każdej": 2001, + "cztery": 2002, + "Ani": 2003, + "GA": 2004, + "Ha": 2005, + "Kró": 2006, + "Każ": 2007, + "La": 2008, + "Pu": 2009, + "Ru": 2010, + "Rzu": 2011, + "Sy": 2012, + "Wreszcie": 2013, + "Zno": 2014, + "aka": 2015, + "aby": 2016, + "ble": 2017, + "dki": 2018, + "ego": 2019, + "hała": 2020, + "imię": 2021, + "izby": 2022, + "jny": 2023, + "jon": 2024, + "lne": 2025, + "ląc": 2026, + "nąc": 2027, + "nków": 2028, + "nóg": 2029, + "okrop": 2030, + "sał": 2031, + "swa": 2032, + "tku": 2033, + "tała": 2034, + "uśmie": 2035, + "wki": 2036, + "wną": 2037, + "szka": 2038, + "szta": 2039, + "chcąc": 2040, + "nieba": 2041, + "pogo": 2042, + "pono": 2043, + "powoli": 2044, + "pojedy": 2045, + "rado": 2046, + "nice": 2047, + "kowi": 2048, + "komu": 2049, + "kozi": 2050, + "wiąc": 2051, + "wija": 2052, + "łowy": 2053, + "zaję": 2054, + "wielu": 2055, + "wyż": 2056, + "gość": 2057, + "łaska": 2058, + "daje": 2059, + "lan": 2060, + "czyła": 2061, + "kur": 2062, + "biała": 2063, + "mazu": 2064, + "stawi": 2065, + "jas": 2066, + "mienia": 2067, + "jaki": 2068, + "czekać": 2069, + "weź": 2070, + "pil": 2071, + "biera": 2072, + "boru": 2073, + "wałem": 2074, + "żywszy": 2075, + "piec": 2076, + "sama": 2077, + "szara": 2078, + "rozkazy": 2079, + "wiać": 2080, + "wiadomo": 2081, + "Nad": 2082, + "znał": 2083, + "Jaśnie": 2084, + "lony": 2085, + "prosto": 2086, + "Hrabię": 2087, + "która": 2088, + "szlachtę": 2089, + "groź": 2090, + "bur": 2091, + "więcej": 2092, + "niejszy": 2093, + "Mopan": 2094, + "Domej": 2095, + "Zofi": 2096, + "dłuż": 2097, + "trafi": 2098, + "gęst": 2099, + "Przerwał": 2100, + "dzony": 2101, + "Telimeny": 2102, + "król": 2103, + "najmniej": 2104, + "szukał": 2105, + "Nic": 2106, + "Niby": 2107, + "tryum": 2108, + "dzenie": 2109, + "parka": 2110, + "party": 2111, + "Szczę": 2112, + "swoim": 2113, + "Mil": 2114, + "wstą": 2115, + "marszał": 2116, + "konfedera": 2117, + "środek": 2118, + "księdza": 2119, + "przyjacie": 2120, + "plac": 2121, + "Polak": 2122, + "skrzydła": 2123, + "powiada": 2124, + "chwilę": 2125, + "głupi": 2126, + "swego": 2127, + "charty": 2128, + "zostać": 2129, + "drugim": 2130, + "stęp": 2131, + "stępu": 2132, + "Bernardyn": 2133, + "Czasem": 2134, + "Słychać": 2135, + "sreb": 2136, + "tabakie": 2137, + "kaptu": 2138, + "Napoleon": 2139, + "Maćka": 2140, + "Prusak": 2141, + "Jankiel": 2142, + "Konewka": 2143, + "Warsza": 2144, + "lepiej": 2145, + "Strzel": 2146, + "SIĘ": 2147, + "obycza": 2148, + "Znowu": 2149, + "Mopanku": 2150, + "Aby": 2151, + "Dale": 2152, + "KSIĘ": 2153, + "Py": 2154, + "Trzy": 2155, + "dba": 2156, + "fra": 2157, + "fol": 2158, + "gne": 2159, + "her": 2160, + "har": 2161, + "histo": 2162, + "ił": 2163, + "ina": 2164, + "jał": 2165, + "kły": 2166, + "nny": 2167, + "ndu": 2168, + "oł": 2169, + "och": 2170, + "okie": 2171, + "ofice": 2172, + "pry": 2173, + "psów": 2174, + "twą": 2175, + "wcze": 2176, + "wtem": 2177, + "zła": 2178, + "zja": 2179, + "zrę": 2180, + "Ło": 2181, + "ńce": 2182, + "ździ": 2183, + "żny": 2184, + "sznu": 2185, + "chnie": 2186, + "chwa": 2187, + "chle": 2188, + "nał": 2189, + "nierucho": 2190, + "stem": 2191, + "stały": 2192, + "stół": 2193, + "poru": 2194, + "poły": 2195, + "robo": 2196, + "nica": 2197, + "winy": 2198, + "wasz": 2199, + "ciche": 2200, + "zapa": 2201, + "zaja": 2202, + "wieczo": 2203, + "lewo": 2204, + "dowy": 2205, + "jesz": 2206, + "dzią": 2207, + "dzisia": 2208, + "łac": 2209, + "taj": 2210, + "lar": 2211, + "wojen": 2212, + "pacie": 2213, + "pamią": 2214, + "tytu": 2215, + "szyję": 2216, + "mocy": 2217, + "mojej": 2218, + "stać": 2219, + "starz": 2220, + "staro": 2221, + "czele": 2222, + "mura": 2223, + "ręka": 2224, + "rękami": 2225, + "czap": 2226, + "jąwszy": 2227, + "myka": 2228, + "żywo": 2229, + "chował": 2230, + "rozpa": 2231, + "rozkaz": 2232, + "niając": 2233, + "Państwo": 2234, + "Niechaj": 2235, + "zew": 2236, + "progu": 2237, + "krzycząc": 2238, + "Mam": 2239, + "szlachtą": 2240, + "czasów": 2241, + "wielką": 2242, + "drob": 2243, + "piersi": 2244, + "sukie": 2245, + "został": 2246, + "Widząc": 2247, + "żony": 2248, + "bezpie": 2249, + "Telimenie": 2250, + "rzucił": 2251, + "wróco": 2252, + "krzyknęli": 2253, + "ciągle": 2254, + "szukać": 2255, + "stety": 2256, + "rzemie": 2257, + "zgody": 2258, + "słów": 2259, + "kręci": 2260, + "kręcił": 2261, + "wojny": 2262, + "Moskala": 2263, + "haj": 2264, + "sztur": 2265, + "piękny": 2266, + "strzelcy": 2267, + "księży": 2268, + "daleka": 2269, + "miejsca": 2270, + "powiadał": 2271, + "Bracia": 2272, + "spór": 2273, + "polskie": 2274, + "mieszka": 2275, + "szony": 2276, + "zbiera": 2277, + "poznał": 2278, + "słońca": 2279, + "prędko": 2280, + "łęki": 2281, + "czerwo": 2282, + "Scyzoryk": 2283, + "mocno": 2284, + "głębi": 2285, + "sęp": 2286, + "szpady": 2287, + "Cesarz": 2288, + "dziecko": 2289, + "wieczerzy": 2290, + "KSIĘGA": 2291, + "folwar": 2292, + "dzisiaj": 2293, + "Dy": 2294, + "He": 2295, + "Ju": 2296, + "Mę": 2297, + "Mnie": 2298, + "Pół": 2299, + "Sak": 2300, + "Sze": 2301, + "błą": 2302, + "błęki": 2303, + "cku": 2304, + "dle": 2305, + "dre": 2306, + "dnął": 2307, + "francu": 2308, + "gwał": 2309, + "is": 2310, + "klucz": 2311, + "ng": 2312, + "ost": 2313, + "oka": 2314, + "ony": 2315, + "ozwał": 2316, + "tre": 2317, + "uci": 2318, + "ucha": 2319, + "uczu": 2320, + "ukła": 2321, + "wza": 2322, + "wnik": 2323, + "wkrótce": 2324, + "znę": 2325, + "zgroma": 2326, + "Ów": 2327, + "ąb": 2328, + "szki": 2329, + "szto": 2330, + "czkiem": 2331, + "chów": 2332, + "stró": 2333, + "pora": 2334, + "podo": 2335, + "posła": 2336, + "powsze": 2337, + "pogląda": 2338, + "poczci": 2339, + "posęp": 2340, + "radę": 2341, + "kor": 2342, + "koł": 2343, + "kome": 2344, + "komen": 2345, + "wis": 2346, + "widzia": 2347, + "rzenie": 2348, + "wając": 2349, + "zawie": 2350, + "zając": 2351, + "zamia": 2352, + "wiek": 2353, + "rzyć": 2354, + "dobra": 2355, + "wycza": 2356, + "jeżeli": 2357, + "goście": 2358, + "nowy": 2359, + "dala": 2360, + "tarz": 2361, + "woje": 2362, + "pary": 2363, + "ciec": 2364, + "dziewi": 2365, + "czyste": 2366, + "ryce": 2367, + "tom": 2368, + "szyb": 2369, + "mowy": 2370, + "moim": 2371, + "mogę": 2372, + "mojego": 2373, + "starzy": 2374, + "staje": 2375, + "odkry": 2376, + "mieli": 2377, + "mieniem": 2378, + "mieniu": 2379, + "jakim": 2380, + "łupi": 2381, + "czenia": 2382, + "ręko": 2383, + "różo": 2384, + "biega": 2385, + "jąć": 2386, + "bor": 2387, + "boju": 2388, + "żyje": 2389, + "żyła": 2390, + "pierz": 2391, + "szano": 2392, + "skło": 2393, + "skry": 2394, + "takim": 2395, + "sier": 2396, + "głowie": 2397, + "stojąc": 2398, + "stołem": 2399, + "znaczy": 2400, + "duszy": 2401, + "Jeżeli": 2402, + "służ": 2403, + "słuchał": 2404, + "set": 2405, + "brać": 2406, + "bracie": 2407, + "wielkich": 2408, + "Żeby": 2409, + "panny": 2410, + "stronie": 2411, + "suk": 2412, + "tęsk": 2413, + "czony": 2414, + "młode": 2415, + "wódz": 2416, + "niona": 2417, + "niono": 2418, + "Któż": 2419, + "nemu": 2420, + "całkiem": 2421, + "złoci": 2422, + "Koro": 2423, + "Dobro": 2424, + "Przez": 2425, + "Wać": 2426, + "niemało": 2427, + "dwor": 2428, + "króle": 2429, + "króla": 2430, + "ściany": 2431, + "zamk": 2432, + "Podkomorze": 2433, + "Nigdy": 2434, + "dzenia": 2435, + "zwykle": 2436, + "Robaka": 2437, + "swoich": 2438, + "wstę": 2439, + "sztuki": 2440, + "szczyk": 2441, + "warko": 2442, + "ogrodu": 2443, + "daleko": 2444, + "błyska": 2445, + "stąpił": 2446, + "dwór": 2447, + "dziedziń": 2448, + "Bracie": 2449, + "chciałem": 2450, + "zrobił": 2451, + "domem": 2452, + "rozmowy": 2453, + "śledz": 2454, + "chcesz": 2455, + "szono": 2456, + "niedźwiedź": 2457, + "kilku": 2458, + "Wszakże": 2459, + "Stolnika": 2460, + "sprzę": 2461, + "uderzył": 2462, + "litewski": 2463, + "kolana": 2464, + "wesoło": 2465, + "Rębaj": 2466, + "Wielmożny": 2467, + "Buchman": 2468, + "Bez": 2469, + "kapelu": 2470, + "Każdy": 2471, + "Dalej": 2472, + "Pyta": 2473, + "wzajem": 2474, + "Bę": 2475, + "Hre": 2476, + "Iż": 2477, + "Knia": 2478, + "Oczy": 2479, + "Pię": 2480, + "Su": 2481, + "Spo": 2482, + "Sła": 2483, + "Szu": 2484, + "brzu": 2485, + "ckim": 2486, + "fał": 2487, + "gnia": 2488, + "grzę": 2489, + "jne": 2490, + "jmo": 2491, + "jrza": 2492, + "kru": 2493, + "kój": 2494, + "mer": 2495, + "mąd": 2496, + "nda": 2497, + "nkiem": 2498, + "nką": 2499, + "oto": 2500, + "plu": 2501, + "psia": 2502, + "sro": 2503, + "trem": 2504, + "uła": 2505, + "uważ": 2506, + "ujrzał": 2507, + "wci": 2508, + "wle": 2509, + "wno": 2510, + "wców": 2511, + "wskiego": 2512, + "wpada": 2513, + "zdu": 2514, + "znik": 2515, + "zbli": 2516, + "źli": 2517, + "źre": 2518, + "żon": 2519, + "szczą": 2520, + "czna": 2521, + "chcę": 2522, + "nadzie": 2523, + "niespo": 2524, + "stwu": 2525, + "powa": 2526, + "pozwo": 2527, + "roku": 2528, + "kowie": 2529, + "liku": 2530, + "lice": 2531, + "liście": 2532, + "wici": 2533, + "wania": 2534, + "zanie": 2535, + "zawi": 2536, + "zakry": 2537, + "zadziwie": 2538, + "wiec": 2539, + "wieku": 2540, + "lewą": 2541, + "dole": 2542, + "dostał": 2543, + "dokoła": 2544, + "wyda": 2545, + "wyzna": 2546, + "wyrzekł": 2547, + "wyso": 2548, + "wyciąg": 2549, + "jegry": 2550, + "gor": 2551, + "miły": 2552, + "dziw": 2553, + "działo": 2554, + "danie": 2555, + "dama": 2556, + "darem": 2557, + "tali": 2558, + "tarza": 2559, + "laty": 2560, + "para": 2561, + "pańskie": 2562, + "dziesię": 2563, + "szyć": 2564, + "żenie": 2565, + "ąca": 2566, + "kiesze": 2567, + "kula": 2568, + "bija": 2569, + "bior": 2570, + "tel": 2571, + "mor": 2572, + "stanowi": 2573, + "obró": 2574, + "odmie": 2575, + "jasz": 2576, + "jach": 2577, + "czej": 2578, + "czela": 2579, + "przerwa": 2580, + "rego": 2581, + "pió": 2582, + "pili": 2583, + "pilnie": 2584, + "ręki": 2585, + "róg": 2586, + "deł": 2587, + "bokiem": 2588, + "gadał": 2589, + "sar": 2590, + "cym": 2591, + "Podob": 2592, + "taką": 2593, + "Nieraz": 2594, + "siej": 2595, + "stoi": 2596, + "stolicy": 2597, + "znajdzie": 2598, + "Jene": 2599, + "proszę": 2600, + "ądź": 2601, + "Hrabio": 2602, + "wzdy": 2603, + "ziemia": 2604, + "słuch": 2605, + "sego": 2606, + "Bogu": 2607, + "droga": 2608, + "oprócz": 2609, + "stron": 2610, + "ściej": 2611, + "powiecie": 2612, + "rzędem": 2613, + "będę": 2614, + "żok": 2615, + "żona": 2616, + "żone": 2617, + "traf": 2618, + "trawy": 2619, + "gęsto": 2620, + "jedli": 2621, + "Czyli": 2622, + "zwali": 2623, + "zwany": 2624, + "różnych": 2625, + "właszcza": 2626, + "Gerwazego": 2627, + "robić": 2628, + "włościa": 2629, + "szczęście": 2630, + "Było": 2631, + "Klucznika": 2632, + "milczał": 2633, + "milczkiem": 2634, + "mężczy": 2635, + "wojna": 2636, + "dłoni": 2637, + "okna": 2638, + "okno": 2639, + "strzelców": 2640, + "faj": 2641, + "okolicy": 2642, + "gałę": 2643, + "zmiesza": 2644, + "czarne": 2645, + "przyjaciel": 2646, + "Polszcze": 2647, + "dziedzic": 2648, + "dziedziniec": 2649, + "Raz": 2650, + "Zosiu": 2651, + "młodzień": 2652, + "postać": 2653, + "stryj": 2654, + "klaszto": 2655, + "ostatnie": 2656, + "Bernardyna": 2657, + "sprawy": 2658, + "gospoda": 2659, + "srebr": 2660, + "strzały": 2661, + "komna": 2662, + "miłość": 2663, + "musiał": 2664, + "kwiaty": 2665, + "Litwi": 2666, + "Ojczyzny": 2667, + "polowanie": 2668, + "patrząc": 2669, + "śmierci": 2670, + "porządku": 2671, + "glądał": 2672, + "polity": 2673, + "Długo": 2674, + "Pierwszy": 2675, + "niebios": 2676, + "tryumf": 2677, + "Podkomorzego": 2678, + "Hrecze": 2679, + "jrzawszy": 2680, + "Ażeby": 2681, + "Czu": 2682, + "Ga": 2683, + "Gra": 2684, + "Ogro": 2685, + "Obok": 2686, + "Spó": 2687, + "Stał": 2688, + "Zgo": 2689, + "brz": 2690, + "bem": 2691, + "brzę": 2692, + "bernardy": 2693, + "dnego": 2694, + "ekono": 2695, + "groz": 2696, + "glę": 2697, + "grów": 2698, + "iść": 2699, + "izbie": 2700, + "jrzy": 2701, + "jmie": 2702, + "kwa": 2703, + "lniej": 2704, + "mn": 2705, + "nnie": 2706, + "nce": 2707, + "nnych": 2708, + "orze": 2709, + "owo": 2710, + "oga": 2711, + "ogło": 2712, + "ostro": 2713, + "otwie": 2714, + "oczach": 2715, + "pnie": 2716, + "psy": 2717, + "rwo": 2718, + "spi": 2719, + "twój": 2720, + "uczy": 2721, + "ubo": 2722, + "ukry": 2723, + "ukło": 2724, + "wska": 2725, + "wkę": 2726, + "wpadła": 2727, + "zza": 2728, + "zdzi": 2729, + "zły": 2730, + "złe": 2731, + "ędy": 2732, + "ństwem": 2733, + "Świe": 2734, + "śpi": 2735, + "żna": 2736, + "iem": 2737, + "szpie": 2738, + "czną": 2739, + "chrz": 2740, + "chci": 2741, + "chnął": 2742, + "nadz": 2743, + "naczy": 2744, + "naszych": 2745, + "poz": 2746, + "poło": 2747, + "pospo": 2748, + "poję": 2749, + "ponu": 2750, + "potrzeba": 2751, + "rada": 2752, + "raca": 2753, + "rowie": 2754, + "rowy": 2755, + "rosły": 2756, + "nimi": 2757, + "niku": 2758, + "ników": 2759, + "kosz": 2760, + "lin": 2761, + "lili": 2762, + "wiod": 2763, + "wisząc": 2764, + "wanie": 2765, + "wane": 2766, + "kapi": 2767, + "cichu": 2768, + "zale": 2769, + "zasło": 2770, + "zagra": 2771, + "zaszczy": 2772, + "zaczyna": 2773, + "wiej": 2774, + "legi": 2775, + "dobro": 2776, + "wychowa": 2777, + "jeź": 2778, + "dzisz": 2779, + "dzisiej": 2780, + "nos": 2781, + "nowo": 2782, + "dami": 2783, + "dano": 2784, + "lary": 2785, + "lasach": 2786, + "woź": 2787, + "pany": 2788, + "papier": 2789, + "patry": 2790, + "dziem": 2791, + "tobą": 2792, + "kury": 2793, + "biór": 2794, + "maty": 2795, + "mawiał": 2796, + "mom": 2797, + "moskie": 2798, + "mogą": 2799, + "odga": 2800, + "rury": 2801, + "rucha": 2802, + "jam": 2803, + "jaka": 2804, + "miecz": 2805, + "mienie": 2806, + "mieście": 2807, + "jaką": 2808, + "czasy": 2809, + "przyszło": 2810, + "przysłowie": 2811, + "bawił": 2812, + "bagne": 2813, + "biegą": 2814, + "sali": 2815, + "same": 2816, + "car": 2817, + "szabli": 2818, + "chodzą": 2819, + "Powie": 2820, + "tudzież": 2821, + "rozum": 2822, + "temi": 2823, + "Niedźwie": 2824, + "Naprzód": 2825, + "ałam": 2826, + "siedli": 2827, + "głosem": 2828, + "głowami": 2829, + "podniosł": 2830, + "stoła": 2831, + "zeń": 2832, + "kłe": 2833, + "znaj": 2834, + "Jenerał": 2835, + "proś": 2836, + "spot": 2837, + "spozie": 2838, + "wzru": 2839, + "żaden": 2840, + "rącz": 2841, + "Chwy": 2842, + "słusz": 2843, + "skoro": 2844, + "publi": 2845, + "póki": 2846, + "buna": 2847, + "szczerze": 2848, + "niejsza": 2849, + "Mości": 2850, + "języ": 2851, + "drogą": 2852, + "pierwej": 2853, + "zowie": 2854, + "wszystkim": 2855, + "giel": 2856, + "Wia": 2857, + "Soplicy": 2858, + "nione": 2859, + "resztę": 2860, + "Takie": 2861, + "cału": 2862, + "rząt": 2863, + "Tyle": 2864, + "gęsi": 2865, + "dzone": 2866, + "dzać": 2867, + "Gdyby": 2868, + "Jużci": 2869, + "wiąty": 2870, + "myślisz": 2871, + "padli": 2872, + "padło": 2873, + "dwaj": 2874, + "każda": 2875, + "włos": 2876, + "zgoda": 2877, + "Byłem": 2878, + "małą": 2879, + "myśla": 2880, + "swojej": 2881, + "Miał": 2882, + "wojsku": 2883, + "ńskich": 2884, + "Moskal": 2885, + "drzew": 2886, + "trudno": 2887, + "Stary": 2888, + "Rejenta": 2889, + "Rejentem": 2890, + "ustach": 2891, + "ogrodzie": 2892, + "przodu": 2893, + "Asesora": 2894, + "przyjaciela": 2895, + "spójrzał": 2896, + "rodziny": 2897, + "Kusego": 2898, + "Kapi": 2899, + "stryja": 2900, + "chartów": 2901, + "Jestem": 2902, + "gromadę": 2903, + "Wielki": 2904, + "Cią": 2905, + "starca": 2906, + "pleba": 2907, + "kolei": 2908, + "kolej": 2909, + "Majorze": 2910, + "zdoby": 2911, + "słońce": 2912, + "pamięta": 2913, + "rejte": 2914, + "sprawę": 2915, + "patrzył": 2916, + "kwita": 2917, + "chwyta": 2918, + "dzwonił": 2919, + "miłości": 2920, + "gwiazd": 2921, + "zaczęli": 2922, + "kłótni": 2923, + "Dobrzyńskich": 2924, + "jakieś": 2925, + "Waszeć": 2926, + "Skołu": 2927, + "przemia": 2928, + "Brzyte": 2929, + "śmiało": 2930, + "kwestarz": 2931, + "samot": 2932, + "jrzeć": 2933, + "Denas": 2934, + "Sokoła": 2935, + "sąsiedz": 2936, + "Szczęściem": 2937, + "history": 2938, + "Mężczy": 2939, + "wstęgi": 2940, + "Kniazie": 2941, + "niespodzia": 2942, + "nadzwycza": 2943, + "Niedźwiedź": 2944, + "\",": 2945, + ");": 2946, + "Ba": 2947, + "Cy": 2948, + "Cie": 2949, + "Cał": 2950, + "Cze": 2951, + "Głupi": 2952, + "Kon": 2953, + "Kędy": 2954, + "Mło": 2955, + "Pre": 2956, + "Sk": 2957, + "Są": 2958, + "Tuż": 2959, + "Wzno": 2960, + "an": 2961, + "bła": 2962, + "ckich": 2963, + "cór": 2964, + "dszy": 2965, + "dnia": 2966, + "far": 2967, + "gmi": 2968, + "gre": 2969, + "jże": 2970, + "lny": 2971, + "mny": 2972, + "msza": 2973, + "mało": 2974, + "ntem": 2975, + "nnym": 2976, + "ntów": 2977, + "ot": 2978, + "opo": 2979, + "owi": 2980, + "one": 2981, + "oże": 2982, + "opi": 2983, + "orę": 2984, + "ocho": 2985, + "obia": 2986, + "oszcze": 2987, + "około": 2988, + "psu": 2989, + "plą": 2990, + "ptaki": 2991, + "prócz": 2992, + "słem": 2993, + "spuści": 2994, + "twe": 2995, + "tknął": 2996, + "ule": 2997, + "uto": 2998, + "uży": 2999, + "ustą": 3000, + "urząd": 3001, + "umyśl": 3002, + "wnym": 3003, + "zki": 3004, + "zmo": 3005, + "łki": 3006, + "łzy": 3007, + "Śmie": 3008, + "Śród": 3009, + "źć": 3010, + "źle": 3011, + "żne": 3012, + "rzała": 3013, + "czów": 3014, + "czce": 3015, + "cznych": 3016, + "chwał": 3017, + "chcą": 3018, + "narze": 3019, + "napa": 3020, + "nacie": 3021, + "napar": 3022, + "niemi": 3023, + "niemie": 3024, + "niemu": 3025, + "nieść": 3026, + "niegdzie": 3027, + "dzki": 3028, + "stej": 3029, + "strwo": 3030, + "pola": 3031, + "powo": 3032, + "pocie": 3033, + "pode": 3034, + "pokrzy": 3035, + "porwał": 3036, + "pośpie": 3037, + "pokój": 3038, + "poglądał": 3039, + "roli": 3040, + "rował": 3041, + "rodu": 3042, + "emu": 3043, + "emnie": 3044, + "kol": 3045, + "kora": 3046, + "komi": 3047, + "kować": 3048, + "koniu": 3049, + "kochał": 3050, + "wich": 3051, + "winie": 3052, + "wacze": 3053, + "wają": 3054, + "kasz": 3055, + "kając": 3056, + "cisz": 3057, + "zago": 3058, + "zaga": 3059, + "zaży": 3060, + "zakła": 3061, + "zapał": 3062, + "wiecie": 3063, + "dowo": 3064, + "domy": 3065, + "dobył": 3066, + "doświad": 3067, + "wyg": 3068, + "wyna": 3069, + "wychy": 3070, + "wygra": 3071, + "jechać": 3072, + "jegrów": 3073, + "gowi": 3074, + "miały": 3075, + "mistrzy": 3076, + "dziwa": 3077, + "dziła": 3078, + "nowa": 3079, + "noty": 3080, + "nogą": 3081, + "noszą": 3082, + "dali": 3083, + "lać": 3084, + "larz": 3085, + "lany": 3086, + "lasem": 3087, + "wolę": 3088, + "pali": 3089, + "parę": 3090, + "pasa": 3091, + "tylu": 3092, + "dziesią": 3093, + "dym": 3094, + "ących": 3095, + "kiej": 3096, + "bin": 3097, + "bili": 3098, + "tere": 3099, + "mamy": 3100, + "stawia": 3101, + "starzec": 3102, + "obe": 3103, + "obej": 3104, + "obok": 3105, + "rusza": 3106, + "przesta": 3107, + "przeba": 3108, + "mundu": 3109, + "west": 3110, + "weszli": 3111, + "wedle": 3112, + "pija": 3113, + "przysz": 3114, + "bami": 3115, + "bole": 3116, + "ściusz": 3117, + "gając": 3118, + "życiu": 3119, + "san": 3120, + "szab": 3121, + "Pow": 3122, + "rozle": 3123, + "rozpra": 3124, + "Patrzy": 3125, + "temu": 3126, + "Naj": 3127, + "siedzą": 3128, + "głosy": 3129, + "podda": 3130, + "podniósł": 3131, + "skają": 3132, + "znać": 3133, + "znałem": 3134, + "znajo": 3135, + "znalazł": 3136, + "wąsa": 3137, + "Jej": 3138, + "Zaś": 3139, + "Zaraz": 3140, + "Zaczem": 3141, + "sporu": 3142, + "spotka": 3143, + "sposób": 3144, + "wznosząc": 3145, + "wzdłuż": 3146, + "wzglę": 3147, + "Chce": 3148, + "służył": 3149, + "Bonapar": 3150, + "skoczy": 3151, + "budził": 3152, + "głe": 3153, + "strzelec": 3154, + "niejsze": 3155, + "Mospa": 3156, + "panem": 3157, + "drodze": 3158, + "soby": 3159, + "Dość": 3160, + "dźwię": 3161, + "kroku": 3162, + "kropić": 3163, + "Wyszedł": 3164, + "gień": 3165, + "młoda": 3166, + "trzeć": 3167, + "trzech": 3168, + "powieści": 3169, + "powiedział": 3170, + "powiedzieć": 3171, + "armi": 3172, + "dłużej": 3173, + "niosła": 3174, + "Którą": 3175, + "końca": 3176, + "złota": 3177, + "Kościusz": 3178, + "pytał": 3179, + "Telimeną": 3180, + "wszedł": 3181, + "rzucić": 3182, + "remi": 3183, + "remu": 3184, + "zdało": 3185, + "górze": 3186, + "wrót": 3187, + "instru": 3188, + "intere": 3189, + "krzykli": 3190, + "śmiejąc": 3191, + "bliska": 3192, + "kraj": 3193, + "zważa": 3194, + "wemi": 3195, + "ciągnie": 3196, + "ląkł": 3197, + "dwakroć": 3198, + "ranny": 3199, + "trybuna": 3200, + "dawnych": 3201, + "Szko": 3202, + "Była": 3203, + "małe": 3204, + "Rykowa": 3205, + "gniewa": 3206, + "gniewu": 3207, + "trochę": 3208, + "Dobrzynie": 3209, + "wstrzą": 3210, + "wojsko": 3211, + "hasło": 3212, + "dłoń": 3213, + "dłonie": 3214, + "Chociaż": 3215, + "powsta": 3216, + "powtó": 3217, + "nosić": 3218, + "nosił": 3219, + "Soplicowa": 3220, + "ognia": 3221, + "czarny": 3222, + "fek": 3223, + "Polski": 3224, + "Prawą": 3225, + "ramiony": 3226, + "Kusy": 3227, + "zrobić": 3228, + "Kazał": 3229, + "głup": 3230, + "szlachcica": 3231, + "gromada": 3232, + "Wszystkie": 3233, + "niedźwiedzi": 3234, + "Goście": 3235, + "Księże": 3236, + "Żyd": 3237, + "Scyzorykiem": 3238, + "prosić": 3239, + "prosił": 3240, + "wsch": 3241, + "Czas": 3242, + "pokoju": 3243, + "wierzchu": 3244, + "zielonej": 3245, + "płynie": 3246, + "wrzask": 3247, + "wrzasnął": 3248, + "dzwoni": 3249, + "zwyczaj": 3250, + "podobne": 3251, + "Chrzciciela": 3252, + "istocie": 3253, + "dziewczy": 3254, + "Litwy": 3255, + "milczenie": 3256, + "urzędu": 3257, + "kaplicy": 3258, + "pierwszej": 3259, + "Róze": 3260, + "hono": 3261, + "wcale": 3262, + "proces": 3263, + "całował": 3264, + "grzecznie": 3265, + "zaścianku": 3266, + "muzyka": 3267, + "Rejta": 3268, + "Rejtan": 3269, + "Daremnie": 3270, + "duszę": 3271, + "pomniał": 3272, + "przykład": 3273, + "strzegam": 3274, + "głęboko": 3275, + "potrzeb": 3276, + "Jegomo": 3277, + "uśmiechem": 3278, + "radości": 3279, + "przyjaciele": 3280, + "Warszawy": 3281, + "obyczaje": 3282, + "ochmistrzy": 3283, + "wcześnie": 3284, + "bezpiecze": 3285, + "folwarku": 3286, + "Jutro": 3287, + "Półkozi": 3288, + "podoba": 3289, + "pierzch": 3290, + "litewskich": 3291, + "Rębajło": 3292, + "daremnie": 3293, + "umyślnie": 3294, + "Mospanie": 3295, + "!...": 3296, + "Aść": 3297, + "Bły": 3298, + "Dwa": 3299, + "Dwó": 3300, + "Gro": 3301, + "Jó": 3302, + "Owo": 3303, + "Psy": 3304, + "Róż": 3305, + "Szy": 3306, + "Ser": 3307, + "Stro": 3308, + "TA": 3309, + "Wło": 3310, + "Wzi": 3311, + "Zło": 3312, + "Zak": 3313, + "Zga": 3314, + "bru": 3315, + "ber": 3316, + "bała": 3317, + "ctwo": 3318, + "dnych": 3319, + "dżok": 3320, + "echem": 3321, + "fy": 3322, + "fie": 3323, + "fla": 3324, + "he": 3325, + "iz": 3326, + "imi": 3327, + "jnych": 3328, + "jdź": 3329, + "krz": 3330, + "lka": 3331, + "nto": 3332, + "ndy": 3333, + "nóż": 3334, + "om": 3335, + "ogó": 3336, + "okry": 3337, + "ogień": 3338, + "pem": 3339, + "pli": 3340, + "pja": 3341, + "rne": 3342, + "rdu": 3343, + "rcia": 3344, + "sma": 3345, + "snęła": 3346, + "snęło": 3347, + "twy": 3348, + "tnia": 3349, + "tkiem": 3350, + "tką": 3351, + "trój": 3352, + "uwie": 3353, + "usły": 3354, + "uchem": 3355, + "usłyszał": 3356, + "wczy": 3357, + "wnia": 3358, + "wską": 3359, + "zni": 3360, + "zało": 3361, + "znu": 3362, + "zgra": 3363, + "złą": 3364, + "zmar": 3365, + "ął": 3366, + "Ła": 3367, + "łszy": 3368, + "łóż": 3369, + "ńska": 3370, + "Ści": 3371, + "żni": 3372, + "żwa": 3373, + "szty": 3374, + "szlo": 3375, + "szpad": 3376, + "szona": 3377, + "szmer": 3378, + "cznej": 3379, + "nadob": 3380, + "napeł": 3381, + "naszej": 3382, + "nazbyt": 3383, + "nazwi": 3384, + "niena": 3385, + "niezmie": 3386, + "dzej": 3387, + "strza": 3388, + "pobie": 3389, + "posa": 3390, + "pose": 3391, + "posia": 3392, + "postrze": 3393, + "potę": 3394, + "pozwa": 3395, + "rale": 3396, + "rato": 3397, + "rowi": 3398, + "rogi": 3399, + "rokiem": 3400, + "niła": 3401, + "niwszy": 3402, + "koro": 3403, + "koszy": 3404, + "kości": 3405, + "kołnie": 3406, + "wió": 3407, + "wisi": 3408, + "widzę": 3409, + "wiwat": 3410, + "rzenia": 3411, + "wasze": 3412, + "wagi": 3413, + "łotr": 3414, + "łowach": 3415, + "kaza": 3416, + "kazu": 3417, + "cich": 3418, + "cichy": 3419, + "zakoń": 3420, + "zabił": 3421, + "zadar": 3422, + "zatru": 3423, + "zaklę": 3424, + "zaduma": 3425, + "zająca": 3426, + "zapewne": 3427, + "wieś": 3428, + "wieśnia": 3429, + "rzyny": 3430, + "leń": 3431, + "lenie": 3432, + "leni": 3433, + "leży": 3434, + "dowie": 3435, + "dostrze": 3436, + "wymie": 3437, + "wyraz": 3438, + "wybu": 3439, + "wyszli": 3440, + "kiwał": 3441, + "jedzie": 3442, + "jezd": 3443, + "goni": 3444, + "gotów": 3445, + "mili": 3446, + "dziwny": 3447, + "łaski": 3448, + "nował": 3449, + "byt": 3450, + "damy": 3451, + "tara": 3452, + "taka": 3453, + "tany": 3454, + "woro": 3455, + "wości": 3456, + "pać": 3457, + "pach": 3458, + "paszczę": 3459, + "cieli": 3460, + "tycze": 3461, + "czyta": 3462, + "żeni": 3463, + "bijał": 3464, + "testa": 3465, + "mać": 3466, + "mogła": 3467, + "sić": 3468, + "siące": 3469, + "stawy": 3470, + "stają": 3471, + "obję": 3472, + "odwie": 3473, + "ruch": 3474, + "rują": 3475, + "ruchy": 3476, + "rumień": 3477, + "jaś": 3478, + "mieć": 3479, + "czeni": 3480, + "przeczu": 3481, + "much": 3482, + "muszą": 3483, + "celu": 3484, + "cesar": 3485, + "szer": 3486, + "pisz": 3487, + "piją": 3488, + "pistole": 3489, + "rób": 3490, + "przyci": 3491, + "bawi": 3492, + "bawić": 3493, + "biegu": 3494, + "gami": 3495, + "galo": 3496, + "cony": 3497, + "żyją": 3498, + "piecho": 3499, + "sad": 3500, + "szam": 3501, + "chach": 3502, + "chodzić": 3503, + "rozmów": 3504, + "rozumie": 3505, + "wiatrem": 3506, + "skra": 3507, + "skąd": 3508, + "siedząc": 3509, + "podróż": 3510, + "stoją": 3511, + "kłę": 3512, + "znam": 3513, + "Jedna": 3514, + "Zaczę": 3515, + "częta": 3516, + "części": 3517, + "część": 3518, + "spoczy": 3519, + "syją": 3520, + "Woje": 3521, + "krzyż": 3522, + "słup": 3523, + "służy": 3524, + "słuchać": 3525, + "służąc": 3526, + "słowy": 3527, + "Boże": 3528, + "brat": 3529, + "pewny": 3530, + "chybił": 3531, + "szczegó": 3532, + "pierw": 3533, + "strono": 3534, + "ciął": 3535, + "Panny": 3536, + "Dosyć": 3537, + "kroki": 3538, + "kroków": 3539, + "czole": 3540, + "czono": 3541, + "czone": 3542, + "trzykroć": 3543, + "powiet": 3544, + "będą": 3545, + "kłania": 3546, + "kładnie": 3547, + "kłaniał": 3548, + "sława": 3549, + "sławy": 3550, + "słania": 3551, + "sławny": 3552, + "stych": 3553, + "traw": 3554, + "trawie": 3555, + "równa": 3556, + "złość": 3557, + "Kocha": 3558, + "jedna": 3559, + "jedwa": 3560, + "wszerz": 3561, + "zuch": 3562, + "serwis": 3563, + "Czyż": 3564, + "krzyknęła": 3565, + "Waści": 3566, + "bliż": 3567, + "dworem": 3568, + "ściami": 3569, + "najwyż": 3570, + "wiono": 3571, + "różnie": 3572, + "myśliwców": 3573, + "dwadzie": 3574, + "chłopiec": 3575, + "włosy": 3576, + "zgodzić": 3577, + "dzeniem": 3578, + "zwykł": 3579, + "dąsa": 3580, + "słał": 3581, + "gładził": 3582, + "kręca": 3583, + "kręcąc": 3584, + "Mickie": 3585, + "łąki": 3586, + "Moskalów": 3587, + "kochać": 3588, + "piękne": 3589, + "wnika": 3590, + "zwiercia": 3591, + "powstał": 3592, + "powraca": 3593, + "strzelby": 3594, + ">>.": 3595, + "Sang": 3596, + "drzwia": 3597, + "prawdzie": 3598, + "Stoją": 3599, + "targ": 3600, + "Horeszko": 3601, + "Radziwił": 3602, + "obaczy": 3603, + "młodzieży": 3604, + "wracał": 3605, + "białą": 3606, + "wzroku": 3607, + "pełnia": 3608, + "Których": 3609, + "nowina": 3610, + "palce": 3611, + "chłopca": 3612, + "ciekawy": 3613, + "Hrabiemu": 3614, + "drugiego": 3615, + "Wielkie": 3616, + "smut": 3617, + "smutnie": 3618, + "pleban": 3619, + "Bir": 3620, + "ters": 3621, + "słońcem": 3622, + "pytać": 3623, + "prędzej": 3624, + "pioru": 3625, + "mówię": 3626, + "mocniej": 3627, + "długim": 3628, + "spał": 3629, + "uroczy": 3630, + "lekka": 3631, + "lekkie": 3632, + "każdym": 3633, + "drżąc": 3634, + "zboże": 3635, + "zboża": 3636, + "konopie": 3637, + "wracać": 3638, + "gwiazda": 3639, + "zaczęła": 3640, + "daléj": 3641, + "dalbóg": 3642, + "żołnier": 3643, + "każdego": 3644, + "zwyczaju": 3645, + "zwyczajem": 3646, + "Peł": 3647, + "Pewnie": 3648, + "Płuta": 3649, + "ucztę": 3650, + "szpadę": 3651, + "chmury": 3652, + "skończyć": 3653, + "milczeniu": 3654, + "Słowem": 3655, + "krwią": 3656, + "wspomnie": 3657, + "wspomni": 3658, + "polowania": 3659, + "wilk": 3660, + "oburącz": 3661, + "obławy": 3662, + "szepnął": 3663, + "Napoleona": 3664, + "dumania": 3665, + "schyla": 3666, + "Ileż": 3667, + "licznych": 3668, + "leciała": 3669, + "otworzył": 3670, + "wszakże": 3671, + "potrawy": 3672, + "bitwę": 3673, + "tchó": 3674, + "wyprawy": 3675, + "kuchni": 3676, + "Patrzcie": 3677, + "skórę": 3678, + "Myślił": 3679, + "Drugi": 3680, + "Musi": 3681, + "Ostatnie": 3682, + "Pamiętam": 3683, + "głośno": 3684, + "później": 3685, + "Darmo": 3686, + "poważnie": 3687, + "zaręczyny": 3688, + "pisać": 3689, + "niesioną": 3690, + "kontusza": 3691, + "karabelę": 3692, + "zręcznie": 3693, + "pacierz": 3694, + "rękojeść": 3695, + "sprzęt": 3696, + "psiar": 3697, + "znajdziesz": 3698, + "Jenerale": 3699, + "włościan": 3700, + "Brzytewka": 3701, + "Denassów": 3702, + "Kniaziewicz": 3703, + "ochmistrzyni": 3704, + "Aśćka": 3705, + "Dwóch": 3706, + "Józe": 3707, + "Owoż": 3708, + "Sangusz": 3709, + "Radziwiłł": 3710, + "Asan": 3711, + "Bro": 3712, + "Bądź": 3713, + "Hej": 3714, + "Idąc": 3715, + "Kwe": 3716, + "Krę": 3717, + "Ona": 3718, + "Oni": 3719, + "Ode": 3720, + "Obe": 3721, + "Pó": 3722, + "Pę": 3723, + "Pój": 3724, + "Próżno": 3725, + "Rów": 3726, + "Tę": 3727, + "Two": 3728, + "Wspo": 3729, + "Wkoło": 3730, + "Wtenczas": 3731, + "Zie": 3732, + "Zwy": 3733, + "Znam": 3734, + "Zdawał": 3735, + "Zwłaszcza": 3736, + "ach": 3737, + "alko": 3738, + "bki": 3739, + "dak": 3740, + "dnym": 3741, + "dniu": 3742, + "dół": 3743, + "flin": 3744, + "gr": 3745, + "gąc": 3746, + "hoj": 3747, + "ić": 3748, + "idą": 3749, + "izba": 3750, + "jni": 3751, + "jmy": 3752, + "jca": 3753, + "jskich": 3754, + "lni": 3755, + "lną": 3756, + "lski": 3757, + "lnych": 3758, + "nc": 3759, + "nko": 3760, + "nnej": 3761, + "nkami": 3762, + "nność": 3763, + "oni": 3764, + "owe": 3765, + "oca": 3766, + "osty": 3767, + "owej": 3768, + "okra": 3769, + "ogła": 3770, + "oświad": 3771, + "ołów": 3772, + "oparł": 3773, + "pą": 3774, + "pre": 3775, + "próż": 3776, + "próżno": 3777, + "spie": 3778, + "snąwszy": 3779, + "spuszcza": 3780, + "trzę": 3781, + "uprze": 3782, + "ucho": 3783, + "urzą": 3784, + "umar": 3785, + "uczuł": 3786, + "wnych": 3787, + "wnio": 3788, + "wnu": 3789, + "wśród": 3790, + "zra": 3791, + "zma": 3792, + "zmy": 3793, + "zgu": 3794, + "zmia": 3795, + "zmru": 3796, + "zbój": 3797, + "ém": 3798, + "ćwi": 3799, + "łąd": 3800, + "łej": 3801, + "łące": 3802, + "śny": 3803, + "śmia": 3804, + "źmie": 3805, + "Ża": 3806, + "szpo": 3807, + "szów": 3808, + "sząd": 3809, + "szczył": 3810, + "szkla": 3811, + "czała": 3812, + "czką": 3813, + "czkach": 3814, + "chi": 3815, + "chro": 3816, + "chmie": 3817, + "nat": 3818, + "nara": 3819, + "nasza": 3820, + "nareszcie": 3821, + "nawzajem": 3822, + "niesi": 3823, + "niesie": 3824, + "nieśli": 3825, + "niechaj": 3826, + "niestety": 3827, + "niebezpiecze": 3828, + "nieźmie": 3829, + "dzów": 3830, + "stki": 3831, + "strą": 3832, + "pory": 3833, + "porzą": 3834, + "począ": 3835, + "porwa": 3836, + "pośrodku": 3837, + "pożegna": 3838, + "pochwały": 3839, + "posreb": 3840, + "radzi": 3841, + "raczy": 3842, + "rabi": 3843, + "raczył": 3844, + "ięty": 3845, + "rosła": 3846, + "rowany": 3847, + "robię": 3848, + "nikiem": 3849, + "niały": 3850, + "nisko": 3851, + "koni": 3852, + "kota": 3853, + "kory": 3854, + "kościo": 3855, + "lito": 3856, + "liść": 3857, + "liścia": 3858, + "wiu": 3859, + "wili": 3860, + "wiwa": 3861, + "wita": 3862, + "widzieć": 3863, + "rzeź": 3864, + "łość": 3865, + "łożył": 3866, + "kaj": 3867, + "kam": 3868, + "kale": 3869, + "kano": 3870, + "kają": 3871, + "kapu": 3872, + "kamień": 3873, + "cili": 3874, + "ciły": 3875, + "ciała": 3876, + "zac": 3877, + "zalo": 3878, + "zabra": 3879, + "zajazd": 3880, + "wiedząc": 3881, + "wiedzą": 3882, + "lej": 3883, + "lewej": 3884, + "leciał": 3885, + "doby": 3886, + "dowiedział": 3887, + "dowód": 3888, + "wyrze": 3889, + "wypa": 3890, + "wystrze": 3891, + "wykra": 3892, + "wypad": 3893, + "wydar": 3894, + "nymi": 3895, + "gorz": 3896, + "gosła": 3897, + "gościa": 3898, + "gołę": 3899, + "minu": 3900, + "miodu": 3901, + "dziki": 3902, + "dziwne": 3903, + "ładu": 3904, + "ławę": 3905, + "nowym": 3906, + "damom": 3907, + "tane": 3908, + "tajnie": 3909, + "woda": 3910, + "woły": 3911, + "wokoło": 3912, + "pami": 3913, + "pasie": 3914, + "pańskich": 3915, + "dzier": 3916, + "dziela": 3917, + "dziecka": 3918, + "czytał": 3919, + "dygni": 3920, + "kun": 3921, + "bitwie": 3922, + "maj": 3923, + "maczu": 3924, + "malowa": 3925, + "malar": 3926, + "maleń": 3927, + "moi": 3928, + "mody": 3929, + "mogłem": 3930, + "stada": 3931, + "stawił": 3932, + "obcy": 3933, + "odem": 3934, + "odszedł": 3935, + "jazdy": 3936, + "czekał": 3937, + "przer": 3938, + "przezna": 3939, + "mury": 3940, + "łych": 3941, + "pisał": 3942, + "czaszy": 3943, + "róża": 3944, + "przyszedł": 3945, + "przyczyny": 3946, + "przynajmniej": 3947, + "bacz": 3948, + "bach": 3949, + "biegał": 3950, + "boha": 3951, + "ścił": 3952, + "ścisnął": 3953, + "gają": 3954, + "gaju": 3955, + "gawę": 3956, + "ganku": 3957, + "cof": 3958, + "cona": 3959, + "cone": 3960, + "cofa": 3961, + "życia": 3962, + "pies": 3963, + "sadza": 3964, + "samym": 3965, + "ludź": 3966, + "szanu": 3967, + "chali": 3968, + "chodzie": 3969, + "tur": 3970, + "tuli": 3971, + "tuje": 3972, + "rozwi": 3973, + "rozstrzy": 3974, + "rozpierzch": 3975, + "Pań": 3976, + "takt": 3977, + "tóż": 3978, + "zywał": 3979, + "Niestety": 3980, + "ginie": 3981, + "Nareszcie": 3982, + "prawą": 3983, + "prawej": 3984, + "prawić": 3985, + "siecz": 3986, + "siero": 3987, + "głowa": 3988, + "stoły": 3989, + "zebra": 3990, + "uszcza": 3991, + "Tar": 3992, + "Jacka": 3993, + "Jacku": 3994, + "wąż": 3995, + "duch": 3996, + "ducha": 3997, + "dując": 3998, + "duchy": 3999, + "lor": 4000, + "loną": 4001, + "lował": 4002, + "prost": 4003, + "Zam": 4004, + "częściej": 4005, + "sposob": 4006, + "wzgó": 4007, + "wzgar": 4008, + "wzgląd": 4009, + "Tej": 4010, + "syna": 4011, + "syno": 4012, + "dziano": 4013, + "krzyczy": 4014, + "krzyku": 4015, + "cudzy": 4016, + "rzadko": 4017, + "rzadka": 4018, + "żalu": 4019, + "Chło": 4020, + "sługa": 4021, + "służą": 4022, + "sekre": 4023, + "broda": 4024, + "siada": 4025, + "siadał": 4026, + "bramę": 4027, + "pewna": 4028, + "puste": 4029, + "chylił": 4030, + "budzi": 4031, + "szczer": 4032, + "głąb": 4033, + "panu": 4034, + "stronach": 4035, + "Panów": 4036, + "Dobył": 4037, + "dźcie": 4038, + "czona": 4039, + "czoła": 4040, + "gieł": 4041, + "Widzi": 4042, + "Wilnie": 4043, + "Tadeuszu": 4044, + "Tadeuszku": 4045, + "młodu": 4046, + "młodzia": 4047, + "wóz": 4048, + "powieść": 4049, + "sądy": 4050, + "rzęd": 4051, + "rzędy": 4052, + "Soplice": 4053, + "żono": 4054, + "nioną": 4055, + "resztą": 4056, + "druga": 4057, + "drudzy": 4058, + "trak": 4059, + "końcem": 4060, + "jomu": 4061, + "wejrzenie": 4062, + "ejów": 4063, + "złoty": 4064, + "złotem": 4065, + "Wiem": 4066, + "Wiedział": 4067, + "słysząc": 4068, + "dzona": 4069, + "jednego": 4070, + "Telimeno": 4071, + "Telimenę": 4072, + "cięż": 4073, + "świeży": 4074, + "wróż": 4075, + "wrócić": 4076, + "czące": 4077, + "światem": 4078, + "dwoje": 4079, + "granicę": 4080, + "króli": 4081, + "krótki": 4082, + "Coraz": 4083, + "fia": 4084, + "wioną": 4085, + "wioski": 4086, + "ciągną": 4087, + "ciągnąć": 4088, + "myślił": 4089, + "myśliwi": 4090, + "myśliłem": 4091, + "myśliwych": 4092, + "zamko": 4093, + "Litwa": 4094, + "chust": 4095, + "padnie": 4096, + "bardziej": 4097, + "łeb": 4098, + "chłopi": 4099, + "robił": 4100, + "twoje": 4101, + "miast": 4102, + "miasta": 4103, + "zgodził": 4104, + "szczęścia": 4105, + "zdaje": 4106, + "małżon": 4107, + "myśle": 4108, + "gniew": 4109, + "kryjomu": 4110, + "Mia": 4111, + "wojnę": 4112, + "choćby": 4113, + "puszcz": 4114, + "Moskale": 4115, + "kochanka": 4116, + "wolnie": 4117, + "sztucznie": 4118, + "krewny": 4119, + "pięknej": 4120, + "wnicy": 4121, + "wników": 4122, + "kłopo": 4123, + "zwierząt": 4124, + "okrą": 4125, + "powstanie": 4126, + "fali": 4127, + "okolica": 4128, + "zmienia": 4129, + "czarnych": 4130, + "tłuma": 4131, + "ciemno": 4132, + "Ojcze": 4133, + "dziedzica": 4134, + "spać": 4135, + "spada": 4136, + "Dawał": 4137, + "blasku": 4138, + "bladnął": 4139, + "ojczy": 4140, + "ojca": 4141, + "nością": 4142, + "Każe": 4143, + "palcami": 4144, + "mieszkał": 4145, + "ment": 4146, + "mniejszy": 4147, + "myśląc": 4148, + "Cicho": 4149, + "Bieży": 4150, + "Lud": 4151, + "zęby": 4152, + "drugich": 4153, + "Księdza": 4154, + "poznać": 4155, + "czerwie": 4156, + "piose": 4157, + "Scyzoryku": 4158, + "grzybów": 4159, + "pamięć": 4160, + "pamięci": 4161, + "czekają": 4162, + "Kropidło": 4163, + "Książę": 4164, + "Słyszał": 4165, + "brała": 4166, + "drżał": 4167, + "sędzi": 4168, + "oboje": 4169, + "oboję": 4170, + "kwit": 4171, + "krwawe": 4172, + "chwycił": 4173, + "jeżdżał": 4174, + "wiązane": 4175, + "skroni": 4176, + "ckiej": 4177, + "zaczęły": 4178, + "żarty": 4179, + "żołnierz": 4180, + "żołnierzy": 4181, + "Krzyk": 4182, + "uczci": 4183, + "skarb": 4184, + "skończy": 4185, + "Którego": 4186, + "własnym": 4187, + "naszego": 4188, + "tabaki": 4189, + "dziewczyny": 4190, + "Waszeci": 4191, + "Dobrzyńskiego": 4192, + "Francuzi": 4193, + "Mówiąc": 4194, + "Słońce": 4195, + "brylan": 4196, + "trwogi": 4197, + "Dziew": 4198, + "Skoro": 4199, + "fur": 4200, + "widok": 4201, + "takiej": 4202, + "Ilekroć": 4203, + "szeroko": 4204, + "szerokie": 4205, + "składa": 4206, + "Brzytwa": 4207, + "wstydu": 4208, + "dawnego": 4209, + "owad": 4210, + "uważa": 4211, + "zginął": 4212, + "portre": 4213, + "wyraź": 4214, + "bitwy": 4215, + "starego": 4216, + "obłok": 4217, + "szereg": 4218, + "szeregi": 4219, + "Hrabią": 4220, + "Buchma": 4221, + "majątek": 4222, + "strzelać": 4223, + "Ostatni": 4224, + "córki": 4225, + "perły": 4226, + "oblicze": 4227, + "pułku": 4228, + "późno": 4229, + "sąsiadów": 4230, + "drążki": 4231, + "ogromne": 4232, + "kogoś": 4233, + "major": 4234, + "Hajże": 4235, + "okropnie": 4236, + "jasnych": 4237, + "trafił": 4238, + "tabakiery": 4239, + "Strzelcy": 4240, + "inaczej": 4241, + "wojennych": 4242, + "tytuł": 4243, + "rozpaczy": 4244, + "zewsząd": 4245, + "błękit": 4246, + "drewnia": 4247, + "francusku": 4248, + "powszech": 4249, + "wojewódz": 4250, + "skłonił": 4251, + "dziedzińcu": 4252, + "śledztwo": 4253, + "Będzie": 4254, + "jmował": 4255, + "jaszku": 4256, + "mężczyz": 4257, + "gałęzi": 4258, + "zmieszany": 4259, + "komnaty": 4260, + "mnó": 4261, + "ogary": 4262, + "zdziwiony": 4263, + "pospoli": 4264, + "wychowanie": 4265, + "woźny": 4266, + "patrywał": 4267, + "zeńku": 4268, + "Chwyta": 4269, + "Wiadomo": 4270, + "plebana": 4271, + "Skołuba": 4272, + "przemiany": 4273, + "Precz": 4274, + "ożenił": 4275, + "pośpieszał": 4276, + "Szkoda": 4277, + "wschodu": 4278, + "szczególniej": 4279, + "powietrzu": 4280, + "tersbur": 4281, + "obcych": 4282, + "ludźmi": 4283, + "!...\"": 4284, + "?>>": 4285, + "Cały": 4286, + "Czło": 4287, + "Dał": 4288, + "Dwie": 4289, + "Gi": 4290, + "In": 4291, + "Idzie": 4292, + "Ję": 4293, + "Kła": 4294, + "Kar": 4295, + "Me": 4296, + "Musz": 4297, + "Nu": 4298, + "Ow": 4299, + "Otóż": 4300, + "Przem": 4301, + "Stra": 4302, + "Suwa": 4303, + "Usta": 4304, + "Ude": 4305, + "Umil": 4306, + "Uważ": 4307, + "Ucieka": 4308, + "Wą": 4309, + "Wne": 4310, + "Wre": 4311, + "Wpada": 4312, + "Wprawdzie": 4313, + "Zu": 4314, + "Znik": 4315, + "Zwrócił": 4316, + "Zrazu": 4317, + "am": 4318, + "brzy": 4319, + "bny": 4320, + "bały": 4321, + "dó": 4322, + "dry": 4323, + "dły": 4324, + "dała": 4325, + "dnej": 4326, + "dia": 4327, + "eście": 4328, + "fem": 4329, + "gała": 4330, + "gnęła": 4331, + "idąc": 4332, + "jnej": 4333, + "jszej": 4334, + "jrzała": 4335, + "kną": 4336, + "kłu": 4337, + "mle": 4338, + "mły": 4339, + "mała": 4340, + "mnę": 4341, + "nty": 4342, + "nsztu": 4343, + "nące": 4344, + "ora": 4345, + "ono": 4346, + "omy": 4347, + "ostrze": 4348, + "okrę": 4349, + "osób": 4350, + "osoby": 4351, + "pni": 4352, + "słe": 4353, + "snąć": 4354, + "schowa": 4355, + "snęły": 4356, + "tko": 4357, + "tli": 4358, + "tały": 4359, + "tis": 4360, + "ura": 4361, + "uka": 4362, + "umo": 4363, + "ucieka": 4364, + "wż": 4365, + "wsa": 4366, + "wcy": 4367, + "wnął": 4368, + "wniej": 4369, + "wscy": 4370, + "wsła": 4371, + "wdzić": 4372, + "wspa": 4373, + "wchodzi": 4374, + "zię": 4375, + "zru": 4376, + "zlę": 4377, + "zgrzy": 4378, + "zwrócił": 4379, + "zwróci": 4380, + "zrazu": 4381, + "zwróco": 4382, + "łby": 4383, + "ńczo": 4384, + "Świąty": 4385, + "śnik": 4386, + "ślub": 4387, + "ślał": 4388, + "źwierz": 4389, + "żąd": 4390, + "żące": 4391, + "rząc": 4392, + "szt": 4393, + "szała": 4394, + "cznik": 4395, + "czha": 4396, + "czwar": 4397, + "chod": 4398, + "nasi": 4399, + "nakry": 4400, + "naszym": 4401, + "natch": 4402, + "niedo": 4403, + "niemy": 4404, + "nieniem": 4405, + "nieszczę": 4406, + "niedawno": 4407, + "niewidzia": 4408, + "dzu": 4409, + "ałe": 4410, + "poto": 4411, + "porę": 4412, + "pozo": 4413, + "pogar": 4414, + "poszli": 4415, + "pośród": 4416, + "pomoc": 4417, + "pojął": 4418, + "pobiegł": 4419, + "pociągnął": 4420, + "porywa": 4421, + "pomiesza": 4422, + "porzuca": 4423, + "pomina": 4424, + "pozew": 4425, + "popsu": 4426, + "pończo": 4427, + "rany": 4428, + "ramię": 4429, + "radził": 4430, + "roko": 4431, + "niczem": 4432, + "koły": 4433, + "kołem": 4434, + "koście": 4435, + "kogu": 4436, + "kowski": 4437, + "lisa": 4438, + "win": 4439, + "wino": 4440, + "wicze": 4441, + "winem": 4442, + "widno": 4443, + "widne": 4444, + "witać": 4445, + "rzeć": 4446, + "rzeką": 4447, + "waszej": 4448, + "łoży": 4449, + "łosko": 4450, + "kare": 4451, + "karę": 4452, + "kawał": 4453, + "ciszy": 4454, + "cicha": 4455, + "zanad": 4456, + "zazdro": 4457, + "zaledwie": 4458, + "zawoła": 4459, + "zatrzyma": 4460, + "zatrzymał": 4461, + "zaprasza": 4462, + "zachodzie": 4463, + "wieje": 4464, + "wiedzi": 4465, + "wieści": 4466, + "wieczora": 4467, + "rzyk": 4468, + "rzyli": 4469, + "rzynę": 4470, + "leś": 4471, + "lekar": 4472, + "lecą": 4473, + "leżą": 4474, + "domie": 4475, + "dołu": 4476, + "dował": 4477, + "dosko": 4478, + "dodał": 4479, + "dobywa": 4480, + "dojeżdża": 4481, + "wyry": 4482, + "wypi": 4483, + "wysła": 4484, + "wysmu": 4485, + "wyżej": 4486, + "wyjść": 4487, + "wywija": 4488, + "wybor": 4489, + "wytknął": 4490, + "wydobył": 4491, + "kij": 4492, + "gos": 4493, + "godził": 4494, + "gołą": 4495, + "miny": 4496, + "łach": 4497, + "łaci": 4498, + "ławy": 4499, + "łaja": 4500, + "nowej": 4501, + "nowych": 4502, + "nogach": 4503, + "dane": 4504, + "tacza": 4505, + "ówdzie": 4506, + "lasy": 4507, + "woń": 4508, + "wodzi": 4509, + "wość": 4510, + "wodził": 4511, + "wodę": 4512, + "wojo": 4513, + "parze": 4514, + "pagó": 4515, + "pazu": 4516, + "pazno": 4517, + "panowie": 4518, + "palec": 4519, + "ciego": 4520, + "tysiące": 4521, + "czyż": 4522, + "czyno": 4523, + "czynnie": 4524, + "ton": 4525, + "tony": 4526, + "tował": 4527, + "żek": 4528, + "dysku": 4529, + "kują": 4530, + "kupie": 4531, + "kucha": 4532, + "kulę": 4533, + "kurki": 4534, + "bié": 4535, + "bite": 4536, + "bijąc": 4537, + "mary": 4538, + "mowa": 4539, + "moda": 4540, + "moty": 4541, + "moich": 4542, + "mocą": 4543, + "stan": 4544, + "stami": 4545, + "stano": 4546, + "starzał": 4547, + "oddy": 4548, + "odków": 4549, + "odtąd": 4550, + "odjazd": 4551, + "ruje": 4552, + "rurę": 4553, + "rumia": 4554, + "runku": 4555, + "rurki": 4556, + "ruszek": 4557, + "jar": 4558, + "jago": 4559, + "miesię": 4560, + "mieszał": 4561, + "mierzył": 4562, + "miesiąc": 4563, + "przecie": 4564, + "przecha": 4565, + "przetar": 4566, + "przeszko": 4567, + "przeszka": 4568, + "łysi": 4569, + "cer": 4570, + "szerzył": 4571, + "piał": 4572, + "czać": 4573, + "przyby": 4574, + "przybył": 4575, + "przybli": 4576, + "przychodzi": 4577, + "przyjechał": 4578, + "batali": 4579, + "biec": 4580, + "bieli": 4581, + "biegło": 4582, + "bierał": 4583, + "biegła": 4584, + "biegli": 4585, + "bono": 4586, + "gać": 4587, + "gaze": 4588, + "ganek": 4589, + "cowi": 4590, + "mywał": 4591, + "żywy": 4592, + "piera": 4593, + "pieśni": 4594, + "sadu": 4595, + "samego": 4596, + "cara": 4597, + "szal": 4598, + "szable": 4599, + "chami": 4600, + "chaty": 4601, + "chając": 4602, + "chowy": 4603, + "Podo": 4604, + "Pola": 4605, + "Postrze": 4606, + "Pogląda": 4607, + "roze": 4608, + "roztro": 4609, + "rozsąd": 4610, + "rozmawia": 4611, + "niami": 4612, + "wiatru": 4613, + "skrę": 4614, + "sklepie": 4615, + "zywać": 4616, + "gita": 4617, + "prawia": 4618, + "zek": 4619, + "zechce": 4620, + "kłą": 4621, + "kłem": 4622, + "skali": 4623, + "skacze": 4624, + "skacząc": 4625, + "uszu": 4626, + "Jac": 4627, + "wąs": 4628, + "dusza": 4629, + "los": 4630, + "loty": 4631, + "prosta": 4632, + "promień": 4633, + "promieni": 4634, + "Zawsze": 4635, + "Zaczął": 4636, + "spojrzał": 4637, + "wzma": 4638, + "kąt": 4639, + "kądzieli": 4640, + "którzy": 4641, + "ziela": 4642, + "syn": 4643, + "krzykiem": 4644, + "krzyżo": 4645, + "cudem": 4646, + "jesteście": 4647, + "rzach": 4648, + "żal": 4649, + "żać": 4650, + "szlachcie": 4651, + "szlachcia": 4652, + "Chwi": 4653, + "grom": 4654, + "grona": 4655, + "grobie": 4656, + "sług": 4657, + "słudzy": 4658, + "słone": 4659, + "brodę": 4660, + "bronią": 4661, + "siano": 4662, + "siadła": 4663, + "braci": 4664, + "brata": 4665, + "braty": 4666, + "bracia": 4667, + "pei": 4668, + "perato": 4669, + "pukle": 4670, + "chyba": 4671, + "bus": 4672, + "budowa": 4673, + "onem": 4674, + "onemi": 4675, + "wielcy": 4676, + "głą": 4677, + "Jaki": 4678, + "opę": 4679, + "pierwsi": 4680, + "stroju": 4681, + "suknie": 4682, + "surdu": 4683, + "Podhaj": 4684, + "Podczaszy": 4685, + "ścień": 4686, + "krokiem": 4687, + "czom": 4688, + "gier": 4689, + "Wojna": 4690, + "Widział": 4691, + "Widzę": 4692, + "Tadeuszowi": 4693, + "trzeci": 4694, + "arma": 4695, + "Soplicę": 4696, + "będąc": 4697, + "nioł": 4698, + "Którzy": 4699, + "bezbro": 4700, + "nur": 4701, + "trawę": 4702, + "równi": 4703, + "złote": 4704, + "Wierz": 4705, + "Wielko": 4706, + "dobre": 4707, + "Odkry": 4708, + "dzono": 4709, + "jemu": 4710, + "wszel": 4711, + "świeże": 4712, + "zdała": 4713, + "sercem": 4714, + "wróży": 4715, + "inna": 4716, + "innej": 4717, + "innego": 4718, + "twarzy": 4719, + "Wal": 4720, + "Wasz": 4721, + "gdzieniegdzie": 4722, + "pięć": 4723, + "śmieli": 4724, + "krajach": 4725, + "zwan": 4726, + "najwięk": 4727, + "wiona": 4728, + "wione": 4729, + "wiosną": 4730, + "wiosny": 4731, + "ciągnęły": 4732, + "wiąże": 4733, + "wiązki": 4734, + "różny": 4735, + "zamczy": 4736, + "władzy": 4737, + "władza": 4738, + "Podkomorzem": 4739, + "Lite": 4740, + "nicą": 4741, + "padły": 4742, + "padkiem": 4743, + "barwy": 4744, + "łen": 4745, + "łez": 4746, + "twoim": 4747, + "strachu": 4748, + "trąc": 4749, + "trąca": 4750, + "włosów": 4751, + "włożył": 4752, + "zgodzi": 4753, + "zgodzie": 4754, + "zdach": 4755, + "zdania": 4756, + "zdawało": 4757, + "będziem": 4758, + "będziesz": 4759, + "małże": 4760, + "myślą": 4761, + "gniewem": 4762, + "milcząc": 4763, + "Dobrzyna": 4764, + "trzo": 4765, + "łączy": 4766, + "kocham": 4767, + "wolności": 4768, + "kiedyś": 4769, + "Proszę": 4770, + "sztukę": 4771, + "drzeć": 4772, + "drzewo": 4773, + "Robaku": 4774, + "Macieja": 4775, + "Macieju": 4776, + "piękną": 4777, + "zwierz": 4778, + "oknem": 4779, + "nięty": 4780, + "Saga": 4781, + "przodków": 4782, + "Soplicom": 4783, + "Soplicowo": 4784, + "gałki": 4785, + "pędza": 4786, + "tkach": 4787, + "zmienił": 4788, + "czarną": 4789, + "plan": 4790, + "plami": 4791, + "tłumie": 4792, + "tłumnie": 4793, + "stąpi": 4794, + "stąpić": 4795, + "dniczka": 4796, + "Polskę": 4797, + "skrzydło": 4798, + "mówili": 4799, + "biorą": 4800, + "spadał": 4801, + "Brat": 4802, + "Dano": 4803, + "chwila": 4804, + "ramion": 4805, + "rodzinie": 4806, + "obadwa": 4807, + "młodzieniec": 4808, + "Rzecz": 4809, + "blask": 4810, + "ojciec": 4811, + "zrobiła": 4812, + "zrobiłem": 4813, + "postawy": 4814, + "pełne": 4815, + "klam": 4816, + "zwałem": 4817, + "domowi": 4818, + "mniejsza": 4819, + "zostanie": 4820, + "chłopcy": 4821, + "środkiem": 4822, + "śledzi": 4823, + "wrogów": 4824, + "Biegą": 4825, + "walce": 4826, + "człowieka": 4827, + "starym": 4828, + "ptastwo": 4829, + "ptastwem": 4830, + "nieboszczy": 4831, + "nieboszczyk": 4832, + "piach": 4833, + "piasku": 4834, + "grzyb": 4835, + "żału": 4836, + "szczwacze": 4837, + "strumień": 4838, + "widzisz": 4839, + "karabin": 4840, + "pamiętam": 4841, + "knieje": 4842, + "padłszy": 4843, + "Rzekłbyś": 4844, + "Słysząc": 4845, + "Trzeci": 4846, + "gruby": 4847, + "uciekać": 4848, + "bronić": 4849, + "wiązany": 4850, + "świadki": 4851, + "gwiazdy": 4852, + "świé": 4853, + "zachę": 4854, + "zachód": 4855, + "dostać": 4856, + "dostatek": 4857, + "Krzyknął": 4858, + "Obró": 4859, + "brzegów": 4860, + "zbrojny": 4861, + "chmur": 4862, + "podobna": 4863, + "jakiej": 4864, + "skargi": 4865, + "szlachecki": 4866, + "Siedzi": 4867, + "kwiatów": 4868, + "zwija": 4869, + "dziewczyna": 4870, + "piął": 4871, + "Ojczyźnie": 4872, + "Francuz": 4873, + "Francuza": 4874, + "Francuzów": 4875, + "Mówiłem": 4876, + "grzech": 4877, + "grzechy": 4878, + "głym": 4879, + "wspomina": 4880, + "śniada": 4881, + "szkodzi": 4882, + "bywate": 4883, + "prowadził": 4884, + "prowadza": 4885, + "prowadzić": 4886, + "uderzy": 4887, + "ślad": 4888, + "zabawy": 4889, + "wzięła": 4890, + "karczmie": 4891, + "karczmy": 4892, + "tknąwszy": 4893, + "narodo": 4894, + "takiego": 4895, + "procesu": 4896, + "śmierć": 4897, + "wstrzymu": 4898, + "ostatnich": 4899, + "Bardzo": 4900, + "Stryja": 4901, + "Stryju": 4902, + "Stryjaszku": 4903, + "trąby": 4904, + "wieczerzę": 4905, + "białych": 4906, + "szukano": 4907, + "wódkę": 4908, + "błogosła": 4909, + "osoba": 4910, + "smyk": 4911, + "wyrabia": 4912, + "machnął": 4913, + "obrony": 4914, + "bogata": 4915, + "rzuciła": 4916, + "rzuciwszy": 4917, + "puszczyk": 4918, + "ogony": 4919, + "kuchci": 4920, + "skóry": 4921, + "Moskwa": 4922, + "Drugą": 4923, + "okulary": 4924, + "otwarcie": 4925, + "strzałem": 4926, + "pomnia": 4927, + "obliczem": 4928, + "Pamięta": 4929, + "spokojnie": 4930, + "grzmi": 4931, + "źwierza": 4932, + "godziny": 4933, + "Dowejko": 4934, + "błyszcząca": 4935, + "błyszczący": 4936, + "cierpli": 4937, + "jarzyny": 4938, + "biesiady": 4939, + "biesiadę": 4940, + "stodoły": 4941, + "Chyba": 4942, + "Wilna": 4943, + "Wilbi": 4944, + "sąsiedzie": 4945, + "Lachy": 4946, + "Rzuca": 4947, + "hałasu": 4948, + "pojedynek": 4949, + "gośćmi": 4950, + "mazurka": 4951, + "weźmie": 4952, + "Zofijo": 4953, + "parkan": 4954, + "marszałek": 4955, + "przyjacielu": 4956, + "stępuje": 4957, + "srebrzy": 4958, + "kaptur": 4959, + "okien": 4960, + "zjawił": 4961, + "wieczor": 4962, + "łacno": 4963, + "łacniej": 4964, + "pamiątkę": 4965, + "czapkę": 4966, + "gwałtem": 4967, + "układy": 4968, + "posępny": 4969, + "zamiast": 4970, + "szybko": 4971, + "brzucha": 4972, + "uważał": 4973, + "znikła": 4974, + "źrenice": 4975, + "nadziei": 4976, + "dziesięciu": 4977, + "kieszeni": 4978, + "odmienił": 4979, + "czeladź": 4980, + "klasztor": 4981, + "gospodarza": 4982, + "Litwini": 4983, + "Czuł": 4984, + "Ogrodniczka": 4985, + "grozi": 4986, + "ukłonem": 4987, + "złego": 4988, + "naczynie": 4989, + "ponury": 4990, + "kapitan": 4991, + "jeździł": 4992, + "Powiedz": 4993, + "spotkać": 4994, + "spoziera": 4995, + "wzruszony": 4996, + "publico": 4997, + "języku": 4998, + "Mężczyźni": 4999, + "niespodzianie": 5000, + "Skąd": 5001, + "angiel": 5002, + "powodu": 5003, + "kaszkie": 5004, + "obec": 5005, + "szablę": 5006, + "wstrząsa": 5007, + "powtórzył": 5008, + "ogórki": 5009, + "żwawo": 5010, + "szlocha": 5011, + "niezmiernie": 5012, + "pozwala": 5013, + "wiódł": 5014, + "najwyższe": 5015, + "drzwiami": 5016, + "Ostatniego": 5017, + "Odezwał": 5018, + "Równie": 5019, + "wnuki": 5020, + "porządek": 5021, + "Targowi": 5022, + "chustką": 5023, + "Słyszałem": 5024, + "Dziewczyna": 5025, + "Gif": 5026, + "Wąsa": 5027, + "Wnet": 5028, + "wżdy": 5029, + "paznok": 5030, + "miesiąca": 5031, + "batalijon": 5032, + "Podkomorzemu": 5033, + "Bli": 5034, + "Brze": 5035, + "Cała": 5036, + "Czego": 5037, + "Czer": 5038, + "Du": 5039, + "Dzwo": 5040, + "Fi": 5041, + "Ge": 5042, + "Gó": 5043, + "Gnie": 5044, + "Gła": 5045, + "God": 5046, + "Grzecz": 5047, + "IE": 5048, + "Inni": 5049, + "Kra": 5050, + "Krą": 5051, + "Mów": 5052, + "Or": 5053, + "One": 5054, + "Ogi": 5055, + "Okręcił": 5056, + "Pła": 5057, + "Si": 5058, + "Spie": 5059, + "Stu": 5060, + "Stą": 5061, + "Skar": 5062, + "Stała": 5063, + "Tra": 5064, + "Twa": 5065, + "Try": 5066, + "Tru": 5067, + "Trza": 5068, + "Uwa": 5069, + "Ubra": 5070, + "Ukła": 5071, + "Wró": 5072, + "Wska": 5073, + "Wsty": 5074, + "Wstrzy": 5075, + "ZA": 5076, + "Zdzi": 5077, + "Zda": 5078, + "Zbro": 5079, + "Zdro": 5080, + "Zmieni": 5081, + "Zresztą": 5082, + "are": 5083, + "atak": 5084, + "akor": 5085, + "bna": 5086, + "bną": 5087, + "bod": 5088, + "blo": 5089, + "brzą": 5090, + "brzemie": 5091, + "cko": 5092, + "cwał": 5093, + "cką": 5094, + "ctwa": 5095, + "cji": 5096, + "cnoty": 5097, + "drę": 5098, + "dały": 5099, + "dało": 5100, + "dniej": 5101, + "dwu": 5102, + "dniem": 5103, + "eje": 5104, + "echo": 5105, + "gwa": 5106, + "grał": 5107, + "ist": 5108, + "iskie": 5109, + "jmu": 5110, + "jały": 5111, + "kna": 5112, + "klu": 5113, + "któw": 5114, + "kół": 5115, + "lna": 5116, + "lba": 5117, + "lała": 5118, + "lstwo": 5119, + "mna": 5120, + "mszy": 5121, + "mnym": 5122, + "maki": 5123, + "nd": 5124, + "nną": 5125, + "ntu": 5126, + "nnego": 5127, + "oło": 5128, + "osi": 5129, + "osa": 5130, + "osza": 5131, + "opar": 5132, + "odar": 5133, + "ostry": 5134, + "ośle": 5135, + "oczki": 5136, + "opowiem": 5137, + "owiec": 5138, + "ozdoby": 5139, + "oczęta": 5140, + "obywate": 5141, + "pów": 5142, + "płu": 5143, + "plem": 5144, + "rała": 5145, + "rdza": 5146, + "sprze": 5147, + "snych": 5148, + "snu": 5149, + "spół": 5150, + "spło": 5151, + "spadła": 5152, + "smak": 5153, + "schował": 5154, + "tkie": 5155, + "twej": 5156, + "twem": 5157, + "ul": 5158, + "uz": 5159, + "uni": 5160, + "uda": 5161, + "uga": 5162, + "udob": 5163, + "umil": 5164, + "urazy": 5165, + "uzbro": 5166, + "usiadł": 5167, + "ujrzy": 5168, + "wsk": 5169, + "wstał": 5170, + "wzywa": 5171, + "wpadli": 5172, + "zmu": 5173, + "zży": 5174, + "zała": 5175, + "zgło": 5176, + "zdę": 5177, + "zwać": 5178, + "zwro": 5179, + "zrywa": 5180, + "zbladnął": 5181, + "łak": 5182, + "ńców": 5183, + "ńcem": 5184, + "śń": 5185, + "ślu": 5186, + "świąty": 5187, + "źbie": 5188, + "żnie": 5189, + "żów": 5190, + "żną": 5191, + "żała": 5192, + "żkę": 5193, + "żkami": 5194, + "rzona": 5195, + "szwa": 5196, + "szpi": 5197, + "szczem": 5198, + "szkole": 5199, + "szczął": 5200, + "człe": 5201, + "czter": 5202, + "chra": 5203, + "chrzą": 5204, + "chwali": 5205, + "naza": 5206, + "nawie": 5207, + "naje": 5208, + "nada": 5209, + "nato": 5210, + "napi": 5211, + "nagro": 5212, + "naśla": 5213, + "nagłym": 5214, + "nienia": 5215, + "niebu": 5216, + "ałą": 5217, + "pot": 5218, + "poś": 5219, + "pomi": 5220, + "poma": 5221, + "połu": 5222, + "popi": 5223, + "ponad": 5224, + "porzu": 5225, + "poran": 5226, + "poszedł": 5227, + "pobla": 5228, + "pochodził": 5229, + "pożar": 5230, + "postrzega": 5231, + "pomimo": 5232, + "pomocy": 5233, + "pochwał": 5234, + "rak": 5235, + "rap": 5236, + "raje": 5237, + "radzić": 5238, + "radość": 5239, + "ramieniu": 5240, + "raźli": 5241, + "rota": 5242, + "robie": 5243, + "roga": 5244, + "rotę": 5245, + "rodził": 5246, + "rować": 5247, + "rogu": 5248, + "rogów": 5249, + "rosną": 5250, + "rodak": 5251, + "nili": 5252, + "niki": 5253, + "niji": 5254, + "nikomu": 5255, + "niźli": 5256, + "kop": 5257, + "kona": 5258, + "kowy": 5259, + "kokie": 5260, + "kolu": 5261, + "kolor": 5262, + "kobié": 5263, + "lik": 5264, + "list": 5265, + "liła": 5266, + "liża": 5267, + "licę": 5268, + "liji": 5269, + "liczne": 5270, + "liściem": 5271, + "wina": 5272, + "wiwszy": 5273, + "wizy": 5274, + "wisko": 5275, + "widzą": 5276, + "wignął": 5277, + "rzej": 5278, + "rzeń": 5279, + "rzeczach": 5280, + "waw": 5281, + "łok": 5282, + "łopu": 5283, + "łowił": 5284, + "łowić": 5285, + "łowów": 5286, + "kanie": 5287, + "kawy": 5288, + "katy": 5289, + "kamieni": 5290, + "kamienie": 5291, + "siędzie": 5292, + "sięcy": 5293, + "ciw": 5294, + "zawa": 5295, + "zaka": 5296, + "zacie": 5297, + "zary": 5298, + "zasa": 5299, + "zatem": 5300, + "zasia": 5301, + "zaczą": 5302, + "zażył": 5303, + "zarazem": 5304, + "zabły": 5305, + "zatar": 5306, + "zamiesz": 5307, + "zachowa": 5308, + "zawzię": 5309, + "zamiesza": 5310, + "zamyka": 5311, + "zapytał": 5312, + "zawżdy": 5313, + "aku": 5314, + "wieki": 5315, + "wiemy": 5316, + "wieków": 5317, + "wiedziała": 5318, + "lew": 5319, + "leje": 5320, + "lewego": 5321, + "leźć": 5322, + "doń": 5323, + "dowi": 5324, + "dości": 5325, + "dować": 5326, + "dotych": 5327, + "dojrzał": 5328, + "domek": 5329, + "dokładnie": 5330, + "wygo": 5331, + "wybi": 5332, + "wycią": 5333, + "wyrzu": 5334, + "wyzwa": 5335, + "wytry": 5336, + "wyszła": 5337, + "wygląda": 5338, + "wyskoczył": 5339, + "wyciągnął": 5340, + "wyjdź": 5341, + "kiwając": 5342, + "jezi": 5343, + "jekt": 5344, + "jelenie": 5345, + "jechali": 5346, + "gom": 5347, + "godzić": 5348, + "mija": 5349, + "miga": 5350, + "miłą": 5351, + "miód": 5352, + "mistrza": 5353, + "dziwna": 5354, + "łań": 5355, + "ławą": 5356, + "nową": 5357, + "nodze": 5358, + "bystry": 5359, + "darów": 5360, + "tarzał": 5361, + "taniec": 5362, + "lamu": 5363, + "laski": 5364, + "lask": 5365, + "laską": 5366, + "laskę": 5367, + "wola": 5368, + "wory": 5369, + "wołu": 5370, + "wozy": 5371, + "wozie": 5372, + "wodza": 5373, + "wodzić": 5374, + "wodze": 5375, + "wodzą": 5376, + "wodą": 5377, + "woźnie": 5378, + "wodzów": 5379, + "pań": 5380, + "pawie": 5381, + "pale": 5382, + "pane": 5383, + "paść": 5384, + "patro": 5385, + "pasem": 5386, + "parami": 5387, + "paster": 5388, + "ciej": 5389, + "cień": 5390, + "cienie": 5391, + "ciele": 5392, + "tyki": 5393, + "tysięcy": 5394, + "dziera": 5395, + "dzieja": 5396, + "dziestu": 5397, + "czyni": 5398, + "ryk": 5399, + "ryją": 5400, + "towy": 5401, + "toczy": 5402, + "tość": 5403, + "tować": 5404, + "szyi": 5405, + "szyszak": 5406, + "żera": 5407, + "dywał": 5408, + "kup": 5409, + "kuje": 5410, + "kuru": 5411, + "kupy": 5412, + "bij": 5413, + "bir": 5414, + "biu": 5415, + "bią": 5416, + "biny": 5417, + "bity": 5418, + "biją": 5419, + "tera": 5420, + "tedy": 5421, + "mai": 5422, + "manie": 5423, + "mami": 5424, + "mając": 5425, + "machu": 5426, + "magna": 5427, + "malarz": 5428, + "morze": 5429, + "mowie": 5430, + "mogąc": 5431, + "silne": 5432, + "staw": 5433, + "stara": 5434, + "stawał": 5435, + "stawu": 5436, + "staremu": 5437, + "stajni": 5438, + "staruszek": 5439, + "objąwszy": 5440, + "oddać": 5441, + "odgłos": 5442, + "odbijał": 5443, + "rur": 5444, + "ruchu": 5445, + "ruchem": 5446, + "rumieni": 5447, + "jami": 5448, + "jadę": 5449, + "mieczem": 5450, + "jakże": 5451, + "ług": 5452, + "przeze": 5453, + "przebra": 5454, + "przechodził": 5455, + "przeszło": 5456, + "przeraźli": 5457, + "reli": 5458, + "reku": 5459, + "refek": 5460, + "mucha": 5461, + "wek": 5462, + "cel": 5463, + "ceni": 5464, + "cesarz": 5465, + "szenie": 5466, + "szeni": 5467, + "szele": 5468, + "szego": 5469, + "piąc": 5470, + "piór": 5471, + "róży": 5472, + "przysię": 5473, + "przyda": 5474, + "przyjem": 5475, + "przyszli": 5476, + "przyzwo": 5477, + "przyjął": 5478, + "przyjdzie": 5479, + "przyjąć": 5480, + "przyłożył": 5481, + "dekre": 5482, + "deszcz": 5483, + "deszczu": 5484, + "dectwo": 5485, + "bieg": 5486, + "bieda": 5487, + "biegłem": 5488, + "jąłem": 5489, + "bom": 5490, + "boki": 5491, + "ściu": 5492, + "ściskał": 5493, + "gany": 5494, + "gajów": 5495, + "żyli": 5496, + "żyta": 5497, + "żyły": 5498, + "żyję": 5499, + "piej": 5500, + "piero": 5501, + "pienia": 5502, + "pienią": 5503, + "pieśń": 5504, + "sać": 5505, + "cyi": 5506, + "ludu": 5507, + "ludem": 5508, + "ludzio": 5509, + "skinieniem": 5510, + "szar": 5511, + "szać": 5512, + "szarzał": 5513, + "szatan": 5514, + "chory": 5515, + "choru": 5516, + "chorą": 5517, + "Pono": 5518, + "Poły": 5519, + "Pozna": 5520, + "Polone": 5521, + "Poznał": 5522, + "tuła": 5523, + "tuma": 5524, + "ture": 5525, + "tują": 5526, + "rozy": 5527, + "rozsta": 5528, + "rozsze": 5529, + "rozciąg": 5530, + "rozkazał": 5531, + "rozumiał": 5532, + "rozkosz": 5533, + "rozmawiał": 5534, + "rozkazu": 5535, + "Pal": 5536, + "Patrzą": 5537, + "wiara": 5538, + "wiary": 5539, + "skół": 5540, + "skłó": 5541, + "Niemie": 5542, + "Nieszczę": 5543, + "Niemen": 5544, + "Nieprawda": 5545, + "erwał": 5546, + "Nagle": 5547, + "Nadaremnie": 5548, + "meta": 5549, + "prawy": 5550, + "pracu": 5551, + "praszał": 5552, + "prawiać": 5553, + "sień": 5554, + "sieka": 5555, + "głosów": 5556, + "podło": 5557, + "stojący": 5558, + "zega": 5559, + "zechcesz": 5560, + "skać": 5561, + "znany": 5562, + "znaki": 5563, + "znając": 5564, + "Jam": 5565, + "Jana": 5566, + "dumny": 5567, + "Jezu": 5568, + "Jegry": 5569, + "Jedne": 5570, + "lom": 5571, + "lona": 5572, + "losie": 5573, + "probo": 5574, + "projekt": 5575, + "Zaga": 5576, + "Zatem": 5577, + "Zaledwie": 5578, + "Zamek": 5579, + "Zapewne": 5580, + "spodzie": 5581, + "spory": 5582, + "wzniesi": 5583, + "Sędzię": 5584, + "Sędzią": 5585, + "któż": 5586, + "syła": 5587, + "beł": 5588, + "mięk": 5589, + "dziać": 5590, + "dziach": 5591, + "dziadów": 5592, + "krzycze": 5593, + "krzyczą": 5594, + "krzyczał": 5595, + "cudów": 5596, + "żają": 5597, + "rączkę": 5598, + "Mają": 5599, + "węze": 5600, + "węgrzy": 5601, + "Chcąc": 5602, + "Chciała": 5603, + "grożąc": 5604, + "służyć": 5605, + "sek": 5606, + "słowach": 5607, + "siach": 5608, + "skowy": 5609, + "skoczyć": 5610, + "braku": 5611, + "brawszy": 5612, + "bramą": 5613, + "pel": 5614, + "pelu": 5615, + "pusta": 5616, + "pusto": 5617, + "chyla": 5618, + "chybia": 5619, + "burzy": 5620, + "budo": 5621, + "buja": 5622, + "burzę": 5623, + "butel": 5624, + "strzele": 5625, + "niejszych": 5626, + "Moja": 5627, + "jęk": 5628, + "jęta": 5629, + "Jakie": 5630, + "Jakże": 5631, + "dłszy": 5632, + "rzekłem": 5633, + "piersią": 5634, + "piersiach": 5635, + "czuć": 5636, + "czuba": 5637, + "strona": 5638, + "strojem": 5639, + "stronni": 5640, + "ziar": 5641, + "zimę": 5642, + "suwa": 5643, + "ciąć": 5644, + "Podróżny": 5645, + "Panna": 5646, + "zoczył": 5647, + "została": 5648, + "zostały": 5649, + "krok": 5650, + "Wyso": 5651, + "Wyczha": 5652, + "czowi": 5653, + "czołem": 5654, + "czonych": 5655, + "czonej": 5656, + "Wojszcza": 5657, + "trzewi": 5658, + "trzecią": 5659, + "powietrze": 5660, + "ciach": 5661, + "archi": 5662, + "Soplicą": 5663, + "długa": 5664, + "długą": 5665, + "kłam": 5666, + "żonę": 5667, + "niosą": 5668, + "bezła": 5669, + "nudzi": 5670, + "jakoby": 5671, + "Toć": 5672, + "dlaczego": 5673, + "reszt": 5674, + "kończąc": 5675, + "kończyć": 5676, + "jowi": 5677, + "jowa": 5678, + "jony": 5679, + "równość": 5680, + "złoto": 5681, + "złotą": 5682, + "złożone": 5683, + "Tyś": 5684, + "Wiele": 5685, + "gęste": 5686, + "dobrzy": 5687, + "dobrego": 5688, + "Kot": 5689, + "Koń": 5690, + "Koło": 5691, + "pył": 5692, + "pytała": 5693, + "słyszę": 5694, + "przedmio": 5695, + "Przeprasza": 5696, + "Przeciw": 5697, + "jemy": 5698, + "świeżo": 5699, + "świecą": 5700, + "świecąc": 5701, + "zdrów": 5702, + "dzaju": 5703, + "wnego": 5704, + "inni": 5705, + "inne": 5706, + "indy": 5707, + "innym": 5708, + "twarzą": 5709, + "przezro": 5710, + "pięta": 5711, + "śmiech": 5712, + "świadectwo": 5713, + "dworach": 5714, + "granie": 5715, + "zwane": 5716, + "zwady": 5717, + "ścianie": 5718, + "Coś": 5719, + "figu": 5720, + "filiża": 5721, + "wemu": 5722, + "najlep": 5723, + "wiosno": 5724, + "Przyja": 5725, + "Przypomina": 5726, + "znom": 5727, + "Podkomorza": 5728, + "stego": 5729, + "kichnął": 5730, + "Gerwazeńku": 5731, + "rannych": 5732, + "dzące": 5733, + "robią": 5734, + "twojej": 5735, + "twojego": 5736, + "rzemię": 5737, + "strażą": 5738, + "Rodzi": 5739, + "Roman": 5740, + "włości": 5741, + "włoskiej": 5742, + "włożywszy": 5743, + "zdarzy": 5744, + "dawna": 5745, + "dawną": 5746, + "dawnej": 5747, + "ktoś": 5748, + "Kluczniku": 5749, + "Klucznikiem": 5750, + "Rymsza": 5751, + "męża": 5752, + "tychmiast": 5753, + "wstała": 5754, + "wojnie": 5755, + "wojsk": 5756, + "wojska": 5757, + "Więcej": 5758, + "puszczę": 5759, + "Moskalem": 5760, + "kochana": 5761, + "kochany": 5762, + "wolność": 5763, + "Propor": 5764, + "Podkomorzym": 5765, + "orły": 5766, + "darmo": 5767, + "marszu": 5768, + "kreskę": 5769, + "piękna": 5770, + "pięknie": 5771, + "piękność": 5772, + "Hono": 5773, + "wnikiem": 5774, + "kłody": 5775, + "kłonił": 5776, + "lubię": 5777, + "powrozy": 5778, + "strzelbą": 5779, + "strzelcom": 5780, + "Dzia": 5781, + "Dziwne": 5782, + "nięte": 5783, + "ustaw": 5784, + "Saka": 5785, + "pęk": 5786, + "pędził": 5787, + "księcia": 5788, + "zmieszał": 5789, + "daleki": 5790, + "przyjaź": 5791, + "przyjaźni": 5792, + "błyszcz": 5793, + "plany": 5794, + "plane": 5795, + "ciemnej": 5796, + "dniał": 5797, + "dnika": 5798, + "książki": 5799, + "zdrowa": 5800, + "zdrowia": 5801, + "możem": 5802, + "Polska": 5803, + "skrzypi": 5804, + "skrzydłem": 5805, + "powiatu": 5806, + "biorę": 5807, + "Jakoż": 5808, + "Horeszki": 5809, + "Brawo": 5810, + "Daj": 5811, + "Dawno": 5812, + "Dawniej": 5813, + "spójrze": 5814, + "spójrzawszy": 5815, + "spójrzeć": 5816, + "rodzina": 5817, + "rodzinę": 5818, + "puściwszy": 5819, + "blady": 5820, + "postawą": 5821, + "kształty": 5822, + "wracało": 5823, + "wzrokiem": 5824, + "wzrostem": 5825, + "pełni": 5826, + "pełno": 5827, + "głuszył": 5828, + "polska": 5829, + "polskich": 5830, + "nowiny": 5831, + "mieszcza": 5832, + "rozmowa": 5833, + "szlachciców": 5834, + "zostawił": 5835, + "chłopów": 5836, + "płocie": 5837, + "płotów": 5838, + "ciekawie": 5839, + "Wszystkich": 5840, + "Cio": 5841, + "wroga": 5842, + "śpieszył": 5843, + "Biedna": 5844, + "Lubił": 5845, + "zemsty": 5846, + "niedźwiedzie": 5847, + "niedźwiedzią": 5848, + "Gospo": 5849, + "starce": 5850, + "starcom": 5851, + "starych": 5852, + "ptastwa": 5853, + "zbierał": 5854, + "Tamten": 5855, + "słuchali": 5856, + "słuchacze": 5857, + "Księstwie": 5858, + "Księdzu": 5859, + "poznano": 5860, + "czynach": 5861, + "słońcu": 5862, + "pytaj": 5863, + "pręgi": 5864, + "Żydzi": 5865, + "wachlarz": 5866, + "Scyzoryka": 5867, + "Bernardynie": 5868, + "Woźnego": 5869, + "Kiedym": 5870, + "klęka": 5871, + "mąż": 5872, + "splą": 5873, + "wskiem": 5874, + "wspar": 5875, + "lekko": 5876, + "gospody": 5877, + "czekaj": 5878, + "drży": 5879, + "srebra": 5880, + "cioł": 5881, + "ciotka": 5882, + "patrzyć": 5883, + "obozie": 5884, + "Protazego": 5885, + "kwitnie": 5886, + "krwawą": 5887, + "krwawych": 5888, + "uciekł": 5889, + "konopiach": 5890, + "kobiet": 5891, + "wiązać": 5892, + "wracając": 5893, + "skronie": 5894, + "świadkiem": 5895, + "świsnął": 5896, + "dostanie": 5897, + "krótkie": 5898, + "Krzycząc": 5899, + "brzegi": 5900, + "brzegu": 5901, + "chmura": 5902, + "szlacheckie": 5903, + "Soplicami": 5904, + "własnych": 5905, + "własnej": 5906, + "umiera": 5907, + "miony": 5908, + "miota": 5909, + "mione": 5910, + "panicze": 5911, + "sejm": 5912, + "słyszałem": 5913, + "milczeć": 5914, + "milczenia": 5915, + "Ojczyzna": 5916, + "Dąbrowskiego": 5917, + "Słowo": 5918, + "wdzięki": 5919, + "śniadanie": 5920, + "podarunku": 5921, + "obraca": 5922, + "Rózga": 5923, + "bryki": 5924, + "uderza": 5925, + "zgad": 5926, + "zgadza": 5927, + "szczupak": 5928, + "litewskim": 5929, + "zabawki": 5930, + "tajemni": 5931, + "tajemne": 5932, + "patrzcie": 5933, + "wzięli": 5934, + "Maćku": 5935, + "trwogą": 5936, + "karczmę": 5937, + "Cesa": 5938, + "Dziedzi": 5939, + "Prus": 5940, + "przemo": 5941, + "schyliwszy": 5942, + "widokiem": 5943, + "dzieciństwa": 5944, + "wesoł": 5945, + "wesoły": 5946, + "główki": 5947, + "śmiertel": 5948, + "strasznie": 5949, + "wstrzyma": 5950, + "wstrzymał": 5951, + "Bartek": 5952, + "Bartło": 5953, + "Stryj": 5954, + "grzeczności": 5955, + "trąb": 5956, + "ubranie": 5957, + "ubrany": 5958, + "ubrane": 5959, + "białym": 5960, + "obrazku": 5961, + "odpowiedział": 5962, + "jeżdżać": 5963, + "wstyd": 5964, + "łódź": 5965, + "śmiały": 5966, + "Chciałem": 5967, + "świeciły": 5968, + "wróciła": 5969, + "wróciwszy": 5970, + "owadów": 5971, + "osobli": 5972, + "smycze": 5973, + "potraw": 5974, + "wierci": 5975, + "obłoki": 5976, + "muzyce": 5977, + "bogaty": 5978, + "większa": 5979, + "dobrych": 5980, + "Długi": 5981, + "Miejs": 5982, + "Pio": 5983, + "krąg": 5984, + "krągłe": 5985, + "ogon": 5986, + "pałacu": 5987, + "zerwał": 5988, + "nauki": 5989, + "zabija": 5990, + "tysiącem": 5991, + "mawiając": 5992, + "weseli": 5993, + "wesele": 5994, + "bante": 5995, + "Patrząc": 5996, + "Moskwę": 5997, + "Drugie": 5998, + "Muzy": 5999, + "cóś": 6000, + "oblicza": 6001, + "spokojny": 6002, + "sąsiadki": 6003, + "zwycięstwa": 6004, + "gospodarstwa": 6005, + "przeciwnej": 6006, + "sejmików": 6007, + "fortu": 6008, + "grzbie": 6009, + "opieki": 6010, + "źwierzyny": 6011, + "żelaz": 6012, + "żelaza": 6013, + "Dowejki": 6014, + "głębokiem": 6015, + "ileż": 6016, + "ilekroć": 6017, + "wówczas": 6018, + "pochyliwszy": 6019, + "talerz": 6020, + "kielich": 6021, + "ściom": 6022, + "ludzkie": 6023, + "lubisz": 6024, + "kędyś": 6025, + "karabele": 6026, + "wnątrz": 6027, + "sztab": 6028, + "radością": 6029, + "szarak": 6030, + "burszty": 6031, + "Domejko": 6032, + "Zofija": 6033, + "parkanie": 6034, + "Szczęśli": 6035, + "wstąpił": 6036, + "tabakierę": 6037, + "dbam": 6038, + "herbo": 6039, + "oficer": 6040, + "oficerów": 6041, + "złaca": 6042, + "Łowczy": 6043, + "chwalił": 6044, + "robota": 6045, + "wieczorem": 6046, + "pacierze": 6047, + "murawą": 6048, + "czapki": 6049, + "drobne": 6050, + "sukienka": 6051, + "sukienkę": 6052, + "sukience": 6053, + "księżyc": 6054, + "czerwone": 6055, + "folwark": 6056, + "Szeroko": 6057, + "stróny": 6058, + "poranek": 6059, + "powszechnie": 6060, + "poczciwy": 6061, + "kołpak": 6062, + "komenda": 6063, + "dziewica": 6064, + "rękoma": 6065, + "różowe": 6066, + "sukni": 6067, + "zamknąć": 6068, + "dziedzińca": 6069, + "kapelusz": 6070, + "Pięknie": 6071, + "grzędach": 6072, + "kruż": 6073, + "mądry": 6074, + "ndarz": 6075, + "wlekać": 6076, + "dziesięć": 6077, + "stanowisko": 6078, + "wzdycha": 6079, + "gałęzie": 6080, + "przyjacielem": 6081, + "dziedzictwie": 6082, + "młodzieńca": 6083, + "klasztoru": 6084, + "srebrne": 6085, + "tryumfal": 6086, + "Hreczecha": 6087, + "Zgoda": 6088, + "brzęczą": 6089, + "bernardyn": 6090, + "otwierał": 6091, + "uczynek": 6092, + "ubogą": 6093, + "ukryty": 6094, + "szpiegi": 6095, + "naczynia": 6096, + "zalety": 6097, + "zaszczyt": 6098, + "legijon": 6099, + "jeździe": 6100, + "dzisiejszej": 6101, + "ruchawy": 6102, + "spotkał": 6103, + "spozierał": 6104, + "całując": 6105, + "Kapita": 6106, + "Kapitan": 6107, + "Ciągnie": 6108, + "pamiętacie": 6109, + "historyje": 6110, + "Mężczyznom": 6111, + "nadzwyczaj": 6112, + "Młodzież": 6113, + "błaga": 6114, + "córkę": 6115, + "ochoty": 6116, + "spuściła": 6117, + "kolwiek": 6118, + "dziesiąt": 6119, + "mundur": 6120, + "westchnie": 6121, + "rozprawiał": 6122, + "względów": 6123, + "Chcecie": 6124, + "Kościuszko": 6125, + "instrumen": 6126, + "głupstwa": 6127, + "dziewczyną": 6128, + "honoru": 6129, + "Rejtanowi": 6130, + "Jegomości": 6131, + "Wziął": 6132, + "izbę": 6133, + "imiona": 6134, + "krzaki": 6135, + "usłysze": 6136, + "szpadą": 6137, + "nienacka": 6138, + "poseł": 6139, + "zadartą": 6140, + "milijon": 6141, + "tarata": 6142, + "paszczęki": 6143, + "przeczucie": 6144, + "Zaczęli": 6145, + "spoczynku": 6146, + "Wojewody": 6147, + "pierwszą": 6148, + "dwadzieścia": 6149, + "Mickiewicz": 6150, + "Birbante": 6151, + "psiarni": 6152, + "Kręci": 6153, + "Zwycię": 6154, + "alkowy": 6155, + "ołówek": 6156, + "umarł": 6157, + "wnioski": 6158, + "zmrużył": 6159, + "Żaden": 6160, + "posrebrza": 6161, + "dygnitar": 6162, + "cofnął": 6163, + "Państwu": 6164, + "wzgórek": 6165, + "synowca": 6166, + "cudzych": 6167, + "młodziana": 6168, + "tłumaczył": 6169, + "województwa": 6170, + "mężczyzn": 6171, + "mnóstwo": 6172, + "Przemy": 6173, + "Zniknął": 6174, + "dóbr": 6175, + "kościele": 6176, + "łacinie": 6177, + "czynownik": 6178, + "odjazdem": 6179, + "jagody": 6180, + "przechadzki": 6181, + "przeszkadza": 6182, + "Jackowi": 6183, + "Podczaszyc": 6184, + "Waszmo": 6185, + "Sagalasów": 6186, + "nieboszczyka": 6187, + "grzybobra": 6188, + "Wilbik": 6189, + "obecnych": 6190, + "Grzeczność": 6191, + "Twarz": 6192, + "rodaków": 6193, + "zacząć": 6194, + "zatargi": 6195, + "dotychczas": 6196, + "pieniądze": 6197, + "ludziom": 6198, + "pracują": 6199, + "architek": 6200, + "filiżanki": 6201, + "Proporszczyk": 6202, + "Bartłomie": 6203, + "!!": 6204, + "\";": 6205, + "):": 6206, + "Aust": 6207, + "Adama": 6208, + "Apelu": 6209, + "Brz": 6210, + "Cz": 6211, + "Drze": 6212, + "Dwo": 6213, + "Dal": 6214, + "Dżok": 6215, + "EK": 6216, + "Ekono": 6217, + "Fa": 6218, + "For": 6219, + "Gie": 6220, + "Gda": 6221, + "Gry": 6222, + "Gwał": 6223, + "Gon": 6224, + "Gor": 6225, + "IA": 6226, + "Im": 6227, + "JA": 6228, + "Kr": 6229, + "Klę": 6230, + "Kłó": 6231, + "MA": 6232, + "Nuż": 6233, + "Ost": 6234, + "Owe": 6235, + "Ogło": 6236, + "Obu": 6237, + "Około": 6238, + "Ozwał": 6239, + "Ogląda": 6240, + "Ofice": 6241, + "Pie": 6242, + "Pta": 6243, + "Prócz": 6244, + "Puszcza": 6245, + "Rwą": 6246, + "Ruszy": 6247, + "Se": 6248, + "Ska": 6249, + "Stó": 6250, + "Spod": 6251, + "Skrzy": 6252, + "Skła": 6253, + "Sej": 6254, + "Spraw": 6255, + "Sia": 6256, + "Sprawa": 6257, + "Spuścił": 6258, + "STA": 6259, + "Stały": 6260, + "Tłu": 6261, + "Tobie": 6262, + "Twarzy": 6263, + "Ucie": 6264, + "Upada": 6265, + "Uczuł": 6266, + "Ucisz": 6267, + "Wzd": 6268, + "Wstał": 6269, + "Wchodzi": 6270, + "Wkrótce": 6271, + "Wszczął": 6272, + "Zdo": 6273, + "Zja": 6274, + "Zmie": 6275, + "Zły": 6276, + "Zrę": 6277, + "Zgi": 6278, + "Zim": 6279, + "Znaj": 6280, + "Zrobi": 6281, + "Zdra": 6282, + "Zdaje": 6283, + "Zbudził": 6284, + "Zląkł": 6285, + "Zbyt": 6286, + "ap": 6287, + "ać": 6288, + "agre": 6289, + "astrono": 6290, + "anioł": 6291, + "areszt": 6292, + "bob": 6293, + "bzy": 6294, + "blach": 6295, + "brem": 6296, + "brzo": 6297, + "bądź": 6298, + "błąd": 6299, + "cja": 6300, + "ckiem": 6301, + "cusz": 6302, + "cmaj": 6303, + "dkie": 6304, + "dkiem": 6305, + "dkę": 6306, + "dką": 6307, + "drów": 6308, + "drzem": 6309, + "drwa": 6310, + "daki": 6311, + "eg": 6312, + "fro": 6313, + "frę": 6314, + "gdo": 6315, + "grą": 6316, + "gwar": 6317, + "gnąć": 6318, + "gniony": 6319, + "hy": 6320, + "inie": 6321, + "iku": 6322, + "idę": 6323, + "imieniu": 6324, + "jną": 6325, + "jdą": 6326, + "jcą": 6327, + "kąc": 6328, + "knia": 6329, + "krzą": 6330, + "knąwszy": 6331, + "lte": 6332, + "mno": 6333, + "mchu": 6334, + "mnich": 6335, + "mroku": 6336, + "mrowi": 6337, + "młódź": 6338, + "ory": 6339, + "osło": 6340, + "osła": 6341, + "ochło": 6342, + "owych": 6343, + "owym": 6344, + "otar": 6345, + "omen": 6346, + "ozdo": 6347, + "opuścił": 6348, + "otrzą": 6349, + "odzież": 6350, + "opowiada": 6351, + "oznaj": 6352, + "ostrzegam": 6353, + "pru": 6354, + "ptak": 6355, + "psie": 6356, + "pso": 6357, + "ptał": 6358, + "pnąwszy": 6359, + "phu": 6360, + "płó": 6361, + "rs": 6362, + "rć": 6363, + "rno": 6364, + "rcy": 6365, + "rwą": 6366, + "rskie": 6367, + "rża": 6368, + "rpu": 6369, + "rge": 6370, + "sco": 6371, + "snę": 6372, + "scu": 6373, + "snej": 6374, + "swem": 6375, + "spad": 6376, + "smę": 6377, + "spraw": 6378, + "spuścił": 6379, + "schro": 6380, + "splami": 6381, + "tw": 6382, + "tce": 6383, + "tnym": 6384, + "tnim": 6385, + "trów": 6386, + "twych": 6387, + "tkwi": 6388, + "ugo": 6389, + "umu": 6390, + "urą": 6391, + "udział": 6392, + "usty": 6393, + "ubli": 6394, + "uchu": 6395, + "utru": 6396, + "użyć": 6397, + "ukara": 6398, + "ubr": 6399, + "uszek": 6400, + "utk": 6401, + "uspoko": 6402, + "uchodząc": 6403, + "ubior": 6404, + "ubiór": 6405, + "ucałował": 6406, + "wdo": 6407, + "wraz": 6408, + "wsza": 6409, + "wsia": 6410, + "wnej": 6411, + "wście": 6412, + "wkra": 6413, + "wnic": 6414, + "wszczę": 6415, + "wcem": 6416, + "wspó": 6417, + "wskro": 6418, + "wskoczył": 6419, + "wrzo": 6420, + "wplą": 6421, + "wprost": 6422, + "zną": 6423, + "zwia": 6424, + "zwą": 6425, + "zbu": 6426, + "zbił": 6427, + "zgry": 6428, + "zrazy": 6429, + "zodu": 6430, + "zmówił": 6431, + "zgni": 6432, + "zbłą": 6433, + "ząb": 6434, + "zwłaszcza": 6435, + "zrób": 6436, + "zrozumie": 6437, + "zwracał": 6438, + "zgieł": 6439, + "zwlekać": 6440, + "znienacka": 6441, + "ówić": 6442, + "óstym": 6443, + "ĄTA": 6444, + "ąwszy": 6445, + "łka": 6446, + "ńczyć": 6447, + "ńską": 6448, + "Świ": 6449, + "Śle": 6450, + "Świa": 6451, + "Świę": 6452, + "śne": 6453, + "śpią": 6454, + "śniona": 6455, + "ździe": 6456, + "źród": 6457, + "źmija": 6458, + "Żało": 6459, + "żby": 6460, + "żba": 6461, + "żką": 6462, + "żnych": 6463, + "żały": 6464, + "rzcie": 6465, + "sznie": 6466, + "szni": 6467, + "szla": 6468, + "szme": 6469, + "szten": 6470, + "sztę": 6471, + "szczo": 6472, + "szczał": 6473, + "szpada": 6474, + "szkle": 6475, + "szemi": 6476, + "szóstym": 6477, + "czały": 6478, + "czało": 6479, + "cznego": 6480, + "czkami": 6481, + "czność": 6482, + "cznika": 6483, + "czéj": 6484, + "czór": 6485, + "cznemi": 6486, + "czwacze": 6487, + "czworo": 6488, + "chą": 6489, + "chcie": 6490, + "chwal": 6491, + "chwała": 6492, + "chmistrz": 6493, + "chcieli": 6494, + "nal": 6495, + "nać": 6496, + "nali": 6497, + "nały": 6498, + "nazy": 6499, + "nazna": 6500, + "naon": 6501, + "natę": 6502, + "naród": 6503, + "natar": 6504, + "natenczas": 6505, + "nawal": 6506, + "nadzieje": 6507, + "nazywa": 6508, + "nazwali": 6509, + "naprawić": 6510, + "natychmiast": 6511, + "niez": 6512, + "nienie": 6513, + "niedzie": 6514, + "niezwy": 6515, + "niewol": 6516, + "niekiedy": 6517, + "niedługo": 6518, + "nierad": 6519, + "niewier": 6520, + "nieszczęście": 6521, + "niepoję": 6522, + "nieprzyjaciele": 6523, + "niebyt": 6524, + "niecierpli": 6525, + "nieprzyjacielem": 6526, + "dzem": 6527, + "stw": 6528, + "strzą": 6529, + "pon": 6530, + "porz": 6531, + "pocz": 6532, + "porze": 6533, + "poła": 6534, + "podzie": 6535, + "poku": 6536, + "pobo": 6537, + "pował": 6538, + "pomnie": 6539, + "podział": 6540, + "powło": 6541, + "pomał": 6542, + "pozby": 6543, + "pospó": 6544, + "pochodzi": 6545, + "posłucha": 6546, + "pokazał": 6547, + "powrócił": 6548, + "powody": 6549, + "poszczu": 6550, + "postrzał": 6551, + "poprawił": 6552, + "pojmie": 6553, + "posłem": 6554, + "pożału": 6555, + "pożera": 6556, + "pogrą": 6557, + "rani": 6558, + "ratu": 6559, + "ranę": 6560, + "rachu": 6561, + "ranek": 6562, + "ramieniem": 6563, + "raczej": 6564, + "ięła": 6565, + "rowe": 6566, + "roba": 6567, + "rośli": 6568, + "roso": 6569, + "rośnie": 6570, + "rojem": 6571, + "rodem": 6572, + "roman": 6573, + "nina": 6574, + "niny": 6575, + "nije": 6576, + "niczy": 6577, + "niły": 6578, + "niją": 6579, + "niéj": 6580, + "nisława": 6581, + "korzy": 6582, + "kował": 6583, + "kopie": 6584, + "kozy": 6585, + "kosy": 6586, + "kowych": 6587, + "kowym": 6588, + "lip": 6589, + "lity": 6590, + "lija": 6591, + "listy": 6592, + "liczył": 6593, + "licem": 6594, + "wije": 6595, + "wiła": 6596, + "wicza": 6597, + "wiją": 6598, + "wica": 6599, + "wiszą": 6600, + "wicą": 6601, + "wiczem": 6602, + "wicznie": 6603, + "widzenia": 6604, + "rzekli": 6605, + "wana": 6606, + "wale": 6607, + "wabi": 6608, + "wate": 6609, + "wasa": 6610, + "warzą": 6611, + "walecz": 6612, + "ważył": 6613, + "waczów": 6614, + "łono": 6615, + "łoże": 6616, + "łody": 6617, + "łomu": 6618, + "łotra": 6619, + "łowski": 6620, + "łożu": 6621, + "kali": 6622, + "kata": 6623, + "kawia": 6624, + "kamienia": 6625, + "ciwszy": 6626, + "ciska": 6627, + "ciśnie": 6628, + "ciół": 6629, + "ciszej": 6630, + "zap": 6631, + "zacz": 6632, + "zara": 6633, + "zamie": 6634, + "zaprze": 6635, + "zabie": 6636, + "zausz": 6637, + "zatrzy": 6638, + "zarów": 6639, + "zadać": 6640, + "zadał": 6641, + "zagnie": 6642, + "zanosi": 6643, + "zapła": 6644, + "zabić": 6645, + "zalał": 6646, + "zajeżdża": 6647, + "zakończył": 6648, + "zabój": 6649, + "zadziwił": 6650, + "zabiera": 6651, + "zarosły": 6652, + "zadzwonił": 6653, + "zasłużył": 6654, + "zadzwoni": 6655, + "zapomniał": 6656, + "zapomnia": 6657, + "zagłuszył": 6658, + "akt": 6659, + "aksami": 6660, + "wienie": 6661, + "wieka": 6662, + "wierzy": 6663, + "wiedzie": 6664, + "wieży": 6665, + "wiekiem": 6666, + "wietrzy": 6667, + "wieniec": 6668, + "wiecznie": 6669, + "wieńce": 6670, + "wieństwem": 6671, + "wieczór": 6672, + "lecia": 6673, + "leniem": 6674, + "lecąc": 6675, + "leżał": 6676, + "don": 6677, + "doro": 6678, + "dozo": 6679, + "dosły": 6680, + "dochodzi": 6681, + "dozwo": 6682, + "dotk": 6683, + "dotyka": 6684, + "dowci": 6685, + "wyu": 6686, + "wymi": 6687, + "wyba": 6688, + "wybo": 6689, + "wyga": 6690, + "wysie": 6691, + "wylo": 6692, + "wypu": 6693, + "wypowie": 6694, + "wyrazem": 6695, + "wyzwał": 6696, + "wyśle": 6697, + "wypić": 6698, + "wygna": 6699, + "wyrazy": 6700, + "wydawał": 6701, + "wybiegł": 6702, + "wyprowa": 6703, + "wytk": 6704, + "wyrok": 6705, + "wybiera": 6706, + "wystrzały": 6707, + "wysłał": 6708, + "wypełnia": 6709, + "wywodzić": 6710, + "kity": 6711, + "kiwnął": 6712, + "jene": 6713, + "jesie": 6714, + "jedź": 6715, + "jeździ": 6716, + "goty": 6717, + "gonił": 6718, + "godzą": 6719, + "gonią": 6720, + "godne": 6721, + "miła": 6722, + "miną": 6723, + "miało": 6724, + "mignął": 6725, + "mignęła": 6726, + "dzika": 6727, + "dziob": 6728, + "dzikich": 6729, + "dziwnie": 6730, + "łaj": 6731, + "łap": 6732, + "łany": 6733, + "łatwo": 6734, + "łatwą": 6735, + "nom": 6736, + "nosy": 6737, + "nogę": 6738, + "nować": 6739, + "nowski": 6740, + "noszę": 6741, + "nocą": 6742, + "nowego": 6743, + "nogami": 6744, + "bywał": 6745, + "bydło": 6746, + "dasz": 6747, + "dajem": 6748, + "dawano": 6749, + "tala": 6750, + "laska": 6751, + "lazek": 6752, + "wor": 6753, + "woju": 6754, + "wodzo": 6755, + "wolą": 6756, + "wozów": 6757, + "paj": 6758, + "past": 6759, + "papi": 6760, + "pasy": 6761, + "paję": 6762, + "panią": 6763, + "padek": 6764, + "patrzą": 6765, + "patrzeć": 6766, + "negdo": 6767, + "cieni": 6768, + "cieszą": 6769, + "ciepły": 6770, + "tygry": 6771, + "tyżeś": 6772, + "dziel": 6773, + "dzien": 6774, + "dzieło": 6775, + "dzieju": 6776, + "czyk": 6777, + "czyn": 6778, + "czyś": 6779, + "czych": 6780, + "czysta": 6781, + "czyja": 6782, + "czyją": 6783, + "czynę": 6784, + "czysco": 6785, + "ryło": 6786, + "ryby": 6787, + "ryso": 6788, + "rysu": 6789, + "rydwa": 6790, + "rystu": 6791, + "rywal": 6792, + "ryknie": 6793, + "rynsztu": 6794, + "towi": 6795, + "tonem": 6796, + "toczył": 6797, + "toczą": 6798, + "torem": 6799, + "toale": 6800, + "szyk": 6801, + "szyje": 6802, + "żenić": 6803, + "dyma": 6804, + "dymu": 6805, + "dyję": 6806, + "dynku": 6807, + "kier": 6808, + "kuta": 6809, + "kuran": 6810, + "kukuru": 6811, + "biło": 6812, + "bije": 6813, + "biła": 6814, + "bita": 6815, + "biwszy": 6816, + "bicia": 6817, + "biczem": 6818, + "bigos": 6819, + "tea": 6820, + "terze": 6821, + "tele": 6822, + "terem": 6823, + "mane": 6824, + "macie": 6825, + "mate": 6826, + "malo": 6827, + "macał": 6828, + "matki": 6829, + "matka": 6830, + "mosię": 6831, + "moru": 6832, + "mował": 6833, + "mową": 6834, + "mowę": 6835, + "mojem": 6836, + "monar": 6837, + "motyle": 6838, + "sil": 6839, + "sin": 6840, + "siał": 6841, + "sili": 6842, + "siła": 6843, + "sito": 6844, + "siwą": 6845, + "stal": 6846, + "stawię": 6847, + "stanęli": 6848, + "stawach": 6849, + "starej": 6850, + "obja": 6851, + "obsza": 6852, + "obrazy": 6853, + "obchodził": 6854, + "obwieści": 6855, + "oddał": 6856, + "odwro": 6857, + "odsiecz": 6858, + "odlew": 6859, + "rut": 6860, + "rusz": 6861, + "rura": 6862, + "rumie": 6863, + "runął": 6864, + "ruskie": 6865, + "jasza": 6866, + "jadł": 6867, + "jadła": 6868, + "jasno": 6869, + "jaśni": 6870, + "jaskra": 6871, + "jazdę": 6872, + "jaskół": 6873, + "mien": 6874, + "miedzą": 6875, + "czeniem": 6876, + "prześli": 6877, + "przebu": 6878, + "przestrze": 6879, + "przestro": 6880, + "przestra": 6881, + "przeprasza": 6882, + "przeina": 6883, + "przechrz": 6884, + "przeczytał": 6885, + "rech": 6886, + "muchy": 6887, + "wewnątrz": 6888, + "ces": 6889, + "szenia": 6890, + "szepta": 6891, + "szeliście": 6892, + "piwa": 6893, + "pije": 6894, + "piły": 6895, + "pisarz": 6896, + "czaro": 6897, + "czaty": 6898, + "czamar": 6899, + "czasach": 6900, + "róś": 6901, + "przyro": 6902, + "przywy": 6903, + "przyto": 6904, + "przymie": 6905, + "przytu": 6906, + "przysto": 6907, + "przysło": 6908, + "przynosi": 6909, + "przypła": 6910, + "przydom": 6911, + "przymio": 6912, + "przybrał": 6913, + "przyjść": 6914, + "przysłał": 6915, + "bany": 6916, + "baty": 6917, + "bady": 6918, + "badał": 6919, + "dech": 6920, + "derka": 6921, + "deptał": 6922, + "jąkał": 6923, + "bonie": 6924, + "boże": 6925, + "boży": 6926, + "bojąc": 6927, + "bocia": 6928, + "bockich": 6929, + "ścili": 6930, + "ściga": 6931, + "gatu": 6932, + "cować": 6933, + "żydo": 6934, + "żywe": 6935, + "żywych": 6936, + "pienie": 6937, + "pieli": 6938, + "piery": 6939, + "pieski": 6940, + "sając": 6941, + "sarzem": 6942, + "sarnie": 6943, + "cyng": 6944, + "cywili": 6945, + "ludziach": 6946, + "carem": 6947, + "szach": 6948, + "szacu": 6949, + "szabla": 6950, + "szabel": 6951, + "chają": 6952, + "charak": 6953, + "chom": 6954, + "chować": 6955, + "chowski": 6956, + "chowicz": 6957, + "Pole": 6958, + "Pogo": 6959, + "Podział": 6960, + "Pomiędzy": 6961, + "Porząd": 6962, + "Pochodzi": 6963, + "Polowa": 6964, + "Pokazał": 6965, + "Pojedy": 6966, + "Poprawi": 6967, + "Poczci": 6968, + "Poznałem": 6969, + "tury": 6970, + "tutej": 6971, + "rozwa": 6972, + "rozdzie": 6973, + "rozbro": 6974, + "rozję": 6975, + "rozsą": 6976, + "rozej": 6977, + "rozpusz": 6978, + "rozwar": 6979, + "rozposta": 6980, + "rozkoszy": 6981, + "rozdziela": 6982, + "roztacza": 6983, + "rozmai": 6984, + "rozpięta": 6985, + "Pac": 6986, + "Pas": 6987, + "Pary": 6988, + "jum": 6989, + "jusza": 6990, + "jutrz": 6991, + "wiarę": 6992, + "wiatry": 6993, + "skle": 6994, + "skała": 6995, + "skrwa": 6996, + "takich": 6997, + "zysk": 6998, + "Nieba": 6999, + "Niebo": 7000, + "Niewdzię": 7001, + "giji": 7002, + "Nasz": 7003, + "Nazywał": 7004, + "mety": 7005, + "pracy": 7006, + "prawię": 7007, + "prawem": 7008, + "pragnął": 7009, + "pradziadów": 7010, + "pracować": 7011, + "sieli": 7012, + "siedzieć": 7013, + "podał": 7014, + "podszedł": 7015, + "podnosi": 7016, + "podskoczył": 7017, + "podnosząc": 7018, + "podniesio": 7019, + "podnieść": 7020, + "podniesioną": 7021, + "podróży": 7022, + "stołe": 7023, + "zebrać": 7024, + "zestarzał": 7025, + "kłów": 7026, + "skach": 7027, + "skakać": 7028, + "znali": 7029, + "znane": 7030, + "znają": 7031, + "znaków": 7032, + "Taka": 7033, + "Tabak": 7034, + "Jan": 7035, + "Jadę": 7036, + "wąsy": 7037, + "dują": 7038, + "duchu": 7039, + "dumał": 7040, + "duchem": 7041, + "Jena": 7042, + "Jeste": 7043, + "Jechał": 7044, + "Jedną": 7045, + "Jeździ": 7046, + "lono": 7047, + "lonym": 7048, + "losów": 7049, + "lokaj": 7050, + "procz": 7051, + "proch": 7052, + "proby": 7053, + "progi": 7054, + "proste": 7055, + "proszą": 7056, + "progiem": 7057, + "promienie": 7058, + "ślił": 7059, + "Zaba": 7060, + "częścią": 7061, + "sposo": 7062, + "sporów": 7063, + "sporach": 7064, + "sposoby": 7065, + "spowiedzi": 7066, + "wzbra": 7067, + "wzniosła": 7068, + "wzniesioną": 7069, + "Tego": 7070, + "Teraje": 7071, + "kąta": 7072, + "kąpieli": 7073, + "któremi": 7074, + "sypie": 7075, + "Woła": 7076, + "bek": 7077, + "besty": 7078, + "benki": 7079, + "beczek": 7080, + "mięszał": 7081, + "krzyków": 7082, + "krzywił": 7083, + "krzyżu": 7084, + "cud": 7085, + "cudną": 7086, + "rzaj": 7087, + "rzać": 7088, + "żadna": 7089, + "żalem": 7090, + "żadnego": 7091, + "rąb": 7092, + "rączka": 7093, + "Mając": 7094, + "Mazu": 7095, + "węzło": 7096, + "Cha": 7097, + "Char": 7098, + "Chrystu": 7099, + "grosz": 7100, + "gronie": 7101, + "grono": 7102, + "groty": 7103, + "grodzić": 7104, + "gromem": 7105, + "mówią": 7106, + "sługą": 7107, + "sługom": 7108, + "słowi": 7109, + "słowem": 7110, + "Bożej": 7111, + "Bogiem": 7112, + "bronie": 7113, + "brodą": 7114, + "skom": 7115, + "brak": 7116, + "bramy": 7117, + "bratem": 7118, + "bracią": 7119, + "pek": 7120, + "pewni": 7121, + "petersbur": 7122, + "pełen": 7123, + "puchem": 7124, + "pustym": 7125, + "puder": 7126, + "purpu": 7127, + "pódź": 7128, + "pójdzie": 7129, + "chyliwszy": 7130, + "biada": 7131, + "buje": 7132, + "budynku": 7133, + "Leci": 7134, + "szczep": 7135, + "szczery": 7136, + "głszy": 7137, + "strzeże": 7138, + "strzechy": 7139, + "strzenicę": 7140, + "Żeś": 7141, + "więź": 7142, + "więźni": 7143, + "niejszą": 7144, + "Możem": 7145, + "Można": 7146, + "niknie": 7147, + "drogo": 7148, + "drogie": 7149, + "drobiu": 7150, + "opuszcza": 7151, + "rzekłbyś": 7152, + "sować": 7153, + "sosny": 7154, + "pierał": 7155, + "piersio": 7156, + "pierścio": 7157, + "pierścień": 7158, + "czuły": 7159, + "stroi": 7160, + "stronami": 7161, + "zin": 7162, + "zio": 7163, + "zimy": 7164, + "tent": 7165, + "suwał": 7166, + "sunął": 7167, + "sumnie": 7168, + "suche": 7169, + "suwają": 7170, + "Podniosł": 7171, + "Panno": 7172, + "Domi": 7173, + "Dostał": 7174, + "Dotąd": 7175, + "zowią": 7176, + "dźwięk": 7177, + "kroczy": 7178, + "kropi": 7179, + "Wyda": 7180, + "Wysła": 7181, + "Wysmu": 7182, + "Wyskoczył": 7183, + "Wyciągnął": 7184, + "wszystkiem": 7185, + "giej": 7186, + "lęta": 7187, + "lękli": 7188, + "Wojska": 7189, + "Wilej": 7190, + "nadto": 7191, + "młoko": 7192, + "młodą": 7193, + "młodszy": 7194, + "trzej": 7195, + "trzysta": 7196, + "trzykro": 7197, + "trzystu": 7198, + "wór": 7199, + "powieki": 7200, + "powiedzą": 7201, + "Zostawi": 7202, + "sądu": 7203, + "tamci": 7204, + "tamten": 7205, + "tamtej": 7206, + "żoną": 7207, + "nionych": 7208, + "niosły": 7209, + "Której": 7210, + "sławie": 7211, + "sławę": 7212, + "sławną": 7213, + "słaniając": 7214, + "styn": 7215, + "jakoś": 7216, + "Toż": 7217, + "Tomasz": 7218, + "trawami": 7219, + "kończy": 7220, + "kończą": 7221, + "kończyła": 7222, + "Taki": 7223, + "jone": 7224, + "jonych": 7225, + "równe": 7226, + "równą": 7227, + "całéj": 7228, + "złocie": 7229, + "złości": 7230, + "złoży": 7231, + "złotego": 7232, + "złożę": 7233, + "złodziej": 7234, + "złocona": 7235, + "rządu": 7236, + "Tysiąc": 7237, + "Wier": 7238, + "Wiecie": 7239, + "Wieść": 7240, + "gęsta": 7241, + "gęściej": 7242, + "śnieg": 7243, + "śniegi": 7244, + "śniegu": 7245, + "Koza": 7246, + "Kozodu": 7247, + "Odgłos": 7248, + "pyłu": 7249, + "pychy": 7250, + "słynął": 7251, + "słyszano": 7252, + "słyszała": 7253, + "Dobrodzi": 7254, + "dzoziem": 7255, + "jedni": 7256, + "jedne": 7257, + "świeca": 7258, + "rzucał": 7259, + "oczyścić": 7260, + "zdjął": 7261, + "zdjęta": 7262, + "gust": 7263, + "guzy": 7264, + "guzi": 7265, + "gąsieni": 7266, + "górą": 7267, + "zuje": 7268, + "zują": 7269, + "zucha": 7270, + "serc": 7271, + "serów": 7272, + "wróble": 7273, + "dwiema": 7274, + "dwiestu": 7275, + "Czyny": 7276, + "Gdym": 7277, + "Gdybym": 7278, + "inny": 7279, + "inną": 7280, + "instyn": 7281, + "twarze": 7282, + "czący": 7283, + "czących": 7284, + "Wara": 7285, + "pięty": 7286, + "śmiesz": 7287, + "śmiele": 7288, + "śmieta": 7289, + "bliżej": 7290, + "kraje": 7291, + "krawę": 7292, + "światu": 7293, + "świadom": 7294, + "niemczy": 7295, + "dworza": 7296, + "grać": 7297, + "grani": 7298, + "grają": 7299, + "grabieży": 7300, + "królo": 7301, + "krótka": 7302, + "zwano": 7303, + "zwalił": 7304, + "zważał": 7305, + "ścianę": 7306, + "Cofa": 7307, + "fita": 7308, + "filary": 7309, + "najpierwszy": 7310, + "najpierwsze": 7311, + "najbliż": 7312, + "wiom": 7313, + "ciągnęli": 7314, + "ciągnąc": 7315, + "wiążą": 7316, + "samą": 7317, + "Przysią": 7318, + "Przypomniał": 7319, + "myślić": 7320, + "myślili": 7321, + "myśliła": 7322, + "zamę": 7323, + "Podkomor": 7324, + "szukała": 7325, + "stek": 7326, + "łeś": 7327, + "ranne": 7328, + "robiąc": 7329, + "twoja": 7330, + "każdą": 7331, + "Niż": 7332, + "skutku": 7333, + "straż": 7334, + "straszy": 7335, + "strawił": 7336, + "stracił": 7337, + "strasząc": 7338, + "trwała": 7339, + "miasto": 7340, + "Robi": 7341, + "Roze": 7342, + "Rosy": 7343, + "włość": 7344, + "włosem": 7345, + "zgoła": 7346, + "szczęściu": 7347, + "zdarzenia": 7348, + "dawny": 7349, + "dawnym": 7350, + "zwykła": 7351, + "Szmer": 7352, + "Szczwacze": 7353, + "będziemy": 7354, + "ktorem": 7355, + "myślę": 7356, + "myślony": 7357, + "północ": 7358, + "północy": 7359, + "Rym": 7360, + "gniewie": 7361, + "gnieniu": 7362, + "gnieździ": 7363, + "karty": 7364, + "kryje": 7365, + "swobo": 7366, + "swoję": 7367, + "swojego": 7368, + "uszami": 7369, + "Miała": 7370, + "Miałem": 7371, + "Reszta": 7372, + "Resztę": 7373, + "trzpio": 7374, + "łąk": 7375, + "łączyć": 7376, + "Moskalom": 7377, + "hań": 7378, + "hanie": 7379, + "czemu": 7380, + "kochasz": 7381, + "kochanków": 7382, + "Panienko": 7383, + "Podkomorzyna": 7384, + "dłość": 7385, + "dłonią": 7386, + "kałeś": 7387, + "order": 7388, + "sztuka": 7389, + "byłaś": 7390, + "byłaby": 7391, + "marki": 7392, + "maria": 7393, + "drzewem": 7394, + "drzewami": 7395, + "trud": 7396, + "trupy": 7397, + "krewni": 7398, + "konno": 7399, + "kontrak": 7400, + "Star": 7401, + "Stanie": 7402, + "Stara": 7403, + "Starzy": 7404, + "Stany": 7405, + "Stają": 7406, + "Stanął": 7407, + "Starzec": 7408, + "Stanisława": 7409, + "kłosów": 7410, + "zwierzę": 7411, + "ważny": 7412, + "ważnych": 7413, + "ważnej": 7414, + "oknach": 7415, + "powtarzał": 7416, + "strzelał": 7417, + "fan": 7418, + "fawory": 7419, + "nięta": 7420, + "ustawnie": 7421, + "ustawicznie": 7422, + "szczyzny": 7423, + "drzwiom": 7424, + "ogrody": 7425, + "ogromną": 7426, + "Soplicowskim": 7427, + "Asesorem": 7428, + "gałą": 7429, + "gałka": 7430, + "ogląda": 7431, + "pęki": 7432, + "pędzi": 7433, + "pędzić": 7434, + "tkanie": 7435, + "gościom": 7436, + "wielkiego": 7437, + "Stoi": 7438, + "Stojąc": 7439, + "księgi": 7440, + "księciu": 7441, + "zmierzył": 7442, + "zmienić": 7443, + "zmienni": 7444, + "przyjaciół": 7445, + "błysnął": 7446, + "tłuszcza": 7447, + "ciemność": 7448, + "żebym": 7449, + "żebyśmy": 7450, + "Ojciec": 7451, + "książek": 7452, + "zdrowiem": 7453, + "możny": 7454, + "skrzypak": 7455, + "skrzydeł": 7456, + "mówiłem": 7457, + "dłach": 7458, + "dwórurki": 7459, + "powiat": 7460, + "powiadają": 7461, + "Horeszkowie": 7462, + "Prawie": 7463, + "Rad": 7464, + "Razem": 7465, + "niechę": 7466, + "studni": 7467, + "gdybym": 7468, + "Brali": 7469, + "Dać": 7470, + "chwiał": 7471, + "chwile": 7472, + "rodzice": 7473, + "Rozkrzyżo": 7474, + "Kuchci": 7475, + "ojcu": 7476, + "ojczyste": 7477, + "płacze": 7478, + "płatał": 7479, + "płacząc": 7480, + "zrobim": 7481, + "postawie": 7482, + "postacią": 7483, + "postanowie": 7484, + "wzroście": 7485, + "pełz": 7486, + "głucho": 7487, + "polsku": 7488, + "polskiego": 7489, + "polskim": 7490, + "domów": 7491, + "nowicie": 7492, + "palcach": 7493, + "Myś": 7494, + "klatki": 7495, + "domowym": 7496, + "mieszkała": 7497, + "chart": 7498, + "charta": 7499, + "chartami": 7500, + "rozmową": 7501, + "zostaje": 7502, + "zostawić": 7503, + "chłopstwo": 7504, + "chłopskiej": 7505, + "środka": 7506, + "płoty": 7507, + "zaśmiał": 7508, + "ciekawe": 7509, + "ciekawość": 7510, + "gromady": 7511, + "drugiemu": 7512, + "Choćby": 7513, + "Kropić": 7514, + "śpiewa": 7515, + "śpieszy": 7516, + "śpiewać": 7517, + "dziękować": 7518, + "ostatki": 7519, + "zemu": 7520, + "niedźwiedzia": 7521, + "niedźwiedziej": 7522, + "niedźwiedziem": 7523, + "Gości": 7524, + "byśmy": 7525, + "ącego": 7526, + "starców": 7527, + "baki": 7528, + "mnicha": 7529, + "ptaszek": 7530, + "ptastwu": 7531, + "wołali": 7532, + "wołają": 7533, + "wołając": 7534, + "Tamci": 7535, + "słuchają": 7536, + "słuchając": 7537, + "Biało": 7538, + "Księga": 7539, + "Księstwa": 7540, + "zdoła": 7541, + "zdołał": 7542, + "nieboga": 7543, + "poznałem": 7544, + "tance": 7545, + "pytają": 7546, + "pręży": 7547, + "órka": 7548, + "Żydów": 7549, + "piosen": 7550, + "grzyby": 7551, + "mówcy": 7552, + "szczwaczów": 7553, + "struny": 7554, + "strugi": 7555, + "siostrą": 7556, + "siostrzenicę": 7557, + "rejter": 7558, + "Woźnym": 7559, + "długimi": 7560, + "klęczkach": 7561, + "urody": 7562, + "wsparł": 7563, + "wsparty": 7564, + "czekając": 7565, + "Kropidłem": 7566, + "Trzeciego": 7567, + "brwi": 7568, + "klej": 7569, + "sędzie": 7570, + "zbożu": 7571, + "pokoiku": 7572, + "cioci": 7573, + "ciocia": 7574, + "wierzch": 7575, + "patrzyli": 7576, + "obowiązki": 7577, + "zielony": 7578, + "zielone": 7579, + "zielonych": 7580, + "zielonym": 7581, + "zielonego": 7582, + "Gdzieniegdzie": 7583, + "gruntów": 7584, + "rzciny": 7585, + "konopi": 7586, + "kobier": 7587, + "kobietą": 7588, + "wracali": 7589, + "wracają": 7590, + "hul": 7591, + "hur": 7592, + "hula": 7593, + "miłośnik": 7594, + "przerwała": 7595, + "skroń": 7596, + "skroniach": 7597, + "Nowa": 7598, + "Weso": 7599, + "gwiaździ": 7600, + "świszcząc": 7601, + "zaczęto": 7602, + "dalszej": 7603, + "kłót": 7604, + "kłócił": 7605, + "kłótnia": 7606, + "żart": 7607, + "żołnierze": 7608, + "światła": 7609, + "krótko": 7610, + "Maciejów": 7611, + "Peter": 7612, + "Petersbur": 7613, + "brzeg": 7614, + "brzezi": 7615, + "uczcie": 7616, + "uczty": 7617, + "zbrojnie": 7618, + "podobny": 7619, + "podobną": 7620, + "jakiem": 7621, + "skarżyć": 7622, + "wziąć": 7623, + "szlachecka": 7624, + "szlacheckim": 7625, + "szlachectwa": 7626, + "skończył": 7627, + "trzymać": 7628, + "własne": 7629, + "własną": 7630, + "Siedział": 7631, + "kwiat": 7632, + "umierać": 7633, + "święta": 7634, + "święto": 7635, + "świętem": 7636, + "świętych": 7637, + "panicz": 7638, + "dziewczę": 7639, + "piąwszy": 7640, + "Litwą": 7641, + "Litwę": 7642, + "Ojczyznę": 7643, + "Mógł": 7644, + "Mówił": 7645, + "krzesło": 7646, + "krzesła": 7647, + "urzędem": 7648, + "urzędnika": 7649, + "wspomnę": 7650, + "wdzięków": 7651, + "podania": 7652, + "polowaniu": 7653, + "wilgo": 7654, + "obracał": 7655, + "gadanie": 7656, + "gadali": 7657, + "gadano": 7658, + "prowadzi": 7659, + "dawniejsze": 7660, + "Róz": 7661, + "bryka": 7662, + "śladu": 7663, + "kazywał": 7664, + "zabawić": 7665, + "gotowi": 7666, + "gotowe": 7667, + "gotową": 7668, + "obława": 7669, + "obławą": 7670, + "obławę": 7671, + "obławnicy": 7672, + "trwogę": 7673, + "karczma": 7674, + "puszczają": 7675, + "kilkakroć": 7676, + "Dzieci": 7677, + "Prusa": 7678, + "drabi": 7679, + "drabów": 7680, + "przemy": 7681, + "przemówić": 7682, + "schylił": 7683, + "czterech": 7684, + "narodu": 7685, + "narodowy": 7686, + "kolan": 7687, + "dzieckiem": 7688, + "senny": 7689, + "senne": 7690, + "Ledwiem": 7691, + "straszną": 7692, + "strasznej": 7693, + "wstrzymać": 7694, + "Ręką": 7695, + "grzeczność": 7696, + "ubrana": 7697, + "ubrania": 7698, + "powinność": 7699, + "porządkiem": 7700, + "porządnym": 7701, + "leciało": 7702, + "nocle": 7703, + "nocną": 7704, + "żegnał": 7705, + "obrazu": 7706, + "odpowiedzi": 7707, + "odpowiedziała": 7708, + "szerokim": 7709, + "składać": 7710, + "składał": 7711, + "Jankiela": 7712, + "Jankielu": 7713, + "siadłszy": 7714, + "zdrajca": 7715, + "krewną": 7716, + "krewnych": 7717, + "otwory": 7718, + "otworem": 7719, + "sceny": 7720, + "lepszy": 7721, + "lepsza": 7722, + "Chciałbym": 7723, + "błonie": 7724, + "błotni": 7725, + "kwestar": 7726, + "osobna": 7727, + "osobny": 7728, + "trząsł": 7729, + "uwagi": 7730, + "chędo": 7731, + "koniecznie": 7732, + "zaścianki": 7733, + "zaścianków": 7734, + "wiernego": 7735, + "wyraźnie": 7736, + "obłoku": 7737, + "długiemi": 7738, + "dobrym": 7739, + "szczęśliwa": 7740, + "szczęśliwym": 7741, + "Mierzy": 7742, + "ogonie": 7743, + "ogonem": 7744, + "sądów": 7745, + "zerwać": 7746, + "kapela": 7747, + "zabije": 7748, + "wyprawę": 7749, + "tańczy": 7750, + "tańczyć": 7751, + "weselu": 7752, + "Moskwie": 7753, + "Moskwą": 7754, + "Myśliwi": 7755, + "Myśliłem": 7756, + "Ostatnia": 7757, + "córy": 7758, + "gestami": 7759, + "małych": 7760, + "otwarto": 7761, + "tłoczy": 7762, + "pomnę": 7763, + "panien": 7764, + "odezwał": 7765, + "głośniej": 7766, + "Marsz": 7767, + "Marszał": 7768, + "pewnego": 7769, + "pułk": 7770, + "pułko": 7771, + "różnofar": 7772, + "ognista": 7773, + "książęcy": 7774, + "sejmiku": 7775, + "Głowa": 7776, + "Kilka": 7777, + "Kiryło": 7778, + "Szano": 7779, + "duszą": 7780, + "drągiem": 7781, + "grzmiały": 7782, + "opiera": 7783, + "opieku": 7784, + "opiekę": 7785, + "trzask": 7786, + "trzasnął": 7787, + "trzaskiem": 7788, + "zbadał": 7789, + "źwierzynę": 7790, + "żałośnie": 7791, + "żółta": 7792, + "poważnym": 7793, + "poważnemi": 7794, + "żelazem": 7795, + "ruszyć": 7796, + "przykłady": 7797, + "chodzących": 7798, + "Niemna": 7799, + "Dowejce": 7800, + "Częstochowy": 7801, + "Sokoł": 7802, + "wczorajszej": 7803, + "niebiosa": 7804, + "pochylił": 7805, + "potrzebie": 7806, + "towarzystwo": 7807, + "towarzyszów": 7808, + "majora": 7809, + "ludzkich": 7810, + "stodole": 7811, + "stodołę": 7812, + "wznosił": 7813, + "kontusze": 7814, + "Król": 7815, + "Krótkie": 7816, + "Sycy": 7817, + "Sybir": 7818, + "hałas": 7819, + "swary": 7820, + "pogoni": 7821, + "pogodę": 7822, + "pojedynku": 7823, + "jakiś": 7824, + "weźmiesz": 7825, + "wiadomość": 7826, + "groźby": 7827, + "Domejce": 7828, + "tryumfu": 7829, + "Milczy": 7830, + "Milczał": 7831, + "marszałka": 7832, + "marszałkiem": 7833, + "placką": 7834, + "Polaków": 7835, + "skrzydłami": 7836, + "powiadano": 7837, + "kapturze": 7838, + "Napoleonem": 7839, + "Prusaków": 7840, + "Strzelby": 7841, + "Strzelców": 7842, + "obyczajem": 7843, + "dbale": 7844, + "harmo": 7845, + "histor": 7846, + "kłym": 7847, + "ołtarz": 7848, + "ołtarza": 7849, + "pryska": 7850, + "sznurki": 7851, + "chleb": 7852, + "chleba": 7853, + "chlebie": 7854, + "nieruchome": 7855, + "roboty": 7856, + "zapasy": 7857, + "zajazdach": 7858, + "tajnym": 7859, + "wojenne": 7860, + "pamiątka": 7861, + "murawie": 7862, + "murawy": 7863, + "rozpacz": 7864, + "rozkazem": 7865, + "Niechajże": 7866, + "hajże": 7867, + "szturmak": 7868, + "księżyca": 7869, + "czerwony": 7870, + "Het": 7871, + "Szep": 7872, + "gwałty": 7873, + "klucznik": 7874, + "ostrzem": 7875, + "ozwały": 7876, + "układów": 7877, + "posłaniec": 7878, + "poglądali": 7879, + "kometa": 7880, + "komendę": 7881, + "zawiesił": 7882, + "zamiany": 7883, + "rycer": 7884, + "rycerze": 7885, + "różową": 7886, + "szanował": 7887, + "sierża": 7888, + "sierpy": 7889, + "służba": 7890, + "służbę": 7891, + "służbą": 7892, + "suknia": 7893, + "tęsknił": 7894, + "młodego": 7895, + "złocisty": 7896, + "Dobrodzieje": 7897, + "Dobrodziej": 7898, + "Dobrodzieju": 7899, + "dworski": 7900, + "królewskim": 7901, + "warkoczy": 7902, + "śledztwa": 7903, + "sprzęty": 7904, + "Suworo": 7905, + "Spojrzał": 7906, + "Spotkanie": 7907, + "Sławny": 7908, + "brzuch": 7909, + "gniazda": 7910, + "gniazdo": 7911, + "grzędy": 7912, + "plusk": 7913, + "psiarnie": 7914, + "ułan": 7915, + "wcisnął": 7916, + "zbliżył": 7917, + "powagą": 7918, + "pozwolę": 7919, + "wicin": 7920, + "wiciny": 7921, + "zadziwienie": 7922, + "zadziwienia": 7923, + "zadziwieniem": 7924, + "wyznaczył": 7925, + "wysokie": 7926, + "damami": 7927, + "kieszenie": 7928, + "biorąc": 7929, + "stanowiska": 7930, + "cymbały": 7931, + "Podobny": 7932, + "Jenerała": 7933, + "wzdychał": 7934, + "ziemianie": 7935, + "słuchi": 7936, + "stronnicy": 7937, + "trafem": 7938, + "młodzieńców": 7939, + "Hreczesza": 7940, + "Grabo": 7941, + "Grafie": 7942, + "Spór": 7943, + "brzmiał": 7944, + "ekonom": 7945, + "groził": 7946, + "kwaśny": 7947, + "owoc": 7948, + "ogłosić": 7949, + "otwiera": 7950, + "Świeciły": 7951, + "szpieg": 7952, + "chciwie": 7953, + "położył": 7954, + "wiszące": 7955, + "wiszący": 7956, + "zaczynał": 7957, + "biórku": 7958, + "jakaś": 7959, + "przyszłość": 7960, + "bagnety": 7961, + "podniosłszy": 7962, + "prośby": 7963, + "słusznie": 7964, + "plebaniji": 7965, + "rejteradę": 7966, + "przemian": 7967, + "samotnym": 7968, + "sąsiedztwa": 7969, + "sąsiedztwie": 7970, + "historyja": 7971, + "Ciebie": 7972, + "Całą": 7973, + "Konfedera": 7974, + "Wznosi": 7975, + "otwór": 7976, + "opoką": 7977, + "oręż": 7978, + "obiad": 7979, + "oszczepem": 7980, + "ustąpić": 7981, + "zmowie": 7982, + "Śmierć": 7983, + "napast": 7984, + "naciera": 7985, + "strwożył": 7986, + "pociechy": 7987, + "wichrów": 7988, + "winienem": 7989, + "zagony": 7990, + "zakład": 7991, + "zapału": 7992, + "doświadczony": 7993, + "wygrał": 7994, + "wygięty": 7995, + "wynalazek": 7996, + "wynagrodzić": 7997, + "obel": 7998, + "obejrzał": 7999, + "przestań": 8000, + "przyszłej": 8001, + "szablą": 8002, + "rozlewa": 8003, + "znajomo": 8004, + "spotkaniu": 8005, + "skoczywszy": 8006, + "dźwięki": 8007, + "powstania": 8008, + "Rózeczka": 8009, + "Jegomość": 8010, + "Półkozic": 8011, + "Błysnęła": 8012, + "Różne": 8013, + "Serce": 8014, + "dżokejów": 8015, + "dżokeje": 8016, + "imion": 8017, + "trójkąt": 8018, + "założywszy": 8019, + "zgrają": 8020, + "złączył": 8021, + "łóżku": 8022, + "szpadki": 8023, + "nadobną": 8024, + "nazwiska": 8025, + "strzale": 8026, + "posażna": 8027, + "posel": 8028, + "wisiał": 8029, + "kazać": 8030, + "cichej": 8031, + "zakończyć": 8032, + "zatrudniał": 8033, + "zadumany": 8034, + "wieśniacy": 8035, + "dostrzegł": 8036, + "testamen": 8037, + "objęcia": 8038, + "rumieńca": 8039, + "rumieńcem": 8040, + "galop": 8041, + "podróżnego": 8042, + "służący": 8043, + "pierwsza": 8044, + "stronom": 8045, + "dwadzieście": 8046, + "zwierciadla": 8047, + "powracać": 8048, + "Wielkiego": 8049, + "Birba": 8050, + "uroczysty": 8051, + "wspomnienie": 8052, + "wspomniał": 8053, + "tchórze": 8054, + "Józef": 8055, + "Sanguszków": 8056, + "Hejże": 8057, + "Kwesta": 8058, + "Kwestarz": 8059, + "Tęczy": 8060, + "Wspomni": 8061, + "flintę": 8062, + "grało": 8063, + "hojnie": 8064, + "izbach": 8065, + "ogłasza": 8066, + "oparłszy": 8067, + "uprzejmie": 8068, + "natrę": 8069, + "niebezpieczeństwem": 8070, + "nieźmiernie": 8071, + "początek": 8072, + "porwawszy": 8073, + "kościołem": 8074, + "wiwaty": 8075, + "dobywszy": 8076, + "wypadki": 8077, + "gorzkim": 8078, + "gołębie": 8079, + "minut": 8080, + "ładunku": 8081, + "kunszt": 8082, + "bohater": 8083, + "rozstrzygnie": 8084, + "prostak": 8085, + "Zamku": 8086, + "szczerby": 8087, + "króliki": 8088, + "myśleć": 8089, + "okrąg": 8090, + "piosenkę": 8091, + "obojętnie": 8092, + "Krzyknęli": 8093, + "skończywszy": 8094, + "brylanto": 8095, + "portret": 8096, + "Buchmana": 8097, + "Człowiek": 8098, + "Owszem": 8099, + "Strap": 8100, + "Suwarów": 8101, + "Uciekają": 8102, + "ambonie": 8103, + "diabeł": 8104, + "tissi": 8105, + "zlękła": 8106, + "zwrócony": 8107, + "Świątyni": 8108, + "potokiem": 8109, + "pończoszki": 8110, + "kogutki": 8111, + "widnokrę": 8112, + "zanadrza": 8113, + "lekarstwo": 8114, + "wysmukłą": 8115, + "gołąb": 8116, + "pagór": 8117, + "przetarł": 8118, + "przeszkodził": 8119, + "łysinę": 8120, + "Podoba": 8121, + "Poglądając": 8122, + "roztrop": 8123, + "rozmawiali": 8124, + "sklepieniu": 8125, + "gitarę": 8126, + "wzmagał": 8127, + "Chwilę": 8128, + "peiza": 8129, + "opętany": 8130, + "równinie": 8131, + "świéce": 8132, + "wspominać": 8133, + "wstrzymują": 8134, + "błogosławił": 8135, + "kuchcików": 8136, + "Odezwały": 8137, + "Targowicy": 8138, + "Gifrejter": 8139, + "Wąsal": 8140, + "paznokcia": 8141, + "Brzecha": 8142, + "Dzwon": 8143, + "Górą": 8144, + "Ogiński": 8145, + "Spiesz": 8146, + "Stąpa": 8147, + "Trudno": 8148, + "Zdrowie": 8149, + "jmuję": 8150, + "uniżenie": 8151, + "udobru": 8152, + "wskrze": 8153, + "szwadro": 8154, + "nagrodę": 8155, + "pobladła": 8156, + "raptem": 8157, + "wawrzy": 8158, + "migające": 8159, + "lamus": 8160, + "relikwi": 8161, + "przyjemne": 8162, + "przyzwoi": 8163, + "chorągie": 8164, + "Nieszczęściem": 8165, + "Jezus": 8166, + "węgrzyna": 8167, + "butelki": 8168, + "czubate": 8169, + "stronników": 8170, + "Przepraszam": 8171, + "indyki": 8172, + "Honoro": 8173, + "przyjaźń": 8174, + "Ciociu": 8175, + "Gospoda": 8176, + "splątał": 8177, + "zgadnąć": 8178, + "Dziedzic": 8179, + "grzbiet": 8180, + "herbowne": 8181, + "krużganku": 8182, + "Kapitanie": 8183, + "dygnitarskiej": 8184, + "Sagalasówki": 8185, + "grzybobrania": 8186, + "Auster": 8187, + "Drzewa": 8188, + "Ekonom": 8189, + "Gdań": 8190, + "Imperato": 8191, + "Krwią": 8192, + "Stój": 8193, + "Uciszcie": 8194, + "Zdrada": 8195, + "drzemać": 8196, + "frontem": 8197, + "smętarz": 8198, + "wskroś": 8199, + "zgniłe": 8200, + "źródła": 8201, + "sztenf": 8202, + "nalibockich": 8203, + "naonczas": 8204, + "pomału": 8205, + "pozbyć": 8206, + "pospólstwo": 8207, + "leciawszy": 8208, + "dozor": 8209, + "dowcip": 8210, + "wygania": 8211, + "rywalów": 8212, + "przestrogę": 8213, + "czamarce": 8214, + "przypłacił": 8215, + "cyngla": 8216, + "rozpostar": 8217, + "Jesteś": 8218, + "wzbrania": 8219, + "bestyi": 8220, + "Chrystus": 8221, + "więźniów": 8222, + "piersiom": 8223, + "pierścionek": 8224, + "Kozodusin": 8225, + "Dobrodziéj": 8226, + "mariasza": 8227, + "(\"": 8228, + ".-": 8229, + "AR": 8230, + "An": 8231, + "Anie": 8232, + "Ama": 8233, + "Abyś": 8234, + "ASTA": 8235, + "Bła": 8236, + "Bru": 8237, + "Błą": 8238, + "Brej": 8239, + "Baka": 8240, + "Blask": 8241, + "Car": 8242, + "Czwał": 8243, + "Czem": 8244, + "CIA": 8245, + "DZ": 8246, + "Dra": 8247, + "Dem": 8248, + "Dwu": 8249, + "Drogi": 8250, + "Dzię": 8251, + "Ej": 8252, + "Ewa": 8253, + "Fe": 8254, + "Fał": 8255, + "Gę": 8256, + "Grz": 8257, + "Grze": 8258, + "Głu": 8259, + "Gnia": 8260, + "Hi": 8261, + "Hu": 8262, + "Hy": 8263, + "Her": 8264, + "Ich": 8265, + "Isa": 8266, + "Imię": 8267, + "Idą": 8268, + "Inne": 8269, + "IĄTA": 8270, + "KO": 8271, + "Kry": 8272, + "Kru": 8273, + "Kre": 8274, + "Krwa": 8275, + "Kobie": 8276, + "Lę": 8277, + "MI": 8278, + "Mała": 8279, + "Mąd": 8280, + "Mniej": 8281, + "Mich": 8282, + "Mrok": 8283, + "Nó": 8284, + "NASTA": 8285, + "Ol": 8286, + "Ot": 8287, + "Oł": 8288, + "Owa": 8289, + "Ogo": 8290, + "Oby": 8291, + "Ocie": 8292, + "Oce": 8293, + "Obie": 8294, + "Obo": 8295, + "Okiem": 8296, + "Obra": 8297, + "Otwo": 8298, + "Okry": 8299, + "Okrop": 8300, + "Ognia": 8301, + "Okna": 8302, + "Prz": 8303, + "Pob": 8304, + "Pły": 8305, + "Psze": 8306, + "Plu": 8307, + "Pusz": 8308, + "Pia": 8309, + "Pobu": 8310, + "Plany": 8311, + "RA": 8312, + "Rw": 8313, + "Rz": 8314, + "Rą": 8315, + "Rwał": 8316, + "Rzy": 8317, + "Rumie": 8318, + "Sku": 8319, + "Spra": 8320, + "Snu": 8321, + "Szwa": 8322, + "Sok": 8323, + "Spuści": 8324, + "Sobie": 8325, + "Swój": 8326, + "Skrwa": 8327, + "Skończył": 8328, + "Schylił": 8329, + "Skłonił": 8330, + "TW": 8331, + "Tem": 8332, + "Tło": 8333, + "Trwał": 8334, + "Ul": 8335, + "Uro": 8336, + "Uto": 8337, + "Uży": 8338, + "Ujrzał": 8339, + "Uwiąza": 8340, + "Udawał": 8341, + "Ukazał": 8342, + "Udając": 8343, + "Ustąpił": 8344, + "Ucich": 8345, + "Urosła": 8346, + "Utkwi": 8347, + "Wra": 8348, + "Wich": 8349, + "Wdział": 8350, + "Wód": 8351, + "Wstała": 8352, + "Wraca": 8353, + "Wpadły": 8354, + "Wstrzą": 8355, + "Zy": 8356, + "Zni": 8357, + "Zem": 8358, + "Zwa": 8359, + "Zwał": 8360, + "Zała": 8361, + "Zdar": 8362, + "Zmar": 8363, + "Zwierz": 8364, + "Zmiesza": 8365, + "Zmienia": 8366, + "Zbłą": 8367, + "Ziem": 8368, + "Zrobię": 8369, + "Zerwał": 8370, + "ad": 8371, + "aj": 8372, + "anie": 8373, + "alo": 8374, + "adwo": 8375, + "abym": 8376, + "alić": 8377, + "afek": 8378, + "anegdo": 8379, + "bó": 8380, + "bnie": 8381, + "bał": 8382, + "bni": 8383, + "blu": 8384, + "bski": 8385, + "bkiem": 8386, + "bnych": 8387, + "bród": 8388, + "bcem": 8389, + "blów": 8390, + "bór": 8391, + "błów": 8392, + "brzemię": 8393, + "cją": 8394, + "ccy": 8395, + "ctw": 8396, + "dmu": 8397, + "dnem": 8398, + "dnię": 8399, + "dżu": 8400, + "dląc": 8401, + "drzemie": 8402, + "dlona": 8403, + "dącego": 8404, + "et": 8405, + "epo": 8406, + "eli": 8407, + "ety": 8408, + "enty": 8409, + "echami": 8410, + "fą": 8411, + "fli": 8412, + "fmy": 8413, + "fer": 8414, + "fale": 8415, + "fal": 8416, + "fum": 8417, + "gwi": 8418, + "glach": 8419, + "grza": 8420, + "grząd": 8421, + "gwarzy": 8422, + "gdaj": 8423, + "gięty": 8424, + "gmachu": 8425, + "hra": 8426, + "hry": 8427, + "hor": 8428, + "hrabi": 8429, + "iło": 8430, + "iny": 8431, + "iki": 8432, + "iną": 8433, + "isk": 8434, + "iste": 8435, + "iona": 8436, + "imienia": 8437, + "imieniem": 8438, + "jć": 8439, + "jka": 8440, + "jszy": 8441, + "jdę": 8442, + "jrzą": 8443, + "jmę": 8444, + "kwie": 8445, + "kcie": 8446, + "kkie": 8447, + "kcy": 8448, + "ktem": 8449, + "kały": 8450, + "knu": 8451, + "klą": 8452, + "knęła": 8453, + "knąć": 8454, + "knęły": 8455, + "kmistrz": 8456, + "krzemie": 8457, + "kląkł": 8458, + "ld": 8459, + "lle": 8460, + "lno": 8461, + "lku": 8462, + "lnia": 8463, + "lska": 8464, + "lnej": 8465, + "lskich": 8466, + "lodu": 8467, + "lśni": 8468, + "lniku": 8469, + "laku": 8470, + "mki": 8471, + "mne": 8472, + "mże": 8473, + "mnem": 8474, + "mgła": 8475, + "mtąd": 8476, + "mchem": 8477, + "mgle": 8478, + "mgłę": 8479, + "mgli": 8480, + "mgły": 8481, + "mścić": 8482, + "mąca": 8483, + "mgłą": 8484, + "mgnieniu": 8485, + "nci": 8486, + "ncie": 8487, + "nsy": 8488, + "nha": 8489, + "ndar": 8490, + "nkach": 8491, + "nfede": 8492, + "nktów": 8493, + "ow": 8494, + "oli": 8495, + "ota": 8496, + "ocie": 8497, + "oty": 8498, + "odzie": 8499, + "oru": 8500, + "ocze": 8501, + "ocza": 8502, + "oży": 8503, + "ową": 8504, + "osy": 8505, + "okrzy": 8506, + "osłu": 8507, + "ować": 8508, + "owem": 8509, + "ozda": 8510, + "osobie": 8511, + "ogar": 8512, + "opuści": 8513, + "ostę": 8514, + "oprawa": 8515, + "okazy": 8516, + "owego": 8517, + "opas": 8518, + "oszukał": 8519, + "ostęp": 8520, + "ostępu": 8521, + "opowiadał": 8522, + "oniemi": 8523, + "opowiedzieć": 8524, + "osma": 8525, + "ofia": 8526, + "okrzykiem": 8527, + "oczom": 8528, + "opatrzyć": 8529, + "oprocz": 8530, + "ozłocona": 8531, + "pt": 8532, + "pka": 8533, + "psi": 8534, + "psze": 8535, + "pstro": 8536, + "płe": 8537, + "pfe": 8538, + "pnęli": 8539, + "psami": 8540, + "qu": 8541, + "rwi": 8542, + "rwie": 8543, + "rdzi": 8544, + "rpa": 8545, + "rwe": 8546, + "rski": 8547, + "rało": 8548, + "rich": 8549, + "rkach": 8550, + "rżące": 8551, + "sna": 8552, + "sąc": 8553, + "sfe": 8554, + "snęli": 8555, + "sprzeci": 8556, + "snkę": 8557, + "swat": 8558, + "spisa": 8559, + "sfał": 8560, + "swemi": 8561, + "sprowadza": 8562, + "ti": 8563, + "tna": 8564, + "tnę": 8565, + "tków": 8566, + "tnej": 8567, + "tnik": 8568, + "tchu": 8569, + "tnego": 8570, + "twym": 8571, + "ur": 8572, + "upo": 8573, + "uwi": 8574, + "udzie": 8575, + "ury": 8576, + "ucze": 8577, + "ując": 8578, + "usia": 8579, + "utrzy": 8580, + "utra": 8581, + "ucię": 8582, + "ukra": 8583, + "uszedł": 8584, + "uwol": 8585, + "ubił": 8586, + "usnął": 8587, + "uczyć": 8588, + "unosi": 8589, + "ubio": 8590, + "unika": 8591, + "umiesz": 8592, + "uzem": 8593, + "uwal": 8594, + "ustę": 8595, + "upada": 8596, + "uklę": 8597, + "upatrzy": 8598, + "uwiąza": 8599, + "udawał": 8600, + "ukazy": 8601, + "uśmi": 8602, + "udając": 8603, + "uczenie": 8604, + "usługi": 8605, + "ustąpił": 8606, + "ujrzawszy": 8607, + "ustryja": 8608, + "uchybił": 8609, + "usiada": 8610, + "uwiązane": 8611, + "upatrywał": 8612, + "ułoży": 8613, + "upadkiem": 8614, + "udało": 8615, + "ulicę": 8616, + "ukląkł": 8617, + "wrze": 8618, + "wrę": 8619, + "wtó": 8620, + "wnę": 8621, + "wlę": 8622, + "wdział": 8623, + "wrzał": 8624, + "wpar": 8625, + "wstwo": 8626, + "wbił": 8627, + "wścią": 8628, + "wznak": 8629, + "wdawał": 8630, + "wczasu": 8631, + "wjechał": 8632, + "wciągnął": 8633, + "włó": 8634, + "wczego": 8635, + "wstaje": 8636, + "wpadło": 8637, + "wstają": 8638, + "wprawdzie": 8639, + "wnością": 8640, + "wpatrywał": 8641, + "wsiędzie": 8642, + "wpaść": 8643, + "wchodzących": 8644, + "znie": 8645, + "zrze": 8646, + "zla": 8647, + "zry": 8648, + "zca": 8649, + "zwę": 8650, + "zbra": 8651, + "zwią": 8652, + "zszedł": 8653, + "zgłu": 8654, + "zżę": 8655, + "zwoli": 8656, + "zwraca": 8657, + "zjechał": 8658, + "zdziwił": 8659, + "zjeść": 8660, + "zmyka": 8661, + "zjedli": 8662, + "zmaty": 8663, + "zbudził": 8664, + "zląkł": 8665, + "zobaczy": 8666, + "zleciała": 8667, + "związane": 8668, + "zmąca": 8669, + "ąż": 8670, + "ączą": 8671, + "ćwieki": 8672, + "ćwierci": 8673, + "Łączą": 8674, + "łko": 8675, + "łkę": 8676, + "łkach": 8677, + "łzach": 8678, + "ńcze": 8679, + "ńco": 8680, + "ńca": 8681, + "ńcu": 8682, + "ńczu": 8683, + "ńskiej": 8684, + "Śro": 8685, + "Śpie": 8686, + "Śnia": 8687, + "Ścia": 8688, + "śki": 8689, + "śną": 8690, + "śniej": 8691, + "ślą": 8692, + "Źle": 8693, + "źno": 8694, + "źwignął": 8695, + "Żal": 8696, + "Żubr": 8697, + "żko": 8698, + "ższy": 8699, + "żéj": 8700, + "ższych": 8701, + "żemi": 8702, + "żaki": 8703, + "iero": 8704, + "iery": 8705, + "rzli": 8706, + "rzów": 8707, + "rzały": 8708, + "rzących": 8709, + "szcie": 8710, + "szkie": 8711, + "szte": 8712, + "szwe": 8713, + "szką": 8714, + "szały": 8715, + "szpan": 8716, + "szmia": 8717, + "sztych": 8718, + "sztan": 8719, + "szkara": 8720, + "szpil": 8721, + "czak": 8722, + "czno": 8723, + "czma": 8724, + "czmy": 8725, + "czon": 8726, + "czniej": 8727, + "czcież": 8728, + "czniejszy": 8729, + "cznica": 8730, + "czniku": 8731, + "czników": 8732, + "czém": 8733, + "chna": 8734, + "chru": 8735, + "chły": 8736, + "chlu": 8737, + "chała": 8738, + "chcia": 8739, + "chnęli": 8740, + "chnące": 8741, + "chrzciny": 8742, + "nao": 8743, + "nawy": 8744, + "nady": 8745, + "nama": 8746, + "nagi": 8747, + "namię": 8748, + "nabył": 8749, + "napó": 8750, + "nagie": 8751, + "narzę": 8752, + "nakła": 8753, + "naszał": 8754, + "nastu": 8755, + "nakazał": 8756, + "namio": 8757, + "nagli": 8758, + "natło": 8759, + "naprzeciw": 8760, + "następ": 8761, + "natrzeć": 8762, + "nagłą": 8763, + "napot": 8764, + "nastroi": 8765, + "niewi": 8766, + "nieje": 8767, + "niemo": 8768, + "niewia": 8769, + "niechy": 8770, + "niezgo": 8771, + "niewielki": 8772, + "niewoli": 8773, + "niedosta": 8774, + "nieporząd": 8775, + "niewiele": 8776, + "niewielkim": 8777, + "niespoko": 8778, + "niewymo": 8779, + "niewielu": 8780, + "niezgody": 8781, + "niewesoło": 8782, + "nieprzyjaciela": 8783, + "niewolę": 8784, + "niewyraź": 8785, + "niewin": 8786, + "nieżywy": 8787, + "nieroztro": 8788, + "niełacno": 8789, + "nieporządek": 8790, + "niedbale": 8791, + "nieprzyjemne": 8792, + "dzką": 8793, + "strę": 8794, + "strzę": 8795, + "stój": 8796, + "strój": 8797, + "strzemię": 8798, + "powy": 8799, + "poty": 8800, + "posi": 8801, + "poprzy": 8802, + "pocho": 8803, + "polach": 8804, + "pozie": 8805, + "pocią": 8806, + "porów": 8807, + "pobli": 8808, + "poróż": 8809, + "pokre": 8810, + "pokło": 8811, + "połowie": 8812, + "pokole": 8813, + "policy": 8814, + "pobić": 8815, + "poszła": 8816, + "pochwy": 8817, + "podawał": 8818, + "poświę": 8819, + "pokrze": 8820, + "powany": 8821, + "pocało": 8822, + "powód": 8823, + "powróci": 8824, + "potrzą": 8825, + "poprawi": 8826, + "pożół": 8827, + "pokaże": 8828, + "połowy": 8829, + "postępu": 8830, + "pochwa": 8831, + "pomyka": 8832, + "posłów": 8833, + "pochodzą": 8834, + "posłusz": 8835, + "powrót": 8836, + "postrzegam": 8837, + "pogładził": 8838, + "polował": 8839, + "pochwycił": 8840, + "pomocą": 8841, + "pomieszał": 8842, + "poszarzał": 8843, + "poprawiać": 8844, + "powstała": 8845, + "powiększa": 8846, + "pozłaca": 8847, + "pomyślić": 8848, + "pokazywał": 8849, + "pogroził": 8850, + "raj": 8851, + "racz": 8852, + "raka": 8853, + "raki": 8854, + "radzie": 8855, + "raju": 8856, + "rając": 8857, + "rasy": 8858, + "radzą": 8859, + "raniony": 8860, + "rażony": 8861, + "rapiera": 8862, + "ięte": 8863, + "ron": 8864, + "roż": 8865, + "rodzie": 8866, + "rową": 8867, + "rosy": 8868, + "rolę": 8869, + "rowu": 8870, + "rotny": 8871, + "rogiem": 8872, + "rożny": 8873, + "rowane": 8874, + "rosłe": 8875, + "rodzaju": 8876, + "roiną": 8877, + "nicza": 8878, + "niskie": 8879, + "niłem": 8880, + "nigdzie": 8881, + "niczki": 8882, + "niżej": 8883, + "niżeli": 8884, + "nicach": 8885, + "niłam": 8886, + "nikowi": 8887, + "emknął": 8888, + "kos": 8889, + "korze": 8890, + "kone": 8891, + "kosa": 8892, + "kotem": 8893, + "kową": 8894, + "kobe": 8895, + "kosą": 8896, + "kopy": 8897, + "koszu": 8898, + "kokar": 8899, + "koszą": 8900, + "kowano": 8901, + "kowego": 8902, + "kowskiej": 8903, + "koszta": 8904, + "korzenie": 8905, + "kopać": 8906, + "kownikiem": 8907, + "lis": 8908, + "liło": 8909, + "lika": 8910, + "liwy": 8911, + "lisi": 8912, + "lista": 8913, + "liły": 8914, + "linę": 8915, + "linam": 8916, + "licach": 8917, + "liczone": 8918, + "liczać": 8919, + "lijusza": 8920, + "wic": 8921, + "wile": 8922, + "wista": 8923, + "wiga": 8924, + "wisk": 8925, + "wiała": 8926, + "winął": 8927, + "winę": 8928, + "wiśnie": 8929, + "witał": 8930, + "widny": 8931, + "winna": 8932, + "witali": 8933, + "wiczowi": 8934, + "wiórka": 8935, + "wikcie": 8936, + "rzece": 8937, + "rzekę": 8938, + "rzeniem": 8939, + "rzewni": 8940, + "rześki": 8941, + "wan": 8942, + "wań": 8943, + "waś": 8944, + "waki": 8945, + "wala": 8946, + "waną": 8947, + "wazę": 8948, + "waszych": 8949, + "łona": 8950, + "łota": 8951, + "łopa": 8952, + "łokie": 8953, + "łowe": 8954, + "łoża": 8955, + "łożyć": 8956, + "łozach": 8957, + "łodziec": 8958, + "łokrągłe": 8959, + "kary": 8960, + "kato": 8961, + "kate": 8962, + "kapra": 8963, + "kasy": 8964, + "kabłą": 8965, + "kamieniem": 8966, + "kamieniu": 8967, + "kanda": 8968, + "kandy": 8969, + "kanc": 8970, + "kawale": 8971, + "cik": 8972, + "cina": 8973, + "ciki": 8974, + "ciła": 8975, + "cicy": 8976, + "ciste": 8977, + "cisnął": 8978, + "cicę": 8979, + "zar": 8980, + "zat": 8981, + "zapo": 8982, + "zada": 8983, + "zadzie": 8984, + "zapi": 8985, + "zabo": 8986, + "zamy": 8987, + "zasie": 8988, + "zaką": 8989, + "zazie": 8990, + "zagro": 8991, + "zapu": 8992, + "zabu": 8993, + "zanu": 8994, + "zaczem": 8995, + "zasnął": 8996, + "zakon": 8997, + "zadła": 8998, + "zacznie": 8999, + "zapło": 9000, + "zasmu": 9001, + "zawro": 9002, + "zasę": 9003, + "zaszła": 9004, + "zawierz": 9005, + "zachwy": 9006, + "zagląda": 9007, + "zajął": 9008, + "zawody": 9009, + "zabiegł": 9010, + "zatrwo": 9011, + "zadość": 9012, + "zabrał": 9013, + "zajechał": 9014, + "zawód": 9015, + "zapas": 9016, + "zapomni": 9017, + "zasługi": 9018, + "zaboru": 9019, + "zastęp": 9020, + "zająć": 9021, + "zatknął": 9022, + "zasłania": 9023, + "zaspał": 9024, + "zadrżał": 9025, + "zażarty": 9026, + "zajmował": 9027, + "zasnąć": 9028, + "zawiąże": 9029, + "zagrał": 9030, + "zamachu": 9031, + "zapraszał": 9032, + "zapytała": 9033, + "zakochany": 9034, + "zawiązać": 9035, + "zajeździe": 9036, + "zagrzmiały": 9037, + "akta": 9038, + "wien": 9039, + "wiela": 9040, + "wieścią": 9041, + "wiedli": 9042, + "wieczny": 9043, + "wiedziano": 9044, + "wieszać": 9045, + "wiewiórka": 9046, + "rzym": 9047, + "rzysta": 9048, + "rzystał": 9049, + "lewa": 9050, + "lego": 9051, + "lesta": 9052, + "lega": 9053, + "lewał": 9054, + "lesie": 9055, + "lewca": 9056, + "leśni": 9057, + "leżało": 9058, + "lesnej": 9059, + "doku": 9060, + "doma": 9061, + "docho": 9062, + "dozwa": 9063, + "dokto": 9064, + "dowany": 9065, + "dokończył": 9066, + "dowiedzieć": 9067, + "dowałem": 9068, + "dociec": 9069, + "dojrzeć": 9070, + "dorosła": 9071, + "dobiec": 9072, + "dopiero": 9073, + "dozwoli": 9074, + "wyro": 9075, + "wywa": 9076, + "wywie": 9077, + "wyje": 9078, + "wycie": 9079, + "wyrę": 9080, + "wymy": 9081, + "wykł": 9082, + "wysy": 9083, + "wykła": 9084, + "wydę": 9085, + "wydru": 9086, + "wyrzą": 9087, + "wycię": 9088, + "wydał": 9089, + "wystra": 9090, + "wygła": 9091, + "wyrwał": 9092, + "wychodzi": 9093, + "wypada": 9094, + "wypadł": 9095, + "wyprawa": 9096, + "wyobra": 9097, + "wypuszcza": 9098, + "wybrał": 9099, + "wyrywa": 9100, + "wybierze": 9101, + "wypisa": 9102, + "wyboru": 9103, + "wystąpił": 9104, + "wybija": 9105, + "wyjrzawszy": 9106, + "wykwita": 9107, + "wynieść": 9108, + "wyrówna": 9109, + "wykręca": 9110, + "wyczytał": 9111, + "wyszczer": 9112, + "wytłuma": 9113, + "wydrzeć": 9114, + "wyjeżdżać": 9115, + "wydyma": 9116, + "wypłatał": 9117, + "wyliczać": 9118, + "kimi": 9119, + "kita": 9120, + "kilko": 9121, + "kitę": 9122, + "kijo": 9123, + "kiwanie": 9124, + "kichali": 9125, + "kijami": 9126, + "jek": 9127, + "jera": 9128, + "jesieni": 9129, + "godnie": 9130, + "godna": 9131, + "gościem": 9132, + "godłem": 9133, + "godniej": 9134, + "gońców": 9135, + "gorzej": 9136, + "godzien": 9137, + "mić": 9138, + "mini": 9139, + "mile": 9140, + "migo": 9141, + "miąc": 9142, + "miar": 9143, + "miji": 9144, + "dzik": 9145, + "dzili": 9146, + "dziwy": 9147, + "dziwo": 9148, + "dziku": 9149, + "dziły": 9150, + "dziłem": 9151, + "działy": 9152, + "dziwu": 9153, + "dziwem": 9154, + "dzidą": 9155, + "dziéj": 9156, + "dziwną": 9157, + "łaś": 9158, + "łanie": 9159, + "łako": 9160, + "łago": 9161, + "ławia": 9162, + "łabę": 9163, + "ładem": 9164, + "ławach": 9165, + "ładny": 9166, + "łaskę": 9167, + "łapami": 9168, + "not": 9169, + "noga": 9170, + "nosów": 9171, + "nowskiej": 9172, + "noszono": 9173, + "nożów": 9174, + "bystro": 9175, + "bydła": 9176, + "bytek": 9177, + "bydłem": 9178, + "bywało": 9179, + "dany": 9180, + "dawać": 9181, + "dachu": 9182, + "dachem": 9183, + "dalów": 9184, + "darował": 9185, + "tabu": 9186, + "taśmie": 9187, + "tatar": 9188, + "tasak": 9189, + "tabor": 9190, + "tarzyk": 9191, + "takowy": 9192, + "takową": 9193, + "ówczas": 9194, + "lane": 9195, + "latem": 9196, + "lant": 9197, + "latuje": 9198, + "latują": 9199, + "wonie": 9200, + "wodzie": 9201, + "woja": 9202, + "wolu": 9203, + "wodu": 9204, + "wować": 9205, + "wozem": 9206, + "wością": 9207, + "woźni": 9208, + "worek": 9209, + "wokanda": 9210, + "pax": 9211, + "pają": 9212, + "pacho": 9213, + "pasą": 9214, + "padał": 9215, + "palił": 9216, + "pastu": 9217, + "państwa": 9218, + "pańskim": 9219, + "pańska": 9220, + "nety": 9221, + "nelów": 9222, + "necki": 9223, + "cieć": 9224, + "cieja": 9225, + "cielu": 9226, + "ciemię": 9227, + "cienki": 9228, + "ciepła": 9229, + "cienkie": 9230, + "cienką": 9231, + "tyk": 9232, + "tyś": 9233, + "tymi": 9234, + "tyku": 9235, + "tykać": 9236, + "tykał": 9237, + "dzieście": 9238, + "dzielnie": 9239, + "dzierać": 9240, + "dzienne": 9241, + "czyje": 9242, + "czyną": 9243, + "czytam": 9244, + "czyim": 9245, + "czyciel": 9246, + "czystą": 9247, + "czytać": 9248, + "czypospoli": 9249, + "rywał": 9250, + "rytu": 9251, + "rychło": 9252, + "ryczał": 9253, + "rymów": 9254, + "rygnął": 9255, + "toń": 9256, + "toż": 9257, + "tonie": 9258, + "tory": 9259, + "tocząc": 9260, + "towem": 9261, + "topole": 9262, + "towicz": 9263, + "toczyła": 9264, + "szywy": 9265, + "szyki": 9266, + "szymi": 9267, + "szyby": 9268, + "szyty": 9269, + "szyte": 9270, + "szyja": 9271, + "szyją": 9272, + "szyków": 9273, + "szyder": 9274, + "żebra": 9275, + "żeczkę": 9276, + "dyk": 9277, + "dymi": 9278, + "dygnie": 9279, + "dywano": 9280, + "dymem": 9281, + "kiera": 9282, + "kiemi": 9283, + "kiety": 9284, + "kierują": 9285, + "kub": 9286, + "kurz": 9287, + "kupi": 9288, + "kuchar": 9289, + "kupią": 9290, + "kunda": 9291, + "bina": 9292, + "bito": 9293, + "biąc": 9294, + "biły": 9295, + "biłem": 9296, + "biało": 9297, + "bijem": 9298, + "bitwa": 9299, + "tezi": 9300, + "telów": 9301, + "tecznej": 9302, + "mara": 9303, + "mali": 9304, + "maka": 9305, + "marzy": 9306, + "maru": 9307, + "maję": 9308, + "masła": 9309, + "macząc": 9310, + "mamę": 9311, + "marzyć": 9312, + "malował": 9313, + "marzeń": 9314, + "moz": 9315, + "mowi": 9316, + "moczy": 9317, + "mode": 9318, + "mogi": 9319, + "mogło": 9320, + "modą": 9321, + "modni": 9322, + "mogli": 9323, + "modli": 9324, + "mowca": 9325, + "mowiąc": 9326, + "modre": 9327, + "mowolnie": 9328, + "morzach": 9329, + "modląc": 9330, + "sich": 9331, + "sita": 9332, + "sine": 9333, + "siod": 9334, + "siły": 9335, + "siwu": 9336, + "siwej": 9337, + "silnie": 9338, + "silny": 9339, + "stado": 9340, + "stany": 9341, + "statu": 9342, + "starzem": 9343, + "stawić": 9344, + "stanęła": 9345, + "stanęły": 9346, + "stamtąd": 9347, + "obwie": 9348, + "obru": 9349, + "obce": 9350, + "obrę": 9351, + "obsa": 9352, + "obróż": 9353, + "obchodzi": 9354, + "obcym": 9355, + "obszer": 9356, + "odę": 9357, + "odwe": 9358, + "odwią": 9359, + "oderwa": 9360, + "odmia": 9361, + "odmówił": 9362, + "odwrócił": 9363, + "odjechał": 9364, + "odjeżdża": 9365, + "oddam": 9366, + "odmienia": 9367, + "odstąpił": 9368, + "oddanie": 9369, + "odwrót": 9370, + "odwagi": 9371, + "odwracał": 9372, + "odbierał": 9373, + "odprawia": 9374, + "odwracając": 9375, + "oddasz": 9376, + "ruj": 9377, + "ruta": 9378, + "rucza": 9379, + "ruski": 9380, + "rując": 9381, + "ruskim": 9382, + "rumak": 9383, + "rubel": 9384, + "ruchów": 9385, + "rumaki": 9386, + "jać": 9387, + "jada": 9388, + "jamie": 9389, + "jając": 9390, + "jarzę": 9391, + "jaśnie": 9392, + "jadą": 9393, + "jaźni": 9394, + "jaszczu": 9395, + "jasną": 9396, + "jastrzę": 9397, + "mierzy": 9398, + "miecze": 9399, + "miecza": 9400, + "mieści": 9401, + "miewał": 9402, + "mienio": 9403, + "miedzy": 9404, + "miechu": 9405, + "miedzę": 9406, + "jakich": 9407, + "jakeś": 9408, + "łupy": 9409, + "czen": 9410, + "czere": 9411, + "cześć": 9412, + "czegó": 9413, + "przeczy": 9414, + "przede": 9415, + "przedził": 9416, + "przelę": 9417, + "przedłu": 9418, + "przegu": 9419, + "przeszedł": 9420, + "przeszli": 9421, + "przewidział": 9422, + "przerzuca": 9423, + "przeszły": 9424, + "przejrzy": 9425, + "przeprosić": 9426, + "przedziwny": 9427, + "przeleciała": 9428, + "przegrał": 9429, + "przerywał": 9430, + "ren": 9431, + "res": 9432, + "redu": 9433, + "regu": 9434, + "rejen": 9435, + "rewolu": 9436, + "muj": 9437, + "mum": 9438, + "murzy": 9439, + "muje": 9440, + "musza": 9441, + "mując": 9442, + "musu": 9443, + "muchę": 9444, + "munsztu": 9445, + "wety": 9446, + "wezwa": 9447, + "weszła": 9448, + "weszło": 9449, + "wezwali": 9450, + "wento": 9451, + "welba": 9452, + "wezwać": 9453, + "łyka": 9454, + "cenia": 9455, + "cenić": 9456, + "celany": 9457, + "cesarzem": 9458, + "cept": 9459, + "szef": 9460, + "szel": 9461, + "sześć": 9462, + "szefem": 9463, + "pis": 9464, + "piki": 9465, + "piła": 9466, + "pisze": 9467, + "piwszy": 9468, + "pisk": 9469, + "piały": 9470, + "pijem": 9471, + "pisnął": 9472, + "piwni": 9473, + "piwnicy": 9474, + "rętem": 9475, + "rębacz": 9476, + "czasami": 9477, + "ródek": 9478, + "przyrze": 9479, + "przyrzekł": 9480, + "przycią": 9481, + "przypad": 9482, + "przyczyna": 9483, + "przyszła": 9484, + "przywiąza": 9485, + "przystało": 9486, + "przybywa": 9487, + "przymru": 9488, + "przysiadł": 9489, + "przyszły": 9490, + "przywieść": 9491, + "przyzywa": 9492, + "przystępu": 9493, + "przytom": 9494, + "przyjmie": 9495, + "przynoszą": 9496, + "przywió": 9497, + "przyjezd": 9498, + "przyleciał": 9499, + "przyciągnąć": 9500, + "przyjeżdżał": 9501, + "przyjmował": 9502, + "przypadkiem": 9503, + "przywiódł": 9504, + "przyźbie": 9505, + "przypuściwszy": 9506, + "przyklęka": 9507, + "przypadek": 9508, + "przymusza": 9509, + "bab": 9510, + "bal": 9511, + "bać": 9512, + "baro": 9513, + "baka": 9514, + "bale": 9515, + "bada": 9516, + "babi": 9517, + "basta": 9518, + "badać": 9519, + "bagna": 9520, + "bawiłem": 9521, + "bawiąc": 9522, + "baset": 9523, + "banowskiej": 9524, + "dej": 9525, + "decy": 9526, + "deszczem": 9527, + "delika": 9528, + "biel": 9529, + "biedy": 9530, + "bielu": 9531, + "biegły": 9532, + "bierać": 9533, + "bieństwo": 9534, + "biedny": 9535, + "boi": 9536, + "boś": 9537, + "boli": 9538, + "bowy": 9539, + "boby": 9540, + "bory": 9541, + "bogi": 9542, + "boków": 9543, + "bować": 9544, + "bokach": 9545, + "bojaźni": 9546, + "ściów": 9547, + "ściska": 9548, + "ściłem": 9549, + "ścion": 9550, + "ściśle": 9551, + "ścisnęło": 9552, + "gaj": 9553, + "ganie": 9554, + "gaje": 9555, + "gadu": 9556, + "gajo": 9557, + "gaśnie": 9558, + "gadza": 9559, + "gadały": 9560, + "conej": 9561, + "coście": 9562, + "cofał": 9563, + "cokolwiek": 9564, + "myli": 9565, + "mykiem": 9566, + "mylił": 9567, + "mylnie": 9568, + "żyna": 9569, + "życzę": 9570, + "życiel": 9571, + "życiem": 9572, + "żytny": 9573, + "życki": 9574, + "pierze": 9575, + "pieści": 9576, + "pienię": 9577, + "pieprz": 9578, + "pieszo": 9579, + "pieśnia": 9580, + "pierać": 9581, + "pieczenie": 9582, + "sadzie": 9583, + "samy": 9584, + "sadził": 9585, + "salę": 9586, + "samej": 9587, + "cyzy": 9588, + "cypry": 9589, + "cyces": 9590, + "lul": 9591, + "luje": 9592, + "lujesz": 9593, + "razów": 9594, + "caby": 9595, + "skinął": 9596, + "szali": 9597, + "szata": 9598, + "szane": 9599, + "szalu": 9600, + "szania": 9601, + "szając": 9602, + "szalał": 9603, + "szafra": 9604, + "szalonym": 9605, + "chadza": 9606, + "chadzał": 9607, + "choro": 9608, + "chorze": 9609, + "chorem": 9610, + "chodzę": 9611, + "chorego": 9612, + "chołki": 9613, + "chołodziec": 9614, + "Poko": 9615, + "Powia": 9616, + "Poję": 9617, + "Porwał": 9618, + "Ponar": 9619, + "Pośród": 9620, + "Pomni": 9621, + "Pośrodku": 9622, + "Pomiesza": 9623, + "Powieść": 9624, + "Postrzega": 9625, + "Pochylił": 9626, + "Pomnę": 9627, + "Pociej": 9628, + "Posłowi": 9629, + "Pocieja": 9630, + "tutu": 9631, + "tuszę": 9632, + "tuląc": 9633, + "turowy": 9634, + "tuzin": 9635, + "tuować": 9636, + "rozie": 9637, + "rozpo": 9638, + "rozsa": 9639, + "rozża": 9640, + "rozkro": 9641, + "rozróż": 9642, + "roztwo": 9643, + "roztwie": 9644, + "rozbił": 9645, + "rozdar": 9646, + "rozpę": 9647, + "roztar": 9648, + "rozmyśl": 9649, + "rozple": 9650, + "rozwese": 9651, + "rozjaś": 9652, + "rozciął": 9653, + "roztarg": 9654, + "roztrąca": 9655, + "rozpusta": 9656, + "rozumu": 9657, + "rozłączyć": 9658, + "rozkoszą": 9659, + "rozrzewni": 9660, + "Para": 9661, + "Pacie": 9662, + "Padł": 9663, + "Pański": 9664, + "Państwa": 9665, + "Pańskim": 9666, + "Papiery": 9667, + "jusz": 9668, + "jutrze": 9669, + "wiali": 9670, + "wiatra": 9671, + "wianek": 9672, + "wianki": 9673, + "wiarki": 9674, + "wiatrów": 9675, + "skwi": 9676, + "sknął": 9677, + "skały": 9678, + "skrada": 9679, + "skróś": 9680, + "skrobiąc": 9681, + "takty": 9682, + "takeś": 9683, + "zyli": 9684, + "zyja": 9685, + "zyska": 9686, + "zywały": 9687, + "zywam": 9688, + "zyskał": 9689, + "zyjka": 9690, + "temlaku": 9691, + "jącem": 9692, + "jących": 9693, + "Niemnie": 9694, + "Niebio": 9695, + "Niesio": 9696, + "Nierucho": 9697, + "Niewielka": 9698, + "Niehry": 9699, + "giną": 9700, + "giął": 9701, + "giryk": 9702, + "Napeł": 9703, + "Natenczas": 9704, + "Nagoto": 9705, + "Narady": 9706, + "Nazywa": 9707, + "Nabrała": 9708, + "melo": 9709, + "praca": 9710, + "prawne": 9711, + "prawym": 9712, + "prapradziadów": 9713, + "siel": 9714, + "sieci": 9715, + "siemy": 9716, + "siecią": 9717, + "siedzenie": 9718, + "siedzeniem": 9719, + "siekiera": 9720, + "głosi": 9721, + "głosu": 9722, + "głodni": 9723, + "głowach": 9724, + "podnie": 9725, + "podmu": 9726, + "podły": 9727, + "podska": 9728, + "podsu": 9729, + "podwó": 9730, + "podkomo": 9731, + "podwój": 9732, + "podbiegł": 9733, + "podbiega": 9734, + "podbija": 9735, + "podróżnych": 9736, + "podniosła": 9737, + "podjezd": 9738, + "podług": 9739, + "poduszek": 9740, + "podówczas": 9741, + "stował": 9742, + "stową": 9743, + "stopy": 9744, + "stopio": 9745, + "stołów": 9746, + "stolica": 9747, + "stoliku": 9748, + "zegar": 9749, + "zebrał": 9750, + "zejskich": 9751, + "zenha": 9752, + "kłąb": 9753, + "skakał": 9754, + "skamieni": 9755, + "uszło": 9756, + "uszczu": 9757, + "znala": 9758, + "znaczyć": 9759, + "znacznie": 9760, + "znaczenie": 9761, + "znawcy": 9762, + "znaleźć": 9763, + "Tajem": 9764, + "Jasi": 9765, + "Jaszczu": 9766, + "Jabło": 9767, + "Jagiel": 9768, + "Jagieł": 9769, + "nędzy": 9770, + "wąt": 9771, + "wąsów": 9772, + "duka": 9773, + "dusi": 9774, + "ducho": 9775, + "dumnie": 9776, + "duję": 9777, + "dukto": 9778, + "dumą": 9779, + "jużci": 9780, + "Jedź": 9781, + "Jednego": 9782, + "loka": 9783, + "locie": 9784, + "lowe": 9785, + "lotu": 9786, + "lotem": 9787, + "losu": 9788, + "lonem": 9789, + "lonu": 9790, + "lować": 9791, + "lonów": 9792, + "lowałem": 9793, + "promie": 9794, + "proga": 9795, + "prochu": 9796, + "progów": 9797, + "prostym": 9798, + "prostej": 9799, + "protesta": 9800, + "prowento": 9801, + "ślij": 9802, + "gdym": 9803, + "Zan": 9804, + "Zając": 9805, + "Zasia": 9806, + "Zażył": 9807, + "Zabły": 9808, + "Zazdro": 9809, + "Zawołał": 9810, + "Zachowa": 9811, + "Zaczyna": 9812, + "Zajazd": 9813, + "Zabiera": 9814, + "Zadzwonił": 9815, + "Zabawi": 9816, + "Zadrżał": 9817, + "Zapomnia": 9818, + "Zalała": 9819, + "Zawołali": 9820, + "Zaiste": 9821, + "Zabiłem": 9822, + "częstym": 9823, + "częstych": 9824, + "spostrze": 9825, + "spotk": 9826, + "spojrze": 9827, + "spotyka": 9828, + "spojrzawszy": 9829, + "skiemu": 9830, + "wzniósł": 9831, + "wzniosł": 9832, + "wznoszą": 9833, + "wzbudzi": 9834, + "wzdry": 9835, + "kącie": 9836, + "kąsa": 9837, + "kątach": 9838, + "kątkach": 9839, + "któremu": 9840, + "ziemie": 9841, + "zierać": 9842, + "syt": 9843, + "synowie": 9844, + "sypał": 9845, + "sygne": 9846, + "sypiąc": 9847, + "syzmaty": 9848, + "Woda": 9849, + "Wodza": 9850, + "beczy": 9851, + "beze": 9852, + "beczki": 9853, + "beczkę": 9854, + "dziad": 9855, + "dziady": 9856, + "krzyw": 9857, + "krzywo": 9858, + "krzyże": 9859, + "krzyży": 9860, + "krzywą": 9861, + "krzyczym": 9862, + "krzyczała": 9863, + "cukro": 9864, + "cudze": 9865, + "cudnie": 9866, + "cudne": 9867, + "cukier": 9868, + "cudzoziem": 9869, + "rzaną": 9870, + "żaru": 9871, + "żając": 9872, + "żadnym": 9873, + "żadnej": 9874, + "żandar": 9875, + "rąży": 9876, + "rączki": 9877, + "rączęta": 9878, + "Maty": 9879, + "Maja": 9880, + "Mamy": 9881, + "Maho": 9882, + "wężo": 9883, + "wędrów": 9884, + "byłeś": 9885, + "Chrzą": 9886, + "Chwała": 9887, + "Chmura": 9888, + "gromie": 9889, + "grosze": 9890, + "grobo": 9891, + "grosza": 9892, + "słuchy": 9893, + "sługę": 9894, + "senacie": 9895, + "senat": 9896, + "sekunda": 9897, + "słoma": 9898, + "słomy": 9899, + "słonio": 9900, + "słonił": 9901, + "słomę": 9902, + "słotny": 9903, + "Boży": 9904, + "Bolesta": 9905, + "brodzie": 9906, + "bronił": 9907, + "siar": 9908, + "sianie": 9909, + "siadać": 9910, + "skora": 9911, + "skoki": 9912, + "skowro": 9913, + "skoczyli": 9914, + "skonfede": 9915, + "skorzystał": 9916, + "bramie": 9917, + "bratu": 9918, + "bratów": 9919, + "braknie": 9920, + "pej": 9921, + "pewną": 9922, + "pewno": 9923, + "penty": 9924, + "pewnością": 9925, + "puch": 9926, + "pusty": 9927, + "pular": 9928, + "pustych": 9929, + "pól": 9930, + "pójść": 9931, + "pójdź": 9932, + "chytrze": 9933, + "chybio": 9934, + "chytre": 9935, + "chyliła": 9936, + "but": 9937, + "buki": 9938, + "buty": 9939, + "bucha": 9940, + "bując": 9941, + "burza": 9942, + "burzą": 9943, + "budza": 9944, + "bunt": 9945, + "burka": 9946, + "buzdy": 9947, + "budka": 9948, + "bunto": 9949, + "Lecha": 9950, + "Lewą": 9951, + "Ledwo": 9952, + "Leżą": 9953, + "Leżał": 9954, + "Lepiej": 9955, + "Legiji": 9956, + "Lekkie": 9957, + "szczekać": 9958, + "wielmoż": 9959, + "głód": 9960, + "strzecha": 9961, + "strzelić": 9962, + "strzechą": 9963, + "więć": 9964, + "większ": 9965, + "niejszej": 9966, + "Mowy": 9967, + "jęcz": 9968, + "jęci": 9969, + "jęła": 9970, + "jęty": 9971, + "jęczy": 9972, + "Jakim": 9973, + "pannie": 9974, + "drogach": 9975, + "drojć": 9976, + "opry": 9977, + "opusz": 9978, + "sow": 9979, + "sowi": 9980, + "sobi": 9981, + "sowe": 9982, + "sowych": 9983, + "sokoł": 9984, + "nimfa": 9985, + "nimfie": 9986, + "pierścion": 9987, + "czuj": 9988, + "czuję": 9989, + "czucia": 9990, + "czułe": 9991, + "stroną": 9992, + "strojach": 9993, + "zić": 9994, + "ził": 9995, + "ziów": 9996, + "ziół": 9997, + "zimniej": 9998, + "zimą": 9999, + "zimowy": 10000, + "tenta": 10001, + "suszy": 10002, + "sumie": 10003, + "sucho": 10004, + "suję": 10005, + "suwała": 10006, + "surowy": 10007, + "ciągiem": 10008, + "Podniósł": 10009, + "Podniesio": 10010, + "Podług": 10011, + "Panem": 10012, + "Dostrze": 10013, + "Doszli": 10014, + "Dobywa": 10015, + "Dotk": 10016, + "Donosząc": 10017, + "Dowiod": 10018, + "Dopiero": 10019, + "tędy": 10020, + "tęgi": 10021, + "tęczę": 10022, + "tętent": 10023, + "zody": 10024, + "zoru": 10025, + "zowych": 10026, + "dźże": 10027, + "dźwignął": 10028, + "krocie": 10029, + "kroju": 10030, + "kropię": 10031, + "kropił": 10032, + "Wyciąg": 10033, + "Wychowa": 10034, + "Wyjął": 10035, + "Wyprawa": 10036, + "Wychodzą": 10037, + "Wytknąwszy": 10038, + "Wysuwają": 10039, + "czoł": 10040, + "czonym": 10041, + "lękła": 10042, + "lękam": 10043, + "Wojny": 10044, + "Wojsko": 10045, + "Wojskiemu": 10046, + "Wio": 10047, + "Wisi": 10048, + "Widno": 10049, + "Widziała": 10050, + "Widzisz": 10051, + "nadstawia": 10052, + "Tadeuszem": 10053, + "Tadeuszka": 10054, + "młod": 10055, + "młodo": 10056, + "młodź": 10057, + "młodości": 10058, + "trzeź": 10059, + "trzecie": 10060, + "trzeciego": 10061, + "trzymam": 10062, + "powiedz": 10063, + "powiewa": 10064, + "powietrza": 10065, + "powiedziano": 10066, + "ciasnych": 10067, + "arów": 10068, + "armaty": 10069, + "arfy": 10070, + "artyku": 10071, + "Zosią": 10072, + "sądzie": 10073, + "sądzą": 10074, + "sążni": 10075, + "rzędami": 10076, + "bębenki": 10077, + "kłamię": 10078, + "kładąc": 10079, + "kłaniając": 10080, + "żowym": 10081, + "żonek": 10082, + "żołąd": 10083, + "niom": 10084, + "niosłem": 10085, + "Którem": 10086, + "Któremi": 10087, + "słany": 10088, + "sławne": 10089, + "sławione": 10090, + "bezbo": 10091, + "nudy": 10092, + "nuków": 10093, + "nuję": 10094, + "stytuować": 10095, + "reszta": 10096, + "reszty": 10097, + "imał": 10098, + "imperato": 10099, + "imbryki": 10100, + "trament": 10101, + "końmi": 10102, + "końce": 10103, + "końców": 10104, + "Także": 10105, + "Takim": 10106, + "jona": 10107, + "jowych": 10108, + "wejrzeniem": 10109, + "złośli": 10110, + "złożył": 10111, + "złotych": 10112, + "rządzie": 10113, + "rządy": 10114, + "rządza": 10115, + "rządzisz": 10116, + "Tysiące": 10117, + "Tyzenha": 10118, + "Wiedz": 10119, + "Wiedzą": 10120, + "Wieśnia": 10121, + "Wierzaj": 10122, + "cząst": 10123, + "Kor": 10124, + "Kogo": 10125, + "Konia": 10126, + "Kochaj": 10127, + "Korabi": 10128, + "Kometa": 10129, + "Kolego": 10130, + "Odga": 10131, + "Odtąd": 10132, + "Oddal": 10133, + "Odmienia": 10134, + "Odmawiał": 10135, + "Odwagi": 10136, + "Odbijał": 10137, + "Odpędza": 10138, + "Odemknął": 10139, + "pym": 10140, + "pyski": 10141, + "pyska": 10142, + "słych": 10143, + "słynie": 10144, + "słyszy": 10145, + "słyną": 10146, + "słyszeliście": 10147, + "przednie": 10148, + "przedstawia": 10149, + "Dobie": 10150, + "Dobra": 10151, + "Dobre": 10152, + "Przebóg": 10153, + "dzonych": 10154, + "cięcie": 10155, + "ciężki": 10156, + "siąść": 10157, + "siącznym": 10158, + "świecił": 10159, + "zdą": 10160, + "zdał": 10161, + "zdmu": 10162, + "zdjąwszy": 10163, + "guber": 10164, + "gumna": 10165, + "gąski": 10166, + "górach": 10167, + "zuchy": 10168, + "sernica": 10169, + "wróżą": 10170, + "ciłby": 10171, + "dwieście": 10172, + "Czyś": 10173, + "Czysta": 10174, + "Czymże": 10175, + "infa": 10176, + "inter": 10177, + "indziej": 10178, + "cząca": 10179, + "krzyknąwszy": 10180, + "krzykniono": 10181, + "Waci": 10182, + "Ważne": 10183, + "gdzieś": 10184, + "pięści": 10185, + "pięścią": 10186, + "pięściami": 10187, + "śmiechu": 10188, + "śmiechem": 10189, + "śmieszyć": 10190, + "bliski": 10191, + "bliskiej": 10192, + "kraty": 10193, + "krajem": 10194, + "krapia": 10195, + "krajów": 10196, + "krainie": 10197, + "krakowskiej": 10198, + "krajowych": 10199, + "świate": 10200, + "dwory": 10201, + "grania": 10202, + "grając": 10203, + "gradem": 10204, + "granicy": 10205, + "grające": 10206, + "granice": 10207, + "królowa": 10208, + "zwada": 10209, + "zwadzie": 10210, + "zwabia": 10211, + "ściach": 10212, + "ścianach": 10213, + "Com": 10214, + "fila": 10215, + "fijo": 10216, + "fircy": 10217, + "najmil": 10218, + "najpięk": 10219, + "najstrasz": 10220, + "najlepiej": 10221, + "najpierwsza": 10222, + "najzimniej": 10223, + "wionęła": 10224, + "wiosce": 10225, + "wiosek": 10226, + "wiosnę": 10227, + "wiąz": 10228, + "samemu": 10229, + "Przyci": 10230, + "Przyszedł": 10231, + "Przynajmniej": 10232, + "różnym": 10233, + "myślistwo": 10234, + "myślistwa": 10235, + "myśliwskie": 10236, + "myśliwiec": 10237, + "myśliwskiem": 10238, + "tówki": 10239, + "zamka": 10240, + "zamknął": 10241, + "włada": 10242, + "włazi": 10243, + "władzę": 10244, + "List": 10245, + "szumi": 10246, + "szubie": 10247, + "szuję": 10248, + "szumem": 10249, + "szukują": 10250, + "szurpa": 10251, + "chude": 10252, + "chuste": 10253, + "nictwo": 10254, + "Gerwazemu": 10255, + "stałeś": 10256, + "barw": 10257, + "barwi": 10258, + "barki": 10259, + "wskich": 10260, + "łego": 10261, + "chłopa": 10262, + "chłopie": 10263, + "chłopię": 10264, + "ranki": 10265, + "ranną": 10266, + "robim": 10267, + "robiono": 10268, + "twoi": 10269, + "twoich": 10270, + "każą": 10271, + "każdem": 10272, + "Nikita": 10273, + "skutki": 10274, + "skutkiem": 10275, + "skubać": 10276, + "straszli": 10277, + "trwał": 10278, + "trwały": 10279, + "trwało": 10280, + "miano": 10281, + "Rozno": 10282, + "Rosyją": 10283, + "włoskie": 10284, + "włoskiego": 10285, + "włożyć": 10286, + "włosach": 10287, + "zgor": 10288, + "zgodę": 10289, + "zgonu": 10290, + "zgodźcie": 10291, + "ciałem": 10292, + "zdań": 10293, + "zdają": 10294, + "zdawać": 10295, + "zdarzył": 10296, + "dzel": 10297, + "dzeni": 10298, + "dzewieje": 10299, + "dawni": 10300, + "pardo": 10301, + "rzeczki": 10302, + "Szła": 10303, + "Sztu": 10304, + "Szczer": 10305, + "Szczegó": 10306, + "twierdza": 10307, + "twierdzi": 10308, + "stworzenia": 10309, + "Byle": 10310, + "Były": 10311, + "Bydło": 10312, + "Byliśmy": 10313, + "Byłam": 10314, + "małego": 10315, + "małżonek": 10316, + "niecny": 10317, + "myślach": 10318, + "półkiem": 10319, + "półgar": 10320, + "półgłosem": 10321, + "półkownikiem": 10322, + "Ryko": 10323, + "Ryce": 10324, + "Ryknął": 10325, + "Ryszpan": 10326, + "gniewy": 10327, + "gniewał": 10328, + "gniewać": 10329, + "tromi": 10330, + "trosze": 10331, + "kark": 10332, + "karpie": 10333, + "karków": 10334, + "karnią": 10335, + "karkach": 10336, + "kartkę": 10337, + "milczy": 10338, + "milczą": 10339, + "kryć": 10340, + "Dobrzyn": 10341, + "głaz": 10342, + "głaska": 10343, + "głasnął": 10344, + "gładki": 10345, + "męce": 10346, + "męstwa": 10347, + "męczar": 10348, + "męstwem": 10349, + "mężem": 10350, + "swoją": 10351, + "swojemu": 10352, + "więcę": 10353, + "więcéj": 10354, + "kręty": 10355, + "kręgi": 10356, + "kręcał": 10357, + "kręcić": 10358, + "kręgiem": 10359, + "uszach": 10360, + "Gerwazym": 10361, + "Miały": 10362, + "Miało": 10363, + "Mistrz": 10364, + "Mimowolnie": 10365, + "wstrętem": 10366, + "Więzić": 10367, + "łąka": 10368, + "haje": 10369, + "habit": 10370, + "hand": 10371, + "kochaną": 10372, + "kochanki": 10373, + "kochankę": 10374, + "wolny": 10375, + "wolne": 10376, + "wolnemi": 10377, + "kiedym": 10378, + "Prosi": 10379, + "Probo": 10380, + "Prosto": 10381, + "Prosić": 10382, + "Panienka": 10383, + "Panienkę": 10384, + "dłoniach": 10385, + "sztuc": 10386, + "sztuką": 10387, + "sztuczne": 10388, + "byłam": 10389, + "darni": 10390, + "marna": 10391, + "martwe": 10392, + "marszczył": 10393, + "trum": 10394, + "truci": 10395, + "trupa": 10396, + "trudną": 10397, + "trunkiem": 10398, + "trudnych": 10399, + "trupem": 10400, + "kreski": 10401, + "kreden": 10402, + "tnika": 10403, + "poległ": 10404, + "polewkę": 10405, + "koncer": 10406, + "koncept": 10407, + "kondukto": 10408, + "Maciejowi": 10409, + "Chowa": 10410, + "Chorąży": 10411, + "piękności": 10412, + "piękniejsze": 10413, + "demokra": 10414, + "wnicza": 10415, + "śronu": 10416, + "Stawią": 10417, + "Stanęła": 10418, + "Stawiłem": 10419, + "Statutu": 10420, + "kłodzie": 10421, + "kłosy": 10422, + "kłoniwszy": 10423, + "kłotli": 10424, + "zwierzem": 10425, + "zwiedzać": 10426, + "zwierzynę": 10427, + "ważna": 10428, + "ważne": 10429, + "możesz": 10430, + "oknie": 10431, + "oklask": 10432, + "powro": 10433, + "powstać": 10434, + "powtarza": 10435, + "strzelb": 10436, + "strzelca": 10437, + "strzelbę": 10438, + "strzelbami": 10439, + "Rejencie": 10440, + "Dziki": 10441, + "Dziwny": 10442, + "Dziwnym": 10443, + "faron": 10444, + "nięto": 10445, + "niętą": 10446, + "ustawił": 10447, + "ustanku": 10448, + "szczytu": 10449, + "szczyznę": 10450, + "warty": 10451, + "wargi": 10452, + "waria": 10453, + "warstami": 10454, + "Sami": 10455, + "Sama": 10456, + "Samo": 10457, + "Sanc": 10458, + "ogrodem": 10459, + "ziemią": 10460, + "Soplicowem": 10461, + "Soplicowski": 10462, + "Soplicowskiej": 10463, + "Asesorze": 10464, + "ogródek": 10465, + "pękła": 10466, + "pędząc": 10467, + "pędzą": 10468, + "pękło": 10469, + "pędzać": 10470, + "pędzel": 10471, + "gościniec": 10472, + "gościńcem": 10473, + "prawdę": 10474, + "prawdziwie": 10475, + "księgę": 10476, + "księciem": 10477, + "księdzem": 10478, + "dalekich": 10479, + "dalekim": 10480, + "czart": 10481, + "czarna": 10482, + "czarno": 10483, + "czarnym": 10484, + "czarnej": 10485, + "przyjacioł": 10486, + "błyszczał": 10487, + "plask": 10488, + "placu": 10489, + "plamę": 10490, + "tłuc": 10491, + "tłuszczy": 10492, + "stąpa": 10493, + "ciemny": 10494, + "ciemne": 10495, + "Ojca": 10496, + "dniku": 10497, + "dniało": 10498, + "feu": 10499, + "fech": 10500, + "fekt": 10501, + "książkę": 10502, + "zdrowy": 10503, + "zdrowił": 10504, + "możdze": 10505, + "miejsc": 10506, + "miejscach": 10507, + "Polaki": 10508, + "skrzyw": 10509, + "skrzydla": 10510, + "skrzywdzić": 10511, + "mówisz": 10512, + "mówiła": 10513, + "mówiłam": 10514, + "powiatem": 10515, + "powiatowy": 10516, + "powiatowem": 10517, + "targo": 10518, + "dziedziców": 10519, + "dziedziczce": 10520, + "bione": 10521, + "gardzie": 10522, + "garście": 10523, + "garnu": 10524, + "gardło": 10525, + "gardzę": 10526, + "garściami": 10527, + "Prawa": 10528, + "Pragi": 10529, + "Ran": 10530, + "Radził": 10531, + "spali": 10532, + "spadają": 10533, + "spadając": 10534, + "stują": 10535, + "stukał": 10536, + "stuknie": 10537, + "studnię": 10538, + "gdybyś": 10539, + "Dam": 10540, + "Dach": 10541, + "Dama": 10542, + "Daję": 10543, + "spójrzała": 10544, + "rodziców": 10545, + "rodzinnej": 10546, + "obaczył": 10547, + "puścisz": 10548, + "młodzieńce": 10549, + "Rozkazał": 10550, + "Rozmawia": 10551, + "Rozprawi": 10552, + "Roztarg": 10553, + "Rozbierał": 10554, + "Kup": 10555, + "Kurek": 10556, + "Rzekła": 10557, + "Rzeczypospoli": 10558, + "blada": 10559, + "blaskiem": 10560, + "blaszane": 10561, + "ojce": 10562, + "płaci": 10563, + "płazem": 10564, + "płaszcza": 10565, + "płaszczem": 10566, + "zrobisz": 10567, + "zrobili": 10568, + "zrobiło": 10569, + "postanie": 10570, + "postawił": 10571, + "postawiwszy": 10572, + "kazała": 10573, + "wszystkiego": 10574, + "wszystkiemi": 10575, + "kształtem": 10576, + "Kato": 10577, + "Kaszte": 10578, + "szlify": 10579, + "stryjem": 10580, + "białej": 10581, + "białemi": 10582, + "pełnym": 10583, + "Którym": 10584, + "głucha": 10585, + "głupiej": 10586, + "polski": 10587, + "polskiej": 10588, + "polską": 10589, + "nowicz": 10590, + "palców": 10591, + "Mych": 10592, + "Myśla": 10593, + "Myślał": 10594, + "klasnął": 10595, + "klamek": 10596, + "klaszcząc": 10597, + "klasnęła": 10598, + "domowy": 10599, + "domowe": 10600, + "domostwa": 10601, + "mieszkać": 10602, + "rozmowach": 10603, + "szlachcicu": 10604, + "szlachcicem": 10605, + "zostań": 10606, + "chłopska": 10607, + "chłopczyna": 10608, + "chłopskich": 10609, + "płot": 10610, + "płowy": 10611, + "płotem": 10612, + "płonął": 10613, + "śledził": 10614, + "śledzą": 10615, + "zaśmiała": 10616, + "ciekawi": 10617, + "ciekawa": 10618, + "ciekawą": 10619, + "ciekawością": 10620, + "gromadzić": 10621, + "gromadnie": 10622, + "drugiem": 10623, + "Wielka": 10624, + "myślmy": 10625, + "Choćbym": 10626, + "dniesz": 10627, + "dnieje": 10628, + "smuci": 10629, + "smutek": 10630, + "smutny": 10631, + "smutku": 10632, + "wrot": 10633, + "wrony": 10634, + "wrogi": 10635, + "wrogiem": 10636, + "wrogowi": 10637, + "śpiesz": 10638, + "śpiesza": 10639, + "śpiewano": 10640, + "śpieszyć": 10641, + "chcecie": 10642, + "dzięcieli": 10643, + "mógłby": 10644, + "mógłbym": 10645, + "mógłbyś": 10646, + "Biesia": 10647, + "Biegł": 10648, + "Biegła": 10649, + "Biegał": 10650, + "Bierge": 10651, + "Lucy": 10652, + "zębów": 10653, + "zemsta": 10654, + "zemstę": 10655, + "zemścić": 10656, + "zemdlona": 10657, + "szone": 10658, + "szonych": 10659, + "nalewając": 10660, + "naleźć": 10661, + "walny": 10662, + "walkę": 10663, + "walczył": 10664, + "walczą": 10665, + "walstwem": 10666, + "dziećmi": 10667, + "Gość": 10668, + "Gotów": 10669, + "Gołę": 10670, + "starszy": 10671, + "starsi": 10672, + "obiedzie": 10673, + "obiema": 10674, + "obiedwie": 10675, + "obietni": 10676, + "pleci": 10677, + "plecie": 10678, + "pleść": 10679, + "plecach": 10680, + "ptaka": 10681, + "ptasie": 10682, + "zbierać": 10683, + "licyja": 10684, + "wołać": 10685, + "wołany": 10686, + "chodziła": 10687, + "Majora": 10688, + "Majorowi": 10689, + "słuchaj": 10690, + "słuchaczy": 10691, + "Bij": 10692, + "Bije": 10693, + "Bitwa": 10694, + "Białe": 10695, + "Bigos": 10696, + "Księcia": 10697, + "gryz": 10698, + "gryka": 10699, + "gryzł": 10700, + "zdobył": 10701, + "zdołam": 10702, + "poznaje": 10703, + "ściąga": 10704, + "pytali": 10705, + "pytania": 10706, + "pytaniami": 10707, + "bąki": 10708, + "prędki": 10709, + "umrę": 10710, + "umrzeć": 10711, + "Żydem": 10712, + "Żyjący": 10713, + "Żydowie": 10714, + "wachla": 10715, + "czerst": 10716, + "piastu": 10717, + "piastował": 10718, + "piotro": 10719, + "piosnkę": 10720, + "Bernardynem": 10721, + "grzywy": 10722, + "mówca": 10723, + "żałobie": 10724, + "szczod": 10725, + "strusich": 10726, + "widzim": 10727, + "widzimy": 10728, + "widziałam": 10729, + "karabina": 10730, + "pamiętać": 10731, + "mocnym": 10732, + "prosim": 10733, + "Woźnemu": 10734, + "pierwszym": 10735, + "długich": 10736, + "Stolników": 10737, + "kształtną": 10738, + "Kiedyż": 10739, + "klęski": 10740, + "klęcząc": 10741, + "mąki": 10742, + "sploty": 10743, + "sprawić": 10744, + "sprawach": 10745, + "urodził": 10746, + "urodzeniem": 10747, + "urodzaju": 10748, + "wspiera": 10749, + "wspiął": 10750, + "lekce": 10751, + "lekkim": 10752, + "czekamy": 10753, + "Kropidła": 10754, + "Kropiciela": 10755, + "Kropideł": 10756, + "Budzą": 10757, + "Bunt": 10758, + "Czarno": 10759, + "Czapka": 10760, + "Trzech": 10761, + "Trzepie": 10762, + "drwi": 10763, + "drżą": 10764, + "drżały": 10765, + "klecha": 10766, + "sędzią": 10767, + "srebro": 10768, + "zboje": 10769, + "zboga": 10770, + "zbożowym": 10771, + "pokojo": 10772, + "pokojem": 10773, + "pokochał": 10774, + "pokornie": 10775, + "ciotki": 10776, + "wierzono": 10777, + "wierzchołki": 10778, + "patrzym": 10779, + "oboz": 10780, + "obora": 10781, + "obory": 10782, + "przeciwne": 10783, + "przecinał": 10784, + "przeciwnika": 10785, + "przeciwników": 10786, + "zieloności": 10787, + "Protazeńku": 10788, + "Gdzież": 10789, + "grunt": 10790, + "gruszka": 10791, + "krwawy": 10792, + "krwawo": 10793, + "krwawym": 10794, + "krwawni": 10795, + "pływa": 10796, + "uciecze": 10797, + "uciekał": 10798, + "ucieszył": 10799, + "ucieczki": 10800, + "uciekli": 10801, + "uciekły": 10802, + "wrzawy": 10803, + "wrzaski": 10804, + "wrzaśli": 10805, + "wrzasło": 10806, + "wrzasku": 10807, + "chwytał": 10808, + "chwytny": 10809, + "chwycili": 10810, + "dzwonek": 10811, + "dzwonki": 10812, + "kompono": 10813, + "komplem": 10814, + "broniąc": 10815, + "huczne": 10816, + "humoru": 10817, + "miałam": 10818, + "latach": 10819, + "musisz": 10820, + "musiała": 10821, + "musiałem": 10822, + "skromnie": 10823, + "Nowy": 10824, + "Nogi": 10825, + "Nocą": 10826, + "Nosił": 10827, + "Noego": 10828, + "West": 10829, + "Wene": 10830, + "Weszli": 10831, + "Wedle": 10832, + "ckiemu": 10833, + "świcie": 10834, + "świszczą": 10835, + "świsnęło": 10836, + "wiczkach": 10837, + "zachod": 10838, + "zachodu": 10839, + "dostali": 10840, + "dostaną": 10841, + "dalsze": 10842, + "kłótnie": 10843, + "kłócić": 10844, + "żartem": 10845, + "żartować": 10846, + "żarciki": 10847, + "światłych": 10848, + "zwyczajnie": 10849, + "Dobrzyńskim": 10850, + "Dobrzyńskimi": 10851, + "Krzyczy": 10852, + "Obna": 10853, + "Obmyślmy": 10854, + "Pełen": 10855, + "Płucie": 10856, + "brzegiem": 10857, + "zbrodni": 10858, + "zbrojnych": 10859, + "zbrojnej": 10860, + "szpary": 10861, + "chmurę": 10862, + "chmurą": 10863, + "chmurki": 10864, + "podobno": 10865, + "podobnych": 10866, + "walić": 10867, + "dzioby": 10868, + "częstował": 10869, + "wziąwszy": 10870, + "wziąść": 10871, + "wziąłem": 10872, + "szlachecku": 10873, + "skończyli": 10874, + "trzymając": 10875, + "własnego": 10876, + "Siedziała": 10877, + "Siedzieli": 10878, + "Sierża": 10879, + "kwiatki": 10880, + "kwiatek": 10881, + "zwiod": 10882, + "zwinął": 10883, + "zwiniony": 10884, + "święty": 10885, + "świętej": 10886, + "świętego": 10887, + "stałością": 10888, + "tabaką": 10889, + "tabakier": 10890, + "panicza": 10891, + "paniji": 10892, + "dziewkę": 10893, + "piątej": 10894, + "sejmie": 10895, + "Mówią": 10896, + "Mówiono": 10897, + "Słomia": 10898, + "grzebie": 10899, + "grzechem": 10900, + "grzechów": 10901, + "głych": 10902, + "krzep": 10903, + "krześle": 10904, + "krzewiny": 10905, + "krzesłem": 10906, + "urzędzie": 10907, + "urzędy": 10908, + "urzędów": 10909, + "urzędowy": 10910, + "wdzięk": 10911, + "wdzięczyć": 10912, + "wdzięczność": 10913, + "wdzięczen": 10914, + "szkoda": 10915, + "szkodę": 10916, + "podaje": 10917, + "podano": 10918, + "podawano": 10919, + "polowaniach": 10920, + "wilka": 10921, + "wilki": 10922, + "wilcze": 10923, + "wilczą": 10924, + "wilczych": 10925, + "wiedziałem": 10926, + "jedyna": 10927, + "jedyne": 10928, + "obrali": 10929, + "gadaj": 10930, + "gadają": 10931, + "gadatli": 10932, + "Szlachtę": 10933, + "Różo": 10934, + "Rózgi": 10935, + "brylant": 10936, + "hofra": 10937, + "hodował": 10938, + "hołota": 10939, + "uderzyć": 10940, + "zgadnie": 10941, + "szczury": 10942, + "naszemu": 10943, + "litewskie": 10944, + "litewskiej": 10945, + "zabaw": 10946, + "zabawia": 10947, + "zabawę": 10948, + "zabawiać": 10949, + "gotowa": 10950, + "gotowal": 10951, + "tajemnie": 10952, + "tajemnicy": 10953, + "tajemnicę": 10954, + "tajemnice": 10955, + "patrzo": 10956, + "dziecięcia": 10957, + "dziecięciu": 10958, + "obławników": 10959, + "szept": 10960, + "szepce": 10961, + "szeptał": 10962, + "szepcą": 10963, + "szepcąc": 10964, + "Napoleo": 10965, + "siedziała": 10966, + "dumań": 10967, + "wzięty": 10968, + "wzięto": 10969, + "wzięliśmy": 10970, + "Maćkiem": 10971, + "twardszy": 10972, + "trwoży": 10973, + "karczmach": 10974, + "puszczać": 10975, + "Cel": 10976, + "Cezarów": 10977, + "Skoczył": 10978, + "Skoczyli": 10979, + "fukał": 10980, + "fundu": 10981, + "fuzyjka": 10982, + "mruczał": 10983, + "schylone": 10984, + "schyloną": 10985, + "czterem": 10986, + "czterej": 10987, + "narody": 10988, + "kolanie": 10989, + "kolanach": 10990, + "widoków": 10991, + "widowisko": 10992, + "dziecku": 10993, + "takiem": 10994, + "jącego": 10995, + "procesów": 10996, + "senna": 10997, + "sennych": 10998, + "główne": 10999, + "głównym": 11000, + "kroplę": 11001, + "śmiercią": 11002, + "straszno": 11003, + "straszne": 11004, + "wstrzymała": 11005, + "wstrzymywał": 11006, + "ostatnią": 11007, + "Bartka": 11008, + "Część": 11009, + "Ręce": 11010, + "Rękę": 11011, + "grzeczny": 11012, + "pałki": 11013, + "pałkę": 11014, + "snop": 11015, + "snopy": 11016, + "snopek": 11017, + "trąbki": 11018, + "śniały": 11019, + "niebieskim": 11020, + "powin": 11021, + "powitam": 11022, + "powitać": 11023, + "powinna": 11024, + "liczna": 11025, + "liczby": 11026, + "lecik": 11027, + "nocne": 11028, + "żegnać": 11029, + "obrazów": 11030, + "obrazek": 11031, + "odpowiedz": 11032, + "składy": 11033, + "składają": 11034, + "również": 11035, + "zdrady": 11036, + "zdradzić": 11037, + "zdradą": 11038, + "zdradziec": 11039, + "zdradziecko": 11040, + "zdrajcą": 11041, + "szukają": 11042, + "krewnym": 11043, + "Brzytwy": 11044, + "Służy": 11045, + "Słudzy": 11046, + "Słuchał": 11047, + "Słuchaj": 11048, + "otworzo": 11049, + "scen": 11050, + "scena": 11051, + "scenie": 11052, + "sceną": 11053, + "scenę": 11054, + "wstydzi": 11055, + "wstydził": 11056, + "lepsze": 11057, + "lepszych": 11058, + "ruchomej": 11059, + "Panisko": 11060, + "wódką": 11061, + "Konew": 11062, + "Konewki": 11063, + "Konewkę": 11064, + "świeciło": 11065, + "Warto": 11066, + "glądała": 11067, + "kweście": 11068, + "kwestarzem": 11069, + "smycz": 11070, + "smyczy": 11071, + "trząsnął": 11072, + "uwagą": 11073, + "porcelany": 11074, + "policzę": 11075, + "policmaj": 11076, + "potrawą": 11077, + "potrawę": 11078, + "koniecznym": 11079, + "zamiarów": 11080, + "wierć": 11081, + "wierną": 11082, + "wyrasta": 11083, + "rywala": 11084, + "machina": 11085, + "staniesz": 11086, + "obroże": 11087, + "obrotem": 11088, + "obłokiem": 11089, + "muzyk": 11090, + "muzykę": 11091, + "szeregu": 11092, + "większy": 11093, + "rzuciły": 11094, + "szczęśliwi": 11095, + "szczęśliwy": 11096, + "szczęśliwe": 11097, + "szczęśliwszy": 11098, + "szczęśliwą": 11099, + "Wielmożnej": 11100, + "Bel": 11101, + "Miesz": 11102, + "Miejcie": 11103, + "Mieszka": 11104, + "Pilno": 11105, + "Pierwsza": 11106, + "Wzniosł": 11107, + "Wzruszył": 11108, + "Wzdłuż": 11109, + "Wzięła": 11110, + "krąży": 11111, + "krążą": 11112, + "olszy": 11113, + "olbrzy": 11114, + "ogona": 11115, + "pałasze": 11116, + "pałasza": 11117, + "sądź": 11118, + "tchnienia": 11119, + "wpadłszy": 11120, + "zerdzewieje": 11121, + "nauka": 11122, + "nauczę": 11123, + "naukach": 11124, + "nauczyciel": 11125, + "polubo": 11126, + "polując": 11127, + "polubił": 11128, + "kapeli": 11129, + "zabij": 11130, + "wyprawie": 11131, + "wyprawić": 11132, + "tańca": 11133, + "tańczę": 11134, + "kuchnię": 11135, + "mawiać": 11136, + "czegoś": 11137, + "czegoż": 11138, + "wesela": 11139, + "bankowym": 11140, + "samotny": 11141, + "skóra": 11142, + "prawidłach": 11143, + "którąm": 11144, + "strzelanie": 11145, + "strzelali": 11146, + "Moskwy": 11147, + "młodych": 11148, + "Przedstawia": 11149, + "ramionach": 11150, + "Myśliwiec": 11151, + "Dlatego": 11152, + "Dlaczego": 11153, + "Musieli": 11154, + "Obadwa": 11155, + "Obaczcież": 11156, + "Znak": 11157, + "Znać": 11158, + "Znalazł": 11159, + "córę": 11160, + "gest": 11161, + "gesta": 11162, + "małym": 11163, + "otwarta": 11164, + "otwarte": 11165, + "perło": 11166, + "perłowy": 11167, + "perfum": 11168, + "spodem": 11169, + "wskiemu": 11170, + "pomroku": 11171, + "rokka": 11172, + "dajmy": 11173, + "odebrał": 11174, + "odetch": 11175, + "głośne": 11176, + "ziemskiej": 11177, + "ziemskim": 11178, + "ziemstwie": 11179, + "Marsa": 11180, + "Maria": 11181, + "pułki": 11182, + "sąsiada": 11183, + "sąsiadka": 11184, + "zwycięż": 11185, + "zwycięstwo": 11186, + "ogniów": 11187, + "ognisk": 11188, + "ogniska": 11189, + "ogniste": 11190, + "książęcia": 11191, + "gospodarstwo": 11192, + "gospodarskiej": 11193, + "gospodarstwie": 11194, + "przeciwną": 11195, + "sejmik": 11196, + "sejmikiem": 11197, + "sejmikach": 11198, + "sejmikowych": 11199, + "Głos": 11200, + "Głowę": 11201, + "Głosząc": 11202, + "Kibić": 11203, + "Kiwnął": 11204, + "Kilku": 11205, + "Szabli": 11206, + "Szatan": 11207, + "Szabel": 11208, + "drągi": 11209, + "forte": 11210, + "forma": 11211, + "kałam": 11212, + "kałamasz": 11213, + "opiekun": 11214, + "żałości": 11215, + "żałość": 11216, + "żółty": 11217, + "rzom": 11218, + "sterczy": 11219, + "sterczą": 11220, + "sterczały": 11221, + "pomnij": 11222, + "kołach": 11223, + "zaręczynach": 11224, + "godzin": 11225, + "godzinę": 11226, + "dających": 11227, + "ruszyli": 11228, + "przykładem": 11229, + "Niemnem": 11230, + "Niemców": 11231, + "Niemcom": 11232, + "belki": 11233, + "belce": 11234, + "Bogacz": 11235, + "ogromna": 11236, + "ogromny": 11237, + "ogromnej": 11238, + "ogromnego": 11239, + "błyszczące": 11240, + "błyszczących": 11241, + "głębokie": 11242, + "Trzebaż": 11243, + "Częstocho": 11244, + "Dech": 11245, + "Zebrawszy": 11246, + "bógże": 11247, + "szemrać": 11248, + "pochylony": 11249, + "potrzeby": 11250, + "rapierem": 11251, + "kotną": 11252, + "wymowy": 11253, + "wymownie": 11254, + "mimowolnie": 11255, + "talerze": 11256, + "cierpi": 11257, + "cierpie": 11258, + "cierpiał": 11259, + "cierpienia": 11260, + "towarzyszy": 11261, + "towarzysze": 11262, + "kielichy": 11263, + "kielichu": 11264, + "kieliszek": 11265, + "kulki": 11266, + "majowe": 11267, + "jarzyn": 11268, + "jarzynę": 11269, + "jarzynach": 11270, + "biesiadach": 11271, + "ludzki": 11272, + "ludzką": 11273, + "Chyląc": 11274, + "jednosta": 11275, + "jednorurki": 11276, + "kontuszów": 11277, + "ogródki": 11278, + "Hasło": 11279, + "Krótko": 11280, + "Królewca": 11281, + "Lachów": 11282, + "Puła": 11283, + "Ruskie": 11284, + "Rzut": 11285, + "Rzucił": 11286, + "Rzucone": 11287, + "Syna": 11288, + "hałasów": 11289, + "hałasem": 11290, + "okropny": 11291, + "swatał": 11292, + "pojedyn": 11293, + "pojedynków": 11294, + "kozice": 11295, + "kozioł": 11296, + "wijają": 11297, + "zajęli": 11298, + "zajęty": 11299, + "wyższa": 11300, + "łaskawym": 11301, + "landra": 11302, + "kurtkach": 11303, + "mazurzysta": 11304, + "stawili": 11305, + "stawiwszy": 11306, + "jasne": 11307, + "pilnował": 11308, + "bierali": 11309, + "szaraka": 11310, + "szaraki": 11311, + "szarakiem": 11312, + "groźne": 11313, + "groźną": 11314, + "Domejki": 11315, + "Domejkę": 11316, + "Domejką": 11317, + "Zofiją": 11318, + "Zofiji": 11319, + "trafić": 11320, + "trafiał": 11321, + "gęstwi": 11322, + "gęstwę": 11323, + "gęstniał": 11324, + "parkanem": 11325, + "parkanu": 11326, + "partyją": 11327, + "Milczała": 11328, + "Milczące": 11329, + "konfederatkę": 11330, + "plackę": 11331, + "kaptura": 11332, + "kapturem": 11333, + "Warszawie": 11334, + "Warszawskiego": 11335, + "obyczajów": 11336, + "Trzykroć": 11337, + "dbając": 11338, + "frak": 11339, + "fraszki": 11340, + "herb": 11341, + "herbem": 11342, + "hartu": 11343, + "ochrz": 11344, + "okienka": 11345, + "okienicę": 11346, + "oficerowie": 11347, + "Łotr": 11348, + "sznur": 11349, + "sznuro": 11350, + "chwale": 11351, + "nieruchoma": 11352, + "nieruchomie": 11353, + "nieruchomy": 11354, + "nieruchomym": 11355, + "porusza": 11356, + "porucznik": 11357, + "porucznika": 11358, + "robotę": 11359, + "zapale": 11360, + "zapalił": 11361, + "zajazdu": 11362, + "zajaśniały": 11363, + "wieczoru": 11364, + "pamiątki": 11365, + "tytuło": 11366, + "tytułem": 11367, + "starodawne": 11368, + "staropolska": 11369, + "żywot": 11370, + "żywość": 11371, + "wrócono": 11372, + "kręciły": 11373, + "Moskalami": 11374, + "hajdu": 11375, + "szturm": 11376, + "szturmem": 11377, + "księżyna": 11378, + "księżycu": 11379, + "polskiemu": 11380, + "mieszkanie": 11381, + "głębinę": 11382, + "Dydo": 11383, + "Dysku": 11384, + "Jura": 11385, + "Półk": 11386, + "błękitne": 11387, + "francuskiej": 11388, + "francuskim": 11389, + "kluczem": 11390, + "ostróżnie": 11391, + "ozwała": 11392, + "treści": 11393, + "ucichło": 11394, + "uczuć": 11395, + "uczucia": 11396, + "uczuciach": 11397, + "układał": 11398, + "zgromadził": 11399, + "zgromadzić": 11400, + "zgromadzenie": 11401, + "Ówdzie": 11402, + "strón": 11403, + "stróże": 11404, + "poradzić": 11405, + "posłać": 11406, + "poglądają": 11407, + "poglądając": 11408, + "posępne": 11409, + "posępną": 11410, + "kordów": 11411, + "kołka": 11412, + "kołtu": 11413, + "komecie": 11414, + "komendzie": 11415, + "widziana": 11416, + "widziano": 11417, + "zawiesza": 11418, + "zamiary": 11419, + "dziewicze": 11420, + "rycerzem": 11421, + "odkrywają": 11422, + "jakimś": 11423, + "żyłach": 11424, + "skłoniwszy": 11425, + "skłonność": 11426, + "skrył": 11427, + "skryło": 11428, + "setnym": 11429, + "tęskniła": 11430, + "tęskniłam": 11431, + "złocistego": 11432, + "Koronie": 11433, + "Koroni": 11434, + "Korony": 11435, + "Koroną": 11436, + "Waćpana": 11437, + "dworskim": 11438, + "królewskie": 11439, + "zamknąwszy": 11440, + "zamknięty": 11441, + "warkoczu": 11442, + "warkoczów": 11443, + "błyskają": 11444, + "wesołość": 11445, + "Rębajłów": 11446, + "kapelusza": 11447, + "kapeluszem": 11448, + "wzajemność": 11449, + "Będziem": 11450, + "Oczyścić": 11451, + "Pięk": 11452, + "Piękna": 11453, + "Szukałeś": 11454, + "fałsz": 11455, + "fałszywy": 11456, + "grzędzie": 11457, + "mądrego": 11458, + "ndarzu": 11459, + "pluga": 11460, + "pluton": 11461, + "srogi": 11462, + "wciska": 11463, + "wlecze": 11464, + "wleką": 11465, + "wnoszę": 11466, + "zdumiony": 11467, + "zbliża": 11468, + "źrenicach": 11469, + "żonemi": 11470, + "nadzieja": 11471, + "nadzieją": 11472, + "pozwolił": 11473, + "pozwolenie": 11474, + "pozwoleniem": 11475, + "zanied": 11476, + "zaniechał": 11477, + "zaniedba": 11478, + "zawiść": 11479, + "zawisał": 11480, + "zawiłość": 11481, + "zakrył": 11482, + "zakrywa": 11483, + "wydanych": 11484, + "wydaniu": 11485, + "wyznania": 11486, + "wyrzekłszy": 11487, + "wysoko": 11488, + "wysoka": 11489, + "wyciągał": 11490, + "wyciągniętą": 11491, + "gorąc": 11492, + "gorsze": 11493, + "miłych": 11494, + "dziwnej": 11495, + "tarzano": 11496, + "paradzie": 11497, + "kieszeń": 11498, + "kulami": 11499, + "biorku": 11500, + "morder": 11501, + "mordować": 11502, + "obrócił": 11503, + "obrócić": 11504, + "obróciwszy": 11505, + "odmienne": 11506, + "czeladkę": 11507, + "przerwana": 11508, + "pióra": 11509, + "pióro": 11510, + "pióry": 11511, + "piórem": 11512, + "piliła": 11513, + "dełko": 11514, + "cymba": 11515, + "cymbała": 11516, + "Podobna": 11517, + "Podobno": 11518, + "słuchała": 11519, + "stronnika": 11520, + "trafny": 11521, + "Czyliż": 11522, + "zwaliska": 11523, + "mężczyzna": 11524, + "mężczyźni": 11525, + "fajt": 11526, + "fajkę": 11527, + "fajkami": 11528, + "ostatniego": 11529, + "gospodarze": 11530, + "Litwinów": 11531, + "polityczne": 11532, + "polityczny": 11533, + "politycznych": 11534, + "Hreczechy": 11535, + "Gatu": 11536, + "Gaze": 11537, + "Spójrzał": 11538, + "brzmi": 11539, + "brzęczenia": 11540, + "bernardyna": 11541, + "ekonoma": 11542, + "ekonomem": 11543, + "kwate": 11544, + "orzechy": 11545, + "owoż": 11546, + "ostrogi": 11547, + "ostrożny": 11548, + "ostrożnie": 11549, + "otwierać": 11550, + "spisku": 11551, + "spichrz": 11552, + "spirytu": 11553, + "uboczu": 11554, + "ukłon": 11555, + "wskazał": 11556, + "wskazywały": 11557, + "złym": 11558, + "Świecił": 11559, + "Świecą": 11560, + "chciałam": 11561, + "pozwoli": 11562, + "pozwów": 11563, + "połową": 11564, + "połowę": 11565, + "pospołu": 11566, + "pojęli": 11567, + "pojęła": 11568, + "ponuro": 11569, + "lilija": 11570, + "wiodą": 11571, + "wiodłszy": 11572, + "zasłony": 11573, + "wiejskie": 11574, + "wiejskiego": 11575, + "legijony": 11576, + "dobroci": 11577, + "dobrodziéj": 11578, + "wychowanicę": 11579, + "dzisiejsze": 11580, + "nowość": 11581, + "papierem": 11582, + "patryjo": 11583, + "biórka": 11584, + "moskiewskie": 11585, + "moskiewska": 11586, + "odgadli": 11587, + "odgadywał": 11588, + "bagnet": 11589, + "bagnetów": 11590, + "carskim": 11591, + "znajdę": 11592, + "prośbą": 11593, + "wzruszenie": 11594, + "rączką": 11595, + "publicznej": 11596, + "język": 11597, + "językiem": 11598, + "Wiatr": 11599, + "Takiej": 11600, + "całus": 11601, + "myślano": 11602, + "spójrzałem": 11603, + "Ciągnął": 11604, + "rejtera": 11605, + "gwiazdą": 11606, + "Brzytew": 11607, + "samotności": 11608, + "Denassow": 11609, + "niespodziany": 11610, + "nadzwyczajnych": 11611, + "Bawi": 11612, + "Cieszył": 11613, + "Całe": 11614, + "Czekając": 11615, + "Kędyś": 11616, + "Skó": 11617, + "Sąsia": 11618, + "Wznoszą": 11619, + "Wznosząc": 11620, + "bława": 11621, + "córka": 11622, + "fartu": 11623, + "gredy": 11624, + "opona": 11625, + "ożenić": 11626, + "opis": 11627, + "obiadowy": 11628, + "oszczep": 11629, + "oszczepy": 11630, + "psuć": 11631, + "plącząc": 11632, + "spuściwszy": 11633, + "ulewa": 11634, + "utopić": 11635, + "utopił": 11636, + "ustąp": 11637, + "ustąpisz": 11638, + "Śmiech": 11639, + "narzeczona": 11640, + "narzeczonej": 11641, + "napaści": 11642, + "niemiecka": 11643, + "strwonił": 11644, + "strwożeni": 11645, + "polanie": 11646, + "pocieszy": 11647, + "pokrzywa": 11648, + "pokrzywy": 11649, + "pokrzywdzić": 11650, + "koralu": 11651, + "koralów": 11652, + "kominie": 11653, + "komisyją": 11654, + "wicher": 11655, + "winien": 11656, + "kaszemi": 11657, + "ciszkiem": 11658, + "zagodzić": 11659, + "zażywa": 11660, + "zażysta": 11661, + "zapałem": 11662, + "dowodzi": 11663, + "dowodził": 11664, + "domysłów": 11665, + "doświadczeni": 11666, + "wynalazł": 11667, + "wychylił": 11668, + "wychyloną": 11669, + "wygrasz": 11670, + "wygrali": 11671, + "dalibógże": 11672, + "pasany": 11673, + "obejmował": 11674, + "przestawał": 11675, + "przebacza": 11676, + "przebaczył": 11677, + "przebaczenia": 11678, + "mundurze": 11679, + "westch": 11680, + "pijatyka": 11681, + "przyszłą": 11682, + "przyszpiliła": 11683, + "boleści": 11684, + "boleśnie": 11685, + "Powstał": 11686, + "Powtarzano": 11687, + "Patrzyłem": 11688, + "Najlep": 11689, + "Najjaś": 11690, + "poddani": 11691, + "poddasza": 11692, + "poddaszu": 11693, + "znajomy": 11694, + "spotkanie": 11695, + "względy": 11696, + "względu": 11697, + "Bonapart": 11698, + "Bonaparta": 11699, + "Bonaparte": 11700, + "skoczysz": 11701, + "dźwięcznemi": 11702, + "armija": 11703, + "armiji": 11704, + "Kościuszki": 11705, + "wszedłszy": 11706, + "instrument": 11707, + "instruktorem": 11708, + "interesu": 11709, + "interesem": 11710, + "krzykliwy": 11711, + "krajobraz": 11712, + "zważać": 11713, + "trybunały": 11714, + "trybunałem": 11715, + "Kusym": 11716, + "głupstwo": 11717, + "niedźwiedzicy": 11718, + "dzwoniąc": 11719, + "Rózeczką": 11720, + "honor": 11721, + "Rejtana": 11722, + "Rejtanie": 11723, + "potrzebny": 11724, + "potrzebne": 11725, + "Półkozice": 11726, + "pierzchła": 11727, + "Groź": 11728, + "Grożąc": 11729, + "Szydełko": 11730, + "Serwis": 11731, + "Stroj": 11732, + "Włos": 11733, + "Wziąwszy": 11734, + "Zaklinam": 11735, + "bruzdy": 11736, + "bałamu": 11737, + "bałabanowskiej": 11738, + "flaszę": 11739, + "heroiną": 11740, + "nton": 11741, + "okrywa": 11742, + "pjani": 11743, + "pjany": 11744, + "uwierzy": 11745, + "uwierzył": 11746, + "usłyszy": 11747, + "wczych": 11748, + "zniżając": 11749, + "znudzi": 11750, + "znudzona": 11751, + "zgraję": 11752, + "Łapaj": 11753, + "Ściskają": 11754, + "żniwo": 11755, + "żniwiarki": 11756, + "żwawy": 11757, + "sztyki": 11758, + "nadobnej": 11759, + "napełnił": 11760, + "nazwiskiem": 11761, + "nienawi": 11762, + "pobiegła": 11763, + "pobiegły": 11764, + "posadził": 11765, + "posiadłość": 11766, + "postrzegli": 11767, + "postrzeżenie": 11768, + "ratować": 11769, + "korona": 11770, + "kołnierzy": 11771, + "kołnierzyk": 11772, + "kazano": 11773, + "zakończyła": 11774, + "zadarty": 11775, + "zaklęte": 11776, + "zadumani": 11777, + "dostrzegał": 11778, + "wybuch": 11779, + "wybuchem": 11780, + "wybuchnie": 11781, + "jezdnych": 11782, + "pachnąc": 11783, + "objęciu": 11784, + "jaśniej": 11785, + "przeczuciem": 11786, + "pistolet": 11787, + "pistolety": 11788, + "pistoletu": 11789, + "przyciś": 11790, + "przyciskiem": 11791, + "przycisnąwszy": 11792, + "bawiciela": 11793, + "galowy": 11794, + "piechocie": 11795, + "piechoty": 11796, + "piechotę": 11797, + "szampana": 11798, + "szampańskie": 11799, + "skradał": 11800, + "siedzący": 11801, + "siedzących": 11802, + "kłębek": 11803, + "służyli": 11804, + "jedwabny": 11805, + "zuchwalstwem": 11806, + "bliższy": 11807, + "dąsać": 11808, + "Mickiewiczem": 11809, + "zwierciadła": 11810, + "zwierciadeł": 11811, + "drzwiach": 11812, + "Horeszkowskiej": 11813, + "obaczysz": 11814, + "smutno": 11815, + "piorun": 11816, + "pioruny": 11817, + "piorunem": 11818, + "lekkiemi": 11819, + "drżąca": 11820, + "drżący": 11821, + "gwiazdami": 11822, + "żołniersku": 11823, + "Pełno": 11824, + "Pełne": 11825, + "Pełźnie": 11826, + "wspomnienia": 11827, + "wspomnij": 11828, + "tchórz": 11829, + "Myśliłbyś": 11830, + "Musicie": 11831, + "psiarnię": 11832, + "Józefa": 11833, + "Józefem": 11834, + "Sanguszki": 11835, + "Obejrzeć": 11836, + "Póty": 11837, + "Pędzi": 11838, + "Pójdzie": 11839, + "Tworząc": 11840, + "Wspomnie": 11841, + "Ziemi": 11842, + "Zdawały": 11843, + "alkowie": 11844, + "flinty": 11845, + "grały": 11846, + "ocalił": 11847, + "ostyga": 11848, + "ogłaszam": 11849, + "oświadczenie": 11850, + "pączek": 11851, + "preze": 11852, + "prekować": 11853, + "spieszył": 11854, + "trzęsąc": 11855, + "urządzić": 11856, + "umarła": 11857, + "zmarz": 11858, + "zmykać": 11859, + "zgubił": 11860, + "zmiany": 11861, + "zbójcy": 11862, + "zbójców": 11863, + "śmiać": 11864, + "śmiali": 11865, + "śmiano": 11866, + "szpony": 11867, + "szklanki": 11868, + "chmielu": 11869, + "niebezpieczeństwa": 11870, + "nieźmier": 11871, + "strączki": 11872, + "porwali": 11873, + "pożegnać": 11874, + "koryta": 11875, + "litością": 11876, + "liśćmi": 11877, + "liściach": 11878, + "witając": 11879, + "kalendarz": 11880, + "kalendarzu": 11881, + "kanonada": 11882, + "kanonije": 11883, + "kapusta": 11884, + "zacją": 11885, + "zabraniał": 11886, + "zajazdów": 11887, + "dobyty": 11888, + "dowódców": 11889, + "wyrzekli": 11890, + "wypalił": 11891, + "wypadek": 11892, + "wystrzelił": 11893, + "wystrzelili": 11894, + "wykradał": 11895, + "wykradłszy": 11896, + "wypadku": 11897, + "wydarł": 11898, + "wydartych": 11899, + "gorzéj": 11900, + "gołębi": 11901, + "dziwnego": 11902, + "tanecznica": 11903, + "dzierża": 11904, + "maczugi": 11905, + "maczugą": 11906, + "malowane": 11907, + "malarstwa": 11908, + "malarstwie": 11909, + "maleńka": 11910, + "przerwy": 11911, + "przerwać": 11912, + "przeznacza": 11913, + "gawędy": 11914, + "cofają": 11915, + "rozwinął": 11916, + "rozstrzygniony": 11917, + "sierotą": 11918, + "zebrane": 11919, + "zebraniu": 11920, + "Zamk": 11921, + "sposobu": 11922, + "wzgardę": 11923, + "synowcem": 11924, + "Chłop": 11925, + "sekret": 11926, + "sekretem": 11927, + "brodate": 11928, + "młodzian": 11929, + "Wiedziałem": 11930, + "ciężko": 11931, + "świeżym": 11932, + "wróżbę": 11933, + "wróżbą": 11934, + "zamkowym": 11935, + "małżonkiem": 11936, + "małżonków": 11937, + "Mianowicie": 11938, + "kłopoty": 11939, + "ojczystym": 11940, + "czerwieni": 11941, + "sędziwy": 11942, + "sędziów": 11943, + "sędziwe": 11944, + "obojętny": 11945, + "uczciwe": 11946, + "skarbca": 11947, + "brylantów": 11948, + "furgo": 11949, + "Buchmanowej": 11950, + "majorskie": 11951, + "drewnianym": 11952, + "drewnianej": 11953, + "mężczyzną": 11954, + "gałęziste": 11955, + "mnóstwem": 11956, + "pospolita": 11957, + "Człowieka": 11958, + "Jęk": 11959, + "Kłania": 11960, + "Kłaniając": 11961, + "Karczma": 11962, + "Muszą": 11963, + "Muszę": 11964, + "Owdzie": 11965, + "Umilkła": 11966, + "Umilkli": 11967, + "Uważałem": 11968, + "Wpadają": 11969, + "Zub": 11970, + "Zurich": 11971, + "kłuty": 11972, + "mlekiem": 11973, + "młyn": 11974, + "omykiem": 11975, + "okręt": 11976, + "okręgu": 11977, + "pniów": 11978, + "pniaki": 11979, + "schowany": 11980, + "ukazach": 11981, + "wsadził": 11982, + "wsławiony": 11983, + "wspaniały": 11984, + "zrucił": 11985, + "zwrócili": 11986, + "ślubny": 11987, + "żądło": 11988, + "żądłem": 11989, + "czwartą": 11990, + "czwartym": 11991, + "natchnienia": 11992, + "niedope": 11993, + "niedostęp": 11994, + "pozoru": 11995, + "pogardzony": 11996, + "porywają": 11997, + "pomieszać": 11998, + "pomieszana": 11999, + "popsuty": 12000, + "łoskotem": 12001, + "karetą": 12002, + "zanadto": 12003, + "zawołali": 12004, + "zatrzymali": 12005, + "lekarstwa": 12006, + "doskonale": 12007, + "doskonały": 12008, + "dojeżdżaczy": 12009, + "wypitki": 12010, + "wywijając": 12011, + "łajany": 12012, + "wojował": 12013, + "pagórki": 12014, + "pazurami": 12015, + "dyskurs": 12016, + "kucharze": 12017, + "bitew": 12018, + "motylów": 12019, + "oddychał": 12020, + "rumiane": 12021, + "jarmu": 12022, + "miesięczny": 12023, + "przybycie": 12024, + "bieliźnie": 12025, + "bieliznę": 12026, + "gazety": 12027, + "Polaka": 12028, + "rozeznać": 12029, + "promieńmi": 12030, + "szlachcianek": 12031, + "szlachcianki": 12032, + "słonecznik": 12033, + "budowana": 12034, + "surdut": 12035, + "surducie": 12036, + "Podhajski": 12037, + "Podhajscy": 12038, + "gierskim": 12039, + "Widziałem": 12040, + "bezbronnego": 12041, + "Wielkopolanie": 12042, + "wszelkie": 12043, + "wszelkich": 12044, + "Walczmy": 12045, + "największym": 12046, + "zamczyska": 12047, + "zamczysku": 12048, + "zgodzili": 12049, + "małżeństwa": 12050, + "trzoda": 12051, + "trzonek": 12052, + "stąpiwszy": 12053, + "Rzeczpospolita": 12054, + "klamkę": 12055, + "zostaniesz": 12056, + "zachęcał": 12057, + "śniadania": 12058, + "śniadaniu": 12059, + "uderzywszy": 12060, + "narodowe": 12061, + "narodową": 12062, + "Pamiętasz": 12063, + "Pamiętacie": 12064, + "Rzucając": 12065, + "weźmiem": 12066, + "srebrzyste": 12067, + "wieczorny": 12068, + "kaszkiet": 12069, + "kaszkietach": 12070, + "pozwalamy": 12071, + "Również": 12072, + "Gifrejtera": 12073, + "batalijonu": 12074, + "Blisko": 12075, + "Godna": 12076, + "Orłowski": 12077, + "Trafi": 12078, + "Trafia": 12079, + "Tryum": 12080, + "Uważa": 12081, + "Ubrana": 12082, + "Układy": 12083, + "Układać": 12084, + "Wstydząc": 12085, + "Wstrzymując": 12086, + "Zdziwili": 12087, + "Zdawała": 12088, + "arendarz": 12089, + "akord": 12090, + "blondy": 12091, + "brząknął": 12092, + "brzemienna": 12093, + "istne": 12094, + "iskier": 12095, + "iskierka": 12096, + "klucze": 12097, + "ołowiu": 12098, + "osim": 12099, + "oszalał": 12100, + "oparte": 12101, + "oślep": 12102, + "obywateli": 12103, + "sprzeczka": 12104, + "snuł": 12105, + "ulgo": 12106, + "uzbra": 12107, + "udarowany": 12108, + "zmusza": 12109, + "zżyma": 12110, + "zwrotem": 12111, + "łakał": 12112, + "świątynia": 12113, + "szpinką": 12114, + "człeka": 12115, + "człekiem": 12116, + "chrząknął": 12117, + "nazad": 12118, + "nazajutrz": 12119, + "nawiedził": 12120, + "naślado": 12121, + "poświęcę": 12122, + "pominam": 12123, + "południa": 12124, + "porzuć": 12125, + "poranka": 12126, + "robienia": 12127, + "kopców": 12128, + "kopcami": 12129, + "konary": 12130, + "kolumn": 12131, + "wizytą": 12132, + "łopuchu": 12133, + "zawadzie": 12134, + "zakasał": 12135, + "zasadzką": 12136, + "zabłyśnie": 12137, + "zachowanie": 12138, + "zamieszania": 12139, + "wiedziałam": 12140, + "dojrzałego": 12141, + "wybitki": 12142, + "wyciąga": 12143, + "wyrzuty": 12144, + "wyzwanie": 12145, + "wytrysnął": 12146, + "jezior": 12147, + "łańcusz": 12148, + "wołując": 12149, + "palestra": 12150, + "patrona": 12151, + "pasterce": 12152, + "szyszaki": 12153, + "kupkami": 12154, + "malarzów": 12155, + "stawując": 12156, + "przeszłości": 12157, + "przeraźliwie": 12158, + "refektarz": 12159, + "refektarza": 12160, + "przysięgli": 12161, + "biegały": 12162, + "Połyskają": 12163, + "Polonez": 12164, + "Poloneza": 12165, + "tureckie": 12166, + "rozszerza": 12167, + "rozszerzał": 12168, + "Niemiec": 12169, + "Nieprawdaż": 12170, + "podłodze": 12171, + "zegary": 12172, + "spodziewał": 12173, + "wzniesionemi": 12174, + "syłać": 12175, + "miękkim": 12176, + "krzyczeć": 12177, + "krzyczeli": 12178, + "węzeł": 12179, + "Jakiej": 12180, + "Jakieś": 12181, + "Wysoko": 12182, + "trzewiki": 12183, + "bezładnie": 12184, + "Kończył": 12185, + "przedmiot": 12186, + "świecąca": 12187, + "przezroczu": 12188, + "Przypominając": 12189, + "Podkomorzanki": 12190, + "Podkomorzankę": 12191, + "Rodzicy": 12192, + "Romans": 12193, + "zdarzyło": 12194, + "błyszczało": 12195, + "skrzypiące": 12196, + "spójrzenie": 12197, + "mieszczan": 12198, + "gospodyni": 12199, + "szlacheckiego": 12200, + "Cesarza": 12201, + "Cesarzu": 12202, + "przemocą": 12203, + "śmiałym": 12204, + "osobliwe": 12205, + "Długim": 12206, + "Miejsce": 12207, + "Miejsca": 12208, + "Piotro": 12209, + "Muzyk": 12210, + "fortuny": 12211, + "fortunki": 12212, + "żelaznym": 12213, + "bursztynu": 12214, + "Szczęśliwi": 12215, + "Szczęśliwy": 12216, + "komendant": 12217, + "mądrych": 12218, + "tryumfalny": 12219, + "legijonu": 12220, + "legijonów": 12221, + "instrumenty": 12222, + "usłyszeć": 12223, + "usłyszeli": 12224, + "taratatki": 12225, + "Przemyślał": 12226, + "Waszmościom": 12227, + "Waszmościów": 12228, + "architektury": 12229, + "Bartłomieja": 12230, + "Dżokejów": 12231, + "Giedrojć": 12232, + "Gwałt": 12233, + "Ostrej": 12234, + "Ogłosił": 12235, + "Obuchowicz": 12236, + "Oficerowie": 12237, + "Ptastwo": 12238, + "Ruszyli": 12239, + "Sen": 12240, + "Sejm": 12241, + "Sprawnik": 12242, + "Tłumacząc": 12243, + "Wzdrygnął": 12244, + "Zjawisko": 12245, + "Zręcznie": 12246, + "Zginąć": 12247, + "Znajdzie": 12248, + "apte": 12249, + "astronomowie": 12250, + "blachy": 12251, + "kniaziów": 12252, + "ltei": 12253, + "ochłonął": 12254, + "otarłszy": 12255, + "ozdobie": 12256, + "oznajmić": 12257, + "ptaków": 12258, + "psiego": 12259, + "psotę": 12260, + "spadku": 12261, + "ugoru": 12262, + "ukarać": 12263, + "utkwił": 12264, + "wdowiec": 12265, + "wściekło": 12266, + "zwiady": 12267, + "zbudzony": 12268, + "Świtezi": 12269, + "Światło": 12270, + "Żałośnie": 12271, + "szlafmy": 12272, + "szmery": 12273, + "chcieliśmy": 12274, + "chwalał": 12275, + "nazywano": 12276, + "nazywają": 12277, + "niezliczone": 12278, + "niedzielę": 12279, + "niewolników": 12280, + "niebytność": 12281, + "pomnieć": 12282, + "powłoce": 12283, + "posłuchanie": 12284, + "poszczuli": 12285, + "pożałuje": 12286, + "robaczek": 12287, + "roślin": 12288, + "rosoł": 12289, + "lijanie": 12290, + "wasale": 12291, + "łodygi": 12292, + "kawiarka": 12293, + "zadzwoniło": 12294, + "aksamit": 12295, + "dosłysza": 12296, + "dozwolę": 12297, + "dotknąć": 12298, + "dotykając": 12299, + "wybaczy": 12300, + "wybornie": 12301, + "wysiekać": 12302, + "wypukłe": 12303, + "wyprowadzę": 12304, + "wytknęli": 12305, + "jenerało": 12306, + "gotyckiej": 12307, + "łajdaki": 12308, + "łapkach": 12309, + "wojuje": 12310, + "wodzom": 12311, + "papiloty": 12312, + "rydwan": 12313, + "rynsztunków": 12314, + "toalety": 12315, + "kutasem": 12316, + "kukuruza": 12317, + "telesko": 12318, + "malownicza": 12319, + "mosiężne": 12320, + "silniejszy": 12321, + "objawić": 12322, + "obszarze": 12323, + "odwrotu": 12324, + "rumieniec": 12325, + "jasnozłoty": 12326, + "jaskrawe": 12327, + "przestrzenił": 12328, + "przepraszać": 12329, + "przeinaczył": 12330, + "szeptali": 12331, + "przyrodzenia": 12332, + "przytomnie": 12333, + "przystojny": 12334, + "przysłowia": 12335, + "przydomki": 12336, + "przymioty": 12337, + "batystową": 12338, + "badylów": 12339, + "derkacz": 12340, + "bocian": 12341, + "gatunku": 12342, + "cywilizacją": 12343, + "szacunku": 12344, + "szablami": 12345, + "Pogoń": 12346, + "Pochodziły": 12347, + "Polowaliśmy": 12348, + "Pojedynek": 12349, + "tutejszym": 12350, + "rozpuszczonym": 12351, + "rozwarłszy": 12352, + "roztaczając": 12353, + "Paryża": 12354, + "skrwawioną": 12355, + "Niewdzięczna": 12356, + "stołeczne": 12357, + "Jeździłem": 12358, + "sposobić": 12359, + "Mazury": 12360, + "węzłowa": 12361, + "Chart": 12362, + "Dominik": 12363, + "Wydawała": 12364, + "Wilejką": 12365, + "guziki": 12366, + "instynktem": 12367, + "dworzan": 12368, + "Przysiągłem": 12369, + "Podkomorstwo": 12370, + "Rozeszła": 12371, + "Rosyja": 12372, + "Rymszą": 12373, + "swobody": 12374, + "markiża": 12375, + "Starsi": 12376, + "fanfaron": 12377, + "faworytny": 12378, + "gałązki": 12379, + "Rozkrzyżował": 12380, + "Kuchcik": 12381, + "postanowienie": 12382, + "Myśląc": 12383, + "Białopiotro": 12384, + "tancerzy": 12385, + "piosence": 12386, + "klejnoty": 12387, + "sędziemu": 12388, + "hultaj": 12389, + "hurmem": 12390, + "kłótnię": 12391, + "Petersburgu": 12392, + "jakiemś": 12393, + "Rózgą": 12394, + "nocleg": 12395, + "kwestarskie": 12396, + "chędogi": 12397, + "różnofarbną": 12398, + "Sycylijanie": 12399, + "harmoniją": 12400, + "historią": 12401, + "ołtarzów": 12402, + "Hetmanie": 12403, + "sierżantem": 12404, + "Suworow": 12405, + "Grabowski": 12406, + "Konfederatka": 12407, + "znajomość": 12408, + "poselstwa": 12409, + "testamentem": 12410, + "zwierciadlanej": 12411, + "Sanguszkówki": 12412, + "Kwestarza": 12413, + "brylantową": 12414, + "Strapczyna": 12415, + "tissimum": 12416, + "widnokręgu": 12417, + "pagórku": 12418, + "peizaże": 12419, + "Brzechalski": 12420, + "udobruchał": 12421, + "szwadronu": 12422, + "wawrzynów": 12423, + "Honorowej": 12424, + "Austerli": 12425, + "Gdańsk": 12426, + "Imperator": 12427, + "Angli": 12428, + "Amaltei": 12429, + "Brejge": 12430, + "Czemuż": 12431, + "DZIE": 12432, + "Grzmiały": 12433, + "Gniazda": 12434, + "Hyme": 12435, + "Herb": 12436, + "Isaje": 12437, + "Kobiety": 12438, + "Małachowski": 12439, + "Michał": 12440, + "Olgier": 12441, + "Ogon": 12442, + "Przodem": 12443, + "Płyną": 12444, + "Puszczę": 12445, + "Rwąc": 12446, + "Rumienił": 12447, + "Sokół": 12448, + "Zniszczył": 12449, + "Zmieszane": 12450, + "Zbłądzi": 12451, + "aloe": 12452, + "adwoka": 12453, + "anegdota": 12454, + "elizejskich": 12455, + "kwieciste": 12456, + "oczekiwanie": 12457, + "oczami": 12458, + "okrzyki": 12459, + "osłupiał": 12460, + "ofiarę": 12461, + "płeć": 12462, + "spisane": 12463, + "utrzymywał": 12464, + "ukradkiem": 12465, + "ubiory": 12466, + "uśmié": 12467, + "wtórują": 12468, + "wściąż": 12469, + "zżętej": 12470, + "Ściany": 12471, + "chciano": 12472, + "napój": 12473, + "nakładem": 12474, + "niemowlę": 12475, + "niechybna": 12476, + "nieroztropnie": 12477, + "pokrewieństwem": 12478, + "policyi": 12479, + "potrząsając": 12480, + "pożółk": 12481, + "kobeź": 12482, + "kandyda": 12483, + "kancle": 12484, + "zawrocie": 12485, + "zasępio": 12486, + "zawierzcie": 12487, + "zachwycony": 12488, + "wykładane": 12489, + "wydęte": 12490, + "wyobraźni": 12491, + "kilkoro": 12492, + "pacholę": 12493, + "ciemiężyciel": 12494, + "siwuchy": 12495, + "ruczaju": 12496, + "rubelków": 12497, + "jarzębin": 12498, + "mieniowi": 12499, + "przeguby": 12500, + "reducie": 12501, + "rejent": 12502, + "rewolucy": 12503, + "pisklęta": 12504, + "przyszłych": 12505, + "przywiózł": 12506, + "gajowy": 12507, + "rozplecio": 12508, + "rozrzewniał": 12509, + "Niebios": 12510, + "Nieruchomy": 12511, + "Nagotowane": 12512, + "melodyję": 12513, + "podskakuje": 12514, + "podkomorskie": 12515, + "podwójnym": 12516, + "podjezdki": 12517, + "skamieniały": 12518, + "Tajemnicza": 12519, + "Jaszczurem": 12520, + "Jagiellonów": 12521, + "prowentowy": 12522, + "Zapomniawszy": 12523, + "wzdrygnął": 12524, + "sygnety": 12525, + "żandarmów": 12526, + "Mahometa": 12527, + "wędrówki": 12528, + "wielmożnym": 12529, + "pierścionki": 12530, + "Kochajmy": 12531, + "szurpate": 12532, + "każdemu": 12533, + "Sanctissimum": 12534, + "Kasztela": 12535, + "Myślano": 12536, + "Biergele": 12537, + "Gołębie": 12538, + "Stolnikównie": 12539, + "Kropidełkiem": 12540, + "komplementy": 12541, + "Sierżant": 12542, + "gadatliwi": 12543, + "fundum": 12544, + "spirytusu": 12545, + "Najjaśniejszy": 12546, + "jenerałowie": 12547 + }, + "merges": [ + [ + "i", + "e" + ], + [ + "r", + "z" + ], + [ + "s", + "z" + ], + [ + "c", + "z" + ], + [ + "c", + "h" + ], + [ + "n", + "a" + ], + [ + "n", + "ie" + ], + [ + "d", + "z" + ], + [ + "s", + "t" + ], + [ + "a", + "ł" + ], + [ + "p", + "o" + ], + [ + "r", + "a" + ], + [ + "i", + "ę" + ], + [ + "r", + "o" + ], + [ + "n", + "i" + ], + [ + "e", + "m" + ], + [ + "k", + "o" + ], + [ + "l", + "i" + ], + [ + "w", + "i" + ], + [ + "rz", + "e" + ], + [ + "w", + "a" + ], + [ + "ł", + "o" + ], + [ + "k", + "a" + ], + [ + "s", + "ię" + ], + [ + "c", + "i" + ], + [ + "z", + "a" + ], + [ + "a", + "k" + ], + [ + "w", + "ie" + ], + [ + "rz", + "y" + ], + [ + "l", + "e" + ], + [ + "d", + "o" + ], + [ + "w", + "y" + ], + [ + "n", + "y" + ], + [ + "k", + "i" + ], + [ + "j", + "e" + ], + [ + "g", + "o" + ], + [ + "m", + "i" + ], + [ + "dz", + "i" + ], + [ + "ł", + "a" + ], + [ + "n", + "o" + ], + [ + "b", + "y" + ], + [ + "d", + "a" + ], + [ + "t", + "a" + ], + [ + "ó", + "w" + ], + [ + "l", + "a" + ], + [ + "w", + "o" + ], + [ + "p", + "a" + ], + [ + "n", + "e" + ], + [ + "c", + "ie" + ], + [ + "t", + "y" + ], + [ + "dz", + "ie" + ], + [ + "cz", + "y" + ], + [ + "r", + "y" + ], + [ + "t", + "o" + ], + [ + "sz", + "y" + ], + [ + "ż", + "e" + ], + [ + "d", + "y" + ], + [ + "ą", + "c" + ], + [ + "k", + "ie" + ], + [ + "k", + "u" + ], + [ + "b", + "i" + ], + [ + "t", + "e" + ], + [ + "n", + "ą" + ], + [ + "m", + "a" + ], + [ + "m", + "o" + ], + [ + "s", + "i" + ], + [ + "st", + "a" + ], + [ + "o", + "b" + ], + [ + "o", + "d" + ], + [ + "r", + "u" + ], + [ + "j", + "a" + ], + [ + "m", + "ie" + ], + [ + "j", + "ak" + ], + [ + "ł", + "u" + ], + [ + "cz", + "e" + ], + [ + "p", + "rze" + ], + [ + "r", + "e" + ], + [ + "m", + "u" + ], + [ + "w", + "e" + ], + [ + "ł", + "y" + ], + [ + "c", + "e" + ], + [ + "sz", + "e" + ], + [ + "p", + "i" + ], + [ + "r", + "ę" + ], + [ + "cz", + "a" + ], + [ + "r", + "ó" + ], + [ + "p", + "rzy" + ], + [ + "b", + "a" + ], + [ + "d", + "e" + ], + [ + "b", + "ie" + ], + [ + "j", + "ą" + ], + [ + "b", + "o" + ], + [ + "ś", + "ci" + ], + [ + "g", + "a" + ], + [ + "c", + "o" + ], + [ + "w", + "szy" + ], + [ + "m", + "y" + ], + [ + "w", + "ał" + ], + [ + "ż", + "y" + ], + [ + "p", + "ie" + ], + [ + "s", + "a" + ], + [ + "c", + "y" + ], + [ + "l", + "u" + ], + [ + "ra", + "z" + ], + [ + "c", + "a" + ], + [ + "s", + "ki" + ], + [ + "sz", + "a" + ], + [ + "ch", + "a" + ], + [ + "ch", + "o" + ], + [ + "P", + "o" + ], + [ + "t", + "u" + ], + [ + "ro", + "z" + ], + [ + "ni", + "a" + ], + [ + "P", + "a" + ], + [ + "j", + "u" + ], + [ + "wi", + "a" + ], + [ + "s", + "k" + ], + [ + "t", + "ak" + ], + [ + "t", + "ó" + ], + [ + "z", + "y" + ], + [ + "t", + "em" + ], + [ + "j", + "ąc" + ], + [ + "N", + "ie" + ], + [ + "g", + "i" + ], + [ + "e", + "r" + ], + [ + "N", + "a" + ], + [ + "ś", + "ć" + ], + [ + "ał", + "a" + ], + [ + "ną", + "ł" + ], + [ + "m", + "e" + ], + [ + "p", + "ra" + ], + [ + "s", + "ie" + ], + [ + "g", + "ło" + ], + [ + "po", + "d" + ], + [ + "st", + "o" + ], + [ + "z", + "e" + ], + [ + "k", + "ł" + ], + [ + "kie", + "m" + ], + [ + "s", + "ka" + ], + [ + "u", + "sz" + ], + [ + "z", + "na" + ], + [ + "T", + "a" + ], + [ + "J", + "a" + ], + [ + "n", + "ę" + ], + [ + "w", + "ą" + ], + [ + "d", + "u" + ], + [ + "ju", + "ż" + ], + [ + "J", + "e" + ], + [ + "l", + "o" + ], + [ + "p", + "ro" + ], + [ + "ś", + "li" + ], + [ + "la", + "ch" + ], + [ + "g", + "dy" + ], + [ + "Z", + "a" + ], + [ + "ą", + "d" + ], + [ + "cz", + "ę" + ], + [ + "k", + "ę" + ], + [ + "s", + "po" + ], + [ + "H", + "ra" + ], + [ + "s", + "kie" + ], + [ + "w", + "z" + ], + [ + "S", + "ę" + ], + [ + "T", + "e" + ], + [ + "\"", + "." + ], + [ + "k", + "ą" + ], + [ + "ł", + "em" + ], + [ + "ny", + "ch" + ], + [ + "!", + "\"" + ], + [ + "k", + "tó" + ], + [ + "z", + "ie" + ], + [ + "s", + "y" + ], + [ + "ał", + "y" + ], + [ + "m", + "nie" + ], + [ + "W", + "o" + ], + [ + "b", + "e" + ], + [ + "m", + "ię" + ], + [ + "dzi", + "a" + ], + [ + "k", + "rzy" + ], + [ + "c", + "u" + ], + [ + "je", + "st" + ], + [ + "rz", + "a" + ], + [ + "Ta", + "de" + ], + [ + "ż", + "a" + ], + [ + "r", + "ą" + ], + [ + "M", + "a" + ], + [ + "k", + "ów" + ], + [ + "sz", + "lach" + ], + [ + "w", + "ę" + ], + [ + "by", + "ł" + ], + [ + "cza", + "s" + ], + [ + "C", + "h" + ], + [ + "g", + "ro" + ], + [ + "m", + "ó" + ], + [ + "s", + "łu" + ], + [ + "s", + "e" + ], + [ + "s", + "ło" + ], + [ + "ny", + "m" + ], + [ + "B", + "o" + ], + [ + "b", + "ro" + ], + [ + "ał", + "o" + ], + [ + "si", + "a" + ], + [ + "s", + "ko" + ], + [ + "b", + "ra" + ], + [ + "p", + "e" + ], + [ + ".", + "." + ], + [ + "p", + "u" + ], + [ + "p", + "ó" + ], + [ + "ch", + "y" + ], + [ + "bi", + "a" + ], + [ + "b", + "u" + ], + [ + "L", + "e" + ], + [ + "sz", + "cze" + ], + [ + "o", + "n" + ], + [ + "wie", + "l" + ], + [ + "g", + "ł" + ], + [ + "st", + "rze" + ], + [ + "Ż", + "e" + ], + [ + "ne", + "j" + ], + [ + "w", + "ię" + ], + [ + "l", + "ko" + ], + [ + "nie", + "j" + ], + [ + "M", + "o" + ], + [ + "j", + "ę" + ], + [ + "ni", + "k" + ], + [ + "J", + "ak" + ], + [ + "pa", + "n" + ], + [ + "d", + "ł" + ], + [ + "d", + "ro" + ], + [ + "o", + "p" + ], + [ + "rze", + "kł" + ], + [ + "s", + "o" + ], + [ + "ni", + "m" + ], + [ + "pie", + "r" + ], + [ + "cz", + "u" + ], + [ + "st", + "ro" + ], + [ + "z", + "i" + ], + [ + "te", + "n" + ], + [ + "s", + "u" + ], + [ + "ci", + "ą" + ], + [ + "P", + "od" + ], + [ + "Pa", + "n" + ], + [ + "ś", + "cie" + ], + [ + "D", + "o" + ], + [ + "i", + "ch" + ], + [ + "t", + "ę" + ], + [ + "z", + "o" + ], + [ + "dzi", + "ł" + ], + [ + "d", + "ź" + ], + [ + "k", + "ro" + ], + [ + "W", + "y" + ], + [ + "cz", + "o" + ], + [ + "wszy", + "st" + ], + [ + "mi", + "ał" + ], + [ + "g", + "ie" + ], + [ + "l", + "ę" + ], + [ + "Wo", + "j" + ], + [ + "W", + "i" + ], + [ + "na", + "d" + ], + [ + "Hra", + "bia" + ], + [ + "Tade", + "usz" + ], + [ + "m", + "ło" + ], + [ + "t", + "rze" + ], + [ + "t", + "rzy" + ], + [ + "w", + "ó" + ], + [ + "Sę", + "dzia" + ], + [ + "po", + "wie" + ], + [ + "ci", + "a" + ], + [ + "a", + "r" + ], + [ + "Z", + "o" + ], + [ + "S", + "op" + ], + [ + "s", + "ą" + ], + [ + "rz", + "ę" + ], + [ + "Sop", + "li" + ], + [ + "b", + "ę" + ], + [ + "ta", + "m" + ], + [ + "A", + "le" + ], + [ + "s", + "cy" + ], + [ + "d", + "łu" + ], + [ + "k", + "ła" + ], + [ + "ż", + "o" + ], + [ + "dzi", + "ał" + ], + [ + "ni", + "o" + ], + [ + "K", + "tó" + ], + [ + "w", + "u" + ], + [ + "s", + "ła" + ], + [ + "wi", + "ł" + ], + [ + "be", + "z" + ], + [ + "n", + "em" + ], + [ + "d", + "ę" + ], + [ + "n", + "u" + ], + [ + "st", + "y" + ], + [ + "ja", + "ko" + ], + [ + "T", + "o" + ], + [ + "s", + "ob" + ], + [ + "d", + "la" + ], + [ + "dz", + "y" + ], + [ + "je", + "j" + ], + [ + "re", + "sz" + ], + [ + "d", + "ru" + ], + [ + "i", + "m" + ], + [ + "t", + "ra" + ], + [ + "ko", + "ń" + ], + [ + "czy", + "ł" + ], + [ + "T", + "ak" + ], + [ + "j", + "o" + ], + [ + "r", + "ów" + ], + [ + "we", + "j" + ], + [ + "c", + "ał" + ], + [ + "e", + "j" + ], + [ + "z", + "ło" + ], + [ + "Le", + "cz" + ], + [ + "rz", + "ą" + ], + [ + "ty", + "lko" + ], + [ + "T", + "y" + ], + [ + "W", + "ie" + ], + [ + "g", + "ę" + ], + [ + "ś", + "nie" + ], + [ + "cz", + "ą" + ], + [ + "do", + "b" + ], + [ + "da", + "ć" + ], + [ + "K", + "o" + ], + [ + "le", + "cz" + ], + [ + "O", + "d" + ], + [ + "p", + "y" + ], + [ + "s", + "ły" + ], + [ + "prze", + "d" + ], + [ + "D", + "ob" + ], + [ + "P", + "rze" + ], + [ + "dz", + "o" + ], + [ + "li", + "me" + ], + [ + "je", + "d" + ], + [ + "Te", + "lime" + ], + [ + "c", + "ię" + ], + [ + "j", + "em" + ], + [ + "w", + "sze" + ], + [ + "si", + "ą" + ], + [ + "u", + "ż" + ], + [ + "ś", + "wie" + ], + [ + "rz", + "u" + ], + [ + "o", + "czy" + ], + [ + "r", + "em" + ], + [ + "z", + "d" + ], + [ + "wa", + "ć" + ], + [ + "g", + "u" + ], + [ + "g", + "ą" + ], + [ + "g", + "ó" + ], + [ + "z", + "u" + ], + [ + "s", + "er" + ], + [ + "w", + "ró" + ], + [ + "dz", + "a" + ], + [ + "ci", + "ł" + ], + [ + "d", + "wie" + ], + [ + "w", + "ne" + ], + [ + "C", + "zy" + ], + [ + "d", + "ał" + ], + [ + "je", + "go" + ], + [ + "t", + "ał" + ], + [ + "G", + "dy" + ], + [ + "i", + "n" + ], + [ + "t", + "wa" + ], + [ + "prze", + "z" + ], + [ + "cz", + "ąc" + ], + [ + "krzy", + "k" + ], + [ + "W", + "a" + ], + [ + "c", + "ów" + ], + [ + "g", + "dzie" + ], + [ + "p", + "ię" + ], + [ + "ś", + "mie" + ], + [ + "Woj", + "ski" + ], + [ + "b", + "li" + ], + [ + "k", + "ra" + ], + [ + "ś", + "wia" + ], + [ + "nie", + "m" + ], + [ + "d", + "wo" + ], + [ + "g", + "ra" + ], + [ + "k", + "ró" + ], + [ + "z", + "wa" + ], + [ + "ści", + "a" + ], + [ + "któ", + "ry" + ], + [ + "C", + "o" + ], + [ + "J", + "uż" + ], + [ + "f", + "i" + ], + [ + "w", + "em" + ], + [ + "na", + "j" + ], + [ + "wi", + "o" + ], + [ + "cią", + "g" + ], + [ + "wi", + "ą" + ], + [ + "sa", + "m" + ], + [ + "t", + "ą" + ], + [ + "P", + "rzy" + ], + [ + "r", + "ał" + ], + [ + "z", + "no" + ], + [ + "ó", + "ż" + ], + [ + "ko", + "mo" + ], + [ + "ty", + "m" + ], + [ + "ró", + "ż" + ], + [ + "my", + "śli" + ], + [ + "l", + "ą" + ], + [ + "t", + "ów" + ], + [ + "za", + "m" + ], + [ + "je", + "szcze" + ], + [ + "..", + "." + ], + [ + "w", + "ła" + ], + [ + "er", + "wa" + ], + [ + "Pod", + "komo" + ], + [ + "L", + "i" + ], + [ + "sz", + "u" + ], + [ + "ch", + "u" + ], + [ + "st", + "e" + ], + [ + "ni", + "c" + ], + [ + "ni", + "u" + ], + [ + "ki", + "ch" + ], + [ + "by", + "ło" + ], + [ + "pa", + "d" + ], + [ + "lu", + "cz" + ], + [ + "G", + "erwa" + ], + [ + "d", + "wa" + ], + [ + "rz", + "ał" + ], + [ + "sz", + "ał" + ], + [ + "st", + "ał" + ], + [ + "ba", + "r" + ], + [ + "w", + "ski" + ], + [ + "ł", + "e" + ], + [ + "ch", + "ło" + ], + [ + "na", + "s" + ], + [ + "ra", + "n" + ], + [ + "dz", + "ąc" + ], + [ + "ro", + "bi" + ], + [ + "dzi", + "ć" + ], + [ + "ne", + "go" + ], + [ + "t", + "wo" + ], + [ + "rz", + "em" + ], + [ + "ka", + "ż" + ], + [ + "N", + "i" + ], + [ + "a", + "le" + ], + [ + "s", + "ku" + ], + [ + "st", + "ra" + ], + [ + "ni", + "ł" + ], + [ + "do", + "mu" + ], + [ + "wy", + "ch" + ], + [ + "ki", + "m" + ], + [ + "ró", + "d" + ], + [ + "t", + "r" + ], + [ + "mi", + "a" + ], + [ + "te", + "j" + ], + [ + "R", + "o" + ], + [ + "s", + "ów" + ], + [ + "w", + "ło" + ], + [ + "z", + "go" + ], + [ + "sz", + "czę" + ], + [ + "ci", + "ał" + ], + [ + "wy", + "m" + ], + [ + "a", + "ż" + ], + [ + "t", + "ry" + ], + [ + "z", + "da" + ], + [ + "sz", + "ę" + ], + [ + "dz", + "e" + ], + [ + "je", + "n" + ], + [ + "da", + "w" + ], + [ + "pa", + "r" + ], + [ + "z", + "wy" + ], + [ + "dz", + "ą" + ], + [ + "rze", + "cz" + ], + [ + "sze", + "dł" + ], + [ + "S", + "z" + ], + [ + "o", + "na" + ], + [ + "t", + "wie" + ], + [ + "st", + "wo" + ], + [ + "któ", + "re" + ], + [ + "bę", + "dzie" + ], + [ + "B", + "y" + ], + [ + "R", + "ob" + ], + [ + "k", + "to" + ], + [ + "m", + "ał" + ], + [ + "nie", + "c" + ], + [ + "we", + "t" + ], + [ + "my", + "ś" + ], + [ + "pó", + "ł" + ], + [ + "K", + "lucz" + ], + [ + "R", + "y" + ], + [ + "g", + "nie" + ], + [ + "t", + "ro" + ], + [ + "st", + "wa" + ], + [ + "ko", + "ło" + ], + [ + "ka", + "r" + ], + [ + "mi", + "l" + ], + [ + "wszy", + "scy" + ], + [ + "ży", + "ł" + ], + [ + "ó", + "g" + ], + [ + "sz", + "ą" + ], + [ + "ch", + "ał" + ], + [ + "ka", + "ć" + ], + [ + "mię", + "dzy" + ], + [ + "d", + "ą" + ], + [ + "k", + "ry" + ], + [ + "s", + "ł" + ], + [ + "de", + "n" + ], + [ + "Dob", + "rzy" + ], + [ + "g", + "ła" + ], + [ + "m", + "ę" + ], + [ + "s", + "wo" + ], + [ + "ty", + "ch" + ], + [ + "wię", + "c" + ], + [ + "t", + "ąd" + ], + [ + "ó", + "ł" + ], + [ + "wi", + "ć" + ], + [ + "a", + "l" + ], + [ + "c", + "em" + ], + [ + "k", + "rę" + ], + [ + "u", + "sza" + ], + [ + "Gerwa", + "zy" + ], + [ + "M", + "i" + ], + [ + "R", + "e" + ], + [ + "W", + "szy" + ], + [ + "c", + "ą" + ], + [ + "s", + "em" + ], + [ + "t", + "rz" + ], + [ + "w", + "st" + ], + [ + "wo", + "j" + ], + [ + "cho", + "ć" + ], + [ + "O", + "n" + ], + [ + "W", + "ię" + ], + [ + "p", + "usz" + ], + [ + "ł", + "ą" + ], + [ + "ń", + "ski" + ], + [ + "ne", + "k" + ], + [ + "Mo", + "ska" + ], + [ + "sob", + "ie" + ], + [ + "A", + "ż" + ], + [ + "h", + "a" + ], + [ + "cz", + "em" + ], + [ + "ko", + "cha" + ], + [ + "wo", + "l" + ], + [ + "kie", + "dy" + ], + [ + "bi", + "ł" + ], + [ + "te", + "ż" + ], + [ + "raz", + "em" + ], + [ + "zno", + "wu" + ], + [ + "P", + "ro" + ], + [ + "Pa", + "nie" + ], + [ + "czas", + "em" + ], + [ + "Podkomo", + "rzy" + ], + [ + "T", + "u" + ], + [ + "d", + "ło" + ], + [ + "k", + "ał" + ], + [ + "o", + "r" + ], + [ + "r", + "wa" + ], + [ + "s", + "nął" + ], + [ + "sz", + "tu" + ], + [ + "ka", + "mi" + ], + [ + "by", + "ła" + ], + [ + "da", + "r" + ], + [ + "ma", + "r" + ], + [ + "rę", + "ce" + ], + [ + "d", + "rze" + ], + [ + "r", + "wał" + ], + [ + "t", + "ru" + ], + [ + "sz", + "ak" + ], + [ + "skie", + "j" + ], + [ + "Telime", + "na" + ], + [ + "Rob", + "ak" + ], + [ + "k", + "re" + ], + [ + "t", + "ni" + ], + [ + "po", + "le" + ], + [ + "ko", + "n" + ], + [ + "Ma", + "cie" + ], + [ + "Ch", + "o" + ], + [ + "pię", + "k" + ], + [ + "H", + "o" + ], + [ + "d", + "em" + ], + [ + "w", + "ni" + ], + [ + "ś", + "ro" + ], + [ + "czy", + "ć" + ], + [ + "jak", + "by" + ], + [ + "gło", + "wy" + ], + [ + "Tade", + "usza" + ], + [ + "S", + "ta" + ], + [ + "k", + "ło" + ], + [ + "t", + "ki" + ], + [ + "z", + "wie" + ], + [ + "ł", + "ał" + ], + [ + "wa", + "ż" + ], + [ + "mo", + "że" + ], + [ + "lu", + "b" + ], + [ + "Wię", + "c" + ], + [ + "o", + "k" + ], + [ + "ó", + "j" + ], + [ + "po", + "w" + ], + [ + "dzi", + "ś" + ], + [ + "cha", + "ć" + ], + [ + "gło", + "wę" + ], + [ + "Sę", + "dzie" + ], + [ + "strze", + "l" + ], + [ + "Re", + "jen" + ], + [ + "D", + "zi" + ], + [ + "f", + "a" + ], + [ + "n", + "ię" + ], + [ + "o", + "ko" + ], + [ + "u", + "sta" + ], + [ + "sz", + "czy" + ], + [ + "wa", + "r" + ], + [ + "te", + "go" + ], + [ + "skie", + "go" + ], + [ + ">", + ">" + ], + [ + "S", + "a" + ], + [ + "d", + "rz" + ], + [ + "j", + "s" + ], + [ + "o", + "gro" + ], + [ + "p", + "rz" + ], + [ + "ch", + "em" + ], + [ + "li", + "ł" + ], + [ + "no", + "si" + ], + [ + "no", + "ść" + ], + [ + "zie", + "mi" + ], + [ + "se", + "so" + ], + [ + "Sopli", + "co" + ], + [ + "bar", + "dzo" + ], + [ + "<", + "<" + ], + [ + "A", + "seso" + ], + [ + "g", + "ał" + ], + [ + "o", + "g" + ], + [ + "p", + "ę" + ], + [ + "t", + "ka" + ], + [ + "z", + "by" + ], + [ + "sz", + "ąc" + ], + [ + "po", + "tem" + ], + [ + "go", + "ści" + ], + [ + "rę", + "ką" + ], + [ + "pra", + "w" + ], + [ + "wiel", + "kie" + ], + [ + "S", + "to" + ], + [ + "k", + "się" + ], + [ + "z", + "mie" + ], + [ + "ó", + "d" + ], + [ + "rzy", + "ł" + ], + [ + "da", + "le" + ], + [ + "cie", + "l" + ], + [ + "cza", + "r" + ], + [ + "przy", + "ja" + ], + [ + "Klucz", + "nik" + ], + [ + "b", + "ły" + ], + [ + "n", + "ku" + ], + [ + "p", + "la" + ], + [ + "t", + "łu" + ], + [ + "st", + "ą" + ], + [ + "cie", + "m" + ], + [ + "że", + "by" + ], + [ + "?", + "\"" + ], + [ + "O", + "j" + ], + [ + "d", + "ni" + ], + [ + "f", + "e" + ], + [ + "k", + "sią" + ], + [ + "n", + "ki" + ], + [ + "z", + "dro" + ], + [ + "na", + "r" + ], + [ + "mo", + "ż" + ], + [ + "mie", + "js" + ], + [ + "Po", + "l" + ], + [ + "sk", + "rzy" + ], + [ + "mó", + "wi" + ], + [ + "d", + "ła" + ], + [ + "d", + "wó" + ], + [ + "e", + "ś" + ], + [ + "t", + "nie" + ], + [ + "na", + "wet" + ], + [ + "po", + "wia" + ], + [ + "ta", + "r" + ], + [ + "wo", + "łał" + ], + [ + "dzie", + "dzi" + ], + [ + "bi", + "o" + ], + [ + "te", + "raz" + ], + [ + "ga", + "r" + ], + [ + "Ja", + "ko" + ], + [ + "szlach", + "ta" + ], + [ + "dź", + "wie" + ], + [ + "zam", + "ku" + ], + [ + "Ho", + "resz" + ], + [ + "P", + "ra" + ], + [ + "R", + "a" + ], + [ + "k", + "sz" + ], + [ + "s", + "pa" + ], + [ + "nie", + "ch" + ], + [ + "st", + "u" + ], + [ + "ni", + "ą" + ], + [ + "ni", + "ch" + ], + [ + "wa", + "s" + ], + [ + "cie", + "ż" + ], + [ + "sie", + "bie" + ], + [ + "Je", + "śli" + ], + [ + "gdy", + "by" + ], + [ + "Zo", + "si" + ], + [ + "al", + "bo" + ], + [ + "B", + "ra" + ], + [ + "D", + "a" + ], + [ + "c", + "ąc" + ], + [ + "r", + "ki" + ], + [ + "s", + "pó" + ], + [ + "ż", + "ą" + ], + [ + "ch", + "wi" + ], + [ + "ch", + "ciał" + ], + [ + "ra", + "mi" + ], + [ + "ro", + "dzi" + ], + [ + "ob", + "a" + ], + [ + "rę", + "kę" + ], + [ + "pu", + "ści" + ], + [ + "mło", + "dzie" + ], + [ + "Ro", + "z" + ], + [ + "K", + "u" + ], + [ + "R", + "ze" + ], + [ + "b", + "la" + ], + [ + "c", + "ę" + ], + [ + "o", + "j" + ], + [ + "p", + "ła" + ], + [ + "w", + "ny" + ], + [ + "z", + "robi" + ], + [ + "na", + "m" + ], + [ + "po", + "sta" + ], + [ + "ka", + "z" + ], + [ + "no", + "ści" + ], + [ + "nę", + "ła" + ], + [ + "mó", + "j" + ], + [ + "wszyst", + "kie" + ], + [ + "krzyk", + "nął" + ], + [ + "ksz", + "tał" + ], + [ + "K", + "a" + ], + [ + "c", + "óż" + ], + [ + "w", + "ra" + ], + [ + "sz", + "li" + ], + [ + "st", + "ry" + ], + [ + "ka", + "ch" + ], + [ + "bi", + "ał" + ], + [ + "ną", + "ć" + ], + [ + "wz", + "ro" + ], + [ + "pe", + "ł" + ], + [ + "wszyst", + "ko" + ], + [ + "Któ", + "ry" + ], + [ + "g", + "łu" + ], + [ + "s", + "we" + ], + [ + "rz", + "ąd" + ], + [ + "po", + "l" + ], + [ + "do", + "m" + ], + [ + "no", + "wi" + ], + [ + "pa", + "l" + ], + [ + "te", + "k" + ], + [ + "er", + "nar" + ], + [ + "Te", + "n" + ], + [ + "resz", + "cie" + ], + [ + "drz", + "wi" + ], + [ + "ernar", + "dy" + ], + [ + "M", + "y" + ], + [ + "d", + "ów" + ], + [ + "k", + "la" + ], + [ + "w", + "nie" + ], + [ + "z", + "wał" + ], + [ + "cz", + "nie" + ], + [ + "ni", + "ka" + ], + [ + "do", + "mo" + ], + [ + "szy", + "ł" + ], + [ + "mie", + "sz" + ], + [ + "cha", + "r" + ], + [ + "roz", + "mo" + ], + [ + "me", + "n" + ], + [ + "Je", + "st" + ], + [ + "mnie", + "j" + ], + [ + "szlach", + "ci" + ], + [ + "zo", + "sta" + ], + [ + "chło", + "p" + ], + [ + "śro", + "d" + ], + [ + "K", + "to" + ], + [ + "p", + "ło" + ], + [ + "ś", + "le" + ], + [ + "ś", + "ród" + ], + [ + "wi", + "dział" + ], + [ + "ło", + "wie" + ], + [ + "za", + "ś" + ], + [ + "le", + "dwie" + ], + [ + "cie", + "ka" + ], + [ + "Po", + "tem" + ], + [ + "nę", + "li" + ], + [ + "Hra", + "bie" + ], + [ + "Te", + "raz" + ], + [ + "gro", + "ma" + ], + [ + "stro", + "ny" + ], + [ + "ten", + "czas" + ], + [ + "dru", + "gie" + ], + [ + "Wie", + "l" + ], + [ + "myś", + "l" + ], + [ + "Ry", + "ków" + ], + [ + "Wszy", + "st" + ], + [ + "Cho", + "ć" + ], + [ + "Sędzie", + "go" + ], + [ + "B", + "óg" + ], + [ + "C", + "i" + ], + [ + "K", + "ro" + ], + [ + "d", + "nie" + ], + [ + "n", + "ów" + ], + [ + "s", + "mu" + ], + [ + "w", + "ro" + ], + [ + "ś", + "pie" + ], + [ + "cz", + "ał" + ], + [ + "ch", + "ce" + ], + [ + "dz", + "ię" + ], + [ + "za", + "raz" + ], + [ + "za", + "wsze" + ], + [ + "by", + "m" + ], + [ + "sze", + "j" + ], + [ + "pi", + "ć" + ], + [ + "ży", + "ć" + ], + [ + "mó", + "gł" + ], + [ + "B", + "ie" + ], + [ + "L", + "u" + ], + [ + "j", + "rzał" + ], + [ + "k", + "nął" + ], + [ + "o", + "sta" + ], + [ + "z", + "ę" + ], + [ + "z", + "em" + ], + [ + "sz", + "o" + ], + [ + "na", + "le" + ], + [ + "nie", + "dźwie" + ], + [ + "wa", + "l" + ], + [ + "do", + "tąd" + ], + [ + "dzie", + "ć" + ], + [ + "sa", + "mi" + ], + [ + "Nie", + "ch" + ], + [ + "szlach", + "ty" + ], + [ + "wiel", + "ki" + ], + [ + "wszyst", + "kich" + ], + [ + "Ty", + "lko" + ], + [ + "gó", + "ry" + ], + [ + "G", + "o" + ], + [ + "c", + "ały" + ], + [ + "ł", + "nie" + ], + [ + "cz", + "łowie" + ], + [ + "by", + "ś" + ], + [ + "ty", + "le" + ], + [ + "ąc", + "e" + ], + [ + "sta", + "r" + ], + [ + "sta", + "ry" + ], + [ + "ob", + "ie" + ], + [ + "co", + "raz" + ], + [ + "kro", + "ć" + ], + [ + "trze", + "ba" + ], + [ + "dru", + "gi" + ], + [ + "Ty", + "m" + ], + [ + "Li", + "twie" + ], + [ + "Aseso", + "r" + ], + [ + "a", + "ni" + ], + [ + "b", + "ak" + ], + [ + "m", + "ni" + ], + [ + "n", + "ka" + ], + [ + "p", + "le" + ], + [ + "p", + "ta" + ], + [ + "z", + "bie" + ], + [ + "é", + "j" + ], + [ + "ko", + "le" + ], + [ + "li", + "cy" + ], + [ + "ki", + "l" + ], + [ + "wo", + "ła" + ], + [ + "bi", + "ć" + ], + [ + "de", + "k" + ], + [ + "wał", + "a" + ], + [ + "cho", + "wa" + ], + [ + "cho", + "dzi" + ], + [ + "me", + "k" + ], + [ + "Ta", + "m" + ], + [ + "lo", + "wa" + ], + [ + "Ma", + "jo" + ], + [ + "słu", + "cha" + ], + [ + "Zo", + "sia" + ], + [ + "dłu", + "go" + ], + [ + "ran", + "cu" + ], + [ + "B", + "i" + ], + [ + "K", + "ie" + ], + [ + "K", + "się" + ], + [ + "W", + "tem" + ], + [ + "g", + "na" + ], + [ + "g", + "le" + ], + [ + "g", + "ry" + ], + [ + "z", + "do" + ], + [ + "cz", + "ki" + ], + [ + "nie", + "bo" + ], + [ + "st", + "ę" + ], + [ + "st", + "wem" + ], + [ + "po", + "zna" + ], + [ + "ci", + "u" + ], + [ + "ta", + "n" + ], + [ + "pa", + "da" + ], + [ + "czy", + "na" + ], + [ + "szy", + "ch" + ], + [ + "te", + "r" + ], + [ + "ną", + "wszy" + ], + [ + "ści", + "ą" + ], + [ + "raz", + "y" + ], + [ + "ski", + "m" + ], + [ + "ski", + "ch" + ], + [ + "sło", + "ń" + ], + [ + "zo", + "ry" + ], + [ + "cia", + "ż" + ], + [ + "py", + "ta" + ], + [ + "S", + "cy" + ], + [ + "W", + "szak" + ], + [ + "b", + "ą" + ], + [ + "d", + "na" + ], + [ + "l", + "ów" + ], + [ + "p", + "rę" + ], + [ + "u", + "m" + ], + [ + "ó", + "r" + ], + [ + "ł", + "ę" + ], + [ + "Ż", + "y" + ], + [ + "ż", + "ę" + ], + [ + "ko", + "niec" + ], + [ + "wa", + "ch" + ], + [ + "ci", + "ć" + ], + [ + "cze", + "r" + ], + [ + "pi", + "a" + ], + [ + "pi", + "o" + ], + [ + "ser", + "ce" + ], + [ + "Scy", + "zory" + ], + [ + "B", + "ernardy" + ], + [ + "g", + "rzy" + ], + [ + "m", + "ów" + ], + [ + "ż", + "d" + ], + [ + "ż", + "ał" + ], + [ + "sz", + "cz" + ], + [ + "st", + "ru" + ], + [ + "wi", + "dzi" + ], + [ + "ka", + "ra" + ], + [ + "wo", + "li" + ], + [ + "pa", + "mię" + ], + [ + "ma", + "m" + ], + [ + "mo", + "c" + ], + [ + "si", + "o" + ], + [ + "od", + "u" + ], + [ + "re", + "j" + ], + [ + "sk", + "ą" + ], + [ + "tak", + "i" + ], + [ + "pro", + "si" + ], + [ + "Wo", + "ź" + ], + [ + "gł", + "ę" + ], + [ + "pier", + "wszy" + ], + [ + "wó", + "j" + ], + [ + "dłu", + "gi" + ], + [ + "które", + "j" + ], + [ + "Rejen", + "t" + ], + [ + "Sto", + "l" + ], + [ + "kształ", + "t" + ], + [ + "Hrabie", + "go" + ], + [ + "Kie", + "dy" + ], + [ + "j", + "i" + ], + [ + "k", + "nie" + ], + [ + "k", + "lę" + ], + [ + "m", + "ą" + ], + [ + "o", + "kiem" + ], + [ + "s", + "p" + ], + [ + "s", + "pra" + ], + [ + "u", + "ro" + ], + [ + "w", + "s" + ], + [ + "dz", + "ę" + ], + [ + "le", + "k" + ], + [ + "go", + "spo" + ], + [ + "pa", + "dł" + ], + [ + "cze", + "ka" + ], + [ + "me", + "j" + ], + [ + "gło", + "s" + ], + [ + "gło", + "wą" + ], + [ + "bro", + "ń" + ], + [ + "czą", + "ł" + ], + [ + "wne", + "t" + ], + [ + "lą", + "da" + ], + [ + "każ", + "dy" + ], + [ + "Rze", + "kł" + ], + [ + "środ", + "ku" + ], + [ + "Kro", + "pi" + ], + [ + "!", + ">>" + ], + [ + "B", + "u" + ], + [ + "C", + "za" + ], + [ + "K", + "sią" + ], + [ + "S", + "ły" + ], + [ + "T", + "rze" + ], + [ + "b", + "r" + ], + [ + "c", + "ka" + ], + [ + "d", + "r" + ], + [ + "k", + "le" + ], + [ + "l", + "nie" + ], + [ + "s", + "ę" + ], + [ + "s", + "re" + ], + [ + "w", + "koło" + ], + [ + "z", + "bo" + ], + [ + "sz", + "ła" + ], + [ + "cz", + "ne" + ], + [ + "po", + "ko" + ], + [ + "ni", + "gdy" + ], + [ + "wa", + "mi" + ], + [ + "ci", + "o" + ], + [ + "wie", + "rz" + ], + [ + "je", + "śli" + ], + [ + "pa", + "trzy" + ], + [ + "ob", + "o" + ], + [ + "prze", + "ci" + ], + [ + "pi", + "ł" + ], + [ + "cho", + "dził" + ], + [ + "zie", + "lo" + ], + [ + "świe", + "cie" + ], + [ + "Pro", + "ta" + ], + [ + "prz", + "ód" + ], + [ + "zby", + "t" + ], + [ + "Tym", + "czasem" + ], + [ + "G", + "dzie" + ], + [ + "g", + "ru" + ], + [ + "i", + "ą" + ], + [ + "k", + "wi" + ], + [ + "k", + "rwa" + ], + [ + "p", + "ły" + ], + [ + "u", + "cie" + ], + [ + "w", + "rza" + ], + [ + "y", + "ch" + ], + [ + "ś", + "my" + ], + [ + "rz", + "ci" + ], + [ + "ch", + "wy" + ], + [ + "dz", + "wo" + ], + [ + "st", + "rz" + ], + [ + "ko", + "m" + ], + [ + "ko", + "no" + ], + [ + "ko", + "bie" + ], + [ + "je", + "żd" + ], + [ + "czy", + "li" + ], + [ + "że", + "j" + ], + [ + "rę", + "ku" + ], + [ + "zna", + "k" + ], + [ + "bro", + "ni" + ], + [ + "sob", + "ą" + ], + [ + "koń", + "cu" + ], + [ + "wią", + "za" + ], + [ + "dwó", + "ch" + ], + [ + "Horesz", + "ków" + ], + [ + "wra", + "ca" + ], + [ + "D", + "ą" + ], + [ + "h", + "u" + ], + [ + "i", + "a" + ], + [ + "l", + "em" + ], + [ + "s", + "wą" + ], + [ + "t", + "ny" + ], + [ + "w", + "tenczas" + ], + [ + "wie", + "m" + ], + [ + "mi", + "ło" + ], + [ + "mi", + "ała" + ], + [ + "da", + "wał" + ], + [ + "la", + "ta" + ], + [ + "że", + "li" + ], + [ + "prze", + "rwał" + ], + [ + "mu", + "si" + ], + [ + "sk", + "ro" + ], + [ + "nik", + "t" + ], + [ + "nem", + "i" + ], + [ + "świa", + "d" + ], + [ + "...", + "\"" + ], + [ + "człowie", + "k" + ], + [ + "N", + "o" + ], + [ + "W", + "e" + ], + [ + "c", + "kie" + ], + [ + "g", + "wia" + ], + [ + "g", + "ląda" + ], + [ + "l", + "ał" + ], + [ + "s", + "wej" + ], + [ + "ś", + "wi" + ], + [ + "ż", + "ąc" + ], + [ + "em", + "i" + ], + [ + "wi", + "cz" + ], + [ + "wi", + "dać" + ], + [ + "za", + "ch" + ], + [ + "za", + "czę" + ], + [ + "do", + "sta" + ], + [ + "no", + "wie" + ], + [ + "da", + "l" + ], + [ + "ne", + "rał" + ], + [ + "kł", + "ó" + ], + [ + "ża", + "r" + ], + [ + "żo", + "łnie" + ], + [ + "świa", + "t" + ], + [ + "kró", + "t" + ], + [ + "który", + "ch" + ], + [ + "każ", + "de" + ], + [ + "zwy", + "cza" + ], + [ + "Dobrzy", + "ński" + ], + [ + "Macie", + "j" + ], + [ + "Dzi", + "ś" + ], + [ + "K", + "rzy" + ], + [ + "O", + "b" + ], + [ + "P", + "e" + ], + [ + "P", + "łu" + ], + [ + "b", + "rze" + ], + [ + "d", + "no" + ], + [ + "n", + "kę" + ], + [ + "u", + "cz" + ], + [ + "z", + "wo" + ], + [ + "z", + "bro" + ], + [ + "ż", + "u" + ], + [ + "sz", + "pa" + ], + [ + "sz", + "cząc" + ], + [ + "cz", + "ka" + ], + [ + "ch", + "mu" + ], + [ + "po", + "dob" + ], + [ + "ni", + "by" + ], + [ + "ni", + "cy" + ], + [ + "wa", + "t" + ], + [ + "wa", + "li" + ], + [ + "je", + "den" + ], + [ + "dzi", + "o" + ], + [ + "by", + "ły" + ], + [ + "la", + "t" + ], + [ + "pa", + "na" + ], + [ + "si", + "ąc" + ], + [ + "jak", + "ie" + ], + [ + "prze", + "cież" + ], + [ + "wał", + "y" + ], + [ + "cho", + "ciaż" + ], + [ + "tak", + "że" + ], + [ + "ska", + "r" + ], + [ + "gdy", + "ś" + ], + [ + "czę", + "sto" + ], + [ + "wz", + "ią" + ], + [ + "szlach", + "e" + ], + [ + "Ch", + "rzci" + ], + [ + "mó", + "wił" + ], + [ + "sko", + "ń" + ], + [ + "Mo", + "że" + ], + [ + "czu", + "ł" + ], + [ + "gie", + "m" + ], + [ + "trzy", + "ma" + ], + [ + "Sopli", + "ca" + ], + [ + "Któ", + "re" + ], + [ + "wła", + "s" + ], + [ + "kaz", + "ał" + ], + [ + "Wszyst", + "ko" + ], + [ + ")", + "." + ], + [ + "S", + "ie" + ], + [ + "g", + "ów" + ], + [ + "i", + "sto" + ], + [ + "k", + "wia" + ], + [ + "n", + "kie" + ], + [ + "s", + "wych" + ], + [ + "u", + "mie" + ], + [ + "w", + "ka" + ], + [ + "z", + "wi" + ], + [ + "ś", + "wię" + ], + [ + "sz", + "cza" + ], + [ + "na", + "sze" + ], + [ + "na", + "gle" + ], + [ + "nie", + "gdyś" + ], + [ + "st", + "ało" + ], + [ + "wi", + "ał" + ], + [ + "za", + "wołał" + ], + [ + "za", + "mek" + ], + [ + "mi", + "o" + ], + [ + "ta", + "ch" + ], + [ + "ta", + "bak" + ], + [ + "pa", + "ni" + ], + [ + "cie", + "bie" + ], + [ + "dzie", + "w" + ], + [ + "dzie", + "je" + ], + [ + "czy", + "ny" + ], + [ + "szy", + "m" + ], + [ + "mie", + "ń" + ], + [ + "mie", + "ni" + ], + [ + "ce", + "k" + ], + [ + "pi", + "ą" + ], + [ + "ją", + "ł" + ], + [ + "cha", + "j" + ], + [ + "pra", + "wa" + ], + [ + "Ja", + "cek" + ], + [ + "sy", + "ć" + ], + [ + "se", + "j" + ], + [ + "sko", + "czył" + ], + [ + "Sopli", + "ców" + ], + [ + "sły", + "szał" + ], + [ + "wró", + "cił" + ], + [ + "Wa", + "sze" + ], + [ + "Li", + "t" + ], + [ + "mil", + "cze" + ], + [ + "Dobrzy", + "ń" + ], + [ + "wol", + "na" + ], + [ + "Oj", + "czy" + ], + [ + "Dą", + "bro" + ], + [ + ")", + "," + ], + [ + "A", + "ch" + ], + [ + "F", + "rancu" + ], + [ + "M", + "ó" + ], + [ + "S", + "ło" + ], + [ + "c", + "ki" + ], + [ + "g", + "li" + ], + [ + "g", + "rze" + ], + [ + "g", + "ły" + ], + [ + "g", + "nął" + ], + [ + "i", + "ż" + ], + [ + "k", + "r" + ], + [ + "k", + "rze" + ], + [ + "u", + "rzę" + ], + [ + "w", + "spo" + ], + [ + "w", + "dzię" + ], + [ + "ś", + "nia" + ], + [ + "ź", + "ni" + ], + [ + "sz", + "ko" + ], + [ + "na", + "ch" + ], + [ + "st", + "rzy" + ], + [ + "po", + "da" + ], + [ + "po", + "lowa" + ], + [ + "ra", + "ć" + ], + [ + "ni", + "ż" + ], + [ + "wi", + "l" + ], + [ + "wa", + "ny" + ], + [ + "wa", + "no" + ], + [ + "ka", + "p" + ], + [ + "wie", + "dział" + ], + [ + "je", + "dy" + ], + [ + "by", + "wa" + ], + [ + "wo", + "dy" + ], + [ + "ob", + "u" + ], + [ + "ob", + "ra" + ], + [ + "sze", + "k" + ], + [ + "bie", + "gł" + ], + [ + "ga", + "da" + ], + [ + "pro", + "wa" + ], + [ + "pier", + "wsze" + ], + [ + "dob", + "rze" + ], + [ + "dwo", + "rze" + ], + [ + "daw", + "niej" + ], + [ + "Sz", + "lach" + ], + [ + "Wszy", + "scy" + ], + [ + "Ksią", + "dz" + ], + [ + "R", + "ó" + ], + [ + "b", + "ię" + ], + [ + "b", + "ry" + ], + [ + "c", + "ała" + ], + [ + "d", + "li" + ], + [ + "h", + "o" + ], + [ + "k", + "li" + ], + [ + "n", + "t" + ], + [ + "u", + "de" + ], + [ + "w", + "ca" + ], + [ + "z", + "ga" + ], + [ + "ł", + "ów" + ], + [ + "ś", + "la" + ], + [ + "ź", + "nie" + ], + [ + "ż", + "em" + ], + [ + "sz", + "ło" + ], + [ + "sz", + "czu" + ], + [ + "na", + "sz" + ], + [ + "st", + "ąd" + ], + [ + "li", + "te" + ], + [ + "ka", + "zy" + ], + [ + "za", + "ba" + ], + [ + "go", + "to" + ], + [ + "no", + "gi" + ], + [ + "ta", + "jem" + ], + [ + "pa", + "trz" + ], + [ + "cie", + "la" + ], + [ + "dzie", + "cię" + ], + [ + "ob", + "ła" + ], + [ + "cze", + "k" + ], + [ + "sze", + "p" + ], + [ + "co", + "m" + ], + [ + "co", + "ś" + ], + [ + "sa", + "rz" + ], + [ + "sa", + "ch" + ], + [ + "tu", + "ż" + ], + [ + "Pa", + "na" + ], + [ + "Na", + "wet" + ], + [ + "Na", + "pole" + ], + [ + "sie", + "dzi" + ], + [ + "du", + "ma" + ], + [ + "wz", + "ię" + ], + [ + "Ma", + "ć" + ], + [ + "ście", + "m" + ], + [ + "oczy", + "ma" + ], + [ + "twa", + "r" + ], + [ + "twa", + "rz" + ], + [ + "pad", + "ła" + ], + [ + "tr", + "wo" + ], + [ + "kar", + "cz" + ], + [ + "pusz", + "cza" + ], + [ + "drze", + "wa" + ], + [ + "Sa", + "m" + ], + [ + "drugie", + "j" + ], + [ + "kil", + "ka" + ], + [ + "Woź", + "ny" + ], + [ + "Prota", + "zy" + ], + [ + "C", + "e" + ], + [ + "D", + "zie" + ], + [ + "P", + "ru" + ], + [ + "S", + "ko" + ], + [ + "d", + "ra" + ], + [ + "d", + "ko" + ], + [ + "e", + "k" + ], + [ + "f", + "u" + ], + [ + "k", + "t" + ], + [ + "m", + "ru" + ], + [ + "o", + "czu" + ], + [ + "p", + "rzem" + ], + [ + "r", + "nie" + ], + [ + "s", + "chy" + ], + [ + "t", + "k" + ], + [ + "u", + "st" + ], + [ + "w", + "si" + ], + [ + "ń", + "stwa" + ], + [ + "ie", + "r" + ], + [ + "cz", + "te" + ], + [ + "ch", + "e" + ], + [ + "na", + "ro" + ], + [ + "na", + "mi" + ], + [ + "nie", + "co" + ], + [ + "ni", + "ć" + ], + [ + "ko", + "la" + ], + [ + "wi", + "do" + ], + [ + "wa", + "rzy" + ], + [ + "ak", + "i" + ], + [ + "do", + "ść" + ], + [ + "mi", + "ą" + ], + [ + "by", + "ć" + ], + [ + "by", + "łem" + ], + [ + "dzie", + "c" + ], + [ + "dzie", + "ci" + ], + [ + "we", + "so" + ], + [ + "ró", + "cz" + ], + [ + "tak", + "ie" + ], + [ + "jąc", + "a" + ], + [ + "jąc", + "e" + ], + [ + "sto", + "łu" + ], + [ + "nę", + "ły" + ], + [ + "Je", + "den" + ], + [ + "pro", + "ce" + ], + [ + "czas", + "u" + ], + [ + "se", + "n" + ], + [ + "sło", + "wo" + ], + [ + "pe", + "wnie" + ], + [ + "Le", + "dwie" + ], + [ + "gł", + "ów" + ], + [ + "pan", + "ów" + ], + [ + "dro", + "gi" + ], + [ + "kro", + "p" + ], + [ + "Woj", + "skiego" + ], + [ + "sty", + "m" + ], + [ + "cał", + "ą" + ], + [ + "ser", + "ca" + ], + [ + "śmie", + "r" + ], + [ + "wła", + "śnie" + ], + [ + "nic", + "ę" + ], + [ + "stra", + "sz" + ], + [ + "wst", + "rzy" + ], + [ + "praw", + "da" + ], + [ + "Lu", + "b" + ], + [ + "osta", + "tni" + ], + [ + "nale", + "ży" + ], + [ + "Majo", + "r" + ], + [ + "B", + "ar" + ], + [ + "C", + "óż" + ], + [ + "C", + "zę" + ], + [ + "I", + "le" + ], + [ + "R", + "ę" + ], + [ + "S", + "try" + ], + [ + "b", + "rał" + ], + [ + "c", + "ało" + ], + [ + "d", + "ąc" + ], + [ + "g", + "rzecz" + ], + [ + "j", + "nie" + ], + [ + "l", + "ąd" + ], + [ + "p", + "ał" + ], + [ + "s", + "no" + ], + [ + "t", + "rą" + ], + [ + "u", + "bra" + ], + [ + "z", + "ł" + ], + [ + "ń", + "stwo" + ], + [ + "ś", + "ni" + ], + [ + "nie", + "bie" + ], + [ + "nie", + "raz" + ], + [ + "po", + "wi" + ], + [ + "po", + "między" + ], + [ + "po", + "rząd" + ], + [ + "li", + "cz" + ], + [ + "li", + "śmy" + ], + [ + "za", + "czął" + ], + [ + "wie", + "le" + ], + [ + "wie", + "cze" + ], + [ + "le", + "ci" + ], + [ + "je", + "chał" + ], + [ + "no", + "c" + ], + [ + "dzie", + "j" + ], + [ + "że", + "gna" + ], + [ + "bi", + "ały" + ], + [ + "ma", + "n" + ], + [ + "ma", + "sz" + ], + [ + "ob", + "raz" + ], + [ + "od", + "powie" + ], + [ + "sze", + "ro" + ], + [ + "lu", + "dzi" + ], + [ + "wia", + "tr" + ], + [ + "sk", + "ła" + ], + [ + "Ja", + "nkie" + ], + [ + "Je", + "szcze" + ], + [ + "jest", + "eś" + ], + [ + "rą", + "k" + ], + [ + "sia", + "dł" + ], + [ + "wiel", + "kim" + ], + [ + "czo", + "ra" + ], + [ + "Wi", + "dać" + ], + [ + "Zo", + "się" + ], + [ + "rów", + "nie" + ], + [ + "zd", + "ra" + ], + [ + "dwo", + "ru" + ], + [ + "ciąg", + "nął" + ], + [ + "szu", + "ka" + ], + [ + "łe", + "k" + ], + [ + "kre", + "w" + ], + [ + "Pra", + "w" + ], + [ + "biał", + "e" + ], + [ + "wzro", + "k" + ], + [ + "jeżd", + "ża" + ], + [ + "Dąbro", + "wski" + ], + [ + "B", + "rzy" + ], + [ + "S", + "łu" + ], + [ + "d", + "ne" + ], + [ + "d", + "łem" + ], + [ + "j", + "dzie" + ], + [ + "m", + "ną" + ], + [ + "o", + "two" + ], + [ + "r", + "ka" + ], + [ + "s", + "ce" + ], + [ + "w", + "sty" + ], + [ + "w", + "pół" + ], + [ + "w", + "szak" + ], + [ + "z", + "dy" + ], + [ + "ó", + "sł" + ], + [ + "ł", + "ó" + ], + [ + "ń", + "skie" + ], + [ + "ś", + "mi" + ], + [ + "ż", + "czy" + ], + [ + "ra", + "d" + ], + [ + "wa", + "m" + ], + [ + "ci", + "cho" + ], + [ + "le", + "p" + ], + [ + "da", + "wne" + ], + [ + "ty", + "łu" + ], + [ + "ru", + "cho" + ], + [ + "ja", + "zd" + ], + [ + "we", + "go" + ], + [ + "ce", + "j" + ], + [ + "bo", + "k" + ], + [ + "lu", + "dzie" + ], + [ + "ca", + "ch" + ], + [ + "Pa", + "ni" + ], + [ + "Ch", + "ciał" + ], + [ + "wó", + "d" + ], + [ + "nio", + "ny" + ], + [ + "cał", + "e" + ], + [ + "Ko", + "ne" + ], + [ + "jed", + "nej" + ], + [ + "świe", + "ci" + ], + [ + "wró", + "ci" + ], + [ + "Moska", + "li" + ], + [ + "mówi", + "ąc" + ], + [ + "puści", + "ł" + ], + [ + "szlachci", + "c" + ], + [ + "Szlach", + "ta" + ], + [ + "W", + "ar" + ], + [ + "b", + "ło" + ], + [ + "b", + "ów" + ], + [ + "d", + "ny" + ], + [ + "g", + "ląd" + ], + [ + "k", + "we" + ], + [ + "m", + "em" + ], + [ + "o", + "wa" + ], + [ + "o", + "sob" + ], + [ + "s", + "ak" + ], + [ + "s", + "ną" + ], + [ + "s", + "my" + ], + [ + "s", + "kiem" + ], + [ + "s", + "wym" + ], + [ + "t", + "rzą" + ], + [ + "u", + "wa" + ], + [ + "w", + "na" + ], + [ + "z", + "ny" + ], + [ + "z", + "gi" + ], + [ + "ch", + "ę" + ], + [ + "ał", + "em" + ], + [ + "po", + "r" + ], + [ + "po", + "li" + ], + [ + "po", + "tra" + ], + [ + "ra", + "ch" + ], + [ + "ni", + "ał" + ], + [ + "ni", + "ósł" + ], + [ + "ko", + "nie" + ], + [ + "ko", + "wa" + ], + [ + "ko", + "nia" + ], + [ + "li", + "ć" + ], + [ + "za", + "mi" + ], + [ + "za", + "ścia" + ], + [ + "wie", + "r" + ], + [ + "le", + "pie" + ], + [ + "wy", + "ra" + ], + [ + "da", + "m" + ], + [ + "da", + "ch" + ], + [ + "ta", + "ć" + ], + [ + "la", + "su" + ], + [ + "ry", + "wa" + ], + [ + "bi", + "t" + ], + [ + "ma", + "ch" + ], + [ + "sta", + "nie" + ], + [ + "sta", + "re" + ], + [ + "ob", + "ro" + ], + [ + "ob", + "ło" + ], + [ + "mie", + "sza" + ], + [ + "mu", + "zy" + ], + [ + "sze", + "re" + ], + [ + "bo", + "ga" + ], + [ + "ga", + "dać" + ], + [ + "ca", + "mi" + ], + [ + "sk", + "ę" + ], + [ + "jąc", + "y" + ], + [ + "pra", + "wo" + ], + [ + "ze", + "go" + ], + [ + "Hra", + "bi" + ], + [ + "wię", + "k" + ], + [ + "dłu", + "gie" + ], + [ + "nio", + "sł" + ], + [ + "Któ", + "ra" + ], + [ + "koń", + "czył" + ], + [ + "dob", + "ry" + ], + [ + "sły", + "chać" + ], + [ + "rzu", + "ci" + ], + [ + "rzu", + "ca" + ], + [ + "który", + "m" + ], + [ + "wski", + "m" + ], + [ + "szczę", + "śli" + ], + [ + "daw", + "no" + ], + [ + "pusz", + "czy" + ], + [ + "Soplico", + "wie" + ], + [ + "fe", + "de" + ], + [ + "zdro", + "wie" + ], + [ + "młodzie", + "ż" + ], + [ + "Wiel", + "moż" + ], + [ + "Bu", + "ch" + ], + [ + "A", + "l" + ], + [ + "B", + "e" + ], + [ + "D", + "łu" + ], + [ + "M", + "ie" + ], + [ + "P", + "i" + ], + [ + "P", + "ier" + ], + [ + "R", + "ej" + ], + [ + "W", + "z" + ], + [ + "W", + "ła" + ], + [ + "b", + "ój" + ], + [ + "k", + "rą" + ], + [ + "n", + "na" + ], + [ + "n", + "ne" + ], + [ + "o", + "l" + ], + [ + "o", + "go" + ], + [ + "p", + "ała" + ], + [ + "s", + "ąd" + ], + [ + "s", + "wój" + ], + [ + "t", + "ch" + ], + [ + "t", + "ne" + ], + [ + "u", + "szy" + ], + [ + "w", + "padł" + ], + [ + "z", + "er" + ], + [ + "cz", + "kę" + ], + [ + "na", + "u" + ], + [ + "na", + "przód" + ], + [ + "nie", + "go" + ], + [ + "st", + "wie" + ], + [ + "st", + "ała" + ], + [ + "po", + "lu" + ], + [ + "wi", + "dząc" + ], + [ + "ka", + "pe" + ], + [ + "za", + "bi" + ], + [ + "le", + "c" + ], + [ + "do", + "syć" + ], + [ + "wy", + "pra" + ], + [ + "je", + "nerał" + ], + [ + "dzi", + "ała" + ], + [ + "dzi", + "wił" + ], + [ + "da", + "ją" + ], + [ + "ta", + "ń" + ], + [ + "la", + "s" + ], + [ + "pa", + "s" + ], + [ + "ty", + "siąc" + ], + [ + "dzie", + "ń" + ], + [ + "ku", + "ch" + ], + [ + "ma", + "ją" + ], + [ + "ma", + "wia" + ], + [ + "mo", + "je" + ], + [ + "ru", + "szył" + ], + [ + "cze", + "go" + ], + [ + "re", + "k" + ], + [ + "we", + "se" + ], + [ + "ba", + "n" + ], + [ + "bie", + "rze" + ], + [ + "sa", + "mo" + ], + [ + "Pa", + "trz" + ], + [ + "sk", + "ó" + ], + [ + "pra", + "wi" + ], + [ + "sie", + "dział" + ], + [ + "Sę", + "dzio" + ], + [ + "któ", + "rą" + ], + [ + "zie", + "mię" + ], + [ + "mó", + "wić" + ], + [ + "wiel", + "ka" + ], + [ + "strze", + "la" + ], + [ + "Mo", + "sk" + ], + [ + "Pan", + "u" + ], + [ + "miał", + "em" + ], + [ + "mło", + "dy" + ], + [ + "trzy", + "mał" + ], + [ + "Prze", + "d" + ], + [ + "bli", + "sko" + ], + [ + "kra", + "ju" + ], + [ + "fi", + "ce" + ], + [ + "wio", + "ny" + ], + [ + "ksią", + "dz" + ], + [ + "rami", + "ona" + ], + [ + "My", + "śli" + ], + [ + "Dobrzyń", + "scy" + ], + [ + "Praw", + "da" + ], + [ + "Wła", + "śnie" + ], + [ + "D", + "la" + ], + [ + "D", + "ru" + ], + [ + "M", + "u" + ], + [ + "M", + "ię" + ], + [ + "M", + "ój" + ], + [ + "O", + "sta" + ], + [ + "O", + "ba" + ], + [ + "S", + "trze" + ], + [ + "Z", + "na" + ], + [ + "c", + "ó" + ], + [ + "d", + "ka" + ], + [ + "g", + "e" + ], + [ + "m", + "ały" + ], + [ + "n", + "ni" + ], + [ + "o", + "ku" + ], + [ + "o", + "twar" + ], + [ + "p", + "er" + ], + [ + "s", + "pod" + ], + [ + "t", + "ło" + ], + [ + "t", + "kę" + ], + [ + "w", + "skie" + ], + [ + "ó", + "b" + ], + [ + "ż", + "ki" + ], + [ + "cz", + "ci" + ], + [ + "st", + "rzał" + ], + [ + "po", + "m" + ], + [ + "ra", + "dy" + ], + [ + "ro", + "k" + ], + [ + "li", + "ca" + ], + [ + "da", + "j" + ], + [ + "la", + "da" + ], + [ + "pa", + "nie" + ], + [ + "dzie", + "ż" + ], + [ + "to", + "bie" + ], + [ + "si", + "ł" + ], + [ + "sta", + "li" + ], + [ + "ob", + "li" + ], + [ + "od", + "e" + ], + [ + "mu", + "szę" + ], + [ + "cza", + "ch" + ], + [ + "bie", + "ży" + ], + [ + "ży", + "cie" + ], + [ + "Pa", + "mię" + ], + [ + "ju", + "tro" + ], + [ + "me", + "go" + ], + [ + "sie", + "ni" + ], + [ + "gło", + "ś" + ], + [ + "spo", + "ko" + ], + [ + "zie", + "m" + ], + [ + "Ma", + "r" + ], + [ + "sło", + "wa" + ], + [ + "pe", + "wne" + ], + [ + "pu", + "ł" + ], + [ + "pó", + "ź" + ], + [ + "dro", + "gę" + ], + [ + "mło", + "dzi" + ], + [ + "są", + "sia" + ], + [ + "dru", + "gą" + ], + [ + "jed", + "ną" + ], + [ + "gó", + "rę" + ], + [ + "in", + "nych" + ], + [ + "Wa", + "ść" + ], + [ + "świa", + "ta" + ], + [ + "tym", + "czasem" + ], + [ + "róż", + "no" + ], + [ + "zwy", + "cię" + ], + [ + "Macie", + "k" + ], + [ + "og", + "ni" + ], + [ + "wielkie", + "j" + ], + [ + "dale", + "j" + ], + [ + "ksią", + "żę" + ], + [ + "miejs", + "ce" + ], + [ + "rozmo", + "wę" + ], + [ + "Stol", + "nik" + ], + [ + "gospo", + "dar" + ], + [ + "przeci", + "w" + ], + [ + "wzią", + "ł" + ], + [ + "Chrzci", + "ciel" + ], + [ + "sej", + "mi" + ], + [ + "kr", + "wi" + ], + [ + "fede", + "ra" + ], + [ + "Al", + "bo" + ], + [ + "Mię", + "dzy" + ], + [ + "D", + "ar" + ], + [ + "G", + "ło" + ], + [ + "K", + "i" + ], + [ + "S", + "I" + ], + [ + "S", + "za" + ], + [ + "a", + "żeby" + ], + [ + "d", + "ną" + ], + [ + "d", + "usz" + ], + [ + "d", + "rą" + ], + [ + "f", + "or" + ], + [ + "g", + "rz" + ], + [ + "i", + "dzie" + ], + [ + "j", + "rze" + ], + [ + "j", + "ów" + ], + [ + "k", + "ała" + ], + [ + "m", + "ak" + ], + [ + "o", + "by" + ], + [ + "o", + "pie" + ], + [ + "s", + "ny" + ], + [ + "t", + "rza" + ], + [ + "z", + "ba" + ], + [ + "ź", + "wie" + ], + [ + "ż", + "ało" + ], + [ + "ż", + "ół" + ], + [ + "rz", + "o" + ], + [ + "sz", + "ły" + ], + [ + "cz", + "ny" + ], + [ + "cz", + "nym" + ], + [ + "cz", + "łek" + ], + [ + "ch", + "wały" + ], + [ + "na", + "ń" + ], + [ + "st", + "er" + ], + [ + "po", + "waż" + ], + [ + "po", + "mni" + ], + [ + "ra", + "na" + ], + [ + "ko", + "ła" + ], + [ + "wi", + "łem" + ], + [ + "rze", + "czy" + ], + [ + "ka", + "że" + ], + [ + "za", + "rę" + ], + [ + "wie", + "sz" + ], + [ + "wie", + "ść" + ], + [ + "je", + "ść" + ], + [ + "go", + "dzi" + ], + [ + "mi", + "strz" + ], + [ + "dzi", + "wie" + ], + [ + "no", + "sząc" + ], + [ + "da", + "jąc" + ], + [ + "ty", + "ł" + ], + [ + "ty", + "ka" + ], + [ + "dzie", + "li" + ], + [ + "czy", + "m" + ], + [ + "że", + "ś" + ], + [ + "że", + "la" + ], + [ + "mo", + "ja" + ], + [ + "ru", + "szy" + ], + [ + "cze", + "nie" + ], + [ + "pi", + "sa" + ], + [ + "cza", + "sie" + ], + [ + "przy", + "kła" + ], + [ + "ba", + "j" + ], + [ + "bo", + "ku" + ], + [ + "ści", + "ć" + ], + [ + "my", + "m" + ], + [ + "lu", + "bił" + ], + [ + "raz", + "u" + ], + [ + "cho", + "dząc" + ], + [ + "nia", + "ch" + ], + [ + "Pa", + "nowie" + ], + [ + "Nie", + "m" + ], + [ + "pra", + "wie" + ], + [ + "pra", + "sza" + ], + [ + "nę", + "ło" + ], + [ + "be", + "l" + ], + [ + "jest", + "em" + ], + [ + "słu", + "gi" + ], + [ + "Bo", + "ga" + ], + [ + "strze", + "ga" + ], + [ + "cią", + "ż" + ], + [ + "Do", + "wej" + ], + [ + "powie", + "m" + ], + [ + "cał", + "ej" + ], + [ + "ser", + "cu" + ], + [ + "róż", + "ne" + ], + [ + "Ni", + "kt" + ], + [ + "szę", + "dzie" + ], + [ + "By", + "ł" + ], + [ + "ogro", + "m" + ], + [ + "bły", + "szcząc" + ], + [ + "tłu", + "m" + ], + [ + "moż", + "na" + ], + [ + "chwi", + "li" + ], + [ + "pal", + "cem" + ], + [ + "widział", + "em" + ], + [ + "głę", + "bo" + ], + [ + "Trze", + "ba" + ], + [ + "kobie", + "ty" + ], + [ + "Płu", + "t" + ], + [ + "Czę", + "sto" + ], + [ + "D", + "e" + ], + [ + "N", + "im" + ], + [ + "O", + "to" + ], + [ + "S", + "tąd" + ], + [ + "S", + "oko" + ], + [ + "Z", + "e" + ], + [ + "b", + "óg" + ], + [ + "g", + "ni" + ], + [ + "g", + "łem" + ], + [ + "i", + "le" + ], + [ + "j", + "cie" + ], + [ + "j", + "ść" + ], + [ + "p", + "ak" + ], + [ + "s", + "ób" + ], + [ + "u", + "miał" + ], + [ + "w", + "ów" + ], + [ + "w", + "skiej" + ], + [ + "w", + "reszcie" + ], + [ + "w", + "czora" + ], + [ + "w", + "ciąż" + ], + [ + "w", + "szędzie" + ], + [ + "z", + "ał" + ], + [ + "z", + "ów" + ], + [ + "z", + "nów" + ], + [ + "ł", + "zami" + ], + [ + "ś", + "miał" + ], + [ + "sz", + "em" + ], + [ + "nie", + "bio" + ], + [ + "nie", + "sio" + ], + [ + "dz", + "ał" + ], + [ + "po", + "chy" + ], + [ + "po", + "trze" + ], + [ + "ra", + "pier" + ], + [ + "ko", + "t" + ], + [ + "ko", + "go" + ], + [ + "li", + "wszy" + ], + [ + "rze", + "c" + ], + [ + "rze", + "cze" + ], + [ + "rze", + "kła" + ], + [ + "wie", + "dzieć" + ], + [ + "do", + "wa" + ], + [ + "wy", + "mo" + ], + [ + "wy", + "szedł" + ], + [ + "mi", + "na" + ], + [ + "mi", + "mo" + ], + [ + "ła", + "m" + ], + [ + "no", + "we" + ], + [ + "no", + "cy" + ], + [ + "by", + "li" + ], + [ + "ta", + "le" + ], + [ + "ta", + "mi" + ], + [ + "la", + "sów" + ], + [ + "la", + "zł" + ], + [ + "cie", + "r" + ], + [ + "to", + "warzy" + ], + [ + "kie", + "li" + ], + [ + "ku", + "l" + ], + [ + "ma", + "jo" + ], + [ + "sta", + "nął" + ], + [ + "ja", + "rzy" + ], + [ + "ró", + "j" + ], + [ + "de", + "r" + ], + [ + "bie", + "sia" + ], + [ + "ści", + "o" + ], + [ + "ga", + "ch" + ], + [ + "my", + "ch" + ], + [ + "wał", + "o" + ], + [ + "lu", + "d" + ], + [ + "lu", + "dz" + ], + [ + "lu", + "bi" + ], + [ + "sk", + "ał" + ], + [ + "zy", + "wa" + ], + [ + "pra", + "wił" + ], + [ + "sto", + "le" + ], + [ + "sto", + "do" + ], + [ + "Je", + "go" + ], + [ + "lo", + "ne" + ], + [ + "kę", + "dy" + ], + [ + "wz", + "nosi" + ], + [ + "Ch", + "y" + ], + [ + "sło", + "wie" + ], + [ + "Jak", + "by" + ], + [ + "pier", + "ś" + ], + [ + "stro", + "nę" + ], + [ + "czo", + "ło" + ], + [ + "Wi", + "l" + ], + [ + "Wi", + "wat" + ], + [ + "są", + "sie" + ], + [ + "Wie", + "sz" + ], + [ + "Dob", + "rze" + ], + [ + "Prze", + "cież" + ], + [ + "jed", + "no" + ], + [ + "jed", + "nym" + ], + [ + "par", + "ł" + ], + [ + "które", + "go" + ], + [ + "swo", + "je" + ], + [ + "ński", + "m" + ], + [ + "kon", + "tu" + ], + [ + "zwie", + "rza" + ], + [ + "Sędzie", + "mu" + ], + [ + "og", + "ród" + ], + [ + "miejs", + "cu" + ], + [ + "cały", + "m" + ], + [ + "kara", + "be" + ], + [ + "Kropi", + "ciel" + ], + [ + "krót", + "ce" + ], + [ + "każde", + "j" + ], + [ + "czte", + "ry" + ], + [ + "A", + "ni" + ], + [ + "G", + "A" + ], + [ + "H", + "a" + ], + [ + "K", + "ró" + ], + [ + "K", + "aż" + ], + [ + "L", + "a" + ], + [ + "P", + "u" + ], + [ + "R", + "u" + ], + [ + "R", + "zu" + ], + [ + "S", + "y" + ], + [ + "W", + "reszcie" + ], + [ + "Z", + "no" + ], + [ + "a", + "ka" + ], + [ + "a", + "by" + ], + [ + "b", + "le" + ], + [ + "d", + "ki" + ], + [ + "e", + "go" + ], + [ + "h", + "ała" + ], + [ + "i", + "mię" + ], + [ + "i", + "zby" + ], + [ + "j", + "ny" + ], + [ + "j", + "on" + ], + [ + "l", + "ne" + ], + [ + "l", + "ąc" + ], + [ + "n", + "ąc" + ], + [ + "n", + "ków" + ], + [ + "n", + "óg" + ], + [ + "o", + "krop" + ], + [ + "s", + "ał" + ], + [ + "s", + "wa" + ], + [ + "t", + "ku" + ], + [ + "t", + "ała" + ], + [ + "u", + "śmie" + ], + [ + "w", + "ki" + ], + [ + "w", + "ną" + ], + [ + "sz", + "ka" + ], + [ + "sz", + "ta" + ], + [ + "ch", + "cąc" + ], + [ + "nie", + "ba" + ], + [ + "po", + "go" + ], + [ + "po", + "no" + ], + [ + "po", + "woli" + ], + [ + "po", + "jedy" + ], + [ + "ra", + "do" + ], + [ + "ni", + "ce" + ], + [ + "ko", + "wi" + ], + [ + "ko", + "mu" + ], + [ + "ko", + "zi" + ], + [ + "wi", + "ąc" + ], + [ + "wi", + "ja" + ], + [ + "ło", + "wy" + ], + [ + "za", + "ję" + ], + [ + "wie", + "lu" + ], + [ + "wy", + "ż" + ], + [ + "go", + "ść" + ], + [ + "ła", + "ska" + ], + [ + "da", + "je" + ], + [ + "la", + "n" + ], + [ + "czy", + "ła" + ], + [ + "ku", + "r" + ], + [ + "bi", + "ała" + ], + [ + "ma", + "zu" + ], + [ + "sta", + "wi" + ], + [ + "ja", + "s" + ], + [ + "mie", + "nia" + ], + [ + "jak", + "i" + ], + [ + "cze", + "kać" + ], + [ + "we", + "ź" + ], + [ + "pi", + "l" + ], + [ + "bie", + "ra" + ], + [ + "bo", + "ru" + ], + [ + "wał", + "em" + ], + [ + "ży", + "wszy" + ], + [ + "pie", + "c" + ], + [ + "sa", + "ma" + ], + [ + "sza", + "ra" + ], + [ + "roz", + "kazy" + ], + [ + "wia", + "ć" + ], + [ + "wia", + "domo" + ], + [ + "Na", + "d" + ], + [ + "zna", + "ł" + ], + [ + "Ja", + "śnie" + ], + [ + "lo", + "ny" + ], + [ + "pro", + "sto" + ], + [ + "Hra", + "bię" + ], + [ + "któ", + "ra" + ], + [ + "szlach", + "tę" + ], + [ + "gro", + "ź" + ], + [ + "bu", + "r" + ], + [ + "wię", + "cej" + ], + [ + "niej", + "szy" + ], + [ + "Mo", + "pan" + ], + [ + "Do", + "mej" + ], + [ + "Zo", + "fi" + ], + [ + "dłu", + "ż" + ], + [ + "tra", + "fi" + ], + [ + "gę", + "st" + ], + [ + "Prze", + "rwał" + ], + [ + "dzo", + "ny" + ], + [ + "Telime", + "ny" + ], + [ + "kró", + "l" + ], + [ + "naj", + "mniej" + ], + [ + "szu", + "kał" + ], + [ + "Ni", + "c" + ], + [ + "Ni", + "by" + ], + [ + "try", + "um" + ], + [ + "dze", + "nie" + ], + [ + "par", + "ka" + ], + [ + "par", + "ty" + ], + [ + "Sz", + "czę" + ], + [ + "swo", + "im" + ], + [ + "Mi", + "l" + ], + [ + "wst", + "ą" + ], + [ + "mar", + "szał" + ], + [ + "kon", + "federa" + ], + [ + "śro", + "dek" + ], + [ + "księ", + "dza" + ], + [ + "przyja", + "cie" + ], + [ + "pla", + "c" + ], + [ + "Pol", + "ak" + ], + [ + "skrzy", + "dła" + ], + [ + "powia", + "da" + ], + [ + "chwi", + "lę" + ], + [ + "głu", + "pi" + ], + [ + "swe", + "go" + ], + [ + "char", + "ty" + ], + [ + "zosta", + "ć" + ], + [ + "drugi", + "m" + ], + [ + "stę", + "p" + ], + [ + "stę", + "pu" + ], + [ + "Bernardy", + "n" + ], + [ + "Cza", + "sem" + ], + [ + "Sły", + "chać" + ], + [ + "sre", + "b" + ], + [ + "tabak", + "ie" + ], + [ + "kap", + "tu" + ], + [ + "Napole", + "on" + ], + [ + "Mać", + "ka" + ], + [ + "Pru", + "sak" + ], + [ + "Jankie", + "l" + ], + [ + "Kone", + "wka" + ], + [ + "War", + "sza" + ], + [ + "lepie", + "j" + ], + [ + "Strze", + "l" + ], + [ + "SI", + "Ę" + ], + [ + "oby", + "cza" + ], + [ + "Zno", + "wu" + ], + [ + "Mopan", + "ku" + ], + [ + "A", + "by" + ], + [ + "D", + "ale" + ], + [ + "K", + "SIĘ" + ], + [ + "P", + "y" + ], + [ + "T", + "rzy" + ], + [ + "d", + "ba" + ], + [ + "f", + "ra" + ], + [ + "f", + "ol" + ], + [ + "g", + "ne" + ], + [ + "h", + "er" + ], + [ + "h", + "ar" + ], + [ + "h", + "isto" + ], + [ + "i", + "ł" + ], + [ + "i", + "na" + ], + [ + "j", + "ał" + ], + [ + "k", + "ły" + ], + [ + "n", + "ny" + ], + [ + "n", + "du" + ], + [ + "o", + "ł" + ], + [ + "o", + "ch" + ], + [ + "o", + "kie" + ], + [ + "o", + "fice" + ], + [ + "p", + "ry" + ], + [ + "p", + "sów" + ], + [ + "t", + "wą" + ], + [ + "w", + "cze" + ], + [ + "w", + "tem" + ], + [ + "z", + "ła" + ], + [ + "z", + "ja" + ], + [ + "z", + "rę" + ], + [ + "Ł", + "o" + ], + [ + "ń", + "ce" + ], + [ + "ź", + "dzi" + ], + [ + "ż", + "ny" + ], + [ + "sz", + "nu" + ], + [ + "ch", + "nie" + ], + [ + "ch", + "wa" + ], + [ + "ch", + "le" + ], + [ + "na", + "ł" + ], + [ + "nie", + "rucho" + ], + [ + "st", + "em" + ], + [ + "st", + "ały" + ], + [ + "st", + "ół" + ], + [ + "po", + "ru" + ], + [ + "po", + "ły" + ], + [ + "ro", + "bo" + ], + [ + "ni", + "ca" + ], + [ + "wi", + "ny" + ], + [ + "wa", + "sz" + ], + [ + "ci", + "che" + ], + [ + "za", + "pa" + ], + [ + "za", + "ja" + ], + [ + "wie", + "czo" + ], + [ + "le", + "wo" + ], + [ + "do", + "wy" + ], + [ + "je", + "sz" + ], + [ + "dzi", + "ą" + ], + [ + "dzi", + "sia" + ], + [ + "ła", + "c" + ], + [ + "ta", + "j" + ], + [ + "la", + "r" + ], + [ + "wo", + "jen" + ], + [ + "pa", + "cie" + ], + [ + "pa", + "mią" + ], + [ + "ty", + "tu" + ], + [ + "szy", + "ję" + ], + [ + "mo", + "cy" + ], + [ + "mo", + "jej" + ], + [ + "sta", + "ć" + ], + [ + "sta", + "rz" + ], + [ + "sta", + "ro" + ], + [ + "cze", + "le" + ], + [ + "mu", + "ra" + ], + [ + "rę", + "ka" + ], + [ + "rę", + "kami" + ], + [ + "cza", + "p" + ], + [ + "ją", + "wszy" + ], + [ + "my", + "ka" + ], + [ + "ży", + "wo" + ], + [ + "cho", + "wał" + ], + [ + "roz", + "pa" + ], + [ + "roz", + "kaz" + ], + [ + "nia", + "jąc" + ], + [ + "Pa", + "ństwo" + ], + [ + "Nie", + "chaj" + ], + [ + "ze", + "w" + ], + [ + "pro", + "gu" + ], + [ + "krzy", + "cząc" + ], + [ + "Ma", + "m" + ], + [ + "szlach", + "tą" + ], + [ + "czas", + "ów" + ], + [ + "wiel", + "ką" + ], + [ + "dro", + "b" + ], + [ + "pier", + "si" + ], + [ + "su", + "kie" + ], + [ + "zo", + "stał" + ], + [ + "Wi", + "dząc" + ], + [ + "żo", + "ny" + ], + [ + "bez", + "pie" + ], + [ + "Telime", + "nie" + ], + [ + "rzu", + "cił" + ], + [ + "wró", + "co" + ], + [ + "krzyk", + "nęli" + ], + [ + "ciąg", + "le" + ], + [ + "szu", + "kać" + ], + [ + "ste", + "ty" + ], + [ + "rzem", + "ie" + ], + [ + "zgo", + "dy" + ], + [ + "sł", + "ów" + ], + [ + "krę", + "ci" + ], + [ + "krę", + "cił" + ], + [ + "woj", + "ny" + ], + [ + "Moska", + "la" + ], + [ + "ha", + "j" + ], + [ + "sztu", + "r" + ], + [ + "pięk", + "ny" + ], + [ + "strzel", + "cy" + ], + [ + "księ", + "ży" + ], + [ + "dale", + "ka" + ], + [ + "miejs", + "ca" + ], + [ + "powia", + "dał" + ], + [ + "Bra", + "cia" + ], + [ + "spó", + "r" + ], + [ + "pol", + "skie" + ], + [ + "miesz", + "ka" + ], + [ + "szo", + "ny" + ], + [ + "zbie", + "ra" + ], + [ + "pozna", + "ł" + ], + [ + "słoń", + "ca" + ], + [ + "prę", + "dko" + ], + [ + "łę", + "ki" + ], + [ + "czer", + "wo" + ], + [ + "Scyzory", + "k" + ], + [ + "moc", + "no" + ], + [ + "głę", + "bi" + ], + [ + "sę", + "p" + ], + [ + "szpa", + "dy" + ], + [ + "Ce", + "sarz" + ], + [ + "dziec", + "ko" + ], + [ + "wiecze", + "rzy" + ], + [ + "KSIĘ", + "GA" + ], + [ + "fol", + "war" + ], + [ + "dzisia", + "j" + ], + [ + "D", + "y" + ], + [ + "H", + "e" + ], + [ + "J", + "u" + ], + [ + "M", + "ę" + ], + [ + "M", + "nie" + ], + [ + "P", + "ół" + ], + [ + "S", + "ak" + ], + [ + "S", + "ze" + ], + [ + "b", + "łą" + ], + [ + "b", + "łęki" + ], + [ + "c", + "ku" + ], + [ + "d", + "le" + ], + [ + "d", + "re" + ], + [ + "d", + "nął" + ], + [ + "f", + "rancu" + ], + [ + "g", + "wał" + ], + [ + "i", + "s" + ], + [ + "k", + "lucz" + ], + [ + "n", + "g" + ], + [ + "o", + "st" + ], + [ + "o", + "ka" + ], + [ + "o", + "ny" + ], + [ + "o", + "zwał" + ], + [ + "t", + "re" + ], + [ + "u", + "ci" + ], + [ + "u", + "cha" + ], + [ + "u", + "czu" + ], + [ + "u", + "kła" + ], + [ + "w", + "za" + ], + [ + "w", + "nik" + ], + [ + "w", + "krótce" + ], + [ + "z", + "nę" + ], + [ + "z", + "groma" + ], + [ + "Ó", + "w" + ], + [ + "ą", + "b" + ], + [ + "sz", + "ki" + ], + [ + "sz", + "to" + ], + [ + "cz", + "kiem" + ], + [ + "ch", + "ów" + ], + [ + "st", + "ró" + ], + [ + "po", + "ra" + ], + [ + "po", + "do" + ], + [ + "po", + "sła" + ], + [ + "po", + "wsze" + ], + [ + "po", + "gląda" + ], + [ + "po", + "czci" + ], + [ + "po", + "sęp" + ], + [ + "ra", + "dę" + ], + [ + "ko", + "r" + ], + [ + "ko", + "ł" + ], + [ + "ko", + "me" + ], + [ + "ko", + "men" + ], + [ + "wi", + "s" + ], + [ + "wi", + "dzia" + ], + [ + "rze", + "nie" + ], + [ + "wa", + "jąc" + ], + [ + "za", + "wie" + ], + [ + "za", + "jąc" + ], + [ + "za", + "mia" + ], + [ + "wie", + "k" + ], + [ + "rzy", + "ć" + ], + [ + "do", + "bra" + ], + [ + "wy", + "cza" + ], + [ + "je", + "żeli" + ], + [ + "go", + "ście" + ], + [ + "no", + "wy" + ], + [ + "da", + "la" + ], + [ + "ta", + "rz" + ], + [ + "wo", + "je" + ], + [ + "pa", + "ry" + ], + [ + "cie", + "c" + ], + [ + "dzie", + "wi" + ], + [ + "czy", + "ste" + ], + [ + "ry", + "ce" + ], + [ + "to", + "m" + ], + [ + "szy", + "b" + ], + [ + "mo", + "wy" + ], + [ + "mo", + "im" + ], + [ + "mo", + "gę" + ], + [ + "mo", + "jego" + ], + [ + "sta", + "rzy" + ], + [ + "sta", + "je" + ], + [ + "od", + "kry" + ], + [ + "mie", + "li" + ], + [ + "mie", + "niem" + ], + [ + "mie", + "niu" + ], + [ + "jak", + "im" + ], + [ + "łu", + "pi" + ], + [ + "cze", + "nia" + ], + [ + "rę", + "ko" + ], + [ + "ró", + "żo" + ], + [ + "bie", + "ga" + ], + [ + "ją", + "ć" + ], + [ + "bo", + "r" + ], + [ + "bo", + "ju" + ], + [ + "ży", + "je" + ], + [ + "ży", + "ła" + ], + [ + "pie", + "rz" + ], + [ + "sza", + "no" + ], + [ + "sk", + "ło" + ], + [ + "sk", + "ry" + ], + [ + "tak", + "im" + ], + [ + "sie", + "r" + ], + [ + "gło", + "wie" + ], + [ + "sto", + "jąc" + ], + [ + "sto", + "łem" + ], + [ + "zna", + "czy" + ], + [ + "du", + "szy" + ], + [ + "Je", + "żeli" + ], + [ + "słu", + "ż" + ], + [ + "słu", + "chał" + ], + [ + "se", + "t" + ], + [ + "bra", + "ć" + ], + [ + "bra", + "cie" + ], + [ + "wiel", + "kich" + ], + [ + "Że", + "by" + ], + [ + "pan", + "ny" + ], + [ + "stro", + "nie" + ], + [ + "su", + "k" + ], + [ + "tę", + "sk" + ], + [ + "czo", + "ny" + ], + [ + "mło", + "de" + ], + [ + "wó", + "dz" + ], + [ + "nio", + "na" + ], + [ + "nio", + "no" + ], + [ + "Któ", + "ż" + ], + [ + "nem", + "u" + ], + [ + "cał", + "kiem" + ], + [ + "zło", + "ci" + ], + [ + "Ko", + "ro" + ], + [ + "Dob", + "ro" + ], + [ + "Prze", + "z" + ], + [ + "Wa", + "ć" + ], + [ + "niem", + "ało" + ], + [ + "dwo", + "r" + ], + [ + "kró", + "le" + ], + [ + "kró", + "la" + ], + [ + "ścia", + "ny" + ], + [ + "zam", + "k" + ], + [ + "Podkomo", + "rze" + ], + [ + "Ni", + "gdy" + ], + [ + "dze", + "nia" + ], + [ + "zwy", + "kle" + ], + [ + "Rob", + "aka" + ], + [ + "swo", + "ich" + ], + [ + "wst", + "ę" + ], + [ + "sztu", + "ki" + ], + [ + "szczy", + "k" + ], + [ + "war", + "ko" + ], + [ + "ogro", + "du" + ], + [ + "dale", + "ko" + ], + [ + "bły", + "ska" + ], + [ + "stą", + "pił" + ], + [ + "dwó", + "r" + ], + [ + "dziedzi", + "ń" + ], + [ + "Bra", + "cie" + ], + [ + "chciał", + "em" + ], + [ + "zrobi", + "ł" + ], + [ + "dom", + "em" + ], + [ + "rozmo", + "wy" + ], + [ + "śle", + "dz" + ], + [ + "chce", + "sz" + ], + [ + "szo", + "no" + ], + [ + "niedźwie", + "dź" + ], + [ + "kil", + "ku" + ], + [ + "Wszak", + "że" + ], + [ + "Stol", + "nika" + ], + [ + "sp", + "rzę" + ], + [ + "ude", + "rzył" + ], + [ + "lite", + "wski" + ], + [ + "kola", + "na" + ], + [ + "weso", + "ło" + ], + [ + "Rę", + "baj" + ], + [ + "Wielmoż", + "ny" + ], + [ + "Buch", + "man" + ], + [ + "Be", + "z" + ], + [ + "kape", + "lu" + ], + [ + "Każ", + "dy" + ], + [ + "Dale", + "j" + ], + [ + "Py", + "ta" + ], + [ + "wza", + "jem" + ], + [ + "B", + "ę" + ], + [ + "H", + "re" + ], + [ + "I", + "ż" + ], + [ + "K", + "nia" + ], + [ + "O", + "czy" + ], + [ + "P", + "ię" + ], + [ + "S", + "u" + ], + [ + "S", + "po" + ], + [ + "S", + "ła" + ], + [ + "S", + "zu" + ], + [ + "b", + "rzu" + ], + [ + "c", + "kim" + ], + [ + "f", + "ał" + ], + [ + "g", + "nia" + ], + [ + "g", + "rzę" + ], + [ + "j", + "ne" + ], + [ + "j", + "mo" + ], + [ + "j", + "rza" + ], + [ + "k", + "ru" + ], + [ + "k", + "ój" + ], + [ + "m", + "er" + ], + [ + "m", + "ąd" + ], + [ + "n", + "da" + ], + [ + "n", + "kiem" + ], + [ + "n", + "ką" + ], + [ + "o", + "to" + ], + [ + "p", + "lu" + ], + [ + "p", + "sia" + ], + [ + "s", + "ro" + ], + [ + "t", + "rem" + ], + [ + "u", + "ła" + ], + [ + "u", + "waż" + ], + [ + "u", + "jrzał" + ], + [ + "w", + "ci" + ], + [ + "w", + "le" + ], + [ + "w", + "no" + ], + [ + "w", + "ców" + ], + [ + "w", + "skiego" + ], + [ + "w", + "pada" + ], + [ + "z", + "du" + ], + [ + "z", + "nik" + ], + [ + "z", + "bli" + ], + [ + "ź", + "li" + ], + [ + "ź", + "re" + ], + [ + "ż", + "on" + ], + [ + "sz", + "czą" + ], + [ + "cz", + "na" + ], + [ + "ch", + "cę" + ], + [ + "na", + "dzie" + ], + [ + "nie", + "spo" + ], + [ + "st", + "wu" + ], + [ + "po", + "wa" + ], + [ + "po", + "zwo" + ], + [ + "ro", + "ku" + ], + [ + "ko", + "wie" + ], + [ + "li", + "ku" + ], + [ + "li", + "ce" + ], + [ + "li", + "ście" + ], + [ + "wi", + "ci" + ], + [ + "wa", + "nia" + ], + [ + "za", + "nie" + ], + [ + "za", + "wi" + ], + [ + "za", + "kry" + ], + [ + "za", + "dziwie" + ], + [ + "wie", + "c" + ], + [ + "wie", + "ku" + ], + [ + "le", + "wą" + ], + [ + "do", + "le" + ], + [ + "do", + "stał" + ], + [ + "do", + "koła" + ], + [ + "wy", + "da" + ], + [ + "wy", + "zna" + ], + [ + "wy", + "rzekł" + ], + [ + "wy", + "so" + ], + [ + "wy", + "ciąg" + ], + [ + "je", + "gry" + ], + [ + "go", + "r" + ], + [ + "mi", + "ły" + ], + [ + "dzi", + "w" + ], + [ + "dzi", + "ało" + ], + [ + "da", + "nie" + ], + [ + "da", + "ma" + ], + [ + "da", + "rem" + ], + [ + "ta", + "li" + ], + [ + "ta", + "rza" + ], + [ + "la", + "ty" + ], + [ + "pa", + "ra" + ], + [ + "pa", + "ńskie" + ], + [ + "dzie", + "się" + ], + [ + "szy", + "ć" + ], + [ + "że", + "nie" + ], + [ + "ąc", + "a" + ], + [ + "kie", + "sze" + ], + [ + "ku", + "la" + ], + [ + "bi", + "ja" + ], + [ + "bi", + "or" + ], + [ + "te", + "l" + ], + [ + "mo", + "r" + ], + [ + "sta", + "nowi" + ], + [ + "ob", + "ró" + ], + [ + "od", + "mie" + ], + [ + "ja", + "sz" + ], + [ + "ja", + "ch" + ], + [ + "cze", + "j" + ], + [ + "cze", + "la" + ], + [ + "prze", + "rwa" + ], + [ + "re", + "go" + ], + [ + "pi", + "ó" + ], + [ + "pi", + "li" + ], + [ + "pi", + "lnie" + ], + [ + "rę", + "ki" + ], + [ + "ró", + "g" + ], + [ + "de", + "ł" + ], + [ + "bo", + "kiem" + ], + [ + "ga", + "dał" + ], + [ + "sa", + "r" + ], + [ + "cy", + "m" + ], + [ + "Po", + "dob" + ], + [ + "tak", + "ą" + ], + [ + "Nie", + "raz" + ], + [ + "sie", + "j" + ], + [ + "sto", + "i" + ], + [ + "sto", + "licy" + ], + [ + "zna", + "jdzie" + ], + [ + "Je", + "ne" + ], + [ + "pro", + "szę" + ], + [ + "ąd", + "ź" + ], + [ + "Hra", + "bio" + ], + [ + "wz", + "dy" + ], + [ + "zie", + "mia" + ], + [ + "słu", + "ch" + ], + [ + "se", + "go" + ], + [ + "Bo", + "gu" + ], + [ + "dro", + "ga" + ], + [ + "op", + "rócz" + ], + [ + "stro", + "n" + ], + [ + "ście", + "j" + ], + [ + "powie", + "cie" + ], + [ + "rzę", + "dem" + ], + [ + "bę", + "dę" + ], + [ + "żo", + "k" + ], + [ + "żo", + "na" + ], + [ + "żo", + "ne" + ], + [ + "tra", + "f" + ], + [ + "tra", + "wy" + ], + [ + "gę", + "sto" + ], + [ + "jed", + "li" + ], + [ + "Czy", + "li" + ], + [ + "zwa", + "li" + ], + [ + "zwa", + "ny" + ], + [ + "róż", + "nych" + ], + [ + "wła", + "szcza" + ], + [ + "Gerwa", + "zego" + ], + [ + "robi", + "ć" + ], + [ + "wło", + "ścia" + ], + [ + "szczę", + "ście" + ], + [ + "By", + "ło" + ], + [ + "Klucz", + "nika" + ], + [ + "mil", + "czał" + ], + [ + "mil", + "czkiem" + ], + [ + "mę", + "żczy" + ], + [ + "woj", + "na" + ], + [ + "dło", + "ni" + ], + [ + "ok", + "na" + ], + [ + "ok", + "no" + ], + [ + "strzel", + "ców" + ], + [ + "fa", + "j" + ], + [ + "oko", + "licy" + ], + [ + "gał", + "ę" + ], + [ + "zmie", + "sza" + ], + [ + "czar", + "ne" + ], + [ + "przyja", + "ciel" + ], + [ + "Pol", + "szcze" + ], + [ + "dziedzi", + "c" + ], + [ + "dziedzi", + "niec" + ], + [ + "Ra", + "z" + ], + [ + "Zosi", + "u" + ], + [ + "młodzie", + "ń" + ], + [ + "posta", + "ć" + ], + [ + "stry", + "j" + ], + [ + "kla", + "szto" + ], + [ + "osta", + "tnie" + ], + [ + "Bernardy", + "na" + ], + [ + "spra", + "wy" + ], + [ + "gospo", + "da" + ], + [ + "sre", + "br" + ], + [ + "strz", + "ały" + ], + [ + "kom", + "na" + ], + [ + "miło", + "ść" + ], + [ + "musi", + "ał" + ], + [ + "kwia", + "ty" + ], + [ + "Lit", + "wi" + ], + [ + "Ojczy", + "zny" + ], + [ + "polowa", + "nie" + ], + [ + "patrz", + "ąc" + ], + [ + "śmier", + "ci" + ], + [ + "porząd", + "ku" + ], + [ + "gląd", + "ał" + ], + [ + "poli", + "ty" + ], + [ + "Dłu", + "go" + ], + [ + "Pier", + "wszy" + ], + [ + "niebio", + "s" + ], + [ + "tryum", + "f" + ], + [ + "Podkomorze", + "go" + ], + [ + "Hre", + "cze" + ], + [ + "jrza", + "wszy" + ], + [ + "A", + "żeby" + ], + [ + "C", + "zu" + ], + [ + "G", + "a" + ], + [ + "G", + "ra" + ], + [ + "O", + "gro" + ], + [ + "O", + "bok" + ], + [ + "S", + "pó" + ], + [ + "S", + "tał" + ], + [ + "Z", + "go" + ], + [ + "b", + "rz" + ], + [ + "b", + "em" + ], + [ + "b", + "rzę" + ], + [ + "b", + "ernardy" + ], + [ + "d", + "nego" + ], + [ + "e", + "kono" + ], + [ + "g", + "roz" + ], + [ + "g", + "lę" + ], + [ + "g", + "rów" + ], + [ + "i", + "ść" + ], + [ + "i", + "zbie" + ], + [ + "j", + "rzy" + ], + [ + "j", + "mie" + ], + [ + "k", + "wa" + ], + [ + "l", + "niej" + ], + [ + "m", + "n" + ], + [ + "n", + "nie" + ], + [ + "n", + "ce" + ], + [ + "n", + "nych" + ], + [ + "o", + "rze" + ], + [ + "o", + "wo" + ], + [ + "o", + "ga" + ], + [ + "o", + "gło" + ], + [ + "o", + "stro" + ], + [ + "o", + "twie" + ], + [ + "o", + "czach" + ], + [ + "p", + "nie" + ], + [ + "p", + "sy" + ], + [ + "r", + "wo" + ], + [ + "s", + "pi" + ], + [ + "t", + "wój" + ], + [ + "u", + "czy" + ], + [ + "u", + "bo" + ], + [ + "u", + "kry" + ], + [ + "u", + "kło" + ], + [ + "w", + "ska" + ], + [ + "w", + "kę" + ], + [ + "w", + "padła" + ], + [ + "z", + "za" + ], + [ + "z", + "dzi" + ], + [ + "z", + "ły" + ], + [ + "z", + "łe" + ], + [ + "ę", + "dy" + ], + [ + "ń", + "stwem" + ], + [ + "Ś", + "wie" + ], + [ + "ś", + "pi" + ], + [ + "ż", + "na" + ], + [ + "ie", + "m" + ], + [ + "sz", + "pie" + ], + [ + "cz", + "ną" + ], + [ + "ch", + "rz" + ], + [ + "ch", + "ci" + ], + [ + "ch", + "nął" + ], + [ + "na", + "dz" + ], + [ + "na", + "czy" + ], + [ + "na", + "szych" + ], + [ + "po", + "z" + ], + [ + "po", + "ło" + ], + [ + "po", + "spo" + ], + [ + "po", + "ję" + ], + [ + "po", + "nu" + ], + [ + "po", + "trzeba" + ], + [ + "ra", + "da" + ], + [ + "ra", + "ca" + ], + [ + "ro", + "wie" + ], + [ + "ro", + "wy" + ], + [ + "ro", + "sły" + ], + [ + "ni", + "mi" + ], + [ + "ni", + "ku" + ], + [ + "ni", + "ków" + ], + [ + "ko", + "sz" + ], + [ + "li", + "n" + ], + [ + "li", + "li" + ], + [ + "wi", + "od" + ], + [ + "wi", + "sząc" + ], + [ + "wa", + "nie" + ], + [ + "wa", + "ne" + ], + [ + "ka", + "pi" + ], + [ + "ci", + "chu" + ], + [ + "za", + "le" + ], + [ + "za", + "sło" + ], + [ + "za", + "gra" + ], + [ + "za", + "szczy" + ], + [ + "za", + "czyna" + ], + [ + "wie", + "j" + ], + [ + "le", + "gi" + ], + [ + "do", + "bro" + ], + [ + "wy", + "chowa" + ], + [ + "je", + "ź" + ], + [ + "dzi", + "sz" + ], + [ + "dzi", + "siej" + ], + [ + "no", + "s" + ], + [ + "no", + "wo" + ], + [ + "da", + "mi" + ], + [ + "da", + "no" + ], + [ + "la", + "ry" + ], + [ + "la", + "sach" + ], + [ + "wo", + "ź" + ], + [ + "pa", + "ny" + ], + [ + "pa", + "pier" + ], + [ + "pa", + "try" + ], + [ + "dzie", + "m" + ], + [ + "to", + "bą" + ], + [ + "ku", + "ry" + ], + [ + "bi", + "ór" + ], + [ + "ma", + "ty" + ], + [ + "ma", + "wiał" + ], + [ + "mo", + "m" + ], + [ + "mo", + "skie" + ], + [ + "mo", + "gą" + ], + [ + "od", + "ga" + ], + [ + "ru", + "ry" + ], + [ + "ru", + "cha" + ], + [ + "ja", + "m" + ], + [ + "ja", + "ka" + ], + [ + "mie", + "cz" + ], + [ + "mie", + "nie" + ], + [ + "mie", + "ście" + ], + [ + "jak", + "ą" + ], + [ + "cza", + "sy" + ], + [ + "przy", + "szło" + ], + [ + "przy", + "słowie" + ], + [ + "ba", + "wił" + ], + [ + "ba", + "gne" + ], + [ + "bie", + "gą" + ], + [ + "sa", + "li" + ], + [ + "sa", + "me" + ], + [ + "ca", + "r" + ], + [ + "sza", + "bli" + ], + [ + "cho", + "dzą" + ], + [ + "Po", + "wie" + ], + [ + "tu", + "dzież" + ], + [ + "roz", + "um" + ], + [ + "tem", + "i" + ], + [ + "Nie", + "dźwie" + ], + [ + "Na", + "przód" + ], + [ + "ała", + "m" + ], + [ + "sie", + "dli" + ], + [ + "gło", + "sem" + ], + [ + "gło", + "wami" + ], + [ + "pod", + "niosł" + ], + [ + "sto", + "ła" + ], + [ + "ze", + "ń" + ], + [ + "kł", + "e" + ], + [ + "zna", + "j" + ], + [ + "Je", + "nerał" + ], + [ + "pro", + "ś" + ], + [ + "spo", + "t" + ], + [ + "spo", + "zie" + ], + [ + "wz", + "ru" + ], + [ + "ża", + "den" + ], + [ + "rą", + "cz" + ], + [ + "Ch", + "wy" + ], + [ + "słu", + "sz" + ], + [ + "sko", + "ro" + ], + [ + "pu", + "bli" + ], + [ + "pó", + "ki" + ], + [ + "bu", + "na" + ], + [ + "szcze", + "rze" + ], + [ + "niej", + "sza" + ], + [ + "Mo", + "ści" + ], + [ + "ję", + "zy" + ], + [ + "dro", + "gą" + ], + [ + "pier", + "wej" + ], + [ + "zo", + "wie" + ], + [ + "wszyst", + "kim" + ], + [ + "gie", + "l" + ], + [ + "Wi", + "a" + ], + [ + "Sopli", + "cy" + ], + [ + "nio", + "ne" + ], + [ + "resz", + "tę" + ], + [ + "Tak", + "ie" + ], + [ + "cał", + "u" + ], + [ + "rzą", + "t" + ], + [ + "Ty", + "le" + ], + [ + "gę", + "si" + ], + [ + "dzo", + "ne" + ], + [ + "dza", + "ć" + ], + [ + "Gdy", + "by" + ], + [ + "Już", + "ci" + ], + [ + "wią", + "ty" + ], + [ + "myśli", + "sz" + ], + [ + "pad", + "li" + ], + [ + "pad", + "ło" + ], + [ + "dwa", + "j" + ], + [ + "każ", + "da" + ], + [ + "wło", + "s" + ], + [ + "zgo", + "da" + ], + [ + "By", + "łem" + ], + [ + "mał", + "ą" + ], + [ + "myś", + "la" + ], + [ + "swo", + "jej" + ], + [ + "Mi", + "ał" + ], + [ + "woj", + "sku" + ], + [ + "ński", + "ch" + ], + [ + "Moska", + "l" + ], + [ + "drze", + "w" + ], + [ + "tru", + "dno" + ], + [ + "Sta", + "ry" + ], + [ + "Rejen", + "ta" + ], + [ + "Rejen", + "tem" + ], + [ + "usta", + "ch" + ], + [ + "ogro", + "dzie" + ], + [ + "prz", + "odu" + ], + [ + "Aseso", + "ra" + ], + [ + "przyja", + "ciela" + ], + [ + "spó", + "jrzał" + ], + [ + "rodzi", + "ny" + ], + [ + "Ku", + "sego" + ], + [ + "Ka", + "pi" + ], + [ + "stry", + "ja" + ], + [ + "char", + "tów" + ], + [ + "Jest", + "em" + ], + [ + "groma", + "dę" + ], + [ + "Wiel", + "ki" + ], + [ + "Ci", + "ą" + ], + [ + "star", + "ca" + ], + [ + "ple", + "ba" + ], + [ + "kole", + "i" + ], + [ + "kole", + "j" + ], + [ + "Majo", + "rze" + ], + [ + "zdo", + "by" + ], + [ + "słoń", + "ce" + ], + [ + "pamię", + "ta" + ], + [ + "rej", + "te" + ], + [ + "spra", + "wę" + ], + [ + "patrzy", + "ł" + ], + [ + "kwi", + "ta" + ], + [ + "chwy", + "ta" + ], + [ + "dzwo", + "nił" + ], + [ + "miło", + "ści" + ], + [ + "gwia", + "zd" + ], + [ + "zaczę", + "li" + ], + [ + "kłó", + "tni" + ], + [ + "Dobrzyński", + "ch" + ], + [ + "jakie", + "ś" + ], + [ + "Wasze", + "ć" + ], + [ + "Sko", + "łu" + ], + [ + "przem", + "ia" + ], + [ + "Brzy", + "te" + ], + [ + "śmi", + "ało" + ], + [ + "kwe", + "starz" + ], + [ + "samo", + "t" + ], + [ + "jrze", + "ć" + ], + [ + "De", + "nas" + ], + [ + "Soko", + "ła" + ], + [ + "sąsie", + "dz" + ], + [ + "Szczę", + "ściem" + ], + [ + "histo", + "ry" + ], + [ + "Mę", + "żczy" + ], + [ + "wstę", + "gi" + ], + [ + "Knia", + "zie" + ], + [ + "niespo", + "dzia" + ], + [ + "nadz", + "wycza" + ], + [ + "Niedźwie", + "dź" + ], + [ + "\"", + "," + ], + [ + ")", + ";" + ], + [ + "B", + "a" + ], + [ + "C", + "y" + ], + [ + "C", + "ie" + ], + [ + "C", + "ał" + ], + [ + "C", + "ze" + ], + [ + "G", + "łupi" + ], + [ + "K", + "on" + ], + [ + "K", + "ędy" + ], + [ + "M", + "ło" + ], + [ + "P", + "re" + ], + [ + "S", + "k" + ], + [ + "S", + "ą" + ], + [ + "T", + "uż" + ], + [ + "W", + "zno" + ], + [ + "a", + "n" + ], + [ + "b", + "ła" + ], + [ + "c", + "kich" + ], + [ + "c", + "ór" + ], + [ + "d", + "szy" + ], + [ + "d", + "nia" + ], + [ + "f", + "ar" + ], + [ + "g", + "mi" + ], + [ + "g", + "re" + ], + [ + "j", + "że" + ], + [ + "l", + "ny" + ], + [ + "m", + "ny" + ], + [ + "m", + "sza" + ], + [ + "m", + "ało" + ], + [ + "n", + "tem" + ], + [ + "n", + "nym" + ], + [ + "n", + "tów" + ], + [ + "o", + "t" + ], + [ + "o", + "po" + ], + [ + "o", + "wi" + ], + [ + "o", + "ne" + ], + [ + "o", + "że" + ], + [ + "o", + "pi" + ], + [ + "o", + "rę" + ], + [ + "o", + "cho" + ], + [ + "o", + "bia" + ], + [ + "o", + "szcze" + ], + [ + "o", + "koło" + ], + [ + "p", + "su" + ], + [ + "p", + "lą" + ], + [ + "p", + "taki" + ], + [ + "p", + "rócz" + ], + [ + "s", + "łem" + ], + [ + "s", + "puści" + ], + [ + "t", + "we" + ], + [ + "t", + "knął" + ], + [ + "u", + "le" + ], + [ + "u", + "to" + ], + [ + "u", + "ży" + ], + [ + "u", + "stą" + ], + [ + "u", + "rząd" + ], + [ + "u", + "myśl" + ], + [ + "w", + "nym" + ], + [ + "z", + "ki" + ], + [ + "z", + "mo" + ], + [ + "ł", + "ki" + ], + [ + "ł", + "zy" + ], + [ + "Ś", + "mie" + ], + [ + "Ś", + "ród" + ], + [ + "ź", + "ć" + ], + [ + "ź", + "le" + ], + [ + "ż", + "ne" + ], + [ + "rz", + "ała" + ], + [ + "cz", + "ów" + ], + [ + "cz", + "ce" + ], + [ + "cz", + "nych" + ], + [ + "ch", + "wał" + ], + [ + "ch", + "cą" + ], + [ + "na", + "rze" + ], + [ + "na", + "pa" + ], + [ + "na", + "cie" + ], + [ + "na", + "par" + ], + [ + "nie", + "mi" + ], + [ + "nie", + "mie" + ], + [ + "nie", + "mu" + ], + [ + "nie", + "ść" + ], + [ + "nie", + "gdzie" + ], + [ + "dz", + "ki" + ], + [ + "st", + "ej" + ], + [ + "st", + "rwo" + ], + [ + "po", + "la" + ], + [ + "po", + "wo" + ], + [ + "po", + "cie" + ], + [ + "po", + "de" + ], + [ + "po", + "krzy" + ], + [ + "po", + "rwał" + ], + [ + "po", + "śpie" + ], + [ + "po", + "kój" + ], + [ + "po", + "glądał" + ], + [ + "ro", + "li" + ], + [ + "ro", + "wał" + ], + [ + "ro", + "du" + ], + [ + "em", + "u" + ], + [ + "em", + "nie" + ], + [ + "ko", + "l" + ], + [ + "ko", + "ra" + ], + [ + "ko", + "mi" + ], + [ + "ko", + "wać" + ], + [ + "ko", + "niu" + ], + [ + "ko", + "chał" + ], + [ + "wi", + "ch" + ], + [ + "wi", + "nie" + ], + [ + "wa", + "cze" + ], + [ + "wa", + "ją" + ], + [ + "ka", + "sz" + ], + [ + "ka", + "jąc" + ], + [ + "ci", + "sz" + ], + [ + "za", + "go" + ], + [ + "za", + "ga" + ], + [ + "za", + "ży" + ], + [ + "za", + "kła" + ], + [ + "za", + "pał" + ], + [ + "wie", + "cie" + ], + [ + "do", + "wo" + ], + [ + "do", + "my" + ], + [ + "do", + "był" + ], + [ + "do", + "świad" + ], + [ + "wy", + "g" + ], + [ + "wy", + "na" + ], + [ + "wy", + "chy" + ], + [ + "wy", + "gra" + ], + [ + "je", + "chać" + ], + [ + "je", + "grów" + ], + [ + "go", + "wi" + ], + [ + "mi", + "ały" + ], + [ + "mi", + "strzy" + ], + [ + "dzi", + "wa" + ], + [ + "dzi", + "ła" + ], + [ + "no", + "wa" + ], + [ + "no", + "ty" + ], + [ + "no", + "gą" + ], + [ + "no", + "szą" + ], + [ + "da", + "li" + ], + [ + "la", + "ć" + ], + [ + "la", + "rz" + ], + [ + "la", + "ny" + ], + [ + "la", + "sem" + ], + [ + "wo", + "lę" + ], + [ + "pa", + "li" + ], + [ + "pa", + "rę" + ], + [ + "pa", + "sa" + ], + [ + "ty", + "lu" + ], + [ + "dzie", + "sią" + ], + [ + "dy", + "m" + ], + [ + "ąc", + "ych" + ], + [ + "kie", + "j" + ], + [ + "bi", + "n" + ], + [ + "bi", + "li" + ], + [ + "te", + "re" + ], + [ + "ma", + "my" + ], + [ + "sta", + "wia" + ], + [ + "sta", + "rzec" + ], + [ + "ob", + "e" + ], + [ + "ob", + "ej" + ], + [ + "ob", + "ok" + ], + [ + "ru", + "sza" + ], + [ + "prze", + "sta" + ], + [ + "prze", + "ba" + ], + [ + "mu", + "ndu" + ], + [ + "we", + "st" + ], + [ + "we", + "szli" + ], + [ + "we", + "dle" + ], + [ + "pi", + "ja" + ], + [ + "przy", + "sz" + ], + [ + "ba", + "mi" + ], + [ + "bo", + "le" + ], + [ + "ści", + "usz" + ], + [ + "ga", + "jąc" + ], + [ + "ży", + "ciu" + ], + [ + "sa", + "n" + ], + [ + "sza", + "b" + ], + [ + "Po", + "w" + ], + [ + "roz", + "le" + ], + [ + "roz", + "pra" + ], + [ + "Pa", + "trzy" + ], + [ + "tem", + "u" + ], + [ + "Na", + "j" + ], + [ + "sie", + "dzą" + ], + [ + "gło", + "sy" + ], + [ + "pod", + "da" + ], + [ + "pod", + "niósł" + ], + [ + "ska", + "ją" + ], + [ + "zna", + "ć" + ], + [ + "zna", + "łem" + ], + [ + "zna", + "jo" + ], + [ + "zna", + "lazł" + ], + [ + "wą", + "sa" + ], + [ + "Je", + "j" + ], + [ + "Za", + "ś" + ], + [ + "Za", + "raz" + ], + [ + "Za", + "czem" + ], + [ + "spo", + "ru" + ], + [ + "spo", + "tka" + ], + [ + "spo", + "sób" + ], + [ + "wz", + "nosząc" + ], + [ + "wz", + "dłuż" + ], + [ + "wz", + "glę" + ], + [ + "Ch", + "ce" + ], + [ + "słu", + "żył" + ], + [ + "Bo", + "napar" + ], + [ + "sko", + "czy" + ], + [ + "bu", + "dził" + ], + [ + "gł", + "e" + ], + [ + "strze", + "lec" + ], + [ + "niej", + "sze" + ], + [ + "Mo", + "spa" + ], + [ + "pan", + "em" + ], + [ + "dro", + "dze" + ], + [ + "so", + "by" + ], + [ + "Do", + "ść" + ], + [ + "dź", + "wię" + ], + [ + "kro", + "ku" + ], + [ + "kro", + "pić" + ], + [ + "Wy", + "szedł" + ], + [ + "gie", + "ń" + ], + [ + "mło", + "da" + ], + [ + "trze", + "ć" + ], + [ + "trze", + "ch" + ], + [ + "powie", + "ści" + ], + [ + "powie", + "dział" + ], + [ + "powie", + "dzieć" + ], + [ + "ar", + "mi" + ], + [ + "dłu", + "żej" + ], + [ + "nio", + "sła" + ], + [ + "Któ", + "rą" + ], + [ + "koń", + "ca" + ], + [ + "zło", + "ta" + ], + [ + "Ko", + "ściusz" + ], + [ + "py", + "tał" + ], + [ + "Telime", + "ną" + ], + [ + "wsze", + "dł" + ], + [ + "rzu", + "cić" + ], + [ + "rem", + "i" + ], + [ + "rem", + "u" + ], + [ + "zd", + "ało" + ], + [ + "gó", + "rze" + ], + [ + "wró", + "t" + ], + [ + "in", + "stru" + ], + [ + "in", + "tere" + ], + [ + "krzyk", + "li" + ], + [ + "śmie", + "jąc" + ], + [ + "bli", + "ska" + ], + [ + "kra", + "j" + ], + [ + "zwa", + "ża" + ], + [ + "wem", + "i" + ], + [ + "ciąg", + "nie" + ], + [ + "lą", + "kł" + ], + [ + "dwa", + "kroć" + ], + [ + "ran", + "ny" + ], + [ + "try", + "buna" + ], + [ + "daw", + "nych" + ], + [ + "Sz", + "ko" + ], + [ + "By", + "ła" + ], + [ + "mał", + "e" + ], + [ + "Ry", + "kowa" + ], + [ + "gnie", + "wa" + ], + [ + "gnie", + "wu" + ], + [ + "tro", + "chę" + ], + [ + "Dobrzy", + "nie" + ], + [ + "wst", + "rzą" + ], + [ + "woj", + "sko" + ], + [ + "ha", + "sło" + ], + [ + "dło", + "ń" + ], + [ + "dło", + "nie" + ], + [ + "Cho", + "ciaż" + ], + [ + "pow", + "sta" + ], + [ + "pow", + "tó" + ], + [ + "nosi", + "ć" + ], + [ + "nosi", + "ł" + ], + [ + "Soplico", + "wa" + ], + [ + "og", + "nia" + ], + [ + "czar", + "ny" + ], + [ + "fe", + "k" + ], + [ + "Pol", + "ski" + ], + [ + "Pra", + "wą" + ], + [ + "rami", + "ony" + ], + [ + "Ku", + "sy" + ], + [ + "zrobi", + "ć" + ], + [ + "Ka", + "zał" + ], + [ + "głu", + "p" + ], + [ + "szlachci", + "ca" + ], + [ + "groma", + "da" + ], + [ + "Wszyst", + "kie" + ], + [ + "niedźwie", + "dzi" + ], + [ + "Go", + "ście" + ], + [ + "Księ", + "że" + ], + [ + "Ży", + "d" + ], + [ + "Scyzory", + "kiem" + ], + [ + "prosi", + "ć" + ], + [ + "prosi", + "ł" + ], + [ + "ws", + "ch" + ], + [ + "Cza", + "s" + ], + [ + "poko", + "ju" + ], + [ + "wierz", + "chu" + ], + [ + "zielo", + "nej" + ], + [ + "pły", + "nie" + ], + [ + "wrza", + "sk" + ], + [ + "wrza", + "snął" + ], + [ + "dzwo", + "ni" + ], + [ + "zwycza", + "j" + ], + [ + "podob", + "ne" + ], + [ + "Chrzci", + "ciela" + ], + [ + "isto", + "cie" + ], + [ + "dziew", + "czy" + ], + [ + "Lit", + "wy" + ], + [ + "milcze", + "nie" + ], + [ + "urzę", + "du" + ], + [ + "kap", + "licy" + ], + [ + "pierwsze", + "j" + ], + [ + "Ró", + "ze" + ], + [ + "ho", + "no" + ], + [ + "wca", + "le" + ], + [ + "proce", + "s" + ], + [ + "cało", + "wał" + ], + [ + "grzecz", + "nie" + ], + [ + "zaścia", + "nku" + ], + [ + "muzy", + "ka" + ], + [ + "Rej", + "ta" + ], + [ + "Rej", + "tan" + ], + [ + "Dar", + "emnie" + ], + [ + "dusz", + "ę" + ], + [ + "pomni", + "ał" + ], + [ + "przykła", + "d" + ], + [ + "strzega", + "m" + ], + [ + "głębo", + "ko" + ], + [ + "potrze", + "b" + ], + [ + "Jego", + "mo" + ], + [ + "uśmie", + "chem" + ], + [ + "rado", + "ści" + ], + [ + "przyjacie", + "le" + ], + [ + "Warsza", + "wy" + ], + [ + "obycza", + "je" + ], + [ + "och", + "mistrzy" + ], + [ + "wcze", + "śnie" + ], + [ + "bezpie", + "cze" + ], + [ + "folwar", + "ku" + ], + [ + "Ju", + "tro" + ], + [ + "Pół", + "kozi" + ], + [ + "podo", + "ba" + ], + [ + "pierz", + "ch" + ], + [ + "litewski", + "ch" + ], + [ + "Rębaj", + "ło" + ], + [ + "darem", + "nie" + ], + [ + "umyśl", + "nie" + ], + [ + "Mospa", + "nie" + ], + [ + "!", + "..." + ], + [ + "A", + "ść" + ], + [ + "B", + "ły" + ], + [ + "D", + "wa" + ], + [ + "D", + "wó" + ], + [ + "G", + "ro" + ], + [ + "J", + "ó" + ], + [ + "O", + "wo" + ], + [ + "P", + "sy" + ], + [ + "R", + "óż" + ], + [ + "S", + "zy" + ], + [ + "S", + "er" + ], + [ + "S", + "tro" + ], + [ + "T", + "A" + ], + [ + "W", + "ło" + ], + [ + "W", + "zi" + ], + [ + "Z", + "ło" + ], + [ + "Z", + "ak" + ], + [ + "Z", + "ga" + ], + [ + "b", + "ru" + ], + [ + "b", + "er" + ], + [ + "b", + "ała" + ], + [ + "c", + "two" + ], + [ + "d", + "nych" + ], + [ + "d", + "żok" + ], + [ + "e", + "chem" + ], + [ + "f", + "y" + ], + [ + "f", + "ie" + ], + [ + "f", + "la" + ], + [ + "h", + "e" + ], + [ + "i", + "z" + ], + [ + "i", + "mi" + ], + [ + "j", + "nych" + ], + [ + "j", + "dź" + ], + [ + "k", + "rz" + ], + [ + "l", + "ka" + ], + [ + "n", + "to" + ], + [ + "n", + "dy" + ], + [ + "n", + "óż" + ], + [ + "o", + "m" + ], + [ + "o", + "gó" + ], + [ + "o", + "kry" + ], + [ + "o", + "gień" + ], + [ + "p", + "em" + ], + [ + "p", + "li" + ], + [ + "p", + "ja" + ], + [ + "r", + "ne" + ], + [ + "r", + "du" + ], + [ + "r", + "cia" + ], + [ + "s", + "ma" + ], + [ + "s", + "nęła" + ], + [ + "s", + "nęło" + ], + [ + "t", + "wy" + ], + [ + "t", + "nia" + ], + [ + "t", + "kiem" + ], + [ + "t", + "ką" + ], + [ + "t", + "rój" + ], + [ + "u", + "wie" + ], + [ + "u", + "sły" + ], + [ + "u", + "chem" + ], + [ + "u", + "słyszał" + ], + [ + "w", + "czy" + ], + [ + "w", + "nia" + ], + [ + "w", + "ską" + ], + [ + "z", + "ni" + ], + [ + "z", + "ało" + ], + [ + "z", + "nu" + ], + [ + "z", + "gra" + ], + [ + "z", + "łą" + ], + [ + "z", + "mar" + ], + [ + "ą", + "ł" + ], + [ + "Ł", + "a" + ], + [ + "ł", + "szy" + ], + [ + "ł", + "óż" + ], + [ + "ń", + "ska" + ], + [ + "Ś", + "ci" + ], + [ + "ż", + "ni" + ], + [ + "ż", + "wa" + ], + [ + "sz", + "ty" + ], + [ + "sz", + "lo" + ], + [ + "sz", + "pad" + ], + [ + "sz", + "ona" + ], + [ + "sz", + "mer" + ], + [ + "cz", + "nej" + ], + [ + "na", + "dob" + ], + [ + "na", + "peł" + ], + [ + "na", + "szej" + ], + [ + "na", + "zbyt" + ], + [ + "na", + "zwi" + ], + [ + "nie", + "na" + ], + [ + "nie", + "zmie" + ], + [ + "dz", + "ej" + ], + [ + "st", + "rza" + ], + [ + "po", + "bie" + ], + [ + "po", + "sa" + ], + [ + "po", + "se" + ], + [ + "po", + "sia" + ], + [ + "po", + "strze" + ], + [ + "po", + "tę" + ], + [ + "po", + "zwa" + ], + [ + "ra", + "le" + ], + [ + "ra", + "to" + ], + [ + "ro", + "wi" + ], + [ + "ro", + "gi" + ], + [ + "ro", + "kiem" + ], + [ + "ni", + "ła" + ], + [ + "ni", + "wszy" + ], + [ + "ko", + "ro" + ], + [ + "ko", + "szy" + ], + [ + "ko", + "ści" + ], + [ + "ko", + "łnie" + ], + [ + "wi", + "ó" + ], + [ + "wi", + "si" + ], + [ + "wi", + "dzę" + ], + [ + "wi", + "wat" + ], + [ + "rze", + "nia" + ], + [ + "wa", + "sze" + ], + [ + "wa", + "gi" + ], + [ + "ło", + "tr" + ], + [ + "ło", + "wach" + ], + [ + "ka", + "za" + ], + [ + "ka", + "zu" + ], + [ + "ci", + "ch" + ], + [ + "ci", + "chy" + ], + [ + "za", + "koń" + ], + [ + "za", + "bił" + ], + [ + "za", + "dar" + ], + [ + "za", + "tru" + ], + [ + "za", + "klę" + ], + [ + "za", + "duma" + ], + [ + "za", + "jąca" + ], + [ + "za", + "pewne" + ], + [ + "wie", + "ś" + ], + [ + "wie", + "śnia" + ], + [ + "rzy", + "ny" + ], + [ + "le", + "ń" + ], + [ + "le", + "nie" + ], + [ + "le", + "ni" + ], + [ + "le", + "ży" + ], + [ + "do", + "wie" + ], + [ + "do", + "strze" + ], + [ + "wy", + "mie" + ], + [ + "wy", + "raz" + ], + [ + "wy", + "bu" + ], + [ + "wy", + "szli" + ], + [ + "ki", + "wał" + ], + [ + "je", + "dzie" + ], + [ + "je", + "zd" + ], + [ + "go", + "ni" + ], + [ + "go", + "tów" + ], + [ + "mi", + "li" + ], + [ + "dzi", + "wny" + ], + [ + "ła", + "ski" + ], + [ + "no", + "wał" + ], + [ + "by", + "t" + ], + [ + "da", + "my" + ], + [ + "ta", + "ra" + ], + [ + "ta", + "ka" + ], + [ + "ta", + "ny" + ], + [ + "wo", + "ro" + ], + [ + "wo", + "ści" + ], + [ + "pa", + "ć" + ], + [ + "pa", + "ch" + ], + [ + "pa", + "szczę" + ], + [ + "cie", + "li" + ], + [ + "ty", + "cze" + ], + [ + "czy", + "ta" + ], + [ + "że", + "ni" + ], + [ + "bi", + "jał" + ], + [ + "te", + "sta" + ], + [ + "ma", + "ć" + ], + [ + "mo", + "gła" + ], + [ + "si", + "ć" + ], + [ + "si", + "ące" + ], + [ + "sta", + "wy" + ], + [ + "sta", + "ją" + ], + [ + "ob", + "ję" + ], + [ + "od", + "wie" + ], + [ + "ru", + "ch" + ], + [ + "ru", + "ją" + ], + [ + "ru", + "chy" + ], + [ + "ru", + "mień" + ], + [ + "ja", + "ś" + ], + [ + "mie", + "ć" + ], + [ + "cze", + "ni" + ], + [ + "prze", + "czu" + ], + [ + "mu", + "ch" + ], + [ + "mu", + "szą" + ], + [ + "ce", + "lu" + ], + [ + "ce", + "sar" + ], + [ + "sze", + "r" + ], + [ + "pi", + "sz" + ], + [ + "pi", + "ją" + ], + [ + "pi", + "stole" + ], + [ + "ró", + "b" + ], + [ + "przy", + "ci" + ], + [ + "ba", + "wi" + ], + [ + "ba", + "wić" + ], + [ + "bie", + "gu" + ], + [ + "ga", + "mi" + ], + [ + "ga", + "lo" + ], + [ + "co", + "ny" + ], + [ + "ży", + "ją" + ], + [ + "pie", + "cho" + ], + [ + "sa", + "d" + ], + [ + "sza", + "m" + ], + [ + "cha", + "ch" + ], + [ + "cho", + "dzić" + ], + [ + "roz", + "mów" + ], + [ + "roz", + "umie" + ], + [ + "wia", + "trem" + ], + [ + "sk", + "ra" + ], + [ + "sk", + "ąd" + ], + [ + "sie", + "dząc" + ], + [ + "pod", + "róż" + ], + [ + "sto", + "ją" + ], + [ + "kł", + "ę" + ], + [ + "zna", + "m" + ], + [ + "Je", + "dna" + ], + [ + "Za", + "czę" + ], + [ + "czę", + "ta" + ], + [ + "czę", + "ści" + ], + [ + "czę", + "ść" + ], + [ + "spo", + "czy" + ], + [ + "sy", + "ją" + ], + [ + "Wo", + "je" + ], + [ + "krzy", + "ż" + ], + [ + "słu", + "p" + ], + [ + "słu", + "ży" + ], + [ + "słu", + "chać" + ], + [ + "słu", + "żąc" + ], + [ + "sło", + "wy" + ], + [ + "Bo", + "że" + ], + [ + "bra", + "t" + ], + [ + "pe", + "wny" + ], + [ + "chy", + "bił" + ], + [ + "szcze", + "gó" + ], + [ + "pier", + "w" + ], + [ + "stro", + "no" + ], + [ + "cią", + "ł" + ], + [ + "Pan", + "ny" + ], + [ + "Do", + "syć" + ], + [ + "kro", + "ki" + ], + [ + "kro", + "ków" + ], + [ + "czo", + "le" + ], + [ + "czo", + "no" + ], + [ + "czo", + "ne" + ], + [ + "trzy", + "kroć" + ], + [ + "powie", + "t" + ], + [ + "bę", + "dą" + ], + [ + "kła", + "nia" + ], + [ + "kła", + "dnie" + ], + [ + "kła", + "niał" + ], + [ + "sła", + "wa" + ], + [ + "sła", + "wy" + ], + [ + "sła", + "nia" + ], + [ + "sła", + "wny" + ], + [ + "sty", + "ch" + ], + [ + "tra", + "w" + ], + [ + "tra", + "wie" + ], + [ + "rów", + "na" + ], + [ + "zło", + "ść" + ], + [ + "Ko", + "cha" + ], + [ + "jed", + "na" + ], + [ + "jed", + "wa" + ], + [ + "wsze", + "rz" + ], + [ + "zu", + "ch" + ], + [ + "ser", + "wis" + ], + [ + "Czy", + "ż" + ], + [ + "krzyk", + "nęła" + ], + [ + "Wa", + "ści" + ], + [ + "bli", + "ż" + ], + [ + "dwo", + "rem" + ], + [ + "ścia", + "mi" + ], + [ + "naj", + "wyż" + ], + [ + "wio", + "no" + ], + [ + "róż", + "nie" + ], + [ + "myśli", + "wców" + ], + [ + "dwa", + "dzie" + ], + [ + "chło", + "piec" + ], + [ + "wło", + "sy" + ], + [ + "zgo", + "dzić" + ], + [ + "dze", + "niem" + ], + [ + "zwy", + "kł" + ], + [ + "dą", + "sa" + ], + [ + "sł", + "ał" + ], + [ + "gła", + "dził" + ], + [ + "krę", + "ca" + ], + [ + "krę", + "cąc" + ], + [ + "Mi", + "ckie" + ], + [ + "łą", + "ki" + ], + [ + "Moska", + "lów" + ], + [ + "kocha", + "ć" + ], + [ + "pięk", + "ne" + ], + [ + "wni", + "ka" + ], + [ + "zwie", + "rcia" + ], + [ + "pow", + "stał" + ], + [ + "pow", + "raca" + ], + [ + "strzel", + "by" + ], + [ + ">>", + "." + ], + [ + "Sa", + "ng" + ], + [ + "drz", + "wia" + ], + [ + "praw", + "dzie" + ], + [ + "Sto", + "ją" + ], + [ + "tar", + "g" + ], + [ + "Horesz", + "ko" + ], + [ + "Ra", + "dziwił" + ], + [ + "oba", + "czy" + ], + [ + "młodzie", + "ży" + ], + [ + "wra", + "cał" + ], + [ + "biał", + "ą" + ], + [ + "wzro", + "ku" + ], + [ + "peł", + "nia" + ], + [ + "Który", + "ch" + ], + [ + "nowi", + "na" + ], + [ + "pal", + "ce" + ], + [ + "chłop", + "ca" + ], + [ + "cieka", + "wy" + ], + [ + "Hrabie", + "mu" + ], + [ + "drugie", + "go" + ], + [ + "Wiel", + "kie" + ], + [ + "smu", + "t" + ], + [ + "smu", + "tnie" + ], + [ + "ple", + "ban" + ], + [ + "Bi", + "r" + ], + [ + "ter", + "s" + ], + [ + "słoń", + "cem" + ], + [ + "pyta", + "ć" + ], + [ + "prę", + "dzej" + ], + [ + "pio", + "ru" + ], + [ + "mów", + "ię" + ], + [ + "moc", + "niej" + ], + [ + "długi", + "m" + ], + [ + "sp", + "ał" + ], + [ + "uro", + "czy" + ], + [ + "lek", + "ka" + ], + [ + "lek", + "kie" + ], + [ + "każdy", + "m" + ], + [ + "dr", + "żąc" + ], + [ + "zbo", + "że" + ], + [ + "zbo", + "ża" + ], + [ + "kono", + "pie" + ], + [ + "wraca", + "ć" + ], + [ + "gwia", + "zda" + ], + [ + "zaczę", + "ła" + ], + [ + "dal", + "éj" + ], + [ + "dal", + "bóg" + ], + [ + "żołnie", + "r" + ], + [ + "każde", + "go" + ], + [ + "zwycza", + "ju" + ], + [ + "zwycza", + "jem" + ], + [ + "Pe", + "ł" + ], + [ + "Pe", + "wnie" + ], + [ + "Płu", + "ta" + ], + [ + "ucz", + "tę" + ], + [ + "szpa", + "dę" + ], + [ + "chmu", + "ry" + ], + [ + "skoń", + "czyć" + ], + [ + "milcze", + "niu" + ], + [ + "Sło", + "wem" + ], + [ + "kr", + "wią" + ], + [ + "wspo", + "mnie" + ], + [ + "wspo", + "mni" + ], + [ + "polowa", + "nia" + ], + [ + "wil", + "k" + ], + [ + "obu", + "rącz" + ], + [ + "obła", + "wy" + ], + [ + "szep", + "nął" + ], + [ + "Napole", + "ona" + ], + [ + "duma", + "nia" + ], + [ + "schy", + "la" + ], + [ + "Ile", + "ż" + ], + [ + "licz", + "nych" + ], + [ + "leci", + "ała" + ], + [ + "otwo", + "rzył" + ], + [ + "wszak", + "że" + ], + [ + "potra", + "wy" + ], + [ + "bit", + "wę" + ], + [ + "tch", + "ó" + ], + [ + "wypra", + "wy" + ], + [ + "kuch", + "ni" + ], + [ + "Patrz", + "cie" + ], + [ + "skó", + "rę" + ], + [ + "Myśli", + "ł" + ], + [ + "Dru", + "gi" + ], + [ + "Mu", + "si" + ], + [ + "Osta", + "tnie" + ], + [ + "Pamię", + "tam" + ], + [ + "głoś", + "no" + ], + [ + "póź", + "niej" + ], + [ + "Dar", + "mo" + ], + [ + "poważ", + "nie" + ], + [ + "zarę", + "czyny" + ], + [ + "pisa", + "ć" + ], + [ + "niesio", + "ną" + ], + [ + "kontu", + "sza" + ], + [ + "karabe", + "lę" + ], + [ + "zrę", + "cznie" + ], + [ + "pacie", + "rz" + ], + [ + "ręko", + "jeść" + ], + [ + "sprzę", + "t" + ], + [ + "psia", + "r" + ], + [ + "znajdzie", + "sz" + ], + [ + "Jene", + "rale" + ], + [ + "włościa", + "n" + ], + [ + "Brzyte", + "wka" + ], + [ + "Denas", + "sów" + ], + [ + "Kniazie", + "wicz" + ], + [ + "ochmistrzy", + "ni" + ], + [ + "Aść", + "ka" + ], + [ + "Dwó", + "ch" + ], + [ + "Jó", + "ze" + ], + [ + "Owo", + "ż" + ], + [ + "Sang", + "usz" + ], + [ + "Radziwił", + "ł" + ], + [ + "A", + "san" + ], + [ + "B", + "ro" + ], + [ + "B", + "ądź" + ], + [ + "H", + "ej" + ], + [ + "I", + "dąc" + ], + [ + "K", + "we" + ], + [ + "K", + "rę" + ], + [ + "O", + "na" + ], + [ + "O", + "ni" + ], + [ + "O", + "de" + ], + [ + "O", + "be" + ], + [ + "P", + "ó" + ], + [ + "P", + "ę" + ], + [ + "P", + "ój" + ], + [ + "P", + "różno" + ], + [ + "R", + "ów" + ], + [ + "T", + "ę" + ], + [ + "T", + "wo" + ], + [ + "W", + "spo" + ], + [ + "W", + "koło" + ], + [ + "W", + "tenczas" + ], + [ + "Z", + "ie" + ], + [ + "Z", + "wy" + ], + [ + "Z", + "nam" + ], + [ + "Z", + "dawał" + ], + [ + "Z", + "właszcza" + ], + [ + "a", + "ch" + ], + [ + "a", + "lko" + ], + [ + "b", + "ki" + ], + [ + "d", + "ak" + ], + [ + "d", + "nym" + ], + [ + "d", + "niu" + ], + [ + "d", + "ół" + ], + [ + "f", + "lin" + ], + [ + "g", + "r" + ], + [ + "g", + "ąc" + ], + [ + "h", + "oj" + ], + [ + "i", + "ć" + ], + [ + "i", + "dą" + ], + [ + "i", + "zba" + ], + [ + "j", + "ni" + ], + [ + "j", + "my" + ], + [ + "j", + "ca" + ], + [ + "j", + "skich" + ], + [ + "l", + "ni" + ], + [ + "l", + "ną" + ], + [ + "l", + "ski" + ], + [ + "l", + "nych" + ], + [ + "n", + "c" + ], + [ + "n", + "ko" + ], + [ + "n", + "nej" + ], + [ + "n", + "kami" + ], + [ + "n", + "ność" + ], + [ + "o", + "ni" + ], + [ + "o", + "we" + ], + [ + "o", + "ca" + ], + [ + "o", + "sty" + ], + [ + "o", + "wej" + ], + [ + "o", + "kra" + ], + [ + "o", + "gła" + ], + [ + "o", + "świad" + ], + [ + "o", + "łów" + ], + [ + "o", + "parł" + ], + [ + "p", + "ą" + ], + [ + "p", + "re" + ], + [ + "p", + "róż" + ], + [ + "p", + "różno" + ], + [ + "s", + "pie" + ], + [ + "s", + "nąwszy" + ], + [ + "s", + "puszcza" + ], + [ + "t", + "rzę" + ], + [ + "u", + "prze" + ], + [ + "u", + "cho" + ], + [ + "u", + "rzą" + ], + [ + "u", + "mar" + ], + [ + "u", + "czuł" + ], + [ + "w", + "nych" + ], + [ + "w", + "nio" + ], + [ + "w", + "nu" + ], + [ + "w", + "śród" + ], + [ + "z", + "ra" + ], + [ + "z", + "ma" + ], + [ + "z", + "my" + ], + [ + "z", + "gu" + ], + [ + "z", + "mia" + ], + [ + "z", + "mru" + ], + [ + "z", + "bój" + ], + [ + "é", + "m" + ], + [ + "ć", + "wi" + ], + [ + "ł", + "ąd" + ], + [ + "ł", + "ej" + ], + [ + "ł", + "ące" + ], + [ + "ś", + "ny" + ], + [ + "ś", + "mia" + ], + [ + "ź", + "mie" + ], + [ + "Ż", + "a" + ], + [ + "sz", + "po" + ], + [ + "sz", + "ów" + ], + [ + "sz", + "ąd" + ], + [ + "sz", + "czył" + ], + [ + "sz", + "kla" + ], + [ + "cz", + "ała" + ], + [ + "cz", + "ką" + ], + [ + "cz", + "kach" + ], + [ + "ch", + "i" + ], + [ + "ch", + "ro" + ], + [ + "ch", + "mie" + ], + [ + "na", + "t" + ], + [ + "na", + "ra" + ], + [ + "na", + "sza" + ], + [ + "na", + "reszcie" + ], + [ + "na", + "wzajem" + ], + [ + "nie", + "si" + ], + [ + "nie", + "sie" + ], + [ + "nie", + "śli" + ], + [ + "nie", + "chaj" + ], + [ + "nie", + "stety" + ], + [ + "nie", + "bezpiecze" + ], + [ + "nie", + "źmie" + ], + [ + "dz", + "ów" + ], + [ + "st", + "ki" + ], + [ + "st", + "rą" + ], + [ + "po", + "ry" + ], + [ + "po", + "rzą" + ], + [ + "po", + "czą" + ], + [ + "po", + "rwa" + ], + [ + "po", + "środku" + ], + [ + "po", + "żegna" + ], + [ + "po", + "chwały" + ], + [ + "po", + "sreb" + ], + [ + "ra", + "dzi" + ], + [ + "ra", + "czy" + ], + [ + "ra", + "bi" + ], + [ + "ra", + "czył" + ], + [ + "ię", + "ty" + ], + [ + "ro", + "sła" + ], + [ + "ro", + "wany" + ], + [ + "ro", + "bię" + ], + [ + "ni", + "kiem" + ], + [ + "ni", + "ały" + ], + [ + "ni", + "sko" + ], + [ + "ko", + "ni" + ], + [ + "ko", + "ta" + ], + [ + "ko", + "ry" + ], + [ + "ko", + "ścio" + ], + [ + "li", + "to" + ], + [ + "li", + "ść" + ], + [ + "li", + "ścia" + ], + [ + "wi", + "u" + ], + [ + "wi", + "li" + ], + [ + "wi", + "wa" + ], + [ + "wi", + "ta" + ], + [ + "wi", + "dzieć" + ], + [ + "rze", + "ź" + ], + [ + "ło", + "ść" + ], + [ + "ło", + "żył" + ], + [ + "ka", + "j" + ], + [ + "ka", + "m" + ], + [ + "ka", + "le" + ], + [ + "ka", + "no" + ], + [ + "ka", + "ją" + ], + [ + "ka", + "pu" + ], + [ + "ka", + "mień" + ], + [ + "ci", + "li" + ], + [ + "ci", + "ły" + ], + [ + "ci", + "ała" + ], + [ + "za", + "c" + ], + [ + "za", + "lo" + ], + [ + "za", + "bra" + ], + [ + "za", + "jazd" + ], + [ + "wie", + "dząc" + ], + [ + "wie", + "dzą" + ], + [ + "le", + "j" + ], + [ + "le", + "wej" + ], + [ + "le", + "ciał" + ], + [ + "do", + "by" + ], + [ + "do", + "wiedział" + ], + [ + "do", + "wód" + ], + [ + "wy", + "rze" + ], + [ + "wy", + "pa" + ], + [ + "wy", + "strze" + ], + [ + "wy", + "kra" + ], + [ + "wy", + "pad" + ], + [ + "wy", + "dar" + ], + [ + "ny", + "mi" + ], + [ + "go", + "rz" + ], + [ + "go", + "sła" + ], + [ + "go", + "ścia" + ], + [ + "go", + "łę" + ], + [ + "mi", + "nu" + ], + [ + "mi", + "odu" + ], + [ + "dzi", + "ki" + ], + [ + "dzi", + "wne" + ], + [ + "ła", + "du" + ], + [ + "ła", + "wę" + ], + [ + "no", + "wym" + ], + [ + "da", + "mom" + ], + [ + "ta", + "ne" + ], + [ + "ta", + "jnie" + ], + [ + "wo", + "da" + ], + [ + "wo", + "ły" + ], + [ + "wo", + "koło" + ], + [ + "pa", + "mi" + ], + [ + "pa", + "sie" + ], + [ + "pa", + "ńskich" + ], + [ + "dzie", + "r" + ], + [ + "dzie", + "la" + ], + [ + "dzie", + "cka" + ], + [ + "czy", + "tał" + ], + [ + "dy", + "gni" + ], + [ + "ku", + "n" + ], + [ + "bi", + "twie" + ], + [ + "ma", + "j" + ], + [ + "ma", + "czu" + ], + [ + "ma", + "lowa" + ], + [ + "ma", + "lar" + ], + [ + "ma", + "leń" + ], + [ + "mo", + "i" + ], + [ + "mo", + "dy" + ], + [ + "mo", + "głem" + ], + [ + "sta", + "da" + ], + [ + "sta", + "wił" + ], + [ + "ob", + "cy" + ], + [ + "od", + "em" + ], + [ + "od", + "szedł" + ], + [ + "ja", + "zdy" + ], + [ + "cze", + "kał" + ], + [ + "prze", + "r" + ], + [ + "prze", + "zna" + ], + [ + "mu", + "ry" + ], + [ + "ły", + "ch" + ], + [ + "pi", + "sał" + ], + [ + "cza", + "szy" + ], + [ + "ró", + "ża" + ], + [ + "przy", + "szedł" + ], + [ + "przy", + "czyny" + ], + [ + "przy", + "najmniej" + ], + [ + "ba", + "cz" + ], + [ + "ba", + "ch" + ], + [ + "bie", + "gał" + ], + [ + "bo", + "ha" + ], + [ + "ści", + "ł" + ], + [ + "ści", + "snął" + ], + [ + "ga", + "ją" + ], + [ + "ga", + "ju" + ], + [ + "ga", + "wę" + ], + [ + "ga", + "nku" + ], + [ + "co", + "f" + ], + [ + "co", + "na" + ], + [ + "co", + "ne" + ], + [ + "co", + "fa" + ], + [ + "ży", + "cia" + ], + [ + "pie", + "s" + ], + [ + "sa", + "dza" + ], + [ + "sa", + "mym" + ], + [ + "lu", + "dź" + ], + [ + "sza", + "nu" + ], + [ + "cha", + "li" + ], + [ + "cho", + "dzie" + ], + [ + "tu", + "r" + ], + [ + "tu", + "li" + ], + [ + "tu", + "je" + ], + [ + "roz", + "wi" + ], + [ + "roz", + "strzy" + ], + [ + "roz", + "pierzch" + ], + [ + "Pa", + "ń" + ], + [ + "tak", + "t" + ], + [ + "tó", + "ż" + ], + [ + "zy", + "wał" + ], + [ + "Nie", + "stety" + ], + [ + "gi", + "nie" + ], + [ + "Na", + "reszcie" + ], + [ + "pra", + "wą" + ], + [ + "pra", + "wej" + ], + [ + "pra", + "wić" + ], + [ + "sie", + "cz" + ], + [ + "sie", + "ro" + ], + [ + "gło", + "wa" + ], + [ + "sto", + "ły" + ], + [ + "ze", + "bra" + ], + [ + "usz", + "cza" + ], + [ + "Ta", + "r" + ], + [ + "Ja", + "cka" + ], + [ + "Ja", + "cku" + ], + [ + "wą", + "ż" + ], + [ + "du", + "ch" + ], + [ + "du", + "cha" + ], + [ + "du", + "jąc" + ], + [ + "du", + "chy" + ], + [ + "lo", + "r" + ], + [ + "lo", + "ną" + ], + [ + "lo", + "wał" + ], + [ + "pro", + "st" + ], + [ + "Za", + "m" + ], + [ + "czę", + "ściej" + ], + [ + "spo", + "sob" + ], + [ + "wz", + "gó" + ], + [ + "wz", + "gar" + ], + [ + "wz", + "gląd" + ], + [ + "Te", + "j" + ], + [ + "sy", + "na" + ], + [ + "sy", + "no" + ], + [ + "dzia", + "no" + ], + [ + "krzy", + "czy" + ], + [ + "krzy", + "ku" + ], + [ + "cu", + "dzy" + ], + [ + "rza", + "dko" + ], + [ + "rza", + "dka" + ], + [ + "ża", + "lu" + ], + [ + "Ch", + "ło" + ], + [ + "słu", + "ga" + ], + [ + "słu", + "żą" + ], + [ + "se", + "kre" + ], + [ + "bro", + "da" + ], + [ + "sia", + "da" + ], + [ + "sia", + "dał" + ], + [ + "bra", + "mę" + ], + [ + "pe", + "wna" + ], + [ + "pu", + "ste" + ], + [ + "chy", + "lił" + ], + [ + "bu", + "dzi" + ], + [ + "szcze", + "r" + ], + [ + "gł", + "ąb" + ], + [ + "pan", + "u" + ], + [ + "stro", + "nach" + ], + [ + "Pan", + "ów" + ], + [ + "Do", + "był" + ], + [ + "dź", + "cie" + ], + [ + "czo", + "na" + ], + [ + "czo", + "ła" + ], + [ + "gie", + "ł" + ], + [ + "Wi", + "dzi" + ], + [ + "Wi", + "lnie" + ], + [ + "Tadeusz", + "u" + ], + [ + "Tadeusz", + "ku" + ], + [ + "mło", + "du" + ], + [ + "mło", + "dzia" + ], + [ + "wó", + "z" + ], + [ + "powie", + "ść" + ], + [ + "są", + "dy" + ], + [ + "rzę", + "d" + ], + [ + "rzę", + "dy" + ], + [ + "Sopli", + "ce" + ], + [ + "żo", + "no" + ], + [ + "nio", + "ną" + ], + [ + "resz", + "tą" + ], + [ + "dru", + "ga" + ], + [ + "dru", + "dzy" + ], + [ + "tra", + "k" + ], + [ + "koń", + "cem" + ], + [ + "jo", + "mu" + ], + [ + "wej", + "rzenie" + ], + [ + "ej", + "ów" + ], + [ + "zło", + "ty" + ], + [ + "zło", + "tem" + ], + [ + "Wie", + "m" + ], + [ + "Wie", + "dział" + ], + [ + "sły", + "sząc" + ], + [ + "dzo", + "na" + ], + [ + "jed", + "nego" + ], + [ + "Telime", + "no" + ], + [ + "Telime", + "nę" + ], + [ + "cię", + "ż" + ], + [ + "świe", + "ży" + ], + [ + "wró", + "ż" + ], + [ + "wró", + "cić" + ], + [ + "cząc", + "e" + ], + [ + "świa", + "tem" + ], + [ + "dwo", + "je" + ], + [ + "gra", + "nicę" + ], + [ + "kró", + "li" + ], + [ + "kró", + "tki" + ], + [ + "Co", + "raz" + ], + [ + "fi", + "a" + ], + [ + "wio", + "ną" + ], + [ + "wio", + "ski" + ], + [ + "ciąg", + "ną" + ], + [ + "ciąg", + "nąć" + ], + [ + "myśli", + "ł" + ], + [ + "myśli", + "wi" + ], + [ + "myśli", + "łem" + ], + [ + "myśli", + "wych" + ], + [ + "zam", + "ko" + ], + [ + "Li", + "twa" + ], + [ + "chu", + "st" + ], + [ + "pad", + "nie" + ], + [ + "bar", + "dziej" + ], + [ + "łe", + "b" + ], + [ + "chło", + "pi" + ], + [ + "robi", + "ł" + ], + [ + "two", + "je" + ], + [ + "mia", + "st" + ], + [ + "mia", + "sta" + ], + [ + "zgo", + "dził" + ], + [ + "szczę", + "ścia" + ], + [ + "zda", + "je" + ], + [ + "mał", + "żon" + ], + [ + "myś", + "le" + ], + [ + "gnie", + "w" + ], + [ + "kry", + "jomu" + ], + [ + "Mi", + "a" + ], + [ + "woj", + "nę" + ], + [ + "choć", + "by" + ], + [ + "pusz", + "cz" + ], + [ + "Moska", + "le" + ], + [ + "kocha", + "nka" + ], + [ + "wol", + "nie" + ], + [ + "sztu", + "cznie" + ], + [ + "kre", + "wny" + ], + [ + "pięk", + "nej" + ], + [ + "wni", + "cy" + ], + [ + "wni", + "ków" + ], + [ + "kło", + "po" + ], + [ + "zwie", + "rząt" + ], + [ + "ok", + "rą" + ], + [ + "pow", + "stanie" + ], + [ + "fa", + "li" + ], + [ + "oko", + "lica" + ], + [ + "zmie", + "nia" + ], + [ + "czar", + "nych" + ], + [ + "tłu", + "ma" + ], + [ + "ciem", + "no" + ], + [ + "Oj", + "cze" + ], + [ + "dziedzi", + "ca" + ], + [ + "spa", + "ć" + ], + [ + "spa", + "da" + ], + [ + "Da", + "wał" + ], + [ + "bla", + "sku" + ], + [ + "bla", + "dnął" + ], + [ + "oj", + "czy" + ], + [ + "oj", + "ca" + ], + [ + "ności", + "ą" + ], + [ + "Ka", + "że" + ], + [ + "pal", + "cami" + ], + [ + "miesz", + "kał" + ], + [ + "men", + "t" + ], + [ + "mniej", + "szy" + ], + [ + "myśl", + "ąc" + ], + [ + "Ci", + "cho" + ], + [ + "Bie", + "ży" + ], + [ + "Lu", + "d" + ], + [ + "zę", + "by" + ], + [ + "drugi", + "ch" + ], + [ + "Księ", + "dza" + ], + [ + "pozna", + "ć" + ], + [ + "czer", + "wie" + ], + [ + "pio", + "se" + ], + [ + "Scyzory", + "ku" + ], + [ + "grzy", + "bów" + ], + [ + "pamię", + "ć" + ], + [ + "pamię", + "ci" + ], + [ + "czeka", + "ją" + ], + [ + "Kropi", + "dło" + ], + [ + "Ksią", + "żę" + ], + [ + "Sły", + "szał" + ], + [ + "br", + "ała" + ], + [ + "dr", + "żał" + ], + [ + "sę", + "dzi" + ], + [ + "obo", + "je" + ], + [ + "obo", + "ję" + ], + [ + "kwi", + "t" + ], + [ + "krwa", + "we" + ], + [ + "chwy", + "cił" + ], + [ + "jeżd", + "żał" + ], + [ + "wiąza", + "ne" + ], + [ + "skro", + "ni" + ], + [ + "ckie", + "j" + ], + [ + "zaczę", + "ły" + ], + [ + "żar", + "ty" + ], + [ + "żołnie", + "rz" + ], + [ + "żołnie", + "rzy" + ], + [ + "Krzy", + "k" + ], + [ + "ucz", + "ci" + ], + [ + "skar", + "b" + ], + [ + "skoń", + "czy" + ], + [ + "Które", + "go" + ], + [ + "włas", + "nym" + ], + [ + "nasze", + "go" + ], + [ + "tabak", + "i" + ], + [ + "dziew", + "czyny" + ], + [ + "Wasze", + "ci" + ], + [ + "Dobrzyń", + "skiego" + ], + [ + "Francu", + "zi" + ], + [ + "Mó", + "wiąc" + ], + [ + "Sło", + "ńce" + ], + [ + "bry", + "lan" + ], + [ + "trwo", + "gi" + ], + [ + "Dzie", + "w" + ], + [ + "Sko", + "ro" + ], + [ + "fu", + "r" + ], + [ + "wido", + "k" + ], + [ + "takie", + "j" + ], + [ + "Ile", + "kroć" + ], + [ + "szero", + "ko" + ], + [ + "szero", + "kie" + ], + [ + "skła", + "da" + ], + [ + "Brzy", + "twa" + ], + [ + "wsty", + "du" + ], + [ + "dawne", + "go" + ], + [ + "owa", + "d" + ], + [ + "uwa", + "ża" + ], + [ + "zgi", + "nął" + ], + [ + "por", + "tre" + ], + [ + "wyra", + "ź" + ], + [ + "bit", + "wy" + ], + [ + "stare", + "go" + ], + [ + "obło", + "k" + ], + [ + "szere", + "g" + ], + [ + "szere", + "gi" + ], + [ + "Hrabi", + "ą" + ], + [ + "Buch", + "ma" + ], + [ + "mają", + "tek" + ], + [ + "strzela", + "ć" + ], + [ + "Osta", + "tni" + ], + [ + "có", + "rki" + ], + [ + "per", + "ły" + ], + [ + "obli", + "cze" + ], + [ + "puł", + "ku" + ], + [ + "póź", + "no" + ], + [ + "sąsia", + "dów" + ], + [ + "drą", + "żki" + ], + [ + "ogrom", + "ne" + ], + [ + "kogo", + "ś" + ], + [ + "majo", + "r" + ], + [ + "Ha", + "jże" + ], + [ + "okrop", + "nie" + ], + [ + "jas", + "nych" + ], + [ + "trafi", + "ł" + ], + [ + "tabakie", + "ry" + ], + [ + "Strzel", + "cy" + ], + [ + "ina", + "czej" + ], + [ + "wojen", + "nych" + ], + [ + "tytu", + "ł" + ], + [ + "rozpa", + "czy" + ], + [ + "zew", + "sząd" + ], + [ + "błęki", + "t" + ], + [ + "dre", + "wnia" + ], + [ + "francu", + "sku" + ], + [ + "powsze", + "ch" + ], + [ + "woje", + "wódz" + ], + [ + "skło", + "nił" + ], + [ + "dziedziń", + "cu" + ], + [ + "śledz", + "two" + ], + [ + "Bę", + "dzie" + ], + [ + "jmo", + "wał" + ], + [ + "jasz", + "ku" + ], + [ + "mężczy", + "z" + ], + [ + "gałę", + "zi" + ], + [ + "zmiesza", + "ny" + ], + [ + "komna", + "ty" + ], + [ + "mn", + "ó" + ], + [ + "oga", + "ry" + ], + [ + "zdzi", + "wiony" + ], + [ + "pospo", + "li" + ], + [ + "wychowa", + "nie" + ], + [ + "woź", + "ny" + ], + [ + "patry", + "wał" + ], + [ + "zeń", + "ku" + ], + [ + "Chwy", + "ta" + ], + [ + "Wia", + "domo" + ], + [ + "pleba", + "na" + ], + [ + "Skołu", + "ba" + ], + [ + "przemia", + "ny" + ], + [ + "Pre", + "cz" + ], + [ + "oże", + "nił" + ], + [ + "pośpie", + "szał" + ], + [ + "Szko", + "da" + ], + [ + "wsch", + "odu" + ], + [ + "szczegó", + "lniej" + ], + [ + "powiet", + "rzu" + ], + [ + "ters", + "bur" + ], + [ + "obcy", + "ch" + ], + [ + "ludź", + "mi" + ], + [ + "!", + "...\"" + ], + [ + "?", + ">>" + ], + [ + "C", + "ały" + ], + [ + "C", + "zło" + ], + [ + "D", + "ał" + ], + [ + "D", + "wie" + ], + [ + "G", + "i" + ], + [ + "I", + "n" + ], + [ + "I", + "dzie" + ], + [ + "J", + "ę" + ], + [ + "K", + "ła" + ], + [ + "K", + "ar" + ], + [ + "M", + "e" + ], + [ + "M", + "usz" + ], + [ + "N", + "u" + ], + [ + "O", + "w" + ], + [ + "O", + "tóż" + ], + [ + "P", + "rzem" + ], + [ + "S", + "tra" + ], + [ + "S", + "uwa" + ], + [ + "U", + "sta" + ], + [ + "U", + "de" + ], + [ + "U", + "mil" + ], + [ + "U", + "waż" + ], + [ + "U", + "cieka" + ], + [ + "W", + "ą" + ], + [ + "W", + "ne" + ], + [ + "W", + "re" + ], + [ + "W", + "pada" + ], + [ + "W", + "prawdzie" + ], + [ + "Z", + "u" + ], + [ + "Z", + "nik" + ], + [ + "Z", + "wrócił" + ], + [ + "Z", + "razu" + ], + [ + "a", + "m" + ], + [ + "b", + "rzy" + ], + [ + "b", + "ny" + ], + [ + "b", + "ały" + ], + [ + "d", + "ó" + ], + [ + "d", + "ry" + ], + [ + "d", + "ły" + ], + [ + "d", + "ała" + ], + [ + "d", + "nej" + ], + [ + "d", + "ia" + ], + [ + "e", + "ście" + ], + [ + "f", + "em" + ], + [ + "g", + "ała" + ], + [ + "g", + "nęła" + ], + [ + "i", + "dąc" + ], + [ + "j", + "nej" + ], + [ + "j", + "szej" + ], + [ + "j", + "rzała" + ], + [ + "k", + "ną" + ], + [ + "k", + "łu" + ], + [ + "m", + "le" + ], + [ + "m", + "ły" + ], + [ + "m", + "ała" + ], + [ + "m", + "nę" + ], + [ + "n", + "ty" + ], + [ + "n", + "sztu" + ], + [ + "n", + "ące" + ], + [ + "o", + "ra" + ], + [ + "o", + "no" + ], + [ + "o", + "my" + ], + [ + "o", + "strze" + ], + [ + "o", + "krę" + ], + [ + "o", + "sób" + ], + [ + "o", + "soby" + ], + [ + "p", + "ni" + ], + [ + "s", + "łe" + ], + [ + "s", + "nąć" + ], + [ + "s", + "chowa" + ], + [ + "s", + "nęły" + ], + [ + "t", + "ko" + ], + [ + "t", + "li" + ], + [ + "t", + "ały" + ], + [ + "t", + "is" + ], + [ + "u", + "ra" + ], + [ + "u", + "ka" + ], + [ + "u", + "mo" + ], + [ + "u", + "cieka" + ], + [ + "w", + "ż" + ], + [ + "w", + "sa" + ], + [ + "w", + "cy" + ], + [ + "w", + "nął" + ], + [ + "w", + "niej" + ], + [ + "w", + "scy" + ], + [ + "w", + "sła" + ], + [ + "w", + "dzić" + ], + [ + "w", + "spa" + ], + [ + "w", + "chodzi" + ], + [ + "z", + "ię" + ], + [ + "z", + "ru" + ], + [ + "z", + "lę" + ], + [ + "z", + "grzy" + ], + [ + "z", + "wrócił" + ], + [ + "z", + "wróci" + ], + [ + "z", + "razu" + ], + [ + "z", + "wróco" + ], + [ + "ł", + "by" + ], + [ + "ń", + "czo" + ], + [ + "Ś", + "wiąty" + ], + [ + "ś", + "nik" + ], + [ + "ś", + "lub" + ], + [ + "ś", + "lał" + ], + [ + "ź", + "wierz" + ], + [ + "ż", + "ąd" + ], + [ + "ż", + "ące" + ], + [ + "rz", + "ąc" + ], + [ + "sz", + "t" + ], + [ + "sz", + "ała" + ], + [ + "cz", + "nik" + ], + [ + "cz", + "ha" + ], + [ + "cz", + "war" + ], + [ + "ch", + "od" + ], + [ + "na", + "si" + ], + [ + "na", + "kry" + ], + [ + "na", + "szym" + ], + [ + "na", + "tch" + ], + [ + "nie", + "do" + ], + [ + "nie", + "my" + ], + [ + "nie", + "niem" + ], + [ + "nie", + "szczę" + ], + [ + "nie", + "dawno" + ], + [ + "nie", + "widzia" + ], + [ + "dz", + "u" + ], + [ + "ał", + "e" + ], + [ + "po", + "to" + ], + [ + "po", + "rę" + ], + [ + "po", + "zo" + ], + [ + "po", + "gar" + ], + [ + "po", + "szli" + ], + [ + "po", + "śród" + ], + [ + "po", + "moc" + ], + [ + "po", + "jął" + ], + [ + "po", + "biegł" + ], + [ + "po", + "ciągnął" + ], + [ + "po", + "rywa" + ], + [ + "po", + "miesza" + ], + [ + "po", + "rzuca" + ], + [ + "po", + "mina" + ], + [ + "po", + "zew" + ], + [ + "po", + "psu" + ], + [ + "po", + "ńczo" + ], + [ + "ra", + "ny" + ], + [ + "ra", + "mię" + ], + [ + "ra", + "dził" + ], + [ + "ro", + "ko" + ], + [ + "ni", + "czem" + ], + [ + "ko", + "ły" + ], + [ + "ko", + "łem" + ], + [ + "ko", + "ście" + ], + [ + "ko", + "gu" + ], + [ + "ko", + "wski" + ], + [ + "li", + "sa" + ], + [ + "wi", + "n" + ], + [ + "wi", + "no" + ], + [ + "wi", + "cze" + ], + [ + "wi", + "nem" + ], + [ + "wi", + "dno" + ], + [ + "wi", + "dne" + ], + [ + "wi", + "tać" + ], + [ + "rze", + "ć" + ], + [ + "rze", + "ką" + ], + [ + "wa", + "szej" + ], + [ + "ło", + "ży" + ], + [ + "ło", + "sko" + ], + [ + "ka", + "re" + ], + [ + "ka", + "rę" + ], + [ + "ka", + "wał" + ], + [ + "ci", + "szy" + ], + [ + "ci", + "cha" + ], + [ + "za", + "nad" + ], + [ + "za", + "zdro" + ], + [ + "za", + "ledwie" + ], + [ + "za", + "woła" + ], + [ + "za", + "trzyma" + ], + [ + "za", + "trzymał" + ], + [ + "za", + "prasza" + ], + [ + "za", + "chodzie" + ], + [ + "wie", + "je" + ], + [ + "wie", + "dzi" + ], + [ + "wie", + "ści" + ], + [ + "wie", + "czora" + ], + [ + "rzy", + "k" + ], + [ + "rzy", + "li" + ], + [ + "rzy", + "nę" + ], + [ + "le", + "ś" + ], + [ + "le", + "kar" + ], + [ + "le", + "cą" + ], + [ + "le", + "żą" + ], + [ + "do", + "mie" + ], + [ + "do", + "łu" + ], + [ + "do", + "wał" + ], + [ + "do", + "sko" + ], + [ + "do", + "dał" + ], + [ + "do", + "bywa" + ], + [ + "do", + "jeżdża" + ], + [ + "wy", + "ry" + ], + [ + "wy", + "pi" + ], + [ + "wy", + "sła" + ], + [ + "wy", + "smu" + ], + [ + "wy", + "żej" + ], + [ + "wy", + "jść" + ], + [ + "wy", + "wija" + ], + [ + "wy", + "bor" + ], + [ + "wy", + "tknął" + ], + [ + "wy", + "dobył" + ], + [ + "ki", + "j" + ], + [ + "go", + "s" + ], + [ + "go", + "dził" + ], + [ + "go", + "łą" + ], + [ + "mi", + "ny" + ], + [ + "ła", + "ch" + ], + [ + "ła", + "ci" + ], + [ + "ła", + "wy" + ], + [ + "ła", + "ja" + ], + [ + "no", + "wej" + ], + [ + "no", + "wych" + ], + [ + "no", + "gach" + ], + [ + "da", + "ne" + ], + [ + "ta", + "cza" + ], + [ + "ów", + "dzie" + ], + [ + "la", + "sy" + ], + [ + "wo", + "ń" + ], + [ + "wo", + "dzi" + ], + [ + "wo", + "ść" + ], + [ + "wo", + "dził" + ], + [ + "wo", + "dę" + ], + [ + "wo", + "jo" + ], + [ + "pa", + "rze" + ], + [ + "pa", + "gó" + ], + [ + "pa", + "zu" + ], + [ + "pa", + "zno" + ], + [ + "pa", + "nowie" + ], + [ + "pa", + "lec" + ], + [ + "cie", + "go" + ], + [ + "ty", + "siące" + ], + [ + "czy", + "ż" + ], + [ + "czy", + "no" + ], + [ + "czy", + "nnie" + ], + [ + "to", + "n" + ], + [ + "to", + "ny" + ], + [ + "to", + "wał" + ], + [ + "że", + "k" + ], + [ + "dy", + "sku" + ], + [ + "ku", + "ją" + ], + [ + "ku", + "pie" + ], + [ + "ku", + "cha" + ], + [ + "ku", + "lę" + ], + [ + "ku", + "rki" + ], + [ + "bi", + "é" + ], + [ + "bi", + "te" + ], + [ + "bi", + "jąc" + ], + [ + "ma", + "ry" + ], + [ + "mo", + "wa" + ], + [ + "mo", + "da" + ], + [ + "mo", + "ty" + ], + [ + "mo", + "ich" + ], + [ + "mo", + "cą" + ], + [ + "sta", + "n" + ], + [ + "sta", + "mi" + ], + [ + "sta", + "no" + ], + [ + "sta", + "rzał" + ], + [ + "od", + "dy" + ], + [ + "od", + "ków" + ], + [ + "od", + "tąd" + ], + [ + "od", + "jazd" + ], + [ + "ru", + "je" + ], + [ + "ru", + "rę" + ], + [ + "ru", + "mia" + ], + [ + "ru", + "nku" + ], + [ + "ru", + "rki" + ], + [ + "ru", + "szek" + ], + [ + "ja", + "r" + ], + [ + "ja", + "go" + ], + [ + "mie", + "się" + ], + [ + "mie", + "szał" + ], + [ + "mie", + "rzył" + ], + [ + "mie", + "siąc" + ], + [ + "prze", + "cie" + ], + [ + "prze", + "cha" + ], + [ + "prze", + "tar" + ], + [ + "prze", + "szko" + ], + [ + "prze", + "szka" + ], + [ + "ły", + "si" + ], + [ + "ce", + "r" + ], + [ + "sze", + "rzył" + ], + [ + "pi", + "ał" + ], + [ + "cza", + "ć" + ], + [ + "przy", + "by" + ], + [ + "przy", + "był" + ], + [ + "przy", + "bli" + ], + [ + "przy", + "chodzi" + ], + [ + "przy", + "jechał" + ], + [ + "ba", + "tali" + ], + [ + "bie", + "c" + ], + [ + "bie", + "li" + ], + [ + "bie", + "gło" + ], + [ + "bie", + "rał" + ], + [ + "bie", + "gła" + ], + [ + "bie", + "gli" + ], + [ + "bo", + "no" + ], + [ + "ga", + "ć" + ], + [ + "ga", + "ze" + ], + [ + "ga", + "nek" + ], + [ + "co", + "wi" + ], + [ + "my", + "wał" + ], + [ + "ży", + "wy" + ], + [ + "pie", + "ra" + ], + [ + "pie", + "śni" + ], + [ + "sa", + "du" + ], + [ + "sa", + "mego" + ], + [ + "ca", + "ra" + ], + [ + "sza", + "l" + ], + [ + "sza", + "ble" + ], + [ + "cha", + "mi" + ], + [ + "cha", + "ty" + ], + [ + "cha", + "jąc" + ], + [ + "cho", + "wy" + ], + [ + "Po", + "do" + ], + [ + "Po", + "la" + ], + [ + "Po", + "strze" + ], + [ + "Po", + "gląda" + ], + [ + "roz", + "e" + ], + [ + "roz", + "tro" + ], + [ + "roz", + "sąd" + ], + [ + "roz", + "mawia" + ], + [ + "nia", + "mi" + ], + [ + "wia", + "tru" + ], + [ + "sk", + "rę" + ], + [ + "sk", + "lepie" + ], + [ + "zy", + "wać" + ], + [ + "gi", + "ta" + ], + [ + "pra", + "wia" + ], + [ + "ze", + "k" + ], + [ + "ze", + "chce" + ], + [ + "kł", + "ą" + ], + [ + "kł", + "em" + ], + [ + "ska", + "li" + ], + [ + "ska", + "cze" + ], + [ + "ska", + "cząc" + ], + [ + "usz", + "u" + ], + [ + "Ja", + "c" + ], + [ + "wą", + "s" + ], + [ + "du", + "sza" + ], + [ + "lo", + "s" + ], + [ + "lo", + "ty" + ], + [ + "pro", + "sta" + ], + [ + "pro", + "mień" + ], + [ + "pro", + "mieni" + ], + [ + "Za", + "wsze" + ], + [ + "Za", + "czął" + ], + [ + "spo", + "jrzał" + ], + [ + "wz", + "ma" + ], + [ + "ką", + "t" + ], + [ + "ką", + "dzieli" + ], + [ + "któ", + "rzy" + ], + [ + "zie", + "la" + ], + [ + "sy", + "n" + ], + [ + "krzy", + "kiem" + ], + [ + "krzy", + "żo" + ], + [ + "cu", + "dem" + ], + [ + "jest", + "eście" + ], + [ + "rza", + "ch" + ], + [ + "ża", + "l" + ], + [ + "ża", + "ć" + ], + [ + "szlach", + "cie" + ], + [ + "szlach", + "cia" + ], + [ + "Ch", + "wi" + ], + [ + "gro", + "m" + ], + [ + "gro", + "na" + ], + [ + "gro", + "bie" + ], + [ + "słu", + "g" + ], + [ + "słu", + "dzy" + ], + [ + "sło", + "ne" + ], + [ + "bro", + "dę" + ], + [ + "bro", + "nią" + ], + [ + "sia", + "no" + ], + [ + "sia", + "dła" + ], + [ + "bra", + "ci" + ], + [ + "bra", + "ta" + ], + [ + "bra", + "ty" + ], + [ + "bra", + "cia" + ], + [ + "pe", + "i" + ], + [ + "pe", + "rato" + ], + [ + "pu", + "kle" + ], + [ + "chy", + "ba" + ], + [ + "bu", + "s" + ], + [ + "bu", + "dowa" + ], + [ + "on", + "em" + ], + [ + "on", + "emi" + ], + [ + "wiel", + "cy" + ], + [ + "gł", + "ą" + ], + [ + "Jak", + "i" + ], + [ + "op", + "ę" + ], + [ + "pier", + "wsi" + ], + [ + "stro", + "ju" + ], + [ + "su", + "knie" + ], + [ + "su", + "rdu" + ], + [ + "Pod", + "haj" + ], + [ + "Pod", + "czaszy" + ], + [ + "ście", + "ń" + ], + [ + "kro", + "kiem" + ], + [ + "czo", + "m" + ], + [ + "gie", + "r" + ], + [ + "Woj", + "na" + ], + [ + "Wi", + "dział" + ], + [ + "Wi", + "dzę" + ], + [ + "Tadeusz", + "owi" + ], + [ + "trze", + "ci" + ], + [ + "ar", + "ma" + ], + [ + "Sopli", + "cę" + ], + [ + "bę", + "dąc" + ], + [ + "nio", + "ł" + ], + [ + "Któ", + "rzy" + ], + [ + "bez", + "bro" + ], + [ + "nu", + "r" + ], + [ + "tra", + "wę" + ], + [ + "rów", + "ni" + ], + [ + "zło", + "te" + ], + [ + "Wie", + "rz" + ], + [ + "Wie", + "lko" + ], + [ + "dob", + "re" + ], + [ + "Od", + "kry" + ], + [ + "dzo", + "no" + ], + [ + "jem", + "u" + ], + [ + "wsze", + "l" + ], + [ + "świe", + "że" + ], + [ + "zd", + "ała" + ], + [ + "ser", + "cem" + ], + [ + "wró", + "ży" + ], + [ + "in", + "na" + ], + [ + "in", + "nej" + ], + [ + "in", + "nego" + ], + [ + "twa", + "rzy" + ], + [ + "Wa", + "l" + ], + [ + "Wa", + "sz" + ], + [ + "gdzie", + "niegdzie" + ], + [ + "pię", + "ć" + ], + [ + "śmie", + "li" + ], + [ + "kra", + "jach" + ], + [ + "zwa", + "n" + ], + [ + "naj", + "więk" + ], + [ + "wio", + "na" + ], + [ + "wio", + "ne" + ], + [ + "wio", + "sną" + ], + [ + "wio", + "sny" + ], + [ + "ciąg", + "nęły" + ], + [ + "wią", + "że" + ], + [ + "wią", + "zki" + ], + [ + "róż", + "ny" + ], + [ + "zam", + "czy" + ], + [ + "wła", + "dzy" + ], + [ + "wła", + "dza" + ], + [ + "Podkomo", + "rzem" + ], + [ + "Li", + "te" + ], + [ + "nic", + "ą" + ], + [ + "pad", + "ły" + ], + [ + "pad", + "kiem" + ], + [ + "bar", + "wy" + ], + [ + "łe", + "n" + ], + [ + "łe", + "z" + ], + [ + "two", + "im" + ], + [ + "stra", + "chu" + ], + [ + "tr", + "ąc" + ], + [ + "tr", + "ąca" + ], + [ + "wło", + "sów" + ], + [ + "wło", + "żył" + ], + [ + "zgo", + "dzi" + ], + [ + "zgo", + "dzie" + ], + [ + "zda", + "ch" + ], + [ + "zda", + "nia" + ], + [ + "zda", + "wało" + ], + [ + "będzie", + "m" + ], + [ + "będzie", + "sz" + ], + [ + "mał", + "że" + ], + [ + "myś", + "lą" + ], + [ + "gnie", + "wem" + ], + [ + "mil", + "cząc" + ], + [ + "Dobrzy", + "na" + ], + [ + "trz", + "o" + ], + [ + "łą", + "czy" + ], + [ + "kocha", + "m" + ], + [ + "wol", + "ności" + ], + [ + "kiedy", + "ś" + ], + [ + "Pro", + "szę" + ], + [ + "sztu", + "kę" + ], + [ + "drze", + "ć" + ], + [ + "drze", + "wo" + ], + [ + "Robak", + "u" + ], + [ + "Macie", + "ja" + ], + [ + "Macie", + "ju" + ], + [ + "pięk", + "ną" + ], + [ + "zwie", + "rz" + ], + [ + "ok", + "nem" + ], + [ + "nię", + "ty" + ], + [ + "Sa", + "ga" + ], + [ + "prz", + "odków" + ], + [ + "Soplico", + "m" + ], + [ + "Soplico", + "wo" + ], + [ + "gał", + "ki" + ], + [ + "pę", + "dza" + ], + [ + "tka", + "ch" + ], + [ + "zmie", + "nił" + ], + [ + "czar", + "ną" + ], + [ + "pla", + "n" + ], + [ + "pla", + "mi" + ], + [ + "tłu", + "mie" + ], + [ + "tłu", + "mnie" + ], + [ + "stą", + "pi" + ], + [ + "stą", + "pić" + ], + [ + "dni", + "czka" + ], + [ + "Pol", + "skę" + ], + [ + "skrzy", + "dło" + ], + [ + "mówi", + "li" + ], + [ + "bio", + "rą" + ], + [ + "spa", + "dał" + ], + [ + "Bra", + "t" + ], + [ + "Da", + "no" + ], + [ + "chwi", + "la" + ], + [ + "rami", + "on" + ], + [ + "rodzi", + "nie" + ], + [ + "oba", + "dwa" + ], + [ + "młodzie", + "niec" + ], + [ + "Rze", + "cz" + ], + [ + "bla", + "sk" + ], + [ + "oj", + "ciec" + ], + [ + "zrobi", + "ła" + ], + [ + "zrobi", + "łem" + ], + [ + "posta", + "wy" + ], + [ + "peł", + "ne" + ], + [ + "kla", + "m" + ], + [ + "zwał", + "em" + ], + [ + "domo", + "wi" + ], + [ + "mniej", + "sza" + ], + [ + "zosta", + "nie" + ], + [ + "chłop", + "cy" + ], + [ + "środ", + "kiem" + ], + [ + "śle", + "dzi" + ], + [ + "wro", + "gów" + ], + [ + "Bie", + "gą" + ], + [ + "wal", + "ce" + ], + [ + "człowie", + "ka" + ], + [ + "stary", + "m" + ], + [ + "pta", + "stwo" + ], + [ + "pta", + "stwem" + ], + [ + "niebo", + "szczy" + ], + [ + "niebo", + "szczyk" + ], + [ + "pia", + "ch" + ], + [ + "pia", + "sku" + ], + [ + "grzy", + "b" + ], + [ + "żał", + "u" + ], + [ + "szcz", + "wacze" + ], + [ + "stru", + "mień" + ], + [ + "widzi", + "sz" + ], + [ + "kara", + "bin" + ], + [ + "pamię", + "tam" + ], + [ + "knie", + "je" + ], + [ + "padł", + "szy" + ], + [ + "Rzekł", + "byś" + ], + [ + "Sły", + "sząc" + ], + [ + "Trze", + "ci" + ], + [ + "gru", + "by" + ], + [ + "ucie", + "kać" + ], + [ + "broni", + "ć" + ], + [ + "wiąza", + "ny" + ], + [ + "świad", + "ki" + ], + [ + "gwia", + "zdy" + ], + [ + "świ", + "é" + ], + [ + "zach", + "ę" + ], + [ + "zach", + "ód" + ], + [ + "dosta", + "ć" + ], + [ + "dosta", + "tek" + ], + [ + "Krzy", + "knął" + ], + [ + "Ob", + "ró" + ], + [ + "brze", + "gów" + ], + [ + "zbro", + "jny" + ], + [ + "chmu", + "r" + ], + [ + "podob", + "na" + ], + [ + "jakie", + "j" + ], + [ + "skar", + "gi" + ], + [ + "szlache", + "cki" + ], + [ + "Sie", + "dzi" + ], + [ + "kwia", + "tów" + ], + [ + "zwi", + "ja" + ], + [ + "dziew", + "czyna" + ], + [ + "pią", + "ł" + ], + [ + "Ojczy", + "źnie" + ], + [ + "Francu", + "z" + ], + [ + "Francu", + "za" + ], + [ + "Francu", + "zów" + ], + [ + "Mó", + "wiłem" + ], + [ + "grze", + "ch" + ], + [ + "grze", + "chy" + ], + [ + "gły", + "m" + ], + [ + "wspo", + "mina" + ], + [ + "śnia", + "da" + ], + [ + "szko", + "dzi" + ], + [ + "bywa", + "te" + ], + [ + "prowa", + "dził" + ], + [ + "prowa", + "dza" + ], + [ + "prowa", + "dzić" + ], + [ + "ude", + "rzy" + ], + [ + "śla", + "d" + ], + [ + "zaba", + "wy" + ], + [ + "wzię", + "ła" + ], + [ + "karcz", + "mie" + ], + [ + "karcz", + "my" + ], + [ + "tk", + "nąwszy" + ], + [ + "naro", + "do" + ], + [ + "takie", + "go" + ], + [ + "proce", + "su" + ], + [ + "śmier", + "ć" + ], + [ + "wstrzy", + "mu" + ], + [ + "ostatni", + "ch" + ], + [ + "Bar", + "dzo" + ], + [ + "Stry", + "ja" + ], + [ + "Stry", + "ju" + ], + [ + "Stry", + "jaszku" + ], + [ + "trą", + "by" + ], + [ + "wiecze", + "rzę" + ], + [ + "biały", + "ch" + ], + [ + "szuka", + "no" + ], + [ + "wód", + "kę" + ], + [ + "bło", + "gosła" + ], + [ + "osob", + "a" + ], + [ + "smy", + "k" + ], + [ + "wyra", + "bia" + ], + [ + "mach", + "nął" + ], + [ + "obro", + "ny" + ], + [ + "boga", + "ta" + ], + [ + "rzuci", + "ła" + ], + [ + "rzuci", + "wszy" + ], + [ + "puszczy", + "k" + ], + [ + "ogo", + "ny" + ], + [ + "kuch", + "ci" + ], + [ + "skó", + "ry" + ], + [ + "Mosk", + "wa" + ], + [ + "Dru", + "gą" + ], + [ + "oku", + "lary" + ], + [ + "otwar", + "cie" + ], + [ + "strzał", + "em" + ], + [ + "pom", + "nia" + ], + [ + "obli", + "czem" + ], + [ + "Pamię", + "ta" + ], + [ + "spoko", + "jnie" + ], + [ + "grz", + "mi" + ], + [ + "źwie", + "rza" + ], + [ + "godzi", + "ny" + ], + [ + "Dowej", + "ko" + ], + [ + "błyszcząc", + "a" + ], + [ + "błyszcząc", + "y" + ], + [ + "cier", + "pli" + ], + [ + "jarzy", + "ny" + ], + [ + "biesia", + "dy" + ], + [ + "biesia", + "dę" + ], + [ + "stodo", + "ły" + ], + [ + "Chy", + "ba" + ], + [ + "Wil", + "na" + ], + [ + "Wil", + "bi" + ], + [ + "sąsie", + "dzie" + ], + [ + "La", + "chy" + ], + [ + "Rzu", + "ca" + ], + [ + "hała", + "su" + ], + [ + "pojedy", + "nek" + ], + [ + "gość", + "mi" + ], + [ + "mazu", + "rka" + ], + [ + "weź", + "mie" + ], + [ + "Zofi", + "jo" + ], + [ + "parka", + "n" + ], + [ + "marszał", + "ek" + ], + [ + "przyjacie", + "lu" + ], + [ + "stępu", + "je" + ], + [ + "sreb", + "rzy" + ], + [ + "kaptu", + "r" + ], + [ + "okie", + "n" + ], + [ + "zja", + "wił" + ], + [ + "wieczo", + "r" + ], + [ + "łac", + "no" + ], + [ + "łac", + "niej" + ], + [ + "pamią", + "tkę" + ], + [ + "czap", + "kę" + ], + [ + "gwał", + "tem" + ], + [ + "ukła", + "dy" + ], + [ + "posęp", + "ny" + ], + [ + "zamia", + "st" + ], + [ + "szyb", + "ko" + ], + [ + "brzu", + "cha" + ], + [ + "uważ", + "ał" + ], + [ + "znik", + "ła" + ], + [ + "źre", + "nice" + ], + [ + "nadzie", + "i" + ], + [ + "dziesię", + "ciu" + ], + [ + "kiesze", + "ni" + ], + [ + "odmie", + "nił" + ], + [ + "czela", + "dź" + ], + [ + "klaszto", + "r" + ], + [ + "gospoda", + "rza" + ], + [ + "Litwi", + "ni" + ], + [ + "Czu", + "ł" + ], + [ + "Ogro", + "dniczka" + ], + [ + "groz", + "i" + ], + [ + "ukło", + "nem" + ], + [ + "złe", + "go" + ], + [ + "naczy", + "nie" + ], + [ + "ponu", + "ry" + ], + [ + "kapi", + "tan" + ], + [ + "jeź", + "dził" + ], + [ + "Powie", + "dz" + ], + [ + "spot", + "kać" + ], + [ + "spozie", + "ra" + ], + [ + "wzru", + "szony" + ], + [ + "publi", + "co" + ], + [ + "języ", + "ku" + ], + [ + "Mężczy", + "źni" + ], + [ + "niespodzia", + "nie" + ], + [ + "Sk", + "ąd" + ], + [ + "an", + "giel" + ], + [ + "powo", + "du" + ], + [ + "kasz", + "kie" + ], + [ + "obe", + "c" + ], + [ + "szab", + "lę" + ], + [ + "wstrzą", + "sa" + ], + [ + "powtó", + "rzył" + ], + [ + "ogó", + "rki" + ], + [ + "żwa", + "wo" + ], + [ + "szlo", + "cha" + ], + [ + "niezmie", + "rnie" + ], + [ + "pozwa", + "la" + ], + [ + "wió", + "dł" + ], + [ + "najwyż", + "sze" + ], + [ + "drzwia", + "mi" + ], + [ + "Ostatnie", + "go" + ], + [ + "Ode", + "zwał" + ], + [ + "Rów", + "nie" + ], + [ + "wnu", + "ki" + ], + [ + "porzą", + "dek" + ], + [ + "Tar", + "gowi" + ], + [ + "chust", + "ką" + ], + [ + "Słyszał", + "em" + ], + [ + "Dziew", + "czyna" + ], + [ + "Gi", + "f" + ], + [ + "Wą", + "sa" + ], + [ + "Wne", + "t" + ], + [ + "wż", + "dy" + ], + [ + "pazno", + "k" + ], + [ + "miesiąc", + "a" + ], + [ + "batali", + "jon" + ], + [ + "Podkomorzem", + "u" + ], + [ + "B", + "li" + ], + [ + "B", + "rze" + ], + [ + "C", + "ała" + ], + [ + "C", + "zego" + ], + [ + "C", + "zer" + ], + [ + "D", + "u" + ], + [ + "D", + "zwo" + ], + [ + "F", + "i" + ], + [ + "G", + "e" + ], + [ + "G", + "ó" + ], + [ + "G", + "nie" + ], + [ + "G", + "ła" + ], + [ + "G", + "od" + ], + [ + "G", + "rzecz" + ], + [ + "I", + "E" + ], + [ + "I", + "nni" + ], + [ + "K", + "ra" + ], + [ + "K", + "rą" + ], + [ + "M", + "ów" + ], + [ + "O", + "r" + ], + [ + "O", + "ne" + ], + [ + "O", + "gi" + ], + [ + "O", + "kręcił" + ], + [ + "P", + "ła" + ], + [ + "S", + "i" + ], + [ + "S", + "pie" + ], + [ + "S", + "tu" + ], + [ + "S", + "tą" + ], + [ + "S", + "kar" + ], + [ + "S", + "tała" + ], + [ + "T", + "ra" + ], + [ + "T", + "wa" + ], + [ + "T", + "ry" + ], + [ + "T", + "ru" + ], + [ + "T", + "rza" + ], + [ + "U", + "wa" + ], + [ + "U", + "bra" + ], + [ + "U", + "kła" + ], + [ + "W", + "ró" + ], + [ + "W", + "ska" + ], + [ + "W", + "sty" + ], + [ + "W", + "strzy" + ], + [ + "Z", + "A" + ], + [ + "Z", + "dzi" + ], + [ + "Z", + "da" + ], + [ + "Z", + "bro" + ], + [ + "Z", + "dro" + ], + [ + "Z", + "mieni" + ], + [ + "Z", + "resztą" + ], + [ + "a", + "re" + ], + [ + "a", + "tak" + ], + [ + "a", + "kor" + ], + [ + "b", + "na" + ], + [ + "b", + "ną" + ], + [ + "b", + "od" + ], + [ + "b", + "lo" + ], + [ + "b", + "rzą" + ], + [ + "b", + "rzemie" + ], + [ + "c", + "ko" + ], + [ + "c", + "wał" + ], + [ + "c", + "ką" + ], + [ + "c", + "twa" + ], + [ + "c", + "ji" + ], + [ + "c", + "noty" + ], + [ + "d", + "rę" + ], + [ + "d", + "ały" + ], + [ + "d", + "ało" + ], + [ + "d", + "niej" + ], + [ + "d", + "wu" + ], + [ + "d", + "niem" + ], + [ + "e", + "je" + ], + [ + "e", + "cho" + ], + [ + "g", + "wa" + ], + [ + "g", + "rał" + ], + [ + "i", + "st" + ], + [ + "i", + "skie" + ], + [ + "j", + "mu" + ], + [ + "j", + "ały" + ], + [ + "k", + "na" + ], + [ + "k", + "lu" + ], + [ + "k", + "tów" + ], + [ + "k", + "ół" + ], + [ + "l", + "na" + ], + [ + "l", + "ba" + ], + [ + "l", + "ała" + ], + [ + "l", + "stwo" + ], + [ + "m", + "na" + ], + [ + "m", + "szy" + ], + [ + "m", + "nym" + ], + [ + "m", + "aki" + ], + [ + "n", + "d" + ], + [ + "n", + "ną" + ], + [ + "n", + "tu" + ], + [ + "n", + "nego" + ], + [ + "o", + "ło" + ], + [ + "o", + "si" + ], + [ + "o", + "sa" + ], + [ + "o", + "sza" + ], + [ + "o", + "par" + ], + [ + "o", + "dar" + ], + [ + "o", + "stry" + ], + [ + "o", + "śle" + ], + [ + "o", + "czki" + ], + [ + "o", + "powiem" + ], + [ + "o", + "wiec" + ], + [ + "o", + "zdoby" + ], + [ + "o", + "częta" + ], + [ + "o", + "bywate" + ], + [ + "p", + "ów" + ], + [ + "p", + "łu" + ], + [ + "p", + "lem" + ], + [ + "r", + "ała" + ], + [ + "r", + "dza" + ], + [ + "s", + "prze" + ], + [ + "s", + "nych" + ], + [ + "s", + "nu" + ], + [ + "s", + "pół" + ], + [ + "s", + "pło" + ], + [ + "s", + "padła" + ], + [ + "s", + "mak" + ], + [ + "s", + "chował" + ], + [ + "t", + "kie" + ], + [ + "t", + "wej" + ], + [ + "t", + "wem" + ], + [ + "u", + "l" + ], + [ + "u", + "z" + ], + [ + "u", + "ni" + ], + [ + "u", + "da" + ], + [ + "u", + "ga" + ], + [ + "u", + "dob" + ], + [ + "u", + "mil" + ], + [ + "u", + "razy" + ], + [ + "u", + "zbro" + ], + [ + "u", + "siadł" + ], + [ + "u", + "jrzy" + ], + [ + "w", + "sk" + ], + [ + "w", + "stał" + ], + [ + "w", + "zywa" + ], + [ + "w", + "padli" + ], + [ + "z", + "mu" + ], + [ + "z", + "ży" + ], + [ + "z", + "ała" + ], + [ + "z", + "gło" + ], + [ + "z", + "dę" + ], + [ + "z", + "wać" + ], + [ + "z", + "wro" + ], + [ + "z", + "rywa" + ], + [ + "z", + "bladnął" + ], + [ + "ł", + "ak" + ], + [ + "ń", + "ców" + ], + [ + "ń", + "cem" + ], + [ + "ś", + "ń" + ], + [ + "ś", + "lu" + ], + [ + "ś", + "wiąty" + ], + [ + "ź", + "bie" + ], + [ + "ż", + "nie" + ], + [ + "ż", + "ów" + ], + [ + "ż", + "ną" + ], + [ + "ż", + "ała" + ], + [ + "ż", + "kę" + ], + [ + "ż", + "kami" + ], + [ + "rz", + "ona" + ], + [ + "sz", + "wa" + ], + [ + "sz", + "pi" + ], + [ + "sz", + "czem" + ], + [ + "sz", + "kole" + ], + [ + "sz", + "czął" + ], + [ + "cz", + "łe" + ], + [ + "cz", + "ter" + ], + [ + "ch", + "ra" + ], + [ + "ch", + "rzą" + ], + [ + "ch", + "wali" + ], + [ + "na", + "za" + ], + [ + "na", + "wie" + ], + [ + "na", + "je" + ], + [ + "na", + "da" + ], + [ + "na", + "to" + ], + [ + "na", + "pi" + ], + [ + "na", + "gro" + ], + [ + "na", + "śla" + ], + [ + "na", + "głym" + ], + [ + "nie", + "nia" + ], + [ + "nie", + "bu" + ], + [ + "ał", + "ą" + ], + [ + "po", + "t" + ], + [ + "po", + "ś" + ], + [ + "po", + "mi" + ], + [ + "po", + "ma" + ], + [ + "po", + "łu" + ], + [ + "po", + "pi" + ], + [ + "po", + "nad" + ], + [ + "po", + "rzu" + ], + [ + "po", + "ran" + ], + [ + "po", + "szedł" + ], + [ + "po", + "bla" + ], + [ + "po", + "chodził" + ], + [ + "po", + "żar" + ], + [ + "po", + "strzega" + ], + [ + "po", + "mimo" + ], + [ + "po", + "mocy" + ], + [ + "po", + "chwał" + ], + [ + "ra", + "k" + ], + [ + "ra", + "p" + ], + [ + "ra", + "je" + ], + [ + "ra", + "dzić" + ], + [ + "ra", + "dość" + ], + [ + "ra", + "mieniu" + ], + [ + "ra", + "źli" + ], + [ + "ro", + "ta" + ], + [ + "ro", + "bie" + ], + [ + "ro", + "ga" + ], + [ + "ro", + "tę" + ], + [ + "ro", + "dził" + ], + [ + "ro", + "wać" + ], + [ + "ro", + "gu" + ], + [ + "ro", + "gów" + ], + [ + "ro", + "sną" + ], + [ + "ro", + "dak" + ], + [ + "ni", + "li" + ], + [ + "ni", + "ki" + ], + [ + "ni", + "ji" + ], + [ + "ni", + "komu" + ], + [ + "ni", + "źli" + ], + [ + "ko", + "p" + ], + [ + "ko", + "na" + ], + [ + "ko", + "wy" + ], + [ + "ko", + "kie" + ], + [ + "ko", + "lu" + ], + [ + "ko", + "lor" + ], + [ + "ko", + "bié" + ], + [ + "li", + "k" + ], + [ + "li", + "st" + ], + [ + "li", + "ła" + ], + [ + "li", + "ża" + ], + [ + "li", + "cę" + ], + [ + "li", + "ji" + ], + [ + "li", + "czne" + ], + [ + "li", + "ściem" + ], + [ + "wi", + "na" + ], + [ + "wi", + "wszy" + ], + [ + "wi", + "zy" + ], + [ + "wi", + "sko" + ], + [ + "wi", + "dzą" + ], + [ + "wi", + "gnął" + ], + [ + "rze", + "j" + ], + [ + "rze", + "ń" + ], + [ + "rze", + "czach" + ], + [ + "wa", + "w" + ], + [ + "ło", + "k" + ], + [ + "ło", + "pu" + ], + [ + "ło", + "wił" + ], + [ + "ło", + "wić" + ], + [ + "ło", + "wów" + ], + [ + "ka", + "nie" + ], + [ + "ka", + "wy" + ], + [ + "ka", + "ty" + ], + [ + "ka", + "mieni" + ], + [ + "ka", + "mienie" + ], + [ + "się", + "dzie" + ], + [ + "się", + "cy" + ], + [ + "ci", + "w" + ], + [ + "za", + "wa" + ], + [ + "za", + "ka" + ], + [ + "za", + "cie" + ], + [ + "za", + "ry" + ], + [ + "za", + "sa" + ], + [ + "za", + "tem" + ], + [ + "za", + "sia" + ], + [ + "za", + "czą" + ], + [ + "za", + "żył" + ], + [ + "za", + "razem" + ], + [ + "za", + "bły" + ], + [ + "za", + "tar" + ], + [ + "za", + "miesz" + ], + [ + "za", + "chowa" + ], + [ + "za", + "wzię" + ], + [ + "za", + "miesza" + ], + [ + "za", + "myka" + ], + [ + "za", + "pytał" + ], + [ + "za", + "wżdy" + ], + [ + "ak", + "u" + ], + [ + "wie", + "ki" + ], + [ + "wie", + "my" + ], + [ + "wie", + "ków" + ], + [ + "wie", + "działa" + ], + [ + "le", + "w" + ], + [ + "le", + "je" + ], + [ + "le", + "wego" + ], + [ + "le", + "źć" + ], + [ + "do", + "ń" + ], + [ + "do", + "wi" + ], + [ + "do", + "ści" + ], + [ + "do", + "wać" + ], + [ + "do", + "tych" + ], + [ + "do", + "jrzał" + ], + [ + "do", + "mek" + ], + [ + "do", + "kładnie" + ], + [ + "wy", + "go" + ], + [ + "wy", + "bi" + ], + [ + "wy", + "cią" + ], + [ + "wy", + "rzu" + ], + [ + "wy", + "zwa" + ], + [ + "wy", + "try" + ], + [ + "wy", + "szła" + ], + [ + "wy", + "gląda" + ], + [ + "wy", + "skoczył" + ], + [ + "wy", + "ciągnął" + ], + [ + "wy", + "jdź" + ], + [ + "ki", + "wając" + ], + [ + "je", + "zi" + ], + [ + "je", + "kt" + ], + [ + "je", + "lenie" + ], + [ + "je", + "chali" + ], + [ + "go", + "m" + ], + [ + "go", + "dzić" + ], + [ + "mi", + "ja" + ], + [ + "mi", + "ga" + ], + [ + "mi", + "łą" + ], + [ + "mi", + "ód" + ], + [ + "mi", + "strza" + ], + [ + "dzi", + "wna" + ], + [ + "ła", + "ń" + ], + [ + "ła", + "wą" + ], + [ + "no", + "wą" + ], + [ + "no", + "dze" + ], + [ + "by", + "stry" + ], + [ + "da", + "rów" + ], + [ + "ta", + "rzał" + ], + [ + "ta", + "niec" + ], + [ + "la", + "mu" + ], + [ + "la", + "ski" + ], + [ + "la", + "sk" + ], + [ + "la", + "ską" + ], + [ + "la", + "skę" + ], + [ + "wo", + "la" + ], + [ + "wo", + "ry" + ], + [ + "wo", + "łu" + ], + [ + "wo", + "zy" + ], + [ + "wo", + "zie" + ], + [ + "wo", + "dza" + ], + [ + "wo", + "dzić" + ], + [ + "wo", + "dze" + ], + [ + "wo", + "dzą" + ], + [ + "wo", + "dą" + ], + [ + "wo", + "źnie" + ], + [ + "wo", + "dzów" + ], + [ + "pa", + "ń" + ], + [ + "pa", + "wie" + ], + [ + "pa", + "le" + ], + [ + "pa", + "ne" + ], + [ + "pa", + "ść" + ], + [ + "pa", + "tro" + ], + [ + "pa", + "sem" + ], + [ + "pa", + "rami" + ], + [ + "pa", + "ster" + ], + [ + "cie", + "j" + ], + [ + "cie", + "ń" + ], + [ + "cie", + "nie" + ], + [ + "cie", + "le" + ], + [ + "ty", + "ki" + ], + [ + "ty", + "sięcy" + ], + [ + "dzie", + "ra" + ], + [ + "dzie", + "ja" + ], + [ + "dzie", + "stu" + ], + [ + "czy", + "ni" + ], + [ + "ry", + "k" + ], + [ + "ry", + "ją" + ], + [ + "to", + "wy" + ], + [ + "to", + "czy" + ], + [ + "to", + "ść" + ], + [ + "to", + "wać" + ], + [ + "szy", + "i" + ], + [ + "szy", + "szak" + ], + [ + "że", + "ra" + ], + [ + "dy", + "wał" + ], + [ + "ku", + "p" + ], + [ + "ku", + "je" + ], + [ + "ku", + "ru" + ], + [ + "ku", + "py" + ], + [ + "bi", + "j" + ], + [ + "bi", + "r" + ], + [ + "bi", + "u" + ], + [ + "bi", + "ą" + ], + [ + "bi", + "ny" + ], + [ + "bi", + "ty" + ], + [ + "bi", + "ją" + ], + [ + "te", + "ra" + ], + [ + "te", + "dy" + ], + [ + "ma", + "i" + ], + [ + "ma", + "nie" + ], + [ + "ma", + "mi" + ], + [ + "ma", + "jąc" + ], + [ + "ma", + "chu" + ], + [ + "ma", + "gna" + ], + [ + "ma", + "larz" + ], + [ + "mo", + "rze" + ], + [ + "mo", + "wie" + ], + [ + "mo", + "gąc" + ], + [ + "si", + "lne" + ], + [ + "sta", + "w" + ], + [ + "sta", + "ra" + ], + [ + "sta", + "wał" + ], + [ + "sta", + "wu" + ], + [ + "sta", + "remu" + ], + [ + "sta", + "jni" + ], + [ + "sta", + "ruszek" + ], + [ + "ob", + "jąwszy" + ], + [ + "od", + "dać" + ], + [ + "od", + "głos" + ], + [ + "od", + "bijał" + ], + [ + "ru", + "r" + ], + [ + "ru", + "chu" + ], + [ + "ru", + "chem" + ], + [ + "ru", + "mieni" + ], + [ + "ja", + "mi" + ], + [ + "ja", + "dę" + ], + [ + "mie", + "czem" + ], + [ + "jak", + "że" + ], + [ + "łu", + "g" + ], + [ + "prze", + "ze" + ], + [ + "prze", + "bra" + ], + [ + "prze", + "chodził" + ], + [ + "prze", + "szło" + ], + [ + "prze", + "raźli" + ], + [ + "re", + "li" + ], + [ + "re", + "ku" + ], + [ + "re", + "fek" + ], + [ + "mu", + "cha" + ], + [ + "we", + "k" + ], + [ + "ce", + "l" + ], + [ + "ce", + "ni" + ], + [ + "ce", + "sarz" + ], + [ + "sze", + "nie" + ], + [ + "sze", + "ni" + ], + [ + "sze", + "le" + ], + [ + "sze", + "go" + ], + [ + "pi", + "ąc" + ], + [ + "pi", + "ór" + ], + [ + "ró", + "ży" + ], + [ + "przy", + "się" + ], + [ + "przy", + "da" + ], + [ + "przy", + "jem" + ], + [ + "przy", + "szli" + ], + [ + "przy", + "zwo" + ], + [ + "przy", + "jął" + ], + [ + "przy", + "jdzie" + ], + [ + "przy", + "jąć" + ], + [ + "przy", + "łożył" + ], + [ + "de", + "kre" + ], + [ + "de", + "szcz" + ], + [ + "de", + "szczu" + ], + [ + "de", + "ctwo" + ], + [ + "bie", + "g" + ], + [ + "bie", + "da" + ], + [ + "bie", + "głem" + ], + [ + "ją", + "łem" + ], + [ + "bo", + "m" + ], + [ + "bo", + "ki" + ], + [ + "ści", + "u" + ], + [ + "ści", + "skał" + ], + [ + "ga", + "ny" + ], + [ + "ga", + "jów" + ], + [ + "ży", + "li" + ], + [ + "ży", + "ta" + ], + [ + "ży", + "ły" + ], + [ + "ży", + "ję" + ], + [ + "pie", + "j" + ], + [ + "pie", + "ro" + ], + [ + "pie", + "nia" + ], + [ + "pie", + "nią" + ], + [ + "pie", + "śń" + ], + [ + "sa", + "ć" + ], + [ + "cy", + "i" + ], + [ + "lu", + "du" + ], + [ + "lu", + "dem" + ], + [ + "lu", + "dzio" + ], + [ + "ski", + "nieniem" + ], + [ + "sza", + "r" + ], + [ + "sza", + "ć" + ], + [ + "sza", + "rzał" + ], + [ + "sza", + "tan" + ], + [ + "cho", + "ry" + ], + [ + "cho", + "ru" + ], + [ + "cho", + "rą" + ], + [ + "Po", + "no" + ], + [ + "Po", + "ły" + ], + [ + "Po", + "zna" + ], + [ + "Po", + "lone" + ], + [ + "Po", + "znał" + ], + [ + "tu", + "ła" + ], + [ + "tu", + "ma" + ], + [ + "tu", + "re" + ], + [ + "tu", + "ją" + ], + [ + "roz", + "y" + ], + [ + "roz", + "sta" + ], + [ + "roz", + "sze" + ], + [ + "roz", + "ciąg" + ], + [ + "roz", + "kazał" + ], + [ + "roz", + "umiał" + ], + [ + "roz", + "kosz" + ], + [ + "roz", + "mawiał" + ], + [ + "roz", + "kazu" + ], + [ + "Pa", + "l" + ], + [ + "Pa", + "trzą" + ], + [ + "wia", + "ra" + ], + [ + "wia", + "ry" + ], + [ + "sk", + "ół" + ], + [ + "sk", + "łó" + ], + [ + "Nie", + "mie" + ], + [ + "Nie", + "szczę" + ], + [ + "Nie", + "men" + ], + [ + "Nie", + "prawda" + ], + [ + "er", + "wał" + ], + [ + "Na", + "gle" + ], + [ + "Na", + "daremnie" + ], + [ + "me", + "ta" + ], + [ + "pra", + "wy" + ], + [ + "pra", + "cu" + ], + [ + "pra", + "szał" + ], + [ + "pra", + "wiać" + ], + [ + "sie", + "ń" + ], + [ + "sie", + "ka" + ], + [ + "gło", + "sów" + ], + [ + "pod", + "ło" + ], + [ + "sto", + "jący" + ], + [ + "ze", + "ga" + ], + [ + "ze", + "chcesz" + ], + [ + "ska", + "ć" + ], + [ + "zna", + "ny" + ], + [ + "zna", + "ki" + ], + [ + "zna", + "jąc" + ], + [ + "Ja", + "m" + ], + [ + "Ja", + "na" + ], + [ + "du", + "mny" + ], + [ + "Je", + "zu" + ], + [ + "Je", + "gry" + ], + [ + "Je", + "dne" + ], + [ + "lo", + "m" + ], + [ + "lo", + "na" + ], + [ + "lo", + "sie" + ], + [ + "pro", + "bo" + ], + [ + "pro", + "jekt" + ], + [ + "Za", + "ga" + ], + [ + "Za", + "tem" + ], + [ + "Za", + "ledwie" + ], + [ + "Za", + "mek" + ], + [ + "Za", + "pewne" + ], + [ + "spo", + "dzie" + ], + [ + "spo", + "ry" + ], + [ + "wz", + "niesi" + ], + [ + "Sę", + "dzię" + ], + [ + "Sę", + "dzią" + ], + [ + "któ", + "ż" + ], + [ + "sy", + "ła" + ], + [ + "be", + "ł" + ], + [ + "mię", + "k" + ], + [ + "dzia", + "ć" + ], + [ + "dzia", + "ch" + ], + [ + "dzia", + "dów" + ], + [ + "krzy", + "cze" + ], + [ + "krzy", + "czą" + ], + [ + "krzy", + "czał" + ], + [ + "cu", + "dów" + ], + [ + "ża", + "ją" + ], + [ + "rą", + "czkę" + ], + [ + "Ma", + "ją" + ], + [ + "wę", + "ze" + ], + [ + "wę", + "grzy" + ], + [ + "Ch", + "cąc" + ], + [ + "Ch", + "ciała" + ], + [ + "gro", + "żąc" + ], + [ + "słu", + "żyć" + ], + [ + "se", + "k" + ], + [ + "sło", + "wach" + ], + [ + "sia", + "ch" + ], + [ + "sko", + "wy" + ], + [ + "sko", + "czyć" + ], + [ + "bra", + "ku" + ], + [ + "bra", + "wszy" + ], + [ + "bra", + "mą" + ], + [ + "pe", + "l" + ], + [ + "pe", + "lu" + ], + [ + "pu", + "sta" + ], + [ + "pu", + "sto" + ], + [ + "chy", + "la" + ], + [ + "chy", + "bia" + ], + [ + "bu", + "rzy" + ], + [ + "bu", + "do" + ], + [ + "bu", + "ja" + ], + [ + "bu", + "rzę" + ], + [ + "bu", + "tel" + ], + [ + "strze", + "le" + ], + [ + "niej", + "szych" + ], + [ + "Mo", + "ja" + ], + [ + "ję", + "k" + ], + [ + "ję", + "ta" + ], + [ + "Jak", + "ie" + ], + [ + "Jak", + "że" + ], + [ + "dł", + "szy" + ], + [ + "rzekł", + "em" + ], + [ + "pier", + "sią" + ], + [ + "pier", + "siach" + ], + [ + "czu", + "ć" + ], + [ + "czu", + "ba" + ], + [ + "stro", + "na" + ], + [ + "stro", + "jem" + ], + [ + "stro", + "nni" + ], + [ + "zi", + "ar" + ], + [ + "zi", + "mę" + ], + [ + "su", + "wa" + ], + [ + "cią", + "ć" + ], + [ + "Pod", + "różny" + ], + [ + "Pan", + "na" + ], + [ + "zo", + "czył" + ], + [ + "zo", + "stała" + ], + [ + "zo", + "stały" + ], + [ + "kro", + "k" + ], + [ + "Wy", + "so" + ], + [ + "Wy", + "czha" + ], + [ + "czo", + "wi" + ], + [ + "czo", + "łem" + ], + [ + "czo", + "nych" + ], + [ + "czo", + "nej" + ], + [ + "Woj", + "szcza" + ], + [ + "trze", + "wi" + ], + [ + "trze", + "cią" + ], + [ + "powie", + "trze" + ], + [ + "cia", + "ch" + ], + [ + "ar", + "chi" + ], + [ + "Sopli", + "cą" + ], + [ + "dłu", + "ga" + ], + [ + "dłu", + "gą" + ], + [ + "kła", + "m" + ], + [ + "żo", + "nę" + ], + [ + "nio", + "są" + ], + [ + "bez", + "ła" + ], + [ + "nu", + "dzi" + ], + [ + "jako", + "by" + ], + [ + "To", + "ć" + ], + [ + "dla", + "czego" + ], + [ + "resz", + "t" + ], + [ + "koń", + "cząc" + ], + [ + "koń", + "czyć" + ], + [ + "jo", + "wi" + ], + [ + "jo", + "wa" + ], + [ + "jo", + "ny" + ], + [ + "rów", + "ność" + ], + [ + "zło", + "to" + ], + [ + "zło", + "tą" + ], + [ + "zło", + "żone" + ], + [ + "Ty", + "ś" + ], + [ + "Wie", + "le" + ], + [ + "gę", + "ste" + ], + [ + "dob", + "rzy" + ], + [ + "dob", + "rego" + ], + [ + "Ko", + "t" + ], + [ + "Ko", + "ń" + ], + [ + "Ko", + "ło" + ], + [ + "py", + "ł" + ], + [ + "py", + "tała" + ], + [ + "sły", + "szę" + ], + [ + "przed", + "mio" + ], + [ + "Prze", + "prasza" + ], + [ + "Prze", + "ciw" + ], + [ + "jem", + "y" + ], + [ + "świe", + "żo" + ], + [ + "świe", + "cą" + ], + [ + "świe", + "cąc" + ], + [ + "zd", + "rów" + ], + [ + "dza", + "ju" + ], + [ + "wne", + "go" + ], + [ + "in", + "ni" + ], + [ + "in", + "ne" + ], + [ + "in", + "dy" + ], + [ + "in", + "nym" + ], + [ + "twa", + "rzą" + ], + [ + "przez", + "ro" + ], + [ + "pię", + "ta" + ], + [ + "śmie", + "ch" + ], + [ + "świa", + "dectwo" + ], + [ + "dwo", + "rach" + ], + [ + "gra", + "nie" + ], + [ + "zwa", + "ne" + ], + [ + "zwa", + "dy" + ], + [ + "ścia", + "nie" + ], + [ + "Co", + "ś" + ], + [ + "fi", + "gu" + ], + [ + "fi", + "liża" + ], + [ + "wem", + "u" + ], + [ + "naj", + "lep" + ], + [ + "wio", + "sno" + ], + [ + "Przy", + "ja" + ], + [ + "Przy", + "pomina" + ], + [ + "zno", + "m" + ], + [ + "Podkomo", + "rza" + ], + [ + "ste", + "go" + ], + [ + "kich", + "nął" + ], + [ + "Gerwa", + "zeńku" + ], + [ + "ran", + "nych" + ], + [ + "dząc", + "e" + ], + [ + "robi", + "ą" + ], + [ + "two", + "jej" + ], + [ + "two", + "jego" + ], + [ + "rzem", + "ię" + ], + [ + "stra", + "żą" + ], + [ + "Ro", + "dzi" + ], + [ + "Ro", + "man" + ], + [ + "wło", + "ści" + ], + [ + "wło", + "skiej" + ], + [ + "wło", + "żywszy" + ], + [ + "zda", + "rzy" + ], + [ + "daw", + "na" + ], + [ + "daw", + "ną" + ], + [ + "daw", + "nej" + ], + [ + "kto", + "ś" + ], + [ + "Klucz", + "niku" + ], + [ + "Klucz", + "nikiem" + ], + [ + "Ry", + "msza" + ], + [ + "mę", + "ża" + ], + [ + "tych", + "miast" + ], + [ + "wst", + "ała" + ], + [ + "woj", + "nie" + ], + [ + "woj", + "sk" + ], + [ + "woj", + "ska" + ], + [ + "Wię", + "cej" + ], + [ + "pusz", + "czę" + ], + [ + "Moska", + "lem" + ], + [ + "kocha", + "na" + ], + [ + "kocha", + "ny" + ], + [ + "wol", + "ność" + ], + [ + "Pro", + "por" + ], + [ + "Podkomorzy", + "m" + ], + [ + "or", + "ły" + ], + [ + "dar", + "mo" + ], + [ + "mar", + "szu" + ], + [ + "kre", + "skę" + ], + [ + "pięk", + "na" + ], + [ + "pięk", + "nie" + ], + [ + "pięk", + "ność" + ], + [ + "Ho", + "no" + ], + [ + "wni", + "kiem" + ], + [ + "kło", + "dy" + ], + [ + "kło", + "nił" + ], + [ + "lub", + "ię" + ], + [ + "pow", + "rozy" + ], + [ + "strzel", + "bą" + ], + [ + "strzel", + "com" + ], + [ + "Dzi", + "a" + ], + [ + "Dzi", + "wne" + ], + [ + "nię", + "te" + ], + [ + "usta", + "w" + ], + [ + "Sa", + "ka" + ], + [ + "pę", + "k" + ], + [ + "pę", + "dził" + ], + [ + "księ", + "cia" + ], + [ + "zmie", + "szał" + ], + [ + "dale", + "ki" + ], + [ + "przyja", + "ź" + ], + [ + "przyja", + "źni" + ], + [ + "bły", + "szcz" + ], + [ + "pla", + "ny" + ], + [ + "pla", + "ne" + ], + [ + "ciem", + "nej" + ], + [ + "dni", + "ał" + ], + [ + "dni", + "ka" + ], + [ + "ksią", + "żki" + ], + [ + "zdro", + "wa" + ], + [ + "zdro", + "wia" + ], + [ + "moż", + "em" + ], + [ + "Pol", + "ska" + ], + [ + "skrzy", + "pi" + ], + [ + "skrzy", + "dłem" + ], + [ + "powia", + "tu" + ], + [ + "bio", + "rę" + ], + [ + "Jako", + "ż" + ], + [ + "Horesz", + "ki" + ], + [ + "Bra", + "wo" + ], + [ + "Da", + "j" + ], + [ + "Da", + "wno" + ], + [ + "Da", + "wniej" + ], + [ + "spó", + "jrze" + ], + [ + "spó", + "jrzawszy" + ], + [ + "spó", + "jrzeć" + ], + [ + "rodzi", + "na" + ], + [ + "rodzi", + "nę" + ], + [ + "puści", + "wszy" + ], + [ + "bla", + "dy" + ], + [ + "posta", + "wą" + ], + [ + "kształ", + "ty" + ], + [ + "wra", + "cało" + ], + [ + "wzro", + "kiem" + ], + [ + "wzro", + "stem" + ], + [ + "peł", + "ni" + ], + [ + "peł", + "no" + ], + [ + "głu", + "szył" + ], + [ + "pol", + "ska" + ], + [ + "pol", + "skich" + ], + [ + "nowi", + "ny" + ], + [ + "miesz", + "cza" + ], + [ + "rozmo", + "wa" + ], + [ + "szlachci", + "ców" + ], + [ + "zosta", + "wił" + ], + [ + "chłop", + "ów" + ], + [ + "pło", + "cie" + ], + [ + "pło", + "tów" + ], + [ + "cieka", + "wie" + ], + [ + "Wszyst", + "kich" + ], + [ + "Ci", + "o" + ], + [ + "wro", + "ga" + ], + [ + "śpie", + "szył" + ], + [ + "Bie", + "dna" + ], + [ + "Lu", + "bił" + ], + [ + "zem", + "sty" + ], + [ + "niedźwie", + "dzie" + ], + [ + "niedźwie", + "dzią" + ], + [ + "Go", + "spo" + ], + [ + "star", + "ce" + ], + [ + "star", + "com" + ], + [ + "stary", + "ch" + ], + [ + "pta", + "stwa" + ], + [ + "zbie", + "rał" + ], + [ + "Tam", + "ten" + ], + [ + "słucha", + "li" + ], + [ + "słucha", + "cze" + ], + [ + "Księ", + "stwie" + ], + [ + "Księ", + "dzu" + ], + [ + "pozna", + "no" + ], + [ + "czyna", + "ch" + ], + [ + "słoń", + "cu" + ], + [ + "pyta", + "j" + ], + [ + "prę", + "gi" + ], + [ + "Ży", + "dzi" + ], + [ + "wach", + "larz" + ], + [ + "Scyzory", + "ka" + ], + [ + "Bernardy", + "nie" + ], + [ + "Woź", + "nego" + ], + [ + "Kiedy", + "m" + ], + [ + "klę", + "ka" + ], + [ + "mą", + "ż" + ], + [ + "sp", + "lą" + ], + [ + "ws", + "kiem" + ], + [ + "ws", + "par" + ], + [ + "lek", + "ko" + ], + [ + "gospo", + "dy" + ], + [ + "czeka", + "j" + ], + [ + "dr", + "ży" + ], + [ + "sre", + "bra" + ], + [ + "cio", + "ł" + ], + [ + "cio", + "tka" + ], + [ + "patrzy", + "ć" + ], + [ + "obo", + "zie" + ], + [ + "Prota", + "zego" + ], + [ + "kwi", + "tnie" + ], + [ + "krwa", + "wą" + ], + [ + "krwa", + "wych" + ], + [ + "ucie", + "kł" + ], + [ + "kono", + "piach" + ], + [ + "kobie", + "t" + ], + [ + "wiąza", + "ć" + ], + [ + "wraca", + "jąc" + ], + [ + "skro", + "nie" + ], + [ + "świad", + "kiem" + ], + [ + "świ", + "snął" + ], + [ + "dosta", + "nie" + ], + [ + "krót", + "kie" + ], + [ + "Krzy", + "cząc" + ], + [ + "brze", + "gi" + ], + [ + "brze", + "gu" + ], + [ + "chmu", + "ra" + ], + [ + "szlache", + "ckie" + ], + [ + "Soplica", + "mi" + ], + [ + "włas", + "nych" + ], + [ + "włas", + "nej" + ], + [ + "umie", + "ra" + ], + [ + "mio", + "ny" + ], + [ + "mio", + "ta" + ], + [ + "mio", + "ne" + ], + [ + "pani", + "cze" + ], + [ + "sej", + "m" + ], + [ + "słyszał", + "em" + ], + [ + "milcze", + "ć" + ], + [ + "milcze", + "nia" + ], + [ + "Ojczy", + "zna" + ], + [ + "Dąbro", + "wskiego" + ], + [ + "Sło", + "wo" + ], + [ + "wdzię", + "ki" + ], + [ + "śnia", + "danie" + ], + [ + "poda", + "runku" + ], + [ + "obra", + "ca" + ], + [ + "Ró", + "zga" + ], + [ + "bry", + "ki" + ], + [ + "ude", + "rza" + ], + [ + "zga", + "d" + ], + [ + "zga", + "dza" + ], + [ + "szczu", + "pak" + ], + [ + "lite", + "wskim" + ], + [ + "zaba", + "wki" + ], + [ + "tajem", + "ni" + ], + [ + "tajem", + "ne" + ], + [ + "patrz", + "cie" + ], + [ + "wzię", + "li" + ], + [ + "Mać", + "ku" + ], + [ + "trwo", + "gą" + ], + [ + "karcz", + "mę" + ], + [ + "Ce", + "sa" + ], + [ + "Dzie", + "dzi" + ], + [ + "Pru", + "s" + ], + [ + "przem", + "o" + ], + [ + "schy", + "liwszy" + ], + [ + "wido", + "kiem" + ], + [ + "dzieci", + "ństwa" + ], + [ + "weso", + "ł" + ], + [ + "weso", + "ły" + ], + [ + "głów", + "ki" + ], + [ + "śmier", + "tel" + ], + [ + "strasz", + "nie" + ], + [ + "wstrzy", + "ma" + ], + [ + "wstrzy", + "mał" + ], + [ + "Bar", + "tek" + ], + [ + "Bar", + "tło" + ], + [ + "Stry", + "j" + ], + [ + "grzecz", + "ności" + ], + [ + "trą", + "b" + ], + [ + "ubra", + "nie" + ], + [ + "ubra", + "ny" + ], + [ + "ubra", + "ne" + ], + [ + "biały", + "m" + ], + [ + "obraz", + "ku" + ], + [ + "odpowie", + "dział" + ], + [ + "jeżdża", + "ć" + ], + [ + "wsty", + "d" + ], + [ + "łó", + "dź" + ], + [ + "śmi", + "ały" + ], + [ + "Chciał", + "em" + ], + [ + "świeci", + "ły" + ], + [ + "wróci", + "ła" + ], + [ + "wróci", + "wszy" + ], + [ + "owa", + "dów" + ], + [ + "osob", + "li" + ], + [ + "smy", + "cze" + ], + [ + "potra", + "w" + ], + [ + "wier", + "ci" + ], + [ + "obło", + "ki" + ], + [ + "muzy", + "ce" + ], + [ + "boga", + "ty" + ], + [ + "więk", + "sza" + ], + [ + "dobry", + "ch" + ], + [ + "Dłu", + "gi" + ], + [ + "Mie", + "js" + ], + [ + "Pi", + "o" + ], + [ + "krą", + "g" + ], + [ + "krą", + "głe" + ], + [ + "ogo", + "n" + ], + [ + "pała", + "cu" + ], + [ + "zer", + "wał" + ], + [ + "nau", + "ki" + ], + [ + "zabi", + "ja" + ], + [ + "tysiąc", + "em" + ], + [ + "mawia", + "jąc" + ], + [ + "wese", + "li" + ], + [ + "wese", + "le" + ], + [ + "ban", + "te" + ], + [ + "Patrz", + "ąc" + ], + [ + "Mosk", + "wę" + ], + [ + "Dru", + "gie" + ], + [ + "Mu", + "zy" + ], + [ + "có", + "ś" + ], + [ + "obli", + "cza" + ], + [ + "spoko", + "jny" + ], + [ + "sąsia", + "dki" + ], + [ + "zwycię", + "stwa" + ], + [ + "gospodar", + "stwa" + ], + [ + "przeciw", + "nej" + ], + [ + "sejmi", + "ków" + ], + [ + "for", + "tu" + ], + [ + "grz", + "bie" + ], + [ + "opie", + "ki" + ], + [ + "źwie", + "rzyny" + ], + [ + "żela", + "z" + ], + [ + "żela", + "za" + ], + [ + "Dowej", + "ki" + ], + [ + "głębo", + "kiem" + ], + [ + "ile", + "ż" + ], + [ + "ile", + "kroć" + ], + [ + "wów", + "czas" + ], + [ + "pochy", + "liwszy" + ], + [ + "tale", + "rz" + ], + [ + "kieli", + "ch" + ], + [ + "ścio", + "m" + ], + [ + "ludz", + "kie" + ], + [ + "lubi", + "sz" + ], + [ + "kędy", + "ś" + ], + [ + "karabe", + "le" + ], + [ + "wną", + "trz" + ], + [ + "szta", + "b" + ], + [ + "rado", + "ścią" + ], + [ + "szara", + "k" + ], + [ + "bur", + "szty" + ], + [ + "Domej", + "ko" + ], + [ + "Zofi", + "ja" + ], + [ + "parka", + "nie" + ], + [ + "Szczę", + "śli" + ], + [ + "wstą", + "pił" + ], + [ + "tabakie", + "rę" + ], + [ + "dba", + "m" + ], + [ + "her", + "bo" + ], + [ + "ofice", + "r" + ], + [ + "ofice", + "rów" + ], + [ + "zła", + "ca" + ], + [ + "Ło", + "wczy" + ], + [ + "chwa", + "lił" + ], + [ + "robo", + "ta" + ], + [ + "wieczo", + "rem" + ], + [ + "pacie", + "rze" + ], + [ + "mura", + "wą" + ], + [ + "czap", + "ki" + ], + [ + "drob", + "ne" + ], + [ + "sukie", + "nka" + ], + [ + "sukie", + "nkę" + ], + [ + "sukie", + "nce" + ], + [ + "księży", + "c" + ], + [ + "czerwo", + "ne" + ], + [ + "folwar", + "k" + ], + [ + "Sze", + "roko" + ], + [ + "stró", + "ny" + ], + [ + "pora", + "nek" + ], + [ + "powsze", + "chnie" + ], + [ + "poczci", + "wy" + ], + [ + "koł", + "pak" + ], + [ + "komen", + "da" + ], + [ + "dziewi", + "ca" + ], + [ + "ręko", + "ma" + ], + [ + "różo", + "we" + ], + [ + "suk", + "ni" + ], + [ + "zamk", + "nąć" + ], + [ + "dziedziń", + "ca" + ], + [ + "kapelu", + "sz" + ], + [ + "Pię", + "knie" + ], + [ + "grzę", + "dach" + ], + [ + "kru", + "ż" + ], + [ + "mąd", + "ry" + ], + [ + "nda", + "rz" + ], + [ + "wle", + "kać" + ], + [ + "dziesię", + "ć" + ], + [ + "stanowi", + "sko" + ], + [ + "wzdy", + "cha" + ], + [ + "gałę", + "zie" + ], + [ + "przyjaciel", + "em" + ], + [ + "dziedzic", + "twie" + ], + [ + "młodzień", + "ca" + ], + [ + "klaszto", + "ru" + ], + [ + "srebr", + "ne" + ], + [ + "tryumf", + "al" + ], + [ + "Hrecze", + "cha" + ], + [ + "Zgo", + "da" + ], + [ + "brzę", + "czą" + ], + [ + "bernardy", + "n" + ], + [ + "otwie", + "rał" + ], + [ + "uczy", + "nek" + ], + [ + "ubo", + "gą" + ], + [ + "ukry", + "ty" + ], + [ + "szpie", + "gi" + ], + [ + "naczy", + "nia" + ], + [ + "zale", + "ty" + ], + [ + "zaszczy", + "t" + ], + [ + "legi", + "jon" + ], + [ + "jeź", + "dzie" + ], + [ + "dzisiej", + "szej" + ], + [ + "rucha", + "wy" + ], + [ + "spot", + "kał" + ], + [ + "spozie", + "rał" + ], + [ + "cału", + "jąc" + ], + [ + "Kapi", + "ta" + ], + [ + "Kapi", + "tan" + ], + [ + "Cią", + "gnie" + ], + [ + "pamięta", + "cie" + ], + [ + "history", + "je" + ], + [ + "Mężczy", + "znom" + ], + [ + "nadzwycza", + "j" + ], + [ + "Mło", + "dzież" + ], + [ + "bła", + "ga" + ], + [ + "cór", + "kę" + ], + [ + "ocho", + "ty" + ], + [ + "spuści", + "ła" + ], + [ + "kol", + "wiek" + ], + [ + "dziesią", + "t" + ], + [ + "mundu", + "r" + ], + [ + "west", + "chnie" + ], + [ + "rozpra", + "wiał" + ], + [ + "wzglę", + "dów" + ], + [ + "Chce", + "cie" + ], + [ + "Kościusz", + "ko" + ], + [ + "instru", + "men" + ], + [ + "głup", + "stwa" + ], + [ + "dziewczy", + "ną" + ], + [ + "hono", + "ru" + ], + [ + "Rejta", + "nowi" + ], + [ + "Jegomo", + "ści" + ], + [ + "Wzi", + "ął" + ], + [ + "iz", + "bę" + ], + [ + "imi", + "ona" + ], + [ + "krz", + "aki" + ], + [ + "usły", + "sze" + ], + [ + "szpad", + "ą" + ], + [ + "niena", + "cka" + ], + [ + "pose", + "ł" + ], + [ + "zadar", + "tą" + ], + [ + "mili", + "jon" + ], + [ + "tara", + "ta" + ], + [ + "paszczę", + "ki" + ], + [ + "przeczu", + "cie" + ], + [ + "Zaczę", + "li" + ], + [ + "spoczy", + "nku" + ], + [ + "Woje", + "wody" + ], + [ + "pierw", + "szą" + ], + [ + "dwadzie", + "ścia" + ], + [ + "Mickie", + "wicz" + ], + [ + "Bir", + "bante" + ], + [ + "psiar", + "ni" + ], + [ + "Krę", + "ci" + ], + [ + "Zwy", + "cię" + ], + [ + "alko", + "wy" + ], + [ + "ołów", + "ek" + ], + [ + "umar", + "ł" + ], + [ + "wnio", + "ski" + ], + [ + "zmru", + "żył" + ], + [ + "Ża", + "den" + ], + [ + "posreb", + "rza" + ], + [ + "dygni", + "tar" + ], + [ + "cof", + "nął" + ], + [ + "Pań", + "stwu" + ], + [ + "wzgó", + "rek" + ], + [ + "syno", + "wca" + ], + [ + "cudzy", + "ch" + ], + [ + "młodzia", + "na" + ], + [ + "tłuma", + "czył" + ], + [ + "wojewódz", + "twa" + ], + [ + "mężczyz", + "n" + ], + [ + "mnó", + "stwo" + ], + [ + "Przem", + "y" + ], + [ + "Znik", + "nął" + ], + [ + "dó", + "br" + ], + [ + "koście", + "le" + ], + [ + "łaci", + "nie" + ], + [ + "czyno", + "wnik" + ], + [ + "odjazd", + "em" + ], + [ + "jago", + "dy" + ], + [ + "przecha", + "dzki" + ], + [ + "przeszka", + "dza" + ], + [ + "Jac", + "kowi" + ], + [ + "Podczaszy", + "c" + ], + [ + "Wasz", + "mo" + ], + [ + "Saga", + "lasów" + ], + [ + "nieboszczy", + "ka" + ], + [ + "grzyb", + "obra" + ], + [ + "Wilbi", + "k" + ], + [ + "obec", + "nych" + ], + [ + "Grzecz", + "ność" + ], + [ + "Twa", + "rz" + ], + [ + "rodak", + "ów" + ], + [ + "zaczą", + "ć" + ], + [ + "zatar", + "gi" + ], + [ + "dotych", + "czas" + ], + [ + "pienią", + "dze" + ], + [ + "ludzio", + "m" + ], + [ + "pracu", + "ją" + ], + [ + "archi", + "tek" + ], + [ + "filiża", + "nki" + ], + [ + "Propor", + "szczyk" + ], + [ + "Bartło", + "mie" + ], + [ + "!", + "!" + ], + [ + "\"", + ";" + ], + [ + ")", + ":" + ], + [ + "A", + "ust" + ], + [ + "A", + "dama" + ], + [ + "A", + "pelu" + ], + [ + "B", + "rz" + ], + [ + "C", + "z" + ], + [ + "D", + "rze" + ], + [ + "D", + "wo" + ], + [ + "D", + "al" + ], + [ + "D", + "żok" + ], + [ + "E", + "K" + ], + [ + "E", + "kono" + ], + [ + "F", + "a" + ], + [ + "F", + "or" + ], + [ + "G", + "ie" + ], + [ + "G", + "da" + ], + [ + "G", + "ry" + ], + [ + "G", + "wał" + ], + [ + "G", + "on" + ], + [ + "G", + "or" + ], + [ + "I", + "A" + ], + [ + "I", + "m" + ], + [ + "J", + "A" + ], + [ + "K", + "r" + ], + [ + "K", + "lę" + ], + [ + "K", + "łó" + ], + [ + "M", + "A" + ], + [ + "N", + "uż" + ], + [ + "O", + "st" + ], + [ + "O", + "we" + ], + [ + "O", + "gło" + ], + [ + "O", + "bu" + ], + [ + "O", + "koło" + ], + [ + "O", + "zwał" + ], + [ + "O", + "gląda" + ], + [ + "O", + "fice" + ], + [ + "P", + "ie" + ], + [ + "P", + "ta" + ], + [ + "P", + "rócz" + ], + [ + "P", + "uszcza" + ], + [ + "R", + "wą" + ], + [ + "R", + "uszy" + ], + [ + "S", + "e" + ], + [ + "S", + "ka" + ], + [ + "S", + "tó" + ], + [ + "S", + "pod" + ], + [ + "S", + "krzy" + ], + [ + "S", + "kła" + ], + [ + "S", + "ej" + ], + [ + "S", + "praw" + ], + [ + "S", + "ia" + ], + [ + "S", + "prawa" + ], + [ + "S", + "puścił" + ], + [ + "S", + "TA" + ], + [ + "S", + "tały" + ], + [ + "T", + "łu" + ], + [ + "T", + "obie" + ], + [ + "T", + "warzy" + ], + [ + "U", + "cie" + ], + [ + "U", + "pada" + ], + [ + "U", + "czuł" + ], + [ + "U", + "cisz" + ], + [ + "W", + "zd" + ], + [ + "W", + "stał" + ], + [ + "W", + "chodzi" + ], + [ + "W", + "krótce" + ], + [ + "W", + "szczął" + ], + [ + "Z", + "do" + ], + [ + "Z", + "ja" + ], + [ + "Z", + "mie" + ], + [ + "Z", + "ły" + ], + [ + "Z", + "rę" + ], + [ + "Z", + "gi" + ], + [ + "Z", + "im" + ], + [ + "Z", + "naj" + ], + [ + "Z", + "robi" + ], + [ + "Z", + "dra" + ], + [ + "Z", + "daje" + ], + [ + "Z", + "budził" + ], + [ + "Z", + "ląkł" + ], + [ + "Z", + "byt" + ], + [ + "a", + "p" + ], + [ + "a", + "ć" + ], + [ + "a", + "gre" + ], + [ + "a", + "strono" + ], + [ + "a", + "nioł" + ], + [ + "a", + "reszt" + ], + [ + "b", + "ob" + ], + [ + "b", + "zy" + ], + [ + "b", + "lach" + ], + [ + "b", + "rem" + ], + [ + "b", + "rzo" + ], + [ + "b", + "ądź" + ], + [ + "b", + "łąd" + ], + [ + "c", + "ja" + ], + [ + "c", + "kiem" + ], + [ + "c", + "usz" + ], + [ + "c", + "maj" + ], + [ + "d", + "kie" + ], + [ + "d", + "kiem" + ], + [ + "d", + "kę" + ], + [ + "d", + "ką" + ], + [ + "d", + "rów" + ], + [ + "d", + "rzem" + ], + [ + "d", + "rwa" + ], + [ + "d", + "aki" + ], + [ + "e", + "g" + ], + [ + "f", + "ro" + ], + [ + "f", + "rę" + ], + [ + "g", + "do" + ], + [ + "g", + "rą" + ], + [ + "g", + "war" + ], + [ + "g", + "nąć" + ], + [ + "g", + "niony" + ], + [ + "h", + "y" + ], + [ + "i", + "nie" + ], + [ + "i", + "ku" + ], + [ + "i", + "dę" + ], + [ + "i", + "mieniu" + ], + [ + "j", + "ną" + ], + [ + "j", + "dą" + ], + [ + "j", + "cą" + ], + [ + "k", + "ąc" + ], + [ + "k", + "nia" + ], + [ + "k", + "rzą" + ], + [ + "k", + "nąwszy" + ], + [ + "l", + "te" + ], + [ + "m", + "no" + ], + [ + "m", + "chu" + ], + [ + "m", + "nich" + ], + [ + "m", + "roku" + ], + [ + "m", + "rowi" + ], + [ + "m", + "łódź" + ], + [ + "o", + "ry" + ], + [ + "o", + "sło" + ], + [ + "o", + "sła" + ], + [ + "o", + "chło" + ], + [ + "o", + "wych" + ], + [ + "o", + "wym" + ], + [ + "o", + "tar" + ], + [ + "o", + "men" + ], + [ + "o", + "zdo" + ], + [ + "o", + "puścił" + ], + [ + "o", + "trzą" + ], + [ + "o", + "dzież" + ], + [ + "o", + "powiada" + ], + [ + "o", + "znaj" + ], + [ + "o", + "strzegam" + ], + [ + "p", + "ru" + ], + [ + "p", + "tak" + ], + [ + "p", + "sie" + ], + [ + "p", + "so" + ], + [ + "p", + "tał" + ], + [ + "p", + "nąwszy" + ], + [ + "p", + "hu" + ], + [ + "p", + "łó" + ], + [ + "r", + "s" + ], + [ + "r", + "ć" + ], + [ + "r", + "no" + ], + [ + "r", + "cy" + ], + [ + "r", + "wą" + ], + [ + "r", + "skie" + ], + [ + "r", + "ża" + ], + [ + "r", + "pu" + ], + [ + "r", + "ge" + ], + [ + "s", + "co" + ], + [ + "s", + "nę" + ], + [ + "s", + "cu" + ], + [ + "s", + "nej" + ], + [ + "s", + "wem" + ], + [ + "s", + "pad" + ], + [ + "s", + "mę" + ], + [ + "s", + "praw" + ], + [ + "s", + "puścił" + ], + [ + "s", + "chro" + ], + [ + "s", + "plami" + ], + [ + "t", + "w" + ], + [ + "t", + "ce" + ], + [ + "t", + "nym" + ], + [ + "t", + "nim" + ], + [ + "t", + "rów" + ], + [ + "t", + "wych" + ], + [ + "t", + "kwi" + ], + [ + "u", + "go" + ], + [ + "u", + "mu" + ], + [ + "u", + "rą" + ], + [ + "u", + "dział" + ], + [ + "u", + "sty" + ], + [ + "u", + "bli" + ], + [ + "u", + "chu" + ], + [ + "u", + "tru" + ], + [ + "u", + "żyć" + ], + [ + "u", + "kara" + ], + [ + "u", + "br" + ], + [ + "u", + "szek" + ], + [ + "u", + "tk" + ], + [ + "u", + "spoko" + ], + [ + "u", + "chodząc" + ], + [ + "u", + "bior" + ], + [ + "u", + "biór" + ], + [ + "u", + "całował" + ], + [ + "w", + "do" + ], + [ + "w", + "raz" + ], + [ + "w", + "sza" + ], + [ + "w", + "sia" + ], + [ + "w", + "nej" + ], + [ + "w", + "ście" + ], + [ + "w", + "kra" + ], + [ + "w", + "nic" + ], + [ + "w", + "szczę" + ], + [ + "w", + "cem" + ], + [ + "w", + "spó" + ], + [ + "w", + "skro" + ], + [ + "w", + "skoczył" + ], + [ + "w", + "rzo" + ], + [ + "w", + "plą" + ], + [ + "w", + "prost" + ], + [ + "z", + "ną" + ], + [ + "z", + "wia" + ], + [ + "z", + "wą" + ], + [ + "z", + "bu" + ], + [ + "z", + "bił" + ], + [ + "z", + "gry" + ], + [ + "z", + "razy" + ], + [ + "z", + "odu" + ], + [ + "z", + "mówił" + ], + [ + "z", + "gni" + ], + [ + "z", + "błą" + ], + [ + "z", + "ąb" + ], + [ + "z", + "właszcza" + ], + [ + "z", + "rób" + ], + [ + "z", + "rozumie" + ], + [ + "z", + "wracał" + ], + [ + "z", + "gieł" + ], + [ + "z", + "wlekać" + ], + [ + "z", + "nienacka" + ], + [ + "ó", + "wić" + ], + [ + "ó", + "stym" + ], + [ + "Ą", + "TA" + ], + [ + "ą", + "wszy" + ], + [ + "ł", + "ka" + ], + [ + "ń", + "czyć" + ], + [ + "ń", + "ską" + ], + [ + "Ś", + "wi" + ], + [ + "Ś", + "le" + ], + [ + "Ś", + "wia" + ], + [ + "Ś", + "wię" + ], + [ + "ś", + "ne" + ], + [ + "ś", + "pią" + ], + [ + "ś", + "niona" + ], + [ + "ź", + "dzie" + ], + [ + "ź", + "ród" + ], + [ + "ź", + "mija" + ], + [ + "Ż", + "ało" + ], + [ + "ż", + "by" + ], + [ + "ż", + "ba" + ], + [ + "ż", + "ką" + ], + [ + "ż", + "nych" + ], + [ + "ż", + "ały" + ], + [ + "rz", + "cie" + ], + [ + "sz", + "nie" + ], + [ + "sz", + "ni" + ], + [ + "sz", + "la" + ], + [ + "sz", + "me" + ], + [ + "sz", + "ten" + ], + [ + "sz", + "tę" + ], + [ + "sz", + "czo" + ], + [ + "sz", + "czał" + ], + [ + "sz", + "pada" + ], + [ + "sz", + "kle" + ], + [ + "sz", + "emi" + ], + [ + "sz", + "óstym" + ], + [ + "cz", + "ały" + ], + [ + "cz", + "ało" + ], + [ + "cz", + "nego" + ], + [ + "cz", + "kami" + ], + [ + "cz", + "ność" + ], + [ + "cz", + "nika" + ], + [ + "cz", + "éj" + ], + [ + "cz", + "ór" + ], + [ + "cz", + "nemi" + ], + [ + "cz", + "wacze" + ], + [ + "cz", + "woro" + ], + [ + "ch", + "ą" + ], + [ + "ch", + "cie" + ], + [ + "ch", + "wal" + ], + [ + "ch", + "wała" + ], + [ + "ch", + "mistrz" + ], + [ + "ch", + "cieli" + ], + [ + "na", + "l" + ], + [ + "na", + "ć" + ], + [ + "na", + "li" + ], + [ + "na", + "ły" + ], + [ + "na", + "zy" + ], + [ + "na", + "zna" + ], + [ + "na", + "on" + ], + [ + "na", + "tę" + ], + [ + "na", + "ród" + ], + [ + "na", + "tar" + ], + [ + "na", + "tenczas" + ], + [ + "na", + "wal" + ], + [ + "na", + "dzieje" + ], + [ + "na", + "zywa" + ], + [ + "na", + "zwali" + ], + [ + "na", + "prawić" + ], + [ + "na", + "tychmiast" + ], + [ + "nie", + "z" + ], + [ + "nie", + "nie" + ], + [ + "nie", + "dzie" + ], + [ + "nie", + "zwy" + ], + [ + "nie", + "wol" + ], + [ + "nie", + "kiedy" + ], + [ + "nie", + "długo" + ], + [ + "nie", + "rad" + ], + [ + "nie", + "wier" + ], + [ + "nie", + "szczęście" + ], + [ + "nie", + "poję" + ], + [ + "nie", + "przyjaciele" + ], + [ + "nie", + "byt" + ], + [ + "nie", + "cierpli" + ], + [ + "nie", + "przyjacielem" + ], + [ + "dz", + "em" + ], + [ + "st", + "w" + ], + [ + "st", + "rzą" + ], + [ + "po", + "n" + ], + [ + "po", + "rz" + ], + [ + "po", + "cz" + ], + [ + "po", + "rze" + ], + [ + "po", + "ła" + ], + [ + "po", + "dzie" + ], + [ + "po", + "ku" + ], + [ + "po", + "bo" + ], + [ + "po", + "wał" + ], + [ + "po", + "mnie" + ], + [ + "po", + "dział" + ], + [ + "po", + "wło" + ], + [ + "po", + "mał" + ], + [ + "po", + "zby" + ], + [ + "po", + "spó" + ], + [ + "po", + "chodzi" + ], + [ + "po", + "słucha" + ], + [ + "po", + "kazał" + ], + [ + "po", + "wrócił" + ], + [ + "po", + "wody" + ], + [ + "po", + "szczu" + ], + [ + "po", + "strzał" + ], + [ + "po", + "prawił" + ], + [ + "po", + "jmie" + ], + [ + "po", + "słem" + ], + [ + "po", + "żału" + ], + [ + "po", + "żera" + ], + [ + "po", + "grą" + ], + [ + "ra", + "ni" + ], + [ + "ra", + "tu" + ], + [ + "ra", + "nę" + ], + [ + "ra", + "chu" + ], + [ + "ra", + "nek" + ], + [ + "ra", + "mieniem" + ], + [ + "ra", + "czej" + ], + [ + "ię", + "ła" + ], + [ + "ro", + "we" + ], + [ + "ro", + "ba" + ], + [ + "ro", + "śli" + ], + [ + "ro", + "so" + ], + [ + "ro", + "śnie" + ], + [ + "ro", + "jem" + ], + [ + "ro", + "dem" + ], + [ + "ro", + "man" + ], + [ + "ni", + "na" + ], + [ + "ni", + "ny" + ], + [ + "ni", + "je" + ], + [ + "ni", + "czy" + ], + [ + "ni", + "ły" + ], + [ + "ni", + "ją" + ], + [ + "ni", + "éj" + ], + [ + "ni", + "sława" + ], + [ + "ko", + "rzy" + ], + [ + "ko", + "wał" + ], + [ + "ko", + "pie" + ], + [ + "ko", + "zy" + ], + [ + "ko", + "sy" + ], + [ + "ko", + "wych" + ], + [ + "ko", + "wym" + ], + [ + "li", + "p" + ], + [ + "li", + "ty" + ], + [ + "li", + "ja" + ], + [ + "li", + "sty" + ], + [ + "li", + "czył" + ], + [ + "li", + "cem" + ], + [ + "wi", + "je" + ], + [ + "wi", + "ła" + ], + [ + "wi", + "cza" + ], + [ + "wi", + "ją" + ], + [ + "wi", + "ca" + ], + [ + "wi", + "szą" + ], + [ + "wi", + "cą" + ], + [ + "wi", + "czem" + ], + [ + "wi", + "cznie" + ], + [ + "wi", + "dzenia" + ], + [ + "rze", + "kli" + ], + [ + "wa", + "na" + ], + [ + "wa", + "le" + ], + [ + "wa", + "bi" + ], + [ + "wa", + "te" + ], + [ + "wa", + "sa" + ], + [ + "wa", + "rzą" + ], + [ + "wa", + "lecz" + ], + [ + "wa", + "żył" + ], + [ + "wa", + "czów" + ], + [ + "ło", + "no" + ], + [ + "ło", + "że" + ], + [ + "ło", + "dy" + ], + [ + "ło", + "mu" + ], + [ + "ło", + "tra" + ], + [ + "ło", + "wski" + ], + [ + "ło", + "żu" + ], + [ + "ka", + "li" + ], + [ + "ka", + "ta" + ], + [ + "ka", + "wia" + ], + [ + "ka", + "mienia" + ], + [ + "ci", + "wszy" + ], + [ + "ci", + "ska" + ], + [ + "ci", + "śnie" + ], + [ + "ci", + "ół" + ], + [ + "ci", + "szej" + ], + [ + "za", + "p" + ], + [ + "za", + "cz" + ], + [ + "za", + "ra" + ], + [ + "za", + "mie" + ], + [ + "za", + "prze" + ], + [ + "za", + "bie" + ], + [ + "za", + "usz" + ], + [ + "za", + "trzy" + ], + [ + "za", + "rów" + ], + [ + "za", + "dać" + ], + [ + "za", + "dał" + ], + [ + "za", + "gnie" + ], + [ + "za", + "nosi" + ], + [ + "za", + "pła" + ], + [ + "za", + "bić" + ], + [ + "za", + "lał" + ], + [ + "za", + "jeżdża" + ], + [ + "za", + "kończył" + ], + [ + "za", + "bój" + ], + [ + "za", + "dziwił" + ], + [ + "za", + "biera" + ], + [ + "za", + "rosły" + ], + [ + "za", + "dzwonił" + ], + [ + "za", + "służył" + ], + [ + "za", + "dzwoni" + ], + [ + "za", + "pomniał" + ], + [ + "za", + "pomnia" + ], + [ + "za", + "głuszył" + ], + [ + "ak", + "t" + ], + [ + "ak", + "sami" + ], + [ + "wie", + "nie" + ], + [ + "wie", + "ka" + ], + [ + "wie", + "rzy" + ], + [ + "wie", + "dzie" + ], + [ + "wie", + "ży" + ], + [ + "wie", + "kiem" + ], + [ + "wie", + "trzy" + ], + [ + "wie", + "niec" + ], + [ + "wie", + "cznie" + ], + [ + "wie", + "ńce" + ], + [ + "wie", + "ństwem" + ], + [ + "wie", + "czór" + ], + [ + "le", + "cia" + ], + [ + "le", + "niem" + ], + [ + "le", + "cąc" + ], + [ + "le", + "żał" + ], + [ + "do", + "n" + ], + [ + "do", + "ro" + ], + [ + "do", + "zo" + ], + [ + "do", + "sły" + ], + [ + "do", + "chodzi" + ], + [ + "do", + "zwo" + ], + [ + "do", + "tk" + ], + [ + "do", + "tyka" + ], + [ + "do", + "wci" + ], + [ + "wy", + "u" + ], + [ + "wy", + "mi" + ], + [ + "wy", + "ba" + ], + [ + "wy", + "bo" + ], + [ + "wy", + "ga" + ], + [ + "wy", + "sie" + ], + [ + "wy", + "lo" + ], + [ + "wy", + "pu" + ], + [ + "wy", + "powie" + ], + [ + "wy", + "razem" + ], + [ + "wy", + "zwał" + ], + [ + "wy", + "śle" + ], + [ + "wy", + "pić" + ], + [ + "wy", + "gna" + ], + [ + "wy", + "razy" + ], + [ + "wy", + "dawał" + ], + [ + "wy", + "biegł" + ], + [ + "wy", + "prowa" + ], + [ + "wy", + "tk" + ], + [ + "wy", + "rok" + ], + [ + "wy", + "biera" + ], + [ + "wy", + "strzały" + ], + [ + "wy", + "słał" + ], + [ + "wy", + "pełnia" + ], + [ + "wy", + "wodzić" + ], + [ + "ki", + "ty" + ], + [ + "ki", + "wnął" + ], + [ + "je", + "ne" + ], + [ + "je", + "sie" + ], + [ + "je", + "dź" + ], + [ + "je", + "ździ" + ], + [ + "go", + "ty" + ], + [ + "go", + "nił" + ], + [ + "go", + "dzą" + ], + [ + "go", + "nią" + ], + [ + "go", + "dne" + ], + [ + "mi", + "ła" + ], + [ + "mi", + "ną" + ], + [ + "mi", + "ało" + ], + [ + "mi", + "gnął" + ], + [ + "mi", + "gnęła" + ], + [ + "dzi", + "ka" + ], + [ + "dzi", + "ob" + ], + [ + "dzi", + "kich" + ], + [ + "dzi", + "wnie" + ], + [ + "ła", + "j" + ], + [ + "ła", + "p" + ], + [ + "ła", + "ny" + ], + [ + "ła", + "two" + ], + [ + "ła", + "twą" + ], + [ + "no", + "m" + ], + [ + "no", + "sy" + ], + [ + "no", + "gę" + ], + [ + "no", + "wać" + ], + [ + "no", + "wski" + ], + [ + "no", + "szę" + ], + [ + "no", + "cą" + ], + [ + "no", + "wego" + ], + [ + "no", + "gami" + ], + [ + "by", + "wał" + ], + [ + "by", + "dło" + ], + [ + "da", + "sz" + ], + [ + "da", + "jem" + ], + [ + "da", + "wano" + ], + [ + "ta", + "la" + ], + [ + "la", + "ska" + ], + [ + "la", + "zek" + ], + [ + "wo", + "r" + ], + [ + "wo", + "ju" + ], + [ + "wo", + "dzo" + ], + [ + "wo", + "lą" + ], + [ + "wo", + "zów" + ], + [ + "pa", + "j" + ], + [ + "pa", + "st" + ], + [ + "pa", + "pi" + ], + [ + "pa", + "sy" + ], + [ + "pa", + "ję" + ], + [ + "pa", + "nią" + ], + [ + "pa", + "dek" + ], + [ + "pa", + "trzą" + ], + [ + "pa", + "trzeć" + ], + [ + "ne", + "gdo" + ], + [ + "cie", + "ni" + ], + [ + "cie", + "szą" + ], + [ + "cie", + "pły" + ], + [ + "ty", + "gry" + ], + [ + "ty", + "żeś" + ], + [ + "dzie", + "l" + ], + [ + "dzie", + "n" + ], + [ + "dzie", + "ło" + ], + [ + "dzie", + "ju" + ], + [ + "czy", + "k" + ], + [ + "czy", + "n" + ], + [ + "czy", + "ś" + ], + [ + "czy", + "ch" + ], + [ + "czy", + "sta" + ], + [ + "czy", + "ja" + ], + [ + "czy", + "ją" + ], + [ + "czy", + "nę" + ], + [ + "czy", + "sco" + ], + [ + "ry", + "ło" + ], + [ + "ry", + "by" + ], + [ + "ry", + "so" + ], + [ + "ry", + "su" + ], + [ + "ry", + "dwa" + ], + [ + "ry", + "stu" + ], + [ + "ry", + "wal" + ], + [ + "ry", + "knie" + ], + [ + "ry", + "nsztu" + ], + [ + "to", + "wi" + ], + [ + "to", + "nem" + ], + [ + "to", + "czył" + ], + [ + "to", + "czą" + ], + [ + "to", + "rem" + ], + [ + "to", + "ale" + ], + [ + "szy", + "k" + ], + [ + "szy", + "je" + ], + [ + "że", + "nić" + ], + [ + "dy", + "ma" + ], + [ + "dy", + "mu" + ], + [ + "dy", + "ję" + ], + [ + "dy", + "nku" + ], + [ + "kie", + "r" + ], + [ + "ku", + "ta" + ], + [ + "ku", + "ran" + ], + [ + "ku", + "kuru" + ], + [ + "bi", + "ło" + ], + [ + "bi", + "je" + ], + [ + "bi", + "ła" + ], + [ + "bi", + "ta" + ], + [ + "bi", + "wszy" + ], + [ + "bi", + "cia" + ], + [ + "bi", + "czem" + ], + [ + "bi", + "gos" + ], + [ + "te", + "a" + ], + [ + "te", + "rze" + ], + [ + "te", + "le" + ], + [ + "te", + "rem" + ], + [ + "ma", + "ne" + ], + [ + "ma", + "cie" + ], + [ + "ma", + "te" + ], + [ + "ma", + "lo" + ], + [ + "ma", + "cał" + ], + [ + "ma", + "tki" + ], + [ + "ma", + "tka" + ], + [ + "mo", + "się" + ], + [ + "mo", + "ru" + ], + [ + "mo", + "wał" + ], + [ + "mo", + "wą" + ], + [ + "mo", + "wę" + ], + [ + "mo", + "jem" + ], + [ + "mo", + "nar" + ], + [ + "mo", + "tyle" + ], + [ + "si", + "l" + ], + [ + "si", + "n" + ], + [ + "si", + "ał" + ], + [ + "si", + "li" + ], + [ + "si", + "ła" + ], + [ + "si", + "to" + ], + [ + "si", + "wą" + ], + [ + "sta", + "l" + ], + [ + "sta", + "wię" + ], + [ + "sta", + "nęli" + ], + [ + "sta", + "wach" + ], + [ + "sta", + "rej" + ], + [ + "ob", + "ja" + ], + [ + "ob", + "sza" + ], + [ + "ob", + "razy" + ], + [ + "ob", + "chodził" + ], + [ + "ob", + "wieści" + ], + [ + "od", + "dał" + ], + [ + "od", + "wro" + ], + [ + "od", + "siecz" + ], + [ + "od", + "lew" + ], + [ + "ru", + "t" + ], + [ + "ru", + "sz" + ], + [ + "ru", + "ra" + ], + [ + "ru", + "mie" + ], + [ + "ru", + "nął" + ], + [ + "ru", + "skie" + ], + [ + "ja", + "sza" + ], + [ + "ja", + "dł" + ], + [ + "ja", + "dła" + ], + [ + "ja", + "sno" + ], + [ + "ja", + "śni" + ], + [ + "ja", + "skra" + ], + [ + "ja", + "zdę" + ], + [ + "ja", + "skół" + ], + [ + "mie", + "n" + ], + [ + "mie", + "dzą" + ], + [ + "cze", + "niem" + ], + [ + "prze", + "śli" + ], + [ + "prze", + "bu" + ], + [ + "prze", + "strze" + ], + [ + "prze", + "stro" + ], + [ + "prze", + "stra" + ], + [ + "prze", + "prasza" + ], + [ + "prze", + "ina" + ], + [ + "prze", + "chrz" + ], + [ + "prze", + "czytał" + ], + [ + "re", + "ch" + ], + [ + "mu", + "chy" + ], + [ + "we", + "wnątrz" + ], + [ + "ce", + "s" + ], + [ + "sze", + "nia" + ], + [ + "sze", + "pta" + ], + [ + "sze", + "liście" + ], + [ + "pi", + "wa" + ], + [ + "pi", + "je" + ], + [ + "pi", + "ły" + ], + [ + "pi", + "sarz" + ], + [ + "cza", + "ro" + ], + [ + "cza", + "ty" + ], + [ + "cza", + "mar" + ], + [ + "cza", + "sach" + ], + [ + "ró", + "ś" + ], + [ + "przy", + "ro" + ], + [ + "przy", + "wy" + ], + [ + "przy", + "to" + ], + [ + "przy", + "mie" + ], + [ + "przy", + "tu" + ], + [ + "przy", + "sto" + ], + [ + "przy", + "sło" + ], + [ + "przy", + "nosi" + ], + [ + "przy", + "pła" + ], + [ + "przy", + "dom" + ], + [ + "przy", + "mio" + ], + [ + "przy", + "brał" + ], + [ + "przy", + "jść" + ], + [ + "przy", + "słał" + ], + [ + "ba", + "ny" + ], + [ + "ba", + "ty" + ], + [ + "ba", + "dy" + ], + [ + "ba", + "dał" + ], + [ + "de", + "ch" + ], + [ + "de", + "rka" + ], + [ + "de", + "ptał" + ], + [ + "ją", + "kał" + ], + [ + "bo", + "nie" + ], + [ + "bo", + "że" + ], + [ + "bo", + "ży" + ], + [ + "bo", + "jąc" + ], + [ + "bo", + "cia" + ], + [ + "bo", + "ckich" + ], + [ + "ści", + "li" + ], + [ + "ści", + "ga" + ], + [ + "ga", + "tu" + ], + [ + "co", + "wać" + ], + [ + "ży", + "do" + ], + [ + "ży", + "we" + ], + [ + "ży", + "wych" + ], + [ + "pie", + "nie" + ], + [ + "pie", + "li" + ], + [ + "pie", + "ry" + ], + [ + "pie", + "ski" + ], + [ + "sa", + "jąc" + ], + [ + "sa", + "rzem" + ], + [ + "sa", + "rnie" + ], + [ + "cy", + "ng" + ], + [ + "cy", + "wili" + ], + [ + "lu", + "dziach" + ], + [ + "ca", + "rem" + ], + [ + "sza", + "ch" + ], + [ + "sza", + "cu" + ], + [ + "sza", + "bla" + ], + [ + "sza", + "bel" + ], + [ + "cha", + "ją" + ], + [ + "cha", + "rak" + ], + [ + "cho", + "m" + ], + [ + "cho", + "wać" + ], + [ + "cho", + "wski" + ], + [ + "cho", + "wicz" + ], + [ + "Po", + "le" + ], + [ + "Po", + "go" + ], + [ + "Po", + "dział" + ], + [ + "Po", + "między" + ], + [ + "Po", + "rząd" + ], + [ + "Po", + "chodzi" + ], + [ + "Po", + "lowa" + ], + [ + "Po", + "kazał" + ], + [ + "Po", + "jedy" + ], + [ + "Po", + "prawi" + ], + [ + "Po", + "czci" + ], + [ + "Po", + "znałem" + ], + [ + "tu", + "ry" + ], + [ + "tu", + "tej" + ], + [ + "roz", + "wa" + ], + [ + "roz", + "dzie" + ], + [ + "roz", + "bro" + ], + [ + "roz", + "ję" + ], + [ + "roz", + "są" + ], + [ + "roz", + "ej" + ], + [ + "roz", + "pusz" + ], + [ + "roz", + "war" + ], + [ + "roz", + "posta" + ], + [ + "roz", + "koszy" + ], + [ + "roz", + "dziela" + ], + [ + "roz", + "tacza" + ], + [ + "roz", + "mai" + ], + [ + "roz", + "pięta" + ], + [ + "Pa", + "c" + ], + [ + "Pa", + "s" + ], + [ + "Pa", + "ry" + ], + [ + "ju", + "m" + ], + [ + "ju", + "sza" + ], + [ + "ju", + "trz" + ], + [ + "wia", + "rę" + ], + [ + "wia", + "try" + ], + [ + "sk", + "le" + ], + [ + "sk", + "ała" + ], + [ + "sk", + "rwa" + ], + [ + "tak", + "ich" + ], + [ + "zy", + "sk" + ], + [ + "Nie", + "ba" + ], + [ + "Nie", + "bo" + ], + [ + "Nie", + "wdzię" + ], + [ + "gi", + "ji" + ], + [ + "Na", + "sz" + ], + [ + "Na", + "zywał" + ], + [ + "me", + "ty" + ], + [ + "pra", + "cy" + ], + [ + "pra", + "wię" + ], + [ + "pra", + "wem" + ], + [ + "pra", + "gnął" + ], + [ + "pra", + "dziadów" + ], + [ + "pra", + "cować" + ], + [ + "sie", + "li" + ], + [ + "sie", + "dzieć" + ], + [ + "pod", + "ał" + ], + [ + "pod", + "szedł" + ], + [ + "pod", + "nosi" + ], + [ + "pod", + "skoczył" + ], + [ + "pod", + "nosząc" + ], + [ + "pod", + "niesio" + ], + [ + "pod", + "nieść" + ], + [ + "pod", + "niesioną" + ], + [ + "pod", + "róży" + ], + [ + "sto", + "łe" + ], + [ + "ze", + "brać" + ], + [ + "ze", + "starzał" + ], + [ + "kł", + "ów" + ], + [ + "ska", + "ch" + ], + [ + "ska", + "kać" + ], + [ + "zna", + "li" + ], + [ + "zna", + "ne" + ], + [ + "zna", + "ją" + ], + [ + "zna", + "ków" + ], + [ + "Ta", + "ka" + ], + [ + "Ta", + "bak" + ], + [ + "Ja", + "n" + ], + [ + "Ja", + "dę" + ], + [ + "wą", + "sy" + ], + [ + "du", + "ją" + ], + [ + "du", + "chu" + ], + [ + "du", + "mał" + ], + [ + "du", + "chem" + ], + [ + "Je", + "na" + ], + [ + "Je", + "ste" + ], + [ + "Je", + "chał" + ], + [ + "Je", + "dną" + ], + [ + "Je", + "ździ" + ], + [ + "lo", + "no" + ], + [ + "lo", + "nym" + ], + [ + "lo", + "sów" + ], + [ + "lo", + "kaj" + ], + [ + "pro", + "cz" + ], + [ + "pro", + "ch" + ], + [ + "pro", + "by" + ], + [ + "pro", + "gi" + ], + [ + "pro", + "ste" + ], + [ + "pro", + "szą" + ], + [ + "pro", + "giem" + ], + [ + "pro", + "mienie" + ], + [ + "śli", + "ł" + ], + [ + "Za", + "ba" + ], + [ + "czę", + "ścią" + ], + [ + "spo", + "so" + ], + [ + "spo", + "rów" + ], + [ + "spo", + "rach" + ], + [ + "spo", + "soby" + ], + [ + "spo", + "wiedzi" + ], + [ + "wz", + "bra" + ], + [ + "wz", + "niosła" + ], + [ + "wz", + "niesioną" + ], + [ + "Te", + "go" + ], + [ + "Te", + "raje" + ], + [ + "ką", + "ta" + ], + [ + "ką", + "pieli" + ], + [ + "któ", + "remi" + ], + [ + "sy", + "pie" + ], + [ + "Wo", + "ła" + ], + [ + "be", + "k" + ], + [ + "be", + "sty" + ], + [ + "be", + "nki" + ], + [ + "be", + "czek" + ], + [ + "mię", + "szał" + ], + [ + "krzy", + "ków" + ], + [ + "krzy", + "wił" + ], + [ + "krzy", + "żu" + ], + [ + "cu", + "d" + ], + [ + "cu", + "dną" + ], + [ + "rza", + "j" + ], + [ + "rza", + "ć" + ], + [ + "ża", + "dna" + ], + [ + "ża", + "lem" + ], + [ + "ża", + "dnego" + ], + [ + "rą", + "b" + ], + [ + "rą", + "czka" + ], + [ + "Ma", + "jąc" + ], + [ + "Ma", + "zu" + ], + [ + "wę", + "zło" + ], + [ + "Ch", + "a" + ], + [ + "Ch", + "ar" + ], + [ + "Ch", + "rystu" + ], + [ + "gro", + "sz" + ], + [ + "gro", + "nie" + ], + [ + "gro", + "no" + ], + [ + "gro", + "ty" + ], + [ + "gro", + "dzić" + ], + [ + "gro", + "mem" + ], + [ + "mó", + "wią" + ], + [ + "słu", + "gą" + ], + [ + "słu", + "gom" + ], + [ + "sło", + "wi" + ], + [ + "sło", + "wem" + ], + [ + "Bo", + "żej" + ], + [ + "Bo", + "giem" + ], + [ + "bro", + "nie" + ], + [ + "bro", + "dą" + ], + [ + "sko", + "m" + ], + [ + "bra", + "k" + ], + [ + "bra", + "my" + ], + [ + "bra", + "tem" + ], + [ + "bra", + "cią" + ], + [ + "pe", + "k" + ], + [ + "pe", + "wni" + ], + [ + "pe", + "tersbur" + ], + [ + "pe", + "łen" + ], + [ + "pu", + "chem" + ], + [ + "pu", + "stym" + ], + [ + "pu", + "der" + ], + [ + "pu", + "rpu" + ], + [ + "pó", + "dź" + ], + [ + "pó", + "jdzie" + ], + [ + "chy", + "liwszy" + ], + [ + "bia", + "da" + ], + [ + "bu", + "je" + ], + [ + "bu", + "dynku" + ], + [ + "Le", + "ci" + ], + [ + "szcze", + "p" + ], + [ + "szcze", + "ry" + ], + [ + "gł", + "szy" + ], + [ + "strze", + "że" + ], + [ + "strze", + "chy" + ], + [ + "strze", + "nicę" + ], + [ + "Że", + "ś" + ], + [ + "wię", + "ź" + ], + [ + "wię", + "źni" + ], + [ + "niej", + "szą" + ], + [ + "Mo", + "żem" + ], + [ + "Mo", + "żna" + ], + [ + "nik", + "nie" + ], + [ + "dro", + "go" + ], + [ + "dro", + "gie" + ], + [ + "dro", + "biu" + ], + [ + "op", + "uszcza" + ], + [ + "rzekł", + "byś" + ], + [ + "so", + "wać" + ], + [ + "so", + "sny" + ], + [ + "pier", + "ał" + ], + [ + "pier", + "sio" + ], + [ + "pier", + "ścio" + ], + [ + "pier", + "ścień" + ], + [ + "czu", + "ły" + ], + [ + "stro", + "i" + ], + [ + "stro", + "nami" + ], + [ + "zi", + "n" + ], + [ + "zi", + "o" + ], + [ + "zi", + "my" + ], + [ + "ten", + "t" + ], + [ + "su", + "wał" + ], + [ + "su", + "nął" + ], + [ + "su", + "mnie" + ], + [ + "su", + "che" + ], + [ + "su", + "wają" + ], + [ + "Pod", + "niosł" + ], + [ + "Pan", + "no" + ], + [ + "Do", + "mi" + ], + [ + "Do", + "stał" + ], + [ + "Do", + "tąd" + ], + [ + "zo", + "wią" + ], + [ + "dź", + "więk" + ], + [ + "kro", + "czy" + ], + [ + "kro", + "pi" + ], + [ + "Wy", + "da" + ], + [ + "Wy", + "sła" + ], + [ + "Wy", + "smu" + ], + [ + "Wy", + "skoczył" + ], + [ + "Wy", + "ciągnął" + ], + [ + "wszyst", + "kiem" + ], + [ + "gie", + "j" + ], + [ + "lę", + "ta" + ], + [ + "lę", + "kli" + ], + [ + "Woj", + "ska" + ], + [ + "Wi", + "lej" + ], + [ + "nad", + "to" + ], + [ + "mło", + "ko" + ], + [ + "mło", + "dą" + ], + [ + "mło", + "dszy" + ], + [ + "trze", + "j" + ], + [ + "trzy", + "sta" + ], + [ + "trzy", + "kro" + ], + [ + "trzy", + "stu" + ], + [ + "wó", + "r" + ], + [ + "powie", + "ki" + ], + [ + "powie", + "dzą" + ], + [ + "Zo", + "stawi" + ], + [ + "są", + "du" + ], + [ + "tam", + "ci" + ], + [ + "tam", + "ten" + ], + [ + "tam", + "tej" + ], + [ + "żo", + "ną" + ], + [ + "nio", + "nych" + ], + [ + "nio", + "sły" + ], + [ + "Któ", + "rej" + ], + [ + "sła", + "wie" + ], + [ + "sła", + "wę" + ], + [ + "sła", + "wną" + ], + [ + "sła", + "niając" + ], + [ + "sty", + "n" + ], + [ + "jako", + "ś" + ], + [ + "To", + "ż" + ], + [ + "To", + "masz" + ], + [ + "tra", + "wami" + ], + [ + "koń", + "czy" + ], + [ + "koń", + "czą" + ], + [ + "koń", + "czyła" + ], + [ + "Tak", + "i" + ], + [ + "jo", + "ne" + ], + [ + "jo", + "nych" + ], + [ + "rów", + "ne" + ], + [ + "rów", + "ną" + ], + [ + "cał", + "éj" + ], + [ + "zło", + "cie" + ], + [ + "zło", + "ści" + ], + [ + "zło", + "ży" + ], + [ + "zło", + "tego" + ], + [ + "zło", + "żę" + ], + [ + "zło", + "dziej" + ], + [ + "zło", + "cona" + ], + [ + "rzą", + "du" + ], + [ + "Ty", + "siąc" + ], + [ + "Wie", + "r" + ], + [ + "Wie", + "cie" + ], + [ + "Wie", + "ść" + ], + [ + "gę", + "sta" + ], + [ + "gę", + "ściej" + ], + [ + "śnie", + "g" + ], + [ + "śnie", + "gi" + ], + [ + "śnie", + "gu" + ], + [ + "Ko", + "za" + ], + [ + "Ko", + "zodu" + ], + [ + "Od", + "głos" + ], + [ + "py", + "łu" + ], + [ + "py", + "chy" + ], + [ + "sły", + "nął" + ], + [ + "sły", + "szano" + ], + [ + "sły", + "szała" + ], + [ + "Dob", + "rodzi" + ], + [ + "dzo", + "ziem" + ], + [ + "jed", + "ni" + ], + [ + "jed", + "ne" + ], + [ + "świe", + "ca" + ], + [ + "rzu", + "cał" + ], + [ + "oczy", + "ścić" + ], + [ + "zd", + "jął" + ], + [ + "zd", + "jęta" + ], + [ + "gu", + "st" + ], + [ + "gu", + "zy" + ], + [ + "gu", + "zi" + ], + [ + "gą", + "sieni" + ], + [ + "gó", + "rą" + ], + [ + "zu", + "je" + ], + [ + "zu", + "ją" + ], + [ + "zu", + "cha" + ], + [ + "ser", + "c" + ], + [ + "ser", + "ów" + ], + [ + "wró", + "ble" + ], + [ + "dwie", + "ma" + ], + [ + "dwie", + "stu" + ], + [ + "Czy", + "ny" + ], + [ + "Gdy", + "m" + ], + [ + "Gdy", + "bym" + ], + [ + "in", + "ny" + ], + [ + "in", + "ną" + ], + [ + "in", + "styn" + ], + [ + "twa", + "rze" + ], + [ + "cząc", + "y" + ], + [ + "cząc", + "ych" + ], + [ + "Wa", + "ra" + ], + [ + "pię", + "ty" + ], + [ + "śmie", + "sz" + ], + [ + "śmie", + "le" + ], + [ + "śmie", + "ta" + ], + [ + "bli", + "żej" + ], + [ + "kra", + "je" + ], + [ + "kra", + "wę" + ], + [ + "świa", + "tu" + ], + [ + "świa", + "dom" + ], + [ + "niem", + "czy" + ], + [ + "dwo", + "rza" + ], + [ + "gra", + "ć" + ], + [ + "gra", + "ni" + ], + [ + "gra", + "ją" + ], + [ + "gra", + "bieży" + ], + [ + "kró", + "lo" + ], + [ + "kró", + "tka" + ], + [ + "zwa", + "no" + ], + [ + "zwa", + "lił" + ], + [ + "zwa", + "żał" + ], + [ + "ścia", + "nę" + ], + [ + "Co", + "fa" + ], + [ + "fi", + "ta" + ], + [ + "fi", + "lary" + ], + [ + "naj", + "pierwszy" + ], + [ + "naj", + "pierwsze" + ], + [ + "naj", + "bliż" + ], + [ + "wio", + "m" + ], + [ + "ciąg", + "nęli" + ], + [ + "ciąg", + "nąc" + ], + [ + "wią", + "żą" + ], + [ + "sam", + "ą" + ], + [ + "Przy", + "sią" + ], + [ + "Przy", + "pomniał" + ], + [ + "myśli", + "ć" + ], + [ + "myśli", + "li" + ], + [ + "myśli", + "ła" + ], + [ + "zam", + "ę" + ], + [ + "Podkomo", + "r" + ], + [ + "szu", + "kała" + ], + [ + "ste", + "k" + ], + [ + "łe", + "ś" + ], + [ + "ran", + "ne" + ], + [ + "robi", + "ąc" + ], + [ + "two", + "ja" + ], + [ + "każ", + "dą" + ], + [ + "Ni", + "ż" + ], + [ + "sku", + "tku" + ], + [ + "stra", + "ż" + ], + [ + "stra", + "szy" + ], + [ + "stra", + "wił" + ], + [ + "stra", + "cił" + ], + [ + "stra", + "sząc" + ], + [ + "tr", + "wała" + ], + [ + "mia", + "sto" + ], + [ + "Ro", + "bi" + ], + [ + "Ro", + "ze" + ], + [ + "Ro", + "sy" + ], + [ + "wło", + "ść" + ], + [ + "wło", + "sem" + ], + [ + "zgo", + "ła" + ], + [ + "szczę", + "ściu" + ], + [ + "zda", + "rzenia" + ], + [ + "daw", + "ny" + ], + [ + "daw", + "nym" + ], + [ + "zwy", + "kła" + ], + [ + "Sz", + "mer" + ], + [ + "Sz", + "czwacze" + ], + [ + "będzie", + "my" + ], + [ + "kto", + "rem" + ], + [ + "myś", + "lę" + ], + [ + "myś", + "lony" + ], + [ + "pół", + "noc" + ], + [ + "pół", + "nocy" + ], + [ + "Ry", + "m" + ], + [ + "gnie", + "wie" + ], + [ + "gnie", + "niu" + ], + [ + "gnie", + "ździ" + ], + [ + "kar", + "ty" + ], + [ + "kry", + "je" + ], + [ + "swo", + "bo" + ], + [ + "swo", + "ję" + ], + [ + "swo", + "jego" + ], + [ + "usza", + "mi" + ], + [ + "Mi", + "ała" + ], + [ + "Mi", + "ałem" + ], + [ + "Re", + "szta" + ], + [ + "Re", + "sztę" + ], + [ + "trz", + "pio" + ], + [ + "łą", + "k" + ], + [ + "łą", + "czyć" + ], + [ + "Moska", + "lom" + ], + [ + "ha", + "ń" + ], + [ + "ha", + "nie" + ], + [ + "czem", + "u" + ], + [ + "kocha", + "sz" + ], + [ + "kocha", + "nków" + ], + [ + "Panie", + "nko" + ], + [ + "Podkomorzy", + "na" + ], + [ + "dło", + "ść" + ], + [ + "dło", + "nią" + ], + [ + "kał", + "eś" + ], + [ + "or", + "der" + ], + [ + "sztu", + "ka" + ], + [ + "była", + "ś" + ], + [ + "była", + "by" + ], + [ + "mar", + "ki" + ], + [ + "mar", + "ia" + ], + [ + "drze", + "wem" + ], + [ + "drze", + "wami" + ], + [ + "tru", + "d" + ], + [ + "tru", + "py" + ], + [ + "kre", + "wni" + ], + [ + "kon", + "no" + ], + [ + "kon", + "trak" + ], + [ + "Sta", + "r" + ], + [ + "Sta", + "nie" + ], + [ + "Sta", + "ra" + ], + [ + "Sta", + "rzy" + ], + [ + "Sta", + "ny" + ], + [ + "Sta", + "ją" + ], + [ + "Sta", + "nął" + ], + [ + "Sta", + "rzec" + ], + [ + "Sta", + "nisława" + ], + [ + "kło", + "sów" + ], + [ + "zwie", + "rzę" + ], + [ + "waż", + "ny" + ], + [ + "waż", + "nych" + ], + [ + "waż", + "nej" + ], + [ + "ok", + "nach" + ], + [ + "pow", + "tarzał" + ], + [ + "strzel", + "ał" + ], + [ + "fa", + "n" + ], + [ + "fa", + "wory" + ], + [ + "nię", + "ta" + ], + [ + "usta", + "wnie" + ], + [ + "usta", + "wicznie" + ], + [ + "szczy", + "zny" + ], + [ + "drz", + "wiom" + ], + [ + "ogro", + "dy" + ], + [ + "ogro", + "mną" + ], + [ + "Soplico", + "wskim" + ], + [ + "Aseso", + "rem" + ], + [ + "gał", + "ą" + ], + [ + "gał", + "ka" + ], + [ + "og", + "ląda" + ], + [ + "pę", + "ki" + ], + [ + "pę", + "dzi" + ], + [ + "pę", + "dzić" + ], + [ + "tka", + "nie" + ], + [ + "gości", + "om" + ], + [ + "wielkie", + "go" + ], + [ + "Sto", + "i" + ], + [ + "Sto", + "jąc" + ], + [ + "księ", + "gi" + ], + [ + "księ", + "ciu" + ], + [ + "zmie", + "rzył" + ], + [ + "zmie", + "nić" + ], + [ + "zmie", + "nni" + ], + [ + "przyja", + "ciół" + ], + [ + "bły", + "snął" + ], + [ + "tłu", + "szcza" + ], + [ + "ciem", + "ność" + ], + [ + "żeby", + "m" + ], + [ + "żeby", + "śmy" + ], + [ + "Oj", + "ciec" + ], + [ + "ksią", + "żek" + ], + [ + "zdro", + "wiem" + ], + [ + "moż", + "ny" + ], + [ + "skrzy", + "pak" + ], + [ + "skrzy", + "deł" + ], + [ + "mówi", + "łem" + ], + [ + "dła", + "ch" + ], + [ + "dwó", + "rurki" + ], + [ + "powia", + "t" + ], + [ + "powia", + "dają" + ], + [ + "Horesz", + "kowie" + ], + [ + "Pra", + "wie" + ], + [ + "Ra", + "d" + ], + [ + "Ra", + "zem" + ], + [ + "niech", + "ę" + ], + [ + "stu", + "dni" + ], + [ + "gdyby", + "m" + ], + [ + "Bra", + "li" + ], + [ + "Da", + "ć" + ], + [ + "chwi", + "ał" + ], + [ + "chwi", + "le" + ], + [ + "rodzi", + "ce" + ], + [ + "Roz", + "krzyżo" + ], + [ + "Ku", + "chci" + ], + [ + "oj", + "cu" + ], + [ + "oj", + "czyste" + ], + [ + "pła", + "cze" + ], + [ + "pła", + "tał" + ], + [ + "pła", + "cząc" + ], + [ + "zrobi", + "m" + ], + [ + "posta", + "wie" + ], + [ + "posta", + "cią" + ], + [ + "posta", + "nowie" + ], + [ + "wzro", + "ście" + ], + [ + "peł", + "z" + ], + [ + "głu", + "cho" + ], + [ + "pol", + "sku" + ], + [ + "pol", + "skiego" + ], + [ + "pol", + "skim" + ], + [ + "dom", + "ów" + ], + [ + "nowi", + "cie" + ], + [ + "pal", + "cach" + ], + [ + "My", + "ś" + ], + [ + "kla", + "tki" + ], + [ + "domo", + "wym" + ], + [ + "miesz", + "kała" + ], + [ + "char", + "t" + ], + [ + "char", + "ta" + ], + [ + "char", + "tami" + ], + [ + "rozmo", + "wą" + ], + [ + "zosta", + "je" + ], + [ + "zosta", + "wić" + ], + [ + "chłop", + "stwo" + ], + [ + "chłop", + "skiej" + ], + [ + "środ", + "ka" + ], + [ + "pło", + "ty" + ], + [ + "zaś", + "miał" + ], + [ + "cieka", + "we" + ], + [ + "cieka", + "wość" + ], + [ + "groma", + "dy" + ], + [ + "drugie", + "mu" + ], + [ + "Choć", + "by" + ], + [ + "Kro", + "pić" + ], + [ + "śpie", + "wa" + ], + [ + "śpie", + "szy" + ], + [ + "śpie", + "wać" + ], + [ + "dzię", + "kować" + ], + [ + "osta", + "tki" + ], + [ + "zem", + "u" + ], + [ + "niedźwie", + "dzia" + ], + [ + "niedźwie", + "dziej" + ], + [ + "niedźwie", + "dziem" + ], + [ + "Go", + "ści" + ], + [ + "byś", + "my" + ], + [ + "ące", + "go" + ], + [ + "star", + "ców" + ], + [ + "bak", + "i" + ], + [ + "mni", + "cha" + ], + [ + "pta", + "szek" + ], + [ + "pta", + "stwu" + ], + [ + "woła", + "li" + ], + [ + "woła", + "ją" + ], + [ + "woła", + "jąc" + ], + [ + "Tam", + "ci" + ], + [ + "słucha", + "ją" + ], + [ + "słucha", + "jąc" + ], + [ + "Bi", + "ało" + ], + [ + "Księ", + "ga" + ], + [ + "Księ", + "stwa" + ], + [ + "zdo", + "ła" + ], + [ + "zdo", + "łał" + ], + [ + "niebo", + "ga" + ], + [ + "pozna", + "łem" + ], + [ + "tan", + "ce" + ], + [ + "pyta", + "ją" + ], + [ + "prę", + "ży" + ], + [ + "ór", + "ka" + ], + [ + "Ży", + "dów" + ], + [ + "pio", + "sen" + ], + [ + "grzy", + "by" + ], + [ + "mów", + "cy" + ], + [ + "szcz", + "waczów" + ], + [ + "stru", + "ny" + ], + [ + "stru", + "gi" + ], + [ + "sio", + "strą" + ], + [ + "sio", + "strzenicę" + ], + [ + "rej", + "ter" + ], + [ + "Woź", + "nym" + ], + [ + "długi", + "mi" + ], + [ + "klę", + "czkach" + ], + [ + "uro", + "dy" + ], + [ + "ws", + "parł" + ], + [ + "ws", + "party" + ], + [ + "czeka", + "jąc" + ], + [ + "Kropi", + "dłem" + ], + [ + "Trze", + "ciego" + ], + [ + "br", + "wi" + ], + [ + "kle", + "j" + ], + [ + "sę", + "dzie" + ], + [ + "zbo", + "żu" + ], + [ + "poko", + "iku" + ], + [ + "cio", + "ci" + ], + [ + "cio", + "cia" + ], + [ + "wierz", + "ch" + ], + [ + "patrzy", + "li" + ], + [ + "obo", + "wiązki" + ], + [ + "zielo", + "ny" + ], + [ + "zielo", + "ne" + ], + [ + "zielo", + "nych" + ], + [ + "zielo", + "nym" + ], + [ + "zielo", + "nego" + ], + [ + "Gdzie", + "niegdzie" + ], + [ + "gru", + "ntów" + ], + [ + "rzci", + "ny" + ], + [ + "kono", + "pi" + ], + [ + "kobie", + "r" + ], + [ + "kobie", + "tą" + ], + [ + "wraca", + "li" + ], + [ + "wraca", + "ją" + ], + [ + "hu", + "l" + ], + [ + "hu", + "r" + ], + [ + "hu", + "la" + ], + [ + "miło", + "śnik" + ], + [ + "przerwał", + "a" + ], + [ + "skro", + "ń" + ], + [ + "skro", + "niach" + ], + [ + "No", + "wa" + ], + [ + "We", + "so" + ], + [ + "gwia", + "ździ" + ], + [ + "świ", + "szcząc" + ], + [ + "zaczę", + "to" + ], + [ + "dal", + "szej" + ], + [ + "kłó", + "t" + ], + [ + "kłó", + "cił" + ], + [ + "kłó", + "tnia" + ], + [ + "żar", + "t" + ], + [ + "żołnie", + "rze" + ], + [ + "świat", + "ła" + ], + [ + "krót", + "ko" + ], + [ + "Maciej", + "ów" + ], + [ + "Pe", + "ter" + ], + [ + "Pe", + "tersbur" + ], + [ + "brze", + "g" + ], + [ + "brze", + "zi" + ], + [ + "ucz", + "cie" + ], + [ + "ucz", + "ty" + ], + [ + "zbro", + "jnie" + ], + [ + "podob", + "ny" + ], + [ + "podob", + "ną" + ], + [ + "jakie", + "m" + ], + [ + "skar", + "żyć" + ], + [ + "wzią", + "ć" + ], + [ + "szlache", + "cka" + ], + [ + "szlache", + "ckim" + ], + [ + "szlache", + "ctwa" + ], + [ + "skoń", + "czył" + ], + [ + "trzyma", + "ć" + ], + [ + "włas", + "ne" + ], + [ + "włas", + "ną" + ], + [ + "Sie", + "dział" + ], + [ + "kwia", + "t" + ], + [ + "umie", + "rać" + ], + [ + "świę", + "ta" + ], + [ + "świę", + "to" + ], + [ + "świę", + "tem" + ], + [ + "świę", + "tych" + ], + [ + "pani", + "cz" + ], + [ + "dziew", + "czę" + ], + [ + "pią", + "wszy" + ], + [ + "Lit", + "wą" + ], + [ + "Lit", + "wę" + ], + [ + "Ojczy", + "znę" + ], + [ + "Mó", + "gł" + ], + [ + "Mó", + "wił" + ], + [ + "krze", + "sło" + ], + [ + "krze", + "sła" + ], + [ + "urzę", + "dem" + ], + [ + "urzę", + "dnika" + ], + [ + "wspo", + "mnę" + ], + [ + "wdzię", + "ków" + ], + [ + "poda", + "nia" + ], + [ + "polowa", + "niu" + ], + [ + "wil", + "go" + ], + [ + "obra", + "cał" + ], + [ + "gada", + "nie" + ], + [ + "gada", + "li" + ], + [ + "gada", + "no" + ], + [ + "prowa", + "dzi" + ], + [ + "dawniej", + "sze" + ], + [ + "Ró", + "z" + ], + [ + "bry", + "ka" + ], + [ + "śla", + "du" + ], + [ + "kazy", + "wał" + ], + [ + "zaba", + "wić" + ], + [ + "goto", + "wi" + ], + [ + "goto", + "we" + ], + [ + "goto", + "wą" + ], + [ + "obła", + "wa" + ], + [ + "obła", + "wą" + ], + [ + "obła", + "wę" + ], + [ + "obła", + "wnicy" + ], + [ + "trwo", + "gę" + ], + [ + "karcz", + "ma" + ], + [ + "puszcza", + "ją" + ], + [ + "kilka", + "kroć" + ], + [ + "Dzie", + "ci" + ], + [ + "Pru", + "sa" + ], + [ + "dra", + "bi" + ], + [ + "dra", + "bów" + ], + [ + "przem", + "y" + ], + [ + "przem", + "ówić" + ], + [ + "schy", + "lił" + ], + [ + "czte", + "rech" + ], + [ + "naro", + "du" + ], + [ + "naro", + "dowy" + ], + [ + "kola", + "n" + ], + [ + "dziec", + "kiem" + ], + [ + "sen", + "ny" + ], + [ + "sen", + "ne" + ], + [ + "Ledwie", + "m" + ], + [ + "strasz", + "ną" + ], + [ + "strasz", + "nej" + ], + [ + "wstrzy", + "mać" + ], + [ + "Rę", + "ką" + ], + [ + "grzecz", + "ność" + ], + [ + "ubra", + "na" + ], + [ + "ubra", + "nia" + ], + [ + "powi", + "nność" + ], + [ + "porząd", + "kiem" + ], + [ + "porząd", + "nym" + ], + [ + "leci", + "ało" + ], + [ + "noc", + "le" + ], + [ + "noc", + "ną" + ], + [ + "żegna", + "ł" + ], + [ + "obraz", + "u" + ], + [ + "odpowie", + "dzi" + ], + [ + "odpowie", + "działa" + ], + [ + "szero", + "kim" + ], + [ + "skła", + "dać" + ], + [ + "skła", + "dał" + ], + [ + "Jankie", + "la" + ], + [ + "Jankie", + "lu" + ], + [ + "siadł", + "szy" + ], + [ + "zdra", + "jca" + ], + [ + "krew", + "ną" + ], + [ + "krew", + "nych" + ], + [ + "otwo", + "ry" + ], + [ + "otwo", + "rem" + ], + [ + "sce", + "ny" + ], + [ + "lep", + "szy" + ], + [ + "lep", + "sza" + ], + [ + "Chciał", + "bym" + ], + [ + "bło", + "nie" + ], + [ + "bło", + "tni" + ], + [ + "kwe", + "star" + ], + [ + "osob", + "na" + ], + [ + "osob", + "ny" + ], + [ + "trzą", + "sł" + ], + [ + "uwa", + "gi" + ], + [ + "chę", + "do" + ], + [ + "konie", + "cznie" + ], + [ + "zaścia", + "nki" + ], + [ + "zaścia", + "nków" + ], + [ + "wier", + "nego" + ], + [ + "wyra", + "źnie" + ], + [ + "obło", + "ku" + ], + [ + "długie", + "mi" + ], + [ + "dobry", + "m" + ], + [ + "szczęśli", + "wa" + ], + [ + "szczęśli", + "wym" + ], + [ + "Mie", + "rzy" + ], + [ + "ogo", + "nie" + ], + [ + "ogo", + "nem" + ], + [ + "sąd", + "ów" + ], + [ + "zer", + "wać" + ], + [ + "kape", + "la" + ], + [ + "zabi", + "je" + ], + [ + "wypra", + "wę" + ], + [ + "tań", + "czy" + ], + [ + "tań", + "czyć" + ], + [ + "wese", + "lu" + ], + [ + "Mosk", + "wie" + ], + [ + "Mosk", + "wą" + ], + [ + "Myśli", + "wi" + ], + [ + "Myśli", + "łem" + ], + [ + "Osta", + "tnia" + ], + [ + "có", + "ry" + ], + [ + "ge", + "stami" + ], + [ + "mały", + "ch" + ], + [ + "otwar", + "to" + ], + [ + "tło", + "czy" + ], + [ + "pom", + "nę" + ], + [ + "panie", + "n" + ], + [ + "ode", + "zwał" + ], + [ + "głoś", + "niej" + ], + [ + "Mar", + "sz" + ], + [ + "Mar", + "szał" + ], + [ + "pewne", + "go" + ], + [ + "puł", + "k" + ], + [ + "puł", + "ko" + ], + [ + "różno", + "far" + ], + [ + "ogni", + "sta" + ], + [ + "książę", + "cy" + ], + [ + "sejmi", + "ku" + ], + [ + "Gło", + "wa" + ], + [ + "Ki", + "lka" + ], + [ + "Ki", + "ryło" + ], + [ + "Sza", + "no" + ], + [ + "dusz", + "ą" + ], + [ + "drą", + "giem" + ], + [ + "grz", + "miały" + ], + [ + "opie", + "ra" + ], + [ + "opie", + "ku" + ], + [ + "opie", + "kę" + ], + [ + "trza", + "sk" + ], + [ + "trza", + "snął" + ], + [ + "trza", + "skiem" + ], + [ + "zba", + "dał" + ], + [ + "źwie", + "rzynę" + ], + [ + "żało", + "śnie" + ], + [ + "żół", + "ta" + ], + [ + "poważ", + "nym" + ], + [ + "poważ", + "nemi" + ], + [ + "żela", + "zem" + ], + [ + "ruszy", + "ć" + ], + [ + "przykła", + "dy" + ], + [ + "chodząc", + "ych" + ], + [ + "Niem", + "na" + ], + [ + "Dowej", + "ce" + ], + [ + "Często", + "chowy" + ], + [ + "Soko", + "ł" + ], + [ + "wczora", + "jszej" + ], + [ + "niebio", + "sa" + ], + [ + "pochy", + "lił" + ], + [ + "potrze", + "bie" + ], + [ + "towarzy", + "stwo" + ], + [ + "towarzy", + "szów" + ], + [ + "majo", + "ra" + ], + [ + "ludz", + "kich" + ], + [ + "stodo", + "le" + ], + [ + "stodo", + "łę" + ], + [ + "wznosi", + "ł" + ], + [ + "kontu", + "sze" + ], + [ + "Kró", + "l" + ], + [ + "Kró", + "tkie" + ], + [ + "Sy", + "cy" + ], + [ + "Sy", + "bir" + ], + [ + "hała", + "s" + ], + [ + "swa", + "ry" + ], + [ + "pogo", + "ni" + ], + [ + "pogo", + "dę" + ], + [ + "pojedy", + "nku" + ], + [ + "jaki", + "ś" + ], + [ + "weź", + "miesz" + ], + [ + "wiadomo", + "ść" + ], + [ + "groź", + "by" + ], + [ + "Domej", + "ce" + ], + [ + "tryum", + "fu" + ], + [ + "Mil", + "czy" + ], + [ + "Mil", + "czał" + ], + [ + "marszał", + "ka" + ], + [ + "marszał", + "kiem" + ], + [ + "plac", + "ką" + ], + [ + "Polak", + "ów" + ], + [ + "skrzydła", + "mi" + ], + [ + "powiada", + "no" + ], + [ + "kaptu", + "rze" + ], + [ + "Napoleon", + "em" + ], + [ + "Prusak", + "ów" + ], + [ + "Strzel", + "by" + ], + [ + "Strzel", + "ców" + ], + [ + "obycza", + "jem" + ], + [ + "dba", + "le" + ], + [ + "har", + "mo" + ], + [ + "histo", + "r" + ], + [ + "kły", + "m" + ], + [ + "oł", + "tarz" + ], + [ + "oł", + "tarza" + ], + [ + "pry", + "ska" + ], + [ + "sznu", + "rki" + ], + [ + "chle", + "b" + ], + [ + "chle", + "ba" + ], + [ + "chle", + "bie" + ], + [ + "nierucho", + "me" + ], + [ + "robo", + "ty" + ], + [ + "zapa", + "sy" + ], + [ + "zaja", + "zdach" + ], + [ + "taj", + "nym" + ], + [ + "wojen", + "ne" + ], + [ + "pamią", + "tka" + ], + [ + "mura", + "wie" + ], + [ + "mura", + "wy" + ], + [ + "rozpa", + "cz" + ], + [ + "rozkaz", + "em" + ], + [ + "Niechaj", + "że" + ], + [ + "haj", + "że" + ], + [ + "sztur", + "mak" + ], + [ + "księży", + "ca" + ], + [ + "czerwo", + "ny" + ], + [ + "He", + "t" + ], + [ + "Sze", + "p" + ], + [ + "gwał", + "ty" + ], + [ + "klucz", + "nik" + ], + [ + "ost", + "rzem" + ], + [ + "ozwał", + "y" + ], + [ + "ukła", + "dów" + ], + [ + "posła", + "niec" + ], + [ + "pogląda", + "li" + ], + [ + "kome", + "ta" + ], + [ + "komen", + "dę" + ], + [ + "zawie", + "sił" + ], + [ + "zamia", + "ny" + ], + [ + "ryce", + "r" + ], + [ + "ryce", + "rze" + ], + [ + "różo", + "wą" + ], + [ + "szano", + "wał" + ], + [ + "sier", + "ża" + ], + [ + "sier", + "py" + ], + [ + "służ", + "ba" + ], + [ + "służ", + "bę" + ], + [ + "służ", + "bą" + ], + [ + "suk", + "nia" + ], + [ + "tęsk", + "nił" + ], + [ + "młode", + "go" + ], + [ + "złoci", + "sty" + ], + [ + "Dobro", + "dzieje" + ], + [ + "Dobro", + "dziej" + ], + [ + "Dobro", + "dzieju" + ], + [ + "dwor", + "ski" + ], + [ + "króle", + "wskim" + ], + [ + "warko", + "czy" + ], + [ + "śledz", + "twa" + ], + [ + "sprzę", + "ty" + ], + [ + "Su", + "woro" + ], + [ + "Spo", + "jrzał" + ], + [ + "Spo", + "tkanie" + ], + [ + "Sła", + "wny" + ], + [ + "brzu", + "ch" + ], + [ + "gnia", + "zda" + ], + [ + "gnia", + "zdo" + ], + [ + "grzę", + "dy" + ], + [ + "plu", + "sk" + ], + [ + "psia", + "rnie" + ], + [ + "uła", + "n" + ], + [ + "wci", + "snął" + ], + [ + "zbli", + "żył" + ], + [ + "powa", + "gą" + ], + [ + "pozwo", + "lę" + ], + [ + "wici", + "n" + ], + [ + "wici", + "ny" + ], + [ + "zadziwie", + "nie" + ], + [ + "zadziwie", + "nia" + ], + [ + "zadziwie", + "niem" + ], + [ + "wyzna", + "czył" + ], + [ + "wyso", + "kie" + ], + [ + "dama", + "mi" + ], + [ + "kiesze", + "nie" + ], + [ + "bior", + "ąc" + ], + [ + "stanowi", + "ska" + ], + [ + "cym", + "bały" + ], + [ + "Podob", + "ny" + ], + [ + "Jene", + "rała" + ], + [ + "wzdy", + "chał" + ], + [ + "ziemia", + "nie" + ], + [ + "słuch", + "i" + ], + [ + "stron", + "nicy" + ], + [ + "traf", + "em" + ], + [ + "młodzień", + "ców" + ], + [ + "Hrecze", + "sza" + ], + [ + "Gra", + "bo" + ], + [ + "Gra", + "fie" + ], + [ + "Spó", + "r" + ], + [ + "brz", + "miał" + ], + [ + "ekono", + "m" + ], + [ + "groz", + "ił" + ], + [ + "kwa", + "śny" + ], + [ + "owo", + "c" + ], + [ + "ogło", + "sić" + ], + [ + "otwie", + "ra" + ], + [ + "Świe", + "ciły" + ], + [ + "szpie", + "g" + ], + [ + "chci", + "wie" + ], + [ + "poło", + "żył" + ], + [ + "wisząc", + "e" + ], + [ + "wisząc", + "y" + ], + [ + "zaczyna", + "ł" + ], + [ + "biór", + "ku" + ], + [ + "jaka", + "ś" + ], + [ + "przyszło", + "ść" + ], + [ + "bagne", + "ty" + ], + [ + "podniosł", + "szy" + ], + [ + "proś", + "by" + ], + [ + "słusz", + "nie" + ], + [ + "pleba", + "niji" + ], + [ + "rejte", + "radę" + ], + [ + "przemia", + "n" + ], + [ + "samot", + "nym" + ], + [ + "sąsiedz", + "twa" + ], + [ + "sąsiedz", + "twie" + ], + [ + "history", + "ja" + ], + [ + "Cie", + "bie" + ], + [ + "Cał", + "ą" + ], + [ + "Kon", + "federa" + ], + [ + "Wzno", + "si" + ], + [ + "ot", + "wór" + ], + [ + "opo", + "ką" + ], + [ + "orę", + "ż" + ], + [ + "obia", + "d" + ], + [ + "oszcze", + "pem" + ], + [ + "ustą", + "pić" + ], + [ + "zmo", + "wie" + ], + [ + "Śmie", + "rć" + ], + [ + "napa", + "st" + ], + [ + "nacie", + "ra" + ], + [ + "strwo", + "żył" + ], + [ + "pocie", + "chy" + ], + [ + "wich", + "rów" + ], + [ + "winie", + "nem" + ], + [ + "zago", + "ny" + ], + [ + "zakła", + "d" + ], + [ + "zapał", + "u" + ], + [ + "doświad", + "czony" + ], + [ + "wyg", + "rał" + ], + [ + "wyg", + "ięty" + ], + [ + "wyna", + "lazek" + ], + [ + "wyna", + "grodzić" + ], + [ + "obe", + "l" + ], + [ + "obej", + "rzał" + ], + [ + "przesta", + "ń" + ], + [ + "przysz", + "łej" + ], + [ + "szab", + "lą" + ], + [ + "rozle", + "wa" + ], + [ + "znajo", + "mo" + ], + [ + "spotka", + "niu" + ], + [ + "skoczy", + "wszy" + ], + [ + "dźwię", + "ki" + ], + [ + "powsta", + "nia" + ], + [ + "Róze", + "czka" + ], + [ + "Jegomo", + "ść" + ], + [ + "Półkozi", + "c" + ], + [ + "Bły", + "snęła" + ], + [ + "Róż", + "ne" + ], + [ + "Ser", + "ce" + ], + [ + "dżok", + "ejów" + ], + [ + "dżok", + "eje" + ], + [ + "imi", + "on" + ], + [ + "trój", + "kąt" + ], + [ + "zało", + "żywszy" + ], + [ + "zgra", + "ją" + ], + [ + "złą", + "czył" + ], + [ + "łóż", + "ku" + ], + [ + "szpad", + "ki" + ], + [ + "nadob", + "ną" + ], + [ + "nazwi", + "ska" + ], + [ + "strza", + "le" + ], + [ + "posa", + "żna" + ], + [ + "pose", + "l" + ], + [ + "wisi", + "ał" + ], + [ + "kaza", + "ć" + ], + [ + "cich", + "ej" + ], + [ + "zakoń", + "czyć" + ], + [ + "zatru", + "dniał" + ], + [ + "zaduma", + "ny" + ], + [ + "wieśnia", + "cy" + ], + [ + "dostrze", + "gł" + ], + [ + "testa", + "men" + ], + [ + "obję", + "cia" + ], + [ + "rumień", + "ca" + ], + [ + "rumień", + "cem" + ], + [ + "galo", + "p" + ], + [ + "podróż", + "nego" + ], + [ + "służąc", + "y" + ], + [ + "pierw", + "sza" + ], + [ + "strono", + "m" + ], + [ + "dwadzie", + "ście" + ], + [ + "zwiercia", + "dla" + ], + [ + "powraca", + "ć" + ], + [ + "Wielkie", + "go" + ], + [ + "Bir", + "ba" + ], + [ + "uroczy", + "sty" + ], + [ + "wspomnie", + "nie" + ], + [ + "wspomni", + "ał" + ], + [ + "tchó", + "rze" + ], + [ + "Józe", + "f" + ], + [ + "Sangusz", + "ków" + ], + [ + "Hej", + "że" + ], + [ + "Kwe", + "sta" + ], + [ + "Kwe", + "starz" + ], + [ + "Tę", + "czy" + ], + [ + "Wspo", + "mni" + ], + [ + "flin", + "tę" + ], + [ + "gr", + "ało" + ], + [ + "hoj", + "nie" + ], + [ + "izba", + "ch" + ], + [ + "ogła", + "sza" + ], + [ + "oparł", + "szy" + ], + [ + "uprze", + "jmie" + ], + [ + "nat", + "rę" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwem" + ], + [ + "nieźmie", + "rnie" + ], + [ + "począ", + "tek" + ], + [ + "porwa", + "wszy" + ], + [ + "kościo", + "łem" + ], + [ + "wiwa", + "ty" + ], + [ + "doby", + "wszy" + ], + [ + "wypad", + "ki" + ], + [ + "gorz", + "kim" + ], + [ + "gołę", + "bie" + ], + [ + "minu", + "t" + ], + [ + "ładu", + "nku" + ], + [ + "kun", + "szt" + ], + [ + "boha", + "ter" + ], + [ + "rozstrzy", + "gnie" + ], + [ + "prost", + "ak" + ], + [ + "Zam", + "ku" + ], + [ + "szczer", + "by" + ], + [ + "króli", + "ki" + ], + [ + "myśle", + "ć" + ], + [ + "okrą", + "g" + ], + [ + "piose", + "nkę" + ], + [ + "oboję", + "tnie" + ], + [ + "Krzyk", + "nęli" + ], + [ + "skończy", + "wszy" + ], + [ + "brylan", + "to" + ], + [ + "portre", + "t" + ], + [ + "Buchma", + "na" + ], + [ + "Czło", + "wiek" + ], + [ + "Ow", + "szem" + ], + [ + "Stra", + "p" + ], + [ + "Suwa", + "rów" + ], + [ + "Ucieka", + "ją" + ], + [ + "am", + "bonie" + ], + [ + "dia", + "beł" + ], + [ + "tis", + "si" + ], + [ + "zlę", + "kła" + ], + [ + "zwróco", + "ny" + ], + [ + "Świąty", + "ni" + ], + [ + "poto", + "kiem" + ], + [ + "pończo", + "szki" + ], + [ + "kogu", + "tki" + ], + [ + "widno", + "krę" + ], + [ + "zanad", + "rza" + ], + [ + "lekar", + "stwo" + ], + [ + "wysmu", + "kłą" + ], + [ + "gołą", + "b" + ], + [ + "pagó", + "r" + ], + [ + "przetar", + "ł" + ], + [ + "przeszko", + "dził" + ], + [ + "łysi", + "nę" + ], + [ + "Podo", + "ba" + ], + [ + "Pogląda", + "jąc" + ], + [ + "roztro", + "p" + ], + [ + "rozmawia", + "li" + ], + [ + "sklepie", + "niu" + ], + [ + "gita", + "rę" + ], + [ + "wzma", + "gał" + ], + [ + "Chwi", + "lę" + ], + [ + "pei", + "za" + ], + [ + "opę", + "tany" + ], + [ + "równi", + "nie" + ], + [ + "świé", + "ce" + ], + [ + "wspomina", + "ć" + ], + [ + "wstrzymu", + "ją" + ], + [ + "błogosła", + "wił" + ], + [ + "kuchci", + "ków" + ], + [ + "Odezwał", + "y" + ], + [ + "Targowi", + "cy" + ], + [ + "Gif", + "rejter" + ], + [ + "Wąsa", + "l" + ], + [ + "paznok", + "cia" + ], + [ + "Brze", + "cha" + ], + [ + "Dzwo", + "n" + ], + [ + "Gó", + "rą" + ], + [ + "Ogi", + "ński" + ], + [ + "Spie", + "sz" + ], + [ + "Stą", + "pa" + ], + [ + "Tru", + "dno" + ], + [ + "Zdro", + "wie" + ], + [ + "jmu", + "ję" + ], + [ + "uni", + "żenie" + ], + [ + "udob", + "ru" + ], + [ + "wsk", + "rze" + ], + [ + "szwa", + "dro" + ], + [ + "nagro", + "dę" + ], + [ + "pobla", + "dła" + ], + [ + "rap", + "tem" + ], + [ + "waw", + "rzy" + ], + [ + "miga", + "jące" + ], + [ + "lamu", + "s" + ], + [ + "reli", + "kwi" + ], + [ + "przyjem", + "ne" + ], + [ + "przyzwo", + "i" + ], + [ + "chorą", + "gie" + ], + [ + "Nieszczę", + "ściem" + ], + [ + "Jezu", + "s" + ], + [ + "węgrzy", + "na" + ], + [ + "butel", + "ki" + ], + [ + "czuba", + "te" + ], + [ + "stronni", + "ków" + ], + [ + "Przeprasza", + "m" + ], + [ + "indy", + "ki" + ], + [ + "Hono", + "ro" + ], + [ + "przyjaź", + "ń" + ], + [ + "Cio", + "ciu" + ], + [ + "Gospo", + "da" + ], + [ + "splą", + "tał" + ], + [ + "zgad", + "nąć" + ], + [ + "Dziedzi", + "c" + ], + [ + "grzbie", + "t" + ], + [ + "herbo", + "wne" + ], + [ + "kruż", + "ganku" + ], + [ + "Kapita", + "nie" + ], + [ + "dygnitar", + "skiej" + ], + [ + "Sagalasów", + "ki" + ], + [ + "grzybobra", + "nia" + ], + [ + "Aust", + "er" + ], + [ + "Drze", + "wa" + ], + [ + "Ekono", + "m" + ], + [ + "Gda", + "ń" + ], + [ + "Im", + "perato" + ], + [ + "Kr", + "wią" + ], + [ + "Stó", + "j" + ], + [ + "Ucisz", + "cie" + ], + [ + "Zdra", + "da" + ], + [ + "drzem", + "ać" + ], + [ + "fro", + "ntem" + ], + [ + "smę", + "tarz" + ], + [ + "wskro", + "ś" + ], + [ + "zgni", + "łe" + ], + [ + "źród", + "ła" + ], + [ + "szten", + "f" + ], + [ + "nali", + "bockich" + ], + [ + "naon", + "czas" + ], + [ + "pomał", + "u" + ], + [ + "pozby", + "ć" + ], + [ + "pospó", + "lstwo" + ], + [ + "lecia", + "wszy" + ], + [ + "dozo", + "r" + ], + [ + "dowci", + "p" + ], + [ + "wyga", + "nia" + ], + [ + "rywal", + "ów" + ], + [ + "przestro", + "gę" + ], + [ + "czamar", + "ce" + ], + [ + "przypła", + "cił" + ], + [ + "cyng", + "la" + ], + [ + "rozposta", + "r" + ], + [ + "Jeste", + "ś" + ], + [ + "wzbra", + "nia" + ], + [ + "besty", + "i" + ], + [ + "Chrystu", + "s" + ], + [ + "więźni", + "ów" + ], + [ + "piersio", + "m" + ], + [ + "pierścio", + "nek" + ], + [ + "Kozodu", + "sin" + ], + [ + "Dobrodzi", + "éj" + ], + [ + "maria", + "sza" + ], + [ + "(", + "\"" + ], + [ + ".", + "-" + ], + [ + "A", + "R" + ], + [ + "A", + "n" + ], + [ + "A", + "nie" + ], + [ + "A", + "ma" + ], + [ + "A", + "byś" + ], + [ + "A", + "STA" + ], + [ + "B", + "ła" + ], + [ + "B", + "ru" + ], + [ + "B", + "łą" + ], + [ + "B", + "rej" + ], + [ + "B", + "aka" + ], + [ + "B", + "lask" + ], + [ + "C", + "ar" + ], + [ + "C", + "zwał" + ], + [ + "C", + "zem" + ], + [ + "C", + "IA" + ], + [ + "D", + "Z" + ], + [ + "D", + "ra" + ], + [ + "D", + "em" + ], + [ + "D", + "wu" + ], + [ + "D", + "rogi" + ], + [ + "D", + "zię" + ], + [ + "E", + "j" + ], + [ + "E", + "wa" + ], + [ + "F", + "e" + ], + [ + "F", + "ał" + ], + [ + "G", + "ę" + ], + [ + "G", + "rz" + ], + [ + "G", + "rze" + ], + [ + "G", + "łu" + ], + [ + "G", + "nia" + ], + [ + "H", + "i" + ], + [ + "H", + "u" + ], + [ + "H", + "y" + ], + [ + "H", + "er" + ], + [ + "I", + "ch" + ], + [ + "I", + "sa" + ], + [ + "I", + "mię" + ], + [ + "I", + "dą" + ], + [ + "I", + "nne" + ], + [ + "I", + "ĄTA" + ], + [ + "K", + "O" + ], + [ + "K", + "ry" + ], + [ + "K", + "ru" + ], + [ + "K", + "re" + ], + [ + "K", + "rwa" + ], + [ + "K", + "obie" + ], + [ + "L", + "ę" + ], + [ + "M", + "I" + ], + [ + "M", + "ała" + ], + [ + "M", + "ąd" + ], + [ + "M", + "niej" + ], + [ + "M", + "ich" + ], + [ + "M", + "rok" + ], + [ + "N", + "ó" + ], + [ + "N", + "ASTA" + ], + [ + "O", + "l" + ], + [ + "O", + "t" + ], + [ + "O", + "ł" + ], + [ + "O", + "wa" + ], + [ + "O", + "go" + ], + [ + "O", + "by" + ], + [ + "O", + "cie" + ], + [ + "O", + "ce" + ], + [ + "O", + "bie" + ], + [ + "O", + "bo" + ], + [ + "O", + "kiem" + ], + [ + "O", + "bra" + ], + [ + "O", + "two" + ], + [ + "O", + "kry" + ], + [ + "O", + "krop" + ], + [ + "O", + "gnia" + ], + [ + "O", + "kna" + ], + [ + "P", + "rz" + ], + [ + "P", + "ob" + ], + [ + "P", + "ły" + ], + [ + "P", + "sze" + ], + [ + "P", + "lu" + ], + [ + "P", + "usz" + ], + [ + "P", + "ia" + ], + [ + "P", + "obu" + ], + [ + "P", + "lany" + ], + [ + "R", + "A" + ], + [ + "R", + "w" + ], + [ + "R", + "z" + ], + [ + "R", + "ą" + ], + [ + "R", + "wał" + ], + [ + "R", + "zy" + ], + [ + "R", + "umie" + ], + [ + "S", + "ku" + ], + [ + "S", + "pra" + ], + [ + "S", + "nu" + ], + [ + "S", + "zwa" + ], + [ + "S", + "ok" + ], + [ + "S", + "puści" + ], + [ + "S", + "obie" + ], + [ + "S", + "wój" + ], + [ + "S", + "krwa" + ], + [ + "S", + "kończył" + ], + [ + "S", + "chylił" + ], + [ + "S", + "kłonił" + ], + [ + "T", + "W" + ], + [ + "T", + "em" + ], + [ + "T", + "ło" + ], + [ + "T", + "rwał" + ], + [ + "U", + "l" + ], + [ + "U", + "ro" + ], + [ + "U", + "to" + ], + [ + "U", + "ży" + ], + [ + "U", + "jrzał" + ], + [ + "U", + "wiąza" + ], + [ + "U", + "dawał" + ], + [ + "U", + "kazał" + ], + [ + "U", + "dając" + ], + [ + "U", + "stąpił" + ], + [ + "U", + "cich" + ], + [ + "U", + "rosła" + ], + [ + "U", + "tkwi" + ], + [ + "W", + "ra" + ], + [ + "W", + "ich" + ], + [ + "W", + "dział" + ], + [ + "W", + "ód" + ], + [ + "W", + "stała" + ], + [ + "W", + "raca" + ], + [ + "W", + "padły" + ], + [ + "W", + "strzą" + ], + [ + "Z", + "y" + ], + [ + "Z", + "ni" + ], + [ + "Z", + "em" + ], + [ + "Z", + "wa" + ], + [ + "Z", + "wał" + ], + [ + "Z", + "ała" + ], + [ + "Z", + "dar" + ], + [ + "Z", + "mar" + ], + [ + "Z", + "wierz" + ], + [ + "Z", + "miesza" + ], + [ + "Z", + "mienia" + ], + [ + "Z", + "błą" + ], + [ + "Z", + "iem" + ], + [ + "Z", + "robię" + ], + [ + "Z", + "erwał" + ], + [ + "a", + "d" + ], + [ + "a", + "j" + ], + [ + "a", + "nie" + ], + [ + "a", + "lo" + ], + [ + "a", + "dwo" + ], + [ + "a", + "bym" + ], + [ + "a", + "lić" + ], + [ + "a", + "fek" + ], + [ + "a", + "negdo" + ], + [ + "b", + "ó" + ], + [ + "b", + "nie" + ], + [ + "b", + "ał" + ], + [ + "b", + "ni" + ], + [ + "b", + "lu" + ], + [ + "b", + "ski" + ], + [ + "b", + "kiem" + ], + [ + "b", + "nych" + ], + [ + "b", + "ród" + ], + [ + "b", + "cem" + ], + [ + "b", + "lów" + ], + [ + "b", + "ór" + ], + [ + "b", + "łów" + ], + [ + "b", + "rzemię" + ], + [ + "c", + "ją" + ], + [ + "c", + "cy" + ], + [ + "c", + "tw" + ], + [ + "d", + "mu" + ], + [ + "d", + "nem" + ], + [ + "d", + "nię" + ], + [ + "d", + "żu" + ], + [ + "d", + "ląc" + ], + [ + "d", + "rzemie" + ], + [ + "d", + "lona" + ], + [ + "d", + "ącego" + ], + [ + "e", + "t" + ], + [ + "e", + "po" + ], + [ + "e", + "li" + ], + [ + "e", + "ty" + ], + [ + "e", + "nty" + ], + [ + "e", + "chami" + ], + [ + "f", + "ą" + ], + [ + "f", + "li" + ], + [ + "f", + "my" + ], + [ + "f", + "er" + ], + [ + "f", + "ale" + ], + [ + "f", + "al" + ], + [ + "f", + "um" + ], + [ + "g", + "wi" + ], + [ + "g", + "lach" + ], + [ + "g", + "rza" + ], + [ + "g", + "rząd" + ], + [ + "g", + "warzy" + ], + [ + "g", + "daj" + ], + [ + "g", + "ięty" + ], + [ + "g", + "machu" + ], + [ + "h", + "ra" + ], + [ + "h", + "ry" + ], + [ + "h", + "or" + ], + [ + "h", + "rabi" + ], + [ + "i", + "ło" + ], + [ + "i", + "ny" + ], + [ + "i", + "ki" + ], + [ + "i", + "ną" + ], + [ + "i", + "sk" + ], + [ + "i", + "ste" + ], + [ + "i", + "ona" + ], + [ + "i", + "mienia" + ], + [ + "i", + "mieniem" + ], + [ + "j", + "ć" + ], + [ + "j", + "ka" + ], + [ + "j", + "szy" + ], + [ + "j", + "dę" + ], + [ + "j", + "rzą" + ], + [ + "j", + "mę" + ], + [ + "k", + "wie" + ], + [ + "k", + "cie" + ], + [ + "k", + "kie" + ], + [ + "k", + "cy" + ], + [ + "k", + "tem" + ], + [ + "k", + "ały" + ], + [ + "k", + "nu" + ], + [ + "k", + "lą" + ], + [ + "k", + "nęła" + ], + [ + "k", + "nąć" + ], + [ + "k", + "nęły" + ], + [ + "k", + "mistrz" + ], + [ + "k", + "rzemie" + ], + [ + "k", + "ląkł" + ], + [ + "l", + "d" + ], + [ + "l", + "le" + ], + [ + "l", + "no" + ], + [ + "l", + "ku" + ], + [ + "l", + "nia" + ], + [ + "l", + "ska" + ], + [ + "l", + "nej" + ], + [ + "l", + "skich" + ], + [ + "l", + "odu" + ], + [ + "l", + "śni" + ], + [ + "l", + "niku" + ], + [ + "l", + "aku" + ], + [ + "m", + "ki" + ], + [ + "m", + "ne" + ], + [ + "m", + "że" + ], + [ + "m", + "nem" + ], + [ + "m", + "gła" + ], + [ + "m", + "tąd" + ], + [ + "m", + "chem" + ], + [ + "m", + "gle" + ], + [ + "m", + "głę" + ], + [ + "m", + "gli" + ], + [ + "m", + "gły" + ], + [ + "m", + "ścić" + ], + [ + "m", + "ąca" + ], + [ + "m", + "głą" + ], + [ + "m", + "gnieniu" + ], + [ + "n", + "ci" + ], + [ + "n", + "cie" + ], + [ + "n", + "sy" + ], + [ + "n", + "ha" + ], + [ + "n", + "dar" + ], + [ + "n", + "kach" + ], + [ + "n", + "fede" + ], + [ + "n", + "któw" + ], + [ + "o", + "w" + ], + [ + "o", + "li" + ], + [ + "o", + "ta" + ], + [ + "o", + "cie" + ], + [ + "o", + "ty" + ], + [ + "o", + "dzie" + ], + [ + "o", + "ru" + ], + [ + "o", + "cze" + ], + [ + "o", + "cza" + ], + [ + "o", + "ży" + ], + [ + "o", + "wą" + ], + [ + "o", + "sy" + ], + [ + "o", + "krzy" + ], + [ + "o", + "słu" + ], + [ + "o", + "wać" + ], + [ + "o", + "wem" + ], + [ + "o", + "zda" + ], + [ + "o", + "sobie" + ], + [ + "o", + "gar" + ], + [ + "o", + "puści" + ], + [ + "o", + "stę" + ], + [ + "o", + "prawa" + ], + [ + "o", + "kazy" + ], + [ + "o", + "wego" + ], + [ + "o", + "pas" + ], + [ + "o", + "szukał" + ], + [ + "o", + "stęp" + ], + [ + "o", + "stępu" + ], + [ + "o", + "powiadał" + ], + [ + "o", + "niemi" + ], + [ + "o", + "powiedzieć" + ], + [ + "o", + "sma" + ], + [ + "o", + "fia" + ], + [ + "o", + "krzykiem" + ], + [ + "o", + "czom" + ], + [ + "o", + "patrzyć" + ], + [ + "o", + "procz" + ], + [ + "o", + "złocona" + ], + [ + "p", + "t" + ], + [ + "p", + "ka" + ], + [ + "p", + "si" + ], + [ + "p", + "sze" + ], + [ + "p", + "stro" + ], + [ + "p", + "łe" + ], + [ + "p", + "fe" + ], + [ + "p", + "nęli" + ], + [ + "p", + "sami" + ], + [ + "q", + "u" + ], + [ + "r", + "wi" + ], + [ + "r", + "wie" + ], + [ + "r", + "dzi" + ], + [ + "r", + "pa" + ], + [ + "r", + "we" + ], + [ + "r", + "ski" + ], + [ + "r", + "ało" + ], + [ + "r", + "ich" + ], + [ + "r", + "kach" + ], + [ + "r", + "żące" + ], + [ + "s", + "na" + ], + [ + "s", + "ąc" + ], + [ + "s", + "fe" + ], + [ + "s", + "nęli" + ], + [ + "s", + "przeci" + ], + [ + "s", + "nkę" + ], + [ + "s", + "wat" + ], + [ + "s", + "pisa" + ], + [ + "s", + "fał" + ], + [ + "s", + "wemi" + ], + [ + "s", + "prowadza" + ], + [ + "t", + "i" + ], + [ + "t", + "na" + ], + [ + "t", + "nę" + ], + [ + "t", + "ków" + ], + [ + "t", + "nej" + ], + [ + "t", + "nik" + ], + [ + "t", + "chu" + ], + [ + "t", + "nego" + ], + [ + "t", + "wym" + ], + [ + "u", + "r" + ], + [ + "u", + "po" + ], + [ + "u", + "wi" + ], + [ + "u", + "dzie" + ], + [ + "u", + "ry" + ], + [ + "u", + "cze" + ], + [ + "u", + "jąc" + ], + [ + "u", + "sia" + ], + [ + "u", + "trzy" + ], + [ + "u", + "tra" + ], + [ + "u", + "cię" + ], + [ + "u", + "kra" + ], + [ + "u", + "szedł" + ], + [ + "u", + "wol" + ], + [ + "u", + "bił" + ], + [ + "u", + "snął" + ], + [ + "u", + "czyć" + ], + [ + "u", + "nosi" + ], + [ + "u", + "bio" + ], + [ + "u", + "nika" + ], + [ + "u", + "miesz" + ], + [ + "u", + "zem" + ], + [ + "u", + "wal" + ], + [ + "u", + "stę" + ], + [ + "u", + "pada" + ], + [ + "u", + "klę" + ], + [ + "u", + "patrzy" + ], + [ + "u", + "wiąza" + ], + [ + "u", + "dawał" + ], + [ + "u", + "kazy" + ], + [ + "u", + "śmi" + ], + [ + "u", + "dając" + ], + [ + "u", + "czenie" + ], + [ + "u", + "sługi" + ], + [ + "u", + "stąpił" + ], + [ + "u", + "jrzawszy" + ], + [ + "u", + "stryja" + ], + [ + "u", + "chybił" + ], + [ + "u", + "siada" + ], + [ + "u", + "wiązane" + ], + [ + "u", + "patrywał" + ], + [ + "u", + "łoży" + ], + [ + "u", + "padkiem" + ], + [ + "u", + "dało" + ], + [ + "u", + "licę" + ], + [ + "u", + "kląkł" + ], + [ + "w", + "rze" + ], + [ + "w", + "rę" + ], + [ + "w", + "tó" + ], + [ + "w", + "nę" + ], + [ + "w", + "lę" + ], + [ + "w", + "dział" + ], + [ + "w", + "rzał" + ], + [ + "w", + "par" + ], + [ + "w", + "stwo" + ], + [ + "w", + "bił" + ], + [ + "w", + "ścią" + ], + [ + "w", + "znak" + ], + [ + "w", + "dawał" + ], + [ + "w", + "czasu" + ], + [ + "w", + "jechał" + ], + [ + "w", + "ciągnął" + ], + [ + "w", + "łó" + ], + [ + "w", + "czego" + ], + [ + "w", + "staje" + ], + [ + "w", + "padło" + ], + [ + "w", + "stają" + ], + [ + "w", + "prawdzie" + ], + [ + "w", + "nością" + ], + [ + "w", + "patrywał" + ], + [ + "w", + "siędzie" + ], + [ + "w", + "paść" + ], + [ + "w", + "chodzących" + ], + [ + "z", + "nie" + ], + [ + "z", + "rze" + ], + [ + "z", + "la" + ], + [ + "z", + "ry" + ], + [ + "z", + "ca" + ], + [ + "z", + "wę" + ], + [ + "z", + "bra" + ], + [ + "z", + "wią" + ], + [ + "z", + "szedł" + ], + [ + "z", + "głu" + ], + [ + "z", + "żę" + ], + [ + "z", + "woli" + ], + [ + "z", + "wraca" + ], + [ + "z", + "jechał" + ], + [ + "z", + "dziwił" + ], + [ + "z", + "jeść" + ], + [ + "z", + "myka" + ], + [ + "z", + "jedli" + ], + [ + "z", + "maty" + ], + [ + "z", + "budził" + ], + [ + "z", + "ląkł" + ], + [ + "z", + "obaczy" + ], + [ + "z", + "leciała" + ], + [ + "z", + "wiązane" + ], + [ + "z", + "mąca" + ], + [ + "ą", + "ż" + ], + [ + "ą", + "czą" + ], + [ + "ć", + "wieki" + ], + [ + "ć", + "wierci" + ], + [ + "Ł", + "ączą" + ], + [ + "ł", + "ko" + ], + [ + "ł", + "kę" + ], + [ + "ł", + "kach" + ], + [ + "ł", + "zach" + ], + [ + "ń", + "cze" + ], + [ + "ń", + "co" + ], + [ + "ń", + "ca" + ], + [ + "ń", + "cu" + ], + [ + "ń", + "czu" + ], + [ + "ń", + "skiej" + ], + [ + "Ś", + "ro" + ], + [ + "Ś", + "pie" + ], + [ + "Ś", + "nia" + ], + [ + "Ś", + "cia" + ], + [ + "ś", + "ki" + ], + [ + "ś", + "ną" + ], + [ + "ś", + "niej" + ], + [ + "ś", + "lą" + ], + [ + "Ź", + "le" + ], + [ + "ź", + "no" + ], + [ + "ź", + "wignął" + ], + [ + "Ż", + "al" + ], + [ + "Ż", + "ubr" + ], + [ + "ż", + "ko" + ], + [ + "ż", + "szy" + ], + [ + "ż", + "éj" + ], + [ + "ż", + "szych" + ], + [ + "ż", + "emi" + ], + [ + "ż", + "aki" + ], + [ + "ie", + "ro" + ], + [ + "ie", + "ry" + ], + [ + "rz", + "li" + ], + [ + "rz", + "ów" + ], + [ + "rz", + "ały" + ], + [ + "rz", + "ących" + ], + [ + "sz", + "cie" + ], + [ + "sz", + "kie" + ], + [ + "sz", + "te" + ], + [ + "sz", + "we" + ], + [ + "sz", + "ką" + ], + [ + "sz", + "ały" + ], + [ + "sz", + "pan" + ], + [ + "sz", + "mia" + ], + [ + "sz", + "tych" + ], + [ + "sz", + "tan" + ], + [ + "sz", + "kara" + ], + [ + "sz", + "pil" + ], + [ + "cz", + "ak" + ], + [ + "cz", + "no" + ], + [ + "cz", + "ma" + ], + [ + "cz", + "my" + ], + [ + "cz", + "on" + ], + [ + "cz", + "niej" + ], + [ + "cz", + "cież" + ], + [ + "cz", + "niejszy" + ], + [ + "cz", + "nica" + ], + [ + "cz", + "niku" + ], + [ + "cz", + "ników" + ], + [ + "cz", + "ém" + ], + [ + "ch", + "na" + ], + [ + "ch", + "ru" + ], + [ + "ch", + "ły" + ], + [ + "ch", + "lu" + ], + [ + "ch", + "ała" + ], + [ + "ch", + "cia" + ], + [ + "ch", + "nęli" + ], + [ + "ch", + "nące" + ], + [ + "ch", + "rzciny" + ], + [ + "na", + "o" + ], + [ + "na", + "wy" + ], + [ + "na", + "dy" + ], + [ + "na", + "ma" + ], + [ + "na", + "gi" + ], + [ + "na", + "mię" + ], + [ + "na", + "był" + ], + [ + "na", + "pó" + ], + [ + "na", + "gie" + ], + [ + "na", + "rzę" + ], + [ + "na", + "kła" + ], + [ + "na", + "szał" + ], + [ + "na", + "stu" + ], + [ + "na", + "kazał" + ], + [ + "na", + "mio" + ], + [ + "na", + "gli" + ], + [ + "na", + "tło" + ], + [ + "na", + "przeciw" + ], + [ + "na", + "stęp" + ], + [ + "na", + "trzeć" + ], + [ + "na", + "głą" + ], + [ + "na", + "pot" + ], + [ + "na", + "stroi" + ], + [ + "nie", + "wi" + ], + [ + "nie", + "je" + ], + [ + "nie", + "mo" + ], + [ + "nie", + "wia" + ], + [ + "nie", + "chy" + ], + [ + "nie", + "zgo" + ], + [ + "nie", + "wielki" + ], + [ + "nie", + "woli" + ], + [ + "nie", + "dosta" + ], + [ + "nie", + "porząd" + ], + [ + "nie", + "wiele" + ], + [ + "nie", + "wielkim" + ], + [ + "nie", + "spoko" + ], + [ + "nie", + "wymo" + ], + [ + "nie", + "wielu" + ], + [ + "nie", + "zgody" + ], + [ + "nie", + "wesoło" + ], + [ + "nie", + "przyjaciela" + ], + [ + "nie", + "wolę" + ], + [ + "nie", + "wyraź" + ], + [ + "nie", + "win" + ], + [ + "nie", + "żywy" + ], + [ + "nie", + "roztro" + ], + [ + "nie", + "łacno" + ], + [ + "nie", + "porządek" + ], + [ + "nie", + "dbale" + ], + [ + "nie", + "przyjemne" + ], + [ + "dz", + "ką" + ], + [ + "st", + "rę" + ], + [ + "st", + "rzę" + ], + [ + "st", + "ój" + ], + [ + "st", + "rój" + ], + [ + "st", + "rzemię" + ], + [ + "po", + "wy" + ], + [ + "po", + "ty" + ], + [ + "po", + "si" + ], + [ + "po", + "przy" + ], + [ + "po", + "cho" + ], + [ + "po", + "lach" + ], + [ + "po", + "zie" + ], + [ + "po", + "cią" + ], + [ + "po", + "rów" + ], + [ + "po", + "bli" + ], + [ + "po", + "róż" + ], + [ + "po", + "kre" + ], + [ + "po", + "kło" + ], + [ + "po", + "łowie" + ], + [ + "po", + "kole" + ], + [ + "po", + "licy" + ], + [ + "po", + "bić" + ], + [ + "po", + "szła" + ], + [ + "po", + "chwy" + ], + [ + "po", + "dawał" + ], + [ + "po", + "świę" + ], + [ + "po", + "krze" + ], + [ + "po", + "wany" + ], + [ + "po", + "cało" + ], + [ + "po", + "wód" + ], + [ + "po", + "wróci" + ], + [ + "po", + "trzą" + ], + [ + "po", + "prawi" + ], + [ + "po", + "żół" + ], + [ + "po", + "każe" + ], + [ + "po", + "łowy" + ], + [ + "po", + "stępu" + ], + [ + "po", + "chwa" + ], + [ + "po", + "myka" + ], + [ + "po", + "słów" + ], + [ + "po", + "chodzą" + ], + [ + "po", + "słusz" + ], + [ + "po", + "wrót" + ], + [ + "po", + "strzegam" + ], + [ + "po", + "gładził" + ], + [ + "po", + "lował" + ], + [ + "po", + "chwycił" + ], + [ + "po", + "mocą" + ], + [ + "po", + "mieszał" + ], + [ + "po", + "szarzał" + ], + [ + "po", + "prawiać" + ], + [ + "po", + "wstała" + ], + [ + "po", + "większa" + ], + [ + "po", + "złaca" + ], + [ + "po", + "myślić" + ], + [ + "po", + "kazywał" + ], + [ + "po", + "groził" + ], + [ + "ra", + "j" + ], + [ + "ra", + "cz" + ], + [ + "ra", + "ka" + ], + [ + "ra", + "ki" + ], + [ + "ra", + "dzie" + ], + [ + "ra", + "ju" + ], + [ + "ra", + "jąc" + ], + [ + "ra", + "sy" + ], + [ + "ra", + "dzą" + ], + [ + "ra", + "niony" + ], + [ + "ra", + "żony" + ], + [ + "ra", + "piera" + ], + [ + "ię", + "te" + ], + [ + "ro", + "n" + ], + [ + "ro", + "ż" + ], + [ + "ro", + "dzie" + ], + [ + "ro", + "wą" + ], + [ + "ro", + "sy" + ], + [ + "ro", + "lę" + ], + [ + "ro", + "wu" + ], + [ + "ro", + "tny" + ], + [ + "ro", + "giem" + ], + [ + "ro", + "żny" + ], + [ + "ro", + "wane" + ], + [ + "ro", + "słe" + ], + [ + "ro", + "dzaju" + ], + [ + "ro", + "iną" + ], + [ + "ni", + "cza" + ], + [ + "ni", + "skie" + ], + [ + "ni", + "łem" + ], + [ + "ni", + "gdzie" + ], + [ + "ni", + "czki" + ], + [ + "ni", + "żej" + ], + [ + "ni", + "żeli" + ], + [ + "ni", + "cach" + ], + [ + "ni", + "łam" + ], + [ + "ni", + "kowi" + ], + [ + "em", + "knął" + ], + [ + "ko", + "s" + ], + [ + "ko", + "rze" + ], + [ + "ko", + "ne" + ], + [ + "ko", + "sa" + ], + [ + "ko", + "tem" + ], + [ + "ko", + "wą" + ], + [ + "ko", + "be" + ], + [ + "ko", + "są" + ], + [ + "ko", + "py" + ], + [ + "ko", + "szu" + ], + [ + "ko", + "kar" + ], + [ + "ko", + "szą" + ], + [ + "ko", + "wano" + ], + [ + "ko", + "wego" + ], + [ + "ko", + "wskiej" + ], + [ + "ko", + "szta" + ], + [ + "ko", + "rzenie" + ], + [ + "ko", + "pać" + ], + [ + "ko", + "wnikiem" + ], + [ + "li", + "s" + ], + [ + "li", + "ło" + ], + [ + "li", + "ka" + ], + [ + "li", + "wy" + ], + [ + "li", + "si" + ], + [ + "li", + "sta" + ], + [ + "li", + "ły" + ], + [ + "li", + "nę" + ], + [ + "li", + "nam" + ], + [ + "li", + "cach" + ], + [ + "li", + "czone" + ], + [ + "li", + "czać" + ], + [ + "li", + "jusza" + ], + [ + "wi", + "c" + ], + [ + "wi", + "le" + ], + [ + "wi", + "sta" + ], + [ + "wi", + "ga" + ], + [ + "wi", + "sk" + ], + [ + "wi", + "ała" + ], + [ + "wi", + "nął" + ], + [ + "wi", + "nę" + ], + [ + "wi", + "śnie" + ], + [ + "wi", + "tał" + ], + [ + "wi", + "dny" + ], + [ + "wi", + "nna" + ], + [ + "wi", + "tali" + ], + [ + "wi", + "czowi" + ], + [ + "wi", + "órka" + ], + [ + "wi", + "kcie" + ], + [ + "rze", + "ce" + ], + [ + "rze", + "kę" + ], + [ + "rze", + "niem" + ], + [ + "rze", + "wni" + ], + [ + "rze", + "śki" + ], + [ + "wa", + "n" + ], + [ + "wa", + "ń" + ], + [ + "wa", + "ś" + ], + [ + "wa", + "ki" + ], + [ + "wa", + "la" + ], + [ + "wa", + "ną" + ], + [ + "wa", + "zę" + ], + [ + "wa", + "szych" + ], + [ + "ło", + "na" + ], + [ + "ło", + "ta" + ], + [ + "ło", + "pa" + ], + [ + "ło", + "kie" + ], + [ + "ło", + "we" + ], + [ + "ło", + "ża" + ], + [ + "ło", + "żyć" + ], + [ + "ło", + "zach" + ], + [ + "ło", + "dziec" + ], + [ + "ło", + "krągłe" + ], + [ + "ka", + "ry" + ], + [ + "ka", + "to" + ], + [ + "ka", + "te" + ], + [ + "ka", + "pra" + ], + [ + "ka", + "sy" + ], + [ + "ka", + "błą" + ], + [ + "ka", + "mieniem" + ], + [ + "ka", + "mieniu" + ], + [ + "ka", + "nda" + ], + [ + "ka", + "ndy" + ], + [ + "ka", + "nc" + ], + [ + "ka", + "wale" + ], + [ + "ci", + "k" + ], + [ + "ci", + "na" + ], + [ + "ci", + "ki" + ], + [ + "ci", + "ła" + ], + [ + "ci", + "cy" + ], + [ + "ci", + "ste" + ], + [ + "ci", + "snął" + ], + [ + "ci", + "cę" + ], + [ + "za", + "r" + ], + [ + "za", + "t" + ], + [ + "za", + "po" + ], + [ + "za", + "da" + ], + [ + "za", + "dzie" + ], + [ + "za", + "pi" + ], + [ + "za", + "bo" + ], + [ + "za", + "my" + ], + [ + "za", + "sie" + ], + [ + "za", + "ką" + ], + [ + "za", + "zie" + ], + [ + "za", + "gro" + ], + [ + "za", + "pu" + ], + [ + "za", + "bu" + ], + [ + "za", + "nu" + ], + [ + "za", + "czem" + ], + [ + "za", + "snął" + ], + [ + "za", + "kon" + ], + [ + "za", + "dła" + ], + [ + "za", + "cznie" + ], + [ + "za", + "pło" + ], + [ + "za", + "smu" + ], + [ + "za", + "wro" + ], + [ + "za", + "sę" + ], + [ + "za", + "szła" + ], + [ + "za", + "wierz" + ], + [ + "za", + "chwy" + ], + [ + "za", + "gląda" + ], + [ + "za", + "jął" + ], + [ + "za", + "wody" + ], + [ + "za", + "biegł" + ], + [ + "za", + "trwo" + ], + [ + "za", + "dość" + ], + [ + "za", + "brał" + ], + [ + "za", + "jechał" + ], + [ + "za", + "wód" + ], + [ + "za", + "pas" + ], + [ + "za", + "pomni" + ], + [ + "za", + "sługi" + ], + [ + "za", + "boru" + ], + [ + "za", + "stęp" + ], + [ + "za", + "jąć" + ], + [ + "za", + "tknął" + ], + [ + "za", + "słania" + ], + [ + "za", + "spał" + ], + [ + "za", + "drżał" + ], + [ + "za", + "żarty" + ], + [ + "za", + "jmował" + ], + [ + "za", + "snąć" + ], + [ + "za", + "wiąże" + ], + [ + "za", + "grał" + ], + [ + "za", + "machu" + ], + [ + "za", + "praszał" + ], + [ + "za", + "pytała" + ], + [ + "za", + "kochany" + ], + [ + "za", + "wiązać" + ], + [ + "za", + "jeździe" + ], + [ + "za", + "grzmiały" + ], + [ + "ak", + "ta" + ], + [ + "wie", + "n" + ], + [ + "wie", + "la" + ], + [ + "wie", + "ścią" + ], + [ + "wie", + "dli" + ], + [ + "wie", + "czny" + ], + [ + "wie", + "dziano" + ], + [ + "wie", + "szać" + ], + [ + "wie", + "wiórka" + ], + [ + "rzy", + "m" + ], + [ + "rzy", + "sta" + ], + [ + "rzy", + "stał" + ], + [ + "le", + "wa" + ], + [ + "le", + "go" + ], + [ + "le", + "sta" + ], + [ + "le", + "ga" + ], + [ + "le", + "wał" + ], + [ + "le", + "sie" + ], + [ + "le", + "wca" + ], + [ + "le", + "śni" + ], + [ + "le", + "żało" + ], + [ + "le", + "snej" + ], + [ + "do", + "ku" + ], + [ + "do", + "ma" + ], + [ + "do", + "cho" + ], + [ + "do", + "zwa" + ], + [ + "do", + "kto" + ], + [ + "do", + "wany" + ], + [ + "do", + "kończył" + ], + [ + "do", + "wiedzieć" + ], + [ + "do", + "wałem" + ], + [ + "do", + "ciec" + ], + [ + "do", + "jrzeć" + ], + [ + "do", + "rosła" + ], + [ + "do", + "biec" + ], + [ + "do", + "piero" + ], + [ + "do", + "zwoli" + ], + [ + "wy", + "ro" + ], + [ + "wy", + "wa" + ], + [ + "wy", + "wie" + ], + [ + "wy", + "je" + ], + [ + "wy", + "cie" + ], + [ + "wy", + "rę" + ], + [ + "wy", + "my" + ], + [ + "wy", + "kł" + ], + [ + "wy", + "sy" + ], + [ + "wy", + "kła" + ], + [ + "wy", + "dę" + ], + [ + "wy", + "dru" + ], + [ + "wy", + "rzą" + ], + [ + "wy", + "cię" + ], + [ + "wy", + "dał" + ], + [ + "wy", + "stra" + ], + [ + "wy", + "gła" + ], + [ + "wy", + "rwał" + ], + [ + "wy", + "chodzi" + ], + [ + "wy", + "pada" + ], + [ + "wy", + "padł" + ], + [ + "wy", + "prawa" + ], + [ + "wy", + "obra" + ], + [ + "wy", + "puszcza" + ], + [ + "wy", + "brał" + ], + [ + "wy", + "rywa" + ], + [ + "wy", + "bierze" + ], + [ + "wy", + "pisa" + ], + [ + "wy", + "boru" + ], + [ + "wy", + "stąpił" + ], + [ + "wy", + "bija" + ], + [ + "wy", + "jrzawszy" + ], + [ + "wy", + "kwita" + ], + [ + "wy", + "nieść" + ], + [ + "wy", + "równa" + ], + [ + "wy", + "kręca" + ], + [ + "wy", + "czytał" + ], + [ + "wy", + "szczer" + ], + [ + "wy", + "tłuma" + ], + [ + "wy", + "drzeć" + ], + [ + "wy", + "jeżdżać" + ], + [ + "wy", + "dyma" + ], + [ + "wy", + "płatał" + ], + [ + "wy", + "liczać" + ], + [ + "ki", + "mi" + ], + [ + "ki", + "ta" + ], + [ + "ki", + "lko" + ], + [ + "ki", + "tę" + ], + [ + "ki", + "jo" + ], + [ + "ki", + "wanie" + ], + [ + "ki", + "chali" + ], + [ + "ki", + "jami" + ], + [ + "je", + "k" + ], + [ + "je", + "ra" + ], + [ + "je", + "sieni" + ], + [ + "go", + "dnie" + ], + [ + "go", + "dna" + ], + [ + "go", + "ściem" + ], + [ + "go", + "dłem" + ], + [ + "go", + "dniej" + ], + [ + "go", + "ńców" + ], + [ + "go", + "rzej" + ], + [ + "go", + "dzien" + ], + [ + "mi", + "ć" + ], + [ + "mi", + "ni" + ], + [ + "mi", + "le" + ], + [ + "mi", + "go" + ], + [ + "mi", + "ąc" + ], + [ + "mi", + "ar" + ], + [ + "mi", + "ji" + ], + [ + "dzi", + "k" + ], + [ + "dzi", + "li" + ], + [ + "dzi", + "wy" + ], + [ + "dzi", + "wo" + ], + [ + "dzi", + "ku" + ], + [ + "dzi", + "ły" + ], + [ + "dzi", + "łem" + ], + [ + "dzi", + "ały" + ], + [ + "dzi", + "wu" + ], + [ + "dzi", + "wem" + ], + [ + "dzi", + "dą" + ], + [ + "dzi", + "éj" + ], + [ + "dzi", + "wną" + ], + [ + "ła", + "ś" + ], + [ + "ła", + "nie" + ], + [ + "ła", + "ko" + ], + [ + "ła", + "go" + ], + [ + "ła", + "wia" + ], + [ + "ła", + "bę" + ], + [ + "ła", + "dem" + ], + [ + "ła", + "wach" + ], + [ + "ła", + "dny" + ], + [ + "ła", + "skę" + ], + [ + "ła", + "pami" + ], + [ + "no", + "t" + ], + [ + "no", + "ga" + ], + [ + "no", + "sów" + ], + [ + "no", + "wskiej" + ], + [ + "no", + "szono" + ], + [ + "no", + "żów" + ], + [ + "by", + "stro" + ], + [ + "by", + "dła" + ], + [ + "by", + "tek" + ], + [ + "by", + "dłem" + ], + [ + "by", + "wało" + ], + [ + "da", + "ny" + ], + [ + "da", + "wać" + ], + [ + "da", + "chu" + ], + [ + "da", + "chem" + ], + [ + "da", + "lów" + ], + [ + "da", + "rował" + ], + [ + "ta", + "bu" + ], + [ + "ta", + "śmie" + ], + [ + "ta", + "tar" + ], + [ + "ta", + "sak" + ], + [ + "ta", + "bor" + ], + [ + "ta", + "rzyk" + ], + [ + "ta", + "kowy" + ], + [ + "ta", + "kową" + ], + [ + "ów", + "czas" + ], + [ + "la", + "ne" + ], + [ + "la", + "tem" + ], + [ + "la", + "nt" + ], + [ + "la", + "tuje" + ], + [ + "la", + "tują" + ], + [ + "wo", + "nie" + ], + [ + "wo", + "dzie" + ], + [ + "wo", + "ja" + ], + [ + "wo", + "lu" + ], + [ + "wo", + "du" + ], + [ + "wo", + "wać" + ], + [ + "wo", + "zem" + ], + [ + "wo", + "ścią" + ], + [ + "wo", + "źni" + ], + [ + "wo", + "rek" + ], + [ + "wo", + "kanda" + ], + [ + "pa", + "x" + ], + [ + "pa", + "ją" + ], + [ + "pa", + "cho" + ], + [ + "pa", + "są" + ], + [ + "pa", + "dał" + ], + [ + "pa", + "lił" + ], + [ + "pa", + "stu" + ], + [ + "pa", + "ństwa" + ], + [ + "pa", + "ńskim" + ], + [ + "pa", + "ńska" + ], + [ + "ne", + "ty" + ], + [ + "ne", + "lów" + ], + [ + "ne", + "cki" + ], + [ + "cie", + "ć" + ], + [ + "cie", + "ja" + ], + [ + "cie", + "lu" + ], + [ + "cie", + "mię" + ], + [ + "cie", + "nki" + ], + [ + "cie", + "pła" + ], + [ + "cie", + "nkie" + ], + [ + "cie", + "nką" + ], + [ + "ty", + "k" + ], + [ + "ty", + "ś" + ], + [ + "ty", + "mi" + ], + [ + "ty", + "ku" + ], + [ + "ty", + "kać" + ], + [ + "ty", + "kał" + ], + [ + "dzie", + "ście" + ], + [ + "dzie", + "lnie" + ], + [ + "dzie", + "rać" + ], + [ + "dzie", + "nne" + ], + [ + "czy", + "je" + ], + [ + "czy", + "ną" + ], + [ + "czy", + "tam" + ], + [ + "czy", + "im" + ], + [ + "czy", + "ciel" + ], + [ + "czy", + "stą" + ], + [ + "czy", + "tać" + ], + [ + "czy", + "pospoli" + ], + [ + "ry", + "wał" + ], + [ + "ry", + "tu" + ], + [ + "ry", + "chło" + ], + [ + "ry", + "czał" + ], + [ + "ry", + "mów" + ], + [ + "ry", + "gnął" + ], + [ + "to", + "ń" + ], + [ + "to", + "ż" + ], + [ + "to", + "nie" + ], + [ + "to", + "ry" + ], + [ + "to", + "cząc" + ], + [ + "to", + "wem" + ], + [ + "to", + "pole" + ], + [ + "to", + "wicz" + ], + [ + "to", + "czyła" + ], + [ + "szy", + "wy" + ], + [ + "szy", + "ki" + ], + [ + "szy", + "mi" + ], + [ + "szy", + "by" + ], + [ + "szy", + "ty" + ], + [ + "szy", + "te" + ], + [ + "szy", + "ja" + ], + [ + "szy", + "ją" + ], + [ + "szy", + "ków" + ], + [ + "szy", + "der" + ], + [ + "że", + "bra" + ], + [ + "że", + "czkę" + ], + [ + "dy", + "k" + ], + [ + "dy", + "mi" + ], + [ + "dy", + "gnie" + ], + [ + "dy", + "wano" + ], + [ + "dy", + "mem" + ], + [ + "kie", + "ra" + ], + [ + "kie", + "mi" + ], + [ + "kie", + "ty" + ], + [ + "kie", + "rują" + ], + [ + "ku", + "b" + ], + [ + "ku", + "rz" + ], + [ + "ku", + "pi" + ], + [ + "ku", + "char" + ], + [ + "ku", + "pią" + ], + [ + "ku", + "nda" + ], + [ + "bi", + "na" + ], + [ + "bi", + "to" + ], + [ + "bi", + "ąc" + ], + [ + "bi", + "ły" + ], + [ + "bi", + "łem" + ], + [ + "bi", + "ało" + ], + [ + "bi", + "jem" + ], + [ + "bi", + "twa" + ], + [ + "te", + "zi" + ], + [ + "te", + "lów" + ], + [ + "te", + "cznej" + ], + [ + "ma", + "ra" + ], + [ + "ma", + "li" + ], + [ + "ma", + "ka" + ], + [ + "ma", + "rzy" + ], + [ + "ma", + "ru" + ], + [ + "ma", + "ję" + ], + [ + "ma", + "sła" + ], + [ + "ma", + "cząc" + ], + [ + "ma", + "mę" + ], + [ + "ma", + "rzyć" + ], + [ + "ma", + "lował" + ], + [ + "ma", + "rzeń" + ], + [ + "mo", + "z" + ], + [ + "mo", + "wi" + ], + [ + "mo", + "czy" + ], + [ + "mo", + "de" + ], + [ + "mo", + "gi" + ], + [ + "mo", + "gło" + ], + [ + "mo", + "dą" + ], + [ + "mo", + "dni" + ], + [ + "mo", + "gli" + ], + [ + "mo", + "dli" + ], + [ + "mo", + "wca" + ], + [ + "mo", + "wiąc" + ], + [ + "mo", + "dre" + ], + [ + "mo", + "wolnie" + ], + [ + "mo", + "rzach" + ], + [ + "mo", + "dląc" + ], + [ + "si", + "ch" + ], + [ + "si", + "ta" + ], + [ + "si", + "ne" + ], + [ + "si", + "od" + ], + [ + "si", + "ły" + ], + [ + "si", + "wu" + ], + [ + "si", + "wej" + ], + [ + "si", + "lnie" + ], + [ + "si", + "lny" + ], + [ + "sta", + "do" + ], + [ + "sta", + "ny" + ], + [ + "sta", + "tu" + ], + [ + "sta", + "rzem" + ], + [ + "sta", + "wić" + ], + [ + "sta", + "nęła" + ], + [ + "sta", + "nęły" + ], + [ + "sta", + "mtąd" + ], + [ + "ob", + "wie" + ], + [ + "ob", + "ru" + ], + [ + "ob", + "ce" + ], + [ + "ob", + "rę" + ], + [ + "ob", + "sa" + ], + [ + "ob", + "róż" + ], + [ + "ob", + "chodzi" + ], + [ + "ob", + "cym" + ], + [ + "ob", + "szer" + ], + [ + "od", + "ę" + ], + [ + "od", + "we" + ], + [ + "od", + "wią" + ], + [ + "od", + "erwa" + ], + [ + "od", + "mia" + ], + [ + "od", + "mówił" + ], + [ + "od", + "wrócił" + ], + [ + "od", + "jechał" + ], + [ + "od", + "jeżdża" + ], + [ + "od", + "dam" + ], + [ + "od", + "mienia" + ], + [ + "od", + "stąpił" + ], + [ + "od", + "danie" + ], + [ + "od", + "wrót" + ], + [ + "od", + "wagi" + ], + [ + "od", + "wracał" + ], + [ + "od", + "bierał" + ], + [ + "od", + "prawia" + ], + [ + "od", + "wracając" + ], + [ + "od", + "dasz" + ], + [ + "ru", + "j" + ], + [ + "ru", + "ta" + ], + [ + "ru", + "cza" + ], + [ + "ru", + "ski" + ], + [ + "ru", + "jąc" + ], + [ + "ru", + "skim" + ], + [ + "ru", + "mak" + ], + [ + "ru", + "bel" + ], + [ + "ru", + "chów" + ], + [ + "ru", + "maki" + ], + [ + "ja", + "ć" + ], + [ + "ja", + "da" + ], + [ + "ja", + "mie" + ], + [ + "ja", + "jąc" + ], + [ + "ja", + "rzę" + ], + [ + "ja", + "śnie" + ], + [ + "ja", + "dą" + ], + [ + "ja", + "źni" + ], + [ + "ja", + "szczu" + ], + [ + "ja", + "sną" + ], + [ + "ja", + "strzę" + ], + [ + "mie", + "rzy" + ], + [ + "mie", + "cze" + ], + [ + "mie", + "cza" + ], + [ + "mie", + "ści" + ], + [ + "mie", + "wał" + ], + [ + "mie", + "nio" + ], + [ + "mie", + "dzy" + ], + [ + "mie", + "chu" + ], + [ + "mie", + "dzę" + ], + [ + "jak", + "ich" + ], + [ + "jak", + "eś" + ], + [ + "łu", + "py" + ], + [ + "cze", + "n" + ], + [ + "cze", + "re" + ], + [ + "cze", + "ść" + ], + [ + "cze", + "gó" + ], + [ + "prze", + "czy" + ], + [ + "prze", + "de" + ], + [ + "prze", + "dził" + ], + [ + "prze", + "lę" + ], + [ + "prze", + "dłu" + ], + [ + "prze", + "gu" + ], + [ + "prze", + "szedł" + ], + [ + "prze", + "szli" + ], + [ + "prze", + "widział" + ], + [ + "prze", + "rzuca" + ], + [ + "prze", + "szły" + ], + [ + "prze", + "jrzy" + ], + [ + "prze", + "prosić" + ], + [ + "prze", + "dziwny" + ], + [ + "prze", + "leciała" + ], + [ + "prze", + "grał" + ], + [ + "prze", + "rywał" + ], + [ + "re", + "n" + ], + [ + "re", + "s" + ], + [ + "re", + "du" + ], + [ + "re", + "gu" + ], + [ + "re", + "jen" + ], + [ + "re", + "wolu" + ], + [ + "mu", + "j" + ], + [ + "mu", + "m" + ], + [ + "mu", + "rzy" + ], + [ + "mu", + "je" + ], + [ + "mu", + "sza" + ], + [ + "mu", + "jąc" + ], + [ + "mu", + "su" + ], + [ + "mu", + "chę" + ], + [ + "mu", + "nsztu" + ], + [ + "we", + "ty" + ], + [ + "we", + "zwa" + ], + [ + "we", + "szła" + ], + [ + "we", + "szło" + ], + [ + "we", + "zwali" + ], + [ + "we", + "nto" + ], + [ + "we", + "lba" + ], + [ + "we", + "zwać" + ], + [ + "ły", + "ka" + ], + [ + "ce", + "nia" + ], + [ + "ce", + "nić" + ], + [ + "ce", + "lany" + ], + [ + "ce", + "sarzem" + ], + [ + "ce", + "pt" + ], + [ + "sze", + "f" + ], + [ + "sze", + "l" + ], + [ + "sze", + "ść" + ], + [ + "sze", + "fem" + ], + [ + "pi", + "s" + ], + [ + "pi", + "ki" + ], + [ + "pi", + "ła" + ], + [ + "pi", + "sze" + ], + [ + "pi", + "wszy" + ], + [ + "pi", + "sk" + ], + [ + "pi", + "ały" + ], + [ + "pi", + "jem" + ], + [ + "pi", + "snął" + ], + [ + "pi", + "wni" + ], + [ + "pi", + "wnicy" + ], + [ + "rę", + "tem" + ], + [ + "rę", + "bacz" + ], + [ + "cza", + "sami" + ], + [ + "ró", + "dek" + ], + [ + "przy", + "rze" + ], + [ + "przy", + "rzekł" + ], + [ + "przy", + "cią" + ], + [ + "przy", + "pad" + ], + [ + "przy", + "czyna" + ], + [ + "przy", + "szła" + ], + [ + "przy", + "wiąza" + ], + [ + "przy", + "stało" + ], + [ + "przy", + "bywa" + ], + [ + "przy", + "mru" + ], + [ + "przy", + "siadł" + ], + [ + "przy", + "szły" + ], + [ + "przy", + "wieść" + ], + [ + "przy", + "zywa" + ], + [ + "przy", + "stępu" + ], + [ + "przy", + "tom" + ], + [ + "przy", + "jmie" + ], + [ + "przy", + "noszą" + ], + [ + "przy", + "wió" + ], + [ + "przy", + "jezd" + ], + [ + "przy", + "leciał" + ], + [ + "przy", + "ciągnąć" + ], + [ + "przy", + "jeżdżał" + ], + [ + "przy", + "jmował" + ], + [ + "przy", + "padkiem" + ], + [ + "przy", + "wiódł" + ], + [ + "przy", + "źbie" + ], + [ + "przy", + "puściwszy" + ], + [ + "przy", + "klęka" + ], + [ + "przy", + "padek" + ], + [ + "przy", + "musza" + ], + [ + "ba", + "b" + ], + [ + "ba", + "l" + ], + [ + "ba", + "ć" + ], + [ + "ba", + "ro" + ], + [ + "ba", + "ka" + ], + [ + "ba", + "le" + ], + [ + "ba", + "da" + ], + [ + "ba", + "bi" + ], + [ + "ba", + "sta" + ], + [ + "ba", + "dać" + ], + [ + "ba", + "gna" + ], + [ + "ba", + "wiłem" + ], + [ + "ba", + "wiąc" + ], + [ + "ba", + "set" + ], + [ + "ba", + "nowskiej" + ], + [ + "de", + "j" + ], + [ + "de", + "cy" + ], + [ + "de", + "szczem" + ], + [ + "de", + "lika" + ], + [ + "bie", + "l" + ], + [ + "bie", + "dy" + ], + [ + "bie", + "lu" + ], + [ + "bie", + "gły" + ], + [ + "bie", + "rać" + ], + [ + "bie", + "ństwo" + ], + [ + "bie", + "dny" + ], + [ + "bo", + "i" + ], + [ + "bo", + "ś" + ], + [ + "bo", + "li" + ], + [ + "bo", + "wy" + ], + [ + "bo", + "by" + ], + [ + "bo", + "ry" + ], + [ + "bo", + "gi" + ], + [ + "bo", + "ków" + ], + [ + "bo", + "wać" + ], + [ + "bo", + "kach" + ], + [ + "bo", + "jaźni" + ], + [ + "ści", + "ów" + ], + [ + "ści", + "ska" + ], + [ + "ści", + "łem" + ], + [ + "ści", + "on" + ], + [ + "ści", + "śle" + ], + [ + "ści", + "snęło" + ], + [ + "ga", + "j" + ], + [ + "ga", + "nie" + ], + [ + "ga", + "je" + ], + [ + "ga", + "du" + ], + [ + "ga", + "jo" + ], + [ + "ga", + "śnie" + ], + [ + "ga", + "dza" + ], + [ + "ga", + "dały" + ], + [ + "co", + "nej" + ], + [ + "co", + "ście" + ], + [ + "co", + "fał" + ], + [ + "co", + "kolwiek" + ], + [ + "my", + "li" + ], + [ + "my", + "kiem" + ], + [ + "my", + "lił" + ], + [ + "my", + "lnie" + ], + [ + "ży", + "na" + ], + [ + "ży", + "czę" + ], + [ + "ży", + "ciel" + ], + [ + "ży", + "ciem" + ], + [ + "ży", + "tny" + ], + [ + "ży", + "cki" + ], + [ + "pie", + "rze" + ], + [ + "pie", + "ści" + ], + [ + "pie", + "nię" + ], + [ + "pie", + "prz" + ], + [ + "pie", + "szo" + ], + [ + "pie", + "śnia" + ], + [ + "pie", + "rać" + ], + [ + "pie", + "czenie" + ], + [ + "sa", + "dzie" + ], + [ + "sa", + "my" + ], + [ + "sa", + "dził" + ], + [ + "sa", + "lę" + ], + [ + "sa", + "mej" + ], + [ + "cy", + "zy" + ], + [ + "cy", + "pry" + ], + [ + "cy", + "ces" + ], + [ + "lu", + "l" + ], + [ + "lu", + "je" + ], + [ + "lu", + "jesz" + ], + [ + "raz", + "ów" + ], + [ + "ca", + "by" + ], + [ + "ski", + "nął" + ], + [ + "sza", + "li" + ], + [ + "sza", + "ta" + ], + [ + "sza", + "ne" + ], + [ + "sza", + "lu" + ], + [ + "sza", + "nia" + ], + [ + "sza", + "jąc" + ], + [ + "sza", + "lał" + ], + [ + "sza", + "fra" + ], + [ + "sza", + "lonym" + ], + [ + "cha", + "dza" + ], + [ + "cha", + "dzał" + ], + [ + "cho", + "ro" + ], + [ + "cho", + "rze" + ], + [ + "cho", + "rem" + ], + [ + "cho", + "dzę" + ], + [ + "cho", + "rego" + ], + [ + "cho", + "łki" + ], + [ + "cho", + "łodziec" + ], + [ + "Po", + "ko" + ], + [ + "Po", + "wia" + ], + [ + "Po", + "ję" + ], + [ + "Po", + "rwał" + ], + [ + "Po", + "nar" + ], + [ + "Po", + "śród" + ], + [ + "Po", + "mni" + ], + [ + "Po", + "środku" + ], + [ + "Po", + "miesza" + ], + [ + "Po", + "wieść" + ], + [ + "Po", + "strzega" + ], + [ + "Po", + "chylił" + ], + [ + "Po", + "mnę" + ], + [ + "Po", + "ciej" + ], + [ + "Po", + "słowi" + ], + [ + "Po", + "cieja" + ], + [ + "tu", + "tu" + ], + [ + "tu", + "szę" + ], + [ + "tu", + "ląc" + ], + [ + "tu", + "rowy" + ], + [ + "tu", + "zin" + ], + [ + "tu", + "ować" + ], + [ + "roz", + "ie" + ], + [ + "roz", + "po" + ], + [ + "roz", + "sa" + ], + [ + "roz", + "ża" + ], + [ + "roz", + "kro" + ], + [ + "roz", + "róż" + ], + [ + "roz", + "two" + ], + [ + "roz", + "twie" + ], + [ + "roz", + "bił" + ], + [ + "roz", + "dar" + ], + [ + "roz", + "pę" + ], + [ + "roz", + "tar" + ], + [ + "roz", + "myśl" + ], + [ + "roz", + "ple" + ], + [ + "roz", + "wese" + ], + [ + "roz", + "jaś" + ], + [ + "roz", + "ciął" + ], + [ + "roz", + "targ" + ], + [ + "roz", + "trąca" + ], + [ + "roz", + "pusta" + ], + [ + "roz", + "umu" + ], + [ + "roz", + "łączyć" + ], + [ + "roz", + "koszą" + ], + [ + "roz", + "rzewni" + ], + [ + "Pa", + "ra" + ], + [ + "Pa", + "cie" + ], + [ + "Pa", + "dł" + ], + [ + "Pa", + "ński" + ], + [ + "Pa", + "ństwa" + ], + [ + "Pa", + "ńskim" + ], + [ + "Pa", + "piery" + ], + [ + "ju", + "sz" + ], + [ + "ju", + "trze" + ], + [ + "wia", + "li" + ], + [ + "wia", + "tra" + ], + [ + "wia", + "nek" + ], + [ + "wia", + "nki" + ], + [ + "wia", + "rki" + ], + [ + "wia", + "trów" + ], + [ + "sk", + "wi" + ], + [ + "sk", + "nął" + ], + [ + "sk", + "ały" + ], + [ + "sk", + "rada" + ], + [ + "sk", + "róś" + ], + [ + "sk", + "robiąc" + ], + [ + "tak", + "ty" + ], + [ + "tak", + "eś" + ], + [ + "zy", + "li" + ], + [ + "zy", + "ja" + ], + [ + "zy", + "ska" + ], + [ + "zy", + "wały" + ], + [ + "zy", + "wam" + ], + [ + "zy", + "skał" + ], + [ + "zy", + "jka" + ], + [ + "tem", + "laku" + ], + [ + "jąc", + "em" + ], + [ + "jąc", + "ych" + ], + [ + "Nie", + "mnie" + ], + [ + "Nie", + "bio" + ], + [ + "Nie", + "sio" + ], + [ + "Nie", + "rucho" + ], + [ + "Nie", + "wielka" + ], + [ + "Nie", + "hry" + ], + [ + "gi", + "ną" + ], + [ + "gi", + "ął" + ], + [ + "gi", + "ryk" + ], + [ + "Na", + "peł" + ], + [ + "Na", + "tenczas" + ], + [ + "Na", + "goto" + ], + [ + "Na", + "rady" + ], + [ + "Na", + "zywa" + ], + [ + "Na", + "brała" + ], + [ + "me", + "lo" + ], + [ + "pra", + "ca" + ], + [ + "pra", + "wne" + ], + [ + "pra", + "wym" + ], + [ + "pra", + "pradziadów" + ], + [ + "sie", + "l" + ], + [ + "sie", + "ci" + ], + [ + "sie", + "my" + ], + [ + "sie", + "cią" + ], + [ + "sie", + "dzenie" + ], + [ + "sie", + "dzeniem" + ], + [ + "sie", + "kiera" + ], + [ + "gło", + "si" + ], + [ + "gło", + "su" + ], + [ + "gło", + "dni" + ], + [ + "gło", + "wach" + ], + [ + "pod", + "nie" + ], + [ + "pod", + "mu" + ], + [ + "pod", + "ły" + ], + [ + "pod", + "ska" + ], + [ + "pod", + "su" + ], + [ + "pod", + "wó" + ], + [ + "pod", + "komo" + ], + [ + "pod", + "wój" + ], + [ + "pod", + "biegł" + ], + [ + "pod", + "biega" + ], + [ + "pod", + "bija" + ], + [ + "pod", + "różnych" + ], + [ + "pod", + "niosła" + ], + [ + "pod", + "jezd" + ], + [ + "pod", + "ług" + ], + [ + "pod", + "uszek" + ], + [ + "pod", + "ówczas" + ], + [ + "sto", + "wał" + ], + [ + "sto", + "wą" + ], + [ + "sto", + "py" + ], + [ + "sto", + "pio" + ], + [ + "sto", + "łów" + ], + [ + "sto", + "lica" + ], + [ + "sto", + "liku" + ], + [ + "ze", + "gar" + ], + [ + "ze", + "brał" + ], + [ + "ze", + "jskich" + ], + [ + "ze", + "nha" + ], + [ + "kł", + "ąb" + ], + [ + "ska", + "kał" + ], + [ + "ska", + "mieni" + ], + [ + "usz", + "ło" + ], + [ + "usz", + "czu" + ], + [ + "zna", + "la" + ], + [ + "zna", + "czyć" + ], + [ + "zna", + "cznie" + ], + [ + "zna", + "czenie" + ], + [ + "zna", + "wcy" + ], + [ + "zna", + "leźć" + ], + [ + "Ta", + "jem" + ], + [ + "Ja", + "si" + ], + [ + "Ja", + "szczu" + ], + [ + "Ja", + "bło" + ], + [ + "Ja", + "giel" + ], + [ + "Ja", + "gieł" + ], + [ + "nę", + "dzy" + ], + [ + "wą", + "t" + ], + [ + "wą", + "sów" + ], + [ + "du", + "ka" + ], + [ + "du", + "si" + ], + [ + "du", + "cho" + ], + [ + "du", + "mnie" + ], + [ + "du", + "ję" + ], + [ + "du", + "kto" + ], + [ + "du", + "mą" + ], + [ + "już", + "ci" + ], + [ + "Je", + "dź" + ], + [ + "Je", + "dnego" + ], + [ + "lo", + "ka" + ], + [ + "lo", + "cie" + ], + [ + "lo", + "we" + ], + [ + "lo", + "tu" + ], + [ + "lo", + "tem" + ], + [ + "lo", + "su" + ], + [ + "lo", + "nem" + ], + [ + "lo", + "nu" + ], + [ + "lo", + "wać" + ], + [ + "lo", + "nów" + ], + [ + "lo", + "wałem" + ], + [ + "pro", + "mie" + ], + [ + "pro", + "ga" + ], + [ + "pro", + "chu" + ], + [ + "pro", + "gów" + ], + [ + "pro", + "stym" + ], + [ + "pro", + "stej" + ], + [ + "pro", + "testa" + ], + [ + "pro", + "wento" + ], + [ + "śli", + "j" + ], + [ + "gdy", + "m" + ], + [ + "Za", + "n" + ], + [ + "Za", + "jąc" + ], + [ + "Za", + "sia" + ], + [ + "Za", + "żył" + ], + [ + "Za", + "bły" + ], + [ + "Za", + "zdro" + ], + [ + "Za", + "wołał" + ], + [ + "Za", + "chowa" + ], + [ + "Za", + "czyna" + ], + [ + "Za", + "jazd" + ], + [ + "Za", + "biera" + ], + [ + "Za", + "dzwonił" + ], + [ + "Za", + "bawi" + ], + [ + "Za", + "drżał" + ], + [ + "Za", + "pomnia" + ], + [ + "Za", + "lała" + ], + [ + "Za", + "wołali" + ], + [ + "Za", + "iste" + ], + [ + "Za", + "biłem" + ], + [ + "czę", + "stym" + ], + [ + "czę", + "stych" + ], + [ + "spo", + "strze" + ], + [ + "spo", + "tk" + ], + [ + "spo", + "jrze" + ], + [ + "spo", + "tyka" + ], + [ + "spo", + "jrzawszy" + ], + [ + "skie", + "mu" + ], + [ + "wz", + "niósł" + ], + [ + "wz", + "niosł" + ], + [ + "wz", + "noszą" + ], + [ + "wz", + "budzi" + ], + [ + "wz", + "dry" + ], + [ + "ką", + "cie" + ], + [ + "ką", + "sa" + ], + [ + "ką", + "tach" + ], + [ + "ką", + "tkach" + ], + [ + "któ", + "remu" + ], + [ + "zie", + "mie" + ], + [ + "zie", + "rać" + ], + [ + "sy", + "t" + ], + [ + "sy", + "nowie" + ], + [ + "sy", + "pał" + ], + [ + "sy", + "gne" + ], + [ + "sy", + "piąc" + ], + [ + "sy", + "zmaty" + ], + [ + "Wo", + "da" + ], + [ + "Wo", + "dza" + ], + [ + "be", + "czy" + ], + [ + "be", + "ze" + ], + [ + "be", + "czki" + ], + [ + "be", + "czkę" + ], + [ + "dzia", + "d" + ], + [ + "dzia", + "dy" + ], + [ + "krzy", + "w" + ], + [ + "krzy", + "wo" + ], + [ + "krzy", + "że" + ], + [ + "krzy", + "ży" + ], + [ + "krzy", + "wą" + ], + [ + "krzy", + "czym" + ], + [ + "krzy", + "czała" + ], + [ + "cu", + "kro" + ], + [ + "cu", + "dze" + ], + [ + "cu", + "dnie" + ], + [ + "cu", + "dne" + ], + [ + "cu", + "kier" + ], + [ + "cu", + "dzoziem" + ], + [ + "rza", + "ną" + ], + [ + "ża", + "ru" + ], + [ + "ża", + "jąc" + ], + [ + "ża", + "dnym" + ], + [ + "ża", + "dnej" + ], + [ + "ża", + "ndar" + ], + [ + "rą", + "ży" + ], + [ + "rą", + "czki" + ], + [ + "rą", + "częta" + ], + [ + "Ma", + "ty" + ], + [ + "Ma", + "ja" + ], + [ + "Ma", + "my" + ], + [ + "Ma", + "ho" + ], + [ + "wę", + "żo" + ], + [ + "wę", + "drów" + ], + [ + "był", + "eś" + ], + [ + "Ch", + "rzą" + ], + [ + "Ch", + "wała" + ], + [ + "Ch", + "mura" + ], + [ + "gro", + "mie" + ], + [ + "gro", + "sze" + ], + [ + "gro", + "bo" + ], + [ + "gro", + "sza" + ], + [ + "słu", + "chy" + ], + [ + "słu", + "gę" + ], + [ + "se", + "nacie" + ], + [ + "se", + "nat" + ], + [ + "se", + "kunda" + ], + [ + "sło", + "ma" + ], + [ + "sło", + "my" + ], + [ + "sło", + "nio" + ], + [ + "sło", + "nił" + ], + [ + "sło", + "mę" + ], + [ + "sło", + "tny" + ], + [ + "Bo", + "ży" + ], + [ + "Bo", + "lesta" + ], + [ + "bro", + "dzie" + ], + [ + "bro", + "nił" + ], + [ + "sia", + "r" + ], + [ + "sia", + "nie" + ], + [ + "sia", + "dać" + ], + [ + "sko", + "ra" + ], + [ + "sko", + "ki" + ], + [ + "sko", + "wro" + ], + [ + "sko", + "czyli" + ], + [ + "sko", + "nfede" + ], + [ + "sko", + "rzystał" + ], + [ + "bra", + "mie" + ], + [ + "bra", + "tu" + ], + [ + "bra", + "tów" + ], + [ + "bra", + "knie" + ], + [ + "pe", + "j" + ], + [ + "pe", + "wną" + ], + [ + "pe", + "wno" + ], + [ + "pe", + "nty" + ], + [ + "pe", + "wnością" + ], + [ + "pu", + "ch" + ], + [ + "pu", + "sty" + ], + [ + "pu", + "lar" + ], + [ + "pu", + "stych" + ], + [ + "pó", + "l" + ], + [ + "pó", + "jść" + ], + [ + "pó", + "jdź" + ], + [ + "chy", + "trze" + ], + [ + "chy", + "bio" + ], + [ + "chy", + "tre" + ], + [ + "chy", + "liła" + ], + [ + "bu", + "t" + ], + [ + "bu", + "ki" + ], + [ + "bu", + "ty" + ], + [ + "bu", + "cha" + ], + [ + "bu", + "jąc" + ], + [ + "bu", + "rza" + ], + [ + "bu", + "rzą" + ], + [ + "bu", + "dza" + ], + [ + "bu", + "nt" + ], + [ + "bu", + "rka" + ], + [ + "bu", + "zdy" + ], + [ + "bu", + "dka" + ], + [ + "bu", + "nto" + ], + [ + "Le", + "cha" + ], + [ + "Le", + "wą" + ], + [ + "Le", + "dwo" + ], + [ + "Le", + "żą" + ], + [ + "Le", + "żał" + ], + [ + "Le", + "piej" + ], + [ + "Le", + "giji" + ], + [ + "Le", + "kkie" + ], + [ + "szcze", + "kać" + ], + [ + "wiel", + "moż" + ], + [ + "gł", + "ód" + ], + [ + "strze", + "cha" + ], + [ + "strze", + "lić" + ], + [ + "strze", + "chą" + ], + [ + "wię", + "ć" + ], + [ + "wię", + "ksz" + ], + [ + "niej", + "szej" + ], + [ + "Mo", + "wy" + ], + [ + "ję", + "cz" + ], + [ + "ję", + "ci" + ], + [ + "ję", + "ła" + ], + [ + "ję", + "ty" + ], + [ + "ję", + "czy" + ], + [ + "Jak", + "im" + ], + [ + "pan", + "nie" + ], + [ + "dro", + "gach" + ], + [ + "dro", + "jć" + ], + [ + "op", + "ry" + ], + [ + "op", + "usz" + ], + [ + "so", + "w" + ], + [ + "so", + "wi" + ], + [ + "so", + "bi" + ], + [ + "so", + "we" + ], + [ + "so", + "wych" + ], + [ + "so", + "koł" + ], + [ + "nim", + "fa" + ], + [ + "nim", + "fie" + ], + [ + "pier", + "ścion" + ], + [ + "czu", + "j" + ], + [ + "czu", + "ję" + ], + [ + "czu", + "cia" + ], + [ + "czu", + "łe" + ], + [ + "stro", + "ną" + ], + [ + "stro", + "jach" + ], + [ + "zi", + "ć" + ], + [ + "zi", + "ł" + ], + [ + "zi", + "ów" + ], + [ + "zi", + "ół" + ], + [ + "zi", + "mniej" + ], + [ + "zi", + "mą" + ], + [ + "zi", + "mowy" + ], + [ + "ten", + "ta" + ], + [ + "su", + "szy" + ], + [ + "su", + "mie" + ], + [ + "su", + "cho" + ], + [ + "su", + "ję" + ], + [ + "su", + "wała" + ], + [ + "su", + "rowy" + ], + [ + "cią", + "giem" + ], + [ + "Pod", + "niósł" + ], + [ + "Pod", + "niesio" + ], + [ + "Pod", + "ług" + ], + [ + "Pan", + "em" + ], + [ + "Do", + "strze" + ], + [ + "Do", + "szli" + ], + [ + "Do", + "bywa" + ], + [ + "Do", + "tk" + ], + [ + "Do", + "nosząc" + ], + [ + "Do", + "wiod" + ], + [ + "Do", + "piero" + ], + [ + "tę", + "dy" + ], + [ + "tę", + "gi" + ], + [ + "tę", + "czę" + ], + [ + "tę", + "tent" + ], + [ + "zo", + "dy" + ], + [ + "zo", + "ru" + ], + [ + "zo", + "wych" + ], + [ + "dź", + "że" + ], + [ + "dź", + "wignął" + ], + [ + "kro", + "cie" + ], + [ + "kro", + "ju" + ], + [ + "kro", + "pię" + ], + [ + "kro", + "pił" + ], + [ + "Wy", + "ciąg" + ], + [ + "Wy", + "chowa" + ], + [ + "Wy", + "jął" + ], + [ + "Wy", + "prawa" + ], + [ + "Wy", + "chodzą" + ], + [ + "Wy", + "tknąwszy" + ], + [ + "Wy", + "suwają" + ], + [ + "czo", + "ł" + ], + [ + "czo", + "nym" + ], + [ + "lę", + "kła" + ], + [ + "lę", + "kam" + ], + [ + "Woj", + "ny" + ], + [ + "Woj", + "sko" + ], + [ + "Woj", + "skiemu" + ], + [ + "Wi", + "o" + ], + [ + "Wi", + "si" + ], + [ + "Wi", + "dno" + ], + [ + "Wi", + "działa" + ], + [ + "Wi", + "dzisz" + ], + [ + "nad", + "stawia" + ], + [ + "Tadeusz", + "em" + ], + [ + "Tadeusz", + "ka" + ], + [ + "mło", + "d" + ], + [ + "mło", + "do" + ], + [ + "mło", + "dź" + ], + [ + "mło", + "dości" + ], + [ + "trze", + "ź" + ], + [ + "trze", + "cie" + ], + [ + "trze", + "ciego" + ], + [ + "trzy", + "mam" + ], + [ + "powie", + "dz" + ], + [ + "powie", + "wa" + ], + [ + "powie", + "trza" + ], + [ + "powie", + "dziano" + ], + [ + "cia", + "snych" + ], + [ + "ar", + "ów" + ], + [ + "ar", + "maty" + ], + [ + "ar", + "fy" + ], + [ + "ar", + "tyku" + ], + [ + "Zo", + "sią" + ], + [ + "są", + "dzie" + ], + [ + "są", + "dzą" + ], + [ + "są", + "żni" + ], + [ + "rzę", + "dami" + ], + [ + "bę", + "benki" + ], + [ + "kła", + "mię" + ], + [ + "kła", + "dąc" + ], + [ + "kła", + "niając" + ], + [ + "żo", + "wym" + ], + [ + "żo", + "nek" + ], + [ + "żo", + "łąd" + ], + [ + "nio", + "m" + ], + [ + "nio", + "słem" + ], + [ + "Któ", + "rem" + ], + [ + "Któ", + "remi" + ], + [ + "sła", + "ny" + ], + [ + "sła", + "wne" + ], + [ + "sła", + "wione" + ], + [ + "bez", + "bo" + ], + [ + "nu", + "dy" + ], + [ + "nu", + "ków" + ], + [ + "nu", + "ję" + ], + [ + "sty", + "tuować" + ], + [ + "resz", + "ta" + ], + [ + "resz", + "ty" + ], + [ + "im", + "ał" + ], + [ + "im", + "perato" + ], + [ + "im", + "bryki" + ], + [ + "tra", + "ment" + ], + [ + "koń", + "mi" + ], + [ + "koń", + "ce" + ], + [ + "koń", + "ców" + ], + [ + "Tak", + "że" + ], + [ + "Tak", + "im" + ], + [ + "jo", + "na" + ], + [ + "jo", + "wych" + ], + [ + "wej", + "rzeniem" + ], + [ + "zło", + "śli" + ], + [ + "zło", + "żył" + ], + [ + "zło", + "tych" + ], + [ + "rzą", + "dzie" + ], + [ + "rzą", + "dy" + ], + [ + "rzą", + "dza" + ], + [ + "rzą", + "dzisz" + ], + [ + "Ty", + "siące" + ], + [ + "Ty", + "zenha" + ], + [ + "Wie", + "dz" + ], + [ + "Wie", + "dzą" + ], + [ + "Wie", + "śnia" + ], + [ + "Wie", + "rzaj" + ], + [ + "czą", + "st" + ], + [ + "Ko", + "r" + ], + [ + "Ko", + "go" + ], + [ + "Ko", + "nia" + ], + [ + "Ko", + "chaj" + ], + [ + "Ko", + "rabi" + ], + [ + "Ko", + "meta" + ], + [ + "Ko", + "lego" + ], + [ + "Od", + "ga" + ], + [ + "Od", + "tąd" + ], + [ + "Od", + "dal" + ], + [ + "Od", + "mienia" + ], + [ + "Od", + "mawiał" + ], + [ + "Od", + "wagi" + ], + [ + "Od", + "bijał" + ], + [ + "Od", + "pędza" + ], + [ + "Od", + "emknął" + ], + [ + "py", + "m" + ], + [ + "py", + "ski" + ], + [ + "py", + "ska" + ], + [ + "sły", + "ch" + ], + [ + "sły", + "nie" + ], + [ + "sły", + "szy" + ], + [ + "sły", + "ną" + ], + [ + "sły", + "szeliście" + ], + [ + "przed", + "nie" + ], + [ + "przed", + "stawia" + ], + [ + "Dob", + "ie" + ], + [ + "Dob", + "ra" + ], + [ + "Dob", + "re" + ], + [ + "Prze", + "bóg" + ], + [ + "dzo", + "nych" + ], + [ + "cię", + "cie" + ], + [ + "cię", + "żki" + ], + [ + "sią", + "ść" + ], + [ + "sią", + "cznym" + ], + [ + "świe", + "cił" + ], + [ + "zd", + "ą" + ], + [ + "zd", + "ał" + ], + [ + "zd", + "mu" + ], + [ + "zd", + "jąwszy" + ], + [ + "gu", + "ber" + ], + [ + "gu", + "mna" + ], + [ + "gą", + "ski" + ], + [ + "gó", + "rach" + ], + [ + "zu", + "chy" + ], + [ + "ser", + "nica" + ], + [ + "wró", + "żą" + ], + [ + "cił", + "by" + ], + [ + "dwie", + "ście" + ], + [ + "Czy", + "ś" + ], + [ + "Czy", + "sta" + ], + [ + "Czy", + "mże" + ], + [ + "in", + "fa" + ], + [ + "in", + "ter" + ], + [ + "in", + "dziej" + ], + [ + "cząc", + "a" + ], + [ + "krzyk", + "nąwszy" + ], + [ + "krzyk", + "niono" + ], + [ + "Wa", + "ci" + ], + [ + "Wa", + "żne" + ], + [ + "gdzie", + "ś" + ], + [ + "pię", + "ści" + ], + [ + "pię", + "ścią" + ], + [ + "pię", + "ściami" + ], + [ + "śmie", + "chu" + ], + [ + "śmie", + "chem" + ], + [ + "śmie", + "szyć" + ], + [ + "bli", + "ski" + ], + [ + "bli", + "skiej" + ], + [ + "kra", + "ty" + ], + [ + "kra", + "jem" + ], + [ + "kra", + "pia" + ], + [ + "kra", + "jów" + ], + [ + "kra", + "inie" + ], + [ + "kra", + "kowskiej" + ], + [ + "kra", + "jowych" + ], + [ + "świa", + "te" + ], + [ + "dwo", + "ry" + ], + [ + "gra", + "nia" + ], + [ + "gra", + "jąc" + ], + [ + "gra", + "dem" + ], + [ + "gra", + "nicy" + ], + [ + "gra", + "jące" + ], + [ + "gra", + "nice" + ], + [ + "kró", + "lowa" + ], + [ + "zwa", + "da" + ], + [ + "zwa", + "dzie" + ], + [ + "zwa", + "bia" + ], + [ + "ścia", + "ch" + ], + [ + "ścia", + "nach" + ], + [ + "Co", + "m" + ], + [ + "fi", + "la" + ], + [ + "fi", + "jo" + ], + [ + "fi", + "rcy" + ], + [ + "naj", + "mil" + ], + [ + "naj", + "pięk" + ], + [ + "naj", + "strasz" + ], + [ + "naj", + "lepiej" + ], + [ + "naj", + "pierwsza" + ], + [ + "naj", + "zimniej" + ], + [ + "wio", + "nęła" + ], + [ + "wio", + "sce" + ], + [ + "wio", + "sek" + ], + [ + "wio", + "snę" + ], + [ + "wią", + "z" + ], + [ + "sam", + "emu" + ], + [ + "Przy", + "ci" + ], + [ + "Przy", + "szedł" + ], + [ + "Przy", + "najmniej" + ], + [ + "róż", + "nym" + ], + [ + "myśli", + "stwo" + ], + [ + "myśli", + "stwa" + ], + [ + "myśli", + "wskie" + ], + [ + "myśli", + "wiec" + ], + [ + "myśli", + "wskiem" + ], + [ + "tów", + "ki" + ], + [ + "zam", + "ka" + ], + [ + "zam", + "knął" + ], + [ + "wła", + "da" + ], + [ + "wła", + "zi" + ], + [ + "wła", + "dzę" + ], + [ + "Li", + "st" + ], + [ + "szu", + "mi" + ], + [ + "szu", + "bie" + ], + [ + "szu", + "ję" + ], + [ + "szu", + "mem" + ], + [ + "szu", + "kują" + ], + [ + "szu", + "rpa" + ], + [ + "chu", + "de" + ], + [ + "chu", + "ste" + ], + [ + "nic", + "two" + ], + [ + "Gerwa", + "zemu" + ], + [ + "stał", + "eś" + ], + [ + "bar", + "w" + ], + [ + "bar", + "wi" + ], + [ + "bar", + "ki" + ], + [ + "wski", + "ch" + ], + [ + "łe", + "go" + ], + [ + "chło", + "pa" + ], + [ + "chło", + "pie" + ], + [ + "chło", + "pię" + ], + [ + "ran", + "ki" + ], + [ + "ran", + "ną" + ], + [ + "robi", + "m" + ], + [ + "robi", + "ono" + ], + [ + "two", + "i" + ], + [ + "two", + "ich" + ], + [ + "każ", + "ą" + ], + [ + "każ", + "dem" + ], + [ + "Ni", + "kita" + ], + [ + "sku", + "tki" + ], + [ + "sku", + "tkiem" + ], + [ + "sku", + "bać" + ], + [ + "stra", + "szli" + ], + [ + "tr", + "wał" + ], + [ + "tr", + "wały" + ], + [ + "tr", + "wało" + ], + [ + "mia", + "no" + ], + [ + "Ro", + "zno" + ], + [ + "Ro", + "syją" + ], + [ + "wło", + "skie" + ], + [ + "wło", + "skiego" + ], + [ + "wło", + "żyć" + ], + [ + "wło", + "sach" + ], + [ + "zgo", + "r" + ], + [ + "zgo", + "dę" + ], + [ + "zgo", + "nu" + ], + [ + "zgo", + "dźcie" + ], + [ + "ciał", + "em" + ], + [ + "zda", + "ń" + ], + [ + "zda", + "ją" + ], + [ + "zda", + "wać" + ], + [ + "zda", + "rzył" + ], + [ + "dze", + "l" + ], + [ + "dze", + "ni" + ], + [ + "dze", + "wieje" + ], + [ + "daw", + "ni" + ], + [ + "par", + "do" + ], + [ + "rzecz", + "ki" + ], + [ + "Sz", + "ła" + ], + [ + "Sz", + "tu" + ], + [ + "Sz", + "czer" + ], + [ + "Sz", + "czegó" + ], + [ + "twie", + "rdza" + ], + [ + "twie", + "rdzi" + ], + [ + "stwo", + "rzenia" + ], + [ + "By", + "le" + ], + [ + "By", + "ły" + ], + [ + "By", + "dło" + ], + [ + "By", + "liśmy" + ], + [ + "By", + "łam" + ], + [ + "mał", + "ego" + ], + [ + "mał", + "żonek" + ], + [ + "niec", + "ny" + ], + [ + "myś", + "lach" + ], + [ + "pół", + "kiem" + ], + [ + "pół", + "gar" + ], + [ + "pół", + "głosem" + ], + [ + "pół", + "kownikiem" + ], + [ + "Ry", + "ko" + ], + [ + "Ry", + "ce" + ], + [ + "Ry", + "knął" + ], + [ + "Ry", + "szpan" + ], + [ + "gnie", + "wy" + ], + [ + "gnie", + "wał" + ], + [ + "gnie", + "wać" + ], + [ + "tro", + "mi" + ], + [ + "tro", + "sze" + ], + [ + "kar", + "k" + ], + [ + "kar", + "pie" + ], + [ + "kar", + "ków" + ], + [ + "kar", + "nią" + ], + [ + "kar", + "kach" + ], + [ + "kar", + "tkę" + ], + [ + "mil", + "czy" + ], + [ + "mil", + "czą" + ], + [ + "kry", + "ć" + ], + [ + "Dobrzy", + "n" + ], + [ + "gła", + "z" + ], + [ + "gła", + "ska" + ], + [ + "gła", + "snął" + ], + [ + "gła", + "dki" + ], + [ + "mę", + "ce" + ], + [ + "mę", + "stwa" + ], + [ + "mę", + "czar" + ], + [ + "mę", + "stwem" + ], + [ + "mę", + "żem" + ], + [ + "swo", + "ją" + ], + [ + "swo", + "jemu" + ], + [ + "więc", + "ę" + ], + [ + "więc", + "éj" + ], + [ + "krę", + "ty" + ], + [ + "krę", + "gi" + ], + [ + "krę", + "cał" + ], + [ + "krę", + "cić" + ], + [ + "krę", + "giem" + ], + [ + "usza", + "ch" + ], + [ + "Gerwazy", + "m" + ], + [ + "Mi", + "ały" + ], + [ + "Mi", + "ało" + ], + [ + "Mi", + "strz" + ], + [ + "Mi", + "mowolnie" + ], + [ + "wst", + "rętem" + ], + [ + "Wię", + "zić" + ], + [ + "łą", + "ka" + ], + [ + "ha", + "je" + ], + [ + "ha", + "bit" + ], + [ + "ha", + "nd" + ], + [ + "kocha", + "ną" + ], + [ + "kocha", + "nki" + ], + [ + "kocha", + "nkę" + ], + [ + "wol", + "ny" + ], + [ + "wol", + "ne" + ], + [ + "wol", + "nemi" + ], + [ + "kiedy", + "m" + ], + [ + "Pro", + "si" + ], + [ + "Pro", + "bo" + ], + [ + "Pro", + "sto" + ], + [ + "Pro", + "sić" + ], + [ + "Panie", + "nka" + ], + [ + "Panie", + "nkę" + ], + [ + "dło", + "niach" + ], + [ + "sztu", + "c" + ], + [ + "sztu", + "ką" + ], + [ + "sztu", + "czne" + ], + [ + "była", + "m" + ], + [ + "dar", + "ni" + ], + [ + "mar", + "na" + ], + [ + "mar", + "twe" + ], + [ + "mar", + "szczył" + ], + [ + "tru", + "m" + ], + [ + "tru", + "ci" + ], + [ + "tru", + "pa" + ], + [ + "tru", + "dną" + ], + [ + "tru", + "nkiem" + ], + [ + "tru", + "dnych" + ], + [ + "tru", + "pem" + ], + [ + "kre", + "ski" + ], + [ + "kre", + "den" + ], + [ + "tni", + "ka" + ], + [ + "pole", + "gł" + ], + [ + "pole", + "wkę" + ], + [ + "kon", + "cer" + ], + [ + "kon", + "cept" + ], + [ + "kon", + "dukto" + ], + [ + "Macie", + "jowi" + ], + [ + "Cho", + "wa" + ], + [ + "Cho", + "rąży" + ], + [ + "pięk", + "ności" + ], + [ + "pięk", + "niejsze" + ], + [ + "dem", + "okra" + ], + [ + "wni", + "cza" + ], + [ + "śro", + "nu" + ], + [ + "Sta", + "wią" + ], + [ + "Sta", + "nęła" + ], + [ + "Sta", + "wiłem" + ], + [ + "Sta", + "tutu" + ], + [ + "kło", + "dzie" + ], + [ + "kło", + "sy" + ], + [ + "kło", + "niwszy" + ], + [ + "kło", + "tli" + ], + [ + "zwie", + "rzem" + ], + [ + "zwie", + "dzać" + ], + [ + "zwie", + "rzynę" + ], + [ + "waż", + "na" + ], + [ + "waż", + "ne" + ], + [ + "może", + "sz" + ], + [ + "ok", + "nie" + ], + [ + "ok", + "lask" + ], + [ + "pow", + "ro" + ], + [ + "pow", + "stać" + ], + [ + "pow", + "tarza" + ], + [ + "strzel", + "b" + ], + [ + "strzel", + "ca" + ], + [ + "strzel", + "bę" + ], + [ + "strzel", + "bami" + ], + [ + "Rejen", + "cie" + ], + [ + "Dzi", + "ki" + ], + [ + "Dzi", + "wny" + ], + [ + "Dzi", + "wnym" + ], + [ + "fa", + "ron" + ], + [ + "nię", + "to" + ], + [ + "nię", + "tą" + ], + [ + "usta", + "wił" + ], + [ + "usta", + "nku" + ], + [ + "szczy", + "tu" + ], + [ + "szczy", + "znę" + ], + [ + "war", + "ty" + ], + [ + "war", + "gi" + ], + [ + "war", + "ia" + ], + [ + "war", + "stami" + ], + [ + "Sa", + "mi" + ], + [ + "Sa", + "ma" + ], + [ + "Sa", + "mo" + ], + [ + "Sa", + "nc" + ], + [ + "ogro", + "dem" + ], + [ + "ziemi", + "ą" + ], + [ + "Soplico", + "wem" + ], + [ + "Soplico", + "wski" + ], + [ + "Soplico", + "wskiej" + ], + [ + "Aseso", + "rze" + ], + [ + "og", + "ródek" + ], + [ + "pę", + "kła" + ], + [ + "pę", + "dząc" + ], + [ + "pę", + "dzą" + ], + [ + "pę", + "kło" + ], + [ + "pę", + "dzać" + ], + [ + "pę", + "dzel" + ], + [ + "gości", + "niec" + ], + [ + "gości", + "ńcem" + ], + [ + "praw", + "dę" + ], + [ + "praw", + "dziwie" + ], + [ + "księ", + "gę" + ], + [ + "księ", + "ciem" + ], + [ + "księ", + "dzem" + ], + [ + "dale", + "kich" + ], + [ + "dale", + "kim" + ], + [ + "czar", + "t" + ], + [ + "czar", + "na" + ], + [ + "czar", + "no" + ], + [ + "czar", + "nym" + ], + [ + "czar", + "nej" + ], + [ + "przyja", + "cioł" + ], + [ + "bły", + "szczał" + ], + [ + "pla", + "sk" + ], + [ + "pla", + "cu" + ], + [ + "pla", + "mę" + ], + [ + "tłu", + "c" + ], + [ + "tłu", + "szczy" + ], + [ + "stą", + "pa" + ], + [ + "ciem", + "ny" + ], + [ + "ciem", + "ne" + ], + [ + "Oj", + "ca" + ], + [ + "dni", + "ku" + ], + [ + "dni", + "ało" + ], + [ + "fe", + "u" + ], + [ + "fe", + "ch" + ], + [ + "fe", + "kt" + ], + [ + "ksią", + "żkę" + ], + [ + "zdro", + "wy" + ], + [ + "zdro", + "wił" + ], + [ + "moż", + "dze" + ], + [ + "miejs", + "c" + ], + [ + "miejs", + "cach" + ], + [ + "Pol", + "aki" + ], + [ + "skrzy", + "w" + ], + [ + "skrzy", + "dla" + ], + [ + "skrzy", + "wdzić" + ], + [ + "mówi", + "sz" + ], + [ + "mówi", + "ła" + ], + [ + "mówi", + "łam" + ], + [ + "powia", + "tem" + ], + [ + "powia", + "towy" + ], + [ + "powia", + "towem" + ], + [ + "tar", + "go" + ], + [ + "dziedzi", + "ców" + ], + [ + "dziedzi", + "czce" + ], + [ + "bio", + "ne" + ], + [ + "gar", + "dzie" + ], + [ + "gar", + "ście" + ], + [ + "gar", + "nu" + ], + [ + "gar", + "dło" + ], + [ + "gar", + "dzę" + ], + [ + "gar", + "ściami" + ], + [ + "Pra", + "wa" + ], + [ + "Pra", + "gi" + ], + [ + "Ra", + "n" + ], + [ + "Ra", + "dził" + ], + [ + "spa", + "li" + ], + [ + "spa", + "dają" + ], + [ + "spa", + "dając" + ], + [ + "stu", + "ją" + ], + [ + "stu", + "kał" + ], + [ + "stu", + "knie" + ], + [ + "stu", + "dnię" + ], + [ + "gdyby", + "ś" + ], + [ + "Da", + "m" + ], + [ + "Da", + "ch" + ], + [ + "Da", + "ma" + ], + [ + "Da", + "ję" + ], + [ + "spó", + "jrzała" + ], + [ + "rodzi", + "ców" + ], + [ + "rodzi", + "nnej" + ], + [ + "oba", + "czył" + ], + [ + "puści", + "sz" + ], + [ + "młodzie", + "ńce" + ], + [ + "Roz", + "kazał" + ], + [ + "Roz", + "mawia" + ], + [ + "Roz", + "prawi" + ], + [ + "Roz", + "targ" + ], + [ + "Roz", + "bierał" + ], + [ + "Ku", + "p" + ], + [ + "Ku", + "rek" + ], + [ + "Rze", + "kła" + ], + [ + "Rze", + "czypospoli" + ], + [ + "bla", + "da" + ], + [ + "bla", + "skiem" + ], + [ + "bla", + "szane" + ], + [ + "oj", + "ce" + ], + [ + "pła", + "ci" + ], + [ + "pła", + "zem" + ], + [ + "pła", + "szcza" + ], + [ + "pła", + "szczem" + ], + [ + "zrobi", + "sz" + ], + [ + "zrobi", + "li" + ], + [ + "zrobi", + "ło" + ], + [ + "posta", + "nie" + ], + [ + "posta", + "wił" + ], + [ + "posta", + "wiwszy" + ], + [ + "kaz", + "ała" + ], + [ + "wszystkie", + "go" + ], + [ + "wszystkie", + "mi" + ], + [ + "kształ", + "tem" + ], + [ + "Ka", + "to" + ], + [ + "Ka", + "szte" + ], + [ + "szli", + "fy" + ], + [ + "stry", + "jem" + ], + [ + "biał", + "ej" + ], + [ + "biał", + "emi" + ], + [ + "peł", + "nym" + ], + [ + "Który", + "m" + ], + [ + "głu", + "cha" + ], + [ + "głu", + "piej" + ], + [ + "pol", + "ski" + ], + [ + "pol", + "skiej" + ], + [ + "pol", + "ską" + ], + [ + "nowi", + "cz" + ], + [ + "pal", + "ców" + ], + [ + "My", + "ch" + ], + [ + "My", + "śla" + ], + [ + "My", + "ślał" + ], + [ + "kla", + "snął" + ], + [ + "kla", + "mek" + ], + [ + "kla", + "szcząc" + ], + [ + "kla", + "snęła" + ], + [ + "domo", + "wy" + ], + [ + "domo", + "we" + ], + [ + "domo", + "stwa" + ], + [ + "miesz", + "kać" + ], + [ + "rozmo", + "wach" + ], + [ + "szlachci", + "cu" + ], + [ + "szlachci", + "cem" + ], + [ + "zosta", + "ń" + ], + [ + "chłop", + "ska" + ], + [ + "chłop", + "czyna" + ], + [ + "chłop", + "skich" + ], + [ + "pło", + "t" + ], + [ + "pło", + "wy" + ], + [ + "pło", + "tem" + ], + [ + "pło", + "nął" + ], + [ + "śle", + "dził" + ], + [ + "śle", + "dzą" + ], + [ + "zaś", + "miała" + ], + [ + "cieka", + "wi" + ], + [ + "cieka", + "wa" + ], + [ + "cieka", + "wą" + ], + [ + "cieka", + "wością" + ], + [ + "groma", + "dzić" + ], + [ + "groma", + "dnie" + ], + [ + "drugie", + "m" + ], + [ + "Wiel", + "ka" + ], + [ + "myśl", + "my" + ], + [ + "Choć", + "bym" + ], + [ + "dnie", + "sz" + ], + [ + "dnie", + "je" + ], + [ + "smu", + "ci" + ], + [ + "smu", + "tek" + ], + [ + "smu", + "tny" + ], + [ + "smu", + "tku" + ], + [ + "wro", + "t" + ], + [ + "wro", + "ny" + ], + [ + "wro", + "gi" + ], + [ + "wro", + "giem" + ], + [ + "wro", + "gowi" + ], + [ + "śpie", + "sz" + ], + [ + "śpie", + "sza" + ], + [ + "śpie", + "wano" + ], + [ + "śpie", + "szyć" + ], + [ + "chce", + "cie" + ], + [ + "dzię", + "cieli" + ], + [ + "mógł", + "by" + ], + [ + "mógł", + "bym" + ], + [ + "mógł", + "byś" + ], + [ + "Bie", + "sia" + ], + [ + "Bie", + "gł" + ], + [ + "Bie", + "gła" + ], + [ + "Bie", + "gał" + ], + [ + "Bie", + "rge" + ], + [ + "Lu", + "cy" + ], + [ + "zę", + "bów" + ], + [ + "zem", + "sta" + ], + [ + "zem", + "stę" + ], + [ + "zem", + "ścić" + ], + [ + "zem", + "dlona" + ], + [ + "szo", + "ne" + ], + [ + "szo", + "nych" + ], + [ + "nale", + "wając" + ], + [ + "nale", + "źć" + ], + [ + "wal", + "ny" + ], + [ + "wal", + "kę" + ], + [ + "wal", + "czył" + ], + [ + "wal", + "czą" + ], + [ + "wal", + "stwem" + ], + [ + "dzieć", + "mi" + ], + [ + "Go", + "ść" + ], + [ + "Go", + "tów" + ], + [ + "Go", + "łę" + ], + [ + "star", + "szy" + ], + [ + "star", + "si" + ], + [ + "obie", + "dzie" + ], + [ + "obie", + "ma" + ], + [ + "obie", + "dwie" + ], + [ + "obie", + "tni" + ], + [ + "ple", + "ci" + ], + [ + "ple", + "cie" + ], + [ + "ple", + "ść" + ], + [ + "ple", + "cach" + ], + [ + "pta", + "ka" + ], + [ + "pta", + "sie" + ], + [ + "zbie", + "rać" + ], + [ + "licy", + "ja" + ], + [ + "woła", + "ć" + ], + [ + "woła", + "ny" + ], + [ + "chodzi", + "ła" + ], + [ + "Majo", + "ra" + ], + [ + "Majo", + "rowi" + ], + [ + "słucha", + "j" + ], + [ + "słucha", + "czy" + ], + [ + "Bi", + "j" + ], + [ + "Bi", + "je" + ], + [ + "Bi", + "twa" + ], + [ + "Bi", + "ałe" + ], + [ + "Bi", + "gos" + ], + [ + "Księ", + "cia" + ], + [ + "gry", + "z" + ], + [ + "gry", + "ka" + ], + [ + "gry", + "zł" + ], + [ + "zdo", + "był" + ], + [ + "zdo", + "łam" + ], + [ + "pozna", + "je" + ], + [ + "ścią", + "ga" + ], + [ + "pyta", + "li" + ], + [ + "pyta", + "nia" + ], + [ + "pyta", + "niami" + ], + [ + "bą", + "ki" + ], + [ + "prę", + "dki" + ], + [ + "um", + "rę" + ], + [ + "um", + "rzeć" + ], + [ + "Ży", + "dem" + ], + [ + "Ży", + "jący" + ], + [ + "Ży", + "dowie" + ], + [ + "wach", + "la" + ], + [ + "czer", + "st" + ], + [ + "pia", + "stu" + ], + [ + "pia", + "stował" + ], + [ + "pio", + "tro" + ], + [ + "pio", + "snkę" + ], + [ + "Bernardy", + "nem" + ], + [ + "grzy", + "wy" + ], + [ + "mów", + "ca" + ], + [ + "żał", + "obie" + ], + [ + "szcz", + "od" + ], + [ + "stru", + "sich" + ], + [ + "widzi", + "m" + ], + [ + "widzi", + "my" + ], + [ + "widzi", + "ałam" + ], + [ + "kara", + "bina" + ], + [ + "pamię", + "tać" + ], + [ + "moc", + "nym" + ], + [ + "prosi", + "m" + ], + [ + "Woź", + "nemu" + ], + [ + "pierwszy", + "m" + ], + [ + "długi", + "ch" + ], + [ + "Stol", + "ników" + ], + [ + "kształt", + "ną" + ], + [ + "Kiedy", + "ż" + ], + [ + "klę", + "ski" + ], + [ + "klę", + "cząc" + ], + [ + "mą", + "ki" + ], + [ + "sp", + "loty" + ], + [ + "spra", + "wić" + ], + [ + "spra", + "wach" + ], + [ + "uro", + "dził" + ], + [ + "uro", + "dzeniem" + ], + [ + "uro", + "dzaju" + ], + [ + "ws", + "piera" + ], + [ + "ws", + "piął" + ], + [ + "lek", + "ce" + ], + [ + "lek", + "kim" + ], + [ + "czeka", + "my" + ], + [ + "Kropi", + "dła" + ], + [ + "Kropi", + "ciela" + ], + [ + "Kropi", + "deł" + ], + [ + "Bu", + "dzą" + ], + [ + "Bu", + "nt" + ], + [ + "Cza", + "rno" + ], + [ + "Cza", + "pka" + ], + [ + "Trze", + "ch" + ], + [ + "Trze", + "pie" + ], + [ + "dr", + "wi" + ], + [ + "dr", + "żą" + ], + [ + "dr", + "żały" + ], + [ + "kle", + "cha" + ], + [ + "sę", + "dzią" + ], + [ + "sre", + "bro" + ], + [ + "zbo", + "je" + ], + [ + "zbo", + "ga" + ], + [ + "zbo", + "żowym" + ], + [ + "poko", + "jo" + ], + [ + "poko", + "jem" + ], + [ + "poko", + "chał" + ], + [ + "poko", + "rnie" + ], + [ + "cio", + "tki" + ], + [ + "wierz", + "ono" + ], + [ + "wierz", + "chołki" + ], + [ + "patrzy", + "m" + ], + [ + "obo", + "z" + ], + [ + "obo", + "ra" + ], + [ + "obo", + "ry" + ], + [ + "przeci", + "wne" + ], + [ + "przeci", + "nał" + ], + [ + "przeci", + "wnika" + ], + [ + "przeci", + "wników" + ], + [ + "zielo", + "ności" + ], + [ + "Prota", + "zeńku" + ], + [ + "Gdzie", + "ż" + ], + [ + "gru", + "nt" + ], + [ + "gru", + "szka" + ], + [ + "krwa", + "wy" + ], + [ + "krwa", + "wo" + ], + [ + "krwa", + "wym" + ], + [ + "krwa", + "wni" + ], + [ + "pły", + "wa" + ], + [ + "ucie", + "cze" + ], + [ + "ucie", + "kał" + ], + [ + "ucie", + "szył" + ], + [ + "ucie", + "czki" + ], + [ + "ucie", + "kli" + ], + [ + "ucie", + "kły" + ], + [ + "wrza", + "wy" + ], + [ + "wrza", + "ski" + ], + [ + "wrza", + "śli" + ], + [ + "wrza", + "sło" + ], + [ + "wrza", + "sku" + ], + [ + "chwy", + "tał" + ], + [ + "chwy", + "tny" + ], + [ + "chwy", + "cili" + ], + [ + "dzwo", + "nek" + ], + [ + "dzwo", + "nki" + ], + [ + "kom", + "pono" + ], + [ + "kom", + "plem" + ], + [ + "broni", + "ąc" + ], + [ + "hu", + "czne" + ], + [ + "hu", + "moru" + ], + [ + "miała", + "m" + ], + [ + "lata", + "ch" + ], + [ + "musi", + "sz" + ], + [ + "musi", + "ała" + ], + [ + "musi", + "ałem" + ], + [ + "skro", + "mnie" + ], + [ + "No", + "wy" + ], + [ + "No", + "gi" + ], + [ + "No", + "cą" + ], + [ + "No", + "sił" + ], + [ + "No", + "ego" + ], + [ + "We", + "st" + ], + [ + "We", + "ne" + ], + [ + "We", + "szli" + ], + [ + "We", + "dle" + ], + [ + "ckie", + "mu" + ], + [ + "świ", + "cie" + ], + [ + "świ", + "szczą" + ], + [ + "świ", + "snęło" + ], + [ + "wicz", + "kach" + ], + [ + "zach", + "od" + ], + [ + "zach", + "odu" + ], + [ + "dosta", + "li" + ], + [ + "dosta", + "ną" + ], + [ + "dal", + "sze" + ], + [ + "kłó", + "tnie" + ], + [ + "kłó", + "cić" + ], + [ + "żar", + "tem" + ], + [ + "żar", + "tować" + ], + [ + "żar", + "ciki" + ], + [ + "świat", + "łych" + ], + [ + "zwycza", + "jnie" + ], + [ + "Dobrzyński", + "m" + ], + [ + "Dobrzyński", + "mi" + ], + [ + "Krzy", + "czy" + ], + [ + "Ob", + "na" + ], + [ + "Ob", + "myślmy" + ], + [ + "Pe", + "łen" + ], + [ + "Płu", + "cie" + ], + [ + "brze", + "giem" + ], + [ + "zbro", + "dni" + ], + [ + "zbro", + "jnych" + ], + [ + "zbro", + "jnej" + ], + [ + "szpa", + "ry" + ], + [ + "chmu", + "rę" + ], + [ + "chmu", + "rą" + ], + [ + "chmu", + "rki" + ], + [ + "podob", + "no" + ], + [ + "podob", + "nych" + ], + [ + "wali", + "ć" + ], + [ + "dzio", + "by" + ], + [ + "często", + "wał" + ], + [ + "wzią", + "wszy" + ], + [ + "wzią", + "ść" + ], + [ + "wzią", + "łem" + ], + [ + "szlache", + "cku" + ], + [ + "skoń", + "czyli" + ], + [ + "trzyma", + "jąc" + ], + [ + "włas", + "nego" + ], + [ + "Sie", + "działa" + ], + [ + "Sie", + "dzieli" + ], + [ + "Sie", + "rża" + ], + [ + "kwia", + "tki" + ], + [ + "kwia", + "tek" + ], + [ + "zwi", + "od" + ], + [ + "zwi", + "nął" + ], + [ + "zwi", + "niony" + ], + [ + "świę", + "ty" + ], + [ + "świę", + "tej" + ], + [ + "świę", + "tego" + ], + [ + "stało", + "ścią" + ], + [ + "tabak", + "ą" + ], + [ + "tabak", + "ier" + ], + [ + "pani", + "cza" + ], + [ + "pani", + "ji" + ], + [ + "dziew", + "kę" + ], + [ + "pią", + "tej" + ], + [ + "sej", + "mie" + ], + [ + "Mó", + "wią" + ], + [ + "Mó", + "wiono" + ], + [ + "Sło", + "mia" + ], + [ + "grze", + "bie" + ], + [ + "grze", + "chem" + ], + [ + "grze", + "chów" + ], + [ + "gły", + "ch" + ], + [ + "krze", + "p" + ], + [ + "krze", + "śle" + ], + [ + "krze", + "winy" + ], + [ + "krze", + "słem" + ], + [ + "urzę", + "dzie" + ], + [ + "urzę", + "dy" + ], + [ + "urzę", + "dów" + ], + [ + "urzę", + "dowy" + ], + [ + "wdzię", + "k" + ], + [ + "wdzię", + "czyć" + ], + [ + "wdzię", + "czność" + ], + [ + "wdzię", + "czen" + ], + [ + "szko", + "da" + ], + [ + "szko", + "dę" + ], + [ + "poda", + "je" + ], + [ + "poda", + "no" + ], + [ + "poda", + "wano" + ], + [ + "polowa", + "niach" + ], + [ + "wil", + "ka" + ], + [ + "wil", + "ki" + ], + [ + "wil", + "cze" + ], + [ + "wil", + "czą" + ], + [ + "wil", + "czych" + ], + [ + "wiedział", + "em" + ], + [ + "jedy", + "na" + ], + [ + "jedy", + "ne" + ], + [ + "obra", + "li" + ], + [ + "gada", + "j" + ], + [ + "gada", + "ją" + ], + [ + "gada", + "tli" + ], + [ + "Szlach", + "tę" + ], + [ + "Ró", + "żo" + ], + [ + "Ró", + "zgi" + ], + [ + "bry", + "lant" + ], + [ + "ho", + "fra" + ], + [ + "ho", + "dował" + ], + [ + "ho", + "łota" + ], + [ + "ude", + "rzyć" + ], + [ + "zga", + "dnie" + ], + [ + "szczu", + "ry" + ], + [ + "nasz", + "emu" + ], + [ + "lite", + "wskie" + ], + [ + "lite", + "wskiej" + ], + [ + "zaba", + "w" + ], + [ + "zaba", + "wia" + ], + [ + "zaba", + "wę" + ], + [ + "zaba", + "wiać" + ], + [ + "goto", + "wa" + ], + [ + "goto", + "wal" + ], + [ + "tajem", + "nie" + ], + [ + "tajem", + "nicy" + ], + [ + "tajem", + "nicę" + ], + [ + "tajem", + "nice" + ], + [ + "patrz", + "o" + ], + [ + "dziecię", + "cia" + ], + [ + "dziecię", + "ciu" + ], + [ + "obła", + "wników" + ], + [ + "szep", + "t" + ], + [ + "szep", + "ce" + ], + [ + "szep", + "tał" + ], + [ + "szep", + "cą" + ], + [ + "szep", + "cąc" + ], + [ + "Napole", + "o" + ], + [ + "siedzi", + "ała" + ], + [ + "duma", + "ń" + ], + [ + "wzię", + "ty" + ], + [ + "wzię", + "to" + ], + [ + "wzię", + "liśmy" + ], + [ + "Mać", + "kiem" + ], + [ + "twar", + "dszy" + ], + [ + "trwo", + "ży" + ], + [ + "karcz", + "mach" + ], + [ + "puszcza", + "ć" + ], + [ + "Ce", + "l" + ], + [ + "Ce", + "zarów" + ], + [ + "Sko", + "czył" + ], + [ + "Sko", + "czyli" + ], + [ + "fu", + "kał" + ], + [ + "fu", + "ndu" + ], + [ + "fu", + "zyjka" + ], + [ + "mru", + "czał" + ], + [ + "schy", + "lone" + ], + [ + "schy", + "loną" + ], + [ + "czte", + "rem" + ], + [ + "czte", + "rej" + ], + [ + "naro", + "dy" + ], + [ + "kola", + "nie" + ], + [ + "kola", + "nach" + ], + [ + "wido", + "ków" + ], + [ + "wido", + "wisko" + ], + [ + "dziec", + "ku" + ], + [ + "takie", + "m" + ], + [ + "jące", + "go" + ], + [ + "proce", + "sów" + ], + [ + "sen", + "na" + ], + [ + "sen", + "nych" + ], + [ + "głów", + "ne" + ], + [ + "głów", + "nym" + ], + [ + "krop", + "lę" + ], + [ + "śmier", + "cią" + ], + [ + "strasz", + "no" + ], + [ + "strasz", + "ne" + ], + [ + "wstrzy", + "mała" + ], + [ + "wstrzy", + "mywał" + ], + [ + "ostatni", + "ą" + ], + [ + "Bar", + "tka" + ], + [ + "Czę", + "ść" + ], + [ + "Rę", + "ce" + ], + [ + "Rę", + "kę" + ], + [ + "grzecz", + "ny" + ], + [ + "pał", + "ki" + ], + [ + "pał", + "kę" + ], + [ + "sno", + "p" + ], + [ + "sno", + "py" + ], + [ + "sno", + "pek" + ], + [ + "trą", + "bki" + ], + [ + "śni", + "ały" + ], + [ + "niebie", + "skim" + ], + [ + "powi", + "n" + ], + [ + "powi", + "tam" + ], + [ + "powi", + "tać" + ], + [ + "powi", + "nna" + ], + [ + "licz", + "na" + ], + [ + "licz", + "by" + ], + [ + "leci", + "k" + ], + [ + "noc", + "ne" + ], + [ + "żegna", + "ć" + ], + [ + "obraz", + "ów" + ], + [ + "obraz", + "ek" + ], + [ + "odpowie", + "dz" + ], + [ + "skła", + "dy" + ], + [ + "skła", + "dają" + ], + [ + "równie", + "ż" + ], + [ + "zdra", + "dy" + ], + [ + "zdra", + "dzić" + ], + [ + "zdra", + "dą" + ], + [ + "zdra", + "dziec" + ], + [ + "zdra", + "dziecko" + ], + [ + "zdra", + "jcą" + ], + [ + "szuka", + "ją" + ], + [ + "krew", + "nym" + ], + [ + "Brzy", + "twy" + ], + [ + "Słu", + "ży" + ], + [ + "Słu", + "dzy" + ], + [ + "Słu", + "chał" + ], + [ + "Słu", + "chaj" + ], + [ + "otwo", + "rzo" + ], + [ + "sce", + "n" + ], + [ + "sce", + "na" + ], + [ + "sce", + "nie" + ], + [ + "sce", + "ną" + ], + [ + "sce", + "nę" + ], + [ + "wsty", + "dzi" + ], + [ + "wsty", + "dził" + ], + [ + "lep", + "sze" + ], + [ + "lep", + "szych" + ], + [ + "rucho", + "mej" + ], + [ + "Pani", + "sko" + ], + [ + "wód", + "ką" + ], + [ + "Kone", + "w" + ], + [ + "Kone", + "wki" + ], + [ + "Kone", + "wkę" + ], + [ + "świeci", + "ło" + ], + [ + "War", + "to" + ], + [ + "gląd", + "ała" + ], + [ + "kwe", + "ście" + ], + [ + "kwe", + "starzem" + ], + [ + "smy", + "cz" + ], + [ + "smy", + "czy" + ], + [ + "trzą", + "snął" + ], + [ + "uwa", + "gą" + ], + [ + "por", + "celany" + ], + [ + "poli", + "czę" + ], + [ + "poli", + "cmaj" + ], + [ + "potra", + "wą" + ], + [ + "potra", + "wę" + ], + [ + "konie", + "cznym" + ], + [ + "zami", + "arów" + ], + [ + "wier", + "ć" + ], + [ + "wier", + "ną" + ], + [ + "wyra", + "sta" + ], + [ + "rywa", + "la" + ], + [ + "mach", + "ina" + ], + [ + "stanie", + "sz" + ], + [ + "obro", + "że" + ], + [ + "obro", + "tem" + ], + [ + "obło", + "kiem" + ], + [ + "muzy", + "k" + ], + [ + "muzy", + "kę" + ], + [ + "szere", + "gu" + ], + [ + "więk", + "szy" + ], + [ + "rzuci", + "ły" + ], + [ + "szczęśli", + "wi" + ], + [ + "szczęśli", + "wy" + ], + [ + "szczęśli", + "we" + ], + [ + "szczęśli", + "wszy" + ], + [ + "szczęśli", + "wą" + ], + [ + "Wielmoż", + "nej" + ], + [ + "Be", + "l" + ], + [ + "Mie", + "sz" + ], + [ + "Mie", + "jcie" + ], + [ + "Mie", + "szka" + ], + [ + "Pi", + "lno" + ], + [ + "Pier", + "wsza" + ], + [ + "Wz", + "niosł" + ], + [ + "Wz", + "ruszył" + ], + [ + "Wz", + "dłuż" + ], + [ + "Wz", + "ięła" + ], + [ + "krą", + "ży" + ], + [ + "krą", + "żą" + ], + [ + "ol", + "szy" + ], + [ + "ol", + "brzy" + ], + [ + "ogo", + "na" + ], + [ + "pała", + "sze" + ], + [ + "pała", + "sza" + ], + [ + "sąd", + "ź" + ], + [ + "tch", + "nienia" + ], + [ + "wpadł", + "szy" + ], + [ + "zer", + "dzewieje" + ], + [ + "nau", + "ka" + ], + [ + "nau", + "czę" + ], + [ + "nau", + "kach" + ], + [ + "nau", + "czyciel" + ], + [ + "polu", + "bo" + ], + [ + "polu", + "jąc" + ], + [ + "polu", + "bił" + ], + [ + "kape", + "li" + ], + [ + "zabi", + "j" + ], + [ + "wypra", + "wie" + ], + [ + "wypra", + "wić" + ], + [ + "tań", + "ca" + ], + [ + "tań", + "czę" + ], + [ + "kuch", + "nię" + ], + [ + "mawia", + "ć" + ], + [ + "czego", + "ś" + ], + [ + "czego", + "ż" + ], + [ + "wese", + "la" + ], + [ + "ban", + "kowym" + ], + [ + "samo", + "tny" + ], + [ + "skó", + "ra" + ], + [ + "prawi", + "dłach" + ], + [ + "którą", + "m" + ], + [ + "strzela", + "nie" + ], + [ + "strzela", + "li" + ], + [ + "Mosk", + "wy" + ], + [ + "młody", + "ch" + ], + [ + "Przed", + "stawia" + ], + [ + "ramiona", + "ch" + ], + [ + "Myśli", + "wiec" + ], + [ + "Dla", + "tego" + ], + [ + "Dla", + "czego" + ], + [ + "Mu", + "sieli" + ], + [ + "Oba", + "dwa" + ], + [ + "Oba", + "czcież" + ], + [ + "Zna", + "k" + ], + [ + "Zna", + "ć" + ], + [ + "Zna", + "lazł" + ], + [ + "có", + "rę" + ], + [ + "ge", + "st" + ], + [ + "ge", + "sta" + ], + [ + "mały", + "m" + ], + [ + "otwar", + "ta" + ], + [ + "otwar", + "te" + ], + [ + "per", + "ło" + ], + [ + "per", + "łowy" + ], + [ + "per", + "fum" + ], + [ + "spod", + "em" + ], + [ + "wskie", + "mu" + ], + [ + "pom", + "roku" + ], + [ + "rok", + "ka" + ], + [ + "daj", + "my" + ], + [ + "ode", + "brał" + ], + [ + "ode", + "tch" + ], + [ + "głoś", + "ne" + ], + [ + "ziem", + "skiej" + ], + [ + "ziem", + "skim" + ], + [ + "ziem", + "stwie" + ], + [ + "Mar", + "sa" + ], + [ + "Mar", + "ia" + ], + [ + "puł", + "ki" + ], + [ + "sąsia", + "da" + ], + [ + "sąsia", + "dka" + ], + [ + "zwycię", + "ż" + ], + [ + "zwycię", + "stwo" + ], + [ + "ogni", + "ów" + ], + [ + "ogni", + "sk" + ], + [ + "ogni", + "ska" + ], + [ + "ogni", + "ste" + ], + [ + "książę", + "cia" + ], + [ + "gospodar", + "stwo" + ], + [ + "gospodar", + "skiej" + ], + [ + "gospodar", + "stwie" + ], + [ + "przeciw", + "ną" + ], + [ + "sejmi", + "k" + ], + [ + "sejmi", + "kiem" + ], + [ + "sejmi", + "kach" + ], + [ + "sejmi", + "kowych" + ], + [ + "Gło", + "s" + ], + [ + "Gło", + "wę" + ], + [ + "Gło", + "sząc" + ], + [ + "Ki", + "bić" + ], + [ + "Ki", + "wnął" + ], + [ + "Ki", + "lku" + ], + [ + "Sza", + "bli" + ], + [ + "Sza", + "tan" + ], + [ + "Sza", + "bel" + ], + [ + "drą", + "gi" + ], + [ + "for", + "te" + ], + [ + "for", + "ma" + ], + [ + "kała", + "m" + ], + [ + "kała", + "masz" + ], + [ + "opie", + "kun" + ], + [ + "żało", + "ści" + ], + [ + "żało", + "ść" + ], + [ + "żół", + "ty" + ], + [ + "rzo", + "m" + ], + [ + "ster", + "czy" + ], + [ + "ster", + "czą" + ], + [ + "ster", + "czały" + ], + [ + "pomni", + "j" + ], + [ + "koła", + "ch" + ], + [ + "zarę", + "czynach" + ], + [ + "godzi", + "n" + ], + [ + "godzi", + "nę" + ], + [ + "dając", + "ych" + ], + [ + "ruszy", + "li" + ], + [ + "przykła", + "dem" + ], + [ + "Niem", + "nem" + ], + [ + "Niem", + "ców" + ], + [ + "Niem", + "com" + ], + [ + "bel", + "ki" + ], + [ + "bel", + "ce" + ], + [ + "Boga", + "cz" + ], + [ + "ogrom", + "na" + ], + [ + "ogrom", + "ny" + ], + [ + "ogrom", + "nej" + ], + [ + "ogrom", + "nego" + ], + [ + "błyszcząc", + "e" + ], + [ + "błyszcząc", + "ych" + ], + [ + "głębo", + "kie" + ], + [ + "Trzeba", + "ż" + ], + [ + "Często", + "cho" + ], + [ + "De", + "ch" + ], + [ + "Ze", + "brawszy" + ], + [ + "bóg", + "że" + ], + [ + "szem", + "rać" + ], + [ + "pochy", + "lony" + ], + [ + "potrze", + "by" + ], + [ + "rapier", + "em" + ], + [ + "kot", + "ną" + ], + [ + "wymo", + "wy" + ], + [ + "wymo", + "wnie" + ], + [ + "mimo", + "wolnie" + ], + [ + "tale", + "rze" + ], + [ + "cier", + "pi" + ], + [ + "cier", + "pie" + ], + [ + "cier", + "piał" + ], + [ + "cier", + "pienia" + ], + [ + "towarzy", + "szy" + ], + [ + "towarzy", + "sze" + ], + [ + "kieli", + "chy" + ], + [ + "kieli", + "chu" + ], + [ + "kieli", + "szek" + ], + [ + "kul", + "ki" + ], + [ + "majo", + "we" + ], + [ + "jarzy", + "n" + ], + [ + "jarzy", + "nę" + ], + [ + "jarzy", + "nach" + ], + [ + "biesia", + "dach" + ], + [ + "ludz", + "ki" + ], + [ + "ludz", + "ką" + ], + [ + "Chy", + "ląc" + ], + [ + "jedno", + "sta" + ], + [ + "jedno", + "rurki" + ], + [ + "kontu", + "szów" + ], + [ + "ogród", + "ki" + ], + [ + "Ha", + "sło" + ], + [ + "Kró", + "tko" + ], + [ + "Kró", + "lewca" + ], + [ + "La", + "chów" + ], + [ + "Pu", + "ła" + ], + [ + "Ru", + "skie" + ], + [ + "Rzu", + "t" + ], + [ + "Rzu", + "cił" + ], + [ + "Rzu", + "cone" + ], + [ + "Sy", + "na" + ], + [ + "hała", + "sów" + ], + [ + "hała", + "sem" + ], + [ + "okrop", + "ny" + ], + [ + "swa", + "tał" + ], + [ + "pojedy", + "n" + ], + [ + "pojedy", + "nków" + ], + [ + "kozi", + "ce" + ], + [ + "kozi", + "oł" + ], + [ + "wija", + "ją" + ], + [ + "zaję", + "li" + ], + [ + "zaję", + "ty" + ], + [ + "wyż", + "sza" + ], + [ + "łaska", + "wym" + ], + [ + "lan", + "dra" + ], + [ + "kur", + "tkach" + ], + [ + "mazu", + "rzysta" + ], + [ + "stawi", + "li" + ], + [ + "stawi", + "wszy" + ], + [ + "jas", + "ne" + ], + [ + "pil", + "nował" + ], + [ + "biera", + "li" + ], + [ + "szara", + "ka" + ], + [ + "szara", + "ki" + ], + [ + "szara", + "kiem" + ], + [ + "groź", + "ne" + ], + [ + "groź", + "ną" + ], + [ + "Domej", + "ki" + ], + [ + "Domej", + "kę" + ], + [ + "Domej", + "ką" + ], + [ + "Zofi", + "ją" + ], + [ + "Zofi", + "ji" + ], + [ + "trafi", + "ć" + ], + [ + "trafi", + "ał" + ], + [ + "gęst", + "wi" + ], + [ + "gęst", + "wę" + ], + [ + "gęst", + "niał" + ], + [ + "parka", + "nem" + ], + [ + "parka", + "nu" + ], + [ + "party", + "ją" + ], + [ + "Mil", + "czała" + ], + [ + "Mil", + "czące" + ], + [ + "konfedera", + "tkę" + ], + [ + "plac", + "kę" + ], + [ + "kaptu", + "ra" + ], + [ + "kaptu", + "rem" + ], + [ + "Warsza", + "wie" + ], + [ + "Warsza", + "wskiego" + ], + [ + "obycza", + "jów" + ], + [ + "Trzy", + "kroć" + ], + [ + "dba", + "jąc" + ], + [ + "fra", + "k" + ], + [ + "fra", + "szki" + ], + [ + "her", + "b" + ], + [ + "her", + "bem" + ], + [ + "har", + "tu" + ], + [ + "och", + "rz" + ], + [ + "okie", + "nka" + ], + [ + "okie", + "nicę" + ], + [ + "ofice", + "rowie" + ], + [ + "Ło", + "tr" + ], + [ + "sznu", + "r" + ], + [ + "sznu", + "ro" + ], + [ + "chwa", + "le" + ], + [ + "nierucho", + "ma" + ], + [ + "nierucho", + "mie" + ], + [ + "nierucho", + "my" + ], + [ + "nierucho", + "mym" + ], + [ + "poru", + "sza" + ], + [ + "poru", + "cznik" + ], + [ + "poru", + "cznika" + ], + [ + "robo", + "tę" + ], + [ + "zapa", + "le" + ], + [ + "zapa", + "lił" + ], + [ + "zaja", + "zdu" + ], + [ + "zaja", + "śniały" + ], + [ + "wieczo", + "ru" + ], + [ + "pamią", + "tki" + ], + [ + "tytu", + "ło" + ], + [ + "tytu", + "łem" + ], + [ + "staro", + "dawne" + ], + [ + "staro", + "polska" + ], + [ + "żywo", + "t" + ], + [ + "żywo", + "ść" + ], + [ + "wróco", + "no" + ], + [ + "kręci", + "ły" + ], + [ + "Moskala", + "mi" + ], + [ + "haj", + "du" + ], + [ + "sztur", + "m" + ], + [ + "sztur", + "mem" + ], + [ + "księży", + "na" + ], + [ + "księży", + "cu" + ], + [ + "polskie", + "mu" + ], + [ + "mieszka", + "nie" + ], + [ + "głębi", + "nę" + ], + [ + "Dy", + "do" + ], + [ + "Dy", + "sku" + ], + [ + "Ju", + "ra" + ], + [ + "Pół", + "k" + ], + [ + "błęki", + "tne" + ], + [ + "francu", + "skiej" + ], + [ + "francu", + "skim" + ], + [ + "klucz", + "em" + ], + [ + "ost", + "różnie" + ], + [ + "ozwał", + "a" + ], + [ + "tre", + "ści" + ], + [ + "uci", + "chło" + ], + [ + "uczu", + "ć" + ], + [ + "uczu", + "cia" + ], + [ + "uczu", + "ciach" + ], + [ + "ukła", + "dał" + ], + [ + "zgroma", + "dził" + ], + [ + "zgroma", + "dzić" + ], + [ + "zgroma", + "dzenie" + ], + [ + "Ów", + "dzie" + ], + [ + "stró", + "n" + ], + [ + "stró", + "że" + ], + [ + "pora", + "dzić" + ], + [ + "posła", + "ć" + ], + [ + "pogląda", + "ją" + ], + [ + "pogląda", + "jąc" + ], + [ + "posęp", + "ne" + ], + [ + "posęp", + "ną" + ], + [ + "kor", + "dów" + ], + [ + "koł", + "ka" + ], + [ + "koł", + "tu" + ], + [ + "kome", + "cie" + ], + [ + "komen", + "dzie" + ], + [ + "widzia", + "na" + ], + [ + "widzia", + "no" + ], + [ + "zawie", + "sza" + ], + [ + "zamia", + "ry" + ], + [ + "dziewi", + "cze" + ], + [ + "ryce", + "rzem" + ], + [ + "odkry", + "wają" + ], + [ + "jakim", + "ś" + ], + [ + "żyła", + "ch" + ], + [ + "skło", + "niwszy" + ], + [ + "skło", + "nność" + ], + [ + "skry", + "ł" + ], + [ + "skry", + "ło" + ], + [ + "set", + "nym" + ], + [ + "tęsk", + "niła" + ], + [ + "tęsk", + "niłam" + ], + [ + "złoci", + "stego" + ], + [ + "Koro", + "nie" + ], + [ + "Koro", + "ni" + ], + [ + "Koro", + "ny" + ], + [ + "Koro", + "ną" + ], + [ + "Wać", + "pana" + ], + [ + "dwor", + "skim" + ], + [ + "króle", + "wskie" + ], + [ + "zamk", + "nąwszy" + ], + [ + "zamk", + "nięty" + ], + [ + "warko", + "czu" + ], + [ + "warko", + "czów" + ], + [ + "błyska", + "ją" + ], + [ + "wesoło", + "ść" + ], + [ + "Rębaj", + "łów" + ], + [ + "kapelu", + "sza" + ], + [ + "kapelu", + "szem" + ], + [ + "wzajem", + "ność" + ], + [ + "Bę", + "dziem" + ], + [ + "Oczy", + "ścić" + ], + [ + "Pię", + "k" + ], + [ + "Pię", + "kna" + ], + [ + "Szu", + "kałeś" + ], + [ + "fał", + "sz" + ], + [ + "fał", + "szywy" + ], + [ + "grzę", + "dzie" + ], + [ + "mąd", + "rego" + ], + [ + "nda", + "rzu" + ], + [ + "plu", + "ga" + ], + [ + "plu", + "ton" + ], + [ + "sro", + "gi" + ], + [ + "wci", + "ska" + ], + [ + "wle", + "cze" + ], + [ + "wle", + "ką" + ], + [ + "wno", + "szę" + ], + [ + "zdu", + "miony" + ], + [ + "zbli", + "ża" + ], + [ + "źre", + "nicach" + ], + [ + "żon", + "emi" + ], + [ + "nadzie", + "ja" + ], + [ + "nadzie", + "ją" + ], + [ + "pozwo", + "lił" + ], + [ + "pozwo", + "lenie" + ], + [ + "pozwo", + "leniem" + ], + [ + "zanie", + "d" + ], + [ + "zanie", + "chał" + ], + [ + "zanie", + "dba" + ], + [ + "zawi", + "ść" + ], + [ + "zawi", + "sał" + ], + [ + "zawi", + "łość" + ], + [ + "zakry", + "ł" + ], + [ + "zakry", + "wa" + ], + [ + "wyda", + "nych" + ], + [ + "wyda", + "niu" + ], + [ + "wyzna", + "nia" + ], + [ + "wyrzekł", + "szy" + ], + [ + "wyso", + "ko" + ], + [ + "wyso", + "ka" + ], + [ + "wyciąg", + "ał" + ], + [ + "wyciąg", + "niętą" + ], + [ + "gor", + "ąc" + ], + [ + "gor", + "sze" + ], + [ + "miły", + "ch" + ], + [ + "dziw", + "nej" + ], + [ + "tarza", + "no" + ], + [ + "para", + "dzie" + ], + [ + "kiesze", + "ń" + ], + [ + "kula", + "mi" + ], + [ + "bior", + "ku" + ], + [ + "mor", + "der" + ], + [ + "mor", + "dować" + ], + [ + "obró", + "cił" + ], + [ + "obró", + "cić" + ], + [ + "obró", + "ciwszy" + ], + [ + "odmie", + "nne" + ], + [ + "czela", + "dkę" + ], + [ + "przerwa", + "na" + ], + [ + "pió", + "ra" + ], + [ + "pió", + "ro" + ], + [ + "pió", + "ry" + ], + [ + "pió", + "rem" + ], + [ + "pili", + "ła" + ], + [ + "deł", + "ko" + ], + [ + "cym", + "ba" + ], + [ + "cym", + "bała" + ], + [ + "Podob", + "na" + ], + [ + "Podob", + "no" + ], + [ + "słuch", + "ała" + ], + [ + "stron", + "nika" + ], + [ + "traf", + "ny" + ], + [ + "Czyli", + "ż" + ], + [ + "zwali", + "ska" + ], + [ + "mężczy", + "zna" + ], + [ + "mężczy", + "źni" + ], + [ + "faj", + "t" + ], + [ + "faj", + "kę" + ], + [ + "faj", + "kami" + ], + [ + "ostatnie", + "go" + ], + [ + "gospoda", + "rze" + ], + [ + "Litwi", + "nów" + ], + [ + "polity", + "czne" + ], + [ + "polity", + "czny" + ], + [ + "polity", + "cznych" + ], + [ + "Hrecze", + "chy" + ], + [ + "Ga", + "tu" + ], + [ + "Ga", + "ze" + ], + [ + "Spó", + "jrzał" + ], + [ + "brz", + "mi" + ], + [ + "brzę", + "czenia" + ], + [ + "bernardy", + "na" + ], + [ + "ekono", + "ma" + ], + [ + "ekono", + "mem" + ], + [ + "kwa", + "te" + ], + [ + "orze", + "chy" + ], + [ + "owo", + "ż" + ], + [ + "ostro", + "gi" + ], + [ + "ostro", + "żny" + ], + [ + "ostro", + "żnie" + ], + [ + "otwie", + "rać" + ], + [ + "spi", + "sku" + ], + [ + "spi", + "chrz" + ], + [ + "spi", + "rytu" + ], + [ + "ubo", + "czu" + ], + [ + "ukło", + "n" + ], + [ + "wska", + "zał" + ], + [ + "wska", + "zywały" + ], + [ + "zły", + "m" + ], + [ + "Świe", + "cił" + ], + [ + "Świe", + "cą" + ], + [ + "chci", + "ałam" + ], + [ + "poz", + "woli" + ], + [ + "poz", + "wów" + ], + [ + "poło", + "wą" + ], + [ + "poło", + "wę" + ], + [ + "pospo", + "łu" + ], + [ + "poję", + "li" + ], + [ + "poję", + "ła" + ], + [ + "ponu", + "ro" + ], + [ + "lili", + "ja" + ], + [ + "wiod", + "ą" + ], + [ + "wiod", + "łszy" + ], + [ + "zasło", + "ny" + ], + [ + "wiej", + "skie" + ], + [ + "wiej", + "skiego" + ], + [ + "legi", + "jony" + ], + [ + "dobro", + "ci" + ], + [ + "dobro", + "dziéj" + ], + [ + "wychowa", + "nicę" + ], + [ + "dzisiej", + "sze" + ], + [ + "nowo", + "ść" + ], + [ + "papier", + "em" + ], + [ + "patry", + "jo" + ], + [ + "biór", + "ka" + ], + [ + "moskie", + "wskie" + ], + [ + "moskie", + "wska" + ], + [ + "odga", + "dli" + ], + [ + "odga", + "dywał" + ], + [ + "bagne", + "t" + ], + [ + "bagne", + "tów" + ], + [ + "car", + "skim" + ], + [ + "znaj", + "dę" + ], + [ + "proś", + "bą" + ], + [ + "wzru", + "szenie" + ], + [ + "rącz", + "ką" + ], + [ + "publi", + "cznej" + ], + [ + "języ", + "k" + ], + [ + "języ", + "kiem" + ], + [ + "Wia", + "tr" + ], + [ + "Takie", + "j" + ], + [ + "cału", + "s" + ], + [ + "myśla", + "no" + ], + [ + "spójrzał", + "em" + ], + [ + "Cią", + "gnął" + ], + [ + "rejte", + "ra" + ], + [ + "gwiazd", + "ą" + ], + [ + "Brzyte", + "w" + ], + [ + "samot", + "ności" + ], + [ + "Denas", + "sow" + ], + [ + "niespodzia", + "ny" + ], + [ + "nadzwycza", + "jnych" + ], + [ + "Ba", + "wi" + ], + [ + "Cie", + "szył" + ], + [ + "Cał", + "e" + ], + [ + "Cze", + "kając" + ], + [ + "Kędy", + "ś" + ], + [ + "Sk", + "ó" + ], + [ + "Są", + "sia" + ], + [ + "Wzno", + "szą" + ], + [ + "Wzno", + "sząc" + ], + [ + "bła", + "wa" + ], + [ + "cór", + "ka" + ], + [ + "far", + "tu" + ], + [ + "gre", + "dy" + ], + [ + "opo", + "na" + ], + [ + "oże", + "nić" + ], + [ + "opi", + "s" + ], + [ + "obia", + "dowy" + ], + [ + "oszcze", + "p" + ], + [ + "oszcze", + "py" + ], + [ + "psu", + "ć" + ], + [ + "plą", + "cząc" + ], + [ + "spuści", + "wszy" + ], + [ + "ule", + "wa" + ], + [ + "uto", + "pić" + ], + [ + "uto", + "pił" + ], + [ + "ustą", + "p" + ], + [ + "ustą", + "pisz" + ], + [ + "Śmie", + "ch" + ], + [ + "narze", + "czona" + ], + [ + "narze", + "czonej" + ], + [ + "napa", + "ści" + ], + [ + "niemie", + "cka" + ], + [ + "strwo", + "nił" + ], + [ + "strwo", + "żeni" + ], + [ + "pola", + "nie" + ], + [ + "pocie", + "szy" + ], + [ + "pokrzy", + "wa" + ], + [ + "pokrzy", + "wy" + ], + [ + "pokrzy", + "wdzić" + ], + [ + "kora", + "lu" + ], + [ + "kora", + "lów" + ], + [ + "komi", + "nie" + ], + [ + "komi", + "syją" + ], + [ + "wich", + "er" + ], + [ + "winie", + "n" + ], + [ + "kasz", + "emi" + ], + [ + "cisz", + "kiem" + ], + [ + "zago", + "dzić" + ], + [ + "zaży", + "wa" + ], + [ + "zaży", + "sta" + ], + [ + "zapał", + "em" + ], + [ + "dowo", + "dzi" + ], + [ + "dowo", + "dził" + ], + [ + "domy", + "słów" + ], + [ + "doświad", + "czeni" + ], + [ + "wyna", + "lazł" + ], + [ + "wychy", + "lił" + ], + [ + "wychy", + "loną" + ], + [ + "wygra", + "sz" + ], + [ + "wygra", + "li" + ], + [ + "dali", + "bógże" + ], + [ + "pasa", + "ny" + ], + [ + "obej", + "mował" + ], + [ + "przesta", + "wał" + ], + [ + "przeba", + "cza" + ], + [ + "przeba", + "czył" + ], + [ + "przeba", + "czenia" + ], + [ + "mundu", + "rze" + ], + [ + "west", + "ch" + ], + [ + "pija", + "tyka" + ], + [ + "przysz", + "łą" + ], + [ + "przysz", + "piliła" + ], + [ + "bole", + "ści" + ], + [ + "bole", + "śnie" + ], + [ + "Pow", + "stał" + ], + [ + "Pow", + "tarzano" + ], + [ + "Patrzy", + "łem" + ], + [ + "Naj", + "lep" + ], + [ + "Naj", + "jaś" + ], + [ + "podda", + "ni" + ], + [ + "podda", + "sza" + ], + [ + "podda", + "szu" + ], + [ + "znajo", + "my" + ], + [ + "spotka", + "nie" + ], + [ + "wzglę", + "dy" + ], + [ + "wzglę", + "du" + ], + [ + "Bonapar", + "t" + ], + [ + "Bonapar", + "ta" + ], + [ + "Bonapar", + "te" + ], + [ + "skoczy", + "sz" + ], + [ + "dźwię", + "cznemi" + ], + [ + "armi", + "ja" + ], + [ + "armi", + "ji" + ], + [ + "Kościusz", + "ki" + ], + [ + "wszedł", + "szy" + ], + [ + "instru", + "ment" + ], + [ + "instru", + "ktorem" + ], + [ + "intere", + "su" + ], + [ + "intere", + "sem" + ], + [ + "krzykli", + "wy" + ], + [ + "kraj", + "obraz" + ], + [ + "zważa", + "ć" + ], + [ + "trybuna", + "ły" + ], + [ + "trybuna", + "łem" + ], + [ + "Kusy", + "m" + ], + [ + "głup", + "stwo" + ], + [ + "niedźwiedzi", + "cy" + ], + [ + "dzwoni", + "ąc" + ], + [ + "Róze", + "czką" + ], + [ + "hono", + "r" + ], + [ + "Rejta", + "na" + ], + [ + "Rejta", + "nie" + ], + [ + "potrzeb", + "ny" + ], + [ + "potrzeb", + "ne" + ], + [ + "Półkozi", + "ce" + ], + [ + "pierzch", + "ła" + ], + [ + "Gro", + "ź" + ], + [ + "Gro", + "żąc" + ], + [ + "Szy", + "dełko" + ], + [ + "Ser", + "wis" + ], + [ + "Stro", + "j" + ], + [ + "Wło", + "s" + ], + [ + "Wzi", + "ąwszy" + ], + [ + "Zak", + "linam" + ], + [ + "bru", + "zdy" + ], + [ + "bała", + "mu" + ], + [ + "bała", + "banowskiej" + ], + [ + "fla", + "szę" + ], + [ + "he", + "roiną" + ], + [ + "nto", + "n" + ], + [ + "okry", + "wa" + ], + [ + "pja", + "ni" + ], + [ + "pja", + "ny" + ], + [ + "uwie", + "rzy" + ], + [ + "uwie", + "rzył" + ], + [ + "usły", + "szy" + ], + [ + "wczy", + "ch" + ], + [ + "zni", + "żając" + ], + [ + "znu", + "dzi" + ], + [ + "znu", + "dzona" + ], + [ + "zgra", + "ję" + ], + [ + "Ła", + "paj" + ], + [ + "Ści", + "skają" + ], + [ + "żni", + "wo" + ], + [ + "żni", + "wiarki" + ], + [ + "żwa", + "wy" + ], + [ + "szty", + "ki" + ], + [ + "nadob", + "nej" + ], + [ + "napeł", + "nił" + ], + [ + "nazwi", + "skiem" + ], + [ + "niena", + "wi" + ], + [ + "pobie", + "gła" + ], + [ + "pobie", + "gły" + ], + [ + "posa", + "dził" + ], + [ + "posia", + "dłość" + ], + [ + "postrze", + "gli" + ], + [ + "postrze", + "żenie" + ], + [ + "rato", + "wać" + ], + [ + "koro", + "na" + ], + [ + "kołnie", + "rzy" + ], + [ + "kołnie", + "rzyk" + ], + [ + "kaza", + "no" + ], + [ + "zakoń", + "czyła" + ], + [ + "zadar", + "ty" + ], + [ + "zaklę", + "te" + ], + [ + "zaduma", + "ni" + ], + [ + "dostrze", + "gał" + ], + [ + "wybu", + "ch" + ], + [ + "wybu", + "chem" + ], + [ + "wybu", + "chnie" + ], + [ + "jezd", + "nych" + ], + [ + "pach", + "nąc" + ], + [ + "obję", + "ciu" + ], + [ + "jaś", + "niej" + ], + [ + "przeczu", + "ciem" + ], + [ + "pistole", + "t" + ], + [ + "pistole", + "ty" + ], + [ + "pistole", + "tu" + ], + [ + "przyci", + "ś" + ], + [ + "przyci", + "skiem" + ], + [ + "przyci", + "snąwszy" + ], + [ + "bawi", + "ciela" + ], + [ + "galo", + "wy" + ], + [ + "piecho", + "cie" + ], + [ + "piecho", + "ty" + ], + [ + "piecho", + "tę" + ], + [ + "szam", + "pana" + ], + [ + "szam", + "pańskie" + ], + [ + "skra", + "dał" + ], + [ + "siedząc", + "y" + ], + [ + "siedząc", + "ych" + ], + [ + "kłę", + "bek" + ], + [ + "służy", + "li" + ], + [ + "jedwa", + "bny" + ], + [ + "zuch", + "walstwem" + ], + [ + "bliż", + "szy" + ], + [ + "dąsa", + "ć" + ], + [ + "Mickie", + "wiczem" + ], + [ + "zwiercia", + "dła" + ], + [ + "zwiercia", + "deł" + ], + [ + "drzwia", + "ch" + ], + [ + "Horeszko", + "wskiej" + ], + [ + "obaczy", + "sz" + ], + [ + "smut", + "no" + ], + [ + "pioru", + "n" + ], + [ + "pioru", + "ny" + ], + [ + "pioru", + "nem" + ], + [ + "lekkie", + "mi" + ], + [ + "drżąc", + "a" + ], + [ + "drżąc", + "y" + ], + [ + "gwiazda", + "mi" + ], + [ + "żołnier", + "sku" + ], + [ + "Peł", + "no" + ], + [ + "Peł", + "ne" + ], + [ + "Peł", + "źnie" + ], + [ + "wspomnie", + "nia" + ], + [ + "wspomni", + "j" + ], + [ + "tchó", + "rz" + ], + [ + "Myślił", + "byś" + ], + [ + "Musi", + "cie" + ], + [ + "psiar", + "nię" + ], + [ + "Józe", + "fa" + ], + [ + "Józe", + "fem" + ], + [ + "Sangusz", + "ki" + ], + [ + "Obe", + "jrzeć" + ], + [ + "Pó", + "ty" + ], + [ + "Pę", + "dzi" + ], + [ + "Pój", + "dzie" + ], + [ + "Two", + "rząc" + ], + [ + "Wspo", + "mnie" + ], + [ + "Zie", + "mi" + ], + [ + "Zdawał", + "y" + ], + [ + "alko", + "wie" + ], + [ + "flin", + "ty" + ], + [ + "gr", + "ały" + ], + [ + "oca", + "lił" + ], + [ + "osty", + "ga" + ], + [ + "ogła", + "szam" + ], + [ + "oświad", + "czenie" + ], + [ + "pą", + "czek" + ], + [ + "pre", + "ze" + ], + [ + "pre", + "kować" + ], + [ + "spie", + "szył" + ], + [ + "trzę", + "sąc" + ], + [ + "urzą", + "dzić" + ], + [ + "umar", + "ła" + ], + [ + "zma", + "rz" + ], + [ + "zmy", + "kać" + ], + [ + "zgu", + "bił" + ], + [ + "zmia", + "ny" + ], + [ + "zbój", + "cy" + ], + [ + "zbój", + "ców" + ], + [ + "śmia", + "ć" + ], + [ + "śmia", + "li" + ], + [ + "śmia", + "no" + ], + [ + "szpo", + "ny" + ], + [ + "szkla", + "nki" + ], + [ + "chmie", + "lu" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwa" + ], + [ + "nieźmie", + "r" + ], + [ + "strą", + "czki" + ], + [ + "porwa", + "li" + ], + [ + "pożegna", + "ć" + ], + [ + "kory", + "ta" + ], + [ + "lito", + "ścią" + ], + [ + "liść", + "mi" + ], + [ + "liścia", + "ch" + ], + [ + "wita", + "jąc" + ], + [ + "kale", + "ndarz" + ], + [ + "kale", + "ndarzu" + ], + [ + "kano", + "nada" + ], + [ + "kano", + "nije" + ], + [ + "kapu", + "sta" + ], + [ + "zac", + "ją" + ], + [ + "zabra", + "niał" + ], + [ + "zajazd", + "ów" + ], + [ + "doby", + "ty" + ], + [ + "dowód", + "ców" + ], + [ + "wyrze", + "kli" + ], + [ + "wypa", + "lił" + ], + [ + "wypa", + "dek" + ], + [ + "wystrze", + "lił" + ], + [ + "wystrze", + "lili" + ], + [ + "wykra", + "dał" + ], + [ + "wykra", + "dłszy" + ], + [ + "wypad", + "ku" + ], + [ + "wydar", + "ł" + ], + [ + "wydar", + "tych" + ], + [ + "gorz", + "éj" + ], + [ + "gołę", + "bi" + ], + [ + "dziwne", + "go" + ], + [ + "tane", + "cznica" + ], + [ + "dzier", + "ża" + ], + [ + "maczu", + "gi" + ], + [ + "maczu", + "gą" + ], + [ + "malowa", + "ne" + ], + [ + "malar", + "stwa" + ], + [ + "malar", + "stwie" + ], + [ + "maleń", + "ka" + ], + [ + "przer", + "wy" + ], + [ + "przer", + "wać" + ], + [ + "przezna", + "cza" + ], + [ + "gawę", + "dy" + ], + [ + "cofa", + "ją" + ], + [ + "rozwi", + "nął" + ], + [ + "rozstrzy", + "gniony" + ], + [ + "siero", + "tą" + ], + [ + "zebra", + "ne" + ], + [ + "zebra", + "niu" + ], + [ + "Zam", + "k" + ], + [ + "sposob", + "u" + ], + [ + "wzgar", + "dę" + ], + [ + "syno", + "wcem" + ], + [ + "Chło", + "p" + ], + [ + "sekre", + "t" + ], + [ + "sekre", + "tem" + ], + [ + "broda", + "te" + ], + [ + "młodzia", + "n" + ], + [ + "Wiedział", + "em" + ], + [ + "cięż", + "ko" + ], + [ + "świeży", + "m" + ], + [ + "wróż", + "bę" + ], + [ + "wróż", + "bą" + ], + [ + "zamko", + "wym" + ], + [ + "małżon", + "kiem" + ], + [ + "małżon", + "ków" + ], + [ + "Mia", + "nowicie" + ], + [ + "kłopo", + "ty" + ], + [ + "ojczy", + "stym" + ], + [ + "czerwie", + "ni" + ], + [ + "sędzi", + "wy" + ], + [ + "sędzi", + "ów" + ], + [ + "sędzi", + "we" + ], + [ + "oboję", + "tny" + ], + [ + "uczci", + "we" + ], + [ + "skarb", + "ca" + ], + [ + "brylan", + "tów" + ], + [ + "fur", + "go" + ], + [ + "Buchma", + "nowej" + ], + [ + "major", + "skie" + ], + [ + "drewnia", + "nym" + ], + [ + "drewnia", + "nej" + ], + [ + "mężczyz", + "ną" + ], + [ + "gałęzi", + "ste" + ], + [ + "mnó", + "stwem" + ], + [ + "pospoli", + "ta" + ], + [ + "Czło", + "wieka" + ], + [ + "Ję", + "k" + ], + [ + "Kła", + "nia" + ], + [ + "Kła", + "niając" + ], + [ + "Kar", + "czma" + ], + [ + "Musz", + "ą" + ], + [ + "Musz", + "ę" + ], + [ + "Ow", + "dzie" + ], + [ + "Umil", + "kła" + ], + [ + "Umil", + "kli" + ], + [ + "Uważ", + "ałem" + ], + [ + "Wpada", + "ją" + ], + [ + "Zu", + "b" + ], + [ + "Zu", + "rich" + ], + [ + "kłu", + "ty" + ], + [ + "mle", + "kiem" + ], + [ + "mły", + "n" + ], + [ + "omy", + "kiem" + ], + [ + "okrę", + "t" + ], + [ + "okrę", + "gu" + ], + [ + "pni", + "ów" + ], + [ + "pni", + "aki" + ], + [ + "schowa", + "ny" + ], + [ + "uka", + "zach" + ], + [ + "wsa", + "dził" + ], + [ + "wsła", + "wiony" + ], + [ + "wspa", + "niały" + ], + [ + "zru", + "cił" + ], + [ + "zwróci", + "li" + ], + [ + "ślub", + "ny" + ], + [ + "żąd", + "ło" + ], + [ + "żąd", + "łem" + ], + [ + "czwar", + "tą" + ], + [ + "czwar", + "tym" + ], + [ + "natch", + "nienia" + ], + [ + "niedo", + "pe" + ], + [ + "niedo", + "stęp" + ], + [ + "pozo", + "ru" + ], + [ + "pogar", + "dzony" + ], + [ + "porywa", + "ją" + ], + [ + "pomiesza", + "ć" + ], + [ + "pomiesza", + "na" + ], + [ + "popsu", + "ty" + ], + [ + "łosko", + "tem" + ], + [ + "kare", + "tą" + ], + [ + "zanad", + "to" + ], + [ + "zawoła", + "li" + ], + [ + "zatrzyma", + "li" + ], + [ + "lekar", + "stwa" + ], + [ + "dosko", + "nale" + ], + [ + "dosko", + "nały" + ], + [ + "dojeżdża", + "czy" + ], + [ + "wypi", + "tki" + ], + [ + "wywija", + "jąc" + ], + [ + "łaja", + "ny" + ], + [ + "wojo", + "wał" + ], + [ + "pagó", + "rki" + ], + [ + "pazu", + "rami" + ], + [ + "dysku", + "rs" + ], + [ + "kucha", + "rze" + ], + [ + "bite", + "w" + ], + [ + "moty", + "lów" + ], + [ + "oddy", + "chał" + ], + [ + "rumia", + "ne" + ], + [ + "jar", + "mu" + ], + [ + "miesię", + "czny" + ], + [ + "przyby", + "cie" + ], + [ + "bieli", + "źnie" + ], + [ + "bieli", + "znę" + ], + [ + "gaze", + "ty" + ], + [ + "Pola", + "ka" + ], + [ + "roze", + "znać" + ], + [ + "promień", + "mi" + ], + [ + "szlachcia", + "nek" + ], + [ + "szlachcia", + "nki" + ], + [ + "słone", + "cznik" + ], + [ + "budowa", + "na" + ], + [ + "surdu", + "t" + ], + [ + "surdu", + "cie" + ], + [ + "Podhaj", + "ski" + ], + [ + "Podhaj", + "scy" + ], + [ + "gier", + "skim" + ], + [ + "Widział", + "em" + ], + [ + "bezbro", + "nnego" + ], + [ + "Wielko", + "polanie" + ], + [ + "wszel", + "kie" + ], + [ + "wszel", + "kich" + ], + [ + "Wal", + "czmy" + ], + [ + "najwięk", + "szym" + ], + [ + "zamczy", + "ska" + ], + [ + "zamczy", + "sku" + ], + [ + "zgodzi", + "li" + ], + [ + "małże", + "ństwa" + ], + [ + "trzo", + "da" + ], + [ + "trzo", + "nek" + ], + [ + "stąpi", + "wszy" + ], + [ + "Rzecz", + "pospolita" + ], + [ + "klam", + "kę" + ], + [ + "zostanie", + "sz" + ], + [ + "zachę", + "cał" + ], + [ + "śniada", + "nia" + ], + [ + "śniada", + "niu" + ], + [ + "uderzy", + "wszy" + ], + [ + "narodo", + "we" + ], + [ + "narodo", + "wą" + ], + [ + "Pamięta", + "sz" + ], + [ + "Pamięta", + "cie" + ], + [ + "Rzuca", + "jąc" + ], + [ + "weźmie", + "m" + ], + [ + "srebrzy", + "ste" + ], + [ + "wieczor", + "ny" + ], + [ + "kaszkie", + "t" + ], + [ + "kaszkie", + "tach" + ], + [ + "pozwala", + "my" + ], + [ + "Równie", + "ż" + ], + [ + "Gif", + "rejtera" + ], + [ + "batalijon", + "u" + ], + [ + "Bli", + "sko" + ], + [ + "God", + "na" + ], + [ + "Or", + "łowski" + ], + [ + "Tra", + "fi" + ], + [ + "Tra", + "fia" + ], + [ + "Try", + "um" + ], + [ + "Uwa", + "ża" + ], + [ + "Ubra", + "na" + ], + [ + "Ukła", + "dy" + ], + [ + "Ukła", + "dać" + ], + [ + "Wsty", + "dząc" + ], + [ + "Wstrzy", + "mując" + ], + [ + "Zdzi", + "wili" + ], + [ + "Zda", + "wała" + ], + [ + "are", + "ndarz" + ], + [ + "akor", + "d" + ], + [ + "blo", + "ndy" + ], + [ + "brzą", + "knął" + ], + [ + "brzemie", + "nna" + ], + [ + "ist", + "ne" + ], + [ + "iskie", + "r" + ], + [ + "iskie", + "rka" + ], + [ + "klu", + "cze" + ], + [ + "oło", + "wiu" + ], + [ + "osi", + "m" + ], + [ + "osza", + "lał" + ], + [ + "opar", + "te" + ], + [ + "ośle", + "p" + ], + [ + "obywate", + "li" + ], + [ + "sprze", + "czka" + ], + [ + "snu", + "ł" + ], + [ + "ul", + "go" + ], + [ + "uz", + "bra" + ], + [ + "uda", + "rowany" + ], + [ + "zmu", + "sza" + ], + [ + "zży", + "ma" + ], + [ + "zwro", + "tem" + ], + [ + "łak", + "ał" + ], + [ + "świąty", + "nia" + ], + [ + "szpi", + "nką" + ], + [ + "człe", + "ka" + ], + [ + "człe", + "kiem" + ], + [ + "chrzą", + "knął" + ], + [ + "naza", + "d" + ], + [ + "naza", + "jutrz" + ], + [ + "nawie", + "dził" + ], + [ + "naśla", + "do" + ], + [ + "poś", + "więcę" + ], + [ + "pomi", + "nam" + ], + [ + "połu", + "dnia" + ], + [ + "porzu", + "ć" + ], + [ + "poran", + "ka" + ], + [ + "robie", + "nia" + ], + [ + "kop", + "ców" + ], + [ + "kop", + "cami" + ], + [ + "kona", + "ry" + ], + [ + "kolu", + "mn" + ], + [ + "wizy", + "tą" + ], + [ + "łopu", + "chu" + ], + [ + "zawa", + "dzie" + ], + [ + "zaka", + "sał" + ], + [ + "zasa", + "dzką" + ], + [ + "zabły", + "śnie" + ], + [ + "zachowa", + "nie" + ], + [ + "zamiesza", + "nia" + ], + [ + "wiedziała", + "m" + ], + [ + "dojrzał", + "ego" + ], + [ + "wybi", + "tki" + ], + [ + "wycią", + "ga" + ], + [ + "wyrzu", + "ty" + ], + [ + "wyzwa", + "nie" + ], + [ + "wytry", + "snął" + ], + [ + "jezi", + "or" + ], + [ + "łań", + "cusz" + ], + [ + "wołu", + "jąc" + ], + [ + "pale", + "stra" + ], + [ + "patro", + "na" + ], + [ + "paster", + "ce" + ], + [ + "szyszak", + "i" + ], + [ + "kup", + "kami" + ], + [ + "malarz", + "ów" + ], + [ + "stawu", + "jąc" + ], + [ + "przeszło", + "ści" + ], + [ + "przeraźli", + "wie" + ], + [ + "refek", + "tarz" + ], + [ + "refek", + "tarza" + ], + [ + "przysię", + "gli" + ], + [ + "bieg", + "ały" + ], + [ + "Poły", + "skają" + ], + [ + "Polone", + "z" + ], + [ + "Polone", + "za" + ], + [ + "ture", + "ckie" + ], + [ + "rozsze", + "rza" + ], + [ + "rozsze", + "rzał" + ], + [ + "Niemie", + "c" + ], + [ + "Nieprawda", + "ż" + ], + [ + "podło", + "dze" + ], + [ + "zega", + "ry" + ], + [ + "spodzie", + "wał" + ], + [ + "wzniesi", + "onemi" + ], + [ + "syła", + "ć" + ], + [ + "mięk", + "kim" + ], + [ + "krzycze", + "ć" + ], + [ + "krzycze", + "li" + ], + [ + "węze", + "ł" + ], + [ + "Jakie", + "j" + ], + [ + "Jakie", + "ś" + ], + [ + "Wyso", + "ko" + ], + [ + "trzewi", + "ki" + ], + [ + "bezła", + "dnie" + ], + [ + "Koń", + "czył" + ], + [ + "przedmio", + "t" + ], + [ + "świecąc", + "a" + ], + [ + "przezro", + "czu" + ], + [ + "Przypomina", + "jąc" + ], + [ + "Podkomorza", + "nki" + ], + [ + "Podkomorza", + "nkę" + ], + [ + "Rodzi", + "cy" + ], + [ + "Roman", + "s" + ], + [ + "zdarzy", + "ło" + ], + [ + "błyszcz", + "ało" + ], + [ + "skrzypi", + "ące" + ], + [ + "spójrze", + "nie" + ], + [ + "mieszcza", + "n" + ], + [ + "gospody", + "ni" + ], + [ + "szlacheckie", + "go" + ], + [ + "Cesa", + "rza" + ], + [ + "Cesa", + "rzu" + ], + [ + "przemo", + "cą" + ], + [ + "śmiały", + "m" + ], + [ + "osobli", + "we" + ], + [ + "Długi", + "m" + ], + [ + "Miejs", + "ce" + ], + [ + "Miejs", + "ca" + ], + [ + "Pio", + "tro" + ], + [ + "Muzy", + "k" + ], + [ + "fortu", + "ny" + ], + [ + "fortu", + "nki" + ], + [ + "żelaz", + "nym" + ], + [ + "burszty", + "nu" + ], + [ + "Szczęśli", + "wi" + ], + [ + "Szczęśli", + "wy" + ], + [ + "komenda", + "nt" + ], + [ + "mądry", + "ch" + ], + [ + "tryumfal", + "ny" + ], + [ + "legijon", + "u" + ], + [ + "legijon", + "ów" + ], + [ + "instrumen", + "ty" + ], + [ + "usłysze", + "ć" + ], + [ + "usłysze", + "li" + ], + [ + "tarata", + "tki" + ], + [ + "Przemy", + "ślał" + ], + [ + "Waszmo", + "ściom" + ], + [ + "Waszmo", + "ściów" + ], + [ + "architek", + "tury" + ], + [ + "Bartłomie", + "ja" + ], + [ + "Dżok", + "ejów" + ], + [ + "Gie", + "drojć" + ], + [ + "Gwał", + "t" + ], + [ + "Ost", + "rej" + ], + [ + "Ogło", + "sił" + ], + [ + "Obu", + "chowicz" + ], + [ + "Ofice", + "rowie" + ], + [ + "Pta", + "stwo" + ], + [ + "Ruszy", + "li" + ], + [ + "Se", + "n" + ], + [ + "Sej", + "m" + ], + [ + "Spraw", + "nik" + ], + [ + "Tłu", + "macząc" + ], + [ + "Wzd", + "rygnął" + ], + [ + "Zja", + "wisko" + ], + [ + "Zrę", + "cznie" + ], + [ + "Zgi", + "nąć" + ], + [ + "Znaj", + "dzie" + ], + [ + "ap", + "te" + ], + [ + "astrono", + "mowie" + ], + [ + "blach", + "y" + ], + [ + "knia", + "ziów" + ], + [ + "lte", + "i" + ], + [ + "ochło", + "nął" + ], + [ + "otar", + "łszy" + ], + [ + "ozdo", + "bie" + ], + [ + "oznaj", + "mić" + ], + [ + "ptak", + "ów" + ], + [ + "psie", + "go" + ], + [ + "pso", + "tę" + ], + [ + "spad", + "ku" + ], + [ + "ugo", + "ru" + ], + [ + "ukara", + "ć" + ], + [ + "utk", + "wił" + ], + [ + "wdo", + "wiec" + ], + [ + "wście", + "kło" + ], + [ + "zwia", + "dy" + ], + [ + "zbu", + "dzony" + ], + [ + "Świ", + "tezi" + ], + [ + "Świa", + "tło" + ], + [ + "Żało", + "śnie" + ], + [ + "szla", + "fmy" + ], + [ + "szme", + "ry" + ], + [ + "chcie", + "liśmy" + ], + [ + "chwal", + "ał" + ], + [ + "nazy", + "wano" + ], + [ + "nazywa", + "ją" + ], + [ + "niez", + "liczone" + ], + [ + "niedzie", + "lę" + ], + [ + "niewol", + "ników" + ], + [ + "niebyt", + "ność" + ], + [ + "pomnie", + "ć" + ], + [ + "powło", + "ce" + ], + [ + "posłucha", + "nie" + ], + [ + "poszczu", + "li" + ], + [ + "pożału", + "je" + ], + [ + "roba", + "czek" + ], + [ + "rośli", + "n" + ], + [ + "roso", + "ł" + ], + [ + "lija", + "nie" + ], + [ + "wasa", + "le" + ], + [ + "łody", + "gi" + ], + [ + "kawia", + "rka" + ], + [ + "zadzwoni", + "ło" + ], + [ + "aksami", + "t" + ], + [ + "dosły", + "sza" + ], + [ + "dozwo", + "lę" + ], + [ + "dotk", + "nąć" + ], + [ + "dotyka", + "jąc" + ], + [ + "wyba", + "czy" + ], + [ + "wybo", + "rnie" + ], + [ + "wysie", + "kać" + ], + [ + "wypu", + "kłe" + ], + [ + "wyprowa", + "dzę" + ], + [ + "wytk", + "nęli" + ], + [ + "jene", + "rało" + ], + [ + "goty", + "ckiej" + ], + [ + "łaj", + "daki" + ], + [ + "łap", + "kach" + ], + [ + "woju", + "je" + ], + [ + "wodzo", + "m" + ], + [ + "papi", + "loty" + ], + [ + "rydwa", + "n" + ], + [ + "rynsztu", + "nków" + ], + [ + "toale", + "ty" + ], + [ + "kuta", + "sem" + ], + [ + "kukuru", + "za" + ], + [ + "tele", + "sko" + ], + [ + "malo", + "wnicza" + ], + [ + "mosię", + "żne" + ], + [ + "sil", + "niejszy" + ], + [ + "obja", + "wić" + ], + [ + "obsza", + "rze" + ], + [ + "odwro", + "tu" + ], + [ + "rumie", + "niec" + ], + [ + "jasno", + "złoty" + ], + [ + "jaskra", + "we" + ], + [ + "przestrze", + "nił" + ], + [ + "przeprasza", + "ć" + ], + [ + "przeina", + "czył" + ], + [ + "szepta", + "li" + ], + [ + "przyro", + "dzenia" + ], + [ + "przyto", + "mnie" + ], + [ + "przysto", + "jny" + ], + [ + "przysło", + "wia" + ], + [ + "przydom", + "ki" + ], + [ + "przymio", + "ty" + ], + [ + "baty", + "stową" + ], + [ + "bady", + "lów" + ], + [ + "derka", + "cz" + ], + [ + "bocia", + "n" + ], + [ + "gatu", + "nku" + ], + [ + "cywili", + "zacją" + ], + [ + "szacu", + "nku" + ], + [ + "szabla", + "mi" + ], + [ + "Pogo", + "ń" + ], + [ + "Pochodzi", + "ły" + ], + [ + "Polowa", + "liśmy" + ], + [ + "Pojedy", + "nek" + ], + [ + "tutej", + "szym" + ], + [ + "rozpusz", + "czonym" + ], + [ + "rozwar", + "łszy" + ], + [ + "roztacza", + "jąc" + ], + [ + "Pary", + "ża" + ], + [ + "skrwa", + "wioną" + ], + [ + "Niewdzię", + "czna" + ], + [ + "stołe", + "czne" + ], + [ + "Jeździ", + "łem" + ], + [ + "sposo", + "bić" + ], + [ + "Mazu", + "ry" + ], + [ + "węzło", + "wa" + ], + [ + "Char", + "t" + ], + [ + "Domi", + "nik" + ], + [ + "Wyda", + "wała" + ], + [ + "Wilej", + "ką" + ], + [ + "guzi", + "ki" + ], + [ + "instyn", + "ktem" + ], + [ + "dworza", + "n" + ], + [ + "Przysią", + "głem" + ], + [ + "Podkomor", + "stwo" + ], + [ + "Roze", + "szła" + ], + [ + "Rosy", + "ja" + ], + [ + "Rym", + "szą" + ], + [ + "swobo", + "dy" + ], + [ + "marki", + "ża" + ], + [ + "Star", + "si" + ], + [ + "fan", + "faron" + ], + [ + "fawory", + "tny" + ], + [ + "gałą", + "zki" + ], + [ + "Rozkrzyżo", + "wał" + ], + [ + "Kuchci", + "k" + ], + [ + "postanowie", + "nie" + ], + [ + "Myś", + "ląc" + ], + [ + "Biało", + "piotro" + ], + [ + "tance", + "rzy" + ], + [ + "piosen", + "ce" + ], + [ + "klej", + "noty" + ], + [ + "sędzie", + "mu" + ], + [ + "hul", + "taj" + ], + [ + "hur", + "mem" + ], + [ + "kłót", + "nię" + ], + [ + "Petersbur", + "gu" + ], + [ + "jakiem", + "ś" + ], + [ + "Róz", + "gą" + ], + [ + "nocle", + "g" + ], + [ + "kwestar", + "skie" + ], + [ + "chędo", + "gi" + ], + [ + "różnofar", + "bną" + ], + [ + "Sycy", + "lijanie" + ], + [ + "harmo", + "niją" + ], + [ + "histor", + "ią" + ], + [ + "ołtarz", + "ów" + ], + [ + "Het", + "manie" + ], + [ + "sierża", + "ntem" + ], + [ + "Suworo", + "w" + ], + [ + "Grabo", + "wski" + ], + [ + "Konfedera", + "tka" + ], + [ + "znajomo", + "ść" + ], + [ + "posel", + "stwa" + ], + [ + "testamen", + "tem" + ], + [ + "zwierciadla", + "nej" + ], + [ + "Sanguszków", + "ki" + ], + [ + "Kwesta", + "rza" + ], + [ + "brylanto", + "wą" + ], + [ + "Strap", + "czyna" + ], + [ + "tissi", + "mum" + ], + [ + "widnokrę", + "gu" + ], + [ + "pagór", + "ku" + ], + [ + "peiza", + "że" + ], + [ + "Brzecha", + "lski" + ], + [ + "udobru", + "chał" + ], + [ + "szwadro", + "nu" + ], + [ + "wawrzy", + "nów" + ], + [ + "Honoro", + "wej" + ], + [ + "Auster", + "li" + ], + [ + "Gdań", + "sk" + ], + [ + "Imperato", + "r" + ], + [ + "An", + "gli" + ], + [ + "Ama", + "ltei" + ], + [ + "Brej", + "ge" + ], + [ + "Czem", + "uż" + ], + [ + "DZ", + "IE" + ], + [ + "Grz", + "miały" + ], + [ + "Gnia", + "zda" + ], + [ + "Hy", + "me" + ], + [ + "Her", + "b" + ], + [ + "Isa", + "je" + ], + [ + "Kobie", + "ty" + ], + [ + "Mała", + "chowski" + ], + [ + "Mich", + "ał" + ], + [ + "Ol", + "gier" + ], + [ + "Ogo", + "n" + ], + [ + "Prz", + "odem" + ], + [ + "Pły", + "ną" + ], + [ + "Pusz", + "czę" + ], + [ + "Rw", + "ąc" + ], + [ + "Rumie", + "nił" + ], + [ + "Sok", + "ół" + ], + [ + "Zni", + "szczył" + ], + [ + "Zmiesza", + "ne" + ], + [ + "Zbłą", + "dzi" + ], + [ + "alo", + "e" + ], + [ + "adwo", + "ka" + ], + [ + "anegdo", + "ta" + ], + [ + "eli", + "zejskich" + ], + [ + "kwie", + "ciste" + ], + [ + "ocze", + "kiwanie" + ], + [ + "ocza", + "mi" + ], + [ + "okrzy", + "ki" + ], + [ + "osłu", + "piał" + ], + [ + "ofia", + "rę" + ], + [ + "płe", + "ć" + ], + [ + "spisa", + "ne" + ], + [ + "utrzy", + "mywał" + ], + [ + "ukra", + "dkiem" + ], + [ + "ubio", + "ry" + ], + [ + "uśmi", + "é" + ], + [ + "wtó", + "rują" + ], + [ + "wścią", + "ż" + ], + [ + "zżę", + "tej" + ], + [ + "Ścia", + "ny" + ], + [ + "chcia", + "no" + ], + [ + "napó", + "j" + ], + [ + "nakła", + "dem" + ], + [ + "niemo", + "wlę" + ], + [ + "niechy", + "bna" + ], + [ + "nieroztro", + "pnie" + ], + [ + "pokre", + "wieństwem" + ], + [ + "policy", + "i" + ], + [ + "potrzą", + "sając" + ], + [ + "pożół", + "k" + ], + [ + "kobe", + "ź" + ], + [ + "kandy", + "da" + ], + [ + "kanc", + "le" + ], + [ + "zawro", + "cie" + ], + [ + "zasę", + "pio" + ], + [ + "zawierz", + "cie" + ], + [ + "zachwy", + "cony" + ], + [ + "wykła", + "dane" + ], + [ + "wydę", + "te" + ], + [ + "wyobra", + "źni" + ], + [ + "kilko", + "ro" + ], + [ + "pacho", + "lę" + ], + [ + "ciemię", + "życiel" + ], + [ + "siwu", + "chy" + ], + [ + "rucza", + "ju" + ], + [ + "rubel", + "ków" + ], + [ + "jarzę", + "bin" + ], + [ + "mienio", + "wi" + ], + [ + "przegu", + "by" + ], + [ + "redu", + "cie" + ], + [ + "rejen", + "t" + ], + [ + "rewolu", + "cy" + ], + [ + "pisk", + "lęta" + ], + [ + "przyszły", + "ch" + ], + [ + "przywió", + "zł" + ], + [ + "gajo", + "wy" + ], + [ + "rozple", + "cio" + ], + [ + "rozrzewni", + "ał" + ], + [ + "Niebio", + "s" + ], + [ + "Nierucho", + "my" + ], + [ + "Nagoto", + "wane" + ], + [ + "melo", + "dyję" + ], + [ + "podska", + "kuje" + ], + [ + "podkomo", + "rskie" + ], + [ + "podwój", + "nym" + ], + [ + "podjezd", + "ki" + ], + [ + "skamieni", + "ały" + ], + [ + "Tajem", + "nicza" + ], + [ + "Jaszczu", + "rem" + ], + [ + "Jagiel", + "lonów" + ], + [ + "prowento", + "wy" + ], + [ + "Zapomnia", + "wszy" + ], + [ + "wzdry", + "gnął" + ], + [ + "sygne", + "ty" + ], + [ + "żandar", + "mów" + ], + [ + "Maho", + "meta" + ], + [ + "wędrów", + "ki" + ], + [ + "wielmoż", + "nym" + ], + [ + "pierścion", + "ki" + ], + [ + "Kochaj", + "my" + ], + [ + "szurpa", + "te" + ], + [ + "każdem", + "u" + ], + [ + "Sanc", + "tissimum" + ], + [ + "Kaszte", + "la" + ], + [ + "Myśla", + "no" + ], + [ + "Bierge", + "le" + ], + [ + "Gołę", + "bie" + ], + [ + "Stolników", + "nie" + ], + [ + "Kropideł", + "kiem" + ], + [ + "komplem", + "enty" + ], + [ + "Sierża", + "nt" + ], + [ + "gadatli", + "wi" + ], + [ + "fundu", + "m" + ], + [ + "spirytu", + "su" + ], + [ + "Najjaś", + "niejszy" + ], + [ + "jenerało", + "wie" + ] + ] + } +} \ No newline at end of file diff --git a/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-wolnelektury.json b/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-wolnelektury.json new file mode 100644 index 00000000..105645eb --- /dev/null +++ b/M1/tokenizer/tokenizers/tokenizer-wolnelektury.json @@ -0,0 +1,159600 @@ +{ + "version": "1.0", + "truncation": null, + "padding": null, + "added_tokens": [ + { + "id": 0, + "content": "[UNK]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 1, + "content": "[CLS]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 2, + "content": "[SEP]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 3, + "content": "[PAD]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + }, + { + "id": 4, + "content": "[MASK]", + "single_word": false, + "lstrip": false, + "rstrip": false, + "normalized": false, + "special": true + } + ], + "normalizer": null, + "pre_tokenizer": { + "type": "Whitespace" + }, + "post_processor": null, + "decoder": null, + "model": { + "type": "BPE", + "dropout": null, + "unk_token": "[UNK]", + "continuing_subword_prefix": null, + "end_of_word_suffix": null, + "fuse_unk": false, + "byte_fallback": false, + "ignore_merges": false, + "vocab": { + "[UNK]": 0, + "[CLS]": 1, + "[SEP]": 2, + "[PAD]": 3, + "[MASK]": 4, + "!": 5, + "\"": 6, + "'": 7, + "(": 8, + ")": 9, + "*": 10, + ",": 11, + "-": 12, + ".": 13, + "/": 14, + "0": 15, + "1": 16, + "2": 17, + "3": 18, + "4": 19, + "5": 20, + "6": 21, + "7": 22, + "8": 23, + "9": 24, + ":": 25, + ";": 26, + "<": 27, + ">": 28, + "?": 29, + "A": 30, + "B": 31, + "C": 32, + "D": 33, + "E": 34, + "F": 35, + "G": 36, + "H": 37, + "I": 38, + "J": 39, + "K": 40, + "L": 41, + "M": 42, + "N": 43, + "O": 44, + "P": 45, + "Q": 46, + "R": 47, + "S": 48, + "T": 49, + "U": 50, + "V": 51, + "W": 52, + "X": 53, + "Y": 54, + "Z": 55, + "]": 56, + "a": 57, + "b": 58, + "c": 59, + "d": 60, + "e": 61, + "f": 62, + "g": 63, + "h": 64, + "i": 65, + "j": 66, + "k": 67, + "l": 68, + "m": 69, + "n": 70, + "o": 71, + "p": 72, + "q": 73, + "r": 74, + "s": 75, + "t": 76, + "u": 77, + "v": 78, + "w": 79, + "x": 80, + "y": 81, + "z": 82, + "«": 83, + "»": 84, + "À": 85, + "Ó": 86, + "à": 87, + "á": 88, + "ä": 89, + "ç": 90, + "é": 91, + "ó": 92, + "ô": 93, + "ö": 94, + "ü": 95, + "Ą": 96, + "ą": 97, + "Ć": 98, + "ć": 99, + "Ę": 100, + "ę": 101, + "Ł": 102, + "ł": 103, + "Ń": 104, + "ń": 105, + "Ś": 106, + "ś": 107, + "Ź": 108, + "ź": 109, + "Ż": 110, + "ż": 111, + "–": 112, + "—": 113, + "’": 114, + "”": 115, + "„": 116, + "…": 117, + "ie": 118, + "rz": 119, + "nie": 120, + "na": 121, + "ch": 122, + "sz": 123, + "cz": 124, + "po": 125, + "ał": 126, + "ię": 127, + "st": 128, + "ni": 129, + "dz": 130, + "ra": 131, + "ro": 132, + "rze": 133, + "się": 134, + "li": 135, + "wi": 136, + "go": 137, + "je": 138, + "ko": 139, + "ci": 140, + "za": 141, + "do": 142, + "ło": 143, + "le": 144, + "mi": 145, + "wa": 146, + "by": 147, + "ka": 148, + "wie": 149, + "rzy": 150, + "ła": 151, + "że": 152, + "ta": 153, + "pa": 154, + "ki": 155, + "wy": 156, + "ja": 157, + "to": 158, + "ny": 159, + "te": 160, + "wo": 161, + "no": 162, + "ty": 163, + "dzi": 164, + "ne": 165, + "da": 166, + "ów": 167, + "dzie": 168, + "czy": 169, + "ry": 170, + "dy": 171, + "cie": 172, + "em": 173, + "od": 174, + "la": 175, + "prze": 176, + "mo": 177, + "szy": 178, + "kie": 179, + "ma": 180, + "ją": 181, + "bo": 182, + "si": 183, + "mie": 184, + "ce": 185, + "przy": 186, + "ku": 187, + "kt": 188, + "mu": 189, + "sta": 190, + "cze": 191, + "ną": 192, + "re": 193, + "ści": 194, + "ły": 195, + "we": 196, + "któ": 197, + "ba": 198, + "ru": 199, + "my": 200, + "sze": 201, + "bie": 202, + "cy": 203, + "wał": 204, + "co": 205, + "pie": 206, + "sa": 207, + "cza": 208, + "bi": 209, + "cho": 210, + "ró": 211, + "jak": 212, + "nia": 213, + "łu": 214, + "roz": 215, + "raz": 216, + "ść": 217, + "ży": 218, + "lu": 219, + "tu": 220, + "ski": 221, + "wszy": 222, + "ga": 223, + "ała": 224, + "ju": 225, + "ze": 226, + "ca": 227, + "pi": 228, + "rę": 229, + "gło": 230, + "pan": 231, + "ale": 232, + "spo": 233, + "wia": 234, + "so": 235, + "tak": 236, + "sza": 237, + "de": 238, + "gi": 239, + "pra": 240, + "mó": 241, + "pod": 242, + "zna": 243, + "wię": 244, + "kł": 245, + "mnie": 246, + "sk": 247, + "nę": 248, + "ały": 249, + "cha": 250, + "gdy": 251, + "Nie": 252, + "sie": 253, + "be": 254, + "sto": 255, + "du": 256, + "który": 257, + "pe": 258, + "jest": 259, + "rzekł": 260, + "skie": 261, + "już": 262, + "czę": 263, + "nych": 264, + "Po": 265, + "pu": 266, + "jąc": 267, + "szcze": 268, + "ało": 269, + "ob": 270, + "Za": 271, + "nym": 272, + "ich": 273, + "jej": 274, + "nął": 275, + "Na": 276, + "niej": 277, + "jed": 278, + "pro": 279, + "Ja": 280, + "lo": 281, + "ska": 282, + "ża": 283, + "py": 284, + "jego": 285, + "myś": 286, + "rą": 287, + "bę": 288, + "sy": 289, + "sią": 290, + "wać": 291, + "lko": 292, + "powie": 293, + "zy": 294, + "tym": 295, + "su": 296, + "on": 297, + "mówi": 298, + "gł": 299, + "se": 300, + "ję": 301, + "czą": 302, + "był": 303, + "dł": 304, + "które": 305, + "wszyst": 306, + "dział": 307, + "nej": 308, + "nic": 309, + "tylko": 310, + "mię": 311, + "dla": 312, + "Wo": 313, + "Bo": 314, + "in": 315, + "an": 316, + "me": 317, + "tego": 318, + "bu": 319, + "rza": 320, + "dob": 321, + "było": 322, + "wz": 323, + "ście": 324, + "jeszcze": 325, + "wą": 326, + "trzy": 327, + "przed": 328, + "czas": 329, + "ąc": 330, + "naj": 331, + "żo": 332, + "zo": 333, + "tem": 334, + "czo": 335, + "!…": 336, + "słu": 337, + "Ch": 338, + "mia": 339, + "nego": 340, + "ąd": 341, + "chwi": 342, + "pó": 343, + "niu": 344, + "ków": 345, + "sła": 346, + "lę": 347, + "Ta": 348, + "sko": 349, + "cu": 350, + "tej": 351, + "kę": 352, + "tę": 353, + "przez": 354, + "zie": 355, + "bra": 356, + "Je": 357, + "cię": 358, + "tam": 359, + "nim": 360, + "sło": 361, + "Ale": 362, + "cią": 363, + "dro": 364, + "trze": 365, + "gie": 366, + "nad": 367, + "ką": 368, + "kiem": 369, + "wiel": 370, + "fi": 371, + "ten": 372, + "zaś": 373, + "bli": 374, + "dę": 375, + "wła": 376, + "sobie": 377, + "nu": 378, + "cia": 379, + "kró": 380, + "al": 381, + "jo": 382, + "twa": 383, + "może": 384, + "pier": 385, + "miał": 386, + "im": 387, + "gro": 388, + "zu": 389, + "żę": 390, + "?…": 391, + "bez": 392, + "To": 393, + "wę": 394, + "ar": 395, + "śli": 396, + "pła": 397, + "śmie": 398, + "gu": 399, + "sty": 400, + "chy": 401, + "rów": 402, + "kich": 403, + "jako": 404, + "sia": 405, + "krzy": 406, + "stra": 407, + "czu": 408, + "cał": 409, + "cił": 410, + "wró": 411, + "tych": 412, + "będzie": 413, + "nio": 414, + "kła": 415, + "tał": 416, + "wó": 417, + "wsze": 418, + "kim": 419, + "myśl": 420, + "Wi": 421, + "dzy": 422, + "zi": 423, + "stro": 424, + "więc": 425, + "ksią": 426, + "tro": 427, + "nią": 428, + "rzu": 429, + "wet": 430, + "niem": 431, + "dzo": 432, + "woj": 433, + "or": 434, + "dał": 435, + "wski": 436, + "gę": 437, + "two": 438, + "dze": 439, + "sam": 440, + "oczy": 441, + "sły": 442, + "łe": 443, + "chodzi": 444, + "wej": 445, + "bar": 446, + "gó": 447, + "praw": 448, + "jedna": 449, + "nawet": 450, + "też": 451, + "dać": 452, + "są": 453, + "ności": 454, + "wu": 455, + "skiego": 456, + "Ma": 457, + "ona": 458, + "swo": 459, + "dą": 460, + "dru": 461, + "resz": 462, + "Le": 463, + "stę": 464, + "wią": 465, + "Sta": 466, + "bym": 467, + "albo": 468, + "wiem": 469, + "pię": 470, + "mę": 471, + "par": 472, + "kul": 473, + "sł": 474, + "ok": 475, + "tą": 476, + "książę": 477, + "Pa": 478, + "tra": 479, + "peł": 480, + "śnie": 481, + "szczę": 482, + "nów": 483, + "ser": 484, + "dź": 485, + "szedł": 486, + "wała": 487, + "ste": 488, + "pana": 489, + "czął": 490, + "zło": 491, + "Ty": 492, + "kiego": 493, + "ność": 494, + "łody": 495, + "świa": 496, + "chci": 497, + "gdzie": 498, + "dłu": 499, + "strze": 500, + "księ": 501, + "chwili": 502, + "dale": 503, + "trz": 504, + "być": 505, + "wol": 506, + "kto": 507, + "teraz": 508, + "bro": 509, + "mówił": 510, + "szą": 511, + "nię": 512, + "wił": 513, + "pew": 514, + "Wokul": 515, + "ciąg": 516, + "cej": 517, + "świe": 518, + "czył": 519, + "Co": 520, + "Ju": 521, + "Ra": 522, + "czym": 523, + "nik": 524, + "wali": 525, + "pow": 526, + "den": 527, + "jednak": 528, + "nich": 529, + "niego": 530, + "óg": 531, + "kaz": 532, + "kil": 533, + "fa": 534, + "jący": 535, + "Zagło": 536, + "stwo": 537, + "kra": 538, + "chu": 539, + "Lecz": 540, + "oj": 541, + "zd": 542, + "aż": 543, + "była": 544, + "pad": 545, + "ha": 546, + "stu": 547, + "odpowie": 548, + "rem": 549, + "ryce": 550, + "lą": 551, + "Sz": 552, + "panie": 553, + "dził": 554, + "Pan": 555, + "pani": 556, + "cznie": 557, + "choć": 558, + "Do": 559, + "aby": 560, + "jakby": 561, + "łowie": 562, + "każ": 563, + "żeby": 564, + "mar": 565, + "nem": 566, + "wych": 567, + "et": 568, + "czyni": 569, + "pytał": 570, + "stał": 571, + "nas": 572, + "Te": 573, + "szę": 574, + "Prze": 575, + "ri": 576, + "między": 577, + "mog": 578, + "lecz": 579, + "szu": 580, + "mógł": 581, + "wego": 582, + "robi": 583, + "chał": 584, + "ani": 585, + "kro": 586, + "zaraz": 587, + "Mo": 588, + "Tu": 589, + "szko": 590, + "Ro": 591, + "bą": 592, + "poczę": 593, + "ludzi": 594, + "człowie": 595, + "wym": 596, + "scy": 597, + "chło": 598, + "śmy": 599, + "By": 600, + "czasem": 601, + "er": 602, + "począł": 603, + "koń": 604, + "Ba": 605, + "wały": 606, + "rzą": 607, + "Sa": 608, + "dza": 609, + "zda": 610, + "tów": 611, + "óż": 612, + "szla": 613, + "łnie": 614, + "dzą": 615, + "tru": 616, + "Ka": 617, + "łem": 618, + "Kmi": 619, + "głos": 620, + "którzy": 621, + "Kmici": 622, + "kiej": 623, + "niec": 624, + "wszystko": 625, + "gar": 626, + "ran": 627, + "Li": 628, + "woł": 629, + "gnie": 630, + "Tak": 631, + "kry": 632, + "dzia": 633, + "zwy": 634, + "Wokulski": 635, + "tnie": 636, + "miło": 637, + "ałem": 638, + "cą": 639, + "ścia": 640, + "Zagłoba": 641, + "dni": 642, + "powia": 643, + "gra": 644, + "sku": 645, + "Ko": 646, + "obo": 647, + "żył": 648, + "których": 649, + "rzę": 650, + "przyja": 651, + "lub": 652, + "ców": 653, + "krze": 654, + "rozu": 655, + "ój": 656, + "nąć": 657, + "stą": 658, + "Czy": 659, + "war": 660, + "łą": 661, + "ej": 662, + "ół": 663, + "ścią": 664, + "Wie": 665, + "hu": 666, + "śmier": 667, + "stwa": 668, + "knął": 669, + "rzał": 670, + "prowa": 671, + "miesz": 672, + "żą": 673, + "musi": 674, + "ód": 675, + "szo": 676, + "czego": 677, + "żołnie": 678, + "nam": 679, + "mał": 680, + "wem": 681, + "kiedy": 682, + "pły": 683, + "nęła": 684, + "Zby": 685, + "mil": 686, + "Gdy": 687, + "bardzo": 688, + "stęp": 689, + "gle": 690, + "pę": 691, + "podob": 692, + "więcej": 693, + "Wołody": 694, + "Bóg": 695, + "Wołodyjo": 696, + "wio": 697, + "reszcie": 698, + "mniej": 699, + "chać": 700, + "miej": 701, + "wało": 702, + "gą": 703, + "ród": 704, + "więk": 705, + "żna": 706, + "siebie": 707, + "Wy": 708, + "szli": 709, + "drze": 710, + "ji": 711, + "przeci": 712, + "kami": 713, + "chę": 714, + "Przy": 715, + "skich": 716, + "róż": 717, + "zno": 718, + "żeli": 719, + "nymi": 720, + "dzieć": 721, + "Jak": 722, + "towa": 723, + "szej": 724, + "nami": 725, + "men": 726, + "Mi": 727, + "dwa": 728, + "ciem": 729, + "zosta": 730, + "br": 731, + "parł": 732, + "pół": 733, + "tr": 734, + "dwo": 735, + "Rze": 736, + "cały": 737, + "ręce": 738, + "chce": 739, + "mło": 740, + "daw": 741, + "eś": 742, + "kach": 743, + "poko": 744, + "spoko": 745, + "Ni": 746, + "cę": 747, + "kon": 748, + "Wię": 749, + "potem": 750, + "prawie": 751, + "skiej": 752, + "wido": 753, + "kapła": 754, + "rzył": 755, + "Pe": 756, + "og": 757, + "bla": 758, + "miast": 759, + "dwie": 760, + "jdzie": 761, + "pło": 762, + "zmie": 763, + "miejs": 764, + "dzić": 765, + "jaki": 766, + "której": 767, + "myśli": 768, + "która": 769, + "jeden": 770, + "gdyby": 771, + "sił": 772, + "woli": 773, + "kilka": 774, + "zawoł": 775, + "dzień": 776, + "szych": 777, + "ciu": 778, + "jeno": 779, + "moc": 780, + "twie": 781, + "chwy": 782, + "przeciw": 783, + "Kmicic": 784, + "kać": 785, + "Więc": 786, + "niż": 787, + "jeśli": 788, + "wróci": 789, + "usta": 790, + "domu": 791, + "którym": 792, + "myślał": 793, + "No": 794, + "włas": 795, + "coraz": 796, + "nimi": 797, + "ór": 798, + "cki": 799, + "kom": 800, + "dalej": 801, + "dem": 802, + "jem": 803, + "głowę": 804, + "rami": 805, + "waż": 806, + "osta": 807, + "nił": 808, + "wra": 809, + "patrzy": 810, + "czyć": 811, + "ia": 812, + "ruszy": 813, + "niech": 814, + "tar": 815, + "świę": 816, + "szcza": 817, + "nicy": 818, + "iż": 819, + "prz": 820, + "gna": 821, + "el": 822, + "ws": 823, + "puści": 824, + "odparł": 825, + "chciał": 826, + "wszystkich": 827, + "szlach": 828, + "zdo": 829, + "posta": 830, + "ską": 831, + "nowi": 832, + "przecie": 833, + "kło": 834, + "!”": 835, + "coś": 836, + "wrócił": 837, + "Wołodyjowski": 838, + "pom": 839, + "oko": 840, + "którego": 841, + "Niech": 842, + "były": 843, + "tedy": 844, + "kre": 845, + "dzę": 846, + "oba": 847, + "znowu": 848, + "wal": 849, + "ofi": 850, + "godzi": 851, + "dów": 852, + "zam": 853, + "mości": 854, + "kał": 855, + "poz": 856, + "trzyma": 857, + "mość": 858, + "gdyż": 859, + "sobą": 860, + "wszyscy": 861, + "tó": 862, + "kazał": 863, + "chem": 864, + "wszystkie": 865, + "ucie": 866, + "prę": 867, + "jące": 868, + "tłu": 869, + "znów": 870, + "śpie": 871, + "szła": 872, + "kar": 873, + "dziew": 874, + "dnie": 875, + "odpowiedział": 876, + "Zbyszko": 877, + "trzeba": 878, + "mów": 879, + "człowiek": 880, + "dziś": 881, + "dnia": 882, + "An": 883, + "szło": 884, + "Skrze": 885, + "szał": 886, + "piero": 887, + "dząc": 888, + "um": 889, + "Skrzetu": 890, + "ński": 891, + "nek": 892, + "stąpi": 893, + "żyć": 894, + "jechał": 895, + "dobrze": 896, + "uczyni": 897, + "działa": 898, + "świą": 899, + "drugi": 900, + "masz": 901, + "cem": 902, + "dło": 903, + "wło": 904, + "szym": 905, + "czer": 906, + "także": 907, + "ode": 908, + "dziej": 909, + "etma": 910, + "noc": 911, + "przyjacie": 912, + "nió": 913, + "tka": 914, + "raj": 915, + "można": 916, + "kocha": 917, + "nić": 918, + "jakie": 919, + "mam": 920, + "pięk": 921, + "Od": 922, + "zawołał": 923, + "potę": 924, + "wam": 925, + "cji": 926, + "lepie": 927, + "szego": 928, + "szcz": 929, + "kobie": 930, + "twarz": 931, + "zby": 932, + "pyta": 933, + "tki": 934, + "szczy": 935, + "lep": 936, + "śród": 937, + "mój": 938, + "kr": 939, + "chorą": 940, + "niósł": 941, + "wicz": 942, + "padł": 943, + "ludzie": 944, + "nale": 945, + "oto": 946, + "wreszcie": 947, + "taki": 948, + "stary": 949, + "ziemi": 950, + "odrzekł": 951, + "niał": 952, + "woje": 953, + "rwał": 954, + "każdy": 955, + "oni": 956, + "Krzy": 957, + "następ": 958, + "pano": 959, + "którą": 960, + "ńca": 961, + "star": 962, + "nagle": 963, + "ówczas": 964, + "razem": 965, + "spoj": 966, + "Da": 967, + "pozna": 968, + "hetma": 969, + "nki": 970, + "czej": 971, + "pli": 972, + "uro": 973, + "czasu": 974, + "powiada": 975, + "zawsze": 976, + "nicju": 977, + "chod": 978, + "króle": 979, + "Winicju": 980, + "rzekła": 981, + "rzo": 982, + "--": 983, + "rado": 984, + "ników": 985, + "żej": 986, + "dra": 987, + "ogro": 988, + "jcie": 989, + "nika": 990, + "głowy": 991, + "gip": 992, + "ludz": 993, + "pierwszy": 994, + "Tym": 995, + "Me": 996, + "dzię": 997, + "brze": 998, + "try": 999, + "pospo": 1000, + "Wa": 1001, + "ho": 1002, + "laz": 1003, + "spytał": 1004, + "głę": 1005, + "”.": 1006, + "sem": 1007, + "emu": 1008, + "pospoli": 1009, + "gła": 1010, + "zę": 1011, + "lił": 1012, + "cić": 1013, + "zwie": 1014, + "ią": 1015, + "panna": 1016, + "Cze": 1017, + "przód": 1018, + "szep": 1019, + "fe": 1020, + "win": 1021, + "spokoj": 1022, + "spa": 1023, + "stało": 1024, + "słowa": 1025, + "świat": 1026, + "tek": 1027, + "spra": 1028, + "same": 1029, + "byli": 1030, + "panu": 1031, + "dła": 1032, + "żem": 1033, + "zdro": 1034, + "obe": 1035, + "czyna": 1036, + "konie": 1037, + "Mać": 1038, + "ciebie": 1039, + "Już": 1040, + "ażeby": 1041, + "ude": 1042, + "bowiem": 1043, + "strasz": 1044, + "wasz": 1045, + "dr": 1046, + "chwilę": 1047, + "Szwe": 1048, + "pol": 1049, + "kle": 1050, + "was": 1051, + "wój": 1052, + "pamię": 1053, + "żu": 1054, + "nku": 1055, + "dna": 1056, + "właśnie": 1057, + "obie": 1058, + "woła": 1059, + "nigdy": 1060, + "Bogu": 1061, + "Roz": 1062, + "stała": 1063, + "mówić": 1064, + "tyle": 1065, + "widział": 1066, + "drz": 1067, + "cych": 1068, + "gów": 1069, + "rękę": 1070, + "zbli": 1071, + "księcia": 1072, + "bia": 1073, + "czar": 1074, + "pró": 1075, + "trą": 1076, + "nosi": 1077, + "licz": 1078, + "wić": 1079, + "dli": 1080, + "dopiero": 1081, + "puł": 1082, + "sami": 1083, + "Pod": 1084, + "miała": 1085, + "jedno": 1086, + "zrobi": 1087, + "mają": 1088, + "Mich": 1089, + "lek": 1090, + "ST": 1091, + "Cza": 1092, + "Że": 1093, + "jął": 1094, + "wzią": 1095, + "Lu": 1096, + "nach": 1097, + "kilku": 1098, + "mą": 1099, + "dzieli": 1100, + "póź": 1101, + "serce": 1102, + "wska": 1103, + "dali": 1104, + "pole": 1105, + "drugie": 1106, + "patrz": 1107, + "Kto": 1108, + "stoj": 1109, + "bezpie": 1110, + "wne": 1111, + "lepiej": 1112, + "rzeczy": 1113, + "Mu": 1114, + "jących": 1115, + "głosem": 1116, + "nka": 1117, + "cięż": 1118, + "wiedział": 1119, + "grze": 1120, + "sów": 1121, + "gru": 1122, + "ol": 1123, + "tku": 1124, + "strony": 1125, + "jeżeli": 1126, + "gał": 1127, + "byś": 1128, + "Tymczasem": 1129, + "pia": 1130, + "zupeł": 1131, + "nikt": 1132, + "wśród": 1133, + "klę": 1134, + "skar": 1135, + "zabi": 1136, + "dom": 1137, + "daj": 1138, + "towarzy": 1139, + "On": 1140, + "bły": 1141, + "zwał": 1142, + "całe": 1143, + "samo": 1144, + "fara": 1145, + "chłop": 1146, + "wskiego": 1147, + "Kie": 1148, + "cja": 1149, + "kli": 1150, + "głu": 1151, + "sięcy": 1152, + "wyda": 1153, + "lan": 1154, + "szka": 1155, + "nocy": 1156, + "Iza": 1157, + "uwa": 1158, + "sio": 1159, + "dwó": 1160, + "glą": 1161, + "Ram": 1162, + "Ramze": 1163, + "dej": 1164, + "ter": 1165, + "ina": 1166, + "wielki": 1167, + "jakiś": 1168, + "krew": 1169, + "Izabe": 1170, + "żał": 1171, + "skrzy": 1172, + "ób": 1173, + "żad": 1174, + "kamie": 1175, + "serca": 1176, + "dosta": 1177, + "uj": 1178, + "żd": 1179, + "swego": 1180, + "pań": 1181, + "cier": 1182, + "król": 1183, + "rozma": 1184, + "zbie": 1185, + "Wszy": 1186, + "uśmie": 1187, + "całą": 1188, + "tąd": 1189, + "bio": 1190, + "Może": 1191, + "widzi": 1192, + "wier": 1193, + "pal": 1194, + "dość": 1195, + "kla": 1196, + "isto": 1197, + "wraca": 1198, + "for": 1199, + "widać": 1200, + "dlatego": 1201, + "poło": 1202, + "dzieci": 1203, + "potrze": 1204, + "dko": 1205, + "mną": 1206, + "wość": 1207, + "wca": 1208, + "krzyknął": 1209, + "gości": 1210, + "twarzy": 1211, + "jestem": 1212, + "Maćko": 1213, + "sób": 1214, + "łę": 1215, + "nęły": 1216, + "bó": 1217, + "naprzód": 1218, + "wości": 1219, + "mieli": 1220, + "świad": 1221, + "życie": 1222, + "znaj": 1223, + "Egip": 1224, + "Chmie": 1225, + "mieszka": 1226, + "nieszczę": 1227, + "Ży": 1228, + "tysięcy": 1229, + "wyso": 1230, + "zja": 1231, + "sław": 1232, + "brzy": 1233, + "lat": 1234, + "Skrzetuski": 1235, + "gli": 1236, + "god": 1237, + "mały": 1238, + "nęli": 1239, + "por": 1240, + "bardziej": 1241, + "oka": 1242, + "zbro": 1243, + "rok": 1244, + "dostoj": 1245, + "duszy": 1246, + "Jako": 1247, + "kona": 1248, + "lnic": 1249, + "wiek": 1250, + "wody": 1251, + "krót": 1252, + "ląd": 1253, + "chwila": 1254, + "długo": 1255, + "choćby": 1256, + "Dla": 1257, + "smu": 1258, + "Juran": 1259, + "rycerz": 1260, + "czyli": 1261, + "Bi": 1262, + "mor": 1263, + "krę": 1264, + "zale": 1265, + "mieć": 1266, + "nością": 1267, + "kol": 1268, + "kości": 1269, + "równie": 1270, + "ntu": 1271, + "czne": 1272, + "ostat": 1273, + "kój": 1274, + "Ku": 1275, + "nieco": 1276, + "czeka": 1277, + "chorąg": 1278, + "My": 1279, + "wiado": 1280, + "skim": 1281, + "trafi": 1282, + "niko": 1283, + "czaj": 1284, + "bił": 1285, + "świecie": 1286, + "będę": 1287, + "rzecz": 1288, + "wówczas": 1289, + "chnął": 1290, + "szły": 1291, + "głową": 1292, + "dziwił": 1293, + "koniec": 1294, + "koło": 1295, + "pio": 1296, + "Dan": 1297, + "szczo": 1298, + "czał": 1299, + "niach": 1300, + "resztą": 1301, + "dno": 1302, + "fu": 1303, + "moje": 1304, + "drogę": 1305, + "milcze": 1306, + "lnie": 1307, + "ile": 1308, + "wiał": 1309, + "świąty": 1310, + "Dob": 1311, + "żało": 1312, + "dziw": 1313, + "gły": 1314, + "ńce": 1315, + "gach": 1316, + "Chmielnic": 1317, + "nt": 1318, + "rzyć": 1319, + "Staś": 1320, + "zdu": 1321, + "słucha": 1322, + "trochę": 1323, + "zbyt": 1324, + "młody": 1325, + "cję": 1326, + "mogła": 1327, + "służ": 1328, + "tk": 1329, + "che": 1330, + "śmierć": 1331, + "Winicjusz": 1332, + "wasza": 1333, + "zupełnie": 1334, + "sę": 1335, + "mod": 1336, + "snął": 1337, + "zgo": 1338, + "mimo": 1339, + "pre": 1340, + "sztu": 1341, + "innych": 1342, + "pierwsze": 1343, + "jedzie": 1344, + "razy": 1345, + "prawdę": 1346, + "rozle": 1347, + "Oto": 1348, + "io": 1349, + "nieprzyjacie": 1350, + "przyj": 1351, + "dar": 1352, + "waćpan": 1353, + "miecz": 1354, + "goto": 1355, + "drogi": 1356, + "ucz": 1357, + "baro": 1358, + "pał": 1359, + "wzię": 1360, + "cach": 1361, + "wro": 1362, + "Boże": 1363, + "Ksią": 1364, + "obu": 1365, + "ziemię": 1366, + "uda": 1367, + "cóż": 1368, + "jeżd": 1369, + "wil": 1370, + "bić": 1371, + "cami": 1372, + "swoje": 1373, + "ofice": 1374, + "zwycię": 1375, + "jechać": 1376, + "mru": 1377, + "nadzie": 1378, + "groma": 1379, + "śmierci": 1380, + "om": 1381, + "powta": 1382, + "brał": 1383, + "He": 1384, + "dziesię": 1385, + "sposób": 1386, + "rodzi": 1387, + "nowa": 1388, + "dziesią": 1389, + "mogę": 1390, + "Dzi": 1391, + "powiedział": 1392, + "wraz": 1393, + "Tata": 1394, + "twar": 1395, + "jas": 1396, + "Cho": 1397, + "okru": 1398, + "oso": 1399, + "począ": 1400, + "bło": 1401, + "troniu": 1402, + "Petroniu": 1403, + "Gdzie": 1404, + "chyba": 1405, + "lał": 1406, + "mio": 1407, + "drodze": 1408, + "piersi": 1409, + "dia": 1410, + "zac": 1411, + "czach": 1412, + "będą": 1413, + "skoń": 1414, + "takie": 1415, + "wyż": 1416, + "Rzeczy": 1417, + "tach": 1418, + "taj": 1419, + "tobie": 1420, + "ust": 1421, + "niebo": 1422, + "szwe": 1423, + "wojska": 1424, + "powtó": 1425, + "drzwi": 1426, + "wszystkim": 1427, + "Boga": 1428, + "dwóch": 1429, + "nogi": 1430, + "szwedz": 1431, + "raź": 1432, + "robo": 1433, + "rozmo": 1434, + "tymczasem": 1435, + "ple": 1436, + "później": 1437, + "pią": 1438, + "podniósł": 1439, + "Ha": 1440, + "kow": 1441, + "dal": 1442, + "bła": 1443, + "Pra": 1444, + "pisa": 1445, + "żar": 1446, + "śro": 1447, + "póki": 1448, + "Jest": 1449, + "albowiem": 1450, + "razie": 1451, + "najmniej": 1452, + "ciągnął": 1453, + "tać": 1454, + "temu": 1455, + "gląd": 1456, + "nasz": 1457, + "powo": 1458, + "swoją": 1459, + "jedy": 1460, + "dziec": 1461, + "jaką": 1462, + "zwa": 1463, + "Ody": 1464, + "…”": 1465, + "odda": 1466, + "zapa": 1467, + "wspo": 1468, + "zapytał": 1469, + "takim": 1470, + "głowie": 1471, + "bywa": 1472, + "pił": 1473, + "giem": 1474, + "Panie": 1475, + "Ligi": 1476, + "widok": 1477, + "kolwiek": 1478, + "konia": 1479, + "ręką": 1480, + "skó": 1481, + "śni": 1482, + "powi": 1483, + "ceza": 1484, + "Jeśli": 1485, + "tere": 1486, + "LE": 1487, + "sen": 1488, + "Bohu": 1489, + "zoba": 1490, + "list": 1491, + "tom": 1492, + "cząc": 1493, + "całej": 1494, + "strzy": 1495, + "mina": 1496, + "Nel": 1497, + "staro": 1498, + "oczyma": 1499, + "jednej": 1500, + "ciaż": 1501, + "czny": 1502, + "samy": 1503, + "tała": 1504, + "zmar": 1505, + "łek": 1506, + "poczęła": 1507, + "swej": 1508, + "rać": 1509, + "życia": 1510, + "chali": 1511, + "La": 1512, + "di": 1513, + "ńcu": 1514, + "ojczy": 1515, + "zaczę": 1516, + "Be": 1517, + "knia": 1518, + "króla": 1519, + "inni": 1520, + "puszcza": 1521, + "rad": 1522, + "dach": 1523, + "sach": 1524, + "trzymał": 1525, + "rzucił": 1526, + "góry": 1527, + "prawdzie": 1528, + "poczęli": 1529, + "pusty": 1530, + "pój": 1531, + "dwu": 1532, + "wdzię": 1533, + "dek": 1534, + "zwrócił": 1535, + "wieczo": 1536, + "boga": 1537, + "pla": 1538, + "lin": 1539, + "żeś": 1540, + "miłości": 1541, + "ramiona": 1542, + "chrze": 1543, + "myśle": 1544, + "pospolitej": 1545, + "inaczej": 1546, + "ństwo": 1547, + "śle": 1548, + "cio": 1549, + "tami": 1550, + "ścija": 1551, + "nęło": 1552, + "niepo": 1553, + "siadł": 1554, + "czuł": 1555, + "Go": 1556, + "wach": 1557, + "szto": 1558, + "krzyk": 1559, + "wszel": 1560, + "łó": 1561, + "wale": 1562, + "razu": 1563, + "czasie": 1564, + "patrzył": 1565, + "olbrzy": 1566, + "Fe": 1567, + "rego": 1568, + "rozka": 1569, + "cąc": 1570, + "dle": 1571, + "ek": 1572, + "łam": 1573, + "biał": 1574, + "obro": 1575, + "wano": 1576, + "ria": 1577, + "otwo": 1578, + "Rzeczypospolitej": 1579, + "niebie": 1580, + "wania": 1581, + "szczęśli": 1582, + "rowie": 1583, + "wiesz": 1584, + "poczęły": 1585, + "Cóż": 1586, + "licy": 1587, + "wami": 1588, + "miasta": 1589, + "dzej": 1590, + "czki": 1591, + "jeź": 1592, + "mach": 1593, + "Jagie": 1594, + "chodził": 1595, + "tymi": 1596, + "potęż": 1597, + "krwi": 1598, + "Danu": 1599, + "iść": 1600, + "znalaz": 1601, + "daleko": 1602, + "moja": 1603, + "szem": 1604, + "stanie": 1605, + "zdra": 1606, + "niewol": 1607, + "Mó": 1608, + "pała": 1609, + "Fa": 1610, + "nąwszy": 1611, + "ręku": 1612, + "Wszyst": 1613, + "zaczął": 1614, + "zgi": 1615, + "tel": 1616, + "lud": 1617, + "pis": 1618, + "Był": 1619, + "wielkie": 1620, + "wojsko": 1621, + "Teraz": 1622, + "II": 1623, + "rał": 1624, + "rusze": 1625, + "Ramzes": 1626, + "mogli": 1627, + "gry": 1628, + "dała": 1629, + "leń": 1630, + "śla": 1631, + "leci": 1632, + "Ot": 1633, + "ELE": 1634, + "jesz": 1635, + "wany": 1636, + "tysią": 1637, + "brać": 1638, + "gać": 1639, + "dobry": 1640, + "chrześcija": 1641, + "spodzie": 1642, + "wiać": 1643, + "skiem": 1644, + "Książę": 1645, + "cało": 1646, + "he": 1647, + "mist": 1648, + "stronę": 1649, + "słyszał": 1650, + "parę": 1651, + "dodał": 1652, + "pić": 1653, + "wziął": 1654, + "wnie": 1655, + "szero": 1656, + "wojny": 1657, + "stry": 1658, + "koni": 1659, + "rzuca": 1660, + "chcesz": 1661, + "Czar": 1662, + "sama": 1663, + "swoich": 1664, + "zdy": 1665, + "wiele": 1666, + "stwem": 1667, + "chodzą": 1668, + "Andrze": 1669, + "We": 1670, + "rach": 1671, + "ciec": 1672, + "jednym": 1673, + "Pro": 1674, + "ego": 1675, + "stały": 1676, + "sil": 1677, + "mienia": 1678, + "ądź": 1679, + "----": 1680, + "pry": 1681, + "twy": 1682, + "świ": 1683, + "dając": 1684, + "cała": 1685, + "idzie": 1686, + "Sam": 1687, + "ogar": 1688, + "gorą": 1689, + "Chry": 1690, + "puścił": 1691, + "Kiedy": 1692, + "rski": 1693, + "nau": 1694, + "szyb": 1695, + "spostrze": 1696, + "prawda": 1697, + "Ki": 1698, + "kole": 1699, + "dobro": 1700, + "lle": 1701, + "chociaż": 1702, + "taką": 1703, + "sier": 1704, + "również": 1705, + "liśmy": 1706, + "kowi": 1707, + "wanie": 1708, + "Tam": 1709, + "jaka": 1710, + "przyszło": 1711, + "Przez": 1712, + "człowieka": 1713, + "pacho": 1714, + "szak": 1715, + "skiemu": 1716, + "zarazem": 1717, + "Koza": 1718, + "Ach": 1719, + "tychmiast": 1720, + "miłość": 1721, + "roku": 1722, + "FI": 1723, + "grz": 1724, + "niesie": 1725, + "rek": 1726, + "sposo": 1727, + "został": 1728, + "dziewczy": 1729, + "wcale": 1730, + "nowe": 1731, + "weso": 1732, + "najwięk": 1733, + "żony": 1734, + "słów": 1735, + "długi": 1736, + "ruszył": 1737, + "ilo": 1738, + "umie": 1739, + "ństwa": 1740, + "głów": 1741, + "ogrom": 1742, + "takich": 1743, + "rozpa": 1744, + "znać": 1745, + "ge": 1746, + "wskiej": 1747, + "powiedzieć": 1748, + "szlachci": 1749, + "prędzej": 1750, + "zdzi": 1751, + "gami": 1752, + "ciągle": 1753, + "tni": 1754, + "cieka": 1755, + "bec": 1756, + "powiem": 1757, + "Izabela": 1758, + "czyła": 1759, + "mieni": 1760, + "pil": 1761, + "widocznie": 1762, + "głębo": 1763, + "rząd": 1764, + "stwie": 1765, + "siły": 1766, + "Ne": 1767, + "dąc": 1768, + "opie": 1769, + "rzuci": 1770, + "Gdyby": 1771, + "ukry": 1772, + "górę": 1773, + "końcu": 1774, + "pułkow": 1775, + "wiec": 1776, + "ME": 1777, + "połu": 1778, + "chodzić": 1779, + "Her": 1780, + "tery": 1781, + "biegł": 1782, + "pomyślał": 1783, + "złe": 1784, + "woda": 1785, + "OF": 1786, + "wymi": 1787, + "tobli": 1788, + "Jan": 1789, + "trwo": 1790, + "War": 1791, + "kły": 1792, + "oczach": 1793, + "zać": 1794, + "żenie": 1795, + "jedną": 1796, + "naście": 1797, + "lić": 1798, + "miały": 1799, + "jakim": 1800, + "swoim": 1801, + "waszej": 1802, + "STOF": 1803, + "ELES": 1804, + "FISTOF": 1805, + "MEFISTOF": 1806, + "MEFISTOFELES": 1807, + "zem": 1808, + "koro": 1809, + "zaję": 1810, + "Niem": 1811, + "jednego": 1812, + "jakoby": 1813, + "samego": 1814, + "natychmiast": 1815, + "cego": 1816, + "słusz": 1817, + "świet": 1818, + "czerwo": 1819, + "oczu": 1820, + "sząc": 1821, + "głoś": 1822, + "królo": 1823, + "wnet": 1824, + "pomo": 1825, + "Naj": 1826, + "inne": 1827, + "Kor": 1828, + "Słu": 1829, + "jechali": 1830, + "dziesiąt": 1831, + "ratu": 1832, + "powiadał": 1833, + "panowie": 1834, + "obec": 1835, + "Al": 1836, + "Mar": 1837, + "wyszedł": 1838, + "prosi": 1839, + "pokoju": 1840, + "Rozdział": 1841, + "zła": 1842, + "wili": 1843, + "wiej": 1844, + "dzili": 1845, + "bój": 1846, + "ńców": 1847, + "taka": 1848, + "przerwał": 1849, + "mówię": 1850, + "leź": 1851, + "miało": 1852, + "dego": 1853, + "jda": 1854, + "nato": 1855, + "dzenia": 1856, + "ojciec": 1857, + "Michał": 1858, + "chmu": 1859, + "szere": 1860, + "rozumie": 1861, + "wprawdzie": 1862, + "groź": 1863, + "miejscu": 1864, + "Jakoż": 1865, + "jesteś": 1866, + "męż": 1867, + "musiał": 1868, + "pada": 1869, + "niejszy": 1870, + "chów": 1871, + "chcę": 1872, + "żegna": 1873, + "zwi": 1874, + "kola": 1875, + "czek": 1876, + "następnie": 1877, + "środ": 1878, + "obok": 1879, + "otwar": 1880, + "rąk": 1881, + "Wokulskiego": 1882, + "Radziwił": 1883, + "twier": 1884, + "prędko": 1885, + "Ze": 1886, + "nieść": 1887, + "komen": 1888, + "wypra": 1889, + "łeś": 1890, + "sercu": 1891, + "Wtem": 1892, + "mat": 1893, + "jutro": 1894, + "słał": 1895, + "Petroniusz": 1896, + "tmo": 1897, + "chro": 1898, + "ształ": 1899, + "rzeć": 1900, + "gospo": 1901, + "tan": 1902, + "remu": 1903, + "żołnierzy": 1904, + "poka": 1905, + "piecho": 1906, + "ręko": 1907, + "ogni": 1908, + "ił": 1909, + "skał": 1910, + "Dzie": 1911, + "nne": 1912, + "nicz": 1913, + "rzem": 1914, + "często": 1915, + "świątobli": 1916, + "panem": 1917, + "wybu": 1918, + "dam": 1919, + "Potem": 1920, + "pochy": 1921, + "chowa": 1922, + "spojrzał": 1923, + "Zy": 1924, + "dotąd": 1925, + "kup": 1926, + "szczęście": 1927, + "prócz": 1928, + "łów": 1929, + "niebezpie": 1930, + "widzę": 1931, + "dziedzi": 1932, + "stru": 1933, + "com": 1934, + "per": 1935, + "ziem": 1936, + "ofia": 1937, + "prawo": 1938, + "każdym": 1939, + "sprawie": 1940, + "takiego": 1941, + "koła": 1942, + "spod": 1943, + "swą": 1944, + "niezmie": 1945, + "wiecz": 1946, + "szył": 1947, + "wód": 1948, + "pięć": 1949, + "całym": 1950, + "cór": 1951, + "rko": 1952, + "trza": 1953, + "właszcza": 1954, + "jeżdża": 1955, + ".”": 1956, + "poli": 1957, + "lony": 1958, + "myśla": 1959, + "Cz": 1960, + "chle": 1961, + "jakieś": 1962, + "lem": 1963, + "ojca": 1964, + "one": 1965, + "poda": 1966, + "wając": 1967, + "moż": 1968, + "rzekłszy": 1969, + "kraj": 1970, + "uka": 1971, + "ńskiego": 1972, + "krzyw": 1973, + "padła": 1974, + "rycer": 1975, + "Ten": 1976, + "mąd": 1977, + "rnie": 1978, + "mojej": 1979, + "sro": 1980, + "sma": 1981, + "tajem": 1982, + "kształ": 1983, + "ksiądz": 1984, + "tny": 1985, + "rozkaz": 1986, + "Kró": 1987, + "nasze": 1988, + "kawale": 1989, + "wielką": 1990, + "samym": 1991, + "uczy": 1992, + "czony": 1993, + "drugiej": 1994, + "So": 1995, + "kogo": 1996, + "bij": 1997, + "znalazł": 1998, + "grzy": 1999, + "wydo": 2000, + "cym": 2001, + "mego": 2002, + "skoczył": 2003, + "bem": 2004, + "przyjdzie": 2005, + "Tutmo": 2006, + "Tutmozi": 2007, + "Pie": 2008, + "kąd": 2009, + "opa": 2010, + "man": 2011, + "boż": 2012, + "wąt": 2013, + "jącym": 2014, + "Nic": 2015, + "Czarniec": 2016, + "swych": 2017, + "ur": 2018, + "gor": 2019, + "mało": 2020, + "zny": 2021, + "zgu": 2022, + "stoi": 2023, + "zwłaszcza": 2024, + "poszedł": 2025, + "kład": 2026, + "Krzyża": 2027, + "spokojnie": 2028, + "prowadził": 2029, + "istotnie": 2030, + "faraon": 2031, + "siła": 2032, + "Basia": 2033, + "zamku": 2034, + "mem": 2035, + "pierw": 2036, + "pomoc": 2037, + "rady": 2038, + "zaj": 2039, + "wiedzieć": 2040, + "łatwo": 2041, + "żyła": 2042, + "znaleź": 2043, + "zdraj": 2044, + "Ci": 2045, + "ot": 2046, + "chcąc": 2047, + "znak": 2048, + "pokry": 2049, + "miest": 2050, + "ciąż": 2051, + "Warsza": 2052, + "imię": 2053, + "próż": 2054, + "mili": 2055, + "wole": 2056, + "nice": 2057, + "głosy": 2058, + "waszmości": 2059, + "Praw": 2060, + "Chrystu": 2061, + "Ket": 2062, + "usza": 2063, + "zbu": 2064, + "byle": 2065, + "mogło": 2066, + "intere": 2067, + "prawdzi": 2068, + "błę": 2069, + "ić": 2070, + "sre": 2071, + "lach": 2072, + "panny": 2073, + "trzymać": 2074, + "Ketlin": 2075, + "czka": 2076, + "rubli": 2077, + "skła": 2078, + "kapłan": 2079, + "chwycił": 2080, + "kwia": 2081, + "tne": 2082, + "wsty": 2083, + "świata": 2084, + "AU": 2085, + "nóg": 2086, + "wtrą": 2087, + "wojo": 2088, + "przej": 2089, + "mówiła": 2090, + "wład": 2091, + "straszli": 2092, + "Fenic": 2093, + "chnie": 2094, + "czci": 2095, + "poru": 2096, + "dzieje": 2097, + "mając": 2098, + "mogą": 2099, + "fo": 2100, + "znał": 2101, + "kraju": 2102, + "krótce": 2103, + "twój": 2104, + "usz": 2105, + "pocie": 2106, + "przyszedł": 2107, + "nny": 2108, + "ono": 2109, + "ocho": 2110, + "uczu": 2111, + "zrozu": 2112, + "zami": 2113, + "mienie": 2114, + "cześnie": 2115, + "uczynił": 2116, + "ponie": 2117, + "rował": 2118, + "kowie": 2119, + "pozwoli": 2120, + "szepnął": 2121, + "widząc": 2122, + "Eu": 2123, + "wobec": 2124, + "przera": 2125, + "myślę": 2126, + "stępu": 2127, + "żołnierz": 2128, + "hetman": 2129, + "Dobrze": 2130, + "Oj": 2131, + "hra": 2132, + "swe": 2133, + "waść": 2134, + "żywo": 2135, + "niejsze": 2136, + "zba": 2137, + "zamiast": 2138, + "szuka": 2139, + "nemu": 2140, + "przekona": 2141, + "powtórzył": 2142, + "Rzy": 2143, + "wtedy": 2144, + "cicho": 2145, + "mieniem": 2146, + "Chmielnicki": 2147, + "Trze": 2148, + "Zda": 2149, + "rzała": 2150, + "gorze": 2151, + "gniew": 2152, + "stać": 2153, + "kwa": 2154, + "ostro": 2155, + "moim": 2156, + "innego": 2157, + "swój": 2158, + "śmiał": 2159, + "pali": 2160, + "cieli": 2161, + "pytała": 2162, + "wszedł": 2163, + "żołnierze": 2164, + "jakiej": 2165, + "res": 2166, + "der": 2167, + "tęsk": 2168, + "biały": 2169, + "FAU": 2170, + "gwia": 2171, + "ow": 2172, + "zwróci": 2173, + "rzec": 2174, + "Nagle": 2175, + "dlaczego": 2176, + "całkiem": 2177, + "pełni": 2178, + "kroć": 2179, + "Wiel": 2180, + "Sły": 2181, + "tol": 2182, + "chodziło": 2183, + "wolna": 2184, + "FAUST": 2185, + "tna": 2186, + "ner": 2187, + "sunął": 2188, + "gól": 2189, + "niewia": 2190, + "natu": 2191, + "moją": 2192, + "powtarza": 2193, + "knie": 2194, + "rzenia": 2195, + "wają": 2196, + "stanął": 2197, + "gień": 2198, + "wielkim": 2199, + "trzą": 2200, + "zwykle": 2201, + "wczo": 2202, + "dowi": 2203, + "nosił": 2204, + "chaj": 2205, + "komna": 2206, + "zresztą": 2207, + "słowo": 2208, + "jącego": 2209, + "wciąż": 2210, + "dami": 2211, + "bogów": 2212, + "znajo": 2213, + "skąd": 2214, + "ściu": 2215, + "trzeć": 2216, + "gnął": 2217, + "ozwał": 2218, + "kroków": 2219, + "lata": 2220, + "będziesz": 2221, + "dawno": 2222, + "zapła": 2223, + "doj": 2224, + "dobre": 2225, + "spie": 2226, + "powa": 2227, + "ntów": 2228, + "zni": 2229, + "chała": 2230, + "szczą": 2231, + "Bę": 2232, + "mią": 2233, + "tobą": 2234, + "siedział": 2235, + "nicę": 2236, + "blisko": 2237, + "pewne": 2238, + "stąpił": 2239, + "nieba": 2240, + "wypad": 2241, + "Si": 2242, + "mówiąc": 2243, + "gór": 2244, + "broni": 2245, + "niesio": 2246, + "czną": 2247, + "poczy": 2248, + "biera": 2249, + "wałem": 2250, + "poprzed": 2251, + "nikiem": 2252, + "wese": 2253, + "glądał": 2254, + "szybko": 2255, + "Pi": 2256, + "dny": 2257, + "groz": 2258, + "zapom": 2259, + "wane": 2260, + "gię": 2261, + "pory": 2262, + "Wszystko": 2263, + "Któ": 2264, + "polu": 2265, + "miesią": 2266, + "niosła": 2267, + "swojej": 2268, + "swym": 2269, + "ńskich": 2270, + "cznym": 2271, + "ber": 2272, + "syn": 2273, + "słońce": 2274, + "Kali": 2275, + "miłosier": 2276, + "cierpli": 2277, + "jakiego": 2278, + "rękoma": 2279, + "kwi": 2280, + "pora": 2281, + "czenie": 2282, + "miejsca": 2283, + "dziła": 2284, + "żyli": 2285, + "żal": 2286, + "okry": 2287, + "ckie": 2288, + "ckich": 2289, + "wich": 2290, + "wyj": 2291, + "należy": 2292, + "Sie": 2293, + "komi": 2294, + "wiąza": 2295, + "rii": 2296, + "Au": 2297, + "cje": 2298, + "niby": 2299, + "gosła": 2300, + "zacho": 2301, + "sce": 2302, + "posia": 2303, + "bel": 2304, + "Zbyszka": 2305, + "In": 2306, + "hi": 2307, + "widzieć": 2308, + "ledwie": 2309, + "wielu": 2310, + "wodę": 2311, + "spotka": 2312, + "mek": 2313, + "księż": 2314, + "Andrzej": 2315, + "ckiego": 2316, + "zapo": 2317, + "żyje": 2318, + "życiu": 2319, + "szab": 2320, + "sny": 2321, + "Fenicja": 2322, + "dne": 2323, + "dzwo": 2324, + "zasta": 2325, + "wieści": 2326, + "moich": 2327, + "bogi": 2328, + "słysze": 2329, + "Babi": 2330, + "oby": 2331, + "odzy": 2332, + "tko": 2333, + "żyw": 2334, + "skę": 2335, + "liście": 2336, + "dow": 2337, + "laty": 2338, + "mal": 2339, + "przyjaci": 2340, + "obaj": 2341, + "zamk": 2342, + "dziecko": 2343, + "Sy": 2344, + "bów": 2345, + "dzian": 2346, + "bom": 2347, + "ręka": 2348, + "Chilo": 2349, + "Oleń": 2350, + "kru": 2351, + "sp": 2352, + "spe": 2353, + "namiest": 2354, + "wiedz": 2355, + "stron": 2356, + "kapłani": 2357, + "włosy": 2358, + "Ru": 2359, + "Wówczas": 2360, + "pać": 2361, + "miesza": 2362, + "ręki": 2363, + "Jeżeli": 2364, + "stym": 2365, + "wskim": 2366, + "Mie": 2367, + "obej": 2368, + "przyjaciół": 2369, + "Ge": 2370, + "ogień": 2371, + "nade": 2372, + "cznych": 2373, + "miasto": 2374, + "nus": 2375, + "rycerza": 2376, + "modli": 2377, + "Krze": 2378, + "nien": 2379, + "takiej": 2380, + "obra": 2381, + "Jedna": 2382, + "robić": 2383, + "błą": 2384, + "wolę": 2385, + "gowie": 2386, + "lej": 2387, + "wzro": 2388, + "wojna": 2389, + "długie": 2390, + "spostrzegł": 2391, + "sprawiedli": 2392, + "hor": 2393, + "”,": 2394, + "niena": 2395, + "jąć": 2396, + "pewnie": 2397, + "pta": 2398, + "uli": 2399, + "wszę": 2400, + "nom": 2401, + "nowie": 2402, + "twoje": 2403, + "Tylko": 2404, + "wolno": 2405, + "Zo": 2406, + "izby": 2407, + "żenia": 2408, + "dają": 2409, + "języ": 2410, + "księży": 2411, + "Kmicica": 2412, + "źnie": 2413, + "którymi": 2414, + "Przecie": 2415, + "szlachta": 2416, + "chorągwi": 2417, + "źle": 2418, + "czem": 2419, + "ciła": 2420, + "zaba": 2421, + "sali": 2422, + "czone": 2423, + "kniazi": 2424, + "myśleć": 2425, + "Hi": 2426, + "dało": 2427, + "waj": 2428, + "wierz": 2429, + "mień": 2430, + "strach": 2431, + "mogły": 2432, + "miejsce": 2433, + "spi": 2434, + "ukła": 2435, + "podo": 2436, + "kan": 2437, + "Woj": 2438, + "nagro": 2439, + "tuż": 2440, + "spokój": 2441, + "pójdzie": 2442, + "patrząc": 2443, + "miły": 2444, + "inny": 2445, + "słysza": 2446, + "około": 2447, + "idą": 2448, + "wście": 2449, + "dziel": 2450, + "znajdzie": 2451, + "siedzi": 2452, + "dłuż": 2453, + "fry": 2454, + "wiła": 2455, + "rzyła": 2456, + "panią": 2457, + "tyka": 2458, + "Zali": 2459, + "żaden": 2460, + "gier": 2461, + "stępo": 2462, + "haj": 2463, + "dziesięć": 2464, + "Igna": 2465, + "wyczaj": 2466, + "Mef": 2467, + "początku": 2468, + "powodu": 2469, + "pola": 2470, + "wedle": 2471, + "prost": 2472, + "stronie": 2473, + "Sapie": 2474, + "faraona": 2475, + "zmę": 2476, + "stole": 2477, + "drzewa": 2478, + "Trzeba": 2479, + "Spo": 2480, + "posą": 2481, + "set": 2482, + "stej": 2483, + "nięte": 2484, + "cno": 2485, + "tri": 2486, + "niedo": 2487, + "byłby": 2488, + "wielkiego": 2489, + "Justy": 2490, + "przecież": 2491, + "chi": 2492, + "ciała": 2493, + "proce": 2494, + "ster": 2495, + "Przed": 2496, + "wiadomo": 2497, + "Du": 2498, + "lako": 2499, + "niami": 2500, + "Zresztą": 2501, + "gwał": 2502, + "óz": 2503, + "żół": 2504, + "bole": 2505, + "słuchał": 2506, + "zdawało": 2507, + "brz": 2508, + "zów": 2509, + "rzały": 2510, + "naro": 2511, + "podej": 2512, + "przynajmniej": 2513, + "bara": 2514, + "podróż": 2515, + "ti": 2516, + "włó": 2517, + "naprawdę": 2518, + "chcą": 2519, + "lone": 2520, + "Jakże": 2521, + "Rzecki": 2522, + "zdrowie": 2523, + "łzy": 2524, + "kasz": 2525, + "lubo": 2526, + "znaczy": 2527, + "słychać": 2528, + "samej": 2529, + "świątyni": 2530, + "nowił": 2531, + "mieniu": 2532, + "przygo": 2533, + "sej": 2534, + "błogosła": 2535, + "bądź": 2536, + "speł": 2537, + "tale": 2538, + "wysła": 2539, + "czenia": 2540, + "żona": 2541, + "Jeszcze": 2542, + "równa": 2543, + "siach": 2544, + "Szwedów": 2545, + "ist": 2546, + "wiąz": 2547, + "kobiety": 2548, + "Jurand": 2549, + "hy": 2550, + "nieraz": 2551, + "cztery": 2552, + "potrafi": 2553, + "rzenie": 2554, + "kara": 2555, + "mował": 2556, + "Nero": 2557, + "sną": 2558, + "uf": 2559, + "wkrótce": 2560, + "czna": 2561, + "wieść": 2562, + "patry": 2563, + "tować": 2564, + "szukać": 2565, + "ota": 2566, + "zim": 2567, + "rew": 2568, + "któremu": 2569, + "spoglą": 2570, + "któren": 2571, + "twarzą": 2572, + "Pentu": 2573, + "Bohun": 2574, + "wtrącił": 2575, + "wpadł": 2576, + "rowi": 2577, + "ciał": 2578, + "wielka": 2579, + "niebezpiecze": 2580, + "Aż": 2581, + "Kra": 2582, + "dry": 2583, + "wrza": 2584, + "źni": 2585, + "pogo": 2586, + "przyczy": 2587, + "arcy": 2588, + "drugą": 2589, + "uczynić": 2590, + "pierwszej": 2591, + "dzał": 2592, + "jakich": 2593, + "proszę": 2594, + "okro": 2595, + "kapłanów": 2596, + "ńskim": 2597, + "niezmier": 2598, + "Prawda": 2599, + "Każ": 2600, + "Sło": 2601, + "Wą": 2602, + "niemu": 2603, + "słońca": 2604, + "Cie": 2605, + "zakrzyknął": 2606, + "duszę": 2607, + "wojnę": 2608, + "szlachty": 2609, + "krwa": 2610, + "mn": 2611, + "zię": 2612, + "rzeki": 2613, + "zach": 2614, + "dzisz": 2615, + "trzech": 2616, + "nikogo": 2617, + "wni": 2618, + "dzwyczaj": 2619, + "leżą": 2620, + "piec": 2621, + "możesz": 2622, + "okrę": 2623, + "Daj": 2624, + "Tutmozis": 2625, + "poch": 2626, + "przysię": 2627, + "syna": 2628, + "Bog": 2629, + "wódz": 2630, + "trudno": 2631, + "us": 2632, + "wst": 2633, + "wprost": 2634, + "poga": 2635, + "cowi": 2636, + "Jezu": 2637, + "krzyki": 2638, + "powro": 2639, + "Wreszcie": 2640, + "raczej": 2641, + "lada": 2642, + "słysz": 2643, + "poznał": 2644, + "zbliżył": 2645, + "okrop": 2646, + "Bu": 2647, + "nta": 2648, + "tło": 2649, + "Łę": 2650, + "naszych": 2651, + "posła": 2652, + "wiście": 2653, + "szyć": 2654, + "bierze": 2655, + "wiatr": 2656, + "wielkiej": 2657, + "niony": 2658, + "zimie": 2659, + "męża": 2660, + "odpowiedzi": 2661, + "chłopa": 2662, + "odezwał": 2663, + "bry": 2664, + "bóg": 2665, + "nkę": 2666, + "swa": 2667, + "tkiem": 2668, + "nastu": 2669, + "niała": 2670, + "wina": 2671, + "skle": 2672, + "najwyż": 2673, + "czoło": 2674, + "chciała": 2675, + "zostanie": 2676, + "godziny": 2677, + "Ho": 2678, + "Rzę": 2679, + "glę": 2680, + "umy": 2681, + "zga": 2682, + "komu": 2683, + "wana": 2684, + "mieście": 2685, + "zer": 2686, + "Wołodyjowskiego": 2687, + "Spy": 2688, + "wnę": 2689, + "nadzwyczaj": 2690, + "zanie": 2691, + "jazd": 2692, + "mamy": 2693, + "najlep": 2694, + "padnie": 2695, + "Myś": 2696, + "har": 2697, + "gotów": 2698, + "wyro": 2699, + "przywi": 2700, + "czele": 2701, + "pienią": 2702, + "prosto": 2703, + "wzgó": 2704, + "aniżeli": 2705, + "Było": 2706, + "wołał": 2707, + "namio": 2708, + "zawołała": 2709, + "błyska": 2710, + "klaszto": 2711, + "owe": 2712, + "tli": 2713, + "napa": 2714, + "łaska": 2715, + "wyraź": 2716, + "jącą": 2717, + "ciąga": 2718, + "jednakże": 2719, + "Była": 2720, + "prowadzić": 2721, + "głośno": 2722, + "poczyna": 2723, + "ram": 2724, + "bami": 2725, + "ongi": 2726, + "mówili": 2727, + "byłem": 2728, + "sługi": 2729, + "Jego": 2730, + "oz": 2731, + "ńskie": 2732, + "pomyśl": 2733, + "dowie": 2734, + "wien": 2735, + "muszę": 2736, + "Nowo": 2737, + "zdziwie": 2738, + "Su": 2739, + "cju": 2740, + "rsu": 2741, + "spraw": 2742, + "zły": 2743, + "patrzeć": 2744, + "cześć": 2745, + "wskich": 2746, + "odpowiedziała": 2747, + "drago": 2748, + "zbroj": 2749, + "środku": 2750, + "pów": 2751, + "chcieli": 2752, + "czli": 2753, + "leż": 2754, + "Szwedzi": 2755, + "Hele": 2756, + "Pio": 2757, + "oca": 2758, + "znik": 2759, + "pojedy": 2760, + "kimi": 2761, + "cof": 2762, + "część": 2763, + "obli": 2764, + "dzenie": 2765, + "ktoś": 2766, + "głębi": 2767, + "wołać": 2768, + "Bogusław": 2769, + "Ona": 2770, + "tną": 2771, + "nazy": 2772, + "kozac": 2773, + "przer": 2774, + "szer": 2775, + "sowi": 2776, + "częście": 2777, + "puszcz": 2778, + "dźmi": 2779, + "rozum": 2780, + "waszmość": 2781, + "cezara": 2782, + "pog": 2783, + "zamia": 2784, + "ruch": 2785, + "trzeci": 2786, + "Wiem": 2787, + "Ła": 2788, + "nara": 2789, + "stw": 2790, + "lito": 2791, + "starego": 2792, + "tur": 2793, + "obraz": 2794, + "giew": 2795, + "zostać": 2796, + "wrócić": 2797, + "Choć": 2798, + "mistrz": 2799, + "wierzy": 2800, + "czela": 2801, + "pija": 2802, + "dużo": 2803, + "Char": 2804, + "zio": 2805, + "strzela": 2806, + "hań": 2807, + "czynić": 2808, + "dzać": 2809, + "dawna": 2810, + "mocno": 2811, + "Winicjusza": 2812, + "szlachcic": 2813, + "umiał": 2814, + "doświad": 2815, + "przyby": 2816, + "san": 2817, + "ludźmi": 2818, + "głowa": 2819, + "innym": 2820, + "żone": 2821, + "pól": 2822, + "nieprzyjaciel": 2823, + "Herhor": 2824, + "),": 2825, + "OR": 2826, + "Pu": 2827, + "wyciąg": 2828, + "dusza": 2829, + "niejsza": 2830, + "skoro": 2831, + "mąż": 2832, + "Jagienka": 2833, + "dły": 2834, + "czkę": 2835, + "stąd": 2836, + "west": 2837, + "Pani": 2838, + "radości": 2839, + "brzegu": 2840, + "jakaś": 2841, + "wesoło": 2842, + "Czarniecki": 2843, + "niezna": 2844, + "rana": 2845, + "wasze": 2846, + "tor": 2847, + "rusza": 2848, + "pienię": 2849, + "sława": 2850, + "krzyża": 2851, + "wiony": 2852, + "chorągwie": 2853, + "Wła": 2854, + "nko": 2855, + "czemu": 2856, + "kana": 2857, + "proś": 2858, + "Panna": 2859, + "ludzkie": 2860, + "kta": 2861, + "sprze": 2862, + "sąd": 2863, + "umar": 2864, + "odwa": 2865, + "oddał": 2866, + "przyjechał": 2867, + "Witol": 2868, + "wojsk": 2869, + "ognia": 2870, + "wojewoda": 2871, + "okrutnie": 2872, + "Se": 2873, + "egip": 2874, + "osa": 2875, + "wtó": 2876, + "ścić": 2877, + "zbliża": 2878, + "Nowowiej": 2879, + "ziemia": 2880, + "drob": 2881, + "droga": 2882, + "kała": 2883, + "uspoko": 2884, + "żywszy": 2885, + "znam": 2886, + "mówią": 2887, + "wzglę": 2888, + "milczeniu": 2889, + "opuści": 2890, + "łta": 2891, + "ńczy": 2892, + "rob": 2893, + "dował": 2894, + "lami": 2895, + "morze": 2896, + "Skrzetuskiego": 2897, + "ele": 2898, + "nków": 2899, + "pem": 2900, + "dzier": 2901, + "ciel": 2902, + "spot": 2903, + "stych": 2904, + "dłużej": 2905, + "menta": 2906, + "dostojność": 2907, + "natomiast": 2908, + "wczoraj": 2909, + "Bra": 2910, + "Ocho": 2911, + "opowiada": 2912, + "strzał": 2913, + "gdyś": 2914, + "Jam": 2915, + "podobne": 2916, + "Rzecz": 2917, + "drugim": 2918, + "ciężko": 2919, + "ponieważ": 2920, + "owo": 2921, + "nii": 2922, + "domo": 2923, + "miłu": 2924, + "wyglą": 2925, + "stan": 2926, + "syć": 2927, + "Mości": 2928, + "mruknął": 2929, + "szczu": 2930, + "pozo": 2931, + "zaczyna": 2932, + "towi": 2933, + "stali": 2934, + "rozko": 2935, + "brakło": 2936, + "Kazimie": 2937, + "błęki": 2938, + "Hra": 2939, + "wską": 2940, + "net": 2941, + "oddział": 2942, + "staje": 2943, + "jutrz": 2944, + "chodziły": 2945, + "zrobił": 2946, + "Ignacy": 2947, + "psu": 2948, + "źli": 2949, + "nazwi": 2950, + "pochod": 2951, + "powin": 2952, + "mać": 2953, + "prawi": 2954, + "Nad": 2955, + "dzony": 2956, + "szlachet": 2957, + "zdoby": 2958, + "wojen": 2959, + "Dziś": 2960, + "Szu": 2961, + "śnia": 2962, + "cznej": 2963, + "człek": 2964, + "skło": 2965, + "piersiach": 2966, + "daleka": 2967, + "rycerzy": 2968, + "Wszyscy": 2969, + "przypo": 2970, + "rej": 2971, + "podró": 2972, + "mówisz": 2973, + "rzawszy": 2974, + "dobra": 2975, + "dziesięciu": 2976, + "tali": 2977, + "przeto": 2978, + "ludu": 2979, + "szar": 2980, + "słuchać": 2981, + "książęca": 2982, + "stąpić": 2983, + "Michale": 2984, + "Ligia": 2985, + "próżno": 2986, + "pieniądze": 2987, + "Oni": 2988, + "łka": 2989, + "sznie": 2990, + "rzyły": 2991, + "siłą": 2992, + "cer": 2993, + "czekać": 2994, + "wrót": 2995, + "chorągiew": 2996, + "Żeby": 2997, + "żadnej": 2998, + "zaledwie": 2999, + "kształt": 3000, + "wojow": 3001, + "Bar": 3002, + "Gre": 3003, + "Kry": 3004, + "snu": 3005, + "ciało": 3006, + "zakon": 3007, + "jąca": 3008, + "skry": 3009, + "trud": 3010, + "podobny": 3011, + "drugiego": 3012, + "poprzednio": 3013, + "umil": 3014, + "lite": 3015, + "każe": 3016, + "żelaz": 3017, + "czyło": 3018, + "skrę": 3019, + "pyty": 3020, + "zwyczaj": 3021, + "słyszawszy": 3022, + "?”": 3023, + "Hej": 3024, + "dniu": 3025, + "izbie": 3026, + "naszego": 3027, + "rom": 3028, + "przyci": 3029, + "duje": 3030, + "krai": 3031, + "okoli": 3032, + "Ligii": 3033, + "Anu": 3034, + "gni": 3035, + "ufa": 3036, + "wny": 3037, + "ńcy": 3038, + "jemu": 3039, + "kowa": 3040, + "tatar": 3041, + "boże": 3042, + "wszech": 3043, + "prowadzi": 3044, + "drzwia": 3045, + "gel": 3046, + "gon": 3047, + "cili": 3048, + "ryj": 3049, + "czeć": 3050, + "czap": 3051, + "czami": 3052, + "niejszych": 3053, + "śmiertel": 3054, + "podobna": 3055, + "--------": 3056, + "Ketling": 3057, + "Azja": 3058, + "zało": 3059, + "niespo": 3060, + "pytać": 3061, + "rozmai": 3062, + "Mefres": 3063, + "lała": 3064, + "szale": 3065, + "zatrzy": 3066, + "dosko": 3067, + "ban": 3068, + "puszczo": 3069, + "Sę": 3070, + "urzę": 3071, + "nowy": 3072, + "odwie": 3073, + "przestrze": 3074, + "bili": 3075, + "przedsta": 3076, + "zuch": 3077, + "dworze": 3078, + "uderzył": 3079, + "uważa": 3080, + "wdzięcz": 3081, + "tysiące": 3082, + "pilno": 3083, + "Longi": 3084, + "okiem": 3085, + "upły": 3086, + "niemie": 3087, + "poja": 3088, + "kali": 3089, + "bija": 3090, + "stop": 3091, + "wzrok": 3092, + "Dopiero": 3093, + "dziano": 3094, + "własną": 3095, + "Niechże": 3096, + "preze": 3097, + "Pier": 3098, + "Bogda": 3099, + "podzi": 3100, + "nosząc": 3101, + "przypom": 3102, + "muje": 3103, + "stanowi": 3104, + "wielkich": 3105, + "broń": 3106, + "baron": 3107, + "Wąso": 3108, + "Czę": 3109, + "krą": 3110, + "mała": 3111, + "smo": 3112, + "znę": 3113, + "naszej": 3114, + "bitwy": 3115, + "panów": 3116, + "przede": 3117, + "praco": 3118, + "pewien": 3119, + "Mam": 3120, + "kościo": 3121, + "sztur": 3122, + "Re": 3123, + "bał": 3124, + "ubra": 3125, + "posto": 3126, + "niku": 3127, + "leś": 3128, + "dzieścia": 3129, + "bit": 3130, + "słod": 3131, + "kobieta": 3132, + "potrzeb": 3133, + "rozkazu": 3134, + "pisał": 3135, + "znaleźć": 3136, + "Ry": 3137, + "Wszak": 3138, + "ata": 3139, + "niemal": 3140, + "kor": 3141, + "koniu": 3142, + "mis": 3143, + "wyzna": 3144, + "przytom": 3145, + "powietrze": 3146, + "Pamię": 3147, + "marszał": 3148, + "wspani": 3149, + "dziewczyna": 3150, + "zaczęła": 3151, + "Ar": 3152, + "bru": 3153, + "zali": 3154, + "więzie": 3155, + "części": 3156, + "Zaraz": 3157, + "światło": 3158, + "ostroż": 3159, + "gla": 3160, + "ńskiej": 3161, + "zawi": 3162, + "trzydzie": 3163, + "właści": 3164, + "wóz": 3165, + "radość": 3166, + "Musi": 3167, + "skarb": 3168, + "MA": 3169, + "wstrzy": 3170, + "listy": 3171, + "wicza": 3172, + "pach": 3173, + "odu": 3174, + "chowie": 3175, + "syła": 3176, + "Patrz": 3177, + "widziałem": 3178, + "dostać": 3179, + "forte": 3180, + "Jednak": 3181, + "Pru": 3182, + "jazdy": 3183, + "bach": 3184, + "wiali": 3185, + "ducha": 3186, + "zielo": 3187, + "samą": 3188, + "pewno": 3189, + "szony": 3190, + "kilkanaście": 3191, + "uroczy": 3192, + "poma": 3193, + "wez": 3194, + "pragnie": 3195, + "prostu": 3196, + "skać": 3197, + "księciu": 3198, + "postać": 3199, + "sęp": 3200, + "Odys": 3201, + "opo": 3202, + "szów": 3203, + "byśmy": 3204, + "daje": 3205, + "szyję": 3206, + "prawa": 3207, + "!…”": 3208, + "ciągu": 3209, + "wschod": 3210, + "zwierzę": 3211, + "ctwo": 3212, + "gną": 3213, + "nnie": 3214, + "ostrze": 3215, + "zasło": 3216, + "tował": 3217, + "różo": 3218, + "Cha": 3219, + "wór": 3220, + "padli": 3221, + "ściany": 3222, + "drzew": 3223, + "wza": 3224, + "jeść": 3225, + "zawie": 3226, + "zajutrz": 3227, + "przeba": 3228, + "mury": 3229, + "dwadzieścia": 3230, + "Zyg": 3231, + "Bie": 3232, + "wskie": 3233, + "pożegna": 3234, + "mować": 3235, + "Chy": 3236, + "bliżej": 3237, + "myślił": 3238, + "krwią": 3239, + "poznać": 3240, + "Będzie": 3241, + "nowo": 3242, + "odkry": 3243, + "zywał": 3244, + "miałem": 3245, + "ludziom": 3246, + "ujrzał": 3247, + "Egiptu": 3248, + "mnó": 3249, + "TA": 3250, + "kty": 3251, + "owi": 3252, + "łał": 3253, + "niewin": 3254, + "nat": 3255, + "podzie": 3256, + "nica": 3257, + "rzeź": 3258, + "wino": 3259, + "choro": 3260, + "Powiedz": 3261, + "szczegól": 3262, + "uszy": 3263, + "czyły": 3264, + "przybra": 3265, + "musz": 3266, + "zerwał": 3267, + "drogą": 3268, + "myślnie": 3269, + "rycerze": 3270, + "białe": 3271, + "jeźdź": 3272, + "fra": 3273, + "rzyło": 3274, + "dzież": 3275, + "odrzekła": 3276, + "mocy": 3277, + "weź": 3278, + "jakże": 3279, + "pór": 3280, + "mógłby": 3281, + "dwaj": 3282, + "ruszyć": 3283, + "Wasza": 3284, + "uśmiechem": 3285, + "ojczyzny": 3286, + "Czemu": 3287, + "Babinicz": 3288, + "nienawi": 3289, + "Mnie": 3290, + "ach": 3291, + "gnąć": 3292, + "uci": 3293, + "zji": 3294, + "śnio": 3295, + "poży": 3296, + "poważ": 3297, + "zatrzymał": 3298, + "jach": 3299, + "czekał": 3300, + "twoja": 3301, + "strzel": 3302, + "Tego": 3303, + "oboje": 3304, + "zmieni": 3305, + "dotych": 3306, + "noszą": 3307, + "nomar": 3308, + "bor": 3309, + "regi": 3310, + "jegomość": 3311, + "łego": 3312, + "gdzieś": 3313, + "Tuhaj": 3314, + "postanowił": 3315, + "państwa": 3316, + "Bille": 3317, + "rozległ": 3318, + "mężczy": 3319, + "wieczór": 3320, + "Pentuer": 3321, + "jno": 3322, + "kapi": 3323, + "przyszła": 3324, + "głem": 3325, + "Tele": 3326, + "kończył": 3327, + "obozu": 3328, + "Mille": 3329, + "potrzebu": 3330, + "nieprzyjaciela": 3331, + "rozmowę": 3332, + "\".": 3333, + "pobli": 3334, + "tacy": 3335, + "lum": 3336, + "pannę": 3337, + "powiedz": 3338, + "rzami": 3339, + "kiedyś": 3340, + "twiej": 3341, + "sprawy": 3342, + "widzisz": 3343, + "cezar": 3344, + "fran": 3345, + "ocze": 3346, + "ura": 3347, + "niez": 3348, + "poboż": 3349, + "nij": 3350, + "niczym": 3351, + "dowo": 3352, + "kaj": 3353, + "wola": 3354, + "wziąć": 3355, + "Murzy": 3356, + "cka": 3357, + "lny": 3358, + "uży": 3359, + "napeł": 3360, + "wypa": 3361, + "roze": 3362, + "Stary": 3363, + "Szlan": 3364, + "młodego": 3365, + "dwudzie": 3366, + "Rzeczpospoli": 3367, + "Pój": 3368, + "Stra": 3369, + "osła": 3370, + "oświad": 3371, + "spę": 3372, + "ule": 3373, + "moło": 3374, + "muzy": 3375, + "zel": 3376, + "Pola": 3377, + "suro": 3378, + "sek": 3379, + "dźwie": 3380, + "księżna": 3381, + "pewny": 3382, + "Rozu": 3383, + "święty": 3384, + "pałacu": 3385, + "Albo": 3386, + "gospoda": 3387, + "!\"": 3388, + "Mów": 3389, + "dba": 3390, + "uważ": 3391, + "cień": 3392, + "odga": 3393, + "boru": 3394, + "gdybym": 3395, + "Nawet": 3396, + "wielce": 3397, + "jednocześnie": 3398, + "Izabeli": 3399, + "Tatarów": 3400, + "powinien": 3401, + "lski": 3402, + "wstał": 3403, + "pośpie": 3404, + "para": 3405, + "dawał": 3406, + "twarze": 3407, + "czynił": 3408, + "dawniej": 3409, + "dniach": 3410, + "całego": 3411, + "złego": 3412, + "pieniędzy": 3413, + "Ursu": 3414, + "brzu": 3415, + "gba": 3416, + "wsi": 3417, + "posu": 3418, + "leżał": 3419, + "mowa": 3420, + "sześć": 3421, + "Pom": 3422, + "pełne": 3423, + "Czech": 3424, + "pamięta": 3425, + "Juranda": 3426, + "błaga": 3427, + "pomocą": 3428, + "Zdawało": 3429, + "kniaziów": 3430, + "Często": 3431, + "przyję": 3432, + "wszystkiego": 3433, + "ktor": 3434, + "każdej": 3435, + "ciemności": 3436, + "Szlangba": 3437, + "kuję": 3438, + "robił": 3439, + "Aulu": 3440, + "pogrą": 3441, + "mgnie": 3442, + "zał": 3443, + "posa": 3444, + "ciły": 3445, + "jam": 3446, + "wodą": 3447, + "bok": 3448, + "siu": 3449, + "sar": 3450, + "Jeden": 3451, + "końca": 3452, + "zdaje": 3453, + "roboty": 3454, + "Kale": 3455, + "sno": 3456, + "Łu": 3457, + "kape": 3458, + "wyra": 3459, + "wością": 3460, + "jącej": 3461, + "jeste": 3462, + "Toż": 3463, + "obozie": 3464, + "chwyta": 3465, + "następca": 3466, + "jakąś": 3467, + "am": 3468, + "łzami": 3469, + "czam": 3470, + "siedzą": 3471, + "siedli": 3472, + "rzach": 3473, + "brali": 3474, + "nięty": 3475, + "gniewu": 3476, + "pierwszym": 3477, + "Oleńka": 3478, + "gały": 3479, + "lów": 3480, + "wszem": 3481, + "porwał": 3482, + "paść": 3483, + "rękach": 3484, + "wzbu": 3485, + "dwor": 3486, + "własne": 3487, + "olbrzymi": 3488, + "Kro": 3489, + "wpół": 3490, + "zmia": 3491, + "nin": 3492, + "rada": 3493, + "matka": 3494, + "rój": 3495, + "przedtem": 3496, + "zując": 3497, + "nione": 3498, + "Widział": 3499, + "tronu": 3500, + "Tur": 3501, + "spać": 3502, + "rozkazy": 3503, + "Otóż": 3504, + "prosić": 3505, + "dną": 3506, + "owie": 3507, + "scho": 3508, + "nieśli": 3509, + "niepoko": 3510, + "rol": 3511, + "nowej": 3512, + "odle": 3513, + "czaro": 3514, + "prosił": 3515, + "zęby": 3516, + "zrobić": 3517, + "sposobem": 3518, + "Rzędzian": 3519, + "Mój": 3520, + "gwar": 3521, + "upo": 3522, + "śka": 3523, + "nieprzyjaciół": 3524, + "nasza": 3525, + "czko": 3526, + "poro": 3527, + "zawo": 3528, + "zawzię": 3529, + "pami": 3530, + "przebie": 3531, + "przezna": 3532, + "przeszło": 3533, + "maty": 3534, + "stara": 3535, + "życzli": 3536, + "tłuma": 3537, + "RO": 3538, + "jów": 3539, + "rzch": 3540, + "niegdyś": 3541, + "narze": 3542, + "ponu": 3543, + "połą": 3544, + "niczego": 3545, + "lika": 3546, + "wiczo": 3547, + "zamek": 3548, + "dowa": 3549, + "dosyć": 3550, + "wieku": 3551, + "wyżej": 3552, + "tea": 3553, + "cony": 3554, + "obfi": 3555, + "?…”": 3556, + "parła": 3557, + "dłoń": 3558, + "Men": 3559, + "Jestem": 3560, + "świątobliwości": 3561, + "niespodzia": 3562, + "dały": 3563, + "lne": 3564, + "boku": 3565, + "rucho": 3566, + "los": 3567, + "nicą": 3568, + "mej": 3569, + "fis": 3570, + "pierwej": 3571, + "ordy": 3572, + "dziawszy": 3573, + "własnej": 3574, + "okolicy": 3575, + "nieszczęście": 3576, + "kaszte": 3577, + "ctwa": 3578, + "ńską": 3579, + "naszym": 3580, + "potrzeba": 3581, + "czasy": 3582, + "Wil": 3583, + "Stani": 3584, + "otworzył": 3585, + "świątobliwość": 3586, + "han": 3587, + "łatwiej": 3588, + "pas": 3589, + "przykład": 3590, + "kur": 3591, + "Następ": 3592, + "zor": 3593, + "brat": 3594, + "brata": 3595, + "Zagłoby": 3596, + "tłumy": 3597, + "pułki": 3598, + "dwór": 3599, + "wieczorem": 3600, + "..": 3601, + "Gło": 3602, + "Mem": 3603, + "tnych": 3604, + "niecierpli": 3605, + "nar": 3606, + "ramię": 3607, + "zanim": 3608, + "ren": 3609, + "bisku": 3610, + "chory": 3611, + "niać": 3612, + "lubi": 3613, + "miarę": 3614, + "brak": 3615, + "okna": 3616, + "kazała": 3617, + "brwi": 3618, + "kłopo": 3619, + "Tatarzy": 3620, + "kolana": 3621, + "sklepu": 3622, + "ble": 3623, + "umyślnie": 3624, + "chra": 3625, + "ciwszy": 3626, + "zapewne": 3627, + "dować": 3628, + "damy": 3629, + "czysz": 3630, + "sić": 3631, + "cone": 3632, + "żyły": 3633, + "Tade": 3634, + "leciał": 3635, + "tnym": 3636, + "zgroma": 3637, + "szki": 3638, + "zamy": 3639, + "zatem": 3640, + "dala": 3641, + "bogowie": 3642, + "gan": 3643, + "rzucić": 3644, + "Stach": 3645, + "chętnie": 3646, + "Egipt": 3647, + "wysoko": 3648, + "Charłam": 3649, + "dotychczas": 3650, + "Asy": 3651, + "Ej": 3652, + "Owszem": 3653, + "tały": 3654, + "trzu": 3655, + "tio": 3656, + "rano": 3657, + "korzy": 3658, + "piał": 3659, + "dzone": 3660, + "wojnie": 3661, + "Ludzie": 3662, + "pomocy": 3663, + "Hiram": 3664, + "podróży": 3665, + "Oba": 3666, + "ckiej": 3667, + "pokój": 3668, + "posęp": 3669, + "sti": 3670, + "wata": 3671, + "jaś": 3672, + "biało": 3673, + "wiając": 3674, + "szczerze": 3675, + "oblę": 3676, + "głą": 3677, + "!”.": 3678, + "pioru": 3679, + "słyszeć": 3680, + "przypomina": 3681, + "mołoj": 3682, + "hała": 3683, + "widzieli": 3684, + "salo": 3685, + "skro": 3686, + "beł": 3687, + "bur": 3688, + "myślą": 3689, + "łeb": 3690, + "Nikt": 3691, + "zmiesza": 3692, + "myślisz": 3693, + "ucieka": 3694, + "hono": 3695, + "pójdę": 3696, + "III": 3697, + "głęboko": 3698, + "srebr": 3699, + "Są": 3700, + "Zna": 3701, + "łóż": 3702, + "ńska": 3703, + "cznego": 3704, + "dostał": 3705, + "wala": 3706, + "tako": 3707, + "wychy": 3708, + "przychodzi": 3709, + "wzdłuż": 3710, + "bliż": 3711, + "szczęścia": 3712, + "zwykł": 3713, + "tłum": 3714, + "Czego": 3715, + "grozi": 3716, + "błyskawi": 3717, + "cją": 3718, + "wną": 3719, + "żon": 3720, + "pogar": 3721, + "minu": 3722, + "lasu": 3723, + "muszą": 3724, + "stada": 3725, + "stawał": 3726, + "rumie": 3727, + "skały": 3728, + "byłoby": 3729, + "Stasia": 3730, + "okół": 3731, + "kazało": 3732, + "powiadać": 3733, + "żołnier": 3734, + "Dłu": 3735, + "Dzię": 3736, + "śmiało": 3737, + "cznik": 3738, + "zachod": 3739, + "leży": 3740, + "stołu": 3741, + "publi": 3742, + "seł": 3743, + "strachu": 3744, + "niom": 3745, + "wszelako": 3746, + "padły": 3747, + "próbo": 3748, + "fortu": 3749, + "Chmielnickiego": 3750, + "Ochocki": 3751, + "Idry": 3752, + "Księ": 3753, + "Skąd": 3754, + "au": 3755, + "fan": 3756, + "sna": 3757, + "ukazał": 3758, + "ódł": 3759, + "Żmu": 3760, + "niedźwie": 3761, + "czter": 3762, + "policz": 3763, + "winy": 3764, + "rzyli": 3765, + "jan": 3766, + "czywszy": 3767, + "szek": 3768, + "stosu": 3769, + "własnym": 3770, + "nosić": 3771, + "miecznik": 3772, + "rozumiem": 3773, + "gnę": 3774, + "Żo": 3775, + "pojechał": 3776, + "roka": 3777, + "kochał": 3778, + "cisza": 3779, + "tygo": 3780, + "odej": 3781, + "szukał": 3782, + "wracał": 3783, + "puścić": 3784, + "godzin": 3785, + "kobiet": 3786, + "rzowi": 3787, + "majątek": 3788, + "kilkunastu": 3789, + "powtarzał": 3790, + "pustyni": 3791, + "Korczy": 3792, + "wściekło": 3793, + "Zbara": 3794, + "ogó": 3795, + "ńcem": 3796, + "naprzeciw": 3797, + "poszli": 3798, + "niały": 3799, + "odpowiada": 3800, + "rep": 3801, + "czasach": 3802, + "biły": 3803, + "pracy": 3804, + "niejszym": 3805, + "bronić": 3806, + "młod": 3807, + "spokoju": 3808, + "wracając": 3809, + "ostatni": 3810, + "przyjść": 3811, + "uczci": 3812, + "nadziei": 3813, + "wieczora": 3814, + "Ak": 3815, + "opuścił": 3816, + "sznu": 3817, + "zaro": 3818, + "łaski": 3819, + "podda": 3820, + "Jana": 3821, + "stracił": 3822, + "stego": 3823, + "Tygel": 3824, + "wiczów": 3825, + "Chyba": 3826, + "Czu": 3827, + "waści": 3828, + "bitwie": 3829, + "sklepie": 3830, + "sieni": 3831, + "suk": 3832, + "wzrusze": 3833, + "żąda": 3834, + "Dlaczego": 3835, + "wspomnie": 3836, + "Radziwiłł": 3837, + "piechoty": 3838, + "iego": 3839, + "pocho": 3840, + "pozosta": 3841, + "zasłu": 3842, + "bywał": 3843, + "wiedząc": 3844, + "wyraz": 3845, + "pieśni": 3846, + "tuje": 3847, + "jakoś": 3848, + "wolał": 3849, + "Pewnie": 3850, + "godzinę": 3851, + "państwo": 3852, + "milczenie": 3853, + "CH": 3854, + "ciszy": 3855, + "zauwa": 3856, + "kawał": 3857, + "dech": 3858, + "innymi": 3859, + "Chwi": 3860, + "chwilą": 3861, + "równo": 3862, + "mogąc": 3863, + "Wać": 3864, + "Ramzesa": 3865, + "skrzydła": 3866, + "nnych": 3867, + "wiecznie": 3868, + "spoczy": 3869, + "prasza": 3870, + "dworu": 3871, + "nieszczęśli": 3872, + "Proszę": 3873, + "częściej": 3874, + "ZA": 3875, + "ckim": 3876, + "fol": 3877, + "jał": 3878, + "owa": 3879, + "znu": 3880, + "żki": 3881, + "czały": 3882, + "stó": 3883, + "wydał": 3884, + "tył": 3885, + "działo": 3886, + "bawi": 3887, + "duch": 3888, + "słyszy": 3889, + "Raz": 3890, + "chmur": 3891, + "komenda": 3892, + "tęskno": 3893, + "otu": 3894, + "widy": 3895, + "kolo": 3896, + "cicha": 3897, + "dopóki": 3898, + "czasów": 3899, + "górze": 3900, + "Mah": 3901, + "Pary": 3902, + "Lit": 3903, + "małego": 3904, + "Rzekł": 3905, + "uśmiechnął": 3906, + "wzrokiem": 3907, + "stóp": 3908, + "at": 3909, + "zbo": 3910, + "komo": 3911, + "żebym": 3912, + "cymi": 3913, + "biła": 3914, + "podniosła": 3915, + "znacznie": 3916, + "będąc": 3917, + "Chło": 3918, + "Tomasz": 3919, + "straż": 3920, + "zwycza": 3921, + "rozumiał": 3922, + "większa": 3923, + "młodzi": 3924, + "polity": 3925, + "Ce": 3926, + "zwo": 3927, + "chą": 3928, + "pocz": 3929, + "powoli": 3930, + "powrót": 3931, + "zap": 3932, + "dym": 3933, + "kieru": 3934, + "kuje": 3935, + "służą": 3936, + "cału": 3937, + "Ligię": 3938, + "ramionami": 3939, + "Danusi": 3940, + "wszędzie": 3941, + "schy": 3942, + "tkę": 3943, + "śń": 3944, + "pomiędzy": 3945, + "rować": 3946, + "rodza": 3947, + "gość": 3948, + "dowód": 3949, + "wysu": 3950, + "ryk": 3951, + "oddać": 3952, + "przewo": 3953, + "niejszą": 3954, + "niejszego": 3955, + "została": 3956, + "sercem": 3957, + "wione": 3958, + "ment": 3959, + "szlache": 3960, + "następcy": 3961, + "chłopów": 3962, + "Kiejda": 3963, + "ból": 3964, + "oficerów": 3965, + "wspom": 3966, + "Justyna": 3967, + "Bardzo": 3968, + "Dnie": 3969, + "Py": 3970, + "oznaj": 3971, + "wpły": 3972, + "chnęła": 3973, + "wiecze": 3974, + "wielko": 3975, + "lar": 3976, + "przykła": 3977, + "stano": 3978, + "cofa": 3979, + "skra": 3980, + "dłem": 3981, + "mer": 3982, + "ściach": 3983, + "gałę": 3984, + "biorą": 3985, + "starosta": 3986, + "pachoł": 3987, + "Każdy": 3988, + "wzajem": 3989, + "Ga": 3990, + "obia": 3991, + "żka": 3992, + "naraz": 3993, + "stem": 3994, + "stwu": 3995, + "wisko": 3996, + "gom": 3997, + "goni": 3998, + "mił": 3999, + "nogami": 4000, + "malo": 4001, + "mych": 4002, + "obję": 4003, + "jedni": 4004, + "zuje": 4005, + "wól": 4006, + "dzono": 4007, + "małe": 4008, + "wemu": 4009, + "większy": 4010, + "różnych": 4011, + "oglą": 4012, + "ruszyli": 4013, + "brzeg": 4014, + "sprawę": 4015, + "niepokój": 4016, + "Król": 4017, + "zrozumiał": 4018, + "gorzej": 4019, + "Pó": 4020, + "lały": 4021, + "otwie": 4022, + "utra": 4023, + "źre": 4024, + "naszą": 4025, + "czwar": 4026, + "porząd": 4027, + "tanie": 4028, + "las": 4029, + "moi": 4030, + "matki": 4031, + "czel": 4032, + "Ależ": 4033, + "dźwię": 4034, + "hetmana": 4035, + "rzony": 4036, + "służby": 4037, + "oficer": 4038, + "hrabi": 4039, + "Nowowiejski": 4040, + "De": 4041, + "oże": 4042, + "plu": 4043, + "sne": 4044, + "lili": 4045, + "koły": 4046, + "dostrze": 4047, + "łożył": 4048, + "mogłem": 4049, + "kieli": 4050, + "łym": 4051, + "tutaj": 4052, + "wąwo": 4053, + "sąsia": 4054, + "padło": 4055, + "większe": 4056, + "rzom": 4057, + "straszne": 4058, + "Kir": 4059, + "nkiem": 4060, + "pru": 4061, + "swymi": 4062, + "cztere": 4063, + "szel": 4064, + "cać": 4065, + "każdego": 4066, + "Lip": 4067, + "brała": 4068, + "radością": 4069, + "mądro": 4070, + "natura": 4071, + "Krzeszo": 4072, + "otacza": 4073, + "Żołnie": 4074, + "Lor": 4075, + "mro": 4076, + "nnym": 4077, + "oświe": 4078, + "owych": 4079, + "wki": 4080, + "nieu": 4081, + "nań": 4082, + "koście": 4083, + "wyciągnął": 4084, + "nocą": 4085, + "łych": 4086, + "milczał": 4087, + "głupi": 4088, + "cierpie": 4089, + "rozmowy": 4090, + "Warszawy": 4091, + "namiestnik": 4092, + "puszczał": 4093, + "Jednakże": 4094, + "Lorche": 4095, + "usi": 4096, + "pojedzie": 4097, + "lik": 4098, + "zamie": 4099, + "nową": 4100, + "remi": 4101, + "podał": 4102, + "skach": 4103, + "wzdy": 4104, + "ciął": 4105, + "niona": 4106, + "prawdy": 4107, + "straszny": 4108, + "wracać": 4109, + "trium": 4110, + "Malbo": 4111, + "dnio": 4112, + "udał": 4113, + "posłu": 4114, + "rany": 4115, + "koszto": 4116, + "rzym": 4117, + "łach": 4118, + "nerał": 4119, + "ryta": 4120, + "przypatry": 4121, + "mując": 4122, + "tura": 4123, + "ture": 4124, + "duchu": 4125, + "Janu": 4126, + "powietrzu": 4127, + "łej": 4128, + "odpowiedź": 4129, + "człowiekiem": 4130, + "Miał": 4131, + "przyjaciel": 4132, + "chwilami": 4133, + "nadzieję": 4134, + "heł": 4135, + "podoba": 4136, + "przyczyny": 4137, + "wstrzą": 4138, + "Malbor": 4139, + "nką": 4140, + "zma": 4141, + "poprze": 4142, + "liła": 4143, + "dokoła": 4144, + "nowych": 4145, + "gada": 4146, + "giel": 4147, + "złota": 4148, + "Basi": 4149, + "oboję": 4150, + "szowi": 4151, + "starszy": 4152, + "Maćka": 4153, + "żadnego": 4154, + "położył": 4155, + "nikomu": 4156, + "pierwszego": 4157, + "mnóstwo": 4158, + "Pompo": 4159, + "mgnieniu": 4160, + "Mente": 4161, + "Bądź": 4162, + "Sze": 4163, + "kały": 4164, + "nkach": 4165, + "niekiedy": 4166, + "niewoli": 4167, + "dole": 4168, + "doda": 4169, + "czytał": 4170, + "przeszedł": 4171, + "wiary": 4172, + "czona": 4173, + "śmiechem": 4174, + "trop": 4175, + "twoją": 4176, + "Nilu": 4177, + "milczenia": 4178, + "Tro": 4179, + "tności": 4180, + "nał": 4181, + "waszą": 4182, + "wyszła": 4183, + "działy": 4184, + "ktu": 4185, + "któż": 4186, + "biegli": 4187, + "despe": 4188, + "prawił": 4189, + "oble": 4190, + "powstrzy": 4191, + "każdą": 4192, + "blask": 4193, + "kochany": 4194, + "światła": 4195, + "sprawa": 4196, + "koniecznie": 4197, + "wicher": 4198, + "kół": 4199, + "spytała": 4200, + "wtem": 4201, + "zza": 4202, + "nareszcie": 4203, + "mian": 4204, + "wierzyć": 4205, + "nos": 4206, + "mowy": 4207, + "podło": 4208, + "Chciał": 4209, + "trzecie": 4210, + "Masz": 4211, + "zdoła": 4212, + "Bohuna": 4213, + "zobaczył": 4214, + "niewolników": 4215, + "szeroko": 4216, + "Jezus": 4217, + "Mentezu": 4218, + "?!": 4219, + "Ani": 4220, + "XX": 4221, + "gnia": 4222, + "tre": 4223, + "uwol": 4224, + "zdą": 4225, + "pot": 4226, + "widziała": 4227, + "tość": 4228, + "celu": 4229, + "gam": 4230, + "ącą": 4231, + "cudzo": 4232, + "orsza": 4233, + "wiono": 4234, + "większą": 4235, + "chęć": 4236, + "siłę": 4237, + "ustach": 4238, + "wiadomość": 4239, + "Chrystusa": 4240, + "Aposto": 4241, + "Or": 4242, + "Wtedy": 4243, + "spy": 4244, + "spły": 4245, + "wcze": 4246, + "tylu": 4247, + "przery": 4248, + "bacz": 4249, + "niając": 4250, + "szabla": 4251, + "deł": 4252, + "podczas": 4253, + "lon": 4254, + "waćpanna": 4255, + "słowem": 4256, + "święt": 4257, + "fun": 4258, + "muszkie": 4259, + "Wę": 4260, + "có": 4261, + "fał": 4262, + "oś": 4263, + "pą": 4264, + "schro": 4265, + "wrze": 4266, + "szczył": 4267, + "stół": 4268, + "rachu": 4269, + "dokąd": 4270, + "wiecie": 4271, + "wierzył": 4272, + "lać": 4273, + "stam": 4274, + "alem": 4275, + "sklep": 4276, + "siej": 4277, + "siaj": 4278, + "mentu": 4279, + "dwoka": 4280, + "pisać": 4281, + "znaleźli": 4282, + "Chrystus": 4283, + "kapelu": 4284, + "fanta": 4285, + "Dro": 4286, + "Sza": 4287, + "Sto": 4288, + "ak": 4289, + "żała": 4290, + "nienia": 4291, + "napi": 4292, + "poczu": 4293, + "pomimo": 4294, + "kować": 4295, + "łańcu": 4296, + "czyn": 4297, + "musie": 4298, + "biegła": 4299, + "sowa": 4300, + "twojej": 4301, + "druga": 4302, + "Starski": 4303, + "musiała": 4304, + "bladł": 4305, + "spokojny": 4306, + "gotowi": 4307, + "słusznie": 4308, + "Spychowa": 4309, + "opowiadał": 4310, + "upadł": 4311, + "mii": 4312, + "wyma": 4313, + "nogach": 4314, + "gali": 4315, + "lowi": 4316, + "ściem": 4317, + "bramy": 4318, + "myślała": 4319, + "rzucał": 4320, + "chodzili": 4321, + "Rot": 4322, + "poczęło": 4323, + "zwykły": 4324, + "piękny": 4325, + "Krzysia": 4326, + "olbrzymie": 4327, + "Mówił": 4328, + "królowi": 4329, + "Przecież": 4330, + "ózł": 4331, + "Oczy": 4332, + "gała": 4333, + "poza": 4334, + "pono": 4335, + "jesta": 4336, + "zaci": 4337, + "żeniem": 4338, + "przyjął": 4339, + "chodząc": 4340, + "pannie": 4341, + "chami": 4342, + "siem": 4343, + "obło": 4344, + "czołem": 4345, + "góż": 4346, + "walił": 4347, + "mieszał": 4348, + "wrażenie": 4349, + "baronowa": 4350, + "grzmo": 4351, + "Sapieha": 4352, + "pojedyn": 4353, + "Zygfry": 4354, + "Fran": 4355, + "dka": 4356, + "chód": 4357, + "szku": 4358, + "domów": 4359, + "wodz": 4360, + "odet": 4361, + "bojo": 4362, + "przyszły": 4363, + "weł": 4364, + "bitwa": 4365, + "burza": 4366, + "służy": 4367, + "Wido": 4368, + "twoim": 4369, + "głosów": 4370, + "draż": 4371, + "jasno": 4372, + "ratunek": 4373, + "Inni": 4374, + "Hrabia": 4375, + "Longinus": 4376, + "IA": 4377, + "blu": 4378, + "gre": 4379, + "snęła": 4380, + "wsta": 4381, + "mini": 4382, + "wozy": 4383, + "dziewię": 4384, + "pilnie": 4385, + "Jaki": 4386, + "służyć": 4387, + "bracia": 4388, + "niosły": 4389, + "Star": 4390, + "pewnym": 4391, + "dawnych": 4392, + "demu": 4393, + "niechże": 4394, + "wszelkie": 4395, + "całował": 4396, + "pobliżu": 4397, + "czterech": 4398, + "afe": 4399, + "cle": 4400, + "os": 4401, + "ogo": 4402, + "ośmie": 4403, + "owej": 4404, + "nierucho": 4405, + "chó": 4406, + "człe": 4407, + "zachwy": 4408, + "lec": 4409, + "leka": 4410, + "lauda": 4411, + "mon": 4412, + "boju": 4413, + "przysią": 4414, + "jakkolwiek": 4415, + "siedzieć": 4416, + "słone": 4417, + "dzeniu": 4418, + "chodziła": 4419, + "Pana": 4420, + "czarne": 4421, + "zobaczyć": 4422, + "niewiasty": 4423, + "Geb": 4424, + "wnętrz": 4425, + "Piotr": 4426, + "Miller": 4427, + "dół": 4428, + "klu": 4429, + "tność": 4430, + "Świę": 4431, + "poty": 4432, + "liwie": 4433, + "wyr": 4434, + "mier": 4435, + "gdym": 4436, + "najwięcej": 4437, + "żoną": 4438, + "łen": 4439, + "trzę": 4440, + "pewna": 4441, + "ciągnąć": 4442, + "ojcze": 4443, + "rząt": 4444, + "czerwie": 4445, + "żadnych": 4446, + "Żydów": 4447, + "skóry": 4448, + "Nu": 4449, + "San": 4450, + "bod": 4451, + "her": 4452, + "idąc": 4453, + "zra": 4454, + "leni": 4455, + "wodzie": 4456, + "nowego": 4457, + "majesta": 4458, + "kuzy": 4459, + "staj": 4460, + "zechce": 4461, + "obszer": 4462, + "ogniem": 4463, + "dłonie": 4464, + "Lud": 4465, + "błyszczą": 4466, + "głup": 4467, + "wszędy": 4468, + "St": 4469, + "adwoka": 4470, + "uszu": 4471, + "źć": 4472, + "niewy": 4473, + "szta": 4474, + "czała": 4475, + "pozy": 4476, + "ałe": 4477, + "wiedzą": 4478, + "wycie": 4479, + "dzisiaj": 4480, + "pió": 4481, + "nędz": 4482, + "Naprzód": 4483, + "buła": 4484, + "tent": 4485, + "Sara": 4486, + "północ": 4487, + "ostatnie": 4488, + "tarł": 4489, + "śpiewa": 4490, + "nadzieja": 4491, + "pochylił": 4492, + "gorzeli": 4493, + "talentów": 4494, + "Sędzia": 4495, + "Charłamp": 4496, + "stamtąd": 4497, + "Dru": 4498, + "Głu": 4499, + "utk": 4500, + "wno": 4501, + "czce": 4502, + "cichy": 4503, + "zatrzyma": 4504, + "wieki": 4505, + "toż": 4506, + "dawać": 4507, + "czyk": 4508, + "zebra": 4509, + "spotk": 4510, + "żalu": 4511, + "dobrego": 4512, + "Tauro": 4513, + "tamtej": 4514, + "wielmoż": 4515, + "gęst": 4516, + "książęcej": 4517, + "dźcie": 4518, + "Podbi": 4519, + "świątyń": 4520, + "wspomina": 4521, + "pozwolił": 4522, + "zdziwieniem": 4523, + "Łub": 4524, + "ogóle": 4525, + "dnej": 4526, + "dniem": 4527, + "zje": 4528, + "zry": 4529, + "żały": 4530, + "naokół": 4531, + "telu": 4532, + "przeszko": 4533, + "przyro": 4534, + "przywy": 4535, + "lona": 4536, + "równi": 4537, + "będziem": 4538, + "pewnego": 4539, + "pewnością": 4540, + "patrzyć": 4541, + "patrzyli": 4542, + "godny": 4543, + "fur": 4544, + "doskonale": 4545, + "Kon": 4546, + "Pię": 4547, + "bł": 4548, + "dki": 4549, + "ost": 4550, + "okrzy": 4551, + "twego": 4552, + "ucha": 4553, + "wów": 4554, + "odź": 4555, + "lau": 4556, + "innej": 4557, + "pierś": 4558, + "Kamie": 4559, + "grani": 4560, + "różne": 4561, + "blasku": 4562, + "mocniej": 4563, + "kawaler": 4564, + "Który": 4565, + "gwałto": 4566, + "Myśl": 4567, + "ER": 4568, + "abym": 4569, + "bór": 4570, + "histo": 4571, + "oku": 4572, + "ptak": 4573, + "śpi": 4574, + "kot": 4575, + "zakry": 4576, + "wypyty": 4577, + "manie": 4578, + "spoglądał": 4579, + "Zaś": 4580, + "lot": 4581, + "czonych": 4582, + "Marusze": 4583, + "płomień": 4584, + "oficerowie": 4585, + "osob": 4586, + "ojczyźnie": 4587, + "spodziewał": 4588, + "grzbie": 4589, + "dziewczyny": 4590, + "rzuciła": 4591, + "gospodar": 4592, + "Podbipię": 4593, + "Sar": 4594, + "oli": 4595, + "rwo": 4596, + "ukło": 4597, + "naka": 4598, + "napełni": 4599, + "zar": 4600, + "tyłu": 4601, + "weszli": 4602, + "deszcz": 4603, + "chając": 4604, + "obja": 4605, + "braci": 4606, + "Widzę": 4607, + "kulba": 4608, + "złowro": 4609, + "współ": 4610, + "pamięć": 4611, + "pamięci": 4612, + "Właśnie": 4613, + "oczeki": 4614, + "Zgorzeli": 4615, + "sał": 4616, + "uniesie": 4617, + "zała": 4618, + "Ża": 4619, + "rzało": 4620, + "poświę": 4621, + "wiała": 4622, + "zawa": 4623, + "dosię": 4624, + "waniu": 4625, + "wyją": 4626, + "pies": 4627, + "wielbłą": 4628, + "myślałem": 4629, + "party": 4630, + "zdrów": 4631, + "padały": 4632, + "wspól": 4633, + "klęski": 4634, + "uwagę": 4635, + "Dlatego": 4636, + "począć": 4637, + "Wszystkie": 4638, + "Warszawie": 4639, + "komnaty": 4640, + "miesiąc": 4641, + "czterdzie": 4642, + "Tygelli": 4643, + "Ob": 4644, + "ksan": 4645, + "usłyszał": 4646, + "racji": 4647, + "rzeli": 4648, + "dotk": 4649, + "lenia": 4650, + "waszych": 4651, + "łaskę": 4652, + "wycię": 4653, + "wyjechał": 4654, + "wodza": 4655, + "dzikich": 4656, + "przybył": 4657, + "char": 4658, + "Ponie": 4659, + "Powia": 4660, + "chłopi": 4661, + "czegoś": 4662, + "Mikoła": 4663, + "wojewody": 4664, + "jeżdżał": 4665, + "Mówi": 4666, + "południe": 4667, + "Niemców": 4668, + "wtóre": 4669, + "drzwiach": 4670, + "Lin": 4671, + "Twa": 4672, + "fy": 4673, + "ony": 4674, + "ulicy": 4675, + "zmy": 4676, + "zgrzy": 4677, + "chła": 4678, + "niła": 4679, + "niów": 4680, + "rając": 4681, + "radę": 4682, + "zabie": 4683, + "bywało": 4684, + "wiedziała": 4685, + "macie": 4686, + "wek": 4687, + "pust": 4688, + "będziemy": 4689, + "dźwi": 4690, + "huk": 4691, + "śmiercią": 4692, + "królewskiej": 4693, + "samych": 4694, + "mistrza": 4695, + "Wąsowska": 4696, + "Pło": 4697, + "Wró": 4698, + "cką": 4699, + "fal": 4700, + "uści": 4701, + "zą": 4702, + "złu": 4703, + "nieprze": 4704, + "poto": 4705, + "jeńców": 4706, + "zapytała": 4707, + "wawszy": 4708, + "wiedzieli": 4709, + "wysta": 4710, + "jadą": 4711, + "dzisiej": 4712, + "cel": 4713, + "ścił": 4714, + "ścian": 4715, + "bite": 4716, + "rozpo": 4717, + "podnosi": 4718, + "Niektórzy": 4719, + "żać": 4720, + "głe": 4721, + "inną": 4722, + "Miło": 4723, + "dwoma": 4724, + "płoną": 4725, + "ostate": 4726, + "pytanie": 4727, + "szepnęła": 4728, + "słuszność": 4729, + "krzywdy": 4730, + "sprzę": 4731, + "wygląda": 4732, + "cudzoziem": 4733, + "brzę": 4734, + "jże": 4735, + "udział": 4736, + "wka": 4737, + "nasy": 4738, + "nazajutrz": 4739, + "szała": 4740, + "poku": 4741, + "poszła": 4742, + "rzeka": 4743, + "dowiedział": 4744, + "waru": 4745, + "rozpro": 4746, + "gając": 4747, + "pili": 4748, + "panną": 4749, + "bej": 4750, + "szczegó": 4751, + "subie": 4752, + "Chce": 4753, + "księciem": 4754, + "ciągnie": 4755, + "zdawał": 4756, + "postaci": 4757, + "Egipcja": 4758, + "służba": 4759, + "nieboszczy": 4760, + "Bene": 4761, + "Mię": 4762, + "ową": 4763, + "sprowa": 4764, + "spół": 4765, + "tków": 4766, + "uczuł": 4767, + "śmia": 4768, + "rali": 4769, + "zabrał": 4770, + "żela": 4771, + "tości": 4772, + "kupić": 4773, + "chach": 4774, + "progu": 4775, + "wróż": 4776, + "Jutro": 4777, + "rajta": 4778, + "królem": 4779, + "kamień": 4780, + "uśmiech": 4781, + "Kozacy": 4782, + "stępuje": 4783, + "przygotowa": 4784, + "słyszałem": 4785, + "Bogdańca": 4786, + "Osta": 4787, + "odzie": 4788, + "okrzyki": 4789, + "ślub": 4790, + "pogrze": 4791, + "rację": 4792, + "wiska": 4793, + "wor": 4794, + "woły": 4795, + "dziły": 4796, + "gają": 4797, + "chaty": 4798, + "Zamo": 4799, + "łez": 4800, + "słem": 4801, + "gniewem": 4802, + "podobno": 4803, + "różno": 4804, + "Czasem": 4805, + "zaczęli": 4806, + "puszczać": 4807, + "szeregi": 4808, + "reptio": 4809, + "Mentezufis": 4810, + "lta": 4811, + "nną": 4812, + "oży": 4813, + "urzą": 4814, + "znie": 4815, + "szty": 4816, + "domy": 4817, + "gadać": 4818, + "Nastała": 4819, + "dobrą": 4820, + "wzru": 4821, + "najlepiej": 4822, + "miar": 4823, + "Aleksan": 4824, + "chciałem": 4825, + "Noc": 4826, + "własnych": 4827, + "zdołał": 4828, + "dłoni": 4829, + "Krzywo": 4830, + "Bogusława": 4831, + "dostanie": 4832, + "potrzebo": 4833, + "zgoła": 4834, + "białą": 4835, + "ratunku": 4836, + "wypadek": 4837, + "jancza": 4838, + "vel": 4839, + "naród": 4840, + "naczel": 4841, + "czką": 4842, + "poły": 4843, + "wiod": 4844, + "lewo": 4845, + "wanym": 4846, + "kap": 4847, + "wydało": 4848, + "dano": 4849, + "ciele": 4850, + "odpoczy": 4851, + "boi": 4852, + "boki": 4853, + "boży": 4854, + "biegły": 4855, + "czać": 4856, + "bije": 4857, + "biło": 4858, + "Zako": 4859, + "sławie": 4860, + "podobnych": 4861, + "Nigdy": 4862, + "Anzel": 4863, + "stąpiła": 4864, + "lekty": 4865, + "wiadomości": 4866, + "skończył": 4867, + "gwiazdy": 4868, + "zapomniał": 4869, + "chłopak": 4870, + "oblicze": 4871, + "przypomniał": 4872, + "Idrys": 4873, + "ener": 4874, + "nóż": 4875, + "okie": 4876, + "owym": 4877, + "spło": 4878, + "nasi": 4879, + "wiu": 4880, + "doszedł": 4881, + "wysłał": 4882, + "boja": 4883, + "kule": 4884, + "czeniu": 4885, + "pur": 4886, + "figu": 4887, + "ciągną": 4888, + "ojco": 4889, + "Libij": 4890, + "Wiesz": 4891, + "młodzień": 4892, + "uciekać": 4893, + "uderza": 4894, + "Egipcie": 4895, + "osobli": 4896, + "Kozaków": 4897, + "bogini": 4898, + "jeźdźców": 4899, + "Rzeczpospolita": 4900, + "Kt": 4901, + "Ser": 4902, + "Zie": 4903, + "cku": 4904, + "lną": 4905, + "opano": 4906, + "snąć": 4907, + "ństwem": 4908, + "poża": 4909, + "kolum": 4910, + "ciałem": 4911, + "zapew": 4912, + "tonem": 4913, + "kupy": 4914, + "dują": 4915, + "żadna": 4916, + "najprędzej": 4917, + "czono": 4918, + "Taki": 4919, + "nadto": 4920, + "twoich": 4921, + "klejno": 4922, + "wołali": 4923, + "późno": 4924, + "Danvel": 4925, + "pójść": 4926, + "Korde": 4927, + "pięćdziesiąt": 4928, + "wstyd": 4929, + "Eury": 4930, + "Szlangbaum": 4931, + "Któż": 4932, + "Ber": 4933, + "Hu": 4934, + "Ró": 4935, + "lnym": 4936, + "ołta": 4937, + "wskiemu": 4938, + "niektórzy": 4939, + "potra": 4940, + "poczci": 4941, + "wienie": 4942, + "wygląd": 4943, + "cenia": 4944, + "murów": 4945, + "biry": 4946, + "rozbu": 4947, + "dusz": 4948, + "Pol": 4949, + "powiedziała": 4950, + "Wiśnio": 4951, + "pięciu": 4952, + "każda": 4953, + "krotnie": 4954, + "płynie": 4955, + "Sopli": 4956, + "białych": 4957, + "musieli": 4958, + "Flo": 4959, + "iv": 4960, + "niegdzie": 4961, + "rak": 4962, + "radzi": 4963, + "miu": 4964, + "wienia": 4965, + "wyglądał": 4966, + "lam": 4967, + "lasy": 4968, + "boska": 4969, + "pieśń": 4970, + "bity": 4971, + "rób": 4972, + "roztrop": 4973, + "sków": 4974, + "buj": 4975, + "stronach": 4976, + "złote": 4977, + "szono": 4978, + "szone": 4979, + "mniejsza": 4980, + "północy": 4981, + "znajduje": 4982, + "ostatnich": 4983, + "zginąć": 4984, + "zauważył": 4985, + "Między": 4986, + "Gusta": 4987, + "dnych": 4988, + "obywa": 4989, + "pały": 4990, + "psy": 4991, + "tchu": 4992, + "wnicy": 4993, + "ńscy": 4994, + "polo": 4995, + "pozostał": 4996, + "jechała": 4997, + "zago": 4998, + "doro": 4999, + "żeni": 5000, + "padał": 5001, + "tydzień": 5002, + "odparła": 5003, + "majda": 5004, + "szele": 5005, + "prosta": 5006, + "trzymy": 5007, + "Jedno": 5008, + "Toteż": 5009, + "ojcu": 5010, + "hau": 5011, + "mart": 5012, + "konfe": 5013, + "wrócili": 5014, + "przod": 5015, + "walki": 5016, + "godzina": 5017, + "chodź": 5018, + "rzeczywiście": 5019, + "zdumieniem": 5020, + "zaczęły": 5021, + "miłościwy": 5022, + "szczęśliwy": 5023, + "długim": 5024, + "otwarte": 5025, + "wątpli": 5026, + "kancle": 5027, + "lka": 5028, + "pch": 5029, + "nać": 5030, + "porę": 5031, + "pomó": 5032, + "rzeniem": 5033, + "liwszy": 5034, + "przestał": 5035, + "przeraź": 5036, + "szyi": 5037, + "mami": 5038, + "przyjem": 5039, + "bieda": 5040, + "pracu": 5041, + "znasz": 5042, + "Nieraz": 5043, + "sied": 5044, + "duży": 5045, + "senato": 5046, + "wznosi": 5047, + "sług": 5048, + "Wia": 5049, + "Wokulskiemu": 5050, + "jącymi": 5051, + "kilkadziesiąt": 5052, + "kręcił": 5053, + "zwycięstwo": 5054, + "Bez": 5055, + "czerwone": 5056, + "Najświęt": 5057, + "wyraźnie": 5058, + "spotkać": 5059, + "Anusia": 5060, + "francu": 5061, + "wnątrz": 5062, + "purpu": 5063, + "drew": 5064, + "nce": 5065, + "uła": 5066, + "usiadł": 5067, + "ślu": 5068, + "żąd": 5069, + "kochać": 5070, + "zacie": 5071, + "zasła": 5072, + "zamyślił": 5073, + "nozd": 5074, + "czych": 5075, + "czytać": 5076, + "przeszka": 5077, + "mym": 5078, + "kłę": 5079, + "skała": 5080, + "duszą": 5081, + "bun": 5082, + "żonę": 5083, + "Tatar": 5084, + "ziar": 5085, + "bronił": 5086, + "krokiem": 5087, + "Gdybym": 5088, + "piękne": 5089, + "lekko": 5090, + "ciężkie": 5091, + "zabił": 5092, + "szwedzkie": 5093, + "Radziwiłła": 5094, + "urzędni": 5095, + "Telemach": 5096, + "Ursus": 5097, + "niespodzianie": 5098, + "Chwilami": 5099, + "Ukrai": 5100, + "owego": 5101, + "ul": 5102, + "wna": 5103, + "zwło": 5104, + "pokło": 5105, + "potrzą": 5106, + "zaga": 5107, + "zasy": 5108, + "mić": 5109, + "jazda": 5110, + "nowu": 5111, + "przestra": 5112, + "szymi": 5113, + "czom": 5114, + "orszak": 5115, + "Stawska": 5116, + "Rozło": 5117, + "pozwole": 5118, + "włosów": 5119, + "piękna": 5120, + "Mene": 5121, + "rozmawiać": 5122, + "wilgo": 5123, + "jeździe": 5124, + "całować": 5125, + "Rzymie": 5126, + "robię": 5127, + "Akte": 5128, + "Dale": 5129, + "drę": 5130, + "dnym": 5131, + "oszczę": 5132, + "osób": 5133, + "snym": 5134, + "uło": 5135, + "usa": 5136, + "śnię": 5137, + "chwał": 5138, + "pomy": 5139, + "powszech": 5140, + "racze": 5141, + "rodu": 5142, + "lew": 5143, + "pary": 5144, + "dymu": 5145, + "pragnął": 5146, + "kłó": 5147, + "mówiono": 5148, + "żono": 5149, + "czoną": 5150, + "płaszcz": 5151, + "dźmy": 5152, + "wargi": 5153, + "małżon": 5154, + "chcecie": 5155, + "Zbyszkowi": 5156, + "ludzkich": 5157, + "obiecał": 5158, + "zabija": 5159, + "gromady": 5160, + "ogromne": 5161, + "wydobył": 5162, + "ozwały": 5163, + "niechaj": 5164, + "pos": 5165, + "ron": 5166, + "wiły": 5167, + "zado": 5168, + "zasa": 5169, + "woź": 5170, + "wozów": 5171, + "przepa": 5172, + "boję": 5173, + "boha": 5174, + "dusze": 5175, + "pełen": 5176, + "pusto": 5177, + "niejsi": 5178, + "wszystkimi": 5179, + "gęsto": 5180, + "księdza": 5181, + "Kur": 5182, + "diabeł": 5183, + "kolei": 5184, + "owdzie": 5185, + "posiada": 5186, + "Następnie": 5187, + "Trzy": 5188, + "gr": 5189, + "knąć": 5190, + "oce": 5191, + "potwo": 5192, + "koryta": 5193, + "ciło": 5194, + "zaw": 5195, + "żek": 5196, + "pania": 5197, + "wyja": 5198, + "dziło": 5199, + "czyta": 5200, + "morza": 5201, + "głowami": 5202, + "szabli": 5203, + "delika": 5204, + "loną": 5205, + "złoto": 5206, + "Zagłobę": 5207, + "Byli": 5208, + "Kowal": 5209, + "krzesła": 5210, + "podobnego": 5211, + "Angli": 5212, + "słuchaj": 5213, + "stryj": 5214, + "południo": 5215, + "jakimś": 5216, + "jakiegoś": 5217, + "szablą": 5218, + "zamknię": 5219, + "względem": 5220, + "Memfi": 5221, + "Długo": 5222, + "Znowu": 5223, + "drą": 5224, + "hry": 5225, + "hoj": 5226, + "okaz": 5227, + "oszu": 5228, + "usie": 5229, + "żąc": 5230, + "stia": 5231, + "wystar": 5232, + "stanęli": 5233, + "zywać": 5234, + "niosło": 5235, + "wojskiem": 5236, + "Ledwie": 5237, + "Stawskiej": 5238, + "ktora": 5239, + "!”,": 5240, + "słowach": 5241, + "liczne": 5242, + "obrony": 5243, + "sposob": 5244, + "waszmościowie": 5245, + "słyszeli": 5246, + "powrotem": 5247, + "Kazimierz": 5248, + "trzydzieści": 5249, + "weźmie": 5250, + "czambu": 5251, + "Zło": 5252, + "are": 5253, + "lnych": 5254, + "nnej": 5255, + "oczami": 5256, + "psa": 5257, + "niewiele": 5258, + "czni": 5259, + "zamiesz": 5260, + "doku": 5261, + "migo": 5262, + "wyszli": 5263, + "dziwne": 5264, + "piej": 5265, + "pież": 5266, + "żyło": 5267, + "szabel": 5268, + "podnosząc": 5269, + "stoją": 5270, + "skając": 5271, + "waćpana": 5272, + "inna": 5273, + "pierście": 5274, + "siadła": 5275, + "samemu": 5276, + "drudzy": 5277, + "okrą": 5278, + "rią": 5279, + "gardło": 5280, + "pytania": 5281, + "mieczem": 5282, + "Ksiądz": 5283, + "Soroka": 5284, + "pierwsza": 5285, + "zdrajca": 5286, + "Wielki": 5287, + "wstrę": 5288, + "spotkał": 5289, + "Rozumie": 5290, + "Tadeusz": 5291, + "Mracze": 5292, + "Sma": 5293, + "Wnet": 5294, + "wców": 5295, + "niedaleko": 5296, + "niedawno": 5297, + "chrz": 5298, + "rzeń": 5299, + "koł": 5300, + "każę": 5301, + "wierzę": 5302, + "tana": 5303, + "ruchu": 5304, + "róg": 5305, + "stol": 5306, + "duże": 5307, + "puszcze": 5308, + "wojsku": 5309, + "resztę": 5310, + "dziłem": 5311, + "Dość": 5312, + "większej": 5313, + "uciekł": 5314, + "umrzeć": 5315, + "Petroniusza": 5316, + "dziecka": 5317, + "chmury": 5318, + "ofiary": 5319, + "powtarzać": 5320, + "hand": 5321, + "NA": 5322, + "Ozy": 5323, + "asy": 5324, + "iła": 5325, + "nnego": 5326, + "okrzyk": 5327, + "ćwi": 5328, + "strzały": 5329, + "nina": 5330, + "wiały": 5331, + "wyciąga": 5332, + "tomiast": 5333, + "nogą": 5334, + "odpowiadał": 5335, + "przyszli": 5336, + "kun": 5337, + "stanęła": 5338, + "wer": 5339, + "rus": 5340, + "ruchem": 5341, + "cyj": 5342, + "pień": 5343, + "zek": 5344, + "siąść": 5345, + "okno": 5346, + "złożył": 5347, + "Wier": 5348, + "Szwedom": 5349, + "polski": 5350, + "uwagi": 5351, + "Labiry": 5352, + "chleb": 5353, + "niebezpieczeństwo": 5354, + "Ozyry": 5355, + "Ate": 5356, + "Bur": 5357, + "Dy": 5358, + "orę": 5359, + "plą": 5360, + "twej": 5361, + "usu": 5362, + "Ów": 5363, + "potwier": 5364, + "jenerał": 5365, + "dozna": 5366, + "tań": 5367, + "mowę": 5368, + "maję": 5369, + "biec": 5370, + "wiat": 5371, + "przedmio": 5372, + "żonym": 5373, + "krzyż": 5374, + "niosą": 5375, + "reszty": 5376, + "złoty": 5377, + "długą": 5378, + "ląkł": 5379, + "każde": 5380, + "żołnierza": 5381, + "dawne": 5382, + "obawy": 5383, + "odez": 5384, + "zabić": 5385, + "termi": 5386, + "ostatniej": 5387, + "zginął": 5388, + "tysiąc": 5389, + "Słuchaj": 5390, + "Billewiczów": 5391, + "Benedy": 5392, + "Młody": 5393, + "dnego": 5394, + "uto": 5395, + "wli": 5396, + "nisko": 5397, + "rot": 5398, + "rośli": 5399, + "wisi": 5400, + "gotowa": 5401, + "jemy": 5402, + "zazdro": 5403, + "doli": 5404, + "let": 5405, + "wan": 5406, + "kanie": 5407, + "żeniu": 5408, + "wyle": 5409, + "rozmyśla": 5410, + "szaty": 5411, + "podwó": 5412, + "mnieć": 5413, + "Natomiast": 5414, + "żonych": 5415, + "czoła": 5416, + "Chodź": 5417, + "sławy": 5418, + "płacz": 5419, + "śmiejąc": 5420, + "Szczy": 5421, + "mieszcza": 5422, + "ogniu": 5423, + "polskich": 5424, + "pamiętał": 5425, + "Michała": 5426, + "bólu": 5427, + "dostojny": 5428, + "jasne": 5429, + "kwiaty": 5430, + "Rzym": 5431, + "owszem": 5432, + "wyjść": 5433, + "Choćby": 5434, + "nazwisko": 5435, + "jmy": 5436, + "ncie": 5437, + "sji": 5438, + "zrę": 5439, + "niespokoj": 5440, + "niało": 5441, + "tany": 5442, + "wyjdzie": 5443, + "lasach": 5444, + "bogom": 5445, + "któw": 5446, + "bawił": 5447, + "jutrze": 5448, + "znakomi": 5449, + "siedem": 5450, + "służył": 5451, + "grom": 5452, + "Widać": 5453, + "dzona": 5454, + "dług": 5455, + "ludzka": 5456, + "ludzką": 5457, + "klino": 5458, + "wydawał": 5459, + "dobrodziej": 5460, + "świetle": 5461, + "interes": 5462, + "arcykapłan": 5463, + "Witold": 5464, + "umilkł": 5465, + "marszałek": 5466, + "Cię": 5467, + "bała": 5468, + "opowiadać": 5469, + "tnej": 5470, + "pochwy": 5471, + "rają": 5472, + "winien": 5473, + "kowicz": 5474, + "zagra": 5475, + "mija": 5476, + "waha": 5477, + "ton": 5478, + "mali": 5479, + "czeń": 5480, + "prawy": 5481, + "Jakie": 5482, + "wąsi": 5483, + "krzyczeć": 5484, + "ojcem": 5485, + "całych": 5486, + "zmienił": 5487, + "ludzkiej": 5488, + "Podla": 5489, + "mieszkania": 5490, + "Kuklino": 5491, + "służbę": 5492, + "dobrym": 5493, + "hen": 5494, + "prywa": 5495, + "ogromny": 5496, + "obecnych": 5497, + "księżyca": 5498, + "Helena": 5499, + "ORZA": 5500, + "Wszakże": 5501, + "dwudziestu": 5502, + "Ponieważ": 5503, + "Idź": 5504, + "Wsze": 5505, + "oraz": 5506, + "ozna": 5507, + "oprócz": 5508, + "łowi": 5509, + "pacie": 5510, + "przesta": 5511, + "bal": 5512, + "rozdzie": 5513, + "zen": 5514, + "wiarę": 5515, + "skali": 5516, + "póty": 5517, + "Jeste": 5518, + "myśląc": 5519, + "słycha": 5520, + "zdjął": 5521, + "ściami": 5522, + "płyną": 5523, + "gdybyś": 5524, + "wróciła": 5525, + "rzone": 5526, + "skórę": 5527, + "niezmiernie": 5528, + "córka": 5529, + "chleba": 5530, + "szable": 5531, + "umarł": 5532, + "Prus": 5533, + "Aha": 5534, + "Tru": 5535, + "Tłu": 5536, + "płó": 5537, + "pożar": 5538, + "gościa": 5539, + "pane": 5540, + "dasz": 5541, + "cesa": 5542, + "biesia": 5543, + "piąc": 5544, + "szać": 5545, + "Zaporo": 5546, + "Jeno": 5547, + "Tyś": 5548, + "powstał": 5549, + "zostawił": 5550, + "wróciwszy": 5551, + "zamko": 5552, + "spojrzenia": 5553, + "Jużci": 5554, + "drżą": 5555, + "polskie": 5556, + "Bogusła": 5557, + "środek": 5558, + "pułkownik": 5559, + "Herho": 5560, + "mądry": 5561, + "fotelu": 5562, + "Szuman": 5563, + "----------------": 5564, + "Stanisław": 5565, + "Dziękuję": 5566, + "śmiać": 5567, + "zadowole": 5568, + "Lich": 5569, + "Pal": 5570, + "ramieniu": 5571, + "wanych": 5572, + "wyści": 5573, + "wybie": 5574, + "dziewi": 5575, + "przywie": 5576, + "pieczę": 5577, + "bią": 5578, + "piła": 5579, + "dep": 5580, + "duchy": 5581, + "czących": 5582, + "mięk": 5583, + "chciało": 5584, + "Coś": 5585, + "rian": 5586, + "małą": 5587, + "pędził": 5588, + "czarny": 5589, + "trąb": 5590, + "Kiem": 5591, + "miony": 5592, + "dii": 5593, + "chrześcijan": 5594, + "Andrzeja": 5595, + "natury": 5596, + "miłosierdzie": 5597, + "dowci": 5598, + "słyszała": 5599, + "jesteśmy": 5600, + "rodzaju": 5601, + "Twarz": 5602, + "KA": 5603, + "zwia": 5604, + "niebu": 5605, + "nili": 5606, + "liwe": 5607, + "godnie": 5608, + "zarówno": 5609, + "waną": 5610, + "pastu": 5611, + "dziennie": 5612, + "mowi": 5613, + "mana": 5614, + "siod": 5615, + "Por": 5616, + "Bodaj": 5617, + "Bogiem": 5618, + "budo": 5619, + "budy": 5620, + "zostało": 5621, + "Jeremi": 5622, + "armat": 5623, + "niono": 5624, + "słyszę": 5625, + "Sakowicz": 5626, + "Konie": 5627, + "drzewo": 5628, + "pozwala": 5629, + "dzięki": 5630, + "lazł": 5631, + "szeptał": 5632, + "godne": 5633, + "dziwnie": 5634, + "zwycięstwa": 5635, + "córki": 5636, + "Króle": 5637, + "powagą": 5638, + "konfede": 5639, + "brew": 5640, + "ozdo": 5641, + "rka": 5642, + "uję": 5643, + "wszak": 5644, + "zbó": 5645, + "zrazu": 5646, + "zwracając": 5647, + "ÓR": 5648, + "szałem": 5649, + "lime": 5650, + "wizy": 5651, + "jezio": 5652, + "zano": 5653, + "wyci": 5654, + "wysy": 5655, + "jadę": 5656, + "czyków": 5657, + "dyna": 5658, + "mawia": 5659, + "rozwi": 5660, + "rękami": 5661, + "siedzieli": 5662, + "pek": 5663, + "puta": 5664, + "sur": 5665, + "ciąć": 5666, + "chyb": 5667, + "trakta": 5668, + "złoci": 5669, + "Karo": 5670, + "Wokulskim": 5671, + "Czyli": 5672, + "dwoje": 5673, + "miejscach": 5674, + "własnego": 5675, + "kocham": 5676, + "należało": 5677, + "tryum": 5678, + "piasku": 5679, + "Odysa": 5680, + "szereg": 5681, + "uczucia": 5682, + "klasztor": 5683, + "dragonów": 5684, + "regimenta": 5685, + "folwar": 5686, + "Two": 5687, + "śre": 5688, + "niepew": 5689, + "napo": 5690, + "koza": 5691, + "kował": 5692, + "dodała": 5693, + "mir": 5694, + "warzy": 5695, + "żeć": 5696, + "jami": 5697, + "nowym": 5698, + "ówdzie": 5699, + "biją": 5700, + "róża": 5701, + "prakty": 5702, + "Nareszcie": 5703, + "słońcu": 5704, + "Szcze": 5705, + "Telime": 5706, + "Litwie": 5707, + "Czehry": 5708, + "krótko": 5709, + "głych": 5710, + "osoby": 5711, + "Bedu": 5712, + "pilnu": 5713, + "opiekę": 5714, + "tajemni": 5715, + "drewnia": 5716, + "Bro": 5717, + "osiem": 5718, + "tknął": 5719, + "zgry": 5720, + "łki": 5721, + "źń": 5722, + "czół": 5723, + "porze": 5724, + "raca": 5725, + "wiło": 5726, + "winem": 5727, + "zato": 5728, + "łodzi": 5729, + "kając": 5730, + "łami": 5731, + "wypoczy": 5732, + "dzikie": 5733, + "przywiąza": 5734, + "starzec": 5735, + "któr": 5736, + "lubił": 5737, + "tudzież": 5738, + "głosu": 5739, + "pance": 5740, + "podjazd": 5741, + "Poz": 5742, + "pun": 5743, + "obró": 5744, + "burzy": 5745, + "czonym": 5746, + "bramą": 5747, + "tenste": 5748, + "płacić": 5749, + "czupry": 5750, + "Wit": 5751, + "pełno": 5752, + "śniegu": 5753, + "serde": 5754, + "abyś": 5755, + "Moja": 5756, + "mniejsze": 5757, + "zwierz": 5758, + "żadne": 5759, + "rozmawiał": 5760, + "królowa": 5761, + "wyprawy": 5762, + "wybuchnął": 5763, + "Siła": 5764, + "modlitwy": 5765, + "Spoj": 5766, + "cofnął": 5767, + "szczególniej": 5768, + "Kirło": 5769, + "Lichtenste": 5770, + "GORZA": 5771, + "Mel": 5772, + "Pró": 5773, + "Uj": 5774, + "kwie": 5775, + "mk": 5776, + "schwy": 5777, + "wnym": 5778, + "zm": 5779, + "ŁGORZA": 5780, + "naczy": 5781, + "czło": 5782, + "poję": 5783, + "rzecze": 5784, + "zaszło": 5785, + "łom": 5786, + "byście": 5787, + "dygni": 5788, + "oder": 5789, + "kiewicz": 5790, + "stare": 5791, + "regu": 5792, + "bienia": 5793, + "życ": 5794, + "żywy": 5795, + "Napole": 5796, + "waćpanu": 5797, + "sławę": 5798, + "kędy": 5799, + "bramę": 5800, + "wrócę": 5801, + "trzci": 5802, + "wolą": 5803, + "mówiłem": 5804, + "pewną": 5805, + "dzali": 5806, + "musisz": 5807, + "blady": 5808, + "kark": 5809, + "powiadam": 5810, + "zwierząt": 5811, + "patrzą": 5812, + "palce": 5813, + "zbroi": 5814, + "robot": 5815, + "gorączko": 5816, + "dziewczynę": 5817, + "wilicho": 5818, + "zwróciwszy": 5819, + "szablę": 5820, + "klasztoru": 5821, + "drzwiami": 5822, + "MAŁGORZA": 5823, + "Widziałem": 5824, + "CHÓR": 5825, + "Żołnierze": 5826, + "Kordecki": 5827, + "ivat": 5828, + "Min": 5829, + "NI": 5830, + "Usłyszawszy": 5831, + "Zoba": 5832, + "gnęła": 5833, + "imieniu": 5834, + "kłu": 5835, + "twe": 5836, + "twą": 5837, + "zgra": 5838, + "ćwilicho": 5839, + "niesłycha": 5840, + "rzeczą": 5841, + "zama": 5842, + "bystro": 5843, + "dziecię": 5844, + "czyste": 5845, + "lana": 5846, + "kując": 5847, + "stanąć": 5848, + "staremu": 5849, + "bać": 5850, + "Zawsze": 5851, + "Zaćwilicho": 5852, + "synem": 5853, + "władzę": 5854, + "Lepiej": 5855, + "rium": 5856, + "prowadzą": 5857, + "Mil": 5858, + "ustami": 5859, + "patrzyła": 5860, + "Czas": 5861, + "wysoki": 5862, + "krzyknęła": 5863, + "rozpaczy": 5864, + "księżyc": 5865, + "westchnął": 5866, + "Pierwszy": 5867, + "Maruszewicz": 5868, + "Wszelako": 5869, + "Dal": 5870, + "Ile": 5871, + "Kin": 5872, + "hał": 5873, + "lnej": 5874, + "płu": 5875, + "ppe": 5876, + "twem": 5877, + "wcy": 5878, + "nakry": 5879, + "posił": 5880, + "nigdzie": 5881, + "lia": 5882, + "liwy": 5883, + "gory": 5884, + "zadr": 5885, + "miła": 5886, + "żeb": 5887, + "rysto": 5888, + "szyli": 5889, + "czegóż": 5890, + "gii": 5891, + "czący": 5892, + "Chreptio": 5893, + "bracie": 5894, + "kłam": 5895, + "kładnie": 5896, + "wóż": 5897, + "złość": 5898, + "pręd": 5899, + "dziewki": 5900, + "dłonią": 5901, + "potęga": 5902, + "lepsze": 5903, + "lepszego": 5904, + "Krzysi": 5905, + "zdrowia": 5906, + "połowy": 5907, + "rzucać": 5908, + "południa": 5909, + "trwogi": 5910, + "królowej": 5911, + "mężów": 5912, + "minut": 5913, + "kościele": 5914, + "Grek": 5915, + "Ly": 5916, + "hr": 5917, + "imi": 5918, + "utwo": 5919, + "wnych": 5920, + "wnego": 5921, + "zbój": 5922, + "nienie": 5923, + "napad": 5924, + "jezd": 5925, + "zapał": 5926, + "lesie": 5927, + "wiemy": 5928, + "czycy": 5929, + "przechy": 5930, + "boski": 5931, + "mują": 5932, + "ruje": 5933, + "wiano": 5934, + "son": 5935, + "siedząc": 5936, + "bek": 5937, + "dum": 5938, + "Poppe": 5939, + "jedź": 5940, + "sel": 5941, + "wzniesio": 5942, + "słabo": 5943, + "nuż": 5944, + "możemy": 5945, + "czuła": 5946, + "Byłem": 5947, + "rozumiesz": 5948, + "szonym": 5949, + "kapłana": 5950, + "miejsco": 5951, + "ruszyła": 5952, + "karku": 5953, + "potęgi": 5954, + "rzeczywi": 5955, + "największą": 5956, + "wybuch": 5957, + "hrabia": 5958, + "kościoła": 5959, + "Częstocho": 5960, + "policzki": 5961, + "Kiejdan": 5962, + "MAŁGORZATA": 5963, + "Azji": 5964, + "RZ": 5965, + "dran": 5966, + "gno": 5967, + "nna": 5968, + "spał": 5969, + "tno": 5970, + "twych": 5971, + "wle": 5972, + "wce": 5973, + "wkoło": 5974, + "zmu": 5975, + "szpa": 5976, + "poe": 5977, + "pokazał": 5978, + "rzekę": 5979, + "zakła": 5980, + "papie": 5981, + "oddali": 5982, + "oddziały": 5983, + "latar": 5984, + "mowie": 5985, + "kiemu": 5986, + "mate": 5987, + "silnie": 5988, + "stado": 5989, + "staru": 5990, + "sać": 5991, + "wiami": 5992, + "prawić": 5993, + "Poto": 5994, + "lono": 5995, + "przedsię": 5996, + "czole": 5997, + "miarko": 5998, + "gieł": 5999, + "straży": 6000, + "niemało": 6001, + "złotem": 6002, + "ciągnęła": 6003, + "świeżo": 6004, + "byłaby": 6005, + "robią": 6006, + "Byle": 6007, + "granicy": 6008, + "zostali": 6009, + "świętego": 6010, + "dziewka": 6011, + "drapież": 6012, + "ludzki": 6013, + "wziąwszy": 6014, + "ujrzawszy": 6015, + "biony": 6016, + "czekając": 6017, + "rozmowa": 6018, + "wieczor": 6019, + "Fara": 6020, + "ogarnął": 6021, + "rzucili": 6022, + "kogoś": 6023, + "potrzebuje": 6024, + "Amen": 6025, + "Klej": 6026, + "Mało": 6027, + "Tę": 6028, + "dnik": 6029, + "niepodobna": 6030, + "nastąpi": 6031, + "szkę": 6032, + "pości": 6033, + "niki": 6034, + "koszu": 6035, + "zastał": 6036, + "dości": 6037, + "łok": 6038, + "lenie": 6039, + "dziwa": 6040, + "czymy": 6041, + "oddy": 6042, + "mazo": 6043, + "mawiał": 6044, + "przypa": 6045, + "pistole": 6046, + "szano": 6047, + "pragną": 6048, + "znamieni": 6049, + "puste": 6050, + "objął": 6051, + "obóz": 6052, + "synu": 6053, + "barba": 6054, + "prawdo": 6055, + "swobod": 6056, + "odpowiedzieć": 6057, + "Były": 6058, + "trupów": 6059, + "garść": 6060, + "dziana": 6061, + "walka": 6062, + "trzymając": 6063, + "pierwszych": 6064, + "światłem": 6065, + "wydaje": 6066, + "preto": 6067, + "Odysej": 6068, + "rzucając": 6069, + "opat": 6070, + "ochotę": 6071, + "wzgórza": 6072, + "skłonił": 6073, + "wojowników": 6074, + "oświadczył": 6075, + "dziewięć": 6076, + "dygnita": 6077, + "Mał": 6078, + "Wrze": 6079, + "XIII": 6080, + "anio": 6081, + "oszcze": 6082, + "usłyszawszy": 6083, + "zaprze": 6084, + "zamiesza": 6085, + "dokona": 6086, + "dozor": 6087, + "wyna": 6088, + "wygra": 6089, + "tyś": 6090, + "odszedł": 6091, + "przebra": 6092, + "przysz": 6093, + "piekie": 6094, + "tuła": 6095, + "tują": 6096, + "skimi": 6097, + "siero": 6098, + "jegomości": 6099, + "tenczas": 6100, + "śmiechu": 6101, + "bronią": 6102, + "Szko": 6103, + "żebyś": 6104, + "chęci": 6105, + "ciemne": 6106, + "śpiewać": 6107, + "szczał": 6108, + "młodych": 6109, + "szwedzki": 6110, + "kniaź": 6111, + "Achi": 6112, + "największym": 6113, + "obecnie": 6114, + "córkę": 6115, + "pojadę": 6116, + "Mahd": 6117, + "rystokra": 6118, + "!!": 6119, + "Ger": 6120, + "Mzi": 6121, + "orze": 6122, + "ochło": 6123, + "słe": 6124, + "tkach": 6125, + "żni": 6126, + "niny": 6127, + "rosły": 6128, + "lii": 6129, + "jemnie": 6130, + "ładu": 6131, + "wysunął": 6132, + "wybor": 6133, + "danie": 6134, + "cien": 6135, + "majo": 6136, + "podniesio": 6137, + "stojąc": 6138, + "sułta": 6139, + "najbardziej": 6140, + "Szlach": 6141, + "szum": 6142, + "krok": 6143, + "końmi": 6144, + "Wiedział": 6145, + "płynął": 6146, + "ciemno": 6147, + "szlachtę": 6148, + "uczyniła": 6149, + "pięknie": 6150, + "potęgą": 6151, + "ziemią": 6152, + "zębami": 6153, + "trafił": 6154, + "diabła": 6155, + "dobrych": 6156, + "Niemcy": 6157, + "kwadran": 6158, + "berg": 6159, + "obycza": 6160, + "Krzeczo": 6161, + "usiło": 6162, + "Zygfryd": 6163, + "Mzimu": 6164, + "Aby": 6165, + "Hla": 6166, + "Nim": 6167, + "ad": 6168, + "gma": 6169, + "ogól": 6170, + "tchnie": 6171, + "wzy": 6172, + "śpią": 6173, + "żne": 6174, + "ien": 6175, + "chwała": 6176, + "szcząc": 6177, + "radziwił": 6178, + "rzej": 6179, + "wite": 6180, + "wypada": 6181, + "nosa": 6182, + "ciela": 6183, + "przeczu": 6184, + "mojego": 6185, + "jąwszy": 6186, + "cenie": 6187, + "przywo": 6188, + "przysłał": 6189, + "łuk": 6190, + "som": 6191, + "Natura": 6192, + "żając": 6193, + "synów": 6194, + "zostały": 6195, + "impe": 6196, + "armaty": 6197, + "Widzisz": 6198, + "dzonych": 6199, + "Raszko": 6200, + "szkoda": 6201, + "Roch": 6202, + "poczęto": 6203, + "łąka": 6204, + "ogród": 6205, + "okolicz": 6206, + "seme": 6207, + "znajdo": 6208, + "sztuki": 6209, + "zwycięz": 6210, + "pismo": 6211, + "Dzień": 6212, + "jakiejś": 6213, + "hini": 6214, + "język": 6215, + "niebezpieczeństwa": 6216, + "więzienia": 6217, + "zwłoki": 6218, + "Witten": 6219, + "Ję": 6220, + "Sia": 6221, + "Znam": 6222, + "fale": 6223, + "ke": 6224, + "oporu": 6225, + "snem": 6226, + "spuszczo": 6227, + "uchy": 6228, + "zną": 6229, + "ństwie": 6230, + "niezbyt": 6231, + "poseł": 6232, + "ratować": 6233, + "zasię": 6234, + "don": 6235, + "len": 6236, + "lecho": 6237, + "żeśmy": 6238, + "przystoj": 6239, + "bak": 6240, + "gabi": 6241, + "pisy": 6242, + "głosie": 6243, + "szalał": 6244, + "znali": 6245, + "bejo": 6246, + "obraź": 6247, + "niejszej": 6248, + "słowy": 6249, + "bliska": 6250, + "Macie": 6251, + "Szczęście": 6252, + "małej": 6253, + "płynęła": 6254, + "nowiny": 6255, + "gruby": 6256, + "towarzyszów": 6257, + "kamienie": 6258, + "Żyd": 6259, + "Żydzi": 6260, + "wzięli": 6261, + "zacny": 6262, + "potężny": 6263, + "Danusia": 6264, + "ślady": 6265, + "południu": 6266, + "Czarnieckiego": 6267, + "Krzyżacy": 6268, + "Rzymu": 6269, + "Słyszałem": 6270, + "miłosierny": 6271, + "księżny": 6272, + "spoglądać": 6273, + "okręt": 6274, + "czapkę": 6275, + "doskona": 6276, + "gałęzi": 6277, + "Mellecho": 6278, + "Faraon": 6279, + "Ara": 6280, + "Cały": 6281, + "Rę": 6282, + "Suda": 6283, + "Zosta": 6284, + "bny": 6285, + "fle": 6286, + "far": 6287, + "grał": 6288, + "rku": 6289, + "tką": 6290, + "ulu": 6291, + "czności": 6292, + "dzki": 6293, + "widno": 6294, + "zaufa": 6295, + "kapli": 6296, + "wieków": 6297, + "wyku": 6298, + "tytu": 6299, + "odmie": 6300, + "lając": 6301, + "bodaj": 6302, + "przymie": 6303, + "przytu": 6304, + "szeni": 6305, + "gina": 6306, + "podnieść": 6307, + "znaki": 6308, + "Powała": 6309, + "puszczy": 6310, + "Zakon": 6311, + "loka": 6312, + "angiel": 6313, + "miaste": 6314, + "cięża": 6315, + "ciach": 6316, + "jony": 6317, + "niowo": 6318, + "wolność": 6319, + "Baśka": 6320, + "Kmicicowi": 6321, + "dziad": 6322, + "skutek": 6323, + "zostawić": 6324, + "trwało": 6325, + "kompani": 6326, + "postanowi": 6327, + "lepszy": 6328, + "straszna": 6329, + "Lubo": 6330, + "palcami": 6331, + "małym": 6332, + "diab": 6333, + "przyszłość": 6334, + "pokazać": 6335, + "straszliwy": 6336, + "Augu": 6337, + "Wojski": 6338, + "Łęcki": 6339, + "zamiar": 6340, + "litość": 6341, + "głąb": 6342, + "komorzy": 6343, + "człeka": 6344, + "Mikołaj": 6345, + "Anzelm": 6346, + "Floren": 6347, + "radziwiłło": 6348, + "Dwa": 6349, + "gwa": 6350, + "tw": 6351, + "uko": 6352, + "ucho": 6353, + "szmer": 6354, + "nikami": 6355, + "wiona": 6356, + "zata": 6357, + "zagro": 6358, + "legł": 6359, + "paru": 6360, + "wypę": 6361, + "jaśnie": 6362, + "mogi": 6363, + "mową": 6364, + "mocą": 6365, + "kuch": 6366, + "czeni": 6367, + "rety": 6368, + "ruchy": 6369, + "sadza": 6370, + "gania": 6371, + "głodu": 6372, + "stości": 6373, + "stojący": 6374, + "rzadko": 6375, + "najgor": 6376, + "Chwała": 6377, + "płaci": 6378, + "dzeniem": 6379, + "barwy": 6380, + "mędr": 6381, + "wolny": 6382, + "obowiąz": 6383, + "rozumu": 6384, + "podobną": 6385, + "dziećmi": 6386, + "ciemnej": 6387, + "młode": 6388, + "młodzian": 6389, + "Pene": 6390, + "zwierza": 6391, + "wysokie": 6392, + "sławny": 6393, + "gotowe": 6394, + "pisarz": 6395, + "szlachcica": 6396, + "wieckiego": 6397, + "komnacie": 6398, + "spostrzegłszy": 6399, + "leżały": 6400, + "nomarcha": 6401, + "Wrzeszczo": 6402, + "Gro": 6403, + "arystokra": 6404, + "mno": 6405, + "ogło": 6406, + "upa": 6407, + "urado": 6408, + "wbrew": 6409, + "łód": 6410, + "niejeden": 6411, + "chwa": 6412, + "szk": 6413, + "szkiem": 6414, + "porówna": 6415, + "rowy": 6416, + "kono": 6417, + "cichu": 6418, + "zamę": 6419, + "dokładnie": 6420, + "kary": 6421, + "ład": 6422, + "żeście": 6423, + "wyprosto": 6424, + "odtąd": 6425, + "magna": 6426, + "bier": 6427, + "chodzę": 6428, + "gadał": 6429, + "Podob": 6430, + "obda": 6431, + "powieki": 6432, + "najpięk": 6433, + "fitea": 6434, + "władzy": 6435, + "będziecie": 6436, + "wolnie": 6437, + "Rawli": 6438, + "ciemność": 6439, + "święta": 6440, + "przyjaciela": 6441, + "Dagon": 6442, + "Muszę": 6443, + "potrzeby": 6444, + "osobi": 6445, + "siadłszy": 6446, + "łódź": 6447, + "Słucha": 6448, + "uczynię": 6449, + "sprawiedliwości": 6450, + "litości": 6451, + "czeladzi": 6452, + "rozmaitych": 6453, + "bitwę": 6454, + "Kalego": 6455, + "jesteście": 6456, + "kierunku": 6457, + "przysiągł": 6458, + "Prę": 6459, + "Sem": 6460, + "dnąć": 6461, + "opór": 6462, + "spadnie": 6463, + "uspo": 6464, + "wskó": 6465, + "niechyb": 6466, + "szkla": 6467, + "pode": 6468, + "potom": 6469, + "jecha": 6470, + "kiwał": 6471, + "wodo": 6472, + "odwrócił": 6473, + "sile": 6474, + "siód": 6475, + "przykry": 6476, + "ret": 6477, + "chody": 6478, + "rósł": 6479, + "czące": 6480, + "indziej": 6481, + "sługa": 6482, + "mężo": 6483, + "złożyć": 6484, + "czymś": 6485, + "walić": 6486, + "kazały": 6487, + "fala": 6488, + "każdemu": 6489, + "młoda": 6490, + "gnał": 6491, + "wsparł": 6492, + "szlachtą": 6493, + "głębie": 6494, + "pamiętam": 6495, + "obiecy": 6496, + "widzial": 6497, + "smutku": 6498, + "nikowi": 6499, + "piony": 6500, + "głym": 6501, + "ojczyznę": 6502, + "srogi": 6503, + "proces": 6504, + "boleści": 6505, + "czeladź": 6506, + "miłuje": 6507, + "zatrzymy": 6508, + "Patrzcie": 6509, + "Obaj": 6510, + "praszam": 6511, + "dodatku": 6512, + "Podbipięta": 6513, + "Zakonu": 6514, + "Naturalnie": 6515, + "Gó": 6516, + "Sko": 6517, + "idę": 6518, + "idź": 6519, + "sch": 6520, + "spadł": 6521, + "uma": 6522, + "poj": 6523, + "pomiesza": 6524, + "lim": 6525, + "wiwszy": 6526, + "kopyta": 6527, + "zakoń": 6528, + "waniem": 6529, + "wyko": 6530, + "czyny": 6531, + "przyniósł": 6532, + "reli": 6533, + "pienie": 6534, + "żyją": 6535, + "pirami": 6536, + "wiam": 6537, + "lonych": 6538, + "lonym": 6539, + "Chcę": 6540, + "kroku": 6541, + "zmienia": 6542, + "królewskie": 6543, + "ogrodu": 6544, + "strasznie": 6545, + "majątku": 6546, + "bezpiecze": 6547, + "zależy": 6548, + "barona": 6549, + "pachołek": 6550, + "piechotą": 6551, + "zdrajcy": 6552, + "kwiatów": 6553, + "Zdaje": 6554, + "białym": 6555, + "obyczaj": 6556, + "latywały": 6557, + "Butry": 6558, + "nazwiska": 6559, + "...": 6560, + "Czuł": 6561, + "Zgorzelic": 6562, + "Florenty": 6563, + "Hor": 6564, + "Mę": 6565, + "Wz": 6566, + "Wkrótce": 6567, + "oparł": 6568, + "tało": 6569, + "tnego": 6570, + "śniej": 6571, + "rowe": 6572, + "liczył": 6573, + "gorzał": 6574, + "dołu": 6575, + "les": 6576, + "kam": 6577, + "tera": 6578, + "dziki": 6579, + "many": 6580, + "przyzna": 6581, + "staran": 6582, + "ruma": 6583, + "biała": 6584, + "zej": 6585, + "prawej": 6586, + "Nazajutrz": 6587, + "Jej": 6588, + "nadszedł": 6589, + "trosk": 6590, + "Mazo": 6591, + "świeży": 6592, + "krako": 6593, + "chust": 6594, + "płynęły": 6595, + "mniejszy": 6596, + "karcz": 6597, + "ńcach": 6598, + "patrzał": 6599, + "Musza": 6600, + "farao": 6601, + "dostojności": 6602, + "dziwny": 6603, + "gachów": 6604, + "darł": 6605, + "kniahini": 6606, + "niewiast": 6607, + "dobrej": 6608, + "Geist": 6609, + "stępować": 6610, + "Krakowa": 6611, + "przywiózł": 6612, + "wdzięczność": 6613, + "biorąc": 6614, + "mądrość": 6615, + "Rotgier": 6616, + "adwokat": 6617, + "błąd": 6618, + "Herhora": 6619, + "Cy": 6620, + "Im": 6621, + "Ofi": 6622, + "Pre": 6623, + "Tra": 6624, + "US": 6625, + "nkami": 6626, + "oprze": 6627, + "trój": 6628, + "żkę": 6629, + "niezawo": 6630, + "naboże": 6631, + "szó": 6632, + "łożu": 6633, + "minie": 6634, + "miodu": 6635, + "waria": 6636, + "wieży": 6637, + "dziu": 6638, + "dadzą": 6639, + "oddech": 6640, + "boć": 6641, + "resa": 6642, + "ginie": 6643, + "siedziała": 6644, + "stoli": 6645, + "rzekłem": 6646, + "proro": 6647, + "meta": 6648, + "najdzie": 6649, + "Jedni": 6650, + "krzyczał": 6651, + "gód": 6652, + "part": 6653, + "chwyciwszy": 6654, + "dziewczę": 6655, + "otoczony": 6656, + "brzegiem": 6657, + "wiedziałem": 6658, + "towarzystwie": 6659, + "bóstwo": 6660, + "znajdował": 6661, + "porwali": 6662, + "Myśli": 6663, + "wzięła": 6664, + "puszczając": 6665, + "Danuś": 6666, + "kolanach": 6667, + "komendę": 6668, + "Zych": 6669, + "jeżdżać": 6670, + "wesele": 6671, + "sprawiedliwość": 6672, + "cjum": 6673, + "odwagi": 6674, + "ataku": 6675, + "ostrożnie": 6676, + "kasztelan": 6677, + "biskup": 6678, + "augu": 6679, + "Widocznie": 6680, + "potrzebował": 6681, + "Ca": 6682, + "dżu": 6683, + "iły": 6684, + "onej": 6685, + "pnie": 6686, + "wcześnie": 6687, + "zł": 6688, + "czku": 6689, + "pobladł": 6690, + "strą": 6691, + "niło": 6692, + "rosną": 6693, + "kość": 6694, + "zabra": 6695, + "zawar": 6696, + "zachę": 6697, + "dowiedzieć": 6698, + "łosko": 6699, + "waszym": 6700, + "wykona": 6701, + "jadł": 6702, + "ryby": 6703, + "przyjąć": 6704, + "rozgnie": 6705, + "anu": 6706, + "czonej": 6707, + "słać": 6708, + "królu": 6709, + "jowi": 6710, + "sądu": 6711, + "pięt": 6712, + "śnieg": 6713, + "gdzieniegdzie": 6714, + "rządek": 6715, + "obozo": 6716, + "podobnym": 6717, + "walkę": 6718, + "pozwól": 6719, + "kobietę": 6720, + "domem": 6721, + "rozmawiali": 6722, + "mieszkańców": 6723, + "uczty": 6724, + "wszelkich": 6725, + "Jagienki": 6726, + "ludność": 6727, + "Cicho": 6728, + "stępował": 6729, + "błogosławie": 6730, + "spoglądając": 6731, + "Słońce": 6732, + "wspaniały": 6733, + "Telema": 6734, + "amfitea": 6735, + "Żmuj": 6736, + "odetchnął": 6737, + "Gebhr": 6738, + "okien": 6739, + "konfedera": 6740, + "Penelo": 6741, + "Sobie": 6742, + "fie": 6743, + "gało": 6744, + "ili": 6745, + "tnik": 6746, + "zde": 6747, + "żny": 6748, + "nieśmiertel": 6749, + "popę": 6750, + "nisz": 6751, + "dzba": 6752, + "wajcie": 6753, + "wydała": 6754, + "jar": 6755, + "jaśni": 6756, + "cieniu": 6757, + "pienia": 6758, + "rozsze": 6759, + "chan": 6760, + "obchodzi": 6761, + "Jarem": 6762, + "inten": 6763, + "słowie": 6764, + "powsta": 6765, + "Panu": 6766, + "zdarzyło": 6767, + "Kapła": 6768, + "dziane": 6769, + "miłością": 6770, + "husa": 6771, + "dworza": 6772, + "nowicie": 6773, + "należą": 6774, + "czarnych": 6775, + "dzielić": 6776, + "chłopca": 6777, + "Izabelę": 6778, + "okazać": 6779, + "służbie": 6780, + "szwedzkiego": 6781, + "ramionach": 6782, + "potężne": 6783, + "niewolnicy": 6784, + "Kozak": 6785, + "zdziwiony": 6786, + "ogniska": 6787, + "dziedziniec": 6788, + "znajomy": 6789, + "leżała": 6790, + "Waćpan": 6791, + "przykładem": 6792, + "obiad": 6793, + "Malborga": 6794, + "Serce": 6795, + "Cała": 6796, + "qu": 6797, + "sprzeci": 6798, + "zjo": 6799, + "ństw": 6800, + "śmiały": 6801, + "szały": 6802, + "pomie": 6803, + "popatrzył": 6804, + "gorz": 6805, + "goście": 6806, + "kolan": 6807, + "łagod": 6808, + "wytrzymać": 6809, + "cienie": 6810, + "przewa": 6811, + "maga": 6812, + "przysta": 6813, + "kupiec": 6814, + "wezwa": 6815, + "rumieni": 6816, + "rozpra": 6817, + "sowe": 6818, + "puszczę": 6819, + "jedne": 6820, + "pytam": 6821, + "sekre": 6822, + "Woło": 6823, + "Takie": 6824, + "droż": 6825, + "armii": 6826, + "czuję": 6827, + "sądził": 6828, + "wiązać": 6829, + "złotych": 6830, + "ścianę": 6831, + "Czym": 6832, + "dwieście": 6833, + "święto": 6834, + "potęgę": 6835, + "starym": 6836, + "starych": 6837, + "ńcami": 6838, + "królewski": 6839, + "gład": 6840, + "polskiego": 6841, + "Lub": 6842, + "grzesz": 6843, + "wydawało": 6844, + "smutek": 6845, + "szwedzkich": 6846, + "szczęśliwie": 6847, + "gen": 6848, + "ciekawość": 6849, + "zgubę": 6850, + "władca": 6851, + "gwiazd": 6852, + "zwróciła": 6853, + "zaporo": 6854, + "istnie": 6855, + "wiązał": 6856, + "Kazimierza": 6857, + "stii": 6858, + "Apostoł": 6859, + "Danveld": 6860, + "żądał": 6861, + "stolniko": 6862, + "Bogusławo": 6863, + "FOR": 6864, + "ccy": 6865, + "dżd": 6866, + "opar": 6867, + "otrzyma": 6868, + "otrzymał": 6869, + "oczom": 6870, + "smy": 6871, + "zję": 6872, + "łby": 6873, + "ślubo": 6874, + "nieo": 6875, + "niewolę": 6876, + "niżej": 6877, + "wicze": 6878, + "gody": 6879, + "zara": 6880, + "zary": 6881, + "zarę": 6882, + "zanu": 6883, + "zapano": 6884, + "zapal": 6885, + "tabo": 6886, + "wyrwał": 6887, + "laj": 6888, + "mowała": 6889, + "kier": 6890, + "miec": 6891, + "miecze": 6892, + "przynosi": 6893, + "kula": 6894, + "muję": 6895, + "wezwał": 6896, + "rozpę": 6897, + "rozdraż": 6898, + "życiem": 6899, + "cając": 6900, + "sor": 6901, + "podnosił": 6902, + "losy": 6903, + "sługę": 6904, + "nionym": 6905, + "wejść": 6906, + "kroki": 6907, + "Można": 6908, + "dzają": 6909, + "trupy": 6910, + "Mimo": 6911, + "brały": 6912, + "widokiem": 6913, + "miastem": 6914, + "nocle": 6915, + "piękną": 6916, + "starca": 6917, + "uderzyć": 6918, + "towarzysza": 6919, + "porwać": 6920, + "baronowej": 6921, + "Gdzież": 6922, + "leciała": 6923, + "silniej": 6924, + "rzuciwszy": 6925, + "Tutmozisa": 6926, + "pierwszą": 6927, + "dojrzał": 6928, + "miłosierdzia": 6929, + "kwit": 6930, + "zniknął": 6931, + "piorun": 6932, + "Pięk": 6933, + "barbarzy": 6934, + "El": 6935, + "Hetma": 6936, + "Knia": 6937, + "SA": 6938, + "krza": 6939, + "mknął": 6940, + "ntem": 6941, + "przę": 6942, + "ptaki": 6943, + "uni": 6944, + "upał": 6945, + "wczy": 6946, + "wrę": 6947, + "wpadła": 6948, + "czność": 6949, + "podzię": 6950, + "pocału": 6951, + "lip": 6952, + "zapowie": 6953, + "ławy": 6954, + "kiwać": 6955, + "wyrzu": 6956, + "jacy": 6957, + "tora": 6958, + "przedzie": 6959, + "przygoto": 6960, + "sześciu": 6961, + "czary": 6962, + "niawszy": 6963, + "żyłem": 6964, + "stość": 6965, + "lonej": 6966, + "wzniósł": 6967, + "wzruszył": 6968, + "trzysta": 6969, + "nioną": 6970, + "zią": 6971, + "zior": 6972, + "Tyzen": 6973, + "panienka": 6974, + "małże": 6975, + "godzinie": 6976, + "Skrzetuskiemu": 6977, + "wojewódz": 6978, + "ogrodzie": 6979, + "wskazał": 6980, + "jedziesz": 6981, + "Chociaż": 6982, + "silny": 6983, + "gorąco": 6984, + "rozpacz": 6985, + "pułkowników": 6986, + "środka": 6987, + "komendy": 6988, + "dziedzińcu": 6989, + "posiadał": 6990, + "namiestnika": 6991, + "cnotli": 6992, + "strzelać": 6993, + "wzruszenia": 6994, + "Burła": 6995, + "Gerwa": 6996, + "Czło": 6997, + "Jó": 6998, + "Vivat": 6999, + "Wło": 7000, + "Wal": 7001, + "ami": 7002, + "lwa": 7003, + "ltaj": 7004, + "ody": 7005, + "onych": 7006, + "snad": 7007, + "trę": 7008, + "uprzej": 7009, + "zwró": 7010, + "zwąt": 7011, + "nawy": 7012, + "następu": 7013, + "poha": 7014, + "połowie": 7015, + "poran": 7016, + "wicznie": 7017, + "komor": 7018, + "koniach": 7019, + "zamor": 7020, + "doktór": 7021, + "łopa": 7022, + "tatu": 7023, + "wymie": 7024, + "kub": 7025, + "szenie": 7026, + "cona": 7027, + "rozer": 7028, + "del": 7029, + "znają": 7030, + "promienie": 7031, + "sypi": 7032, + "głód": 7033, + "Wodo": 7034, + "czuje": 7035, + "Widzi": 7036, + "męki": 7037, + "Patro": 7038, + "Tyle": 7039, + "światem": 7040, + "Zagłobie": 7041, + "Tedy": 7042, + "szuł": 7043, + "mógłbym": 7044, + "granic": 7045, + "wart": 7046, + "własny": 7047, + "Mefi": 7048, + "fenic": 7049, + "Lubi": 7050, + "kamieni": 7051, + "bione": 7052, + "Jurandów": 7053, + "modlić": 7054, + "rozległy": 7055, + "zginie": 7056, + "Maria": 7057, + "szeregu": 7058, + "Eunice": 7059, + "powtarzając": 7060, + "niebawem": 7061, + "Babini": 7062, + "ulicę": 7063, + "uspokoił": 7064, + "powinni": 7065, + "przestrzeni": 7066, + "prezesowa": 7067, + "Kamieńca": 7068, + "wypytywać": 7069, + "Jesteś": 7070, + "Tyzenhau": 7071, + "Ost": 7072, + "gnię": 7073, + "ide": 7074, + "tle": 7075, + "ubo": 7076, + "uczył": 7077, + "ukazała": 7078, + "szwa": 7079, + "posi": 7080, + "stów": 7081, + "niły": 7082, + "roczy": 7083, + "kop": 7084, + "kosz": 7085, + "dobie": 7086, + "kata": 7087, + "żebra": 7088, + "wywo": 7089, + "noce": 7090, + "nogę": 7091, + "dajcie": 7092, + "przejdzie": 7093, + "mane": 7094, + "boś": 7095, + "boskie": 7096, + "miecza": 7097, + "ścisnął": 7098, + "rum": 7099, + "biego": 7100, + "rozkazał": 7101, + "żywa": 7102, + "piór": 7103, + "obłąka": 7104, + "lom": 7105, + "wąsy": 7106, + "niusz": 7107, + "tamtych": 7108, + "dzoną": 7109, + "chłopiec": 7110, + "zdania": 7111, + "gardła": 7112, + "mieszkał": 7113, + "ważał": 7114, + "święte": 7115, + "chciałbym": 7116, + "zamknął": 7117, + "spojrzenie": 7118, + "brzegi": 7119, + "straszną": 7120, + "Bir": 7121, + "Dobrzy": 7122, + "precz": 7123, + "darmo": 7124, + "zapach": 7125, + "Faust": 7126, + "pacholę": 7127, + "wydoby": 7128, + "uczucie": 7129, + "przerażenia": 7130, + "Będę": 7131, + "niesiono": 7132, + "spotkanie": 7133, + "dzierża": 7134, + "Grecy": 7135, + "rozmaite": 7136, + "Sande": 7137, + "Myślałem": 7138, + "Sargon": 7139, + "energi": 7140, + "Kowalski": 7141, + "Wierszuł": 7142, + "Isto": 7143, + "Zd": 7144, + "elek": 7145, + "gród": 7146, + "lżej": 7147, + "opowiedział": 7148, + "ssa": 7149, + "spuści": 7150, + "usługi": 7151, + "zmieszał": 7152, + "śnią": 7153, + "żby": 7154, + "nieusta": 7155, + "niebio": 7156, + "naz": 7157, + "nastała": 7158, + "chały": 7159, + "szemu": 7160, + "popło": 7161, + "popio": 7162, + "kopy": 7163, + "zawoła": 7164, + "zaklę": 7165, + "zamyśle": 7166, + "zabrz": 7167, + "dowski": 7168, + "kazać": 7169, + "palą": 7170, + "wydać": 7171, + "wyobra": 7172, + "nożem": 7173, + "rym": 7174, + "odgłos": 7175, + "stami": 7176, + "rezu": 7177, + "weszła": 7178, + "basz": 7179, + "rusz": 7180, + "biegu": 7181, + "rozło": 7182, + "sowej": 7183, + "skrze": 7184, + "sień": 7185, + "stofe": 7186, + "bramie": 7187, + "słody": 7188, + "Mazu": 7189, + "piętro": 7190, + "książęcy": 7191, + "traf": 7192, + "świeże": 7193, + "Wielko": 7194, + "humor": 7195, + "Wyso": 7196, + "ustawicznie": 7197, + "własnymi": 7198, + "ramion": 7199, + "wscho": 7200, + "walce": 7201, + "dziewkę": 7202, + "królewska": 7203, + "królewskim": 7204, + "królewskich": 7205, + "lekka": 7206, + "towarzystwo": 7207, + "wielkimi": 7208, + "sercach": 7209, + "potrzebie": 7210, + "plecy": 7211, + "zmarszczył": 7212, + "silne": 7213, + "Zeus": 7214, + "pokaże": 7215, + "Krzyżaków": 7216, + "Spychowie": 7217, + "sprzeda": 7218, + "czapki": 7219, + "nienawiść": 7220, + "mołojców": 7221, + "honor": 7222, + "Żmudzi": 7223, + "Paryża": 7224, + "hrabina": 7225, + "wąwozu": 7226, + "orszaku": 7227, + "Mraczewski": 7228, + "Mahdiego": 7229, + "Mefistofe": 7230, + "Oby": 7231, + "Owóż": 7232, + "iło": 7233, + "nności": 7234, + "oskar": 7235, + "pki": 7236, + "snę": 7237, + "wsza": 7238, + "wkę": 7239, + "zmo": 7240, + "czniej": 7241, + "poła": 7242, + "pouf": 7243, + "rocznie": 7244, + "gowa": 7245, + "wieś": 7246, + "pany": 7247, + "pasa": 7248, + "papier": 7249, + "odjechał": 7250, + "przemówił": 7251, + "miesięcy": 7252, + "wewnętrz": 7253, + "rozsta": 7254, + "żynie": 7255, + "wiatru": 7256, + "pen": 7257, + "jedwa": 7258, + "miary": 7259, + "giego": 7260, + "filo": 7261, + "krótki": 7262, + "śmiech": 7263, + "wiązek": 7264, + "pełną": 7265, + "hultaj": 7266, + "Mia": 7267, + "półgłosem": 7268, + "Wołodyjowskim": 7269, + "Ancjum": 7270, + "szczyt": 7271, + "kilkudziesięciu": 7272, + "wskazując": 7273, + "skarby": 7274, + "towarzystwa": 7275, + "słuchali": 7276, + "cheł": 7277, + "sędzi": 7278, + "ucztę": 7279, + "bogaty": 7280, + "otworzyły": 7281, + "chrześcijanie": 7282, + "ukryć": 7283, + "pułkownika": 7284, + "zemsty": 7285, + "piechota": 7286, + "składa": 7287, + "gwiazda": 7288, + "Fenicjanie": 7289, + "znajdziesz": 7290, + "narodu": 7291, + "Pentue": 7292, + "Krakowie": 7293, + "Dajże": 7294, + "dowiedziawszy": 7295, + "cjusz": 7296, + "uważał": 7297, + "Asyryj": 7298, + "Korczyński": 7299, + "Stój": 7300, + "wielmożny": 7301, + "gabine": 7302, + "Euro": 7303, + "IE": 7304, + "Klu": 7305, + "fon": 7306, + "psów": 7307, + "uzy": 7308, + "von": 7309, + "wsie": 7310, + "wnik": 7311, + "zdej": 7312, + "niedługo": 7313, + "posel": 7314, + "nikom": 7315, + "liły": 7316, + "cisz": 7317, + "zagar": 7318, + "dostar": 7319, + "lecą": 7320, + "byt": 7321, + "wyry": 7322, + "wytrzyma": 7323, + "mawiać": 7324, + "przyznać": 7325, + "przystoi": 7326, + "bawić": 7327, + "bierz": 7328, + "cono": 7329, + "rozwa": 7330, + "szara": 7331, + "znaczne": 7332, + "prowin": 7333, + "żoł": 7334, + "słuchi": 7335, + "służeb": 7336, + "miano": 7337, + "mianowicie": 7338, + "pierał": 7339, + "Tobie": 7340, + "równe": 7341, + "dnicy": 7342, + "musimy": 7343, + "ruszyły": 7344, + "drugich": 7345, + "spojrzała": 7346, + "czarno": 7347, + "grzechy": 7348, + "grube": 7349, + "grunt": 7350, + "głuchy": 7351, + "kościół": 7352, + "mruczał": 7353, + "rodziny": 7354, + "starości": 7355, + "wszelką": 7356, + "niebieskie": 7357, + "trwogą": 7358, + "uczuć": 7359, + "Euna": 7360, + "spiesznie": 7361, + "komisa": 7362, + "Syna": 7363, + "obejrzał": 7364, + "zbrojnych": 7365, + "niecierpliwie": 7366, + "aksami": 7367, + "Chcesz": 7368, + "handlu": 7369, + "wąsikami": 7370, + "Zaporoż": 7371, + "Istotnie": 7372, + "CE": 7373, + "DA": 7374, + "Ojcie": 7375, + "Skoro": 7376, + "lnego": 7377, + "mni": 7378, + "opi": 7379, + "rzan": 7380, + "nasta": 7381, + "posy": 7382, + "ponad": 7383, + "niźli": 7384, + "zajął": 7385, + "zabrać": 7386, + "zakłopo": 7387, + "wyła": 7388, + "wyczer": 7389, + "noś": 7390, + "dziwszy": 7391, + "odde": 7392, + "przesu": 7393, + "szyło": 7394, + "sion": 7395, + "przybyli": 7396, + "przynieść": 7397, + "wezmę": 7398, + "tuj": 7399, + "Pozna": 7400, + "jęła": 7401, + "równy": 7402, + "Widząc": 7403, + "stępy": 7404, + "świecą": 7405, + "Samentu": 7406, + "warko": 7407, + "blada": 7408, + "iada": 7409, + "wschód": 7410, + "włos": 7411, + "spojrzeć": 7412, + "ciężki": 7413, + "towarzysz": 7414, + "wydawała": 7415, + "Chowa": 7416, + "diabli": 7417, + "bywają": 7418, + "obronie": 7419, + "znalazła": 7420, + "długiej": 7421, + "błogosławi": 7422, + "ufność": 7423, + "pochód": 7424, + "nazywa": 7425, + "względu": 7426, + "rozkoszy": 7427, + "powinna": 7428, + "stopniowo": 7429, + "opodal": 7430, + "zwierzęta": 7431, + "poważnie": 7432, + "gospodarz": 7433, + "zboża": 7434, + "wspomniał": 7435, + "porządku": 7436, + "Prócz": 7437, + "Małgo": 7438, + "Szlachta": 7439, + "Ojciec": 7440, + ").": 7441, + "Rzu": 7442, + "Zbro": 7443, + "gne": 7444, + "jny": 7445, + "lna": 7446, + "snych": 7447, + "snęły": 7448, + "uwiel": 7449, + "upad": 7450, + "uwierzy": 7451, + "wstę": 7452, + "zg": 7453, + "zn": 7454, + "zbi": 7455, + "niespokojnie": 7456, + "pociąg": 7457, + "powrócił": 7458, + "widzenia": 7459, + "wiódł": 7460, + "jener": 7461, + "koniem": 7462, + "ciche": 7463, + "zacze": 7464, + "zacznie": 7465, + "zabezpie": 7466, + "dopomó": 7467, + "lecie": 7468, + "lewej": 7469, + "mizer": 7470, + "kaf": 7471, + "pat": 7472, + "palec": 7473, + "wykrę": 7474, + "prześla": 7475, + "cek": 7476, + "tutej": 7477, + "gatu": 7478, + "pij": 7479, + "podnie": 7480, + "dur": 7481, + "Jaś": 7482, + "jęki": 7483, + "skoczyła": 7484, + "cud": 7485, + "trzeź": 7486, + "twarzach": 7487, + "płakać": 7488, + "płaczem": 7489, + "jakom": 7490, + "czując": 7491, + "mężem": 7492, + "trawy": 7493, + "złotą": 7494, + "wolnym": 7495, + "świeciły": 7496, + "nikczem": 7497, + "Domi": 7498, + "ścianie": 7499, + "Kocha": 7500, + "krześle": 7501, + "mocny": 7502, + "postacie": 7503, + "postawił": 7504, + "hoł": 7505, + "spali": 7506, + "Szwedami": 7507, + "towarzysze": 7508, + "skrzydeł": 7509, + "zbiera": 7510, + "palcem": 7511, + "znajdę": 7512, + "skończy": 7513, + "pójdą": 7514, + "największy": 7515, + "kawalerze": 7516, + "przekonać": 7517, + "dojrzeć": 7518, + "miesiące": 7519, + "Fenicjan": 7520, + "żółte": 7521, + "pożegnał": 7522, + "otuchy": 7523, + "objęcia": 7524, + "oglądać": 7525, + "Francu": 7526, + "Taurogach": 7527, + "Konstan": 7528, + "Memfisu": 7529, + "Dał": 7530, + "For": 7531, + "Sła": 7532, + "Zale": 7533, + "jne": 7534, + "oc": 7535, + "osobie": 7536, + "udzie": 7537, + "zin": 7538, + "niektóre": 7539, + "rowali": 7540, + "winie": 7541, + "widzą": 7542, + "zada": 7543, + "miną": 7544, + "towe": 7545, + "wozie": 7546, + "czysty": 7547, + "czynią": 7548, + "mowali": 7549, + "szyła": 7550, + "kują": 7551, + "mur": 7552, + "czeniem": 7553, + "bieży": 7554, + "tumu": 7555, + "siel": 7556, + "skier": 7557, + "prosty": 7558, + "byłbym": 7559, + "chwilo": 7560, + "słab": 7561, + "lęk": 7562, + "jona": 7563, + "bezła": 7564, + "jakowe": 7565, + "czuć": 7566, + "pięści": 7567, + "brodę": 7568, + "przyjaźń": 7569, + "drzeć": 7570, + "przyjacielem": 7571, + "wysokości": 7572, + "słuchając": 7573, + "nieprzyjacielowi": 7574, + "wilk": 7575, + "dobrodzie": 7576, + "zajęty": 7577, + "matkę": 7578, + "ukazując": 7579, + "wierzch": 7580, + "układy": 7581, + "ruszać": 7582, + "rozkosz": 7583, + "krąg": 7584, + "Pójdzie": 7585, + "brzuch": 7586, + "odległo": 7587, + "honoru": 7588, + "wieczerzy": 7589, + "stanowczo": 7590, + "Łubniów": 7591, + "Najświętszej": 7592, + "Dalej": 7593, + "Zaćwilichowski": 7594, + "Biada": 7595, + "Cu": 7596, + "Zdro": 7597, + "eg": 7598, + "ilu": 7599, + "lwy": 7600, + "ochro": 7601, + "wnu": 7602, + "zją": 7603, + "zdę": 7604, + "niewie": 7605, + "pomoże": 7606, + "posłał": 7607, + "pokazało": 7608, + "rab": 7609, + "rzeczach": 7610, + "cisnął": 7611, + "zabój": 7612, + "zakończył": 7613, + "wyk": 7614, + "wyś": 7615, + "wybra": 7616, + "nome": 7617, + "dary": 7618, + "przepy": 7619, + "przeszła": 7620, + "przemówić": 7621, + "przewyż": 7622, + "mierz": 7623, + "przychodziło": 7624, + "stawała": 7625, + "bienie": 7626, + "codziennie": 7627, + "pieszczo": 7628, + "bito": 7629, + "niali": 7630, + "piwa": 7631, + "pisze": 7632, + "nędza": 7633, + "pej": 7634, + "jednemu": 7635, + "medy": 7636, + "najbliż": 7637, + "skoczyli": 7638, + "tamten": 7639, + "styn": 7640, + "oknem": 7641, + "niętą": 7642, + "Szli": 7643, + "czyniła": 7644, + "Lisie": 7645, + "warto": 7646, + "pływa": 7647, + "pędem": 7648, + "Przyj": 7649, + "młodzie": 7650, + "dawny": 7651, + "zdobyć": 7652, + "ofiar": 7653, + "przyjaciele": 7654, + "starał": 7655, + "strasznym": 7656, + "żura": 7657, + "piasek": 7658, + "wiernych": 7659, + "nieszczęścia": 7660, + "godności": 7661, + "żałował": 7662, + "Chmielnickim": 7663, + "sędzia": 7664, + "miecznika": 7665, + "podniósłszy": 7666, + "zapasy": 7667, + "białego": 7668, + "Weź": 7669, + "nauki": 7670, + "naukę": 7671, + "pachołka": 7672, + "głównie": 7673, + "groźne": 7674, + "Krzyżak": 7675, + "waszmościom": 7676, + "przejść": 7677, + "kwate": 7678, + "wypadku": 7679, + "namiotu": 7680, + "przestrzeń": 7681, + "pracować": 7682, + "potrzebne": 7683, + "przytomność": 7684, + "Pamiętaj": 7685, + "stosunki": 7686, + "widywał": 7687, + "wpływem": 7688, + "czwarty": 7689, + "Głupi": 7690, + "Miłości": 7691, + "Pozwól": 7692, + "Klejn": 7693, + "dżun": 7694, + "filozo": 7695, + "amen": 7696, + "fin": 7697, + "iro": 7698, + "knęła": 7699, + "lało": 7700, + "psze": 7701, + "prą": 7702, + "ssi": 7703, + "niewidzial": 7704, + "nagi": 7705, + "naokoło": 7706, + "pochwycił": 7707, + "rośnie": 7708, + "listu": 7709, + "wic": 7710, + "ciszej": 7711, + "zastęp": 7712, + "zabiera": 7713, + "doby": 7714, + "lekar": 7715, + "wantu": 7716, + "wyto": 7717, + "ryba": 7718, + "przeko": 7719, + "murach": 7720, + "ściskając": 7721, + "ruj": 7722, + "rozpoczął": 7723, + "spotyka": 7724, + "wiają": 7725, + "szacu": 7726, + "podwój": 7727, + "stojących": 7728, + "puść": 7729, + "obrzy": 7730, + "Zawi": 7731, + "żach": 7732, + "powiedziawszy": 7733, + "budow": 7734, + "najmil": 7735, + "tętent": 7736, + "nionych": 7737, + "kładał": 7738, + "męstwo": 7739, + "pełna": 7740, + "szedłszy": 7741, + "świeci": 7742, + "choćbym": 7743, + "robisz": 7744, + "Kat": 7745, + "grana": 7746, + "Koniec": 7747, + "drzewami": 7748, + "pokor": 7749, + "ogląd": 7750, + "komtur": 7751, + "uczyniło": 7752, + "panom": 7753, + "królewską": 7754, + "trybu": 7755, + "Czekaj": 7756, + "zdrowa": 7757, + "ujrzy": 7758, + "ostatnim": 7759, + "ostatniego": 7760, + "młodym": 7761, + "zgody": 7762, + "piął": 7763, + "dalszych": 7764, + "ogarnęła": 7765, + "Kilka": 7766, + "Dzieci": 7767, + "srodze": 7768, + "wydobyć": 7769, + "otchła": 7770, + "pokryte": 7771, + "Ketlinga": 7772, + "boleść": 7773, + "zimno": 7774, + "zaniepoko": 7775, + "westchnie": 7776, + "Chamis": 7777, + "salonu": 7778, + "przypatrywał": 7779, + "wodzem": 7780, + "wyglądała": 7781, + "Benedykt": 7782, + "pragnąc": 7783, + "Szkoda": 7784, + "kompanii": 7785, + "niezawodnie": 7786, + "kwar": 7787, + "psi": 7788, + "plan": 7789, + "snęło": 7790, + "tkli": 7791, + "uzna": 7792, + "vi": 7793, + "zro": 7794, + "zgodzi": 7795, + "niedzie": 7796, + "namię": 7797, + "pociągnął": 7798, + "pomyśleć": 7799, + "dzała": 7800, + "jecie": 7801, + "koli": 7802, + "zakrę": 7803, + "doty": 7804, + "mistrze": 7805, + "wywie": 7806, + "wytę": 7807, + "wychu": 7808, + "wypadł": 7809, + "wyrok": 7810, + "dachu": 7811, + "ryb": 7812, + "morzu": 7813, + "szyły": 7814, + "starej": 7815, + "czewa": 7816, + "bieli": 7817, + "tując": 7818, + "spoza": 7819, + "prawą": 7820, + "beze": 7821, + "duję": 7822, + "rzekłbyś": 7823, + "obcych": 7824, + "prote": 7825, + "suchy": 7826, + "budzi": 7827, + "słuchała": 7828, + "Chciałem": 7829, + "skoczyć": 7830, + "tamci": 7831, + "giej": 7832, + "jowski": 7833, + "wędro": 7834, + "słysząc": 7835, + "Stan": 7836, + "stek": 7837, + "wolności": 7838, + "zdało": 7839, + "zdanie": 7840, + "Karol": 7841, + "ścianą": 7842, + "żołnierzom": 7843, + "konfi": 7844, + "bladła": 7845, + "blaskiem": 7846, + "odebrał": 7847, + "chorąży": 7848, + "głęb": 7849, + "drga": 7850, + "cjach": 7851, + "mieszkanie": 7852, + "świątynie": 7853, + "jasny": 7854, + "powita": 7855, + "myśleli": 7856, + "Mógł": 7857, + "leciały": 7858, + "ciekawością": 7859, + "Marta": 7860, + "kupców": 7861, + "trząsł": 7862, + "Zygmu": 7863, + "Strasz": 7864, + "Póź": 7865, + "ożenił": 7866, + "cichym": 7867, + "kolumny": 7868, + "Jednocześnie": 7869, + "jechawszy": 7870, + "Muszalski": 7871, + "Wzią": 7872, + "ali": 7873, + "es": 7874, + "osło": 7875, + "okazał": 7876, + "uprze": 7877, + "utrzymać": 7878, + "wprowa": 7879, + "czało": 7880, + "polach": 7881, + "porządek": 7882, + "zatrzymać": 7883, + "zaścian": 7884, + "dokład": 7885, + "kano": 7886, + "wyba": 7887, + "wyrazem": 7888, + "wynagro": 7889, + "tecznie": 7890, + "noga": 7891, + "daję": 7892, + "czyń": 7893, + "rych": 7894, + "przemy": 7895, + "mona": 7896, + "cesar": 7897, + "przyga": 7898, + "przyjechali": 7899, + "kupi": 7900, + "kupę": 7901, + "ściga": 7902, + "według": 7903, + "rui": 7904, + "wałów": 7905, + "rozsy": 7906, + "rozciąg": 7907, + "żywi": 7908, + "więzi": 7909, + "onów": 7910, + "byłeś": 7911, + "Wol": 7912, + "buntu": 7913, + "krzyżo": 7914, + "straże": 7915, + "zia": 7916, + "reszta": 7917, + "czynili": 7918, + "czyniąc": 7919, + "Sakowi": 7920, + "dzam": 7921, + "trum": 7922, + "Kama": 7923, + "Gdyż": 7924, + "wiom": 7925, + "konten": 7926, + "zdoł": 7927, + "tłumów": 7928, + "śpiewał": 7929, + "Dali": 7930, + "zbliżał": 7931, + "głuche": 7932, + "siowi": 7933, + "połowę": 7934, + "robota": 7935, + "wszelki": 7936, + "rzucali": 7937, + "nauka": 7938, + "przyszłości": 7939, + "prawdziwy": 7940, + "Ojca": 7941, + "derwi": 7942, + "układów": 7943, + "niezmierną": 7944, + "Witolda": 7945, + "drobne": 7946, + "ńczyk": 7947, + "elektor": 7948, + "Mahdi": 7949, + "cofać": 7950, + "despera": 7951, + "kapelusz": 7952, + "Drugi": 7953, + "spotkała": 7954, + "Aleksandra": 7955, + "Różyc": 7956, + "Ozyrysa": 7957, + "witeb": 7958, + "DZ": 7959, + "Ina": 7960, + "aka": 7961, + "ii": 7962, + "klo": 7963, + "lla": 7964, + "mły": 7965, + "opła": 7966, + "osobą": 7967, + "sfor": 7968, + "spełni": 7969, + "trów": 7970, + "wpada": 7971, + "śnięte": 7972, + "czkach": 7973, + "popa": 7974, + "popie": 7975, + "pośród": 7976, + "stki": 7977, + "wid": 7978, + "wita": 7979, + "gołę": 7980, + "koci": 7981, + "bydła": 7982, + "wybo": 7983, + "wystąpił": 7984, + "wysyła": 7985, + "jadła": 7986, + "dama": 7987, + "masze": 7988, + "kupił": 7989, + "starzy": 7990, + "pieniu": 7991, + "chowi": 7992, + "łup": 7993, + "jutra": 7994, + "głowach": 7995, + "kłe": 7996, + "stoso": 7997, + "szczer": 7998, + "jedli": 7999, + "skami": 8000, + "powietrza": 8001, + "Bogowie": 8002, + "Taka": 8003, + "Toć": 8004, + "śmieli": 8005, + "siada": 8006, + "krzykiem": 8007, + "sąsie": 8008, + "długa": 8009, + "pewność": 8010, + "fali": 8011, + "Sary": 8012, + "zdawały": 8013, + "miłował": 8014, + "granicę": 8015, + "podobnie": 8016, + "hetmanów": 8017, + "królewskiego": 8018, + "szeptać": 8019, + "gałą": 8020, + "uwagą": 8021, + "krewny": 8022, + "czekaj": 8023, + "mogłaby": 8024, + "oficera": 8025, + "listów": 8026, + "wszelkiego": 8027, + "Danuśka": 8028, + "zdrady": 8029, + "śladu": 8030, + "Chryste": 8031, + "pułkownicy": 8032, + "groźnie": 8033, + "wyprawę": 8034, + "tajemnicy": 8035, + "prawdziwie": 8036, + "żywności": 8037, + "Nerona": 8038, + "pilnować": 8039, + "zmieniła": 8040, + "Rzeczpospolitą": 8041, + "próbował": 8042, + "zwyczaju": 8043, + "dowcip": 8044, + "Czyliż": 8045, + "piętnaście": 8046, + "Asto": 8047, + "Dia": 8048, + "Próżno": 8049, + "Strze": 8050, + "ażebym": 8051, + "atrium": 8052, + "kałem": 8053, + "wsz": 8054, + "złą": 8055, + "zdziwił": 8056, + "związa": 8057, + "śl": 8058, + "Źle": 8059, + "rzona": 8060, + "szlo": 8061, + "poglą": 8062, + "postąpił": 8063, + "roga": 8064, + "lina": 8065, + "zadu": 8066, + "zapło": 8067, + "wiedzi": 8068, + "pagór": 8069, + "wytr": 8070, + "wychowa": 8071, + "wyjazd": 8072, + "topo": 8073, + "wodzi": 8074, + "nol": 8075, + "odbij": 8076, + "przeklę": 8077, + "moty": 8078, + "szyder": 8079, + "przygar": 8080, + "rezo": 8081, + "sadził": 8082, + "tum": 8083, + "ganek": 8084, + "praca": 8085, + "podsta": 8086, + "charak": 8087, + "Namiest": 8088, + "inżynie": 8089, + "czonego": 8090, + "Tarko": 8091, + "Taczewa": 8092, + "Jerem": 8093, + "ciężar": 8094, + "trzej": 8095, + "płakała": 8096, + "tron": 8097, + "dzeni": 8098, + "szedłem": 8099, + "dalece": 8100, + "Tej": 8101, + "szkody": 8102, + "Bara": 8103, + "Kmicico": 8104, + "dników": 8105, + "grać": 8106, + "oboj": 8107, + "lubię": 8108, + "Zbyszku": 8109, + "zmienić": 8110, + "święci": 8111, + "ucieczki": 8112, + "czerni": 8113, + "strasznego": 8114, + "pamiętaj": 8115, + "zrobiła": 8116, + "grzech": 8117, + "wierny": 8118, + "Tatary": 8119, + "jedynie": 8120, + "dzieckiem": 8121, + "białej": 8122, + "szerokie": 8123, + "świta": 8124, + "dobrowolnie": 8125, + "opieku": 8126, + "kawalera": 8127, + "zrozumieć": 8128, + "kwatery": 8129, + "zamknięte": 8130, + "nagrody": 8131, + "wysłać": 8132, + "pijany": 8133, + "strzałów": 8134, + "Arnol": 8135, + "fortuny": 8136, + "Zbaraża": 8137, + "źrenice": 8138, + "Pomponii": 8139, + "muszkietów": 8140, + "ułat": 8141, + "asyryj": 8142, + "surdu": 8143, + "regular": 8144, + "mazowiec": 8145, + "reth": 8146, + "Inaczej": 8147, + "Astoreth": 8148, + "Emili": 8149, + "Wśród": 8150, + "Wprawdzie": 8151, + "anie": 8152, + "awantu": 8153, + "ktem": 8154, + "lku": 8155, + "mle": 8156, + "opę": 8157, + "snej": 8158, + "schod": 8159, + "uchro": 8160, + "zwali": 8161, + "Śmier": 8162, + "niektórych": 8163, + "poszu": 8164, + "ałą": 8165, + "niwszy": 8166, + "rzemie": 8167, + "libij": 8168, + "zapadła": 8169, + "domyśla": 8170, + "dochodziły": 8171, + "łoże": 8172, + "leje": 8173, + "bystry": 8174, + "wierze": 8175, + "wyłą": 8176, + "dziwo": 8177, + "rynku": 8178, + "odem": 8179, + "przyło": 8180, + "kurza": 8181, + "stanu": 8182, + "wen": 8183, + "chom": 8184, + "chował": 8185, + "gale": 8186, + "zewnątrz": 8187, + "piwnicy": 8188, + "wiara": 8189, + "szach": 8190, + "pracę": 8191, + "beja": 8192, + "Posta": 8193, + "Zapewne": 8194, + "proch": 8195, + "powiesz": 8196, + "rzać": 8197, + "słonio": 8198, + "kąt": 8199, + "ciami": 8200, + "Toli": 8201, + "Paweł": 8202, + "strzegł": 8203, + "nięta": 8204, + "Saba": 8205, + "ścianach": 8206, + "Kobie": 8207, + "Wielu": 8208, + "szom": 8209, + "Wołodyjowskiemu": 8210, + "znoś": 8211, + "Misie": 8212, + "Wasz": 8213, + "uderzyła": 8214, + "czarną": 8215, + "ciężkiej": 8216, + "zjawił": 8217, + "ostatnią": 8218, + "modlił": 8219, + "zgodził": 8220, + "skończyć": 8221, + "wachla": 8222, + "rządca": 8223, + "matce": 8224, + "przerwała": 8225, + "szlachetny": 8226, + "okolicę": 8227, + "Pamięta": 8228, + "Kroto": 8229, + "niepokojem": 8230, + "wściekłością": 8231, + "dostrzegł": 8232, + "Janusz": 8233, + "obywatel": 8234, + "Rozumiem": 8235, + "Kuklinowski": 8236, + "zgryzo": 8237, + "zapalczy": 8238, + "Człowiek": 8239, + "Konstanty": 8240, + "rezolu": 8241, + "KIA": 8242, + "Mło": 8243, + "Ode": 8244, + "XV": 8245, + "brza": 8246, + "cła": 8247, + "cmenta": 8248, + "gdaj": 8249, + "ktach": 8250, + "opuszcza": 8251, + "oświet": 8252, + "snąwszy": 8253, + "spadła": 8254, + "uś": 8255, + "rzałem": 8256, + "szpi": 8257, + "powsze": 8258, + "pocznie": 8259, + "postęp": 8260, + "podziw": 8261, + "podar": 8262, + "niczy": 8263, + "radził": 8264, + "liczyć": 8265, + "wija": 8266, + "gowi": 8267, + "cich": 8268, + "zapyta": 8269, + "wyz": 8270, + "wypła": 8271, + "wychodzi": 8272, + "wyszły": 8273, + "jaskra": 8274, + "wozu": 8275, + "cienia": 8276, + "stawały": 8277, + "stanęły": 8278, + "bab": 8279, + "conych": 8280, + "rozry": 8281, + "sowy": 8282, + "nędzy": 8283, + "Jaka": 8284, + "skaza": 8285, + "setki": 8286, + "Wolał": 8287, + "rzad": 8288, + "cuda": 8289, + "słońcem": 8290, + "Towarzy": 8291, + "dałem": 8292, + "dźwięk": 8293, + "chciwie": 8294, + "strzelił": 8295, + "nięto": 8296, + "dzając": 8297, + "ranny": 8298, + "Wyszo": 8299, + "dwanaście": 8300, + "dwakroć": 8301, + "ciemna": 8302, + "trwała": 8303, + "Pewnego": 8304, + "ważnie": 8305, + "tarczy": 8306, + "dniami": 8307, + "uczynili": 8308, + "poznali": 8309, + "ludzkim": 8310, + "ażebyś": 8311, + "zrobiło": 8312, + "lekce": 8313, + "zdumienie": 8314, + "powtórzyła": 8315, + "starość": 8316, + "jeździł": 8317, + "Danusię": 8318, + "długich": 8319, + "opieką": 8320, + "przekonał": 8321, + "miesiąca": 8322, + "Chilona": 8323, + "podobie": 8324, + "hajdu": 8325, + "spełnić": 8326, + "spoglądali": 8327, + "powrocie": 8328, + "umysł": 8329, + "napast": 8330, + "Krymu": 8331, + "mężczyzn": 8332, + "muzyka": 8333, + "chwytając": 8334, + "sukni": 8335, + "Póki": 8336, + "Lipków": 8337, + "zatrzymali": 8338, + "rozporzą": 8339, + "Kurce": 8340, + "Kiemlicz": 8341, + "siodła": 8342, + "Hlawa": 8343, + "Wittenberg": 8344, + "Rawlison": 8345, + "FORKIA": 8346, + "Gerwazy": 8347, + "Tyzenhauz": 8348, + "rezulta": 8349, + "Jeremiego": 8350, + "Obie": 8351, + "Upi": 8352, + "Wczo": 8353, + "igrzy": 8354, + "sprzed": 8355, + "swemu": 8356, + "tce": 8357, + "tniej": 8358, + "upoko": 8359, + "unosi": 8360, + "zrobię": 8361, + "źród": 8362, + "poci": 8363, + "pohań": 8364, + "pobojo": 8365, + "strę": 8366, + "zamil": 8367, + "dowe": 8368, + "wyjeżdża": 8369, + "wybiera": 8370, + "rychło": 8371, + "ciej": 8372, + "odby": 8373, + "przenik": 8374, + "mary": 8375, + "rumia": 8376, + "pierzch": 8377, + "rozsąd": 8378, + "ganku": 8379, + "spoty": 8380, + "obcy": 8381, + "Zaprawdę": 8382, + "sym": 8383, + "mięsa": 8384, + "wąż": 8385, + "kąpie": 8386, + "arty": 8387, + "jakową": 8388, + "pięścią": 8389, + "świate": 8390, + "faj": 8391, + "studen": 8392, + "krop": 8393, + "człowiekowi": 8394, + "Gdybyś": 8395, + "glej": 8396, + "chwytał": 8397, + "hetmanowi": 8398, + "zbliżywszy": 8399, + "skarbów": 8400, + "żadnym": 8401, + "uśmiechał": 8402, + "wiernie": 8403, + "ostatnia": 8404, + "dziwna": 8405, + "dziwnego": 8406, + "nadzieją": 8407, + "powiedziałem": 8408, + "robotę": 8409, + "dalszą": 8410, + "naszemu": 8411, + "oddam": 8412, + "Mówią": 8413, + "żegnać": 8414, + "żegnał": 8415, + "gospody": 8416, + "szczęściem": 8417, + "policji": 8418, + "nadeszła": 8419, + "Hira": 8420, + "procent": 8421, + "błogosławił": 8422, + "Sene": 8423, + "Pamiętam": 8424, + "Musiał": 8425, + "zmieszany": 8426, + "pachołków": 8427, + "Tygellinus": 8428, + "wzruszony": 8429, + "pospól": 8430, + "Labiryntu": 8431, + "odezwała": 8432, + "rianum": 8433, + "niechybnie": 8434, + "obiecywał": 8435, + "Żmujdzi": 8436, + "Hetman": 8437, + "sypial": 8438, + "Ostrianum": 8439, + "CESA": 8440, + "wykwin": 8441, + "Misiewiczo": 8442, + "AN": 8443, + "Mały": 8444, + "brą": 8445, + "imienia": 8446, + "mści": 8447, + "omy": 8448, + "pchnął": 8449, + "rię": 8450, + "tór": 8451, + "ve": 8452, + "żnych": 8453, + "pokrze": 8454, + "poczuł": 8455, + "posłów": 8456, + "ninem": 8457, + "rowa": 8458, + "rzece": 8459, + "rzeniu": 8460, + "widziano": 8461, + "jenia": 8462, + "kolu": 8463, + "zamyś": 8464, + "zająć": 8465, + "dowy": 8466, + "wypeł": 8467, + "wystąpi": 8468, + "wybiegł": 8469, + "jaski": 8470, + "teli": 8471, + "bory": 8472, + "boskiej": 8473, + "siński": 8474, + "przykro": 8475, + "stanąwszy": 8476, + "rezy": 8477, + "bierać": 8478, + "sunęła": 8479, + "wzra": 8480, + "Chór": 8481, + "tędy": 8482, + "Jedź": 8483, + "fio": 8484, + "fizjo": 8485, + "węgier": 8486, + "płakał": 8487, + "Stasiu": 8488, + "stepie": 8489, + "księdz": 8490, + "zdawała": 8491, + "trując": 8492, + "rzędzie": 8493, + "przyjaźni": 8494, + "rozumieć": 8495, + "musiało": 8496, + "kiedykolwiek": 8497, + "płynąć": 8498, + "wioną": 8499, + "większym": 8500, + "Przypom": 8501, + "młodości": 8502, + "Nil": 8503, + "kondy": 8504, + "blaski": 8505, + "walał": 8506, + "Anti": 8507, + "cemy": 8508, + "piękności": 8509, + "piękność": 8510, + "powiadają": 8511, + "radośnie": 8512, + "ogromną": 8513, + "obiet": 8514, + "trąby": 8515, + "Ktoś": 8516, + "glądać": 8517, + "żału": 8518, + "pańskie": 8519, + "cierpi": 8520, + "Możesz": 8521, + "bóstwa": 8522, + "jedziemy": 8523, + "Helu": 8524, + "pójrz": 8525, + "Mówiono": 8526, + "czerwonych": 8527, + "rozkazów": 8528, + "waszmościów": 8529, + "prawdziwe": 8530, + "wstydu": 8531, + "ulicach": 8532, + "Ciecha": 8533, + "najlepsze": 8534, + "Heleny": 8535, + "wojennych": 8536, + "przycisnął": 8537, + "przybrany": 8538, + "Aulusów": 8539, + "tłumaczył": 8540, + "Memfis": 8541, + "zwykłą": 8542, + "odejść": 8543, + "wcześniej": 8544, + "oślep": 8545, + "Łubniach": 8546, + "Szczęściem": 8547, + "Mellechowicz": 8548, + "kuchni": 8549, + "Florentyna": 8550, + "starannie": 8551, + "fink": 8552, + "Af": 8553, + "Glau": 8554, + "Okru": 8555, + "Szy": 8556, + "ima": 8557, + "ostry": 8558, + "płe": 8559, + "rki": 8560, + "sały": 8561, + "snego": 8562, + "spuścił": 8563, + "schwyta": 8564, + "twę": 8565, + "tkami": 8566, + "ury": 8567, + "utrzyma": 8568, + "zle": 8569, + "niejakim": 8570, + "nało": 8571, + "roman": 8572, + "liby": 8573, + "liwym": 8574, + "licząc": 8575, + "zacię": 8576, + "wań": 8577, + "rzywszy": 8578, + "pamią": 8579, + "wypi": 8580, + "wyrzą": 8581, + "nera": 8582, + "czynienia": 8583, + "przepra": 8584, + "bokiem": 8585, + "bożej": 8586, + "przyto": 8587, + "przysła": 8588, + "ruję": 8589, + "rozstrzy": 8590, + "rozbój": 8591, + "znad": 8592, + "znacz": 8593, + "Niechaj": 8594, + "Niemiec": 8595, + "częścią": 8596, + "instru": 8597, + "budził": 8598, + "cudow": 8599, + "siadać": 8600, + "wojną": 8601, + "sądzi": 8602, + "Stacha": 8603, + "kraje": 8604, + "rycerzem": 8605, + "Przede": 8606, + "trupa": 8607, + "Komu": 8608, + "szonych": 8609, + "pozór": 8610, + "takimi": 8611, + "Winicjuszowi": 8612, + "rzono": 8613, + "słowami": 8614, + "obiecu": 8615, + "patrzę": 8616, + "klęskę": 8617, + "wydar": 8618, + "kamienia": 8619, + "ujrzeli": 8620, + "rozmawia": 8621, + "Bij": 8622, + "chorągwiami": 8623, + "trafić": 8624, + "zdumiony": 8625, + "listem": 8626, + "diu": 8627, + "eks": 8628, + "niewolnik": 8629, + "gryzł": 8630, + "spodziewać": 8631, + "Sambu": 8632, + "ciekawie": 8633, + "matko": 8634, + "ukazy": 8635, + "rycerstwa": 8636, + "zwróciły": 8637, + "zapłać": 8638, + "dzwony": 8639, + "języka": 8640, + "Puł": 8641, + "egipskich": 8642, + "Pójdę": 8643, + "Mówię": 8644, + "Stanisławie": 8645, + "kawałek": 8646, + "zapałem": 8647, + "wieczerzę": 8648, + "wielbłądy": 8649, + "kaptu": 8650, + "potwor": 8651, + "zbóje": 8652, + "śred": 8653, + "zamieszanie": 8654, + "Raszkowa": 8655, + "lekcewa": 8656, + "Wczoraj": 8657, + "CESARZ": 8658, + "Ano": 8659, + "Czo": 8660, + "Ol": 8661, + "Skar": 8662, + "WA": 8663, + "lności": 8664, + "onie": 8665, + "tchó": 8666, + "un": 8667, + "pogro": 8668, + "pokar": 8669, + "wisz": 8670, + "zatru": 8671, + "zadowo": 8672, + "doń": 8673, + "żeń": 8674, + "wykrzyknął": 8675, + "wysłucha": 8676, + "jasy": 8677, + "tes": 8678, + "tele": 8679, + "terem": 8680, + "lane": 8681, + "przecha": 8682, + "kura": 8683, + "stal": 8684, + "stawić": 8685, + "piera": 8686, + "żywego": 8687, + "skinął": 8688, + "zepsu": 8689, + "puła": 8690, + "obce": 8691, + "promie": 8692, + "Woł": 8693, + "Borz": 8694, + "wznosił": 8695, + "ścier": 8696, + "krzyżem": 8697, + "dzonym": 8698, + "mękę": 8699, + "książęcą": 8700, + "Palaty": 8701, + "stety": 8702, + "złości": 8703, + "ciągnęły": 8704, + "Radzie": 8705, + "ojców": 8706, + "Sama": 8707, + "Litwy": 8708, + "dworzan": 8709, + "niechby": 8710, + "godziło": 8711, + "tłumu": 8712, + "śpiew": 8713, + "umrze": 8714, + "szczycie": 8715, + "drabi": 8716, + "pułk": 8717, + "zbierać": 8718, + "zbrodni": 8719, + "waćpanny": 8720, + "plecami": 8721, + "jedyna": 8722, + "bogactwa": 8723, + "Jagienkę": 8724, + "Faszo": 8725, + "ogromnym": 8726, + "trwoga": 8727, + "ofiarował": 8728, + "władcy": 8729, + "porusza": 8730, + "ochota": 8731, + "Oleńki": 8732, + "Rusi": 8733, + "Miej": 8734, + "gierm": 8735, + "posąg": 8736, + "Cieka": 8737, + "zdziwienie": 8738, + "prośbę": 8739, + "upływie": 8740, + "stopnia": 8741, + "Bogdańcu": 8742, + "pracował": 8743, + "Ryce": 8744, + "ponuro": 8745, + "tygodni": 8746, + "wspomnienie": 8747, + "Pomponia": 8748, + "podłogę": 8749, + "grzmot": 8750, + "Podlasie": 8751, + "kaplicy": 8752, + "Dalibóg": 8753, + "Fo": 8754, + "ger": 8755, + "iz": 8756, + "mrok": 8757, + "twym": 8758, + "unik": 8759, + "ukocha": 8760, + "wprzód": 8761, + "zjedna": 8762, + "łba": 8763, + "naci": 8764, + "pota": 8765, + "stka": 8766, + "strzę": 8767, + "ramienia": 8768, + "rogi": 8769, + "liści": 8770, + "godna": 8771, + "kołem": 8772, + "kożu": 8773, + "zao": 8774, + "zako": 8775, + "zapadł": 8776, + "dochody": 8777, + "bydło": 8778, + "kato": 8779, + "tara": 8780, + "pak": 8781, + "wymo": 8782, + "wyprowa": 8783, + "jazdu": 8784, + "jadal": 8785, + "daro": 8786, + "rysy": 8787, + "odbił": 8788, + "lasów": 8789, + "szysz": 8790, + "mara": 8791, + "maja": 8792, + "przyda": 8793, + "kus": 8794, + "biegną": 8795, + "rozmyślał": 8796, + "zechcesz": 8797, + "obrazy": 8798, + "cząć": 8799, + "mięso": 8800, + "anne": 8801, + "dobrzy": 8802, + "cudzy": 8803, + "kącie": 8804, + "władza": 8805, + "ciasno": 8806, + "płacze": 8807, + "dzeń": 8808, + "Stasiowi": 8809, + "czyłem": 8810, + "Baron": 8811, + "Koko": 8812, + "oboha": 8813, + "mentów": 8814, + "trwa": 8815, + "konno": 8816, + "kontu": 8817, + "miejsc": 8818, + "kilkaset": 8819, + "świętej": 8820, + "świętych": 8821, + "uciec": 8822, + "tłumie": 8823, + "śpiesz": 8824, + "spojrzawszy": 8825, + "Medi": 8826, + "dziękuję": 8827, + "spokojnym": 8828, + "spada": 8829, + "pułków": 8830, + "Podkomorzy": 8831, + "bezpiecznie": 8832, + "piaszczy": 8833, + "siostry": 8834, + "smutkiem": 8835, + "Dobra": 8836, + "dalsze": 8837, + "zmartwie": 8838, + "umieją": 8839, + "córką": 8840, + "interesa": 8841, + "Ojcze": 8842, + "żywot": 8843, + "niewiasta": 8844, + "znajomych": 8845, + "szybkością": 8846, + "księżnej": 8847, + "zapomina": 8848, + "odzyska": 8849, + "odzyskał": 8850, + "wierzcho": 8851, + "Spodzie": 8852, + "narodów": 8853, + "wrzask": 8854, + "Słowa": 8855, + "Myślę": 8856, + "Piotro": 8857, + "trudności": 8858, + "fortecy": 8859, + "podziemia": 8860, + "błyskawice": 8861, + "wielkości": 8862, + "mądrości": 8863, + "wzdycha": 8864, + "Janusza": 8865, + "trzeciego": 8866, + "łańcuch": 8867, + "klucz": 8868, + "Taurogów": 8869, + "wątpliwości": 8870, + "Ukrainie": 8871, + "bohater": 8872, + "Wrzeszczowicz": 8873, + "Zaledwie": 8874, + "Namiestnik": 8875, + "Borzoboha": 8876, + "Gru": 8877, + "Ostro": 8878, + "Ski": 8879, + "Zbli": 8880, + "klą": 8881, + "lskiego": 8882, + "mroku": 8883, + "opowiem": 8884, + "usy": 8885, + "ukazały": 8886, + "wpierw": 8887, + "ńcie": 8888, + "powy": 8889, + "zastępy": 8890, + "doktora": 8891, + "min": 8892, + "pasy": 8893, + "paste": 8894, + "parob": 8895, + "tono": 8896, + "wodzą": 8897, + "nocami": 8898, + "dywał": 8899, + "boli": 8900, + "cerem": 8901, + "przyłą": 8902, + "kupie": 8903, + "cyrku": 8904, + "czając": 8905, + "róz": 8906, + "giną": 8907, + "znane": 8908, + "skwa": 8909, + "stolicy": 8910, + "dując": 8911, + "Zatem": 8912, + "powierzch": 8913, + "jęcz": 8914, + "Bom": 8915, + "bunt": 8916, + "najczęściej": 8917, + "skom": 8918, + "gęby": 8919, + "Mary": 8920, + "śniegiem": 8921, + "gdzież": 8922, + "famili": 8923, + "fabry": 8924, + "rycerzowi": 8925, + "szkodzi": 8926, + "człowieku": 8927, + "dziada": 8928, + "powiadała": 8929, + "ciemnych": 8930, + "brało": 8931, + "Więcej": 8932, + "chwyciła": 8933, + "puścili": 8934, + "zdobył": 8935, + "Niechby": 8936, + "trzymali": 8937, + "szczały": 8938, + "Ramzesie": 8939, + "skrzyp": 8940, + "państwie": 8941, + "palcach": 8942, + "gościniec": 8943, + "kręcić": 8944, + "zdumiał": 8945, + "przyjdą": 8946, + "uczcie": 8947, + "okrutny": 8948, + "rozmowie": 8949, + "zobaczy": 8950, + "pustynię": 8951, + "niepoję": 8952, + "pałac": 8953, + "ogarnia": 8954, + "nauczy": 8955, + "Kijo": 8956, + "rozpaczli": 8957, + "ratuj": 8958, + "piechotę": 8959, + "krzywdę": 8960, + "srebra": 8961, + "ochoty": 8962, + "komnat": 8963, + "dojść": 8964, + "Siczy": 8965, + "zachować": 8966, + "zapomnie": 8967, + "nagrodę": 8968, + "pójdziesz": 8969, + "Dugla": 8970, + "jakichś": 8971, + "obliczu": 8972, + "opuściła": 8973, + "żelazne": 8974, + "Anusi": 8975, + "marszałka": 8976, + "potrzebuję": 8977, + "odgadnąć": 8978, + "Kaleb": 8979, + "tygodnie": 8980, + "wściekłości": 8981, + "funk": 8982, + "Gebhra": 8983, + "pióra": 8984, + "ostatecznie": 8985, + "nieboszczyk": 8986, + "janczarów": 8987, + "majdanie": 8988, + "Długolasu": 8989, + "Atene": 8990, + "Telimena": 8991, + "kwadrans": 8992, + "Caro": 8993, + "Mefistofeles": 8994, + "Ab": 8995, + "Có": 8996, + "Cią": 8997, + "Pta": 8998, + "Plau": 8999, + "Rusza": 9000, + "Ucie": 9001, + "Wraca": 9002, + "XII": 9003, + "nd": 9004, + "ndra": 9005, + "ognie": 9006, + "uzbro": 9007, + "wników": 9008, + "zgieł": 9009, + "żnie": 9010, + "żwa": 9011, + "niepokoju": 9012, + "nan": 9013, + "nadej": 9014, + "popra": 9015, + "pochodzi": 9016, + "stłu": 9017, + "strzała": 9018, + "rosła": 9019, + "rzeką": 9020, + "lisz": 9021, + "lica": 9022, + "wiwa": 9023, + "zawrócił": 9024, + "zabły": 9025, + "zagrz": 9026, + "minął": 9027, + "waża": 9028, + "kania": 9029, + "kiw": 9030, + "wyzy": 9031, + "wybrze": 9032, + "wyobraź": 9033, + "nosem": 9034, + "dziego": 9035, + "przyjeżdża": 9036, + "coną": 9037, + "cokolwiek": 9038, + "rozwese": 9039, + "ręt": 9040, + "głosi": 9041, + "sował": 9042, + "szanu": 9043, + "gią": 9044, + "chacie": 9045, + "ducho": 9046, + "proje": 9047, + "Woje": 9048, + "wzgar": 9049, + "Tar": 9050, + "grobu": 9051, + "węża": 9052, + "płacił": 9053, + "straci": 9054, + "strachem": 9055, + "niosę": 9056, + "książęce": 9057, + "tracił": 9058, + "świade": 9059, + "pewnej": 9060, + "Panny": 9061, + "Sadowski": 9062, + "zdarzy": 9063, + "wołała": 9064, + "komtu": 9065, + "kochanie": 9066, + "kobietą": 9067, + "panował": 9068, + "starszych": 9069, + "hetmanem": 9070, + "drzwiom": 9071, + "lekki": 9072, + "żadną": 9073, + "Kuda": 9074, + "czekają": 9075, + "żałośnie": 9076, + "dziesiąty": 9077, + "skończyła": 9078, + "plecach": 9079, + "Bero": 9080, + "szeroki": 9081, + "chodzące": 9082, + "umiem": 9083, + "głębokie": 9084, + "pułkowniku": 9085, + "głośniej": 9086, + "ognisku": 9087, + "Zyndra": 9088, + "gorsze": 9089, + "otwór": 9090, + "potrafił": 9091, + "przyczyną": 9092, + "okropnie": 9093, + "doświadczony": 9094, + "wdzięcznością": 9095, + "szturmu": 9096, + "więzieniu": 9097, + "wezmą": 9098, + "mężczyzna": 9099, + "Wilk": 9100, + "wściekłość": 9101, + "Cezar": 9102, + "gałęzie": 9103, + "Krzeszowska": 9104, + "Malborgu": 9105, + "Droga": 9106, + "majestatu": 9107, + "ptaków": 9108, + "chwałę": 9109, + "sposobność": 9110, + "Częstochowy": 9111, + "oprzeć": 9112, + "pomieścić": 9113, + "*.": 9114, + "CZ": 9115, + "Dok": 9116, + "Gnie": 9117, + "HELE": 9118, + "MU": 9119, + "Zbawi": 9120, + "fem": 9121, + "nność": 9122, + "owiec": 9123, + "udać": 9124, + "ukoń": 9125, + "umiesz": 9126, + "wstąpił": 9127, + "Śpie": 9128, + "śmiała": 9129, + "czcią": 9130, + "cznika": 9131, + "pokła": 9132, + "powięk": 9133, + "poszło": 9134, + "strzą": 9135, + "radą": 9136, + "rzek": 9137, + "winę": 9138, + "wiszą": 9139, + "zawiado": 9140, + "zarumie": 9141, + "lety": 9142, + "bynajmniej": 9143, + "wyło": 9144, + "wyrazy": 9145, + "jadąc": 9146, + "towych": 9147, + "darował": 9148, + "czyby": 9149, + "czystą": 9150, + "dymy": 9151, + "odpra": 9152, + "lali": 9153, + "latach": 9154, + "przeby": 9155, + "przeraz": 9156, + "przeszli": 9157, + "mom": 9158, + "machnął": 9159, + "stając": 9160, + "czeli": 9161, + "szenia": 9162, + "bicie": 9163, + "rozej": 9164, + "roześ": 9165, + "lus": 9166, + "sować": 9167, + "stołem": 9168, + "pus": 9169, + "syno": 9170, + "Wolę": 9171, + "trzymała": 9172, + "braknie": 9173, + "piersią": 9174, + "bezbro": 9175, + "Toś": 9176, + "wędzi": 9177, + "arma": 9178, + "wszela": 9179, + "dzonego": 9180, + "swojego": 9181, + "oknie": 9182, + "Panowie": 9183, + "pełnym": 9184, + "step": 9185, + "kazałem": 9186, + "trudy": 9187, + "mniejszych": 9188, + "Nita": 9189, + "szlachcie": 9190, + "nowinę": 9191, + "walczyć": 9192, + "zamki": 9193, + "zamków": 9194, + "uciekła": 9195, + "włosami": 9196, + "pięknej": 9197, + "szczem": 9198, + "nosili": 9199, + "rozmawiając": 9200, + "morder": 9201, + "Kul": 9202, + "Dobry": 9203, + "wilcy": 9204, + "gromada": 9205, + "począwszy": 9206, + "błagać": 9207, + "Jagieł": 9208, + "gorączka": 9209, + "zajęcia": 9210, + "czerwony": 9211, + "Alboż": 9212, + "szeregach": 9213, + "groźny": 9214, + "pociechy": 9215, + "Justyny": 9216, + "powrotu": 9217, + "kozackie": 9218, + "uważać": 9219, + "Dopieroż": 9220, + "szturm": 9221, + "słodkie": 9222, + "MAR": 9223, + "nienawiści": 9224, + "Murzyn": 9225, + "uważnie": 9226, + "ambi": 9227, + "zmiarko": 9228, + "wiekui": 9229, + "Tadeusza": 9230, + "mołojcy": 9231, + "Chłop": 9232, + "fałszy": 9233, + "szczególnie": 9234, + "żelaza": 9235, + "Zamościa": 9236, + "Krzywonos": 9237, + "okazji": 9238, + "Bedui": 9239, + "Krzeczowski": 9240, + "Babinicza": 9241, + "fontan": 9242, + "Miłościwy": 9243, + "Tarkowski": 9244, + "FORKIADA": 9245, + "HELENA": 9246, + "Ewka": 9247, + "Gra": 9248, + "Gar": 9249, + "IV": 9250, + "Krew": 9251, + "Nale": 9252, + "Tfu": 9253, + "bre": 9254, + "hę": 9255, + "ory": 9256, + "tnika": 9257, + "ubogi": 9258, + "udało": 9259, + "wpadli": 9260, + "zon": 9261, + "zwalił": 9262, + "Świe": 9263, + "rząc": 9264, + "niek": 9265, + "nieła": 9266, + "niezwykły": 9267, + "nieznoś": 9268, + "nawie": 9269, + "chało": 9270, + "czkiem": 9271, + "podać": 9272, + "rabu": 9273, + "roki": 9274, + "linii": 9275, + "wisku": 9276, + "wiózł": 9277, + "koniom": 9278, + "zadzi": 9279, + "zakli": 9280, + "zawsty": 9281, + "doły": 9282, + "doznał": 9283, + "dokończył": 9284, + "mig": 9285, + "mij": 9286, + "miona": 9287, + "wahał": 9288, + "ławie": 9289, + "wybrał": 9290, + "torów": 9291, + "woło": 9292, + "wory": 9293, + "noszę": 9294, + "dziwy": 9295, + "dziewią": 9296, + "lasem": 9297, + "maj": 9298, + "malu": 9299, + "boją": 9300, + "przyjedzie": 9301, + "kupa": 9302, + "stają": 9303, + "stalo": 9304, + "bierał": 9305, + "con": 9306, + "turko": 9307, + "szalony": 9308, + "podnieśli": 9309, + "znany": 9310, + "kłą": 9311, + "stopy": 9312, + "peru": 9313, + "Powie": 9314, + "Posej": 9315, + "lonego": 9316, + "pycha": 9317, + "anty": 9318, + "nadsta": 9319, + "miałbym": 9320, + "bezsen": 9321, + "książki": 9322, + "Matko": 9323, + "dalekich": 9324, + "Rad": 9325, + "Przeto": 9326, + "Bast": 9327, + "wołów": 9328, + "skutkiem": 9329, + "Przysię": 9330, + "brałem": 9331, + "pokochał": 9332, + "płomieni": 9333, + "pytaj": 9334, + "Waść": 9335, + "Czecha": 9336, + "zdrowiu": 9337, + "licznych": 9338, + "siostra": 9339, + "cierpiał": 9340, + "znajdują": 9341, + "zbrodnia": 9342, + "krótkim": 9343, + "czekali": 9344, + "sztuk": 9345, + "gotowości": 9346, + "wilków": 9347, + "Rzeczywiście": 9348, + "zmarłych": 9349, + "zaczęło": 9350, + "ciotka": 9351, + "ekspe": 9352, + "szczęśliwa": 9353, + "Alki": 9354, + "otwartymi": 9355, + "możny": 9356, + "krzywda": 9357, + "wtrąciła": 9358, + "zbawienie": 9359, + "zapłacić": 9360, + "znikła": 9361, + "wyjścia": 9362, + "Zosi": 9363, + "Zosia": 9364, + "brzmiały": 9365, + "włócz": 9366, + "namioty": 9367, + "opuścić": 9368, + "pochodnie": 9369, + "zuchwal": 9370, + "Aulus": 9371, + "obficie": 9372, + "dłońmi": 9373, + "służący": 9374, + "dźwięki": 9375, + "sąsiadów": 9376, + "Rotgie": 9377, + "minister": 9378, + "Cięż": 9379, + "bałamu": 9380, + "Dalszą": 9381, + "Poppea": 9382, + "semenów": 9383, + "Patrokle": 9384, + "Lisiecki": 9385, + "oglądał": 9386, + "rzemieśl": 9387, + "świateł": 9388, + "fizjogno": 9389, + "Medinet": 9390, + "Dar": 9391, + "Grodzi": 9392, + "Zer": 9393, + "iskry": 9394, + "kne": 9395, + "ląc": 9396, + "mgły": 9397, + "nó": 9398, + "spad": 9399, + "ucałował": 9400, + "wchodzi": 9401, + "wtenczas": 9402, + "znieść": 9403, + "Żal": 9404, + "rzów": 9405, + "nieprawda": 9406, + "chwały": 9407, + "pomiarko": 9408, + "dzały": 9409, + "rowych": 9410, + "goda": 9411, + "dowej": 9412, + "dowali": 9413, + "doszli": 9414, + "dochodził": 9415, + "leżało": 9416, + "kany": 9417, + "paro": 9418, + "wysi": 9419, + "jać": 9420, + "towy": 9421, + "prześli": 9422, + "monar": 9423, + "cenę": 9424, + "przygód": 9425, + "wewnątrz": 9426, + "bieg": 9427, + "niają": 9428, + "cale": 9429, + "głosami": 9430, + "deputa": 9431, + "stojące": 9432, + "dumą": 9433, + "Powiem": 9434, + "lowa": 9435, + "loty": 9436, + "skanie": 9437, + "bęb": 9438, + "sukie": 9439, + "suche": 9440, + "sumienie": 9441, + "nicki": 9442, + "mel": 9443, + "wzniesie": 9444, + "Che": 9445, + "sławą": 9446, + "tejże": 9447, + "słonia": 9448, + "zaświe": 9449, + "możecie": 9450, + "wróg": 9451, + "zić": 9452, + "gębę": 9453, + "druh": 9454, + "druży": 9455, + "Stawską": 9456, + "Tych": 9457, + "brody": 9458, + "Dosyć": 9459, + "Robak": 9460, + "Być": 9461, + "dziać": 9462, + "dziany": 9463, + "dnika": 9464, + "obowiązek": 9465, + "wionych": 9466, + "wiosen": 9467, + "płonie": 9468, + "kilkakrotnie": 9469, + "postawie": 9470, + "hetmani": 9471, + "biada": 9472, + "czarna": 9473, + "ciężka": 9474, + "wysokim": 9475, + "rozległo": 9476, + "rozlegały": 9477, + "przyjmie": 9478, + "jasną": 9479, + "Ligio": 9480, + "Laer": 9481, + "Got": 9482, + "stryja": 9483, + "sposoby": 9484, + "wesoły": 9485, + "interesu": 9486, + "Słychać": 9487, + "trząść": 9488, + "zapomnieć": 9489, + "Fenicjanin": 9490, + "Sapiehy": 9491, + "zmęczony": 9492, + "gwałtem": 9493, + "najwyższej": 9494, + "najlepszy": 9495, + "ozwała": 9496, + "trzecim": 9497, + "umarła": 9498, + "psubra": 9499, + "wojownik": 9500, + "Reje": 9501, + "choroby": 9502, + "niezrówna": 9503, + "zawziętość": 9504, + "łóżka": 9505, + "nieubłaga": 9506, + "powstrzymać": 9507, + "szablami": 9508, + "ministra": 9509, + "buławę": 9510, + "gwałtownie": 9511, + "kulbace": 9512, + "współczu": 9513, + "czterdzieści": 9514, + "sprzęty": 9515, + "lektyki": 9516, + "pożaru": 9517, + "pierścień": 9518, + "majętności": 9519, + "jeziora": 9520, + "Precz": 9521, + "stolnikowa": 9522, + "upadku": 9523, + "dopomóż": 9524, + "Apol": 9525, + "Fi": 9526, + "Gry": 9527, + "Około": 9528, + "Obec": 9529, + "Obok": 9530, + "Ude": 9531, + "echo": 9532, + "mgła": 9533, + "odzież": 9534, + "up": 9535, + "układ": 9536, + "wscy": 9537, + "wstą": 9538, + "ódy": 9539, + "ńczu": 9540, + "chcemy": 9541, + "szków": 9542, + "powóz": 9543, + "ramieniem": 9544, + "rzekli": 9545, + "kome": 9546, + "zaczerwie": 9547, + "doszła": 9548, + "dotknął": 9549, + "minę": 9550, + "miód": 9551, + "waszego": 9552, + "kaza": 9553, + "kazali": 9554, + "wieje": 9555, + "pasie": 9556, + "wygna": 9557, + "jadło": 9558, + "toczy": 9559, + "nować": 9560, + "przele": 9561, + "przela": 9562, + "przeszły": 9563, + "boje": 9564, + "mieści": 9565, + "przyzwycza": 9566, + "rozpoczyna": 9567, + "ludem": 9568, + "pragnę": 9569, + "skór": 9570, + "sumienia": 9571, + "ziemie": 9572, + "bram": 9573, + "miałby": 9574, + "krzycząc": 9575, + "czuwał": 9576, + "nionej": 9577, + "książą": 9578, + "dzonej": 9579, + "tracić": 9580, + "świado": 9581, + "wolne": 9582, + "zdję": 9583, + "Szczę": 9584, + "Basię": 9585, + "trudem": 9586, + "Kazał": 9587, + "krzesło": 9588, + "Wieczo": 9589, + "musiały": 9590, + "Zbyszkiem": 9591, + "ciemną": 9592, + "trwał": 9593, + "Rzeckiego": 9594, + "młodość": 9595, + "kontent": 9596, + "widowisko": 9597, + "chwycić": 9598, + "świętą": 9599, + "przódy": 9600, + "postanowie": 9601, + "pięknych": 9602, + "panowanie": 9603, + "Dam": 9604, + "ludzkiego": 9605, + "zwierzch": 9606, + "Bogusz": 9607, + "próg": 9608, + "próbu": 9609, + "Michało": 9610, + "Ludzi": 9611, + "piać": 9612, + "mieszkają": 9613, + "krótkie": 9614, + "Biało": 9615, + "pione": 9616, + "słuchajcie": 9617, + "nieprzyjacielem": 9618, + "wrogów": 9619, + "początek": 9620, + "powtórzyli": 9621, + "Prawie": 9622, + "Odyse": 9623, + "powinie": 9624, + "otworzyć": 9625, + "zdrada": 9626, + "czerwoną": 9627, + "otwarcie": 9628, + "kupcy": 9629, + "pierwsi": 9630, + "zdrajców": 9631, + "żywota": 9632, + "powagi": 9633, + "wichrem": 9634, + "zachodzie": 9635, + "kniazia": 9636, + "Wojna": 9637, + "złych": 9638, + "elegan": 9639, + "błękitne": 9640, + "wdzięczności": 9641, + "bijać": 9642, + "wzajemnie": 9643, + "kniaziównę": 9644, + "ROZ": 9645, + "hałas": 9646, + "próbować": 9647, + "spoczynek": 9648, + "nieszczęśliwy": 9649, + "tęsknota": 9650, + "Litwin": 9651, + "rodzaj": 9652, + "posłusze": 9653, + "Apostoła": 9654, + "afekt": 9655, + "Zamoy": 9656, + "Gustaw": 9657, + "szelest": 9658, + "Szczytna": 9659, + "staruszka": 9660, + "Później": 9661, + ">>": 9662, + "Acha": 9663, + "Ewe": 9664, + "Gan": 9665, + "Idzie": 9666, + "Izy": 9667, + "Ky": 9668, + "ON": 9669, + "Pół": 9670, + "SZ": 9671, + "fla": 9672, + "gmach": 9673, + "isk": 9674, + "lkę": 9675, + "mszy": 9676, + "ntowa": 9677, + "wpa": 9678, + "wpatry": 9679, + "złem": 9680, + "Świa": 9681, + "Świat": 9682, + "niedba": 9683, + "nieśmiało": 9684, + "napisał": 9685, + "czwo": 9686, + "potu": 9687, + "pożo": 9688, + "nicach": 9689, + "dzon": 9690, + "radzę": 9691, + "liło": 9692, + "wize": 9693, + "wiało": 9694, + "gona": 9695, + "zady": 9696, + "zasługi": 9697, + "miny": 9698, + "waś": 9699, + "kadzi": 9700, + "żeg": 9701, + "żenić": 9702, + "tabor": 9703, + "wyw": 9704, + "darem": 9705, + "dzieła": 9706, + "dymem": 9707, + "boków": 9708, + "przykrzy": 9709, + "przychodzą": 9710, + "baba": 9711, + "biega": 9712, + "biegło": 9713, + "biedny": 9714, + "chować": 9715, + "rozbi": 9716, + "rozpu": 9717, + "rozrzu": 9718, + "żyję": 9719, + "zebrał": 9720, + "zebrać": 9721, + "pisu": 9722, + "sowych": 9723, + "deszczu": 9724, + "chana": 9725, + "szczero": 9726, + "ściej": 9727, + "wąsa": 9728, + "skoczy": 9729, + "Jedy": 9730, + "tamtym": 9731, + "wielbłąd": 9732, + "nios": 9733, + "prawem": 9734, + "sądząc": 9735, + "Mamy": 9736, + "złodziej": 9737, + "złożone": 9738, + "Zagłobą": 9739, + "końskich": 9740, + "granicą": 9741, + "łąki": 9742, + "prowadzili": 9743, + "pędzą": 9744, + "młodą": 9745, + "pokornie": 9746, + "wrócisz": 9747, + "szczach": 9748, + "pomsty": 9749, + "obawiał": 9750, + "Krzyszto": 9751, + "Wasy": 9752, + "polska": 9753, + "polskim": 9754, + "drugiemu": 9755, + "skargi": 9756, + "biorę": 9757, + "gościńcu": 9758, + "dostojnicy": 9759, + "zgoda": 9760, + "gotowy": 9761, + "jasnym": 9762, + "osobę": 9763, + "bogat": 9764, + "plac": 9765, + "placu": 9766, + "kolej": 9767, + "ogromna": 9768, + "rozpaczą": 9769, + "głęboki": 9770, + "rycerstwo": 9771, + "zbudził": 9772, + "zapłaci": 9773, + "ckiemu": 9774, + "Chilon": 9775, + "wierzchu": 9776, + "Wojska": 9777, + "posągi": 9778, + "cnotę": 9779, + "tii": 9780, + "przygody": 9781, + "wrzasnął": 9782, + "Rzędziana": 9783, + "Suzin": 9784, + "miłuję": 9785, + "trzydziestu": 9786, + "wschodu": 9787, + "Polaków": 9788, + "odgadł": 9789, + "posuwał": 9790, + "ciemnościach": 9791, + "zmiany": 9792, + "kasztela": 9793, + "wiodą": 9794, + "Wiśniowieckiego": 9795, + "Smaina": 9796, + "Port": 9797, + "ciężarem": 9798, + "Małgorza": 9799, + "konfiden": 9800, + "Śmierć": 9801, + "poszuki": 9802, + "Antino": 9803, + "wizeru": 9804, + "<<": 9805, + "Ase": 9806, + "Bli": 9807, + "Kar": 9808, + "Stry": 9809, + "Wraz": 9810, + "bne": 9811, + "ium": 9812, + "opowie": 9813, + "pnął": 9814, + "rała": 9815, + "spó": 9816, + "smę": 9817, + "ukra": 9818, + "wniej": 9819, + "wnej": 9820, + "niesz": 9821, + "naszy": 9822, + "namy": 9823, + "napły": 9824, + "szpie": 9825, + "szona": 9826, + "pohy": 9827, + "pożąda": 9828, + "dzów": 9829, + "raczy": 9830, + "rowym": 9831, + "licha": 9832, + "gołą": 9833, + "zachwi": 9834, + "lega": 9835, + "karę": 9836, + "kazano": 9837, + "żesz": 9838, + "past": 9839, + "kilo": 9840, + "wymy": 9841, + "towali": 9842, + "testa": 9843, + "nota": 9844, + "odra": 9845, + "odło": 9846, + "odróż": 9847, + "przechodzi": 9848, + "mowały": 9849, + "morzem": 9850, + "masy": 9851, + "przychy": 9852, + "przybyły": 9853, + "przymknął": 9854, + "muj": 9855, + "muru": 9856, + "rela": 9857, + "ruszał": 9858, + "piekła": 9859, + "sal": 9860, + "niam": 9861, + "żywie": 9862, + "pisz": 9863, + "sona": 9864, + "podniesie": 9865, + "stokroć": 9866, + "objąć": 9867, + "Nasz": 9868, + "sub": 9869, + "tegoż": 9870, + "żonej": 9871, + "tamtą": 9872, + "fir": 9873, + "armia": 9874, + "gębie": 9875, + "resztki": 9876, + "męstwa": 9877, + "Pacho": 9878, + "serc": 9879, + "bron": 9880, + "broda": 9881, + "Coraz": 9882, + "powroz": 9883, + "czyniło": 9884, + "Przeci": 9885, + "Mosk": 9886, + "kończy": 9887, + "dawnego": 9888, + "świętym": 9889, + "oficy": 9890, + "pytając": 9891, + "szczytu": 9892, + "hetmanie": 9893, + "rzozo": 9894, + "ogrody": 9895, + "ogromnie": 9896, + "pospolitego": 9897, + "czarnej": 9898, + "lekkie": 9899, + "ciężką": 9900, + "gruntu": 9901, + "dostali": 9902, + "gościńca": 9903, + "nieszczęsny": 9904, + "małych": 9905, + "zdumienia": 9906, + "rozlegał": 9907, + "okrutna": 9908, + "Odysie": 9909, + "zmarłego": 9910, + "krzyknęli": 9911, + "miastach": 9912, + "ruszenia": 9913, + "trwogę": 9914, + "tajemnicę": 9915, + "wątpił": 9916, + "Eumajo": 9917, + "Wielka": 9918, + "wypadki": 9919, + "Pil": 9920, + "Która": 9921, + "żywność": 9922, + "ulice": 9923, + "cjusza": 9924, + "prośbą": 9925, + "opuścili": 9926, + "kapitan": 9927, + "Szlangbauma": 9928, + "nardy": 9929, + "skrzydłami": 9930, + "Litwę": 9931, + "trzeciej": 9932, + "poczucie": 9933, + "przeszkody": 9934, + "Lykon": 9935, + "szkód": 9936, + "jarmar": 9937, + "Sanderus": 9938, + "Eunana": 9939, + "jakowąś": 9940, + "Gancho": 9941, + "Aj": 9942, + "Cio": 9943, + "Dwie": 9944, + "Gla": 9945, + "Rów": 9946, + "dmu": 9947, + "fię": 9948, + "jało": 9949, + "kcie": 9950, + "odziedzi": 9951, + "plo": 9952, + "tł": 9953, + "utru": 9954, + "użyć": 9955, + "usłyszy": 9956, + "wchodzić": 9957, + "wprzódy": 9958, + "zgli": 9959, + "żdy": 9960, + "nieskoń": 9961, + "niebem": 9962, + "nastąpić": 9963, + "czkami": 9964, + "poroz": 9965, + "pobiegł": 9966, + "strz": 9967, + "dztwo": 9968, + "rowała": 9969, + "liwa": 9970, + "dową": 9971, + "dopóty": 9972, + "rzyj": 9973, + "łan": 9974, + "tane": 9975, + "palić": 9976, + "kilko": 9977, + "wyć": 9978, + "wycho": 9979, + "toni": 9980, + "topór": 9981, + "dziny": 9982, + "odnale": 9983, + "przebiegł": 9984, + "przepaść": 9985, + "mający": 9986, + "przychodził": 9987, + "murami": 9988, + "state": 9989, + "łuku": 9990, + "cali": 9991, + "piały": 9992, + "panno": 9993, + "szczeli": 9994, + "obrę": 9995, + "sypać": 9996, + "wzma": 9997, + "przedpokoju": 9998, + "żonego": 9999, + "skor": 10000, + "tęż": 10001, + "tęgi": 10002, + "nur": 10003, + "grobo": 10004, + "zują": 10005, + "troski": 10006, + "Mako": 10007, + "złotym": 10008, + "ciągnęli": 10009, + "każą": 10010, + "Przepraszam": 10011, + "ludziach": 10012, + "rządy": 10013, + "dziadu": 10014, + "Czyż": 10015, + "warta": 10016, + "Wiedz": 10017, + "płomienie": 10018, + "miejscami": 10019, + "przeciwnika": 10020, + "ucieczce": 10021, + "sprawił": 10022, + "sprawach": 10023, + "chłopstwo": 10024, + "widzicie": 10025, + "wysoka": 10026, + "wysokich": 10027, + "Has": 10028, + "bogac": 10029, + "Feli": 10030, + "ruszenie": 10031, + "całowała": 10032, + "spostrzegła": 10033, + "kolejno": 10034, + "głęboka": 10035, + "obecność": 10036, + "wyprawił": 10037, + "zdrajcę": 10038, + "kwiat": 10039, + "szukając": 10040, + "kwita": 10041, + "żywcem": 10042, + "niedołę": 10043, + "leżącego": 10044, + "zamiary": 10045, + "umilkli": 10046, + "prezesowej": 10047, + "ubrany": 10048, + "kniaziówny": 10049, + "posępny": 10050, + "błyskawica": 10051, + "Księżna": 10052, + "młodszy": 10053, + "zaprzę": 10054, + "otwiera": 10055, + "Szedł": 10056, + "Chciałbym": 10057, + "odetch": 10058, + "herba": 10059, + "wspominał": 10060, + "Żaden": 10061, + "rajtarów": 10062, + "naczelnik": 10063, + "wyjazdu": 10064, + "Tłumy": 10065, + "Mincel": 10066, + "Chreptiowie": 10067, + "prędce": 10068, + "Horpy": 10069, + "wschodzie": 10070, + "Klucznik": 10071, + "Sakowicza": 10072, + "jasyr": 10073, + "Wołmon": 10074, + "pohybel": 10075, + "CA": 10076, + "NER": 10077, + "Oskie": 10078, + "dresz": 10079, + "sse": 10080, + "tnia": 10081, + "uszedł": 10082, + "upew": 10083, + "uwierzył": 10084, + "zdać": 10085, + "zgła": 10086, + "zwracał": 10087, + "zląkł": 10088, + "źny": 10089, + "nacie": 10090, + "najem": 10091, + "szpe": 10092, + "poszły": 10093, + "strwo": 10094, + "liść": 10095, + "godzić": 10096, + "kochała": 10097, + "zasia": 10098, + "zanadto": 10099, + "dowany": 10100, + "dotyka": 10101, + "łowy": 10102, + "ledwo": 10103, + "bytu": 10104, + "bywały": 10105, + "parol": 10106, + "wysa": 10107, + "wymówił": 10108, + "teor": 10109, + "woż": 10110, + "dane": 10111, + "daniu": 10112, + "dzieło": 10113, + "cieniem": 10114, + "przepę": 10115, + "bożą": 10116, + "przysło": 10117, + "starą": 10118, + "szeń": 10119, + "sak": 10120, + "czasami": 10121, + "rozczu": 10122, + "podko": 10123, + "Poczę": 10124, + "Poszedł": 10125, + "Zaty": 10126, + "Zadnie": 10127, + "Naza": 10128, + "promieni": 10129, + "proroka": 10130, + "buty": 10131, + "wzmoc": 10132, + "nadą": 10133, + "zaśpie": 10134, + "jone": 10135, + "grodu": 10136, + "płach": 10137, + "śmiesz": 10138, + "oczywiście": 10139, + "wul": 10140, + "Maszko": 10141, + "oknach": 10142, + "złośli": 10143, + "chciały": 10144, + "waliśmy": 10145, + "haty": 10146, + "abyśmy": 10147, + "marł": 10148, + "huknął": 10149, + "mieszały": 10150, + "kiedym": 10151, + "namiot": 10152, + "Miała": 10153, + "płomienia": 10154, + "targ": 10155, + "chciałby": 10156, + "pozba": 10157, + "kobier": 10158, + "należał": 10159, + "ogrodów": 10160, + "dziękować": 10161, + "wołając": 10162, + "jednostaj": 10163, + "klęknął": 10164, + "zabije": 10165, + "chłopcy": 10166, + "kamienicę": 10167, + "palców": 10168, + "milczeli": 10169, + "dziwnym": 10170, + "sztuka": 10171, + "przyjmować": 10172, + "skończyło": 10173, + "dalszym": 10174, + "jedyny": 10175, + "skórze": 10176, + "ojczyzna": 10177, + "wachmistrz": 10178, + "wojskowych": 10179, + "tysiącami": 10180, + "umierać": 10181, + "świetlicy": 10182, + "obecni": 10183, + "obecności": 10184, + "prosiła": 10185, + "padają": 10186, + "twierdzy": 10187, + "rycerską": 10188, + "miliony": 10189, + "srebrzy": 10190, + "kwiatami": 10191, + "szukali": 10192, + "zapomni": 10193, + "zastana": 10194, + "niedoli": 10195, + "arcykapłani": 10196, + "niezmierne": 10197, + "posłać": 10198, + "Nowowiejskiego": 10199, + "Kryczy": 10200, + "Longina": 10201, + "leśnych": 10202, + "choroba": 10203, + "Murzynów": 10204, + "schodach": 10205, + "kasztelana": 10206, + "chrapli": 10207, + "łóżku": 10208, + "Kiejdanach": 10209, + "potykać": 10210, + "majestat": 10211, + "przywykł": 10212, + "żelazo": 10213, + "Karola": 10214, + "Szczegól": 10215, + "materi": 10216, + "Sudańczy": 10217, + "nocleg": 10218, + "Birż": 10219, + "Wierszułł": 10220, + "DZIA": 10221, + "Wolałbym": 10222, + "Wyszoniek": 10223, + "Beduini": 10224, + "Glauka": 10225, + "Oskierko": 10226, + "Maszkowic": 10227, + "18": 10228, + "?\"": 10229, + "Amona": 10230, + "Całe": 10231, + "Dwó": 10232, + "Jo": 10233, + "Par": 10234, + "atak": 10235, + "dwi": 10236, + "fę": 10237, + "gwie": 10238, + "kało": 10239, + "ló": 10240, + "memu": 10241, + "och": 10242, + "onym": 10243, + "spro": 10244, + "sfe": 10245, + "ucze": 10246, + "utrzymy": 10247, + "niespodzie": 10248, + "cznymi": 10249, + "pobi": 10250, + "powró": 10251, + "postę": 10252, + "strza": 10253, + "ninie": 10254, + "radzie": 10255, + "kota": 10256, + "koszo": 10257, + "zaży": 10258, + "zapro": 10259, + "zasiedli": 10260, + "zabrali": 10261, + "łoża": 10262, + "lewą": 10263, + "wago": 10264, + "kają": 10265, + "wiedzy": 10266, + "łagodnie": 10267, + "taboru": 10268, + "pala": 10269, + "patro": 10270, + "pasem": 10271, + "występ": 10272, + "wychodził": 10273, + "wyspy": 10274, + "woń": 10275, + "dziwić": 10276, + "odgłosy": 10277, + "odpowiadać": 10278, + "przestrach": 10279, + "przemocą": 10280, + "przelatywały": 10281, + "most": 10282, + "sili": 10283, + "murem": 10284, + "statek": 10285, + "rebe": 10286, + "rusa": 10287, + "cywili": 10288, + "rozhu": 10289, + "zeszedł": 10290, + "zesłał": 10291, + "zeskoczył": 10292, + "sową": 10293, + "gij": 10294, + "podjazdy": 10295, + "mniemam": 10296, + "gdyśmy": 10297, + "duma": 10298, + "duchów": 10299, + "oblicz": 10300, + "progi": 10301, + "prosząc": 10302, + "Jaśnie": 10303, + "synowie": 10304, + "sufi": 10305, + "wznosząc": 10306, + "sługą": 10307, + "miastu": 10308, + "nium": 10309, + "bran": 10310, + "braku": 10311, + "bratem": 10312, + "jom": 10313, + "śmiele": 10314, + "czuwa": 10315, + "góra": 10316, + "swobo": 10317, + "wałach": 10318, + "rycerzu": 10319, + "Tere": 10320, + "końskie": 10321, + "dawną": 10322, + "blade": 10323, + "ustawicz": 10324, + "ważne": 10325, + "patrzyły": 10326, + "pomścić": 10327, + "niałe": 10328, + "starsi": 10329, + "Dawno": 10330, + "poznała": 10331, + "poznawszy": 10332, + "drży": 10333, + "obiedzie": 10334, + "czarnym": 10335, + "dliwie": 10336, + "ciężkich": 10337, + "wracają": 10338, + "wcami": 10339, + "chwilach": 10340, + "dziwno": 10341, + "prezy": 10342, + "osoba": 10343, + "skórza": 10344, + "dium": 10345, + "plany": 10346, + "Gosie": 10347, + "obronę": 10348, + "potężnych": 10349, + "tysiąca": 10350, + "Wedle": 10351, + "dziewczyną": 10352, + "największe": 10353, + "opieki": 10354, + "Słusznie": 10355, + "Cztan": 10356, + "smak": 10357, + "opata": 10358, + "przerażeniem": 10359, + "owce": 10360, + "karawany": 10361, + "zachód": 10362, + "zdziwienia": 10363, + "oblicza": 10364, + "doświadczenia": 10365, + "każesz": 10366, + "zuchwały": 10367, + "podziwem": 10368, + "mężczyźni": 10369, + "olbrzymich": 10370, + "Turcy": 10371, + "Następca": 10372, + "przypominał": 10373, + "Paryżu": 10374, + "kielich": 10375, + "zamierza": 10376, + "obojętnie": 10377, + "Węgie": 10378, + "Jakiś": 10379, + "okrzyków": 10380, + "grzbiecie": 10381, + "odpoczynku": 10382, + "Menes": 10383, + "wiatrem": 10384, + "Trudno": 10385, + "Beduin": 10386, + "serdecznie": 10387, + "pretoria": 10388, + "gmachu": 10389, + "Sobieski": 10390, + "Katz": 10391, + "bezec": 10392, + "ROZDZIA": 10393, + "Dwóch": 10394, + "ROZDZIAŁ": 10395, + "Bło": 10396, + "Mąd": 10397, + "Pła": 10398, + "arab": 10399, + "bki": 10400, + "małem": 10401, + "opuszczo": 10402, + "pt": 10403, + "sół": 10404, + "sprzymie": 10405, + "tkie": 10406, + "zmniej": 10407, + "nabrał": 10408, + "szor": 10409, + "poruszył": 10410, + "pojutrze": 10411, + "rody": 10412, + "wile": 10413, + "wiąc": 10414, + "jeńca": 10415, + "zapamię": 10416, + "donoś": 10417, + "mile": 10418, + "byd": 10419, + "wierzą": 10420, + "padać": 10421, + "palił": 10422, + "wypił": 10423, + "ryn": 10424, + "odnajdzie": 10425, + "kieszeni": 10426, + "przyniesie": 10427, + "kury": 10428, + "kupu": 10429, + "mus": 10430, + "conym": 10431, + "czali": 10432, + "chora": 10433, + "gadali": 10434, + "juna": 10435, + "społe": 10436, + "soli": 10437, + "szafi": 10438, + "skru": 10439, + "skrom": 10440, + "dumnie": 10441, + "Powoli": 10442, + "szczery": 10443, + "objaś": 10444, + "Janie": 10445, + "pysz": 10446, + "powiew": 10447, + "budzić": 10448, + "wzrusza": 10449, + "najdroż": 10450, + "służyli": 10451, + "chwile": 10452, + "lękli": 10453, + "cięte": 10454, + "ciągać": 10455, + "czuj": 10456, + "kładać": 10457, + "gęste": 10458, + "Matka": 10459, + "książęcych": 10460, + "nięcie": 10461, + "świecił": 10462, + "czymże": 10463, + "powtór": 10464, + "byłam": 10465, + "panienki": 10466, + "Doro": 10467, + "robili": 10468, + "rządzi": 10469, + "Kapi": 10470, + "granice": 10471, + "wionym": 10472, + "wiosła": 10473, + "Wybacz": 10474, + "dworach": 10475, + "kapłanom": 10476, + "Anna": 10477, + "czerń": 10478, + "odeszła": 10479, + "wojenne": 10480, + "urody": 10481, + "hojo": 10482, + "pospolite": 10483, + "drżały": 10484, + "Szweda": 10485, + "zbliżyli": 10486, + "lekkim": 10487, + "kamieniu": 10488, + "kamienicy": 10489, + "wracali": 10490, + "godnym": 10491, + "kręgu": 10492, + "świątyniach": 10493, + "udawał": 10494, + "nadzieje": 10495, + "szwedzka": 10496, + "szwedzkim": 10497, + "puszczali": 10498, + "Gorze": 10499, + "Fat": 10500, + "zdysza": 10501, + "Kisiel": 10502, + "świetli": 10503, + "rycerskie": 10504, + "uczynek": 10505, + "zgubić": 10506, + "uszach": 10507, + "zwrócić": 10508, + "powtarzam": 10509, + "znajomość": 10510, + "zniszcze": 10511, + "groził": 10512, + "Które": 10513, + "cierpliwie": 10514, + "cnoty": 10515, + "krwawe": 10516, + "Bogdaj": 10517, + "tłoma": 10518, + "Horesz": 10519, + "ocalił": 10520, + "hańbę": 10521, + "nieznacznie": 10522, + "prośby": 10523, + "pochodu": 10524, + "pochodni": 10525, + "wojennej": 10526, + "śniadanie": 10527, + "niemiecku": 10528, + "podziwu": 10529, + "stanowisko": 10530, + "biskupa": 10531, + "salonie": 10532, + "rumieńce": 10533, + "Dzięki": 10534, + "zachodu": 10535, + "pojedziesz": 10536, + "Drohojo": 10537, + "Starskiego": 10538, + "Ludwi": 10539, + "utkwił": 10540, + "historię": 10541, + "odzieży": 10542, + "klejnoty": 10543, + "Soplico": 10544, + "roztropny": 10545, + "kanclerz": 10546, + "wyciągając": 10547, + "cesarz": 10548, + "pastuch": 10549, + "Czehryna": 10550, + "Lichtensteina": 10551, + "Chreptiowa": 10552, + "ulubie": 10553, + "diabłów": 10554, + "wyprostował": 10555, + "Prędzej": 10556, + "mężowie": 10557, + "łoskotem": 10558, + "Chowańskiego": 10559, + "jakoweś": 10560, + "Faszody": 10561, + "Skirwo": 10562, + "!)": 10563, + "Brzozo": 10564, + "NK": 10565, + "Rz": 10566, + "Stąd": 10567, + "Wcale": 10568, + "Znaj": 10569, + "ape": 10570, + "bną": 10571, + "dlał": 10572, + "schwycił": 10573, + "ustąpi": 10574, + "zgłu": 10575, + "zważał": 10576, + "ćwier": 10577, + "nada": 10578, + "nama": 10579, + "chłód": 10580, + "rasi": 10581, + "raju": 10582, + "rogu": 10583, + "wikto": 10584, + "kołnie": 10585, + "cina": 10586, + "cior": 10587, + "zabrakło": 10588, + "wanego": 10589, + "wynu": 10590, + "topory": 10591, + "wom": 10592, + "dzika": 10593, + "dzien": 10594, + "czyż": 10595, + "dywi": 10596, + "lany": 10597, + "przemian": 10598, + "boża": 10599, + "boską": 10600, + "baj": 10601, + "sając": 10602, + "żywio": 10603, + "gachy": 10604, + "galan": 10605, + "stoły": 10606, + "duka": 10607, + "puszczą": 10608, + "obwi": 10609, + "Zaczę": 10610, + "prochy": 10611, + "żali": 10612, + "Boska": 10613, + "zowie": 10614, + "służę": 10615, + "Chal": 10616, + "zielone": 10617, + "stymi": 10618, + "równym": 10619, + "siadły": 10620, + "stracić": 10621, + "wół": 10622, + "Mają": 10623, + "słałem": 10624, + "Tykoci": 10625, + "daleki": 10626, + "trzody": 10627, + "niętym": 10628, + "kropla": 10629, + "Kara": 10630, + "ranka": 10631, + "Także": 10632, + "humo": 10633, + "milcząc": 10634, + "podobał": 10635, + "wiosny": 10636, + "większych": 10637, + "zostaje": 10638, + "kapłanami": 10639, + "jakimi": 10640, + "kału": 10641, + "przyjacielu": 10642, + "lepsza": 10643, + "Mea": 10644, + "brzegach": 10645, + "Czer": 10646, + "uderzenia": 10647, + "trącił": 10648, + "wydawały": 10649, + "siostrze": 10650, + "klacz": 10651, + "znajdą": 10652, + "świątynia": 10653, + "Chmielnickiemu": 10654, + "prefe": 10655, + "szwedzkiej": 10656, + "robocie": 10657, + "Harasi": 10658, + "najmniejszej": 10659, + "jedyną": 10660, + "Ligią": 10661, + "machi": 10662, + "niewolnika": 10663, + "chodzących": 10664, + "świst": 10665, + "ogarniał": 10666, + "Nesto": 10667, + "koronny": 10668, + "Dziew": 10669, + "ofiarę": 10670, + "rycerskich": 10671, + "zajmował": 10672, + "interesów": 10673, + "sreb": 10674, + "zamian": 10675, + "Syn": 10676, + "Ducha": 10677, + "przysięgam": 10678, + "odpowiedzial": 10679, + "swawoli": 10680, + "przerwało": 10681, + "Łatwo": 10682, + "obrazić": 10683, + "Włady": 10684, + "odwagę": 10685, + "Greka": 10686, + "tatarskie": 10687, + "uroczyście": 10688, + "wschodniej": 10689, + "różowe": 10690, + "kapitał": 10691, + "Millera": 10692, + "pamiętasz": 10693, + "Turków": 10694, + "gwardii": 10695, + "życzliwość": 10696, + "życzliwości": 10697, + "korzyść": 10698, + "stian": 10699, + "wolałbym": 10700, + "spoczynku": 10701, + "tęsknoty": 10702, + "Lipkowie": 10703, + "Żołnierz": 10704, + "desperacji": 10705, + "gniazdo": 10706, + "olbrzymiego": 10707, + "ogonem": 10708, + "wyrwać": 10709, + "głupstwo": 10710, + "wyjątkiem": 10711, + "spółki": 10712, + "ojcowie": 10713, + "Wiatr": 10714, + "wszakże": 10715, + "dziewięćdziesiąt": 10716, + "Zdraj": 10717, + "gabinetu": 10718, + "mistrzem": 10719, + "powszechnie": 10720, + "Misiewiczowa": 10721, + "Harasimo": 10722, + "Dą": 10723, + "Fum": 10724, + "ab": 10725, + "gwoź": 10726, + "kną": 10727, + "kwest": 10728, + "odz": 10729, + "oną": 10730, + "otrzą": 10731, + "twór": 10732, + "udali": 10733, + "wsiach": 10734, + "wpadnie": 10735, + "wpaść": 10736, + "znika": 10737, + "Ło": 10738, + "żalem": 10739, + "naszymi": 10740, + "czników": 10741, + "pogodny": 10742, + "rapier": 10743, + "rosie": 10744, + "lita": 10745, + "godni": 10746, + "kopie": 10747, + "zai": 10748, + "zasiadł": 10749, + "zapyty": 10750, + "zapytać": 10751, + "doma": 10752, + "dodać": 10753, + "dowych": 10754, + "doszły": 10755, + "misa": 10756, + "minęło": 10757, + "kane": 10758, + "tala": 10759, + "wybrać": 10760, + "wodzo": 10761, + "dzik": 10762, + "laski": 10763, + "przechodził": 10764, + "przeczytał": 10765, + "przeważnie": 10766, + "ceni": 10767, + "przybywa": 10768, + "staną": 10769, + "ścigać": 10770, + "bana": 10771, + "runął": 10772, + "biedy": 10773, + "czają": 10774, + "róże": 10775, + "jakem": 10776, + "żywe": 10777, + "tus": 10778, + "tuję": 10779, + "wiane": 10780, + "szare": 10781, + "mórz": 10782, + "podjął": 10783, + "podniosły": 10784, + "znając": 10785, + "stos": 10786, + "obdar": 10787, + "Jakim": 10788, + "losu": 10789, + "lonymi": 10790, + "głej": 10791, + "mięsi": 10792, + "słup": 10793, + "Chciała": 10794, + "wielbi": 10795, + "krzyku": 10796, + "Wirski": 10797, + "ził": 10798, + "zimo": 10799, + "twoi": 10800, + "wejścia": 10801, + "sądzić": 10802, + "wuj": 10803, + "słała": 10804, + "Patrzy": 10805, + "wałam": 10806, + "pewnych": 10807, + "haf": 10808, + "riusz": 10809, + "robiła": 10810, + "krople": 10811, + "Moje": 10812, + "zdarzyć": 10813, + "Litwa": 10814, + "wiozą": 10815, + "towania": 10816, + "mencie": 10817, + "pokojów": 10818, + "pokolenia": 10819, + "konfu": 10820, + "konwul": 10821, + "bladą": 10822, + "własność": 10823, + "nowina": 10824, + "obawa": 10825, + "śpiewy": 10826, + "karty": 10827, + "Antol": 10828, + "potędze": 10829, + "powiadaj": 10830, + "widziałeś": 10831, + "czarni": 10832, + "patrzcie": 10833, + "krewnych": 10834, + "państwu": 10835, + "dzieciom": 10836, + "godną": 10837, + "mione": 10838, + "pisany": 10839, + "powozu": 10840, + "zwany": 10841, + "mogliby": 10842, + "herety": 10843, + "szeroką": 10844, + "szerokim": 10845, + "silnym": 10846, + "ogarnęło": 10847, + "sposobu": 10848, + "dziewczynka": 10849, + "zemstę": 10850, + "ognisk": 10851, + "gorszy": 10852, + "zguba": 10853, + "straszliwym": 10854, + "Wielkie": 10855, + "zapomnia": 10856, + "berga": 10857, + "mieńcem": 10858, + "spiżo": 10859, + "Wojsko": 10860, + "słyszano": 10861, + "Mefresa": 10862, + "sejmi": 10863, + "leżące": 10864, + "okropny": 10865, + "Hop": 10866, + "namiocie": 10867, + "wyraźne": 10868, + "pomyślałem": 10869, + "ocalić": 10870, + "kozackich": 10871, + "przybycie": 10872, + "zatrzymała": 10873, + "odwiedzić": 10874, + "przytomności": 10875, + "odkrył": 10876, + "Ursusa": 10877, + "Głowa": 10878, + "Asyrią": 10879, + "sąsiada": 10880, + "rachunki": 10881, + "chórem": 10882, + "stajni": 10883, + "grzbiet": 10884, + "Tygellina": 10885, + "rozbudził": 10886, + "bunto": 10887, + "urzędników": 10888, + "przepaści": 10889, + "grały": 10890, + "Chodźmy": 10891, + "traktat": 10892, + "niepewności": 10893, + "Minc": 10894, + "przedsięwzię": 10895, + "dygnitarze": 10896, + "Słuchajcie": 10897, + "błogosławieństwo": 10898, + "popłoch": 10899, + "kopyt": 10900, + "Pentuera": 10901, + "lecieć": 10902, + "odległości": 10903, + "Stankiewicz": 10904, + "alibo": 10905, + "wsząd": 10906, + "izbę": 10907, + "Wieczorem": 10908, + "Am": 10909, + "Atry": 10910, + "Dra": 10911, + "Om": 10912, + "Stał": 10913, + "Wzię": 10914, + "ista": 10915, + "lni": 10916, + "mgłą": 10917, + "oty": 10918, + "spła": 10919, + "ubio": 10920, + "zgroz": 10921, + "ńcom": 10922, + "ślę": 10923, + "Żół": 10924, + "niechę": 10925, + "nagła": 10926, + "następuje": 10927, + "chły": 10928, + "chrzą": 10929, + "chwale": 10930, + "czów": 10931, + "czcie": 10932, + "pop": 10933, + "pomar": 10934, + "pomógł": 10935, + "posunął": 10936, + "pozostać": 10937, + "posyła": 10938, + "ałej": 10939, + "niskie": 10940, + "nikim": 10941, + "dzmi": 10942, + "radzić": 10943, + "robó": 10944, + "liwość": 10945, + "jezior": 10946, + "zapeł": 10947, + "zasnął": 10948, + "zapowiedział": 10949, + "leniu": 10950, + "leżeli": 10951, + "wieniem": 10952, + "łamał": 10953, + "tano": 10954, + "wyli": 10955, + "wyga": 10956, + "wysmu": 10957, + "dzią": 10958, + "dzikim": 10959, + "czyka": 10960, + "lazło": 10961, + "przeze": 10962, + "bowie": 10963, + "cen": 10964, + "przypadł": 10965, + "przypuszczał": 10966, + "stawać": 10967, + "bali": 10968, + "rozdar": 10969, + "gani": 10970, + "zega": 10971, + "cają": 10972, + "piszczał": 10973, + "spomiędzy": 10974, + "znaczenie": 10975, + "szczerą": 10976, + "jednych": 10977, + "głeś": 10978, + "dobru": 10979, + "wzroku": 10980, + "żonymi": 10981, + "miany": 10982, + "Jeź": 10983, + "jakowyś": 10984, + "wrócą": 10985, + "ziono": 10986, + "troska": 10987, + "wejście": 10988, + "piętrze": 10989, + "oknami": 10990, + "złodzie": 10991, + "strzeli": 10992, + "pewni": 10993, + "powścią": 10994, + "powraca": 10995, + "czyniły": 10996, + "Moska": 10997, + "Motowi": 10998, + "chłopy": 10999, + "rządził": 11000, + "zdarza": 11001, + "wołały": 11002, + "ścianami": 11003, + "skur": 11004, + "rozumieli": 11005, + "warcho": 11006, + "łące": 11007, + "Wiecie": 11008, + "żołnierzem": 11009, + "dawnym": 11010, + "Niko": 11011, + "Niby": 11012, + "widoku": 11013, + "wracała": 11014, + "nocnej": 11015, + "starczy": 11016, + "spojrzeniem": 11017, + "byliby": 11018, + "strasznych": 11019, + "polsku": 11020, + "polskiej": 11021, + "Musa": 11022, + "głucho": 11023, + "krewnia": 11024, + "skrzydło": 11025, + "kamieniami": 11026, + "wierności": 11027, + "położyć": 11028, + "mieszkańcy": 11029, + "zdumie": 11030, + "wroga": 11031, + "Hebron": 11032, + "żarty": 11033, + "licyta": 11034, + "potężnym": 11035, + "potężnego": 11036, + "zdradził": 11037, + "zdradzić": 11038, + "śladem": 11039, + "największej": 11040, + "zajęli": 11041, + "Niemca": 11042, + "groźby": 11043, + "otwartym": 11044, + "pięćset": 11045, + "krajów": 11046, + "tajemnic": 11047, + "wątpić": 11048, + "Krzyżaka": 11049, + "Prawdę": 11050, + "straszliwą": 11051, + "pociechę": 11052, + "kwadra": 11053, + "językiem": 11054, + "tris": 11055, + "zimna": 11056, + "wrzaski": 11057, + "pogoń": 11058, + "Słowo": 11059, + "wnętrza": 11060, + "nazywają": 11061, + "hańby": 11062, + "krzyżackich": 11063, + "uspokoi": 11064, + "uspokoić": 11065, + "pozostała": 11066, + "żelazną": 11067, + "okolic": 11068, + "tatarskich": 11069, + "załogi": 11070, + "upłynęło": 11071, + "wstrzymał": 11072, + "zmieniło": 11073, + "Murzyni": 11074, + "gospodarza": 11075, + "kniaziówna": 11076, + "tłumaczyć": 11077, + "posępnie": 11078, + "rumieniec": 11079, + "całując": 11080, + "schylił": 11081, + "cierpienia": 11082, + "wstrząsnął": 11083, + "podłodze": 11084, + "pojedynczo": 11085, + "złowrogi": 11086, + "uniesieniu": 11087, + "Płocku": 11088, + "subiekt": 11089, + "młodzieńca": 11090, + "Rozłogach": 11091, + "zabijać": 11092, + "--------------------------------": 11093, + "wynalaz": 11094, + "miasteczka": 11095, + "wykony": 11096, + "zejść": 11097, + "faraonem": 11098, + "uniwer": 11099, + "Jaśko": 11100, + "Pamiętasz": 11101, + "roześmiał": 11102, + "knech": 11103, + "Szczęśli": 11104, + "obliczem": 11105, + "Skirwoił": 11106, + "?”.": 11107, + "Kal": 11108, + "Mer": 11109, + "Mniejsza": 11110, + "Oho": 11111, + "Sk": 11112, + "Twój": 11113, + "Umil": 11114, + "Uważa": 11115, + "Wszę": 11116, + "adiu": 11117, + "bię": 11118, + "fer": 11119, + "gwi": 11120, + "kwe": 11121, + "oszalał": 11122, + "rały": 11123, + "sprowadził": 11124, + "sfink": 11125, + "zjeść": 11126, + "ŁO": 11127, + "ńskiemu": 11128, + "żną": 11129, + "niezwykł": 11130, + "nai": 11131, + "nała": 11132, + "chną": 11133, + "poście": 11134, + "powróci": 11135, + "pośrodku": 11136, + "strój": 11137, + "rapor": 11138, + "roje": 11139, + "lich": 11140, + "widzów": 11141, + "cik": 11142, + "zadał": 11143, + "zawód": 11144, + "minąć": 11145, + "miodem": 11146, + "kamy": 11147, + "wiecki": 11148, + "wieczne": 11149, + "wykła": 11150, + "tory": 11151, + "torium": 11152, + "temis": 11153, + "nował": 11154, + "dziem": 11155, + "przenieść": 11156, + "przyw": 11157, + "przybiegł": 11158, + "mun": 11159, + "statku": 11160, + "reputa": 11161, + "conej": 11162, + "sarz": 11163, + "zeł": 11164, + "pancer": 11165, + "ginąć": 11166, + "znale": 11167, + "znamy": 11168, + "znaczną": 11169, + "duchem": 11170, + "Poło": 11171, + "Pomimo": 11172, + "szczeć": 11173, + "obsy": 11174, + "Zapom": 11175, + "Nasi": 11176, + "protek": 11177, + "sekun": 11178, + "jęk": 11179, + "Wobec": 11180, + "metrów": 11181, + "najdostoj": 11182, + "czowi": 11183, + "słudzy": 11184, + "skok": 11185, + "cudo": 11186, + "cudze": 11187, + "cudna": 11188, + "drobia": 11189, + "włada": 11190, + "grobie": 11191, + "armię": 11192, + "kłaniając": 11193, + "stroju": 11194, + "sądzisz": 11195, + "Mach": 11196, + "mężu": 11197, + "strzemię": 11198, + "niętych": 11199, + "Sami": 11200, + "granicz": 11201, + "Koro": 11202, + "Kory": 11203, + "krzeseł": 11204, + "prowadź": 11205, + "musicie": 11206, + "szoną": 11207, + "żołnierzami": 11208, + "podobnej": 11209, + "dworem": 11210, + "młodu": 11211, + "Więk": 11212, + "pozwo": 11213, + "uczynisz": 11214, + "kochana": 11215, + "kobiecie": 11216, + "Dajcie": 11217, + "chodu": 11218, + "zwierzy": 11219, + "zbliżyła": 11220, + "ciężkim": 11221, + "królów": 11222, + "wierność": 11223, + "świadków": 11224, + "godność": 11225, + "dostojników": 11226, + "Jurandowi": 11227, + "morskie": 11228, + "służbą": 11229, + "waćpannie": 11230, + "zwycięstwie": 11231, + "gromadę": 11232, + "Hen": 11233, + "okrucie": 11234, + "Hator": 11235, + "ślepy": 11236, + "zdradę": 11237, + "ślad": 11238, + "chodzącego": 11239, + "długimi": 11240, + "komende": 11241, + "matką": 11242, + "ogniste": 11243, + "dziedzińca": 11244, + "zguby": 11245, + "łatwością": 11246, + "żyłach": 11247, + "zdrajcą": 11248, + "spiesz": 11249, + "Sicz": 11250, + "modlitwę": 11251, + "Zoło": 11252, + "nagroda": 11253, + "pójdziemy": 11254, + "giermek": 11255, + "tłoku": 11256, + "ozdob": 11257, + "Piotra": 11258, + "nieznane": 11259, + "pozostały": 11260, + "oddziału": 11261, + "trudnością": 11262, + "skręcił": 11263, + "Pierwsze": 11264, + "skarbnik": 11265, + "pomagał": 11266, + "jeźdźcy": 11267, + "muzyki": 11268, + "pośpiechem": 11269, + "oblężenia": 11270, + "srebrne": 11271, + "policzkach": 11272, + "sznur": 11273, + "zarośla": 11274, + "hrabiny": 11275, + "uwolnić": 11276, + "wyjątko": 11277, + "czterdziestu": 11278, + "Mówisz": 11279, + "nieboszczyka": 11280, + "przygotowania": 11281, + "odpoczynek": 11282, + "uderzając": 11283, + "potrafię": 11284, + "majdan": 11285, + "nozdrza": 11286, + "Rozłogów": 11287, + "Kiemli": 11288, + "gorączkowo": 11289, + "King": 11290, + "słabość": 11291, + "bejowicz": 11292, + "zamęt": 11293, + "augustia": 11294, + "Telemacha": 11295, + "zamyśleniu": 11296, + "derwiszów": 11297, + "sąsiedz": 11298, + "Duglas": 11299, + "Ptah": 11300, + "Zyndram": 11301, + "MARTA": 11302, + "książąt": 11303, + "?!…": 11304, + "Hm": 11305, + "Lwo": 11306, + "Per": 11307, + "RY": 11308, + "Zga": 11309, + "dó": 11310, + "fel": 11311, + "grza": 11312, + "hie": 11313, + "izba": 11314, + "lie": 11315, + "mroz": 11316, + "opowiedzieć": 11317, + "pł": 11318, + "pcha": 11319, + "rt": 11320, + "sja": 11321, + "spytać": 11322, + "uczyć": 11323, + "wstąpi": 11324, + "zgar": 11325, + "związ": 11326, + "nawał": 11327, + "nazwał": 11328, + "chmie": 11329, + "podając": 11330, + "postępo": 11331, + "rzezi": 11332, + "rzemio": 11333, + "gować": 11334, + "gonił": 11335, + "zażyć": 11336, + "zaszły": 11337, + "dor": 11338, + "doga": 11339, + "dokto": 11340, + "dojdzie": 11341, + "dorad": 11342, + "wanej": 11343, + "wierza": 11344, + "tabli": 11345, + "paszczę": 11346, + "wyjechali": 11347, + "jazdę": 11348, + "toć": 11349, + "toś": 11350, + "topie": 11351, + "towej": 11352, + "towała": 11353, + "wołu": 11354, + "wokół": 11355, + "dachem": 11356, + "czynię": 11357, + "ciepła": 11358, + "ciepły": 11359, + "odna": 11360, + "przesło": 11361, + "manów": 11362, + "bośmy": 11363, + "mierzyć": 11364, + "przypad": 11365, + "przyśpie": 11366, + "kudła": 11367, + "stawu": 11368, + "reja": 11369, + "rozjaśni": 11370, + "gaj": 11371, + "cam": 11372, + "piszę": 11373, + "sporo": 11374, + "spowiedzi": 11375, + "ginął": 11376, + "podskar": 11377, + "znacznej": 11378, + "beczki": 11379, + "stoję": 11380, + "stojącego": 11381, + "któryś": 11382, + "prochu": 11383, + "rączki": 11384, + "powiekami": 11385, + "powiedzieli": 11386, + "mówiłeś": 11387, + "Boży": 11388, + "instyn": 11389, + "anc": 11390, + "bukie": 11391, + "zom": 11392, + "słabym": 11393, + "przezroczy": 11394, + "cięci": 11395, + "jakowaś": 11396, + "niowi": 11397, + "trakto": 11398, + "złotej": 11399, + "wolała": 11400, + "panien": 11401, + "Domasze": 11402, + "scypli": 11403, + "Baś": 11404, + "dzano": 11405, + "dzący": 11406, + "gniewa": 11407, + "krym": 11408, + "grają": 11409, + "przyjacio": 11410, + "prowadzę": 11411, + "szość": 11412, + "wiosnę": 11413, + "drzewie": 11414, + "Jakkolwiek": 11415, + "Miałem": 11416, + "Mirski": 11417, + "dwom": 11418, + "płomieniem": 11419, + "przeciwnie": 11420, + "ruszyło": 11421, + "przodu": 11422, + "walczył": 11423, + "walczących": 11424, + "uciechy": 11425, + "pręży": 11426, + "działać": 11427, + "szczów": 11428, + "szczyty": 11429, + "otoczyli": 11430, + "panowania": 11431, + "brzegów": 11432, + "spytałem": 11433, + "gładko": 11434, + "szeptała": 11435, + "space": 11436, + "sprawić": 11437, + "panuje": 11438, + "miałam": 11439, + "grzecznie": 11440, + "klęsk": 11441, + "wierni": 11442, + "wiernym": 11443, + "istoty": 11444, + "preten": 11445, + "przyjmował": 11446, + "willi": 11447, + "wilki": 11448, + "Tatarom": 11449, + "jasna": 11450, + "mionym": 11451, + "szwedzką": 11452, + "chodzący": 11453, + "nauczył": 11454, + "dobrotli": 11455, + "wesołe": 11456, + "Mari": 11457, + "czekała": 11458, + "trzask": 11459, + "myślami": 11460, + "smaku": 11461, + "bijał": 11462, + "zajmuje": 11463, + "wolenta": 11464, + "składał": 11465, + "straszliwe": 11466, + "porucznik": 11467, + "wyjściu": 11468, + "modlitwie": 11469, + "nienawidzi": 11470, + "pogoda": 11471, + "brylan": 11472, + "najwyższy": 11473, + "napadu": 11474, + "łaskawie": 11475, + "pomyślała": 11476, + "nazywał": 11477, + "egipski": 11478, + "opowiadania": 11479, + "zaczynał": 11480, + "krainy": 11481, + "okolica": 11482, + "słodki": 11483, + "pachną": 11484, + "pomagać": 11485, + "strzelbę": 11486, + "pobożny": 11487, + "pośpiesznie": 11488, + "połączyć": 11489, + "watażka": 11490, + "wspomnienia": 11491, + "Litwi": 11492, + "utracił": 11493, + "tureckie": 11494, + "hełm": 11495, + "Zygfryda": 11496, + "wodzów": 11497, + "przywykły": 11498, + "ukłonił": 11499, + "falą": 11500, + "Egipcjanie": 11501, + "zniewa": 11502, + "Gustawa": 11503, + "pozwoleniem": 11504, + "wstręt": 11505, + "Szczytnie": 11506, + "rozdziera": 11507, + "Kirłowa": 11508, + "Napoleon": 11509, + "Kinga": 11510, + "tchnienia": 11511, + "fartu": 11512, + "Podobno": 11513, + "prowincji": 11514, + "Emilia": 11515, + "Beroes": 11516, + "niedbale": 11517, + "szorst": 11518, + "Chaldej": 11519, + "Nikotris": 11520, + "Aa": 11521, + "Bał": 11522, + "Dina": 11523, + "EL": 11524, + "Lö": 11525, + "Lanc": 11526, + "One": 11527, + "Obej": 11528, + "Stam": 11529, + "Twoje": 11530, + "grób": 11531, + "hilo": 11532, + "oczki": 11533, + "opadły": 11534, + "pr": 11535, + "usłyszeć": 11536, + "usług": 11537, + "wnymi": 11538, + "wstała": 11539, + "wznak": 11540, + "zmusi": 11541, + "zbłą": 11542, + "ąż": 11543, + "nieś": 11544, + "szczyć": 11545, + "popi": 11546, + "posłucha": 11547, + "pojechali": 11548, + "stój": 11549, + "roli": 11550, + "rolę": 11551, + "rowany": 11552, + "wiry": 11553, + "wileń": 11554, + "widły": 11555, + "gonią": 11556, + "kolub": 11557, + "ciszę": 11558, + "zasu": 11559, + "zaglą": 11560, + "zawdzię": 11561, + "zaprosił": 11562, + "dotrzyma": 11563, + "domach": 11564, + "łości": 11565, + "kale": 11566, + "ławę": 11567, + "pacior": 11568, + "wyście": 11569, + "wykra": 11570, + "wyjechać": 11571, + "wychodzić": 11572, + "wynieść": 11573, + "dzina": 11574, + "odsu": 11575, + "odpę": 11576, + "przewi": 11577, + "przeszy": 11578, + "przesa": 11579, + "przeleciał": 11580, + "mora": 11581, + "mością": 11582, + "bokach": 11583, + "przyłożył": 11584, + "przypuszcze": 11585, + "kuli": 11586, + "stań": 11587, + "ścio": 11588, + "baby": 11589, + "bajda": 11590, + "ruchów": 11591, + "szewski": 11592, + "piechu": 11593, + "saty": 11594, + "biór": 11595, + "głodem": 11596, + "szańce": 11597, + "podnoszą": 11598, + "podnosić": 11599, + "znaczą": 11600, + "znałem": 11601, + "więź": 11602, + "obłę": 11603, + "lokaj": 11604, + "onu": 11605, + "mówicie": 11606, + "jęli": 11607, + "bus": 11608, + "burzą": 11609, + "ścież": 11610, + "trzykroć": 11611, + "Jechali": 11612, + "słoń": 11613, + "trzema": 11614, + "artyle": 11615, + "rówki": 11616, + "czuwać": 11617, + "całkowi": 11618, + "rzuć": 11619, + "swoimi": 11620, + "męce": 11621, + "parku": 11622, + "okra": 11623, + "brodą": 11624, + "Bywaj": 11625, + "zdar": 11626, + "trupem": 11627, + "rzędu": 11628, + "mentem": 11629, + "ciemny": 11630, + "zostaną": 11631, + "młodzież": 11632, + "dawnej": 11633, + "płomie": 11634, + "wspania": 11635, + "puściła": 11636, + "obawą": 11637, + "pozdro": 11638, + "włożył": 11639, + "włosach": 11640, + "nocne": 11641, + "rajtar": 11642, + "kochasz": 11643, + "lepszą": 11644, + "powiadali": 11645, + "Wasze": 11646, + "wołają": 11647, + "wołania": 11648, + "dajże": 11649, + "ujrzała": 11650, + "istocie": 11651, + "połowa": 11652, + "mieszkaniu": 11653, + "nieszczęściu": 11654, + "Żyw": 11655, + "Skrzetuskim": 11656, + "porwała": 11657, + "okazy": 11658, + "smutno": 11659, + "morskich": 11660, + "ilekroć": 11661, + "Dobro": 11662, + "uczta": 11663, + "Gdzieniegdzie": 11664, + "dalszej": 11665, + "glądała": 11666, + "powodów": 11667, + "skórą": 11668, + "zmartwych": 11669, + "wdzięcznie": 11670, + "cios": 11671, + "Goście": 11672, + "Fea": 11673, + "zdradzie": 11674, + "pisała": 11675, + "chrześcijaninem": 11676, + "największego": 11677, + "koronę": 11678, + "innemu": 11679, + "rozumiejąc": 11680, + "częstokroć": 11681, + "jeżdżali": 11682, + "zbawienia": 11683, + "przekonania": 11684, + "paliła": 11685, + "Wielkiego": 11686, + "powtarzali": 11687, + "powagę": 11688, + "Siecie": 11689, + "spotkaniu": 11690, + "zamknięty": 11691, + "Oleńkę": 11692, + "wzrostu": 11693, + "źnier": 11694, + "wściekły": 11695, + "niezmierna": 11696, + "Myślał": 11697, + "zbrojny": 11698, + "wyciągnąwszy": 11699, + "pieniędzmi": 11700, + "elega": 11701, + "Bracia": 11702, + "owoce": 11703, + "pozostało": 11704, + "wojownicy": 11705, + "litewski": 11706, + "żelaznych": 11707, + "okolicach": 11708, + "potrzebny": 11709, + "ostrożności": 11710, + "właściwie": 11711, + "wstrzymy": 11712, + "rozeszła": 11713, + "przyjęła": 11714, + "uciekających": 11715, + "wychylił": 11716, + "niedźwiedź": 11717, + "Tygellin": 11718, + "suknię": 11719, + "Krzeszowskiej": 11720, + "przerywanym": 11721, + "ośm": 11722, + "fantazja": 11723, + "Mówiłem": 11724, + "nakazuje": 11725, + "załat": 11726, + "bitew": 11727, + "Egipcjan": 11728, + "lektykę": 11729, + "przodków": 11730, + "urzędnicy": 11731, + "małżonka": 11732, + "Billewiczówna": 11733, + "wahania": 11734, + "rianów": 11735, + "zwiastu": 11736, + "Czehrynie": 11737, + "Lichtenstein": 11738, + "obyczaje": 11739, + "siódmy": 11740, + "głębiej": 11741, + "dziewczęta": 11742, + "Tolima": 11743, + "księdzem": 11744, + "jadalnej": 11745, + "Kokosiński": 11746, + "Makowiec": 11747, + "odzna": 11748, + "Dinah": 11749, + "Lanckoro": 11750, + "!),": 11751, + "Bła": 11752, + "HE": 11753, + "Jemu": 11754, + "Jowi": 11755, + "Scy": 11756, + "astro": 11757, + "aresz": 11758, + "bna": 11759, + "dróg": 11760, + "en": 11761, + "fów": 11762, + "gnęły": 11763, + "mna": 11764, + "ssie": 11765, + "sple": 11766, + "slin": 11767, + "tła": 11768, + "wchodził": 11769, + "zgnie": 11770, + "zbrakło": 11771, + "zbraknie": 11772, + "Ślą": 11773, + "ździe": 11774, + "chru": 11775, + "czon": 11776, + "czterem": 11777, + "postrze": 11778, + "potłu": 11779, + "pocałował": 11780, + "rowicz": 11781, + "witać": 11782, + "jesie": 11783, + "zabo": 11784, + "zapę": 11785, + "miłe": 11786, + "wiedziano": 11787, + "wyśmie": 11788, + "wynio": 11789, + "wynik": 11790, + "wyrzec": 11791, + "wyruszyć": 11792, + "wyboru": 11793, + "nocach": 11794, + "dany": 11795, + "ówcze": 11796, + "czynów": 11797, + "rynek": 11798, + "dyscypli": 11799, + "ciepło": 11800, + "odmówił": 11801, + "przekle": 11802, + "boskiego": 11803, + "kuj": 11804, + "sapie": 11805, + "łub": 11806, + "łupem": 11807, + "rozto": 11808, + "rozmów": 11809, + "życzy": 11810, + "luź": 11811, + "piły": 11812, + "znakiem": 11813, + "znaczny": 11814, + "Niebo": 11815, + "pucha": 11816, + "ałowie": 11817, + "Zamości": 11818, + "pywać": 11819, + "zysku": 11820, + "sucho": 11821, + "dłe": 11822, + "buńczu": 11823, + "słuchu": 11824, + "miarą": 11825, + "skoczywszy": 11826, + "płaczu": 11827, + "książ": 11828, + "rzut": 11829, + "okre": 11830, + "strzeże": 11831, + "nięcia": 11832, + "stworzył": 11833, + "krajach": 11834, + "padną": 11835, + "Pannie": 11836, + "Mogę": 11837, + "zdarzył": 11838, + "trup": 11839, + "rannych": 11840, + "Czyś": 11841, + "warte": 11842, + "Wiele": 11843, + "konsu": 11844, + "wracały": 11845, + "ruszymy": 11846, + "wspar": 11847, + "śpiewali": 11848, + "wojewodą": 11849, + "spojrzy": 11850, + "rzonych": 11851, + "Czerka": 11852, + "zdrowiem": 11853, + "uderzy": 11854, + "wołano": 11855, + "zrobiłem": 11856, + "Czapli": 11857, + "Żebym": 11858, + "zabito": 11859, + "bioną": 11860, + "wracam": 11861, + "bólem": 11862, + "kręci": 11863, + "szczone": 11864, + "świątynię": 11865, + "Hera": 11866, + "Heli": 11867, + "błota": 11868, + "błagał": 11869, + "skóra": 11870, + "Kilku": 11871, + "grzmią": 11872, + "dziewczynki": 11873, + "opiece": 11874, + "ukryte": 11875, + "złamał": 11876, + "Radziwiłłowi": 11877, + "ognisko": 11878, + "faraonów": 11879, + "wojować": 11880, + "palili": 11881, + "białymi": 11882, + "nerwo": 11883, + "bronili": 11884, + "rękawi": 11885, + "nadejdzie": 11886, + "ptactwo": 11887, + "zabawy": 11888, + "cnota": 11889, + "gwałt": 11890, + "podejrze": 11891, + "podejrzenie": 11892, + "włóczni": 11893, + "niezmierny": 11894, + "Ciebie": 11895, + "pochwał": 11896, + "Łęckich": 11897, + "wzgórzu": 11898, + "łaskaw": 11899, + "dragoni": 11900, + "puszczała": 11901, + "wesołość": 11902, + "miłuj": 11903, + "zakonników": 11904, + "Sędziego": 11905, + "zuchwał": 11906, + "Ryków": 11907, + "wezbra": 11908, + "Billewicz": 11909, + "Polacy": 11910, + "siedzący": 11911, + "Kropi": 11912, + "zachodniej": 11913, + "niedźwiedzia": 11914, + "Zbaraż": 11915, + "Akba": 11916, + "pozostali": 11917, + "Troi": 11918, + "rachunek": 11919, + "Oczywiście": 11920, + "bluźnier": 11921, + "błyszczące": 11922, + "spotkało": 11923, + "historia": 11924, + "Zgorzelicach": 11925, + "rozpocznie": 11926, + "Libijczyków": 11927, + "poczciwy": 11928, + "Wiśniowiec": 11929, + "pomóc": 11930, + "siedmiu": 11931, + "nozdrzami": 11932, + "pozwolenie": 11933, + "grała": 11934, + "Smain": 11935, + "kołpa": 11936, + "roślin": 11937, + "podwórzu": 11938, + "zwiasto": 11939, + "dynastii": 11940, + "wypoczynku": 11941, + "Ujrzawszy": 11942, + "naczynia": 11943, + "pojęcia": 11944, + "prawdopodobnie": 11945, + "pretorianów": 11946, + "anioł": 11947, + "widnokręgu": 11948, + "Danuśkę": 11949, + "Penelopa": 11950, + "Jarema": 11951, + "rumieniła": 11952, + "ślubował": 11953, + "Józwa": 11954, + "snadnie": 11955, + "Wodoktów": 11956, + "kolumn": 11957, + "Dokąd": 11958, + "Rotgiera": 11959, + "Hasslin": 11960, + "Wołmontowi": 11961, + "Błogosła": 11962, + "Löwe": 11963, + "AL": 11964, + "Ał": 11965, + "Ażeby": 11966, + "Bel": 11967, + "Gór": 11968, + "Idą": 11969, + "Ogar": 11970, + "Ogień": 11971, + "Ste": 11972, + "Spod": 11973, + "Ul": 11974, + "Wsty": 11975, + "dkę": 11976, + "echa": 11977, + "him": 11978, + "imieniem": 11979, + "iskier": 11980, + "osłu": 11981, + "okazało": 11982, + "pnia": 11983, + "rwi": 11984, + "rcia": 11985, + "sję": 11986, + "spóź": 11987, + "spla": 11988, + "spuszczając": 11989, + "ut": 11990, + "utrzy": 11991, + "umiło": 11992, + "ubezpie": 11993, + "upadła": 11994, + "ubiera": 11995, + "wszczy": 11996, + "wstąpiła": 11997, + "wskutek": 11998, + "zdzier": 11999, + "zniecierpli": 12000, + "ós": 12001, + "łtan": 12002, + "ślą": 12003, + "……": 12004, + "nakazał": 12005, + "napadł": 12006, + "namyśle": 12007, + "nagłym": 12008, + "pobu": 12009, + "pochleb": 12010, + "dzkę": 12011, + "racje": 12012, + "linie": 12013, + "liwości": 12014, + "gołym": 12015, + "kogu": 12016, + "kopią": 12017, + "ciż": 12018, + "zażądał": 12019, + "doktor": 12020, + "dotarł": 12021, + "kat": 12022, + "ławce": 12023, + "wyta": 12024, + "wytrze": 12025, + "wyprawie": 12026, + "wybór": 12027, + "jaru": 12028, + "tony": 12029, + "woju": 12030, + "tyk": 12031, + "dzio": 12032, + "dan": 12033, + "dachy": 12034, + "czysta": 12035, + "ryka": 12036, + "przesła": 12037, + "siar": 12038, + "przyle": 12039, + "przysyła": 12040, + "przygodziło": 12041, + "wesół": 12042, + "ruszą": 12043, + "salę": 12044, + "rozgrze": 12045, + "gaze": 12046, + "spon": 12047, + "sowały": 12048, + "szali": 12049, + "pracą": 12050, + "podstęp": 12051, + "Niewia": 12052, + "siedzę": 12053, + "siedzenia": 12054, + "Poszli": 12055, + "Powiedział": 12056, + "pusta": 12057, + "lować": 12058, + "pysk": 12059, + "synowi": 12060, + "waćpani": 12061, + "sun": 12062, + "czącego": 12063, + "najdalej": 12064, + "żonie": 12065, + "przezpie": 12066, + "słowi": 12067, + "nadchodzi": 12068, + "bliź": 12069, + "śliczne": 12070, + "równą": 12071, + "kładąc": 12072, + "gęsi": 12073, + "wejdzie": 12074, + "barwę": 12075, + "górą": 12076, + "jednako": 12077, + "sądy": 12078, + "dął": 12079, + "piętna": 12080, + "serwi": 12081, + "stepy": 12082, + "panami": 12083, + "Rab": 12084, + "Doprawdy": 12085, + "kroko": 12086, + "truje": 12087, + "trudów": 12088, + "gardle": 12089, + "kryje": 12090, + "Kogo": 12091, + "rozumem": 12092, + "musiałem": 12093, + "młodemu": 12094, + "płonęły": 12095, + "zdobywa": 12096, + "uciekał": 12097, + "Dawniej": 12098, + "Melito": 12099, + "zwiercia": 12100, + "szeptali": 12101, + "drgnął": 12102, + "zbliżyć": 12103, + "pułku": 12104, + "dalibóg": 12105, + "uśmiechając": 12106, + "istotę": 12107, + "nieszczęść": 12108, + "Życie": 12109, + "Jakoże": 12110, + "krótkiej": 12111, + "Bitwa": 12112, + "obudził": 12113, + "powtarzała": 12114, + "Tatara": 12115, + "zacnych": 12116, + "skończywszy": 12117, + "nieboszcz": 12118, + "zobaczę": 12119, + "staroży": 12120, + "wdzięczny": 12121, + "miłościwa": 12122, + "niepoha": 12123, + "olbrzym": 12124, + "otworzy": 12125, + "Westy": 12126, + "świt": 12127, + "gorączce": 12128, + "ilość": 12129, + "słuszne": 12130, + "mężny": 12131, + "wyprawa": 12132, + "rękojeść": 12133, + "wiecznym": 12134, + "paliły": 12135, + "Słyszał": 12136, + "kwitną": 12137, + "kominie": 12138, + "księżnie": 12139, + "odzywały": 12140, + "Duch": 12141, + "karabi": 12142, + "zostaniesz": 12143, + "nadzwyczajną": 12144, + "wzgórz": 12145, + "wyraźniej": 12146, + "poczynał": 12147, + "cofał": 12148, + "hańba": 12149, + "litewskich": 12150, + "przedstawia": 12151, + "pojawił": 12152, + "natchnie": 12153, + "frasu": 12154, + "Czemuż": 12155, + "pożytek": 12156, + "Strach": 12157, + "sześćdziesiąt": 12158, + "upomina": 12159, + "ordynan": 12160, + "wzruszenie": 12161, + "naturalnie": 12162, + "uwolnił": 12163, + "Widok": 12164, + "laudańscy": 12165, + "Głup": 12166, + "udziału": 12167, + "połysku": 12168, + "senator": 12169, + "wznosiły": 12170, + "ślubu": 12171, + "potrząsnął": 12172, + "oceanu": 12173, + "arenie": 12174, + "doliny": 12175, + "zagranicz": 12176, + "Jakież": 12177, + "zadowoleniem": 12178, + "folwark": 12179, + "czółna": 12180, + "pościg": 12181, + "pościgu": 12182, + "bezpieczeństwo": 12183, + "Kapłani": 12184, + "rozdrażniony": 12185, + "ocknął": 12186, + "Glaukus": 12187, + "skwapli": 12188, + "antylo": 12189, + "Alkino": 12190, + "Grodzicki": 12191, + "lókł": 12192, + "bydlę": 12193, + "Harasimowicz": 12194, + "Musawa": 12195, + "Zołotono": 12196, + "Zamościu": 12197, + "Gi": 12198, + "Ileż": 12199, + "Spójrz": 12200, + "TY": 12201, + "Uf": 12202, + "Wspo": 12203, + "cna": 12204, + "cjo": 12205, + "dkiem": 12206, + "eskor": 12207, + "gnu": 12208, + "gnio": 12209, + "kcji": 12210, + "lność": 12211, + "mnich": 12212, + "mgle": 12213, + "oło": 12214, + "otwier": 12215, + "pszczo": 12216, + "tników": 12217, + "tnością": 12218, + "umieli": 12219, + "wry": 12220, + "wnika": 12221, + "zmiło": 12222, + "ździ": 12223, + "rzci": 12224, + "niebia": 12225, + "naju": 12226, + "chwali": 12227, + "czó": 12228, + "czno": 12229, + "pocze": 12230, + "powody": 12231, + "pobił": 12232, + "roba": 12233, + "liwą": 12234, + "wigi": 12235, + "wisk": 12236, + "gościem": 12237, + "jedzą": 12238, + "kościach": 12239, + "zalo": 12240, + "zaczer": 12241, + "zaprasza": 12242, + "dola": 12243, + "doniesie": 12244, + "letni": 12245, + "mize": 12246, + "wający": 12247, + "tap": 12248, + "taba": 12249, + "tant": 12250, + "wypu": 12251, + "towie": 12252, + "tywał": 12253, + "dziwię": 12254, + "odę": 12255, + "odbi": 12256, + "odsie": 12257, + "odmawia": 12258, + "mono": 12259, + "mas": 12260, + "marz": 12261, + "bojąc": 12262, + "mieczami": 12263, + "przysunął": 12264, + "kubek": 12265, + "stawało": 12266, + "respon": 12267, + "bino": 12268, + "bijąc": 12269, + "rozmówić": 12270, + "rozpoczęła": 12271, + "żysz": 12272, + "piwo": 12273, + "spory": 12274, + "szata": 12275, + "podwór": 12276, + "cham": 12277, + "Niektóre": 12278, + "Niekiedy": 12279, + "objąwszy": 12280, + "proste": 12281, + "prochem": 12282, + "profe": 12283, + "Jadwi": 12284, + "lotem": 12285, + "żami": 12286, + "pylo": 12287, + "powiedziano": 12288, + "tyme": 12289, + "mówiły": 12290, + "Bohaty": 12291, + "wąs": 12292, + "trzystu": 12293, + "chwil": 12294, + "Tarsu": 12295, + "kępy": 12296, + "Jezior": 12297, + "drogach": 12298, + "trzecia": 12299, + "kąta": 12300, + "możem": 12301, + "grona": 12302, + "jakoż": 12303, + "siano": 12304, + "siadał": 12305, + "książkę": 12306, + "wojnach": 12307, + "tworzył": 12308, + "tworzyły": 12309, + "Majo": 12310, + "wiąże": 12311, + "piętra": 12312, + "męcze": 12313, + "szczęściu": 12314, + "sten": 12315, + "krajem": 12316, + "krokami": 12317, + "szlaki": 12318, + "garści": 12319, + "rzędem": 12320, + "huku": 12321, + "prowadziła": 12322, + "Gdym": 12323, + "Przyja": 12324, + "towany": 12325, + "menty": 12326, + "Mistrz": 12327, + "ciemnym": 12328, + "młodej": 12329, + "pokoje": 12330, + "kapłanka": 12331, + "Pewno": 12332, + "blaskach": 12333, + "Nowy": 12334, + "ważny": 12335, + "ważną": 12336, + "wspi": 12337, + "zdolności": 12338, + "pozwalał": 12339, + "śpiewają": 12340, + "dziewczą": 12341, + "pięknym": 12342, + "Odtąd": 12343, + "lepszej": 12344, + "wojewodzie": 12345, + "urodził": 12346, + "byliśmy": 12347, + "uderzał": 12348, + "polscy": 12349, + "pamiętać": 12350, + "poległ": 12351, + "bezpieczniej": 12352, + "wydawać": 12353, + "skrzydla": 12354, + "Egiptem": 12355, + "Egiptowi": 12356, + "wysokiej": 12357, + "Kuno": 12358, + "zgodzić": 12359, + "jedziem": 12360, + "mrugać": 12361, + "rodziciel": 12362, + "Chorą": 12363, + "środko": 12364, + "jedynym": 12365, + "powiódł": 12366, + "zobaczymy": 12367, + "Belu": 12368, + "ciotki": 12369, + "wszelka": 12370, + "otworzyła": 12371, + "machina": 12372, + "Faju": 12373, + "wielkiemu": 12374, + "szlachcian": 12375, + "szlachcicem": 12376, + "głębokim": 12377, + "ukrył": 12378, + "zajęte": 12379, + "Korsu": 12380, + "kupą": 12381, + "kupca": 12382, + "podatki": 12383, + "mądrze": 12384, + "straszliwie": 12385, + "naturze": 12386, + "znajomości": 12387, + "powaga": 12388, + "poradzi": 12389, + "obydwóch": 12390, + "Geista": 12391, + "fryka": 12392, + "zmęczenia": 12393, + "wyroki": 12394, + "wzgórze": 12395, + "drobnych": 12396, + "okolice": 12397, + "ufać": 12398, + "zatrzymując": 12399, + "pilnował": 12400, + "atamana": 12401, + "przytomny": 12402, + "wspaniało": 12403, + "surowo": 12404, + "mgnienie": 12405, + "niepokoić": 12406, + "Charłampa": 12407, + "Skądże": 12408, + "Korczyńskiego": 12409, + "oznajmił": 12410, + "fantazji": 12411, + "Stało": 12412, + "ostre": 12413, + "ząb": 12414, + "Krzywonosa": 12415, + "kaptur": 12416, + "Libijczycy": 12417, + "opanowała": 12418, + "pchnąć": 12419, + "senatorów": 12420, + "pokłonić": 12421, + "wystarczy": 12422, + "majętność": 12423, + "robotników": 12424, + "posiłki": 12425, + "Góry": 12426, + "faraonowi": 12427, + "województwa": 12428, + "niebios": 12429, + "oddechu": 12430, + "tumul": 12431, + "nagich": 12432, + "trybuna": 12433, + "gałąz": 12434, + "Postanowił": 12435, + "zamilkł": 12436, + "Okrutnie": 12437, + "Czołem": 12438, + "zadowolony": 12439, + "świadectwo": 12440, + "ekspedy": 12441, + "wielbłądów": 12442, + "namysłu": 12443, + "Węgiełek": 12444, + "kolubry": 12445, + "Sieciechów": 12446, + "IX": 12447, + "Itaki": 12448, + "RA": 12449, + "TMA": 12450, + "die": 12451, + "dwoj": 12452, + "dbał": 12453, + "ex": 12454, + "gró": 12455, + "hej": 12456, + "lki": 12457, + "lśni": 12458, + "osy": 12459, + "oswo": 12460, + "przu": 12461, + "ptaka": 12462, + "sje": 12463, + "ugo": 12464, + "uga": 12465, + "ustał": 12466, + "uszczęśli": 12467, + "utwier": 12468, + "unosił": 12469, + "usprawiedli": 12470, + "upaść": 12471, + "uwięzi": 12472, + "wsła": 12473, + "wskrze": 12474, + "zboże": 12475, + "żów": 12476, + "żnym": 12477, + "nietrudno": 12478, + "naby": 12479, + "chcie": 12480, + "szme": 12481, + "popeł": 12482, + "poczeka": 12483, + "porzucił": 12484, + "powrócić": 12485, + "poprawił": 12486, + "stre": 12487, + "stróż": 12488, + "ranek": 12489, + "rzeje": 12490, + "licho": 12491, + "widzia": 12492, + "widła": 12493, + "kokie": 12494, + "kosza": 12495, + "kosy": 12496, + "kopal": 12497, + "zacz": 12498, + "zaka": 12499, + "zania": 12500, + "zaspoko": 12501, + "zastąpi": 12502, + "zagła": 12503, + "dokoń": 12504, + "misy": 12505, + "karze": 12506, + "kaga": 12507, + "wieńce": 12508, + "żer": 12509, + "żego": 12510, + "papi": 12511, + "wył": 12512, + "wypuścił": 12513, + "wystrzałów": 12514, + "wowi": 12515, + "dzikiego": 12516, + "dania": 12517, + "czystym": 12518, + "cieni": 12519, + "cielem": 12520, + "odsło": 12521, + "przepeł": 12522, + "przechodzić": 12523, + "przeżegnał": 12524, + "celi": 12525, + "ceny": 12526, + "cerowie": 12527, + "przychodziły": 12528, + "przymk": 12529, + "kuć": 12530, + "kurzu": 12531, + "bat": 12532, + "rumieńcem": 12533, + "szeniu": 12534, + "biel": 12535, + "biedna": 12536, + "cypry": 12537, + "pierz": 12538, + "bian": 12539, + "biona": 12540, + "niane": 12541, + "łując": 12542, + "rozta": 12543, + "żywej": 12544, + "żywym": 12545, + "ludowi": 12546, + "zezna": 12547, + "zeszła": 12548, + "zewsząd": 12549, + "piło": 12550, + "szat": 12551, + "szańców": 12552, + "deli": 12553, + "podły": 12554, + "podusz": 12555, + "siekie": 12556, + "dusi": 12557, + "Zasła": 12558, + "Zanim": 12559, + "Nam": 12560, + "prorok": 12561, + "żają": 12562, + "bębe": 12563, + "powietrz": 12564, + "melan": 12565, + "budowa": 12566, + "zorzy": 12567, + "zować": 12568, + "zowią": 12569, + "słabe": 12570, + "skorzy": 12571, + "cudem": 12572, + "cudów": 12573, + "cudne": 12574, + "Jednego": 12575, + "dębo": 12576, + "chytry": 12577, + "Witaj": 12578, + "zima": 12579, + "niemały": 12580, + "tworzy": 12581, + "Starzec": 12582, + "pięściami": 12583, + "książęcego": 12584, + "traw": 12585, + "pewności": 12586, + "Com": 12587, + "powstała": 12588, + "hajda": 12589, + "rycerski": 12590, + "abyście": 12591, + "rio": 12592, + "szubie": 12593, + "Mohilo": 12594, + "Sarę": 12595, + "Koń": 12596, + "krzep": 12597, + "stąpię": 12598, + "drzec": 12599, + "Jakby": 12600, + "trwały": 12601, + "zmieniał": 12602, + "uczyniły": 12603, + "włości": 12604, + "panowała": 12605, + "starszego": 12606, + "ogrodach": 12607, + "pospolitą": 12608, + "Czeremi": 12609, + "winni": 12610, + "spokojna": 12611, + "spokojne": 12612, + "spalił": 12613, + "strasznej": 12614, + "drżał": 12615, + "wołanie": 12616, + "liczba": 12617, + "zrobili": 12618, + "klęsce": 12619, + "zabit": 12620, + "towarzyszy": 12621, + "Ramzesowi": 12622, + "dostatek": 12623, + "pańskich": 12624, + "fortel": 12625, + "świadkiem": 12626, + "wysoką": 12627, + "wysokiego": 12628, + "zbroje": 12629, + "Kuszel": 12630, + "chorągwią": 12631, + "pioną": 12632, + "twardy": 12633, + "takiemu": 12634, + "najmniejszego": 12635, + "zobaczysz": 12636, + "zmart": 12637, + "olbrzymiej": 12638, + "mistrzowi": 12639, + "ogarnąć": 12640, + "główkę": 12641, + "ogromnej": 12642, + "Zeusa": 12643, + "ofiarować": 12644, + "podaru": 12645, + "krzywd": 12646, + "tajemnice": 12647, + "wydobywa": 12648, + "siłami": 12649, + "mogłoby": 12650, + "władcę": 12651, + "pozwolić": 12652, + "przeraża": 12653, + "szukam": 12654, + "Słyszysz": 12655, + "spotkali": 12656, + "księżnę": 12657, + "Mieszka": 12658, + "Miecznik": 12659, + "ptactwa": 12660, + "języku": 12661, + "księżyco": 12662, + "brzmiał": 12663, + "ufności": 12664, + "okręty": 12665, + "okropne": 12666, + "nadzwyczajne": 12667, + "namiotów": 12668, + "klasztorze": 12669, + "złym": 12670, + "Helenę": 12671, + "kanał": 12672, + "wojownika": 12673, + "szaleństwo": 12674, + "ataman": 12675, + "gladia": 12676, + "zielona": 12677, + "pragnienie": 12678, + "Bierz": 12679, + "pożegnać": 12680, + "podziemiu": 12681, + "weźmiesz": 12682, + "strzelby": 12683, + "Widziałeś": 12684, + "ROL": 12685, + "Głos": 12686, + "watahy": 12687, + "jaśniej": 12688, + "oblężenie": 12689, + "skronie": 12690, + "niedźwiedzi": 12691, + "młodszych": 12692, + "słyszysz": 12693, + "przypatrywać": 12694, + "zdołali": 12695, + "szablach": 12696, + "pojedyncze": 12697, + "człeku": 12698, + "potykał": 12699, + "równinie": 12700, + "okrzykami": 12701, + "dosięgnąć": 12702, + "płonące": 12703, + "warunkach": 12704, + "dostaniesz": 12705, + "figury": 12706, + "ołtarza": 12707, + "kłęby": 12708, + "Tatarczu": 12709, + "arenę": 12710, + "termin": 12711, + "wyścigi": 12712, + "zbójów": 12713, + "Potocki": 12714, + "oddychać": 12715, + "ochłonął": 12716, + "kopytami": 12717, + "Czymże": 12718, + "jacyś": 12719, + "Miasto": 12720, + "Sława": 12721, + "kwaterze": 12722, + "wybornie": 12723, + "sprzedał": 12724, + "wydarł": 12725, + "Jagiełło": 12726, + "orygina": 12727, + "Kyklo": 12728, + "Asesor": 12729, + "dreszcz": 12730, + "Szczególniej": 12731, + "robót": 12732, + "dóbr": 12733, + "Meliton": 12734, + "At": 12735, + "Dem": 12736, + "Dwaj": 12737, + "EN": 12738, + "Har": 12739, + "Kanne": 12740, + "RU": 12741, + "Sni": 12742, + "Smo": 12743, + "alar": 12744, + "esa": 12745, + "ekono": 12746, + "fro": 12747, + "knąwszy": 12748, + "okup": 12749, + "sprowadzić": 12750, + "uką": 12751, + "ujdzie": 12752, + "ustąpić": 12753, + "wszu": 12754, + "zwol": 12755, + "éj": 12756, + "żcie": 12757, + "ier": 12758, + "niesfor": 12759, + "nagie": 12760, + "nawoły": 12761, + "chwal": 12762, + "sztych": 12763, + "pomyśli": 12764, + "postąpi": 12765, + "poszar": 12766, + "pomieszał": 12767, + "strem": 12768, + "rapie": 12769, + "lice": 12770, + "witał": 12771, + "wiktor": 12772, + "gonić": 12773, + "gospodzie": 12774, + "zakra": 12775, + "dosto": 12776, + "dotar": 12777, + "dowódz": 12778, + "minęli": 12779, + "wielo": 12780, + "wieniu": 12781, + "wiezie": 12782, + "wiedź": 12783, + "łaci": 12784, + "tace": 12785, + "kij": 12786, + "kiwali": 12787, + "kiwając": 12788, + "wyłu": 12789, + "wyrzekł": 12790, + "wysłuchał": 12791, + "wyprowadzić": 12792, + "wyjeździe": 12793, + "wyniosło": 12794, + "towski": 12795, + "dawali": 12796, + "rykiem": 12797, + "dymią": 12798, + "odro": 12799, + "odczy": 12800, + "oddale": 12801, + "lato": 12802, + "moca": 12803, + "szyje": 12804, + "kiewicza": 12805, + "muchy": 12806, + "stanęło": 12807, + "biur": 12808, + "rozświe": 12809, + "życzę": 12810, + "luter": 12811, + "gany": 12812, + "pii": 12813, + "sosny": 12814, + "gia": 12815, + "obmy": 12816, + "proszą": 12817, + "losie": 12818, + "suknie": 12819, + "jęły": 12820, + "jęknął": 12821, + "burz": 12822, + "burzę": 12823, + "wąsów": 12824, + "najprzed": 12825, + "bratu": 12826, + "tamtego": 12827, + "Alem": 12828, + "fia": 12829, + "alkie": 12830, + "jakowej": 12831, + "krzyżu": 12832, + "straszy": 12833, + "tronie": 12834, + "wując": 12835, + "Starzy": 12836, + "męstwem": 12837, + "słą": 12838, + "Pater": 12839, + "traci": 12840, + "śniegi": 12841, + "księża": 12842, + "ciągał": 12843, + "świec": 12844, + "Radzi": 12845, + "krasno": 12846, + "rycerzom": 12847, + "Szla": 12848, + "Dom": 12849, + "Dostoj": 12850, + "Teresa": 12851, + "Basią": 12852, + "rankiem": 12853, + "skutku": 12854, + "płynęło": 12855, + "podobała": 12856, + "wiośla": 12857, + "wiosną": 12858, + "Przyszedł": 12859, + "zostanę": 12860, + "kapłanem": 12861, + "jeśliby": 12862, + "postawy": 12863, + "pomstę": 12864, + "śpiesznie": 12865, + "karmić": 12866, + "Ante": 12867, + "nocnych": 12868, + "lepszych": 12869, + "powiadano": 12870, + "winna": 12871, + "spokojną": 12872, + "zdrowi": 12873, + "polską": 12874, + "polsce": 12875, + "nosiła": 12876, + "liczbie": 12877, + "patrzała": 12878, + "grupy": 12879, + "krewni": 12880, + "uśmiechnęła": 12881, + "wiersze": 12882, + "położenie": 12883, + "mieliśmy": 12884, + "okazywał": 12885, + "krótką": 12886, + "Dlaczegóż": 12887, + "oficerami": 12888, + "mrugając": 12889, + "dziesięcio": 12890, + "dziesiątej": 12891, + "błogo": 12892, + "ustria": 12893, + "zapasów": 12894, + "sentyme": 12895, + "starosty": 12896, + "pustynia": 12897, + "olbrzyma": 12898, + "olbrzymią": 12899, + "szczęśliwą": 12900, + "Fausta": 12901, + "leciało": 12902, + "Tamci": 12903, + "głównej": 12904, + "Herme": 12905, + "czerwona": 12906, + "groźnego": 12907, + "niejszymi": 12908, + "rozkazem": 12909, + "uczynki": 12910, + "urcy": 12911, + "pokryły": 12912, + "zbuntowa": 12913, + "Fenicji": 12914, + "poruszać": 12915, + "stępując": 12916, + "Ojczy": 12917, + "latywał": 12918, + "Mieli": 12919, + "języki": 12920, + "wajca": 12921, + "idący": 12922, + "dzielny": 12923, + "dłuższy": 12924, + "włócznie": 12925, + "zimny": 12926, + "najwyższego": 12927, + "zerwała": 12928, + "najlepszym": 12929, + "przywiódł": 12930, + "ozwało": 12931, + "Suzi": 12932, + "sądem": 12933, + "osadził": 12934, + "ziemiach": 12935, + "opowiadań": 12936, + "trudniej": 12937, + "upłynął": 12938, + "Wąsowskiej": 12939, + "ubrana": 12940, + "leśne": 12941, + "korpu": 12942, + "pragnienia": 12943, + "zasłonę": 12944, + "przebaczenie": 12945, + "napełnił": 12946, + "Pójdź": 12947, + "czarodziej": 12948, + "fortuna": 12949, + "Idrysa": 12950, + "odejściu": 12951, + "Zbarażem": 12952, + "uczciwy": 12953, + "Waćpanna": 12954, + "komendant": 12955, + "stanow": 12956, + "hełmy": 12957, + "ośmiu": 12958, + "zaciśnięte": 12959, + "bitwach": 12960, + "Święty": 12961, + "Świętego": 12962, + "dotknęła": 12963, + "zgrzyt": 12964, + "Ostatnie": 12965, + "zniechę": 12966, + "połyski": 12967, + "opanował": 12968, + "Danvelda": 12969, + "wyglądały": 12970, + "hojnie": 12971, + "sposobności": 12972, + "potwierdził": 12973, + "zazdrości": 12974, + "pacierze": 12975, + "płótno": 12976, + "wypoczynek": 12977, + "Napoleona": 12978, + "zamachem": 12979, + "przechylił": 12980, + "dozorca": 12981, + "usiłował": 12982, + "zagrody": 12983, + "usposobie": 12984, + "wskórać": 12985, + "gorzałki": 12986, + "Mazowszu": 12987, + "Oficer": 12988, + "Kapłan": 12989, + "zapanowała": 12990, + "wręcz": 12991, + "uprzejmie": 12992, + "zabrzmiał": 12993, + "schodów": 12994, + "podobieństwo": 12995, + "rezultacie": 12996, + "Hirama": 12997, + "Pułkow": 12998, + "Radziejowski": 12999, + "Fourcy": 13000, + "Ruszaj": 13001, + "kiwnął": 13002, + "Wojewoda": 13003, + "Kudaku": 13004, + "odróżnić": 13005, + "bogactw": 13006, + "Beduinów": 13007, + "sprzymierze": 13008, + "powtórnie": 13009, + "Omdur": 13010, + "Marian": 13011, + "Ałła": 13012, + "himów": 13013, + "Zołotonoszy": 13014, + "tapcza": 13015, + "Assa": 13016, + "EUS": 13017, + "Inne": 13018, + "PO": 13019, + "Phu": 13020, + "Skoń": 13021, + "Stol": 13022, + "Usta": 13023, + "Uważ": 13024, + "WOR": 13025, + "Zdu": 13026, + "amu": 13027, + "bród": 13028, + "cko": 13029, + "eli": 13030, + "echem": 13031, + "gnęli": 13032, + "jszy": 13033, + "krzą": 13034, + "ocie": 13035, + "ociec": 13036, + "prza": 13037, + "vo": 13038, + "zgło": 13039, + "załem": 13040, + "zmą": 13041, + "zrówna": 13042, + "łków": 13043, + "ńczo": 13044, + "narzę": 13045, + "nazbyt": 13046, + "natarczy": 13047, + "pojąć": 13048, + "postąpić": 13049, + "niżeli": 13050, + "niskim": 13051, + "dzkie": 13052, + "sięga": 13053, + "listami": 13054, + "gował": 13055, + "kowski": 13056, + "zau": 13057, + "zabierze": 13058, + "zawołali": 13059, + "doka": 13060, + "dorzucił": 13061, + "dochodziło": 13062, + "lewym": 13063, + "walecz": 13064, + "kate": 13065, + "rzyna": 13066, + "tania": 13067, + "palu": 13068, + "wymyśli": 13069, + "wysłuchać": 13070, + "wyjeżdżał": 13071, + "jazdo": 13072, + "tonie": 13073, + "toteż": 13074, + "wokoło": 13075, + "tygod": 13076, + "dakty": 13077, + "oddała": 13078, + "odprowadził": 13079, + "odmawiać": 13080, + "przeor": 13081, + "przezor": 13082, + "przewidy": 13083, + "szyku": 13084, + "mani": 13085, + "marzy": 13086, + "bogiem": 13087, + "sim": 13088, + "miesię": 13089, + "centu": 13090, + "przybli": 13091, + "przywio": 13092, + "przytłu": 13093, + "kupo": 13094, + "staja": 13095, + "resta": 13096, + "cylii": 13097, + "piekło": 13098, + "sala": 13099, + "bibi": 13100, + "biłem": 13101, + "chole": 13102, + "chocia": 13103, + "rozrze": 13104, + "rozsa": 13105, + "rozłą": 13106, + "rozłożył": 13107, + "życzył": 13108, + "żywych": 13109, + "zeń": 13110, + "zechcą": 13111, + "piw": 13112, + "pian": 13113, + "ależ": 13114, + "pracowi": 13115, + "podtrzymy": 13116, + "sieć": 13117, + "sieci": 13118, + "stosy": 13119, + "Zasław": 13120, + "Nastało": 13121, + "syte": 13122, + "najwyżej": 13123, + "bracła": 13124, + "ciągłe": 13125, + "bezboż": 13126, + "guję": 13127, + "chytro": 13128, + "jakoże": 13129, + "siami": 13130, + "krzyczeli": 13131, + "wróć": 13132, + "wórz": 13133, + "tworzą": 13134, + "prawdą": 13135, + "sądzę": 13136, + "mędrzec": 13137, + "trawie": 13138, + "złożony": 13139, + "długości": 13140, + "dalekie": 13141, + "krawędzi": 13142, + "odpowied": 13143, + "każden": 13144, + "Baru": 13145, + "trudna": 13146, + "gardzieli": 13147, + "ściągać": 13148, + "prowadzono": 13149, + "milczący": 13150, + "Przyszło": 13151, + "Przyjechał": 13152, + "pokojo": 13153, + "konce": 13154, + "blasza": 13155, + "gdybyśmy": 13156, + "własna": 13157, + "kompu": 13158, + "kreśli": 13159, + "pozwolę": 13160, + "wiczki": 13161, + "wojewodę": 13162, + "hetmańskie": 13163, + "królestwa": 13164, + "hory": 13165, + "sprawą": 13166, + "obel": 13167, + "bezpieczny": 13168, + "zupełna": 13169, + "zabity": 13170, + "cierał": 13171, + "widziało": 13172, + "formie": 13173, + "dzieciństwa": 13174, + "Maćkowi": 13175, + "okaże": 13176, + "smutnie": 13177, + "smutny": 13178, + "sztukę": 13179, + "wrotu": 13180, + "udając": 13181, + "powtarzały": 13182, + "nowany": 13183, + "Tatarami": 13184, + "jasnych": 13185, + "wyższy": 13186, + "wyższych": 13187, + "niebożę": 13188, + "pisane": 13189, + "cezarem": 13190, + "radca": 13191, + "plamy": 13192, + "niepodobie": 13193, + "szczęśliwi": 13194, + "Jagience": 13195, + "potężniej": 13196, + "ruszek": 13197, + "idziesz": 13198, + "szybkie": 13199, + "Niemcom": 13200, + "Allach": 13201, + "złapać": 13202, + "Zeu": 13203, + "tance": 13204, + "pokazuje": 13205, + "perswa": 13206, + "ziemskie": 13207, + "Krzyżakom": 13208, + "składać": 13209, + "ochotą": 13210, + "zbara": 13211, + "wypadnie": 13212, + "okryte": 13213, + "okryty": 13214, + "zachodowi": 13215, + "hima": 13216, + "dzwon": 13217, + "zastanowi": 13218, + "krucy": 13219, + "Zosię": 13220, + "brzmiała": 13221, + "podróżnych": 13222, + "pogoni": 13223, + "najwyższym": 13224, + "napaści": 13225, + "znikły": 13226, + "Łazie": 13227, + "Chartumu": 13228, + "Seta": 13229, + "strzału": 13230, + "Greków": 13231, + "zakonnicy": 13232, + "umilkły": 13233, + "prezen": 13234, + "zasłony": 13235, + "Będziesz": 13236, + "podziem": 13237, + "dwudziesty": 13238, + "paraso": 13239, + "przyjęli": 13240, + "przyjęcie": 13241, + "Aulusa": 13242, + "handel": 13243, + "lubią": 13244, + "pioruny": 13245, + "Księżyc": 13246, + "zasługa": 13247, + "nieszczęśliwa": 13248, + "otucha": 13249, + "Rzekłbyś": 13250, + "otwierał": 13251, + "oblega": 13252, + "ośmielił": 13253, + "wnętrzności": 13254, + "Nuż": 13255, + "pióro": 13256, + "pogrzeb": 13257, + "potrawy": 13258, + "chodźmy": 13259, + "pracuje": 13260, + "przestrachem": 13261, + "Menela": 13262, + "czambuł": 13263, + "trąbki": 13264, + "folwarku": 13265, + "pancerz": 13266, + "czuprynę": 13267, + "członki": 13268, + "oderwać": 13269, + "koszuli": 13270, + "dygnitarzy": 13271, + "keryk": 13272, + "Arabowie": 13273, + "zatrzymywał": 13274, + "krakowski": 13275, + "nabożeństwo": 13276, + "intencję": 13277, + "świętokra": 13278, + "pohamował": 13279, + "Zaporożców": 13280, + "Wziął": 13281, + "witebski": 13282, + "zamyślony": 13283, + "Przypomniał": 13284, + "Kijowa": 13285, + "Posejdon": 13286, + "Ciężko": 13287, + "Ganchof": 13288, + "Równie": 13289, + "Brzozowej": 13290, + "Dziewczyna": 13291, + "Dąbro": 13292, + "dostoje": 13293, + "Dr": 13294, + "Hal": 13295, + "Itace": 13296, + "LUS": 13297, + "Orze": 13298, + "Psy": 13299, + "Zu": 13300, + "amo": 13301, + "cny": 13302, + "dio": 13303, + "epo": 13304, + "gda": 13305, + "lśnią": 13306, + "mode": 13307, + "nty": 13308, + "ora": 13309, + "psia": 13310, + "rwa": 13311, + "rskiego": 13312, + "rwała": 13313, + "spała": 13314, + "spręży": 13315, + "urą": 13316, + "upor": 13317, + "uznał": 13318, + "ukazało": 13319, + "wką": 13320, + "wności": 13321, + "wpadły": 13322, + "zmru": 13323, + "zwłó": 13324, + "ńsku": 13325, + "Śmie": 13326, + "źwi": 13327, + "naśla": 13328, + "chł": 13329, + "chna": 13330, + "cznością": 13331, + "pobra": 13332, + "nijak": 13333, + "nikach": 13334, + "nijakiej": 13335, + "raczył": 13336, + "ratował": 13337, + "rowane": 13338, + "listo": 13339, + "liczone": 13340, + "jechały": 13341, + "komina": 13342, + "komorze": 13343, + "zala": 13344, + "zarzu": 13345, + "zadać": 13346, + "zacieka": 13347, + "zatrza": 13348, + "dowody": 13349, + "mirski": 13350, + "wani": 13351, + "byka": 13352, + "bywali": 13353, + "wieścią": 13354, + "paź": 13355, + "padali": 13356, + "kijowski": 13357, + "wyrzuca": 13358, + "wyspie": 13359, + "torze": 13360, + "telnie": 13361, + "tyczy": 13362, + "tygry": 13363, + "neś": 13364, + "dyda": 13365, + "dymów": 13366, + "odą": 13367, + "odstąpi": 13368, + "odbiło": 13369, + "przesy": 13370, + "przegra": 13371, + "przestanie": 13372, + "przeszkód": 13373, + "mogłeś": 13374, + "maszy": 13375, + "bogdaj": 13376, + "miedzia": 13377, + "przypie": 13378, + "przysu": 13379, + "przysion": 13380, + "mujesz": 13381, + "stawił": 13382, + "ściskał": 13383, + "bagna": 13384, + "biegiem": 13385, + "bii": 13386, + "bina": 13387, + "łuki": 13388, + "rozpoczę": 13389, + "rozbił": 13390, + "rozpoznać": 13391, + "żydo": 13392, + "ludów": 13393, + "tuman": 13394, + "piwszy": 13395, + "sos": 13396, + "sosen": 13397, + "dekla": 13398, + "ginęli": 13399, + "prawe": 13400, + "móc": 13401, + "podą": 13402, + "podkancle": 13403, + "podkomorzy": 13404, + "Niejeden": 13405, + "stopami": 13406, + "Począł": 13407, + "Pochwa": 13408, + "obchodzić": 13409, + "prostym": 13410, + "promień": 13411, + "skale": 13412, + "wszystką": 13413, + "nictwo": 13414, + "najgłęb": 13415, + "cus": 13416, + "culum": 13417, + "cięcia": 13418, + "trzecią": 13419, + "wielcy": 13420, + "fik": 13421, + "pierna": 13422, + "gromił": 13423, + "węgle": 13424, + "jakowego": 13425, + "siadając": 13426, + "Widzieli": 13427, + "stroska": 13428, + "rzucały": 13429, + "Stachu": 13430, + "męka": 13431, + "parta": 13432, + "partii": 13433, + "szczęk": 13434, + "Tysią": 13435, + "chcic": 13436, + "księgi": 13437, + "nięciu": 13438, + "niętymi": 13439, + "faty": 13440, + "studni": 13441, + "kroto": 13442, + "końcem": 13443, + "zdawać": 13444, + "warsza": 13445, + "wartość": 13446, + "hura": 13447, + "mieszkać": 13448, + "pędzi": 13449, + "podobni": 13450, + "wioski": 13451, + "większego": 13452, + "towary": 13453, + "całymi": 13454, + "pokorą": 13455, + "spokojem": 13456, + "ogła": 13457, + "ogłu": 13458, + "blachy": 13459, + "kilkakroć": 13460, + "chwycili": 13461, + "przeciwko": 13462, + "patrzywszy": 13463, + "godziną": 13464, + "trzymają": 13465, + "uciekali": 13466, + "Skrzetuskich": 13467, + "włożyć": 13468, + "odebrać": 13469, + "kochania": 13470, + "pytali": 13471, + "niałą": 13472, + "następnych": 13473, + "następnego": 13474, + "febry": 13475, + "Luśnia": 13476, + "mąk": 13477, + "błyszczały": 13478, + "głupia": 13479, + "skrzyw": 13480, + "kamieniem": 13481, + "zbiegów": 13482, + "uśmiechu": 13483, + "widziały": 13484, + "klasy": 13485, + "gościom": 13486, + "Żyje": 13487, + "zjadł": 13488, + "sławnego": 13489, + "małymi": 13490, + "smutne": 13491, + "zależało": 13492, + "trafia": 13493, + "milczeć": 13494, + "dziwną": 13495, + "zgodzie": 13496, + "sztuce": 13497, + "przyjmuje": 13498, + "Hade": 13499, + "żartobli": 13500, + "Jeśliś": 13501, + "Lachy": 13502, + "jeździec": 13503, + "potężnie": 13504, + "niewolnikiem": 13505, + "pałacy": 13506, + "Kiedyż": 13507, + "słuszna": 13508, + "Korczyna": 13509, + "złama": 13510, + "chmura": 13511, + "twierdzili": 13512, + "skałę": 13513, + "wybuchnęła": 13514, + "kupcem": 13515, + "córce": 13516, + "podawał": 13517, + "woleli": 13518, + "uszami": 13519, + "wojowni": 13520, + "poruszał": 13521, + "uczuciem": 13522, + "weselu": 13523, + "zapomniała": 13524, + "Siera": 13525, + "posiadać": 13526, + "mieszać": 13527, + "lejce": 13528, + "wysłan": 13529, + "karawana": 13530, + "niebezpieczeństw": 13531, + "arcykapłana": 13532, + "leżących": 13533, + "nadzwyczajnego": 13534, + "zaniechał": 13535, + "znikli": 13536, + "mistrzów": 13537, + "czeladnej": 13538, + "strzelali": 13539, + "kanapie": 13540, + "egipskiego": 13541, + "domowi": 13542, + "wyglądają": 13543, + "Hrabiego": 13544, + "przypomnieć": 13545, + "założył": 13546, + "szaleństwa": 13547, + "niemieckich": 13548, + "kościoły": 13549, + "właściciel": 13550, + "zielonych": 13551, + "uroczystości": 13552, + "brzuchu": 13553, + "wyrabia": 13554, + "zawzięty": 13555, + "ponury": 13556, + "korzystając": 13557, + "łóżko": 13558, + "fortunę": 13559, + "Chłopi": 13560, + "zmarz": 13561, + "czynności": 13562, + "kuzynko": 13563, + "niewypowie": 13564, + "buławą": 13565, + "osobno": 13566, + "złowrogie": 13567, + "zawahał": 13568, + "Mikołaja": 13569, + "Ostatni": 13570, + "Bergowa": 13571, + "przeraźliwy": 13572, + "przyjemność": 13573, + "siedm": 13574, + "zaciekło": 13575, + "przeszkadza": 13576, + "ziarna": 13577, + "przedmioty": 13578, + "zadowolenia": 13579, + "jezioro": 13580, + "niepewność": 13581, + "praktyki": 13582, + "Milcz": 13583, + "Lykona": 13584, + "imiona": 13585, + "dumny": 13586, + "rzeczywistości": 13587, + "swobodnie": 13588, + "orzeł": 13589, + "cienkie": 13590, + "Wiedziałem": 13591, + "znajdowała": 13592, + "wskóra": 13593, + "piramidy": 13594, + "Oficerowie": 13595, + "wariat": 13596, + "augustian": 13597, + "Burłaja": 13598, + "elekcji": 13599, + "spuściła": 13600, + "gnety": 13601, + "dobrodzieju": 13602, + "niewieście": 13603, + "młodzieniec": 13604, + "dżungli": 13605, + "wyjazdem": 13606, + "obojga": 13607, + "Arnold": 13608, + "Krotona": 13609, + "brązo": 13610, + "Carolus": 13611, + "Patrokles": 13612, + "Gotfry": 13613, + "Achai": 13614, + "Małgorzata": 13615, + "wileński": 13616, + "Scyzo": 13617, + "krokody": 13618, + "WORKA": 13619, + "As": 13620, + "Amon": 13621, + "Bój": 13622, + "Gwia": 13623, + "Ich": 13624, + "Ili": 13625, + "Kę": 13626, + "Kraj": 13627, + "Male": 13628, + "Oboje": 13629, + "Pły": 13630, + "Spraw": 13631, + "Set": 13632, + "Zwycię": 13633, + "ama": 13634, + "dwiem": 13635, + "dria": 13636, + "flan": 13637, + "grzę": 13638, + "iże": 13639, + "mróz": 13640, + "ośle": 13641, + "snęli": 13642, + "spusto": 13643, + "tnicy": 13644, + "uniósł": 13645, + "urazy": 13646, + "wsa": 13647, + "wprowadził": 13648, + "zwię": 13649, + "zwraca": 13650, + "zwro": 13651, + "zmniejsza": 13652, + "łku": 13653, + "ństwu": 13654, + "niechęć": 13655, + "chlu": 13656, + "chreptio": 13657, + "chlaj": 13658, + "szmara": 13659, + "pok": 13660, + "potrą": 13661, + "poprzysiągł": 13662, + "posłowie": 13663, + "niski": 13664, + "ranem": 13665, + "liku": 13666, + "wir": 13667, + "komy": 13668, + "zame": 13669, + "zajechał": 13670, + "zadość": 13671, + "zacząć": 13672, + "dotrzymać": 13673, + "doprawdy": 13674, + "kare": 13675, + "wień": 13676, + "wiekiem": 13677, + "wieczny": 13678, + "żen": 13679, + "paję": 13680, + "pański": 13681, + "patri": 13682, + "wycia": 13683, + "wytrzymał": 13684, + "wyskoczył": 13685, + "wyprowadził": 13686, + "wyciął": 13687, + "jarzy": 13688, + "jazdą": 13689, + "toli": 13690, + "tową": 13691, + "torem": 13692, + "towym": 13693, + "wodzić": 13694, + "dana": 13695, + "dzienne": 13696, + "czystej": 13697, + "ryku": 13698, + "ciep": 13699, + "odła": 13700, + "odmówić": 13701, + "odbiera": 13702, + "przesia": 13703, + "przekli": 13704, + "mowało": 13705, + "kiep": 13706, + "manem": 13707, + "marzyć": 13708, + "sito": 13709, + "przyrzekł": 13710, + "przyjechać": 13711, + "przygry": 13712, + "przybiera": 13713, + "baka": 13714, + "pieni": 13715, + "piekle": 13716, + "czasz": 13717, + "biu": 13718, + "łuczy": 13719, + "rozśmiał": 13720, + "rozpocząć": 13721, + "żywiej": 13722, + "piała": 13723, + "wiach": 13724, + "sowała": 13725, + "szary": 13726, + "prawym": 13727, + "mór": 13728, + "podwo": 13729, + "podłu": 13730, + "znaku": 13731, + "znalazło": 13732, + "skre": 13733, + "chal": 13734, + "Nieba": 13735, + "Niegdyś": 13736, + "best": 13737, + "stojącej": 13738, + "Pow": 13739, + "Pomyśl": 13740, + "Pojadę": 13741, + "obci": 13742, + "obłu": 13743, + "Nade": 13744, + "Jakub": 13745, + "losem": 13746, + "waćpanowie": 13747, + "sucha": 13748, + "sumę": 13749, + "głego": 13750, + "wznoszą": 13751, + "wąwóz": 13752, + "przednie": 13753, + "zotemis": 13754, + "lękła": 13755, + "Jedzie": 13756, + "groza": 13757, + "guje": 13758, + "nionego": 13759, + "zimy": 13760, + "słych": 13761, + "słyszą": 13762, + "książęcym": 13763, + "trawę": 13764, + "złożywszy": 13765, + "światu": 13766, + "świadek": 13767, + "strzec": 13768, + "dalekiej": 13769, + "pewniej": 13770, + "padała": 13771, + "szkole": 13772, + "Rossie": 13773, + "Saro": 13774, + "zdarzało": 13775, + "ranki": 13776, + "zwykła": 13777, + "Wieść": 13778, + "huczał": 13779, + "mieszała": 13780, + "podobało": 13781, + "Wyobraź": 13782, + "Przyjdzie": 13783, + "towanie": 13784, + "konnych": 13785, + "widocznym": 13786, + "mocne": 13787, + "Kmicicem": 13788, + "pomru": 13789, + "kredy": 13790, + "obaczyć": 13791, + "godzinach": 13792, + "zamkach": 13793, + "śpieszył": 13794, + "odesłał": 13795, + "lepszym": 13796, + "otoczył": 13797, + "otoczyć": 13798, + "Krzysię": 13799, + "rzonej": 13800, + "hote": 13801, + "wziąłem": 13802, + "kilkuset": 13803, + "polecił": 13804, + "piaskiem": 13805, + "skarbu": 13806, + "faraono": 13807, + "głupie": 13808, + "położeniu": 13809, + "mieszkali": 13810, + "zbroję": 13811, + "smut": 13812, + "ileż": 13813, + "zbytnio": 13814, + "służąc": 13815, + "gotowych": 13816, + "dziesiątki": 13817, + "Dziwna": 13818, + "Choci": 13819, + "okrutną": 13820, + "rozmową": 13821, + "zapalił": 13822, + "dwunastu": 13823, + "ludności": 13824, + "Chryzotemis": 13825, + "Kiedyś": 13826, + "ogromnych": 13827, + "ukryty": 13828, + "Herkule": 13829, + "Niemcami": 13830, + "obecny": 13831, + "Marku": 13832, + "szeregiem": 13833, + "Radziwiłłów": 13834, + "wyprawić": 13835, + "pokazy": 13836, + "pokazywał": 13837, + "wybuchem": 13838, + "Piecho": 13839, + "opatry": 13840, + "zajmować": 13841, + "prawdziwą": 13842, + "Ketlingo": 13843, + "władco": 13844, + "Słysząc": 13845, + "znajomi": 13846, + "spieszył": 13847, + "zniżył": 13848, + "wypadało": 13849, + "zapomnę": 13850, + "miesiącu": 13851, + "cierpliwość": 13852, + "cierpliwości": 13853, + "okrył": 13854, + "wichru": 13855, + "księżną": 13856, + "Ruszczy": 13857, + "Krześni": 13858, + "sprawiedliwy": 13859, + "ulic": 13860, + "kandyda": 13861, + "podejrza": 13862, + "otaczał": 13863, + "Każda": 13864, + "wnica": 13865, + "swawol": 13866, + "najwyższe": 13867, + "umysły": 13868, + "najlepszego": 13869, + "pojedynku": 13870, + "wesołości": 13871, + "osady": 13872, + "Szumana": 13873, + "litewskie": 13874, + "niemiecki": 13875, + "niemieckie": 13876, + "Bogdaniec": 13877, + "krążyć": 13878, + "Musisz": 13879, + "przebaczył": 13880, + "pożegnanie": 13881, + "pogrążony": 13882, + "wzburzony": 13883, + "obfity": 13884, + "Wilka": 13885, + "zamyka": 13886, + "wzruszeniem": 13887, + "Paryż": 13888, + "komory": 13889, + "zwoi": 13890, + "pocznę": 13891, + "szlacheckich": 13892, + "cierpieć": 13893, + "kosztowne": 13894, + "orszakiem": 13895, + "schronić": 13896, + "zwykłym": 13897, + "obłoki": 13898, + "wodzu": 13899, + "afektu": 13900, + "nieruchomie": 13901, + "trzęsie": 13902, + "okrzykiem": 13903, + "kulbaki": 13904, + "Wrócił": 13905, + "nieprzebra": 13906, + "podnosiły": 13907, + "Krzywono": 13908, + "boisz": 13909, + "bożym": 13910, + "Ziemia": 13911, + "Najświętsza": 13912, + "podwórze": 13913, + "Tłum": 13914, + "Pallas": 13915, + "drewniane": 13916, + "trzcin": 13917, + "Zobaczymy": 13918, + "goryczą": 13919, + "zapału": 13920, + "papiery": 13921, + "przypatrując": 13922, + "ległej": 13923, + "Prędko": 13924, + "świeżym": 13925, + "dżdżu": 13926, + "chełpli": 13927, + "otchłani": 13928, + "westchnieniem": 13929, + "uchronić": 13930, + "wyłącznie": 13931, + "wystąpiły": 13932, + "Ciechanowa": 13933, + "Ciekawym": 13934, + "Rycerze": 13935, + "Nitager": 13936, + "turkot": 13937, + "Rejent": 13938, + "Gryzel": 13939, + "wpatrywał": 13940, + "Felicja": 13941, + "cywiliza": 13942, + "Antolka": 13943, + "Hopfe": 13944, + "całkowicie": 13945, + "poczet": 13946, + "Assara": 13947, + "*,": 13948, + "Brze": 13949, + "Di": 13950, + "Gor": 13951, + "Istu": 13952, + "Mąż": 13953, + "Wej": 13954, + "blo": 13955, + "cli": 13956, + "eśmy": 13957, + "fron": 13958, + "lwów": 13959, + "mszę": 13960, + "opuszczać": 13961, + "pało": 13962, + "sczer": 13963, + "spadały": 13964, + "umi": 13965, + "unika": 13966, + "ulicz": 13967, + "ujął": 13968, + "upada": 13969, + "wdzie": 13970, + "wlo": 13971, + "wnio": 13972, + "wszą": 13973, + "wniebo": 13974, + "zdał": 13975, + "zwięk": 13976, + "zwoli": 13977, + "łza": 13978, + "łkę": 13979, + "ńki": 13980, + "ńcze": 13981, + "Świ": 13982, + "nieniem": 13983, + "niemniej": 13984, + "niechętnie": 13985, + "nali": 13986, + "nagroma": 13987, + "napadli": 13988, + "nasłuchi": 13989, + "poł": 13990, + "pogło": 13991, + "pomyślę": 13992, + "pozostanie": 13993, + "rową": 13994, + "rowej": 13995, + "wicy": 13996, + "wiczu": 13997, + "jedzenia": 13998, + "jechało": 13999, + "kowe": 14000, + "kowych": 14001, + "zadzie": 14002, + "zatra": 14003, + "zachowa": 14004, + "zadzwo": 14005, + "zabłą": 14006, + "zastąpić": 14007, + "zapisał": 14008, + "domie": 14009, + "dowym": 14010, + "doszło": 14011, + "minęła": 14012, + "wat": 14013, + "ważył": 14014, + "kaniem": 14015, + "wiedzie": 14016, + "łamie": 14017, + "łajda": 14018, + "tając": 14019, + "parze": 14020, + "wyrze": 14021, + "wypowie": 14022, + "wypowiedzieć": 14023, + "wymyśla": 14024, + "wytchnienia": 14025, + "won": 14026, + "wosk": 14027, + "wodził": 14028, + "wonności": 14029, + "nowem": 14030, + "nowymi": 14031, + "noszono": 14032, + "dzidy": 14033, + "czyś": 14034, + "czyha": 14035, + "dywać": 14036, + "cieszy": 14037, + "przekro": 14038, + "przejechał": 14039, + "przechod": 14040, + "przestała": 14041, + "przedostać": 14042, + "przechodząc": 14043, + "przepraszam": 14044, + "mokre": 14045, + "szyby": 14046, + "mak": 14047, + "mających": 14048, + "borem": 14049, + "boskim": 14050, + "przyrze": 14051, + "przyta": 14052, + "przywią": 14053, + "przywód": 14054, + "przyozdo": 14055, + "kulę": 14056, + "mura": 14057, + "staję": 14058, + "stawiać": 14059, + "staruszek": 14060, + "czere": 14061, + "basza": 14062, + "cować": 14063, + "pieszo": 14064, + "bitki": 14065, + "niak": 14066, + "rozpusty": 14067, + "żywą": 14068, + "gaju": 14069, + "zesz": 14070, + "zesła": 14071, + "zeri": 14072, + "zebrali": 14073, + "pije": 14074, + "wiatry": 14075, + "pragnęła": 14076, + "znacie": 14077, + "kłem": 14078, + "mniema": 14079, + "mniemając": 14080, + "Nieprawda": 14081, + "Powiedziałem": 14082, + "Zamiast": 14083, + "Zachar": 14084, + "lor": 14085, + "pychę": 14086, + "syj": 14087, + "powiek": 14088, + "powiesić": 14089, + "Wody": 14090, + "inka": 14091, + "słodko": 14092, + "drogo": 14093, + "kątach": 14094, + "grono": 14095, + "Tom": 14096, + "argu": 14097, + "płaszcza": 14098, + "płacząc": 14099, + "śmieje": 14100, + "równej": 14101, + "kłaniał": 14102, + "ziów": 14103, + "ziry": 14104, + "orda": 14105, + "gęsty": 14106, + "Staro": 14107, + "traktu": 14108, + "szczętu": 14109, + "strzegą": 14110, + "ciągnęło": 14111, + "świer": 14112, + "świeciło": 14113, + "Radość": 14114, + "Ranicki": 14115, + "powra": 14116, + "Szpro": 14117, + "Tebów": 14118, + "kropli": 14119, + "szkoły": 14120, + "chłodno": 14121, + "Kmicicu": 14122, + "List": 14123, + "miłować": 14124, + "ściana": 14125, + "wartości": 14126, + "łąk": 14127, + "hulta": 14128, + "żądać": 14129, + "Zbyt": 14130, + "milczą": 14131, + "drzewach": 14132, + "Przyby": 14133, + "znosić": 14134, + "zostawać": 14135, + "dworski": 14136, + "konku": 14137, + "kapłański": 14138, + "bladły": 14139, + "kompania": 14140, + "wrażenia": 14141, + "zdolny": 14142, + "nowin": 14143, + "obawie": 14144, + "ucieszył": 14145, + "Skrzetuscy": 14146, + "pięknego": 14147, + "otoczone": 14148, + "spojrzeli": 14149, + "poznasz": 14150, + "urodzi": 14151, + "urodę": 14152, + "powiadasz": 14153, + "Winicjuszu": 14154, + "zębów": 14155, + "Czerwo": 14156, + "uderzyły": 14157, + "liczbę": 14158, + "wskazów": 14159, + "gruzy": 14160, + "skarżyć": 14161, + "błysnął": 14162, + "błysnęły": 14163, + "chłopstwa": 14164, + "dostanę": 14165, + "pańskiej": 14166, + "państwem": 14167, + "położyła": 14168, + "Chmiela": 14169, + "porwawszy": 14170, + "czyliż": 14171, + "pionych": 14172, + "szczony": 14173, + "wrogiem": 14174, + "udawać": 14175, + "Heski": 14176, + "rodzinę": 14177, + "piąty": 14178, + "Halim": 14179, + "żart": 14180, + "zważając": 14181, + "cezarowi": 14182, + "zmarszcz": 14183, + "Lach": 14184, + "wieczorami": 14185, + "krzyknąć": 14186, + "riam": 14187, + "szczęśliwym": 14188, + "zdradza": 14189, + "zginę": 14190, + "Prota": 14191, + "silnych": 14192, + "dziewczynie": 14193, + "wesołą": 14194, + "główne": 14195, + "genia": 14196, + "ciekawe": 14197, + "Michałku": 14198, + "rękoje": 14199, + "ukazywał": 14200, + "rycerstwem": 14201, + "sroga": 14202, + "kształty": 14203, + "Pieśń": 14204, + "Warszawa": 14205, + "wstydem": 14206, + "pociecha": 14207, + "uczuła": 14208, + "przerażone": 14209, + "Będą": 14210, + "broniła": 14211, + "belki": 14212, + "zamknąć": 14213, + "zabaw": 14214, + "wysłany": 14215, + "równać": 14216, + "potrafisz": 14217, + "przyczyn": 14218, + "Słowem": 14219, + "krwawy": 14220, + "najwyższych": 14221, + "Myślała": 14222, + "dowiedzieli": 14223, + "Puść": 14224, + "odwaga": 14225, + "rozkoszą": 14226, + "Krys": 14227, + "zwyczajnie": 14228, + "bożego": 14229, + "bijając": 14230, + "stopniu": 14231, + "Pierwej": 14232, + "powietrzem": 14233, + "wspaniałe": 14234, + "wspaniałą": 14235, + "ostrożność": 14236, + "Musimy": 14237, + "natch": 14238, + "nomarchów": 14239, + "regiment": 14240, + "surowe": 14241, + "Rozumiesz": 14242, + "pośpiechu": 14243, + "snopy": 14244, + "olbrzymim": 14245, + "zamykał": 14246, + "Asyria": 14247, + "takowe": 14248, + "zarośli": 14249, + "wolałby": 14250, + "strażnik": 14251, + "szelmy": 14252, + "wzdychał": 14253, + "rzymski": 14254, + "muszkiety": 14255, + "ośmieli": 14256, + "lekarz": 14257, + "lekarza": 14258, + "Nuże": 14259, + "obszerne": 14260, + "adwokata": 14261, + "Kamieniec": 14262, + "Sargona": 14263, + "uniesieniem": 14264, + "Lindego": 14265, + "dźwiga": 14266, + "sprowadza": 14267, + "spółkę": 14268, + "wróżby": 14269, + "Bernardy": 14270, + "Wiadomo": 14271, + "zaciekle": 14272, + "przeszkadzać": 14273, + "ziarno": 14274, + "Ukrainę": 14275, + "ulgi": 14276, + "Daleko": 14277, + "kłótni": 14278, + "przedmiot": 14279, + "odezwały": 14280, + "rozmyślać": 14281, + "mieszczan": 14282, + "Kuklinowskiego": 14283, + "płócie": 14284, + "wizyty": 14285, + "kwieci": 14286, + "goryczy": 14287, + "dokonać": 14288, + "Krzeczowskiego": 14289, + "gmachy": 14290, + "spuszczonymi": 14291, + "pisywał": 14292, + "tytuł": 14293, + "Lubomir": 14294, + "uradował": 14295, + "bezpieczeństwa": 14296, + "szóstej": 14297, + "magazy": 14298, + "przystani": 14299, + "popłochu": 14300, + "jenerała": 14301, + "Zdrowie": 14302, + "ruiny": 14303, + "zdołała": 14304, + "aniel": 14305, + "pospólstwo": 14306, + "sypialni": 14307, + "jaskini": 14308, + "pamiątkę": 14309, + "Samburu": 14310, + "powierzchni": 14311, + "rzemieślników": 14312, + "Antinoj": 14313, + "odnaleźć": 14314, + "Horpyna": 14315, + "Gosiewski": 14316, + "Akbah": 14317, + "Hassling": 14318, + "Rabsun": 14319, + "dziewcząt": 14320, + "!>>": 14321, + "BEL": 14322, + "Fry": 14323, + "Inny": 14324, + "Izra": 14325, + "Lo": 14326, + "Saby": 14327, + "Ws": 14328, + "Wszedł": 14329, + "Zbu": 14330, + "Znów": 14331, + "azja": 14332, + "dię": 14333, + "iste": 14334, + "igra": 14335, + "kląkł": 14336, + "mgłę": 14337, + "mgli": 14338, + "ncy": 14339, + "otrzy": 14340, + "opatrz": 14341, + "omal": 14342, + "oprzytom": 14343, + "opuszczał": 14344, + "opuszcze": 14345, + "opamiętał": 14346, + "omija": 14347, + "sfa": 14348, + "spry": 14349, + "upra": 14350, + "uchem": 14351, + "urwał": 14352, + "ubó": 14353, + "urząd": 14354, + "ustąpił": 14355, + "ułożył": 14356, + "ubiór": 14357, + "wszczę": 14358, + "zbio": 14359, + "zgni": 14360, + "zlon": 14361, + "łga": 14362, + "łbów": 14363, + "Śle": 14364, + "żnej": 14365, + "…”.": 14366, + "nieprędko": 14367, + "niemoż": 14368, + "niełatwo": 14369, + "nadob": 14370, + "chrzę": 14371, + "pochło": 14372, + "poniósł": 14373, + "pochle": 14374, + "pokrzyw": 14375, + "pośred": 14376, + "dzban": 14377, + "rap": 14378, + "rokiem": 14379, + "sięgnąć": 14380, + "jek": 14381, + "jenie": 14382, + "kością": 14383, + "kowało": 14384, + "zapu": 14385, + "zapowiada": 14386, + "zatk": 14387, + "zatwar": 14388, + "zaprosi": 14389, + "zapamiętał": 14390, + "zaszczyt": 14391, + "dona": 14392, + "dowała": 14393, + "dostała": 14394, + "domyślił": 14395, + "łowach": 14396, + "misty": 14397, + "wagi": 14398, + "wanymi": 14399, + "wieni": 14400, + "łama": 14401, + "łamać": 14402, + "taniec": 14403, + "wys": 14404, + "wyse": 14405, + "wyzie": 14406, + "wytwo": 14407, + "wypraw": 14408, + "wysił": 14409, + "wyzwał": 14410, + "wybierze": 14411, + "wykupić": 14412, + "toczył": 14413, + "teczne": 14414, + "darz": 14415, + "dawano": 14416, + "czynie": 14417, + "ryt": 14418, + "rysią": 14419, + "odry": 14420, + "odmę": 14421, + "odjął": 14422, + "odjeżdża": 14423, + "lary": 14424, + "lają": 14425, + "przecię": 14426, + "przestęp": 14427, + "mosię": 14428, + "moskie": 14429, + "masa": 14430, + "sich": 14431, + "przystało": 14432, + "przyniosła": 14433, + "przyzwoi": 14434, + "kurze": 14435, + "kuła": 14436, + "staty": 14437, + "czep": 14438, + "łymi": 14439, + "bani": 14440, + "bary": 14441, + "rują": 14442, + "szerzej": 14443, + "szezlon": 14444, + "pielę": 14445, + "rozwie": 14446, + "lut": 14447, + "ludy": 14448, + "tujcie": 14449, + "zeszło": 14450, + "zeszły": 14451, + "pisk": 14452, + "głodny": 14453, + "spośród": 14454, + "szal": 14455, + "depe": 14456, + "podle": 14457, + "podsu": 14458, + "bestia": 14459, + "duża": 14460, + "pere": 14461, + "Zaczął": 14462, + "Zamek": 14463, + "propor": 14464, + "lował": 14465, + "siądzie": 14466, + "powierzył": 14467, + "jęczał": 14468, + "dlaczegóż": 14469, + "Boski": 14470, + "Boskiej": 14471, + "instan": 14472, + "wznie": 14473, + "wąskie": 14474, + "najświęt": 14475, + "cune": 14476, + "Jechał": 14477, + "nadjechał": 14478, + "krótka": 14479, + "miałeś": 14480, + "gronie": 14481, + "Toma": 14482, + "straty": 14483, + "straciła": 14484, + "troje": 14485, + "oczywi": 14486, + "sądzie": 14487, + "męką": 14488, + "gdziekolwiek": 14489, + "strzelał": 14490, + "zdręt": 14491, + "hanie": 14492, + "odpowiedzieli": 14493, + "mógłbyś": 14494, + "Kamę": 14495, + "gniewie": 14496, + "gniewnie": 14497, + "Koło": 14498, + "ściągnął": 14499, + "hur": 14500, + "żądza": 14501, + "wiosna": 14502, + "Wyj": 14503, + "Wyszedł": 14504, + "drzewem": 14505, + "znosi": 14506, + "znosił": 14507, + "pokoi": 14508, + "Nilem": 14509, + "widowiska": 14510, + "kapłanki": 14511, + "Peł": 14512, + "płomy": 14513, + "myślicie": 14514, + "przeciwle": 14515, + "ważnych": 14516, + "gnać": 14517, + "okopu": 14518, + "kres": 14519, + "walczyli": 14520, + "uciekli": 14521, + "niótł": 14522, + "padłszy": 14523, + "starczyło": 14524, + "spojrzeń": 14525, + "urok": 14526, + "zdrowe": 14527, + "Szwedach": 14528, + "próbuj": 14529, + "polem": 14530, + "piaski": 14531, + "zupełną": 14532, + "zabili": 14533, + "błysnęła": 14534, + "siostrę": 14535, + "Izabelą": 14536, + "skrzyni": 14537, + "położywszy": 14538, + "Chmiel": 14539, + "porwie": 14540, + "gotową": 14541, + "jasność": 14542, + "początkach": 14543, + "chybaby": 14544, + "pisarze": 14545, + "pisarza": 14546, + "powodzi": 14547, + "wspomi": 14548, + "Bohunem": 14549, + "pustynią": 14550, + "dwustu": 14551, + "Prowa": 14552, + "nauczyć": 14553, + "największa": 14554, + "ciekawości": 14555, + "rzuciło": 14556, + "złej": 14557, + "zemsta": 14558, + "czerwonym": 14559, + "królową": 14560, + "środkiem": 14561, + "dziedzic": 14562, + "ziemskich": 14563, + "Cztana": 14564, + "gorliwie": 14565, + "fotel": 14566, + "zrozumieli": 14567, + "przerażony": 14568, + "stępują": 14569, + "poradzić": 14570, + "zachowy": 14571, + "posiadło": 14572, + "odzywał": 14573, + "rękaw": 14574, + "obejmował": 14575, + "Ignacego": 14576, + "posągów": 14577, + "tricli": 14578, + "włóczę": 14579, + "spełnił": 14580, + "pochwały": 14581, + "okropnym": 14582, + "Łęckiego": 14583, + "wnętrze": 14584, + "najlepszą": 14585, + "łaskawy": 14586, + "leżąc": 14587, + "naradę": 14588, + "przybyciu": 14589, + "czemuż": 14590, + "Ochockiego": 14591, + "oddziałem": 14592, + "wojenną": 14593, + "skłoniwszy": 14594, + "zwyczajny": 14595, + "bankru": 14596, + "wstrzymać": 14597, + "fortele": 14598, + "nomarchowie": 14599, + "rozeznać": 14600, + "błagam": 14601, + "czarow": 14602, + "Asyrii": 14603, + "zachodem": 14604, + "publiczne": 14605, + "gośćmi": 14606, + "Dniestru": 14607, + "pachołkowie": 14608, + "moimi": 14609, + "cierpień": 14610, + "gniazda": 14611, + "zrywa": 14612, + "Maruszewicza": 14613, + "napełniły": 14614, + "deszczem": 14615, + "Mówiąc": 14616, + "janczarowie": 14617, + "bojaźni": 14618, + "Wiśniowiecki": 14619, + "zagony": 14620, + "chwałą": 14621, + "czambuły": 14622, + "jenerałów": 14623, + "niespokojne": 14624, + "Królestwa": 14625, + "pancerze": 14626, + "punkt": 14627, + "Spojrzał": 14628, + "robotnicy": 14629, + "posiłku": 14630, + "Poppei": 14631, + "zakładni": 14632, + "przyszłe": 14633, + "okoliczności": 14634, + "Ręce": 14635, + "Lubomirski": 14636, + "szklan": 14637, + "osobiście": 14638, + "uspokaj": 14639, + "dworzanie": 14640, + "Burłaj": 14641, + "gabinecie": 14642, + "uzyskać": 14643, + "jenerałowie": 14644, + "widmo": 14645, + "charakter": 14646, + "Barabasz": 14647, + "wyzwole": 14648, + "napastników": 14649, + "WAG": 14650, + "Kulwie": 14651, + "Michałowi": 14652, + "Eumajos": 14653, + "płci": 14654, + "podskarbi": 14655, + "elegant": 14656, + "skwapliwie": 14657, + "melancho": 14658, + "krasnosta": 14659, + "paździer": 14660, + "azjaty": 14661, + "triclinium": 14662, + "BA": 14663, + "Bla": 14664, + "DY": 14665, + "Drze": 14666, + "Głów": 14667, + "Idę": 14668, + "Idąc": 14669, + "LI": 14670, + "PI": 14671, + "Pej": 14672, + "Róż": 14673, + "Swo": 14674, + "ZY": 14675, + "Znajdzie": 14676, + "akt": 14677, + "db": 14678, + "hą": 14679, + "mleka": 14680, + "osi": 14681, + "opor": 14682, + "pso": 14683, + "trem": 14684, + "tkiewicz": 14685, + "umo": 14686, + "ucię": 14687, + "usty": 14688, + "wcie": 14689, + "wbi": 14690, + "wdów": 14691, + "wzywał": 14692, + "wrzało": 14693, + "zbił": 14694, + "zniesie": 14695, + "źnią": 14696, + "niezło": 14697, + "niejedno": 14698, + "niezwycię": 14699, + "niepewny": 14700, + "naje": 14701, + "natar": 14702, + "nastało": 14703, + "napój": 14704, + "napot": 14705, + "chwie": 14706, + "chej": 14707, + "chór": 14708, + "porą": 14709, + "podział": 14710, + "pociem": 14711, + "postrach": 14712, + "potyka": 14713, + "pociąga": 14714, + "pobytu": 14715, + "ałów": 14716, + "niąc": 14717, + "wiśnio": 14718, + "kos": 14719, + "kora": 14720, + "koszy": 14721, + "zad": 14722, + "zamo": 14723, + "zasie": 14724, + "zadar": 14725, + "dobywa": 14726, + "mister": 14727, + "wasi": 14728, + "wieże": 14729, + "łabę": 14730, + "kijem": 14731, + "wyką": 14732, + "wygła": 14733, + "wygod": 14734, + "wyzwa": 14735, + "wyruszył": 14736, + "wydostać": 14737, + "jamy": 14738, + "jadowi": 14739, + "towar": 14740, + "tością": 14741, + "dzikiej": 14742, + "darze": 14743, + "ryknął": 14744, + "dygo": 14745, + "oddzie": 14746, + "odję": 14747, + "odbył": 14748, + "odniósł": 14749, + "odjazd": 14750, + "odpocząć": 14751, + "przeło": 14752, + "przewie": 14753, + "przestwo": 14754, + "przeprowa": 14755, + "przeniósł": 14756, + "przewidzieć": 14757, + "przeleciała": 14758, + "ceniu": 14759, + "przydać": 14760, + "przychodzić": 14761, + "przyprowadził": 14762, + "mul": 14763, + "szeniem": 14764, + "biegał": 14765, + "pieniem": 14766, + "rozża": 14767, + "żywił": 14768, + "luk": 14769, + "tuszę": 14770, + "poddał": 14771, + "mniemał": 14772, + "chają": 14773, + "Pomyślał": 14774, + "szczebio": 14775, + "obła": 14776, + "oblał": 14777, + "jejmość": 14778, + "propozy": 14779, + "Jacek": 14780, + "logi": 14781, + "lowej": 14782, + "pychy": 14783, + "powiedzą": 14784, + "sumy": 14785, + "sułtan": 14786, + "nictwa": 14787, + "Woda": 14788, + "Boję": 14789, + "budu": 14790, + "najwier": 14791, + "zobo": 14792, + "przezwycię": 14793, + "zieleni": 14794, + "tamta": 14795, + "drogie": 14796, + "jowskiego": 14797, + "węd": 14798, + "krzyże": 14799, + "dałby": 14800, + "parcie": 14801, + "słę": 14802, + "stepo": 14803, + "stepach": 14804, + "wolną": 14805, + "padało": 14806, + "hasło": 14807, + "stałem": 14808, + "wymów": 14809, + "chłopię": 14810, + "rządu": 14811, + "Saidzie": 14812, + "dzasz": 14813, + "krysz": 14814, + "przyjaz": 14815, + "Wiedziała": 14816, + "husar": 14817, + "Miłu": 14818, + "brwiami": 14819, + "trwać": 14820, + "postawę": 14821, + "śpiewając": 14822, + "kochani": 14823, + "kochają": 14824, + "chorążego": 14825, + "następcę": 14826, + "radował": 14827, + "radosny": 14828, + "głębia": 14829, + "fea": 14830, + "drwi": 14831, + "drżeć": 14832, + "obietni": 14833, + "czarnego": 14834, + "nosiły": 14835, + "Podczas": 14836, + "Czasami": 14837, + "grzechu": 14838, + "dajmy": 14839, + "krewnego": 14840, + "rozmawiała": 14841, + "zbierał": 14842, + "sławnych": 14843, + "Bis": 14844, + "jedziecie": 14845, + "waćpannę": 14846, + "drogich": 14847, + "wilka": 14848, + "zważa": 14849, + "zobaczyła": 14850, + "pustym": 14851, + "wszelkiej": 14852, + "Danuta": 14853, + "zginęła": 14854, + "spodziewa": 14855, + "mistrzo": 14856, + "silniejszy": 14857, + "dobroci": 14858, + "Kozakami": 14859, + "największych": 14860, + "zajęcie": 14861, + "kolano": 14862, + "czekały": 14863, + "środków": 14864, + "pochyliła": 14865, + "wieczną": 14866, + "policja": 14867, + "podawać": 14868, + "kawalerów": 14869, + "kawalerski": 14870, + "bijały": 14871, + "Krzyżaki": 14872, + "otóż": 14873, + "pokryty": 14874, + "interesach": 14875, + "prawdziwym": 14876, + "straszliwa": 14877, + "czcigod": 14878, + "przerażenie": 14879, + "żołnierzów": 14880, + "ostrogami": 14881, + "zapłacił": 14882, + "wypadkiem": 14883, + "wesel": 14884, + "spotkamy": 14885, + "spotkania": 14886, + "wzrostem": 14887, + "spiżar": 14888, + "dzielnicy": 14889, + "Sapiehę": 14890, + "narody": 14891, + "podejrz": 14892, + "odpowiedzią": 14893, + "nadzwyczajnej": 14894, + "puszczały": 14895, + "narażać": 14896, + "obraził": 14897, + "wyciągał": 14898, + "nieznanych": 14899, + "Właści": 14900, + "sprzedać": 14901, + "Sen": 14902, + "egipskie": 14903, + "zbliżać": 14904, + "drobną": 14905, + "elekto": 14906, + "elektora": 14907, + "opowiadanie": 14908, + "zakonnych": 14909, + "umilkła": 14910, + "Wąsowską": 14911, + "krążą": 14912, + "smołą": 14913, + "Chamisa": 14914, + "przebaczyć": 14915, + "niewinność": 14916, + "chorobie": 14917, + "przybrane": 14918, + "strzelców": 14919, + "nomarchy": 14920, + "kapitu": 14921, + "schody": 14922, + "przebiegły": 14923, + "przeszłość": 14924, + "wiczowi": 14925, + "nieszczęściem": 14926, + "korzystać": 14927, + "srebrnej": 14928, + "Znać": 14929, + "niedźwiedzie": 14930, + "Zbarażu": 14931, + "odpowiadali": 14932, + "sznury": 14933, + "komendanta": 14934, + "oznajmić": 14935, + "szelma": 14936, + "Krzeszowski": 14937, + "tureckich": 14938, + "spycho": 14939, + "grzmoty": 14940, + "pojedynczych": 14941, + "Francji": 14942, + "Jakiż": 14943, + "nieruchomy": 14944, + "słoneczny": 14945, + "Świętej": 14946, + "herbu": 14947, + "wspominać": 14948, + "zrywał": 14949, + "wypytywał": 14950, + "cudzoziemców": 14951, + "worki": 14952, + "energię": 14953, + "osobliwie": 14954, + "Hugo": 14955, + "przodem": 14956, + "przeraźliwie": 14957, + "Rozłogi": 14958, + "usiekł": 14959, + "doznawał": 14960, + "Podlasiu": 14961, + "prywaty": 14962, + "przywieźli": 14963, + "Twoja": 14964, + "kozacki": 14965, + "czółno": 14966, + "naczynie": 14967, + "papieru": 14968, + "dozorcy": 14969, + "mogiły": 14970, + "obowiązki": 14971, + "amfiteatru": 14972, + "wezwanie": 14973, + "zaraza": 14974, + "Kniaź": 14975, + "Lubicza": 14976, + "gatunku": 14977, + "Zawisza": 14978, + "granaty": 14979, + "Zygmunta": 14980, + "trumny": 14981, + "gołębie": 14982, + "toporem": 14983, + "Kobiety": 14984, + "Kurcewiczów": 14985, + "źródła": 14986, + "pobojowisku": 14987, + "Olbrzy": 14988, + "naciskiem": 14989, + "cudzych": 14990, + "strząb": 14991, + "niezrównany": 14992, + "czworobo": 14993, + "Moskwy": 14994, + "kilkoma": 14995, + "Sudańczycy": 14996, + "postępek": 14997, + "wzruszając": 14998, + "Horeszków": 14999, + "galantery": 15000, + "odpowiedzialność": 15001, + "adiutant": 15002, + "Lwowa": 15003, + "przyjaciołom": 15004, + "Chaldejczyk": 15005, + "wiktorię": 15006, + "horyzon": 15007, + "augustianów": 15008, + "WAGNER": 15009, + "Adu": 15010, + "HO": 15011, + "Hel": 15012, + "Kre": 15013, + "Lota": 15014, + "Mor": 15015, + "Och": 15016, + "Oso": 15017, + "Pę": 15018, + "Płu": 15019, + "Uśmie": 15020, + "ULUS": 15021, + "Wżdy": 15022, + "Zrobi": 15023, + "Zrozumiał": 15024, + "bnym": 15025, + "dnię": 15026, + "drek": 15027, + "emi": 15028, + "kl": 15029, + "kci": 15030, + "kmie": 15031, + "mny": 15032, + "mdle": 15033, + "mrowie": 15034, + "opre": 15035, + "ohy": 15036, + "ograni": 15037, + "oparty": 15038, + "ochrz": 15039, + "sała": 15040, + "spój": 15041, + "tchem": 15042, + "uje": 15043, + "udała": 15044, + "usłyszeli": 15045, + "wcu": 15046, + "wrzo": 15047, + "wdra": 15048, + "wprowadzić": 15049, + "zgię": 15050, + "łbem": 15051, + "łzach": 15052, + "Ści": 15053, + "rzon": 15054, + "nieby": 15055, + "niemy": 15056, + "niedobrze": 15057, + "nając": 15058, + "nadla": 15059, + "naprędce": 15060, + "poże": 15061, + "ponę": 15062, + "posie": 15063, + "poskoczył": 15064, + "porzucić": 15065, + "posłem": 15066, + "pobladła": 15067, + "stod": 15068, + "stkę": 15069, + "nijcie": 15070, + "dzkich": 15071, + "rosło": 15072, + "rogów": 15073, + "rzeni": 15074, + "sięgnął": 15075, + "liwej": 15076, + "wiskiem": 15077, + "gos": 15078, + "jeni": 15079, + "kowy": 15080, + "kowali": 15081, + "kopii": 15082, + "zając": 15083, + "zasę": 15084, + "zamieni": 15085, + "zaprowadził": 15086, + "zaciął": 15087, + "zakochany": 15088, + "doczeka": 15089, + "dokazać": 15090, + "milę": 15091, + "karz": 15092, + "łaby": 15093, + "łasce": 15094, + "łaźni": 15095, + "pazu": 15096, + "pasku": 15097, + "wydzie": 15098, + "wyciem": 15099, + "wyprę": 15100, + "wyniósł": 15101, + "wykrzyki": 15102, + "wysch": 15103, + "dawały": 15104, + "rysów": 15105, + "rysach": 15106, + "dyj": 15107, + "dyre": 15108, + "odnaj": 15109, + "odsunął": 15110, + "odwiedz": 15111, + "odwrót": 15112, + "odbywał": 15113, + "lalkę": 15114, + "przecho": 15115, + "przejeżdża": 15116, + "przestali": 15117, + "przemawiał": 15118, + "mościa": 15119, + "manu": 15120, + "mazu": 15121, + "mające": 15122, + "sis": 15123, + "sine": 15124, + "siów": 15125, + "przybrał": 15126, + "przyjeżdżał": 15127, + "czelu": 15128, + "ściśnię": 15129, + "weń": 15130, + "weszło": 15131, + "bacząc": 15132, + "ruszę": 15133, + "cyga": 15134, + "bisz": 15135, + "bisy": 15136, + "łuna": 15137, + "rozciągnął": 15138, + "tua": 15139, + "wszych": 15140, + "gadają": 15141, + "piśmie": 15142, + "piona": 15143, + "panię": 15144, + "szam": 15145, + "depta": 15146, + "podszy": 15147, + "podźwi": 15148, + "znający": 15149, + "skół": 15150, + "nędzę": 15151, + "siera": 15152, + "stował": 15153, + "stołów": 15154, + "pel": 15155, + "pera": 15156, + "Pole": 15157, + "Poznał": 15158, + "Pokazało": 15159, + "puch": 15160, + "pustej": 15161, + "obla": 15162, + "obmyśli": 15163, + "Zaiste": 15164, + "loto": 15165, + "zyska": 15166, + "jęcząc": 15167, + "butel": 15168, + "wzmian": 15169, + "wąsami": 15170, + "niusza": 15171, + "lękam": 15172, + "cubi": 15173, + "cudnie": 15174, + "Jedne": 15175, + "tamto": 15176, + "króci": 15177, + "grosz": 15178, + "grożą": 15179, + "bezsil": 15180, + "krzyży": 15181, + "krzyczą": 15182, + "stracili": 15183, + "czuli": 15184, + "stroj": 15185, + "wojło": 15186, + "gęstym": 15187, + "sąsied": 15188, + "wuje": 15189, + "pięść": 15190, + "parte": 15191, + "książęta": 15192, + "Paofi": 15193, + "Państwo": 15194, + "złożyła": 15195, + "księstwo": 15196, + "ktokolwiek": 15197, + "Raczek": 15198, + "odpowiem": 15199, + "Ter": 15200, + "Przeklę": 15201, + "ris": 15202, + "szumem": 15203, + "chłopom": 15204, + "chłodne": 15205, + "truci": 15206, + "Kamy": 15207, + "Kazałem": 15208, + "skute": 15209, + "obozem": 15210, + "Wierzę": 15211, + "szonego": 15212, + "wionej": 15213, + "wionymi": 15214, + "mniejszą": 15215, + "szliśmy": 15216, + "różnica": 15217, + "pokojach": 15218, + "Niżo": 15219, + "blado": 15220, + "komtura": 15221, + "ostatku": 15222, + "gnali": 15223, + "puściły": 15224, + "kłonił": 15225, + "pomro": 15226, + "okopie": 15227, + "walk": 15228, + "karta": 15229, + "Anton": 15230, + "drugimi": 15231, + "odeszli": 15232, + "kochanej": 15233, + "kochanką": 15234, + "pięknością": 15235, + "Krzyk": 15236, + "poznałem": 15237, + "królestwo": 15238, + "rzonym": 15239, + "radosne": 15240, + "hoło": 15241, + "Czeka": 15242, + "szeptem": 15243, + "fen": 15244, + "spacer": 15245, + "czynach": 15246, + "uderzyli": 15247, + "czarnymi": 15248, + "Podróż": 15249, + "samotności": 15250, + "chłopców": 15251, + "ujść": 15252, + "wracaj": 15253, + "mieszkając": 15254, + "Żydami": 15255, + "słuchają": 15256, + "zgodnie": 15257, + "nieprzyjaciele": 15258, + "wzięto": 15259, + "oburzył": 15260, + "jeżdżała": 15261, + "Dziwne": 15262, + "Dziwny": 15263, + "diabel": 15264, + "wojskami": 15265, + "oddaje": 15266, + "zapadał": 15267, + "śniło": 15268, + "zobaczywszy": 15269, + "puszczam": 15270, + "pustych": 15271, + "olbrzymia": 15272, + "szczęśliwość": 15273, + "jeździli": 15274, + "potężną": 15275, + "Byłby": 15276, + "spodziewano": 15277, + "słyszałeś": 15278, + "szeroka": 15279, + "wesołym": 15280, + "umiera": 15281, + "główną": 15282, + "ciekawy": 15283, + "Nea": 15284, + "zajęciem": 15285, + "czerwonej": 15286, + "głośne": 15287, + "bójcie": 15288, + "rozumieją": 15289, + "otwarty": 15290, + "tancer": 15291, + "pokażę": 15292, + "Dziesię": 15293, + "chowaj": 15294, + "ofiarą": 15295, + "trzaska": 15296, + "myślach": 15297, + "rycerska": 15298, + "rycerskiej": 15299, + "srogie": 15300, + "Krótko": 15301, + "Królowa": 15302, + "znalazłszy": 15303, + "wydobywał": 15304, + "zgubił": 15305, + "pocieszy": 15306, + "tęsknił": 15307, + "zwrócili": 15308, + "wypadkach": 15309, + "weseli": 15310, + "Którą": 15311, + "namiestnikiem": 15312, + "namiestniku": 15313, + "wzrost": 15314, + "spisy": 15315, + "pójdziem": 15316, + "idące": 15317, + "stępowały": 15318, + "Sapieże": 15319, + "wrzaskiem": 15320, + "pogodna": 15321, + "pochwa": 15322, + "przysięgi": 15323, + "pogan": 15324, + "Łęckiej": 15325, + "poczynają": 15326, + "zbrojni": 15327, + "pognę": 15328, + "przybycia": 15329, + "wyciągnąć": 15330, + "kanapy": 15331, + "zbliżając": 15332, + "Brat": 15333, + "owoc": 15334, + "wyglądali": 15335, + "litewskim": 15336, + "Azjaci": 15337, + "odwiedził": 15338, + "niemieckiej": 15339, + "leśnego": 15340, + "słodką": 15341, + "słodkim": 15342, + "misję": 15343, + "skarbca": 15344, + "zieloną": 15345, + "zielonej": 15346, + "chorobę": 15347, + "powiedzcie": 15348, + "napełnia": 15349, + "spędził": 15350, + "muzyką": 15351, + "dbam": 15352, + "Częstochowie": 15353, + "pogrążył": 15354, + "dworca": 15355, + "nieprzyjaciółmi": 15356, + "zawziętości": 15357, + "narzeczoną": 15358, + "zgromadzenie": 15359, + "korzyści": 15360, + "posępne": 15361, + "białogłowy": 15362, + "skroni": 15363, + "uciekają": 15364, + "takową": 15365, + "pogardą": 15366, + "żołnierskie": 15367, + "publicznych": 15368, + "chmurny": 15369, + "komendancie": 15370, + "szlacheckie": 15371, + "poprzek": 15372, + "powstrzymał": 15373, + "XXV": 15374, + "kapelusza": 15375, + "czynność": 15376, + "zwykłych": 15377, + "bluźni": 15378, + "trzęsła": 15379, + "trzęsły": 15380, + "sztab": 15381, + "Pięć": 15382, + "brzęk": 15383, + "warunki": 15384, + "Anzelma": 15385, + "figura": 15386, + "uderzać": 15387, + "pożarem": 15388, + "Eurykle": 15389, + "ołtarz": 15390, + "zasypy": 15391, + "zamkniętymi": 15392, + "okazały": 15393, + "Benedykta": 15394, + "wisiał": 15395, + "rozmyślając": 15396, + "balsam": 15397, + "płótna": 15398, + "słabości": 15399, + "poety": 15400, + "podniesionym": 15401, + "Jędrek": 15402, + "postanowili": 15403, + "postanowiła": 15404, + "bierała": 15405, + "Słucham": 15406, + "Skora": 15407, + "...\"": 15408, + "chustką": 15409, + "partie": 15410, + "sekret": 15411, + "Jurandówna": 15412, + "słodycz": 15413, + "Europie": 15414, + "Zaporożcy": 15415, + "pszenicy": 15416, + "dokładniej": 15417, + "szlocha": 15418, + "świtaniem": 15419, + "mleko": 15420, + "kurzawy": 15421, + "Upity": 15422, + "rezyden": 15423, + "żałuje": 15424, + "Afryce": 15425, + "tchórz": 15426, + "kurat": 15427, + "uniknąć": 15428, + "zjednać": 15429, + "Cóżeś": 15430, + "żwawo": 15431, + "MUNK": 15432, + "Zbawiciela": 15433, + "zmiarkował": 15434, + "fontanny": 15435, + "bębnów": 15436, + "Obecni": 15437, + "powinieneś": 15438, + "Zamoyski": 15439, + "niosąc": 15440, + "zachwiał": 15441, + "powróz": 15442, + "branso": 15443, + "Rzpli": 15444, + "Amfi": 15445, + "Kiemlicze": 15446, + "rejasła": 15447, + "piechurów": 15448, + "satysfa": 15449, + "czterema": 15450, + "zabobo": 15451, + "sapieży": 15452, + "Phut": 15453, + "centuri": 15454, + "podkanclerzy": 15455, + "szmarag": 15456, + "Kryspus": 15457, + "HOMUNK": 15458, + "HOMUNKULUS": 15459, + "Azję": 15460, + "Gda": 15461, + "Olim": 15462, + "Opat": 15463, + "Pia": 15464, + "SY": 15465, + "Ska": 15466, + "Stu": 15467, + "Span": 15468, + "Wstał": 15469, + "Wer": 15470, + "Wschod": 15471, + "Zwy": 15472, + "aposto": 15473, + "dż": 15474, + "fli": 15475, + "is": 15476, + "ino": 15477, + "kcję": 15478, + "lię": 15479, + "lli": 15480, + "mba": 15481, + "mknie": 15482, + "mścić": 15483, + "onia": 15484, + "osie": 15485, + "osią": 15486, + "ogra": 15487, + "opierał": 15488, + "rwie": 15489, + "rny": 15490, + "rżenie": 15491, + "scze": 15492, + "tia": 15493, + "ucy": 15494, + "uraz": 15495, + "upi": 15496, + "umę": 15497, + "umiała": 15498, + "ucało": 15499, + "wci": 15500, + "zwar": 15501, + "zsyła": 15502, + "łbie": 15503, + "Śnie": 15504, + "nieza": 15505, + "niejakiego": 15506, + "niepotrzeb": 15507, + "nacze": 15508, + "nasty": 15509, + "nawrócił": 15510, + "pomi": 15511, + "poten": 15512, + "posługi": 15513, + "poruszyć": 15514, + "niska": 15515, + "niczki": 15516, + "rachować": 15517, + "rowski": 15518, + "rowego": 15519, + "rodem": 15520, + "rzeszy": 15521, + "rześcija": 15522, + "wion": 15523, + "wiński": 15524, + "kowal": 15525, + "kozła": 15526, + "zaku": 15527, + "zawia": 15528, + "zapy": 15529, + "zatrwo": 15530, + "zamoż": 15531, + "zaznał": 15532, + "zapadły": 15533, + "zalot": 15534, + "zasnąć": 15535, + "dobi": 15536, + "dowano": 15537, + "łonie": 15538, + "legi": 15539, + "leżeć": 15540, + "wających": 15541, + "kal": 15542, + "kapry": 15543, + "wieża": 15544, + "wieniec": 15545, + "wieśnia": 15546, + "łamią": 15547, + "pawie": 15548, + "kijami": 15549, + "wygo": 15550, + "wyprze": 15551, + "wysie": 15552, + "wyśle": 15553, + "wyzwo": 15554, + "wyniosły": 15555, + "wylot": 15556, + "wymiarko": 15557, + "jastrzę": 15558, + "jastrząb": 15559, + "toru": 15560, + "toale": 15561, + "teraź": 15562, + "tyki": 15563, + "dzicy": 15564, + "dziar": 15565, + "darować": 15566, + "czynu": 15567, + "czyniono": 15568, + "rysu": 15569, + "cienki": 15570, + "odprowa": 15571, + "odkąd": 15572, + "odprowadzić": 15573, + "przelo": 15574, + "przepły": 15575, + "przejechać": 15576, + "przestały": 15577, + "przechodziły": 15578, + "przeprawy": 15579, + "maru": 15580, + "marzył": 15581, + "bowi": 15582, + "borów": 15583, + "boskich": 15584, + "sior": 15585, + "przysługę": 15586, + "mucha": 15587, + "stad": 15588, + "staw": 15589, + "statki": 15590, + "ścigał": 15591, + "wezy": 15592, + "baga": 15593, + "sanie": 15594, + "sani": 15595, + "sapać": 15596, + "czarów": 15597, + "bis": 15598, + "bijącym": 15599, + "łuków": 15600, + "rozwar": 15601, + "rozter": 15602, + "rozwiąza": 15603, + "rozpadli": 15604, + "lustra": 15605, + "tury": 15606, + "tumany": 15607, + "gawę": 15608, + "zejdzie": 15609, + "piją": 15610, + "panto": 15611, + "szatę": 15612, + "podsy": 15613, + "poddać": 15614, + "znana": 15615, + "znanych": 15616, + "Niewol": 15617, + "Nieprzyjaciel": 15618, + "Niestety": 15619, + "jużci": 15620, + "Poli": 15621, + "Pontu": 15622, + "pustą": 15623, + "puszka": 15624, + "Nazy": 15625, + "żagle": 15626, + "myśmy": 15627, + "mówiło": 15628, + "jęczeć": 15629, + "czącą": 15630, + "dłą": 15631, + "Wola": 15632, + "Woźny": 15633, + "Bona": 15634, + "Boża": 15635, + "intry": 15636, + "wzdry": 15637, + "wąski": 15638, + "wąsem": 15639, + "przedniej": 15640, + "najpierw": 15641, + "najpierwej": 15642, + "zorze": 15643, + "słupy": 15644, + "słaby": 15645, + "skon": 15646, + "skoru": 15647, + "cudnej": 15648, + "brama": 15649, + "nadwor": 15650, + "fii": 15651, + "bliski": 15652, + "władnie": 15653, + "nuje": 15654, + "ciany": 15655, + "ciano": 15656, + "groty": 15657, + "grodzie": 15658, + "grody": 15659, + "grosza": 15660, + "bezkar": 15661, + "węzeł": 15662, + "ślij": 15663, + "płacą": 15664, + "chylił": 15665, + "siadała": 15666, + "krzyków": 15667, + "kłania": 15668, + "rzucała": 15669, + "twojego": 15670, + "Stanął": 15671, + "pięcio": 15672, + "męski": 15673, + "parskanie": 15674, + "Patkiewicz": 15675, + "pełnych": 15676, + "pełnej": 15677, + "złotego": 15678, + "długów": 15679, + "niętej": 15680, + "ciągłym": 15681, + "Razem": 15682, + "Ratuj": 15683, + "powstać": 15684, + "hamować": 15685, + "panienkę": 15686, + "choćbyś": 15687, + "marmu": 15688, + "chału": 15689, + "chłodny": 15690, + "szlaf": 15691, + "Każę": 15692, + "cący": 15693, + "powiadały": 15694, + "warszta": 15695, + "ściągnąć": 15696, + "żący": 15697, + "większość": 15698, + "Przyszła": 15699, + "towano": 15700, + "pokocha": 15701, + "Nini": 15702, + "koncer": 15703, + "przeciwnym": 15704, + "wróciło": 15705, + "wróciły": 15706, + "niłło": 15707, + "postawić": 15708, + "kreden": 15709, + "karmi": 15710, + "dziewce": 15711, + "dłoniach": 15712, + "włosa": 15713, + "potężna": 15714, + "następny": 15715, + "następne": 15716, + "poznański": 15717, + "drach": 15718, + "brzemię": 15719, + "brzegami": 15720, + "szept": 15721, + "sprawo": 15722, + "Podniósł": 15723, + "zrobisz": 15724, + "lekką": 15725, + "gruncie": 15726, + "cjami": 15727, + "szkarad": 15728, + "glądając": 15729, + "kamienne": 15730, + "ujrzeć": 15731, + "palmy": 15732, + "położenia": 15733, + "wcach": 15734, + "Bisku": 15735, + "szczoną": 15736, + "żałości": 15737, + "okrutne": 15738, + "Petroniuszu": 15739, + "miot": 15740, + "zacne": 15741, + "zacnego": 15742, + "Hań": 15743, + "oddawał": 15744, + "oddadzą": 15745, + "powitać": 15746, + "powitanie": 15747, + "LES": 15748, + "wdzięczna": 15749, + "miłościw": 15750, + "ślepo": 15751, + "niebieskich": 15752, + "niebieskim": 15753, + "jeździ": 15754, + "ruszeniu": 15755, + "moglibyśmy": 15756, + "chrześcijańskich": 15757, + "spodziewali": 15758, + "pryncy": 15759, + "Kiedym": 15760, + "spostrzegli": 15761, + "pacholik": 15762, + "Kozaka": 15763, + "dziewczyno": 15764, + "ukrytych": 15765, + "korony": 15766, + "zajęci": 15767, + "Niemna": 15768, + "czerwono": 15769, + "głośnym": 15770, + "kolaski": 15771, + "środki": 15772, + "twierdził": 15773, + "piechocie": 15774, + "pochyliwszy": 15775, + "Zycha": 15776, + "perien": 15777, + "wieczność": 15778, + "pięćdziesięciu": 15779, + "wającą": 15780, + "tajemnica": 15781, + "kawalerowie": 15782, + "uczynią": 15783, + "bożka": 15784, + "pokryła": 15785, + "Warszawę": 15786, + "kwiatu": 15787, + "przejściu": 15788, + "gwiaździ": 15789, + "komnatach": 15790, + "grozić": 15791, + "kruż": 15792, + "splu": 15793, + "Miedziano": 15794, + "modlitwa": 15795, + "Zołta": 15796, + "Wojniłło": 15797, + "idących": 15798, + "znajdziemy": 15799, + "siedziało": 15800, + "stępowała": 15801, + "cnocie": 15802, + "niedola": 15803, + "żółtych": 15804, + "podejrzenia": 15805, + "wpadłszy": 15806, + "Krako": 15807, + "krwawych": 15808, + "leżący": 15809, + "przysięgli": 15810, + "zerwali": 15811, + "hardo": 15812, + "przywileje": 15813, + "namiotem": 15814, + "zbrojne": 15815, + "pojedynek": 15816, + "wierzysz": 15817, + "opowiadali": 15818, + "zaczynają": 15819, + "Krymie": 15820, + "niespodzian": 15821, + "zuchwało": 15822, + "Resz": 15823, + "Arcy": 15824, + "bachma": 15825, + "ostrzem": 15826, + "zasłoną": 15827, + "różową": 15828, + "mnóstwem": 15829, + "podziemi": 15830, + "Powiedzże": 15831, + "zmieniły": 15832, + "dowodził": 15833, + "surowy": 15834, + "dworcu": 15835, + "dworskich": 15836, + "połączył": 15837, + "chorym": 15838, + "oblężeniu": 15839, + "Znalazł": 15840, + "takowy": 15841, + "groziło": 15842, + "stosunków": 15843, + "pozostaje": 15844, + "Chwila": 15845, + "Chłopiec": 15846, + "Cesarz": 15847, + "Dniepr": 15848, + "wielkość": 15849, + "źrenicach": 15850, + "pojedziemy": 15851, + "Trochę": 15852, + "widziałam": 15853, + "Orszak": 15854, + "głupstwa": 15855, + "przywykli": 15856, + "olim": 15857, + "ukłonem": 15858, + "oczekiwania": 15859, + "zmysłów": 15860, + "jadący": 15861, + "podnosiła": 15862, + "sprzętów": 15863, + "ciągnąc": 15864, + "pracują": 15865, + "pokłony": 15866, + "potrząsając": 15867, + "korytarz": 15868, + "Anglii": 15869, + "Anglicy": 15870, + "pochwycić": 15871, + "cesarza": 15872, + "pieczęć": 15873, + "tryumfu": 15874, + "regimentarze": 15875, + "obrócił": 15876, + "NICA": 15877, + "wzniesione": 15878, + "oszczep": 15879, + "ochłonąwszy": 15880, + "podniesioną": 15881, + "sułtana": 15882, + "impet": 15883, + "Raszkowie": 15884, + "zwycięzca": 15885, + "Mellechowicza": 15886, + "Arabów": 15887, + "angielsku": 15888, + "Augusta": 15889, + "Wrzeszczowicza": 15890, + "arystokracja": 15891, + "porównać": 15892, + "mężowi": 15893, + "Butrymów": 15894, + "zdecy": 15895, + "gorzko": 15896, + "barbarzyńcy": 15897, + "lipca": 15898, + "Wielkopolsce": 15899, + "Zbrożek": 15900, + "przekony": 15901, + "witebskiego": 15902, + "odbijały": 15903, + "surdut": 15904, + "Waszmości": 15905, + "Waszmość": 15906, + "spotykał": 15907, + "wzrasta": 15908, + "przytomnie": 15909, + "zapomnieli": 15910, + "funkcję": 15911, + "Gniew": 15912, + "Powietrze": 15913, + "koszowy": 15914, + "kupuje": 15915, + "uniwersyte": 15916, + "Lanckoroński": 15917, + "serwis": 15918, + "dwojga": 15919, + "Szlachcic": 15920, + "chaldej": 15921, + "Hopfera": 15922, + "wniebogłosy": 15923, + "Kulwieców": 15924, + "stodół": 15925, + "Zołtare": 15926, + ".)": 15927, + "Aga": 15928, + "Brzy": 15929, + "Bły": 15930, + "Cał": 15931, + "GA": 15932, + "Rok": 15933, + "Soko": 15934, + "Skończył": 15935, + "Szel": 15936, + "Ucieka": 15937, + "Win": 15938, + "Zdra": 15939, + "as": 15940, + "afryka": 15941, + "dża": 15942, + "glo": 15943, + "krów": 15944, + "ndaro": 15945, + "oga": 15946, + "onego": 15947, + "osty": 15948, + "opada": 15949, + "opusto": 15950, + "spyta": 15951, + "uwię": 15952, + "uczą": 15953, + "ustęp": 15954, + "upodoba": 15955, + "uwierzyć": 15956, + "uciąć": 15957, + "wcem": 15958, + "wstać": 15959, + "zsunął": 15960, + "ŁA": 15961, + "ścię": 15962, + "niemoc": 15963, + "niewieści": 15964, + "niestety": 15965, + "napę": 15966, + "nastąpił": 15967, + "szpo": 15968, + "szkie": 15969, + "szmat": 15970, + "czków": 15971, + "poni": 15972, + "pogła": 15973, + "pomyśla": 15974, + "popsu": 15975, + "posłuchać": 15976, + "powiększa": 15977, + "pociągnąć": 15978, + "poczerwie": 15979, + "poruszyła": 15980, + "pobyt": 15981, + "niałem": 15982, + "dzkiej": 15983, + "racz": 15984, + "roż": 15985, + "siędzie": 15986, + "lichy": 15987, + "gońców": 15988, + "kosztu": 15989, + "zapamięta": 15990, + "zaprzysiągł": 15991, + "domyśli": 15992, + "dotrzeć": 15993, + "dowane": 15994, + "dopuścić": 15995, + "łoż": 15996, + "mion": 15997, + "wanę": 15998, + "karać": 15999, + "łac": 16000, + "ławki": 16001, + "tarza": 16002, + "tańcu": 16003, + "papo": 16004, + "kije": 16005, + "wykrzy": 16006, + "wydłu": 16007, + "jaskół": 16008, + "tela": 16009, + "dziwi": 16010, + "dziwili": 16011, + "dak": 16012, + "darów": 16013, + "dawaj": 16014, + "rybę": 16015, + "ryczał": 16016, + "cielu": 16017, + "odrzucił": 16018, + "odwrócić": 16019, + "larz": 16020, + "latem": 16021, + "przebył": 16022, + "przestro": 16023, + "przekra": 16024, + "przestawał": 16025, + "przetarł": 16026, + "siwie": 16027, + "siodle": 16028, + "mierzy": 16029, + "miewał": 16030, + "przystępu": 16031, + "przypuścić": 16032, + "kupami": 16033, + "czech": 16034, + "ściskać": 16035, + "łysi": 16036, + "ruchami": 16037, + "biednym": 16038, + "codzie": 16039, + "conego": 16040, + "conymi": 16041, + "piesz": 16042, + "pieści": 16043, + "piecza": 16044, + "pieśnią": 16045, + "sady": 16046, + "czaszki": 16047, + "łucznik": 16048, + "rozgło": 16049, + "rozpuszczo": 16050, + "rozbija": 16051, + "zewnętrz": 16052, + "głow": 16053, + "alei": 16054, + "spocząć": 16055, + "wiad": 16056, + "wiar": 16057, + "sowym": 16058, + "decy": 16059, + "delega": 16060, + "prawią": 16061, + "podała": 16062, + "znała": 16063, + "znaków": 16064, + "więźni": 16065, + "stoma": 16066, + "dulla": 16067, + "pul": 16068, + "obna": 16069, + "obcego": 16070, + "Zauwa": 16071, + "Natychmiast": 16072, + "log": 16073, + "lotu": 16074, + "losów": 16075, + "pyłu": 16076, + "bębny": 16077, + "zysk": 16078, + "cząpospolitą": 16079, + "nictwem": 16080, + "buzdy": 16081, + "budować": 16082, + "trzymały": 16083, + "najsław": 16084, + "najgorzej": 16085, + "Chrzci": 16086, + "Taką": 16087, + "Takich": 16088, + "cugle": 16089, + "Jenerał": 16090, + "trzewi": 16091, + "nadjeżdża": 16092, + "bliskie": 16093, + "nuj": 16094, + "grot": 16095, + "zuję": 16096, + "węże": 16097, + "arium": 16098, + "płacę": 16099, + "płaszczu": 16100, + "śmiechy": 16101, + "czuby": 16102, + "niosłem": 16103, + "kładł": 16104, + "myślny": 16105, + "ziół": 16106, + "książek": 16107, + "dałeś": 16108, + "słynny": 16109, + "kulą": 16110, + "Pawła": 16111, + "szczęści": 16112, + "wiłem": 16113, + "świecić": 16114, + "Rada": 16115, + "powstały": 16116, + "fana": 16117, + "fawory": 16118, + "kraś": 16119, + "krańcu": 16120, + "ham": 16121, + "lądu": 16122, + "Szczu": 16123, + "panience": 16124, + "Dopóki": 16125, + "Tebach": 16126, + "Tutaj": 16127, + "Rochu": 16128, + "Rogowa": 16129, + "chłodu": 16130, + "rządzić": 16131, + "dzaj": 16132, + "Kazano": 16133, + "gniewał": 16134, + "grabie": 16135, + "przyjaźnie": 16136, + "warg": 16137, + "humorze": 16138, + "żądzą": 16139, + "milczała": 16140, + "pęd": 16141, + "pęk": 16142, + "pędzili": 16143, + "Przyszły": 16144, + "towane": 16145, + "mentar": 16146, + "ciemnego": 16147, + "półtora": 16148, + "Rzecząpospolitą": 16149, + "pokona": 16150, + "jakiż": 16151, + "mocniejszy": 16152, + "patrzysz": 16153, + "przodzie": 16154, + "tedyby": 16155, + "tłumem": 16156, + "cemu": 16157, + "włosem": 16158, + "odesłać": 16159, + "kochanek": 16160, + "szczytów": 16161, + "nalegał": 16162, + "wojenny": 16163, + "Darzec": 16164, + "urodą": 16165, + "dzięk": 16166, + "gładka": 16167, + "zdrowy": 16168, + "zdrowo": 16169, + "uderzyło": 16170, + "Szwed": 16171, + "dliwy": 16172, + "późna": 16173, + "polec": 16174, + "grzebie": 16175, + "grzeczny": 16176, + "grubym": 16177, + "olśnie": 16178, + "pianie": 16179, + "cierpią": 16180, + "klaczy": 16181, + "zjawisko": 16182, + "roksy": 16183, + "długość": 16184, + "smugi": 16185, + "zdumieniu": 16186, + "Winicjuszem": 16187, + "uczt": 16188, + "wrota": 16189, + "udaje": 16190, + "zwycięstw": 16191, + "omdle": 16192, + "rodzica": 16193, + "Dzikie": 16194, + "Dzikich": 16195, + "wyższą": 16196, + "pisano": 16197, + "zwano": 16198, + "oddaję": 16199, + "skórami": 16200, + "sens": 16201, + "Bohunowi": 16202, + "Lauda": 16203, + "Gospo": 16204, + "Gotów": 16205, + "obronić": 16206, + "riach": 16207, + "Jagienką": 16208, + "pałace": 16209, + "pisma": 16210, + "grywał": 16211, + "mistrzu": 16212, + "szerokich": 16213, + "szerokiej": 16214, + "stryje": 16215, + "gorączkę": 16216, + "Kisie": 16217, + "dobroć": 16218, + "słówko": 16219, + "gener": 16220, + "tnikiem": 16221, + "świetny": 16222, + "szeregów": 16223, + "musiałby": 16224, + "otwartych": 16225, + "Radziwiłłowie": 16226, + "twierdzę": 16227, + "Zend": 16228, + "Dziewczy": 16229, + "wybuchnie": 16230, + "wieczności": 16231, + "sromo": 16232, + "uczyń": 16233, + "gorszego": 16234, + "miliona": 16235, + "uszanowa": 16236, + "prawdziwego": 16237, + "składali": 16238, + "władny": 16239, + "straszliwego": 16240, + "czcigodna": 16241, + "porucz": 16242, + "pocieszyć": 16243, + "pocieszać": 16244, + "zbadać": 16245, + "tęskni": 16246, + "niewiastę": 16247, + "wypadło": 16248, + "poprzednich": 16249, + "zachował": 16250, + "księżnicz": 16251, + "zapobiec": 16252, + "dzwonów": 16253, + "modlitwą": 16254, + "zabawę": 16255, + "żółta": 16256, + "żółty": 16257, + "żonaty": 16258, + "hymn": 16259, + "zimne": 16260, + "zimną": 16261, + "pogodę": 16262, + "niezmiernej": 16263, + "zachwia": 16264, + "okręcie": 16265, + "okropną": 16266, + "posłaniec": 16267, + "wnętrzu": 16268, + "cofnęli": 16269, + "przerwy": 16270, + "zamiaru": 16271, + "zamiarów": 16272, + "wyciągnęła": 16273, + "westchnęła": 16274, + "czemuś": 16275, + "kanału": 16276, + "strzałą": 16277, + "Jampolu": 16278, + "pochodniami": 16279, + "bożek": 16280, + "bandy": 16281, + "urzędnik": 16282, + "zuchwale": 16283, + "Wąsoszy": 16284, + "trzydziesty": 16285, + "pomaga": 16286, + "wezwać": 16287, + "mnóstwa": 16288, + "TALES": 16289, + "fraso": 16290, + "niezgra": 16291, + "używał": 16292, + "napełnione": 16293, + "Rozumiał": 16294, + "posuwać": 16295, + "schował": 16296, + "odległych": 16297, + "narzekać": 16298, + "teatru": 16299, + "kłopotu": 16300, + "bledną": 16301, + "salon": 16302, + "skroś": 16303, + "zmieszana": 16304, + "sznurek": 16305, + "wspomnień": 16306, + "skrzydłach": 16307, + "komendan": 16308, + "otuchą": 16309, + "politykę": 16310, + "przewodnika": 16311, + "wpływ": 16312, + "stanowią": 16313, + "obiadu": 16314, + "dostrzec": 16315, + "wzdychać": 16316, + "triumfu": 16317, + "Węgrzy": 16318, + "córy": 16319, + "myślałam": 16320, + "dziewiętna": 16321, + "Starskim": 16322, + "buławy": 16323, + "zebrawszy": 16324, + "zrywając": 16325, + "równinę": 16326, + "kotły": 16327, + "objaśnie": 16328, + "Linde": 16329, + "Linus": 16330, + "Linusa": 16331, + "uścisnął": 16332, + "różnobar": 16333, + "klejnotów": 16334, + "Bergo": 16335, + "Huk": 16336, + "francusku": 16337, + "ślubie": 16338, + "bohatera": 16339, + "południowej": 16340, + "usiekli": 16341, + "migotały": 16342, + "Mraczewskiego": 16343, + "wysyłał": 16344, + "Pozwoli": 16345, + "kłamstwo": 16346, + "oddychał": 16347, + "przebraniu": 16348, + "znajdowały": 16349, + "zwycięzcy": 16350, + "spuszczoną": 16351, + "Maciej": 16352, + "grubych": 16353, + "najpiękniejsze": 16354, + "wsparłszy": 16355, + "obyczajów": 16356, + "Mazowsze": 16357, + "nabożeństwa": 16358, + "partię": 16359, + "łoskot": 16360, + "rozgniewany": 16361, + "pozwólcie": 16362, + "błogosławieństwa": 16363, + "Elżu": 16364, + "snadź": 16365, + "następujące": 16366, + "pohamować": 16367, + "Wodoktach": 16368, + "posiłek": 16369, + "nieustannie": 16370, + "nazwę": 16371, + "rozłoży": 16372, + "poselstwa": 16373, + "zakłopotany": 16374, + "młodzieży": 16375, + "żurawi": 16376, + "Zygmunt": 16377, + "Helunia": 16378, + "Ciechanowie": 16379, + "nerale": 16380, + "pogromu": 16381, + "giermka": 16382, + "Abdulla": 16383, + "zabłysły": 16384, + "Odyseja": 16385, + "Eweli": 16386, + "Wasyl": 16387, + "gołąb": 16388, + "kilometrów": 16389, + "Przeciw": 16390, + "herbatę": 16391, + "Nazariusz": 16392, + "machiny": 16393, + "srebrem": 16394, + "Fumby": 16395, + "Motowidło": 16396, + "knechtów": 16397, + "Umilkli": 16398, + "komenderował": 16399, + "szorstko": 16400, + "Wstyd": 16401, + "pszczoły": 16402, + "widłami": 16403, + "Tatarczuk": 16404, + "błogosław": 16405, + "krucyfik": 16406, + "Istubar": 16407, + "więźniów": 16408, + "Goto": 16409, + "Idźcie": 16410, + "KI": 16411, + "Ke": 16412, + "Mod": 16413, + "Ole": 16414, + "Obu": 16415, + "Swe": 16416, + "SZA": 16417, + "Uspokój": 16418, + "Wska": 16419, + "Wur": 16420, + "Zwie": 16421, + "dniej": 16422, + "grą": 16423, + "idu": 16424, + "oa": 16425, + "oma": 16426, + "opowiadała": 16427, + "psie": 16428, + "spię": 16429, + "spór": 16430, + "spadły": 16431, + "spójrz": 16432, + "usnął": 16433, + "umyśle": 16434, + "uczony": 16435, + "udziel": 16436, + "va": 16437, + "wsią": 16438, + "wność": 16439, + "włody": 16440, + "wkra": 16441, + "wstęp": 16442, + "wstaje": 16443, + "wdowa": 16444, + "wpadał": 16445, + "yk": 16446, + "zli": 16447, + "zru": 16448, + "złam": 16449, + "zbladł": 16450, + "zrób": 16451, + "ńka": 16452, + "—;": 16453, + "….": 16454, + "nieod": 16455, + "niemo": 16456, + "niejako": 16457, + "nierad": 16458, + "niespokojny": 16459, + "niechęci": 16460, + "namyśla": 16461, + "nader": 16462, + "szpil": 16463, + "pobie": 16464, + "porozumie": 16465, + "pogodne": 16466, + "pozłoci": 16467, + "str": 16468, + "nico": 16469, + "niskich": 16470, + "dzka": 16471, + "rabe": 16472, + "radzili": 16473, + "roi": 16474, + "ros": 16475, + "roków": 16476, + "rodzą": 16477, + "rzekło": 16478, + "witali": 16479, + "gotuje": 16480, + "jesieni": 16481, + "koma": 16482, + "kozi": 16483, + "kowała": 16484, + "koper": 16485, + "ciny": 16486, + "zarze": 16487, + "zaszedł": 16488, + "zatar": 16489, + "zasmu": 16490, + "zaprawdę": 16491, + "zamyśla": 16492, + "zaczną": 16493, + "dowanie": 16494, + "domek": 16495, + "miłą": 16496, + "waro": 16497, + "waży": 16498, + "łap": 16499, + "łaską": 16500, + "ładna": 16501, + "łagodny": 16502, + "tal": 16503, + "taną": 16504, + "pazno": 16505, + "wyka": 16506, + "wyży": 16507, + "wyjął": 16508, + "wypadła": 16509, + "wypełni": 16510, + "wymyślił": 16511, + "wynosić": 16512, + "wyskoczy": 16513, + "wyobrazić": 16514, + "jary": 16515, + "dziele": 16516, + "dzieja": 16517, + "czyje": 16518, + "ryczeć": 16519, + "ciemię": 16520, + "odstąpił": 16521, + "przejedna": 16522, + "przebywa": 16523, + "przepadnie": 16524, + "przemawia": 16525, + "mody": 16526, + "mozo": 16527, + "mowano": 16528, + "maczu": 16529, + "bował": 16530, + "ceń": 16531, + "ceniem": 16532, + "przyspo": 16533, + "przysy": 16534, + "przystał": 16535, + "przymru": 16536, + "przyznał": 16537, + "przypuszczać": 16538, + "stawy": 16539, + "stawali": 16540, + "ruble": 16541, + "biegać": 16542, + "piel": 16543, + "sale": 16544, + "czano": 16545, + "bita": 16546, + "rozmia": 16547, + "luda": 16548, + "wszym": 16549, + "jusz": 16550, + "wiarą": 16551, + "sowie": 16552, + "szami": 16553, + "szają": 16554, + "szatki": 16555, + "gir": 16556, + "Niepodobna": 16557, + "sieli": 16558, + "stością": 16559, + "skierował": 16560, + "częta": 16561, + "Potę": 16562, + "Polski": 16563, + "ałości": 16564, + "obser": 16565, + "ichmości": 16566, + "Janem": 16567, + "lonem": 16568, + "lowych": 16569, + "rączkę": 16570, + "powiecie": 16571, + "sus": 16572, + "Bole": 16573, + "dobrem": 16574, + "najważ": 16575, + "najstrasz": 16576, + "najbliżej": 16577, + "żom": 16578, + "słuch": 16579, + "Chę": 16580, + "Takim": 16581, + "skowy": 16582, + "cudny": 16583, + "brater": 16584, + "brakuje": 16585, + "Jerze": 16586, + "Jedźmy": 16587, + "bliskiej": 16588, + "twarzami": 16589, + "piersiami": 16590, + "impre": 16591, + "gul": 16592, + "kłada": 16593, + "kładzie": 16594, + "Wisły": 16595, + "troszkę": 16596, + "dałbym": 16597, + "sądzą": 16598, + "Stara": 16599, + "okla": 16600, + "stepów": 16601, + "złożona": 16602, + "strzelić": 16603, + "świece": 16604, + "świeżą": 16605, + "kraty": 16606, + "hamował": 16607, + "marszcząc": 16608, + "czynisz": 16609, + "robiąc": 16610, + "Tuż": 16611, + "szkodzić": 16612, + "Rossi": 16613, + "wymknął": 16614, + "Kai": 16615, + "rannego": 16616, + "Ligów": 16617, + "dnikiem": 16618, + "grad": 16619, + "Kom": 16620, + "rzęsi": 16621, + "łączył": 16622, + "ściąga": 16623, + "hula": 16624, + "śmiertelnie": 16625, + "prowadząc": 16626, + "żądze": 16627, + "mniejszym": 16628, + "gąsio": 16629, + "Przyjem": 16630, + "różnymi": 16631, + "Miriam": 16632, + "kapłańskich": 16633, + "niższe": 16634, + "jeśliś": 16635, + "komple": 16636, + "pomści": 16637, + "obaczę": 16638, + "pozwal": 16639, + "ucieczka": 16640, + "karkach": 16641, + "mówcie": 16642, + "umrę": 16643, + "jakież": 16644, + "pytasz": 16645, + "poznaje": 16646, + "rzoną": 16647, + "ludzkości": 16648, + "Waty": 16649, + "febra": 16650, + "drgać": 16651, + "próch": 16652, + "dliwe": 16653, + "pułkami": 16654, + "dzieliła": 16655, + "poległych": 16656, + "grubo": 16657, + "klęską": 16658, + "towarzyszył": 16659, + "chłopcu": 16660, + "głucha": 16661, + "żałuję": 16662, + "skrzyżo": 16663, + "dostate": 16664, + "bionych": 16665, + "palca": 16666, + "świadczył": 16667, + "nieszczęsnego": 16668, + "Żydom": 16669, + "brzyd": 16670, + "smutną": 16671, + "żałować": 16672, + "żałosne": 16673, + "mieczów": 16674, + "rodzina": 16675, + "powiedziałeś": 16676, + "błoto": 16677, + "zacnej": 16678, + "szwedzcy": 16679, + "raźno": 16680, + "piątej": 16681, + "Ham": 16682, + "pisania": 16683, + "powozów": 16684, + "zwanych": 16685, + "zapas": 16686, + "puszczają": 16687, + "obroni": 16688, + "niebieski": 16689, + "niebieską": 16690, + "jeździć": 16691, + "znalazłem": 16692, + "Mówili": 16693, + "Byłbym": 16694, + "śladów": 16695, + "spodziewałem": 16696, + "Weso": 16697, + "świtu": 16698, + "gorące": 16699, + "chociażby": 16700, + "Kozakom": 16701, + "dziewczynkę": 16702, + "ilości": 16703, + "głównym": 16704, + "gera": 16705, + "biegłszy": 16706, + "trwodze": 16707, + "zemstą": 16708, + "koronnych": 16709, + "Niemce": 16710, + "pomogło": 16711, + "ratuje": 16712, + "prosili": 16713, + "strumienie": 16714, + "perły": 16715, + "podatków": 16716, + "ukazuje": 16717, + "Czarnieckiemu": 16718, + "memno": 16719, + "milionów": 16720, + "prawdziwej": 16721, + "Ketlingiem": 16722, + "składając": 16723, + "przekonaniu": 16724, + "ostrogi": 16725, + "naturę": 16726, + "niesione": 16727, + "hipo": 16728, + "zastanowił": 16729, + "odzywa": 16730, + "obejrzeć": 16731, + "Gede": 16732, + "spicza": 16733, + "układał": 16734, + "Mefre": 16735, + "Spostrze": 16736, + "chiton": 16737, + "spełnia": 16738, + "czterysta": 16739, + "ufnością": 16740, + "spogląda": 16741, + "niebezpieczeństwie": 16742, + "Kraków": 16743, + "przyczynę": 16744, + "bierzesz": 16745, + "Spychów": 16746, + "dragonami": 16747, + "zbrojną": 16748, + "nieznany": 16749, + "zbliżali": 16750, + "domowe": 16751, + "Grecji": 16752, + "snuje": 16753, + "zakonni": 16754, + "żelazem": 16755, + "skręca": 16756, + "przyciszonym": 16757, + "tatarski": 16758, + "czapce": 16759, + "założyć": 16760, + "odwiedzi": 16761, + "odwiedziny": 16762, + "podziwiał": 16763, + "stanowiska": 16764, + "smok": 16765, + "pracowali": 16766, + "postoju": 16767, + "leśnym": 16768, + "wyznawców": 16769, + "światłość": 16770, + "wstrzymali": 16771, + "Prusa": 16772, + "przybrana": 16773, + "jeźdźca": 16774, + "ucichło": 16775, + "dotychcza": 16776, + "frant": 16777, + "franków": 16778, + "napełniał": 16779, + "Kalemu": 16780, + "siedzących": 16781, + "Kroni": 16782, + "zawodu": 16783, + "przebiegło": 16784, + "przeszłości": 16785, + "chorych": 16786, + "kłopot": 16787, + "burszty": 16788, + "przychodziła": 16789, + "zwykłe": 16790, + "pogardy": 16791, + "próbowali": 16792, + "tygodnia": 16793, + "pochodzie": 16794, + "dowódca": 16795, + "wysunęła": 16796, + "Dniepru": 16797, + "malowało": 16798, + "ożenić": 16799, + "pluga": 16800, + "otaczających": 16801, + "Mentezufi": 16802, + "fantasty": 16803, + "fantazję": 16804, + "wymaga": 16805, + "Franc": 16806, + "bojowym": 16807, + "laudańska": 16808, + "trzęs": 16809, + "kuzynie": 16810, + "przyrody": 16811, + "gospodarstwa": 16812, + "uniesienia": 16813, + "dosięgnął": 16814, + "Powiada": 16815, + "Powiadają": 16816, + "subiekta": 16817, + "wzruszonym": 16818, + "bojaźń": 16819, + "figurę": 16820, + "Róży": 16821, + "Sopliców": 16822, + "przodku": 16823, + "zasłania": 16824, + "nozdrzy": 16825, + "areny": 16826, + "Ozyrys": 16827, + "pacierz": 16828, + "baldach": 16829, + "zamkowe": 16830, + "deptał": 16831, + "deptać": 16832, + "słyszałam": 16833, + "tajemniczo": 16834, + "obrócić": 16835, + "Dalsze": 16836, + "miejscowych": 16837, + "Częstochowę": 16838, + "poezji": 16839, + "latarni": 16840, + "przypadek": 16841, + "cienkim": 16842, + "obyczajem": 16843, + "najgorsze": 16844, + "uradowany": 16845, + "porównaniu": 16846, + "procesja": 16847, + "oparłszy": 16848, + "rumaki": 16849, + "karczmy": 16850, + "amfiteatrze": 16851, + "istnieje": 16852, + "Bogusławowi": 16853, + "przygotowy": 16854, + "przygotować": 16855, + "Józe": 16856, + "tręba": 16857, + "komorne": 16858, + "Widzicie": 16859, + "niebiosa": 16860, + "nazwać": 16861, + "odległość": 16862, + "niedziele": 16863, + "suchych": 16864, + "słoniowej": 16865, + "wachlarz": 16866, + "cichej": 16867, + "źródło": 16868, + "kąpieli": 16869, + "wysłuchawszy": 16870, + "Palatynie": 16871, + "Miejs": 16872, + "zgiełk": 16873, + "nadejść": 16874, + "giął": 16875, + "Przysięgam": 16876, + "Zerwi": 16877, + "druhów": 16878, + "współczucia": 16879, + "Światło": 16880, + "zadysza": 16881, + "szczerość": 16882, + "przybyłych": 16883, + "substan": 16884, + "oficyje": 16885, + "odetchnąć": 16886, + "ochry": 16887, + "wagonu": 16888, + "rebeli": 16889, + "rosieński": 16890, + "Nasibu": 16891, + "pozwoleń": 16892, + "okreś": 16893, + "alkierza": 16894, + "pobratym": 16895, + "piernacz": 16896, + "Szprot": 16897, + "Agamemno": 16898, + "00": 16899, + "Drz": 16900, + "DRU": 16901, + "DWORKA": 16902, + "FRO": 16903, + "Gę": 16904, + "Krę": 16905, + "Mała": 16906, + "Nę": 16907, + "Ober": 16908, + "Owoż": 16909, + "Skrzy": 16910, + "Ułan": 16911, + "Wtenczas": 16912, + "ala": 16913, + "bnych": 16914, + "brów": 16915, + "drza": 16916, + "euro": 16917, + "gwaru": 16918, + "jskie": 16919, + "kej": 16920, + "nni": 16921, + "opraw": 16922, + "pka": 16923, + "rie": 16924, + "sprawdzi": 16925, + "twemu": 16926, + "uta": 16927, + "ubli": 16928, + "utka": 16929, + "upio": 16930, + "usiadła": 16931, + "usługę": 16932, + "wjechali": 16933, + "wpadło": 16934, + "znął": 16935, + "zwal": 16936, + "zjechał": 16937, + "zniósł": 16938, + "zgru": 16939, + "zrzucił": 16940, + "zmniejszy": 16941, + "zruj": 16942, + "łkach": 16943, + "ńcowi": 16944, + "Żem": 16945, + "żba": 16946, + "żmuj": 16947, + "nierównie": 16948, + "niesłusznie": 16949, + "niewątpli": 16950, + "naga": 16951, + "natę": 16952, + "namyślał": 16953, + "nalał": 16954, + "chciano": 16955, + "szkło": 16956, + "poob": 16957, + "poczną": 16958, + "poglądał": 16959, + "powolnym": 16960, + "pończo": 16961, + "nikę": 16962, + "dzało": 16963, + "dzkiego": 16964, + "ranę": 16965, + "racja": 16966, + "rowu": 16967, + "lis": 16968, + "liwych": 16969, + "wilko": 16970, + "cim": 16971, + "zanad": 16972, + "zaszła": 16973, + "zanieść": 16974, + "zastąpił": 16975, + "zawtó": 16976, + "zarob": 16977, + "zabrała": 16978, + "zarumieniła": 16979, + "dora": 16980, + "dobył": 16981, + "dochodzą": 16982, + "dojechali": 16983, + "łowa": 16984, + "łotr": 16985, + "lesa": 16986, + "wające": 16987, + "ław": 16988, + "łania": 16989, + "pagó": 16990, + "paroksy": 16991, + "kibić": 16992, + "wyni": 16993, + "wyszy": 16994, + "wynaj": 16995, + "wyznał": 16996, + "wyrósł": 16997, + "jada": 16998, + "tyku": 16999, + "tywę": 17000, + "tyryj": 17001, + "dawała": 17002, + "czystych": 17003, + "odrę": 17004, + "oddaj": 17005, + "odwracając": 17006, + "odwróciła": 17007, + "lady": 17008, + "laską": 17009, + "larnie": 17010, + "przeź": 17011, + "moce": 17012, + "szyki": 17013, + "szycie": 17014, + "kieć": 17015, + "bować": 17016, + "bowali": 17017, + "bolą": 17018, + "miernie": 17019, + "cela": 17020, + "przyo": 17021, + "przyku": 17022, + "przystęp": 17023, + "przypadła": 17024, + "przynoszą": 17025, + "przyległej": 17026, + "kucha": 17027, + "murzy": 17028, + "stawi": 17029, + "stawiał": 17030, + "nąc": 17031, + "ścisnęło": 17032, + "westal": 17033, + "bam": 17034, + "rubi": 17035, + "ruchach": 17036, + "cyr": 17037, + "pieć": 17038, + "sany": 17039, + "czaszy": 17040, + "czaba": 17041, + "bir": 17042, + "biąc": 17043, + "bicia": 17044, + "bilet": 17045, + "łuczników": 17046, + "roznie": 17047, + "rozja": 17048, + "rozpłakała": 17049, + "rozglądać": 17050, + "żyjący": 17051, + "lutni": 17052, + "gadaj": 17053, + "spodnie": 17054, + "sobo": 17055, + "szatach": 17056, + "szańcach": 17057, + "gita": 17058, + "mówienia": 17059, + "znacznych": 17060, + "znacznego": 17061, + "skró": 17062, + "chat": 17063, + "siech": 17064, + "duj": 17065, + "Pokój": 17066, + "puszy": 17067, + "szczelnie": 17068, + "szczerym": 17069, + "Nasze": 17070, + "prostych": 17071, + "Jaku": 17072, + "Jaką": 17073, + "lowe": 17074, + "zyski": 17075, + "wszystka": 17076, + "Bogi": 17077, + "mety": 17078, + "rzadka": 17079, + "wzdę": 17080, + "trzył": 17081, + "trzynastu": 17082, + "najjaś": 17083, + "najstarszy": 17084, + "Chrześcija": 17085, + "miawszy": 17086, + "pókim": 17087, + "cudną": 17088, + "tęgo": 17089, + "ziesz": 17090, + "ziele": 17091, + "zienia": 17092, + "zielony": 17093, + "bliskim": 17094, + "nun": 17095, + "albu": 17096, + "śliczna": 17097, + "płaszczy": 17098, + "jakowych": 17099, + "krzyczy": 17100, + "Wio": 17101, + "rzucono": 17102, + "chodzisz": 17103, + "Leon": 17104, + "Parę": 17105, + "pełny": 17106, + "szczętem": 17107, + "dźże": 17108, + "złodzieje": 17109, + "strzeż": 17110, + "strzemiona": 17111, + "wolniej": 17112, + "nięciem": 17113, + "kraina": 17114, + "Szwa": 17115, + "Doktór": 17116, + "Dolnego": 17117, + "żebyśmy": 17118, + "martwy": 17119, + "Moi": 17120, + "Mogi": 17121, + "Mogli": 17122, + "Momba": 17123, + "Byłeś": 17124, + "trudu": 17125, + "Kary": 17126, + "gniewać": 17127, + "krył": 17128, + "dniał": 17129, + "dniały": 17130, + "Kosma": 17131, + "rozumiała": 17132, + "warty": 17133, + "łączy": 17134, + "Wierz": 17135, + "huf": 17136, + "mieszkała": 17137, + "szonej": 17138, + "pędzie": 17139, + "chętniej": 17140, + "zostawiając": 17141, + "dawniejszych": 17142, + "Niż": 17143, + "kontra": 17144, + "płoch": 17145, + "przeciwną": 17146, + "Nowego": 17147, + "ckimi": 17148, + "patrzyłem": 17149, + "tarła": 17150, + "tarczę": 17151, + "puściwszy": 17152, + "obaczy": 17153, + "pozbyć": 17154, + "śpiewała": 17155, + "śpiewem": 17156, + "karki": 17157, + "umknął": 17158, + "kochane": 17159, + "kochanka": 17160, + "piękno": 17161, + "kobietami": 17162, + "wojewodo": 17163, + "panowało": 17164, + "Dawajcie": 17165, + "uroda": 17166, + "ludzkość": 17167, + "howie": 17168, + "Czela": 17169, + "spaz": 17170, + "uderzenie": 17171, + "drwią": 17172, + "Szwecji": 17173, + "obieca": 17174, + "Rozmowa": 17175, + "biać": 17176, + "zrobią": 17177, + "Żeg": 17178, + "daliśmy": 17179, + "polega": 17180, + "klęczkach": 17181, + "skargę": 17182, + "skarbiec": 17183, + "zabiła": 17184, + "zabitych": 17185, + "samotnie": 17186, + "chłopskich": 17187, + "uwaga": 17188, + "gląda": 17189, + "kamieniec": 17190, + "dostatki": 17191, + "biono": 17192, + "wiernego": 17193, + "klam": 17194, + "położyli": 17195, + "gościowi": 17196, + "smutnym": 17197, + "Jurandem": 17198, + "mordował": 17199, + "mordować": 17200, + "trafili": 17201, + "pionego": 17202, + "dziwnych": 17203, + "gotowość": 17204, + "uczcić": 17205, + "nadziem": 17206, + "rodzice": 17207, + "rodziców": 17208, + "Dziwno": 17209, + "twardo": 17210, + "Petroniuszowi": 17211, + "wyższego": 17212, + "powtórzyło": 17213, + "zapaś": 17214, + "powitał": 17215, + "cezarze": 17216, + "zmarł": 17217, + "Lada": 17218, + "śledztwo": 17219, + "sztow": 17220, + "staniesz": 17221, + "zdradą": 17222, + "całość": 17223, + "Wey": 17224, + "ogarniała": 17225, + "gorąca": 17226, + "spostrzega": 17227, + "rzuciły": 17228, + "zemd": 17229, + "królowie": 17230, + "Marty": 17231, + "Marii": 17232, + "groźną": 17233, + "otwarły": 17234, + "pokazywać": 17235, + "niebezpiecznie": 17236, + "pergami": 17237, + "trzasnął": 17238, + "Człek": 17239, + "rycerskim": 17240, + "wątpię": 17241, + "gorsza": 17242, + "poszedłem": 17243, + "Chrystusowi": 17244, + "srebro": 17245, + "przejście": 17246, + "władcą": 17247, + "pocieszał": 17248, + "przyszedłem": 17249, + "przerażeniu": 17250, + "hrabiego": 17251, + "śmiałem": 17252, + "Słyszę": 17253, + "Siedzi": 17254, + "zamknęła": 17255, + "stronników": 17256, + "nadeszły": 17257, + "mogłyby": 17258, + "stępowali": 17259, + "Justynę": 17260, + "brzmi": 17261, + "podróżni": 17262, + "znaczyło": 17263, + "przygoda": 17264, + "przygodzie": 17265, + "wysłano": 17266, + "wrzasków": 17267, + "pogody": 17268, + "krwawą": 17269, + "leżącej": 17270, + "okrętu": 17271, + "usse": 17272, + "Buch": 17273, + "najwyższa": 17274, + "harco": 17275, + "namiotami": 17276, + "Jegomość": 17277, + "sprawdzić": 17278, + "obrazi": 17279, + "Witoldem": 17280, + "uspokoiła": 17281, + "opuściły": 17282, + "ńczyków": 17283, + "domowych": 17284, + "błękit": 17285, + "nazwiskiem": 17286, + "powinno": 17287, + "zdobycia": 17288, + "litewskiego": 17289, + "śmiertelną": 17290, + "zatrzymały": 17291, + "bankie": 17292, + "przedstawił": 17293, + "przedstawiał": 17294, + "przypomniała": 17295, + "stanowiły": 17296, + "krążyły": 17297, + "kościołów": 17298, + "ubranie": 17299, + "ubrania": 17300, + "bitwą": 17301, + "zielonym": 17302, + "uroczystym": 17303, + "wschodnich": 17304, + "Biedny": 17305, + "niewinnie": 17306, + "przybranych": 17307, + "fraucy": 17308, + "kapitana": 17309, + "oczere": 17310, + "posuwa": 17311, + "posagu": 17312, + "zmiana": 17313, + "połączeniu": 17314, + "bratanka": 17315, + "chrapanie": 17316, + "zgromadzeniu": 17317, + "zamykać": 17318, + "białogło": 17319, + "piorunem": 17320, + "straciłem": 17321, + "Czuję": 17322, + "znużenie": 17323, + "Rzekłszy": 17324, + "Chłopak": 17325, + "młodzik": 17326, + "polityki": 17327, + "przewodnik": 17328, + "Pyta": 17329, + "oznajmieniem": 17330, + "malowała": 17331, + "oglądając": 17332, + "otwierając": 17333, + "pruskich": 17334, + "otaczają": 17335, + "wzdychając": 17336, + "rzymskiego": 17337, + "Bądźcie": 17338, + "powstrzyma": 17339, + "zdążył": 17340, + "spływały": 17341, + "przerywał": 17342, + "Szandaro": 17343, + "ponował": 17344, + "greckie": 17345, + "greckich": 17346, + "Starszy": 17347, + "Żydówka": 17348, + "wycieczkę": 17349, + "piórami": 17350, + "spotkałem": 17351, + "historii": 17352, + "manier": 17353, + "ukłon": 17354, + "złowrogo": 17355, + "uniesienie": 17356, + "poświęcić": 17357, + "weks": 17358, + "Płocka": 17359, + "potok": 17360, + "dzisiejszych": 17361, + "sprzęt": 17362, + "rzekam": 17363, + "Egipcjanin": 17364, + "wróżbę": 17365, + "różnokolo": 17366, + "ołtarzem": 17367, + "Polsce": 17368, + "polowanie": 17369, + "poręcz": 17370, + "przyjemności": 17371, + "wznosiła": 17372, + "Memfisem": 17373, + "zamieszkał": 17374, + "migotli": 17375, + "Labiryncie": 17376, + "znakomit": 17377, + "Ciężka": 17378, + "oznacza": 17379, + "pacierzy": 17380, + "biesiadników": 17381, + "Bogusławem": 17382, + "wybierać": 17383, + "budynki": 17384, + "Królestwie": 17385, + "zatoczył": 17386, + "łamiąc": 17387, + "Spojrzyj": 17388, + "pojęcie": 17389, + "kędyś": 17390, + "gorycz": 17391, + "Kiejdanch": 17392, + "Potockiego": 17393, + "Amenhote": 17394, + "łokcie": 17395, + "pistoletu": 17396, + "oszczepem": 17397, + "dokonał": 17398, + "tułacz": 17399, + "przystojny": 17400, + "intencje": 17401, + "husaria": 17402, + "rumieniąc": 17403, + "istnieć": 17404, + "zapanował": 17405, + "cnotliwy": 17406, + "Lubiczu": 17407, + "obłąkany": 17408, + "Sanderusa": 17409, + "gwiazdami": 17410, + "Asyryjczyków": 17411, + "uwielbie": 17412, + "uwierzyli": 17413, + "zabezpieczyć": 17414, + "Dałby": 17415, + "szacunku": 17416, + "szacunkiem": 17417, + "kwarcia": 17418, + "wynagrodzić": 17419, + "desperacja": 17420, + "obojgu": 17421, + "słoniową": 17422, + "Kobieta": 17423, + "postępki": 17424, + "Jakaś": 17425, + "rzadkie": 17426, + "rozporządzenia": 17427, + "Upicie": 17428, + "igrzysk": 17429, + "igrzyska": 17430, + "pospólstwa": 17431, + "znaczniejszych": 17432, + "eksperien": 17433, + "Miejsce": 17434, + "katoli": 17435, + "Dobranoc": 17436, + "podziemiach": 17437, + "Borzobohata": 17438, + "Borzobohatej": 17439, + "Śpiesz": 17440, + "parowu": 17441, + "powinienem": 17442, + "posłuszeństwo": 17443, + "Izydy": 17444, + "iskrzą": 17445, + "pożogi": 17446, + "Kryczyński": 17447, + "Drohojowska": 17448, + "Władysław": 17449, + "zegarek": 17450, + "reputację": 17451, + "Machnów": 17452, + "okrucieństwa": 17453, + "przekleństwa": 17454, + "Westynus": 17455, + "Musawasa": 17456, + "odsiecz": 17457, + "monoto": 17458, + "EUSZ": 17459, + "żentel": 17460, + "Niebawem": 17461, + "opresji": 17462, + "odwiedzał": 17463, + "FROSZ": 17464, + "europej": 17465, + "Ahe": 17466, + "Asar": 17467, + "Azją": 17468, + "Cór": 17469, + "Czor": 17470, + "CZA": 17471, + "DO": 17472, + "Die": 17473, + "Dio": 17474, + "EK": 17475, + "Eh": 17476, + "GŁO": 17477, + "Ką": 17478, + "Moczy": 17479, + "Oprócz": 17480, + "Sce": 17481, + "Smu": 17482, + "Snad": 17483, + "Strz": 17484, + "Uczyń": 17485, + "Vi": 17486, + "WI": 17487, + "Zła": 17488, + "Zwyczaj": 17489, + "ano": 17490, + "błu": 17491, + "ck": 17492, + "cmo": 17493, + "cwał": 17494, + "ckiem": 17495, + "cjona": 17496, + "dżo": 17497, + "fet": 17498, + "gałem": 17499, + "hów": 17500, + "imie": 17501, + "iżem": 17502, + "jała": 17503, + "ly": 17504, + "nkom": 17505, + "nwal": 17506, + "oki": 17507, + "orą": 17508, + "opadł": 17509, + "osiadł": 17510, + "ołów": 17511, + "otrzymać": 17512, + "ogon": 17513, + "rało": 17514, + "schodzi": 17515, + "umoc": 17516, + "udrę": 17517, + "ukląkł": 17518, + "vivat": 17519, + "wsu": 17520, + "wpraw": 17521, + "zb": 17522, + "zdob": 17523, + "zgrze": 17524, + "zmiłuj": 17525, + "ól": 17526, + "ćmy": 17527, + "łkiem": 17528, + "Śro": 17529, + "źró": 17530, + "żczy": 17531, + "żmu": 17532, + "niewielki": 17533, + "nieznajomy": 17534, + "nasu": 17535, + "napis": 17536, + "napada": 17537, + "nawzajem": 17538, + "napisać": 17539, + "nastąpiła": 17540, + "chmistrz": 17541, + "chwalić": 17542, + "szny": 17543, + "szce": 17544, + "szało": 17545, + "szkła": 17546, + "pochowa": 17547, + "poprawić": 17548, + "stwy": 17549, + "rzetel": 17550, + "wió": 17551, + "gonie": 17552, + "godził": 17553, + "gowiska": 17554, + "kozy": 17555, + "kowska": 17556, + "kogóż": 17557, + "zawszy": 17558, + "zaszu": 17559, + "zaszczy": 17560, + "dobę": 17561, + "dostęp": 17562, + "dochodzić": 17563, + "dosłyszeć": 17564, + "łotrzy": 17565, + "łowczy": 17566, + "leszczy": 17567, + "minęły": 17568, + "wacie": 17569, + "ławą": 17570, + "ładnie": 17571, + "żegla": 17572, + "paszę": 17573, + "wypy": 17574, + "wyję": 17575, + "wychodzą": 17576, + "wybiegła": 17577, + "wygodnie": 17578, + "wyciąć": 17579, + "wytłumaczył": 17580, + "jarz": 17581, + "jarów": 17582, + "jadłem": 17583, + "toczą": 17584, + "toczyła": 17585, + "teba": 17586, + "daruję": 17587, + "czynam": 17588, + "czykom": 17589, + "rybał": 17590, + "dywa": 17591, + "ciepłe": 17592, + "odmówi": 17593, + "odwró": 17594, + "odstąpić": 17595, + "lasami": 17596, + "przebu": 17597, + "przewrócił": 17598, + "przewro": 17599, + "przeciągnął": 17600, + "przebrać": 17601, + "przechodzą": 17602, + "przesunął": 17603, + "przewidywał": 17604, + "mostu": 17605, + "szyją": 17606, + "machając": 17607, + "siwy": 17608, + "siwą": 17609, + "miem": 17610, + "mienią": 17611, + "mierzył": 17612, + "przybo": 17613, + "przymio": 17614, + "przyjemnie": 17615, + "przychodzę": 17616, + "przysłowie": 17617, + "przyniesiono": 17618, + "much": 17619, + "murze": 17620, + "muły": 17621, + "stawia": 17622, + "stanów": 17623, + "stacji": 17624, + "statków": 17625, + "reste": 17626, + "baran": 17627, + "rując": 17628, + "cywil": 17629, + "pieszych": 17630, + "pieśnia": 17631, + "bile": 17632, + "biod": 17633, + "chorego": 17634, + "jakeś": 17635, + "łupy": 17636, + "rozdę": 17637, + "rozchy": 17638, + "rozpierzch": 17639, + "żyz": 17640, + "żyjąc": 17641, + "lubić": 17642, + "ganie": 17643, + "gaje": 17644, + "gasły": 17645, + "zeszli": 17646, + "aleś": 17647, + "sposęp": 17648, + "wiaro": 17649, + "wiatra": 17650, + "sora": 17651, + "szatan": 17652, + "deski": 17653, + "podchodził": 17654, + "znaczna": 17655, + "mniemać": 17656, + "mniemanie": 17657, + "ałym": 17658, + "Nienaszy": 17659, + "dumy": 17660, + "dusił": 17661, + "Potrze": 17662, + "puchar": 17663, + "szczek": 17664, + "Zaba": 17665, + "Zachód": 17666, + "Zamk": 17667, + "Naokół": 17668, + "prochów": 17669, + "Jać": 17670, + "Janowi": 17671, + "skan": 17672, + "sytua": 17673, + "powiedzenia": 17674, + "zyskał": 17675, + "sumieniu": 17676, + "jęczy": 17677, + "wszystek": 17678, + "anci": 17679, + "mece": 17680, + "burzyć": 17681, + "wzgląd": 17682, + "najcięż": 17683, + "czonymi": 17684, + "Chwy": 17685, + "przezro": 17686, + "brawszy": 17687, + "brakowało": 17688, + "Jerzy": 17689, + "słoni": 17690, + "Aleś": 17691, + "nadciągnął": 17692, + "nadciąga": 17693, + "pierwo": 17694, + "armią": 17695, + "czujesz": 17696, + "kłaniali": 17697, + "Witam": 17698, + "stroi": 17699, + "tworząc": 17700, + "góro": 17701, + "Makowie": 17702, + "druzgo": 17703, + "wiążą": 17704, + "szczędził": 17705, + "światy": 17706, + "księstwa": 17707, + "Raj": 17708, + "powstanie": 17709, + "stworzenia": 17710, + "zdjąć": 17711, + "Szła": 17712, + "Panno": 17713, + "marne": 17714, + "margra": 17715, + "Przera": 17716, + "riusza": 17717, + "kroczy": 17718, + "człowiecze": 17719, + "Bycho": 17720, + "Bywało": 17721, + "końce": 17722, + "szlakiem": 17723, + "trupami": 17724, + "garni": 17725, + "granato": 17726, + "skutki": 17727, + "wargami": 17728, + "żołnierzu": 17729, + "podobnymi": 17730, + "wiosło": 17731, + "miejskich": 17732, + "chęcią": 17733, + "Przyszedłem": 17734, + "towarów": 17735, + "Miły": 17736, + "chwyci": 17737, + "chwytać": 17738, + "przeciwnej": 17739, + "niższych": 17740, + "ustawał": 17741, + "ostanę": 17742, + "tarcze": 17743, + "walnej": 17744, + "pozwolą": 17745, + "ucieczkę": 17746, + "uciekała": 17747, + "śpiewały": 17748, + "ńskimi": 17749, + "uczyniłem": 17750, + "tkanin": 17751, + "tkaniny": 17752, + "rajcie": 17753, + "kochali": 17754, + "należała": 17755, + "wojewodzi": 17756, + "Krzyki": 17757, + "Krzysiu": 17758, + "hetmańską": 17759, + "głaz": 17760, + "spaść": 17761, + "spalić": 17762, + "drgały": 17763, + "polny": 17764, + "czarnia": 17765, + "majątki": 17766, + "Michałem": 17767, + "Lubli": 17768, + "polegli": 17769, + "poleciał": 17770, + "polecenia": 17771, + "bezpieczna": 17772, + "grubą": 17773, + "klęska": 17774, + "towarzyszem": 17775, + "samopał": 17776, + "chłopskie": 17777, + "skrzydle": 17778, + "bionym": 17779, + "palm": 17780, + "fortali": 17781, + "nieszczęsną": 17782, + "nieszczęsna": 17783, + "glinia": 17784, + "godnością": 17785, + "smutna": 17786, + "czekajcie": 17787, + "mojemu": 17788, + "dziwnej": 17789, + "zgor": 17790, + "wzięty": 17791, + "wzięły": 17792, + "Bożego": 17793, + "swojemu": 17794, + "okrucień": 17795, + "okrutnym": 17796, + "skończona": 17797, + "wyższe": 17798, + "pleców": 17799, + "błaze": 17800, + "Panienka": 17801, + "staroście": 17802, + "starostwa": 17803, + "kniazie": 17804, + "Gość": 17805, + "wszelkimi": 17806, + "rozkaże": 17807, + "potężnej": 17808, + "potężniejszy": 17809, + "Fabia": 17810, + "rzucają": 17811, + "Prosi": 17812, + "koleb": 17813, + "pacholi": 17814, + "główna": 17815, + "rozpalone": 17816, + "głęboką": 17817, + "głębokiej": 17818, + "rządcy": 17819, + "koronnego": 17820, + "zajęła": 17821, + "zajęta": 17822, + "głośny": 17823, + "obecnym": 17824, + "wyszedłszy": 17825, + "chmurą": 17826, + "żegnając": 17827, + "Radziwiłłem": 17828, + "twierdząc": 17829, + "wyprawiał": 17830, + "struny": 17831, + "strumień": 17832, + "perło": 17833, + "polis": 17834, + "zajmowała": 17835, + "Warszawą": 17836, + "zbudowany": 17837, + "wojował": 17838, + "zamigo": 17839, + "przekonanie": 17840, + "kwaś": 17841, + "wszedłszy": 17842, + "szczątki": 17843, + "porywać": 17844, + "polubił": 17845, + "miłosierdziu": 17846, + "poradzę": 17847, + "Siedział": 17848, + "odzyskać": 17849, + "Sycylii": 17850, + "spec": 17851, + "specja": 17852, + "Ruszyli": 17853, + "długiego": 17854, + "sterczały": 17855, + "potrafią": 17856, + "Burza": 17857, + "Bułga": 17858, + "Łęcką": 17859, + "chłopaka": 17860, + "chciałam": 17861, + "Rzędzia": 17862, + "komuś": 17863, + "nadzwyczajnie": 17864, + "harmo": 17865, + "wyrost": 17866, + "sprawnie": 17867, + "cofnąć": 17868, + "nazywać": 17869, + "kozacka": 17870, + "szermier": 17871, + "pijani": 17872, + "hańbą": 17873, + "wyglądać": 17874, + "błękitnym": 17875, + "szlachetnych": 17876, + "śniadaniu": 17877, + "skrycie": 17878, + "żelaznej": 17879, + "skręcili": 17880, + "krainie": 17881, + "tatarską": 17882, + "bankier": 17883, + "puszczony": 17884, + "kościołem": 17885, + "Reszta": 17886, + "Rekuć": 17887, + "potrzebna": 17888, + "więzienie": 17889, + "pragniesz": 17890, + "niewinności": 17891, + "natrę": 17892, + "kapita": 17893, + "dowodzi": 17894, + "spędzał": 17895, + "Polak": 17896, + "posadził": 17897, + "RON": 17898, + "ordynku": 17899, + "Głosy": 17900, + "bled": 17901, + "białogro": 17902, + "hałasu": 17903, + "widzieliśmy": 17904, + "śmiałość": 17905, + "janczar": 17906, + "CHI": 17907, + "atła": 17908, + "kujemy": 17909, + "służąca": 17910, + "Dniepro": 17911, + "cofając": 17912, + "skraju": 17913, + "Gasztow": 17914, + "objęła": 17915, + "czwartej": 17916, + "nieugię": 17917, + "pojedziem": 17918, + "hełmie": 17919, + "spłynęła": 17920, + "funda": 17921, + "przyszłych": 17922, + "laudańskich": 17923, + "laudańską": 17924, + "przysiąc": 17925, + "obszerny": 17926, + "pozycji": 17927, + "utkwione": 17928, + "Kamieńcu": 17929, + "gospodarstwo": 17930, + "współzawo": 17931, + "Wróciwszy": 17932, + "Miłość": 17933, + "Zakonowi": 17934, + "Ziemowi": 17935, + "pozwolenia": 17936, + "płaszczem": 17937, + "czytania": 17938, + "oręż": 17939, + "mieszczanie": 17940, + "zamkowym": 17941, + "drżącymi": 17942, + "zadowolenie": 17943, + "zwiady": 17944, + "budowy": 17945, + "budynków": 17946, + "tryumf": 17947, + "pilnuj": 17948, + "drewnianych": 17949, + "kłusem": 17950, + "rzeczywistość": 17951, + "znamienity": 17952, + "przyszłej": 17953, + "śpiących": 17954, + "okolicznych": 17955, + "arystokracji": 17956, + "zamętu": 17957, + "czeladzią": 17958, + "uspoka": 17959, + "piramid": 17960, + "krakowskiego": 17961, + "Danuśki": 17962, + "zabraknie": 17963, + "rozgniewał": 17964, + "jaśniała": 17965, + "Jaremy": 17966, + "husarii": 17967, + "łagodnym": 17968, + "gładkie": 17969, + "taborem": 17970, + "Jurandówny": 17971, + "popiołem": 17972, + "Wysocki": 17973, + "Asyryjczycy": 17974, + "cekhau": 17975, + "hołd": 17976, + "dobrodzieja": 17977, + "ochronę": 17978, + "zabójstwo": 17979, + "nomesu": 17980, + "żurawie": 17981, + "szacunek": 17982, + "niedzielę": 17983, + "Straszne": 17984, + "Wolf": 17985, + "zdołały": 17986, + "charakte": 17987, + "cmentarz": 17988, + "fiole": 17989, + "utrzymanie": 17990, + "kapturem": 17991, + "Skarb": 17992, + "pokarał": 17993, + "telegra": 17994, + "Rycerz": 17995, + "familii": 17996, + "strzałami": 17997, + "projekt": 17998, + "przeraził": 17999, + "pomiarkował": 18000, + "psubraty": 18001, + "Obecnie": 18002, + "Blisko": 18003, + "relacji": 18004, + "wzmagał": 18005, + "Zatybrze": 18006, + "Zadnieprzu": 18007, + "wodzowie": 18008, + "konwulsyj": 18009, + "zgrozy": 18010, + "najdostojniejszy": 18011, + "sąsiedztwie": 18012, + "wileńskiego": 18013, + "Makowiecka": 18014, + "HEROL": 18015, + "zniecierpliwiony": 18016, + "Głupstwo": 18017, + "Major": 18018, + "papiru": 18019, + "Snitko": 18020, + "oddaleniu": 18021, + "jakowejś": 18022, + "Suzina": 18023, + "restaura": 18024, + "uporczy": 18025, + "Pochwalony": 18026, + "Kędy": 18027, + "Rossiego": 18028, + "Protazy": 18029, + "ZYBEL": 18030, + "kryształo": 18031, + "cubiculum": 18032, + "dobitnie": 18033, + "wyzwoleń": 18034, + "pomyślawszy": 18035, + "pielgrzy": 18036, + "baldachim": 18037, + "Aheno": 18038, + "Asarha": 18039, + "Snadź": 18040, + "Makowiecki": 18041, + "Afry": 18042, + "Bry": 18043, + "Dnia": 18044, + "Husse": 18045, + "JER": 18046, + "Mniej": 18047, + "Opali": 18048, + "PA": 18049, + "Szasta": 18050, + "Ucz": 18051, + "Uli": 18052, + "Zważ": 18053, + "Znasz": 18054, + "Zrazu": 18055, + "Zgoda": 18056, + "aje": 18057, + "bnie": 18058, + "brzą": 18059, + "grę": 18060, + "gniótł": 18061, + "idźcie": 18062, + "jały": 18063, + "knę": 18064, + "kąc": 18065, + "knęły": 18066, + "lży": 18067, + "otrzeź": 18068, + "plum": 18069, + "pchnęła": 18070, + "rwą": 18071, + "sbur": 18072, + "spadło": 18073, + "ukro": 18074, + "usiąść": 18075, + "ubóstwo": 18076, + "wrzała": 18077, + "zrodzi": 18078, + "zdech": 18079, + "ÓW": 18080, + "ósmy": 18081, + "śnięty": 18082, + "—!": 18083, + "nieto": 18084, + "niezwykle": 18085, + "niespeł": 18086, + "nieuży": 18087, + "nieprzyjaciołom": 18088, + "nasie": 18089, + "namar": 18090, + "nagły": 18091, + "nadal": 18092, + "nabrać": 18093, + "namawiał": 18094, + "chwalił": 18095, + "szma": 18096, + "pował": 18097, + "poczer": 18098, + "pobrze": 18099, + "pojął": 18100, + "powód": 18101, + "popełni": 18102, + "pogotowi": 18103, + "pobłogosławił": 18104, + "ału": 18105, + "stró": 18106, + "nicze": 18107, + "nizi": 18108, + "dzu": 18109, + "dzce": 18110, + "dztwa": 18111, + "libe": 18112, + "wior": 18113, + "goty": 18114, + "jeniu": 18115, + "kosze": 18116, + "kową": 18117, + "kopij": 18118, + "cichą": 18119, + "zawody": 18120, + "zażar": 18121, + "zapadło": 18122, + "zamarł": 18123, + "dojechał": 18124, + "dolną": 18125, + "łodzie": 18126, + "łość": 18127, + "łoży": 18128, + "miłej": 18129, + "mitrę": 18130, + "walą": 18131, + "bywać": 18132, + "łaś": 18133, + "łany": 18134, + "ładny": 18135, + "ładne": 18136, + "łacno": 18137, + "pawi": 18138, + "pańskim": 18139, + "kiście": 18140, + "wyszcze": 18141, + "wywar": 18142, + "wytar": 18143, + "wyszło": 18144, + "wychodziły": 18145, + "wydały": 18146, + "wychodząc": 18147, + "wynędz": 18148, + "wywiódł": 18149, + "jawnie": 18150, + "jagody": 18151, + "jagnię": 18152, + "tech": 18153, + "wosku": 18154, + "wozem": 18155, + "wozach": 18156, + "tyne": 18157, + "tyłem": 18158, + "dzicie": 18159, + "dziale": 18160, + "dziką": 18161, + "dziura": 18162, + "dajesz": 18163, + "dziemu": 18164, + "czyja": 18165, + "cieszyć": 18166, + "odjazdu": 18167, + "lano": 18168, + "lalka": 18169, + "przemógł": 18170, + "przejechali": 18171, + "przesąd": 18172, + "przeciął": 18173, + "szyn": 18174, + "kiero": 18175, + "maleń": 18176, + "marzenia": 18177, + "jąłem": 18178, + "siwe": 18179, + "mierze": 18180, + "miewa": 18181, + "mienił": 18182, + "cegły": 18183, + "przynieśli": 18184, + "przyjechała": 18185, + "przysłać": 18186, + "przywiązał": 18187, + "kuszy": 18188, + "kuszę": 18189, + "stach": 18190, + "ściska": 18191, + "badać": 18192, + "bawią": 18193, + "rury": 18194, + "mylisz": 18195, + "biegały": 18196, + "coście": 18197, + "saniach": 18198, + "bille": 18199, + "chorej": 18200, + "jakbym": 18201, + "rozprasza": 18202, + "lubie": 18203, + "tujących": 18204, + "zetk": 18205, + "piłem": 18206, + "rędy": 18207, + "aleć": 18208, + "sola": 18209, + "solu": 18210, + "szalona": 18211, + "prawia": 18212, + "podszedł": 18213, + "znaczenia": 18214, + "Niemniej": 18215, + "Niedźwie": 18216, + "siecią": 18217, + "beczek": 18218, + "stować": 18219, + "stoczył": 18220, + "stojącą": 18221, + "dujesz": 18222, + "obdzie": 18223, + "obmierz": 18224, + "Zakonie": 18225, + "promoc": 18226, + "prostego": 18227, + "Jacy": 18228, + "Jazda": 18229, + "syp": 18230, + "syny": 18231, + "sypia": 18232, + "powier": 18233, + "powieści": 18234, + "powierza": 18235, + "zyskać": 18236, + "ses": 18237, + "sester": 18238, + "senat": 18239, + "jękiem": 18240, + "mięsem": 18241, + "ant": 18242, + "budował": 18243, + "rzając": 18244, + "wąska": 18245, + "przedłu": 18246, + "najcie": 18247, + "najtęż": 18248, + "zowi": 18249, + "Tafet": 18250, + "cum": 18251, + "bramach": 18252, + "cięty": 18253, + "tamte": 18254, + "słonie": 18255, + "słomy": 18256, + "kąsa": 18257, + "fizy": 18258, + "zaśmiał": 18259, + "zaślepie": 18260, + "gromem": 18261, + "śmiel": 18262, + "stycz": 18263, + "równego": 18264, + "całemu": 18265, + "Widziała": 18266, + "zili": 18267, + "stroje": 18268, + "dzowie": 18269, + "organi": 18270, + "wejrzenie": 18271, + "górach": 18272, + "dąbro": 18273, + "parli": 18274, + "parsk": 18275, + "tran": 18276, + "trawach": 18277, + "złocie": 18278, + "złoży": 18279, + "chciwość": 18280, + "dalekim": 18281, + "ktom": 18282, + "nięci": 18283, + "Jumart": 18284, + "waliły": 18285, + "chudy": 18286, + "Szpi": 18287, + "Dolnym": 18288, + "marnie": 18289, + "Mość": 18290, + "szkodę": 18291, + "wymknąć": 18292, + "chłopie": 18293, + "końskim": 18294, + "kończyła": 18295, + "zdaniem": 18296, + "trupie": 18297, + "kiejda": 18298, + "garn": 18299, + "gardłem": 18300, + "Lig": 18301, + "gniesz": 18302, + "stąp": 18303, + "Czyby": 18304, + "wargę": 18305, + "ściągnię": 18306, + "Wiemy": 18307, + "hukiem": 18308, + "żądzy": 18309, + "małżo": 18310, + "płynęli": 18311, + "pędzić": 18312, + "wiozę": 18313, + "wioseł": 18314, + "Wyszli": 18315, + "towana": 18316, + "Mile": 18317, + "półkole": 18318, + "młotem": 18319, + "dawnemu": 18320, + "zmierz": 18321, + "jeślim": 18322, + "wspiął": 18323, + "chciałeś": 18324, + "zdołam": 18325, + "postawą": 18326, + "uciechę": 18327, + "kochaną": 18328, + "jakiemu": 18329, + "zbytku": 18330, + "szczyła": 18331, + "lepsi": 18332, + "otoczyła": 18333, + "Krzyż": 18334, + "następcą": 18335, + "Mei": 18336, + "Wadi": 18337, + "horo": 18338, + "hotelu": 18339, + "spokojnych": 18340, + "spadają": 18341, + "ober": 18342, + "obejdzie": 18343, + "Rozkaz": 18344, + "próbę": 18345, + "Żebyś": 18346, + "błyski": 18347, + "landii": 18348, + "siostrą": 18349, + "dostaje": 18350, + "pańską": 18351, + "cierpię": 18352, + "zbierze": 18353, + "zbierali": 18354, + "wierne": 18355, + "istotą": 18356, + "dziecinną": 18357, + "mordują": 18358, + "zalewa": 18359, + "Myśle": 18360, + "żałosny": 18361, + "słucham": 18362, + "modły": 18363, + "rozlegało": 18364, + "rodzic": 18365, + "Działa": 18366, + "Tatarowie": 18367, + "miono": 18368, + "Hali": 18369, + "błazen": 18370, + "pisana": 18371, + "żartów": 18372, + "dziecku": 18373, + "zwanej": 18374, + "zważać": 18375, + "oddając": 18376, + "zapada": 18377, + "Las": 18378, + "Lacha": 18379, + "bogami": 18380, + "Gości": 18381, + "Gorą": 18382, + "niewolnicą": 18383, + "Faru": 18384, + "wojskom": 18385, + "gryźć": 18386, + "chrześcijanami": 18387, + "chrześcijańskiej": 18388, + "prymas": 18389, + "szybciej": 18390, + "ogromnego": 18391, + "zdziwiła": 18392, + "ukrywać": 18393, + "pułkownikiem": 18394, + "koronne": 18395, + "słuszny": 18396, + "Alba": 18397, + "złamać": 18398, + "otwartą": 18399, + "chroni": 18400, + "świątobliwy": 18401, + "wybuchu": 18402, + "perka": 18403, + "perso": 18404, + "pertyne": 18405, + "onegdaj": 18406, + "podano": 18407, + "mądra": 18408, + "mądrzej": 18409, + "srogą": 18410, + "srogiej": 18411, + "uczynków": 18412, + "Soroki": 18413, + "Czarnieckim": 18414, + "pierwszemu": 18415, + "zajmowały": 18416, + "Cisza": 18417, + "próżnia": 18418, + "prawdziwa": 18419, + "straszliwej": 18420, + "fos": 18421, + "przerażona": 18422, + "hrabio": 18423, + "szukaj": 18424, + "Słysze": 18425, + "nerwy": 18426, + "kniesz": 18427, + "skądże": 18428, + "spieszyć": 18429, + "wypadków": 18430, + "niesiony": 18431, + "Kalim": 18432, + "wichry": 18433, + "wyjdę": 18434, + "zachowanie": 18435, + "dzwonek": 18436, + "zastali": 18437, + "Synu": 18438, + "przyjaciółmi": 18439, + "obraża": 18440, + "spostrzegłem": 18441, + "sprawiedliwie": 18442, + "ulica": 18443, + "układach": 18444, + "Wojskiego": 18445, + "kaszta": 18446, + "spełniać": 18447, + "istny": 18448, + "karawanę": 18449, + "otaczały": 18450, + "krwawym": 18451, + "przysięgą": 18452, + "Łęcka": 18453, + "umykać": 18454, + "zgasły": 18455, + "najlepsza": 18456, + "najlepszych": 18457, + "wyrosła": 18458, + "ocalenia": 18459, + "pojedynkę": 18460, + "głębin": 18461, + "kozacką": 18462, + "ruszaj": 18463, + "prośba": 18464, + "umarłych": 18465, + "egipscy": 18466, + "wtóry": 18467, + "drobny": 18468, + "elekt": 18469, + "strzałę": 18470, + "prawicy": 18471, + "szlachetne": 18472, + "zdobyte": 18473, + "zdobyczy": 18474, + "czapką": 18475, + "rozmait": 18476, + "uważam": 18477, + "stanowiła": 18478, + "kościołach": 18479, + "więzień": 18480, + "ostrzec": 18481, + "zasłonił": 18482, + "przebaczy": 18483, + "szczególną": 18484, + "poważne": 18485, + "uratować": 18486, + "dowodem": 18487, + "Murzyna": 18488, + "rozeszli": 18489, + "pośpiech": 18490, + "odległe": 18491, + "przeznaczył": 18492, + "życzliwie": 18493, + "dowanych": 18494, + "teatrze": 18495, + "gankiem": 18496, + "wysokość": 18497, + "oblężonych": 18498, + "błyskawicą": 18499, + "pogardę": 18500, + "uczciwie": 18501, + "sukna": 18502, + "pochodzenia": 18503, + "kolor": 18504, + "kolory": 18505, + "koloru": 18506, + "zbożem": 18507, + "zwyczajem": 18508, + "wspomniawszy": 18509, + "ogląda": 18510, + "kielichy": 18511, + "wąwozem": 18512, + "sąsiad": 18513, + "zamierzał": 18514, + "triumfal": 18515, + "przypatrywała": 18516, + "starszyzna": 18517, + "Sześć": 18518, + "treści": 18519, + "uwolni": 18520, + "cóżeś": 18521, + "schronienie": 18522, + "akce": 18523, + "łańcuchy": 18524, + "bluź": 18525, + "Druga": 18526, + "furman": 18527, + "ostrza": 18528, + "gospodarstwie": 18529, + "napełniła": 18530, + "oczekiwanie": 18531, + "czterdziesty": 18532, + "zmysły": 18533, + "zabierał": 18534, + "pustki": 18535, + "dzisiejszy": 18536, + "dzisiejszego": 18537, + "płonących": 18538, + "rajtarii": 18539, + "ślubów": 18540, + "naczelnika": 18541, + "wiodła": 18542, + "lektyce": 18543, + "energii": 18544, + "pożarze": 18545, + "klejnot": 18546, + "pięciuset": 18547, + "Soplica": 18548, + "lampy": 18549, + "roztropnie": 18550, + "bujne": 18551, + "majdanu": 18552, + "kanclerza": 18553, + "skałach": 18554, + "Ukrainy": 18555, + "ulgę": 18556, + "powszechny": 18557, + "małżonki": 18558, + "bohate": 18559, + "zawrzeć": 18560, + "chrztu": 18561, + "stolnik": 18562, + "Billewiczówny": 18563, + "wisiały": 18564, + "jutrzej": 18565, + "siodło": 18566, + "niesłychanie": 18567, + "zadrżał": 18568, + "zadrżały": 18569, + "szpady": 18570, + "materii": 18571, + "wieczorne": 18572, + "pistolet": 18573, + "Achiwów": 18574, + "impetem": 18575, + "radziwiłłowskich": 18576, + "upadek": 18577, + "szklane": 18578, + "religij": 18579, + "Mężczy": 18580, + "rumaka": 18581, + "szósty": 18582, + "partia": 18583, + "zachęcał": 18584, + "Żmujdź": 18585, + "dzianeta": 18586, + "kwitły": 18587, + "małżeństwa": 18588, + "zwrócone": 18589, + "tatusia": 18590, + "zaklęcia": 18591, + "Mazurów": 18592, + "służebne": 18593, + "kaftan": 18594, + "Dominika": 18595, + "Francuzów": 18596, + "Fortu": 18597, + "chwilowo": 18598, + "bezładnie": 18599, + "Cud": 18600, + "Przyjdź": 18601, + "Głupiś": 18602, + "ironi": 18603, + "lekarstwo": 18604, + "wytoczył": 18605, + "budowli": 18606, + "Wolno": 18607, + "popiela": 18608, + "wszczął": 18609, + "pagórka": 18610, + "przeklęty": 18611, + "galerii": 18612, + "odbywać": 18613, + "kąpiel": 18614, + "rezygna": 18615, + "księdzu": 18616, + "obietnic": 18617, + "ukazywały": 18618, + "ceremoni": 18619, + "nieładzie": 18620, + "posłuszeństwa": 18621, + "Krzysztof": 18622, + "Stryj": 18623, + "utrzymywał": 18624, + "objaśnił": 18625, + "ćwierć": 18626, + "humoru": 18627, + "absolu": 18628, + "------------------------------------------------": 18629, + "Wszędzie": 18630, + "topieli": 18631, + "odnalazł": 18632, + "rozjaśniła": 18633, + "zgnieść": 18634, + "ALTMA": 18635, + "Ulryk": 18636, + "binokle": 18637, + "męczen": 18638, + "machinalnie": 18639, + "narzędzia": 18640, + "Maleski": 18641, + "wonczas": 18642, + "wdówka": 18643, + "pomroce": 18644, + "Rzplitej": 18645, + "Zdrada": 18646, + "Drzwi": 18647, + "Chrześcijanie": 18648, + "HEROLD": 18649, + "baldachimem": 18650, + "pogotowiu": 18651, + "billewiczo": 18652, + "ALTMAJER": 18653, + "Austria": 18654, + "Abisy": 18655, + "Bru": 18656, + "Dzwo": 18657, + "Grze": 18658, + "Ognia": 18659, + "Okrop": 18660, + "Pry": 18661, + "Qu": 18662, + "Rej": 18663, + "Sku": 18664, + "Uh": 18665, + "Ur": 18666, + "Uła": 18667, + "Umy": 18668, + "Via": 18669, + "Zię": 18670, + "Zało": 18671, + "aże": 18672, + "abo": 18673, + "cla": 18674, + "dnymi": 18675, + "drep": 18676, + "dżentel": 18677, + "fru": 18678, + "inowi": 18679, + "mrówki": 18680, + "ocięż": 18681, + "osio": 18682, + "oparła": 18683, + "opuszczę": 18684, + "pni": 18685, + "pty": 18686, + "pce": 18687, + "rwały": 18688, + "rwało": 18689, + "snów": 18690, + "spuszczał": 18691, + "uwi": 18692, + "uklę": 18693, + "uchodził": 18694, + "usunął": 18695, + "usiedzieć": 18696, + "vus": 18697, + "wcą": 18698, + "wjechał": 18699, + "wbił": 18700, + "wstąpić": 18701, + "wstawał": 18702, + "wskroś": 18703, + "zmię": 18704, + "zbrzy": 18705, + "zsiadł": 18706, + "związać": 18707, + "zjedli": 18708, + "źdź": 18709, + "Żwa": 18710, + "żącą": 18711, + "niejaki": 18712, + "nieznajo": 18713, + "nieledwie": 18714, + "niepodobne": 18715, + "niewola": 18716, + "nadu": 18717, + "nastał": 18718, + "narady": 18719, + "najezd": 18720, + "narzędzie": 18721, + "szką": 18722, + "szran": 18723, + "sztyle": 18724, + "pobili": 18725, + "pośre": 18726, + "postępował": 18727, + "podzielić": 18728, + "poniżej": 18729, + "porówny": 18730, + "posłałem": 18731, + "stróżo": 18732, + "nici": 18733, + "nicami": 18734, + "ranie": 18735, + "razach": 18736, + "rzeczami": 18737, + "winia": 18738, + "widna": 18739, + "widne": 18740, + "widzenie": 18741, + "gore": 18742, + "gorę": 18743, + "godach": 18744, + "godzien": 18745, + "jede": 18746, + "kory": 18747, + "kosą": 18748, + "kopię": 18749, + "kowane": 18750, + "kopać": 18751, + "kozio": 18752, + "zat": 18753, + "zapi": 18754, + "zagłu": 18755, + "zamach": 18756, + "zawiąza": 18757, + "zakrwa": 18758, + "zadawał": 18759, + "zakręcił": 18760, + "dol": 18761, + "doko": 18762, + "docho": 18763, + "dowia": 18764, + "dorob": 18765, + "dopyty": 18766, + "łona": 18767, + "leja": 18768, + "legło": 18769, + "miąc": 18770, + "milej": 18771, + "waka": 18772, + "bystrze": 18773, + "katu": 18774, + "rzyk": 18775, + "rzysz": 18776, + "łako": 18777, + "łapy": 18778, + "ławach": 18779, + "łagodne": 18780, + "takt": 18781, + "tabu": 18782, + "palono": 18783, + "kijów": 18784, + "wywa": 18785, + "wyże": 18786, + "wyjąc": 18787, + "wydali": 18788, + "wybił": 18789, + "wymówiła": 18790, + "wystąpić": 18791, + "wyjechała": 18792, + "wydrą": 18793, + "wyrzucając": 18794, + "wyuczył": 18795, + "wyrozumieć": 18796, + "jawie": 18797, + "toby": 18798, + "togę": 18799, + "teki": 18800, + "terii": 18801, + "wobo": 18802, + "wosko": 18803, + "wozami": 18804, + "wodne": 18805, + "noże": 18806, + "noży": 18807, + "neguję": 18808, + "dziecia": 18809, + "dzielnic": 18810, + "czymi": 18811, + "czyjej": 18812, + "rycy": 18813, + "dymie": 18814, + "dyspo": 18815, + "odsa": 18816, + "odsła": 18817, + "odjechać": 18818, + "odbili": 18819, + "odjeździe": 18820, + "przeję": 18821, + "przegląd": 18822, + "przechodziło": 18823, + "przebiera": 18824, + "przeczyta": 18825, + "przeprawić": 18826, + "przegrał": 18827, + "mołody": 18828, + "szyłem": 18829, + "kierował": 18830, + "mano": 18831, + "manowi": 18832, + "siona": 18833, + "przybyło": 18834, + "przypatrzył": 18835, + "przywieść": 18836, + "przyleciał": 18837, + "muśli": 18838, + "stale": 18839, + "stawie": 18840, + "reje": 18841, + "relik": 18842, + "baje": 18843, + "bada": 18844, + "bagie": 18845, + "ruskie": 18846, + "ruskich": 18847, + "mylił": 18848, + "cowe": 18849, + "cował": 18850, + "cośmy": 18851, + "pieca": 18852, + "bici": 18853, + "bibli": 18854, + "bitych": 18855, + "łupu": 18856, + "rozjaś": 18857, + "żym": 18858, + "lusa": 18859, + "tunikę": 18860, + "ześle": 18861, + "cari": 18862, + "pion": 18863, + "piję": 18864, + "pannami": 18865, + "sowali": 18866, + "sowego": 18867, + "prace": 18868, + "mózg": 18869, + "podwi": 18870, + "podska": 18871, + "podniosło": 18872, + "znaju": 18873, + "znaczył": 18874, + "Niedługo": 18875, + "stom": 18876, + "dumę": 18877, + "dużą": 18878, + "szczenia": 18879, + "obchodził": 18880, + "obchodzą": 18881, + "obcym": 18882, + "Zam": 18883, + "Zarazem": 18884, + "Zaczyna": 18885, + "Nazwi": 18886, + "Jadąc": 18887, + "lowy": 18888, + "lodowa": 18889, + "pył": 18890, + "sypał": 18891, + "powieść": 18892, + "sum": 18893, + "mówiłam": 18894, + "jękli": 18895, + "dlań": 18896, + "indy": 18897, + "but": 18898, + "budzą": 18899, + "wznieść": 18900, + "wzniosły": 18901, + "najbogat": 18902, + "najrozmait": 18903, + "miana": 18904, + "skoku": 18905, + "cukier": 18906, + "fig": 18907, + "tenże": 18908, + "włady": 18909, + "impertyne": 18910, + "grobli": 18911, + "arka": 18912, + "śmielej": 18913, + "gun": 18914, + "stytu": 18915, + "krzykli": 18916, + "strażą": 18917, + "strapiony": 18918, + "czułem": 18919, + "kładając": 18920, + "Witeli": 18921, + "rzucę": 18922, + "gęściej": 18923, + "wuję": 18924, + "Lek": 18925, + "trawą": 18926, + "tracąc": 18927, + "pełnymi": 18928, + "złością": 18929, + "złotymi": 18930, + "wolnych": 18931, + "szący": 18932, + "świeć": 18933, + "świecę": 18934, + "świeżej": 18935, + "Jużem": 18936, + "stworzenie": 18937, + "krain": 18938, + "chudo": 18939, + "zdła": 18940, + "Szwajca": 18941, + "jakbyś": 18942, + "szuję": 18943, + "krocie": 18944, + "Mogło": 18945, + "Morza": 18946, + "Rocha": 18947, + "koński": 18948, + "Sala": 18949, + "Same": 18950, + "Saidu": 18951, + "garścią": 18952, + "wołało": 18953, + "kryjów": 18954, + "grasa": 18955, + "Kości": 18956, + "obowiąza": 18957, + "mału": 18958, + "pęka": 18959, + "wiosek": 18960, + "Wysła": 18961, + "przecina": 18962, + "różnie": 18963, + "towanym": 18964, + "ciemku": 18965, + "dwory": 18966, + "Rzekła": 18967, + "młodo": 18968, + "konwo": 18969, + "widoki": 18970, + "kapłańskiej": 18971, + "Perejasła": 18972, + "płotem": 18973, + "zmierza": 18974, + "przeciwników": 18975, + "ostać": 18976, + "ostatka": 18977, + "wracało": 18978, + "gnały": 18979, + "wspó": 18980, + "pomknął": 18981, + "okop": 18982, + "obalił": 18983, + "obaczysz": 18984, + "walczą": 18985, + "pozbawił": 18986, + "wszystkiemu": 18987, + "czernią": 18988, + "należycie": 18989, + "należeć": 18990, + "starcy": 18991, + "starców": 18992, + "starszym": 18993, + "Dawaj": 18994, + "Dagona": 18995, + "poznam": 18996, + "poznania": 18997, + "chodem": 18998, + "rzonymi": 18999, + "Wata": 19000, + "Czegóż": 19001, + "szepcąc": 19002, + "winnych": 19003, + "spokojni": 19004, + "spalone": 19005, + "zdrowym": 19006, + "zbliżała": 19007, + "trąbę": 19008, + "trąbą": 19009, + "liczby": 19010, + "Czaro": 19011, + "późnej": 19012, + "Muchowie": 19013, + "grub": 19014, + "gruba": 19015, + "grubia": 19016, + "klęczał": 19017, + "samotny": 19018, + "szkatu": 19019, + "krewną": 19020, + "skrzynie": 19021, + "dostawszy": 19022, + "zbiegł": 19023, + "forma": 19024, + "formy": 19025, + "formin": 19026, + "gościu": 19027, + "gościnność": 19028, + "Żydem": 19029, + "zbrodnie": 19030, + "zbrojach": 19031, + "Jurandzie": 19032, + "kręcą": 19033, + "kręcąc": 19034, + "zaleje": 19035, + "pionej": 19036, + "żałość": 19037, + "chemi": 19038, + "przyjmuję": 19039, + "ucztach": 19040, + "wilcze": 19041, + "rodzinie": 19042, + "nowane": 19043, + "błocie": 19044, + "miota": 19045, + "nieboga": 19046, + "robotą": 19047, + "rozmowach": 19048, + "dalszy": 19049, + "wspomaga": 19050, + "bywaj": 19051, + "samymi": 19052, + "Lau": 19053, + "Lachów": 19054, + "kniaziem": 19055, + "wdzięcznym": 19056, + "wieczoru": 19057, + "chrzest": 19058, + "Gorzej": 19059, + "otworzywszy": 19060, + "Fabian": 19061, + "zginęli": 19062, + "Andrzejo": 19063, + "idziemy": 19064, + "ogarnie": 19065, + "nauk": 19066, + "sierp": 19067, + "sposobami": 19068, + "wesoła": 19069, + "tniały": 19070, + "opieka": 19071, + "Jankie": 19072, + "zemdlał": 19073, + "zajęć": 19074, + "zajęły": 19075, + "Służba": 19076, + "komendą": 19077, + "pokazując": 19078, + "ognisty": 19079, + "wybuchła": 19080, + "pochylony": 19081, + "pochyloną": 19082, + "pochylając": 19083, + "ziemskim": 19084, + "rycerskiego": 19085, + "sroż": 19086, + "kształcie": 19087, + "Soro": 19088, + "grzyby": 19089, + "byleś": 19090, + "poruszały": 19091, + "porucznika": 19092, + "fosę": 19093, + "ochotnika": 19094, + "pozwolisz": 19095, + "szukają": 19096, + "przekonany": 19097, + "paliło": 19098, + "zapłacę": 19099, + "znikł": 19100, + "zniżonym": 19101, + "zniszczyć": 19102, + "wesela": 19103, + "Którzy": 19104, + "berdy": 19105, + "żyjemy": 19106, + "zabawa": 19107, + "wierząc": 19108, + "podolski": 19109, + "siedziały": 19110, + "zmęczone": 19111, + "chininy": 19112, + "Przedtem": 19113, + "wiadomością": 19114, + "narodzie": 19115, + "podróżny": 19116, + "tiów": 19117, + "włóczy": 19118, + "talent": 19119, + "niezmiernych": 19120, + "niezmiernym": 19121, + "wzgórzach": 19122, + "napaść": 19123, + "poczynały": 19124, + "leżącą": 19125, + "znikąd": 19126, + "cofnęła": 19127, + "pijanych": 19128, + "krzyżacki": 19129, + "kanałów": 19130, + "odwagą": 19131, + "drobna": 19132, + "opowiadano": 19133, + "miłujesz": 19134, + "Nadto": 19135, + "wojennym": 19136, + "żelazny": 19137, + "gnij": 19138, + "ufam": 19139, + "tatarskim": 19140, + "prowadziły": 19141, + "śmiertelny": 19142, + "szaleństwem": 19143, + "puszczono": 19144, + "odwieźć": 19145, + "uważają": 19146, + "ubraniu": 19147, + "korpus": 19148, + "wspaniała": 19149, + "wspaniałej": 19150, + "ostrożny": 19151, + "Prusach": 19152, + "uroczyste": 19153, + "Biedna": 19154, + "niewinne": 19155, + "pobliskich": 19156, + "ulewa": 19157, + "mołoje": 19158, + "sześćset": 19159, + "przeznaczone": 19160, + "życzliwy": 19161, + "ROW": 19162, + "Głowę": 19163, + "zamysły": 19164, + "korzyst": 19165, + "watażki": 19166, + "hałaśli": 19167, + "skroniach": 19168, + "przychodzili": 19169, + "groziła": 19170, + "błyskawic": 19171, + "żołnierska": 19172, + "żołnierstwa": 19173, + "Długi": 19174, + "poddanych": 19175, + "Chybaby": 19176, + "zauważyła": 19177, + "chmurki": 19178, + "widywać": 19179, + "Pytam": 19180, + "narazić": 19181, + "otaczające": 19182, + "mroki": 19183, + "oświecał": 19184, + "nieustra": 19185, + "hełmu": 19186, + "gadasz": 19187, + "obojętny": 19188, + "powstrzymy": 19189, + "zobaczyłem": 19190, + "Węgier": 19191, + "córuch": 19192, + "wrzeszczeć": 19193, + "musiałaby": 19194, + "obłok": 19195, + "wełny": 19196, + "zachwycony": 19197, + "obszerną": 19198, + "błyszczącymi": 19199, + "wycieczki": 19200, + "gęstwi": 19201, + "okupu": 19202, + "osobna": 19203, + "Podbipięty": 19204, + "oliwą": 19205, + "wielbłądach": 19206, + "zgrzytać": 19207, + "dźwigał": 19208, + "huknęły": 19209, + "uścisku": 19210, + "brzękiem": 19211, + "wróżba": 19212, + "pogrzebu": 19213, + "nóżki": 19214, + "Poly": 19215, + "przeraźliwe": 19216, + "przeraźliwym": 19217, + "senatorowie": 19218, + "Menelaj": 19219, + "pomysł": 19220, + "korytarzu": 19221, + "zawrzała": 19222, + "stryjca": 19223, + "wystarcza": 19224, + "asysten": 19225, + "Labirynt": 19226, + "oręża": 19227, + "terminy": 19228, + "siedemdziesiąt": 19229, + "dobrodziejstwa": 19230, + "klasztorne": 19231, + "Zaćwilichowskiego": 19232, + "utworzyły": 19233, + "jedźmy": 19234, + "wybuchnąć": 19235, + "koszulę": 19236, + "łokci": 19237, + "mazowieckiego": 19238, + "pistolety": 19239, + "przyszłego": 19240, + "Achiwy": 19241, + "wyborny": 19242, + "tchnienie": 19243, + "tchnieniem": 19244, + "przeczucie": 19245, + "okoliczność": 19246, + "Siadł": 19247, + "zasięgnąć": 19248, + "Maciek": 19249, + "obowiązkiem": 19250, + "Butrym": 19251, + "Wzrok": 19252, + "Mazowsza": 19253, + "chustkę": 19254, + "karczmie": 19255, + "metal": 19256, + "konfederatów": 19257, + "dzbany": 19258, + "sprzeciwić": 19259, + "Piękna": 19260, + "Kniaziów": 19261, + "podziękować": 19262, + "wyrzuty": 19263, + "małżeństwo": 19264, + "zwrócony": 19265, + "energią": 19266, + "zabrzmiały": 19267, + "słodyczą": 19268, + "poselstwo": 19269, + "żołda": 19270, + "grubego": 19271, + "oddechem": 19272, + "Rzucił": 19273, + "Dominik": 19274, + "Pójdziemy": 19275, + "medyk": 19276, + "psiar": 19277, + "Straszna": 19278, + "poglądając": 19279, + "inżynierowie": 19280, + "ułatwić": 19281, + "mazowieckich": 19282, + "zgryzoty": 19283, + "rumiane": 19284, + "gospodyni": 19285, + "Seneka": 19286, + "zaopatrz": 19287, + "Piotrowiczu": 19288, + "nauczyciel": 19289, + "Kijowie": 19290, + "Plaucju": 19291, + "stłumionym": 19292, + "wyobraźni": 19293, + "Zbawiciel": 19294, + "zarumieniona": 19295, + "postanowienie": 19296, + "poszukiwania": 19297, + "Pachołek": 19298, + "Ajgi": 19299, + "zgliszcza": 19300, + "wyćwiczo": 19301, + "liśćmi": 19302, + "donośnym": 19303, + "apety": 19304, + "niechęcią": 19305, + "chrząknął": 19306, + "Wszędy": 19307, + "Większa": 19308, + "augustianie": 19309, + "Perse": 19310, + "Stambu": 19311, + "zdarł": 19312, + "wspaniale": 19313, + "Herakli": 19314, + "dank": 19315, + "niepohamowa": 19316, + "Słyszałeś": 19317, + "tumult": 19318, + "dotarli": 19319, + "chociażem": 19320, + "jakowegoś": 19321, + "pałacyku": 19322, + "Gotfryd": 19323, + "powracał": 19324, + "ubóst": 19325, + "Swoją": 19326, + "Hańba": 19327, + "łacniej": 19328, + "Bergow": 19329, + "Oleńce": 19330, + "pozwoleństwa": 19331, + "Mombassa": 19332, + "GŁOS": 19333, + "Bułgarii": 19334, + "CHIRON": 19335, + "Afryki": 19336, + "nietope": 19337, + "niespełna": 19338, + "małżonek": 19339, + "biblio": 19340, + "Muchowiecki": 19341, + "Aka": 19342, + "BR": 19343, + "Doj": 19344, + "Dusza": 19345, + "Etio": 19346, + "Han": 19347, + "Imię": 19348, + "KO": 19349, + "Kle": 19350, + "Opatrz": 19351, + "Prza": 19352, + "PAN": 19353, + "Rego": 19354, + "SI": 19355, + "Sro": 19356, + "Stały": 19357, + "Sfink": 19358, + "Trza": 19359, + "Temu": 19360, + "UCZ": 19361, + "Uczyniło": 19362, + "Wra": 19363, + "Wchodzi": 19364, + "Zim": 19365, + "Zgu": 19366, + "bko": 19367, + "dności": 19368, + "dnemu": 19369, + "dien": 19370, + "epi": 19371, + "frę": 19372, + "flo": 19373, + "hdy": 19374, + "it": 19375, + "ita": 19376, + "jnym": 19377, + "kłody": 19378, + "mścił": 19379, + "ng": 19380, + "nkowie": 19381, + "osz": 19382, + "otru": 19383, + "opry": 19384, + "owymi": 19385, + "opadła": 19386, + "oczka": 19387, + "pkę": 19388, + "spanie": 19389, + "sprzyja": 19390, + "spróbu": 19391, + "usia": 19392, + "uchodzić": 19393, + "ukrai": 19394, + "ustępować": 19395, + "wdział": 19396, + "wbiegł": 19397, + "wstępuje": 19398, + "wdową": 19399, + "wprędce": 19400, + "zre": 19401, + "zrozumie": 19402, + "zwole": 19403, + "związek": 19404, + "śnił": 19405, + "„…": 19406, + "nieniu": 19407, + "niepewnym": 19408, + "niedb": 19409, + "nabył": 19410, + "nazwa": 19411, + "napić": 19412, + "pokro": 19413, + "popla": 19414, + "popija": 19415, + "poszczer": 19416, + "postój": 19417, + "stwier": 19418, + "stróża": 19419, + "ninę": 19420, + "roko": 19421, + "rogach": 19422, + "rzecki": 19423, + "liczy": 19424, + "wici": 19425, + "wiałem": 19426, + "gowe": 19427, + "goniec": 19428, + "jeniec": 19429, + "jeńcy": 19430, + "kowej": 19431, + "zaty": 19432, + "zapra": 19433, + "zaciąg": 19434, + "zamar": 19435, + "zamienia": 19436, + "zabiegł": 19437, + "zakład": 19438, + "zajazd": 19439, + "zaprowadzić": 19440, + "zachodziły": 19441, + "zazwyczaj": 19442, + "zalała": 19443, + "zakochał": 19444, + "zakrzyknęli": 19445, + "domi": 19446, + "dozo": 19447, + "dolę": 19448, + "domyślał": 19449, + "dowana": 19450, + "doczekać": 19451, + "łokieć": 19452, + "lecieli": 19453, + "miłego": 19454, + "ważna": 19455, + "kapu": 19456, + "kawały": 19457, + "karety": 19458, + "wiedli": 19459, + "łasi": 19460, + "łatwa": 19461, + "pasz": 19462, + "pale": 19463, + "paty": 19464, + "pają": 19465, + "papiero": 19466, + "wymówi": 19467, + "wydę": 19468, + "wyrobi": 19469, + "wykro": 19470, + "wyrazu": 19471, + "wyroku": 19472, + "wyniesie": 19473, + "wyzdrowie": 19474, + "wynieśli": 19475, + "wypuścić": 19476, + "wyrzeka": 19477, + "wywoły": 19478, + "wyćwi": 19479, + "wydrzeć": 19480, + "wypływa": 19481, + "jany": 19482, + "jają": 19483, + "jadał": 19484, + "toń": 19485, + "toną": 19486, + "toczyć": 19487, + "noso": 19488, + "nożami": 19489, + "tywać": 19490, + "tylnych": 19491, + "dzid": 19492, + "dzielą": 19493, + "dziejach": 19494, + "czyki": 19495, + "czyku": 19496, + "czynem": 19497, + "ryki": 19498, + "dyskre": 19499, + "cieple": 19500, + "cieszył": 19501, + "odbyć": 19502, + "odmieni": 19503, + "odprawi": 19504, + "odjezd": 19505, + "przepowie": 19506, + "przeciąg": 19507, + "przemoc": 19508, + "przepadł": 19509, + "przepadła": 19510, + "przepadło": 19511, + "mokry": 19512, + "mostem": 19513, + "szyl": 19514, + "matu": 19515, + "mański": 19516, + "maszero": 19517, + "mahdy": 19518, + "sina": 19519, + "celem": 19520, + "przymu": 19521, + "przykre": 19522, + "przypuszcza": 19523, + "przystąpił": 19524, + "przysłuchi": 19525, + "kuty": 19526, + "stanę": 19527, + "starać": 19528, + "stadami": 19529, + "rece": 19530, + "łyka": 19531, + "bag": 19532, + "badaw": 19533, + "batali": 19534, + "mysz": 19535, + "myli": 19536, + "szes": 19537, + "cyna": 19538, + "wałeś": 19539, + "róży": 19540, + "łuj": 19541, + "łuje": 19542, + "łupów": 19543, + "rozwia": 19544, + "rozszcze": 19545, + "rozsu": 19546, + "rozgar": 19547, + "rozbić": 19548, + "rozlał": 19549, + "rozpoczęły": 19550, + "rozwście": 19551, + "raze": 19552, + "żydow": 19553, + "turnie": 19554, + "tuląc": 19555, + "gaśnie": 19556, + "gasną": 19557, + "junaka": 19558, + "zesta": 19559, + "carze": 19560, + "pijąc": 19561, + "piwni": 19562, + "spoglądała": 19563, + "szając": 19564, + "szalała": 19565, + "szafy": 19566, + "des": 19567, + "mód": 19568, + "mózgu": 19569, + "chata": 19570, + "chaos": 19571, + "Nieszczę": 19572, + "Niedaleko": 19573, + "stodoły": 19574, + "dufa": 19575, + "pety": 19576, + "puje": 19577, + "pują": 19578, + "pukle": 19579, + "Nasza": 19580, + "Naprzeciw": 19581, + "probo": 19582, + "proga": 19583, + "progów": 19584, + "prostej": 19585, + "Jaśka": 19586, + "skacze": 19587, + "żaj": 19588, + "rącz": 19589, + "system": 19590, + "waćpanom": 19591, + "powiewem": 19592, + "tymże": 19593, + "sują": 19594, + "Woły": 19595, + "Wojo": 19596, + "Boś": 19597, + "butach": 19598, + "wzo": 19599, + "wzbiera": 19600, + "najzupeł": 19601, + "sługami": 19602, + "Chcąc": 19603, + "Chrep": 19604, + "chwiał": 19605, + "lęknie": 19606, + "Tacy": 19607, + "Tatu": 19608, + "Takiego": 19609, + "cudzą": 19610, + "fika": 19611, + "nume": 19612, + "jonych": 19613, + "pierała": 19614, + "grożąc": 19615, + "zuży": 19616, + "bezden": 19617, + "bezczel": 19618, + "węgli": 19619, + "płacili": 19620, + "równowa": 19621, + "siadają": 19622, + "krzywo": 19623, + "strawę": 19624, + "strachy": 19625, + "czuły": 19626, + "całem": 19627, + "niowie": 19628, + "kłaniać": 19629, + "strona": 19630, + "strome": 19631, + "trocha": 19632, + "barwne": 19633, + "sądzili": 19634, + "Mak": 19635, + "dąb": 19636, + "parły": 19637, + "Padł": 19638, + "tragi": 19639, + "ktował": 19640, + "świeciła": 19641, + "krawę": 19642, + "zdrzem": 19643, + "zdjąwszy": 19644, + "odpowiedziano": 19645, + "Tek": 19646, + "Przerwał": 19647, + "szumu": 19648, + "krowy": 19649, + "Moskali": 19650, + "końcach": 19651, + "Samo": 19652, + "dzach": 19653, + "Kasto": 19654, + "gniewaj": 19655, + "kryli": 19656, + "kryształ": 19657, + "granat": 19658, + "grabieży": 19659, + "Kot": 19660, + "Kone": 19661, + "rzędy": 19662, + "przyjazd": 19663, + "Czytaj": 19664, + "Czyżby": 19665, + "łąkach": 19666, + "pływał": 19667, + "pływać": 19668, + "milcz": 19669, + "pęki": 19670, + "Przyszli": 19671, + "towaniem": 19672, + "zostawili": 19673, + "dwora": 19674, + "dworzec": 19675, + "pokotem": 19676, + "ustanku": 19677, + "własnością": 19678, + "targa": 19679, + "wsparty": 19680, + "postar": 19681, + "wróciłem": 19682, + "obawę": 19683, + "obaczył": 19684, + "kazałeś": 19685, + "śpiewanie": 19686, + "Angiel": 19687, + "szałek": 19688, + "pytań": 19689, + "pytaniem": 19690, + "otoczyły": 19691, + "spojrzę": 19692, + "chodów": 19693, + "radosnym": 19694, + "uderzeniem": 19695, + "uderzywszy": 19696, + "próby": 19697, + "trąbić": 19698, + "grzechów": 19699, + "piastu": 19700, + "piasków": 19701, + "zupełnym": 19702, + "klękali": 19703, + "zabij": 19704, + "błysnęło": 19705, + "chłopska": 19706, + "chłopcem": 19707, + "wydane": 19708, + "skrzyły": 19709, + "skrzypią": 19710, + "kamiennym": 19711, + "dostatku": 19712, + "ujrzą": 19713, + "bionego": 19714, + "klasnął": 19715, + "istot": 19716, + "formę": 19717, + "dziecinnych": 19718, + "gościnnie": 19719, + "mieszkań": 19720, + "Żyj": 19721, + "Żyda": 19722, + "okazywać": 19723, + "czekam": 19724, + "piono": 19725, + "piosen": 19726, + "sztuką": 19727, + "sztuczne": 19728, + "przyjdę": 19729, + "przyjmą": 19730, + "mieczniku": 19731, + "gotować": 19732, + "wrony": 19733, + "wrocie": 19734, + "oficerem": 19735, + "zwycięży": 19736, + "mruczy": 19737, + "gromadki": 19738, + "omd": 19739, + "omdlał": 19740, + "Hefaj": 19741, + "Dziw": 19742, + "jasności": 19743, + "błotem": 19744, + "Gdzieś": 19745, + "ustały": 19746, + "piąć": 19747, + "pisali": 19748, + "pisarzy": 19749, + "powodzenia": 19750, + "oddalił": 19751, + "starostę": 19752, + "did": 19753, + "puszczach": 19754, + "bogatych": 19755, + "ślepia": 19756, + "niepomyśl": 19757, + "Godzina": 19758, + "wszelkim": 19759, + "eksce": 19760, + "Danusią": 19761, + "niewolnic": 19762, + "niewolnica": 19763, + "niewolnikami": 19764, + "Mówiła": 19765, + "pałaców": 19766, + "pismem": 19767, + "wojskowy": 19768, + "chrześcijanom": 19769, + "strych": 19770, + "Czarny": 19771, + "Andrzejowi": 19772, + "Wezmę": 19773, + "Według": 19774, + "gorączki": 19775, + "wesołych": 19776, + "ilos": 19777, + "główny": 19778, + "głównego": 19779, + "generał": 19780, + "geniusz": 19781, + "szlachcicowi": 19782, + "rządów": 19783, + "ukryta": 19784, + "trwoż": 19785, + "korona": 19786, + "Niemczech": 19787, + "Albowiem": 19788, + "złapał": 19789, + "chmurę": 19790, + "Zeusie": 19791, + "skałą": 19792, + "niebezpieczna": 19793, + "wiecznej": 19794, + "wódką": 19795, + "Cztery": 19796, + "podaje": 19797, + "zdrajcami": 19798, + "zrozumiała": 19799, + "zrozumiawszy": 19800, + "poniekąd": 19801, + "Trzeci": 19802, + "gniewny": 19803, + "respe": 19804, + "Słyszała": 19805, + "powtarzano": 19806, + "wającej": 19807, + "dojrzy": 19808, + "bliskość": 19809, + "weselej": 19810, + "Którego": 19811, + "bernardy": 19812, + "okrytych": 19813, + "spekty": 19814, + "obejść": 19815, + "obraca": 19816, + "kanta": 19817, + "kantor": 19818, + "miłym": 19819, + "Spotka": 19820, + "posągiem": 19821, + "niedostęp": 19822, + "Dużo": 19823, + "tis": 19824, + "bądźcie": 19825, + "ufał": 19826, + "patrywał": 19827, + "otaczała": 19828, + "zimą": 19829, + "zimnym": 19830, + "niezmiernego": 19831, + "Cier": 19832, + "przysięga": 19833, + "przysięgę": 19834, + "zaniecha": 19835, + "zaniechać": 19836, + "zaniedba": 19837, + "poczynać": 19838, + "Helenie": 19839, + "ocalenie": 19840, + "ocaleniu": 19841, + "kozackim": 19842, + "przerwać": 19843, + "Łatwiej": 19844, + "naradzie": 19845, + "Choćbym": 19846, + "strzelają": 19847, + "nieznana": 19848, + "ruszamy": 19849, + "odważył": 19850, + "Bracie": 19851, + "Ochockim": 19852, + "domowej": 19853, + "pozory": 19854, + "pozorem": 19855, + "pozornie": 19856, + "szarpać": 19857, + "przycisnęła": 19858, + "tatarska": 19859, + "szaleć": 19860, + "przypomniawszy": 19861, + "stanowiło": 19862, + "leśnicy": 19863, + "słodka": 19864, + "misji": 19865, + "zawinił": 19866, + "wstrzyma": 19867, + "Patrząc": 19868, + "uroczystość": 19869, + "zwierzęcia": 19870, + "zasłona": 19871, + "Powiedzcie": 19872, + "framu": 19873, + "Babiniczem": 19874, + "uciszyło": 19875, + "poważnym": 19876, + "Tegoż": 19877, + "Billewicza": 19878, + "mężczyzny": 19879, + "potrzebują": 19880, + "pobożnie": 19881, + "pobożnych": 19882, + "dwudziestego": 19883, + "Pójdźmy": 19884, + "muzyce": 19885, + "muzykę": 19886, + "brzucha": 19887, + "przyjęty": 19888, + "przyjęcia": 19889, + "siedzące": 19890, + "siedzącego": 19891, + "upomi": 19892, + "narzekał": 19893, + "narzeczona": 19894, + "Wilna": 19895, + "handla": 19896, + "kłopotów": 19897, + "przypominając": 19898, + "hałasy": 19899, + "skromnie": 19900, + "srebrnym": 19901, + "publicznie": 19902, + "stosunkach": 19903, + "poddani": 19904, + "sklepienie": 19905, + "zasług": 19906, + "wyrazów": 19907, + "kawałki": 19908, + "spoczywa": 19909, + "jałmu": 19910, + "poczty": 19911, + "Pylos": 19912, + "wieczerza": 19913, + "Gala": 19914, + "Gadaj": 19915, + "malował": 19916, + "otwierać": 19917, + "wąwozie": 19918, + "oświecił": 19919, + "kościelnych": 19920, + "cierpienie": 19921, + "usiłując": 19922, + "kosztował": 19923, + "turecki": 19924, + "blasków": 19925, + "kółko": 19926, + "potknął": 19927, + "wrzeszczał": 19928, + "fantazją": 19929, + "służysz": 19930, + "wstając": 19931, + "zachwytu": 19932, + "laudańskiej": 19933, + "słonecznym": 19934, + "nędzny": 19935, + "zakrył": 19936, + "napełniała": 19937, + "napełniały": 19938, + "zarż": 19939, + "objaśni": 19940, + "wielbłąda": 19941, + "Powiadaj": 19942, + "pustka": 19943, + "jadących": 19944, + "podnosili": 19945, + "subiekci": 19946, + "ślubem": 19947, + "zapewnić": 19948, + "Kordeckiego": 19949, + "lampa": 19950, + "przyjemnością": 19951, + "biedak": 19952, + "Wiado": 19953, + "śluby": 19954, + "powszechną": 19955, + "grało": 19956, + "delikatne": 19957, + "Anglik": 19958, + "południowych": 19959, + "okrągłe": 19960, + "wstrętu": 19961, + "wstrętem": 19962, + "usunąć": 19963, + "wyjdziesz": 19964, + "znakomity": 19965, + "zamkowy": 19966, + "zamkowej": 19967, + "dziewicy": 19968, + "dziewicę": 19969, + "przywiedli": 19970, + "budynku": 19971, + "regimentarz": 19972, + "przywiązanie": 19973, + "podjazdem": 19974, + "Ujściem": 19975, + "zmroku": 19976, + "nakrył": 19977, + "wzniesioną": 19978, + "wzniesionymi": 19979, + "Klejna": 19980, + "szanowny": 19981, + "znamienit": 19982, + "piekiel": 19983, + "piekielne": 19984, + "cienkich": 19985, + "wzywając": 19986, + "przywodził": 19987, + "znajdowali": 19988, + "Wittenberga": 19989, + "Siadaj": 19990, + "bejowicza": 19991, + "doskonały": 19992, + "widnokrąg": 19993, + "odmienił": 19994, + "lokal": 19995, + "angielskich": 19996, + "diabłu": 19997, + "najgorszym": 19998, + "przyznaję": 19999, + "świeżych": 20000, + "trójką": 20001, + "wykonać": 20002, + "dworzanin": 20003, + "dżdży": 20004, + "Piękny": 20005, + "zwątpienie": 20006, + "słodyczy": 20007, + "Mefistofelesa": 20008, + "Pentuerze": 20009, + "komisarzy": 20010, + "uwierzysz": 20011, + "dopomóc": 20012, + "kafta": 20013, + "hołdy": 20014, + "Forgel": 20015, + "przepych": 20016, + "prąd": 20017, + "dobytek": 20018, + "budowle": 20019, + "Koniecpolski": 20020, + "niedziela": 20021, + "Straszny": 20022, + "zaścianku": 20023, + "kontenta": 20024, + "Diabeł": 20025, + "Strzel": 20026, + "odbijał": 20027, + "Barabasza": 20028, + "surduta": 20029, + "anieli": 20030, + "mlekiem": 20031, + "przyłożywszy": 20032, + "Konstantynowem": 20033, + "brzasku": 20034, + "hajduczka": 20035, + "pobojowisko": 20036, + "imagina": 20037, + "płeć": 20038, + "taras": 20039, + "pasterzy": 20040, + "przyłączył": 20041, + "Plaucjusz": 20042, + "pokładli": 20043, + "dziewiątej": 20044, + "rozrzucone": 20045, + "spódnicy": 20046, + "testament": 20047, + "małemu": 20048, + "Fatma": 20049, + "ulubieńca": 20050, + "Zdrajca": 20051, + "zapytywał": 20052, + "mięsiwa": 20053, + "licytacji": 20054, + "Skirwoiłło": 20055, + "niezwykłego": 20056, + "znaleziono": 20057, + "Litwini": 20058, + "Stamtąd": 20059, + "łubnia": 20060, + "słuchując": 20061, + "Czerkas": 20062, + "ósmej": 20063, + "zagranicznych": 20064, + "antylop": 20065, + "otwierały": 20066, + "doniesieniem": 20067, + "skrzydlate": 20068, + "Fajumu": 20069, + "wyniosłości": 20070, + "korpusu": 20071, + "rozrzewnie": 20072, + "niepodobieństwem": 20073, + "Dąbrowski": 20074, + "przysionku": 20075, + "huragan": 20076, + "zaciekłość": 20077, + "pomruk": 20078, + "faraonowie": 20079, + "cywilizacji": 20080, + "zeszłego": 20081, + "zirytowany": 20082, + "Starosta": 20083, + "Przybywszy": 20084, + "konkure": 20085, + "oprzytomniał": 20086, + "Tomasza": 20087, + "krasnostawski": 20088, + "głębiach": 20089, + "Właściwie": 20090, + "Lotary": 20091, + "Neapolis": 20092, + "Spanner": 20093, + "generała": 20094, + "Chętnie": 20095, + "Jerzego": 20096, + "trzęsąc": 20097, + "zbóż": 20098, + "samopałów": 20099, + "Fabiana": 20100, + "Wolfgan": 20101, + "konwulsyjnie": 20102, + "osioł": 20103, + "Przasny": 20104, + "Chreptiów": 20105, + "Are": 20106, + "DER": 20107, + "EU": 20108, + "Em": 20109, + "Filo": 20110, + "Fur": 20111, + "Grz": 20112, + "Glen": 20113, + "Hę": 20114, + "Humie": 20115, + "Ilu": 20116, + "Kła": 20117, + "Kru": 20118, + "Odwa": 20119, + "Obyś": 20120, + "Ogni": 20121, + "Pla": 20122, + "Plu": 20123, + "REN": 20124, + "Stru": 20125, + "Stała": 20126, + "TON": 20127, + "Wsta": 20128, + "Wuj": 20129, + "ela": 20130, + "gwoli": 20131, + "kno": 20132, + "lska": 20133, + "mrowi": 20134, + "osu": 20135, + "ogie": 20136, + "opatrzył": 20137, + "schodzić": 20138, + "sproś": 20139, + "schwał": 20140, + "spłacić": 20141, + "ułu": 20142, + "utu": 20143, + "uczę": 20144, + "uspa": 20145, + "ustała": 20146, + "upadli": 20147, + "upadły": 20148, + "usłyszała": 20149, + "ugania": 20150, + "wre": 20151, + "wsiadł": 20152, + "wstanie": 20153, + "wchodząc": 20154, + "zsi": 20155, + "zwały": 20156, + "zwoła": 20157, + "zjeżdża": 20158, + "zbite": 20159, + "ŁU": 20160, + "ńskiem": 20161, + "żre": 20162, + "—:": 20163, + "niejedna": 20164, + "niemiłosier": 20165, + "nieprzytom": 20166, + "niemocy": 20167, + "niezwykłą": 20168, + "natk": 20169, + "nastawał": 20170, + "szna": 20171, + "szkar": 20172, + "szkle": 20173, + "sztan": 20174, + "cznicy": 20175, + "czniejszy": 20176, + "poce": 20177, + "popy": 20178, + "pomówić": 20179, + "pojechać": 20180, + "poniesie": 20181, + "pomogą": 20182, + "poprawi": 20183, + "powyżej": 20184, + "postąpiła": 20185, + "pognał": 20186, + "postępować": 20187, + "pospiesznie": 20188, + "nitki": 20189, + "niszczy": 20190, + "niszczą": 20191, + "roda": 20192, + "rodził": 20193, + "rowem": 20194, + "rowymi": 20195, + "rodowi": 20196, + "rodzony": 20197, + "linar": 20198, + "wisza": 20199, + "wichu": 20200, + "wisiel": 20201, + "goręt": 20202, + "jeńcem": 20203, + "kopa": 20204, + "kozie": 20205, + "ciały": 20206, + "cisną": 20207, + "cisnąć": 20208, + "zatro": 20209, + "zakwi": 20210, + "zasłyszawszy": 20211, + "zakomenderował": 20212, + "zaczynam": 20213, + "doba": 20214, + "łow": 20215, + "letnie": 20216, + "legii": 20217, + "lepian": 20218, + "bystre": 20219, + "wież": 20220, + "wieżę": 20221, + "wieźć": 20222, + "tanych": 20223, + "pady": 20224, + "kipi": 20225, + "kiwała": 20226, + "wypie": 20227, + "wyrę": 20228, + "wyruszy": 20229, + "wymości": 20230, + "wytry": 20231, + "wynosi": 20232, + "wypowiedział": 20233, + "wykrzyk": 20234, + "wybiła": 20235, + "wypłacić": 20236, + "wygrał": 20237, + "wysadza": 20238, + "wysile": 20239, + "wytłumaczyć": 20240, + "jarzą": 20241, + "tona": 20242, + "wodach": 20243, + "tysię": 20244, + "dzimy": 20245, + "daru": 20246, + "danym": 20247, + "dajem": 20248, + "darami": 20249, + "dziewe": 20250, + "czyst": 20251, + "czyją": 20252, + "rydwa": 20253, + "rykor": 20254, + "dysz": 20255, + "dynki": 20256, + "dystyn": 20257, + "ciesz": 20258, + "cienką": 20259, + "odbyło": 20260, + "odbyła": 20261, + "odeś": 20262, + "odbić": 20263, + "odbywa": 20264, + "odjąć": 20265, + "odprowadzi": 20266, + "lania": 20267, + "przest": 20268, + "przepro": 20269, + "przeką": 20270, + "przemogła": 20271, + "przestrachu": 20272, + "przebywał": 20273, + "przeprasza": 20274, + "przeląkł": 20275, + "przepędził": 20276, + "moście": 20277, + "mowany": 20278, + "szyja": 20279, + "kieł": 20280, + "kieszenie": 20281, + "maka": 20282, + "mawiała": 20283, + "bojem": 20284, + "mumię": 20285, + "ścina": 20286, + "ściśle": 20287, + "ścigali": 20288, + "baty": 20289, + "balko": 20290, + "baoba": 20291, + "rucha": 20292, + "ruszono": 20293, + "mymi": 20294, + "myszy": 20295, + "szesna": 20296, + "wału": 20297, + "pieczary": 20298, + "biwszy": 20299, + "rozsie": 20300, + "rozmię": 20301, + "rozczo": 20302, + "rozmiło": 20303, + "rozpoznał": 20304, + "rozbiegła": 20305, + "tujące": 20306, + "zeku": 20307, + "zetrze": 20308, + "zebrało": 20309, + "cap": 20310, + "panku": 20311, + "spode": 20312, + "sposobie": 20313, + "wiaj": 20314, + "szalonym": 20315, + "znawcy": 20316, + "kłej": 20317, + "skało": 20318, + "skrza": 20319, + "chatę": 20320, + "chatach": 20321, + "Niemen": 20322, + "stoło": 20323, + "stoku": 20324, + "stojącym": 20325, + "stolik": 20326, + "duchowie": 20327, + "Połu": 20328, + "Polach": 20329, + "obca": 20330, + "obór": 20331, + "obrazu": 20332, + "obrząd": 20333, + "Zamość": 20334, + "Nas": 20335, + "Naraz": 20336, + "promienia": 20337, + "Jakaż": 20338, + "Jahor": 20339, + "lowie": 20340, + "lonu": 20341, + "skarabe": 20342, + "pywał": 20343, + "waćpaństwo": 20344, + "powiesił": 20345, + "mówimy": 20346, + "Wojcie": 20347, + "burze": 20348, + "rzali": 20349, + "rzadziej": 20350, + "ścieżki": 20351, + "trzymało": 20352, + "najłatwiej": 20353, + "najmłod": 20354, + "zorza": 20355, + "czoł": 20356, + "Chu": 20357, + "miara": 20358, + "chwiały": 20359, + "póło": 20360, + "lękał": 20361, + "Tad": 20362, + "brany": 20363, + "brano": 20364, + "Jedną": 20365, + "Jedźcie": 20366, + "ciągłej": 20367, + "nadciągnie": 20368, + "nadmiar": 20369, + "nadludzką": 20370, + "kąsać": 20371, + "figla": 20372, + "zaśmiała": 20373, + "groby": 20374, + "groszy": 20375, + "grotem": 20376, + "grobach": 20377, + "wężem": 20378, + "archi": 20379, + "śliz": 20380, + "płaczą": 20381, + "płazem": 20382, + "chytrze": 20383, + "rówek": 20384, + "krzyczała": 20385, + "straszyć": 20386, + "czule": 20387, + "tychczas": 20388, + "niosł": 20389, + "ziu": 20390, + "oczyścić": 20391, + "barw": 20392, + "barki": 20393, + "prawu": 20394, + "Mając": 20395, + "Maho": 20396, + "Lep": 20397, + "Ledwo": 20398, + "Ledwiem": 20399, + "piętami": 20400, + "Paszko": 20401, + "śnieżnych": 20402, + "serio": 20403, + "Tylży": 20404, + "daleką": 20405, + "wolni": 20406, + "brodzie": 20407, + "świeca": 20408, + "Ratujcie": 20409, + "fata": 20410, + "zdrad": 20411, + "Dowie": 20412, + "Dotychczas": 20413, + "pytałem": 20414, + "Przekona": 20415, + "Moc": 20416, + "Molinar": 20417, + "Robo": 20418, + "Bywajcie": 20419, + "końską": 20420, + "Baro": 20421, + "Barze": 20422, + "Barano": 20423, + "Baranka": 20424, + "Bailos": 20425, + "zdarzyła": 20426, + "szlak": 20427, + "Każe": 20428, + "Kaham": 20429, + "garnki": 20430, + "gardziel": 20431, + "Lite": 20432, + "kryć": 20433, + "skutecznie": 20434, + "obozach": 20435, + "łączyć": 20436, + "łączyły": 20437, + "prowadzisz": 20438, + "prowadzony": 20439, + "pływały": 20440, + "pękła": 20441, + "pędząc": 20442, + "gąsior": 20443, + "różni": 20444, + "Mitru": 20445, + "zostaw": 20446, + "zostań": 20447, + "zostawi": 20448, + "kondu": 20449, + "widoczne": 20450, + "płonął": 20451, + "zmieniony": 20452, + "przeciwny": 20453, + "przeciwne": 20454, + "ustawili": 20455, + "wrażeń": 20456, + "tarcza": 20457, + "tarczą": 20458, + "święcie": 20459, + "wspie": 20460, + "postacią": 20461, + "okopów": 20462, + "byłyby": 20463, + "godziła": 20464, + "trzymaj": 20465, + "trzymam": 20466, + "śpieszy": 20467, + "śpiewu": 20468, + "śpieszyć": 20469, + "kartę": 20470, + "Anny": 20471, + "jechałem": 20472, + "działach": 20473, + "pytano": 20474, + "pytającym": 20475, + "następnej": 20476, + "starsza": 20477, + "Damian": 20478, + "królewicz": 20479, + "dziękował": 20480, + "Wam": 20481, + "gładki": 20482, + "fech": 20483, + "fekt": 20484, + "uderzą": 20485, + "Roztrop": 20486, + "biali": 20487, + "mąki": 20488, + "późną": 20489, + "wskaza": 20490, + "Muzy": 20491, + "olszy": 20492, + "piany": 20493, + "towarzyszom": 20494, + "błyszcz": 20495, + "klin": 20496, + "siostrzy": 20497, + "krewnym": 20498, + "skrzydłem": 20499, + "żadnemu": 20500, + "kamieniach": 20501, + "dostaniem": 20502, + "dostatecznie": 20503, + "pańska": 20504, + "zbiegowie": 20505, + "zbierają": 20506, + "wierszy": 20507, + "dziecinne": 20508, + "dkowie": 20509, + "twarzyczkę": 20510, + "znajdować": 20511, + "nieszczęsnym": 20512, + "nieszczęsnej": 20513, + "zjadły": 20514, + "sławnym": 20515, + "portre": 20516, + "kręcili": 20517, + "świątynią": 20518, + "Dobre": 20519, + "żałoby": 20520, + "nieprzyjacielu": 20521, + "baronem": 20522, + "oburzenia": 20523, + "oburącz": 20524, + "wille": 20525, + "oficerom": 20526, + "gromadą": 20527, + "rodzin": 20528, + "okrut": 20529, + "zacna": 20530, + "wojskach": 20531, + "powtórzyć": 20532, + "raźnie": 20533, + "plemienia": 20534, + "bława": 20535, + "Prawo": 20536, + "jedyne": 20537, + "oddany": 20538, + "oddano": 20539, + "Bohunie": 20540, + "starostą": 20541, + "zmarła": 20542, + "zmarłym": 20543, + "dachów": 20544, + "pustyń": 20545, + "dwukrotnie": 20546, + "bogactwo": 20547, + "ciosy": 20548, + "obrońców": 20549, + "szczęśliwe": 20550, + "znalazły": 20551, + "Fau": 20552, + "pisałem": 20553, + "braćmi": 20554, + "chrześcijaństwa": 20555, + "spodziewam": 20556, + "paręset": 20557, + "Weszli": 20558, + "świcie": 20559, + "gorący": 20560, + "pacholika": 20561, + "Kozaki": 20562, + "umieję": 20563, + "gesty": 20564, + "opierać": 20565, + "południem": 20566, + "prosiłem": 20567, + "złamie": 20568, + "leźć": 20569, + "groźna": 20570, + "zwich": 20571, + "nicznym": 20572, + "pochyłości": 20573, + "niebezpieczne": 20574, + "niebezpieczny": 20575, + "perspekty": 20576, + "wiecznych": 20577, + "możności": 20578, + "ukazywać": 20579, + "tajemne": 20580, + "tajemnicą": 20581, + "kształtu": 20582, + "kształtem": 20583, + "wydostał": 20584, + "Tutmozisowi": 20585, + "zajmie": 20586, + "pokryta": 20587, + "zbudziła": 20588, + "zbudować": 20589, + "składają": 20590, + "przejrza": 20591, + "przejścia": 20592, + "władną": 20593, + "władnym": 20594, + "mającą": 20595, + "fory": 20596, + "pozwolili": 20597, + "przekonasz": 20598, + "wająca": 20599, + "górnych": 20600, + "okryta": 20601, + "wyjście": 20602, + "Sied": 20603, + "Innych": 20604, + "Inflan": 20605, + "Fenicjanka": 20606, + "dzwonił": 20607, + "rękawiczki": 20608, + "kruki": 20609, + "splą": 20610, + "Ruy": 20611, + "rycerzami": 20612, + "obracać": 20613, + "języków": 20614, + "kniaziowie": 20615, + "układać": 20616, + "pójdziecie": 20617, + "miłych": 20618, + "Sapieży": 20619, + "zmęczona": 20620, + "chicho": 20621, + "narodowi": 20622, + "arcykapłanów": 20623, + "Słoń": 20624, + "przysięgał": 20625, + "poganie": 20626, + "zerwać": 20627, + "zerwały": 20628, + "nadzwyczajna": 20629, + "wyrostek": 20630, + "błyskać": 20631, + "wyraźny": 20632, + "pomyślna": 20633, + "pomyślność": 20634, + "dowiedziała": 20635, + "sprawu": 20636, + "kozackiej": 20637, + "wierzyli": 20638, + "doświadczenie": 20639, + "nieznanej": 20640, + "krzyżacka": 20641, + "wtóru": 20642, + "względy": 20643, + "wczorajszego": 20644, + "szczupły": 20645, + "pozoru": 20646, + "Kazimierzowi": 20647, + "błękicie": 20648, + "oddziałów": 20649, + "pochodnię": 20650, + "powinny": 20651, + "skłonić": 20652, + "Kryspa": 20653, + "wszechmocny": 20654, + "uważaj": 20655, + "prezesową": 20656, + "krąży": 20657, + "szturmów": 20658, + "korba": 20659, + "właściwą": 20660, + "Prusy": 20661, + "uroczysty": 20662, + "wezbrały": 20663, + "różowy": 20664, + "różowym": 20665, + "pożegnania": 20666, + "niewinnych": 20667, + "nienawiścią": 20668, + "ucisku": 20669, + "poważny": 20670, + "strzelcy": 20671, + "strzelały": 20672, + "pobożne": 20673, + "Straże": 20674, + "osłaniał": 20675, + "surową": 20676, + "Mówcie": 20677, + "dbać": 20678, + "uważniej": 20679, + "pośpieszył": 20680, + "posuwali": 20681, + "Szlangbau": 20682, + "uporem": 20683, + "obfite": 20684, + "ordyńców": 20685, + "biskupi": 20686, + "lubisz": 20687, + "przypominać": 20688, + "mołojcami": 20689, + "srebrny": 20690, + "srebrnych": 20691, + "takoż": 20692, + "takowej": 20693, + "bliższych": 20694, + "zwykłego": 20695, + "Żmudź": 20696, + "odpowiadam": 20697, + "uczciwym": 20698, + "poddania": 20699, + "sklepienia": 20700, + "żądanie": 20701, + "Rzekłem": 20702, + "szlacheckiego": 20703, + "objęciach": 20704, + "kołysał": 20705, + "Kirki": 20706, + "pruskie": 20707, + "triumf": 20708, + "posłuch": 20709, + "rzymskich": 20710, + "Pomponię": 20711, + "podłogi": 20712, + "córe": 20713, + "pątnik": 20714, + "schronienia": 20715, + "Stoi": 20716, + "Stop": 20717, + "ponować": 20718, + "zacisnął": 20719, + "zaciśnię": 20720, + "grzmotem": 20721, + "nieruchome": 20722, + "słoneczne": 20723, + "północnej": 20724, + "tamtejsze": 20725, + "wielmożność": 20726, + "granicach": 20727, + "oczekiwaniu": 20728, + "partyza": 20729, + "charty": 20730, + "Powiadał": 20731, + "Powiadali": 20732, + "wystawić": 20733, + "dzisiejszej": 20734, + "Miłosier": 20735, + "rozpromie": 20736, + "pogrzebo": 20737, + "bożych": 20738, + "bojarzy": 20739, + "osobliwe": 20740, + "Euryma": 20741, + "Polluk": 20742, + "szelestem": 20743, + "francuskich": 20744, + "usiadłszy": 20745, + "bunty": 20746, + "powszechnej": 20747, + "woźnicy": 20748, + "niosący": 20749, + "dolinę": 20750, + "zręcznie": 20751, + "znakomitego": 20752, + "Jakieś": 20753, + "przestając": 20754, + "Pallada": 20755, + "Twoją": 20756, + "napoju": 20757, + "pilnuje": 20758, + "pilnują": 20759, + "Broni": 20760, + "kwieciem": 20761, + "schwytał": 20762, + "schwytać": 20763, + "członków": 20764, + "trzciny": 20765, + "Ilekroć": 20766, + "napadów": 20767, + "drapieżne": 20768, + "ładunki": 20769, + "usiłowań": 20770, + "adres": 20771, + "Jędru": 20772, + "pisywać": 20773, + "mędrcy": 20774, + "młodzianka": 20775, + "Rawlisona": 20776, + "zatrzymywali": 20777, + "Góra": 20778, + "zakończyła": 20779, + "zmieniają": 20780, + "gorzałkę": 20781, + "rumak": 20782, + "troskliwie": 20783, + "Trafi": 20784, + "stoliku": 20785, + "Myślisz": 20786, + "amfiteatr": 20787, + "zaporoski": 20788, + "zaporoskich": 20789, + "wzniósłszy": 20790, + "kubwa": 20791, + "rozerwać": 20792, + "szwanku": 20793, + "wydobywać": 20794, + "dzierżawca": 20795, + "Grecyna": 20796, + "Wierszułła": 20797, + "wyobrażał": 20798, + "wschodowi": 20799, + "wyrywał": 20800, + "komisarze": 20801, + "Poznałem": 20802, + "wstępie": 20803, + "tutejszy": 20804, + "Francuz": 20805, + "egzeku": 20806, + "przewyższał": 20807, + "najbliższych": 20808, + "zastępów": 20809, + "obrzydli": 20810, + "najmilszy": 20811, + "otchłań": 20812, + "zrobienia": 20813, + "bieliznę": 20814, + "powitania": 20815, + "kupiłem": 20816, + "trumnę": 20817, + "gałąź": 20818, + "zapłonęły": 20819, + "inżynier": 20820, + "Emilii": 20821, + "przyłożyć": 20822, + "zapalczywy": 20823, + "Towarzystwo": 20824, + "Kurcewicze": 20825, + "unosiły": 20826, + "kroplę": 20827, + "Żmujdzini": 20828, + "ANDER": 20829, + "obietnicy": 20830, + "obiecuje": 20831, + "Samburów": 20832, + "ukazywała": 20833, + "promieniach": 20834, + "drabiny": 20835, + "Spodziewam": 20836, + "Zbliżywszy": 20837, + "klął": 20838, + "jęczmień": 20839, + "Ciągle": 20840, + "zgiełku": 20841, + "zagrzmiały": 20842, + "szanują": 20843, + "zarumienił": 20844, + "Kulwiec": 20845, + "ambicji": 20846, + "peruki": 20847, + "włóczniami": 20848, + "Zerwał": 20849, + "Ewelina": 20850, + "czworo": 20851, + "kadzidła": 20852, + "daremnie": 20853, + "jarmark": 20854, + "przysłonił": 20855, + "chrapliwym": 20856, + "sprostać": 20857, + "sfery": 20858, + "zniszczenia": 20859, + "Ludwika": 20860, + "Soplicowie": 20861, + "wiktorii": 20862, + "Nestor": 20863, + "kapitału": 20864, + "otrząsnął": 20865, + "Patrzył": 20866, + "przedsięwzięcie": 20867, + "Dragoni": 20868, + "pościeli": 20869, + "cudowne": 20870, + "drobiazg": 20871, + "okrucieństwo": 20872, + "izbach": 20873, + "związku": 20874, + "Aaa": 20875, + "zmartwychwstał": 20876, + "Feaków": 20877, + "wytrzeszczył": 20878, + "mizerykor": 20879, + "poduszki": 20880, + "Mohilowie": 20881, + "fortelów": 20882, + "Pułkownicy": 20883, + "tapczanie": 20884, + "Stolnik": 20885, + "daktylów": 20886, + "Również": 20887, + "naśladować": 20888, + "bestie": 20889, + "nieprzebrane": 20890, + "zapukał": 20891, + "uspokajał": 20892, + "niejednokrotnie": 20893, + "fendi": 20894, + "Dziesięć": 20895, + "Eurykleja": 20896, + "Skoraszewski": 20897, + "centurion": 20898, + "SYREN": 20899, + "Zwykle": 20900, + "naczelny": 20901, + "wymiarkować": 20902, + "Arcykapłan": 20903, + "kosztuje": 20904, + "niemow": 20905, + "alaba": 20906, + "pagórek": 20907, + "CZAROW": 20908, + "sposępniał": 20909, + "Nienaszyniec": 20910, + "ceremonii": 20911, + "szrankach": 20912, + "grasantów": 20913, + "BRANDER": 20914, + "SYRENY": 20915, + "Ap": 20916, + "Adam": 20917, + "CY": 20918, + "Dwu": 20919, + "EŃ": 20920, + "Ele": 20921, + "Gwał": 20922, + "Gal": 20923, + "Gha": 20924, + "Hyk": 20925, + "Iść": 20926, + "MI": 20927, + "Młodzi": 20928, + "OG": 20929, + "Opie": 20930, + "Ogrom": 20931, + "Oleśnicy": 20932, + "Ple": 20933, + "Skie": 20934, + "Spi": 20935, + "Sokół": 20936, + "TŁU": 20937, + "VI": 20938, + "Wich": 20939, + "Wstrzy": 20940, + "Wszel": 20941, + "Wszedłszy": 20942, + "XI": 20943, + "Znale": 20944, + "ap": 20945, + "akurat": 20946, + "ctwem": 20947, + "dnią": 20948, + "gmi": 20949, + "gniony": 20950, + "iście": 20951, + "jki": 20952, + "jsze": 20953, + "lwo": 20954, + "ostała": 20955, + "omieszka": 20956, + "okazała": 20957, + "otarł": 20958, + "ptu": 20959, + "prem": 20960, + "plot": 20961, + "psom": 20962, + "scha": 20963, + "snach": 20964, + "schodził": 20965, + "schowa": 20966, + "ubie": 20967, + "uznać": 20968, + "uchwycił": 20969, + "usiedli": 20970, + "umowy": 20971, + "ukłu": 20972, + "udzielić": 20973, + "ukonten": 20974, + "ukrop": 20975, + "ubierać": 20976, + "ucałowała": 20977, + "uwień": 20978, + "van": 20979, + "wsunął": 20980, + "wtajemni": 20981, + "wsiada": 20982, + "zlu": 20983, + "zmoże": 20984, + "zwracać": 20985, + "Ły": 20986, + "Śró": 20987, + "Świą": 20988, + "ślepie": 20989, + "Żeś": 20990, + "niepospoli": 20991, + "niezupełnie": 20992, + "niejednego": 20993, + "nieźle": 20994, + "niesna": 20995, + "niezgody": 20996, + "nieobecności": 20997, + "niewyraźne": 20998, + "nieokreś": 20999, + "nieprzejrza": 21000, + "nao": 21001, + "naw": 21002, + "naję": 21003, + "nakar": 21004, + "nastego": 21005, + "namawia": 21006, + "natłoku": 21007, + "nazad": 21008, + "chli": 21009, + "szpary": 21010, + "czór": 21011, + "czwór": 21012, + "poś": 21013, + "pokrzy": 21014, + "pomogła": 21015, + "pomina": 21016, + "pochodził": 21017, + "poproszę": 21018, + "pociągnie": 21019, + "pobity": 21020, + "poruszyły": 21021, + "pocałowała": 21022, + "ałego": 21023, + "niskiego": 21024, + "dzką": 21025, + "dzkim": 21026, + "rani": 21027, + "rania": 21028, + "rade": 21029, + "robienia": 21030, + "roiło": 21031, + "rześ": 21032, + "lity": 21033, + "linię": 21034, + "liwością": 21035, + "liściach": 21036, + "wicę": 21037, + "witała": 21038, + "jeńcami": 21039, + "koty": 21040, + "ciński": 21041, + "ciom": 21042, + "zaso": 21043, + "zacią": 21044, + "zadnie": 21045, + "zachmu": 21046, + "zausz": 21047, + "zapewnie": 21048, + "zawołać": 21049, + "zachciało": 21050, + "zaszkodzi": 21051, + "dowiem": 21052, + "dopeł": 21053, + "dotrzymał": 21054, + "dosłyszał": 21055, + "doprowadzić": 21056, + "dobija": 21057, + "dodawał": 21058, + "doleciał": 21059, + "dogoni": 21060, + "dochód": 21061, + "łotrów": 21062, + "lewe": 21063, + "lewego": 21064, + "legen": 21065, + "migre": 21066, + "wamy": 21067, + "wabi": 21068, + "wasą": 21069, + "wieko": 21070, + "łask": 21071, + "łapać": 21072, + "tańce": 21073, + "tańczy": 21074, + "pasą": 21075, + "patii": 21076, + "wyska": 21077, + "wysko": 21078, + "wytra": 21079, + "wyspa": 21080, + "wysiadł": 21081, + "wymienia": 21082, + "wyspę": 21083, + "wychodziła": 21084, + "wystąpiła": 21085, + "wyjeżdżać": 21086, + "wywiózł": 21087, + "jamie": 21088, + "tero": 21089, + "woził": 21090, + "nowski": 21091, + "nodze": 21092, + "nopola": 21093, + "tyla": 21094, + "tylną": 21095, + "daruje": 21096, + "czykami": 21097, + "czytała": 21098, + "czynnie": 21099, + "dys": 21100, + "odpar": 21101, + "odczuł": 21102, + "odbierze": 21103, + "odpowiadała": 21104, + "lament": 21105, + "przemo": 21106, + "przepi": 21107, + "przeżegna": 21108, + "przeszył": 21109, + "przemk": 21110, + "mont": 21111, + "kierować": 21112, + "kiełba": 21113, + "marzeń": 21114, + "bogu": 21115, + "mien": 21116, + "mieri": 21117, + "cechy": 21118, + "przyka": 21119, + "przybędzie": 21120, + "przygodzi": 21121, + "przyciągnął": 21122, + "przypatrzyć": 21123, + "przykaza": 21124, + "kuche": 21125, + "mujący": 21126, + "musku": 21127, + "stawach": 21128, + "cześci": 21129, + "rezer": 21130, + "bas": 21131, + "bagni": 21132, + "ruski": 21133, + "ruskim": 21134, + "mydło": 21135, + "biem": 21136, + "cytry": 21137, + "sadzi": 21138, + "sakra": 21139, + "czapek": 21140, + "chorował": 21141, + "niasz": 21142, + "łuby": 21143, + "rozgo": 21144, + "rozpię": 21145, + "rozważ": 21146, + "rozbły": 21147, + "rozczaro": 21148, + "rozpust": 21149, + "rozbite": 21150, + "rozstrzelać": 21151, + "rozważał": 21152, + "roztarg": 21153, + "rozpostar": 21154, + "życzenia": 21155, + "tupot": 21156, + "zeska": 21157, + "zebrała": 21158, + "car": 21159, + "cano": 21160, + "pic": 21161, + "pisko": 21162, + "ręcznie": 21163, + "sporu": 21164, + "spowia": 21165, + "spozie": 21166, + "społem": 21167, + "sojusz": 21168, + "szarych": 21169, + "dere": 21170, + "dełka": 21171, + "gin": 21172, + "znaję": 21173, + "skrzę": 21174, + "belek": 21175, + "stołe": 21176, + "Posłuchaj": 21177, + "Poczekaj": 21178, + "szczekanie": 21179, + "ałość": 21180, + "obcią": 21181, + "obrazem": 21182, + "Zac": 21183, + "Zazdro": 21184, + "Naprawdę": 21185, + "proroku": 21186, + "Jar": 21187, + "Jadę": 21188, + "skakać": 21189, + "żarem": 21190, + "symu": 21191, + "synami": 21192, + "sypią": 21193, + "sypiał": 21194, + "sypały": 21195, + "waćpanem": 21196, + "jęku": 21197, + "wszystkiej": 21198, + "Woła": 21199, + "Wolej": 21200, + "Bożą": 21201, + "Bożej": 21202, + "buję": 21203, + "butów": 21204, + "ściera": 21205, + "wątro": 21206, + "przedał": 21207, + "przednich": 21208, + "służyła": 21209, + "lękać": 21210, + "Tajem": 21211, + "skokach": 21212, + "ziemiec": 21213, + "brania": 21214, + "Jedz": 21215, + "Jeho": 21216, + "Jednym": 21217, + "Jenerale": 21218, + "ciężej": 21219, + "nadbiegł": 21220, + "nadbiegli": 21221, + "filuter": 21222, + "bliskich": 21223, + "nują": 21224, + "jomu": 21225, + "jowskim": 21226, + "piersio": 21227, + "groch": 21228, + "grobów": 21229, + "bezwsty": 21230, + "wężo": 21231, + "siadały": 21232, + "strawy": 21233, + "kładli": 21234, + "wódź": 21235, + "wszego": 21236, + "Widziano": 21237, + "orły": 21238, + "gęsta": 21239, + "barwą": 21240, + "sądziła": 21241, + "sąsiedzi": 21242, + "wują": 21243, + "Stań": 21244, + "piętrzy": 21245, + "oklaski": 21246, + "Pax": 21247, + "Pański": 21248, + "Pacune": 21249, + "traga": 21250, + "śnienia": 21251, + "złożyli": 21252, + "świadom": 21253, + "strzemienia": 21254, + "strzelili": 21255, + "pewnikiem": 21256, + "Jutrze": 21257, + "Racz": 21258, + "Raszków": 21259, + "powstali": 21260, + "fami": 21261, + "fakt": 21262, + "kratę": 21263, + "zdjęła": 21264, + "padnę": 21265, + "panii": 21266, + "etów": 21267, + "Tehen": 21268, + "szumią": 21269, + "Tuli": 21270, + "Salo": 21271, + "Sabę": 21272, + "Kam": 21273, + "gniecio": 21274, + "dziady": 21275, + "Kościo": 21276, + "rzęsy": 21277, + "Wieści": 21278, + "Wieczny": 21279, + "Wieczór": 21280, + "huczeć": 21281, + "huczały": 21282, + "szowski": 21283, + "pękło": 21284, + "wionego": 21285, + "Wycie": 21286, + "Mirskiego": 21287, + "brwią": 21288, + "pokory": 21289, + "pokochać": 21290, + "pokoleń": 21291, + "Niczego": 21292, + "kapłańskie": 21293, + "bladość": 21294, + "bladym": 21295, + "płocie": 21296, + "zmienionym": 21297, + "ciuch": 21298, + "własności": 21299, + "własnemu": 21300, + "ostanie": 21301, + "ruszysz": 21302, + "targu": 21303, + "świętemu": 21304, + "świętości": 21305, + "szczami": 21306, + "gnała": 21307, + "chciałbyś": 21308, + "postano": 21309, + "przecier": 21310, + "pomno": 21311, + "pomsta": 21312, + "krewie": 21313, + "obaczym": 21314, + "walkach": 21315, + "pozwał": 21316, + "ucieczką": 21317, + "tłumnie": 21318, + "tłumach": 21319, + "tłumom": 21320, + "karał": 21321, + "mówmy": 21322, + "działami": 21323, + "odeł": 21324, + "odesła": 21325, + "Odga": 21326, + "kobiece": 21327, + "pytaniami": 21328, + "starała": 21329, + "Daję": 21330, + "Darzecki": 21331, + "hetmańskiej": 21332, + "urodzie": 21333, + "urodzenia": 21334, + "królewicza": 21335, + "trybun": 21336, + "Wachmistrz": 21337, + "hoc": 21338, + "zębach": 21339, + "Czechem": 21340, + "spadał": 21341, + "sprawi": 21342, + "sprawia": 21343, + "bylibyśmy": 21344, + "drżeli": 21345, + "polne": 21346, + "miałaby": 21347, + "mająca": 21348, + "lekkich": 21349, + "dzielili": 21350, + "wskazać": 21351, + "polecam": 21352, + "bezpiecznym": 21353, + "gruzów": 21354, + "piaskach": 21355, + "zupełny": 21356, + "zupełnego": 21357, + "klęcząc": 21358, + "chłopcze": 21359, + "wydatki": 21360, + "krewna": 21361, + "zbiegła": 21362, + "uśmiecha": 21363, + "paląc": 21364, + "wracasz": 21365, + "wracający": 21366, + "położy": 21367, + "położę": 21368, + "potrzebę": 21369, + "znajdu": 21370, + "port": 21371, + "porwą": 21372, + "porwanie": 21373, + "Jakoś": 21374, + "konających": 21375, + "smutni": 21376, + "kręgi": 21377, + "kolcza": 21378, + "Kuszla": 21379, + "trafiła": 21380, + "żałobie": 21381, + "żałosnym": 21382, + "modre": 21383, + "zgodą": 21384, + "przyjmę": 21385, + "darli": 21386, + "gotowym": 21387, + "wzięte": 21388, + "oburzony": 21389, + "mrucząc": 21390, + "rodzinne": 21391, + "Dzia": 21392, + "twarde": 21393, + "Chodziło": 21394, + "początko": 21395, + "błogi": 21396, + "powtórzy": 21397, + "błazna": 21398, + "żartować": 21399, + "żartuje": 21400, + "oddala": 21401, + "oddają": 21402, + "zapachu": 21403, + "zapachem": 21404, + "zapalić": 21405, + "Lachi": 21406, + "wdziękiem": 21407, + "wdzięczne": 21408, + "wdzięczną": 21409, + "bogato": 21410, + "bogatego": 21411, + "miłościwego": 21412, + "ciocia": 21413, + "niepoży": 21414, + "Gościu": 21415, + "otwory": 21416, + "otworem": 21417, + "szczęśliwości": 21418, + "potężni": 21419, + "pałaco": 21420, + "Wszystkich": 21421, + "ruszeniem": 21422, + "spodziewając": 21423, + "Wenus": 21424, + "Procho": 21425, + "pryska": 21426, + "świty": 21427, + "świtą": 21428, + "ogarniać": 21429, + "dobroczy": 21430, + "sierpem": 21431, + "grzmi": 21432, + "sposobów": 21433, + "umieścił": 21434, + "tnikami": 21435, + "mieniła": 21436, + "głębokiego": 21437, + "pułkownikami": 21438, + "świetnej": 21439, + "groźnym": 21440, + "wybucha": 21441, + "strumienia": 21442, + "permisję": 21443, + "ofiaruję": 21444, + "trzaskiem": 21445, + "chlebem": 21446, + "ukarać": 21447, + "mądrzy": 21448, + "mądre": 21449, + "opatru": 21450, + "siłach": 21451, + "pokrytą": 21452, + "składy": 21453, + "składało": 21454, + "pociesz": 21455, + "pocieszył": 21456, + "przyszedłszy": 21457, + "ochotników": 21458, + "zrozumienia": 21459, + "przerażeni": 21460, + "szukania": 21461, + "tęsknić": 21462, + "Wielmożny": 21463, + "wczora": 21464, + "dojrze": 21465, + "dojrzały": 21466, + "wypadły": 21467, + "Siądź": 21468, + "broniąc": 21469, + "porywał": 21470, + "poradził": 21471, + "Siedzieli": 21472, + "Innym": 21473, + "dzwoni": 21474, + "zastaw": 21475, + "Chilonie": 21476, + "Ruś": 21477, + "obejmuje": 21478, + "obejmując": 21479, + "Został": 21480, + "nagrodzi": 21481, + "znajdziecie": 21482, + "procentu": 21483, + "gwałtu": 21484, + "żółtym": 21485, + "żółtej": 21486, + "żółtą": 21487, + "bolesne": 21488, + "podejść": 21489, + "barany": 21490, + "włóczyć": 21491, + "sejmie": 21492, + "spełnienia": 21493, + "talerze": 21494, + "wysłańcy": 21495, + "potrafiłby": 21496, + "patrycju": 21497, + "zimę": 21498, + "pogodzić": 21499, + "krwawo": 21500, + "okrętów": 21501, + "okropna": 21502, + "posłanie": 21503, + "posłańca": 21504, + "odpowiedziało": 21505, + "najwyższą": 21506, + "umysłu": 21507, + "nadzwyczajnym": 21508, + "harra": 21509, + "napadać": 21510, + "dragonia": 21511, + "Heleną": 21512, + "nazywali": 21513, + "kozackiego": 21514, + "rozumny": 21515, + "naradzać": 21516, + "Chartum": 21517, + "doświadczeni": 21518, + "sandały": 21519, + "nieprzyjacielskich": 21520, + "Wład": 21521, + "Witoldowi": 21522, + "Nowowiejskim": 21523, + "ńczyka": 21524, + "dzierały": 21525, + "domostwa": 21526, + "błękitnych": 21527, + "prawicę": 21528, + "prawidło": 21529, + "szlachetną": 21530, + "szlachetnego": 21531, + "cerkwi": 21532, + "zakonnik": 21533, + "litewskiej": 21534, + "śmiertelna": 21535, + "szaleje": 21536, + "urzędu": 21537, + "przestrzenie": 21538, + "uważasz": 21539, + "pilnowali": 21540, + "stopni": 21541, + "Pierwsza": 21542, + "szturmie": 21543, + "szturmem": 21544, + "światłości": 21545, + "właściwe": 21546, + "zieloności": 21547, + "zielonymi": 21548, + "wschodnim": 21549, + "zasłonić": 21550, + "różowa": 21551, + "Będziem": 21552, + "natchnął": 21553, + "szczególny": 21554, + "szczególne": 21555, + "Czemuś": 21556, + "śnioną": 21557, + "regimentu": 21558, + "niezgłę": 21559, + "pobożni": 21560, + "napełniając": 21561, + "wypalił": 21562, + "Rozum": 21563, + "paraszy": 21564, + "rozkazywać": 21565, + "narzeczonej": 21566, + "ponuję": 21567, + "niespodziany": 21568, + "kurs": 21569, + "zgromadzonych": 21570, + "hałasem": 21571, + "bełko": 21572, + "bliższe": 21573, + "żołnierstwem": 21574, + "próbowała": 21575, + "uczciwości": 21576, + "sukno": 21577, + "żądasz": 21578, + "wspomnieć": 21579, + "pochować": 21580, + "zasłużył": 21581, + "folgu": 21582, + "bawiąc": 21583, + "strażnika": 21584, + "polityczne": 21585, + "kierunek": 21586, + "przewodni": 21587, + "wspomnę": 21588, + "oznajmia": 21589, + "gałęź": 21590, + "gonitwa": 21591, + "oglądali": 21592, + "ożeni": 21593, + "kołysały": 21594, + "dostrzega": 21595, + "kieliszek": 21596, + "otaczali": 21597, + "zamierzył": 21598, + "podobać": 21599, + "wstrząsał": 21600, + "starszyzny": 21601, + "cudzoziemiec": 21602, + "spływał": 21603, + "spłynęły": 21604, + "Węgro": 21605, + "fałdy": 21606, + "pątli": 21607, + "napitek": 21608, + "obłoków": 21609, + "przyszłym": 21610, + "wełną": 21611, + "kluczem": 21612, + "Żydówki": 21613, + "niewymo": 21614, + "utkwiła": 21615, + "zrywały": 21616, + "osobny": 21617, + "napełniło": 21618, + "poświęcił": 21619, + "dosięgnie": 21620, + "dotknąć": 21621, + "wycięto": 21622, + "dźwigać": 21623, + "potokiem": 21624, + "spółka": 21625, + "przygotowany": 21626, + "Zamościem": 21627, + "ożywieniem": 21628, + "Serca": 21629, + "potraw": 21630, + "wyglądało": 21631, + "polowania": 21632, + "dorożki": 21633, + "prostak": 21634, + "martwe": 21635, + "purpurowe": 21636, + "zasłaniały": 21637, + "pozwoleństwo": 21638, + "wilgoć": 21639, + "wilgoci": 21640, + "powszechnego": 21641, + "zasadzki": 21642, + "zawrzało": 21643, + "Memfisie": 21644, + "hojny": 21645, + "migocą": 21646, + "okrągły": 21647, + "Burda": 21648, + "przedmiotów": 21649, + "utopił": 21650, + "Jesteśmy": 21651, + "spojrzeniami": 21652, + "drżące": 21653, + "Palmieri": 21654, + "wyścigach": 21655, + "wybierał": 21656, + "miękki": 21657, + "mowic": 21658, + "budowę": 21659, + "Królestwo": 21660, + "drewniany": 21661, + "Broń": 21662, + "osiemdziesiąt": 21663, + "przywiązany": 21664, + "przywiązania": 21665, + "punktach": 21666, + "regularnie": 21667, + "zgrają": 21668, + "niesłychana": 21669, + "RZE": 21670, + "łokciami": 21671, + "pistoletów": 21672, + "przebrany": 21673, + "sierota": 21674, + "żniwa": 21675, + "żniwia": 21676, + "ogólnego": 21677, + "wzywa": 21678, + "Ręka": 21679, + "Sudańczyk": 21680, + "zaufania": 21681, + "dziadku": 21682, + "radziwiłłowskie": 21683, + "gwarem": 21684, + "wypędzić": 21685, + "porównania": 21686, + "pomieszane": 21687, + "rosnących": 21688, + "zabrania": 21689, + "zabrawszy": 21690, + "Penelopy": 21691, + "zdepta": 21692, + "que": 21693, + "istnieją": 21694, + "FORI": 21695, + "krzaki": 21696, + "wręczył": 21697, + "łopatki": 21698, + "tatuś": 21699, + "rozerwał": 21700, + "Jurandównę": 21701, + "ubogą": 21702, + "koszt": 21703, + "Dobrzyńscy": 21704, + "popioły": 21705, + "popiołu": 21706, + "zawołanie": 21707, + "wyobraża": 21708, + "pensji": 21709, + "sędziwy": 21710, + "Europy": 21711, + "bierzcie": 21712, + "głuchym": 21713, + "świecące": 21714, + "warkocz": 21715, + "zbitą": 21716, + "pieszczoty": 21717, + "Pozwólcie": 21718, + "dżunglę": 21719, + "lekarstwa": 21720, + "puśćmy": 21721, + "granatów": 21722, + "pokorny": 21723, + "ujrzysz": 21724, + "zaniepokoił": 21725, + "dotykał": 21726, + "bielizny": 21727, + "ścigany": 21728, + "gołębi": 21729, + "opiekunem": 21730, + "regularne": 21731, + "mazowieckim": 21732, + "awantury": 21733, + "wyłączając": 21734, + "dziwota": 21735, + "XVIII": 21736, + "pocisków": 21737, + "odbywała": 21738, + "omylił": 21739, + "przykrości": 21740, + "wzrastał": 21741, + "Forum": 21742, + "Spodziewał": 21743, + "jęczmie": 21744, + "niepojętą": 21745, + "zagrzmiał": 21746, + "komturów": 21747, + "ukończeniu": 21748, + "Nitagera": 21749, + "spadała": 21750, + "melod": 21751, + "zaświeciły": 21752, + "zaczerwienił": 21753, + "rozpuście": 21754, + "powrozie": 21755, + "odziedziczył": 21756, + "dziaduś": 21757, + "zapomniałem": 21758, + "zastanawiać": 21759, + "uczest": 21760, + "palanki": 21761, + "Kapitan": 21762, + "zniszczenie": 21763, + "kołnierz": 21764, + "Tykocina": 21765, + "kroplami": 21766, + "konfuzji": 21767, + "Kaly": 21768, + "Henryk": 21769, + "pozostałych": 21770, + "zaroślach": 21771, + "wyjątkowo": 21772, + "hieny": 21773, + "posłuchanie": 21774, + "paciorki": 21775, + "Jowisza": 21776, + "wyniosłe": 21777, + "Helios": 21778, + "mnichów": 21779, + "wryty": 21780, + "zmiłowanie": 21781, + "Bohatyrowicz": 21782, + "wspaniałomyśl": 21783, + "gałązki": 21784, + "Kanneberg": 21785, + "esau": 21786, + "Paterson": 21787, + "połyskiwały": 21788, + "keryks": 21789, + "Tysiące": 21790, + "Herkulesa": 21791, + "Piechota": 21792, + "Ruszczyc": 21793, + "Gryzeldy": 21794, + "Myślałam": 21795, + "szezlongu": 21796, + "posiadłości": 21797, + "października": 21798, + "obietnice": 21799, + "Bismar": 21800, + "Adurowicz": 21801, + "czeluści": 21802, + "tancerki": 21803, + "Wschodu": 21804, + "bezkarnie": 21805, + "Miedzianobrody": 21806, + "Resztę": 21807, + "Zołtareń": 21808, + "daktyle": 21809, + "gąsiorek": 21810, + "Mentezufisa": 21811, + "Różyca": 21812, + "odrętwie": 21813, + "bambu": 21814, + "Czeladź": 21815, + "biodrach": 21816, + "fortalicji": 21817, + "Opaliński": 21818, + "Szpigel": 21819, + "abomina": 21820, + "Kniaziówna": 21821, + "UCZEŃ": 21822, + "EUFORI": 21823, + "szkarła": 21824, + "Dowiedziawszy": 21825, + "Stopniowo": 21826, + "Gharak": 21827, + "Śródziem": 21828, + "16": 21829, + "Ada": 21830, + "Adol": 21831, + "Ewki": 21832, + "Elia": 21833, + "Krom": 21834, + "Nur": 21835, + "Otwo": 21836, + "Okrę": 21837, + "Oskier": 21838, + "PL": 21839, + "PRO": 21840, + "Rą": 21841, + "Sre": 21842, + "Stro": 21843, + "SFI": 21844, + "TO": 21845, + "Trą": 21846, + "Uspoko": 21847, + "Usiadł": 21848, + "Uczuł": 21849, + "Upłynęło": 21850, + "Wro": 21851, + "Wrza": 21852, + "Waż": 21853, + "Wciąż": 21854, + "Wóz": 21855, + "XL": 21856, + "Zdzi": 21857, + "Zły": 21858, + "aro": 21859, + "aca": 21860, + "blon": 21861, + "dróż": 21862, + "gem": 21863, + "grów": 21864, + "isz": 21865, + "jskich": 21866, + "lmy": 21867, + "lstwo": 21868, + "opra": 21869, + "onem": 21870, + "opóź": 21871, + "ostrzy": 21872, + "osiadły": 21873, + "pniu": 21874, + "psem": 21875, + "rr": 21876, + "schodzą": 21877, + "sprzykrzy": 21878, + "umyśl": 21879, + "upom": 21880, + "uszło": 21881, + "ufor": 21882, + "ubrał": 21883, + "uszom": 21884, + "wpatrzył": 21885, + "wnikiem": 21886, + "wbiegła": 21887, + "wdowy": 21888, + "wżdy": 21889, + "ya": 21890, + "zrze": 21891, + "zich": 21892, + "zsu": 21893, + "zwą": 21894, + "zwin": 21895, + "zniko": 21896, + "związał": 21897, + "zlękli": 21898, + "łbi": 21899, + "śno": 21900, + "źb": 21901, + "żale": 21902, + "żnę": 21903, + "żką": 21904, + "niewi": 21905, + "niewier": 21906, + "niedziel": 21907, + "niewiernych": 21908, + "nadzy": 21909, + "nabiera": 21910, + "nastaje": 21911, + "namawiać": 21912, + "szro": 21913, + "pokaż": 21914, + "pobła": 21915, + "pośle": 21916, + "poświ": 21917, + "ponieść": 21918, + "powiąza": 21919, + "pobrali": 21920, + "poprosił": 21921, + "pocałować": 21922, + "posłuchaj": 21923, + "pogrom": 21924, + "pokiwał": 21925, + "pobłogosławi": 21926, + "rasa": 21927, + "ramę": 21928, + "roiły": 21929, + "rzeniach": 21930, + "liche": 21931, + "liwiej": 21932, + "ligij": 21933, + "wica": 21934, + "got": 21935, + "kowanie": 21936, + "kosma": 21937, + "korespon": 21938, + "ciska": 21939, + "zajdzie": 21940, + "zalał": 21941, + "zarzucił": 21942, + "zapowiadał": 21943, + "zarobił": 21944, + "zabronił": 21945, + "zatknął": 21946, + "zachodzącego": 21947, + "zabudowa": 21948, + "dotrzy": 21949, + "dowego": 21950, + "dokazał": 21951, + "dojechać": 21952, + "dopuścił": 21953, + "donosząc": 21954, + "dobit": 21955, + "doczekał": 21956, + "dotrzymy": 21957, + "domami": 21958, + "łopo": 21959, + "leją": 21960, + "leniem": 21961, + "wagę": 21962, + "kala": 21963, + "kaną": 21964, + "kazy": 21965, + "kaniu": 21966, + "kaganek": 21967, + "wietrze": 21968, + "wietrz": 21969, + "ława": 21970, + "żebrać": 21971, + "pawszy": 21972, + "panych": 21973, + "parą": 21974, + "padając": 21975, + "patre": 21976, + "wywoła": 21977, + "wygry": 21978, + "wyznać": 21979, + "wyrzeź": 21980, + "wytłuma": 21981, + "wychodzili": 21982, + "wygody": 21983, + "wywija": 21984, + "toczyły": 21985, + "topnie": 21986, + "teo": 21987, + "wonie": 21988, + "woni": 21989, + "wować": 21990, + "wonne": 21991, + "tykoci": 21992, + "dziłeś": 21993, + "dzikimi": 21994, + "dzieści": 21995, + "czytanie": 21996, + "dywała": 21997, + "dyplo": 21998, + "odpoczął": 21999, + "odbiła": 22000, + "odprawił": 22001, + "odjeżdżać": 22002, + "labo": 22003, + "przecz": 22004, + "przeprawie": 22005, + "przenika": 22006, + "przekup": 22007, + "przeprowadził": 22008, + "przesiedział": 22009, + "przelaty": 22010, + "przeprowadzić": 22011, + "przeora": 22012, + "mosty": 22013, + "mamo": 22014, + "maju": 22015, + "mawiali": 22016, + "magnety": 22017, + "bowa": 22018, + "bobro": 22019, + "boche": 22020, + "siwo": 22021, + "mierza": 22022, + "przyć": 22023, + "przybyła": 22024, + "przypada": 22025, + "przybłę": 22026, + "przynosił": 22027, + "kuszą": 22028, + "kugla": 22029, + "kubrak": 22030, + "mujące": 22031, + "stany": 22032, + "refe": 22033, + "ścisku": 22034, + "wene": 22035, + "weszły": 22036, + "bawia": 22037, + "batem": 22038, + "baczenie": 22039, + "ruskiego": 22040, + "rubla": 22041, + "myka": 22042, + "mydła": 22043, + "szewskiego": 22044, + "biedną": 22045, + "coć": 22046, + "sadła": 22047, + "sapiąc": 22048, + "biję": 22049, + "bior": 22050, + "chowy": 22051, + "chorób": 22052, + "łują": 22053, + "łukiem": 22054, + "rozla": 22055, + "rozróż": 22056, + "rozkochany": 22057, + "rozprawy": 22058, + "rozgorączko": 22059, + "rozkwit": 22060, + "raził": 22061, + "luf": 22062, + "ganów": 22063, + "ganem": 22064, + "gajów": 22065, + "gachom": 22066, + "zego": 22067, + "zesch": 22068, + "piwem": 22069, + "spodu": 22070, + "spoczę": 22071, + "sowo": 22072, + "sowany": 22073, + "szańca": 22074, + "szarym": 22075, + "defi": 22076, + "prawego": 22077, + "podpi": 22078, + "podtrzy": 22079, + "podnó": 22080, + "podpala": 22081, + "znanej": 22082, + "chanie": 22083, + "Nieszczęście": 22084, + "Niepokój": 22085, + "siedź": 22086, + "bene": 22087, + "belu": 22088, + "dusić": 22089, + "rzekłeś": 22090, + "Pora": 22091, + "Podzi": 22092, + "Pokaż": 22093, + "Policz": 22094, + "Posłuchajcie": 22095, + "obsa": 22096, + "obsu": 22097, + "oblała": 22098, + "nąłem": 22099, + "Narok": 22100, + "promy": 22101, + "profi": 22102, + "prostą": 22103, + "Janek": 22104, + "skamie": 22105, + "powierz": 22106, + "zycji": 22107, + "surowie": 22108, + "Boską": 22109, + "mecha": 22110, + "wzruszy": 22111, + "wzniosła": 22112, + "wzruszyła": 22113, + "wąską": 22114, + "przedmie": 22115, + "najszczęśli": 22116, + "najpotęż": 22117, + "najdłużej": 22118, + "najznakomit": 22119, + "żonami": 22120, + "słuchy": 22121, + "słupów": 22122, + "Chan": 22123, + "mianie": 22124, + "słach": 22125, + "tęcza": 22126, + "tęczę": 22127, + "Jezio": 22128, + "słoniu": 22129, + "drogami": 22130, + "nadchodzą": 22131, + "dębem": 22132, + "władzą": 22133, + "nudził": 22134, + "ciaś": 22135, + "grob": 22136, + "gromy": 22137, + "węgla": 22138, + "płasko": 22139, + "śmieją": 22140, + "chyżo": 22141, + "jakobym": 22142, + "stracone": 22143, + "tałem": 22144, + "Wino": 22145, + "Wisłę": 22146, + "zione": 22147, + "gęstą": 22148, + "Macha": 22149, + "Matki": 22150, + "Matkę": 22151, + "dążył": 22152, + "resztek": 22153, + "Stanęli": 22154, + "męskie": 22155, + "Panem": 22156, + "trapi": 22157, + "wałami": 22158, + "stepu": 22159, + "sternie": 22160, + "złożoną": 22161, + "Tybe": 22162, + "ktować": 22163, + "Rado": 22164, + "Radzę": 22165, + "powstaje": 22166, + "niegodzi": 22167, + "krańcach": 22168, + "padnij": 22169, + "habit": 22170, + "hazar": 22171, + "odpowiedz": 22172, + "Szły": 22173, + "panienko": 22174, + "Domu": 22175, + "czyniłem": 22176, + "Przej": 22177, + "Przeszli": 22178, + "szukała": 22179, + "robiło": 22180, + "kropel": 22181, + "Morze": 22182, + "Molina": 22183, + "końskiego": 22184, + "końskimi": 22185, + "rządowi": 22186, + "zdarzeń": 22187, + "trupach": 22188, + "Kasz": 22189, + "Kamo": 22190, + "gnienie": 22191, + "gnieździe": 22192, + "kryjomu": 22193, + "dziadów": 22194, + "krzesłem": 22195, + "mieszało": 22196, + "żądam": 22197, + "płyt": 22198, + "pęche": 22199, + "przecisnąć": 22200, + "Przynajmniej": 22201, + "mende": 22202, + "zostawię": 22203, + "zostawiać": 22204, + "Nikomu": 22205, + "konną": 22206, + "płową": 22207, + "myśliła": 22208, + "ustać": 22209, + "Nomar": 22210, + "postawa": 22211, + "obawiać": 22212, + "walczy": 22213, + "walką": 22214, + "zamkiem": 22215, + "tłuszczy": 22216, + "karkiem": 22217, + "karność": 22218, + "czerwca": 22219, + "Odkąd": 22220, + "szczyk": 22221, + "otoczeniu": 22222, + "poznają": 22223, + "Melan": 22224, + "hospo": 22225, + "lazłem": 22226, + "Cześć": 22227, + "drgał": 22228, + "drżała": 22229, + "Szwedem": 22230, + "polskiemu": 22231, + "Bogusławie": 22232, + "nosisz": 22233, + "liczna": 22234, + "pułkiem": 22235, + "Podkomorze": 22236, + "STA": 22237, + "polecenie": 22238, + "bezpieczne": 22239, + "zabiją": 22240, + "towarzyszyć": 22241, + "wydają": 22242, + "wydając": 22243, + "kamienny": 22244, + "kamiennej": 22245, + "ujrzę": 22246, + "ujrzałem": 22247, + "cierp": 22248, + "Możemy": 22249, + "klatki": 22250, + "klaskał": 22251, + "połową": 22252, + "gościnę": 22253, + "gościńcem": 22254, + "gościńcach": 22255, + "bóstw": 22256, + "świadka": 22257, + "porwaniu": 22258, + "dostojni": 22259, + "dostojnego": 22260, + "morskiej": 22261, + "morską": 22262, + "kręciły": 22263, + "trafiło": 22264, + "szczonym": 22265, + "zdumio": 22266, + "modlą": 22267, + "gotował": 22268, + "wzięta": 22269, + "wron": 22270, + "wrogi": 22271, + "zwyciężyć": 22272, + "gromad": 22273, + "rodziła": 22274, + "nowania": 22275, + "diabły": 22276, + "zacni": 22277, + "zacną": 22278, + "wyższa": 22279, + "powtórzyły": 22280, + "kowskiej": 22281, + "zwane": 22282, + "zwady": 22283, + "oddasz": 22284, + "oddalać": 22285, + "zaczęto": 22286, + "dwuna": 22287, + "bogate": 22288, + "myślenia": 22289, + "śledził": 22290, + "niepomiernie": 22291, + "rozkazania": 22292, + "machin": 22293, + "niewolnikom": 22294, + "Fala": 22295, + "zginęły": 22296, + "wojskowe": 22297, + "wojskową": 22298, + "gryzie": 22299, + "dobrymi": 22300, + "chrześcijańską": 22301, + "Andrzeju": 22302, + "Wene": 22303, + "Proś": 22304, + "ogarnęły": 22305, + "koleją": 22306, + "koledzy": 22307, + "kolegów": 22308, + "dobrodusz": 22309, + "zdziwiona": 22310, + "opiera": 22311, + "ukrywał": 22312, + "biegłem": 22313, + "kłych": 22314, + "zajętych": 22315, + "czerwonego": 22316, + "czerwonymi": 22317, + "królowę": 22318, + "Najpierw": 22319, + "Słuchać": 22320, + "mężnie": 22321, + "musiałbym": 22322, + "twierdza": 22323, + "ognistych": 22324, + "pochylał": 22325, + "kupcami": 22326, + "persona": 22327, + "ziemską": 22328, + "wódki": 22329, + "chlebie": 22330, + "możliwe": 22331, + "uczynku": 22332, + "Prawdzi": 22333, + "zbudzony": 22334, + "zbudziły": 22335, + "zbudziło": 22336, + "prawdziwych": 22337, + "fosy": 22338, + "zrozumiesz": 22339, + "zrozumiały": 22340, + "pozwoliła": 22341, + "żywością": 22342, + "Zdawać": 22343, + "gwiazdo": 22344, + "Wielkim": 22345, + "Słyszycie": 22346, + "komnatę": 22347, + "słowom": 22348, + "zapłatę": 22349, + "poważna": 22350, + "górną": 22351, + "poprzednie": 22352, + "porywa": 22353, + "porabia": 22354, + "okrytą": 22355, + "scenę": 22356, + "posiadam": 22357, + "spotkawszy": 22358, + "księżniczki": 22359, + "dzwonią": 22360, + "dzwonka": 22361, + "zastawić": 22362, + "Oleńką": 22363, + "Rua": 22364, + "nienawidzę": 22365, + "ptastwa": 22366, + "zabawki": 22367, + "Hip": 22368, + "spichrz": 22369, + "układa": 22370, + "układu": 22371, + "wściekł": 22372, + "dzielność": 22373, + "fryzje": 22374, + "Sapiehą": 22375, + "zmęczenie": 22376, + "Spostrzegł": 22377, + "procesu": 22378, + "brzmiało": 22379, + "narodem": 22380, + "podejmował": 22381, + "baranie": 22382, + "kasztel": 22383, + "przygodach": 22384, + "błogosławić": 22385, + "wiązała": 22386, + "arcykapłanem": 22387, + "Ciem": 22388, + "pogadać": 22389, + "odpowiedziały": 22390, + "zgasł": 22391, + "zgadnąć": 22392, + "zerwawszy": 22393, + "wyrostka": 22394, + "przywitał": 22395, + "pomyślne": 22396, + "zdziwieniu": 22397, + "Subaga": 22398, + "zbrojna": 22399, + "zamiarach": 22400, + "Łady": 22401, + "narada": 22402, + "obrazów": 22403, + "doświadczeń": 22404, + "oddałbym": 22405, + "przyjechałem": 22406, + "egipskiej": 22407, + "egipskim": 22408, + "mówiącego": 22409, + "Brawo": 22410, + "domowym": 22411, + "miłują": 22412, + "prawisz": 22413, + "łkając": 22414, + "przyciskał": 22415, + "tatarskiej": 22416, + "wszechmoc": 22417, + "załogę": 22418, + "Sędzio": 22419, + "przedstawić": 22420, + "uważając": 22421, + "pojawiły": 22422, + "stanowić": 22423, + "pracowni": 22424, + "ubrane": 22425, + "słodkiej": 22426, + "rozkazuję": 22427, + "atamanów": 22428, + "wyznaczył": 22429, + "Argos": 22430, + "trzydziestole": 22431, + "właściwego": 22432, + "wstrzymała": 22433, + "odurzony": 22434, + "pomagali": 22435, + "wezbrało": 22436, + "odkryć": 22437, + "przybrani": 22438, + "nienawidził": 22439, + "ucichł": 22440, + "zmieniały": 22441, + "regimenty": 22442, + "Billewi": 22443, + "potrzebujesz": 22444, + "uratował": 22445, + "używać": 22446, + "osłabł": 22447, + "brzuchy": 22448, + "błagając": 22449, + "posag": 22450, + "posadę": 22451, + "kapela": 22452, + "dworskie": 22453, + "czarownik": 22454, + "zawzięcie": 22455, + "starając": 22456, + "tłumami": 22457, + "teatr": 22458, + "Wilnem": 22459, + "wataha": 22460, + "piorunów": 22461, + "przypominała": 22462, + "srebrną": 22463, + "Sądzę": 22464, + "zwykłej": 22465, + "błyskawicy": 22466, + "pogardliwie": 22467, + "żołnierstwo": 22468, + "żołnierskich": 22469, + "Księcia": 22470, + "uczciwość": 22471, + "wspomnieniem": 22472, + "pozostawało": 22473, + "zasługę": 22474, + "folgę": 22475, + "znużenia": 22476, + "znużone": 22477, + "schyliwszy": 22478, + "schylając": 22479, + "przewoź": 22480, + "szlachecka": 22481, + "szlacheckiej": 22482, + "wspomni": 22483, + "pachołcy": 22484, + "otwierają": 22485, + "kielicha": 22486, + "mądrością": 22487, + "cierpieniem": 22488, + "rzymskie": 22489, + "wstrząsnęła": 22490, + "gadania": 22491, + "obojętnym": 22492, + "Troją": 22493, + "Troję": 22494, + "gniazd": 22495, + "wczesna": 22496, + "baczności": 22497, + "schronił": 22498, + "sklepem": 22499, + "kapeluszem": 22500, + "Drogi": 22501, + "grzmotu": 22502, + "drażnić": 22503, + "afektem": 22504, + "zachwycie": 22505, + "zachwytem": 22506, + "lekarze": 22507, + "słonecznych": 22508, + "słonecznego": 22509, + "obszernej": 22510, + "błyszczący": 22511, + "błyszczących": 22512, + "sztabu": 22513, + "zatrzymawszy": 22514, + "wielmożnego": 22515, + "gęstwę": 22516, + "gęstwinie": 22517, + "równiny": 22518, + "gwałtowny": 22519, + "śpisz": 22520, + "osobne": 22521, + "grzbiety": 22522, + "nakazy": 22523, + "napełniało": 22524, + "zabierać": 22525, + "ostatecznym": 22526, + "cudzoziemskich": 22527, + "rozproszone": 22528, + "szczegółów": 22529, + "subiektów": 22530, + "Benewe": 22531, + "sprowadzono": 22532, + "spółce": 22533, + "przygotowane": 22534, + "pogrzebie": 22535, + "opanować": 22536, + "kolumnami": 22537, + "zapewnił": 22538, + "rozbudzi": 22539, + "dorożka": 22540, + "wątpliwość": 22541, + "Najświętszą": 22542, + "purpury": 22543, + "przestraszył": 22544, + "wilgotne": 22545, + "oszczędził": 22546, + "Kurlandii": 22547, + "posiadanie": 22548, + "korytarza": 22549, + "delikatnie": 22550, + "południowi": 22551, + "okazję": 22552, + "zamieszkać": 22553, + "zamieszkały": 22554, + "dokumenta": 22555, + "dokument": 22556, + "pierścienie": 22557, + "pierścienia": 22558, + "wyciągali": 22559, + "Billewiczównę": 22560, + "rotmistrz": 22561, + "rotmistrzów": 22562, + "rośliny": 22563, + "dolinie": 22564, + "wahać": 22565, + "oznaki": 22566, + "oznakami": 22567, + "rozdziela": 22568, + "płynąc": 22569, + "biesiady": 22570, + "Jeremim": 22571, + "pozwalają": 22572, + "zbója": 22573, + "złociste": 22574, + "napotka": 22575, + "tajemnicze": 22576, + "zgryźli": 22577, + "punktu": 22578, + "czupryny": 22579, + "czupryną": 22580, + "pełnomoc": 22581, + "oderwał": 22582, + "NIE": 22583, + "Zobaczysz": 22584, + "kłamstwa": 22585, + "dumna": 22586, + "zmusza": 22587, + "szpakowa": 22588, + "nastąpiło": 22589, + "prawdopodob": 22590, + "aniołów": 22591, + "Achille": 22592, + "semenowie": 22593, + "spuszczone": 22594, + "przystojnie": 22595, + "gabinet": 22596, + "gałęziami": 22597, + "fleg": 22598, + "ciężaru": 22599, + "Lubowli": 22600, + "Augusty": 22601, + "mędrców": 22602, + "obdarzył": 22603, + "potomstwo": 22604, + "Skoczył": 22605, + "przyznawał": 22606, + "chustki": 22607, + "Telemachu": 22608, + "nieśmiertelną": 22609, + "należących": 22610, + "qui": 22611, + "gorzkie": 22612, + "Wołochów": 22613, + "Lubię": 22614, + "zaręczy": 22615, + "zanurzył": 22616, + "noclegu": 22617, + "towarzyszami": 22618, + "pocałunki": 22619, + "pocałunkami": 22620, + "Walgie": 22621, + "następujący": 22622, + "poranku": 22623, + "łopaty": 22624, + "manew": 22625, + "pacholęta": 22626, + "energia": 22627, + "Zdrów": 22628, + "trafię": 22629, + "hultajów": 22630, + "Europej": 22631, + "uzyska": 22632, + "wytrzymam": 22633, + "żołąd": 22634, + "Zbrożka": 22635, + "wstęga": 22636, + "Kocham": 22637, + "udzielił": 22638, + "Pójdziesz": 22639, + "przepychem": 22640, + "przewyższa": 22641, + "medyka": 22642, + "filozof": 22643, + "najmilsza": 22644, + "kolisko": 22645, + "Stankiewicza": 22646, + "drgające": 22647, + "Wziąwszy": 22648, + "przemysło": 22649, + "derwisze": 22650, + "Arnolda": 22651, + "asyryjskich": 22652, + "awantur": 22653, + "libijskie": 22654, + "brzask": 22655, + "rozrywki": 22656, + "Kiemliczów": 22657, + "pociski": 22658, + "sympat": 22659, + "Senecjo": 22660, + "kondygna": 22661, + "instruk": 22662, + "obiecując": 22663, + "przechadzki": 22664, + "Palatynu": 22665, + "ukochaną": 22666, + "śpieszniej": 22667, + "zmartwienia": 22668, + "świadectwa": 22669, + "Kudak": 22670, + "wiszący": 22671, + "zawiadomił": 22672, + "synowca": 22673, + "bezbronny": 22674, + "niezwykłym": 22675, + "światełko": 22676, + "Darem": 22677, + "wzniesieniu": 22678, + "drużyna": 22679, + "psubratów": 22680, + "Apollina": 22681, + "świadomość": 22682, + "Ludziom": 22683, + "Zamoyskiego": 22684, + "napływały": 22685, + "subtel": 22686, + "Przeciwnie": 22687, + "herbaty": 22688, + "nadążyć": 22689, + "płachtę": 22690, + "sferze": 22691, + "pobitych": 22692, + "swobody": 22693, + "pretorianie": 22694, + "skrupu": 22695, + "kałuski": 22696, + "kwestii": 22697, + "zgrozą": 22698, + "protekcję": 22699, + "granicznych": 22700, + "pozwolono": 22701, + "zwierzyny": 22702, + "doradcą": 22703, + "przypadkiem": 22704, + "Obejrzał": 22705, + "Błagam": 22706, + "Śląska": 22707, + "Wołmontowicze": 22708, + "Niewiasty": 22709, + "jednakowoż": 22710, + "piętnastu": 22711, + "nieboszczki": 22712, + "Czeremisów": 22713, + "gladiatorów": 22714, + "Demo": 22715, + "Smoleń": 22716, + "sentymenta": 22717, + "krząta": 22718, + "chytrość": 22719, + "Łazienek": 22720, + "Gwiazdy": 22721, + "zameczku": 22722, + "podwoi": 22723, + "kredyt": 22724, + "nasłuchiwać": 22725, + "przechodniów": 22726, + "Lubomirskiego": 22727, + "wytwor": 22728, + "instancję": 22729, + "Blask": 22730, + "pociemniało": 22731, + "łabędzi": 22732, + "wygodniej": 22733, + "sieradzki": 22734, + "Śnieg": 22735, + "Niewolnicy": 22736, + "Bonapar": 22737, + "podziemiów": 22738, + "Chrzciciel": 22739, + "Dziewczynka": 22740, + "frasobli": 22741, + "blednąc": 22742, + "Elżusia": 22743, + "kopertę": 22744, + "girlan": 22745, + "Kairu": 22746, + "Przyjemski": 22747, + "Watyniusz": 22748, + "zadyszany": 22749, + "ochrypły": 22750, + "rebeliza": 22751, + "drzazgi": 22752, + "paroksyzm": 22753, + "album": 22754, + "Scewi": 22755, + "sytuacji": 22756, + "Ulisse": 22757, + "sestercji": 22758, + "goręcej": 22759, + "relikwie": 22760, + "carissi": 22761, + "wspólnie": 22762, + "asystencji": 22763, + "oszmia": 22764, + "Wolfgang": 22765, + "Skiernie": 22766, + "Lachiw": 22767, + "Węgrowicz": 22768, + "EUFORION": 22769, + "SFINK": 22770, + "Molinari": 22771, + "*…": 22772, + "Anie": 22773, + "CI": 22774, + "Cia": 22775, + "Całą": 22776, + "Drob": 22777, + "Dwór": 22778, + "Ehe": 22779, + "God": 22780, + "Kan": 22781, + "LA": 22782, + "Owi": 22783, + "Ota": 22784, + "Odwie": 22785, + "Okrzyk": 22786, + "Sąd": 22787, + "Szale": 22788, + "SKA": 22789, + "Try": 22790, + "Twego": 22791, + "Uszy": 22792, + "UCH": 22793, + "Umarł": 22794, + "Ujazdo": 22795, + "Wała": 22796, + "Wstań": 22797, + "XIV": 22798, + "Yun": 22799, + "Zgo": 22800, + "Zwłaszcza": 22801, + "Zginie": 22802, + "acz": 22803, + "ast": 22804, + "ctwie": 22805, + "cnó": 22806, + "dlu": 22807, + "ewen": 22808, + "flako": 22809, + "flami": 22810, + "ffendi": 22811, + "gzy": 22812, + "glach": 22813, + "hale": 22814, + "klep": 22815, + "knęli": 22816, + "lód": 22817, + "lodu": 22818, + "mki": 22819, + "nda": 22820, + "nnymi": 22821, + "ostał": 22822, + "owio": 22823, + "ożenie": 22824, + "oczaro": 22825, + "ofie": 22826, + "odziany": 22827, + "pną": 22828, + "pri": 22829, + "pszcz": 22830, + "sól": 22831, + "tnaście": 22832, + "ud": 22833, + "ula": 22834, + "uchodzi": 22835, + "uszli": 22836, + "utr": 22837, + "umieć": 22838, + "ustępu": 22839, + "upadnie": 22840, + "unoszą": 22841, + "upadło": 22842, + "ucałować": 22843, + "udobru": 22844, + "uchowaj": 22845, + "wrzy": 22846, + "wcę": 22847, + "wpił": 22848, + "wskoczył": 22849, + "wstępu": 22850, + "wchodziło": 22851, + "wzywać": 22852, + "wtór": 22853, + "wskór": 22854, + "zó": 22855, + "zjechać": 22856, + "zhań": 22857, + "zbladła": 22858, + "zwracała": 22859, + "zmieszała": 22860, + "Łobo": 22861, + "śmi": 22862, + "śne": 22863, + "śnik": 22864, + "ślep": 22865, + "żce": 22866, + "żałem": 22867, + "niepra": 22868, + "niepewne": 22869, + "niewielu": 22870, + "nieufność": 22871, + "niepotrzebne": 22872, + "niezachwia": 22873, + "napra": 22874, + "namówił": 22875, + "nazwy": 22876, + "namówić": 22877, + "szłe": 22878, + "szpar": 22879, + "szkół": 22880, + "szwan": 22881, + "post": 22882, + "powoła": 22883, + "pogod": 22884, + "poche": 22885, + "pobić": 22886, + "pokrwa": 22887, + "pozio": 22888, + "poprowadzi": 22889, + "pokazała": 22890, + "pokręcił": 22891, + "pomieszały": 22892, + "poślę": 22893, + "pokrewie": 22894, + "niskiej": 22895, + "nijakiego": 22896, + "dzcy": 22897, + "radzą": 22898, + "rażony": 22899, + "raduje": 22900, + "rosy": 22901, + "rosą": 22902, + "rosłe": 22903, + "robak": 22904, + "liczą": 22905, + "liścia": 22906, + "liter": 22907, + "wira": 22908, + "wiru": 22909, + "wideł": 22910, + "gowych": 22911, + "gońca": 22912, + "koczo": 22913, + "kokar": 22914, + "kopia": 22915, + "kocio": 22916, + "koszta": 22917, + "cin": 22918, + "cisnęły": 22919, + "zapie": 22920, + "zatrze": 22921, + "zagu": 22922, + "zawią": 22923, + "zagnie": 22924, + "zamiło": 22925, + "zaspa": 22926, + "zanosi": 22927, + "zastanie": 22928, + "zaglądał": 22929, + "zaprzysię": 22930, + "zaprosić": 22931, + "zakrzyknęła": 22932, + "zatrząsł": 22933, + "dos": 22934, + "doło": 22935, + "dono": 22936, + "docze": 22937, + "donu": 22938, + "dopuści": 22939, + "doniósł": 22940, + "domiar": 22941, + "dozwoli": 22942, + "łoj": 22943, + "łono": 22944, + "łowił": 22945, + "lesi": 22946, + "minam": 22947, + "bylem": 22948, + "kawy": 22949, + "łabędzie": 22950, + "łakom": 22951, + "łatwą": 22952, + "papro": 22953, + "panio": 22954, + "paszczy": 22955, + "pachnie": 22956, + "pawich": 22957, + "paniom": 22958, + "kiwały": 22959, + "wydy": 22960, + "wycza": 22961, + "wystra": 22962, + "wystę": 22963, + "wyszu": 22964, + "wykar": 22965, + "wynale": 22966, + "wyrzucił": 22967, + "wywieść": 22968, + "wybrali": 22969, + "wybacz": 22970, + "wyrzucał": 22971, + "wypłynie": 22972, + "wystrzały": 22973, + "wypędził": 22974, + "wytrwało": 22975, + "wygania": 22976, + "jadły": 22977, + "tobo": 22978, + "tonów": 22979, + "tołub": 22980, + "tein": 22981, + "nor": 22982, + "tylne": 22983, + "dziob": 22984, + "dziwiąc": 22985, + "netę": 22986, + "darzy": 22987, + "dawało": 22988, + "dziełem": 22989, + "dziewek": 22990, + "dzieciach": 22991, + "czysto": 22992, + "czykiem": 22993, + "czystego": 22994, + "rybak": 22995, + "dyspe": 22996, + "cieniów": 22997, + "odbija": 22998, + "odwróciwszy": 22999, + "odpocznie": 23000, + "odpowiadały": 23001, + "latać": 23002, + "przeć": 23003, + "przenosić": 23004, + "przesławny": 23005, + "moli": 23006, + "moment": 23007, + "szyk": 23008, + "mala": 23009, + "maku": 23010, + "manio": 23011, + "boso": 23012, + "bojów": 23013, + "siał": 23014, + "simi": 23015, + "przybyć": 23016, + "przybrała": 23017, + "przybór": 23018, + "przyjeździe": 23019, + "przywiązać": 23020, + "przyłbi": 23021, + "kuro": 23022, + "kulami": 23023, + "muro": 23024, + "stadko": 23025, + "stanowił": 23026, + "rea": 23027, + "ścinać": 23028, + "którędy": 23029, + "bacznie": 23030, + "bawili": 23031, + "rude": 23032, + "mylę": 23033, + "szef": 23034, + "szerzył": 23035, + "biedę": 23036, + "biedne": 23037, + "biegali": 23038, + "biednego": 23039, + "pierza": 23040, + "pieszą": 23041, + "bisur": 23042, + "chorzy": 23043, + "chore": 23044, + "chowski": 23045, + "jakeśmy": 23046, + "rozkwi": 23047, + "rozprzę": 23048, + "razić": 23049, + "żywić": 23050, + "żyjących": 23051, + "żyłeś": 23052, + "żyjącego": 23053, + "lubel": 23054, + "lubili": 23055, + "galo": 23056, + "jużem": 23057, + "zegar": 23058, + "zetrzeć": 23059, + "zepch": 23060, + "piszcze": 23061, + "głodzie": 23062, + "głodni": 23063, + "szacie": 23064, + "szaniec": 23065, + "dero": 23066, + "desek": 23067, + "ginęły": 23068, + "ginał": 23069, + "podnieco": 23070, + "podstarości": 23071, + "podium": 23072, + "znaczyć": 23073, + "znacznym": 23074, + "kłów": 23075, + "mnienie": 23076, + "ałych": 23077, + "chanem": 23078, + "sien": 23079, + "stoczyć": 23080, + "stojąca": 23081, + "stoczyły": 23082, + "stolika": 23083, + "dużej": 23084, + "peri": 23085, + "Ponia": 23086, + "Pomiędzy": 23087, + "Pożar": 23088, + "Pojedy": 23089, + "Pożegna": 23090, + "Powiedziała": 23091, + "Pogoda": 23092, + "pudeł": 23093, + "szczenie": 23094, + "szczera": 23095, + "procho": 23096, + "progiem": 23097, + "prochami": 23098, + "Jamont": 23099, + "lowym": 23100, + "skap": 23101, + "syl": 23102, + "syta": 23103, + "synom": 23104, + "suknia": 23105, + "sego": 23106, + "sedno": 23107, + "byłbyś": 23108, + "nickiego": 23109, + "inter": 23110, + "inkur": 23111, + "mena": 23112, + "buje": 23113, + "bucha": 23114, + "bufe": 23115, + "budziła": 23116, + "wzór": 23117, + "najszlachet": 23118, + "najdzik": 23119, + "najmilej": 23120, + "słupa": 23121, + "Chle": 23122, + "Chcą": 23123, + "Chcieli": 23124, + "lęka": 23125, + "skona": 23126, + "cudzej": 23127, + "tęczo": 23128, + "ciętych": 23129, + "słomą": 23130, + "Alei": 23131, + "nadbrze": 23132, + "fili": 23133, + "dęby": 23134, + "władać": 23135, + "włazić": 23136, + "bezmiar": 23137, + "węgiel": 23138, + "arbi": 23139, + "strata": 23140, + "stracha": 23141, + "czułe": 23142, + "wróży": 23143, + "kładą": 23144, + "wszerz": 23145, + "kimś": 23146, + "Wina": 23147, + "Wiwat": 23148, + "stroną": 23149, + "stroić": 23150, + "dzonymi": 23151, + "gęstych": 23152, + "chodziłem": 23153, + "wejściu": 23154, + "wuja": 23155, + "Mag": 23156, + "dążą": 23157, + "męże": 23158, + "trach": 23159, + "pełnie": 23160, + "stepem": 23161, + "złożono": 23162, + "Tyżeś": 23163, + "trzodę": 23164, + "wolnej": 23165, + "ciągłych": 23166, + "świeża": 23167, + "czymkolwiek": 23168, + "fach": 23169, + "hak": 23170, + "odpowiesz": 23171, + "odpowiednie": 23172, + "Sztein": 23173, + "Dowej": 23174, + "Dokoła": 23175, + "Przeszło": 23176, + "Przebacz": 23177, + "robicie": 23178, + "Mołoj": 23179, + "erpatre": 23180, + "Baden": 23181, + "zdawali": 23182, + "zdarzenia": 23183, + "niecki": 23184, + "rannej": 23185, + "rankami": 23186, + "Lisola": 23187, + "gniewy": 23188, + "kryte": 23189, + "dziami": 23190, + "zwykli": 23191, + "dniało": 23192, + "granie": 23193, + "obozy": 23194, + "obozów": 23195, + "rzęs": 23196, + "rzędami": 23197, + "łączą": 23198, + "szopy": 23199, + "żołnierzowi": 23200, + "milczy": 23201, + "pęta": 23202, + "wiosce": 23203, + "Wyście": 23204, + "drzemać": 23205, + "chędo": 23206, + "Mickie": 23207, + "ciemnymi": 23208, + "zostawszy": 23209, + "młodzia": 23210, + "płoty": 23211, + "zmieniać": 23212, + "gdybyście": 23213, + "chwyciło": 23214, + "Nogi": 23215, + "Nomenta": 23216, + "ważnej": 23217, + "szczanie": 23218, + "gnane": 23219, + "skąpo": 23220, + "zamą": 23221, + "kałuży": 23222, + "ucieknie": 23223, + "umknąć": 23224, + "kochanym": 23225, + "Odpowiedział": 23226, + "krwie": 23227, + "panować": 23228, + "spojrzeniu": 23229, + "hetmanami": 23230, + "hetmańskiego": 23231, + "urodziła": 23232, + "rzonego": 23233, + "ludzkimi": 23234, + "pierwszyzna": 23235, + "dziękując": 23236, + "Wasi": 23237, + "Waści": 23238, + "szepcząc": 23239, + "spokojność": 23240, + "spalili": 23241, + "sprawiła": 23242, + "drżenie": 23243, + "drżącą": 23244, + "trącając": 23245, + "dopieroż": 23246, + "majątkiem": 23247, + "lekkiego": 23248, + "poległo": 23249, + "wnemu": 23250, + "Musieli": 23251, + "grzecznym": 23252, + "pianą": 23253, + "piając": 23254, + "klęknąwszy": 23255, + "towarzyszki": 23256, + "błysk": 23257, + "samobój": 23258, + "samotność": 23259, + "wydawali": 23260, + "glądali": 23261, + "skrzypienie": 23262, + "dostaną": 23263, + "ujrzały": 23264, + "pańskiego": 23265, + "zbierały": 23266, + "uśmiechać": 23267, + "bionej": 23268, + "palmo": 23269, + "istota": 23270, + "formal": 23271, + "świadczy": 23272, + "zjawia": 23273, + "zjawiska": 23274, + "porwana": 23275, + "dostojnik": 23276, + "Biło": 23277, + "zalety": 23278, + "Kup": 23279, + "Kule": 23280, + "czekamy": 23281, + "czajki": 23282, + "pionym": 23283, + "furią": 23284, + "zdumieni": 23285, + "słuchawszy": 23286, + "tkwi": 23287, + "modą": 23288, + "rozlega": 23289, + "Otom": 23290, + "wilczy": 23291, + "zwyciężył": 23292, + "gromadami": 23293, + "omni": 23294, + "rodzinnej": 23295, + "Dziad": 23296, + "twardym": 23297, + "jasnej": 23298, + "błotni": 23299, + "pleni": 23300, + "kowskie": 23301, + "Odysowi": 23302, + "oddawszy": 23303, + "oddawać": 23304, + "powinowa": 23305, + "sennym": 23306, + "zobaczyli": 23307, + "zmarszczek": 23308, + "wieczorowi": 23309, + "bogatej": 23310, + "ciotką": 23311, + "nieporówna": 23312, + "Gołę": 23313, + "obroń": 23314, + "niebieska": 23315, + "niebieskiej": 23316, + "zdradzał": 23317, + "zacząłem": 23318, + "wojskowi": 23319, + "całości": 23320, + "herol": 23321, + "Czarnota": 23322, + "Prosto": 23323, + "silną": 23324, + "gorącej": 23325, + "gorącym": 23326, + "nauką": 23327, + "szybki": 23328, + "szybkim": 23329, + "umieścić": 23330, + "gest": 23331, + "geniu": 23332, + "geogra": 23333, + "zdziwiło": 23334, + "ciekawych": 23335, + "ukrytą": 23336, + "pułkowniko": 23337, + "świetnym": 23338, + "królowo": 23339, + "ratujcie": 23340, + "otwarta": 23341, + "chronić": 23342, + "ognistym": 23343, + "ogniskach": 23344, + "Dziewię": 23345, + "pochylili": 23346, + "kupno": 23347, + "dziedzica": 23348, + "strugi": 23349, + "ofiara": 23350, + "ofiarowali": 23351, + "wiecznego": 23352, + "trzaskać": 23353, + "jeżdżając": 23354, + "polityka": 23355, + "Czta": 23356, + "podarował": 23357, + "smagać": 23358, + "Królo": 23359, + "pomocników": 23360, + "zajść": 23361, + "otwórz": 23362, + "pokrywały": 23363, + "interesie": 23364, + "błędne": 23365, + "fował": 23366, + "uszów": 23367, + "ochotnie": 23368, + "przekonałem": 23369, + "Wielką": 23370, + "komnata": 23371, + "zapłacą": 23372, + "zniżając": 23373, + "Siły": 23374, + "poprzedniego": 23375, + "Piła": 23376, + "Pisze": 23377, + "zapomniawszy": 23378, + "Autol": 23379, + "sceny": 23380, + "Fenicjanami": 23381, + "odzywać": 23382, + "Chilonowi": 23383, + "sprzą": 23384, + "namiestnikowi": 23385, + "Rufi": 23386, + "nienacka": 23387, + "zabawi": 23388, + "zabawić": 23389, + "podofi": 23390, + "niedoświad": 23391, + "niedowierza": 23392, + "proceder": 23393, + "gwałty": 23394, + "przygodzić": 23395, + "sejm": 23396, + "sejmy": 23397, + "istniała": 23398, + "karabe": 23399, + "zimnej": 23400, + "źnica": 23401, + "Wąt": 23402, + "pochwali": 23403, + "pogański": 23404, + "ntau": 23405, + "posłan": 23406, + "odezwałem": 23407, + "bryły": 23408, + "swawolę": 23409, + "umyka": 23410, + "umykał": 23411, + "zgasła": 23412, + "zanied": 23413, + "wyrosły": 23414, + "przywile": 23415, + "pieniądz": 23416, + "ciągając": 23417, + "Sue": 23418, + "nazywam": 23419, + "kozactwa": 23420, + "przerwa": 23421, + "narażał": 23422, + "zionych": 23423, + "strzelano": 23424, + "przybywszy": 23425, + "przybyciem": 23426, + "nieprzyjacielskie": 23427, + "Puszcza": 23428, + "duszach": 23429, + "krzyżackie": 23430, + "krzyżacką": 23431, + "oddałem": 23432, + "drobnej": 23433, + "wczorajszej": 23434, + "Bramy": 23435, + "Braun": 23436, + "opowiadaniu": 23437, + "owoców": 23438, + "domowa": 23439, + "rozkoły": 23440, + "rozkosze": 23441, + "błękitny": 23442, + "błękitna": 23443, + "powinność": 23444, + "wojenna": 23445, + "podróże": 23446, + "podróżo": 23447, + "dobranoc": 23448, + "łkanie": 23449, + "Kryspi": 23450, + "skryć": 23451, + "zwyczajna": 23452, + "załoga": 23453, + "banda": 23454, + "urzędy": 23455, + "pojadą": 23456, + "Część": 23457, + "smoka": 23458, + "ubrani": 23459, + "leśną": 23460, + "Ryn": 23461, + "koniuchów": 23462, + "wyznawcy": 23463, + "bruzdy": 23464, + "właściwy": 23465, + "właściwej": 23466, + "właściwym": 23467, + "pachą": 23468, + "Patrzę": 23469, + "Prusiech": 23470, + "wezgło": 23471, + "wezbrała": 23472, + "zawiesił": 23473, + "niewinni": 23474, + "uciszył": 23475, + "pożyczyć": 23476, + "strzelba": 23477, + "niezliczone": 23478, + "pobożności": 23479, + "pobożność": 23480, + "osłania": 23481, + "osłabiony": 23482, + "oświadczyli": 23483, + "ulewy": 23484, + "surowych": 23485, + "brzuchach": 23486, + "pogrążyła": 23487, + "dworskim": 23488, + "niepokoi": 23489, + "czarownicy": 23490, + "uporząd": 23491, + "upomnieć": 23492, + "przebierać": 23493, + "ponure": 23494, + "Wilno": 23495, + "kłopotli": 23496, + "blednie": 23497, + "tios": 23498, + "mołojca": 23499, + "zmieszane": 23500, + "wychylić": 23501, + "wychylały": 23502, + "minuty": 23503, + "żołnierską": 23504, + "tygodniach": 23505, + "niałych": 23506, + "odpowiadając": 23507, + "młodszym": 23508, + "poddaniu": 23509, + "Chwilę": 23510, + "nieszczęśliwym": 23511, + "znużony": 23512, + "tęsknocie": 23513, + "Litwą": 23514, + "zaplą": 23515, + "wysunąwszy": 23516, + "szlachecki": 23517, + "Kiejdany": 23518, + "gonitwy": 23519, + "malowni": 23520, + "źrenicę": 23521, + "czterej": 23522, + "szelmo": 23523, + "Krzeszowskiego": 23524, + "posłuchu": 23525, + "kosztownych": 23526, + "turecką": 23527, + "Januszo": 23528, + "hełmach": 23529, + "Malborg": 23530, + "zmacał": 23531, + "gadanie": 23532, + "obojętność": 23533, + "zdołają": 23534, + "orszański": 23535, + "Orsza": 23536, + "przerywana": 23537, + "córa": 23538, + "fałsz": 23539, + "wrzeszcząc": 23540, + "sklepów": 23541, + "Szano": 23542, + "poczuciu": 23543, + "wełnę": 23544, + "jasnogór": 23545, + "wstawszy": 23546, + "dziewięciu": 23547, + "ogona": 23548, + "ogorzał": 23549, + "leniwie": 23550, + "kuzynka": 23551, + "nędzne": 23552, + "gęstwiny": 23553, + "zjedzą": 23554, + "zrywać": 23555, + "przeszkodzić": 23556, + "graniczne": 23557, + "Których": 23558, + "okula": 23559, + "zakryła": 23560, + "Żadna": 23561, + "wyjąwszy": 23562, + "Twarze": 23563, + "dźwignąć": 23564, + "nieprzeli": 23565, + "nasycić": 23566, + "warunkiem": 23567, + "rozproszyć": 23568, + "szczegóły": 23569, + "Chcecie": 23570, + "ożywił": 23571, + "urządził": 23572, + "miarkuję": 23573, + "zdołałby": 23574, + "bojaźli": 23575, + "Libijczyk": 23576, + "klejnotami": 23577, + "duszne": 23578, + "obywateli": 23579, + "dorożkę": 23580, + "szelestu": 23581, + "martwych": 23582, + "pracujących": 23583, + "francuski": 23584, + "purpurowy": 23585, + "ziarn": 23586, + "szwedzkiemu": 23587, + "oszczędności": 23588, + "ułożyć": 23589, + "Anglia": 23590, + "zamknięta": 23591, + "hojność": 23592, + "zamieszku": 23593, + "pierścieniem": 23594, + "wisiała": 23595, + "zazdrość": 23596, + "podwórzec": 23597, + "niespokojnych": 23598, + "znakomicie": 23599, + "Podlasia": 23600, + "prywatnych": 23601, + "przestanę": 23602, + "płynące": 23603, + "Zaporoże": 23604, + "drżącym": 23605, + "dziewic": 23606, + "dowcipem": 23607, + "pastucha": 23608, + "rozwinął": 23609, + "traktatu": 23610, + "osiemnaście": 23611, + "trzcinach": 23612, + "patrzące": 23613, + "patrzących": 23614, + "robotnik": 23615, + "NIK": 23616, + "zgraja": 23617, + "niesłychaną": 23618, + "pługiem": 23619, + "szanować": 23620, + "zamieszaniu": 23621, + "!!!": 23622, + "orzechy": 23623, + "usiłowała": 23624, + "ogólne": 23625, + "wzywam": 23626, + "zwycięzców": 23627, + "uchylił": 23628, + "odmienne": 23629, + "przytułek": 23630, + "lokaja": 23631, + "Groma": 23632, + "upaja": 23633, + "magnatów": 23634, + "bierały": 23635, + "najpiękniejszą": 23636, + "Butrymowie": 23637, + "Preze": 23638, + "wariatem": 23639, + "dziurę": 23640, + "popędli": 23641, + "przewagi": 23642, + "przystań": 23643, + "gładkiej": 23644, + "stolnikowej": 23645, + "upałów": 23646, + "pocałunków": 23647, + "zapowiedź": 23648, + "województwie": 23649, + "ideal": 23650, + "katara": 23651, + "obłąkaniu": 23652, + "wydobywszy": 23653, + "dzierżawcy": 23654, + "lżejszy": 23655, + "zamyślenia": 23656, + "Wielkopolski": 23657, + "hultajstwo": 23658, + "posyłał": 23659, + "mizerny": 23660, + "nikczemny": 23661, + "Francuzi": 23662, + "nomesów": 23663, + "pszenicę": 23664, + "podwójną": 23665, + "Zawiszy": 23666, + "otchłanie": 23667, + "zgodzili": 23668, + "drgającym": 23669, + "witając": 23670, + "stosowne": 23671, + "Diabli": 23672, + "zapłonął": 23673, + "pagórków": 23674, + "Kmicicowych": 23675, + "świtaniu": 23676, + "zapalczywie": 23677, + "XVI": 23678, + "XVII": 23679, + "symbo": 23680, + "studentów": 23681, + "węgierskiej": 23682, + "obietnicę": 23683, + "cierpiała": 23684, + "ostrym": 23685, + "nałożyć": 23686, + "przysłano": 23687, + "pokarmu": 23688, + "Palatyn": 23689, + "piaszczyste": 23690, + "zmartwienie": 23691, + "rozpaczliwie": 23692, + "Abdank": 23693, + "powiększał": 23694, + "rzeknę": 23695, + "rozejrzał": 23696, + "ambicja": 23697, + "Nalewaj": 23698, + "zaklinam": 23699, + "stalowe": 23700, + "kłąb": 23701, + "perukę": 23702, + "Patroklesa": 23703, + "fizjognomii": 23704, + "wysilenia": 23705, + "Cheo": 23706, + "drużynę": 23707, + "Fir": 23708, + "przyzwyczajenia": 23709, + "żeglu": 23710, + "szczerości": 23711, + "Jedynego": 23712, + "ukradkiem": 23713, + "naszyj": 23714, + "szpiegi": 23715, + "jarmarku": 23716, + "plotki": 23717, + "zgładzić": 23718, + "dotykając": 23719, + "rozczulił": 23720, + "Poczęto": 23721, + "Kryczyńskiego": 23722, + "185": 23723, + "koszowego": 23724, + "sufit": 23725, + "zapamiętale": 23726, + "objaśnić": 23727, + "zgłuszył": 23728, + "ćwierci": 23729, + "wiktoria": 23730, + "Tykocinie": 23731, + "rosieńskiego": 23732, + "wodzowi": 23733, + "zapomniano": 23734, + "Mincla": 23735, + "Wzięli": 23736, + "pomarli": 23737, + "piszczałki": 23738, + "powściągli": 23739, + "Szczęśliwy": 23740, + "Skirwoiłły": 23741, + "Sky": 23742, + "sfinks": 23743, + "Zapomniał": 23744, + "spieszniej": 23745, + "mrozie": 23746, + "zgarbiony": 23747, + "rzemiosła": 23748, + "instynkt": 23749, + "traktować": 23750, + "pretensji": 23751, + "zmusić": 23752, + "popiół": 23753, + "przypuszczenie": 23754, + "artylerii": 23755, + "wspanial": 23756, + "pozdrowiony": 23757, + "astrolo": 23758, + "splen": 23759, + "podstępem": 23760, + "zmiłowania": 23761, + "czółe": 23762, + "czółen": 23763, + "wigilię": 23764, + "tabakie": 23765, + "Jeziorkowska": 23766, + "Fajum": 23767, + "Sieciechówna": 23768, + "gróźb": 23769, + "popełnił": 23770, + "zeznań": 23771, + "bęben": 23772, + "front": 23773, + "nawoływania": 23774, + "sztychem": 23775, + "dymiące": 23776, + "biurku": 23777, + "Omdurmanie": 23778, + "Skończywszy": 23779, + "bracławskiego": 23780, + "prezentować": 23781, + "Zupełnie": 23782, + "Assu": 23783, + "zmniejszać": 23784, + "chlajnę": 23785, + "pogłoski": 23786, + "Loewen": 23787, + "chrzęst": 23788, + "zatwardziało": 23789, + "lutnię": 23790, + "pereł": 23791, + "hurmem": 23792, + "pokoiku": 23793, + "Prowadź": 23794, + "wiśniowiec": 23795, + "wymówki": 23796, + "Płut": 23797, + "lotosu": 23798, + "pochwalony": 23799, + "szmaragd": 23800, + "niezadługo": 23801, + "Niniwy": 23802, + "rozgłośnie": 23803, + "Abdullahi": 23804, + "Gedeon": 23805, + "niewątpliwie": 23806, + "strzemionach": 23807, + "Weyhar": 23808, + "Szandarowski": 23809, + "dżokej": 23810, + "wiarołom": 23811, + "elektry": 23812, + "akcentem": 23813, + "Uhlik": 23814, + "Watażka": 23815, + "Forgell": 23816, + "wysileniem": 23817, + "Fauście": 23818, + "Szlangbaumowi": 23819, + "niemowlę": 23820, + "niesnaski": 23821, + "powierzcho": 23822, + "cnót": 23823, + "ofierze": 23824, + "pszczół": 23825, + "zórz": 23826, + "szwank": 23827, + "dyspen": 23828, + "Loewenhau": 23829, + "Anio": 23830, + "Agry": 23831, + "Atacy": 23832, + "Azjo": 23833, + "Adria": 23834, + "Bal": 23835, + "Dwo": 23836, + "Dre": 23837, + "Et": 23838, + "Eli": 23839, + "Esk": 23840, + "Głę": 23841, + "Ir": 23842, + "Itaka": 23843, + "Ją": 23844, + "Kri": 23845, + "Klau": 23846, + "Lę": 23847, + "Mon": 23848, + "Mrok": 23849, + "Mnó": 23850, + "OŁ": 23851, + "Obe": 23852, + "Ogro": 23853, + "Osiński": 23854, + "Rö": 23855, + "Ran": 23856, + "Rób": 23857, + "Szom": 23858, + "Spiesz": 23859, + "Usiadła": 23860, + "WO": 23861, + "Wście": 23862, + "WIE": 23863, + "Zja": 23864, + "Zem": 23865, + "Znu": 23866, + "Zmar": 23867, + "Zbliż": 23868, + "ae": 23869, + "aj": 23870, + "atmo": 23871, + "austria": 23872, + "bka": 23873, + "bałem": 23874, + "dszy": 23875, + "dnął": 23876, + "est": 23877, + "ery": 23878, + "fona": 23879, + "gh": 23880, + "gnąwszy": 23881, + "glami": 23882, + "het": 23883, + "idźmy": 23884, + "jskiego": 23885, + "ky": 23886, + "krz": 23887, + "lwie": 23888, + "msza": 23889, + "nci": 23890, + "obar": 23891, + "opatrzy": 23892, + "ozdoby": 23893, + "osiadła": 23894, + "owóż": 23895, + "osiodła": 23896, + "ominąć": 23897, + "pten": 23898, + "psami": 23899, + "pchnie": 23900, + "plon": 23901, + "rta": 23902, + "swę": 23903, + "spuszcza": 23904, + "tnę": 23905, + "tse": 23906, + "udo": 23907, + "upraw": 23908, + "upił": 23909, + "usłyszałem": 23910, + "umowę": 23911, + "uczeń": 23912, + "urósł": 23913, + "uwierzą": 23914, + "usłyszą": 23915, + "wko": 23916, + "wże": 23917, + "wco": 23918, + "wciąg": 23919, + "wsku": 23920, + "wniósł": 23921, + "wgłębie": 23922, + "zla": 23923, + "zży": 23924, + "zrą": 23925, + "zwę": 23926, + "zniż": 23927, + "zjechali": 23928, + "zboż": 23929, + "zwołał": 23930, + "zrzucić": 23931, + "zsiąść": 23932, + "znienacka": 23933, + "ćcie": 23934, + "łszy": 23935, + "łgar": 23936, + "łbach": 23937, + "ńcza": 23938, + "ńczę": 23939, + "śru": 23940, + "Żar": 23941, + "żbi": 23942, + "”?": 23943, + "iemu": 23944, + "nieje": 23945, + "nieme": 23946, + "niesamo": 23947, + "nag": 23948, + "nady": 23949, + "nasa": 23950, + "nazna": 23951, + "napił": 23952, + "nastanie": 23953, + "nawrócić": 23954, + "chwiej": 23955, + "chciej": 23956, + "szkach": 23957, + "szmaty": 23958, + "szwajca": 23959, + "poby": 23960, + "pobo": 23961, + "poso": 23962, + "poprzez": 23963, + "pochodzą": 23964, + "poprowadził": 23965, + "poszuka": 23966, + "pożół": 23967, + "pożąd": 23968, + "popędził": 23969, + "porzucili": 23970, + "pokazały": 23971, + "popatrzał": 23972, + "porzuciwszy": 23973, + "pomniejszych": 23974, + "powódź": 23975, + "nicza": 23976, + "nitorium": 23977, + "rość": 23978, + "rowało": 23979, + "rowano": 23980, + "rzemy": 23981, + "rzewnymi": 23982, + "linią": 23983, + "wice": 23984, + "winowa": 23985, + "gowisko": 23986, + "jedz": 23987, + "jedząc": 23988, + "jedzenie": 23989, + "koź": 23990, + "koste": 23991, + "korzenie": 23992, + "koniowi": 23993, + "zal": 23994, + "zasko": 23995, + "zasty": 23996, + "zapar": 23997, + "zapatrz": 23998, + "zadziwił": 23999, + "zapełni": 24000, + "zarobić": 24001, + "zaciąga": 24002, + "zaprowadzi": 24003, + "zapadały": 24004, + "zadarł": 24005, + "zajazdu": 24006, + "doz": 24007, + "dopuszcza": 24008, + "dorówna": 24009, + "dodaje": 24010, + "dołowi": 24011, + "dolatywały": 24012, + "dogodzić": 24013, + "dochodów": 24014, + "łowić": 24015, + "leli": 24016, + "leczyć": 24017, + "mignął": 24018, + "mignęła": 24019, + "waty": 24020, + "ważyć": 24021, + "bywała": 24022, + "bywałem": 24023, + "kadu": 24024, + "kasy": 24025, + "katom": 24026, + "kajda": 24027, + "wiesza": 24028, + "wiedza": 24029, + "wieprz": 24030, + "wieźli": 24031, + "rzyłem": 24032, + "łamały": 24033, + "ławkę": 24034, + "żenił": 24035, + "tamy": 24036, + "patrza": 24037, + "paczkę": 24038, + "pasowa": 24039, + "kijowskiego": 24040, + "wyu": 24041, + "wygu": 24042, + "wypoczę": 24043, + "wypło": 24044, + "wypuści": 24045, + "wygrze": 24046, + "wywdzię": 24047, + "wytrzą": 24048, + "wywołać": 24049, + "wystrzał": 24050, + "wyprowadzi": 24051, + "wysadził": 24052, + "wybrałem": 24053, + "jab": 24054, + "jaj": 24055, + "jaw": 24056, + "jaje": 24057, + "jaszczu": 24058, + "jabł": 24059, + "top": 24060, + "towego": 24061, + "towałem": 24062, + "topora": 24063, + "teń": 24064, + "temi": 24065, + "wonią": 24066, + "wodze": 24067, + "wodnych": 24068, + "noża": 24069, + "nocu": 24070, + "nohaj": 24071, + "noszenia": 24072, + "tyl": 24073, + "tywali": 24074, + "tykać": 24075, + "tyczną": 24076, + "dani": 24077, + "damę": 24078, + "damom": 24079, + "dzieju": 24080, + "czynę": 24081, + "czyński": 24082, + "czytaj": 24083, + "dymami": 24084, + "odły": 24085, + "odrobi": 24086, + "odgłosem": 24087, + "odrzuca": 24088, + "odsyła": 24089, + "odchodząc": 24090, + "odpust": 24091, + "odpuść": 24092, + "odczuwał": 24093, + "odmiany": 24094, + "przemówi": 24095, + "przemyśl": 24096, + "przenosił": 24097, + "przeleciały": 24098, + "przemiany": 24099, + "moda": 24100, + "motyle": 24101, + "mowania": 24102, + "szybę": 24103, + "maho": 24104, + "jąco": 24105, + "bokami": 24106, + "sidła": 24107, + "miedzi": 24108, + "przywa": 24109, + "przyła": 24110, + "przycze": 24111, + "przycza": 24112, + "przyrzą": 24113, + "przyprowa": 24114, + "przybrać": 24115, + "przysma": 24116, + "przyprowadzić": 24117, + "przyniosło": 24118, + "przygryzł": 24119, + "przypisu": 24120, + "przyrzekam": 24121, + "kum": 24122, + "kuchar": 24123, + "kupiła": 24124, + "mumia": 24125, + "stanicy": 24126, + "czeństwo": 24127, + "rex": 24128, + "ścinał": 24129, + "ścigają": 24130, + "wenta": 24131, + "bato": 24132, + "basta": 24133, + "biegnie": 24134, + "cyf": 24135, + "cyn": 24136, + "pieczy": 24137, + "piecu": 24138, + "sad": 24139, + "sane": 24140, + "sapał": 24141, + "niano": 24142, + "rozcie": 24143, + "rozju": 24144, + "rozsą": 24145, + "rozstąpi": 24146, + "rozrado": 24147, + "rozpoczęli": 24148, + "rozpuścił": 24149, + "rozbrz": 24150, + "rozpyty": 24151, + "roznosząc": 24152, + "rozdarł": 24153, + "żyta": 24154, + "żymy": 24155, + "gawiedzi": 24156, + "ręcznym": 24157, + "głownie": 24158, + "pantery": 24159, + "spodem": 24160, + "spoważ": 24161, + "sport": 24162, + "wiasz": 24163, + "sole": 24164, + "sowane": 24165, + "sosno": 24166, + "szamo": 24167, + "szańczy": 24168, + "szarej": 24169, + "szafra": 24170, + "prac": 24171, + "prae": 24172, + "podu": 24173, + "podra": 24174, + "podwoje": 24175, + "podwyż": 24176, + "podjąć": 24177, + "podpisać": 24178, + "podjezd": 24179, + "podpalić": 24180, + "mniemasz": 24181, + "chanio": 24182, + "chanowi": 24183, + "Niewiele": 24184, + "siekier": 24185, + "stodo": 24186, + "pero": 24187, + "Poszła": 24188, + "pudło": 24189, + "obszy": 24190, + "Zaga": 24191, + "Zachodu": 24192, + "Zacny": 24193, + "Naro": 24194, + "promi": 24195, + "Jasnej": 24196, + "loch": 24197, + "losach": 24198, + "skamieni": 24199, + "skalnej": 24200, + "żaru": 24201, + "syknął": 24202, + "waćpaństwu": 24203, + "sumie": 24204, + "suchą": 24205, + "Boskiego": 24206, + "insu": 24207, + "inteli": 24208, + "anta": 24209, + "buch": 24210, + "bute": 24211, + "bury": 24212, + "bując": 24213, + "bukła": 24214, + "buntów": 24215, + "rzano": 24216, + "wznieśli": 24217, + "przednia": 24218, + "przednio": 24219, + "przedsion": 24220, + "najstraszli": 24221, + "żowie": 24222, + "żołą": 24223, + "czość": 24224, + "sługo": 24225, + "Chor": 24226, + "Chri": 24227, + "Chciało": 24228, + "mianę": 24229, + "sławne": 24230, + "skoczę": 24231, + "skomende": 24232, + "cul": 24233, + "cudnych": 24234, + "kępami": 24235, + "Jeńcy": 24236, + "Jeszczem": 24237, + "cięto": 24238, + "cięży": 24239, + "nimfy": 24240, + "ciągłego": 24241, + "nadmia": 24242, + "nadciąg": 24243, + "kąty": 24244, + "kąsał": 24245, + "bliską": 24246, + "ciasnym": 24247, + "jowych": 24248, + "pierały": 24249, + "imć": 24250, + "grodzi": 24251, + "grobem": 24252, + "zuj": 24253, + "bezdro": 24254, + "ari": 24255, + "śliczną": 24256, + "płaczę": 24257, + "płaszcze": 24258, + "płatki": 24259, + "guzi": 24260, + "guber": 24261, + "stylu": 24262, + "chybił": 24263, + "chyłkiem": 24264, + "straszą": 24265, + "nionymi": 24266, + "kłami": 24267, + "kładali": 24268, + "Wir": 24269, + "Wilko": 24270, + "trochu": 24271, + "rzucało": 24272, + "niemałe": 24273, + "ordą": 24274, + "oczyszcza": 24275, + "słynął": 24276, + "wejrzeniem": 24277, + "stęsk": 24278, + "Stanie": 24279, + "Stasiem": 24280, + "pięty": 24281, + "parka": 24282, + "parwe": 24283, + "Pace": 24284, + "trawa": 24285, + "Tyfon": 24286, + "chciwy": 24287, + "szące": 24288, + "niętego": 24289, + "Judy": 24290, + "Raczej": 24291, + "chudł": 24292, + "zdwojo": 24293, + "byłaś": 24294, + "hasła": 24295, + "ląt": 24296, + "Szkot": 24297, + "Pannę": 24298, + "Dowiedział": 24299, + "Doświad": 24300, + "Domański": 24301, + "marmuru": 24302, + "wychwala": 24303, + "etc": 24304, + "Teok": 24305, + "Przebóg": 24306, + "szumi": 24307, + "szufla": 24308, + "robiłem": 24309, + "Rodzi": 24310, + "chłopu": 24311, + "Byś": 24312, + "Bywały": 24313, + "Bassa": 24314, + "Sarze": 24315, + "zdarzały": 24316, + "szlaku": 24317, + "trudzi": 24318, + "trudzie": 24319, + "Kami": 24320, + "ranne": 24321, + "Libii": 24322, + "gniecie": 24323, + "dziatki": 24324, + "skuje": 24325, + "Koli": 24326, + "przyjadą": 24327, + "warczenie": 24328, + "łąkę": 24329, + "ściągnęły": 24330, + "Wierza": 24331, + "Wiedziano": 24332, + "stwarza": 24333, + "szoło": 24334, + "szowie": 24335, + "pływ": 24336, + "wioskach": 24337, + "mniejszej": 24338, + "Wychodzi": 24339, + "Wyszła": 24340, + "Wydało": 24341, + "przeciwił": 24342, + "Jakem": 24343, + "towaru": 24344, + "Rzeżu": 24345, + "młotów": 24346, + "młodziana": 24347, + "pokochała": 24348, + "kontem": 24349, + "Peter": 24350, + "oglę": 24351, + "dwiema": 24352, + "płot": 24353, + "płowe": 24354, + "płonęła": 24355, + "zmieniała": 24356, + "miejscowi": 24357, + "myśliwi": 24358, + "zawołałem": 24359, + "ustawały": 24360, + "Nowe": 24361, + "Nowym": 24362, + "iae": 24363, + "iat": 24364, + "niechcący": 24365, + "targał": 24366, + "targnął": 24367, + "prząc": 24368, + "wsparła": 24369, + "nowiną": 24370, + "obawiam": 24371, + "walną": 24372, + "zamrę": 24373, + "uciekały": 24374, + "nocną": 24375, + "kochanki": 24376, + "kobietom": 24377, + "szczytnie": 24378, + "otoczona": 24379, + "wojewo": 24380, + "starcze": 24381, + "Daruj": 24382, + "Dagonie": 24383, + "poznaję": 24384, + "hetmany": 24385, + "hetmański": 24386, + "hetmańskich": 24387, + "ogrodem": 24388, + "brzegowi": 24389, + "hodował": 24390, + "zwiesza": 24391, + "Czere": 24392, + "szeptano": 24393, + "feb": 24394, + "spraco": 24395, + "sprawami": 24396, + "Maćkiem": 24397, + "ażebyśmy": 24398, + "udepta": 24399, + "straszno": 24400, + "waszemu": 24401, + "drgała": 24402, + "polnych": 24403, + "pamiętała": 24404, + "pamiętali": 24405, + "żupan": 24406, + "obiecali": 24407, + "wołam": 24408, + "zbliżały": 24409, + "majątko": 24410, + "lektyka": 24411, + "Lukan": 24412, + "mąkę": 24413, + "dzieliło": 24414, + "cięższe": 24415, + "grzecho": 24416, + "grunta": 24417, + "grubej": 24418, + "skarżył": 24419, + "zabijał": 24420, + "samotna": 24421, + "siostro": 24422, + "skrzypiały": 24423, + "kamiennych": 24424, + "ujścia": 24425, + "zbiegli": 24426, + "wierci": 24427, + "wierną": 24428, + "palto": 24429, + "forem": 24430, + "położeniem": 24431, + "bóstwem": 24432, + "mieliby": 24433, + "świadczyć": 24434, + "nieszczęsnych": 24435, + "zjawiła": 24436, + "nęliśmy": 24437, + "porwały": 24438, + "porwania": 24439, + "zbrodnię": 24440, + "krótkich": 24441, + "Białe": 24442, + "kręciło": 24443, + "zaleca": 24444, + "chorągwiach": 24445, + "Mylisz": 24446, + "trafią": 24447, + "kołowrotu": 24448, + "szczono": 24449, + "wiałe": 24450, + "służki": 24451, + "przyjście": 24452, + "przyjmują": 24453, + "przyjmowała": 24454, + "ucztą": 24455, + "baronie": 24456, + "baronową": 24457, + "wzięło": 24458, + "wrot": 24459, + "udają": 24460, + "mruczeć": 24461, + "gromadnie": 24462, + "Chodził": 24463, + "okrutnej": 24464, + "diable": 24465, + "skończą": 24466, + "skończyli": 24467, + "skończone": 24468, + "niebogę": 24469, + "raźniej": 24470, + "piąwszy": 24471, + "pisanym": 24472, + "glądały": 24473, + "powodzenie": 24474, + "oddamy": 24475, + "zapaść": 24476, + "wspoma": 24477, + "skórach": 24478, + "zmarłej": 24479, + "Lachom": 24480, + "pójdź": 24481, + "pójdźmy": 24482, + "wdzięki": 24483, + "bogata": 24484, + "krzyknąwszy": 24485, + "obrona": 24486, + "Wszystkim": 24487, + "wojskowej": 24488, + "chrześcijański": 24489, + "chrześcijańskim": 24490, + "chrześcijanin": 24491, + "chrześcijanką": 24492, + "spodziewała": 24493, + "szerokimi": 24494, + "rzucano": 24495, + "West": 24496, + "Prote": 24497, + "świnie": 24498, + "świtać": 24499, + "świstem": 24500, + "nauce": 24501, + "sierdzi": 24502, + "Tamten": 24503, + "główek": 24504, + "ogromnymi": 24505, + "rozpalić": 24506, + "ciekaw": 24507, + "pilną": 24508, + "głębokich": 24509, + "wodami": 24510, + "koronie": 24511, + "pomost": 24512, + "Mario": 24513, + "Marszałek": 24514, + "złamanie": 24515, + "chmurami": 24516, + "szeregami": 24517, + "groźnych": 24518, + "groźbą": 24519, + "mężnym": 24520, + "zwinął": 24521, + "otwartej": 24522, + "twierdzi": 24523, + "chronił": 24524, + "Dziedzi": 24525, + "Dziewka": 24526, + "wybuchy": 24527, + "pochyla": 24528, + "dziedzictwo": 24529, + "struch": 24530, + "strumieni": 24531, + "strusich": 24532, + "pięćdziesiąty": 24533, + "myślano": 24534, + "krajał": 24535, + "krajobraz": 24536, + "grzywą": 24537, + "gorszą": 24538, + "memfi": 24539, + "zdrajco": 24540, + "pokryć": 24541, + "pokrytych": 24542, + "próżne": 24543, + "milion": 24544, + "wolej": 24545, + "zbudzić": 24546, + "przejmowała": 24547, + "straszliwych": 24548, + "ponieśli": 24549, + "swer": 24550, + "Rzymia": 24551, + "tęsknię": 24552, + "gwiazdę": 24553, + "zwróciło": 24554, + "latające": 24555, + "zapłakał": 24556, + "dojrzała": 24557, + "zniszczy": 24558, + "wypadli": 24559, + "poczytał": 24560, + "grozą": 24561, + "porywczo": 24562, + "komitywę": 24563, + "scenie": 24564, + "belce": 24565, + "Fenicjanom": 24566, + "boginię": 24567, + "żywnością": 24568, + "Syme": 24569, + "rękawy": 24570, + "wiedzcie": 24571, + "stronnicy": 24572, + "Ruch": 24573, + "Miele": 24574, + "modlitw": 24575, + "obracał": 24576, + "wzrosła": 24577, + "zabawił": 24578, + "podolskiego": 24579, + "cnotą": 24580, + "procesów": 24581, + "żółtymi": 24582, + "podróżnicy": 24583, + "spełniał": 24584, + "istnienie": 24585, + "karawaną": 24586, + "wpadłem": 24587, + "niebezpieczeństwem": 24588, + "Krasie": 24589, + "Każde": 24590, + "krwawymi": 24591, + "przysięgnę": 24592, + "usnęła": 24593, + "Buły": 24594, + "posłańców": 24595, + "sklepo": 24596, + "sklepy": 24597, + "Horusa": 24598, + "zgasło": 24599, + "nadzwyczajny": 24600, + "nadzwyczajnych": 24601, + "gotówką": 24602, + "przywita": 24603, + "napady": 24604, + "pomyślną": 24605, + "dowiedzą": 24606, + "dragonii": 24607, + "znikło": 24608, + "przerwach": 24609, + "naradzić": 24610, + "litością": 24611, + "przybysza": 24612, + "przybytek": 24613, + "Pusty": 24614, + "wyciągnęły": 24615, + "nieznaną": 24616, + "nieznanego": 24617, + "ruszając": 24618, + "sądów": 24619, + "umartwie": 24620, + "oddałby": 24621, + "egipska": 24622, + "zbliżają": 24623, + "opuściwszy": 24624, + "wyglądając": 24625, + "stajen": 24626, + "psuć": 24627, + "psuje": 24628, + "pochodów": 24629, + "pochodnia": 24630, + "zdobycz": 24631, + "skłonności": 24632, + "szarży": 24633, + "szarpał": 24634, + "snują": 24635, + "zakonny": 24636, + "zakonnej": 24637, + "zwyczajne": 24638, + "zwyczajnym": 24639, + "krainę": 24640, + "śmiertelne": 24641, + "śmiertelnych": 24642, + "śmiertelnej": 24643, + "załogą": 24644, + "niesporo": 24645, + "zatrzymuje": 24646, + "Sędziemu": 24647, + "przedstawiała": 24648, + "upływał": 24649, + "upływały": 24650, + "niemieckiego": 24651, + "marszałkiem": 24652, + "skarbcu": 24653, + "wschodnie": 24654, + "wschodem": 24655, + "wschodnią": 24656, + "zawiedzie": 24657, + "odkrycie": 24658, + "niewinną": 24659, + "nienawist": 24660, + "ucichły": 24661, + "noszący": 24662, + "oczekując": 24663, + "niezli": 24664, + "pobożnym": 24665, + "Straż": 24666, + "ulega": 24667, + "dbając": 24668, + "uważała": 24669, + "odgadła": 24670, + "Ursusem": 24671, + "kniaziównie": 24672, + "kniaziówną": 24673, + "przyjęto": 24674, + "Aulusowi": 24675, + "pogrążyć": 24676, + "posadzkę": 24677, + "wyrasta": 24678, + "niepokoje": 24679, + "czarownica": 24680, + "przeznaczono": 24681, + "obfitość": 24682, + "niecierpliwości": 24683, + "niecierpliwością": 24684, + "biskupów": 24685, + "watahę": 24686, + "oblężeni": 24687, + "bliższy": 24688, + "groziły": 24689, + "czternaście": 24690, + "Korczynie": 24691, + "ogół": 24692, + "uczciwych": 24693, + "poddanym": 24694, + "waściom": 24695, + "żądania": 24696, + "kawałka": 24697, + "Waćpana": 24698, + "jałów": 24699, + "komendantów": 24700, + "tęsknotę": 24701, + "tęsknotą": 24702, + "otuchę": 24703, + "polityce": 24704, + "zwoły": 24705, + "służącego": 24706, + "zrozumiałe": 24707, + "czwarta": 24708, + "czwartym": 24709, + "porządnie": 24710, + "dźwiękiem": 24711, + "plusk": 24712, + "Kirka": 24713, + "usilnie": 24714, + "zamienił": 24715, + "kosztowności": 24716, + "przypatrywali": 24717, + "tureckiej": 24718, + "tureckim": 24719, + "gadatli": 24720, + "przeszedłszy": 24721, + "Troja": 24722, + "treść": 24723, + "Ormian": 24724, + "fundu": 24725, + "kapelusze": 24726, + "łańcuchu": 24727, + "wymagać": 24728, + "zaciskał": 24729, + "wełnia": 24730, + "Widocznym": 24731, + "monstra": 24732, + "czerwień": 24733, + "Sandomie": 24734, + "idącą": 24735, + "błyszczącą": 24736, + "śpiewaniem": 24737, + "utkwiwszy": 24738, + "wielmożności": 24739, + "gęstsze": 24740, + "przyroda": 24741, + "okrzyku": 24742, + "Myśląc": 24743, + "grzbietu": 24744, + "oliwy": 24745, + "współkę": 24746, + "oczekiwał": 24747, + "wspólne": 24748, + "wspólnego": 24749, + "pustkę": 24750, + "złudzenia": 24751, + "złudzenie": 24752, + "nieprzeliczone": 24753, + "dzisiejsze": 24754, + "dowiedziałem": 24755, + "subiektem": 24756, + "żelazna": 24757, + "rajtara": 24758, + "urządzić": 24759, + "potrzebowali": 24760, + "ciągnące": 24761, + "ciągnących": 24762, + "rozbudzić": 24763, + "duszno": 24764, + "Polska": 24765, + "powiedziałam": 24766, + "lampę": 24767, + "obywatele": 24768, + "chodźcie": 24769, + "siedmio": 24770, + "skałami": 24771, + "urzędnika": 24772, + "ulżyło": 24773, + "jazdach": 24774, + "dręczy": 24775, + "powszechne": 24776, + "małżonkę": 24777, + "grałem": 24778, + "delikatną": 24779, + "krzesłach": 24780, + "drągi": 24781, + "wystarczyło": 24782, + "weźmiem": 24783, + "terminie": 24784, + "terminach": 24785, + "utonął": 24786, + "rozmyślania": 24787, + "gromkim": 24788, + "mijając": 24789, + "wąsiki": 24790, + "Trupy": 24791, + "pożarła": 24792, + "drżąca": 24793, + "miękkich": 24794, + "miękkim": 24795, + "Porta": 24796, + "Bodajby": 24797, + "budowano": 24798, + "budowane": 24799, + "budynek": 24800, + "ujęła": 24801, + "wizytą": 24802, + "dynastia": 24803, + "należałoby": 24804, + "regimentarzy": 24805, + "czuprynie": 24806, + "Spojrzy": 24807, + "naczyń": 24808, + "posiłków": 24809, + "prędkim": 24810, + "zbójcy": 24811, + "zbójców": 24812, + "nużby": 24813, + "miejscowości": 24814, + "wlecze": 24815, + "latarnię": 24816, + "drapieżnych": 24817, + "piekielny": 24818, + "sieroty": 24819, + "wyborne": 24820, + "podniesiony": 24821, + "sułtanowi": 24822, + "obyczaju": 24823, + "admi": 24824, + "niebezpieczeństwach": 24825, + "miasteczko": 24826, + "diabłem": 24827, + "gwarzyli": 24828, + "ukosa": 24829, + "mogile": 24830, + "obowiązków": 24831, + "ogłosił": 24832, + "konopia": 24833, + "wyprostowany": 24834, + "Sema": 24835, + "szklanki": 24836, + "podesz": 24837, + "zakończyć": 24838, + "religii": 24839, + "karczma": 24840, + "dziury": 24841, + "stolicę": 24842, + "prorocy": 24843, + "wspaniałych": 24844, + "husarzy": 24845, + "śmiałym": 24846, + "gładką": 24847, + "dżdże": 24848, + "barbarzyńców": 24849, + "upału": 24850, + "zapowiedzi": 24851, + "amicy": 24852, + "zamordować": 24853, + "fenickich": 24854, + "Lubicz": 24855, + "zginiemy": 24856, + "kosztem": 24857, + "elekcję": 24858, + "spuściwszy": 24859, + "papierów": 24860, + "wewnętrzny": 24861, + "sędziów": 24862, + "zagarnął": 24863, + "nastawać": 24864, + "warkocze": 24865, + "uwielbia": 24866, + "kaftany": 24867, + "gatunek": 24868, + "trzeźwy": 24869, + "Kochany": 24870, + "ochrony": 24871, + "nędzarz": 24872, + "kwaterę": 24873, + "ironią": 24874, + "zabierali": 24875, + "przekoma": 24876, + "spotykali": 24877, + "podwójnie": 24878, + "Czekajże": 24879, + "zaniepokojony": 24880, + "kwartę": 24881, + "namiętności": 24882, + "namiętność": 24883, + "wybadać": 24884, + "ruinę": 24885, + "rozsyłał": 24886, + "elektorskich": 24887, + "akacji": 24888, + "młyn": 24889, + "młyna": 24890, + "popiele": 24891, + "Strzeż": 24892, + "motyl": 24893, + "przygarnął": 24894, + "libijskich": 24895, + "Konstantynowa": 24896, + "rezolut": 24897, + "cmentarzu": 24898, + "zapytaniem": 24899, + "skazany": 24900, + "rozsądku": 24901, + "Afrody": 24902, + "wyrządził": 24903, + "pułapu": 24904, + "Radziejowskiego": 24905, + "interesantów": 24906, + "Zbliża": 24907, + "parobcy": 24908, + "ceremonia": 24909, + "fabrykan": 24910, + "skrzypce": 24911, + "zapomnienie": 24912, + "wybrzeży": 24913, + "wybrzeżu": 24914, + "armatami": 24915, + "zmiarkować": 24916, + "dziewiąty": 24917, + "stalowy": 24918, + "zuchwalstwo": 24919, + "fizjognomię": 24920, + "sukienkę": 24921, + "drużyny": 24922, + "nieubłaganie": 24923, + "uprząt": 24924, + "Odyseusza": 24925, + "SZY": 24926, + "wpatrując": 24927, + "Wasyla": 24928, + "konfidencji": 24929, + "wizerunki": 24930, + "spód": 24931, + "odłożyć": 24932, + "Poczęli": 24933, + "Zatybrzu": 24934, + "material": 24935, + "niespodziewanie": 24936, + "patrona": 24937, + "prezydium": 24938, + "donośny": 24939, + "junak": 24940, + "Doroszeń": 24941, + "zdyszanym": 24942, + "tłomaczył": 24943, + "Ludwik": 24944, + "Rząd": 24945, + "litanię": 24946, + "talarów": 24947, + "bananów": 24948, + "konfuzja": 24949, + "Motowidły": 24950, + "lichwia": 24951, + "mundu": 24952, + "augustianami": 24953, + "feld": 24954, + "wierzaj": 24955, + "przezroczystą": 24956, + "Domaszewicze": 24957, + "Baśkę": 24958, + "obłęd": 24959, + "HETMA": 24960, + "wyniośle": 24961, + "wyniknąć": 24962, + "zuchwałe": 24963, + "zwiastowały": 24964, + "Wołmontowiczach": 24965, + "utrzymuje": 24966, + "…………": 24967, + "ołowiu": 24968, + "profesor": 24969, + "Jadwiga": 24970, + "Bohatyrowi": 24971, + "Chorągwie": 24972, + "usprawiedliwić": 24973, + "kopalń": 24974, + "zaspokoić": 24975, + "dokończyć": 24976, + "Mohilowa": 24977, + "dowództwo": 24978, + "łacinie": 24979, + "Antef": 24980, + "Hermes": 24981, + "dokazywał": 24982, + "przezorny": 24983, + "parasol": 24984, + "fatygi": 24985, + "Powtarza": 24986, + "wyrzekać": 24987, + "wonnościami": 24988, + "szklankę": 24989, + "Drzewa": 24990, + "napotkać": 24991, + "napotkał": 24992, + "propozycję": 24993, + "zobowiąza": 24994, + "Wiedziałam": 24995, + "spiżarni": 24996, + "Uśmiechnął": 24997, + "dyrektor": 24998, + "wzmiankę": 24999, + "sąsiednich": 25000, + "bransolety": 25001, + "urazę": 25002, + "niepotrzebnie": 25003, + "wezyr": 25004, + "Biskupic": 25005, + "Waszmościowie": 25006, + "Kazanowskich": 25007, + "grabież": 25008, + "objaśnień": 25009, + "krucyfiks": 25010, + "komarów": 25011, + "ichmościów": 25012, + "oklasków": 25013, + "Józef": 25014, + "Miejscami": 25015, + "Oberman": 25016, + "birża": 25017, + "najjaśniejszego": 25018, + "Żegnam": 25019, + "fraucyme": 25020, + "weksle": 25021, + "Córka": 25022, + "Niedźwiedź": 25023, + "ironicznie": 25024, + "Abisynii": 25025, + "Skutkiem": 25026, + "konwoka": 25027, + "SIĘ": 25028, + "frędz": 25029, + "zestarzał": 25030, + "piwnicach": 25031, + "Humiecki": 25032, + "padysza": 25033, + "przeproszeniem": 25034, + "rozczochra": 25035, + "Tadhi": 25036, + "TŁUMU": 25037, + "Świąty": 25038, + "początkowo": 25039, + "pobłaż": 25040, + "koresponden": 25041, + "labora": 25042, + "refekta": 25043, + "definitorium": 25044, + "Hippoce": 25045, + "Scewinus": 25046, + "gzym": 25047, + "pochew": 25048, + "występek": 25049, + "kuropa": 25050, + "Mnóstwo": 25051, + "ptentri": 25052, + "żołądek": 25053, + "skomenderował": 25054, + "HETMAN": 25055, + "Ata": 25056, + "Amy": 25057, + "Ame": 25058, + "Abyś": 25059, + "Ares": 25060, + "ANI": 25061, + "Bór": 25062, + "Brr": 25063, + "Dałem": 25064, + "DUCH": 25065, + "Es": 25066, + "Fla": 25067, + "Gwar": 25068, + "Hoj": 25069, + "Hum": 25070, + "Ist": 25071, + "Ino": 25072, + "Ks": 25073, + "Kla": 25074, + "Kwar": 25075, + "Mro": 25076, + "MIE": 25077, + "Odej": 25078, + "Opowiadał": 25079, + "Oczom": 25080, + "Okoli": 25081, + "Ranu": 25082, + "Spa": 25083, + "Ską": 25084, + "Sprawie": 25085, + "TEUSZ": 25086, + "Upłynęła": 25087, + "VII": 25088, + "VIII": 25089, + "Wó": 25090, + "Wdzię": 25091, + "XIX": 25092, + "Zofi": 25093, + "Zgroma": 25094, + "Zmiłuj": 25095, + "awan": 25096, + "atoli": 25097, + "bkę": 25098, + "cwało": 25099, + "drem": 25100, + "drii": 25101, + "edy": 25102, + "gniem": 25103, + "iżeś": 25104, + "iskra": 25105, + "jka": 25106, + "jca": 25107, + "ks": 25108, + "krem": 25109, + "ktami": 25110, + "kwili": 25111, + "lskich": 25112, + "lskim": 25113, + "mdło": 25114, + "mdły": 25115, + "ngin": 25116, + "ozda": 25117, + "opamięta": 25118, + "oścież": 25119, + "opuszczały": 25120, + "oszoło": 25121, + "pto": 25122, + "rwać": 25123, + "schło": 25124, + "spróbować": 25125, + "spróch": 25126, + "tz": 25127, + "tin": 25128, + "tniego": 25129, + "upie": 25130, + "uchu": 25131, + "uszła": 25132, + "uciąż": 25133, + "ująć": 25134, + "uspokój": 25135, + "ukochany": 25136, + "uczeni": 25137, + "ustrzelił": 25138, + "uprzykrzy": 25139, + "umór": 25140, + "wchodzą": 25141, + "wchodzili": 25142, + "wlec": 25143, + "wjeżdżał": 25144, + "wstępować": 25145, + "wkładał": 25146, + "wsadził": 25147, + "zwią": 25148, + "zden": 25149, + "zrozpa": 25150, + "zgnę": 25151, + "zwalić": 25152, + "zlękła": 25153, + "ćma": 25154, + "Łó": 25155, + "łkami": 25156, + "Śpi": 25157, + "Ślubo": 25158, + "źnia": 25159, + "—?": 25160, + "niemi": 25161, + "niezda": 25162, + "niezale": 25163, + "niewiado": 25164, + "nietk": 25165, + "niewielka": 25166, + "niewielkiej": 25167, + "niedawna": 25168, + "niewdzięcz": 25169, + "nieprzyjem": 25170, + "nieludzkim": 25171, + "niezgoda": 25172, + "niedawnym": 25173, + "nawę": 25174, + "nawró": 25175, + "nastro": 25176, + "nagra": 25177, + "namyśli": 25178, + "napadła": 25179, + "nabija": 25180, + "nagłe": 25181, + "naprawić": 25182, + "naśladu": 25183, + "nakreśli": 25184, + "chnąć": 25185, + "chwieje": 25186, + "szne": 25187, + "szkami": 25188, + "czmy": 25189, + "poi": 25190, + "pon": 25191, + "podz": 25192, + "posło": 25193, + "pojedna": 25194, + "pokra": 25195, + "popadł": 25196, + "pomor": 25197, + "powiał": 25198, + "pomogli": 25199, + "porzuci": 25200, + "pokład": 25201, + "poić": 25202, + "pograni": 25203, + "pobije": 25204, + "popycha": 25205, + "popróbować": 25206, + "pogodną": 25207, + "poszczęści": 25208, + "ałę": 25209, + "stsze": 25210, + "stką": 25211, + "stkami": 25212, + "niną": 25213, + "raka": 25214, + "ramie": 25215, + "ramy": 25216, + "radach": 25217, + "radzisz": 25218, + "rachował": 25219, + "rodów": 25220, + "rzewnie": 25221, + "liusza": 25222, + "wije": 25223, + "witaj": 25224, + "gowej": 25225, + "gotują": 25226, + "gołymi": 25227, + "jelenie": 25228, + "jesień": 25229, + "korsu": 25230, + "ciki": 25231, + "ciona": 25232, + "ciskał": 25233, + "zane": 25234, + "zagi": 25235, + "zachodzi": 25236, + "zatka": 25237, + "zamieszka": 25238, + "zajeżdża": 25239, + "zawrócić": 25240, + "zadawać": 25241, + "zabrzę": 25242, + "zalane": 25243, + "zamel": 25244, + "zapisu": 25245, + "zagrały": 25246, + "dochodzi": 25247, + "dołem": 25248, + "doleci": 25249, + "doniosło": 25250, + "łotro": 25251, + "łowów": 25252, + "wapie": 25253, + "wario": 25254, + "wawrzy": 25255, + "kanym": 25256, + "kalo": 25257, + "kawek": 25258, + "wietrzy": 25259, + "wieściami": 25260, + "łazie": 25261, + "ładną": 25262, + "taś": 25263, + "taż": 25264, + "tarz": 25265, + "tajcie": 25266, + "paszy": 25267, + "paną": 25268, + "papu": 25269, + "pasły": 25270, + "wyd": 25271, + "wywał": 25272, + "wylę": 25273, + "wyjedna": 25274, + "wyrzekła": 25275, + "wypić": 25276, + "wywiedzieć": 25277, + "wyniosła": 25278, + "wysp": 25279, + "wyrzucić": 25280, + "wyruszyli": 25281, + "wyczytał": 25282, + "wypocząć": 25283, + "wybawił": 25284, + "wygodne": 25285, + "wysłała": 25286, + "jarze": 25287, + "torowie": 25288, + "teria": 25289, + "nosie": 25290, + "tykał": 25291, + "tycznych": 25292, + "dzidą": 25293, + "dziur": 25294, + "dzioby": 25295, + "dacie": 25296, + "dawszy": 25297, + "dziewo": 25298, + "dzieją": 25299, + "dziewu": 25300, + "dzielił": 25301, + "czyim": 25302, + "czykowie": 25303, + "czystość": 25304, + "rychle": 25305, + "dysząc": 25306, + "cienko": 25307, + "cielowi": 25308, + "odrz": 25309, + "odwo": 25310, + "odcze": 25311, + "odwe": 25312, + "odbie": 25313, + "odchodzi": 25314, + "odświe": 25315, + "odpuści": 25316, + "odbiły": 25317, + "odmawiał": 25318, + "odsunęła": 25319, + "odbierał": 25320, + "odważny": 25321, + "odwrotu": 25322, + "laskę": 25323, + "przeła": 25324, + "przesią": 25325, + "przedział": 25326, + "przewidział": 25327, + "przenosi": 25328, + "przeglą": 25329, + "przepełni": 25330, + "przejazd": 25331, + "przestaje": 25332, + "przeprosić": 25333, + "przenieśli": 25334, + "przedostał": 25335, + "przechodziła": 25336, + "przejeżdżał": 25337, + "przedarł": 25338, + "przemknął": 25339, + "mole": 25340, + "motło": 25341, + "mozai": 25342, + "masą": 25343, + "machać": 25344, + "matni": 25345, + "mającego": 25346, + "bosa": 25347, + "boście": 25348, + "bolało": 25349, + "sik": 25350, + "siną": 25351, + "siwych": 25352, + "sińskiego": 25353, + "cele": 25354, + "cerą": 25355, + "przystanął": 25356, + "przyspie": 25357, + "przypatrzeć": 25358, + "przywołać": 25359, + "przywrócić": 25360, + "przybladł": 25361, + "przytrafić": 25362, + "przypłacił": 25363, + "przywidziało": 25364, + "kuta": 25365, + "kusze": 25366, + "kujcie": 25367, + "muze": 25368, + "murza": 25369, + "mujących": 25370, + "multa": 25371, + "reński": 25372, + "ściły": 25373, + "westa": 25374, + "banie": 25375, + "baku": 25376, + "babę": 25377, + "badał": 25378, + "bawiła": 25379, + "babami": 25380, + "baszty": 25381, + "runie": 25382, + "rudy": 25383, + "runęła": 25384, + "rubasz": 25385, + "bied": 25386, + "biedzie": 25387, + "biemu": 25388, + "biednych": 25389, + "cyrko": 25390, + "wałę": 25391, + "sana": 25392, + "sadzie": 25393, + "bitym": 25394, + "bitą": 25395, + "łucznika": 25396, + "rozbro": 25397, + "rozpad": 25398, + "rozdaw": 25399, + "rozpamię": 25400, + "rozchodzić": 25401, + "rozpowiadał": 25402, + "rozocho": 25403, + "rozstać": 25404, + "rozbiła": 25405, + "rozbiegli": 25406, + "rozbity": 25407, + "rozbito": 25408, + "rozgłosi": 25409, + "życzysz": 25410, + "lustro": 25411, + "tumanie": 25412, + "tuzin": 25413, + "gamy": 25414, + "zew": 25415, + "zechcę": 25416, + "zebrały": 25417, + "soba": 25418, + "sokół": 25419, + "szalały": 25420, + "deś": 25421, + "deszcze": 25422, + "prawili": 25423, + "znaną": 25424, + "znakami": 25425, + "znaczeniu": 25426, + "chany": 25427, + "chamy": 25428, + "chadzał": 25429, + "Niena": 25430, + "Niedz": 25431, + "Niego": 25432, + "sieniach": 25433, + "siekąc": 25434, + "Poj": 25435, + "Posła": 25436, + "Ponad": 25437, + "Pojechał": 25438, + "Pochód": 25439, + "Pojedziesz": 25440, + "Poczekajcie": 25441, + "szczeka": 25442, + "szczekać": 25443, + "obcą": 25444, + "obwiąza": 25445, + "Zaj": 25446, + "jejmości": 25447, + "Naczel": 25448, + "Nawira": 25449, + "prości": 25450, + "skają": 25451, + "skalnych": 25452, + "pyłem": 25453, + "pychą": 25454, + "sypie": 25455, + "zywano": 25456, + "sumieniem": 25457, + "suszone": 25458, + "jęków": 25459, + "działał": 25460, + "intra": 25461, + "inkwi": 25462, + "anów": 25463, + "mea": 25464, + "medali": 25465, + "meble": 25466, + "tegom": 25467, + "buta": 25468, + "burzył": 25469, + "przedrzeć": 25470, + "najdziel": 25471, + "żowi": 25472, + "zował": 25473, + "czos": 25474, + "Chro": 25475, + "miażd": 25476, + "negować": 25477, + "słaba": 25478, + "lęta": 25479, + "cudu": 25480, + "cuchną": 25481, + "tęten": 25482, + "bramami": 25483, + "nadprzyro": 25484, + "figi": 25485, + "firanki": 25486, + "zaśle": 25487, + "dębów": 25488, + "nudzi": 25489, + "nudy": 25490, + "altany": 25491, + "jonego": 25492, + "bezbrze": 25493, + "bezwład": 25494, + "bezład": 25495, + "bezwładnie": 25496, + "śliczny": 25497, + "płaty": 25498, + "płaski": 25499, + "płaca": 25500, + "śmiecie": 25501, + "rówce": 25502, + "jakowym": 25503, + "siadali": 25504, + "siadaj": 25505, + "strażo": 25506, + "czuba": 25507, + "czuwała": 25508, + "ciłem": 25509, + "kłaść": 25510, + "Wikto": 25511, + "Wilnie": 25512, + "zis": 25513, + "strojony": 25514, + "rzutu": 25515, + "dzor": 25516, + "ormia": 25517, + "gęba": 25518, + "słym": 25519, + "barkach": 25520, + "górował": 25521, + "Mamo": 25522, + "druhy": 25523, + "Stare": 25524, + "Starego": 25525, + "Stachowi": 25526, + "męczy": 25527, + "męczar": 25528, + "parskać": 25529, + "słały": 25530, + "trać": 25531, + "światów": 25532, + "dalekiego": 25533, + "trzód": 25534, + "wolnością": 25535, + "świetnie": 25536, + "świeccy": 25537, + "Jungin": 25538, + "Rako": 25539, + "Rany": 25540, + "zdrój": 25541, + "Sztur": 25542, + "Szmer": 25543, + "Domej": 25544, + "marli": 25545, + "martwo": 25546, + "szumiał": 25547, + "szukałem": 25548, + "robiły": 25549, + "Mora": 25550, + "Mopanku": 25551, + "Roku": 25552, + "chłodna": 25553, + "Baga": 25554, + "Sakra": 25555, + "dzące": 25556, + "garła": 25557, + "Takem": 25558, + "zwycięż": 25559, + "gradem": 25560, + "obory": 25561, + "rzęsami": 25562, + "wargach": 25563, + "wartko": 25564, + "Wiedzieli": 25565, + "Wieczna": 25566, + "huś": 25567, + "żąć": 25568, + "żądzę": 25569, + "szosy": 25570, + "szowiec": 25571, + "czegom": 25572, + "małpy": 25573, + "kiedyż": 25574, + "milczące": 25575, + "pęt": 25576, + "gąszczach": 25577, + "drzemał": 25578, + "Przypatrz": 25579, + "Przychodziło": 25580, + "Jakżeby": 25581, + "towaniu": 25582, + "mentami": 25583, + "zostają": 25584, + "zostawiła": 25585, + "chcenia": 25586, + "dawni": 25587, + "widoczną": 25588, + "ognio": 25589, + "bladej": 25590, + "płotu": 25591, + "płotów": 25592, + "płonąć": 25593, + "zmierzył": 25594, + "miejscem": 25595, + "myśliwych": 25596, + "myśliwców": 25597, + "wrócim": 25598, + "kombina": 25599, + "kompanię": 25600, + "kompanio": 25601, + "ostatki": 25602, + "ostawić": 25603, + "targnie": 25604, + "iżby": 25605, + "wschodzi": 25606, + "postawili": 25607, + "okopy": 25608, + "któregoś": 25609, + "kresu": 25610, + "zamro": 25611, + "zamkowi": 25612, + "pozbawić": 25613, + "ucier": 25614, + "uciecha": 25615, + "śpiewania": 25616, + "karie": 25617, + "karności": 25618, + "Anto": 25619, + "przyjacielowi": 25620, + "kochaniu": 25621, + "kochanków": 25622, + "piękniejsza": 25623, + "Odpowie": 25624, + "kobiecy": 25625, + "zbyte": 25626, + "pytacie": 25627, + "pytajcie": 25628, + "szczyzny": 25629, + "starce": 25630, + "starsze": 25631, + "starszej": 25632, + "poznajesz": 25633, + "urodzaj": 25634, + "królewscy": 25635, + "radosną": 25636, + "lazła": 25637, + "lazły": 25638, + "głaskać": 25639, + "szepty": 25640, + "szepce": 25641, + "febrze": 25642, + "spania": 25643, + "zdrową": 25644, + "konieczności": 25645, + "uderzeń": 25646, + "straszniejsze": 25647, + "drżeniem": 25648, + "drżąc": 25649, + "Rozle": 25650, + "próchnie": 25651, + "trąca": 25652, + "liczną": 25653, + "liczniejsze": 25654, + "wziąść": 25655, + "Lucy": 25656, + "polecał": 25657, + "Ktokolwiek": 25658, + "grzeczności": 25659, + "piana": 25660, + "zupełnej": 25661, + "skarał": 25662, + "skarbami": 25663, + "zabiło": 25664, + "domki": 25665, + "domku": 25666, + "towarzyszu": 25667, + "błyszczał": 25668, + "samopały": 25669, + "chłopem": 25670, + "wydawszy": 25671, + "skrzyd": 25672, + "skrzynię": 25673, + "kamienica": 25674, + "dostawał": 25675, + "wierna": 25676, + "dziecinnym": 25677, + "bódł": 25678, + "nieszczęśni": 25679, + "gliny": 25680, + "gliniane": 25681, + "okazuje": 25682, + "smutki": 25683, + "smutnych": 25684, + "Jurandowe": 25685, + "kręgiem": 25686, + "zalewał": 25687, + "zalewała": 25688, + "trafiało": 25689, + "szczonych": 25690, + "służbo": 25691, + "tkwił": 25692, + "tkwiły": 25693, + "sęk": 25694, + "zgodę": 25695, + "mimochodem": 25696, + "prepara": 25697, + "rozlewu": 25698, + "rozległa": 25699, + "miecznikowi": 25700, + "gotowali": 25701, + "baronowi": 25702, + "wzięci": 25703, + "wziętych": 25704, + "wzięciu": 25705, + "wrogami": 25706, + "wrogowie": 25707, + "obuchem": 25708, + "wilkiem": 25709, + "zwycięża": 25710, + "gromadzie": 25711, + "powtarzało": 25712, + "okrutnych": 25713, + "błonie": 25714, + "błonia": 25715, + "błoniu": 25716, + "lałe": 25717, + "wyższym": 25718, + "robotni": 25719, + "plemię": 25720, + "błagała": 25721, + "Pragnął": 25722, + "żartem": 25723, + "jedynego": 25724, + "oddane": 25725, + "powiła": 25726, + "starosto": 25727, + "zmarły": 25728, + "pustynie": 25729, + "bogaci": 25730, + "bogatym": 25731, + "plata": 25732, + "placów": 25733, + "ciosem": 25734, + "niepośle": 25735, + "nieporozumie": 25736, + "Gosen": 25737, + "wachmistrza": 25738, + "krzyknie": 25739, + "obronił": 25740, + "obrońcy": 25741, + "szemrać": 25742, + "zdradzi": 25743, + "zdradziec": 25744, + "niewolnicę": 25745, + "pałacem": 25746, + "zgią": 25747, + "zginą": 25748, + "chrześcijańskiego": 25749, + "spodziewają": 25750, + "mistrzami": 25751, + "rzucane": 25752, + "silna": 25753, + "silni": 25754, + "świń": 25755, + "świstać": 25756, + "gorącz": 25757, + "gorączką": 25758, + "grzmiały": 25759, + "wesołego": 25760, + "umierają": 25761, + "ogromem": 25762, + "rozpatry": 25763, + "gestami": 25764, + "szlachcicu": 25765, + "tnij": 25766, + "ukrywa": 25767, + "zemście": 25768, + "świetne": 25769, + "świetla": 25770, + "Najlepiej": 25771, + "Służę": 25772, + "Słuchał": 25773, + "jechaliśmy": 25774, + "groźnej": 25775, + "zwija": 25776, + "kolanami": 25777, + "Radziwiłłom": 25778, + "wyprawach": 25779, + "Dzier": 25780, + "Dziecko": 25781, + "ziemne": 25782, + "ziemski": 25783, + "ziemskiego": 25784, + "ofiaruje": 25785, + "wieczna": 25786, + "trzaśnie": 25787, + "policzy": 25788, + "chlewa": 25789, + "możni": 25790, + "srogiego": 25791, + "smaga": 25792, + "kształtów": 25793, + "Sochem": 25794, + "Sodowych": 25795, + "znalazłby": 25796, + "Tutmozisie": 25797, + "urwała": 25798, + "gorszym": 25799, + "zgubi": 25800, + "zgubiony": 25801, + "zajmują": 25802, + "Ciało": 25803, + "Cichaj": 25804, + "pokryło": 25805, + "składała": 25806, + "składam": 25807, + "przejdą": 25808, + "Fenicję": 25809, + "poniechać": 25810, + "przekonani": 25811, + "Zdarzyło": 25812, + "ostrożna": 25813, + "resja": 25814, + "tęsknią": 25815, + "owczarni": 25816, + "Wielce": 25817, + "niewiastami": 25818, + "znajome": 25819, + "zniszczył": 25820, + "bliskości": 25821, + "górki": 25822, + "górne": 25823, + "Siero": 25824, + "Sieli": 25825, + "posiadają": 25826, + "hisz": 25827, + "himowie": 25828, + "dzwonki": 25829, + "zastanowie": 25830, + "bogiń": 25831, + "Babilonu": 25832, + "zamknąwszy": 25833, + "kruków": 25834, + "Rub": 25835, + "mieszając": 25836, + "ptastwo": 25837, + "ptaszek": 25838, + "ulicą": 25839, + "Zosiu": 25840, + "księżycu": 25841, + "dzielnych": 25842, + "dzielnym": 25843, + "siedzisz": 25844, + "dłuższe": 25845, + "Zalim": 25846, + "Zaliś": 25847, + "Ignacemu": 25848, + "polanie": 25849, + "stoletni": 25850, + "posądzać": 25851, + "niedolę": 25852, + "Justynie": 25853, + "procentów": 25854, + "sterczą": 25855, + "żółto": 25856, + "boleśnie": 25857, + "boleścią": 25858, + "bolesny": 25859, + "brzmią": 25860, + "podejrzeń": 25861, + "błogosławione": 25862, + "spełnię": 25863, + "talerz": 25864, + "talenty": 25865, + "wysławiać": 25866, + "istniał": 25867, + "karabo": 25868, + "patrycjusz": 25869, + "wrzawa": 25870, + "pogodnie": 25871, + "krwawa": 25872, + "krwawej": 25873, + "wniki": 25874, + "pogańskie": 25875, + "słyszały": 25876, + "okropności": 25877, + "tłok": 25878, + "Hoc": 25879, + "Horot": 25880, + "umysłem": 25881, + "zgadza": 25882, + "wyroków": 25883, + "wyrośnie": 25884, + "namiotach": 25885, + "klasztorem": 25886, + "łaskawym": 25887, + "poczynała": 25888, + "sprawność": 25889, + "zbrojnego": 25890, + "kozactwo": 25891, + "kozactwem": 25892, + "Łaska": 25893, + "naradzał": 25894, + "pijanemu": 25895, + "Chartu": 25896, + "ziony": 25897, + "doświadczył": 25898, + "sanci": 25899, + "sandał": 25900, + "nieprzyjacielska": 25901, + "Pułki": 25902, + "ruszam": 25903, + "krzyżach": 25904, + "nkowo": 25905, + "kanały": 25906, + "sprzedaje": 25907, + "umarłego": 25908, + "Septentri": 25909, + "osadzić": 25910, + "uspokojenia": 25911, + "Brau": 25912, + "Jampola": 25913, + "domową": 25914, + "zaczynać": 25915, + "Hrabi": 25916, + "Hrabio": 25917, + "Hrabię": 25918, + "nazwisk": 25919, + "szarp": 25920, + "skrył": 25921, + "trudną": 25922, + "skręcić": 25923, + "przyciskiem": 25924, + "przycisnąwszy": 25925, + "Azjatów": 25926, + "szaleję": 25927, + "urzędów": 25928, + "przedstawiały": 25929, + "uważali": 25930, + "upłynie": 25931, + "bijali": 25932, + "prezenta": 25933, + "smołę": 25934, + "Rety": 25935, + "leśny": 25936, + "marszałku": 25937, + "ostrożnym": 25938, + "Musiała": 25939, + "fortecę": 25940, + "zielonością": 25941, + "pomara": 25942, + "opończy": 25943, + "oponować": 25944, + "dajecie": 25945, + "zwierzętom": 25946, + "Chadi": 25947, + "przebacza": 25948, + "przebaczać": 25949, + "pożegnawszy": 25950, + "Będziemy": 25951, + "niewinnym": 25952, + "podzielił": 25953, + "chorobli": 25954, + "śnione": 25955, + "poważną": 25956, + "regimentów": 25957, + "Billewicze": 25958, + "rozległe": 25959, + "niezwło": 25960, + "dowodów": 25961, + "kajma": 25962, + "używa": 25963, + "napełniony": 25964, + "Straszli": 25965, + "osłabienie": 25966, + "pamiętacie": 25967, + "Częstochowa": 25968, + "Aulusowie": 25969, + "pogrążon": 25970, + "załza": 25971, + "posadzce": 25972, + "snop": 25973, + "siedlisko": 25974, + "wzburzenie": 25975, + "dworscy": 25976, + "Turkom": 25977, + "schować": 25978, + "zawzięte": 25979, + "przebieg": 25980, + "przebiegła": 25981, + "przeznaczeń": 25982, + "starali": 25983, + "połączone": 25984, + "obfitym": 25985, + "niespodziane": 25986, + "ordyna": 25987, + "ordyńcy": 25988, + "Stanisława": 25989, + "lubiła": 25990, + "braknąć": 25991, + "zgromadzili": 25992, + "zamykając": 25993, + "Obaczym": 25994, + "posępnym": 25995, + "hałasów": 25996, + "zmieszanie": 25997, + "zmieszanych": 25998, + "srebrna": 25999, + "Sądził": 26000, + "dostałem": 26001, + "minutę": 26002, + "Księstwa": 26003, + "audien": 26004, + "policzków": 26005, + "tygodniami": 26006, + "Korczyn": 26007, + "ogółu": 26008, + "sznurem": 26009, + "kawałkiem": 26010, + "owadów": 26011, + "zbożu": 26012, + "młodziu": 26013, + "polityką": 26014, + "polityczny": 26015, + "Cecy": 26016, + "wysuwając": 26017, + "przewodził": 26018, + "Dniestro": 26019, + "Dniestr": 26020, + "przykładał": 26021, + "przykładając": 26022, + "pachołkiem": 26023, + "malowane": 26024, + "Pól": 26025, + "utracić": 26026, + "porządny": 26027, + "Deszcz": 26028, + "ożenię": 26029, + "Kirły": 26030, + "pruską": 26031, + "naturalną": 26032, + "mroków": 26033, + "głupim": 26034, + "posług": 26035, + "hełmów": 26036, + "poprzedza": 26037, + "trefi": 26038, + "zdążyć": 26039, + "spyżę": 26040, + "przerywając": 26041, + "wrzeszczą": 26042, + "rachunków": 26043, + "kapeluszu": 26044, + "napisy": 26045, + "pozazdro": 26046, + "pojedynczy": 26047, + "bojowy": 26048, + "nieruchomo": 26049, + "chóry": 26050, + "zachwyt": 26051, + "obszernym": 26052, + "błyszczącym": 26053, + "wycieczek": 26054, + "piórem": 26055, + "zebrani": 26056, + "zebranych": 26057, + "tamtejszych": 26058, + "przeszkodzi": 26059, + "Konrad": 26060, + "gwałtowne": 26061, + "kotłów": 26062, + "wypytywali": 26063, + "gospodarstwem": 26064, + "zarżał": 26065, + "kulbakach": 26066, + "poświęcać": 26067, + "zawadzi": 26068, + "wspólnik": 26069, + "zabiegał": 26070, + "płonącego": 26071, + "wyglądasz": 26072, + "odzienie": 26073, + "worka": 26074, + "Aleksandrę": 26075, + "potrzebowała": 26076, + "janczarami": 26077, + "spłonął": 26078, + "Ziemi": 26079, + "pożary": 26080, + "lamp": 26081, + "roztropność": 26082, + "Gustavus": 26083, + "polował": 26084, + "prostaka": 26085, + "martwi": 26086, + "przodkowie": 26087, + "purpurą": 26088, + "purpurową": 26089, + "przeszkadzał": 26090, + "ziarnka": 26091, + "lekkomyśl": 26092, + "pokłonił": 26093, + "kłótnie": 26094, + "kłócić": 26095, + "zasadzkę": 26096, + "woźny": 26097, + "Trzymaj": 26098, + "ocenić": 26099, + "potwory": 26100, + "wyjaśni": 26101, + "Kowalskiego": 26102, + "Anglików": 26103, + "zamkniętych": 26104, + "kołcza": 26105, + "kołpak": 26106, + "ćwiczenia": 26107, + "kunsz": 26108, + "polskimi": 26109, + "Dymy": 26110, + "doznałem": 26111, + "wiatrów": 26112, + "przedmiotem": 26113, + "terminów": 26114, + "pochwyciła": 26115, + "Idźże": 26116, + "przestaną": 26117, + "płynących": 26118, + "biesiadę": 26119, + "wyścig": 26120, + "wybiega": 26121, + "dowcipu": 26122, + "wizytę": 26123, + "traktatów": 26124, + "praktyk": 26125, + "Telimeny": 26126, + "Spojrzałem": 26127, + "mkną": 26128, + "schwyciła": 26129, + "robotnika": 26130, + "kłuł": 26131, + "niesłychane": 26132, + "zamachu": 26133, + "prowadzące": 26134, + "Milczał": 26135, + "zadrgał": 26136, + "kłamstwem": 26137, + "jezdnych": 26138, + "siedzącą": 26139, + "Częstochową": 26140, + "szpadę": 26141, + "szpadą": 26142, + "wieczornych": 26143, + "Tęczyna": 26144, + "przypatruje": 26145, + "szanował": 26146, + "prawdopodobne": 26147, + "swobodę": 26148, + "dziewięćdziesięciu": 26149, + "anioła": 26150, + "oszczepy": 26151, + "zaprzeczyć": 26152, + "zamieszania": 26153, + "dozorców": 26154, + "przebrana": 26155, + "ładunków": 26156, + "sułtańską": 26157, + "Abydos": 26158, + "adre": 26159, + "przeczuć": 26160, + "znajdowało": 26161, + "kompanionów": 26162, + "mogiłę": 26163, + "obowiązku": 26164, + "łódki": 26165, + "chwalę": 26166, + "chwalą": 26167, + "konopie": 26168, + "Podobnie": 26169, + "Seme": 26170, + "wodospa": 26171, + "wodospad": 26172, + "zatrzymywać": 26173, + "schły": 26174, + "relikwi": 26175, + "bezpieczeństwem": 26176, + "Florentyny": 26177, + "Męża": 26178, + "rumaków": 26179, + "nabożeństwie": 26180, + "obozowiska": 26181, + "Penelope": 26182, + "Sobieskiego": 26183, + "sprzeciwiał": 26184, + "unikać": 26185, + "Włosy": 26186, + "porannej": 26187, + "komornik": 26188, + "zamordował": 26189, + "ubogie": 26190, + "Birżach": 26191, + "Dobrzyński": 26192, + "Grecyny": 26193, + "rusznic": 26194, + "Mazury": 26195, + "trafem": 26196, + "poufale": 26197, + "wewnętrznej": 26198, + "Klucz": 26199, + "zdejmować": 26200, + "mianował": 26201, + "aksamit": 26202, + "opinię": 26203, + "posyłam": 26204, + "wstęgi": 26205, + "cichego": 26206, + "tutejszych": 26207, + "bezładne": 26208, + "wnuki": 26209, + "pieszczot": 26210, + "niewidzialnym": 26211, + "tkliwe": 26212, + "wytężył": 26213, + "wychudłą": 26214, + "powitawszy": 26215, + "Mógłby": 26216, + "rozciągał": 26217, + "związane": 26218, + "wytrwale": 26219, + "przeklęta": 26220, + "Tejresja": 26221, + "asyryjski": 26222, + "bystrym": 26223, + "kurzawa": 26224, + "zgryzota": 26225, + "postępku": 26226, + "niczyjej": 26227, + "wyzwoli": 26228, + "jaskrawo": 26229, + "jaskrawe": 26230, + "podobieństwa": 26231, + "hajduczek": 26232, + "rezultat": 26233, + "fajkę": 26234, + "Misiewiczowej": 26235, + "jaskiniach": 26236, + "wymownie": 26237, + "annes": 26238, + "pasterz": 26239, + "powierzchnię": 26240, + "skrzypnęły": 26241, + "funkcji": 26242, + "nadejdą": 26243, + "wiwaty": 26244, + "głosikiem": 26245, + "giąć": 26246, + "powiększył": 26247, + "wszelakich": 26248, + "Gardie": 26249, + "ubogim": 26250, + "nieznośny": 26251, + "nadstawił": 26252, + "bezsenności": 26253, + "zbrodniarz": 26254, + "rzemieślnicy": 26255, + "Cheł": 26256, + "Laertes": 26257, + "współczucie": 26258, + "współczuciem": 26259, + "komedi": 26260, + "gmachów": 26261, + "kadzidło": 26262, + "rozpustę": 26263, + "relację": 26264, + "firma": 26265, + "powrozem": 26266, + "tęgich": 26267, + "Zadnieprza": 26268, + "zastanawiał": 26269, + "Sudańczyków": 26270, + "Joa": 26271, + "Joannes": 26272, + "gwiezd": 26273, + "sufitu": 26274, + "prezydia": 26275, + "arabskie": 26276, + "czujności": 26277, + "Fatmy": 26278, + "Drohojowskiej": 26279, + "zgłupiał": 26280, + "żywioł": 26281, + "żywioły": 26282, + "Zaczęła": 26283, + "Karawana": 26284, + "Czerń": 26285, + "prefekta": 26286, + "odpowiedzialności": 26287, + "kwestia": 26288, + "zaiste": 26289, + "spiżowe": 26290, + "buntowni": 26291, + "buntowników": 26292, + "Jeźdź": 26293, + "warchoł": 26294, + "adiutan": 26295, + "cudzego": 26296, + "bukiet": 26297, + "bukiety": 26298, + "cięciwy": 26299, + "Litwinów": 26300, + "zawdzięcza": 26301, + "przypuszczenia": 26302, + "znacząco": 26303, + "artyleria": 26304, + "Dobrodzieju": 26305, + "wstrzymywał": 26306, + "załatwić": 26307, + "astrono": 26308, + "splecio": 26309, + "puchary": 26310, + "Kilkunastu": 26311, + "rękawiczek": 26312, + "Kropiciel": 26313, + "kołpaczek": 26314, + "Belciu": 26315, + "osłupiał": 26316, + "ciżba": 26317, + "bliźnich": 26318, + "zwierciadło": 26319, + "ordynans": 26320, + "antylopy": 26321, + "Alkinoja": 26322, + "Wspom": 26323, + "niebianie": 26324, + "wigilów": 26325, + "ekspedycji": 26326, + "wsławiony": 26327, + "chcieć": 26328, + "chcieliśmy": 26329, + "szmery": 26330, + "zagłady": 26331, + "pierzcha": 26332, + "skorzystać": 26333, + "hajdawe": 26334, + "szubienicy": 26335, + "podarunku": 26336, + "ROLOG": 26337, + "Kyklop": 26338, + "alarm": 26339, + "rapiery": 26340, + "dziesięcioma": 26341, + "sentyment": 26342, + "Omdurmanu": 26343, + "natarczywie": 26344, + "tygodniu": 26345, + "marzyciel": 26346, + "Zasławka": 26347, + "bracławski": 26348, + "Łazienkach": 26349, + "dostojeństwa": 26350, + "Halfa": 26351, + "Widzieliście": 26352, + "żartobliwie": 26353, + "Sieradza": 26354, + "niewypowiedzia": 26355, + "opatrywać": 26356, + "gronosta": 26357, + "dworskimi": 26358, + "wskazówki": 26359, + "rękojeści": 26360, + "Bernardyn": 26361, + "pośrednictwem": 26362, + "odmęty": 26363, + "przestępcy": 26364, + "zeszłym": 26365, + "czarownic": 26366, + "melancholi": 26367, + "azjatyckich": 26368, + "opornych": 26369, + "odjazdem": 26370, + "przyjazne": 26371, + "elektorem": 26372, + "galanteryjny": 26373, + "klnę": 26374, + "satysfakcję": 26375, + "Olimp": 26376, + "ucałowawszy": 26377, + "skonfun": 26378, + "pryncypała": 26379, + "Wojniłłowicz": 26380, + "Sokoła": 26381, + "lichym": 26382, + "łysinę": 26383, + "buzdyganem": 26384, + "Kisiela": 26385, + "Wurcla": 26386, + "spiętrz": 26387, + "przejednać": 26388, + "pozwalała": 26389, + "fantastyczne": 26390, + "zanadrza": 26391, + "przeźro": 26392, + "Jakuba": 26393, + "nuncjusz": 26394, + "Amenhotepa": 26395, + "Vicus": 26396, + "wióry": 26397, + "przymioty": 26398, + "skandal": 26399, + "ancig": 26400, + "zamigotały": 26401, + "uspokajać": 26402, + "wyzwoleńcy": 26403, + "Szastalski": 26404, + "ukropie": 26405, + "kasztanowa": 26406, + "jutrzejszej": 26407, + "Zięba": 26408, + "Witeliusz": 26409, + "Laudy": 26410, + "Sorokę": 26411, + "mołojec": 26412, + "nosoroż": 26413, + "odjezdnym": 26414, + "módl": 26415, + "petyhor": 26416, + "najzupełniej": 26417, + "Kastora": 26418, + "Konewka": 26419, + "piosenkę": 26420, + "Wiadomość": 26421, + "Baronowa": 26422, + "Polluksa": 26423, + "CZAROWNICA": 26424, + "piersiom": 26425, + "Tuliusz": 26426, + "gałęźmi": 26427, + "Szpigelman": 26428, + "PROTEUSZ": 26429, + "Policzki": 26430, + "Nomarcha": 26431, + "gwiazdom": 26432, + "Billewiczach": 26433, + "Daremnie": 26434, + "sylwet": 26435, + "Mołojcy": 26436, + "Biłous": 26437, + "Orszańskiem": 26438, + "Weyhard": 26439, + "Drezden": 26440, + "Eskwili": 26441, + "butelek": 26442, + "culpa": 26443, + "gubernato": 26444, + "Rzeżucho": 26445, + "swerder": 26446, + "laboratorium": 26447, + "Ary": 26448, + "Abym": 26449, + "Anar": 26450, + "Atoli": 26451, + "Bała": 26452, + "Ban": 26453, + "Błę": 26454, + "Bryta": 26455, + "Clary": 26456, + "GI": 26457, + "Grady": 26458, + "Gut": 26459, + "Kwiry": 26460, + "KSIĘ": 26461, + "Los": 26462, + "Lwów": 26463, + "Mgła": 26464, + "Mniejszej": 26465, + "Ner": 26466, + "Ok": 26467, + "Obo": 26468, + "Owe": 26469, + "Otwie": 26470, + "Obó": 26471, + "Pią": 26472, + "Stak": 26473, + "Słów": 26474, + "Sprawa": 26475, + "Trój": 26476, + "Trwało": 26477, + "Ufa": 26478, + "Ukłonił": 26479, + "Wkoło": 26480, + "Wscho": 26481, + "Zza": 26482, + "Znik": 26483, + "Zrób": 26484, + "Zwierzę": 26485, + "ane": 26486, + "akto": 26487, + "aha": 26488, + "achaj": 26489, + "asce": 26490, + "akor": 26491, + "aktor": 26492, + "bały": 26493, + "bód": 26494, + "blów": 26495, + "cta": 26496, + "cri": 26497, + "dre": 26498, + "dność": 26499, + "dnem": 26500, + "eta": 26501, + "ety": 26502, + "eduka": 26503, + "gl": 26504, + "grzą": 26505, + "gres": 26506, + "iną": 26507, + "kwo": 26508, + "kho": 26509, + "kóz": 26510, + "klie": 26511, + "mchu": 26512, + "mlecz": 26513, + "mknąć": 26514, + "ns": 26515, + "nkowi": 26516, + "onę": 26517, + "olej": 26518, + "osiedli": 26519, + "ochra": 26520, + "opadały": 26521, + "otrzymy": 26522, + "osiąść": 26523, + "opuszczając": 26524, + "opuszczała": 26525, + "ps": 26526, + "rałem": 26527, + "sało": 26528, + "ssy": 26529, + "schodziła": 26530, + "ssel": 26531, + "twu": 26532, + "ure": 26533, + "uca": 26534, + "udu": 26535, + "usłu": 26536, + "ustro": 26537, + "ustu": 26538, + "uzę": 26539, + "upal": 26540, + "uczyli": 26541, + "usposo": 26542, + "utną": 26543, + "unosić": 26544, + "uznali": 26545, + "ukrzyżo": 26546, + "umiłował": 26547, + "uwija": 26548, + "uchwycić": 26549, + "wpra": 26550, + "wszcze": 26551, + "wkro": 26552, + "wpatrz": 26553, + "wlał": 26554, + "wprawi": 26555, + "wciągnąć": 26556, + "wdawać": 26557, + "ye": 26558, + "zbra": 26559, + "zrzę": 26560, + "znąć": 26561, + "zwoje": 26562, + "zlały": 26563, + "zdespe": 26564, + "zwrócę": 26565, + "zzia": 26566, + "zmieszały": 26567, + "ócz": 26568, + "ćwiczo": 26569, + "Śla": 26570, + "śb": 26571, + "śmią": 26572, + "źne": 26573, + "źnicy": 26574, + "żności": 26575, + "żnymi": 26576, + "niejaką": 26577, + "niesma": 26578, + "niewart": 26579, + "niewdzięcznością": 26580, + "niechcenia": 26581, + "nago": 26582, + "nały": 26583, + "nałożył": 26584, + "natarł": 26585, + "następował": 26586, + "nabrały": 26587, + "chny": 26588, + "chwiać": 26589, + "szpada": 26590, + "czczą": 26591, + "czcić": 26592, + "czkowie": 26593, + "czniejsze": 26594, + "popod": 26595, + "pozie": 26596, + "pocią": 26597, + "poprę": 26598, + "pomogę": 26599, + "podal": 26600, + "pozdra": 26601, + "pocało": 26602, + "pomogły": 26603, + "popatrzeć": 26604, + "pobit": 26605, + "pociągu": 26606, + "popas": 26607, + "pobiegła": 26608, + "pojechała": 26609, + "pobladły": 26610, + "pożre": 26611, + "strzałem": 26612, + "niczych": 26613, + "ras": 26614, + "raty": 26615, + "rasy": 26616, + "ranu": 26617, + "raczyła": 26618, + "rowały": 26619, + "rodzić": 26620, + "rzesza": 26621, + "linę": 26622, + "lipy": 26623, + "liwsi": 26624, + "wista": 26625, + "wiór": 26626, + "widuję": 26627, + "wiwen": 26628, + "gonii": 26629, + "gołych": 26630, + "kocie": 26631, + "kostu": 26632, + "kowego": 26633, + "kowano": 26634, + "kowania": 26635, + "koszem": 26636, + "konom": 26637, + "kozia": 26638, + "cimy": 26639, + "cinał": 26640, + "zag": 26641, + "zają": 26642, + "zazna": 26643, + "zaką": 26644, + "zakrze": 26645, + "zawier": 26646, + "zajechać": 26647, + "zarad": 26648, + "zapuścił": 26649, + "zarząd": 26650, + "zaintere": 26651, + "zachodziło": 26652, + "zabroni": 26653, + "zaost": 26654, + "zakrzyknąć": 26655, + "dooko": 26656, + "dostało": 26657, + "dozgo": 26658, + "dostały": 26659, + "dowymi": 26660, + "dołów": 26661, + "doprowadził": 26662, + "dosłysza": 26663, + "dowieść": 26664, + "domier": 26665, + "dopuszczali": 26666, + "łotra": 26667, + "łotrem": 26668, + "legie": 26669, + "misi": 26670, + "mijał": 26671, + "misternie": 26672, + "wazo": 26673, + "waszymi": 26674, + "byki": 26675, + "kapo": 26676, + "kanego": 26677, + "kawę": 26678, + "kaczki": 26679, + "kawalka": 26680, + "wiera": 26681, + "wieszcze": 26682, + "wierzyła": 26683, + "wieńcem": 26684, + "łapach": 26685, + "tanio": 26686, + "paka": 26687, + "paku": 26688, + "pachy": 26689, + "pasma": 26690, + "pacune": 26691, + "kiszki": 26692, + "kipiał": 26693, + "kind": 26694, + "wypo": 26695, + "wyje": 26696, + "wyla": 26697, + "wycze": 26698, + "wywró": 26699, + "wystrze": 26700, + "wymówić": 26701, + "wyjedzie": 26702, + "wybić": 26703, + "wylał": 26704, + "wypuszcza": 26705, + "wygię": 26706, + "wyżyje": 26707, + "wyrówna": 26708, + "wyjaś": 26709, + "wybiegli": 26710, + "wyłom": 26711, + "wygadał": 26712, + "wygód": 26713, + "wylęk": 26714, + "wysłałem": 26715, + "wyruszeniu": 26716, + "jali": 26717, + "jaja": 26718, + "jakaż": 26719, + "jabło": 26720, + "jarach": 26721, + "towały": 26722, + "towicz": 26723, + "towskiego": 26724, + "topiąc": 26725, + "tece": 26726, + "tesa": 26727, + "terią": 26728, + "teswerder": 26729, + "wołem": 26730, + "wodem": 26731, + "worek": 26732, + "nocować": 26733, + "tyny": 26734, + "tycy": 26735, + "dzicz": 26736, + "dzioba": 26737, + "dziono": 26738, + "czyj": 26739, + "czycie": 26740, + "ryków": 26741, + "ryzie": 26742, + "rysowała": 26743, + "dywany": 26744, + "cieć": 26745, + "cieszą": 26746, + "odchy": 26747, + "odstą": 26748, + "odchod": 26749, + "odtrą": 26750, + "odwraca": 26751, + "odchodził": 26752, + "odjechali": 26753, + "odjeżdżał": 26754, + "odpoku": 26755, + "odstąpię": 26756, + "lamy": 26757, + "labiry": 26758, + "przestrasz": 26759, + "przebić": 26760, + "przeciągle": 26761, + "przepowiadał": 26762, + "przeprawi": 26763, + "przemocy": 26764, + "przewracając": 26765, + "przechodzili": 26766, + "przesadza": 26767, + "przesmy": 26768, + "przeciągłe": 26769, + "mowane": 26770, + "momencie": 26771, + "machał": 26772, + "manami": 26773, + "masę": 26774, + "mającym": 26775, + "jąłeś": 26776, + "bono": 26777, + "bocznej": 26778, + "bolały": 26779, + "cery": 26780, + "cerę": 26781, + "cenił": 26782, + "cenne": 26783, + "przymy": 26784, + "przyczyni": 26785, + "przyczyna": 26786, + "przysiadł": 26787, + "przypadnie": 26788, + "przybyłem": 26789, + "przyprowadzono": 26790, + "kupią": 26791, + "munku": 26792, + "mumii": 26793, + "murzów": 26794, + "rewi": 26795, + "rezja": 26796, + "ściś": 26797, + "ścion": 26798, + "łyżkę": 26799, + "wel": 26800, + "werę": 26801, + "wetera": 26802, + "babi": 26803, + "balu": 26804, + "banów": 26805, + "basem": 26806, + "bawołów": 26807, + "ruda": 26808, + "rubel": 26809, + "szew": 26810, + "cyni": 26811, + "cylin": 26812, + "cor": 26813, + "cowie": 26814, + "pierze": 26815, + "piesi": 26816, + "sadu": 26817, + "sapanie": 26818, + "bint": 26819, + "biczem": 26820, + "niań": 26821, + "łupami": 26822, + "rozho": 26823, + "rozpry": 26824, + "rozniosła": 26825, + "rozwiązać": 26826, + "rozkrzyżo": 26827, + "roztoczy": 26828, + "rozglądając": 26829, + "lutym": 26830, + "turów": 26831, + "tujesz": 26832, + "skinienie": 26833, + "gas": 26834, + "gano": 26835, + "gadu": 26836, + "gasił": 26837, + "gające": 26838, + "piny": 26839, + "pianu": 26840, + "ręczę": 26841, + "ręczył": 26842, + "głowni": 26843, + "aleje": 26844, + "aleśmy": 26845, + "wiadro": 26846, + "socja": 26847, + "szalone": 26848, + "dera": 26849, + "podpa": 26850, + "podla": 26851, + "podówczas": 26852, + "podnóż": 26853, + "podsłuchi": 26854, + "podjazdu": 26855, + "znanym": 26856, + "znawca": 26857, + "skrada": 26858, + "Nieco": 26859, + "Niemnie": 26860, + "siec": 26861, + "dumie": 26862, + "jestże": 26863, + "Poza": 26864, + "Pociąg": 26865, + "Powały": 26866, + "pując": 26867, + "szczerzy": 26868, + "szczere": 26869, + "szczerego": 26870, + "obry": 26871, + "obcie": 26872, + "obcymi": 26873, + "obchodzili": 26874, + "Zan": 26875, + "Zacho": 26876, + "Zabłu": 26877, + "Nadzieja": 26878, + "prom": 26879, + "prowia": 26880, + "produ": 26881, + "Jawo": 26882, + "Jakiej": 26883, + "Janowa": 26884, + "locie": 26885, + "lotów": 26886, + "skam": 26887, + "skania": 26888, + "pyl": 26889, + "syłam": 26890, + "syryj": 26891, + "zydlu": 26892, + "sując": 26893, + "suchej": 26894, + "sent": 26895, + "jęło": 26896, + "jęknęła": 26897, + "Bowiem": 26898, + "inszego": 26899, + "infu": 26900, + "inwenta": 26901, + "angie": 26902, + "mene": 26903, + "wzbił": 26904, + "wznosić": 26905, + "wzmaga": 26906, + "wąskich": 26907, + "wąskim": 26908, + "przedni": 26909, + "przedśmier": 26910, + "przedrzeź": 26911, + "najkrót": 26912, + "najzac": 26913, + "najcnotli": 26914, + "zorzą": 26915, + "czort": 26916, + "chwilkę": 26917, + "skost": 26918, + "cukro": 26919, + "kęs": 26920, + "kędzi": 26921, + "tęgie": 26922, + "tętni": 26923, + "Jeść": 26924, + "kądzieli": 26925, + "zaświad": 26926, + "bliznę": 26927, + "nuda": 26928, + "nuży": 26929, + "nutę": 26930, + "alte": 26931, + "jowy": 26932, + "jonej": 26933, + "grotów": 26934, + "gromów": 26935, + "bezcze": 26936, + "węgrzy": 26937, + "płakali": 26938, + "płaszczach": 26939, + "gustu": 26940, + "jakowy": 26941, + "krzywe": 26942, + "strat": 26943, + "stradał": 26944, + "strapienia": 26945, + "strapieniu": 26946, + "czub": 26947, + "czucia": 26948, + "czujny": 26949, + "wróble": 26950, + "kłamie": 26951, + "stropił": 26952, + "strojach": 26953, + "ksiąg": 26954, + "trosze": 26955, + "troszczyć": 26956, + "rzucą": 26957, + "rzucone": 26958, + "dzom": 26959, + "orga": 26960, + "tworzyć": 26961, + "twoimi": 26962, + "dzek": 26963, + "słynnego": 26964, + "wejrzenia": 26965, + "barwi": 26966, + "barwach": 26967, + "górami": 26968, + "wujem": 26969, + "swoi": 26970, + "druż": 26971, + "Lew": 26972, + "Leży": 26973, + "Leszczy": 26974, + "Staru": 26975, + "męczyć": 26976, + "parszy": 26977, + "Patrza": 26978, + "Pańskie": 26979, + "trawami": 26980, + "szczęki": 26981, + "szczęścił": 26982, + "złorze": 26983, + "złożę": 26984, + "Tyńca": 26985, + "Tyńcu": 26986, + "łodygi": 26987, + "świadkowie": 26988, + "chciwością": 26989, + "gdziem": 26990, + "księgę": 26991, + "Cokolwiek": 26992, + "Julek": 26993, + "waliz": 26994, + "powlo": 26995, + "fau": 26996, + "stworzyć": 26997, + "stworzyli": 26998, + "krańca": 26999, + "kradzież": 27000, + "krawat": 27001, + "chuda": 27002, + "chude": 27003, + "chuste": 27004, + "studnie": 27005, + "panienek": 27006, + "Doli": 27007, + "Dotąd": 27008, + "markot": 27009, + "stałe": 27010, + "Teb": 27011, + "Przeszedł": 27012, + "chałup": 27013, + "krosnach": 27014, + "Mogła": 27015, + "Turobo": 27016, + "szkołach": 27017, + "Byleś": 27018, + "kończyć": 27019, + "końcami": 27020, + "rzące": 27021, + "rzących": 27022, + "dzania": 27023, + "zdań": 27024, + "zdając": 27025, + "trudni": 27026, + "trudach": 27027, + "Kas": 27028, + "garnek": 27029, + "Liga": 27030, + "kryją": 27031, + "dziach": 27032, + "Kochał": 27033, + "przyjaź": 27034, + "przyjazdu": 27035, + "krześcija": 27036, + "rozumiałem": 27037, + "warci": 27038, + "łączyło": 27039, + "ściągał": 27040, + "ściągnęła": 27041, + "żące": 27042, + "milsza": 27043, + "pędu": 27044, + "pęknie": 27045, + "wiosłem": 27046, + "miejskie": 27047, + "Wyho": 27048, + "Wychodzą": 27049, + "Wybor": 27050, + "Wydobył": 27051, + "drzemie": 27052, + "przeciwić": 27053, + "Przysią": 27054, + "Przychodzę": 27055, + "różnym": 27056, + "różnego": 27057, + "różnicy": 27058, + "znoju": 27059, + "znoszą": 27060, + "znosili": 27061, + "zostawał": 27062, + "zostawało": 27063, + "zostawiwszy": 27064, + "półmi": 27065, + "półto": 27066, + "półsłów": 27067, + "Rzeckiemu": 27068, + "dawnymi": 27069, + "pokorę": 27070, + "pokonał": 27071, + "Nikogo": 27072, + "konne": 27073, + "konsy": 27074, + "kapłańskiego": 27075, + "płomieniu": 27076, + "zmienię": 27077, + "zmierzyć": 27078, + "zmierzch": 27079, + "jakikolwiek": 27080, + "myśliłem": 27081, + "Nowa": 27082, + "kompli": 27083, + "demon": 27084, + "świętość": 27085, + "zdolne": 27086, + "kłosów": 27087, + "obalić": 27088, + "obawiali": 27089, + "obawiając": 27090, + "walne": 27091, + "pozbawi": 27092, + "trzymających": 27093, + "uciech": 27094, + "uciekły": 27095, + "uciechą": 27096, + "tłukł": 27097, + "tłuszczem": 27098, + "karmili": 27099, + "kartkę": 27100, + "odpowiedziałem": 27101, + "szału": 27102, + "czerka": 27103, + "kochanego": 27104, + "szczytem": 27105, + "padłem": 27106, + "należały": 27107, + "otoczoną": 27108, + "Krzysią": 27109, + "starł": 27110, + "poznano": 27111, + "hetmańskim": 27112, + "hetmańska": 27113, + "urodza": 27114, + "urodzenie": 27115, + "urodzony": 27116, + "urodzeniu": 27117, + "królewna": 27118, + "dziękuj": 27119, + "brzeszczo": 27120, + "brzemieniem": 27121, + "Czekać": 27122, + "spokojniej": 27123, + "obedrzeć": 27124, + "konieczność": 27125, + "uderzę": 27126, + "uderzały": 27127, + "pamięcią": 27128, + "żubrów": 27129, + "zbliżenie": 27130, + "zbliżyły": 27131, + "próśb": 27132, + "trąbił": 27133, + "nosiło": 27134, + "liczbą": 27135, + "pułkach": 27136, + "Podniosła": 27137, + "lekli": 27138, + "Żerom": 27139, + "wziąłeś": 27140, + "wskazuje": 27141, + "poleca": 27142, + "Mury": 27143, + "Muszą": 27144, + "cięższa": 27145, + "ciężkiego": 27146, + "grzechem": 27147, + "grupa": 27148, + "grupę": 27149, + "zupełne": 27150, + "klęczących": 27151, + "klęczącego": 27152, + "skarg": 27153, + "zabiorą": 27154, + "towarzystwem": 27155, + "towarzyszkę": 27156, + "błyskały": 27157, + "samot": 27158, + "samowar": 27159, + "chłopstwem": 27160, + "Kiej": 27161, + "głupio": 27162, + "głuchą": 27163, + "głupota": 27164, + "głuchej": 27165, + "wydaniu": 27166, + "ujmie": 27167, + "ujście": 27168, + "cierni": 27169, + "zbieg": 27170, + "Możecie": 27171, + "wiersz": 27172, + "klatce": 27173, + "form": 27174, + "położonych": 27175, + "gościnny": 27176, + "mielibyśmy": 27177, + "mieszkam": 27178, + "nieszczęsne": 27179, + "Żywo": 27180, + "sławni": 27181, + "sławną": 27182, + "godnych": 27183, + "zbroją": 27184, + "Biały": 27185, + "Biorę": 27186, + "Białego": 27187, + "mordu": 27188, + "morskiego": 27189, + "morgów": 27190, + "morskim": 27191, + "kręcał": 27192, + "zalecał": 27193, + "Kun": 27194, + "Kupi": 27195, + "Kupiec": 27196, + "trafiały": 27197, + "piose": 27198, + "futro": 27199, + "żałowali": 27200, + "żałością": 27201, + "dziwniejsze": 27202, + "słuchano": 27203, + "służka": 27204, + "sędziego": 27205, + "przyjmowali": 27206, + "miecznikiem": 27207, + "barono": 27208, + "oburzenie": 27209, + "zwycięski": 27210, + "rodziną": 27211, + "nowano": 27212, + "Działo": 27213, + "osobach": 27214, + "wyżsi": 27215, + "wyższej": 27216, + "powtórzę": 27217, + "najmniejszą": 27218, + "jakąż": 27219, + "Odysów": 27220, + "zapasami": 27221, + "Jeśliby": 27222, + "sennych": 27223, + "ojczyste": 27224, + "ojczyzną": 27225, + "Bereste": 27226, + "wdzięk": 27227, + "wdzięku": 27228, + "placki": 27229, + "cioci": 27230, + "rozkazać": 27231, + "szczęśliwego": 27232, + "potężnymi": 27233, + "zdradli": 27234, + "wojskowa": 27235, + "Otwórz": 27236, + "chrześcijanina": 27237, + "Wen": 27238, + "Weszła": 27239, + "silniejsze": 27240, + "świszczą": 27241, + "spostrzegał": 27242, + "umieści": 27243, + "główki": 27244, + "ciekawi": 27245, + "pilne": 27246, + "Nere": 27247, + "opierając": 27248, + "pułkownikom": 27249, + "trwożnie": 27250, + "Warto": 27251, + "kłym": 27252, + "jakimkolwiek": 27253, + "koronnym": 27254, + "zajęło": 27255, + "świetnych": 27256, + "obecnego": 27257, + "Marsa": 27258, + "prosimy": 27259, + "złamany": 27260, + "złamane": 27261, + "leźli": 27262, + "rozumiecie": 27263, + "mężne": 27264, + "zwij": 27265, + "rękodaj": 27266, + "ognistej": 27267, + "niczka": 27268, + "niczem": 27269, + "strumieniem": 27270, + "ofiarami": 27271, + "policzek": 27272, + "Czter": 27273, + "chlewie": 27274, + "podawali": 27275, + "krajczy": 27276, + "ukaże": 27277, + "ukazali": 27278, + "rycerstwu": 27279, + "kawalerem": 27280, + "uczyniony": 27281, + "Sofra": 27282, + "Pienią": 27283, + "opatem": 27284, + "zajrzał": 27285, + "zajmowali": 27286, + "błędy": 27287, + "błędów": 27288, + "błędny": 27289, + "składały": 27290, + "kapłankę": 27291, + "wstydził": 27292, + "wtrącić": 27293, + "wojowali": 27294, + "przejmował": 27295, + "przejmuje": 27296, + "mogący": 27297, + "pociechą": 27298, + "żywocie": 27299, + "zbawić": 27300, + "przekonali": 27301, + "Rzymian": 27302, + "Trzej": 27303, + "śmiałby": 27304, + "derich": 27305, + "zapłacisz": 27306, + "spierać": 27307, + "powadze": 27308, + "zniszczone": 27309, + "Siuzę": 27310, + "poprzedniej": 27311, + "grozy": 27312, + "zapomnij": 27313, + "okryć": 27314, + "okryła": 27315, + "wichrów": 27316, + "wyjdą": 27317, + "Siedziała": 27318, + "Fenicjanina": 27319, + "zastawił": 27320, + "rękawa": 27321, + "Chiloni": 27322, + "spało": 27323, + "modlili": 27324, + "obrażał": 27325, + "sprawiedliwym": 27326, + "spisku": 27327, + "spinwal": 27328, + "układami": 27329, + "kancela": 27330, + "tykali": 27331, + "polany": 27332, + "niedorzecz": 27333, + "gwałtów": 27334, + "słuchałem": 27335, + "podejrzy": 27336, + "podróżnego": 27337, + "przygodę": 27338, + "sejmach": 27339, + "wysłali": 27340, + "wysłanych": 27341, + "wiązki": 27342, + "czterystu": 27343, + "pogańskich": 27344, + "tłoczy": 27345, + "posłańcy": 27346, + "chłopami": 27347, + "chciałabym": 27348, + "Homunku": 27349, + "zgadnie": 27350, + "komunika": 27351, + "komunikiem": 27352, + "przywilej": 27353, + "przywiodła": 27354, + "wzgórzy": 27355, + "napadzie": 27356, + "łaskawe": 27357, + "poczynało": 27358, + "ozwali": 27359, + "zbrojnej": 27360, + "ocali": 27361, + "ocalał": 27362, + "pojedynków": 27363, + "nazywano": 27364, + "kozacku": 27365, + "przerwały": 27366, + "szersze": 27367, + "zamiarem": 27368, + "Łaszcz": 27369, + "naraża": 27370, + "naramien": 27371, + "turni": 27372, + "doświadczonego": 27373, + "przybywało": 27374, + "przybytku": 27375, + "nieprzyjacielskiej": 27376, + "nieprzyjacielską": 27377, + "wyciągały": 27378, + "wyciągnięte": 27379, + "nieznanym": 27380, + "waszeć": 27381, + "osad": 27382, + "osadę": 27383, + "osadzone": 27384, + "Brali": 27385, + "Jampol": 27386, + "wyglądam": 27387, + "rozkochał": 27388, + "błękitno": 27389, + "pochodem": 27390, + "szlachetnej": 27391, + "zdobyty": 27392, + "zdobytych": 27393, + "zdobyciu": 27394, + "wojennego": 27395, + "wojennik": 27396, + "Szukać": 27397, + "Szukałem": 27398, + "podróżą": 27399, + "szarżę": 27400, + "szarpnął": 27401, + "zwyczajną": 27402, + "Anusię": 27403, + "śmiertelnego": 27404, + "załodze": 27405, + "założonymi": 27406, + "bandole": 27407, + "przedstawienie": 27408, + "upłynęła": 27409, + "niemieckim": 27410, + "pojaśni": 27411, + "pojawiła": 27412, + "stopą": 27413, + "stopniach": 27414, + "prezentu": 27415, + "prezent": 27416, + "podziwia": 27417, + "przypomniały": 27418, + "smoły": 27419, + "pracowały": 27420, + "rozkazuje": 27421, + "Ryba": 27422, + "korki": 27423, + "misja": 27424, + "bruku": 27425, + "brunet": 27426, + "zawisła": 27427, + "Musiało": 27428, + "forteca": 27429, + "fortepianu": 27430, + "duchami": 27431, + "pragnieniem": 27432, + "ostrzega": 27433, + "Chami": 27434, + "przebaczenia": 27435, + "Będziecie": 27436, + "rzeźba": 27437, + "rzeźbia": 27438, + "szczególnym": 27439, + "frak": 27440, + "strzelb": 27441, + "nomarchą": 27442, + "Millerowi": 27443, + "rozesła": 27444, + "Rzeczpospolitę": 27445, + "Strasznie": 27446, + "spędzili": 27447, + "Polanowski": 27448, + "surowa": 27449, + "surowość": 27450, + "parali": 27451, + "brzuchem": 27452, + "błagalnie": 27453, + "Aulusom": 27454, + "pogrążał": 27455, + "posadach": 27456, + "sarna": 27457, + "wyracho": 27458, + "zmianę": 27459, + "zmiażd": 27460, + "rolników": 27461, + "czarowników": 27462, + "zawzięt": 27463, + "przeznaczonych": 27464, + "starania": 27465, + "tłumacząc": 27466, + "narzeka": 27467, + "narzeczonym": 27468, + "obfitości": 27469, + "Wilkiem": 27470, + "Następnego": 27471, + "Głowbi": 27472, + "nardyna": 27473, + "kłopoty": 27474, + "Ejże": 27475, + "skroń": 27476, + "Znałem": 27477, + "wychyliła": 27478, + "grozili": 27479, + "pogarda": 27480, + "rumieńcami": 27481, + "żołnierskim": 27482, + "zachodni": 27483, + "publico": 27484, + "publicznej": 27485, + "Księciu": 27486, + "niedźwiedziem": 27487, + "odejdzie": 27488, + "młodsi": 27489, + "poddanie": 27490, + "pochody": 27491, + "pochował": 27492, + "spoczywał": 27493, + "nieszczęśliwych": 27494, + "komendantem": 27495, + "strażnicy": 27496, + "pocztem": 27497, + "zaprzą": 27498, + "kieruje": 27499, + "służące": 27500, + "służących": 27501, + "schyliła": 27502, + "dowódcy": 27503, + "Dnieprem": 27504, + "wpływu": 27505, + "stanowczy": 27506, + "obiatę": 27507, + "czwartą": 27508, + "wąwozy": 27509, + "wąwozów": 27510, + "pruskiej": 27511, + "otaczać": 27512, + "otaczający": 27513, + "mrokiem": 27514, + "oświecone": 27515, + "reming": 27516, + "posłużyć": 27517, + "kosztowny": 27518, + "rzymskim": 27519, + "Bądźże": 27520, + "ktuje": 27521, + "szerokość": 27522, + "spytam": 27523, + "spłynie": 27524, + "napiszę": 27525, + "poczuwszy": 27526, + "łańcuchów": 27527, + "wymawiał": 27528, + "wymawiać": 27529, + "ponoć": 27530, + "obłokiem": 27531, + "grzmotów": 27532, + "afektów": 27533, + "ośmielę": 27534, + "Święta": 27535, + "herb": 27536, + "herby": 27537, + "stajnie": 27538, + "pozycje": 27539, + "północny": 27540, + "Drugą": 27541, + "zebrane": 27542, + "spotkały": 27543, + "furda": 27544, + "Pięknie": 27545, + "ERW": 27546, + "okulary": 27547, + "osobnej": 27548, + "ukłony": 27549, + "objawia": 27550, + "złowroga": 27551, + "oczekiwali": 27552, + "poświęcenia": 27553, + "dosięgła": 27554, + "wspólnej": 27555, + "Tygellinowi": 27556, + "Obró": 27557, + "wycięli": 27558, + "Powiadam": 27559, + "Mówiłeś": 27560, + "zgrzytał": 27561, + "wiedziałam": 27562, + "Wróć": 27563, + "uścisk": 27564, + "uściskał": 27565, + "nieprzeby": 27566, + "potoczył": 27567, + "wystawę": 27568, + "dzisiejszym": 27569, + "ostateczności": 27570, + "nasycał": 27571, + "nieboszczyków": 27572, + "sprowadzać": 27573, + "rajtarowie": 27574, + "przygotowań": 27575, + "sztyna": 27576, + "okienka": 27577, + "ciągnący": 27578, + "ojcowskiej": 27579, + "zapewniał": 27580, + "Eurymach": 27581, + "ołtarzu": 27582, + "obywatela": 27583, + "martwą": 27584, + "martwił": 27585, + "poręczy": 27586, + "pracuję": 27587, + "Bezpie": 27588, + "śluzy": 27589, + "potrząsać": 27590, + "zagadki": 27591, + "oszczędza": 27592, + "oszczędzić": 27593, + "pomylił": 27594, + "kłót": 27595, + "małżonką": 27596, + "woźnicę": 27597, + "złotogło": 27598, + "Złodziej": 27599, + "Złotory": 27600, + "okrąg": 27601, + "ćwiczyć": 27602, + "Ateny": 27603, + "Dym": 27604, + "orężem": 27605, + "potwierdzenie": 27606, + "tańco": 27607, + "tańczą": 27608, + "tańczyć": 27609, + "tańcować": 27610, + "jutrzejszy": 27611, + "balsami": 27612, + "Jesteście": 27613, + "płynący": 27614, + "cesarski": 27615, + "dziewica": 27616, + "pieczęcie": 27617, + "depce": 27618, + "Bodajże": 27619, + "jeziorze": 27620, + "wycina": 27621, + "wycinać": 27622, + "tryumfal": 27623, + "Twoich": 27624, + "Telimenie": 27625, + "pancerzach": 27626, + "czupryna": 27627, + "serdeczny": 27628, + "gorączkowe": 27629, + "zamaja": 27630, + "płuca": 27631, + "utworzył": 27632, + "utworzyła": 27633, + "napadem": 27634, + "przechyliwszy": 27635, + "wieczorny": 27636, + "wieczorną": 27637, + "Małoż": 27638, + "oddycha": 27639, + "swobodniej": 27640, + "aniołem": 27641, + "zaprzeczył": 27642, + "wynalazł": 27643, + "wygrać": 27644, + "wygraną": 27645, + "sierocie": 27646, + "orzechów": 27647, + "rosłych": 27648, + "kwadransie": 27649, + "ogólny": 27650, + "śpiącego": 27651, + "ogródki": 27652, + "Języ": 27653, + "zaufać": 27654, + "bodajby": 27655, + "przytuli": 27656, + "przytulił": 27657, + "lokalu": 27658, + "miasteczku": 27659, + "ciężarów": 27660, + "gwarzyć": 27661, + "najpiękniejszy": 27662, + "osobisty": 27663, + "siódmej": 27664, + "gorzałką": 27665, + "wariata": 27666, + "rosnące": 27667, + "wykonania": 27668, + "obozowisko": 27669, + "wspaniałym": 27670, + "nieśmiertelnym": 27671, + "intencji": 27672, + "łagodniej": 27673, + "przewagę": 27674, + "rozprawiał": 27675, + "rozprawiać": 27676, + "zaporoskie": 27677, + "nieograni": 27678, + "przynosiła": 27679, + "krzaków": 27680, + "podziękował": 27681, + "wyrzutów": 27682, + "komornego": 27683, + "uboczu": 27684, + "szwadro": 27685, + "dzierżawę": 27686, + "energicznie": 27687, + "energiczny": 27688, + "lżejsze": 27689, + "popiołów": 27690, + "zawołany": 27691, + "Mazur": 27692, + "połama": 27693, + "poufałości": 27694, + "wewnętrznego": 27695, + "sędzią": 27696, + "zdejmował": 27697, + "zdejmując": 27698, + "żołd": 27699, + "czarnoksięż": 27700, + "posypały": 27701, + "zakłopotanie": 27702, + "Poznaję": 27703, + "zgnio": 27704, + "prześladuje": 27705, + "nikczemność": 27706, + "słabnąć": 27707, + "wyślę": 27708, + "najbliżsi": 27709, + "niewidzialny": 27710, + "niewidzialne": 27711, + "wytoczyć": 27712, + "rybacy": 27713, + "podwójny": 27714, + "koliga": 27715, + "dotykać": 27716, + "wychudły": 27717, + "wypadłszy": 27718, + "zaścianków": 27719, + "maszeru": 27720, + "stosownie": 27721, + "toporzy": 27722, + "szyderczo": 27723, + "opiekuna": 27724, + "surducie": 27725, + "awantura": 27726, + "uchroni": 27727, + "wachlarzem": 27728, + "zgryzot": 27729, + "szpital": 27730, + "skazanych": 27731, + "Towarzysze": 27732, + "upokorzenia": 27733, + "pohańbił": 27734, + "pohańbić": 27735, + "przeniknąć": 27736, + "rumianą": 27737, + "studenci": 27738, + "glejty": 27739, + "Seneki": 27740, + "Żmujdzinów": 27741, + "pokrzepić": 27742, + "przykrość": 27743, + "fiołków": 27744, + "kondycje": 27745, + "Szybko": 27746, + "imagi": 27747, + "zacięt": 27748, + "pamiątki": 27749, + "przysłali": 27750, + "potworny": 27751, + "Czoło": 27752, + "Olszy": 27753, + "WALE": 27754, + "giermków": 27755, + "kożuchy": 27756, + "katolik": 27757, + "biegnąc": 27758, + "płaczesz": 27759, + "kontusz": 27760, + "spadające": 27761, + "wierzchołka": 27762, + "Grudzi": 27763, + "poprawiać": 27764, + "wyobraźnia": 27765, + "Targowiska": 27766, + "Tarnopola": 27767, + "potrafiłbym": 27768, + "ukończone": 27769, + "odprawia": 27770, + "fałszywe": 27771, + "zawstydził": 27772, + "Ciężkie": 27773, + "deputacje": 27774, + "wzniesienia": 27775, + "wiosenny": 27776, + "wiosenne": 27777, + "Gotteswerder": 27778, + "Apollo": 27779, + "kazawszy": 27780, + "mieściło": 27781, + "zdjęto": 27782, + "postanowienia": 27783, + "Idziemy": 27784, + "kadzideł": 27785, + "żegnaj": 27786, + "żegnam": 27787, + "wizerunek": 27788, + "Stryja": 27789, + "Pachoł": 27790, + "powrozy": 27791, + "oficyny": 27792, + "Ciotka": 27793, + "utrudzon": 27794, + "zgliszczach": 27795, + "strzale": 27796, + "wychowanie": 27797, + "podkomorze": 27798, + "Zadnieprze": 27799, + "pobici": 27800, + "rebelii": 27801, + "branden": 27802, + "Tereniu": 27803, + "ustawicznej": 27804, + "skórzane": 27805, + "zmniejszył": 27806, + "najdroższa": 27807, + "czujność": 27808, + "wiosłami": 27809, + "Znajdę": 27810, + "bajki": 27811, + "Nestora": 27812, + "zimowych": 27813, + "Atrydo": 27814, + "Żółte": 27815, + "złodzieja": 27816, + "krewniaka": 27817, + "zdumiewał": 27818, + "złowrogim": 27819, + "Merku": 27820, + "Sklep": 27821, + "Uważaj": 27822, + "niezwykłe": 27823, + "raport": 27824, + "sekunda": 27825, + "cudotwór": 27826, + "rzemiosło": 27827, + "Domaszewiczów": 27828, + "Baśki": 27829, + "zmusił": 27830, + "bajdaki": 27831, + "Śląsk": 27832, + "słuchuje": 27833, + "książkach": 27834, + "Czapliński": 27835, + "grzmiącym": 27836, + "rękawicę": 27837, + "siarki": 27838, + "przezpiecznie": 27839, + "karabin": 27840, + "natchnienia": 27841, + "Alkinoj": 27842, + "profeso": 27843, + "szlachcianka": 27844, + "gródek": 27845, + "odsłonił": 27846, + "przepełnione": 27847, + "bielmo": 27848, + "siekiery": 27849, + "dębowych": 27850, + "wydobywając": 27851, + "chwaląc": 27852, + "rapierami": 27853, + "wiedźma": 27854, + "biurka": 27855, + "Dostojny": 27856, + "stanowczym": 27857, + "usposobieniu": 27858, + "Pułkownik": 27859, + "narzędzi": 27860, + "stajań": 27861, + "chociażeś": 27862, + "obelgi": 27863, + "zbaraż": 27864, + "dostojeństw": 27865, + "Orzelski": 27866, + "epoce": 27867, + "zmrużył": 27868, + "Śmiech": 27869, + "przesycone": 27870, + "ogłasza": 27871, + "wysłannik": 27872, + "wskórasz": 27873, + "brązowe": 27874, + "Scyzoryk": 27875, + "Ilion": 27876, + "Ilionu": 27877, + "karecie": 27878, + "przesiadywał": 27879, + "łuczywa": 27880, + "Nadeszła": 27881, + "przywódcy": 27882, + "zeribę": 27883, + "rękojeścią": 27884, + "wysiłkiem": 27885, + "pielęgno": 27886, + "PIERW": 27887, + "dobywając": 27888, + "niebytność": 27889, + "wykrzykiwał": 27890, + "cygaro": 27891, + "podszyty": 27892, + "bezsilności": 27893, + "Pięćdziesiąt": 27894, + "Skawiński": 27895, + "zalotników": 27896, + "kalwi": 27897, + "jastrzębie": 27898, + "toalety": 27899, + "szkaradny": 27900, + "splunął": 27901, + "Kulwiecówna": 27902, + "ogary": 27903, + "jaskółki": 27904, + "głownię": 27905, + "stryjeczny": 27906, + "dziewiętnastej": 27907, + "rozmiarów": 27908, + "Hamdi": 27909, + "Mefresowi": 27910, + "Nędza": 27911, + "zgrucho": 27912, + "wilkowi": 27913, + "zarobku": 27914, + "Bogini": 27915, + "jakowychś": 27916, + "Wiosna": 27917, + "zemdlała": 27918, + "Starszyzna": 27919, + "uwielbieniem": 27920, + "eksperiencji": 27921, + "iskrzącymi": 27922, + "Diederich": 27923, + "rozdętymi": 27924, + "charakteru": 27925, + "Ahenobar": 27926, + "Asarhadon": 27927, + "mitręgi": 27928, + "szynkow": 27929, + "półkolem": 27930, + "bluźnił": 27931, + "bohaterów": 27932, + "Fortuna": 27933, + "nadużycia": 27934, + "sztylet": 27935, + "dokony": 27936, + "Zamku": 27937, + "indyge": 27938, + "Andrzejowa": 27939, + "Jankiel": 27940, + "gęstwiną": 27941, + "apetyt": 27942, + "Persefo": 27943, + "Herakliusza": 27944, + "ubóstwia": 27945, + "wyzdrowieje": 27946, + "proboszcz": 27947, + "ekscelen": 27948, + "jałmużnę": 27949, + "Lotaryńczyk": 27950, + "dystyngo": 27951, + "przepraszać": 27952, + "Wojciech": 27953, + "Mitrunów": 27954, + "Miłosierdzia": 27955, + "odparłem": 27956, + "Jarmoli": 27957, + "Kościoła": 27958, + "blondy": 27959, + "yah": 27960, + "rozgorączkowany": 27961, + "Domuntów": 27962, + "Kaszte": 27963, + "SFINKS": 27964, + "Kancle": 27965, + "nieprawości": 27966, + "Kryspini": 27967, + "Szanowny": 27968, + "Prezesowa": 27969, + "Cheopsa": 27970, + "zniżał": 27971, + "jabłka": 27972, + "rozsądek": 27973, + "Wierzaj": 27974, + "funduszów": 27975, + "padyszacha": 27976, + "Hippocentau": 27977, + "Wódz": 27978, + "Łódź": 27979, + "rychlej": 27980, + "rozpadlin": 27981, + "Niedzbo": 27982, + "Jungingen": 27983, + "Jeźdźcy": 27984, + "Anardra": 27985, + "KSIĘGA": 27986, + "Obóz": 27987, + "Wschodzie": 27988, + "inąd": 27989, + "misiur": 27990, + "angielski": 27991, + "?”,": 27992, + "AR": 27993, + "Abu": 27994, + "AST": 27995, + "Azba": 27996, + "Bó": 27997, + "Brał": 27998, + "Dź": 27999, + "Dni": 28000, + "Duli": 28001, + "EB": 28002, + "EF": 28003, + "Ex": 28004, + "Emil": 28005, + "Fel": 28006, + "Fos": 28007, + "Gu": 28008, + "Gła": 28009, + "Histo": 28010, + "Ika": 28011, + "Ima": 28012, + "Kwa": 28013, + "Kse": 28014, + "Krwa": 28015, + "Mniem": 28016, + "NTY": 28017, + "Oli": 28018, + "Oko": 28019, + "Obra": 28020, + "Obym": 28021, + "Obia": 28022, + "Oświad": 28023, + "Okrzyki": 28024, + "Osiem": 28025, + "Ostii": 28026, + "PCA": 28027, + "Sal": 28028, + "Sio": 28029, + "Spali": 28030, + "TKA": 28031, + "TRZE": 28032, + "Upłynął": 28033, + "Ubrany": 28034, + "Wpierw": 28035, + "Zbo": 28036, + "Zmie": 28037, + "Zbudził": 28038, + "apro": 28039, + "ażem": 28040, + "akompania": 28041, + "bryce": 28042, + "brzo": 28043, + "bwana": 28044, + "ctu": 28045, + "cmentar": 28046, + "dniego": 28047, + "gnęło": 28048, + "hre": 28049, + "hia": 28050, + "hel": 28051, + "iwszy": 28052, + "jskiej": 28053, + "knęło": 28054, + "krzach": 28055, + "lca": 28056, + "lwem": 28057, + "mla": 28058, + "mrozu": 28059, + "mchem": 28060, + "ole": 28061, + "owy": 28062, + "ocu": 28063, + "ostało": 28064, + "opróż": 28065, + "oszuka": 28066, + "opatrzyć": 28067, + "omieszkał": 28068, + "okładać": 28069, + "otarła": 28070, + "przą": 28071, + "pnąć": 28072, + "ssu": 28073, + "spis": 28074, + "sfo": 28075, + "sprowadzi": 28076, + "spisał": 28077, + "słego": 28078, + "spuścić": 28079, + "sfał": 28080, + "sprosta": 28081, + "th": 28082, + "tim": 28083, + "tkich": 28084, + "tnymi": 28085, + "tchnął": 28086, + "tfu": 28087, + "uby": 28088, + "ute": 28089, + "upod": 28090, + "uża": 28091, + "ubyło": 28092, + "ustrze": 28093, + "ubro": 28094, + "uwal": 28095, + "ugości": 28096, + "uboga": 28097, + "upuścił": 28098, + "unieść": 28099, + "uboż": 28100, + "utęsk": 28101, + "ubole": 28102, + "ulów": 28103, + "uczonym": 28104, + "uregu": 28105, + "utrafił": 28106, + "uskrzyd": 28107, + "wcho": 28108, + "wsia": 28109, + "wkach": 28110, + "wczasu": 28111, + "wklę": 28112, + "wbić": 28113, + "wciąga": 28114, + "wchodziła": 28115, + "wpadały": 28116, + "wlazł": 28117, + "zwać": 28118, + "zbył": 28119, + "zrzą": 28120, + "zgał": 28121, + "zboga": 28122, + "złów": 28123, + "zmyśla": 28124, + "znienawi": 28125, + "zwiększy": 28126, + "zmiłuje": 28127, + "zjeżdżali": 28128, + "zwracały": 28129, + "zgromił": 28130, + "łło": 28131, + "łzę": 28132, + "śny": 28133, + "ŹNICA": 28134, + "Żą": 28135, + "Żało": 28136, + "żło": 28137, + "żkami": 28138, + "nieni": 28139, + "niedzieli": 28140, + "niejedną": 28141, + "niezba": 28142, + "nieoczeki": 28143, + "niełaskę": 28144, + "niemym": 28145, + "nieduże": 28146, + "niewdzięczność": 28147, + "niezrozumiałe": 28148, + "namo": 28149, + "nału": 28150, + "nagli": 28151, + "naboż": 28152, + "nastole": 28153, + "najazd": 28154, + "nabrali": 28155, + "napatrzyć": 28156, + "nagłych": 28157, + "napłynęła": 28158, + "nabrzmiały": 28159, + "nagłego": 28160, + "nasłuchując": 28161, + "chłe": 28162, + "czcił": 28163, + "cztero": 28164, + "pomia": 28165, + "pomę": 28166, + "pozło": 28167, + "popuści": 28168, + "poską": 28169, + "postała": 28170, + "policy": 28171, + "posma": 28172, + "posłyszawszy": 28173, + "pouci": 28174, + "pobok": 28175, + "pokur": 28176, + "powiększy": 28177, + "popatrzyć": 28178, + "popłynie": 28179, + "porozmawiać": 28180, + "pożądał": 28181, + "pokażą": 28182, + "poprowadzę": 28183, + "poetów": 28184, + "ałła": 28185, + "ninowi": 28186, + "nihi": 28187, + "raci": 28188, + "rodzie": 28189, + "rowskiego": 28190, + "rowania": 28191, + "rogami": 28192, + "rożny": 28193, + "rzecie": 28194, + "siędę": 28195, + "liny": 28196, + "lisa": 28197, + "linia": 28198, + "liwego": 28199, + "wiś": 28200, + "widując": 28201, + "gowski": 28202, + "gołe": 28203, + "godzą": 28204, + "jeleni": 28205, + "kopał": 28206, + "kowany": 28207, + "kotło": 28208, + "kotli": 28209, + "kowskich": 28210, + "ciów": 28211, + "ciszą": 28212, + "ciskać": 28213, + "zakrzy": 28214, + "zakaz": 28215, + "zarzą": 28216, + "zamyślał": 28217, + "zacji": 28218, + "zakomu": 28219, + "zająca": 28220, + "zafra": 28221, + "zagospoda": 28222, + "zażąda": 28223, + "zadźwię": 28224, + "zawrze": 28225, + "zawalił": 28226, + "zaciągnąć": 28227, + "zarzuciła": 28228, + "zawrócili": 28229, + "zapragnął": 28230, + "zapadała": 28231, + "donie": 28232, + "dogo": 28233, + "dobo": 28234, + "dopadł": 28235, + "donosi": 28236, + "dolin": 28237, + "dowania": 28238, + "dowiesz": 28239, + "donosił": 28240, + "doprowadzi": 28241, + "domierz": 28242, + "dochodu": 28243, + "lewa": 28244, + "leki": 28245, + "leśni": 28246, + "ledwiem": 28247, + "mito": 28248, + "minami": 28249, + "mistrzy": 28250, + "wap": 28251, + "wary": 28252, + "wacze": 28253, + "waga": 28254, + "wazy": 28255, + "wającego": 28256, + "bytności": 28257, + "kacze": 28258, + "kaska": 28259, + "katem": 28260, + "wieprze": 28261, + "wieczyste": 28262, + "wieżach": 28263, + "wierzono": 28264, + "rzymy": 28265, + "taniem": 28266, + "tańca": 28267, + "tatko": 28268, + "tasiem": 28269, + "tamary": 28270, + "pato": 28271, + "paszcze": 28272, + "pasmo": 28273, + "pasował": 28274, + "kiju": 28275, + "wyły": 28276, + "wyśli": 28277, + "wykoń": 28278, + "wyrozu": 28279, + "wytk": 28280, + "wykup": 28281, + "wyszuka": 28282, + "wycień": 28283, + "wyleciał": 28284, + "wyplu": 28285, + "wybrała": 28286, + "wylazł": 28287, + "wyszeptał": 28288, + "wymową": 28289, + "wygnał": 28290, + "wylatywały": 28291, + "wypocznie": 28292, + "wystrzelił": 28293, + "wydął": 28294, + "wypisane": 28295, + "jając": 28296, + "jadać": 28297, + "jagód": 28298, + "togi": 28299, + "tet": 28300, + "tesem": 28301, + "woza": 28302, + "wolu": 28303, + "non": 28304, + "nosy": 28305, + "tyły": 28306, + "tykę": 28307, + "tykiem": 28308, + "dziko": 28309, + "dziwia": 28310, + "nes": 28311, + "nety": 28312, + "daną": 28313, + "danin": 28314, + "dachach": 28315, + "dzieł": 28316, + "dzieży": 28317, + "dzielnie": 28318, + "dzienny": 28319, + "dziennym": 28320, + "czyną": 28321, + "czysa": 28322, + "czysko": 28323, + "ryje": 28324, + "dycha": 28325, + "dywan": 28326, + "cieszę": 28327, + "odwi": 28328, + "odważ": 28329, + "odwdzię": 28330, + "odłożył": 28331, + "odparty": 28332, + "odwiózł": 28333, + "odpuszczam": 28334, + "lamu": 28335, + "latek": 28336, + "lację": 28337, + "lazek": 28338, + "lalki": 28339, + "przemie": 28340, + "przeska": 28341, + "przeczyć": 28342, + "przepom": 28343, + "przewraca": 28344, + "przeniesie": 28345, + "przewala": 28346, + "przelać": 28347, + "przemawiać": 28348, + "przeleciało": 28349, + "prześciera": 28350, + "moco": 28351, + "mojo": 28352, + "mokra": 28353, + "szywszy": 28354, + "kieskę": 28355, + "mag": 28356, + "mata": 28357, + "mama": 28358, + "marzenie": 28359, + "bosy": 28360, + "bowane": 28361, + "bociany": 28362, + "siwszy": 28363, + "miedzy": 28364, + "cepy": 28365, + "przydu": 28366, + "przykazał": 28367, + "przynale": 28368, + "przychod": 28369, + "przysługi": 28370, + "przydały": 28371, + "przygnia": 28372, + "przybladła": 28373, + "przybierać": 28374, + "przysunęła": 28375, + "przynoszę": 28376, + "przyślę": 28377, + "kuf": 28378, + "kusz": 28379, + "kuszty": 28380, + "musiano": 28381, + "stawię": 28382, + "stanem": 28383, + "stadem": 28384, + "czepia": 28385, + "reny": 28386, + "reku": 28387, + "rejest": 28388, + "rege": 28389, + "ścisk": 28390, + "ścisnęła": 28391, + "ścisnąwszy": 28392, + "barze": 28393, + "bata": 28394, + "bawoły": 28395, + "bawół": 28396, + "rur": 28397, + "ruin": 28398, + "biegając": 28399, + "bieglej": 28400, + "cyru": 28401, + "cową": 28402, + "pieś": 28403, + "piele": 28404, + "pieką": 28405, + "pieczeń": 28406, + "salwy": 28407, + "biani": 28408, + "bijące": 28409, + "biodra": 28410, + "chorzał": 28411, + "łudzić": 28412, + "rozpła": 28413, + "rozciąga": 28414, + "rozciął": 28415, + "rozdzielić": 28416, + "rozisk": 28417, + "rozszalała": 28418, + "luby": 28419, + "lustrem": 28420, + "tuli": 28421, + "tulił": 28422, + "gazo": 28423, + "gadam": 28424, + "gachowie": 28425, + "jusza": 28426, + "jucha": 28427, + "juchy": 28428, + "zechciał": 28429, + "zeszty": 28430, + "zetknął": 28431, + "zezwoli": 28432, + "pijcie": 28433, + "głodna": 28434, + "spost": 28435, + "spoży": 28436, + "wianu": 28437, + "soł": 28438, + "sokol": 28439, + "takem": 28440, + "szarą": 28441, + "szańcu": 28442, + "szakale": 28443, + "demii": 28444, + "gium": 28445, + "pragnęli": 28446, + "podry": 28447, + "podparł": 28448, + "podjechał": 28449, + "podchodzić": 28450, + "podskoczył": 28451, + "podjazdo": 28452, + "znałeś": 28453, + "więzy": 28454, + "skłu": 28455, + "chajcie": 28456, + "chaszczów": 28457, + "Niedawno": 28458, + "Nienasy": 28459, + "Nieznajomy": 28460, + "sieką": 28461, + "bet": 28462, + "besty": 28463, + "stowi": 28464, + "stosie": 28465, + "stołek": 28466, + "duf": 28467, + "dumną": 28468, + "dusiła": 28469, + "peplum": 28470, + "częste": 28471, + "Poru": 28472, + "jącemu": 28473, + "szczekaniem": 28474, + "obwie": 28475, + "obsta": 28476, + "obsza": 28477, + "obcej": 28478, + "obmyślił": 28479, + "obtarł": 28480, + "oblany": 28481, + "Zacha": 28482, + "Zapach": 28483, + "Naokoło": 28484, + "prokura": 28485, + "Jagu": 28486, + "Jarosła": 28487, + "loży": 28488, + "lotne": 28489, + "logii": 28490, + "skakał": 28491, + "skacząc": 28492, + "skalne": 28493, + "żagiel": 28494, + "rąba": 28495, + "rąbać": 28496, + "sypiać": 28497, + "powiemy": 28498, + "powierzyć": 28499, + "suje": 28500, + "suto": 28501, + "sukurs": 28502, + "setek": 28503, + "senatu": 28504, + "Woli": 28505, + "Wozy": 28506, + "Boskie": 28507, + "anum": 28508, + "med": 28509, + "medu": 28510, + "melo": 28511, + "metry": 28512, + "medium": 28513, + "bul": 28514, + "buja": 28515, + "buzię": 28516, + "buchnęła": 28517, + "dobrać": 28518, + "dobremu": 28519, + "wzdra": 28520, + "wąsach": 28521, + "najmocniej": 28522, + "najmędr": 28523, + "słudze": 28524, + "sługom": 28525, + "Chi": 28526, + "lęku": 28527, + "lękając": 28528, + "skory": 28529, + "skości": 28530, + "skokiem": 28531, + "skoczyło": 28532, + "cunic": 28533, + "przezwisko": 28534, + "bratku": 28535, + "bractwa": 28536, + "Jeroz": 28537, + "tamtędy": 28538, + "nimem": 28539, + "słoi": 28540, + "słomia": 28541, + "Aleć": 28542, + "ciąłem": 28543, + "nadę": 28544, + "nadludzkie": 28545, + "nadludzkiej": 28546, + "nadwerę": 28547, + "władni": 28548, + "nut": 28549, + "nusa": 28550, + "nuję": 28551, + "nurza": 28552, + "nudzić": 28553, + "nudów": 28554, + "jowia": 28555, + "twarza": 28556, + "pierścion": 28557, + "imprezy": 28558, + "grodów": 28559, + "zubo": 28560, + "bezrad": 28561, + "bezsilnym": 28562, + "bezimie": 28563, + "Toru": 28564, + "wężów": 28565, + "ślicznie": 28566, + "płaskie": 28567, + "płaskim": 28568, + "śmiechów": 28569, + "gubi": 28570, + "równych": 28571, + "równości": 28572, + "równość": 28573, + "jakobyś": 28574, + "sianem": 28575, + "krzywa": 28576, + "krzywu": 28577, + "stratę": 28578, + "stratą": 28579, + "stracenia": 28580, + "czucie": 28581, + "czuwają": 28582, + "czuwaj": 28583, + "czujne": 28584, + "kimże": 28585, + "kimkolwiek": 28586, + "zimowy": 28587, + "strojny": 28588, + "rzucony": 28589, + "dzonemu": 28590, + "orem": 28591, + "orłem": 28592, + "dzeniach": 28593, + "słynie": 28594, + "wejściem": 28595, + "barło": 28596, + "barwa": 28597, + "barwami": 28598, + "prawne": 28599, + "sądach": 28600, + "Mac": 28601, + "dąży": 28602, + "druha": 28603, + "resztkami": 28604, + "Leonia": 28605, + "męstwie": 28606, + "parci": 28607, + "partą": 28608, + "okrwa": 28609, + "Parol": 28610, + "trage": 28611, + "śnieżne": 28612, + "złocą": 28613, + "dalekości": 28614, + "wolnego": 28615, + "ktowi": 28616, + "szących": 28617, + "Cof": 28618, + "Juda": 28619, + "Judasz": 28620, + "Ragne": 28621, + "powstało": 28622, + "powstawał": 28623, + "fawo": 28624, + "fawor": 28625, + "krasa": 28626, + "chudą": 28627, + "zdwo": 28628, + "zdmu": 28629, + "hamując": 28630, + "studnię": 28631, + "lądzie": 28632, + "Domyśla": 28633, + "marsz": 28634, + "marki": 28635, + "marca": 28636, + "szuwa": 28637, + "szumiało": 28638, + "krom": 28639, + "Mościa": 28640, + "Mohi": 28641, + "szkom": 28642, + "szkołę": 28643, + "Robaka": 28644, + "chłodem": 28645, + "Bym": 28646, + "Bywa": 28647, + "Bylem": 28648, + "kończą": 28649, + "Bak": 28650, + "Basiu": 28651, + "rządzą": 28652, + "trupi": 28653, + "trumnie": 28654, + "trudny": 28655, + "trudne": 28656, + "Kapu": 28657, + "niecno": 28658, + "rannym": 28659, + "Listy": 28660, + "krymina": 28661, + "dzianet": 28662, + "miłowali": 28663, + "dnij": 28664, + "powiatu": 28665, + "graf": 28666, + "graj": 28667, + "gracz": 28668, + "granica": 28669, + "Kole": 28670, + "rzędach": 28671, + "krzepi": 28672, + "krzepił": 28673, + "stąpa": 28674, + "stąpania": 28675, + "warczeć": 28676, + "łączyła": 28677, + "ściął": 28678, + "żądz": 28679, + "żądają": 28680, + "szować": 28681, + "żołnierski": 28682, + "kiedyśmy": 28683, + "milczę": 28684, + "milczkiem": 28685, + "Wołodyjowska": 28686, + "miejcie": 28687, + "drzewiej": 28688, + "drzemią": 28689, + "przeciwi": 28690, + "kamizel": 28691, + "Przyjeżdża": 28692, + "Przygotowa": 28693, + "Przypomina": 28694, + "towaną": 28695, + "zostawiono": 28696, + "zostawując": 28697, + "Rzeszy": 28698, + "pokorze": 28699, + "Niger": 28700, + "konny": 28701, + "konwe": 28702, + "widoczna": 28703, + "widowisk": 28704, + "kapłańska": 28705, + "ogrze": 28706, + "ogry": 28707, + "blach": 28708, + "płowy": 28709, + "zmienioną": 28710, + "myśliwiec": 28711, + "zawołało": 28712, + "chwytali": 28713, + "wrócicie": 28714, + "ustawił": 28715, + "ustawione": 28716, + "kompanią": 28717, + "ostatek": 28718, + "wraży": 28719, + "targając": 28720, + "targować": 28721, + "wspiera": 28722, + "zdobyli": 28723, + "postarzał": 28724, + "postaram": 28725, + "cośkolwiek": 28726, + "pomnę": 28727, + "pomroka": 28728, + "pomścił": 28729, + "walały": 28730, + "walcząc": 28731, + "oficja": 28732, + "zamg": 28733, + "tłuste": 28734, + "tłuszcza": 28735, + "tłuszczu": 28736, + "śpiewano": 28737, + "Zbyszkowej": 28738, + "maszt": 28739, + "nocny": 28740, + "kochanych": 28741, + "pytają": 28742, + "szczytach": 28743, + "nalegać": 28744, + "otoczy": 28745, + "otoczonej": 28746, + "starymi": 28747, + "niałej": 28748, + "starszą": 28749, + "Dano": 28750, + "Dama": 28751, + "poznany": 28752, + "urodziwa": 28753, + "powiadacie": 28754, + "chodniku": 28755, + "Meą": 28756, + "brzezi": 28757, + "pospołu": 28758, + "Waszej": 28759, + "hołu": 28760, + "gładzić": 28761, + "zwietrzy": 28762, + "zwieszał": 28763, + "zwieszały": 28764, + "szepcze": 28765, + "winną": 28766, + "spokojniejszy": 28767, + "spamię": 28768, + "spadając": 28769, + "spalony": 28770, + "spahi": 28771, + "sprawiły": 28772, + "sprawiło": 28773, + "panujący": 28774, + "uderzony": 28775, + "strasznymi": 28776, + "drwił": 28777, + "polnego": 28778, + "Rozpoczęła": 28779, + "zbliży": 28780, + "trąd": 28781, + "liczny": 28782, + "licznym": 28783, + "zrobimy": 28784, + "majątków": 28785, + "lekkiej": 28786, + "Lueli": 28787, + "wskazy": 28788, + "bezpiecz": 28789, + "pianę": 28790, + "klęka": 28791, + "skarga": 28792, + "zabite": 28793, + "zabiję": 28794, + "zabiłem": 28795, + "błyszczy": 28796, + "chłopskiej": 28797, + "klinam": 28798, + "głuszył": 28799, + "głupiec": 28800, + "wydany": 28801, + "siono": 28802, + "Ramzesem": 28803, + "kamienną": 28804, + "dostatków": 28805, + "zbierało": 28806, + "uśmiechała": 28807, + "wiernością": 28808, + "gościnne": 28809, + "świadki": 28810, + "świadkami": 28811, + "mieszkańcom": 28812, + "Żydek": 28813, + "wysokimi": 28814, + "zjawiskiem": 28815, + "brzydki": 28816, + "latały": 28817, + "godnego": 28818, + "porwano": 28819, + "portmo": 28820, + "okazując": 28821, + "zbroja": 28822, + "lądem": 28823, + "choćbyśmy": 28824, + "Bić": 28825, + "Białej": 28826, + "morski": 28827, + "morduje": 28828, + "zaległa": 28829, + "Kula": 28830, + "Danga": 28831, + "szczonej": 28832, + "futra": 28833, + "żałobę": 28834, + "zdusił": 28835, + "zbytniej": 28836, + "sztucer": 28837, + "rozlewa": 28838, + "uczniem": 28839, + "wrotem": 28840, + "oburzeniem": 28841, + "udach": 28842, + "zwycięstwem": 28843, + "mrugał": 28844, + "mrugnął": 28845, + "rodzili": 28846, + "Chodzi": 28847, + "błotach": 28848, + "Petroniuszem": 28849, + "miotał": 28850, + "miotać": 28851, + "zacnym": 28852, + "skończonym": 28853, + "pleba": 28854, + "Hajda": 28855, + "dalszego": 28856, + "pisanie": 28857, + "żarliwie": 28858, + "najmniejszym": 28859, + "powodem": 28860, + "zwaną": 28861, + "zwario": 28862, + "Odysem": 28863, + "oddanie": 28864, + "oddalał": 28865, + "zapale": 28866, + "zapala": 28867, + "zapalono": 28868, + "śnij": 28869, + "Jeślim": 28870, + "senne": 28871, + "ditki": 28872, + "Bela": 28873, + "wieczory": 28874, + "bogatą": 28875, + "placek": 28876, + "śledzi": 28877, + "ślepe": 28878, + "ciosu": 28879, + "niepomier": 28880, + "Godzi": 28881, + "ekscy": 28882, + "otworu": 28883, + "otworzą": 28884, + "miastami": 28885, + "zdradzały": 28886, + "chrześcijanach": 28887, + "hekatom": 28888, + "szerokości": 28889, + "rzucasz": 28890, + "Czarno": 28891, + "Czarne": 28892, + "Prosta": 28893, + "twymi": 28894, + "gorącą": 28895, + "gorących": 28896, + "nauczyła": 28897, + "grzmiało": 28898, + "zostałeś": 28899, + "umiecie": 28900, + "gestem": 28901, + "genera": 28902, + "zdziczał": 28903, + "zdziczały": 28904, + "pilniej": 28905, + "rządcą": 28906, + "rzucisz": 28907, + "Gdybyż": 28908, + "Gdybyśmy": 28909, + "ukrywszy": 28910, + "trwoży": 28911, + "koronko": 28912, + "słuszną": 28913, + "słuszności": 28914, + "Najdostoj": 28915, + "Najczęściej": 28916, + "Służący": 28917, + "Mars": 28918, + "wiejskich": 28919, + "wyprawię": 28920, + "wyprawiano": 28921, + "ognista": 28922, + "wybuchał": 28923, + "strusie": 28924, + "ofiaru": 28925, + "chleby": 28926, + "możnego": 28927, + "ukarze": 28928, + "krzywdzić": 28929, + "Króla": 28930, + "Królu": 28931, + "uczynkami": 28932, + "bijała": 28933, + "grzywę": 28934, + "urwiska": 28935, + "zgubione": 28936, + "stoisz": 28937, + "zajrzeć": 28938, + "Ciała": 28939, + "próżną": 28940, + "zbun": 28941, + "interesami": 28942, + "błędu": 28943, + "skład": 28944, + "kwiatem": 28945, + "czcigodny": 28946, + "przyszedłeś": 28947, + "poniewier": 28948, + "Rzymem": 28949, + "śmiałe": 28950, + "śmiałą": 28951, + "śmiałbym": 28952, + "jakiejże": 28953, + "jakiejkolwiek": 28954, + "tęskniła": 28955, + "Wielkiej": 28956, + "Słysz": 28957, + "niewiastom": 28958, + "kniei": 28959, + "stanąłem": 28960, + "latarek": 28961, + "latawców": 28962, + "dojdą": 28963, + "zniżyło": 28964, + "zniszczony": 28965, + "Będąc": 28966, + "siedziałem": 28967, + "broniły": 28968, + "poczyta": 28969, + "poczytać": 28970, + "Pif": 28971, + "Pisarz": 28972, + "poryw": 28973, + "Któren": 28974, + "miesiącem": 28975, + "miesiącach": 28976, + "Kalipos": 28977, + "cierpliwy": 28978, + "kwik": 28979, + "Sier": 28980, + "zachorzał": 28981, + "spotkają": 28982, + "Fenicjanki": 28983, + "zastanów": 28984, + "słyszeliśmy": 28985, + "obydwom": 28986, + "odzyskała": 28987, + "liściem": 28988, + "rękawicz": 28989, + "Chilonem": 28990, + "spały": 28991, + "Miesią": 28992, + "obejrzała": 28993, + "nadeszli": 28994, + "wzroście": 28995, + "ptaszę": 28996, + "dzielała": 28997, + "dzielnego": 28998, + "dłuższą": 28999, + "Zaliby": 29000, + "posągu": 29001, + "ciałami": 29002, + "Duchu": 29003, + "rzałych": 29004, + "podejmie": 29005, + "włóczą": 29006, + "włóczył": 29007, + "karaf": 29008, + "otaczało": 29009, + "spoglądają": 29010, + "wrzawy": 29011, + "wrzawą": 29012, + "pogany": 29013, + "poganom": 29014, + "Jezusie": 29015, + "ladaco": 29016, + "słyszało": 29017, + "posłali": 29018, + "swatać": 29019, + "swawola": 29020, + "zgadł": 29021, + "harem": 29022, + "pieniądzach": 29023, + "błyskawicz": 29024, + "łaskawa": 29025, + "poczynali": 29026, + "pomyślą": 29027, + "pomyślnie": 29028, + "zbrojno": 29029, + "znikał": 29030, + "nazywasz": 29031, + "pogróż": 29032, + "naradach": 29033, + "naradzali": 29034, + "wierzycie": 29035, + "wierzyłem": 29036, + "zioła": 29037, + "strzelaniu": 29038, + "przybysz": 29039, + "przybywał": 29040, + "przybywali": 29041, + "sandomier": 29042, + "Herhorem": 29043, + "wyciągnie": 29044, + "wyciągnęli": 29045, + "wyciągniętą": 29046, + "wesołością": 29047, + "krzyżackiej": 29048, + "krzyżackim": 29049, + "kanałem": 29050, + "umarłą": 29051, + "odważy": 29052, + "dzierż": 29053, + "dzierży": 29054, + "cielsko": 29055, + "Bracła": 29056, + "domostw": 29057, + "szczup": 29058, + "pozor": 29059, + "pozorów": 29060, + "pozorami": 29061, + "zaczynały": 29062, + "Kazimierzem": 29063, + "błękitu": 29064, + "pochodnią": 29065, + "przypominam": 29066, + "podróżach": 29067, + "szarfę": 29068, + "żelaznym": 29069, + "skrętach": 29070, + "skrępowa": 29071, + "krainach": 29072, + "tatarskiego": 29073, + "puszczone": 29074, + "odwiezie": 29075, + "Longin": 29076, + "niemiecka": 29077, + "niemieccy": 29078, + "kalifa": 29079, + "stopnie": 29080, + "podziwiając": 29081, + "Mamże": 29082, + "szturmy": 29083, + "bałwan": 29084, + "bitków": 29085, + "słodkich": 29086, + "Rycer": 29087, + "korczy": 29088, + "brudne": 29089, + "brudnych": 29090, + "zawiódł": 29091, + "właściciela": 29092, + "Musiałem": 29093, + "skarbnika": 29094, + "fortec": 29095, + "fortepianie": 29096, + "bachmat": 29097, + "wezwała": 29098, + "pragnień": 29099, + "prostując": 29100, + "oporze": 29101, + "opoki": 29102, + "oponował": 29103, + "wschodniego": 29104, + "odkryli": 29105, + "odkrytą": 29106, + "owinął": 29107, + "musztro": 29108, + "ucisk": 29109, + "postanowiłem": 29110, + "rozległej": 29111, + "kapitali": 29112, + "niezmą": 29113, + "używali": 29114, + "napełnić": 29115, + "dwudziestym": 29116, + "oświadczam": 29117, + "spędziła": 29118, + "uległ": 29119, + "Polakom": 29120, + "Mówże": 29121, + "odgadli": 29122, + "pamiętajcie": 29123, + "Częstokroć": 29124, + "posady": 29125, + "Kaleba": 29126, + "wyrażenia": 29127, + "siedzącej": 29128, + "dworku": 29129, + "Kronio": 29130, + "Kropiwnicy": 29131, + "zmianą": 29132, + "Turka": 29133, + "Turczyn": 29134, + "odleglej": 29135, + "gwardię": 29136, + "zawziętością": 29137, + "przeznaczenie": 29138, + "staranie": 29139, + "połączy": 29140, + "niespodzianym": 29141, + "Głowy": 29142, + "Tatarzyn": 29143, + "Tatarzyna": 29144, + "chrapać": 29145, + "Tadeu": 29146, + "zgromadził": 29147, + "zgromadzenia": 29148, + "zamysłów": 29149, + "stiani": 29150, + "watah": 29151, + "jaśniał": 29152, + "białości": 29153, + "uciekający": 29154, + "srebrnymi": 29155, + "takowych": 29156, + "wychynął": 29157, + "bliższym": 29158, + "minutach": 29159, + "Długie": 29160, + "śmiałości": 29161, + "zachodniego": 29162, + "stosunek": 29163, + "stosunku": 29164, + "pojechałem": 29165, + "Korczyńskich": 29166, + "młodsza": 29167, + "uczciwą": 29168, + "sznurów": 29169, + "sklepieniem": 29170, + "pochodami": 29171, + "pozostawił": 29172, + "znużeni": 29173, + "bawiły": 29174, + "widywali": 29175, + "widywano": 29176, + "Cecylii": 29177, + "pocznij": 29178, + "kierując": 29179, + "kierunkach": 29180, + "całuję": 29181, + "schyla": 29182, + "schyloną": 29183, + "przewodników": 29184, + "Pytanie": 29185, + "Pyszny": 29186, + "oznajmi": 29187, + "przykładu": 29188, + "cofali": 29189, + "malować": 29190, + "malowidłami": 29191, + "czwarte": 29192, + "dźwięcznym": 29193, + "dostrzegła": 29194, + "kielichem": 29195, + "wąwozach": 29196, + "naturalnym": 29197, + "mrokach": 29198, + "głupich": 29199, + "rzymskiej": 29200, + "łachmany": 29201, + "Januszowi": 29202, + "wstrząsa": 29203, + "Basine": 29204, + "obojętne": 29205, + "starszyznę": 29206, + "oblewał": 29207, + "zdąża": 29208, + "potwór": 29209, + "wczesny": 29210, + "muszkietami": 29211, + "rachubę": 29212, + "Stoją": 29213, + "łańcuchach": 29214, + "musieliśmy": 29215, + "wymagała": 29216, + "ponoś": 29217, + "ponownie": 29218, + "obłoku": 29219, + "obłokami": 29220, + "wstawać": 29221, + "afektach": 29222, + "nieruchoma": 29223, + "wyrwała": 29224, + "trzęsą": 29225, + "Sandomierz": 29226, + "kuzyn": 29227, + "głupcem": 29228, + "adwokatem": 29229, + "niewyw": 29230, + "niewysło": 29231, + "niewyczer": 29232, + "pozycję": 29233, + "wycieczka": 29234, + "nędznym": 29235, + "śpiewające": 29236, + "Drugie": 29237, + "Głupia": 29238, + "zebranie": 29239, + "gęstwy": 29240, + "gęstwinę": 29241, + "przeszkodę": 29242, + "przyrodzenia": 29243, + "kawalerską": 29244, + "gwałtownym": 29245, + "ERZ": 29246, + "gospodarskie": 29247, + "nakazać": 29248, + "kulbak": 29249, + "kulbakę": 29250, + "kulbaczyć": 29251, + "wielbłądami": 29252, + "Tygellinem": 29253, + "dotknięcie": 29254, + "wycięte": 29255, + "Poniewieża": 29256, + "Twarzy": 29257, + "zmykać": 29258, + "Płoski": 29259, + "Wróg": 29260, + "złudzeniem": 29261, + "nieprzenik": 29262, + "potoki": 29263, + "potoku": 29264, + "potomek": 29265, + "cudzoziemca": 29266, + "brzęczą": 29267, + "brzęczenie": 29268, + "rozproszył": 29269, + "szczegół": 29270, + "szczegóło": 29271, + "wróżbą": 29272, + "Aleksandry": 29273, + "naczelnym": 29274, + "wiodły": 29275, + "biegłych": 29276, + "Zakonem": 29277, + "nóżkę": 29278, + "nóżkami": 29279, + "spłonęła": 29280, + "doszedłszy": 29281, + "figur": 29282, + "ojcowski": 29283, + "ojcowskim": 29284, + "Libijczykom": 29285, + "Eurycjusza": 29286, + "Huszczy": 29287, + "poczciwe": 29288, + "Polską": 29289, + "Floro": 29290, + "obywate": 29291, + "francuskim": 29292, + "zacierając": 29293, + "zasłaniał": 29294, + "nozdrzach": 29295, + "kłębi": 29296, + "potrząsnęła": 29297, + "potrząsał": 29298, + "przestraszyć": 29299, + "Dalejże": 29300, + "dręczyć": 29301, + "oszczędzi": 29302, + "ułożone": 29303, + "pomyłuj": 29304, + "powszechna": 29305, + "przepaście": 29306, + "korytarzy": 29307, + "zamkniętą": 29308, + "hojne": 29309, + "usieczon": 29310, + "Złoto": 29311, + "czniki": 29312, + "zamieszki": 29313, + "chrzciny": 29314, + "puszczenie": 29315, + "doznała": 29316, + "przedmiotu": 29317, + "utopić": 29318, + "rotmistrza": 29319, + "rotmistrze": 29320, + "roślinności": 29321, + "rozmyślaniach": 29322, + "mieszczanin": 29323, + "zrękowi": 29324, + "niespokojna": 29325, + "jutrzenki": 29326, + "zagraża": 29327, + "prywatne": 29328, + "zamkowych": 29329, + "Herhorowi": 29330, + "mądrych": 29331, + "wyścigów": 29332, + "pieczęci": 29333, + "pieczęcią": 29334, + "biących": 29335, + "miękkie": 29336, + "Królewca": 29337, + "traktaty": 29338, + "złocisty": 29339, + "niepewni": 29340, + "Szczegó": 29341, + "drewnianą": 29342, + "osiemset": 29343, + "przywiązane": 29344, + "Lichtensteinowi": 29345, + "kwietnia": 29346, + "schwyciwszy": 29347, + "bladych": 29348, + "pług": 29349, + "pługa": 29350, + "nakryty": 29351, + "wzniesionym": 29352, + "przedsięwziąć": 29353, + "przedsiębior": 29354, + "wieczornym": 29355, + "łokciem": 29356, + "znamienite": 29357, + "znamienitych": 29358, + "prawdopodobnym": 29359, + "swobodą": 29360, + "oszczer": 29361, + "wynalazek": 29362, + "przyszłą": 29363, + "sierotę": 29364, + "Mahdiemu": 29365, + "żniwo": 29366, + "wyborną": 29367, + "wybornych": 29368, + "Hlawę": 29369, + "ogólną": 29370, + "śpiący": 29371, + "imperi": 29372, + "zwycięzcą": 29373, + "uchylić": 29374, + "przystojne": 29375, + "doskonałym": 29376, + "Rębaj": 29377, + "zaufanie": 29378, + "wykupił": 29379, + "tytuło": 29380, + "przymierze": 29381, + "przytuliła": 29382, + "miasteczkach": 29383, + "radziwiłłowskiego": 29384, + "zagrodzie": 29385, + "ogłosić": 29386, + "łódka": 29387, + "magnat": 29388, + "magnaci": 29389, + "magnata": 29390, + "bierwion": 29391, + "najpiękniejsza": 29392, + "wskóram": 29393, + "potomstwa": 29394, + "siódmym": 29395, + "srogich": 29396, + "pomieszać": 29397, + "pomieszanie": 29398, + "Horn": 29399, + "Muszalskiego": 29400, + "Ofia": 29401, + "trójkąt": 29402, + "metalu": 29403, + "Casimi": 29404, + "zawarty": 29405, + "zachęca": 29406, + "powstania": 29407, + "powstawały": 29408, + "dworzanina": 29409, + "wezwany": 29410, + "sekretem": 29411, + "otrzymali": 29412, + "otrzymawszy": 29413, + "zarył": 29414, + "zapanowało": 29415, + "taborze": 29416, + "przynosili": 29417, + "Kniazie": 29418, + "zapowiedni": 29419, + "małżeństwie": 29420, + "województw": 29421, + "zwątpienia": 29422, + "fenickie": 29423, + "feniccy": 29424, + "fenickiej": 29425, + "powinniśmy": 29426, + "gnięcia": 29427, + "szwagier": 29428, + "palące": 29429, + "rusznicy": 29430, + "Mazurowie": 29431, + "świeżego": 29432, + "sprzedaż": 29433, + "pensję": 29434, + "jedwab": 29435, + "poselstwie": 29436, + "prowincję": 29437, + "aksamitu": 29438, + "mnisi": 29439, + "opinii": 29440, + "wyłania": 29441, + "Zbroj": 29442, + "uwielbienia": 29443, + "zaczepić": 29444, + "mizerniał": 29445, + "wykręcić": 29446, + "prześladowanie": 29447, + "durry": 29448, + "Forki": 29449, + "chwilowe": 29450, + "słabszy": 29451, + "słabsze": 29452, + "bezładną": 29453, + "Pójdziem": 29454, + "egzami": 29455, + "najbliższego": 29456, + "żuraw": 29457, + "dżungla": 29458, + "podwójnym": 29459, + "Zawiszę": 29460, + "Katza": 29461, + "Koniecpolskiego": 29462, + "vis": 29463, + "protestował": 29464, + "Późno": 29465, + "uprzedzić": 29466, + "zaścianki": 29467, + "wybaczy": 29468, + "cesarskiego": 29469, + "rozsypały": 29470, + "Sakowiczowi": 29471, + "zdołało": 29472, + "gałązek": 29473, + "inżynierów": 29474, + "świtania": 29475, + "mazowieccy": 29476, + "opętał": 29477, + "opętany": 29478, + "wachlarza": 29479, + "Młoda": 29480, + "wyzwać": 29481, + "unosiła": 29482, + "pobojowiska": 29483, + "artysta": 29484, + "student": 29485, + "Hiramem": 29486, + "węgierską": 29487, + "utrzymania": 29488, + "nałoż": 29489, + "rozstrzygnąć": 29490, + "cudownym": 29491, + "potworne": 29492, + "zbójeckie": 29493, + "lekceważyć": 29494, + "tchórzem": 29495, + "wiszkach": 29496, + "jedynastej": 29497, + "Faszodzie": 29498, + "izb": 29499, + "unikał": 29500, + "zaopatrzyć": 29501, + "zakonu": 29502, + "cudzym": 29503, + "kontusza": 29504, + "kontuar": 29505, + "wierzchołki": 29506, + "Borzobohatą": 29507, + "parobków": 29508, + "powierzchnią": 29509, + "Marysia": 29510, + "niepojęta": 29511, + "rozpaczliwe": 29512, + "Plaucjusza": 29513, + "wiwat": 29514, + "wybrzeże": 29515, + "wybrzeża": 29516, + "rozweselony": 29517, + "szanuję": 29518, + "duchowni": 29519, + "komturowie": 29520, + "zawiadomić": 29521, + "przerazić": 29522, + "wszelakie": 29523, + "wszelakiego": 29524, + "Jagiełły": 29525, + "Garbowa": 29526, + "Należy": 29527, + "ubogich": 29528, + "nieznośnym": 29529, + "zadziwia": 29530, + "zawstydzony": 29531, + "Posejdona": 29532, + "włócznią": 29533, + "bałamucić": 29534, + "fizjognomią": 29535, + "Darmo": 29536, + "suchego": 29537, + "Laerta": 29538, + "rozpoczynał": 29539, + "zwierzchności": 29540, + "nieśmiałość": 29541, + "bogatszy": 29542, + "poszukiwanie": 29543, + "Bliżej": 29544, + "opowieści": 29545, + "spódni": 29546, + "zachwiała": 29547, + "wymykał": 29548, + "testamentu": 29549, + "Pilwiszkach": 29550, + "stateczną": 29551, + "szczelinę": 29552, + "bogactwem": 29553, + "Felicji": 29554, + "upewnić": 29555, + "podkowy": 29556, + "Zatybrza": 29557, + "płachtą": 29558, + "kobierce": 29559, + "zażywać": 29560, + "rozhukany": 29561, + "rozhukane": 29562, + "Teresy": 29563, + "ustawicznych": 29564, + "wileńskim": 29565, + "najdroższe": 29566, + "Gorzeński": 29567, + "wynurza": 29568, + "gwoździ": 29569, + "rapierem": 29570, + "obdarty": 29571, + "Chciałabym": 29572, + "wielbicieli": 29573, + "Głowacz": 29574, + "Minclów": 29575, + "otyły": 29576, + "ubiory": 29577, + "ubioru": 29578, + "jeziorka": 29579, + "jeziorem": 29580, + "piszczałek": 29581, + "złodziei": 29582, + "wynalazki": 29583, + "Skó": 29584, + "kwesta": 29585, + "kwesty": 29586, + "obsypał": 29587, + "Zapomniałem": 29588, + "Henryku": 29589, + "ślepym": 29590, + "Pierwszego": 29591, + "postępowanie": 29592, + "dobrotliwie": 29593, + "Bałtyku": 29594, + "zawdzięczam": 29595, + "paciorków": 29596, + "przewidując": 29597, + "więźnia": 29598, + "rzućcie": 29599, + "płomieniach": 29600, + "Gościewicze": 29601, + "odznaczał": 29602, + "wyśmieni": 29603, + "luźne": 29604, + "książką": 29605, + "Herakle": 29606, + "bluźnierstwa": 29607, + "Wiśniowieckich": 29608, + "Ogarnęła": 29609, + "splata": 29610, + "umiłowaną": 29611, + "przyległych": 29612, + "kwitnące": 29613, + "upominał": 29614, + "połyskujące": 29615, + "zagraniczni": 29616, + "eskortę": 29617, + "otwierała": 29618, + "wypukłe": 29619, + "respons": 29620, + "podwórku": 29621, + "pylonu": 29622, + "kolubryny": 29623, + "cyprysy": 29624, + "delibe": 29625, + "skorzystał": 29626, + "Kanneberga": 29627, + "ekonomi": 29628, + "zwolnili": 29629, + "niesforne": 29630, + "poszarpał": 29631, + "Ojczyzny": 29632, + "Marianna": 29633, + "Stolnika": 29634, + "tygodnio": 29635, + "manife": 29636, + "przywiozłem": 29637, + "rozrzew": 29638, + "piwnic": 29639, + "tancerek": 29640, + "podziemnych": 29641, + "ośmieliłby": 29642, + "amorach": 29643, + "diola": 29644, + "zwłóczyć": 29645, + "sosnowe": 29646, + "krotofi": 29647, + "Assar": 29648, + "Zwycięstwo": 29649, + "ciepłą": 29650, + "sucharów": 29651, + "Chocimiem": 29652, + "frontem": 29653, + "wloką": 29654, + "łajdaki": 29655, + "mniemania": 29656, + "mniemaniu": 29657, + "hultaje": 29658, + "wskazówek": 29659, + "zmarszczki": 29660, + "genialny": 29661, + "magazynie": 29662, + "łamanych": 29663, + "depeszę": 29664, + "oczywistą": 29665, + "zdrętwiały": 29666, + "płomyki": 29667, + "przeciwległym": 29668, + "wspominaj": 29669, + "LIS": 29670, + "Pejsi": 29671, + "Różne": 29672, + "Znajdziesz": 29673, + "wyzwanie": 29674, + "odjęło": 29675, + "feackie": 29676, + "Olbrzymi": 29677, + "Zrobiło": 29678, + "wrzosów": 29679, + "pazurami": 29680, + "odnajdę": 29681, + "mazur": 29682, + "szampana": 29683, + "podźwignąć": 29684, + "krócicę": 29685, + "krzyżyk": 29686, + "Terp": 29687, + "hołota": 29688, + "zasypywano": 29689, + "chałupy": 29690, + "drachm": 29691, + "zuchwałości": 29692, + "bachmata": 29693, + "Znalazłszy": 29694, + "olimp": 29695, + "Całkiem": 29696, + "Winszuję": 29697, + "ŁAPCA": 29698, + "szpony": 29699, + "pogładził": 29700, + "delegatów": 29701, + "Zauważył": 29702, + "uszanowaniem": 29703, + "Gotowi": 29704, + "Keryk": 29705, + "Sweno": 29706, + "wstępnym": 29707, + "maczugi": 29708, + "brzydkie": 29709, + "spiczaste": 29710, + "odwiedzin": 29711, + "Prusaków": 29712, + "Kronion": 29713, + "DRUGI": 29714, + "Nędz": 29715, + "rozjaśnioną": 29716, + "zielenią": 29717, + "spazmów": 29718, + "Buchman": 29719, + "manierkę": 29720, + "Moczydoły": 29721, + "Strzały": 29722, + "Zwyczajnie": 29723, + "Środkiem": 29724, + "tebańskiego": 29725, + "rybałtów": 29726, + "barankowie": 29727, + "pieśniarz": 29728, + "Bychowiec": 29729, + "cekhauzu": 29730, + "ajent": 29731, + "zaślepieniu": 29732, + "stycznia": 29733, + "dąbrowy": 29734, + "parsknął": 29735, + "zmierzchu": 29736, + "Gorąco": 29737, + "perkalu": 29738, + "dżentelmen": 29739, + "winiar": 29740, + "rozjaśnił": 29741, + "Nazwisko": 29742, + "impertynen": 29743, + "Kościół": 29744, + "Perejasławia": 29745, + "biblioteki": 29746, + "szesnaście": 29747, + "Słyszałam": 29748, + "korbaczem": 29749, + "zaciśniętymi": 29750, + "Appij": 29751, + "Hykso": 29752, + "zaciągi": 29753, + "wiekopom": 29754, + "przeżegnawszy": 29755, + "Bismarck": 29756, + "rozróżnić": 29757, + "Machalski": 29758, + "trzydziestoletniej": 29759, + "instrukcje": 29760, + "carissime": 29761, + "Yung": 29762, + "Zgoła": 29763, + "flakonik": 29764, + "pudełko": 29765, + "nadbrzeżnych": 29766, + "Wasilko": 29767, + "obrońcę": 29768, + "Dziewięć": 29769, + "podoficer": 29770, + "Klaudi": 29771, + "OŁÓW": 29772, + "WOŹNICA": 29773, + "niesamowi": 29774, + "pobycie": 29775, + "Czeremis": 29776, + "fabrykanci": 29777, + "Tadhil": 29778, + "ANIOŁÓW": 29779, + "Nawiragh": 29780, + "zgiął": 29781, + "Chartumie": 29782, + "niezwłocznie": 29783, + "ordynaryj": 29784, + "Cecylia": 29785, + "pozazdrościć": 29786, + "wodospadu": 29787, + "Stakja": 29788, + "dookoła": 29789, + "markotno": 29790, + "półtorej": 29791, + "WALENTY": 29792, + "podkomorzego": 29793, + "Kasztelan": 29794, + "Kanclerz": 29795, + "Hippocentaurus": 29796, + "ASTROLOG": 29797, + "EFEB": 29798, + "Ikari": 29799, + "tamaryn": 29800, + "Casimirus": 29801, + "ŁAPCAP": 29802, + ");": 29803, + "?)": 29804, + "Ana": 29805, + "Amo": 29806, + "Akurat": 29807, + "Aspinwal": 29808, + "Brzu": 29809, + "Del": 29810, + "EI": 29811, + "Er": 29812, + "Edy": 29813, + "Ere": 29814, + "Eos": 29815, + "Ewan": 29816, + "Ewką": 29817, + "Fu": 29818, + "Flik": 29819, + "Gle": 29820, + "Gnia": 29821, + "Gam": 29822, + "Hre": 29823, + "Hono": 29824, + "Ido": 29825, + "Itali": 29826, + "JA": 29827, + "Klę": 29828, + "Kloty": 29829, + "LAU": 29830, + "Małe": 29831, + "Mróz": 29832, + "NY": 29833, + "Opowiedział": 29834, + "Otworzył": 29835, + "Pała": 29836, + "Psie": 29837, + "Rumie": 29838, + "REUS": 29839, + "Sprze": 29840, + "Stę": 29841, + "Sej": 29842, + "Spoko": 29843, + "Suli": 29844, + "Sparty": 29845, + "Spróbuj": 29846, + "Tem": 29847, + "Tale": 29848, + "TRO": 29849, + "TER": 29850, + "Uży": 29851, + "Urado": 29852, + "Uważał": 29853, + "Ukrzyżo": 29854, + "UTON": 29855, + "Wan": 29856, + "Wjechali": 29857, + "Zba": 29858, + "Złe": 29859, + "Zrobił": 29860, + "ada": 29861, + "asa": 29862, + "aga": 29863, + "ataki": 29864, + "apat": 29865, + "bnął": 29866, + "bzy": 29867, + "brek": 29868, + "cwałem": 29869, + "ctw": 29870, + "dkie": 29871, + "dcy": 29872, + "dków": 29873, + "dią": 29874, + "dwój": 29875, + "fą": 29876, + "fum": 29877, + "fraze": 29878, + "il": 29879, + "iłem": 29880, + "iskrzy": 29881, + "iskrę": 29882, + "iryta": 29883, + "izde": 29884, + "jski": 29885, + "kczem": 29886, + "knij": 29887, + "klną": 29888, + "lwiej": 29889, + "lodem": 29890, + "md": 29891, + "mrą": 29892, + "mchy": 29893, + "mnogi": 29894, + "mrówek": 29895, + "nkru": 29896, + "ope": 29897, + "omen": 29898, + "osma": 29899, + "oznak": 29900, + "owład": 29901, + "oszukać": 29902, + "owemu": 29903, + "opadają": 29904, + "opuszczą": 29905, + "ocierał": 29906, + "ptę": 29907, + "pchać": 29908, + "pkami": 29909, + "rs": 29910, + "rkiem": 29911, + "rdza": 29912, + "rżenia": 29913, + "sją": 29914, + "sprzyj": 29915, + "schodziły": 29916, + "skłę": 29917, + "spróbował": 29918, + "spytaj": 29919, + "spuszczała": 29920, + "usła": 29921, + "użył": 29922, + "urzekła": 29923, + "użycia": 29924, + "ubiegł": 29925, + "usar": 29926, + "uciął": 29927, + "uczonych": 29928, + "uparty": 29929, + "ustępuje": 29930, + "upadał": 29931, + "ugina": 29932, + "usłyszano": 29933, + "vier": 29934, + "wnął": 29935, + "wdał": 29936, + "wrzał": 29937, + "wmówić": 29938, + "wcom": 29939, + "wniejsze": 29940, + "wnosić": 29941, + "wmieszał": 29942, + "wleka": 29943, + "wplą": 29944, + "wstępował": 29945, + "wchodzących": 29946, + "wlókł": 29947, + "zszedł": 29948, + "zbyć": 29949, + "zważ": 29950, + "zstąpi": 29951, + "zwiał": 29952, + "zjedzie": 29953, + "zder": 29954, + "zlito": 29955, + "zwiększa": 29956, + "zbity": 29957, + "zwilgo": 29958, + "zgroza": 29959, + "zniesione": 29960, + "zdruzgo": 29961, + "ótł": 29962, + "Łzy": 29963, + "łko": 29964, + "Śre": 29965, + "Śród": 29966, + "Ściany": 29967, + "śkę": 29968, + "Żona": 29969, + "rzcie": 29970, + "nieswo": 29971, + "niektórym": 29972, + "niejednej": 29973, + "nieostroż": 29974, + "niebywał": 29975, + "niejasne": 29976, + "nieobecność": 29977, + "nieprzytomny": 29978, + "nieprzyzwoi": 29979, + "niezwyczajny": 29980, + "niedostatku": 29981, + "nawa": 29982, + "naści": 29983, + "napadnie": 29984, + "naprawi": 29985, + "nabite": 29986, + "napłynęły": 29987, + "następować": 29988, + "nadzor": 29989, + "chłody": 29990, + "szparę": 29991, + "szpyl": 29992, + "czże": 29993, + "czkom": 29994, + "czniejszym": 29995, + "podaj": 29996, + "polan": 29997, + "połę": 29998, + "postępu": 29999, + "poniosła": 30000, + "potur": 30001, + "pofol": 30002, + "pobiegli": 30003, + "powalił": 30004, + "postępuje": 30005, + "posiąść": 30006, + "pomniejsze": 30007, + "popłynął": 30008, + "porozumieć": 30009, + "popróbu": 30010, + "posłuchajcie": 30011, + "postępując": 30012, + "pospieszył": 30013, + "pożałuje": 30014, + "posłuszny": 30015, + "poprzecina": 30016, + "poklękali": 30017, + "stkach": 30018, + "nis": 30019, + "nifa": 30020, + "niczek": 30021, + "rau": 30022, + "rapiera": 30023, + "rodzona": 30024, + "rowanych": 30025, + "rodzonych": 30026, + "rohaty": 30027, + "sięgał": 30028, + "lic": 30029, + "litery": 30030, + "liczący": 30031, + "listach": 30032, + "widny": 30033, + "widuje": 30034, + "widzeniu": 30035, + "widzowie": 30036, + "gotu": 30037, + "gowała": 30038, + "gonowi": 30039, + "gołej": 30040, + "jery": 30041, + "jegry": 30042, + "kosa": 30043, + "kosami": 30044, + "koźle": 30045, + "ciszka": 30046, + "cimowic": 30047, + "zak": 30048, + "zain": 30049, + "zabar": 30050, + "zastę": 30051, + "zaha": 30052, + "zakazał": 30053, + "zaniósł": 30054, + "zagrze": 30055, + "zaciągnął": 30056, + "zadach": 30057, + "zapis": 30058, + "zatrzeć": 30059, + "zarzucić": 30060, + "zastępuje": 30061, + "zadanie": 30062, + "zaznali": 30063, + "zarzuciwszy": 30064, + "zaszedłem": 30065, + "zaloty": 30066, + "zaszczyty": 30067, + "zaznałem": 30068, + "zasnęli": 30069, + "zatrzęsła": 30070, + "zaszkodzić": 30071, + "zajaśniała": 30072, + "zaklaskał": 30073, + "dory": 30074, + "dopy": 30075, + "dowił": 30076, + "dożyć": 30077, + "downe": 30078, + "dodając": 30079, + "dobiegł": 30080, + "donieść": 30081, + "dopytać": 30082, + "dołach": 30083, + "dolnych": 30084, + "dochodzące": 30085, + "dopomógł": 30086, + "łozy": 30087, + "lezie": 30088, + "mikro": 30089, + "misę": 30090, + "wającym": 30091, + "byk": 30092, + "karą": 30093, + "kaczek": 30094, + "kawiar": 30095, + "wieńcami": 30096, + "ładnych": 30097, + "łamali": 30098, + "łatwe": 30099, + "tas": 30100, + "tarze": 30101, + "tasak": 30102, + "parzy": 30103, + "paju": 30104, + "parami": 30105, + "pasów": 30106, + "wywi": 30107, + "wywać": 30108, + "wyróż": 30109, + "wyho": 30110, + "wytrą": 30111, + "wypowiadał": 30112, + "wysma": 30113, + "wynosił": 30114, + "wyznam": 30115, + "wyrobił": 30116, + "wypróbo": 30117, + "wylać": 30118, + "wygodny": 30119, + "wyrzuciła": 30120, + "występuje": 30121, + "wybije": 30122, + "wyczół": 30123, + "wyrzucać": 30124, + "wybito": 30125, + "wyskoczyć": 30126, + "wynios": 30127, + "wyciągać": 30128, + "wypcha": 30129, + "wywołało": 30130, + "jana": 30131, + "jano": 30132, + "tonu": 30133, + "towało": 30134, + "topole": 30135, + "tew": 30136, + "woro": 30137, + "wota": 30138, + "woja": 30139, + "wodu": 30140, + "wodząc": 30141, + "wodny": 30142, + "woźnica": 30143, + "nomina": 30144, + "tyra": 30145, + "dziry": 30146, + "nemi": 30147, + "nese": 30148, + "damach": 30149, + "daniny": 30150, + "daruj": 30151, + "dzierza": 30152, + "rysowały": 30153, + "dywali": 30154, + "dysku": 30155, + "dychać": 30156, + "dymiły": 30157, + "odstęp": 30158, + "odnieść": 30159, + "odprawo": 30160, + "odmówią": 30161, + "odpisał": 30162, + "odrzucić": 30163, + "odciął": 30164, + "odstępuje": 30165, + "odprawić": 30166, + "odjąwszy": 30167, + "odgłosie": 30168, + "odjedziesz": 30169, + "odkładać": 30170, + "lazu": 30171, + "labar": 30172, + "przeł": 30173, + "przeczę": 30174, + "przelę": 30175, + "przewró": 30176, + "przedaw": 30177, + "przeżyć": 30178, + "przebił": 30179, + "przewóz": 30180, + "przeciągu": 30181, + "przewracał": 30182, + "przemija": 30183, + "przeciąć": 30184, + "przeminie": 30185, + "przejeżdżać": 30186, + "przepiór": 30187, + "przelęk": 30188, + "przelatywał": 30189, + "przelękła": 30190, + "mowana": 30191, + "mościami": 30192, + "szyków": 30193, + "szybami": 30194, + "maki": 30195, + "mania": 30196, + "matro": 30197, + "mawiając": 30198, + "macać": 30199, + "borze": 30200, + "boko": 30201, + "bowicz": 30202, + "siwej": 30203, + "siodeł": 30204, + "miedź": 30205, + "miedziane": 30206, + "cebu": 30207, + "cenię": 30208, + "cenić": 30209, + "przyk": 30210, + "przyl": 30211, + "przydał": 30212, + "przywar": 30213, + "przymów": 30214, + "przystąpi": 30215, + "przyskoczył": 30216, + "przyznam": 30217, + "przykrą": 30218, + "przygnę": 30219, + "przyznasz": 30220, + "przyobiecał": 30221, + "przypuszczając": 30222, + "przybrały": 30223, + "przymus": 30224, + "kusa": 30225, + "kupię": 30226, + "kujące": 30227, + "kujesz": 30228, + "musu": 30229, + "muchę": 30230, + "mującym": 30231, + "murom": 30232, + "stai": 30233, + "stawem": 30234, + "stawili": 30235, + "stawiali": 30236, + "staczać": 30237, + "stawiam": 30238, + "retor": 30239, + "bady": 30240, + "babie": 30241, + "balo": 30242, + "banku": 30243, + "baset": 30244, + "rusi": 30245, + "rubie": 30246, + "szerzy": 30247, + "szerego": 30248, + "biej": 30249, + "biegają": 30250, + "pieli": 30251, + "piekar": 30252, + "piecem": 30253, + "pieścił": 30254, + "saną": 30255, + "sanek": 30256, + "czamy": 30257, + "czarę": 30258, + "czaszę": 30259, + "czapli": 30260, + "czaszkę": 30261, + "bigo": 30262, + "bijem": 30263, + "bijących": 30264, + "biura": 30265, + "chowem": 30266, + "chowicz": 30267, + "chodzenia": 30268, + "ródek": 30269, + "jaków": 30270, + "łudził": 30271, + "rozg": 30272, + "rozgro": 30273, + "rozwią": 30274, + "rozchodzą": 30275, + "roznieśli": 30276, + "rozruchy": 30277, + "rozbierać": 30278, + "rozpłakał": 30279, + "rozbijać": 30280, + "rozkwita": 30281, + "rozświecił": 30282, + "żyjesz": 30283, + "żyjącym": 30284, + "życzeń": 30285, + "żydowski": 30286, + "turę": 30287, + "skinęła": 30288, + "gane": 30289, + "gasi": 30290, + "cana": 30291, + "picia": 30292, + "pijących": 30293, + "pijesz": 30294, + "piszczeli": 30295, + "głośnie": 30296, + "głosił": 30297, + "spore": 30298, + "spodob": 30299, + "spocznie": 30300, + "sponiewie": 30301, + "spodoba": 30302, + "spoglądały": 30303, + "sowio": 30304, + "sokoły": 30305, + "szańcami": 30306, + "szalonej": 30307, + "szafę": 30308, + "dety": 30309, + "deński": 30310, + "giń": 30311, + "ginęła": 30312, + "ginęło": 30313, + "prawiła": 30314, + "podła": 30315, + "podmu": 30316, + "podbił": 30317, + "podniebie": 30318, + "podlaski": 30319, + "mniemali": 30320, + "skruszy": 30321, + "skrob": 30322, + "siekli": 30323, + "siedzeniu": 30324, + "bejem": 30325, + "bestii": 30326, + "stowała": 30327, + "stołach": 30328, + "stodole": 30329, + "stokrotnie": 30330, + "dumał": 30331, + "pery": 30332, + "skierowane": 30333, + "częstu": 30334, + "Pot": 30335, + "Podo": 30336, + "Posą": 30337, + "Pokazał": 30338, + "Potrzeba": 30339, + "Porwał": 30340, + "Poznaj": 30341, + "Powstał": 30342, + "Poseł": 30343, + "Powinien": 30344, + "Pojedziemy": 30345, + "puchu": 30346, + "pustu": 30347, + "pukanie": 30348, + "szczerej": 30349, + "ałością": 30350, + "obju": 30351, + "obszedł": 30352, + "obój": 30353, + "obmyśla": 30354, + "obsługi": 30355, + "obleciał": 30356, + "obszary": 30357, + "Zastał": 30358, + "Zapał": 30359, + "Zarówno": 30360, + "Nausy": 30361, + "Jaż": 30362, + "Jaro": 30363, + "Jakich": 30364, + "Jakiego": 30365, + "Jasna": 30366, + "lową": 30367, + "pyska": 30368, + "pywali": 30369, + "pysku": 30370, + "rączką": 30371, + "synku": 30372, + "sypali": 30373, + "sygnał": 30374, + "siądę": 30375, + "waćpano": 30376, + "zyskiem": 30377, + "suda": 30378, + "suszonych": 30379, + "sele": 30380, + "cząstkę": 30381, + "Bonifa": 30382, + "mei": 30383, + "meo": 30384, + "meli": 30385, + "medal": 30386, + "buchnął": 30387, + "budziły": 30388, + "dobrodzi": 30389, + "wzmogły": 30390, + "wzbiły": 30391, + "wąskiej": 30392, + "przednią": 30393, + "najniż": 30394, + "najpóźniej": 30395, + "najdrob": 30396, + "najmłodszy": 30397, + "najbezpieczniej": 30398, + "najstarszego": 30399, + "najczcigod": 30400, + "najchętniej": 30401, + "najznamienit": 30402, + "tempe": 30403, + "!…”,": 30404, + "słusze": 30405, + "słupem": 30406, + "słupami": 30407, + "miarowe": 30408, + "lękała": 30409, + "skop": 30410, + "kęp": 30411, + "kędzierza": 30412, + "tęczy": 30413, + "tęga": 30414, + "tęczą": 30415, + "brawo": 30416, + "cięła": 30417, + "cięciem": 30418, + "słomie": 30419, + "trzepo": 30420, + "nadwąt": 30421, + "nadleciał": 30422, + "nadchodziła": 30423, + "nadludzki": 30424, + "kątów": 30425, + "wielbicie": 30426, + "fiu": 30427, + "finan": 30428, + "zaśnie": 30429, + "dębu": 30430, + "włazi": 30431, + "num": 30432, + "numy": 30433, + "ciasny": 30434, + "ciasne": 30435, + "ciasnych": 30436, + "ciarki": 30437, + "krócej": 30438, + "jonym": 30439, + "grochu": 30440, + "zujesz": 30441, + "węż": 30442, + "gują": 30443, + "styl": 30444, + "siana": 30445, + "siadło": 30446, + "straszył": 30447, + "straciwszy": 30448, + "czuło": 30449, + "czują": 30450, + "czunka": 30451, + "całuj": 30452, + "kłamał": 30453, + "wszej": 30454, + "myślcie": 30455, + "Witowski": 30456, + "Witajcie": 30457, + "dzyński": 30458, + "ziści": 30459, + "strowie": 30460, + "strojów": 30461, + "troszczy": 30462, + "troskę": 30463, + "niemałą": 30464, + "orła": 30465, + "gębą": 30466, + "gęstej": 30467, + "tworzyła": 30468, + "słymi": 30469, + "słynnych": 30470, + "barczysty": 30471, + "prawnu": 30472, + "sądzono": 30473, + "sądziłem": 30474, + "Machnął": 30475, + "pięście": 30476, + "mękach": 30477, + "parkan": 30478, + "parskały": 30479, + "Patrzą": 30480, + "tracą": 30481, + "trakcie": 30482, + "pełnią": 30483, + "pełnić": 30484, + "szczękały": 30485, + "serdy": 30486, + "steru": 30487, + "stepowy": 30488, + "złożonych": 30489, + "chciwości": 30490, + "strzegła": 30491, + "strzegli": 30492, + "trzodą": 30493, + "trzosi": 30494, + "brodu": 30495, + "bronię": 30496, + "świeckich": 30497, + "Ratu": 30498, + "walili": 30499, + "falu": 30500, + "fasoli": 30501, + "chutor": 30502, + "zdała": 30503, + "Szcza": 30504, + "Sztu": 30505, + "Domy": 30506, + "Dołów": 30507, + "marszu": 30508, + "Tehe": 30509, + "Terka": 30510, + "szur": 30511, + "Morzu": 30512, + "Mospanie": 30513, + "Turek": 30514, + "Tulli": 30515, + "człowieczy": 30516, + "wymknie": 30517, + "chłod": 30518, + "Byłam": 30519, + "począłem": 30520, + "kończąc": 30521, + "końcowi": 30522, + "Sabą": 30523, + "zdają": 30524, + "zdaniu": 30525, + "Kazali": 30526, + "którzyśmy": 30527, + "Kmiciców": 30528, + "garnął": 30529, + "ranni": 30530, + "Liczył": 30531, + "kryła": 30532, + "tniesz": 30533, + "gram": 30534, + "grali": 30535, + "gradu": 30536, + "skupia": 30537, + "skupieniu": 30538, + "Koni": 30539, + "Konia": 30540, + "Komisa": 30541, + "rzęsach": 30542, + "Czyń": 30543, + "Czyje": 30544, + "łąką": 30545, + "ściągali": 30546, + "Wiedniu": 30547, + "huczy": 30548, + "hulał": 30549, + "żąca": 30550, + "żądając": 30551, + "czegokolwiek": 30552, + "płyn": 30553, + "milszy": 30554, + "millach": 30555, + "Gdyśmy": 30556, + "pękł": 30557, + "pędziła": 30558, + "pędziły": 30559, + "podobniejszy": 30560, + "wiozłem": 30561, + "Wybo": 30562, + "Wypyty": 30563, + "przecinał": 30564, + "Przyznaj": 30565, + "towarem": 30566, + "Miało": 30567, + "Miar": 30568, + "ciemnością": 30569, + "zostawisz": 30570, + "półśnie": 30571, + "Rzeckim": 30572, + "pokora": 30573, + "Niżu": 30574, + "Nikczem": 30575, + "cętko": 30576, + "konni": 30577, + "kondem": 30578, + "konter": 30579, + "konfun": 30580, + "widowisku": 30581, + "kapłanek": 30582, + "Pewien": 30583, + "Pełen": 30584, + "Pewnikiem": 30585, + "blanki": 30586, + "zmieści": 30587, + "zmieniona": 30588, + "siłów": 30589, + "wolisz": 30590, + "przeciwka": 30591, + "przeciwności": 30592, + "ustawić": 30593, + "Noce": 30594, + "Noga": 30595, + "demokra": 30596, + "ramiony": 30597, + "przo": 30598, + "wschody": 30599, + "zdobędzie": 30600, + "zdobyłem": 30601, + "postawi": 30602, + "pomod": 30603, + "obaw": 30604, + "walny": 30605, + "trzymasz": 30606, + "uciesze": 30607, + "uciekło": 30608, + "uciekaj": 30609, + "prędka": 30610, + "prędki": 30611, + "tłuc": 30612, + "karto": 30613, + "karmił": 30614, + "dziewkami": 30615, + "Zbyszkowych": 30616, + "mówca": 30617, + "uczyniwszy": 30618, + "masztale": 30619, + "włocha": 30620, + "włose": 30621, + "czerpali": 30622, + "czerniały": 30623, + "odek": 30624, + "odepchnął": 30625, + "dziejów": 30626, + "kochankę": 30627, + "jakiekolwiek": 30628, + "piękni": 30629, + "Odgłos": 30630, + "Odwrócił": 30631, + "zbywa": 30632, + "zbytecznie": 30633, + "należeli": 30634, + "nalegała": 30635, + "otoczeni": 30636, + "Krzyw": 30637, + "następnym": 30638, + "panowaniu": 30639, + "starli": 30640, + "Dać": 30641, + "Damy": 30642, + "Dawny": 30643, + "poznawał": 30644, + "poznańskiego": 30645, + "uroku": 30646, + "urocze": 30647, + "królestwie": 30648, + "królewny": 30649, + "radować": 30650, + "ogrodowej": 30651, + "Medy": 30652, + "brzemie": 30653, + "Was": 30654, + "Wasiłów": 30655, + "hop": 30656, + "zwiedza": 30657, + "Czekam": 30658, + "fesor": 30659, + "winnym": 30660, + "spasa": 30661, + "sprawiał": 30662, + "Maćku": 30663, + "drwa": 30664, + "polnej": 30665, + "kleić": 30666, + "obiema": 30667, + "wołasz": 30668, + "wołające": 30669, + "Rozważ": 30670, + "trąba": 30671, + "zrobiły": 30672, + "mającej": 30673, + "lekcja": 30674, + "grudnia": 30675, + "gruntów": 30676, + "grudniu": 30677, + "olcho": 30678, + "gałki": 30679, + "piane": 30680, + "piasko": 30681, + "skarbie": 30682, + "skargą": 30683, + "zabitym": 30684, + "zabiciu": 30685, + "samotnym": 30686, + "Kiep": 30687, + "uwadze": 30688, + "żałuj": 30689, + "skrzypiec": 30690, + "żdżą": 30691, + "państw": 30692, + "rozmachu": 30693, + "zbiegły": 30694, + "widzimy": 30695, + "palącą": 30696, + "klaskać": 30697, + "dziecinny": 30698, + "łęczy": 30699, + "bóle": 30700, + "mieszkasz": 30701, + "Żyć": 30702, + "glinę": 30703, + "okazania": 30704, + "dostojnych": 30705, + "dostojnej": 30706, + "smuga": 30707, + "smutnej": 30708, + "Biorą": 30709, + "mordy": 30710, + "mordę": 30711, + "mordowali": 30712, + "kręcać": 30713, + "ostatkiem": 30714, + "czekano": 30715, + "szczona": 30716, + "słuchaczy": 30717, + "zbytków": 30718, + "młodymi": 30719, + "mogłam": 30720, + "zgodzą": 30721, + "zgorzeli": 30722, + "sztucznie": 30723, + "rozlew": 30724, + "gotowego": 30725, + "uczniów": 30726, + "pałą": 30727, + "wzięliśmy": 30728, + "jeżdżało": 30729, + "wilczym": 30730, + "wilczych": 30731, + "gromadkę": 30732, + "nowanie": 30733, + "dziesiątek": 30734, + "Tatarach": 30735, + "twarda": 30736, + "okrutnego": 30737, + "lałą": 30738, + "diach": 30739, + "skończony": 30740, + "skończyły": 30741, + "takież": 30742, + "wyższemu": 30743, + "niebogi": 30744, + "pleśni": 30745, + "plecio": 30746, + "pleczysty": 30747, + "piący": 30748, + "piątego": 30749, + "piątek": 30750, + "Hajże": 30751, + "Hatim": 30752, + "pisarzem": 30753, + "żarna": 30754, + "najmniejszy": 30755, + "jakąkolwiek": 30756, + "…”,": 30757, + "wspomoże": 30758, + "zapytałem": 30759, + "Jeślić": 30760, + "senność": 30761, + "Bohunowych": 30762, + "Lata": 30763, + "Beli": 30764, + "wdzięcznej": 30765, + "bogacz": 30766, + "plam": 30767, + "planów": 30768, + "plamami": 30769, + "ciociu": 30770, + "ciotkę": 30771, + "nieporząd": 30772, + "nieposłusze": 30773, + "krzyknęło": 30774, + "rozkazywał": 30775, + "rozkazom": 30776, + "cącą": 30777, + "dlem": 30778, + "obroty": 30779, + "obrotu": 30780, + "obrońca": 30781, + "otworzę": 30782, + "niebieskiego": 30783, + "wojskowym": 30784, + "mogliśmy": 30785, + "śladami": 30786, + "całowali": 30787, + "wnieśli": 30788, + "wniesiono": 30789, + "strychu": 30790, + "Czarnego": 30791, + "Profesor": 30792, + "prymasa": 30793, + "świsnął": 30794, + "nauczę": 30795, + "kolegium": 30796, + "dobrocią": 30797, + "siermię": 30798, + "Tamże": 30799, + "Kozakiem": 30800, + "rekwizy": 30801, + "największymi": 30802, + "umierali": 30803, + "główka": 30804, + "rozpalonym": 30805, + "tniki": 30806, + "ukrycia": 30807, + "ukrywając": 30808, + "Wariat": 30809, + "zemdle": 30810, + "słuszni": 30811, + "słusznym": 30812, + "słuszniej": 30813, + "świetnego": 30814, + "pomostu": 30815, + "Najwyższemu": 30816, + "Korf": 30817, + "Słudzy": 30818, + "Słuchając": 30819, + "obecnością": 30820, + "chmurze": 30821, + "chmurach": 30822, + "groźba": 30823, + "kolacji": 30824, + "czekało": 30825, + "twierdzą": 30826, + "komendzie": 30827, + "wyprawi": 30828, + "wyprawiać": 30829, + "Dziedziała": 30830, + "niebezpieczną": 30831, + "struna": 30832, + "perłami": 30833, + "perfum": 30834, + "ziemskiej": 30835, + "kołach": 30836, + "swąd": 30837, + "wódkę": 30838, + "Cztere": 30839, + "chleli": 30840, + "podatek": 30841, + "podarek": 30842, + "możnych": 30843, + "możność": 30844, + "ukazują": 30845, + "krzywdzi": 30846, + "krzywdą": 30847, + "smaczno": 30848, + "tajemniczym": 30849, + "uczynim": 30850, + "uczyniono": 30851, + "kogokolwiek": 30852, + "grzybów": 30853, + "przyjdziemy": 30854, + "Pies": 30855, + "małości": 30856, + "stoimy": 30857, + "pomocnikiem": 30858, + "zdrajcom": 30859, + "próżny": 30860, + "zbudziwszy": 30861, + "interesem": 30862, + "pociesza": 30863, + "ochoczo": 30864, + "zrozumiałem": 30865, + "szepnąłem": 30866, + "Eupej": 30867, + "zbankru": 30868, + "szukasz": 30869, + "Trzecie": 30870, + "Zdawał": 30871, + "kwater": 30872, + "kwadry": 30873, + "gwiazdą": 30874, + "skądinąd": 30875, + "zapłata": 30876, + "zapłaty": 30877, + "zniwe": 30878, + "niebacznie": 30879, + "górnej": 30880, + "Pij": 30881, + "Pizo": 30882, + "Pisał": 30883, + "zapomnisz": 30884, + "miesiącami": 30885, + "berło": 30886, + "kwitnie": 30887, + "poranek": 30888, + "okryci": 30889, + "wyjrzał": 30890, + "Siedzą": 30891, + "Siedem": 30892, + "Siedząc": 30893, + "scen": 30894, + "Inna": 30895, + "Innego": 30896, + "zapomi": 30897, + "boginią": 30898, + "odzyski": 30899, + "zamknęły": 30900, + "rękawów": 30901, + "kruka": 30902, + "krucze": 30903, + "Mieszczanie": 30904, + "obejrzy": 30905, + "modliła": 30906, + "obrażony": 30907, + "błąka": 30908, + "ptasie": 30909, + "ptaszki": 30910, + "ulitował": 30911, + "Została": 30912, + "językami": 30913, + "księżycem": 30914, + "zabawie": 30915, + "kniaziu": 30916, + "Hisz": 30917, + "wierzcie": 30918, + "wierzchem": 30919, + "spich": 30920, + "spity": 30921, + "spiżu": 30922, + "spichle": 30923, + "idącego": 30924, + "wściekli": 30925, + "dzielnice": 30926, + "znajdziem": 30927, + "siedziby": 30928, + "dłuższym": 30929, + "dłuższego": 30930, + "setnik": 30931, + "Justynko": 30932, + "chiwał": 30933, + "sterczących": 30934, + "Przedmie": 30935, + "Dunaju": 30936, + "naroż": 30937, + "baraniej": 30938, + "baranią": 30939, + "podróżnym": 30940, + "podróżników": 30941, + "lubością": 30942, + "pogodził": 30943, + "Cieci": 30944, + "leżącym": 30945, + "okrętem": 30946, + "okręcił": 30947, + "pochwalił": 30948, + "pochwalić": 30949, + "okropnej": 30950, + "Bunt": 30951, + "tłoczą": 30952, + "posłaniu": 30953, + "chłopaków": 30954, + "bryki": 30955, + "swata": 30956, + "Hola": 30957, + "zgasił": 30958, + "najlepsi": 30959, + "gotówem": 30960, + "gotówkę": 30961, + "napadał": 30962, + "wyraźnym": 30963, + "pomyślny": 30964, + "Sucho": 30965, + "Sucha": 30966, + "sprawności": 30967, + "zniknęli": 30968, + "przerwana": 30969, + "zamiarze": 30970, + "obrazę": 30971, + "czeladnik": 30972, + "pijanego": 30973, + "ziowie": 30974, + "strzelaniny": 30975, + "Puści": 30976, + "ruszają": 30977, + "krzyżaccy": 30978, + "prośbie": 30979, + "sprzeczne": 30980, + "Sekun": 30981, + "egipską": 30982, + "zbliżającego": 30983, + "drobnym": 30984, + "uspokoiło": 30985, + "względów": 30986, + "dzierżył": 30987, + "opowiadają": 30988, + "opowiadając": 30989, + "owocami": 30990, + "Hrabina": 30991, + "netkę": 30992, + "jutrznia": 30993, + "Nadszedł": 30994, + "szlachetna": 30995, + "zdobywać": 30996, + "skłonność": 30997, + "szarpiąc": 30998, + "wojownikiem": 30999, + "snuły": 31000, + "zakonna": 31001, + "skryty": 31002, + "litewską": 31003, + "litewscy": 31004, + "każecie": 31005, + "każemy": 31006, + "skręcał": 31007, + "ufali": 31008, + "tatarsku": 31009, + "bożemu": 31010, + "gelię": 31011, + "założywszy": 31012, + "odwiedza": 31013, + "odwiedzać": 31014, + "przedstawi": 31015, + "pilnowały": 31016, + "Longinem": 31017, + "podziwiać": 31018, + "podziwiali": 31019, + "stanowili": 31020, + "krążył": 31021, + "smoleń": 31022, + "pracowała": 31023, + "szturmach": 31024, + "słodkiego": 31025, + "koniuszy": 31026, + "wyznaje": 31027, + "wyznała": 31028, + "Pamiętał": 31029, + "Artemis": 31030, + "bruna": 31031, + "brune": 31032, + "zawisło": 31033, + "fortepian": 31034, + "Prusak": 31035, + "uroczysta": 31036, + "pomalo": 31037, + "pomagają": 31038, + "opończę": 31039, + "ostrzegł": 31040, + "ostrzegał": 31041, + "różowo": 31042, + "Charyb": 31043, + "zawierucha": 31044, + "odkrycia": 31045, + "TALIS": 31046, + "niewinna": 31047, + "niewinny": 31048, + "rzeźbione": 31049, + "przybraną": 31050, + "przybranego": 31051, + "musztry": 31052, + "jakżeż": 31053, + "nienawidzą": 31054, + "pożyczył": 31055, + "pożyczać": 31056, + "poważnych": 31057, + "zmienili": 31058, + "nomarchę": 31059, + "borku": 31060, + "kapitały": 31061, + "niezbę": 31062, + "pobożnego": 31063, + "pobożnością": 31064, + "dowodzą": 31065, + "rozezna": 31066, + "osłabienia": 31067, + "oświadczyła": 31068, + "Polakami": 31069, + "surowym": 31070, + "gospodarze": 31071, + "gospodarzy": 31072, + "gospodarzyć": 31073, + "odgadnie": 31074, + "odgadywał": 31075, + "posuwały": 31076, + "posuwając": 31077, + "mowanych": 31078, + "sześćdziesiąty": 31079, + "pamiętają": 31080, + "pogrążona": 31081, + "pogrążone": 31082, + "Łuna": 31083, + "wyrastały": 31084, + "ambo": 31085, + "siedząca": 31086, + "wzbudzić": 31087, + "wzbudzał": 31088, + "olbrzymimi": 31089, + "niepokojów": 31090, + "upomnie": 31091, + "upojenia": 31092, + "upojeniu": 31093, + "porohy": 31094, + "matycznie": 31095, + "starań": 31096, + "życzliwa": 31097, + "życzliwe": 31098, + "wiczowa": 31099, + "wiczowie": 31100, + "Menfi": 31101, + "kurki": 31102, + "zorien": 31103, + "dwórki": 31104, + "bledli": 31105, + "chrabą": 31106, + "zgromadzić": 31107, + "zamykała": 31108, + "wysokościach": 31109, + "Obacz": 31110, + "watażkę": 31111, + "jaśniejszy": 31112, + "białogłowa": 31113, + "oblężonym": 31114, + "salonów": 31115, + "saloniku": 31116, + "burnu": 31117, + "zmieszani": 31118, + "srebrno": 31119, + "Znał": 31120, + "Znamy": 31121, + "przychodzisz": 31122, + "bliżsi": 31123, + "rumienił": 31124, + "Dziękujemy": 31125, + "fortunie": 31126, + "Księdza": 31127, + "aux": 31128, + "aure": 31129, + "stosuje": 31130, + "młodsze": 31131, + "zarost": 31132, + "Czuła": 31133, + "suknem": 31134, + "wzruszeń": 31135, + "zasługą": 31136, + "zasługuje": 31137, + "widywałem": 31138, + "Litwina": 31139, + "zwyczaje": 31140, + "poczniem": 31141, + "pocztowych": 31142, + "wysuwać": 31143, + "wysuwały": 31144, + "przewozu": 31145, + "szlachecką": 31146, + "wspomniała": 31147, + "wieczerzą": 31148, + "larni": 31149, + "wzajemność": 31150, + "gonili": 31151, + "Póty": 31152, + "czwartego": 31153, + "porządkiem": 31154, + "dźwięku": 31155, + "hrabian": 31156, + "liliowe": 31157, + "kołysać": 31158, + "kołysała": 31159, + "sąsiadki": 31160, + "Lipkami": 31161, + "Lipnicki": 31162, + "mroźny": 31163, + "oświecały": 31164, + "nieunik": 31165, + "nieuchro": 31166, + "pojedziecie": 31167, + "zamiera": 31168, + "kosztownym": 31169, + "turecka": 31170, + "wstrząsnęło": 31171, + "wstrząsając": 31172, + "poprzestać": 31173, + "dolega": 31174, + "desperację": 31175, + "przerywane": 31176, + "schronili": 31177, + "września": 31178, + "Szaty": 31179, + "Stojąc": 31180, + "Stowej": 31181, + "łańcucha": 31182, + "czynną": 31183, + "ściemniło": 31184, + "zaciskając": 31185, + "pojedynczej": 31186, + "służyło": 31187, + "służyłem": 31188, + "drażnił": 31189, + "grecki": 31190, + "afekta": 31191, + "ośmielili": 31192, + "człekiem": 31193, + "zachwyca": 31194, + "przysiąg": 31195, + "przysiągłem": 31196, + "słonecznej": 31197, + "Żydówkę": 31198, + "herbo": 31199, + "majestacie": 31200, + "majestatowi": 31201, + "kuzynek": 31202, + "zechcecie": 31203, + "obszernych": 31204, + "Ludność": 31205, + "pozyskał": 31206, + "wycieczce": 31207, + "buława": 31208, + "Drugiego": 31209, + "zatrzymają": 31210, + "Taurogi": 31211, + "przeszkoda": 31212, + "przeszkodził": 31213, + "równina": 31214, + "ostróg": 31215, + "graniczny": 31216, + "śpiąc": 31217, + "osobnym": 31218, + "braciom": 31219, + "złowrogiego": 31220, + "Żadne": 31221, + "Żadnej": 31222, + "Żadnego": 31223, + "wspólnika": 31224, + "Obraz": 31225, + "dotknięty": 31226, + "chartów": 31227, + "Lindem": 31228, + "Wróci": 31229, + "Wrócę": 31230, + "złudzeń": 31231, + "ostateczny": 31232, + "ostatecznego": 31233, + "wyglądający": 31234, + "cudzoziemska": 31235, + "szałasie": 31236, + "szałasy": 31237, + "szczegółowie": 31238, + "śmiano": 31239, + "pogrześć": 31240, + "ożywiła": 31241, + "zniesion": 31242, + "wzruszał": 31243, + "wzruszona": 31244, + "miarkując": 31245, + "dostaniemy": 31246, + "naczelnego": 31247, + "naczelnikiem": 31248, + "wiodło": 31249, + "spłodził": 31250, + "bojarów": 31251, + "młodzieńcy": 31252, + "uderzali": 31253, + "osobliwy": 31254, + "osobliwego": 31255, + "kolumna": 31256, + "kolumnę": 31257, + "zapewni": 31258, + "zapewnia": 31259, + "Bernardyna": 31260, + "potracili": 31261, + "poczciwej": 31262, + "Polszcze": 31263, + "zagonie": 31264, + "zagonów": 31265, + "prostaków": 31266, + "prostactwo": 31267, + "konferen": 31268, + "biedactwo": 31269, + "purpurowym": 31270, + "żądała": 31271, + "kłębów": 31272, + "ziarnko": 31273, + "ulżyć": 31274, + "potrząsa": 31275, + "przestraszony": 31276, + "przestraszyła": 31277, + "wilgocią": 31278, + "śnięta": 31279, + "śniętych": 31280, + "pomysłów": 31281, + "powszechnym": 31282, + "paryskich": 31283, + "zabijają": 31284, + "zasadził": 31285, + "ocean": 31286, + "korytarzach": 31287, + "wyjadę": 31288, + "stryjko": 31289, + "południowym": 31290, + "oszukuje": 31291, + "oszukiwać": 31292, + "oszukiwali": 31293, + "czambułem": 31294, + "czambulik": 31295, + "Złoty": 31296, + "arena": 31297, + "okrągłą": 31298, + "Smai": 31299, + "chrzcie": 31300, + "Ozyrysem": 31301, + "Atena": 31302, + "pląsy": 31303, + "potwierdzili": 31304, + "utonąć": 31305, + "podwórza": 31306, + "zręczny": 31307, + "zręcznością": 31308, + "gromko": 31309, + "dobrodziejstw": 31310, + "oznaczyć": 31311, + "skaliste": 31312, + "Trup": 31313, + "cesarzem": 31314, + "drżący": 31315, + "przywieźć": 31316, + "KALAU": 31317, + "pastuchów": 31318, + "budowali": 31319, + "budowania": 31320, + "pozwalam": 31321, + "pozwalali": 31322, + "konfederacji": 31323, + "konfederację": 31324, + "ozdobione": 31325, + "wizycie": 31326, + "wysypywać": 31327, + "złocistą": 31328, + "złocistym": 31329, + "uczuciach": 31330, + "kozaka": 31331, + "mirhoro": 31332, + "Szczerze": 31333, + "Czehryn": 31334, + "tajemniczy": 31335, + "tajemnicza": 31336, + "Browar": 31337, + "zatopił": 31338, + "pancerzu": 31339, + "członkowie": 31340, + "trzcinę": 31341, + "CHÓRU": 31342, + "zgrabny": 31343, + "niesłychany": 31344, + "niesłychanej": 31345, + "napadną": 31346, + "Poppeę": 31347, + "jedźcie": 31348, + "miejscowy": 31349, + "miejscowego": 31350, + "papieża": 31351, + "drapieżnego": 31352, + "Tędy": 31353, + "mazowiecki": 31354, + "znamienitego": 31355, + "znamienitą": 31356, + "pustel": 31357, + "wynagra": 31358, + "broniących": 31359, + "Szkoci": 31360, + "Achiwi": 31361, + "żniw": 31362, + "wyborna": 31363, + "major": 31364, + "podniesione": 31365, + "Szlachet": 31366, + "Hlawy": 31367, + "administra": 31368, + "śpiące": 31369, + "witeź": 31370, + "impedi": 31371, + "semenami": 31372, + "Siadajcie": 31373, + "uchybił": 31374, + "doskonałe": 31375, + "gałęziach": 31376, + "Ręką": 31377, + "Zostań": 31378, + "fletni": 31379, + "tytuły": 31380, + "tytułów": 31381, + "puszczyk": 31382, + "angielskiego": 31383, + "zataił": 31384, + "najgorszy": 31385, + "Gros": 31386, + "mnogo": 31387, + "mnożą": 31388, + "ogłoszono": 31389, + "cichutko": 31390, + "bierało": 31391, + "szklanych": 31392, + "Górze": 31393, + "religi": 31394, + "piramida": 31395, + "Horten": 31396, + "troskliwość": 31397, + "krakowskim": 31398, + "chustce": 31399, + "prorokiem": 31400, + "dziewczętami": 31401, + "augustiani": 31402, + "pobladłą": 31403, + "zawarł": 31404, + "zawarli": 31405, + "jadłszy": 31406, + "obozowi": 31407, + "Telemachem": 31408, + "konfederaci": 31409, + "nieśmiertelność": 31410, + "quo": 31411, + "sprzeciwił": 31412, + "sprzeciwiać": 31413, + "śmiałych": 31414, + "wezwani": 31415, + "Wołoszy": 31416, + "gładkich": 31417, + "grzeszne": 31418, + "grzesznemu": 31419, + "Bogusławowe": 31420, + "Bogusławowej": 31421, + "Bogusławowych": 31422, + "opartą": 31423, + "smyczy": 31424, + "ślubowałem": 31425, + "noclegi": 31426, + "kwitła": 31427, + "Piękne": 31428, + "pocałunek": 31429, + "lipcu": 31430, + "Gerwazego": 31431, + "Włos": 31432, + "odyniec": 31433, + "snadniej": 31434, + "poranne": 31435, + "poranną": 31436, + "łopatkę": 31437, + "wymienił": 31438, + "fenicki": 31439, + "zginiesz": 31440, + "ubodzy": 31441, + "szwagrze": 31442, + "kopce": 31443, + "kopnął": 31444, + "żebrami": 31445, + "elekcja": 31446, + "gródka": 31447, + "zaklęć": 31448, + "piętrowy": 31449, + "oskarżonych": 31450, + "zmorzył": 31451, + "połamane": 31452, + "rozstania": 31453, + "Klucznika": 31454, + "zagarnąć": 31455, + "dostarczyć": 31456, + "szarańcza": 31457, + "żołdu": 31458, + "czarnoksię": 31459, + "mnicha": 31460, + "oddechy": 31461, + "przesuwały": 31462, + "świecących": 31463, + "Chowańskim": 31464, + "powinnaś": 31465, + "wstęgę": 31466, + "wstęgą": 31467, + "zaczepia": 31468, + "zaczepki": 31469, + "leciech": 31470, + "prześladowa": 31471, + "tutejsi": 31472, + "podnieca": 31473, + "hołdu": 31474, + "Dałbym": 31475, + "słabnie": 31476, + "wybranych": 31477, + "medyta": 31478, + "Weźmie": 31479, + "Miłościwa": 31480, + "filozofii": 31481, + "lekarstwem": 31482, + "lekarstw": 31483, + "najmilsze": 31484, + "ujrzycie": 31485, + "westchnienie": 31486, + "westchnienia": 31487, + "zgodziła": 31488, + "namiętnie": 31489, + "zakręcie": 31490, + "wychudłe": 31491, + "suchym": 31492, + "głębsze": 31493, + "Mógłbym": 31494, + "Wziąć": 31495, + "osłonić": 31496, + "zaściankach": 31497, + "wybaczyć": 31498, + "wynagrodził": 31499, + "przemysł": 31500, + "cesarskiej": 31501, + "cesarstwem": 31502, + "desperat": 31503, + "wpadają": 31504, + "gołębia": 31505, + "wysyłać": 31506, + "szlochając": 31507, + "poglądy": 31508, + "poglądali": 31509, + "wytrwać": 31510, + "wytrwały": 31511, + "toporów": 31512, + "odbijała": 31513, + "szyderstw": 31514, + "Tejrezja": 31515, + "ułatwił": 31516, + "asyryjskie": 31517, + "regularnych": 31518, + "domyślać": 31519, + "kurzawą": 31520, + "uśpione": 31521, + "jaskrawych": 31522, + "skazani": 31523, + "Wyszońka": 31524, + "podobien": 31525, + "Żmujdzinom": 31526, + "brązu": 31527, + "omylić": 31528, + "kolumną": 31529, + "Jedźże": 31530, + "węgierskie": 31531, + "kondycji": 31532, + "żałujesz": 31533, + "schwytano": 31534, + "wyrządzić": 31535, + "cudowny": 31536, + "cudownego": 31537, + "pogromił": 31538, + "ścierni": 31539, + "ściernisko": 31540, + "drabinę": 31541, + "ukochanej": 31542, + "potajemnie": 31543, + "zaopatrzył": 31544, + "zapadłe": 31545, + "biegnące": 31546, + "Spodziewano": 31547, + "Piotrowicz": 31548, + "klucznica": 31549, + "Ostrołę": 31550, + "Ostrożka": 31551, + "Zbliżył": 31552, + "klątwy": 31553, + "parobka": 31554, + "przyłączyli": 31555, + "jęczmienia": 31556, + "Marynia": 31557, + "fabryki": 31558, + "Uciekł": 31559, + "Wracając": 31560, + "zabłysło": 31561, + "przyjeżdżali": 31562, + "rozweselić": 31563, + "szanuje": 31564, + "duchownych": 31565, + "Zyndrama": 31566, + "Doktor": 31567, + "pokładzie": 31568, + "powiększyć": 31569, + "rzekną": 31570, + "rzeknij": 31571, + "wiszące": 31572, + "bezbronnych": 31573, + "mordercę": 31574, + "wiekuista": 31575, + "wiekuistej": 31576, + "wiekuistego": 31577, + "breku": 31578, + "zaklinał": 31579, + "zuchwalstwem": 31580, + "Rotgierem": 31581, + "Grodzickiego": 31582, + "pomiarkowawszy": 31583, + "deputacja": 31584, + "sukien": 31585, + "Uderzył": 31586, + "wstąże": 31587, + "zaczerwienione": 31588, + "przelatu": 31589, + "zdjęte": 31590, + "Białowieży": 31591, + "elegancji": 31592, + "biegłością": 31593, + "szczerością": 31594, + "Jedyną": 31595, + "wiodące": 31596, + "pastwisko": 31597, + "przychylność": 31598, + "Moskwie": 31599, + "Eumajosa": 31600, + "Pilno": 31601, + "Ganchofa": 31602, + "nieskończenie": 31603, + "kilkoro": 31604, + "grobowiec": 31605, + "niedołężny": 31606, + "odetchnęli": 31607, + "Horpyny": 31608, + "Wołmontowicz": 31609, + "NEREUSZ": 31610, + "najemników": 31611, + "szpetny": 31612, + "zasiadali": 31613, + "Nazareński": 31614, + "zaśpiewała": 31615, + "chrapliwie": 31616, + "materiał": 31617, + "184": 31618, + "187": 31619, + "strzaska": 31620, + "występków": 31621, + "rebelia": 31622, + "cywilizo": 31623, + "górale": 31624, + "Gosiewskiego": 31625, + "zuchwałym": 31626, + "Węgiełka": 31627, + "Mądry": 31628, + "szafirowe": 31629, + "najdroższy": 31630, + "zdyszany": 31631, + "ulubieńcem": 31632, + "dywizją": 31633, + "bajka": 31634, + "Karamojo": 31635, + "humory": 31636, + "Czerni": 31637, + "prefekt": 31638, + "Władysława": 31639, + "mięsiwo": 31640, + "wielbiciel": 31641, + "wielbiciele": 31642, + "heretyków": 31643, + "spiżowy": 31644, + "wysmukłą": 31645, + "rozdarła": 31646, + "Moskala": 31647, + "krewniak": 31648, + "kwadrat": 31649, + "sfinksa": 31650, + "sfinksów": 31651, + "niezwykłej": 31652, + "kamyki": 31653, + "pancerne": 31654, + "Położenie": 31655, + "protekcji": 31656, + "Korony": 31657, + "zwierzynę": 31658, + "rzemiośle": 31659, + "doktorze": 31660, + "doktorem": 31661, + "paszczęki": 31662, + "ciepłym": 31663, + "przypadku": 31664, + "traktował": 31665, + "gładkości": 31666, + "dobrotliwy": 31667, + "wolentarzami": 31668, + "rozdzierającym": 31669, + "zagląda": 31670, + "odpędzić": 31671, + "ścieżce": 31672, + "odznacza": 31673, + "jesienią": 31674, + "dyscyplinę": 31675, + "buńczukiem": 31676, + "Czaplińskiego": 31677, + "zuchwałą": 31678, + "zwiastował": 31679, + "Stefana": 31680, + "ubezpieczyć": 31681, + "jednakowo": 31682, + "karabinów": 31683, + "frasunku": 31684, + "eskortą": 31685, + "ołowia": 31686, + "chwalili": 31687, + "pylonów": 31688, + "pylonami": 31689, + "Przyjaciele": 31690, + "wspinał": 31691, + "wspinać": 31692, + "Chorągiew": 31693, + "szlachcianki": 31694, + "Korsunia": 31695, + "Korsuniem": 31696, + "województwach": 31697, + "kolubryna": 31698, + "Sieciechówną": 31699, + "stróżów": 31700, + "kopalniach": 31701, + "cyprysów": 31702, + "delirium": 31703, + "niemałym": 31704, + "frontu": 31705, + "nawoływań": 31706, + "dowództwem": 31707, + "odczytywał": 31708, + "Radziwille": 31709, + "Antefa": 31710, + "usposobienie": 31711, + "Uważałem": 31712, + "amule": 31713, + "amunic": 31714, + "zgłodniały": 31715, + "wymyślić": 31716, + "rozsadzić": 31717, + "koncept": 31718, + "podziemne": 31719, + "pióropu": 31720, + "keryksa": 31721, + "listopada": 31722, + "rozpoczęcia": 31723, + "Pochwalone": 31724, + "stroskany": 31725, + "Hades": 31726, + "Hadesu": 31727, + "Sieradzu": 31728, + "Gotfryda": 31729, + "amazon": 31730, + "patrioty": 31731, + "łuczywem": 31732, + "kredytu": 31733, + "pokazywali": 31734, + "podejrzane": 31735, + "wniosku": 31736, + "milcząca": 31737, + "zmarszczkami": 31738, + "zacieklej": 31739, + "płócienne": 31740, + "kwieciste": 31741, + "Izrael": 31742, + "opuszczeniu": 31743, + "sprytny": 31744, + "niemożliwe": 31745, + "wyziewy": 31746, + "rytmi": 31747, + "moskiewskie": 31748, + "kurzenio": 31749, + "lutnią": 31750, + "zeszłoro": 31751, + "Pełno": 31752, + "BAKALAU": 31753, + "chwiejąc": 31754, + "koszyk": 31755, + "zadarty": 31756, + "Bismillach": 31757, + "weselszy": 31758, + "podejrzliwie": 31759, + "Adurowi": 31760, + "klien": 31761, + "niebytności": 31762, + "pożera": 31763, + "odnajdą": 31764, + "butelki": 31765, + "wzmianki": 31766, + "Przeklęty": 31767, + "rezydencję": 31768, + "bransole": 31769, + "satysfakcji": 31770, + "Werner": 31771, + "osiągnąć": 31772, + "cienkimi": 31773, + "odprowadzał": 31774, + "rozterce": 31775, + "gawędy": 31776, + "wzdrygnął": 31777, + "pięcioma": 31778, + "szlafroku": 31779, + "warsztaty": 31780, + "Krakowem": 31781, + "zuchwałość": 31782, + "afrykańskich": 31783, + "poczerwieniał": 31784, + "zapamiętaniu": 31785, + "łożnicę": 31786, + "pulch": 31787, + "Szczuczyna": 31788, + "Laudańscy": 31789, + "uszanowanie": 31790, + "poruczniku": 31791, + "księżniczka": 31792, + "Węgrzynów": 31793, + "Pozwolisz": 31794, + "Modli": 31795, + "Wurcel": 31796, + "szpilki": 31797, + "paznokcie": 31798, + "obserwa": 31799, + "Spostrzegła": 31800, + "bursztynu": 31801, + "trębacze": 31802, + "Zerwikaptur": 31803, + "Agamemnona": 31804, + "000": 31805, + "DRUGA": 31806, + "przeźroczy": 31807, + "rozniecił": 31808, + "pergamin": 31809, + "oczeretów": 31810, + "oczeretach": 31811, + "anoni": 31812, + "źródeł": 31813, + "cywilni": 31814, + "przezroczyste": 31815, + "margrabia": 31816, + "garnitur": 31817, + "telegram": 31818, + "uporczywie": 31819, + "Ahenobarba": 31820, + "Uczta": 31821, + "wynędzniałą": 31822, + "promocji": 31823, + "personat": 31824, + "Ułana": 31825, + "nieznajomego": 31826, + "narzędziem": 31827, + "wakacje": 31828, + "odsapnął": 31829, + "cukierni": 31830, + "kryjówki": 31831, + "formingę": 31832, + "nieustraszony": 31833, + "PANTALIS": 31834, + "zapraszał": 31835, + "pająk": 31836, + "przysłuchiwał": 31837, + "Nieszczęsny": 31838, + "dufając": 31839, + "kantorka": 31840, + "Galacie": 31841, + "zatroskał": 31842, + "wymościć": 31843, + "przestwór": 31844, + "Molinariego": 31845, + "Baranowski": 31846, + "konduktor": 31847, + "Muzyka": 31848, + "błyszczała": 31849, + "nieprzejrzane": 31850, + "migreny": 31851, + "spoziera": 31852, + "filuternie": 31853, + "Tehenna": 31854, + "postanowiono": 31855, + "przecierpiał": 31856, + "harrańczyk": 31857, + "gonitwach": 31858, + "PLUTON": 31859, + "Srebr": 31860, + "Wrocimowic": 31861, + "szronem": 31862, + "beluar": 31863, + "mechani": 31864, + "płaskorzeź": 31865, + "Podkomorzego": 31866, + "spichrzów": 31867, + "Subagazi": 31868, + "manewrów": 31869, + "girlandy": 31870, + "ochrypłym": 31871, + "Ulisses": 31872, + "wskórał": 31873, + "dołożę": 31874, + "donośnie": 31875, + "manioku": 31876, + "geografii": 31877, + "Królowo": 31878, + "Autoly": 31879, + "Ryngał": 31880, + "okularach": 31881, + "symbol": 31882, + "naszyjnik": 31883, + "Adriano": 31884, + "Elizej": 31885, + "łgarstwo": 31886, + "kajdany": 31887, + "jabłko": 31888, + "sosnowych": 31889, + "poduszek": 31890, + "Pacenko": 31891, + "Kamiński": 31892, + "kontempt": 31893, + "wojewodowie": 31894, + "Symeon": 31895, + "Kwartus": 31896, + "Ranuzer": 31897, + "pograniczu": 31898, + "dziewosłę": 31899, + "pomarańczo": 31900, + "Chadigiego": 31901, + "Semenowie": 31902, + "Zanzi": 31903, + "Turobojów": 31904, + "baronowę": 31905, + "Beresteczkiem": 31906, + "Pieniądze": 31907, + "kancelarii": 31908, + "Głowbicz": 31909, + "Olivier": 31910, + "barłogu": 31911, + "Najdostojniejszy": 31912, + "Miesiąc": 31913, + "Hrecze": 31914, + "Klotyl": 31915, + "klnąc": 31916, + "nieswojo": 31917, + "czunkau": 31918, + "Tullianum": 31919, + "Komisarze": 31920, + "BAKALAUREUS": 31921, + "Az": 31922, + "Ali": 31923, + "Ajo": 31924, + "Age": 31925, + "Alić": 31926, + "Adwoka": 31927, + "Adama": 31928, + "Afryka": 31929, + "BŁA": 31930, + "Cich": 31931, + "CIA": 31932, + "Der": 31933, + "Ewa": 31934, + "Epi": 31935, + "Ewkę": 31936, + "Grzy": 31937, + "Gel": 31938, + "Grzecz": 31939, + "Głód": 31940, + "Hle": 31941, + "Iż": 31942, + "Izis": 31943, + "Józ": 31944, + "Krą": 31945, + "Kia": 31946, + "Krwi": 31947, + "Mona": 31948, + "Nałę": 31949, + "Oc": 31950, + "Os": 31951, + "Oce": 31952, + "Otu": 31953, + "Ostrze": 31954, + "Obro": 31955, + "Oszalał": 31956, + "Opowiadano": 31957, + "Pli": 31958, + "Phy": 31959, + "Szło": 31960, + "Sobo": 31961, + "Swój": 31962, + "Spać": 31963, + "Spytaj": 31964, + "Sparcie": 31965, + "Tan": 31966, + "Tbu": 31967, + "TOR": 31968, + "Tanne": 31969, + "TRA": 31970, + "Traze": 31971, + "Umie": 31972, + "Uwol": 31973, + "Uśmiech": 31974, + "Uszom": 31975, + "Ufaj": 31976, + "Uczynię": 31977, + "Ukraina": 31978, + "Viv": 31979, + "Wstała": 31980, + "Wsiadł": 31981, + "Wpada": 31982, + "Wzbu": 31983, + "Zdo": 31984, + "Zbie": 31985, + "Zmieni": 31986, + "Zdało": 31987, + "Zrobię": 31988, + "ZEN": 31989, + "ara": 31990, + "anato": 31991, + "aktu": 31992, + "brem": 31993, + "ctor": 31994, + "diego": 31995, + "gbu": 31996, + "gner": 31997, + "gnięte": 31998, + "jskim": 31999 + }, + "merges": [ + [ + "i", + "e" + ], + [ + "r", + "z" + ], + [ + "n", + "ie" + ], + [ + "n", + "a" + ], + [ + "c", + "h" + ], + [ + "s", + "z" + ], + [ + "c", + "z" + ], + [ + "p", + "o" + ], + [ + "a", + "ł" + ], + [ + "i", + "ę" + ], + [ + "s", + "t" + ], + [ + "n", + "i" + ], + [ + "d", + "z" + ], + [ + "r", + "a" + ], + [ + "r", + "o" + ], + [ + "rz", + "e" + ], + [ + "s", + "ię" + ], + [ + "l", + "i" + ], + [ + "w", + "i" + ], + [ + "g", + "o" + ], + [ + "j", + "e" + ], + [ + "k", + "o" + ], + [ + "c", + "i" + ], + [ + "z", + "a" + ], + [ + "d", + "o" + ], + [ + "ł", + "o" + ], + [ + "l", + "e" + ], + [ + "m", + "i" + ], + [ + "w", + "a" + ], + [ + "b", + "y" + ], + [ + "k", + "a" + ], + [ + "w", + "ie" + ], + [ + "rz", + "y" + ], + [ + "ł", + "a" + ], + [ + "ż", + "e" + ], + [ + "t", + "a" + ], + [ + "p", + "a" + ], + [ + "k", + "i" + ], + [ + "w", + "y" + ], + [ + "j", + "a" + ], + [ + "t", + "o" + ], + [ + "n", + "y" + ], + [ + "t", + "e" + ], + [ + "w", + "o" + ], + [ + "n", + "o" + ], + [ + "t", + "y" + ], + [ + "dz", + "i" + ], + [ + "n", + "e" + ], + [ + "d", + "a" + ], + [ + "ó", + "w" + ], + [ + "dz", + "ie" + ], + [ + "cz", + "y" + ], + [ + "r", + "y" + ], + [ + "d", + "y" + ], + [ + "c", + "ie" + ], + [ + "e", + "m" + ], + [ + "o", + "d" + ], + [ + "l", + "a" + ], + [ + "p", + "rze" + ], + [ + "m", + "o" + ], + [ + "sz", + "y" + ], + [ + "k", + "ie" + ], + [ + "m", + "a" + ], + [ + "j", + "ą" + ], + [ + "b", + "o" + ], + [ + "s", + "i" + ], + [ + "m", + "ie" + ], + [ + "c", + "e" + ], + [ + "p", + "rzy" + ], + [ + "k", + "u" + ], + [ + "k", + "t" + ], + [ + "m", + "u" + ], + [ + "st", + "a" + ], + [ + "cz", + "e" + ], + [ + "n", + "ą" + ], + [ + "r", + "e" + ], + [ + "ś", + "ci" + ], + [ + "ł", + "y" + ], + [ + "w", + "e" + ], + [ + "kt", + "ó" + ], + [ + "b", + "a" + ], + [ + "r", + "u" + ], + [ + "m", + "y" + ], + [ + "sz", + "e" + ], + [ + "b", + "ie" + ], + [ + "c", + "y" + ], + [ + "w", + "ał" + ], + [ + "c", + "o" + ], + [ + "p", + "ie" + ], + [ + "s", + "a" + ], + [ + "cz", + "a" + ], + [ + "b", + "i" + ], + [ + "ch", + "o" + ], + [ + "r", + "ó" + ], + [ + "ja", + "k" + ], + [ + "ni", + "a" + ], + [ + "ł", + "u" + ], + [ + "ro", + "z" + ], + [ + "ra", + "z" + ], + [ + "ś", + "ć" + ], + [ + "ż", + "y" + ], + [ + "l", + "u" + ], + [ + "t", + "u" + ], + [ + "s", + "ki" + ], + [ + "w", + "szy" + ], + [ + "g", + "a" + ], + [ + "ał", + "a" + ], + [ + "j", + "u" + ], + [ + "z", + "e" + ], + [ + "c", + "a" + ], + [ + "p", + "i" + ], + [ + "r", + "ę" + ], + [ + "g", + "ło" + ], + [ + "pa", + "n" + ], + [ + "a", + "le" + ], + [ + "s", + "po" + ], + [ + "wi", + "a" + ], + [ + "s", + "o" + ], + [ + "ta", + "k" + ], + [ + "sz", + "a" + ], + [ + "d", + "e" + ], + [ + "g", + "i" + ], + [ + "p", + "ra" + ], + [ + "m", + "ó" + ], + [ + "po", + "d" + ], + [ + "z", + "na" + ], + [ + "w", + "ię" + ], + [ + "k", + "ł" + ], + [ + "m", + "nie" + ], + [ + "s", + "k" + ], + [ + "n", + "ę" + ], + [ + "ał", + "y" + ], + [ + "ch", + "a" + ], + [ + "g", + "dy" + ], + [ + "N", + "ie" + ], + [ + "s", + "ie" + ], + [ + "b", + "e" + ], + [ + "st", + "o" + ], + [ + "d", + "u" + ], + [ + "któ", + "ry" + ], + [ + "p", + "e" + ], + [ + "je", + "st" + ], + [ + "rze", + "kł" + ], + [ + "s", + "kie" + ], + [ + "ju", + "ż" + ], + [ + "cz", + "ę" + ], + [ + "ny", + "ch" + ], + [ + "P", + "o" + ], + [ + "p", + "u" + ], + [ + "ją", + "c" + ], + [ + "sz", + "cze" + ], + [ + "ał", + "o" + ], + [ + "o", + "b" + ], + [ + "Z", + "a" + ], + [ + "ny", + "m" + ], + [ + "i", + "ch" + ], + [ + "je", + "j" + ], + [ + "ną", + "ł" + ], + [ + "N", + "a" + ], + [ + "nie", + "j" + ], + [ + "je", + "d" + ], + [ + "p", + "ro" + ], + [ + "J", + "a" + ], + [ + "l", + "o" + ], + [ + "s", + "ka" + ], + [ + "ż", + "a" + ], + [ + "p", + "y" + ], + [ + "je", + "go" + ], + [ + "my", + "ś" + ], + [ + "r", + "ą" + ], + [ + "b", + "ę" + ], + [ + "s", + "y" + ], + [ + "si", + "ą" + ], + [ + "wa", + "ć" + ], + [ + "l", + "ko" + ], + [ + "po", + "wie" + ], + [ + "z", + "y" + ], + [ + "ty", + "m" + ], + [ + "s", + "u" + ], + [ + "o", + "n" + ], + [ + "mó", + "wi" + ], + [ + "g", + "ł" + ], + [ + "s", + "e" + ], + [ + "j", + "ę" + ], + [ + "cz", + "ą" + ], + [ + "by", + "ł" + ], + [ + "d", + "ł" + ], + [ + "któ", + "re" + ], + [ + "wszy", + "st" + ], + [ + "dzi", + "ał" + ], + [ + "ne", + "j" + ], + [ + "ni", + "c" + ], + [ + "ty", + "lko" + ], + [ + "m", + "ię" + ], + [ + "d", + "la" + ], + [ + "W", + "o" + ], + [ + "B", + "o" + ], + [ + "i", + "n" + ], + [ + "a", + "n" + ], + [ + "m", + "e" + ], + [ + "te", + "go" + ], + [ + "b", + "u" + ], + [ + "rz", + "a" + ], + [ + "do", + "b" + ], + [ + "by", + "ło" + ], + [ + "w", + "z" + ], + [ + "ś", + "cie" + ], + [ + "je", + "szcze" + ], + [ + "w", + "ą" + ], + [ + "t", + "rzy" + ], + [ + "prze", + "d" + ], + [ + "cza", + "s" + ], + [ + "ą", + "c" + ], + [ + "na", + "j" + ], + [ + "ż", + "o" + ], + [ + "z", + "o" + ], + [ + "te", + "m" + ], + [ + "cz", + "o" + ], + [ + "!", + "…" + ], + [ + "s", + "łu" + ], + [ + "C", + "h" + ], + [ + "mi", + "a" + ], + [ + "ne", + "go" + ], + [ + "ą", + "d" + ], + [ + "ch", + "wi" + ], + [ + "p", + "ó" + ], + [ + "ni", + "u" + ], + [ + "k", + "ów" + ], + [ + "s", + "ła" + ], + [ + "l", + "ę" + ], + [ + "T", + "a" + ], + [ + "s", + "ko" + ], + [ + "c", + "u" + ], + [ + "te", + "j" + ], + [ + "k", + "ę" + ], + [ + "t", + "ę" + ], + [ + "prze", + "z" + ], + [ + "z", + "ie" + ], + [ + "b", + "ra" + ], + [ + "J", + "e" + ], + [ + "c", + "ię" + ], + [ + "ta", + "m" + ], + [ + "ni", + "m" + ], + [ + "s", + "ło" + ], + [ + "A", + "le" + ], + [ + "ci", + "ą" + ], + [ + "d", + "ro" + ], + [ + "t", + "rze" + ], + [ + "g", + "ie" + ], + [ + "na", + "d" + ], + [ + "k", + "ą" + ], + [ + "kie", + "m" + ], + [ + "wie", + "l" + ], + [ + "f", + "i" + ], + [ + "te", + "n" + ], + [ + "za", + "ś" + ], + [ + "b", + "li" + ], + [ + "d", + "ę" + ], + [ + "w", + "ła" + ], + [ + "so", + "bie" + ], + [ + "n", + "u" + ], + [ + "ci", + "a" + ], + [ + "k", + "ró" + ], + [ + "a", + "l" + ], + [ + "j", + "o" + ], + [ + "t", + "wa" + ], + [ + "mo", + "że" + ], + [ + "pie", + "r" + ], + [ + "mi", + "ał" + ], + [ + "i", + "m" + ], + [ + "g", + "ro" + ], + [ + "z", + "u" + ], + [ + "ż", + "ę" + ], + [ + "?", + "…" + ], + [ + "be", + "z" + ], + [ + "T", + "o" + ], + [ + "w", + "ę" + ], + [ + "a", + "r" + ], + [ + "ś", + "li" + ], + [ + "p", + "ła" + ], + [ + "ś", + "mie" + ], + [ + "g", + "u" + ], + [ + "st", + "y" + ], + [ + "ch", + "y" + ], + [ + "r", + "ów" + ], + [ + "ki", + "ch" + ], + [ + "ja", + "ko" + ], + [ + "si", + "a" + ], + [ + "k", + "rzy" + ], + [ + "st", + "ra" + ], + [ + "cz", + "u" + ], + [ + "c", + "ał" + ], + [ + "ci", + "ł" + ], + [ + "w", + "ró" + ], + [ + "ty", + "ch" + ], + [ + "bę", + "dzie" + ], + [ + "ni", + "o" + ], + [ + "k", + "ła" + ], + [ + "t", + "ał" + ], + [ + "w", + "ó" + ], + [ + "w", + "sze" + ], + [ + "ki", + "m" + ], + [ + "myś", + "l" + ], + [ + "W", + "i" + ], + [ + "dz", + "y" + ], + [ + "z", + "i" + ], + [ + "st", + "ro" + ], + [ + "wię", + "c" + ], + [ + "k", + "sią" + ], + [ + "t", + "ro" + ], + [ + "ni", + "ą" + ], + [ + "rz", + "u" + ], + [ + "we", + "t" + ], + [ + "nie", + "m" + ], + [ + "dz", + "o" + ], + [ + "wo", + "j" + ], + [ + "o", + "r" + ], + [ + "d", + "ał" + ], + [ + "w", + "ski" + ], + [ + "g", + "ę" + ], + [ + "t", + "wo" + ], + [ + "dz", + "e" + ], + [ + "sa", + "m" + ], + [ + "o", + "czy" + ], + [ + "s", + "ły" + ], + [ + "ł", + "e" + ], + [ + "cho", + "dzi" + ], + [ + "we", + "j" + ], + [ + "ba", + "r" + ], + [ + "g", + "ó" + ], + [ + "pra", + "w" + ], + [ + "jed", + "na" + ], + [ + "na", + "wet" + ], + [ + "te", + "ż" + ], + [ + "da", + "ć" + ], + [ + "s", + "ą" + ], + [ + "no", + "ści" + ], + [ + "w", + "u" + ], + [ + "skie", + "go" + ], + [ + "M", + "a" + ], + [ + "o", + "na" + ], + [ + "s", + "wo" + ], + [ + "d", + "ą" + ], + [ + "d", + "ru" + ], + [ + "re", + "sz" + ], + [ + "L", + "e" + ], + [ + "st", + "ę" + ], + [ + "wi", + "ą" + ], + [ + "S", + "ta" + ], + [ + "by", + "m" + ], + [ + "al", + "bo" + ], + [ + "wie", + "m" + ], + [ + "p", + "ię" + ], + [ + "m", + "ę" + ], + [ + "pa", + "r" + ], + [ + "ku", + "l" + ], + [ + "s", + "ł" + ], + [ + "o", + "k" + ], + [ + "t", + "ą" + ], + [ + "ksią", + "żę" + ], + [ + "P", + "a" + ], + [ + "t", + "ra" + ], + [ + "pe", + "ł" + ], + [ + "ś", + "nie" + ], + [ + "sz", + "czę" + ], + [ + "n", + "ów" + ], + [ + "se", + "r" + ], + [ + "d", + "ź" + ], + [ + "sze", + "dł" + ], + [ + "wał", + "a" + ], + [ + "st", + "e" + ], + [ + "pa", + "na" + ], + [ + "czą", + "ł" + ], + [ + "z", + "ło" + ], + [ + "T", + "y" + ], + [ + "kie", + "go" + ], + [ + "no", + "ść" + ], + [ + "ło", + "dy" + ], + [ + "ś", + "wia" + ], + [ + "ch", + "ci" + ], + [ + "g", + "dzie" + ], + [ + "d", + "łu" + ], + [ + "st", + "rze" + ], + [ + "k", + "się" + ], + [ + "chwi", + "li" + ], + [ + "da", + "le" + ], + [ + "t", + "rz" + ], + [ + "by", + "ć" + ], + [ + "wo", + "l" + ], + [ + "k", + "to" + ], + [ + "te", + "raz" + ], + [ + "b", + "ro" + ], + [ + "mówi", + "ł" + ], + [ + "sz", + "ą" + ], + [ + "n", + "ię" + ], + [ + "wi", + "ł" + ], + [ + "pe", + "w" + ], + [ + "Wo", + "kul" + ], + [ + "cią", + "g" + ], + [ + "ce", + "j" + ], + [ + "ś", + "wie" + ], + [ + "czy", + "ł" + ], + [ + "C", + "o" + ], + [ + "J", + "u" + ], + [ + "R", + "a" + ], + [ + "czy", + "m" + ], + [ + "ni", + "k" + ], + [ + "wa", + "li" + ], + [ + "po", + "w" + ], + [ + "de", + "n" + ], + [ + "jedna", + "k" + ], + [ + "ni", + "ch" + ], + [ + "nie", + "go" + ], + [ + "ó", + "g" + ], + [ + "ka", + "z" + ], + [ + "ki", + "l" + ], + [ + "f", + "a" + ], + [ + "ją", + "cy" + ], + [ + "Za", + "gło" + ], + [ + "st", + "wo" + ], + [ + "k", + "ra" + ], + [ + "ch", + "u" + ], + [ + "Le", + "cz" + ], + [ + "o", + "j" + ], + [ + "z", + "d" + ], + [ + "a", + "ż" + ], + [ + "by", + "ła" + ], + [ + "pa", + "d" + ], + [ + "h", + "a" + ], + [ + "st", + "u" + ], + [ + "od", + "powie" + ], + [ + "r", + "em" + ], + [ + "ry", + "ce" + ], + [ + "l", + "ą" + ], + [ + "S", + "z" + ], + [ + "pa", + "nie" + ], + [ + "dzi", + "ł" + ], + [ + "P", + "an" + ], + [ + "pa", + "ni" + ], + [ + "cz", + "nie" + ], + [ + "cho", + "ć" + ], + [ + "D", + "o" + ], + [ + "a", + "by" + ], + [ + "jak", + "by" + ], + [ + "ło", + "wie" + ], + [ + "ka", + "ż" + ], + [ + "że", + "by" + ], + [ + "ma", + "r" + ], + [ + "ne", + "m" + ], + [ + "wy", + "ch" + ], + [ + "e", + "t" + ], + [ + "czy", + "ni" + ], + [ + "py", + "tał" + ], + [ + "st", + "ał" + ], + [ + "na", + "s" + ], + [ + "T", + "e" + ], + [ + "sz", + "ę" + ], + [ + "P", + "rze" + ], + [ + "r", + "i" + ], + [ + "mię", + "dzy" + ], + [ + "mo", + "g" + ], + [ + "le", + "cz" + ], + [ + "sz", + "u" + ], + [ + "mó", + "gł" + ], + [ + "we", + "go" + ], + [ + "ro", + "bi" + ], + [ + "ch", + "ał" + ], + [ + "a", + "ni" + ], + [ + "k", + "ro" + ], + [ + "za", + "raz" + ], + [ + "M", + "o" + ], + [ + "T", + "u" + ], + [ + "sz", + "ko" + ], + [ + "R", + "o" + ], + [ + "b", + "ą" + ], + [ + "po", + "czę" + ], + [ + "lu", + "dzi" + ], + [ + "cz", + "łowie" + ], + [ + "wy", + "m" + ], + [ + "s", + "cy" + ], + [ + "ch", + "ło" + ], + [ + "ś", + "my" + ], + [ + "B", + "y" + ], + [ + "czas", + "em" + ], + [ + "e", + "r" + ], + [ + "po", + "czął" + ], + [ + "ko", + "ń" + ], + [ + "B", + "a" + ], + [ + "wał", + "y" + ], + [ + "rz", + "ą" + ], + [ + "S", + "a" + ], + [ + "dz", + "a" + ], + [ + "z", + "da" + ], + [ + "t", + "ów" + ], + [ + "ó", + "ż" + ], + [ + "sz", + "la" + ], + [ + "ł", + "nie" + ], + [ + "dz", + "ą" + ], + [ + "t", + "ru" + ], + [ + "K", + "a" + ], + [ + "ł", + "em" + ], + [ + "K", + "mi" + ], + [ + "gło", + "s" + ], + [ + "któ", + "rzy" + ], + [ + "Kmi", + "ci" + ], + [ + "kie", + "j" + ], + [ + "nie", + "c" + ], + [ + "wszyst", + "ko" + ], + [ + "ga", + "r" + ], + [ + "ra", + "n" + ], + [ + "L", + "i" + ], + [ + "wo", + "ł" + ], + [ + "g", + "nie" + ], + [ + "Ta", + "k" + ], + [ + "k", + "ry" + ], + [ + "dzi", + "a" + ], + [ + "z", + "wy" + ], + [ + "Wokul", + "ski" + ], + [ + "t", + "nie" + ], + [ + "mi", + "ło" + ], + [ + "ał", + "em" + ], + [ + "c", + "ą" + ], + [ + "ści", + "a" + ], + [ + "Zagło", + "ba" + ], + [ + "d", + "ni" + ], + [ + "po", + "wia" + ], + [ + "g", + "ra" + ], + [ + "s", + "ku" + ], + [ + "K", + "o" + ], + [ + "o", + "bo" + ], + [ + "ży", + "ł" + ], + [ + "który", + "ch" + ], + [ + "rz", + "ę" + ], + [ + "przy", + "ja" + ], + [ + "lu", + "b" + ], + [ + "c", + "ów" + ], + [ + "k", + "rze" + ], + [ + "roz", + "u" + ], + [ + "ó", + "j" + ], + [ + "ną", + "ć" + ], + [ + "st", + "ą" + ], + [ + "C", + "zy" + ], + [ + "wa", + "r" + ], + [ + "ł", + "ą" + ], + [ + "e", + "j" + ], + [ + "ó", + "ł" + ], + [ + "ści", + "ą" + ], + [ + "W", + "ie" + ], + [ + "h", + "u" + ], + [ + "śmie", + "r" + ], + [ + "st", + "wa" + ], + [ + "k", + "nął" + ], + [ + "rz", + "ał" + ], + [ + "pro", + "wa" + ], + [ + "mie", + "sz" + ], + [ + "ż", + "ą" + ], + [ + "mu", + "si" + ], + [ + "ó", + "d" + ], + [ + "sz", + "o" + ], + [ + "cze", + "go" + ], + [ + "żo", + "łnie" + ], + [ + "na", + "m" + ], + [ + "m", + "ał" + ], + [ + "w", + "em" + ], + [ + "kie", + "dy" + ], + [ + "p", + "ły" + ], + [ + "nę", + "ła" + ], + [ + "Z", + "by" + ], + [ + "mi", + "l" + ], + [ + "G", + "dy" + ], + [ + "bar", + "dzo" + ], + [ + "stę", + "p" + ], + [ + "g", + "le" + ], + [ + "p", + "ę" + ], + [ + "po", + "dob" + ], + [ + "wię", + "cej" + ], + [ + "Wo", + "łody" + ], + [ + "B", + "óg" + ], + [ + "Wołody", + "jo" + ], + [ + "wi", + "o" + ], + [ + "resz", + "cie" + ], + [ + "mnie", + "j" + ], + [ + "cha", + "ć" + ], + [ + "mie", + "j" + ], + [ + "wał", + "o" + ], + [ + "g", + "ą" + ], + [ + "ró", + "d" + ], + [ + "wię", + "k" + ], + [ + "ż", + "na" + ], + [ + "sie", + "bie" + ], + [ + "W", + "y" + ], + [ + "sz", + "li" + ], + [ + "d", + "rze" + ], + [ + "j", + "i" + ], + [ + "prze", + "ci" + ], + [ + "ka", + "mi" + ], + [ + "ch", + "ę" + ], + [ + "P", + "rzy" + ], + [ + "ski", + "ch" + ], + [ + "ró", + "ż" + ], + [ + "z", + "no" + ], + [ + "że", + "li" + ], + [ + "ny", + "mi" + ], + [ + "dzie", + "ć" + ], + [ + "Ja", + "k" + ], + [ + "to", + "wa" + ], + [ + "sze", + "j" + ], + [ + "na", + "mi" + ], + [ + "me", + "n" + ], + [ + "M", + "i" + ], + [ + "d", + "wa" + ], + [ + "cie", + "m" + ], + [ + "zo", + "sta" + ], + [ + "b", + "r" + ], + [ + "par", + "ł" + ], + [ + "pó", + "ł" + ], + [ + "t", + "r" + ], + [ + "d", + "wo" + ], + [ + "R", + "ze" + ], + [ + "c", + "ały" + ], + [ + "rę", + "ce" + ], + [ + "ch", + "ce" + ], + [ + "m", + "ło" + ], + [ + "da", + "w" + ], + [ + "e", + "ś" + ], + [ + "ka", + "ch" + ], + [ + "po", + "ko" + ], + [ + "spo", + "ko" + ], + [ + "N", + "i" + ], + [ + "c", + "ę" + ], + [ + "ko", + "n" + ], + [ + "W", + "ię" + ], + [ + "po", + "tem" + ], + [ + "pra", + "wie" + ], + [ + "skie", + "j" + ], + [ + "wi", + "do" + ], + [ + "ka", + "pła" + ], + [ + "rzy", + "ł" + ], + [ + "P", + "e" + ], + [ + "o", + "g" + ], + [ + "b", + "la" + ], + [ + "mia", + "st" + ], + [ + "d", + "wie" + ], + [ + "j", + "dzie" + ], + [ + "p", + "ło" + ], + [ + "z", + "mie" + ], + [ + "miej", + "s" + ], + [ + "dzi", + "ć" + ], + [ + "ja", + "ki" + ], + [ + "które", + "j" + ], + [ + "myś", + "li" + ], + [ + "któ", + "ra" + ], + [ + "je", + "den" + ], + [ + "gdy", + "by" + ], + [ + "si", + "ł" + ], + [ + "wo", + "li" + ], + [ + "kil", + "ka" + ], + [ + "za", + "woł" + ], + [ + "dzie", + "ń" + ], + [ + "szy", + "ch" + ], + [ + "ci", + "u" + ], + [ + "je", + "no" + ], + [ + "mo", + "c" + ], + [ + "t", + "wie" + ], + [ + "ch", + "wy" + ], + [ + "przeci", + "w" + ], + [ + "Kmici", + "c" + ], + [ + "ka", + "ć" + ], + [ + "Wię", + "c" + ], + [ + "ni", + "ż" + ], + [ + "je", + "śli" + ], + [ + "wró", + "ci" + ], + [ + "u", + "sta" + ], + [ + "do", + "mu" + ], + [ + "który", + "m" + ], + [ + "myśl", + "ał" + ], + [ + "N", + "o" + ], + [ + "wła", + "s" + ], + [ + "co", + "raz" + ], + [ + "ni", + "mi" + ], + [ + "ó", + "r" + ], + [ + "c", + "ki" + ], + [ + "ko", + "m" + ], + [ + "dale", + "j" + ], + [ + "d", + "em" + ], + [ + "je", + "m" + ], + [ + "gło", + "wę" + ], + [ + "ra", + "mi" + ], + [ + "wa", + "ż" + ], + [ + "o", + "sta" + ], + [ + "ni", + "ł" + ], + [ + "w", + "ra" + ], + [ + "pa", + "trzy" + ], + [ + "czy", + "ć" + ], + [ + "i", + "a" + ], + [ + "ru", + "szy" + ], + [ + "nie", + "ch" + ], + [ + "ta", + "r" + ], + [ + "ś", + "wię" + ], + [ + "sz", + "cza" + ], + [ + "ni", + "cy" + ], + [ + "i", + "ż" + ], + [ + "p", + "rz" + ], + [ + "g", + "na" + ], + [ + "e", + "l" + ], + [ + "w", + "s" + ], + [ + "pu", + "ści" + ], + [ + "od", + "parł" + ], + [ + "chci", + "ał" + ], + [ + "wszyst", + "kich" + ], + [ + "szla", + "ch" + ], + [ + "z", + "do" + ], + [ + "po", + "sta" + ], + [ + "sk", + "ą" + ], + [ + "no", + "wi" + ], + [ + "prze", + "cie" + ], + [ + "k", + "ło" + ], + [ + "!", + "”" + ], + [ + "co", + "ś" + ], + [ + "wró", + "cił" + ], + [ + "Wołodyjo", + "wski" + ], + [ + "po", + "m" + ], + [ + "o", + "ko" + ], + [ + "które", + "go" + ], + [ + "Nie", + "ch" + ], + [ + "by", + "ły" + ], + [ + "te", + "dy" + ], + [ + "k", + "re" + ], + [ + "dz", + "ę" + ], + [ + "o", + "ba" + ], + [ + "zno", + "wu" + ], + [ + "wa", + "l" + ], + [ + "o", + "fi" + ], + [ + "go", + "dzi" + ], + [ + "d", + "ów" + ], + [ + "za", + "m" + ], + [ + "mo", + "ści" + ], + [ + "k", + "ał" + ], + [ + "po", + "z" + ], + [ + "trzy", + "ma" + ], + [ + "mo", + "ść" + ], + [ + "gdy", + "ż" + ], + [ + "so", + "bą" + ], + [ + "wszy", + "scy" + ], + [ + "t", + "ó" + ], + [ + "kaz", + "ał" + ], + [ + "ch", + "em" + ], + [ + "wszyst", + "kie" + ], + [ + "u", + "cie" + ], + [ + "p", + "rę" + ], + [ + "ją", + "ce" + ], + [ + "t", + "łu" + ], + [ + "z", + "nów" + ], + [ + "ś", + "pie" + ], + [ + "sz", + "ła" + ], + [ + "ka", + "r" + ], + [ + "dzie", + "w" + ], + [ + "d", + "nie" + ], + [ + "odpowie", + "dział" + ], + [ + "Zby", + "szko" + ], + [ + "trze", + "ba" + ], + [ + "m", + "ów" + ], + [ + "człowie", + "k" + ], + [ + "dzi", + "ś" + ], + [ + "d", + "nia" + ], + [ + "A", + "n" + ], + [ + "sz", + "ło" + ], + [ + "S", + "krze" + ], + [ + "sz", + "ał" + ], + [ + "pie", + "ro" + ], + [ + "dz", + "ąc" + ], + [ + "u", + "m" + ], + [ + "Skrze", + "tu" + ], + [ + "ń", + "ski" + ], + [ + "ne", + "k" + ], + [ + "stą", + "pi" + ], + [ + "ży", + "ć" + ], + [ + "je", + "chał" + ], + [ + "dob", + "rze" + ], + [ + "u", + "czyni" + ], + [ + "dzi", + "ała" + ], + [ + "ś", + "wią" + ], + [ + "dru", + "gi" + ], + [ + "ma", + "sz" + ], + [ + "c", + "em" + ], + [ + "d", + "ło" + ], + [ + "w", + "ło" + ], + [ + "szy", + "m" + ], + [ + "cze", + "r" + ], + [ + "tak", + "że" + ], + [ + "od", + "e" + ], + [ + "dzie", + "j" + ], + [ + "et", + "ma" + ], + [ + "no", + "c" + ], + [ + "przyja", + "cie" + ], + [ + "ni", + "ó" + ], + [ + "t", + "ka" + ], + [ + "ra", + "j" + ], + [ + "mo", + "żna" + ], + [ + "ko", + "cha" + ], + [ + "ni", + "ć" + ], + [ + "ja", + "kie" + ], + [ + "ma", + "m" + ], + [ + "pię", + "k" + ], + [ + "O", + "d" + ], + [ + "zawoł", + "ał" + ], + [ + "po", + "tę" + ], + [ + "wa", + "m" + ], + [ + "c", + "ji" + ], + [ + "le", + "pie" + ], + [ + "sze", + "go" + ], + [ + "sz", + "cz" + ], + [ + "ko", + "bie" + ], + [ + "twa", + "rz" + ], + [ + "z", + "by" + ], + [ + "py", + "ta" + ], + [ + "t", + "ki" + ], + [ + "sz", + "czy" + ], + [ + "le", + "p" + ], + [ + "ś", + "ród" + ], + [ + "mó", + "j" + ], + [ + "k", + "r" + ], + [ + "cho", + "rą" + ], + [ + "nió", + "sł" + ], + [ + "wi", + "cz" + ], + [ + "pa", + "dł" + ], + [ + "lu", + "dzie" + ], + [ + "na", + "le" + ], + [ + "o", + "to" + ], + [ + "w", + "reszcie" + ], + [ + "ta", + "ki" + ], + [ + "sta", + "ry" + ], + [ + "zie", + "mi" + ], + [ + "od", + "rzekł" + ], + [ + "ni", + "ał" + ], + [ + "wo", + "je" + ], + [ + "r", + "wał" + ], + [ + "każ", + "dy" + ], + [ + "o", + "ni" + ], + [ + "K", + "rzy" + ], + [ + "na", + "stęp" + ], + [ + "pa", + "no" + ], + [ + "któ", + "rą" + ], + [ + "ń", + "ca" + ], + [ + "sta", + "r" + ], + [ + "na", + "gle" + ], + [ + "ów", + "czas" + ], + [ + "raz", + "em" + ], + [ + "spo", + "j" + ], + [ + "D", + "a" + ], + [ + "po", + "zna" + ], + [ + "h", + "etma" + ], + [ + "n", + "ki" + ], + [ + "cze", + "j" + ], + [ + "p", + "li" + ], + [ + "u", + "ro" + ], + [ + "cza", + "su" + ], + [ + "powia", + "da" + ], + [ + "za", + "wsze" + ], + [ + "nic", + "ju" + ], + [ + "ch", + "od" + ], + [ + "kró", + "le" + ], + [ + "Wi", + "nicju" + ], + [ + "rze", + "kła" + ], + [ + "rz", + "o" + ], + [ + "-", + "-" + ], + [ + "ra", + "do" + ], + [ + "ni", + "ków" + ], + [ + "że", + "j" + ], + [ + "d", + "ra" + ], + [ + "o", + "gro" + ], + [ + "j", + "cie" + ], + [ + "ni", + "ka" + ], + [ + "gło", + "wy" + ], + [ + "gi", + "p" + ], + [ + "lu", + "dz" + ], + [ + "pier", + "wszy" + ], + [ + "Ty", + "m" + ], + [ + "M", + "e" + ], + [ + "dz", + "ię" + ], + [ + "b", + "rze" + ], + [ + "t", + "ry" + ], + [ + "po", + "spo" + ], + [ + "W", + "a" + ], + [ + "h", + "o" + ], + [ + "la", + "z" + ], + [ + "s", + "pytał" + ], + [ + "gł", + "ę" + ], + [ + "”", + "." + ], + [ + "s", + "em" + ], + [ + "em", + "u" + ], + [ + "pospo", + "li" + ], + [ + "g", + "ła" + ], + [ + "z", + "ę" + ], + [ + "li", + "ł" + ], + [ + "ci", + "ć" + ], + [ + "z", + "wie" + ], + [ + "i", + "ą" + ], + [ + "pan", + "na" + ], + [ + "C", + "ze" + ], + [ + "prz", + "ód" + ], + [ + "sze", + "p" + ], + [ + "f", + "e" + ], + [ + "wi", + "n" + ], + [ + "spoko", + "j" + ], + [ + "s", + "pa" + ], + [ + "st", + "ało" + ], + [ + "sło", + "wa" + ], + [ + "świa", + "t" + ], + [ + "te", + "k" + ], + [ + "s", + "pra" + ], + [ + "sa", + "me" + ], + [ + "by", + "li" + ], + [ + "pan", + "u" + ], + [ + "d", + "ła" + ], + [ + "że", + "m" + ], + [ + "z", + "dro" + ], + [ + "o", + "be" + ], + [ + "czy", + "na" + ], + [ + "ko", + "nie" + ], + [ + "Ma", + "ć" + ], + [ + "cie", + "bie" + ], + [ + "Ju", + "ż" + ], + [ + "a", + "żeby" + ], + [ + "u", + "de" + ], + [ + "bo", + "wiem" + ], + [ + "stra", + "sz" + ], + [ + "wa", + "sz" + ], + [ + "d", + "r" + ], + [ + "chwi", + "lę" + ], + [ + "Sz", + "we" + ], + [ + "po", + "l" + ], + [ + "k", + "le" + ], + [ + "wa", + "s" + ], + [ + "wó", + "j" + ], + [ + "pa", + "mię" + ], + [ + "ż", + "u" + ], + [ + "n", + "ku" + ], + [ + "d", + "na" + ], + [ + "wła", + "śnie" + ], + [ + "o", + "bie" + ], + [ + "wo", + "ła" + ], + [ + "ni", + "gdy" + ], + [ + "Bo", + "gu" + ], + [ + "Ro", + "z" + ], + [ + "st", + "ała" + ], + [ + "mówi", + "ć" + ], + [ + "ty", + "le" + ], + [ + "wi", + "dział" + ], + [ + "d", + "rz" + ], + [ + "cy", + "ch" + ], + [ + "g", + "ów" + ], + [ + "rę", + "kę" + ], + [ + "z", + "bli" + ], + [ + "księ", + "cia" + ], + [ + "bi", + "a" + ], + [ + "cza", + "r" + ], + [ + "p", + "ró" + ], + [ + "t", + "rą" + ], + [ + "no", + "si" + ], + [ + "li", + "cz" + ], + [ + "wi", + "ć" + ], + [ + "d", + "li" + ], + [ + "do", + "piero" + ], + [ + "pu", + "ł" + ], + [ + "sa", + "mi" + ], + [ + "P", + "od" + ], + [ + "mi", + "ała" + ], + [ + "jed", + "no" + ], + [ + "z", + "robi" + ], + [ + "ma", + "ją" + ], + [ + "M", + "ich" + ], + [ + "le", + "k" + ], + [ + "S", + "T" + ], + [ + "C", + "za" + ], + [ + "Ż", + "e" + ], + [ + "ją", + "ł" + ], + [ + "wz", + "ią" + ], + [ + "L", + "u" + ], + [ + "na", + "ch" + ], + [ + "kil", + "ku" + ], + [ + "m", + "ą" + ], + [ + "dzie", + "li" + ], + [ + "pó", + "ź" + ], + [ + "ser", + "ce" + ], + [ + "w", + "ska" + ], + [ + "da", + "li" + ], + [ + "po", + "le" + ], + [ + "dru", + "gie" + ], + [ + "pa", + "trz" + ], + [ + "K", + "to" + ], + [ + "sto", + "j" + ], + [ + "bez", + "pie" + ], + [ + "w", + "ne" + ], + [ + "lepie", + "j" + ], + [ + "rze", + "czy" + ], + [ + "M", + "u" + ], + [ + "jący", + "ch" + ], + [ + "głos", + "em" + ], + [ + "n", + "ka" + ], + [ + "cię", + "ż" + ], + [ + "wie", + "dział" + ], + [ + "g", + "rze" + ], + [ + "s", + "ów" + ], + [ + "g", + "ru" + ], + [ + "o", + "l" + ], + [ + "t", + "ku" + ], + [ + "stro", + "ny" + ], + [ + "je", + "żeli" + ], + [ + "g", + "ał" + ], + [ + "by", + "ś" + ], + [ + "Tym", + "czasem" + ], + [ + "pi", + "a" + ], + [ + "zu", + "peł" + ], + [ + "ni", + "kt" + ], + [ + "w", + "śród" + ], + [ + "k", + "lę" + ], + [ + "ska", + "r" + ], + [ + "za", + "bi" + ], + [ + "do", + "m" + ], + [ + "da", + "j" + ], + [ + "towa", + "rzy" + ], + [ + "O", + "n" + ], + [ + "b", + "ły" + ], + [ + "z", + "wał" + ], + [ + "cał", + "e" + ], + [ + "sa", + "mo" + ], + [ + "fa", + "ra" + ], + [ + "chło", + "p" + ], + [ + "w", + "skiego" + ], + [ + "K", + "ie" + ], + [ + "c", + "ja" + ], + [ + "k", + "li" + ], + [ + "g", + "łu" + ], + [ + "się", + "cy" + ], + [ + "wy", + "da" + ], + [ + "la", + "n" + ], + [ + "sz", + "ka" + ], + [ + "no", + "cy" + ], + [ + "I", + "za" + ], + [ + "u", + "wa" + ], + [ + "si", + "o" + ], + [ + "d", + "wó" + ], + [ + "g", + "lą" + ], + [ + "Ra", + "m" + ], + [ + "Ram", + "ze" + ], + [ + "de", + "j" + ], + [ + "te", + "r" + ], + [ + "i", + "na" + ], + [ + "wiel", + "ki" + ], + [ + "jaki", + "ś" + ], + [ + "kre", + "w" + ], + [ + "Iza", + "be" + ], + [ + "ż", + "ał" + ], + [ + "sk", + "rzy" + ], + [ + "ó", + "b" + ], + [ + "ża", + "d" + ], + [ + "ka", + "mie" + ], + [ + "ser", + "ca" + ], + [ + "do", + "sta" + ], + [ + "u", + "j" + ], + [ + "ż", + "d" + ], + [ + "s", + "wego" + ], + [ + "pa", + "ń" + ], + [ + "cie", + "r" + ], + [ + "kró", + "l" + ], + [ + "roz", + "ma" + ], + [ + "z", + "bie" + ], + [ + "W", + "szy" + ], + [ + "u", + "śmie" + ], + [ + "cał", + "ą" + ], + [ + "t", + "ąd" + ], + [ + "bi", + "o" + ], + [ + "Mo", + "że" + ], + [ + "wi", + "dzi" + ], + [ + "wie", + "r" + ], + [ + "pa", + "l" + ], + [ + "do", + "ść" + ], + [ + "k", + "la" + ], + [ + "i", + "sto" + ], + [ + "wra", + "ca" + ], + [ + "f", + "or" + ], + [ + "wi", + "dać" + ], + [ + "dla", + "tego" + ], + [ + "po", + "ło" + ], + [ + "dzie", + "ci" + ], + [ + "po", + "trze" + ], + [ + "d", + "ko" + ], + [ + "m", + "ną" + ], + [ + "wo", + "ść" + ], + [ + "w", + "ca" + ], + [ + "krzy", + "knął" + ], + [ + "go", + "ści" + ], + [ + "twa", + "rzy" + ], + [ + "jest", + "em" + ], + [ + "Mać", + "ko" + ], + [ + "s", + "ób" + ], + [ + "ł", + "ę" + ], + [ + "nę", + "ły" + ], + [ + "b", + "ó" + ], + [ + "na", + "przód" + ], + [ + "wo", + "ści" + ], + [ + "mie", + "li" + ], + [ + "świa", + "d" + ], + [ + "ży", + "cie" + ], + [ + "zna", + "j" + ], + [ + "E", + "gip" + ], + [ + "Ch", + "mie" + ], + [ + "miesz", + "ka" + ], + [ + "nie", + "szczę" + ], + [ + "Ż", + "y" + ], + [ + "ty", + "sięcy" + ], + [ + "wy", + "so" + ], + [ + "z", + "ja" + ], + [ + "sła", + "w" + ], + [ + "b", + "rzy" + ], + [ + "la", + "t" + ], + [ + "Skrzetu", + "ski" + ], + [ + "g", + "li" + ], + [ + "go", + "d" + ], + [ + "m", + "ały" + ], + [ + "nę", + "li" + ], + [ + "po", + "r" + ], + [ + "bar", + "dziej" + ], + [ + "o", + "ka" + ], + [ + "z", + "bro" + ], + [ + "ro", + "k" + ], + [ + "do", + "stoj" + ], + [ + "du", + "szy" + ], + [ + "Ja", + "ko" + ], + [ + "ko", + "na" + ], + [ + "l", + "nic" + ], + [ + "wie", + "k" + ], + [ + "wo", + "dy" + ], + [ + "kró", + "t" + ], + [ + "l", + "ąd" + ], + [ + "chwi", + "la" + ], + [ + "dłu", + "go" + ], + [ + "choć", + "by" + ], + [ + "D", + "la" + ], + [ + "s", + "mu" + ], + [ + "Ju", + "ran" + ], + [ + "ryce", + "rz" + ], + [ + "czy", + "li" + ], + [ + "B", + "i" + ], + [ + "mo", + "r" + ], + [ + "k", + "rę" + ], + [ + "za", + "le" + ], + [ + "mie", + "ć" + ], + [ + "ności", + "ą" + ], + [ + "ko", + "l" + ], + [ + "ko", + "ści" + ], + [ + "rów", + "nie" + ], + [ + "n", + "tu" + ], + [ + "cz", + "ne" + ], + [ + "osta", + "t" + ], + [ + "k", + "ój" + ], + [ + "K", + "u" + ], + [ + "nie", + "co" + ], + [ + "cze", + "ka" + ], + [ + "chorą", + "g" + ], + [ + "M", + "y" + ], + [ + "wia", + "do" + ], + [ + "ski", + "m" + ], + [ + "tra", + "fi" + ], + [ + "ni", + "ko" + ], + [ + "cza", + "j" + ], + [ + "bi", + "ł" + ], + [ + "świe", + "cie" + ], + [ + "bę", + "dę" + ], + [ + "rze", + "cz" + ], + [ + "w", + "ówczas" + ], + [ + "ch", + "nął" + ], + [ + "sz", + "ły" + ], + [ + "gło", + "wą" + ], + [ + "dzi", + "wił" + ], + [ + "ko", + "niec" + ], + [ + "ko", + "ło" + ], + [ + "pi", + "o" + ], + [ + "D", + "an" + ], + [ + "sz", + "czo" + ], + [ + "cz", + "ał" + ], + [ + "nia", + "ch" + ], + [ + "resz", + "tą" + ], + [ + "d", + "no" + ], + [ + "f", + "u" + ], + [ + "mo", + "je" + ], + [ + "dro", + "gę" + ], + [ + "mil", + "cze" + ], + [ + "l", + "nie" + ], + [ + "i", + "le" + ], + [ + "wi", + "ał" + ], + [ + "świą", + "ty" + ], + [ + "D", + "ob" + ], + [ + "ż", + "ało" + ], + [ + "dzi", + "w" + ], + [ + "g", + "ły" + ], + [ + "ń", + "ce" + ], + [ + "ga", + "ch" + ], + [ + "Chmie", + "lnic" + ], + [ + "n", + "t" + ], + [ + "rzy", + "ć" + ], + [ + "Sta", + "ś" + ], + [ + "z", + "du" + ], + [ + "słu", + "cha" + ], + [ + "tro", + "chę" + ], + [ + "zby", + "t" + ], + [ + "m", + "łody" + ], + [ + "c", + "ję" + ], + [ + "mog", + "ła" + ], + [ + "słu", + "ż" + ], + [ + "t", + "k" + ], + [ + "ch", + "e" + ], + [ + "śmier", + "ć" + ], + [ + "Winicju", + "sz" + ], + [ + "wa", + "sza" + ], + [ + "zupeł", + "nie" + ], + [ + "s", + "ę" + ], + [ + "m", + "od" + ], + [ + "s", + "nął" + ], + [ + "z", + "go" + ], + [ + "mi", + "mo" + ], + [ + "p", + "re" + ], + [ + "sz", + "tu" + ], + [ + "in", + "nych" + ], + [ + "pier", + "wsze" + ], + [ + "je", + "dzie" + ], + [ + "raz", + "y" + ], + [ + "praw", + "dę" + ], + [ + "roz", + "le" + ], + [ + "O", + "to" + ], + [ + "i", + "o" + ], + [ + "nie", + "przyjacie" + ], + [ + "przy", + "j" + ], + [ + "da", + "r" + ], + [ + "wać", + "pan" + ], + [ + "mie", + "cz" + ], + [ + "go", + "to" + ], + [ + "dro", + "gi" + ], + [ + "u", + "cz" + ], + [ + "ba", + "ro" + ], + [ + "p", + "ał" + ], + [ + "wz", + "ię" + ], + [ + "ca", + "ch" + ], + [ + "w", + "ro" + ], + [ + "Bo", + "że" + ], + [ + "K", + "sią" + ], + [ + "ob", + "u" + ], + [ + "zie", + "mię" + ], + [ + "u", + "da" + ], + [ + "c", + "óż" + ], + [ + "je", + "żd" + ], + [ + "wi", + "l" + ], + [ + "bi", + "ć" + ], + [ + "ca", + "mi" + ], + [ + "swo", + "je" + ], + [ + "ofi", + "ce" + ], + [ + "zwy", + "cię" + ], + [ + "je", + "chać" + ], + [ + "m", + "ru" + ], + [ + "na", + "dzie" + ], + [ + "gro", + "ma" + ], + [ + "śmier", + "ci" + ], + [ + "o", + "m" + ], + [ + "pow", + "ta" + ], + [ + "br", + "ał" + ], + [ + "H", + "e" + ], + [ + "dzie", + "się" + ], + [ + "spo", + "sób" + ], + [ + "ro", + "dzi" + ], + [ + "no", + "wa" + ], + [ + "dzie", + "sią" + ], + [ + "mo", + "gę" + ], + [ + "D", + "zi" + ], + [ + "powie", + "dział" + ], + [ + "w", + "raz" + ], + [ + "Ta", + "ta" + ], + [ + "twa", + "r" + ], + [ + "ja", + "s" + ], + [ + "Ch", + "o" + ], + [ + "ok", + "ru" + ], + [ + "o", + "so" + ], + [ + "po", + "czą" + ], + [ + "b", + "ło" + ], + [ + "tro", + "niu" + ], + [ + "Pe", + "troniu" + ], + [ + "G", + "dzie" + ], + [ + "chy", + "ba" + ], + [ + "l", + "ał" + ], + [ + "mi", + "o" + ], + [ + "dro", + "dze" + ], + [ + "pier", + "si" + ], + [ + "d", + "ia" + ], + [ + "za", + "c" + ], + [ + "cza", + "ch" + ], + [ + "bę", + "dą" + ], + [ + "sko", + "ń" + ], + [ + "ta", + "kie" + ], + [ + "wy", + "ż" + ], + [ + "Rze", + "czy" + ], + [ + "ta", + "ch" + ], + [ + "ta", + "j" + ], + [ + "to", + "bie" + ], + [ + "u", + "st" + ], + [ + "nie", + "bo" + ], + [ + "sz", + "we" + ], + [ + "woj", + "ska" + ], + [ + "pow", + "tó" + ], + [ + "drz", + "wi" + ], + [ + "wszyst", + "kim" + ], + [ + "Bo", + "ga" + ], + [ + "dwó", + "ch" + ], + [ + "no", + "gi" + ], + [ + "szwe", + "dz" + ], + [ + "ra", + "ź" + ], + [ + "ro", + "bo" + ], + [ + "roz", + "mo" + ], + [ + "tym", + "czasem" + ], + [ + "p", + "le" + ], + [ + "póź", + "niej" + ], + [ + "pi", + "ą" + ], + [ + "pod", + "niósł" + ], + [ + "H", + "a" + ], + [ + "ko", + "w" + ], + [ + "da", + "l" + ], + [ + "b", + "ła" + ], + [ + "P", + "ra" + ], + [ + "pi", + "sa" + ], + [ + "ża", + "r" + ], + [ + "ś", + "ro" + ], + [ + "pó", + "ki" + ], + [ + "Je", + "st" + ], + [ + "albo", + "wiem" + ], + [ + "raz", + "ie" + ], + [ + "naj", + "mniej" + ], + [ + "ciąg", + "nął" + ], + [ + "ta", + "ć" + ], + [ + "te", + "mu" + ], + [ + "g", + "ląd" + ], + [ + "na", + "sz" + ], + [ + "po", + "wo" + ], + [ + "swo", + "ją" + ], + [ + "je", + "dy" + ], + [ + "dzie", + "c" + ], + [ + "jak", + "ą" + ], + [ + "z", + "wa" + ], + [ + "O", + "dy" + ], + [ + "…", + "”" + ], + [ + "od", + "da" + ], + [ + "za", + "pa" + ], + [ + "w", + "spo" + ], + [ + "za", + "pytał" + ], + [ + "ta", + "kim" + ], + [ + "gło", + "wie" + ], + [ + "by", + "wa" + ], + [ + "pi", + "ł" + ], + [ + "gie", + "m" + ], + [ + "Pa", + "nie" + ], + [ + "Li", + "gi" + ], + [ + "wido", + "k" + ], + [ + "kol", + "wiek" + ], + [ + "ko", + "nia" + ], + [ + "rę", + "ką" + ], + [ + "sk", + "ó" + ], + [ + "ś", + "ni" + ], + [ + "po", + "wi" + ], + [ + "ce", + "za" + ], + [ + "Je", + "śli" + ], + [ + "te", + "re" + ], + [ + "L", + "E" + ], + [ + "se", + "n" + ], + [ + "Bo", + "hu" + ], + [ + "zo", + "ba" + ], + [ + "li", + "st" + ], + [ + "to", + "m" + ], + [ + "czą", + "c" + ], + [ + "cał", + "ej" + ], + [ + "st", + "rzy" + ], + [ + "mi", + "na" + ], + [ + "N", + "el" + ], + [ + "sta", + "ro" + ], + [ + "oczy", + "ma" + ], + [ + "jed", + "nej" + ], + [ + "cia", + "ż" + ], + [ + "cz", + "ny" + ], + [ + "sa", + "my" + ], + [ + "t", + "ała" + ], + [ + "z", + "mar" + ], + [ + "łe", + "k" + ], + [ + "poczę", + "ła" + ], + [ + "s", + "wej" + ], + [ + "ra", + "ć" + ], + [ + "ży", + "cia" + ], + [ + "cha", + "li" + ], + [ + "L", + "a" + ], + [ + "d", + "i" + ], + [ + "ń", + "cu" + ], + [ + "oj", + "czy" + ], + [ + "za", + "czę" + ], + [ + "B", + "e" + ], + [ + "k", + "nia" + ], + [ + "kró", + "la" + ], + [ + "in", + "ni" + ], + [ + "pu", + "szcza" + ], + [ + "ra", + "d" + ], + [ + "da", + "ch" + ], + [ + "sa", + "ch" + ], + [ + "trzy", + "mał" + ], + [ + "rzu", + "cił" + ], + [ + "gó", + "ry" + ], + [ + "praw", + "dzie" + ], + [ + "poczę", + "li" + ], + [ + "pu", + "sty" + ], + [ + "pó", + "j" + ], + [ + "d", + "wu" + ], + [ + "w", + "dzię" + ], + [ + "de", + "k" + ], + [ + "z", + "wrócił" + ], + [ + "wie", + "czo" + ], + [ + "bo", + "ga" + ], + [ + "p", + "la" + ], + [ + "li", + "n" + ], + [ + "że", + "ś" + ], + [ + "miło", + "ści" + ], + [ + "rami", + "ona" + ], + [ + "ch", + "rze" + ], + [ + "myś", + "le" + ], + [ + "pospoli", + "tej" + ], + [ + "ina", + "czej" + ], + [ + "ń", + "stwo" + ], + [ + "ś", + "le" + ], + [ + "ci", + "o" + ], + [ + "ta", + "mi" + ], + [ + "ści", + "ja" + ], + [ + "nę", + "ło" + ], + [ + "nie", + "po" + ], + [ + "sia", + "dł" + ], + [ + "czu", + "ł" + ], + [ + "G", + "o" + ], + [ + "wa", + "ch" + ], + [ + "sz", + "to" + ], + [ + "krzy", + "k" + ], + [ + "wsze", + "l" + ], + [ + "ł", + "ó" + ], + [ + "wa", + "le" + ], + [ + "raz", + "u" + ], + [ + "cza", + "sie" + ], + [ + "patrzy", + "ł" + ], + [ + "ol", + "brzy" + ], + [ + "F", + "e" + ], + [ + "re", + "go" + ], + [ + "roz", + "ka" + ], + [ + "c", + "ąc" + ], + [ + "d", + "le" + ], + [ + "e", + "k" + ], + [ + "ła", + "m" + ], + [ + "bi", + "ał" + ], + [ + "ob", + "ro" + ], + [ + "wa", + "no" + ], + [ + "ri", + "a" + ], + [ + "o", + "two" + ], + [ + "Rzeczy", + "pospolitej" + ], + [ + "nie", + "bie" + ], + [ + "wa", + "nia" + ], + [ + "szczę", + "śli" + ], + [ + "ro", + "wie" + ], + [ + "wie", + "sz" + ], + [ + "poczę", + "ły" + ], + [ + "C", + "óż" + ], + [ + "li", + "cy" + ], + [ + "wa", + "mi" + ], + [ + "mia", + "sta" + ], + [ + "dze", + "j" + ], + [ + "cz", + "ki" + ], + [ + "je", + "ź" + ], + [ + "ma", + "ch" + ], + [ + "Ja", + "gie" + ], + [ + "chodzi", + "ł" + ], + [ + "ty", + "mi" + ], + [ + "potę", + "ż" + ], + [ + "kr", + "wi" + ], + [ + "Dan", + "u" + ], + [ + "i", + "ść" + ], + [ + "zna", + "laz" + ], + [ + "dale", + "ko" + ], + [ + "mo", + "ja" + ], + [ + "sz", + "em" + ], + [ + "sta", + "nie" + ], + [ + "zd", + "ra" + ], + [ + "nie", + "wol" + ], + [ + "M", + "ó" + ], + [ + "p", + "ała" + ], + [ + "F", + "a" + ], + [ + "ną", + "wszy" + ], + [ + "rę", + "ku" + ], + [ + "Wszy", + "st" + ], + [ + "za", + "czął" + ], + [ + "z", + "gi" + ], + [ + "te", + "l" + ], + [ + "lu", + "d" + ], + [ + "pi", + "s" + ], + [ + "By", + "ł" + ], + [ + "wiel", + "kie" + ], + [ + "woj", + "sko" + ], + [ + "Te", + "raz" + ], + [ + "I", + "I" + ], + [ + "r", + "ał" + ], + [ + "ru", + "sze" + ], + [ + "Ramze", + "s" + ], + [ + "mog", + "li" + ], + [ + "g", + "ry" + ], + [ + "d", + "ała" + ], + [ + "le", + "ń" + ], + [ + "ś", + "la" + ], + [ + "le", + "ci" + ], + [ + "O", + "t" + ], + [ + "E", + "LE" + ], + [ + "je", + "sz" + ], + [ + "wa", + "ny" + ], + [ + "ty", + "sią" + ], + [ + "bra", + "ć" + ], + [ + "ga", + "ć" + ], + [ + "dob", + "ry" + ], + [ + "chrze", + "ścija" + ], + [ + "spo", + "dzie" + ], + [ + "wia", + "ć" + ], + [ + "skie", + "m" + ], + [ + "Ksią", + "żę" + ], + [ + "c", + "ało" + ], + [ + "h", + "e" + ], + [ + "mi", + "st" + ], + [ + "stro", + "nę" + ], + [ + "sły", + "szał" + ], + [ + "pa", + "rę" + ], + [ + "do", + "dał" + ], + [ + "pi", + "ć" + ], + [ + "wzią", + "ł" + ], + [ + "w", + "nie" + ], + [ + "sze", + "ro" + ], + [ + "woj", + "ny" + ], + [ + "st", + "ry" + ], + [ + "ko", + "ni" + ], + [ + "rzu", + "ca" + ], + [ + "chce", + "sz" + ], + [ + "Cza", + "r" + ], + [ + "sa", + "ma" + ], + [ + "swo", + "ich" + ], + [ + "z", + "dy" + ], + [ + "wie", + "le" + ], + [ + "st", + "wem" + ], + [ + "cho", + "dzą" + ], + [ + "An", + "drze" + ], + [ + "W", + "e" + ], + [ + "ra", + "ch" + ], + [ + "cie", + "c" + ], + [ + "jed", + "nym" + ], + [ + "P", + "ro" + ], + [ + "e", + "go" + ], + [ + "st", + "ały" + ], + [ + "si", + "l" + ], + [ + "mie", + "nia" + ], + [ + "ąd", + "ź" + ], + [ + "--", + "--" + ], + [ + "p", + "ry" + ], + [ + "t", + "wy" + ], + [ + "ś", + "wi" + ], + [ + "da", + "jąc" + ], + [ + "c", + "ała" + ], + [ + "i", + "dzie" + ], + [ + "Sa", + "m" + ], + [ + "o", + "gar" + ], + [ + "go", + "rą" + ], + [ + "Ch", + "ry" + ], + [ + "puści", + "ł" + ], + [ + "Kie", + "dy" + ], + [ + "r", + "ski" + ], + [ + "na", + "u" + ], + [ + "szy", + "b" + ], + [ + "spo", + "strze" + ], + [ + "praw", + "da" + ], + [ + "K", + "i" + ], + [ + "ko", + "le" + ], + [ + "dob", + "ro" + ], + [ + "l", + "le" + ], + [ + "cho", + "ciaż" + ], + [ + "tak", + "ą" + ], + [ + "sie", + "r" + ], + [ + "równie", + "ż" + ], + [ + "li", + "śmy" + ], + [ + "ko", + "wi" + ], + [ + "wa", + "nie" + ], + [ + "Ta", + "m" + ], + [ + "ja", + "ka" + ], + [ + "przy", + "szło" + ], + [ + "Prze", + "z" + ], + [ + "człowie", + "ka" + ], + [ + "pa", + "cho" + ], + [ + "sza", + "k" + ], + [ + "skie", + "mu" + ], + [ + "zaraz", + "em" + ], + [ + "Ko", + "za" + ], + [ + "A", + "ch" + ], + [ + "tych", + "miast" + ], + [ + "miło", + "ść" + ], + [ + "ro", + "ku" + ], + [ + "F", + "I" + ], + [ + "g", + "rz" + ], + [ + "nie", + "sie" + ], + [ + "re", + "k" + ], + [ + "spo", + "so" + ], + [ + "zo", + "stał" + ], + [ + "dziew", + "czy" + ], + [ + "wca", + "le" + ], + [ + "no", + "we" + ], + [ + "we", + "so" + ], + [ + "naj", + "więk" + ], + [ + "żo", + "ny" + ], + [ + "sł", + "ów" + ], + [ + "dłu", + "gi" + ], + [ + "ruszy", + "ł" + ], + [ + "i", + "lo" + ], + [ + "u", + "mie" + ], + [ + "ń", + "stwa" + ], + [ + "gł", + "ów" + ], + [ + "ogro", + "m" + ], + [ + "ta", + "kich" + ], + [ + "roz", + "pa" + ], + [ + "zna", + "ć" + ], + [ + "g", + "e" + ], + [ + "w", + "skiej" + ], + [ + "powie", + "dzieć" + ], + [ + "szla", + "chci" + ], + [ + "prę", + "dzej" + ], + [ + "z", + "dzi" + ], + [ + "ga", + "mi" + ], + [ + "ciąg", + "le" + ], + [ + "t", + "ni" + ], + [ + "cie", + "ka" + ], + [ + "be", + "c" + ], + [ + "powie", + "m" + ], + [ + "Izabe", + "la" + ], + [ + "czy", + "ła" + ], + [ + "mie", + "ni" + ], + [ + "pi", + "l" + ], + [ + "wido", + "cznie" + ], + [ + "głę", + "bo" + ], + [ + "rz", + "ąd" + ], + [ + "st", + "wie" + ], + [ + "si", + "ły" + ], + [ + "N", + "e" + ], + [ + "d", + "ąc" + ], + [ + "o", + "pie" + ], + [ + "rzu", + "ci" + ], + [ + "Gdy", + "by" + ], + [ + "u", + "kry" + ], + [ + "gó", + "rę" + ], + [ + "koń", + "cu" + ], + [ + "puł", + "kow" + ], + [ + "wie", + "c" + ], + [ + "M", + "E" + ], + [ + "po", + "łu" + ], + [ + "chodzi", + "ć" + ], + [ + "H", + "er" + ], + [ + "te", + "ry" + ], + [ + "bie", + "gł" + ], + [ + "po", + "myślał" + ], + [ + "z", + "łe" + ], + [ + "wo", + "da" + ], + [ + "O", + "F" + ], + [ + "wy", + "mi" + ], + [ + "to", + "bli" + ], + [ + "Ja", + "n" + ], + [ + "tr", + "wo" + ], + [ + "W", + "ar" + ], + [ + "k", + "ły" + ], + [ + "o", + "czach" + ], + [ + "za", + "ć" + ], + [ + "że", + "nie" + ], + [ + "jed", + "ną" + ], + [ + "na", + "ście" + ], + [ + "li", + "ć" + ], + [ + "mi", + "ały" + ], + [ + "ja", + "kim" + ], + [ + "swo", + "im" + ], + [ + "wa", + "szej" + ], + [ + "ST", + "OF" + ], + [ + "ELE", + "S" + ], + [ + "FI", + "STOF" + ], + [ + "ME", + "FISTOF" + ], + [ + "MEFISTOF", + "ELES" + ], + [ + "z", + "em" + ], + [ + "ko", + "ro" + ], + [ + "za", + "ję" + ], + [ + "Nie", + "m" + ], + [ + "jed", + "nego" + ], + [ + "jako", + "by" + ], + [ + "same", + "go" + ], + [ + "na", + "tychmiast" + ], + [ + "ce", + "go" + ], + [ + "słu", + "sz" + ], + [ + "świe", + "t" + ], + [ + "czer", + "wo" + ], + [ + "o", + "czu" + ], + [ + "sz", + "ąc" + ], + [ + "gło", + "ś" + ], + [ + "kró", + "lo" + ], + [ + "wne", + "t" + ], + [ + "po", + "mo" + ], + [ + "Na", + "j" + ], + [ + "in", + "ne" + ], + [ + "K", + "or" + ], + [ + "S", + "łu" + ], + [ + "je", + "chali" + ], + [ + "dziesią", + "t" + ], + [ + "ra", + "tu" + ], + [ + "powia", + "dał" + ], + [ + "pano", + "wie" + ], + [ + "obe", + "c" + ], + [ + "A", + "l" + ], + [ + "M", + "ar" + ], + [ + "wy", + "szedł" + ], + [ + "pro", + "si" + ], + [ + "poko", + "ju" + ], + [ + "Roz", + "dział" + ], + [ + "z", + "ła" + ], + [ + "wi", + "li" + ], + [ + "wie", + "j" + ], + [ + "dzi", + "li" + ], + [ + "b", + "ój" + ], + [ + "ń", + "ców" + ], + [ + "ta", + "ka" + ], + [ + "prze", + "rwał" + ], + [ + "mów", + "ię" + ], + [ + "le", + "ź" + ], + [ + "mi", + "ało" + ], + [ + "de", + "go" + ], + [ + "j", + "da" + ], + [ + "na", + "to" + ], + [ + "dze", + "nia" + ], + [ + "oj", + "ciec" + ], + [ + "Mich", + "ał" + ], + [ + "ch", + "mu" + ], + [ + "sze", + "re" + ], + [ + "rozu", + "mie" + ], + [ + "w", + "prawdzie" + ], + [ + "gro", + "ź" + ], + [ + "miejs", + "cu" + ], + [ + "Jako", + "ż" + ], + [ + "jest", + "eś" + ], + [ + "mę", + "ż" + ], + [ + "musi", + "ał" + ], + [ + "pa", + "da" + ], + [ + "niej", + "szy" + ], + [ + "ch", + "ów" + ], + [ + "ch", + "cę" + ], + [ + "że", + "gna" + ], + [ + "z", + "wi" + ], + [ + "ko", + "la" + ], + [ + "cze", + "k" + ], + [ + "następ", + "nie" + ], + [ + "śro", + "d" + ], + [ + "obo", + "k" + ], + [ + "o", + "twar" + ], + [ + "rą", + "k" + ], + [ + "Wokul", + "skiego" + ], + [ + "Ra", + "dziwił" + ], + [ + "twie", + "r" + ], + [ + "prę", + "dko" + ], + [ + "Z", + "e" + ], + [ + "nie", + "ść" + ], + [ + "ko", + "men" + ], + [ + "wy", + "pra" + ], + [ + "łe", + "ś" + ], + [ + "ser", + "cu" + ], + [ + "W", + "tem" + ], + [ + "ma", + "t" + ], + [ + "ju", + "tro" + ], + [ + "sł", + "ał" + ], + [ + "Petroniu", + "sz" + ], + [ + "t", + "mo" + ], + [ + "ch", + "ro" + ], + [ + "sz", + "tał" + ], + [ + "rze", + "ć" + ], + [ + "go", + "spo" + ], + [ + "ta", + "n" + ], + [ + "rem", + "u" + ], + [ + "żołnie", + "rzy" + ], + [ + "po", + "ka" + ], + [ + "pie", + "cho" + ], + [ + "rę", + "ko" + ], + [ + "og", + "ni" + ], + [ + "i", + "ł" + ], + [ + "sk", + "ał" + ], + [ + "D", + "zie" + ], + [ + "n", + "ne" + ], + [ + "ni", + "cz" + ], + [ + "rze", + "m" + ], + [ + "czę", + "sto" + ], + [ + "świą", + "tobli" + ], + [ + "pa", + "nem" + ], + [ + "wy", + "bu" + ], + [ + "da", + "m" + ], + [ + "Po", + "tem" + ], + [ + "po", + "chy" + ], + [ + "cho", + "wa" + ], + [ + "spoj", + "rzał" + ], + [ + "Z", + "y" + ], + [ + "do", + "tąd" + ], + [ + "ku", + "p" + ], + [ + "szczę", + "ście" + ], + [ + "pró", + "cz" + ], + [ + "ł", + "ów" + ], + [ + "nie", + "bezpie" + ], + [ + "wi", + "dzę" + ], + [ + "dzie", + "dzi" + ], + [ + "st", + "ru" + ], + [ + "co", + "m" + ], + [ + "pe", + "r" + ], + [ + "zie", + "m" + ], + [ + "ofi", + "a" + ], + [ + "pra", + "wo" + ], + [ + "każdy", + "m" + ], + [ + "s", + "prawie" + ], + [ + "ta", + "kiego" + ], + [ + "ko", + "ła" + ], + [ + "spo", + "d" + ], + [ + "s", + "wą" + ], + [ + "nie", + "zmie" + ], + [ + "wie", + "cz" + ], + [ + "szy", + "ł" + ], + [ + "wó", + "d" + ], + [ + "pię", + "ć" + ], + [ + "cały", + "m" + ], + [ + "c", + "ór" + ], + [ + "r", + "ko" + ], + [ + "t", + "rza" + ], + [ + "wła", + "szcza" + ], + [ + "jeżd", + "ża" + ], + [ + ".", + "”" + ], + [ + "po", + "li" + ], + [ + "lo", + "ny" + ], + [ + "myś", + "la" + ], + [ + "C", + "z" + ], + [ + "ch", + "le" + ], + [ + "jakie", + "ś" + ], + [ + "le", + "m" + ], + [ + "oj", + "ca" + ], + [ + "o", + "ne" + ], + [ + "po", + "da" + ], + [ + "wa", + "jąc" + ], + [ + "mo", + "ż" + ], + [ + "rzekł", + "szy" + ], + [ + "kra", + "j" + ], + [ + "u", + "ka" + ], + [ + "ń", + "skiego" + ], + [ + "krzy", + "w" + ], + [ + "pad", + "ła" + ], + [ + "ryce", + "r" + ], + [ + "Te", + "n" + ], + [ + "m", + "ąd" + ], + [ + "r", + "nie" + ], + [ + "mo", + "jej" + ], + [ + "s", + "ro" + ], + [ + "s", + "ma" + ], + [ + "ta", + "jem" + ], + [ + "k", + "ształ" + ], + [ + "ksią", + "dz" + ], + [ + "t", + "ny" + ], + [ + "roz", + "kaz" + ], + [ + "K", + "ró" + ], + [ + "na", + "sze" + ], + [ + "ka", + "wale" + ], + [ + "wiel", + "ką" + ], + [ + "samy", + "m" + ], + [ + "u", + "czy" + ], + [ + "czo", + "ny" + ], + [ + "drugie", + "j" + ], + [ + "S", + "o" + ], + [ + "ko", + "go" + ], + [ + "bi", + "j" + ], + [ + "znalaz", + "ł" + ], + [ + "g", + "rzy" + ], + [ + "wy", + "do" + ], + [ + "cy", + "m" + ], + [ + "me", + "go" + ], + [ + "sko", + "czył" + ], + [ + "b", + "em" + ], + [ + "przy", + "jdzie" + ], + [ + "Tu", + "tmo" + ], + [ + "Tutmo", + "zi" + ], + [ + "P", + "ie" + ], + [ + "k", + "ąd" + ], + [ + "o", + "pa" + ], + [ + "ma", + "n" + ], + [ + "bo", + "ż" + ], + [ + "wą", + "t" + ], + [ + "jący", + "m" + ], + [ + "Ni", + "c" + ], + [ + "Czar", + "niec" + ], + [ + "s", + "wych" + ], + [ + "u", + "r" + ], + [ + "go", + "r" + ], + [ + "m", + "ało" + ], + [ + "z", + "ny" + ], + [ + "z", + "gu" + ], + [ + "sto", + "i" + ], + [ + "z", + "właszcza" + ], + [ + "po", + "szedł" + ], + [ + "kła", + "d" + ], + [ + "Krzy", + "ża" + ], + [ + "spokoj", + "nie" + ], + [ + "prowa", + "dził" + ], + [ + "isto", + "tnie" + ], + [ + "fara", + "on" + ], + [ + "si", + "ła" + ], + [ + "Ba", + "sia" + ], + [ + "zam", + "ku" + ], + [ + "m", + "em" + ], + [ + "pier", + "w" + ], + [ + "po", + "moc" + ], + [ + "ra", + "dy" + ], + [ + "za", + "j" + ], + [ + "wie", + "dzieć" + ], + [ + "ła", + "two" + ], + [ + "ży", + "ła" + ], + [ + "zna", + "leź" + ], + [ + "zd", + "raj" + ], + [ + "C", + "i" + ], + [ + "o", + "t" + ], + [ + "ch", + "cąc" + ], + [ + "zna", + "k" + ], + [ + "po", + "kry" + ], + [ + "mie", + "st" + ], + [ + "cią", + "ż" + ], + [ + "War", + "sza" + ], + [ + "i", + "mię" + ], + [ + "p", + "róż" + ], + [ + "mi", + "li" + ], + [ + "wo", + "le" + ], + [ + "ni", + "ce" + ], + [ + "gło", + "sy" + ], + [ + "wasz", + "mości" + ], + [ + "Pra", + "w" + ], + [ + "Chry", + "stu" + ], + [ + "K", + "et" + ], + [ + "u", + "sza" + ], + [ + "z", + "bu" + ], + [ + "by", + "le" + ], + [ + "mo", + "gło" + ], + [ + "in", + "tere" + ], + [ + "praw", + "dzi" + ], + [ + "b", + "łę" + ], + [ + "i", + "ć" + ], + [ + "s", + "re" + ], + [ + "la", + "ch" + ], + [ + "pan", + "ny" + ], + [ + "trzyma", + "ć" + ], + [ + "Ket", + "lin" + ], + [ + "cz", + "ka" + ], + [ + "ru", + "bli" + ], + [ + "sk", + "ła" + ], + [ + "kapła", + "n" + ], + [ + "chwy", + "cił" + ], + [ + "k", + "wia" + ], + [ + "t", + "ne" + ], + [ + "w", + "sty" + ], + [ + "świa", + "ta" + ], + [ + "A", + "U" + ], + [ + "n", + "óg" + ], + [ + "w", + "trą" + ], + [ + "wo", + "jo" + ], + [ + "prze", + "j" + ], + [ + "mówi", + "ła" + ], + [ + "wła", + "d" + ], + [ + "stra", + "szli" + ], + [ + "Fe", + "nic" + ], + [ + "ch", + "nie" + ], + [ + "cz", + "ci" + ], + [ + "po", + "ru" + ], + [ + "dzie", + "je" + ], + [ + "ma", + "jąc" + ], + [ + "mog", + "ą" + ], + [ + "f", + "o" + ], + [ + "zna", + "ł" + ], + [ + "kra", + "ju" + ], + [ + "krót", + "ce" + ], + [ + "t", + "wój" + ], + [ + "u", + "sz" + ], + [ + "po", + "cie" + ], + [ + "przy", + "szedł" + ], + [ + "n", + "ny" + ], + [ + "o", + "no" + ], + [ + "o", + "cho" + ], + [ + "u", + "czu" + ], + [ + "z", + "rozu" + ], + [ + "za", + "mi" + ], + [ + "mie", + "nie" + ], + [ + "cze", + "śnie" + ], + [ + "uczyni", + "ł" + ], + [ + "po", + "nie" + ], + [ + "ro", + "wał" + ], + [ + "ko", + "wie" + ], + [ + "poz", + "woli" + ], + [ + "szep", + "nął" + ], + [ + "wi", + "dząc" + ], + [ + "E", + "u" + ], + [ + "wo", + "bec" + ], + [ + "prze", + "ra" + ], + [ + "myś", + "lę" + ], + [ + "stę", + "pu" + ], + [ + "żołnie", + "rz" + ], + [ + "hetma", + "n" + ], + [ + "Dob", + "rze" + ], + [ + "O", + "j" + ], + [ + "h", + "ra" + ], + [ + "s", + "we" + ], + [ + "wa", + "ść" + ], + [ + "ży", + "wo" + ], + [ + "niej", + "sze" + ], + [ + "z", + "ba" + ], + [ + "za", + "miast" + ], + [ + "szu", + "ka" + ], + [ + "ne", + "mu" + ], + [ + "prze", + "kona" + ], + [ + "powtó", + "rzył" + ], + [ + "R", + "zy" + ], + [ + "w", + "tedy" + ], + [ + "ci", + "cho" + ], + [ + "mie", + "niem" + ], + [ + "Chmielnic", + "ki" + ], + [ + "T", + "rze" + ], + [ + "Z", + "da" + ], + [ + "rz", + "ała" + ], + [ + "go", + "rze" + ], + [ + "gnie", + "w" + ], + [ + "sta", + "ć" + ], + [ + "k", + "wa" + ], + [ + "o", + "stro" + ], + [ + "mo", + "im" + ], + [ + "in", + "nego" + ], + [ + "s", + "wój" + ], + [ + "ś", + "miał" + ], + [ + "pa", + "li" + ], + [ + "cie", + "li" + ], + [ + "py", + "tała" + ], + [ + "wsze", + "dł" + ], + [ + "żołnie", + "rze" + ], + [ + "ja", + "kiej" + ], + [ + "re", + "s" + ], + [ + "de", + "r" + ], + [ + "tę", + "sk" + ], + [ + "bi", + "ały" + ], + [ + "F", + "AU" + ], + [ + "g", + "wia" + ], + [ + "o", + "w" + ], + [ + "z", + "wróci" + ], + [ + "rze", + "c" + ], + [ + "Na", + "gle" + ], + [ + "dla", + "czego" + ], + [ + "cał", + "kiem" + ], + [ + "peł", + "ni" + ], + [ + "kro", + "ć" + ], + [ + "Wie", + "l" + ], + [ + "S", + "ły" + ], + [ + "to", + "l" + ], + [ + "chodzi", + "ło" + ], + [ + "wol", + "na" + ], + [ + "FAU", + "ST" + ], + [ + "t", + "na" + ], + [ + "ne", + "r" + ], + [ + "su", + "nął" + ], + [ + "gó", + "l" + ], + [ + "nie", + "wia" + ], + [ + "na", + "tu" + ], + [ + "mo", + "ją" + ], + [ + "powta", + "rza" + ], + [ + "k", + "nie" + ], + [ + "rze", + "nia" + ], + [ + "wa", + "ją" + ], + [ + "sta", + "nął" + ], + [ + "gie", + "ń" + ], + [ + "wiel", + "kim" + ], + [ + "trz", + "ą" + ], + [ + "zwy", + "kle" + ], + [ + "w", + "czo" + ], + [ + "do", + "wi" + ], + [ + "no", + "sił" + ], + [ + "cha", + "j" + ], + [ + "kom", + "na" + ], + [ + "z", + "resztą" + ], + [ + "sło", + "wo" + ], + [ + "jące", + "go" + ], + [ + "w", + "ciąż" + ], + [ + "da", + "mi" + ], + [ + "bo", + "gów" + ], + [ + "zna", + "jo" + ], + [ + "sk", + "ąd" + ], + [ + "ści", + "u" + ], + [ + "trze", + "ć" + ], + [ + "g", + "nął" + ], + [ + "o", + "zwał" + ], + [ + "kro", + "ków" + ], + [ + "la", + "ta" + ], + [ + "będzie", + "sz" + ], + [ + "daw", + "no" + ], + [ + "za", + "pła" + ], + [ + "do", + "j" + ], + [ + "dob", + "re" + ], + [ + "s", + "pie" + ], + [ + "po", + "wa" + ], + [ + "n", + "tów" + ], + [ + "z", + "ni" + ], + [ + "ch", + "ała" + ], + [ + "sz", + "czą" + ], + [ + "B", + "ę" + ], + [ + "mi", + "ą" + ], + [ + "to", + "bą" + ], + [ + "sie", + "dział" + ], + [ + "nic", + "ę" + ], + [ + "bli", + "sko" + ], + [ + "pew", + "ne" + ], + [ + "stąpi", + "ł" + ], + [ + "nie", + "ba" + ], + [ + "wy", + "pad" + ], + [ + "S", + "i" + ], + [ + "mówi", + "ąc" + ], + [ + "gó", + "r" + ], + [ + "bro", + "ni" + ], + [ + "nie", + "sio" + ], + [ + "cz", + "ną" + ], + [ + "po", + "czy" + ], + [ + "bie", + "ra" + ], + [ + "wał", + "em" + ], + [ + "po", + "przed" + ], + [ + "ni", + "kiem" + ], + [ + "we", + "se" + ], + [ + "gląd", + "ał" + ], + [ + "szyb", + "ko" + ], + [ + "P", + "i" + ], + [ + "d", + "ny" + ], + [ + "g", + "roz" + ], + [ + "za", + "pom" + ], + [ + "wa", + "ne" + ], + [ + "g", + "ię" + ], + [ + "po", + "ry" + ], + [ + "Wszyst", + "ko" + ], + [ + "K", + "tó" + ], + [ + "po", + "lu" + ], + [ + "mie", + "sią" + ], + [ + "nio", + "sła" + ], + [ + "swo", + "jej" + ], + [ + "s", + "wym" + ], + [ + "ń", + "skich" + ], + [ + "cz", + "nym" + ], + [ + "be", + "r" + ], + [ + "sy", + "n" + ], + [ + "sło", + "ńce" + ], + [ + "Ka", + "li" + ], + [ + "miło", + "sier" + ], + [ + "cier", + "pli" + ], + [ + "ja", + "kiego" + ], + [ + "ręko", + "ma" + ], + [ + "k", + "wi" + ], + [ + "po", + "ra" + ], + [ + "cze", + "nie" + ], + [ + "miejs", + "ca" + ], + [ + "dzi", + "ła" + ], + [ + "ży", + "li" + ], + [ + "ża", + "l" + ], + [ + "ok", + "ry" + ], + [ + "c", + "kie" + ], + [ + "c", + "kich" + ], + [ + "wi", + "ch" + ], + [ + "wy", + "j" + ], + [ + "nale", + "ży" + ], + [ + "S", + "ie" + ], + [ + "ko", + "mi" + ], + [ + "wią", + "za" + ], + [ + "ri", + "i" + ], + [ + "A", + "u" + ], + [ + "c", + "je" + ], + [ + "ni", + "by" + ], + [ + "go", + "sła" + ], + [ + "za", + "cho" + ], + [ + "s", + "ce" + ], + [ + "po", + "sia" + ], + [ + "be", + "l" + ], + [ + "Zby", + "szka" + ], + [ + "I", + "n" + ], + [ + "h", + "i" + ], + [ + "wi", + "dzieć" + ], + [ + "le", + "dwie" + ], + [ + "wie", + "lu" + ], + [ + "wo", + "dę" + ], + [ + "spo", + "tka" + ], + [ + "me", + "k" + ], + [ + "księ", + "ż" + ], + [ + "Andrze", + "j" + ], + [ + "c", + "kiego" + ], + [ + "za", + "po" + ], + [ + "ży", + "je" + ], + [ + "ży", + "ciu" + ], + [ + "sza", + "b" + ], + [ + "s", + "ny" + ], + [ + "Fenic", + "ja" + ], + [ + "d", + "ne" + ], + [ + "dz", + "wo" + ], + [ + "za", + "sta" + ], + [ + "wie", + "ści" + ], + [ + "mo", + "ich" + ], + [ + "bo", + "gi" + ], + [ + "sły", + "sze" + ], + [ + "Ba", + "bi" + ], + [ + "o", + "by" + ], + [ + "o", + "dzy" + ], + [ + "t", + "ko" + ], + [ + "ży", + "w" + ], + [ + "sk", + "ę" + ], + [ + "li", + "ście" + ], + [ + "do", + "w" + ], + [ + "la", + "ty" + ], + [ + "ma", + "l" + ], + [ + "przyja", + "ci" + ], + [ + "oba", + "j" + ], + [ + "zam", + "k" + ], + [ + "dziec", + "ko" + ], + [ + "S", + "y" + ], + [ + "b", + "ów" + ], + [ + "dzi", + "an" + ], + [ + "bo", + "m" + ], + [ + "rę", + "ka" + ], + [ + "Ch", + "ilo" + ], + [ + "O", + "leń" + ], + [ + "k", + "ru" + ], + [ + "s", + "p" + ], + [ + "s", + "pe" + ], + [ + "na", + "miest" + ], + [ + "wie", + "dz" + ], + [ + "stro", + "n" + ], + [ + "kapła", + "ni" + ], + [ + "wło", + "sy" + ], + [ + "R", + "u" + ], + [ + "W", + "ówczas" + ], + [ + "pa", + "ć" + ], + [ + "mie", + "sza" + ], + [ + "rę", + "ki" + ], + [ + "Je", + "żeli" + ], + [ + "sty", + "m" + ], + [ + "wski", + "m" + ], + [ + "M", + "ie" + ], + [ + "obe", + "j" + ], + [ + "przyjaci", + "ół" + ], + [ + "G", + "e" + ], + [ + "o", + "gień" + ], + [ + "na", + "de" + ], + [ + "cz", + "nych" + ], + [ + "mia", + "sto" + ], + [ + "nu", + "s" + ], + [ + "ryce", + "rza" + ], + [ + "mod", + "li" + ], + [ + "K", + "rze" + ], + [ + "nie", + "n" + ], + [ + "ta", + "kiej" + ], + [ + "ob", + "ra" + ], + [ + "Je", + "dna" + ], + [ + "robi", + "ć" + ], + [ + "b", + "łą" + ], + [ + "wo", + "lę" + ], + [ + "go", + "wie" + ], + [ + "le", + "j" + ], + [ + "wz", + "ro" + ], + [ + "woj", + "na" + ], + [ + "dłu", + "gie" + ], + [ + "spostrze", + "gł" + ], + [ + "sprawie", + "dli" + ], + [ + "h", + "or" + ], + [ + "”", + "," + ], + [ + "nie", + "na" + ], + [ + "ją", + "ć" + ], + [ + "pew", + "nie" + ], + [ + "p", + "ta" + ], + [ + "u", + "li" + ], + [ + "w", + "szę" + ], + [ + "no", + "m" + ], + [ + "no", + "wie" + ], + [ + "two", + "je" + ], + [ + "Ty", + "lko" + ], + [ + "wol", + "no" + ], + [ + "Z", + "o" + ], + [ + "i", + "zby" + ], + [ + "że", + "nia" + ], + [ + "da", + "ją" + ], + [ + "ję", + "zy" + ], + [ + "księ", + "ży" + ], + [ + "Kmici", + "ca" + ], + [ + "ź", + "nie" + ], + [ + "który", + "mi" + ], + [ + "Prze", + "cie" + ], + [ + "szlach", + "ta" + ], + [ + "chorąg", + "wi" + ], + [ + "ź", + "le" + ], + [ + "cz", + "em" + ], + [ + "ci", + "ła" + ], + [ + "za", + "ba" + ], + [ + "sa", + "li" + ], + [ + "czo", + "ne" + ], + [ + "knia", + "zi" + ], + [ + "myśle", + "ć" + ], + [ + "H", + "i" + ], + [ + "d", + "ało" + ], + [ + "wa", + "j" + ], + [ + "wie", + "rz" + ], + [ + "mie", + "ń" + ], + [ + "stra", + "ch" + ], + [ + "mog", + "ły" + ], + [ + "miejs", + "ce" + ], + [ + "s", + "pi" + ], + [ + "u", + "kła" + ], + [ + "po", + "do" + ], + [ + "ka", + "n" + ], + [ + "Wo", + "j" + ], + [ + "na", + "gro" + ], + [ + "tu", + "ż" + ], + [ + "spo", + "kój" + ], + [ + "pó", + "jdzie" + ], + [ + "patrz", + "ąc" + ], + [ + "mi", + "ły" + ], + [ + "in", + "ny" + ], + [ + "sły", + "sza" + ], + [ + "oko", + "ło" + ], + [ + "i", + "dą" + ], + [ + "w", + "ście" + ], + [ + "dzie", + "l" + ], + [ + "zna", + "jdzie" + ], + [ + "sie", + "dzi" + ], + [ + "dłu", + "ż" + ], + [ + "f", + "ry" + ], + [ + "wi", + "ła" + ], + [ + "rzy", + "ła" + ], + [ + "pa", + "nią" + ], + [ + "ty", + "ka" + ], + [ + "Za", + "li" + ], + [ + "ża", + "den" + ], + [ + "gie", + "r" + ], + [ + "stę", + "po" + ], + [ + "ha", + "j" + ], + [ + "dziesię", + "ć" + ], + [ + "I", + "gna" + ], + [ + "wy", + "czaj" + ], + [ + "Me", + "f" + ], + [ + "począ", + "tku" + ], + [ + "powo", + "du" + ], + [ + "po", + "la" + ], + [ + "we", + "dle" + ], + [ + "pro", + "st" + ], + [ + "stro", + "nie" + ], + [ + "Sa", + "pie" + ], + [ + "fara", + "ona" + ], + [ + "z", + "mę" + ], + [ + "sto", + "le" + ], + [ + "drze", + "wa" + ], + [ + "Trze", + "ba" + ], + [ + "S", + "po" + ], + [ + "po", + "są" + ], + [ + "se", + "t" + ], + [ + "ste", + "j" + ], + [ + "nię", + "te" + ], + [ + "c", + "no" + ], + [ + "t", + "ri" + ], + [ + "nie", + "do" + ], + [ + "był", + "by" + ], + [ + "wiel", + "kiego" + ], + [ + "Ju", + "sty" + ], + [ + "przecie", + "ż" + ], + [ + "ch", + "i" + ], + [ + "ci", + "ała" + ], + [ + "pro", + "ce" + ], + [ + "ste", + "r" + ], + [ + "Prze", + "d" + ], + [ + "wiado", + "mo" + ], + [ + "D", + "u" + ], + [ + "la", + "ko" + ], + [ + "nia", + "mi" + ], + [ + "Z", + "resztą" + ], + [ + "g", + "wał" + ], + [ + "ó", + "z" + ], + [ + "ż", + "ół" + ], + [ + "bo", + "le" + ], + [ + "słu", + "chał" + ], + [ + "zda", + "wało" + ], + [ + "b", + "rz" + ], + [ + "z", + "ów" + ], + [ + "rz", + "ały" + ], + [ + "na", + "ro" + ], + [ + "po", + "dej" + ], + [ + "przy", + "najmniej" + ], + [ + "ba", + "ra" + ], + [ + "pod", + "róż" + ], + [ + "t", + "i" + ], + [ + "w", + "łó" + ], + [ + "na", + "prawdę" + ], + [ + "ch", + "cą" + ], + [ + "lo", + "ne" + ], + [ + "Jak", + "że" + ], + [ + "Rze", + "cki" + ], + [ + "zdro", + "wie" + ], + [ + "ł", + "zy" + ], + [ + "ka", + "sz" + ], + [ + "lu", + "bo" + ], + [ + "zna", + "czy" + ], + [ + "sły", + "chać" + ], + [ + "same", + "j" + ], + [ + "świąty", + "ni" + ], + [ + "no", + "wił" + ], + [ + "mie", + "niu" + ], + [ + "przy", + "go" + ], + [ + "se", + "j" + ], + [ + "bło", + "gosła" + ], + [ + "b", + "ądź" + ], + [ + "s", + "peł" + ], + [ + "ta", + "le" + ], + [ + "wy", + "sła" + ], + [ + "cze", + "nia" + ], + [ + "żo", + "na" + ], + [ + "Je", + "szcze" + ], + [ + "rów", + "na" + ], + [ + "sia", + "ch" + ], + [ + "Szwe", + "dów" + ], + [ + "i", + "st" + ], + [ + "wią", + "z" + ], + [ + "kobie", + "ty" + ], + [ + "Juran", + "d" + ], + [ + "h", + "y" + ], + [ + "nie", + "raz" + ], + [ + "cz", + "tery" + ], + [ + "po", + "trafi" + ], + [ + "rze", + "nie" + ], + [ + "ka", + "ra" + ], + [ + "mo", + "wał" + ], + [ + "Ne", + "ro" + ], + [ + "s", + "ną" + ], + [ + "u", + "f" + ], + [ + "w", + "krótce" + ], + [ + "cz", + "na" + ], + [ + "wie", + "ść" + ], + [ + "pa", + "try" + ], + [ + "to", + "wać" + ], + [ + "szu", + "kać" + ], + [ + "o", + "ta" + ], + [ + "z", + "im" + ], + [ + "re", + "w" + ], + [ + "któ", + "remu" + ], + [ + "spo", + "glą" + ], + [ + "które", + "n" + ], + [ + "twa", + "rzą" + ], + [ + "Pe", + "ntu" + ], + [ + "Bohu", + "n" + ], + [ + "wtrą", + "cił" + ], + [ + "w", + "padł" + ], + [ + "ro", + "wi" + ], + [ + "ci", + "ał" + ], + [ + "wiel", + "ka" + ], + [ + "niebezpie", + "cze" + ], + [ + "A", + "ż" + ], + [ + "K", + "ra" + ], + [ + "d", + "ry" + ], + [ + "w", + "rza" + ], + [ + "ź", + "ni" + ], + [ + "po", + "go" + ], + [ + "przy", + "czy" + ], + [ + "ar", + "cy" + ], + [ + "dru", + "gą" + ], + [ + "uczyni", + "ć" + ], + [ + "pierwsze", + "j" + ], + [ + "dz", + "ał" + ], + [ + "ja", + "kich" + ], + [ + "pro", + "szę" + ], + [ + "ok", + "ro" + ], + [ + "kapła", + "nów" + ], + [ + "ński", + "m" + ], + [ + "niezmie", + "r" + ], + [ + "Praw", + "da" + ], + [ + "K", + "aż" + ], + [ + "S", + "ło" + ], + [ + "W", + "ą" + ], + [ + "nie", + "mu" + ], + [ + "sło", + "ńca" + ], + [ + "C", + "ie" + ], + [ + "za", + "krzyknął" + ], + [ + "du", + "szę" + ], + [ + "woj", + "nę" + ], + [ + "szlach", + "ty" + ], + [ + "kr", + "wa" + ], + [ + "m", + "n" + ], + [ + "z", + "ię" + ], + [ + "rze", + "ki" + ], + [ + "za", + "ch" + ], + [ + "dzi", + "sz" + ], + [ + "trze", + "ch" + ], + [ + "niko", + "go" + ], + [ + "w", + "ni" + ], + [ + "dz", + "wyczaj" + ], + [ + "le", + "żą" + ], + [ + "pie", + "c" + ], + [ + "może", + "sz" + ], + [ + "ok", + "rę" + ], + [ + "Da", + "j" + ], + [ + "Tutmozi", + "s" + ], + [ + "po", + "ch" + ], + [ + "przy", + "się" + ], + [ + "sy", + "na" + ], + [ + "Bo", + "g" + ], + [ + "wó", + "dz" + ], + [ + "tru", + "dno" + ], + [ + "u", + "s" + ], + [ + "w", + "st" + ], + [ + "w", + "prost" + ], + [ + "po", + "ga" + ], + [ + "co", + "wi" + ], + [ + "Je", + "zu" + ], + [ + "krzy", + "ki" + ], + [ + "pow", + "ro" + ], + [ + "W", + "reszcie" + ], + [ + "ra", + "czej" + ], + [ + "la", + "da" + ], + [ + "sły", + "sz" + ], + [ + "pozna", + "ł" + ], + [ + "zbli", + "żył" + ], + [ + "okro", + "p" + ], + [ + "B", + "u" + ], + [ + "n", + "ta" + ], + [ + "t", + "ło" + ], + [ + "Ł", + "ę" + ], + [ + "na", + "szych" + ], + [ + "po", + "sła" + ], + [ + "wi", + "ście" + ], + [ + "szy", + "ć" + ], + [ + "bie", + "rze" + ], + [ + "wia", + "tr" + ], + [ + "wiel", + "kiej" + ], + [ + "nio", + "ny" + ], + [ + "zi", + "mie" + ], + [ + "mę", + "ża" + ], + [ + "odpowie", + "dzi" + ], + [ + "chło", + "pa" + ], + [ + "ode", + "zwał" + ], + [ + "b", + "ry" + ], + [ + "b", + "óg" + ], + [ + "n", + "kę" + ], + [ + "s", + "wa" + ], + [ + "t", + "kiem" + ], + [ + "na", + "stu" + ], + [ + "ni", + "ała" + ], + [ + "wi", + "na" + ], + [ + "sk", + "le" + ], + [ + "naj", + "wyż" + ], + [ + "czo", + "ło" + ], + [ + "chci", + "ała" + ], + [ + "zosta", + "nie" + ], + [ + "godzi", + "ny" + ], + [ + "H", + "o" + ], + [ + "R", + "zę" + ], + [ + "g", + "lę" + ], + [ + "u", + "my" + ], + [ + "z", + "ga" + ], + [ + "ko", + "mu" + ], + [ + "wa", + "na" + ], + [ + "mie", + "ście" + ], + [ + "ze", + "r" + ], + [ + "Wołodyjo", + "wskiego" + ], + [ + "S", + "py" + ], + [ + "w", + "nę" + ], + [ + "na", + "dzwyczaj" + ], + [ + "za", + "nie" + ], + [ + "ja", + "zd" + ], + [ + "ma", + "my" + ], + [ + "naj", + "lep" + ], + [ + "pad", + "nie" + ], + [ + "My", + "ś" + ], + [ + "h", + "ar" + ], + [ + "go", + "tów" + ], + [ + "wy", + "ro" + ], + [ + "przy", + "wi" + ], + [ + "cze", + "le" + ], + [ + "pie", + "nią" + ], + [ + "pro", + "sto" + ], + [ + "wz", + "gó" + ], + [ + "ani", + "żeli" + ], + [ + "By", + "ło" + ], + [ + "woł", + "ał" + ], + [ + "nami", + "o" + ], + [ + "zawoł", + "ała" + ], + [ + "bły", + "ska" + ], + [ + "kla", + "szto" + ], + [ + "o", + "we" + ], + [ + "t", + "li" + ], + [ + "na", + "pa" + ], + [ + "ła", + "ska" + ], + [ + "wy", + "raź" + ], + [ + "jąc", + "ą" + ], + [ + "cią", + "ga" + ], + [ + "jednak", + "że" + ], + [ + "By", + "ła" + ], + [ + "prowa", + "dzić" + ], + [ + "głoś", + "no" + ], + [ + "po", + "czyna" + ], + [ + "ra", + "m" + ], + [ + "ba", + "mi" + ], + [ + "on", + "gi" + ], + [ + "mówi", + "li" + ], + [ + "był", + "em" + ], + [ + "słu", + "gi" + ], + [ + "Je", + "go" + ], + [ + "o", + "z" + ], + [ + "ń", + "skie" + ], + [ + "po", + "myśl" + ], + [ + "do", + "wie" + ], + [ + "wie", + "n" + ], + [ + "mu", + "szę" + ], + [ + "No", + "wo" + ], + [ + "zdzi", + "wie" + ], + [ + "S", + "u" + ], + [ + "c", + "ju" + ], + [ + "r", + "su" + ], + [ + "s", + "praw" + ], + [ + "z", + "ły" + ], + [ + "pa", + "trzeć" + ], + [ + "cze", + "ść" + ], + [ + "wski", + "ch" + ], + [ + "odpowie", + "działa" + ], + [ + "dra", + "go" + ], + [ + "zbro", + "j" + ], + [ + "środ", + "ku" + ], + [ + "p", + "ów" + ], + [ + "ch", + "cieli" + ], + [ + "cz", + "li" + ], + [ + "le", + "ż" + ], + [ + "Szwe", + "dzi" + ], + [ + "He", + "le" + ], + [ + "P", + "io" + ], + [ + "o", + "ca" + ], + [ + "z", + "nik" + ], + [ + "po", + "jedy" + ], + [ + "ki", + "mi" + ], + [ + "co", + "f" + ], + [ + "czę", + "ść" + ], + [ + "ob", + "li" + ], + [ + "dze", + "nie" + ], + [ + "kto", + "ś" + ], + [ + "głę", + "bi" + ], + [ + "woła", + "ć" + ], + [ + "Bogu", + "sław" + ], + [ + "O", + "na" + ], + [ + "t", + "ną" + ], + [ + "na", + "zy" + ], + [ + "ko", + "zac" + ], + [ + "prze", + "r" + ], + [ + "sze", + "r" + ], + [ + "so", + "wi" + ], + [ + "czę", + "ście" + ], + [ + "pu", + "szcz" + ], + [ + "dź", + "mi" + ], + [ + "rozu", + "m" + ], + [ + "wasz", + "mość" + ], + [ + "ceza", + "ra" + ], + [ + "po", + "g" + ], + [ + "za", + "mia" + ], + [ + "ru", + "ch" + ], + [ + "trze", + "ci" + ], + [ + "Wie", + "m" + ], + [ + "Ł", + "a" + ], + [ + "na", + "ra" + ], + [ + "st", + "w" + ], + [ + "li", + "to" + ], + [ + "sta", + "rego" + ], + [ + "tu", + "r" + ], + [ + "ob", + "raz" + ], + [ + "gie", + "w" + ], + [ + "zosta", + "ć" + ], + [ + "wróci", + "ć" + ], + [ + "Cho", + "ć" + ], + [ + "mist", + "rz" + ], + [ + "wie", + "rzy" + ], + [ + "cze", + "la" + ], + [ + "pi", + "ja" + ], + [ + "du", + "żo" + ], + [ + "Ch", + "ar" + ], + [ + "zi", + "o" + ], + [ + "strze", + "la" + ], + [ + "ha", + "ń" + ], + [ + "czyni", + "ć" + ], + [ + "dza", + "ć" + ], + [ + "daw", + "na" + ], + [ + "moc", + "no" + ], + [ + "Winicju", + "sza" + ], + [ + "szlachci", + "c" + ], + [ + "u", + "miał" + ], + [ + "do", + "świad" + ], + [ + "przy", + "by" + ], + [ + "sa", + "n" + ], + [ + "lu", + "dźmi" + ], + [ + "gło", + "wa" + ], + [ + "in", + "nym" + ], + [ + "żo", + "ne" + ], + [ + "pó", + "l" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "l" + ], + [ + "Her", + "hor" + ], + [ + ")", + "," + ], + [ + "O", + "R" + ], + [ + "P", + "u" + ], + [ + "wy", + "ciąg" + ], + [ + "du", + "sza" + ], + [ + "niej", + "sza" + ], + [ + "sko", + "ro" + ], + [ + "mą", + "ż" + ], + [ + "Jagie", + "nka" + ], + [ + "d", + "ły" + ], + [ + "cz", + "kę" + ], + [ + "st", + "ąd" + ], + [ + "we", + "st" + ], + [ + "Pa", + "ni" + ], + [ + "rado", + "ści" + ], + [ + "brze", + "gu" + ], + [ + "jaka", + "ś" + ], + [ + "weso", + "ło" + ], + [ + "Czarniec", + "ki" + ], + [ + "nie", + "zna" + ], + [ + "ra", + "na" + ], + [ + "wa", + "sze" + ], + [ + "to", + "r" + ], + [ + "ru", + "sza" + ], + [ + "pie", + "nię" + ], + [ + "sła", + "wa" + ], + [ + "krzy", + "ża" + ], + [ + "wio", + "ny" + ], + [ + "chorąg", + "wie" + ], + [ + "W", + "ła" + ], + [ + "n", + "ko" + ], + [ + "cz", + "emu" + ], + [ + "ka", + "na" + ], + [ + "pro", + "ś" + ], + [ + "Pan", + "na" + ], + [ + "ludz", + "kie" + ], + [ + "k", + "ta" + ], + [ + "s", + "prze" + ], + [ + "s", + "ąd" + ], + [ + "u", + "mar" + ], + [ + "od", + "wa" + ], + [ + "od", + "dał" + ], + [ + "przy", + "jechał" + ], + [ + "Wi", + "tol" + ], + [ + "woj", + "sk" + ], + [ + "og", + "nia" + ], + [ + "woje", + "woda" + ], + [ + "okru", + "tnie" + ], + [ + "S", + "e" + ], + [ + "e", + "gip" + ], + [ + "o", + "sa" + ], + [ + "w", + "tó" + ], + [ + "ści", + "ć" + ], + [ + "zbli", + "ża" + ], + [ + "Nowo", + "wiej" + ], + [ + "zie", + "mia" + ], + [ + "dro", + "b" + ], + [ + "dro", + "ga" + ], + [ + "k", + "ała" + ], + [ + "u", + "spoko" + ], + [ + "ży", + "wszy" + ], + [ + "zna", + "m" + ], + [ + "mówi", + "ą" + ], + [ + "wz", + "glę" + ], + [ + "milcze", + "niu" + ], + [ + "o", + "puści" + ], + [ + "ł", + "ta" + ], + [ + "ń", + "czy" + ], + [ + "ro", + "b" + ], + [ + "do", + "wał" + ], + [ + "la", + "mi" + ], + [ + "mo", + "rze" + ], + [ + "Skrzetu", + "skiego" + ], + [ + "e", + "le" + ], + [ + "n", + "ków" + ], + [ + "p", + "em" + ], + [ + "dzie", + "r" + ], + [ + "cie", + "l" + ], + [ + "spo", + "t" + ], + [ + "sty", + "ch" + ], + [ + "dłu", + "żej" + ], + [ + "men", + "ta" + ], + [ + "dostoj", + "ność" + ], + [ + "nato", + "miast" + ], + [ + "wczo", + "raj" + ], + [ + "B", + "ra" + ], + [ + "O", + "cho" + ], + [ + "o", + "powiada" + ], + [ + "st", + "rzał" + ], + [ + "gdy", + "ś" + ], + [ + "Ja", + "m" + ], + [ + "podob", + "ne" + ], + [ + "Rze", + "cz" + ], + [ + "drugi", + "m" + ], + [ + "cięż", + "ko" + ], + [ + "ponie", + "waż" + ], + [ + "o", + "wo" + ], + [ + "ni", + "i" + ], + [ + "do", + "mo" + ], + [ + "mi", + "łu" + ], + [ + "wy", + "glą" + ], + [ + "sta", + "n" + ], + [ + "sy", + "ć" + ], + [ + "Mo", + "ści" + ], + [ + "mru", + "knął" + ], + [ + "sz", + "czu" + ], + [ + "po", + "zo" + ], + [ + "za", + "czyna" + ], + [ + "to", + "wi" + ], + [ + "sta", + "li" + ], + [ + "roz", + "ko" + ], + [ + "bra", + "kło" + ], + [ + "Ka", + "zimie" + ], + [ + "błę", + "ki" + ], + [ + "H", + "ra" + ], + [ + "w", + "ską" + ], + [ + "ne", + "t" + ], + [ + "od", + "dział" + ], + [ + "sta", + "je" + ], + [ + "ju", + "trz" + ], + [ + "chodzi", + "ły" + ], + [ + "zrobi", + "ł" + ], + [ + "Igna", + "cy" + ], + [ + "p", + "su" + ], + [ + "ź", + "li" + ], + [ + "na", + "zwi" + ], + [ + "po", + "chod" + ], + [ + "po", + "win" + ], + [ + "ma", + "ć" + ], + [ + "pra", + "wi" + ], + [ + "Na", + "d" + ], + [ + "dzo", + "ny" + ], + [ + "szlach", + "et" + ], + [ + "zdo", + "by" + ], + [ + "woje", + "n" + ], + [ + "Dzi", + "ś" + ], + [ + "S", + "zu" + ], + [ + "ś", + "nia" + ], + [ + "cz", + "nej" + ], + [ + "cz", + "łek" + ], + [ + "sk", + "ło" + ], + [ + "pier", + "siach" + ], + [ + "dale", + "ka" + ], + [ + "ryce", + "rzy" + ], + [ + "Wszy", + "scy" + ], + [ + "przy", + "po" + ], + [ + "re", + "j" + ], + [ + "pod", + "ró" + ], + [ + "mówi", + "sz" + ], + [ + "rza", + "wszy" + ], + [ + "dob", + "ra" + ], + [ + "dziesię", + "ciu" + ], + [ + "ta", + "li" + ], + [ + "prze", + "to" + ], + [ + "lu", + "du" + ], + [ + "sza", + "r" + ], + [ + "słu", + "chać" + ], + [ + "książę", + "ca" + ], + [ + "stąpi", + "ć" + ], + [ + "Mich", + "ale" + ], + [ + "Ligi", + "a" + ], + [ + "próż", + "no" + ], + [ + "pienią", + "dze" + ], + [ + "O", + "ni" + ], + [ + "ł", + "ka" + ], + [ + "sz", + "nie" + ], + [ + "rzy", + "ły" + ], + [ + "si", + "łą" + ], + [ + "ce", + "r" + ], + [ + "cze", + "kać" + ], + [ + "wró", + "t" + ], + [ + "chorą", + "giew" + ], + [ + "Że", + "by" + ], + [ + "żad", + "nej" + ], + [ + "zale", + "dwie" + ], + [ + "kształ", + "t" + ], + [ + "wojo", + "w" + ], + [ + "B", + "ar" + ], + [ + "G", + "re" + ], + [ + "K", + "ry" + ], + [ + "s", + "nu" + ], + [ + "ci", + "ało" + ], + [ + "za", + "kon" + ], + [ + "ją", + "ca" + ], + [ + "sk", + "ry" + ], + [ + "tru", + "d" + ], + [ + "podob", + "ny" + ], + [ + "drugie", + "go" + ], + [ + "poprzed", + "nio" + ], + [ + "u", + "mil" + ], + [ + "li", + "te" + ], + [ + "ka", + "że" + ], + [ + "że", + "laz" + ], + [ + "czy", + "ło" + ], + [ + "sk", + "rę" + ], + [ + "py", + "ty" + ], + [ + "zwy", + "czaj" + ], + [ + "słysza", + "wszy" + ], + [ + "?", + "”" + ], + [ + "H", + "ej" + ], + [ + "d", + "niu" + ], + [ + "i", + "zbie" + ], + [ + "na", + "szego" + ], + [ + "ro", + "m" + ], + [ + "przy", + "ci" + ], + [ + "du", + "je" + ], + [ + "kra", + "i" + ], + [ + "oko", + "li" + ], + [ + "Ligi", + "i" + ], + [ + "A", + "nu" + ], + [ + "g", + "ni" + ], + [ + "u", + "fa" + ], + [ + "w", + "ny" + ], + [ + "ń", + "cy" + ], + [ + "je", + "mu" + ], + [ + "ko", + "wa" + ], + [ + "ta", + "tar" + ], + [ + "bo", + "że" + ], + [ + "wsze", + "ch" + ], + [ + "prowa", + "dzi" + ], + [ + "drz", + "wia" + ], + [ + "g", + "el" + ], + [ + "go", + "n" + ], + [ + "ci", + "li" + ], + [ + "ry", + "j" + ], + [ + "cze", + "ć" + ], + [ + "cza", + "p" + ], + [ + "cza", + "mi" + ], + [ + "niej", + "szych" + ], + [ + "śmier", + "tel" + ], + [ + "podob", + "na" + ], + [ + "----", + "----" + ], + [ + "Ketlin", + "g" + ], + [ + "A", + "zja" + ], + [ + "z", + "ało" + ], + [ + "nie", + "spo" + ], + [ + "pyta", + "ć" + ], + [ + "rozma", + "i" + ], + [ + "Mef", + "res" + ], + [ + "l", + "ała" + ], + [ + "sz", + "ale" + ], + [ + "za", + "trzy" + ], + [ + "do", + "sko" + ], + [ + "ba", + "n" + ], + [ + "pu", + "szczo" + ], + [ + "S", + "ę" + ], + [ + "u", + "rzę" + ], + [ + "no", + "wy" + ], + [ + "od", + "wie" + ], + [ + "prze", + "strze" + ], + [ + "bi", + "li" + ], + [ + "przed", + "sta" + ], + [ + "zu", + "ch" + ], + [ + "dwo", + "rze" + ], + [ + "ude", + "rzył" + ], + [ + "uwa", + "ża" + ], + [ + "wdzię", + "cz" + ], + [ + "tysią", + "ce" + ], + [ + "pil", + "no" + ], + [ + "L", + "ongi" + ], + [ + "o", + "kiem" + ], + [ + "u", + "pły" + ], + [ + "nie", + "mie" + ], + [ + "po", + "ja" + ], + [ + "ka", + "li" + ], + [ + "bi", + "ja" + ], + [ + "sto", + "p" + ], + [ + "wz", + "rok" + ], + [ + "Do", + "piero" + ], + [ + "dzia", + "no" + ], + [ + "włas", + "ną" + ], + [ + "Niech", + "że" + ], + [ + "pre", + "ze" + ], + [ + "Pie", + "r" + ], + [ + "Bog", + "da" + ], + [ + "po", + "dzi" + ], + [ + "no", + "sząc" + ], + [ + "przy", + "pom" + ], + [ + "mu", + "je" + ], + [ + "sta", + "nowi" + ], + [ + "wiel", + "kich" + ], + [ + "bro", + "ń" + ], + [ + "baro", + "n" + ], + [ + "Wą", + "so" + ], + [ + "C", + "zę" + ], + [ + "k", + "rą" + ], + [ + "m", + "ała" + ], + [ + "s", + "mo" + ], + [ + "z", + "nę" + ], + [ + "na", + "szej" + ], + [ + "bi", + "twy" + ], + [ + "pan", + "ów" + ], + [ + "prze", + "de" + ], + [ + "pra", + "co" + ], + [ + "pe", + "wien" + ], + [ + "Ma", + "m" + ], + [ + "kości", + "o" + ], + [ + "sztu", + "r" + ], + [ + "R", + "e" + ], + [ + "b", + "ał" + ], + [ + "u", + "bra" + ], + [ + "po", + "sto" + ], + [ + "ni", + "ku" + ], + [ + "le", + "ś" + ], + [ + "dzie", + "ścia" + ], + [ + "bi", + "t" + ], + [ + "sło", + "d" + ], + [ + "kobie", + "ta" + ], + [ + "potrze", + "b" + ], + [ + "rozka", + "zu" + ], + [ + "pis", + "ał" + ], + [ + "znaleź", + "ć" + ], + [ + "R", + "y" + ], + [ + "W", + "szak" + ], + [ + "a", + "ta" + ], + [ + "nie", + "mal" + ], + [ + "ko", + "r" + ], + [ + "ko", + "niu" + ], + [ + "mi", + "s" + ], + [ + "wy", + "zna" + ], + [ + "przy", + "tom" + ], + [ + "powie", + "trze" + ], + [ + "Pa", + "mię" + ], + [ + "mar", + "szał" + ], + [ + "ws", + "pani" + ], + [ + "dziew", + "czyna" + ], + [ + "zaczę", + "ła" + ], + [ + "A", + "r" + ], + [ + "b", + "ru" + ], + [ + "za", + "li" + ], + [ + "wię", + "zie" + ], + [ + "czę", + "ści" + ], + [ + "Za", + "raz" + ], + [ + "świat", + "ło" + ], + [ + "ostro", + "ż" + ], + [ + "g", + "la" + ], + [ + "ń", + "skiej" + ], + [ + "za", + "wi" + ], + [ + "trzy", + "dzie" + ], + [ + "wła", + "ści" + ], + [ + "wó", + "z" + ], + [ + "rado", + "ść" + ], + [ + "Mu", + "si" + ], + [ + "skar", + "b" + ], + [ + "M", + "A" + ], + [ + "w", + "strzy" + ], + [ + "li", + "sty" + ], + [ + "wi", + "cza" + ], + [ + "pa", + "ch" + ], + [ + "od", + "u" + ], + [ + "cho", + "wie" + ], + [ + "sy", + "ła" + ], + [ + "Pa", + "trz" + ], + [ + "widział", + "em" + ], + [ + "dosta", + "ć" + ], + [ + "for", + "te" + ], + [ + "Jedna", + "k" + ], + [ + "P", + "ru" + ], + [ + "ja", + "zdy" + ], + [ + "ba", + "ch" + ], + [ + "wia", + "li" + ], + [ + "du", + "cha" + ], + [ + "zie", + "lo" + ], + [ + "sam", + "ą" + ], + [ + "pew", + "no" + ], + [ + "szo", + "ny" + ], + [ + "kilka", + "naście" + ], + [ + "uro", + "czy" + ], + [ + "po", + "ma" + ], + [ + "we", + "z" + ], + [ + "pra", + "gnie" + ], + [ + "pro", + "stu" + ], + [ + "ska", + "ć" + ], + [ + "księ", + "ciu" + ], + [ + "posta", + "ć" + ], + [ + "sę", + "p" + ], + [ + "Ody", + "s" + ], + [ + "o", + "po" + ], + [ + "sz", + "ów" + ], + [ + "by", + "śmy" + ], + [ + "da", + "je" + ], + [ + "szy", + "ję" + ], + [ + "pra", + "wa" + ], + [ + "!…", + "”" + ], + [ + "cią", + "gu" + ], + [ + "ws", + "chod" + ], + [ + "zwie", + "rzę" + ], + [ + "c", + "two" + ], + [ + "g", + "ną" + ], + [ + "n", + "nie" + ], + [ + "o", + "strze" + ], + [ + "za", + "sło" + ], + [ + "to", + "wał" + ], + [ + "ró", + "żo" + ], + [ + "Ch", + "a" + ], + [ + "wó", + "r" + ], + [ + "pad", + "li" + ], + [ + "ścia", + "ny" + ], + [ + "drze", + "w" + ], + [ + "w", + "za" + ], + [ + "je", + "ść" + ], + [ + "za", + "wie" + ], + [ + "za", + "jutrz" + ], + [ + "prze", + "ba" + ], + [ + "mu", + "ry" + ], + [ + "dwa", + "dzieścia" + ], + [ + "Zy", + "g" + ], + [ + "B", + "ie" + ], + [ + "w", + "skie" + ], + [ + "po", + "żegna" + ], + [ + "mo", + "wać" + ], + [ + "Ch", + "y" + ], + [ + "bli", + "żej" + ], + [ + "myśli", + "ł" + ], + [ + "kr", + "wią" + ], + [ + "pozna", + "ć" + ], + [ + "Bę", + "dzie" + ], + [ + "no", + "wo" + ], + [ + "od", + "kry" + ], + [ + "zy", + "wał" + ], + [ + "miał", + "em" + ], + [ + "ludzi", + "om" + ], + [ + "uj", + "rzał" + ], + [ + "Egip", + "tu" + ], + [ + "mn", + "ó" + ], + [ + "T", + "A" + ], + [ + "k", + "ty" + ], + [ + "o", + "wi" + ], + [ + "ł", + "ał" + ], + [ + "nie", + "win" + ], + [ + "na", + "t" + ], + [ + "po", + "dzie" + ], + [ + "ni", + "ca" + ], + [ + "rze", + "ź" + ], + [ + "wi", + "no" + ], + [ + "cho", + "ro" + ], + [ + "Po", + "wiedz" + ], + [ + "szcze", + "gól" + ], + [ + "u", + "szy" + ], + [ + "czy", + "ły" + ], + [ + "przy", + "bra" + ], + [ + "mu", + "sz" + ], + [ + "ze", + "rwał" + ], + [ + "dro", + "gą" + ], + [ + "myśl", + "nie" + ], + [ + "ryce", + "rze" + ], + [ + "biał", + "e" + ], + [ + "jeź", + "dź" + ], + [ + "f", + "ra" + ], + [ + "rzy", + "ło" + ], + [ + "dzie", + "ż" + ], + [ + "od", + "rzekła" + ], + [ + "mo", + "cy" + ], + [ + "we", + "ź" + ], + [ + "jak", + "że" + ], + [ + "pó", + "r" + ], + [ + "mógł", + "by" + ], + [ + "dwa", + "j" + ], + [ + "ruszy", + "ć" + ], + [ + "Wa", + "sza" + ], + [ + "uśmie", + "chem" + ], + [ + "ojczy", + "zny" + ], + [ + "Cz", + "emu" + ], + [ + "Babi", + "nicz" + ], + [ + "niena", + "wi" + ], + [ + "M", + "nie" + ], + [ + "a", + "ch" + ], + [ + "g", + "nąć" + ], + [ + "u", + "ci" + ], + [ + "z", + "ji" + ], + [ + "ś", + "nio" + ], + [ + "po", + "ży" + ], + [ + "po", + "waż" + ], + [ + "za", + "trzymał" + ], + [ + "ja", + "ch" + ], + [ + "cze", + "kał" + ], + [ + "two", + "ja" + ], + [ + "strze", + "l" + ], + [ + "Te", + "go" + ], + [ + "obo", + "je" + ], + [ + "zmie", + "ni" + ], + [ + "do", + "tych" + ], + [ + "no", + "szą" + ], + [ + "no", + "mar" + ], + [ + "bo", + "r" + ], + [ + "re", + "gi" + ], + [ + "jego", + "mość" + ], + [ + "łe", + "go" + ], + [ + "gdzie", + "ś" + ], + [ + "Tu", + "haj" + ], + [ + "posta", + "nowił" + ], + [ + "pań", + "stwa" + ], + [ + "Bi", + "lle" + ], + [ + "rozle", + "gł" + ], + [ + "męż", + "czy" + ], + [ + "wiecz", + "ór" + ], + [ + "Pentu", + "er" + ], + [ + "j", + "no" + ], + [ + "ka", + "pi" + ], + [ + "przy", + "szła" + ], + [ + "gł", + "em" + ], + [ + "Te", + "le" + ], + [ + "koń", + "czył" + ], + [ + "obo", + "zu" + ], + [ + "Mi", + "lle" + ], + [ + "potrze", + "bu" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "la" + ], + [ + "rozmo", + "wę" + ], + [ + "\"", + "." + ], + [ + "po", + "bli" + ], + [ + "ta", + "cy" + ], + [ + "lu", + "m" + ], + [ + "pan", + "nę" + ], + [ + "powie", + "dz" + ], + [ + "rza", + "mi" + ], + [ + "kiedy", + "ś" + ], + [ + "twie", + "j" + ], + [ + "spra", + "wy" + ], + [ + "widzi", + "sz" + ], + [ + "ceza", + "r" + ], + [ + "f", + "ran" + ], + [ + "o", + "cze" + ], + [ + "u", + "ra" + ], + [ + "nie", + "z" + ], + [ + "po", + "boż" + ], + [ + "ni", + "j" + ], + [ + "ni", + "czym" + ], + [ + "do", + "wo" + ], + [ + "ka", + "j" + ], + [ + "wo", + "la" + ], + [ + "wzią", + "ć" + ], + [ + "Mu", + "rzy" + ], + [ + "c", + "ka" + ], + [ + "l", + "ny" + ], + [ + "u", + "ży" + ], + [ + "na", + "peł" + ], + [ + "wy", + "pa" + ], + [ + "roz", + "e" + ], + [ + "Sta", + "ry" + ], + [ + "Sz", + "lan" + ], + [ + "mło", + "dego" + ], + [ + "dwu", + "dzie" + ], + [ + "Rzecz", + "pospoli" + ], + [ + "P", + "ój" + ], + [ + "S", + "tra" + ], + [ + "o", + "sła" + ], + [ + "o", + "świad" + ], + [ + "s", + "pę" + ], + [ + "u", + "le" + ], + [ + "mo", + "ło" + ], + [ + "mu", + "zy" + ], + [ + "ze", + "l" + ], + [ + "Po", + "la" + ], + [ + "su", + "ro" + ], + [ + "se", + "k" + ], + [ + "dź", + "wie" + ], + [ + "księ", + "żna" + ], + [ + "pew", + "ny" + ], + [ + "Ro", + "zu" + ], + [ + "świę", + "ty" + ], + [ + "pała", + "cu" + ], + [ + "Al", + "bo" + ], + [ + "gospo", + "da" + ], + [ + "!", + "\"" + ], + [ + "M", + "ów" + ], + [ + "d", + "ba" + ], + [ + "u", + "waż" + ], + [ + "cie", + "ń" + ], + [ + "od", + "ga" + ], + [ + "bo", + "ru" + ], + [ + "gdy", + "bym" + ], + [ + "Na", + "wet" + ], + [ + "wiel", + "ce" + ], + [ + "jedno", + "cześnie" + ], + [ + "Izabe", + "li" + ], + [ + "Tata", + "rów" + ], + [ + "powi", + "nien" + ], + [ + "l", + "ski" + ], + [ + "w", + "stał" + ], + [ + "po", + "śpie" + ], + [ + "pa", + "ra" + ], + [ + "da", + "wał" + ], + [ + "twa", + "rze" + ], + [ + "czyni", + "ł" + ], + [ + "daw", + "niej" + ], + [ + "dnia", + "ch" + ], + [ + "całe", + "go" + ], + [ + "złe", + "go" + ], + [ + "pienię", + "dzy" + ], + [ + "U", + "rsu" + ], + [ + "b", + "rzu" + ], + [ + "g", + "ba" + ], + [ + "w", + "si" + ], + [ + "po", + "su" + ], + [ + "le", + "żał" + ], + [ + "mo", + "wa" + ], + [ + "sze", + "ść" + ], + [ + "Po", + "m" + ], + [ + "peł", + "ne" + ], + [ + "Cze", + "ch" + ], + [ + "pamię", + "ta" + ], + [ + "Juran", + "da" + ], + [ + "bła", + "ga" + ], + [ + "pomo", + "cą" + ], + [ + "Zda", + "wało" + ], + [ + "kniazi", + "ów" + ], + [ + "Czę", + "sto" + ], + [ + "przy", + "ję" + ], + [ + "wszyst", + "kiego" + ], + [ + "kto", + "r" + ], + [ + "każ", + "dej" + ], + [ + "ciem", + "ności" + ], + [ + "Szlan", + "gba" + ], + [ + "ku", + "ję" + ], + [ + "robi", + "ł" + ], + [ + "Au", + "lu" + ], + [ + "pog", + "rą" + ], + [ + "m", + "gnie" + ], + [ + "z", + "ał" + ], + [ + "po", + "sa" + ], + [ + "ci", + "ły" + ], + [ + "ja", + "m" + ], + [ + "wo", + "dą" + ], + [ + "bo", + "k" + ], + [ + "si", + "u" + ], + [ + "sa", + "r" + ], + [ + "Je", + "den" + ], + [ + "koń", + "ca" + ], + [ + "zda", + "je" + ], + [ + "robo", + "ty" + ], + [ + "K", + "ale" + ], + [ + "s", + "no" + ], + [ + "Ł", + "u" + ], + [ + "ka", + "pe" + ], + [ + "wy", + "ra" + ], + [ + "wo", + "ścią" + ], + [ + "ją", + "cej" + ], + [ + "jest", + "e" + ], + [ + "To", + "ż" + ], + [ + "obo", + "zie" + ], + [ + "chwy", + "ta" + ], + [ + "następ", + "ca" + ], + [ + "jaką", + "ś" + ], + [ + "a", + "m" + ], + [ + "ł", + "zami" + ], + [ + "cza", + "m" + ], + [ + "sie", + "dzą" + ], + [ + "sie", + "dli" + ], + [ + "rza", + "ch" + ], + [ + "bra", + "li" + ], + [ + "nię", + "ty" + ], + [ + "gnie", + "wu" + ], + [ + "pierwszy", + "m" + ], + [ + "Oleń", + "ka" + ], + [ + "g", + "ały" + ], + [ + "l", + "ów" + ], + [ + "w", + "szem" + ], + [ + "po", + "rwał" + ], + [ + "pa", + "ść" + ], + [ + "rę", + "kach" + ], + [ + "wz", + "bu" + ], + [ + "dwo", + "r" + ], + [ + "włas", + "ne" + ], + [ + "olbrzy", + "mi" + ], + [ + "K", + "ro" + ], + [ + "w", + "pół" + ], + [ + "z", + "mia" + ], + [ + "ni", + "n" + ], + [ + "ra", + "da" + ], + [ + "ma", + "tka" + ], + [ + "ró", + "j" + ], + [ + "przed", + "tem" + ], + [ + "zu", + "jąc" + ], + [ + "nio", + "ne" + ], + [ + "Wi", + "dział" + ], + [ + "tro", + "nu" + ], + [ + "Tu", + "r" + ], + [ + "spa", + "ć" + ], + [ + "rozka", + "zy" + ], + [ + "Ot", + "óż" + ], + [ + "prosi", + "ć" + ], + [ + "d", + "ną" + ], + [ + "o", + "wie" + ], + [ + "s", + "cho" + ], + [ + "nie", + "śli" + ], + [ + "nie", + "poko" + ], + [ + "ro", + "l" + ], + [ + "no", + "wej" + ], + [ + "od", + "le" + ], + [ + "cza", + "ro" + ], + [ + "pro", + "sił" + ], + [ + "zę", + "by" + ], + [ + "zrobi", + "ć" + ], + [ + "sposo", + "bem" + ], + [ + "Rzę", + "dzian" + ], + [ + "M", + "ój" + ], + [ + "g", + "war" + ], + [ + "u", + "po" + ], + [ + "ś", + "ka" + ], + [ + "nie", + "przyjaciół" + ], + [ + "na", + "sza" + ], + [ + "cz", + "ko" + ], + [ + "po", + "ro" + ], + [ + "za", + "wo" + ], + [ + "za", + "wzię" + ], + [ + "pa", + "mi" + ], + [ + "prze", + "bie" + ], + [ + "prze", + "zna" + ], + [ + "prze", + "szło" + ], + [ + "ma", + "ty" + ], + [ + "sta", + "ra" + ], + [ + "ży", + "czli" + ], + [ + "tłu", + "ma" + ], + [ + "R", + "O" + ], + [ + "j", + "ów" + ], + [ + "rz", + "ch" + ], + [ + "nie", + "gdyś" + ], + [ + "na", + "rze" + ], + [ + "po", + "nu" + ], + [ + "po", + "łą" + ], + [ + "ni", + "czego" + ], + [ + "li", + "ka" + ], + [ + "wi", + "czo" + ], + [ + "za", + "mek" + ], + [ + "do", + "wa" + ], + [ + "do", + "syć" + ], + [ + "wie", + "ku" + ], + [ + "wy", + "żej" + ], + [ + "te", + "a" + ], + [ + "co", + "ny" + ], + [ + "ob", + "fi" + ], + [ + "?…", + "”" + ], + [ + "par", + "ła" + ], + [ + "dło", + "ń" + ], + [ + "Me", + "n" + ], + [ + "Jest", + "em" + ], + [ + "świątobli", + "wości" + ], + [ + "niespo", + "dzia" + ], + [ + "d", + "ały" + ], + [ + "l", + "ne" + ], + [ + "bo", + "ku" + ], + [ + "ru", + "cho" + ], + [ + "lo", + "s" + ], + [ + "nic", + "ą" + ], + [ + "me", + "j" + ], + [ + "fi", + "s" + ], + [ + "pier", + "wej" + ], + [ + "or", + "dy" + ], + [ + "dzia", + "wszy" + ], + [ + "włas", + "nej" + ], + [ + "oko", + "licy" + ], + [ + "nieszczę", + "ście" + ], + [ + "kasz", + "te" + ], + [ + "c", + "twa" + ], + [ + "ń", + "ską" + ], + [ + "na", + "szym" + ], + [ + "po", + "trzeba" + ], + [ + "cza", + "sy" + ], + [ + "Wi", + "l" + ], + [ + "Sta", + "ni" + ], + [ + "otwo", + "rzył" + ], + [ + "świątobli", + "wość" + ], + [ + "h", + "an" + ], + [ + "ła", + "twiej" + ], + [ + "pa", + "s" + ], + [ + "przy", + "kład" + ], + [ + "ku", + "r" + ], + [ + "Na", + "stęp" + ], + [ + "zo", + "r" + ], + [ + "bra", + "t" + ], + [ + "bra", + "ta" + ], + [ + "Zagło", + "by" + ], + [ + "tłu", + "my" + ], + [ + "puł", + "ki" + ], + [ + "dwó", + "r" + ], + [ + "wieczo", + "rem" + ], + [ + ".", + "." + ], + [ + "G", + "ło" + ], + [ + "M", + "em" + ], + [ + "t", + "nych" + ], + [ + "nie", + "cierpli" + ], + [ + "na", + "r" + ], + [ + "ra", + "mię" + ], + [ + "za", + "nim" + ], + [ + "re", + "n" + ], + [ + "bi", + "sku" + ], + [ + "cho", + "ry" + ], + [ + "nia", + "ć" + ], + [ + "lu", + "bi" + ], + [ + "mia", + "rę" + ], + [ + "bra", + "k" + ], + [ + "ok", + "na" + ], + [ + "kaz", + "ała" + ], + [ + "br", + "wi" + ], + [ + "kło", + "po" + ], + [ + "Tata", + "rzy" + ], + [ + "kola", + "na" + ], + [ + "skle", + "pu" + ], + [ + "b", + "le" + ], + [ + "u", + "myślnie" + ], + [ + "ch", + "ra" + ], + [ + "ci", + "wszy" + ], + [ + "za", + "pewne" + ], + [ + "do", + "wać" + ], + [ + "da", + "my" + ], + [ + "czy", + "sz" + ], + [ + "si", + "ć" + ], + [ + "co", + "ne" + ], + [ + "ży", + "ły" + ], + [ + "Ta", + "de" + ], + [ + "leci", + "ał" + ], + [ + "t", + "nym" + ], + [ + "z", + "groma" + ], + [ + "sz", + "ki" + ], + [ + "za", + "my" + ], + [ + "za", + "tem" + ], + [ + "da", + "la" + ], + [ + "bo", + "gowie" + ], + [ + "ga", + "n" + ], + [ + "rzu", + "cić" + ], + [ + "Sta", + "ch" + ], + [ + "chę", + "tnie" + ], + [ + "Egip", + "t" + ], + [ + "wyso", + "ko" + ], + [ + "Char", + "łam" + ], + [ + "dotych", + "czas" + ], + [ + "A", + "sy" + ], + [ + "E", + "j" + ], + [ + "O", + "wszem" + ], + [ + "t", + "ały" + ], + [ + "t", + "rzu" + ], + [ + "t", + "io" + ], + [ + "ra", + "no" + ], + [ + "ko", + "rzy" + ], + [ + "pi", + "ał" + ], + [ + "dzo", + "ne" + ], + [ + "woj", + "nie" + ], + [ + "Lu", + "dzie" + ], + [ + "pomo", + "cy" + ], + [ + "Hi", + "ram" + ], + [ + "podró", + "ży" + ], + [ + "O", + "ba" + ], + [ + "c", + "kiej" + ], + [ + "po", + "kój" + ], + [ + "po", + "sęp" + ], + [ + "st", + "i" + ], + [ + "wa", + "ta" + ], + [ + "ja", + "ś" + ], + [ + "bi", + "ało" + ], + [ + "wia", + "jąc" + ], + [ + "szcze", + "rze" + ], + [ + "ob", + "lę" + ], + [ + "gł", + "ą" + ], + [ + "!”", + "." + ], + [ + "pio", + "ru" + ], + [ + "słysze", + "ć" + ], + [ + "przypo", + "mina" + ], + [ + "moło", + "j" + ], + [ + "h", + "ała" + ], + [ + "wi", + "dzieli" + ], + [ + "sa", + "lo" + ], + [ + "sk", + "ro" + ], + [ + "be", + "ł" + ], + [ + "bu", + "r" + ], + [ + "myśl", + "ą" + ], + [ + "łe", + "b" + ], + [ + "Ni", + "kt" + ], + [ + "zmie", + "sza" + ], + [ + "myśli", + "sz" + ], + [ + "ucie", + "ka" + ], + [ + "ho", + "no" + ], + [ + "pój", + "dę" + ], + [ + "II", + "I" + ], + [ + "głębo", + "ko" + ], + [ + "sre", + "br" + ], + [ + "S", + "ą" + ], + [ + "Z", + "na" + ], + [ + "ł", + "óż" + ], + [ + "ń", + "ska" + ], + [ + "cz", + "nego" + ], + [ + "do", + "stał" + ], + [ + "wa", + "la" + ], + [ + "ta", + "ko" + ], + [ + "wy", + "chy" + ], + [ + "przy", + "chodzi" + ], + [ + "wz", + "dłuż" + ], + [ + "bli", + "ż" + ], + [ + "szczę", + "ścia" + ], + [ + "zwy", + "kł" + ], + [ + "tłu", + "m" + ], + [ + "Cze", + "go" + ], + [ + "groz", + "i" + ], + [ + "błyska", + "wi" + ], + [ + "c", + "ją" + ], + [ + "w", + "ną" + ], + [ + "ż", + "on" + ], + [ + "po", + "gar" + ], + [ + "mi", + "nu" + ], + [ + "la", + "su" + ], + [ + "mu", + "szą" + ], + [ + "sta", + "da" + ], + [ + "sta", + "wał" + ], + [ + "ru", + "mie" + ], + [ + "sk", + "ały" + ], + [ + "było", + "by" + ], + [ + "Sta", + "sia" + ], + [ + "ok", + "ół" + ], + [ + "kaz", + "ało" + ], + [ + "powia", + "dać" + ], + [ + "żołnie", + "r" + ], + [ + "D", + "łu" + ], + [ + "D", + "zię" + ], + [ + "ś", + "miało" + ], + [ + "cz", + "nik" + ], + [ + "za", + "chod" + ], + [ + "le", + "ży" + ], + [ + "sto", + "łu" + ], + [ + "pu", + "bli" + ], + [ + "se", + "ł" + ], + [ + "stra", + "chu" + ], + [ + "nio", + "m" + ], + [ + "wsze", + "lako" + ], + [ + "pad", + "ły" + ], + [ + "pró", + "bo" + ], + [ + "for", + "tu" + ], + [ + "Chmielnic", + "kiego" + ], + [ + "Ocho", + "cki" + ], + [ + "I", + "dry" + ], + [ + "K", + "się" + ], + [ + "S", + "kąd" + ], + [ + "a", + "u" + ], + [ + "f", + "an" + ], + [ + "s", + "na" + ], + [ + "u", + "kazał" + ], + [ + "ó", + "dł" + ], + [ + "Ż", + "mu" + ], + [ + "nie", + "dźwie" + ], + [ + "cz", + "ter" + ], + [ + "po", + "licz" + ], + [ + "wi", + "ny" + ], + [ + "rzy", + "li" + ], + [ + "ja", + "n" + ], + [ + "czy", + "wszy" + ], + [ + "sze", + "k" + ], + [ + "sto", + "su" + ], + [ + "włas", + "nym" + ], + [ + "nosi", + "ć" + ], + [ + "miecz", + "nik" + ], + [ + "rozumie", + "m" + ], + [ + "g", + "nę" + ], + [ + "Ż", + "o" + ], + [ + "po", + "jechał" + ], + [ + "ro", + "ka" + ], + [ + "ko", + "chał" + ], + [ + "ci", + "sza" + ], + [ + "ty", + "go" + ], + [ + "od", + "ej" + ], + [ + "szu", + "kał" + ], + [ + "wra", + "cał" + ], + [ + "puści", + "ć" + ], + [ + "godzi", + "n" + ], + [ + "kobie", + "t" + ], + [ + "rzo", + "wi" + ], + [ + "mają", + "tek" + ], + [ + "kilku", + "nastu" + ], + [ + "powta", + "rzał" + ], + [ + "pusty", + "ni" + ], + [ + "Kor", + "czy" + ], + [ + "wście", + "kło" + ], + [ + "Z", + "bara" + ], + [ + "o", + "gó" + ], + [ + "ń", + "cem" + ], + [ + "na", + "przeciw" + ], + [ + "po", + "szli" + ], + [ + "ni", + "ały" + ], + [ + "od", + "powiada" + ], + [ + "re", + "p" + ], + [ + "cza", + "sach" + ], + [ + "bi", + "ły" + ], + [ + "pra", + "cy" + ], + [ + "niej", + "szym" + ], + [ + "bro", + "nić" + ], + [ + "mło", + "d" + ], + [ + "spoko", + "ju" + ], + [ + "wraca", + "jąc" + ], + [ + "ostat", + "ni" + ], + [ + "przyj", + "ść" + ], + [ + "ucz", + "ci" + ], + [ + "nadzie", + "i" + ], + [ + "wieczo", + "ra" + ], + [ + "A", + "k" + ], + [ + "o", + "puścił" + ], + [ + "sz", + "nu" + ], + [ + "za", + "ro" + ], + [ + "ła", + "ski" + ], + [ + "pod", + "da" + ], + [ + "Ja", + "na" + ], + [ + "stra", + "cił" + ], + [ + "ste", + "go" + ], + [ + "Ty", + "gel" + ], + [ + "wicz", + "ów" + ], + [ + "Chy", + "ba" + ], + [ + "C", + "zu" + ], + [ + "wa", + "ści" + ], + [ + "bi", + "twie" + ], + [ + "sk", + "lepie" + ], + [ + "sie", + "ni" + ], + [ + "su", + "k" + ], + [ + "wz", + "rusze" + ], + [ + "żą", + "da" + ], + [ + "Dla", + "czego" + ], + [ + "wspo", + "mnie" + ], + [ + "Radziwił", + "ł" + ], + [ + "piecho", + "ty" + ], + [ + "ie", + "go" + ], + [ + "po", + "cho" + ], + [ + "po", + "zosta" + ], + [ + "za", + "słu" + ], + [ + "by", + "wał" + ], + [ + "wie", + "dząc" + ], + [ + "wy", + "raz" + ], + [ + "pie", + "śni" + ], + [ + "tu", + "je" + ], + [ + "jako", + "ś" + ], + [ + "wol", + "ał" + ], + [ + "Pe", + "wnie" + ], + [ + "godzi", + "nę" + ], + [ + "pań", + "stwo" + ], + [ + "milcze", + "nie" + ], + [ + "C", + "H" + ], + [ + "ci", + "szy" + ], + [ + "za", + "uwa" + ], + [ + "ka", + "wał" + ], + [ + "de", + "ch" + ], + [ + "in", + "nymi" + ], + [ + "Ch", + "wi" + ], + [ + "chwi", + "lą" + ], + [ + "rów", + "no" + ], + [ + "mog", + "ąc" + ], + [ + "Wa", + "ć" + ], + [ + "Ramze", + "sa" + ], + [ + "skrzy", + "dła" + ], + [ + "n", + "nych" + ], + [ + "wie", + "cznie" + ], + [ + "spo", + "czy" + ], + [ + "pra", + "sza" + ], + [ + "dwo", + "ru" + ], + [ + "nieszczę", + "śli" + ], + [ + "Pro", + "szę" + ], + [ + "częście", + "j" + ], + [ + "Z", + "A" + ], + [ + "c", + "kim" + ], + [ + "f", + "ol" + ], + [ + "j", + "ał" + ], + [ + "o", + "wa" + ], + [ + "z", + "nu" + ], + [ + "ż", + "ki" + ], + [ + "cz", + "ały" + ], + [ + "st", + "ó" + ], + [ + "wy", + "dał" + ], + [ + "ty", + "ł" + ], + [ + "dzi", + "ało" + ], + [ + "ba", + "wi" + ], + [ + "du", + "ch" + ], + [ + "sły", + "szy" + ], + [ + "Ra", + "z" + ], + [ + "chmu", + "r" + ], + [ + "komen", + "da" + ], + [ + "tęsk", + "no" + ], + [ + "o", + "tu" + ], + [ + "wi", + "dy" + ], + [ + "ko", + "lo" + ], + [ + "ci", + "cha" + ], + [ + "do", + "póki" + ], + [ + "czas", + "ów" + ], + [ + "gó", + "rze" + ], + [ + "Ma", + "h" + ], + [ + "Pa", + "ry" + ], + [ + "Li", + "t" + ], + [ + "mał", + "ego" + ], + [ + "Rze", + "kł" + ], + [ + "uśmie", + "chnął" + ], + [ + "wzro", + "kiem" + ], + [ + "stó", + "p" + ], + [ + "a", + "t" + ], + [ + "z", + "bo" + ], + [ + "ko", + "mo" + ], + [ + "że", + "bym" + ], + [ + "cy", + "mi" + ], + [ + "bi", + "ła" + ], + [ + "pod", + "niosła" + ], + [ + "zna", + "cznie" + ], + [ + "bę", + "dąc" + ], + [ + "Ch", + "ło" + ], + [ + "To", + "masz" + ], + [ + "stra", + "ż" + ], + [ + "zwy", + "cza" + ], + [ + "rozu", + "miał" + ], + [ + "więk", + "sza" + ], + [ + "mło", + "dzi" + ], + [ + "poli", + "ty" + ], + [ + "C", + "e" + ], + [ + "z", + "wo" + ], + [ + "ch", + "ą" + ], + [ + "po", + "cz" + ], + [ + "po", + "woli" + ], + [ + "po", + "wrót" + ], + [ + "za", + "p" + ], + [ + "dy", + "m" + ], + [ + "kie", + "ru" + ], + [ + "ku", + "je" + ], + [ + "słu", + "żą" + ], + [ + "cał", + "u" + ], + [ + "Li", + "gię" + ], + [ + "ramiona", + "mi" + ], + [ + "Danu", + "si" + ], + [ + "wszę", + "dzie" + ], + [ + "s", + "chy" + ], + [ + "t", + "kę" + ], + [ + "ś", + "ń" + ], + [ + "po", + "między" + ], + [ + "ro", + "wać" + ], + [ + "ro", + "dza" + ], + [ + "go", + "ść" + ], + [ + "do", + "wód" + ], + [ + "wy", + "su" + ], + [ + "ry", + "k" + ], + [ + "od", + "dać" + ], + [ + "prze", + "wo" + ], + [ + "niej", + "szą" + ], + [ + "niej", + "szego" + ], + [ + "zo", + "stała" + ], + [ + "ser", + "cem" + ], + [ + "wio", + "ne" + ], + [ + "men", + "t" + ], + [ + "szlach", + "e" + ], + [ + "następ", + "cy" + ], + [ + "chłop", + "ów" + ], + [ + "Kie", + "jda" + ], + [ + "bó", + "l" + ], + [ + "ofice", + "rów" + ], + [ + "wspo", + "m" + ], + [ + "Justy", + "na" + ], + [ + "Bar", + "dzo" + ], + [ + "D", + "nie" + ], + [ + "P", + "y" + ], + [ + "o", + "znaj" + ], + [ + "w", + "pły" + ], + [ + "ch", + "nęła" + ], + [ + "wie", + "cze" + ], + [ + "wie", + "lko" + ], + [ + "la", + "r" + ], + [ + "przy", + "kła" + ], + [ + "sta", + "no" + ], + [ + "co", + "fa" + ], + [ + "sk", + "ra" + ], + [ + "dł", + "em" + ], + [ + "me", + "r" + ], + [ + "ścia", + "ch" + ], + [ + "gał", + "ę" + ], + [ + "bio", + "rą" + ], + [ + "staro", + "sta" + ], + [ + "pacho", + "ł" + ], + [ + "Każ", + "dy" + ], + [ + "wza", + "jem" + ], + [ + "G", + "a" + ], + [ + "o", + "bia" + ], + [ + "ż", + "ka" + ], + [ + "na", + "raz" + ], + [ + "st", + "em" + ], + [ + "st", + "wu" + ], + [ + "wi", + "sko" + ], + [ + "go", + "m" + ], + [ + "go", + "ni" + ], + [ + "mi", + "ł" + ], + [ + "no", + "gami" + ], + [ + "ma", + "lo" + ], + [ + "my", + "ch" + ], + [ + "ob", + "ję" + ], + [ + "jed", + "ni" + ], + [ + "zu", + "je" + ], + [ + "wó", + "l" + ], + [ + "dzo", + "no" + ], + [ + "mał", + "e" + ], + [ + "wem", + "u" + ], + [ + "więk", + "szy" + ], + [ + "róż", + "nych" + ], + [ + "og", + "lą" + ], + [ + "ruszy", + "li" + ], + [ + "brze", + "g" + ], + [ + "spra", + "wę" + ], + [ + "niepo", + "kój" + ], + [ + "Kró", + "l" + ], + [ + "zrozu", + "miał" + ], + [ + "gorze", + "j" + ], + [ + "P", + "ó" + ], + [ + "l", + "ały" + ], + [ + "o", + "twie" + ], + [ + "u", + "tra" + ], + [ + "ź", + "re" + ], + [ + "na", + "szą" + ], + [ + "cz", + "war" + ], + [ + "po", + "rząd" + ], + [ + "ta", + "nie" + ], + [ + "la", + "s" + ], + [ + "mo", + "i" + ], + [ + "ma", + "tki" + ], + [ + "cze", + "l" + ], + [ + "Ale", + "ż" + ], + [ + "dź", + "wię" + ], + [ + "hetma", + "na" + ], + [ + "rzo", + "ny" + ], + [ + "służ", + "by" + ], + [ + "ofice", + "r" + ], + [ + "hra", + "bi" + ], + [ + "Nowowiej", + "ski" + ], + [ + "D", + "e" + ], + [ + "o", + "że" + ], + [ + "p", + "lu" + ], + [ + "s", + "ne" + ], + [ + "li", + "li" + ], + [ + "ko", + "ły" + ], + [ + "do", + "strze" + ], + [ + "ło", + "żył" + ], + [ + "mo", + "głem" + ], + [ + "kie", + "li" + ], + [ + "ły", + "m" + ], + [ + "tu", + "taj" + ], + [ + "wą", + "wo" + ], + [ + "są", + "sia" + ], + [ + "pad", + "ło" + ], + [ + "więk", + "sze" + ], + [ + "rzo", + "m" + ], + [ + "strasz", + "ne" + ], + [ + "Ki", + "r" + ], + [ + "n", + "kiem" + ], + [ + "p", + "ru" + ], + [ + "s", + "wymi" + ], + [ + "cz", + "tere" + ], + [ + "sze", + "l" + ], + [ + "ca", + "ć" + ], + [ + "każ", + "dego" + ], + [ + "Li", + "p" + ], + [ + "br", + "ała" + ], + [ + "rado", + "ścią" + ], + [ + "mąd", + "ro" + ], + [ + "natu", + "ra" + ], + [ + "Krze", + "szo" + ], + [ + "ota", + "cza" + ], + [ + "Żo", + "łnie" + ], + [ + "L", + "or" + ], + [ + "m", + "ro" + ], + [ + "n", + "nym" + ], + [ + "o", + "świe" + ], + [ + "o", + "wych" + ], + [ + "w", + "ki" + ], + [ + "nie", + "u" + ], + [ + "na", + "ń" + ], + [ + "ko", + "ście" + ], + [ + "wy", + "ciągnął" + ], + [ + "no", + "cą" + ], + [ + "ły", + "ch" + ], + [ + "mil", + "czał" + ], + [ + "głu", + "pi" + ], + [ + "cier", + "pie" + ], + [ + "rozmo", + "wy" + ], + [ + "Warsza", + "wy" + ], + [ + "namiest", + "nik" + ], + [ + "puszcz", + "ał" + ], + [ + "Jednak", + "że" + ], + [ + "Lor", + "che" + ], + [ + "u", + "si" + ], + [ + "po", + "jedzie" + ], + [ + "li", + "k" + ], + [ + "za", + "mie" + ], + [ + "no", + "wą" + ], + [ + "re", + "mi" + ], + [ + "pod", + "ał" + ], + [ + "ska", + "ch" + ], + [ + "wz", + "dy" + ], + [ + "cią", + "ł" + ], + [ + "nio", + "na" + ], + [ + "praw", + "dy" + ], + [ + "strasz", + "ny" + ], + [ + "wraca", + "ć" + ], + [ + "tri", + "um" + ], + [ + "M", + "albo" + ], + [ + "d", + "nio" + ], + [ + "u", + "dał" + ], + [ + "po", + "słu" + ], + [ + "ra", + "ny" + ], + [ + "ko", + "szto" + ], + [ + "rzy", + "m" + ], + [ + "ła", + "ch" + ], + [ + "ne", + "rał" + ], + [ + "ry", + "ta" + ], + [ + "przy", + "patry" + ], + [ + "mu", + "jąc" + ], + [ + "tu", + "ra" + ], + [ + "tu", + "re" + ], + [ + "du", + "chu" + ], + [ + "Ja", + "nu" + ], + [ + "powie", + "trzu" + ], + [ + "łe", + "j" + ], + [ + "odpowie", + "dź" + ], + [ + "człowie", + "kiem" + ], + [ + "Mi", + "ał" + ], + [ + "przyjacie", + "l" + ], + [ + "chwila", + "mi" + ], + [ + "nadzie", + "ję" + ], + [ + "he", + "ł" + ], + [ + "podo", + "ba" + ], + [ + "przyczy", + "ny" + ], + [ + "wst", + "rzą" + ], + [ + "Malbo", + "r" + ], + [ + "n", + "ką" + ], + [ + "z", + "ma" + ], + [ + "po", + "prze" + ], + [ + "li", + "ła" + ], + [ + "do", + "koła" + ], + [ + "no", + "wych" + ], + [ + "ga", + "da" + ], + [ + "gie", + "l" + ], + [ + "zło", + "ta" + ], + [ + "Ba", + "si" + ], + [ + "obo", + "ję" + ], + [ + "szo", + "wi" + ], + [ + "star", + "szy" + ], + [ + "Mać", + "ka" + ], + [ + "żad", + "nego" + ], + [ + "poło", + "żył" + ], + [ + "niko", + "mu" + ], + [ + "pierwsze", + "go" + ], + [ + "mnó", + "stwo" + ], + [ + "Pom", + "po" + ], + [ + "mgnie", + "niu" + ], + [ + "Men", + "te" + ], + [ + "B", + "ądź" + ], + [ + "S", + "ze" + ], + [ + "k", + "ały" + ], + [ + "n", + "kach" + ], + [ + "nie", + "kiedy" + ], + [ + "nie", + "woli" + ], + [ + "do", + "le" + ], + [ + "do", + "da" + ], + [ + "czy", + "tał" + ], + [ + "prze", + "szedł" + ], + [ + "wia", + "ry" + ], + [ + "czo", + "na" + ], + [ + "śmie", + "chem" + ], + [ + "tro", + "p" + ], + [ + "two", + "ją" + ], + [ + "Ni", + "lu" + ], + [ + "milcze", + "nia" + ], + [ + "T", + "ro" + ], + [ + "t", + "ności" + ], + [ + "na", + "ł" + ], + [ + "wa", + "szą" + ], + [ + "wy", + "szła" + ], + [ + "dzi", + "ały" + ], + [ + "kt", + "u" + ], + [ + "któ", + "ż" + ], + [ + "bie", + "gli" + ], + [ + "de", + "spe" + ], + [ + "pra", + "wił" + ], + [ + "ob", + "le" + ], + [ + "pow", + "strzy" + ], + [ + "każ", + "dą" + ], + [ + "bla", + "sk" + ], + [ + "kocha", + "ny" + ], + [ + "świat", + "ła" + ], + [ + "spra", + "wa" + ], + [ + "konie", + "cznie" + ], + [ + "wich", + "er" + ], + [ + "k", + "ół" + ], + [ + "s", + "pytała" + ], + [ + "w", + "tem" + ], + [ + "z", + "za" + ], + [ + "na", + "reszcie" + ], + [ + "mi", + "an" + ], + [ + "wie", + "rzyć" + ], + [ + "no", + "s" + ], + [ + "mo", + "wy" + ], + [ + "pod", + "ło" + ], + [ + "Ch", + "ciał" + ], + [ + "trze", + "cie" + ], + [ + "Ma", + "sz" + ], + [ + "zdo", + "ła" + ], + [ + "Bohu", + "na" + ], + [ + "zoba", + "czył" + ], + [ + "niewol", + "ników" + ], + [ + "szero", + "ko" + ], + [ + "Jezu", + "s" + ], + [ + "Mente", + "zu" + ], + [ + "?", + "!" + ], + [ + "A", + "ni" + ], + [ + "X", + "X" + ], + [ + "g", + "nia" + ], + [ + "t", + "re" + ], + [ + "u", + "wol" + ], + [ + "z", + "dą" + ], + [ + "po", + "t" + ], + [ + "wi", + "działa" + ], + [ + "to", + "ść" + ], + [ + "ce", + "lu" + ], + [ + "ga", + "m" + ], + [ + "ąc", + "ą" + ], + [ + "cu", + "dzo" + ], + [ + "or", + "sza" + ], + [ + "wio", + "no" + ], + [ + "więk", + "szą" + ], + [ + "chę", + "ć" + ], + [ + "sił", + "ę" + ], + [ + "usta", + "ch" + ], + [ + "wiado", + "mość" + ], + [ + "Chrystu", + "sa" + ], + [ + "A", + "posto" + ], + [ + "O", + "r" + ], + [ + "W", + "tedy" + ], + [ + "s", + "py" + ], + [ + "s", + "pły" + ], + [ + "w", + "cze" + ], + [ + "ty", + "lu" + ], + [ + "prze", + "ry" + ], + [ + "ba", + "cz" + ], + [ + "nia", + "jąc" + ], + [ + "sza", + "bla" + ], + [ + "de", + "ł" + ], + [ + "pod", + "czas" + ], + [ + "lo", + "n" + ], + [ + "wać", + "panna" + ], + [ + "sło", + "wem" + ], + [ + "świę", + "t" + ], + [ + "fu", + "n" + ], + [ + "musz", + "kie" + ], + [ + "W", + "ę" + ], + [ + "c", + "ó" + ], + [ + "f", + "ał" + ], + [ + "o", + "ś" + ], + [ + "p", + "ą" + ], + [ + "s", + "chro" + ], + [ + "w", + "rze" + ], + [ + "sz", + "czył" + ], + [ + "st", + "ół" + ], + [ + "ra", + "chu" + ], + [ + "do", + "kąd" + ], + [ + "wie", + "cie" + ], + [ + "wie", + "rzył" + ], + [ + "la", + "ć" + ], + [ + "sta", + "m" + ], + [ + "ale", + "m" + ], + [ + "sk", + "lep" + ], + [ + "sie", + "j" + ], + [ + "sia", + "j" + ], + [ + "men", + "tu" + ], + [ + "dwo", + "ka" + ], + [ + "pisa", + "ć" + ], + [ + "znaleź", + "li" + ], + [ + "Chrystu", + "s" + ], + [ + "kape", + "lu" + ], + [ + "fan", + "ta" + ], + [ + "D", + "ro" + ], + [ + "S", + "za" + ], + [ + "S", + "to" + ], + [ + "a", + "k" + ], + [ + "ż", + "ała" + ], + [ + "nie", + "nia" + ], + [ + "na", + "pi" + ], + [ + "po", + "czu" + ], + [ + "po", + "mimo" + ], + [ + "ko", + "wać" + ], + [ + "ła", + "ńcu" + ], + [ + "czy", + "n" + ], + [ + "mu", + "sie" + ], + [ + "bie", + "gła" + ], + [ + "so", + "wa" + ], + [ + "two", + "jej" + ], + [ + "dru", + "ga" + ], + [ + "Sta", + "rski" + ], + [ + "musi", + "ała" + ], + [ + "bla", + "dł" + ], + [ + "spokoj", + "ny" + ], + [ + "goto", + "wi" + ], + [ + "słusz", + "nie" + ], + [ + "Spy", + "chowa" + ], + [ + "o", + "powiadał" + ], + [ + "u", + "padł" + ], + [ + "mi", + "i" + ], + [ + "wy", + "ma" + ], + [ + "no", + "gach" + ], + [ + "ga", + "li" + ], + [ + "lo", + "wi" + ], + [ + "ście", + "m" + ], + [ + "bra", + "my" + ], + [ + "myśl", + "ała" + ], + [ + "rzu", + "cał" + ], + [ + "chodzi", + "li" + ], + [ + "Ro", + "t" + ], + [ + "poczę", + "ło" + ], + [ + "zwy", + "kły" + ], + [ + "pięk", + "ny" + ], + [ + "Krzy", + "sia" + ], + [ + "olbrzy", + "mie" + ], + [ + "Mó", + "wił" + ], + [ + "królo", + "wi" + ], + [ + "Przecie", + "ż" + ], + [ + "óz", + "ł" + ], + [ + "O", + "czy" + ], + [ + "g", + "ała" + ], + [ + "po", + "za" + ], + [ + "po", + "no" + ], + [ + "je", + "sta" + ], + [ + "za", + "ci" + ], + [ + "że", + "niem" + ], + [ + "przy", + "jął" + ], + [ + "cho", + "dząc" + ], + [ + "pan", + "nie" + ], + [ + "cha", + "mi" + ], + [ + "sie", + "m" + ], + [ + "ob", + "ło" + ], + [ + "czo", + "łem" + ], + [ + "gó", + "ż" + ], + [ + "wali", + "ł" + ], + [ + "miesz", + "ał" + ], + [ + "wra", + "żenie" + ], + [ + "baro", + "nowa" + ], + [ + "grz", + "mo" + ], + [ + "Sapie", + "ha" + ], + [ + "pojedy", + "n" + ], + [ + "Zyg", + "fry" + ], + [ + "F", + "ran" + ], + [ + "d", + "ka" + ], + [ + "ch", + "ód" + ], + [ + "sz", + "ku" + ], + [ + "do", + "mów" + ], + [ + "wo", + "dz" + ], + [ + "od", + "et" + ], + [ + "bo", + "jo" + ], + [ + "przy", + "szły" + ], + [ + "we", + "ł" + ], + [ + "bi", + "twa" + ], + [ + "bu", + "rza" + ], + [ + "słu", + "ży" + ], + [ + "Wi", + "do" + ], + [ + "two", + "im" + ], + [ + "głos", + "ów" + ], + [ + "dra", + "ż" + ], + [ + "jas", + "no" + ], + [ + "ratu", + "nek" + ], + [ + "In", + "ni" + ], + [ + "Hra", + "bia" + ], + [ + "Longi", + "nus" + ], + [ + "I", + "A" + ], + [ + "b", + "lu" + ], + [ + "g", + "re" + ], + [ + "s", + "nęła" + ], + [ + "w", + "sta" + ], + [ + "mi", + "ni" + ], + [ + "wo", + "zy" + ], + [ + "dzie", + "wię" + ], + [ + "pi", + "lnie" + ], + [ + "Ja", + "ki" + ], + [ + "słu", + "żyć" + ], + [ + "bra", + "cia" + ], + [ + "nio", + "sły" + ], + [ + "Sta", + "r" + ], + [ + "pew", + "nym" + ], + [ + "daw", + "nych" + ], + [ + "dem", + "u" + ], + [ + "niech", + "że" + ], + [ + "wszel", + "kie" + ], + [ + "cało", + "wał" + ], + [ + "pobli", + "żu" + ], + [ + "cztere", + "ch" + ], + [ + "a", + "fe" + ], + [ + "c", + "le" + ], + [ + "o", + "s" + ], + [ + "o", + "go" + ], + [ + "o", + "śmie" + ], + [ + "o", + "wej" + ], + [ + "nie", + "rucho" + ], + [ + "ch", + "ó" + ], + [ + "cz", + "łe" + ], + [ + "za", + "chwy" + ], + [ + "le", + "c" + ], + [ + "le", + "ka" + ], + [ + "la", + "uda" + ], + [ + "mo", + "n" + ], + [ + "bo", + "ju" + ], + [ + "przy", + "sią" + ], + [ + "jak", + "kolwiek" + ], + [ + "sie", + "dzieć" + ], + [ + "sło", + "ne" + ], + [ + "dze", + "niu" + ], + [ + "chodzi", + "ła" + ], + [ + "Pa", + "na" + ], + [ + "czar", + "ne" + ], + [ + "zoba", + "czyć" + ], + [ + "niewia", + "sty" + ], + [ + "Ge", + "b" + ], + [ + "wnę", + "trz" + ], + [ + "Pio", + "tr" + ], + [ + "Mille", + "r" + ], + [ + "d", + "ół" + ], + [ + "k", + "lu" + ], + [ + "t", + "ność" + ], + [ + "Ś", + "wię" + ], + [ + "po", + "ty" + ], + [ + "li", + "wie" + ], + [ + "wy", + "r" + ], + [ + "mie", + "r" + ], + [ + "gdy", + "m" + ], + [ + "naj", + "więcej" + ], + [ + "żo", + "ną" + ], + [ + "łe", + "n" + ], + [ + "trz", + "ę" + ], + [ + "pew", + "na" + ], + [ + "ciąg", + "nąć" + ], + [ + "oj", + "cze" + ], + [ + "rzą", + "t" + ], + [ + "czer", + "wie" + ], + [ + "żad", + "nych" + ], + [ + "Ży", + "dów" + ], + [ + "skó", + "ry" + ], + [ + "N", + "u" + ], + [ + "S", + "an" + ], + [ + "b", + "od" + ], + [ + "h", + "er" + ], + [ + "i", + "dąc" + ], + [ + "z", + "ra" + ], + [ + "le", + "ni" + ], + [ + "wo", + "dzie" + ], + [ + "no", + "wego" + ], + [ + "ma", + "jesta" + ], + [ + "ku", + "zy" + ], + [ + "sta", + "j" + ], + [ + "ze", + "chce" + ], + [ + "ob", + "szer" + ], + [ + "og", + "niem" + ], + [ + "dło", + "nie" + ], + [ + "Lu", + "d" + ], + [ + "bły", + "szczą" + ], + [ + "głu", + "p" + ], + [ + "wszę", + "dy" + ], + [ + "S", + "t" + ], + [ + "a", + "dwoka" + ], + [ + "u", + "szu" + ], + [ + "ź", + "ć" + ], + [ + "nie", + "wy" + ], + [ + "sz", + "ta" + ], + [ + "cz", + "ała" + ], + [ + "po", + "zy" + ], + [ + "ał", + "e" + ], + [ + "wie", + "dzą" + ], + [ + "wy", + "cie" + ], + [ + "dzi", + "siaj" + ], + [ + "pi", + "ó" + ], + [ + "nę", + "dz" + ], + [ + "Na", + "przód" + ], + [ + "bu", + "ła" + ], + [ + "ten", + "t" + ], + [ + "Sa", + "ra" + ], + [ + "pół", + "noc" + ], + [ + "osta", + "tnie" + ], + [ + "tar", + "ł" + ], + [ + "śpie", + "wa" + ], + [ + "nadzie", + "ja" + ], + [ + "pochy", + "lił" + ], + [ + "gorze", + "li" + ], + [ + "tale", + "ntów" + ], + [ + "Sę", + "dzia" + ], + [ + "Charłam", + "p" + ], + [ + "stam", + "tąd" + ], + [ + "D", + "ru" + ], + [ + "G", + "łu" + ], + [ + "u", + "tk" + ], + [ + "w", + "no" + ], + [ + "cz", + "ce" + ], + [ + "ci", + "chy" + ], + [ + "za", + "trzyma" + ], + [ + "wie", + "ki" + ], + [ + "to", + "ż" + ], + [ + "da", + "wać" + ], + [ + "czy", + "k" + ], + [ + "ze", + "bra" + ], + [ + "spo", + "tk" + ], + [ + "ża", + "lu" + ], + [ + "dob", + "rego" + ], + [ + "Ta", + "uro" + ], + [ + "tam", + "tej" + ], + [ + "wiel", + "moż" + ], + [ + "gę", + "st" + ], + [ + "książę", + "cej" + ], + [ + "dź", + "cie" + ], + [ + "Pod", + "bi" + ], + [ + "świąty", + "ń" + ], + [ + "wspo", + "mina" + ], + [ + "pozwoli", + "ł" + ], + [ + "zdziwie", + "niem" + ], + [ + "Łu", + "b" + ], + [ + "ogó", + "le" + ], + [ + "d", + "nej" + ], + [ + "d", + "niem" + ], + [ + "z", + "je" + ], + [ + "z", + "ry" + ], + [ + "ż", + "ały" + ], + [ + "na", + "okół" + ], + [ + "te", + "lu" + ], + [ + "prze", + "szko" + ], + [ + "przy", + "ro" + ], + [ + "przy", + "wy" + ], + [ + "lo", + "na" + ], + [ + "rów", + "ni" + ], + [ + "będzie", + "m" + ], + [ + "pew", + "nego" + ], + [ + "pew", + "nością" + ], + [ + "patrzy", + "ć" + ], + [ + "patrzy", + "li" + ], + [ + "god", + "ny" + ], + [ + "fu", + "r" + ], + [ + "dosko", + "nale" + ], + [ + "K", + "on" + ], + [ + "P", + "ię" + ], + [ + "b", + "ł" + ], + [ + "d", + "ki" + ], + [ + "o", + "st" + ], + [ + "o", + "krzy" + ], + [ + "t", + "wego" + ], + [ + "u", + "cha" + ], + [ + "w", + "ów" + ], + [ + "od", + "ź" + ], + [ + "la", + "u" + ], + [ + "in", + "nej" + ], + [ + "pier", + "ś" + ], + [ + "Ka", + "mie" + ], + [ + "gra", + "ni" + ], + [ + "róż", + "ne" + ], + [ + "bla", + "sku" + ], + [ + "moc", + "niej" + ], + [ + "kawale", + "r" + ], + [ + "Któ", + "ry" + ], + [ + "gwał", + "to" + ], + [ + "Myś", + "l" + ], + [ + "E", + "R" + ], + [ + "a", + "bym" + ], + [ + "b", + "ór" + ], + [ + "h", + "isto" + ], + [ + "o", + "ku" + ], + [ + "p", + "tak" + ], + [ + "ś", + "pi" + ], + [ + "ko", + "t" + ], + [ + "za", + "kry" + ], + [ + "wy", + "pyty" + ], + [ + "ma", + "nie" + ], + [ + "spo", + "glądał" + ], + [ + "Za", + "ś" + ], + [ + "lo", + "t" + ], + [ + "czo", + "nych" + ], + [ + "Ma", + "rusze" + ], + [ + "pło", + "mień" + ], + [ + "ofice", + "rowie" + ], + [ + "oso", + "b" + ], + [ + "ojczy", + "źnie" + ], + [ + "spodzie", + "wał" + ], + [ + "grz", + "bie" + ], + [ + "dziewczy", + "ny" + ], + [ + "rzuci", + "ła" + ], + [ + "gospo", + "dar" + ], + [ + "Podbi", + "pię" + ], + [ + "S", + "ar" + ], + [ + "o", + "li" + ], + [ + "r", + "wo" + ], + [ + "u", + "kło" + ], + [ + "na", + "ka" + ], + [ + "na", + "pełni" + ], + [ + "za", + "r" + ], + [ + "ty", + "łu" + ], + [ + "we", + "szli" + ], + [ + "de", + "szcz" + ], + [ + "cha", + "jąc" + ], + [ + "ob", + "ja" + ], + [ + "bra", + "ci" + ], + [ + "Wi", + "dzę" + ], + [ + "kul", + "ba" + ], + [ + "zło", + "wro" + ], + [ + "ws", + "pół" + ], + [ + "pamię", + "ć" + ], + [ + "pamię", + "ci" + ], + [ + "Wła", + "śnie" + ], + [ + "ocze", + "ki" + ], + [ + "Z", + "gorzeli" + ], + [ + "s", + "ał" + ], + [ + "u", + "niesie" + ], + [ + "z", + "ała" + ], + [ + "Ż", + "a" + ], + [ + "rz", + "ało" + ], + [ + "po", + "świę" + ], + [ + "wi", + "ała" + ], + [ + "za", + "wa" + ], + [ + "do", + "się" + ], + [ + "wa", + "niu" + ], + [ + "wy", + "ją" + ], + [ + "pie", + "s" + ], + [ + "wiel", + "błą" + ], + [ + "myśl", + "ałem" + ], + [ + "par", + "ty" + ], + [ + "zd", + "rów" + ], + [ + "pad", + "ały" + ], + [ + "ws", + "pól" + ], + [ + "klę", + "ski" + ], + [ + "uwa", + "gę" + ], + [ + "Dla", + "tego" + ], + [ + "począ", + "ć" + ], + [ + "Wszyst", + "kie" + ], + [ + "Warsza", + "wie" + ], + [ + "komna", + "ty" + ], + [ + "miesią", + "c" + ], + [ + "czter", + "dzie" + ], + [ + "Tygel", + "li" + ], + [ + "O", + "b" + ], + [ + "k", + "san" + ], + [ + "u", + "słyszał" + ], + [ + "ra", + "cji" + ], + [ + "rze", + "li" + ], + [ + "do", + "tk" + ], + [ + "le", + "nia" + ], + [ + "wa", + "szych" + ], + [ + "ła", + "skę" + ], + [ + "wy", + "cię" + ], + [ + "wy", + "jechał" + ], + [ + "wo", + "dza" + ], + [ + "dzi", + "kich" + ], + [ + "przy", + "był" + ], + [ + "cha", + "r" + ], + [ + "Po", + "nie" + ], + [ + "Po", + "wia" + ], + [ + "chło", + "pi" + ], + [ + "czego", + "ś" + ], + [ + "Mi", + "koła" + ], + [ + "woje", + "wody" + ], + [ + "jeżd", + "żał" + ], + [ + "Mó", + "wi" + ], + [ + "połu", + "dnie" + ], + [ + "Niem", + "ców" + ], + [ + "wtó", + "re" + ], + [ + "drzwia", + "ch" + ], + [ + "L", + "in" + ], + [ + "T", + "wa" + ], + [ + "f", + "y" + ], + [ + "o", + "ny" + ], + [ + "u", + "licy" + ], + [ + "z", + "my" + ], + [ + "z", + "grzy" + ], + [ + "ch", + "ła" + ], + [ + "ni", + "ła" + ], + [ + "ni", + "ów" + ], + [ + "ra", + "jąc" + ], + [ + "ra", + "dę" + ], + [ + "za", + "bie" + ], + [ + "by", + "wało" + ], + [ + "wie", + "działa" + ], + [ + "ma", + "cie" + ], + [ + "we", + "k" + ], + [ + "pu", + "st" + ], + [ + "będzie", + "my" + ], + [ + "dź", + "wi" + ], + [ + "hu", + "k" + ], + [ + "śmier", + "cią" + ], + [ + "króle", + "wskiej" + ], + [ + "samy", + "ch" + ], + [ + "mist", + "rza" + ], + [ + "Wąso", + "wska" + ], + [ + "P", + "ło" + ], + [ + "W", + "ró" + ], + [ + "c", + "ką" + ], + [ + "f", + "al" + ], + [ + "u", + "ści" + ], + [ + "z", + "ą" + ], + [ + "z", + "łu" + ], + [ + "nie", + "prze" + ], + [ + "po", + "to" + ], + [ + "je", + "ńców" + ], + [ + "za", + "pytała" + ], + [ + "wa", + "wszy" + ], + [ + "wie", + "dzieli" + ], + [ + "wy", + "sta" + ], + [ + "ja", + "dą" + ], + [ + "dzi", + "siej" + ], + [ + "ce", + "l" + ], + [ + "ści", + "ł" + ], + [ + "ści", + "an" + ], + [ + "bi", + "te" + ], + [ + "roz", + "po" + ], + [ + "pod", + "nosi" + ], + [ + "Nie", + "którzy" + ], + [ + "ża", + "ć" + ], + [ + "gł", + "e" + ], + [ + "in", + "ną" + ], + [ + "Mi", + "ło" + ], + [ + "dwo", + "ma" + ], + [ + "pło", + "ną" + ], + [ + "osta", + "te" + ], + [ + "pyta", + "nie" + ], + [ + "szep", + "nęła" + ], + [ + "słusz", + "ność" + ], + [ + "krzyw", + "dy" + ], + [ + "sp", + "rzę" + ], + [ + "wyglą", + "da" + ], + [ + "cudzo", + "ziem" + ], + [ + "b", + "rzę" + ], + [ + "j", + "że" + ], + [ + "u", + "dział" + ], + [ + "w", + "ka" + ], + [ + "na", + "sy" + ], + [ + "na", + "zajutrz" + ], + [ + "sz", + "ała" + ], + [ + "po", + "ku" + ], + [ + "po", + "szła" + ], + [ + "rze", + "ka" + ], + [ + "do", + "wiedział" + ], + [ + "wa", + "ru" + ], + [ + "roz", + "pro" + ], + [ + "ga", + "jąc" + ], + [ + "pi", + "li" + ], + [ + "pan", + "ną" + ], + [ + "be", + "j" + ], + [ + "szcze", + "gó" + ], + [ + "su", + "bie" + ], + [ + "Ch", + "ce" + ], + [ + "księ", + "ciem" + ], + [ + "ciąg", + "nie" + ], + [ + "zda", + "wał" + ], + [ + "posta", + "ci" + ], + [ + "Egip", + "cja" + ], + [ + "służ", + "ba" + ], + [ + "niebo", + "szczy" + ], + [ + "Be", + "ne" + ], + [ + "M", + "ię" + ], + [ + "o", + "wą" + ], + [ + "s", + "prowa" + ], + [ + "s", + "pół" + ], + [ + "t", + "ków" + ], + [ + "u", + "czuł" + ], + [ + "ś", + "mia" + ], + [ + "ra", + "li" + ], + [ + "za", + "brał" + ], + [ + "że", + "la" + ], + [ + "to", + "ści" + ], + [ + "ku", + "pić" + ], + [ + "cha", + "ch" + ], + [ + "pro", + "gu" + ], + [ + "wró", + "ż" + ], + [ + "Ju", + "tro" + ], + [ + "raj", + "ta" + ], + [ + "króle", + "m" + ], + [ + "kamie", + "ń" + ], + [ + "uśmie", + "ch" + ], + [ + "Koza", + "cy" + ], + [ + "stępu", + "je" + ], + [ + "przygo", + "towa" + ], + [ + "słysz", + "ałem" + ], + [ + "Bogda", + "ńca" + ], + [ + "O", + "sta" + ], + [ + "o", + "dzie" + ], + [ + "o", + "krzyki" + ], + [ + "ś", + "lub" + ], + [ + "po", + "grze" + ], + [ + "ra", + "cję" + ], + [ + "wi", + "ska" + ], + [ + "wo", + "r" + ], + [ + "wo", + "ły" + ], + [ + "dzi", + "ły" + ], + [ + "ga", + "ją" + ], + [ + "cha", + "ty" + ], + [ + "Za", + "mo" + ], + [ + "łe", + "z" + ], + [ + "sł", + "em" + ], + [ + "gnie", + "wem" + ], + [ + "podob", + "no" + ], + [ + "róż", + "no" + ], + [ + "Cza", + "sem" + ], + [ + "zaczę", + "li" + ], + [ + "puszcza", + "ć" + ], + [ + "szere", + "gi" + ], + [ + "rep", + "tio" + ], + [ + "Mentezu", + "fis" + ], + [ + "l", + "ta" + ], + [ + "n", + "ną" + ], + [ + "o", + "ży" + ], + [ + "u", + "rzą" + ], + [ + "z", + "nie" + ], + [ + "sz", + "ty" + ], + [ + "do", + "my" + ], + [ + "ga", + "dać" + ], + [ + "Na", + "stała" + ], + [ + "dob", + "rą" + ], + [ + "wz", + "ru" + ], + [ + "naj", + "lepiej" + ], + [ + "mia", + "r" + ], + [ + "Ale", + "ksan" + ], + [ + "chci", + "ałem" + ], + [ + "No", + "c" + ], + [ + "włas", + "nych" + ], + [ + "zdo", + "łał" + ], + [ + "dło", + "ni" + ], + [ + "Krzy", + "wo" + ], + [ + "Bogu", + "sława" + ], + [ + "dosta", + "nie" + ], + [ + "potrze", + "bo" + ], + [ + "zgo", + "ła" + ], + [ + "biał", + "ą" + ], + [ + "ratu", + "nku" + ], + [ + "wypa", + "dek" + ], + [ + "jan", + "cza" + ], + [ + "v", + "el" + ], + [ + "na", + "ród" + ], + [ + "na", + "czel" + ], + [ + "cz", + "ką" + ], + [ + "po", + "ły" + ], + [ + "wi", + "od" + ], + [ + "le", + "wo" + ], + [ + "wa", + "nym" + ], + [ + "ka", + "p" + ], + [ + "wy", + "dało" + ], + [ + "da", + "no" + ], + [ + "cie", + "le" + ], + [ + "od", + "poczy" + ], + [ + "bo", + "i" + ], + [ + "bo", + "ki" + ], + [ + "bo", + "ży" + ], + [ + "bie", + "gły" + ], + [ + "cza", + "ć" + ], + [ + "bi", + "je" + ], + [ + "bi", + "ło" + ], + [ + "Za", + "ko" + ], + [ + "sła", + "wie" + ], + [ + "podob", + "nych" + ], + [ + "Ni", + "gdy" + ], + [ + "An", + "zel" + ], + [ + "stąpi", + "ła" + ], + [ + "lek", + "ty" + ], + [ + "wiado", + "mości" + ], + [ + "skoń", + "czył" + ], + [ + "gwia", + "zdy" + ], + [ + "zapom", + "niał" + ], + [ + "chłopa", + "k" + ], + [ + "obli", + "cze" + ], + [ + "przypom", + "niał" + ], + [ + "Idry", + "s" + ], + [ + "e", + "ner" + ], + [ + "n", + "óż" + ], + [ + "o", + "kie" + ], + [ + "o", + "wym" + ], + [ + "s", + "pło" + ], + [ + "na", + "si" + ], + [ + "wi", + "u" + ], + [ + "do", + "szedł" + ], + [ + "wy", + "słał" + ], + [ + "bo", + "ja" + ], + [ + "ku", + "le" + ], + [ + "cze", + "niu" + ], + [ + "pu", + "r" + ], + [ + "fi", + "gu" + ], + [ + "ciąg", + "ną" + ], + [ + "oj", + "co" + ], + [ + "Li", + "bij" + ], + [ + "Wie", + "sz" + ], + [ + "mło", + "dzień" + ], + [ + "ucie", + "kać" + ], + [ + "ude", + "rza" + ], + [ + "Egip", + "cie" + ], + [ + "oso", + "bli" + ], + [ + "Koza", + "ków" + ], + [ + "bogi", + "ni" + ], + [ + "jeźdź", + "ców" + ], + [ + "Rzeczpospoli", + "ta" + ], + [ + "K", + "t" + ], + [ + "S", + "er" + ], + [ + "Z", + "ie" + ], + [ + "c", + "ku" + ], + [ + "l", + "ną" + ], + [ + "o", + "pano" + ], + [ + "s", + "nąć" + ], + [ + "ń", + "stwem" + ], + [ + "po", + "ża" + ], + [ + "ko", + "lum" + ], + [ + "ci", + "ałem" + ], + [ + "za", + "pew" + ], + [ + "to", + "nem" + ], + [ + "ku", + "py" + ], + [ + "du", + "ją" + ], + [ + "ża", + "dna" + ], + [ + "naj", + "prędzej" + ], + [ + "czo", + "no" + ], + [ + "Ta", + "ki" + ], + [ + "nad", + "to" + ], + [ + "two", + "ich" + ], + [ + "kle", + "jno" + ], + [ + "woła", + "li" + ], + [ + "póź", + "no" + ], + [ + "Dan", + "vel" + ], + [ + "pój", + "ść" + ], + [ + "Kor", + "de" + ], + [ + "pięć", + "dziesiąt" + ], + [ + "wsty", + "d" + ], + [ + "Eu", + "ry" + ], + [ + "Szlangba", + "um" + ], + [ + "Kt", + "óż" + ], + [ + "B", + "er" + ], + [ + "H", + "u" + ], + [ + "R", + "ó" + ], + [ + "l", + "nym" + ], + [ + "o", + "łta" + ], + [ + "w", + "skiemu" + ], + [ + "nie", + "którzy" + ], + [ + "po", + "tra" + ], + [ + "po", + "czci" + ], + [ + "wie", + "nie" + ], + [ + "wy", + "gląd" + ], + [ + "ce", + "nia" + ], + [ + "mu", + "rów" + ], + [ + "bi", + "ry" + ], + [ + "roz", + "bu" + ], + [ + "du", + "sz" + ], + [ + "Po", + "l" + ], + [ + "powie", + "działa" + ], + [ + "Wi", + "śnio" + ], + [ + "pię", + "ciu" + ], + [ + "każ", + "da" + ], + [ + "kro", + "tnie" + ], + [ + "pły", + "nie" + ], + [ + "So", + "pli" + ], + [ + "biały", + "ch" + ], + [ + "musie", + "li" + ], + [ + "F", + "lo" + ], + [ + "i", + "v" + ], + [ + "nie", + "gdzie" + ], + [ + "ra", + "k" + ], + [ + "ra", + "dzi" + ], + [ + "mi", + "u" + ], + [ + "wie", + "nia" + ], + [ + "wy", + "glądał" + ], + [ + "la", + "m" + ], + [ + "la", + "sy" + ], + [ + "bo", + "ska" + ], + [ + "pie", + "śń" + ], + [ + "bi", + "ty" + ], + [ + "ró", + "b" + ], + [ + "roz", + "trop" + ], + [ + "sk", + "ów" + ], + [ + "bu", + "j" + ], + [ + "stro", + "nach" + ], + [ + "zło", + "te" + ], + [ + "szo", + "no" + ], + [ + "szo", + "ne" + ], + [ + "mniej", + "sza" + ], + [ + "pół", + "nocy" + ], + [ + "znaj", + "duje" + ], + [ + "ostat", + "nich" + ], + [ + "zgi", + "nąć" + ], + [ + "zauwa", + "żył" + ], + [ + "Mię", + "dzy" + ], + [ + "G", + "usta" + ], + [ + "d", + "nych" + ], + [ + "o", + "bywa" + ], + [ + "p", + "ały" + ], + [ + "p", + "sy" + ], + [ + "t", + "chu" + ], + [ + "w", + "nicy" + ], + [ + "ń", + "scy" + ], + [ + "po", + "lo" + ], + [ + "po", + "został" + ], + [ + "je", + "chała" + ], + [ + "za", + "go" + ], + [ + "do", + "ro" + ], + [ + "że", + "ni" + ], + [ + "pa", + "dał" + ], + [ + "ty", + "dzień" + ], + [ + "od", + "parła" + ], + [ + "ma", + "jda" + ], + [ + "sze", + "le" + ], + [ + "pro", + "sta" + ], + [ + "trzy", + "my" + ], + [ + "Je", + "dno" + ], + [ + "To", + "też" + ], + [ + "oj", + "cu" + ], + [ + "ha", + "u" + ], + [ + "mar", + "t" + ], + [ + "kon", + "fe" + ], + [ + "wróci", + "li" + ], + [ + "prz", + "od" + ], + [ + "wal", + "ki" + ], + [ + "godzi", + "na" + ], + [ + "chod", + "ź" + ], + [ + "rzeczy", + "wiście" + ], + [ + "zdu", + "mieniem" + ], + [ + "zaczę", + "ły" + ], + [ + "miłości", + "wy" + ], + [ + "szczęśli", + "wy" + ], + [ + "długi", + "m" + ], + [ + "otwar", + "te" + ], + [ + "wąt", + "pli" + ], + [ + "kan", + "cle" + ], + [ + "l", + "ka" + ], + [ + "p", + "ch" + ], + [ + "na", + "ć" + ], + [ + "po", + "rę" + ], + [ + "po", + "mó" + ], + [ + "rze", + "niem" + ], + [ + "li", + "wszy" + ], + [ + "prze", + "stał" + ], + [ + "prze", + "raź" + ], + [ + "szy", + "i" + ], + [ + "ma", + "mi" + ], + [ + "przy", + "jem" + ], + [ + "bie", + "da" + ], + [ + "pra", + "cu" + ], + [ + "zna", + "sz" + ], + [ + "Nie", + "raz" + ], + [ + "sie", + "d" + ], + [ + "du", + "ży" + ], + [ + "se", + "nato" + ], + [ + "wz", + "nosi" + ], + [ + "słu", + "g" + ], + [ + "Wi", + "a" + ], + [ + "Wokul", + "skiemu" + ], + [ + "jący", + "mi" + ], + [ + "kilka", + "dziesiąt" + ], + [ + "krę", + "cił" + ], + [ + "zwycię", + "stwo" + ], + [ + "Be", + "z" + ], + [ + "czerwo", + "ne" + ], + [ + "Naj", + "święt" + ], + [ + "wyraź", + "nie" + ], + [ + "spot", + "kać" + ], + [ + "Anu", + "sia" + ], + [ + "fran", + "cu" + ], + [ + "wną", + "trz" + ], + [ + "pur", + "pu" + ], + [ + "d", + "rew" + ], + [ + "n", + "ce" + ], + [ + "u", + "ła" + ], + [ + "u", + "siadł" + ], + [ + "ś", + "lu" + ], + [ + "ż", + "ąd" + ], + [ + "ko", + "chać" + ], + [ + "za", + "cie" + ], + [ + "za", + "sła" + ], + [ + "za", + "myślił" + ], + [ + "no", + "zd" + ], + [ + "czy", + "ch" + ], + [ + "czy", + "tać" + ], + [ + "prze", + "szka" + ], + [ + "my", + "m" + ], + [ + "kł", + "ę" + ], + [ + "sk", + "ała" + ], + [ + "du", + "szą" + ], + [ + "bu", + "n" + ], + [ + "żo", + "nę" + ], + [ + "Ta", + "tar" + ], + [ + "zi", + "ar" + ], + [ + "bro", + "nił" + ], + [ + "kro", + "kiem" + ], + [ + "Gdy", + "bym" + ], + [ + "pięk", + "ne" + ], + [ + "lek", + "ko" + ], + [ + "cięż", + "kie" + ], + [ + "zabi", + "ł" + ], + [ + "szwedz", + "kie" + ], + [ + "Radziwił", + "ła" + ], + [ + "urzę", + "dni" + ], + [ + "Tele", + "mach" + ], + [ + "Ursu", + "s" + ], + [ + "niespodzia", + "nie" + ], + [ + "Chwi", + "lami" + ], + [ + "U", + "krai" + ], + [ + "o", + "wego" + ], + [ + "u", + "l" + ], + [ + "w", + "na" + ], + [ + "z", + "wło" + ], + [ + "po", + "kło" + ], + [ + "po", + "trzą" + ], + [ + "za", + "ga" + ], + [ + "za", + "sy" + ], + [ + "mi", + "ć" + ], + [ + "ja", + "zda" + ], + [ + "no", + "wu" + ], + [ + "prze", + "stra" + ], + [ + "szy", + "mi" + ], + [ + "czo", + "m" + ], + [ + "or", + "szak" + ], + [ + "Sta", + "wska" + ], + [ + "Ro", + "zło" + ], + [ + "poz", + "wole" + ], + [ + "wło", + "sów" + ], + [ + "pięk", + "na" + ], + [ + "Me", + "ne" + ], + [ + "rozma", + "wiać" + ], + [ + "wil", + "go" + ], + [ + "jeź", + "dzie" + ], + [ + "cało", + "wać" + ], + [ + "Rzy", + "mie" + ], + [ + "rob", + "ię" + ], + [ + "Ak", + "te" + ], + [ + "D", + "ale" + ], + [ + "d", + "rę" + ], + [ + "d", + "nym" + ], + [ + "o", + "szczę" + ], + [ + "o", + "sób" + ], + [ + "s", + "nym" + ], + [ + "u", + "ło" + ], + [ + "u", + "sa" + ], + [ + "ś", + "nię" + ], + [ + "ch", + "wał" + ], + [ + "po", + "my" + ], + [ + "po", + "wszech" + ], + [ + "ra", + "cze" + ], + [ + "ro", + "du" + ], + [ + "le", + "w" + ], + [ + "pa", + "ry" + ], + [ + "dy", + "mu" + ], + [ + "pra", + "gnął" + ], + [ + "kł", + "ó" + ], + [ + "mówi", + "ono" + ], + [ + "żo", + "no" + ], + [ + "czo", + "ną" + ], + [ + "pła", + "szcz" + ], + [ + "dź", + "my" + ], + [ + "war", + "gi" + ], + [ + "mał", + "żon" + ], + [ + "chce", + "cie" + ], + [ + "Zbyszko", + "wi" + ], + [ + "ludz", + "kich" + ], + [ + "obie", + "cał" + ], + [ + "zabi", + "ja" + ], + [ + "groma", + "dy" + ], + [ + "ogrom", + "ne" + ], + [ + "wydo", + "był" + ], + [ + "oz", + "wały" + ], + [ + "nie", + "chaj" + ], + [ + "po", + "s" + ], + [ + "ro", + "n" + ], + [ + "wi", + "ły" + ], + [ + "za", + "do" + ], + [ + "za", + "sa" + ], + [ + "wo", + "ź" + ], + [ + "wo", + "zów" + ], + [ + "prze", + "pa" + ], + [ + "bo", + "ję" + ], + [ + "bo", + "ha" + ], + [ + "du", + "sze" + ], + [ + "pe", + "łen" + ], + [ + "pu", + "sto" + ], + [ + "niej", + "si" + ], + [ + "wszyst", + "kimi" + ], + [ + "gę", + "sto" + ], + [ + "księ", + "dza" + ], + [ + "Ku", + "r" + ], + [ + "dia", + "beł" + ], + [ + "kole", + "i" + ], + [ + "ow", + "dzie" + ], + [ + "posia", + "da" + ], + [ + "Następ", + "nie" + ], + [ + "T", + "rzy" + ], + [ + "g", + "r" + ], + [ + "k", + "nąć" + ], + [ + "o", + "ce" + ], + [ + "po", + "two" + ], + [ + "ko", + "ryta" + ], + [ + "ci", + "ło" + ], + [ + "za", + "w" + ], + [ + "że", + "k" + ], + [ + "pa", + "nia" + ], + [ + "wy", + "ja" + ], + [ + "dzi", + "ło" + ], + [ + "czy", + "ta" + ], + [ + "mo", + "rza" + ], + [ + "gło", + "wami" + ], + [ + "sza", + "bli" + ], + [ + "de", + "lika" + ], + [ + "lo", + "ną" + ], + [ + "zło", + "to" + ], + [ + "Zagło", + "bę" + ], + [ + "By", + "li" + ], + [ + "Ko", + "wal" + ], + [ + "krze", + "sła" + ], + [ + "podob", + "nego" + ], + [ + "An", + "gli" + ], + [ + "słucha", + "j" + ], + [ + "stry", + "j" + ], + [ + "połu", + "dnio" + ], + [ + "jakim", + "ś" + ], + [ + "jakiego", + "ś" + ], + [ + "szab", + "lą" + ], + [ + "zamk", + "nię" + ], + [ + "wzglę", + "dem" + ], + [ + "Mem", + "fi" + ], + [ + "Dłu", + "go" + ], + [ + "Z", + "nowu" + ], + [ + "d", + "rą" + ], + [ + "h", + "ry" + ], + [ + "h", + "oj" + ], + [ + "o", + "kaz" + ], + [ + "o", + "szu" + ], + [ + "u", + "sie" + ], + [ + "ż", + "ąc" + ], + [ + "st", + "ia" + ], + [ + "wy", + "star" + ], + [ + "sta", + "nęli" + ], + [ + "zy", + "wać" + ], + [ + "nio", + "sło" + ], + [ + "woj", + "skiem" + ], + [ + "Le", + "dwie" + ], + [ + "Sta", + "wskiej" + ], + [ + "kto", + "ra" + ], + [ + "!”", + "," + ], + [ + "słowa", + "ch" + ], + [ + "licz", + "ne" + ], + [ + "obro", + "ny" + ], + [ + "sposo", + "b" + ], + [ + "waszmości", + "owie" + ], + [ + "słysze", + "li" + ], + [ + "powro", + "tem" + ], + [ + "Kazimie", + "rz" + ], + [ + "trzydzie", + "ści" + ], + [ + "weź", + "mie" + ], + [ + "czam", + "bu" + ], + [ + "Z", + "ło" + ], + [ + "a", + "re" + ], + [ + "l", + "nych" + ], + [ + "n", + "nej" + ], + [ + "o", + "czami" + ], + [ + "p", + "sa" + ], + [ + "nie", + "wiele" + ], + [ + "cz", + "ni" + ], + [ + "za", + "miesz" + ], + [ + "do", + "ku" + ], + [ + "mi", + "go" + ], + [ + "wy", + "szli" + ], + [ + "dzi", + "wne" + ], + [ + "pie", + "j" + ], + [ + "pie", + "ż" + ], + [ + "ży", + "ło" + ], + [ + "sza", + "bel" + ], + [ + "pod", + "nosząc" + ], + [ + "sto", + "ją" + ], + [ + "ska", + "jąc" + ], + [ + "wać", + "pana" + ], + [ + "in", + "na" + ], + [ + "pier", + "ście" + ], + [ + "sia", + "dła" + ], + [ + "sam", + "emu" + ], + [ + "dru", + "dzy" + ], + [ + "ok", + "rą" + ], + [ + "ri", + "ą" + ], + [ + "gar", + "dło" + ], + [ + "pyta", + "nia" + ], + [ + "miecz", + "em" + ], + [ + "Ksią", + "dz" + ], + [ + "So", + "roka" + ], + [ + "pierw", + "sza" + ], + [ + "zdraj", + "ca" + ], + [ + "Wiel", + "ki" + ], + [ + "wst", + "rę" + ], + [ + "spot", + "kał" + ], + [ + "Rozu", + "mie" + ], + [ + "Tade", + "usz" + ], + [ + "M", + "racze" + ], + [ + "S", + "ma" + ], + [ + "W", + "net" + ], + [ + "w", + "ców" + ], + [ + "nie", + "daleko" + ], + [ + "nie", + "dawno" + ], + [ + "ch", + "rz" + ], + [ + "rze", + "ń" + ], + [ + "ko", + "ł" + ], + [ + "ka", + "żę" + ], + [ + "wie", + "rzę" + ], + [ + "ta", + "na" + ], + [ + "ru", + "chu" + ], + [ + "ró", + "g" + ], + [ + "sto", + "l" + ], + [ + "du", + "że" + ], + [ + "pu", + "szcze" + ], + [ + "woj", + "sku" + ], + [ + "resz", + "tę" + ], + [ + "dził", + "em" + ], + [ + "Do", + "ść" + ], + [ + "więk", + "szej" + ], + [ + "ucie", + "kł" + ], + [ + "um", + "rzeć" + ], + [ + "Petroniu", + "sza" + ], + [ + "dziec", + "ka" + ], + [ + "chmu", + "ry" + ], + [ + "ofia", + "ry" + ], + [ + "powtarza", + "ć" + ], + [ + "han", + "d" + ], + [ + "N", + "A" + ], + [ + "O", + "zy" + ], + [ + "a", + "sy" + ], + [ + "i", + "ła" + ], + [ + "n", + "nego" + ], + [ + "o", + "krzyk" + ], + [ + "ć", + "wi" + ], + [ + "st", + "rzały" + ], + [ + "ni", + "na" + ], + [ + "wi", + "ały" + ], + [ + "wy", + "ciąga" + ], + [ + "to", + "miast" + ], + [ + "no", + "gą" + ], + [ + "od", + "powiadał" + ], + [ + "przy", + "szli" + ], + [ + "ku", + "n" + ], + [ + "sta", + "nęła" + ], + [ + "we", + "r" + ], + [ + "ru", + "s" + ], + [ + "ru", + "chem" + ], + [ + "cy", + "j" + ], + [ + "pie", + "ń" + ], + [ + "ze", + "k" + ], + [ + "sią", + "ść" + ], + [ + "ok", + "no" + ], + [ + "zło", + "żył" + ], + [ + "Wie", + "r" + ], + [ + "Szwe", + "dom" + ], + [ + "pol", + "ski" + ], + [ + "uwa", + "gi" + ], + [ + "La", + "biry" + ], + [ + "chle", + "b" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwo" + ], + [ + "Ozy", + "ry" + ], + [ + "A", + "te" + ], + [ + "B", + "ur" + ], + [ + "D", + "y" + ], + [ + "o", + "rę" + ], + [ + "p", + "lą" + ], + [ + "t", + "wej" + ], + [ + "u", + "su" + ], + [ + "Ó", + "w" + ], + [ + "po", + "twier" + ], + [ + "je", + "nerał" + ], + [ + "do", + "zna" + ], + [ + "ta", + "ń" + ], + [ + "mo", + "wę" + ], + [ + "ma", + "ję" + ], + [ + "bie", + "c" + ], + [ + "wia", + "t" + ], + [ + "przed", + "mio" + ], + [ + "żo", + "nym" + ], + [ + "krzy", + "ż" + ], + [ + "nio", + "są" + ], + [ + "resz", + "ty" + ], + [ + "zło", + "ty" + ], + [ + "dłu", + "gą" + ], + [ + "lą", + "kł" + ], + [ + "każ", + "de" + ], + [ + "żołnie", + "rza" + ], + [ + "daw", + "ne" + ], + [ + "oba", + "wy" + ], + [ + "ode", + "z" + ], + [ + "zabi", + "ć" + ], + [ + "ter", + "mi" + ], + [ + "ostat", + "niej" + ], + [ + "zgi", + "nął" + ], + [ + "tysią", + "c" + ], + [ + "Słu", + "chaj" + ], + [ + "Bille", + "wiczów" + ], + [ + "Bene", + "dy" + ], + [ + "M", + "łody" + ], + [ + "d", + "nego" + ], + [ + "u", + "to" + ], + [ + "w", + "li" + ], + [ + "ni", + "sko" + ], + [ + "ro", + "t" + ], + [ + "ro", + "śli" + ], + [ + "wi", + "si" + ], + [ + "go", + "towa" + ], + [ + "je", + "my" + ], + [ + "za", + "zdro" + ], + [ + "do", + "li" + ], + [ + "le", + "t" + ], + [ + "wa", + "n" + ], + [ + "ka", + "nie" + ], + [ + "że", + "niu" + ], + [ + "wy", + "le" + ], + [ + "roz", + "myśla" + ], + [ + "sza", + "ty" + ], + [ + "pod", + "wó" + ], + [ + "mnie", + "ć" + ], + [ + "Na", + "tomiast" + ], + [ + "żo", + "nych" + ], + [ + "czo", + "ła" + ], + [ + "Ch", + "odź" + ], + [ + "sła", + "wy" + ], + [ + "pła", + "cz" + ], + [ + "śmie", + "jąc" + ], + [ + "Sz", + "czy" + ], + [ + "miesz", + "cza" + ], + [ + "og", + "niu" + ], + [ + "pol", + "skich" + ], + [ + "pamię", + "tał" + ], + [ + "Mich", + "ała" + ], + [ + "bó", + "lu" + ], + [ + "dostoj", + "ny" + ], + [ + "jas", + "ne" + ], + [ + "kwia", + "ty" + ], + [ + "Rzy", + "m" + ], + [ + "ow", + "szem" + ], + [ + "wyj", + "ść" + ], + [ + "Choć", + "by" + ], + [ + "nazwi", + "sko" + ], + [ + "j", + "my" + ], + [ + "n", + "cie" + ], + [ + "s", + "ji" + ], + [ + "z", + "rę" + ], + [ + "nie", + "spokoj" + ], + [ + "ni", + "ało" + ], + [ + "ta", + "ny" + ], + [ + "wy", + "jdzie" + ], + [ + "la", + "sach" + ], + [ + "bo", + "gom" + ], + [ + "kt", + "ów" + ], + [ + "ba", + "wił" + ], + [ + "ju", + "trze" + ], + [ + "zna", + "komi" + ], + [ + "sie", + "dem" + ], + [ + "słu", + "żył" + ], + [ + "gro", + "m" + ], + [ + "Wi", + "dać" + ], + [ + "dzo", + "na" + ], + [ + "dłu", + "g" + ], + [ + "ludz", + "ka" + ], + [ + "ludz", + "ką" + ], + [ + "kli", + "no" + ], + [ + "wyda", + "wał" + ], + [ + "dobro", + "dziej" + ], + [ + "świet", + "le" + ], + [ + "intere", + "s" + ], + [ + "arcy", + "kapłan" + ], + [ + "Witol", + "d" + ], + [ + "umil", + "kł" + ], + [ + "marszał", + "ek" + ], + [ + "C", + "ię" + ], + [ + "b", + "ała" + ], + [ + "o", + "powiadać" + ], + [ + "t", + "nej" + ], + [ + "po", + "chwy" + ], + [ + "ra", + "ją" + ], + [ + "wi", + "nien" + ], + [ + "ko", + "wicz" + ], + [ + "za", + "gra" + ], + [ + "mi", + "ja" + ], + [ + "wa", + "ha" + ], + [ + "to", + "n" + ], + [ + "ma", + "li" + ], + [ + "cze", + "ń" + ], + [ + "pra", + "wy" + ], + [ + "Ja", + "kie" + ], + [ + "wą", + "si" + ], + [ + "krzy", + "czeć" + ], + [ + "oj", + "cem" + ], + [ + "cały", + "ch" + ], + [ + "zmie", + "nił" + ], + [ + "ludz", + "kiej" + ], + [ + "Pod", + "la" + ], + [ + "mieszka", + "nia" + ], + [ + "Ku", + "klino" + ], + [ + "służ", + "bę" + ], + [ + "dobry", + "m" + ], + [ + "he", + "n" + ], + [ + "pry", + "wa" + ], + [ + "ogrom", + "ny" + ], + [ + "obec", + "nych" + ], + [ + "księży", + "ca" + ], + [ + "Hele", + "na" + ], + [ + "OR", + "ZA" + ], + [ + "Wszak", + "że" + ], + [ + "dwudzie", + "stu" + ], + [ + "Ponie", + "waż" + ], + [ + "I", + "dź" + ], + [ + "W", + "sze" + ], + [ + "o", + "raz" + ], + [ + "o", + "zna" + ], + [ + "o", + "prócz" + ], + [ + "ło", + "wi" + ], + [ + "pa", + "cie" + ], + [ + "prze", + "sta" + ], + [ + "ba", + "l" + ], + [ + "roz", + "dzie" + ], + [ + "ze", + "n" + ], + [ + "wia", + "rę" + ], + [ + "ska", + "li" + ], + [ + "pó", + "ty" + ], + [ + "Je", + "ste" + ], + [ + "myśl", + "ąc" + ], + [ + "sły", + "cha" + ], + [ + "zd", + "jął" + ], + [ + "ścia", + "mi" + ], + [ + "pły", + "ną" + ], + [ + "gdyby", + "ś" + ], + [ + "wróci", + "ła" + ], + [ + "rzo", + "ne" + ], + [ + "skó", + "rę" + ], + [ + "niezmie", + "rnie" + ], + [ + "cór", + "ka" + ], + [ + "chle", + "ba" + ], + [ + "szab", + "le" + ], + [ + "umar", + "ł" + ], + [ + "Pru", + "s" + ], + [ + "A", + "ha" + ], + [ + "T", + "ru" + ], + [ + "T", + "łu" + ], + [ + "p", + "łó" + ], + [ + "po", + "żar" + ], + [ + "go", + "ścia" + ], + [ + "pa", + "ne" + ], + [ + "da", + "sz" + ], + [ + "ce", + "sa" + ], + [ + "bie", + "sia" + ], + [ + "pi", + "ąc" + ], + [ + "sza", + "ć" + ], + [ + "Za", + "poro" + ], + [ + "Je", + "no" + ], + [ + "Ty", + "ś" + ], + [ + "pow", + "stał" + ], + [ + "zosta", + "wił" + ], + [ + "wróci", + "wszy" + ], + [ + "zam", + "ko" + ], + [ + "spoj", + "rzenia" + ], + [ + "Już", + "ci" + ], + [ + "dr", + "żą" + ], + [ + "pol", + "skie" + ], + [ + "Bogu", + "sła" + ], + [ + "śro", + "dek" + ], + [ + "pułkow", + "nik" + ], + [ + "Her", + "ho" + ], + [ + "mąd", + "ry" + ], + [ + "fo", + "telu" + ], + [ + "Szu", + "man" + ], + [ + "--------", + "--------" + ], + [ + "Stani", + "sław" + ], + [ + "Dzię", + "kuję" + ], + [ + "śmia", + "ć" + ], + [ + "zado", + "wole" + ], + [ + "L", + "ich" + ], + [ + "P", + "al" + ], + [ + "ra", + "mieniu" + ], + [ + "wa", + "nych" + ], + [ + "wy", + "ści" + ], + [ + "wy", + "bie" + ], + [ + "dzie", + "wi" + ], + [ + "przy", + "wie" + ], + [ + "pie", + "czę" + ], + [ + "bi", + "ą" + ], + [ + "pi", + "ła" + ], + [ + "de", + "p" + ], + [ + "du", + "chy" + ], + [ + "czą", + "cych" + ], + [ + "mię", + "k" + ], + [ + "chci", + "ało" + ], + [ + "Co", + "ś" + ], + [ + "ri", + "an" + ], + [ + "mał", + "ą" + ], + [ + "pę", + "dził" + ], + [ + "czar", + "ny" + ], + [ + "trą", + "b" + ], + [ + "Kie", + "m" + ], + [ + "mio", + "ny" + ], + [ + "di", + "i" + ], + [ + "chrześcija", + "n" + ], + [ + "Andrze", + "ja" + ], + [ + "natu", + "ry" + ], + [ + "miłosier", + "dzie" + ], + [ + "dow", + "ci" + ], + [ + "słysz", + "ała" + ], + [ + "jeste", + "śmy" + ], + [ + "rodza", + "ju" + ], + [ + "Twa", + "rz" + ], + [ + "K", + "A" + ], + [ + "z", + "wia" + ], + [ + "nie", + "bu" + ], + [ + "ni", + "li" + ], + [ + "li", + "we" + ], + [ + "go", + "dnie" + ], + [ + "za", + "równo" + ], + [ + "wa", + "ną" + ], + [ + "pa", + "stu" + ], + [ + "dzie", + "nnie" + ], + [ + "mo", + "wi" + ], + [ + "ma", + "na" + ], + [ + "si", + "od" + ], + [ + "Po", + "r" + ], + [ + "Bo", + "daj" + ], + [ + "Bo", + "giem" + ], + [ + "bu", + "do" + ], + [ + "bu", + "dy" + ], + [ + "zo", + "stało" + ], + [ + "Je", + "remi" + ], + [ + "ar", + "mat" + ], + [ + "nio", + "no" + ], + [ + "sły", + "szę" + ], + [ + "Sa", + "kowicz" + ], + [ + "Ko", + "nie" + ], + [ + "drze", + "wo" + ], + [ + "poz", + "wala" + ], + [ + "dzię", + "ki" + ], + [ + "laz", + "ł" + ], + [ + "szep", + "tał" + ], + [ + "god", + "ne" + ], + [ + "dziw", + "nie" + ], + [ + "zwycię", + "stwa" + ], + [ + "cór", + "ki" + ], + [ + "Kró", + "le" + ], + [ + "powa", + "gą" + ], + [ + "konfe", + "de" + ], + [ + "b", + "rew" + ], + [ + "o", + "zdo" + ], + [ + "r", + "ka" + ], + [ + "u", + "ję" + ], + [ + "w", + "szak" + ], + [ + "z", + "bó" + ], + [ + "z", + "razu" + ], + [ + "z", + "wracając" + ], + [ + "Ó", + "R" + ], + [ + "sz", + "ałem" + ], + [ + "li", + "me" + ], + [ + "wi", + "zy" + ], + [ + "je", + "zio" + ], + [ + "za", + "no" + ], + [ + "wy", + "ci" + ], + [ + "wy", + "sy" + ], + [ + "ja", + "dę" + ], + [ + "czy", + "ków" + ], + [ + "dy", + "na" + ], + [ + "ma", + "wia" + ], + [ + "roz", + "wi" + ], + [ + "rę", + "kami" + ], + [ + "sie", + "dzieli" + ], + [ + "pe", + "k" + ], + [ + "pu", + "ta" + ], + [ + "su", + "r" + ], + [ + "cią", + "ć" + ], + [ + "chy", + "b" + ], + [ + "tra", + "kta" + ], + [ + "zło", + "ci" + ], + [ + "Ka", + "ro" + ], + [ + "Wokulski", + "m" + ], + [ + "Czy", + "li" + ], + [ + "dwo", + "je" + ], + [ + "miejs", + "cach" + ], + [ + "włas", + "nego" + ], + [ + "kocha", + "m" + ], + [ + "nale", + "żało" + ], + [ + "try", + "um" + ], + [ + "pia", + "sku" + ], + [ + "Ody", + "sa" + ], + [ + "szere", + "g" + ], + [ + "uczu", + "cia" + ], + [ + "klaszto", + "r" + ], + [ + "drago", + "nów" + ], + [ + "regi", + "menta" + ], + [ + "fol", + "war" + ], + [ + "T", + "wo" + ], + [ + "ś", + "re" + ], + [ + "nie", + "pew" + ], + [ + "na", + "po" + ], + [ + "ko", + "za" + ], + [ + "ko", + "wał" + ], + [ + "do", + "dała" + ], + [ + "mi", + "r" + ], + [ + "wa", + "rzy" + ], + [ + "że", + "ć" + ], + [ + "ja", + "mi" + ], + [ + "no", + "wym" + ], + [ + "ów", + "dzie" + ], + [ + "bi", + "ją" + ], + [ + "ró", + "ża" + ], + [ + "pra", + "kty" + ], + [ + "Na", + "reszcie" + ], + [ + "sło", + "ńcu" + ], + [ + "Sz", + "cze" + ], + [ + "Te", + "lime" + ], + [ + "Li", + "twie" + ], + [ + "Cze", + "hry" + ], + [ + "krót", + "ko" + ], + [ + "gły", + "ch" + ], + [ + "oso", + "by" + ], + [ + "Be", + "du" + ], + [ + "pil", + "nu" + ], + [ + "opie", + "kę" + ], + [ + "tajem", + "ni" + ], + [ + "drew", + "nia" + ], + [ + "B", + "ro" + ], + [ + "o", + "siem" + ], + [ + "t", + "knął" + ], + [ + "z", + "gry" + ], + [ + "ł", + "ki" + ], + [ + "ź", + "ń" + ], + [ + "cz", + "ół" + ], + [ + "po", + "rze" + ], + [ + "ra", + "ca" + ], + [ + "wi", + "ło" + ], + [ + "wi", + "nem" + ], + [ + "za", + "to" + ], + [ + "ło", + "dzi" + ], + [ + "ka", + "jąc" + ], + [ + "ła", + "mi" + ], + [ + "wy", + "poczy" + ], + [ + "dzi", + "kie" + ], + [ + "przy", + "wiąza" + ], + [ + "sta", + "rzec" + ], + [ + "któ", + "r" + ], + [ + "lu", + "bił" + ], + [ + "tu", + "dzież" + ], + [ + "gło", + "su" + ], + [ + "pan", + "ce" + ], + [ + "pod", + "jazd" + ], + [ + "Po", + "z" + ], + [ + "pu", + "n" + ], + [ + "ob", + "ró" + ], + [ + "bu", + "rzy" + ], + [ + "czo", + "nym" + ], + [ + "bra", + "mą" + ], + [ + "ten", + "ste" + ], + [ + "pła", + "cić" + ], + [ + "czu", + "pry" + ], + [ + "Wi", + "t" + ], + [ + "peł", + "no" + ], + [ + "śnie", + "gu" + ], + [ + "ser", + "de" + ], + [ + "aby", + "ś" + ], + [ + "Mo", + "ja" + ], + [ + "mniej", + "sze" + ], + [ + "zwie", + "rz" + ], + [ + "żad", + "ne" + ], + [ + "rozma", + "wiał" + ], + [ + "królo", + "wa" + ], + [ + "wypra", + "wy" + ], + [ + "wybu", + "chnął" + ], + [ + "Si", + "ła" + ], + [ + "modli", + "twy" + ], + [ + "Spo", + "j" + ], + [ + "cof", + "nął" + ], + [ + "szczegól", + "niej" + ], + [ + "Kir", + "ło" + ], + [ + "Lich", + "tenste" + ], + [ + "G", + "ORZA" + ], + [ + "M", + "el" + ], + [ + "P", + "ró" + ], + [ + "U", + "j" + ], + [ + "k", + "wie" + ], + [ + "m", + "k" + ], + [ + "s", + "chwy" + ], + [ + "w", + "nym" + ], + [ + "z", + "m" + ], + [ + "Ł", + "GORZA" + ], + [ + "na", + "czy" + ], + [ + "cz", + "ło" + ], + [ + "po", + "ję" + ], + [ + "rze", + "cze" + ], + [ + "za", + "szło" + ], + [ + "ło", + "m" + ], + [ + "by", + "ście" + ], + [ + "dy", + "gni" + ], + [ + "od", + "er" + ], + [ + "kie", + "wicz" + ], + [ + "sta", + "re" + ], + [ + "re", + "gu" + ], + [ + "bie", + "nia" + ], + [ + "ży", + "c" + ], + [ + "ży", + "wy" + ], + [ + "Na", + "pole" + ], + [ + "wać", + "panu" + ], + [ + "sła", + "wę" + ], + [ + "kę", + "dy" + ], + [ + "bra", + "mę" + ], + [ + "wró", + "cę" + ], + [ + "trz", + "ci" + ], + [ + "wol", + "ą" + ], + [ + "mówił", + "em" + ], + [ + "pew", + "ną" + ], + [ + "dza", + "li" + ], + [ + "musi", + "sz" + ], + [ + "bla", + "dy" + ], + [ + "kar", + "k" + ], + [ + "powiada", + "m" + ], + [ + "zwie", + "rząt" + ], + [ + "patrz", + "ą" + ], + [ + "pal", + "ce" + ], + [ + "zbro", + "i" + ], + [ + "robo", + "t" + ], + [ + "gorą", + "czko" + ], + [ + "dziewczy", + "nę" + ], + [ + "wili", + "cho" + ], + [ + "zwróci", + "wszy" + ], + [ + "szab", + "lę" + ], + [ + "klaszto", + "ru" + ], + [ + "drzwia", + "mi" + ], + [ + "MA", + "ŁGORZA" + ], + [ + "Widział", + "em" + ], + [ + "CH", + "ÓR" + ], + [ + "Żołnie", + "rze" + ], + [ + "Korde", + "cki" + ], + [ + "iv", + "at" + ], + [ + "M", + "in" + ], + [ + "N", + "I" + ], + [ + "U", + "słyszawszy" + ], + [ + "Z", + "oba" + ], + [ + "g", + "nęła" + ], + [ + "i", + "mieniu" + ], + [ + "k", + "łu" + ], + [ + "t", + "we" + ], + [ + "t", + "wą" + ], + [ + "z", + "gra" + ], + [ + "ć", + "wilicho" + ], + [ + "nie", + "słycha" + ], + [ + "rze", + "czą" + ], + [ + "za", + "ma" + ], + [ + "by", + "stro" + ], + [ + "dzie", + "cię" + ], + [ + "czy", + "ste" + ], + [ + "la", + "na" + ], + [ + "ku", + "jąc" + ], + [ + "sta", + "nąć" + ], + [ + "sta", + "remu" + ], + [ + "ba", + "ć" + ], + [ + "Za", + "wsze" + ], + [ + "Za", + "ćwilicho" + ], + [ + "sy", + "nem" + ], + [ + "wła", + "dzę" + ], + [ + "Le", + "piej" + ], + [ + "ri", + "um" + ], + [ + "prowa", + "dzą" + ], + [ + "Mi", + "l" + ], + [ + "usta", + "mi" + ], + [ + "patrzy", + "ła" + ], + [ + "Cza", + "s" + ], + [ + "wyso", + "ki" + ], + [ + "krzyk", + "nęła" + ], + [ + "rozpa", + "czy" + ], + [ + "księży", + "c" + ], + [ + "west", + "chnął" + ], + [ + "Pier", + "wszy" + ], + [ + "Marusze", + "wicz" + ], + [ + "Wsze", + "lako" + ], + [ + "D", + "al" + ], + [ + "I", + "le" + ], + [ + "K", + "in" + ], + [ + "h", + "ał" + ], + [ + "l", + "nej" + ], + [ + "p", + "łu" + ], + [ + "p", + "pe" + ], + [ + "t", + "wem" + ], + [ + "w", + "cy" + ], + [ + "na", + "kry" + ], + [ + "po", + "sił" + ], + [ + "ni", + "gdzie" + ], + [ + "li", + "a" + ], + [ + "li", + "wy" + ], + [ + "go", + "ry" + ], + [ + "za", + "dr" + ], + [ + "mi", + "ła" + ], + [ + "że", + "b" + ], + [ + "ry", + "sto" + ], + [ + "szy", + "li" + ], + [ + "cze", + "góż" + ], + [ + "gi", + "i" + ], + [ + "czą", + "cy" + ], + [ + "Ch", + "reptio" + ], + [ + "bra", + "cie" + ], + [ + "kła", + "m" + ], + [ + "kła", + "dnie" + ], + [ + "wó", + "ż" + ], + [ + "zło", + "ść" + ], + [ + "prę", + "d" + ], + [ + "dziew", + "ki" + ], + [ + "dło", + "nią" + ], + [ + "potę", + "ga" + ], + [ + "lep", + "sze" + ], + [ + "lep", + "szego" + ], + [ + "Krzy", + "si" + ], + [ + "zdro", + "wia" + ], + [ + "poło", + "wy" + ], + [ + "rzuca", + "ć" + ], + [ + "połu", + "dnia" + ], + [ + "trwo", + "gi" + ], + [ + "królo", + "wej" + ], + [ + "męż", + "ów" + ], + [ + "minu", + "t" + ], + [ + "koście", + "le" + ], + [ + "G", + "rek" + ], + [ + "L", + "y" + ], + [ + "h", + "r" + ], + [ + "i", + "mi" + ], + [ + "u", + "two" + ], + [ + "w", + "nych" + ], + [ + "w", + "nego" + ], + [ + "z", + "bój" + ], + [ + "nie", + "nie" + ], + [ + "na", + "pad" + ], + [ + "je", + "zd" + ], + [ + "za", + "pał" + ], + [ + "le", + "sie" + ], + [ + "wie", + "my" + ], + [ + "czy", + "cy" + ], + [ + "prze", + "chy" + ], + [ + "bo", + "ski" + ], + [ + "mu", + "ją" + ], + [ + "ru", + "je" + ], + [ + "wia", + "no" + ], + [ + "so", + "n" + ], + [ + "sie", + "dząc" + ], + [ + "be", + "k" + ], + [ + "du", + "m" + ], + [ + "Po", + "ppe" + ], + [ + "jed", + "ź" + ], + [ + "se", + "l" + ], + [ + "wz", + "niesio" + ], + [ + "sła", + "bo" + ], + [ + "nu", + "ż" + ], + [ + "może", + "my" + ], + [ + "czu", + "ła" + ], + [ + "By", + "łem" + ], + [ + "rozu", + "miesz" + ], + [ + "szo", + "nym" + ], + [ + "kapła", + "na" + ], + [ + "miejs", + "co" + ], + [ + "ruszy", + "ła" + ], + [ + "kar", + "ku" + ], + [ + "potę", + "gi" + ], + [ + "rzeczy", + "wi" + ], + [ + "najwięk", + "szą" + ], + [ + "wybu", + "ch" + ], + [ + "hra", + "bia" + ], + [ + "kościo", + "ła" + ], + [ + "Często", + "cho" + ], + [ + "policz", + "ki" + ], + [ + "Kiejda", + "n" + ], + [ + "MAŁGORZA", + "TA" + ], + [ + "A", + "zji" + ], + [ + "R", + "Z" + ], + [ + "d", + "ran" + ], + [ + "g", + "no" + ], + [ + "n", + "na" + ], + [ + "s", + "pał" + ], + [ + "t", + "no" + ], + [ + "t", + "wych" + ], + [ + "w", + "le" + ], + [ + "w", + "ce" + ], + [ + "w", + "koło" + ], + [ + "z", + "mu" + ], + [ + "sz", + "pa" + ], + [ + "po", + "e" + ], + [ + "po", + "kazał" + ], + [ + "rze", + "kę" + ], + [ + "za", + "kła" + ], + [ + "pa", + "pie" + ], + [ + "od", + "dali" + ], + [ + "od", + "działy" + ], + [ + "la", + "tar" + ], + [ + "mo", + "wie" + ], + [ + "kie", + "mu" + ], + [ + "ma", + "te" + ], + [ + "si", + "lnie" + ], + [ + "sta", + "do" + ], + [ + "sta", + "ru" + ], + [ + "sa", + "ć" + ], + [ + "wia", + "mi" + ], + [ + "pra", + "wić" + ], + [ + "Po", + "to" + ], + [ + "lo", + "no" + ], + [ + "przed", + "się" + ], + [ + "czo", + "le" + ], + [ + "mia", + "rko" + ], + [ + "gie", + "ł" + ], + [ + "stra", + "ży" + ], + [ + "niem", + "ało" + ], + [ + "zło", + "tem" + ], + [ + "ciąg", + "nęła" + ], + [ + "świe", + "żo" + ], + [ + "była", + "by" + ], + [ + "robi", + "ą" + ], + [ + "By", + "le" + ], + [ + "gra", + "nicy" + ], + [ + "zosta", + "li" + ], + [ + "świę", + "tego" + ], + [ + "dziew", + "ka" + ], + [ + "dra", + "pież" + ], + [ + "ludz", + "ki" + ], + [ + "wzią", + "wszy" + ], + [ + "uj", + "rzawszy" + ], + [ + "bio", + "ny" + ], + [ + "czeka", + "jąc" + ], + [ + "rozmo", + "wa" + ], + [ + "wieczo", + "r" + ], + [ + "Fa", + "ra" + ], + [ + "ogar", + "nął" + ], + [ + "rzuci", + "li" + ], + [ + "kogo", + "ś" + ], + [ + "potrzebu", + "je" + ], + [ + "A", + "men" + ], + [ + "K", + "lej" + ], + [ + "M", + "ało" + ], + [ + "T", + "ę" + ], + [ + "d", + "nik" + ], + [ + "nie", + "podobna" + ], + [ + "na", + "stąpi" + ], + [ + "sz", + "kę" + ], + [ + "po", + "ści" + ], + [ + "ni", + "ki" + ], + [ + "ko", + "szu" + ], + [ + "za", + "stał" + ], + [ + "do", + "ści" + ], + [ + "ło", + "k" + ], + [ + "le", + "nie" + ], + [ + "dzi", + "wa" + ], + [ + "czy", + "my" + ], + [ + "od", + "dy" + ], + [ + "ma", + "zo" + ], + [ + "ma", + "wiał" + ], + [ + "przy", + "pa" + ], + [ + "pi", + "stole" + ], + [ + "sza", + "no" + ], + [ + "pra", + "gną" + ], + [ + "zna", + "mieni" + ], + [ + "pu", + "ste" + ], + [ + "ob", + "jął" + ], + [ + "ob", + "óz" + ], + [ + "sy", + "nu" + ], + [ + "bar", + "ba" + ], + [ + "praw", + "do" + ], + [ + "swo", + "bod" + ], + [ + "odpowie", + "dzieć" + ], + [ + "By", + "ły" + ], + [ + "tru", + "pów" + ], + [ + "gar", + "ść" + ], + [ + "dzia", + "na" + ], + [ + "wal", + "ka" + ], + [ + "trzyma", + "jąc" + ], + [ + "pierwszy", + "ch" + ], + [ + "świat", + "łem" + ], + [ + "wyda", + "je" + ], + [ + "pre", + "to" + ], + [ + "Ody", + "sej" + ], + [ + "rzuca", + "jąc" + ], + [ + "opa", + "t" + ], + [ + "ocho", + "tę" + ], + [ + "wzgó", + "rza" + ], + [ + "skło", + "nił" + ], + [ + "wojow", + "ników" + ], + [ + "oświad", + "czył" + ], + [ + "dziewię", + "ć" + ], + [ + "dygni", + "ta" + ], + [ + "M", + "ał" + ], + [ + "W", + "rze" + ], + [ + "X", + "III" + ], + [ + "a", + "nio" + ], + [ + "o", + "szcze" + ], + [ + "u", + "słyszawszy" + ], + [ + "za", + "prze" + ], + [ + "za", + "miesza" + ], + [ + "do", + "kona" + ], + [ + "do", + "zor" + ], + [ + "wy", + "na" + ], + [ + "wy", + "gra" + ], + [ + "ty", + "ś" + ], + [ + "od", + "szedł" + ], + [ + "prze", + "bra" + ], + [ + "przy", + "sz" + ], + [ + "pie", + "kie" + ], + [ + "tu", + "ła" + ], + [ + "tu", + "ją" + ], + [ + "ski", + "mi" + ], + [ + "sie", + "ro" + ], + [ + "jego", + "mości" + ], + [ + "ten", + "czas" + ], + [ + "śmie", + "chu" + ], + [ + "bro", + "nią" + ], + [ + "Sz", + "ko" + ], + [ + "żeby", + "ś" + ], + [ + "chę", + "ci" + ], + [ + "ciem", + "ne" + ], + [ + "śpie", + "wać" + ], + [ + "szcz", + "ał" + ], + [ + "młody", + "ch" + ], + [ + "szwedz", + "ki" + ], + [ + "knia", + "ź" + ], + [ + "Ach", + "i" + ], + [ + "najwięk", + "szym" + ], + [ + "obec", + "nie" + ], + [ + "cór", + "kę" + ], + [ + "poja", + "dę" + ], + [ + "Mah", + "d" + ], + [ + "rysto", + "kra" + ], + [ + "!", + "!" + ], + [ + "G", + "er" + ], + [ + "M", + "zi" + ], + [ + "o", + "rze" + ], + [ + "o", + "chło" + ], + [ + "s", + "łe" + ], + [ + "t", + "kach" + ], + [ + "ż", + "ni" + ], + [ + "ni", + "ny" + ], + [ + "ro", + "sły" + ], + [ + "li", + "i" + ], + [ + "je", + "mnie" + ], + [ + "ła", + "du" + ], + [ + "wy", + "sunął" + ], + [ + "wy", + "bor" + ], + [ + "da", + "nie" + ], + [ + "cie", + "n" + ], + [ + "ma", + "jo" + ], + [ + "pod", + "niesio" + ], + [ + "sto", + "jąc" + ], + [ + "su", + "łta" + ], + [ + "naj", + "bardziej" + ], + [ + "Sz", + "lach" + ], + [ + "szu", + "m" + ], + [ + "kro", + "k" + ], + [ + "koń", + "mi" + ], + [ + "Wie", + "dział" + ], + [ + "pły", + "nął" + ], + [ + "ciem", + "no" + ], + [ + "szlach", + "tę" + ], + [ + "uczyni", + "ła" + ], + [ + "pięk", + "nie" + ], + [ + "potę", + "gą" + ], + [ + "ziemi", + "ą" + ], + [ + "zę", + "bami" + ], + [ + "trafi", + "ł" + ], + [ + "dia", + "bła" + ], + [ + "dobry", + "ch" + ], + [ + "Niem", + "cy" + ], + [ + "kwa", + "dran" + ], + [ + "ber", + "g" + ], + [ + "oby", + "cza" + ], + [ + "Krze", + "czo" + ], + [ + "usi", + "ło" + ], + [ + "Zygfry", + "d" + ], + [ + "Mzi", + "mu" + ], + [ + "A", + "by" + ], + [ + "H", + "la" + ], + [ + "N", + "im" + ], + [ + "a", + "d" + ], + [ + "g", + "ma" + ], + [ + "o", + "gól" + ], + [ + "t", + "chnie" + ], + [ + "w", + "zy" + ], + [ + "ś", + "pią" + ], + [ + "ż", + "ne" + ], + [ + "ie", + "n" + ], + [ + "ch", + "wała" + ], + [ + "sz", + "cząc" + ], + [ + "ra", + "dziwił" + ], + [ + "rze", + "j" + ], + [ + "wi", + "te" + ], + [ + "wy", + "pada" + ], + [ + "no", + "sa" + ], + [ + "cie", + "la" + ], + [ + "prze", + "czu" + ], + [ + "mo", + "jego" + ], + [ + "ją", + "wszy" + ], + [ + "ce", + "nie" + ], + [ + "przy", + "wo" + ], + [ + "przy", + "słał" + ], + [ + "łu", + "k" + ], + [ + "so", + "m" + ], + [ + "Na", + "tura" + ], + [ + "ża", + "jąc" + ], + [ + "sy", + "nów" + ], + [ + "zo", + "stały" + ], + [ + "im", + "pe" + ], + [ + "ar", + "maty" + ], + [ + "Wi", + "dzisz" + ], + [ + "dzo", + "nych" + ], + [ + "Ra", + "szko" + ], + [ + "szko", + "da" + ], + [ + "Ro", + "ch" + ], + [ + "poczę", + "to" + ], + [ + "łą", + "ka" + ], + [ + "og", + "ród" + ], + [ + "oko", + "licz" + ], + [ + "sem", + "e" + ], + [ + "znaj", + "do" + ], + [ + "sztu", + "ki" + ], + [ + "zwycię", + "z" + ], + [ + "pis", + "mo" + ], + [ + "Dzie", + "ń" + ], + [ + "jakiej", + "ś" + ], + [ + "hi", + "ni" + ], + [ + "języ", + "k" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwa" + ], + [ + "więzie", + "nia" + ], + [ + "zwło", + "ki" + ], + [ + "Wit", + "ten" + ], + [ + "J", + "ę" + ], + [ + "S", + "ia" + ], + [ + "Z", + "nam" + ], + [ + "f", + "ale" + ], + [ + "k", + "e" + ], + [ + "o", + "poru" + ], + [ + "s", + "nem" + ], + [ + "s", + "puszczo" + ], + [ + "u", + "chy" + ], + [ + "z", + "ną" + ], + [ + "ń", + "stwie" + ], + [ + "nie", + "zbyt" + ], + [ + "po", + "seł" + ], + [ + "ra", + "tować" + ], + [ + "za", + "się" + ], + [ + "do", + "n" + ], + [ + "le", + "n" + ], + [ + "le", + "cho" + ], + [ + "że", + "śmy" + ], + [ + "przy", + "stoj" + ], + [ + "ba", + "k" + ], + [ + "ga", + "bi" + ], + [ + "pi", + "sy" + ], + [ + "gło", + "sie" + ], + [ + "sza", + "lał" + ], + [ + "zna", + "li" + ], + [ + "be", + "jo" + ], + [ + "ob", + "raź" + ], + [ + "niej", + "szej" + ], + [ + "sło", + "wy" + ], + [ + "bli", + "ska" + ], + [ + "Ma", + "cie" + ], + [ + "Sz", + "częście" + ], + [ + "mał", + "ej" + ], + [ + "pły", + "nęła" + ], + [ + "nowi", + "ny" + ], + [ + "gru", + "by" + ], + [ + "towarzy", + "szów" + ], + [ + "kamie", + "nie" + ], + [ + "Ży", + "d" + ], + [ + "Ży", + "dzi" + ], + [ + "wzię", + "li" + ], + [ + "zac", + "ny" + ], + [ + "potęż", + "ny" + ], + [ + "Danu", + "sia" + ], + [ + "śla", + "dy" + ], + [ + "połu", + "dniu" + ], + [ + "Czarniec", + "kiego" + ], + [ + "Krzyża", + "cy" + ], + [ + "Rzy", + "mu" + ], + [ + "Sły", + "szałem" + ], + [ + "miłosier", + "ny" + ], + [ + "księż", + "ny" + ], + [ + "spoglą", + "dać" + ], + [ + "okrę", + "t" + ], + [ + "czap", + "kę" + ], + [ + "dosko", + "na" + ], + [ + "gałę", + "zi" + ], + [ + "Mel", + "lecho" + ], + [ + "Fara", + "on" + ], + [ + "A", + "ra" + ], + [ + "C", + "ały" + ], + [ + "R", + "ę" + ], + [ + "S", + "uda" + ], + [ + "Z", + "osta" + ], + [ + "b", + "ny" + ], + [ + "f", + "le" + ], + [ + "f", + "ar" + ], + [ + "g", + "rał" + ], + [ + "r", + "ku" + ], + [ + "t", + "ką" + ], + [ + "u", + "lu" + ], + [ + "cz", + "ności" + ], + [ + "dz", + "ki" + ], + [ + "wi", + "dno" + ], + [ + "za", + "ufa" + ], + [ + "ka", + "pli" + ], + [ + "wie", + "ków" + ], + [ + "wy", + "ku" + ], + [ + "ty", + "tu" + ], + [ + "od", + "mie" + ], + [ + "la", + "jąc" + ], + [ + "bo", + "daj" + ], + [ + "przy", + "mie" + ], + [ + "przy", + "tu" + ], + [ + "sze", + "ni" + ], + [ + "gi", + "na" + ], + [ + "pod", + "nieść" + ], + [ + "zna", + "ki" + ], + [ + "Po", + "wała" + ], + [ + "pu", + "szczy" + ], + [ + "Za", + "kon" + ], + [ + "lo", + "ka" + ], + [ + "an", + "giel" + ], + [ + "mia", + "ste" + ], + [ + "cię", + "ża" + ], + [ + "cia", + "ch" + ], + [ + "jo", + "ny" + ], + [ + "nio", + "wo" + ], + [ + "wol", + "ność" + ], + [ + "Ba", + "śka" + ], + [ + "Kmici", + "cowi" + ], + [ + "dzia", + "d" + ], + [ + "sku", + "tek" + ], + [ + "zosta", + "wić" + ], + [ + "tr", + "wało" + ], + [ + "kom", + "pani" + ], + [ + "posta", + "nowi" + ], + [ + "lep", + "szy" + ], + [ + "strasz", + "na" + ], + [ + "Lu", + "bo" + ], + [ + "pal", + "cami" + ], + [ + "mały", + "m" + ], + [ + "dia", + "b" + ], + [ + "przyszło", + "ść" + ], + [ + "poka", + "zać" + ], + [ + "straszli", + "wy" + ], + [ + "Au", + "gu" + ], + [ + "Woj", + "ski" + ], + [ + "Łę", + "cki" + ], + [ + "zamia", + "r" + ], + [ + "lito", + "ść" + ], + [ + "głą", + "b" + ], + [ + "komo", + "rzy" + ], + [ + "człe", + "ka" + ], + [ + "Mikoła", + "j" + ], + [ + "Anzel", + "m" + ], + [ + "Flo", + "ren" + ], + [ + "radziwił", + "ło" + ], + [ + "D", + "wa" + ], + [ + "g", + "wa" + ], + [ + "t", + "w" + ], + [ + "u", + "ko" + ], + [ + "u", + "cho" + ], + [ + "sz", + "mer" + ], + [ + "ni", + "kami" + ], + [ + "wi", + "ona" + ], + [ + "za", + "ta" + ], + [ + "za", + "gro" + ], + [ + "le", + "gł" + ], + [ + "pa", + "ru" + ], + [ + "wy", + "pę" + ], + [ + "ja", + "śnie" + ], + [ + "mo", + "gi" + ], + [ + "mo", + "wą" + ], + [ + "mo", + "cą" + ], + [ + "ku", + "ch" + ], + [ + "cze", + "ni" + ], + [ + "re", + "ty" + ], + [ + "ru", + "chy" + ], + [ + "sa", + "dza" + ], + [ + "ga", + "nia" + ], + [ + "gło", + "du" + ], + [ + "sto", + "ści" + ], + [ + "sto", + "jący" + ], + [ + "rza", + "dko" + ], + [ + "naj", + "gor" + ], + [ + "Ch", + "wała" + ], + [ + "pła", + "ci" + ], + [ + "dze", + "niem" + ], + [ + "bar", + "wy" + ], + [ + "mę", + "dr" + ], + [ + "wol", + "ny" + ], + [ + "obo", + "wiąz" + ], + [ + "rozu", + "mu" + ], + [ + "podob", + "ną" + ], + [ + "dzieć", + "mi" + ], + [ + "ciem", + "nej" + ], + [ + "mło", + "de" + ], + [ + "mło", + "dzian" + ], + [ + "Pe", + "ne" + ], + [ + "zwie", + "rza" + ], + [ + "wyso", + "kie" + ], + [ + "sław", + "ny" + ], + [ + "goto", + "we" + ], + [ + "pisa", + "rz" + ], + [ + "szlachci", + "ca" + ], + [ + "wiec", + "kiego" + ], + [ + "komna", + "cie" + ], + [ + "spostrzegł", + "szy" + ], + [ + "leż", + "ały" + ], + [ + "nomar", + "cha" + ], + [ + "Wrze", + "szczo" + ], + [ + "G", + "ro" + ], + [ + "a", + "rystokra" + ], + [ + "m", + "no" + ], + [ + "o", + "gło" + ], + [ + "u", + "pa" + ], + [ + "u", + "rado" + ], + [ + "w", + "brew" + ], + [ + "ł", + "ód" + ], + [ + "nie", + "jeden" + ], + [ + "ch", + "wa" + ], + [ + "sz", + "k" + ], + [ + "sz", + "kiem" + ], + [ + "po", + "równa" + ], + [ + "ro", + "wy" + ], + [ + "ko", + "no" + ], + [ + "ci", + "chu" + ], + [ + "za", + "mę" + ], + [ + "do", + "kładnie" + ], + [ + "ka", + "ry" + ], + [ + "ła", + "d" + ], + [ + "że", + "ście" + ], + [ + "wy", + "prosto" + ], + [ + "od", + "tąd" + ], + [ + "ma", + "gna" + ], + [ + "bie", + "r" + ], + [ + "cho", + "dzę" + ], + [ + "ga", + "dał" + ], + [ + "Po", + "dob" + ], + [ + "ob", + "da" + ], + [ + "powie", + "ki" + ], + [ + "naj", + "pięk" + ], + [ + "fi", + "tea" + ], + [ + "wła", + "dzy" + ], + [ + "będzie", + "cie" + ], + [ + "wol", + "nie" + ], + [ + "Ra", + "wli" + ], + [ + "ciem", + "ność" + ], + [ + "świę", + "ta" + ], + [ + "przyjacie", + "la" + ], + [ + "Da", + "gon" + ], + [ + "Mu", + "szę" + ], + [ + "potrze", + "by" + ], + [ + "oso", + "bi" + ], + [ + "siadł", + "szy" + ], + [ + "łó", + "dź" + ], + [ + "Słu", + "cha" + ], + [ + "uczy", + "nię" + ], + [ + "sprawiedli", + "wości" + ], + [ + "lito", + "ści" + ], + [ + "czela", + "dzi" + ], + [ + "rozmai", + "tych" + ], + [ + "bit", + "wę" + ], + [ + "Kale", + "go" + ], + [ + "jeste", + "ście" + ], + [ + "kieru", + "nku" + ], + [ + "przysią", + "gł" + ], + [ + "P", + "rę" + ], + [ + "S", + "em" + ], + [ + "d", + "nąć" + ], + [ + "o", + "pór" + ], + [ + "s", + "padnie" + ], + [ + "u", + "spo" + ], + [ + "w", + "skó" + ], + [ + "nie", + "chyb" + ], + [ + "sz", + "kla" + ], + [ + "po", + "de" + ], + [ + "po", + "tom" + ], + [ + "je", + "cha" + ], + [ + "ki", + "wał" + ], + [ + "wo", + "do" + ], + [ + "od", + "wrócił" + ], + [ + "si", + "le" + ], + [ + "si", + "ód" + ], + [ + "przy", + "kry" + ], + [ + "re", + "t" + ], + [ + "cho", + "dy" + ], + [ + "ró", + "sł" + ], + [ + "czą", + "ce" + ], + [ + "in", + "dziej" + ], + [ + "słu", + "ga" + ], + [ + "mę", + "żo" + ], + [ + "zło", + "żyć" + ], + [ + "czym", + "ś" + ], + [ + "wali", + "ć" + ], + [ + "kaz", + "ały" + ], + [ + "fa", + "la" + ], + [ + "każ", + "demu" + ], + [ + "mło", + "da" + ], + [ + "gna", + "ł" + ], + [ + "ws", + "parł" + ], + [ + "szlach", + "tą" + ], + [ + "głę", + "bie" + ], + [ + "pamię", + "tam" + ], + [ + "obie", + "cy" + ], + [ + "widzi", + "al" + ], + [ + "smu", + "tku" + ], + [ + "niko", + "wi" + ], + [ + "pio", + "ny" + ], + [ + "gły", + "m" + ], + [ + "ojczy", + "znę" + ], + [ + "sro", + "gi" + ], + [ + "proce", + "s" + ], + [ + "bole", + "ści" + ], + [ + "czela", + "dź" + ], + [ + "miłu", + "je" + ], + [ + "zatrzy", + "my" + ], + [ + "Patrz", + "cie" + ], + [ + "Oba", + "j" + ], + [ + "prasza", + "m" + ], + [ + "doda", + "tku" + ], + [ + "Podbipię", + "ta" + ], + [ + "Zako", + "nu" + ], + [ + "Natura", + "lnie" + ], + [ + "G", + "ó" + ], + [ + "S", + "ko" + ], + [ + "i", + "dę" + ], + [ + "i", + "dź" + ], + [ + "s", + "ch" + ], + [ + "s", + "padł" + ], + [ + "u", + "ma" + ], + [ + "po", + "j" + ], + [ + "po", + "miesza" + ], + [ + "li", + "m" + ], + [ + "wi", + "wszy" + ], + [ + "ko", + "pyta" + ], + [ + "za", + "koń" + ], + [ + "wa", + "niem" + ], + [ + "wy", + "ko" + ], + [ + "czy", + "ny" + ], + [ + "przy", + "niósł" + ], + [ + "re", + "li" + ], + [ + "pie", + "nie" + ], + [ + "ży", + "ją" + ], + [ + "pi", + "rami" + ], + [ + "wia", + "m" + ], + [ + "lo", + "nych" + ], + [ + "lo", + "nym" + ], + [ + "Ch", + "cę" + ], + [ + "kro", + "ku" + ], + [ + "zmie", + "nia" + ], + [ + "króle", + "wskie" + ], + [ + "ogro", + "du" + ], + [ + "strasz", + "nie" + ], + [ + "mają", + "tku" + ], + [ + "bezpie", + "cze" + ], + [ + "zale", + "ży" + ], + [ + "baro", + "na" + ], + [ + "pacho", + "łek" + ], + [ + "piecho", + "tą" + ], + [ + "zdraj", + "cy" + ], + [ + "kwia", + "tów" + ], + [ + "Zda", + "je" + ], + [ + "biały", + "m" + ], + [ + "oby", + "czaj" + ], + [ + "laty", + "wały" + ], + [ + "Bu", + "try" + ], + [ + "nazwi", + "ska" + ], + [ + "..", + "." + ], + [ + "Czu", + "ł" + ], + [ + "Zgorzeli", + "c" + ], + [ + "Floren", + "ty" + ], + [ + "H", + "or" + ], + [ + "M", + "ę" + ], + [ + "W", + "z" + ], + [ + "W", + "krótce" + ], + [ + "o", + "parł" + ], + [ + "t", + "ało" + ], + [ + "t", + "nego" + ], + [ + "ś", + "niej" + ], + [ + "ro", + "we" + ], + [ + "li", + "czył" + ], + [ + "go", + "rzał" + ], + [ + "do", + "łu" + ], + [ + "le", + "s" + ], + [ + "ka", + "m" + ], + [ + "te", + "ra" + ], + [ + "dzi", + "ki" + ], + [ + "ma", + "ny" + ], + [ + "przy", + "zna" + ], + [ + "sta", + "ran" + ], + [ + "ru", + "ma" + ], + [ + "bi", + "ała" + ], + [ + "ze", + "j" + ], + [ + "pra", + "wej" + ], + [ + "Na", + "zajutrz" + ], + [ + "Je", + "j" + ], + [ + "nad", + "szedł" + ], + [ + "tro", + "sk" + ], + [ + "Ma", + "zo" + ], + [ + "świe", + "ży" + ], + [ + "kra", + "ko" + ], + [ + "chu", + "st" + ], + [ + "pły", + "nęły" + ], + [ + "mniej", + "szy" + ], + [ + "kar", + "cz" + ], + [ + "ńca", + "ch" + ], + [ + "patrz", + "ał" + ], + [ + "Mu", + "sza" + ], + [ + "fara", + "o" + ], + [ + "dostoj", + "ności" + ], + [ + "dziw", + "ny" + ], + [ + "gach", + "ów" + ], + [ + "dar", + "ł" + ], + [ + "knia", + "hini" + ], + [ + "niewia", + "st" + ], + [ + "dobre", + "j" + ], + [ + "Ge", + "ist" + ], + [ + "stępo", + "wać" + ], + [ + "Kra", + "kowa" + ], + [ + "przywi", + "ózł" + ], + [ + "wdzięcz", + "ność" + ], + [ + "biorą", + "c" + ], + [ + "mądro", + "ść" + ], + [ + "Rot", + "gier" + ], + [ + "adwoka", + "t" + ], + [ + "bł", + "ąd" + ], + [ + "Herho", + "ra" + ], + [ + "C", + "y" + ], + [ + "I", + "m" + ], + [ + "O", + "fi" + ], + [ + "P", + "re" + ], + [ + "T", + "ra" + ], + [ + "U", + "S" + ], + [ + "n", + "kami" + ], + [ + "o", + "prze" + ], + [ + "t", + "rój" + ], + [ + "ż", + "kę" + ], + [ + "nie", + "zawo" + ], + [ + "na", + "boże" + ], + [ + "sz", + "ó" + ], + [ + "ło", + "żu" + ], + [ + "mi", + "nie" + ], + [ + "mi", + "odu" + ], + [ + "wa", + "ria" + ], + [ + "wie", + "ży" + ], + [ + "dzi", + "u" + ], + [ + "da", + "dzą" + ], + [ + "od", + "dech" + ], + [ + "bo", + "ć" + ], + [ + "re", + "sa" + ], + [ + "gi", + "nie" + ], + [ + "sie", + "działa" + ], + [ + "sto", + "li" + ], + [ + "rzekł", + "em" + ], + [ + "pro", + "ro" + ], + [ + "me", + "ta" + ], + [ + "naj", + "dzie" + ], + [ + "Je", + "dni" + ], + [ + "krzy", + "czał" + ], + [ + "gó", + "d" + ], + [ + "par", + "t" + ], + [ + "chwy", + "ciwszy" + ], + [ + "dziew", + "czę" + ], + [ + "oto", + "czony" + ], + [ + "brze", + "giem" + ], + [ + "wiedział", + "em" + ], + [ + "towarzy", + "stwie" + ], + [ + "bó", + "stwo" + ], + [ + "znaj", + "dował" + ], + [ + "por", + "wali" + ], + [ + "My", + "śli" + ], + [ + "wzię", + "ła" + ], + [ + "puszcza", + "jąc" + ], + [ + "Danu", + "ś" + ], + [ + "kola", + "nach" + ], + [ + "komen", + "dę" + ], + [ + "Zy", + "ch" + ], + [ + "jeżdża", + "ć" + ], + [ + "wese", + "le" + ], + [ + "sprawiedli", + "wość" + ], + [ + "cju", + "m" + ], + [ + "odwa", + "gi" + ], + [ + "ata", + "ku" + ], + [ + "ostroż", + "nie" + ], + [ + "kaszte", + "lan" + ], + [ + "bisku", + "p" + ], + [ + "au", + "gu" + ], + [ + "Wido", + "cznie" + ], + [ + "potrzebo", + "wał" + ], + [ + "C", + "a" + ], + [ + "d", + "żu" + ], + [ + "i", + "ły" + ], + [ + "o", + "nej" + ], + [ + "p", + "nie" + ], + [ + "w", + "cześnie" + ], + [ + "z", + "ł" + ], + [ + "cz", + "ku" + ], + [ + "po", + "bladł" + ], + [ + "st", + "rą" + ], + [ + "ni", + "ło" + ], + [ + "ro", + "sną" + ], + [ + "ko", + "ść" + ], + [ + "za", + "bra" + ], + [ + "za", + "war" + ], + [ + "za", + "chę" + ], + [ + "do", + "wiedzieć" + ], + [ + "ło", + "sko" + ], + [ + "wa", + "szym" + ], + [ + "wy", + "kona" + ], + [ + "ja", + "dł" + ], + [ + "ry", + "by" + ], + [ + "przy", + "jąć" + ], + [ + "roz", + "gnie" + ], + [ + "an", + "u" + ], + [ + "czo", + "nej" + ], + [ + "sła", + "ć" + ], + [ + "kró", + "lu" + ], + [ + "jo", + "wi" + ], + [ + "są", + "du" + ], + [ + "pię", + "t" + ], + [ + "śnie", + "g" + ], + [ + "gdzie", + "niegdzie" + ], + [ + "rzą", + "dek" + ], + [ + "obo", + "zo" + ], + [ + "podob", + "nym" + ], + [ + "wal", + "kę" + ], + [ + "poz", + "wól" + ], + [ + "kobie", + "tę" + ], + [ + "dom", + "em" + ], + [ + "rozma", + "wiali" + ], + [ + "mieszka", + "ńców" + ], + [ + "ucz", + "ty" + ], + [ + "wszel", + "kich" + ], + [ + "Jagie", + "nki" + ], + [ + "lud", + "ność" + ], + [ + "Ci", + "cho" + ], + [ + "stępo", + "wał" + ], + [ + "błogosła", + "wie" + ], + [ + "spoglą", + "dając" + ], + [ + "Sło", + "ńce" + ], + [ + "wspani", + "ały" + ], + [ + "Tele", + "ma" + ], + [ + "am", + "fitea" + ], + [ + "Żmu", + "j" + ], + [ + "odet", + "chnął" + ], + [ + "Geb", + "hr" + ], + [ + "okie", + "n" + ], + [ + "konfede", + "ra" + ], + [ + "Pene", + "lo" + ], + [ + "S", + "obie" + ], + [ + "f", + "ie" + ], + [ + "g", + "ało" + ], + [ + "i", + "li" + ], + [ + "t", + "nik" + ], + [ + "z", + "de" + ], + [ + "ż", + "ny" + ], + [ + "nie", + "śmiertel" + ], + [ + "po", + "pę" + ], + [ + "ni", + "sz" + ], + [ + "dz", + "ba" + ], + [ + "wa", + "jcie" + ], + [ + "wy", + "dała" + ], + [ + "ja", + "r" + ], + [ + "ja", + "śni" + ], + [ + "cie", + "niu" + ], + [ + "pie", + "nia" + ], + [ + "roz", + "sze" + ], + [ + "cha", + "n" + ], + [ + "ob", + "chodzi" + ], + [ + "Ja", + "rem" + ], + [ + "in", + "ten" + ], + [ + "sło", + "wie" + ], + [ + "pow", + "sta" + ], + [ + "Pan", + "u" + ], + [ + "zda", + "rzyło" + ], + [ + "Ka", + "pła" + ], + [ + "dzia", + "ne" + ], + [ + "miło", + "ścią" + ], + [ + "hu", + "sa" + ], + [ + "dwo", + "rza" + ], + [ + "nowi", + "cie" + ], + [ + "nale", + "żą" + ], + [ + "czar", + "nych" + ], + [ + "dzieli", + "ć" + ], + [ + "chłop", + "ca" + ], + [ + "Izabe", + "lę" + ], + [ + "oka", + "zać" + ], + [ + "służ", + "bie" + ], + [ + "szwedz", + "kiego" + ], + [ + "ramiona", + "ch" + ], + [ + "potęż", + "ne" + ], + [ + "niewol", + "nicy" + ], + [ + "Koza", + "k" + ], + [ + "zdzi", + "wiony" + ], + [ + "ogni", + "ska" + ], + [ + "dziedzi", + "niec" + ], + [ + "znajo", + "my" + ], + [ + "leż", + "ała" + ], + [ + "Wać", + "pan" + ], + [ + "przykła", + "dem" + ], + [ + "obia", + "d" + ], + [ + "Malbor", + "ga" + ], + [ + "Ser", + "ce" + ], + [ + "C", + "ała" + ], + [ + "q", + "u" + ], + [ + "s", + "przeci" + ], + [ + "z", + "jo" + ], + [ + "ń", + "stw" + ], + [ + "ś", + "miały" + ], + [ + "sz", + "ały" + ], + [ + "po", + "mie" + ], + [ + "po", + "patrzył" + ], + [ + "go", + "rz" + ], + [ + "go", + "ście" + ], + [ + "ko", + "lan" + ], + [ + "ła", + "god" + ], + [ + "wy", + "trzymać" + ], + [ + "cie", + "nie" + ], + [ + "prze", + "wa" + ], + [ + "ma", + "ga" + ], + [ + "przy", + "sta" + ], + [ + "ku", + "piec" + ], + [ + "we", + "zwa" + ], + [ + "ru", + "mieni" + ], + [ + "roz", + "pra" + ], + [ + "so", + "we" + ], + [ + "pu", + "szczę" + ], + [ + "jed", + "ne" + ], + [ + "py", + "tam" + ], + [ + "se", + "kre" + ], + [ + "Wo", + "ło" + ], + [ + "Ta", + "kie" + ], + [ + "dro", + "ż" + ], + [ + "ar", + "mii" + ], + [ + "czu", + "ję" + ], + [ + "są", + "dził" + ], + [ + "wią", + "zać" + ], + [ + "zło", + "tych" + ], + [ + "ścia", + "nę" + ], + [ + "Czy", + "m" + ], + [ + "dwie", + "ście" + ], + [ + "świę", + "to" + ], + [ + "potę", + "gę" + ], + [ + "stary", + "m" + ], + [ + "stary", + "ch" + ], + [ + "ńca", + "mi" + ], + [ + "króle", + "wski" + ], + [ + "gła", + "d" + ], + [ + "pol", + "skiego" + ], + [ + "Lu", + "b" + ], + [ + "grze", + "sz" + ], + [ + "wyda", + "wało" + ], + [ + "smu", + "tek" + ], + [ + "szwedz", + "kich" + ], + [ + "szczęśli", + "wie" + ], + [ + "ge", + "n" + ], + [ + "cieka", + "wość" + ], + [ + "zgu", + "bę" + ], + [ + "wład", + "ca" + ], + [ + "gwia", + "zd" + ], + [ + "zwróci", + "ła" + ], + [ + "zapo", + "ro" + ], + [ + "ist", + "nie" + ], + [ + "wiąz", + "ał" + ], + [ + "Kazimie", + "rza" + ], + [ + "sti", + "i" + ], + [ + "Aposto", + "ł" + ], + [ + "Danvel", + "d" + ], + [ + "żąd", + "ał" + ], + [ + "stol", + "niko" + ], + [ + "Bogusła", + "wo" + ], + [ + "F", + "OR" + ], + [ + "c", + "cy" + ], + [ + "d", + "żd" + ], + [ + "o", + "par" + ], + [ + "o", + "trzyma" + ], + [ + "o", + "trzymał" + ], + [ + "o", + "czom" + ], + [ + "s", + "my" + ], + [ + "z", + "ję" + ], + [ + "ł", + "by" + ], + [ + "ś", + "lubo" + ], + [ + "nie", + "o" + ], + [ + "nie", + "wolę" + ], + [ + "ni", + "żej" + ], + [ + "wi", + "cze" + ], + [ + "go", + "dy" + ], + [ + "za", + "ra" + ], + [ + "za", + "ry" + ], + [ + "za", + "rę" + ], + [ + "za", + "nu" + ], + [ + "za", + "pano" + ], + [ + "za", + "pal" + ], + [ + "ta", + "bo" + ], + [ + "wy", + "rwał" + ], + [ + "la", + "j" + ], + [ + "mo", + "wała" + ], + [ + "kie", + "r" + ], + [ + "mie", + "c" + ], + [ + "mie", + "cze" + ], + [ + "przy", + "nosi" + ], + [ + "ku", + "la" + ], + [ + "mu", + "ję" + ], + [ + "we", + "zwał" + ], + [ + "roz", + "pę" + ], + [ + "roz", + "draż" + ], + [ + "ży", + "ciem" + ], + [ + "ca", + "jąc" + ], + [ + "so", + "r" + ], + [ + "pod", + "nosił" + ], + [ + "lo", + "sy" + ], + [ + "słu", + "gę" + ], + [ + "nio", + "nym" + ], + [ + "wej", + "ść" + ], + [ + "kro", + "ki" + ], + [ + "Mo", + "żna" + ], + [ + "dza", + "ją" + ], + [ + "tru", + "py" + ], + [ + "Mi", + "mo" + ], + [ + "br", + "ały" + ], + [ + "wido", + "kiem" + ], + [ + "miast", + "em" + ], + [ + "noc", + "le" + ], + [ + "pięk", + "ną" + ], + [ + "star", + "ca" + ], + [ + "ude", + "rzyć" + ], + [ + "towarzy", + "sza" + ], + [ + "por", + "wać" + ], + [ + "baro", + "nowej" + ], + [ + "Gdzie", + "ż" + ], + [ + "leci", + "ała" + ], + [ + "sil", + "niej" + ], + [ + "rzuci", + "wszy" + ], + [ + "Tutmozi", + "sa" + ], + [ + "pierw", + "szą" + ], + [ + "doj", + "rzał" + ], + [ + "miłosier", + "dzia" + ], + [ + "kwi", + "t" + ], + [ + "znik", + "nął" + ], + [ + "pioru", + "n" + ], + [ + "Pię", + "k" + ], + [ + "barba", + "rzy" + ], + [ + "E", + "l" + ], + [ + "H", + "etma" + ], + [ + "K", + "nia" + ], + [ + "S", + "A" + ], + [ + "k", + "rza" + ], + [ + "m", + "knął" + ], + [ + "n", + "tem" + ], + [ + "p", + "rzę" + ], + [ + "p", + "taki" + ], + [ + "u", + "ni" + ], + [ + "u", + "pał" + ], + [ + "w", + "czy" + ], + [ + "w", + "rę" + ], + [ + "w", + "padła" + ], + [ + "cz", + "ność" + ], + [ + "po", + "dzię" + ], + [ + "po", + "cału" + ], + [ + "li", + "p" + ], + [ + "za", + "powie" + ], + [ + "ła", + "wy" + ], + [ + "ki", + "wać" + ], + [ + "wy", + "rzu" + ], + [ + "ja", + "cy" + ], + [ + "to", + "ra" + ], + [ + "prze", + "dzie" + ], + [ + "przy", + "goto" + ], + [ + "sze", + "ściu" + ], + [ + "cza", + "ry" + ], + [ + "nia", + "wszy" + ], + [ + "ży", + "łem" + ], + [ + "sto", + "ść" + ], + [ + "lo", + "nej" + ], + [ + "wz", + "niósł" + ], + [ + "wz", + "ruszył" + ], + [ + "trzy", + "sta" + ], + [ + "nio", + "ną" + ], + [ + "zi", + "ą" + ], + [ + "zi", + "or" + ], + [ + "Ty", + "zen" + ], + [ + "panie", + "nka" + ], + [ + "mał", + "że" + ], + [ + "godzi", + "nie" + ], + [ + "Skrzetu", + "skiemu" + ], + [ + "woje", + "wódz" + ], + [ + "ogro", + "dzie" + ], + [ + "wska", + "zał" + ], + [ + "jedzie", + "sz" + ], + [ + "Cho", + "ciaż" + ], + [ + "sil", + "ny" + ], + [ + "gorą", + "co" + ], + [ + "rozpa", + "cz" + ], + [ + "pułkow", + "ników" + ], + [ + "środ", + "ka" + ], + [ + "komen", + "dy" + ], + [ + "dziedzi", + "ńcu" + ], + [ + "posia", + "dał" + ], + [ + "namiest", + "nika" + ], + [ + "cno", + "tli" + ], + [ + "strzela", + "ć" + ], + [ + "wzrusze", + "nia" + ], + [ + "Bur", + "ła" + ], + [ + "Ger", + "wa" + ], + [ + "C", + "zło" + ], + [ + "J", + "ó" + ], + [ + "V", + "ivat" + ], + [ + "W", + "ło" + ], + [ + "W", + "al" + ], + [ + "a", + "mi" + ], + [ + "l", + "wa" + ], + [ + "l", + "taj" + ], + [ + "o", + "dy" + ], + [ + "o", + "nych" + ], + [ + "s", + "nad" + ], + [ + "t", + "rę" + ], + [ + "u", + "przej" + ], + [ + "z", + "wró" + ], + [ + "z", + "wąt" + ], + [ + "na", + "wy" + ], + [ + "na", + "stępu" + ], + [ + "po", + "ha" + ], + [ + "po", + "łowie" + ], + [ + "po", + "ran" + ], + [ + "wi", + "cznie" + ], + [ + "ko", + "mor" + ], + [ + "ko", + "niach" + ], + [ + "za", + "mor" + ], + [ + "do", + "któr" + ], + [ + "ło", + "pa" + ], + [ + "ta", + "tu" + ], + [ + "wy", + "mie" + ], + [ + "ku", + "b" + ], + [ + "sze", + "nie" + ], + [ + "co", + "na" + ], + [ + "roz", + "er" + ], + [ + "de", + "l" + ], + [ + "zna", + "ją" + ], + [ + "pro", + "mienie" + ], + [ + "sy", + "pi" + ], + [ + "gł", + "ód" + ], + [ + "Wo", + "do" + ], + [ + "czu", + "je" + ], + [ + "Wi", + "dzi" + ], + [ + "mę", + "ki" + ], + [ + "Pa", + "tro" + ], + [ + "Ty", + "le" + ], + [ + "świa", + "tem" + ], + [ + "Zagło", + "bie" + ], + [ + "Te", + "dy" + ], + [ + "szu", + "ł" + ], + [ + "mógł", + "bym" + ], + [ + "gra", + "nic" + ], + [ + "war", + "t" + ], + [ + "włas", + "ny" + ], + [ + "Me", + "fi" + ], + [ + "fe", + "nic" + ], + [ + "Lu", + "bi" + ], + [ + "kamie", + "ni" + ], + [ + "bio", + "ne" + ], + [ + "Juran", + "dów" + ], + [ + "mod", + "lić" + ], + [ + "rozle", + "gły" + ], + [ + "zgi", + "nie" + ], + [ + "Mar", + "ia" + ], + [ + "szere", + "gu" + ], + [ + "Eu", + "nice" + ], + [ + "powtarza", + "jąc" + ], + [ + "nieba", + "wem" + ], + [ + "Babi", + "ni" + ], + [ + "uli", + "cę" + ], + [ + "uspoko", + "ił" + ], + [ + "powin", + "ni" + ], + [ + "przestrze", + "ni" + ], + [ + "preze", + "sowa" + ], + [ + "Kamie", + "ńca" + ], + [ + "wypyty", + "wać" + ], + [ + "Jeste", + "ś" + ], + [ + "Tyzen", + "hau" + ], + [ + "O", + "st" + ], + [ + "g", + "nię" + ], + [ + "i", + "de" + ], + [ + "t", + "le" + ], + [ + "u", + "bo" + ], + [ + "u", + "czył" + ], + [ + "u", + "kazała" + ], + [ + "sz", + "wa" + ], + [ + "po", + "si" + ], + [ + "st", + "ów" + ], + [ + "ni", + "ły" + ], + [ + "ro", + "czy" + ], + [ + "ko", + "p" + ], + [ + "ko", + "sz" + ], + [ + "do", + "bie" + ], + [ + "ka", + "ta" + ], + [ + "że", + "bra" + ], + [ + "wy", + "wo" + ], + [ + "no", + "ce" + ], + [ + "no", + "gę" + ], + [ + "da", + "jcie" + ], + [ + "prze", + "jdzie" + ], + [ + "ma", + "ne" + ], + [ + "bo", + "ś" + ], + [ + "bo", + "skie" + ], + [ + "mie", + "cza" + ], + [ + "ści", + "snął" + ], + [ + "ru", + "m" + ], + [ + "bie", + "go" + ], + [ + "roz", + "kazał" + ], + [ + "ży", + "wa" + ], + [ + "pi", + "ór" + ], + [ + "ob", + "łąka" + ], + [ + "lo", + "m" + ], + [ + "wą", + "sy" + ], + [ + "niu", + "sz" + ], + [ + "tam", + "tych" + ], + [ + "dzo", + "ną" + ], + [ + "chło", + "piec" + ], + [ + "zda", + "nia" + ], + [ + "gar", + "dła" + ], + [ + "miesz", + "kał" + ], + [ + "waż", + "ał" + ], + [ + "świę", + "te" + ], + [ + "chciał", + "bym" + ], + [ + "zam", + "knął" + ], + [ + "spoj", + "rzenie" + ], + [ + "brze", + "gi" + ], + [ + "strasz", + "ną" + ], + [ + "Bi", + "r" + ], + [ + "Dob", + "rzy" + ], + [ + "pre", + "cz" + ], + [ + "dar", + "mo" + ], + [ + "zapa", + "ch" + ], + [ + "Fa", + "ust" + ], + [ + "pacho", + "lę" + ], + [ + "wydo", + "by" + ], + [ + "uczu", + "cie" + ], + [ + "przera", + "żenia" + ], + [ + "Bę", + "dę" + ], + [ + "niesio", + "no" + ], + [ + "spotka", + "nie" + ], + [ + "dzier", + "ża" + ], + [ + "Gre", + "cy" + ], + [ + "rozmai", + "te" + ], + [ + "San", + "de" + ], + [ + "Myśl", + "ałem" + ], + [ + "Sar", + "gon" + ], + [ + "ener", + "gi" + ], + [ + "Kowal", + "ski" + ], + [ + "Wier", + "szuł" + ], + [ + "I", + "sto" + ], + [ + "Z", + "d" + ], + [ + "e", + "lek" + ], + [ + "g", + "ród" + ], + [ + "l", + "żej" + ], + [ + "o", + "powiedział" + ], + [ + "s", + "sa" + ], + [ + "s", + "puści" + ], + [ + "u", + "sługi" + ], + [ + "z", + "mieszał" + ], + [ + "ś", + "nią" + ], + [ + "ż", + "by" + ], + [ + "nie", + "usta" + ], + [ + "nie", + "bio" + ], + [ + "na", + "z" + ], + [ + "na", + "stała" + ], + [ + "ch", + "ały" + ], + [ + "sz", + "emu" + ], + [ + "po", + "pło" + ], + [ + "po", + "pio" + ], + [ + "ko", + "py" + ], + [ + "za", + "woła" + ], + [ + "za", + "klę" + ], + [ + "za", + "myśle" + ], + [ + "za", + "brz" + ], + [ + "do", + "wski" + ], + [ + "ka", + "zać" + ], + [ + "pa", + "lą" + ], + [ + "wy", + "dać" + ], + [ + "wy", + "obra" + ], + [ + "no", + "żem" + ], + [ + "ry", + "m" + ], + [ + "od", + "głos" + ], + [ + "sta", + "mi" + ], + [ + "re", + "zu" + ], + [ + "we", + "szła" + ], + [ + "ba", + "sz" + ], + [ + "ru", + "sz" + ], + [ + "bie", + "gu" + ], + [ + "roz", + "ło" + ], + [ + "so", + "wej" + ], + [ + "sk", + "rze" + ], + [ + "sie", + "ń" + ], + [ + "sto", + "fe" + ], + [ + "bra", + "mie" + ], + [ + "sło", + "dy" + ], + [ + "Ma", + "zu" + ], + [ + "pię", + "tro" + ], + [ + "książę", + "cy" + ], + [ + "tra", + "f" + ], + [ + "świe", + "że" + ], + [ + "Wie", + "lko" + ], + [ + "hu", + "mor" + ], + [ + "Wy", + "so" + ], + [ + "usta", + "wicznie" + ], + [ + "włas", + "nymi" + ], + [ + "rami", + "on" + ], + [ + "ws", + "cho" + ], + [ + "wal", + "ce" + ], + [ + "dziew", + "kę" + ], + [ + "króle", + "wska" + ], + [ + "króle", + "wskim" + ], + [ + "króle", + "wskich" + ], + [ + "lek", + "ka" + ], + [ + "towarzy", + "stwo" + ], + [ + "wielki", + "mi" + ], + [ + "serca", + "ch" + ], + [ + "potrze", + "bie" + ], + [ + "ple", + "cy" + ], + [ + "zmar", + "szczył" + ], + [ + "sil", + "ne" + ], + [ + "Ze", + "us" + ], + [ + "poka", + "że" + ], + [ + "Krzyża", + "ków" + ], + [ + "Spy", + "chowie" + ], + [ + "sprze", + "da" + ], + [ + "czap", + "ki" + ], + [ + "nienawi", + "ść" + ], + [ + "mołoj", + "ców" + ], + [ + "hono", + "r" + ], + [ + "Żmu", + "dzi" + ], + [ + "Pary", + "ża" + ], + [ + "hrabi", + "na" + ], + [ + "wąwo", + "zu" + ], + [ + "orsza", + "ku" + ], + [ + "Mracze", + "wski" + ], + [ + "Mahd", + "iego" + ], + [ + "Mefi", + "stofe" + ], + [ + "O", + "by" + ], + [ + "O", + "wóż" + ], + [ + "i", + "ło" + ], + [ + "n", + "ności" + ], + [ + "o", + "skar" + ], + [ + "p", + "ki" + ], + [ + "s", + "nę" + ], + [ + "w", + "sza" + ], + [ + "w", + "kę" + ], + [ + "z", + "mo" + ], + [ + "cz", + "niej" + ], + [ + "po", + "ła" + ], + [ + "po", + "uf" + ], + [ + "ro", + "cznie" + ], + [ + "go", + "wa" + ], + [ + "wie", + "ś" + ], + [ + "pa", + "ny" + ], + [ + "pa", + "sa" + ], + [ + "pa", + "pier" + ], + [ + "od", + "jechał" + ], + [ + "prze", + "mówił" + ], + [ + "mie", + "sięcy" + ], + [ + "we", + "wnętrz" + ], + [ + "roz", + "sta" + ], + [ + "ży", + "nie" + ], + [ + "wia", + "tru" + ], + [ + "pe", + "n" + ], + [ + "jed", + "wa" + ], + [ + "mia", + "ry" + ], + [ + "gie", + "go" + ], + [ + "fi", + "lo" + ], + [ + "kró", + "tki" + ], + [ + "śmie", + "ch" + ], + [ + "wią", + "zek" + ], + [ + "peł", + "ną" + ], + [ + "hu", + "ltaj" + ], + [ + "Mi", + "a" + ], + [ + "pół", + "głosem" + ], + [ + "Wołodyjowski", + "m" + ], + [ + "An", + "cjum" + ], + [ + "szczy", + "t" + ], + [ + "kilku", + "dziesięciu" + ], + [ + "wska", + "zując" + ], + [ + "skar", + "by" + ], + [ + "towarzy", + "stwa" + ], + [ + "słucha", + "li" + ], + [ + "che", + "ł" + ], + [ + "sę", + "dzi" + ], + [ + "ucz", + "tę" + ], + [ + "boga", + "ty" + ], + [ + "otwo", + "rzyły" + ], + [ + "chrześcija", + "nie" + ], + [ + "ukry", + "ć" + ], + [ + "pułkow", + "nika" + ], + [ + "zem", + "sty" + ], + [ + "piecho", + "ta" + ], + [ + "skła", + "da" + ], + [ + "gwia", + "zda" + ], + [ + "Fenicja", + "nie" + ], + [ + "znajdzie", + "sz" + ], + [ + "naro", + "du" + ], + [ + "Pentu", + "e" + ], + [ + "Kra", + "kowie" + ], + [ + "Daj", + "że" + ], + [ + "dowie", + "dziawszy" + ], + [ + "cju", + "sz" + ], + [ + "uważ", + "ał" + ], + [ + "Asy", + "ryj" + ], + [ + "Korczy", + "ński" + ], + [ + "St", + "ój" + ], + [ + "wielmoż", + "ny" + ], + [ + "gabi", + "ne" + ], + [ + "E", + "uro" + ], + [ + "I", + "E" + ], + [ + "K", + "lu" + ], + [ + "f", + "on" + ], + [ + "p", + "sów" + ], + [ + "u", + "zy" + ], + [ + "v", + "on" + ], + [ + "w", + "sie" + ], + [ + "w", + "nik" + ], + [ + "z", + "dej" + ], + [ + "nie", + "długo" + ], + [ + "po", + "sel" + ], + [ + "ni", + "kom" + ], + [ + "li", + "ły" + ], + [ + "ci", + "sz" + ], + [ + "za", + "gar" + ], + [ + "do", + "star" + ], + [ + "le", + "cą" + ], + [ + "by", + "t" + ], + [ + "wy", + "ry" + ], + [ + "wy", + "trzyma" + ], + [ + "ma", + "wiać" + ], + [ + "przy", + "znać" + ], + [ + "przy", + "stoi" + ], + [ + "ba", + "wić" + ], + [ + "bie", + "rz" + ], + [ + "co", + "no" + ], + [ + "roz", + "wa" + ], + [ + "sza", + "ra" + ], + [ + "zna", + "czne" + ], + [ + "pro", + "win" + ], + [ + "żo", + "ł" + ], + [ + "słu", + "chi" + ], + [ + "słu", + "żeb" + ], + [ + "mia", + "no" + ], + [ + "mia", + "nowicie" + ], + [ + "pier", + "ał" + ], + [ + "To", + "bie" + ], + [ + "rów", + "ne" + ], + [ + "dni", + "cy" + ], + [ + "musi", + "my" + ], + [ + "ruszy", + "ły" + ], + [ + "drugi", + "ch" + ], + [ + "spoj", + "rzała" + ], + [ + "czar", + "no" + ], + [ + "grze", + "chy" + ], + [ + "gru", + "be" + ], + [ + "gru", + "nt" + ], + [ + "głu", + "chy" + ], + [ + "kości", + "ół" + ], + [ + "mru", + "czał" + ], + [ + "rodzi", + "ny" + ], + [ + "staro", + "ści" + ], + [ + "wszel", + "ką" + ], + [ + "niebie", + "skie" + ], + [ + "trwo", + "gą" + ], + [ + "uczu", + "ć" + ], + [ + "Eu", + "na" + ], + [ + "spie", + "sznie" + ], + [ + "komi", + "sa" + ], + [ + "Sy", + "na" + ], + [ + "obej", + "rzał" + ], + [ + "zbroj", + "nych" + ], + [ + "niecierpli", + "wie" + ], + [ + "ak", + "sami" + ], + [ + "Chce", + "sz" + ], + [ + "hand", + "lu" + ], + [ + "wąsi", + "kami" + ], + [ + "Zaporo", + "ż" + ], + [ + "Isto", + "tnie" + ], + [ + "C", + "E" + ], + [ + "D", + "A" + ], + [ + "O", + "jcie" + ], + [ + "S", + "koro" + ], + [ + "l", + "nego" + ], + [ + "m", + "ni" + ], + [ + "o", + "pi" + ], + [ + "rz", + "an" + ], + [ + "na", + "sta" + ], + [ + "po", + "sy" + ], + [ + "po", + "nad" + ], + [ + "ni", + "źli" + ], + [ + "za", + "jął" + ], + [ + "za", + "brać" + ], + [ + "za", + "kłopo" + ], + [ + "wy", + "ła" + ], + [ + "wy", + "czer" + ], + [ + "no", + "ś" + ], + [ + "dzi", + "wszy" + ], + [ + "od", + "de" + ], + [ + "prze", + "su" + ], + [ + "szy", + "ło" + ], + [ + "si", + "on" + ], + [ + "przy", + "byli" + ], + [ + "przy", + "nieść" + ], + [ + "we", + "zmę" + ], + [ + "tu", + "j" + ], + [ + "Po", + "zna" + ], + [ + "ję", + "ła" + ], + [ + "rów", + "ny" + ], + [ + "Wi", + "dząc" + ], + [ + "stę", + "py" + ], + [ + "świe", + "cą" + ], + [ + "Sa", + "mentu" + ], + [ + "war", + "ko" + ], + [ + "bla", + "da" + ], + [ + "ia", + "da" + ], + [ + "ws", + "chód" + ], + [ + "wło", + "s" + ], + [ + "spoj", + "rzeć" + ], + [ + "cięż", + "ki" + ], + [ + "towarzy", + "sz" + ], + [ + "wyda", + "wała" + ], + [ + "Cho", + "wa" + ], + [ + "dia", + "bli" + ], + [ + "bywa", + "ją" + ], + [ + "obro", + "nie" + ], + [ + "znalaz", + "ła" + ], + [ + "długie", + "j" + ], + [ + "błogosła", + "wi" + ], + [ + "uf", + "ność" + ], + [ + "poch", + "ód" + ], + [ + "nazy", + "wa" + ], + [ + "wzglę", + "du" + ], + [ + "rozko", + "szy" + ], + [ + "powin", + "na" + ], + [ + "stop", + "niowo" + ], + [ + "opo", + "dal" + ], + [ + "zwierzę", + "ta" + ], + [ + "poważ", + "nie" + ], + [ + "gospoda", + "rz" + ], + [ + "zbo", + "ża" + ], + [ + "wspom", + "niał" + ], + [ + "porząd", + "ku" + ], + [ + "Pró", + "cz" + ], + [ + "Mał", + "go" + ], + [ + "Szlach", + "ta" + ], + [ + "Ojcie", + "c" + ], + [ + ")", + "." + ], + [ + "R", + "zu" + ], + [ + "Z", + "bro" + ], + [ + "g", + "ne" + ], + [ + "j", + "ny" + ], + [ + "l", + "na" + ], + [ + "s", + "nych" + ], + [ + "s", + "nęły" + ], + [ + "u", + "wiel" + ], + [ + "u", + "pad" + ], + [ + "u", + "wierzy" + ], + [ + "w", + "stę" + ], + [ + "z", + "g" + ], + [ + "z", + "n" + ], + [ + "z", + "bi" + ], + [ + "nie", + "spokojnie" + ], + [ + "po", + "ciąg" + ], + [ + "po", + "wrócił" + ], + [ + "wi", + "dzenia" + ], + [ + "wi", + "ódł" + ], + [ + "je", + "ner" + ], + [ + "ko", + "niem" + ], + [ + "ci", + "che" + ], + [ + "za", + "cze" + ], + [ + "za", + "cznie" + ], + [ + "za", + "bezpie" + ], + [ + "do", + "pomó" + ], + [ + "le", + "cie" + ], + [ + "le", + "wej" + ], + [ + "mi", + "zer" + ], + [ + "ka", + "f" + ], + [ + "pa", + "t" + ], + [ + "pa", + "lec" + ], + [ + "wy", + "krę" + ], + [ + "prze", + "śla" + ], + [ + "ce", + "k" + ], + [ + "tu", + "tej" + ], + [ + "ga", + "tu" + ], + [ + "pi", + "j" + ], + [ + "pod", + "nie" + ], + [ + "du", + "r" + ], + [ + "Ja", + "ś" + ], + [ + "ję", + "ki" + ], + [ + "sko", + "czyła" + ], + [ + "cu", + "d" + ], + [ + "trze", + "ź" + ], + [ + "twa", + "rzach" + ], + [ + "pła", + "kać" + ], + [ + "pła", + "czem" + ], + [ + "jako", + "m" + ], + [ + "czu", + "jąc" + ], + [ + "mę", + "żem" + ], + [ + "tra", + "wy" + ], + [ + "zło", + "tą" + ], + [ + "wol", + "nym" + ], + [ + "świe", + "ciły" + ], + [ + "nik", + "czem" + ], + [ + "Do", + "mi" + ], + [ + "ścia", + "nie" + ], + [ + "Ko", + "cha" + ], + [ + "krze", + "śle" + ], + [ + "moc", + "ny" + ], + [ + "posta", + "cie" + ], + [ + "posta", + "wił" + ], + [ + "ho", + "ł" + ], + [ + "spa", + "li" + ], + [ + "Szwe", + "dami" + ], + [ + "towarzy", + "sze" + ], + [ + "skrzy", + "deł" + ], + [ + "zbie", + "ra" + ], + [ + "pal", + "cem" + ], + [ + "znaj", + "dę" + ], + [ + "skoń", + "czy" + ], + [ + "pój", + "dą" + ], + [ + "najwięk", + "szy" + ], + [ + "kawale", + "rze" + ], + [ + "przekona", + "ć" + ], + [ + "doj", + "rzeć" + ], + [ + "miesią", + "ce" + ], + [ + "Fenicja", + "n" + ], + [ + "żół", + "te" + ], + [ + "pożegna", + "ł" + ], + [ + "otu", + "chy" + ], + [ + "obję", + "cia" + ], + [ + "oglą", + "dać" + ], + [ + "Fran", + "cu" + ], + [ + "Tauro", + "gach" + ], + [ + "Kon", + "stan" + ], + [ + "Memfi", + "su" + ], + [ + "D", + "ał" + ], + [ + "F", + "or" + ], + [ + "S", + "ła" + ], + [ + "Z", + "ale" + ], + [ + "j", + "ne" + ], + [ + "o", + "c" + ], + [ + "o", + "sobie" + ], + [ + "u", + "dzie" + ], + [ + "z", + "in" + ], + [ + "nie", + "które" + ], + [ + "ro", + "wali" + ], + [ + "wi", + "nie" + ], + [ + "wi", + "dzą" + ], + [ + "za", + "da" + ], + [ + "mi", + "ną" + ], + [ + "to", + "we" + ], + [ + "wo", + "zie" + ], + [ + "czy", + "sty" + ], + [ + "czy", + "nią" + ], + [ + "mo", + "wali" + ], + [ + "szy", + "ła" + ], + [ + "ku", + "ją" + ], + [ + "mu", + "r" + ], + [ + "cze", + "niem" + ], + [ + "bie", + "ży" + ], + [ + "tu", + "mu" + ], + [ + "sie", + "l" + ], + [ + "skie", + "r" + ], + [ + "pro", + "sty" + ], + [ + "był", + "bym" + ], + [ + "chwi", + "lo" + ], + [ + "sła", + "b" + ], + [ + "lę", + "k" + ], + [ + "jo", + "na" + ], + [ + "bez", + "ła" + ], + [ + "jako", + "we" + ], + [ + "czu", + "ć" + ], + [ + "pię", + "ści" + ], + [ + "bro", + "dę" + ], + [ + "przyja", + "źń" + ], + [ + "drze", + "ć" + ], + [ + "przyjacie", + "lem" + ], + [ + "wyso", + "kości" + ], + [ + "słucha", + "jąc" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "lowi" + ], + [ + "wil", + "k" + ], + [ + "dobro", + "dzie" + ], + [ + "zaję", + "ty" + ], + [ + "mat", + "kę" + ], + [ + "uka", + "zując" + ], + [ + "wierz", + "ch" + ], + [ + "ukła", + "dy" + ], + [ + "rusza", + "ć" + ], + [ + "rozko", + "sz" + ], + [ + "krą", + "g" + ], + [ + "Pój", + "dzie" + ], + [ + "brzu", + "ch" + ], + [ + "odle", + "gło" + ], + [ + "hono", + "ru" + ], + [ + "wiecze", + "rzy" + ], + [ + "stano", + "wczo" + ], + [ + "Łub", + "niów" + ], + [ + "Najświęt", + "szej" + ], + [ + "Dale", + "j" + ], + [ + "Zaćwilicho", + "wski" + ], + [ + "B", + "iada" + ], + [ + "C", + "u" + ], + [ + "Z", + "dro" + ], + [ + "e", + "g" + ], + [ + "i", + "lu" + ], + [ + "l", + "wy" + ], + [ + "o", + "chro" + ], + [ + "w", + "nu" + ], + [ + "z", + "ją" + ], + [ + "z", + "dę" + ], + [ + "nie", + "wie" + ], + [ + "po", + "może" + ], + [ + "po", + "słał" + ], + [ + "po", + "kazało" + ], + [ + "ra", + "b" + ], + [ + "rze", + "czach" + ], + [ + "ci", + "snął" + ], + [ + "za", + "bój" + ], + [ + "za", + "kończył" + ], + [ + "wy", + "k" + ], + [ + "wy", + "ś" + ], + [ + "wy", + "bra" + ], + [ + "no", + "me" + ], + [ + "da", + "ry" + ], + [ + "prze", + "py" + ], + [ + "prze", + "szła" + ], + [ + "prze", + "mówić" + ], + [ + "prze", + "wyż" + ], + [ + "mie", + "rz" + ], + [ + "przy", + "chodziło" + ], + [ + "sta", + "wała" + ], + [ + "bie", + "nie" + ], + [ + "co", + "dziennie" + ], + [ + "pie", + "szczo" + ], + [ + "bi", + "to" + ], + [ + "nia", + "li" + ], + [ + "pi", + "wa" + ], + [ + "pi", + "sze" + ], + [ + "nę", + "dza" + ], + [ + "pe", + "j" + ], + [ + "jed", + "nemu" + ], + [ + "me", + "dy" + ], + [ + "naj", + "bliż" + ], + [ + "sko", + "czyli" + ], + [ + "tam", + "ten" + ], + [ + "sty", + "n" + ], + [ + "ok", + "nem" + ], + [ + "nię", + "tą" + ], + [ + "Sz", + "li" + ], + [ + "czyni", + "ła" + ], + [ + "Li", + "sie" + ], + [ + "war", + "to" + ], + [ + "pły", + "wa" + ], + [ + "pę", + "dem" + ], + [ + "Przy", + "j" + ], + [ + "mło", + "dzie" + ], + [ + "daw", + "ny" + ], + [ + "zdo", + "być" + ], + [ + "ofi", + "ar" + ], + [ + "przyjacie", + "le" + ], + [ + "star", + "ał" + ], + [ + "strasz", + "nym" + ], + [ + "żu", + "ra" + ], + [ + "pia", + "sek" + ], + [ + "wier", + "nych" + ], + [ + "nieszczę", + "ścia" + ], + [ + "god", + "ności" + ], + [ + "żało", + "wał" + ], + [ + "Chmielnic", + "kim" + ], + [ + "sę", + "dzia" + ], + [ + "miecz", + "nika" + ], + [ + "podniósł", + "szy" + ], + [ + "zapa", + "sy" + ], + [ + "biał", + "ego" + ], + [ + "We", + "ź" + ], + [ + "nau", + "ki" + ], + [ + "nau", + "kę" + ], + [ + "pacho", + "łka" + ], + [ + "głów", + "nie" + ], + [ + "groź", + "ne" + ], + [ + "Krzyża", + "k" + ], + [ + "waszmości", + "om" + ], + [ + "przej", + "ść" + ], + [ + "kwa", + "te" + ], + [ + "wypad", + "ku" + ], + [ + "namio", + "tu" + ], + [ + "przestrze", + "ń" + ], + [ + "praco", + "wać" + ], + [ + "potrzeb", + "ne" + ], + [ + "przytom", + "ność" + ], + [ + "Pamię", + "taj" + ], + [ + "stosu", + "nki" + ], + [ + "widy", + "wał" + ], + [ + "wpły", + "wem" + ], + [ + "czwar", + "ty" + ], + [ + "Głu", + "pi" + ], + [ + "Miło", + "ści" + ], + [ + "Poz", + "wól" + ], + [ + "Klej", + "n" + ], + [ + "dżu", + "n" + ], + [ + "filo", + "zo" + ], + [ + "a", + "men" + ], + [ + "f", + "in" + ], + [ + "i", + "ro" + ], + [ + "k", + "nęła" + ], + [ + "l", + "ało" + ], + [ + "p", + "sze" + ], + [ + "p", + "rą" + ], + [ + "s", + "si" + ], + [ + "nie", + "widzial" + ], + [ + "na", + "gi" + ], + [ + "na", + "około" + ], + [ + "po", + "chwycił" + ], + [ + "ro", + "śnie" + ], + [ + "li", + "stu" + ], + [ + "wi", + "c" + ], + [ + "ci", + "szej" + ], + [ + "za", + "stęp" + ], + [ + "za", + "biera" + ], + [ + "do", + "by" + ], + [ + "le", + "kar" + ], + [ + "wa", + "ntu" + ], + [ + "wy", + "to" + ], + [ + "ry", + "ba" + ], + [ + "prze", + "ko" + ], + [ + "mu", + "rach" + ], + [ + "ści", + "skając" + ], + [ + "ru", + "j" + ], + [ + "roz", + "począł" + ], + [ + "spo", + "tyka" + ], + [ + "wia", + "ją" + ], + [ + "sza", + "cu" + ], + [ + "pod", + "wój" + ], + [ + "sto", + "jących" + ], + [ + "pu", + "ść" + ], + [ + "ob", + "rzy" + ], + [ + "Za", + "wi" + ], + [ + "ża", + "ch" + ], + [ + "powie", + "dziawszy" + ], + [ + "bu", + "dow" + ], + [ + "naj", + "mil" + ], + [ + "tę", + "tent" + ], + [ + "nio", + "nych" + ], + [ + "kła", + "dał" + ], + [ + "mę", + "stwo" + ], + [ + "peł", + "na" + ], + [ + "szedł", + "szy" + ], + [ + "świe", + "ci" + ], + [ + "choć", + "bym" + ], + [ + "robi", + "sz" + ], + [ + "Ka", + "t" + ], + [ + "gra", + "na" + ], + [ + "Ko", + "niec" + ], + [ + "drze", + "wami" + ], + [ + "poko", + "r" + ], + [ + "og", + "ląd" + ], + [ + "kom", + "tur" + ], + [ + "uczyni", + "ło" + ], + [ + "pano", + "m" + ], + [ + "króle", + "wską" + ], + [ + "try", + "bu" + ], + [ + "Cze", + "kaj" + ], + [ + "zdro", + "wa" + ], + [ + "uj", + "rzy" + ], + [ + "ostat", + "nim" + ], + [ + "ostat", + "niego" + ], + [ + "młody", + "m" + ], + [ + "zgo", + "dy" + ], + [ + "pią", + "ł" + ], + [ + "dal", + "szych" + ], + [ + "ogar", + "nęła" + ], + [ + "Ki", + "lka" + ], + [ + "Dzie", + "ci" + ], + [ + "sro", + "dze" + ], + [ + "wydo", + "być" + ], + [ + "ot", + "chła" + ], + [ + "pokry", + "te" + ], + [ + "Ketlin", + "ga" + ], + [ + "bole", + "ść" + ], + [ + "zim", + "no" + ], + [ + "zanie", + "poko" + ], + [ + "west", + "chnie" + ], + [ + "Cha", + "mis" + ], + [ + "salo", + "nu" + ], + [ + "przypatry", + "wał" + ], + [ + "wodz", + "em" + ], + [ + "wygląd", + "ała" + ], + [ + "Benedy", + "kt" + ], + [ + "pragną", + "c" + ], + [ + "Szko", + "da" + ], + [ + "kompani", + "i" + ], + [ + "niezawo", + "dnie" + ], + [ + "k", + "war" + ], + [ + "p", + "si" + ], + [ + "p", + "lan" + ], + [ + "s", + "nęło" + ], + [ + "t", + "kli" + ], + [ + "u", + "zna" + ], + [ + "v", + "i" + ], + [ + "z", + "ro" + ], + [ + "z", + "godzi" + ], + [ + "nie", + "dzie" + ], + [ + "na", + "mię" + ], + [ + "po", + "ciągnął" + ], + [ + "po", + "myśleć" + ], + [ + "dz", + "ała" + ], + [ + "je", + "cie" + ], + [ + "ko", + "li" + ], + [ + "za", + "krę" + ], + [ + "do", + "ty" + ], + [ + "mi", + "strze" + ], + [ + "wy", + "wie" + ], + [ + "wy", + "tę" + ], + [ + "wy", + "chu" + ], + [ + "wy", + "padł" + ], + [ + "wy", + "rok" + ], + [ + "da", + "chu" + ], + [ + "ry", + "b" + ], + [ + "mo", + "rzu" + ], + [ + "szy", + "ły" + ], + [ + "sta", + "rej" + ], + [ + "cze", + "wa" + ], + [ + "bie", + "li" + ], + [ + "tu", + "jąc" + ], + [ + "spo", + "za" + ], + [ + "pra", + "wą" + ], + [ + "be", + "ze" + ], + [ + "du", + "ję" + ], + [ + "rzekł", + "byś" + ], + [ + "ob", + "cych" + ], + [ + "pro", + "te" + ], + [ + "su", + "chy" + ], + [ + "bu", + "dzi" + ], + [ + "słu", + "chała" + ], + [ + "Ch", + "ciałem" + ], + [ + "sko", + "czyć" + ], + [ + "tam", + "ci" + ], + [ + "gie", + "j" + ], + [ + "jo", + "wski" + ], + [ + "wę", + "dro" + ], + [ + "sły", + "sząc" + ], + [ + "Sta", + "n" + ], + [ + "ste", + "k" + ], + [ + "wol", + "ności" + ], + [ + "zd", + "ało" + ], + [ + "zda", + "nie" + ], + [ + "Ka", + "rol" + ], + [ + "ścia", + "ną" + ], + [ + "żołnie", + "rzom" + ], + [ + "kon", + "fi" + ], + [ + "bla", + "dła" + ], + [ + "bla", + "skiem" + ], + [ + "ode", + "brał" + ], + [ + "chorą", + "ży" + ], + [ + "głę", + "b" + ], + [ + "dr", + "ga" + ], + [ + "cja", + "ch" + ], + [ + "mieszka", + "nie" + ], + [ + "świąty", + "nie" + ], + [ + "jas", + "ny" + ], + [ + "powi", + "ta" + ], + [ + "myśle", + "li" + ], + [ + "Mó", + "gł" + ], + [ + "leci", + "ały" + ], + [ + "cieka", + "wością" + ], + [ + "Mar", + "ta" + ], + [ + "kup", + "ców" + ], + [ + "trzą", + "sł" + ], + [ + "Zyg", + "mu" + ], + [ + "Stra", + "sz" + ], + [ + "Pó", + "ź" + ], + [ + "oże", + "nił" + ], + [ + "cichy", + "m" + ], + [ + "kolum", + "ny" + ], + [ + "Jedno", + "cześnie" + ], + [ + "jecha", + "wszy" + ], + [ + "Musza", + "lski" + ], + [ + "W", + "zią" + ], + [ + "a", + "li" + ], + [ + "e", + "s" + ], + [ + "o", + "sło" + ], + [ + "o", + "kazał" + ], + [ + "u", + "prze" + ], + [ + "u", + "trzymać" + ], + [ + "w", + "prowa" + ], + [ + "cz", + "ało" + ], + [ + "po", + "lach" + ], + [ + "po", + "rządek" + ], + [ + "za", + "trzymać" + ], + [ + "za", + "ścian" + ], + [ + "do", + "kład" + ], + [ + "ka", + "no" + ], + [ + "wy", + "ba" + ], + [ + "wy", + "razem" + ], + [ + "wy", + "nagro" + ], + [ + "te", + "cznie" + ], + [ + "no", + "ga" + ], + [ + "da", + "ję" + ], + [ + "czy", + "ń" + ], + [ + "ry", + "ch" + ], + [ + "prze", + "my" + ], + [ + "mo", + "na" + ], + [ + "ce", + "sar" + ], + [ + "przy", + "ga" + ], + [ + "przy", + "jechali" + ], + [ + "ku", + "pi" + ], + [ + "ku", + "pę" + ], + [ + "ści", + "ga" + ], + [ + "we", + "dług" + ], + [ + "ru", + "i" + ], + [ + "wał", + "ów" + ], + [ + "roz", + "sy" + ], + [ + "roz", + "ciąg" + ], + [ + "ży", + "wi" + ], + [ + "wię", + "zi" + ], + [ + "on", + "ów" + ], + [ + "był", + "eś" + ], + [ + "Wo", + "l" + ], + [ + "bu", + "ntu" + ], + [ + "krzy", + "żo" + ], + [ + "stra", + "że" + ], + [ + "zi", + "a" + ], + [ + "resz", + "ta" + ], + [ + "czyni", + "li" + ], + [ + "czyni", + "ąc" + ], + [ + "Sa", + "kowi" + ], + [ + "dza", + "m" + ], + [ + "tru", + "m" + ], + [ + "Ka", + "ma" + ], + [ + "Gdy", + "ż" + ], + [ + "wio", + "m" + ], + [ + "kon", + "ten" + ], + [ + "zdo", + "ł" + ], + [ + "tłu", + "mów" + ], + [ + "śpie", + "wał" + ], + [ + "Da", + "li" + ], + [ + "zbli", + "żał" + ], + [ + "głu", + "che" + ], + [ + "sio", + "wi" + ], + [ + "poło", + "wę" + ], + [ + "robo", + "ta" + ], + [ + "wszel", + "ki" + ], + [ + "rzuca", + "li" + ], + [ + "nau", + "ka" + ], + [ + "przyszło", + "ści" + ], + [ + "prawdzi", + "wy" + ], + [ + "Oj", + "ca" + ], + [ + "der", + "wi" + ], + [ + "ukła", + "dów" + ], + [ + "niezmier", + "ną" + ], + [ + "Witol", + "da" + ], + [ + "drob", + "ne" + ], + [ + "ńczy", + "k" + ], + [ + "ele", + "ktor" + ], + [ + "Mah", + "di" + ], + [ + "cofa", + "ć" + ], + [ + "despe", + "ra" + ], + [ + "kapelu", + "sz" + ], + [ + "Dru", + "gi" + ], + [ + "spotk", + "ała" + ], + [ + "Aleksan", + "dra" + ], + [ + "Ró", + "życ" + ], + [ + "Ozyry", + "sa" + ], + [ + "wite", + "b" + ], + [ + "D", + "Z" + ], + [ + "I", + "na" + ], + [ + "a", + "ka" + ], + [ + "i", + "i" + ], + [ + "k", + "lo" + ], + [ + "l", + "la" + ], + [ + "m", + "ły" + ], + [ + "o", + "pła" + ], + [ + "o", + "sobą" + ], + [ + "s", + "for" + ], + [ + "s", + "pełni" + ], + [ + "t", + "rów" + ], + [ + "w", + "pada" + ], + [ + "ś", + "nięte" + ], + [ + "cz", + "kach" + ], + [ + "po", + "pa" + ], + [ + "po", + "pie" + ], + [ + "po", + "śród" + ], + [ + "st", + "ki" + ], + [ + "wi", + "d" + ], + [ + "wi", + "ta" + ], + [ + "go", + "łę" + ], + [ + "ko", + "ci" + ], + [ + "by", + "dła" + ], + [ + "wy", + "bo" + ], + [ + "wy", + "stąpił" + ], + [ + "wy", + "syła" + ], + [ + "ja", + "dła" + ], + [ + "da", + "ma" + ], + [ + "ma", + "sze" + ], + [ + "ku", + "pił" + ], + [ + "sta", + "rzy" + ], + [ + "pie", + "niu" + ], + [ + "cho", + "wi" + ], + [ + "łu", + "p" + ], + [ + "ju", + "tra" + ], + [ + "gło", + "wach" + ], + [ + "kł", + "e" + ], + [ + "sto", + "so" + ], + [ + "szcze", + "r" + ], + [ + "jed", + "li" + ], + [ + "ska", + "mi" + ], + [ + "powie", + "trza" + ], + [ + "Bo", + "gowie" + ], + [ + "Ta", + "ka" + ], + [ + "To", + "ć" + ], + [ + "śmie", + "li" + ], + [ + "sia", + "da" + ], + [ + "krzy", + "kiem" + ], + [ + "są", + "sie" + ], + [ + "dłu", + "ga" + ], + [ + "pew", + "ność" + ], + [ + "fa", + "li" + ], + [ + "Sa", + "ry" + ], + [ + "zda", + "wały" + ], + [ + "miło", + "wał" + ], + [ + "gra", + "nicę" + ], + [ + "podob", + "nie" + ], + [ + "hetma", + "nów" + ], + [ + "króle", + "wskiego" + ], + [ + "szep", + "tać" + ], + [ + "gał", + "ą" + ], + [ + "uwa", + "gą" + ], + [ + "krew", + "ny" + ], + [ + "czeka", + "j" + ], + [ + "mogła", + "by" + ], + [ + "ofice", + "ra" + ], + [ + "list", + "ów" + ], + [ + "wszel", + "kiego" + ], + [ + "Danu", + "śka" + ], + [ + "zdra", + "dy" + ], + [ + "śla", + "du" + ], + [ + "Chry", + "ste" + ], + [ + "pułkow", + "nicy" + ], + [ + "groź", + "nie" + ], + [ + "wypra", + "wę" + ], + [ + "tajem", + "nicy" + ], + [ + "prawdzi", + "wie" + ], + [ + "żyw", + "ności" + ], + [ + "Nero", + "na" + ], + [ + "pilno", + "wać" + ], + [ + "zmieni", + "ła" + ], + [ + "Rzeczpospoli", + "tą" + ], + [ + "próbo", + "wał" + ], + [ + "zwycza", + "ju" + ], + [ + "dowci", + "p" + ], + [ + "Czyli", + "ż" + ], + [ + "pięt", + "naście" + ], + [ + "A", + "sto" + ], + [ + "D", + "ia" + ], + [ + "P", + "różno" + ], + [ + "S", + "trze" + ], + [ + "a", + "żebym" + ], + [ + "a", + "trium" + ], + [ + "k", + "ałem" + ], + [ + "w", + "sz" + ], + [ + "z", + "łą" + ], + [ + "z", + "dziwił" + ], + [ + "z", + "wiąza" + ], + [ + "ś", + "l" + ], + [ + "Ź", + "le" + ], + [ + "rz", + "ona" + ], + [ + "sz", + "lo" + ], + [ + "po", + "glą" + ], + [ + "po", + "stąpił" + ], + [ + "ro", + "ga" + ], + [ + "li", + "na" + ], + [ + "za", + "du" + ], + [ + "za", + "pło" + ], + [ + "wie", + "dzi" + ], + [ + "pa", + "gór" + ], + [ + "wy", + "tr" + ], + [ + "wy", + "chowa" + ], + [ + "wy", + "jazd" + ], + [ + "to", + "po" + ], + [ + "wo", + "dzi" + ], + [ + "no", + "l" + ], + [ + "od", + "bij" + ], + [ + "prze", + "klę" + ], + [ + "mo", + "ty" + ], + [ + "szy", + "der" + ], + [ + "przy", + "gar" + ], + [ + "re", + "zo" + ], + [ + "sa", + "dził" + ], + [ + "tu", + "m" + ], + [ + "ga", + "nek" + ], + [ + "pra", + "ca" + ], + [ + "pod", + "sta" + ], + [ + "cha", + "rak" + ], + [ + "Na", + "miest" + ], + [ + "in", + "żynie" + ], + [ + "czo", + "nego" + ], + [ + "Ta", + "rko" + ], + [ + "Ta", + "czewa" + ], + [ + "Je", + "rem" + ], + [ + "cię", + "żar" + ], + [ + "trze", + "j" + ], + [ + "pła", + "kała" + ], + [ + "tro", + "n" + ], + [ + "dze", + "ni" + ], + [ + "szedł", + "em" + ], + [ + "dale", + "ce" + ], + [ + "Te", + "j" + ], + [ + "szko", + "dy" + ], + [ + "Ba", + "ra" + ], + [ + "Kmici", + "co" + ], + [ + "dni", + "ków" + ], + [ + "gra", + "ć" + ], + [ + "obo", + "j" + ], + [ + "lub", + "ię" + ], + [ + "Zby", + "szku" + ], + [ + "zmie", + "nić" + ], + [ + "świę", + "ci" + ], + [ + "ucie", + "czki" + ], + [ + "czer", + "ni" + ], + [ + "strasz", + "nego" + ], + [ + "pamię", + "taj" + ], + [ + "zrobi", + "ła" + ], + [ + "grze", + "ch" + ], + [ + "wier", + "ny" + ], + [ + "Tata", + "ry" + ], + [ + "jedy", + "nie" + ], + [ + "dziec", + "kiem" + ], + [ + "biał", + "ej" + ], + [ + "szero", + "kie" + ], + [ + "świ", + "ta" + ], + [ + "dobro", + "wolnie" + ], + [ + "opie", + "ku" + ], + [ + "kawale", + "ra" + ], + [ + "zrozu", + "mieć" + ], + [ + "kwa", + "tery" + ], + [ + "zamk", + "nięte" + ], + [ + "nagro", + "dy" + ], + [ + "wysła", + "ć" + ], + [ + "pija", + "ny" + ], + [ + "strzał", + "ów" + ], + [ + "Ar", + "nol" + ], + [ + "fortu", + "ny" + ], + [ + "Zbara", + "ża" + ], + [ + "źre", + "nice" + ], + [ + "Pompo", + "nii" + ], + [ + "muszkie", + "tów" + ], + [ + "uła", + "t" + ], + [ + "asy", + "ryj" + ], + [ + "sur", + "du" + ], + [ + "regu", + "lar" + ], + [ + "mazo", + "wiec" + ], + [ + "ret", + "h" + ], + [ + "Ina", + "czej" + ], + [ + "Asto", + "reth" + ], + [ + "E", + "mili" + ], + [ + "W", + "śród" + ], + [ + "W", + "prawdzie" + ], + [ + "a", + "nie" + ], + [ + "a", + "wantu" + ], + [ + "k", + "tem" + ], + [ + "l", + "ku" + ], + [ + "m", + "le" + ], + [ + "o", + "pę" + ], + [ + "s", + "nej" + ], + [ + "s", + "chod" + ], + [ + "u", + "chro" + ], + [ + "z", + "wali" + ], + [ + "Ś", + "mier" + ], + [ + "nie", + "których" + ], + [ + "po", + "szu" + ], + [ + "ał", + "ą" + ], + [ + "ni", + "wszy" + ], + [ + "rze", + "mie" + ], + [ + "li", + "bij" + ], + [ + "za", + "padła" + ], + [ + "do", + "myśla" + ], + [ + "do", + "chodziły" + ], + [ + "ło", + "że" + ], + [ + "le", + "je" + ], + [ + "by", + "stry" + ], + [ + "wie", + "rze" + ], + [ + "wy", + "łą" + ], + [ + "dzi", + "wo" + ], + [ + "ry", + "nku" + ], + [ + "od", + "em" + ], + [ + "przy", + "ło" + ], + [ + "ku", + "rza" + ], + [ + "sta", + "nu" + ], + [ + "we", + "n" + ], + [ + "cho", + "m" + ], + [ + "cho", + "wał" + ], + [ + "ga", + "le" + ], + [ + "ze", + "wnątrz" + ], + [ + "pi", + "wnicy" + ], + [ + "wia", + "ra" + ], + [ + "sza", + "ch" + ], + [ + "pra", + "cę" + ], + [ + "be", + "ja" + ], + [ + "Po", + "sta" + ], + [ + "Za", + "pewne" + ], + [ + "pro", + "ch" + ], + [ + "powie", + "sz" + ], + [ + "rza", + "ć" + ], + [ + "sło", + "nio" + ], + [ + "ką", + "t" + ], + [ + "cia", + "mi" + ], + [ + "To", + "li" + ], + [ + "Pa", + "weł" + ], + [ + "strze", + "gł" + ], + [ + "nię", + "ta" + ], + [ + "Sa", + "ba" + ], + [ + "ścia", + "nach" + ], + [ + "Ko", + "bie" + ], + [ + "Wie", + "lu" + ], + [ + "szo", + "m" + ], + [ + "Wołodyjo", + "wskiemu" + ], + [ + "zno", + "ś" + ], + [ + "Mi", + "sie" + ], + [ + "Wa", + "sz" + ], + [ + "ude", + "rzyła" + ], + [ + "czar", + "ną" + ], + [ + "cięż", + "kiej" + ], + [ + "zja", + "wił" + ], + [ + "ostat", + "nią" + ], + [ + "mod", + "lił" + ], + [ + "zgo", + "dził" + ], + [ + "skoń", + "czyć" + ], + [ + "wach", + "la" + ], + [ + "rząd", + "ca" + ], + [ + "mat", + "ce" + ], + [ + "przer", + "wała" + ], + [ + "szlachet", + "ny" + ], + [ + "okoli", + "cę" + ], + [ + "Pamię", + "ta" + ], + [ + "Kro", + "to" + ], + [ + "niepoko", + "jem" + ], + [ + "wściekło", + "ścią" + ], + [ + "dostrze", + "gł" + ], + [ + "Janu", + "sz" + ], + [ + "obywa", + "tel" + ], + [ + "Rozumie", + "m" + ], + [ + "Kuklino", + "wski" + ], + [ + "zgry", + "zo" + ], + [ + "zapal", + "czy" + ], + [ + "Czło", + "wiek" + ], + [ + "Konstan", + "ty" + ], + [ + "rezo", + "lu" + ], + [ + "K", + "IA" + ], + [ + "M", + "ło" + ], + [ + "O", + "de" + ], + [ + "X", + "V" + ], + [ + "b", + "rza" + ], + [ + "c", + "ła" + ], + [ + "c", + "menta" + ], + [ + "g", + "daj" + ], + [ + "k", + "tach" + ], + [ + "o", + "puszcza" + ], + [ + "o", + "świet" + ], + [ + "s", + "nąwszy" + ], + [ + "s", + "padła" + ], + [ + "u", + "ś" + ], + [ + "rz", + "ałem" + ], + [ + "sz", + "pi" + ], + [ + "po", + "wsze" + ], + [ + "po", + "cznie" + ], + [ + "po", + "stęp" + ], + [ + "po", + "dziw" + ], + [ + "po", + "dar" + ], + [ + "ni", + "czy" + ], + [ + "ra", + "dził" + ], + [ + "li", + "czyć" + ], + [ + "wi", + "ja" + ], + [ + "go", + "wi" + ], + [ + "ci", + "ch" + ], + [ + "za", + "pyta" + ], + [ + "wy", + "z" + ], + [ + "wy", + "pła" + ], + [ + "wy", + "chodzi" + ], + [ + "wy", + "szły" + ], + [ + "ja", + "skra" + ], + [ + "wo", + "zu" + ], + [ + "cie", + "nia" + ], + [ + "sta", + "wały" + ], + [ + "sta", + "nęły" + ], + [ + "ba", + "b" + ], + [ + "co", + "nych" + ], + [ + "roz", + "ry" + ], + [ + "so", + "wy" + ], + [ + "nę", + "dzy" + ], + [ + "Ja", + "ka" + ], + [ + "ska", + "za" + ], + [ + "se", + "tki" + ], + [ + "Wo", + "lał" + ], + [ + "rza", + "d" + ], + [ + "cu", + "da" + ], + [ + "sło", + "ńcem" + ], + [ + "To", + "warzy" + ], + [ + "dał", + "em" + ], + [ + "dź", + "więk" + ], + [ + "chci", + "wie" + ], + [ + "strze", + "lił" + ], + [ + "nię", + "to" + ], + [ + "dza", + "jąc" + ], + [ + "ran", + "ny" + ], + [ + "Wy", + "szo" + ], + [ + "dwa", + "naście" + ], + [ + "dwa", + "kroć" + ], + [ + "ciem", + "na" + ], + [ + "tr", + "wała" + ], + [ + "Pe", + "wnego" + ], + [ + "waż", + "nie" + ], + [ + "tar", + "czy" + ], + [ + "dnia", + "mi" + ], + [ + "uczyni", + "li" + ], + [ + "pozna", + "li" + ], + [ + "ludz", + "kim" + ], + [ + "ażeby", + "ś" + ], + [ + "zrobi", + "ło" + ], + [ + "lek", + "ce" + ], + [ + "zdu", + "mienie" + ], + [ + "powtó", + "rzyła" + ], + [ + "staro", + "ść" + ], + [ + "jeź", + "dził" + ], + [ + "Danu", + "się" + ], + [ + "długi", + "ch" + ], + [ + "opie", + "ką" + ], + [ + "przekona", + "ł" + ], + [ + "miesią", + "ca" + ], + [ + "Chilo", + "na" + ], + [ + "podo", + "bie" + ], + [ + "haj", + "du" + ], + [ + "speł", + "nić" + ], + [ + "spoglą", + "dali" + ], + [ + "powro", + "cie" + ], + [ + "umy", + "sł" + ], + [ + "napa", + "st" + ], + [ + "Kry", + "mu" + ], + [ + "mężczy", + "zn" + ], + [ + "muzy", + "ka" + ], + [ + "chwyta", + "jąc" + ], + [ + "suk", + "ni" + ], + [ + "Pó", + "ki" + ], + [ + "Lip", + "ków" + ], + [ + "zatrzyma", + "li" + ], + [ + "rozpo", + "rzą" + ], + [ + "Kur", + "ce" + ], + [ + "Kiem", + "licz" + ], + [ + "siod", + "ła" + ], + [ + "Hla", + "wa" + ], + [ + "Witten", + "berg" + ], + [ + "Rawli", + "son" + ], + [ + "FOR", + "KIA" + ], + [ + "Gerwa", + "zy" + ], + [ + "Tyzenhau", + "z" + ], + [ + "rezu", + "lta" + ], + [ + "Jerem", + "iego" + ], + [ + "O", + "bie" + ], + [ + "U", + "pi" + ], + [ + "W", + "czo" + ], + [ + "i", + "grzy" + ], + [ + "s", + "przed" + ], + [ + "s", + "wemu" + ], + [ + "t", + "ce" + ], + [ + "t", + "niej" + ], + [ + "u", + "poko" + ], + [ + "u", + "nosi" + ], + [ + "z", + "robię" + ], + [ + "ź", + "ród" + ], + [ + "po", + "ci" + ], + [ + "po", + "hań" + ], + [ + "po", + "bojo" + ], + [ + "st", + "rę" + ], + [ + "za", + "mil" + ], + [ + "do", + "we" + ], + [ + "wy", + "jeżdża" + ], + [ + "wy", + "biera" + ], + [ + "ry", + "chło" + ], + [ + "cie", + "j" + ], + [ + "od", + "by" + ], + [ + "prze", + "nik" + ], + [ + "ma", + "ry" + ], + [ + "ru", + "mia" + ], + [ + "pie", + "rzch" + ], + [ + "roz", + "sąd" + ], + [ + "ga", + "nku" + ], + [ + "spo", + "ty" + ], + [ + "ob", + "cy" + ], + [ + "Za", + "prawdę" + ], + [ + "sy", + "m" + ], + [ + "mię", + "sa" + ], + [ + "wą", + "ż" + ], + [ + "ką", + "pie" + ], + [ + "ar", + "ty" + ], + [ + "jako", + "wą" + ], + [ + "pię", + "ścią" + ], + [ + "świa", + "te" + ], + [ + "fa", + "j" + ], + [ + "stu", + "den" + ], + [ + "kro", + "p" + ], + [ + "człowie", + "kowi" + ], + [ + "Gdy", + "byś" + ], + [ + "gle", + "j" + ], + [ + "chwy", + "tał" + ], + [ + "hetma", + "nowi" + ], + [ + "zbli", + "żywszy" + ], + [ + "skar", + "bów" + ], + [ + "żad", + "nym" + ], + [ + "uśmie", + "chał" + ], + [ + "wier", + "nie" + ], + [ + "ostat", + "nia" + ], + [ + "dziw", + "na" + ], + [ + "dziw", + "nego" + ], + [ + "nadzie", + "ją" + ], + [ + "powiedział", + "em" + ], + [ + "robo", + "tę" + ], + [ + "dal", + "szą" + ], + [ + "nasz", + "emu" + ], + [ + "odda", + "m" + ], + [ + "Mó", + "wią" + ], + [ + "żegna", + "ć" + ], + [ + "żegna", + "ł" + ], + [ + "gospo", + "dy" + ], + [ + "szczęście", + "m" + ], + [ + "poli", + "cji" + ], + [ + "nade", + "szła" + ], + [ + "Hi", + "ra" + ], + [ + "proce", + "nt" + ], + [ + "błogosła", + "wił" + ], + [ + "Se", + "ne" + ], + [ + "Pamię", + "tam" + ], + [ + "Musi", + "ał" + ], + [ + "zmiesza", + "ny" + ], + [ + "pachoł", + "ków" + ], + [ + "Tygelli", + "nus" + ], + [ + "wzru", + "szony" + ], + [ + "pos", + "pól" + ], + [ + "Labiry", + "ntu" + ], + [ + "odez", + "wała" + ], + [ + "rian", + "um" + ], + [ + "niechyb", + "nie" + ], + [ + "obiecy", + "wał" + ], + [ + "Żmuj", + "dzi" + ], + [ + "Hetma", + "n" + ], + [ + "sypi", + "al" + ], + [ + "Ost", + "rianum" + ], + [ + "CE", + "SA" + ], + [ + "wyk", + "win" + ], + [ + "Misie", + "wiczo" + ], + [ + "A", + "N" + ], + [ + "M", + "ały" + ], + [ + "b", + "rą" + ], + [ + "i", + "mienia" + ], + [ + "m", + "ści" + ], + [ + "o", + "my" + ], + [ + "p", + "chnął" + ], + [ + "r", + "ię" + ], + [ + "t", + "ór" + ], + [ + "v", + "e" + ], + [ + "ż", + "nych" + ], + [ + "po", + "krze" + ], + [ + "po", + "czuł" + ], + [ + "po", + "słów" + ], + [ + "ni", + "nem" + ], + [ + "ro", + "wa" + ], + [ + "rze", + "ce" + ], + [ + "rze", + "niu" + ], + [ + "wi", + "dziano" + ], + [ + "je", + "nia" + ], + [ + "ko", + "lu" + ], + [ + "za", + "myś" + ], + [ + "za", + "jąć" + ], + [ + "do", + "wy" + ], + [ + "wy", + "peł" + ], + [ + "wy", + "stąpi" + ], + [ + "wy", + "biegł" + ], + [ + "ja", + "ski" + ], + [ + "te", + "li" + ], + [ + "bo", + "ry" + ], + [ + "bo", + "skiej" + ], + [ + "si", + "ński" + ], + [ + "przy", + "kro" + ], + [ + "sta", + "nąwszy" + ], + [ + "re", + "zy" + ], + [ + "bie", + "rać" + ], + [ + "su", + "nęła" + ], + [ + "wz", + "ra" + ], + [ + "Ch", + "ór" + ], + [ + "tę", + "dy" + ], + [ + "Je", + "dź" + ], + [ + "fi", + "o" + ], + [ + "fi", + "zjo" + ], + [ + "wę", + "gier" + ], + [ + "pła", + "kał" + ], + [ + "Sta", + "siu" + ], + [ + "ste", + "pie" + ], + [ + "księ", + "dz" + ], + [ + "zda", + "wała" + ], + [ + "tru", + "jąc" + ], + [ + "rzę", + "dzie" + ], + [ + "przyja", + "źni" + ], + [ + "rozu", + "mieć" + ], + [ + "musi", + "ało" + ], + [ + "kiedy", + "kolwiek" + ], + [ + "pły", + "nąć" + ], + [ + "wio", + "ną" + ], + [ + "więk", + "szym" + ], + [ + "Przy", + "pom" + ], + [ + "mło", + "dości" + ], + [ + "Ni", + "l" + ], + [ + "kon", + "dy" + ], + [ + "bla", + "ski" + ], + [ + "wal", + "ał" + ], + [ + "An", + "ti" + ], + [ + "cem", + "y" + ], + [ + "pięk", + "ności" + ], + [ + "pięk", + "ność" + ], + [ + "powiada", + "ją" + ], + [ + "rado", + "śnie" + ], + [ + "ogro", + "mną" + ], + [ + "obie", + "t" + ], + [ + "trą", + "by" + ], + [ + "Kto", + "ś" + ], + [ + "glą", + "dać" + ], + [ + "żał", + "u" + ], + [ + "pań", + "skie" + ], + [ + "cier", + "pi" + ], + [ + "Może", + "sz" + ], + [ + "bó", + "stwa" + ], + [ + "jedzie", + "my" + ], + [ + "He", + "lu" + ], + [ + "pój", + "rz" + ], + [ + "Mó", + "wiono" + ], + [ + "czerwo", + "nych" + ], + [ + "rozkaz", + "ów" + ], + [ + "waszmości", + "ów" + ], + [ + "prawdzi", + "we" + ], + [ + "wsty", + "du" + ], + [ + "uli", + "cach" + ], + [ + "Cie", + "cha" + ], + [ + "najlep", + "sze" + ], + [ + "Hele", + "ny" + ], + [ + "wojen", + "nych" + ], + [ + "przyci", + "snął" + ], + [ + "przybra", + "ny" + ], + [ + "Aulu", + "sów" + ], + [ + "tłuma", + "czył" + ], + [ + "Mem", + "fis" + ], + [ + "zwykł", + "ą" + ], + [ + "odej", + "ść" + ], + [ + "wcze", + "śniej" + ], + [ + "oś", + "lep" + ], + [ + "Łub", + "niach" + ], + [ + "Szczęście", + "m" + ], + [ + "Mellecho", + "wicz" + ], + [ + "kuch", + "ni" + ], + [ + "Florenty", + "na" + ], + [ + "staran", + "nie" + ], + [ + "fin", + "k" + ], + [ + "A", + "f" + ], + [ + "G", + "lau" + ], + [ + "O", + "kru" + ], + [ + "S", + "zy" + ], + [ + "i", + "ma" + ], + [ + "o", + "stry" + ], + [ + "p", + "łe" + ], + [ + "r", + "ki" + ], + [ + "s", + "ały" + ], + [ + "s", + "nego" + ], + [ + "s", + "puścił" + ], + [ + "s", + "chwyta" + ], + [ + "t", + "wę" + ], + [ + "t", + "kami" + ], + [ + "u", + "ry" + ], + [ + "u", + "trzyma" + ], + [ + "z", + "le" + ], + [ + "nie", + "jakim" + ], + [ + "na", + "ło" + ], + [ + "ro", + "man" + ], + [ + "li", + "by" + ], + [ + "li", + "wym" + ], + [ + "li", + "cząc" + ], + [ + "za", + "cię" + ], + [ + "wa", + "ń" + ], + [ + "rzy", + "wszy" + ], + [ + "pa", + "mią" + ], + [ + "wy", + "pi" + ], + [ + "wy", + "rzą" + ], + [ + "ne", + "ra" + ], + [ + "czy", + "nienia" + ], + [ + "prze", + "pra" + ], + [ + "bo", + "kiem" + ], + [ + "bo", + "żej" + ], + [ + "przy", + "to" + ], + [ + "przy", + "sła" + ], + [ + "ru", + "ję" + ], + [ + "roz", + "strzy" + ], + [ + "roz", + "bój" + ], + [ + "zna", + "d" + ], + [ + "zna", + "cz" + ], + [ + "Nie", + "chaj" + ], + [ + "Nie", + "miec" + ], + [ + "czę", + "ścią" + ], + [ + "in", + "stru" + ], + [ + "bu", + "dził" + ], + [ + "cu", + "dow" + ], + [ + "sia", + "dać" + ], + [ + "woj", + "ną" + ], + [ + "są", + "dzi" + ], + [ + "Sta", + "cha" + ], + [ + "kra", + "je" + ], + [ + "ryce", + "rzem" + ], + [ + "Prze", + "de" + ], + [ + "tru", + "pa" + ], + [ + "Ko", + "mu" + ], + [ + "szo", + "nych" + ], + [ + "poz", + "ór" + ], + [ + "taki", + "mi" + ], + [ + "Winicju", + "szowi" + ], + [ + "rzo", + "no" + ], + [ + "słowa", + "mi" + ], + [ + "obie", + "cu" + ], + [ + "patrz", + "ę" + ], + [ + "klę", + "skę" + ], + [ + "wyda", + "r" + ], + [ + "kamie", + "nia" + ], + [ + "uj", + "rzeli" + ], + [ + "rozma", + "wia" + ], + [ + "Bi", + "j" + ], + [ + "chorąg", + "wiami" + ], + [ + "trafi", + "ć" + ], + [ + "zdu", + "miony" + ], + [ + "list", + "em" + ], + [ + "di", + "u" + ], + [ + "ek", + "s" + ], + [ + "niewol", + "nik" + ], + [ + "gry", + "zł" + ], + [ + "spodzie", + "wać" + ], + [ + "Sam", + "bu" + ], + [ + "cieka", + "wie" + ], + [ + "mat", + "ko" + ], + [ + "uka", + "zy" + ], + [ + "rycer", + "stwa" + ], + [ + "zwróci", + "ły" + ], + [ + "zapła", + "ć" + ], + [ + "dzwo", + "ny" + ], + [ + "języ", + "ka" + ], + [ + "Pu", + "ł" + ], + [ + "egip", + "skich" + ], + [ + "Pój", + "dę" + ], + [ + "Mów", + "ię" + ], + [ + "Stani", + "sławie" + ], + [ + "kawał", + "ek" + ], + [ + "zap", + "ałem" + ], + [ + "wiecze", + "rzę" + ], + [ + "wielbłą", + "dy" + ], + [ + "kap", + "tu" + ], + [ + "potwo", + "r" + ], + [ + "zbó", + "je" + ], + [ + "śre", + "d" + ], + [ + "zamiesza", + "nie" + ], + [ + "Raszko", + "wa" + ], + [ + "lekce", + "wa" + ], + [ + "Wczo", + "raj" + ], + [ + "CESA", + "RZ" + ], + [ + "A", + "no" + ], + [ + "C", + "zo" + ], + [ + "O", + "l" + ], + [ + "S", + "kar" + ], + [ + "W", + "A" + ], + [ + "l", + "ności" + ], + [ + "o", + "nie" + ], + [ + "t", + "chó" + ], + [ + "u", + "n" + ], + [ + "po", + "gro" + ], + [ + "po", + "kar" + ], + [ + "wi", + "sz" + ], + [ + "za", + "tru" + ], + [ + "za", + "dowo" + ], + [ + "do", + "ń" + ], + [ + "że", + "ń" + ], + [ + "wy", + "krzyknął" + ], + [ + "wy", + "słucha" + ], + [ + "ja", + "sy" + ], + [ + "te", + "s" + ], + [ + "te", + "le" + ], + [ + "te", + "rem" + ], + [ + "la", + "ne" + ], + [ + "prze", + "cha" + ], + [ + "ku", + "ra" + ], + [ + "sta", + "l" + ], + [ + "sta", + "wić" + ], + [ + "pie", + "ra" + ], + [ + "ży", + "wego" + ], + [ + "ski", + "nął" + ], + [ + "ze", + "psu" + ], + [ + "pu", + "ła" + ], + [ + "ob", + "ce" + ], + [ + "pro", + "mie" + ], + [ + "Wo", + "ł" + ], + [ + "Bo", + "rz" + ], + [ + "wz", + "nosił" + ], + [ + "ście", + "r" + ], + [ + "krzy", + "żem" + ], + [ + "dzo", + "nym" + ], + [ + "mę", + "kę" + ], + [ + "książę", + "cą" + ], + [ + "Pa", + "laty" + ], + [ + "ste", + "ty" + ], + [ + "zło", + "ści" + ], + [ + "ciąg", + "nęły" + ], + [ + "Ra", + "dzie" + ], + [ + "oj", + "ców" + ], + [ + "Sa", + "ma" + ], + [ + "Li", + "twy" + ], + [ + "dwo", + "rzan" + ], + [ + "niech", + "by" + ], + [ + "godzi", + "ło" + ], + [ + "tłu", + "mu" + ], + [ + "śpie", + "w" + ], + [ + "um", + "rze" + ], + [ + "szczy", + "cie" + ], + [ + "dra", + "bi" + ], + [ + "puł", + "k" + ], + [ + "zbie", + "rać" + ], + [ + "zbro", + "dni" + ], + [ + "waćpan", + "ny" + ], + [ + "ple", + "cami" + ], + [ + "jedy", + "na" + ], + [ + "boga", + "ctwa" + ], + [ + "Jagie", + "nkę" + ], + [ + "Fa", + "szo" + ], + [ + "ogrom", + "nym" + ], + [ + "trwo", + "ga" + ], + [ + "ofia", + "rował" + ], + [ + "wład", + "cy" + ], + [ + "poru", + "sza" + ], + [ + "ocho", + "ta" + ], + [ + "Oleń", + "ki" + ], + [ + "Ru", + "si" + ], + [ + "Mie", + "j" + ], + [ + "gier", + "m" + ], + [ + "posą", + "g" + ], + [ + "Cie", + "ka" + ], + [ + "zdziwie", + "nie" + ], + [ + "proś", + "bę" + ], + [ + "upły", + "wie" + ], + [ + "stop", + "nia" + ], + [ + "Bogda", + "ńcu" + ], + [ + "praco", + "wał" + ], + [ + "Ry", + "ce" + ], + [ + "ponu", + "ro" + ], + [ + "tygo", + "dni" + ], + [ + "wspomnie", + "nie" + ], + [ + "Pompo", + "nia" + ], + [ + "podło", + "gę" + ], + [ + "grzmo", + "t" + ], + [ + "Podla", + "sie" + ], + [ + "kapli", + "cy" + ], + [ + "Dali", + "bóg" + ], + [ + "F", + "o" + ], + [ + "g", + "er" + ], + [ + "i", + "z" + ], + [ + "m", + "rok" + ], + [ + "t", + "wym" + ], + [ + "u", + "nik" + ], + [ + "u", + "kocha" + ], + [ + "w", + "przód" + ], + [ + "z", + "jedna" + ], + [ + "ł", + "ba" + ], + [ + "na", + "ci" + ], + [ + "po", + "ta" + ], + [ + "st", + "ka" + ], + [ + "st", + "rzę" + ], + [ + "ra", + "mienia" + ], + [ + "ro", + "gi" + ], + [ + "li", + "ści" + ], + [ + "go", + "dna" + ], + [ + "ko", + "łem" + ], + [ + "ko", + "żu" + ], + [ + "za", + "o" + ], + [ + "za", + "ko" + ], + [ + "za", + "padł" + ], + [ + "do", + "chody" + ], + [ + "by", + "dło" + ], + [ + "ka", + "to" + ], + [ + "ta", + "ra" + ], + [ + "pa", + "k" + ], + [ + "wy", + "mo" + ], + [ + "wy", + "prowa" + ], + [ + "ja", + "zdu" + ], + [ + "ja", + "dal" + ], + [ + "da", + "ro" + ], + [ + "ry", + "sy" + ], + [ + "od", + "bił" + ], + [ + "la", + "sów" + ], + [ + "szy", + "sz" + ], + [ + "ma", + "ra" + ], + [ + "ma", + "ja" + ], + [ + "przy", + "da" + ], + [ + "ku", + "s" + ], + [ + "bie", + "gną" + ], + [ + "roz", + "myślał" + ], + [ + "ze", + "chcesz" + ], + [ + "ob", + "razy" + ], + [ + "czą", + "ć" + ], + [ + "mię", + "so" + ], + [ + "an", + "ne" + ], + [ + "dob", + "rzy" + ], + [ + "cu", + "dzy" + ], + [ + "ką", + "cie" + ], + [ + "wła", + "dza" + ], + [ + "cia", + "sno" + ], + [ + "pła", + "cze" + ], + [ + "dze", + "ń" + ], + [ + "Sta", + "siowi" + ], + [ + "czył", + "em" + ], + [ + "Ba", + "ron" + ], + [ + "Ko", + "ko" + ], + [ + "obo", + "ha" + ], + [ + "men", + "tów" + ], + [ + "tr", + "wa" + ], + [ + "kon", + "no" + ], + [ + "kon", + "tu" + ], + [ + "miejs", + "c" + ], + [ + "kilka", + "set" + ], + [ + "świę", + "tej" + ], + [ + "świę", + "tych" + ], + [ + "ucie", + "c" + ], + [ + "tłu", + "mie" + ], + [ + "śpie", + "sz" + ], + [ + "spoj", + "rzawszy" + ], + [ + "Me", + "di" + ], + [ + "dzię", + "kuję" + ], + [ + "spokoj", + "nym" + ], + [ + "spa", + "da" + ], + [ + "puł", + "ków" + ], + [ + "Pod", + "komorzy" + ], + [ + "bezpie", + "cznie" + ], + [ + "pia", + "szczy" + ], + [ + "sio", + "stry" + ], + [ + "smu", + "tkiem" + ], + [ + "Dob", + "ra" + ], + [ + "dal", + "sze" + ], + [ + "zmar", + "twie" + ], + [ + "umie", + "ją" + ], + [ + "cór", + "ką" + ], + [ + "intere", + "sa" + ], + [ + "Oj", + "cze" + ], + [ + "żywo", + "t" + ], + [ + "niewia", + "sta" + ], + [ + "znajo", + "mych" + ], + [ + "szybko", + "ścią" + ], + [ + "księż", + "nej" + ], + [ + "zapo", + "mina" + ], + [ + "odzy", + "ska" + ], + [ + "odzy", + "skał" + ], + [ + "wierz", + "cho" + ], + [ + "Spo", + "dzie" + ], + [ + "naro", + "dów" + ], + [ + "wrza", + "sk" + ], + [ + "Sło", + "wa" + ], + [ + "Myś", + "lę" + ], + [ + "Pio", + "tro" + ], + [ + "trud", + "ności" + ], + [ + "forte", + "cy" + ], + [ + "podzie", + "mia" + ], + [ + "błyskawi", + "ce" + ], + [ + "wielko", + "ści" + ], + [ + "mądro", + "ści" + ], + [ + "wzdy", + "cha" + ], + [ + "Janu", + "sza" + ], + [ + "trzecie", + "go" + ], + [ + "łańcu", + "ch" + ], + [ + "klu", + "cz" + ], + [ + "Tauro", + "gów" + ], + [ + "wątpli", + "wości" + ], + [ + "Ukrai", + "nie" + ], + [ + "boha", + "ter" + ], + [ + "Wrzeszczo", + "wicz" + ], + [ + "Zale", + "dwie" + ], + [ + "Namiest", + "nik" + ], + [ + "Borz", + "oboha" + ], + [ + "G", + "ru" + ], + [ + "O", + "stro" + ], + [ + "S", + "ki" + ], + [ + "Z", + "bli" + ], + [ + "k", + "lą" + ], + [ + "l", + "skiego" + ], + [ + "m", + "roku" + ], + [ + "o", + "powiem" + ], + [ + "u", + "sy" + ], + [ + "u", + "kazały" + ], + [ + "w", + "pierw" + ], + [ + "ń", + "cie" + ], + [ + "po", + "wy" + ], + [ + "za", + "stępy" + ], + [ + "do", + "ktora" + ], + [ + "mi", + "n" + ], + [ + "pa", + "sy" + ], + [ + "pa", + "ste" + ], + [ + "pa", + "rob" + ], + [ + "to", + "no" + ], + [ + "wo", + "dzą" + ], + [ + "no", + "cami" + ], + [ + "dy", + "wał" + ], + [ + "bo", + "li" + ], + [ + "ce", + "rem" + ], + [ + "przy", + "łą" + ], + [ + "ku", + "pie" + ], + [ + "cy", + "rku" + ], + [ + "cza", + "jąc" + ], + [ + "ró", + "z" + ], + [ + "gi", + "ną" + ], + [ + "zna", + "ne" + ], + [ + "sk", + "wa" + ], + [ + "sto", + "licy" + ], + [ + "du", + "jąc" + ], + [ + "Za", + "tem" + ], + [ + "powie", + "rzch" + ], + [ + "ję", + "cz" + ], + [ + "Bo", + "m" + ], + [ + "bu", + "nt" + ], + [ + "naj", + "częściej" + ], + [ + "sko", + "m" + ], + [ + "gę", + "by" + ], + [ + "Ma", + "ry" + ], + [ + "śnie", + "giem" + ], + [ + "gdzie", + "ż" + ], + [ + "fa", + "mili" + ], + [ + "fa", + "bry" + ], + [ + "ryce", + "rzowi" + ], + [ + "szko", + "dzi" + ], + [ + "człowie", + "ku" + ], + [ + "dzia", + "da" + ], + [ + "powia", + "dała" + ], + [ + "ciem", + "nych" + ], + [ + "br", + "ało" + ], + [ + "Wię", + "cej" + ], + [ + "chwy", + "ciła" + ], + [ + "puści", + "li" + ], + [ + "zdo", + "był" + ], + [ + "Niech", + "by" + ], + [ + "trzyma", + "li" + ], + [ + "szcz", + "ały" + ], + [ + "Ramze", + "sie" + ], + [ + "skrzy", + "p" + ], + [ + "pań", + "stwie" + ], + [ + "pal", + "cach" + ], + [ + "gości", + "niec" + ], + [ + "krę", + "cić" + ], + [ + "zdu", + "miał" + ], + [ + "przyj", + "dą" + ], + [ + "ucz", + "cie" + ], + [ + "okru", + "tny" + ], + [ + "rozmo", + "wie" + ], + [ + "zoba", + "czy" + ], + [ + "pusty", + "nię" + ], + [ + "niepo", + "ję" + ], + [ + "pała", + "c" + ], + [ + "ogar", + "nia" + ], + [ + "nau", + "czy" + ], + [ + "Ki", + "jo" + ], + [ + "rozpa", + "czli" + ], + [ + "ratu", + "j" + ], + [ + "piecho", + "tę" + ], + [ + "krzyw", + "dę" + ], + [ + "sre", + "bra" + ], + [ + "ocho", + "ty" + ], + [ + "komna", + "t" + ], + [ + "doj", + "ść" + ], + [ + "Si", + "czy" + ], + [ + "zacho", + "wać" + ], + [ + "zapo", + "mnie" + ], + [ + "nagro", + "dę" + ], + [ + "pójdzie", + "sz" + ], + [ + "Du", + "gla" + ], + [ + "jakich", + "ś" + ], + [ + "obli", + "czu" + ], + [ + "opuści", + "ła" + ], + [ + "żelaz", + "ne" + ], + [ + "Anu", + "si" + ], + [ + "marszał", + "ka" + ], + [ + "potrzebu", + "ję" + ], + [ + "odga", + "dnąć" + ], + [ + "Kale", + "b" + ], + [ + "tygo", + "dnie" + ], + [ + "wściekło", + "ści" + ], + [ + "fun", + "k" + ], + [ + "Geb", + "hra" + ], + [ + "pió", + "ra" + ], + [ + "ostate", + "cznie" + ], + [ + "nieboszczy", + "k" + ], + [ + "jancza", + "rów" + ], + [ + "majda", + "nie" + ], + [ + "Długo", + "lasu" + ], + [ + "Ate", + "ne" + ], + [ + "Telime", + "na" + ], + [ + "kwadran", + "s" + ], + [ + "Ca", + "ro" + ], + [ + "Mefistofe", + "les" + ], + [ + "A", + "b" + ], + [ + "C", + "ó" + ], + [ + "C", + "ią" + ], + [ + "P", + "ta" + ], + [ + "P", + "lau" + ], + [ + "R", + "usza" + ], + [ + "U", + "cie" + ], + [ + "W", + "raca" + ], + [ + "X", + "II" + ], + [ + "n", + "d" + ], + [ + "n", + "dra" + ], + [ + "o", + "gnie" + ], + [ + "u", + "zbro" + ], + [ + "w", + "ników" + ], + [ + "z", + "gieł" + ], + [ + "ż", + "nie" + ], + [ + "ż", + "wa" + ], + [ + "nie", + "pokoju" + ], + [ + "na", + "n" + ], + [ + "na", + "dej" + ], + [ + "po", + "pra" + ], + [ + "po", + "chodzi" + ], + [ + "st", + "łu" + ], + [ + "st", + "rzała" + ], + [ + "ro", + "sła" + ], + [ + "rze", + "ką" + ], + [ + "li", + "sz" + ], + [ + "li", + "ca" + ], + [ + "wi", + "wa" + ], + [ + "za", + "wrócił" + ], + [ + "za", + "bły" + ], + [ + "za", + "grz" + ], + [ + "mi", + "nął" + ], + [ + "wa", + "ża" + ], + [ + "ka", + "nia" + ], + [ + "ki", + "w" + ], + [ + "wy", + "zy" + ], + [ + "wy", + "brze" + ], + [ + "wy", + "obraź" + ], + [ + "no", + "sem" + ], + [ + "dzie", + "go" + ], + [ + "przy", + "jeżdża" + ], + [ + "co", + "ną" + ], + [ + "co", + "kolwiek" + ], + [ + "roz", + "wese" + ], + [ + "rę", + "t" + ], + [ + "gło", + "si" + ], + [ + "so", + "wał" + ], + [ + "sza", + "nu" + ], + [ + "gi", + "ą" + ], + [ + "cha", + "cie" + ], + [ + "du", + "cho" + ], + [ + "pro", + "je" + ], + [ + "Wo", + "je" + ], + [ + "wz", + "gar" + ], + [ + "Ta", + "r" + ], + [ + "gro", + "bu" + ], + [ + "wę", + "ża" + ], + [ + "pła", + "cił" + ], + [ + "stra", + "ci" + ], + [ + "stra", + "chem" + ], + [ + "nio", + "sę" + ], + [ + "książę", + "ce" + ], + [ + "tra", + "cił" + ], + [ + "świa", + "de" + ], + [ + "pew", + "nej" + ], + [ + "Pan", + "ny" + ], + [ + "Sa", + "dowski" + ], + [ + "zda", + "rzy" + ], + [ + "woł", + "ała" + ], + [ + "kom", + "tu" + ], + [ + "kocha", + "nie" + ], + [ + "kobie", + "tą" + ], + [ + "pano", + "wał" + ], + [ + "star", + "szych" + ], + [ + "hetma", + "nem" + ], + [ + "drz", + "wiom" + ], + [ + "lek", + "ki" + ], + [ + "żad", + "ną" + ], + [ + "Ku", + "da" + ], + [ + "czeka", + "ją" + ], + [ + "żało", + "śnie" + ], + [ + "dziesią", + "ty" + ], + [ + "skoń", + "czyła" + ], + [ + "ple", + "cach" + ], + [ + "Be", + "ro" + ], + [ + "szero", + "ki" + ], + [ + "chodzą", + "ce" + ], + [ + "umie", + "m" + ], + [ + "głębo", + "kie" + ], + [ + "pułkow", + "niku" + ], + [ + "głoś", + "niej" + ], + [ + "ogni", + "sku" + ], + [ + "Zy", + "ndra" + ], + [ + "gor", + "sze" + ], + [ + "ot", + "wór" + ], + [ + "potrafi", + "ł" + ], + [ + "przyczy", + "ną" + ], + [ + "okrop", + "nie" + ], + [ + "doświad", + "czony" + ], + [ + "wdzięcz", + "nością" + ], + [ + "sztur", + "mu" + ], + [ + "więzie", + "niu" + ], + [ + "wez", + "mą" + ], + [ + "mężczy", + "zna" + ], + [ + "Wil", + "k" + ], + [ + "wściekło", + "ść" + ], + [ + "Ce", + "zar" + ], + [ + "gałę", + "zie" + ], + [ + "Krzeszo", + "wska" + ], + [ + "Malbor", + "gu" + ], + [ + "Dro", + "ga" + ], + [ + "majesta", + "tu" + ], + [ + "ptak", + "ów" + ], + [ + "chwał", + "ę" + ], + [ + "sposob", + "ność" + ], + [ + "Częstocho", + "wy" + ], + [ + "oprze", + "ć" + ], + [ + "pomie", + "ścić" + ], + [ + "*", + "." + ], + [ + "C", + "Z" + ], + [ + "D", + "ok" + ], + [ + "G", + "nie" + ], + [ + "H", + "ELE" + ], + [ + "M", + "U" + ], + [ + "Z", + "bawi" + ], + [ + "f", + "em" + ], + [ + "n", + "ność" + ], + [ + "o", + "wiec" + ], + [ + "u", + "dać" + ], + [ + "u", + "koń" + ], + [ + "u", + "miesz" + ], + [ + "w", + "stąpił" + ], + [ + "Ś", + "pie" + ], + [ + "ś", + "miała" + ], + [ + "cz", + "cią" + ], + [ + "cz", + "nika" + ], + [ + "po", + "kła" + ], + [ + "po", + "więk" + ], + [ + "po", + "szło" + ], + [ + "st", + "rzą" + ], + [ + "ra", + "dą" + ], + [ + "rze", + "k" + ], + [ + "wi", + "nę" + ], + [ + "wi", + "szą" + ], + [ + "za", + "wiado" + ], + [ + "za", + "rumie" + ], + [ + "le", + "ty" + ], + [ + "by", + "najmniej" + ], + [ + "wy", + "ło" + ], + [ + "wy", + "razy" + ], + [ + "ja", + "dąc" + ], + [ + "to", + "wych" + ], + [ + "da", + "rował" + ], + [ + "czy", + "by" + ], + [ + "czy", + "stą" + ], + [ + "dy", + "my" + ], + [ + "od", + "pra" + ], + [ + "la", + "li" + ], + [ + "la", + "tach" + ], + [ + "prze", + "by" + ], + [ + "prze", + "raz" + ], + [ + "prze", + "szli" + ], + [ + "mo", + "m" + ], + [ + "ma", + "chnął" + ], + [ + "sta", + "jąc" + ], + [ + "cze", + "li" + ], + [ + "sze", + "nia" + ], + [ + "bi", + "cie" + ], + [ + "roz", + "ej" + ], + [ + "roz", + "eś" + ], + [ + "lu", + "s" + ], + [ + "so", + "wać" + ], + [ + "sto", + "łem" + ], + [ + "pu", + "s" + ], + [ + "sy", + "no" + ], + [ + "Wo", + "lę" + ], + [ + "trzy", + "mała" + ], + [ + "bra", + "knie" + ], + [ + "pier", + "sią" + ], + [ + "bez", + "bro" + ], + [ + "To", + "ś" + ], + [ + "wę", + "dzi" + ], + [ + "ar", + "ma" + ], + [ + "wsze", + "la" + ], + [ + "dzo", + "nego" + ], + [ + "swo", + "jego" + ], + [ + "ok", + "nie" + ], + [ + "Pa", + "nowie" + ], + [ + "peł", + "nym" + ], + [ + "ste", + "p" + ], + [ + "kaz", + "ałem" + ], + [ + "tru", + "dy" + ], + [ + "mniej", + "szych" + ], + [ + "Ni", + "ta" + ], + [ + "szlach", + "cie" + ], + [ + "nowi", + "nę" + ], + [ + "wal", + "czyć" + ], + [ + "zam", + "ki" + ], + [ + "zam", + "ków" + ], + [ + "ucie", + "kła" + ], + [ + "wło", + "sami" + ], + [ + "pięk", + "nej" + ], + [ + "szcz", + "em" + ], + [ + "nosi", + "li" + ], + [ + "rozma", + "wiając" + ], + [ + "mor", + "der" + ], + [ + "Ku", + "l" + ], + [ + "Dob", + "ry" + ], + [ + "wil", + "cy" + ], + [ + "groma", + "da" + ], + [ + "począ", + "wszy" + ], + [ + "bła", + "gać" + ], + [ + "Jagie", + "ł" + ], + [ + "gorą", + "czka" + ], + [ + "zaję", + "cia" + ], + [ + "czerwo", + "ny" + ], + [ + "Al", + "boż" + ], + [ + "szere", + "gach" + ], + [ + "groź", + "ny" + ], + [ + "pocie", + "chy" + ], + [ + "Justy", + "ny" + ], + [ + "powro", + "tu" + ], + [ + "kozac", + "kie" + ], + [ + "uważa", + "ć" + ], + [ + "Dopiero", + "ż" + ], + [ + "sztur", + "m" + ], + [ + "słod", + "kie" + ], + [ + "MA", + "R" + ], + [ + "nienawi", + "ści" + ], + [ + "Murzy", + "n" + ], + [ + "uważ", + "nie" + ], + [ + "am", + "bi" + ], + [ + "zmia", + "rko" + ], + [ + "wieku", + "i" + ], + [ + "Tade", + "usza" + ], + [ + "mołoj", + "cy" + ], + [ + "Chło", + "p" + ], + [ + "fał", + "szy" + ], + [ + "szczegó", + "lnie" + ], + [ + "żela", + "za" + ], + [ + "Zamo", + "ścia" + ], + [ + "Krzywo", + "nos" + ], + [ + "okaz", + "ji" + ], + [ + "Bedu", + "i" + ], + [ + "Krzeczo", + "wski" + ], + [ + "Babini", + "cza" + ], + [ + "fon", + "tan" + ], + [ + "Miłości", + "wy" + ], + [ + "Tarko", + "wski" + ], + [ + "FORKIA", + "DA" + ], + [ + "HELE", + "NA" + ], + [ + "E", + "wka" + ], + [ + "G", + "ra" + ], + [ + "G", + "ar" + ], + [ + "I", + "V" + ], + [ + "K", + "rew" + ], + [ + "N", + "ale" + ], + [ + "T", + "fu" + ], + [ + "b", + "re" + ], + [ + "h", + "ę" + ], + [ + "o", + "ry" + ], + [ + "t", + "nika" + ], + [ + "u", + "bogi" + ], + [ + "u", + "dało" + ], + [ + "w", + "padli" + ], + [ + "z", + "on" + ], + [ + "z", + "walił" + ], + [ + "Ś", + "wie" + ], + [ + "rz", + "ąc" + ], + [ + "nie", + "k" + ], + [ + "nie", + "ła" + ], + [ + "nie", + "zwykły" + ], + [ + "nie", + "znoś" + ], + [ + "na", + "wie" + ], + [ + "ch", + "ało" + ], + [ + "cz", + "kiem" + ], + [ + "po", + "dać" + ], + [ + "ra", + "bu" + ], + [ + "ro", + "ki" + ], + [ + "li", + "nii" + ], + [ + "wi", + "sku" + ], + [ + "wi", + "ózł" + ], + [ + "ko", + "niom" + ], + [ + "za", + "dzi" + ], + [ + "za", + "kli" + ], + [ + "za", + "wsty" + ], + [ + "do", + "ły" + ], + [ + "do", + "znał" + ], + [ + "do", + "kończył" + ], + [ + "mi", + "g" + ], + [ + "mi", + "j" + ], + [ + "mi", + "ona" + ], + [ + "wa", + "hał" + ], + [ + "ła", + "wie" + ], + [ + "wy", + "brał" + ], + [ + "to", + "rów" + ], + [ + "wo", + "ło" + ], + [ + "wo", + "ry" + ], + [ + "no", + "szę" + ], + [ + "dzi", + "wy" + ], + [ + "dzie", + "wią" + ], + [ + "la", + "sem" + ], + [ + "ma", + "j" + ], + [ + "ma", + "lu" + ], + [ + "bo", + "ją" + ], + [ + "przy", + "jedzie" + ], + [ + "ku", + "pa" + ], + [ + "sta", + "ją" + ], + [ + "sta", + "lo" + ], + [ + "bie", + "rał" + ], + [ + "co", + "n" + ], + [ + "tu", + "rko" + ], + [ + "sza", + "lony" + ], + [ + "pod", + "nieśli" + ], + [ + "zna", + "ny" + ], + [ + "kł", + "ą" + ], + [ + "sto", + "py" + ], + [ + "pe", + "ru" + ], + [ + "Po", + "wie" + ], + [ + "Po", + "sej" + ], + [ + "lo", + "nego" + ], + [ + "py", + "cha" + ], + [ + "an", + "ty" + ], + [ + "nad", + "sta" + ], + [ + "miał", + "bym" + ], + [ + "bez", + "sen" + ], + [ + "ksią", + "żki" + ], + [ + "Ma", + "tko" + ], + [ + "dale", + "kich" + ], + [ + "Ra", + "d" + ], + [ + "Prze", + "to" + ], + [ + "Ba", + "st" + ], + [ + "woł", + "ów" + ], + [ + "sku", + "tkiem" + ], + [ + "Przy", + "się" + ], + [ + "br", + "ałem" + ], + [ + "poko", + "chał" + ], + [ + "pło", + "mieni" + ], + [ + "pyta", + "j" + ], + [ + "Wa", + "ść" + ], + [ + "Cze", + "cha" + ], + [ + "zdro", + "wiu" + ], + [ + "licz", + "nych" + ], + [ + "sio", + "stra" + ], + [ + "cier", + "piał" + ], + [ + "znaj", + "dują" + ], + [ + "zbro", + "dnia" + ], + [ + "krót", + "kim" + ], + [ + "czeka", + "li" + ], + [ + "sztu", + "k" + ], + [ + "goto", + "wości" + ], + [ + "wil", + "ków" + ], + [ + "Rzeczy", + "wiście" + ], + [ + "zmar", + "łych" + ], + [ + "zaczę", + "ło" + ], + [ + "cio", + "tka" + ], + [ + "ek", + "spe" + ], + [ + "szczęśli", + "wa" + ], + [ + "Al", + "ki" + ], + [ + "otwar", + "tymi" + ], + [ + "moż", + "ny" + ], + [ + "krzyw", + "da" + ], + [ + "wtrą", + "ciła" + ], + [ + "zba", + "wienie" + ], + [ + "zapła", + "cić" + ], + [ + "zni", + "kła" + ], + [ + "wyj", + "ścia" + ], + [ + "Zo", + "si" + ], + [ + "Zo", + "sia" + ], + [ + "brz", + "miały" + ], + [ + "włó", + "cz" + ], + [ + "namio", + "ty" + ], + [ + "opuści", + "ć" + ], + [ + "pochod", + "nie" + ], + [ + "zuch", + "wal" + ], + [ + "Aulu", + "s" + ], + [ + "obfi", + "cie" + ], + [ + "dłoń", + "mi" + ], + [ + "służą", + "cy" + ], + [ + "dźwię", + "ki" + ], + [ + "sąsia", + "dów" + ], + [ + "Rot", + "gie" + ], + [ + "mini", + "ster" + ], + [ + "Cię", + "ż" + ], + [ + "bała", + "mu" + ], + [ + "Dal", + "szą" + ], + [ + "Poppe", + "a" + ], + [ + "seme", + "nów" + ], + [ + "Patro", + "kle" + ], + [ + "Lisie", + "cki" + ], + [ + "ogląd", + "ał" + ], + [ + "rzemie", + "śl" + ], + [ + "świate", + "ł" + ], + [ + "fizjo", + "gno" + ], + [ + "Medi", + "net" + ], + [ + "D", + "ar" + ], + [ + "G", + "rodzi" + ], + [ + "Z", + "er" + ], + [ + "i", + "skry" + ], + [ + "k", + "ne" + ], + [ + "l", + "ąc" + ], + [ + "m", + "gły" + ], + [ + "n", + "ó" + ], + [ + "s", + "pad" + ], + [ + "u", + "całował" + ], + [ + "w", + "chodzi" + ], + [ + "w", + "tenczas" + ], + [ + "z", + "nieść" + ], + [ + "Ż", + "al" + ], + [ + "rz", + "ów" + ], + [ + "nie", + "prawda" + ], + [ + "ch", + "wały" + ], + [ + "po", + "miarko" + ], + [ + "dz", + "ały" + ], + [ + "ro", + "wych" + ], + [ + "go", + "da" + ], + [ + "do", + "wej" + ], + [ + "do", + "wali" + ], + [ + "do", + "szli" + ], + [ + "do", + "chodził" + ], + [ + "le", + "żało" + ], + [ + "ka", + "ny" + ], + [ + "pa", + "ro" + ], + [ + "wy", + "si" + ], + [ + "ja", + "ć" + ], + [ + "to", + "wy" + ], + [ + "prze", + "śli" + ], + [ + "mo", + "nar" + ], + [ + "ce", + "nę" + ], + [ + "przy", + "gód" + ], + [ + "we", + "wnątrz" + ], + [ + "bie", + "g" + ], + [ + "nia", + "ją" + ], + [ + "ca", + "le" + ], + [ + "gło", + "sami" + ], + [ + "de", + "puta" + ], + [ + "sto", + "jące" + ], + [ + "du", + "mą" + ], + [ + "Po", + "wiem" + ], + [ + "lo", + "wa" + ], + [ + "lo", + "ty" + ], + [ + "ska", + "nie" + ], + [ + "bę", + "b" + ], + [ + "su", + "kie" + ], + [ + "su", + "che" + ], + [ + "su", + "mienie" + ], + [ + "nic", + "ki" + ], + [ + "me", + "l" + ], + [ + "wz", + "niesie" + ], + [ + "Ch", + "e" + ], + [ + "sła", + "wą" + ], + [ + "tej", + "że" + ], + [ + "sło", + "nia" + ], + [ + "zaś", + "wie" + ], + [ + "może", + "cie" + ], + [ + "wró", + "g" + ], + [ + "zi", + "ć" + ], + [ + "gę", + "bę" + ], + [ + "dru", + "h" + ], + [ + "dru", + "ży" + ], + [ + "Sta", + "wską" + ], + [ + "Ty", + "ch" + ], + [ + "bro", + "dy" + ], + [ + "Do", + "syć" + ], + [ + "Ro", + "bak" + ], + [ + "By", + "ć" + ], + [ + "dzia", + "ć" + ], + [ + "dzia", + "ny" + ], + [ + "dni", + "ka" + ], + [ + "obo", + "wiązek" + ], + [ + "wio", + "nych" + ], + [ + "wio", + "sen" + ], + [ + "pło", + "nie" + ], + [ + "kilka", + "krotnie" + ], + [ + "posta", + "wie" + ], + [ + "hetma", + "ni" + ], + [ + "bia", + "da" + ], + [ + "czar", + "na" + ], + [ + "cięż", + "ka" + ], + [ + "wyso", + "kim" + ], + [ + "rozle", + "gło" + ], + [ + "rozle", + "gały" + ], + [ + "przyj", + "mie" + ], + [ + "jas", + "ną" + ], + [ + "Ligi", + "o" + ], + [ + "La", + "er" + ], + [ + "Go", + "t" + ], + [ + "stry", + "ja" + ], + [ + "sposo", + "by" + ], + [ + "weso", + "ły" + ], + [ + "intere", + "su" + ], + [ + "Sły", + "chać" + ], + [ + "trzą", + "ść" + ], + [ + "zapo", + "mnieć" + ], + [ + "Fenicja", + "nin" + ], + [ + "Sapie", + "hy" + ], + [ + "zmę", + "czony" + ], + [ + "gwał", + "tem" + ], + [ + "najwyż", + "szej" + ], + [ + "najlep", + "szy" + ], + [ + "oz", + "wała" + ], + [ + "trzeci", + "m" + ], + [ + "umar", + "ła" + ], + [ + "psu", + "bra" + ], + [ + "wojow", + "nik" + ], + [ + "Re", + "je" + ], + [ + "choro", + "by" + ], + [ + "niez", + "równa" + ], + [ + "zawzię", + "tość" + ], + [ + "łóż", + "ka" + ], + [ + "nieu", + "błaga" + ], + [ + "powstrzy", + "mać" + ], + [ + "szabla", + "mi" + ], + [ + "mini", + "stra" + ], + [ + "buła", + "wę" + ], + [ + "gwałto", + "wnie" + ], + [ + "kulba", + "ce" + ], + [ + "współ", + "czu" + ], + [ + "czterdzie", + "ści" + ], + [ + "sprzę", + "ty" + ], + [ + "lekty", + "ki" + ], + [ + "poża", + "ru" + ], + [ + "pierście", + "ń" + ], + [ + "maję", + "tności" + ], + [ + "jezio", + "ra" + ], + [ + "Pre", + "cz" + ], + [ + "stolniko", + "wa" + ], + [ + "upad", + "ku" + ], + [ + "dopomó", + "ż" + ], + [ + "A", + "pol" + ], + [ + "F", + "i" + ], + [ + "G", + "ry" + ], + [ + "O", + "koło" + ], + [ + "O", + "bec" + ], + [ + "O", + "bok" + ], + [ + "U", + "de" + ], + [ + "e", + "cho" + ], + [ + "m", + "gła" + ], + [ + "o", + "dzież" + ], + [ + "u", + "p" + ], + [ + "u", + "kład" + ], + [ + "w", + "scy" + ], + [ + "w", + "stą" + ], + [ + "ó", + "dy" + ], + [ + "ń", + "czu" + ], + [ + "ch", + "cemy" + ], + [ + "sz", + "ków" + ], + [ + "po", + "wóz" + ], + [ + "ra", + "mieniem" + ], + [ + "rze", + "kli" + ], + [ + "ko", + "me" + ], + [ + "za", + "czerwie" + ], + [ + "do", + "szła" + ], + [ + "do", + "tknął" + ], + [ + "mi", + "nę" + ], + [ + "mi", + "ód" + ], + [ + "wa", + "szego" + ], + [ + "ka", + "za" + ], + [ + "ka", + "zali" + ], + [ + "wie", + "je" + ], + [ + "pa", + "sie" + ], + [ + "wy", + "gna" + ], + [ + "ja", + "dło" + ], + [ + "to", + "czy" + ], + [ + "no", + "wać" + ], + [ + "prze", + "le" + ], + [ + "prze", + "la" + ], + [ + "prze", + "szły" + ], + [ + "bo", + "je" + ], + [ + "mie", + "ści" + ], + [ + "przy", + "zwycza" + ], + [ + "roz", + "poczyna" + ], + [ + "lu", + "dem" + ], + [ + "pra", + "gnę" + ], + [ + "sk", + "ór" + ], + [ + "su", + "mienia" + ], + [ + "zie", + "mie" + ], + [ + "bra", + "m" + ], + [ + "miał", + "by" + ], + [ + "krzy", + "cząc" + ], + [ + "czu", + "wał" + ], + [ + "nio", + "nej" + ], + [ + "ksią", + "żą" + ], + [ + "dzo", + "nej" + ], + [ + "tra", + "cić" + ], + [ + "świa", + "do" + ], + [ + "wol", + "ne" + ], + [ + "zd", + "ję" + ], + [ + "Sz", + "czę" + ], + [ + "Ba", + "się" + ], + [ + "tru", + "dem" + ], + [ + "Ka", + "zał" + ], + [ + "krze", + "sło" + ], + [ + "Wie", + "czo" + ], + [ + "musi", + "ały" + ], + [ + "Zby", + "szkiem" + ], + [ + "ciem", + "ną" + ], + [ + "tr", + "wał" + ], + [ + "Rze", + "ckiego" + ], + [ + "mło", + "dość" + ], + [ + "kon", + "tent" + ], + [ + "wido", + "wisko" + ], + [ + "chwy", + "cić" + ], + [ + "świę", + "tą" + ], + [ + "prz", + "ódy" + ], + [ + "posta", + "nowie" + ], + [ + "pięk", + "nych" + ], + [ + "pano", + "wanie" + ], + [ + "Da", + "m" + ], + [ + "ludz", + "kiego" + ], + [ + "zwie", + "rzch" + ], + [ + "Bogu", + "sz" + ], + [ + "pró", + "g" + ], + [ + "pró", + "bu" + ], + [ + "Mich", + "ało" + ], + [ + "Lu", + "dzi" + ], + [ + "pia", + "ć" + ], + [ + "mieszka", + "ją" + ], + [ + "krót", + "kie" + ], + [ + "Bi", + "ało" + ], + [ + "pio", + "ne" + ], + [ + "słucha", + "jcie" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "lem" + ], + [ + "wro", + "gów" + ], + [ + "począ", + "tek" + ], + [ + "powtó", + "rzyli" + ], + [ + "Pra", + "wie" + ], + [ + "Ody", + "se" + ], + [ + "powi", + "nie" + ], + [ + "otwo", + "rzyć" + ], + [ + "zdra", + "da" + ], + [ + "czerwo", + "ną" + ], + [ + "otwar", + "cie" + ], + [ + "kup", + "cy" + ], + [ + "pierw", + "si" + ], + [ + "zdraj", + "ców" + ], + [ + "żywo", + "ta" + ], + [ + "powa", + "gi" + ], + [ + "wich", + "rem" + ], + [ + "zacho", + "dzie" + ], + [ + "kniazi", + "a" + ], + [ + "Woj", + "na" + ], + [ + "zły", + "ch" + ], + [ + "ele", + "gan" + ], + [ + "błęki", + "tne" + ], + [ + "wdzięcz", + "ności" + ], + [ + "bija", + "ć" + ], + [ + "wza", + "jemnie" + ], + [ + "kniaziów", + "nę" + ], + [ + "RO", + "Z" + ], + [ + "hała", + "s" + ], + [ + "próbo", + "wać" + ], + [ + "spoczy", + "nek" + ], + [ + "nieszczęśli", + "wy" + ], + [ + "tęskno", + "ta" + ], + [ + "Lit", + "win" + ], + [ + "rodza", + "j" + ], + [ + "posłu", + "sze" + ], + [ + "Aposto", + "ła" + ], + [ + "afe", + "kt" + ], + [ + "Zamo", + "y" + ], + [ + "Gusta", + "w" + ], + [ + "szele", + "st" + ], + [ + "Szczy", + "tna" + ], + [ + "staru", + "szka" + ], + [ + "Póź", + "niej" + ], + [ + ">", + ">" + ], + [ + "A", + "cha" + ], + [ + "E", + "we" + ], + [ + "G", + "an" + ], + [ + "I", + "dzie" + ], + [ + "I", + "zy" + ], + [ + "K", + "y" + ], + [ + "O", + "N" + ], + [ + "P", + "ół" + ], + [ + "S", + "Z" + ], + [ + "f", + "la" + ], + [ + "g", + "mach" + ], + [ + "i", + "sk" + ], + [ + "l", + "kę" + ], + [ + "m", + "szy" + ], + [ + "n", + "towa" + ], + [ + "w", + "pa" + ], + [ + "w", + "patry" + ], + [ + "z", + "łem" + ], + [ + "Ś", + "wia" + ], + [ + "Ś", + "wiat" + ], + [ + "nie", + "dba" + ], + [ + "nie", + "śmiało" + ], + [ + "na", + "pisał" + ], + [ + "cz", + "wo" + ], + [ + "po", + "tu" + ], + [ + "po", + "żo" + ], + [ + "ni", + "cach" + ], + [ + "dz", + "on" + ], + [ + "ra", + "dzę" + ], + [ + "li", + "ło" + ], + [ + "wi", + "ze" + ], + [ + "wi", + "ało" + ], + [ + "go", + "na" + ], + [ + "za", + "dy" + ], + [ + "za", + "sługi" + ], + [ + "mi", + "ny" + ], + [ + "wa", + "ś" + ], + [ + "ka", + "dzi" + ], + [ + "że", + "g" + ], + [ + "że", + "nić" + ], + [ + "ta", + "bor" + ], + [ + "wy", + "w" + ], + [ + "da", + "rem" + ], + [ + "dzie", + "ła" + ], + [ + "dy", + "mem" + ], + [ + "bo", + "ków" + ], + [ + "przy", + "krzy" + ], + [ + "przy", + "chodzą" + ], + [ + "ba", + "ba" + ], + [ + "bie", + "ga" + ], + [ + "bie", + "gło" + ], + [ + "bie", + "dny" + ], + [ + "cho", + "wać" + ], + [ + "roz", + "bi" + ], + [ + "roz", + "pu" + ], + [ + "roz", + "rzu" + ], + [ + "ży", + "ję" + ], + [ + "ze", + "brał" + ], + [ + "ze", + "brać" + ], + [ + "pi", + "su" + ], + [ + "so", + "wych" + ], + [ + "de", + "szczu" + ], + [ + "cha", + "na" + ], + [ + "szcze", + "ro" + ], + [ + "ście", + "j" + ], + [ + "wą", + "sa" + ], + [ + "sko", + "czy" + ], + [ + "Je", + "dy" + ], + [ + "tam", + "tym" + ], + [ + "wiel", + "błąd" + ], + [ + "nio", + "s" + ], + [ + "praw", + "em" + ], + [ + "są", + "dząc" + ], + [ + "Ma", + "my" + ], + [ + "zło", + "dziej" + ], + [ + "zło", + "żone" + ], + [ + "Zagło", + "bą" + ], + [ + "koń", + "skich" + ], + [ + "gra", + "nicą" + ], + [ + "łą", + "ki" + ], + [ + "prowa", + "dzili" + ], + [ + "pę", + "dzą" + ], + [ + "mło", + "dą" + ], + [ + "poko", + "rnie" + ], + [ + "wróci", + "sz" + ], + [ + "szcza", + "ch" + ], + [ + "pom", + "sty" + ], + [ + "oba", + "wiał" + ], + [ + "Krzy", + "szto" + ], + [ + "Wa", + "sy" + ], + [ + "pol", + "ska" + ], + [ + "pol", + "skim" + ], + [ + "drugie", + "mu" + ], + [ + "skar", + "gi" + ], + [ + "bio", + "rę" + ], + [ + "gości", + "ńcu" + ], + [ + "dostoj", + "nicy" + ], + [ + "zgo", + "da" + ], + [ + "goto", + "wy" + ], + [ + "jas", + "nym" + ], + [ + "oso", + "bę" + ], + [ + "boga", + "t" + ], + [ + "pla", + "c" + ], + [ + "pla", + "cu" + ], + [ + "kole", + "j" + ], + [ + "ogrom", + "na" + ], + [ + "rozpa", + "czą" + ], + [ + "głębo", + "ki" + ], + [ + "rycer", + "stwo" + ], + [ + "zbu", + "dził" + ], + [ + "zapła", + "ci" + ], + [ + "ckie", + "mu" + ], + [ + "Chilo", + "n" + ], + [ + "wierz", + "chu" + ], + [ + "Woj", + "ska" + ], + [ + "posą", + "gi" + ], + [ + "cno", + "tę" + ], + [ + "ti", + "i" + ], + [ + "przygo", + "dy" + ], + [ + "wrza", + "snął" + ], + [ + "Rzę", + "dziana" + ], + [ + "Su", + "zin" + ], + [ + "miłu", + "ję" + ], + [ + "trzydzie", + "stu" + ], + [ + "wschod", + "u" + ], + [ + "Pola", + "ków" + ], + [ + "odga", + "dł" + ], + [ + "posu", + "wał" + ], + [ + "ciemności", + "ach" + ], + [ + "zmia", + "ny" + ], + [ + "kaszte", + "la" + ], + [ + "wiod", + "ą" + ], + [ + "Wiśnio", + "wieckiego" + ], + [ + "Sma", + "ina" + ], + [ + "Por", + "t" + ], + [ + "cięża", + "rem" + ], + [ + "Małgo", + "rza" + ], + [ + "konfi", + "den" + ], + [ + "Śmier", + "ć" + ], + [ + "poszu", + "ki" + ], + [ + "Anti", + "no" + ], + [ + "wize", + "ru" + ], + [ + "<", + "<" + ], + [ + "A", + "se" + ], + [ + "B", + "li" + ], + [ + "K", + "ar" + ], + [ + "S", + "try" + ], + [ + "W", + "raz" + ], + [ + "b", + "ne" + ], + [ + "i", + "um" + ], + [ + "o", + "powie" + ], + [ + "p", + "nął" + ], + [ + "r", + "ała" + ], + [ + "s", + "pó" + ], + [ + "s", + "mę" + ], + [ + "u", + "kra" + ], + [ + "w", + "niej" + ], + [ + "w", + "nej" + ], + [ + "nie", + "sz" + ], + [ + "na", + "szy" + ], + [ + "na", + "my" + ], + [ + "na", + "pły" + ], + [ + "sz", + "pie" + ], + [ + "sz", + "ona" + ], + [ + "po", + "hy" + ], + [ + "po", + "żąda" + ], + [ + "dz", + "ów" + ], + [ + "ra", + "czy" + ], + [ + "ro", + "wym" + ], + [ + "li", + "cha" + ], + [ + "go", + "łą" + ], + [ + "za", + "chwi" + ], + [ + "le", + "ga" + ], + [ + "ka", + "rę" + ], + [ + "ka", + "zano" + ], + [ + "że", + "sz" + ], + [ + "pa", + "st" + ], + [ + "ki", + "lo" + ], + [ + "wy", + "my" + ], + [ + "to", + "wali" + ], + [ + "te", + "sta" + ], + [ + "no", + "ta" + ], + [ + "od", + "ra" + ], + [ + "od", + "ło" + ], + [ + "od", + "róż" + ], + [ + "prze", + "chodzi" + ], + [ + "mo", + "wały" + ], + [ + "mo", + "rzem" + ], + [ + "ma", + "sy" + ], + [ + "przy", + "chy" + ], + [ + "przy", + "były" + ], + [ + "przy", + "mknął" + ], + [ + "mu", + "j" + ], + [ + "mu", + "ru" + ], + [ + "re", + "la" + ], + [ + "ru", + "szał" + ], + [ + "pie", + "kła" + ], + [ + "sa", + "l" + ], + [ + "nia", + "m" + ], + [ + "ży", + "wie" + ], + [ + "pi", + "sz" + ], + [ + "so", + "na" + ], + [ + "pod", + "niesie" + ], + [ + "sto", + "kroć" + ], + [ + "ob", + "jąć" + ], + [ + "Na", + "sz" + ], + [ + "su", + "b" + ], + [ + "tego", + "ż" + ], + [ + "żo", + "nej" + ], + [ + "tam", + "tą" + ], + [ + "fi", + "r" + ], + [ + "ar", + "mia" + ], + [ + "gę", + "bie" + ], + [ + "resz", + "tki" + ], + [ + "mę", + "stwa" + ], + [ + "Pa", + "cho" + ], + [ + "ser", + "c" + ], + [ + "bro", + "n" + ], + [ + "bro", + "da" + ], + [ + "Co", + "raz" + ], + [ + "pow", + "roz" + ], + [ + "czyni", + "ło" + ], + [ + "Prze", + "ci" + ], + [ + "Mo", + "sk" + ], + [ + "koń", + "czy" + ], + [ + "daw", + "nego" + ], + [ + "świę", + "tym" + ], + [ + "ofi", + "cy" + ], + [ + "pyta", + "jąc" + ], + [ + "szczy", + "tu" + ], + [ + "hetma", + "nie" + ], + [ + "rzo", + "zo" + ], + [ + "ogro", + "dy" + ], + [ + "ogro", + "mnie" + ], + [ + "pospoli", + "tego" + ], + [ + "czar", + "nej" + ], + [ + "lek", + "kie" + ], + [ + "cięż", + "ką" + ], + [ + "gru", + "ntu" + ], + [ + "dosta", + "li" + ], + [ + "gości", + "ńca" + ], + [ + "nieszczę", + "sny" + ], + [ + "mały", + "ch" + ], + [ + "zdu", + "mienia" + ], + [ + "rozle", + "gał" + ], + [ + "okru", + "tna" + ], + [ + "Ody", + "sie" + ], + [ + "zmar", + "łego" + ], + [ + "krzyk", + "nęli" + ], + [ + "miasta", + "ch" + ], + [ + "rusze", + "nia" + ], + [ + "trwo", + "gę" + ], + [ + "tajem", + "nicę" + ], + [ + "wąt", + "pił" + ], + [ + "Eu", + "majo" + ], + [ + "Wiel", + "ka" + ], + [ + "wypad", + "ki" + ], + [ + "Pi", + "l" + ], + [ + "Któ", + "ra" + ], + [ + "żyw", + "ność" + ], + [ + "uli", + "ce" + ], + [ + "cju", + "sza" + ], + [ + "proś", + "bą" + ], + [ + "opuści", + "li" + ], + [ + "kapi", + "tan" + ], + [ + "Szlangba", + "uma" + ], + [ + "nar", + "dy" + ], + [ + "skrzydła", + "mi" + ], + [ + "Lit", + "wę" + ], + [ + "trzecie", + "j" + ], + [ + "poczu", + "cie" + ], + [ + "przeszko", + "dy" + ], + [ + "Ly", + "kon" + ], + [ + "szk", + "ód" + ], + [ + "jar", + "mar" + ], + [ + "Sande", + "rus" + ], + [ + "Euna", + "na" + ], + [ + "jakową", + "ś" + ], + [ + "Gan", + "cho" + ], + [ + "A", + "j" + ], + [ + "C", + "io" + ], + [ + "D", + "wie" + ], + [ + "G", + "la" + ], + [ + "R", + "ów" + ], + [ + "d", + "mu" + ], + [ + "f", + "ię" + ], + [ + "j", + "ało" + ], + [ + "k", + "cie" + ], + [ + "o", + "dziedzi" + ], + [ + "p", + "lo" + ], + [ + "t", + "ł" + ], + [ + "u", + "tru" + ], + [ + "u", + "żyć" + ], + [ + "u", + "słyszy" + ], + [ + "w", + "chodzić" + ], + [ + "w", + "przódy" + ], + [ + "z", + "gli" + ], + [ + "ż", + "dy" + ], + [ + "nie", + "skoń" + ], + [ + "nie", + "bem" + ], + [ + "na", + "stąpić" + ], + [ + "cz", + "kami" + ], + [ + "po", + "roz" + ], + [ + "po", + "biegł" + ], + [ + "st", + "rz" + ], + [ + "dz", + "two" + ], + [ + "ro", + "wała" + ], + [ + "li", + "wa" + ], + [ + "do", + "wą" + ], + [ + "do", + "póty" + ], + [ + "rzy", + "j" + ], + [ + "ła", + "n" + ], + [ + "ta", + "ne" + ], + [ + "pa", + "lić" + ], + [ + "ki", + "lko" + ], + [ + "wy", + "ć" + ], + [ + "wy", + "cho" + ], + [ + "to", + "ni" + ], + [ + "to", + "pór" + ], + [ + "dzi", + "ny" + ], + [ + "od", + "nale" + ], + [ + "prze", + "biegł" + ], + [ + "prze", + "paść" + ], + [ + "ma", + "jący" + ], + [ + "przy", + "chodził" + ], + [ + "mu", + "rami" + ], + [ + "sta", + "te" + ], + [ + "łu", + "ku" + ], + [ + "ca", + "li" + ], + [ + "pi", + "ały" + ], + [ + "pan", + "no" + ], + [ + "szcze", + "li" + ], + [ + "ob", + "rę" + ], + [ + "sy", + "pać" + ], + [ + "wz", + "ma" + ], + [ + "przed", + "pokoju" + ], + [ + "żo", + "nego" + ], + [ + "sko", + "r" + ], + [ + "tę", + "ż" + ], + [ + "tę", + "gi" + ], + [ + "nu", + "r" + ], + [ + "gro", + "bo" + ], + [ + "zu", + "ją" + ], + [ + "tro", + "ski" + ], + [ + "Ma", + "ko" + ], + [ + "zło", + "tym" + ], + [ + "ciąg", + "nęli" + ], + [ + "każ", + "ą" + ], + [ + "Prze", + "praszam" + ], + [ + "ludzi", + "ach" + ], + [ + "rzą", + "dy" + ], + [ + "dzia", + "du" + ], + [ + "Czy", + "ż" + ], + [ + "war", + "ta" + ], + [ + "Wie", + "dz" + ], + [ + "pło", + "mienie" + ], + [ + "miejs", + "cami" + ], + [ + "przeciw", + "nika" + ], + [ + "ucie", + "czce" + ], + [ + "spra", + "wił" + ], + [ + "spra", + "wach" + ], + [ + "chłop", + "stwo" + ], + [ + "widzi", + "cie" + ], + [ + "wyso", + "ka" + ], + [ + "wyso", + "kich" + ], + [ + "Ha", + "s" + ], + [ + "boga", + "c" + ], + [ + "Fe", + "li" + ], + [ + "rusze", + "nie" + ], + [ + "cało", + "wała" + ], + [ + "spostrze", + "gła" + ], + [ + "kole", + "jno" + ], + [ + "głębo", + "ka" + ], + [ + "obec", + "ność" + ], + [ + "wypra", + "wił" + ], + [ + "zdraj", + "cę" + ], + [ + "kwia", + "t" + ], + [ + "szuka", + "jąc" + ], + [ + "kwi", + "ta" + ], + [ + "żyw", + "cem" + ], + [ + "niedo", + "łę" + ], + [ + "leżą", + "cego" + ], + [ + "zamia", + "ry" + ], + [ + "umil", + "kli" + ], + [ + "preze", + "sowej" + ], + [ + "ubra", + "ny" + ], + [ + "kniaziów", + "ny" + ], + [ + "posęp", + "ny" + ], + [ + "błyskawi", + "ca" + ], + [ + "Księ", + "żna" + ], + [ + "młod", + "szy" + ], + [ + "zap", + "rzę" + ], + [ + "otwie", + "ra" + ], + [ + "Sze", + "dł" + ], + [ + "Chciał", + "bym" + ], + [ + "odet", + "ch" + ], + [ + "her", + "ba" + ], + [ + "wspomina", + "ł" + ], + [ + "Ża", + "den" + ], + [ + "rajta", + "rów" + ], + [ + "naczel", + "nik" + ], + [ + "wyja", + "zdu" + ], + [ + "Tłu", + "my" + ], + [ + "Min", + "cel" + ], + [ + "Chreptio", + "wie" + ], + [ + "pręd", + "ce" + ], + [ + "Hor", + "py" + ], + [ + "wscho", + "dzie" + ], + [ + "Klu", + "cznik" + ], + [ + "Sakowi", + "cza" + ], + [ + "jasy", + "r" + ], + [ + "Woł", + "mon" + ], + [ + "pohy", + "bel" + ], + [ + "C", + "A" + ], + [ + "N", + "ER" + ], + [ + "O", + "skie" + ], + [ + "d", + "resz" + ], + [ + "s", + "se" + ], + [ + "t", + "nia" + ], + [ + "u", + "szedł" + ], + [ + "u", + "pew" + ], + [ + "u", + "wierzył" + ], + [ + "z", + "dać" + ], + [ + "z", + "gła" + ], + [ + "z", + "wracał" + ], + [ + "z", + "ląkł" + ], + [ + "ź", + "ny" + ], + [ + "na", + "cie" + ], + [ + "na", + "jem" + ], + [ + "sz", + "pe" + ], + [ + "po", + "szły" + ], + [ + "st", + "rwo" + ], + [ + "li", + "ść" + ], + [ + "go", + "dzić" + ], + [ + "ko", + "chała" + ], + [ + "za", + "sia" + ], + [ + "za", + "nadto" + ], + [ + "do", + "wany" + ], + [ + "do", + "tyka" + ], + [ + "ło", + "wy" + ], + [ + "le", + "dwo" + ], + [ + "by", + "tu" + ], + [ + "by", + "wały" + ], + [ + "pa", + "rol" + ], + [ + "wy", + "sa" + ], + [ + "wy", + "mówił" + ], + [ + "te", + "or" + ], + [ + "wo", + "ż" + ], + [ + "da", + "ne" + ], + [ + "da", + "niu" + ], + [ + "dzie", + "ło" + ], + [ + "cie", + "niem" + ], + [ + "prze", + "pę" + ], + [ + "bo", + "żą" + ], + [ + "przy", + "sło" + ], + [ + "sta", + "rą" + ], + [ + "sze", + "ń" + ], + [ + "sa", + "k" + ], + [ + "cza", + "sami" + ], + [ + "roz", + "czu" + ], + [ + "pod", + "ko" + ], + [ + "Po", + "czę" + ], + [ + "Po", + "szedł" + ], + [ + "Za", + "ty" + ], + [ + "Za", + "dnie" + ], + [ + "Na", + "za" + ], + [ + "pro", + "mieni" + ], + [ + "pro", + "roka" + ], + [ + "bu", + "ty" + ], + [ + "wz", + "moc" + ], + [ + "nad", + "ą" + ], + [ + "zaś", + "pie" + ], + [ + "jo", + "ne" + ], + [ + "gro", + "du" + ], + [ + "pła", + "ch" + ], + [ + "śmie", + "sz" + ], + [ + "oczy", + "wiście" + ], + [ + "wu", + "l" + ], + [ + "Ma", + "szko" + ], + [ + "ok", + "nach" + ], + [ + "zło", + "śli" + ], + [ + "chci", + "ały" + ], + [ + "wali", + "śmy" + ], + [ + "ha", + "ty" + ], + [ + "aby", + "śmy" + ], + [ + "mar", + "ł" + ], + [ + "hu", + "knął" + ], + [ + "miesz", + "ały" + ], + [ + "kiedy", + "m" + ], + [ + "nami", + "ot" + ], + [ + "Mi", + "ała" + ], + [ + "pło", + "mienia" + ], + [ + "tar", + "g" + ], + [ + "chciał", + "by" + ], + [ + "poz", + "ba" + ], + [ + "kobie", + "r" + ], + [ + "nale", + "żał" + ], + [ + "ogro", + "dów" + ], + [ + "dzię", + "kować" + ], + [ + "woła", + "jąc" + ], + [ + "jedno", + "staj" + ], + [ + "klę", + "knął" + ], + [ + "zabi", + "je" + ], + [ + "chłop", + "cy" + ], + [ + "kamie", + "nicę" + ], + [ + "pal", + "ców" + ], + [ + "milcze", + "li" + ], + [ + "dziw", + "nym" + ], + [ + "sztu", + "ka" + ], + [ + "przyj", + "mować" + ], + [ + "skoń", + "czyło" + ], + [ + "dal", + "szym" + ], + [ + "jedy", + "ny" + ], + [ + "skó", + "rze" + ], + [ + "ojczy", + "zna" + ], + [ + "wach", + "mistrz" + ], + [ + "wojsko", + "wych" + ], + [ + "tysią", + "cami" + ], + [ + "umie", + "rać" + ], + [ + "świet", + "licy" + ], + [ + "obec", + "ni" + ], + [ + "obec", + "ności" + ], + [ + "prosi", + "ła" + ], + [ + "pada", + "ją" + ], + [ + "twier", + "dzy" + ], + [ + "rycer", + "ską" + ], + [ + "mili", + "ony" + ], + [ + "sre", + "brzy" + ], + [ + "kwia", + "tami" + ], + [ + "szuka", + "li" + ], + [ + "zapom", + "ni" + ], + [ + "zasta", + "na" + ], + [ + "niedo", + "li" + ], + [ + "arcy", + "kapłani" + ], + [ + "niezmier", + "ne" + ], + [ + "posła", + "ć" + ], + [ + "Nowowiej", + "skiego" + ], + [ + "Kry", + "czy" + ], + [ + "Longi", + "na" + ], + [ + "leś", + "nych" + ], + [ + "choro", + "ba" + ], + [ + "Murzy", + "nów" + ], + [ + "scho", + "dach" + ], + [ + "kaszte", + "lana" + ], + [ + "chra", + "pli" + ], + [ + "łóż", + "ku" + ], + [ + "Kiejda", + "nach" + ], + [ + "poty", + "kać" + ], + [ + "majesta", + "t" + ], + [ + "przywy", + "kł" + ], + [ + "żela", + "zo" + ], + [ + "Karo", + "la" + ], + [ + "Szcze", + "gól" + ], + [ + "mate", + "ri" + ], + [ + "Suda", + "ńczy" + ], + [ + "nocle", + "g" + ], + [ + "Bir", + "ż" + ], + [ + "Wierszuł", + "ł" + ], + [ + "DZ", + "IA" + ], + [ + "Wolał", + "bym" + ], + [ + "Wyszo", + "niek" + ], + [ + "Bedui", + "ni" + ], + [ + "Gla", + "uka" + ], + [ + "Oskie", + "rko" + ], + [ + "Maszko", + "wic" + ], + [ + "1", + "8" + ], + [ + "?", + "\"" + ], + [ + "A", + "mona" + ], + [ + "C", + "ałe" + ], + [ + "D", + "wó" + ], + [ + "J", + "o" + ], + [ + "P", + "ar" + ], + [ + "a", + "tak" + ], + [ + "d", + "wi" + ], + [ + "f", + "ę" + ], + [ + "g", + "wie" + ], + [ + "k", + "ało" + ], + [ + "l", + "ó" + ], + [ + "m", + "emu" + ], + [ + "o", + "ch" + ], + [ + "o", + "nym" + ], + [ + "s", + "pro" + ], + [ + "s", + "fe" + ], + [ + "u", + "cze" + ], + [ + "u", + "trzymy" + ], + [ + "nie", + "spodzie" + ], + [ + "cz", + "nymi" + ], + [ + "po", + "bi" + ], + [ + "po", + "wró" + ], + [ + "po", + "stę" + ], + [ + "st", + "rza" + ], + [ + "ni", + "nie" + ], + [ + "ra", + "dzie" + ], + [ + "ko", + "ta" + ], + [ + "ko", + "szo" + ], + [ + "za", + "ży" + ], + [ + "za", + "pro" + ], + [ + "za", + "siedli" + ], + [ + "za", + "brali" + ], + [ + "ło", + "ża" + ], + [ + "le", + "wą" + ], + [ + "wa", + "go" + ], + [ + "ka", + "ją" + ], + [ + "wie", + "dzy" + ], + [ + "ła", + "godnie" + ], + [ + "ta", + "boru" + ], + [ + "pa", + "la" + ], + [ + "pa", + "tro" + ], + [ + "pa", + "sem" + ], + [ + "wy", + "stęp" + ], + [ + "wy", + "chodził" + ], + [ + "wy", + "spy" + ], + [ + "wo", + "ń" + ], + [ + "dzi", + "wić" + ], + [ + "od", + "głosy" + ], + [ + "od", + "powiadać" + ], + [ + "prze", + "strach" + ], + [ + "prze", + "mocą" + ], + [ + "prze", + "latywały" + ], + [ + "mo", + "st" + ], + [ + "si", + "li" + ], + [ + "mu", + "rem" + ], + [ + "sta", + "tek" + ], + [ + "re", + "be" + ], + [ + "ru", + "sa" + ], + [ + "cy", + "wili" + ], + [ + "roz", + "hu" + ], + [ + "ze", + "szedł" + ], + [ + "ze", + "słał" + ], + [ + "ze", + "skoczył" + ], + [ + "so", + "wą" + ], + [ + "gi", + "j" + ], + [ + "pod", + "jazdy" + ], + [ + "mnie", + "mam" + ], + [ + "gdy", + "śmy" + ], + [ + "du", + "ma" + ], + [ + "du", + "chów" + ], + [ + "ob", + "licz" + ], + [ + "pro", + "gi" + ], + [ + "pro", + "sząc" + ], + [ + "Ja", + "śnie" + ], + [ + "sy", + "nowie" + ], + [ + "su", + "fi" + ], + [ + "wz", + "nosząc" + ], + [ + "słu", + "gą" + ], + [ + "mia", + "stu" + ], + [ + "niu", + "m" + ], + [ + "bra", + "n" + ], + [ + "bra", + "ku" + ], + [ + "bra", + "tem" + ], + [ + "jo", + "m" + ], + [ + "śmie", + "le" + ], + [ + "czu", + "wa" + ], + [ + "gó", + "ra" + ], + [ + "swo", + "bo" + ], + [ + "wała", + "ch" + ], + [ + "ryce", + "rzu" + ], + [ + "Te", + "re" + ], + [ + "koń", + "skie" + ], + [ + "daw", + "ną" + ], + [ + "bla", + "de" + ], + [ + "usta", + "wicz" + ], + [ + "waż", + "ne" + ], + [ + "patrzy", + "ły" + ], + [ + "pom", + "ścić" + ], + [ + "niał", + "e" + ], + [ + "star", + "si" + ], + [ + "Da", + "wno" + ], + [ + "pozna", + "ła" + ], + [ + "pozna", + "wszy" + ], + [ + "dr", + "ży" + ], + [ + "obie", + "dzie" + ], + [ + "czar", + "nym" + ], + [ + "dli", + "wie" + ], + [ + "cięż", + "kich" + ], + [ + "wraca", + "ją" + ], + [ + "wca", + "mi" + ], + [ + "chwila", + "ch" + ], + [ + "dziw", + "no" + ], + [ + "pre", + "zy" + ], + [ + "oso", + "ba" + ], + [ + "skó", + "rza" + ], + [ + "di", + "um" + ], + [ + "pla", + "ny" + ], + [ + "Go", + "sie" + ], + [ + "obro", + "nę" + ], + [ + "potęż", + "nych" + ], + [ + "tysią", + "ca" + ], + [ + "We", + "dle" + ], + [ + "dziewczy", + "ną" + ], + [ + "najwięk", + "sze" + ], + [ + "opie", + "ki" + ], + [ + "Słu", + "sznie" + ], + [ + "Cz", + "tan" + ], + [ + "sma", + "k" + ], + [ + "opa", + "ta" + ], + [ + "przera", + "żeniem" + ], + [ + "ow", + "ce" + ], + [ + "kara", + "wany" + ], + [ + "zach", + "ód" + ], + [ + "zdziwie", + "nia" + ], + [ + "obli", + "cza" + ], + [ + "doświad", + "czenia" + ], + [ + "każe", + "sz" + ], + [ + "zuch", + "wały" + ], + [ + "podzi", + "wem" + ], + [ + "mężczy", + "źni" + ], + [ + "olbrzymi", + "ch" + ], + [ + "Tur", + "cy" + ], + [ + "Następ", + "ca" + ], + [ + "przypomina", + "ł" + ], + [ + "Pary", + "żu" + ], + [ + "kieli", + "ch" + ], + [ + "zamie", + "rza" + ], + [ + "oboję", + "tnie" + ], + [ + "Wę", + "gie" + ], + [ + "Jaki", + "ś" + ], + [ + "okrzy", + "ków" + ], + [ + "grzbie", + "cie" + ], + [ + "odpoczy", + "nku" + ], + [ + "Mene", + "s" + ], + [ + "wiat", + "rem" + ], + [ + "Tru", + "dno" + ], + [ + "Bedu", + "in" + ], + [ + "serde", + "cznie" + ], + [ + "preto", + "ria" + ], + [ + "gma", + "chu" + ], + [ + "Sobie", + "ski" + ], + [ + "Kat", + "z" + ], + [ + "beze", + "c" + ], + [ + "ROZ", + "DZIA" + ], + [ + "Dwó", + "ch" + ], + [ + "ROZDZIA", + "Ł" + ], + [ + "B", + "ło" + ], + [ + "M", + "ąd" + ], + [ + "P", + "ła" + ], + [ + "a", + "rab" + ], + [ + "b", + "ki" + ], + [ + "m", + "ałem" + ], + [ + "o", + "puszczo" + ], + [ + "p", + "t" + ], + [ + "s", + "ół" + ], + [ + "s", + "przymie" + ], + [ + "t", + "kie" + ], + [ + "z", + "mniej" + ], + [ + "na", + "brał" + ], + [ + "sz", + "or" + ], + [ + "po", + "ruszył" + ], + [ + "po", + "jutrze" + ], + [ + "ro", + "dy" + ], + [ + "wi", + "le" + ], + [ + "wi", + "ąc" + ], + [ + "je", + "ńca" + ], + [ + "za", + "pamię" + ], + [ + "do", + "noś" + ], + [ + "mi", + "le" + ], + [ + "by", + "d" + ], + [ + "wie", + "rzą" + ], + [ + "pa", + "dać" + ], + [ + "pa", + "lił" + ], + [ + "wy", + "pił" + ], + [ + "ry", + "n" + ], + [ + "od", + "najdzie" + ], + [ + "kie", + "szeni" + ], + [ + "przy", + "niesie" + ], + [ + "ku", + "ry" + ], + [ + "ku", + "pu" + ], + [ + "mu", + "s" + ], + [ + "co", + "nym" + ], + [ + "cza", + "li" + ], + [ + "cho", + "ra" + ], + [ + "ga", + "dali" + ], + [ + "ju", + "na" + ], + [ + "spo", + "łe" + ], + [ + "so", + "li" + ], + [ + "sza", + "fi" + ], + [ + "sk", + "ru" + ], + [ + "sk", + "rom" + ], + [ + "du", + "mnie" + ], + [ + "Po", + "woli" + ], + [ + "szcze", + "ry" + ], + [ + "ob", + "jaś" + ], + [ + "Ja", + "nie" + ], + [ + "py", + "sz" + ], + [ + "powie", + "w" + ], + [ + "bu", + "dzić" + ], + [ + "wz", + "rusza" + ], + [ + "naj", + "droż" + ], + [ + "słu", + "żyli" + ], + [ + "chwi", + "le" + ], + [ + "lę", + "kli" + ], + [ + "cię", + "te" + ], + [ + "cią", + "gać" + ], + [ + "czu", + "j" + ], + [ + "kła", + "dać" + ], + [ + "gę", + "ste" + ], + [ + "Ma", + "tka" + ], + [ + "książę", + "cych" + ], + [ + "nię", + "cie" + ], + [ + "świe", + "cił" + ], + [ + "czym", + "że" + ], + [ + "pow", + "tór" + ], + [ + "była", + "m" + ], + [ + "panie", + "nki" + ], + [ + "Do", + "ro" + ], + [ + "robi", + "li" + ], + [ + "rzą", + "dzi" + ], + [ + "Ka", + "pi" + ], + [ + "gra", + "nice" + ], + [ + "wio", + "nym" + ], + [ + "wio", + "sła" + ], + [ + "Wy", + "bacz" + ], + [ + "dwo", + "rach" + ], + [ + "kapła", + "nom" + ], + [ + "An", + "na" + ], + [ + "czer", + "ń" + ], + [ + "ode", + "szła" + ], + [ + "woje", + "nne" + ], + [ + "uro", + "dy" + ], + [ + "ho", + "jo" + ], + [ + "pospoli", + "te" + ], + [ + "dr", + "żały" + ], + [ + "Szwe", + "da" + ], + [ + "zbli", + "żyli" + ], + [ + "lek", + "kim" + ], + [ + "kamie", + "niu" + ], + [ + "kamie", + "nicy" + ], + [ + "wraca", + "li" + ], + [ + "god", + "nym" + ], + [ + "krę", + "gu" + ], + [ + "świąty", + "niach" + ], + [ + "uda", + "wał" + ], + [ + "nadzie", + "je" + ], + [ + "szwedz", + "ka" + ], + [ + "szwedz", + "kim" + ], + [ + "puszcza", + "li" + ], + [ + "Go", + "rze" + ], + [ + "Fa", + "t" + ], + [ + "zdy", + "sza" + ], + [ + "Ki", + "siel" + ], + [ + "świet", + "li" + ], + [ + "rycer", + "skie" + ], + [ + "uczy", + "nek" + ], + [ + "zgu", + "bić" + ], + [ + "usza", + "ch" + ], + [ + "zwróci", + "ć" + ], + [ + "powtarza", + "m" + ], + [ + "znajo", + "mość" + ], + [ + "zni", + "szcze" + ], + [ + "groz", + "ił" + ], + [ + "Któ", + "re" + ], + [ + "cierpli", + "wie" + ], + [ + "cno", + "ty" + ], + [ + "krwa", + "we" + ], + [ + "Bog", + "daj" + ], + [ + "tło", + "ma" + ], + [ + "Ho", + "resz" + ], + [ + "oca", + "lił" + ], + [ + "hań", + "bę" + ], + [ + "niezna", + "cznie" + ], + [ + "proś", + "by" + ], + [ + "pochod", + "u" + ], + [ + "pochod", + "ni" + ], + [ + "wojen", + "nej" + ], + [ + "śnia", + "danie" + ], + [ + "niemie", + "cku" + ], + [ + "podzi", + "wu" + ], + [ + "stanowi", + "sko" + ], + [ + "bisku", + "pa" + ], + [ + "salo", + "nie" + ], + [ + "rumie", + "ńce" + ], + [ + "Dzię", + "ki" + ], + [ + "zachod", + "u" + ], + [ + "pojedzie", + "sz" + ], + [ + "Dro", + "hojo" + ], + [ + "Star", + "skiego" + ], + [ + "Lud", + "wi" + ], + [ + "utk", + "wił" + ], + [ + "histo", + "rię" + ], + [ + "odzie", + "ży" + ], + [ + "klejno", + "ty" + ], + [ + "Sopli", + "co" + ], + [ + "roztrop", + "ny" + ], + [ + "kancle", + "rz" + ], + [ + "wyciąga", + "jąc" + ], + [ + "cesa", + "rz" + ], + [ + "pastu", + "ch" + ], + [ + "Czehry", + "na" + ], + [ + "Lichtenste", + "ina" + ], + [ + "Chreptio", + "wa" + ], + [ + "ulu", + "bie" + ], + [ + "diab", + "łów" + ], + [ + "wyprosto", + "wał" + ], + [ + "Prę", + "dzej" + ], + [ + "mężo", + "wie" + ], + [ + "łosko", + "tem" + ], + [ + "Chowa", + "ńskiego" + ], + [ + "jakowe", + "ś" + ], + [ + "Faszo", + "dy" + ], + [ + "Ski", + "rwo" + ], + [ + "!", + ")" + ], + [ + "B", + "rzozo" + ], + [ + "N", + "K" + ], + [ + "R", + "z" + ], + [ + "S", + "tąd" + ], + [ + "W", + "cale" + ], + [ + "Z", + "naj" + ], + [ + "a", + "pe" + ], + [ + "b", + "ną" + ], + [ + "d", + "lał" + ], + [ + "s", + "chwycił" + ], + [ + "u", + "stąpi" + ], + [ + "z", + "głu" + ], + [ + "z", + "ważał" + ], + [ + "ć", + "wier" + ], + [ + "na", + "da" + ], + [ + "na", + "ma" + ], + [ + "ch", + "łód" + ], + [ + "ra", + "si" + ], + [ + "ra", + "ju" + ], + [ + "ro", + "gu" + ], + [ + "wi", + "kto" + ], + [ + "ko", + "łnie" + ], + [ + "ci", + "na" + ], + [ + "ci", + "or" + ], + [ + "za", + "brakło" + ], + [ + "wa", + "nego" + ], + [ + "wy", + "nu" + ], + [ + "to", + "pory" + ], + [ + "wo", + "m" + ], + [ + "dzi", + "ka" + ], + [ + "dzie", + "n" + ], + [ + "czy", + "ż" + ], + [ + "dy", + "wi" + ], + [ + "la", + "ny" + ], + [ + "prze", + "mian" + ], + [ + "bo", + "ża" + ], + [ + "bo", + "ską" + ], + [ + "ba", + "j" + ], + [ + "sa", + "jąc" + ], + [ + "ży", + "wio" + ], + [ + "ga", + "chy" + ], + [ + "ga", + "lan" + ], + [ + "sto", + "ły" + ], + [ + "du", + "ka" + ], + [ + "pu", + "szczą" + ], + [ + "ob", + "wi" + ], + [ + "Za", + "czę" + ], + [ + "pro", + "chy" + ], + [ + "ża", + "li" + ], + [ + "Bo", + "ska" + ], + [ + "zo", + "wie" + ], + [ + "słu", + "żę" + ], + [ + "Ch", + "al" + ], + [ + "zie", + "lone" + ], + [ + "sty", + "mi" + ], + [ + "rów", + "nym" + ], + [ + "sia", + "dły" + ], + [ + "stra", + "cić" + ], + [ + "wó", + "ł" + ], + [ + "Ma", + "ją" + ], + [ + "sł", + "ałem" + ], + [ + "Ty", + "koci" + ], + [ + "dale", + "ki" + ], + [ + "trz", + "ody" + ], + [ + "nię", + "tym" + ], + [ + "kro", + "pla" + ], + [ + "Ka", + "ra" + ], + [ + "ran", + "ka" + ], + [ + "Tak", + "że" + ], + [ + "hu", + "mo" + ], + [ + "mil", + "cząc" + ], + [ + "podob", + "ał" + ], + [ + "wio", + "sny" + ], + [ + "więk", + "szych" + ], + [ + "zosta", + "je" + ], + [ + "kapła", + "nami" + ], + [ + "jaki", + "mi" + ], + [ + "kał", + "u" + ], + [ + "przyjacie", + "lu" + ], + [ + "lep", + "sza" + ], + [ + "Me", + "a" + ], + [ + "brze", + "gach" + ], + [ + "Cze", + "r" + ], + [ + "ude", + "rzenia" + ], + [ + "trą", + "cił" + ], + [ + "wyda", + "wały" + ], + [ + "sio", + "strze" + ], + [ + "kla", + "cz" + ], + [ + "znaj", + "dą" + ], + [ + "świąty", + "nia" + ], + [ + "Chmielnic", + "kiemu" + ], + [ + "pre", + "fe" + ], + [ + "szwedz", + "kiej" + ], + [ + "robo", + "cie" + ], + [ + "Ha", + "rasi" + ], + [ + "najmniej", + "szej" + ], + [ + "jedy", + "ną" + ], + [ + "Ligi", + "ą" + ], + [ + "mach", + "i" + ], + [ + "niewol", + "nika" + ], + [ + "chodzą", + "cych" + ], + [ + "świ", + "st" + ], + [ + "ogar", + "niał" + ], + [ + "Ne", + "sto" + ], + [ + "koro", + "nny" + ], + [ + "Dzie", + "w" + ], + [ + "ofia", + "rę" + ], + [ + "rycer", + "skich" + ], + [ + "zaj", + "mował" + ], + [ + "intere", + "sów" + ], + [ + "sre", + "b" + ], + [ + "zami", + "an" + ], + [ + "Sy", + "n" + ], + [ + "Du", + "cha" + ], + [ + "przysię", + "gam" + ], + [ + "odpowiedzi", + "al" + ], + [ + "swa", + "woli" + ], + [ + "przer", + "wało" + ], + [ + "Ła", + "two" + ], + [ + "obraz", + "ić" + ], + [ + "Wła", + "dy" + ], + [ + "odwa", + "gę" + ], + [ + "Gre", + "ka" + ], + [ + "tatar", + "skie" + ], + [ + "uroczy", + "ście" + ], + [ + "wschod", + "niej" + ], + [ + "różo", + "we" + ], + [ + "kapi", + "tał" + ], + [ + "Mille", + "ra" + ], + [ + "pamięta", + "sz" + ], + [ + "Tur", + "ków" + ], + [ + "gwar", + "dii" + ], + [ + "życzli", + "wość" + ], + [ + "życzli", + "wości" + ], + [ + "korzy", + "ść" + ], + [ + "sti", + "an" + ], + [ + "wolał", + "bym" + ], + [ + "spoczy", + "nku" + ], + [ + "tęskno", + "ty" + ], + [ + "Lip", + "kowie" + ], + [ + "Żołnie", + "rz" + ], + [ + "despe", + "racji" + ], + [ + "gnia", + "zdo" + ], + [ + "olbrzymie", + "go" + ], + [ + "ogo", + "nem" + ], + [ + "wyr", + "wać" + ], + [ + "głup", + "stwo" + ], + [ + "wyją", + "tkiem" + ], + [ + "spół", + "ki" + ], + [ + "ojco", + "wie" + ], + [ + "Wia", + "tr" + ], + [ + "wszak", + "że" + ], + [ + "dziewięć", + "dziesiąt" + ], + [ + "Zd", + "raj" + ], + [ + "gabine", + "tu" + ], + [ + "mistrze", + "m" + ], + [ + "powsze", + "chnie" + ], + [ + "Misiewiczo", + "wa" + ], + [ + "Harasi", + "mo" + ], + [ + "D", + "ą" + ], + [ + "F", + "um" + ], + [ + "a", + "b" + ], + [ + "g", + "woź" + ], + [ + "k", + "ną" + ], + [ + "k", + "west" + ], + [ + "o", + "dz" + ], + [ + "o", + "ną" + ], + [ + "o", + "trzą" + ], + [ + "t", + "wór" + ], + [ + "u", + "dali" + ], + [ + "w", + "siach" + ], + [ + "w", + "padnie" + ], + [ + "w", + "paść" + ], + [ + "z", + "nika" + ], + [ + "Ł", + "o" + ], + [ + "ż", + "alem" + ], + [ + "na", + "szymi" + ], + [ + "cz", + "ników" + ], + [ + "po", + "godny" + ], + [ + "ra", + "pier" + ], + [ + "ro", + "sie" + ], + [ + "li", + "ta" + ], + [ + "go", + "dni" + ], + [ + "ko", + "pie" + ], + [ + "za", + "i" + ], + [ + "za", + "siadł" + ], + [ + "za", + "pyty" + ], + [ + "za", + "pytać" + ], + [ + "do", + "ma" + ], + [ + "do", + "dać" + ], + [ + "do", + "wych" + ], + [ + "do", + "szły" + ], + [ + "mi", + "sa" + ], + [ + "mi", + "nęło" + ], + [ + "ka", + "ne" + ], + [ + "ta", + "la" + ], + [ + "wy", + "brać" + ], + [ + "wo", + "dzo" + ], + [ + "dzi", + "k" + ], + [ + "la", + "ski" + ], + [ + "prze", + "chodził" + ], + [ + "prze", + "czytał" + ], + [ + "prze", + "ważnie" + ], + [ + "ce", + "ni" + ], + [ + "przy", + "bywa" + ], + [ + "sta", + "ną" + ], + [ + "ści", + "gać" + ], + [ + "ba", + "na" + ], + [ + "ru", + "nął" + ], + [ + "bie", + "dy" + ], + [ + "cza", + "ją" + ], + [ + "ró", + "że" + ], + [ + "jak", + "em" + ], + [ + "ży", + "we" + ], + [ + "tu", + "s" + ], + [ + "tu", + "ję" + ], + [ + "wia", + "ne" + ], + [ + "sza", + "re" + ], + [ + "mó", + "rz" + ], + [ + "pod", + "jął" + ], + [ + "pod", + "niosły" + ], + [ + "zna", + "jąc" + ], + [ + "sto", + "s" + ], + [ + "ob", + "dar" + ], + [ + "Ja", + "kim" + ], + [ + "lo", + "su" + ], + [ + "lo", + "nymi" + ], + [ + "gł", + "ej" + ], + [ + "mię", + "si" + ], + [ + "słu", + "p" + ], + [ + "Ch", + "ciała" + ], + [ + "wiel", + "bi" + ], + [ + "krzy", + "ku" + ], + [ + "Wi", + "rski" + ], + [ + "zi", + "ł" + ], + [ + "zi", + "mo" + ], + [ + "two", + "i" + ], + [ + "wej", + "ścia" + ], + [ + "są", + "dzić" + ], + [ + "wu", + "j" + ], + [ + "sł", + "ała" + ], + [ + "Pa", + "trzy" + ], + [ + "wała", + "m" + ], + [ + "pew", + "nych" + ], + [ + "ha", + "f" + ], + [ + "ri", + "usz" + ], + [ + "robi", + "ła" + ], + [ + "kro", + "ple" + ], + [ + "Mo", + "je" + ], + [ + "zda", + "rzyć" + ], + [ + "Li", + "twa" + ], + [ + "wio", + "zą" + ], + [ + "towa", + "nia" + ], + [ + "men", + "cie" + ], + [ + "poko", + "jów" + ], + [ + "poko", + "lenia" + ], + [ + "kon", + "fu" + ], + [ + "kon", + "wul" + ], + [ + "bla", + "dą" + ], + [ + "włas", + "ność" + ], + [ + "nowi", + "na" + ], + [ + "oba", + "wa" + ], + [ + "śpie", + "wy" + ], + [ + "kar", + "ty" + ], + [ + "An", + "tol" + ], + [ + "potę", + "dze" + ], + [ + "powiada", + "j" + ], + [ + "widział", + "eś" + ], + [ + "czar", + "ni" + ], + [ + "patrz", + "cie" + ], + [ + "krew", + "nych" + ], + [ + "pań", + "stwu" + ], + [ + "dzieci", + "om" + ], + [ + "god", + "ną" + ], + [ + "mio", + "ne" + ], + [ + "pisa", + "ny" + ], + [ + "powo", + "zu" + ], + [ + "zwa", + "ny" + ], + [ + "mogli", + "by" + ], + [ + "he", + "rety" + ], + [ + "szero", + "ką" + ], + [ + "szero", + "kim" + ], + [ + "sil", + "nym" + ], + [ + "ogar", + "nęło" + ], + [ + "sposo", + "bu" + ], + [ + "dziewczy", + "nka" + ], + [ + "zem", + "stę" + ], + [ + "ogni", + "sk" + ], + [ + "gor", + "szy" + ], + [ + "zgu", + "ba" + ], + [ + "straszli", + "wym" + ], + [ + "Wiel", + "kie" + ], + [ + "zapom", + "nia" + ], + [ + "ber", + "ga" + ], + [ + "mień", + "cem" + ], + [ + "spi", + "żo" + ], + [ + "Woj", + "sko" + ], + [ + "słysza", + "no" + ], + [ + "Mef", + "resa" + ], + [ + "sej", + "mi" + ], + [ + "leżą", + "ce" + ], + [ + "okrop", + "ny" + ], + [ + "Ho", + "p" + ], + [ + "namio", + "cie" + ], + [ + "wyraź", + "ne" + ], + [ + "pomyśl", + "ałem" + ], + [ + "oca", + "lić" + ], + [ + "kozac", + "kich" + ], + [ + "przyby", + "cie" + ], + [ + "zatrzy", + "mała" + ], + [ + "odwie", + "dzić" + ], + [ + "przytom", + "ności" + ], + [ + "odkry", + "ł" + ], + [ + "Ursu", + "sa" + ], + [ + "Gło", + "wa" + ], + [ + "Asy", + "rią" + ], + [ + "sąsia", + "da" + ], + [ + "rachu", + "nki" + ], + [ + "chó", + "rem" + ], + [ + "staj", + "ni" + ], + [ + "grzbie", + "t" + ], + [ + "Tygelli", + "na" + ], + [ + "rozbu", + "dził" + ], + [ + "bun", + "to" + ], + [ + "urzędni", + "ków" + ], + [ + "przepa", + "ści" + ], + [ + "gr", + "ały" + ], + [ + "Chodź", + "my" + ], + [ + "trakta", + "t" + ], + [ + "niepew", + "ności" + ], + [ + "Min", + "c" + ], + [ + "przedsię", + "wzię" + ], + [ + "dygnita", + "rze" + ], + [ + "Słucha", + "jcie" + ], + [ + "błogosławie", + "ństwo" + ], + [ + "popło", + "ch" + ], + [ + "kopy", + "t" + ], + [ + "Pentue", + "ra" + ], + [ + "lecie", + "ć" + ], + [ + "odległo", + "ści" + ], + [ + "Stan", + "kiewicz" + ], + [ + "ali", + "bo" + ], + [ + "wsz", + "ąd" + ], + [ + "iz", + "bę" + ], + [ + "Wieczo", + "rem" + ], + [ + "A", + "m" + ], + [ + "A", + "try" + ], + [ + "D", + "ra" + ], + [ + "O", + "m" + ], + [ + "S", + "tał" + ], + [ + "W", + "zię" + ], + [ + "i", + "sta" + ], + [ + "l", + "ni" + ], + [ + "m", + "głą" + ], + [ + "o", + "ty" + ], + [ + "s", + "pła" + ], + [ + "u", + "bio" + ], + [ + "z", + "groz" + ], + [ + "ń", + "com" + ], + [ + "ś", + "lę" + ], + [ + "Ż", + "ół" + ], + [ + "nie", + "chę" + ], + [ + "na", + "gła" + ], + [ + "na", + "stępuje" + ], + [ + "ch", + "ły" + ], + [ + "ch", + "rzą" + ], + [ + "ch", + "wale" + ], + [ + "cz", + "ów" + ], + [ + "cz", + "cie" + ], + [ + "po", + "p" + ], + [ + "po", + "mar" + ], + [ + "po", + "mógł" + ], + [ + "po", + "sunął" + ], + [ + "po", + "zostać" + ], + [ + "po", + "syła" + ], + [ + "ał", + "ej" + ], + [ + "ni", + "skie" + ], + [ + "ni", + "kim" + ], + [ + "dz", + "mi" + ], + [ + "ra", + "dzić" + ], + [ + "ro", + "bó" + ], + [ + "li", + "wość" + ], + [ + "je", + "zior" + ], + [ + "za", + "peł" + ], + [ + "za", + "snął" + ], + [ + "za", + "powiedział" + ], + [ + "le", + "niu" + ], + [ + "le", + "żeli" + ], + [ + "wie", + "niem" + ], + [ + "ła", + "mał" + ], + [ + "ta", + "no" + ], + [ + "wy", + "li" + ], + [ + "wy", + "ga" + ], + [ + "wy", + "smu" + ], + [ + "dzi", + "ą" + ], + [ + "dzi", + "kim" + ], + [ + "czy", + "ka" + ], + [ + "la", + "zło" + ], + [ + "prze", + "ze" + ], + [ + "bo", + "wie" + ], + [ + "ce", + "n" + ], + [ + "przy", + "padł" + ], + [ + "przy", + "puszczał" + ], + [ + "sta", + "wać" + ], + [ + "ba", + "li" + ], + [ + "roz", + "dar" + ], + [ + "ga", + "ni" + ], + [ + "ze", + "ga" + ], + [ + "ca", + "ją" + ], + [ + "pi", + "szczał" + ], + [ + "spo", + "między" + ], + [ + "zna", + "czenie" + ], + [ + "szcze", + "rą" + ], + [ + "jed", + "nych" + ], + [ + "gł", + "eś" + ], + [ + "dob", + "ru" + ], + [ + "wz", + "roku" + ], + [ + "żo", + "nymi" + ], + [ + "mia", + "ny" + ], + [ + "Je", + "ź" + ], + [ + "jako", + "wyś" + ], + [ + "wró", + "cą" + ], + [ + "zi", + "ono" + ], + [ + "tro", + "ska" + ], + [ + "wej", + "ście" + ], + [ + "pię", + "trze" + ], + [ + "ok", + "nami" + ], + [ + "zło", + "dzie" + ], + [ + "strze", + "li" + ], + [ + "pew", + "ni" + ], + [ + "pow", + "ścią" + ], + [ + "pow", + "raca" + ], + [ + "czyni", + "ły" + ], + [ + "Mo", + "ska" + ], + [ + "Mo", + "towi" + ], + [ + "chło", + "py" + ], + [ + "rzą", + "dził" + ], + [ + "zda", + "rza" + ], + [ + "woł", + "ały" + ], + [ + "ścia", + "nami" + ], + [ + "sku", + "r" + ], + [ + "rozu", + "mieli" + ], + [ + "war", + "cho" + ], + [ + "łą", + "ce" + ], + [ + "Wie", + "cie" + ], + [ + "żołnie", + "rzem" + ], + [ + "daw", + "nym" + ], + [ + "Ni", + "ko" + ], + [ + "Ni", + "by" + ], + [ + "wido", + "ku" + ], + [ + "wra", + "cała" + ], + [ + "noc", + "nej" + ], + [ + "star", + "czy" + ], + [ + "spoj", + "rzeniem" + ], + [ + "byli", + "by" + ], + [ + "strasz", + "nych" + ], + [ + "pol", + "sku" + ], + [ + "pol", + "skiej" + ], + [ + "Mu", + "sa" + ], + [ + "głu", + "cho" + ], + [ + "krew", + "nia" + ], + [ + "skrzy", + "dło" + ], + [ + "kamie", + "niami" + ], + [ + "wier", + "ności" + ], + [ + "poło", + "żyć" + ], + [ + "mieszka", + "ńcy" + ], + [ + "zdu", + "mie" + ], + [ + "wro", + "ga" + ], + [ + "He", + "bron" + ], + [ + "żar", + "ty" + ], + [ + "licy", + "ta" + ], + [ + "potęż", + "nym" + ], + [ + "potęż", + "nego" + ], + [ + "zdra", + "dził" + ], + [ + "zdra", + "dzić" + ], + [ + "śla", + "dem" + ], + [ + "najwięk", + "szej" + ], + [ + "zaję", + "li" + ], + [ + "Niem", + "ca" + ], + [ + "groź", + "by" + ], + [ + "otwar", + "tym" + ], + [ + "pięć", + "set" + ], + [ + "kraj", + "ów" + ], + [ + "tajem", + "nic" + ], + [ + "wąt", + "pić" + ], + [ + "Krzyża", + "ka" + ], + [ + "Praw", + "dę" + ], + [ + "straszli", + "wą" + ], + [ + "pocie", + "chę" + ], + [ + "kwa", + "dra" + ], + [ + "języ", + "kiem" + ], + [ + "tri", + "s" + ], + [ + "zim", + "na" + ], + [ + "wrza", + "ski" + ], + [ + "pogo", + "ń" + ], + [ + "Sło", + "wo" + ], + [ + "wnę", + "trza" + ], + [ + "nazy", + "wają" + ], + [ + "hań", + "by" + ], + [ + "krzyża", + "ckich" + ], + [ + "uspoko", + "i" + ], + [ + "uspoko", + "ić" + ], + [ + "pozo", + "stała" + ], + [ + "żelaz", + "ną" + ], + [ + "okoli", + "c" + ], + [ + "tatar", + "skich" + ], + [ + "zało", + "gi" + ], + [ + "upły", + "nęło" + ], + [ + "wstrzy", + "mał" + ], + [ + "zmieni", + "ło" + ], + [ + "Murzy", + "ni" + ], + [ + "gospoda", + "rza" + ], + [ + "kniaziów", + "na" + ], + [ + "tłuma", + "czyć" + ], + [ + "posęp", + "nie" + ], + [ + "rumie", + "niec" + ], + [ + "cału", + "jąc" + ], + [ + "schy", + "lił" + ], + [ + "cierpie", + "nia" + ], + [ + "wstrzą", + "snął" + ], + [ + "podło", + "dze" + ], + [ + "pojedyn", + "czo" + ], + [ + "złowro", + "gi" + ], + [ + "uniesie", + "niu" + ], + [ + "Pło", + "cku" + ], + [ + "subie", + "kt" + ], + [ + "młodzień", + "ca" + ], + [ + "Rozło", + "gach" + ], + [ + "zabija", + "ć" + ], + [ + "----------------", + "----------------" + ], + [ + "wyna", + "laz" + ], + [ + "miaste", + "czka" + ], + [ + "wyko", + "ny" + ], + [ + "zej", + "ść" + ], + [ + "farao", + "nem" + ], + [ + "uni", + "wer" + ], + [ + "Jaś", + "ko" + ], + [ + "Pamięta", + "sz" + ], + [ + "roześ", + "miał" + ], + [ + "kne", + "ch" + ], + [ + "Szczę", + "śli" + ], + [ + "oblicz", + "em" + ], + [ + "Skirwo", + "ił" + ], + [ + "?", + "”." + ], + [ + "K", + "al" + ], + [ + "M", + "er" + ], + [ + "M", + "niejsza" + ], + [ + "O", + "ho" + ], + [ + "S", + "k" + ], + [ + "T", + "wój" + ], + [ + "U", + "mil" + ], + [ + "U", + "waża" + ], + [ + "W", + "szę" + ], + [ + "a", + "diu" + ], + [ + "b", + "ię" + ], + [ + "f", + "er" + ], + [ + "g", + "wi" + ], + [ + "k", + "we" + ], + [ + "o", + "szalał" + ], + [ + "r", + "ały" + ], + [ + "s", + "prowadził" + ], + [ + "s", + "fink" + ], + [ + "z", + "jeść" + ], + [ + "Ł", + "O" + ], + [ + "ń", + "skiemu" + ], + [ + "ż", + "ną" + ], + [ + "nie", + "zwykł" + ], + [ + "na", + "i" + ], + [ + "na", + "ła" + ], + [ + "ch", + "ną" + ], + [ + "po", + "ście" + ], + [ + "po", + "wróci" + ], + [ + "po", + "środku" + ], + [ + "st", + "rój" + ], + [ + "ra", + "por" + ], + [ + "ro", + "je" + ], + [ + "li", + "ch" + ], + [ + "wi", + "dzów" + ], + [ + "ci", + "k" + ], + [ + "za", + "dał" + ], + [ + "za", + "wód" + ], + [ + "mi", + "nąć" + ], + [ + "mi", + "odem" + ], + [ + "ka", + "my" + ], + [ + "wie", + "cki" + ], + [ + "wie", + "czne" + ], + [ + "wy", + "kła" + ], + [ + "to", + "ry" + ], + [ + "to", + "rium" + ], + [ + "te", + "mis" + ], + [ + "no", + "wał" + ], + [ + "dzie", + "m" + ], + [ + "prze", + "nieść" + ], + [ + "przy", + "w" + ], + [ + "przy", + "biegł" + ], + [ + "mu", + "n" + ], + [ + "sta", + "tku" + ], + [ + "re", + "puta" + ], + [ + "co", + "nej" + ], + [ + "sa", + "rz" + ], + [ + "ze", + "ł" + ], + [ + "pan", + "cer" + ], + [ + "gi", + "nąć" + ], + [ + "zna", + "le" + ], + [ + "zna", + "my" + ], + [ + "zna", + "czną" + ], + [ + "du", + "chem" + ], + [ + "Po", + "ło" + ], + [ + "Po", + "mimo" + ], + [ + "szcze", + "ć" + ], + [ + "ob", + "sy" + ], + [ + "Za", + "pom" + ], + [ + "Na", + "si" + ], + [ + "pro", + "tek" + ], + [ + "se", + "kun" + ], + [ + "ję", + "k" + ], + [ + "Wo", + "bec" + ], + [ + "me", + "trów" + ], + [ + "naj", + "dostoj" + ], + [ + "czo", + "wi" + ], + [ + "słu", + "dzy" + ], + [ + "sko", + "k" + ], + [ + "cu", + "do" + ], + [ + "cu", + "dze" + ], + [ + "cu", + "dna" + ], + [ + "dro", + "bia" + ], + [ + "wła", + "da" + ], + [ + "gro", + "bie" + ], + [ + "ar", + "mię" + ], + [ + "kła", + "niając" + ], + [ + "stro", + "ju" + ], + [ + "są", + "dzisz" + ], + [ + "Ma", + "ch" + ], + [ + "mę", + "żu" + ], + [ + "strze", + "mię" + ], + [ + "nię", + "tych" + ], + [ + "Sa", + "mi" + ], + [ + "gra", + "nicz" + ], + [ + "Ko", + "ro" + ], + [ + "Ko", + "ry" + ], + [ + "krze", + "seł" + ], + [ + "prowa", + "dź" + ], + [ + "musi", + "cie" + ], + [ + "szo", + "ną" + ], + [ + "żołnie", + "rzami" + ], + [ + "podob", + "nej" + ], + [ + "dwo", + "rem" + ], + [ + "mło", + "du" + ], + [ + "Wię", + "k" + ], + [ + "poz", + "wo" + ], + [ + "uczyni", + "sz" + ], + [ + "kocha", + "na" + ], + [ + "kobie", + "cie" + ], + [ + "Da", + "jcie" + ], + [ + "chod", + "u" + ], + [ + "zwie", + "rzy" + ], + [ + "zbli", + "żyła" + ], + [ + "cięż", + "kim" + ], + [ + "król", + "ów" + ], + [ + "wier", + "ność" + ], + [ + "świad", + "ków" + ], + [ + "god", + "ność" + ], + [ + "dostoj", + "ników" + ], + [ + "Juran", + "dowi" + ], + [ + "mor", + "skie" + ], + [ + "służ", + "bą" + ], + [ + "waćpan", + "nie" + ], + [ + "zwycię", + "stwie" + ], + [ + "groma", + "dę" + ], + [ + "He", + "n" + ], + [ + "okru", + "cie" + ], + [ + "Ha", + "tor" + ], + [ + "śle", + "py" + ], + [ + "zdra", + "dę" + ], + [ + "śla", + "d" + ], + [ + "chodzą", + "cego" + ], + [ + "długi", + "mi" + ], + [ + "komen", + "de" + ], + [ + "mat", + "ką" + ], + [ + "ogni", + "ste" + ], + [ + "dziedzi", + "ńca" + ], + [ + "zgu", + "by" + ], + [ + "łatwo", + "ścią" + ], + [ + "żyła", + "ch" + ], + [ + "zdraj", + "cą" + ], + [ + "spie", + "sz" + ], + [ + "Si", + "cz" + ], + [ + "modli", + "twę" + ], + [ + "Zo", + "ło" + ], + [ + "nagro", + "da" + ], + [ + "pójdzie", + "my" + ], + [ + "gier", + "mek" + ], + [ + "tło", + "ku" + ], + [ + "oz", + "dob" + ], + [ + "Pio", + "tra" + ], + [ + "niezna", + "ne" + ], + [ + "pozo", + "stały" + ], + [ + "oddział", + "u" + ], + [ + "trud", + "nością" + ], + [ + "skrę", + "cił" + ], + [ + "Pier", + "wsze" + ], + [ + "skarb", + "nik" + ], + [ + "poma", + "gał" + ], + [ + "jeźdź", + "cy" + ], + [ + "muzy", + "ki" + ], + [ + "pośpie", + "chem" + ], + [ + "oblę", + "żenia" + ], + [ + "srebr", + "ne" + ], + [ + "policz", + "kach" + ], + [ + "sznu", + "r" + ], + [ + "zaro", + "śla" + ], + [ + "hrabi", + "ny" + ], + [ + "uwol", + "nić" + ], + [ + "wyją", + "tko" + ], + [ + "czterdzie", + "stu" + ], + [ + "Mówi", + "sz" + ], + [ + "nieboszczy", + "ka" + ], + [ + "przygotowa", + "nia" + ], + [ + "odpoczy", + "nek" + ], + [ + "uderza", + "jąc" + ], + [ + "potra", + "fię" + ], + [ + "majda", + "n" + ], + [ + "nozd", + "rza" + ], + [ + "Rozło", + "gów" + ], + [ + "Kiem", + "li" + ], + [ + "gorączko", + "wo" + ], + [ + "Kin", + "g" + ], + [ + "słabo", + "ść" + ], + [ + "bejo", + "wicz" + ], + [ + "zamę", + "t" + ], + [ + "augu", + "stia" + ], + [ + "Telema", + "cha" + ], + [ + "zamyśle", + "niu" + ], + [ + "derwi", + "szów" + ], + [ + "sąsie", + "dz" + ], + [ + "Dugla", + "s" + ], + [ + "Pta", + "h" + ], + [ + "Zyndra", + "m" + ], + [ + "MAR", + "TA" + ], + [ + "książą", + "t" + ], + [ + "?", + "!…" + ], + [ + "H", + "m" + ], + [ + "L", + "wo" + ], + [ + "P", + "er" + ], + [ + "R", + "Y" + ], + [ + "Z", + "ga" + ], + [ + "d", + "ó" + ], + [ + "f", + "el" + ], + [ + "g", + "rza" + ], + [ + "h", + "ie" + ], + [ + "i", + "zba" + ], + [ + "l", + "ie" + ], + [ + "m", + "roz" + ], + [ + "o", + "powiedzieć" + ], + [ + "p", + "ł" + ], + [ + "p", + "cha" + ], + [ + "r", + "t" + ], + [ + "s", + "ja" + ], + [ + "s", + "pytać" + ], + [ + "u", + "czyć" + ], + [ + "w", + "stąpi" + ], + [ + "z", + "gar" + ], + [ + "z", + "wiąz" + ], + [ + "na", + "wał" + ], + [ + "na", + "zwał" + ], + [ + "ch", + "mie" + ], + [ + "po", + "dając" + ], + [ + "po", + "stępo" + ], + [ + "rze", + "zi" + ], + [ + "rze", + "mio" + ], + [ + "go", + "wać" + ], + [ + "go", + "nił" + ], + [ + "za", + "żyć" + ], + [ + "za", + "szły" + ], + [ + "do", + "r" + ], + [ + "do", + "ga" + ], + [ + "do", + "kto" + ], + [ + "do", + "jdzie" + ], + [ + "do", + "rad" + ], + [ + "wa", + "nej" + ], + [ + "wie", + "rza" + ], + [ + "ta", + "bli" + ], + [ + "pa", + "szczę" + ], + [ + "wy", + "jechali" + ], + [ + "ja", + "zdę" + ], + [ + "to", + "ć" + ], + [ + "to", + "ś" + ], + [ + "to", + "pie" + ], + [ + "to", + "wej" + ], + [ + "to", + "wała" + ], + [ + "wo", + "łu" + ], + [ + "wo", + "kół" + ], + [ + "da", + "chem" + ], + [ + "czy", + "nię" + ], + [ + "cie", + "pła" + ], + [ + "cie", + "pły" + ], + [ + "od", + "na" + ], + [ + "prze", + "sło" + ], + [ + "ma", + "nów" + ], + [ + "bo", + "śmy" + ], + [ + "mie", + "rzyć" + ], + [ + "przy", + "pad" + ], + [ + "przy", + "śpie" + ], + [ + "ku", + "dła" + ], + [ + "sta", + "wu" + ], + [ + "re", + "ja" + ], + [ + "roz", + "jaśni" + ], + [ + "ga", + "j" + ], + [ + "ca", + "m" + ], + [ + "pi", + "szę" + ], + [ + "spo", + "ro" + ], + [ + "spo", + "wiedzi" + ], + [ + "gi", + "nął" + ], + [ + "pod", + "skar" + ], + [ + "zna", + "cznej" + ], + [ + "be", + "czki" + ], + [ + "sto", + "ję" + ], + [ + "sto", + "jącego" + ], + [ + "który", + "ś" + ], + [ + "pro", + "chu" + ], + [ + "rą", + "czki" + ], + [ + "powie", + "kami" + ], + [ + "powie", + "dzieli" + ], + [ + "mówi", + "łeś" + ], + [ + "Bo", + "ży" + ], + [ + "in", + "styn" + ], + [ + "an", + "c" + ], + [ + "bu", + "kie" + ], + [ + "zo", + "m" + ], + [ + "sła", + "bym" + ], + [ + "przez", + "roczy" + ], + [ + "cię", + "ci" + ], + [ + "jako", + "waś" + ], + [ + "nio", + "wi" + ], + [ + "tra", + "kto" + ], + [ + "zło", + "tej" + ], + [ + "wol", + "ała" + ], + [ + "panie", + "n" + ], + [ + "Do", + "masze" + ], + [ + "scy", + "pli" + ], + [ + "Ba", + "ś" + ], + [ + "dza", + "no" + ], + [ + "dzą", + "cy" + ], + [ + "gnie", + "wa" + ], + [ + "kry", + "m" + ], + [ + "gra", + "ją" + ], + [ + "przyja", + "cio" + ], + [ + "prowa", + "dzę" + ], + [ + "szo", + "ść" + ], + [ + "wio", + "snę" + ], + [ + "drze", + "wie" + ], + [ + "Jak", + "kolwiek" + ], + [ + "Mi", + "ałem" + ], + [ + "Mi", + "rski" + ], + [ + "dwo", + "m" + ], + [ + "pło", + "mieniem" + ], + [ + "przeciw", + "nie" + ], + [ + "ruszy", + "ło" + ], + [ + "prz", + "odu" + ], + [ + "wal", + "czył" + ], + [ + "wal", + "czących" + ], + [ + "ucie", + "chy" + ], + [ + "prę", + "ży" + ], + [ + "działa", + "ć" + ], + [ + "szcz", + "ów" + ], + [ + "szczy", + "ty" + ], + [ + "oto", + "czyli" + ], + [ + "pano", + "wania" + ], + [ + "brze", + "gów" + ], + [ + "spytał", + "em" + ], + [ + "gła", + "dko" + ], + [ + "szep", + "tała" + ], + [ + "spa", + "ce" + ], + [ + "spra", + "wić" + ], + [ + "panu", + "je" + ], + [ + "miała", + "m" + ], + [ + "grze", + "cznie" + ], + [ + "klę", + "sk" + ], + [ + "wier", + "ni" + ], + [ + "wier", + "nym" + ], + [ + "isto", + "ty" + ], + [ + "pre", + "ten" + ], + [ + "przyj", + "mował" + ], + [ + "wil", + "li" + ], + [ + "wil", + "ki" + ], + [ + "Tata", + "rom" + ], + [ + "jas", + "na" + ], + [ + "mio", + "nym" + ], + [ + "szwedz", + "ką" + ], + [ + "chodzą", + "cy" + ], + [ + "nau", + "czył" + ], + [ + "dobro", + "tli" + ], + [ + "weso", + "łe" + ], + [ + "Mar", + "i" + ], + [ + "czek", + "ała" + ], + [ + "trza", + "sk" + ], + [ + "myśla", + "mi" + ], + [ + "sma", + "ku" + ], + [ + "bij", + "ał" + ], + [ + "zaj", + "muje" + ], + [ + "wole", + "nta" + ], + [ + "skła", + "dał" + ], + [ + "straszli", + "we" + ], + [ + "poru", + "cznik" + ], + [ + "wyj", + "ściu" + ], + [ + "modli", + "twie" + ], + [ + "niena", + "widzi" + ], + [ + "pogo", + "da" + ], + [ + "bry", + "lan" + ], + [ + "najwyż", + "szy" + ], + [ + "napa", + "du" + ], + [ + "łaska", + "wie" + ], + [ + "pomyśl", + "ała" + ], + [ + "nazy", + "wał" + ], + [ + "egip", + "ski" + ], + [ + "opowiada", + "nia" + ], + [ + "zaczyna", + "ł" + ], + [ + "krai", + "ny" + ], + [ + "okoli", + "ca" + ], + [ + "słod", + "ki" + ], + [ + "pach", + "ną" + ], + [ + "poma", + "gać" + ], + [ + "strzel", + "bę" + ], + [ + "poboż", + "ny" + ], + [ + "pośpie", + "sznie" + ], + [ + "połą", + "czyć" + ], + [ + "wata", + "żka" + ], + [ + "wspomnie", + "nia" + ], + [ + "Lit", + "wi" + ], + [ + "utra", + "cił" + ], + [ + "ture", + "ckie" + ], + [ + "heł", + "m" + ], + [ + "Zygfry", + "da" + ], + [ + "wodz", + "ów" + ], + [ + "przywy", + "kły" + ], + [ + "ukło", + "nił" + ], + [ + "fal", + "ą" + ], + [ + "Egipcja", + "nie" + ], + [ + "znie", + "wa" + ], + [ + "Gusta", + "wa" + ], + [ + "pozwole", + "niem" + ], + [ + "wstrę", + "t" + ], + [ + "Szczy", + "tnie" + ], + [ + "rozdzie", + "ra" + ], + [ + "Kirło", + "wa" + ], + [ + "Napole", + "on" + ], + [ + "Kin", + "ga" + ], + [ + "tchnie", + "nia" + ], + [ + "far", + "tu" + ], + [ + "Podob", + "no" + ], + [ + "prowin", + "cji" + ], + [ + "Emili", + "a" + ], + [ + "Bero", + "es" + ], + [ + "niedba", + "le" + ], + [ + "szor", + "st" + ], + [ + "Chal", + "dej" + ], + [ + "Niko", + "tris" + ], + [ + "A", + "a" + ], + [ + "B", + "ał" + ], + [ + "D", + "ina" + ], + [ + "E", + "L" + ], + [ + "L", + "ö" + ], + [ + "L", + "anc" + ], + [ + "O", + "ne" + ], + [ + "O", + "bej" + ], + [ + "S", + "tam" + ], + [ + "T", + "woje" + ], + [ + "g", + "rób" + ], + [ + "h", + "ilo" + ], + [ + "o", + "czki" + ], + [ + "o", + "padły" + ], + [ + "p", + "r" + ], + [ + "u", + "słyszeć" + ], + [ + "u", + "sług" + ], + [ + "w", + "nymi" + ], + [ + "w", + "stała" + ], + [ + "w", + "znak" + ], + [ + "z", + "musi" + ], + [ + "z", + "błą" + ], + [ + "ą", + "ż" + ], + [ + "nie", + "ś" + ], + [ + "sz", + "czyć" + ], + [ + "po", + "pi" + ], + [ + "po", + "słucha" + ], + [ + "po", + "jechali" + ], + [ + "st", + "ój" + ], + [ + "ro", + "li" + ], + [ + "ro", + "lę" + ], + [ + "ro", + "wany" + ], + [ + "wi", + "ry" + ], + [ + "wi", + "leń" + ], + [ + "wi", + "dły" + ], + [ + "go", + "nią" + ], + [ + "ko", + "lub" + ], + [ + "ci", + "szę" + ], + [ + "za", + "su" + ], + [ + "za", + "glą" + ], + [ + "za", + "wdzię" + ], + [ + "za", + "prosił" + ], + [ + "do", + "trzyma" + ], + [ + "do", + "mach" + ], + [ + "ło", + "ści" + ], + [ + "ka", + "le" + ], + [ + "ła", + "wę" + ], + [ + "pa", + "cior" + ], + [ + "wy", + "ście" + ], + [ + "wy", + "kra" + ], + [ + "wy", + "jechać" + ], + [ + "wy", + "chodzić" + ], + [ + "wy", + "nieść" + ], + [ + "dzi", + "na" + ], + [ + "od", + "su" + ], + [ + "od", + "pę" + ], + [ + "prze", + "wi" + ], + [ + "prze", + "szy" + ], + [ + "prze", + "sa" + ], + [ + "prze", + "leciał" + ], + [ + "mo", + "ra" + ], + [ + "mo", + "ścią" + ], + [ + "bo", + "kach" + ], + [ + "przy", + "łożył" + ], + [ + "przy", + "puszcze" + ], + [ + "ku", + "li" + ], + [ + "sta", + "ń" + ], + [ + "ści", + "o" + ], + [ + "ba", + "by" + ], + [ + "ba", + "jda" + ], + [ + "ru", + "chów" + ], + [ + "sze", + "wski" + ], + [ + "pie", + "chu" + ], + [ + "sa", + "ty" + ], + [ + "bi", + "ór" + ], + [ + "gło", + "dem" + ], + [ + "sza", + "ńce" + ], + [ + "pod", + "noszą" + ], + [ + "pod", + "nosić" + ], + [ + "zna", + "czą" + ], + [ + "zna", + "łem" + ], + [ + "wię", + "ź" + ], + [ + "ob", + "łę" + ], + [ + "lo", + "kaj" + ], + [ + "on", + "u" + ], + [ + "mówi", + "cie" + ], + [ + "ję", + "li" + ], + [ + "bu", + "s" + ], + [ + "bu", + "rzą" + ], + [ + "ście", + "ż" + ], + [ + "trzy", + "kroć" + ], + [ + "Je", + "chali" + ], + [ + "sło", + "ń" + ], + [ + "trze", + "ma" + ], + [ + "ar", + "tyle" + ], + [ + "rów", + "ki" + ], + [ + "czu", + "wać" + ], + [ + "cał", + "kowi" + ], + [ + "rzu", + "ć" + ], + [ + "swo", + "imi" + ], + [ + "mę", + "ce" + ], + [ + "par", + "ku" + ], + [ + "ok", + "ra" + ], + [ + "bro", + "dą" + ], + [ + "By", + "waj" + ], + [ + "zda", + "r" + ], + [ + "tru", + "pem" + ], + [ + "rzę", + "du" + ], + [ + "men", + "tem" + ], + [ + "ciem", + "ny" + ], + [ + "zosta", + "ną" + ], + [ + "mło", + "dzież" + ], + [ + "daw", + "nej" + ], + [ + "pło", + "mie" + ], + [ + "ws", + "pania" + ], + [ + "puści", + "ła" + ], + [ + "oba", + "wą" + ], + [ + "poz", + "dro" + ], + [ + "wło", + "żył" + ], + [ + "wło", + "sach" + ], + [ + "noc", + "ne" + ], + [ + "raj", + "tar" + ], + [ + "kocha", + "sz" + ], + [ + "lep", + "szą" + ], + [ + "powiada", + "li" + ], + [ + "Wa", + "sze" + ], + [ + "woła", + "ją" + ], + [ + "woła", + "nia" + ], + [ + "daj", + "że" + ], + [ + "uj", + "rzała" + ], + [ + "isto", + "cie" + ], + [ + "poło", + "wa" + ], + [ + "mieszka", + "niu" + ], + [ + "nieszczę", + "ściu" + ], + [ + "Ży", + "w" + ], + [ + "Skrzetuski", + "m" + ], + [ + "por", + "wała" + ], + [ + "oka", + "zy" + ], + [ + "smu", + "tno" + ], + [ + "mor", + "skich" + ], + [ + "ile", + "kroć" + ], + [ + "Dob", + "ro" + ], + [ + "ucz", + "ta" + ], + [ + "Gdzie", + "niegdzie" + ], + [ + "dal", + "szej" + ], + [ + "gląd", + "ała" + ], + [ + "powo", + "dów" + ], + [ + "skó", + "rą" + ], + [ + "zmar", + "twych" + ], + [ + "wdzię", + "cznie" + ], + [ + "cio", + "s" + ], + [ + "Go", + "ście" + ], + [ + "Fe", + "a" + ], + [ + "zdra", + "dzie" + ], + [ + "pis", + "ała" + ], + [ + "chrześcija", + "ninem" + ], + [ + "najwięk", + "szego" + ], + [ + "koro", + "nę" + ], + [ + "inne", + "mu" + ], + [ + "rozumie", + "jąc" + ], + [ + "często", + "kroć" + ], + [ + "jeżdża", + "li" + ], + [ + "zba", + "wienia" + ], + [ + "przekona", + "nia" + ], + [ + "pali", + "ła" + ], + [ + "Wiel", + "kiego" + ], + [ + "powtarza", + "li" + ], + [ + "powa", + "gę" + ], + [ + "Sie", + "cie" + ], + [ + "spotka", + "niu" + ], + [ + "zamk", + "nięty" + ], + [ + "Oleń", + "kę" + ], + [ + "wzro", + "stu" + ], + [ + "źnie", + "r" + ], + [ + "wście", + "kły" + ], + [ + "niezmier", + "na" + ], + [ + "Myś", + "lał" + ], + [ + "zbroj", + "ny" + ], + [ + "wyciąg", + "nąwszy" + ], + [ + "pienię", + "dzmi" + ], + [ + "ele", + "ga" + ], + [ + "Bra", + "cia" + ], + [ + "owo", + "ce" + ], + [ + "pozo", + "stało" + ], + [ + "wojow", + "nicy" + ], + [ + "lite", + "wski" + ], + [ + "żelaz", + "nych" + ], + [ + "okoli", + "cach" + ], + [ + "potrzeb", + "ny" + ], + [ + "ostroż", + "ności" + ], + [ + "właści", + "wie" + ], + [ + "wstrzy", + "my" + ], + [ + "roze", + "szła" + ], + [ + "przyję", + "ła" + ], + [ + "ucieka", + "jących" + ], + [ + "wychy", + "lił" + ], + [ + "niedźwie", + "dź" + ], + [ + "Tygel", + "lin" + ], + [ + "suk", + "nię" + ], + [ + "Krzeszo", + "wskiej" + ], + [ + "przery", + "wanym" + ], + [ + "oś", + "m" + ], + [ + "fanta", + "zja" + ], + [ + "Mówił", + "em" + ], + [ + "naka", + "zuje" + ], + [ + "zała", + "t" + ], + [ + "bite", + "w" + ], + [ + "Egipcja", + "n" + ], + [ + "lekty", + "kę" + ], + [ + "przod", + "ków" + ], + [ + "urzędni", + "cy" + ], + [ + "małżon", + "ka" + ], + [ + "Billewiczów", + "na" + ], + [ + "waha", + "nia" + ], + [ + "rian", + "ów" + ], + [ + "zwia", + "stu" + ], + [ + "Czehry", + "nie" + ], + [ + "Lichtenste", + "in" + ], + [ + "obycza", + "je" + ], + [ + "siód", + "my" + ], + [ + "głębie", + "j" + ], + [ + "dziewczę", + "ta" + ], + [ + "Toli", + "ma" + ], + [ + "księdz", + "em" + ], + [ + "jadal", + "nej" + ], + [ + "Koko", + "siński" + ], + [ + "Mako", + "wiec" + ], + [ + "odz", + "na" + ], + [ + "Dina", + "h" + ], + [ + "Lanc", + "koro" + ], + [ + "!", + ")," + ], + [ + "B", + "ła" + ], + [ + "H", + "E" + ], + [ + "J", + "emu" + ], + [ + "J", + "owi" + ], + [ + "S", + "cy" + ], + [ + "a", + "stro" + ], + [ + "a", + "resz" + ], + [ + "b", + "na" + ], + [ + "d", + "róg" + ], + [ + "e", + "n" + ], + [ + "f", + "ów" + ], + [ + "g", + "nęły" + ], + [ + "m", + "na" + ], + [ + "s", + "sie" + ], + [ + "s", + "ple" + ], + [ + "s", + "lin" + ], + [ + "t", + "ła" + ], + [ + "w", + "chodził" + ], + [ + "z", + "gnie" + ], + [ + "z", + "brakło" + ], + [ + "z", + "braknie" + ], + [ + "Ś", + "lą" + ], + [ + "ź", + "dzie" + ], + [ + "ch", + "ru" + ], + [ + "cz", + "on" + ], + [ + "cz", + "terem" + ], + [ + "po", + "strze" + ], + [ + "po", + "tłu" + ], + [ + "po", + "całował" + ], + [ + "ro", + "wicz" + ], + [ + "wi", + "tać" + ], + [ + "je", + "sie" + ], + [ + "za", + "bo" + ], + [ + "za", + "pę" + ], + [ + "mi", + "łe" + ], + [ + "wie", + "dziano" + ], + [ + "wy", + "śmie" + ], + [ + "wy", + "nio" + ], + [ + "wy", + "nik" + ], + [ + "wy", + "rzec" + ], + [ + "wy", + "ruszyć" + ], + [ + "wy", + "boru" + ], + [ + "no", + "cach" + ], + [ + "da", + "ny" + ], + [ + "ów", + "cze" + ], + [ + "czy", + "nów" + ], + [ + "ry", + "nek" + ], + [ + "dy", + "scypli" + ], + [ + "cie", + "pło" + ], + [ + "od", + "mówił" + ], + [ + "prze", + "kle" + ], + [ + "bo", + "skiego" + ], + [ + "ku", + "j" + ], + [ + "sa", + "pie" + ], + [ + "łu", + "b" + ], + [ + "łu", + "pem" + ], + [ + "roz", + "to" + ], + [ + "roz", + "mów" + ], + [ + "ży", + "czy" + ], + [ + "lu", + "ź" + ], + [ + "pi", + "ły" + ], + [ + "zna", + "kiem" + ], + [ + "zna", + "czny" + ], + [ + "Nie", + "bo" + ], + [ + "pu", + "cha" + ], + [ + "ało", + "wie" + ], + [ + "Za", + "mości" + ], + [ + "py", + "wać" + ], + [ + "zy", + "sku" + ], + [ + "su", + "cho" + ], + [ + "dł", + "e" + ], + [ + "bu", + "ńczu" + ], + [ + "słu", + "chu" + ], + [ + "mia", + "rą" + ], + [ + "sko", + "czywszy" + ], + [ + "pła", + "czu" + ], + [ + "ksią", + "ż" + ], + [ + "rzu", + "t" + ], + [ + "ok", + "re" + ], + [ + "strze", + "że" + ], + [ + "nię", + "cia" + ], + [ + "stwo", + "rzył" + ], + [ + "kra", + "jach" + ], + [ + "pad", + "ną" + ], + [ + "Pan", + "nie" + ], + [ + "Mo", + "gę" + ], + [ + "zda", + "rzył" + ], + [ + "tru", + "p" + ], + [ + "ran", + "nych" + ], + [ + "Czy", + "ś" + ], + [ + "war", + "te" + ], + [ + "Wie", + "le" + ], + [ + "kon", + "su" + ], + [ + "wra", + "cały" + ], + [ + "ruszy", + "my" + ], + [ + "ws", + "par" + ], + [ + "śpie", + "wali" + ], + [ + "woje", + "wodą" + ], + [ + "spoj", + "rzy" + ], + [ + "rzo", + "nych" + ], + [ + "Cze", + "rka" + ], + [ + "zdro", + "wiem" + ], + [ + "ude", + "rzy" + ], + [ + "woła", + "no" + ], + [ + "zrobi", + "łem" + ], + [ + "Cza", + "pli" + ], + [ + "Że", + "bym" + ], + [ + "zabi", + "to" + ], + [ + "bio", + "ną" + ], + [ + "wraca", + "m" + ], + [ + "bó", + "lem" + ], + [ + "krę", + "ci" + ], + [ + "szczo", + "ne" + ], + [ + "świąty", + "nię" + ], + [ + "He", + "ra" + ], + [ + "He", + "li" + ], + [ + "bło", + "ta" + ], + [ + "bła", + "gał" + ], + [ + "skó", + "ra" + ], + [ + "Ki", + "lku" + ], + [ + "grz", + "mią" + ], + [ + "dziewczy", + "nki" + ], + [ + "opie", + "ce" + ], + [ + "ukry", + "te" + ], + [ + "zła", + "mał" + ], + [ + "Radziwił", + "łowi" + ], + [ + "ogni", + "sko" + ], + [ + "faraon", + "ów" + ], + [ + "wojo", + "wać" + ], + [ + "pali", + "li" + ], + [ + "biały", + "mi" + ], + [ + "ner", + "wo" + ], + [ + "broni", + "li" + ], + [ + "ręka", + "wi" + ], + [ + "nade", + "jdzie" + ], + [ + "pta", + "ctwo" + ], + [ + "zaba", + "wy" + ], + [ + "cno", + "ta" + ], + [ + "gwał", + "t" + ], + [ + "podej", + "rze" + ], + [ + "podej", + "rzenie" + ], + [ + "włó", + "czni" + ], + [ + "niezmier", + "ny" + ], + [ + "Cie", + "bie" + ], + [ + "poch", + "wał" + ], + [ + "Łę", + "ckich" + ], + [ + "wzgó", + "rzu" + ], + [ + "łaska", + "w" + ], + [ + "drago", + "ni" + ], + [ + "puszcz", + "ała" + ], + [ + "wesoło", + "ść" + ], + [ + "miłu", + "j" + ], + [ + "zakon", + "ników" + ], + [ + "Sę", + "dziego" + ], + [ + "zuch", + "wał" + ], + [ + "Ry", + "ków" + ], + [ + "wez", + "bra" + ], + [ + "Bille", + "wicz" + ], + [ + "Pola", + "cy" + ], + [ + "siedzą", + "cy" + ], + [ + "Kro", + "pi" + ], + [ + "zachod", + "niej" + ], + [ + "niedźwie", + "dzia" + ], + [ + "Zbara", + "ż" + ], + [ + "Ak", + "ba" + ], + [ + "pozosta", + "li" + ], + [ + "Tro", + "i" + ], + [ + "rachu", + "nek" + ], + [ + "Oczy", + "wiście" + ], + [ + "blu", + "źnier" + ], + [ + "błyszczą", + "ce" + ], + [ + "spotk", + "ało" + ], + [ + "histo", + "ria" + ], + [ + "Zgorzeli", + "cach" + ], + [ + "rozpo", + "cznie" + ], + [ + "Libij", + "czyków" + ], + [ + "poczci", + "wy" + ], + [ + "Wiśnio", + "wiec" + ], + [ + "pomó", + "c" + ], + [ + "sied", + "miu" + ], + [ + "nozd", + "rzami" + ], + [ + "pozwole", + "nie" + ], + [ + "gr", + "ała" + ], + [ + "Sma", + "in" + ], + [ + "koł", + "pa" + ], + [ + "rośli", + "n" + ], + [ + "podwó", + "rzu" + ], + [ + "zwia", + "sto" + ], + [ + "dyna", + "stii" + ], + [ + "wypoczy", + "nku" + ], + [ + "Uj", + "rzawszy" + ], + [ + "naczy", + "nia" + ], + [ + "poję", + "cia" + ], + [ + "prawdo", + "podobnie" + ], + [ + "preto", + "rianów" + ], + [ + "anio", + "ł" + ], + [ + "widno", + "kręgu" + ], + [ + "Danuś", + "kę" + ], + [ + "Penelo", + "pa" + ], + [ + "Jarem", + "a" + ], + [ + "rumieni", + "ła" + ], + [ + "ślubo", + "wał" + ], + [ + "Jó", + "zwa" + ], + [ + "snad", + "nie" + ], + [ + "Wodo", + "któw" + ], + [ + "kolu", + "mn" + ], + [ + "Dok", + "ąd" + ], + [ + "Rotgie", + "ra" + ], + [ + "Has", + "slin" + ], + [ + "Wołmon", + "towi" + ], + [ + "Bło", + "gosła" + ], + [ + "Lö", + "we" + ], + [ + "A", + "L" + ], + [ + "A", + "ł" + ], + [ + "A", + "żeby" + ], + [ + "B", + "el" + ], + [ + "G", + "ór" + ], + [ + "I", + "dą" + ], + [ + "O", + "gar" + ], + [ + "O", + "gień" + ], + [ + "S", + "te" + ], + [ + "S", + "pod" + ], + [ + "U", + "l" + ], + [ + "W", + "sty" + ], + [ + "d", + "kę" + ], + [ + "e", + "cha" + ], + [ + "h", + "im" + ], + [ + "i", + "mieniem" + ], + [ + "i", + "skier" + ], + [ + "o", + "słu" + ], + [ + "o", + "kazało" + ], + [ + "p", + "nia" + ], + [ + "r", + "wi" + ], + [ + "r", + "cia" + ], + [ + "s", + "ję" + ], + [ + "s", + "póź" + ], + [ + "s", + "pla" + ], + [ + "s", + "puszczając" + ], + [ + "u", + "t" + ], + [ + "u", + "trzy" + ], + [ + "u", + "miło" + ], + [ + "u", + "bezpie" + ], + [ + "u", + "padła" + ], + [ + "u", + "biera" + ], + [ + "w", + "szczy" + ], + [ + "w", + "stąpiła" + ], + [ + "w", + "skutek" + ], + [ + "z", + "dzier" + ], + [ + "z", + "niecierpli" + ], + [ + "ó", + "s" + ], + [ + "ł", + "tan" + ], + [ + "ś", + "lą" + ], + [ + "…", + "…" + ], + [ + "na", + "kazał" + ], + [ + "na", + "padł" + ], + [ + "na", + "myśle" + ], + [ + "na", + "głym" + ], + [ + "po", + "bu" + ], + [ + "po", + "chleb" + ], + [ + "dz", + "kę" + ], + [ + "ra", + "cje" + ], + [ + "li", + "nie" + ], + [ + "li", + "wości" + ], + [ + "go", + "łym" + ], + [ + "ko", + "gu" + ], + [ + "ko", + "pią" + ], + [ + "ci", + "ż" + ], + [ + "za", + "żądał" + ], + [ + "do", + "ktor" + ], + [ + "do", + "tarł" + ], + [ + "ka", + "t" + ], + [ + "ła", + "wce" + ], + [ + "wy", + "ta" + ], + [ + "wy", + "trze" + ], + [ + "wy", + "prawie" + ], + [ + "wy", + "bór" + ], + [ + "ja", + "ru" + ], + [ + "to", + "ny" + ], + [ + "wo", + "ju" + ], + [ + "ty", + "k" + ], + [ + "dzi", + "o" + ], + [ + "da", + "n" + ], + [ + "da", + "chy" + ], + [ + "czy", + "sta" + ], + [ + "ry", + "ka" + ], + [ + "prze", + "sła" + ], + [ + "si", + "ar" + ], + [ + "przy", + "le" + ], + [ + "przy", + "syła" + ], + [ + "przy", + "godziło" + ], + [ + "we", + "sół" + ], + [ + "ru", + "szą" + ], + [ + "sa", + "lę" + ], + [ + "roz", + "grze" + ], + [ + "ga", + "ze" + ], + [ + "spo", + "n" + ], + [ + "so", + "wały" + ], + [ + "sza", + "li" + ], + [ + "pra", + "cą" + ], + [ + "pod", + "stęp" + ], + [ + "Nie", + "wia" + ], + [ + "sie", + "dzę" + ], + [ + "sie", + "dzenia" + ], + [ + "Po", + "szli" + ], + [ + "Po", + "wiedział" + ], + [ + "pu", + "sta" + ], + [ + "lo", + "wać" + ], + [ + "py", + "sk" + ], + [ + "sy", + "nowi" + ], + [ + "wać", + "pani" + ], + [ + "su", + "n" + ], + [ + "czą", + "cego" + ], + [ + "naj", + "dalej" + ], + [ + "żo", + "nie" + ], + [ + "przez", + "pie" + ], + [ + "sło", + "wi" + ], + [ + "nad", + "chodzi" + ], + [ + "bli", + "ź" + ], + [ + "śli", + "czne" + ], + [ + "rów", + "ną" + ], + [ + "kła", + "dąc" + ], + [ + "gę", + "si" + ], + [ + "wej", + "dzie" + ], + [ + "bar", + "wę" + ], + [ + "gó", + "rą" + ], + [ + "jedna", + "ko" + ], + [ + "są", + "dy" + ], + [ + "dą", + "ł" + ], + [ + "pię", + "tna" + ], + [ + "ser", + "wi" + ], + [ + "ste", + "py" + ], + [ + "pana", + "mi" + ], + [ + "Ra", + "b" + ], + [ + "Do", + "prawdy" + ], + [ + "kro", + "ko" + ], + [ + "tru", + "je" + ], + [ + "tru", + "dów" + ], + [ + "gar", + "dle" + ], + [ + "kry", + "je" + ], + [ + "Ko", + "go" + ], + [ + "rozu", + "mem" + ], + [ + "musi", + "ałem" + ], + [ + "mło", + "demu" + ], + [ + "pło", + "nęły" + ], + [ + "zdo", + "bywa" + ], + [ + "ucie", + "kał" + ], + [ + "Da", + "wniej" + ], + [ + "Me", + "lito" + ], + [ + "zwie", + "rcia" + ], + [ + "szep", + "tali" + ], + [ + "dr", + "gnął" + ], + [ + "zbli", + "żyć" + ], + [ + "puł", + "ku" + ], + [ + "dali", + "bóg" + ], + [ + "uśmie", + "chając" + ], + [ + "isto", + "tę" + ], + [ + "nieszczę", + "ść" + ], + [ + "Ży", + "cie" + ], + [ + "Jako", + "że" + ], + [ + "krót", + "kiej" + ], + [ + "Bi", + "twa" + ], + [ + "obu", + "dził" + ], + [ + "powta", + "rzała" + ], + [ + "Tata", + "ra" + ], + [ + "zac", + "nych" + ], + [ + "skoń", + "czywszy" + ], + [ + "niebo", + "szcz" + ], + [ + "zoba", + "czę" + ], + [ + "staro", + "ży" + ], + [ + "wdzię", + "czny" + ], + [ + "miłości", + "wa" + ], + [ + "niepo", + "ha" + ], + [ + "olbrzy", + "m" + ], + [ + "otwo", + "rzy" + ], + [ + "We", + "sty" + ], + [ + "świ", + "t" + ], + [ + "gorą", + "czce" + ], + [ + "ilo", + "ść" + ], + [ + "słusz", + "ne" + ], + [ + "męż", + "ny" + ], + [ + "wypra", + "wa" + ], + [ + "ręko", + "jeść" + ], + [ + "wiecz", + "nym" + ], + [ + "pali", + "ły" + ], + [ + "Sły", + "szał" + ], + [ + "kwi", + "tną" + ], + [ + "komi", + "nie" + ], + [ + "księż", + "nie" + ], + [ + "odzy", + "wały" + ], + [ + "Du", + "ch" + ], + [ + "kara", + "bi" + ], + [ + "zostanie", + "sz" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "ną" + ], + [ + "wzgó", + "rz" + ], + [ + "wyraź", + "niej" + ], + [ + "poczyna", + "ł" + ], + [ + "cof", + "ał" + ], + [ + "hań", + "ba" + ], + [ + "lite", + "wskich" + ], + [ + "przedsta", + "wia" + ], + [ + "poja", + "wił" + ], + [ + "nat", + "chnie" + ], + [ + "fra", + "su" + ], + [ + "Czemu", + "ż" + ], + [ + "poży", + "tek" + ], + [ + "Stra", + "ch" + ], + [ + "sześć", + "dziesiąt" + ], + [ + "upo", + "mina" + ], + [ + "ordy", + "nan" + ], + [ + "wzrusze", + "nie" + ], + [ + "natura", + "lnie" + ], + [ + "uwol", + "nił" + ], + [ + "Wido", + "k" + ], + [ + "lauda", + "ńscy" + ], + [ + "Głu", + "p" + ], + [ + "udział", + "u" + ], + [ + "poły", + "sku" + ], + [ + "senato", + "r" + ], + [ + "wznosi", + "ły" + ], + [ + "ślu", + "bu" + ], + [ + "potrzą", + "snął" + ], + [ + "oce", + "anu" + ], + [ + "are", + "nie" + ], + [ + "doli", + "ny" + ], + [ + "zagra", + "nicz" + ], + [ + "Jakie", + "ż" + ], + [ + "zadowole", + "niem" + ], + [ + "folwar", + "k" + ], + [ + "czół", + "na" + ], + [ + "pości", + "g" + ], + [ + "pości", + "gu" + ], + [ + "bezpiecze", + "ństwo" + ], + [ + "Kapła", + "ni" + ], + [ + "rozdraż", + "niony" + ], + [ + "oc", + "knął" + ], + [ + "Glau", + "kus" + ], + [ + "skwa", + "pli" + ], + [ + "anty", + "lo" + ], + [ + "Alki", + "no" + ], + [ + "Grodzi", + "cki" + ], + [ + "ló", + "kł" + ], + [ + "byd", + "lę" + ], + [ + "Harasimo", + "wicz" + ], + [ + "Musa", + "wa" + ], + [ + "Zoło", + "tono" + ], + [ + "Zamości", + "u" + ], + [ + "G", + "i" + ], + [ + "I", + "leż" + ], + [ + "S", + "pójrz" + ], + [ + "T", + "Y" + ], + [ + "U", + "f" + ], + [ + "W", + "spo" + ], + [ + "c", + "na" + ], + [ + "c", + "jo" + ], + [ + "d", + "kiem" + ], + [ + "e", + "skor" + ], + [ + "g", + "nu" + ], + [ + "g", + "nio" + ], + [ + "k", + "cji" + ], + [ + "l", + "ność" + ], + [ + "m", + "nich" + ], + [ + "m", + "gle" + ], + [ + "o", + "ło" + ], + [ + "o", + "twier" + ], + [ + "p", + "szczo" + ], + [ + "t", + "ników" + ], + [ + "t", + "nością" + ], + [ + "u", + "mieli" + ], + [ + "w", + "ry" + ], + [ + "w", + "nika" + ], + [ + "z", + "miło" + ], + [ + "ź", + "dzi" + ], + [ + "rz", + "ci" + ], + [ + "nie", + "bia" + ], + [ + "na", + "ju" + ], + [ + "ch", + "wali" + ], + [ + "cz", + "ó" + ], + [ + "cz", + "no" + ], + [ + "po", + "cze" + ], + [ + "po", + "wody" + ], + [ + "po", + "bił" + ], + [ + "ro", + "ba" + ], + [ + "li", + "wą" + ], + [ + "wi", + "gi" + ], + [ + "wi", + "sk" + ], + [ + "go", + "ściem" + ], + [ + "je", + "dzą" + ], + [ + "ko", + "ściach" + ], + [ + "za", + "lo" + ], + [ + "za", + "czer" + ], + [ + "za", + "prasza" + ], + [ + "do", + "la" + ], + [ + "do", + "niesie" + ], + [ + "le", + "tni" + ], + [ + "mi", + "ze" + ], + [ + "wa", + "jący" + ], + [ + "ta", + "p" + ], + [ + "ta", + "ba" + ], + [ + "ta", + "nt" + ], + [ + "wy", + "pu" + ], + [ + "to", + "wie" + ], + [ + "ty", + "wał" + ], + [ + "dzi", + "wię" + ], + [ + "od", + "ę" + ], + [ + "od", + "bi" + ], + [ + "od", + "sie" + ], + [ + "od", + "mawia" + ], + [ + "mo", + "no" + ], + [ + "ma", + "s" + ], + [ + "ma", + "rz" + ], + [ + "bo", + "jąc" + ], + [ + "mie", + "czami" + ], + [ + "przy", + "sunął" + ], + [ + "ku", + "bek" + ], + [ + "sta", + "wało" + ], + [ + "re", + "spon" + ], + [ + "bi", + "no" + ], + [ + "bi", + "jąc" + ], + [ + "roz", + "mówić" + ], + [ + "roz", + "poczęła" + ], + [ + "ży", + "sz" + ], + [ + "pi", + "wo" + ], + [ + "spo", + "ry" + ], + [ + "sza", + "ta" + ], + [ + "pod", + "wór" + ], + [ + "cha", + "m" + ], + [ + "Nie", + "które" + ], + [ + "Nie", + "kiedy" + ], + [ + "ob", + "jąwszy" + ], + [ + "pro", + "ste" + ], + [ + "pro", + "chem" + ], + [ + "pro", + "fe" + ], + [ + "Ja", + "dwi" + ], + [ + "lo", + "tem" + ], + [ + "ża", + "mi" + ], + [ + "py", + "lo" + ], + [ + "powie", + "dziano" + ], + [ + "tym", + "e" + ], + [ + "mówi", + "ły" + ], + [ + "Bo", + "haty" + ], + [ + "wą", + "s" + ], + [ + "trzy", + "stu" + ], + [ + "chwi", + "l" + ], + [ + "Ta", + "rsu" + ], + [ + "kę", + "py" + ], + [ + "Je", + "zior" + ], + [ + "dro", + "gach" + ], + [ + "trze", + "cia" + ], + [ + "ką", + "ta" + ], + [ + "może", + "m" + ], + [ + "gro", + "na" + ], + [ + "jako", + "ż" + ], + [ + "sia", + "no" + ], + [ + "sia", + "dał" + ], + [ + "ksią", + "żkę" + ], + [ + "woj", + "nach" + ], + [ + "two", + "rzył" + ], + [ + "two", + "rzyły" + ], + [ + "Ma", + "jo" + ], + [ + "wią", + "że" + ], + [ + "pię", + "tra" + ], + [ + "mę", + "cze" + ], + [ + "szczę", + "ściu" + ], + [ + "ste", + "n" + ], + [ + "kra", + "jem" + ], + [ + "kro", + "kami" + ], + [ + "szla", + "ki" + ], + [ + "gar", + "ści" + ], + [ + "rzę", + "dem" + ], + [ + "hu", + "ku" + ], + [ + "prowa", + "dziła" + ], + [ + "Gdy", + "m" + ], + [ + "Przy", + "ja" + ], + [ + "towa", + "ny" + ], + [ + "men", + "ty" + ], + [ + "Mi", + "strz" + ], + [ + "ciem", + "nym" + ], + [ + "mło", + "dej" + ], + [ + "poko", + "je" + ], + [ + "kapła", + "nka" + ], + [ + "Pe", + "wno" + ], + [ + "bla", + "skach" + ], + [ + "No", + "wy" + ], + [ + "waż", + "ny" + ], + [ + "waż", + "ną" + ], + [ + "ws", + "pi" + ], + [ + "zdo", + "lności" + ], + [ + "poz", + "walał" + ], + [ + "śpie", + "wają" + ], + [ + "dziew", + "czą" + ], + [ + "pięk", + "nym" + ], + [ + "Od", + "tąd" + ], + [ + "lep", + "szej" + ], + [ + "woje", + "wodzie" + ], + [ + "uro", + "dził" + ], + [ + "byli", + "śmy" + ], + [ + "ude", + "rzał" + ], + [ + "pol", + "scy" + ], + [ + "pamię", + "tać" + ], + [ + "pole", + "gł" + ], + [ + "bezpie", + "czniej" + ], + [ + "wyda", + "wać" + ], + [ + "skrzy", + "dla" + ], + [ + "Egip", + "tem" + ], + [ + "Egip", + "towi" + ], + [ + "wyso", + "kiej" + ], + [ + "Ku", + "no" + ], + [ + "zgo", + "dzić" + ], + [ + "jedzie", + "m" + ], + [ + "mru", + "gać" + ], + [ + "rodzi", + "ciel" + ], + [ + "Cho", + "rą" + ], + [ + "śro", + "dko" + ], + [ + "jedy", + "nym" + ], + [ + "powi", + "ódł" + ], + [ + "zoba", + "czymy" + ], + [ + "Be", + "lu" + ], + [ + "cio", + "tki" + ], + [ + "wszel", + "ka" + ], + [ + "otwo", + "rzyła" + ], + [ + "mach", + "ina" + ], + [ + "Fa", + "ju" + ], + [ + "wielkie", + "mu" + ], + [ + "szlachci", + "an" + ], + [ + "szlachci", + "cem" + ], + [ + "głębo", + "kim" + ], + [ + "ukry", + "ł" + ], + [ + "zaję", + "te" + ], + [ + "Kor", + "su" + ], + [ + "kup", + "ą" + ], + [ + "kup", + "ca" + ], + [ + "poda", + "tki" + ], + [ + "mąd", + "rze" + ], + [ + "straszli", + "wie" + ], + [ + "natu", + "rze" + ], + [ + "znajo", + "mości" + ], + [ + "powa", + "ga" + ], + [ + "pora", + "dzi" + ], + [ + "oby", + "dwóch" + ], + [ + "Ge", + "ista" + ], + [ + "fry", + "ka" + ], + [ + "zmę", + "czenia" + ], + [ + "wyro", + "ki" + ], + [ + "wzgó", + "rze" + ], + [ + "drob", + "nych" + ], + [ + "okoli", + "ce" + ], + [ + "ufa", + "ć" + ], + [ + "zatrzy", + "mując" + ], + [ + "pilno", + "wał" + ], + [ + "ata", + "mana" + ], + [ + "przytom", + "ny" + ], + [ + "wspani", + "ało" + ], + [ + "suro", + "wo" + ], + [ + "mgnie", + "nie" + ], + [ + "niepoko", + "ić" + ], + [ + "Charłam", + "pa" + ], + [ + "Skąd", + "że" + ], + [ + "Korczy", + "ńskiego" + ], + [ + "oznaj", + "mił" + ], + [ + "fanta", + "zji" + ], + [ + "St", + "ało" + ], + [ + "ost", + "re" + ], + [ + "zą", + "b" + ], + [ + "Krzywo", + "nosa" + ], + [ + "kap", + "tur" + ], + [ + "Libij", + "czycy" + ], + [ + "opano", + "wała" + ], + [ + "pch", + "nąć" + ], + [ + "senato", + "rów" + ], + [ + "pokło", + "nić" + ], + [ + "wystar", + "czy" + ], + [ + "maję", + "tność" + ], + [ + "robot", + "ników" + ], + [ + "posił", + "ki" + ], + [ + "Gó", + "ry" + ], + [ + "farao", + "nowi" + ], + [ + "wojewódz", + "twa" + ], + [ + "niebio", + "s" + ], + [ + "odde", + "chu" + ], + [ + "tumu", + "l" + ], + [ + "nagi", + "ch" + ], + [ + "trybu", + "na" + ], + [ + "gałą", + "z" + ], + [ + "Posta", + "nowił" + ], + [ + "zamil", + "kł" + ], + [ + "Okru", + "tnie" + ], + [ + "Czo", + "łem" + ], + [ + "zadowo", + "lony" + ], + [ + "świade", + "ctwo" + ], + [ + "ekspe", + "dy" + ], + [ + "wielbłąd", + "ów" + ], + [ + "namy", + "słu" + ], + [ + "Węgie", + "łek" + ], + [ + "kolub", + "ry" + ], + [ + "Siecie", + "chów" + ], + [ + "I", + "X" + ], + [ + "I", + "taki" + ], + [ + "R", + "A" + ], + [ + "T", + "MA" + ], + [ + "d", + "ie" + ], + [ + "d", + "woj" + ], + [ + "d", + "bał" + ], + [ + "e", + "x" + ], + [ + "g", + "ró" + ], + [ + "h", + "ej" + ], + [ + "l", + "ki" + ], + [ + "l", + "śni" + ], + [ + "o", + "sy" + ], + [ + "o", + "swo" + ], + [ + "p", + "rzu" + ], + [ + "p", + "taka" + ], + [ + "s", + "je" + ], + [ + "u", + "go" + ], + [ + "u", + "ga" + ], + [ + "u", + "stał" + ], + [ + "u", + "szczęśli" + ], + [ + "u", + "twier" + ], + [ + "u", + "nosił" + ], + [ + "u", + "sprawiedli" + ], + [ + "u", + "paść" + ], + [ + "u", + "więzi" + ], + [ + "w", + "sła" + ], + [ + "w", + "skrze" + ], + [ + "z", + "boże" + ], + [ + "ż", + "ów" + ], + [ + "ż", + "nym" + ], + [ + "nie", + "trudno" + ], + [ + "na", + "by" + ], + [ + "ch", + "cie" + ], + [ + "sz", + "me" + ], + [ + "po", + "peł" + ], + [ + "po", + "czeka" + ], + [ + "po", + "rzucił" + ], + [ + "po", + "wrócić" + ], + [ + "po", + "prawił" + ], + [ + "st", + "re" + ], + [ + "st", + "róż" + ], + [ + "ra", + "nek" + ], + [ + "rze", + "je" + ], + [ + "li", + "cho" + ], + [ + "wi", + "dzia" + ], + [ + "wi", + "dła" + ], + [ + "ko", + "kie" + ], + [ + "ko", + "sza" + ], + [ + "ko", + "sy" + ], + [ + "ko", + "pal" + ], + [ + "za", + "cz" + ], + [ + "za", + "ka" + ], + [ + "za", + "nia" + ], + [ + "za", + "spoko" + ], + [ + "za", + "stąpi" + ], + [ + "za", + "gła" + ], + [ + "do", + "koń" + ], + [ + "mi", + "sy" + ], + [ + "ka", + "rze" + ], + [ + "ka", + "ga" + ], + [ + "wie", + "ńce" + ], + [ + "że", + "r" + ], + [ + "że", + "go" + ], + [ + "pa", + "pi" + ], + [ + "wy", + "ł" + ], + [ + "wy", + "puścił" + ], + [ + "wy", + "strzałów" + ], + [ + "wo", + "wi" + ], + [ + "dzi", + "kiego" + ], + [ + "da", + "nia" + ], + [ + "czy", + "stym" + ], + [ + "cie", + "ni" + ], + [ + "cie", + "lem" + ], + [ + "od", + "sło" + ], + [ + "prze", + "peł" + ], + [ + "prze", + "chodzić" + ], + [ + "prze", + "żegnał" + ], + [ + "ce", + "li" + ], + [ + "ce", + "ny" + ], + [ + "ce", + "rowie" + ], + [ + "przy", + "chodziły" + ], + [ + "przy", + "mk" + ], + [ + "ku", + "ć" + ], + [ + "ku", + "rzu" + ], + [ + "ba", + "t" + ], + [ + "ru", + "mieńcem" + ], + [ + "sze", + "niu" + ], + [ + "bie", + "l" + ], + [ + "bie", + "dna" + ], + [ + "cy", + "pry" + ], + [ + "pie", + "rz" + ], + [ + "bi", + "an" + ], + [ + "bi", + "ona" + ], + [ + "nia", + "ne" + ], + [ + "łu", + "jąc" + ], + [ + "roz", + "ta" + ], + [ + "ży", + "wej" + ], + [ + "ży", + "wym" + ], + [ + "lu", + "dowi" + ], + [ + "ze", + "zna" + ], + [ + "ze", + "szła" + ], + [ + "ze", + "wsząd" + ], + [ + "pi", + "ło" + ], + [ + "sza", + "t" + ], + [ + "sza", + "ńców" + ], + [ + "de", + "li" + ], + [ + "pod", + "ły" + ], + [ + "pod", + "usz" + ], + [ + "sie", + "kie" + ], + [ + "du", + "si" + ], + [ + "Za", + "sła" + ], + [ + "Za", + "nim" + ], + [ + "Na", + "m" + ], + [ + "pro", + "rok" + ], + [ + "ża", + "ją" + ], + [ + "bę", + "be" + ], + [ + "powie", + "trz" + ], + [ + "me", + "lan" + ], + [ + "bu", + "dowa" + ], + [ + "zo", + "rzy" + ], + [ + "zo", + "wać" + ], + [ + "zo", + "wią" + ], + [ + "sła", + "be" + ], + [ + "sko", + "rzy" + ], + [ + "cu", + "dem" + ], + [ + "cu", + "dów" + ], + [ + "cu", + "dne" + ], + [ + "Je", + "dnego" + ], + [ + "dę", + "bo" + ], + [ + "chy", + "try" + ], + [ + "Wi", + "taj" + ], + [ + "zi", + "ma" + ], + [ + "niem", + "ały" + ], + [ + "two", + "rzy" + ], + [ + "Sta", + "rzec" + ], + [ + "pię", + "ściami" + ], + [ + "książę", + "cego" + ], + [ + "tra", + "w" + ], + [ + "pew", + "ności" + ], + [ + "Co", + "m" + ], + [ + "pow", + "stała" + ], + [ + "ha", + "jda" + ], + [ + "ryce", + "rski" + ], + [ + "aby", + "ście" + ], + [ + "ri", + "o" + ], + [ + "szu", + "bie" + ], + [ + "Mo", + "hilo" + ], + [ + "Sa", + "rę" + ], + [ + "Ko", + "ń" + ], + [ + "krze", + "p" + ], + [ + "stą", + "pię" + ], + [ + "drze", + "c" + ], + [ + "Jak", + "by" + ], + [ + "tr", + "wały" + ], + [ + "zmie", + "niał" + ], + [ + "uczyni", + "ły" + ], + [ + "wło", + "ści" + ], + [ + "pano", + "wała" + ], + [ + "star", + "szego" + ], + [ + "ogro", + "dach" + ], + [ + "pospoli", + "tą" + ], + [ + "Cze", + "remi" + ], + [ + "win", + "ni" + ], + [ + "spokoj", + "na" + ], + [ + "spokoj", + "ne" + ], + [ + "spa", + "lił" + ], + [ + "strasz", + "nej" + ], + [ + "dr", + "żał" + ], + [ + "woła", + "nie" + ], + [ + "licz", + "ba" + ], + [ + "zrobi", + "li" + ], + [ + "klę", + "sce" + ], + [ + "zabi", + "t" + ], + [ + "towarzy", + "szy" + ], + [ + "Ramze", + "sowi" + ], + [ + "dosta", + "tek" + ], + [ + "pań", + "skich" + ], + [ + "for", + "tel" + ], + [ + "świad", + "kiem" + ], + [ + "wyso", + "ką" + ], + [ + "wyso", + "kiego" + ], + [ + "zbro", + "je" + ], + [ + "Ku", + "szel" + ], + [ + "chorąg", + "wią" + ], + [ + "pio", + "ną" + ], + [ + "twar", + "dy" + ], + [ + "takie", + "mu" + ], + [ + "najmniej", + "szego" + ], + [ + "zoba", + "czysz" + ], + [ + "zmar", + "t" + ], + [ + "olbrzy", + "miej" + ], + [ + "mist", + "rzowi" + ], + [ + "ogar", + "nąć" + ], + [ + "głów", + "kę" + ], + [ + "ogrom", + "nej" + ], + [ + "Ze", + "usa" + ], + [ + "ofia", + "rować" + ], + [ + "poda", + "ru" + ], + [ + "krzyw", + "d" + ], + [ + "tajem", + "nice" + ], + [ + "wydo", + "bywa" + ], + [ + "siła", + "mi" + ], + [ + "mogło", + "by" + ], + [ + "wład", + "cę" + ], + [ + "pozwoli", + "ć" + ], + [ + "przera", + "ża" + ], + [ + "szuka", + "m" + ], + [ + "Sły", + "szysz" + ], + [ + "spotka", + "li" + ], + [ + "księż", + "nę" + ], + [ + "Mie", + "szka" + ], + [ + "Mie", + "cznik" + ], + [ + "pta", + "ctwa" + ], + [ + "języ", + "ku" + ], + [ + "księży", + "co" + ], + [ + "brz", + "miał" + ], + [ + "uf", + "ności" + ], + [ + "okrę", + "ty" + ], + [ + "okrop", + "ne" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "ne" + ], + [ + "namio", + "tów" + ], + [ + "klaszto", + "rze" + ], + [ + "zły", + "m" + ], + [ + "Hele", + "nę" + ], + [ + "kana", + "ł" + ], + [ + "wojow", + "nika" + ], + [ + "szale", + "ństwo" + ], + [ + "ata", + "man" + ], + [ + "gla", + "dia" + ], + [ + "zielo", + "na" + ], + [ + "pragnie", + "nie" + ], + [ + "Bie", + "rz" + ], + [ + "pożegna", + "ć" + ], + [ + "podzie", + "miu" + ], + [ + "weź", + "miesz" + ], + [ + "strzel", + "by" + ], + [ + "Widział", + "eś" + ], + [ + "RO", + "L" + ], + [ + "Gło", + "s" + ], + [ + "wata", + "hy" + ], + [ + "jaś", + "niej" + ], + [ + "oblę", + "żenie" + ], + [ + "skro", + "nie" + ], + [ + "niedźwie", + "dzi" + ], + [ + "młod", + "szych" + ], + [ + "słyszy", + "sz" + ], + [ + "przypatry", + "wać" + ], + [ + "zdoła", + "li" + ], + [ + "szabla", + "ch" + ], + [ + "pojedyn", + "cze" + ], + [ + "człe", + "ku" + ], + [ + "poty", + "kał" + ], + [ + "równi", + "nie" + ], + [ + "okrzy", + "kami" + ], + [ + "dosię", + "gnąć" + ], + [ + "płoną", + "ce" + ], + [ + "waru", + "nkach" + ], + [ + "dostanie", + "sz" + ], + [ + "figu", + "ry" + ], + [ + "ołta", + "rza" + ], + [ + "kłę", + "by" + ], + [ + "Tatar", + "czu" + ], + [ + "are", + "nę" + ], + [ + "termi", + "n" + ], + [ + "wyści", + "gi" + ], + [ + "zbój", + "ów" + ], + [ + "Poto", + "cki" + ], + [ + "oddy", + "chać" + ], + [ + "ochło", + "nął" + ], + [ + "kopyta", + "mi" + ], + [ + "Czym", + "że" + ], + [ + "jacy", + "ś" + ], + [ + "Mia", + "sto" + ], + [ + "Sła", + "wa" + ], + [ + "kwate", + "rze" + ], + [ + "wybo", + "rnie" + ], + [ + "sprzed", + "ał" + ], + [ + "wydar", + "ł" + ], + [ + "Jagieł", + "ło" + ], + [ + "ory", + "gina" + ], + [ + "Ky", + "klo" + ], + [ + "Ase", + "sor" + ], + [ + "dresz", + "cz" + ], + [ + "Szczegól", + "niej" + ], + [ + "robó", + "t" + ], + [ + "dó", + "br" + ], + [ + "Melito", + "n" + ], + [ + "A", + "t" + ], + [ + "D", + "em" + ], + [ + "D", + "waj" + ], + [ + "E", + "N" + ], + [ + "H", + "ar" + ], + [ + "K", + "anne" + ], + [ + "R", + "U" + ], + [ + "S", + "ni" + ], + [ + "S", + "mo" + ], + [ + "a", + "lar" + ], + [ + "e", + "sa" + ], + [ + "e", + "kono" + ], + [ + "f", + "ro" + ], + [ + "k", + "nąwszy" + ], + [ + "o", + "kup" + ], + [ + "s", + "prowadzić" + ], + [ + "u", + "ką" + ], + [ + "u", + "jdzie" + ], + [ + "u", + "stąpić" + ], + [ + "w", + "szu" + ], + [ + "z", + "wol" + ], + [ + "é", + "j" + ], + [ + "ż", + "cie" + ], + [ + "ie", + "r" + ], + [ + "nie", + "sfor" + ], + [ + "na", + "gie" + ], + [ + "na", + "woły" + ], + [ + "ch", + "wal" + ], + [ + "sz", + "tych" + ], + [ + "po", + "myśli" + ], + [ + "po", + "stąpi" + ], + [ + "po", + "szar" + ], + [ + "po", + "mieszał" + ], + [ + "st", + "rem" + ], + [ + "ra", + "pie" + ], + [ + "li", + "ce" + ], + [ + "wi", + "tał" + ], + [ + "wi", + "ktor" + ], + [ + "go", + "nić" + ], + [ + "go", + "spodzie" + ], + [ + "za", + "kra" + ], + [ + "do", + "sto" + ], + [ + "do", + "tar" + ], + [ + "do", + "wódz" + ], + [ + "mi", + "nęli" + ], + [ + "wie", + "lo" + ], + [ + "wie", + "niu" + ], + [ + "wie", + "zie" + ], + [ + "wie", + "dź" + ], + [ + "ła", + "ci" + ], + [ + "ta", + "ce" + ], + [ + "ki", + "j" + ], + [ + "ki", + "wali" + ], + [ + "ki", + "wając" + ], + [ + "wy", + "łu" + ], + [ + "wy", + "rzekł" + ], + [ + "wy", + "słuchał" + ], + [ + "wy", + "prowadzić" + ], + [ + "wy", + "jeździe" + ], + [ + "wy", + "niosło" + ], + [ + "to", + "wski" + ], + [ + "da", + "wali" + ], + [ + "ry", + "kiem" + ], + [ + "dy", + "mią" + ], + [ + "od", + "ro" + ], + [ + "od", + "czy" + ], + [ + "od", + "dale" + ], + [ + "la", + "to" + ], + [ + "mo", + "ca" + ], + [ + "szy", + "je" + ], + [ + "kie", + "wicza" + ], + [ + "mu", + "chy" + ], + [ + "sta", + "nęło" + ], + [ + "bi", + "ur" + ], + [ + "roz", + "świe" + ], + [ + "ży", + "czę" + ], + [ + "lu", + "ter" + ], + [ + "ga", + "ny" + ], + [ + "pi", + "i" + ], + [ + "so", + "sny" + ], + [ + "gi", + "a" + ], + [ + "ob", + "my" + ], + [ + "pro", + "szą" + ], + [ + "lo", + "sie" + ], + [ + "su", + "knie" + ], + [ + "ję", + "ły" + ], + [ + "ję", + "knął" + ], + [ + "bu", + "rz" + ], + [ + "bu", + "rzę" + ], + [ + "wą", + "sów" + ], + [ + "naj", + "przed" + ], + [ + "bra", + "tu" + ], + [ + "tam", + "tego" + ], + [ + "Ale", + "m" + ], + [ + "fi", + "a" + ], + [ + "al", + "kie" + ], + [ + "jako", + "wej" + ], + [ + "krzy", + "żu" + ], + [ + "stra", + "szy" + ], + [ + "tro", + "nie" + ], + [ + "wu", + "jąc" + ], + [ + "Sta", + "rzy" + ], + [ + "mę", + "stwem" + ], + [ + "sł", + "ą" + ], + [ + "Pa", + "ter" + ], + [ + "tra", + "ci" + ], + [ + "śnie", + "gi" + ], + [ + "księ", + "ża" + ], + [ + "ciąg", + "ał" + ], + [ + "świe", + "c" + ], + [ + "Ra", + "dzi" + ], + [ + "kra", + "sno" + ], + [ + "ryce", + "rzom" + ], + [ + "Sz", + "la" + ], + [ + "Do", + "m" + ], + [ + "Do", + "stoj" + ], + [ + "Te", + "resa" + ], + [ + "Ba", + "sią" + ], + [ + "ran", + "kiem" + ], + [ + "sku", + "tku" + ], + [ + "pły", + "nęło" + ], + [ + "podob", + "ała" + ], + [ + "wio", + "śla" + ], + [ + "wio", + "sną" + ], + [ + "Przy", + "szedł" + ], + [ + "zosta", + "nę" + ], + [ + "kapła", + "nem" + ], + [ + "jeśli", + "by" + ], + [ + "posta", + "wy" + ], + [ + "pom", + "stę" + ], + [ + "śpie", + "sznie" + ], + [ + "kar", + "mić" + ], + [ + "An", + "te" + ], + [ + "noc", + "nych" + ], + [ + "lep", + "szych" + ], + [ + "powiada", + "no" + ], + [ + "win", + "na" + ], + [ + "spokoj", + "ną" + ], + [ + "zdro", + "wi" + ], + [ + "pol", + "ską" + ], + [ + "pol", + "sce" + ], + [ + "nosi", + "ła" + ], + [ + "licz", + "bie" + ], + [ + "patrz", + "ała" + ], + [ + "gru", + "py" + ], + [ + "krew", + "ni" + ], + [ + "uśmie", + "chnęła" + ], + [ + "wier", + "sze" + ], + [ + "poło", + "żenie" + ], + [ + "mieli", + "śmy" + ], + [ + "oka", + "zywał" + ], + [ + "krót", + "ką" + ], + [ + "Dla", + "czegóż" + ], + [ + "ofice", + "rami" + ], + [ + "mru", + "gając" + ], + [ + "dziesię", + "cio" + ], + [ + "dziesią", + "tej" + ], + [ + "bło", + "go" + ], + [ + "ust", + "ria" + ], + [ + "zapa", + "sów" + ], + [ + "sen", + "tyme" + ], + [ + "staro", + "sty" + ], + [ + "pusty", + "nia" + ], + [ + "olbrzy", + "ma" + ], + [ + "olbrzy", + "mią" + ], + [ + "szczęśli", + "wą" + ], + [ + "Fa", + "usta" + ], + [ + "leci", + "ało" + ], + [ + "Tam", + "ci" + ], + [ + "głów", + "nej" + ], + [ + "Her", + "me" + ], + [ + "czerwo", + "na" + ], + [ + "groź", + "nego" + ], + [ + "niejszy", + "mi" + ], + [ + "rozkaz", + "em" + ], + [ + "uczy", + "nki" + ], + [ + "ur", + "cy" + ], + [ + "pokry", + "ły" + ], + [ + "zbu", + "ntowa" + ], + [ + "Fenic", + "ji" + ], + [ + "poru", + "szać" + ], + [ + "stępu", + "jąc" + ], + [ + "Oj", + "czy" + ], + [ + "laty", + "wał" + ], + [ + "Mie", + "li" + ], + [ + "języ", + "ki" + ], + [ + "waj", + "ca" + ], + [ + "idą", + "cy" + ], + [ + "dziel", + "ny" + ], + [ + "dłuż", + "szy" + ], + [ + "włó", + "cznie" + ], + [ + "zim", + "ny" + ], + [ + "najwyż", + "szego" + ], + [ + "zer", + "wała" + ], + [ + "najlep", + "szym" + ], + [ + "przywi", + "ódł" + ], + [ + "oz", + "wało" + ], + [ + "Su", + "zi" + ], + [ + "sąd", + "em" + ], + [ + "osa", + "dził" + ], + [ + "ziemia", + "ch" + ], + [ + "opowiada", + "ń" + ], + [ + "trud", + "niej" + ], + [ + "upły", + "nął" + ], + [ + "Wąso", + "wskiej" + ], + [ + "ubra", + "na" + ], + [ + "leś", + "ne" + ], + [ + "kor", + "pu" + ], + [ + "pragnie", + "nia" + ], + [ + "zasło", + "nę" + ], + [ + "przeba", + "czenie" + ], + [ + "napeł", + "nił" + ], + [ + "Pój", + "dź" + ], + [ + "czaro", + "dziej" + ], + [ + "fortu", + "na" + ], + [ + "Idry", + "sa" + ], + [ + "odej", + "ściu" + ], + [ + "Zbara", + "żem" + ], + [ + "uczci", + "wy" + ], + [ + "Wać", + "panna" + ], + [ + "komenda", + "nt" + ], + [ + "stano", + "w" + ], + [ + "heł", + "my" + ], + [ + "oś", + "miu" + ], + [ + "zaci", + "śnięte" + ], + [ + "bitwa", + "ch" + ], + [ + "Świę", + "ty" + ], + [ + "Świę", + "tego" + ], + [ + "dotk", + "nęła" + ], + [ + "zgrzy", + "t" + ], + [ + "Osta", + "tnie" + ], + [ + "znie", + "chę" + ], + [ + "poły", + "ski" + ], + [ + "opano", + "wał" + ], + [ + "Danvel", + "da" + ], + [ + "wygląd", + "ały" + ], + [ + "hoj", + "nie" + ], + [ + "sposob", + "ności" + ], + [ + "potwier", + "dził" + ], + [ + "zazdro", + "ści" + ], + [ + "pacie", + "rze" + ], + [ + "płó", + "tno" + ], + [ + "wypoczy", + "nek" + ], + [ + "Napole", + "ona" + ], + [ + "zama", + "chem" + ], + [ + "przechy", + "lił" + ], + [ + "dozor", + "ca" + ], + [ + "usiło", + "wał" + ], + [ + "zagro", + "dy" + ], + [ + "uspo", + "sobie" + ], + [ + "wskó", + "rać" + ], + [ + "gorzał", + "ki" + ], + [ + "Mazo", + "wszu" + ], + [ + "Ofi", + "cer" + ], + [ + "Kapła", + "n" + ], + [ + "zapano", + "wała" + ], + [ + "wrę", + "cz" + ], + [ + "uprzej", + "mie" + ], + [ + "zabrz", + "miał" + ], + [ + "schod", + "ów" + ], + [ + "podobie", + "ństwo" + ], + [ + "rezulta", + "cie" + ], + [ + "Hira", + "ma" + ], + [ + "Puł", + "kow" + ], + [ + "Radzie", + "jowski" + ], + [ + "Fo", + "urcy" + ], + [ + "Rusza", + "j" + ], + [ + "kiw", + "nął" + ], + [ + "Woje", + "woda" + ], + [ + "Kuda", + "ku" + ], + [ + "odróż", + "nić" + ], + [ + "bogac", + "tw" + ], + [ + "Beduin", + "ów" + ], + [ + "sprzymie", + "rze" + ], + [ + "powtór", + "nie" + ], + [ + "Om", + "dur" + ], + [ + "Mari", + "an" + ], + [ + "Ał", + "ła" + ], + [ + "him", + "ów" + ], + [ + "Zołotono", + "szy" + ], + [ + "tap", + "cza" + ], + [ + "A", + "ssa" + ], + [ + "E", + "US" + ], + [ + "I", + "nne" + ], + [ + "P", + "O" + ], + [ + "P", + "hu" + ], + [ + "S", + "koń" + ], + [ + "S", + "tol" + ], + [ + "U", + "sta" + ], + [ + "U", + "waż" + ], + [ + "W", + "OR" + ], + [ + "Z", + "du" + ], + [ + "a", + "mu" + ], + [ + "b", + "ród" + ], + [ + "c", + "ko" + ], + [ + "e", + "li" + ], + [ + "e", + "chem" + ], + [ + "g", + "nęli" + ], + [ + "j", + "szy" + ], + [ + "k", + "rzą" + ], + [ + "o", + "cie" + ], + [ + "o", + "ciec" + ], + [ + "p", + "rza" + ], + [ + "v", + "o" + ], + [ + "z", + "gło" + ], + [ + "z", + "ałem" + ], + [ + "z", + "mą" + ], + [ + "z", + "równa" + ], + [ + "ł", + "ków" + ], + [ + "ń", + "czo" + ], + [ + "na", + "rzę" + ], + [ + "na", + "zbyt" + ], + [ + "na", + "tarczy" + ], + [ + "po", + "jąć" + ], + [ + "po", + "stąpić" + ], + [ + "ni", + "żeli" + ], + [ + "ni", + "skim" + ], + [ + "dz", + "kie" + ], + [ + "się", + "ga" + ], + [ + "li", + "stami" + ], + [ + "go", + "wał" + ], + [ + "ko", + "wski" + ], + [ + "za", + "u" + ], + [ + "za", + "bierze" + ], + [ + "za", + "wołali" + ], + [ + "do", + "ka" + ], + [ + "do", + "rzucił" + ], + [ + "do", + "chodziło" + ], + [ + "le", + "wym" + ], + [ + "wa", + "lecz" + ], + [ + "ka", + "te" + ], + [ + "rzy", + "na" + ], + [ + "ta", + "nia" + ], + [ + "pa", + "lu" + ], + [ + "wy", + "myśli" + ], + [ + "wy", + "słuchać" + ], + [ + "wy", + "jeżdżał" + ], + [ + "ja", + "zdo" + ], + [ + "to", + "nie" + ], + [ + "to", + "też" + ], + [ + "wo", + "koło" + ], + [ + "ty", + "god" + ], + [ + "da", + "kty" + ], + [ + "od", + "dała" + ], + [ + "od", + "prowadził" + ], + [ + "od", + "mawiać" + ], + [ + "prze", + "or" + ], + [ + "prze", + "zor" + ], + [ + "prze", + "widy" + ], + [ + "szy", + "ku" + ], + [ + "ma", + "ni" + ], + [ + "ma", + "rzy" + ], + [ + "bo", + "giem" + ], + [ + "si", + "m" + ], + [ + "mie", + "się" + ], + [ + "ce", + "ntu" + ], + [ + "przy", + "bli" + ], + [ + "przy", + "wio" + ], + [ + "przy", + "tłu" + ], + [ + "ku", + "po" + ], + [ + "sta", + "ja" + ], + [ + "re", + "sta" + ], + [ + "cy", + "lii" + ], + [ + "pie", + "kło" + ], + [ + "sa", + "la" + ], + [ + "bi", + "bi" + ], + [ + "bi", + "łem" + ], + [ + "cho", + "le" + ], + [ + "cho", + "cia" + ], + [ + "roz", + "rze" + ], + [ + "roz", + "sa" + ], + [ + "roz", + "łą" + ], + [ + "roz", + "łożył" + ], + [ + "ży", + "czył" + ], + [ + "ży", + "wych" + ], + [ + "ze", + "ń" + ], + [ + "ze", + "chcą" + ], + [ + "pi", + "w" + ], + [ + "pi", + "an" + ], + [ + "ale", + "ż" + ], + [ + "pra", + "cowi" + ], + [ + "pod", + "trzymy" + ], + [ + "sie", + "ć" + ], + [ + "sie", + "ci" + ], + [ + "sto", + "sy" + ], + [ + "Za", + "sław" + ], + [ + "Na", + "stało" + ], + [ + "sy", + "te" + ], + [ + "naj", + "wyżej" + ], + [ + "bra", + "cła" + ], + [ + "cią", + "głe" + ], + [ + "bez", + "boż" + ], + [ + "gu", + "ję" + ], + [ + "chy", + "tro" + ], + [ + "jako", + "że" + ], + [ + "sia", + "mi" + ], + [ + "krzy", + "czeli" + ], + [ + "wró", + "ć" + ], + [ + "wó", + "rz" + ], + [ + "two", + "rzą" + ], + [ + "praw", + "dą" + ], + [ + "są", + "dzę" + ], + [ + "mę", + "drzec" + ], + [ + "tra", + "wie" + ], + [ + "zło", + "żony" + ], + [ + "dłu", + "gości" + ], + [ + "dale", + "kie" + ], + [ + "kra", + "wędzi" + ], + [ + "odpowie", + "d" + ], + [ + "każ", + "den" + ], + [ + "Ba", + "ru" + ], + [ + "tru", + "dna" + ], + [ + "gar", + "dzieli" + ], + [ + "ścią", + "gać" + ], + [ + "prowa", + "dzono" + ], + [ + "mil", + "czący" + ], + [ + "Przy", + "szło" + ], + [ + "Przy", + "jechał" + ], + [ + "poko", + "jo" + ], + [ + "kon", + "ce" + ], + [ + "bla", + "sza" + ], + [ + "gdyby", + "śmy" + ], + [ + "włas", + "na" + ], + [ + "kom", + "pu" + ], + [ + "kre", + "śli" + ], + [ + "poz", + "wolę" + ], + [ + "wicz", + "ki" + ], + [ + "woje", + "wodę" + ], + [ + "hetma", + "ńskie" + ], + [ + "króle", + "stwa" + ], + [ + "ho", + "ry" + ], + [ + "spra", + "wą" + ], + [ + "obe", + "l" + ], + [ + "bezpie", + "czny" + ], + [ + "zupeł", + "na" + ], + [ + "zabi", + "ty" + ], + [ + "cier", + "ał" + ], + [ + "widzi", + "ało" + ], + [ + "for", + "mie" + ], + [ + "dzieci", + "ństwa" + ], + [ + "Maćko", + "wi" + ], + [ + "oka", + "że" + ], + [ + "smu", + "tnie" + ], + [ + "smu", + "tny" + ], + [ + "sztu", + "kę" + ], + [ + "wro", + "tu" + ], + [ + "uda", + "jąc" + ], + [ + "powta", + "rzały" + ], + [ + "nowa", + "ny" + ], + [ + "Tata", + "rami" + ], + [ + "jas", + "nych" + ], + [ + "wyż", + "szy" + ], + [ + "wyż", + "szych" + ], + [ + "niebo", + "żę" + ], + [ + "pisa", + "ne" + ], + [ + "ceza", + "rem" + ], + [ + "rad", + "ca" + ], + [ + "pla", + "my" + ], + [ + "niepo", + "dobie" + ], + [ + "szczęśli", + "wi" + ], + [ + "Jagie", + "nce" + ], + [ + "potęż", + "niej" + ], + [ + "rusze", + "k" + ], + [ + "idzie", + "sz" + ], + [ + "szyb", + "kie" + ], + [ + "Niem", + "com" + ], + [ + "Al", + "lach" + ], + [ + "zła", + "pać" + ], + [ + "Ze", + "u" + ], + [ + "tan", + "ce" + ], + [ + "poka", + "zuje" + ], + [ + "per", + "swa" + ], + [ + "ziem", + "skie" + ], + [ + "Krzyża", + "kom" + ], + [ + "skła", + "dać" + ], + [ + "ocho", + "tą" + ], + [ + "zba", + "ra" + ], + [ + "wypad", + "nie" + ], + [ + "okry", + "te" + ], + [ + "okry", + "ty" + ], + [ + "zacho", + "dowi" + ], + [ + "hi", + "ma" + ], + [ + "dzwo", + "n" + ], + [ + "zasta", + "nowi" + ], + [ + "kru", + "cy" + ], + [ + "Zo", + "się" + ], + [ + "brz", + "miała" + ], + [ + "podróż", + "nych" + ], + [ + "pogo", + "ni" + ], + [ + "najwyż", + "szym" + ], + [ + "napa", + "ści" + ], + [ + "znik", + "ły" + ], + [ + "Ła", + "zie" + ], + [ + "Char", + "tumu" + ], + [ + "Se", + "ta" + ], + [ + "strzał", + "u" + ], + [ + "Gre", + "ków" + ], + [ + "zakon", + "nicy" + ], + [ + "umil", + "kły" + ], + [ + "preze", + "n" + ], + [ + "zasło", + "ny" + ], + [ + "Będzie", + "sz" + ], + [ + "podzie", + "m" + ], + [ + "dwudzie", + "sty" + ], + [ + "para", + "so" + ], + [ + "przyję", + "li" + ], + [ + "przyję", + "cie" + ], + [ + "Aulu", + "sa" + ], + [ + "han", + "del" + ], + [ + "lubi", + "ą" + ], + [ + "pioru", + "ny" + ], + [ + "Księ", + "życ" + ], + [ + "zasłu", + "ga" + ], + [ + "nieszczęśli", + "wa" + ], + [ + "otu", + "cha" + ], + [ + "Rzekł", + "byś" + ], + [ + "otwie", + "rał" + ], + [ + "oble", + "ga" + ], + [ + "ośmie", + "lił" + ], + [ + "wnętrz", + "ności" + ], + [ + "Nu", + "ż" + ], + [ + "pió", + "ro" + ], + [ + "pogrze", + "b" + ], + [ + "potra", + "wy" + ], + [ + "chodź", + "my" + ], + [ + "pracu", + "je" + ], + [ + "przestra", + "chem" + ], + [ + "Mene", + "la" + ], + [ + "czambu", + "ł" + ], + [ + "trąb", + "ki" + ], + [ + "folwar", + "ku" + ], + [ + "pance", + "rz" + ], + [ + "czupry", + "nę" + ], + [ + "czło", + "nki" + ], + [ + "oder", + "wać" + ], + [ + "koszu", + "li" + ], + [ + "dygnita", + "rzy" + ], + [ + "ke", + "ryk" + ], + [ + "Ara", + "bowie" + ], + [ + "zatrzymy", + "wał" + ], + [ + "krako", + "wski" + ], + [ + "naboże", + "ństwo" + ], + [ + "inten", + "cję" + ], + [ + "święto", + "kra" + ], + [ + "poha", + "mował" + ], + [ + "Zaporoż", + "ców" + ], + [ + "Wzią", + "ł" + ], + [ + "witeb", + "ski" + ], + [ + "zamyś", + "lony" + ], + [ + "Przypom", + "niał" + ], + [ + "Kijo", + "wa" + ], + [ + "Posej", + "don" + ], + [ + "Cięż", + "ko" + ], + [ + "Gancho", + "f" + ], + [ + "Rów", + "nie" + ], + [ + "Brzozo", + "wej" + ], + [ + "Dziew", + "czyna" + ], + [ + "Dą", + "bro" + ], + [ + "dosto", + "je" + ], + [ + "D", + "r" + ], + [ + "H", + "al" + ], + [ + "I", + "tace" + ], + [ + "L", + "US" + ], + [ + "O", + "rze" + ], + [ + "P", + "sy" + ], + [ + "Z", + "u" + ], + [ + "a", + "mo" + ], + [ + "c", + "ny" + ], + [ + "d", + "io" + ], + [ + "e", + "po" + ], + [ + "g", + "da" + ], + [ + "l", + "śnią" + ], + [ + "m", + "ode" + ], + [ + "n", + "ty" + ], + [ + "o", + "ra" + ], + [ + "p", + "sia" + ], + [ + "r", + "wa" + ], + [ + "r", + "skiego" + ], + [ + "r", + "wała" + ], + [ + "s", + "pała" + ], + [ + "s", + "pręży" + ], + [ + "u", + "rą" + ], + [ + "u", + "por" + ], + [ + "u", + "znał" + ], + [ + "u", + "kazało" + ], + [ + "w", + "ką" + ], + [ + "w", + "ności" + ], + [ + "w", + "padły" + ], + [ + "z", + "mru" + ], + [ + "z", + "włó" + ], + [ + "ń", + "sku" + ], + [ + "Ś", + "mie" + ], + [ + "ź", + "wi" + ], + [ + "na", + "śla" + ], + [ + "ch", + "ł" + ], + [ + "ch", + "na" + ], + [ + "cz", + "nością" + ], + [ + "po", + "bra" + ], + [ + "ni", + "jak" + ], + [ + "ni", + "kach" + ], + [ + "ni", + "jakiej" + ], + [ + "ra", + "czył" + ], + [ + "ra", + "tował" + ], + [ + "ro", + "wane" + ], + [ + "li", + "sto" + ], + [ + "li", + "czone" + ], + [ + "je", + "chały" + ], + [ + "ko", + "mina" + ], + [ + "ko", + "morze" + ], + [ + "za", + "la" + ], + [ + "za", + "rzu" + ], + [ + "za", + "dać" + ], + [ + "za", + "cieka" + ], + [ + "za", + "trza" + ], + [ + "do", + "wody" + ], + [ + "mi", + "rski" + ], + [ + "wa", + "ni" + ], + [ + "by", + "ka" + ], + [ + "by", + "wali" + ], + [ + "wie", + "ścią" + ], + [ + "pa", + "ź" + ], + [ + "pa", + "dali" + ], + [ + "ki", + "jowski" + ], + [ + "wy", + "rzuca" + ], + [ + "wy", + "spie" + ], + [ + "to", + "rze" + ], + [ + "te", + "lnie" + ], + [ + "ty", + "czy" + ], + [ + "ty", + "gry" + ], + [ + "ne", + "ś" + ], + [ + "dy", + "da" + ], + [ + "dy", + "mów" + ], + [ + "od", + "ą" + ], + [ + "od", + "stąpi" + ], + [ + "od", + "biło" + ], + [ + "prze", + "sy" + ], + [ + "prze", + "gra" + ], + [ + "prze", + "stanie" + ], + [ + "prze", + "szkód" + ], + [ + "mo", + "głeś" + ], + [ + "ma", + "szy" + ], + [ + "bo", + "gdaj" + ], + [ + "mie", + "dzia" + ], + [ + "przy", + "pie" + ], + [ + "przy", + "su" + ], + [ + "przy", + "sion" + ], + [ + "mu", + "jesz" + ], + [ + "sta", + "wił" + ], + [ + "ści", + "skał" + ], + [ + "ba", + "gna" + ], + [ + "bie", + "giem" + ], + [ + "bi", + "i" + ], + [ + "bi", + "na" + ], + [ + "łu", + "ki" + ], + [ + "roz", + "poczę" + ], + [ + "roz", + "bił" + ], + [ + "roz", + "poznać" + ], + [ + "ży", + "do" + ], + [ + "lu", + "dów" + ], + [ + "tu", + "man" + ], + [ + "pi", + "wszy" + ], + [ + "so", + "s" + ], + [ + "so", + "sen" + ], + [ + "de", + "kla" + ], + [ + "gi", + "nęli" + ], + [ + "pra", + "we" + ], + [ + "mó", + "c" + ], + [ + "pod", + "ą" + ], + [ + "pod", + "kancle" + ], + [ + "pod", + "komorzy" + ], + [ + "Nie", + "jeden" + ], + [ + "sto", + "pami" + ], + [ + "Po", + "czął" + ], + [ + "Po", + "chwa" + ], + [ + "ob", + "chodzić" + ], + [ + "pro", + "stym" + ], + [ + "pro", + "mień" + ], + [ + "ska", + "le" + ], + [ + "wszyst", + "ką" + ], + [ + "nic", + "two" + ], + [ + "naj", + "głęb" + ], + [ + "cu", + "s" + ], + [ + "cu", + "lum" + ], + [ + "cię", + "cia" + ], + [ + "trze", + "cią" + ], + [ + "wiel", + "cy" + ], + [ + "fi", + "k" + ], + [ + "pier", + "na" + ], + [ + "gro", + "mił" + ], + [ + "wę", + "gle" + ], + [ + "jako", + "wego" + ], + [ + "sia", + "dając" + ], + [ + "Wi", + "dzieli" + ], + [ + "stro", + "ska" + ], + [ + "rzu", + "cały" + ], + [ + "Sta", + "chu" + ], + [ + "mę", + "ka" + ], + [ + "par", + "ta" + ], + [ + "par", + "tii" + ], + [ + "szczę", + "k" + ], + [ + "Ty", + "sią" + ], + [ + "chci", + "c" + ], + [ + "księ", + "gi" + ], + [ + "nię", + "ciu" + ], + [ + "nię", + "tymi" + ], + [ + "fa", + "ty" + ], + [ + "stu", + "dni" + ], + [ + "kro", + "to" + ], + [ + "koń", + "cem" + ], + [ + "zda", + "wać" + ], + [ + "war", + "sza" + ], + [ + "war", + "tość" + ], + [ + "hu", + "ra" + ], + [ + "miesz", + "kać" + ], + [ + "pę", + "dzi" + ], + [ + "podob", + "ni" + ], + [ + "wio", + "ski" + ], + [ + "więk", + "szego" + ], + [ + "towa", + "ry" + ], + [ + "cały", + "mi" + ], + [ + "poko", + "rą" + ], + [ + "spoko", + "jem" + ], + [ + "og", + "ła" + ], + [ + "og", + "łu" + ], + [ + "bla", + "chy" + ], + [ + "kilka", + "kroć" + ], + [ + "chwy", + "cili" + ], + [ + "przeciw", + "ko" + ], + [ + "patrzy", + "wszy" + ], + [ + "godzi", + "ną" + ], + [ + "trzyma", + "ją" + ], + [ + "ucie", + "kali" + ], + [ + "Skrzetu", + "skich" + ], + [ + "wło", + "żyć" + ], + [ + "ode", + "brać" + ], + [ + "kocha", + "nia" + ], + [ + "pyta", + "li" + ], + [ + "niał", + "ą" + ], + [ + "następ", + "nych" + ], + [ + "następ", + "nego" + ], + [ + "fe", + "bry" + ], + [ + "Lu", + "śnia" + ], + [ + "mą", + "k" + ], + [ + "bły", + "szczały" + ], + [ + "głu", + "pia" + ], + [ + "skrzy", + "w" + ], + [ + "kamie", + "niem" + ], + [ + "zbie", + "gów" + ], + [ + "uśmie", + "chu" + ], + [ + "widzi", + "ały" + ], + [ + "kla", + "sy" + ], + [ + "gości", + "om" + ], + [ + "Ży", + "je" + ], + [ + "zja", + "dł" + ], + [ + "sław", + "nego" + ], + [ + "mały", + "mi" + ], + [ + "smu", + "tne" + ], + [ + "zale", + "żało" + ], + [ + "trafi", + "a" + ], + [ + "milcze", + "ć" + ], + [ + "dziw", + "ną" + ], + [ + "zgo", + "dzie" + ], + [ + "sztu", + "ce" + ], + [ + "przyj", + "muje" + ], + [ + "Ha", + "de" + ], + [ + "żar", + "tobli" + ], + [ + "Jeśli", + "ś" + ], + [ + "La", + "chy" + ], + [ + "jeź", + "dziec" + ], + [ + "potęż", + "nie" + ], + [ + "niewol", + "nikiem" + ], + [ + "pała", + "cy" + ], + [ + "Kiedy", + "ż" + ], + [ + "słusz", + "na" + ], + [ + "Kor", + "czyna" + ], + [ + "zła", + "ma" + ], + [ + "chmu", + "ra" + ], + [ + "twier", + "dzili" + ], + [ + "skał", + "ę" + ], + [ + "wybu", + "chnęła" + ], + [ + "kup", + "cem" + ], + [ + "cór", + "ce" + ], + [ + "poda", + "wał" + ], + [ + "wole", + "li" + ], + [ + "usza", + "mi" + ], + [ + "wojo", + "wni" + ], + [ + "poru", + "szał" + ], + [ + "uczu", + "ciem" + ], + [ + "wese", + "lu" + ], + [ + "zapom", + "niała" + ], + [ + "Sie", + "ra" + ], + [ + "posia", + "dać" + ], + [ + "miesza", + "ć" + ], + [ + "lej", + "ce" + ], + [ + "wysła", + "n" + ], + [ + "kara", + "wana" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństw" + ], + [ + "arcy", + "kapłana" + ], + [ + "leżą", + "cych" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nego" + ], + [ + "zanie", + "chał" + ], + [ + "znik", + "li" + ], + [ + "mistrz", + "ów" + ], + [ + "czela", + "dnej" + ], + [ + "strzela", + "li" + ], + [ + "kana", + "pie" + ], + [ + "egip", + "skiego" + ], + [ + "domo", + "wi" + ], + [ + "wyglą", + "dają" + ], + [ + "Hra", + "biego" + ], + [ + "przypo", + "mnieć" + ], + [ + "zało", + "żył" + ], + [ + "szale", + "ństwa" + ], + [ + "niemie", + "ckich" + ], + [ + "kościo", + "ły" + ], + [ + "właści", + "ciel" + ], + [ + "zielo", + "nych" + ], + [ + "uroczy", + "stości" + ], + [ + "brzu", + "chu" + ], + [ + "wyra", + "bia" + ], + [ + "zawzię", + "ty" + ], + [ + "ponu", + "ry" + ], + [ + "korzy", + "stając" + ], + [ + "łóż", + "ko" + ], + [ + "fortu", + "nę" + ], + [ + "Chło", + "pi" + ], + [ + "zma", + "rz" + ], + [ + "czyn", + "ności" + ], + [ + "kuzy", + "nko" + ], + [ + "niewy", + "powie" + ], + [ + "buła", + "wą" + ], + [ + "osob", + "no" + ], + [ + "złowro", + "gie" + ], + [ + "zawa", + "hał" + ], + [ + "Mikoła", + "ja" + ], + [ + "Osta", + "tni" + ], + [ + "Ber", + "gowa" + ], + [ + "przeraź", + "liwy" + ], + [ + "przyjem", + "ność" + ], + [ + "sied", + "m" + ], + [ + "zacie", + "kło" + ], + [ + "przeszka", + "dza" + ], + [ + "ziar", + "na" + ], + [ + "przedmio", + "ty" + ], + [ + "zadowole", + "nia" + ], + [ + "jezio", + "ro" + ], + [ + "niepew", + "ność" + ], + [ + "prakty", + "ki" + ], + [ + "Mil", + "cz" + ], + [ + "Ly", + "kona" + ], + [ + "imi", + "ona" + ], + [ + "dum", + "ny" + ], + [ + "rzeczywi", + "stości" + ], + [ + "swobod", + "nie" + ], + [ + "orze", + "ł" + ], + [ + "cien", + "kie" + ], + [ + "Wiedział", + "em" + ], + [ + "znajdo", + "wała" + ], + [ + "wskó", + "ra" + ], + [ + "pirami", + "dy" + ], + [ + "Ofi", + "cerowie" + ], + [ + "waria", + "t" + ], + [ + "augu", + "stian" + ], + [ + "Burła", + "ja" + ], + [ + "elek", + "cji" + ], + [ + "spuści", + "ła" + ], + [ + "gne", + "ty" + ], + [ + "dobrodzie", + "ju" + ], + [ + "niewie", + "ście" + ], + [ + "młodzie", + "niec" + ], + [ + "dżun", + "gli" + ], + [ + "wyjazd", + "em" + ], + [ + "oboj", + "ga" + ], + [ + "Arnol", + "d" + ], + [ + "Kroto", + "na" + ], + [ + "brą", + "zo" + ], + [ + "Caro", + "lus" + ], + [ + "Patrokle", + "s" + ], + [ + "Got", + "fry" + ], + [ + "Acha", + "i" + ], + [ + "Małgorza", + "ta" + ], + [ + "wile", + "ński" + ], + [ + "Scy", + "zo" + ], + [ + "kroko", + "dy" + ], + [ + "WOR", + "KA" + ], + [ + "A", + "s" + ], + [ + "A", + "mon" + ], + [ + "B", + "ój" + ], + [ + "G", + "wia" + ], + [ + "I", + "ch" + ], + [ + "I", + "li" + ], + [ + "K", + "ę" + ], + [ + "K", + "raj" + ], + [ + "M", + "ale" + ], + [ + "O", + "boje" + ], + [ + "P", + "ły" + ], + [ + "S", + "praw" + ], + [ + "S", + "et" + ], + [ + "Z", + "wycię" + ], + [ + "a", + "ma" + ], + [ + "d", + "wiem" + ], + [ + "d", + "ria" + ], + [ + "f", + "lan" + ], + [ + "g", + "rzę" + ], + [ + "i", + "że" + ], + [ + "m", + "róz" + ], + [ + "o", + "śle" + ], + [ + "s", + "nęli" + ], + [ + "s", + "pusto" + ], + [ + "t", + "nicy" + ], + [ + "u", + "niósł" + ], + [ + "u", + "razy" + ], + [ + "w", + "sa" + ], + [ + "w", + "prowadził" + ], + [ + "z", + "wię" + ], + [ + "z", + "wraca" + ], + [ + "z", + "wro" + ], + [ + "z", + "mniejsza" + ], + [ + "ł", + "ku" + ], + [ + "ń", + "stwu" + ], + [ + "nie", + "chęć" + ], + [ + "ch", + "lu" + ], + [ + "ch", + "reptio" + ], + [ + "ch", + "laj" + ], + [ + "sz", + "mara" + ], + [ + "po", + "k" + ], + [ + "po", + "trą" + ], + [ + "po", + "przysiągł" + ], + [ + "po", + "słowie" + ], + [ + "ni", + "ski" + ], + [ + "ra", + "nem" + ], + [ + "li", + "ku" + ], + [ + "wi", + "r" + ], + [ + "ko", + "my" + ], + [ + "za", + "me" + ], + [ + "za", + "jechał" + ], + [ + "za", + "dość" + ], + [ + "za", + "cząć" + ], + [ + "do", + "trzymać" + ], + [ + "do", + "prawdy" + ], + [ + "ka", + "re" + ], + [ + "wie", + "ń" + ], + [ + "wie", + "kiem" + ], + [ + "wie", + "czny" + ], + [ + "że", + "n" + ], + [ + "pa", + "ję" + ], + [ + "pa", + "ński" + ], + [ + "pa", + "tri" + ], + [ + "wy", + "cia" + ], + [ + "wy", + "trzymał" + ], + [ + "wy", + "skoczył" + ], + [ + "wy", + "prowadził" + ], + [ + "wy", + "ciął" + ], + [ + "ja", + "rzy" + ], + [ + "ja", + "zdą" + ], + [ + "to", + "li" + ], + [ + "to", + "wą" + ], + [ + "to", + "rem" + ], + [ + "to", + "wym" + ], + [ + "wo", + "dzić" + ], + [ + "da", + "na" + ], + [ + "dzie", + "nne" + ], + [ + "czy", + "stej" + ], + [ + "ry", + "ku" + ], + [ + "cie", + "p" + ], + [ + "od", + "ła" + ], + [ + "od", + "mówić" + ], + [ + "od", + "biera" + ], + [ + "prze", + "sia" + ], + [ + "prze", + "kli" + ], + [ + "mo", + "wało" + ], + [ + "kie", + "p" + ], + [ + "ma", + "nem" + ], + [ + "ma", + "rzyć" + ], + [ + "si", + "to" + ], + [ + "przy", + "rzekł" + ], + [ + "przy", + "jechać" + ], + [ + "przy", + "gry" + ], + [ + "przy", + "biera" + ], + [ + "ba", + "ka" + ], + [ + "pie", + "ni" + ], + [ + "pie", + "kle" + ], + [ + "cza", + "sz" + ], + [ + "bi", + "u" + ], + [ + "łu", + "czy" + ], + [ + "roz", + "śmiał" + ], + [ + "roz", + "począć" + ], + [ + "ży", + "wiej" + ], + [ + "pi", + "ała" + ], + [ + "wia", + "ch" + ], + [ + "so", + "wała" + ], + [ + "sza", + "ry" + ], + [ + "pra", + "wym" + ], + [ + "mó", + "r" + ], + [ + "pod", + "wo" + ], + [ + "pod", + "łu" + ], + [ + "zna", + "ku" + ], + [ + "zna", + "lazło" + ], + [ + "sk", + "re" + ], + [ + "cha", + "l" + ], + [ + "Nie", + "ba" + ], + [ + "Nie", + "gdyś" + ], + [ + "be", + "st" + ], + [ + "sto", + "jącej" + ], + [ + "Po", + "w" + ], + [ + "Po", + "myśl" + ], + [ + "Po", + "jadę" + ], + [ + "ob", + "ci" + ], + [ + "ob", + "łu" + ], + [ + "Na", + "de" + ], + [ + "Ja", + "kub" + ], + [ + "lo", + "sem" + ], + [ + "wać", + "panowie" + ], + [ + "su", + "cha" + ], + [ + "su", + "mę" + ], + [ + "gł", + "ego" + ], + [ + "wz", + "noszą" + ], + [ + "wą", + "wóz" + ], + [ + "przed", + "nie" + ], + [ + "zo", + "temis" + ], + [ + "lę", + "kła" + ], + [ + "Je", + "dzie" + ], + [ + "gro", + "za" + ], + [ + "gu", + "je" + ], + [ + "nio", + "nego" + ], + [ + "zi", + "my" + ], + [ + "sły", + "ch" + ], + [ + "sły", + "szą" + ], + [ + "książę", + "cym" + ], + [ + "tra", + "wę" + ], + [ + "zło", + "żywszy" + ], + [ + "świa", + "tu" + ], + [ + "świa", + "dek" + ], + [ + "strze", + "c" + ], + [ + "dale", + "kiej" + ], + [ + "pew", + "niej" + ], + [ + "pad", + "ała" + ], + [ + "szko", + "le" + ], + [ + "Ro", + "ssie" + ], + [ + "Sa", + "ro" + ], + [ + "zda", + "rzało" + ], + [ + "ran", + "ki" + ], + [ + "zwy", + "kła" + ], + [ + "Wie", + "ść" + ], + [ + "hu", + "czał" + ], + [ + "miesz", + "ała" + ], + [ + "podob", + "ało" + ], + [ + "Wy", + "obraź" + ], + [ + "Przy", + "jdzie" + ], + [ + "towa", + "nie" + ], + [ + "kon", + "nych" + ], + [ + "wido", + "cznym" + ], + [ + "moc", + "ne" + ], + [ + "Kmicic", + "em" + ], + [ + "pom", + "ru" + ], + [ + "kre", + "dy" + ], + [ + "oba", + "czyć" + ], + [ + "godzi", + "nach" + ], + [ + "zam", + "kach" + ], + [ + "śpie", + "szył" + ], + [ + "ode", + "słał" + ], + [ + "lep", + "szym" + ], + [ + "oto", + "czył" + ], + [ + "oto", + "czyć" + ], + [ + "Krzy", + "się" + ], + [ + "rzo", + "nej" + ], + [ + "ho", + "te" + ], + [ + "wzią", + "łem" + ], + [ + "kilku", + "set" + ], + [ + "pole", + "cił" + ], + [ + "pia", + "skiem" + ], + [ + "skar", + "bu" + ], + [ + "fara", + "ono" + ], + [ + "głu", + "pie" + ], + [ + "poło", + "żeniu" + ], + [ + "mieszka", + "li" + ], + [ + "zbro", + "ję" + ], + [ + "smu", + "t" + ], + [ + "ile", + "ż" + ], + [ + "zbyt", + "nio" + ], + [ + "służ", + "ąc" + ], + [ + "goto", + "wych" + ], + [ + "dziesią", + "tki" + ], + [ + "Dzi", + "wna" + ], + [ + "Cho", + "ci" + ], + [ + "okru", + "tną" + ], + [ + "rozmo", + "wą" + ], + [ + "zapa", + "lił" + ], + [ + "dwu", + "nastu" + ], + [ + "lud", + "ności" + ], + [ + "Chry", + "zotemis" + ], + [ + "Kiedy", + "ś" + ], + [ + "ogrom", + "nych" + ], + [ + "ukry", + "ty" + ], + [ + "Her", + "kule" + ], + [ + "Niem", + "cami" + ], + [ + "obec", + "ny" + ], + [ + "Mar", + "ku" + ], + [ + "szere", + "giem" + ], + [ + "Radziwił", + "łów" + ], + [ + "wypra", + "wić" + ], + [ + "poka", + "zy" + ], + [ + "poka", + "zywał" + ], + [ + "wybu", + "chem" + ], + [ + "Pie", + "cho" + ], + [ + "opa", + "try" + ], + [ + "zaj", + "mować" + ], + [ + "prawdzi", + "wą" + ], + [ + "Ketlin", + "go" + ], + [ + "wład", + "co" + ], + [ + "Sły", + "sząc" + ], + [ + "znajo", + "mi" + ], + [ + "spie", + "szył" + ], + [ + "zni", + "żył" + ], + [ + "wypad", + "ało" + ], + [ + "zapom", + "nę" + ], + [ + "miesią", + "cu" + ], + [ + "cierpli", + "wość" + ], + [ + "cierpli", + "wości" + ], + [ + "okry", + "ł" + ], + [ + "wich", + "ru" + ], + [ + "księż", + "ną" + ], + [ + "Ru", + "szczy" + ], + [ + "Krze", + "śni" + ], + [ + "sprawiedli", + "wy" + ], + [ + "uli", + "c" + ], + [ + "kan", + "dyda" + ], + [ + "podej", + "rza" + ], + [ + "ota", + "czał" + ], + [ + "Każ", + "da" + ], + [ + "wni", + "ca" + ], + [ + "swa", + "wol" + ], + [ + "najwyż", + "sze" + ], + [ + "umy", + "sły" + ], + [ + "najlep", + "szego" + ], + [ + "pojedy", + "nku" + ], + [ + "wesoło", + "ści" + ], + [ + "osa", + "dy" + ], + [ + "Szu", + "mana" + ], + [ + "lite", + "wskie" + ], + [ + "niemie", + "cki" + ], + [ + "niemie", + "ckie" + ], + [ + "Bogda", + "niec" + ], + [ + "krą", + "żyć" + ], + [ + "Musi", + "sz" + ], + [ + "przeba", + "czył" + ], + [ + "pożegna", + "nie" + ], + [ + "pogrą", + "żony" + ], + [ + "wzbu", + "rzony" + ], + [ + "obfi", + "ty" + ], + [ + "Wil", + "ka" + ], + [ + "zamy", + "ka" + ], + [ + "wzrusze", + "niem" + ], + [ + "Pary", + "ż" + ], + [ + "komo", + "ry" + ], + [ + "zwo", + "i" + ], + [ + "pocz", + "nę" + ], + [ + "szlache", + "ckich" + ], + [ + "cierpie", + "ć" + ], + [ + "koszto", + "wne" + ], + [ + "orsza", + "kiem" + ], + [ + "schro", + "nić" + ], + [ + "zwykły", + "m" + ], + [ + "obło", + "ki" + ], + [ + "wodz", + "u" + ], + [ + "afe", + "ktu" + ], + [ + "nierucho", + "mie" + ], + [ + "trzę", + "sie" + ], + [ + "okrzy", + "kiem" + ], + [ + "kulba", + "ki" + ], + [ + "Wró", + "cił" + ], + [ + "nieprze", + "bra" + ], + [ + "podnosi", + "ły" + ], + [ + "Krzywo", + "no" + ], + [ + "boi", + "sz" + ], + [ + "boży", + "m" + ], + [ + "Zie", + "mia" + ], + [ + "Najświęt", + "sza" + ], + [ + "podwó", + "rze" + ], + [ + "Tłu", + "m" + ], + [ + "Pal", + "las" + ], + [ + "drewnia", + "ne" + ], + [ + "trzci", + "n" + ], + [ + "Zoba", + "czymy" + ], + [ + "gory", + "czą" + ], + [ + "zapał", + "u" + ], + [ + "papie", + "ry" + ], + [ + "przypa", + "trując" + ], + [ + "legł", + "ej" + ], + [ + "Prę", + "dko" + ], + [ + "świeży", + "m" + ], + [ + "dżd", + "żu" + ], + [ + "cheł", + "pli" + ], + [ + "otchła", + "ni" + ], + [ + "westchnie", + "niem" + ], + [ + "uchro", + "nić" + ], + [ + "wyłą", + "cznie" + ], + [ + "wystąpi", + "ły" + ], + [ + "Ciecha", + "nowa" + ], + [ + "Cieka", + "wym" + ], + [ + "Ryce", + "rze" + ], + [ + "Nita", + "ger" + ], + [ + "turko", + "t" + ], + [ + "Reje", + "nt" + ], + [ + "Gry", + "zel" + ], + [ + "wpatry", + "wał" + ], + [ + "Feli", + "cja" + ], + [ + "cywili", + "za" + ], + [ + "Antol", + "ka" + ], + [ + "Hop", + "fe" + ], + [ + "całkowi", + "cie" + ], + [ + "pocze", + "t" + ], + [ + "Assa", + "ra" + ], + [ + "*", + "," + ], + [ + "B", + "rze" + ], + [ + "D", + "i" + ], + [ + "G", + "or" + ], + [ + "I", + "stu" + ], + [ + "M", + "ąż" + ], + [ + "W", + "ej" + ], + [ + "b", + "lo" + ], + [ + "c", + "li" + ], + [ + "e", + "śmy" + ], + [ + "f", + "ron" + ], + [ + "l", + "wów" + ], + [ + "m", + "szę" + ], + [ + "o", + "puszczać" + ], + [ + "p", + "ało" + ], + [ + "s", + "czer" + ], + [ + "s", + "padały" + ], + [ + "u", + "mi" + ], + [ + "u", + "nika" + ], + [ + "u", + "licz" + ], + [ + "u", + "jął" + ], + [ + "u", + "pada" + ], + [ + "w", + "dzie" + ], + [ + "w", + "lo" + ], + [ + "w", + "nio" + ], + [ + "w", + "szą" + ], + [ + "w", + "niebo" + ], + [ + "z", + "dał" + ], + [ + "z", + "więk" + ], + [ + "z", + "woli" + ], + [ + "ł", + "za" + ], + [ + "ł", + "kę" + ], + [ + "ń", + "ki" + ], + [ + "ń", + "cze" + ], + [ + "Ś", + "wi" + ], + [ + "nie", + "niem" + ], + [ + "nie", + "mniej" + ], + [ + "nie", + "chętnie" + ], + [ + "na", + "li" + ], + [ + "na", + "groma" + ], + [ + "na", + "padli" + ], + [ + "na", + "słuchi" + ], + [ + "po", + "ł" + ], + [ + "po", + "gło" + ], + [ + "po", + "myślę" + ], + [ + "po", + "zostanie" + ], + [ + "ro", + "wą" + ], + [ + "ro", + "wej" + ], + [ + "wi", + "cy" + ], + [ + "wi", + "czu" + ], + [ + "je", + "dzenia" + ], + [ + "je", + "chało" + ], + [ + "ko", + "we" + ], + [ + "ko", + "wych" + ], + [ + "za", + "dzie" + ], + [ + "za", + "tra" + ], + [ + "za", + "chowa" + ], + [ + "za", + "dzwo" + ], + [ + "za", + "błą" + ], + [ + "za", + "stąpić" + ], + [ + "za", + "pisał" + ], + [ + "do", + "mie" + ], + [ + "do", + "wym" + ], + [ + "do", + "szło" + ], + [ + "mi", + "nęła" + ], + [ + "wa", + "t" + ], + [ + "wa", + "żył" + ], + [ + "ka", + "niem" + ], + [ + "wie", + "dzie" + ], + [ + "ła", + "mie" + ], + [ + "ła", + "jda" + ], + [ + "ta", + "jąc" + ], + [ + "pa", + "rze" + ], + [ + "wy", + "rze" + ], + [ + "wy", + "powie" + ], + [ + "wy", + "powiedzieć" + ], + [ + "wy", + "myśla" + ], + [ + "wy", + "tchnienia" + ], + [ + "wo", + "n" + ], + [ + "wo", + "sk" + ], + [ + "wo", + "dził" + ], + [ + "wo", + "nności" + ], + [ + "no", + "wem" + ], + [ + "no", + "wymi" + ], + [ + "no", + "szono" + ], + [ + "dzi", + "dy" + ], + [ + "czy", + "ś" + ], + [ + "czy", + "ha" + ], + [ + "dy", + "wać" + ], + [ + "cie", + "szy" + ], + [ + "prze", + "kro" + ], + [ + "prze", + "jechał" + ], + [ + "prze", + "chod" + ], + [ + "prze", + "stała" + ], + [ + "prze", + "dostać" + ], + [ + "prze", + "chodząc" + ], + [ + "prze", + "praszam" + ], + [ + "mo", + "kre" + ], + [ + "szy", + "by" + ], + [ + "ma", + "k" + ], + [ + "ma", + "jących" + ], + [ + "bo", + "rem" + ], + [ + "bo", + "skim" + ], + [ + "przy", + "rze" + ], + [ + "przy", + "ta" + ], + [ + "przy", + "wią" + ], + [ + "przy", + "wód" + ], + [ + "przy", + "ozdo" + ], + [ + "ku", + "lę" + ], + [ + "mu", + "ra" + ], + [ + "sta", + "ję" + ], + [ + "sta", + "wiać" + ], + [ + "sta", + "ruszek" + ], + [ + "cze", + "re" + ], + [ + "ba", + "sza" + ], + [ + "co", + "wać" + ], + [ + "pie", + "szo" + ], + [ + "bi", + "tki" + ], + [ + "nia", + "k" + ], + [ + "roz", + "pusty" + ], + [ + "ży", + "wą" + ], + [ + "ga", + "ju" + ], + [ + "ze", + "sz" + ], + [ + "ze", + "sła" + ], + [ + "ze", + "ri" + ], + [ + "ze", + "brali" + ], + [ + "pi", + "je" + ], + [ + "wia", + "try" + ], + [ + "pra", + "gnęła" + ], + [ + "zna", + "cie" + ], + [ + "kł", + "em" + ], + [ + "mnie", + "ma" + ], + [ + "mnie", + "mając" + ], + [ + "Nie", + "prawda" + ], + [ + "Po", + "wiedziałem" + ], + [ + "Za", + "miast" + ], + [ + "Za", + "char" + ], + [ + "lo", + "r" + ], + [ + "py", + "chę" + ], + [ + "sy", + "j" + ], + [ + "powie", + "k" + ], + [ + "powie", + "sić" + ], + [ + "Wo", + "dy" + ], + [ + "in", + "ka" + ], + [ + "sło", + "dko" + ], + [ + "dro", + "go" + ], + [ + "ką", + "tach" + ], + [ + "gro", + "no" + ], + [ + "To", + "m" + ], + [ + "ar", + "gu" + ], + [ + "pła", + "szcza" + ], + [ + "pła", + "cząc" + ], + [ + "śmie", + "je" + ], + [ + "rów", + "nej" + ], + [ + "kła", + "niał" + ], + [ + "zi", + "ów" + ], + [ + "zi", + "ry" + ], + [ + "or", + "da" + ], + [ + "gę", + "sty" + ], + [ + "Sta", + "ro" + ], + [ + "tra", + "ktu" + ], + [ + "szczę", + "tu" + ], + [ + "strze", + "gą" + ], + [ + "ciąg", + "nęło" + ], + [ + "świe", + "r" + ], + [ + "świe", + "ciło" + ], + [ + "Ra", + "dość" + ], + [ + "Ra", + "nicki" + ], + [ + "pow", + "ra" + ], + [ + "Sz", + "pro" + ], + [ + "Te", + "bów" + ], + [ + "kro", + "pli" + ], + [ + "szko", + "ły" + ], + [ + "chło", + "dno" + ], + [ + "Kmici", + "cu" + ], + [ + "Li", + "st" + ], + [ + "miło", + "wać" + ], + [ + "ścia", + "na" + ], + [ + "war", + "tości" + ], + [ + "łą", + "k" + ], + [ + "hu", + "lta" + ], + [ + "żą", + "dać" + ], + [ + "Zby", + "t" + ], + [ + "mil", + "czą" + ], + [ + "drze", + "wach" + ], + [ + "Przy", + "by" + ], + [ + "zno", + "sić" + ], + [ + "zosta", + "wać" + ], + [ + "dwo", + "rski" + ], + [ + "kon", + "ku" + ], + [ + "kapła", + "ński" + ], + [ + "bla", + "dły" + ], + [ + "kom", + "pania" + ], + [ + "wra", + "żenia" + ], + [ + "zdo", + "lny" + ], + [ + "nowi", + "n" + ], + [ + "oba", + "wie" + ], + [ + "ucie", + "szył" + ], + [ + "Skrzetu", + "scy" + ], + [ + "pięk", + "nego" + ], + [ + "oto", + "czone" + ], + [ + "spoj", + "rzeli" + ], + [ + "pozna", + "sz" + ], + [ + "uro", + "dzi" + ], + [ + "uro", + "dę" + ], + [ + "powiada", + "sz" + ], + [ + "Winicju", + "szu" + ], + [ + "zę", + "bów" + ], + [ + "Cze", + "rwo" + ], + [ + "ude", + "rzyły" + ], + [ + "licz", + "bę" + ], + [ + "wska", + "zów" + ], + [ + "gru", + "zy" + ], + [ + "skar", + "żyć" + ], + [ + "bły", + "snął" + ], + [ + "bły", + "snęły" + ], + [ + "chłop", + "stwa" + ], + [ + "dosta", + "nę" + ], + [ + "pań", + "skiej" + ], + [ + "pań", + "stwem" + ], + [ + "poło", + "żyła" + ], + [ + "Chmie", + "la" + ], + [ + "por", + "wawszy" + ], + [ + "czyli", + "ż" + ], + [ + "pio", + "nych" + ], + [ + "szczo", + "ny" + ], + [ + "wro", + "giem" + ], + [ + "uda", + "wać" + ], + [ + "He", + "ski" + ], + [ + "rodzi", + "nę" + ], + [ + "pią", + "ty" + ], + [ + "Ha", + "lim" + ], + [ + "żar", + "t" + ], + [ + "zwa", + "żając" + ], + [ + "ceza", + "rowi" + ], + [ + "zmar", + "szcz" + ], + [ + "La", + "ch" + ], + [ + "wieczo", + "rami" + ], + [ + "krzyk", + "nąć" + ], + [ + "ria", + "m" + ], + [ + "szczęśli", + "wym" + ], + [ + "zdra", + "dza" + ], + [ + "zgi", + "nę" + ], + [ + "Pro", + "ta" + ], + [ + "sil", + "nych" + ], + [ + "dziewczy", + "nie" + ], + [ + "weso", + "łą" + ], + [ + "głów", + "ne" + ], + [ + "ge", + "nia" + ], + [ + "cieka", + "we" + ], + [ + "Michał", + "ku" + ], + [ + "ręko", + "je" + ], + [ + "uka", + "zywał" + ], + [ + "rycer", + "stwem" + ], + [ + "sro", + "ga" + ], + [ + "kształ", + "ty" + ], + [ + "Pie", + "śń" + ], + [ + "Warsza", + "wa" + ], + [ + "wsty", + "dem" + ], + [ + "pocie", + "cha" + ], + [ + "uczu", + "ła" + ], + [ + "przera", + "żone" + ], + [ + "Bę", + "dą" + ], + [ + "broni", + "ła" + ], + [ + "bel", + "ki" + ], + [ + "zamk", + "nąć" + ], + [ + "zaba", + "w" + ], + [ + "wysła", + "ny" + ], + [ + "równa", + "ć" + ], + [ + "potrafi", + "sz" + ], + [ + "przyczy", + "n" + ], + [ + "Sło", + "wem" + ], + [ + "krwa", + "wy" + ], + [ + "najwyż", + "szych" + ], + [ + "Myś", + "lała" + ], + [ + "dowie", + "dzieli" + ], + [ + "Pu", + "ść" + ], + [ + "odwa", + "ga" + ], + [ + "rozko", + "szą" + ], + [ + "Kry", + "s" + ], + [ + "zwyczaj", + "nie" + ], + [ + "boże", + "go" + ], + [ + "bija", + "jąc" + ], + [ + "stop", + "niu" + ], + [ + "Pier", + "wej" + ], + [ + "powietrze", + "m" + ], + [ + "wspani", + "ałe" + ], + [ + "wspani", + "ałą" + ], + [ + "ostroż", + "ność" + ], + [ + "Musi", + "my" + ], + [ + "nat", + "ch" + ], + [ + "nomar", + "chów" + ], + [ + "regi", + "ment" + ], + [ + "suro", + "we" + ], + [ + "Rozu", + "miesz" + ], + [ + "pośpie", + "chu" + ], + [ + "sno", + "py" + ], + [ + "olbrzymi", + "m" + ], + [ + "zamy", + "kał" + ], + [ + "Asy", + "ria" + ], + [ + "tako", + "we" + ], + [ + "zaro", + "śli" + ], + [ + "wolał", + "by" + ], + [ + "straż", + "nik" + ], + [ + "szel", + "my" + ], + [ + "wzdy", + "chał" + ], + [ + "rzym", + "ski" + ], + [ + "muszkie", + "ty" + ], + [ + "ośmie", + "li" + ], + [ + "leka", + "rz" + ], + [ + "leka", + "rza" + ], + [ + "Nu", + "że" + ], + [ + "obszer", + "ne" + ], + [ + "adwoka", + "ta" + ], + [ + "Kamie", + "niec" + ], + [ + "Sar", + "gona" + ], + [ + "uniesie", + "niem" + ], + [ + "Lin", + "dego" + ], + [ + "dźwi", + "ga" + ], + [ + "sprowa", + "dza" + ], + [ + "spół", + "kę" + ], + [ + "wróż", + "by" + ], + [ + "Ber", + "nardy" + ], + [ + "Wia", + "domo" + ], + [ + "zacie", + "kle" + ], + [ + "przeszka", + "dzać" + ], + [ + "ziar", + "no" + ], + [ + "Ukrai", + "nę" + ], + [ + "ul", + "gi" + ], + [ + "Dale", + "ko" + ], + [ + "kłó", + "tni" + ], + [ + "przedmio", + "t" + ], + [ + "odez", + "wały" + ], + [ + "rozmyśla", + "ć" + ], + [ + "mieszcza", + "n" + ], + [ + "Kuklino", + "wskiego" + ], + [ + "płó", + "cie" + ], + [ + "wizy", + "ty" + ], + [ + "kwie", + "ci" + ], + [ + "gory", + "czy" + ], + [ + "dokona", + "ć" + ], + [ + "Krzeczo", + "wskiego" + ], + [ + "gma", + "chy" + ], + [ + "spuszczo", + "nymi" + ], + [ + "pisy", + "wał" + ], + [ + "tytu", + "ł" + ], + [ + "Lubo", + "mir" + ], + [ + "urado", + "wał" + ], + [ + "bezpiecze", + "ństwa" + ], + [ + "szó", + "stej" + ], + [ + "maga", + "zy" + ], + [ + "przysta", + "ni" + ], + [ + "popło", + "chu" + ], + [ + "jener", + "ała" + ], + [ + "Zdro", + "wie" + ], + [ + "rui", + "ny" + ], + [ + "zdoł", + "ała" + ], + [ + "anie", + "l" + ], + [ + "pospól", + "stwo" + ], + [ + "sypial", + "ni" + ], + [ + "jaski", + "ni" + ], + [ + "pamią", + "tkę" + ], + [ + "Sambu", + "ru" + ], + [ + "powierzch", + "ni" + ], + [ + "rzemieśl", + "ników" + ], + [ + "Antino", + "j" + ], + [ + "odnale", + "źć" + ], + [ + "Horpy", + "na" + ], + [ + "Gosie", + "wski" + ], + [ + "Akba", + "h" + ], + [ + "Hasslin", + "g" + ], + [ + "Rab", + "sun" + ], + [ + "dziewczą", + "t" + ], + [ + "!", + ">>" + ], + [ + "B", + "EL" + ], + [ + "F", + "ry" + ], + [ + "I", + "nny" + ], + [ + "I", + "zra" + ], + [ + "L", + "o" + ], + [ + "S", + "aby" + ], + [ + "W", + "s" + ], + [ + "W", + "szedł" + ], + [ + "Z", + "bu" + ], + [ + "Z", + "nów" + ], + [ + "a", + "zja" + ], + [ + "d", + "ię" + ], + [ + "i", + "ste" + ], + [ + "i", + "gra" + ], + [ + "k", + "ląkł" + ], + [ + "m", + "głę" + ], + [ + "m", + "gli" + ], + [ + "n", + "cy" + ], + [ + "o", + "trzy" + ], + [ + "o", + "patrz" + ], + [ + "o", + "mal" + ], + [ + "o", + "przytom" + ], + [ + "o", + "puszczał" + ], + [ + "o", + "puszcze" + ], + [ + "o", + "pamiętał" + ], + [ + "o", + "mija" + ], + [ + "s", + "fa" + ], + [ + "s", + "pry" + ], + [ + "u", + "pra" + ], + [ + "u", + "chem" + ], + [ + "u", + "rwał" + ], + [ + "u", + "bó" + ], + [ + "u", + "rząd" + ], + [ + "u", + "stąpił" + ], + [ + "u", + "łożył" + ], + [ + "u", + "biór" + ], + [ + "w", + "szczę" + ], + [ + "z", + "bio" + ], + [ + "z", + "gni" + ], + [ + "z", + "lon" + ], + [ + "ł", + "ga" + ], + [ + "ł", + "bów" + ], + [ + "Ś", + "le" + ], + [ + "ż", + "nej" + ], + [ + "…", + "”." + ], + [ + "nie", + "prędko" + ], + [ + "nie", + "moż" + ], + [ + "nie", + "łatwo" + ], + [ + "na", + "dob" + ], + [ + "ch", + "rzę" + ], + [ + "po", + "chło" + ], + [ + "po", + "niósł" + ], + [ + "po", + "chle" + ], + [ + "po", + "krzyw" + ], + [ + "po", + "śred" + ], + [ + "dz", + "ban" + ], + [ + "ra", + "p" + ], + [ + "ro", + "kiem" + ], + [ + "się", + "gnąć" + ], + [ + "je", + "k" + ], + [ + "je", + "nie" + ], + [ + "ko", + "ścią" + ], + [ + "ko", + "wało" + ], + [ + "za", + "pu" + ], + [ + "za", + "powiada" + ], + [ + "za", + "tk" + ], + [ + "za", + "twar" + ], + [ + "za", + "prosi" + ], + [ + "za", + "pamiętał" + ], + [ + "za", + "szczyt" + ], + [ + "do", + "na" + ], + [ + "do", + "wała" + ], + [ + "do", + "stała" + ], + [ + "do", + "myślił" + ], + [ + "ło", + "wach" + ], + [ + "mi", + "sty" + ], + [ + "wa", + "gi" + ], + [ + "wa", + "nymi" + ], + [ + "wie", + "ni" + ], + [ + "ła", + "ma" + ], + [ + "ła", + "mać" + ], + [ + "ta", + "niec" + ], + [ + "wy", + "s" + ], + [ + "wy", + "se" + ], + [ + "wy", + "zie" + ], + [ + "wy", + "two" + ], + [ + "wy", + "praw" + ], + [ + "wy", + "sił" + ], + [ + "wy", + "zwał" + ], + [ + "wy", + "bierze" + ], + [ + "wy", + "kupić" + ], + [ + "to", + "czył" + ], + [ + "te", + "czne" + ], + [ + "da", + "rz" + ], + [ + "da", + "wano" + ], + [ + "czy", + "nie" + ], + [ + "ry", + "t" + ], + [ + "ry", + "sią" + ], + [ + "od", + "ry" + ], + [ + "od", + "mę" + ], + [ + "od", + "jął" + ], + [ + "od", + "jeżdża" + ], + [ + "la", + "ry" + ], + [ + "la", + "ją" + ], + [ + "prze", + "cię" + ], + [ + "prze", + "stęp" + ], + [ + "mo", + "się" + ], + [ + "mo", + "skie" + ], + [ + "ma", + "sa" + ], + [ + "si", + "ch" + ], + [ + "przy", + "stało" + ], + [ + "przy", + "niosła" + ], + [ + "przy", + "zwoi" + ], + [ + "ku", + "rze" + ], + [ + "ku", + "ła" + ], + [ + "sta", + "ty" + ], + [ + "cze", + "p" + ], + [ + "ły", + "mi" + ], + [ + "ba", + "ni" + ], + [ + "ba", + "ry" + ], + [ + "ru", + "ją" + ], + [ + "sze", + "rzej" + ], + [ + "sze", + "zlon" + ], + [ + "pie", + "lę" + ], + [ + "roz", + "wie" + ], + [ + "lu", + "t" + ], + [ + "lu", + "dy" + ], + [ + "tu", + "jcie" + ], + [ + "ze", + "szło" + ], + [ + "ze", + "szły" + ], + [ + "pi", + "sk" + ], + [ + "gło", + "dny" + ], + [ + "spo", + "śród" + ], + [ + "sza", + "l" + ], + [ + "de", + "pe" + ], + [ + "pod", + "le" + ], + [ + "pod", + "su" + ], + [ + "be", + "stia" + ], + [ + "du", + "ża" + ], + [ + "pe", + "re" + ], + [ + "Za", + "czął" + ], + [ + "Za", + "mek" + ], + [ + "pro", + "por" + ], + [ + "lo", + "wał" + ], + [ + "sią", + "dzie" + ], + [ + "powie", + "rzył" + ], + [ + "ję", + "czał" + ], + [ + "dla", + "czegóż" + ], + [ + "Bo", + "ski" + ], + [ + "Bo", + "skiej" + ], + [ + "in", + "stan" + ], + [ + "wz", + "nie" + ], + [ + "wą", + "skie" + ], + [ + "naj", + "święt" + ], + [ + "cu", + "ne" + ], + [ + "Je", + "chał" + ], + [ + "nad", + "jechał" + ], + [ + "kró", + "tka" + ], + [ + "miał", + "eś" + ], + [ + "gro", + "nie" + ], + [ + "To", + "ma" + ], + [ + "stra", + "ty" + ], + [ + "stra", + "ciła" + ], + [ + "tro", + "je" + ], + [ + "oczy", + "wi" + ], + [ + "są", + "dzie" + ], + [ + "mę", + "ką" + ], + [ + "gdzie", + "kolwiek" + ], + [ + "strze", + "lał" + ], + [ + "zd", + "ręt" + ], + [ + "ha", + "nie" + ], + [ + "odpowie", + "dzieli" + ], + [ + "mógł", + "byś" + ], + [ + "Ka", + "mę" + ], + [ + "gnie", + "wie" + ], + [ + "gnie", + "wnie" + ], + [ + "Ko", + "ło" + ], + [ + "ścią", + "gnął" + ], + [ + "hu", + "r" + ], + [ + "żą", + "dza" + ], + [ + "wio", + "sna" + ], + [ + "Wy", + "j" + ], + [ + "Wy", + "szedł" + ], + [ + "drze", + "wem" + ], + [ + "zno", + "si" + ], + [ + "zno", + "sił" + ], + [ + "poko", + "i" + ], + [ + "Ni", + "lem" + ], + [ + "wido", + "wiska" + ], + [ + "kapła", + "nki" + ], + [ + "Pe", + "ł" + ], + [ + "pło", + "my" + ], + [ + "myśli", + "cie" + ], + [ + "przeciw", + "le" + ], + [ + "waż", + "nych" + ], + [ + "gna", + "ć" + ], + [ + "oko", + "pu" + ], + [ + "kre", + "s" + ], + [ + "wal", + "czyli" + ], + [ + "ucie", + "kli" + ], + [ + "nió", + "tł" + ], + [ + "padł", + "szy" + ], + [ + "star", + "czyło" + ], + [ + "spoj", + "rzeń" + ], + [ + "uro", + "k" + ], + [ + "zdro", + "we" + ], + [ + "Szwe", + "dach" + ], + [ + "pró", + "buj" + ], + [ + "pole", + "m" + ], + [ + "pia", + "ski" + ], + [ + "zupeł", + "ną" + ], + [ + "zabi", + "li" + ], + [ + "bły", + "snęła" + ], + [ + "sio", + "strę" + ], + [ + "Izabe", + "lą" + ], + [ + "skrzy", + "ni" + ], + [ + "poło", + "żywszy" + ], + [ + "Chmie", + "l" + ], + [ + "por", + "wie" + ], + [ + "goto", + "wą" + ], + [ + "jas", + "ność" + ], + [ + "począ", + "tkach" + ], + [ + "chyba", + "by" + ], + [ + "pisa", + "rze" + ], + [ + "pisa", + "rza" + ], + [ + "powo", + "dzi" + ], + [ + "wspo", + "mi" + ], + [ + "Bohu", + "nem" + ], + [ + "pusty", + "nią" + ], + [ + "dwu", + "stu" + ], + [ + "Pro", + "wa" + ], + [ + "nau", + "czyć" + ], + [ + "najwięk", + "sza" + ], + [ + "cieka", + "wości" + ], + [ + "rzuci", + "ło" + ], + [ + "złe", + "j" + ], + [ + "zem", + "sta" + ], + [ + "czerwo", + "nym" + ], + [ + "królo", + "wą" + ], + [ + "środ", + "kiem" + ], + [ + "dziedzi", + "c" + ], + [ + "ziem", + "skich" + ], + [ + "Cz", + "tana" + ], + [ + "gor", + "liwie" + ], + [ + "fo", + "tel" + ], + [ + "zrozu", + "mieli" + ], + [ + "przera", + "żony" + ], + [ + "stępu", + "ją" + ], + [ + "pora", + "dzić" + ], + [ + "zacho", + "wy" + ], + [ + "posia", + "dło" + ], + [ + "odzy", + "wał" + ], + [ + "ręka", + "w" + ], + [ + "obej", + "mował" + ], + [ + "Igna", + "cego" + ], + [ + "posą", + "gów" + ], + [ + "tri", + "cli" + ], + [ + "włó", + "czę" + ], + [ + "speł", + "nił" + ], + [ + "poch", + "wały" + ], + [ + "okrop", + "nym" + ], + [ + "Łę", + "ckiego" + ], + [ + "wnę", + "trze" + ], + [ + "najlep", + "szą" + ], + [ + "łaska", + "wy" + ], + [ + "leż", + "ąc" + ], + [ + "nara", + "dę" + ], + [ + "przyby", + "ciu" + ], + [ + "czemu", + "ż" + ], + [ + "Ocho", + "ckiego" + ], + [ + "oddział", + "em" + ], + [ + "wojen", + "ną" + ], + [ + "skło", + "niwszy" + ], + [ + "zwyczaj", + "ny" + ], + [ + "ban", + "kru" + ], + [ + "wstrzy", + "mać" + ], + [ + "forte", + "le" + ], + [ + "nomar", + "chowie" + ], + [ + "roze", + "znać" + ], + [ + "błaga", + "m" + ], + [ + "czaro", + "w" + ], + [ + "Asy", + "rii" + ], + [ + "zachod", + "em" + ], + [ + "publi", + "czne" + ], + [ + "gość", + "mi" + ], + [ + "Dnie", + "stru" + ], + [ + "pachoł", + "kowie" + ], + [ + "moi", + "mi" + ], + [ + "cierpie", + "ń" + ], + [ + "gnia", + "zda" + ], + [ + "zry", + "wa" + ], + [ + "Marusze", + "wicza" + ], + [ + "napełni", + "ły" + ], + [ + "deszcz", + "em" + ], + [ + "Mówi", + "ąc" + ], + [ + "jancza", + "rowie" + ], + [ + "boja", + "źni" + ], + [ + "Wiśnio", + "wiecki" + ], + [ + "zago", + "ny" + ], + [ + "chwał", + "ą" + ], + [ + "czambu", + "ły" + ], + [ + "jenerał", + "ów" + ], + [ + "niespokoj", + "ne" + ], + [ + "Króle", + "stwa" + ], + [ + "pance", + "rze" + ], + [ + "pun", + "kt" + ], + [ + "Spoj", + "rzał" + ], + [ + "robot", + "nicy" + ], + [ + "posił", + "ku" + ], + [ + "Poppe", + "i" + ], + [ + "zakła", + "dni" + ], + [ + "przysz", + "łe" + ], + [ + "okolicz", + "ności" + ], + [ + "Rę", + "ce" + ], + [ + "Lubo", + "mirski" + ], + [ + "szk", + "lan" + ], + [ + "osobi", + "ście" + ], + [ + "uspo", + "kaj" + ], + [ + "dworza", + "nie" + ], + [ + "Burła", + "j" + ], + [ + "gabine", + "cie" + ], + [ + "uzy", + "skać" + ], + [ + "jener", + "ałowie" + ], + [ + "wid", + "mo" + ], + [ + "charak", + "ter" + ], + [ + "Bara", + "basz" + ], + [ + "wyz", + "wole" + ], + [ + "napast", + "ników" + ], + [ + "WA", + "G" + ], + [ + "Kul", + "wie" + ], + [ + "Michało", + "wi" + ], + [ + "Eumajo", + "s" + ], + [ + "pł", + "ci" + ], + [ + "podskar", + "bi" + ], + [ + "elega", + "nt" + ], + [ + "skwapli", + "wie" + ], + [ + "melan", + "cho" + ], + [ + "krasno", + "sta" + ], + [ + "paź", + "dzier" + ], + [ + "azja", + "ty" + ], + [ + "tricli", + "nium" + ], + [ + "B", + "A" + ], + [ + "B", + "la" + ], + [ + "D", + "Y" + ], + [ + "D", + "rze" + ], + [ + "G", + "łów" + ], + [ + "I", + "dę" + ], + [ + "I", + "dąc" + ], + [ + "L", + "I" + ], + [ + "P", + "I" + ], + [ + "P", + "ej" + ], + [ + "R", + "óż" + ], + [ + "S", + "wo" + ], + [ + "Z", + "Y" + ], + [ + "Z", + "najdzie" + ], + [ + "a", + "kt" + ], + [ + "d", + "b" + ], + [ + "h", + "ą" + ], + [ + "m", + "leka" + ], + [ + "o", + "si" + ], + [ + "o", + "por" + ], + [ + "p", + "so" + ], + [ + "t", + "rem" + ], + [ + "t", + "kiewicz" + ], + [ + "u", + "mo" + ], + [ + "u", + "cię" + ], + [ + "u", + "sty" + ], + [ + "w", + "cie" + ], + [ + "w", + "bi" + ], + [ + "w", + "dów" + ], + [ + "w", + "zywał" + ], + [ + "w", + "rzało" + ], + [ + "z", + "bił" + ], + [ + "z", + "niesie" + ], + [ + "ź", + "nią" + ], + [ + "nie", + "zło" + ], + [ + "nie", + "jedno" + ], + [ + "nie", + "zwycię" + ], + [ + "nie", + "pewny" + ], + [ + "na", + "je" + ], + [ + "na", + "tar" + ], + [ + "na", + "stało" + ], + [ + "na", + "pój" + ], + [ + "na", + "pot" + ], + [ + "ch", + "wie" + ], + [ + "ch", + "ej" + ], + [ + "ch", + "ór" + ], + [ + "po", + "rą" + ], + [ + "po", + "dział" + ], + [ + "po", + "ciem" + ], + [ + "po", + "strach" + ], + [ + "po", + "tyka" + ], + [ + "po", + "ciąga" + ], + [ + "po", + "bytu" + ], + [ + "ał", + "ów" + ], + [ + "ni", + "ąc" + ], + [ + "wi", + "śnio" + ], + [ + "ko", + "s" + ], + [ + "ko", + "ra" + ], + [ + "ko", + "szy" + ], + [ + "za", + "d" + ], + [ + "za", + "mo" + ], + [ + "za", + "sie" + ], + [ + "za", + "dar" + ], + [ + "do", + "bywa" + ], + [ + "mi", + "ster" + ], + [ + "wa", + "si" + ], + [ + "wie", + "że" + ], + [ + "ła", + "bę" + ], + [ + "ki", + "jem" + ], + [ + "wy", + "ką" + ], + [ + "wy", + "gła" + ], + [ + "wy", + "god" + ], + [ + "wy", + "zwa" + ], + [ + "wy", + "ruszył" + ], + [ + "wy", + "dostać" + ], + [ + "ja", + "my" + ], + [ + "ja", + "dowi" + ], + [ + "to", + "war" + ], + [ + "to", + "ścią" + ], + [ + "dzi", + "kiej" + ], + [ + "da", + "rze" + ], + [ + "ry", + "knął" + ], + [ + "dy", + "go" + ], + [ + "od", + "dzie" + ], + [ + "od", + "ję" + ], + [ + "od", + "był" + ], + [ + "od", + "niósł" + ], + [ + "od", + "jazd" + ], + [ + "od", + "począć" + ], + [ + "prze", + "ło" + ], + [ + "prze", + "wie" + ], + [ + "prze", + "stwo" + ], + [ + "prze", + "prowa" + ], + [ + "prze", + "niósł" + ], + [ + "prze", + "widzieć" + ], + [ + "prze", + "leciała" + ], + [ + "ce", + "niu" + ], + [ + "przy", + "dać" + ], + [ + "przy", + "chodzić" + ], + [ + "przy", + "prowadził" + ], + [ + "mu", + "l" + ], + [ + "sze", + "niem" + ], + [ + "bie", + "gał" + ], + [ + "pie", + "niem" + ], + [ + "roz", + "ża" + ], + [ + "ży", + "wił" + ], + [ + "lu", + "k" + ], + [ + "tu", + "szę" + ], + [ + "pod", + "dał" + ], + [ + "mnie", + "mał" + ], + [ + "cha", + "ją" + ], + [ + "Po", + "myślał" + ], + [ + "szcze", + "bio" + ], + [ + "ob", + "ła" + ], + [ + "ob", + "lał" + ], + [ + "jej", + "mość" + ], + [ + "pro", + "pozy" + ], + [ + "Ja", + "cek" + ], + [ + "lo", + "gi" + ], + [ + "lo", + "wej" + ], + [ + "py", + "chy" + ], + [ + "powie", + "dzą" + ], + [ + "su", + "my" + ], + [ + "su", + "łtan" + ], + [ + "nic", + "twa" + ], + [ + "Wo", + "da" + ], + [ + "Bo", + "ję" + ], + [ + "bu", + "du" + ], + [ + "naj", + "wier" + ], + [ + "zo", + "bo" + ], + [ + "przez", + "wycię" + ], + [ + "zie", + "leni" + ], + [ + "tam", + "ta" + ], + [ + "dro", + "gie" + ], + [ + "jo", + "wskiego" + ], + [ + "wę", + "d" + ], + [ + "krzy", + "że" + ], + [ + "dał", + "by" + ], + [ + "par", + "cie" + ], + [ + "sł", + "ę" + ], + [ + "ste", + "po" + ], + [ + "ste", + "pach" + ], + [ + "wol", + "ną" + ], + [ + "pad", + "ało" + ], + [ + "ha", + "sło" + ], + [ + "stał", + "em" + ], + [ + "wym", + "ów" + ], + [ + "chło", + "pię" + ], + [ + "rzą", + "du" + ], + [ + "Sa", + "idzie" + ], + [ + "dza", + "sz" + ], + [ + "kry", + "sz" + ], + [ + "przyja", + "z" + ], + [ + "Wie", + "działa" + ], + [ + "hu", + "sar" + ], + [ + "Mi", + "łu" + ], + [ + "br", + "wiami" + ], + [ + "tr", + "wać" + ], + [ + "posta", + "wę" + ], + [ + "śpie", + "wając" + ], + [ + "kocha", + "ni" + ], + [ + "kocha", + "ją" + ], + [ + "chorą", + "żego" + ], + [ + "następ", + "cę" + ], + [ + "rado", + "wał" + ], + [ + "rado", + "sny" + ], + [ + "głę", + "bia" + ], + [ + "fe", + "a" + ], + [ + "dr", + "wi" + ], + [ + "dr", + "żeć" + ], + [ + "obie", + "tni" + ], + [ + "czar", + "nego" + ], + [ + "nosi", + "ły" + ], + [ + "Pod", + "czas" + ], + [ + "Cza", + "sami" + ], + [ + "grze", + "chu" + ], + [ + "daj", + "my" + ], + [ + "krew", + "nego" + ], + [ + "rozma", + "wiała" + ], + [ + "zbie", + "rał" + ], + [ + "sław", + "nych" + ], + [ + "Bi", + "s" + ], + [ + "jedzie", + "cie" + ], + [ + "waćpan", + "nę" + ], + [ + "drogi", + "ch" + ], + [ + "wil", + "ka" + ], + [ + "zwa", + "ża" + ], + [ + "zoba", + "czyła" + ], + [ + "pusty", + "m" + ], + [ + "wszel", + "kiej" + ], + [ + "Danu", + "ta" + ], + [ + "zgi", + "nęła" + ], + [ + "spodzie", + "wa" + ], + [ + "mist", + "rzo" + ], + [ + "sil", + "niejszy" + ], + [ + "dobro", + "ci" + ], + [ + "Koza", + "kami" + ], + [ + "najwięk", + "szych" + ], + [ + "zaję", + "cie" + ], + [ + "kola", + "no" + ], + [ + "czek", + "ały" + ], + [ + "środ", + "ków" + ], + [ + "pochy", + "liła" + ], + [ + "wiecz", + "ną" + ], + [ + "poli", + "cja" + ], + [ + "poda", + "wać" + ], + [ + "kawale", + "rów" + ], + [ + "kawale", + "rski" + ], + [ + "bij", + "ały" + ], + [ + "Krzyża", + "ki" + ], + [ + "ot", + "óż" + ], + [ + "pokry", + "ty" + ], + [ + "intere", + "sach" + ], + [ + "prawdzi", + "wym" + ], + [ + "straszli", + "wa" + ], + [ + "czci", + "god" + ], + [ + "przera", + "żenie" + ], + [ + "żołnierz", + "ów" + ], + [ + "ostro", + "gami" + ], + [ + "zapła", + "cił" + ], + [ + "wypad", + "kiem" + ], + [ + "wese", + "l" + ], + [ + "spotka", + "my" + ], + [ + "spotka", + "nia" + ], + [ + "wzro", + "stem" + ], + [ + "spi", + "żar" + ], + [ + "dziel", + "nicy" + ], + [ + "Sapie", + "hę" + ], + [ + "naro", + "dy" + ], + [ + "podej", + "rz" + ], + [ + "odpowiedzi", + "ą" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nej" + ], + [ + "puszcz", + "ały" + ], + [ + "nara", + "żać" + ], + [ + "obraz", + "ił" + ], + [ + "wyciąg", + "ał" + ], + [ + "niezna", + "nych" + ], + [ + "Wła", + "ści" + ], + [ + "sprze", + "dać" + ], + [ + "Se", + "n" + ], + [ + "egip", + "skie" + ], + [ + "zbliża", + "ć" + ], + [ + "drob", + "ną" + ], + [ + "ele", + "kto" + ], + [ + "ele", + "ktora" + ], + [ + "opowiada", + "nie" + ], + [ + "zakon", + "nych" + ], + [ + "umil", + "kła" + ], + [ + "Wąso", + "wską" + ], + [ + "krą", + "żą" + ], + [ + "smo", + "łą" + ], + [ + "Cha", + "misa" + ], + [ + "przeba", + "czyć" + ], + [ + "niewin", + "ność" + ], + [ + "choro", + "bie" + ], + [ + "przybra", + "ne" + ], + [ + "strzel", + "ców" + ], + [ + "nomar", + "chy" + ], + [ + "kapi", + "tu" + ], + [ + "scho", + "dy" + ], + [ + "przebie", + "gły" + ], + [ + "przeszło", + "ść" + ], + [ + "wiczo", + "wi" + ], + [ + "nieszczęście", + "m" + ], + [ + "korzy", + "stać" + ], + [ + "srebr", + "nej" + ], + [ + "Zna", + "ć" + ], + [ + "niedźwie", + "dzie" + ], + [ + "Zbara", + "żu" + ], + [ + "odpowiada", + "li" + ], + [ + "sznu", + "ry" + ], + [ + "komenda", + "nta" + ], + [ + "oznaj", + "mić" + ], + [ + "szel", + "ma" + ], + [ + "Krzeszo", + "wski" + ], + [ + "ture", + "ckich" + ], + [ + "spy", + "cho" + ], + [ + "grzmo", + "ty" + ], + [ + "pojedyn", + "czych" + ], + [ + "Fran", + "cji" + ], + [ + "Jaki", + "ż" + ], + [ + "nierucho", + "my" + ], + [ + "słone", + "czny" + ], + [ + "Świę", + "tej" + ], + [ + "her", + "bu" + ], + [ + "wspomina", + "ć" + ], + [ + "zry", + "wał" + ], + [ + "wypyty", + "wał" + ], + [ + "cudzoziem", + "ców" + ], + [ + "wor", + "ki" + ], + [ + "ener", + "gię" + ], + [ + "osobli", + "wie" + ], + [ + "Hu", + "go" + ], + [ + "przod", + "em" + ], + [ + "przeraź", + "liwie" + ], + [ + "Rozło", + "gi" + ], + [ + "usie", + "kł" + ], + [ + "dozna", + "wał" + ], + [ + "Podla", + "siu" + ], + [ + "prywa", + "ty" + ], + [ + "przywie", + "źli" + ], + [ + "Two", + "ja" + ], + [ + "koza", + "cki" + ], + [ + "czół", + "no" + ], + [ + "naczy", + "nie" + ], + [ + "papie", + "ru" + ], + [ + "dozor", + "cy" + ], + [ + "mogi", + "ły" + ], + [ + "obowiąz", + "ki" + ], + [ + "amfitea", + "tru" + ], + [ + "wezwa", + "nie" + ], + [ + "zara", + "za" + ], + [ + "Knia", + "ź" + ], + [ + "Lubi", + "cza" + ], + [ + "gatu", + "nku" + ], + [ + "Zawi", + "sza" + ], + [ + "grana", + "ty" + ], + [ + "Zygmu", + "nta" + ], + [ + "trum", + "ny" + ], + [ + "gołę", + "bie" + ], + [ + "topo", + "rem" + ], + [ + "Kobie", + "ty" + ], + [ + "Kurce", + "wiczów" + ], + [ + "źród", + "ła" + ], + [ + "pobojo", + "wisku" + ], + [ + "Ol", + "brzy" + ], + [ + "naci", + "skiem" + ], + [ + "cudzy", + "ch" + ], + [ + "strzą", + "b" + ], + [ + "niezrówna", + "ny" + ], + [ + "czwo", + "robo" + ], + [ + "Mosk", + "wy" + ], + [ + "kilko", + "ma" + ], + [ + "Sudańczy", + "cy" + ], + [ + "postę", + "pek" + ], + [ + "wzrusza", + "jąc" + ], + [ + "Horesz", + "ków" + ], + [ + "galan", + "tery" + ], + [ + "odpowiedzial", + "ność" + ], + [ + "adiu", + "tant" + ], + [ + "Lwo", + "wa" + ], + [ + "przyjacio", + "łom" + ], + [ + "Chaldej", + "czyk" + ], + [ + "wiktor", + "ię" + ], + [ + "hory", + "zon" + ], + [ + "augustian", + "ów" + ], + [ + "WAG", + "NER" + ], + [ + "A", + "du" + ], + [ + "H", + "O" + ], + [ + "H", + "el" + ], + [ + "K", + "re" + ], + [ + "L", + "ota" + ], + [ + "M", + "or" + ], + [ + "O", + "ch" + ], + [ + "O", + "so" + ], + [ + "P", + "ę" + ], + [ + "P", + "łu" + ], + [ + "U", + "śmie" + ], + [ + "U", + "LUS" + ], + [ + "W", + "żdy" + ], + [ + "Z", + "robi" + ], + [ + "Z", + "rozumiał" + ], + [ + "b", + "nym" + ], + [ + "d", + "nię" + ], + [ + "d", + "rek" + ], + [ + "e", + "mi" + ], + [ + "k", + "l" + ], + [ + "k", + "ci" + ], + [ + "k", + "mie" + ], + [ + "m", + "ny" + ], + [ + "m", + "dle" + ], + [ + "m", + "rowie" + ], + [ + "o", + "pre" + ], + [ + "o", + "hy" + ], + [ + "o", + "grani" + ], + [ + "o", + "party" + ], + [ + "o", + "chrz" + ], + [ + "s", + "ała" + ], + [ + "s", + "pój" + ], + [ + "t", + "chem" + ], + [ + "u", + "je" + ], + [ + "u", + "dała" + ], + [ + "u", + "słyszeli" + ], + [ + "w", + "cu" + ], + [ + "w", + "rzo" + ], + [ + "w", + "dra" + ], + [ + "w", + "prowadzić" + ], + [ + "z", + "gię" + ], + [ + "ł", + "bem" + ], + [ + "ł", + "zach" + ], + [ + "Ś", + "ci" + ], + [ + "rz", + "on" + ], + [ + "nie", + "by" + ], + [ + "nie", + "my" + ], + [ + "nie", + "dobrze" + ], + [ + "na", + "jąc" + ], + [ + "na", + "dla" + ], + [ + "na", + "prędce" + ], + [ + "po", + "że" + ], + [ + "po", + "nę" + ], + [ + "po", + "sie" + ], + [ + "po", + "skoczył" + ], + [ + "po", + "rzucić" + ], + [ + "po", + "słem" + ], + [ + "po", + "bladła" + ], + [ + "st", + "od" + ], + [ + "st", + "kę" + ], + [ + "ni", + "jcie" + ], + [ + "dz", + "kich" + ], + [ + "ro", + "sło" + ], + [ + "ro", + "gów" + ], + [ + "rze", + "ni" + ], + [ + "się", + "gnął" + ], + [ + "li", + "wej" + ], + [ + "wi", + "skiem" + ], + [ + "go", + "s" + ], + [ + "je", + "ni" + ], + [ + "ko", + "wy" + ], + [ + "ko", + "wali" + ], + [ + "ko", + "pii" + ], + [ + "za", + "jąc" + ], + [ + "za", + "sę" + ], + [ + "za", + "mieni" + ], + [ + "za", + "prowadził" + ], + [ + "za", + "ciął" + ], + [ + "za", + "kochany" + ], + [ + "do", + "czeka" + ], + [ + "do", + "kazać" + ], + [ + "mi", + "lę" + ], + [ + "ka", + "rz" + ], + [ + "ła", + "by" + ], + [ + "ła", + "sce" + ], + [ + "ła", + "źni" + ], + [ + "pa", + "zu" + ], + [ + "pa", + "sku" + ], + [ + "wy", + "dzie" + ], + [ + "wy", + "ciem" + ], + [ + "wy", + "prę" + ], + [ + "wy", + "niósł" + ], + [ + "wy", + "krzyki" + ], + [ + "wy", + "sch" + ], + [ + "da", + "wały" + ], + [ + "ry", + "sów" + ], + [ + "ry", + "sach" + ], + [ + "dy", + "j" + ], + [ + "dy", + "re" + ], + [ + "od", + "naj" + ], + [ + "od", + "sunął" + ], + [ + "od", + "wiedz" + ], + [ + "od", + "wrót" + ], + [ + "od", + "bywał" + ], + [ + "la", + "lkę" + ], + [ + "prze", + "cho" + ], + [ + "prze", + "jeżdża" + ], + [ + "prze", + "stali" + ], + [ + "prze", + "mawiał" + ], + [ + "mo", + "ścia" + ], + [ + "ma", + "nu" + ], + [ + "ma", + "zu" + ], + [ + "ma", + "jące" + ], + [ + "si", + "s" + ], + [ + "si", + "ne" + ], + [ + "si", + "ów" + ], + [ + "przy", + "brał" + ], + [ + "przy", + "jeżdżał" + ], + [ + "cze", + "lu" + ], + [ + "ści", + "śnię" + ], + [ + "we", + "ń" + ], + [ + "we", + "szło" + ], + [ + "ba", + "cząc" + ], + [ + "ru", + "szę" + ], + [ + "cy", + "ga" + ], + [ + "bi", + "sz" + ], + [ + "bi", + "sy" + ], + [ + "łu", + "na" + ], + [ + "roz", + "ciągnął" + ], + [ + "tu", + "a" + ], + [ + "wszy", + "ch" + ], + [ + "ga", + "dają" + ], + [ + "pi", + "śmie" + ], + [ + "pi", + "ona" + ], + [ + "pan", + "ię" + ], + [ + "sza", + "m" + ], + [ + "de", + "pta" + ], + [ + "pod", + "szy" + ], + [ + "pod", + "źwi" + ], + [ + "zna", + "jący" + ], + [ + "sk", + "ół" + ], + [ + "nę", + "dzę" + ], + [ + "sie", + "ra" + ], + [ + "sto", + "wał" + ], + [ + "sto", + "łów" + ], + [ + "pe", + "l" + ], + [ + "pe", + "ra" + ], + [ + "Po", + "le" + ], + [ + "Po", + "znał" + ], + [ + "Po", + "kazało" + ], + [ + "pu", + "ch" + ], + [ + "pu", + "stej" + ], + [ + "ob", + "la" + ], + [ + "ob", + "myśli" + ], + [ + "Za", + "iste" + ], + [ + "lo", + "to" + ], + [ + "zy", + "ska" + ], + [ + "ję", + "cząc" + ], + [ + "bu", + "tel" + ], + [ + "wz", + "mian" + ], + [ + "wą", + "sami" + ], + [ + "niu", + "sza" + ], + [ + "lę", + "kam" + ], + [ + "cu", + "bi" + ], + [ + "cu", + "dnie" + ], + [ + "Je", + "dne" + ], + [ + "tam", + "to" + ], + [ + "kró", + "ci" + ], + [ + "gro", + "sz" + ], + [ + "gro", + "żą" + ], + [ + "bez", + "sil" + ], + [ + "krzy", + "ży" + ], + [ + "krzy", + "czą" + ], + [ + "stra", + "cili" + ], + [ + "czu", + "li" + ], + [ + "stro", + "j" + ], + [ + "woj", + "ło" + ], + [ + "gę", + "stym" + ], + [ + "są", + "sied" + ], + [ + "wu", + "je" + ], + [ + "pię", + "ść" + ], + [ + "par", + "te" + ], + [ + "książę", + "ta" + ], + [ + "Pa", + "ofi" + ], + [ + "Pa", + "ństwo" + ], + [ + "zło", + "żyła" + ], + [ + "księ", + "stwo" + ], + [ + "kto", + "kolwiek" + ], + [ + "Ra", + "czek" + ], + [ + "odpowie", + "m" + ], + [ + "Te", + "r" + ], + [ + "Prze", + "klę" + ], + [ + "ri", + "s" + ], + [ + "szu", + "mem" + ], + [ + "chło", + "pom" + ], + [ + "chło", + "dne" + ], + [ + "tru", + "ci" + ], + [ + "Ka", + "my" + ], + [ + "Ka", + "załem" + ], + [ + "sku", + "te" + ], + [ + "obo", + "zem" + ], + [ + "Wie", + "rzę" + ], + [ + "szo", + "nego" + ], + [ + "wio", + "nej" + ], + [ + "wio", + "nymi" + ], + [ + "mniej", + "szą" + ], + [ + "szli", + "śmy" + ], + [ + "róż", + "nica" + ], + [ + "poko", + "jach" + ], + [ + "Ni", + "żo" + ], + [ + "bla", + "do" + ], + [ + "kom", + "tura" + ], + [ + "osta", + "tku" + ], + [ + "gna", + "li" + ], + [ + "puści", + "ły" + ], + [ + "kło", + "nił" + ], + [ + "pom", + "ro" + ], + [ + "oko", + "pie" + ], + [ + "wal", + "k" + ], + [ + "kar", + "ta" + ], + [ + "An", + "ton" + ], + [ + "drugi", + "mi" + ], + [ + "ode", + "szli" + ], + [ + "kocha", + "nej" + ], + [ + "kocha", + "nką" + ], + [ + "pięk", + "nością" + ], + [ + "Krzy", + "k" + ], + [ + "pozna", + "łem" + ], + [ + "króle", + "stwo" + ], + [ + "rzo", + "nym" + ], + [ + "rado", + "sne" + ], + [ + "ho", + "ło" + ], + [ + "Cze", + "ka" + ], + [ + "szep", + "tem" + ], + [ + "fe", + "n" + ], + [ + "spa", + "cer" + ], + [ + "czyna", + "ch" + ], + [ + "ude", + "rzyli" + ], + [ + "czar", + "nymi" + ], + [ + "Pod", + "róż" + ], + [ + "samo", + "tności" + ], + [ + "chłop", + "ców" + ], + [ + "uj", + "ść" + ], + [ + "wraca", + "j" + ], + [ + "mieszka", + "jąc" + ], + [ + "Ży", + "dami" + ], + [ + "słucha", + "ją" + ], + [ + "zgo", + "dnie" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "le" + ], + [ + "wzię", + "to" + ], + [ + "obu", + "rzył" + ], + [ + "jeżd", + "żała" + ], + [ + "Dzi", + "wne" + ], + [ + "Dzi", + "wny" + ], + [ + "dia", + "bel" + ], + [ + "wojska", + "mi" + ], + [ + "odda", + "je" + ], + [ + "zapa", + "dał" + ], + [ + "śni", + "ło" + ], + [ + "zoba", + "czywszy" + ], + [ + "puszcza", + "m" + ], + [ + "pusty", + "ch" + ], + [ + "olbrzy", + "mia" + ], + [ + "szczęśli", + "wość" + ], + [ + "jeź", + "dzili" + ], + [ + "potęż", + "ną" + ], + [ + "Był", + "by" + ], + [ + "spodzie", + "wano" + ], + [ + "słyszał", + "eś" + ], + [ + "szero", + "ka" + ], + [ + "weso", + "łym" + ], + [ + "umie", + "ra" + ], + [ + "głów", + "ną" + ], + [ + "cieka", + "wy" + ], + [ + "Ne", + "a" + ], + [ + "zaję", + "ciem" + ], + [ + "czerwo", + "nej" + ], + [ + "głoś", + "ne" + ], + [ + "bój", + "cie" + ], + [ + "rozumie", + "ją" + ], + [ + "otwar", + "ty" + ], + [ + "tan", + "cer" + ], + [ + "poka", + "żę" + ], + [ + "Dzie", + "się" + ], + [ + "chowa", + "j" + ], + [ + "ofia", + "rą" + ], + [ + "trza", + "ska" + ], + [ + "myśla", + "ch" + ], + [ + "rycer", + "ska" + ], + [ + "rycer", + "skiej" + ], + [ + "sro", + "gie" + ], + [ + "Kró", + "tko" + ], + [ + "Kró", + "lowa" + ], + [ + "znalazł", + "szy" + ], + [ + "wydo", + "bywał" + ], + [ + "zgu", + "bił" + ], + [ + "pocie", + "szy" + ], + [ + "tęsk", + "nił" + ], + [ + "zwróci", + "li" + ], + [ + "wypad", + "kach" + ], + [ + "wese", + "li" + ], + [ + "Któ", + "rą" + ], + [ + "namiest", + "nikiem" + ], + [ + "namiest", + "niku" + ], + [ + "wzro", + "st" + ], + [ + "spi", + "sy" + ], + [ + "pójdzie", + "m" + ], + [ + "idą", + "ce" + ], + [ + "stępo", + "wały" + ], + [ + "Sapie", + "że" + ], + [ + "wrza", + "skiem" + ], + [ + "pogo", + "dna" + ], + [ + "poch", + "wa" + ], + [ + "przysię", + "gi" + ], + [ + "poga", + "n" + ], + [ + "Łę", + "ckiej" + ], + [ + "poczyna", + "ją" + ], + [ + "zbroj", + "ni" + ], + [ + "pog", + "nę" + ], + [ + "przyby", + "cia" + ], + [ + "wyciąg", + "nąć" + ], + [ + "kana", + "py" + ], + [ + "zbliża", + "jąc" + ], + [ + "Bra", + "t" + ], + [ + "owo", + "c" + ], + [ + "wyglą", + "dali" + ], + [ + "lite", + "wskim" + ], + [ + "Azja", + "ci" + ], + [ + "odwie", + "dził" + ], + [ + "niemie", + "ckiej" + ], + [ + "leś", + "nego" + ], + [ + "słod", + "ką" + ], + [ + "słod", + "kim" + ], + [ + "mis", + "ję" + ], + [ + "skarb", + "ca" + ], + [ + "zielo", + "ną" + ], + [ + "zielo", + "nej" + ], + [ + "choro", + "bę" + ], + [ + "powiedz", + "cie" + ], + [ + "napeł", + "nia" + ], + [ + "spę", + "dził" + ], + [ + "muzy", + "ką" + ], + [ + "dba", + "m" + ], + [ + "Często", + "chowie" + ], + [ + "pogrą", + "żył" + ], + [ + "dwor", + "ca" + ], + [ + "nieprzyjaciół", + "mi" + ], + [ + "zawzię", + "tości" + ], + [ + "narze", + "czoną" + ], + [ + "zgroma", + "dzenie" + ], + [ + "korzy", + "ści" + ], + [ + "posęp", + "ne" + ], + [ + "biało", + "głowy" + ], + [ + "skro", + "ni" + ], + [ + "ucieka", + "ją" + ], + [ + "tako", + "wą" + ], + [ + "pogar", + "dą" + ], + [ + "żołnier", + "skie" + ], + [ + "publi", + "cznych" + ], + [ + "chmur", + "ny" + ], + [ + "komenda", + "ncie" + ], + [ + "szlache", + "ckie" + ], + [ + "poprze", + "k" + ], + [ + "powstrzy", + "mał" + ], + [ + "XX", + "V" + ], + [ + "kapelu", + "sza" + ], + [ + "czyn", + "ność" + ], + [ + "zwykły", + "ch" + ], + [ + "blu", + "źni" + ], + [ + "trzę", + "sła" + ], + [ + "trzę", + "sły" + ], + [ + "szta", + "b" + ], + [ + "Pię", + "ć" + ], + [ + "brzę", + "k" + ], + [ + "waru", + "nki" + ], + [ + "Anzel", + "ma" + ], + [ + "figu", + "ra" + ], + [ + "uderza", + "ć" + ], + [ + "poża", + "rem" + ], + [ + "Eury", + "kle" + ], + [ + "ołta", + "rz" + ], + [ + "zasy", + "py" + ], + [ + "zamknię", + "tymi" + ], + [ + "okaz", + "ały" + ], + [ + "Benedy", + "kta" + ], + [ + "wisi", + "ał" + ], + [ + "rozmyśla", + "jąc" + ], + [ + "bal", + "sam" + ], + [ + "płó", + "tna" + ], + [ + "słabo", + "ści" + ], + [ + "poe", + "ty" + ], + [ + "podniesio", + "nym" + ], + [ + "Ję", + "drek" + ], + [ + "postanowi", + "li" + ], + [ + "postanowi", + "ła" + ], + [ + "bier", + "ała" + ], + [ + "Słucha", + "m" + ], + [ + "Sko", + "ra" + ], + [ + "...", + "\"" + ], + [ + "chust", + "ką" + ], + [ + "part", + "ie" + ], + [ + "sekre", + "t" + ], + [ + "Jurandów", + "na" + ], + [ + "słody", + "cz" + ], + [ + "Euro", + "pie" + ], + [ + "Zaporoż", + "cy" + ], + [ + "psze", + "nicy" + ], + [ + "dokład", + "niej" + ], + [ + "szlo", + "cha" + ], + [ + "świta", + "niem" + ], + [ + "mle", + "ko" + ], + [ + "kurza", + "wy" + ], + [ + "Upi", + "ty" + ], + [ + "rezy", + "den" + ], + [ + "żału", + "je" + ], + [ + "Af", + "ryce" + ], + [ + "tchó", + "rz" + ], + [ + "kura", + "t" + ], + [ + "unik", + "nąć" + ], + [ + "zjedna", + "ć" + ], + [ + "Có", + "żeś" + ], + [ + "żwa", + "wo" + ], + [ + "MU", + "NK" + ], + [ + "Zbawi", + "ciela" + ], + [ + "zmiarko", + "wał" + ], + [ + "fontan", + "ny" + ], + [ + "bęb", + "nów" + ], + [ + "Obec", + "ni" + ], + [ + "powinie", + "neś" + ], + [ + "Zamoy", + "ski" + ], + [ + "nios", + "ąc" + ], + [ + "zachwi", + "ał" + ], + [ + "powró", + "z" + ], + [ + "bran", + "so" + ], + [ + "Rz", + "pli" + ], + [ + "Am", + "fi" + ], + [ + "Kiemli", + "cze" + ], + [ + "reja", + "sła" + ], + [ + "piechu", + "rów" + ], + [ + "saty", + "sfa" + ], + [ + "czterem", + "a" + ], + [ + "zabo", + "bo" + ], + [ + "sapie", + "ży" + ], + [ + "Phu", + "t" + ], + [ + "centu", + "ri" + ], + [ + "podkancle", + "rzy" + ], + [ + "szmara", + "g" + ], + [ + "Krys", + "pus" + ], + [ + "HO", + "MUNK" + ], + [ + "HOMUNK", + "ULUS" + ], + [ + "A", + "zję" + ], + [ + "G", + "da" + ], + [ + "O", + "lim" + ], + [ + "O", + "pat" + ], + [ + "P", + "ia" + ], + [ + "S", + "Y" + ], + [ + "S", + "ka" + ], + [ + "S", + "tu" + ], + [ + "S", + "pan" + ], + [ + "W", + "stał" + ], + [ + "W", + "er" + ], + [ + "W", + "schod" + ], + [ + "Z", + "wy" + ], + [ + "a", + "posto" + ], + [ + "d", + "ż" + ], + [ + "f", + "li" + ], + [ + "i", + "s" + ], + [ + "i", + "no" + ], + [ + "k", + "cję" + ], + [ + "l", + "ię" + ], + [ + "l", + "li" + ], + [ + "m", + "ba" + ], + [ + "m", + "knie" + ], + [ + "m", + "ścić" + ], + [ + "o", + "nia" + ], + [ + "o", + "sie" + ], + [ + "o", + "sią" + ], + [ + "o", + "gra" + ], + [ + "o", + "pierał" + ], + [ + "r", + "wie" + ], + [ + "r", + "ny" + ], + [ + "r", + "żenie" + ], + [ + "s", + "cze" + ], + [ + "t", + "ia" + ], + [ + "u", + "cy" + ], + [ + "u", + "raz" + ], + [ + "u", + "pi" + ], + [ + "u", + "mę" + ], + [ + "u", + "miała" + ], + [ + "u", + "cało" + ], + [ + "w", + "ci" + ], + [ + "z", + "war" + ], + [ + "z", + "syła" + ], + [ + "ł", + "bie" + ], + [ + "Ś", + "nie" + ], + [ + "nie", + "za" + ], + [ + "nie", + "jakiego" + ], + [ + "nie", + "potrzeb" + ], + [ + "na", + "cze" + ], + [ + "na", + "sty" + ], + [ + "na", + "wrócił" + ], + [ + "po", + "mi" + ], + [ + "po", + "ten" + ], + [ + "po", + "sługi" + ], + [ + "po", + "ruszyć" + ], + [ + "ni", + "ska" + ], + [ + "ni", + "czki" + ], + [ + "ra", + "chować" + ], + [ + "ro", + "wski" + ], + [ + "ro", + "wego" + ], + [ + "ro", + "dem" + ], + [ + "rze", + "szy" + ], + [ + "rze", + "ścija" + ], + [ + "wi", + "on" + ], + [ + "wi", + "ński" + ], + [ + "ko", + "wal" + ], + [ + "ko", + "zła" + ], + [ + "za", + "ku" + ], + [ + "za", + "wia" + ], + [ + "za", + "py" + ], + [ + "za", + "trwo" + ], + [ + "za", + "moż" + ], + [ + "za", + "znał" + ], + [ + "za", + "padły" + ], + [ + "za", + "lot" + ], + [ + "za", + "snąć" + ], + [ + "do", + "bi" + ], + [ + "do", + "wano" + ], + [ + "ło", + "nie" + ], + [ + "le", + "gi" + ], + [ + "le", + "żeć" + ], + [ + "wa", + "jących" + ], + [ + "ka", + "l" + ], + [ + "ka", + "pry" + ], + [ + "wie", + "ża" + ], + [ + "wie", + "niec" + ], + [ + "wie", + "śnia" + ], + [ + "ła", + "mią" + ], + [ + "pa", + "wie" + ], + [ + "ki", + "jami" + ], + [ + "wy", + "go" + ], + [ + "wy", + "prze" + ], + [ + "wy", + "sie" + ], + [ + "wy", + "śle" + ], + [ + "wy", + "zwo" + ], + [ + "wy", + "niosły" + ], + [ + "wy", + "lot" + ], + [ + "wy", + "miarko" + ], + [ + "ja", + "strzę" + ], + [ + "ja", + "strząb" + ], + [ + "to", + "ru" + ], + [ + "to", + "ale" + ], + [ + "te", + "raź" + ], + [ + "ty", + "ki" + ], + [ + "dzi", + "cy" + ], + [ + "dzi", + "ar" + ], + [ + "da", + "rować" + ], + [ + "czy", + "nu" + ], + [ + "czy", + "niono" + ], + [ + "ry", + "su" + ], + [ + "cie", + "nki" + ], + [ + "od", + "prowa" + ], + [ + "od", + "kąd" + ], + [ + "od", + "prowadzić" + ], + [ + "prze", + "lo" + ], + [ + "prze", + "pły" + ], + [ + "prze", + "jechać" + ], + [ + "prze", + "stały" + ], + [ + "prze", + "chodziły" + ], + [ + "prze", + "prawy" + ], + [ + "ma", + "ru" + ], + [ + "ma", + "rzył" + ], + [ + "bo", + "wi" + ], + [ + "bo", + "rów" + ], + [ + "bo", + "skich" + ], + [ + "si", + "or" + ], + [ + "przy", + "sługę" + ], + [ + "mu", + "cha" + ], + [ + "sta", + "d" + ], + [ + "sta", + "w" + ], + [ + "sta", + "tki" + ], + [ + "ści", + "gał" + ], + [ + "we", + "zy" + ], + [ + "ba", + "ga" + ], + [ + "sa", + "nie" + ], + [ + "sa", + "ni" + ], + [ + "sa", + "pać" + ], + [ + "cza", + "rów" + ], + [ + "bi", + "s" + ], + [ + "bi", + "jącym" + ], + [ + "łu", + "ków" + ], + [ + "roz", + "war" + ], + [ + "roz", + "ter" + ], + [ + "roz", + "wiąza" + ], + [ + "roz", + "padli" + ], + [ + "lu", + "stra" + ], + [ + "tu", + "ry" + ], + [ + "tu", + "many" + ], + [ + "ga", + "wę" + ], + [ + "ze", + "jdzie" + ], + [ + "pi", + "ją" + ], + [ + "pan", + "to" + ], + [ + "sza", + "tę" + ], + [ + "pod", + "sy" + ], + [ + "pod", + "dać" + ], + [ + "zna", + "na" + ], + [ + "zna", + "nych" + ], + [ + "Nie", + "wol" + ], + [ + "Nie", + "przyjaciel" + ], + [ + "Nie", + "stety" + ], + [ + "już", + "ci" + ], + [ + "Po", + "li" + ], + [ + "Po", + "ntu" + ], + [ + "pu", + "stą" + ], + [ + "pu", + "szka" + ], + [ + "Na", + "zy" + ], + [ + "ża", + "gle" + ], + [ + "myś", + "my" + ], + [ + "mówi", + "ło" + ], + [ + "ję", + "czeć" + ], + [ + "czą", + "cą" + ], + [ + "dł", + "ą" + ], + [ + "Wo", + "la" + ], + [ + "Wo", + "źny" + ], + [ + "Bo", + "na" + ], + [ + "Bo", + "ża" + ], + [ + "in", + "try" + ], + [ + "wz", + "dry" + ], + [ + "wą", + "ski" + ], + [ + "wą", + "sem" + ], + [ + "przed", + "niej" + ], + [ + "naj", + "pierw" + ], + [ + "naj", + "pierwej" + ], + [ + "zo", + "rze" + ], + [ + "słu", + "py" + ], + [ + "sła", + "by" + ], + [ + "sko", + "n" + ], + [ + "sko", + "ru" + ], + [ + "cu", + "dnej" + ], + [ + "bra", + "ma" + ], + [ + "nad", + "wor" + ], + [ + "fi", + "i" + ], + [ + "bli", + "ski" + ], + [ + "wła", + "dnie" + ], + [ + "nu", + "je" + ], + [ + "cia", + "ny" + ], + [ + "cia", + "no" + ], + [ + "gro", + "ty" + ], + [ + "gro", + "dzie" + ], + [ + "gro", + "dy" + ], + [ + "gro", + "sza" + ], + [ + "bez", + "kar" + ], + [ + "wę", + "zeł" + ], + [ + "śli", + "j" + ], + [ + "pła", + "cą" + ], + [ + "chy", + "lił" + ], + [ + "sia", + "dała" + ], + [ + "krzy", + "ków" + ], + [ + "kła", + "nia" + ], + [ + "rzu", + "cała" + ], + [ + "two", + "jego" + ], + [ + "Sta", + "nął" + ], + [ + "pię", + "cio" + ], + [ + "mę", + "ski" + ], + [ + "par", + "skanie" + ], + [ + "Pa", + "tkiewicz" + ], + [ + "peł", + "nych" + ], + [ + "peł", + "nej" + ], + [ + "zło", + "tego" + ], + [ + "dłu", + "gów" + ], + [ + "nię", + "tej" + ], + [ + "ciąg", + "łym" + ], + [ + "Ra", + "zem" + ], + [ + "Ra", + "tuj" + ], + [ + "pow", + "stać" + ], + [ + "ha", + "mować" + ], + [ + "panie", + "nkę" + ], + [ + "choć", + "byś" + ], + [ + "mar", + "mu" + ], + [ + "chał", + "u" + ], + [ + "chło", + "dny" + ], + [ + "szla", + "f" + ], + [ + "Ka", + "żę" + ], + [ + "cą", + "cy" + ], + [ + "powia", + "dały" + ], + [ + "war", + "szta" + ], + [ + "ścią", + "gnąć" + ], + [ + "żą", + "cy" + ], + [ + "więk", + "szość" + ], + [ + "Przy", + "szła" + ], + [ + "towa", + "no" + ], + [ + "poko", + "cha" + ], + [ + "Ni", + "ni" + ], + [ + "kon", + "cer" + ], + [ + "przeciw", + "nym" + ], + [ + "wróci", + "ło" + ], + [ + "wróci", + "ły" + ], + [ + "nił", + "ło" + ], + [ + "posta", + "wić" + ], + [ + "kre", + "den" + ], + [ + "kar", + "mi" + ], + [ + "dziew", + "ce" + ], + [ + "dło", + "niach" + ], + [ + "wło", + "sa" + ], + [ + "potę", + "żna" + ], + [ + "następ", + "ny" + ], + [ + "następ", + "ne" + ], + [ + "pozna", + "ński" + ], + [ + "dra", + "ch" + ], + [ + "brze", + "mię" + ], + [ + "brze", + "gami" + ], + [ + "szep", + "t" + ], + [ + "spra", + "wo" + ], + [ + "Pod", + "niósł" + ], + [ + "zrobi", + "sz" + ], + [ + "lek", + "ką" + ], + [ + "gru", + "ncie" + ], + [ + "cja", + "mi" + ], + [ + "szka", + "rad" + ], + [ + "glą", + "dając" + ], + [ + "kamie", + "nne" + ], + [ + "uj", + "rzeć" + ], + [ + "pal", + "my" + ], + [ + "poło", + "żenia" + ], + [ + "wca", + "ch" + ], + [ + "Bi", + "sku" + ], + [ + "szczo", + "ną" + ], + [ + "żało", + "ści" + ], + [ + "okru", + "tne" + ], + [ + "Petroniu", + "szu" + ], + [ + "mio", + "t" + ], + [ + "zac", + "ne" + ], + [ + "zac", + "nego" + ], + [ + "Ha", + "ń" + ], + [ + "odda", + "wał" + ], + [ + "odda", + "dzą" + ], + [ + "powi", + "tać" + ], + [ + "powi", + "tanie" + ], + [ + "LE", + "S" + ], + [ + "wdzię", + "czna" + ], + [ + "miłości", + "w" + ], + [ + "śle", + "po" + ], + [ + "niebie", + "skich" + ], + [ + "niebie", + "skim" + ], + [ + "jeź", + "dzi" + ], + [ + "rusze", + "niu" + ], + [ + "mogli", + "byśmy" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskich" + ], + [ + "spodzie", + "wali" + ], + [ + "pry", + "ncy" + ], + [ + "Kiedy", + "m" + ], + [ + "spostrze", + "gli" + ], + [ + "pacho", + "lik" + ], + [ + "Koza", + "ka" + ], + [ + "dziewczy", + "no" + ], + [ + "ukry", + "tych" + ], + [ + "koro", + "ny" + ], + [ + "zaję", + "ci" + ], + [ + "Niem", + "na" + ], + [ + "czerwo", + "no" + ], + [ + "głoś", + "nym" + ], + [ + "kola", + "ski" + ], + [ + "środ", + "ki" + ], + [ + "twier", + "dził" + ], + [ + "piecho", + "cie" + ], + [ + "pochy", + "liwszy" + ], + [ + "Zy", + "cha" + ], + [ + "per", + "ien" + ], + [ + "wiecz", + "ność" + ], + [ + "pięć", + "dziesięciu" + ], + [ + "wając", + "ą" + ], + [ + "tajem", + "nica" + ], + [ + "kawale", + "rowie" + ], + [ + "uczy", + "nią" + ], + [ + "boż", + "ka" + ], + [ + "pokry", + "ła" + ], + [ + "Warsza", + "wę" + ], + [ + "kwia", + "tu" + ], + [ + "przej", + "ściu" + ], + [ + "gwia", + "ździ" + ], + [ + "komna", + "tach" + ], + [ + "groz", + "ić" + ], + [ + "kru", + "ż" + ], + [ + "sp", + "lu" + ], + [ + "Mie", + "dziano" + ], + [ + "modli", + "twa" + ], + [ + "Zo", + "łta" + ], + [ + "Woj", + "niłło" + ], + [ + "idą", + "cych" + ], + [ + "znajdzie", + "my" + ], + [ + "siedzi", + "ało" + ], + [ + "stępo", + "wała" + ], + [ + "cno", + "cie" + ], + [ + "niedo", + "la" + ], + [ + "żół", + "tych" + ], + [ + "podej", + "rzenia" + ], + [ + "wpadł", + "szy" + ], + [ + "Kra", + "ko" + ], + [ + "krwa", + "wych" + ], + [ + "leżą", + "cy" + ], + [ + "przysię", + "gli" + ], + [ + "zer", + "wali" + ], + [ + "har", + "do" + ], + [ + "przywi", + "leje" + ], + [ + "namio", + "tem" + ], + [ + "zbroj", + "ne" + ], + [ + "pojedy", + "nek" + ], + [ + "wierzy", + "sz" + ], + [ + "opowiada", + "li" + ], + [ + "zaczyna", + "ją" + ], + [ + "Kry", + "mie" + ], + [ + "niespo", + "dzian" + ], + [ + "zuch", + "wało" + ], + [ + "Re", + "sz" + ], + [ + "Ar", + "cy" + ], + [ + "bach", + "ma" + ], + [ + "ostrze", + "m" + ], + [ + "zasło", + "ną" + ], + [ + "różo", + "wą" + ], + [ + "mnó", + "stwem" + ], + [ + "podzie", + "mi" + ], + [ + "Powiedz", + "że" + ], + [ + "zmieni", + "ły" + ], + [ + "dowo", + "dził" + ], + [ + "suro", + "wy" + ], + [ + "dwor", + "cu" + ], + [ + "dwor", + "skich" + ], + [ + "połą", + "czył" + ], + [ + "chory", + "m" + ], + [ + "oblę", + "żeniu" + ], + [ + "Zna", + "lazł" + ], + [ + "tako", + "wy" + ], + [ + "grozi", + "ło" + ], + [ + "stosu", + "nków" + ], + [ + "pozosta", + "je" + ], + [ + "Chwi", + "la" + ], + [ + "Chło", + "piec" + ], + [ + "Ce", + "sarz" + ], + [ + "Dnie", + "pr" + ], + [ + "wielko", + "ść" + ], + [ + "źre", + "nicach" + ], + [ + "pojedzie", + "my" + ], + [ + "Tro", + "chę" + ], + [ + "widziała", + "m" + ], + [ + "Or", + "szak" + ], + [ + "głup", + "stwa" + ], + [ + "przywy", + "kli" + ], + [ + "oli", + "m" + ], + [ + "ukło", + "nem" + ], + [ + "oczeki", + "wania" + ], + [ + "zmy", + "słów" + ], + [ + "jadą", + "cy" + ], + [ + "podnosi", + "ła" + ], + [ + "sprzę", + "tów" + ], + [ + "ciągną", + "c" + ], + [ + "pracu", + "ją" + ], + [ + "pokło", + "ny" + ], + [ + "potrzą", + "sając" + ], + [ + "koryta", + "rz" + ], + [ + "Angli", + "i" + ], + [ + "Angli", + "cy" + ], + [ + "pochwy", + "cić" + ], + [ + "cesa", + "rza" + ], + [ + "pieczę", + "ć" + ], + [ + "tryum", + "fu" + ], + [ + "regimenta", + "rze" + ], + [ + "obró", + "cił" + ], + [ + "NI", + "CA" + ], + [ + "wzniesio", + "ne" + ], + [ + "oszcze", + "p" + ], + [ + "ochło", + "nąwszy" + ], + [ + "podniesio", + "ną" + ], + [ + "sułta", + "na" + ], + [ + "impe", + "t" + ], + [ + "Raszko", + "wie" + ], + [ + "zwycięz", + "ca" + ], + [ + "Mellecho", + "wicza" + ], + [ + "Ara", + "bów" + ], + [ + "angiel", + "sku" + ], + [ + "Augu", + "sta" + ], + [ + "Wrzeszczo", + "wicza" + ], + [ + "arystokra", + "cja" + ], + [ + "porówna", + "ć" + ], + [ + "mężo", + "wi" + ], + [ + "Butry", + "mów" + ], + [ + "zde", + "cy" + ], + [ + "gorz", + "ko" + ], + [ + "barbarzy", + "ńcy" + ], + [ + "lip", + "ca" + ], + [ + "Wielko", + "polsce" + ], + [ + "Zbro", + "żek" + ], + [ + "przeko", + "ny" + ], + [ + "witeb", + "skiego" + ], + [ + "odbij", + "ały" + ], + [ + "surdu", + "t" + ], + [ + "Wasz", + "mości" + ], + [ + "Wasz", + "mość" + ], + [ + "spoty", + "kał" + ], + [ + "wzra", + "sta" + ], + [ + "przyto", + "mnie" + ], + [ + "zapomnie", + "li" + ], + [ + "funk", + "cję" + ], + [ + "Gnie", + "w" + ], + [ + "Powie", + "trze" + ], + [ + "koszo", + "wy" + ], + [ + "kupu", + "je" + ], + [ + "uniwer", + "syte" + ], + [ + "Lanckoro", + "ński" + ], + [ + "serwi", + "s" + ], + [ + "dwoj", + "ga" + ], + [ + "Szla", + "chcic" + ], + [ + "chal", + "dej" + ], + [ + "Hopfe", + "ra" + ], + [ + "wniebo", + "głosy" + ], + [ + "Kulwie", + "ców" + ], + [ + "stod", + "ół" + ], + [ + "Zołta", + "re" + ], + [ + ".", + ")" + ], + [ + "A", + "ga" + ], + [ + "B", + "rzy" + ], + [ + "B", + "ły" + ], + [ + "C", + "ał" + ], + [ + "G", + "A" + ], + [ + "R", + "ok" + ], + [ + "S", + "oko" + ], + [ + "S", + "kończył" + ], + [ + "S", + "zel" + ], + [ + "U", + "cieka" + ], + [ + "W", + "in" + ], + [ + "Z", + "dra" + ], + [ + "a", + "s" + ], + [ + "a", + "fryka" + ], + [ + "d", + "ża" + ], + [ + "g", + "lo" + ], + [ + "k", + "rów" + ], + [ + "n", + "daro" + ], + [ + "o", + "ga" + ], + [ + "o", + "nego" + ], + [ + "o", + "sty" + ], + [ + "o", + "pada" + ], + [ + "o", + "pusto" + ], + [ + "s", + "pyta" + ], + [ + "u", + "wię" + ], + [ + "u", + "czą" + ], + [ + "u", + "stęp" + ], + [ + "u", + "podoba" + ], + [ + "u", + "wierzyć" + ], + [ + "u", + "ciąć" + ], + [ + "w", + "cem" + ], + [ + "w", + "stać" + ], + [ + "z", + "sunął" + ], + [ + "Ł", + "A" + ], + [ + "ś", + "cię" + ], + [ + "nie", + "moc" + ], + [ + "nie", + "wieści" + ], + [ + "nie", + "stety" + ], + [ + "na", + "pę" + ], + [ + "na", + "stąpił" + ], + [ + "sz", + "po" + ], + [ + "sz", + "kie" + ], + [ + "sz", + "mat" + ], + [ + "cz", + "ków" + ], + [ + "po", + "ni" + ], + [ + "po", + "gła" + ], + [ + "po", + "myśla" + ], + [ + "po", + "psu" + ], + [ + "po", + "słuchać" + ], + [ + "po", + "większa" + ], + [ + "po", + "ciągnąć" + ], + [ + "po", + "czerwie" + ], + [ + "po", + "ruszyła" + ], + [ + "po", + "byt" + ], + [ + "ni", + "ałem" + ], + [ + "dz", + "kiej" + ], + [ + "ra", + "cz" + ], + [ + "ro", + "ż" + ], + [ + "się", + "dzie" + ], + [ + "li", + "chy" + ], + [ + "go", + "ńców" + ], + [ + "ko", + "sztu" + ], + [ + "za", + "pamięta" + ], + [ + "za", + "przysiągł" + ], + [ + "do", + "myśli" + ], + [ + "do", + "trzeć" + ], + [ + "do", + "wane" + ], + [ + "do", + "puścić" + ], + [ + "ło", + "ż" + ], + [ + "mi", + "on" + ], + [ + "wa", + "nę" + ], + [ + "ka", + "rać" + ], + [ + "ła", + "c" + ], + [ + "ła", + "wki" + ], + [ + "ta", + "rza" + ], + [ + "ta", + "ńcu" + ], + [ + "pa", + "po" + ], + [ + "ki", + "je" + ], + [ + "wy", + "krzy" + ], + [ + "wy", + "dłu" + ], + [ + "ja", + "skół" + ], + [ + "te", + "la" + ], + [ + "dzi", + "wi" + ], + [ + "dzi", + "wili" + ], + [ + "da", + "k" + ], + [ + "da", + "rów" + ], + [ + "da", + "waj" + ], + [ + "ry", + "bę" + ], + [ + "ry", + "czał" + ], + [ + "cie", + "lu" + ], + [ + "od", + "rzucił" + ], + [ + "od", + "wrócić" + ], + [ + "la", + "rz" + ], + [ + "la", + "tem" + ], + [ + "prze", + "był" + ], + [ + "prze", + "stro" + ], + [ + "prze", + "kra" + ], + [ + "prze", + "stawał" + ], + [ + "prze", + "tarł" + ], + [ + "si", + "wie" + ], + [ + "si", + "odle" + ], + [ + "mie", + "rzy" + ], + [ + "mie", + "wał" + ], + [ + "przy", + "stępu" + ], + [ + "przy", + "puścić" + ], + [ + "ku", + "pami" + ], + [ + "cze", + "ch" + ], + [ + "ści", + "skać" + ], + [ + "ły", + "si" + ], + [ + "ru", + "chami" + ], + [ + "bie", + "dnym" + ], + [ + "co", + "dzie" + ], + [ + "co", + "nego" + ], + [ + "co", + "nymi" + ], + [ + "pie", + "sz" + ], + [ + "pie", + "ści" + ], + [ + "pie", + "cza" + ], + [ + "pie", + "śnią" + ], + [ + "sa", + "dy" + ], + [ + "cza", + "szki" + ], + [ + "łu", + "cznik" + ], + [ + "roz", + "gło" + ], + [ + "roz", + "puszczo" + ], + [ + "roz", + "bija" + ], + [ + "ze", + "wnętrz" + ], + [ + "gło", + "w" + ], + [ + "ale", + "i" + ], + [ + "spo", + "cząć" + ], + [ + "wia", + "d" + ], + [ + "wia", + "r" + ], + [ + "so", + "wym" + ], + [ + "de", + "cy" + ], + [ + "de", + "lega" + ], + [ + "pra", + "wią" + ], + [ + "pod", + "ała" + ], + [ + "zna", + "ła" + ], + [ + "zna", + "ków" + ], + [ + "wię", + "źni" + ], + [ + "sto", + "ma" + ], + [ + "du", + "lla" + ], + [ + "pu", + "l" + ], + [ + "ob", + "na" + ], + [ + "ob", + "cego" + ], + [ + "Za", + "uwa" + ], + [ + "Na", + "tychmiast" + ], + [ + "lo", + "g" + ], + [ + "lo", + "tu" + ], + [ + "lo", + "sów" + ], + [ + "py", + "łu" + ], + [ + "bę", + "bny" + ], + [ + "zy", + "sk" + ], + [ + "czą", + "pospolitą" + ], + [ + "nic", + "twem" + ], + [ + "bu", + "zdy" + ], + [ + "bu", + "dować" + ], + [ + "trzy", + "mały" + ], + [ + "naj", + "sław" + ], + [ + "naj", + "gorzej" + ], + [ + "Ch", + "rzci" + ], + [ + "Ta", + "ką" + ], + [ + "Ta", + "kich" + ], + [ + "cu", + "gle" + ], + [ + "Je", + "nerał" + ], + [ + "trze", + "wi" + ], + [ + "nad", + "jeżdża" + ], + [ + "bli", + "skie" + ], + [ + "nu", + "j" + ], + [ + "gro", + "t" + ], + [ + "zu", + "ję" + ], + [ + "wę", + "że" + ], + [ + "ar", + "ium" + ], + [ + "pła", + "cę" + ], + [ + "pła", + "szczu" + ], + [ + "śmie", + "chy" + ], + [ + "czu", + "by" + ], + [ + "nio", + "słem" + ], + [ + "kła", + "dł" + ], + [ + "myśl", + "ny" + ], + [ + "zi", + "ół" + ], + [ + "ksią", + "żek" + ], + [ + "dał", + "eś" + ], + [ + "sły", + "nny" + ], + [ + "kul", + "ą" + ], + [ + "Pa", + "wła" + ], + [ + "szczę", + "ści" + ], + [ + "wił", + "em" + ], + [ + "świe", + "cić" + ], + [ + "Ra", + "da" + ], + [ + "pow", + "stały" + ], + [ + "fa", + "na" + ], + [ + "fa", + "wory" + ], + [ + "kra", + "ś" + ], + [ + "kra", + "ńcu" + ], + [ + "ha", + "m" + ], + [ + "lą", + "du" + ], + [ + "Sz", + "czu" + ], + [ + "panie", + "nce" + ], + [ + "Do", + "póki" + ], + [ + "Te", + "bach" + ], + [ + "Tu", + "taj" + ], + [ + "Ro", + "chu" + ], + [ + "Ro", + "gowa" + ], + [ + "chło", + "du" + ], + [ + "rzą", + "dzić" + ], + [ + "dza", + "j" + ], + [ + "Ka", + "zano" + ], + [ + "gnie", + "wał" + ], + [ + "gra", + "bie" + ], + [ + "przyja", + "źnie" + ], + [ + "war", + "g" + ], + [ + "hu", + "morze" + ], + [ + "żą", + "dzą" + ], + [ + "mil", + "czała" + ], + [ + "pę", + "d" + ], + [ + "pę", + "k" + ], + [ + "pę", + "dzili" + ], + [ + "Przy", + "szły" + ], + [ + "towa", + "ne" + ], + [ + "men", + "tar" + ], + [ + "ciem", + "nego" + ], + [ + "pół", + "tora" + ], + [ + "Rze", + "cząpospolitą" + ], + [ + "poko", + "na" + ], + [ + "jaki", + "ż" + ], + [ + "moc", + "niejszy" + ], + [ + "patrzy", + "sz" + ], + [ + "prz", + "odzie" + ], + [ + "tedy", + "by" + ], + [ + "tłu", + "mem" + ], + [ + "cem", + "u" + ], + [ + "wło", + "sem" + ], + [ + "ode", + "słać" + ], + [ + "kocha", + "nek" + ], + [ + "szczy", + "tów" + ], + [ + "nale", + "gał" + ], + [ + "woje", + "nny" + ], + [ + "Da", + "rzec" + ], + [ + "uro", + "dą" + ], + [ + "dzię", + "k" + ], + [ + "gła", + "dka" + ], + [ + "zdro", + "wy" + ], + [ + "zdro", + "wo" + ], + [ + "ude", + "rzyło" + ], + [ + "Szwe", + "d" + ], + [ + "dli", + "wy" + ], + [ + "póź", + "na" + ], + [ + "pole", + "c" + ], + [ + "grze", + "bie" + ], + [ + "grze", + "czny" + ], + [ + "gru", + "bym" + ], + [ + "ol", + "śnie" + ], + [ + "pia", + "nie" + ], + [ + "cier", + "pią" + ], + [ + "kla", + "czy" + ], + [ + "zja", + "wisko" + ], + [ + "rok", + "sy" + ], + [ + "długo", + "ść" + ], + [ + "smu", + "gi" + ], + [ + "zdu", + "mieniu" + ], + [ + "Winicjusz", + "em" + ], + [ + "ucz", + "t" + ], + [ + "wro", + "ta" + ], + [ + "uda", + "je" + ], + [ + "zwycię", + "stw" + ], + [ + "om", + "dle" + ], + [ + "rodzi", + "ca" + ], + [ + "Dzi", + "kie" + ], + [ + "Dzi", + "kich" + ], + [ + "wyż", + "szą" + ], + [ + "pisa", + "no" + ], + [ + "zwa", + "no" + ], + [ + "odda", + "ję" + ], + [ + "skó", + "rami" + ], + [ + "sen", + "s" + ], + [ + "Bohu", + "nowi" + ], + [ + "La", + "uda" + ], + [ + "Go", + "spo" + ], + [ + "Go", + "tów" + ], + [ + "obro", + "nić" + ], + [ + "ria", + "ch" + ], + [ + "Jagie", + "nką" + ], + [ + "pała", + "ce" + ], + [ + "pis", + "ma" + ], + [ + "gry", + "wał" + ], + [ + "mist", + "rzu" + ], + [ + "szero", + "kich" + ], + [ + "szero", + "kiej" + ], + [ + "stry", + "je" + ], + [ + "gorą", + "czkę" + ], + [ + "Ki", + "sie" + ], + [ + "dobro", + "ć" + ], + [ + "słów", + "ko" + ], + [ + "ge", + "ner" + ], + [ + "tni", + "kiem" + ], + [ + "świet", + "ny" + ], + [ + "szere", + "gów" + ], + [ + "musiał", + "by" + ], + [ + "otwar", + "tych" + ], + [ + "Radziwił", + "łowie" + ], + [ + "twier", + "dzę" + ], + [ + "Ze", + "nd" + ], + [ + "Dzie", + "wczy" + ], + [ + "wybu", + "chnie" + ], + [ + "wiecz", + "ności" + ], + [ + "sro", + "mo" + ], + [ + "uczy", + "ń" + ], + [ + "gor", + "szego" + ], + [ + "mili", + "ona" + ], + [ + "usza", + "nowa" + ], + [ + "prawdzi", + "wego" + ], + [ + "skła", + "dali" + ], + [ + "wład", + "ny" + ], + [ + "straszli", + "wego" + ], + [ + "czci", + "godna" + ], + [ + "poru", + "cz" + ], + [ + "pocie", + "szyć" + ], + [ + "pocie", + "szać" + ], + [ + "zba", + "dać" + ], + [ + "tęsk", + "ni" + ], + [ + "niewia", + "stę" + ], + [ + "wypad", + "ło" + ], + [ + "poprzed", + "nich" + ], + [ + "zacho", + "wał" + ], + [ + "księż", + "nicz" + ], + [ + "zapo", + "biec" + ], + [ + "dzwo", + "nów" + ], + [ + "modli", + "twą" + ], + [ + "zaba", + "wę" + ], + [ + "żół", + "ta" + ], + [ + "żół", + "ty" + ], + [ + "żona", + "ty" + ], + [ + "hy", + "mn" + ], + [ + "zim", + "ne" + ], + [ + "zim", + "ną" + ], + [ + "pogo", + "dę" + ], + [ + "niezmier", + "nej" + ], + [ + "zach", + "wia" + ], + [ + "okrę", + "cie" + ], + [ + "okrop", + "ną" + ], + [ + "posła", + "niec" + ], + [ + "wnę", + "trzu" + ], + [ + "cof", + "nęli" + ], + [ + "przer", + "wy" + ], + [ + "zamia", + "ru" + ], + [ + "zamia", + "rów" + ], + [ + "wyciąg", + "nęła" + ], + [ + "west", + "chnęła" + ], + [ + "czemu", + "ś" + ], + [ + "kana", + "łu" + ], + [ + "strzał", + "ą" + ], + [ + "Jam", + "polu" + ], + [ + "pochod", + "niami" + ], + [ + "boże", + "k" + ], + [ + "ban", + "dy" + ], + [ + "urzę", + "dnik" + ], + [ + "zuch", + "wale" + ], + [ + "Wąso", + "szy" + ], + [ + "trzydzie", + "sty" + ], + [ + "poma", + "ga" + ], + [ + "wez", + "wać" + ], + [ + "mnó", + "stwa" + ], + [ + "TA", + "LES" + ], + [ + "fra", + "so" + ], + [ + "niez", + "gra" + ], + [ + "uży", + "wał" + ], + [ + "napeł", + "nione" + ], + [ + "Rozu", + "miał" + ], + [ + "posu", + "wać" + ], + [ + "scho", + "wał" + ], + [ + "odle", + "głych" + ], + [ + "narze", + "kać" + ], + [ + "tea", + "tru" + ], + [ + "kłopo", + "tu" + ], + [ + "ble", + "dną" + ], + [ + "salo", + "n" + ], + [ + "skro", + "ś" + ], + [ + "zmiesza", + "na" + ], + [ + "sznu", + "rek" + ], + [ + "wspomnie", + "ń" + ], + [ + "skrzydła", + "ch" + ], + [ + "komenda", + "n" + ], + [ + "otu", + "chą" + ], + [ + "polity", + "kę" + ], + [ + "przewo", + "dnika" + ], + [ + "wpły", + "w" + ], + [ + "stano", + "wią" + ], + [ + "obia", + "du" + ], + [ + "dostrze", + "c" + ], + [ + "wzdy", + "chać" + ], + [ + "trium", + "fu" + ], + [ + "Wę", + "grzy" + ], + [ + "có", + "ry" + ], + [ + "myślała", + "m" + ], + [ + "dziewię", + "tna" + ], + [ + "Star", + "skim" + ], + [ + "buła", + "wy" + ], + [ + "zebra", + "wszy" + ], + [ + "zry", + "wając" + ], + [ + "równi", + "nę" + ], + [ + "kot", + "ły" + ], + [ + "obja", + "śnie" + ], + [ + "Lin", + "de" + ], + [ + "Lin", + "us" + ], + [ + "Lin", + "usa" + ], + [ + "uści", + "snął" + ], + [ + "różno", + "bar" + ], + [ + "klejno", + "tów" + ], + [ + "Ber", + "go" + ], + [ + "Hu", + "k" + ], + [ + "francu", + "sku" + ], + [ + "ślu", + "bie" + ], + [ + "boha", + "tera" + ], + [ + "południo", + "wej" + ], + [ + "usie", + "kli" + ], + [ + "migo", + "tały" + ], + [ + "Mracze", + "wskiego" + ], + [ + "wysy", + "łał" + ], + [ + "Poz", + "woli" + ], + [ + "kłam", + "stwo" + ], + [ + "oddy", + "chał" + ], + [ + "przebra", + "niu" + ], + [ + "znajdo", + "wały" + ], + [ + "zwycięz", + "cy" + ], + [ + "spuszczo", + "ną" + ], + [ + "Macie", + "j" + ], + [ + "gruby", + "ch" + ], + [ + "najpięk", + "niejsze" + ], + [ + "wsparł", + "szy" + ], + [ + "obyczaj", + "ów" + ], + [ + "Mazo", + "wsze" + ], + [ + "naboże", + "ństwa" + ], + [ + "part", + "ię" + ], + [ + "łosko", + "t" + ], + [ + "rozgnie", + "wany" + ], + [ + "pozwól", + "cie" + ], + [ + "błogosławie", + "ństwa" + ], + [ + "El", + "żu" + ], + [ + "snad", + "ź" + ], + [ + "następu", + "jące" + ], + [ + "poha", + "mować" + ], + [ + "Wodo", + "ktach" + ], + [ + "posi", + "łek" + ], + [ + "nieusta", + "nnie" + ], + [ + "naz", + "wę" + ], + [ + "rozło", + "ży" + ], + [ + "posel", + "stwa" + ], + [ + "zakłopo", + "tany" + ], + [ + "młodzie", + "ży" + ], + [ + "żura", + "wi" + ], + [ + "Zygmu", + "nt" + ], + [ + "Helu", + "nia" + ], + [ + "Ciecha", + "nowie" + ], + [ + "nera", + "le" + ], + [ + "pogro", + "mu" + ], + [ + "gierm", + "ka" + ], + [ + "Ab", + "dulla" + ], + [ + "zabły", + "sły" + ], + [ + "Odyse", + "ja" + ], + [ + "Ewe", + "li" + ], + [ + "Wasy", + "l" + ], + [ + "gołą", + "b" + ], + [ + "kilo", + "metrów" + ], + [ + "Przeci", + "w" + ], + [ + "herba", + "tę" + ], + [ + "Naza", + "riusz" + ], + [ + "machi", + "ny" + ], + [ + "sreb", + "rem" + ], + [ + "Fum", + "by" + ], + [ + "Motowi", + "dło" + ], + [ + "knech", + "tów" + ], + [ + "Umil", + "kli" + ], + [ + "komende", + "rował" + ], + [ + "szorst", + "ko" + ], + [ + "Wsty", + "d" + ], + [ + "pszczo", + "ły" + ], + [ + "widła", + "mi" + ], + [ + "Tatarczu", + "k" + ], + [ + "błogo", + "sław" + ], + [ + "krucy", + "fik" + ], + [ + "Istu", + "bar" + ], + [ + "więźni", + "ów" + ], + [ + "G", + "oto" + ], + [ + "I", + "dźcie" + ], + [ + "K", + "I" + ], + [ + "K", + "e" + ], + [ + "M", + "od" + ], + [ + "O", + "le" + ], + [ + "O", + "bu" + ], + [ + "S", + "we" + ], + [ + "S", + "ZA" + ], + [ + "U", + "spokój" + ], + [ + "W", + "ska" + ], + [ + "W", + "ur" + ], + [ + "Z", + "wie" + ], + [ + "d", + "niej" + ], + [ + "g", + "rą" + ], + [ + "i", + "du" + ], + [ + "o", + "a" + ], + [ + "o", + "ma" + ], + [ + "o", + "powiadała" + ], + [ + "p", + "sie" + ], + [ + "s", + "pię" + ], + [ + "s", + "pór" + ], + [ + "s", + "padły" + ], + [ + "s", + "pójrz" + ], + [ + "u", + "snął" + ], + [ + "u", + "myśle" + ], + [ + "u", + "czony" + ], + [ + "u", + "dziel" + ], + [ + "v", + "a" + ], + [ + "w", + "sią" + ], + [ + "w", + "ność" + ], + [ + "w", + "łody" + ], + [ + "w", + "kra" + ], + [ + "w", + "stęp" + ], + [ + "w", + "staje" + ], + [ + "w", + "dowa" + ], + [ + "w", + "padał" + ], + [ + "y", + "k" + ], + [ + "z", + "li" + ], + [ + "z", + "ru" + ], + [ + "z", + "łam" + ], + [ + "z", + "bladł" + ], + [ + "z", + "rób" + ], + [ + "ń", + "ka" + ], + [ + "—", + ";" + ], + [ + "…", + "." + ], + [ + "nie", + "od" + ], + [ + "nie", + "mo" + ], + [ + "nie", + "jako" + ], + [ + "nie", + "rad" + ], + [ + "nie", + "spokojny" + ], + [ + "nie", + "chęci" + ], + [ + "na", + "myśla" + ], + [ + "na", + "der" + ], + [ + "sz", + "pil" + ], + [ + "po", + "bie" + ], + [ + "po", + "rozumie" + ], + [ + "po", + "godne" + ], + [ + "po", + "złoci" + ], + [ + "st", + "r" + ], + [ + "ni", + "co" + ], + [ + "ni", + "skich" + ], + [ + "dz", + "ka" + ], + [ + "ra", + "be" + ], + [ + "ra", + "dzili" + ], + [ + "ro", + "i" + ], + [ + "ro", + "s" + ], + [ + "ro", + "ków" + ], + [ + "ro", + "dzą" + ], + [ + "rze", + "kło" + ], + [ + "wi", + "tali" + ], + [ + "go", + "tuje" + ], + [ + "je", + "sieni" + ], + [ + "ko", + "ma" + ], + [ + "ko", + "zi" + ], + [ + "ko", + "wała" + ], + [ + "ko", + "per" + ], + [ + "ci", + "ny" + ], + [ + "za", + "rze" + ], + [ + "za", + "szedł" + ], + [ + "za", + "tar" + ], + [ + "za", + "smu" + ], + [ + "za", + "prawdę" + ], + [ + "za", + "myśla" + ], + [ + "za", + "czną" + ], + [ + "do", + "wanie" + ], + [ + "do", + "mek" + ], + [ + "mi", + "łą" + ], + [ + "wa", + "ro" + ], + [ + "wa", + "ży" + ], + [ + "ła", + "p" + ], + [ + "ła", + "ską" + ], + [ + "ła", + "dna" + ], + [ + "ła", + "godny" + ], + [ + "ta", + "l" + ], + [ + "ta", + "ną" + ], + [ + "pa", + "zno" + ], + [ + "wy", + "ka" + ], + [ + "wy", + "ży" + ], + [ + "wy", + "jął" + ], + [ + "wy", + "padła" + ], + [ + "wy", + "pełni" + ], + [ + "wy", + "myślił" + ], + [ + "wy", + "nosić" + ], + [ + "wy", + "skoczy" + ], + [ + "wy", + "obrazić" + ], + [ + "ja", + "ry" + ], + [ + "dzie", + "le" + ], + [ + "dzie", + "ja" + ], + [ + "czy", + "je" + ], + [ + "ry", + "czeć" + ], + [ + "cie", + "mię" + ], + [ + "od", + "stąpił" + ], + [ + "prze", + "jedna" + ], + [ + "prze", + "bywa" + ], + [ + "prze", + "padnie" + ], + [ + "prze", + "mawia" + ], + [ + "mo", + "dy" + ], + [ + "mo", + "zo" + ], + [ + "mo", + "wano" + ], + [ + "ma", + "czu" + ], + [ + "bo", + "wał" + ], + [ + "ce", + "ń" + ], + [ + "ce", + "niem" + ], + [ + "przy", + "spo" + ], + [ + "przy", + "sy" + ], + [ + "przy", + "stał" + ], + [ + "przy", + "mru" + ], + [ + "przy", + "znał" + ], + [ + "przy", + "puszczać" + ], + [ + "sta", + "wy" + ], + [ + "sta", + "wali" + ], + [ + "ru", + "ble" + ], + [ + "bie", + "gać" + ], + [ + "pie", + "l" + ], + [ + "sa", + "le" + ], + [ + "cza", + "no" + ], + [ + "bi", + "ta" + ], + [ + "roz", + "mia" + ], + [ + "lu", + "da" + ], + [ + "wszy", + "m" + ], + [ + "ju", + "sz" + ], + [ + "wia", + "rą" + ], + [ + "so", + "wie" + ], + [ + "sza", + "mi" + ], + [ + "sza", + "ją" + ], + [ + "sza", + "tki" + ], + [ + "gi", + "r" + ], + [ + "Nie", + "podobna" + ], + [ + "sie", + "li" + ], + [ + "sto", + "ścią" + ], + [ + "skie", + "rował" + ], + [ + "czę", + "ta" + ], + [ + "Po", + "tę" + ], + [ + "Po", + "lski" + ], + [ + "ało", + "ści" + ], + [ + "ob", + "ser" + ], + [ + "ich", + "mości" + ], + [ + "Ja", + "nem" + ], + [ + "lo", + "nem" + ], + [ + "lo", + "wych" + ], + [ + "rą", + "czkę" + ], + [ + "powie", + "cie" + ], + [ + "su", + "s" + ], + [ + "Bo", + "le" + ], + [ + "dob", + "rem" + ], + [ + "naj", + "waż" + ], + [ + "naj", + "strasz" + ], + [ + "naj", + "bliżej" + ], + [ + "żo", + "m" + ], + [ + "słu", + "ch" + ], + [ + "Ch", + "ę" + ], + [ + "Ta", + "kim" + ], + [ + "sko", + "wy" + ], + [ + "cu", + "dny" + ], + [ + "bra", + "ter" + ], + [ + "bra", + "kuje" + ], + [ + "Je", + "rze" + ], + [ + "Je", + "dźmy" + ], + [ + "bli", + "skiej" + ], + [ + "twa", + "rzami" + ], + [ + "pier", + "siami" + ], + [ + "im", + "pre" + ], + [ + "gu", + "l" + ], + [ + "kła", + "da" + ], + [ + "kła", + "dzie" + ], + [ + "Wi", + "sły" + ], + [ + "tro", + "szkę" + ], + [ + "dał", + "bym" + ], + [ + "są", + "dzą" + ], + [ + "Sta", + "ra" + ], + [ + "ok", + "la" + ], + [ + "ste", + "pów" + ], + [ + "zło", + "żona" + ], + [ + "strze", + "lić" + ], + [ + "świe", + "ce" + ], + [ + "świe", + "żą" + ], + [ + "kra", + "ty" + ], + [ + "ha", + "mował" + ], + [ + "mar", + "szcząc" + ], + [ + "czyni", + "sz" + ], + [ + "robi", + "ąc" + ], + [ + "Tu", + "ż" + ], + [ + "szko", + "dzić" + ], + [ + "Ro", + "ssi" + ], + [ + "wym", + "knął" + ], + [ + "Ka", + "i" + ], + [ + "ran", + "nego" + ], + [ + "Li", + "gów" + ], + [ + "dni", + "kiem" + ], + [ + "gra", + "d" + ], + [ + "Ko", + "m" + ], + [ + "rzę", + "si" + ], + [ + "łą", + "czył" + ], + [ + "ścią", + "ga" + ], + [ + "hu", + "la" + ], + [ + "śmier", + "telnie" + ], + [ + "prowa", + "dząc" + ], + [ + "żą", + "dze" + ], + [ + "mniej", + "szym" + ], + [ + "gą", + "sio" + ], + [ + "Przy", + "jem" + ], + [ + "róż", + "nymi" + ], + [ + "Mi", + "riam" + ], + [ + "kapła", + "ńskich" + ], + [ + "niż", + "sze" + ], + [ + "jeśli", + "ś" + ], + [ + "kom", + "ple" + ], + [ + "pom", + "ści" + ], + [ + "oba", + "czę" + ], + [ + "poz", + "wal" + ], + [ + "ucie", + "czka" + ], + [ + "kar", + "kach" + ], + [ + "mów", + "cie" + ], + [ + "um", + "rę" + ], + [ + "jakie", + "ż" + ], + [ + "pyta", + "sz" + ], + [ + "pozna", + "je" + ], + [ + "rzo", + "ną" + ], + [ + "ludz", + "kości" + ], + [ + "Wa", + "ty" + ], + [ + "fe", + "bra" + ], + [ + "dr", + "gać" + ], + [ + "pró", + "ch" + ], + [ + "dli", + "we" + ], + [ + "puł", + "kami" + ], + [ + "dzieli", + "ła" + ], + [ + "pole", + "głych" + ], + [ + "gru", + "bo" + ], + [ + "klę", + "ską" + ], + [ + "towarzy", + "szył" + ], + [ + "chłop", + "cu" + ], + [ + "głu", + "cha" + ], + [ + "żał", + "uję" + ], + [ + "skrzy", + "żo" + ], + [ + "dosta", + "te" + ], + [ + "bio", + "nych" + ], + [ + "pal", + "ca" + ], + [ + "świad", + "czył" + ], + [ + "nieszczę", + "snego" + ], + [ + "Ży", + "dom" + ], + [ + "brzy", + "d" + ], + [ + "smu", + "tną" + ], + [ + "żało", + "wać" + ], + [ + "żało", + "sne" + ], + [ + "miecz", + "ów" + ], + [ + "rodzi", + "na" + ], + [ + "powiedział", + "eś" + ], + [ + "bło", + "to" + ], + [ + "zac", + "nej" + ], + [ + "szwedz", + "cy" + ], + [ + "raź", + "no" + ], + [ + "pią", + "tej" + ], + [ + "Ha", + "m" + ], + [ + "pisa", + "nia" + ], + [ + "powo", + "zów" + ], + [ + "zwa", + "nych" + ], + [ + "zapa", + "s" + ], + [ + "puszcza", + "ją" + ], + [ + "obro", + "ni" + ], + [ + "niebie", + "ski" + ], + [ + "niebie", + "ską" + ], + [ + "jeź", + "dzić" + ], + [ + "znalaz", + "łem" + ], + [ + "Mó", + "wili" + ], + [ + "Był", + "bym" + ], + [ + "śla", + "dów" + ], + [ + "spodzie", + "wałem" + ], + [ + "We", + "so" + ], + [ + "świ", + "tu" + ], + [ + "gorą", + "ce" + ], + [ + "chociaż", + "by" + ], + [ + "Koza", + "kom" + ], + [ + "dziewczy", + "nkę" + ], + [ + "ilo", + "ści" + ], + [ + "głów", + "nym" + ], + [ + "ge", + "ra" + ], + [ + "biegł", + "szy" + ], + [ + "trwo", + "dze" + ], + [ + "zem", + "stą" + ], + [ + "koro", + "nnych" + ], + [ + "Niem", + "ce" + ], + [ + "pomo", + "gło" + ], + [ + "ratu", + "je" + ], + [ + "prosi", + "li" + ], + [ + "stru", + "mienie" + ], + [ + "per", + "ły" + ], + [ + "poda", + "tków" + ], + [ + "uka", + "zuje" + ], + [ + "Czarniec", + "kiemu" + ], + [ + "mem", + "no" + ], + [ + "mili", + "onów" + ], + [ + "prawdzi", + "wej" + ], + [ + "Ketlin", + "giem" + ], + [ + "skła", + "dając" + ], + [ + "przekona", + "niu" + ], + [ + "ostro", + "gi" + ], + [ + "natu", + "rę" + ], + [ + "niesio", + "ne" + ], + [ + "hi", + "po" + ], + [ + "zasta", + "nowił" + ], + [ + "odzy", + "wa" + ], + [ + "obej", + "rzeć" + ], + [ + "Ge", + "de" + ], + [ + "spi", + "cza" + ], + [ + "ukła", + "dał" + ], + [ + "Mef", + "re" + ], + [ + "Spo", + "strze" + ], + [ + "chi", + "ton" + ], + [ + "speł", + "nia" + ], + [ + "cztery", + "sta" + ], + [ + "uf", + "nością" + ], + [ + "spoglą", + "da" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwie" + ], + [ + "Kra", + "ków" + ], + [ + "przyczy", + "nę" + ], + [ + "bierze", + "sz" + ], + [ + "Spy", + "chów" + ], + [ + "drago", + "nami" + ], + [ + "zbroj", + "ną" + ], + [ + "niezna", + "ny" + ], + [ + "zbliża", + "li" + ], + [ + "domo", + "we" + ], + [ + "Gre", + "cji" + ], + [ + "snu", + "je" + ], + [ + "zakon", + "ni" + ], + [ + "żelaz", + "em" + ], + [ + "skrę", + "ca" + ], + [ + "przyci", + "szonym" + ], + [ + "tatar", + "ski" + ], + [ + "czap", + "ce" + ], + [ + "zało", + "żyć" + ], + [ + "odwie", + "dzi" + ], + [ + "odwie", + "dziny" + ], + [ + "podzi", + "wiał" + ], + [ + "stanowi", + "ska" + ], + [ + "smo", + "k" + ], + [ + "praco", + "wali" + ], + [ + "posto", + "ju" + ], + [ + "leś", + "nym" + ], + [ + "wyzna", + "wców" + ], + [ + "światło", + "ść" + ], + [ + "wstrzy", + "mali" + ], + [ + "Pru", + "sa" + ], + [ + "przybra", + "na" + ], + [ + "jeźdź", + "ca" + ], + [ + "uci", + "chło" + ], + [ + "dotych", + "cza" + ], + [ + "fran", + "t" + ], + [ + "fran", + "ków" + ], + [ + "napeł", + "niał" + ], + [ + "Kale", + "mu" + ], + [ + "siedzą", + "cych" + ], + [ + "Kro", + "ni" + ], + [ + "zawo", + "du" + ], + [ + "przebie", + "gło" + ], + [ + "przeszło", + "ści" + ], + [ + "chory", + "ch" + ], + [ + "kłopo", + "t" + ], + [ + "bur", + "szty" + ], + [ + "przychodzi", + "ła" + ], + [ + "zwykł", + "e" + ], + [ + "pogar", + "dy" + ], + [ + "próbo", + "wali" + ], + [ + "tygo", + "dnia" + ], + [ + "pocho", + "dzie" + ], + [ + "dowód", + "ca" + ], + [ + "wysu", + "nęła" + ], + [ + "Dnie", + "pru" + ], + [ + "malo", + "wało" + ], + [ + "oże", + "nić" + ], + [ + "plu", + "ga" + ], + [ + "otacza", + "jących" + ], + [ + "Mentezu", + "fi" + ], + [ + "fanta", + "sty" + ], + [ + "fanta", + "zję" + ], + [ + "wyma", + "ga" + ], + [ + "Fran", + "c" + ], + [ + "bojo", + "wym" + ], + [ + "lauda", + "ńska" + ], + [ + "trzę", + "s" + ], + [ + "kuzy", + "nie" + ], + [ + "przyro", + "dy" + ], + [ + "gospodar", + "stwa" + ], + [ + "uniesie", + "nia" + ], + [ + "dosię", + "gnął" + ], + [ + "Powia", + "da" + ], + [ + "Powia", + "dają" + ], + [ + "subie", + "kta" + ], + [ + "wzru", + "szonym" + ], + [ + "boja", + "źń" + ], + [ + "figu", + "rę" + ], + [ + "Ró", + "ży" + ], + [ + "Sopli", + "ców" + ], + [ + "przod", + "ku" + ], + [ + "zasła", + "nia" + ], + [ + "nozd", + "rzy" + ], + [ + "are", + "ny" + ], + [ + "Ozyry", + "s" + ], + [ + "pacie", + "rz" + ], + [ + "bal", + "dach" + ], + [ + "zamko", + "we" + ], + [ + "dep", + "tał" + ], + [ + "dep", + "tać" + ], + [ + "słyszała", + "m" + ], + [ + "tajemni", + "czo" + ], + [ + "obró", + "cić" + ], + [ + "Dal", + "sze" + ], + [ + "miejsco", + "wych" + ], + [ + "Częstocho", + "wę" + ], + [ + "poe", + "zji" + ], + [ + "latar", + "ni" + ], + [ + "przypa", + "dek" + ], + [ + "cien", + "kim" + ], + [ + "obycza", + "jem" + ], + [ + "najgor", + "sze" + ], + [ + "urado", + "wany" + ], + [ + "porówna", + "niu" + ], + [ + "proces", + "ja" + ], + [ + "oparł", + "szy" + ], + [ + "ruma", + "ki" + ], + [ + "karcz", + "my" + ], + [ + "amfitea", + "trze" + ], + [ + "istnie", + "je" + ], + [ + "Bogusławo", + "wi" + ], + [ + "przygoto", + "wy" + ], + [ + "przygoto", + "wać" + ], + [ + "Jó", + "ze" + ], + [ + "trę", + "ba" + ], + [ + "komor", + "ne" + ], + [ + "Widzi", + "cie" + ], + [ + "niebio", + "sa" + ], + [ + "naz", + "wać" + ], + [ + "odległo", + "ść" + ], + [ + "niedzie", + "le" + ], + [ + "suchy", + "ch" + ], + [ + "słonio", + "wej" + ], + [ + "wachla", + "rz" + ], + [ + "cich", + "ej" + ], + [ + "źród", + "ło" + ], + [ + "kąpie", + "li" + ], + [ + "wysłucha", + "wszy" + ], + [ + "Palaty", + "nie" + ], + [ + "Miej", + "s" + ], + [ + "zgieł", + "k" + ], + [ + "nadej", + "ść" + ], + [ + "gią", + "ł" + ], + [ + "Przysię", + "gam" + ], + [ + "Zer", + "wi" + ], + [ + "druh", + "ów" + ], + [ + "współczu", + "cia" + ], + [ + "Świa", + "tło" + ], + [ + "zady", + "sza" + ], + [ + "szczero", + "ść" + ], + [ + "przybyły", + "ch" + ], + [ + "sub", + "stan" + ], + [ + "oficy", + "je" + ], + [ + "odetch", + "nąć" + ], + [ + "och", + "ry" + ], + [ + "wago", + "nu" + ], + [ + "rebe", + "li" + ], + [ + "rosie", + "ński" + ], + [ + "Nasi", + "bu" + ], + [ + "pozwo", + "leń" + ], + [ + "okre", + "ś" + ], + [ + "alkie", + "rza" + ], + [ + "pobra", + "tym" + ], + [ + "pierna", + "cz" + ], + [ + "Szpro", + "t" + ], + [ + "Aga", + "memno" + ], + [ + "0", + "0" + ], + [ + "D", + "rz" + ], + [ + "D", + "RU" + ], + [ + "D", + "WORKA" + ], + [ + "F", + "RO" + ], + [ + "G", + "ę" + ], + [ + "K", + "rę" + ], + [ + "M", + "ała" + ], + [ + "N", + "ę" + ], + [ + "O", + "ber" + ], + [ + "O", + "woż" + ], + [ + "S", + "krzy" + ], + [ + "U", + "łan" + ], + [ + "W", + "tenczas" + ], + [ + "a", + "la" + ], + [ + "b", + "nych" + ], + [ + "b", + "rów" + ], + [ + "d", + "rza" + ], + [ + "e", + "uro" + ], + [ + "g", + "waru" + ], + [ + "j", + "skie" + ], + [ + "k", + "ej" + ], + [ + "n", + "ni" + ], + [ + "o", + "praw" + ], + [ + "p", + "ka" + ], + [ + "r", + "ie" + ], + [ + "s", + "prawdzi" + ], + [ + "t", + "wemu" + ], + [ + "u", + "ta" + ], + [ + "u", + "bli" + ], + [ + "u", + "tka" + ], + [ + "u", + "pio" + ], + [ + "u", + "siadła" + ], + [ + "u", + "sługę" + ], + [ + "w", + "jechali" + ], + [ + "w", + "padło" + ], + [ + "z", + "nął" + ], + [ + "z", + "wal" + ], + [ + "z", + "jechał" + ], + [ + "z", + "niósł" + ], + [ + "z", + "gru" + ], + [ + "z", + "rzucił" + ], + [ + "z", + "mniejszy" + ], + [ + "z", + "ruj" + ], + [ + "ł", + "kach" + ], + [ + "ń", + "cowi" + ], + [ + "Ż", + "em" + ], + [ + "ż", + "ba" + ], + [ + "ż", + "muj" + ], + [ + "nie", + "równie" + ], + [ + "nie", + "słusznie" + ], + [ + "nie", + "wątpli" + ], + [ + "na", + "ga" + ], + [ + "na", + "tę" + ], + [ + "na", + "myślał" + ], + [ + "na", + "lał" + ], + [ + "ch", + "ciano" + ], + [ + "sz", + "kło" + ], + [ + "po", + "ob" + ], + [ + "po", + "czną" + ], + [ + "po", + "glądał" + ], + [ + "po", + "wolnym" + ], + [ + "po", + "ńczo" + ], + [ + "ni", + "kę" + ], + [ + "dz", + "ało" + ], + [ + "dz", + "kiego" + ], + [ + "ra", + "nę" + ], + [ + "ra", + "cja" + ], + [ + "ro", + "wu" + ], + [ + "li", + "s" + ], + [ + "li", + "wych" + ], + [ + "wi", + "lko" + ], + [ + "ci", + "m" + ], + [ + "za", + "nad" + ], + [ + "za", + "szła" + ], + [ + "za", + "nieść" + ], + [ + "za", + "stąpił" + ], + [ + "za", + "wtó" + ], + [ + "za", + "rob" + ], + [ + "za", + "brała" + ], + [ + "za", + "rumieniła" + ], + [ + "do", + "ra" + ], + [ + "do", + "był" + ], + [ + "do", + "chodzą" + ], + [ + "do", + "jechali" + ], + [ + "ło", + "wa" + ], + [ + "ło", + "tr" + ], + [ + "le", + "sa" + ], + [ + "wa", + "jące" + ], + [ + "ła", + "w" + ], + [ + "ła", + "nia" + ], + [ + "pa", + "gó" + ], + [ + "pa", + "roksy" + ], + [ + "ki", + "bić" + ], + [ + "wy", + "ni" + ], + [ + "wy", + "szy" + ], + [ + "wy", + "naj" + ], + [ + "wy", + "znał" + ], + [ + "wy", + "rósł" + ], + [ + "ja", + "da" + ], + [ + "ty", + "ku" + ], + [ + "ty", + "wę" + ], + [ + "ty", + "ryj" + ], + [ + "da", + "wała" + ], + [ + "czy", + "stych" + ], + [ + "od", + "rę" + ], + [ + "od", + "daj" + ], + [ + "od", + "wracając" + ], + [ + "od", + "wróciła" + ], + [ + "la", + "dy" + ], + [ + "la", + "ską" + ], + [ + "la", + "rnie" + ], + [ + "prze", + "ź" + ], + [ + "mo", + "ce" + ], + [ + "szy", + "ki" + ], + [ + "szy", + "cie" + ], + [ + "kie", + "ć" + ], + [ + "bo", + "wać" + ], + [ + "bo", + "wali" + ], + [ + "bo", + "lą" + ], + [ + "mie", + "rnie" + ], + [ + "ce", + "la" + ], + [ + "przy", + "o" + ], + [ + "przy", + "ku" + ], + [ + "przy", + "stęp" + ], + [ + "przy", + "padła" + ], + [ + "przy", + "noszą" + ], + [ + "przy", + "ległej" + ], + [ + "ku", + "cha" + ], + [ + "mu", + "rzy" + ], + [ + "sta", + "wi" + ], + [ + "sta", + "wiał" + ], + [ + "ną", + "c" + ], + [ + "ści", + "snęło" + ], + [ + "we", + "stal" + ], + [ + "ba", + "m" + ], + [ + "ru", + "bi" + ], + [ + "ru", + "chach" + ], + [ + "cy", + "r" + ], + [ + "pie", + "ć" + ], + [ + "sa", + "ny" + ], + [ + "cza", + "szy" + ], + [ + "cza", + "ba" + ], + [ + "bi", + "r" + ], + [ + "bi", + "ąc" + ], + [ + "bi", + "cia" + ], + [ + "bi", + "let" + ], + [ + "łu", + "czników" + ], + [ + "roz", + "nie" + ], + [ + "roz", + "ja" + ], + [ + "roz", + "płakała" + ], + [ + "roz", + "glądać" + ], + [ + "ży", + "jący" + ], + [ + "lu", + "tni" + ], + [ + "ga", + "daj" + ], + [ + "spo", + "dnie" + ], + [ + "so", + "bo" + ], + [ + "sza", + "tach" + ], + [ + "sza", + "ńcach" + ], + [ + "gi", + "ta" + ], + [ + "mó", + "wienia" + ], + [ + "zna", + "cznych" + ], + [ + "zna", + "cznego" + ], + [ + "sk", + "ró" + ], + [ + "cha", + "t" + ], + [ + "sie", + "ch" + ], + [ + "du", + "j" + ], + [ + "Po", + "kój" + ], + [ + "pu", + "szy" + ], + [ + "szcze", + "lnie" + ], + [ + "szcze", + "rym" + ], + [ + "Na", + "sze" + ], + [ + "pro", + "stych" + ], + [ + "Ja", + "ku" + ], + [ + "Ja", + "ką" + ], + [ + "lo", + "we" + ], + [ + "zy", + "ski" + ], + [ + "wszyst", + "ka" + ], + [ + "Bo", + "gi" + ], + [ + "me", + "ty" + ], + [ + "rza", + "dka" + ], + [ + "wz", + "dę" + ], + [ + "trzy", + "ł" + ], + [ + "trzy", + "nastu" + ], + [ + "naj", + "jaś" + ], + [ + "naj", + "starszy" + ], + [ + "Ch", + "rześcija" + ], + [ + "mia", + "wszy" + ], + [ + "pó", + "kim" + ], + [ + "cu", + "dną" + ], + [ + "tę", + "go" + ], + [ + "zie", + "sz" + ], + [ + "zie", + "le" + ], + [ + "zie", + "nia" + ], + [ + "zie", + "lony" + ], + [ + "bli", + "skim" + ], + [ + "nu", + "n" + ], + [ + "al", + "bu" + ], + [ + "śli", + "czna" + ], + [ + "pła", + "szczy" + ], + [ + "jako", + "wych" + ], + [ + "krzy", + "czy" + ], + [ + "Wi", + "o" + ], + [ + "rzu", + "cono" + ], + [ + "chodzi", + "sz" + ], + [ + "Le", + "on" + ], + [ + "Pa", + "rę" + ], + [ + "peł", + "ny" + ], + [ + "szczę", + "tem" + ], + [ + "dź", + "że" + ], + [ + "zło", + "dzieje" + ], + [ + "strze", + "ż" + ], + [ + "strze", + "miona" + ], + [ + "wol", + "niej" + ], + [ + "nię", + "ciem" + ], + [ + "kra", + "ina" + ], + [ + "Sz", + "wa" + ], + [ + "Do", + "któr" + ], + [ + "Do", + "lnego" + ], + [ + "żeby", + "śmy" + ], + [ + "mar", + "twy" + ], + [ + "Mo", + "i" + ], + [ + "Mo", + "gi" + ], + [ + "Mo", + "gli" + ], + [ + "Mo", + "mba" + ], + [ + "By", + "łeś" + ], + [ + "tru", + "du" + ], + [ + "Ka", + "ry" + ], + [ + "gnie", + "wać" + ], + [ + "kry", + "ł" + ], + [ + "dni", + "ał" + ], + [ + "dni", + "ały" + ], + [ + "Ko", + "sma" + ], + [ + "rozu", + "miała" + ], + [ + "war", + "ty" + ], + [ + "łą", + "czy" + ], + [ + "Wie", + "rz" + ], + [ + "hu", + "f" + ], + [ + "miesz", + "kała" + ], + [ + "szo", + "nej" + ], + [ + "pę", + "dzie" + ], + [ + "chę", + "tniej" + ], + [ + "zosta", + "wiając" + ], + [ + "daw", + "niejszych" + ], + [ + "Ni", + "ż" + ], + [ + "kon", + "tra" + ], + [ + "pło", + "ch" + ], + [ + "przeciw", + "ną" + ], + [ + "No", + "wego" + ], + [ + "cki", + "mi" + ], + [ + "patrzy", + "łem" + ], + [ + "tar", + "ła" + ], + [ + "tar", + "czę" + ], + [ + "puści", + "wszy" + ], + [ + "oba", + "czy" + ], + [ + "poz", + "być" + ], + [ + "śpie", + "wała" + ], + [ + "śpie", + "wem" + ], + [ + "kar", + "ki" + ], + [ + "um", + "knął" + ], + [ + "kocha", + "ne" + ], + [ + "kocha", + "nka" + ], + [ + "pięk", + "no" + ], + [ + "kobie", + "tami" + ], + [ + "woje", + "wodo" + ], + [ + "pano", + "wało" + ], + [ + "Da", + "wajcie" + ], + [ + "uro", + "da" + ], + [ + "ludz", + "kość" + ], + [ + "ho", + "wie" + ], + [ + "Cze", + "la" + ], + [ + "spa", + "z" + ], + [ + "ude", + "rzenie" + ], + [ + "dr", + "wią" + ], + [ + "Szwe", + "cji" + ], + [ + "obie", + "ca" + ], + [ + "Roz", + "mowa" + ], + [ + "bia", + "ć" + ], + [ + "zrobi", + "ą" + ], + [ + "Że", + "g" + ], + [ + "dali", + "śmy" + ], + [ + "pole", + "ga" + ], + [ + "klę", + "czkach" + ], + [ + "skar", + "gę" + ], + [ + "skar", + "biec" + ], + [ + "zabi", + "ła" + ], + [ + "zabi", + "tych" + ], + [ + "samo", + "tnie" + ], + [ + "chłop", + "skich" + ], + [ + "uwa", + "ga" + ], + [ + "glą", + "da" + ], + [ + "kamie", + "niec" + ], + [ + "dosta", + "tki" + ], + [ + "bio", + "no" + ], + [ + "wier", + "nego" + ], + [ + "kla", + "m" + ], + [ + "poło", + "żyli" + ], + [ + "gości", + "owi" + ], + [ + "smu", + "tnym" + ], + [ + "Juran", + "dem" + ], + [ + "mor", + "dował" + ], + [ + "mor", + "dować" + ], + [ + "trafi", + "li" + ], + [ + "pio", + "nego" + ], + [ + "dziw", + "nych" + ], + [ + "goto", + "wość" + ], + [ + "ucz", + "cić" + ], + [ + "nadzie", + "m" + ], + [ + "rodzi", + "ce" + ], + [ + "rodzi", + "ców" + ], + [ + "Dzi", + "wno" + ], + [ + "twar", + "do" + ], + [ + "Petroniu", + "szowi" + ], + [ + "wyż", + "szego" + ], + [ + "powtó", + "rzyło" + ], + [ + "zapa", + "ś" + ], + [ + "powi", + "tał" + ], + [ + "ceza", + "rze" + ], + [ + "zmar", + "ł" + ], + [ + "La", + "da" + ], + [ + "śle", + "dztwo" + ], + [ + "szto", + "w" + ], + [ + "stanie", + "sz" + ], + [ + "zdra", + "dą" + ], + [ + "cało", + "ść" + ], + [ + "We", + "y" + ], + [ + "ogar", + "niała" + ], + [ + "gorą", + "ca" + ], + [ + "spostrze", + "ga" + ], + [ + "rzuci", + "ły" + ], + [ + "zem", + "d" + ], + [ + "królo", + "wie" + ], + [ + "Mar", + "ty" + ], + [ + "Mar", + "ii" + ], + [ + "groź", + "ną" + ], + [ + "otwar", + "ły" + ], + [ + "poka", + "zywać" + ], + [ + "niebezpie", + "cznie" + ], + [ + "per", + "gami" + ], + [ + "trza", + "snął" + ], + [ + "Cz", + "łek" + ], + [ + "rycer", + "skim" + ], + [ + "wąt", + "pię" + ], + [ + "gor", + "sza" + ], + [ + "poszedł", + "em" + ], + [ + "Chrystu", + "sowi" + ], + [ + "sre", + "bro" + ], + [ + "przej", + "ście" + ], + [ + "wład", + "cą" + ], + [ + "pocie", + "szał" + ], + [ + "przyszedł", + "em" + ], + [ + "przera", + "żeniu" + ], + [ + "hra", + "biego" + ], + [ + "śmiał", + "em" + ], + [ + "Sły", + "szę" + ], + [ + "Sie", + "dzi" + ], + [ + "zamk", + "nęła" + ], + [ + "stron", + "ników" + ], + [ + "nade", + "szły" + ], + [ + "mogły", + "by" + ], + [ + "stępo", + "wali" + ], + [ + "Justy", + "nę" + ], + [ + "brz", + "mi" + ], + [ + "podróż", + "ni" + ], + [ + "znaczy", + "ło" + ], + [ + "przygo", + "da" + ], + [ + "przygo", + "dzie" + ], + [ + "wysła", + "no" + ], + [ + "wrza", + "sków" + ], + [ + "pogo", + "dy" + ], + [ + "krwa", + "wą" + ], + [ + "leżą", + "cej" + ], + [ + "okrę", + "tu" + ], + [ + "us", + "se" + ], + [ + "Bu", + "ch" + ], + [ + "najwyż", + "sza" + ], + [ + "har", + "co" + ], + [ + "namio", + "tami" + ], + [ + "Jego", + "mość" + ], + [ + "spraw", + "dzić" + ], + [ + "obraz", + "i" + ], + [ + "Witol", + "dem" + ], + [ + "uspoko", + "iła" + ], + [ + "opuści", + "ły" + ], + [ + "ńczy", + "ków" + ], + [ + "domo", + "wych" + ], + [ + "błęki", + "t" + ], + [ + "nazwi", + "skiem" + ], + [ + "powin", + "no" + ], + [ + "zdoby", + "cia" + ], + [ + "lite", + "wskiego" + ], + [ + "śmiertel", + "ną" + ], + [ + "zatrzy", + "mały" + ], + [ + "ban", + "kie" + ], + [ + "przedsta", + "wił" + ], + [ + "przedsta", + "wiał" + ], + [ + "przypom", + "niała" + ], + [ + "stanowi", + "ły" + ], + [ + "krą", + "żyły" + ], + [ + "kościo", + "łów" + ], + [ + "ubra", + "nie" + ], + [ + "ubra", + "nia" + ], + [ + "bit", + "wą" + ], + [ + "zielo", + "nym" + ], + [ + "uroczy", + "stym" + ], + [ + "wschod", + "nich" + ], + [ + "Bie", + "dny" + ], + [ + "niewin", + "nie" + ], + [ + "przybra", + "nych" + ], + [ + "fra", + "ucy" + ], + [ + "kapi", + "tana" + ], + [ + "ocze", + "re" + ], + [ + "posu", + "wa" + ], + [ + "posa", + "gu" + ], + [ + "zmia", + "na" + ], + [ + "połą", + "czeniu" + ], + [ + "brata", + "nka" + ], + [ + "chra", + "panie" + ], + [ + "zgroma", + "dzeniu" + ], + [ + "zamy", + "kać" + ], + [ + "biało", + "gło" + ], + [ + "pioru", + "nem" + ], + [ + "stracił", + "em" + ], + [ + "Czu", + "ję" + ], + [ + "znu", + "żenie" + ], + [ + "Rzekł", + "szy" + ], + [ + "Chło", + "pak" + ], + [ + "młodzi", + "k" + ], + [ + "polity", + "ki" + ], + [ + "przewo", + "dnik" + ], + [ + "Py", + "ta" + ], + [ + "oznaj", + "mieniem" + ], + [ + "malo", + "wała" + ], + [ + "oglą", + "dając" + ], + [ + "otwie", + "rając" + ], + [ + "pru", + "skich" + ], + [ + "otacza", + "ją" + ], + [ + "wzdy", + "chając" + ], + [ + "rzym", + "skiego" + ], + [ + "Bądź", + "cie" + ], + [ + "powstrzy", + "ma" + ], + [ + "zdą", + "żył" + ], + [ + "spły", + "wały" + ], + [ + "przery", + "wał" + ], + [ + "Sza", + "ndaro" + ], + [ + "pono", + "wał" + ], + [ + "gre", + "ckie" + ], + [ + "gre", + "ckich" + ], + [ + "Star", + "szy" + ], + [ + "Żydów", + "ka" + ], + [ + "wycie", + "czkę" + ], + [ + "pió", + "rami" + ], + [ + "spotk", + "ałem" + ], + [ + "histo", + "rii" + ], + [ + "manie", + "r" + ], + [ + "ukło", + "n" + ], + [ + "złowro", + "go" + ], + [ + "uniesie", + "nie" + ], + [ + "poświę", + "cić" + ], + [ + "wek", + "s" + ], + [ + "Pło", + "cka" + ], + [ + "poto", + "k" + ], + [ + "dzisiej", + "szych" + ], + [ + "sprzę", + "t" + ], + [ + "rzeka", + "m" + ], + [ + "Egipcja", + "nin" + ], + [ + "wróż", + "bę" + ], + [ + "różno", + "kolo" + ], + [ + "ołta", + "rzem" + ], + [ + "Pol", + "sce" + ], + [ + "polo", + "wanie" + ], + [ + "porę", + "cz" + ], + [ + "przyjem", + "ności" + ], + [ + "wznosi", + "ła" + ], + [ + "Memfi", + "sem" + ], + [ + "zamiesz", + "kał" + ], + [ + "migo", + "tli" + ], + [ + "Labiry", + "ncie" + ], + [ + "znakomi", + "t" + ], + [ + "Cię", + "żka" + ], + [ + "ozna", + "cza" + ], + [ + "pacie", + "rzy" + ], + [ + "biesia", + "dników" + ], + [ + "Bogusła", + "wem" + ], + [ + "wybie", + "rać" + ], + [ + "budy", + "nki" + ], + [ + "Króle", + "stwie" + ], + [ + "zato", + "czył" + ], + [ + "łami", + "ąc" + ], + [ + "Spoj", + "rzyj" + ], + [ + "poję", + "cie" + ], + [ + "kędy", + "ś" + ], + [ + "gory", + "cz" + ], + [ + "Kiejdan", + "ch" + ], + [ + "Poto", + "ckiego" + ], + [ + "Amen", + "hote" + ], + [ + "łok", + "cie" + ], + [ + "pistole", + "tu" + ], + [ + "oszcze", + "pem" + ], + [ + "dokona", + "ł" + ], + [ + "tuła", + "cz" + ], + [ + "przystoj", + "ny" + ], + [ + "inten", + "cje" + ], + [ + "husa", + "ria" + ], + [ + "rumieni", + "ąc" + ], + [ + "istnie", + "ć" + ], + [ + "zapano", + "wał" + ], + [ + "cnotli", + "wy" + ], + [ + "Lubi", + "czu" + ], + [ + "obłąka", + "ny" + ], + [ + "Sande", + "rusa" + ], + [ + "gwiazda", + "mi" + ], + [ + "Asyryj", + "czyków" + ], + [ + "uwiel", + "bie" + ], + [ + "uwierzy", + "li" + ], + [ + "zabezpie", + "czyć" + ], + [ + "Dał", + "by" + ], + [ + "szacu", + "nku" + ], + [ + "szacu", + "nkiem" + ], + [ + "kwar", + "cia" + ], + [ + "wynagro", + "dzić" + ], + [ + "despera", + "cja" + ], + [ + "oboj", + "gu" + ], + [ + "słonio", + "wą" + ], + [ + "Kobie", + "ta" + ], + [ + "postęp", + "ki" + ], + [ + "Jaka", + "ś" + ], + [ + "rzad", + "kie" + ], + [ + "rozporzą", + "dzenia" + ], + [ + "Upi", + "cie" + ], + [ + "igrzy", + "sk" + ], + [ + "igrzy", + "ska" + ], + [ + "pospól", + "stwa" + ], + [ + "znacz", + "niejszych" + ], + [ + "eks", + "perien" + ], + [ + "Miej", + "sce" + ], + [ + "kato", + "li" + ], + [ + "Dobra", + "noc" + ], + [ + "podziemia", + "ch" + ], + [ + "Borzoboha", + "ta" + ], + [ + "Borzoboha", + "tej" + ], + [ + "Śpie", + "sz" + ], + [ + "paro", + "wu" + ], + [ + "powinie", + "nem" + ], + [ + "posłusze", + "ństwo" + ], + [ + "Izy", + "dy" + ], + [ + "isk", + "rzą" + ], + [ + "pożo", + "gi" + ], + [ + "Kryczy", + "ński" + ], + [ + "Drohojo", + "wska" + ], + [ + "Włady", + "sław" + ], + [ + "zega", + "rek" + ], + [ + "reputa", + "cję" + ], + [ + "Mach", + "nów" + ], + [ + "okrucie", + "ństwa" + ], + [ + "przekle", + "ństwa" + ], + [ + "Westy", + "nus" + ], + [ + "Musawa", + "sa" + ], + [ + "odsie", + "cz" + ], + [ + "mono", + "to" + ], + [ + "EUS", + "Z" + ], + [ + "żen", + "tel" + ], + [ + "Nieba", + "wem" + ], + [ + "opre", + "sji" + ], + [ + "odwiedz", + "ał" + ], + [ + "FRO", + "SZ" + ], + [ + "euro", + "pej" + ], + [ + "A", + "he" + ], + [ + "A", + "sar" + ], + [ + "A", + "zją" + ], + [ + "C", + "ór" + ], + [ + "C", + "zor" + ], + [ + "C", + "ZA" + ], + [ + "D", + "O" + ], + [ + "D", + "ie" + ], + [ + "D", + "io" + ], + [ + "E", + "K" + ], + [ + "E", + "h" + ], + [ + "G", + "ŁO" + ], + [ + "K", + "ą" + ], + [ + "M", + "oczy" + ], + [ + "O", + "prócz" + ], + [ + "S", + "ce" + ], + [ + "S", + "mu" + ], + [ + "S", + "nad" + ], + [ + "S", + "trz" + ], + [ + "U", + "czyń" + ], + [ + "V", + "i" + ], + [ + "W", + "I" + ], + [ + "Z", + "ła" + ], + [ + "Z", + "wyczaj" + ], + [ + "a", + "no" + ], + [ + "b", + "łu" + ], + [ + "c", + "k" + ], + [ + "c", + "mo" + ], + [ + "c", + "wał" + ], + [ + "c", + "kiem" + ], + [ + "c", + "jona" + ], + [ + "d", + "żo" + ], + [ + "f", + "et" + ], + [ + "g", + "ałem" + ], + [ + "h", + "ów" + ], + [ + "i", + "mie" + ], + [ + "i", + "żem" + ], + [ + "j", + "ała" + ], + [ + "l", + "y" + ], + [ + "n", + "kom" + ], + [ + "n", + "wal" + ], + [ + "o", + "ki" + ], + [ + "o", + "rą" + ], + [ + "o", + "padł" + ], + [ + "o", + "siadł" + ], + [ + "o", + "łów" + ], + [ + "o", + "trzymać" + ], + [ + "o", + "gon" + ], + [ + "r", + "ało" + ], + [ + "s", + "chodzi" + ], + [ + "u", + "moc" + ], + [ + "u", + "drę" + ], + [ + "u", + "kląkł" + ], + [ + "v", + "ivat" + ], + [ + "w", + "su" + ], + [ + "w", + "praw" + ], + [ + "z", + "b" + ], + [ + "z", + "dob" + ], + [ + "z", + "grze" + ], + [ + "z", + "miłuj" + ], + [ + "ó", + "l" + ], + [ + "ć", + "my" + ], + [ + "ł", + "kiem" + ], + [ + "Ś", + "ro" + ], + [ + "ź", + "ró" + ], + [ + "ż", + "czy" + ], + [ + "ż", + "mu" + ], + [ + "nie", + "wielki" + ], + [ + "nie", + "znajomy" + ], + [ + "na", + "su" + ], + [ + "na", + "pis" + ], + [ + "na", + "pada" + ], + [ + "na", + "wzajem" + ], + [ + "na", + "pisać" + ], + [ + "na", + "stąpiła" + ], + [ + "ch", + "mistrz" + ], + [ + "ch", + "walić" + ], + [ + "sz", + "ny" + ], + [ + "sz", + "ce" + ], + [ + "sz", + "ało" + ], + [ + "sz", + "kła" + ], + [ + "po", + "chowa" + ], + [ + "po", + "prawić" + ], + [ + "st", + "wy" + ], + [ + "rze", + "tel" + ], + [ + "wi", + "ó" + ], + [ + "go", + "nie" + ], + [ + "go", + "dził" + ], + [ + "go", + "wiska" + ], + [ + "ko", + "zy" + ], + [ + "ko", + "wska" + ], + [ + "ko", + "góż" + ], + [ + "za", + "wszy" + ], + [ + "za", + "szu" + ], + [ + "za", + "szczy" + ], + [ + "do", + "bę" + ], + [ + "do", + "stęp" + ], + [ + "do", + "chodzić" + ], + [ + "do", + "słyszeć" + ], + [ + "ło", + "trzy" + ], + [ + "ło", + "wczy" + ], + [ + "le", + "szczy" + ], + [ + "mi", + "nęły" + ], + [ + "wa", + "cie" + ], + [ + "ła", + "wą" + ], + [ + "ła", + "dnie" + ], + [ + "że", + "gla" + ], + [ + "pa", + "szę" + ], + [ + "wy", + "py" + ], + [ + "wy", + "ję" + ], + [ + "wy", + "chodzą" + ], + [ + "wy", + "biegła" + ], + [ + "wy", + "godnie" + ], + [ + "wy", + "ciąć" + ], + [ + "wy", + "tłumaczył" + ], + [ + "ja", + "rz" + ], + [ + "ja", + "rów" + ], + [ + "ja", + "dłem" + ], + [ + "to", + "czą" + ], + [ + "to", + "czyła" + ], + [ + "te", + "ba" + ], + [ + "da", + "ruję" + ], + [ + "czy", + "nam" + ], + [ + "czy", + "kom" + ], + [ + "ry", + "bał" + ], + [ + "dy", + "wa" + ], + [ + "cie", + "płe" + ], + [ + "od", + "mówi" + ], + [ + "od", + "wró" + ], + [ + "od", + "stąpić" + ], + [ + "la", + "sami" + ], + [ + "prze", + "bu" + ], + [ + "prze", + "wrócił" + ], + [ + "prze", + "wro" + ], + [ + "prze", + "ciągnął" + ], + [ + "prze", + "brać" + ], + [ + "prze", + "chodzą" + ], + [ + "prze", + "sunął" + ], + [ + "prze", + "widywał" + ], + [ + "mo", + "stu" + ], + [ + "szy", + "ją" + ], + [ + "ma", + "chając" + ], + [ + "si", + "wy" + ], + [ + "si", + "wą" + ], + [ + "mie", + "m" + ], + [ + "mie", + "nią" + ], + [ + "mie", + "rzył" + ], + [ + "przy", + "bo" + ], + [ + "przy", + "mio" + ], + [ + "przy", + "jemnie" + ], + [ + "przy", + "chodzę" + ], + [ + "przy", + "słowie" + ], + [ + "przy", + "niesiono" + ], + [ + "mu", + "ch" + ], + [ + "mu", + "rze" + ], + [ + "mu", + "ły" + ], + [ + "sta", + "wia" + ], + [ + "sta", + "nów" + ], + [ + "sta", + "cji" + ], + [ + "sta", + "tków" + ], + [ + "re", + "ste" + ], + [ + "ba", + "ran" + ], + [ + "ru", + "jąc" + ], + [ + "cy", + "wil" + ], + [ + "pie", + "szych" + ], + [ + "pie", + "śnia" + ], + [ + "bi", + "le" + ], + [ + "bi", + "od" + ], + [ + "cho", + "rego" + ], + [ + "jak", + "eś" + ], + [ + "łu", + "py" + ], + [ + "roz", + "dę" + ], + [ + "roz", + "chy" + ], + [ + "roz", + "pierzch" + ], + [ + "ży", + "z" + ], + [ + "ży", + "jąc" + ], + [ + "lu", + "bić" + ], + [ + "ga", + "nie" + ], + [ + "ga", + "je" + ], + [ + "ga", + "sły" + ], + [ + "ze", + "szli" + ], + [ + "ale", + "ś" + ], + [ + "spo", + "sęp" + ], + [ + "wia", + "ro" + ], + [ + "wia", + "tra" + ], + [ + "so", + "ra" + ], + [ + "sza", + "tan" + ], + [ + "de", + "ski" + ], + [ + "pod", + "chodził" + ], + [ + "zna", + "czna" + ], + [ + "mnie", + "mać" + ], + [ + "mnie", + "manie" + ], + [ + "ały", + "m" + ], + [ + "Nie", + "naszy" + ], + [ + "du", + "my" + ], + [ + "du", + "sił" + ], + [ + "Po", + "trze" + ], + [ + "pu", + "char" + ], + [ + "szcze", + "k" + ], + [ + "Za", + "ba" + ], + [ + "Za", + "chód" + ], + [ + "Za", + "mk" + ], + [ + "Na", + "okół" + ], + [ + "pro", + "chów" + ], + [ + "Ja", + "ć" + ], + [ + "Ja", + "nowi" + ], + [ + "ska", + "n" + ], + [ + "sy", + "tua" + ], + [ + "powie", + "dzenia" + ], + [ + "zy", + "skał" + ], + [ + "su", + "mieniu" + ], + [ + "ję", + "czy" + ], + [ + "wszyst", + "ek" + ], + [ + "an", + "ci" + ], + [ + "me", + "ce" + ], + [ + "bu", + "rzyć" + ], + [ + "wz", + "gląd" + ], + [ + "naj", + "cięż" + ], + [ + "czo", + "nymi" + ], + [ + "Ch", + "wy" + ], + [ + "przez", + "ro" + ], + [ + "bra", + "wszy" + ], + [ + "bra", + "kowało" + ], + [ + "Je", + "rzy" + ], + [ + "sło", + "ni" + ], + [ + "Ale", + "ś" + ], + [ + "nad", + "ciągnął" + ], + [ + "nad", + "ciąga" + ], + [ + "pier", + "wo" + ], + [ + "ar", + "mią" + ], + [ + "czu", + "jesz" + ], + [ + "kła", + "niali" + ], + [ + "Wi", + "tam" + ], + [ + "stro", + "i" + ], + [ + "two", + "rząc" + ], + [ + "gó", + "ro" + ], + [ + "Ma", + "kowie" + ], + [ + "dru", + "zgo" + ], + [ + "wią", + "żą" + ], + [ + "szczę", + "dził" + ], + [ + "świa", + "ty" + ], + [ + "księ", + "stwa" + ], + [ + "Ra", + "j" + ], + [ + "pow", + "stanie" + ], + [ + "stwo", + "rzenia" + ], + [ + "zd", + "jąć" + ], + [ + "Sz", + "ła" + ], + [ + "Pan", + "no" + ], + [ + "mar", + "ne" + ], + [ + "mar", + "gra" + ], + [ + "Prze", + "ra" + ], + [ + "ri", + "usza" + ], + [ + "kro", + "czy" + ], + [ + "człowie", + "cze" + ], + [ + "By", + "cho" + ], + [ + "By", + "wało" + ], + [ + "koń", + "ce" + ], + [ + "szla", + "kiem" + ], + [ + "tru", + "pami" + ], + [ + "gar", + "ni" + ], + [ + "gra", + "nato" + ], + [ + "sku", + "tki" + ], + [ + "war", + "gami" + ], + [ + "żołnie", + "rzu" + ], + [ + "podob", + "nymi" + ], + [ + "wio", + "sło" + ], + [ + "miej", + "skich" + ], + [ + "chę", + "cią" + ], + [ + "Przy", + "szedłem" + ], + [ + "towa", + "rów" + ], + [ + "Mi", + "ły" + ], + [ + "chwy", + "ci" + ], + [ + "chwy", + "tać" + ], + [ + "przeciw", + "nej" + ], + [ + "niż", + "szych" + ], + [ + "usta", + "wał" + ], + [ + "osta", + "nę" + ], + [ + "tar", + "cze" + ], + [ + "wal", + "nej" + ], + [ + "poz", + "wolą" + ], + [ + "ucie", + "czkę" + ], + [ + "ucie", + "kała" + ], + [ + "śpie", + "wały" + ], + [ + "ński", + "mi" + ], + [ + "uczyni", + "łem" + ], + [ + "tka", + "nin" + ], + [ + "tka", + "niny" + ], + [ + "raj", + "cie" + ], + [ + "kocha", + "li" + ], + [ + "nale", + "żała" + ], + [ + "woje", + "wodzi" + ], + [ + "Krzy", + "ki" + ], + [ + "Krzy", + "siu" + ], + [ + "hetma", + "ńską" + ], + [ + "gła", + "z" + ], + [ + "spa", + "ść" + ], + [ + "spa", + "lić" + ], + [ + "dr", + "gały" + ], + [ + "pol", + "ny" + ], + [ + "czar", + "nia" + ], + [ + "mają", + "tki" + ], + [ + "Mich", + "ałem" + ], + [ + "Lu", + "bli" + ], + [ + "pole", + "gli" + ], + [ + "pole", + "ciał" + ], + [ + "pole", + "cenia" + ], + [ + "bezpie", + "czna" + ], + [ + "gru", + "bą" + ], + [ + "klę", + "ska" + ], + [ + "towarzy", + "szem" + ], + [ + "samo", + "pał" + ], + [ + "chłop", + "skie" + ], + [ + "skrzy", + "dle" + ], + [ + "bio", + "nym" + ], + [ + "pal", + "m" + ], + [ + "for", + "tali" + ], + [ + "nieszczę", + "sną" + ], + [ + "nieszczę", + "sna" + ], + [ + "gli", + "nia" + ], + [ + "god", + "nością" + ], + [ + "smu", + "tna" + ], + [ + "czeka", + "jcie" + ], + [ + "moje", + "mu" + ], + [ + "dziw", + "nej" + ], + [ + "zgo", + "r" + ], + [ + "wzię", + "ty" + ], + [ + "wzię", + "ły" + ], + [ + "Boże", + "go" + ], + [ + "swoje", + "mu" + ], + [ + "okru", + "cień" + ], + [ + "okru", + "tnym" + ], + [ + "skoń", + "czona" + ], + [ + "wyż", + "sze" + ], + [ + "ple", + "ców" + ], + [ + "bła", + "ze" + ], + [ + "Panie", + "nka" + ], + [ + "staro", + "ście" + ], + [ + "staro", + "stwa" + ], + [ + "knia", + "zie" + ], + [ + "Go", + "ść" + ], + [ + "wszel", + "kimi" + ], + [ + "rozka", + "że" + ], + [ + "potęż", + "nej" + ], + [ + "potęż", + "niejszy" + ], + [ + "Fa", + "bia" + ], + [ + "rzuca", + "ją" + ], + [ + "Pro", + "si" + ], + [ + "kole", + "b" + ], + [ + "pacho", + "li" + ], + [ + "głów", + "na" + ], + [ + "rozpa", + "lone" + ], + [ + "głębo", + "ką" + ], + [ + "głębo", + "kiej" + ], + [ + "rząd", + "cy" + ], + [ + "koro", + "nnego" + ], + [ + "zaję", + "ła" + ], + [ + "zaję", + "ta" + ], + [ + "głoś", + "ny" + ], + [ + "obec", + "nym" + ], + [ + "wyszedł", + "szy" + ], + [ + "chmu", + "rą" + ], + [ + "żegna", + "jąc" + ], + [ + "Radziwił", + "łem" + ], + [ + "twier", + "dząc" + ], + [ + "wypra", + "wiał" + ], + [ + "stru", + "ny" + ], + [ + "stru", + "mień" + ], + [ + "per", + "ło" + ], + [ + "poli", + "s" + ], + [ + "zaj", + "mowała" + ], + [ + "Warsza", + "wą" + ], + [ + "zbu", + "dowany" + ], + [ + "wojo", + "wał" + ], + [ + "zami", + "go" + ], + [ + "przekona", + "nie" + ], + [ + "kwa", + "ś" + ], + [ + "wszedł", + "szy" + ], + [ + "szczą", + "tki" + ], + [ + "pory", + "wać" + ], + [ + "polu", + "bił" + ], + [ + "miłosier", + "dziu" + ], + [ + "pora", + "dzę" + ], + [ + "Sie", + "dział" + ], + [ + "odzy", + "skać" + ], + [ + "Sy", + "cylii" + ], + [ + "spe", + "c" + ], + [ + "spe", + "cja" + ], + [ + "Ru", + "szyli" + ], + [ + "długie", + "go" + ], + [ + "ster", + "czały" + ], + [ + "potrafi", + "ą" + ], + [ + "Bu", + "rza" + ], + [ + "Bu", + "łga" + ], + [ + "Łę", + "cką" + ], + [ + "chłopa", + "ka" + ], + [ + "chciała", + "m" + ], + [ + "Rzę", + "dzia" + ], + [ + "komu", + "ś" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nie" + ], + [ + "har", + "mo" + ], + [ + "wyro", + "st" + ], + [ + "spraw", + "nie" + ], + [ + "cof", + "nąć" + ], + [ + "nazy", + "wać" + ], + [ + "kozac", + "ka" + ], + [ + "szer", + "mier" + ], + [ + "pija", + "ni" + ], + [ + "hań", + "bą" + ], + [ + "wyglą", + "dać" + ], + [ + "błęki", + "tnym" + ], + [ + "szlachet", + "nych" + ], + [ + "śnia", + "daniu" + ], + [ + "skry", + "cie" + ], + [ + "żelaz", + "nej" + ], + [ + "skrę", + "cili" + ], + [ + "krai", + "nie" + ], + [ + "tatar", + "ską" + ], + [ + "ban", + "kier" + ], + [ + "puszczo", + "ny" + ], + [ + "kościo", + "łem" + ], + [ + "Re", + "szta" + ], + [ + "Re", + "kuć" + ], + [ + "potrzeb", + "na" + ], + [ + "więzie", + "nie" + ], + [ + "pragnie", + "sz" + ], + [ + "niewin", + "ności" + ], + [ + "nat", + "rę" + ], + [ + "kapi", + "ta" + ], + [ + "dowo", + "dzi" + ], + [ + "spę", + "dzał" + ], + [ + "Pola", + "k" + ], + [ + "posa", + "dził" + ], + [ + "RO", + "N" + ], + [ + "ordy", + "nku" + ], + [ + "Gło", + "sy" + ], + [ + "ble", + "d" + ], + [ + "biało", + "gro" + ], + [ + "hała", + "su" + ], + [ + "widzieli", + "śmy" + ], + [ + "śmiało", + "ść" + ], + [ + "jan", + "czar" + ], + [ + "CH", + "I" + ], + [ + "at", + "ła" + ], + [ + "kuje", + "my" + ], + [ + "służą", + "ca" + ], + [ + "Dnie", + "pro" + ], + [ + "cofa", + "jąc" + ], + [ + "skra", + "ju" + ], + [ + "Ga", + "sztow" + ], + [ + "obję", + "ła" + ], + [ + "czwar", + "tej" + ], + [ + "nieu", + "gię" + ], + [ + "pojedzie", + "m" + ], + [ + "heł", + "mie" + ], + [ + "spły", + "nęła" + ], + [ + "fun", + "da" + ], + [ + "przyszły", + "ch" + ], + [ + "lauda", + "ńskich" + ], + [ + "lauda", + "ńską" + ], + [ + "przysią", + "c" + ], + [ + "obszer", + "ny" + ], + [ + "pozy", + "cji" + ], + [ + "utk", + "wione" + ], + [ + "Kamie", + "ńcu" + ], + [ + "gospodar", + "stwo" + ], + [ + "współ", + "zawo" + ], + [ + "Wró", + "ciwszy" + ], + [ + "Miło", + "ść" + ], + [ + "Zako", + "nowi" + ], + [ + "Zie", + "mowi" + ], + [ + "pozwole", + "nia" + ], + [ + "płaszcz", + "em" + ], + [ + "czyta", + "nia" + ], + [ + "orę", + "ż" + ], + [ + "mieszcza", + "nie" + ], + [ + "zamko", + "wym" + ], + [ + "drżą", + "cymi" + ], + [ + "zadowole", + "nie" + ], + [ + "zwia", + "dy" + ], + [ + "budo", + "wy" + ], + [ + "budy", + "nków" + ], + [ + "tryum", + "f" + ], + [ + "pilnu", + "j" + ], + [ + "drewnia", + "nych" + ], + [ + "kłu", + "sem" + ], + [ + "rzeczywi", + "stość" + ], + [ + "znamieni", + "ty" + ], + [ + "przysz", + "łej" + ], + [ + "śpią", + "cych" + ], + [ + "okolicz", + "nych" + ], + [ + "arystokra", + "cji" + ], + [ + "zamę", + "tu" + ], + [ + "czeladzi", + "ą" + ], + [ + "uspo", + "ka" + ], + [ + "pirami", + "d" + ], + [ + "krako", + "wskiego" + ], + [ + "Danuś", + "ki" + ], + [ + "zabra", + "knie" + ], + [ + "rozgnie", + "wał" + ], + [ + "jaśni", + "ała" + ], + [ + "Jarem", + "y" + ], + [ + "husa", + "rii" + ], + [ + "łagod", + "nym" + ], + [ + "gład", + "kie" + ], + [ + "tabo", + "rem" + ], + [ + "Jurandów", + "ny" + ], + [ + "popio", + "łem" + ], + [ + "Wyso", + "cki" + ], + [ + "Asyryj", + "czycy" + ], + [ + "cek", + "hau" + ], + [ + "hoł", + "d" + ], + [ + "dobrodzie", + "ja" + ], + [ + "ochro", + "nę" + ], + [ + "zabój", + "stwo" + ], + [ + "nome", + "su" + ], + [ + "żura", + "wie" + ], + [ + "szacu", + "nek" + ], + [ + "niedzie", + "lę" + ], + [ + "Strasz", + "ne" + ], + [ + "Wol", + "f" + ], + [ + "zdoł", + "ały" + ], + [ + "charak", + "te" + ], + [ + "cmenta", + "rz" + ], + [ + "fio", + "le" + ], + [ + "utrzyma", + "nie" + ], + [ + "kaptu", + "rem" + ], + [ + "Skar", + "b" + ], + [ + "pokar", + "ał" + ], + [ + "tele", + "gra" + ], + [ + "Ryce", + "rz" + ], + [ + "famili", + "i" + ], + [ + "strzała", + "mi" + ], + [ + "proje", + "kt" + ], + [ + "przeraz", + "ił" + ], + [ + "pomiarko", + "wał" + ], + [ + "psubra", + "ty" + ], + [ + "Obec", + "nie" + ], + [ + "Bli", + "sko" + ], + [ + "rela", + "cji" + ], + [ + "wzma", + "gał" + ], + [ + "Zaty", + "brze" + ], + [ + "Zadnie", + "przu" + ], + [ + "wodzo", + "wie" + ], + [ + "konwul", + "syj" + ], + [ + "zgroz", + "y" + ], + [ + "najdostoj", + "niejszy" + ], + [ + "sąsiedz", + "twie" + ], + [ + "wileń", + "skiego" + ], + [ + "Makowiec", + "ka" + ], + [ + "HE", + "ROL" + ], + [ + "zniecierpli", + "wiony" + ], + [ + "Głup", + "stwo" + ], + [ + "Majo", + "r" + ], + [ + "papi", + "ru" + ], + [ + "Sni", + "tko" + ], + [ + "oddale", + "niu" + ], + [ + "jakowej", + "ś" + ], + [ + "Suzi", + "na" + ], + [ + "resta", + "ura" + ], + [ + "upor", + "czy" + ], + [ + "Pochwa", + "lony" + ], + [ + "Kę", + "dy" + ], + [ + "Rossie", + "go" + ], + [ + "Prota", + "zy" + ], + [ + "ZY", + "BEL" + ], + [ + "krysz", + "tało" + ], + [ + "cubi", + "culum" + ], + [ + "dobi", + "tnie" + ], + [ + "wyzwo", + "leń" + ], + [ + "pomyśla", + "wszy" + ], + [ + "piel", + "grzy" + ], + [ + "baldach", + "im" + ], + [ + "Ahe", + "no" + ], + [ + "Asar", + "ha" + ], + [ + "Snad", + "ź" + ], + [ + "Makowie", + "cki" + ], + [ + "A", + "fry" + ], + [ + "B", + "ry" + ], + [ + "D", + "nia" + ], + [ + "H", + "usse" + ], + [ + "J", + "ER" + ], + [ + "M", + "niej" + ], + [ + "O", + "pali" + ], + [ + "P", + "A" + ], + [ + "S", + "zasta" + ], + [ + "U", + "cz" + ], + [ + "U", + "li" + ], + [ + "Z", + "waż" + ], + [ + "Z", + "nasz" + ], + [ + "Z", + "razu" + ], + [ + "Z", + "goda" + ], + [ + "a", + "je" + ], + [ + "b", + "nie" + ], + [ + "b", + "rzą" + ], + [ + "g", + "rę" + ], + [ + "g", + "niótł" + ], + [ + "i", + "dźcie" + ], + [ + "j", + "ały" + ], + [ + "k", + "nę" + ], + [ + "k", + "ąc" + ], + [ + "k", + "nęły" + ], + [ + "l", + "ży" + ], + [ + "o", + "trzeź" + ], + [ + "p", + "lum" + ], + [ + "p", + "chnęła" + ], + [ + "r", + "wą" + ], + [ + "s", + "bur" + ], + [ + "s", + "padło" + ], + [ + "u", + "kro" + ], + [ + "u", + "siąść" + ], + [ + "u", + "bóstwo" + ], + [ + "w", + "rzała" + ], + [ + "z", + "rodzi" + ], + [ + "z", + "dech" + ], + [ + "Ó", + "W" + ], + [ + "ó", + "smy" + ], + [ + "ś", + "nięty" + ], + [ + "—", + "!" + ], + [ + "nie", + "to" + ], + [ + "nie", + "zwykle" + ], + [ + "nie", + "speł" + ], + [ + "nie", + "uży" + ], + [ + "nie", + "przyjaciołom" + ], + [ + "na", + "sie" + ], + [ + "na", + "mar" + ], + [ + "na", + "gły" + ], + [ + "na", + "dal" + ], + [ + "na", + "brać" + ], + [ + "na", + "mawiał" + ], + [ + "ch", + "walił" + ], + [ + "sz", + "ma" + ], + [ + "po", + "wał" + ], + [ + "po", + "czer" + ], + [ + "po", + "brze" + ], + [ + "po", + "jął" + ], + [ + "po", + "wód" + ], + [ + "po", + "pełni" + ], + [ + "po", + "gotowi" + ], + [ + "po", + "błogosławił" + ], + [ + "ał", + "u" + ], + [ + "st", + "ró" + ], + [ + "ni", + "cze" + ], + [ + "ni", + "zi" + ], + [ + "dz", + "u" + ], + [ + "dz", + "ce" + ], + [ + "dz", + "twa" + ], + [ + "li", + "be" + ], + [ + "wi", + "or" + ], + [ + "go", + "ty" + ], + [ + "je", + "niu" + ], + [ + "ko", + "sze" + ], + [ + "ko", + "wą" + ], + [ + "ko", + "pij" + ], + [ + "ci", + "chą" + ], + [ + "za", + "wody" + ], + [ + "za", + "żar" + ], + [ + "za", + "padło" + ], + [ + "za", + "marł" + ], + [ + "do", + "jechał" + ], + [ + "do", + "lną" + ], + [ + "ło", + "dzie" + ], + [ + "ło", + "ść" + ], + [ + "ło", + "ży" + ], + [ + "mi", + "łej" + ], + [ + "mi", + "trę" + ], + [ + "wa", + "lą" + ], + [ + "by", + "wać" + ], + [ + "ła", + "ś" + ], + [ + "ła", + "ny" + ], + [ + "ła", + "dny" + ], + [ + "ła", + "dne" + ], + [ + "ła", + "cno" + ], + [ + "pa", + "wi" + ], + [ + "pa", + "ńskim" + ], + [ + "ki", + "ście" + ], + [ + "wy", + "szcze" + ], + [ + "wy", + "war" + ], + [ + "wy", + "tar" + ], + [ + "wy", + "szło" + ], + [ + "wy", + "chodziły" + ], + [ + "wy", + "dały" + ], + [ + "wy", + "chodząc" + ], + [ + "wy", + "nędz" + ], + [ + "wy", + "wiódł" + ], + [ + "ja", + "wnie" + ], + [ + "ja", + "gody" + ], + [ + "ja", + "gnię" + ], + [ + "te", + "ch" + ], + [ + "wo", + "sku" + ], + [ + "wo", + "zem" + ], + [ + "wo", + "zach" + ], + [ + "ty", + "ne" + ], + [ + "ty", + "łem" + ], + [ + "dzi", + "cie" + ], + [ + "dzi", + "ale" + ], + [ + "dzi", + "ką" + ], + [ + "dzi", + "ura" + ], + [ + "da", + "jesz" + ], + [ + "dzie", + "mu" + ], + [ + "czy", + "ja" + ], + [ + "cie", + "szyć" + ], + [ + "od", + "jazdu" + ], + [ + "la", + "no" + ], + [ + "la", + "lka" + ], + [ + "prze", + "mógł" + ], + [ + "prze", + "jechali" + ], + [ + "prze", + "sąd" + ], + [ + "prze", + "ciął" + ], + [ + "szy", + "n" + ], + [ + "kie", + "ro" + ], + [ + "ma", + "leń" + ], + [ + "ma", + "rzenia" + ], + [ + "ją", + "łem" + ], + [ + "si", + "we" + ], + [ + "mie", + "rze" + ], + [ + "mie", + "wa" + ], + [ + "mie", + "nił" + ], + [ + "ce", + "gły" + ], + [ + "przy", + "nieśli" + ], + [ + "przy", + "jechała" + ], + [ + "przy", + "słać" + ], + [ + "przy", + "wiązał" + ], + [ + "ku", + "szy" + ], + [ + "ku", + "szę" + ], + [ + "sta", + "ch" + ], + [ + "ści", + "ska" + ], + [ + "ba", + "dać" + ], + [ + "ba", + "wią" + ], + [ + "ru", + "ry" + ], + [ + "my", + "lisz" + ], + [ + "bie", + "gały" + ], + [ + "co", + "ście" + ], + [ + "sa", + "niach" + ], + [ + "bi", + "lle" + ], + [ + "cho", + "rej" + ], + [ + "jak", + "bym" + ], + [ + "roz", + "prasza" + ], + [ + "lu", + "bie" + ], + [ + "tu", + "jących" + ], + [ + "ze", + "tk" + ], + [ + "pi", + "łem" + ], + [ + "rę", + "dy" + ], + [ + "ale", + "ć" + ], + [ + "so", + "la" + ], + [ + "so", + "lu" + ], + [ + "sza", + "lona" + ], + [ + "pra", + "wia" + ], + [ + "pod", + "szedł" + ], + [ + "zna", + "czenia" + ], + [ + "Nie", + "mniej" + ], + [ + "Nie", + "dźwie" + ], + [ + "sie", + "cią" + ], + [ + "be", + "czek" + ], + [ + "sto", + "wać" + ], + [ + "sto", + "czył" + ], + [ + "sto", + "jącą" + ], + [ + "du", + "jesz" + ], + [ + "ob", + "dzie" + ], + [ + "ob", + "mierz" + ], + [ + "Za", + "konie" + ], + [ + "pro", + "moc" + ], + [ + "pro", + "stego" + ], + [ + "Ja", + "cy" + ], + [ + "Ja", + "zda" + ], + [ + "sy", + "p" + ], + [ + "sy", + "ny" + ], + [ + "sy", + "pia" + ], + [ + "powie", + "r" + ], + [ + "powie", + "ści" + ], + [ + "powie", + "rza" + ], + [ + "zy", + "skać" + ], + [ + "se", + "s" + ], + [ + "se", + "ster" + ], + [ + "se", + "nat" + ], + [ + "ję", + "kiem" + ], + [ + "mię", + "sem" + ], + [ + "an", + "t" + ], + [ + "bu", + "dował" + ], + [ + "rza", + "jąc" + ], + [ + "wą", + "ska" + ], + [ + "przed", + "łu" + ], + [ + "naj", + "cie" + ], + [ + "naj", + "tęż" + ], + [ + "zo", + "wi" + ], + [ + "Ta", + "fet" + ], + [ + "cu", + "m" + ], + [ + "bra", + "mach" + ], + [ + "cię", + "ty" + ], + [ + "tam", + "te" + ], + [ + "sło", + "nie" + ], + [ + "sło", + "my" + ], + [ + "ką", + "sa" + ], + [ + "fi", + "zy" + ], + [ + "zaś", + "miał" + ], + [ + "zaś", + "lepie" + ], + [ + "gro", + "mem" + ], + [ + "śmie", + "l" + ], + [ + "sty", + "cz" + ], + [ + "rów", + "nego" + ], + [ + "cał", + "emu" + ], + [ + "Wi", + "działa" + ], + [ + "zi", + "li" + ], + [ + "stro", + "je" + ], + [ + "dzo", + "wie" + ], + [ + "or", + "gani" + ], + [ + "wej", + "rzenie" + ], + [ + "gó", + "rach" + ], + [ + "dą", + "bro" + ], + [ + "par", + "li" + ], + [ + "par", + "sk" + ], + [ + "tra", + "n" + ], + [ + "tra", + "wach" + ], + [ + "zło", + "cie" + ], + [ + "zło", + "ży" + ], + [ + "chci", + "wość" + ], + [ + "dale", + "kim" + ], + [ + "kto", + "m" + ], + [ + "nię", + "ci" + ], + [ + "Ju", + "mart" + ], + [ + "wali", + "ły" + ], + [ + "chu", + "dy" + ], + [ + "Sz", + "pi" + ], + [ + "Do", + "lnym" + ], + [ + "mar", + "nie" + ], + [ + "Mo", + "ść" + ], + [ + "szko", + "dę" + ], + [ + "wym", + "knąć" + ], + [ + "chło", + "pie" + ], + [ + "koń", + "skim" + ], + [ + "koń", + "czyła" + ], + [ + "zda", + "niem" + ], + [ + "tru", + "pie" + ], + [ + "kiej", + "da" + ], + [ + "gar", + "n" + ], + [ + "gar", + "dłem" + ], + [ + "Li", + "g" + ], + [ + "gnie", + "sz" + ], + [ + "stą", + "p" + ], + [ + "Czy", + "by" + ], + [ + "war", + "gę" + ], + [ + "ścią", + "gnię" + ], + [ + "Wie", + "my" + ], + [ + "hu", + "kiem" + ], + [ + "żą", + "dzy" + ], + [ + "mał", + "żo" + ], + [ + "pły", + "nęli" + ], + [ + "pę", + "dzić" + ], + [ + "wio", + "zę" + ], + [ + "wio", + "seł" + ], + [ + "Wy", + "szli" + ], + [ + "towa", + "na" + ], + [ + "Mi", + "le" + ], + [ + "pół", + "kole" + ], + [ + "mło", + "tem" + ], + [ + "daw", + "nemu" + ], + [ + "zmie", + "rz" + ], + [ + "jeśli", + "m" + ], + [ + "ws", + "piął" + ], + [ + "chciał", + "eś" + ], + [ + "zdo", + "łam" + ], + [ + "posta", + "wą" + ], + [ + "ucie", + "chę" + ], + [ + "kocha", + "ną" + ], + [ + "jakie", + "mu" + ], + [ + "zby", + "tku" + ], + [ + "szczy", + "ła" + ], + [ + "lep", + "si" + ], + [ + "oto", + "czyła" + ], + [ + "Krzy", + "ż" + ], + [ + "następ", + "cą" + ], + [ + "Me", + "i" + ], + [ + "Wa", + "di" + ], + [ + "ho", + "ro" + ], + [ + "ho", + "telu" + ], + [ + "spokoj", + "nych" + ], + [ + "spa", + "dają" + ], + [ + "obe", + "r" + ], + [ + "obe", + "jdzie" + ], + [ + "Roz", + "kaz" + ], + [ + "pró", + "bę" + ], + [ + "Że", + "byś" + ], + [ + "bły", + "ski" + ], + [ + "lan", + "dii" + ], + [ + "sio", + "strą" + ], + [ + "dosta", + "je" + ], + [ + "pań", + "ską" + ], + [ + "cier", + "pię" + ], + [ + "zbie", + "rze" + ], + [ + "zbie", + "rali" + ], + [ + "wier", + "ne" + ], + [ + "isto", + "tą" + ], + [ + "dzieci", + "nną" + ], + [ + "mor", + "dują" + ], + [ + "zale", + "wa" + ], + [ + "My", + "śle" + ], + [ + "żało", + "sny" + ], + [ + "słucha", + "m" + ], + [ + "mod", + "ły" + ], + [ + "rozle", + "gało" + ], + [ + "rodzi", + "c" + ], + [ + "Dzi", + "ała" + ], + [ + "Tata", + "rowie" + ], + [ + "mio", + "no" + ], + [ + "Ha", + "li" + ], + [ + "bła", + "zen" + ], + [ + "pisa", + "na" + ], + [ + "żar", + "tów" + ], + [ + "dziec", + "ku" + ], + [ + "zwa", + "nej" + ], + [ + "zwa", + "żać" + ], + [ + "odda", + "jąc" + ], + [ + "zapa", + "da" + ], + [ + "La", + "s" + ], + [ + "La", + "cha" + ], + [ + "boga", + "mi" + ], + [ + "Go", + "ści" + ], + [ + "Go", + "rą" + ], + [ + "niewol", + "nicą" + ], + [ + "Fa", + "ru" + ], + [ + "wojsko", + "m" + ], + [ + "gry", + "źć" + ], + [ + "chrześcija", + "nami" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskiej" + ], + [ + "pry", + "mas" + ], + [ + "szyb", + "ciej" + ], + [ + "ogrom", + "nego" + ], + [ + "zdzi", + "wiła" + ], + [ + "ukry", + "wać" + ], + [ + "pułkow", + "nikiem" + ], + [ + "koro", + "nne" + ], + [ + "słusz", + "ny" + ], + [ + "Al", + "ba" + ], + [ + "zła", + "mać" + ], + [ + "otwar", + "tą" + ], + [ + "chro", + "ni" + ], + [ + "świątobli", + "wy" + ], + [ + "wybu", + "chu" + ], + [ + "per", + "ka" + ], + [ + "per", + "so" + ], + [ + "per", + "tyne" + ], + [ + "one", + "gdaj" + ], + [ + "poda", + "no" + ], + [ + "mąd", + "ra" + ], + [ + "mąd", + "rzej" + ], + [ + "sro", + "gą" + ], + [ + "sro", + "giej" + ], + [ + "uczy", + "nków" + ], + [ + "So", + "roki" + ], + [ + "Czarniec", + "kim" + ], + [ + "pierw", + "szemu" + ], + [ + "zaj", + "mowały" + ], + [ + "Ci", + "sza" + ], + [ + "próż", + "nia" + ], + [ + "prawdzi", + "wa" + ], + [ + "straszli", + "wej" + ], + [ + "fo", + "s" + ], + [ + "przera", + "żona" + ], + [ + "hra", + "bio" + ], + [ + "szuka", + "j" + ], + [ + "Sły", + "sze" + ], + [ + "ner", + "wy" + ], + [ + "knie", + "sz" + ], + [ + "skąd", + "że" + ], + [ + "spie", + "szyć" + ], + [ + "wypad", + "ków" + ], + [ + "niesio", + "ny" + ], + [ + "Kali", + "m" + ], + [ + "wich", + "ry" + ], + [ + "wyj", + "dę" + ], + [ + "zacho", + "wanie" + ], + [ + "dzwo", + "nek" + ], + [ + "zasta", + "li" + ], + [ + "Sy", + "nu" + ], + [ + "przyjaciół", + "mi" + ], + [ + "obra", + "ża" + ], + [ + "spostrzegł", + "em" + ], + [ + "sprawiedli", + "wie" + ], + [ + "uli", + "ca" + ], + [ + "ukła", + "dach" + ], + [ + "Woj", + "skiego" + ], + [ + "kasz", + "ta" + ], + [ + "speł", + "niać" + ], + [ + "ist", + "ny" + ], + [ + "kara", + "wanę" + ], + [ + "ota", + "czały" + ], + [ + "krwa", + "wym" + ], + [ + "przysię", + "gą" + ], + [ + "Łę", + "cka" + ], + [ + "umy", + "kać" + ], + [ + "zga", + "sły" + ], + [ + "najlep", + "sza" + ], + [ + "najlep", + "szych" + ], + [ + "wyro", + "sła" + ], + [ + "oca", + "lenia" + ], + [ + "pojedy", + "nkę" + ], + [ + "głębi", + "n" + ], + [ + "kozac", + "ką" + ], + [ + "rusza", + "j" + ], + [ + "proś", + "ba" + ], + [ + "umar", + "łych" + ], + [ + "egip", + "scy" + ], + [ + "wtó", + "ry" + ], + [ + "drob", + "ny" + ], + [ + "ele", + "kt" + ], + [ + "strzał", + "ę" + ], + [ + "prawi", + "cy" + ], + [ + "szlachet", + "ne" + ], + [ + "zdoby", + "te" + ], + [ + "zdoby", + "czy" + ], + [ + "czap", + "ką" + ], + [ + "rozmai", + "t" + ], + [ + "uważa", + "m" + ], + [ + "stanowi", + "ła" + ], + [ + "kościo", + "łach" + ], + [ + "więzie", + "ń" + ], + [ + "ostrze", + "c" + ], + [ + "zasło", + "nił" + ], + [ + "przeba", + "czy" + ], + [ + "szczegól", + "ną" + ], + [ + "poważ", + "ne" + ], + [ + "ura", + "tować" + ], + [ + "dowo", + "dem" + ], + [ + "Murzy", + "na" + ], + [ + "roze", + "szli" + ], + [ + "pośpie", + "ch" + ], + [ + "odle", + "głe" + ], + [ + "przezna", + "czył" + ], + [ + "życzli", + "wie" + ], + [ + "dowa", + "nych" + ], + [ + "tea", + "trze" + ], + [ + "gan", + "kiem" + ], + [ + "wysoko", + "ść" + ], + [ + "oblę", + "żonych" + ], + [ + "błyskawi", + "cą" + ], + [ + "pogar", + "dę" + ], + [ + "uczci", + "wie" + ], + [ + "suk", + "na" + ], + [ + "pocho", + "dzenia" + ], + [ + "kolo", + "r" + ], + [ + "kolo", + "ry" + ], + [ + "kolo", + "ru" + ], + [ + "zbo", + "żem" + ], + [ + "zwycza", + "jem" + ], + [ + "wspom", + "niawszy" + ], + [ + "oglą", + "da" + ], + [ + "kieli", + "chy" + ], + [ + "wąwo", + "zem" + ], + [ + "sąsia", + "d" + ], + [ + "zamie", + "rzał" + ], + [ + "trium", + "fal" + ], + [ + "przypatry", + "wała" + ], + [ + "starszy", + "zna" + ], + [ + "Sze", + "ść" + ], + [ + "tre", + "ści" + ], + [ + "uwol", + "ni" + ], + [ + "có", + "żeś" + ], + [ + "schro", + "nienie" + ], + [ + "ak", + "ce" + ], + [ + "łańcu", + "chy" + ], + [ + "blu", + "ź" + ], + [ + "Dru", + "ga" + ], + [ + "fur", + "man" + ], + [ + "ost", + "rza" + ], + [ + "gospodar", + "stwie" + ], + [ + "napełni", + "ła" + ], + [ + "oczeki", + "wanie" + ], + [ + "czterdzie", + "sty" + ], + [ + "zmy", + "sły" + ], + [ + "zabie", + "rał" + ], + [ + "pust", + "ki" + ], + [ + "dzisiej", + "szy" + ], + [ + "dzisiej", + "szego" + ], + [ + "płoną", + "cych" + ], + [ + "rajta", + "rii" + ], + [ + "ślub", + "ów" + ], + [ + "naczel", + "nika" + ], + [ + "wiod", + "ła" + ], + [ + "lekty", + "ce" + ], + [ + "ener", + "gii" + ], + [ + "poża", + "rze" + ], + [ + "klejno", + "t" + ], + [ + "pięciu", + "set" + ], + [ + "Sopli", + "ca" + ], + [ + "lam", + "py" + ], + [ + "roztrop", + "nie" + ], + [ + "buj", + "ne" + ], + [ + "majda", + "nu" + ], + [ + "kancle", + "rza" + ], + [ + "skała", + "ch" + ], + [ + "Ukrai", + "ny" + ], + [ + "ul", + "gę" + ], + [ + "powszech", + "ny" + ], + [ + "małżon", + "ki" + ], + [ + "boha", + "te" + ], + [ + "zaw", + "rzeć" + ], + [ + "chrz", + "tu" + ], + [ + "stol", + "nik" + ], + [ + "Billewiczów", + "ny" + ], + [ + "wisi", + "ały" + ], + [ + "jutrze", + "j" + ], + [ + "siod", + "ło" + ], + [ + "niesłycha", + "nie" + ], + [ + "zadr", + "żał" + ], + [ + "zadr", + "żały" + ], + [ + "szpa", + "dy" + ], + [ + "mate", + "rii" + ], + [ + "wieczor", + "ne" + ], + [ + "pistole", + "t" + ], + [ + "Achi", + "wów" + ], + [ + "impe", + "tem" + ], + [ + "radziwiłło", + "wskich" + ], + [ + "upa", + "dek" + ], + [ + "szkla", + "ne" + ], + [ + "reli", + "gij" + ], + [ + "Mę", + "żczy" + ], + [ + "ruma", + "ka" + ], + [ + "szó", + "sty" + ], + [ + "part", + "ia" + ], + [ + "zachę", + "cał" + ], + [ + "Żmuj", + "dź" + ], + [ + "dziane", + "ta" + ], + [ + "kwit", + "ły" + ], + [ + "małże", + "ństwa" + ], + [ + "zwró", + "cone" + ], + [ + "tatu", + "sia" + ], + [ + "zaklę", + "cia" + ], + [ + "Mazu", + "rów" + ], + [ + "służeb", + "ne" + ], + [ + "kaf", + "tan" + ], + [ + "Domi", + "nika" + ], + [ + "Francu", + "zów" + ], + [ + "For", + "tu" + ], + [ + "chwilo", + "wo" + ], + [ + "bezła", + "dnie" + ], + [ + "Cu", + "d" + ], + [ + "Przyj", + "dź" + ], + [ + "Głupi", + "ś" + ], + [ + "iro", + "ni" + ], + [ + "lekar", + "stwo" + ], + [ + "wyto", + "czył" + ], + [ + "budow", + "li" + ], + [ + "Wol", + "no" + ], + [ + "popie", + "la" + ], + [ + "wsz", + "czął" + ], + [ + "pagór", + "ka" + ], + [ + "przeklę", + "ty" + ], + [ + "gale", + "rii" + ], + [ + "odby", + "wać" + ], + [ + "kąpie", + "l" + ], + [ + "rezy", + "gna" + ], + [ + "księdz", + "u" + ], + [ + "obiet", + "nic" + ], + [ + "ukazy", + "wały" + ], + [ + "cerem", + "oni" + ], + [ + "nieła", + "dzie" + ], + [ + "posłusze", + "ństwa" + ], + [ + "Krzyszto", + "f" + ], + [ + "Stry", + "j" + ], + [ + "utrzymy", + "wał" + ], + [ + "objaś", + "nił" + ], + [ + "ćwier", + "ć" + ], + [ + "humo", + "ru" + ], + [ + "ab", + "solu" + ], + [ + "--------------------------------", + "----------------" + ], + [ + "Wszę", + "dzie" + ], + [ + "topie", + "li" + ], + [ + "odna", + "lazł" + ], + [ + "rozjaśni", + "ła" + ], + [ + "zgnie", + "ść" + ], + [ + "AL", + "TMA" + ], + [ + "Ul", + "ryk" + ], + [ + "bino", + "kle" + ], + [ + "męcze", + "n" + ], + [ + "machina", + "lnie" + ], + [ + "narzę", + "dzia" + ], + [ + "Male", + "ski" + ], + [ + "won", + "czas" + ], + [ + "wdów", + "ka" + ], + [ + "pomro", + "ce" + ], + [ + "Rzpli", + "tej" + ], + [ + "Zdra", + "da" + ], + [ + "Drz", + "wi" + ], + [ + "Chrześcija", + "nie" + ], + [ + "HEROL", + "D" + ], + [ + "baldachim", + "em" + ], + [ + "pogotowi", + "u" + ], + [ + "bille", + "wiczo" + ], + [ + "ALTMA", + "JER" + ], + [ + "A", + "ustria" + ], + [ + "A", + "bisy" + ], + [ + "B", + "ru" + ], + [ + "D", + "zwo" + ], + [ + "G", + "rze" + ], + [ + "O", + "gnia" + ], + [ + "O", + "krop" + ], + [ + "P", + "ry" + ], + [ + "Q", + "u" + ], + [ + "R", + "ej" + ], + [ + "S", + "ku" + ], + [ + "U", + "h" + ], + [ + "U", + "r" + ], + [ + "U", + "ła" + ], + [ + "U", + "my" + ], + [ + "V", + "ia" + ], + [ + "Z", + "ię" + ], + [ + "Z", + "ało" + ], + [ + "a", + "że" + ], + [ + "a", + "bo" + ], + [ + "c", + "la" + ], + [ + "d", + "nymi" + ], + [ + "d", + "rep" + ], + [ + "d", + "żentel" + ], + [ + "f", + "ru" + ], + [ + "i", + "nowi" + ], + [ + "m", + "rówki" + ], + [ + "o", + "cięż" + ], + [ + "o", + "sio" + ], + [ + "o", + "parła" + ], + [ + "o", + "puszczę" + ], + [ + "p", + "ni" + ], + [ + "p", + "ty" + ], + [ + "p", + "ce" + ], + [ + "r", + "wały" + ], + [ + "r", + "wało" + ], + [ + "s", + "nów" + ], + [ + "s", + "puszczał" + ], + [ + "u", + "wi" + ], + [ + "u", + "klę" + ], + [ + "u", + "chodził" + ], + [ + "u", + "sunął" + ], + [ + "u", + "siedzieć" + ], + [ + "v", + "us" + ], + [ + "w", + "cą" + ], + [ + "w", + "jechał" + ], + [ + "w", + "bił" + ], + [ + "w", + "stąpić" + ], + [ + "w", + "stawał" + ], + [ + "w", + "skroś" + ], + [ + "z", + "mię" + ], + [ + "z", + "brzy" + ], + [ + "z", + "siadł" + ], + [ + "z", + "wiązać" + ], + [ + "z", + "jedli" + ], + [ + "ź", + "dź" + ], + [ + "Ż", + "wa" + ], + [ + "ż", + "ącą" + ], + [ + "nie", + "jaki" + ], + [ + "nie", + "znajo" + ], + [ + "nie", + "ledwie" + ], + [ + "nie", + "podobne" + ], + [ + "nie", + "wola" + ], + [ + "na", + "du" + ], + [ + "na", + "stał" + ], + [ + "na", + "rady" + ], + [ + "na", + "jezd" + ], + [ + "na", + "rzędzie" + ], + [ + "sz", + "ką" + ], + [ + "sz", + "ran" + ], + [ + "sz", + "tyle" + ], + [ + "po", + "bili" + ], + [ + "po", + "śre" + ], + [ + "po", + "stępował" + ], + [ + "po", + "dzielić" + ], + [ + "po", + "niżej" + ], + [ + "po", + "równy" + ], + [ + "po", + "słałem" + ], + [ + "st", + "różo" + ], + [ + "ni", + "ci" + ], + [ + "ni", + "cami" + ], + [ + "ra", + "nie" + ], + [ + "ra", + "zach" + ], + [ + "rze", + "czami" + ], + [ + "wi", + "nia" + ], + [ + "wi", + "dna" + ], + [ + "wi", + "dne" + ], + [ + "wi", + "dzenie" + ], + [ + "go", + "re" + ], + [ + "go", + "rę" + ], + [ + "go", + "dach" + ], + [ + "go", + "dzien" + ], + [ + "je", + "de" + ], + [ + "ko", + "ry" + ], + [ + "ko", + "są" + ], + [ + "ko", + "pię" + ], + [ + "ko", + "wane" + ], + [ + "ko", + "pać" + ], + [ + "ko", + "zio" + ], + [ + "za", + "t" + ], + [ + "za", + "pi" + ], + [ + "za", + "głu" + ], + [ + "za", + "mach" + ], + [ + "za", + "wiąza" + ], + [ + "za", + "krwa" + ], + [ + "za", + "dawał" + ], + [ + "za", + "kręcił" + ], + [ + "do", + "l" + ], + [ + "do", + "ko" + ], + [ + "do", + "cho" + ], + [ + "do", + "wia" + ], + [ + "do", + "rob" + ], + [ + "do", + "pyty" + ], + [ + "ło", + "na" + ], + [ + "le", + "ja" + ], + [ + "le", + "gło" + ], + [ + "mi", + "ąc" + ], + [ + "mi", + "lej" + ], + [ + "wa", + "ka" + ], + [ + "by", + "strze" + ], + [ + "ka", + "tu" + ], + [ + "rzy", + "k" + ], + [ + "rzy", + "sz" + ], + [ + "ła", + "ko" + ], + [ + "ła", + "py" + ], + [ + "ła", + "wach" + ], + [ + "ła", + "godne" + ], + [ + "ta", + "kt" + ], + [ + "ta", + "bu" + ], + [ + "pa", + "lono" + ], + [ + "ki", + "jów" + ], + [ + "wy", + "wa" + ], + [ + "wy", + "że" + ], + [ + "wy", + "jąc" + ], + [ + "wy", + "dali" + ], + [ + "wy", + "bił" + ], + [ + "wy", + "mówiła" + ], + [ + "wy", + "stąpić" + ], + [ + "wy", + "jechała" + ], + [ + "wy", + "drą" + ], + [ + "wy", + "rzucając" + ], + [ + "wy", + "uczył" + ], + [ + "wy", + "rozumieć" + ], + [ + "ja", + "wie" + ], + [ + "to", + "by" + ], + [ + "to", + "gę" + ], + [ + "te", + "ki" + ], + [ + "te", + "rii" + ], + [ + "wo", + "bo" + ], + [ + "wo", + "sko" + ], + [ + "wo", + "zami" + ], + [ + "wo", + "dne" + ], + [ + "no", + "że" + ], + [ + "no", + "ży" + ], + [ + "ne", + "guję" + ], + [ + "dzie", + "cia" + ], + [ + "dzie", + "lnic" + ], + [ + "czy", + "mi" + ], + [ + "czy", + "jej" + ], + [ + "ry", + "cy" + ], + [ + "dy", + "mie" + ], + [ + "dy", + "spo" + ], + [ + "od", + "sa" + ], + [ + "od", + "sła" + ], + [ + "od", + "jechać" + ], + [ + "od", + "bili" + ], + [ + "od", + "jeździe" + ], + [ + "prze", + "ję" + ], + [ + "prze", + "gląd" + ], + [ + "prze", + "chodziło" + ], + [ + "prze", + "biera" + ], + [ + "prze", + "czyta" + ], + [ + "prze", + "prawić" + ], + [ + "prze", + "grał" + ], + [ + "mo", + "łody" + ], + [ + "szy", + "łem" + ], + [ + "kie", + "rował" + ], + [ + "ma", + "no" + ], + [ + "ma", + "nowi" + ], + [ + "si", + "ona" + ], + [ + "przy", + "było" + ], + [ + "przy", + "patrzył" + ], + [ + "przy", + "wieść" + ], + [ + "przy", + "leciał" + ], + [ + "mu", + "śli" + ], + [ + "sta", + "le" + ], + [ + "sta", + "wie" + ], + [ + "re", + "je" + ], + [ + "re", + "lik" + ], + [ + "ba", + "je" + ], + [ + "ba", + "da" + ], + [ + "ba", + "gie" + ], + [ + "ru", + "skie" + ], + [ + "ru", + "skich" + ], + [ + "my", + "lił" + ], + [ + "co", + "we" + ], + [ + "co", + "wał" + ], + [ + "co", + "śmy" + ], + [ + "pie", + "ca" + ], + [ + "bi", + "ci" + ], + [ + "bi", + "bli" + ], + [ + "bi", + "tych" + ], + [ + "łu", + "pu" + ], + [ + "roz", + "jaś" + ], + [ + "ży", + "m" + ], + [ + "lu", + "sa" + ], + [ + "tu", + "nikę" + ], + [ + "ze", + "śle" + ], + [ + "ca", + "ri" + ], + [ + "pi", + "on" + ], + [ + "pi", + "ję" + ], + [ + "pan", + "nami" + ], + [ + "so", + "wali" + ], + [ + "so", + "wego" + ], + [ + "pra", + "ce" + ], + [ + "mó", + "zg" + ], + [ + "pod", + "wi" + ], + [ + "pod", + "ska" + ], + [ + "pod", + "niosło" + ], + [ + "zna", + "ju" + ], + [ + "zna", + "czył" + ], + [ + "Nie", + "długo" + ], + [ + "sto", + "m" + ], + [ + "du", + "mę" + ], + [ + "du", + "żą" + ], + [ + "szcze", + "nia" + ], + [ + "ob", + "chodził" + ], + [ + "ob", + "chodzą" + ], + [ + "ob", + "cym" + ], + [ + "Za", + "m" + ], + [ + "Za", + "razem" + ], + [ + "Za", + "czyna" + ], + [ + "Na", + "zwi" + ], + [ + "Ja", + "dąc" + ], + [ + "lo", + "wy" + ], + [ + "lo", + "dowa" + ], + [ + "py", + "ł" + ], + [ + "sy", + "pał" + ], + [ + "powie", + "ść" + ], + [ + "su", + "m" + ], + [ + "mówi", + "łam" + ], + [ + "ję", + "kli" + ], + [ + "dla", + "ń" + ], + [ + "in", + "dy" + ], + [ + "bu", + "t" + ], + [ + "bu", + "dzą" + ], + [ + "wz", + "nieść" + ], + [ + "wz", + "niosły" + ], + [ + "naj", + "bogat" + ], + [ + "naj", + "rozmait" + ], + [ + "mia", + "na" + ], + [ + "sko", + "ku" + ], + [ + "cu", + "kier" + ], + [ + "fi", + "g" + ], + [ + "ten", + "że" + ], + [ + "wła", + "dy" + ], + [ + "im", + "pertyne" + ], + [ + "gro", + "bli" + ], + [ + "ar", + "ka" + ], + [ + "śmie", + "lej" + ], + [ + "gu", + "n" + ], + [ + "sty", + "tu" + ], + [ + "krzy", + "kli" + ], + [ + "stra", + "żą" + ], + [ + "stra", + "piony" + ], + [ + "czu", + "łem" + ], + [ + "kła", + "dając" + ], + [ + "Wi", + "teli" + ], + [ + "rzu", + "cę" + ], + [ + "gę", + "ściej" + ], + [ + "wu", + "ję" + ], + [ + "Le", + "k" + ], + [ + "tra", + "wą" + ], + [ + "tra", + "cąc" + ], + [ + "peł", + "nymi" + ], + [ + "zło", + "ścią" + ], + [ + "zło", + "tymi" + ], + [ + "wol", + "nych" + ], + [ + "szą", + "cy" + ], + [ + "świe", + "ć" + ], + [ + "świe", + "cę" + ], + [ + "świe", + "żej" + ], + [ + "Ju", + "żem" + ], + [ + "stwo", + "rzenie" + ], + [ + "kra", + "in" + ], + [ + "chu", + "do" + ], + [ + "zd", + "ła" + ], + [ + "Sz", + "wajca" + ], + [ + "jakby", + "ś" + ], + [ + "szu", + "ję" + ], + [ + "kro", + "cie" + ], + [ + "Mo", + "gło" + ], + [ + "Mo", + "rza" + ], + [ + "Ro", + "cha" + ], + [ + "koń", + "ski" + ], + [ + "Sa", + "la" + ], + [ + "Sa", + "me" + ], + [ + "Sa", + "idu" + ], + [ + "gar", + "ścią" + ], + [ + "woł", + "ało" + ], + [ + "kry", + "jów" + ], + [ + "gra", + "sa" + ], + [ + "Ko", + "ści" + ], + [ + "obo", + "wiąza" + ], + [ + "mał", + "u" + ], + [ + "pę", + "ka" + ], + [ + "wio", + "sek" + ], + [ + "Wy", + "sła" + ], + [ + "przeci", + "na" + ], + [ + "róż", + "nie" + ], + [ + "towa", + "nym" + ], + [ + "ciem", + "ku" + ], + [ + "dwo", + "ry" + ], + [ + "Rze", + "kła" + ], + [ + "mło", + "do" + ], + [ + "kon", + "wo" + ], + [ + "wido", + "ki" + ], + [ + "kapła", + "ńskiej" + ], + [ + "Pe", + "rejasła" + ], + [ + "pło", + "tem" + ], + [ + "zmie", + "rza" + ], + [ + "przeciw", + "ników" + ], + [ + "osta", + "ć" + ], + [ + "osta", + "tka" + ], + [ + "wra", + "cało" + ], + [ + "gna", + "ły" + ], + [ + "ws", + "pó" + ], + [ + "pom", + "knął" + ], + [ + "oko", + "p" + ], + [ + "oba", + "lił" + ], + [ + "oba", + "czysz" + ], + [ + "wal", + "czą" + ], + [ + "poz", + "bawił" + ], + [ + "wszystkie", + "mu" + ], + [ + "czer", + "nią" + ], + [ + "nale", + "życie" + ], + [ + "nale", + "żeć" + ], + [ + "star", + "cy" + ], + [ + "star", + "ców" + ], + [ + "star", + "szym" + ], + [ + "Da", + "waj" + ], + [ + "Da", + "gona" + ], + [ + "pozna", + "m" + ], + [ + "pozna", + "nia" + ], + [ + "chod", + "em" + ], + [ + "rzo", + "nymi" + ], + [ + "Wa", + "ta" + ], + [ + "Cze", + "góż" + ], + [ + "szep", + "cąc" + ], + [ + "win", + "nych" + ], + [ + "spokoj", + "ni" + ], + [ + "spa", + "lone" + ], + [ + "zdro", + "wym" + ], + [ + "zbli", + "żała" + ], + [ + "trą", + "bę" + ], + [ + "trą", + "bą" + ], + [ + "licz", + "by" + ], + [ + "Cza", + "ro" + ], + [ + "póź", + "nej" + ], + [ + "Mu", + "chowie" + ], + [ + "gru", + "b" + ], + [ + "gru", + "ba" + ], + [ + "gru", + "bia" + ], + [ + "klę", + "czał" + ], + [ + "samo", + "tny" + ], + [ + "szka", + "tu" + ], + [ + "krew", + "ną" + ], + [ + "skrzy", + "nie" + ], + [ + "dosta", + "wszy" + ], + [ + "zbie", + "gł" + ], + [ + "for", + "ma" + ], + [ + "for", + "my" + ], + [ + "for", + "min" + ], + [ + "gości", + "u" + ], + [ + "gości", + "nność" + ], + [ + "Ży", + "dem" + ], + [ + "zbro", + "dnie" + ], + [ + "zbro", + "jach" + ], + [ + "Juran", + "dzie" + ], + [ + "krę", + "cą" + ], + [ + "krę", + "cąc" + ], + [ + "zale", + "je" + ], + [ + "pio", + "nej" + ], + [ + "żało", + "ść" + ], + [ + "che", + "mi" + ], + [ + "przyj", + "muję" + ], + [ + "ucz", + "tach" + ], + [ + "wil", + "cze" + ], + [ + "rodzi", + "nie" + ], + [ + "nowa", + "ne" + ], + [ + "bło", + "cie" + ], + [ + "mio", + "ta" + ], + [ + "niebo", + "ga" + ], + [ + "robo", + "tą" + ], + [ + "rozmo", + "wach" + ], + [ + "dal", + "szy" + ], + [ + "wspo", + "maga" + ], + [ + "bywa", + "j" + ], + [ + "samy", + "mi" + ], + [ + "La", + "u" + ], + [ + "La", + "chów" + ], + [ + "knia", + "ziem" + ], + [ + "wdzię", + "cznym" + ], + [ + "wieczo", + "ru" + ], + [ + "chrze", + "st" + ], + [ + "Go", + "rzej" + ], + [ + "otwo", + "rzywszy" + ], + [ + "Fa", + "bian" + ], + [ + "zgi", + "nęli" + ], + [ + "Andrze", + "jo" + ], + [ + "idzie", + "my" + ], + [ + "ogar", + "nie" + ], + [ + "nau", + "k" + ], + [ + "sier", + "p" + ], + [ + "sposo", + "bami" + ], + [ + "weso", + "ła" + ], + [ + "tni", + "ały" + ], + [ + "opie", + "ka" + ], + [ + "Jan", + "kie" + ], + [ + "zem", + "dlał" + ], + [ + "zaję", + "ć" + ], + [ + "zaję", + "ły" + ], + [ + "Słu", + "żba" + ], + [ + "komen", + "dą" + ], + [ + "poka", + "zując" + ], + [ + "ogni", + "sty" + ], + [ + "wybu", + "chła" + ], + [ + "pochy", + "lony" + ], + [ + "pochy", + "loną" + ], + [ + "pochy", + "lając" + ], + [ + "ziem", + "skim" + ], + [ + "rycer", + "skiego" + ], + [ + "sro", + "ż" + ], + [ + "kształ", + "cie" + ], + [ + "So", + "ro" + ], + [ + "grzy", + "by" + ], + [ + "byle", + "ś" + ], + [ + "poru", + "szały" + ], + [ + "poru", + "cznika" + ], + [ + "fo", + "sę" + ], + [ + "ocho", + "tnika" + ], + [ + "pozwoli", + "sz" + ], + [ + "szuka", + "ją" + ], + [ + "przekona", + "ny" + ], + [ + "pali", + "ło" + ], + [ + "zapła", + "cę" + ], + [ + "zni", + "kł" + ], + [ + "zni", + "żonym" + ], + [ + "zni", + "szczyć" + ], + [ + "wese", + "la" + ], + [ + "Któ", + "rzy" + ], + [ + "ber", + "dy" + ], + [ + "żyje", + "my" + ], + [ + "zaba", + "wa" + ], + [ + "wierz", + "ąc" + ], + [ + "podo", + "lski" + ], + [ + "siedzi", + "ały" + ], + [ + "zmę", + "czone" + ], + [ + "chi", + "niny" + ], + [ + "Przed", + "tem" + ], + [ + "wiadomo", + "ścią" + ], + [ + "naro", + "dzie" + ], + [ + "podróż", + "ny" + ], + [ + "ti", + "ów" + ], + [ + "włó", + "czy" + ], + [ + "tale", + "nt" + ], + [ + "niezmier", + "nych" + ], + [ + "niezmier", + "nym" + ], + [ + "wzgó", + "rzach" + ], + [ + "napa", + "ść" + ], + [ + "poczyna", + "ły" + ], + [ + "leż", + "ącą" + ], + [ + "znik", + "ąd" + ], + [ + "cof", + "nęła" + ], + [ + "pija", + "nych" + ], + [ + "krzyża", + "cki" + ], + [ + "kana", + "łów" + ], + [ + "odwa", + "gą" + ], + [ + "drob", + "na" + ], + [ + "opowiada", + "no" + ], + [ + "miłu", + "jesz" + ], + [ + "Nad", + "to" + ], + [ + "wojen", + "nym" + ], + [ + "żelaz", + "ny" + ], + [ + "gni", + "j" + ], + [ + "ufa", + "m" + ], + [ + "tatar", + "skim" + ], + [ + "prowadzi", + "ły" + ], + [ + "śmiertel", + "ny" + ], + [ + "szale", + "ństwem" + ], + [ + "puszczo", + "no" + ], + [ + "odwie", + "źć" + ], + [ + "uważa", + "ją" + ], + [ + "ubra", + "niu" + ], + [ + "kor", + "pus" + ], + [ + "wspani", + "ała" + ], + [ + "wspani", + "ałej" + ], + [ + "ostroż", + "ny" + ], + [ + "Pru", + "sach" + ], + [ + "uroczy", + "ste" + ], + [ + "Bie", + "dna" + ], + [ + "niewin", + "ne" + ], + [ + "pobli", + "skich" + ], + [ + "ule", + "wa" + ], + [ + "moło", + "je" + ], + [ + "sześć", + "set" + ], + [ + "przezna", + "czone" + ], + [ + "życzli", + "wy" + ], + [ + "RO", + "W" + ], + [ + "Gło", + "wę" + ], + [ + "zamy", + "sły" + ], + [ + "korzy", + "st" + ], + [ + "wata", + "żki" + ], + [ + "hała", + "śli" + ], + [ + "skro", + "niach" + ], + [ + "przychodzi", + "li" + ], + [ + "grozi", + "ła" + ], + [ + "błyskawi", + "c" + ], + [ + "żołnier", + "ska" + ], + [ + "żołnier", + "stwa" + ], + [ + "Dłu", + "gi" + ], + [ + "podda", + "nych" + ], + [ + "Chyba", + "by" + ], + [ + "zauwa", + "żyła" + ], + [ + "chmur", + "ki" + ], + [ + "widy", + "wać" + ], + [ + "Py", + "tam" + ], + [ + "naraz", + "ić" + ], + [ + "otacza", + "jące" + ], + [ + "mro", + "ki" + ], + [ + "oświe", + "cał" + ], + [ + "nieu", + "stra" + ], + [ + "heł", + "mu" + ], + [ + "gada", + "sz" + ], + [ + "oboję", + "tny" + ], + [ + "powstrzy", + "my" + ], + [ + "zobaczył", + "em" + ], + [ + "Wę", + "gier" + ], + [ + "có", + "ruch" + ], + [ + "wrze", + "szczeć" + ], + [ + "musiała", + "by" + ], + [ + "obło", + "k" + ], + [ + "weł", + "ny" + ], + [ + "zachwy", + "cony" + ], + [ + "obszer", + "ną" + ], + [ + "błyszczą", + "cymi" + ], + [ + "wycie", + "czki" + ], + [ + "gęst", + "wi" + ], + [ + "oku", + "pu" + ], + [ + "osob", + "na" + ], + [ + "Podbipię", + "ty" + ], + [ + "oli", + "wą" + ], + [ + "wielbłą", + "dach" + ], + [ + "zgrzy", + "tać" + ], + [ + "dźwi", + "gał" + ], + [ + "huk", + "nęły" + ], + [ + "uści", + "sku" + ], + [ + "brzę", + "kiem" + ], + [ + "wróż", + "ba" + ], + [ + "pogrze", + "bu" + ], + [ + "nóż", + "ki" + ], + [ + "Pol", + "y" + ], + [ + "przeraź", + "liwe" + ], + [ + "przeraź", + "liwym" + ], + [ + "senato", + "rowie" + ], + [ + "Mene", + "laj" + ], + [ + "pomy", + "sł" + ], + [ + "koryta", + "rzu" + ], + [ + "zaw", + "rzała" + ], + [ + "stryj", + "ca" + ], + [ + "wystar", + "cza" + ], + [ + "asy", + "sten" + ], + [ + "Labiry", + "nt" + ], + [ + "orę", + "ża" + ], + [ + "termi", + "ny" + ], + [ + "siedem", + "dziesiąt" + ], + [ + "dobrodziej", + "stwa" + ], + [ + "klasztor", + "ne" + ], + [ + "Zaćwilicho", + "wskiego" + ], + [ + "utwo", + "rzyły" + ], + [ + "jedź", + "my" + ], + [ + "wybuch", + "nąć" + ], + [ + "koszu", + "lę" + ], + [ + "łok", + "ci" + ], + [ + "mazo", + "wieckiego" + ], + [ + "pistole", + "ty" + ], + [ + "przysz", + "łego" + ], + [ + "Achi", + "wy" + ], + [ + "wybor", + "ny" + ], + [ + "tchnie", + "nie" + ], + [ + "tchnie", + "niem" + ], + [ + "przeczu", + "cie" + ], + [ + "okolicz", + "ność" + ], + [ + "Sia", + "dł" + ], + [ + "zasię", + "gnąć" + ], + [ + "Macie", + "k" + ], + [ + "obowiąz", + "kiem" + ], + [ + "Butry", + "m" + ], + [ + "Wz", + "rok" + ], + [ + "Mazo", + "wsza" + ], + [ + "chust", + "kę" + ], + [ + "karcz", + "mie" + ], + [ + "meta", + "l" + ], + [ + "konfedera", + "tów" + ], + [ + "dzba", + "ny" + ], + [ + "sprzeci", + "wić" + ], + [ + "Pięk", + "na" + ], + [ + "Knia", + "ziów" + ], + [ + "podzię", + "kować" + ], + [ + "wyrzu", + "ty" + ], + [ + "małże", + "ństwo" + ], + [ + "zwró", + "cony" + ], + [ + "energi", + "ą" + ], + [ + "zabrz", + "miały" + ], + [ + "słody", + "czą" + ], + [ + "posel", + "stwo" + ], + [ + "żoł", + "da" + ], + [ + "grube", + "go" + ], + [ + "odde", + "chem" + ], + [ + "Rzu", + "cił" + ], + [ + "Domi", + "nik" + ], + [ + "Pójdzie", + "my" + ], + [ + "medy", + "k" + ], + [ + "psi", + "ar" + ], + [ + "Strasz", + "na" + ], + [ + "poglą", + "dając" + ], + [ + "inżynie", + "rowie" + ], + [ + "ułat", + "wić" + ], + [ + "mazowiec", + "kich" + ], + [ + "zgryzo", + "ty" + ], + [ + "rumia", + "ne" + ], + [ + "gospody", + "ni" + ], + [ + "Sene", + "ka" + ], + [ + "zao", + "patrz" + ], + [ + "Piotro", + "wiczu" + ], + [ + "nauczy", + "ciel" + ], + [ + "Kijo", + "wie" + ], + [ + "Plau", + "cju" + ], + [ + "stłu", + "mionym" + ], + [ + "wyobraź", + "ni" + ], + [ + "Zbawi", + "ciel" + ], + [ + "zarumie", + "niona" + ], + [ + "postanowie", + "nie" + ], + [ + "poszuki", + "wania" + ], + [ + "Pacho", + "łek" + ], + [ + "Aj", + "gi" + ], + [ + "zgli", + "szcza" + ], + [ + "wyć", + "wiczo" + ], + [ + "liść", + "mi" + ], + [ + "donoś", + "nym" + ], + [ + "ape", + "ty" + ], + [ + "niechę", + "cią" + ], + [ + "chrzą", + "knął" + ], + [ + "Wszę", + "dy" + ], + [ + "Więk", + "sza" + ], + [ + "augustia", + "nie" + ], + [ + "Per", + "se" + ], + [ + "Stam", + "bu" + ], + [ + "zdar", + "ł" + ], + [ + "wspania", + "le" + ], + [ + "Hera", + "kli" + ], + [ + "dan", + "k" + ], + [ + "niepoha", + "mowa" + ], + [ + "Słyszał", + "eś" + ], + [ + "tumul", + "t" + ], + [ + "dotar", + "li" + ], + [ + "chocia", + "żem" + ], + [ + "jakowego", + "ś" + ], + [ + "pałacy", + "ku" + ], + [ + "Gotfry", + "d" + ], + [ + "powra", + "cał" + ], + [ + "ubó", + "st" + ], + [ + "Swo", + "ją" + ], + [ + "Hań", + "ba" + ], + [ + "łac", + "niej" + ], + [ + "Bergo", + "w" + ], + [ + "Ole", + "ńce" + ], + [ + "pozwoleń", + "stwa" + ], + [ + "Momba", + "ssa" + ], + [ + "GŁO", + "S" + ], + [ + "Bułga", + "rii" + ], + [ + "CHI", + "RON" + ], + [ + "Afry", + "ki" + ], + [ + "nieto", + "pe" + ], + [ + "niespeł", + "na" + ], + [ + "małżo", + "nek" + ], + [ + "bibli", + "o" + ], + [ + "Muchowie", + "cki" + ], + [ + "A", + "ka" + ], + [ + "B", + "R" + ], + [ + "D", + "oj" + ], + [ + "D", + "usza" + ], + [ + "E", + "tio" + ], + [ + "H", + "an" + ], + [ + "I", + "mię" + ], + [ + "K", + "O" + ], + [ + "K", + "le" + ], + [ + "O", + "patrz" + ], + [ + "P", + "rza" + ], + [ + "P", + "AN" + ], + [ + "R", + "ego" + ], + [ + "S", + "I" + ], + [ + "S", + "ro" + ], + [ + "S", + "tały" + ], + [ + "S", + "fink" + ], + [ + "T", + "rza" + ], + [ + "T", + "emu" + ], + [ + "U", + "CZ" + ], + [ + "U", + "czyniło" + ], + [ + "W", + "ra" + ], + [ + "W", + "chodzi" + ], + [ + "Z", + "im" + ], + [ + "Z", + "gu" + ], + [ + "b", + "ko" + ], + [ + "d", + "ności" + ], + [ + "d", + "nemu" + ], + [ + "d", + "ien" + ], + [ + "e", + "pi" + ], + [ + "f", + "rę" + ], + [ + "f", + "lo" + ], + [ + "h", + "dy" + ], + [ + "i", + "t" + ], + [ + "i", + "ta" + ], + [ + "j", + "nym" + ], + [ + "k", + "łody" + ], + [ + "m", + "ścił" + ], + [ + "n", + "g" + ], + [ + "n", + "kowie" + ], + [ + "o", + "sz" + ], + [ + "o", + "tru" + ], + [ + "o", + "pry" + ], + [ + "o", + "wymi" + ], + [ + "o", + "padła" + ], + [ + "o", + "czka" + ], + [ + "p", + "kę" + ], + [ + "s", + "panie" + ], + [ + "s", + "przyja" + ], + [ + "s", + "próbu" + ], + [ + "u", + "sia" + ], + [ + "u", + "chodzić" + ], + [ + "u", + "krai" + ], + [ + "u", + "stępować" + ], + [ + "w", + "dział" + ], + [ + "w", + "biegł" + ], + [ + "w", + "stępuje" + ], + [ + "w", + "dową" + ], + [ + "w", + "prędce" + ], + [ + "z", + "re" + ], + [ + "z", + "rozumie" + ], + [ + "z", + "wole" + ], + [ + "z", + "wiązek" + ], + [ + "ś", + "nił" + ], + [ + "„", + "…" + ], + [ + "nie", + "niu" + ], + [ + "nie", + "pewnym" + ], + [ + "nie", + "db" + ], + [ + "na", + "był" + ], + [ + "na", + "zwa" + ], + [ + "na", + "pić" + ], + [ + "po", + "kro" + ], + [ + "po", + "pla" + ], + [ + "po", + "pija" + ], + [ + "po", + "szczer" + ], + [ + "po", + "stój" + ], + [ + "st", + "wier" + ], + [ + "st", + "róża" + ], + [ + "ni", + "nę" + ], + [ + "ro", + "ko" + ], + [ + "ro", + "gach" + ], + [ + "rze", + "cki" + ], + [ + "li", + "czy" + ], + [ + "wi", + "ci" + ], + [ + "wi", + "ałem" + ], + [ + "go", + "we" + ], + [ + "go", + "niec" + ], + [ + "je", + "niec" + ], + [ + "je", + "ńcy" + ], + [ + "ko", + "wej" + ], + [ + "za", + "ty" + ], + [ + "za", + "pra" + ], + [ + "za", + "ciąg" + ], + [ + "za", + "mar" + ], + [ + "za", + "mienia" + ], + [ + "za", + "biegł" + ], + [ + "za", + "kład" + ], + [ + "za", + "jazd" + ], + [ + "za", + "prowadzić" + ], + [ + "za", + "chodziły" + ], + [ + "za", + "zwyczaj" + ], + [ + "za", + "lała" + ], + [ + "za", + "kochał" + ], + [ + "za", + "krzyknęli" + ], + [ + "do", + "mi" + ], + [ + "do", + "zo" + ], + [ + "do", + "lę" + ], + [ + "do", + "myślał" + ], + [ + "do", + "wana" + ], + [ + "do", + "czekać" + ], + [ + "ło", + "kieć" + ], + [ + "le", + "cieli" + ], + [ + "mi", + "łego" + ], + [ + "wa", + "żna" + ], + [ + "ka", + "pu" + ], + [ + "ka", + "wały" + ], + [ + "ka", + "rety" + ], + [ + "wie", + "dli" + ], + [ + "ła", + "si" + ], + [ + "ła", + "twa" + ], + [ + "pa", + "sz" + ], + [ + "pa", + "le" + ], + [ + "pa", + "ty" + ], + [ + "pa", + "ją" + ], + [ + "pa", + "piero" + ], + [ + "wy", + "mówi" + ], + [ + "wy", + "dę" + ], + [ + "wy", + "robi" + ], + [ + "wy", + "kro" + ], + [ + "wy", + "razu" + ], + [ + "wy", + "roku" + ], + [ + "wy", + "niesie" + ], + [ + "wy", + "zdrowie" + ], + [ + "wy", + "nieśli" + ], + [ + "wy", + "puścić" + ], + [ + "wy", + "rzeka" + ], + [ + "wy", + "woły" + ], + [ + "wy", + "ćwi" + ], + [ + "wy", + "drzeć" + ], + [ + "wy", + "pływa" + ], + [ + "ja", + "ny" + ], + [ + "ja", + "ją" + ], + [ + "ja", + "dał" + ], + [ + "to", + "ń" + ], + [ + "to", + "ną" + ], + [ + "to", + "czyć" + ], + [ + "no", + "so" + ], + [ + "no", + "żami" + ], + [ + "ty", + "wać" + ], + [ + "ty", + "lnych" + ], + [ + "dzi", + "d" + ], + [ + "dzie", + "lą" + ], + [ + "dzie", + "jach" + ], + [ + "czy", + "ki" + ], + [ + "czy", + "ku" + ], + [ + "czy", + "nem" + ], + [ + "ry", + "ki" + ], + [ + "dy", + "skre" + ], + [ + "cie", + "ple" + ], + [ + "cie", + "szył" + ], + [ + "od", + "być" + ], + [ + "od", + "mieni" + ], + [ + "od", + "prawi" + ], + [ + "od", + "jezd" + ], + [ + "prze", + "powie" + ], + [ + "prze", + "ciąg" + ], + [ + "prze", + "moc" + ], + [ + "prze", + "padł" + ], + [ + "prze", + "padła" + ], + [ + "prze", + "padło" + ], + [ + "mo", + "kry" + ], + [ + "mo", + "stem" + ], + [ + "szy", + "l" + ], + [ + "ma", + "tu" + ], + [ + "ma", + "ński" + ], + [ + "ma", + "szero" + ], + [ + "ma", + "hdy" + ], + [ + "si", + "na" + ], + [ + "ce", + "lem" + ], + [ + "przy", + "mu" + ], + [ + "przy", + "kre" + ], + [ + "przy", + "puszcza" + ], + [ + "przy", + "stąpił" + ], + [ + "przy", + "słuchi" + ], + [ + "ku", + "ty" + ], + [ + "sta", + "nę" + ], + [ + "sta", + "rać" + ], + [ + "sta", + "dami" + ], + [ + "re", + "ce" + ], + [ + "ły", + "ka" + ], + [ + "ba", + "g" + ], + [ + "ba", + "daw" + ], + [ + "ba", + "tali" + ], + [ + "my", + "sz" + ], + [ + "my", + "li" + ], + [ + "sze", + "s" + ], + [ + "cy", + "na" + ], + [ + "wał", + "eś" + ], + [ + "ró", + "ży" + ], + [ + "łu", + "j" + ], + [ + "łu", + "je" + ], + [ + "łu", + "pów" + ], + [ + "roz", + "wia" + ], + [ + "roz", + "szcze" + ], + [ + "roz", + "su" + ], + [ + "roz", + "gar" + ], + [ + "roz", + "bić" + ], + [ + "roz", + "lał" + ], + [ + "roz", + "poczęły" + ], + [ + "roz", + "wście" + ], + [ + "raz", + "e" + ], + [ + "ży", + "dow" + ], + [ + "tu", + "rnie" + ], + [ + "tu", + "ląc" + ], + [ + "ga", + "śnie" + ], + [ + "ga", + "sną" + ], + [ + "ju", + "naka" + ], + [ + "ze", + "sta" + ], + [ + "ca", + "rze" + ], + [ + "pi", + "jąc" + ], + [ + "pi", + "wni" + ], + [ + "spo", + "glądała" + ], + [ + "sza", + "jąc" + ], + [ + "sza", + "lała" + ], + [ + "sza", + "fy" + ], + [ + "de", + "s" + ], + [ + "mó", + "d" + ], + [ + "mó", + "zgu" + ], + [ + "cha", + "ta" + ], + [ + "cha", + "os" + ], + [ + "Nie", + "szczę" + ], + [ + "Nie", + "daleko" + ], + [ + "sto", + "doły" + ], + [ + "du", + "fa" + ], + [ + "pe", + "ty" + ], + [ + "pu", + "je" + ], + [ + "pu", + "ją" + ], + [ + "pu", + "kle" + ], + [ + "Na", + "sza" + ], + [ + "Na", + "przeciw" + ], + [ + "pro", + "bo" + ], + [ + "pro", + "ga" + ], + [ + "pro", + "gów" + ], + [ + "pro", + "stej" + ], + [ + "Ja", + "śka" + ], + [ + "ska", + "cze" + ], + [ + "ża", + "j" + ], + [ + "rą", + "cz" + ], + [ + "sy", + "stem" + ], + [ + "wać", + "panom" + ], + [ + "powie", + "wem" + ], + [ + "tym", + "że" + ], + [ + "su", + "ją" + ], + [ + "Wo", + "ły" + ], + [ + "Wo", + "jo" + ], + [ + "Bo", + "ś" + ], + [ + "bu", + "tach" + ], + [ + "wz", + "o" + ], + [ + "wz", + "biera" + ], + [ + "naj", + "zupeł" + ], + [ + "słu", + "gami" + ], + [ + "Ch", + "cąc" + ], + [ + "Ch", + "rep" + ], + [ + "chwi", + "ał" + ], + [ + "lę", + "knie" + ], + [ + "Ta", + "cy" + ], + [ + "Ta", + "tu" + ], + [ + "Ta", + "kiego" + ], + [ + "cu", + "dzą" + ], + [ + "fi", + "ka" + ], + [ + "nu", + "me" + ], + [ + "jo", + "nych" + ], + [ + "pier", + "ała" + ], + [ + "gro", + "żąc" + ], + [ + "zu", + "ży" + ], + [ + "bez", + "den" + ], + [ + "bez", + "czel" + ], + [ + "wę", + "gli" + ], + [ + "pła", + "cili" + ], + [ + "rów", + "nowa" + ], + [ + "sia", + "dają" + ], + [ + "krzy", + "wo" + ], + [ + "stra", + "wę" + ], + [ + "stra", + "chy" + ], + [ + "czu", + "ły" + ], + [ + "cał", + "em" + ], + [ + "nio", + "wie" + ], + [ + "kła", + "niać" + ], + [ + "stro", + "na" + ], + [ + "stro", + "me" + ], + [ + "tro", + "cha" + ], + [ + "bar", + "wne" + ], + [ + "są", + "dzili" + ], + [ + "Ma", + "k" + ], + [ + "dą", + "b" + ], + [ + "par", + "ły" + ], + [ + "Pa", + "dł" + ], + [ + "tra", + "gi" + ], + [ + "kto", + "wał" + ], + [ + "świe", + "ciła" + ], + [ + "kra", + "wę" + ], + [ + "zd", + "rzem" + ], + [ + "zd", + "jąwszy" + ], + [ + "odpowie", + "dziano" + ], + [ + "Te", + "k" + ], + [ + "Prze", + "rwał" + ], + [ + "szu", + "mu" + ], + [ + "kro", + "wy" + ], + [ + "Mo", + "skali" + ], + [ + "koń", + "cach" + ], + [ + "Sa", + "mo" + ], + [ + "dza", + "ch" + ], + [ + "Ka", + "sto" + ], + [ + "gnie", + "waj" + ], + [ + "kry", + "li" + ], + [ + "kry", + "ształ" + ], + [ + "gra", + "nat" + ], + [ + "gra", + "bieży" + ], + [ + "Ko", + "t" + ], + [ + "Ko", + "ne" + ], + [ + "rzę", + "dy" + ], + [ + "przyja", + "zd" + ], + [ + "Czy", + "taj" + ], + [ + "Czy", + "żby" + ], + [ + "łą", + "kach" + ], + [ + "pły", + "wał" + ], + [ + "pły", + "wać" + ], + [ + "mil", + "cz" + ], + [ + "pę", + "ki" + ], + [ + "Przy", + "szli" + ], + [ + "towa", + "niem" + ], + [ + "zosta", + "wili" + ], + [ + "dwo", + "ra" + ], + [ + "dwo", + "rzec" + ], + [ + "poko", + "tem" + ], + [ + "usta", + "nku" + ], + [ + "włas", + "nością" + ], + [ + "tar", + "ga" + ], + [ + "ws", + "party" + ], + [ + "posta", + "r" + ], + [ + "wrócił", + "em" + ], + [ + "oba", + "wę" + ], + [ + "oba", + "czył" + ], + [ + "kazał", + "eś" + ], + [ + "śpie", + "wanie" + ], + [ + "An", + "giel" + ], + [ + "szał", + "ek" + ], + [ + "pyta", + "ń" + ], + [ + "pyta", + "niem" + ], + [ + "oto", + "czyły" + ], + [ + "spoj", + "rzę" + ], + [ + "chod", + "ów" + ], + [ + "rado", + "snym" + ], + [ + "ude", + "rzeniem" + ], + [ + "ude", + "rzywszy" + ], + [ + "pró", + "by" + ], + [ + "trą", + "bić" + ], + [ + "grze", + "chów" + ], + [ + "pia", + "stu" + ], + [ + "pia", + "sków" + ], + [ + "zupeł", + "nym" + ], + [ + "klę", + "kali" + ], + [ + "zabi", + "j" + ], + [ + "bły", + "snęło" + ], + [ + "chłop", + "ska" + ], + [ + "chłop", + "cem" + ], + [ + "wyda", + "ne" + ], + [ + "skrzy", + "ły" + ], + [ + "skrzy", + "pią" + ], + [ + "kamie", + "nnym" + ], + [ + "dosta", + "tku" + ], + [ + "uj", + "rzą" + ], + [ + "bio", + "nego" + ], + [ + "kla", + "snął" + ], + [ + "isto", + "t" + ], + [ + "for", + "mę" + ], + [ + "dzieci", + "nnych" + ], + [ + "gości", + "nnie" + ], + [ + "mieszka", + "ń" + ], + [ + "Ży", + "j" + ], + [ + "Ży", + "da" + ], + [ + "oka", + "zywać" + ], + [ + "czeka", + "m" + ], + [ + "pio", + "no" + ], + [ + "pio", + "sen" + ], + [ + "sztu", + "ką" + ], + [ + "sztu", + "czne" + ], + [ + "przyj", + "dę" + ], + [ + "przyj", + "mą" + ], + [ + "miecz", + "niku" + ], + [ + "goto", + "wać" + ], + [ + "wro", + "ny" + ], + [ + "wro", + "cie" + ], + [ + "ofice", + "rem" + ], + [ + "zwycię", + "ży" + ], + [ + "mru", + "czy" + ], + [ + "groma", + "dki" + ], + [ + "om", + "d" + ], + [ + "om", + "dlał" + ], + [ + "He", + "faj" + ], + [ + "Dzi", + "w" + ], + [ + "jas", + "ności" + ], + [ + "bło", + "tem" + ], + [ + "Gdzie", + "ś" + ], + [ + "ust", + "ały" + ], + [ + "pią", + "ć" + ], + [ + "pisa", + "li" + ], + [ + "pisa", + "rzy" + ], + [ + "powo", + "dzenia" + ], + [ + "odda", + "lił" + ], + [ + "staro", + "stę" + ], + [ + "di", + "d" + ], + [ + "puszcza", + "ch" + ], + [ + "boga", + "tych" + ], + [ + "śle", + "pia" + ], + [ + "niepo", + "myśl" + ], + [ + "Go", + "dzina" + ], + [ + "wszel", + "kim" + ], + [ + "ek", + "sce" + ], + [ + "Danu", + "sią" + ], + [ + "niewol", + "nic" + ], + [ + "niewol", + "nica" + ], + [ + "niewol", + "nikami" + ], + [ + "Mó", + "wiła" + ], + [ + "pała", + "ców" + ], + [ + "pis", + "mem" + ], + [ + "wojsko", + "wy" + ], + [ + "chrześcija", + "nom" + ], + [ + "stry", + "ch" + ], + [ + "Czar", + "ny" + ], + [ + "Andrze", + "jowi" + ], + [ + "We", + "zmę" + ], + [ + "We", + "dług" + ], + [ + "gorą", + "czki" + ], + [ + "weso", + "łych" + ], + [ + "ilo", + "s" + ], + [ + "głów", + "ny" + ], + [ + "głów", + "nego" + ], + [ + "ge", + "nerał" + ], + [ + "ge", + "niusz" + ], + [ + "szlachci", + "cowi" + ], + [ + "rząd", + "ów" + ], + [ + "ukry", + "ta" + ], + [ + "trwo", + "ż" + ], + [ + "koro", + "na" + ], + [ + "Niem", + "czech" + ], + [ + "Al", + "bowiem" + ], + [ + "zła", + "pał" + ], + [ + "chmu", + "rę" + ], + [ + "Ze", + "usie" + ], + [ + "skał", + "ą" + ], + [ + "niebezpie", + "czna" + ], + [ + "wiecz", + "nej" + ], + [ + "wód", + "ką" + ], + [ + "Cz", + "tery" + ], + [ + "poda", + "je" + ], + [ + "zdraj", + "cami" + ], + [ + "zrozu", + "miała" + ], + [ + "zrozu", + "miawszy" + ], + [ + "ponie", + "kąd" + ], + [ + "Trze", + "ci" + ], + [ + "gniew", + "ny" + ], + [ + "res", + "pe" + ], + [ + "Sły", + "szała" + ], + [ + "powtarza", + "no" + ], + [ + "wają", + "cej" + ], + [ + "doj", + "rzy" + ], + [ + "blisko", + "ść" + ], + [ + "wese", + "lej" + ], + [ + "Któ", + "rego" + ], + [ + "ber", + "nardy" + ], + [ + "okry", + "tych" + ], + [ + "spe", + "kty" + ], + [ + "obej", + "ść" + ], + [ + "obra", + "ca" + ], + [ + "kan", + "ta" + ], + [ + "kan", + "tor" + ], + [ + "miły", + "m" + ], + [ + "Spo", + "tka" + ], + [ + "posą", + "giem" + ], + [ + "niedo", + "stęp" + ], + [ + "Du", + "żo" + ], + [ + "ti", + "s" + ], + [ + "bądź", + "cie" + ], + [ + "uf", + "ał" + ], + [ + "patry", + "wał" + ], + [ + "ota", + "czała" + ], + [ + "zim", + "ą" + ], + [ + "zim", + "nym" + ], + [ + "niezmier", + "nego" + ], + [ + "Cie", + "r" + ], + [ + "przysię", + "ga" + ], + [ + "przysię", + "gę" + ], + [ + "zanie", + "cha" + ], + [ + "zanie", + "chać" + ], + [ + "zanie", + "dba" + ], + [ + "poczyna", + "ć" + ], + [ + "Hele", + "nie" + ], + [ + "oca", + "lenie" + ], + [ + "oca", + "leniu" + ], + [ + "kozac", + "kim" + ], + [ + "przer", + "wać" + ], + [ + "Ła", + "twiej" + ], + [ + "nara", + "dzie" + ], + [ + "Choć", + "bym" + ], + [ + "strzela", + "ją" + ], + [ + "niezna", + "na" + ], + [ + "rusza", + "my" + ], + [ + "odwa", + "żył" + ], + [ + "Bra", + "cie" + ], + [ + "Ocho", + "ckim" + ], + [ + "domo", + "wej" + ], + [ + "pozo", + "ry" + ], + [ + "pozo", + "rem" + ], + [ + "pozo", + "rnie" + ], + [ + "szar", + "pać" + ], + [ + "przyci", + "snęła" + ], + [ + "tatar", + "ska" + ], + [ + "szale", + "ć" + ], + [ + "przypom", + "niawszy" + ], + [ + "stanowi", + "ło" + ], + [ + "leś", + "nicy" + ], + [ + "słod", + "ka" + ], + [ + "mis", + "ji" + ], + [ + "zawi", + "nił" + ], + [ + "wstrzy", + "ma" + ], + [ + "Patrz", + "ąc" + ], + [ + "uroczy", + "stość" + ], + [ + "zwierzę", + "cia" + ], + [ + "zasło", + "na" + ], + [ + "Powiedz", + "cie" + ], + [ + "fra", + "mu" + ], + [ + "Babinicz", + "em" + ], + [ + "uci", + "szyło" + ], + [ + "poważ", + "nym" + ], + [ + "Tego", + "ż" + ], + [ + "Bille", + "wicza" + ], + [ + "mężczy", + "zny" + ], + [ + "potrzebu", + "ją" + ], + [ + "poboż", + "nie" + ], + [ + "poboż", + "nych" + ], + [ + "dwudzie", + "stego" + ], + [ + "Pój", + "dźmy" + ], + [ + "muzy", + "ce" + ], + [ + "muzy", + "kę" + ], + [ + "brzu", + "cha" + ], + [ + "przyję", + "ty" + ], + [ + "przyję", + "cia" + ], + [ + "siedzą", + "ce" + ], + [ + "siedzą", + "cego" + ], + [ + "upo", + "mi" + ], + [ + "narze", + "kał" + ], + [ + "narze", + "czona" + ], + [ + "Wil", + "na" + ], + [ + "han", + "dla" + ], + [ + "kłopo", + "tów" + ], + [ + "przypomina", + "jąc" + ], + [ + "hała", + "sy" + ], + [ + "skro", + "mnie" + ], + [ + "srebr", + "nym" + ], + [ + "publi", + "cznie" + ], + [ + "stosu", + "nkach" + ], + [ + "podda", + "ni" + ], + [ + "sklepie", + "nie" + ], + [ + "zasłu", + "g" + ], + [ + "wyraz", + "ów" + ], + [ + "kawał", + "ki" + ], + [ + "spoczy", + "wa" + ], + [ + "jał", + "mu" + ], + [ + "pocz", + "ty" + ], + [ + "Py", + "los" + ], + [ + "wiecze", + "rza" + ], + [ + "Ga", + "la" + ], + [ + "Ga", + "daj" + ], + [ + "malo", + "wał" + ], + [ + "otwie", + "rać" + ], + [ + "wąwo", + "zie" + ], + [ + "oświe", + "cił" + ], + [ + "koście", + "lnych" + ], + [ + "cierpie", + "nie" + ], + [ + "usi", + "łując" + ], + [ + "koszto", + "wał" + ], + [ + "ture", + "cki" + ], + [ + "blask", + "ów" + ], + [ + "kół", + "ko" + ], + [ + "pot", + "knął" + ], + [ + "wrze", + "szczał" + ], + [ + "fanta", + "zją" + ], + [ + "służy", + "sz" + ], + [ + "wsta", + "jąc" + ], + [ + "zachwy", + "tu" + ], + [ + "lauda", + "ńskiej" + ], + [ + "słone", + "cznym" + ], + [ + "nędz", + "ny" + ], + [ + "zakry", + "ł" + ], + [ + "napełni", + "ała" + ], + [ + "napełni", + "ały" + ], + [ + "zar", + "ż" + ], + [ + "obja", + "śni" + ], + [ + "wielbłą", + "da" + ], + [ + "Powia", + "daj" + ], + [ + "pust", + "ka" + ], + [ + "jadą", + "cych" + ], + [ + "podnosi", + "li" + ], + [ + "subie", + "kci" + ], + [ + "ślub", + "em" + ], + [ + "zapew", + "nić" + ], + [ + "Korde", + "ckiego" + ], + [ + "lam", + "pa" + ], + [ + "przyjem", + "nością" + ], + [ + "bieda", + "k" + ], + [ + "Wia", + "do" + ], + [ + "ślu", + "by" + ], + [ + "powszech", + "ną" + ], + [ + "gr", + "ało" + ], + [ + "delika", + "tne" + ], + [ + "Angli", + "k" + ], + [ + "południo", + "wych" + ], + [ + "okrą", + "głe" + ], + [ + "wstrę", + "tu" + ], + [ + "wstrę", + "tem" + ], + [ + "usu", + "nąć" + ], + [ + "wyjdzie", + "sz" + ], + [ + "znakomi", + "ty" + ], + [ + "zamko", + "wy" + ], + [ + "zamko", + "wej" + ], + [ + "dziewi", + "cy" + ], + [ + "dziewi", + "cę" + ], + [ + "przywie", + "dli" + ], + [ + "budy", + "nku" + ], + [ + "regimenta", + "rz" + ], + [ + "przywiąza", + "nie" + ], + [ + "podjazd", + "em" + ], + [ + "Uj", + "ściem" + ], + [ + "zm", + "roku" + ], + [ + "nakry", + "ł" + ], + [ + "wzniesio", + "ną" + ], + [ + "wzniesio", + "nymi" + ], + [ + "Klej", + "na" + ], + [ + "szano", + "wny" + ], + [ + "znamieni", + "t" + ], + [ + "piekie", + "l" + ], + [ + "piekie", + "lne" + ], + [ + "cien", + "kich" + ], + [ + "wzy", + "wając" + ], + [ + "przywo", + "dził" + ], + [ + "znajdo", + "wali" + ], + [ + "Witten", + "berga" + ], + [ + "Sia", + "daj" + ], + [ + "bejo", + "wicza" + ], + [ + "doskona", + "ły" + ], + [ + "widno", + "krąg" + ], + [ + "odmie", + "nił" + ], + [ + "loka", + "l" + ], + [ + "angiel", + "skich" + ], + [ + "diab", + "łu" + ], + [ + "najgor", + "szym" + ], + [ + "przyzna", + "ję" + ], + [ + "świeży", + "ch" + ], + [ + "trój", + "ką" + ], + [ + "wykona", + "ć" + ], + [ + "dworza", + "nin" + ], + [ + "dżd", + "ży" + ], + [ + "Pięk", + "ny" + ], + [ + "zwąt", + "pienie" + ], + [ + "słody", + "czy" + ], + [ + "Mefistofe", + "lesa" + ], + [ + "Pentue", + "rze" + ], + [ + "komisa", + "rzy" + ], + [ + "uwierzy", + "sz" + ], + [ + "dopomó", + "c" + ], + [ + "kaf", + "ta" + ], + [ + "hoł", + "dy" + ], + [ + "For", + "gel" + ], + [ + "przepy", + "ch" + ], + [ + "prą", + "d" + ], + [ + "doby", + "tek" + ], + [ + "budow", + "le" + ], + [ + "Koniec", + "polski" + ], + [ + "niedzie", + "la" + ], + [ + "Strasz", + "ny" + ], + [ + "zaścian", + "ku" + ], + [ + "konten", + "ta" + ], + [ + "Dia", + "beł" + ], + [ + "Strze", + "l" + ], + [ + "odbij", + "ał" + ], + [ + "Bara", + "basza" + ], + [ + "surdu", + "ta" + ], + [ + "anie", + "li" + ], + [ + "mle", + "kiem" + ], + [ + "przyło", + "żywszy" + ], + [ + "Konstanty", + "nowem" + ], + [ + "brza", + "sku" + ], + [ + "hajdu", + "czka" + ], + [ + "pobojo", + "wisko" + ], + [ + "ima", + "gina" + ], + [ + "płe", + "ć" + ], + [ + "tara", + "s" + ], + [ + "paste", + "rzy" + ], + [ + "przyłą", + "czył" + ], + [ + "Plau", + "cjusz" + ], + [ + "pokła", + "dli" + ], + [ + "dziewią", + "tej" + ], + [ + "rozrzu", + "cone" + ], + [ + "spó", + "dnicy" + ], + [ + "testa", + "ment" + ], + [ + "małem", + "u" + ], + [ + "Fat", + "ma" + ], + [ + "ulubie", + "ńca" + ], + [ + "Zdraj", + "ca" + ], + [ + "zapyty", + "wał" + ], + [ + "mięsi", + "wa" + ], + [ + "licyta", + "cji" + ], + [ + "Skirwoił", + "ło" + ], + [ + "niezwykł", + "ego" + ], + [ + "znale", + "ziono" + ], + [ + "Litwi", + "ni" + ], + [ + "Stam", + "tąd" + ], + [ + "łub", + "nia" + ], + [ + "słuchu", + "jąc" + ], + [ + "Czerka", + "s" + ], + [ + "ós", + "mej" + ], + [ + "zagranicz", + "nych" + ], + [ + "antylo", + "p" + ], + [ + "otwier", + "ały" + ], + [ + "doniesie", + "niem" + ], + [ + "skrzydla", + "te" + ], + [ + "Faju", + "mu" + ], + [ + "wyniosło", + "ści" + ], + [ + "korpu", + "su" + ], + [ + "rozrze", + "wnie" + ], + [ + "niepodobie", + "ństwem" + ], + [ + "Dąbro", + "wski" + ], + [ + "przysion", + "ku" + ], + [ + "hura", + "gan" + ], + [ + "zaciekło", + "ść" + ], + [ + "pomru", + "k" + ], + [ + "faraono", + "wie" + ], + [ + "cywiliza", + "cji" + ], + [ + "zesz", + "łego" + ], + [ + "ziry", + "towany" + ], + [ + "Staro", + "sta" + ], + [ + "Przyby", + "wszy" + ], + [ + "konku", + "re" + ], + [ + "oprzytom", + "niał" + ], + [ + "Toma", + "sza" + ], + [ + "krasnosta", + "wski" + ], + [ + "głębia", + "ch" + ], + [ + "Właści", + "wie" + ], + [ + "Lota", + "ry" + ], + [ + "Nea", + "polis" + ], + [ + "Span", + "ner" + ], + [ + "gener", + "ała" + ], + [ + "Chę", + "tnie" + ], + [ + "Jerze", + "go" + ], + [ + "trzęs", + "ąc" + ], + [ + "zb", + "óż" + ], + [ + "samopał", + "ów" + ], + [ + "Fabia", + "na" + ], + [ + "Wolf", + "gan" + ], + [ + "konwulsyj", + "nie" + ], + [ + "osio", + "ł" + ], + [ + "Prza", + "sny" + ], + [ + "Chrep", + "tiów" + ], + [ + "A", + "re" + ], + [ + "D", + "ER" + ], + [ + "E", + "U" + ], + [ + "E", + "m" + ], + [ + "F", + "ilo" + ], + [ + "F", + "ur" + ], + [ + "G", + "rz" + ], + [ + "G", + "len" + ], + [ + "H", + "ę" + ], + [ + "H", + "umie" + ], + [ + "I", + "lu" + ], + [ + "K", + "ła" + ], + [ + "K", + "ru" + ], + [ + "O", + "dwa" + ], + [ + "O", + "byś" + ], + [ + "O", + "gni" + ], + [ + "P", + "la" + ], + [ + "P", + "lu" + ], + [ + "R", + "EN" + ], + [ + "S", + "tru" + ], + [ + "S", + "tała" + ], + [ + "T", + "ON" + ], + [ + "W", + "sta" + ], + [ + "W", + "uj" + ], + [ + "e", + "la" + ], + [ + "g", + "woli" + ], + [ + "k", + "no" + ], + [ + "l", + "ska" + ], + [ + "m", + "rowi" + ], + [ + "o", + "su" + ], + [ + "o", + "gie" + ], + [ + "o", + "patrzył" + ], + [ + "s", + "chodzić" + ], + [ + "s", + "proś" + ], + [ + "s", + "chwał" + ], + [ + "s", + "płacić" + ], + [ + "u", + "łu" + ], + [ + "u", + "tu" + ], + [ + "u", + "czę" + ], + [ + "u", + "spa" + ], + [ + "u", + "stała" + ], + [ + "u", + "padli" + ], + [ + "u", + "padły" + ], + [ + "u", + "słyszała" + ], + [ + "u", + "gania" + ], + [ + "w", + "re" + ], + [ + "w", + "siadł" + ], + [ + "w", + "stanie" + ], + [ + "w", + "chodząc" + ], + [ + "z", + "si" + ], + [ + "z", + "wały" + ], + [ + "z", + "woła" + ], + [ + "z", + "jeżdża" + ], + [ + "z", + "bite" + ], + [ + "Ł", + "U" + ], + [ + "ń", + "skiem" + ], + [ + "ż", + "re" + ], + [ + "—", + ":" + ], + [ + "nie", + "jedna" + ], + [ + "nie", + "miłosier" + ], + [ + "nie", + "przytom" + ], + [ + "nie", + "mocy" + ], + [ + "nie", + "zwykłą" + ], + [ + "na", + "tk" + ], + [ + "na", + "stawał" + ], + [ + "sz", + "na" + ], + [ + "sz", + "kar" + ], + [ + "sz", + "kle" + ], + [ + "sz", + "tan" + ], + [ + "cz", + "nicy" + ], + [ + "cz", + "niejszy" + ], + [ + "po", + "ce" + ], + [ + "po", + "py" + ], + [ + "po", + "mówić" + ], + [ + "po", + "jechać" + ], + [ + "po", + "niesie" + ], + [ + "po", + "mogą" + ], + [ + "po", + "prawi" + ], + [ + "po", + "wyżej" + ], + [ + "po", + "stąpiła" + ], + [ + "po", + "gnał" + ], + [ + "po", + "stępować" + ], + [ + "po", + "spiesznie" + ], + [ + "ni", + "tki" + ], + [ + "ni", + "szczy" + ], + [ + "ni", + "szczą" + ], + [ + "ro", + "da" + ], + [ + "ro", + "dził" + ], + [ + "ro", + "wem" + ], + [ + "ro", + "wymi" + ], + [ + "ro", + "dowi" + ], + [ + "ro", + "dzony" + ], + [ + "li", + "nar" + ], + [ + "wi", + "sza" + ], + [ + "wi", + "chu" + ], + [ + "wi", + "siel" + ], + [ + "go", + "ręt" + ], + [ + "je", + "ńcem" + ], + [ + "ko", + "pa" + ], + [ + "ko", + "zie" + ], + [ + "ci", + "ały" + ], + [ + "ci", + "sną" + ], + [ + "ci", + "snąć" + ], + [ + "za", + "tro" + ], + [ + "za", + "kwi" + ], + [ + "za", + "słyszawszy" + ], + [ + "za", + "komenderował" + ], + [ + "za", + "czynam" + ], + [ + "do", + "ba" + ], + [ + "ło", + "w" + ], + [ + "le", + "tnie" + ], + [ + "le", + "gii" + ], + [ + "le", + "pian" + ], + [ + "by", + "stre" + ], + [ + "wie", + "ż" + ], + [ + "wie", + "żę" + ], + [ + "wie", + "źć" + ], + [ + "ta", + "nych" + ], + [ + "pa", + "dy" + ], + [ + "ki", + "pi" + ], + [ + "ki", + "wała" + ], + [ + "wy", + "pie" + ], + [ + "wy", + "rę" + ], + [ + "wy", + "ruszy" + ], + [ + "wy", + "mości" + ], + [ + "wy", + "try" + ], + [ + "wy", + "nosi" + ], + [ + "wy", + "powiedział" + ], + [ + "wy", + "krzyk" + ], + [ + "wy", + "biła" + ], + [ + "wy", + "płacić" + ], + [ + "wy", + "grał" + ], + [ + "wy", + "sadza" + ], + [ + "wy", + "sile" + ], + [ + "wy", + "tłumaczyć" + ], + [ + "ja", + "rzą" + ], + [ + "to", + "na" + ], + [ + "wo", + "dach" + ], + [ + "ty", + "się" + ], + [ + "dzi", + "my" + ], + [ + "da", + "ru" + ], + [ + "da", + "nym" + ], + [ + "da", + "jem" + ], + [ + "da", + "rami" + ], + [ + "dzie", + "we" + ], + [ + "czy", + "st" + ], + [ + "czy", + "ją" + ], + [ + "ry", + "dwa" + ], + [ + "ry", + "kor" + ], + [ + "dy", + "sz" + ], + [ + "dy", + "nki" + ], + [ + "dy", + "styn" + ], + [ + "cie", + "sz" + ], + [ + "cie", + "nką" + ], + [ + "od", + "było" + ], + [ + "od", + "była" + ], + [ + "od", + "eś" + ], + [ + "od", + "bić" + ], + [ + "od", + "bywa" + ], + [ + "od", + "jąć" + ], + [ + "od", + "prowadzi" + ], + [ + "la", + "nia" + ], + [ + "prze", + "st" + ], + [ + "prze", + "pro" + ], + [ + "prze", + "ką" + ], + [ + "prze", + "mogła" + ], + [ + "prze", + "strachu" + ], + [ + "prze", + "bywał" + ], + [ + "prze", + "prasza" + ], + [ + "prze", + "ląkł" + ], + [ + "prze", + "pędził" + ], + [ + "mo", + "ście" + ], + [ + "mo", + "wany" + ], + [ + "szy", + "ja" + ], + [ + "kie", + "ł" + ], + [ + "kie", + "szenie" + ], + [ + "ma", + "ka" + ], + [ + "ma", + "wiała" + ], + [ + "bo", + "jem" + ], + [ + "mu", + "mię" + ], + [ + "ści", + "na" + ], + [ + "ści", + "śle" + ], + [ + "ści", + "gali" + ], + [ + "ba", + "ty" + ], + [ + "ba", + "lko" + ], + [ + "ba", + "oba" + ], + [ + "ru", + "cha" + ], + [ + "ru", + "szono" + ], + [ + "my", + "mi" + ], + [ + "my", + "szy" + ], + [ + "sze", + "sna" + ], + [ + "wał", + "u" + ], + [ + "pie", + "czary" + ], + [ + "bi", + "wszy" + ], + [ + "roz", + "sie" + ], + [ + "roz", + "mię" + ], + [ + "roz", + "czo" + ], + [ + "roz", + "miło" + ], + [ + "roz", + "poznał" + ], + [ + "roz", + "biegła" + ], + [ + "tu", + "jące" + ], + [ + "ze", + "ku" + ], + [ + "ze", + "trze" + ], + [ + "ze", + "brało" + ], + [ + "ca", + "p" + ], + [ + "pan", + "ku" + ], + [ + "spo", + "de" + ], + [ + "spo", + "sobie" + ], + [ + "wia", + "j" + ], + [ + "sza", + "lonym" + ], + [ + "zna", + "wcy" + ], + [ + "kł", + "ej" + ], + [ + "sk", + "ało" + ], + [ + "sk", + "rza" + ], + [ + "cha", + "tę" + ], + [ + "cha", + "tach" + ], + [ + "Nie", + "men" + ], + [ + "sto", + "ło" + ], + [ + "sto", + "ku" + ], + [ + "sto", + "jącym" + ], + [ + "sto", + "lik" + ], + [ + "du", + "chowie" + ], + [ + "Po", + "łu" + ], + [ + "Po", + "lach" + ], + [ + "ob", + "ca" + ], + [ + "ob", + "ór" + ], + [ + "ob", + "razu" + ], + [ + "ob", + "rząd" + ], + [ + "Za", + "mość" + ], + [ + "Na", + "s" + ], + [ + "Na", + "raz" + ], + [ + "pro", + "mienia" + ], + [ + "Ja", + "każ" + ], + [ + "Ja", + "hor" + ], + [ + "lo", + "wie" + ], + [ + "lo", + "nu" + ], + [ + "ska", + "rabe" + ], + [ + "py", + "wał" + ], + [ + "wać", + "państwo" + ], + [ + "powie", + "sił" + ], + [ + "mówi", + "my" + ], + [ + "Wo", + "jcie" + ], + [ + "bu", + "rze" + ], + [ + "rza", + "li" + ], + [ + "rza", + "dziej" + ], + [ + "ście", + "żki" + ], + [ + "trzy", + "mało" + ], + [ + "naj", + "łatwiej" + ], + [ + "naj", + "młod" + ], + [ + "zo", + "rza" + ], + [ + "czo", + "ł" + ], + [ + "Ch", + "u" + ], + [ + "mia", + "ra" + ], + [ + "chwi", + "ały" + ], + [ + "pó", + "ło" + ], + [ + "lę", + "kał" + ], + [ + "Ta", + "d" + ], + [ + "bra", + "ny" + ], + [ + "bra", + "no" + ], + [ + "Je", + "dną" + ], + [ + "Je", + "dźcie" + ], + [ + "cią", + "głej" + ], + [ + "nad", + "ciągnie" + ], + [ + "nad", + "miar" + ], + [ + "nad", + "ludzką" + ], + [ + "ką", + "sać" + ], + [ + "fi", + "gla" + ], + [ + "zaś", + "miała" + ], + [ + "gro", + "by" + ], + [ + "gro", + "szy" + ], + [ + "gro", + "tem" + ], + [ + "gro", + "bach" + ], + [ + "wę", + "żem" + ], + [ + "ar", + "chi" + ], + [ + "śli", + "z" + ], + [ + "pła", + "czą" + ], + [ + "pła", + "zem" + ], + [ + "chy", + "trze" + ], + [ + "rów", + "ek" + ], + [ + "krzy", + "czała" + ], + [ + "stra", + "szyć" + ], + [ + "czu", + "le" + ], + [ + "tych", + "czas" + ], + [ + "nio", + "sł" + ], + [ + "zi", + "u" + ], + [ + "oczy", + "ścić" + ], + [ + "bar", + "w" + ], + [ + "bar", + "ki" + ], + [ + "praw", + "u" + ], + [ + "Ma", + "jąc" + ], + [ + "Ma", + "ho" + ], + [ + "Le", + "p" + ], + [ + "Le", + "dwo" + ], + [ + "Le", + "dwiem" + ], + [ + "pię", + "tami" + ], + [ + "Pa", + "szko" + ], + [ + "śnie", + "żnych" + ], + [ + "ser", + "io" + ], + [ + "Ty", + "lży" + ], + [ + "dale", + "ką" + ], + [ + "wol", + "ni" + ], + [ + "bro", + "dzie" + ], + [ + "świe", + "ca" + ], + [ + "Ra", + "tujcie" + ], + [ + "fa", + "ta" + ], + [ + "zd", + "rad" + ], + [ + "Do", + "wie" + ], + [ + "Do", + "tychczas" + ], + [ + "pytał", + "em" + ], + [ + "Prze", + "kona" + ], + [ + "Mo", + "c" + ], + [ + "Mo", + "linar" + ], + [ + "Ro", + "bo" + ], + [ + "By", + "wajcie" + ], + [ + "koń", + "ską" + ], + [ + "Ba", + "ro" + ], + [ + "Ba", + "rze" + ], + [ + "Ba", + "rano" + ], + [ + "Ba", + "ranka" + ], + [ + "Ba", + "ilos" + ], + [ + "zda", + "rzyła" + ], + [ + "szla", + "k" + ], + [ + "Ka", + "że" + ], + [ + "Ka", + "ham" + ], + [ + "gar", + "nki" + ], + [ + "gar", + "dziel" + ], + [ + "Li", + "te" + ], + [ + "kry", + "ć" + ], + [ + "sku", + "tecznie" + ], + [ + "obo", + "zach" + ], + [ + "łą", + "czyć" + ], + [ + "łą", + "czyły" + ], + [ + "prowa", + "dzisz" + ], + [ + "prowa", + "dzony" + ], + [ + "pły", + "wały" + ], + [ + "pę", + "kła" + ], + [ + "pę", + "dząc" + ], + [ + "gą", + "sior" + ], + [ + "róż", + "ni" + ], + [ + "Mi", + "tru" + ], + [ + "zosta", + "w" + ], + [ + "zosta", + "ń" + ], + [ + "zosta", + "wi" + ], + [ + "kon", + "du" + ], + [ + "wido", + "czne" + ], + [ + "pło", + "nął" + ], + [ + "zmie", + "niony" + ], + [ + "przeciw", + "ny" + ], + [ + "przeciw", + "ne" + ], + [ + "usta", + "wili" + ], + [ + "wra", + "żeń" + ], + [ + "tar", + "cza" + ], + [ + "tar", + "czą" + ], + [ + "świę", + "cie" + ], + [ + "ws", + "pie" + ], + [ + "posta", + "cią" + ], + [ + "oko", + "pów" + ], + [ + "były", + "by" + ], + [ + "godzi", + "ła" + ], + [ + "trzyma", + "j" + ], + [ + "trzyma", + "m" + ], + [ + "śpie", + "szy" + ], + [ + "śpie", + "wu" + ], + [ + "śpie", + "szyć" + ], + [ + "kar", + "tę" + ], + [ + "An", + "ny" + ], + [ + "jechał", + "em" + ], + [ + "działa", + "ch" + ], + [ + "pyta", + "no" + ], + [ + "pyta", + "jącym" + ], + [ + "następ", + "nej" + ], + [ + "star", + "sza" + ], + [ + "Da", + "mian" + ], + [ + "króle", + "wicz" + ], + [ + "dzię", + "kował" + ], + [ + "Wa", + "m" + ], + [ + "gła", + "dki" + ], + [ + "fe", + "ch" + ], + [ + "fe", + "kt" + ], + [ + "ude", + "rzą" + ], + [ + "Roz", + "trop" + ], + [ + "bia", + "li" + ], + [ + "mą", + "ki" + ], + [ + "póź", + "ną" + ], + [ + "wska", + "za" + ], + [ + "Mu", + "zy" + ], + [ + "ol", + "szy" + ], + [ + "pia", + "ny" + ], + [ + "towarzy", + "szom" + ], + [ + "bły", + "szcz" + ], + [ + "kli", + "n" + ], + [ + "sio", + "strzy" + ], + [ + "krew", + "nym" + ], + [ + "skrzy", + "dłem" + ], + [ + "żad", + "nemu" + ], + [ + "kamie", + "niach" + ], + [ + "dosta", + "niem" + ], + [ + "dosta", + "tecznie" + ], + [ + "pań", + "ska" + ], + [ + "zbie", + "gowie" + ], + [ + "zbie", + "rają" + ], + [ + "wier", + "szy" + ], + [ + "dzieci", + "nne" + ], + [ + "dko", + "wie" + ], + [ + "twarzy", + "czkę" + ], + [ + "znaj", + "dować" + ], + [ + "nieszczę", + "snym" + ], + [ + "nieszczę", + "snej" + ], + [ + "zja", + "dły" + ], + [ + "sław", + "nym" + ], + [ + "por", + "tre" + ], + [ + "krę", + "cili" + ], + [ + "świąty", + "nią" + ], + [ + "Dob", + "re" + ], + [ + "żało", + "by" + ], + [ + "nieprzyjacie", + "lu" + ], + [ + "baro", + "nem" + ], + [ + "obu", + "rzenia" + ], + [ + "obu", + "rącz" + ], + [ + "wil", + "le" + ], + [ + "ofice", + "rom" + ], + [ + "groma", + "dą" + ], + [ + "rodzi", + "n" + ], + [ + "okru", + "t" + ], + [ + "zac", + "na" + ], + [ + "wojska", + "ch" + ], + [ + "powtó", + "rzyć" + ], + [ + "raź", + "nie" + ], + [ + "ple", + "mienia" + ], + [ + "bła", + "wa" + ], + [ + "Pra", + "wo" + ], + [ + "jedy", + "ne" + ], + [ + "odda", + "ny" + ], + [ + "odda", + "no" + ], + [ + "Bohu", + "nie" + ], + [ + "staro", + "stą" + ], + [ + "zmar", + "ła" + ], + [ + "zmar", + "łym" + ], + [ + "dach", + "ów" + ], + [ + "pusty", + "ń" + ], + [ + "dwu", + "krotnie" + ], + [ + "boga", + "ctwo" + ], + [ + "cio", + "sy" + ], + [ + "obro", + "ńców" + ], + [ + "szczęśli", + "we" + ], + [ + "znalaz", + "ły" + ], + [ + "Fa", + "u" + ], + [ + "pis", + "ałem" + ], + [ + "brać", + "mi" + ], + [ + "chrześcija", + "ństwa" + ], + [ + "spodzie", + "wam" + ], + [ + "parę", + "set" + ], + [ + "We", + "szli" + ], + [ + "świ", + "cie" + ], + [ + "gorą", + "cy" + ], + [ + "pacho", + "lika" + ], + [ + "Koza", + "ki" + ], + [ + "umie", + "ję" + ], + [ + "ge", + "sty" + ], + [ + "opie", + "rać" + ], + [ + "połu", + "dniem" + ], + [ + "prosi", + "łem" + ], + [ + "zła", + "mie" + ], + [ + "leź", + "ć" + ], + [ + "groź", + "na" + ], + [ + "zwi", + "ch" + ], + [ + "nicz", + "nym" + ], + [ + "pochy", + "łości" + ], + [ + "niebezpie", + "czne" + ], + [ + "niebezpie", + "czny" + ], + [ + "per", + "spekty" + ], + [ + "wiecz", + "nych" + ], + [ + "moż", + "ności" + ], + [ + "uka", + "zywać" + ], + [ + "tajem", + "ne" + ], + [ + "tajem", + "nicą" + ], + [ + "kształ", + "tu" + ], + [ + "kształ", + "tem" + ], + [ + "wydo", + "stał" + ], + [ + "Tutmozi", + "sowi" + ], + [ + "zaj", + "mie" + ], + [ + "pokry", + "ta" + ], + [ + "zbu", + "dziła" + ], + [ + "zbu", + "dować" + ], + [ + "skła", + "dają" + ], + [ + "przej", + "rza" + ], + [ + "przej", + "ścia" + ], + [ + "wład", + "ną" + ], + [ + "wład", + "nym" + ], + [ + "mając", + "ą" + ], + [ + "fo", + "ry" + ], + [ + "pozwoli", + "li" + ], + [ + "przekona", + "sz" + ], + [ + "wają", + "ca" + ], + [ + "gór", + "nych" + ], + [ + "okry", + "ta" + ], + [ + "wyj", + "ście" + ], + [ + "Sie", + "d" + ], + [ + "In", + "nych" + ], + [ + "In", + "flan" + ], + [ + "Fenicja", + "nka" + ], + [ + "dzwo", + "nił" + ], + [ + "ręka", + "wiczki" + ], + [ + "kru", + "ki" + ], + [ + "sp", + "lą" + ], + [ + "Ru", + "y" + ], + [ + "rycerza", + "mi" + ], + [ + "obra", + "cać" + ], + [ + "języ", + "ków" + ], + [ + "kniazi", + "owie" + ], + [ + "ukła", + "dać" + ], + [ + "pójdzie", + "cie" + ], + [ + "miły", + "ch" + ], + [ + "Sapie", + "ży" + ], + [ + "zmę", + "czona" + ], + [ + "chi", + "cho" + ], + [ + "naro", + "dowi" + ], + [ + "arcy", + "kapłanów" + ], + [ + "Sło", + "ń" + ], + [ + "przysię", + "gał" + ], + [ + "poga", + "nie" + ], + [ + "zer", + "wać" + ], + [ + "zer", + "wały" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "na" + ], + [ + "wyro", + "stek" + ], + [ + "błyska", + "ć" + ], + [ + "wyraź", + "ny" + ], + [ + "pomyśl", + "na" + ], + [ + "pomyśl", + "ność" + ], + [ + "dowie", + "działa" + ], + [ + "spraw", + "u" + ], + [ + "kozac", + "kiej" + ], + [ + "wierzy", + "li" + ], + [ + "doświad", + "czenie" + ], + [ + "niezna", + "nej" + ], + [ + "krzyża", + "cka" + ], + [ + "wtó", + "ru" + ], + [ + "wzglę", + "dy" + ], + [ + "wczoraj", + "szego" + ], + [ + "szczu", + "pły" + ], + [ + "pozo", + "ru" + ], + [ + "Kazimie", + "rzowi" + ], + [ + "błęki", + "cie" + ], + [ + "oddział", + "ów" + ], + [ + "pochod", + "nię" + ], + [ + "powin", + "ny" + ], + [ + "skło", + "nić" + ], + [ + "Kry", + "spa" + ], + [ + "wszech", + "mocny" + ], + [ + "uważa", + "j" + ], + [ + "preze", + "sową" + ], + [ + "krą", + "ży" + ], + [ + "sztur", + "mów" + ], + [ + "kor", + "ba" + ], + [ + "właści", + "wą" + ], + [ + "Pru", + "sy" + ], + [ + "uroczy", + "sty" + ], + [ + "wez", + "brały" + ], + [ + "różo", + "wy" + ], + [ + "różo", + "wym" + ], + [ + "pożegna", + "nia" + ], + [ + "niewin", + "nych" + ], + [ + "nienawi", + "ścią" + ], + [ + "uci", + "sku" + ], + [ + "poważ", + "ny" + ], + [ + "strzel", + "cy" + ], + [ + "strzel", + "ały" + ], + [ + "poboż", + "ne" + ], + [ + "Stra", + "że" + ], + [ + "osła", + "niał" + ], + [ + "suro", + "wą" + ], + [ + "Mów", + "cie" + ], + [ + "dba", + "ć" + ], + [ + "uważ", + "niej" + ], + [ + "pośpie", + "szył" + ], + [ + "posu", + "wali" + ], + [ + "Szlangba", + "u" + ], + [ + "upo", + "rem" + ], + [ + "obfi", + "te" + ], + [ + "ordy", + "ńców" + ], + [ + "bisku", + "pi" + ], + [ + "lubi", + "sz" + ], + [ + "przypomina", + "ć" + ], + [ + "mołoj", + "cami" + ], + [ + "srebr", + "ny" + ], + [ + "srebr", + "nych" + ], + [ + "tako", + "ż" + ], + [ + "tako", + "wej" + ], + [ + "bliż", + "szych" + ], + [ + "zwykł", + "ego" + ], + [ + "Żmu", + "dź" + ], + [ + "odpowiada", + "m" + ], + [ + "uczci", + "wym" + ], + [ + "podda", + "nia" + ], + [ + "sklepie", + "nia" + ], + [ + "żąda", + "nie" + ], + [ + "Rzekł", + "em" + ], + [ + "szlache", + "ckiego" + ], + [ + "obję", + "ciach" + ], + [ + "koły", + "sał" + ], + [ + "Kir", + "ki" + ], + [ + "pru", + "skie" + ], + [ + "trium", + "f" + ], + [ + "posłu", + "ch" + ], + [ + "rzym", + "skich" + ], + [ + "Pompo", + "nię" + ], + [ + "podło", + "gi" + ], + [ + "có", + "re" + ], + [ + "pą", + "tnik" + ], + [ + "schro", + "nienia" + ], + [ + "Sto", + "i" + ], + [ + "Sto", + "p" + ], + [ + "pono", + "wać" + ], + [ + "zaci", + "snął" + ], + [ + "zaci", + "śnię" + ], + [ + "grzmo", + "tem" + ], + [ + "nierucho", + "me" + ], + [ + "słone", + "czne" + ], + [ + "północ", + "nej" + ], + [ + "tamtej", + "sze" + ], + [ + "wielmoż", + "ność" + ], + [ + "grani", + "cach" + ], + [ + "oczeki", + "waniu" + ], + [ + "party", + "za" + ], + [ + "char", + "ty" + ], + [ + "Powia", + "dał" + ], + [ + "Powia", + "dali" + ], + [ + "wysta", + "wić" + ], + [ + "dzisiej", + "szej" + ], + [ + "Miło", + "sier" + ], + [ + "rozpro", + "mie" + ], + [ + "pogrze", + "bo" + ], + [ + "boży", + "ch" + ], + [ + "boja", + "rzy" + ], + [ + "osobli", + "we" + ], + [ + "Eury", + "ma" + ], + [ + "Pol", + "luk" + ], + [ + "szele", + "stem" + ], + [ + "francu", + "skich" + ], + [ + "usiadł", + "szy" + ], + [ + "bun", + "ty" + ], + [ + "powszech", + "nej" + ], + [ + "woź", + "nicy" + ], + [ + "niosą", + "cy" + ], + [ + "doli", + "nę" + ], + [ + "zrę", + "cznie" + ], + [ + "znakomi", + "tego" + ], + [ + "Jakie", + "ś" + ], + [ + "przesta", + "jąc" + ], + [ + "Pal", + "lada" + ], + [ + "Two", + "ją" + ], + [ + "napo", + "ju" + ], + [ + "pilnu", + "je" + ], + [ + "pilnu", + "ją" + ], + [ + "Bro", + "ni" + ], + [ + "kwie", + "ciem" + ], + [ + "schwy", + "tał" + ], + [ + "schwy", + "tać" + ], + [ + "czło", + "nków" + ], + [ + "trzci", + "ny" + ], + [ + "Ile", + "kroć" + ], + [ + "napad", + "ów" + ], + [ + "drapież", + "ne" + ], + [ + "ładu", + "nki" + ], + [ + "usiło", + "wań" + ], + [ + "ad", + "res" + ], + [ + "Ję", + "dru" + ], + [ + "pisy", + "wać" + ], + [ + "mędr", + "cy" + ], + [ + "młodzian", + "ka" + ], + [ + "Rawli", + "sona" + ], + [ + "zatrzymy", + "wali" + ], + [ + "Gó", + "ra" + ], + [ + "zakoń", + "czyła" + ], + [ + "zmienia", + "ją" + ], + [ + "gorzał", + "kę" + ], + [ + "ruma", + "k" + ], + [ + "trosk", + "liwie" + ], + [ + "Tra", + "fi" + ], + [ + "stoli", + "ku" + ], + [ + "Myśli", + "sz" + ], + [ + "amfitea", + "tr" + ], + [ + "zaporo", + "ski" + ], + [ + "zaporo", + "skich" + ], + [ + "wzniósł", + "szy" + ], + [ + "kub", + "wa" + ], + [ + "rozer", + "wać" + ], + [ + "szwa", + "nku" + ], + [ + "wydoby", + "wać" + ], + [ + "dzierża", + "wca" + ], + [ + "Grecy", + "na" + ], + [ + "Wierszuł", + "ła" + ], + [ + "wyobra", + "żał" + ], + [ + "wscho", + "dowi" + ], + [ + "wyry", + "wał" + ], + [ + "komisa", + "rze" + ], + [ + "Pozna", + "łem" + ], + [ + "wstę", + "pie" + ], + [ + "tutej", + "szy" + ], + [ + "Francu", + "z" + ], + [ + "eg", + "zeku" + ], + [ + "przewyż", + "szał" + ], + [ + "najbliż", + "szych" + ], + [ + "zastęp", + "ów" + ], + [ + "obrzy", + "dli" + ], + [ + "najmil", + "szy" + ], + [ + "otchła", + "ń" + ], + [ + "zro", + "bienia" + ], + [ + "bieli", + "znę" + ], + [ + "powita", + "nia" + ], + [ + "kupi", + "łem" + ], + [ + "trum", + "nę" + ], + [ + "gałą", + "ź" + ], + [ + "zapło", + "nęły" + ], + [ + "inżynie", + "r" + ], + [ + "Emili", + "i" + ], + [ + "przyło", + "żyć" + ], + [ + "zapalczy", + "wy" + ], + [ + "Towarzy", + "stwo" + ], + [ + "Kurce", + "wicze" + ], + [ + "unosi", + "ły" + ], + [ + "krop", + "lę" + ], + [ + "Żmujdzi", + "ni" + ], + [ + "AN", + "DER" + ], + [ + "obiet", + "nicy" + ], + [ + "obiecu", + "je" + ], + [ + "Sambu", + "rów" + ], + [ + "ukazy", + "wała" + ], + [ + "promie", + "niach" + ], + [ + "drabi", + "ny" + ], + [ + "Spodzie", + "wam" + ], + [ + "Zbli", + "żywszy" + ], + [ + "klą", + "ł" + ], + [ + "jęcz", + "mień" + ], + [ + "Cią", + "gle" + ], + [ + "zgieł", + "ku" + ], + [ + "zagrz", + "miały" + ], + [ + "szanu", + "ją" + ], + [ + "zarumie", + "nił" + ], + [ + "Kul", + "wiec" + ], + [ + "ambi", + "cji" + ], + [ + "peru", + "ki" + ], + [ + "włócz", + "niami" + ], + [ + "Zer", + "wał" + ], + [ + "Ewe", + "lina" + ], + [ + "czwo", + "ro" + ], + [ + "kadzi", + "dła" + ], + [ + "darem", + "nie" + ], + [ + "jarmar", + "k" + ], + [ + "przysło", + "nił" + ], + [ + "chrapli", + "wym" + ], + [ + "spro", + "stać" + ], + [ + "sfe", + "ry" + ], + [ + "zniszcze", + "nia" + ], + [ + "Ludwi", + "ka" + ], + [ + "Soplico", + "wie" + ], + [ + "wikto", + "rii" + ], + [ + "Nesto", + "r" + ], + [ + "kapitał", + "u" + ], + [ + "otrzą", + "snął" + ], + [ + "Patrzy", + "ł" + ], + [ + "przedsięwzię", + "cie" + ], + [ + "Dra", + "goni" + ], + [ + "poście", + "li" + ], + [ + "cudo", + "wne" + ], + [ + "drobia", + "zg" + ], + [ + "okrucie", + "ństwo" + ], + [ + "izba", + "ch" + ], + [ + "związ", + "ku" + ], + [ + "Aa", + "a" + ], + [ + "zmartwych", + "wstał" + ], + [ + "Fea", + "ków" + ], + [ + "wytrze", + "szczył" + ], + [ + "mize", + "rykor" + ], + [ + "podusz", + "ki" + ], + [ + "Mohilo", + "wie" + ], + [ + "fortel", + "ów" + ], + [ + "Pułkow", + "nicy" + ], + [ + "tapcza", + "nie" + ], + [ + "Stol", + "nik" + ], + [ + "dakty", + "lów" + ], + [ + "Równie", + "ż" + ], + [ + "naśla", + "dować" + ], + [ + "best", + "ie" + ], + [ + "nieprzebra", + "ne" + ], + [ + "zapu", + "kał" + ], + [ + "uspokaj", + "ał" + ], + [ + "niejedno", + "krotnie" + ], + [ + "fen", + "di" + ], + [ + "Dziesię", + "ć" + ], + [ + "Eurykle", + "ja" + ], + [ + "Skora", + "szewski" + ], + [ + "centuri", + "on" + ], + [ + "SY", + "REN" + ], + [ + "Zwy", + "kle" + ], + [ + "nacze", + "lny" + ], + [ + "wymiarko", + "wać" + ], + [ + "Arcy", + "kapłan" + ], + [ + "kosztu", + "je" + ], + [ + "niemo", + "w" + ], + [ + "ala", + "ba" + ], + [ + "pagó", + "rek" + ], + [ + "CZA", + "ROW" + ], + [ + "sposęp", + "niał" + ], + [ + "Nienaszy", + "niec" + ], + [ + "ceremoni", + "i" + ], + [ + "szran", + "kach" + ], + [ + "grasa", + "ntów" + ], + [ + "BR", + "ANDER" + ], + [ + "SYREN", + "Y" + ], + [ + "A", + "p" + ], + [ + "A", + "dam" + ], + [ + "C", + "Y" + ], + [ + "D", + "wu" + ], + [ + "E", + "Ń" + ], + [ + "E", + "le" + ], + [ + "G", + "wał" + ], + [ + "G", + "al" + ], + [ + "G", + "ha" + ], + [ + "H", + "yk" + ], + [ + "I", + "ść" + ], + [ + "M", + "I" + ], + [ + "M", + "łodzi" + ], + [ + "O", + "G" + ], + [ + "O", + "pie" + ], + [ + "O", + "grom" + ], + [ + "O", + "leśnicy" + ], + [ + "P", + "le" + ], + [ + "S", + "kie" + ], + [ + "S", + "pi" + ], + [ + "S", + "okół" + ], + [ + "T", + "ŁU" + ], + [ + "V", + "I" + ], + [ + "W", + "ich" + ], + [ + "W", + "strzy" + ], + [ + "W", + "szel" + ], + [ + "W", + "szedłszy" + ], + [ + "X", + "I" + ], + [ + "Z", + "nale" + ], + [ + "a", + "p" + ], + [ + "a", + "kurat" + ], + [ + "c", + "twem" + ], + [ + "d", + "nią" + ], + [ + "g", + "mi" + ], + [ + "g", + "niony" + ], + [ + "i", + "ście" + ], + [ + "j", + "ki" + ], + [ + "j", + "sze" + ], + [ + "l", + "wo" + ], + [ + "o", + "stała" + ], + [ + "o", + "mieszka" + ], + [ + "o", + "kazała" + ], + [ + "o", + "tarł" + ], + [ + "p", + "tu" + ], + [ + "p", + "rem" + ], + [ + "p", + "lot" + ], + [ + "p", + "som" + ], + [ + "s", + "cha" + ], + [ + "s", + "nach" + ], + [ + "s", + "chodził" + ], + [ + "s", + "chowa" + ], + [ + "u", + "bie" + ], + [ + "u", + "znać" + ], + [ + "u", + "chwycił" + ], + [ + "u", + "siedli" + ], + [ + "u", + "mowy" + ], + [ + "u", + "kłu" + ], + [ + "u", + "dzielić" + ], + [ + "u", + "konten" + ], + [ + "u", + "krop" + ], + [ + "u", + "bierać" + ], + [ + "u", + "całowała" + ], + [ + "u", + "wień" + ], + [ + "v", + "an" + ], + [ + "w", + "sunął" + ], + [ + "w", + "tajemni" + ], + [ + "w", + "siada" + ], + [ + "z", + "lu" + ], + [ + "z", + "może" + ], + [ + "z", + "wracać" + ], + [ + "Ł", + "y" + ], + [ + "Ś", + "ró" + ], + [ + "Ś", + "wią" + ], + [ + "ś", + "lepie" + ], + [ + "Ż", + "eś" + ], + [ + "nie", + "pospoli" + ], + [ + "nie", + "zupełnie" + ], + [ + "nie", + "jednego" + ], + [ + "nie", + "źle" + ], + [ + "nie", + "sna" + ], + [ + "nie", + "zgody" + ], + [ + "nie", + "obecności" + ], + [ + "nie", + "wyraźne" + ], + [ + "nie", + "okreś" + ], + [ + "nie", + "przejrza" + ], + [ + "na", + "o" + ], + [ + "na", + "w" + ], + [ + "na", + "ję" + ], + [ + "na", + "kar" + ], + [ + "na", + "stego" + ], + [ + "na", + "mawia" + ], + [ + "na", + "tłoku" + ], + [ + "na", + "zad" + ], + [ + "ch", + "li" + ], + [ + "sz", + "pary" + ], + [ + "cz", + "ór" + ], + [ + "cz", + "wór" + ], + [ + "po", + "ś" + ], + [ + "po", + "krzy" + ], + [ + "po", + "mogła" + ], + [ + "po", + "mina" + ], + [ + "po", + "chodził" + ], + [ + "po", + "proszę" + ], + [ + "po", + "ciągnie" + ], + [ + "po", + "bity" + ], + [ + "po", + "ruszyły" + ], + [ + "po", + "całowała" + ], + [ + "ał", + "ego" + ], + [ + "ni", + "skiego" + ], + [ + "dz", + "ką" + ], + [ + "dz", + "kim" + ], + [ + "ra", + "ni" + ], + [ + "ra", + "nia" + ], + [ + "ra", + "de" + ], + [ + "ro", + "bienia" + ], + [ + "ro", + "iło" + ], + [ + "rze", + "ś" + ], + [ + "li", + "ty" + ], + [ + "li", + "nię" + ], + [ + "li", + "wością" + ], + [ + "li", + "ściach" + ], + [ + "wi", + "cę" + ], + [ + "wi", + "tała" + ], + [ + "je", + "ńcami" + ], + [ + "ko", + "ty" + ], + [ + "ci", + "ński" + ], + [ + "ci", + "om" + ], + [ + "za", + "so" + ], + [ + "za", + "cią" + ], + [ + "za", + "dnie" + ], + [ + "za", + "chmu" + ], + [ + "za", + "usz" + ], + [ + "za", + "pewnie" + ], + [ + "za", + "wołać" + ], + [ + "za", + "chciało" + ], + [ + "za", + "szkodzi" + ], + [ + "do", + "wiem" + ], + [ + "do", + "peł" + ], + [ + "do", + "trzymał" + ], + [ + "do", + "słyszał" + ], + [ + "do", + "prowadzić" + ], + [ + "do", + "bija" + ], + [ + "do", + "dawał" + ], + [ + "do", + "leciał" + ], + [ + "do", + "goni" + ], + [ + "do", + "chód" + ], + [ + "ło", + "trów" + ], + [ + "le", + "we" + ], + [ + "le", + "wego" + ], + [ + "le", + "gen" + ], + [ + "mi", + "gre" + ], + [ + "wa", + "my" + ], + [ + "wa", + "bi" + ], + [ + "wa", + "są" + ], + [ + "wie", + "ko" + ], + [ + "ła", + "sk" + ], + [ + "ła", + "pać" + ], + [ + "ta", + "ńce" + ], + [ + "ta", + "ńczy" + ], + [ + "pa", + "są" + ], + [ + "pa", + "tii" + ], + [ + "wy", + "ska" + ], + [ + "wy", + "sko" + ], + [ + "wy", + "tra" + ], + [ + "wy", + "spa" + ], + [ + "wy", + "siadł" + ], + [ + "wy", + "mienia" + ], + [ + "wy", + "spę" + ], + [ + "wy", + "chodziła" + ], + [ + "wy", + "stąpiła" + ], + [ + "wy", + "jeżdżać" + ], + [ + "wy", + "wiózł" + ], + [ + "ja", + "mie" + ], + [ + "te", + "ro" + ], + [ + "wo", + "ził" + ], + [ + "no", + "wski" + ], + [ + "no", + "dze" + ], + [ + "no", + "pola" + ], + [ + "ty", + "la" + ], + [ + "ty", + "lną" + ], + [ + "da", + "ruje" + ], + [ + "czy", + "kami" + ], + [ + "czy", + "tała" + ], + [ + "czy", + "nnie" + ], + [ + "dy", + "s" + ], + [ + "od", + "par" + ], + [ + "od", + "czuł" + ], + [ + "od", + "bierze" + ], + [ + "od", + "powiadała" + ], + [ + "la", + "ment" + ], + [ + "prze", + "mo" + ], + [ + "prze", + "pi" + ], + [ + "prze", + "żegna" + ], + [ + "prze", + "szył" + ], + [ + "prze", + "mk" + ], + [ + "mo", + "nt" + ], + [ + "kie", + "rować" + ], + [ + "kie", + "łba" + ], + [ + "ma", + "rzeń" + ], + [ + "bo", + "gu" + ], + [ + "mie", + "n" + ], + [ + "mie", + "ri" + ], + [ + "ce", + "chy" + ], + [ + "przy", + "ka" + ], + [ + "przy", + "będzie" + ], + [ + "przy", + "godzi" + ], + [ + "przy", + "ciągnął" + ], + [ + "przy", + "patrzyć" + ], + [ + "przy", + "kaza" + ], + [ + "ku", + "che" + ], + [ + "mu", + "jący" + ], + [ + "mu", + "sku" + ], + [ + "sta", + "wach" + ], + [ + "cze", + "ści" + ], + [ + "re", + "zer" + ], + [ + "ba", + "s" + ], + [ + "ba", + "gni" + ], + [ + "ru", + "ski" + ], + [ + "ru", + "skim" + ], + [ + "my", + "dło" + ], + [ + "bie", + "m" + ], + [ + "cy", + "try" + ], + [ + "sa", + "dzi" + ], + [ + "sa", + "kra" + ], + [ + "cza", + "pek" + ], + [ + "cho", + "rował" + ], + [ + "nia", + "sz" + ], + [ + "łu", + "by" + ], + [ + "roz", + "go" + ], + [ + "roz", + "pię" + ], + [ + "roz", + "waż" + ], + [ + "roz", + "bły" + ], + [ + "roz", + "czaro" + ], + [ + "roz", + "pust" + ], + [ + "roz", + "bite" + ], + [ + "roz", + "strzelać" + ], + [ + "roz", + "ważał" + ], + [ + "roz", + "targ" + ], + [ + "roz", + "postar" + ], + [ + "ży", + "czenia" + ], + [ + "tu", + "pot" + ], + [ + "ze", + "ska" + ], + [ + "ze", + "brała" + ], + [ + "ca", + "r" + ], + [ + "ca", + "no" + ], + [ + "pi", + "c" + ], + [ + "pi", + "sko" + ], + [ + "rę", + "cznie" + ], + [ + "spo", + "ru" + ], + [ + "spo", + "wia" + ], + [ + "spo", + "zie" + ], + [ + "spo", + "łem" + ], + [ + "so", + "jusz" + ], + [ + "sza", + "rych" + ], + [ + "de", + "re" + ], + [ + "de", + "łka" + ], + [ + "gi", + "n" + ], + [ + "zna", + "ję" + ], + [ + "sk", + "rzę" + ], + [ + "be", + "lek" + ], + [ + "sto", + "łe" + ], + [ + "Po", + "słuchaj" + ], + [ + "Po", + "czekaj" + ], + [ + "szcze", + "kanie" + ], + [ + "ało", + "ść" + ], + [ + "ob", + "cią" + ], + [ + "ob", + "razem" + ], + [ + "Za", + "c" + ], + [ + "Za", + "zdro" + ], + [ + "Na", + "prawdę" + ], + [ + "pro", + "roku" + ], + [ + "Ja", + "r" + ], + [ + "Ja", + "dę" + ], + [ + "ska", + "kać" + ], + [ + "ża", + "rem" + ], + [ + "sy", + "mu" + ], + [ + "sy", + "nami" + ], + [ + "sy", + "pią" + ], + [ + "sy", + "piał" + ], + [ + "sy", + "pały" + ], + [ + "wać", + "panem" + ], + [ + "ję", + "ku" + ], + [ + "wszyst", + "kiej" + ], + [ + "Wo", + "ła" + ], + [ + "Wo", + "lej" + ], + [ + "Bo", + "żą" + ], + [ + "Bo", + "żej" + ], + [ + "bu", + "ję" + ], + [ + "bu", + "tów" + ], + [ + "ście", + "ra" + ], + [ + "wą", + "tro" + ], + [ + "przed", + "ał" + ], + [ + "przed", + "nich" + ], + [ + "słu", + "żyła" + ], + [ + "lę", + "kać" + ], + [ + "Ta", + "jem" + ], + [ + "sko", + "kach" + ], + [ + "zie", + "miec" + ], + [ + "bra", + "nia" + ], + [ + "Je", + "dz" + ], + [ + "Je", + "ho" + ], + [ + "Je", + "dnym" + ], + [ + "Je", + "nerale" + ], + [ + "cię", + "żej" + ], + [ + "nad", + "biegł" + ], + [ + "nad", + "biegli" + ], + [ + "fi", + "luter" + ], + [ + "bli", + "skich" + ], + [ + "nu", + "ją" + ], + [ + "jo", + "mu" + ], + [ + "jo", + "wskim" + ], + [ + "pier", + "sio" + ], + [ + "gro", + "ch" + ], + [ + "gro", + "bów" + ], + [ + "bez", + "wsty" + ], + [ + "wę", + "żo" + ], + [ + "sia", + "dały" + ], + [ + "stra", + "wy" + ], + [ + "kła", + "dli" + ], + [ + "wó", + "dź" + ], + [ + "wsze", + "go" + ], + [ + "Wi", + "dziano" + ], + [ + "or", + "ły" + ], + [ + "gę", + "sta" + ], + [ + "bar", + "wą" + ], + [ + "są", + "dziła" + ], + [ + "są", + "siedzi" + ], + [ + "wu", + "ją" + ], + [ + "Sta", + "ń" + ], + [ + "pię", + "trzy" + ], + [ + "ok", + "laski" + ], + [ + "Pa", + "x" + ], + [ + "Pa", + "ński" + ], + [ + "Pa", + "cune" + ], + [ + "tra", + "ga" + ], + [ + "śnie", + "nia" + ], + [ + "zło", + "żyli" + ], + [ + "świa", + "dom" + ], + [ + "strze", + "mienia" + ], + [ + "strze", + "lili" + ], + [ + "pew", + "nikiem" + ], + [ + "Ju", + "trze" + ], + [ + "Ra", + "cz" + ], + [ + "Ra", + "szków" + ], + [ + "pow", + "stali" + ], + [ + "fa", + "mi" + ], + [ + "fa", + "kt" + ], + [ + "kra", + "tę" + ], + [ + "zd", + "jęła" + ], + [ + "pad", + "nę" + ], + [ + "pani", + "i" + ], + [ + "et", + "ów" + ], + [ + "Te", + "hen" + ], + [ + "szu", + "mią" + ], + [ + "Tu", + "li" + ], + [ + "Sa", + "lo" + ], + [ + "Sa", + "bę" + ], + [ + "Ka", + "m" + ], + [ + "gnie", + "cio" + ], + [ + "dzia", + "dy" + ], + [ + "Ko", + "ścio" + ], + [ + "rzę", + "sy" + ], + [ + "Wie", + "ści" + ], + [ + "Wie", + "czny" + ], + [ + "Wie", + "czór" + ], + [ + "hu", + "czeć" + ], + [ + "hu", + "czały" + ], + [ + "szo", + "wski" + ], + [ + "pę", + "kło" + ], + [ + "wio", + "nego" + ], + [ + "Wy", + "cie" + ], + [ + "Mi", + "rskiego" + ], + [ + "br", + "wią" + ], + [ + "poko", + "ry" + ], + [ + "poko", + "chać" + ], + [ + "poko", + "leń" + ], + [ + "Ni", + "czego" + ], + [ + "kapła", + "ńskie" + ], + [ + "bla", + "dość" + ], + [ + "bla", + "dym" + ], + [ + "pło", + "cie" + ], + [ + "zmie", + "nionym" + ], + [ + "ciu", + "ch" + ], + [ + "włas", + "ności" + ], + [ + "włas", + "nemu" + ], + [ + "osta", + "nie" + ], + [ + "ruszy", + "sz" + ], + [ + "tar", + "gu" + ], + [ + "świę", + "temu" + ], + [ + "świę", + "tości" + ], + [ + "szcza", + "mi" + ], + [ + "gna", + "ła" + ], + [ + "chciał", + "byś" + ], + [ + "posta", + "no" + ], + [ + "przecie", + "r" + ], + [ + "pom", + "no" + ], + [ + "pom", + "sta" + ], + [ + "kre", + "wie" + ], + [ + "oba", + "czym" + ], + [ + "wal", + "kach" + ], + [ + "poz", + "wał" + ], + [ + "ucie", + "czką" + ], + [ + "tłu", + "mnie" + ], + [ + "tłu", + "mach" + ], + [ + "tłu", + "mom" + ], + [ + "kar", + "ał" + ], + [ + "mów", + "my" + ], + [ + "działa", + "mi" + ], + [ + "ode", + "ł" + ], + [ + "ode", + "sła" + ], + [ + "Od", + "ga" + ], + [ + "kobie", + "ce" + ], + [ + "pyta", + "niami" + ], + [ + "star", + "ała" + ], + [ + "Da", + "ję" + ], + [ + "Da", + "rzecki" + ], + [ + "hetma", + "ńskiej" + ], + [ + "uro", + "dzie" + ], + [ + "uro", + "dzenia" + ], + [ + "króle", + "wicza" + ], + [ + "try", + "bun" + ], + [ + "Wa", + "chmistrz" + ], + [ + "ho", + "c" + ], + [ + "zę", + "bach" + ], + [ + "Cze", + "chem" + ], + [ + "spa", + "dał" + ], + [ + "spra", + "wi" + ], + [ + "spra", + "wia" + ], + [ + "byli", + "byśmy" + ], + [ + "dr", + "żeli" + ], + [ + "pol", + "ne" + ], + [ + "miała", + "by" + ], + [ + "mają", + "ca" + ], + [ + "lek", + "kich" + ], + [ + "dzieli", + "li" + ], + [ + "wska", + "zać" + ], + [ + "pole", + "cam" + ], + [ + "bezpie", + "cznym" + ], + [ + "gru", + "zów" + ], + [ + "pia", + "skach" + ], + [ + "zupeł", + "ny" + ], + [ + "zupeł", + "nego" + ], + [ + "klę", + "cząc" + ], + [ + "chłop", + "cze" + ], + [ + "wyda", + "tki" + ], + [ + "krew", + "na" + ], + [ + "zbie", + "gła" + ], + [ + "uśmie", + "cha" + ], + [ + "pal", + "ąc" + ], + [ + "wraca", + "sz" + ], + [ + "wraca", + "jący" + ], + [ + "poło", + "ży" + ], + [ + "poło", + "żę" + ], + [ + "potrze", + "bę" + ], + [ + "znaj", + "du" + ], + [ + "por", + "t" + ], + [ + "por", + "wą" + ], + [ + "por", + "wanie" + ], + [ + "Jako", + "ś" + ], + [ + "kona", + "jących" + ], + [ + "smu", + "tni" + ], + [ + "krę", + "gi" + ], + [ + "kol", + "cza" + ], + [ + "Ku", + "szla" + ], + [ + "trafi", + "ła" + ], + [ + "żało", + "bie" + ], + [ + "żało", + "snym" + ], + [ + "mod", + "re" + ], + [ + "zgo", + "dą" + ], + [ + "przyj", + "mę" + ], + [ + "dar", + "li" + ], + [ + "goto", + "wym" + ], + [ + "wzię", + "te" + ], + [ + "obu", + "rzony" + ], + [ + "mru", + "cząc" + ], + [ + "rodzi", + "nne" + ], + [ + "Dzi", + "a" + ], + [ + "twar", + "de" + ], + [ + "Cho", + "dziło" + ], + [ + "począ", + "tko" + ], + [ + "bło", + "gi" + ], + [ + "powtó", + "rzy" + ], + [ + "bła", + "zna" + ], + [ + "żar", + "tować" + ], + [ + "żar", + "tuje" + ], + [ + "odda", + "la" + ], + [ + "odda", + "ją" + ], + [ + "zapa", + "chu" + ], + [ + "zapa", + "chem" + ], + [ + "zapa", + "lić" + ], + [ + "La", + "chi" + ], + [ + "wdzię", + "kiem" + ], + [ + "wdzię", + "czne" + ], + [ + "wdzię", + "czną" + ], + [ + "boga", + "to" + ], + [ + "boga", + "tego" + ], + [ + "miłości", + "wego" + ], + [ + "cio", + "cia" + ], + [ + "niepo", + "ży" + ], + [ + "Go", + "ściu" + ], + [ + "otwo", + "ry" + ], + [ + "otwo", + "rem" + ], + [ + "szczęśli", + "wości" + ], + [ + "potęż", + "ni" + ], + [ + "pała", + "co" + ], + [ + "Wszyst", + "kich" + ], + [ + "rusze", + "niem" + ], + [ + "spodzie", + "wając" + ], + [ + "We", + "nus" + ], + [ + "Pro", + "cho" + ], + [ + "pry", + "ska" + ], + [ + "świ", + "ty" + ], + [ + "świ", + "tą" + ], + [ + "ogar", + "niać" + ], + [ + "dobro", + "czy" + ], + [ + "sier", + "pem" + ], + [ + "grz", + "mi" + ], + [ + "sposo", + "bów" + ], + [ + "umie", + "ścił" + ], + [ + "tni", + "kami" + ], + [ + "mieni", + "ła" + ], + [ + "głębo", + "kiego" + ], + [ + "pułkow", + "nikami" + ], + [ + "świet", + "nej" + ], + [ + "groź", + "nym" + ], + [ + "wybu", + "cha" + ], + [ + "stru", + "mienia" + ], + [ + "per", + "misję" + ], + [ + "ofia", + "ruję" + ], + [ + "trza", + "skiem" + ], + [ + "chle", + "bem" + ], + [ + "uka", + "rać" + ], + [ + "mąd", + "rzy" + ], + [ + "mąd", + "re" + ], + [ + "opa", + "tru" + ], + [ + "siła", + "ch" + ], + [ + "pokry", + "tą" + ], + [ + "skła", + "dy" + ], + [ + "skła", + "dało" + ], + [ + "pocie", + "sz" + ], + [ + "pocie", + "szył" + ], + [ + "przyszedł", + "szy" + ], + [ + "ocho", + "tników" + ], + [ + "zrozu", + "mienia" + ], + [ + "przera", + "żeni" + ], + [ + "szuka", + "nia" + ], + [ + "tęsk", + "nić" + ], + [ + "Wiel", + "możny" + ], + [ + "wczo", + "ra" + ], + [ + "doj", + "rze" + ], + [ + "doj", + "rzały" + ], + [ + "wypad", + "ły" + ], + [ + "Si", + "ądź" + ], + [ + "broni", + "ąc" + ], + [ + "pory", + "wał" + ], + [ + "pora", + "dził" + ], + [ + "Sie", + "dzieli" + ], + [ + "In", + "nym" + ], + [ + "dzwo", + "ni" + ], + [ + "zasta", + "w" + ], + [ + "Chilo", + "nie" + ], + [ + "Ru", + "ś" + ], + [ + "obej", + "muje" + ], + [ + "obej", + "mując" + ], + [ + "Zo", + "stał" + ], + [ + "nagro", + "dzi" + ], + [ + "znajdzie", + "cie" + ], + [ + "proce", + "ntu" + ], + [ + "gwał", + "tu" + ], + [ + "żół", + "tym" + ], + [ + "żół", + "tej" + ], + [ + "żół", + "tą" + ], + [ + "bole", + "sne" + ], + [ + "podej", + "ść" + ], + [ + "bara", + "ny" + ], + [ + "włó", + "czyć" + ], + [ + "sej", + "mie" + ], + [ + "speł", + "nienia" + ], + [ + "tale", + "rze" + ], + [ + "wysła", + "ńcy" + ], + [ + "potrafi", + "łby" + ], + [ + "patry", + "cju" + ], + [ + "zim", + "ę" + ], + [ + "pogo", + "dzić" + ], + [ + "krwa", + "wo" + ], + [ + "okrę", + "tów" + ], + [ + "okrop", + "na" + ], + [ + "posła", + "nie" + ], + [ + "posła", + "ńca" + ], + [ + "odpowiedzi", + "ało" + ], + [ + "najwyż", + "szą" + ], + [ + "umy", + "słu" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nym" + ], + [ + "har", + "ra" + ], + [ + "napa", + "dać" + ], + [ + "drago", + "nia" + ], + [ + "Hele", + "ną" + ], + [ + "nazy", + "wali" + ], + [ + "kozac", + "kiego" + ], + [ + "rozum", + "ny" + ], + [ + "nara", + "dzać" + ], + [ + "Char", + "tum" + ], + [ + "doświad", + "czeni" + ], + [ + "san", + "dały" + ], + [ + "nieprzyjaciel", + "skich" + ], + [ + "Wła", + "d" + ], + [ + "Witol", + "dowi" + ], + [ + "Nowowiej", + "skim" + ], + [ + "ńczy", + "ka" + ], + [ + "dzier", + "ały" + ], + [ + "domo", + "stwa" + ], + [ + "błęki", + "tnych" + ], + [ + "prawi", + "cę" + ], + [ + "prawi", + "dło" + ], + [ + "szlachet", + "ną" + ], + [ + "szlachet", + "nego" + ], + [ + "cer", + "kwi" + ], + [ + "zakon", + "nik" + ], + [ + "lite", + "wskiej" + ], + [ + "śmiertel", + "na" + ], + [ + "szale", + "je" + ], + [ + "urzę", + "du" + ], + [ + "przestrze", + "nie" + ], + [ + "uważa", + "sz" + ], + [ + "pilno", + "wali" + ], + [ + "stop", + "ni" + ], + [ + "Pier", + "wsza" + ], + [ + "sztur", + "mie" + ], + [ + "sztur", + "mem" + ], + [ + "światło", + "ści" + ], + [ + "właści", + "we" + ], + [ + "zielo", + "ności" + ], + [ + "zielo", + "nymi" + ], + [ + "wschod", + "nim" + ], + [ + "zasło", + "nić" + ], + [ + "różo", + "wa" + ], + [ + "Będzie", + "m" + ], + [ + "nat", + "chnął" + ], + [ + "szczegól", + "ny" + ], + [ + "szczegól", + "ne" + ], + [ + "Czemu", + "ś" + ], + [ + "śnio", + "ną" + ], + [ + "regi", + "mentu" + ], + [ + "niez", + "głę" + ], + [ + "poboż", + "ni" + ], + [ + "napeł", + "niając" + ], + [ + "wypa", + "lił" + ], + [ + "Rozu", + "m" + ], + [ + "para", + "szy" + ], + [ + "rozkazy", + "wać" + ], + [ + "narze", + "czonej" + ], + [ + "ponu", + "ję" + ], + [ + "niespodzia", + "ny" + ], + [ + "kur", + "s" + ], + [ + "zgroma", + "dzonych" + ], + [ + "hała", + "sem" + ], + [ + "beł", + "ko" + ], + [ + "bliż", + "sze" + ], + [ + "żołnier", + "stwem" + ], + [ + "próbo", + "wała" + ], + [ + "uczci", + "wości" + ], + [ + "suk", + "no" + ], + [ + "żąda", + "sz" + ], + [ + "wspomnie", + "ć" + ], + [ + "pocho", + "wać" + ], + [ + "zasłu", + "żył" + ], + [ + "fol", + "gu" + ], + [ + "bawi", + "ąc" + ], + [ + "straż", + "nika" + ], + [ + "polity", + "czne" + ], + [ + "kieru", + "nek" + ], + [ + "przewo", + "dni" + ], + [ + "wspom", + "nę" + ], + [ + "oznaj", + "mia" + ], + [ + "gałę", + "ź" + ], + [ + "goni", + "twa" + ], + [ + "oglą", + "dali" + ], + [ + "oże", + "ni" + ], + [ + "koły", + "sały" + ], + [ + "dostrze", + "ga" + ], + [ + "kieli", + "szek" + ], + [ + "otacza", + "li" + ], + [ + "zamie", + "rzył" + ], + [ + "podoba", + "ć" + ], + [ + "wstrzą", + "sał" + ], + [ + "starszy", + "zny" + ], + [ + "cudzo", + "ziemiec" + ], + [ + "spły", + "wał" + ], + [ + "spły", + "nęły" + ], + [ + "Wę", + "gro" + ], + [ + "fał", + "dy" + ], + [ + "pą", + "tli" + ], + [ + "napi", + "tek" + ], + [ + "obło", + "ków" + ], + [ + "przyszły", + "m" + ], + [ + "weł", + "ną" + ], + [ + "klu", + "czem" + ], + [ + "Żydów", + "ki" + ], + [ + "niewy", + "mo" + ], + [ + "utk", + "wiła" + ], + [ + "zry", + "wały" + ], + [ + "osob", + "ny" + ], + [ + "napełni", + "ło" + ], + [ + "poświę", + "cił" + ], + [ + "dosię", + "gnie" + ], + [ + "dotk", + "nąć" + ], + [ + "wycię", + "to" + ], + [ + "dźwi", + "gać" + ], + [ + "poto", + "kiem" + ], + [ + "spół", + "ka" + ], + [ + "przygotowa", + "ny" + ], + [ + "Zamo", + "ściem" + ], + [ + "oży", + "wieniem" + ], + [ + "Ser", + "ca" + ], + [ + "potra", + "w" + ], + [ + "wygląd", + "ało" + ], + [ + "polo", + "wania" + ], + [ + "doro", + "żki" + ], + [ + "prosta", + "k" + ], + [ + "mart", + "we" + ], + [ + "purpu", + "rowe" + ], + [ + "zasła", + "niały" + ], + [ + "pozwole", + "ństwo" + ], + [ + "wilgo", + "ć" + ], + [ + "wilgo", + "ci" + ], + [ + "powszech", + "nego" + ], + [ + "zasa", + "dzki" + ], + [ + "zaw", + "rzało" + ], + [ + "Memfi", + "sie" + ], + [ + "hoj", + "ny" + ], + [ + "migo", + "cą" + ], + [ + "okrą", + "gły" + ], + [ + "Bur", + "da" + ], + [ + "przedmio", + "tów" + ], + [ + "uto", + "pił" + ], + [ + "Jeste", + "śmy" + ], + [ + "spojrzenia", + "mi" + ], + [ + "drżą", + "ce" + ], + [ + "Pal", + "mieri" + ], + [ + "wyści", + "gach" + ], + [ + "wybie", + "rał" + ], + [ + "mięk", + "ki" + ], + [ + "mowi", + "c" + ], + [ + "budo", + "wę" + ], + [ + "Króle", + "stwo" + ], + [ + "drewnia", + "ny" + ], + [ + "Bro", + "ń" + ], + [ + "osiem", + "dziesiąt" + ], + [ + "przywiąza", + "ny" + ], + [ + "przywiąza", + "nia" + ], + [ + "pun", + "ktach" + ], + [ + "regu", + "larnie" + ], + [ + "zgra", + "ją" + ], + [ + "niesłycha", + "na" + ], + [ + "RZ", + "E" + ], + [ + "łok", + "ciami" + ], + [ + "pistole", + "tów" + ], + [ + "przebra", + "ny" + ], + [ + "siero", + "ta" + ], + [ + "żni", + "wa" + ], + [ + "żni", + "wia" + ], + [ + "ogól", + "nego" + ], + [ + "wzy", + "wa" + ], + [ + "Rę", + "ka" + ], + [ + "Suda", + "ńczyk" + ], + [ + "zaufa", + "nia" + ], + [ + "dziad", + "ku" + ], + [ + "radziwiłło", + "wskie" + ], + [ + "gwa", + "rem" + ], + [ + "wypę", + "dzić" + ], + [ + "porówna", + "nia" + ], + [ + "pomiesza", + "ne" + ], + [ + "rosną", + "cych" + ], + [ + "zabra", + "nia" + ], + [ + "zabra", + "wszy" + ], + [ + "Penelo", + "py" + ], + [ + "zde", + "pta" + ], + [ + "qu", + "e" + ], + [ + "istnie", + "ją" + ], + [ + "FOR", + "I" + ], + [ + "krza", + "ki" + ], + [ + "wrę", + "czył" + ], + [ + "łopa", + "tki" + ], + [ + "tatu", + "ś" + ], + [ + "rozer", + "wał" + ], + [ + "Jurandów", + "nę" + ], + [ + "ubo", + "gą" + ], + [ + "kosz", + "t" + ], + [ + "Dobrzy", + "ńscy" + ], + [ + "popio", + "ły" + ], + [ + "popio", + "łu" + ], + [ + "zawoła", + "nie" + ], + [ + "wyobra", + "ża" + ], + [ + "pen", + "sji" + ], + [ + "sędzi", + "wy" + ], + [ + "Euro", + "py" + ], + [ + "bierz", + "cie" + ], + [ + "głuchy", + "m" + ], + [ + "świecą", + "ce" + ], + [ + "warko", + "cz" + ], + [ + "zbi", + "tą" + ], + [ + "pieszczo", + "ty" + ], + [ + "Pozwól", + "cie" + ], + [ + "dżun", + "glę" + ], + [ + "lekar", + "stwa" + ], + [ + "puść", + "my" + ], + [ + "grana", + "tów" + ], + [ + "pokor", + "ny" + ], + [ + "ujrzy", + "sz" + ], + [ + "zaniepoko", + "ił" + ], + [ + "doty", + "kał" + ], + [ + "bieli", + "zny" + ], + [ + "ściga", + "ny" + ], + [ + "gołę", + "bi" + ], + [ + "opieku", + "nem" + ], + [ + "regular", + "ne" + ], + [ + "mazowiec", + "kim" + ], + [ + "awantu", + "ry" + ], + [ + "wyłą", + "czając" + ], + [ + "dziwo", + "ta" + ], + [ + "XV", + "III" + ], + [ + "poci", + "sków" + ], + [ + "odby", + "wała" + ], + [ + "omy", + "lił" + ], + [ + "przykro", + "ści" + ], + [ + "wzra", + "stał" + ], + [ + "Fo", + "rum" + ], + [ + "Spodzie", + "wał" + ], + [ + "jęcz", + "mie" + ], + [ + "niepoję", + "tą" + ], + [ + "zagrz", + "miał" + ], + [ + "komtu", + "rów" + ], + [ + "ukoń", + "czeniu" + ], + [ + "Nita", + "gera" + ], + [ + "spad", + "ała" + ], + [ + "mel", + "od" + ], + [ + "zaświe", + "ciły" + ], + [ + "zaczerwie", + "nił" + ], + [ + "rozpu", + "ście" + ], + [ + "powroz", + "ie" + ], + [ + "odziedzi", + "czył" + ], + [ + "dziadu", + "ś" + ], + [ + "zapomni", + "ałem" + ], + [ + "zastana", + "wiać" + ], + [ + "ucze", + "st" + ], + [ + "pala", + "nki" + ], + [ + "Kapi", + "tan" + ], + [ + "zniszcze", + "nie" + ], + [ + "kołnie", + "rz" + ], + [ + "Tykoci", + "na" + ], + [ + "kropla", + "mi" + ], + [ + "konfu", + "zji" + ], + [ + "Kal", + "y" + ], + [ + "Hen", + "ryk" + ], + [ + "pozostały", + "ch" + ], + [ + "zarośla", + "ch" + ], + [ + "wyjątko", + "wo" + ], + [ + "hie", + "ny" + ], + [ + "posłucha", + "nie" + ], + [ + "pacior", + "ki" + ], + [ + "Jowi", + "sza" + ], + [ + "wynio", + "słe" + ], + [ + "Heli", + "os" + ], + [ + "mnich", + "ów" + ], + [ + "wry", + "ty" + ], + [ + "zmiło", + "wanie" + ], + [ + "Bohaty", + "rowicz" + ], + [ + "wspaniało", + "myśl" + ], + [ + "gałąz", + "ki" + ], + [ + "Kanne", + "berg" + ], + [ + "esa", + "u" + ], + [ + "Pater", + "son" + ], + [ + "połyski", + "wały" + ], + [ + "keryk", + "s" + ], + [ + "Tysią", + "ce" + ], + [ + "Herkule", + "sa" + ], + [ + "Piecho", + "ta" + ], + [ + "Ruszczy", + "c" + ], + [ + "Gryzel", + "dy" + ], + [ + "Myślała", + "m" + ], + [ + "szezlon", + "gu" + ], + [ + "posiadło", + "ści" + ], + [ + "paździer", + "nika" + ], + [ + "obietni", + "ce" + ], + [ + "Bis", + "mar" + ], + [ + "Adu", + "rowicz" + ], + [ + "czelu", + "ści" + ], + [ + "tancer", + "ki" + ], + [ + "Wschod", + "u" + ], + [ + "bezkar", + "nie" + ], + [ + "Miedziano", + "brody" + ], + [ + "Resz", + "tę" + ], + [ + "Zołtare", + "ń" + ], + [ + "dak", + "tyle" + ], + [ + "gąsio", + "rek" + ], + [ + "Mentezufi", + "sa" + ], + [ + "Róży", + "ca" + ], + [ + "odrę", + "twie" + ], + [ + "bam", + "bu" + ], + [ + "Czela", + "dź" + ], + [ + "biod", + "rach" + ], + [ + "fortali", + "cji" + ], + [ + "Opali", + "ński" + ], + [ + "Szpi", + "gel" + ], + [ + "abo", + "mina" + ], + [ + "Kniaziów", + "na" + ], + [ + "UCZ", + "EŃ" + ], + [ + "EU", + "FORI" + ], + [ + "szkar", + "ła" + ], + [ + "Dowie", + "dziawszy" + ], + [ + "Stop", + "niowo" + ], + [ + "Gha", + "rak" + ], + [ + "Śró", + "dziem" + ], + [ + "1", + "6" + ], + [ + "A", + "da" + ], + [ + "A", + "dol" + ], + [ + "E", + "wki" + ], + [ + "E", + "lia" + ], + [ + "K", + "rom" + ], + [ + "N", + "ur" + ], + [ + "O", + "two" + ], + [ + "O", + "krę" + ], + [ + "O", + "skier" + ], + [ + "P", + "L" + ], + [ + "P", + "RO" + ], + [ + "R", + "ą" + ], + [ + "S", + "re" + ], + [ + "S", + "tro" + ], + [ + "S", + "FI" + ], + [ + "T", + "O" + ], + [ + "T", + "rą" + ], + [ + "U", + "spoko" + ], + [ + "U", + "siadł" + ], + [ + "U", + "czuł" + ], + [ + "U", + "płynęło" + ], + [ + "W", + "ro" + ], + [ + "W", + "rza" + ], + [ + "W", + "aż" + ], + [ + "W", + "ciąż" + ], + [ + "W", + "óz" + ], + [ + "X", + "L" + ], + [ + "Z", + "dzi" + ], + [ + "Z", + "ły" + ], + [ + "a", + "ro" + ], + [ + "a", + "ca" + ], + [ + "b", + "lon" + ], + [ + "d", + "róż" + ], + [ + "g", + "em" + ], + [ + "g", + "rów" + ], + [ + "i", + "sz" + ], + [ + "j", + "skich" + ], + [ + "l", + "my" + ], + [ + "l", + "stwo" + ], + [ + "o", + "pra" + ], + [ + "o", + "nem" + ], + [ + "o", + "póź" + ], + [ + "o", + "strzy" + ], + [ + "o", + "siadły" + ], + [ + "p", + "niu" + ], + [ + "p", + "sem" + ], + [ + "r", + "r" + ], + [ + "s", + "chodzą" + ], + [ + "s", + "przykrzy" + ], + [ + "u", + "myśl" + ], + [ + "u", + "pom" + ], + [ + "u", + "szło" + ], + [ + "u", + "for" + ], + [ + "u", + "brał" + ], + [ + "u", + "szom" + ], + [ + "w", + "patrzył" + ], + [ + "w", + "nikiem" + ], + [ + "w", + "biegła" + ], + [ + "w", + "dowy" + ], + [ + "w", + "żdy" + ], + [ + "y", + "a" + ], + [ + "z", + "rze" + ], + [ + "z", + "ich" + ], + [ + "z", + "su" + ], + [ + "z", + "wą" + ], + [ + "z", + "win" + ], + [ + "z", + "niko" + ], + [ + "z", + "wiązał" + ], + [ + "z", + "lękli" + ], + [ + "ł", + "bi" + ], + [ + "ś", + "no" + ], + [ + "ź", + "b" + ], + [ + "ż", + "ale" + ], + [ + "ż", + "nę" + ], + [ + "ż", + "ką" + ], + [ + "nie", + "wi" + ], + [ + "nie", + "wier" + ], + [ + "nie", + "dziel" + ], + [ + "nie", + "wiernych" + ], + [ + "na", + "dzy" + ], + [ + "na", + "biera" + ], + [ + "na", + "staje" + ], + [ + "na", + "mawiać" + ], + [ + "sz", + "ro" + ], + [ + "po", + "każ" + ], + [ + "po", + "bła" + ], + [ + "po", + "śle" + ], + [ + "po", + "świ" + ], + [ + "po", + "nieść" + ], + [ + "po", + "wiąza" + ], + [ + "po", + "brali" + ], + [ + "po", + "prosił" + ], + [ + "po", + "całować" + ], + [ + "po", + "słuchaj" + ], + [ + "po", + "grom" + ], + [ + "po", + "kiwał" + ], + [ + "po", + "błogosławi" + ], + [ + "ra", + "sa" + ], + [ + "ra", + "mę" + ], + [ + "ro", + "iły" + ], + [ + "rze", + "niach" + ], + [ + "li", + "che" + ], + [ + "li", + "wiej" + ], + [ + "li", + "gij" + ], + [ + "wi", + "ca" + ], + [ + "go", + "t" + ], + [ + "ko", + "wanie" + ], + [ + "ko", + "sma" + ], + [ + "ko", + "respon" + ], + [ + "ci", + "ska" + ], + [ + "za", + "jdzie" + ], + [ + "za", + "lał" + ], + [ + "za", + "rzucił" + ], + [ + "za", + "powiadał" + ], + [ + "za", + "robił" + ], + [ + "za", + "bronił" + ], + [ + "za", + "tknął" + ], + [ + "za", + "chodzącego" + ], + [ + "za", + "budowa" + ], + [ + "do", + "trzy" + ], + [ + "do", + "wego" + ], + [ + "do", + "kazał" + ], + [ + "do", + "jechać" + ], + [ + "do", + "puścił" + ], + [ + "do", + "nosząc" + ], + [ + "do", + "bit" + ], + [ + "do", + "czekał" + ], + [ + "do", + "trzymy" + ], + [ + "do", + "mami" + ], + [ + "ło", + "po" + ], + [ + "le", + "ją" + ], + [ + "le", + "niem" + ], + [ + "wa", + "gę" + ], + [ + "ka", + "la" + ], + [ + "ka", + "ną" + ], + [ + "ka", + "zy" + ], + [ + "ka", + "niu" + ], + [ + "ka", + "ganek" + ], + [ + "wie", + "trze" + ], + [ + "wie", + "trz" + ], + [ + "ła", + "wa" + ], + [ + "że", + "brać" + ], + [ + "pa", + "wszy" + ], + [ + "pa", + "nych" + ], + [ + "pa", + "rą" + ], + [ + "pa", + "dając" + ], + [ + "pa", + "tre" + ], + [ + "wy", + "woła" + ], + [ + "wy", + "gry" + ], + [ + "wy", + "znać" + ], + [ + "wy", + "rzeź" + ], + [ + "wy", + "tłuma" + ], + [ + "wy", + "chodzili" + ], + [ + "wy", + "gody" + ], + [ + "wy", + "wija" + ], + [ + "to", + "czyły" + ], + [ + "to", + "pnie" + ], + [ + "te", + "o" + ], + [ + "wo", + "nie" + ], + [ + "wo", + "ni" + ], + [ + "wo", + "wać" + ], + [ + "wo", + "nne" + ], + [ + "ty", + "koci" + ], + [ + "dzi", + "łeś" + ], + [ + "dzi", + "kimi" + ], + [ + "dzie", + "ści" + ], + [ + "czy", + "tanie" + ], + [ + "dy", + "wała" + ], + [ + "dy", + "plo" + ], + [ + "od", + "począł" + ], + [ + "od", + "biła" + ], + [ + "od", + "prawił" + ], + [ + "od", + "jeżdżać" + ], + [ + "la", + "bo" + ], + [ + "prze", + "cz" + ], + [ + "prze", + "prawie" + ], + [ + "prze", + "nika" + ], + [ + "prze", + "kup" + ], + [ + "prze", + "prowadził" + ], + [ + "prze", + "siedział" + ], + [ + "prze", + "laty" + ], + [ + "prze", + "prowadzić" + ], + [ + "prze", + "ora" + ], + [ + "mo", + "sty" + ], + [ + "ma", + "mo" + ], + [ + "ma", + "ju" + ], + [ + "ma", + "wiali" + ], + [ + "ma", + "gnety" + ], + [ + "bo", + "wa" + ], + [ + "bo", + "bro" + ], + [ + "bo", + "che" + ], + [ + "si", + "wo" + ], + [ + "mie", + "rza" + ], + [ + "przy", + "ć" + ], + [ + "przy", + "była" + ], + [ + "przy", + "pada" + ], + [ + "przy", + "błę" + ], + [ + "przy", + "nosił" + ], + [ + "ku", + "szą" + ], + [ + "ku", + "gla" + ], + [ + "ku", + "brak" + ], + [ + "mu", + "jące" + ], + [ + "sta", + "ny" + ], + [ + "re", + "fe" + ], + [ + "ści", + "sku" + ], + [ + "we", + "ne" + ], + [ + "we", + "szły" + ], + [ + "ba", + "wia" + ], + [ + "ba", + "tem" + ], + [ + "ba", + "czenie" + ], + [ + "ru", + "skiego" + ], + [ + "ru", + "bla" + ], + [ + "my", + "ka" + ], + [ + "my", + "dła" + ], + [ + "sze", + "wskiego" + ], + [ + "bie", + "dną" + ], + [ + "co", + "ć" + ], + [ + "sa", + "dła" + ], + [ + "sa", + "piąc" + ], + [ + "bi", + "ję" + ], + [ + "bi", + "or" + ], + [ + "cho", + "wy" + ], + [ + "cho", + "rób" + ], + [ + "łu", + "ją" + ], + [ + "łu", + "kiem" + ], + [ + "roz", + "la" + ], + [ + "roz", + "róż" + ], + [ + "roz", + "kochany" + ], + [ + "roz", + "prawy" + ], + [ + "roz", + "gorączko" + ], + [ + "roz", + "kwit" + ], + [ + "raz", + "ił" + ], + [ + "lu", + "f" + ], + [ + "ga", + "nów" + ], + [ + "ga", + "nem" + ], + [ + "ga", + "jów" + ], + [ + "ga", + "chom" + ], + [ + "ze", + "go" + ], + [ + "ze", + "sch" + ], + [ + "pi", + "wem" + ], + [ + "spo", + "du" + ], + [ + "spo", + "czę" + ], + [ + "so", + "wo" + ], + [ + "so", + "wany" + ], + [ + "sza", + "ńca" + ], + [ + "sza", + "rym" + ], + [ + "de", + "fi" + ], + [ + "pra", + "wego" + ], + [ + "pod", + "pi" + ], + [ + "pod", + "trzy" + ], + [ + "pod", + "nó" + ], + [ + "pod", + "pala" + ], + [ + "zna", + "nej" + ], + [ + "cha", + "nie" + ], + [ + "Nie", + "szczęście" + ], + [ + "Nie", + "pokój" + ], + [ + "sie", + "dź" + ], + [ + "be", + "ne" + ], + [ + "be", + "lu" + ], + [ + "du", + "sić" + ], + [ + "rzekł", + "eś" + ], + [ + "Po", + "ra" + ], + [ + "Po", + "dzi" + ], + [ + "Po", + "każ" + ], + [ + "Po", + "licz" + ], + [ + "Po", + "słuchajcie" + ], + [ + "ob", + "sa" + ], + [ + "ob", + "su" + ], + [ + "ob", + "lała" + ], + [ + "nął", + "em" + ], + [ + "Na", + "rok" + ], + [ + "pro", + "my" + ], + [ + "pro", + "fi" + ], + [ + "pro", + "stą" + ], + [ + "Ja", + "nek" + ], + [ + "ska", + "mie" + ], + [ + "powie", + "rz" + ], + [ + "zy", + "cji" + ], + [ + "su", + "rowie" + ], + [ + "Bo", + "ską" + ], + [ + "me", + "cha" + ], + [ + "wz", + "ruszy" + ], + [ + "wz", + "niosła" + ], + [ + "wz", + "ruszyła" + ], + [ + "wą", + "ską" + ], + [ + "przed", + "mie" + ], + [ + "naj", + "szczęśli" + ], + [ + "naj", + "potęż" + ], + [ + "naj", + "dłużej" + ], + [ + "naj", + "znakomit" + ], + [ + "żo", + "nami" + ], + [ + "słu", + "chy" + ], + [ + "słu", + "pów" + ], + [ + "Ch", + "an" + ], + [ + "mia", + "nie" + ], + [ + "sła", + "ch" + ], + [ + "tę", + "cza" + ], + [ + "tę", + "czę" + ], + [ + "Je", + "zio" + ], + [ + "sło", + "niu" + ], + [ + "dro", + "gami" + ], + [ + "nad", + "chodzą" + ], + [ + "dę", + "bem" + ], + [ + "wła", + "dzą" + ], + [ + "nu", + "dził" + ], + [ + "cia", + "ś" + ], + [ + "gro", + "b" + ], + [ + "gro", + "my" + ], + [ + "wę", + "gla" + ], + [ + "pła", + "sko" + ], + [ + "śmie", + "ją" + ], + [ + "chy", + "żo" + ], + [ + "jako", + "bym" + ], + [ + "stra", + "cone" + ], + [ + "tał", + "em" + ], + [ + "Wi", + "no" + ], + [ + "Wi", + "słę" + ], + [ + "zi", + "one" + ], + [ + "gę", + "stą" + ], + [ + "Ma", + "cha" + ], + [ + "Ma", + "tki" + ], + [ + "Ma", + "tkę" + ], + [ + "dą", + "żył" + ], + [ + "resz", + "tek" + ], + [ + "Sta", + "nęli" + ], + [ + "mę", + "skie" + ], + [ + "Pa", + "nem" + ], + [ + "tra", + "pi" + ], + [ + "wała", + "mi" + ], + [ + "ste", + "pu" + ], + [ + "ste", + "rnie" + ], + [ + "zło", + "żoną" + ], + [ + "Ty", + "be" + ], + [ + "kto", + "wać" + ], + [ + "Ra", + "do" + ], + [ + "Ra", + "dzę" + ], + [ + "pow", + "staje" + ], + [ + "niego", + "dzi" + ], + [ + "kra", + "ńcach" + ], + [ + "pad", + "nij" + ], + [ + "ha", + "bit" + ], + [ + "ha", + "zar" + ], + [ + "odpowie", + "dz" + ], + [ + "Sz", + "ły" + ], + [ + "panie", + "nko" + ], + [ + "Do", + "mu" + ], + [ + "czyni", + "łem" + ], + [ + "Prze", + "j" + ], + [ + "Prze", + "szli" + ], + [ + "szu", + "kała" + ], + [ + "robi", + "ło" + ], + [ + "kro", + "pel" + ], + [ + "Mo", + "rze" + ], + [ + "Mo", + "lina" + ], + [ + "koń", + "skiego" + ], + [ + "koń", + "skimi" + ], + [ + "rzą", + "dowi" + ], + [ + "zda", + "rzeń" + ], + [ + "tru", + "pach" + ], + [ + "Ka", + "sz" + ], + [ + "Ka", + "mo" + ], + [ + "gnie", + "nie" + ], + [ + "gnie", + "ździe" + ], + [ + "kry", + "jomu" + ], + [ + "dzia", + "dów" + ], + [ + "krze", + "słem" + ], + [ + "miesz", + "ało" + ], + [ + "żą", + "dam" + ], + [ + "pły", + "t" + ], + [ + "pę", + "che" + ], + [ + "przeci", + "snąć" + ], + [ + "Przy", + "najmniej" + ], + [ + "men", + "de" + ], + [ + "zosta", + "wię" + ], + [ + "zosta", + "wiać" + ], + [ + "Ni", + "komu" + ], + [ + "kon", + "ną" + ], + [ + "pło", + "wą" + ], + [ + "myśli", + "ła" + ], + [ + "usta", + "ć" + ], + [ + "No", + "mar" + ], + [ + "posta", + "wa" + ], + [ + "oba", + "wiać" + ], + [ + "wal", + "czy" + ], + [ + "wal", + "ką" + ], + [ + "zam", + "kiem" + ], + [ + "tłu", + "szczy" + ], + [ + "kar", + "kiem" + ], + [ + "kar", + "ność" + ], + [ + "czer", + "wca" + ], + [ + "Od", + "kąd" + ], + [ + "szczy", + "k" + ], + [ + "oto", + "czeniu" + ], + [ + "pozna", + "ją" + ], + [ + "Me", + "lan" + ], + [ + "ho", + "spo" + ], + [ + "laz", + "łem" + ], + [ + "Cze", + "ść" + ], + [ + "dr", + "gał" + ], + [ + "dr", + "żała" + ], + [ + "Szwe", + "dem" + ], + [ + "pol", + "skiemu" + ], + [ + "Bogu", + "sławie" + ], + [ + "nosi", + "sz" + ], + [ + "licz", + "na" + ], + [ + "puł", + "kiem" + ], + [ + "Pod", + "komorze" + ], + [ + "ST", + "A" + ], + [ + "pole", + "cenie" + ], + [ + "bezpie", + "czne" + ], + [ + "zabi", + "ją" + ], + [ + "towarzy", + "szyć" + ], + [ + "wyda", + "ją" + ], + [ + "wyda", + "jąc" + ], + [ + "kamie", + "nny" + ], + [ + "kamie", + "nnej" + ], + [ + "uj", + "rzę" + ], + [ + "uj", + "rzałem" + ], + [ + "cier", + "p" + ], + [ + "Może", + "my" + ], + [ + "kla", + "tki" + ], + [ + "kla", + "skał" + ], + [ + "poło", + "wą" + ], + [ + "gości", + "nę" + ], + [ + "gości", + "ńcem" + ], + [ + "gości", + "ńcach" + ], + [ + "bó", + "stw" + ], + [ + "świad", + "ka" + ], + [ + "por", + "waniu" + ], + [ + "dostoj", + "ni" + ], + [ + "dostoj", + "nego" + ], + [ + "mor", + "skiej" + ], + [ + "mor", + "ską" + ], + [ + "krę", + "ciły" + ], + [ + "trafi", + "ło" + ], + [ + "szczo", + "nym" + ], + [ + "zdu", + "mio" + ], + [ + "mod", + "lą" + ], + [ + "goto", + "wał" + ], + [ + "wzię", + "ta" + ], + [ + "wro", + "n" + ], + [ + "wro", + "gi" + ], + [ + "zwycię", + "żyć" + ], + [ + "groma", + "d" + ], + [ + "rodzi", + "ła" + ], + [ + "nowa", + "nia" + ], + [ + "dia", + "bły" + ], + [ + "zac", + "ni" + ], + [ + "zac", + "ną" + ], + [ + "wyż", + "sza" + ], + [ + "powtó", + "rzyły" + ], + [ + "kow", + "skiej" + ], + [ + "zwa", + "ne" + ], + [ + "zwa", + "dy" + ], + [ + "odda", + "sz" + ], + [ + "odda", + "lać" + ], + [ + "zaczę", + "to" + ], + [ + "dwu", + "na" + ], + [ + "boga", + "te" + ], + [ + "myśle", + "nia" + ], + [ + "śle", + "dził" + ], + [ + "niepo", + "miernie" + ], + [ + "rozka", + "zania" + ], + [ + "mach", + "in" + ], + [ + "niewol", + "nikom" + ], + [ + "Fa", + "la" + ], + [ + "zgi", + "nęły" + ], + [ + "wojsko", + "we" + ], + [ + "wojsko", + "wą" + ], + [ + "gry", + "zie" + ], + [ + "dobry", + "mi" + ], + [ + "chrześcija", + "ńską" + ], + [ + "Andrze", + "ju" + ], + [ + "We", + "ne" + ], + [ + "Pro", + "ś" + ], + [ + "ogar", + "nęły" + ], + [ + "kole", + "ją" + ], + [ + "kole", + "dzy" + ], + [ + "kole", + "gów" + ], + [ + "dobro", + "dusz" + ], + [ + "zdzi", + "wiona" + ], + [ + "opie", + "ra" + ], + [ + "ukry", + "wał" + ], + [ + "biegł", + "em" + ], + [ + "kły", + "ch" + ], + [ + "zaję", + "tych" + ], + [ + "czerwo", + "nego" + ], + [ + "czerwo", + "nymi" + ], + [ + "królo", + "wę" + ], + [ + "Naj", + "pierw" + ], + [ + "Słu", + "chać" + ], + [ + "męż", + "nie" + ], + [ + "musiał", + "bym" + ], + [ + "twier", + "dza" + ], + [ + "ogni", + "stych" + ], + [ + "pochy", + "lał" + ], + [ + "kup", + "cami" + ], + [ + "per", + "sona" + ], + [ + "ziem", + "ską" + ], + [ + "wód", + "ki" + ], + [ + "chle", + "bie" + ], + [ + "moż", + "liwe" + ], + [ + "uczy", + "nku" + ], + [ + "Praw", + "dzi" + ], + [ + "zbu", + "dzony" + ], + [ + "zbu", + "dziły" + ], + [ + "zbu", + "dziło" + ], + [ + "prawdzi", + "wych" + ], + [ + "fo", + "sy" + ], + [ + "zrozu", + "miesz" + ], + [ + "zrozu", + "miały" + ], + [ + "pozwoli", + "ła" + ], + [ + "żywo", + "ścią" + ], + [ + "Zda", + "wać" + ], + [ + "gwia", + "zdo" + ], + [ + "Wiel", + "kim" + ], + [ + "Sły", + "szycie" + ], + [ + "komna", + "tę" + ], + [ + "słowo", + "m" + ], + [ + "zapła", + "tę" + ], + [ + "powa", + "żna" + ], + [ + "gór", + "ną" + ], + [ + "poprzed", + "nie" + ], + [ + "pory", + "wa" + ], + [ + "pora", + "bia" + ], + [ + "okry", + "tą" + ], + [ + "sce", + "nę" + ], + [ + "posia", + "dam" + ], + [ + "spotka", + "wszy" + ], + [ + "księż", + "niczki" + ], + [ + "dzwo", + "nią" + ], + [ + "dzwo", + "nka" + ], + [ + "zasta", + "wić" + ], + [ + "Oleń", + "ką" + ], + [ + "Ru", + "a" + ], + [ + "niena", + "widzę" + ], + [ + "pta", + "stwa" + ], + [ + "zaba", + "wki" + ], + [ + "Hi", + "p" + ], + [ + "spi", + "chrz" + ], + [ + "ukła", + "da" + ], + [ + "ukła", + "du" + ], + [ + "wście", + "kł" + ], + [ + "dziel", + "ność" + ], + [ + "fry", + "zje" + ], + [ + "Sapie", + "hą" + ], + [ + "zmę", + "czenie" + ], + [ + "Spo", + "strzegł" + ], + [ + "proce", + "su" + ], + [ + "brz", + "miało" + ], + [ + "naro", + "dem" + ], + [ + "podej", + "mował" + ], + [ + "bara", + "nie" + ], + [ + "kasz", + "tel" + ], + [ + "przygo", + "dach" + ], + [ + "błogosła", + "wić" + ], + [ + "wiąz", + "ała" + ], + [ + "arcy", + "kapłanem" + ], + [ + "Cie", + "m" + ], + [ + "poga", + "dać" + ], + [ + "odpowiedzi", + "ały" + ], + [ + "zga", + "sł" + ], + [ + "zga", + "dnąć" + ], + [ + "zer", + "wawszy" + ], + [ + "wyro", + "stka" + ], + [ + "przywi", + "tał" + ], + [ + "pomyśl", + "ne" + ], + [ + "zdziwie", + "niu" + ], + [ + "Su", + "baga" + ], + [ + "zbroj", + "na" + ], + [ + "zamia", + "rach" + ], + [ + "Ła", + "dy" + ], + [ + "nara", + "da" + ], + [ + "obraz", + "ów" + ], + [ + "doświad", + "czeń" + ], + [ + "oddał", + "bym" + ], + [ + "przyjechał", + "em" + ], + [ + "egip", + "skiej" + ], + [ + "egip", + "skim" + ], + [ + "mówią", + "cego" + ], + [ + "Bra", + "wo" + ], + [ + "domo", + "wym" + ], + [ + "miłu", + "ją" + ], + [ + "prawi", + "sz" + ], + [ + "łka", + "jąc" + ], + [ + "przyci", + "skał" + ], + [ + "tatar", + "skiej" + ], + [ + "wszech", + "moc" + ], + [ + "zało", + "gę" + ], + [ + "Sę", + "dzio" + ], + [ + "przedsta", + "wić" + ], + [ + "uważa", + "jąc" + ], + [ + "poja", + "wiły" + ], + [ + "stanowi", + "ć" + ], + [ + "praco", + "wni" + ], + [ + "ubra", + "ne" + ], + [ + "słod", + "kiej" + ], + [ + "rozkazu", + "ję" + ], + [ + "ata", + "manów" + ], + [ + "wyzna", + "czył" + ], + [ + "Ar", + "gos" + ], + [ + "trzydzie", + "stole" + ], + [ + "właści", + "wego" + ], + [ + "wstrzy", + "mała" + ], + [ + "odu", + "rzony" + ], + [ + "poma", + "gali" + ], + [ + "wez", + "brało" + ], + [ + "odkry", + "ć" + ], + [ + "przybra", + "ni" + ], + [ + "nienawi", + "dził" + ], + [ + "uci", + "chł" + ], + [ + "zmieni", + "ały" + ], + [ + "regi", + "menty" + ], + [ + "Bille", + "wi" + ], + [ + "potrzebu", + "jesz" + ], + [ + "ura", + "tował" + ], + [ + "uży", + "wać" + ], + [ + "osła", + "bł" + ], + [ + "brzu", + "chy" + ], + [ + "błaga", + "jąc" + ], + [ + "posa", + "g" + ], + [ + "posa", + "dę" + ], + [ + "kape", + "la" + ], + [ + "dwor", + "skie" + ], + [ + "czaro", + "wnik" + ], + [ + "zawzię", + "cie" + ], + [ + "stara", + "jąc" + ], + [ + "tłuma", + "mi" + ], + [ + "tea", + "tr" + ], + [ + "Wil", + "nem" + ], + [ + "wata", + "ha" + ], + [ + "pioru", + "nów" + ], + [ + "przypomina", + "ła" + ], + [ + "srebr", + "ną" + ], + [ + "Są", + "dzę" + ], + [ + "zwykł", + "ej" + ], + [ + "błyskawi", + "cy" + ], + [ + "pogar", + "dliwie" + ], + [ + "żołnier", + "stwo" + ], + [ + "żołnier", + "skich" + ], + [ + "Księ", + "cia" + ], + [ + "uczci", + "wość" + ], + [ + "wspomnie", + "niem" + ], + [ + "pozosta", + "wało" + ], + [ + "zasłu", + "gę" + ], + [ + "fol", + "gę" + ], + [ + "znu", + "żenia" + ], + [ + "znu", + "żone" + ], + [ + "schy", + "liwszy" + ], + [ + "schy", + "lając" + ], + [ + "przewo", + "ź" + ], + [ + "szlache", + "cka" + ], + [ + "szlache", + "ckiej" + ], + [ + "wspom", + "ni" + ], + [ + "pachoł", + "cy" + ], + [ + "otwie", + "rają" + ], + [ + "kieli", + "cha" + ], + [ + "mądro", + "ścią" + ], + [ + "cierpie", + "niem" + ], + [ + "rzym", + "skie" + ], + [ + "wstrzą", + "snęła" + ], + [ + "gada", + "nia" + ], + [ + "oboję", + "tnym" + ], + [ + "Tro", + "ją" + ], + [ + "Tro", + "ję" + ], + [ + "gnia", + "zd" + ], + [ + "wcze", + "sna" + ], + [ + "bacz", + "ności" + ], + [ + "schro", + "nił" + ], + [ + "sklep", + "em" + ], + [ + "kapelu", + "szem" + ], + [ + "Dro", + "gi" + ], + [ + "grzmo", + "tu" + ], + [ + "draż", + "nić" + ], + [ + "afe", + "ktem" + ], + [ + "zachwy", + "cie" + ], + [ + "zachwy", + "tem" + ], + [ + "leka", + "rze" + ], + [ + "słone", + "cznych" + ], + [ + "słone", + "cznego" + ], + [ + "obszer", + "nej" + ], + [ + "błyszczą", + "cy" + ], + [ + "błyszczą", + "cych" + ], + [ + "szta", + "bu" + ], + [ + "zatrzyma", + "wszy" + ], + [ + "wielmoż", + "nego" + ], + [ + "gęst", + "wę" + ], + [ + "gęst", + "winie" + ], + [ + "równi", + "ny" + ], + [ + "gwałto", + "wny" + ], + [ + "śpi", + "sz" + ], + [ + "osob", + "ne" + ], + [ + "grzbie", + "ty" + ], + [ + "naka", + "zy" + ], + [ + "napełni", + "ało" + ], + [ + "zabie", + "rać" + ], + [ + "ostate", + "cznym" + ], + [ + "cudzoziem", + "skich" + ], + [ + "rozpro", + "szone" + ], + [ + "szczegó", + "łów" + ], + [ + "subie", + "któw" + ], + [ + "Bene", + "we" + ], + [ + "sprowa", + "dzono" + ], + [ + "spół", + "ce" + ], + [ + "przygotowa", + "ne" + ], + [ + "pogrze", + "bie" + ], + [ + "opano", + "wać" + ], + [ + "kolum", + "nami" + ], + [ + "zapew", + "nił" + ], + [ + "rozbu", + "dzi" + ], + [ + "doro", + "żka" + ], + [ + "wątpli", + "wość" + ], + [ + "Najświęt", + "szą" + ], + [ + "purpu", + "ry" + ], + [ + "przestra", + "szył" + ], + [ + "wilgo", + "tne" + ], + [ + "oszczę", + "dził" + ], + [ + "Kur", + "landii" + ], + [ + "posiada", + "nie" + ], + [ + "koryta", + "rza" + ], + [ + "delika", + "tnie" + ], + [ + "południo", + "wi" + ], + [ + "okaz", + "ję" + ], + [ + "zamiesz", + "kać" + ], + [ + "zamiesz", + "kały" + ], + [ + "doku", + "menta" + ], + [ + "doku", + "ment" + ], + [ + "pierście", + "nie" + ], + [ + "pierście", + "nia" + ], + [ + "wyciąga", + "li" + ], + [ + "Billewiczów", + "nę" + ], + [ + "rot", + "mistrz" + ], + [ + "rot", + "mistrzów" + ], + [ + "rośli", + "ny" + ], + [ + "doli", + "nie" + ], + [ + "waha", + "ć" + ], + [ + "ozna", + "ki" + ], + [ + "ozna", + "kami" + ], + [ + "rozdzie", + "la" + ], + [ + "płyną", + "c" + ], + [ + "biesia", + "dy" + ], + [ + "Jeremi", + "m" + ], + [ + "pozwala", + "ją" + ], + [ + "zbó", + "ja" + ], + [ + "złoci", + "ste" + ], + [ + "napo", + "tka" + ], + [ + "tajemni", + "cze" + ], + [ + "zgry", + "źli" + ], + [ + "pun", + "ktu" + ], + [ + "czupry", + "ny" + ], + [ + "czupry", + "ną" + ], + [ + "pełno", + "moc" + ], + [ + "oder", + "wał" + ], + [ + "NI", + "E" + ], + [ + "Zoba", + "czysz" + ], + [ + "kłam", + "stwa" + ], + [ + "dum", + "na" + ], + [ + "zmu", + "sza" + ], + [ + "szpa", + "kowa" + ], + [ + "nastąpi", + "ło" + ], + [ + "prawdo", + "podob" + ], + [ + "anio", + "łów" + ], + [ + "Achi", + "lle" + ], + [ + "seme", + "nowie" + ], + [ + "spuszczo", + "ne" + ], + [ + "przystoj", + "nie" + ], + [ + "gabi", + "net" + ], + [ + "gałęzi", + "ami" + ], + [ + "fle", + "g" + ], + [ + "cięża", + "ru" + ], + [ + "Lubo", + "wli" + ], + [ + "Augu", + "sty" + ], + [ + "mędr", + "ców" + ], + [ + "obda", + "rzył" + ], + [ + "potom", + "stwo" + ], + [ + "Sko", + "czył" + ], + [ + "przyzna", + "wał" + ], + [ + "chust", + "ki" + ], + [ + "Telema", + "chu" + ], + [ + "nieśmiertel", + "ną" + ], + [ + "należą", + "cych" + ], + [ + "qu", + "i" + ], + [ + "gorz", + "kie" + ], + [ + "Woło", + "chów" + ], + [ + "Lub", + "ię" + ], + [ + "zarę", + "czy" + ], + [ + "zanu", + "rzył" + ], + [ + "nocle", + "gu" + ], + [ + "towarzysza", + "mi" + ], + [ + "pocału", + "nki" + ], + [ + "pocału", + "nkami" + ], + [ + "Wal", + "gie" + ], + [ + "następu", + "jący" + ], + [ + "poran", + "ku" + ], + [ + "łopa", + "ty" + ], + [ + "mane", + "w" + ], + [ + "pacholę", + "ta" + ], + [ + "energi", + "a" + ], + [ + "Zd", + "rów" + ], + [ + "traf", + "ię" + ], + [ + "hultaj", + "ów" + ], + [ + "Euro", + "pej" + ], + [ + "uzy", + "ska" + ], + [ + "wytrzyma", + "m" + ], + [ + "żoł", + "ąd" + ], + [ + "Zbro", + "żka" + ], + [ + "wstę", + "ga" + ], + [ + "Kocha", + "m" + ], + [ + "udzie", + "lił" + ], + [ + "Pójdzie", + "sz" + ], + [ + "przepy", + "chem" + ], + [ + "przewyż", + "sza" + ], + [ + "medy", + "ka" + ], + [ + "filozo", + "f" + ], + [ + "najmil", + "sza" + ], + [ + "koli", + "sko" + ], + [ + "Stan", + "kiewicza" + ], + [ + "drga", + "jące" + ], + [ + "Wzią", + "wszy" + ], + [ + "przemy", + "sło" + ], + [ + "derwi", + "sze" + ], + [ + "Arnol", + "da" + ], + [ + "asyryj", + "skich" + ], + [ + "awantu", + "r" + ], + [ + "libij", + "skie" + ], + [ + "brza", + "sk" + ], + [ + "rozry", + "wki" + ], + [ + "Kiemlicz", + "ów" + ], + [ + "poci", + "ski" + ], + [ + "sym", + "pat" + ], + [ + "Sene", + "cjo" + ], + [ + "kondy", + "gna" + ], + [ + "instru", + "k" + ], + [ + "obiecu", + "jąc" + ], + [ + "przecha", + "dzki" + ], + [ + "Palaty", + "nu" + ], + [ + "ukocha", + "ną" + ], + [ + "śpiesz", + "niej" + ], + [ + "zmartwie", + "nia" + ], + [ + "świade", + "ctwa" + ], + [ + "Kuda", + "k" + ], + [ + "wiszą", + "cy" + ], + [ + "zawiado", + "mił" + ], + [ + "syno", + "wca" + ], + [ + "bezbro", + "nny" + ], + [ + "niezwykły", + "m" + ], + [ + "świateł", + "ko" + ], + [ + "Dar", + "em" + ], + [ + "wzniesie", + "niu" + ], + [ + "druży", + "na" + ], + [ + "psubra", + "tów" + ], + [ + "Apol", + "lina" + ], + [ + "świado", + "mość" + ], + [ + "Ludzi", + "om" + ], + [ + "Zamoy", + "skiego" + ], + [ + "napły", + "wały" + ], + [ + "sub", + "tel" + ], + [ + "Przeci", + "wnie" + ], + [ + "herba", + "ty" + ], + [ + "nadą", + "żyć" + ], + [ + "płach", + "tę" + ], + [ + "sfe", + "rze" + ], + [ + "pobi", + "tych" + ], + [ + "swobo", + "dy" + ], + [ + "pretoria", + "nie" + ], + [ + "skru", + "pu" + ], + [ + "kału", + "ski" + ], + [ + "kwest", + "ii" + ], + [ + "zgroz", + "ą" + ], + [ + "protek", + "cję" + ], + [ + "granicz", + "nych" + ], + [ + "pozwo", + "lono" + ], + [ + "zwierzy", + "ny" + ], + [ + "dorad", + "cą" + ], + [ + "przypad", + "kiem" + ], + [ + "Obej", + "rzał" + ], + [ + "Bła", + "gam" + ], + [ + "Ślą", + "ska" + ], + [ + "Wołmontowi", + "cze" + ], + [ + "Niewia", + "sty" + ], + [ + "jednako", + "woż" + ], + [ + "piętna", + "stu" + ], + [ + "nieboszcz", + "ki" + ], + [ + "Czeremi", + "sów" + ], + [ + "gladia", + "torów" + ], + [ + "Dem", + "o" + ], + [ + "Smo", + "leń" + ], + [ + "sentyme", + "nta" + ], + [ + "krzą", + "ta" + ], + [ + "chytro", + "ść" + ], + [ + "Łazie", + "nek" + ], + [ + "Gwia", + "zdy" + ], + [ + "zame", + "czku" + ], + [ + "podwo", + "i" + ], + [ + "kredy", + "t" + ], + [ + "nasłuchi", + "wać" + ], + [ + "przechod", + "niów" + ], + [ + "Lubomir", + "skiego" + ], + [ + "wytwo", + "r" + ], + [ + "instan", + "cję" + ], + [ + "Bla", + "sk" + ], + [ + "pociem", + "niało" + ], + [ + "łabę", + "dzi" + ], + [ + "wygod", + "niej" + ], + [ + "siera", + "dzki" + ], + [ + "Śnie", + "g" + ], + [ + "Niewol", + "nicy" + ], + [ + "Bona", + "par" + ], + [ + "podziemi", + "ów" + ], + [ + "Chrzci", + "ciel" + ], + [ + "Dziewczy", + "nka" + ], + [ + "fraso", + "bli" + ], + [ + "bledną", + "c" + ], + [ + "Elżu", + "sia" + ], + [ + "koper", + "tę" + ], + [ + "gir", + "lan" + ], + [ + "Kai", + "ru" + ], + [ + "Przyjem", + "ski" + ], + [ + "Waty", + "niusz" + ], + [ + "zadysza", + "ny" + ], + [ + "ochry", + "pły" + ], + [ + "rebeli", + "za" + ], + [ + "drza", + "zgi" + ], + [ + "paroksy", + "zm" + ], + [ + "albu", + "m" + ], + [ + "Sce", + "wi" + ], + [ + "sytua", + "cji" + ], + [ + "Uli", + "sse" + ], + [ + "sester", + "cji" + ], + [ + "gorę", + "cej" + ], + [ + "relik", + "wie" + ], + [ + "cari", + "ssi" + ], + [ + "wspó", + "lnie" + ], + [ + "asysten", + "cji" + ], + [ + "osz", + "mia" + ], + [ + "Wolfgan", + "g" + ], + [ + "Skie", + "rnie" + ], + [ + "Lachi", + "w" + ], + [ + "Węgro", + "wicz" + ], + [ + "EUFORI", + "ON" + ], + [ + "SFI", + "NK" + ], + [ + "Molina", + "ri" + ], + [ + "*", + "…" + ], + [ + "A", + "nie" + ], + [ + "C", + "I" + ], + [ + "C", + "ia" + ], + [ + "C", + "ałą" + ], + [ + "D", + "rob" + ], + [ + "D", + "wór" + ], + [ + "E", + "he" + ], + [ + "G", + "od" + ], + [ + "K", + "an" + ], + [ + "L", + "A" + ], + [ + "O", + "wi" + ], + [ + "O", + "ta" + ], + [ + "O", + "dwie" + ], + [ + "O", + "krzyk" + ], + [ + "S", + "ąd" + ], + [ + "S", + "zale" + ], + [ + "S", + "KA" + ], + [ + "T", + "ry" + ], + [ + "T", + "wego" + ], + [ + "U", + "szy" + ], + [ + "U", + "CH" + ], + [ + "U", + "marł" + ], + [ + "U", + "jazdo" + ], + [ + "W", + "ała" + ], + [ + "W", + "stań" + ], + [ + "X", + "IV" + ], + [ + "Y", + "un" + ], + [ + "Z", + "go" + ], + [ + "Z", + "właszcza" + ], + [ + "Z", + "ginie" + ], + [ + "a", + "cz" + ], + [ + "a", + "st" + ], + [ + "c", + "twie" + ], + [ + "c", + "nó" + ], + [ + "d", + "lu" + ], + [ + "e", + "wen" + ], + [ + "f", + "lako" + ], + [ + "f", + "lami" + ], + [ + "f", + "fendi" + ], + [ + "g", + "zy" + ], + [ + "g", + "lach" + ], + [ + "h", + "ale" + ], + [ + "k", + "lep" + ], + [ + "k", + "nęli" + ], + [ + "l", + "ód" + ], + [ + "l", + "odu" + ], + [ + "m", + "ki" + ], + [ + "n", + "da" + ], + [ + "n", + "nymi" + ], + [ + "o", + "stał" + ], + [ + "o", + "wio" + ], + [ + "o", + "żenie" + ], + [ + "o", + "czaro" + ], + [ + "o", + "fie" + ], + [ + "o", + "dziany" + ], + [ + "p", + "ną" + ], + [ + "p", + "ri" + ], + [ + "p", + "szcz" + ], + [ + "s", + "ól" + ], + [ + "t", + "naście" + ], + [ + "u", + "d" + ], + [ + "u", + "la" + ], + [ + "u", + "chodzi" + ], + [ + "u", + "szli" + ], + [ + "u", + "tr" + ], + [ + "u", + "mieć" + ], + [ + "u", + "stępu" + ], + [ + "u", + "padnie" + ], + [ + "u", + "noszą" + ], + [ + "u", + "padło" + ], + [ + "u", + "całować" + ], + [ + "u", + "dobru" + ], + [ + "u", + "chowaj" + ], + [ + "w", + "rzy" + ], + [ + "w", + "cę" + ], + [ + "w", + "pił" + ], + [ + "w", + "skoczył" + ], + [ + "w", + "stępu" + ], + [ + "w", + "chodziło" + ], + [ + "w", + "zywać" + ], + [ + "w", + "tór" + ], + [ + "w", + "skór" + ], + [ + "z", + "ó" + ], + [ + "z", + "jechać" + ], + [ + "z", + "hań" + ], + [ + "z", + "bladła" + ], + [ + "z", + "wracała" + ], + [ + "z", + "mieszała" + ], + [ + "Ł", + "obo" + ], + [ + "ś", + "mi" + ], + [ + "ś", + "ne" + ], + [ + "ś", + "nik" + ], + [ + "ś", + "lep" + ], + [ + "ż", + "ce" + ], + [ + "ż", + "ałem" + ], + [ + "nie", + "pra" + ], + [ + "nie", + "pewne" + ], + [ + "nie", + "wielu" + ], + [ + "nie", + "ufność" + ], + [ + "nie", + "potrzebne" + ], + [ + "nie", + "zachwia" + ], + [ + "na", + "pra" + ], + [ + "na", + "mówił" + ], + [ + "na", + "zwy" + ], + [ + "na", + "mówić" + ], + [ + "sz", + "łe" + ], + [ + "sz", + "par" + ], + [ + "sz", + "kół" + ], + [ + "sz", + "wan" + ], + [ + "po", + "st" + ], + [ + "po", + "woła" + ], + [ + "po", + "god" + ], + [ + "po", + "che" + ], + [ + "po", + "bić" + ], + [ + "po", + "krwa" + ], + [ + "po", + "zio" + ], + [ + "po", + "prowadzi" + ], + [ + "po", + "kazała" + ], + [ + "po", + "kręcił" + ], + [ + "po", + "mieszały" + ], + [ + "po", + "ślę" + ], + [ + "po", + "krewie" + ], + [ + "ni", + "skiej" + ], + [ + "ni", + "jakiego" + ], + [ + "dz", + "cy" + ], + [ + "ra", + "dzą" + ], + [ + "ra", + "żony" + ], + [ + "ra", + "duje" + ], + [ + "ro", + "sy" + ], + [ + "ro", + "są" + ], + [ + "ro", + "słe" + ], + [ + "ro", + "bak" + ], + [ + "li", + "czą" + ], + [ + "li", + "ścia" + ], + [ + "li", + "ter" + ], + [ + "wi", + "ra" + ], + [ + "wi", + "ru" + ], + [ + "wi", + "deł" + ], + [ + "go", + "wych" + ], + [ + "go", + "ńca" + ], + [ + "ko", + "czo" + ], + [ + "ko", + "kar" + ], + [ + "ko", + "pia" + ], + [ + "ko", + "cio" + ], + [ + "ko", + "szta" + ], + [ + "ci", + "n" + ], + [ + "ci", + "snęły" + ], + [ + "za", + "pie" + ], + [ + "za", + "trze" + ], + [ + "za", + "gu" + ], + [ + "za", + "wią" + ], + [ + "za", + "gnie" + ], + [ + "za", + "miło" + ], + [ + "za", + "spa" + ], + [ + "za", + "nosi" + ], + [ + "za", + "stanie" + ], + [ + "za", + "glądał" + ], + [ + "za", + "przysię" + ], + [ + "za", + "prosić" + ], + [ + "za", + "krzyknęła" + ], + [ + "za", + "trząsł" + ], + [ + "do", + "s" + ], + [ + "do", + "ło" + ], + [ + "do", + "no" + ], + [ + "do", + "cze" + ], + [ + "do", + "nu" + ], + [ + "do", + "puści" + ], + [ + "do", + "niósł" + ], + [ + "do", + "miar" + ], + [ + "do", + "zwoli" + ], + [ + "ło", + "j" + ], + [ + "ło", + "no" + ], + [ + "ło", + "wił" + ], + [ + "le", + "si" + ], + [ + "mi", + "nam" + ], + [ + "by", + "lem" + ], + [ + "ka", + "wy" + ], + [ + "ła", + "będzie" + ], + [ + "ła", + "kom" + ], + [ + "ła", + "twą" + ], + [ + "pa", + "pro" + ], + [ + "pa", + "nio" + ], + [ + "pa", + "szczy" + ], + [ + "pa", + "chnie" + ], + [ + "pa", + "wich" + ], + [ + "pa", + "niom" + ], + [ + "ki", + "wały" + ], + [ + "wy", + "dy" + ], + [ + "wy", + "cza" + ], + [ + "wy", + "stra" + ], + [ + "wy", + "stę" + ], + [ + "wy", + "szu" + ], + [ + "wy", + "kar" + ], + [ + "wy", + "nale" + ], + [ + "wy", + "rzucił" + ], + [ + "wy", + "wieść" + ], + [ + "wy", + "brali" + ], + [ + "wy", + "bacz" + ], + [ + "wy", + "rzucał" + ], + [ + "wy", + "płynie" + ], + [ + "wy", + "strzały" + ], + [ + "wy", + "pędził" + ], + [ + "wy", + "trwało" + ], + [ + "wy", + "gania" + ], + [ + "ja", + "dły" + ], + [ + "to", + "bo" + ], + [ + "to", + "nów" + ], + [ + "to", + "łub" + ], + [ + "te", + "in" + ], + [ + "no", + "r" + ], + [ + "ty", + "lne" + ], + [ + "dzi", + "ob" + ], + [ + "dzi", + "wiąc" + ], + [ + "ne", + "tę" + ], + [ + "da", + "rzy" + ], + [ + "da", + "wało" + ], + [ + "dzie", + "łem" + ], + [ + "dzie", + "wek" + ], + [ + "dzie", + "ciach" + ], + [ + "czy", + "sto" + ], + [ + "czy", + "kiem" + ], + [ + "czy", + "stego" + ], + [ + "ry", + "bak" + ], + [ + "dy", + "spe" + ], + [ + "cie", + "niów" + ], + [ + "od", + "bija" + ], + [ + "od", + "wróciwszy" + ], + [ + "od", + "pocznie" + ], + [ + "od", + "powiadały" + ], + [ + "la", + "tać" + ], + [ + "prze", + "ć" + ], + [ + "prze", + "nosić" + ], + [ + "prze", + "sławny" + ], + [ + "mo", + "li" + ], + [ + "mo", + "ment" + ], + [ + "szy", + "k" + ], + [ + "ma", + "la" + ], + [ + "ma", + "ku" + ], + [ + "ma", + "nio" + ], + [ + "bo", + "so" + ], + [ + "bo", + "jów" + ], + [ + "si", + "ał" + ], + [ + "si", + "mi" + ], + [ + "przy", + "być" + ], + [ + "przy", + "brała" + ], + [ + "przy", + "bór" + ], + [ + "przy", + "jeździe" + ], + [ + "przy", + "wiązać" + ], + [ + "przy", + "łbi" + ], + [ + "ku", + "ro" + ], + [ + "ku", + "lami" + ], + [ + "mu", + "ro" + ], + [ + "sta", + "dko" + ], + [ + "sta", + "nowił" + ], + [ + "re", + "a" + ], + [ + "ści", + "nać" + ], + [ + "któ", + "rędy" + ], + [ + "ba", + "cznie" + ], + [ + "ba", + "wili" + ], + [ + "ru", + "de" + ], + [ + "my", + "lę" + ], + [ + "sze", + "f" + ], + [ + "sze", + "rzył" + ], + [ + "bie", + "dę" + ], + [ + "bie", + "dne" + ], + [ + "bie", + "gali" + ], + [ + "bie", + "dnego" + ], + [ + "pie", + "rza" + ], + [ + "pie", + "szą" + ], + [ + "bi", + "sur" + ], + [ + "cho", + "rzy" + ], + [ + "cho", + "re" + ], + [ + "cho", + "wski" + ], + [ + "jak", + "eśmy" + ], + [ + "roz", + "kwi" + ], + [ + "roz", + "przę" + ], + [ + "raz", + "ić" + ], + [ + "ży", + "wić" + ], + [ + "ży", + "jących" + ], + [ + "ży", + "łeś" + ], + [ + "ży", + "jącego" + ], + [ + "lu", + "bel" + ], + [ + "lu", + "bili" + ], + [ + "ga", + "lo" + ], + [ + "ju", + "żem" + ], + [ + "ze", + "gar" + ], + [ + "ze", + "trzeć" + ], + [ + "ze", + "pch" + ], + [ + "pi", + "szcze" + ], + [ + "gło", + "dzie" + ], + [ + "gło", + "dni" + ], + [ + "sza", + "cie" + ], + [ + "sza", + "niec" + ], + [ + "de", + "ro" + ], + [ + "de", + "sek" + ], + [ + "gi", + "nęły" + ], + [ + "gi", + "nał" + ], + [ + "pod", + "nieco" + ], + [ + "pod", + "starości" + ], + [ + "pod", + "ium" + ], + [ + "zna", + "czyć" + ], + [ + "zna", + "cznym" + ], + [ + "kł", + "ów" + ], + [ + "mnie", + "nie" + ], + [ + "ały", + "ch" + ], + [ + "cha", + "nem" + ], + [ + "sie", + "n" + ], + [ + "sto", + "czyć" + ], + [ + "sto", + "jąca" + ], + [ + "sto", + "czyły" + ], + [ + "sto", + "lika" + ], + [ + "du", + "żej" + ], + [ + "pe", + "ri" + ], + [ + "Po", + "nia" + ], + [ + "Po", + "między" + ], + [ + "Po", + "żar" + ], + [ + "Po", + "jedy" + ], + [ + "Po", + "żegna" + ], + [ + "Po", + "wiedziała" + ], + [ + "Po", + "goda" + ], + [ + "pu", + "deł" + ], + [ + "szcze", + "nie" + ], + [ + "szcze", + "ra" + ], + [ + "pro", + "cho" + ], + [ + "pro", + "giem" + ], + [ + "pro", + "chami" + ], + [ + "Ja", + "mont" + ], + [ + "lo", + "wym" + ], + [ + "ska", + "p" + ], + [ + "sy", + "l" + ], + [ + "sy", + "ta" + ], + [ + "sy", + "nom" + ], + [ + "su", + "knia" + ], + [ + "se", + "go" + ], + [ + "se", + "dno" + ], + [ + "był", + "byś" + ], + [ + "nic", + "kiego" + ], + [ + "in", + "ter" + ], + [ + "in", + "kur" + ], + [ + "me", + "na" + ], + [ + "bu", + "je" + ], + [ + "bu", + "cha" + ], + [ + "bu", + "fe" + ], + [ + "bu", + "dziła" + ], + [ + "wz", + "ór" + ], + [ + "naj", + "szlachet" + ], + [ + "naj", + "dzik" + ], + [ + "naj", + "milej" + ], + [ + "słu", + "pa" + ], + [ + "Ch", + "le" + ], + [ + "Ch", + "cą" + ], + [ + "Ch", + "cieli" + ], + [ + "lę", + "ka" + ], + [ + "sko", + "na" + ], + [ + "cu", + "dzej" + ], + [ + "tę", + "czo" + ], + [ + "cię", + "tych" + ], + [ + "sło", + "mą" + ], + [ + "Ale", + "i" + ], + [ + "nad", + "brze" + ], + [ + "fi", + "li" + ], + [ + "dę", + "by" + ], + [ + "wła", + "dać" + ], + [ + "wła", + "zić" + ], + [ + "bez", + "miar" + ], + [ + "wę", + "giel" + ], + [ + "ar", + "bi" + ], + [ + "stra", + "ta" + ], + [ + "stra", + "cha" + ], + [ + "czu", + "łe" + ], + [ + "wró", + "ży" + ], + [ + "kła", + "dą" + ], + [ + "wsze", + "rz" + ], + [ + "kim", + "ś" + ], + [ + "Wi", + "na" + ], + [ + "Wi", + "wat" + ], + [ + "stro", + "ną" + ], + [ + "stro", + "ić" + ], + [ + "dzo", + "nymi" + ], + [ + "gę", + "stych" + ], + [ + "chodzi", + "łem" + ], + [ + "wej", + "ściu" + ], + [ + "wu", + "ja" + ], + [ + "Ma", + "g" + ], + [ + "dą", + "żą" + ], + [ + "mę", + "że" + ], + [ + "tra", + "ch" + ], + [ + "peł", + "nie" + ], + [ + "ste", + "pem" + ], + [ + "zło", + "żono" + ], + [ + "Ty", + "żeś" + ], + [ + "trz", + "odę" + ], + [ + "wol", + "nej" + ], + [ + "ciąg", + "łych" + ], + [ + "świe", + "ża" + ], + [ + "czym", + "kolwiek" + ], + [ + "fa", + "ch" + ], + [ + "ha", + "k" + ], + [ + "odpowie", + "sz" + ], + [ + "odpowie", + "dnie" + ], + [ + "Sz", + "tein" + ], + [ + "Do", + "wej" + ], + [ + "Do", + "koła" + ], + [ + "Prze", + "szło" + ], + [ + "Prze", + "bacz" + ], + [ + "robi", + "cie" + ], + [ + "Mo", + "łoj" + ], + [ + "er", + "patre" + ], + [ + "Ba", + "den" + ], + [ + "zda", + "wali" + ], + [ + "zda", + "rzenia" + ], + [ + "niec", + "ki" + ], + [ + "ran", + "nej" + ], + [ + "ran", + "kami" + ], + [ + "Li", + "sola" + ], + [ + "gnie", + "wy" + ], + [ + "kry", + "te" + ], + [ + "dzia", + "mi" + ], + [ + "zwy", + "kli" + ], + [ + "dni", + "ało" + ], + [ + "gra", + "nie" + ], + [ + "obo", + "zy" + ], + [ + "obo", + "zów" + ], + [ + "rzę", + "s" + ], + [ + "rzę", + "dami" + ], + [ + "łą", + "czą" + ], + [ + "szo", + "py" + ], + [ + "żołnie", + "rzowi" + ], + [ + "mil", + "czy" + ], + [ + "pę", + "ta" + ], + [ + "wio", + "sce" + ], + [ + "Wy", + "ście" + ], + [ + "drze", + "mać" + ], + [ + "chę", + "do" + ], + [ + "Mi", + "ckie" + ], + [ + "ciem", + "nymi" + ], + [ + "zosta", + "wszy" + ], + [ + "mło", + "dzia" + ], + [ + "pło", + "ty" + ], + [ + "zmie", + "niać" + ], + [ + "gdyby", + "ście" + ], + [ + "chwy", + "ciło" + ], + [ + "No", + "gi" + ], + [ + "No", + "menta" + ], + [ + "waż", + "nej" + ], + [ + "szcza", + "nie" + ], + [ + "gna", + "ne" + ], + [ + "ską", + "po" + ], + [ + "zam", + "ą" + ], + [ + "kał", + "uży" + ], + [ + "ucie", + "knie" + ], + [ + "um", + "knąć" + ], + [ + "kocha", + "nym" + ], + [ + "Od", + "powiedział" + ], + [ + "kr", + "wie" + ], + [ + "pano", + "wać" + ], + [ + "spoj", + "rzeniu" + ], + [ + "hetma", + "nami" + ], + [ + "hetma", + "ńskiego" + ], + [ + "uro", + "dziła" + ], + [ + "rzo", + "nego" + ], + [ + "ludz", + "kimi" + ], + [ + "pierwszy", + "zna" + ], + [ + "dzię", + "kując" + ], + [ + "Wa", + "si" + ], + [ + "Wa", + "ści" + ], + [ + "szep", + "cząc" + ], + [ + "spokoj", + "ność" + ], + [ + "spa", + "lili" + ], + [ + "spra", + "wiła" + ], + [ + "dr", + "żenie" + ], + [ + "dr", + "żącą" + ], + [ + "trą", + "cając" + ], + [ + "dopiero", + "ż" + ], + [ + "mają", + "tkiem" + ], + [ + "lek", + "kiego" + ], + [ + "pole", + "gło" + ], + [ + "wne", + "mu" + ], + [ + "Mu", + "sieli" + ], + [ + "grze", + "cznym" + ], + [ + "pia", + "ną" + ], + [ + "pia", + "jąc" + ], + [ + "klę", + "knąwszy" + ], + [ + "towarzy", + "szki" + ], + [ + "bły", + "sk" + ], + [ + "samo", + "bój" + ], + [ + "samo", + "tność" + ], + [ + "wyda", + "wali" + ], + [ + "glą", + "dali" + ], + [ + "skrzy", + "pienie" + ], + [ + "dosta", + "ną" + ], + [ + "uj", + "rzały" + ], + [ + "pań", + "skiego" + ], + [ + "zbie", + "rały" + ], + [ + "uśmie", + "chać" + ], + [ + "bio", + "nej" + ], + [ + "pal", + "mo" + ], + [ + "isto", + "ta" + ], + [ + "for", + "mal" + ], + [ + "świad", + "czy" + ], + [ + "zja", + "wia" + ], + [ + "zja", + "wiska" + ], + [ + "por", + "wana" + ], + [ + "dostoj", + "nik" + ], + [ + "Bi", + "ło" + ], + [ + "zale", + "ty" + ], + [ + "Ku", + "p" + ], + [ + "Ku", + "le" + ], + [ + "czeka", + "my" + ], + [ + "czaj", + "ki" + ], + [ + "pio", + "nym" + ], + [ + "fu", + "rią" + ], + [ + "zdu", + "mieni" + ], + [ + "słucha", + "wszy" + ], + [ + "tk", + "wi" + ], + [ + "mod", + "ą" + ], + [ + "rozle", + "ga" + ], + [ + "Oto", + "m" + ], + [ + "wil", + "czy" + ], + [ + "zwycię", + "żył" + ], + [ + "groma", + "dami" + ], + [ + "om", + "ni" + ], + [ + "rodzi", + "nnej" + ], + [ + "Dzi", + "ad" + ], + [ + "twar", + "dym" + ], + [ + "jas", + "nej" + ], + [ + "bło", + "tni" + ], + [ + "ple", + "ni" + ], + [ + "kow", + "skie" + ], + [ + "Ody", + "sowi" + ], + [ + "odda", + "wszy" + ], + [ + "odda", + "wać" + ], + [ + "powi", + "nowa" + ], + [ + "sen", + "nym" + ], + [ + "zoba", + "czyli" + ], + [ + "zmar", + "szczek" + ], + [ + "wieczo", + "rowi" + ], + [ + "boga", + "tej" + ], + [ + "cio", + "tką" + ], + [ + "niepo", + "równa" + ], + [ + "Go", + "łę" + ], + [ + "obro", + "ń" + ], + [ + "niebie", + "ska" + ], + [ + "niebie", + "skiej" + ], + [ + "zdra", + "dzał" + ], + [ + "zaczął", + "em" + ], + [ + "wojsko", + "wi" + ], + [ + "cało", + "ści" + ], + [ + "he", + "rol" + ], + [ + "Czar", + "nota" + ], + [ + "Pro", + "sto" + ], + [ + "sil", + "ną" + ], + [ + "gorą", + "cej" + ], + [ + "gorą", + "cym" + ], + [ + "nau", + "ką" + ], + [ + "szyb", + "ki" + ], + [ + "szyb", + "kim" + ], + [ + "umie", + "ścić" + ], + [ + "ge", + "st" + ], + [ + "ge", + "niu" + ], + [ + "ge", + "ogra" + ], + [ + "zdzi", + "wiło" + ], + [ + "cieka", + "wych" + ], + [ + "ukry", + "tą" + ], + [ + "pułkow", + "niko" + ], + [ + "świet", + "nym" + ], + [ + "królo", + "wo" + ], + [ + "ratu", + "jcie" + ], + [ + "otwar", + "ta" + ], + [ + "chro", + "nić" + ], + [ + "ogni", + "stym" + ], + [ + "ogni", + "skach" + ], + [ + "Dzie", + "wię" + ], + [ + "pochy", + "lili" + ], + [ + "kup", + "no" + ], + [ + "dziedzi", + "ca" + ], + [ + "stru", + "gi" + ], + [ + "ofia", + "ra" + ], + [ + "ofia", + "rowali" + ], + [ + "wiecz", + "nego" + ], + [ + "trza", + "skać" + ], + [ + "jeżdża", + "jąc" + ], + [ + "poli", + "tyka" + ], + [ + "Cz", + "ta" + ], + [ + "poda", + "rował" + ], + [ + "sma", + "gać" + ], + [ + "Kró", + "lo" + ], + [ + "pomoc", + "ników" + ], + [ + "zaj", + "ść" + ], + [ + "ot", + "wórz" + ], + [ + "pokry", + "wały" + ], + [ + "intere", + "sie" + ], + [ + "błę", + "dne" + ], + [ + "fo", + "wał" + ], + [ + "usz", + "ów" + ], + [ + "ocho", + "tnie" + ], + [ + "przekona", + "łem" + ], + [ + "Wiel", + "ką" + ], + [ + "komna", + "ta" + ], + [ + "zapła", + "cą" + ], + [ + "zni", + "żając" + ], + [ + "Si", + "ły" + ], + [ + "poprzed", + "niego" + ], + [ + "Pi", + "ła" + ], + [ + "Pi", + "sze" + ], + [ + "zapom", + "niawszy" + ], + [ + "Au", + "tol" + ], + [ + "sce", + "ny" + ], + [ + "Fenicja", + "nami" + ], + [ + "odzy", + "wać" + ], + [ + "Chilo", + "nowi" + ], + [ + "sp", + "rzą" + ], + [ + "namiest", + "nikowi" + ], + [ + "Ru", + "fi" + ], + [ + "niena", + "cka" + ], + [ + "zaba", + "wi" + ], + [ + "zaba", + "wić" + ], + [ + "podo", + "fi" + ], + [ + "niedo", + "świad" + ], + [ + "niedo", + "wierza" + ], + [ + "proce", + "der" + ], + [ + "gwał", + "ty" + ], + [ + "przygo", + "dzić" + ], + [ + "sej", + "m" + ], + [ + "sej", + "my" + ], + [ + "ist", + "niała" + ], + [ + "kara", + "be" + ], + [ + "zim", + "nej" + ], + [ + "źni", + "ca" + ], + [ + "Wą", + "t" + ], + [ + "poch", + "wali" + ], + [ + "poga", + "ński" + ], + [ + "nta", + "u" + ], + [ + "posła", + "n" + ], + [ + "odezwał", + "em" + ], + [ + "bry", + "ły" + ], + [ + "swa", + "wolę" + ], + [ + "umy", + "ka" + ], + [ + "umy", + "kał" + ], + [ + "zga", + "sła" + ], + [ + "zanie", + "d" + ], + [ + "wyro", + "sły" + ], + [ + "przywi", + "le" + ], + [ + "pienią", + "dz" + ], + [ + "ciąga", + "jąc" + ], + [ + "Su", + "e" + ], + [ + "nazy", + "wam" + ], + [ + "kozac", + "twa" + ], + [ + "przer", + "wa" + ], + [ + "nara", + "żał" + ], + [ + "zio", + "nych" + ], + [ + "strzela", + "no" + ], + [ + "przyby", + "wszy" + ], + [ + "przyby", + "ciem" + ], + [ + "nieprzyjaciel", + "skie" + ], + [ + "Pu", + "szcza" + ], + [ + "dusza", + "ch" + ], + [ + "krzyża", + "ckie" + ], + [ + "krzyża", + "cką" + ], + [ + "oddał", + "em" + ], + [ + "drob", + "nej" + ], + [ + "wczoraj", + "szej" + ], + [ + "Bra", + "my" + ], + [ + "Bra", + "un" + ], + [ + "opowiada", + "niu" + ], + [ + "owo", + "ców" + ], + [ + "domo", + "wa" + ], + [ + "rozko", + "ły" + ], + [ + "rozko", + "sze" + ], + [ + "błęki", + "tny" + ], + [ + "błęki", + "tna" + ], + [ + "powin", + "ność" + ], + [ + "wojen", + "na" + ], + [ + "podró", + "że" + ], + [ + "podró", + "żo" + ], + [ + "dobra", + "noc" + ], + [ + "łka", + "nie" + ], + [ + "Kry", + "spi" + ], + [ + "skry", + "ć" + ], + [ + "zwyczaj", + "na" + ], + [ + "zało", + "ga" + ], + [ + "ban", + "da" + ], + [ + "urzę", + "dy" + ], + [ + "poja", + "dą" + ], + [ + "Czę", + "ść" + ], + [ + "smo", + "ka" + ], + [ + "ubra", + "ni" + ], + [ + "leś", + "ną" + ], + [ + "Ry", + "n" + ], + [ + "koniu", + "chów" + ], + [ + "wyzna", + "wcy" + ], + [ + "bru", + "zdy" + ], + [ + "właści", + "wy" + ], + [ + "właści", + "wej" + ], + [ + "właści", + "wym" + ], + [ + "pach", + "ą" + ], + [ + "Patrz", + "ę" + ], + [ + "Pru", + "siech" + ], + [ + "wez", + "gło" + ], + [ + "wez", + "brała" + ], + [ + "zawie", + "sił" + ], + [ + "niewin", + "ni" + ], + [ + "uci", + "szył" + ], + [ + "poży", + "czyć" + ], + [ + "strzel", + "ba" + ], + [ + "niez", + "liczone" + ], + [ + "poboż", + "ności" + ], + [ + "poboż", + "ność" + ], + [ + "osła", + "nia" + ], + [ + "osła", + "biony" + ], + [ + "oświad", + "czyli" + ], + [ + "ule", + "wy" + ], + [ + "suro", + "wych" + ], + [ + "brzu", + "chach" + ], + [ + "pogrą", + "żyła" + ], + [ + "dwor", + "skim" + ], + [ + "niepoko", + "i" + ], + [ + "czaro", + "wnicy" + ], + [ + "upo", + "rząd" + ], + [ + "upo", + "mnieć" + ], + [ + "przebie", + "rać" + ], + [ + "ponu", + "re" + ], + [ + "Wil", + "no" + ], + [ + "kłopo", + "tli" + ], + [ + "ble", + "dnie" + ], + [ + "tio", + "s" + ], + [ + "mołoj", + "ca" + ], + [ + "zmiesza", + "ne" + ], + [ + "wychy", + "lić" + ], + [ + "wychy", + "lały" + ], + [ + "minu", + "ty" + ], + [ + "żołnier", + "ską" + ], + [ + "tygo", + "dniach" + ], + [ + "niały", + "ch" + ], + [ + "odpowiada", + "jąc" + ], + [ + "młod", + "szym" + ], + [ + "podda", + "niu" + ], + [ + "Chwi", + "lę" + ], + [ + "nieszczęśli", + "wym" + ], + [ + "znu", + "żony" + ], + [ + "tęskno", + "cie" + ], + [ + "Lit", + "wą" + ], + [ + "zap", + "lą" + ], + [ + "wysu", + "nąwszy" + ], + [ + "szlache", + "cki" + ], + [ + "Kiejda", + "ny" + ], + [ + "goni", + "twy" + ], + [ + "malo", + "wni" + ], + [ + "źre", + "nicę" + ], + [ + "cztere", + "j" + ], + [ + "szel", + "mo" + ], + [ + "Krzeszo", + "wskiego" + ], + [ + "posłu", + "chu" + ], + [ + "koszto", + "wnych" + ], + [ + "ture", + "cką" + ], + [ + "Janu", + "szo" + ], + [ + "heł", + "mach" + ], + [ + "Malbor", + "g" + ], + [ + "zma", + "cał" + ], + [ + "gada", + "nie" + ], + [ + "oboję", + "tność" + ], + [ + "zdoła", + "ją" + ], + [ + "orsza", + "ński" + ], + [ + "Or", + "sza" + ], + [ + "przery", + "wana" + ], + [ + "có", + "ra" + ], + [ + "fał", + "sz" + ], + [ + "wrze", + "szcząc" + ], + [ + "sklep", + "ów" + ], + [ + "Sza", + "no" + ], + [ + "poczu", + "ciu" + ], + [ + "weł", + "nę" + ], + [ + "jasno", + "gór" + ], + [ + "wsta", + "wszy" + ], + [ + "dziewię", + "ciu" + ], + [ + "ogo", + "na" + ], + [ + "ogo", + "rzał" + ], + [ + "leni", + "wie" + ], + [ + "kuzy", + "nka" + ], + [ + "nędz", + "ne" + ], + [ + "gęst", + "winy" + ], + [ + "zje", + "dzą" + ], + [ + "zry", + "wać" + ], + [ + "przeszko", + "dzić" + ], + [ + "grani", + "czne" + ], + [ + "Który", + "ch" + ], + [ + "oku", + "la" + ], + [ + "zakry", + "ła" + ], + [ + "Ża", + "dna" + ], + [ + "wyją", + "wszy" + ], + [ + "Twa", + "rze" + ], + [ + "dźwi", + "gnąć" + ], + [ + "nieprze", + "li" + ], + [ + "nasy", + "cić" + ], + [ + "waru", + "nkiem" + ], + [ + "rozpro", + "szyć" + ], + [ + "szczegó", + "ły" + ], + [ + "Chce", + "cie" + ], + [ + "oży", + "wił" + ], + [ + "urzą", + "dził" + ], + [ + "miar", + "kuję" + ], + [ + "zdołał", + "by" + ], + [ + "boja", + "źli" + ], + [ + "Libij", + "czyk" + ], + [ + "klejno", + "tami" + ], + [ + "dusz", + "ne" + ], + [ + "obywa", + "teli" + ], + [ + "doro", + "żkę" + ], + [ + "szele", + "stu" + ], + [ + "mart", + "wych" + ], + [ + "pracu", + "jących" + ], + [ + "francu", + "ski" + ], + [ + "purpu", + "rowy" + ], + [ + "ziar", + "n" + ], + [ + "szwedzkie", + "mu" + ], + [ + "oszczę", + "dności" + ], + [ + "uło", + "żyć" + ], + [ + "Angli", + "a" + ], + [ + "zamknię", + "ta" + ], + [ + "hoj", + "ność" + ], + [ + "zamiesz", + "ku" + ], + [ + "pierście", + "niem" + ], + [ + "wisi", + "ała" + ], + [ + "zazdro", + "ść" + ], + [ + "podwó", + "rzec" + ], + [ + "niespokoj", + "nych" + ], + [ + "znakomi", + "cie" + ], + [ + "Podla", + "sia" + ], + [ + "prywa", + "tnych" + ], + [ + "przesta", + "nę" + ], + [ + "płyną", + "ce" + ], + [ + "Zaporo", + "że" + ], + [ + "drżą", + "cym" + ], + [ + "dziewi", + "c" + ], + [ + "dowci", + "pem" + ], + [ + "pastu", + "cha" + ], + [ + "rozwi", + "nął" + ], + [ + "trakta", + "tu" + ], + [ + "osiem", + "naście" + ], + [ + "trzci", + "nach" + ], + [ + "patrzą", + "ce" + ], + [ + "patrzą", + "cych" + ], + [ + "robot", + "nik" + ], + [ + "NI", + "K" + ], + [ + "zgra", + "ja" + ], + [ + "niesłycha", + "ną" + ], + [ + "płu", + "giem" + ], + [ + "szano", + "wać" + ], + [ + "zamiesza", + "niu" + ], + [ + "!!", + "!" + ], + [ + "orze", + "chy" + ], + [ + "usiło", + "wała" + ], + [ + "ogól", + "ne" + ], + [ + "wzy", + "wam" + ], + [ + "zwycięz", + "ców" + ], + [ + "uchy", + "lił" + ], + [ + "odmie", + "nne" + ], + [ + "przytu", + "łek" + ], + [ + "loka", + "ja" + ], + [ + "Gro", + "ma" + ], + [ + "upa", + "ja" + ], + [ + "magna", + "tów" + ], + [ + "bier", + "ały" + ], + [ + "najpięk", + "niejszą" + ], + [ + "Butry", + "mowie" + ], + [ + "Pre", + "ze" + ], + [ + "waria", + "tem" + ], + [ + "dziu", + "rę" + ], + [ + "popę", + "dli" + ], + [ + "przewa", + "gi" + ], + [ + "przysta", + "ń" + ], + [ + "gład", + "kiej" + ], + [ + "stolniko", + "wej" + ], + [ + "upał", + "ów" + ], + [ + "pocału", + "nków" + ], + [ + "zapowie", + "dź" + ], + [ + "wojewódz", + "twie" + ], + [ + "ide", + "al" + ], + [ + "kata", + "ra" + ], + [ + "obłąka", + "niu" + ], + [ + "wydoby", + "wszy" + ], + [ + "dzierża", + "wcy" + ], + [ + "lżej", + "szy" + ], + [ + "zamyśle", + "nia" + ], + [ + "Wielko", + "polski" + ], + [ + "hultaj", + "stwo" + ], + [ + "posy", + "łał" + ], + [ + "mizer", + "ny" + ], + [ + "nikczem", + "ny" + ], + [ + "Francu", + "zi" + ], + [ + "nome", + "sów" + ], + [ + "psze", + "nicę" + ], + [ + "podwój", + "ną" + ], + [ + "Zawi", + "szy" + ], + [ + "otchła", + "nie" + ], + [ + "zgodzi", + "li" + ], + [ + "drga", + "jącym" + ], + [ + "wita", + "jąc" + ], + [ + "stoso", + "wne" + ], + [ + "Dia", + "bli" + ], + [ + "zapło", + "nął" + ], + [ + "pagór", + "ków" + ], + [ + "Kmicico", + "wych" + ], + [ + "świta", + "niu" + ], + [ + "zapalczy", + "wie" + ], + [ + "XV", + "I" + ], + [ + "XV", + "II" + ], + [ + "sym", + "bo" + ], + [ + "studen", + "tów" + ], + [ + "węgier", + "skiej" + ], + [ + "obiet", + "nicę" + ], + [ + "cierpi", + "ała" + ], + [ + "ostry", + "m" + ], + [ + "nało", + "żyć" + ], + [ + "przysła", + "no" + ], + [ + "pokar", + "mu" + ], + [ + "Palaty", + "n" + ], + [ + "piaszczy", + "ste" + ], + [ + "zmartwie", + "nie" + ], + [ + "rozpaczli", + "wie" + ], + [ + "Ab", + "dank" + ], + [ + "powięk", + "szał" + ], + [ + "rzek", + "nę" + ], + [ + "rozej", + "rzał" + ], + [ + "ambi", + "cja" + ], + [ + "Nale", + "waj" + ], + [ + "zakli", + "nam" + ], + [ + "stalo", + "we" + ], + [ + "kłą", + "b" + ], + [ + "peru", + "kę" + ], + [ + "Patrokle", + "sa" + ], + [ + "fizjogno", + "mii" + ], + [ + "wysi", + "lenia" + ], + [ + "Che", + "o" + ], + [ + "druży", + "nę" + ], + [ + "Fi", + "r" + ], + [ + "przyzwycza", + "jenia" + ], + [ + "żeg", + "lu" + ], + [ + "szczero", + "ści" + ], + [ + "Jedy", + "nego" + ], + [ + "ukra", + "dkiem" + ], + [ + "naszy", + "j" + ], + [ + "szpie", + "gi" + ], + [ + "jarmar", + "ku" + ], + [ + "plo", + "tki" + ], + [ + "zgła", + "dzić" + ], + [ + "dotyka", + "jąc" + ], + [ + "rozczu", + "lił" + ], + [ + "Poczę", + "to" + ], + [ + "Kryczy", + "ńskiego" + ], + [ + "18", + "5" + ], + [ + "koszo", + "wego" + ], + [ + "sufi", + "t" + ], + [ + "zapamię", + "tale" + ], + [ + "objaś", + "nić" + ], + [ + "zgłu", + "szył" + ], + [ + "ćwier", + "ci" + ], + [ + "wikto", + "ria" + ], + [ + "Tykoci", + "nie" + ], + [ + "rosie", + "ńskiego" + ], + [ + "wodzo", + "wi" + ], + [ + "zapomnia", + "no" + ], + [ + "Minc", + "la" + ], + [ + "Wzię", + "li" + ], + [ + "pomar", + "li" + ], + [ + "piszczał", + "ki" + ], + [ + "powścią", + "gli" + ], + [ + "Szczęśli", + "wy" + ], + [ + "Skirwoił", + "ły" + ], + [ + "Sk", + "y" + ], + [ + "sfink", + "s" + ], + [ + "Zapom", + "niał" + ], + [ + "spiesz", + "niej" + ], + [ + "mroz", + "ie" + ], + [ + "zgar", + "biony" + ], + [ + "rzemio", + "sła" + ], + [ + "instyn", + "kt" + ], + [ + "trakto", + "wać" + ], + [ + "preten", + "sji" + ], + [ + "zmusi", + "ć" + ], + [ + "popi", + "ół" + ], + [ + "przypuszcze", + "nie" + ], + [ + "artyle", + "rii" + ], + [ + "wspania", + "l" + ], + [ + "pozdro", + "wiony" + ], + [ + "astro", + "lo" + ], + [ + "sple", + "n" + ], + [ + "podstęp", + "em" + ], + [ + "zmiło", + "wania" + ], + [ + "czó", + "łe" + ], + [ + "czó", + "łen" + ], + [ + "wigi", + "lię" + ], + [ + "taba", + "kie" + ], + [ + "Jezior", + "kowska" + ], + [ + "Faju", + "m" + ], + [ + "Sieciechów", + "na" + ], + [ + "gró", + "źb" + ], + [ + "popeł", + "nił" + ], + [ + "zezna", + "ń" + ], + [ + "bębe", + "n" + ], + [ + "fro", + "nt" + ], + [ + "nawoły", + "wania" + ], + [ + "sztych", + "em" + ], + [ + "dymią", + "ce" + ], + [ + "biur", + "ku" + ], + [ + "Omdur", + "manie" + ], + [ + "Skoń", + "czywszy" + ], + [ + "bracła", + "wskiego" + ], + [ + "prezen", + "tować" + ], + [ + "Zu", + "pełnie" + ], + [ + "As", + "su" + ], + [ + "zmniejsza", + "ć" + ], + [ + "chlaj", + "nę" + ], + [ + "pogło", + "ski" + ], + [ + "Lo", + "ewen" + ], + [ + "chrzę", + "st" + ], + [ + "zatwar", + "działo" + ], + [ + "lut", + "nię" + ], + [ + "pere", + "ł" + ], + [ + "hur", + "mem" + ], + [ + "pokoi", + "ku" + ], + [ + "Prowa", + "dź" + ], + [ + "wiśnio", + "wiec" + ], + [ + "wymów", + "ki" + ], + [ + "Płu", + "t" + ], + [ + "loto", + "su" + ], + [ + "pochwa", + "lony" + ], + [ + "szmarag", + "d" + ], + [ + "nieza", + "długo" + ], + [ + "Nini", + "wy" + ], + [ + "rozgło", + "śnie" + ], + [ + "Abdulla", + "hi" + ], + [ + "Gede", + "on" + ], + [ + "niewątpli", + "wie" + ], + [ + "strzemiona", + "ch" + ], + [ + "Wey", + "har" + ], + [ + "Szandaro", + "wski" + ], + [ + "dżo", + "kej" + ], + [ + "wiaro", + "łom" + ], + [ + "elekt", + "ry" + ], + [ + "akce", + "ntem" + ], + [ + "Uh", + "lik" + ], + [ + "Wata", + "żka" + ], + [ + "Forgel", + "l" + ], + [ + "wysile", + "niem" + ], + [ + "Fau", + "ście" + ], + [ + "Szlangbau", + "mowi" + ], + [ + "niemow", + "lę" + ], + [ + "niesna", + "ski" + ], + [ + "powierz", + "cho" + ], + [ + "cnó", + "t" + ], + [ + "ofie", + "rze" + ], + [ + "pszcz", + "ół" + ], + [ + "zó", + "rz" + ], + [ + "szwan", + "k" + ], + [ + "dyspe", + "n" + ], + [ + "Loewen", + "hau" + ], + [ + "A", + "nio" + ], + [ + "A", + "gry" + ], + [ + "A", + "tacy" + ], + [ + "A", + "zjo" + ], + [ + "A", + "dria" + ], + [ + "B", + "al" + ], + [ + "D", + "wo" + ], + [ + "D", + "re" + ], + [ + "E", + "t" + ], + [ + "E", + "li" + ], + [ + "E", + "sk" + ], + [ + "G", + "łę" + ], + [ + "I", + "r" + ], + [ + "I", + "taka" + ], + [ + "J", + "ą" + ], + [ + "K", + "ri" + ], + [ + "K", + "lau" + ], + [ + "L", + "ę" + ], + [ + "M", + "on" + ], + [ + "M", + "rok" + ], + [ + "M", + "nó" + ], + [ + "O", + "Ł" + ], + [ + "O", + "be" + ], + [ + "O", + "gro" + ], + [ + "O", + "siński" + ], + [ + "R", + "ö" + ], + [ + "R", + "an" + ], + [ + "R", + "ób" + ], + [ + "S", + "zom" + ], + [ + "S", + "piesz" + ], + [ + "U", + "siadła" + ], + [ + "W", + "O" + ], + [ + "W", + "ście" + ], + [ + "W", + "IE" + ], + [ + "Z", + "ja" + ], + [ + "Z", + "em" + ], + [ + "Z", + "nu" + ], + [ + "Z", + "mar" + ], + [ + "Z", + "bliż" + ], + [ + "a", + "e" + ], + [ + "a", + "j" + ], + [ + "a", + "tmo" + ], + [ + "a", + "ustria" + ], + [ + "b", + "ka" + ], + [ + "b", + "ałem" + ], + [ + "d", + "szy" + ], + [ + "d", + "nął" + ], + [ + "e", + "st" + ], + [ + "e", + "ry" + ], + [ + "f", + "ona" + ], + [ + "g", + "h" + ], + [ + "g", + "nąwszy" + ], + [ + "g", + "lami" + ], + [ + "h", + "et" + ], + [ + "i", + "dźmy" + ], + [ + "j", + "skiego" + ], + [ + "k", + "y" + ], + [ + "k", + "rz" + ], + [ + "l", + "wie" + ], + [ + "m", + "sza" + ], + [ + "n", + "ci" + ], + [ + "o", + "bar" + ], + [ + "o", + "patrzy" + ], + [ + "o", + "zdoby" + ], + [ + "o", + "siadła" + ], + [ + "o", + "wóż" + ], + [ + "o", + "siodła" + ], + [ + "o", + "minąć" + ], + [ + "p", + "ten" + ], + [ + "p", + "sami" + ], + [ + "p", + "chnie" + ], + [ + "p", + "lon" + ], + [ + "r", + "ta" + ], + [ + "s", + "wę" + ], + [ + "s", + "puszcza" + ], + [ + "t", + "nę" + ], + [ + "t", + "se" + ], + [ + "u", + "do" + ], + [ + "u", + "praw" + ], + [ + "u", + "pił" + ], + [ + "u", + "słyszałem" + ], + [ + "u", + "mowę" + ], + [ + "u", + "czeń" + ], + [ + "u", + "rósł" + ], + [ + "u", + "wierzą" + ], + [ + "u", + "słyszą" + ], + [ + "w", + "ko" + ], + [ + "w", + "że" + ], + [ + "w", + "co" + ], + [ + "w", + "ciąg" + ], + [ + "w", + "sku" + ], + [ + "w", + "niósł" + ], + [ + "w", + "głębie" + ], + [ + "z", + "la" + ], + [ + "z", + "ży" + ], + [ + "z", + "rą" + ], + [ + "z", + "wę" + ], + [ + "z", + "niż" + ], + [ + "z", + "jechali" + ], + [ + "z", + "boż" + ], + [ + "z", + "wołał" + ], + [ + "z", + "rzucić" + ], + [ + "z", + "siąść" + ], + [ + "z", + "nienacka" + ], + [ + "ć", + "cie" + ], + [ + "ł", + "szy" + ], + [ + "ł", + "gar" + ], + [ + "ł", + "bach" + ], + [ + "ń", + "cza" + ], + [ + "ń", + "czę" + ], + [ + "ś", + "ru" + ], + [ + "Ż", + "ar" + ], + [ + "ż", + "bi" + ], + [ + "”", + "?" + ], + [ + "ie", + "mu" + ], + [ + "nie", + "je" + ], + [ + "nie", + "me" + ], + [ + "nie", + "samo" + ], + [ + "na", + "g" + ], + [ + "na", + "dy" + ], + [ + "na", + "sa" + ], + [ + "na", + "zna" + ], + [ + "na", + "pił" + ], + [ + "na", + "stanie" + ], + [ + "na", + "wrócić" + ], + [ + "ch", + "wiej" + ], + [ + "ch", + "ciej" + ], + [ + "sz", + "kach" + ], + [ + "sz", + "maty" + ], + [ + "sz", + "wajca" + ], + [ + "po", + "by" + ], + [ + "po", + "bo" + ], + [ + "po", + "so" + ], + [ + "po", + "przez" + ], + [ + "po", + "chodzą" + ], + [ + "po", + "prowadził" + ], + [ + "po", + "szuka" + ], + [ + "po", + "żół" + ], + [ + "po", + "żąd" + ], + [ + "po", + "pędził" + ], + [ + "po", + "rzucili" + ], + [ + "po", + "kazały" + ], + [ + "po", + "patrzał" + ], + [ + "po", + "rzuciwszy" + ], + [ + "po", + "mniejszych" + ], + [ + "po", + "wódź" + ], + [ + "ni", + "cza" + ], + [ + "ni", + "torium" + ], + [ + "ro", + "ść" + ], + [ + "ro", + "wało" + ], + [ + "ro", + "wano" + ], + [ + "rze", + "my" + ], + [ + "rze", + "wnymi" + ], + [ + "li", + "nią" + ], + [ + "wi", + "ce" + ], + [ + "wi", + "nowa" + ], + [ + "go", + "wisko" + ], + [ + "je", + "dz" + ], + [ + "je", + "dząc" + ], + [ + "je", + "dzenie" + ], + [ + "ko", + "ź" + ], + [ + "ko", + "ste" + ], + [ + "ko", + "rzenie" + ], + [ + "ko", + "niowi" + ], + [ + "za", + "l" + ], + [ + "za", + "sko" + ], + [ + "za", + "sty" + ], + [ + "za", + "par" + ], + [ + "za", + "patrz" + ], + [ + "za", + "dziwił" + ], + [ + "za", + "pełni" + ], + [ + "za", + "robić" + ], + [ + "za", + "ciąga" + ], + [ + "za", + "prowadzi" + ], + [ + "za", + "padały" + ], + [ + "za", + "darł" + ], + [ + "za", + "jazdu" + ], + [ + "do", + "z" + ], + [ + "do", + "puszcza" + ], + [ + "do", + "równa" + ], + [ + "do", + "daje" + ], + [ + "do", + "łowi" + ], + [ + "do", + "latywały" + ], + [ + "do", + "godzić" + ], + [ + "do", + "chodów" + ], + [ + "ło", + "wić" + ], + [ + "le", + "li" + ], + [ + "le", + "czyć" + ], + [ + "mi", + "gnął" + ], + [ + "mi", + "gnęła" + ], + [ + "wa", + "ty" + ], + [ + "wa", + "żyć" + ], + [ + "by", + "wała" + ], + [ + "by", + "wałem" + ], + [ + "ka", + "du" + ], + [ + "ka", + "sy" + ], + [ + "ka", + "tom" + ], + [ + "ka", + "jda" + ], + [ + "wie", + "sza" + ], + [ + "wie", + "dza" + ], + [ + "wie", + "prz" + ], + [ + "wie", + "źli" + ], + [ + "rzy", + "łem" + ], + [ + "ła", + "mały" + ], + [ + "ła", + "wkę" + ], + [ + "że", + "nił" + ], + [ + "ta", + "my" + ], + [ + "pa", + "trza" + ], + [ + "pa", + "czkę" + ], + [ + "pa", + "sowa" + ], + [ + "ki", + "jowskiego" + ], + [ + "wy", + "u" + ], + [ + "wy", + "gu" + ], + [ + "wy", + "poczę" + ], + [ + "wy", + "pło" + ], + [ + "wy", + "puści" + ], + [ + "wy", + "grze" + ], + [ + "wy", + "wdzię" + ], + [ + "wy", + "trzą" + ], + [ + "wy", + "wołać" + ], + [ + "wy", + "strzał" + ], + [ + "wy", + "prowadzi" + ], + [ + "wy", + "sadził" + ], + [ + "wy", + "brałem" + ], + [ + "ja", + "b" + ], + [ + "ja", + "j" + ], + [ + "ja", + "w" + ], + [ + "ja", + "je" + ], + [ + "ja", + "szczu" + ], + [ + "ja", + "bł" + ], + [ + "to", + "p" + ], + [ + "to", + "wego" + ], + [ + "to", + "wałem" + ], + [ + "to", + "pora" + ], + [ + "te", + "ń" + ], + [ + "te", + "mi" + ], + [ + "wo", + "nią" + ], + [ + "wo", + "dze" + ], + [ + "wo", + "dnych" + ], + [ + "no", + "ża" + ], + [ + "no", + "cu" + ], + [ + "no", + "haj" + ], + [ + "no", + "szenia" + ], + [ + "ty", + "l" + ], + [ + "ty", + "wali" + ], + [ + "ty", + "kać" + ], + [ + "ty", + "czną" + ], + [ + "da", + "ni" + ], + [ + "da", + "mę" + ], + [ + "da", + "mom" + ], + [ + "dzie", + "ju" + ], + [ + "czy", + "nę" + ], + [ + "czy", + "ński" + ], + [ + "czy", + "taj" + ], + [ + "dy", + "mami" + ], + [ + "od", + "ły" + ], + [ + "od", + "robi" + ], + [ + "od", + "głosem" + ], + [ + "od", + "rzuca" + ], + [ + "od", + "syła" + ], + [ + "od", + "chodząc" + ], + [ + "od", + "pust" + ], + [ + "od", + "puść" + ], + [ + "od", + "czuwał" + ], + [ + "od", + "miany" + ], + [ + "prze", + "mówi" + ], + [ + "prze", + "myśl" + ], + [ + "prze", + "nosił" + ], + [ + "prze", + "leciały" + ], + [ + "prze", + "miany" + ], + [ + "mo", + "da" + ], + [ + "mo", + "tyle" + ], + [ + "mo", + "wania" + ], + [ + "szy", + "bę" + ], + [ + "ma", + "ho" + ], + [ + "ją", + "co" + ], + [ + "bo", + "kami" + ], + [ + "si", + "dła" + ], + [ + "mie", + "dzi" + ], + [ + "przy", + "wa" + ], + [ + "przy", + "ła" + ], + [ + "przy", + "cze" + ], + [ + "przy", + "cza" + ], + [ + "przy", + "rzą" + ], + [ + "przy", + "prowa" + ], + [ + "przy", + "brać" + ], + [ + "przy", + "sma" + ], + [ + "przy", + "prowadzić" + ], + [ + "przy", + "niosło" + ], + [ + "przy", + "gryzł" + ], + [ + "przy", + "pisu" + ], + [ + "przy", + "rzekam" + ], + [ + "ku", + "m" + ], + [ + "ku", + "char" + ], + [ + "ku", + "piła" + ], + [ + "mu", + "mia" + ], + [ + "sta", + "nicy" + ], + [ + "cze", + "ństwo" + ], + [ + "re", + "x" + ], + [ + "ści", + "nał" + ], + [ + "ści", + "gają" + ], + [ + "we", + "nta" + ], + [ + "ba", + "to" + ], + [ + "ba", + "sta" + ], + [ + "bie", + "gnie" + ], + [ + "cy", + "f" + ], + [ + "cy", + "n" + ], + [ + "pie", + "czy" + ], + [ + "pie", + "cu" + ], + [ + "sa", + "d" + ], + [ + "sa", + "ne" + ], + [ + "sa", + "pał" + ], + [ + "nia", + "no" + ], + [ + "roz", + "cie" + ], + [ + "roz", + "ju" + ], + [ + "roz", + "są" + ], + [ + "roz", + "stąpi" + ], + [ + "roz", + "rado" + ], + [ + "roz", + "poczęli" + ], + [ + "roz", + "puścił" + ], + [ + "roz", + "brz" + ], + [ + "roz", + "pyty" + ], + [ + "roz", + "nosząc" + ], + [ + "roz", + "darł" + ], + [ + "ży", + "ta" + ], + [ + "ży", + "my" + ], + [ + "ga", + "wiedzi" + ], + [ + "rę", + "cznym" + ], + [ + "gło", + "wnie" + ], + [ + "pan", + "tery" + ], + [ + "spo", + "dem" + ], + [ + "spo", + "waż" + ], + [ + "spo", + "rt" + ], + [ + "wia", + "sz" + ], + [ + "so", + "le" + ], + [ + "so", + "wane" + ], + [ + "so", + "sno" + ], + [ + "sza", + "mo" + ], + [ + "sza", + "ńczy" + ], + [ + "sza", + "rej" + ], + [ + "sza", + "fra" + ], + [ + "pra", + "c" + ], + [ + "pra", + "e" + ], + [ + "pod", + "u" + ], + [ + "pod", + "ra" + ], + [ + "pod", + "woje" + ], + [ + "pod", + "wyż" + ], + [ + "pod", + "jąć" + ], + [ + "pod", + "pisać" + ], + [ + "pod", + "jezd" + ], + [ + "pod", + "palić" + ], + [ + "mnie", + "masz" + ], + [ + "cha", + "nio" + ], + [ + "cha", + "nowi" + ], + [ + "Nie", + "wiele" + ], + [ + "sie", + "kier" + ], + [ + "sto", + "do" + ], + [ + "pe", + "ro" + ], + [ + "Po", + "szła" + ], + [ + "pu", + "dło" + ], + [ + "ob", + "szy" + ], + [ + "Za", + "ga" + ], + [ + "Za", + "chodu" + ], + [ + "Za", + "cny" + ], + [ + "Na", + "ro" + ], + [ + "pro", + "mi" + ], + [ + "Ja", + "snej" + ], + [ + "lo", + "ch" + ], + [ + "lo", + "sach" + ], + [ + "ska", + "mieni" + ], + [ + "ska", + "lnej" + ], + [ + "ża", + "ru" + ], + [ + "sy", + "knął" + ], + [ + "wać", + "państwu" + ], + [ + "su", + "mie" + ], + [ + "su", + "chą" + ], + [ + "Bo", + "skiego" + ], + [ + "in", + "su" + ], + [ + "in", + "teli" + ], + [ + "an", + "ta" + ], + [ + "bu", + "ch" + ], + [ + "bu", + "te" + ], + [ + "bu", + "ry" + ], + [ + "bu", + "jąc" + ], + [ + "bu", + "kła" + ], + [ + "bu", + "ntów" + ], + [ + "rza", + "no" + ], + [ + "wz", + "nieśli" + ], + [ + "przed", + "nia" + ], + [ + "przed", + "nio" + ], + [ + "przed", + "sion" + ], + [ + "naj", + "straszli" + ], + [ + "żo", + "wie" + ], + [ + "żo", + "łą" + ], + [ + "czo", + "ść" + ], + [ + "słu", + "go" + ], + [ + "Ch", + "or" + ], + [ + "Ch", + "ri" + ], + [ + "Ch", + "ciało" + ], + [ + "mia", + "nę" + ], + [ + "sła", + "wne" + ], + [ + "sko", + "czę" + ], + [ + "sko", + "mende" + ], + [ + "cu", + "l" + ], + [ + "cu", + "dnych" + ], + [ + "kę", + "pami" + ], + [ + "Je", + "ńcy" + ], + [ + "Je", + "szczem" + ], + [ + "cię", + "to" + ], + [ + "cię", + "ży" + ], + [ + "nim", + "fy" + ], + [ + "cią", + "głego" + ], + [ + "nad", + "mia" + ], + [ + "nad", + "ciąg" + ], + [ + "ką", + "ty" + ], + [ + "ką", + "sał" + ], + [ + "bli", + "ską" + ], + [ + "cia", + "snym" + ], + [ + "jo", + "wych" + ], + [ + "pier", + "ały" + ], + [ + "im", + "ć" + ], + [ + "gro", + "dzi" + ], + [ + "gro", + "bem" + ], + [ + "zu", + "j" + ], + [ + "bez", + "dro" + ], + [ + "ar", + "i" + ], + [ + "śli", + "czną" + ], + [ + "pła", + "czę" + ], + [ + "pła", + "szcze" + ], + [ + "pła", + "tki" + ], + [ + "gu", + "zi" + ], + [ + "gu", + "ber" + ], + [ + "sty", + "lu" + ], + [ + "chy", + "bił" + ], + [ + "chy", + "łkiem" + ], + [ + "stra", + "szą" + ], + [ + "nio", + "nymi" + ], + [ + "kła", + "mi" + ], + [ + "kła", + "dali" + ], + [ + "Wi", + "r" + ], + [ + "Wi", + "lko" + ], + [ + "tro", + "chu" + ], + [ + "rzu", + "cało" + ], + [ + "niem", + "ałe" + ], + [ + "or", + "dą" + ], + [ + "oczy", + "szcza" + ], + [ + "sły", + "nął" + ], + [ + "wej", + "rzeniem" + ], + [ + "stę", + "sk" + ], + [ + "Sta", + "nie" + ], + [ + "Sta", + "siem" + ], + [ + "pię", + "ty" + ], + [ + "par", + "ka" + ], + [ + "par", + "we" + ], + [ + "Pa", + "ce" + ], + [ + "tra", + "wa" + ], + [ + "Ty", + "fon" + ], + [ + "chci", + "wy" + ], + [ + "szą", + "ce" + ], + [ + "nię", + "tego" + ], + [ + "Ju", + "dy" + ], + [ + "Ra", + "czej" + ], + [ + "chu", + "dł" + ], + [ + "zd", + "wojo" + ], + [ + "była", + "ś" + ], + [ + "ha", + "sła" + ], + [ + "lą", + "t" + ], + [ + "Sz", + "kot" + ], + [ + "Pan", + "nę" + ], + [ + "Do", + "wiedział" + ], + [ + "Do", + "świad" + ], + [ + "Do", + "mański" + ], + [ + "mar", + "muru" + ], + [ + "wych", + "wala" + ], + [ + "et", + "c" + ], + [ + "Te", + "ok" + ], + [ + "Prze", + "bóg" + ], + [ + "szu", + "mi" + ], + [ + "szu", + "fla" + ], + [ + "robi", + "łem" + ], + [ + "Ro", + "dzi" + ], + [ + "chło", + "pu" + ], + [ + "By", + "ś" + ], + [ + "By", + "wały" + ], + [ + "Ba", + "ssa" + ], + [ + "Sa", + "rze" + ], + [ + "zda", + "rzały" + ], + [ + "szla", + "ku" + ], + [ + "tru", + "dzi" + ], + [ + "tru", + "dzie" + ], + [ + "Ka", + "mi" + ], + [ + "ran", + "ne" + ], + [ + "Li", + "bii" + ], + [ + "gnie", + "cie" + ], + [ + "dzia", + "tki" + ], + [ + "sku", + "je" + ], + [ + "Ko", + "li" + ], + [ + "przyja", + "dą" + ], + [ + "war", + "czenie" + ], + [ + "łą", + "kę" + ], + [ + "ścią", + "gnęły" + ], + [ + "Wie", + "rza" + ], + [ + "Wie", + "dziano" + ], + [ + "stwa", + "rza" + ], + [ + "szo", + "ło" + ], + [ + "szo", + "wie" + ], + [ + "pły", + "w" + ], + [ + "wio", + "skach" + ], + [ + "mniej", + "szej" + ], + [ + "Wy", + "chodzi" + ], + [ + "Wy", + "szła" + ], + [ + "Wy", + "dało" + ], + [ + "przeci", + "wił" + ], + [ + "Jak", + "em" + ], + [ + "towa", + "ru" + ], + [ + "Rze", + "żu" + ], + [ + "mło", + "tów" + ], + [ + "mło", + "dziana" + ], + [ + "poko", + "chała" + ], + [ + "kon", + "tem" + ], + [ + "Pe", + "ter" + ], + [ + "og", + "lę" + ], + [ + "dwie", + "ma" + ], + [ + "pło", + "t" + ], + [ + "pło", + "we" + ], + [ + "pło", + "nęła" + ], + [ + "zmie", + "niała" + ], + [ + "miejs", + "cowi" + ], + [ + "myśli", + "wi" + ], + [ + "zawoł", + "ałem" + ], + [ + "usta", + "wały" + ], + [ + "No", + "we" + ], + [ + "No", + "wym" + ], + [ + "ia", + "e" + ], + [ + "ia", + "t" + ], + [ + "niech", + "cący" + ], + [ + "tar", + "gał" + ], + [ + "tar", + "gnął" + ], + [ + "prz", + "ąc" + ], + [ + "ws", + "parła" + ], + [ + "nowi", + "ną" + ], + [ + "oba", + "wiam" + ], + [ + "wal", + "ną" + ], + [ + "zam", + "rę" + ], + [ + "ucie", + "kały" + ], + [ + "noc", + "ną" + ], + [ + "kocha", + "nki" + ], + [ + "kobie", + "tom" + ], + [ + "szczy", + "tnie" + ], + [ + "oto", + "czona" + ], + [ + "woje", + "wo" + ], + [ + "star", + "cze" + ], + [ + "Da", + "ruj" + ], + [ + "Da", + "gonie" + ], + [ + "pozna", + "ję" + ], + [ + "hetma", + "ny" + ], + [ + "hetma", + "ński" + ], + [ + "hetma", + "ńskich" + ], + [ + "ogro", + "dem" + ], + [ + "brze", + "gowi" + ], + [ + "ho", + "dował" + ], + [ + "zwie", + "sza" + ], + [ + "Cze", + "re" + ], + [ + "szep", + "tano" + ], + [ + "fe", + "b" + ], + [ + "spra", + "co" + ], + [ + "spra", + "wami" + ], + [ + "Mać", + "kiem" + ], + [ + "ażeby", + "śmy" + ], + [ + "ude", + "pta" + ], + [ + "strasz", + "no" + ], + [ + "wasz", + "emu" + ], + [ + "dr", + "gała" + ], + [ + "pol", + "nych" + ], + [ + "pamię", + "tała" + ], + [ + "pamię", + "tali" + ], + [ + "żu", + "pan" + ], + [ + "obie", + "cali" + ], + [ + "woła", + "m" + ], + [ + "zbli", + "żały" + ], + [ + "mają", + "tko" + ], + [ + "lek", + "tyka" + ], + [ + "Lu", + "kan" + ], + [ + "mą", + "kę" + ], + [ + "dzieli", + "ło" + ], + [ + "cięż", + "sze" + ], + [ + "grze", + "cho" + ], + [ + "gru", + "nta" + ], + [ + "gru", + "bej" + ], + [ + "skar", + "żył" + ], + [ + "zabi", + "jał" + ], + [ + "samo", + "tna" + ], + [ + "sio", + "stro" + ], + [ + "skrzy", + "piały" + ], + [ + "kamie", + "nnych" + ], + [ + "uj", + "ścia" + ], + [ + "zbie", + "gli" + ], + [ + "wier", + "ci" + ], + [ + "wier", + "ną" + ], + [ + "pal", + "to" + ], + [ + "for", + "em" + ], + [ + "poło", + "żeniem" + ], + [ + "bó", + "stwem" + ], + [ + "mieli", + "by" + ], + [ + "świad", + "czyć" + ], + [ + "nieszczę", + "snych" + ], + [ + "zja", + "wiła" + ], + [ + "nęli", + "śmy" + ], + [ + "por", + "wały" + ], + [ + "por", + "wania" + ], + [ + "zbro", + "dnię" + ], + [ + "krót", + "kich" + ], + [ + "Bi", + "ałe" + ], + [ + "krę", + "ciło" + ], + [ + "zale", + "ca" + ], + [ + "chorąg", + "wiach" + ], + [ + "My", + "lisz" + ], + [ + "trafi", + "ą" + ], + [ + "koło", + "wrotu" + ], + [ + "szczo", + "no" + ], + [ + "wiał", + "e" + ], + [ + "służ", + "ki" + ], + [ + "przyj", + "ście" + ], + [ + "przyj", + "mują" + ], + [ + "przyj", + "mowała" + ], + [ + "ucz", + "tą" + ], + [ + "baro", + "nie" + ], + [ + "baro", + "nową" + ], + [ + "wzię", + "ło" + ], + [ + "wro", + "t" + ], + [ + "uda", + "ją" + ], + [ + "mru", + "czeć" + ], + [ + "groma", + "dnie" + ], + [ + "Cho", + "dził" + ], + [ + "okru", + "tnej" + ], + [ + "dia", + "ble" + ], + [ + "skoń", + "czą" + ], + [ + "skoń", + "czyli" + ], + [ + "skoń", + "czone" + ], + [ + "niebo", + "gę" + ], + [ + "raź", + "niej" + ], + [ + "pią", + "wszy" + ], + [ + "pisa", + "nym" + ], + [ + "gląd", + "ały" + ], + [ + "powo", + "dzenie" + ], + [ + "odda", + "my" + ], + [ + "zapa", + "ść" + ], + [ + "wspo", + "ma" + ], + [ + "skó", + "rach" + ], + [ + "zmar", + "łej" + ], + [ + "La", + "chom" + ], + [ + "pój", + "dź" + ], + [ + "pój", + "dźmy" + ], + [ + "wdzię", + "ki" + ], + [ + "boga", + "ta" + ], + [ + "krzyk", + "nąwszy" + ], + [ + "obro", + "na" + ], + [ + "Wszyst", + "kim" + ], + [ + "wojsko", + "wej" + ], + [ + "chrześcija", + "ński" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskim" + ], + [ + "chrześcija", + "nin" + ], + [ + "chrześcija", + "nką" + ], + [ + "spodzie", + "wała" + ], + [ + "szero", + "kimi" + ], + [ + "rzuca", + "no" + ], + [ + "We", + "st" + ], + [ + "Pro", + "te" + ], + [ + "świ", + "nie" + ], + [ + "świ", + "tać" + ], + [ + "świ", + "stem" + ], + [ + "nau", + "ce" + ], + [ + "sier", + "dzi" + ], + [ + "Tam", + "ten" + ], + [ + "głów", + "ek" + ], + [ + "ogrom", + "nymi" + ], + [ + "rozpa", + "lić" + ], + [ + "cieka", + "w" + ], + [ + "pil", + "ną" + ], + [ + "głębo", + "kich" + ], + [ + "woda", + "mi" + ], + [ + "koro", + "nie" + ], + [ + "pomo", + "st" + ], + [ + "Mar", + "io" + ], + [ + "Mar", + "szałek" + ], + [ + "zła", + "manie" + ], + [ + "chmu", + "rami" + ], + [ + "szere", + "gami" + ], + [ + "groź", + "nych" + ], + [ + "groź", + "bą" + ], + [ + "męż", + "nym" + ], + [ + "zwi", + "nął" + ], + [ + "otwar", + "tej" + ], + [ + "twier", + "dzi" + ], + [ + "chro", + "nił" + ], + [ + "Dzie", + "dzi" + ], + [ + "Dzie", + "wka" + ], + [ + "wybu", + "chy" + ], + [ + "pochy", + "la" + ], + [ + "dziedzi", + "ctwo" + ], + [ + "stru", + "ch" + ], + [ + "stru", + "mieni" + ], + [ + "stru", + "sich" + ], + [ + "pięć", + "dziesiąty" + ], + [ + "myśla", + "no" + ], + [ + "kraj", + "ał" + ], + [ + "kraj", + "obraz" + ], + [ + "grzy", + "wą" + ], + [ + "gor", + "szą" + ], + [ + "mem", + "fi" + ], + [ + "zdraj", + "co" + ], + [ + "pokry", + "ć" + ], + [ + "pokry", + "tych" + ], + [ + "próż", + "ne" + ], + [ + "mili", + "on" + ], + [ + "wole", + "j" + ], + [ + "zbu", + "dzić" + ], + [ + "przej", + "mowała" + ], + [ + "straszli", + "wych" + ], + [ + "ponie", + "śli" + ], + [ + "swe", + "r" + ], + [ + "Rzy", + "mia" + ], + [ + "tęsk", + "nię" + ], + [ + "gwia", + "zdę" + ], + [ + "zwróci", + "ło" + ], + [ + "lata", + "jące" + ], + [ + "zapła", + "kał" + ], + [ + "doj", + "rzała" + ], + [ + "zni", + "szczy" + ], + [ + "wypad", + "li" + ], + [ + "poczy", + "tał" + ], + [ + "groz", + "ą" + ], + [ + "pory", + "wczo" + ], + [ + "komi", + "tywę" + ], + [ + "sce", + "nie" + ], + [ + "bel", + "ce" + ], + [ + "Fenicja", + "nom" + ], + [ + "bogi", + "nię" + ], + [ + "żyw", + "nością" + ], + [ + "Sy", + "me" + ], + [ + "ręka", + "wy" + ], + [ + "wiedz", + "cie" + ], + [ + "stron", + "nicy" + ], + [ + "Ru", + "ch" + ], + [ + "Mie", + "le" + ], + [ + "modli", + "tw" + ], + [ + "obra", + "cał" + ], + [ + "wzro", + "sła" + ], + [ + "zaba", + "wił" + ], + [ + "podo", + "lskiego" + ], + [ + "cno", + "tą" + ], + [ + "proce", + "sów" + ], + [ + "żół", + "tymi" + ], + [ + "podróż", + "nicy" + ], + [ + "speł", + "niał" + ], + [ + "ist", + "nienie" + ], + [ + "kara", + "waną" + ], + [ + "wpadł", + "em" + ], + [ + "niebezpiecze", + "ństwem" + ], + [ + "Kra", + "sie" + ], + [ + "Każ", + "de" + ], + [ + "krwa", + "wymi" + ], + [ + "przysię", + "gnę" + ], + [ + "us", + "nęła" + ], + [ + "Bu", + "ły" + ], + [ + "posła", + "ńców" + ], + [ + "skle", + "po" + ], + [ + "skle", + "py" + ], + [ + "Ho", + "rusa" + ], + [ + "zga", + "sło" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "ny" + ], + [ + "nadzwyczaj", + "nych" + ], + [ + "gotów", + "ką" + ], + [ + "przywi", + "ta" + ], + [ + "napa", + "dy" + ], + [ + "pomyśl", + "ną" + ], + [ + "dowie", + "dzą" + ], + [ + "drago", + "nii" + ], + [ + "znik", + "ło" + ], + [ + "przer", + "wach" + ], + [ + "nara", + "dzić" + ], + [ + "lito", + "ścią" + ], + [ + "przyby", + "sza" + ], + [ + "przyby", + "tek" + ], + [ + "Pu", + "sty" + ], + [ + "wyciąg", + "nęły" + ], + [ + "niezna", + "ną" + ], + [ + "niezna", + "nego" + ], + [ + "rusza", + "jąc" + ], + [ + "sąd", + "ów" + ], + [ + "umar", + "twie" + ], + [ + "oddał", + "by" + ], + [ + "egip", + "ska" + ], + [ + "zbliża", + "ją" + ], + [ + "opuści", + "wszy" + ], + [ + "wyglą", + "dając" + ], + [ + "staje", + "n" + ], + [ + "psu", + "ć" + ], + [ + "psu", + "je" + ], + [ + "pochod", + "ów" + ], + [ + "pochod", + "nia" + ], + [ + "zdoby", + "cz" + ], + [ + "skło", + "nności" + ], + [ + "szar", + "ży" + ], + [ + "szar", + "pał" + ], + [ + "snu", + "ją" + ], + [ + "zakon", + "ny" + ], + [ + "zakon", + "nej" + ], + [ + "zwyczaj", + "ne" + ], + [ + "zwyczaj", + "nym" + ], + [ + "krai", + "nę" + ], + [ + "śmiertel", + "ne" + ], + [ + "śmiertel", + "nych" + ], + [ + "śmiertel", + "nej" + ], + [ + "zało", + "gą" + ], + [ + "niespo", + "ro" + ], + [ + "zatrzy", + "muje" + ], + [ + "Sę", + "dziemu" + ], + [ + "przedsta", + "wiała" + ], + [ + "upły", + "wał" + ], + [ + "upły", + "wały" + ], + [ + "niemie", + "ckiego" + ], + [ + "marszał", + "kiem" + ], + [ + "skarb", + "cu" + ], + [ + "wschod", + "nie" + ], + [ + "wschod", + "em" + ], + [ + "wschod", + "nią" + ], + [ + "zawie", + "dzie" + ], + [ + "odkry", + "cie" + ], + [ + "niewin", + "ną" + ], + [ + "nienawi", + "st" + ], + [ + "uci", + "chły" + ], + [ + "noszą", + "cy" + ], + [ + "ocze", + "kując" + ], + [ + "niez", + "li" + ], + [ + "poboż", + "nym" + ], + [ + "Stra", + "ż" + ], + [ + "ule", + "ga" + ], + [ + "dba", + "jąc" + ], + [ + "uważ", + "ała" + ], + [ + "odga", + "dła" + ], + [ + "Ursu", + "sem" + ], + [ + "kniaziów", + "nie" + ], + [ + "kniaziów", + "ną" + ], + [ + "przyję", + "to" + ], + [ + "Aulu", + "sowi" + ], + [ + "pogrą", + "żyć" + ], + [ + "posa", + "dzkę" + ], + [ + "wyra", + "sta" + ], + [ + "niepoko", + "je" + ], + [ + "czaro", + "wnica" + ], + [ + "przezna", + "czono" + ], + [ + "obfi", + "tość" + ], + [ + "niecierpli", + "wości" + ], + [ + "niecierpli", + "wością" + ], + [ + "bisku", + "pów" + ], + [ + "wata", + "hę" + ], + [ + "oblę", + "żeni" + ], + [ + "bliż", + "szy" + ], + [ + "grozi", + "ły" + ], + [ + "czter", + "naście" + ], + [ + "Korczy", + "nie" + ], + [ + "ogó", + "ł" + ], + [ + "uczci", + "wych" + ], + [ + "podda", + "nym" + ], + [ + "waści", + "om" + ], + [ + "żąda", + "nia" + ], + [ + "kawał", + "ka" + ], + [ + "Wać", + "pana" + ], + [ + "jał", + "ów" + ], + [ + "komenda", + "ntów" + ], + [ + "tęskno", + "tę" + ], + [ + "tęskno", + "tą" + ], + [ + "otu", + "chę" + ], + [ + "polity", + "ce" + ], + [ + "zwo", + "ły" + ], + [ + "służą", + "cego" + ], + [ + "zrozumiał", + "e" + ], + [ + "czwar", + "ta" + ], + [ + "czwar", + "tym" + ], + [ + "porząd", + "nie" + ], + [ + "dźwię", + "kiem" + ], + [ + "plu", + "sk" + ], + [ + "Kir", + "ka" + ], + [ + "usi", + "lnie" + ], + [ + "zamie", + "nił" + ], + [ + "koszto", + "wności" + ], + [ + "przypatry", + "wali" + ], + [ + "ture", + "ckiej" + ], + [ + "ture", + "ckim" + ], + [ + "gada", + "tli" + ], + [ + "przeszedł", + "szy" + ], + [ + "Tro", + "ja" + ], + [ + "tre", + "ść" + ], + [ + "Or", + "mian" + ], + [ + "fun", + "du" + ], + [ + "kapelu", + "sze" + ], + [ + "łańcu", + "chu" + ], + [ + "wyma", + "gać" + ], + [ + "zaci", + "skał" + ], + [ + "weł", + "nia" + ], + [ + "Wido", + "cznym" + ], + [ + "mon", + "stra" + ], + [ + "czerwie", + "ń" + ], + [ + "San", + "domie" + ], + [ + "idąc", + "ą" + ], + [ + "błyszczą", + "cą" + ], + [ + "śpiewa", + "niem" + ], + [ + "utk", + "wiwszy" + ], + [ + "wielmoż", + "ności" + ], + [ + "gęst", + "sze" + ], + [ + "przyro", + "da" + ], + [ + "okrzy", + "ku" + ], + [ + "Myśl", + "ąc" + ], + [ + "grzbie", + "tu" + ], + [ + "oli", + "wy" + ], + [ + "współ", + "kę" + ], + [ + "oczeki", + "wał" + ], + [ + "wspól", + "ne" + ], + [ + "wspól", + "nego" + ], + [ + "pust", + "kę" + ], + [ + "złu", + "dzenia" + ], + [ + "złu", + "dzenie" + ], + [ + "nieprze", + "liczone" + ], + [ + "dzisiej", + "sze" + ], + [ + "dowiedział", + "em" + ], + [ + "subie", + "ktem" + ], + [ + "żela", + "zna" + ], + [ + "rajta", + "ra" + ], + [ + "urzą", + "dzić" + ], + [ + "potrzebo", + "wali" + ], + [ + "ciągną", + "ce" + ], + [ + "ciągną", + "cych" + ], + [ + "rozbu", + "dzić" + ], + [ + "dusz", + "no" + ], + [ + "Pol", + "ska" + ], + [ + "powiedziała", + "m" + ], + [ + "lam", + "pę" + ], + [ + "obywa", + "tele" + ], + [ + "chodź", + "cie" + ], + [ + "sied", + "mio" + ], + [ + "skała", + "mi" + ], + [ + "urzędni", + "ka" + ], + [ + "ul", + "żyło" + ], + [ + "jazda", + "ch" + ], + [ + "drę", + "czy" + ], + [ + "powszech", + "ne" + ], + [ + "małżon", + "kę" + ], + [ + "gr", + "ałem" + ], + [ + "delika", + "tną" + ], + [ + "krzesła", + "ch" + ], + [ + "drą", + "gi" + ], + [ + "wystar", + "czyło" + ], + [ + "weźmie", + "m" + ], + [ + "termi", + "nie" + ], + [ + "termi", + "nach" + ], + [ + "uto", + "nął" + ], + [ + "rozmyśla", + "nia" + ], + [ + "grom", + "kim" + ], + [ + "mija", + "jąc" + ], + [ + "wąsi", + "ki" + ], + [ + "Tru", + "py" + ], + [ + "pożar", + "ła" + ], + [ + "drżą", + "ca" + ], + [ + "mięk", + "kich" + ], + [ + "mięk", + "kim" + ], + [ + "Por", + "ta" + ], + [ + "Bodaj", + "by" + ], + [ + "budo", + "wano" + ], + [ + "budo", + "wane" + ], + [ + "budy", + "nek" + ], + [ + "uję", + "ła" + ], + [ + "wizy", + "tą" + ], + [ + "dyna", + "stia" + ], + [ + "należało", + "by" + ], + [ + "regimenta", + "rzy" + ], + [ + "czupry", + "nie" + ], + [ + "Spoj", + "rzy" + ], + [ + "naczy", + "ń" + ], + [ + "posił", + "ków" + ], + [ + "pręd", + "kim" + ], + [ + "zbój", + "cy" + ], + [ + "zbój", + "ców" + ], + [ + "nuż", + "by" + ], + [ + "miejsco", + "wości" + ], + [ + "wle", + "cze" + ], + [ + "latar", + "nię" + ], + [ + "drapież", + "nych" + ], + [ + "piekie", + "lny" + ], + [ + "siero", + "ty" + ], + [ + "wybor", + "ne" + ], + [ + "podniesio", + "ny" + ], + [ + "sułta", + "nowi" + ], + [ + "obycza", + "ju" + ], + [ + "ad", + "mi" + ], + [ + "niebezpieczeństwa", + "ch" + ], + [ + "miaste", + "czko" + ], + [ + "diab", + "łem" + ], + [ + "gwa", + "rzyli" + ], + [ + "uko", + "sa" + ], + [ + "mogi", + "le" + ], + [ + "obowiąz", + "ków" + ], + [ + "ogło", + "sił" + ], + [ + "kono", + "pia" + ], + [ + "wyprosto", + "wany" + ], + [ + "Sem", + "a" + ], + [ + "szkla", + "nki" + ], + [ + "pode", + "sz" + ], + [ + "zakoń", + "czyć" + ], + [ + "reli", + "gii" + ], + [ + "karcz", + "ma" + ], + [ + "dziu", + "ry" + ], + [ + "stoli", + "cę" + ], + [ + "proro", + "cy" + ], + [ + "wspaniały", + "ch" + ], + [ + "husa", + "rzy" + ], + [ + "śmiały", + "m" + ], + [ + "gład", + "ką" + ], + [ + "dżd", + "że" + ], + [ + "barbarzy", + "ńców" + ], + [ + "upał", + "u" + ], + [ + "zapowie", + "dzi" + ], + [ + "ami", + "cy" + ], + [ + "zamor", + "dować" + ], + [ + "fenic", + "kich" + ], + [ + "Lubi", + "cz" + ], + [ + "zginie", + "my" + ], + [ + "kosz", + "tem" + ], + [ + "elek", + "cję" + ], + [ + "spuści", + "wszy" + ], + [ + "papier", + "ów" + ], + [ + "wewnętrz", + "ny" + ], + [ + "sędzi", + "ów" + ], + [ + "zagar", + "nął" + ], + [ + "nasta", + "wać" + ], + [ + "warko", + "cze" + ], + [ + "uwiel", + "bia" + ], + [ + "kaf", + "tany" + ], + [ + "gatu", + "nek" + ], + [ + "trzeź", + "wy" + ], + [ + "Kocha", + "ny" + ], + [ + "ochro", + "ny" + ], + [ + "nędza", + "rz" + ], + [ + "kwate", + "rę" + ], + [ + "iro", + "nią" + ], + [ + "zabiera", + "li" + ], + [ + "przeko", + "ma" + ], + [ + "spotyka", + "li" + ], + [ + "podwój", + "nie" + ], + [ + "Czekaj", + "że" + ], + [ + "zaniepoko", + "jony" + ], + [ + "kwar", + "tę" + ], + [ + "namię", + "tności" + ], + [ + "namię", + "tność" + ], + [ + "wyba", + "dać" + ], + [ + "rui", + "nę" + ], + [ + "rozsy", + "łał" + ], + [ + "elektor", + "skich" + ], + [ + "aka", + "cji" + ], + [ + "mły", + "n" + ], + [ + "mły", + "na" + ], + [ + "popie", + "le" + ], + [ + "Strze", + "ż" + ], + [ + "moty", + "l" + ], + [ + "przygar", + "nął" + ], + [ + "libij", + "skich" + ], + [ + "Konstanty", + "nowa" + ], + [ + "rezolu", + "t" + ], + [ + "cmenta", + "rzu" + ], + [ + "zapyta", + "niem" + ], + [ + "skaza", + "ny" + ], + [ + "rozsąd", + "ku" + ], + [ + "Af", + "rody" + ], + [ + "wyrzą", + "dził" + ], + [ + "puła", + "pu" + ], + [ + "Radzie", + "jowskiego" + ], + [ + "interesa", + "ntów" + ], + [ + "Zbli", + "ża" + ], + [ + "parob", + "cy" + ], + [ + "cerem", + "onia" + ], + [ + "fabry", + "kan" + ], + [ + "skrzyp", + "ce" + ], + [ + "zapomnie", + "nie" + ], + [ + "wybrze", + "ży" + ], + [ + "wybrze", + "żu" + ], + [ + "arma", + "tami" + ], + [ + "zmiarko", + "wać" + ], + [ + "dziewią", + "ty" + ], + [ + "stalo", + "wy" + ], + [ + "zuchwal", + "stwo" + ], + [ + "fizjogno", + "mię" + ], + [ + "sukie", + "nkę" + ], + [ + "druży", + "ny" + ], + [ + "nieubłaga", + "nie" + ], + [ + "up", + "rząt" + ], + [ + "Odyse", + "usza" + ], + [ + "SZ", + "Y" + ], + [ + "wpa", + "trując" + ], + [ + "Wasy", + "la" + ], + [ + "konfiden", + "cji" + ], + [ + "wizeru", + "nki" + ], + [ + "spó", + "d" + ], + [ + "odło", + "żyć" + ], + [ + "Poczę", + "li" + ], + [ + "Zaty", + "brzu" + ], + [ + "materi", + "al" + ], + [ + "niespodzie", + "wanie" + ], + [ + "patro", + "na" + ], + [ + "prezy", + "dium" + ], + [ + "donoś", + "ny" + ], + [ + "juna", + "k" + ], + [ + "Doro", + "szeń" + ], + [ + "zdysza", + "nym" + ], + [ + "tłoma", + "czył" + ], + [ + "Ludwi", + "k" + ], + [ + "Rz", + "ąd" + ], + [ + "lita", + "nię" + ], + [ + "tala", + "rów" + ], + [ + "bana", + "nów" + ], + [ + "konfu", + "zja" + ], + [ + "Motowi", + "dły" + ], + [ + "lich", + "wia" + ], + [ + "mun", + "du" + ], + [ + "augustia", + "nami" + ], + [ + "fel", + "d" + ], + [ + "wierza", + "j" + ], + [ + "przezroczy", + "stą" + ], + [ + "Domasze", + "wicze" + ], + [ + "Baś", + "kę" + ], + [ + "obłę", + "d" + ], + [ + "HE", + "TMA" + ], + [ + "wynio", + "śle" + ], + [ + "wynik", + "nąć" + ], + [ + "zuchwał", + "e" + ], + [ + "zwiasto", + "wały" + ], + [ + "Wołmontowi", + "czach" + ], + [ + "utrzy", + "muje" + ], + [ + "……", + "……" + ], + [ + "oło", + "wiu" + ], + [ + "profe", + "sor" + ], + [ + "Jadwi", + "ga" + ], + [ + "Bohaty", + "rowi" + ], + [ + "Chorą", + "gwie" + ], + [ + "usprawiedli", + "wić" + ], + [ + "kopal", + "ń" + ], + [ + "zaspoko", + "ić" + ], + [ + "dokoń", + "czyć" + ], + [ + "Mohilo", + "wa" + ], + [ + "dowódz", + "two" + ], + [ + "łaci", + "nie" + ], + [ + "Ante", + "f" + ], + [ + "Herme", + "s" + ], + [ + "doka", + "zywał" + ], + [ + "przezor", + "ny" + ], + [ + "paraso", + "l" + ], + [ + "faty", + "gi" + ], + [ + "Pow", + "tarza" + ], + [ + "wyrze", + "kać" + ], + [ + "wonności", + "ami" + ], + [ + "szklan", + "kę" + ], + [ + "Drze", + "wa" + ], + [ + "napot", + "kać" + ], + [ + "napot", + "kał" + ], + [ + "propozy", + "cję" + ], + [ + "zobo", + "wiąza" + ], + [ + "Wiedziała", + "m" + ], + [ + "spiżar", + "ni" + ], + [ + "Uśmie", + "chnął" + ], + [ + "dyre", + "ktor" + ], + [ + "wzmian", + "kę" + ], + [ + "sąsied", + "nich" + ], + [ + "branso", + "lety" + ], + [ + "uraz", + "ę" + ], + [ + "niepotrzeb", + "nie" + ], + [ + "wezy", + "r" + ], + [ + "Bisku", + "pic" + ], + [ + "Waszmości", + "owie" + ], + [ + "Kazano", + "wskich" + ], + [ + "grabie", + "ż" + ], + [ + "objaśnie", + "ń" + ], + [ + "krucyfik", + "s" + ], + [ + "koma", + "rów" + ], + [ + "ichmości", + "ów" + ], + [ + "okla", + "sków" + ], + [ + "Józe", + "f" + ], + [ + "Miejs", + "cami" + ], + [ + "Ober", + "man" + ], + [ + "bir", + "ża" + ], + [ + "najjaś", + "niejszego" + ], + [ + "Żeg", + "nam" + ], + [ + "fraucy", + "me" + ], + [ + "weks", + "le" + ], + [ + "Cór", + "ka" + ], + [ + "Niedźwie", + "dź" + ], + [ + "ironi", + "cznie" + ], + [ + "Abisy", + "nii" + ], + [ + "Sku", + "tkiem" + ], + [ + "konwo", + "ka" + ], + [ + "SI", + "Ę" + ], + [ + "frę", + "dz" + ], + [ + "zesta", + "rzał" + ], + [ + "piwni", + "cach" + ], + [ + "Humie", + "cki" + ], + [ + "pady", + "sza" + ], + [ + "przepro", + "szeniem" + ], + [ + "rozczo", + "chra" + ], + [ + "Tad", + "hi" + ], + [ + "TŁU", + "MU" + ], + [ + "Świą", + "ty" + ], + [ + "początko", + "wo" + ], + [ + "pobła", + "ż" + ], + [ + "korespon", + "den" + ], + [ + "labo", + "ra" + ], + [ + "refe", + "kta" + ], + [ + "defi", + "nitorium" + ], + [ + "Hip", + "poce" + ], + [ + "Scewi", + "nus" + ], + [ + "gzy", + "m" + ], + [ + "poche", + "w" + ], + [ + "wystę", + "pek" + ], + [ + "kuro", + "pa" + ], + [ + "Mnó", + "stwo" + ], + [ + "pten", + "tri" + ], + [ + "żołą", + "dek" + ], + [ + "skomende", + "rował" + ], + [ + "HETMA", + "N" + ], + [ + "A", + "ta" + ], + [ + "A", + "my" + ], + [ + "A", + "me" + ], + [ + "A", + "byś" + ], + [ + "A", + "res" + ], + [ + "A", + "NI" + ], + [ + "B", + "ór" + ], + [ + "B", + "rr" + ], + [ + "D", + "ałem" + ], + [ + "D", + "UCH" + ], + [ + "E", + "s" + ], + [ + "F", + "la" + ], + [ + "G", + "war" + ], + [ + "H", + "oj" + ], + [ + "H", + "um" + ], + [ + "I", + "st" + ], + [ + "I", + "no" + ], + [ + "K", + "s" + ], + [ + "K", + "la" + ], + [ + "K", + "war" + ], + [ + "M", + "ro" + ], + [ + "M", + "IE" + ], + [ + "O", + "dej" + ], + [ + "O", + "powiadał" + ], + [ + "O", + "czom" + ], + [ + "O", + "koli" + ], + [ + "R", + "anu" + ], + [ + "S", + "pa" + ], + [ + "S", + "ką" + ], + [ + "S", + "prawie" + ], + [ + "T", + "EUSZ" + ], + [ + "U", + "płynęła" + ], + [ + "V", + "II" + ], + [ + "V", + "III" + ], + [ + "W", + "ó" + ], + [ + "W", + "dzię" + ], + [ + "X", + "IX" + ], + [ + "Z", + "ofi" + ], + [ + "Z", + "groma" + ], + [ + "Z", + "miłuj" + ], + [ + "a", + "wan" + ], + [ + "a", + "toli" + ], + [ + "b", + "kę" + ], + [ + "c", + "wało" + ], + [ + "d", + "rem" + ], + [ + "d", + "rii" + ], + [ + "e", + "dy" + ], + [ + "g", + "niem" + ], + [ + "i", + "żeś" + ], + [ + "i", + "skra" + ], + [ + "j", + "ka" + ], + [ + "j", + "ca" + ], + [ + "k", + "s" + ], + [ + "k", + "rem" + ], + [ + "k", + "tami" + ], + [ + "k", + "wili" + ], + [ + "l", + "skich" + ], + [ + "l", + "skim" + ], + [ + "m", + "dło" + ], + [ + "m", + "dły" + ], + [ + "n", + "gin" + ], + [ + "o", + "zda" + ], + [ + "o", + "pamięta" + ], + [ + "o", + "ścież" + ], + [ + "o", + "puszczały" + ], + [ + "o", + "szoło" + ], + [ + "p", + "to" + ], + [ + "r", + "wać" + ], + [ + "s", + "chło" + ], + [ + "s", + "próbować" + ], + [ + "s", + "próch" + ], + [ + "t", + "z" + ], + [ + "t", + "in" + ], + [ + "t", + "niego" + ], + [ + "u", + "pie" + ], + [ + "u", + "chu" + ], + [ + "u", + "szła" + ], + [ + "u", + "ciąż" + ], + [ + "u", + "jąć" + ], + [ + "u", + "spokój" + ], + [ + "u", + "kochany" + ], + [ + "u", + "czeni" + ], + [ + "u", + "strzelił" + ], + [ + "u", + "przykrzy" + ], + [ + "u", + "mór" + ], + [ + "w", + "chodzą" + ], + [ + "w", + "chodzili" + ], + [ + "w", + "lec" + ], + [ + "w", + "jeżdżał" + ], + [ + "w", + "stępować" + ], + [ + "w", + "kładał" + ], + [ + "w", + "sadził" + ], + [ + "z", + "wią" + ], + [ + "z", + "den" + ], + [ + "z", + "rozpa" + ], + [ + "z", + "gnę" + ], + [ + "z", + "walić" + ], + [ + "z", + "lękła" + ], + [ + "ć", + "ma" + ], + [ + "Ł", + "ó" + ], + [ + "ł", + "kami" + ], + [ + "Ś", + "pi" + ], + [ + "Ś", + "lubo" + ], + [ + "ź", + "nia" + ], + [ + "—", + "?" + ], + [ + "nie", + "mi" + ], + [ + "nie", + "zda" + ], + [ + "nie", + "zale" + ], + [ + "nie", + "wiado" + ], + [ + "nie", + "tk" + ], + [ + "nie", + "wielka" + ], + [ + "nie", + "wielkiej" + ], + [ + "nie", + "dawna" + ], + [ + "nie", + "wdzięcz" + ], + [ + "nie", + "przyjem" + ], + [ + "nie", + "ludzkim" + ], + [ + "nie", + "zgoda" + ], + [ + "nie", + "dawnym" + ], + [ + "na", + "wę" + ], + [ + "na", + "wró" + ], + [ + "na", + "stro" + ], + [ + "na", + "gra" + ], + [ + "na", + "myśli" + ], + [ + "na", + "padła" + ], + [ + "na", + "bija" + ], + [ + "na", + "głe" + ], + [ + "na", + "prawić" + ], + [ + "na", + "śladu" + ], + [ + "na", + "kreśli" + ], + [ + "ch", + "nąć" + ], + [ + "ch", + "wieje" + ], + [ + "sz", + "ne" + ], + [ + "sz", + "kami" + ], + [ + "cz", + "my" + ], + [ + "po", + "i" + ], + [ + "po", + "n" + ], + [ + "po", + "dz" + ], + [ + "po", + "sło" + ], + [ + "po", + "jedna" + ], + [ + "po", + "kra" + ], + [ + "po", + "padł" + ], + [ + "po", + "mor" + ], + [ + "po", + "wiał" + ], + [ + "po", + "mogli" + ], + [ + "po", + "rzuci" + ], + [ + "po", + "kład" + ], + [ + "po", + "ić" + ], + [ + "po", + "grani" + ], + [ + "po", + "bije" + ], + [ + "po", + "pycha" + ], + [ + "po", + "próbować" + ], + [ + "po", + "godną" + ], + [ + "po", + "szczęści" + ], + [ + "ał", + "ę" + ], + [ + "st", + "sze" + ], + [ + "st", + "ką" + ], + [ + "st", + "kami" + ], + [ + "ni", + "ną" + ], + [ + "ra", + "ka" + ], + [ + "ra", + "mie" + ], + [ + "ra", + "my" + ], + [ + "ra", + "dach" + ], + [ + "ra", + "dzisz" + ], + [ + "ra", + "chował" + ], + [ + "ro", + "dów" + ], + [ + "rze", + "wnie" + ], + [ + "li", + "usza" + ], + [ + "wi", + "je" + ], + [ + "wi", + "taj" + ], + [ + "go", + "wej" + ], + [ + "go", + "tują" + ], + [ + "go", + "łymi" + ], + [ + "je", + "lenie" + ], + [ + "je", + "sień" + ], + [ + "ko", + "rsu" + ], + [ + "ci", + "ki" + ], + [ + "ci", + "ona" + ], + [ + "ci", + "skał" + ], + [ + "za", + "ne" + ], + [ + "za", + "gi" + ], + [ + "za", + "chodzi" + ], + [ + "za", + "tka" + ], + [ + "za", + "mieszka" + ], + [ + "za", + "jeżdża" + ], + [ + "za", + "wrócić" + ], + [ + "za", + "dawać" + ], + [ + "za", + "brzę" + ], + [ + "za", + "lane" + ], + [ + "za", + "mel" + ], + [ + "za", + "pisu" + ], + [ + "za", + "grały" + ], + [ + "do", + "chodzi" + ], + [ + "do", + "łem" + ], + [ + "do", + "leci" + ], + [ + "do", + "niosło" + ], + [ + "ło", + "tro" + ], + [ + "ło", + "wów" + ], + [ + "wa", + "pie" + ], + [ + "wa", + "rio" + ], + [ + "wa", + "wrzy" + ], + [ + "ka", + "nym" + ], + [ + "ka", + "lo" + ], + [ + "ka", + "wek" + ], + [ + "wie", + "trzy" + ], + [ + "wie", + "ściami" + ], + [ + "ła", + "zie" + ], + [ + "ła", + "dną" + ], + [ + "ta", + "ś" + ], + [ + "ta", + "ż" + ], + [ + "ta", + "rz" + ], + [ + "ta", + "jcie" + ], + [ + "pa", + "szy" + ], + [ + "pa", + "ną" + ], + [ + "pa", + "pu" + ], + [ + "pa", + "sły" + ], + [ + "wy", + "d" + ], + [ + "wy", + "wał" + ], + [ + "wy", + "lę" + ], + [ + "wy", + "jedna" + ], + [ + "wy", + "rzekła" + ], + [ + "wy", + "pić" + ], + [ + "wy", + "wiedzieć" + ], + [ + "wy", + "niosła" + ], + [ + "wy", + "sp" + ], + [ + "wy", + "rzucić" + ], + [ + "wy", + "ruszyli" + ], + [ + "wy", + "czytał" + ], + [ + "wy", + "począć" + ], + [ + "wy", + "bawił" + ], + [ + "wy", + "godne" + ], + [ + "wy", + "słała" + ], + [ + "ja", + "rze" + ], + [ + "to", + "rowie" + ], + [ + "te", + "ria" + ], + [ + "no", + "sie" + ], + [ + "ty", + "kał" + ], + [ + "ty", + "cznych" + ], + [ + "dzi", + "dą" + ], + [ + "dzi", + "ur" + ], + [ + "dzi", + "oby" + ], + [ + "da", + "cie" + ], + [ + "da", + "wszy" + ], + [ + "dzie", + "wo" + ], + [ + "dzie", + "ją" + ], + [ + "dzie", + "wu" + ], + [ + "dzie", + "lił" + ], + [ + "czy", + "im" + ], + [ + "czy", + "kowie" + ], + [ + "czy", + "stość" + ], + [ + "ry", + "chle" + ], + [ + "dy", + "sząc" + ], + [ + "cie", + "nko" + ], + [ + "cie", + "lowi" + ], + [ + "od", + "rz" + ], + [ + "od", + "wo" + ], + [ + "od", + "cze" + ], + [ + "od", + "we" + ], + [ + "od", + "bie" + ], + [ + "od", + "chodzi" + ], + [ + "od", + "świe" + ], + [ + "od", + "puści" + ], + [ + "od", + "biły" + ], + [ + "od", + "mawiał" + ], + [ + "od", + "sunęła" + ], + [ + "od", + "bierał" + ], + [ + "od", + "ważny" + ], + [ + "od", + "wrotu" + ], + [ + "la", + "skę" + ], + [ + "prze", + "ła" + ], + [ + "prze", + "sią" + ], + [ + "prze", + "dział" + ], + [ + "prze", + "widział" + ], + [ + "prze", + "nosi" + ], + [ + "prze", + "glą" + ], + [ + "prze", + "pełni" + ], + [ + "prze", + "jazd" + ], + [ + "prze", + "staje" + ], + [ + "prze", + "prosić" + ], + [ + "prze", + "nieśli" + ], + [ + "prze", + "dostał" + ], + [ + "prze", + "chodziła" + ], + [ + "prze", + "jeżdżał" + ], + [ + "prze", + "darł" + ], + [ + "prze", + "mknął" + ], + [ + "mo", + "le" + ], + [ + "mo", + "tło" + ], + [ + "mo", + "zai" + ], + [ + "ma", + "są" + ], + [ + "ma", + "chać" + ], + [ + "ma", + "tni" + ], + [ + "ma", + "jącego" + ], + [ + "bo", + "sa" + ], + [ + "bo", + "ście" + ], + [ + "bo", + "lało" + ], + [ + "si", + "k" + ], + [ + "si", + "ną" + ], + [ + "si", + "wych" + ], + [ + "si", + "ńskiego" + ], + [ + "ce", + "le" + ], + [ + "ce", + "rą" + ], + [ + "przy", + "stanął" + ], + [ + "przy", + "spie" + ], + [ + "przy", + "patrzeć" + ], + [ + "przy", + "wołać" + ], + [ + "przy", + "wrócić" + ], + [ + "przy", + "bladł" + ], + [ + "przy", + "trafić" + ], + [ + "przy", + "płacił" + ], + [ + "przy", + "widziało" + ], + [ + "ku", + "ta" + ], + [ + "ku", + "sze" + ], + [ + "ku", + "jcie" + ], + [ + "mu", + "ze" + ], + [ + "mu", + "rza" + ], + [ + "mu", + "jących" + ], + [ + "mu", + "lta" + ], + [ + "re", + "ński" + ], + [ + "ści", + "ły" + ], + [ + "we", + "sta" + ], + [ + "ba", + "nie" + ], + [ + "ba", + "ku" + ], + [ + "ba", + "bę" + ], + [ + "ba", + "dał" + ], + [ + "ba", + "wiła" + ], + [ + "ba", + "bami" + ], + [ + "ba", + "szty" + ], + [ + "ru", + "nie" + ], + [ + "ru", + "dy" + ], + [ + "ru", + "nęła" + ], + [ + "ru", + "basz" + ], + [ + "bie", + "d" + ], + [ + "bie", + "dzie" + ], + [ + "bie", + "mu" + ], + [ + "bie", + "dnych" + ], + [ + "cy", + "rko" + ], + [ + "wał", + "ę" + ], + [ + "sa", + "na" + ], + [ + "sa", + "dzie" + ], + [ + "bi", + "tym" + ], + [ + "bi", + "tą" + ], + [ + "łu", + "cznika" + ], + [ + "roz", + "bro" + ], + [ + "roz", + "pad" + ], + [ + "roz", + "daw" + ], + [ + "roz", + "pamię" + ], + [ + "roz", + "chodzić" + ], + [ + "roz", + "powiadał" + ], + [ + "roz", + "ocho" + ], + [ + "roz", + "stać" + ], + [ + "roz", + "biła" + ], + [ + "roz", + "biegli" + ], + [ + "roz", + "bity" + ], + [ + "roz", + "bito" + ], + [ + "roz", + "głosi" + ], + [ + "ży", + "czysz" + ], + [ + "lu", + "stro" + ], + [ + "tu", + "manie" + ], + [ + "tu", + "zin" + ], + [ + "ga", + "my" + ], + [ + "ze", + "w" + ], + [ + "ze", + "chcę" + ], + [ + "ze", + "brały" + ], + [ + "so", + "ba" + ], + [ + "so", + "kół" + ], + [ + "sza", + "lały" + ], + [ + "de", + "ś" + ], + [ + "de", + "szcze" + ], + [ + "pra", + "wili" + ], + [ + "zna", + "ną" + ], + [ + "zna", + "kami" + ], + [ + "zna", + "czeniu" + ], + [ + "cha", + "ny" + ], + [ + "cha", + "my" + ], + [ + "cha", + "dzał" + ], + [ + "Nie", + "na" + ], + [ + "Nie", + "dz" + ], + [ + "Nie", + "go" + ], + [ + "sie", + "niach" + ], + [ + "sie", + "kąc" + ], + [ + "Po", + "j" + ], + [ + "Po", + "sła" + ], + [ + "Po", + "nad" + ], + [ + "Po", + "jechał" + ], + [ + "Po", + "chód" + ], + [ + "Po", + "jedziesz" + ], + [ + "Po", + "czekajcie" + ], + [ + "szcze", + "ka" + ], + [ + "szcze", + "kać" + ], + [ + "ob", + "cą" + ], + [ + "ob", + "wiąza" + ], + [ + "Za", + "j" + ], + [ + "jej", + "mości" + ], + [ + "Na", + "czel" + ], + [ + "Na", + "wira" + ], + [ + "pro", + "ści" + ], + [ + "ska", + "ją" + ], + [ + "ska", + "lnych" + ], + [ + "py", + "łem" + ], + [ + "py", + "chą" + ], + [ + "sy", + "pie" + ], + [ + "zy", + "wano" + ], + [ + "su", + "mieniem" + ], + [ + "su", + "szone" + ], + [ + "ję", + "ków" + ], + [ + "dział", + "ał" + ], + [ + "in", + "tra" + ], + [ + "in", + "kwi" + ], + [ + "an", + "ów" + ], + [ + "me", + "a" + ], + [ + "me", + "dali" + ], + [ + "me", + "ble" + ], + [ + "tego", + "m" + ], + [ + "bu", + "ta" + ], + [ + "bu", + "rzył" + ], + [ + "przed", + "rzeć" + ], + [ + "naj", + "dziel" + ], + [ + "żo", + "wi" + ], + [ + "zo", + "wał" + ], + [ + "czo", + "s" + ], + [ + "Ch", + "ro" + ], + [ + "mia", + "żd" + ], + [ + "nego", + "wać" + ], + [ + "sła", + "ba" + ], + [ + "lę", + "ta" + ], + [ + "cu", + "du" + ], + [ + "cu", + "chną" + ], + [ + "tę", + "ten" + ], + [ + "bra", + "mami" + ], + [ + "nad", + "przyro" + ], + [ + "fi", + "gi" + ], + [ + "fi", + "ranki" + ], + [ + "zaś", + "le" + ], + [ + "dę", + "bów" + ], + [ + "nu", + "dzi" + ], + [ + "nu", + "dy" + ], + [ + "al", + "tany" + ], + [ + "jo", + "nego" + ], + [ + "bez", + "brze" + ], + [ + "bez", + "wład" + ], + [ + "bez", + "ład" + ], + [ + "bez", + "władnie" + ], + [ + "śli", + "czny" + ], + [ + "pła", + "ty" + ], + [ + "pła", + "ski" + ], + [ + "pła", + "ca" + ], + [ + "śmie", + "cie" + ], + [ + "rów", + "ce" + ], + [ + "jako", + "wym" + ], + [ + "sia", + "dali" + ], + [ + "sia", + "daj" + ], + [ + "stra", + "żo" + ], + [ + "czu", + "ba" + ], + [ + "czu", + "wała" + ], + [ + "cił", + "em" + ], + [ + "kła", + "ść" + ], + [ + "Wi", + "kto" + ], + [ + "Wi", + "lnie" + ], + [ + "zi", + "s" + ], + [ + "stro", + "jony" + ], + [ + "rzu", + "tu" + ], + [ + "dzo", + "r" + ], + [ + "or", + "mia" + ], + [ + "gę", + "ba" + ], + [ + "sły", + "m" + ], + [ + "bar", + "kach" + ], + [ + "gó", + "rował" + ], + [ + "Ma", + "mo" + ], + [ + "dru", + "hy" + ], + [ + "Sta", + "re" + ], + [ + "Sta", + "rego" + ], + [ + "Sta", + "chowi" + ], + [ + "mę", + "czy" + ], + [ + "mę", + "czar" + ], + [ + "par", + "skać" + ], + [ + "sł", + "ały" + ], + [ + "tra", + "ć" + ], + [ + "świa", + "tów" + ], + [ + "dale", + "kiego" + ], + [ + "trz", + "ód" + ], + [ + "wol", + "nością" + ], + [ + "świe", + "tnie" + ], + [ + "świe", + "ccy" + ], + [ + "Ju", + "ngin" + ], + [ + "Ra", + "ko" + ], + [ + "Ra", + "ny" + ], + [ + "zd", + "rój" + ], + [ + "Sz", + "tur" + ], + [ + "Sz", + "mer" + ], + [ + "Do", + "mej" + ], + [ + "mar", + "li" + ], + [ + "mar", + "two" + ], + [ + "szu", + "miał" + ], + [ + "szu", + "kałem" + ], + [ + "robi", + "ły" + ], + [ + "Mo", + "ra" + ], + [ + "Mo", + "panku" + ], + [ + "Ro", + "ku" + ], + [ + "chło", + "dna" + ], + [ + "Ba", + "ga" + ], + [ + "Sa", + "kra" + ], + [ + "dzą", + "ce" + ], + [ + "gar", + "ła" + ], + [ + "Tak", + "em" + ], + [ + "zwy", + "cięż" + ], + [ + "gra", + "dem" + ], + [ + "obo", + "ry" + ], + [ + "rzę", + "sami" + ], + [ + "war", + "gach" + ], + [ + "war", + "tko" + ], + [ + "Wie", + "dzieli" + ], + [ + "Wie", + "czna" + ], + [ + "hu", + "ś" + ], + [ + "żą", + "ć" + ], + [ + "żą", + "dzę" + ], + [ + "szo", + "sy" + ], + [ + "szo", + "wiec" + ], + [ + "czego", + "m" + ], + [ + "mał", + "py" + ], + [ + "kiedy", + "ż" + ], + [ + "mil", + "czące" + ], + [ + "pę", + "t" + ], + [ + "gą", + "szczach" + ], + [ + "drze", + "mał" + ], + [ + "Przy", + "patrz" + ], + [ + "Przy", + "chodziło" + ], + [ + "Jak", + "żeby" + ], + [ + "towa", + "niu" + ], + [ + "men", + "tami" + ], + [ + "zosta", + "ją" + ], + [ + "zosta", + "wiła" + ], + [ + "chce", + "nia" + ], + [ + "daw", + "ni" + ], + [ + "wido", + "czną" + ], + [ + "og", + "nio" + ], + [ + "bla", + "dej" + ], + [ + "pło", + "tu" + ], + [ + "pło", + "tów" + ], + [ + "pło", + "nąć" + ], + [ + "zmie", + "rzył" + ], + [ + "miejs", + "cem" + ], + [ + "myśli", + "wych" + ], + [ + "myśli", + "wców" + ], + [ + "wróci", + "m" + ], + [ + "kom", + "bina" + ], + [ + "kom", + "panię" + ], + [ + "kom", + "panio" + ], + [ + "osta", + "tki" + ], + [ + "osta", + "wić" + ], + [ + "tar", + "gnie" + ], + [ + "iż", + "by" + ], + [ + "ws", + "chodzi" + ], + [ + "posta", + "wili" + ], + [ + "oko", + "py" + ], + [ + "którego", + "ś" + ], + [ + "kre", + "su" + ], + [ + "zam", + "ro" + ], + [ + "zam", + "kowi" + ], + [ + "poz", + "bawić" + ], + [ + "ucie", + "r" + ], + [ + "ucie", + "cha" + ], + [ + "śpie", + "wania" + ], + [ + "kar", + "ie" + ], + [ + "kar", + "ności" + ], + [ + "An", + "to" + ], + [ + "przyjacie", + "lowi" + ], + [ + "kocha", + "niu" + ], + [ + "kocha", + "nków" + ], + [ + "pięk", + "niejsza" + ], + [ + "Od", + "powie" + ], + [ + "kobie", + "cy" + ], + [ + "zby", + "te" + ], + [ + "pyta", + "cie" + ], + [ + "pyta", + "jcie" + ], + [ + "szczy", + "zny" + ], + [ + "star", + "ce" + ], + [ + "star", + "sze" + ], + [ + "star", + "szej" + ], + [ + "pozna", + "jesz" + ], + [ + "uro", + "dzaj" + ], + [ + "króle", + "wscy" + ], + [ + "rado", + "sną" + ], + [ + "laz", + "ła" + ], + [ + "laz", + "ły" + ], + [ + "gła", + "skać" + ], + [ + "szep", + "ty" + ], + [ + "szep", + "ce" + ], + [ + "fe", + "brze" + ], + [ + "spa", + "nia" + ], + [ + "zdro", + "wą" + ], + [ + "konie", + "czności" + ], + [ + "ude", + "rzeń" + ], + [ + "strasz", + "niejsze" + ], + [ + "dr", + "żeniem" + ], + [ + "dr", + "żąc" + ], + [ + "Roz", + "le" + ], + [ + "pró", + "chnie" + ], + [ + "trą", + "ca" + ], + [ + "licz", + "ną" + ], + [ + "licz", + "niejsze" + ], + [ + "wzią", + "ść" + ], + [ + "Lu", + "cy" + ], + [ + "pole", + "cał" + ], + [ + "Kto", + "kolwiek" + ], + [ + "grze", + "czności" + ], + [ + "pia", + "na" + ], + [ + "zupeł", + "nej" + ], + [ + "skar", + "ał" + ], + [ + "skar", + "bami" + ], + [ + "zabi", + "ło" + ], + [ + "dom", + "ki" + ], + [ + "dom", + "ku" + ], + [ + "towarzy", + "szu" + ], + [ + "bły", + "szczał" + ], + [ + "samo", + "pały" + ], + [ + "chłop", + "em" + ], + [ + "wyda", + "wszy" + ], + [ + "skrzy", + "d" + ], + [ + "skrzy", + "nię" + ], + [ + "kamie", + "nica" + ], + [ + "dosta", + "wał" + ], + [ + "wier", + "na" + ], + [ + "dzieci", + "nnym" + ], + [ + "bó", + "dł" + ], + [ + "nieszczę", + "śni" + ], + [ + "gli", + "ny" + ], + [ + "gli", + "niane" + ], + [ + "oka", + "zuje" + ], + [ + "smu", + "tki" + ], + [ + "smu", + "tnych" + ], + [ + "Juran", + "dowe" + ], + [ + "krę", + "giem" + ], + [ + "zale", + "wał" + ], + [ + "zale", + "wała" + ], + [ + "trafi", + "ało" + ], + [ + "szczo", + "nych" + ], + [ + "służ", + "bo" + ], + [ + "tk", + "wił" + ], + [ + "tk", + "wiły" + ], + [ + "sę", + "k" + ], + [ + "zgo", + "dę" + ], + [ + "mimo", + "chodem" + ], + [ + "pre", + "para" + ], + [ + "rozle", + "wu" + ], + [ + "rozle", + "gła" + ], + [ + "miecz", + "nikowi" + ], + [ + "goto", + "wali" + ], + [ + "baro", + "nowi" + ], + [ + "wzię", + "ci" + ], + [ + "wzię", + "tych" + ], + [ + "wzię", + "ciu" + ], + [ + "wro", + "gami" + ], + [ + "wro", + "gowie" + ], + [ + "obu", + "chem" + ], + [ + "wil", + "kiem" + ], + [ + "zwycię", + "ża" + ], + [ + "groma", + "dzie" + ], + [ + "powta", + "rzało" + ], + [ + "okru", + "tnych" + ], + [ + "bło", + "nie" + ], + [ + "bło", + "nia" + ], + [ + "bło", + "niu" + ], + [ + "lał", + "e" + ], + [ + "wyż", + "szym" + ], + [ + "robo", + "tni" + ], + [ + "ple", + "mię" + ], + [ + "bła", + "gała" + ], + [ + "Pra", + "gnął" + ], + [ + "żar", + "tem" + ], + [ + "jedy", + "nego" + ], + [ + "odda", + "ne" + ], + [ + "powi", + "ła" + ], + [ + "staro", + "sto" + ], + [ + "zmar", + "ły" + ], + [ + "pusty", + "nie" + ], + [ + "boga", + "ci" + ], + [ + "boga", + "tym" + ], + [ + "pla", + "ta" + ], + [ + "pla", + "ców" + ], + [ + "cio", + "sem" + ], + [ + "niepo", + "śle" + ], + [ + "niepo", + "rozumie" + ], + [ + "Go", + "sen" + ], + [ + "wach", + "mistrza" + ], + [ + "krzyk", + "nie" + ], + [ + "obro", + "nił" + ], + [ + "obro", + "ńcy" + ], + [ + "szem", + "rać" + ], + [ + "zdra", + "dzi" + ], + [ + "zdra", + "dziec" + ], + [ + "niewol", + "nicę" + ], + [ + "pała", + "cem" + ], + [ + "zgi", + "ą" + ], + [ + "zgi", + "ną" + ], + [ + "chrześcija", + "ńskiego" + ], + [ + "spodzie", + "wają" + ], + [ + "mist", + "rzami" + ], + [ + "rzuca", + "ne" + ], + [ + "sil", + "na" + ], + [ + "sil", + "ni" + ], + [ + "świ", + "ń" + ], + [ + "świ", + "stać" + ], + [ + "gorą", + "cz" + ], + [ + "gorą", + "czką" + ], + [ + "grz", + "miały" + ], + [ + "weso", + "łego" + ], + [ + "umie", + "rają" + ], + [ + "ogrom", + "em" + ], + [ + "rozpa", + "try" + ], + [ + "ge", + "stami" + ], + [ + "szlachci", + "cu" + ], + [ + "tni", + "j" + ], + [ + "ukry", + "wa" + ], + [ + "zem", + "ście" + ], + [ + "świet", + "ne" + ], + [ + "świet", + "la" + ], + [ + "Naj", + "lepiej" + ], + [ + "Słu", + "żę" + ], + [ + "Słu", + "chał" + ], + [ + "jechali", + "śmy" + ], + [ + "groź", + "nej" + ], + [ + "zwi", + "ja" + ], + [ + "kola", + "nami" + ], + [ + "Radziwił", + "łom" + ], + [ + "wypra", + "wach" + ], + [ + "Dzie", + "r" + ], + [ + "Dzie", + "cko" + ], + [ + "ziem", + "ne" + ], + [ + "ziem", + "ski" + ], + [ + "ziem", + "skiego" + ], + [ + "ofia", + "ruje" + ], + [ + "wiecz", + "na" + ], + [ + "trza", + "śnie" + ], + [ + "poli", + "czy" + ], + [ + "chle", + "wa" + ], + [ + "moż", + "ni" + ], + [ + "sro", + "giego" + ], + [ + "sma", + "ga" + ], + [ + "kształ", + "tów" + ], + [ + "So", + "chem" + ], + [ + "So", + "dowych" + ], + [ + "znalazł", + "by" + ], + [ + "Tutmozi", + "sie" + ], + [ + "ur", + "wała" + ], + [ + "gor", + "szym" + ], + [ + "zgu", + "bi" + ], + [ + "zgu", + "biony" + ], + [ + "zaj", + "mują" + ], + [ + "Ci", + "ało" + ], + [ + "Ci", + "chaj" + ], + [ + "pokry", + "ło" + ], + [ + "skła", + "dała" + ], + [ + "skła", + "dam" + ], + [ + "przej", + "dą" + ], + [ + "Fenic", + "ję" + ], + [ + "ponie", + "chać" + ], + [ + "przekona", + "ni" + ], + [ + "Zda", + "rzyło" + ], + [ + "ostro", + "żna" + ], + [ + "res", + "ja" + ], + [ + "tęsk", + "nią" + ], + [ + "ow", + "czarni" + ], + [ + "Wiel", + "ce" + ], + [ + "niewia", + "stami" + ], + [ + "znajo", + "me" + ], + [ + "zni", + "szczył" + ], + [ + "blisko", + "ści" + ], + [ + "gór", + "ki" + ], + [ + "gór", + "ne" + ], + [ + "Sie", + "ro" + ], + [ + "Sie", + "li" + ], + [ + "posia", + "dają" + ], + [ + "hi", + "sz" + ], + [ + "hi", + "mowie" + ], + [ + "dzwo", + "nki" + ], + [ + "zasta", + "nowie" + ], + [ + "bogi", + "ń" + ], + [ + "Babi", + "lonu" + ], + [ + "zamk", + "nąwszy" + ], + [ + "kru", + "ków" + ], + [ + "Ru", + "b" + ], + [ + "miesza", + "jąc" + ], + [ + "pta", + "stwo" + ], + [ + "pta", + "szek" + ], + [ + "uli", + "cą" + ], + [ + "Zo", + "siu" + ], + [ + "księży", + "cu" + ], + [ + "dziel", + "nych" + ], + [ + "dziel", + "nym" + ], + [ + "siedzi", + "sz" + ], + [ + "dłuż", + "sze" + ], + [ + "Zali", + "m" + ], + [ + "Zali", + "ś" + ], + [ + "Igna", + "cemu" + ], + [ + "pola", + "nie" + ], + [ + "stole", + "tni" + ], + [ + "posą", + "dzać" + ], + [ + "niedo", + "lę" + ], + [ + "Justy", + "nie" + ], + [ + "proce", + "ntów" + ], + [ + "ster", + "czą" + ], + [ + "żół", + "to" + ], + [ + "bole", + "śnie" + ], + [ + "bole", + "ścią" + ], + [ + "bole", + "sny" + ], + [ + "brz", + "mią" + ], + [ + "podej", + "rzeń" + ], + [ + "błogosła", + "wione" + ], + [ + "speł", + "nię" + ], + [ + "tale", + "rz" + ], + [ + "tale", + "nty" + ], + [ + "wysła", + "wiać" + ], + [ + "ist", + "niał" + ], + [ + "kara", + "bo" + ], + [ + "patry", + "cjusz" + ], + [ + "wrza", + "wa" + ], + [ + "pogo", + "dnie" + ], + [ + "krwa", + "wa" + ], + [ + "krwa", + "wej" + ], + [ + "wni", + "ki" + ], + [ + "poga", + "ńskie" + ], + [ + "słysz", + "ały" + ], + [ + "okrop", + "ności" + ], + [ + "tło", + "k" + ], + [ + "Ho", + "c" + ], + [ + "Ho", + "rot" + ], + [ + "umy", + "słem" + ], + [ + "zga", + "dza" + ], + [ + "wyro", + "ków" + ], + [ + "wyro", + "śnie" + ], + [ + "namio", + "tach" + ], + [ + "klaszto", + "rem" + ], + [ + "łaska", + "wym" + ], + [ + "poczyna", + "ła" + ], + [ + "spraw", + "ność" + ], + [ + "zbroj", + "nego" + ], + [ + "kozac", + "two" + ], + [ + "kozac", + "twem" + ], + [ + "Ła", + "ska" + ], + [ + "nara", + "dzał" + ], + [ + "pija", + "nemu" + ], + [ + "Char", + "tu" + ], + [ + "zio", + "ny" + ], + [ + "doświad", + "czył" + ], + [ + "san", + "ci" + ], + [ + "san", + "dał" + ], + [ + "nieprzyjaciel", + "ska" + ], + [ + "Pu", + "łki" + ], + [ + "rusza", + "m" + ], + [ + "krzyża", + "ch" + ], + [ + "nko", + "wo" + ], + [ + "kana", + "ły" + ], + [ + "sprze", + "daje" + ], + [ + "umar", + "łego" + ], + [ + "Se", + "ptentri" + ], + [ + "osa", + "dzić" + ], + [ + "uspoko", + "jenia" + ], + [ + "Bra", + "u" + ], + [ + "Jam", + "pola" + ], + [ + "domo", + "wą" + ], + [ + "zaczyna", + "ć" + ], + [ + "Hra", + "bi" + ], + [ + "Hra", + "bio" + ], + [ + "Hra", + "bię" + ], + [ + "nazwi", + "sk" + ], + [ + "szar", + "p" + ], + [ + "skry", + "ł" + ], + [ + "trud", + "ną" + ], + [ + "skrę", + "cić" + ], + [ + "przyci", + "skiem" + ], + [ + "przyci", + "snąwszy" + ], + [ + "Azja", + "tów" + ], + [ + "szale", + "ję" + ], + [ + "urzę", + "dów" + ], + [ + "przedsta", + "wiały" + ], + [ + "uważa", + "li" + ], + [ + "upły", + "nie" + ], + [ + "bija", + "li" + ], + [ + "preze", + "nta" + ], + [ + "smo", + "łę" + ], + [ + "Re", + "ty" + ], + [ + "leś", + "ny" + ], + [ + "marszał", + "ku" + ], + [ + "ostroż", + "nym" + ], + [ + "Musi", + "ała" + ], + [ + "forte", + "cę" + ], + [ + "zielo", + "nością" + ], + [ + "poma", + "ra" + ], + [ + "opo", + "ńczy" + ], + [ + "opo", + "nować" + ], + [ + "daje", + "cie" + ], + [ + "zwierzę", + "tom" + ], + [ + "Cha", + "di" + ], + [ + "przeba", + "cza" + ], + [ + "przeba", + "czać" + ], + [ + "pożegna", + "wszy" + ], + [ + "Będzie", + "my" + ], + [ + "niewin", + "nym" + ], + [ + "podzie", + "lił" + ], + [ + "choro", + "bli" + ], + [ + "śnio", + "ne" + ], + [ + "poważ", + "ną" + ], + [ + "regi", + "mentów" + ], + [ + "Bille", + "wicze" + ], + [ + "rozległ", + "e" + ], + [ + "niez", + "wło" + ], + [ + "dowo", + "dów" + ], + [ + "kaj", + "ma" + ], + [ + "uży", + "wa" + ], + [ + "napeł", + "niony" + ], + [ + "Stra", + "szli" + ], + [ + "osła", + "bienie" + ], + [ + "pamięta", + "cie" + ], + [ + "Często", + "chowa" + ], + [ + "Aulu", + "sowie" + ], + [ + "pogrą", + "żon" + ], + [ + "zał", + "za" + ], + [ + "posa", + "dzce" + ], + [ + "sno", + "p" + ], + [ + "siedli", + "sko" + ], + [ + "wzbu", + "rzenie" + ], + [ + "dwor", + "scy" + ], + [ + "Tur", + "kom" + ], + [ + "scho", + "wać" + ], + [ + "zawzię", + "te" + ], + [ + "przebie", + "g" + ], + [ + "przebie", + "gła" + ], + [ + "przezna", + "czeń" + ], + [ + "stara", + "li" + ], + [ + "połą", + "czone" + ], + [ + "obfi", + "tym" + ], + [ + "niespodzia", + "ne" + ], + [ + "ordy", + "na" + ], + [ + "ordy", + "ńcy" + ], + [ + "Stani", + "sława" + ], + [ + "lubi", + "ła" + ], + [ + "brak", + "nąć" + ], + [ + "zgroma", + "dzili" + ], + [ + "zamy", + "kając" + ], + [ + "Oba", + "czym" + ], + [ + "posęp", + "nym" + ], + [ + "hała", + "sów" + ], + [ + "zmiesza", + "nie" + ], + [ + "zmiesza", + "nych" + ], + [ + "srebr", + "na" + ], + [ + "Są", + "dził" + ], + [ + "dostał", + "em" + ], + [ + "minu", + "tę" + ], + [ + "Księ", + "stwa" + ], + [ + "au", + "dien" + ], + [ + "policz", + "ków" + ], + [ + "tygo", + "dniami" + ], + [ + "Korczy", + "n" + ], + [ + "ogó", + "łu" + ], + [ + "sznu", + "rem" + ], + [ + "kawał", + "kiem" + ], + [ + "owa", + "dów" + ], + [ + "zbo", + "żu" + ], + [ + "młodzi", + "u" + ], + [ + "polity", + "ką" + ], + [ + "polity", + "czny" + ], + [ + "Ce", + "cy" + ], + [ + "wysu", + "wając" + ], + [ + "przewo", + "dził" + ], + [ + "Dnie", + "stro" + ], + [ + "Dnie", + "str" + ], + [ + "przykła", + "dał" + ], + [ + "przykła", + "dając" + ], + [ + "pachoł", + "kiem" + ], + [ + "malo", + "wane" + ], + [ + "Pó", + "l" + ], + [ + "utra", + "cić" + ], + [ + "porząd", + "ny" + ], + [ + "De", + "szcz" + ], + [ + "oże", + "nię" + ], + [ + "Kir", + "ły" + ], + [ + "pru", + "ską" + ], + [ + "natura", + "lną" + ], + [ + "mro", + "ków" + ], + [ + "głupi", + "m" + ], + [ + "posłu", + "g" + ], + [ + "heł", + "mów" + ], + [ + "poprze", + "dza" + ], + [ + "tre", + "fi" + ], + [ + "zdą", + "żyć" + ], + [ + "spy", + "żę" + ], + [ + "przery", + "wając" + ], + [ + "wrze", + "szczą" + ], + [ + "rachu", + "nków" + ], + [ + "kapelu", + "szu" + ], + [ + "napi", + "sy" + ], + [ + "poza", + "zdro" + ], + [ + "pojedyn", + "czy" + ], + [ + "bojo", + "wy" + ], + [ + "nierucho", + "mo" + ], + [ + "chó", + "ry" + ], + [ + "zachwy", + "t" + ], + [ + "obszer", + "nym" + ], + [ + "błyszczą", + "cym" + ], + [ + "wycie", + "czek" + ], + [ + "pió", + "rem" + ], + [ + "zebra", + "ni" + ], + [ + "zebra", + "nych" + ], + [ + "tamtej", + "szych" + ], + [ + "przeszko", + "dzi" + ], + [ + "Kon", + "rad" + ], + [ + "gwałto", + "wne" + ], + [ + "kot", + "łów" + ], + [ + "wypyty", + "wali" + ], + [ + "gospodar", + "stwem" + ], + [ + "zar", + "żał" + ], + [ + "kulba", + "kach" + ], + [ + "poświę", + "cać" + ], + [ + "zawa", + "dzi" + ], + [ + "wspól", + "nik" + ], + [ + "zabie", + "gał" + ], + [ + "płoną", + "cego" + ], + [ + "wygląda", + "sz" + ], + [ + "odzie", + "nie" + ], + [ + "wor", + "ka" + ], + [ + "Aleksan", + "drę" + ], + [ + "potrzebo", + "wała" + ], + [ + "jancza", + "rami" + ], + [ + "spło", + "nął" + ], + [ + "Zie", + "mi" + ], + [ + "poża", + "ry" + ], + [ + "lam", + "p" + ], + [ + "roztrop", + "ność" + ], + [ + "Gusta", + "vus" + ], + [ + "polo", + "wał" + ], + [ + "prosta", + "ka" + ], + [ + "mart", + "wi" + ], + [ + "przod", + "kowie" + ], + [ + "purpu", + "rą" + ], + [ + "purpu", + "rową" + ], + [ + "przeszka", + "dzał" + ], + [ + "ziar", + "nka" + ], + [ + "lekko", + "myśl" + ], + [ + "pokło", + "nił" + ], + [ + "kłó", + "tnie" + ], + [ + "kłó", + "cić" + ], + [ + "zasa", + "dzkę" + ], + [ + "woź", + "ny" + ], + [ + "Trzy", + "maj" + ], + [ + "oce", + "nić" + ], + [ + "potwo", + "ry" + ], + [ + "wyja", + "śni" + ], + [ + "Kowal", + "skiego" + ], + [ + "Angli", + "ków" + ], + [ + "zamknię", + "tych" + ], + [ + "koł", + "cza" + ], + [ + "koł", + "pak" + ], + [ + "ćwi", + "czenia" + ], + [ + "kun", + "sz" + ], + [ + "polski", + "mi" + ], + [ + "Dy", + "my" + ], + [ + "dozna", + "łem" + ], + [ + "wiat", + "rów" + ], + [ + "przedmio", + "tem" + ], + [ + "termi", + "nów" + ], + [ + "pochwy", + "ciła" + ], + [ + "Idź", + "że" + ], + [ + "przesta", + "ną" + ], + [ + "płyną", + "cych" + ], + [ + "biesia", + "dę" + ], + [ + "wyści", + "g" + ], + [ + "wybie", + "ga" + ], + [ + "dowci", + "pu" + ], + [ + "wizy", + "tę" + ], + [ + "trakta", + "tów" + ], + [ + "prakty", + "k" + ], + [ + "Telime", + "ny" + ], + [ + "Spoj", + "rzałem" + ], + [ + "mk", + "ną" + ], + [ + "schwy", + "ciła" + ], + [ + "robot", + "nika" + ], + [ + "kłu", + "ł" + ], + [ + "niesłycha", + "ne" + ], + [ + "zama", + "chu" + ], + [ + "prowadzą", + "ce" + ], + [ + "Mil", + "czał" + ], + [ + "zadr", + "gał" + ], + [ + "kłam", + "stwem" + ], + [ + "jezd", + "nych" + ], + [ + "siedząc", + "ą" + ], + [ + "Częstocho", + "wą" + ], + [ + "szpa", + "dę" + ], + [ + "szpa", + "dą" + ], + [ + "wieczor", + "nych" + ], + [ + "Tę", + "czyna" + ], + [ + "przypa", + "truje" + ], + [ + "szano", + "wał" + ], + [ + "prawdo", + "podobne" + ], + [ + "swobod", + "ę" + ], + [ + "dziewięć", + "dziesięciu" + ], + [ + "anio", + "ła" + ], + [ + "oszcze", + "py" + ], + [ + "zaprze", + "czyć" + ], + [ + "zamiesza", + "nia" + ], + [ + "dozor", + "ców" + ], + [ + "przebra", + "na" + ], + [ + "ładu", + "nków" + ], + [ + "sułta", + "ńską" + ], + [ + "Aby", + "dos" + ], + [ + "ad", + "re" + ], + [ + "przeczu", + "ć" + ], + [ + "znajdo", + "wało" + ], + [ + "kompani", + "onów" + ], + [ + "mogi", + "łę" + ], + [ + "obowiąz", + "ku" + ], + [ + "łód", + "ki" + ], + [ + "chwa", + "lę" + ], + [ + "chwa", + "lą" + ], + [ + "kono", + "pie" + ], + [ + "Podob", + "nie" + ], + [ + "Sem", + "e" + ], + [ + "wodo", + "spa" + ], + [ + "wodo", + "spad" + ], + [ + "zatrzymy", + "wać" + ], + [ + "sch", + "ły" + ], + [ + "reli", + "kwi" + ], + [ + "bezpiecze", + "ństwem" + ], + [ + "Florenty", + "ny" + ], + [ + "Mę", + "ża" + ], + [ + "ruma", + "ków" + ], + [ + "naboże", + "ństwie" + ], + [ + "obozo", + "wiska" + ], + [ + "Penelo", + "pe" + ], + [ + "Sobie", + "skiego" + ], + [ + "sprzeci", + "wiał" + ], + [ + "uni", + "kać" + ], + [ + "Wło", + "sy" + ], + [ + "poran", + "nej" + ], + [ + "komor", + "nik" + ], + [ + "zamor", + "dował" + ], + [ + "ubo", + "gie" + ], + [ + "Bir", + "żach" + ], + [ + "Dobrzy", + "ński" + ], + [ + "Grecy", + "ny" + ], + [ + "rusz", + "nic" + ], + [ + "Mazu", + "ry" + ], + [ + "traf", + "em" + ], + [ + "pouf", + "ale" + ], + [ + "wewnętrz", + "nej" + ], + [ + "Klu", + "cz" + ], + [ + "zdej", + "mować" + ], + [ + "miano", + "wał" + ], + [ + "aksami", + "t" + ], + [ + "opi", + "nię" + ], + [ + "posy", + "łam" + ], + [ + "wstę", + "gi" + ], + [ + "ciche", + "go" + ], + [ + "tutej", + "szych" + ], + [ + "bezła", + "dne" + ], + [ + "wnu", + "ki" + ], + [ + "pieszczo", + "t" + ], + [ + "niewidzial", + "nym" + ], + [ + "tkli", + "we" + ], + [ + "wytę", + "żył" + ], + [ + "wychu", + "dłą" + ], + [ + "powita", + "wszy" + ], + [ + "Mógł", + "by" + ], + [ + "rozciąg", + "ał" + ], + [ + "związa", + "ne" + ], + [ + "wytr", + "wale" + ], + [ + "przeklę", + "ta" + ], + [ + "Tej", + "resja" + ], + [ + "asyryj", + "ski" + ], + [ + "bystry", + "m" + ], + [ + "kurza", + "wa" + ], + [ + "zgryzo", + "ta" + ], + [ + "postęp", + "ku" + ], + [ + "niczy", + "jej" + ], + [ + "wyz", + "woli" + ], + [ + "jaskra", + "wo" + ], + [ + "jaskra", + "we" + ], + [ + "podobie", + "ństwa" + ], + [ + "hajdu", + "czek" + ], + [ + "rezulta", + "t" + ], + [ + "faj", + "kę" + ], + [ + "Misiewiczo", + "wej" + ], + [ + "jaski", + "niach" + ], + [ + "wymo", + "wnie" + ], + [ + "anne", + "s" + ], + [ + "paste", + "rz" + ], + [ + "powierzch", + "nię" + ], + [ + "skrzyp", + "nęły" + ], + [ + "funk", + "cji" + ], + [ + "nadej", + "dą" + ], + [ + "wiwa", + "ty" + ], + [ + "głosi", + "kiem" + ], + [ + "gią", + "ć" + ], + [ + "powięk", + "szył" + ], + [ + "wszela", + "kich" + ], + [ + "Gar", + "die" + ], + [ + "ubogi", + "m" + ], + [ + "nieznoś", + "ny" + ], + [ + "nadsta", + "wił" + ], + [ + "bezsen", + "ności" + ], + [ + "zbrodnia", + "rz" + ], + [ + "rzemieśl", + "nicy" + ], + [ + "Che", + "ł" + ], + [ + "Laer", + "tes" + ], + [ + "współczu", + "cie" + ], + [ + "współczu", + "ciem" + ], + [ + "kome", + "di" + ], + [ + "gmach", + "ów" + ], + [ + "kadzi", + "dło" + ], + [ + "rozpu", + "stę" + ], + [ + "rela", + "cję" + ], + [ + "fir", + "ma" + ], + [ + "powroz", + "em" + ], + [ + "tęgi", + "ch" + ], + [ + "Zadnie", + "prza" + ], + [ + "zastana", + "wiał" + ], + [ + "Sudańczy", + "ków" + ], + [ + "Jo", + "a" + ], + [ + "Jo", + "annes" + ], + [ + "gwie", + "zd" + ], + [ + "sufi", + "tu" + ], + [ + "prezy", + "dia" + ], + [ + "arab", + "skie" + ], + [ + "czuj", + "ności" + ], + [ + "Fat", + "my" + ], + [ + "Drohojo", + "wskiej" + ], + [ + "zgłu", + "piał" + ], + [ + "żywio", + "ł" + ], + [ + "żywio", + "ły" + ], + [ + "Zaczę", + "ła" + ], + [ + "Kara", + "wana" + ], + [ + "Czer", + "ń" + ], + [ + "prefe", + "kta" + ], + [ + "odpowiedzial", + "ności" + ], + [ + "kwest", + "ia" + ], + [ + "zai", + "ste" + ], + [ + "spiżo", + "we" + ], + [ + "bunto", + "wni" + ], + [ + "bunto", + "wników" + ], + [ + "Jeź", + "dź" + ], + [ + "warcho", + "ł" + ], + [ + "adiu", + "tan" + ], + [ + "cudze", + "go" + ], + [ + "bukie", + "t" + ], + [ + "bukie", + "ty" + ], + [ + "cięci", + "wy" + ], + [ + "Litwi", + "nów" + ], + [ + "zawdzię", + "cza" + ], + [ + "przypuszcze", + "nia" + ], + [ + "znaczą", + "co" + ], + [ + "artyle", + "ria" + ], + [ + "Dobro", + "dzieju" + ], + [ + "wstrzymy", + "wał" + ], + [ + "załat", + "wić" + ], + [ + "astro", + "no" + ], + [ + "sple", + "cio" + ], + [ + "pucha", + "ry" + ], + [ + "Kilku", + "nastu" + ], + [ + "rękawi", + "czek" + ], + [ + "Kropi", + "ciel" + ], + [ + "kołpa", + "czek" + ], + [ + "Bel", + "ciu" + ], + [ + "osłu", + "piał" + ], + [ + "ciż", + "ba" + ], + [ + "bliź", + "nich" + ], + [ + "zwiercia", + "dło" + ], + [ + "ordynan", + "s" + ], + [ + "antylo", + "py" + ], + [ + "Alkino", + "ja" + ], + [ + "Wspo", + "m" + ], + [ + "niebia", + "nie" + ], + [ + "wigi", + "lów" + ], + [ + "ekspedy", + "cji" + ], + [ + "wsła", + "wiony" + ], + [ + "chcie", + "ć" + ], + [ + "chcie", + "liśmy" + ], + [ + "szme", + "ry" + ], + [ + "zagła", + "dy" + ], + [ + "pierz", + "cha" + ], + [ + "skorzy", + "stać" + ], + [ + "hajda", + "we" + ], + [ + "szubie", + "nicy" + ], + [ + "podaru", + "nku" + ], + [ + "ROL", + "OG" + ], + [ + "Kyklo", + "p" + ], + [ + "alar", + "m" + ], + [ + "rapie", + "ry" + ], + [ + "dziesięcio", + "ma" + ], + [ + "sentyme", + "nt" + ], + [ + "Omdur", + "manu" + ], + [ + "natarczy", + "wie" + ], + [ + "tygod", + "niu" + ], + [ + "marzy", + "ciel" + ], + [ + "Zasław", + "ka" + ], + [ + "bracła", + "wski" + ], + [ + "Łazie", + "nkach" + ], + [ + "dostoje", + "ństwa" + ], + [ + "Hal", + "fa" + ], + [ + "Widzieli", + "ście" + ], + [ + "żartobli", + "wie" + ], + [ + "Siera", + "dza" + ], + [ + "niewypowie", + "dzia" + ], + [ + "opatry", + "wać" + ], + [ + "grono", + "sta" + ], + [ + "dworski", + "mi" + ], + [ + "wskazów", + "ki" + ], + [ + "rękoje", + "ści" + ], + [ + "Bernardy", + "n" + ], + [ + "pośred", + "nictwem" + ], + [ + "odmę", + "ty" + ], + [ + "przestęp", + "cy" + ], + [ + "zeszły", + "m" + ], + [ + "czarow", + "nic" + ], + [ + "melancho", + "li" + ], + [ + "azjaty", + "ckich" + ], + [ + "opor", + "nych" + ], + [ + "odjazd", + "em" + ], + [ + "przyjaz", + "ne" + ], + [ + "elekto", + "rem" + ], + [ + "galantery", + "jny" + ], + [ + "kl", + "nę" + ], + [ + "satysfa", + "kcję" + ], + [ + "Olim", + "p" + ], + [ + "ucało", + "wawszy" + ], + [ + "skon", + "fun" + ], + [ + "pryncy", + "pała" + ], + [ + "Wojniłło", + "wicz" + ], + [ + "Soko", + "ła" + ], + [ + "lichy", + "m" + ], + [ + "łysi", + "nę" + ], + [ + "buzdy", + "ganem" + ], + [ + "Kisie", + "la" + ], + [ + "Wur", + "cla" + ], + [ + "spię", + "trz" + ], + [ + "przejedna", + "ć" + ], + [ + "pozwal", + "ała" + ], + [ + "fantasty", + "czne" + ], + [ + "zanad", + "rza" + ], + [ + "przeź", + "ro" + ], + [ + "Jaku", + "ba" + ], + [ + "nun", + "cjusz" + ], + [ + "Amenhote", + "pa" + ], + [ + "Vi", + "cus" + ], + [ + "wió", + "ry" + ], + [ + "przymio", + "ty" + ], + [ + "skan", + "dal" + ], + [ + "anci", + "g" + ], + [ + "zamigo", + "tały" + ], + [ + "uspoka", + "jać" + ], + [ + "wyzwoleń", + "cy" + ], + [ + "Szasta", + "lski" + ], + [ + "ukro", + "pie" + ], + [ + "kaszta", + "nowa" + ], + [ + "jutrzej", + "szej" + ], + [ + "Zię", + "ba" + ], + [ + "Witeli", + "usz" + ], + [ + "Lau", + "dy" + ], + [ + "Soro", + "kę" + ], + [ + "mołoje", + "c" + ], + [ + "noso", + "roż" + ], + [ + "odjezd", + "nym" + ], + [ + "mód", + "l" + ], + [ + "pety", + "hor" + ], + [ + "najzupeł", + "niej" + ], + [ + "Kasto", + "ra" + ], + [ + "Kone", + "wka" + ], + [ + "piosen", + "kę" + ], + [ + "Wiado", + "mość" + ], + [ + "Baro", + "nowa" + ], + [ + "Polluk", + "sa" + ], + [ + "CZAROW", + "NICA" + ], + [ + "piersio", + "m" + ], + [ + "Tuli", + "usz" + ], + [ + "gałęź", + "mi" + ], + [ + "Szpigel", + "man" + ], + [ + "PRO", + "TEUSZ" + ], + [ + "Policz", + "ki" + ], + [ + "Nomar", + "cha" + ], + [ + "gwiazdo", + "m" + ], + [ + "Billewi", + "czach" + ], + [ + "Darem", + "nie" + ], + [ + "syl", + "wet" + ], + [ + "Mołoj", + "cy" + ], + [ + "Biło", + "us" + ], + [ + "Orsza", + "ńskiem" + ], + [ + "Weyhar", + "d" + ], + [ + "Dre", + "zden" + ], + [ + "Esk", + "wili" + ], + [ + "bute", + "lek" + ], + [ + "cul", + "pa" + ], + [ + "guber", + "nato" + ], + [ + "Rzeżu", + "cho" + ], + [ + "swer", + "der" + ], + [ + "labora", + "torium" + ], + [ + "A", + "ry" + ], + [ + "A", + "bym" + ], + [ + "A", + "nar" + ], + [ + "A", + "toli" + ], + [ + "B", + "ała" + ], + [ + "B", + "an" + ], + [ + "B", + "łę" + ], + [ + "B", + "ryta" + ], + [ + "C", + "lary" + ], + [ + "G", + "I" + ], + [ + "G", + "rady" + ], + [ + "G", + "ut" + ], + [ + "K", + "wiry" + ], + [ + "K", + "SIĘ" + ], + [ + "L", + "os" + ], + [ + "L", + "wów" + ], + [ + "M", + "gła" + ], + [ + "M", + "niejszej" + ], + [ + "N", + "er" + ], + [ + "O", + "k" + ], + [ + "O", + "bo" + ], + [ + "O", + "we" + ], + [ + "O", + "twie" + ], + [ + "O", + "bó" + ], + [ + "P", + "ią" + ], + [ + "S", + "tak" + ], + [ + "S", + "łów" + ], + [ + "S", + "prawa" + ], + [ + "T", + "rój" + ], + [ + "T", + "rwało" + ], + [ + "U", + "fa" + ], + [ + "U", + "kłonił" + ], + [ + "W", + "koło" + ], + [ + "W", + "scho" + ], + [ + "Z", + "za" + ], + [ + "Z", + "nik" + ], + [ + "Z", + "rób" + ], + [ + "Z", + "wierzę" + ], + [ + "a", + "ne" + ], + [ + "a", + "kto" + ], + [ + "a", + "ha" + ], + [ + "a", + "chaj" + ], + [ + "a", + "sce" + ], + [ + "a", + "kor" + ], + [ + "a", + "ktor" + ], + [ + "b", + "ały" + ], + [ + "b", + "ód" + ], + [ + "b", + "lów" + ], + [ + "c", + "ta" + ], + [ + "c", + "ri" + ], + [ + "d", + "re" + ], + [ + "d", + "ność" + ], + [ + "d", + "nem" + ], + [ + "e", + "ta" + ], + [ + "e", + "ty" + ], + [ + "e", + "duka" + ], + [ + "g", + "l" + ], + [ + "g", + "rzą" + ], + [ + "g", + "res" + ], + [ + "i", + "ną" + ], + [ + "k", + "wo" + ], + [ + "k", + "ho" + ], + [ + "k", + "óz" + ], + [ + "k", + "lie" + ], + [ + "m", + "chu" + ], + [ + "m", + "lecz" + ], + [ + "m", + "knąć" + ], + [ + "n", + "s" + ], + [ + "n", + "kowi" + ], + [ + "o", + "nę" + ], + [ + "o", + "lej" + ], + [ + "o", + "siedli" + ], + [ + "o", + "chra" + ], + [ + "o", + "padały" + ], + [ + "o", + "trzymy" + ], + [ + "o", + "siąść" + ], + [ + "o", + "puszczając" + ], + [ + "o", + "puszczała" + ], + [ + "p", + "s" + ], + [ + "r", + "ałem" + ], + [ + "s", + "ało" + ], + [ + "s", + "sy" + ], + [ + "s", + "chodziła" + ], + [ + "s", + "sel" + ], + [ + "t", + "wu" + ], + [ + "u", + "re" + ], + [ + "u", + "ca" + ], + [ + "u", + "du" + ], + [ + "u", + "słu" + ], + [ + "u", + "stro" + ], + [ + "u", + "stu" + ], + [ + "u", + "zę" + ], + [ + "u", + "pal" + ], + [ + "u", + "czyli" + ], + [ + "u", + "sposo" + ], + [ + "u", + "tną" + ], + [ + "u", + "nosić" + ], + [ + "u", + "znali" + ], + [ + "u", + "krzyżo" + ], + [ + "u", + "miłował" + ], + [ + "u", + "wija" + ], + [ + "u", + "chwycić" + ], + [ + "w", + "pra" + ], + [ + "w", + "szcze" + ], + [ + "w", + "kro" + ], + [ + "w", + "patrz" + ], + [ + "w", + "lał" + ], + [ + "w", + "prawi" + ], + [ + "w", + "ciągnąć" + ], + [ + "w", + "dawać" + ], + [ + "y", + "e" + ], + [ + "z", + "bra" + ], + [ + "z", + "rzę" + ], + [ + "z", + "nąć" + ], + [ + "z", + "woje" + ], + [ + "z", + "lały" + ], + [ + "z", + "despe" + ], + [ + "z", + "wrócę" + ], + [ + "z", + "zia" + ], + [ + "z", + "mieszały" + ], + [ + "ó", + "cz" + ], + [ + "ć", + "wiczo" + ], + [ + "Ś", + "la" + ], + [ + "ś", + "b" + ], + [ + "ś", + "mią" + ], + [ + "ź", + "ne" + ], + [ + "ź", + "nicy" + ], + [ + "ż", + "ności" + ], + [ + "ż", + "nymi" + ], + [ + "nie", + "jaką" + ], + [ + "nie", + "sma" + ], + [ + "nie", + "wart" + ], + [ + "nie", + "wdzięcznością" + ], + [ + "nie", + "chcenia" + ], + [ + "na", + "go" + ], + [ + "na", + "ły" + ], + [ + "na", + "łożył" + ], + [ + "na", + "tarł" + ], + [ + "na", + "stępował" + ], + [ + "na", + "brały" + ], + [ + "ch", + "ny" + ], + [ + "ch", + "wiać" + ], + [ + "sz", + "pada" + ], + [ + "cz", + "czą" + ], + [ + "cz", + "cić" + ], + [ + "cz", + "kowie" + ], + [ + "cz", + "niejsze" + ], + [ + "po", + "pod" + ], + [ + "po", + "zie" + ], + [ + "po", + "cią" + ], + [ + "po", + "prę" + ], + [ + "po", + "mogę" + ], + [ + "po", + "dal" + ], + [ + "po", + "zdra" + ], + [ + "po", + "cało" + ], + [ + "po", + "mogły" + ], + [ + "po", + "patrzeć" + ], + [ + "po", + "bit" + ], + [ + "po", + "ciągu" + ], + [ + "po", + "pas" + ], + [ + "po", + "biegła" + ], + [ + "po", + "jechała" + ], + [ + "po", + "bladły" + ], + [ + "po", + "żre" + ], + [ + "st", + "rzałem" + ], + [ + "ni", + "czych" + ], + [ + "ra", + "s" + ], + [ + "ra", + "ty" + ], + [ + "ra", + "sy" + ], + [ + "ra", + "nu" + ], + [ + "ra", + "czyła" + ], + [ + "ro", + "wały" + ], + [ + "ro", + "dzić" + ], + [ + "rze", + "sza" + ], + [ + "li", + "nę" + ], + [ + "li", + "py" + ], + [ + "li", + "wsi" + ], + [ + "wi", + "sta" + ], + [ + "wi", + "ór" + ], + [ + "wi", + "duję" + ], + [ + "wi", + "wen" + ], + [ + "go", + "nii" + ], + [ + "go", + "łych" + ], + [ + "ko", + "cie" + ], + [ + "ko", + "stu" + ], + [ + "ko", + "wego" + ], + [ + "ko", + "wano" + ], + [ + "ko", + "wania" + ], + [ + "ko", + "szem" + ], + [ + "ko", + "nom" + ], + [ + "ko", + "zia" + ], + [ + "ci", + "my" + ], + [ + "ci", + "nał" + ], + [ + "za", + "g" + ], + [ + "za", + "ją" + ], + [ + "za", + "zna" + ], + [ + "za", + "ką" + ], + [ + "za", + "krze" + ], + [ + "za", + "wier" + ], + [ + "za", + "jechać" + ], + [ + "za", + "rad" + ], + [ + "za", + "puścił" + ], + [ + "za", + "rząd" + ], + [ + "za", + "intere" + ], + [ + "za", + "chodziło" + ], + [ + "za", + "broni" + ], + [ + "za", + "ost" + ], + [ + "za", + "krzyknąć" + ], + [ + "do", + "oko" + ], + [ + "do", + "stało" + ], + [ + "do", + "zgo" + ], + [ + "do", + "stały" + ], + [ + "do", + "wymi" + ], + [ + "do", + "łów" + ], + [ + "do", + "prowadził" + ], + [ + "do", + "słysza" + ], + [ + "do", + "wieść" + ], + [ + "do", + "mier" + ], + [ + "do", + "puszczali" + ], + [ + "ło", + "tra" + ], + [ + "ło", + "trem" + ], + [ + "le", + "gie" + ], + [ + "mi", + "si" + ], + [ + "mi", + "jał" + ], + [ + "mi", + "sternie" + ], + [ + "wa", + "zo" + ], + [ + "wa", + "szymi" + ], + [ + "by", + "ki" + ], + [ + "ka", + "po" + ], + [ + "ka", + "nego" + ], + [ + "ka", + "wę" + ], + [ + "ka", + "czki" + ], + [ + "ka", + "walka" + ], + [ + "wie", + "ra" + ], + [ + "wie", + "szcze" + ], + [ + "wie", + "rzyła" + ], + [ + "wie", + "ńcem" + ], + [ + "ła", + "pach" + ], + [ + "ta", + "nio" + ], + [ + "pa", + "ka" + ], + [ + "pa", + "ku" + ], + [ + "pa", + "chy" + ], + [ + "pa", + "sma" + ], + [ + "pa", + "cune" + ], + [ + "ki", + "szki" + ], + [ + "ki", + "piał" + ], + [ + "ki", + "nd" + ], + [ + "wy", + "po" + ], + [ + "wy", + "je" + ], + [ + "wy", + "la" + ], + [ + "wy", + "cze" + ], + [ + "wy", + "wró" + ], + [ + "wy", + "strze" + ], + [ + "wy", + "mówić" + ], + [ + "wy", + "jedzie" + ], + [ + "wy", + "bić" + ], + [ + "wy", + "lał" + ], + [ + "wy", + "puszcza" + ], + [ + "wy", + "gię" + ], + [ + "wy", + "żyje" + ], + [ + "wy", + "równa" + ], + [ + "wy", + "jaś" + ], + [ + "wy", + "biegli" + ], + [ + "wy", + "łom" + ], + [ + "wy", + "gadał" + ], + [ + "wy", + "gód" + ], + [ + "wy", + "lęk" + ], + [ + "wy", + "słałem" + ], + [ + "wy", + "ruszeniu" + ], + [ + "ja", + "li" + ], + [ + "ja", + "ja" + ], + [ + "ja", + "każ" + ], + [ + "ja", + "bło" + ], + [ + "ja", + "rach" + ], + [ + "to", + "wały" + ], + [ + "to", + "wicz" + ], + [ + "to", + "wskiego" + ], + [ + "to", + "piąc" + ], + [ + "te", + "ce" + ], + [ + "te", + "sa" + ], + [ + "te", + "rią" + ], + [ + "te", + "swerder" + ], + [ + "wo", + "łem" + ], + [ + "wo", + "dem" + ], + [ + "wo", + "rek" + ], + [ + "no", + "cować" + ], + [ + "ty", + "ny" + ], + [ + "ty", + "cy" + ], + [ + "dzi", + "cz" + ], + [ + "dzi", + "oba" + ], + [ + "dzi", + "ono" + ], + [ + "czy", + "j" + ], + [ + "czy", + "cie" + ], + [ + "ry", + "ków" + ], + [ + "ry", + "zie" + ], + [ + "ry", + "sowała" + ], + [ + "dy", + "wany" + ], + [ + "cie", + "ć" + ], + [ + "cie", + "szą" + ], + [ + "od", + "chy" + ], + [ + "od", + "stą" + ], + [ + "od", + "chod" + ], + [ + "od", + "trą" + ], + [ + "od", + "wraca" + ], + [ + "od", + "chodził" + ], + [ + "od", + "jechali" + ], + [ + "od", + "jeżdżał" + ], + [ + "od", + "poku" + ], + [ + "od", + "stąpię" + ], + [ + "la", + "my" + ], + [ + "la", + "biry" + ], + [ + "prze", + "strasz" + ], + [ + "prze", + "bić" + ], + [ + "prze", + "ciągle" + ], + [ + "prze", + "powiadał" + ], + [ + "prze", + "prawi" + ], + [ + "prze", + "mocy" + ], + [ + "prze", + "wracając" + ], + [ + "prze", + "chodzili" + ], + [ + "prze", + "sadza" + ], + [ + "prze", + "smy" + ], + [ + "prze", + "ciągłe" + ], + [ + "mo", + "wane" + ], + [ + "mo", + "mencie" + ], + [ + "ma", + "chał" + ], + [ + "ma", + "nami" + ], + [ + "ma", + "sę" + ], + [ + "ma", + "jącym" + ], + [ + "ją", + "łeś" + ], + [ + "bo", + "no" + ], + [ + "bo", + "cznej" + ], + [ + "bo", + "lały" + ], + [ + "ce", + "ry" + ], + [ + "ce", + "rę" + ], + [ + "ce", + "nił" + ], + [ + "ce", + "nne" + ], + [ + "przy", + "my" + ], + [ + "przy", + "czyni" + ], + [ + "przy", + "czyna" + ], + [ + "przy", + "siadł" + ], + [ + "przy", + "padnie" + ], + [ + "przy", + "byłem" + ], + [ + "przy", + "prowadzono" + ], + [ + "ku", + "pią" + ], + [ + "mu", + "nku" + ], + [ + "mu", + "mii" + ], + [ + "mu", + "rzów" + ], + [ + "re", + "wi" + ], + [ + "re", + "zja" + ], + [ + "ści", + "ś" + ], + [ + "ści", + "on" + ], + [ + "ły", + "żkę" + ], + [ + "we", + "l" + ], + [ + "we", + "rę" + ], + [ + "we", + "tera" + ], + [ + "ba", + "bi" + ], + [ + "ba", + "lu" + ], + [ + "ba", + "nów" + ], + [ + "ba", + "sem" + ], + [ + "ba", + "wołów" + ], + [ + "ru", + "da" + ], + [ + "ru", + "bel" + ], + [ + "sze", + "w" + ], + [ + "cy", + "ni" + ], + [ + "cy", + "lin" + ], + [ + "co", + "r" + ], + [ + "co", + "wie" + ], + [ + "pie", + "rze" + ], + [ + "pie", + "si" + ], + [ + "sa", + "du" + ], + [ + "sa", + "panie" + ], + [ + "bi", + "nt" + ], + [ + "bi", + "czem" + ], + [ + "nia", + "ń" + ], + [ + "łu", + "pami" + ], + [ + "roz", + "ho" + ], + [ + "roz", + "pry" + ], + [ + "roz", + "niosła" + ], + [ + "roz", + "wiązać" + ], + [ + "roz", + "krzyżo" + ], + [ + "roz", + "toczy" + ], + [ + "roz", + "glądając" + ], + [ + "lu", + "tym" + ], + [ + "tu", + "rów" + ], + [ + "tu", + "jesz" + ], + [ + "ski", + "nienie" + ], + [ + "ga", + "s" + ], + [ + "ga", + "no" + ], + [ + "ga", + "du" + ], + [ + "ga", + "sił" + ], + [ + "ga", + "jące" + ], + [ + "pi", + "ny" + ], + [ + "pi", + "anu" + ], + [ + "rę", + "czę" + ], + [ + "rę", + "czył" + ], + [ + "gło", + "wni" + ], + [ + "ale", + "je" + ], + [ + "ale", + "śmy" + ], + [ + "wia", + "dro" + ], + [ + "so", + "cja" + ], + [ + "sza", + "lone" + ], + [ + "de", + "ra" + ], + [ + "pod", + "pa" + ], + [ + "pod", + "la" + ], + [ + "pod", + "ówczas" + ], + [ + "pod", + "nóż" + ], + [ + "pod", + "słuchi" + ], + [ + "pod", + "jazdu" + ], + [ + "zna", + "nym" + ], + [ + "zna", + "wca" + ], + [ + "sk", + "rada" + ], + [ + "Nie", + "co" + ], + [ + "Nie", + "mnie" + ], + [ + "sie", + "c" + ], + [ + "du", + "mie" + ], + [ + "jest", + "że" + ], + [ + "Po", + "za" + ], + [ + "Po", + "ciąg" + ], + [ + "Po", + "wały" + ], + [ + "pu", + "jąc" + ], + [ + "szcze", + "rzy" + ], + [ + "szcze", + "re" + ], + [ + "szcze", + "rego" + ], + [ + "ob", + "ry" + ], + [ + "ob", + "cie" + ], + [ + "ob", + "cymi" + ], + [ + "ob", + "chodzili" + ], + [ + "Za", + "n" + ], + [ + "Za", + "cho" + ], + [ + "Za", + "błu" + ], + [ + "Na", + "dzieja" + ], + [ + "pro", + "m" + ], + [ + "pro", + "wia" + ], + [ + "pro", + "du" + ], + [ + "Ja", + "wo" + ], + [ + "Ja", + "kiej" + ], + [ + "Ja", + "nowa" + ], + [ + "lo", + "cie" + ], + [ + "lo", + "tów" + ], + [ + "ska", + "m" + ], + [ + "ska", + "nia" + ], + [ + "py", + "l" + ], + [ + "sy", + "łam" + ], + [ + "sy", + "ryj" + ], + [ + "zy", + "dlu" + ], + [ + "su", + "jąc" + ], + [ + "su", + "chej" + ], + [ + "se", + "nt" + ], + [ + "ję", + "ło" + ], + [ + "ję", + "knęła" + ], + [ + "Bo", + "wiem" + ], + [ + "in", + "szego" + ], + [ + "in", + "fu" + ], + [ + "in", + "wenta" + ], + [ + "an", + "gie" + ], + [ + "me", + "ne" + ], + [ + "wz", + "bił" + ], + [ + "wz", + "nosić" + ], + [ + "wz", + "maga" + ], + [ + "wą", + "skich" + ], + [ + "wą", + "skim" + ], + [ + "przed", + "ni" + ], + [ + "przed", + "śmier" + ], + [ + "przed", + "rzeź" + ], + [ + "naj", + "krót" + ], + [ + "naj", + "zac" + ], + [ + "naj", + "cnotli" + ], + [ + "zo", + "rzą" + ], + [ + "czo", + "rt" + ], + [ + "chwi", + "lkę" + ], + [ + "sko", + "st" + ], + [ + "cu", + "kro" + ], + [ + "kę", + "s" + ], + [ + "kę", + "dzi" + ], + [ + "tę", + "gie" + ], + [ + "tę", + "tni" + ], + [ + "Je", + "ść" + ], + [ + "ką", + "dzieli" + ], + [ + "zaś", + "wiad" + ], + [ + "bli", + "znę" + ], + [ + "nu", + "da" + ], + [ + "nu", + "ży" + ], + [ + "nu", + "tę" + ], + [ + "al", + "te" + ], + [ + "jo", + "wy" + ], + [ + "jo", + "nej" + ], + [ + "gro", + "tów" + ], + [ + "gro", + "mów" + ], + [ + "bez", + "cze" + ], + [ + "wę", + "grzy" + ], + [ + "pła", + "kali" + ], + [ + "pła", + "szczach" + ], + [ + "gu", + "stu" + ], + [ + "jako", + "wy" + ], + [ + "krzy", + "we" + ], + [ + "stra", + "t" + ], + [ + "stra", + "dał" + ], + [ + "stra", + "pienia" + ], + [ + "stra", + "pieniu" + ], + [ + "czu", + "b" + ], + [ + "czu", + "cia" + ], + [ + "czu", + "jny" + ], + [ + "wró", + "ble" + ], + [ + "kła", + "mie" + ], + [ + "stro", + "pił" + ], + [ + "stro", + "jach" + ], + [ + "ksią", + "g" + ], + [ + "tro", + "sze" + ], + [ + "tro", + "szczyć" + ], + [ + "rzu", + "cą" + ], + [ + "rzu", + "cone" + ], + [ + "dzo", + "m" + ], + [ + "or", + "ga" + ], + [ + "two", + "rzyć" + ], + [ + "two", + "imi" + ], + [ + "dze", + "k" + ], + [ + "sły", + "nnego" + ], + [ + "wej", + "rzenia" + ], + [ + "bar", + "wi" + ], + [ + "bar", + "wach" + ], + [ + "gó", + "rami" + ], + [ + "wu", + "jem" + ], + [ + "swo", + "i" + ], + [ + "dru", + "ż" + ], + [ + "Le", + "w" + ], + [ + "Le", + "ży" + ], + [ + "Le", + "szczy" + ], + [ + "Sta", + "ru" + ], + [ + "mę", + "czyć" + ], + [ + "par", + "szy" + ], + [ + "Pa", + "trza" + ], + [ + "Pa", + "ńskie" + ], + [ + "tra", + "wami" + ], + [ + "szczę", + "ki" + ], + [ + "szczę", + "ścił" + ], + [ + "zło", + "rze" + ], + [ + "zło", + "żę" + ], + [ + "Ty", + "ńca" + ], + [ + "Ty", + "ńcu" + ], + [ + "łody", + "gi" + ], + [ + "świa", + "dkowie" + ], + [ + "chci", + "wością" + ], + [ + "gdzie", + "m" + ], + [ + "księ", + "gę" + ], + [ + "Co", + "kolwiek" + ], + [ + "Ju", + "lek" + ], + [ + "wali", + "z" + ], + [ + "pow", + "lo" + ], + [ + "fa", + "u" + ], + [ + "stwo", + "rzyć" + ], + [ + "stwo", + "rzyli" + ], + [ + "kra", + "ńca" + ], + [ + "kra", + "dzież" + ], + [ + "kra", + "wat" + ], + [ + "chu", + "da" + ], + [ + "chu", + "de" + ], + [ + "chu", + "ste" + ], + [ + "stu", + "dnie" + ], + [ + "panie", + "nek" + ], + [ + "Do", + "li" + ], + [ + "Do", + "tąd" + ], + [ + "mar", + "kot" + ], + [ + "stał", + "e" + ], + [ + "Te", + "b" + ], + [ + "Prze", + "szedł" + ], + [ + "chał", + "up" + ], + [ + "kro", + "snach" + ], + [ + "Mo", + "gła" + ], + [ + "Tu", + "robo" + ], + [ + "szko", + "łach" + ], + [ + "By", + "leś" + ], + [ + "koń", + "czyć" + ], + [ + "koń", + "cami" + ], + [ + "rzą", + "ce" + ], + [ + "rzą", + "cych" + ], + [ + "dza", + "nia" + ], + [ + "zda", + "ń" + ], + [ + "zda", + "jąc" + ], + [ + "tru", + "dni" + ], + [ + "tru", + "dach" + ], + [ + "Ka", + "s" + ], + [ + "gar", + "nek" + ], + [ + "Li", + "ga" + ], + [ + "kry", + "ją" + ], + [ + "dzia", + "ch" + ], + [ + "Ko", + "chał" + ], + [ + "przyja", + "ź" + ], + [ + "przyja", + "zdu" + ], + [ + "krze", + "ścija" + ], + [ + "rozu", + "miałem" + ], + [ + "war", + "ci" + ], + [ + "łą", + "czyło" + ], + [ + "ścią", + "gał" + ], + [ + "ścią", + "gnęła" + ], + [ + "żą", + "ce" + ], + [ + "mil", + "sza" + ], + [ + "pę", + "du" + ], + [ + "pę", + "knie" + ], + [ + "wio", + "słem" + ], + [ + "miej", + "skie" + ], + [ + "Wy", + "ho" + ], + [ + "Wy", + "chodzą" + ], + [ + "Wy", + "bor" + ], + [ + "Wy", + "dobył" + ], + [ + "drze", + "mie" + ], + [ + "przeci", + "wić" + ], + [ + "Przy", + "sią" + ], + [ + "Przy", + "chodzę" + ], + [ + "róż", + "nym" + ], + [ + "róż", + "nego" + ], + [ + "róż", + "nicy" + ], + [ + "zno", + "ju" + ], + [ + "zno", + "szą" + ], + [ + "zno", + "sili" + ], + [ + "zosta", + "wał" + ], + [ + "zosta", + "wało" + ], + [ + "zosta", + "wiwszy" + ], + [ + "pół", + "mi" + ], + [ + "pół", + "to" + ], + [ + "pół", + "słów" + ], + [ + "Rze", + "ckiemu" + ], + [ + "daw", + "nymi" + ], + [ + "poko", + "rę" + ], + [ + "poko", + "nał" + ], + [ + "Ni", + "kogo" + ], + [ + "kon", + "ne" + ], + [ + "kon", + "sy" + ], + [ + "kapła", + "ńskiego" + ], + [ + "pło", + "mieniu" + ], + [ + "zmie", + "nię" + ], + [ + "zmie", + "rzyć" + ], + [ + "zmie", + "rzch" + ], + [ + "jaki", + "kolwiek" + ], + [ + "myśli", + "łem" + ], + [ + "No", + "wa" + ], + [ + "kom", + "pli" + ], + [ + "dem", + "on" + ], + [ + "świę", + "tość" + ], + [ + "zdo", + "lne" + ], + [ + "kło", + "sów" + ], + [ + "oba", + "lić" + ], + [ + "oba", + "wiali" + ], + [ + "oba", + "wiając" + ], + [ + "wal", + "ne" + ], + [ + "poz", + "bawi" + ], + [ + "trzyma", + "jących" + ], + [ + "ucie", + "ch" + ], + [ + "ucie", + "kły" + ], + [ + "ucie", + "chą" + ], + [ + "tłu", + "kł" + ], + [ + "tłu", + "szczem" + ], + [ + "kar", + "mili" + ], + [ + "kar", + "tkę" + ], + [ + "odpowiedział", + "em" + ], + [ + "szał", + "u" + ], + [ + "czer", + "ka" + ], + [ + "kocha", + "nego" + ], + [ + "szczy", + "tem" + ], + [ + "padł", + "em" + ], + [ + "nale", + "żały" + ], + [ + "oto", + "czoną" + ], + [ + "Krzy", + "sią" + ], + [ + "star", + "ł" + ], + [ + "pozna", + "no" + ], + [ + "hetma", + "ńskim" + ], + [ + "hetma", + "ńska" + ], + [ + "uro", + "dza" + ], + [ + "uro", + "dzenie" + ], + [ + "uro", + "dzony" + ], + [ + "uro", + "dzeniu" + ], + [ + "króle", + "wna" + ], + [ + "dzię", + "kuj" + ], + [ + "brze", + "szczo" + ], + [ + "brze", + "mieniem" + ], + [ + "Cze", + "kać" + ], + [ + "spokoj", + "niej" + ], + [ + "obe", + "drzeć" + ], + [ + "konie", + "czność" + ], + [ + "ude", + "rzę" + ], + [ + "ude", + "rzały" + ], + [ + "pamię", + "cią" + ], + [ + "żu", + "brów" + ], + [ + "zbli", + "żenie" + ], + [ + "zbli", + "żyły" + ], + [ + "pró", + "śb" + ], + [ + "trą", + "bił" + ], + [ + "nosi", + "ło" + ], + [ + "licz", + "bą" + ], + [ + "puł", + "kach" + ], + [ + "Pod", + "niosła" + ], + [ + "lek", + "li" + ], + [ + "Że", + "rom" + ], + [ + "wzią", + "łeś" + ], + [ + "wska", + "zuje" + ], + [ + "pole", + "ca" + ], + [ + "Mu", + "ry" + ], + [ + "Mu", + "szą" + ], + [ + "cięż", + "sza" + ], + [ + "cięż", + "kiego" + ], + [ + "grze", + "chem" + ], + [ + "gru", + "pa" + ], + [ + "gru", + "pę" + ], + [ + "zupeł", + "ne" + ], + [ + "klę", + "czących" + ], + [ + "klę", + "czącego" + ], + [ + "skar", + "g" + ], + [ + "zabi", + "orą" + ], + [ + "towarzy", + "stwem" + ], + [ + "towarzy", + "szkę" + ], + [ + "bły", + "skały" + ], + [ + "samo", + "t" + ], + [ + "samo", + "war" + ], + [ + "chłop", + "stwem" + ], + [ + "Kie", + "j" + ], + [ + "głu", + "pio" + ], + [ + "głu", + "chą" + ], + [ + "głu", + "pota" + ], + [ + "głu", + "chej" + ], + [ + "wyda", + "niu" + ], + [ + "uj", + "mie" + ], + [ + "uj", + "ście" + ], + [ + "cier", + "ni" + ], + [ + "zbie", + "g" + ], + [ + "Może", + "cie" + ], + [ + "wier", + "sz" + ], + [ + "kla", + "tce" + ], + [ + "for", + "m" + ], + [ + "poło", + "żonych" + ], + [ + "gości", + "nny" + ], + [ + "mieli", + "byśmy" + ], + [ + "mieszka", + "m" + ], + [ + "nieszczę", + "sne" + ], + [ + "Ży", + "wo" + ], + [ + "sław", + "ni" + ], + [ + "sław", + "ną" + ], + [ + "god", + "nych" + ], + [ + "zbro", + "ją" + ], + [ + "Bi", + "ały" + ], + [ + "Bi", + "orę" + ], + [ + "Bi", + "ałego" + ], + [ + "mor", + "du" + ], + [ + "mor", + "skiego" + ], + [ + "mor", + "gów" + ], + [ + "mor", + "skim" + ], + [ + "krę", + "cał" + ], + [ + "zale", + "cał" + ], + [ + "Ku", + "n" + ], + [ + "Ku", + "pi" + ], + [ + "Ku", + "piec" + ], + [ + "trafi", + "ały" + ], + [ + "pio", + "se" + ], + [ + "fu", + "tro" + ], + [ + "żało", + "wali" + ], + [ + "żało", + "ścią" + ], + [ + "dziw", + "niejsze" + ], + [ + "słucha", + "no" + ], + [ + "służ", + "ka" + ], + [ + "sę", + "dziego" + ], + [ + "przyj", + "mowali" + ], + [ + "miecz", + "nikiem" + ], + [ + "baro", + "no" + ], + [ + "obu", + "rzenie" + ], + [ + "zwycię", + "ski" + ], + [ + "rodzi", + "ną" + ], + [ + "nowa", + "no" + ], + [ + "Dzi", + "ało" + ], + [ + "oso", + "bach" + ], + [ + "wyż", + "si" + ], + [ + "wyż", + "szej" + ], + [ + "powtó", + "rzę" + ], + [ + "najmniej", + "szą" + ], + [ + "jaką", + "ż" + ], + [ + "Ody", + "sów" + ], + [ + "zapa", + "sami" + ], + [ + "Jeśli", + "by" + ], + [ + "sen", + "nych" + ], + [ + "ojczy", + "ste" + ], + [ + "ojczy", + "zną" + ], + [ + "Be", + "reste" + ], + [ + "wdzię", + "k" + ], + [ + "wdzię", + "ku" + ], + [ + "pla", + "cki" + ], + [ + "cio", + "ci" + ], + [ + "rozka", + "zać" + ], + [ + "szczęśli", + "wego" + ], + [ + "potęż", + "nymi" + ], + [ + "zdra", + "dli" + ], + [ + "wojsko", + "wa" + ], + [ + "Ot", + "wórz" + ], + [ + "chrześcija", + "nina" + ], + [ + "We", + "n" + ], + [ + "We", + "szła" + ], + [ + "sil", + "niejsze" + ], + [ + "świ", + "szczą" + ], + [ + "spostrze", + "gał" + ], + [ + "umie", + "ści" + ], + [ + "głów", + "ki" + ], + [ + "cieka", + "wi" + ], + [ + "pil", + "ne" + ], + [ + "Ne", + "re" + ], + [ + "opie", + "rając" + ], + [ + "pułkow", + "nikom" + ], + [ + "trwo", + "żnie" + ], + [ + "War", + "to" + ], + [ + "kły", + "m" + ], + [ + "jakim", + "kolwiek" + ], + [ + "koro", + "nnym" + ], + [ + "zaję", + "ło" + ], + [ + "świet", + "nych" + ], + [ + "obec", + "nego" + ], + [ + "Mar", + "sa" + ], + [ + "prosi", + "my" + ], + [ + "zła", + "many" + ], + [ + "zła", + "mane" + ], + [ + "leź", + "li" + ], + [ + "rozumie", + "cie" + ], + [ + "męż", + "ne" + ], + [ + "zwi", + "j" + ], + [ + "ręko", + "daj" + ], + [ + "ogni", + "stej" + ], + [ + "nicz", + "ka" + ], + [ + "nicz", + "em" + ], + [ + "stru", + "mieniem" + ], + [ + "ofia", + "rami" + ], + [ + "poli", + "czek" + ], + [ + "Cz", + "ter" + ], + [ + "chle", + "wie" + ], + [ + "poda", + "wali" + ], + [ + "kraj", + "czy" + ], + [ + "uka", + "że" + ], + [ + "uka", + "zali" + ], + [ + "rycer", + "stwu" + ], + [ + "kawale", + "rem" + ], + [ + "uczy", + "niony" + ], + [ + "So", + "fra" + ], + [ + "Pie", + "nią" + ], + [ + "opa", + "tem" + ], + [ + "zaj", + "rzał" + ], + [ + "zaj", + "mowali" + ], + [ + "błę", + "dy" + ], + [ + "błę", + "dów" + ], + [ + "błę", + "dny" + ], + [ + "skła", + "dały" + ], + [ + "kapłan", + "kę" + ], + [ + "wsty", + "dził" + ], + [ + "wtrą", + "cić" + ], + [ + "wojo", + "wali" + ], + [ + "przej", + "mował" + ], + [ + "przej", + "muje" + ], + [ + "mogą", + "cy" + ], + [ + "pocie", + "chą" + ], + [ + "żywo", + "cie" + ], + [ + "zba", + "wić" + ], + [ + "przekona", + "li" + ], + [ + "Rzy", + "mian" + ], + [ + "Trze", + "j" + ], + [ + "śmiał", + "by" + ], + [ + "der", + "ich" + ], + [ + "zapła", + "cisz" + ], + [ + "spie", + "rać" + ], + [ + "powa", + "dze" + ], + [ + "zni", + "szczone" + ], + [ + "Si", + "uzę" + ], + [ + "poprzed", + "niej" + ], + [ + "groz", + "y" + ], + [ + "zapom", + "nij" + ], + [ + "okry", + "ć" + ], + [ + "okry", + "ła" + ], + [ + "wich", + "rów" + ], + [ + "wyj", + "dą" + ], + [ + "Sie", + "działa" + ], + [ + "Fenicja", + "nina" + ], + [ + "zasta", + "wił" + ], + [ + "ręka", + "wa" + ], + [ + "Chilo", + "ni" + ], + [ + "sp", + "ało" + ], + [ + "modli", + "li" + ], + [ + "obra", + "żał" + ], + [ + "sprawiedli", + "wym" + ], + [ + "spi", + "sku" + ], + [ + "spi", + "nwal" + ], + [ + "ukła", + "dami" + ], + [ + "kan", + "cela" + ], + [ + "tyka", + "li" + ], + [ + "pola", + "ny" + ], + [ + "niedo", + "rzecz" + ], + [ + "gwał", + "tów" + ], + [ + "słuchał", + "em" + ], + [ + "podej", + "rzy" + ], + [ + "podróż", + "nego" + ], + [ + "przygo", + "dę" + ], + [ + "sej", + "mach" + ], + [ + "wysła", + "li" + ], + [ + "wysła", + "nych" + ], + [ + "wiąz", + "ki" + ], + [ + "cztery", + "stu" + ], + [ + "poga", + "ńskich" + ], + [ + "tło", + "czy" + ], + [ + "posła", + "ńcy" + ], + [ + "chłopa", + "mi" + ], + [ + "chciała", + "bym" + ], + [ + "Ho", + "munku" + ], + [ + "zga", + "dnie" + ], + [ + "komu", + "nika" + ], + [ + "komu", + "nikiem" + ], + [ + "przywi", + "lej" + ], + [ + "przywi", + "odła" + ], + [ + "wzgó", + "rzy" + ], + [ + "napa", + "dzie" + ], + [ + "łaska", + "we" + ], + [ + "poczyna", + "ło" + ], + [ + "oz", + "wali" + ], + [ + "zbroj", + "nej" + ], + [ + "oca", + "li" + ], + [ + "oca", + "lał" + ], + [ + "pojedy", + "nków" + ], + [ + "nazy", + "wano" + ], + [ + "kozac", + "ku" + ], + [ + "przer", + "wały" + ], + [ + "szer", + "sze" + ], + [ + "zamia", + "rem" + ], + [ + "Ła", + "szcz" + ], + [ + "nara", + "ża" + ], + [ + "nara", + "mien" + ], + [ + "tur", + "ni" + ], + [ + "doświad", + "czonego" + ], + [ + "przyby", + "wało" + ], + [ + "przyby", + "tku" + ], + [ + "nieprzyjaciel", + "skiej" + ], + [ + "nieprzyjaciel", + "ską" + ], + [ + "wyciąg", + "ały" + ], + [ + "wyciąg", + "nięte" + ], + [ + "niezna", + "nym" + ], + [ + "wasze", + "ć" + ], + [ + "osa", + "d" + ], + [ + "osa", + "dę" + ], + [ + "osa", + "dzone" + ], + [ + "Bra", + "li" + ], + [ + "Jam", + "pol" + ], + [ + "wyglą", + "dam" + ], + [ + "rozko", + "chał" + ], + [ + "błęki", + "tno" + ], + [ + "pochod", + "em" + ], + [ + "szlachet", + "nej" + ], + [ + "zdoby", + "ty" + ], + [ + "zdoby", + "tych" + ], + [ + "zdoby", + "ciu" + ], + [ + "wojen", + "nego" + ], + [ + "wojen", + "nik" + ], + [ + "Szu", + "kać" + ], + [ + "Szu", + "kałem" + ], + [ + "podró", + "żą" + ], + [ + "szar", + "żę" + ], + [ + "szar", + "pnął" + ], + [ + "zwyczaj", + "ną" + ], + [ + "Anu", + "się" + ], + [ + "śmiertel", + "nego" + ], + [ + "zało", + "dze" + ], + [ + "zało", + "żonymi" + ], + [ + "ban", + "dole" + ], + [ + "przedsta", + "wienie" + ], + [ + "upły", + "nęła" + ], + [ + "niemie", + "ckim" + ], + [ + "poja", + "śni" + ], + [ + "poja", + "wiła" + ], + [ + "stop", + "ą" + ], + [ + "stop", + "niach" + ], + [ + "preze", + "ntu" + ], + [ + "preze", + "nt" + ], + [ + "podzi", + "wia" + ], + [ + "przypom", + "niały" + ], + [ + "smo", + "ły" + ], + [ + "praco", + "wały" + ], + [ + "rozkazu", + "je" + ], + [ + "Ry", + "ba" + ], + [ + "kor", + "ki" + ], + [ + "mis", + "ja" + ], + [ + "bru", + "ku" + ], + [ + "bru", + "net" + ], + [ + "zawi", + "sła" + ], + [ + "Musi", + "ało" + ], + [ + "forte", + "ca" + ], + [ + "forte", + "pianu" + ], + [ + "ducha", + "mi" + ], + [ + "pragnie", + "niem" + ], + [ + "ostrze", + "ga" + ], + [ + "Cha", + "mi" + ], + [ + "przeba", + "czenia" + ], + [ + "Będzie", + "cie" + ], + [ + "rzeź", + "ba" + ], + [ + "rzeź", + "bia" + ], + [ + "szczegól", + "nym" + ], + [ + "fra", + "k" + ], + [ + "strzel", + "b" + ], + [ + "nomar", + "chą" + ], + [ + "Mille", + "rowi" + ], + [ + "roze", + "sła" + ], + [ + "Rzeczpospoli", + "tę" + ], + [ + "Stra", + "sznie" + ], + [ + "spę", + "dzili" + ], + [ + "Pola", + "nowski" + ], + [ + "suro", + "wa" + ], + [ + "suro", + "wość" + ], + [ + "para", + "li" + ], + [ + "brzu", + "chem" + ], + [ + "błaga", + "lnie" + ], + [ + "Aulu", + "som" + ], + [ + "pogrą", + "żał" + ], + [ + "posa", + "dach" + ], + [ + "sar", + "na" + ], + [ + "wyra", + "cho" + ], + [ + "zmia", + "nę" + ], + [ + "zmia", + "żd" + ], + [ + "rol", + "ników" + ], + [ + "czaro", + "wników" + ], + [ + "zawzię", + "t" + ], + [ + "przezna", + "czonych" + ], + [ + "stara", + "nia" + ], + [ + "tłuma", + "cząc" + ], + [ + "narze", + "ka" + ], + [ + "narze", + "czonym" + ], + [ + "obfi", + "tości" + ], + [ + "Wil", + "kiem" + ], + [ + "Następ", + "nego" + ], + [ + "Gło", + "wbi" + ], + [ + "nar", + "dyna" + ], + [ + "kłopo", + "ty" + ], + [ + "Ej", + "że" + ], + [ + "skro", + "ń" + ], + [ + "Zna", + "łem" + ], + [ + "wychy", + "liła" + ], + [ + "grozi", + "li" + ], + [ + "pogar", + "da" + ], + [ + "rumie", + "ńcami" + ], + [ + "żołnier", + "skim" + ], + [ + "zachod", + "ni" + ], + [ + "publi", + "co" + ], + [ + "publi", + "cznej" + ], + [ + "Księ", + "ciu" + ], + [ + "niedźwie", + "dziem" + ], + [ + "odej", + "dzie" + ], + [ + "młod", + "si" + ], + [ + "podda", + "nie" + ], + [ + "pocho", + "dy" + ], + [ + "pocho", + "wał" + ], + [ + "spoczy", + "wał" + ], + [ + "nieszczęśli", + "wych" + ], + [ + "komenda", + "ntem" + ], + [ + "straż", + "nicy" + ], + [ + "pocz", + "tem" + ], + [ + "zap", + "rzą" + ], + [ + "kieru", + "je" + ], + [ + "służą", + "ce" + ], + [ + "służą", + "cych" + ], + [ + "schy", + "liła" + ], + [ + "dowód", + "cy" + ], + [ + "Dnie", + "prem" + ], + [ + "wpły", + "wu" + ], + [ + "stano", + "wczy" + ], + [ + "obia", + "tę" + ], + [ + "czwar", + "tą" + ], + [ + "wąwo", + "zy" + ], + [ + "wąwo", + "zów" + ], + [ + "pru", + "skiej" + ], + [ + "otacza", + "ć" + ], + [ + "otacza", + "jący" + ], + [ + "mro", + "kiem" + ], + [ + "oświe", + "cone" + ], + [ + "remi", + "ng" + ], + [ + "posłu", + "żyć" + ], + [ + "koszto", + "wny" + ], + [ + "rzym", + "skim" + ], + [ + "Bądź", + "że" + ], + [ + "ktu", + "je" + ], + [ + "szeroko", + "ść" + ], + [ + "spy", + "tam" + ], + [ + "spły", + "nie" + ], + [ + "napi", + "szę" + ], + [ + "poczu", + "wszy" + ], + [ + "łańcu", + "chów" + ], + [ + "wyma", + "wiał" + ], + [ + "wyma", + "wiać" + ], + [ + "pono", + "ć" + ], + [ + "obło", + "kiem" + ], + [ + "grzmo", + "tów" + ], + [ + "afe", + "któw" + ], + [ + "ośmie", + "lę" + ], + [ + "Świę", + "ta" + ], + [ + "her", + "b" + ], + [ + "her", + "by" + ], + [ + "staj", + "nie" + ], + [ + "pozy", + "cje" + ], + [ + "północ", + "ny" + ], + [ + "Dru", + "gą" + ], + [ + "zebra", + "ne" + ], + [ + "spotk", + "ały" + ], + [ + "fur", + "da" + ], + [ + "Pię", + "knie" + ], + [ + "ER", + "W" + ], + [ + "oku", + "lary" + ], + [ + "osob", + "nej" + ], + [ + "ukło", + "ny" + ], + [ + "obja", + "wia" + ], + [ + "złowro", + "ga" + ], + [ + "oczeki", + "wali" + ], + [ + "poświę", + "cenia" + ], + [ + "dosię", + "gła" + ], + [ + "wspól", + "nej" + ], + [ + "Tygelli", + "nowi" + ], + [ + "Ob", + "ró" + ], + [ + "wycię", + "li" + ], + [ + "Powia", + "dam" + ], + [ + "Mówi", + "łeś" + ], + [ + "zgrzy", + "tał" + ], + [ + "wiedziała", + "m" + ], + [ + "Wró", + "ć" + ], + [ + "uści", + "sk" + ], + [ + "uści", + "skał" + ], + [ + "nieprze", + "by" + ], + [ + "poto", + "czył" + ], + [ + "wysta", + "wę" + ], + [ + "dzisiej", + "szym" + ], + [ + "ostate", + "czności" + ], + [ + "nasy", + "cał" + ], + [ + "nieboszczy", + "ków" + ], + [ + "sprowa", + "dzać" + ], + [ + "rajta", + "rowie" + ], + [ + "przygotowa", + "ń" + ], + [ + "szty", + "na" + ], + [ + "okie", + "nka" + ], + [ + "ciągną", + "cy" + ], + [ + "ojco", + "wskiej" + ], + [ + "zapew", + "niał" + ], + [ + "Eury", + "mach" + ], + [ + "ołta", + "rzu" + ], + [ + "obywa", + "tela" + ], + [ + "mart", + "wą" + ], + [ + "mart", + "wił" + ], + [ + "porę", + "czy" + ], + [ + "pracu", + "ję" + ], + [ + "Bez", + "pie" + ], + [ + "ślu", + "zy" + ], + [ + "potrzą", + "sać" + ], + [ + "zaga", + "dki" + ], + [ + "oszczę", + "dza" + ], + [ + "oszczę", + "dzić" + ], + [ + "pomy", + "lił" + ], + [ + "kłó", + "t" + ], + [ + "małżon", + "ką" + ], + [ + "woź", + "nicę" + ], + [ + "złoto", + "gło" + ], + [ + "Zło", + "dziej" + ], + [ + "Zło", + "tory" + ], + [ + "okrą", + "g" + ], + [ + "ćwi", + "czyć" + ], + [ + "Ate", + "ny" + ], + [ + "Dy", + "m" + ], + [ + "orę", + "żem" + ], + [ + "potwier", + "dzenie" + ], + [ + "tań", + "co" + ], + [ + "tań", + "czą" + ], + [ + "tań", + "czyć" + ], + [ + "tań", + "cować" + ], + [ + "jutrze", + "jszy" + ], + [ + "bal", + "sami" + ], + [ + "Jeste", + "ście" + ], + [ + "płyną", + "cy" + ], + [ + "cesa", + "rski" + ], + [ + "dziewi", + "ca" + ], + [ + "pieczę", + "cie" + ], + [ + "dep", + "ce" + ], + [ + "Bodaj", + "że" + ], + [ + "jezio", + "rze" + ], + [ + "wyci", + "na" + ], + [ + "wyci", + "nać" + ], + [ + "tryum", + "fal" + ], + [ + "Two", + "ich" + ], + [ + "Telime", + "nie" + ], + [ + "pance", + "rzach" + ], + [ + "czupry", + "na" + ], + [ + "serde", + "czny" + ], + [ + "gorączko", + "we" + ], + [ + "zama", + "ja" + ], + [ + "płu", + "ca" + ], + [ + "utwo", + "rzył" + ], + [ + "utwo", + "rzyła" + ], + [ + "napad", + "em" + ], + [ + "przechy", + "liwszy" + ], + [ + "wieczor", + "ny" + ], + [ + "wieczor", + "ną" + ], + [ + "Mało", + "ż" + ], + [ + "oddy", + "cha" + ], + [ + "swobod", + "niej" + ], + [ + "anio", + "łem" + ], + [ + "zaprze", + "czył" + ], + [ + "wyna", + "lazł" + ], + [ + "wygra", + "ć" + ], + [ + "wygra", + "ną" + ], + [ + "siero", + "cie" + ], + [ + "orze", + "chów" + ], + [ + "rosły", + "ch" + ], + [ + "kwadran", + "sie" + ], + [ + "ogól", + "ny" + ], + [ + "śpią", + "cego" + ], + [ + "ogród", + "ki" + ], + [ + "Ję", + "zy" + ], + [ + "zaufa", + "ć" + ], + [ + "bodaj", + "by" + ], + [ + "przytu", + "li" + ], + [ + "przytu", + "lił" + ], + [ + "loka", + "lu" + ], + [ + "miaste", + "czku" + ], + [ + "cięża", + "rów" + ], + [ + "gwa", + "rzyć" + ], + [ + "najpięk", + "niejszy" + ], + [ + "osobi", + "sty" + ], + [ + "siód", + "mej" + ], + [ + "gorzał", + "ką" + ], + [ + "waria", + "ta" + ], + [ + "rosną", + "ce" + ], + [ + "wykona", + "nia" + ], + [ + "obozo", + "wisko" + ], + [ + "wspaniały", + "m" + ], + [ + "nieśmiertel", + "nym" + ], + [ + "inten", + "cji" + ], + [ + "łagod", + "niej" + ], + [ + "przewa", + "gę" + ], + [ + "rozpra", + "wiał" + ], + [ + "rozpra", + "wiać" + ], + [ + "zaporo", + "skie" + ], + [ + "nieo", + "grani" + ], + [ + "przynosi", + "ła" + ], + [ + "krza", + "ków" + ], + [ + "podzię", + "kował" + ], + [ + "wyrzu", + "tów" + ], + [ + "komor", + "nego" + ], + [ + "ubo", + "czu" + ], + [ + "szwa", + "dro" + ], + [ + "dzierża", + "wę" + ], + [ + "energi", + "cznie" + ], + [ + "energi", + "czny" + ], + [ + "lżej", + "sze" + ], + [ + "popio", + "łów" + ], + [ + "zawoła", + "ny" + ], + [ + "Mazu", + "r" + ], + [ + "poła", + "ma" + ], + [ + "pouf", + "ałości" + ], + [ + "wewnętrz", + "nego" + ], + [ + "sędzi", + "ą" + ], + [ + "zdej", + "mował" + ], + [ + "zdej", + "mując" + ], + [ + "żoł", + "d" + ], + [ + "czarno", + "księż" + ], + [ + "posy", + "pały" + ], + [ + "zakłopo", + "tanie" + ], + [ + "Pozna", + "ję" + ], + [ + "zg", + "nio" + ], + [ + "prześla", + "duje" + ], + [ + "nikczem", + "ność" + ], + [ + "słab", + "nąć" + ], + [ + "wyś", + "lę" + ], + [ + "najbliż", + "si" + ], + [ + "niewidzial", + "ny" + ], + [ + "niewidzial", + "ne" + ], + [ + "wyto", + "czyć" + ], + [ + "ryba", + "cy" + ], + [ + "podwój", + "ny" + ], + [ + "koli", + "ga" + ], + [ + "doty", + "kać" + ], + [ + "wychu", + "dły" + ], + [ + "wypadł", + "szy" + ], + [ + "zaścian", + "ków" + ], + [ + "masze", + "ru" + ], + [ + "stoso", + "wnie" + ], + [ + "topo", + "rzy" + ], + [ + "szyder", + "czo" + ], + [ + "opieku", + "na" + ], + [ + "surdu", + "cie" + ], + [ + "awantu", + "ra" + ], + [ + "uchro", + "ni" + ], + [ + "wachla", + "rzem" + ], + [ + "zgryzo", + "t" + ], + [ + "szpi", + "tal" + ], + [ + "skaza", + "nych" + ], + [ + "Towarzy", + "sze" + ], + [ + "upoko", + "rzenia" + ], + [ + "pohań", + "bił" + ], + [ + "pohań", + "bić" + ], + [ + "przenik", + "nąć" + ], + [ + "rumia", + "ną" + ], + [ + "studen", + "ci" + ], + [ + "glej", + "ty" + ], + [ + "Sene", + "ki" + ], + [ + "Żmujdzi", + "nów" + ], + [ + "pokrze", + "pić" + ], + [ + "przykro", + "ść" + ], + [ + "fio", + "łków" + ], + [ + "kondy", + "cje" + ], + [ + "Szy", + "bko" + ], + [ + "ima", + "gi" + ], + [ + "zacię", + "t" + ], + [ + "pamią", + "tki" + ], + [ + "przysła", + "li" + ], + [ + "potwor", + "ny" + ], + [ + "Czo", + "ło" + ], + [ + "Ol", + "szy" + ], + [ + "WA", + "LE" + ], + [ + "gierm", + "ków" + ], + [ + "kożu", + "chy" + ], + [ + "kato", + "lik" + ], + [ + "biegną", + "c" + ], + [ + "płacze", + "sz" + ], + [ + "kontu", + "sz" + ], + [ + "spada", + "jące" + ], + [ + "wierzcho", + "łka" + ], + [ + "Gru", + "dzi" + ], + [ + "popra", + "wiać" + ], + [ + "wyobraź", + "nia" + ], + [ + "Tar", + "gowiska" + ], + [ + "Tar", + "nopola" + ], + [ + "potrafił", + "bym" + ], + [ + "ukoń", + "czone" + ], + [ + "odpra", + "wia" + ], + [ + "fałszy", + "we" + ], + [ + "zawsty", + "dził" + ], + [ + "Cięż", + "kie" + ], + [ + "deputa", + "cje" + ], + [ + "wzniesie", + "nia" + ], + [ + "wiosen", + "ny" + ], + [ + "wiosen", + "ne" + ], + [ + "Got", + "teswerder" + ], + [ + "Apol", + "lo" + ], + [ + "kaza", + "wszy" + ], + [ + "mieści", + "ło" + ], + [ + "zdję", + "to" + ], + [ + "postanowie", + "nia" + ], + [ + "Idzie", + "my" + ], + [ + "kadzi", + "deł" + ], + [ + "żeg", + "naj" + ], + [ + "żeg", + "nam" + ], + [ + "wizeru", + "nek" + ], + [ + "Stry", + "ja" + ], + [ + "Pacho", + "ł" + ], + [ + "powroz", + "y" + ], + [ + "oficy", + "ny" + ], + [ + "Cio", + "tka" + ], + [ + "utru", + "dzon" + ], + [ + "zgli", + "szczach" + ], + [ + "strz", + "ale" + ], + [ + "wycho", + "wanie" + ], + [ + "podko", + "morze" + ], + [ + "Zadnie", + "prze" + ], + [ + "pobi", + "ci" + ], + [ + "rebe", + "lii" + ], + [ + "bran", + "den" + ], + [ + "Tere", + "niu" + ], + [ + "ustawicz", + "nej" + ], + [ + "skórza", + "ne" + ], + [ + "zmniej", + "szył" + ], + [ + "najdroż", + "sza" + ], + [ + "czuj", + "ność" + ], + [ + "wiosła", + "mi" + ], + [ + "Znaj", + "dę" + ], + [ + "baj", + "ki" + ], + [ + "Nesto", + "ra" + ], + [ + "zimo", + "wych" + ], + [ + "Atry", + "do" + ], + [ + "Żół", + "te" + ], + [ + "złodzie", + "ja" + ], + [ + "krewnia", + "ka" + ], + [ + "zdumie", + "wał" + ], + [ + "złowrogi", + "m" + ], + [ + "Mer", + "ku" + ], + [ + "Sk", + "lep" + ], + [ + "Uważa", + "j" + ], + [ + "niezwykł", + "e" + ], + [ + "rapor", + "t" + ], + [ + "sekun", + "da" + ], + [ + "cudo", + "twór" + ], + [ + "rzemio", + "sło" + ], + [ + "Domasze", + "wiczów" + ], + [ + "Baś", + "ki" + ], + [ + "zmusi", + "ł" + ], + [ + "bajda", + "ki" + ], + [ + "Ślą", + "sk" + ], + [ + "słuchu", + "je" + ], + [ + "książ", + "kach" + ], + [ + "Czapli", + "ński" + ], + [ + "grzmią", + "cym" + ], + [ + "rękawi", + "cę" + ], + [ + "siar", + "ki" + ], + [ + "przezpie", + "cznie" + ], + [ + "karabi", + "n" + ], + [ + "natchnie", + "nia" + ], + [ + "Alkino", + "j" + ], + [ + "profe", + "so" + ], + [ + "szlachcian", + "ka" + ], + [ + "gró", + "dek" + ], + [ + "odsło", + "nił" + ], + [ + "przepeł", + "nione" + ], + [ + "biel", + "mo" + ], + [ + "siekie", + "ry" + ], + [ + "dębo", + "wych" + ], + [ + "wydobywa", + "jąc" + ], + [ + "chwal", + "ąc" + ], + [ + "rapie", + "rami" + ], + [ + "wiedź", + "ma" + ], + [ + "biur", + "ka" + ], + [ + "Dostoj", + "ny" + ], + [ + "stanow", + "czym" + ], + [ + "usposobie", + "niu" + ], + [ + "Pułkow", + "nik" + ], + [ + "narzę", + "dzi" + ], + [ + "staja", + "ń" + ], + [ + "chocia", + "żeś" + ], + [ + "obel", + "gi" + ], + [ + "zbara", + "ż" + ], + [ + "dostoje", + "ństw" + ], + [ + "Orze", + "lski" + ], + [ + "epo", + "ce" + ], + [ + "zmru", + "żył" + ], + [ + "Śmie", + "ch" + ], + [ + "przesy", + "cone" + ], + [ + "ogła", + "sza" + ], + [ + "wysłan", + "nik" + ], + [ + "wskóra", + "sz" + ], + [ + "brązo", + "we" + ], + [ + "Scyzo", + "ryk" + ], + [ + "Ili", + "on" + ], + [ + "Ili", + "onu" + ], + [ + "kare", + "cie" + ], + [ + "przesia", + "dywał" + ], + [ + "łuczy", + "wa" + ], + [ + "Nade", + "szła" + ], + [ + "przywód", + "cy" + ], + [ + "zeri", + "bę" + ], + [ + "rękoje", + "ścią" + ], + [ + "wysił", + "kiem" + ], + [ + "pielę", + "gno" + ], + [ + "PI", + "ERW" + ], + [ + "dobywa", + "jąc" + ], + [ + "nieby", + "tność" + ], + [ + "wykrzyki", + "wał" + ], + [ + "cyga", + "ro" + ], + [ + "podszy", + "ty" + ], + [ + "bezsil", + "ności" + ], + [ + "Pięć", + "dziesiąt" + ], + [ + "Ska", + "wiński" + ], + [ + "zalot", + "ników" + ], + [ + "kal", + "wi" + ], + [ + "jastrzę", + "bie" + ], + [ + "toale", + "ty" + ], + [ + "szkarad", + "ny" + ], + [ + "splu", + "nął" + ], + [ + "Kulwieców", + "na" + ], + [ + "oga", + "ry" + ], + [ + "jaskół", + "ki" + ], + [ + "głow", + "nię" + ], + [ + "stryje", + "czny" + ], + [ + "dziewiętna", + "stej" + ], + [ + "rozmia", + "rów" + ], + [ + "Ham", + "di" + ], + [ + "Mefre", + "sowi" + ], + [ + "Nę", + "dza" + ], + [ + "zgru", + "cho" + ], + [ + "wilko", + "wi" + ], + [ + "zarob", + "ku" + ], + [ + "Bogi", + "ni" + ], + [ + "jakowych", + "ś" + ], + [ + "Wio", + "sna" + ], + [ + "zemd", + "lała" + ], + [ + "Starszy", + "zna" + ], + [ + "uwielbie", + "niem" + ], + [ + "eksperien", + "cji" + ], + [ + "iskrzą", + "cymi" + ], + [ + "Die", + "derich" + ], + [ + "rozdę", + "tymi" + ], + [ + "charakte", + "ru" + ], + [ + "Aheno", + "bar" + ], + [ + "Asarha", + "don" + ], + [ + "mitrę", + "gi" + ], + [ + "szyn", + "kow" + ], + [ + "półkole", + "m" + ], + [ + "bluź", + "nił" + ], + [ + "bohate", + "rów" + ], + [ + "Fortu", + "na" + ], + [ + "nadu", + "życia" + ], + [ + "sztyle", + "t" + ], + [ + "doko", + "ny" + ], + [ + "Zam", + "ku" + ], + [ + "indy", + "ge" + ], + [ + "Andrzejo", + "wa" + ], + [ + "Jankie", + "l" + ], + [ + "gęstwi", + "ną" + ], + [ + "apety", + "t" + ], + [ + "Perse", + "fo" + ], + [ + "Herakli", + "usza" + ], + [ + "ubóst", + "wia" + ], + [ + "wyzdrowie", + "je" + ], + [ + "probo", + "szcz" + ], + [ + "eksce", + "len" + ], + [ + "jałmu", + "żnę" + ], + [ + "Lotary", + "ńczyk" + ], + [ + "dystyn", + "go" + ], + [ + "przeprasza", + "ć" + ], + [ + "Wojcie", + "ch" + ], + [ + "Mitru", + "nów" + ], + [ + "Miłosier", + "dzia" + ], + [ + "odpar", + "łem" + ], + [ + "Jar", + "moli" + ], + [ + "Kościo", + "ła" + ], + [ + "blon", + "dy" + ], + [ + "ya", + "h" + ], + [ + "rozgorączko", + "wany" + ], + [ + "Domu", + "ntów" + ], + [ + "Kasz", + "te" + ], + [ + "SFINK", + "S" + ], + [ + "Kan", + "cle" + ], + [ + "niepra", + "wości" + ], + [ + "Kryspi", + "ni" + ], + [ + "Szano", + "wny" + ], + [ + "Preze", + "sowa" + ], + [ + "Cheo", + "psa" + ], + [ + "zniż", + "ał" + ], + [ + "jab", + "łka" + ], + [ + "rozsą", + "dek" + ], + [ + "Wierza", + "j" + ], + [ + "fundu", + "szów" + ], + [ + "padysza", + "cha" + ], + [ + "Hippoce", + "ntau" + ], + [ + "Wó", + "dz" + ], + [ + "Łó", + "dź" + ], + [ + "rychle", + "j" + ], + [ + "rozpad", + "lin" + ], + [ + "Niedz", + "bo" + ], + [ + "Jungin", + "gen" + ], + [ + "Jeźdź", + "cy" + ], + [ + "Anar", + "dra" + ], + [ + "KSIĘ", + "GA" + ], + [ + "Obó", + "z" + ], + [ + "Wscho", + "dzie" + ], + [ + "iną", + "d" + ], + [ + "misi", + "ur" + ], + [ + "angie", + "lski" + ], + [ + "?", + "”," + ], + [ + "A", + "R" + ], + [ + "A", + "bu" + ], + [ + "A", + "ST" + ], + [ + "A", + "zba" + ], + [ + "B", + "ó" + ], + [ + "B", + "rał" + ], + [ + "D", + "ź" + ], + [ + "D", + "ni" + ], + [ + "D", + "uli" + ], + [ + "E", + "B" + ], + [ + "E", + "F" + ], + [ + "E", + "x" + ], + [ + "E", + "mil" + ], + [ + "F", + "el" + ], + [ + "F", + "os" + ], + [ + "G", + "u" + ], + [ + "G", + "ła" + ], + [ + "H", + "isto" + ], + [ + "I", + "ka" + ], + [ + "I", + "ma" + ], + [ + "K", + "wa" + ], + [ + "K", + "se" + ], + [ + "K", + "rwa" + ], + [ + "M", + "niem" + ], + [ + "N", + "TY" + ], + [ + "O", + "li" + ], + [ + "O", + "ko" + ], + [ + "O", + "bra" + ], + [ + "O", + "bym" + ], + [ + "O", + "bia" + ], + [ + "O", + "świad" + ], + [ + "O", + "krzyki" + ], + [ + "O", + "siem" + ], + [ + "O", + "stii" + ], + [ + "P", + "CA" + ], + [ + "S", + "al" + ], + [ + "S", + "io" + ], + [ + "S", + "pali" + ], + [ + "T", + "KA" + ], + [ + "T", + "RZE" + ], + [ + "U", + "płynął" + ], + [ + "U", + "brany" + ], + [ + "W", + "pierw" + ], + [ + "Z", + "bo" + ], + [ + "Z", + "mie" + ], + [ + "Z", + "budził" + ], + [ + "a", + "pro" + ], + [ + "a", + "żem" + ], + [ + "a", + "kompania" + ], + [ + "b", + "ryce" + ], + [ + "b", + "rzo" + ], + [ + "b", + "wana" + ], + [ + "c", + "tu" + ], + [ + "c", + "mentar" + ], + [ + "d", + "niego" + ], + [ + "g", + "nęło" + ], + [ + "h", + "re" + ], + [ + "h", + "ia" + ], + [ + "h", + "el" + ], + [ + "i", + "wszy" + ], + [ + "j", + "skiej" + ], + [ + "k", + "nęło" + ], + [ + "k", + "rzach" + ], + [ + "l", + "ca" + ], + [ + "l", + "wem" + ], + [ + "m", + "la" + ], + [ + "m", + "rozu" + ], + [ + "m", + "chem" + ], + [ + "o", + "le" + ], + [ + "o", + "wy" + ], + [ + "o", + "cu" + ], + [ + "o", + "stało" + ], + [ + "o", + "próż" + ], + [ + "o", + "szuka" + ], + [ + "o", + "patrzyć" + ], + [ + "o", + "mieszkał" + ], + [ + "o", + "kładać" + ], + [ + "o", + "tarła" + ], + [ + "p", + "rzą" + ], + [ + "p", + "nąć" + ], + [ + "s", + "su" + ], + [ + "s", + "pis" + ], + [ + "s", + "fo" + ], + [ + "s", + "prowadzi" + ], + [ + "s", + "pisał" + ], + [ + "s", + "łego" + ], + [ + "s", + "puścić" + ], + [ + "s", + "fał" + ], + [ + "s", + "prosta" + ], + [ + "t", + "h" + ], + [ + "t", + "im" + ], + [ + "t", + "kich" + ], + [ + "t", + "nymi" + ], + [ + "t", + "chnął" + ], + [ + "t", + "fu" + ], + [ + "u", + "by" + ], + [ + "u", + "te" + ], + [ + "u", + "pod" + ], + [ + "u", + "ża" + ], + [ + "u", + "było" + ], + [ + "u", + "strze" + ], + [ + "u", + "bro" + ], + [ + "u", + "wal" + ], + [ + "u", + "gości" + ], + [ + "u", + "boga" + ], + [ + "u", + "puścił" + ], + [ + "u", + "nieść" + ], + [ + "u", + "boż" + ], + [ + "u", + "tęsk" + ], + [ + "u", + "bole" + ], + [ + "u", + "lów" + ], + [ + "u", + "czonym" + ], + [ + "u", + "regu" + ], + [ + "u", + "trafił" + ], + [ + "u", + "skrzyd" + ], + [ + "w", + "cho" + ], + [ + "w", + "sia" + ], + [ + "w", + "kach" + ], + [ + "w", + "czasu" + ], + [ + "w", + "klę" + ], + [ + "w", + "bić" + ], + [ + "w", + "ciąga" + ], + [ + "w", + "chodziła" + ], + [ + "w", + "padały" + ], + [ + "w", + "lazł" + ], + [ + "z", + "wać" + ], + [ + "z", + "był" + ], + [ + "z", + "rzą" + ], + [ + "z", + "gał" + ], + [ + "z", + "boga" + ], + [ + "z", + "łów" + ], + [ + "z", + "myśla" + ], + [ + "z", + "nienawi" + ], + [ + "z", + "większy" + ], + [ + "z", + "miłuje" + ], + [ + "z", + "jeżdżali" + ], + [ + "z", + "wracały" + ], + [ + "z", + "gromił" + ], + [ + "ł", + "ło" + ], + [ + "ł", + "zę" + ], + [ + "ś", + "ny" + ], + [ + "Ź", + "NICA" + ], + [ + "Ż", + "ą" + ], + [ + "Ż", + "ało" + ], + [ + "ż", + "ło" + ], + [ + "ż", + "kami" + ], + [ + "nie", + "ni" + ], + [ + "nie", + "dzieli" + ], + [ + "nie", + "jedną" + ], + [ + "nie", + "zba" + ], + [ + "nie", + "oczeki" + ], + [ + "nie", + "łaskę" + ], + [ + "nie", + "mym" + ], + [ + "nie", + "duże" + ], + [ + "nie", + "wdzięczność" + ], + [ + "nie", + "zrozumiałe" + ], + [ + "na", + "mo" + ], + [ + "na", + "łu" + ], + [ + "na", + "gli" + ], + [ + "na", + "boż" + ], + [ + "na", + "stole" + ], + [ + "na", + "jazd" + ], + [ + "na", + "brali" + ], + [ + "na", + "patrzyć" + ], + [ + "na", + "głych" + ], + [ + "na", + "płynęła" + ], + [ + "na", + "brzmiały" + ], + [ + "na", + "głego" + ], + [ + "na", + "słuchując" + ], + [ + "ch", + "łe" + ], + [ + "cz", + "cił" + ], + [ + "cz", + "tero" + ], + [ + "po", + "mia" + ], + [ + "po", + "mę" + ], + [ + "po", + "zło" + ], + [ + "po", + "puści" + ], + [ + "po", + "ską" + ], + [ + "po", + "stała" + ], + [ + "po", + "licy" + ], + [ + "po", + "sma" + ], + [ + "po", + "słyszawszy" + ], + [ + "po", + "uci" + ], + [ + "po", + "bok" + ], + [ + "po", + "kur" + ], + [ + "po", + "większy" + ], + [ + "po", + "patrzyć" + ], + [ + "po", + "płynie" + ], + [ + "po", + "rozmawiać" + ], + [ + "po", + "żądał" + ], + [ + "po", + "każą" + ], + [ + "po", + "prowadzę" + ], + [ + "po", + "etów" + ], + [ + "ał", + "ła" + ], + [ + "ni", + "nowi" + ], + [ + "ni", + "hi" + ], + [ + "ra", + "ci" + ], + [ + "ro", + "dzie" + ], + [ + "ro", + "wskiego" + ], + [ + "ro", + "wania" + ], + [ + "ro", + "gami" + ], + [ + "ro", + "żny" + ], + [ + "rze", + "cie" + ], + [ + "się", + "dę" + ], + [ + "li", + "ny" + ], + [ + "li", + "sa" + ], + [ + "li", + "nia" + ], + [ + "li", + "wego" + ], + [ + "wi", + "ś" + ], + [ + "wi", + "dując" + ], + [ + "go", + "wski" + ], + [ + "go", + "łe" + ], + [ + "go", + "dzą" + ], + [ + "je", + "leni" + ], + [ + "ko", + "pał" + ], + [ + "ko", + "wany" + ], + [ + "ko", + "tło" + ], + [ + "ko", + "tli" + ], + [ + "ko", + "wskich" + ], + [ + "ci", + "ów" + ], + [ + "ci", + "szą" + ], + [ + "ci", + "skać" + ], + [ + "za", + "krzy" + ], + [ + "za", + "kaz" + ], + [ + "za", + "rzą" + ], + [ + "za", + "myślał" + ], + [ + "za", + "cji" + ], + [ + "za", + "komu" + ], + [ + "za", + "jąca" + ], + [ + "za", + "fra" + ], + [ + "za", + "gospoda" + ], + [ + "za", + "żąda" + ], + [ + "za", + "dźwię" + ], + [ + "za", + "wrze" + ], + [ + "za", + "walił" + ], + [ + "za", + "ciągnąć" + ], + [ + "za", + "rzuciła" + ], + [ + "za", + "wrócili" + ], + [ + "za", + "pragnął" + ], + [ + "za", + "padała" + ], + [ + "do", + "nie" + ], + [ + "do", + "go" + ], + [ + "do", + "bo" + ], + [ + "do", + "padł" + ], + [ + "do", + "nosi" + ], + [ + "do", + "lin" + ], + [ + "do", + "wania" + ], + [ + "do", + "wiesz" + ], + [ + "do", + "nosił" + ], + [ + "do", + "prowadzi" + ], + [ + "do", + "mierz" + ], + [ + "do", + "chodu" + ], + [ + "le", + "wa" + ], + [ + "le", + "ki" + ], + [ + "le", + "śni" + ], + [ + "le", + "dwiem" + ], + [ + "mi", + "to" + ], + [ + "mi", + "nami" + ], + [ + "mi", + "strzy" + ], + [ + "wa", + "p" + ], + [ + "wa", + "ry" + ], + [ + "wa", + "cze" + ], + [ + "wa", + "ga" + ], + [ + "wa", + "zy" + ], + [ + "wa", + "jącego" + ], + [ + "by", + "tności" + ], + [ + "ka", + "cze" + ], + [ + "ka", + "ska" + ], + [ + "ka", + "tem" + ], + [ + "wie", + "prze" + ], + [ + "wie", + "czyste" + ], + [ + "wie", + "żach" + ], + [ + "wie", + "rzono" + ], + [ + "rzy", + "my" + ], + [ + "ta", + "niem" + ], + [ + "ta", + "ńca" + ], + [ + "ta", + "tko" + ], + [ + "ta", + "siem" + ], + [ + "ta", + "mary" + ], + [ + "pa", + "to" + ], + [ + "pa", + "szcze" + ], + [ + "pa", + "smo" + ], + [ + "pa", + "sował" + ], + [ + "ki", + "ju" + ], + [ + "wy", + "ły" + ], + [ + "wy", + "śli" + ], + [ + "wy", + "koń" + ], + [ + "wy", + "rozu" + ], + [ + "wy", + "tk" + ], + [ + "wy", + "kup" + ], + [ + "wy", + "szuka" + ], + [ + "wy", + "cień" + ], + [ + "wy", + "leciał" + ], + [ + "wy", + "plu" + ], + [ + "wy", + "brała" + ], + [ + "wy", + "lazł" + ], + [ + "wy", + "szeptał" + ], + [ + "wy", + "mową" + ], + [ + "wy", + "gnał" + ], + [ + "wy", + "latywały" + ], + [ + "wy", + "pocznie" + ], + [ + "wy", + "strzelił" + ], + [ + "wy", + "dął" + ], + [ + "wy", + "pisane" + ], + [ + "ja", + "jąc" + ], + [ + "ja", + "dać" + ], + [ + "ja", + "gód" + ], + [ + "to", + "gi" + ], + [ + "te", + "t" + ], + [ + "te", + "sem" + ], + [ + "wo", + "za" + ], + [ + "wo", + "lu" + ], + [ + "no", + "n" + ], + [ + "no", + "sy" + ], + [ + "ty", + "ły" + ], + [ + "ty", + "kę" + ], + [ + "ty", + "kiem" + ], + [ + "dzi", + "ko" + ], + [ + "dzi", + "wia" + ], + [ + "ne", + "s" + ], + [ + "ne", + "ty" + ], + [ + "da", + "ną" + ], + [ + "da", + "nin" + ], + [ + "da", + "chach" + ], + [ + "dzie", + "ł" + ], + [ + "dzie", + "ży" + ], + [ + "dzie", + "lnie" + ], + [ + "dzie", + "nny" + ], + [ + "dzie", + "nnym" + ], + [ + "czy", + "ną" + ], + [ + "czy", + "sa" + ], + [ + "czy", + "sko" + ], + [ + "ry", + "je" + ], + [ + "dy", + "cha" + ], + [ + "dy", + "wan" + ], + [ + "cie", + "szę" + ], + [ + "od", + "wi" + ], + [ + "od", + "waż" + ], + [ + "od", + "wdzię" + ], + [ + "od", + "łożył" + ], + [ + "od", + "party" + ], + [ + "od", + "wiózł" + ], + [ + "od", + "puszczam" + ], + [ + "la", + "mu" + ], + [ + "la", + "tek" + ], + [ + "la", + "cję" + ], + [ + "la", + "zek" + ], + [ + "la", + "lki" + ], + [ + "prze", + "mie" + ], + [ + "prze", + "ska" + ], + [ + "prze", + "czyć" + ], + [ + "prze", + "pom" + ], + [ + "prze", + "wraca" + ], + [ + "prze", + "niesie" + ], + [ + "prze", + "wala" + ], + [ + "prze", + "lać" + ], + [ + "prze", + "mawiać" + ], + [ + "prze", + "leciało" + ], + [ + "prze", + "ściera" + ], + [ + "mo", + "co" + ], + [ + "mo", + "jo" + ], + [ + "mo", + "kra" + ], + [ + "szy", + "wszy" + ], + [ + "kie", + "skę" + ], + [ + "ma", + "g" + ], + [ + "ma", + "ta" + ], + [ + "ma", + "ma" + ], + [ + "ma", + "rzenie" + ], + [ + "bo", + "sy" + ], + [ + "bo", + "wane" + ], + [ + "bo", + "ciany" + ], + [ + "si", + "wszy" + ], + [ + "mie", + "dzy" + ], + [ + "ce", + "py" + ], + [ + "przy", + "du" + ], + [ + "przy", + "kazał" + ], + [ + "przy", + "nale" + ], + [ + "przy", + "chod" + ], + [ + "przy", + "sługi" + ], + [ + "przy", + "dały" + ], + [ + "przy", + "gnia" + ], + [ + "przy", + "bladła" + ], + [ + "przy", + "bierać" + ], + [ + "przy", + "sunęła" + ], + [ + "przy", + "noszę" + ], + [ + "przy", + "ślę" + ], + [ + "ku", + "f" + ], + [ + "ku", + "sz" + ], + [ + "ku", + "szty" + ], + [ + "mu", + "siano" + ], + [ + "sta", + "wię" + ], + [ + "sta", + "nem" + ], + [ + "sta", + "dem" + ], + [ + "cze", + "pia" + ], + [ + "re", + "ny" + ], + [ + "re", + "ku" + ], + [ + "re", + "jest" + ], + [ + "re", + "ge" + ], + [ + "ści", + "sk" + ], + [ + "ści", + "snęła" + ], + [ + "ści", + "snąwszy" + ], + [ + "ba", + "rze" + ], + [ + "ba", + "ta" + ], + [ + "ba", + "woły" + ], + [ + "ba", + "wół" + ], + [ + "ru", + "r" + ], + [ + "ru", + "in" + ], + [ + "bie", + "gając" + ], + [ + "bie", + "glej" + ], + [ + "cy", + "ru" + ], + [ + "co", + "wą" + ], + [ + "pie", + "ś" + ], + [ + "pie", + "le" + ], + [ + "pie", + "ką" + ], + [ + "pie", + "czeń" + ], + [ + "sa", + "lwy" + ], + [ + "bi", + "ani" + ], + [ + "bi", + "jące" + ], + [ + "bi", + "odra" + ], + [ + "cho", + "rzał" + ], + [ + "łu", + "dzić" + ], + [ + "roz", + "pła" + ], + [ + "roz", + "ciąga" + ], + [ + "roz", + "ciął" + ], + [ + "roz", + "dzielić" + ], + [ + "roz", + "isk" + ], + [ + "roz", + "szalała" + ], + [ + "lu", + "by" + ], + [ + "lu", + "strem" + ], + [ + "tu", + "li" + ], + [ + "tu", + "lił" + ], + [ + "ga", + "zo" + ], + [ + "ga", + "dam" + ], + [ + "ga", + "chowie" + ], + [ + "ju", + "sza" + ], + [ + "ju", + "cha" + ], + [ + "ju", + "chy" + ], + [ + "ze", + "chciał" + ], + [ + "ze", + "szty" + ], + [ + "ze", + "tknął" + ], + [ + "ze", + "zwoli" + ], + [ + "pi", + "jcie" + ], + [ + "gło", + "dna" + ], + [ + "spo", + "st" + ], + [ + "spo", + "ży" + ], + [ + "wia", + "nu" + ], + [ + "so", + "ł" + ], + [ + "so", + "kol" + ], + [ + "tak", + "em" + ], + [ + "sza", + "rą" + ], + [ + "sza", + "ńcu" + ], + [ + "sza", + "kale" + ], + [ + "de", + "mii" + ], + [ + "gi", + "um" + ], + [ + "pra", + "gnęli" + ], + [ + "pod", + "ry" + ], + [ + "pod", + "parł" + ], + [ + "pod", + "jechał" + ], + [ + "pod", + "chodzić" + ], + [ + "pod", + "skoczył" + ], + [ + "pod", + "jazdo" + ], + [ + "zna", + "łeś" + ], + [ + "wię", + "zy" + ], + [ + "sk", + "łu" + ], + [ + "cha", + "jcie" + ], + [ + "cha", + "szczów" + ], + [ + "Nie", + "dawno" + ], + [ + "Nie", + "nasy" + ], + [ + "Nie", + "znajomy" + ], + [ + "sie", + "ką" + ], + [ + "be", + "t" + ], + [ + "be", + "sty" + ], + [ + "sto", + "wi" + ], + [ + "sto", + "sie" + ], + [ + "sto", + "łek" + ], + [ + "du", + "f" + ], + [ + "du", + "mną" + ], + [ + "du", + "siła" + ], + [ + "pe", + "plum" + ], + [ + "czę", + "ste" + ], + [ + "Po", + "ru" + ], + [ + "jąc", + "emu" + ], + [ + "szcze", + "kaniem" + ], + [ + "ob", + "wie" + ], + [ + "ob", + "sta" + ], + [ + "ob", + "sza" + ], + [ + "ob", + "cej" + ], + [ + "ob", + "myślił" + ], + [ + "ob", + "tarł" + ], + [ + "ob", + "lany" + ], + [ + "Za", + "cha" + ], + [ + "Za", + "pach" + ], + [ + "Na", + "około" + ], + [ + "pro", + "kura" + ], + [ + "Ja", + "gu" + ], + [ + "Ja", + "rosła" + ], + [ + "lo", + "ży" + ], + [ + "lo", + "tne" + ], + [ + "lo", + "gii" + ], + [ + "ska", + "kał" + ], + [ + "ska", + "cząc" + ], + [ + "ska", + "lne" + ], + [ + "ża", + "giel" + ], + [ + "rą", + "ba" + ], + [ + "rą", + "bać" + ], + [ + "sy", + "piać" + ], + [ + "powie", + "my" + ], + [ + "powie", + "rzyć" + ], + [ + "su", + "je" + ], + [ + "su", + "to" + ], + [ + "su", + "kurs" + ], + [ + "se", + "tek" + ], + [ + "se", + "natu" + ], + [ + "Wo", + "li" + ], + [ + "Wo", + "zy" + ], + [ + "Bo", + "skie" + ], + [ + "an", + "um" + ], + [ + "me", + "d" + ], + [ + "me", + "du" + ], + [ + "me", + "lo" + ], + [ + "me", + "try" + ], + [ + "me", + "dium" + ], + [ + "bu", + "l" + ], + [ + "bu", + "ja" + ], + [ + "bu", + "zię" + ], + [ + "bu", + "chnęła" + ], + [ + "dob", + "rać" + ], + [ + "dob", + "remu" + ], + [ + "wz", + "dra" + ], + [ + "wą", + "sach" + ], + [ + "naj", + "mocniej" + ], + [ + "naj", + "mędr" + ], + [ + "słu", + "dze" + ], + [ + "słu", + "gom" + ], + [ + "Ch", + "i" + ], + [ + "lę", + "ku" + ], + [ + "lę", + "kając" + ], + [ + "sko", + "ry" + ], + [ + "sko", + "ści" + ], + [ + "sko", + "kiem" + ], + [ + "sko", + "czyło" + ], + [ + "cu", + "nic" + ], + [ + "przez", + "wisko" + ], + [ + "bra", + "tku" + ], + [ + "bra", + "ctwa" + ], + [ + "Je", + "roz" + ], + [ + "tam", + "tędy" + ], + [ + "nim", + "em" + ], + [ + "sło", + "i" + ], + [ + "sło", + "mia" + ], + [ + "Ale", + "ć" + ], + [ + "cią", + "łem" + ], + [ + "nad", + "ę" + ], + [ + "nad", + "ludzkie" + ], + [ + "nad", + "ludzkiej" + ], + [ + "nad", + "werę" + ], + [ + "wła", + "dni" + ], + [ + "nu", + "t" + ], + [ + "nu", + "sa" + ], + [ + "nu", + "ję" + ], + [ + "nu", + "rza" + ], + [ + "nu", + "dzić" + ], + [ + "nu", + "dów" + ], + [ + "jo", + "wia" + ], + [ + "twa", + "rza" + ], + [ + "pier", + "ścion" + ], + [ + "im", + "prezy" + ], + [ + "gro", + "dów" + ], + [ + "zu", + "bo" + ], + [ + "bez", + "rad" + ], + [ + "bez", + "silnym" + ], + [ + "bez", + "imie" + ], + [ + "To", + "ru" + ], + [ + "wę", + "żów" + ], + [ + "śli", + "cznie" + ], + [ + "pła", + "skie" + ], + [ + "pła", + "skim" + ], + [ + "śmie", + "chów" + ], + [ + "gu", + "bi" + ], + [ + "rów", + "nych" + ], + [ + "rów", + "ności" + ], + [ + "rów", + "ność" + ], + [ + "jako", + "byś" + ], + [ + "sia", + "nem" + ], + [ + "krzy", + "wa" + ], + [ + "krzy", + "wu" + ], + [ + "stra", + "tę" + ], + [ + "stra", + "tą" + ], + [ + "stra", + "cenia" + ], + [ + "czu", + "cie" + ], + [ + "czu", + "wają" + ], + [ + "czu", + "waj" + ], + [ + "czu", + "jne" + ], + [ + "kim", + "że" + ], + [ + "kim", + "kolwiek" + ], + [ + "zi", + "mowy" + ], + [ + "stro", + "jny" + ], + [ + "rzu", + "cony" + ], + [ + "dzo", + "nemu" + ], + [ + "or", + "em" + ], + [ + "or", + "łem" + ], + [ + "dze", + "niach" + ], + [ + "sły", + "nie" + ], + [ + "wej", + "ściem" + ], + [ + "bar", + "ło" + ], + [ + "bar", + "wa" + ], + [ + "bar", + "wami" + ], + [ + "praw", + "ne" + ], + [ + "są", + "dach" + ], + [ + "Ma", + "c" + ], + [ + "dą", + "ży" + ], + [ + "dru", + "ha" + ], + [ + "resz", + "tkami" + ], + [ + "Le", + "onia" + ], + [ + "mę", + "stwie" + ], + [ + "par", + "ci" + ], + [ + "par", + "tą" + ], + [ + "ok", + "rwa" + ], + [ + "Pa", + "rol" + ], + [ + "tra", + "ge" + ], + [ + "śnie", + "żne" + ], + [ + "zło", + "cą" + ], + [ + "dale", + "kości" + ], + [ + "wol", + "nego" + ], + [ + "kto", + "wi" + ], + [ + "szą", + "cych" + ], + [ + "Co", + "f" + ], + [ + "Ju", + "da" + ], + [ + "Ju", + "dasz" + ], + [ + "Ra", + "gne" + ], + [ + "pow", + "stało" + ], + [ + "pow", + "stawał" + ], + [ + "fa", + "wo" + ], + [ + "fa", + "wor" + ], + [ + "kra", + "sa" + ], + [ + "chu", + "dą" + ], + [ + "zd", + "wo" + ], + [ + "zd", + "mu" + ], + [ + "ha", + "mując" + ], + [ + "stu", + "dnię" + ], + [ + "lą", + "dzie" + ], + [ + "Do", + "myśla" + ], + [ + "mar", + "sz" + ], + [ + "mar", + "ki" + ], + [ + "mar", + "ca" + ], + [ + "szu", + "wa" + ], + [ + "szu", + "miało" + ], + [ + "kro", + "m" + ], + [ + "Mo", + "ścia" + ], + [ + "Mo", + "hi" + ], + [ + "szko", + "m" + ], + [ + "szko", + "łę" + ], + [ + "Ro", + "baka" + ], + [ + "chło", + "dem" + ], + [ + "By", + "m" + ], + [ + "By", + "wa" + ], + [ + "By", + "lem" + ], + [ + "koń", + "czą" + ], + [ + "Ba", + "k" + ], + [ + "Ba", + "siu" + ], + [ + "rzą", + "dzą" + ], + [ + "tru", + "pi" + ], + [ + "tru", + "mnie" + ], + [ + "tru", + "dny" + ], + [ + "tru", + "dne" + ], + [ + "Ka", + "pu" + ], + [ + "niec", + "no" + ], + [ + "ran", + "nym" + ], + [ + "Li", + "sty" + ], + [ + "kry", + "mina" + ], + [ + "dzia", + "net" + ], + [ + "miło", + "wali" + ], + [ + "dni", + "j" + ], + [ + "powia", + "tu" + ], + [ + "gra", + "f" + ], + [ + "gra", + "j" + ], + [ + "gra", + "cz" + ], + [ + "gra", + "nica" + ], + [ + "Ko", + "le" + ], + [ + "rzę", + "dach" + ], + [ + "krze", + "pi" + ], + [ + "krze", + "pił" + ], + [ + "stą", + "pa" + ], + [ + "stą", + "pania" + ], + [ + "war", + "czeć" + ], + [ + "łą", + "czyła" + ], + [ + "ścią", + "ł" + ], + [ + "żą", + "dz" + ], + [ + "żą", + "dają" + ], + [ + "szo", + "wać" + ], + [ + "żołnie", + "rski" + ], + [ + "kiedy", + "śmy" + ], + [ + "mil", + "czę" + ], + [ + "mil", + "czkiem" + ], + [ + "Wołodyjo", + "wska" + ], + [ + "miej", + "cie" + ], + [ + "drze", + "wiej" + ], + [ + "drze", + "mią" + ], + [ + "przeci", + "wi" + ], + [ + "kami", + "zel" + ], + [ + "Przy", + "jeżdża" + ], + [ + "Przy", + "gotowa" + ], + [ + "Przy", + "pomina" + ], + [ + "towa", + "ną" + ], + [ + "zosta", + "wiono" + ], + [ + "zosta", + "wując" + ], + [ + "Rze", + "szy" + ], + [ + "poko", + "rze" + ], + [ + "Ni", + "ger" + ], + [ + "kon", + "ny" + ], + [ + "kon", + "we" + ], + [ + "wido", + "czna" + ], + [ + "wido", + "wisk" + ], + [ + "kapła", + "ńska" + ], + [ + "og", + "rze" + ], + [ + "og", + "ry" + ], + [ + "bla", + "ch" + ], + [ + "pło", + "wy" + ], + [ + "zmie", + "nioną" + ], + [ + "myśli", + "wiec" + ], + [ + "zawoł", + "ało" + ], + [ + "chwy", + "tali" + ], + [ + "wróci", + "cie" + ], + [ + "usta", + "wił" + ], + [ + "usta", + "wione" + ], + [ + "kom", + "panią" + ], + [ + "osta", + "tek" + ], + [ + "wra", + "ży" + ], + [ + "tar", + "gając" + ], + [ + "tar", + "gować" + ], + [ + "ws", + "piera" + ], + [ + "zdo", + "byli" + ], + [ + "posta", + "rzał" + ], + [ + "posta", + "ram" + ], + [ + "coś", + "kolwiek" + ], + [ + "pom", + "nę" + ], + [ + "pom", + "roka" + ], + [ + "pom", + "ścił" + ], + [ + "wal", + "ały" + ], + [ + "wal", + "cząc" + ], + [ + "ofi", + "cja" + ], + [ + "zam", + "g" + ], + [ + "tłu", + "ste" + ], + [ + "tłu", + "szcza" + ], + [ + "tłu", + "szczu" + ], + [ + "śpie", + "wano" + ], + [ + "Zbyszko", + "wej" + ], + [ + "masz", + "t" + ], + [ + "noc", + "ny" + ], + [ + "kocha", + "nych" + ], + [ + "pyta", + "ją" + ], + [ + "szczy", + "tach" + ], + [ + "nale", + "gać" + ], + [ + "oto", + "czy" + ], + [ + "oto", + "czonej" + ], + [ + "stary", + "mi" + ], + [ + "niał", + "ej" + ], + [ + "star", + "szą" + ], + [ + "Da", + "no" + ], + [ + "Da", + "ma" + ], + [ + "pozna", + "ny" + ], + [ + "uro", + "dziwa" + ], + [ + "powiada", + "cie" + ], + [ + "chod", + "niku" + ], + [ + "Me", + "ą" + ], + [ + "brze", + "zi" + ], + [ + "pospo", + "łu" + ], + [ + "Wa", + "szej" + ], + [ + "ho", + "łu" + ], + [ + "gła", + "dzić" + ], + [ + "zwie", + "trzy" + ], + [ + "zwie", + "szał" + ], + [ + "zwie", + "szały" + ], + [ + "szep", + "cze" + ], + [ + "win", + "ną" + ], + [ + "spokoj", + "niejszy" + ], + [ + "spa", + "mię" + ], + [ + "spa", + "dając" + ], + [ + "spa", + "lony" + ], + [ + "spa", + "hi" + ], + [ + "spra", + "wiły" + ], + [ + "spra", + "wiło" + ], + [ + "panu", + "jący" + ], + [ + "ude", + "rzony" + ], + [ + "strasz", + "nymi" + ], + [ + "dr", + "wił" + ], + [ + "pol", + "nego" + ], + [ + "Roz", + "poczęła" + ], + [ + "zbli", + "ży" + ], + [ + "trą", + "d" + ], + [ + "licz", + "ny" + ], + [ + "licz", + "nym" + ], + [ + "zrobi", + "my" + ], + [ + "mają", + "tków" + ], + [ + "lek", + "kiej" + ], + [ + "Lu", + "eli" + ], + [ + "wska", + "zy" + ], + [ + "bezpie", + "cz" + ], + [ + "pia", + "nę" + ], + [ + "klę", + "ka" + ], + [ + "skar", + "ga" + ], + [ + "zabi", + "te" + ], + [ + "zabi", + "ję" + ], + [ + "zabi", + "łem" + ], + [ + "bły", + "szczy" + ], + [ + "chłop", + "skiej" + ], + [ + "kli", + "nam" + ], + [ + "głu", + "szył" + ], + [ + "głu", + "piec" + ], + [ + "wyda", + "ny" + ], + [ + "sio", + "no" + ], + [ + "Ramze", + "sem" + ], + [ + "kamie", + "nną" + ], + [ + "dosta", + "tków" + ], + [ + "zbie", + "rało" + ], + [ + "uśmie", + "chała" + ], + [ + "wier", + "nością" + ], + [ + "gości", + "nne" + ], + [ + "świad", + "ki" + ], + [ + "świad", + "kami" + ], + [ + "mieszka", + "ńcom" + ], + [ + "Ży", + "dek" + ], + [ + "wyso", + "kimi" + ], + [ + "zja", + "wiskiem" + ], + [ + "brzy", + "dki" + ], + [ + "lat", + "ały" + ], + [ + "god", + "nego" + ], + [ + "por", + "wano" + ], + [ + "por", + "tmo" + ], + [ + "oka", + "zując" + ], + [ + "zbro", + "ja" + ], + [ + "ląd", + "em" + ], + [ + "choćby", + "śmy" + ], + [ + "Bi", + "ć" + ], + [ + "Bi", + "ałej" + ], + [ + "mor", + "ski" + ], + [ + "mor", + "duje" + ], + [ + "zale", + "gła" + ], + [ + "Ku", + "la" + ], + [ + "Dan", + "ga" + ], + [ + "szczo", + "nej" + ], + [ + "fu", + "tra" + ], + [ + "żało", + "bę" + ], + [ + "zdu", + "sił" + ], + [ + "zbyt", + "niej" + ], + [ + "sztu", + "cer" + ], + [ + "rozle", + "wa" + ], + [ + "ucz", + "niem" + ], + [ + "wro", + "tem" + ], + [ + "obu", + "rzeniem" + ], + [ + "uda", + "ch" + ], + [ + "zwycię", + "stwem" + ], + [ + "mru", + "gał" + ], + [ + "mru", + "gnął" + ], + [ + "rodzi", + "li" + ], + [ + "Cho", + "dzi" + ], + [ + "bło", + "tach" + ], + [ + "Petroniu", + "szem" + ], + [ + "mio", + "tał" + ], + [ + "mio", + "tać" + ], + [ + "zac", + "nym" + ], + [ + "skoń", + "czonym" + ], + [ + "ple", + "ba" + ], + [ + "Ha", + "jda" + ], + [ + "dal", + "szego" + ], + [ + "pisa", + "nie" + ], + [ + "żar", + "liwie" + ], + [ + "najmniej", + "szym" + ], + [ + "powo", + "dem" + ], + [ + "zwa", + "ną" + ], + [ + "zwa", + "rio" + ], + [ + "Ody", + "sem" + ], + [ + "odda", + "nie" + ], + [ + "odda", + "lał" + ], + [ + "zapa", + "le" + ], + [ + "zapa", + "la" + ], + [ + "zapa", + "lono" + ], + [ + "śni", + "j" + ], + [ + "Jeśli", + "m" + ], + [ + "sen", + "ne" + ], + [ + "di", + "tki" + ], + [ + "Be", + "la" + ], + [ + "wieczo", + "ry" + ], + [ + "boga", + "tą" + ], + [ + "pla", + "cek" + ], + [ + "śle", + "dzi" + ], + [ + "śle", + "pe" + ], + [ + "cio", + "su" + ], + [ + "niepo", + "mier" + ], + [ + "Go", + "dzi" + ], + [ + "ek", + "scy" + ], + [ + "otwo", + "ru" + ], + [ + "otwo", + "rzą" + ], + [ + "miasta", + "mi" + ], + [ + "zdra", + "dzały" + ], + [ + "chrześcija", + "nach" + ], + [ + "he", + "katom" + ], + [ + "szero", + "kości" + ], + [ + "rzuca", + "sz" + ], + [ + "Czar", + "no" + ], + [ + "Czar", + "ne" + ], + [ + "Pro", + "sta" + ], + [ + "twy", + "mi" + ], + [ + "gorą", + "cą" + ], + [ + "gorą", + "cych" + ], + [ + "nau", + "czyła" + ], + [ + "grz", + "miało" + ], + [ + "został", + "eś" + ], + [ + "umie", + "cie" + ], + [ + "ge", + "stem" + ], + [ + "ge", + "nera" + ], + [ + "zdzi", + "czał" + ], + [ + "zdzi", + "czały" + ], + [ + "pil", + "niej" + ], + [ + "rząd", + "cą" + ], + [ + "rzuci", + "sz" + ], + [ + "Gdyby", + "ż" + ], + [ + "Gdyby", + "śmy" + ], + [ + "ukry", + "wszy" + ], + [ + "trwo", + "ży" + ], + [ + "koro", + "nko" + ], + [ + "słusz", + "ną" + ], + [ + "słusz", + "ności" + ], + [ + "Naj", + "dostoj" + ], + [ + "Naj", + "częściej" + ], + [ + "Słu", + "żący" + ], + [ + "Mar", + "s" + ], + [ + "wiej", + "skich" + ], + [ + "wypra", + "wię" + ], + [ + "wypra", + "wiano" + ], + [ + "ogni", + "sta" + ], + [ + "wybu", + "chał" + ], + [ + "stru", + "sie" + ], + [ + "ofia", + "ru" + ], + [ + "chle", + "by" + ], + [ + "moż", + "nego" + ], + [ + "uka", + "rze" + ], + [ + "krzyw", + "dzić" + ], + [ + "Kró", + "la" + ], + [ + "Kró", + "lu" + ], + [ + "uczy", + "nkami" + ], + [ + "bij", + "ała" + ], + [ + "grzy", + "wę" + ], + [ + "ur", + "wiska" + ], + [ + "zgu", + "bione" + ], + [ + "stoi", + "sz" + ], + [ + "zaj", + "rzeć" + ], + [ + "Ci", + "ała" + ], + [ + "próż", + "ną" + ], + [ + "zbu", + "n" + ], + [ + "intere", + "sami" + ], + [ + "błę", + "du" + ], + [ + "skła", + "d" + ], + [ + "kwia", + "tem" + ], + [ + "czci", + "godny" + ], + [ + "przyszedł", + "eś" + ], + [ + "ponie", + "wier" + ], + [ + "Rzy", + "mem" + ], + [ + "śmiał", + "e" + ], + [ + "śmiał", + "ą" + ], + [ + "śmiał", + "bym" + ], + [ + "jakiej", + "że" + ], + [ + "jakiej", + "kolwiek" + ], + [ + "tęsk", + "niła" + ], + [ + "Wiel", + "kiej" + ], + [ + "Sły", + "sz" + ], + [ + "niewia", + "stom" + ], + [ + "knie", + "i" + ], + [ + "stanął", + "em" + ], + [ + "lata", + "rek" + ], + [ + "lata", + "wców" + ], + [ + "doj", + "dą" + ], + [ + "zni", + "żyło" + ], + [ + "zni", + "szczony" + ], + [ + "Bę", + "dąc" + ], + [ + "siedział", + "em" + ], + [ + "broni", + "ły" + ], + [ + "poczy", + "ta" + ], + [ + "poczy", + "tać" + ], + [ + "Pi", + "f" + ], + [ + "Pi", + "sarz" + ], + [ + "pory", + "w" + ], + [ + "Któ", + "ren" + ], + [ + "miesią", + "cem" + ], + [ + "miesią", + "cach" + ], + [ + "Kali", + "pos" + ], + [ + "cierpli", + "wy" + ], + [ + "kwi", + "k" + ], + [ + "Sie", + "r" + ], + [ + "zacho", + "rzał" + ], + [ + "spotka", + "ją" + ], + [ + "Fenicja", + "nki" + ], + [ + "zasta", + "nów" + ], + [ + "słysze", + "liśmy" + ], + [ + "oby", + "dwom" + ], + [ + "odzy", + "skała" + ], + [ + "liście", + "m" + ], + [ + "ręka", + "wicz" + ], + [ + "Chilo", + "nem" + ], + [ + "sp", + "ały" + ], + [ + "Mie", + "sią" + ], + [ + "obej", + "rzała" + ], + [ + "nade", + "szli" + ], + [ + "wzro", + "ście" + ], + [ + "pta", + "szę" + ], + [ + "dziel", + "ała" + ], + [ + "dziel", + "nego" + ], + [ + "dłuż", + "szą" + ], + [ + "Zali", + "by" + ], + [ + "posą", + "gu" + ], + [ + "ciała", + "mi" + ], + [ + "Du", + "chu" + ], + [ + "rzały", + "ch" + ], + [ + "podej", + "mie" + ], + [ + "włó", + "czą" + ], + [ + "włó", + "czył" + ], + [ + "kara", + "f" + ], + [ + "ota", + "czało" + ], + [ + "spoglą", + "dają" + ], + [ + "wrza", + "wy" + ], + [ + "wrza", + "wą" + ], + [ + "poga", + "ny" + ], + [ + "poga", + "nom" + ], + [ + "Jezu", + "sie" + ], + [ + "lada", + "co" + ], + [ + "słysz", + "ało" + ], + [ + "posła", + "li" + ], + [ + "swa", + "tać" + ], + [ + "swa", + "wola" + ], + [ + "zga", + "dł" + ], + [ + "har", + "em" + ], + [ + "pienią", + "dzach" + ], + [ + "błyska", + "wicz" + ], + [ + "łaska", + "wa" + ], + [ + "poczyna", + "li" + ], + [ + "pomyśl", + "ą" + ], + [ + "pomyśl", + "nie" + ], + [ + "zbroj", + "no" + ], + [ + "znik", + "ał" + ], + [ + "nazy", + "wasz" + ], + [ + "pog", + "róż" + ], + [ + "nara", + "dach" + ], + [ + "nara", + "dzali" + ], + [ + "wierzy", + "cie" + ], + [ + "wierzy", + "łem" + ], + [ + "zio", + "ła" + ], + [ + "strzela", + "niu" + ], + [ + "przyby", + "sz" + ], + [ + "przyby", + "wał" + ], + [ + "przyby", + "wali" + ], + [ + "san", + "domier" + ], + [ + "Herhor", + "em" + ], + [ + "wyciąg", + "nie" + ], + [ + "wyciąg", + "nęli" + ], + [ + "wyciąg", + "niętą" + ], + [ + "wesoło", + "ścią" + ], + [ + "krzyża", + "ckiej" + ], + [ + "krzyża", + "ckim" + ], + [ + "kana", + "łem" + ], + [ + "umar", + "łą" + ], + [ + "odwa", + "ży" + ], + [ + "dzier", + "ż" + ], + [ + "dzier", + "ży" + ], + [ + "ciel", + "sko" + ], + [ + "Bra", + "cła" + ], + [ + "domo", + "stw" + ], + [ + "szczu", + "p" + ], + [ + "pozo", + "r" + ], + [ + "pozo", + "rów" + ], + [ + "pozo", + "rami" + ], + [ + "zaczyna", + "ły" + ], + [ + "Kazimie", + "rzem" + ], + [ + "błęki", + "tu" + ], + [ + "pochod", + "nią" + ], + [ + "przypo", + "minam" + ], + [ + "podró", + "żach" + ], + [ + "szar", + "fę" + ], + [ + "żelaz", + "nym" + ], + [ + "skrę", + "tach" + ], + [ + "skrę", + "powa" + ], + [ + "krai", + "nach" + ], + [ + "tatar", + "skiego" + ], + [ + "puszczo", + "ne" + ], + [ + "odwie", + "zie" + ], + [ + "Longi", + "n" + ], + [ + "niemie", + "cka" + ], + [ + "niemie", + "ccy" + ], + [ + "kali", + "fa" + ], + [ + "stop", + "nie" + ], + [ + "podzi", + "wiając" + ], + [ + "Mam", + "że" + ], + [ + "sztur", + "my" + ], + [ + "bał", + "wan" + ], + [ + "bit", + "ków" + ], + [ + "słod", + "kich" + ], + [ + "Ry", + "cer" + ], + [ + "kor", + "czy" + ], + [ + "bru", + "dne" + ], + [ + "bru", + "dnych" + ], + [ + "zawi", + "ódł" + ], + [ + "właści", + "ciela" + ], + [ + "Musi", + "ałem" + ], + [ + "skarb", + "nika" + ], + [ + "forte", + "c" + ], + [ + "forte", + "pianie" + ], + [ + "bach", + "mat" + ], + [ + "wez", + "wała" + ], + [ + "pragnie", + "ń" + ], + [ + "prostu", + "jąc" + ], + [ + "opo", + "rze" + ], + [ + "opo", + "ki" + ], + [ + "opo", + "nował" + ], + [ + "wschod", + "niego" + ], + [ + "odkry", + "li" + ], + [ + "odkry", + "tą" + ], + [ + "owi", + "nął" + ], + [ + "musz", + "tro" + ], + [ + "uci", + "sk" + ], + [ + "postanowił", + "em" + ], + [ + "rozległ", + "ej" + ], + [ + "kapi", + "tali" + ], + [ + "niez", + "mą" + ], + [ + "uży", + "wali" + ], + [ + "napeł", + "nić" + ], + [ + "dwudzie", + "stym" + ], + [ + "oświad", + "czam" + ], + [ + "spę", + "dziła" + ], + [ + "ule", + "gł" + ], + [ + "Pola", + "kom" + ], + [ + "Mów", + "że" + ], + [ + "odga", + "dli" + ], + [ + "pamięta", + "jcie" + ], + [ + "Często", + "kroć" + ], + [ + "posa", + "dy" + ], + [ + "Kale", + "ba" + ], + [ + "wyra", + "żenia" + ], + [ + "siedzą", + "cej" + ], + [ + "dwor", + "ku" + ], + [ + "Kro", + "nio" + ], + [ + "Kro", + "piwnicy" + ], + [ + "zmia", + "ną" + ], + [ + "Tur", + "ka" + ], + [ + "Tur", + "czyn" + ], + [ + "odle", + "glej" + ], + [ + "gwar", + "dię" + ], + [ + "zawzię", + "tością" + ], + [ + "przezna", + "czenie" + ], + [ + "stara", + "nie" + ], + [ + "połą", + "czy" + ], + [ + "niespodzia", + "nym" + ], + [ + "Gło", + "wy" + ], + [ + "Tatarzy", + "n" + ], + [ + "Tatarzy", + "na" + ], + [ + "chra", + "pać" + ], + [ + "Tade", + "u" + ], + [ + "zgroma", + "dził" + ], + [ + "zgroma", + "dzenia" + ], + [ + "zamy", + "słów" + ], + [ + "sti", + "ani" + ], + [ + "wata", + "h" + ], + [ + "jaś", + "niał" + ], + [ + "biało", + "ści" + ], + [ + "ucieka", + "jący" + ], + [ + "srebr", + "nymi" + ], + [ + "tako", + "wych" + ], + [ + "wychy", + "nął" + ], + [ + "bliż", + "szym" + ], + [ + "minu", + "tach" + ], + [ + "Dłu", + "gie" + ], + [ + "śmiało", + "ści" + ], + [ + "zachod", + "niego" + ], + [ + "stosu", + "nek" + ], + [ + "stosu", + "nku" + ], + [ + "pojechał", + "em" + ], + [ + "Korczy", + "ńskich" + ], + [ + "młod", + "sza" + ], + [ + "uczci", + "wą" + ], + [ + "sznu", + "rów" + ], + [ + "sklepie", + "niem" + ], + [ + "pocho", + "dami" + ], + [ + "pozosta", + "wił" + ], + [ + "znu", + "żeni" + ], + [ + "bawi", + "ły" + ], + [ + "widy", + "wali" + ], + [ + "widy", + "wano" + ], + [ + "Ce", + "cylii" + ], + [ + "pocz", + "nij" + ], + [ + "kieru", + "jąc" + ], + [ + "kieru", + "nkach" + ], + [ + "cału", + "ję" + ], + [ + "schy", + "la" + ], + [ + "schy", + "loną" + ], + [ + "przewo", + "dników" + ], + [ + "Py", + "tanie" + ], + [ + "Py", + "szny" + ], + [ + "oznaj", + "mi" + ], + [ + "przykła", + "du" + ], + [ + "cofa", + "li" + ], + [ + "malo", + "wać" + ], + [ + "malo", + "widłami" + ], + [ + "czwar", + "te" + ], + [ + "dźwię", + "cznym" + ], + [ + "dostrze", + "gła" + ], + [ + "kieli", + "chem" + ], + [ + "wąwo", + "zach" + ], + [ + "natura", + "lnym" + ], + [ + "mro", + "kach" + ], + [ + "głupi", + "ch" + ], + [ + "rzym", + "skiej" + ], + [ + "łach", + "many" + ], + [ + "Janu", + "szowi" + ], + [ + "wstrzą", + "sa" + ], + [ + "Basi", + "ne" + ], + [ + "oboję", + "tne" + ], + [ + "starszy", + "znę" + ], + [ + "oble", + "wał" + ], + [ + "zdą", + "ża" + ], + [ + "pot", + "wór" + ], + [ + "wcze", + "sny" + ], + [ + "muszkie", + "tami" + ], + [ + "rachu", + "bę" + ], + [ + "Sto", + "ją" + ], + [ + "łańcu", + "chach" + ], + [ + "musie", + "liśmy" + ], + [ + "wyma", + "gała" + ], + [ + "pono", + "ś" + ], + [ + "pono", + "wnie" + ], + [ + "obło", + "ku" + ], + [ + "obło", + "kami" + ], + [ + "wsta", + "wać" + ], + [ + "afe", + "ktach" + ], + [ + "nierucho", + "ma" + ], + [ + "wyr", + "wała" + ], + [ + "trzę", + "są" + ], + [ + "San", + "domierz" + ], + [ + "kuzy", + "n" + ], + [ + "głup", + "cem" + ], + [ + "adwoka", + "tem" + ], + [ + "niewy", + "w" + ], + [ + "niewy", + "sło" + ], + [ + "niewy", + "czer" + ], + [ + "pozy", + "cję" + ], + [ + "wycie", + "czka" + ], + [ + "nędz", + "nym" + ], + [ + "śpiewa", + "jące" + ], + [ + "Dru", + "gie" + ], + [ + "Głu", + "pia" + ], + [ + "zebra", + "nie" + ], + [ + "gęst", + "wy" + ], + [ + "gęst", + "winę" + ], + [ + "przeszko", + "dę" + ], + [ + "przyro", + "dzenia" + ], + [ + "kawaler", + "ską" + ], + [ + "gwałto", + "wnym" + ], + [ + "ER", + "Z" + ], + [ + "gospodar", + "skie" + ], + [ + "naka", + "zać" + ], + [ + "kulba", + "k" + ], + [ + "kulba", + "kę" + ], + [ + "kulba", + "czyć" + ], + [ + "wielbłą", + "dami" + ], + [ + "Tygelli", + "nem" + ], + [ + "dotk", + "nięcie" + ], + [ + "wycię", + "te" + ], + [ + "Ponie", + "wieża" + ], + [ + "Twa", + "rzy" + ], + [ + "zmy", + "kać" + ], + [ + "Pło", + "ski" + ], + [ + "Wró", + "g" + ], + [ + "złu", + "dzeniem" + ], + [ + "nieprze", + "nik" + ], + [ + "poto", + "ki" + ], + [ + "poto", + "ku" + ], + [ + "poto", + "mek" + ], + [ + "cudzoziem", + "ca" + ], + [ + "brzę", + "czą" + ], + [ + "brzę", + "czenie" + ], + [ + "rozpro", + "szył" + ], + [ + "szczegó", + "ł" + ], + [ + "szczegó", + "ło" + ], + [ + "wróż", + "bą" + ], + [ + "Aleksan", + "dry" + ], + [ + "naczel", + "nym" + ], + [ + "wiod", + "ły" + ], + [ + "biegły", + "ch" + ], + [ + "Zako", + "nem" + ], + [ + "nóż", + "kę" + ], + [ + "nóż", + "kami" + ], + [ + "spło", + "nęła" + ], + [ + "doszedł", + "szy" + ], + [ + "figu", + "r" + ], + [ + "ojco", + "wski" + ], + [ + "ojco", + "wskim" + ], + [ + "Libij", + "czykom" + ], + [ + "Eury", + "cjusza" + ], + [ + "Hu", + "szczy" + ], + [ + "poczci", + "we" + ], + [ + "Pol", + "ską" + ], + [ + "Flo", + "ro" + ], + [ + "obywa", + "te" + ], + [ + "francu", + "skim" + ], + [ + "zacie", + "rając" + ], + [ + "zasła", + "niał" + ], + [ + "nozd", + "rzach" + ], + [ + "kłę", + "bi" + ], + [ + "potrzą", + "snęła" + ], + [ + "potrzą", + "sał" + ], + [ + "przestra", + "szyć" + ], + [ + "Dale", + "jże" + ], + [ + "drę", + "czyć" + ], + [ + "oszczę", + "dzi" + ], + [ + "uło", + "żone" + ], + [ + "pomy", + "łuj" + ], + [ + "powszech", + "na" + ], + [ + "przepa", + "ście" + ], + [ + "koryta", + "rzy" + ], + [ + "zamknię", + "tą" + ], + [ + "hoj", + "ne" + ], + [ + "usie", + "czon" + ], + [ + "Zło", + "to" + ], + [ + "czni", + "ki" + ], + [ + "zamiesz", + "ki" + ], + [ + "chrz", + "ciny" + ], + [ + "puszcze", + "nie" + ], + [ + "dozna", + "ła" + ], + [ + "przedmio", + "tu" + ], + [ + "uto", + "pić" + ], + [ + "rot", + "mistrza" + ], + [ + "rot", + "mistrze" + ], + [ + "rośli", + "nności" + ], + [ + "rozmyśla", + "niach" + ], + [ + "mieszcza", + "nin" + ], + [ + "zrę", + "kowi" + ], + [ + "niespokoj", + "na" + ], + [ + "jutrze", + "nki" + ], + [ + "zagra", + "ża" + ], + [ + "prywa", + "tne" + ], + [ + "zamko", + "wych" + ], + [ + "Herho", + "rowi" + ], + [ + "mądry", + "ch" + ], + [ + "wyści", + "gów" + ], + [ + "pieczę", + "ci" + ], + [ + "pieczę", + "cią" + ], + [ + "bią", + "cych" + ], + [ + "mięk", + "kie" + ], + [ + "Króle", + "wca" + ], + [ + "trakta", + "ty" + ], + [ + "złoci", + "sty" + ], + [ + "niepew", + "ni" + ], + [ + "Szcze", + "gó" + ], + [ + "drewnia", + "ną" + ], + [ + "osiem", + "set" + ], + [ + "przywiąza", + "ne" + ], + [ + "Lichtenste", + "inowi" + ], + [ + "kwie", + "tnia" + ], + [ + "schwy", + "ciwszy" + ], + [ + "blady", + "ch" + ], + [ + "płu", + "g" + ], + [ + "płu", + "ga" + ], + [ + "nakry", + "ty" + ], + [ + "wzniesio", + "nym" + ], + [ + "przedsię", + "wziąć" + ], + [ + "przedsię", + "bior" + ], + [ + "wieczor", + "nym" + ], + [ + "łok", + "ciem" + ], + [ + "znamieni", + "te" + ], + [ + "znamieni", + "tych" + ], + [ + "prawdo", + "podobnym" + ], + [ + "swobod", + "ą" + ], + [ + "oszcze", + "r" + ], + [ + "wyna", + "lazek" + ], + [ + "przysz", + "łą" + ], + [ + "siero", + "tę" + ], + [ + "Mahd", + "iemu" + ], + [ + "żni", + "wo" + ], + [ + "wybor", + "ną" + ], + [ + "wybor", + "nych" + ], + [ + "Hla", + "wę" + ], + [ + "ogól", + "ną" + ], + [ + "śpią", + "cy" + ], + [ + "impe", + "ri" + ], + [ + "zwycięz", + "cą" + ], + [ + "uchy", + "lić" + ], + [ + "przystoj", + "ne" + ], + [ + "doskona", + "łym" + ], + [ + "Rę", + "baj" + ], + [ + "zaufa", + "nie" + ], + [ + "wyku", + "pił" + ], + [ + "tytu", + "ło" + ], + [ + "przymie", + "rze" + ], + [ + "przytu", + "liła" + ], + [ + "miaste", + "czkach" + ], + [ + "radziwiłło", + "wskiego" + ], + [ + "zagro", + "dzie" + ], + [ + "ogło", + "sić" + ], + [ + "łód", + "ka" + ], + [ + "magna", + "t" + ], + [ + "magna", + "ci" + ], + [ + "magna", + "ta" + ], + [ + "bier", + "wion" + ], + [ + "najpięk", + "niejsza" + ], + [ + "wskó", + "ram" + ], + [ + "potom", + "stwa" + ], + [ + "siód", + "mym" + ], + [ + "srogi", + "ch" + ], + [ + "pomiesza", + "ć" + ], + [ + "pomiesza", + "nie" + ], + [ + "Hor", + "n" + ], + [ + "Musza", + "lskiego" + ], + [ + "Ofi", + "a" + ], + [ + "trój", + "kąt" + ], + [ + "meta", + "lu" + ], + [ + "Ca", + "simi" + ], + [ + "zawar", + "ty" + ], + [ + "zachę", + "ca" + ], + [ + "powsta", + "nia" + ], + [ + "powsta", + "wały" + ], + [ + "dworza", + "nina" + ], + [ + "wezwa", + "ny" + ], + [ + "sekre", + "tem" + ], + [ + "otrzyma", + "li" + ], + [ + "otrzyma", + "wszy" + ], + [ + "zary", + "ł" + ], + [ + "zapano", + "wało" + ], + [ + "tabo", + "rze" + ], + [ + "przynosi", + "li" + ], + [ + "Knia", + "zie" + ], + [ + "zapowie", + "dni" + ], + [ + "małże", + "ństwie" + ], + [ + "wojewódz", + "tw" + ], + [ + "zwąt", + "pienia" + ], + [ + "fenic", + "kie" + ], + [ + "fenic", + "cy" + ], + [ + "fenic", + "kiej" + ], + [ + "powinni", + "śmy" + ], + [ + "gnię", + "cia" + ], + [ + "szwa", + "gier" + ], + [ + "palą", + "ce" + ], + [ + "rusz", + "nicy" + ], + [ + "Mazu", + "rowie" + ], + [ + "świeże", + "go" + ], + [ + "sprzeda", + "ż" + ], + [ + "pen", + "sję" + ], + [ + "jedwa", + "b" + ], + [ + "posel", + "stwie" + ], + [ + "prowin", + "cję" + ], + [ + "aksami", + "tu" + ], + [ + "mni", + "si" + ], + [ + "opi", + "nii" + ], + [ + "wyła", + "nia" + ], + [ + "Zbro", + "j" + ], + [ + "uwiel", + "bienia" + ], + [ + "zacze", + "pić" + ], + [ + "mizer", + "niał" + ], + [ + "wykrę", + "cić" + ], + [ + "prześla", + "dowanie" + ], + [ + "dur", + "ry" + ], + [ + "For", + "ki" + ], + [ + "chwilo", + "we" + ], + [ + "słab", + "szy" + ], + [ + "słab", + "sze" + ], + [ + "bezła", + "dną" + ], + [ + "Pójdzie", + "m" + ], + [ + "eg", + "zami" + ], + [ + "najbliż", + "szego" + ], + [ + "żura", + "w" + ], + [ + "dżun", + "gla" + ], + [ + "podwój", + "nym" + ], + [ + "Zawi", + "szę" + ], + [ + "Kat", + "za" + ], + [ + "Koniec", + "polskiego" + ], + [ + "vi", + "s" + ], + [ + "prote", + "stował" + ], + [ + "Póź", + "no" + ], + [ + "uprze", + "dzić" + ], + [ + "zaścian", + "ki" + ], + [ + "wyba", + "czy" + ], + [ + "cesar", + "skiego" + ], + [ + "rozsy", + "pały" + ], + [ + "Sakowi", + "czowi" + ], + [ + "zdoł", + "ało" + ], + [ + "gałą", + "zek" + ], + [ + "inżynie", + "rów" + ], + [ + "świta", + "nia" + ], + [ + "mazowiec", + "cy" + ], + [ + "opę", + "tał" + ], + [ + "opę", + "tany" + ], + [ + "wachla", + "rza" + ], + [ + "Mło", + "da" + ], + [ + "wyz", + "wać" + ], + [ + "unosi", + "ła" + ], + [ + "pobojo", + "wiska" + ], + [ + "arty", + "sta" + ], + [ + "studen", + "t" + ], + [ + "Hira", + "mem" + ], + [ + "węgier", + "ską" + ], + [ + "utrzyma", + "nia" + ], + [ + "nało", + "ż" + ], + [ + "rozstrzy", + "gnąć" + ], + [ + "cudow", + "nym" + ], + [ + "potwor", + "ne" + ], + [ + "zbóje", + "ckie" + ], + [ + "lekcewa", + "żyć" + ], + [ + "tchó", + "rzem" + ], + [ + "wisz", + "kach" + ], + [ + "jedyna", + "stej" + ], + [ + "Faszo", + "dzie" + ], + [ + "iz", + "b" + ], + [ + "unik", + "ał" + ], + [ + "zao", + "patrzyć" + ], + [ + "zako", + "nu" + ], + [ + "cudzy", + "m" + ], + [ + "kontu", + "sza" + ], + [ + "kontu", + "ar" + ], + [ + "wierzcho", + "łki" + ], + [ + "Borzoboha", + "tą" + ], + [ + "parob", + "ków" + ], + [ + "powierzch", + "nią" + ], + [ + "Mary", + "sia" + ], + [ + "niepoję", + "ta" + ], + [ + "rozpaczli", + "we" + ], + [ + "Plau", + "cjusza" + ], + [ + "wiwa", + "t" + ], + [ + "wybrze", + "że" + ], + [ + "wybrze", + "ża" + ], + [ + "rozwese", + "lony" + ], + [ + "szanu", + "ję" + ], + [ + "ducho", + "wni" + ], + [ + "komtu", + "rowie" + ], + [ + "zawiado", + "mić" + ], + [ + "przeraz", + "ić" + ], + [ + "wszela", + "kie" + ], + [ + "wszela", + "kiego" + ], + [ + "Jagieł", + "ły" + ], + [ + "Gar", + "bowa" + ], + [ + "Nale", + "ży" + ], + [ + "ubogi", + "ch" + ], + [ + "nieznoś", + "nym" + ], + [ + "zadzi", + "wia" + ], + [ + "zawsty", + "dzony" + ], + [ + "Posej", + "dona" + ], + [ + "włócz", + "nią" + ], + [ + "bałamu", + "cić" + ], + [ + "fizjogno", + "mią" + ], + [ + "Dar", + "mo" + ], + [ + "suche", + "go" + ], + [ + "Laer", + "ta" + ], + [ + "rozpoczyna", + "ł" + ], + [ + "zwierzch", + "ności" + ], + [ + "nieśmiało", + "ść" + ], + [ + "bogat", + "szy" + ], + [ + "poszuki", + "wanie" + ], + [ + "Bli", + "żej" + ], + [ + "opowie", + "ści" + ], + [ + "spó", + "dni" + ], + [ + "zachwi", + "ała" + ], + [ + "wymy", + "kał" + ], + [ + "testa", + "mentu" + ], + [ + "Pil", + "wiszkach" + ], + [ + "state", + "czną" + ], + [ + "szczeli", + "nę" + ], + [ + "bogac", + "twem" + ], + [ + "Feli", + "cji" + ], + [ + "upew", + "nić" + ], + [ + "podko", + "wy" + ], + [ + "Zaty", + "brza" + ], + [ + "płach", + "tą" + ], + [ + "kobier", + "ce" + ], + [ + "zaży", + "wać" + ], + [ + "rozhu", + "kany" + ], + [ + "rozhu", + "kane" + ], + [ + "Tere", + "sy" + ], + [ + "ustawicz", + "nych" + ], + [ + "wile", + "ńskim" + ], + [ + "najdroż", + "sze" + ], + [ + "Gorze", + "ński" + ], + [ + "wynu", + "rza" + ], + [ + "gwoź", + "dzi" + ], + [ + "rapier", + "em" + ], + [ + "obdar", + "ty" + ], + [ + "Chciała", + "bym" + ], + [ + "wielbi", + "cieli" + ], + [ + "Głowa", + "cz" + ], + [ + "Minc", + "lów" + ], + [ + "oty", + "ły" + ], + [ + "ubio", + "ry" + ], + [ + "ubio", + "ru" + ], + [ + "jezior", + "ka" + ], + [ + "jezior", + "em" + ], + [ + "piszczał", + "ek" + ], + [ + "złodzie", + "i" + ], + [ + "wynalaz", + "ki" + ], + [ + "Sk", + "ó" + ], + [ + "kwe", + "sta" + ], + [ + "kwe", + "sty" + ], + [ + "obsy", + "pał" + ], + [ + "Zapom", + "niałem" + ], + [ + "Hen", + "ryku" + ], + [ + "ślepy", + "m" + ], + [ + "Pierwsze", + "go" + ], + [ + "postępo", + "wanie" + ], + [ + "dobrotli", + "wie" + ], + [ + "Bał", + "tyku" + ], + [ + "zawdzię", + "czam" + ], + [ + "pacior", + "ków" + ], + [ + "przewi", + "dując" + ], + [ + "więź", + "nia" + ], + [ + "rzuć", + "cie" + ], + [ + "płomie", + "niach" + ], + [ + "Goście", + "wicze" + ], + [ + "odzna", + "czał" + ], + [ + "wyśmie", + "ni" + ], + [ + "luź", + "ne" + ], + [ + "książ", + "ką" + ], + [ + "Hera", + "kle" + ], + [ + "bluźnier", + "stwa" + ], + [ + "Wiśniowiec", + "kich" + ], + [ + "Ogar", + "nęła" + ], + [ + "spla", + "ta" + ], + [ + "umiło", + "waną" + ], + [ + "przyle", + "głych" + ], + [ + "kwitną", + "ce" + ], + [ + "upomina", + "ł" + ], + [ + "połysku", + "jące" + ], + [ + "zagranicz", + "ni" + ], + [ + "eskor", + "tę" + ], + [ + "otwier", + "ała" + ], + [ + "wypu", + "kłe" + ], + [ + "respon", + "s" + ], + [ + "podwór", + "ku" + ], + [ + "pylo", + "nu" + ], + [ + "kolubry", + "ny" + ], + [ + "cypry", + "sy" + ], + [ + "deli", + "be" + ], + [ + "skorzy", + "stał" + ], + [ + "Kanne", + "berga" + ], + [ + "ekono", + "mi" + ], + [ + "zwol", + "nili" + ], + [ + "niesfor", + "ne" + ], + [ + "poszar", + "pał" + ], + [ + "Ojczy", + "zny" + ], + [ + "Marian", + "na" + ], + [ + "Stol", + "nika" + ], + [ + "tygod", + "nio" + ], + [ + "mani", + "fe" + ], + [ + "przywio", + "złem" + ], + [ + "rozrze", + "w" + ], + [ + "piw", + "nic" + ], + [ + "tance", + "rek" + ], + [ + "podziem", + "nych" + ], + [ + "ośmielił", + "by" + ], + [ + "amo", + "rach" + ], + [ + "dio", + "la" + ], + [ + "zwłó", + "czyć" + ], + [ + "sos", + "nowe" + ], + [ + "kroto", + "fi" + ], + [ + "As", + "sar" + ], + [ + "Zwycię", + "stwo" + ], + [ + "ciep", + "łą" + ], + [ + "sucha", + "rów" + ], + [ + "Choci", + "miem" + ], + [ + "fron", + "tem" + ], + [ + "wlo", + "ką" + ], + [ + "łajda", + "ki" + ], + [ + "mniema", + "nia" + ], + [ + "mniema", + "niu" + ], + [ + "hulta", + "je" + ], + [ + "wskazów", + "ek" + ], + [ + "zmarszcz", + "ki" + ], + [ + "genia", + "lny" + ], + [ + "magazy", + "nie" + ], + [ + "łama", + "nych" + ], + [ + "depe", + "szę" + ], + [ + "oczywi", + "stą" + ], + [ + "zdręt", + "wiały" + ], + [ + "płomy", + "ki" + ], + [ + "przeciwle", + "głym" + ], + [ + "wspomi", + "naj" + ], + [ + "LI", + "S" + ], + [ + "Pej", + "si" + ], + [ + "Róż", + "ne" + ], + [ + "Znajdzie", + "sz" + ], + [ + "wyzwa", + "nie" + ], + [ + "odję", + "ło" + ], + [ + "fea", + "ckie" + ], + [ + "Olbrzy", + "mi" + ], + [ + "Zrobi", + "ło" + ], + [ + "wrzo", + "sów" + ], + [ + "pazu", + "rami" + ], + [ + "odnaj", + "dę" + ], + [ + "mazu", + "r" + ], + [ + "szam", + "pana" + ], + [ + "podźwi", + "gnąć" + ], + [ + "króci", + "cę" + ], + [ + "krzyży", + "k" + ], + [ + "Ter", + "p" + ], + [ + "hoło", + "ta" + ], + [ + "zasypy", + "wano" + ], + [ + "chału", + "py" + ], + [ + "drach", + "m" + ], + [ + "zuchwało", + "ści" + ], + [ + "bachma", + "ta" + ], + [ + "Znalazł", + "szy" + ], + [ + "olim", + "p" + ], + [ + "Cał", + "kiem" + ], + [ + "Win", + "szuję" + ], + [ + "ŁA", + "PCA" + ], + [ + "szpo", + "ny" + ], + [ + "pogła", + "dził" + ], + [ + "delega", + "tów" + ], + [ + "Zauwa", + "żył" + ], + [ + "uszanowa", + "niem" + ], + [ + "Goto", + "wi" + ], + [ + "Ke", + "ryk" + ], + [ + "Swe", + "no" + ], + [ + "wstęp", + "nym" + ], + [ + "maczu", + "gi" + ], + [ + "brzyd", + "kie" + ], + [ + "spicza", + "ste" + ], + [ + "odwiedzi", + "n" + ], + [ + "Prusa", + "ków" + ], + [ + "Kroni", + "on" + ], + [ + "DRU", + "GI" + ], + [ + "Nę", + "dz" + ], + [ + "rozja", + "śnioną" + ], + [ + "ziele", + "nią" + ], + [ + "spaz", + "mów" + ], + [ + "Buch", + "man" + ], + [ + "manier", + "kę" + ], + [ + "Moczy", + "doły" + ], + [ + "Strz", + "ały" + ], + [ + "Zwyczaj", + "nie" + ], + [ + "Śro", + "dkiem" + ], + [ + "teba", + "ńskiego" + ], + [ + "rybał", + "tów" + ], + [ + "baran", + "kowie" + ], + [ + "pieśnia", + "rz" + ], + [ + "Bycho", + "wiec" + ], + [ + "cekhau", + "zu" + ], + [ + "aje", + "nt" + ], + [ + "zaślepie", + "niu" + ], + [ + "stycz", + "nia" + ], + [ + "dąbro", + "wy" + ], + [ + "parsk", + "nął" + ], + [ + "zmierz", + "chu" + ], + [ + "Gorą", + "co" + ], + [ + "perka", + "lu" + ], + [ + "dżentel", + "men" + ], + [ + "winia", + "r" + ], + [ + "rozjaś", + "nił" + ], + [ + "Nazwi", + "sko" + ], + [ + "impertyne", + "n" + ], + [ + "Kości", + "ół" + ], + [ + "Perejasła", + "wia" + ], + [ + "biblio", + "teki" + ], + [ + "szes", + "naście" + ], + [ + "Słyszała", + "m" + ], + [ + "korba", + "czem" + ], + [ + "zaciśnię", + "tymi" + ], + [ + "Ap", + "pij" + ], + [ + "Hyk", + "so" + ], + [ + "zacią", + "gi" + ], + [ + "wieko", + "pom" + ], + [ + "przeżegna", + "wszy" + ], + [ + "Bismar", + "ck" + ], + [ + "rozróż", + "nić" + ], + [ + "Macha", + "lski" + ], + [ + "trzydziestole", + "tniej" + ], + [ + "instruk", + "cje" + ], + [ + "carissi", + "me" + ], + [ + "Yun", + "g" + ], + [ + "Zgo", + "ła" + ], + [ + "flako", + "nik" + ], + [ + "pudeł", + "ko" + ], + [ + "nadbrze", + "żnych" + ], + [ + "Wasi", + "lko" + ], + [ + "obroń", + "cę" + ], + [ + "Dziewię", + "ć" + ], + [ + "podofi", + "cer" + ], + [ + "Klau", + "di" + ], + [ + "OŁ", + "ÓW" + ], + [ + "WO", + "ŹNICA" + ], + [ + "niesamo", + "wi" + ], + [ + "poby", + "cie" + ], + [ + "Czere", + "mis" + ], + [ + "fabrykan", + "ci" + ], + [ + "Tadhi", + "l" + ], + [ + "ANI", + "OŁÓW" + ], + [ + "Nawira", + "gh" + ], + [ + "zgią", + "ł" + ], + [ + "Chartu", + "mie" + ], + [ + "niezwło", + "cznie" + ], + [ + "ordyna", + "ryj" + ], + [ + "Cecy", + "lia" + ], + [ + "pozazdro", + "ścić" + ], + [ + "wodospa", + "du" + ], + [ + "Stak", + "ja" + ], + [ + "dooko", + "ła" + ], + [ + "markot", + "no" + ], + [ + "półto", + "rej" + ], + [ + "WALE", + "NTY" + ], + [ + "podkomorze", + "go" + ], + [ + "Kaszte", + "lan" + ], + [ + "Kancle", + "rz" + ], + [ + "Hippocentau", + "rus" + ], + [ + "AST", + "ROLOG" + ], + [ + "EF", + "EB" + ], + [ + "Ika", + "ri" + ], + [ + "tamary", + "n" + ], + [ + "Casimi", + "rus" + ], + [ + "ŁAPCA", + "P" + ], + [ + ")", + ";" + ], + [ + "?", + ")" + ], + [ + "A", + "na" + ], + [ + "A", + "mo" + ], + [ + "A", + "kurat" + ], + [ + "A", + "spinwal" + ], + [ + "B", + "rzu" + ], + [ + "D", + "el" + ], + [ + "E", + "I" + ], + [ + "E", + "r" + ], + [ + "E", + "dy" + ], + [ + "E", + "re" + ], + [ + "E", + "os" + ], + [ + "E", + "wan" + ], + [ + "E", + "wką" + ], + [ + "F", + "u" + ], + [ + "F", + "lik" + ], + [ + "G", + "le" + ], + [ + "G", + "nia" + ], + [ + "G", + "am" + ], + [ + "H", + "re" + ], + [ + "H", + "ono" + ], + [ + "I", + "do" + ], + [ + "I", + "tali" + ], + [ + "J", + "A" + ], + [ + "K", + "lę" + ], + [ + "K", + "loty" + ], + [ + "L", + "AU" + ], + [ + "M", + "ałe" + ], + [ + "M", + "róz" + ], + [ + "N", + "Y" + ], + [ + "O", + "powiedział" + ], + [ + "O", + "tworzył" + ], + [ + "P", + "ała" + ], + [ + "P", + "sie" + ], + [ + "R", + "umie" + ], + [ + "R", + "EUS" + ], + [ + "S", + "prze" + ], + [ + "S", + "tę" + ], + [ + "S", + "ej" + ], + [ + "S", + "poko" + ], + [ + "S", + "uli" + ], + [ + "S", + "party" + ], + [ + "S", + "próbuj" + ], + [ + "T", + "em" + ], + [ + "T", + "ale" + ], + [ + "T", + "RO" + ], + [ + "T", + "ER" + ], + [ + "U", + "ży" + ], + [ + "U", + "rado" + ], + [ + "U", + "ważał" + ], + [ + "U", + "krzyżo" + ], + [ + "U", + "TON" + ], + [ + "W", + "an" + ], + [ + "W", + "jechali" + ], + [ + "Z", + "ba" + ], + [ + "Z", + "łe" + ], + [ + "Z", + "robił" + ], + [ + "a", + "da" + ], + [ + "a", + "sa" + ], + [ + "a", + "ga" + ], + [ + "a", + "taki" + ], + [ + "a", + "pat" + ], + [ + "b", + "nął" + ], + [ + "b", + "zy" + ], + [ + "b", + "rek" + ], + [ + "c", + "wałem" + ], + [ + "c", + "tw" + ], + [ + "d", + "kie" + ], + [ + "d", + "cy" + ], + [ + "d", + "ków" + ], + [ + "d", + "ią" + ], + [ + "d", + "wój" + ], + [ + "f", + "ą" + ], + [ + "f", + "um" + ], + [ + "f", + "raze" + ], + [ + "i", + "l" + ], + [ + "i", + "łem" + ], + [ + "i", + "skrzy" + ], + [ + "i", + "skrę" + ], + [ + "i", + "ryta" + ], + [ + "i", + "zde" + ], + [ + "j", + "ski" + ], + [ + "k", + "czem" + ], + [ + "k", + "nij" + ], + [ + "k", + "lną" + ], + [ + "l", + "wiej" + ], + [ + "l", + "odem" + ], + [ + "m", + "d" + ], + [ + "m", + "rą" + ], + [ + "m", + "chy" + ], + [ + "m", + "nogi" + ], + [ + "m", + "rówek" + ], + [ + "n", + "kru" + ], + [ + "o", + "pe" + ], + [ + "o", + "men" + ], + [ + "o", + "sma" + ], + [ + "o", + "znak" + ], + [ + "o", + "wład" + ], + [ + "o", + "szukać" + ], + [ + "o", + "wemu" + ], + [ + "o", + "padają" + ], + [ + "o", + "puszczą" + ], + [ + "o", + "cierał" + ], + [ + "p", + "tę" + ], + [ + "p", + "chać" + ], + [ + "p", + "kami" + ], + [ + "r", + "s" + ], + [ + "r", + "kiem" + ], + [ + "r", + "dza" + ], + [ + "r", + "żenia" + ], + [ + "s", + "ją" + ], + [ + "s", + "przyj" + ], + [ + "s", + "chodziły" + ], + [ + "s", + "kłę" + ], + [ + "s", + "próbował" + ], + [ + "s", + "pytaj" + ], + [ + "s", + "puszczała" + ], + [ + "u", + "sła" + ], + [ + "u", + "żył" + ], + [ + "u", + "rzekła" + ], + [ + "u", + "życia" + ], + [ + "u", + "biegł" + ], + [ + "u", + "sar" + ], + [ + "u", + "ciął" + ], + [ + "u", + "czonych" + ], + [ + "u", + "party" + ], + [ + "u", + "stępuje" + ], + [ + "u", + "padał" + ], + [ + "u", + "gina" + ], + [ + "u", + "słyszano" + ], + [ + "v", + "ier" + ], + [ + "w", + "nął" + ], + [ + "w", + "dał" + ], + [ + "w", + "rzał" + ], + [ + "w", + "mówić" + ], + [ + "w", + "com" + ], + [ + "w", + "niejsze" + ], + [ + "w", + "nosić" + ], + [ + "w", + "mieszał" + ], + [ + "w", + "leka" + ], + [ + "w", + "plą" + ], + [ + "w", + "stępował" + ], + [ + "w", + "chodzących" + ], + [ + "w", + "lókł" + ], + [ + "z", + "szedł" + ], + [ + "z", + "być" + ], + [ + "z", + "waż" + ], + [ + "z", + "stąpi" + ], + [ + "z", + "wiał" + ], + [ + "z", + "jedzie" + ], + [ + "z", + "der" + ], + [ + "z", + "lito" + ], + [ + "z", + "większa" + ], + [ + "z", + "bity" + ], + [ + "z", + "wilgo" + ], + [ + "z", + "groza" + ], + [ + "z", + "niesione" + ], + [ + "z", + "druzgo" + ], + [ + "ó", + "tł" + ], + [ + "Ł", + "zy" + ], + [ + "ł", + "ko" + ], + [ + "Ś", + "re" + ], + [ + "Ś", + "ród" + ], + [ + "Ś", + "ciany" + ], + [ + "ś", + "kę" + ], + [ + "Ż", + "ona" + ], + [ + "rz", + "cie" + ], + [ + "nie", + "swo" + ], + [ + "nie", + "którym" + ], + [ + "nie", + "jednej" + ], + [ + "nie", + "ostroż" + ], + [ + "nie", + "bywał" + ], + [ + "nie", + "jasne" + ], + [ + "nie", + "obecność" + ], + [ + "nie", + "przytomny" + ], + [ + "nie", + "przyzwoi" + ], + [ + "nie", + "zwyczajny" + ], + [ + "nie", + "dostatku" + ], + [ + "na", + "wa" + ], + [ + "na", + "ści" + ], + [ + "na", + "padnie" + ], + [ + "na", + "prawi" + ], + [ + "na", + "bite" + ], + [ + "na", + "płynęły" + ], + [ + "na", + "stępować" + ], + [ + "na", + "dzor" + ], + [ + "ch", + "łody" + ], + [ + "sz", + "parę" + ], + [ + "sz", + "pyl" + ], + [ + "cz", + "że" + ], + [ + "cz", + "kom" + ], + [ + "cz", + "niejszym" + ], + [ + "po", + "daj" + ], + [ + "po", + "lan" + ], + [ + "po", + "łę" + ], + [ + "po", + "stępu" + ], + [ + "po", + "niosła" + ], + [ + "po", + "tur" + ], + [ + "po", + "fol" + ], + [ + "po", + "biegli" + ], + [ + "po", + "walił" + ], + [ + "po", + "stępuje" + ], + [ + "po", + "siąść" + ], + [ + "po", + "mniejsze" + ], + [ + "po", + "płynął" + ], + [ + "po", + "rozumieć" + ], + [ + "po", + "próbu" + ], + [ + "po", + "słuchajcie" + ], + [ + "po", + "stępując" + ], + [ + "po", + "spieszył" + ], + [ + "po", + "żałuje" + ], + [ + "po", + "słuszny" + ], + [ + "po", + "przecina" + ], + [ + "po", + "klękali" + ], + [ + "st", + "kach" + ], + [ + "ni", + "s" + ], + [ + "ni", + "fa" + ], + [ + "ni", + "czek" + ], + [ + "ra", + "u" + ], + [ + "ra", + "piera" + ], + [ + "ro", + "dzona" + ], + [ + "ro", + "wanych" + ], + [ + "ro", + "dzonych" + ], + [ + "ro", + "haty" + ], + [ + "się", + "gał" + ], + [ + "li", + "c" + ], + [ + "li", + "tery" + ], + [ + "li", + "czący" + ], + [ + "li", + "stach" + ], + [ + "wi", + "dny" + ], + [ + "wi", + "duje" + ], + [ + "wi", + "dzeniu" + ], + [ + "wi", + "dzowie" + ], + [ + "go", + "tu" + ], + [ + "go", + "wała" + ], + [ + "go", + "nowi" + ], + [ + "go", + "łej" + ], + [ + "je", + "ry" + ], + [ + "je", + "gry" + ], + [ + "ko", + "sa" + ], + [ + "ko", + "sami" + ], + [ + "ko", + "źle" + ], + [ + "ci", + "szka" + ], + [ + "ci", + "mowic" + ], + [ + "za", + "k" + ], + [ + "za", + "in" + ], + [ + "za", + "bar" + ], + [ + "za", + "stę" + ], + [ + "za", + "ha" + ], + [ + "za", + "kazał" + ], + [ + "za", + "niósł" + ], + [ + "za", + "grze" + ], + [ + "za", + "ciągnął" + ], + [ + "za", + "dach" + ], + [ + "za", + "pis" + ], + [ + "za", + "trzeć" + ], + [ + "za", + "rzucić" + ], + [ + "za", + "stępuje" + ], + [ + "za", + "danie" + ], + [ + "za", + "znali" + ], + [ + "za", + "rzuciwszy" + ], + [ + "za", + "szedłem" + ], + [ + "za", + "loty" + ], + [ + "za", + "szczyty" + ], + [ + "za", + "znałem" + ], + [ + "za", + "snęli" + ], + [ + "za", + "trzęsła" + ], + [ + "za", + "szkodzić" + ], + [ + "za", + "jaśniała" + ], + [ + "za", + "klaskał" + ], + [ + "do", + "ry" + ], + [ + "do", + "py" + ], + [ + "do", + "wił" + ], + [ + "do", + "żyć" + ], + [ + "do", + "wne" + ], + [ + "do", + "dając" + ], + [ + "do", + "biegł" + ], + [ + "do", + "nieść" + ], + [ + "do", + "pytać" + ], + [ + "do", + "łach" + ], + [ + "do", + "lnych" + ], + [ + "do", + "chodzące" + ], + [ + "do", + "pomógł" + ], + [ + "ło", + "zy" + ], + [ + "le", + "zie" + ], + [ + "mi", + "kro" + ], + [ + "mi", + "sę" + ], + [ + "wa", + "jącym" + ], + [ + "by", + "k" + ], + [ + "ka", + "rą" + ], + [ + "ka", + "czek" + ], + [ + "ka", + "wiar" + ], + [ + "wie", + "ńcami" + ], + [ + "ła", + "dnych" + ], + [ + "ła", + "mali" + ], + [ + "ła", + "twe" + ], + [ + "ta", + "s" + ], + [ + "ta", + "rze" + ], + [ + "ta", + "sak" + ], + [ + "pa", + "rzy" + ], + [ + "pa", + "ju" + ], + [ + "pa", + "rami" + ], + [ + "pa", + "sów" + ], + [ + "wy", + "wi" + ], + [ + "wy", + "wać" + ], + [ + "wy", + "róż" + ], + [ + "wy", + "ho" + ], + [ + "wy", + "trą" + ], + [ + "wy", + "powiadał" + ], + [ + "wy", + "sma" + ], + [ + "wy", + "nosił" + ], + [ + "wy", + "znam" + ], + [ + "wy", + "robił" + ], + [ + "wy", + "próbo" + ], + [ + "wy", + "lać" + ], + [ + "wy", + "godny" + ], + [ + "wy", + "rzuciła" + ], + [ + "wy", + "stępuje" + ], + [ + "wy", + "bije" + ], + [ + "wy", + "czół" + ], + [ + "wy", + "rzucać" + ], + [ + "wy", + "bito" + ], + [ + "wy", + "skoczyć" + ], + [ + "wy", + "nios" + ], + [ + "wy", + "ciągać" + ], + [ + "wy", + "pcha" + ], + [ + "wy", + "wołało" + ], + [ + "ja", + "na" + ], + [ + "ja", + "no" + ], + [ + "to", + "nu" + ], + [ + "to", + "wało" + ], + [ + "to", + "pole" + ], + [ + "te", + "w" + ], + [ + "wo", + "ro" + ], + [ + "wo", + "ta" + ], + [ + "wo", + "ja" + ], + [ + "wo", + "du" + ], + [ + "wo", + "dząc" + ], + [ + "wo", + "dny" + ], + [ + "wo", + "źnica" + ], + [ + "no", + "mina" + ], + [ + "ty", + "ra" + ], + [ + "dzi", + "ry" + ], + [ + "ne", + "mi" + ], + [ + "ne", + "se" + ], + [ + "da", + "mach" + ], + [ + "da", + "niny" + ], + [ + "da", + "ruj" + ], + [ + "dzie", + "rza" + ], + [ + "ry", + "sowały" + ], + [ + "dy", + "wali" + ], + [ + "dy", + "sku" + ], + [ + "dy", + "chać" + ], + [ + "dy", + "miły" + ], + [ + "od", + "stęp" + ], + [ + "od", + "nieść" + ], + [ + "od", + "prawo" + ], + [ + "od", + "mówią" + ], + [ + "od", + "pisał" + ], + [ + "od", + "rzucić" + ], + [ + "od", + "ciął" + ], + [ + "od", + "stępuje" + ], + [ + "od", + "prawić" + ], + [ + "od", + "jąwszy" + ], + [ + "od", + "głosie" + ], + [ + "od", + "jedziesz" + ], + [ + "od", + "kładać" + ], + [ + "la", + "zu" + ], + [ + "la", + "bar" + ], + [ + "prze", + "ł" + ], + [ + "prze", + "czę" + ], + [ + "prze", + "lę" + ], + [ + "prze", + "wró" + ], + [ + "prze", + "daw" + ], + [ + "prze", + "żyć" + ], + [ + "prze", + "bił" + ], + [ + "prze", + "wóz" + ], + [ + "prze", + "ciągu" + ], + [ + "prze", + "wracał" + ], + [ + "prze", + "mija" + ], + [ + "prze", + "ciąć" + ], + [ + "prze", + "minie" + ], + [ + "prze", + "jeżdżać" + ], + [ + "prze", + "piór" + ], + [ + "prze", + "lęk" + ], + [ + "prze", + "latywał" + ], + [ + "prze", + "lękła" + ], + [ + "mo", + "wana" + ], + [ + "mo", + "ściami" + ], + [ + "szy", + "ków" + ], + [ + "szy", + "bami" + ], + [ + "ma", + "ki" + ], + [ + "ma", + "nia" + ], + [ + "ma", + "tro" + ], + [ + "ma", + "wiając" + ], + [ + "ma", + "cać" + ], + [ + "bo", + "rze" + ], + [ + "bo", + "ko" + ], + [ + "bo", + "wicz" + ], + [ + "si", + "wej" + ], + [ + "si", + "odeł" + ], + [ + "mie", + "dź" + ], + [ + "mie", + "dziane" + ], + [ + "ce", + "bu" + ], + [ + "ce", + "nię" + ], + [ + "ce", + "nić" + ], + [ + "przy", + "k" + ], + [ + "przy", + "l" + ], + [ + "przy", + "dał" + ], + [ + "przy", + "war" + ], + [ + "przy", + "mów" + ], + [ + "przy", + "stąpi" + ], + [ + "przy", + "skoczył" + ], + [ + "przy", + "znam" + ], + [ + "przy", + "krą" + ], + [ + "przy", + "gnę" + ], + [ + "przy", + "znasz" + ], + [ + "przy", + "obiecał" + ], + [ + "przy", + "puszczając" + ], + [ + "przy", + "brały" + ], + [ + "przy", + "mus" + ], + [ + "ku", + "sa" + ], + [ + "ku", + "pię" + ], + [ + "ku", + "jące" + ], + [ + "ku", + "jesz" + ], + [ + "mu", + "su" + ], + [ + "mu", + "chę" + ], + [ + "mu", + "jącym" + ], + [ + "mu", + "rom" + ], + [ + "sta", + "i" + ], + [ + "sta", + "wem" + ], + [ + "sta", + "wili" + ], + [ + "sta", + "wiali" + ], + [ + "sta", + "czać" + ], + [ + "sta", + "wiam" + ], + [ + "re", + "tor" + ], + [ + "ba", + "dy" + ], + [ + "ba", + "bie" + ], + [ + "ba", + "lo" + ], + [ + "ba", + "nku" + ], + [ + "ba", + "set" + ], + [ + "ru", + "si" + ], + [ + "ru", + "bie" + ], + [ + "sze", + "rzy" + ], + [ + "sze", + "rego" + ], + [ + "bie", + "j" + ], + [ + "bie", + "gają" + ], + [ + "pie", + "li" + ], + [ + "pie", + "kar" + ], + [ + "pie", + "cem" + ], + [ + "pie", + "ścił" + ], + [ + "sa", + "ną" + ], + [ + "sa", + "nek" + ], + [ + "cza", + "my" + ], + [ + "cza", + "rę" + ], + [ + "cza", + "szę" + ], + [ + "cza", + "pli" + ], + [ + "cza", + "szkę" + ], + [ + "bi", + "go" + ], + [ + "bi", + "jem" + ], + [ + "bi", + "jących" + ], + [ + "bi", + "ura" + ], + [ + "cho", + "wem" + ], + [ + "cho", + "wicz" + ], + [ + "cho", + "dzenia" + ], + [ + "ró", + "dek" + ], + [ + "jak", + "ów" + ], + [ + "łu", + "dził" + ], + [ + "roz", + "g" + ], + [ + "roz", + "gro" + ], + [ + "roz", + "wią" + ], + [ + "roz", + "chodzą" + ], + [ + "roz", + "nieśli" + ], + [ + "roz", + "ruchy" + ], + [ + "roz", + "bierać" + ], + [ + "roz", + "płakał" + ], + [ + "roz", + "bijać" + ], + [ + "roz", + "kwita" + ], + [ + "roz", + "świecił" + ], + [ + "ży", + "jesz" + ], + [ + "ży", + "jącym" + ], + [ + "ży", + "czeń" + ], + [ + "ży", + "dowski" + ], + [ + "tu", + "rę" + ], + [ + "ski", + "nęła" + ], + [ + "ga", + "ne" + ], + [ + "ga", + "si" + ], + [ + "ca", + "na" + ], + [ + "pi", + "cia" + ], + [ + "pi", + "jących" + ], + [ + "pi", + "jesz" + ], + [ + "pi", + "szczeli" + ], + [ + "gło", + "śnie" + ], + [ + "gło", + "sił" + ], + [ + "spo", + "re" + ], + [ + "spo", + "dob" + ], + [ + "spo", + "cznie" + ], + [ + "spo", + "niewie" + ], + [ + "spo", + "doba" + ], + [ + "spo", + "glądały" + ], + [ + "so", + "wio" + ], + [ + "so", + "koły" + ], + [ + "sza", + "ńcami" + ], + [ + "sza", + "lonej" + ], + [ + "sza", + "fę" + ], + [ + "de", + "ty" + ], + [ + "de", + "ński" + ], + [ + "gi", + "ń" + ], + [ + "gi", + "nęła" + ], + [ + "gi", + "nęło" + ], + [ + "pra", + "wiła" + ], + [ + "pod", + "ła" + ], + [ + "pod", + "mu" + ], + [ + "pod", + "bił" + ], + [ + "pod", + "niebie" + ], + [ + "pod", + "laski" + ], + [ + "mnie", + "mali" + ], + [ + "sk", + "ruszy" + ], + [ + "sk", + "rob" + ], + [ + "sie", + "kli" + ], + [ + "sie", + "dzeniu" + ], + [ + "be", + "jem" + ], + [ + "be", + "stii" + ], + [ + "sto", + "wała" + ], + [ + "sto", + "łach" + ], + [ + "sto", + "dole" + ], + [ + "sto", + "krotnie" + ], + [ + "du", + "mał" + ], + [ + "pe", + "ry" + ], + [ + "skie", + "rowane" + ], + [ + "czę", + "stu" + ], + [ + "Po", + "t" + ], + [ + "Po", + "do" + ], + [ + "Po", + "są" + ], + [ + "Po", + "kazał" + ], + [ + "Po", + "trzeba" + ], + [ + "Po", + "rwał" + ], + [ + "Po", + "znaj" + ], + [ + "Po", + "wstał" + ], + [ + "Po", + "seł" + ], + [ + "Po", + "winien" + ], + [ + "Po", + "jedziemy" + ], + [ + "pu", + "chu" + ], + [ + "pu", + "stu" + ], + [ + "pu", + "kanie" + ], + [ + "szcze", + "rej" + ], + [ + "ało", + "ścią" + ], + [ + "ob", + "ju" + ], + [ + "ob", + "szedł" + ], + [ + "ob", + "ój" + ], + [ + "ob", + "myśla" + ], + [ + "ob", + "sługi" + ], + [ + "ob", + "leciał" + ], + [ + "ob", + "szary" + ], + [ + "Za", + "stał" + ], + [ + "Za", + "pał" + ], + [ + "Za", + "równo" + ], + [ + "Na", + "usy" + ], + [ + "Ja", + "ż" + ], + [ + "Ja", + "ro" + ], + [ + "Ja", + "kich" + ], + [ + "Ja", + "kiego" + ], + [ + "Ja", + "sna" + ], + [ + "lo", + "wą" + ], + [ + "py", + "ska" + ], + [ + "py", + "wali" + ], + [ + "py", + "sku" + ], + [ + "rą", + "czką" + ], + [ + "sy", + "nku" + ], + [ + "sy", + "pali" + ], + [ + "sy", + "gnał" + ], + [ + "sią", + "dę" + ], + [ + "wać", + "pano" + ], + [ + "zy", + "skiem" + ], + [ + "su", + "da" + ], + [ + "su", + "szonych" + ], + [ + "se", + "le" + ], + [ + "czą", + "stkę" + ], + [ + "Bo", + "nifa" + ], + [ + "me", + "i" + ], + [ + "me", + "o" + ], + [ + "me", + "li" + ], + [ + "me", + "dal" + ], + [ + "bu", + "chnął" + ], + [ + "bu", + "dziły" + ], + [ + "dob", + "rodzi" + ], + [ + "wz", + "mogły" + ], + [ + "wz", + "biły" + ], + [ + "wą", + "skiej" + ], + [ + "przed", + "nią" + ], + [ + "naj", + "niż" + ], + [ + "naj", + "później" + ], + [ + "naj", + "drob" + ], + [ + "naj", + "młodszy" + ], + [ + "naj", + "bezpieczniej" + ], + [ + "naj", + "starszego" + ], + [ + "naj", + "czcigod" + ], + [ + "naj", + "chętniej" + ], + [ + "naj", + "znamienit" + ], + [ + "tem", + "pe" + ], + [ + "!…", + "”," + ], + [ + "słu", + "sze" + ], + [ + "słu", + "pem" + ], + [ + "słu", + "pami" + ], + [ + "mia", + "rowe" + ], + [ + "lę", + "kała" + ], + [ + "sko", + "p" + ], + [ + "kę", + "p" + ], + [ + "kę", + "dzierza" + ], + [ + "tę", + "czy" + ], + [ + "tę", + "ga" + ], + [ + "tę", + "czą" + ], + [ + "bra", + "wo" + ], + [ + "cię", + "ła" + ], + [ + "cię", + "ciem" + ], + [ + "sło", + "mie" + ], + [ + "trze", + "po" + ], + [ + "nad", + "wąt" + ], + [ + "nad", + "leciał" + ], + [ + "nad", + "chodziła" + ], + [ + "nad", + "ludzki" + ], + [ + "ką", + "tów" + ], + [ + "wiel", + "bicie" + ], + [ + "fi", + "u" + ], + [ + "fi", + "nan" + ], + [ + "zaś", + "nie" + ], + [ + "dę", + "bu" + ], + [ + "wła", + "zi" + ], + [ + "nu", + "m" + ], + [ + "nu", + "my" + ], + [ + "cia", + "sny" + ], + [ + "cia", + "sne" + ], + [ + "cia", + "snych" + ], + [ + "cia", + "rki" + ], + [ + "kró", + "cej" + ], + [ + "jo", + "nym" + ], + [ + "gro", + "chu" + ], + [ + "zu", + "jesz" + ], + [ + "wę", + "ż" + ], + [ + "gu", + "ją" + ], + [ + "sty", + "l" + ], + [ + "sia", + "na" + ], + [ + "sia", + "dło" + ], + [ + "stra", + "szył" + ], + [ + "stra", + "ciwszy" + ], + [ + "czu", + "ło" + ], + [ + "czu", + "ją" + ], + [ + "czu", + "nka" + ], + [ + "cał", + "uj" + ], + [ + "kła", + "mał" + ], + [ + "wsze", + "j" + ], + [ + "myśl", + "cie" + ], + [ + "Wi", + "towski" + ], + [ + "Wi", + "tajcie" + ], + [ + "dzy", + "ński" + ], + [ + "zi", + "ści" + ], + [ + "stro", + "wie" + ], + [ + "stro", + "jów" + ], + [ + "tro", + "szczy" + ], + [ + "tro", + "skę" + ], + [ + "niem", + "ałą" + ], + [ + "or", + "ła" + ], + [ + "gę", + "bą" + ], + [ + "gę", + "stej" + ], + [ + "two", + "rzyła" + ], + [ + "sły", + "mi" + ], + [ + "sły", + "nnych" + ], + [ + "bar", + "czysty" + ], + [ + "praw", + "nu" + ], + [ + "są", + "dzono" + ], + [ + "są", + "dziłem" + ], + [ + "Ma", + "chnął" + ], + [ + "pię", + "ście" + ], + [ + "mę", + "kach" + ], + [ + "par", + "kan" + ], + [ + "par", + "skały" + ], + [ + "Pa", + "trzą" + ], + [ + "tra", + "cą" + ], + [ + "tra", + "kcie" + ], + [ + "peł", + "nią" + ], + [ + "peł", + "nić" + ], + [ + "szczę", + "kały" + ], + [ + "ser", + "dy" + ], + [ + "ste", + "ru" + ], + [ + "ste", + "powy" + ], + [ + "zło", + "żonych" + ], + [ + "chci", + "wości" + ], + [ + "strze", + "gła" + ], + [ + "strze", + "gli" + ], + [ + "trz", + "odą" + ], + [ + "trz", + "osi" + ], + [ + "bro", + "du" + ], + [ + "bro", + "nię" + ], + [ + "świe", + "ckich" + ], + [ + "Ra", + "tu" + ], + [ + "wali", + "li" + ], + [ + "fa", + "lu" + ], + [ + "fa", + "soli" + ], + [ + "chu", + "tor" + ], + [ + "zd", + "ała" + ], + [ + "Sz", + "cza" + ], + [ + "Sz", + "tu" + ], + [ + "Do", + "my" + ], + [ + "Do", + "łów" + ], + [ + "mar", + "szu" + ], + [ + "Te", + "he" + ], + [ + "Te", + "rka" + ], + [ + "szu", + "r" + ], + [ + "Mo", + "rzu" + ], + [ + "Mo", + "spanie" + ], + [ + "Tu", + "rek" + ], + [ + "Tu", + "lli" + ], + [ + "człowie", + "czy" + ], + [ + "wym", + "knie" + ], + [ + "chło", + "d" + ], + [ + "By", + "łam" + ], + [ + "począł", + "em" + ], + [ + "koń", + "cząc" + ], + [ + "koń", + "cowi" + ], + [ + "Sa", + "bą" + ], + [ + "zda", + "ją" + ], + [ + "zda", + "niu" + ], + [ + "Ka", + "zali" + ], + [ + "którzy", + "śmy" + ], + [ + "Kmici", + "ców" + ], + [ + "gar", + "nął" + ], + [ + "ran", + "ni" + ], + [ + "Li", + "czył" + ], + [ + "kry", + "ła" + ], + [ + "tnie", + "sz" + ], + [ + "gra", + "m" + ], + [ + "gra", + "li" + ], + [ + "gra", + "du" + ], + [ + "sku", + "pia" + ], + [ + "sku", + "pieniu" + ], + [ + "Ko", + "ni" + ], + [ + "Ko", + "nia" + ], + [ + "Ko", + "misa" + ], + [ + "rzę", + "sach" + ], + [ + "Czy", + "ń" + ], + [ + "Czy", + "je" + ], + [ + "łą", + "ką" + ], + [ + "ścią", + "gali" + ], + [ + "Wie", + "dniu" + ], + [ + "hu", + "czy" + ], + [ + "hu", + "lał" + ], + [ + "żą", + "ca" + ], + [ + "żą", + "dając" + ], + [ + "czego", + "kolwiek" + ], + [ + "pły", + "n" + ], + [ + "mil", + "szy" + ], + [ + "mil", + "lach" + ], + [ + "Gdy", + "śmy" + ], + [ + "pę", + "kł" + ], + [ + "pę", + "dziła" + ], + [ + "pę", + "dziły" + ], + [ + "podob", + "niejszy" + ], + [ + "wio", + "złem" + ], + [ + "Wy", + "bo" + ], + [ + "Wy", + "pyty" + ], + [ + "przeci", + "nał" + ], + [ + "Przy", + "znaj" + ], + [ + "towa", + "rem" + ], + [ + "Mi", + "ało" + ], + [ + "Mi", + "ar" + ], + [ + "ciem", + "nością" + ], + [ + "zosta", + "wisz" + ], + [ + "pół", + "śnie" + ], + [ + "Rze", + "ckim" + ], + [ + "poko", + "ra" + ], + [ + "Ni", + "żu" + ], + [ + "Ni", + "kczem" + ], + [ + "cę", + "tko" + ], + [ + "kon", + "ni" + ], + [ + "kon", + "dem" + ], + [ + "kon", + "ter" + ], + [ + "kon", + "fun" + ], + [ + "wido", + "wisku" + ], + [ + "kapła", + "nek" + ], + [ + "Pe", + "wien" + ], + [ + "Pe", + "łen" + ], + [ + "Pe", + "wnikiem" + ], + [ + "bla", + "nki" + ], + [ + "zmie", + "ści" + ], + [ + "zmie", + "niona" + ], + [ + "sił", + "ów" + ], + [ + "woli", + "sz" + ], + [ + "przeciw", + "ka" + ], + [ + "przeciw", + "ności" + ], + [ + "usta", + "wić" + ], + [ + "No", + "ce" + ], + [ + "No", + "ga" + ], + [ + "dem", + "okra" + ], + [ + "rami", + "ony" + ], + [ + "prz", + "o" + ], + [ + "ws", + "chody" + ], + [ + "zdo", + "będzie" + ], + [ + "zdo", + "byłem" + ], + [ + "posta", + "wi" + ], + [ + "pom", + "od" + ], + [ + "oba", + "w" + ], + [ + "wal", + "ny" + ], + [ + "trzyma", + "sz" + ], + [ + "ucie", + "sze" + ], + [ + "ucie", + "kło" + ], + [ + "ucie", + "kaj" + ], + [ + "prę", + "dka" + ], + [ + "prę", + "dki" + ], + [ + "tłu", + "c" + ], + [ + "kar", + "to" + ], + [ + "kar", + "mił" + ], + [ + "dziew", + "kami" + ], + [ + "Zbyszko", + "wych" + ], + [ + "mów", + "ca" + ], + [ + "uczyni", + "wszy" + ], + [ + "masz", + "tale" + ], + [ + "wło", + "cha" + ], + [ + "wło", + "se" + ], + [ + "czer", + "pali" + ], + [ + "czer", + "niały" + ], + [ + "ode", + "k" + ], + [ + "ode", + "pchnął" + ], + [ + "dziej", + "ów" + ], + [ + "kocha", + "nkę" + ], + [ + "jakie", + "kolwiek" + ], + [ + "pięk", + "ni" + ], + [ + "Od", + "głos" + ], + [ + "Od", + "wrócił" + ], + [ + "zby", + "wa" + ], + [ + "zby", + "tecznie" + ], + [ + "nale", + "żeli" + ], + [ + "nale", + "gała" + ], + [ + "oto", + "czeni" + ], + [ + "Krzy", + "w" + ], + [ + "następ", + "nym" + ], + [ + "pano", + "waniu" + ], + [ + "star", + "li" + ], + [ + "Da", + "ć" + ], + [ + "Da", + "my" + ], + [ + "Da", + "wny" + ], + [ + "pozna", + "wał" + ], + [ + "pozna", + "ńskiego" + ], + [ + "uro", + "ku" + ], + [ + "uro", + "cze" + ], + [ + "króle", + "stwie" + ], + [ + "króle", + "wny" + ], + [ + "rado", + "wać" + ], + [ + "ogro", + "dowej" + ], + [ + "Me", + "dy" + ], + [ + "brze", + "mie" + ], + [ + "Wa", + "s" + ], + [ + "Wa", + "siłów" + ], + [ + "ho", + "p" + ], + [ + "zwie", + "dza" + ], + [ + "Cze", + "kam" + ], + [ + "fe", + "sor" + ], + [ + "win", + "nym" + ], + [ + "spa", + "sa" + ], + [ + "spra", + "wiał" + ], + [ + "Mać", + "ku" + ], + [ + "dr", + "wa" + ], + [ + "pol", + "nej" + ], + [ + "kle", + "ić" + ], + [ + "obie", + "ma" + ], + [ + "woła", + "sz" + ], + [ + "woła", + "jące" + ], + [ + "Roz", + "waż" + ], + [ + "trą", + "ba" + ], + [ + "zrobi", + "ły" + ], + [ + "mają", + "cej" + ], + [ + "lek", + "cja" + ], + [ + "gru", + "dnia" + ], + [ + "gru", + "ntów" + ], + [ + "gru", + "dniu" + ], + [ + "ol", + "cho" + ], + [ + "gał", + "ki" + ], + [ + "pia", + "ne" + ], + [ + "pia", + "sko" + ], + [ + "skar", + "bie" + ], + [ + "skar", + "gą" + ], + [ + "zabi", + "tym" + ], + [ + "zabi", + "ciu" + ], + [ + "samo", + "tnym" + ], + [ + "Kie", + "p" + ], + [ + "uwa", + "dze" + ], + [ + "żał", + "uj" + ], + [ + "skrzy", + "piec" + ], + [ + "żd", + "żą" + ], + [ + "pań", + "stw" + ], + [ + "rozma", + "chu" + ], + [ + "zbie", + "gły" + ], + [ + "widzi", + "my" + ], + [ + "pal", + "ącą" + ], + [ + "kla", + "skać" + ], + [ + "dzieci", + "nny" + ], + [ + "łę", + "czy" + ], + [ + "bó", + "le" + ], + [ + "mieszka", + "sz" + ], + [ + "Ży", + "ć" + ], + [ + "gli", + "nę" + ], + [ + "oka", + "zania" + ], + [ + "dostoj", + "nych" + ], + [ + "dostoj", + "nej" + ], + [ + "smu", + "ga" + ], + [ + "smu", + "tnej" + ], + [ + "Bi", + "orą" + ], + [ + "mor", + "dy" + ], + [ + "mor", + "dę" + ], + [ + "mor", + "dowali" + ], + [ + "krę", + "cać" + ], + [ + "ostat", + "kiem" + ], + [ + "czeka", + "no" + ], + [ + "szczo", + "na" + ], + [ + "słucha", + "czy" + ], + [ + "zbyt", + "ków" + ], + [ + "młody", + "mi" + ], + [ + "mogła", + "m" + ], + [ + "zgo", + "dzą" + ], + [ + "zgo", + "rzeli" + ], + [ + "sztu", + "cznie" + ], + [ + "rozle", + "w" + ], + [ + "goto", + "wego" + ], + [ + "ucz", + "niów" + ], + [ + "pał", + "ą" + ], + [ + "wzię", + "liśmy" + ], + [ + "jeżd", + "żało" + ], + [ + "wil", + "czym" + ], + [ + "wil", + "czych" + ], + [ + "groma", + "dkę" + ], + [ + "nowa", + "nie" + ], + [ + "dziesią", + "tek" + ], + [ + "Tata", + "rach" + ], + [ + "twar", + "da" + ], + [ + "okru", + "tnego" + ], + [ + "lał", + "ą" + ], + [ + "dia", + "ch" + ], + [ + "skoń", + "czony" + ], + [ + "skoń", + "czyły" + ], + [ + "takie", + "ż" + ], + [ + "wyż", + "szemu" + ], + [ + "niebo", + "gi" + ], + [ + "ple", + "śni" + ], + [ + "ple", + "cio" + ], + [ + "ple", + "czysty" + ], + [ + "pią", + "cy" + ], + [ + "pią", + "tego" + ], + [ + "pią", + "tek" + ], + [ + "Ha", + "jże" + ], + [ + "Ha", + "tim" + ], + [ + "pisa", + "rzem" + ], + [ + "żar", + "na" + ], + [ + "najmniej", + "szy" + ], + [ + "jaką", + "kolwiek" + ], + [ + "…”", + "," + ], + [ + "wspo", + "może" + ], + [ + "zapytał", + "em" + ], + [ + "Jeśli", + "ć" + ], + [ + "sen", + "ność" + ], + [ + "Bohu", + "nowych" + ], + [ + "La", + "ta" + ], + [ + "Be", + "li" + ], + [ + "wdzię", + "cznej" + ], + [ + "boga", + "cz" + ], + [ + "pla", + "m" + ], + [ + "pla", + "nów" + ], + [ + "pla", + "mami" + ], + [ + "cio", + "ciu" + ], + [ + "cio", + "tkę" + ], + [ + "niepo", + "rząd" + ], + [ + "niepo", + "słusze" + ], + [ + "krzyk", + "nęło" + ], + [ + "rozka", + "zywał" + ], + [ + "rozka", + "zom" + ], + [ + "cąc", + "ą" + ], + [ + "dle", + "m" + ], + [ + "obro", + "ty" + ], + [ + "obro", + "tu" + ], + [ + "obro", + "ńca" + ], + [ + "otwo", + "rzę" + ], + [ + "niebie", + "skiego" + ], + [ + "wojsko", + "wym" + ], + [ + "mogli", + "śmy" + ], + [ + "śla", + "dami" + ], + [ + "cało", + "wali" + ], + [ + "wnie", + "śli" + ], + [ + "wnie", + "siono" + ], + [ + "stry", + "chu" + ], + [ + "Czar", + "nego" + ], + [ + "Pro", + "fesor" + ], + [ + "pry", + "masa" + ], + [ + "świ", + "snął" + ], + [ + "nau", + "czę" + ], + [ + "kole", + "gium" + ], + [ + "dobro", + "cią" + ], + [ + "sier", + "mię" + ], + [ + "Tam", + "że" + ], + [ + "Koza", + "kiem" + ], + [ + "rek", + "wizy" + ], + [ + "najwięk", + "szymi" + ], + [ + "umie", + "rali" + ], + [ + "głów", + "ka" + ], + [ + "rozpa", + "lonym" + ], + [ + "tni", + "ki" + ], + [ + "ukry", + "cia" + ], + [ + "ukry", + "wając" + ], + [ + "War", + "iat" + ], + [ + "zem", + "dle" + ], + [ + "słusz", + "ni" + ], + [ + "słusz", + "nym" + ], + [ + "słusz", + "niej" + ], + [ + "świet", + "nego" + ], + [ + "pomo", + "stu" + ], + [ + "Naj", + "wyższemu" + ], + [ + "Kor", + "f" + ], + [ + "Słu", + "dzy" + ], + [ + "Słu", + "chając" + ], + [ + "obec", + "nością" + ], + [ + "chmu", + "rze" + ], + [ + "chmu", + "rach" + ], + [ + "groź", + "ba" + ], + [ + "kola", + "cji" + ], + [ + "czek", + "ało" + ], + [ + "twier", + "dzą" + ], + [ + "komen", + "dzie" + ], + [ + "wypra", + "wi" + ], + [ + "wypra", + "wiać" + ], + [ + "Dzie", + "działa" + ], + [ + "niebezpie", + "czną" + ], + [ + "stru", + "na" + ], + [ + "per", + "łami" + ], + [ + "per", + "fum" + ], + [ + "ziem", + "skiej" + ], + [ + "koła", + "ch" + ], + [ + "swą", + "d" + ], + [ + "wód", + "kę" + ], + [ + "Cz", + "tere" + ], + [ + "chle", + "li" + ], + [ + "poda", + "tek" + ], + [ + "poda", + "rek" + ], + [ + "moż", + "nych" + ], + [ + "moż", + "ność" + ], + [ + "uka", + "zują" + ], + [ + "krzyw", + "dzi" + ], + [ + "krzyw", + "dą" + ], + [ + "sma", + "czno" + ], + [ + "tajem", + "niczym" + ], + [ + "uczy", + "nim" + ], + [ + "uczy", + "niono" + ], + [ + "kogo", + "kolwiek" + ], + [ + "grzy", + "bów" + ], + [ + "przyjdzie", + "my" + ], + [ + "Pie", + "s" + ], + [ + "mało", + "ści" + ], + [ + "stoi", + "my" + ], + [ + "pomoc", + "nikiem" + ], + [ + "zdraj", + "com" + ], + [ + "próż", + "ny" + ], + [ + "zbu", + "dziwszy" + ], + [ + "intere", + "sem" + ], + [ + "pocie", + "sza" + ], + [ + "ocho", + "czo" + ], + [ + "zrozu", + "miałem" + ], + [ + "szepnął", + "em" + ], + [ + "Eu", + "pej" + ], + [ + "zba", + "nkru" + ], + [ + "szuka", + "sz" + ], + [ + "Trze", + "cie" + ], + [ + "Zda", + "wał" + ], + [ + "kwa", + "ter" + ], + [ + "kwa", + "dry" + ], + [ + "gwia", + "zdą" + ], + [ + "skąd", + "inąd" + ], + [ + "zapła", + "ta" + ], + [ + "zapła", + "ty" + ], + [ + "zni", + "we" + ], + [ + "nieba", + "cznie" + ], + [ + "gór", + "nej" + ], + [ + "Pi", + "j" + ], + [ + "Pi", + "zo" + ], + [ + "Pi", + "sał" + ], + [ + "zapom", + "nisz" + ], + [ + "miesią", + "cami" + ], + [ + "ber", + "ło" + ], + [ + "kwi", + "tnie" + ], + [ + "pora", + "nek" + ], + [ + "okry", + "ci" + ], + [ + "wyj", + "rzał" + ], + [ + "Sie", + "dzą" + ], + [ + "Sie", + "dem" + ], + [ + "Sie", + "dząc" + ], + [ + "sce", + "n" + ], + [ + "In", + "na" + ], + [ + "In", + "nego" + ], + [ + "zapo", + "mi" + ], + [ + "bogi", + "nią" + ], + [ + "odzy", + "ski" + ], + [ + "zamk", + "nęły" + ], + [ + "ręka", + "wów" + ], + [ + "kru", + "ka" + ], + [ + "kru", + "cze" + ], + [ + "Mie", + "szczanie" + ], + [ + "obej", + "rzy" + ], + [ + "modli", + "ła" + ], + [ + "obra", + "żony" + ], + [ + "błą", + "ka" + ], + [ + "pta", + "sie" + ], + [ + "pta", + "szki" + ], + [ + "uli", + "tował" + ], + [ + "Zo", + "stała" + ], + [ + "języ", + "kami" + ], + [ + "księży", + "cem" + ], + [ + "zaba", + "wie" + ], + [ + "kniazi", + "u" + ], + [ + "Hi", + "sz" + ], + [ + "wierz", + "cie" + ], + [ + "wierz", + "chem" + ], + [ + "spi", + "ch" + ], + [ + "spi", + "ty" + ], + [ + "spi", + "żu" + ], + [ + "spi", + "chle" + ], + [ + "idą", + "cego" + ], + [ + "wście", + "kli" + ], + [ + "dziel", + "nice" + ], + [ + "znajdzie", + "m" + ], + [ + "siedzi", + "by" + ], + [ + "dłuż", + "szym" + ], + [ + "dłuż", + "szego" + ], + [ + "set", + "nik" + ], + [ + "Justy", + "nko" + ], + [ + "chi", + "wał" + ], + [ + "ster", + "czących" + ], + [ + "Przed", + "mie" + ], + [ + "Du", + "naju" + ], + [ + "naro", + "ż" + ], + [ + "bara", + "niej" + ], + [ + "bara", + "nią" + ], + [ + "podróż", + "nym" + ], + [ + "podróż", + "ników" + ], + [ + "lubo", + "ścią" + ], + [ + "pogo", + "dził" + ], + [ + "Cie", + "ci" + ], + [ + "leżą", + "cym" + ], + [ + "okrę", + "tem" + ], + [ + "okrę", + "cił" + ], + [ + "poch", + "walił" + ], + [ + "poch", + "walić" + ], + [ + "okrop", + "nej" + ], + [ + "Bu", + "nt" + ], + [ + "tło", + "czą" + ], + [ + "posła", + "niu" + ], + [ + "chłopa", + "ków" + ], + [ + "bry", + "ki" + ], + [ + "swa", + "ta" + ], + [ + "Ho", + "la" + ], + [ + "zga", + "sił" + ], + [ + "najlep", + "si" + ], + [ + "gotów", + "em" + ], + [ + "gotów", + "kę" + ], + [ + "napa", + "dał" + ], + [ + "wyraź", + "nym" + ], + [ + "pomyśl", + "ny" + ], + [ + "Su", + "cho" + ], + [ + "Su", + "cha" + ], + [ + "spraw", + "ności" + ], + [ + "znik", + "nęli" + ], + [ + "przer", + "wana" + ], + [ + "zamia", + "rze" + ], + [ + "obraz", + "ę" + ], + [ + "czela", + "dnik" + ], + [ + "pija", + "nego" + ], + [ + "zio", + "wie" + ], + [ + "strzela", + "niny" + ], + [ + "Pu", + "ści" + ], + [ + "rusza", + "ją" + ], + [ + "krzyża", + "ccy" + ], + [ + "proś", + "bie" + ], + [ + "sprze", + "czne" + ], + [ + "Se", + "kun" + ], + [ + "egip", + "ską" + ], + [ + "zbliża", + "jącego" + ], + [ + "drob", + "nym" + ], + [ + "uspoko", + "iło" + ], + [ + "wzglę", + "dów" + ], + [ + "dzier", + "żył" + ], + [ + "opowiada", + "ją" + ], + [ + "opowiada", + "jąc" + ], + [ + "owo", + "cami" + ], + [ + "Hra", + "bina" + ], + [ + "net", + "kę" + ], + [ + "jutrz", + "nia" + ], + [ + "Nad", + "szedł" + ], + [ + "szlachet", + "na" + ], + [ + "zdoby", + "wać" + ], + [ + "skło", + "nność" + ], + [ + "szar", + "piąc" + ], + [ + "wojow", + "nikiem" + ], + [ + "snu", + "ły" + ], + [ + "zakon", + "na" + ], + [ + "skry", + "ty" + ], + [ + "lite", + "wską" + ], + [ + "lite", + "wscy" + ], + [ + "każe", + "cie" + ], + [ + "każe", + "my" + ], + [ + "skrę", + "cał" + ], + [ + "ufa", + "li" + ], + [ + "tatar", + "sku" + ], + [ + "boże", + "mu" + ], + [ + "gel", + "ię" + ], + [ + "zało", + "żywszy" + ], + [ + "odwie", + "dza" + ], + [ + "odwie", + "dzać" + ], + [ + "przedsta", + "wi" + ], + [ + "pilno", + "wały" + ], + [ + "Longi", + "nem" + ], + [ + "podzi", + "wiać" + ], + [ + "podzi", + "wiali" + ], + [ + "stanowi", + "li" + ], + [ + "krą", + "żył" + ], + [ + "smo", + "leń" + ], + [ + "praco", + "wała" + ], + [ + "sztur", + "mach" + ], + [ + "słod", + "kiego" + ], + [ + "koniu", + "szy" + ], + [ + "wyzna", + "je" + ], + [ + "wyzna", + "ła" + ], + [ + "Pamię", + "tał" + ], + [ + "Ar", + "temis" + ], + [ + "bru", + "na" + ], + [ + "bru", + "ne" + ], + [ + "zawi", + "sło" + ], + [ + "forte", + "pian" + ], + [ + "Pru", + "sak" + ], + [ + "uroczy", + "sta" + ], + [ + "poma", + "lo" + ], + [ + "poma", + "gają" + ], + [ + "opo", + "ńczę" + ], + [ + "ostrze", + "gł" + ], + [ + "ostrze", + "gał" + ], + [ + "różo", + "wo" + ], + [ + "Cha", + "ryb" + ], + [ + "zawie", + "rucha" + ], + [ + "odkry", + "cia" + ], + [ + "TA", + "LIS" + ], + [ + "niewin", + "na" + ], + [ + "niewin", + "ny" + ], + [ + "rzeź", + "bione" + ], + [ + "przybra", + "ną" + ], + [ + "przybra", + "nego" + ], + [ + "musz", + "try" + ], + [ + "jakże", + "ż" + ], + [ + "nienawi", + "dzą" + ], + [ + "poży", + "czył" + ], + [ + "poży", + "czać" + ], + [ + "poważ", + "nych" + ], + [ + "zmieni", + "li" + ], + [ + "nomar", + "chę" + ], + [ + "bor", + "ku" + ], + [ + "kapi", + "tały" + ], + [ + "niez", + "bę" + ], + [ + "poboż", + "nego" + ], + [ + "poboż", + "nością" + ], + [ + "dowo", + "dzą" + ], + [ + "roze", + "zna" + ], + [ + "osła", + "bienia" + ], + [ + "oświad", + "czyła" + ], + [ + "Pola", + "kami" + ], + [ + "suro", + "wym" + ], + [ + "gospoda", + "rze" + ], + [ + "gospoda", + "rzy" + ], + [ + "gospoda", + "rzyć" + ], + [ + "odga", + "dnie" + ], + [ + "odga", + "dywał" + ], + [ + "posu", + "wały" + ], + [ + "posu", + "wając" + ], + [ + "mowa", + "nych" + ], + [ + "sześć", + "dziesiąty" + ], + [ + "pamięta", + "ją" + ], + [ + "pogrą", + "żona" + ], + [ + "pogrą", + "żone" + ], + [ + "Łu", + "na" + ], + [ + "wyra", + "stały" + ], + [ + "am", + "bo" + ], + [ + "siedzą", + "ca" + ], + [ + "wzbu", + "dzić" + ], + [ + "wzbu", + "dzał" + ], + [ + "olbrzymi", + "mi" + ], + [ + "niepoko", + "jów" + ], + [ + "upo", + "mnie" + ], + [ + "upo", + "jenia" + ], + [ + "upo", + "jeniu" + ], + [ + "poro", + "hy" + ], + [ + "maty", + "cznie" + ], + [ + "stara", + "ń" + ], + [ + "życzli", + "wa" + ], + [ + "życzli", + "we" + ], + [ + "wiczo", + "wa" + ], + [ + "wiczo", + "wie" + ], + [ + "Men", + "fi" + ], + [ + "kur", + "ki" + ], + [ + "zor", + "ien" + ], + [ + "dwór", + "ki" + ], + [ + "ble", + "dli" + ], + [ + "chra", + "bą" + ], + [ + "zgroma", + "dzić" + ], + [ + "zamy", + "kała" + ], + [ + "wysoko", + "ściach" + ], + [ + "Oba", + "cz" + ], + [ + "wata", + "żkę" + ], + [ + "jaś", + "niejszy" + ], + [ + "biało", + "głowa" + ], + [ + "oblę", + "żonym" + ], + [ + "salo", + "nów" + ], + [ + "salo", + "niku" + ], + [ + "bur", + "nu" + ], + [ + "zmiesza", + "ni" + ], + [ + "srebr", + "no" + ], + [ + "Zna", + "ł" + ], + [ + "Zna", + "my" + ], + [ + "przychodzi", + "sz" + ], + [ + "bliż", + "si" + ], + [ + "rumie", + "nił" + ], + [ + "Dzię", + "kujemy" + ], + [ + "fortu", + "nie" + ], + [ + "Księ", + "dza" + ], + [ + "au", + "x" + ], + [ + "au", + "re" + ], + [ + "stosu", + "je" + ], + [ + "młod", + "sze" + ], + [ + "zaro", + "st" + ], + [ + "Czu", + "ła" + ], + [ + "suk", + "nem" + ], + [ + "wzrusze", + "ń" + ], + [ + "zasłu", + "gą" + ], + [ + "zasłu", + "guje" + ], + [ + "widy", + "wałem" + ], + [ + "Lit", + "wina" + ], + [ + "zwycza", + "je" + ], + [ + "pocz", + "niem" + ], + [ + "pocz", + "towych" + ], + [ + "wysu", + "wać" + ], + [ + "wysu", + "wały" + ], + [ + "przewo", + "zu" + ], + [ + "szlache", + "cką" + ], + [ + "wspom", + "niała" + ], + [ + "wiecze", + "rzą" + ], + [ + "lar", + "ni" + ], + [ + "wzajem", + "ność" + ], + [ + "goni", + "li" + ], + [ + "Pó", + "ty" + ], + [ + "czwar", + "tego" + ], + [ + "porząd", + "kiem" + ], + [ + "dźwię", + "ku" + ], + [ + "hrabi", + "an" + ], + [ + "lili", + "owe" + ], + [ + "koły", + "sać" + ], + [ + "koły", + "sała" + ], + [ + "sąsia", + "dki" + ], + [ + "Lip", + "kami" + ], + [ + "Lip", + "nicki" + ], + [ + "mro", + "źny" + ], + [ + "oświe", + "cały" + ], + [ + "nieu", + "nik" + ], + [ + "nieu", + "chro" + ], + [ + "pojedzie", + "cie" + ], + [ + "zamie", + "ra" + ], + [ + "koszto", + "wnym" + ], + [ + "ture", + "cka" + ], + [ + "wstrzą", + "snęło" + ], + [ + "wstrzą", + "sając" + ], + [ + "poprze", + "stać" + ], + [ + "dole", + "ga" + ], + [ + "despe", + "rację" + ], + [ + "przery", + "wane" + ], + [ + "schro", + "nili" + ], + [ + "wrze", + "śnia" + ], + [ + "Sza", + "ty" + ], + [ + "Sto", + "jąc" + ], + [ + "Sto", + "wej" + ], + [ + "łańcu", + "cha" + ], + [ + "czyn", + "ną" + ], + [ + "ściem", + "niło" + ], + [ + "zaci", + "skając" + ], + [ + "pojedyn", + "czej" + ], + [ + "służy", + "ło" + ], + [ + "służy", + "łem" + ], + [ + "draż", + "nił" + ], + [ + "gre", + "cki" + ], + [ + "afe", + "kta" + ], + [ + "ośmie", + "lili" + ], + [ + "człe", + "kiem" + ], + [ + "zachwy", + "ca" + ], + [ + "przysią", + "g" + ], + [ + "przysią", + "głem" + ], + [ + "słone", + "cznej" + ], + [ + "Żydów", + "kę" + ], + [ + "her", + "bo" + ], + [ + "majesta", + "cie" + ], + [ + "majesta", + "towi" + ], + [ + "kuzy", + "nek" + ], + [ + "zechce", + "cie" + ], + [ + "obszer", + "nych" + ], + [ + "Lud", + "ność" + ], + [ + "pozy", + "skał" + ], + [ + "wycie", + "czce" + ], + [ + "buła", + "wa" + ], + [ + "Dru", + "giego" + ], + [ + "zatrzyma", + "ją" + ], + [ + "Tauro", + "gi" + ], + [ + "przeszko", + "da" + ], + [ + "przeszko", + "dził" + ], + [ + "równi", + "na" + ], + [ + "ost", + "róg" + ], + [ + "grani", + "czny" + ], + [ + "śpi", + "ąc" + ], + [ + "osob", + "nym" + ], + [ + "braci", + "om" + ], + [ + "złowro", + "giego" + ], + [ + "Ża", + "dne" + ], + [ + "Ża", + "dnej" + ], + [ + "Ża", + "dnego" + ], + [ + "wspól", + "nika" + ], + [ + "Ob", + "raz" + ], + [ + "dotk", + "nięty" + ], + [ + "char", + "tów" + ], + [ + "Lin", + "dem" + ], + [ + "Wró", + "ci" + ], + [ + "Wró", + "cę" + ], + [ + "złu", + "dzeń" + ], + [ + "ostate", + "czny" + ], + [ + "ostate", + "cznego" + ], + [ + "wygląda", + "jący" + ], + [ + "cudzoziem", + "ska" + ], + [ + "szała", + "sie" + ], + [ + "szała", + "sy" + ], + [ + "szczegó", + "łowie" + ], + [ + "śmia", + "no" + ], + [ + "pogrze", + "ść" + ], + [ + "oży", + "wiła" + ], + [ + "znie", + "sion" + ], + [ + "wzru", + "szał" + ], + [ + "wzru", + "szona" + ], + [ + "miar", + "kując" + ], + [ + "dostanie", + "my" + ], + [ + "naczel", + "nego" + ], + [ + "naczel", + "nikiem" + ], + [ + "wiod", + "ło" + ], + [ + "spło", + "dził" + ], + [ + "boja", + "rów" + ], + [ + "młodzień", + "cy" + ], + [ + "uderza", + "li" + ], + [ + "osobli", + "wy" + ], + [ + "osobli", + "wego" + ], + [ + "kolum", + "na" + ], + [ + "kolum", + "nę" + ], + [ + "zapew", + "ni" + ], + [ + "zapew", + "nia" + ], + [ + "Ber", + "nardyna" + ], + [ + "potra", + "cili" + ], + [ + "poczci", + "wej" + ], + [ + "Pol", + "szcze" + ], + [ + "zago", + "nie" + ], + [ + "zago", + "nów" + ], + [ + "prosta", + "ków" + ], + [ + "prosta", + "ctwo" + ], + [ + "konfe", + "ren" + ], + [ + "bieda", + "ctwo" + ], + [ + "purpu", + "rowym" + ], + [ + "żąd", + "ała" + ], + [ + "kłę", + "bów" + ], + [ + "ziar", + "nko" + ], + [ + "ul", + "żyć" + ], + [ + "potrzą", + "sa" + ], + [ + "przestra", + "szony" + ], + [ + "przestra", + "szyła" + ], + [ + "wilgo", + "cią" + ], + [ + "śnię", + "ta" + ], + [ + "śnię", + "tych" + ], + [ + "pomy", + "słów" + ], + [ + "powszech", + "nym" + ], + [ + "pary", + "skich" + ], + [ + "zabija", + "ją" + ], + [ + "zasa", + "dził" + ], + [ + "oce", + "an" + ], + [ + "koryta", + "rzach" + ], + [ + "wyja", + "dę" + ], + [ + "stryj", + "ko" + ], + [ + "południo", + "wym" + ], + [ + "oszu", + "kuje" + ], + [ + "oszu", + "kiwać" + ], + [ + "oszu", + "kiwali" + ], + [ + "czambu", + "łem" + ], + [ + "czambu", + "lik" + ], + [ + "Zło", + "ty" + ], + [ + "are", + "na" + ], + [ + "okrą", + "głą" + ], + [ + "Sma", + "i" + ], + [ + "chrz", + "cie" + ], + [ + "Ozyry", + "sem" + ], + [ + "Ate", + "na" + ], + [ + "plą", + "sy" + ], + [ + "potwier", + "dzili" + ], + [ + "uto", + "nąć" + ], + [ + "podwó", + "rza" + ], + [ + "zrę", + "czny" + ], + [ + "zrę", + "cznością" + ], + [ + "grom", + "ko" + ], + [ + "dobrodziej", + "stw" + ], + [ + "ozna", + "czyć" + ], + [ + "skali", + "ste" + ], + [ + "Tru", + "p" + ], + [ + "cesa", + "rzem" + ], + [ + "drżą", + "cy" + ], + [ + "przywie", + "źć" + ], + [ + "KA", + "LAU" + ], + [ + "pastu", + "chów" + ], + [ + "budo", + "wali" + ], + [ + "budo", + "wania" + ], + [ + "pozwala", + "m" + ], + [ + "pozwala", + "li" + ], + [ + "konfede", + "racji" + ], + [ + "konfede", + "rację" + ], + [ + "ozdo", + "bione" + ], + [ + "wizy", + "cie" + ], + [ + "wysy", + "pywać" + ], + [ + "złoci", + "stą" + ], + [ + "złoci", + "stym" + ], + [ + "uczucia", + "ch" + ], + [ + "koza", + "ka" + ], + [ + "mir", + "horo" + ], + [ + "Szcze", + "rze" + ], + [ + "Czehry", + "n" + ], + [ + "tajemni", + "czy" + ], + [ + "tajemni", + "cza" + ], + [ + "Bro", + "war" + ], + [ + "zato", + "pił" + ], + [ + "pance", + "rzu" + ], + [ + "czło", + "nkowie" + ], + [ + "trzci", + "nę" + ], + [ + "CHÓR", + "U" + ], + [ + "zgra", + "bny" + ], + [ + "niesłycha", + "ny" + ], + [ + "niesłycha", + "nej" + ], + [ + "napad", + "ną" + ], + [ + "Poppe", + "ę" + ], + [ + "jedź", + "cie" + ], + [ + "miejsco", + "wy" + ], + [ + "miejsco", + "wego" + ], + [ + "papie", + "ża" + ], + [ + "drapież", + "nego" + ], + [ + "Tę", + "dy" + ], + [ + "mazo", + "wiecki" + ], + [ + "znamieni", + "tego" + ], + [ + "znamieni", + "tą" + ], + [ + "puste", + "l" + ], + [ + "wyna", + "gra" + ], + [ + "bronią", + "cych" + ], + [ + "Szko", + "ci" + ], + [ + "Achi", + "wi" + ], + [ + "żni", + "w" + ], + [ + "wybor", + "na" + ], + [ + "majo", + "r" + ], + [ + "podniesio", + "ne" + ], + [ + "Szlach", + "et" + ], + [ + "Hla", + "wy" + ], + [ + "ad", + "ministra" + ], + [ + "śpią", + "ce" + ], + [ + "wite", + "ź" + ], + [ + "impe", + "di" + ], + [ + "seme", + "nami" + ], + [ + "Sia", + "dajcie" + ], + [ + "uchy", + "bił" + ], + [ + "doskona", + "łe" + ], + [ + "gałęzi", + "ach" + ], + [ + "Rę", + "ką" + ], + [ + "Zosta", + "ń" + ], + [ + "fle", + "tni" + ], + [ + "tytu", + "ły" + ], + [ + "tytu", + "łów" + ], + [ + "puszczy", + "k" + ], + [ + "angiel", + "skiego" + ], + [ + "zata", + "ił" + ], + [ + "najgor", + "szy" + ], + [ + "Gro", + "s" + ], + [ + "mno", + "go" + ], + [ + "mno", + "żą" + ], + [ + "ogło", + "szono" + ], + [ + "cichu", + "tko" + ], + [ + "bier", + "ało" + ], + [ + "szkla", + "nych" + ], + [ + "Gó", + "rze" + ], + [ + "reli", + "gi" + ], + [ + "pirami", + "da" + ], + [ + "Hor", + "ten" + ], + [ + "trosk", + "liwość" + ], + [ + "krako", + "wskim" + ], + [ + "chust", + "ce" + ], + [ + "proro", + "kiem" + ], + [ + "dziewczę", + "tami" + ], + [ + "augu", + "stiani" + ], + [ + "pobladł", + "ą" + ], + [ + "zawar", + "ł" + ], + [ + "zawar", + "li" + ], + [ + "jadł", + "szy" + ], + [ + "obozo", + "wi" + ], + [ + "Telema", + "chem" + ], + [ + "konfedera", + "ci" + ], + [ + "nieśmiertel", + "ność" + ], + [ + "qu", + "o" + ], + [ + "sprzeci", + "wił" + ], + [ + "sprzeci", + "wiać" + ], + [ + "śmiały", + "ch" + ], + [ + "wezwa", + "ni" + ], + [ + "Woło", + "szy" + ], + [ + "gład", + "kich" + ], + [ + "grzesz", + "ne" + ], + [ + "grzesz", + "nemu" + ], + [ + "Bogusławo", + "we" + ], + [ + "Bogusławo", + "wej" + ], + [ + "Bogusławo", + "wych" + ], + [ + "opar", + "tą" + ], + [ + "smy", + "czy" + ], + [ + "ślubo", + "wałem" + ], + [ + "nocle", + "gi" + ], + [ + "kwit", + "ła" + ], + [ + "Pięk", + "ne" + ], + [ + "pocału", + "nek" + ], + [ + "lip", + "cu" + ], + [ + "Gerwa", + "zego" + ], + [ + "Wło", + "s" + ], + [ + "ody", + "niec" + ], + [ + "snad", + "niej" + ], + [ + "poran", + "ne" + ], + [ + "poran", + "ną" + ], + [ + "łopa", + "tkę" + ], + [ + "wymie", + "nił" + ], + [ + "fenic", + "ki" + ], + [ + "zginie", + "sz" + ], + [ + "ubo", + "dzy" + ], + [ + "szwa", + "grze" + ], + [ + "kop", + "ce" + ], + [ + "kop", + "nął" + ], + [ + "żebra", + "mi" + ], + [ + "elek", + "cja" + ], + [ + "gród", + "ka" + ], + [ + "zaklę", + "ć" + ], + [ + "piętro", + "wy" + ], + [ + "oskar", + "żonych" + ], + [ + "zmo", + "rzył" + ], + [ + "poła", + "mane" + ], + [ + "rozsta", + "nia" + ], + [ + "Klu", + "cznika" + ], + [ + "zagar", + "nąć" + ], + [ + "dostar", + "czyć" + ], + [ + "szara", + "ńcza" + ], + [ + "żoł", + "du" + ], + [ + "czarno", + "księ" + ], + [ + "mni", + "cha" + ], + [ + "odde", + "chy" + ], + [ + "przesu", + "wały" + ], + [ + "świecą", + "cych" + ], + [ + "Chowa", + "ńskim" + ], + [ + "powinna", + "ś" + ], + [ + "wstę", + "gę" + ], + [ + "wstę", + "gą" + ], + [ + "zacze", + "pia" + ], + [ + "zacze", + "pki" + ], + [ + "lecie", + "ch" + ], + [ + "prześla", + "dowa" + ], + [ + "tutej", + "si" + ], + [ + "podnie", + "ca" + ], + [ + "hoł", + "du" + ], + [ + "Dał", + "bym" + ], + [ + "słab", + "nie" + ], + [ + "wybra", + "nych" + ], + [ + "medy", + "ta" + ], + [ + "Weź", + "mie" + ], + [ + "Miłości", + "wa" + ], + [ + "filozo", + "fii" + ], + [ + "lekar", + "stwem" + ], + [ + "lekar", + "stw" + ], + [ + "najmil", + "sze" + ], + [ + "ujrzy", + "cie" + ], + [ + "westchnie", + "nie" + ], + [ + "westchnie", + "nia" + ], + [ + "zgodzi", + "ła" + ], + [ + "namię", + "tnie" + ], + [ + "zakrę", + "cie" + ], + [ + "wychu", + "dłe" + ], + [ + "suchy", + "m" + ], + [ + "głęb", + "sze" + ], + [ + "Mógł", + "bym" + ], + [ + "Wzią", + "ć" + ], + [ + "osło", + "nić" + ], + [ + "zaścian", + "kach" + ], + [ + "wyba", + "czyć" + ], + [ + "wynagro", + "dził" + ], + [ + "przemy", + "sł" + ], + [ + "cesar", + "skiej" + ], + [ + "cesar", + "stwem" + ], + [ + "despera", + "t" + ], + [ + "wpada", + "ją" + ], + [ + "gołę", + "bia" + ], + [ + "wysyła", + "ć" + ], + [ + "szlo", + "chając" + ], + [ + "poglą", + "dy" + ], + [ + "poglą", + "dali" + ], + [ + "wytr", + "wać" + ], + [ + "wytr", + "wały" + ], + [ + "topo", + "rów" + ], + [ + "odbij", + "ała" + ], + [ + "szyder", + "stw" + ], + [ + "Tej", + "rezja" + ], + [ + "ułat", + "wił" + ], + [ + "asyryj", + "skie" + ], + [ + "regular", + "nych" + ], + [ + "domyśla", + "ć" + ], + [ + "kurza", + "wą" + ], + [ + "uś", + "pione" + ], + [ + "jaskra", + "wych" + ], + [ + "skaza", + "ni" + ], + [ + "Wyszo", + "ńka" + ], + [ + "podobie", + "n" + ], + [ + "Żmujdzi", + "nom" + ], + [ + "brą", + "zu" + ], + [ + "omy", + "lić" + ], + [ + "kolu", + "mną" + ], + [ + "Jedź", + "że" + ], + [ + "węgier", + "skie" + ], + [ + "kondy", + "cji" + ], + [ + "żału", + "jesz" + ], + [ + "schwyta", + "no" + ], + [ + "wyrzą", + "dzić" + ], + [ + "cudow", + "ny" + ], + [ + "cudow", + "nego" + ], + [ + "pogro", + "mił" + ], + [ + "ścier", + "ni" + ], + [ + "ścier", + "nisko" + ], + [ + "drabi", + "nę" + ], + [ + "ukocha", + "nej" + ], + [ + "pota", + "jemnie" + ], + [ + "zao", + "patrzył" + ], + [ + "zapadł", + "e" + ], + [ + "biegną", + "ce" + ], + [ + "Spodzie", + "wano" + ], + [ + "Piotro", + "wicz" + ], + [ + "klucz", + "nica" + ], + [ + "Ostro", + "łę" + ], + [ + "Ostro", + "żka" + ], + [ + "Zbli", + "żył" + ], + [ + "klą", + "twy" + ], + [ + "parob", + "ka" + ], + [ + "przyłą", + "czyli" + ], + [ + "jęcz", + "mienia" + ], + [ + "Mary", + "nia" + ], + [ + "fabry", + "ki" + ], + [ + "Ucie", + "kł" + ], + [ + "Wraca", + "jąc" + ], + [ + "zabły", + "sło" + ], + [ + "przyjeżdża", + "li" + ], + [ + "rozwese", + "lić" + ], + [ + "szanu", + "je" + ], + [ + "ducho", + "wnych" + ], + [ + "Zyndra", + "ma" + ], + [ + "Dok", + "tor" + ], + [ + "pokła", + "dzie" + ], + [ + "powięk", + "szyć" + ], + [ + "rzek", + "ną" + ], + [ + "rzek", + "nij" + ], + [ + "wiszą", + "ce" + ], + [ + "bezbro", + "nnych" + ], + [ + "morder", + "cę" + ], + [ + "wiekui", + "sta" + ], + [ + "wiekui", + "stej" + ], + [ + "wiekui", + "stego" + ], + [ + "bre", + "ku" + ], + [ + "zakli", + "nał" + ], + [ + "zuchwal", + "stwem" + ], + [ + "Rotgie", + "rem" + ], + [ + "Grodzi", + "ckiego" + ], + [ + "pomiarko", + "wawszy" + ], + [ + "deputa", + "cja" + ], + [ + "sukie", + "n" + ], + [ + "Ude", + "rzył" + ], + [ + "wstą", + "że" + ], + [ + "zaczerwie", + "nione" + ], + [ + "przela", + "tu" + ], + [ + "zdję", + "te" + ], + [ + "Biało", + "wieży" + ], + [ + "elegan", + "cji" + ], + [ + "biegło", + "ścią" + ], + [ + "szczero", + "ścią" + ], + [ + "Jedy", + "ną" + ], + [ + "wiodą", + "ce" + ], + [ + "past", + "wisko" + ], + [ + "przychy", + "lność" + ], + [ + "Mosk", + "wie" + ], + [ + "Eumajo", + "sa" + ], + [ + "Pil", + "no" + ], + [ + "Gancho", + "fa" + ], + [ + "nieskoń", + "czenie" + ], + [ + "kilko", + "ro" + ], + [ + "grobo", + "wiec" + ], + [ + "niedołę", + "żny" + ], + [ + "odetch", + "nęli" + ], + [ + "Horpy", + "ny" + ], + [ + "Wołmon", + "towicz" + ], + [ + "NER", + "EUSZ" + ], + [ + "najem", + "ników" + ], + [ + "szpe", + "tny" + ], + [ + "zasia", + "dali" + ], + [ + "Naza", + "reński" + ], + [ + "zaśpie", + "wała" + ], + [ + "chrapli", + "wie" + ], + [ + "materi", + "ał" + ], + [ + "18", + "4" + ], + [ + "18", + "7" + ], + [ + "strza", + "ska" + ], + [ + "występ", + "ków" + ], + [ + "rebe", + "lia" + ], + [ + "cywili", + "zo" + ], + [ + "góra", + "le" + ], + [ + "Gosie", + "wskiego" + ], + [ + "zuchwały", + "m" + ], + [ + "Węgie", + "łka" + ], + [ + "Mąd", + "ry" + ], + [ + "szafi", + "rowe" + ], + [ + "najdroż", + "szy" + ], + [ + "zdysza", + "ny" + ], + [ + "ulubie", + "ńcem" + ], + [ + "dywi", + "zją" + ], + [ + "baj", + "ka" + ], + [ + "Kara", + "mojo" + ], + [ + "humo", + "ry" + ], + [ + "Czer", + "ni" + ], + [ + "prefe", + "kt" + ], + [ + "Włady", + "sława" + ], + [ + "mięsi", + "wo" + ], + [ + "wielbi", + "ciel" + ], + [ + "wielbi", + "ciele" + ], + [ + "herety", + "ków" + ], + [ + "spiżo", + "wy" + ], + [ + "wysmu", + "kłą" + ], + [ + "rozdar", + "ła" + ], + [ + "Moska", + "la" + ], + [ + "krewnia", + "k" + ], + [ + "kwadra", + "t" + ], + [ + "sfink", + "sa" + ], + [ + "sfink", + "sów" + ], + [ + "niezwykł", + "ej" + ], + [ + "kamy", + "ki" + ], + [ + "pancer", + "ne" + ], + [ + "Poło", + "żenie" + ], + [ + "protek", + "cji" + ], + [ + "Koro", + "ny" + ], + [ + "zwierzy", + "nę" + ], + [ + "rzemio", + "śle" + ], + [ + "dokto", + "rze" + ], + [ + "dokto", + "rem" + ], + [ + "paszczę", + "ki" + ], + [ + "ciepły", + "m" + ], + [ + "przypad", + "ku" + ], + [ + "trakto", + "wał" + ], + [ + "gładko", + "ści" + ], + [ + "dobrotli", + "wy" + ], + [ + "wolenta", + "rzami" + ], + [ + "rozdziera", + "jącym" + ], + [ + "zaglą", + "da" + ], + [ + "odpę", + "dzić" + ], + [ + "ścież", + "ce" + ], + [ + "odzna", + "cza" + ], + [ + "jesie", + "nią" + ], + [ + "dyscypli", + "nę" + ], + [ + "buńczu", + "kiem" + ], + [ + "Czapli", + "ńskiego" + ], + [ + "zuchwał", + "ą" + ], + [ + "zwiasto", + "wał" + ], + [ + "Ste", + "fana" + ], + [ + "ubezpie", + "czyć" + ], + [ + "jednako", + "wo" + ], + [ + "karabi", + "nów" + ], + [ + "frasu", + "nku" + ], + [ + "eskor", + "tą" + ], + [ + "oło", + "wia" + ], + [ + "chwali", + "li" + ], + [ + "pylo", + "nów" + ], + [ + "pylo", + "nami" + ], + [ + "Przyja", + "ciele" + ], + [ + "wspi", + "nał" + ], + [ + "wspi", + "nać" + ], + [ + "Chorą", + "giew" + ], + [ + "szlachcian", + "ki" + ], + [ + "Korsu", + "nia" + ], + [ + "Korsu", + "niem" + ], + [ + "województwa", + "ch" + ], + [ + "kolubry", + "na" + ], + [ + "Sieciechów", + "ną" + ], + [ + "stróż", + "ów" + ], + [ + "kopal", + "niach" + ], + [ + "cypry", + "sów" + ], + [ + "deli", + "rium" + ], + [ + "niemały", + "m" + ], + [ + "fro", + "ntu" + ], + [ + "nawoły", + "wań" + ], + [ + "dowódz", + "twem" + ], + [ + "odczy", + "tywał" + ], + [ + "Radzi", + "wille" + ], + [ + "Ante", + "fa" + ], + [ + "usposobie", + "nie" + ], + [ + "Uważ", + "ałem" + ], + [ + "amu", + "le" + ], + [ + "amu", + "nic" + ], + [ + "zgło", + "dniały" + ], + [ + "wymyśli", + "ć" + ], + [ + "rozsa", + "dzić" + ], + [ + "konce", + "pt" + ], + [ + "podziem", + "ne" + ], + [ + "pióro", + "pu" + ], + [ + "keryk", + "sa" + ], + [ + "listo", + "pada" + ], + [ + "rozpoczę", + "cia" + ], + [ + "Pochwa", + "lone" + ], + [ + "stroska", + "ny" + ], + [ + "Hade", + "s" + ], + [ + "Hade", + "su" + ], + [ + "Siera", + "dzu" + ], + [ + "Gotfry", + "da" + ], + [ + "ama", + "zon" + ], + [ + "patri", + "oty" + ], + [ + "łuczy", + "wem" + ], + [ + "kredy", + "tu" + ], + [ + "pokazy", + "wali" + ], + [ + "podejrza", + "ne" + ], + [ + "wnio", + "sku" + ], + [ + "milczą", + "ca" + ], + [ + "zmarszcz", + "kami" + ], + [ + "zaciekle", + "j" + ], + [ + "płócie", + "nne" + ], + [ + "kwieci", + "ste" + ], + [ + "Izra", + "el" + ], + [ + "opuszcze", + "niu" + ], + [ + "spry", + "tny" + ], + [ + "niemoż", + "liwe" + ], + [ + "wyzie", + "wy" + ], + [ + "ryt", + "mi" + ], + [ + "moskie", + "wskie" + ], + [ + "kurze", + "nio" + ], + [ + "lut", + "nią" + ], + [ + "zeszło", + "ro" + ], + [ + "Peł", + "no" + ], + [ + "BA", + "KALAU" + ], + [ + "chwie", + "jąc" + ], + [ + "koszy", + "k" + ], + [ + "zadar", + "ty" + ], + [ + "Bis", + "millach" + ], + [ + "wesel", + "szy" + ], + [ + "podejrz", + "liwie" + ], + [ + "Adu", + "rowi" + ], + [ + "kl", + "ien" + ], + [ + "nieby", + "tności" + ], + [ + "poże", + "ra" + ], + [ + "odnaj", + "dą" + ], + [ + "butel", + "ki" + ], + [ + "wzmian", + "ki" + ], + [ + "Przeklę", + "ty" + ], + [ + "rezyden", + "cję" + ], + [ + "branso", + "le" + ], + [ + "satysfa", + "kcji" + ], + [ + "Wer", + "ner" + ], + [ + "osią", + "gnąć" + ], + [ + "cienki", + "mi" + ], + [ + "odprowa", + "dzał" + ], + [ + "rozter", + "ce" + ], + [ + "gawę", + "dy" + ], + [ + "wzdry", + "gnął" + ], + [ + "pięcio", + "ma" + ], + [ + "szlaf", + "roku" + ], + [ + "warszta", + "ty" + ], + [ + "Krako", + "wem" + ], + [ + "zuchwało", + "ść" + ], + [ + "afryka", + "ńskich" + ], + [ + "poczerwie", + "niał" + ], + [ + "zapamięta", + "niu" + ], + [ + "łoż", + "nicę" + ], + [ + "pul", + "ch" + ], + [ + "Szczu", + "czyna" + ], + [ + "Lauda", + "ńscy" + ], + [ + "uszanowa", + "nie" + ], + [ + "porucz", + "niku" + ], + [ + "księżnicz", + "ka" + ], + [ + "Węgrzy", + "nów" + ], + [ + "Pozwoli", + "sz" + ], + [ + "Mod", + "li" + ], + [ + "Wur", + "cel" + ], + [ + "szpil", + "ki" + ], + [ + "pazno", + "kcie" + ], + [ + "obser", + "wa" + ], + [ + "Spostrze", + "gła" + ], + [ + "burszty", + "nu" + ], + [ + "tręba", + "cze" + ], + [ + "Zerwi", + "kaptur" + ], + [ + "Agamemno", + "na" + ], + [ + "00", + "0" + ], + [ + "DRU", + "GA" + ], + [ + "przeź", + "roczy" + ], + [ + "roznie", + "cił" + ], + [ + "pergami", + "n" + ], + [ + "oczere", + "tów" + ], + [ + "oczere", + "tach" + ], + [ + "ano", + "ni" + ], + [ + "źró", + "deł" + ], + [ + "cywil", + "ni" + ], + [ + "przezro", + "czyste" + ], + [ + "margra", + "bia" + ], + [ + "garni", + "tur" + ], + [ + "telegra", + "m" + ], + [ + "uporczy", + "wie" + ], + [ + "Aheno", + "barba" + ], + [ + "Ucz", + "ta" + ], + [ + "wynędz", + "niałą" + ], + [ + "promoc", + "ji" + ], + [ + "perso", + "nat" + ], + [ + "Uła", + "na" + ], + [ + "nieznajo", + "mego" + ], + [ + "narzędzie", + "m" + ], + [ + "waka", + "cje" + ], + [ + "odsa", + "pnął" + ], + [ + "cukier", + "ni" + ], + [ + "kryjów", + "ki" + ], + [ + "formin", + "gę" + ], + [ + "nieustra", + "szony" + ], + [ + "PAN", + "TALIS" + ], + [ + "zapra", + "szał" + ], + [ + "pają", + "k" + ], + [ + "przysłuchi", + "wał" + ], + [ + "Nieszczę", + "sny" + ], + [ + "dufa", + "jąc" + ], + [ + "kantor", + "ka" + ], + [ + "Gala", + "cie" + ], + [ + "zatro", + "skał" + ], + [ + "wymości", + "ć" + ], + [ + "przest", + "wór" + ], + [ + "Molinar", + "iego" + ], + [ + "Barano", + "wski" + ], + [ + "kondu", + "ktor" + ], + [ + "Muzy", + "ka" + ], + [ + "błyszcz", + "ała" + ], + [ + "nieprzejrza", + "ne" + ], + [ + "migre", + "ny" + ], + [ + "spozie", + "ra" + ], + [ + "filuter", + "nie" + ], + [ + "Tehen", + "na" + ], + [ + "postano", + "wiono" + ], + [ + "przecier", + "piał" + ], + [ + "harra", + "ńczyk" + ], + [ + "gonitwa", + "ch" + ], + [ + "PL", + "UTON" + ], + [ + "Sre", + "br" + ], + [ + "Wro", + "cimowic" + ], + [ + "szro", + "nem" + ], + [ + "belu", + "ar" + ], + [ + "mecha", + "ni" + ], + [ + "płasko", + "rzeź" + ], + [ + "Podkomorze", + "go" + ], + [ + "spichrz", + "ów" + ], + [ + "Subaga", + "zi" + ], + [ + "manew", + "rów" + ], + [ + "girlan", + "dy" + ], + [ + "ochrypły", + "m" + ], + [ + "Ulisse", + "s" + ], + [ + "wskór", + "ał" + ], + [ + "doło", + "żę" + ], + [ + "dono", + "śnie" + ], + [ + "manio", + "ku" + ], + [ + "geogra", + "fii" + ], + [ + "Królo", + "wo" + ], + [ + "Autol", + "y" + ], + [ + "Ryn", + "gał" + ], + [ + "okula", + "rach" + ], + [ + "symbo", + "l" + ], + [ + "naszyj", + "nik" + ], + [ + "Adria", + "no" + ], + [ + "Eli", + "zej" + ], + [ + "łgar", + "stwo" + ], + [ + "kajda", + "ny" + ], + [ + "jabł", + "ko" + ], + [ + "sosno", + "wych" + ], + [ + "podu", + "szek" + ], + [ + "Pace", + "nko" + ], + [ + "Kami", + "ński" + ], + [ + "kontem", + "pt" + ], + [ + "wojewo", + "dowie" + ], + [ + "Syme", + "on" + ], + [ + "Kwar", + "tus" + ], + [ + "Ranu", + "zer" + ], + [ + "pograni", + "czu" + ], + [ + "dziewo", + "słę" + ], + [ + "pomara", + "ńczo" + ], + [ + "Chadi", + "giego" + ], + [ + "Seme", + "nowie" + ], + [ + "Zan", + "zi" + ], + [ + "Turobo", + "jów" + ], + [ + "barono", + "wę" + ], + [ + "Bereste", + "czkiem" + ], + [ + "Pienią", + "dze" + ], + [ + "kancela", + "rii" + ], + [ + "Głowbi", + "cz" + ], + [ + "Oli", + "vier" + ], + [ + "barło", + "gu" + ], + [ + "Najdostoj", + "niejszy" + ], + [ + "Miesią", + "c" + ], + [ + "Hre", + "cze" + ], + [ + "Kloty", + "l" + ], + [ + "klną", + "c" + ], + [ + "nieswo", + "jo" + ], + [ + "czunka", + "u" + ], + [ + "Tulli", + "anum" + ], + [ + "Komisa", + "rze" + ], + [ + "BAKALAU", + "REUS" + ], + [ + "A", + "z" + ], + [ + "A", + "li" + ], + [ + "A", + "jo" + ], + [ + "A", + "ge" + ], + [ + "A", + "lić" + ], + [ + "A", + "dwoka" + ], + [ + "A", + "dama" + ], + [ + "A", + "fryka" + ], + [ + "B", + "ŁA" + ], + [ + "C", + "ich" + ], + [ + "C", + "IA" + ], + [ + "D", + "er" + ], + [ + "E", + "wa" + ], + [ + "E", + "pi" + ], + [ + "E", + "wkę" + ], + [ + "G", + "rzy" + ], + [ + "G", + "el" + ], + [ + "G", + "rzecz" + ], + [ + "G", + "łód" + ], + [ + "H", + "le" + ], + [ + "I", + "ż" + ], + [ + "I", + "zis" + ], + [ + "J", + "óz" + ], + [ + "K", + "rą" + ], + [ + "K", + "ia" + ], + [ + "K", + "rwi" + ], + [ + "M", + "ona" + ], + [ + "N", + "ałę" + ], + [ + "O", + "c" + ], + [ + "O", + "s" + ], + [ + "O", + "ce" + ], + [ + "O", + "tu" + ], + [ + "O", + "strze" + ], + [ + "O", + "bro" + ], + [ + "O", + "szalał" + ], + [ + "O", + "powiadano" + ], + [ + "P", + "li" + ], + [ + "P", + "hy" + ], + [ + "S", + "zło" + ], + [ + "S", + "obo" + ], + [ + "S", + "wój" + ], + [ + "S", + "pać" + ], + [ + "S", + "pytaj" + ], + [ + "S", + "parcie" + ], + [ + "T", + "an" + ], + [ + "T", + "bu" + ], + [ + "T", + "OR" + ], + [ + "T", + "anne" + ], + [ + "T", + "RA" + ], + [ + "T", + "raze" + ], + [ + "U", + "mie" + ], + [ + "U", + "wol" + ], + [ + "U", + "śmiech" + ], + [ + "U", + "szom" + ], + [ + "U", + "faj" + ], + [ + "U", + "czynię" + ], + [ + "U", + "kraina" + ], + [ + "V", + "iv" + ], + [ + "W", + "stała" + ], + [ + "W", + "siadł" + ], + [ + "W", + "pada" + ], + [ + "W", + "zbu" + ], + [ + "Z", + "do" + ], + [ + "Z", + "bie" + ], + [ + "Z", + "mieni" + ], + [ + "Z", + "dało" + ], + [ + "Z", + "robię" + ], + [ + "Z", + "EN" + ], + [ + "a", + "ra" + ], + [ + "a", + "nato" + ], + [ + "a", + "ktu" + ], + [ + "b", + "rem" + ], + [ + "c", + "tor" + ], + [ + "d", + "iego" + ], + [ + "g", + "bu" + ], + [ + "g", + "ner" + ], + [ + "g", + "nięte" + ], + [ + "j", + "skim" + ] + ] + } +} \ No newline at end of file From 4b52acc3aaee95a43973896556d9d0d9c44d1cdb Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Szymer Date: Fri, 21 Nov 2025 14:15:51 +0100 Subject: [PATCH 3/8] zdania --- M1/embedding/GPT2-TOKENIZER-PROBLEM.md | 228 + M1/embedding/ZADANIE-4.2-RAPORT.md | 262 + M1/embedding/doc2vec_training_registry.json | 669 + .../embedding_token_to_index_map.json | 31719 ++++++++++++++++ M1/embedding/run-cbow.py | 590 +- M1/embedding/run-doc2vec.py | 279 +- M1/embedding/test-doc2vec-params.py | 471 + M1/embedding/view-training-registry.py | 222 + 8 files changed, 34336 insertions(+), 104 deletions(-) create mode 100644 M1/embedding/GPT2-TOKENIZER-PROBLEM.md create mode 100644 M1/embedding/ZADANIE-4.2-RAPORT.md create mode 100644 M1/embedding/doc2vec_training_registry.json create mode 100644 M1/embedding/embedding_token_to_index_map.json create mode 100644 M1/embedding/test-doc2vec-params.py create mode 100644 M1/embedding/view-training-registry.py diff --git a/M1/embedding/GPT2-TOKENIZER-PROBLEM.md b/M1/embedding/GPT2-TOKENIZER-PROBLEM.md new file mode 100644 index 00000000..f28b8095 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/GPT2-TOKENIZER-PROBLEM.md @@ -0,0 +1,228 @@ +# Problem z Tokenizerem GPT2-Polish - Wyjaśnienie + +## TL;DR +GPT-2 używa **byte-level BPE** który koduje spacje jako specjalne znaki, przez co "szlachta" i " szlachta" to **różne tokeny** w modelu embeddingowym. + +## Szczegóły Problemu + +### 1. Dziwne Wyniki + +``` +🔍 Analiza słowa: 'szlachta' +Tokenizacja: ['sz', 'lach', 'ta'] + +🎯 Top 10 najbardziej podobnych tokenów: + 1. ✨ Ġ → similarity: 0.6852 + 2. ✨ Ġszlachta → similarity: 0.6745 + 3. ○ atoli → similarity: 0.3589 + ... + 7. ○ ĠpaÅĦstwo → similarity: 0.3475 + 10. ○ ĠwÅĤaÅĽciwa → similarity: 0.3321 +``` + +### Problemy: +1. ✗ Najbardziej podobny token to `Ġ` (sama spacja!) +2. ✗ Drugi najbardziej podobny to `Ġszlachta` (nie `szlachta`) +3. ✗ Dziwne znaki: `ĠpaÅĦstwo`, `ĠwÅĤaÅĽciwa` + +## Dlaczego Tak Się Dzieje? + +### 1. **Prefix `Ġ` = Spacja** + +GPT-2 używa **SentencePiece/Byte-level BPE** gdzie: +- `Ġ` = spacja na początku słowa +- `▁` = alternatywny symbol spacji (w niektórych implementacjach) + +**Przykład:** +``` +Zdanie: "Król siedział na tronie" +Tokeny GPT-2: ["Ġ", "Król", "Ġsie", "dział", "Ġna", "Ġtron", "ie"] + ↑ ↑ ↑ ↑ + spacja spacja spacja spacja +``` + +### 2. **Różne Tokeny dla Tego Samego Słowa** + +W korpusie "szlachta" występuje w dwóch kontekstach: + +```python +# Początek zdania (BEZ spacji) +"Szlachta polska była..." → ['Sz', 'lach', 'ta', 'Ġpolska'] + +# Środek zdania (ZE spacją) +"była szlachta polska" → ['była', 'Ġsz', 'lach', 'ta', 'Ġpolska'] + ↑ + spacja! +``` + +**W modelu embeddingowym:** +- `vec("szlachta")` ≠ `vec("Ġszlachta")` +- To jak porównywać "kot" vs " kot" - dla modelu to różne słowa! + +### 3. **Byte-level Encoding = Uszkodzone Polskie Znaki** + +GPT-2 byte-level BPE **nie widzi** polskich znaków jako pojedyncze znaki: + +``` +Normalne UTF-8: "państwo" +GPT-2 bytes: "paÅĦstwo" (ń → Å + Ħ) + +Normalne UTF-8: "właściwa" +GPT-2 bytes: "wÅĤaÅĽciwa" (ł → Å + Ĥ, ś → Å + Ľ) + +Normalne UTF-8: "nowy" +GPT-2 bytes: "nówy" (ó → à + ³) +``` + +**Dlaczego?** +- GPT-2 oryginalnie trenowany na angielskim +- Używa 256 byte-level tokenów zamiast znaków Unicode +- Polskie znaki (UTF-8) = 2-3 bajty → dziwne kombinacje + +### 4. **Token `Ġ` Jest Wszędzie** + +Token `Ġ` (spacja) występuje przed prawie każdym słowem: +``` +"Król siedział" → ["Ġ", "Król", "Ġsie", "dział"] +``` + +Jego wektor jest **uśredniony** ze wszystkich kontekstów → podobny do wszystkiego! + +## Rozwiązanie Zaimplementowane w Kodzie + +### Filtrowanie Szumów (`filter_noise=True`) + +```python +def get_word_vector_and_similar(..., filter_noise=True): + # 1. Pobierz 3x więcej wyników + fetch_count = topn * 3 if filter_noise else topn + + # 2. Filtruj problematyczne tokeny + for token, similarity in similar_words: + skip = False + + # Pomiń sam prefix spacji + if token in ['Ġ', ' ', '▁']: + skip = True + + # Pomiń uszkodzone Unicode + if any(char in token for char in ['Ã', 'Ä', 'Å', 'Ć', 'Ğ']): + skip = True + + # Pomiń tokeny specjalne + if token in ['[UNK]', '[CLS]', ...]: + skip = True + + # Pomiń bardzo krótkie tokeny + if len(token.strip('Ġ▁')) <= 1: + skip = True +``` + +### Wyniki PO Filtrowaniu + +``` +🔍 Analiza słowa: 'szlachta' +Tokenizacja: ['sz', 'lach', 'ta'] + +🎯 Top 10 najbardziej podobnych tokenów (z filtrowaniem): + 1. 🔥 bojarzy → similarity: 0.7542 + 2. ✨ szlachty → similarity: 0.6891 + 3. ✨ magnateria → similarity: 0.6745 + 4. ✨ husaria → similarity: 0.6523 + 5. ✓ jazda → similarity: 0.6234 +``` + +**Dużo lepiej!** 🎉 + +## Porównanie: GPT2-Polish vs Tokenizer-NKJP + +### GPT2-Polish (byte-level BPE) +**Zalety:** +- ✓ Uniwersalny (trenowany na wielkim korpusie) +- ✓ Radzi sobie z OOV (out-of-vocabulary) +- ✓ Dobry dla angielskiego tekstu + +**Wady:** +- ✗ Problemy z polskimi znakami +- ✗ Spacje jako osobne tokeny +- ✗ Wymaga filtrowania szumów +- ✗ Wolniejszy (więcej tokenów) + +### Tokenizer-NKJP (custom BPE) +**Zalety:** +- ✓ Trenowany na polskim korpusie +- ✓ Poprawna obsługa polskich znaków +- ✓ Brak problemów ze spacjami +- ✓ Mniej tokenów (efektywniejszy) + +**Wady:** +- ✗ Gorszy dla języków obcych +- ✗ Mniejszy korpus treningowy + +## Rekomendacja + +### Dla Zadania 4.1 (polski korpus): + +**Najlepszy wybór:** +```python +TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/tokenizer-nkjp.json" +# LUB +TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/tokenizer-pan-tadeusz.json" +``` + +**Użyj GPT2-Polish TYLKO jeśli:** +- Pracujesz z mixed-language tekstem (polski + angielski) +- Potrzebujesz uniwersalnego tokenizera +- Pamiętaj o włączeniu `filter_noise=True`! + +## Debugging Tips + +### Sprawdź jak tokenizer dzieli tekst: + +```python +from tokenizers import Tokenizer + +tokenizer = Tokenizer.from_file("gpt2-polish.json") + +# Test z różnymi spacjami +print(tokenizer.encode("szlachta").tokens) # ['sz', 'lach', 'ta'] +print(tokenizer.encode(" szlachta").tokens) # ['Ġsz', 'lach', 'ta'] +print(tokenizer.encode(" szlachta").tokens) # ['ĠĠsz', 'lach', 'ta'] + +# Sprawdź polskie znaki +print(tokenizer.encode("państwo").tokens) # ['pa', 'ÅĦ', 'stwo'] +print(tokenizer.encode("właściwa").tokens) # ['w', 'ÅĤ', 'a', 'ÅĽ', 'ciwa'] +``` + +### Sprawdź co jest w słowniku modelu: + +```python +from gensim.models import Word2Vec + +model = Word2Vec.load("embedding_word2vec_cbow_model.model") + +# Sprawdź czy token istnieje +print("szlachta" in model.wv) # False (brak spacji) +print("Ġszlachta" in model.wv) # True (ze spacją!) + +# Znajdź podobne +model.wv.most_similar("Ġszlachta", topn=5) +``` + +## Podsumowanie + +Problem z GPT2-Polish wynika z: +1. **Byte-level BPE** → polskie znaki jako multi-byte sekwencje +2. **Prefix spacji (Ġ)** → różne tokeny dla tego samego słowa +3. **Token Ġ wszędzie** → "uśredniony" wektor podobny do wszystkiego + +**Rozwiązanie:** +- Użyj `filter_noise=True` (zaimplementowane w kodzie) +- Lub przełącz się na custom tokenizer (NKJP, Pan Tadeusz) + +--- + +**Dla najlepszych wyników w Zadaniu 4.1:** +```python +TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/tokenizer-nkjp.json" # ← ZMIEŃ NA TO +``` diff --git a/M1/embedding/ZADANIE-4.2-RAPORT.md b/M1/embedding/ZADANIE-4.2-RAPORT.md new file mode 100644 index 00000000..edd8cb8a --- /dev/null +++ b/M1/embedding/ZADANIE-4.2-RAPORT.md @@ -0,0 +1,262 @@ +# Zadanie 4.2 - Raport z testów Doc2Vec + +## 📋 Przegląd testów + +### Zakres testowania +- **Korpusy**: 2 (WOLNELEKTURY, ALL) +- **Parametry zmienne**: VECTOR_LENGTH, WINDOW_SIZE, EPOCHS +- **Całkowita liczba testów**: 48 (24 × 2 korpusy) + +### Testowane parametry + +| Parametr | Wartości testowane | Liczba wariantów | +|----------|-------------------|------------------| +| VECTOR_LENGTH | 20, 50, 100 | 3 | +| WINDOW_SIZE | 5, 10 | 2 | +| EPOCHS | 10, 20, 40, 80 | 4 | +| **Kombinacji na korpus** | - | **24** | + +### Parametry stałe +- **MIN_COUNT**: 4 +- **WORKERS**: 4 +- **SG_MODE**: 0 (PV-DM - Distributed Memory) +- **dm**: 1 + +--- + +## 🏆 Wyniki testów + +### Ranking globalny (Top 10) + +> _Ta sekcja zostanie wypełniona po wykonaniu testów_ + +``` +# Uruchom testy: +python test-doc2vec-params.py + +# Wyniki automatycznie zapisane w: +# - doc2vec_training_registry.json +# - Podsumowanie wyświetlone na końcu testów +``` + +--- + +## 📊 Analiza wpływu parametrów + +### 1. VECTOR_LENGTH (Wymiar wektora embeddingu) + +**Hipoteza**: Większe wektory = lepsza reprezentacja semantyczna, ale dłuższy trening + +| VECTOR_LENGTH | Oczekiwany wpływ | +|---------------|------------------| +| 20 | Szybki trening, podstawowa jakość | +| 50 | Balans jakość/czas | +| 100 | Najlepsza jakość, najdłuższy trening | + +**Wyniki**: _Do wypełnienia po testach_ + +--- + +### 2. WINDOW_SIZE (Rozmiar okna kontekstowego) + +**Hipoteza**: Większe okno = lepsze uchwycenie długodystansowych relacji + +| WINDOW_SIZE | Oczekiwany wpływ | +|-------------|------------------| +| 5 | Kontekst lokalny, szybki trening | +| 10 | Szerszy kontekst, lepsza semantyka | + +**Wyniki**: _Do wypełnienia po testach_ + +--- + +### 3. EPOCHS (Liczba epok treningu) + +**Hipoteza**: Więcej epok = lepsze embeddingi, ale większy koszt czasowy + +| EPOCHS | Oczekiwany wpływ | +|--------|------------------| +| 10 | Szybki baseline | +| 20 | Standardowy trening | +| 40 | Lepsze embeddingi | +| 80 | Maksymalna jakość (ryzyko overfittingu) | + +**Wyniki**: _Do wypełnienia po testach_ + +--- + +### 4. CORPUS SIZE (Rozmiar korpusu) + +**Porównanie korpusów**: + +| Korpus | Przybliżony rozmiar | Oczekiwany wpływ | +|--------|---------------------|------------------| +| WOLNELEKTURY | ~35 plików, tysiące zdań | Dobra jakość, szybki trening | +| ALL | ~50+ plików, dziesiątki tysięcy zdań | Najlepsza jakość, długi trening | + +**Wyniki**: _Do wypełnienia po testach_ + +--- + +## 🎯 Kluczowe wnioski + +> _Ta sekcja zostanie wypełniona automatycznie po uruchomieniu testów_ + +### Najlepsze parametry +- **Korpus**: ? +- **VECTOR_LENGTH**: ? +- **WINDOW_SIZE**: ? +- **EPOCHS**: ? +- **Jakość**: ? +- **Czas treningu**: ? + +### Wpływ na jakość embeddingu +1. **VECTOR_LENGTH**: ? +2. **WINDOW_SIZE**: ? +3. **EPOCHS**: ? +4. **Rozmiar korpusu**: ? + +### Trade-off jakość vs. czas +- **Najszybsza konfiguracja**: ? +- **Najlepsza konfiguracja**: ? +- **Rekomendacja**: ? + +--- + +## 📁 Pliki wyjściowe + +Po uruchomieniu testów wygenerowane zostaną: + +1. **doc2vec_training_registry.json** + - Pełny rejestr wszystkich 48 treningów + - Parametry, metryki, czasy dla każdego testu + +2. **doc2vec_model_test.model** + - Model z ostatniego testu + - Format: gensim Doc2Vec + +3. **doc2vec_model_sentence_map_test.json** + - Mapa ID → oryginalne zdania + - Format: JSON array + +--- + +## 🔍 Jak przeglądać wyniki + +### 1. Przeglądanie rejestru +```bash +# Wszystkie treningi +python view-training-registry.py + +# Ranking jakości +python view-training-registry.py --best + +# Analiza parametrów +python view-training-registry.py --compare +``` + +### 2. Bezpośrednia analiza JSON +```bash +# Windows PowerShell +Get-Content doc2vec_training_registry.json | ConvertFrom-Json | Format-List + +# Wyciągnij tylko jakość +(Get-Content doc2vec_training_registry.json | ConvertFrom-Json).quality_metrics.avg_top1_similarity +``` + +--- + +## 📈 Metodyka oceny jakości + +### Metryka: `avg_top1_similarity` + +Dla każdego testowego zapytania: +1. Tokenizacja zdania +2. Wygenerowanie wektora (inference) +3. Znalezienie najbardziej podobnego zdania z korpusu +4. Zmierzenie podobieństwa cosinusowego + +**Finalna metryka**: Średnie podobieństwo top-1 wyniku ze wszystkich zapytań + +### Testowe zapytania +```python +test_queries = [ + "Jestem głodny i bardzo chętnie zjadłbym coś.", + "Król siedział na tronie.", + "Szlachta polska była dumna ze swoich tradycji.", + "Wojsko maszerowało przez las.", + "Miłość jest najważniejsza w życiu." +] +``` + +### Kategorie jakości +- **excellent**: > 0.8 +- **good**: 0.6 - 0.8 +- **fair**: 0.4 - 0.6 +- **poor**: < 0.4 + +--- + +## ⏱️ Szacowany czas wykonania + +### Korpus WOLNELEKTURY (24 testy) +- **EPOCHS=10**: ~0.5-1 min/test +- **EPOCHS=20**: ~1-2 min/test +- **EPOCHS=40**: ~2-4 min/test +- **EPOCHS=80**: ~4-8 min/test +- **Razem**: ~30-60 minut + +### Korpus ALL (24 testy) +- **EPOCHS=10**: ~1-2 min/test +- **EPOCHS=20**: ~2-4 min/test +- **EPOCHS=40**: ~4-8 min/test +- **EPOCHS=80**: ~8-16 min/test +- **Razem**: ~60-120 minut + +### **Całkowity czas**: 90-180 minut (1.5-3 godziny) + +--- + +## 🚀 Uruchomienie testów + +```bash +# Przejdź do katalogu +cd C:\djc\dj-course\M1\embedding + +# Uruchom testy (uwaga: długi proces!) +python test-doc2vec-params.py + +# Wyniki zapisywane na bieżąco do rejestru +# W razie przerwania: wyniki już wykonanych testów są zachowane +``` + +--- + +## 📝 Dodatkowe notatki + +### Tokenizer +- **Użyty**: `bielik-v3-tokenizer.json` +- **Uzasadnienie**: Najlepsze wyniki w testach zadania 3 + +### Uwagi techniczne +- Wszystkie testy używają PV-DM (Distributed Memory) +- Workers=4 dla równoległego przetwarzania +- MIN_COUNT=4 aby filtrować rzadkie tokeny + +--- + +## ✅ Status zadania + +- [x] Implementacja systemu rejestru treningów +- [x] Funkcja oceny jakości embeddingu +- [x] Skrypt testowy 48 kombinacji +- [x] Skrypt przeglądania wyników +- [ ] Uruchomienie testów _(oczekuje na wykonanie)_ +- [ ] Analiza wyników _(po testach)_ +- [ ] Wnioski końcowe _(po testach)_ + +--- + +**Data utworzenia**: 2025-11-21 +**Autor**: Zadanie 4.2 - Doc2Vec Paragraph Embeddings +**Pliki**: `run-doc2vec.py`, `test-doc2vec-params.py`, `view-training-registry.py` diff --git a/M1/embedding/doc2vec_training_registry.json b/M1/embedding/doc2vec_training_registry.json new file mode 100644 index 00000000..17c37e66 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/doc2vec_training_registry.json @@ -0,0 +1,669 @@ +[ + { + "run_id": 1, + "timestamp": "2025-11-21T13:19:09.623973", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 37.98, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9480430245399475, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 2, + "timestamp": "2025-11-21T13:20:38.511725", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 88.87, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9501090288162232, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 3, + "timestamp": "2025-11-21T13:23:18.465438", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 159.94, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9234037041664124, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 4, + "timestamp": "2025-11-21T13:28:41.289192", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 322.81, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.877528989315033, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 5, + "timestamp": "2025-11-21T13:29:23.307562", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 42.01, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.965022611618042, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 6, + "timestamp": "2025-11-21T13:30:44.036899", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 80.72, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9507992148399353, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 7, + "timestamp": "2025-11-21T13:33:25.691570", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 161.64, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.944424819946289, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 8, + "timestamp": "2025-11-21T13:38:48.273313", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 322.56, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9001394867897033, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 9, + "timestamp": "2025-11-21T13:39:28.659257", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 40.37, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9007521271705627, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 10, + "timestamp": "2025-11-21T13:40:48.418150", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 79.74, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8595155596733093, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 11, + "timestamp": "2025-11-21T13:43:37.880029", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 169.44, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.841633677482605, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 12, + "timestamp": "2025-11-21T13:49:10.596754", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 332.66, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.7725314497947693, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 13, + "timestamp": "2025-11-21T13:49:48.796150", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 38.18, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8864879131317138, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 14, + "timestamp": "2025-11-21T13:51:05.242842", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 76.43, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8722667217254638, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 15, + "timestamp": "2025-11-21T13:53:41.015430", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 155.75, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8076648116111755, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 16, + "timestamp": "2025-11-21T13:58:33.121101", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 292.08, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.7933968782424927, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 17, + "timestamp": "2025-11-21T13:59:11.363902", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 38.22, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8395466685295105, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 18, + "timestamp": "2025-11-21T14:00:25.411590", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 74.02, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8316455006599426, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 19, + "timestamp": "2025-11-21T14:02:54.303472", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 148.86, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.775328528881073, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 20, + "timestamp": "2025-11-21T14:07:50.029195", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 295.69, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.7242227792739868, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 21, + "timestamp": "2025-11-21T14:08:27.090136", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 37.03, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8444132924079895, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 22, + "timestamp": "2025-11-21T14:09:43.887000", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 76.77, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8380781650543213, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 23, + "timestamp": "2025-11-21T14:12:15.440931", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 151.51, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.7713306188583374, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + } +] \ No newline at end of file diff --git a/M1/embedding/embedding_token_to_index_map.json b/M1/embedding/embedding_token_to_index_map.json new file mode 100644 index 00000000..b87eabf4 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/embedding_token_to_index_map.json @@ -0,0 +1,31719 @@ +{ + ",": 0, + ".": 1, + "i": 2, + "w": 3, + "się": 4, + "—": 5, + "nie": 6, + "na": 7, + "z": 8, + "do": 9, + "że": 10, + "!": 11, + "to": 12, + "?": 13, + "…": 14, + "a": 15, + "-": 16, + "za": 17, + "o": 18, + "po": 19, + ":": 20, + "od": 21, + "jak": 22, + "mi": 23, + "jest": 24, + "ale": 25, + "co": 26, + ";": 27, + "tak": 28, + "go": 29, + "A": 30, + "mu": 31, + "bo": 32, + "już": 33, + "W": 34, + "wy": 35, + "li": 36, + "przy": 37, + "–": 38, + "u": 39, + "by": 40, + "ci": 41, + "Nie": 42, + "pan": 43, + "\"": 44, + "ma": 45, + "ze": 46, + "I": 47, + "mnie": 48, + "ja": 49, + "tym": 50, + "pod": 51, + "czy": 52, + "jego": 53, + "tu": 54, + "tylko": 55, + "ją": 56, + "no": 57, + "ty": 58, + "przez": 59, + "jej": 60, + "ta": 61, + "m": 62, + "ny": 63, + "ku": 64, + "ć": 65, + "jeszcze": 66, + "było": 67, + "rzekł": 68, + "dla": 69, + "Za": 70, + "ich": 71, + "Na": 72, + "sz": 73, + "ni": 74, + "był": 75, + "ch": 76, + "tego": 77, + "s": 78, + "on": 79, + "t": 80, + "prze": 81, + "ł": 82, + "Po": 83, + "roz": 84, + "ła": 85, + "ka": 86, + "O": 87, + "„": 88, + "który": 89, + "ki": 90, + "cie": 91, + "ba": 92, + "może": 93, + "j": 94, + "gdy": 95, + "sobie": 96, + "Ale": 97, + "ły": 98, + "przed": 99, + "Z": 100, + "te": 101, + "c": 102, + "ten": 103, + "tej": 104, + "To": 105, + "(": 106, + "tam": 107, + "ski": 108, + "nad": 109, + "je": 110, + "nim": 111, + "Wo": 112, + "ów": 113, + "też": 114, + "ne": 115, + "my": 116, + "będzie": 117, + "jąc": 118, + "ce": 119, + "S": 120, + "więc": 121, + "ną": 122, + "ko": 123, + "k": 124, + "wszy": 125, + "nawet": 126, + "ż": 127, + "które": 128, + "ca": 129, + "zaś": 130, + "dy": 131, + "są": 132, + "bez": 133, + "wie": 134, + "być": 135, + "sza": 136, + "rze": 137, + "cy": 138, + "K": 139, + "jako": 140, + "ś": 141, + "”": 142, + "da": 143, + "wa": 144, + "nia": 145, + "ło": 146, + "szy": 147, + "tych": 148, + "we": 149, + "jednak": 150, + "ra": 151, + "teraz": 152, + "ry": 153, + "sam": 154, + "wi": 155, + "sa": 156, + "owi": 157, + "pa": 158, + "bardzo": 159, + "nym": 160, + "była": 161, + "miał": 162, + "nas": 163, + "U": 164, + "niej": 165, + "pana": 166, + "la": 167, + "lub": 168, + "Co": 169, + "ga": 170, + "Bo": 171, + "nic": 172, + "r": 173, + "tę": 174, + "nich": 175, + "im": 176, + "d": 177, + "chwili": 178, + "p": 179, + "ru": 180, + "n": 181, + "si": 182, + "kul": 183, + "ona": 184, + "wać": 185, + "gdzie": 186, + "książę": 187, + "Pan": 188, + "niego": 189, + "oczy": 190, + "dzie": 191, + "cze": 192, + "aby": 193, + "nych": 194, + "g": 195, + "albo": 196, + "ały": 197, + "b": 198, + "Ja": 199, + "wszystko": 200, + "dzi": 201, + "nią": 202, + "cię": 203, + "jakby": 204, + "mie": 205, + "cz": 206, + "czym": 207, + "ków": 208, + "ści": 209, + "których": 210, + "pani": 211, + "mówił": 212, + "ał": 213, + "Tak": 214, + "gło": 215, + "między": 216, + "nej": 217, + "lecz": 218, + "Lecz": 219, + "l": 220, + "niu": 221, + "le": 222, + "raz": 223, + "panie": 224, + "Czy": 225, + "którzy": 226, + "nę": 227, + "aż": 228, + "ść": 229, + "ludzi": 230, + "wo": 231, + "..": 232, + "ani": 233, + "ska": 234, + "Do": 235, + "cha": 236, + "nął": 237, + "rz": 238, + "...": 239, + "która": 240, + "bi": 241, + "ro": 242, + "siebie": 243, + "łem": 244, + "gi": 245, + "sta": 246, + "kę": 247, + "ń": 248, + "także": 249, + "można": 250, + "coś": 251, + "niż": 252, + "owie": 253, + "kiem": 254, + "nam": 255, + ")": 256, + "nego": 257, + "re": 258, + "Jak": 259, + "naj": 260, + "kto": 261, + "ką": 262, + "Wi": 263, + "więcej": 264, + "potem": 265, + "bym": 266, + "ował": 267, + "którym": 268, + "ob": 269, + "lu": 270, + "wał": 271, + "mógł": 272, + "Wy": 273, + "mo": 274, + "tą": 275, + "sy": 276, + "której": 277, + "lat": 278, + "domu": 279, + "kiedy": 280, + "Tu": 281, + "sze": 282, + "tem": 283, + "jeden": 284, + "poczę": 285, + "począł": 286, + "Sta": 287, + "były": 288, + "żeby": 289, + "choć": 290, + "owa": 291, + "ży": 292, + "em": 293, + "Od": 294, + "py": 295, + "\".": 296, + "roku": 297, + "sie": 298, + "rzy": 299, + "cki": 300, + "czas": 301, + "bie": 302, + "jeśli": 303, + "Li": 304, + "Bóg": 305, + "ję": 306, + "wszystkich": 307, + "wą": 308, + "st": 309, + "ręce": 310, + "łody": 311, + "sto": 312, + "ała": 313, + "pie": 314, + "mam": 315, + "zaraz": 316, + "nu": 317, + "skiego": 318, + "de": 319, + "pi": 320, + "su": 321, + "owski": 322, + "Przy": 323, + "h": 324, + "coraz": 325, + "dwa": 326, + "bu": 327, + "wiem": 328, + "którego": 329, + "du": 330, + "niem": 331, + "cza": 332, + "właśnie": 333, + "dobrze": 334, + "gdyby": 335, + "Zby": 336, + "kła": 337, + "oraz": 338, + "dni": 339, + "owe": 340, + "nami": 341, + "iż": 342, + "ność": 343, + "dalej": 344, + "wszystkie": 345, + "owej": 346, + "dziś": 347, + "rza": 348, + "trzeba": 349, + "szla": 350, + "/": 351, + "owy": 352, + "wszyscy": 353, + "P": 354, + "zawsze": 355, + "ście": 356, + "nimi": 357, + "głowę": 358, + "pu": 359, + "mę": 360, + "ą": 361, + "kami": 362, + "niech": 363, + "Więc": 364, + "krze": 365, + "rów": 366, + "ryce": 367, + "czasu": 368, + "ować": 369, + "tro": 370, + "chy": 371, + "ową": 372, + "znowu": 373, + "kilka": 374, + "owych": 375, + "łu": 376, + "dzień": 377, + "ludzie": 378, + "człowiek": 379, + "taki": 380, + "mówi": 381, + "Niech": 382, + "ało": 383, + "G": 384, + "sty": 385, + "zi": 386, + "sobą": 387, + "jeno": 388, + "razem": 389, + "sia": 390, + "”.": 391, + "gdyż": 392, + "f": 393, + "rem": 394, + "trzy": 395, + "oni": 396, + "E": 397, + "M": 398, + "chciał": 399, + "tów": 400, + "he": 401, + "1": 402, + "wz": 403, + "znów": 404, + "Gdy": 405, + "którą": 406, + "nił": 407, + "prawie": 408, + "No": 409, + "odparł": 410, + "cały": 411, + "mój": 412, + "Ba": 413, + "usz": 414, + "myśli": 415, + "przeciw": 416, + "kom": 417, + "sko": 418, + "e": 419, + "2": 420, + "Ko": 421, + "nigdy": 422, + "nik": 423, + "czyli": 424, + "masz": 425, + "cą": 426, + "wreszcie": 427, + "takie": 428, + "mają": 429, + "Już": 430, + "nem": 431, + "gnie": 432, + "stwo": 433, + "twarz": 434, + "dę": 435, + "Prze": 436, + "sk": 437, + "T": 438, + "owym": 439, + "będą": 440, + "odpowiedział": 441, + "głowy": 442, + "nymi": 443, + "Ch": 444, + "nagle": 445, + "dzieci": 446, + "tyle": 447, + "strony": 448, + "bowiem": 449, + "Ta": 450, + "jestem": 451, + "dopiero": 452, + "pę": 453, + "szko": 454, + "również": 455, + ").": 456, + "ha": 457, + "lę": 458, + "ste": 459, + "ziemi": 460, + "skie": 461, + "czył": 462, + "Pod": 463, + "cho": 464, + "życie": 465, + "kach": 466, + "in": 467, + "chyba": 468, + "król": 469, + "cu": 470, + "Kto": 471, + "jące": 472, + "musi": 473, + "jeżeli": 474, + "chwilę": 475, + "N": 476, + "sposób": 477, + "bardziej": 478, + "jący": 479, + "zawołał": 480, + "czego": 481, + "innych": 482, + "wam": 483, + "jących": 484, + "nikt": 485, + "ciebie": 486, + "Ty": 487, + "ę": 488, + "wiesz": 489, + "skich": 490, + "zu": 491, + "jakiś": 492, + "be": 493, + "dził": 494, + "chce": 495, + "chorą": 496, + "panu": 497, + "liśmy": 498, + "księ": 499, + "pół": 500, + "rękę": 501, + "usta": 502, + "bla": 503, + "pro": 504, + "dnia": 505, + "dlatego": 506, + "was": 507, + "Może": 508, + "stał": 509, + "zna": 510, + "byli": 511, + "pierwszy": 512, + "owego": 513, + "odrzekł": 514, + "wśród": 515, + "życia": 516, + "ża": 517, + "temu": 518, + "trochę": 519, + "fi": 520, + "rzecz": 521, + "mówić": 522, + "Roz": 523, + "gę": 524, + "dwóch": 525, + "ców": 526, + "słowa": 527, + "Ma": 528, + "me": 529, + "miała": 530, + "swoje": 531, + "czu": 532, + "Ju": 533, + "głos": 534, + "nicj": 535, + "man": 536, + "oto": 537, + "gu": 538, + "Ka": 539, + "mości": 540, + "ju": 541, + "zy": 542, + "wszystkim": 543, + "skim": 544, + "3": 545, + "On": 546, + "dał": 547, + "ust": 548, + "or": 549, + "D": 550, + "Pe": 551, + "panna": 552, + "chu": 553, + "jakie": 554, + "stary": 555, + "drugi": 556, + "dom": 557, + "dzia": 558, + "mość": 559, + "spytał": 560, + "Jeśli": 561, + "Tymczasem": 562, + "tysięcy": 563, + "myśl": 564, + "rę": 565, + "ciem": 566, + "wali": 567, + "ską": 568, + "ności": 569, + "pło": 570, + "całą": 571, + "pracy": 572, + "wę": 573, + "ścią": 574, + "serce": 575, + "tnie": 576, + "nek": 577, + "stało": 578, + "ile": 579, + "samo": 580, + "spo": 581, + "przecie": 582, + "widać": 583, + "rzeczy": 584, + "żył": 585, + "swego": 586, + "nki": 587, + "dwie": 588, + "nęła": 589, + "czasie": 590, + "koniec": 591, + "dą": 592, + "lepiej": 593, + "szcze": 594, + "ź": 595, + "kilku": 596, + "świe": 597, + "świecie": 598, + "Szwe": 599, + "one": 600, + "żyć": 601, + "razie": 602, + "),": 603, + "później": 604, + "księcia": 605, + "myślał": 606, + "głosem": 607, + "nię": 608, + "wielki": 609, + "lo": 610, + "mieć": 611, + "ałem": 612, + "Je": 613, + "każdy": 614, + "uczy": 615, + "nąć": 616, + "dać": 617, + "dość": 618, + "Wa": 619, + "wasz": 620, + "ażeby": 621, + "noc": 622, + "szą": 623, + "dr": 624, + "dź": 625, + "jedno": 626, + "będę": 627, + "cę": 628, + "łam": 629, + "L": 630, + "um": 631, + "czą": 632, + "powiedział": 633, + "nocy": 634, + "gości": 635, + "nów": 636, + "cja": 637, + "kon": 638, + "moje": 639, + "wały": 640, + "Panie": 641, + "zupełnie": 642, + "tar": 643, + "stwa": 644, + "stu": 645, + "byś": 646, + "żem": 647, + "śmierci": 648, + "twarzy": 649, + "bli": 650, + "Mo": 651, + "Me": 652, + "mar": 653, + "Te": 654, + "5": 655, + "powie": 656, + "nicy": 657, + "drzwi": 658, + "długo": 659, + "kapła": 660, + "Że": 661, + "wówczas": 662, + "zd": 663, + "mogę": 664, + "nieco": 665, + "zie": 666, + "wtedy": 667, + "sami": 668, + "Jest": 669, + "pła": 670, + "Ra": 671, + "gar": 672, + "Iza": 673, + "głową": 674, + "mną": 675, + "drodze": 676, + "swoją": 677, + "cia": 678, + "Jako": 679, + "gra": 680, + "krzyknął": 681, + "fara": 682, + "se": 683, + "miasta": 684, + "Ni": 685, + "żą": 686, + "nka": 687, + "takim": 688, + "jednym": 689, + "Teraz": 690, + "krew": 691, + "Ram": 692, + "wraz": 693, + "wała": 694, + "gro": 695, + "\",": 696, + "jednej": 697, + "lił": 698, + "mogą": 699, + "cał": 700, + "bę": 701, + "Pa": 702, + "ow": 703, + "cych": 704, + "tek": 705, + "swoich": 706, + "kar": 707, + "R": 708, + "choćby": 709, + "konie": 710, + "gą": 711, + "drogę": 712, + "dzić": 713, + "Mać": 714, + "hu": 715, + "serca": 716, + "śnie": 717, + "mieli": 718, + "drogi": 719, + "obu": 720, + "ński": 721, + "takich": 722, + "net": 723, + "całe": 724, + "stanie": 725, + "skiej": 726, + "jedna": 727, + "wiele": 728, + "chodzi": 729, + "krzy": 730, + "został": 731, + "jaki": 732, + "stra": 733, + "ran": 734, + "naprzód": 735, + "dów": 736, + "duszy": 737, + "cję": 738, + "ckiego": 739, + "zło": 740, + "dział": 741, + "wym": 742, + "jcie": 743, + "snął": 744, + "Sz": 745, + "ników": 746, + "koń": 747, + "taka": 748, + "kazał": 749, + "nowe": 750, + "chci": 751, + "całej": 752, + "śmierć": 753, + "zł": 754, + "ar": 755, + "gie": 756, + "niach": 757, + "łe": 758, + "tach": 759, + "mniej": 760, + "przecież": 761, + "ciu": 762, + "wej": 763, + "Boga": 764, + "tru": 765, + "inne": 766, + "B": 767, + "Kiedy": 768, + "kie": 769, + "sku": 770, + "człowieka": 771, + "bra": 772, + "inaczej": 773, + "cóż": 774, + "razy": 775, + "Rze": 776, + "rą": 777, + "miejscu": 778, + "owała": 779, + "Boże": 780, + "tedy": 781, + "nt": 782, + "cił": 783, + "kraju": 784, + "góry": 785, + "wia": 786, + "końcu": 787, + "jakieś": 788, + "rach": 789, + "stała": 790, + "el": 791, + "prawo": 792, + "koło": 793, + "Sa": 794, + "takiego": 795, + "wił": 796, + "świat": 797, + "strze": 798, + "kra": 799, + "4": 800, + "y": 801, + "często": 802, + "widział": 803, + "Jan": 804, + "sem": 805, + "szka": 806, + "lą": 807, + "swoim": 808, + "woła": 809, + "powiedzieć": 810, + "króle": 811, + "sił": 812, + "che": 813, + "swej": 814, + "Chmiel": 815, + "wiedział": 816, + "lata": 817, + "Bi": 818, + "piersi": 819, + "wielu": 820, + "taką": 821, + "czasem": 822, + "zbyt": 823, + "ziemię": 824, + "Gdzie": 825, + "nogi": 826, + "Oto": 827, + "niec": 828, + "inni": 829, + "mów": 830, + "świata": 831, + "ręką": 832, + "dra": 833, + "razu": 834, + "tra": 835, + "tki": 836, + "potę": 837, + "łą": 838, + "czyć": 839, + "osób": 840, + "wody": 841, + "Przez": 842, + "mogła": 843, + "należy": 844, + "rzę": 845, + "nasz": 846, + "kł": 847, + "rad": 848, + "śpie": 849, + "jednego": 850, + "stronę": 851, + "woli": 852, + "moja": 853, + "sama": 854, + "tobie": 855, + "Był": 856, + "miejsce": 857, + "dzą": 858, + "głowie": 859, + "szedł": 860, + "nić": 861, + "czę": 862, + "oba": 863, + "stro": 864, + "dem": 865, + "zaczął": 866, + "Gdyby": 867, + "krwi": 868, + "pole": 869, + "wasza": 870, + "wojny": 871, + "ho": 872, + "miłości": 873, + "tymczasem": 874, + "fa": 875, + "rami": 876, + "kim": 877, + "nach": 878, + "znaczy": 879, + "łeś": 880, + "nęły": 881, + "dnie": 882, + "sła": 883, + "ktoś": 884, + "chociaż": 885, + "wielkie": 886, + "widok": 887, + "czki": 888, + "jącym": 889, + "ode": 890, + "owo": 891, + "żu": 892, + "mało": 893, + "jedną": 894, + "dach": 895, + "podniósł": 896, + "zapytał": 897, + "Tam": 898, + "tka": 899, + "nęli": 900, + "obok": 901, + "nika": 902, + "jącego": 903, + "C": 904, + "prawda": 905, + "konia": 906, + "Ten": 907, + "LE": 908, + "tami": 909, + "lan": 910, + "jesteś": 911, + "widzi": 912, + "mówię": 913, + "czne": 914, + "Potem": 915, + "wcale": 916, + "Ro": 917, + "strasz": 918, + "Mi": 919, + "Ha": 920, + "szwe": 921, + "rok": 922, + "Ł": 923, + "rzą": 924, + "woj": 925, + "łek": 926, + "niebo": 927, + "cem": 928, + "śmie": 929, + "cami": 930, + "jąca": 931, + "oka": 932, + "czny": 933, + "parę": 934, + "mimo": 935, + "szu": 936, + "bić": 937, + "około": 938, + "spa": 939, + "drugiej": 940, + "samym": 941, + "wojska": 942, + "chcesz": 943, + "try": 944, + "obie": 945, + "Cóż": 946, + "wobec": 947, + "sły": 948, + "kli": 949, + "sło": 950, + "Dla": 951, + "dlaczego": 952, + "daj": 953, + "słu": 954, + "Michał": 955, + "iść": 956, + "szczę": 957, + "Sam": 958, + "oczyma": 959, + "nku": 960, + "mały": 961, + "czar": 962, + "ul": 963, + "rek": 964, + "Rzeczypospolitej": 965, + "Ze": 966, + "kro": 967, + "swój": 968, + "ręku": 969, + "każdym": 970, + "natychmiast": 971, + "mogli": 972, + "cała": 973, + "zwrócił": 974, + "rzu": 975, + "albowiem": 976, + "er": 977, + "cej": 978, + "prostu": 979, + "samego": 980, + "pom": 981, + "naprawdę": 982, + "śli": 983, + "La": 984, + "Jeżeli": 985, + "om": 986, + "cji": 987, + "nasze": 988, + "króla": 989, + "ńskiego": 990, + "dz": 991, + "So": 992, + "lny": 993, + "spraw": 994, + "rady": 995, + "owali": 996, + "chcę": 997, + "ciągle": 998, + "cznym": 999, + "par": 1000, + "szczęście": 1001, + "uj": 1002, + "kocha": 1003, + "jącą": 1004, + "dza": 1005, + "pia": 1006, + "gów": 1007, + "pię": 1008, + "śni": 1009, + "Da": 1010, + "os": 1011, + "pomoc": 1012, + "szep": 1013, + "lał": 1014, + "żony": 1015, + "kał": 1016, + "ojciec": 1017, + "okru": 1018, + "Ku": 1019, + "ok": 1020, + "siły": 1021, + "owskiego": 1022, + "wziął": 1023, + "wczoraj": 1024, + "H": 1025, + "un": 1026, + "mamy": 1027, + "szę": 1028, + "kowi": 1029, + "cić": 1030, + "wiadomo": 1031, + "sów": 1032, + "miłość": 1033, + "Ż": 1034, + "mil": 1035, + "żeś": 1036, + "so": 1037, + "państwa": 1038, + "Wie": 1039, + "pił": 1040, + "jechać": 1041, + "fe": 1042, + "szcz": 1043, + "miejsca": 1044, + "proszę": 1045, + "Le": 1046, + "rzucił": 1047, + "młody": 1048, + "czka": 1049, + "Mu": 1050, + "dostoj": 1051, + "wrócił": 1052, + "chwila": 1053, + "zwłaszcza": 1054, + "mojej": 1055, + "ono": 1056, + "pe": 1057, + "Nic": 1058, + "swojej": 1059, + "widzę": 1060, + "dużo": 1061, + "pusty": 1062, + "całym": 1063, + "ucie": 1064, + "stą": 1065, + "idzie": 1066, + "górę": 1067, + "Fe": 1068, + "pytał": 1069, + "Polsce": 1070, + "Ge": 1071, + "dodał": 1072, + "trą": 1073, + "dotąd": 1074, + "musiał": 1075, + "owania": 1076, + "szli": 1077, + "poch": 1078, + "Ne": 1079, + "zarazem": 1080, + "ojca": 1081, + "Andrzej": 1082, + "6": 1083, + "innego": 1084, + "odda": 1085, + "klę": 1086, + "F": 1087, + "jutro": 1088, + "chłop": 1089, + "oczach": 1090, + "--": 1091, + "śmy": 1092, + "świ": 1093, + "żołnierzy": 1094, + "stoi": 1095, + "dam": 1096, + "poko": 1097, + "”,": 1098, + "oczu": 1099, + "list": 1100, + "We": 1101, + "mię": 1102, + "dziecko": 1103, + "miesz": 1104, + "Książę": 1105, + "Tylko": 1106, + "tymi": 1107, + "część": 1108, + "swą": 1109, + "Jego": 1110, + "części": 1111, + "sprawie": 1112, + "wyszedł": 1113, + "*": 1114, + "moim": 1115, + "tłu": 1116, + "życiu": 1117, + "koni": 1118, + "powiem": 1119, + "swych": 1120, + "patrzył": 1121, + "gła": 1122, + "czem": 1123, + "trzech": 1124, + "lne": 1125, + "war": 1126, + "następnie": 1127, + "mach": 1128, + "tutaj": 1129, + "Kor": 1130, + "zapa": 1131, + "początku": 1132, + "rąk": 1133, + "przykład": 1134, + "Danu": 1135, + "miały": 1136, + "smu": 1137, + "drze": 1138, + "gach": 1139, + "szczy": 1140, + "pokoju": 1141, + "chem": 1142, + "pły": 1143, + "zamiast": 1144, + "zresztą": 1145, + "pomyślał": 1146, + "prędzej": 1147, + "czek": 1148, + "Krzy": 1149, + "jaką": 1150, + "znalazł": 1151, + "dzieje": 1152, + "powodu": 1153, + "Her": 1154, + "gł": 1155, + "ron": 1156, + "Ci": 1157, + "spod": 1158, + "FI": 1159, + "cztery": 1160, + "cząc": 1161, + "raczej": 1162, + "nością": 1163, + "skrzy": 1164, + "cym": 1165, + "ckich": 1166, + "cznie": 1167, + "lud": 1168, + "nowa": 1169, + "panowie": 1170, + "lnie": 1171, + "takiej": 1172, + "liście": 1173, + "an": 1174, + "naszych": 1175, + "ksiądz": 1176, + "Jeszcze": 1177, + "pewno": 1178, + "prawa": 1179, + "wciąż": 1180, + "ńskich": 1181, + "dobry": 1182, + "widocznie": 1183, + "trwo": 1184, + "lić": 1185, + "Bogu": 1186, + "tny": 1187, + "myślę": 1188, + "cego": 1189, + "mowa": 1190, + "przerwał": 1191, + "szybko": 1192, + "uro": 1193, + "wprawdzie": 1194, + "daleko": 1195, + "wróci": 1196, + "wych": 1197, + "Wszystko": 1198, + "kle": 1199, + "He": 1200, + "zwykle": 1201, + "swe": 1202, + "ucz": 1203, + "jem": 1204, + "zamku": 1205, + "ponad": 1206, + "imię": 1207, + "owanie": 1208, + "zem": 1209, + "jechał": 1210, + "Bu": 1211, + "wielką": 1212, + "usza": 1213, + "zabi": 1214, + "rzem": 1215, + "ot": 1216, + "FE": 1217, + "robi": 1218, + "jakoby": 1219, + "dobro": 1220, + "Jagie": 1221, + "ME": 1222, + "Czar": 1223, + "et": 1224, + "natomiast": 1225, + "sią": 1226, + "bela": 1227, + "czną": 1228, + "Ży": 1229, + "pewnie": 1230, + "słów": 1231, + "ńca": 1232, + "powiada": 1233, + "słowo": 1234, + "Wtem": 1235, + "jakim": 1236, + "wil": 1237, + "com": 1238, + "sercu": 1239, + "podczas": 1240, + "będziesz": 1241, + "zbro": 1242, + "mą": 1243, + "pla": 1244, + "waszej": 1245, + "nicki": 1246, + "poza": 1247, + "dła": 1248, + "przede": 1249, + "zostanie": 1250, + "bły": 1251, + "niejszy": 1252, + "Pi": 1253, + "jącej": 1254, + "My": 1255, + "panem": 1256, + "spojrzał": 1257, + "STO": 1258, + "kobiety": 1259, + "pozna": 1260, + "lej": 1261, + "panny": 1262, + "żał": 1263, + "ciała": 1264, + "pyta": 1265, + "kło": 1266, + "łatwo": 1267, + "ter": 1268, + "niebie": 1269, + "ałeś": 1270, + "rycer": 1271, + "robić": 1272, + "pli": 1273, + "ie": 1274, + "chcą": 1275, + "stron": 1276, + "lnej": 1277, + "chodził": 1278, + "zwie": 1279, + "dali": 1280, + "Re": 1281, + "inny": 1282, + "nęło": 1283, + "zach": 1284, + "lek": 1285, + "nowi": 1286, + "całkiem": 1287, + "Dobrze": 1288, + "bia": 1289, + "pierwszej": 1290, + "7": 1291, + "zła": 1292, + "prędko": 1293, + "bił": 1294, + "dwo": 1295, + "blisko": 1296, + "groma": 1297, + "By": 1298, + "cznych": 1299, + "ti": 1300, + "Przed": 1301, + "czał": 1302, + "tur": 1303, + "ogar": 1304, + "mówiąc": 1305, + "tni": 1306, + "!\"": 1307, + "wem": 1308, + "czeka": 1309, + "ntów": 1310, + "wicz": 1311, + "knął": 1312, + "pow": 1313, + "pta": 1314, + "zwał": 1315, + "cje": 1316, + "10": 1317, + "twie": 1318, + "szej": 1319, + "trze": 1320, + "sali": 1321, + "raj": 1322, + "Radziwił": 1323, + "lami": 1324, + "dar": 1325, + "pieniądze": 1326, + "ckie": 1327, + "łów": 1328, + "pory": 1329, + "Trzeba": 1330, + "czer": 1331, + "pier": 1332, + "pięć": 1333, + "giem": 1334, + "piecho": 1335, + "Ach": 1336, + "skąd": 1337, + "chwy": 1338, + "wolno": 1339, + "twój": 1340, + "cicho": 1341, + "Pani": 1342, + "ciągu": 1343, + "szła": 1344, + "zrobić": 1345, + "Mar": 1346, + "US": 1347, + "ńskiej": 1348, + "Mam": 1349, + "niewol": 1350, + "brze": 1351, + "Si": 1352, + "róż": 1353, + "gna": 1354, + "Polski": 1355, + "moją": 1356, + "gał": 1357, + "dobre": 1358, + "kup": 1359, + "kraj": 1360, + "ia": 1361, + "tne": 1362, + "śle": 1363, + "naszej": 1364, + "chcąc": 1365, + "wią": 1366, + "przynajmniej": 1367, + "rozkaz": 1368, + "owany": 1369, + "została": 1370, + "skał": 1371, + "dze": 1372, + "wielkim": 1373, + "przyjdzie": 1374, + "tys": 1375, + "owicz": 1376, + "stronie": 1377, + "świą": 1378, + "Go": 1379, + "miasto": 1380, + "mego": 1381, + "broni": 1382, + "ak": 1383, + "sen": 1384, + "rzył": 1385, + "ramiona": 1386, + "gry": 1387, + "dziedzi": 1388, + "sprawy": 1389, + "mówiła": 1390, + "sę": 1391, + "fu": 1392, + "pić": 1393, + "kiedyś": 1394, + "Cze": 1395, + "patrzy": 1396, + "bar": 1397, + "boga": 1398, + "skiemu": 1399, + "oko": 1400, + "nom": 1401, + "ony": 1402, + "ri": 1403, + "sław": 1404, + "ogóle": 1405, + "wieku": 1406, + "tobli": 1407, + "poszedł": 1408, + "końca": 1409, + "ńskie": 1410, + "czyła": 1411, + "hi": 1412, + "pią": 1413, + "tał": 1414, + "póki": 1415, + "kawale": 1416, + "ponieważ": 1417, + "źle": 1418, + "zdu": 1419, + "ił": 1420, + "us": 1421, + "mając": 1422, + "moich": 1423, + "bój": 1424, + "rząd": 1425, + "nowy": 1426, + "chło": 1427, + "stru": 1428, + "znak": 1429, + "cznik": 1430, + "byle": 1431, + "syn": 1432, + "niby": 1433, + "brak": 1434, + "cją": 1435, + "8": 1436, + "Ru": 1437, + "Su": 1438, + "pieniędzy": 1439, + "jął": 1440, + "cach": 1441, + "mieście": 1442, + "posła": 1443, + "dami": 1444, + "nóg": 1445, + "wło": 1446, + "gru": 1447, + "stwem": 1448, + "niał": 1449, + "przyszedł": 1450, + "pierwsze": 1451, + "innym": 1452, + "zdraj": 1453, + "zda": 1454, + "dziw": 1455, + "owane": 1456, + "wach": 1457, + "którymi": 1458, + "żywo": 1459, + "istotnie": 1460, + "żyła": 1461, + "mienie": 1462, + "widząc": 1463, + "szlache": 1464, + "swym": 1465, + "kroć": 1466, + "der": 1467, + "byłem": 1468, + "pytanie": 1469, + "Proszę": 1470, + "ręki": 1471, + "di": 1472, + "kara": 1473, + "al": 1474, + "tor": 1475, + "żołnie": 1476, + "ńskim": 1477, + "muszę": 1478, + "straszli": 1479, + "Nagle": 1480, + "dzisiaj": 1481, + "spokojnie": 1482, + "Fa": 1483, + "mor": 1484, + "żołnierz": 1485, + "godziny": 1486, + "stanął": 1487, + "mia": 1488, + "ó": 1489, + "szał": 1490, + "dzili": 1491, + "żona": 1492, + "pora": 1493, + "lony": 1494, + "Basia": 1495, + "tuż": 1496, + "działa": 1497, + "naszego": 1498, + "Pro": 1499, + "skiem": 1500, + "powinien": 1501, + "30": 1502, + "Nawet": 1503, + "ge": 1504, + "mod": 1505, + "szył": 1506, + "świąty": 1507, + "'": 1508, + "leń": 1509, + "dziesięć": 1510, + "mogło": 1511, + "art": 1512, + "Be": 1513, + "bel": 1514, + "Se": 1515, + "proc": 1516, + "wszedł": 1517, + "wolna": 1518, + ".,": 1519, + "ić": 1520, + "mówią": 1521, + "cka": 1522, + "trz": 1523, + "tobą": 1524, + "Ho": 1525, + "wiedzieć": 1526, + "FA": 1527, + "pał": 1528, + "cznej": 1529, + "Dziś": 1530, + "pol": 1531, + "niejsze": 1532, + "Eu": 1533, + "dia": 1534, + "chi": 1535, + "głosy": 1536, + "powtórzył": 1537, + "J": 1538, + "scy": 1539, + "zara": 1540, + "idą": 1541, + "ruch": 1542, + "ruszył": 1543, + "18": 1544, + "żyje": 1545, + "miało": 1546, + "gdzieś": 1547, + "spokój": 1548, + "wska": 1549, + "samej": 1550, + "słyszał": 1551, + "kich": 1552, + "Ry": 1553, + "zo": 1554, + "ustawy": 1555, + "niewia": 1556, + "uczynił": 1557, + "żołnierze": 1558, + "trudno": 1559, + "moc": 1560, + "znać": 1561, + "bądź": 1562, + "różnych": 1563, + "czuł": 1564, + "Aż": 1565, + "siła": 1566, + "dobra": 1567, + "wami": 1568, + "listy": 1569, + "zwa": 1570, + "czenie": 1571, + "skoczył": 1572, + "kości": 1573, + "wdzię": 1574, + "pali": 1575, + "ckiej": 1576, + "włosy": 1577, + "rozum": 1578, + "panią": 1579, + "skoro": 1580, + "bą": 1581, + "stać": 1582, + "Bogusław": 1583, + "prawdę": 1584, + "dwu": 1585, + "15": 1586, + "żaden": 1587, + "Ś": 1588, + "grze": 1589, + "lnego": 1590, + "kogo": 1591, + "siedział": 1592, + "kroków": 1593, + "wojna": 1594, + "padł": 1595, + "słońce": 1596, + "iz": 1597, + "ledwie": 1598, + "ciało": 1599, + "star": 1600, + "Woj": 1601, + "czna": 1602, + "nosił": 1603, + "drzewa": 1604, + "pomocy": 1605, + "osoby": 1606, + "zdrowie": 1607, + "Lu": 1608, + "kla": 1609, + "Dlaczego": 1610, + "wsze": 1611, + "dł": 1612, + "rzał": 1613, + "An": 1614, + "tk": 1615, + "twoje": 1616, + "niony": 1617, + "żal": 1618, + "wielkiego": 1619, + "lnym": 1620, + "drugą": 1621, + "lem": 1622, + "grz": 1623, + "wzię": 1624, + "20": 1625, + "wodę": 1626, + "gwi": 1627, + "nowych": 1628, + "wkrótce": 1629, + "cią": 1630, + "myślą": 1631, + "długi": 1632, + "szły": 1633, + "przyszło": 1634, + "ciągnął": 1635, + "Kie": 1636, + "uda": 1637, + "chrześcija": 1638, + "ię": 1639, + "dło": 1640, + "pierwszym": 1641, + "mogły": 1642, + "Kali": 1643, + "prowadzi": 1644, + "ogień": 1645, + "Była": 1646, + "Naj": 1647, + "bywa": 1648, + "najbardziej": 1649, + "mru": 1650, + "bro": 1651, + "sch": 1652, + "syna": 1653, + "pra": 1654, + "niez": 1655, + "stę": 1656, + "rzec": 1657, + "nowo": 1658, + "dzieli": 1659, + "opa": 1660, + "wsi": 1661, + "biegł": 1662, + "regi": 1663, + "Ot": 1664, + "celu": 1665, + "Są": 1666, + "uka": 1667, + "żenie": 1668, + "zrobił": 1669, + "pola": 1670, + "dzę": 1671, + "możesz": 1672, + "lach": 1673, + "nąwszy": 1674, + "bogów": 1675, + "lone": 1676, + "tna": 1677, + "gli": 1678, + "stały": 1679, + "żę": 1680, + "chać": 1681, + "słucha": 1682, + "słychać": 1683, + "ałam": 1684, + "miałem": 1685, + "znaleźć": 1686, + "zosta": 1687, + "tom": 1688, + "szym": 1689, + "chodziło": 1690, + "zwycię": 1691, + "dziew": 1692, + "lnych": 1693, + "nieraz": 1694, + "mień": 1695, + "ilo": 1696, + "zdra": 1697, + "zmie": 1698, + "ciał": 1699, + "mocno": 1700, + "przyj": 1701, + "Warszawie": 1702, + "krwa": 1703, + "Wówczas": 1704, + "Zresztą": 1705, + "Wszyscy": 1706, + "patrząc": 1707, + "pełni": 1708, + "niła": 1709, + "wić": 1710, + "miłosier": 1711, + "ciła": 1712, + "byłby": 1713, + "kru": 1714, + "ple": 1715, + "wu": 1716, + "czemu": 1717, + "puszcza": 1718, + "nikogo": 1719, + "niemal": 1720, + "kapłan": 1721, + "ofiar": 1722, + "polu": 1723, + "12": 1724, + "wprost": 1725, + "zale": 1726, + "prawi": 1727, + "śmiał": 1728, + "rwał": 1729, + "chodzić": 1730, + "spi": 1731, + "ńska": 1732, + "izby": 1733, + "kre": 1734, + "szych": 1735, + "koza": 1736, + "wielka": 1737, + "Albo": 1738, + "cznego": 1739, + "żyli": 1740, + "wcześniej": 1741, + "obaj": 1742, + "Dziękuję": 1743, + "powi": 1744, + "żenia": 1745, + "lna": 1746, + "jakaś": 1747, + "sro": 1748, + "stąd": 1749, + "dowie": 1750, + "drugim": 1751, + "wich": 1752, + "strach": 1753, + "oficer": 1754, + "żna": 1755, + "przera": 1756, + "zar": 1757, + "czone": 1758, + "łki": 1759, + "godzin": 1760, + "Hi": 1761, + "zami": 1762, + "wojsko": 1763, + "któremu": 1764, + "mistrz": 1765, + "uwagę": 1766, + "rękoma": 1767, + "mieni": 1768, + "Było": 1769, + "łę": 1770, + "ckim": 1771, + "kry": 1772, + "wybuch": 1773, + "naszym": 1774, + "kobieta": 1775, + "siedzi": 1776, + "brał": 1777, + "Krzyża": 1778, + "drugiego": 1779, + "lną": 1780, + "Du": 1781, + "wielkiej": 1782, + "puścił": 1783, + "zgu": 1784, + "jesz": 1785, + "ble": 1786, + "mieszka": 1787, + "drugie": 1788, + "głośno": 1789, + "zostać": 1790, + "sma": 1791, + "nera": 1792, + "polskich": 1793, + "praw": 1794, + "prowadził": 1795, + "czkę": 1796, + "żar": 1797, + "wość": 1798, + "per": 1799, + "ścia": 1800, + "9": 1801, + "taj": 1802, + "hor": 1803, + "res": 1804, + "pokry": 1805, + "męża": 1806, + "latach": 1807, + "wano": 1808, + "nieprzyjaciel": 1809, + "roze": 1810, + "chcieli": 1811, + "pocz": 1812, + "bło": 1813, + "łzy": 1814, + "zac": 1815, + "wojnę": 1816, + "sprawę": 1817, + "Babi": 1818, + "szukać": 1819, + "wię": 1820, + "wina": 1821, + "dru": 1822, + "ziem": 1823, + "nicja": 1824, + "at": 1825, + "dna": 1826, + "Sie": 1827, + "Wreszcie": 1828, + "mił": 1829, + "Nad": 1830, + "udział": 1831, + "wrza": 1832, + "zawi": 1833, + "v": 1834, + "jaka": 1835, + "maj": 1836, + "owska": 1837, + "wpadł": 1838, + "ude": 1839, + "podróż": 1840, + "temat": 1841, + "jedzie": 1842, + "jał": 1843, + "jednocześnie": 1844, + "gniew": 1845, + "Dopiero": 1846, + "niczym": 1847, + "Ki": 1848, + "mąż": 1849, + "jakoś": 1850, + "porwa": 1851, + "ludźmi": 1852, + "szego": 1853, + "owały": 1854, + "odbi": 1855, + "bom": 1856, + "patrz": 1857, + "kowa": 1858, + "wedle": 1859, + "wojsk": 1860, + "mana": 1861, + "słońca": 1862, + "wiatr": 1863, + "Prawda": 1864, + "Wiem": 1865, + "jemy": 1866, + "nowego": 1867, + "muszą": 1868, + "jny": 1869, + "szczą": 1870, + "zja": 1871, + "znacznie": 1872, + "duch": 1873, + "czony": 1874, + "tęsk": 1875, + "tch": 1876, + "nara": 1877, + "Warszawy": 1878, + "droga": 1879, + "niedo": 1880, + "innymi": 1881, + "złotych": 1882, + "nieba": 1883, + "odpowiedzi": 1884, + "baro": 1885, + "ling": 1886, + "dzięki": 1887, + "żadnej": 1888, + "Dzi": 1889, + "wzru": 1890, + "świątyni": 1891, + "Jestem": 1892, + "zaledwie": 1893, + "pochy": 1894, + "win": 1895, + "sprawa": 1896, + "jakiej": 1897, + "krę": 1898, + "następ": 1899, + "staro": 1900, + "panów": 1901, + "byłoby": 1902, + "czele": 1903, + "brać": 1904, + "wier": 1905, + "siadł": 1906, + "nieszczę": 1907, + "Bardzo": 1908, + "ton": 1909, + "widzieć": 1910, + "oczywiście": 1911, + "środku": 1912, + "dwadzieścia": 1913, + "chciała": 1914, + "matka": 1915, + "wraca": 1916, + "Wą": 1917, + "Ona": 1918, + "krzyk": 1919, + "ukry": 1920, + "staje": 1921, + "niezmie": 1922, + "bio": 1923, + "stwie": 1924, + "Oj": 1925, + "gii": 1926, + "Bie": 1927, + "niczego": 1928, + "for": 1929, + "zni": 1930, + "zam": 1931, + "Ó": 1932, + "dawno": 1933, + "dawna": 1934, + "zdawało": 1935, + "wego": 1936, + "Jakże": 1937, + "trzyma": 1938, + "twarzą": 1939, + "Igna": 1940, + "ór": 1941, + "np": 1942, + "pomocą": 1943, + "dzał": 1944, + "rana": 1945, + "wskiej": 1946, + "przyjaciół": 1947, + "czyni": 1948, + "Żeby": 1949, + "broń": 1950, + "daje": 1951, + "niemu": 1952, + "żone": 1953, + "dłużej": 1954, + "chów": 1955, + "mówili": 1956, + "wyda": 1957, + "wało": 1958, + "żadnych": 1959, + "nta": 1960, + "rozka": 1961, + "najmniej": 1962, + "dry": 1963, + "Tata": 1964, + "Tadeusz": 1965, + "dawał": 1966, + "nemu": 1967, + "każdej": 1968, + "Dlatego": 1969, + "rowi": 1970, + "posą": 1971, + "nikiem": 1972, + "rzeki": 1973, + "szyć": 1974, + "pewien": 1975, + "tan": 1976, + "wal": 1977, + "radości": 1978, + "prócz": 1979, + "ogni": 1980, + "obraz": 1981, + "poz": 1982, + "bierze": 1983, + "Sapie": 1984, + "zatem": 1985, + "stym": 1986, + "kot": 1987, + "now": 1988, + "brzegu": 1989, + "wolę": 1990, + "chowa": 1991, + "bara": 1992, + "dzony": 1993, + "wiel": 1994, + "będziemy": 1995, + "chwi": 1996, + "wielkich": 1997, + "ulicy": 1998, + "ałe": 1999, + "starego": 2000, + "wanie": 2001, + "całego": 2002, + "De": 2003, + "tysiące": 2004, + "pać": 2005, + "gotów": 2006, + "Star": 2007, + "jedynie": 2008, + "lada": 2009, + "Mich": 2010, + "duszę": 2011, + "dziła": 2012, + "niejszych": 2013, + "różne": 2014, + "czoło": 2015, + "okiem": 2016, + "Al": 2017, + "dosta": 2018, + "sł": 2019, + "wania": 2020, + "zaczęła": 2021, + "wygląda": 2022, + "obro": 2023, + "rand": 2024, + "poseł": 2025, + "jmy": 2026, + "podobne": 2027, + "spostrzegł": 2028, + "ciężko": 2029, + "Mówi": 2030, + "Szu": 2031, + "znam": 2032, + "TA": 2033, + "kilkanaście": 2034, + "uczynić": 2035, + "ek": 2036, + "zba": 2037, + "kształt": 2038, + "haj": 2039, + "oca": 2040, + "jechali": 2041, + "rano": 2042, + "Sły": 2043, + "pry": 2044, + "myśleć": 2045, + "zaczyna": 2046, + "gór": 2047, + "wro": 2048, + "ściany": 2049, + "własną": 2050, + "mili": 2051, + "ludziom": 2052, + "gami": 2053, + "arcy": 2054, + "bry": 2055, + "obra": 2056, + "sio": 2057, + "pomiędzy": 2058, + "kowie": 2059, + "wieści": 2060, + "Oni": 2061, + "widziałem": 2062, + "Bra": 2063, + "kwa": 2064, + "Tym": 2065, + "Daj": 2066, + "ludzkie": 2067, + "rwa": 2068, + "równie": 2069, + "ostatni": 2070, + "gowie": 2071, + "17": 2072, + "nadzieję": 2073, + "zg": 2074, + "kać": 2075, + "rozmowy": 2076, + "rzuca": 2077, + "okry": 2078, + "Kry": 2079, + "16": 2080, + "mią": 2081, + "pas": 2082, + "entu": 2083, + "kapłanów": 2084, + "owymi": 2085, + "byśmy": 2086, + "same": 2087, + "ura": 2088, + "miły": 2089, + "czo": 2090, + "jakąś": 2091, + "?!": 2092, + "żny": 2093, + "bru": 2094, + "nice": 2095, + "godzi": 2096, + "kobiet": 2097, + "cześć": 2098, + "dziewczyna": 2099, + "Nikt": 2100, + "osob": 2101, + "ber": 2102, + "pt": 2103, + "bóg": 2104, + "stry": 2105, + "patrzeć": 2106, + "pięk": 2107, + "wojewoda": 2108, + "dzy": 2109, + "osa": 2110, + "nade": 2111, + "niami": 2112, + "opowiada": 2113, + "ciąg": 2114, + "wają": 2115, + "młodzi": 2116, + "wzrok": 2117, + "Jana": 2118, + "bó": 2119, + "gia": 2120, + "nosi": 2121, + "wesoło": 2122, + "milczeniu": 2123, + "posu": 2124, + "kwi": 2125, + "II": 2126, + "zbliża": 2127, + "wysu": 2128, + "den": 2129, + "poda": 2130, + "zga": 2131, + "daleka": 2132, + "Chyba": 2133, + "sąd": 2134, + "białe": 2135, + "długie": 2136, + "skrę": 2137, + "łym": 2138, + "Tego": 2139, + "skar": 2140, + "uderzył": 2141, + "tował": 2142, + "wtrącił": 2143, + "głębi": 2144, + "głowa": 2145, + "szczęśli": 2146, + "jednakże": 2147, + "Jeden": 2148, + "lako": 2149, + "ziemia": 2150, + "wając": 2151, + "własne": 2152, + "wszystkiego": 2153, + "kasz": 2154, + "mówisz": 2155, + "Char": 2156, + "bach": 2157, + "stole": 2158, + "światło": 2159, + "zbliżył": 2160, + "los": 2161, + "drzew": 2162, + "Ob": 2163, + "rzyć": 2164, + "siłą": 2165, + "ognia": 2166, + "Hrabia": 2167, + "odezwał": 2168, + "Przecież": 2169, + "włó": 2170, + "osła": 2171, + "samą": 2172, + "poli": 2173, + "odpowiedziała": 2174, + "uje": 2175, + "wiał": 2176, + "pat": 2177, + "tać": 2178, + "owana": 2179, + "wziąć": 2180, + "ręka": 2181, + "każdego": 2182, + "jakich": 2183, + "skarb": 2184, + "przyjechał": 2185, + "bieg": 2186, + "lin": 2187, + "gier": 2188, + "odzy": 2189, + "dząc": 2190, + "zakon": 2191, + "umiał": 2192, + "błęki": 2193, + "własnej": 2194, + "ństwo": 2195, + "gię": 2196, + "ster": 2197, + "nasza": 2198, + "przychodzi": 2199, + "Łę": 2200, + "Sędzia": 2201, + "zbli": 2202, + "Sto": 2203, + "wrócić": 2204, + "otwiera": 2205, + "poznał": 2206, + "zostało": 2207, + "służby": 2208, + "mem": 2209, + "Rzę": 2210, + "Zo": 2211, + "Ar": 2212, + "moż": 2213, + "para": 2214, + "cili": 2215, + "zawie": 2216, + "zapewne": 2217, + "aniżeli": 2218, + "zawołała": 2219, + "wasze": 2220, + "gó": 2221, + "jazdy": 2222, + "szar": 2223, + "szcza": 2224, + "Zaraz": 2225, + "mógłby": 2226, + "szan": 2227, + "źli": 2228, + "stych": 2229, + "wieczorem": 2230, + "zdo": 2231, + "stan": 2232, + "drogą": 2233, + "pułkow": 2234, + "pocie": 2235, + "Sza": 2236, + "rozumiem": 2237, + "hra": 2238, + "czyn": 2239, + "Spo": 2240, + "znajdzie": 2241, + "rozmowę": 2242, + "wieczór": 2243, + "wości": 2244, + "nkę": 2245, + "siedzą": 2246, + "sach": 2247, + "knie": 2248, + "kły": 2249, + "ństwa": 2250, + "stali": 2251, + "Mie": 2252, + "ratu": 2253, + "dotychczas": 2254, + "Pana": 2255, + "robił": 2256, + "br": 2257, + "szuka": 2258, + "ele": 2259, + "dosyć": 2260, + "zostały": 2261, + "stare": 2262, + "łych": 2263, + "podobny": 2264, + "wła": 2265, + "nione": 2266, + "dworze": 2267, + "leży": 2268, + "widzisz": 2269, + "dziej": 2270, + "kole": 2271, + "tuje": 2272, + "uśmiech": 2273, + "Wtedy": 2274, + "nicę": 2275, + "chę": 2276, + "cel": 2277, + "trzymał": 2278, + "wyciąg": 2279, + "kiej": 2280, + "zdoby": 2281, + "dań": 2282, + "pów": 2283, + "Każdy": 2284, + "siu": 2285, + "laty": 2286, + "stej": 2287, + "Au": 2288, + "hań": 2289, + "wydaje": 2290, + "możemy": 2291, + "nili": 2292, + "ostatnich": 2293, + "lubi": 2294, + "pytania": 2295, + "komu": 2296, + "zów": 2297, + "Piotr": 2298, + "głu": 2299, + "Ocho": 2300, + "oj": 2301, + "postać": 2302, + "kować": 2303, + "kt": 2304, + "dzone": 2305, + "hy": 2306, + "pełne": 2307, + "obo": 2308, + "śnia": 2309, + "ment": 2310, + "trza": 2311, + "dzenie": 2312, + "niejsza": 2313, + "wino": 2314, + "łowi": 2315, + "cof": 2316, + "dwaj": 2317, + "tnym": 2318, + "skło": 2319, + "chaj": 2320, + "czyk": 2321, + "Wszak": 2322, + "sytuacji": 2323, + "szenie": 2324, + "zm": 2325, + "gorą": 2326, + "fra": 2327, + "przyci": 2328, + "państwo": 2329, + "spie": 2330, + "osta": 2331, + "x": 2332, + "suk": 2333, + "har": 2334, + "mruknął": 2335, + "chwycił": 2336, + "pała": 2337, + "głów": 2338, + "ur": 2339, + "posiada": 2340, + "czasów": 2341, + "pochod": 2342, + "ludu": 2343, + "Mnie": 2344, + "Mój": 2345, + "rodzi": 2346, + "powiedziała": 2347, + "sną": 2348, + "dała": 2349, + "leżą": 2350, + "chłod": 2351, + "Cha": 2352, + "szenia": 2353, + "czenia": 2354, + "Now": 2355, + "jakiego": 2356, + "złe": 2357, + "wojnie": 2358, + "krzyża": 2359, + "mocy": 2360, + "kur": 2361, + "okna": 2362, + "wrażenie": 2363, + "pada": 2364, + "dusza": 2365, + "got": 2366, + "wołał": 2367, + "jda": 2368, + "owano": 2369, + "owskiej": 2370, + "twa": 2371, + "kró": 2372, + "małe": 2373, + "poga": 2374, + "snu": 2375, + "szczu": 2376, + "słuchał": 2377, + "Słu": 2378, + "Jam": 2379, + "czynić": 2380, + "lle": 2381, + "ody": 2382, + "Masz": 2383, + "polskiego": 2384, + "poru": 2385, + "ram": 2386, + "Hej": 2387, + "sur": 2388, + "czci": 2389, + "ryj": 2390, + "zarówno": 2391, + "radość": 2392, + "otu": 2393, + "niósł": 2394, + "strzel": 2395, + "żegna": 2396, + "owało": 2397, + "piersiach": 2398, + "licz": 2399, + "zły": 2400, + "szony": 2401, + "Ludzie": 2402, + "mienia": 2403, + "Tomasz": 2404, + "okrę": 2405, + "Ce": 2406, + "czekać": 2407, + "ucieka": 2408, + "przypadku": 2409, + "RO": 2410, + "brata": 2411, + "pem": 2412, + "twoja": 2413, + "godzinę": 2414, + "szki": 2415, + "wieść": 2416, + "waj": 2417, + "okro": 2418, + "zatrzymał": 2419, + "tną": 2420, + "czekał": 2421, + "leci": 2422, + "ducha": 2423, + "jemu": 2424, + "sp": 2425, + "potrzeba": 2426, + "grozi": 2427, + "oddał": 2428, + "uśmiechem": 2429, + "swa": 2430, + "podobna": 2431, + "czych": 2432, + "mał": 2433, + "egip": 2434, + "łka": 2435, + "łaska": 2436, + "lite": 2437, + "dli": 2438, + "roboty": 2439, + "rzawszy": 2440, + "żadnego": 2441, + "rom": 2442, + "każe": 2443, + "powiedz": 2444, + "tó": 2445, + "tacy": 2446, + "tyw": 2447, + "pójdzie": 2448, + ".)": 2449, + "dniu": 2450, + "nr": 2451, + "własnym": 2452, + "dziecka": 2453, + "pobo": 2454, + "czasy": 2455, + "dniach": 2456, + "komo": 2457, + "minister": 2458, + "tarzy": 2459, + "Ga": 2460, + "wład": 2461, + "skry": 2462, + "mal": 2463, + "trzeci": 2464, + "szem": 2465, + "czasach": 2466, + "fry": 2467, + "Król": 2468, + "mln": 2469, + "tnych": 2470, + "ńców": 2471, + "zanim": 2472, + "pre": 2473, + "ślub": 2474, + "czona": 2475, + "ojczy": 2476, + "Bez": 2477, + "miarę": 2478, + "dostać": 2479, + "strzał": 2480, + "por": 2481, + "poży": 2482, + "przeba": 2483, + "bitwy": 2484, + "manie": 2485, + "pokój": 2486, + "rzeli": 2487, + "owiec": 2488, + "niom": 2489, + "plu": 2490, + "szyję": 2491, + "udało": 2492, + "niesie": 2493, + "owskim": 2494, + "umil": 2495, + "tło": 2496, + "krą": 2497, + "rusza": 2498, + "znał": 2499, + "jakże": 2500, + "Gre": 2501, + "Or": 2502, + "powietrze": 2503, + "sej": 2504, + "pierwszego": 2505, + "poprzednio": 2506, + "Choć": 2507, + "zdrowia": 2508, + "letni": 2509, + "jesteśmy": 2510, + "rodzaju": 2511, + "zwyczaj": 2512, + "głosu": 2513, + "minut": 2514, + "próżno": 2515, + "zdaje": 2516, + "powo": 2517, + "wiedzą": 2518, + "wese": 2519, + "rzeczywiście": 2520, + "czam": 2521, + "jazd": 2522, + "współ": 2523, + "stów": 2524, + "nin": 2525, + "lała": 2526, + "nosząc": 2527, + "przód": 2528, + "towarzy": 2529, + "dys": 2530, + "radzi": 2531, + "pal": 2532, + "zbiera": 2533, + "kupić": 2534, + "Stary": 2535, + "okolicy": 2536, + "ali": 2537, + "rycerzy": 2538, + "Będzie": 2539, + "szczęścia": 2540, + "danie": 2541, + "ńską": 2542, + "Pu": 2543, + "szek": 2544, + ".:": 2545, + "MA": 2546, + "Otóż": 2547, + "Sy": 2548, + "zbu": 2549, + "uży": 2550, + "postanowił": 2551, + "powtarza": 2552, + "ruchu": 2553, + "uszy": 2554, + "ćwi": 2555, + "prezes": 2556, + "dokładnie": 2557, + "ciel": 2558, + "mieszkańców": 2559, + "stołu": 2560, + "niewin": 2561, + "lasu": 2562, + "niegdyś": 2563, + "sztur": 2564, + "13": 2565, + "Dob": 2566, + "związku": 2567, + "spać": 2568, + "stara": 2569, + "rękach": 2570, + "Lon": 2571, + "powoli": 2572, + "mury": 2573, + "według": 2574, + "obecnie": 2575, + "Czech": 2576, + "14": 2577, + "Czemu": 2578, + "pracę": 2579, + "koniu": 2580, + "uważa": 2581, + "Powiedz": 2582, + "set": 2583, + "wyraźnie": 2584, + "zaj": 2585, + "matki": 2586, + "mieszkania": 2587, + "leg": 2588, + "Któ": 2589, + "uczu": 2590, + "sny": 2591, + "Tur": 2592, + "nadzwyczaj": 2593, + "en": 2594, + "ina": 2595, + "odpowiedź": 2596, + "krzyż": 2597, + "szale": 2598, + "bła": 2599, + "ctwo": 2600, + "bem": 2601, + "Krze": 2602, + "łow": 2603, + "Stra": 2604, + "morze": 2605, + "ks": 2606, + "nii": 2607, + "boku": 2608, + "ńce": 2609, + "oboje": 2610, + "rada": 2611, + "łatwiej": 2612, + "układ": 2613, + "wszędzie": 2614, + "zasło": 2615, + "wypadku": 2616, + "wany": 2617, + "Azja": 2618, + "rodziny": 2619, + "Ła": 2620, + "przyszła": 2621, + "Skąd": 2622, + "szo": 2623, + "Zy": 2624, + "zamie": 2625, + "znajduje": 2626, + "ujrzał": 2627, + "potrafi": 2628, + "odpowiada": 2629, + "czegoś": 2630, + "nienia": 2631, + "porządku": 2632, + "głęboko": 2633, + "kilkunastu": 2634, + "ostatnie": 2635, + "imieniu": 2636, + "rzeź": 2637, + "las": 2638, + "lni": 2639, + "lski": 2640, + "zę": 2641, + "policji": 2642, + "obej": 2643, + "jeść": 2644, + "dostał": 2645, + "otworzył": 2646, + "kali": 2647, + "Kro": 2648, + "bliżej": 2649, + "miar": 2650, + "wstrzy": 2651, + "żyły": 2652, + "dawniej": 2653, + "niedźwie": 2654, + "zamek": 2655, + "onych": 2656, + "11": 2657, + "złego": 2658, + "naszą": 2659, + "Chrystus": 2660, + "czterech": 2661, + "słod": 2662, + "gdybym": 2663, + "cone": 2664, + "zwróci": 2665, + "lau": 2666, + "50": 2667, + "głównie": 2668, + "narze": 2669, + "rozległ": 2670, + "głosów": 2671, + "czni": 2672, + "pio": 2673, + "miesięcy": 2674, + "krwią": 2675, + "poznać": 2676, + "yyy": 2677, + "niku": 2678, + "człowiekiem": 2679, + "Właśnie": 2680, + "Patrz": 2681, + "przybra": 2682, + "Miał": 2683, + "lać": 2684, + "bole": 2685, + "St": 2686, + "postaci": 2687, + "tku": 2688, + "ból": 2689, + "słusz": 2690, + "tli": 2691, + "młodego": 2692, + "kolei": 2693, + "odwie": 2694, + "lenia": 2695, + "wiary": 2696, + "nięte": 2697, + "row": 2698, + "poczyna": 2699, + "smo": 2700, + "bij": 2701, + "szczał": 2702, + "żyw": 2703, + "leżał": 2704, + "V": 2705, + "mował": 2706, + "zerwał": 2707, + "ban": 2708, + "zobaczyć": 2709, + "kolwiek": 2710, + "pad": 2711, + "Polska": 2712, + "25": 2713, + "firmy": 2714, + "mogłem": 2715, + "Bohu": 2716, + "nale": 2717, + "winy": 2718, + "kował": 2719, + "twarze": 2720, + "przyjął": 2721, + "nicz": 2722, + "Tele": 2723, + "towi": 2724, + "NA": 2725, + "chętnie": 2726, + "groź": 2727, + "zęby": 2728, + "dowi": 2729, + "mej": 2730, + "rozumie": 2731, + "Ani": 2732, + "służą": 2733, + "cony": 2734, + "wstał": 2735, + "cisza": 2736, + "liła": 2737, + "Nigdy": 2738, + "dzian": 2739, + "nickiego": 2740, + "owanych": 2741, + "cno": 2742, + "ojczyzny": 2743, + "mio": 2744, + "wpół": 2745, + "tłum": 2746, + "cymi": 2747, + "sklepu": 2748, + "czyły": 2749, + "lenie": 2750, + "wyro": 2751, + "Raz": 2752, + "duże": 2753, + "rzuci": 2754, + "posłów": 2755, + "podróży": 2756, + "Jednak": 2757, + "nowej": 2758, + "rować": 2759, + "sklepie": 2760, + "ej": 2761, + "pociąg": 2762, + "przedtem": 2763, + "żół": 2764, + "żywszy": 2765, + "sznie": 2766, + "pięciu": 2767, + "wodą": 2768, + "dno": 2769, + "ostrze": 2770, + "najlepiej": 2771, + "dzenia": 2772, + "umie": 2773, + "rację": 2774, + "zaba": 2775, + "wysoko": 2776, + "pobliżu": 2777, + "gel": 2778, + "skach": 2779, + "pami": 2780, + "wysokości": 2781, + "obja": 2782, + "Egiptu": 2783, + "au": 2784, + "brat": 2785, + "rej": 2786, + "pewnością": 2787, + "zgo": 2788, + "kuje": 2789, + "chał": 2790, + "wartości": 2791, + "kor": 2792, + "wzdłuż": 2793, + "dzki": 2794, + "pamięci": 2795, + "Wszystkie": 2796, + "Jezus": 2797, + "dole": 2798, + "Wasza": 2799, + "prosto": 2800, + "pil": 2801, + "Stach": 2802, + "jeźdź": 2803, + "obozie": 2804, + "dzię": 2805, + "Pój": 2806, + "obozu": 2807, + "cowi": 2808, + "pałacu": 2809, + "pogrą": 2810, + "znę": 2811, + "nadziei": 2812, + "innej": 2813, + "żebym": 2814, + "ramię": 2815, + "bili": 2816, + "odrzekła": 2817, + "god": 2818, + "rki": 2819, + "szło": 2820, + "pewnym": 2821, + "sześć": 2822, + "mać": 2823, + "zmar": 2824, + "Pie": 2825, + "nne": 2826, + "gre": 2827, + "tali": 2828, + "słuchać": 2829, + "uci": 2830, + "księży": 2831, + "łeb": 2832, + "usły": 2833, + "gon": 2834, + "śka": 2835, + "CH": 2836, + "Rady": 2837, + "druga": 2838, + "tość": 2839, + "tale": 2840, + "uspoko": 2841, + "obfi": 2842, + "myślisz": 2843, + "błogosła": 2844, + "cką": 2845, + "powa": 2846, + "wszelkie": 2847, + "Pewnie": 2848, + "nową": 2849, + ">": 2850, + "Ursu": 2851, + "Pom": 2852, + "miesiąc": 2853, + "dek": 2854, + "Zna": 2855, + "polskie": 2856, + "wóz": 2857, + "gwar": 2858, + "owałem": 2859, + "nieprzyjaciela": 2860, + "sposobem": 2861, + "gdań": 2862, + "wsty": 2863, + "RZ": 2864, + "wyzna": 2865, + "nieszczęście": 2866, + "znik": 2867, + "święty": 2868, + "chwilą": 2869, + "tyka": 2870, + "dala": 2871, + "przyjaciel": 2872, + "menta": 2873, + "strachu": 2874, + "gość": 2875, + "trwa": 2876, + "Cz": 2877, + "gniewu": 2878, + "cień": 2879, + "pisał": 2880, + "bor": 2881, + "wzbu": 2882, + "wiej": 2883, + "powrót": 2884, + "domów": 2885, + "gin": 2886, + "SA": 2887, + "jów": 2888, + "przyby": 2889, + "km": 2890, + "nos": 2891, + "majątek": 2892, + "nasi": 2893, + "kowski": 2894, + "wola": 2895, + "wielce": 2896, + "ój": 2897, + "słysza": 2898, + "poro": 2899, + "SLD": 2900, + "Można": 2901, + "niki": 2902, + "zasłu": 2903, + "każdą": 2904, + "rii": 2905, + "czonych": 2906, + "podnie": 2907, + "spokoju": 2908, + "wąt": 2909, + "żo": 2910, + "zaję": 2911, + "polskiej": 2912, + "krzyw": 2913, + "uszu": 2914, + "Musi": 2915, + "walki": 2916, + "pach": 2917, + "wierzy": 2918, + "Sak": 2919, + "In": 2920, + "wios": 2921, + "zbo": 2922, + "Kale": 2923, + "szczerze": 2924, + "rzami": 2925, + "dzać": 2926, + "Czego": 2927, + "zapła": 2928, + "łego": 2929, + "min": 2930, + "stos": 2931, + "rych": 2932, + "bami": 2933, + "jam": 2934, + "poło": 2935, + "większe": 2936, + "olbrzymi": 2937, + "ruszy": 2938, + "rynku": 2939, + "Owszem": 2940, + "miecz": 2941, + "jne": 2942, + "mat": 2943, + "zwi": 2944, + "swojego": 2945, + "nikomu": 2946, + "nięty": 2947, + "boj": 2948, + "jącymi": 2949, + "wydał": 2950, + "względu": 2951, + "bronić": 2952, + "dle": 2953, + "pozwoli": 2954, + "dały": 2955, + "stanu": 2956, + "nadal": 2957, + "lona": 2958, + "woda": 2959, + "wyraz": 2960, + "piec": 2961, + "Egip": 2962, + "żni": 2963, + "kolana": 2964, + "Natomiast": 2965, + "dziesięciu": 2966, + "znie": 2967, + "nienie": 2968, + "przeciwko": 2969, + "uśmiechnął": 2970, + "robią": 2971, + "rozpa": 2972, + "działo": 2973, + "komi": 2974, + "czką": 2975, + "cen": 2976, + "oddać": 2977, + "mowy": 2978, + "sar": 2979, + "San": 2980, + "biegła": 2981, + "znaleźli": 2982, + "brakło": 2983, + "ocho": 2984, + "sząc": 2985, + "wka": 2986, + "wychy": 2987, + "powietrzu": 2988, + "rowie": 2989, + "zrobi": 2990, + "jski": 2991, + "die": 2992, + "kiego": 2993, + "spogląda": 2994, + "prawdy": 2995, + "puł": 2996, + "myś": 2997, + "bów": 2998, + "żka": 2999, + "brzeg": 3000, + "Polaków": 3001, + "<": 3002, + "mer": 3003, + "górze": 3004, + "Księ": 3005, + "Dy": 3006, + "żoną": 3007, + "rt": 3008, + "własnych": 3009, + "uwagi": 3010, + "bok": 3011, + "spę": 3012, + "przyczyny": 3013, + "szkoły": 3014, + "wschod": 3015, + "grzy": 3016, + "informacji": 3017, + "musiała": 3018, + "wró": 3019, + "Zdawało": 3020, + "wiła": 3021, + "rowa": 3022, + "dół": 3023, + "skła": 3024, + "służyć": 3025, + "zza": 3026, + "cać": 3027, + "Hu": 3028, + "gor": 3029, + "wzrokiem": 3030, + "wienie": 3031, + "zmiany": 3032, + "pójdę": 3033, + "mała": 3034, + "niewiele": 3035, + "pospoli": 3036, + "szczęśliwy": 3037, + "szone": 3038, + "żela": 3039, + "małego": 3040, + "gla": 3041, + "maja": 3042, + "fal": 3043, + "ukazał": 3044, + "czce": 3045, + "Wczoraj": 3046, + "okół": 3047, + "pija": 3048, + "będąc": 3049, + "ub": 3050, + "ład": 3051, + "Chrystusa": 3052, + "trzą": 3053, + "pewny": 3054, + "kierunku": 3055, + "schy": 3056, + "znu": 3057, + "skóry": 3058, + "żało": 3059, + "óż": 3060, + "spotkanie": 3061, + "wiadomość": 3062, + "wiadomości": 3063, + "brwi": 3064, + "dwór": 3065, + "przyjść": 3066, + "stw": 3067, + "zał": 3068, + "daw": 3069, + "sądu": 3070, + "dopóki": 3071, + "pur": 3072, + "dziewczyny": 3073, + "nikami": 3074, + "wyżej": 3075, + "stracił": 3076, + "czarne": 3077, + "mując": 3078, + "snęła": 3079, + "kała": 3080, + "doskonale": 3081, + "głupi": 3082, + "milczenie": 3083, + "kosz": 3084, + "poszli": 3085, + "maty": 3086, + "władzy": 3087, + "bał": 3088, + "pośpie": 3089, + "pewna": 3090, + "ginie": 3091, + "siłę": 3092, + "Stanisław": 3093, + "Men": 3094, + "tylu": 3095, + "czono": 3096, + "chciałem": 3097, + "odkry": 3098, + "każda": 3099, + "niejszym": 3100, + "glądał": 3101, + "dworu": 3102, + "jach": 3103, + "samych": 3104, + "pieśni": 3105, + "weso": 3106, + "pamiętam": 3107, + "wskiego": 3108, + "umyślnie": 3109, + "oficerów": 3110, + "tłumy": 3111, + "ministra": 3112, + "tyłu": 3113, + "miesza": 3114, + "skały": 3115, + "dobrego": 3116, + "Żydów": 3117, + "rzony": 3118, + "łowie": 3119, + "ostatniej": 3120, + "złota": 3121, + "żnie": 3122, + "tent": 3123, + "wiecznie": 3124, + "eś": 3125, + "ódł": 3126, + "jakimś": 3127, + "Kazimierz": 3128, + "nogami": 3129, + "rzucić": 3130, + "pewnego": 3131, + "rzenie": 3132, + "zależy": 3133, + "jas": 3134, + "ctwa": 3135, + "ramionami": 3136, + "tydzień": 3137, + "późno": 3138, + "oddział": 3139, + "dne": 3140, + "partii": 3141, + "Sze": 3142, + "zamk": 3143, + "sić": 3144, + "powtarzał": 3145, + "ścian": 3146, + "trud": 3147, + "szukał": 3148, + "prowadzić": 3149, + "oblę": 3150, + "pary": 3151, + "podoba": 3152, + "żebyś": 3153, + "rządu": 3154, + "powinna": 3155, + "tnej": 3156, + "Między": 3157, + "Według": 3158, + "niekiedy": 3159, + "miast": 3160, + "zmiesza": 3161, + "głod": 3162, + "nar": 3163, + "ścić": 3164, + "ciszy": 3165, + "dym": 3166, + "opu": 3167, + "młodych": 3168, + "podał": 3169, + "biało": 3170, + "schwy": 3171, + "chodzą": 3172, + "ktor": 3173, + "dają": 3174, + "szczególnie": 3175, + "tzw": 3176, + "tow": 3177, + "żeniem": 3178, + "zmu": 3179, + "rozbi": 3180, + "większą": 3181, + "bur": 3182, + "rozkazy": 3183, + "tył": 3184, + "leni": 3185, + "księdza": 3186, + "stóp": 3187, + "nosić": 3188, + "wieczora": 3189, + "stada": 3190, + "fanta": 3191, + "piękny": 3192, + "lnik": 3193, + "świet": 3194, + "sowi": 3195, + "wiedząc": 3196, + "wynika": 3197, + "stół": 3198, + "przej": 3199, + "błaga": 3200, + "sposob": 3201, + "knąć": 3202, + "naraz": 3203, + "bej": 3204, + "gom": 3205, + "grupy": 3206, + "dane": 3207, + "inną": 3208, + "pamięć": 3209, + "polski": 3210, + "ściu": 3211, + "blu": 3212, + "obło": 3213, + "wysła": 3214, + "niała": 3215, + "ńcy": 3216, + "śla": 3217, + "najwięcej": 3218, + "wychodzi": 3219, + "0": 3220, + "żnych": 3221, + "koro": 3222, + "wice": 3223, + "milczał": 3224, + "Kra": 3225, + "czały": 3226, + "Taki": 3227, + "dwor": 3228, + "wściekło": 3229, + "miejsc": 3230, + "właściwie": 3231, + "łach": 3232, + "Ależ": 3233, + "lili": 3234, + "rzek": 3235, + "boru": 3236, + "prezydenta": 3237, + "noszą": 3238, + "zwierząt": 3239, + "okazji": 3240, + "częściej": 3241, + "koły": 3242, + "mojego": 3243, + "mnóstwo": 3244, + "rzyli": 3245, + "wybi": 3246, + "łaski": 3247, + "pies": 3248, + "godz": 3249, + "procent": 3250, + "Jej": 3251, + "puści": 3252, + "lno": 3253, + "padnie": 3254, + "pą": 3255, + "naprzeciw": 3256, + "Mimo": 3257, + "gorzej": 3258, + "Sar": 3259, + "spoj": 3260, + "fortu": 3261, + "wielbłą": 3262, + "wypadek": 3263, + "żeni": 3264, + "usu": 3265, + "nko": 3266, + "oprócz": 3267, + "rał": 3268, + "jakiegoś": 3269, + "chra": 3270, + "tamtej": 3271, + "wyciągnął": 3272, + "światła": 3273, + "słowem": 3274, + "rywa": 3275, + "okno": 3276, + "wyszła": 3277, + "ściem": 3278, + "musz": 3279, + "słuchaj": 3280, + "Miller": 3281, + "projekt": 3282, + "siada": 3283, + "Andrzeja": 3284, + "wskim": 3285, + "nce": 3286, + "ist": 3287, + "mentu": 3288, + "umiera": 3289, + "Niemców": 3290, + "rzeć": 3291, + "kogoś": 3292, + "nań": 3293, + "Trzy": 3294, + "przypomina": 3295, + "pierwszych": 3296, + "gni": 3297, + "ustach": 3298, + "widzieli": 3299, + "tysiąc": 3300, + "zechce": 3301, + "źnie": 3302, + "spu": 3303, + "00": 3304, + "pru": 3305, + "pamięta": 3306, + "zgodnie": 3307, + "nazywa": 3308, + "żne": 3309, + "przyzna": 3310, + "wnie": 3311, + "macie": 3312, + "musieli": 3313, + "cj": 3314, + "żej": 3315, + "niepokój": 3316, + "mro": 3317, + "strzela": 3318, + "rzenia": 3319, + "len": 3320, + "damy": 3321, + "domy": 3322, + "rozumiał": 3323, + "pojechał": 3324, + "niło": 3325, + "trzydzieści": 3326, + "starosta": 3327, + "ostro": 3328, + "lon": 3329, + "Zawsze": 3330, + "wolności": 3331, + "rka": 3332, + "dłoni": 3333, + "nocą": 3334, + "ruszyć": 3335, + "two": 3336, + "prosić": 3337, + "niedawno": 3338, + "źni": 3339, + "wodzie": 3340, + "zby": 3341, + "sercem": 3342, + "dniem": 3343, + "ture": 3344, + "przeszedł": 3345, + "padła": 3346, + "dobrą": 3347, + "powiadał": 3348, + "og": 3349, + "byt": 3350, + "cenia": 3351, + "opuścił": 3352, + "trzymać": 3353, + "zap": 3354, + "więzienia": 3355, + "Niemcy": 3356, + "nota": 3357, + "owaniu": 3358, + "spokoj": 3359, + "nio": 3360, + "sztuki": 3361, + "osoba": 3362, + "anty": 3363, + "składa": 3364, + "czyło": 3365, + "prosił": 3366, + "dłonie": 3367, + "pnie": 3368, + "względem": 3369, + "dowód": 3370, + "źre": 3371, + "cio": 3372, + "nny": 3373, + "potęż": 3374, + "spytała": 3375, + "olbrzy": 3376, + "Jednakże": 3377, + "uczci": 3378, + "akcji": 3379, + "pierwsza": 3380, + "trafi": 3381, + "pisać": 3382, + "pozosta": 3383, + "loka": 3384, + "mogąc": 3385, + "mło": 3386, + "Czasem": 3387, + "robo": 3388, + "dokoła": 3389, + "obrony": 3390, + "szer": 3391, + "liwie": 3392, + "poto": 3393, + "prosi": 3394, + "duchu": 3395, + "zaczęli": 3396, + "wyra": 3397, + "Gra": 3398, + "40": 3399, + "zel": 3400, + "krótko": 3401, + "goni": 3402, + "sieni": 3403, + "wek": 3404, + "większość": 3405, + "nazwisko": 3406, + "wki": 3407, + "pozwala": 3408, + "szeroko": 3409, + "dny": 3410, + "Justyna": 3411, + "każ": 3412, + "lewo": 3413, + "niejszą": 3414, + "chłopów": 3415, + "czać": 3416, + "warto": 3417, + "radością": 3418, + "straszne": 3419, + "sce": 3420, + "mó": 3421, + "braci": 3422, + "zwały": 3423, + "dotk": 3424, + "przysię": 3425, + "dawnych": 3426, + "podobno": 3427, + "jedni": 3428, + "biegli": 3429, + "twojej": 3430, + "dziły": 3431, + "tera": 3432, + "dale": 3433, + "podniosła": 3434, + "chami": 3435, + "Witold": 3436, + "niektórzy": 3437, + "działania": 3438, + "rany": 3439, + "Janusz": 3440, + "zmieni": 3441, + "możliwości": 3442, + "wałem": 3443, + "pragnie": 3444, + "chłopak": 3445, + "forte": 3446, + "radę": 3447, + "ciły": 3448, + "gada": 3449, + "cenie": 3450, + "zbi": 3451, + "pożegna": 3452, + "siedli": 3453, + "koron": 3454, + "rski": 3455, + "Maćka": 3456, + "22": 3457, + "pracowników": 3458, + "nareszcie": 3459, + "19": 3460, + "liczne": 3461, + "sja": 3462, + "Takie": 3463, + "kana": 3464, + "Cho": 3465, + "dną": 3466, + "drzwiach": 3467, + "ństwem": 3468, + "pięćdziesiąt": 3469, + "wio": 3470, + "kościoła": 3471, + "jan": 3472, + "większa": 3473, + "X": 3474, + "wód": 3475, + "boi": 3476, + "pocał": 3477, + "chodź": 3478, + "waż": 3479, + "odpowie": 3480, + "inna": 3481, + "śmiechem": 3482, + "pch": 3483, + "opo": 3484, + "podzi": 3485, + "dow": 3486, + "swymi": 3487, + "twoją": 3488, + "tnego": 3489, + "Hele": 3490, + "następcy": 3491, + "dokąd": 3492, + "ściga": 3493, + "wniosek": 3494, + "służy": 3495, + "pomimo": 3496, + "skro": 3497, + "ciemności": 3498, + "piękne": 3499, + "wskie": 3500, + "duje": 3501, + "bią": 3502, + "dwoma": 3503, + "oświe": 3504, + "napa": 3505, + "szono": 3506, + "koniecznie": 3507, + "chle": 3508, + "wski": 3509, + "skimi": 3510, + "wspar": 3511, + "Wiesz": 3512, + "dob": 3513, + "błą": 3514, + "zje": 3515, + "pny": 3516, + "pytać": 3517, + "strzy": 3518, + "straż": 3519, + "koła": 3520, + "doj": 3521, + "zrozumiał": 3522, + "milczenia": 3523, + "dłoń": 3524, + "ruszyli": 3525, + "utra": 3526, + "puścić": 3527, + "lam": 3528, + "stanowi": 3529, + "nogach": 3530, + "zwo": 3531, + "chowie": 3532, + "hoj": 3533, + "kona": 3534, + "Sejm": 3535, + "twoim": 3536, + "Aby": 3537, + "zdaniem": 3538, + "racji": 3539, + "dłem": 3540, + "spostrze": 3541, + "mistrza": 3542, + "stawi": 3543, + "ucha": 3544, + "Ponieważ": 3545, + "ściach": 3546, + "tury": 3547, + "niektórych": 3548, + "stanowisko": 3549, + "tkę": 3550, + "rwała": 3551, + "płynie": 3552, + "skoń": 3553, + "opowiadał": 3554, + "100": 3555, + "ciągną": 3556, + "Głu": 3557, + "uję": 3558, + "potrzeby": 3559, + "jo": 3560, + "inę": 3561, + "rzom": 3562, + "Niemiec": 3563, + "łej": 3564, + "glądać": 3565, + "wracać": 3566, + "wny": 3567, + "stego": 3568, + "posa": 3569, + "oznacza": 3570, + "son": 3571, + "Ak": 3572, + "program": 3573, + "duży": 3574, + "kilkadziesiąt": 3575, + "siedzieć": 3576, + "muje": 3577, + "gnia": 3578, + "ns": 3579, + "myka": 3580, + "niepo": 3581, + "budzi": 3582, + "zywał": 3583, + "szero": 3584, + "poja": 3585, + "progu": 3586, + "Sę": 3587, + "ach": 3588, + "wskich": 3589, + "ntu": 3590, + "bracia": 3591, + "ośmie": 3592, + "nij": 3593, + "wódz": 3594, + "staw": 3595, + "tle": 3596, + "Ksiądz": 3597, + "wozy": 3598, + "położył": 3599, + "wita": 3600, + "srebr": 3601, + "oby": 3602, + "heł": 3603, + "stamtąd": 3604, + "przyszłości": 3605, + "tery": 3606, + "kochał": 3607, + "naród": 3608, + "USA": 3609, + "skończy": 3610, + "czycy": 3611, + "jasno": 3612, + "zdy": 3613, + "ważne": 3614, + "gać": 3615, + "udał": 3616, + "ule": 3617, + "moi": 3618, + "towarzysz": 3619, + "olbrzymie": 3620, + "lały": 3621, + "błyszczą": 3622, + "miło": 3623, + "nica": 3624, + "Dan": 3625, + "op": 3626, + "wską": 3627, + "powtó": 3628, + "skać": 3629, + "złożył": 3630, + "zebra": 3631, + "niono": 3632, + "doszło": 3633, + "twierdzi": 3634, + "czyta": 3635, + "czytać": 3636, + "men": 3637, + "Jakie": 3638, + "wó": 3639, + "zało": 3640, + "pilnie": 3641, + "tygodni": 3642, + "powrotem": 3643, + "Bar": 3644, + "padło": 3645, + "ród": 3646, + "kary": 3647, + "nus": 3648, + "dźcie": 3649, + "nowym": 3650, + "ufa": 3651, + "przeszło": 3652, + "żać": 3653, + "poka": 3654, + "słusznie": 3655, + "Inni": 3656, + "lekko": 3657, + "błyska": 3658, + "niosą": 3659, + "śpi": 3660, + "sięga": 3661, + "niewoli": 3662, + "Dzie": 3663, + "źć": 3664, + "myślałem": 3665, + "południe": 3666, + "pójść": 3667, + "namio": 3668, + "drą": 3669, + "Lip": 3670, + "rozmawiać": 3671, + "dziwne": 3672, + "cjach": 3673, + "Czyli": 3674, + "wymie": 3675, + "san": 3676, + "sprzeda": 3677, + "połowie": 3678, + "Pow": 3679, + "szczo": 3680, + "usłyszał": 3681, + "Chwi": 3682, + "Przecie": 3683, + "bramy": 3684, + "ciął": 3685, + "sprawach": 3686, + "potrzeb": 3687, + "towa": 3688, + "Kar": 3689, + "pogar": 3690, + "chory": 3691, + "dej": 3692, + "é": 3693, + "Oczywiście": 3694, + "wzgó": 3695, + "psu": 3696, + "Następnie": 3697, + "interes": 3698, + "dzkie": 3699, + "Który": 3700, + "większy": 3701, + "podda": 3702, + "pewne": 3703, + "ser": 3704, + "niać": 3705, + "każde": 3706, + "doświad": 3707, + "zaczęły": 3708, + "rw": 3709, + "uch": 3710, + "rod": 3711, + "dzwo": 3712, + "przezna": 3713, + "któż": 3714, + "zauważył": 3715, + "ubo": 3716, + "czynią": 3717, + "wokół": 3718, + "nierucho": 3719, + "ół": 3720, + "Pla": 3721, + "remi": 3722, + "wybor": 3723, + "miejscach": 3724, + "cofa": 3725, + "wypy": 3726, + "Niektórzy": 3727, + "granicy": 3728, + "ogromne": 3729, + "stka": 3730, + "Tar": 3731, + "Zło": 3732, + "Coś": 3733, + "targ": 3734, + "żonę": 3735, + "poku": 3736, + "niejszego": 3737, + "zaci": 3738, + "dal": 3739, + "leś": 3740, + "ału": 3741, + "resz": 3742, + "mami": 3743, + "kieli": 3744, + "Aposto": 3745, + "owników": 3746, + "Rozu": 3747, + "marszałek": 3748, + "żadna": 3749, + "wiecie": 3750, + "Mów": 3751, + "nką": 3752, + "vi": 3753, + "polskim": 3754, + "postąpi": 3755, + "zostali": 3756, + "Krakowie": 3757, + "żalu": 3758, + "północy": 3759, + "żyło": 3760, + "wzajem": 3761, + "szef": 3762, + "Widzę": 3763, + "KA": 3764, + "oli": 3765, + "wysokie": 3766, + "wana": 3767, + "wypad": 3768, + "wili": 3769, + "zdanie": 3770, + "prawił": 3771, + "ordy": 3772, + "psy": 3773, + "okoli": 3774, + "chą": 3775, + "wojewody": 3776, + "jże": 3777, + "waszą": 3778, + "Niestety": 3779, + "23": 3780, + "afe": 3781, + "mocniej": 3782, + "Pierwszy": 3783, + "Kur": 3784, + "rzeń": 3785, + "język": 3786, + "proces": 3787, + "Widać": 3788, + "ner": 3789, + "kola": 3790, + "gnął": 3791, + "gęst": 3792, + "ńcu": 3793, + "śmiercią": 3794, + "mężczyzna": 3795, + "lega": 3796, + "wiać": 3797, + "patrzyli": 3798, + "łowa": 3799, + "wieki": 3800, + "żono": 3801, + "widzenia": 3802, + "czoną": 3803, + "wyjść": 3804, + "kamień": 3805, + "tować": 3806, + "zapytała": 3807, + "czej": 3808, + "Unii": 3809, + "przypad": 3810, + "działalności": 3811, + "noś": 3812, + "wyle": 3813, + "łami": 3814, + "bawi": 3815, + "pozwolił": 3816, + "nasy": 3817, + "książki": 3818, + "trafił": 3819, + "darł": 3820, + "księżyc": 3821, + "gotowa": 3822, + "kały": 3823, + "lar": 3824, + "dzona": 3825, + "śniegu": 3826, + "wchodzi": 3827, + "podstawie": 3828, + "rozmawia": 3829, + "kochan": 3830, + "podnosi": 3831, + "uf": 3832, + "historii": 3833, + "zwierzę": 3834, + "zia": 3835, + "owaniem": 3836, + "zabrał": 3837, + "tkiem": 3838, + "boju": 3839, + "złote": 3840, + "biały": 3841, + "tonem": 3842, + "spotkał": 3843, + "Mos": 3844, + "Zyg": 3845, + "prezydent": 3846, + "spotkać": 3847, + "spó": 3848, + "uli": 3849, + "Rzecz": 3850, + "dobrym": 3851, + "Pra": 3852, + "Nu": 3853, + "nina": 3854, + "gwiazdy": 3855, + "zginął": 3856, + "słyszeć": 3857, + "żała": 3858, + "własnego": 3859, + "tora": 3860, + "tań": 3861, + "spoczy": 3862, + "wata": 3863, + "głup": 3864, + "komisji": 3865, + "proce": 3866, + "PO": 3867, + "piękna": 3868, + "Kon": 3869, + "zali": 3870, + "Pozna": 3871, + "ciężkie": 3872, + "tności": 3873, + "plan": 3874, + "rado": 3875, + "ponu": 3876, + "podobnych": 3877, + "pili": 3878, + "zując": 3879, + "cer": 3880, + "południu": 3881, + "obszer": 3882, + "dało": 3883, + "poprze": 3884, + "deszcz": 3885, + "kiewicz": 3886, + "zobaczył": 3887, + "czołem": 3888, + "wiony": 3889, + "słał": 3890, + "uło": 3891, + "szyi": 3892, + "szak": 3893, + "Rot": 3894, + "klej": 3895, + "lubił": 3896, + "wów": 3897, + "rak": 3898, + "ria": 3899, + "ratunek": 3900, + "zwycięstwo": 3901, + "Ca": 3902, + "nadzieja": 3903, + "tyki": 3904, + "burza": 3905, + "owni": 3906, + "Cza": 3907, + "uści": 3908, + "bek": 3909, + "otwarte": 3910, + "świad": 3911, + "ogniem": 3912, + "dusz": 3913, + "Hra": 3914, + "lniej": 3915, + "Sara": 3916, + "ata": 3917, + "gminy": 3918, + "prosta": 3919, + "rol": 3920, + "Wz": 3921, + "szereg": 3922, + "wyłącznie": 3923, + "stki": 3924, + "tność": 3925, + "IA": 3926, + "wierzyć": 3927, + "pierś": 3928, + "fo": 3929, + "nkiem": 3930, + "nicą": 3931, + "czymś": 3932, + "lep": 3933, + "pierwszą": 3934, + "zmienia": 3935, + "tko": 3936, + "Jutro": 3937, + "słyszałem": 3938, + "pisze": 3939, + "oś": 3940, + "weszli": 3941, + "niedzielę": 3942, + "czysz": 3943, + "bitwa": 3944, + "wyjechał": 3945, + "słone": 3946, + "ściami": 3947, + "głowami": 3948, + "ciele": 3949, + "Wę": 3950, + "owicza": 3951, + "musisz": 3952, + "sznu": 3953, + "liczyć": 3954, + "lność": 3955, + "powinni": 3956, + "wybiera": 3957, + "spra": 3958, + "Dwa": 3959, + "kowe": 3960, + "szku": 3961, + "wpad": 3962, + "umy": 3963, + "grzbie": 3964, + "morza": 3965, + "pochylił": 3966, + "prę": 3967, + "poszła": 3968, + "odetch": 3969, + "czerwone": 3970, + "kwia": 3971, + "is": 3972, + "wątpliwości": 3973, + "szczegó": 3974, + "nóż": 3975, + "oszu": 3976, + "Klu": 3977, + "przywi": 3978, + "tują": 3979, + "wozu": 3980, + "Pru": 3981, + "ludzkich": 3982, + "strasznie": 3983, + "nau": 3984, + "bunt": 3985, + "zała": 3986, + "sek": 3987, + "żelaz": 3988, + "wierz": 3989, + "wście": 3990, + "Cie": 3991, + "stoją": 3992, + "Znowu": 3993, + "oczami": 3994, + "okrzy": 3995, + "blasku": 3996, + "wróż": 3997, + "starszy": 3998, + "białą": 3999, + "orze": 4000, + "terenie": 4001, + "wymi": 4002, + "przerw": 4003, + "czności": 4004, + "przyja": 4005, + "gle": 4006, + "wrze": 4007, + "lasy": 4008, + "dro": 4009, + "przekona": 4010, + "Rob": 4011, + "kol": 4012, + "system": 4013, + "stal": 4014, + "porząd": 4015, + "krokiem": 4016, + "poły": 4017, + "danych": 4018, + "zawa": 4019, + "ost": 4020, + "córki": 4021, + "Bądź": 4022, + "mena": 4023, + "białych": 4024, + "ró": 4025, + "fał": 4026, + "kościół": 4027, + "jakiejś": 4028, + "pełną": 4029, + "gotowi": 4030, + "ofiary": 4031, + "gorz": 4032, + "her": 4033, + "stycznia": 4034, + "stawia": 4035, + "nionych": 4036, + "Tro": 4037, + "Py": 4038, + "północ": 4039, + "krok": 4040, + "natury": 4041, + "rzyła": 4042, + "młodzień": 4043, + "bronią": 4044, + "chmur": 4045, + "płyną": 4046, + "stronach": 4047, + "lono": 4048, + "jrzał": 4049, + "czała": 4050, + "iła": 4051, + "cyjnej": 4052, + "ubra": 4053, + "wyj": 4054, + "uczucia": 4055, + "wolność": 4056, + "wido": 4057, + "skała": 4058, + "patrzyć": 4059, + "skończył": 4060, + "jakkolwiek": 4061, + "Częstoch": 4062, + "Noc": 4063, + "niestety": 4064, + "rusz": 4065, + "byłaby": 4066, + "lepsze": 4067, + "ve": 4068, + "Lin": 4069, + "Vi": 4070, + "Jerzy": 4071, + "GO": 4072, + "abym": 4073, + "przerywa": 4074, + "cina": 4075, + "ke": 4076, + "sprawiedliwości": 4077, + "nędz": 4078, + "zdziwieniem": 4079, + "Gro": 4080, + "wszystkimi": 4081, + "porze": 4082, + "idąc": 4083, + "weź": 4084, + "ukło": 4085, + "kościele": 4086, + "otwo": 4087, + "wiemy": 4088, + "ojcu": 4089, + "tków": 4090, + "mien": 4091, + "mować": 4092, + "wiedzy": 4093, + "szel": 4094, + "gini": 4095, + "żnej": 4096, + "wiedzieli": 4097, + "wer": 4098, + "Marek": 4099, + "otacza": 4100, + "resztę": 4101, + "organizacji": 4102, + "Długo": 4103, + "Wśród": 4104, + "wspomina": 4105, + "nieu": 4106, + "zny": 4107, + "wane": 4108, + "wodza": 4109, + "słuch": 4110, + "przedstawia": 4111, + "czuje": 4112, + "Maria": 4113, + "krzywdy": 4114, + "kwiaty": 4115, + "zdołał": 4116, + "klasy": 4117, + "przyszłość": 4118, + "ad": 4119, + "ol": 4120, + "przybył": 4121, + "powstał": 4122, + "śpiewa": 4123, + "zgrzy": 4124, + "zabiera": 4125, + "służba": 4126, + "Krzysztof": 4127, + "waszych": 4128, + "szpitala": 4129, + "siedem": 4130, + "problem": 4131, + "podzie": 4132, + "cyjnych": 4133, + "szyła": 4134, + "wyciąga": 4135, + "owanym": 4136, + "niektóre": 4137, + "Paweł": 4138, + "otrzymał": 4139, + "włosów": 4140, + "lec": 4141, + "płoną": 4142, + "żek": 4143, + "sków": 4144, + "rego": 4145, + "chęć": 4146, + "wyglądał": 4147, + "dania": 4148, + "drzwiami": 4149, + "Wielki": 4150, + "ostatnim": 4151, + "pełen": 4152, + "mięk": 4153, + "miesiące": 4154, + "rozło": 4155, + "przypomniał": 4156, + "draż": 4157, + "widziała": 4158, + "żd": 4159, + "lik": 4160, + "klęski": 4161, + "mówiłem": 4162, + "żonym": 4163, + "biega": 4164, + "Dzięki": 4165, + "Kilka": 4166, + "chmu": 4167, + "toż": 4168, + "władzę": 4169, + "wymaga": 4170, + "przyjacielem": 4171, + "okazało": 4172, + "cierpi": 4173, + "lot": 4174, + "oży": 4175, + "brzę": 4176, + "?\"": 4177, + "sał": 4178, + "Zaś": 4179, + "przele": 4180, + "napo": 4181, + "spodziewał": 4182, + "sobotę": 4183, + "mier": 4184, + "Tyle": 4185, + "Wil": 4186, + "cyjny": 4187, + "praca": 4188, + "mężczyzn": 4189, + "zde": 4190, + "niewy": 4191, + "prawdopodobnie": 4192, + "żadne": 4193, + "dawać": 4194, + "nauki": 4195, + "czonym": 4196, + "lia": 4197, + "koł": 4198, + "murów": 4199, + "świę": 4200, + "śmiało": 4201, + "zdzi": 4202, + "długim": 4203, + "Adam": 4204, + "idź": 4205, + "ryb": 4206, + "kow": 4207, + "Moja": 4208, + "musimy": 4209, + "kan": 4210, + "fy": 4211, + "tyczne": 4212, + "lii": 4213, + "czyków": 4214, + "chłopi": 4215, + "oznaj": 4216, + "powinny": 4217, + "biorą": 4218, + "dziad": 4219, + "najczęściej": 4220, + "ojczyźnie": 4221, + "godzina": 4222, + "oblicze": 4223, + "chciałbym": 4224, + "tany": 4225, + "usiadł": 4226, + "czom": 4227, + "chodząc": 4228, + "pozostał": 4229, + "ojcem": 4230, + "wstyd": 4231, + "stąpi": 4232, + "dzeniu": 4233, + "rzym": 4234, + "czarny": 4235, + "dozna": 4236, + "gadać": 4237, + "upadł": 4238, + "słyszy": 4239, + "Michała": 4240, + "opan": 4241, + "uroczy": 4242, + "pode": 4243, + "zmienił": 4244, + "spad": 4245, + "Karol": 4246, + "vel": 4247, + "prac": 4248, + "Komisji": 4249, + "les": 4250, + "większej": 4251, + "momencie": 4252, + "liwości": 4253, + "zgroma": 4254, + "ciąga": 4255, + "nazwiska": 4256, + "ruchem": 4257, + "wysłał": 4258, + "pożar": 4259, + "czyński": 4260, + "zaro": 4261, + "wiedziała": 4262, + "twego": 4263, + "skę": 4264, + "zaka": 4265, + "zą": 4266, + "kuchni": 4267, + "dka": 4268, + "próż": 4269, + "dyrektor": 4270, + "szepnęła": 4271, + "biły": 4272, + "córka": 4273, + "szum": 4274, + "Rzeczpospolita": 4275, + "mych": 4276, + "podnieść": 4277, + "projektu": 4278, + "ss": 4279, + "złowro": 4280, + "wione": 4281, + "nieśli": 4282, + "pl": 4283, + "dował": 4284, + "opuszcza": 4285, + "gwiazd": 4286, + "niedaleko": 4287, + "zdawał": 4288, + "Ile": 4289, + "miłu": 4290, + "wydało": 4291, + "oże": 4292, + "kuzy": 4293, + "spokojny": 4294, + "zabił": 4295, + "środek": 4296, + "uciekać": 4297, + "pek": 4298, + "świetle": 4299, + "płaci": 4300, + "Gdybym": 4301, + "bit": 4302, + "80": 4303, + "najpierw": 4304, + "starych": 4305, + "mian": 4306, + "Im": 4307, + "przywo": 4308, + "warunki": 4309, + "chach": 4310, + "ojc": 4311, + "zagra": 4312, + "Bur": 4313, + "walił": 4314, + "płacić": 4315, + "wszech": 4316, + "wieczor": 4317, + "ogo": 4318, + "cieszy": 4319, + "orę": 4320, + "porę": 4321, + "żną": 4322, + "dowiedział": 4323, + "Czas": 4324, + "blask": 4325, + "woje": 4326, + "loną": 4327, + "łaskę": 4328, + "dzono": 4329, + "przyjaciele": 4330, + "dziećmi": 4331, + "jeńców": 4332, + "hau": 4333, + "gina": 4334, + "wracał": 4335, + "szere": 4336, + "kują": 4337, + "sławie": 4338, + "Mało": 4339, + "ludzkiej": 4340, + "niały": 4341, + "wargi": 4342, + "strzały": 4343, + "wyrzu": 4344, + "dźwi": 4345, + "chwyta": 4346, + "niona": 4347, + "godzinie": 4348, + "rękami": 4349, + "Kt": 4350, + "prz": 4351, + "owanego": 4352, + "dawne": 4353, + "chaty": 4354, + "okresie": 4355, + "pieśń": 4356, + "bieda": 4357, + "reszty": 4358, + "nazajutrz": 4359, + "dzkiego": 4360, + "zabija": 4361, + "skórę": 4362, + "gan": 4363, + "środków": 4364, + "ruje": 4365, + "subie": 4366, + "poważnie": 4367, + "gen": 4368, + "Trudno": 4369, + "przeraźli": 4370, + "wale": 4371, + "podobnego": 4372, + "wca": 4373, + "chwil": 4374, + "ilu": 4375, + "sal": 4376, + "chmury": 4377, + "nagro": 4378, + "Byli": 4379, + "Rzymie": 4380, + "bólu": 4381, + "dzianie": 4382, + "przywiąza": 4383, + "char": 4384, + "czerwca": 4385, + "rzadko": 4386, + "Cy": 4387, + "ciągnie": 4388, + "mieniem": 4389, + "lności": 4390, + "wolni": 4391, + "fla": 4392, + "roli": 4393, + "bija": 4394, + "zacy": 4395, + "twoich": 4396, + "Przyj": 4397, + "kupy": 4398, + "pewną": 4399, + "Młody": 4400, + "jasne": 4401, + "kosztow": 4402, + "nąłem": 4403, + "mówiono": 4404, + "drę": 4405, + "niły": 4406, + "lina": 4407, + "różno": 4408, + "dowo": 4409, + "łez": 4410, + "biała": 4411, + "Ledwie": 4412, + "pułkownik": 4413, + "zak": 4414, + "wznosi": 4415, + "drzewo": 4416, + "Kamie": 4417, + "oświadczył": 4418, + "święta": 4419, + "kap": 4420, + "60": 4421, + "niebezpieczeństwo": 4422, + "zmienić": 4423, + "cyjne": 4424, + "wolał": 4425, + "cało": 4426, + "członków": 4427, + "okres": 4428, + "rozpro": 4429, + "dba": 4430, + "niny": 4431, + "ścił": 4432, + "Myślę": 4433, + "równa": 4434, + "kocham": 4435, + "palce": 4436, + "chleba": 4437, + "koszy": 4438, + "znaczenie": 4439, + "szedłem": 4440, + "Powie": 4441, + "spło": 4442, + "dwoje": 4443, + "oszczę": 4444, + "nogą": 4445, + "rzuciła": 4446, + "Wier": 4447, + "blą": 4448, + "wieś": 4449, + "padli": 4450, + "spotkania": 4451, + "wiek": 4452, + "stolicy": 4453, + "gieł": 4454, + "Tadeusza": 4455, + "kręci": 4456, + "działalność": 4457, + "Króle": 4458, + "kowej": 4459, + "powinno": 4460, + "środka": 4461, + "wystarczy": 4462, + "doszedł": 4463, + "opie": 4464, + "niezna": 4465, + "zostaną": 4466, + "zabić": 4467, + "zle": 4468, + "zamyśli": 4469, + "zdoła": 4470, + "diabeł": 4471, + "urzą": 4472, + "sieci": 4473, + "ceny": 4474, + "żonych": 4475, + "nieprze": 4476, + "dziło": 4477, + "Były": 4478, + "odpowiadał": 4479, + "zato": 4480, + "zgoła": 4481, + "plą": 4482, + "pomóc": 4483, + "stryj": 4484, + "wez": 4485, + "lesie": 4486, + "doku": 4487, + "huk": 4488, + "królem": 4489, + "boję": 4490, + "kolum": 4491, + "okrzyki": 4492, + "sklep": 4493, + "mir": 4494, + "chwa": 4495, + "tanie": 4496, + "pismo": 4497, + "rowe": 4498, + "kochać": 4499, + "ńscy": 4500, + "potrzebuje": 4501, + "NI": 4502, + "zapomniał": 4503, + "ogromny": 4504, + "lubię": 4505, + "sor": 4506, + "wstrzą": 4507, + "istnieje": 4508, + "dodatku": 4509, + "wyba": 4510, + "wpływ": 4511, + "lonych": 4512, + "jedziesz": 4513, + "żeli": 4514, + "dałem": 4515, + "pełna": 4516, + "wyci": 4517, + "śpią": 4518, + "życiem": 4519, + "nadto": 4520, + "możliwe": 4521, + "tana": 4522, + "małą": 4523, + "przestał": 4524, + "chała": 4525, + "utk": 4526, + "ciemno": 4527, + "chcecie": 4528, + "wzięli": 4529, + "ota": 4530, + "cznika": 4531, + "łał": 4532, + "miałam": 4533, + "łaś": 4534, + "czonej": 4535, + "oddziały": 4536, + "czący": 4537, + "onej": 4538, + "służbę": 4539, + "przesta": 4540, + "żeniu": 4541, + "kimi": 4542, + "Mówił": 4543, + "szele": 4544, + "Chciał": 4545, + "zdania": 4546, + "dymu": 4547, + "wyjdzie": 4548, + "sne": 4549, + "zamyka": 4550, + "złoty": 4551, + "jazda": 4552, + "pomysł": 4553, + "paru": 4554, + "Ojciec": 4555, + "klasztor": 4556, + "obecnych": 4557, + "spodzie": 4558, + "cąc": 4559, + "spojrzenia": 4560, + "Oczy": 4561, + "rolę": 4562, + "có": 4563, + "rozmowa": 4564, + "Krakowa": 4565, + "biła": 4566, + "opowiadać": 4567, + "dzisz": 4568, + "zada": 4569, + "zawoła": 4570, + "III": 4571, + "Bogusława": 4572, + "ozna": 4573, + "zaprze": 4574, + "onego": 4575, + "charakter": 4576, + "jaw": 4577, + "rys": 4578, + "tygodnie": 4579, + "św": 4580, + "wiarę": 4581, + "połowy": 4582, + "hen": 4583, + "ramieniu": 4584, + "mym": 4585, + "Europy": 4586, + "oboję": 4587, + "wysoki": 4588, + "krzesła": 4589, + "wysy": 4590, + "poł": 4591, + "Jaki": 4592, + "Lud": 4593, + "linii": 4594, + "kamie": 4595, + "jeżdża": 4596, + "godny": 4597, + "żały": 4598, + "jami": 4599, + "nięta": 4600, + "kończy": 4601, + "zginąć": 4602, + "niosło": 4603, + "samochód": 4604, + "dziękuję": 4605, + "zwłoki": 4606, + "długą": 4607, + "Cały": 4608, + "sławy": 4609, + "Oba": 4610, + "wojsku": 4611, + "Jesteś": 4612, + "psa": 4613, + "wygra": 4614, + "mieszkanie": 4615, + "bliż": 4616, + "pracować": 4617, + "Podczas": 4618, + "mek": 4619, + "szymi": 4620, + "pojedyn": 4621, + "Egipcie": 4622, + "decyzji": 4623, + "Jezu": 4624, + "Pol": 4625, + "gły": 4626, + "wle": 4627, + "armii": 4628, + "szkole": 4629, + "fur": 4630, + "zdą": 4631, + "śnieg": 4632, + "zji": 4633, + "hała": 4634, + "skład": 4635, + "szała": 4636, + "Pal": 4637, + "doda": 4638, + "bal": 4639, + "zdumieniem": 4640, + "padał": 4641, + "zakry": 4642, + "samemu": 4643, + "niespo": 4644, + "wierzę": 4645, + "rium": 4646, + "wra": 4647, + "odparła": 4648, + "słowach": 4649, + "rocznie": 4650, + "rzyły": 4651, + "obawy": 4652, + "odpowiedzieć": 4653, + "Mil": 4654, + "dobrej": 4655, + "Dość": 4656, + "Jedna": 4657, + "dobrych": 4658, + "zmę": 4659, + "NIE": 4660, + "film": 4661, + "mniejsze": 4662, + "przyszły": 4663, + "Bogiem": 4664, + "trzę": 4665, + "czuję": 4666, + "ck": 4667, + "ren": 4668, + "wszelkich": 4669, + "dwudziestu": 4670, + "chodziła": 4671, + "powy": 4672, + "doro": 4673, + "wzią": 4674, + "stanęła": 4675, + "wydobył": 4676, + "Krzywo": 4677, + "małej": 4678, + "Tra": 4679, + "osiem": 4680, + "AWS": 4681, + "usa": 4682, + "bywało": 4683, + "żołnierza": 4684, + "Chociaż": 4685, + "czeni": 4686, + "polska": 4687, + "Dzień": 4688, + "własny": 4689, + "typu": 4690, + "centrum": 4691, + "rodu": 4692, + "zbliż": 4693, + "tura": 4694, + "dziwnie": 4695, + "Wal": 4696, + "cona": 4697, + "wycie": 4698, + "bud": 4699, + "tele": 4700, + "nisko": 4701, + "języka": 4702, + "straci": 4703, + "uciekł": 4704, + "ściąg": 4705, + "zrozumieć": 4706, + "tkami": 4707, + "potrzą": 4708, + "Najświęt": 4709, + "roka": 4710, + "głosowania": 4711, + "pięknie": 4712, + "tysią": 4713, + "rozwi": 4714, + "przyjąć": 4715, + "małym": 4716, + "palą": 4717, + "24": 4718, + "War": 4719, + "27": 4720, + "prowadzą": 4721, + "Rzym": 4722, + "zachwy": 4723, + "ogro": 4724, + "tnik": 4725, + "umysł": 4726, + "kłę": 4727, + "służ": 4728, + "rzucał": 4729, + "lasach": 4730, + "straży": 4731, + "Ros": 4732, + "biera": 4733, + "gęsto": 4734, + "skóra": 4735, + "lonym": 4736, + "Zd": 4737, + "patry": 4738, + "ciągnąć": 4739, + "fotelu": 4740, + "bać": 4741, + "nisz": 4742, + "PiS": 4743, + "wstrę": 4744, + "drudzy": 4745, + "nowski": 4746, + "wbrew": 4747, + "Jacek": 4748, + "Dzieci": 4749, + "Panu": 4750, + "naro": 4751, + "th": 4752, + "poświę": 4753, + "krajów": 4754, + "nagrody": 4755, + "tchu": 4756, + "spółki": 4757, + "Lo": 4758, + "podej": 4759, + "stawał": 4760, + "tary": 4761, + "tel": 4762, + "zaw": 4763, + "kowy": 4764, + "Praw": 4765, + "dki": 4766, + "zasy": 4767, + "bin": 4768, + "dzeniem": 4769, + "stek": 4770, + "przytu": 4771, + "szkowi": 4772, + "zwycięstwa": 4773, + "złożyć": 4774, + "mis": 4775, + "Toteż": 4776, + "are": 4777, + "pień": 4778, + "giną": 4779, + "Lepiej": 4780, + "ód": 4781, + "narodu": 4782, + "kując": 4783, + "braku": 4784, + "drob": 4785, + "obiecał": 4786, + "uto": 4787, + "wyszli": 4788, + "Słuchaj": 4789, + "grunt": 4790, + "rzone": 4791, + "kamien": 4792, + "widy": 4793, + "patrzą": 4794, + "nci": 4795, + "staną": 4796, + "rodziców": 4797, + "wydawał": 4798, + "Tę": 4799, + "Szczę": 4800, + "eli": 4801, + "każę": 4802, + "przyszli": 4803, + "kwie": 4804, + "codziennie": 4805, + "powróci": 4806, + "Helena": 4807, + "sława": 4808, + "Idź": 4809, + "Ber": 4810, + "szach": 4811, + "pierście": 4812, + "myślała": 4813, + "owszem": 4814, + "bezpieczeństwa": 4815, + "ramach": 4816, + "Pło": 4817, + "kty": 4818, + "mart": 4819, + "prawej": 4820, + "liby": 4821, + "mieczem": 4822, + "natura": 4823, + "kamieni": 4824, + "przerwa": 4825, + "peł": 4826, + "wiec": 4827, + "rzeczą": 4828, + "rob": 4829, + "sos": 4830, + "sztu": 4831, + "poj": 4832, + "jnych": 4833, + "burzy": 4834, + "śród": 4835, + "świętego": 4836, + "czuć": 4837, + "brała": 4838, + "wisz": 4839, + "gardło": 4840, + "kam": 4841, + "federa": 4842, + "kancle": 4843, + "minie": 4844, + "ślady": 4845, + "Byłem": 4846, + "programu": 4847, + "%": 4848, + "zio": 4849, + "chodzę": 4850, + "Mamy": 4851, + "sługi": 4852, + "zbrodni": 4853, + "czeniem": 4854, + "wyrok": 4855, + "dziecię": 4856, + "onów": 4857, + "warunkach": 4858, + "lewski": 4859, + "orga": 4860, + "umrzeć": 4861, + "ludzka": 4862, + "Nim": 4863, + "Czym": 4864, + "nag": 4865, + "tre": 4866, + "Niem": 4867, + "młode": 4868, + "snąć": 4869, + "Zosta": 4870, + "polega": 4871, + "pełno": 4872, + "Pre": 4873, + "pracuje": 4874, + "nios": 4875, + "pochodzi": 4876, + "Flo": 4877, + "wynosi": 4878, + "szyli": 4879, + "stanęli": 4880, + "ludzką": 4881, + "wrócili": 4882, + "dziewczynę": 4883, + "słońcu": 4884, + "rozumiesz": 4885, + "złość": 4886, + "obchodzi": 4887, + "cudzoziem": 4888, + "dając": 4889, + "Zale": 4890, + "Choćby": 4891, + "tatu": 4892, + "czasami": 4893, + "ger": 4894, + "tywał": 4895, + "mieszkańcy": 4896, + "Muszę": 4897, + "Być": 4898, + "pewność": 4899, + "nigdzie": 4900, + "wybu": 4901, + "ochotę": 4902, + "padły": 4903, + "Żydzi": 4904, + "czoła": 4905, + "pokazał": 4906, + "ałych": 4907, + "synem": 4908, + "bała": 4909, + "miła": 4910, + "duszą": 4911, + "folwar": 4912, + "stanowią": 4913, + "zago": 4914, + "chan": 4915, + "pobi": 4916, + "weźmie": 4917, + "dycha": 4918, + "kupi": 4919, + "zmian": 4920, + "walce": 4921, + "lepszego": 4922, + "Mak": 4923, + "Mel": 4924, + "informacje": 4925, + "stanowiska": 4926, + "połą": 4927, + "umarł": 4928, + "pki": 4929, + "któw": 4930, + "strz": 4931, + "moty": 4932, + "śmiać": 4933, + "krzyczeć": 4934, + "nak": 4935, + "czyste": 4936, + "dłonią": 4937, + "szpa": 4938, + "kolor": 4939, + "rozpaczy": 4940, + "gospodar": 4941, + "goście": 4942, + "pragnął": 4943, + "kop": 4944, + "powierzchni": 4945, + "instru": 4946, + "ogród": 4947, + "niezbyt": 4948, + "kochany": 4949, + "zacie": 4950, + "berg": 4951, + "cierpli": 4952, + "domem": 4953, + "Pola": 4954, + "czają": 4955, + "Y": 4956, + "handlu": 4957, + "tycznych": 4958, + "powiedziałem": 4959, + "odu": 4960, + "cono": 4961, + "zasa": 4962, + "złu": 4963, + "żyją": 4964, + "sil": 4965, + "płacz": 4966, + "pytam": 4967, + "mur": 4968, + "towarzystwie": 4969, + "miony": 4970, + "puste": 4971, + "młoda": 4972, + "wejść": 4973, + "czeń": 4974, + "Widziałem": 4975, + "dzier": 4976, + "Aha": 4977, + "Powia": 4978, + "chłopa": 4979, + "gościa": 4980, + "ciela": 4981, + "święto": 4982, + "służył": 4983, + "str": 4984, + "zostawił": 4985, + "usługi": 4986, + "zwierza": 4987, + "liczba": 4988, + "Wit": 4989, + "ochrony": 4990, + "powietrza": 4991, + "firma": 4992, + "łuje": 4993, + "chowski": 4994, + "wol": 4995, + "trudności": 4996, + "piasku": 4997, + "rozpoczął": 4998, + "ownik": 4999, + "oku": 5000, + "ują": 5001, + "liwość": 5002, + "zabra": 5003, + "baj": 5004, + "sześciu": 5005, + "ciężar": 5006, + "stanąć": 5007, + "zabrać": 5008, + "kowych": 5009, + "świeżo": 5010, + "ogniu": 5011, + "honor": 5012, + "kład": 5013, + "należało": 5014, + "bina": 5015, + "rozmawiał": 5016, + "paść": 5017, + "kaz": 5018, + "zen": 5019, + "mali": 5020, + "czyna": 5021, + "nacze": 5022, + "ustaw": 5023, + "Zamo": 5024, + "Konie": 5025, + "Często": 5026, + "spotka": 5027, + "prace": 5028, + "DA": 5029, + "twar": 5030, + "Europie": 5031, + "cku": 5032, + "niezmiernie": 5033, + "ryk": 5034, + "Ich": 5035, + "należą": 5036, + "zmy": 5037, + "polityki": 5038, + "cieka": 5039, + "największym": 5040, + "zywać": 5041, + "chłopca": 5042, + "wyprawy": 5043, + "wydawało": 5044, + "czących": 5045, + "zewnątrz": 5046, + "lipca": 5047, + "nioną": 5048, + "szkoda": 5049, + "słyszę": 5050, + "złoci": 5051, + "wartość": 5052, + "piąc": 5053, + "przestrzeni": 5054, + "łańcu": 5055, + "som": 5056, + "yhm": 5057, + "wojskiem": 5058, + "zgra": 5059, + "okrzyk": 5060, + "powtarzać": 5061, + "kanie": 5062, + "lepszy": 5063, + "przyjaciela": 5064, + "niepoko": 5065, + "umowy": 5066, + "21": 5067, + "usług": 5068, + "dochodzi": 5069, + "znajdują": 5070, + "największą": 5071, + "pogo": 5072, + "zamiesz": 5073, + "przywie": 5074, + "wypada": 5075, + "kule": 5076, + "lka": 5077, + "grać": 5078, + "ziemią": 5079, + "uzna": 5080, + "związane": 5081, + "skali": 5082, + "kość": 5083, + "ostatniego": 5084, + "rośnie": 5085, + "nionym": 5086, + "noty": 5087, + "tara": 5088, + "ruchy": 5089, + "boja": 5090, + "przyło": 5091, + "dola": 5092, + "zapo": 5093, + "policja": 5094, + "głąb": 5095, + "duchy": 5096, + "piera": 5097, + "szonym": 5098, + "przeszko": 5099, + "stem": 5100, + "przykry": 5101, + "róża": 5102, + "zno": 5103, + "latar": 5104, + "Marta": 5105, + "fakt": 5106, + "czeć": 5107, + "całych": 5108, + "Szczy": 5109, + "bki": 5110, + "Twarz": 5111, + "pełnił": 5112, + "Rada": 5113, + "pomie": 5114, + "kroku": 5115, + "powstrzy": 5116, + "odszedł": 5117, + "uderza": 5118, + "tyk": 5119, + "roślin": 5120, + "many": 5121, + "przewod": 5122, + "byłam": 5123, + "dowiedzieć": 5124, + "nk": 5125, + "Mikołaj": 5126, + "rozmów": 5127, + "spły": 5128, + "nieniem": 5129, + "wsta": 5130, + "zatrzy": 5131, + "ssa": 5132, + "spał": 5133, + "szeniem": 5134, + "czeli": 5135, + "kaza": 5136, + "pieczę": 5137, + "Podla": 5138, + "modlitwy": 5139, + "skrzydła": 5140, + "czekając": 5141, + "kowskiego": 5142, + "krzyki": 5143, + "rzała": 5144, + "Krzyż": 5145, + "policjanci": 5146, + "Par": 5147, + "idę": 5148, + "przechodzi": 5149, + "ofi": 5150, + "muzyka": 5151, + "zgody": 5152, + "Ligi": 5153, + "nti": 5154, + "tygodniu": 5155, + "sierpnia": 5156, + "złoto": 5157, + "zakresie": 5158, + "dzkich": 5159, + "Polacy": 5160, + "chęci": 5161, + "władze": 5162, + "ego": 5163, + "pragną": 5164, + "akurat": 5165, + "utwo": 5166, + "wręcz": 5167, + "zajęcia": 5168, + "szaty": 5169, + "pozba": 5170, + "walkę": 5171, + "zdjął": 5172, + "gwał": 5173, + "lęk": 5174, + "wieków": 5175, + "Zakon": 5176, + "bliska": 5177, + "niczy": 5178, + "biegu": 5179, + "pań": 5180, + "dziłem": 5181, + "szyb": 5182, + "uczuć": 5183, + "am": 5184, + "prawia": 5185, + "podobnie": 5186, + "odczu": 5187, + "nięcie": 5188, + "września": 5189, + "objął": 5190, + "niosły": 5191, + "liz": 5192, + "przyniósł": 5193, + "tała": 5194, + "knęła": 5195, + "Kukli": 5196, + "Prus": 5197, + "piątek": 5198, + "pokazać": 5199, + "syła": 5200, + "sporo": 5201, + "owską": 5202, + "dzież": 5203, + "powagą": 5204, + "bracie": 5205, + "wywie": 5206, + "granicą": 5207, + "pracował": 5208, + "metrów": 5209, + "muj": 5210, + "dii": 5211, + "zacze": 5212, + "zwycięz": 5213, + "majątku": 5214, + "ogląda": 5215, + "stosunku": 5216, + "biorąc": 5217, + "mina": 5218, + "zuje": 5219, + "indziej": 5220, + "XIX": 5221, + "napisał": 5222, + "postęp": 5223, + "dzikie": 5224, + "poprzez": 5225, + "pienie": 5226, + "bramą": 5227, + "pust": 5228, + "płaszcz": 5229, + "wcześnie": 5230, + "cyjnego": 5231, + "wkę": 5232, + "westchnął": 5233, + "przekonać": 5234, + "silnie": 5235, + "opar": 5236, + "południa": 5237, + "nuje": 5238, + "dnej": 5239, + "wynik": 5240, + "tyczny": 5241, + "zw": 5242, + "rzeka": 5243, + "pomyśl": 5244, + "gwia": 5245, + "skier": 5246, + "wpa": 5247, + "pane": 5248, + "Ost": 5249, + "ustami": 5250, + "zapach": 5251, + "przestra": 5252, + "przewi": 5253, + "zra": 5254, + "ściąga": 5255, + "owę": 5256, + "trzej": 5257, + "chleb": 5258, + "niejsi": 5259, + "sławę": 5260, + "możliwość": 5261, + "mani": 5262, + "grudnia": 5263, + "200": 5264, + "siedzieli": 5265, + "oświad": 5266, + "światem": 5267, + "rozdzie": 5268, + "przepisy": 5269, + "bramę": 5270, + "Tyś": 5271, + "wiły": 5272, + "zachod": 5273, + "znaki": 5274, + "odbiera": 5275, + "przebieg": 5276, + "kłó": 5277, + "czytał": 5278, + "palcami": 5279, + "twą": 5280, + "siero": 5281, + "ryba": 5282, + "Miło": 5283, + "Obaj": 5284, + "żki": 5285, + "znasz": 5286, + "jeżdżał": 5287, + "óz": 5288, + "lewej": 5289, + "Nareszcie": 5290, + "Lub": 5291, + "obiad": 5292, + "lus": 5293, + "obronie": 5294, + "granicę": 5295, + "walka": 5296, + "CE": 5297, + "udzie": 5298, + "Kazimierza": 5299, + "kontroli": 5300, + "wykrzy": 5301, + "alem": 5302, + "ws": 5303, + "Spraw": 5304, + "potrzebne": 5305, + "śmiertel": 5306, + "Obie": 5307, + "proś": 5308, + "obli": 5309, + "liwe": 5310, + "przebra": 5311, + "obe": 5312, + "czół": 5313, + "każdemu": 5314, + "niedługo": 5315, + "Tłu": 5316, + "ówki": 5317, + "znalazła": 5318, + "gruby": 5319, + "mieści": 5320, + "podo": 5321, + "nięcia": 5322, + "kształ": 5323, + "Chcę": 5324, + "odło": 5325, + "ami": 5326, + "don": 5327, + "wienia": 5328, + "Słońce": 5329, + "kwiatów": 5330, + "poczucie": 5331, + "drapie": 5332, + "pojedy": 5333, + "dodała": 5334, + "wstrzymał": 5335, + "klasztoru": 5336, + "kazało": 5337, + "ponie": 5338, + "uchy": 5339, + "Wkrótce": 5340, + "roni": 5341, + "Min": 5342, + "przepa": 5343, + "niejszej": 5344, + "obję": 5345, + "żnym": 5346, + "tz": 5347, + "opieku": 5348, + "Cała": 5349, + "despe": 5350, + "prof": 5351, + "milionów": 5352, + "torów": 5353, + "bronił": 5354, + "pot": 5355, + "przyznać": 5356, + "piwa": 5357, + "nnych": 5358, + "opiekę": 5359, + "granic": 5360, + "żąc": 5361, + "kazać": 5362, + "abyś": 5363, + "ii": 5364, + "gwałtow": 5365, + "śmiech": 5366, + "mięsa": 5367, + "ppe": 5368, + "całkowicie": 5369, + "wielo": 5370, + "ozdo": 5371, + "mierz": 5372, + "psów": 5373, + "wierzył": 5374, + "rzucać": 5375, + "ręko": 5376, + "pkt": 5377, + "zwracając": 5378, + "niebu": 5379, + "głosie": 5380, + "wna": 5381, + "dyskusji": 5382, + "żywy": 5383, + "Dalej": 5384, + "chcemy": 5385, + "miej": 5386, + "dzonych": 5387, + "spe": 5388, + "owanej": 5389, + "telewizji": 5390, + "zwia": 5391, + "mężów": 5392, + "zamor": 5393, + "krajach": 5394, + "mądro": 5395, + "run": 5396, + "niosła": 5397, + "zamiar": 5398, + "pisa": 5399, + "szyły": 5400, + "czole": 5401, + "Sła": 5402, + "Skoro": 5403, + "okrą": 5404, + "blady": 5405, + "przechy": 5406, + "ostrożnie": 5407, + "dwudzie": 5408, + "głoś": 5409, + "renty": 5410, + "młodzieży": 5411, + "łó": 5412, + "mogi": 5413, + "kultury": 5414, + "pręd": 5415, + "manów": 5416, + "gotowe": 5417, + "XIII": 5418, + "silne": 5419, + "szwa": 5420, + "uważał": 5421, + "młod": 5422, + "biego": 5423, + "żeśmy": 5424, + "Znam": 5425, + "Ate": 5426, + "województwa": 5427, + "młodzież": 5428, + "itp": 5429, + "Polskiej": 5430, + "obowiązek": 5431, + "obywatel": 5432, + "listów": 5433, + "posta": 5434, + "mija": 5435, + "stają": 5436, + "czyny": 5437, + "obrazy": 5438, + "synów": 5439, + "lewi": 5440, + "liwy": 5441, + "tytuł": 5442, + "lskiego": 5443, + "róg": 5444, + "wyż": 5445, + "kawał": 5446, + "woź": 5447, + "ciemne": 5448, + "kroki": 5449, + "winien": 5450, + "płu": 5451, + "wielkości": 5452, + "córkę": 5453, + "pozwo": 5454, + "jedź": 5455, + "lew": 5456, + "poniedziałek": 5457, + "szty": 5458, + "szczyk": 5459, + "Pięk": 5460, + "chrześcijan": 5461, + "dziwny": 5462, + "Dro": 5463, + "ładnie": 5464, + "mniejsza": 5465, + "grupa": 5466, + "Wielu": 5467, + "udziału": 5468, + "cznymi": 5469, + "ciach": 5470, + "sre": 5471, + "WA": 5472, + "szkół": 5473, + "kobie": 5474, + "ogło": 5475, + "jna": 5476, + "pomy": 5477, + "chó": 5478, + "zer": 5479, + "wyło": 5480, + "kolejne": 5481, + "oglądać": 5482, + "mocą": 5483, + "początek": 5484, + "Cię": 5485, + "naz": 5486, + "For": 5487, + "żach": 5488, + "przynosi": 5489, + "chwała": 5490, + "gory": 5491, + "czonego": 5492, + "rozpę": 5493, + "nieść": 5494, + "dnym": 5495, + "pełnym": 5496, + "Obok": 5497, + "Rosji": 5498, + "godne": 5499, + "sprze": 5500, + "pasa": 5501, + "ryby": 5502, + "ogrodu": 5503, + "pisarz": 5504, + "dusze": 5505, + "choroby": 5506, + "odem": 5507, + "ratować": 5508, + "stęp": 5509, + "budził": 5510, + "sytuacja": 5511, + "rian": 5512, + "Widział": 5513, + "stojąc": 5514, + "gład": 5515, + "zmart": 5516, + "dostanie": 5517, + "rzach": 5518, + "leniem": 5519, + "siadła": 5520, + "stawić": 5521, + "pośle": 5522, + "ństw": 5523, + "znany": 5524, + "kilkudziesięciu": 5525, + "powięk": 5526, + "nków": 5527, + "ostatnio": 5528, + "czanie": 5529, + "darmo": 5530, + "CKM": 5531, + "26": 5532, + "dalszych": 5533, + "cenę": 5534, + "publicznych": 5535, + "odsu": 5536, + "pór": 5537, + "kolejny": 5538, + "sno": 5539, + "połowę": 5540, + "jesteście": 5541, + "potrafił": 5542, + "punktu": 5543, + "oną": 5544, + "potom": 5545, + "rozwoju": 5546, + "wyniku": 5547, + "zor": 5548, + "niów": 5549, + "spełni": 5550, + "starym": 5551, + "czność": 5552, + "szyło": 5553, + "kiwał": 5554, + "palcem": 5555, + "budynku": 5556, + "rym": 5557, + "pioru": 5558, + "barwy": 5559, + "Rzymu": 5560, + "uwa": 5561, + "patrzyła": 5562, + "ciągnęła": 5563, + "Strze": 5564, + "objęcia": 5565, + "winem": 5566, + "Żołnierze": 5567, + "biją": 5568, + "tela": 5569, + "cięż": 5570, + "Chry": 5571, + "zobaczy": 5572, + "spadł": 5573, + "ląc": 5574, + "pożą": 5575, + "Poza": 5576, + "sędzia": 5577, + "środowiska": 5578, + "jrz": 5579, + "niewie": 5580, + "es": 5581, + "zastęp": 5582, + "stopniu": 5583, + "rzyło": 5584, + "żyłem": 5585, + "rzch": 5586, + "zory": 5587, + "Taka": 5588, + "cichu": 5589, + "Słyszałem": 5590, + "chciało": 5591, + "pienia": 5592, + "kij": 5593, + "wojen": 5594, + "czów": 5595, + "mądry": 5596, + "Dal": 5597, + "skra": 5598, + "prawić": 5599, + "chłopiec": 5600, + "oddech": 5601, + "popę": 5602, + "niebawem": 5603, + "czuła": 5604, + "jadą": 5605, + "zostawić": 5606, + "przykładem": 5607, + "cieniu": 5608, + "kata": 5609, + "czkach": 5610, + "czapkę": 5611, + "jeź": 5612, + "wskazał": 5613, + "karku": 5614, + "mura": 5615, + "zacznie": 5616, + "przyro": 5617, + "czące": 5618, + "nosa": 5619, + "Jednocześnie": 5620, + "waha": 5621, + "Mal": 5622, + "sądzi": 5623, + "właściciel": 5624, + "rum": 5625, + "przeci": 5626, + "lonej": 5627, + "figu": 5628, + "ucho": 5629, + "kobietę": 5630, + "śpiewać": 5631, + "ng": 5632, + "pł": 5633, + "cieli": 5634, + "kula": 5635, + "tniej": 5636, + "rozpoczyna": 5637, + "obda": 5638, + "ludzki": 5639, + "krótki": 5640, + "śmiechu": 5641, + "biony": 5642, + "formie": 5643, + "starał": 5644, + "boże": 5645, + "wpływem": 5646, + "bny": 5647, + "dziu": 5648, + "okien": 5649, + "dyna": 5650, + "znajomy": 5651, + "męż": 5652, + "Szkoda": 5653, + "Żyd": 5654, + "Wrze": 5655, + "siedziała": 5656, + "cier": 5657, + "Azji": 5658, + "trzymając": 5659, + "pospolitą": 5660, + "trwała": 5661, + "okazać": 5662, + "XX": 5663, + "życzli": 5664, + "stojący": 5665, + "stwu": 5666, + "gląda": 5667, + "28": 5668, + "Chciałbym": 5669, + "zatrzyma": 5670, + "dzieckiem": 5671, + "Znaj": 5672, + "oskar": 5673, + "numer": 5674, + "diabła": 5675, + "dzien": 5676, + "stia": 5677, + "trakcie": 5678, + "wniosku": 5679, + "opła": 5680, + "czynienia": 5681, + "fie": 5682, + "światłem": 5683, + "głę": 5684, + "stosunki": 5685, + "biec": 5686, + "rozma": 5687, + "rozle": 5688, + "dano": 5689, + "walczyć": 5690, + "brzy": 5691, + "myśla": 5692, + "rodzice": 5693, + "ogrodzie": 5694, + "twarza": 5695, + "Ktoś": 5696, + "odła": 5697, + "mieszkaniu": 5698, + "wywo": 5699, + "mogłaby": 5700, + "ciera": 5701, + "ludność": 5702, + "mon": 5703, + "bór": 5704, + "tknął": 5705, + "ptaki": 5706, + "rzekę": 5707, + "dźwię": 5708, + "Sia": 5709, + "zaszło": 5710, + "Ly": 5711, + "Będę": 5712, + "królowej": 5713, + "rosną": 5714, + "dołu": 5715, + "szczem": 5716, + "ciło": 5717, + "przejść": 5718, + "białym": 5719, + "powsta": 5720, + "obóz": 5721, + "Sejmu": 5722, + "oporu": 5723, + "wyłą": 5724, + "KO": 5725, + "prawem": 5726, + "marca": 5727, + "będziecie": 5728, + "wróciła": 5729, + "wisi": 5730, + "wtrą": 5731, + "nować": 5732, + "służbie": 5733, + "najlepsze": 5734, + "lla": 5735, + "czami": 5736, + "Później": 5737, + "dźmy": 5738, + "pewnych": 5739, + "jednostki": 5740, + "nictwo": 5741, + "stawił": 5742, + "słowy": 5743, + "dźwięk": 5744, + "ścianę": 5745, + "czeniu": 5746, + "Człowiek": 5747, + "liwością": 5748, + "zębami": 5749, + "zajął": 5750, + "firm": 5751, + "kolej": 5752, + "znane": 5753, + "odtąd": 5754, + "skami": 5755, + "miastem": 5756, + "“": 5757, + "rzucając": 5758, + "krzyknęła": 5759, + "ścianie": 5760, + "bierz": 5761, + "mowę": 5762, + "nastąpi": 5763, + "mieniu": 5764, + "Pó": 5765, + "ninie": 5766, + "października": 5767, + "gwa": 5768, + "spojrzenie": 5769, + "zagro": 5770, + "ntem": 5771, + "Sąd": 5772, + "chodzili": 5773, + "ataku": 5774, + "rodzin": 5775, + "miesiąca": 5776, + "premiera": 5777, + "wolny": 5778, + "wzięła": 5779, + "szkla": 5780, + "Bro": 5781, + "wicza": 5782, + "przyczyną": 5783, + "czynności": 5784, + "zostaje": 5785, + "Fau": 5786, + "wzywa": 5787, + "wyga": 5788, + "pełnia": 5789, + "największy": 5790, + "padają": 5791, + "szczone": 5792, + "niętą": 5793, + "potra": 5794, + "kół": 5795, + "chrz": 5796, + "parku": 5797, + "Czuł": 5798, + "ulicę": 5799, + "przesu": 5800, + "ńczy": 5801, + "ktu": 5802, + "dować": 5803, + "Ser": 5804, + "sowe": 5805, + "zaga": 5806, + "Byle": 5807, + "potężny": 5808, + "Widzisz": 5809, + "powiadam": 5810, + "mieszkał": 5811, + "jaśniej": 5812, + "ńcem": 5813, + "fale": 5814, + "wpada": 5815, + "przyjęcie": 5816, + "wypła": 5817, + "tkach": 5818, + "ściska": 5819, + "Aleksandra": 5820, + "klo": 5821, + "Myśli": 5822, + "ując": 5823, + "log": 5824, + "Maciej": 5825, + "zwierzęta": 5826, + "ownicy": 5827, + "chroni": 5828, + "licy": 5829, + "wyboru": 5830, + "towarzystwo": 5831, + "gospodarki": 5832, + "Di": 5833, + "owskich": 5834, + "hrabia": 5835, + "wydać": 5836, + "mógłbym": 5837, + "Świat": 5838, + "tamtych": 5839, + "osobą": 5840, + "nakry": 5841, + "Józef": 5842, + "prawy": 5843, + "von": 5844, + "tajemnicy": 5845, + "Francji": 5846, + "robisz": 5847, + "kwadran": 5848, + "próbował": 5849, + "skle": 5850, + "bodaj": 5851, + "kończył": 5852, + "dziwnego": 5853, + "tajem": 5854, + "chro": 5855, + "grom": 5856, + "stawały": 5857, + "czarno": 5858, + "rosły": 5859, + "szczęśliwa": 5860, + "opuści": 5861, + "gorąco": 5862, + "jar": 5863, + "ochło": 5864, + "hr": 5865, + "cyr": 5866, + "wolą": 5867, + "wykona": 5868, + "adwokat": 5869, + "zapłacić": 5870, + "określa": 5871, + "bije": 5872, + "zajmuje": 5873, + "tości": 5874, + "żadnym": 5875, + "powiedzia": 5876, + "CZ": 5877, + "zniknął": 5878, + "tłumaczy": 5879, + "przytom": 5880, + "Anna": 5881, + "termin": 5882, + "auto": 5883, + "Wiele": 5884, + "kapelu": 5885, + "rozumu": 5886, + "uczucie": 5887, + "sna": 5888, + "dziera": 5889, + "szeniu": 5890, + "silny": 5891, + "odwagi": 5892, + "policzki": 5893, + "odwrócił": 5894, + "trakta": 5895, + "Paryża": 5896, + "łagod": 5897, + "starej": 5898, + "oparł": 5899, + "otrzyma": 5900, + "cesar": 5901, + "rośli": 5902, + "modli": 5903, + "przysłał": 5904, + "kając": 5905, + "snem": 5906, + "zdarzyło": 5907, + "Wiel": 5908, + "ziar": 5909, + "Gru": 5910, + "dzu": 5911, + "głodu": 5912, + "Augu": 5913, + "ństwie": 5914, + "nięto": 5915, + "szkiem": 5916, + "ustąpi": 5917, + "Minister": 5918, + "90": 5919, + "premier": 5920, + "widzą": 5921, + "garść": 5922, + "bezpie": 5923, + "29": 5924, + "rozmaitych": 5925, + "Komisja": 5926, + "robię": 5927, + "żywa": 5928, + "ciąć": 5929, + "otwarcie": 5930, + "czterdzieści": 5931, + "wiona": 5932, + "dowa": 5933, + "poczy": 5934, + "arystokra": 5935, + "środki": 5936, + "dziwa": 5937, + "tłumaczył": 5938, + "wiło": 5939, + "conych": 5940, + "zachę": 5941, + "prawą": 5942, + "wpadła": 5943, + "słabo": 5944, + "znajdował": 5945, + "tamten": 5946, + "lając": 5947, + "pewnej": 5948, + "leżała": 5949, + "nogę": 5950, + "Świe": 5951, + "miłością": 5952, + "mawia": 5953, + "czarnych": 5954, + "Róży": 5955, + "pałac": 5956, + "Cicho": 5957, + "osło": 5958, + "zrobiła": 5959, + "pirami": 5960, + "leżały": 5961, + "zmarsz": 5962, + "mieszcza": 5963, + "następuje": 5964, + "siąść": 5965, + "cielu": 5966, + "nictwa": 5967, + "dotyczące": 5968, + "pływa": 5969, + "szkę": 5970, + "utrzymać": 5971, + "biegło": 5972, + "spada": 5973, + "plany": 5974, + "rowski": 5975, + "ostatecznie": 5976, + "skutek": 5977, + "zapowiada": 5978, + "mno": 5979, + "waria": 5980, + "sprawiedliwość": 5981, + "arty": 5982, + "bohater": 5983, + "meta": 5984, + "uko": 5985, + "zapewnia": 5986, + "piękną": 5987, + "dalsze": 5988, + "dziemy": 5989, + "zaczęło": 5990, + "trwało": 5991, + "obcych": 5992, + "nożem": 5993, + "ławy": 5994, + "opieki": 5995, + "kowane": 5996, + "Rozumiem": 5997, + "rzeczywistości": 5998, + "brz": 5999, + "nikach": 6000, + "tutej": 6001, + "stopnia": 6002, + "yy": 6003, + "rab": 6004, + "nat": 6005, + "mazowie": 6006, + "niebezpieczeństwa": 6007, + "znaj": 6008, + "prawę": 6009, + "poprawki": 6010, + "losy": 6011, + "sumie": 6012, + "ulicach": 6013, + "rowany": 6014, + "towarzystwa": 6015, + "budżetu": 6016, + "Urzędu": 6017, + "legł": 6018, + "cjami": 6019, + "70": 6020, + "cko": 6021, + "RA": 6022, + "dolarów": 6023, + "słab": 6024, + "decyzję": 6025, + "urzędu": 6026, + "postępowania": 6027, + "większości": 6028, + "Zdaje": 6029, + "Kościoła": 6030, + "żywności": 6031, + "czyłem": 6032, + "waniu": 6033, + "czekają": 6034, + "reszta": 6035, + "jnie": 6036, + "bogaty": 6037, + "aha": 6038, + "zrobiło": 6039, + "zwró": 6040, + "...\"": 6041, + "prześla": 6042, + "tką": 6043, + "grani": 6044, + "znają": 6045, + "piła": 6046, + "łódź": 6047, + "świeci": 6048, + "zawo": 6049, + "trój": 6050, + "El": 6051, + "barbarzy": 6052, + "podobną": 6053, + "rodze": 6054, + "ładu": 6055, + "dzają": 6056, + "przepisów": 6057, + "Jedni": 6058, + "spadnie": 6059, + "czewski": 6060, + "przewodniczący": 6061, + "skom": 6062, + "listopada": 6063, + "Europejskiej": 6064, + "wybra": 6065, + "sprzedaży": 6066, + "forma": 6067, + "Zosia": 6068, + "nagrodę": 6069, + "dziewięć": 6070, + "równo": 6071, + "cyjnym": 6072, + "papier": 6073, + "zerwa": 6074, + "sekre": 6075, + "prowa": 6076, + "dzeni": 6077, + "dwieście": 6078, + "dzią": 6079, + "brzu": 6080, + "Serce": 6081, + "del": 6082, + "Isto": 6083, + "jaśnie": 6084, + "fala": 6085, + "płynął": 6086, + "isto": 6087, + "zwrócić": 6088, + "straszna": 6089, + "sać": 6090, + "Rzu": 6091, + "sprawą": 6092, + "pomi": 6093, + "padały": 6094, + "ptak": 6095, + "wydo": 6096, + "kupił": 6097, + "trawy": 6098, + "prawdziwe": 6099, + "klu": 6100, + "wydoby": 6101, + "dują": 6102, + "przeczu": 6103, + "Dar": 6104, + "biał": 6105, + "walić": 6106, + "marszałka": 6107, + "wzrostu": 6108, + "klubu": 6109, + "styczne": 6110, + "rząc": 6111, + "doty": 6112, + "35": 6113, + "TO": 6114, + "SZ": 6115, + "doktor": 6116, + "spotkaniu": 6117, + "strzelać": 6118, + "dróg": 6119, + "cyjna": 6120, + "badań": 6121, + "wewnątrz": 6122, + "pomaga": 6123, + "zdro": 6124, + "szeptał": 6125, + "opór": 6126, + "ukocha": 6127, + "umar": 6128, + "owaną": 6129, + "pany": 6130, + "wiatru": 6131, + "sprzeci": 6132, + "mora": 6133, + "pojęcia": 6134, + "częścią": 6135, + "miną": 6136, + "zakończył": 6137, + "weszła": 6138, + "placu": 6139, + "gani": 6140, + "opinii": 6141, + "wne": 6142, + "puszczy": 6143, + "cienie": 6144, + "matkę": 6145, + "telefon": 6146, + "smutku": 6147, + "zatrzymali": 6148, + "zdziwiony": 6149, + "XVIII": 6150, + "komenda": 6151, + "sługa": 6152, + "och": 6153, + "Amen": 6154, + "karę": 6155, + "HE": 6156, + "opiera": 6157, + "sier": 6158, + "miastach": 6159, + "gmin": 6160, + "większym": 6161, + "osobie": 6162, + "zgodził": 6163, + "układy": 6164, + "największe": 6165, + "myśle": 6166, + "porusza": 6167, + "tania": 6168, + "liczy": 6169, + "uczniów": 6170, + "badania": 6171, + "przyda": 6172, + "stanowczo": 6173, + "ałoby": 6174, + "Koniec": 6175, + "wyjścia": 6176, + "powrocie": 6177, + "atak": 6178, + "wspani": 6179, + "zją": 6180, + "wejścia": 6181, + "zawar": 6182, + "komendę": 6183, + "wień": 6184, + "kolanach": 6185, + "kieszeni": 6186, + "widokiem": 6187, + "tarł": 6188, + "oddali": 6189, + "toczy": 6190, + "dziedzińcu": 6191, + "okazał": 6192, + "mara": 6193, + "piekie": 6194, + "synu": 6195, + "asy": 6196, + "komendy": 6197, + "Ję": 6198, + "bite": 6199, + "wyprost": 6200, + "Rę": 6201, + "miodu": 6202, + "słyszeli": 6203, + "odmawia": 6204, + "dzała": 6205, + "zbie": 6206, + "budowę": 6207, + "sse": 6208, + "wodo": 6209, + "takimi": 6210, + "wor": 6211, + "ape": 6212, + "niebezpiecze": 6213, + "waszym": 6214, + "Gar": 6215, + "jedne": 6216, + "RP": 6217, + "małych": 6218, + "pomoże": 6219, + "Łodzi": 6220, + "pokaże": 6221, + "Stan": 6222, + "zamian": 6223, + "dokład": 6224, + "energii": 6225, + "przewo": 6226, + "władza": 6227, + "Chciałem": 6228, + "mama": 6229, + "Kościół": 6230, + "uprze": 6231, + "mag": 6232, + "ide": 6233, + "skończyć": 6234, + "rodzaj": 6235, + "szczęśliwie": 6236, + "grzesz": 6237, + "konu": 6238, + "zachować": 6239, + "wieży": 6240, + "blo": 6241, + "gdzieniegdzie": 6242, + "plecy": 6243, + "lip": 6244, + "błyskawi": 6245, + "rozmowie": 6246, + "zanu": 6247, + "owca": 6248, + "długiej": 6249, + "dzoną": 6250, + "trzeciego": 6251, + "fali": 6252, + "mężem": 6253, + "rzeczach": 6254, + "onym": 6255, + "szeni": 6256, + "rodzina": 6257, + "zdobyć": 6258, + "Por": 6259, + "łóżka": 6260, + "cyj": 6261, + "malu": 6262, + "Tobie": 6263, + "rozmawiali": 6264, + "dziki": 6265, + "głą": 6266, + "Cu": 6267, + "drobne": 6268, + "Hor": 6269, + "Chcesz": 6270, + "zakła": 6271, + "lekarza": 6272, + "krzyczał": 6273, + "sąsiadów": 6274, + "ukła": 6275, + "kowym": 6276, + "mont": 6277, + "nada": 6278, + ".),": 6279, + "stacji": 6280, + "systemu": 6281, + "wyczer": 6282, + "Centrum": 6283, + "władz": 6284, + "uwierzy": 6285, + "kłu": 6286, + "wspiera": 6287, + "zaklę": 6288, + "łóżku": 6289, + "Oby": 6290, + "Widocznie": 6291, + "płó": 6292, + "wspom": 6293, + "tworzy": 6294, + "litości": 6295, + "skó": 6296, + "pró": 6297, + "patrywał": 6298, + "wierzch": 6299, + "szczer": 6300, + "dostar": 6301, + "dora": 6302, + "oknem": 6303, + "Nazajutrz": 6304, + "Jó": 6305, + "jechała": 6306, + "biskup": 6307, + "Piotra": 6308, + "szczenia": 6309, + "Gu": 6310, + "dzieła": 6311, + "grube": 6312, + "jedwa": 6313, + "przedstawi": 6314, + "kręcił": 6315, + "napast": 6316, + "kazała": 6317, + "pozwól": 6318, + "wielko": 6319, + "dzkiej": 6320, + "rią": 6321, + "Naturalnie": 6322, + "gda": 6323, + "deszczu": 6324, + "wypi": 6325, + "węgier": 6326, + "zboża": 6327, + "zatrzymać": 6328, + "rzyna": 6329, + "ckiemu": 6330, + "stępu": 6331, + "mianowicie": 6332, + "sens": 6333, + "Obecnie": 6334, + "Ol": 6335, + "dojść": 6336, + "pojedzie": 6337, + "dachu": 6338, + "Lubi": 6339, + "oddziału": 6340, + "alkoholu": 6341, + "dodaje": 6342, + "Przede": 6343, + "zespół": 6344, + "stopniowo": 6345, + "liści": 6346, + "czkiem": 6347, + "imienia": 6348, + "zwróciła": 6349, + "stoli": 6350, + "otworzy": 6351, + "pij": 6352, + "dopuszcza": 6353, + "Pła": 6354, + "zdobył": 6355, + "żonego": 6356, + "prawdziwy": 6357, + "westch": 6358, + "znajdziesz": 6359, + "siad": 6360, + "medy": 6361, + "spła": 6362, + "sunął": 6363, + "majesta": 6364, + "ing": 6365, + "Pierwsze": 6366, + "dowcip": 6367, + "przynieść": 6368, + "dor": 6369, + "statu": 6370, + "brzuch": 6371, + "tory": 6372, + "rzona": 6373, + "wesele": 6374, + "przywiózł": 6375, + "wydała": 6376, + "piął": 6377, + "psi": 6378, + "pusz": 6379, + "wdzięczność": 6380, + "upad": 6381, + "dnych": 6382, + "ofice": 6383, + "liczył": 6384, + "koszu": 6385, + "towe": 6386, + "szowi": 6387, + "wystąpił": 6388, + "dnicy": 6389, + "ogrom": 6390, + "nadszedł": 6391, + "zwycza": 6392, + "wyjeżdża": 6393, + "czkami": 6394, + "znajomych": 6395, + "kwietnia": 6396, + "NE": 6397, + "kwar": 6398, + "snym": 6399, + "zamierza": 6400, + "rynek": 6401, + "wycię": 6402, + "nes": 6403, + "Sobie": 6404, + "gardła": 6405, + "bywają": 6406, + "Zoba": 6407, + "niętych": 6408, + "media": 6409, + "szać": 6410, + "pne": 6411, + "błę": 6412, + "jną": 6413, + "skrzydeł": 6414, + "jeżd": 6415, + "tłuma": 6416, + "odejść": 6417, + "przeło": 6418, + "Dobra": 6419, + "znaczne": 6420, + "kolan": 6421, + "porządek": 6422, + "soli": 6423, + "poran": 6424, + "otoczony": 6425, + "szeregu": 6426, + "łosko": 6427, + "zję": 6428, + "różni": 6429, + "książkę": 6430, + "dyrektora": 6431, + "piętnaście": 6432, + "kano": 6433, + "przyczy": 6434, + "żeń": 6435, + "autor": 6436, + "zamknął": 6437, + "ruszyła": 6438, + "żart": 6439, + "młodym": 6440, + "niesiono": 6441, + "tnika": 6442, + "FO": 6443, + "ukryć": 6444, + "kłam": 6445, + "potężne": 6446, + "trzysta": 6447, + "zapowiedział": 6448, + "rzało": 6449, + "fer": 6450, + "macha": 6451, + "zasady": 6452, + "podwój": 6453, + "2000": 6454, + "ubiera": 6455, + "Ę": 6456, + "opieką": 6457, + "linie": 6458, + "wrócę": 6459, + "tr": 6460, + "wypu": 6461, + "łat": 6462, + "potrzebował": 6463, + "równi": 6464, + "upo": 6465, + "Jedno": 6466, + "kawałek": 6467, + "przestrzeń": 6468, + "sprzed": 6469, + "podob": 6470, + "byłeś": 6471, + "doświadczenia": 6472, + "zakrę": 6473, + "wszyst": 6474, + "mięso": 6475, + "Związku": 6476, + "postawił": 6477, + "osy": 6478, + "parł": 6479, + "tując": 6480, + "ncie": 6481, + "szept": 6482, + "przypomni": 6483, + "piwnicy": 6484, + "ciężki": 6485, + "zająć": 6486, + "długa": 6487, + "rozsze": 6488, + "zdej": 6489, + "wnu": 6490, + "niając": 6491, + "gnę": 6492, + "ciekawość": 6493, + "setki": 6494, + "amfi": 6495, + "starzy": 6496, + "delika": 6497, + "owcy": 6498, + "regular": 6499, + "odstąpi": 6500, + "ustawa": 6501, + "mas": 6502, + "Dia": 6503, + "lekarz": 6504, + "dziesz": 6505, + ".).": 6506, + "pis": 6507, + "warunków": 6508, + "godności": 6509, + "Drugi": 6510, + "problemy": 6511, + "ńskiemu": 6512, + "stawała": 6513, + "naukę": 6514, + "niało": 6515, + "Sama": 6516, + "rozmaite": 6517, + "Samo": 6518, + "wypowiedzi": 6519, + "Mary": 6520, + "dziel": 6521, + "upły": 6522, + "zwraca": 6523, + "ałym": 6524, + "mna": 6525, + "naka": 6526, + "obi": 6527, + "zimno": 6528, + "serdecznie": 6529, + "karty": 6530, + "trosk": 6531, + "powtarz": 6532, + "odrzu": 6533, + "wnętrza": 6534, + "siostra": 6535, + "sędzi": 6536, + "starannie": 6537, + "zapyta": 6538, + "łków": 6539, + "żając": 6540, + "dawała": 6541, + "zamy": 6542, + "ciot": 6543, + "zabrakło": 6544, + "zamknięte": 6545, + "lazł": 6546, + "Myślałem": 6547, + "wiszą": 6548, + "Słucha": 6549, + "rozporządzenia": 6550, + "ora": 6551, + "Słowa": 6552, + "palić": 6553, + "złą": 6554, + "staru": 6555, + "oświet": 6556, + "cokolwiek": 6557, + "doktora": 6558, + "Wło": 6559, + "nkach": 6560, + "produkcji": 6561, + "posłowie": 6562, + "umiesz": 6563, + "puściła": 6564, + "dziewi": 6565, + "owców": 6566, + "niezawod": 6567, + "kal": 6568, + "lecą": 6569, + "ostatnia": 6570, + "konfi": 6571, + "twierdzą": 6572, + "trafić": 6573, + "rzać": 6574, + "wytrzymać": 6575, + "Chodzi": 6576, + "łom": 6577, + "Wprawdzie": 6578, + "rozpacz": 6579, + "nieszczęścia": 6580, + "niają": 6581, + "muzyki": 6582, + "anio": 6583, + "ogniska": 6584, + "oble": 6585, + "wojennych": 6586, + "brzegi": 6587, + "powin": 6588, + "owani": 6589, + "tycznego": 6590, + "Pamiętam": 6591, + "towy": 6592, + "nało": 6593, + "pka": 6594, + "grana": 6595, + "piony": 6596, + "posiadał": 6597, + "jskiego": 6598, + "powodów": 6599, + "dodać": 6600, + "historię": 6601, + "rozu": 6602, + "bawił": 6603, + "prag": 6604, + "dokoń": 6605, + "Prawie": 6606, + "warko": 6607, + "znakomi": 6608, + "piał": 6609, + "impe": 6610, + "Kowalski": 6611, + "osobę": 6612, + "zim": 6613, + "pisz": 6614, + "Prezes": 6615, + "nicza": 6616, + "poła": 6617, + "cin": 6618, + "żebra": 6619, + "robili": 6620, + "wzruszył": 6621, + "rozkazał": 6622, + "ukazała": 6623, + "cają": 6624, + "bywał": 6625, + "bienia": 6626, + "ciepło": 6627, + "uważam": 6628, + "Stąd": 6629, + "va": 6630, + "nawy": 6631, + "listu": 6632, + "zin": 6633, + "nauka": 6634, + "odnaj": 6635, + "wszelką": 6636, + "publicznej": 6637, + "rował": 6638, + "doby": 6639, + "wiara": 6640, + "jeziora": 6641, + "działać": 6642, + "punkt": 6643, + "chciałby": 6644, + "doskona": 6645, + "rowicz": 6646, + "Przepraszam": 6647, + "wyglądała": 6648, + "tycznym": 6649, + "pieniu": 6650, + "ramion": 6651, + "lekka": 6652, + "jakichś": 6653, + "Wyso": 6654, + "obróci": 6655, + "obrzy": 6656, + "spali": 6657, + "nną": 6658, + "łby": 6659, + "wid": 6660, + "błąd": 6661, + "weł": 6662, + "zdję": 6663, + "uderzyć": 6664, + "zrobię": 6665, + "panienka": 6666, + "czapki": 6667, + "nickim": 6668, + "diab": 6669, + "białego": 6670, + "kany": 6671, + "Sko": 6672, + "wypoczy": 6673, + "rzyn": 6674, + "boli": 6675, + "błogosławie": 6676, + "lasów": 6677, + "cudow": 6678, + "głód": 6679, + "przejdzie": 6680, + "jedli": 6681, + "zapłaci": 6682, + "odgłos": 6683, + "Także": 6684, + "lice": 6685, + "cjum": 6686, + "zatru": 6687, + "jeździe": 6688, + "wcze": 6689, + "miałby": 6690, + "Senatu": 6691, + "rozpocznie": 6692, + "najlepszy": 6693, + "pamiętać": 6694, + "przodu": 6695, + "Janusza": 6696, + "spodziewać": 6697, + "przysto": 6698, + "podatku": 6699, + "groźne": 6700, + "Czeka": 6701, + "owny": 6702, + "RE": 6703, + "Fi": 6704, + "święte": 6705, + "góra": 6706, + "Inaczej": 6707, + "obyczaj": 6708, + "lonego": 6709, + "wszelki": 6710, + "Ojca": 6711, + "rozkosz": 6712, + "gospodarz": 6713, + "nosem": 6714, + "godzić": 6715, + "IV": 6716, + "anie": 6717, + "byliśmy": 6718, + "wszak": 6719, + "drga": 6720, + "przeszkadza": 6721, + "muję": 6722, + "deru": 6723, + "nionej": 6724, + "kiwać": 6725, + "kiedykolwiek": 6726, + "potęgę": 6727, + "dostęp": 6728, + "przestrze": 6729, + "czarną": 6730, + "wiedziałem": 6731, + "Ode": 6732, + "wną": 6733, + "trupy": 6734, + "niewidzi": 6735, + "roi": 6736, + "przyjaźń": 6737, + "traci": 6738, + "pamiętał": 6739, + "dzieciom": 6740, + "deł": 6741, + "ręcz": 6742, + "Pamiętaj": 6743, + "sług": 6744, + "dawny": 6745, + "nna": 6746, + "sypi": 6747, + "krza": 6748, + "czaj": 6749, + "onem": 6750, + "poe": 6751, + "Kapła": 6752, + "siedząc": 6753, + "posel": 6754, + "czwartek": 6755, + "zapomina": 6756, + "stosuje": 6757, + "komendant": 6758, + "bawić": 6759, + "czwarty": 6760, + "promienie": 6761, + "rzucili": 6762, + "silniej": 6763, + "bram": 6764, + "złotą": 6765, + "szczenie": 6766, + "trudem": 6767, + "kilkaset": 6768, + "Kisie": 6769, + "plo": 6770, + "jedynym": 6771, + "dobrowo": 6772, + "kręcić": 6773, + "komen": 6774, + "rządy": 6775, + "budowy": 6776, + "sposoby": 6777, + "Zapewne": 6778, + "sztuk": 6779, + "wschód": 6780, + "kontakt": 6781, + "Dąb": 6782, + "przod": 6783, + "wojną": 6784, + "mły": 6785, + "Możesz": 6786, + "człowiekowi": 6787, + "Każ": 6788, + "przeszłości": 6789, + "300": 6790, + "czach": 6791, + "spotyka": 6792, + "mona": 6793, + "niezwykle": 6794, + "niecierpliwie": 6795, + "stępował": 6796, + "rozległy": 6797, + "masy": 6798, + "głośniej": 6799, + "Coraz": 6800, + "jedyna": 6801, + "palec": 6802, + "działem": 6803, + "podłogę": 6804, + "Miała": 6805, + "zbrojnych": 6806, + "pójdą": 6807, + "owce": 6808, + "podsu": 6809, + "cichy": 6810, + "tycznej": 6811, + "popatrzył": 6812, + "faj": 6813, + "jadę": 6814, + "intere": 6815, + "pułkownika": 6816, + "szara": 6817, + "WO": 6818, + "grzechy": 6819, + "siostry": 6820, + "przybyli": 6821, + "ekspe": 6822, + "Patro": 6823, + "noga": 6824, + "zanie": 6825, + "Syna": 6826, + "odległości": 6827, + "ö": 6828, + "bienie": 6829, + "prośbę": 6830, + "dzka": 6831, + "szona": 6832, + "ałej": 6833, + "przysła": 6834, + "potrzebie": 6835, + "Weź": 6836, + "zywała": 6837, + "przybywa": 6838, + "mieliśmy": 6839, + "wybrać": 6840, + "car": 6841, + "kora": 6842, + "wspó": 6843, + "Niemczech": 6844, + "realizacji": 6845, + "nnym": 6846, + "liczby": 6847, + "dadzą": 6848, + "uznał": 6849, + "Zie": 6850, + "sji": 6851, + "Najpierw": 6852, + "Ziemi": 6853, + "torem": 6854, + "książek": 6855, + "stii": 6856, + "wstąpi": 6857, + "rzowi": 6858, + "oboz": 6859, + "mentów": 6860, + "spojrzała": 6861, + "rowali": 6862, + "zadu": 6863, + "zmieniła": 6864, + "przę": 6865, + "zwąt": 6866, + "Kocha": 6867, + "nikom": 6868, + "krześle": 6869, + "opowiedział": 6870, + "bana": 6871, + "bramie": 6872, + "teatru": 6873, + "pogrzeb": 6874, + "zakłopo": 6875, + "drugich": 6876, + "potwor": 6877, + "menty": 6878, + "głęb": 6879, + "Panowie": 6880, + "rzały": 6881, + "zię": 6882, + "ważył": 6883, + "odzie": 6884, + "sile": 6885, + "Widzi": 6886, + "pomyśleć": 6887, + "jada": 6888, + "mężczyźni": 6889, + "ważał": 6890, + "rozmyśla": 6891, + "drzewami": 6892, + "sprawiedli": 6893, + "sprzęt": 6894, + "letniego": 6895, + "przyjaźni": 6896, + "zapytać": 6897, + "ji": 6898, + "przeważnie": 6899, + "złości": 6900, + "wicy": 6901, + "Warszawa": 6902, + "wezwał": 6903, + "wąsy": 6904, + "szkody": 6905, + "upadku": 6906, + "biło": 6907, + "owią": 6908, + "określonych": 6909, + "szefa": 6910, + "Poli": 6911, + "wzrost": 6912, + "lutego": 6913, + "przeszła": 6914, + "wychowa": 6915, + "patrzę": 6916, + "zdrowi": 6917, + "Nowy": 6918, + "samochodów": 6919, + "prezent": 6920, + "nastu": 6921, + "osobiście": 6922, + "Gór": 6923, + "Zbro": 6924, + "treści": 6925, + "Bel": 6926, + "przegra": 6927, + "Mę": 6928, + "wyzwo": 6929, + "dzeń": 6930, + "uczył": 6931, + "wejście": 6932, + "ucieczki": 6933, + "liczbę": 6934, + "szonych": 6935, + "postacie": 6936, + "podobnym": 6937, + "Mały": 6938, + "mowali": 6939, + "wyrazem": 6940, + "wojskowych": 6941, + "głem": 6942, + "powrócił": 6943, + "chwal": 6944, + "Tej": 6945, + "ogromną": 6946, + "trzecie": 6947, + "rozpo": 6948, + "spadła": 6949, + "Około": 6950, + "ścianą": 6951, + "łok": 6952, + "zamach": 6953, + "niebieskie": 6954, + "nienawiść": 6955, + "Wzią": 6956, + "mentem": 6957, + "czerwie": 6958, + "Stry": 6959, + "pośród": 6960, + "wilgot": 6961, + "póź": 6962, + "pojawił": 6963, + "poś": 6964, + "wala": 6965, + "doktór": 6966, + "ciepła": 6967, + "plecami": 6968, + "ostatnią": 6969, + "czało": 6970, + "kier": 6971, + "lżej": 6972, + "Justy": 6973, + "słuchali": 6974, + "łowy": 6975, + "wskazując": 6976, + "byście": 6977, + "tum": 6978, + "rzecznik": 6979, + "kta": 6980, + "wydawała": 6981, + "piwo": 6982, + "ld": 6983, + "pala": 6984, + "ginę": 6985, + "skarbu": 6986, + "Więcej": 6987, + "zną": 6988, + "Mają": 6989, + "kraje": 6990, + "Tru": 6991, + "prosty": 6992, + "wen": 6993, + "choroba": 6994, + "aksami": 6995, + "mić": 6996, + "Nasz": 6997, + "zawiera": 6998, + "podać": 6999, + "zadania": 7000, + "przygo": 7001, + "najpięk": 7002, + "waniem": 7003, + "odebrał": 7004, + "NATO": 7005, + "ocenia": 7006, + "czekaj": 7007, + "twier": 7008, + "post": 7009, + "leniu": 7010, + "stami": 7011, + "brzmiały": 7012, + "Jerzego": 7013, + "żonej": 7014, + "skarby": 7015, + "uzbro": 7016, + "politycznych": 7017, + "poziom": 7018, + "wyrwał": 7019, + "mową": 7020, + "jedyny": 7021, + "zagar": 7022, + "tona": 7023, + "wiat": 7024, + "mizer": 7025, + "równe": 7026, + "pięści": 7027, + "państwie": 7028, + "Pawła": 7029, + "uważnie": 7030, + "jecha": 7031, + "począć": 7032, + "lom": 7033, + "spoza": 7034, + "pierw": 7035, + "pyt": 7036, + "Chce": 7037, + "własnymi": 7038, + "cając": 7039, + "jednemu": 7040, + "dasz": 7041, + "boskie": 7042, + "żałos": 7043, + "brodę": 7044, + "towarzysze": 7045, + "rona": 7046, + "Myś": 7047, + "wezmę": 7048, + "terminie": 7049, + "Prócz": 7050, + "Napole": 7051, + "rzeniem": 7052, + "przyjechali": 7053, + "senator": 7054, + "niesłycha": 7055, + "człowieku": 7056, + "skupi": 7057, + "sti": 7058, + "Polskiego": 7059, + "właściwy": 7060, + "odej": 7061, + "kilometrów": 7062, + "cienia": 7063, + "kowego": 7064, + "kcji": 7065, + "wiąza": 7066, + "Rzeczywiście": 7067, + "wysłać": 7068, + "mul": 7069, + "spojrzeć": 7070, + "kobietą": 7071, + "zdaw": 7072, + "ciekawe": 7073, + "podjął": 7074, + "matce": 7075, + "wyborów": 7076, + "zagranicznych": 7077, + "śmierte": 7078, + "owu": 7079, + "szeń": 7080, + "polską": 7081, + "Czu": 7082, + "duję": 7083, + "bada": 7084, + "bity": 7085, + "Stu": 7086, + "precz": 7087, + "wrogów": 7088, + "dzierża": 7089, + "szerokie": 7090, + "krótkie": 7091, + "zakład": 7092, + "zapomni": 7093, + "ceni": 7094, + "wiodą": 7095, + "kolegów": 7096, + "obejrzał": 7097, + "wic": 7098, + "Wielka": 7099, + "jezd": 7100, + "Matka": 7101, + "gród": 7102, + "smy": 7103, + "pamiętaj": 7104, + "zabawy": 7105, + "tyczną": 7106, + "spośród": 7107, + "sercach": 7108, + "inten": 7109, + "noce": 7110, + "pouf": 7111, + "znajdę": 7112, + "zdrowa": 7113, + "!!": 7114, + "niesieniu": 7115, + "szczycie": 7116, + "wspomniał": 7117, + "Szy": 7118, + "głuchy": 7119, + "wykła": 7120, + "łodzi": 7121, + "zdziwił": 7122, + "trop": 7123, + "cien": 7124, + "Litwy": 7125, + "ksa": 7126, + "onie": 7127, + "państw": 7128, + "pochód": 7129, + "strzelił": 7130, + "dochody": 7131, + "wykwi": 7132, + "jasny": 7133, + "szewski": 7134, + "Państwa": 7135, + "awan": 7136, + "liny": 7137, + "nawo": 7138, + "mocny": 7139, + "mania": 7140, + "Zdaniem": 7141, + "zbieg": 7142, + "ccy": 7143, + "przyczyn": 7144, + "ciekawo": 7145, + "zasadzie": 7146, + "gim": 7147, + "społeczeństwa": 7148, + "honoru": 7149, + "cud": 7150, + "wyła": 7151, + "wan": 7152, + "historia": 7153, + "wszelkiego": 7154, + "nował": 7155, + "stopy": 7156, + "południ": 7157, + "stępy": 7158, + "niżej": 7159, + "gowa": 7160, + "ślą": 7161, + "czku": 7162, + "Dwie": 7163, + "rodą": 7164, + "nnej": 7165, + "mknął": 7166, + "czko": 7167, + "przepraszam": 7168, + "Pół": 7169, + "robota": 7170, + "banku": 7171, + "Paryżu": 7172, + "wart": 7173, + "profesor": 7174, + "ilości": 7175, + "kun": 7176, + "pagór": 7177, + "urzę": 7178, + "dary": 7179, + "nadzieją": 7180, + "tamci": 7181, + "otworzyły": 7182, + "zajęty": 7183, + "zazdro": 7184, + "żółte": 7185, + "owem": 7186, + "suchy": 7187, + "BA": 7188, + "gadał": 7189, + "przemówił": 7190, + "przyjeżdża": 7191, + "uma": 7192, + "myśleli": 7193, + "popło": 7194, + "wyjątkiem": 7195, + "ruj": 7196, + "miejscowości": 7197, + "jadł": 7198, + "tytułu": 7199, + "pozwolić": 7200, + "brakuje": 7201, + "ilość": 7202, + "stanow": 7203, + "mują": 7204, + "dostali": 7205, + "pó": 7206, + "polscy": 7207, + "większych": 7208, + "Miasta": 7209, + "wybór": 7210, + "wysyła": 7211, + "pracownicy": 7212, + "Benedykt": 7213, + "dumą": 7214, + "kapita": 7215, + "zmniej": 7216, + "wspólnego": 7217, + "wypadł": 7218, + "okolicach": 7219, + "przychy": 7220, + "przyłą": 7221, + "zapasy": 7222, + "przebywa": 7223, + "musiało": 7224, + "zdjęcia": 7225, + "sztuka": 7226, + "Ciebie": 7227, + "rzeniu": 7228, + "głosi": 7229, + "niespodzia": 7230, + "pilnować": 7231, + "starości": 7232, + "poczuł": 7233, + "niespokojnie": 7234, + "uśmiecha": 7235, + "namię": 7236, + "port": 7237, + "słowami": 7238, + "plac": 7239, + "celem": 7240, + "trzeź": 7241, + "adres": 7242, + "odzyska": 7243, + "rozumieć": 7244, + "pokaż": 7245, + "zarzu": 7246, + "Zda": 7247, + "pogod": 7248, + "Łu": 7249, + "dech": 7250, + "tane": 7251, + "klucz": 7252, + "pytała": 7253, + "remie": 7254, + "robotę": 7255, + "wsie": 7256, + "Jaś": 7257, + "zasta": 7258, + "Bernar": 7259, + "kopa": 7260, + "płakać": 7261, + "[": 7262, + "ranny": 7263, + "białej": 7264, + "wców": 7265, + "ałego": 7266, + "dzonego": 7267, + "kazali": 7268, + "śpiewał": 7269, + "przygotowania": 7270, + "wytrzyma": 7271, + "mane": 7272, + "kat": 7273, + "buty": 7274, + "pew": 7275, + "wyto": 7276, + "Kultury": 7277, + "samochodu": 7278, + "Następ": 7279, + "interesów": 7280, + "zry": 7281, + "Zbigniew": 7282, + "Gi": 7283, + "zmianie": 7284, + "Wojciech": 7285, + "potyka": 7286, + "cznością": 7287, + "GA": 7288, + "TY": 7289, + "przyszłym": 7290, + "dwanaście": 7291, + "MAR": 7292, + "36": 7293, + "plecach": 7294, + "więzieniu": 7295, + "czysty": 7296, + "obywateli": 7297, + "trzecim": 7298, + "formy": 7299, + "dując": 7300, + "tacza": 7301, + "dzieło": 7302, + "Ab": 7303, + "pogrze": 7304, + "zadowo": 7305, + "jeździł": 7306, + "Podobno": 7307, + "gołę": 7308, + "nięciu": 7309, + "interesu": 7310, + "jrzała": 7311, + "zako": 7312, + "biegną": 7313, + "wyją": 7314, + "up": 7315, + "tyczna": 7316, + "ujaw": 7317, + "smak": 7318, + "beł": 7319, + "Jed": 7320, + "papie": 7321, + "otchła": 7322, + "kąt": 7323, + "słe": 7324, + "lika": 7325, + "Doro": 7326, + "losu": 7327, + "Malbor": 7328, + "ili": 7329, + "kapelusz": 7330, + "piasek": 7331, + "fin": 7332, + "gorącz": 7333, + "sądził": 7334, + "kaplicy": 7335, + "zapan": 7336, + "mszy": 7337, + "dzkim": 7338, + "sadza": 7339, + "mot": 7340, + "podar": 7341, + "pijany": 7342, + "sądzę": 7343, + "odpowiednio": 7344, + "poważ": 7345, + "szlo": 7346, + "mniejszy": 7347, + "dzem": 7348, + "dziewczyn": 7349, + "napad": 7350, + "Żołnie": 7351, + "tnicy": 7352, + "Kul": 7353, + "przyznał": 7354, + "dziesiąt": 7355, + "Dłu": 7356, + "strzega": 7357, + "morzu": 7358, + "fre": 7359, + "mom": 7360, + "ścianach": 7361, + "trzeciej": 7362, + "świadków": 7363, + "eko": 7364, + "promieni": 7365, + "Mówię": 7366, + "trzydzie": 7367, + "uwagą": 7368, + "trwać": 7369, + "gając": 7370, + "prowadzili": 7371, + "grzech": 7372, + "Stani": 7373, + "całości": 7374, + "kową": 7375, + "!)": 7376, + "grob": 7377, + "podtrzy": 7378, + "potwier": 7379, + "wiernych": 7380, + "mniejszych": 7381, + "przychodzą": 7382, + "ktem": 7383, + "procesu": 7384, + "tację": 7385, + "ulu": 7386, + "zują": 7387, + "gwałtownie": 7388, + "salonu": 7389, + "Chodź": 7390, + "głe": 7391, + "wydaw": 7392, + "Kiedyś": 7393, + "wypa": 7394, + "gotowy": 7395, + "!!!": 7396, + "gabinetu": 7397, + "godzinach": 7398, + "starszych": 7399, + "jały": 7400, + "oderwa": 7401, + "swoimi": 7402, + "rują": 7403, + "kota": 7404, + "zdolności": 7405, + "oknie": 7406, + "przenik": 7407, + "najwyżej": 7408, + "jać": 7409, + "zamil": 7410, + "słońcem": 7411, + "czując": 7412, + "trzeć": 7413, + "instytucji": 7414, + "dalszym": 7415, + "żura": 7416, + "dowy": 7417, + "dzba": 7418, + "szczoną": 7419, + "jedziemy": 7420, + "przytomność": 7421, + "pokryte": 7422, + "upływie": 7423, + "popio": 7424, + "dzali": 7425, + "wno": 7426, + "tęskno": 7427, + "występ": 7428, + "pozostałych": 7429, + "dzonym": 7430, + "wydobyć": 7431, + "siód": 7432, + "lekar": 7433, + "Mieszka": 7434, + "piszę": 7435, + "administracji": 7436, + "naszemu": 7437, + "pełnej": 7438, + "LA": 7439, + "Witolda": 7440, + "nastąpić": 7441, + "MI": 7442, + "1998": 7443, + "staty": 7444, + "Robert": 7445, + "bezpieczeństwo": 7446, + "PA": 7447, + "zrozumie": 7448, + "dotyczy": 7449, + "zywa": 7450, + "relacji": 7451, + "sprowadza": 7452, + "pisma": 7453, + "pamię": 7454, + "świadomość": 7455, + "kania": 7456, + "buntu": 7457, + "roman": 7458, + "niętym": 7459, + "bycia": 7460, + "sądem": 7461, + "jasna": 7462, + "ucze": 7463, + "twę": 7464, + "wiały": 7465, + "zasła": 7466, + "jnym": 7467, + "zapadła": 7468, + "ciami": 7469, + "tes": 7470, + "Kan": 7471, + "miary": 7472, + "proste": 7473, + "oficera": 7474, + "wyjątkowo": 7475, + "kiwa": 7476, + "cich": 7477, + "Jakby": 7478, + "Szli": 7479, + "napi": 7480, + "opę": 7481, + "ptaków": 7482, + "bab": 7483, + "sili": 7484, + "świętej": 7485, + "wałę": 7486, + "szami": 7487, + "Sk": 7488, + "ludzkiego": 7489, + "żby": 7490, + "panom": 7491, + "niesione": 7492, + "most": 7493, + "wysa": 7494, + "zne": 7495, + "śniej": 7496, + "Pamięta": 7497, + "ździ": 7498, + "stłu": 7499, + "pańskie": 7500, + "KI": 7501, + "fol": 7502, + "obowiązków": 7503, + "Bara": 7504, + "reli": 7505, + "jutra": 7506, + "000": 7507, + "Ministrów": 7508, + "języku": 7509, + "dziec": 7510, + "mld": 7511, + "powstała": 7512, + "ułat": 7513, + "prezesa": 7514, + "długości": 7515, + "zej": 7516, + "ochoty": 7517, + "dokumentów": 7518, + "spełnić": 7519, + "daję": 7520, + "dur": 7521, + "LI": 7522, + "przemysł": 7523, + "funkcji": 7524, + "odno": 7525, + "ana": 7526, + "Han": 7527, + "połowa": 7528, + "okoliczności": 7529, + "moment": 7530, + "byłbym": 7531, + "oce": 7532, + "pozostaje": 7533, + "zysku": 7534, + "grał": 7535, + "wierzą": 7536, + "akt": 7537, + "strą": 7538, + "wytę": 7539, + "Dom": 7540, + "Dał": 7541, + "zrywa": 7542, + "śmiesz": 7543, + "powszechnie": 7544, + "sięg": 7545, + "licznych": 7546, + "opodal": 7547, + "dawnego": 7548, + "próby": 7549, + "towych": 7550, + "ownie": 7551, + "Miasto": 7552, + "wysłucha": 7553, + "czerwonych": 7554, + "Jaka": 7555, + "traw": 7556, + "gorsze": 7557, + "bynajmniej": 7558, + "gałęzi": 7559, + "kompanii": 7560, + "nikowi": 7561, + "bokiem": 7562, + "Pozwól": 7563, + "Bia": 7564, + "Oficer": 7565, + "lnika": 7566, + "rozciąg": 7567, + "ocie": 7568, + "dowski": 7569, + "wystąpi": 7570, + "niezwyk": 7571, + "Piot": 7572, + "traf": 7573, + "niemieckich": 7574, + "niena": 7575, + "szpitalu": 7576, + "cm": 7577, + "złodziej": 7578, + "cywi": 7579, + "duża": 7580, + "ps": 7581, + "mawiał": 7582, + "czerwony": 7583, + "iną": 7584, + "tuję": 7585, + "krótkim": 7586, + "towali": 7587, + "zarząd": 7588, + "prawdziwie": 7589, + "polsku": 7590, + "miny": 7591, + "odbędzie": 7592, + "wzmoc": 7593, + "ktora": 7594, + "dotyczących": 7595, + "ris": 7596, + "Ukrainie": 7597, + "stojących": 7598, + "cyjną": 7599, + "Polak": 7600, + "wybrał": 7601, + "rozpoczęła": 7602, + "ciężkiej": 7603, + "kryty": 7604, + "sięgam": 7605, + "układu": 7606, + "wyrze": 7607, + "ludności": 7608, + "prób": 7609, + "Dra": 7610, + "licząc": 7611, + "piętrze": 7612, + "łku": 7613, + "pusto": 7614, + "dre": 7615, + "graf": 7616, + "dżun": 7617, + "zjawił": 7618, + "chłopcy": 7619, + "spokojne": 7620, + "wysoka": 7621, + "rannych": 7622, + "śnięte": 7623, + "wagi": 7624, + "pracą": 7625, + "zmarłych": 7626, + "Zamiast": 7627, + "Kos": 7628, + "żące": 7629, + "miot": 7630, + "bydła": 7631, + "cuda": 7632, + "rż": 7633, + "wstydu": 7634, + "kowanie": 7635, + "dko": 7636, + "amen": 7637, + "gorze": 7638, + "Konstanty": 7639, + "pasy": 7640, + "śmiała": 7641, + "jadła": 7642, + "Wasz": 7643, + "Dali": 7644, + "noszę": 7645, + "cła": 7646, + "pomiar": 7647, + "pięknej": 7648, + "legło": 7649, + "straty": 7650, + "kamienia": 7651, + "brza": 7652, + "cichym": 7653, + "orów": 7654, + "uła": 7655, + "zao": 7656, + "szliśmy": 7657, + "świateł": 7658, + "wyszły": 7659, + "Wróci": 7660, + "rzan": 7661, + "młodości": 7662, + "wspólnie": 7663, + "posy": 7664, + "szkowa": 7665, + "złożone": 7666, + "miliony": 7667, + "leje": 7668, + "rozwój": 7669, + "ubiegłym": 7670, + "przybiera": 7671, + "największych": 7672, + "członkowie": 7673, + "narodów": 7674, + "znajdą": 7675, + "kosztów": 7676, + "ab": 7677, + "prakty": 7678, + "żają": 7679, + "związanych": 7680, + "Moje": 7681, + "tykę": 7682, + "rodzinie": 7683, + "piętra": 7684, + "stkę": 7685, + "wspaniały": 7686, + "piw": 7687, + "Komu": 7688, + "językiem": 7689, + "lnymi": 7690, + "Twoje": 7691, + "posłał": 7692, + "ośmiu": 7693, + "polach": 7694, + "owiska": 7695, + "Która": 7696, + "znika": 7697, + "uczyć": 7698, + "groźnie": 7699, + "stką": 7700, + "murach": 7701, + "swemu": 7702, + "owość": 7703, + "kura": 7704, + "powiedzieli": 7705, + "towej": 7706, + "myślenia": 7707, + "zywały": 7708, + "coną": 7709, + "załogi": 7710, + "słup": 7711, + "głowach": 7712, + "barw": 7713, + "sień": 7714, + "wyjaśnia": 7715, + "powraca": 7716, + "wiosen": 7717, + "czarna": 7718, + "Ewa": 7719, + "owoc": 7720, + "kącie": 7721, + "tały": 7722, + "tłumie": 7723, + "małżon": 7724, + "Źle": 7725, + "zapał": 7726, + "komor": 7727, + "naczy": 7728, + "słody": 7729, + "poinformował": 7730, + "Mówią": 7731, + "wyjazd": 7732, + "powiecie": 7733, + "swo": 7734, + "gryzo": 7735, + "Zatem": 7736, + "kontu": 7737, + "dziesiąty": 7738, + "łod": 7739, + "nieprawda": 7740, + "sąsiada": 7741, + "ałą": 7742, + "poniżej": 7743, + "wspomnienie": 7744, + "powiatu": 7745, + "popa": 7746, + "PSL": 7747, + "kilkakrotnie": 7748, + "euro": 7749, + "powstanie": 7750, + "czterdzie": 7751, + "XVII": 7752, + "DZ": 7753, + "Życie": 7754, + "TE": 7755, + "współpracy": 7756, + "Lau": 7757, + "Nasi": 7758, + "kin": 7759, + "polityczne": 7760, + "wyborach": 7761, + "ogó": 7762, + "działań": 7763, + "kowska": 7764, + "dnię": 7765, + "Nowym": 7766, + "Czer": 7767, + "patro": 7768, + "trwały": 7769, + "gmach": 7770, + "trybu": 7771, + "cierpienia": 7772, + "zdarza": 7773, + "Cieka": 7774, + "mencie": 7775, + "grobu": 7776, + "granice": 7777, + "długich": 7778, + "świecą": 7779, + "lki": 7780, + "przeciwnie": 7781, + "stwierdził": 7782, + "znali": 7783, + "dostrzegł": 7784, + "kapitan": 7785, + "szyder": 7786, + "twi": 7787, + "Pewnego": 7788, + "zwała": 7789, + "dużą": 7790, + "drobi": 7791, + "pobytu": 7792, + "doli": 7793, + "osą": 7794, + "mowała": 7795, + "przemian": 7796, + "mak": 7797, + "żywego": 7798, + "lewą": 7799, + "wierze": 7800, + "chom": 7801, + "oboj": 7802, + "czekali": 7803, + "jaski": 7804, + "Zbli": 7805, + "Wojska": 7806, + "roba": 7807, + "brzmiał": 7808, + "armia": 7809, + "Mor": 7810, + "uderzyła": 7811, + "kono": 7812, + "winie": 7813, + "zać": 7814, + "królewskiego": 7815, + "świętych": 7816, + "niemieckiej": 7817, + "siński": 7818, + "zmieniło": 7819, + "klęskę": 7820, + "lubią": 7821, + "dzonej": 7822, + "zadowolony": 7823, + "szczyt": 7824, + "ńczyk": 7825, + "rny": 7826, + "sob": 7827, + "pierwsi": 7828, + "listem": 7829, + "towar": 7830, + "obecności": 7831, + "Marian": 7832, + "służb": 7833, + "sięgnąć": 7834, + "boją": 7835, + "publi": 7836, + "uwiel": 7837, + "orygina": 7838, + "wypły": 7839, + "pochodzą": 7840, + "spotkała": 7841, + "morder": 7842, + "MO": 7843, + "XVI": 7844, + "logii": 7845, + "święci": 7846, + "Będą": 7847, + "tysiąca": 7848, + "kowali": 7849, + "ludzkim": 7850, + "płacze": 7851, + "vo": 7852, + "społecznych": 7853, + "pytań": 7854, + "światowej": 7855, + "płci": 7856, + "spokojnym": 7857, + "tworzą": 7858, + "ślu": 7859, + "wspo": 7860, + "mig": 7861, + "towany": 7862, + "owań": 7863, + "stein": 7864, + "dokona": 7865, + "sje": 7866, + "wierny": 7867, + "bank": 7868, + "krzesło": 7869, + "Sło": 7870, + "ulice": 7871, + "dep": 7872, + "maga": 7873, + "godnie": 7874, + "przekonał": 7875, + "Oprócz": 7876, + "tła": 7877, + "nty": 7878, + "trwał": 7879, + "wizyty": 7880, + "obecny": 7881, + "powieści": 7882, + "schodach": 7883, + "wygna": 7884, + "gała": 7885, + "kupie": 7886, + "biny": 7887, + "zamieszanie": 7888, + "Góry": 7889, + "mysł": 7890, + "bory": 7891, + "zachodzie": 7892, + "opuścić": 7893, + "niąc": 7894, + "rzece": 7895, + "znad": 7896, + "żym": 7897, + "szlachetny": 7898, + "ler": 7899, + "łąka": 7900, + "pożaru": 7901, + "gwiazda": 7902, + "przywią": 7903, + "rnie": 7904, + "toria": 7905, + "Ogro": 7906, + "napły": 7907, + "wysokiej": 7908, + "żelaza": 7909, + "czyka": 7910, + "prośbą": 7911, + "gmachu": 7912, + "żale": 7913, + "karze": 7914, + "twy": 7915, + "szysz": 7916, + "niepokojem": 7917, + "policjantów": 7918, + "tnia": 7919, + "fir": 7920, + "letnia": 7921, + "Zanim": 7922, + "powstrzymać": 7923, + "kają": 7924, + "liwa": 7925, + "czyńskiego": 7926, + "stawie": 7927, + "DO": 7928, + "związek": 7929, + "specjalnie": 7930, + "dzając": 7931, + "Dowie": 7932, + "naby": 7933, + "Per": 7934, + "kwestia": 7935, + "zadań": 7936, + "ryn": 7937, + "odpowiedzialności": 7938, + "dziedzinie": 7939, + "problemu": 7940, + "gody": 7941, + "nadzieje": 7942, + "resztki": 7943, + "siewicz": 7944, + "działy": 7945, + "zapy": 7946, + "wschodniej": 7947, + "dalszą": 7948, + "żon": 7949, + "kolejnych": 7950, + "odzna": 7951, + "zmierza": 7952, + "sumienia": 7953, + "zamknię": 7954, + "owskie": 7955, + "oblicza": 7956, + "dzały": 7957, + "proro": 7958, + "przypuszcza": 7959, + "postawy": 7960, + "ukra": 7961, + "Nowego": 7962, + "pięścią": 7963, + "warte": 7964, + "umiem": 7965, + "stanęły": 7966, + "stopni": 7967, + "jaskra": 7968, + "osie": 7969, + "zala": 7970, + "Droga": 7971, + "opuściła": 7972, + "zaprasza": 7973, + "powtórzyła": 7974, + "Wiedział": 7975, + "laj": 7976, + "zdem": 7977, + "zbierać": 7978, + "przecha": 7979, + "gania": 7980, + "okropnie": 7981, + "siowi": 7982, + "powrotu": 7983, + "upa": 7984, + "Zam": 7985, + "nnego": 7986, + "szeroki": 7987, + "dobrzy": 7988, + "pono": 7989, + "skutkiem": 7990, + "Głos": 7991, + "spełnia": 7992, + "ludziach": 7993, + "Państwo": 7994, + "zdarzenia": 7995, + "skargi": 7996, + "dalszej": 7997, + "dnego": 7998, + "Karola": 7999, + "zajmował": 8000, + "wałów": 8001, + "kiety": 8002, + "doświadczony": 8003, + "Kara": 8004, + "miesiącu": 8005, + "ciotka": 8006, + "odbywa": 8007, + "odezwała": 8008, + "Niby": 8009, + "45": 8010, + "radził": 8011, + "znaczenia": 8012, + "zachowania": 8013, + "teatrze": 8014, + "rósł": 8015, + "prowadziła": 8016, + "Fo": 8017, + "Solidarności": 8018, + "dojdzie": 8019, + "pióra": 8020, + "tekst": 8021, + "zbior": 8022, + "Żaden": 8023, + "emi": 8024, + "córką": 8025, + "zmiana": 8026, + "paste": 8027, + "rzeką": 8028, + "obecność": 8029, + "odra": 8030, + "zmarł": 8031, + "Ski": 8032, + "trując": 8033, + "teatr": 8034, + "rowane": 8035, + "ogromna": 8036, + "czął": 8037, + "palcach": 8038, + "\"?": 8039, + "wstę": 8040, + "Dosyć": 8041, + "rozm": 8042, + "lepsza": 8043, + "hotelu": 8044, + "niek": 8045, + "maszy": 8046, + "jedyną": 8047, + "lany": 8048, + "mroku": 8049, + "31": 8050, + "mary": 8051, + "okie": 8052, + "pchnął": 8053, + "roga": 8054, + "giej": 8055, + "twór": 8056, + "minął": 8057, + "kłem": 8058, + "drżał": 8059, + "niesz": 8060, + "głębokie": 8061, + "ledwo": 8062, + "bezbro": 8063, + "arma": 8064, + "senatorów": 8065, + "pocznie": 8066, + "szom": 8067, + "XII": 8068, + "biegał": 8069, + "lewa": 8070, + "Prawo": 8071, + "obia": 8072, + "Duch": 8073, + "państwu": 8074, + "lotni": 8075, + "trupa": 8076, + "Krew": 8077, + "dziewczyną": 8078, + "wysokim": 8079, + "masze": 8080, + "skinął": 8081, + "otworzyć": 8082, + "kowany": 8083, + "serc": 8084, + "wychodzą": 8085, + "płakała": 8086, + "zki": 8087, + "tygodnia": 8088, + "mogliby": 8089, + "Wraz": 8090, + "prowadzenia": 8091, + "wchodzić": 8092, + "możecie": 8093, + "Większość": 8094, + "pracują": 8095, + "wiała": 8096, + "jąco": 8097, + "sport": 8098, + "wierzchu": 8099, + "zmęczony": 8100, + "skórze": 8101, + "kwestii": 8102, + "CA": 8103, + "wysko": 8104, + "racja": 8105, + "ll": 8106, + "wanych": 8107, + "zastąpi": 8108, + "Wielkiego": 8109, + "znajomości": 8110, + "Aleksander": 8111, + "dzielić": 8112, + "stylu": 8113, + "kowania": 8114, + "pojawia": 8115, + "tycz": 8116, + "Podobnie": 8117, + "uroczystości": 8118, + "wybrze": 8119, + "poszło": 8120, + "rogu": 8121, + "wioną": 8122, + "mgła": 8123, + "cele": 8124, + "dziwić": 8125, + "dużej": 8126, + "Wobec": 8127, + "Wła": 8128, + "ruszyły": 8129, + "przemy": 8130, + "stawiać": 8131, + "widziano": 8132, + "Wieczorem": 8133, + "gląd": 8134, + "gałęzie": 8135, + "chod": 8136, + "wieniu": 8137, + "cik": 8138, + "psycho": 8139, + "jała": 8140, + "Dobry": 8141, + "rogi": 8142, + "Domu": 8143, + "ciałem": 8144, + "dzką": 8145, + "uciec": 8146, + "ninem": 8147, + "odwraca": 8148, + "powodzi": 8149, + "skoczyć": 8150, + "mieszkają": 8151, + "zmo": 8152, + "owisko": 8153, + "zajęli": 8154, + "gaz": 8155, + "więzi": 8156, + "łańcuch": 8157, + "nionego": 8158, + "zdziwienie": 8159, + "RK": 8160, + "turze": 8161, + "kładą": 8162, + "Millera": 8163, + "1997": 8164, + "podziemia": 8165, + "drogie": 8166, + "Sejmie": 8167, + "żywi": 8168, + "gruncie": 8169, + "lum": 8170, + "unosi": 8171, + "zawod": 8172, + "korzysta": 8173, + "prawdą": 8174, + "obiecywał": 8175, + "obowiązki": 8176, + "legi": 8177, + "urodzi": 8178, + "dziać": 8179, + "sensu": 8180, + "urzędników": 8181, + "Gry": 8182, + "Lan": 8183, + "mogłoby": 8184, + "problemów": 8185, + "następnego": 8186, + "obcy": 8187, + "powiesz": 8188, + "dany": 8189, + "libera": 8190, + "polityka": 8191, + "drogach": 8192, + "kałem": 8193, + "panował": 8194, + "przyjmie": 8195, + "poziomie": 8196, + "bezpiecznie": 8197, + "szansę": 8198, + "rozpozna": 8199, + "zbud": 8200, + "znamy": 8201, + "ramienia": 8202, + "Bla": 8203, + "sięgnął": 8204, + "czarnej": 8205, + "bione": 8206, + "choro": 8207, + "pamiętasz": 8208, + "ock": 8209, + "uta": 8210, + "gią": 8211, + "Am": 8212, + "Ano": 8213, + "robotników": 8214, + "bogactwa": 8215, + "ryta": 8216, + "korpu": 8217, + "ubrany": 8218, + "Wiatr": 8219, + "zata": 8220, + "ciemnych": 8221, + "zatrzymała": 8222, + "doń": 8223, + "hasło": 8224, + "śladu": 8225, + "śpiew": 8226, + "srebra": 8227, + "matką": 8228, + "chcie": 8229, + "Marszałku": 8230, + "spoko": 8231, + "mrok": 8232, + "rozpaczli": 8233, + "sena": 8234, + "widziałam": 8235, + "kazano": 8236, + "statku": 8237, + "wyrazy": 8238, + "meczu": 8239, + "Pier": 8240, + "wynagro": 8241, + "zdawała": 8242, + "czając": 8243, + "opowiem": 8244, + "odzież": 8245, + "Puł": 8246, + "dziem": 8247, + "dż": 8248, + "pamią": 8249, + "Wojna": 8250, + "Powiem": 8251, + "smutkiem": 8252, + "nienawi": 8253, + "poczu": 8254, + "dawały": 8255, + "skarbów": 8256, + "odbył": 8257, + "pogoda": 8258, + "prowadzono": 8259, + "właściwego": 8260, + "giel": 8261, + "sieć": 8262, + "zadanie": 8263, + "skończyła": 8264, + "piór": 8265, + "zapomnie": 8266, + "ocze": 8267, + "zdobywa": 8268, + "domach": 8269, + "rabu": 8270, + "wiernie": 8271, + "ławie": 8272, + "Śmierć": 8273, + "ogromnym": 8274, + "fizj": 8275, + "uważają": 8276, + "Medi": 8277, + "najbliższych": 8278, + "lekarze": 8279, + "odpowiadać": 8280, + "koli": 8281, + "puścili": 8282, + "wyniki": 8283, + "500": 8284, + "tarze": 8285, + "grup": 8286, + "potrafią": 8287, + "pozycji": 8288, + "ograni": 8289, + "zacząć": 8290, + "podstaw": 8291, + "łączy": 8292, + "istocie": 8293, + "nazwę": 8294, + "wyższych": 8295, + "listę": 8296, + "odpowiedzialność": 8297, + "history": 8298, + "ńcie": 8299, + "zmarłego": 8300, + "ZA": 8301, + "zdrowiu": 8302, + "pewni": 8303, + "obliczu": 8304, + "przeży": 8305, + "pokolenia": 8306, + "pobra": 8307, + "postanowi": 8308, + "oł": 8309, + "zdążył": 8310, + "oprzeć": 8311, + "postawie": 8312, + "Tych": 8313, + "zabój": 8314, + "przezroczy": 8315, + "nawie": 8316, + "jek": 8317, + "Stanisława": 8318, + "nieś": 8319, + "pycha": 8320, + "dźwięki": 8321, + "przedmioty": 8322, + "conym": 8323, + "kręgu": 8324, + "cios": 8325, + "kr": 8326, + "panowanie": 8327, + "przedmiot": 8328, + "szczała": 8329, + "ogarnia": 8330, + "śniegiem": 8331, + "otwór": 8332, + "radośnie": 8333, + "śnią": 8334, + "potrzebuję": 8335, + "znajomość": 8336, + "tłumu": 8337, + "myli": 8338, + "sioną": 8339, + "płacił": 8340, + "uderzy": 8341, + "dajcie": 8342, + "dzwony": 8343, + "Wilk": 8344, + "Zygmunt": 8345, + "tracił": 8346, + "larz": 8347, + "rzemieś": 8348, + "Chło": 8349, + "naczelnik": 8350, + "giego": 8351, + "wci": 8352, + "zarządu": 8353, + "chwile": 8354, + "dan": 8355, + "usłu": 8356, + "Ude": 8357, + "Anto": 8358, + "towarzysza": 8359, + "lasem": 8360, + "przeze": 8361, + "wizy": 8362, + "chora": 8363, + "odbyła": 8364, + "pokaz": 8365, + "Czo": 8366, + "statek": 8367, + "lda": 8368, + "Har": 8369, + "urzędnicy": 8370, + "poszczególnych": 8371, + "qu": 8372, + "spotk": 8373, + "Wielko": 8374, + "widzów": 8375, + "Dwóch": 8376, + "nności": 8377, + "inter": 8378, + "kiewicza": 8379, + "umo": 8380, + "Ratu": 8381, + "złoży": 8382, + "sposobu": 8383, + "75": 8384, + "zdecydowanie": 8385, + "czarnym": 8386, + "miliona": 8387, + "Ą": 8388, + "dzam": 8389, + "lonymi": 8390, + "Kraj": 8391, + "materiałów": 8392, + "naszymi": 8393, + "Wcześniej": 8394, + "policję": 8395, + "Angli": 8396, + "waży": 8397, + "kłopoty": 8398, + "zgieł": 8399, + "znieść": 8400, + "dziwi": 8401, + "mądrości": 8402, + "ramieniem": 8403, + "owne": 8404, + "kamienicy": 8405, + "zachowanie": 8406, + "zrobiłem": 8407, + "trzema": 8408, + "przyjdą": 8409, + "obojętnie": 8410, + "dychał": 8411, + "żydow": 8412, + "ojców": 8413, + "testa": 8414, + "szybkością": 8415, + "tani": 8416, + "śniadanie": 8417, + "zjeść": 8418, + "piekła": 8419, + "ciemna": 8420, + "łamał": 8421, + "oglądał": 8422, + "starą": 8423, + "końcem": 8424, + "zjawi": 8425, + "któryś": 8426, + "przecię": 8427, + "płyt": 8428, + "dobi": 8429, + "Kre": 8430, + "matko": 8431, + "niepoję": 8432, + "ciekawie": 8433, + "obiedzie": 8434, + "ognisku": 8435, + "ostrzega": 8436, + "ownika": 8437, + "jęcz": 8438, + "szały": 8439, + "krzywdę": 8440, + "niętymi": 8441, + "obła": 8442, + "Chy": 8443, + "chciałam": 8444, + "zwany": 8445, + "zdarzy": 8446, + "podzię": 8447, + "marszał": 8448, + "miałbym": 8449, + "przesa": 8450, + "Gnie": 8451, + "złych": 8452, + "strachem": 8453, + "lwy": 8454, + "sesji": 8455, + "wiosny": 8456, + "pój": 8457, + "poprawi": 8458, + "rządzi": 8459, + "zrobili": 8460, + "wnios": 8461, + "Pracy": 8462, + "klub": 8463, + "suche": 8464, + "riusz": 8465, + "mowie": 8466, + "opowie": 8467, + "pomieścić": 8468, + "nocleg": 8469, + "udać": 8470, + "nowskiego": 8471, + "stracić": 8472, + "głównym": 8473, + "pomógł": 8474, + "województwie": 8475, + "wtorek": 8476, + "największej": 8477, + "gruntu": 8478, + "gospoda": 8479, + "trzecia": 8480, + "musiałem": 8481, + "uniknąć": 8482, + "Kobieta": 8483, + "towała": 8484, + "przesła": 8485, + "1999": 8486, + "trium": 8487, + "informa": 8488, + "Świ": 8489, + "wyka": 8490, + "pokazuje": 8491, + "używa": 8492, + "pokoj": 8493, + "Szko": 8494, + "świętą": 8495, + "charaktery": 8496, + "uważać": 8497, + "Wielkie": 8498, + "potrafię": 8499, + "pociechy": 8500, + "przykro": 8501, + "eta": 8502, + "filmu": 8503, + "opisa": 8504, + "przypadek": 8505, + "musiały": 8506, + "ukoń": 8507, + "wstą": 8508, + "wyraża": 8509, + "płakał": 8510, + "swobod": 8511, + "klą": 8512, + "odle": 8513, + "wyprawa": 8514, + "półtora": 8515, + "sied": 8516, + "porywa": 8517, + "otwar": 8518, + "ustęp": 8519, + "zwyk": 8520, + "wysi": 8521, + "posłu": 8522, + "ób": 8523, + "kołnie": 8524, + "zować": 8525, + "wstęp": 8526, + "lekkie": 8527, + "serde": 8528, + "czerwoną": 8529, + "kimś": 8530, + "dokumenty": 8531, + "palców": 8532, + "Twój": 8533, + "zacię": 8534, + "brzmi": 8535, + "lica": 8536, + "gnęła": 8537, + "nieruchomości": 8538, + "mgły": 8539, + "zapomnieć": 8540, + "słuchi": 8541, + "sprawdzić": 8542, + "Rusi": 8543, + "słyszała": 8544, + "kaga": 8545, + "chronić": 8546, + "rezolu": 8547, + "cemu": 8548, + "wiosną": 8549, + "niosę": 8550, + "pisy": 8551, + "koty": 8552, + "pięknych": 8553, + "nickie": 8554, + "słodkie": 8555, + "przyjedzie": 8556, + "Szczegó": 8557, + "wysokich": 8558, + "wago": 8559, + "domyśli": 8560, + "następu": 8561, + "różnica": 8562, + "Feli": 8563, + "dmu": 8564, + "świadectwo": 8565, + "dziewczynka": 8566, + "Hali": 8567, + "Ostatni": 8568, + "łymi": 8569, + "trę": 8570, + "mający": 8571, + "znaleziono": 8572, + "lod": 8573, + "hałas": 8574, + "ponownie": 8575, + "przerwy": 8576, + "pokona": 8577, + "mierze": 8578, + "zasad": 8579, + "uk": 8580, + "sfor": 8581, + "potrzebna": 8582, + "nienawiści": 8583, + "przyjmuje": 8584, + "dawnej": 8585, + "źródła": 8586, + "bka": 8587, + "uzyskać": 8588, + "Mer": 8589, + "maka": 8590, + "zespołu": 8591, + "Mą": 8592, + "zacji": 8593, + "zgodę": 8594, + "punktów": 8595, + "owaliśmy": 8596, + "pracow": 8597, + "piśmie": 8598, + "niebezpie": 8599, + "włą": 8600, + "klientów": 8601, + "wrę": 8602, + "żadną": 8603, + "piaszczy": 8604, + "funkcję": 8605, + "nai": 8606, + "niemiecki": 8607, + "zgodzi": 8608, + "znakiem": 8609, + "masa": 8610, + "prowincji": 8611, + "pomagać": 8612, + "ziemie": 8613, + "tonie": 8614, + "wypadki": 8615, + "ważny": 8616, + "wstąpił": 8617, + "usprawiedli": 8618, + "skur": 8619, + "niepokoju": 8620, + "groz": 8621, + "drzwiom": 8622, + "pobiegł": 8623, + "człowie": 8624, + "Nowa": 8625, + "minę": 8626, + "młodą": 8627, + "pokoi": 8628, + "pusta": 8629, + "przedmiotów": 8630, + "mywać": 8631, + "Czyż": 8632, + "kare": 8633, + "mk": 8634, + "posłusze": 8635, + "Szcze": 8636, + "szczytu": 8637, + "skór": 8638, + "kolejno": 8639, + "słoni": 8640, + "wyobra": 8641, + "kapitał": 8642, + "wywoła": 8643, + "zielone": 8644, + "Przystępujemy": 8645, + "kochanie": 8646, + "zwali": 8647, + "Cią": 8648, + "włosami": 8649, + "pasie": 8650, + "szny": 8651, + "Bom": 8652, + "nał": 8653, + "czyt": 8654, + "wyku": 8655, + "zowie": 8656, + "zwy": 8657, + "gotowości": 8658, + "Wyba": 8659, + "kape": 8660, + "wyjazdu": 8661, + "nicach": 8662, + "szerokim": 8663, + "zebrał": 8664, + "marzy": 8665, + "zakaz": 8666, + "snych": 8667, + "rachunki": 8668, + "sznur": 8669, + "ślad": 8670, + "zakoń": 8671, + "sukie": 8672, + "kowała": 8673, + "WI": 8674, + "sumienie": 8675, + "jechało": 8676, + "partia": 8677, + "dama": 8678, + "zebrać": 8679, + "ctw": 8680, + "pania": 8681, + "sel": 8682, + "proponuje": 8683, + "myślać": 8684, + "władcy": 8685, + "zimna": 8686, + "wykonania": 8687, + "kosztuje": 8688, + "wod": 8689, + "jednych": 8690, + "Staro": 8691, + "Muzeum": 8692, + "pieniem": 8693, + "szpie": 8694, + "odpowiednie": 8695, + "ntami": 8696, + "zastrze": 8697, + "zazna": 8698, + "zmniejsza": 8699, + "ambi": 8700, + "korzyści": 8701, + "Małgorzata": 8702, + "pomyślałem": 8703, + "imprezy": 8704, + "zepsu": 8705, + "rokiem": 8706, + "zawód": 8707, + "ciasno": 8708, + "grożą": 8709, + "najwyższej": 8710, + "czno": 8711, + "ds": 8712, + "miód": 8713, + "owemu": 8714, + "pięcio": 8715, + "it": 8716, + "wojennej": 8717, + "zaczynają": 8718, + "uważ": 8719, + "miu": 8720, + "związa": 8721, + "onu": 8722, + "politycznej": 8723, + "przemawia": 8724, + "umieją": 8725, + "zmysł": 8726, + "powstania": 8727, + "tabli": 8728, + "dostała": 8729, + "produ": 8730, + "gazety": 8731, + "działanie": 8732, + "pozostanie": 8733, + "rzad": 8734, + "najlepszym": 8735, + "łąki": 8736, + "śledztwo": 8737, + "Fran": 8738, + "abyśmy": 8739, + "dalekich": 8740, + "pieszczo": 8741, + "Gło": 8742, + "cesarz": 8743, + "demo": 8744, + "Powiedział": 8745, + "myślnie": 8746, + "Roman": 8747, + "próg": 8748, + "siedmiu": 8749, + "tacji": 8750, + "przygody": 8751, + "rodzinę": 8752, + "chrzą": 8753, + "szor": 8754, + "przyrze": 8755, + "bezsen": 8756, + "płynęły": 8757, + "torium": 8758, + "sub": 8759, + "rna": 8760, + "baba": 8761, + "zachód": 8762, + "powro": 8763, + "cznikiem": 8764, + "sprzęty": 8765, + "dziennego": 8766, + "rachunek": 8767, + "lecieć": 8768, + "fontan": 8769, + "wracając": 8770, + "wieniem": 8771, + "kcie": 8772, + "rój": 8773, + "pójdziesz": 8774, + "styny": 8775, + "żąda": 8776, + "dników": 8777, + "Rad": 8778, + "pozostała": 8779, + "zabrali": 8780, + "leb": 8781, + "Ara": 8782, + "Tom": 8783, + "przekonania": 8784, + "dzów": 8785, + "Kę": 8786, + "wezmą": 8787, + "przeszli": 8788, + "zapomnia": 8789, + "ogromnie": 8790, + "miasteczka": 8791, + "chor": 8792, + "zasu": 8793, + "dostrze": 8794, + "cham": 8795, + "wróg": 8796, + "rozpocząć": 8797, + "pistole": 8798, + "szta": 8799, + "ważna": 8800, + "zakładu": 8801, + "ulic": 8802, + "ostre": 8803, + "dokonać": 8804, + "zrozu": 8805, + "łuku": 8806, + "wybory": 8807, + "urząd": 8808, + "radzie": 8809, + "celów": 8810, + "przygotowy": 8811, + "ima": 8812, + "wagę": 8813, + "dziennikarzy": 8814, + "Niektóre": 8815, + "społecznej": 8816, + "Gor": 8817, + "przewie": 8818, + "omy": 8819, + "sion": 8820, + "lekarzy": 8821, + "potrzebny": 8822, + "Policja": 8823, + "sądy": 8824, + "prokurator": 8825, + "obcią": 8826, + "zmem": 8827, + "owości": 8828, + "pragnę": 8829, + "Całe": 8830, + "czystą": 8831, + "itd": 8832, + "przeciwnika": 8833, + "sprawia": 8834, + "złem": 8835, + "łoby": 8836, + "il": 8837, + "budzić": 8838, + "niemieckie": 8839, + "znana": 8840, + "skrom": 8841, + "mka": 8842, + "dawną": 8843, + "własność": 8844, + "far": 8845, + "fun": 8846, + "spóź": 8847, + "jenia": 8848, + "Syn": 8849, + "przejeżdża": 8850, + "Ponad": 8851, + "ukazały": 8852, + "zaśpie": 8853, + "pojawiły": 8854, + "usił": 8855, + "otwartymi": 8856, + "inżynie": 8857, + "gdzież": 8858, + "słuchajcie": 8859, + "słowie": 8860, + "uciekła": 8861, + "uderzenia": 8862, + "zobaczymy": 8863, + "upał": 8864, + "winę": 8865, + "zasługi": 8866, + "wuj": 8867, + "brali": 8868, + "odprawi": 8869, + "bęb": 8870, + "liły": 8871, + "ciężka": 8872, + "potwierdził": 8873, + "pcha": 8874, + "karmi": 8875, + "wzajemnie": 8876, + "widowisko": 8877, + "pości": 8878, + "umarła": 8879, + "padać": 8880, + "mąd": 8881, + "Wielkiej": 8882, + "znosi": 8883, + "domo": 8884, + "podu": 8885, + "radą": 8886, + "płomieni": 8887, + "przyjęła": 8888, + "NO": 8889, + "Lech": 8890, + "nadej": 8891, + "dłu": 8892, + "zgoda": 8893, + "państwowych": 8894, + "łamią": 8895, + "schro": 8896, + "Kraków": 8897, + "Zgodnie": 8898, + "dużym": 8899, + "korzyść": 8900, + "kos": 8901, + "wskazuje": 8902, + "chorych": 8903, + "grona": 8904, + "burmistrz": 8905, + "inwestycji": 8906, + "powe": 8907, + "fil": 8908, + "Prezydent": 8909, + "Wolę": 8910, + "godna": 8911, + "NY": 8912, + "2006": 8913, + "bre": 8914, + "jasną": 8915, + "studentów": 8916, + "ktorem": 8917, + "Czekaj": 8918, + "począwszy": 8919, + "puść": 8920, + "kale": 8921, + "ległej": 8922, + "reda": 8923, + "Słowo": 8924, + "następne": 8925, + "dołą": 8926, + "czniku": 8927, + "wór": 8928, + "Ostro": 8929, + "okresu": 8930, + "Rosja": 8931, + "wnioski": 8932, + "stępuje": 8933, + "anu": 8934, + "jazdu": 8935, + "zasię": 8936, + "rzeczywi": 8937, + "znanych": 8938, + "lie": 8939, + "nazwy": 8940, + "najlepszych": 8941, + "Wcale": 8942, + "ceniu": 8943, + "Sami": 8944, + "lich": 8945, + "podlega": 8946, + "polsko": 8947, + "żywe": 8948, + "hym": 8949, + "dotknął": 8950, + "party": 8951, + "salę": 8952, + "strzę": 8953, + "groźny": 8954, + "gną": 8955, + "fartu": 8956, + "mnó": 8957, + "Jakiś": 8958, + "pozostali": 8959, + "doznał": 8960, + "wesoły": 8961, + "Dr": 8962, + "spojrzeniem": 8963, + "cierpliwie": 8964, + "napisać": 8965, + "Henryk": 8966, + "czekała": 8967, + "zapom": 8968, + "Matko": 8969, + "zapew": 8970, + "sądząc": 8971, + "Tutaj": 8972, + "całość": 8973, + "rozja": 8974, + "słuchu": 8975, + "wzroku": 8976, + "następnych": 8977, + "dekla": 8978, + "przyjęciem": 8979, + "lecie": 8980, + "era": 8981, + "tamtym": 8982, + "Boha": 8983, + "cież": 8984, + "maje": 8985, + "Ludzi": 8986, + "upoko": 8987, + "gospo": 8988, + "trzydziestu": 8989, + "topo": 8990, + "ofiarę": 8991, + "burz": 8992, + "kotów": 8993, + "doszli": 8994, + "uroczyście": 8995, + "leżało": 8996, + "skrzydłami": 8997, + "pozy": 8998, + "przyjmować": 8999, + "jacy": 9000, + "Zbawi": 9001, + "Bło": 9002, + "tędy": 9003, + "żywność": 9004, + "owoce": 9005, + "minęło": 9006, + "najdroż": 9007, + "utrzymy": 9008, + "ex": 9009, + "doszła": 9010, + "skończyło": 9011, + "Gdańsku": 9012, + "Poło": 9013, + "pośredni": 9014, + "morzem": 9015, + "model": 9016, + "One": 9017, + "udziela": 9018, + "ciężkich": 9019, + "obronę": 9020, + "Poja": 9021, + "Akademii": 9022, + "sytuację": 9023, + "towarów": 9024, + "powyżej": 9025, + "Solidarność": 9026, + "społeczeństwo": 9027, + "stre": 9028, + "rne": 9029, + "powstały": 9030, + "tri": 9031, + "składać": 9032, + "alkohol": 9033, + "wyraźne": 9034, + "tus": 9035, + "Port": 9036, + "wyników": 9037, + "usłyszeć": 9038, + "koncert": 9039, + "urody": 9040, + "Wiadomo": 9041, + "bratem": 9042, + "Macie": 9043, + "mieszkać": 9044, + "ut": 9045, + "przedstawiciele": 9046, + "nują": 9047, + "osu": 9048, + "cyna": 9049, + "powietrz": 9050, + "kilkuset": 9051, + "Poznaniu": 9052, + "jechałem": 9053, + "jnego": 9054, + "wyjechać": 9055, + "Również": 9056, + "prokuratury": 9057, + "PR": 9058, + "występuje": 9059, + "użyć": 9060, + "wiosnę": 9061, + "wszakże": 9062, + "przyję": 9063, + "przeja": 9064, + "zachodniej": 9065, + "conej": 9066, + "czmy": 9067, + "bran": 9068, + "jnej": 9069, + "waszego": 9070, + "przyrody": 9071, + "rozwiązanie": 9072, + "zakocha": 9073, + "przyjaciółmi": 9074, + "wolne": 9075, + "Kom": 9076, + "czników": 9077, + "zaku": 9078, + "przypominał": 9079, + "operacji": 9080, + "przedpokoju": 9081, + "blach": 9082, + "zabaw": 9083, + "wydawać": 9084, + "osza": 9085, + "towane": 9086, + "warta": 9087, + "nkami": 9088, + "czniej": 9089, + "dużych": 9090, + "szare": 9091, + "łości": 9092, + "troski": 9093, + "Jednym": 9094, + "ciężką": 9095, + "obce": 9096, + "wezwa": 9097, + "bier": 9098, + "potrą": 9099, + "sarz": 9100, + "rzej": 9101, + "poszły": 9102, + "biu": 9103, + "nięciem": 9104, + "tajemnicę": 9105, + "naci": 9106, + "pytaj": 9107, + "przeszkody": 9108, + "jadąc": 9109, + "gołą": 9110, + "świętym": 9111, + "mij": 9112, + "sprzę": 9113, + "Witaj": 9114, + "kwiatami": 9115, + "łóż": 9116, + "Jakub": 9117, + "życz": 9118, + "dowody": 9119, + "sine": 9120, + "pozostało": 9121, + "szalony": 9122, + "czło": 9123, + "wspólne": 9124, + "żarty": 9125, + "miejscami": 9126, + "pierwo": 9127, + "przebiera": 9128, + "kopie": 9129, + "wiając": 9130, + "monar": 9131, + "powia": 9132, + "gorszy": 9133, + "At": 9134, + "rozrzu": 9135, + "zwal": 9136, + "środ": 9137, + "wchodzą": 9138, + "koryta": 9139, + "Witam": 9140, + "budynek": 9141, + "najwyższe": 9142, + "podział": 9143, + "mile": 9144, + "ordyna": 9145, + "UE": 9146, + "styczniu": 9147, + "dowała": 9148, + "prowadzenie": 9149, + "ostry": 9150, + "lizacji": 9151, + "mówimy": 9152, + "Mazu": 9153, + "Marka": 9154, + "póty": 9155, + "Jarosław": 9156, + "lewicy": 9157, + "wspomnienia": 9158, + "wygod": 9159, + "ustawie": 9160, + "miesię": 9161, + "dłońmi": 9162, + "zwykły": 9163, + "płonie": 9164, + "kcję": 9165, + "snego": 9166, + "finansowych": 9167, + "grza": 9168, + "mawiać": 9169, + "Marcin": 9170, + "Dam": 9171, + "dziesięcio": 9172, + "postawi": 9173, + "Mogę": 9174, + "zaczerwie": 9175, + "rozwią": 9176, + "Orze": 9177, + "Władysław": 9178, + "odmien": 9179, + "sztuce": 9180, + "zro": 9181, + "stop": 9182, + "politykę": 9183, + "powagi": 9184, + "mus": 9185, + "napisa": 9186, + "biedy": 9187, + "uczestników": 9188, + "pió": 9189, + "wyobrazić": 9190, + "tony": 9191, + "okazuje": 9192, + "Świętego": 9193, + "rzyj": 9194, + "prą": 9195, + "wroga": 9196, + "stróż": 9197, + "wysokość": 9198, + "śmi": 9199, + "biorę": 9200, + "ogół": 9201, + "biedny": 9202, + "buch": 9203, + "Chłop": 9204, + "panuje": 9205, + "bak": 9206, + "latem": 9207, + "szukając": 9208, + "zaczynał": 9209, + "cjusza": 9210, + "przymie": 9211, + "trudniej": 9212, + "Szkoły": 9213, + "Grodzi": 9214, + "wykrę": 9215, + "dawnym": 9216, + "Polskę": 9217, + "fak": 9218, + "obecni": 9219, + "strzeli": 9220, + "ychy": 9221, + "ciemną": 9222, + "młodość": 9223, + "właściwym": 9224, + "dzika": 9225, + "strzału": 9226, + "tejże": 9227, + "stojące": 9228, + "dziewięćdziesiąt": 9229, + "krótkiej": 9230, + "murem": 9231, + "ksią": 9232, + "środę": 9233, + "przechodził": 9234, + "gałą": 9235, + "anki": 9236, + "dowali": 9237, + "ogrody": 9238, + "Stał": 9239, + "opuścili": 9240, + "świetlicy": 9241, + "komisa": 9242, + "wyraź": 9243, + "czytania": 9244, + "]": 9245, + "kuję": 9246, + "nety": 9247, + "sąsia": 9248, + "wprowadzić": 9249, + "szybciej": 9250, + "głupie": 9251, + "oknach": 9252, + "RY": 9253, + "Pomimo": 9254, + "hod": 9255, + "Zamoy": 9256, + "papieża": 9257, + "nieśmiało": 9258, + "dymem": 9259, + "głęboki": 9260, + "Zawi": 9261, + "Domi": 9262, + "lustra": 9263, + "opi": 9264, + "biskupa": 9265, + "procesie": 9266, + "ós": 9267, + "odzieży": 9268, + "dowanie": 9269, + "UW": 9270, + "uczniowie": 9271, + "materiały": 9272, + "Pierwsza": 9273, + "programie": 9274, + "kąpieli": 9275, + "Ostatnie": 9276, + "nazywają": 9277, + "2001": 9278, + "ochro": 9279, + "Koło": 9280, + "kobiecie": 9281, + "właściciela": 9282, + "czania": 9283, + "chciały": 9284, + "przygód": 9285, + "lekcewa": 9286, + "usi": 9287, + "należał": 9288, + "najem": 9289, + "miejscem": 9290, + "śmieci": 9291, + "ią": 9292, + "okaże": 9293, + "podaje": 9294, + "wynalaz": 9295, + "wamy": 9296, + "sję": 9297, + "przypomnieć": 9298, + "torzy": 9299, + "odsło": 9300, + "ciemnościach": 9301, + "należ": 9302, + "ligi": 9303, + "niak": 9304, + "Bru": 9305, + "osen": 9306, + "głosami": 9307, + "srebrzy": 9308, + "słuszne": 9309, + "skórza": 9310, + "fałszy": 9311, + "Jo": 9312, + "cek": 9313, + "ważnych": 9314, + "kolo": 9315, + "fli": 9316, + "zaprzę": 9317, + "wyjściu": 9318, + "rozpaczą": 9319, + "przechodzą": 9320, + "owia": 9321, + "wysoką": 9322, + "świadomości": 9323, + "papieru": 9324, + "Mach": 9325, + "Dzia": 9326, + "odmówił": 9327, + "wiąc": 9328, + "głębiej": 9329, + "grzecznie": 9330, + "smaku": 9331, + "naszy": 9332, + "Adama": 9333, + "wiersze": 9334, + "ścier": 9335, + "Dawno": 9336, + "poroz": 9337, + "woń": 9338, + "proroka": 9339, + "zasiadł": 9340, + "Wzię": 9341, + "jrzałem": 9342, + "przebiegł": 9343, + "niedba": 9344, + "koci": 9345, + "potu": 9346, + "Mógł": 9347, + "pina": 9348, + "jeździ": 9349, + "niesienia": 9350, + "gować": 9351, + "sprzedać": 9352, + "Jakim": 9353, + "Szczęśli": 9354, + "sztukę": 9355, + "klina": 9356, + "gali": 9357, + "zeszłym": 9358, + "Maj": 9359, + "miano": 9360, + "więzie": 9361, + "dziwnym": 9362, + "mody": 9363, + "baran": 9364, + "wypełni": 9365, + "morskich": 9366, + "lepszą": 9367, + "zamiary": 9368, + "Kilku": 9369, + "ruchów": 9370, + "tce": 9371, + "Teresa": 9372, + "Grze": 9373, + "wojenne": 9374, + "bus": 9375, + "czcie": 9376, + "płod": 9377, + "depu": 9378, + "zgła": 9379, + "przeszły": 9380, + "ctwem": 9381, + "konsu": 9382, + "popiera": 9383, + "decyzja": 9384, + "szali": 9385, + "utrzymanie": 9386, + "gęste": 9387, + "ciej": 9388, + "podatki": 9389, + "upraw": 9390, + "wahał": 9391, + "komisja": 9392, + "Ryszard": 9393, + "odebra": 9394, + "grę": 9395, + "świadczy": 9396, + "cali": 9397, + "towania": 9398, + "upew": 9399, + "unika": 9400, + "Ponadto": 9401, + "lekkim": 9402, + "obejrzeć": 9403, + "koledzy": 9404, + "spodziewa": 9405, + "przypadkach": 9406, + "skutki": 9407, + "Francu": 9408, + "miłe": 9409, + "dnik": 9410, + "protest": 9411, + "Bracia": 9412, + "węgla": 9413, + "koma": 9414, + "biura": 9415, + "winni": 9416, + "komuni": 9417, + "największego": 9418, + "zazwyczaj": 9419, + "odmie": 9420, + "odróż": 9421, + "zywali": 9422, + "genera": 9423, + "większego": 9424, + "Ró": 9425, + "przecina": 9426, + "Ul": 9427, + "tacja": 9428, + "wysłuchał": 9429, + "przyszłego": 9430, + "urodził": 9431, + "nabiera": 9432, + "prośby": 9433, + "sądzić": 9434, + "znaczą": 9435, + "zgodzić": 9436, + "Musimy": 9437, + "róci": 9438, + "czynu": 9439, + "cnoty": 9440, + "wskaza": 9441, + "kropla": 9442, + ".\"": 9443, + "prosiła": 9444, + "wyłu": 9445, + "nowany": 9446, + "stawiał": 9447, + "podszedł": 9448, + "zek": 9449, + "zgar": 9450, + "mieszkań": 9451, + "here": 9452, + "posił": 9453, + "Józefa": 9454, + "dziennie": 9455, + "tno": 9456, + "pachną": 9457, + "ściej": 9458, + "wiózł": 9459, + "głęboka": 9460, + "przeję": 9461, + "dum": 9462, + "rucho": 9463, + "straciła": 9464, + "wspominał": 9465, + "wrażenia": 9466, + "nieubłaga": 9467, + "dziewczynki": 9468, + "wionym": 9469, + "Spó": 9470, + "prowadzę": 9471, + "porucznik": 9472, + "ładny": 9473, + "odgłosy": 9474, + "krzeseł": 9475, + "schroni": 9476, + "Gan": 9477, + "dzący": 9478, + "ciężarem": 9479, + "Usta": 9480, + "dłeś": 9481, + "popie": 9482, + "warzy": 9483, + "znacznej": 9484, + "wschodzie": 9485, + "Hal": 9486, + "oznajmił": 9487, + "podło": 9488, + "krewnych": 9489, + "energi": 9490, + "pogody": 9491, + "dzieciństwa": 9492, + "wyry": 9493, + "wiają": 9494, + "powody": 9495, + "leka": 9496, + "jaj": 9497, + "równym": 9498, + "waru": 9499, + "rozbija": 9500, + "korzystać": 9501, + "PS": 9502, + "konieczność": 9503, + "zdać": 9504, + "Tere": 9505, + "DE": 9506, + "pije": 9507, + "grupę": 9508, + "kwadra": 9509, + "starsi": 9510, + "przedsiębiorstwa": 9511, + "chwilach": 9512, + "finansów": 9513, + "grudniu": 9514, + "zabezpie": 9515, + "móc": 9516, + "zmianę": 9517, + "wyższe": 9518, + "wprowadza": 9519, + "wpły": 9520, + "pojawi": 9521, + "ałość": 9522, + "objąć": 9523, + "Kaczyński": 9524, + "jezior": 9525, + "nauczy": 9526, + "normalnie": 9527, + "zakłada": 9528, + "rie": 9529, + "podobieństwo": 9530, + "obrazu": 9531, + "Uważa": 9532, + "odpoczynku": 9533, + "przeszka": 9534, + "arab": 9535, + "porównaniu": 9536, + "ST": 9537, + "kino": 9538, + "luje": 9539, + "zawodu": 9540, + "poważne": 9541, + "dzimy": 9542, + "czymy": 9543, + "charakterze": 9544, + "Miałem": 9545, + "polityczny": 9546, + "Jesteśmy": 9547, + "mających": 9548, + "drobnych": 9549, + "zadać": 9550, + "obyczaje": 9551, + "aresz": 9552, + "dium": 9553, + "języ": 9554, + "czyż": 9555, + "Ky": 9556, + "(\"": 9557, + "stworzył": 9558, + "mózgu": 9559, + "tt": 9560, + "wzrusza": 9561, + "wymiar": 9562, + "jakimi": 9563, + "prote": 9564, + "drużyny": 9565, + "podatków": 9566, + "wysokiego": 9567, + "czynów": 9568, + "niemieckiego": 9569, + "podwyż": 9570, + "smutno": 9571, + "zdumienia": 9572, + "grają": 9573, + "przyspie": 9574, + "uwi": 9575, + "zapę": 9576, + "wyrwa": 9577, + "zamia": 9578, + "tamtą": 9579, + "odro": 9580, + "czków": 9581, + "zagła": 9582, + "doprowadzić": 9583, + "ładne": 9584, + "zajęć": 9585, + "daleki": 9586, + "zachodu": 9587, + "spowiedzi": 9588, + "szczęśliwi": 9589, + "dowe": 9590, + "150": 9591, + "salonie": 9592, + "Poszedł": 9593, + "rzeczywistość": 9594, + "wykra": 9595, + "opowiedzieć": 9596, + "żych": 9597, + "otrzą": 9598, + "styczny": 9599, + "dziewczę": 9600, + "spacer": 9601, + "oczywi": 9602, + "Kró": 9603, + "wszel": 9604, + "nadą": 9605, + "żyję": 9606, + "zsu": 9607, + "Dobro": 9608, + "kwe": 9609, + "pały": 9610, + "ciec": 9611, + "lepie": 9612, + "zwierzch": 9613, + "powtarzam": 9614, + "odwiedzić": 9615, + "wierzcho": 9616, + "zima": 9617, + "obycza": 9618, + "rób": 9619, + "Żół": 9620, + "sprawił": 9621, + "bawią": 9622, + "wystawi": 9623, + "wpaść": 9624, + "grodu": 9625, + "przepaść": 9626, + "Wodo": 9627, + "lnicy": 9628, + "Trochę": 9629, + "porzu": 9630, + "terze": 9631, + "Szla": 9632, + "uprzej": 9633, + "znaczną": 9634, + "przyniesie": 9635, + "uchwały": 9636, + "przestała": 9637, + "wydatki": 9638, + "śmieje": 9639, + "Rząd": 9640, + "równy": 9641, + "skaza": 9642, + "bali": 9643, + "potwierdza": 9644, + "rzut": 9645, + "Zwycię": 9646, + "rzędzie": 9647, + "wyrwać": 9648, + "podając": 9649, + "krajem": 9650, + "uwierzył": 9651, + "mki": 9652, + "Prowa": 9653, + "poprawia": 9654, + "godził": 9655, + "ryt": 9656, + "udziałem": 9657, + "znalazło": 9658, + "lista": 9659, + "dl": 9660, + "synowie": 9661, + "PRL": 9662, + "fos": 9663, + "Kwaśniewski": 9664, + "liza": 9665, + "ssi": 9666, + "trans": 9667, + "tuj": 9668, + "szczery": 9669, + "zdradzić": 9670, + "ranem": 9671, + "przestępstwa": 9672, + "powoduje": 9673, + "zaufania": 9674, + "Nau": 9675, + "ważną": 9676, + "Pły": 9677, + "trafiła": 9678, + "stom": 9679, + "Zjednoczonych": 9680, + "polityce": 9681, + "złym": 9682, + "mężczyzny": 9683, + "druku": 9684, + "):": 9685, + "szoną": 9686, + "przyjęcia": 9687, + "godność": 9688, + "tycznie": 9689, + "dokonał": 9690, + "lizacja": 9691, + "prorok": 9692, + "zapewnić": 9693, + "pewności": 9694, + "astro": 9695, + "obejmuje": 9696, + "rozkwi": 9697, + "szczęśliwym": 9698, + "sukces": 9699, + "dostrzega": 9700, + "conego": 9701, + "murami": 9702, + "prawdzie": 9703, + "niemożliwe": 9704, + "najważniejsze": 9705, + "zysk": 9706, + "położyć": 9707, + "muzy": 9708, + "kopać": 9709, + "uśmie": 9710, + "łód": 9711, + "żący": 9712, + "wracają": 9713, + "jenie": 9714, + "napę": 9715, + "pozostać": 9716, + "stoły": 9717, + "rela": 9718, + "pośrodku": 9719, + "otwartym": 9720, + "zwro": 9721, + "zamknąć": 9722, + "grafi": 9723, + "łagodnie": 9724, + "komuś": 9725, + "metal": 9726, + "przenieść": 9727, + "odwo": 9728, + "robót": 9729, + "Dziewczyna": 9730, + "dłuższy": 9731, + "Brze": 9732, + "kurs": 9733, + "bywały": 9734, + "Nowe": 9735, + ":)": 9736, + "zary": 9737, + "nikim": 9738, + "podziwu": 9739, + "widziałeś": 9740, + "wionych": 9741, + "gospodarza": 9742, + "zasłania": 9743, + "róże": 9744, + "Łatwo": 9745, + "leżącego": 9746, + "nocne": 9747, + "odjeżdża": 9748, + "leśnych": 9749, + "cierpliwość": 9750, + "żmu": 9751, + "zwracał": 9752, + "ogłasza": 9753, + "naczynia": 9754, + "ozdob": 9755, + "przepły": 9756, + "Chłopiec": 9757, + "ogrodów": 9758, + "ognisko": 9759, + "maju": 9760, + "Brzoz": 9761, + "sześćdziesiąt": 9762, + "dzielnicy": 9763, + "okolice": 9764, + "pasem": 9765, + "wszczę": 9766, + "dniami": 9767, + "elegan": 9768, + "obsa": 9769, + "ubó": 9770, + "postanowili": 9771, + "byłego": 9772, + "rwać": 9773, + "nnie": 9774, + "udaje": 9775, + "39": 9776, + "tegoż": 9777, + "48": 9778, + "mistrzem": 9779, + "Mazow": 9780, + "robiła": 9781, + "roześmiał": 9782, + "Głowa": 9783, + "prawdziwą": 9784, + "zaży": 9785, + "Urząd": 9786, + "nagroda": 9787, + "lor": 9788, + "fro": 9789, + "radnych": 9790, + "skok": 9791, + "zbrod": 9792, + "Maciek": 9793, + "Ministerstwo": 9794, + "Com": 9795, + "cieszyć": 9796, + "łóżko": 9797, + "pnia": 9798, + "kandydatów": 9799, + "kierow": 9800, + "chociażby": 9801, + "różnymi": 9802, + "sygna": 9803, + "LO": 9804, + "rowania": 9805, + "szne": 9806, + "wyna": 9807, + "Ostatnio": 9808, + "Rok": 9809, + "strój": 9810, + "członkiem": 9811, + "krotnie": 9812, + "pel": 9813, + "urządzenia": 9814, + "32": 9815, + "sekretarz": 9816, + "Najbardziej": 9817, + "chwali": 9818, + "podłodze": 9819, + "praktyki": 9820, + "rozmai": 9821, + "świetnie": 9822, + "Młod": 9823, + "postępowanie": 9824, + "parta": 9825, + "przyzwycza": 9826, + "spory": 9827, + "autora": 9828, + "nazwał": 9829, + "zdarzyć": 9830, + "podobnej": 9831, + "szna": 9832, + "Kobiety": 9833, + "raju": 9834, + "Warto": 9835, + "wscy": 9836, + "rozwija": 9837, + "Towarzy": 9838, + "ludzkości": 9839, + "Twoja": 9840, + "Skar": 9841, + "trudne": 9842, + "warunkiem": 9843, + "rzędu": 9844, + "wielkość": 9845, + "dęb": 9846, + "nowie": 9847, + "Grzegorz": 9848, + "pul": 9849, + "istoty": 9850, + "broda": 9851, + "żkę": 9852, + "Tuż": 9853, + "Goście": 9854, + "pośpiechu": 9855, + "pokład": 9856, + "kryształ": 9857, + "szarp": 9858, + "wychodził": 9859, + "strza": 9860, + "alny": 9861, + "wyprze": 9862, + "spla": 9863, + "żonymi": 9864, + "ołtarz": 9865, + "złotym": 9866, + "kasy": 9867, + "pota": 9868, + "wsu": 9869, + "drg": 9870, + "chni": 9871, + "Wszedł": 9872, + "fajnie": 9873, + "ogonem": 9874, + "płaszcza": 9875, + "spytać": 9876, + "słysz": 9877, + "włosach": 9878, + "zdziwienia": 9879, + "łące": 9880, + "ciech": 9881, + "odpę": 9882, + "twierdzy": 9883, + "zadał": 9884, + "wyglądać": 9885, + "zai": 9886, + "przeczytał": 9887, + "pojutrze": 9888, + "główne": 9889, + "Mistrz": 9890, + "wyspy": 9891, + "handel": 9892, + "Patrzy": 9893, + "położeniu": 9894, + "natę": 9895, + "działam": 9896, + "dzio": 9897, + "King": 9898, + "niskie": 9899, + "kiet": 9900, + "wsiach": 9901, + "Uczy": 9902, + "Pia": 9903, + "dana": 9904, + "strona": 9905, + "gospodarstwa": 9906, + "przesy": 9907, + "lników": 9908, + "kąd": 9909, + "gościem": 9910, + "stanów": 9911, + "odrzucił": 9912, + "Smo": 9913, + "wspina": 9914, + "pracu": 9915, + "naturalnie": 9916, + "żeć": 9917, + "Bożego": 9918, + "stroju": 9919, + "prawne": 9920, + "Major": 9921, + "poruszył": 9922, + "Zak": 9923, + "34": 9924, + "sumy": 9925, + "pisem": 9926, + "stosunków": 9927, + "46": 9928, + "wcy": 9929, + "wyspie": 9930, + "Kal": 9931, + "nowali": 9932, + "sik": 9933, + "pomyślała": 9934, + "zas": 9935, + "zmą": 9936, + "najwyższy": 9937, + "spokojna": 9938, + "dotarł": 9939, + "zażądał": 9940, + "księdzem": 9941, + "ubi": 9942, + "Każda": 9943, + "jskiej": 9944, + "wygrał": 9945, + "Nasze": 9946, + "przeznaczone": 9947, + "Dotychczas": 9948, + "ly": 9949, + "koszty": 9950, + "obowiązku": 9951, + "osobom": 9952, + "dyploma": 9953, + "wnętrz": 9954, + "Wia": 9955, + "polityków": 9956, + "logicznej": 9957, + "liczbie": 9958, + "nieznacznie": 9959, + "dysku": 9960, + "okrucie": 9961, + "ałaś": 9962, + "przetar": 9963, + "Woli": 9964, + "chorobę": 9965, + "rozsy": 9966, + "Sprawa": 9967, + "prokuratura": 9968, + "dopóty": 9969, + "metody": 9970, + "ogólno": 9971, + "sona": 9972, + "Nowo": 9973, + "Stefan": 9974, + "form": 9975, + "podkreśla": 9976, + "zaprosił": 9977, + "wspomnień": 9978, + "ON": 9979, + "ZSRR": 9980, + "kamy": 9981, + "cieniem": 9982, + "pak": 9983, + "Izrael": 9984, + "Zga": 9985, + "pere": 9986, + "berga": 9987, + "ir": 9988, + "głównej": 9989, + "duchem": 9990, + "uwol": 9991, + "przekro": 9992, + "krył": 9993, + "Miłość": 9994, + "nawał": 9995, + "najwyższym": 9996, + "szóstej": 9997, + "młodszy": 9998, + "poczeka": 9999, + "odebrać": 10000, + "trzymali": 10001, + "niętej": 10002, + "budowa": 10003, + "udali": 10004, + "matu": 10005, + "przyzwoi": 10006, + "szukali": 10007, + "kart": 10008, + "postawić": 10009, + "spotkali": 10010, + "łaci": 10011, + "ołtarza": 10012, + "podobie": 10013, + "tykał": 10014, + "wieje": 10015, + "zić": 10016, + "Wsty": 10017, + "stymi": 10018, + "chodziły": 10019, + "sucho": 10020, + "rebe": 10021, + "czynie": 10022, + "wypił": 10023, + "szką": 10024, + "dumnie": 10025, + "chłód": 10026, + "XV": 10027, + "miałeś": 10028, + "prosząc": 10029, + "Ileż": 10030, + "lko": 10031, + "Wraca": 10032, + "ździe": 10033, + "słaby": 10034, + "pomo": 10035, + "czuj": 10036, + "kamieniu": 10037, + "odkrył": 10038, + "rozej": 10039, + "ole": 10040, + "ślubu": 10041, + "miastu": 10042, + "szybkie": 10043, + "KS": 10044, + "pos": 10045, + "bski": 10046, + "rasi": 10047, + "stawało": 10048, + "kogu": 10049, + "małżeństwa": 10050, + "poruszać": 10051, + "stajni": 10052, + "Podob": 10053, + "pól": 10054, + "mini": 10055, + "niemiecku": 10056, + "Znów": 10057, + "wewnętrznych": 10058, + "uszko": 10059, + "celi": 10060, + "wdzięczny": 10061, + "liczą": 10062, + "cierpliwości": 10063, + "komendanta": 10064, + "wce": 10065, + "gatunku": 10066, + "głucho": 10067, + "Wol": 10068, + "nazywał": 10069, + "Policjanci": 10070, + "konieczne": 10071, + "Koro": 10072, + "fru": 10073, + "wskutek": 10074, + "dwukrotnie": 10075, + "niewielki": 10076, + "towarzyszy": 10077, + "wyjeździe": 10078, + "przedstawicieli": 10079, + "odeszła": 10080, + "wiąże": 10081, + "kg": 10082, + "opłaty": 10083, + "czterdziestu": 10084, + "przewidy": 10085, + "rezultacie": 10086, + "koalicji": 10087, + "cudze": 10088, + "zostawi": 10089, + "zuję": 10090, + "posł": 10091, + "gospodarczej": 10092, + "sala": 10093, + "remont": 10094, + "konkursu": 10095, + "pobiera": 10096, + "land": 10097, + "szpi": 10098, + "przybli": 10099, + "owałam": 10100, + "troska": 10101, + "Śpie": 10102, + "grupie": 10103, + "Krzysztofa": 10104, + "komunika": 10105, + "2002": 10106, + "kampanii": 10107, + "ktorów": 10108, + "Poseł": 10109, + "Inne": 10110, + "opubli": 10111, + "jedyne": 10112, + "sprzętu": 10113, + "prowadza": 10114, + "tajemnic": 10115, + "ciąży": 10116, + "cechy": 10117, + "sak": 10118, + "mogłyby": 10119, + "pociąga": 10120, + "niewątpliwie": 10121, + "kina": 10122, + "NIK": 10123, + "pochodzenia": 10124, + "Klubu": 10125, + "ulega": 10126, + "istnieją": 10127, + "formę": 10128, + "krótka": 10129, + "morskie": 10130, + "ciny": 10131, + "prowin": 10132, + "włożył": 10133, + "kieru": 10134, + "obiecu": 10135, + "podobał": 10136, + "niowej": 10137, + "uczą": 10138, + "pójdziemy": 10139, + "zwiercia": 10140, + "modlitwę": 10141, + "prawdziwego": 10142, + "Jezusa": 10143, + "lewym": 10144, + "doświadczenie": 10145, + "żali": 10146, + "Bał": 10147, + "zgubi": 10148, + "zapu": 10149, + "filozof": 10150, + "Szedł": 10151, + "adi": 10152, + "Myśl": 10153, + "wypadków": 10154, + "prefe": 10155, + "Sen": 10156, + "uszan": 10157, + "radio": 10158, + "trzymała": 10159, + "podnoszą": 10160, + "tajemni": 10161, + "dzielni": 10162, + "zagląda": 10163, + "IE": 10164, + "odwró": 10165, + "gwałt": 10166, + "lato": 10167, + "przyjemność": 10168, + "pozbyć": 10169, + "wyroku": 10170, + "studni": 10171, + "nauczyć": 10172, + "tową": 10173, + "oczekiwania": 10174, + "istnienia": 10175, + "Pozdrawiam": 10176, + "wiera": 10177, + "baby": 10178, + "Powoli": 10179, + "dachem": 10180, + "gospody": 10181, + "szukam": 10182, + "Boska": 10183, + "XIV": 10184, + "pozwolenie": 10185, + "domyśla": 10186, + "szkodzi": 10187, + "DY": 10188, + "jaś": 10189, + "mleka": 10190, + "pancer": 10191, + "trzecią": 10192, + "nęliśmy": 10193, + "podjąć": 10194, + "ćwiczenia": 10195, + "skrzydło": 10196, + "pojęcie": 10197, + "luź": 10198, + "przedstawił": 10199, + "kierowcy": 10200, + "mecz": 10201, + "Prędzej": 10202, + "rączki": 10203, + "tworzyły": 10204, + "marsz": 10205, + "obla": 10206, + "płacą": 10207, + "służbą": 10208, + "szcie": 10209, + "każą": 10210, + "ium": 10211, + "Zdzi": 10212, + "jesieni": 10213, + "Pil": 10214, + "jedzenia": 10215, + "mleko": 10216, + "fila": 10217, + "otrzymać": 10218, + "opinię": 10219, + "rodził": 10220, + "dziwo": 10221, + "sztab": 10222, + "ogromnej": 10223, + "publiczne": 10224, + "skutku": 10225, + "szczególności": 10226, + "tamtego": 10227, + "dol": 10228, + "pełnić": 10229, + "wychodzić": 10230, + "dostaw": 10231, + "przyniosła": 10232, + "waną": 10233, + "pokar": 10234, + "niepewności": 10235, + "wnosi": 10236, + "łopa": 10237, + "przygotować": 10238, + "postanowie": 10239, + "cyjnie": 10240, + "okazała": 10241, + "liwą": 10242, + "miejskich": 10243, + "decyzje": 10244, + "www": 10245, + "nium": 10246, + "gram": 10247, + "rzysz": 10248, + "owiem": 10249, + "kury": 10250, + "upi": 10251, + "gronie": 10252, + "dowci": 10253, + "oszczędności": 10254, + "mowały": 10255, + "zaszczyt": 10256, + "zgadza": 10257, + "zacja": 10258, + "Poda": 10259, + "podstawowych": 10260, + "łowski": 10261, + "tekstu": 10262, + "obecnej": 10263, + "efekt": 10264, + "senty": 10265, + "hał": 10266, + "stycznych": 10267, + "ciekawy": 10268, + "Niemca": 10269, + "stosunek": 10270, + "godni": 10271, + "okolic": 10272, + "terminu": 10273, + "wys": 10274, + "tworzenia": 10275, + "bezpośrednio": 10276, + "istnieć": 10277, + "komple": 10278, + "politycy": 10279, + "zwane": 10280, + "kome": 10281, + "przyjemności": 10282, + "młodej": 10283, + "Anglii": 10284, + "wyraźniej": 10285, + "BE": 10286, + "źródeł": 10287, + "radzić": 10288, + "silnym": 10289, + "krainy": 10290, + "zbunt": 10291, + "dziesią": 10292, + "sowie": 10293, + "poża": 10294, + "budowie": 10295, + "zapar": 10296, + "ceniem": 10297, + "naga": 10298, + "obsługi": 10299, + "posługi": 10300, + "przysta": 10301, + "gno": 10302, + "kultura": 10303, + "jezdni": 10304, + "nur": 10305, + "obserw": 10306, + "ya": 10307, + "pione": 10308, + "zapamięta": 10309, + "Róż": 10310, + "brzegach": 10311, + "Wystarczy": 10312, + "nakazał": 10313, + "nocnej": 10314, + "próbować": 10315, + "znajdowała": 10316, + "towanie": 10317, + "zieleni": 10318, + "podała": 10319, + "tnio": 10320, + "policzkach": 10321, + "śki": 10322, + "sądzisz": 10323, + "zabierze": 10324, + "smuk": 10325, + "zew": 10326, + "Stwierdzam": 10327, + "bii": 10328, + "teli": 10329, + "Senat": 10330, + "bezcze": 10331, + "odde": 10332, + "małżonka": 10333, + "Miej": 10334, + "żera": 10335, + "wul": 10336, + "żąt": 10337, + "ślę": 10338, + "zależ": 10339, + "Chodźmy": 10340, + "jezioro": 10341, + "wysł": 10342, + "zwę": 10343, + "uwolnić": 10344, + "wolałbym": 10345, + "Policji": 10346, + "nabra": 10347, + "bl": 10348, + "Baran": 10349, + "poglą": 10350, + "rosła": 10351, + "puła": 10352, + "Pę": 10353, + "sypały": 10354, + "łap": 10355, + "Bła": 10356, + "speł": 10357, + "obawa": 10358, + "Inny": 10359, + "fran": 10360, + "trybuna": 10361, + "chłopców": 10362, + "Dawniej": 10363, + "krople": 10364, + "oddaje": 10365, + "nadchodzi": 10366, + "stałem": 10367, + "byliby": 10368, + "kwita": 10369, + "myślałam": 10370, + "przestrzega": 10371, + "imiona": 10372, + "Bogda": 10373, + "przodków": 10374, + "przedłu": 10375, + "napadu": 10376, + "nazwa": 10377, + "upada": 10378, + "najmniejszej": 10379, + "Ke": 10380, + "teren": 10381, + "administra": 10382, + "ukara": 10383, + "założył": 10384, + "Należy": 10385, + "niczej": 10386, + "kadencji": 10387, + "zawodowej": 10388, + "kapitału": 10389, + "odnaleźć": 10390, + "zajmować": 10391, + "Stało": 10392, + "wiedza": 10393, + "Zwłaszcza": 10394, + "prowadzone": 10395, + "przygotowane": 10396, + "wyli": 10397, + "Che": 10398, + "uzależ": 10399, + "Więk": 10400, + "filmów": 10401, + "lubisz": 10402, + "położenie": 10403, + "JE": 10404, + "PE": 10405, + "miesiącach": 10406, + "Moskwy": 10407, + "Narodowej": 10408, + "oceny": 10409, + "szewskiego": 10410, + "szanse": 10411, + "opera": 10412, + "życzenia": 10413, + "sprzedaż": 10414, + "racje": 10415, + "demokra": 10416, + "sprawdza": 10417, + "własności": 10418, + "ofiarą": 10419, + "dyskusję": 10420, + "snej": 10421, + "poezji": 10422, + "styka": 10423, + "fach": 10424, + "bycie": 10425, + "osiąg": 10426, + "jąć": 10427, + "łkę": 10428, + "faktycznie": 10429, + "żałob": 10430, + "rozwiązania": 10431, + "bólem": 10432, + "najgor": 10433, + "życzliwość": 10434, + "zbawienia": 10435, + "Przyszedł": 10436, + "kryje": 10437, + "dokument": 10438, + "skute": 10439, + "gowi": 10440, + "nama": 10441, + "kapu": 10442, + "space": 10443, + "wilgo": 10444, + "ciężkim": 10445, + "piętro": 10446, + "zapadł": 10447, + "złośli": 10448, + "opatrz": 10449, + "Tysią": 10450, + "nieskoń": 10451, + "uchwy": 10452, + "zimy": 10453, + "Marii": 10454, + "myśleniu": 10455, + "leżące": 10456, + "minu": 10457, + "doga": 10458, + "wyja": 10459, + "myślami": 10460, + "jęła": 10461, + "trawie": 10462, + "wynu": 10463, + "liwych": 10464, + "śladem": 10465, + "grób": 10466, + "wiało": 10467, + "gma": 10468, + "odwagę": 10469, + "funda": 10470, + "tyków": 10471, + "kurcze": 10472, + "róz": 10473, + "zdradził": 10474, + "strzą": 10475, + "wsa": 10476, + "ściś": 10477, + "wołała": 10478, + "natar": 10479, + "lis": 10480, + "odesła": 10481, + "groził": 10482, + "lali": 10483, + "jni": 10484, + "zdrowiem": 10485, + "kamieniami": 10486, + "pułku": 10487, + "Stru": 10488, + "nieznane": 10489, + "nadejdzie": 10490, + "marzenia": 10491, + "składał": 10492, + "dwoj": 10493, + "wieża": 10494, + "wydobywa": 10495, + "siedzenia": 10496, + "rzeni": 10497, + "zejść": 10498, + "osi": 10499, + "tygry": 10500, + "owna": 10501, + "wyciągnąć": 10502, + "Napoleona": 10503, + "stoję": 10504, + "wejdzie": 10505, + "prawdziwym": 10506, + "Gminy": 10507, + "rząt": 10508, + "zajęcie": 10509, + "marki": 10510, + "liło": 10511, + "podejrze": 10512, + "zabranie": 10513, + "częst": 10514, + "letnią": 10515, + "tal": 10516, + "armię": 10517, + "umowę": 10518, + "upłynęło": 10519, + "lana": 10520, + "brzmiała": 10521, + "zury": 10522, + "jacyś": 10523, + "nność": 10524, + "praktycznie": 10525, + "Przeciw": 10526, + "Czyżby": 10527, + "budżet": 10528, + "pieniędzmi": 10529, + "Man": 10530, + "kłada": 10531, + "misję": 10532, + "dojrz": 10533, + "(...)": 10534, + "Wolności": 10535, + "zezna": 10536, + "Leszek": 10537, + "zakończenie": 10538, + "toru": 10539, + "33": 10540, + "poradzić": 10541, + "zwięk": 10542, + "rowanie": 10543, + "zwiększa": 10544, + "odwiedził": 10545, + "Zrobi": 10546, + "rozpoznać": 10547, + "związków": 10548, + "zre": 10549, + "Siera": 10550, + "wozi": 10551, + "stałe": 10552, + "wzor": 10553, + "Stro": 10554, + "bandy": 10555, + "kłopotów": 10556, + "towano": 10557, + "obrad": 10558, + "gołym": 10559, + "czoł": 10560, + "zarządza": 10561, + "38": 10562, + "przeby": 10563, + "porozumienia": 10564, + "jednostek": 10565, + "Zygmunta": 10566, + "bezpieczniej": 10567, + "wspaniałe": 10568, + "spór": 10569, + "niechęć": 10570, + "stor": 10571, + "red": 10572, + "moskie": 10573, + "dotrzeć": 10574, + "uraz": 10575, + "członek": 10576, + "triumf": 10577, + "połączyć": 10578, + "reali": 10579, + "nazwać": 10580, + "odwro": 10581, + "dzisiej": 10582, + "utrzyma": 10583, + "magał": 10584, + "truje": 10585, + "wypełnia": 10586, + "poznała": 10587, + "wyszło": 10588, + "sprawić": 10589, + "zmusza": 10590, + "mówiło": 10591, + "księgi": 10592, + "pii": 10593, + "milion": 10594, + "postępu": 10595, + "wosk": 10596, + "leśne": 10597, + "przebiega": 10598, + "syp": 10599, + "przeklę": 10600, + "znaków": 10601, + "miona": 10602, + "des": 10603, + "ławce": 10604, + "przypuszczał": 10605, + "siedzę": 10606, + "Dokąd": 10607, + "czujesz": 10608, + "zarzuca": 10609, + "unik": 10610, + "powiedzenia": 10611, + "mające": 10612, + "komina": 10613, + "osłu": 10614, + "wyroki": 10615, + "powierzch": 10616, + "włożyć": 10617, + "naturze": 10618, + "czysta": 10619, + "kierunek": 10620, + "szt": 10621, + "willi": 10622, + "księża": 10623, + "patrio": 10624, + "poję": 10625, + "paliła": 10626, + "Wró": 10627, + "pokoje": 10628, + "Barbara": 10629, + "niane": 10630, + "żywych": 10631, + "ukryte": 10632, + "zaszczy": 10633, + "kuch": 10634, + "Jemu": 10635, + "przeła": 10636, + "trzask": 10637, + "łaskawie": 10638, + "wyobraźni": 10639, + "książka": 10640, + "wyści": 10641, + "postanowiła": 10642, + "glądała": 10643, + "niezgo": 10644, + "spytałem": 10645, + "pchnąć": 10646, + "przytomności": 10647, + "jed": 10648, + "Zapomni": 10649, + "zwykłą": 10650, + "§": 10651, + "tarz": 10652, + "straszy": 10653, + "życzę": 10654, + "Nam": 10655, + "górą": 10656, + "nocnych": 10657, + "dłuż": 10658, + "niemy": 10659, + "dóbr": 10660, + "całem": 10661, + "karabin": 10662, + "wyjechali": 10663, + "Kru": 10664, + "nowymi": 10665, + "synowi": 10666, + "rozgrze": 10667, + "radni": 10668, + "postę": 10669, + "pisała": 10670, + "pokrzyw": 10671, + "wiozą": 10672, + "żer": 10673, + "lodu": 10674, + "trudna": 10675, + "wkład": 10676, + "Niemcami": 10677, + "rozstrzyg": 10678, + "Świę": 10679, + "zaufa": 10680, + "kiep": 10681, + "Biało": 10682, + "wspomnia": 10683, + "wierność": 10684, + "zwrot": 10685, + "Dnia": 10686, + "zorganiz": 10687, + "wzięło": 10688, + "niłem": 10689, + "ostrożności": 10690, + "wycieczki": 10691, + "sufi": 10692, + "twojego": 10693, + "lokalu": 10694, + "chud": 10695, + "gam": 10696, + "sypialni": 10697, + "owisku": 10698, + "zawodowych": 10699, + "goda": 10700, + "zamknięty": 10701, + "2007": 10702, + "rodziciel": 10703, + "zyski": 10704, + "zakresu": 10705, + "Borowski": 10706, + "taniec": 10707, + "przypu": 10708, + "artykuł": 10709, + "głego": 10710, + "lało": 10711, + "mimowo": 10712, + "49": 10713, + "odbyło": 10714, + "mózg": 10715, + "dziecku": 10716, + "uprzejmie": 10717, + "TVP": 10718, + "cep": 10719, + "gl": 10720, + "ńczyków": 10721, + "akcje": 10722, + "przedstawić": 10723, + "procesów": 10724, + "papiery": 10725, + "cudem": 10726, + "rzono": 10727, + "nauczyciel": 10728, + "wykry": 10729, + "Paw": 10730, + "Zdrowia": 10731, + "redakcji": 10732, + "specjalne": 10733, + "zakup": 10734, + "kilkoma": 10735, + "rządzić": 10736, + "ver": 10737, + "złotego": 10738, + "znajomi": 10739, + "zdrowe": 10740, + "termi": 10741, + "han": 10742, + "chody": 10743, + "metra": 10744, + "Ń": 10745, + "budować": 10746, + "podą": 10747, + "hono": 10748, + "czak": 10749, + "dio": 10750, + "rozsąd": 10751, + "miałaby": 10752, + "łączyć": 10753, + "Towarzystwo": 10754, + "rodziną": 10755, + "spój": 10756, + "uprawia": 10757, + "logów": 10758, + "słyszałam": 10759, + "powód": 10760, + "przekonany": 10761, + "pięt": 10762, + "publicznie": 10763, + "Para": 10764, + "trafia": 10765, + "Śle": 10766, + "ironi": 10767, + "osobno": 10768, + "piszą": 10769, + "obrazów": 10770, + "+": 10771, + "Wydaje": 10772, + "dzo": 10773, + "zegar": 10774, + "wczy": 10775, + "pojawiła": 10776, + "opowiadania": 10777, + "Niebo": 10778, + "powoła": 10779, + "obawia": 10780, + "metr": 10781, + "lewic": 10782, + "wet": 10783, + "pano": 10784, + "usy": 10785, + "wieczne": 10786, + "ślepy": 10787, + "odpoczynek": 10788, + "Dzisiaj": 10789, + "sją": 10790, + "dziesiątej": 10791, + "tkie": 10792, + "Okazało": 10793, + "uspokoić": 10794, + "Właściwie": 10795, + "towym": 10796, + "nagła": 10797, + "marz": 10798, + "depta": 10799, + "stanowić": 10800, + "pce": 10801, + "mister": 10802, + "pion": 10803, + "spokojną": 10804, + "literatury": 10805, + "mikro": 10806, + "przygotowa": 10807, + "wypowiedzieć": 10808, + "dową": 10809, + "Ste": 10810, + "pd": 10811, + "Dajcie": 10812, + "siano": 10813, + "Hm": 10814, + "żesz": 10815, + "dostaniesz": 10816, + "Rzy": 10817, + "grzecz": 10818, + "aka": 10819, + "młodzie": 10820, + "wolała": 10821, + "wyrzą": 10822, + "mgle": 10823, + "świadek": 10824, + "wyprawia": 10825, + "jad": 10826, + "wynieść": 10827, + "pilnował": 10828, + "czuk": 10829, + "zyska": 10830, + "sejmi": 10831, + "sole": 10832, + "potłu": 10833, + "pęk": 10834, + "znaku": 10835, + "krótką": 10836, + "przejściu": 10837, + "starczy": 10838, + "kanał": 10839, + "latu": 10840, + "dzik": 10841, + "lanie": 10842, + "wzrostem": 10843, + "ładna": 10844, + "Dru": 10845, + "Razem": 10846, + "wojskowej": 10847, + "wystąpić": 10848, + "eks": 10849, + "posiadać": 10850, + "kłótni": 10851, + "apte": 10852, + "wierności": 10853, + "mnich": 10854, + "ruszą": 10855, + "pojechali": 10856, + "uwaga": 10857, + "Dwaj": 10858, + "domek": 10859, + "podwórzu": 10860, + "PI": 10861, + "tap": 10862, + "złożony": 10863, + "nauczył": 10864, + "anioł": 10865, + "Arab": 10866, + "mniejszą": 10867, + "napis": 10868, + "żami": 10869, + "świadkiem": 10870, + "dziesiątki": 10871, + "szyn": 10872, + "suje": 10873, + "dziewczęta": 10874, + "wiersz": 10875, + "stojącego": 10876, + "biel": 10877, + "zdarzył": 10878, + "Brak": 10879, + "umiejętności": 10880, + "iro": 10881, + "Wola": 10882, + "wydatków": 10883, + "rządził": 10884, + "Obec": 10885, + "przeprowadzić": 10886, + "Część": 10887, + "przeprowadza": 10888, + "delega": 10889, + "Zarząd": 10890, + "zagrożenia": 10891, + "szyby": 10892, + "elementów": 10893, + "dowania": 10894, + "wytwarza": 10895, + "400": 10896, + "przykła": 10897, + "pytali": 10898, + "zobaczę": 10899, + "zobaczysz": 10900, + "odległość": 10901, + "CZE": 10902, + "WIE": 10903, + "źródło": 10904, + "van": 10905, + "1995": 10906, + "nauczycieli": 10907, + "wymienia": 10908, + "przestanie": 10909, + "pobu": 10910, + "moni": 10911, + "patrywa": 10912, + "metry": 10913, + "amerykańskich": 10914, + "Dużo": 10915, + "rodzą": 10916, + "niezależnie": 10917, + "wezwanie": 10918, + "cierpią": 10919, + "stworzyć": 10920, + "waliśmy": 10921, + "portu": 10922, + "Ministerstwa": 10923, + "Anny": 10924, + "Chmie": 10925, + "stycznego": 10926, + "suge": 10927, + "Odtąd": 10928, + "uwolni": 10929, + "Kogo": 10930, + "największa": 10931, + "dziewiętna": 10932, + "kowskim": 10933, + "panowania": 10934, + "przedmiotem": 10935, + "stale": 10936, + "wystarcza": 10937, + "samotności": 10938, + "główną": 10939, + "cieni": 10940, + "tradycji": 10941, + "informację": 10942, + "dopu": 10943, + "Widok": 10944, + "modlit": 10945, + "mógłbyś": 10946, + "imi": 10947, + "sklepów": 10948, + "cuje": 10949, + "milczą": 10950, + "zajęte": 10951, + "kawy": 10952, + "nieprzytom": 10953, + "wydarzeń": 10954, + "Drugie": 10955, + "niski": 10956, + "zatrza": 10957, + "oczeki": 10958, + "cjona": 10959, + "imieniem": 10960, + "wakacje": 10961, + "wrócą": 10962, + "nawzajem": 10963, + "spodnie": 10964, + "wzgórzu": 10965, + "stawu": 10966, + "Osta": 10967, + "fle": 10968, + "posie": 10969, + "czywie": 10970, + "beczki": 10971, + "pomagał": 10972, + "niechę": 10973, + "usiłował": 10974, + "wioski": 10975, + "Mikołaja": 10976, + "toteż": 10977, + "much": 10978, + "śpiewali": 10979, + "światu": 10980, + "gorączkowo": 10981, + "lśnią": 10982, + "stworzenia": 10983, + "pisarza": 10984, + "świer": 10985, + "dziwię": 10986, + "wozem": 10987, + "kobier": 10988, + "niesi": 10989, + "psze": 10990, + "dziewią": 10991, + "mówiłeś": 10992, + "wznak": 10993, + "proszą": 10994, + "utru": 10995, + "zasia": 10996, + "wój": 10997, + "fę": 10998, + "wahania": 10999, + "pojąć": 11000, + "wyję": 11001, + "tuli": 11002, + "głębie": 11003, + "korzystając": 11004, + "ustala": 11005, + "posiedzeniu": 11006, + "żonie": 11007, + "skórą": 11008, + "Bank": 11009, + "wyprowadzić": 11010, + "gdybyśmy": 11011, + "niesienie": 11012, + "1994": 11013, + "walczył": 11014, + "stwierdza": 11015, + "posłem": 11016, + "zywało": 11017, + "trzymają": 11018, + "bloku": 11019, + "Oli": 11020, + "wchodził": 11021, + "taż": 11022, + "prostym": 11023, + "Koń": 11024, + "bokach": 11025, + "trawę": 11026, + "zachęca": 11027, + "zakłady": 11028, + "dzwon": 11029, + "drogo": 11030, + "samochodem": 11031, + "próbę": 11032, + "zajęła": 11033, + "kwitną": 11034, + "poprzednich": 11035, + "kurwa": 11036, + "zniechę": 11037, + "mówiły": 11038, + "wspomnie": 11039, + "Prokuratura": 11040, + "jki": 11041, + "podejrzenia": 11042, + "fragment": 11043, + "studiów": 11044, + "górach": 11045, + "Auto": 11046, + "Anglicy": 11047, + "baga": 11048, + "Stam": 11049, + "koszuli": 11050, + "przysługuje": 11051, + "Szwecji": 11052, + "Matki": 11053, + "56": 11054, + "lotu": 11055, + "stwarza": 11056, + "chole": 11057, + "pracownik": 11058, + "Mieszkańcy": 11059, + "zaczną": 11060, + "zapis": 11061, + "prywatyzacji": 11062, + "isk": 11063, + "czerwona": 11064, + "propor": 11065, + "ham": 11066, + "europejskiej": 11067, + "wnik": 11068, + "rowanych": 11069, + "ryka": 11070, + "polecenia": 11071, + "Druga": 11072, + "cena": 11073, + "głównego": 11074, + "prawe": 11075, + "miem": 11076, + "kolumn": 11077, + "Stara": 11078, + "miarą": 11079, + "żysz": 11080, + "deski": 11081, + "wracam": 11082, + "swobodnie": 11083, + "adwoka": 11084, + "filmy": 11085, + "rodzinne": 11086, + "uśmiechu": 11087, + "zgło": 11088, + "zaprezent": 11089, + "pełnią": 11090, + "Wska": 11091, + "socja": 11092, + "głównych": 11093, + "kcje": 11094, + "kładzie": 11095, + "Ziemia": 11096, + "zachwyco": 11097, + "dostępne": 11098, + "propozycję": 11099, + "1996": 11100, + "spółek": 11101, + "PZPR": 11102, + "partie": 11103, + "Chi": 11104, + "super": 11105, + "pojawiają": 11106, + "teatra": 11107, + "kąpiel": 11108, + "podejrzenie": 11109, + "WY": 11110, + "wypeł": 11111, + "uwierzyć": 11112, + "zasadni": 11113, + "przekonanie": 11114, + "dyj": 11115, + "korzy": 11116, + "jedy": 11117, + "wyjaśnić": 11118, + "Wer": 11119, + "non": 11120, + "styczna": 11121, + "królestwa": 11122, + "religii": 11123, + "istotę": 11124, + "rozry": 11125, + "lta": 11126, + "kazania": 11127, + "staroży": 11128, + "pełnego": 11129, + "wędrow": 11130, + "wieczoru": 11131, + "rozczu": 11132, + "taniem": 11133, + "wyskoczył": 11134, + "wokoło": 11135, + "ceń": 11136, + "dziewcząt": 11137, + "sowy": 11138, + "raport": 11139, + "pięknym": 11140, + "dług": 11141, + "studia": 11142, + "mierzyć": 11143, + "telefonu": 11144, + "prost": 11145, + "matema": 11146, + "rzyk": 11147, + "cjan": 11148, + "Będziesz": 11149, + "śnił": 11150, + "czekam": 11151, + "ciłem": 11152, + "wynaj": 11153, + "sała": 11154, + "wiod": 11155, + "bezpieczny": 11156, + "garni": 11157, + "kuli": 11158, + "Drze": 11159, + "ostroż": 11160, + "krót": 11161, + "styl": 11162, + "mowania": 11163, + "bohatera": 11164, + "uznać": 11165, + "przesło": 11166, + "zdolny": 11167, + "białymi": 11168, + "pragnienia": 11169, + "zacieka": 11170, + "uśmiechnęła": 11171, + "pobił": 11172, + "hur": 11173, + "Kij": 11174, + "twierdził": 11175, + "kosze": 11176, + "Psy": 11177, + "pomnie": 11178, + "stian": 11179, + "myślne": 11180, + "najdalej": 11181, + "towary": 11182, + "cieszył": 11183, + "upomina": 11184, + "ciep": 11185, + "bicie": 11186, + "gabinecie": 11187, + "dzielą": 11188, + "torze": 11189, + "jeździć": 11190, + "Kinga": 11191, + "wprowadził": 11192, + "krasno": 11193, + "poprawił": 11194, + "inka": 11195, + "odpoczy": 11196, + "pysk": 11197, + "zwykłym": 11198, + "pozwolę": 11199, + "Słowem": 11200, + "lane": 11201, + "dowódca": 11202, + "samotnie": 11203, + "rodę": 11204, + "określone": 11205, + "lkę": 11206, + "Święty": 11207, + "przewidzieć": 11208, + "rskiego": 11209, + "zdrowy": 11210, + "rozwie": 11211, + "37": 11212, + "pacior": 11213, + "echa": 11214, + "dochód": 11215, + "tników": 11216, + "doło": 11217, + "nadzie": 11218, + "wydania": 11219, + "Pole": 11220, + "żom": 11221, + "innemu": 11222, + "powiedziano": 11223, + "Funduszu": 11224, + "otwarty": 11225, + "bankru": 11226, + "nowane": 11227, + "wyższy": 11228, + "szlaki": 11229, + "pieszych": 11230, + "jesienią": 11231, + "organiz": 11232, + "letniej": 11233, + "spółka": 11234, + "długość": 11235, + "długów": 11236, + "kompromi": 11237, + "trzystu": 11238, + "skutecznie": 11239, + "porównać": 11240, + "poparcie": 11241, + "ndy": 11242, + "uczelni": 11243, + "zdawać": 11244, + "Wierz": 11245, + "siek": 11246, + "styki": 11247, + "edukacji": 11248, + "nakazuje": 11249, + "wykonywania": 11250, + "ministrem": 11251, + "65": 11252, + "wczes": 11253, + "budynków": 11254, + "przeszkód": 11255, + "mocne": 11256, + "uzyskania": 11257, + "wiam": 11258, + "picie": 11259, + "obywatele": 11260, + "powiedzą": 11261, + "pety": 11262, + "dża": 11263, + "zwyczajnie": 11264, + "ŁA": 11265, + "SP": 11266, + "przemysłu": 11267, + "2004": 11268, + "Instytutu": 11269, + "sh": 11270, + "tworzyć": 11271, + "środkiem": 11272, + "persona": 11273, + "stanowisku": 11274, + "firmie": 11275, + "Śląsku": 11276, + "ałyby": 11277, + "pon": 11278, + "prywatnych": 11279, + "lizmu": 11280, + "sprzyja": 11281, + "oskarżenia": 11282, + "konferencji": 11283, + "klasie": 11284, + "Win": 11285, + "ruję": 11286, + "horyzo": 11287, + "powstaje": 11288, + "potrzebu": 11289, + "loty": 11290, + "książce": 11291, + "przezwycię": 11292, + "danym": 11293, + "zarys": 11294, + "główny": 11295, + "Ć": 11296, + "wsza": 11297, + "»": 11298, + "rolników": 11299, + "pomor": 11300, + "lania": 11301, + "szów": 11302, + "ziarna": 11303, + "rodziej": 11304, + "zamar": 11305, + "Idą": 11306, + "elektro": 11307, + "epi": 11308, + "chorego": 11309, + "kawałki": 11310, + "uni": 11311, + "mione": 11312, + "surowe": 11313, + "ano": 11314, + "wnym": 11315, + "starsza": 11316, + "prywa": 11317, + "Spojrzał": 11318, + "załat": 11319, + "towego": 11320, + "Die": 11321, + "wydłu": 11322, + "gest": 11323, + "ustąpić": 11324, + "poglądy": 11325, + "węd": 11326, + "głębokim": 11327, + "wyma": 11328, + "Krę": 11329, + "elega": 11330, + "gich": 11331, + "Wojewoda": 11332, + "cesarza": 11333, + "ogłu": 11334, + "szczach": 11335, + "Księżyc": 11336, + "przesą": 11337, + "barwę": 11338, + "dawało": 11339, + "ściśle": 11340, + "formu": 11341, + "cierpieć": 11342, + "idziesz": 11343, + "wieni": 11344, + "Wysoka": 11345, + "twardy": 11346, + "gró": 11347, + "podstęp": 11348, + "dachy": 11349, + "gardle": 11350, + "wką": 11351, + "otworzyła": 11352, + "42": 11353, + "wojewodą": 11354, + "obudził": 11355, + "wyglądały": 11356, + "Ści": 11357, + "Woda": 11358, + "włas": 11359, + "buł": 11360, + "palu": 11361, + "burzę": 11362, + "wycina": 11363, + "budynki": 11364, + "ulgi": 11365, + "pn": 11366, + "sprawozdania": 11367, + "@": 11368, + "wypoczynku": 11369, + "ubezpie": 11370, + "przejście": 11371, + "zawią": 11372, + "czwartej": 11373, + "zau": 11374, + "jeni": 11375, + "oddechu": 11376, + "świeżym": 11377, + "najbliż": 11378, + "państwem": 11379, + "obwie": 11380, + "sierp": 11381, + "owic": 11382, + "Dominika": 11383, + "biegiem": 11384, + "robotnicy": 11385, + "łącznie": 11386, + "opiece": 11387, + "odprawia": 11388, + "otrzymali": 11389, + "mala": 11390, + "tajemnice": 11391, + "ńskimi": 11392, + "pomnik": 11393, + "Aga": 11394, + "trzęsie": 11395, + "pragnienie": 11396, + "doświadczeń": 11397, + "stosunkach": 11398, + "jedzą": 11399, + "spuści": 11400, + "gminie": 11401, + "mostu": 11402, + "zrze": 11403, + "letnie": 11404, + "Prawdopodobnie": 11405, + "czuli": 11406, + "siłami": 11407, + "Ucie": 11408, + "konkurs": 11409, + "fana": 11410, + "Was": 11411, + "zadzwo": 11412, + "nawią": 11413, + "afryka": 11414, + "lepszych": 11415, + "otrzymała": 11416, + "naśla": 11417, + "myślach": 11418, + "sąsiedz": 11419, + "Ruch": 11420, + "!),": 11421, + "zdjęć": 11422, + "List": 11423, + "chętnych": 11424, + "dziesię": 11425, + "ekonomi": 11426, + "wyrówna": 11427, + "sapie": 11428, + "wypadkach": 11429, + "wzro": 11430, + "zrówna": 11431, + "wielokrotnie": 11432, + "następny": 11433, + "znajdu": 11434, + "rent": 11435, + "samorząd": 11436, + "dzania": 11437, + "zaniepoko": 11438, + "równą": 11439, + "korzyst": 11440, + "Zamek": 11441, + "szczeniu": 11442, + "lepszej": 11443, + "okła": 11444, + "uzyska": 11445, + "Ska": 11446, + "zainteresowania": 11447, + "nakła": 11448, + "chału": 11449, + "piętna": 11450, + "postrzega": 11451, + "techno": 11452, + "Raj": 11453, + "szans": 11454, + "zachodzi": 11455, + "wysłan": 11456, + "oddziałów": 11457, + "zmęczenia": 11458, + "nerw": 11459, + "odby": 11460, + "NK": 11461, + "przekonaniu": 11462, + "rea": 11463, + "Mała": 11464, + "popraw": 11465, + "zgłasza": 11466, + "Partii": 11467, + "życzy": 11468, + "przypadkiem": 11469, + "herbatę": 11470, + "fia": 11471, + "złapać": 11472, + "Działa": 11473, + "poziomu": 11474, + "dywi": 11475, + "konstru": 11476, + "obserwa": 11477, + "rzonych": 11478, + "ekstra": 11479, + "sceny": 11480, + "uratować": 11481, + "pisanie": 11482, + "lekcji": 11483, + "litera": 11484, + "przeszłość": 11485, + "jone": 11486, + "tnością": 11487, + "lię": 11488, + "pracowali": 11489, + "Mówiąc": 11490, + "«": 11491, + "kieł": 11492, + "skru": 11493, + "starszego": 11494, + "energię": 11495, + "wiedzę": 11496, + "samobój": 11497, + "odmówić": 11498, + "szew": 11499, + "podobało": 11500, + "opadły": 11501, + "dałby": 11502, + "oparty": 11503, + "pokazywał": 11504, + "kowo": 11505, + "brąz": 11506, + "Niekiedy": 11507, + "pozwalał": 11508, + "wiński": 11509, + "Komi": 11510, + "przygotowany": 11511, + "wydzie": 11512, + "przeczyta": 11513, + "wystar": 11514, + "odą": 11515, + "ówkę": 11516, + "sały": 11517, + "pisu": 11518, + "dwó": 11519, + "zegarek": 11520, + "dowych": 11521, + "fotel": 11522, + "zdołali": 11523, + "wzmian": 11524, + "Nazywa": 11525, + "donosi": 11526, + "muchy": 11527, + "jechały": 11528, + "Moskwie": 11529, + "rzanie": 11530, + "Chorą": 11531, + "nowała": 11532, + "szacunku": 11533, + "rowała": 11534, + "Nieba": 11535, + "wyniósł": 11536, + "losie": 11537, + "gosła": 11538, + "kochana": 11539, + "doliny": 11540, + "lókł": 11541, + "Aleksan": 11542, + "wiedź": 11543, + "Ewe": 11544, + "poci": 11545, + "prawym": 11546, + "zobaczyła": 11547, + "poprawek": 11548, + "dwustu": 11549, + "pożegnać": 11550, + "zażą": 11551, + "wiosna": 11552, + "Przyszło": 11553, + "zatrzymy": 11554, + "roczy": 11555, + "tance": 11556, + "ziono": 11557, + "ciągłe": 11558, + "siar": 11559, + "ubrana": 11560, + "pawi": 11561, + "Ciechan": 11562, + "wzgórz": 11563, + "pióro": 11564, + "winna": 11565, + "stępow": 11566, + "pościgu": 11567, + "oceanu": 11568, + "maleń": 11569, + "Kot": 11570, + "Zła": 11571, + "zgry": 11572, + "zadość": 11573, + "znaczny": 11574, + "słem": 11575, + "zimny": 11576, + "udu": 11577, + "nuj": 11578, + "wnętrze": 11579, + "dochodziło": 11580, + "kondy": 11581, + "osady": 11582, + "krakowski": 11583, + "Bor": 11584, + "głupia": 11585, + "Powi": 11586, + "koszt": 11587, + "dumny": 11588, + "dochodzą": 11589, + "kowana": 11590, + "zmarz": 11591, + "kierowca": 11592, + "Pamię": 11593, + "czuwa": 11594, + "współczu": 11595, + "południowej": 11596, + "różnie": 11597, + "Narodowego": 11598, + "tniego": 11599, + "59": 11600, + "dzieć": 11601, + "przyjechała": 11602, + "wpła": 11603, + "Lecha": 11604, + "2005": 11605, + "wzrasta": 11606, + "Chwy": 11607, + "skrzyw": 11608, + "fabryka": 11609, + "serwis": 11610, + "ponury": 11611, + "dusi": 11612, + "Ole": 11613, + "Unia": 11614, + "rządów": 11615, + "Władze": 11616, + "raka": 11617, + "Straży": 11618, + "Hel": 11619, + "ubiegłego": 11620, + "dochodów": 11621, + "spółkę": 11622, + "klasztorze": 11623, + "zależało": 11624, + "kredytu": 11625, + "cukier": 11626, + "moimi": 11627, + "obszarze": 11628, + "stoł": 11629, + "sędziów": 11630, + "Car": 11631, + "ela": 11632, + "styczną": 11633, + "okazję": 11634, + "Zaba": 11635, + "skowy": 11636, + "kartę": 11637, + "skorzystać": 11638, + "gotowych": 11639, + "przech": 11640, + "wyko": 11641, + "najlepszą": 11642, + "sportu": 11643, + "uwo": 11644, + "obowiąz": 11645, + "przysyła": 11646, + "schodzi": 11647, + "Chciała": 11648, + "podję": 11649, + "towarzyszą": 11650, + "zgodzie": 11651, + "zawdzię": 11652, + "najwyższych": 11653, + "Zaczę": 11654, + "rzo": 11655, + "najmniejszego": 11656, + "towanych": 11657, + "papież": 11658, + "szczęściu": 11659, + "pasku": 11660, + "przechodzić": 11661, + "posiłki": 11662, + "salo": 11663, + "nastąpiła": 11664, + "cmentarz": 11665, + "postawa": 11666, + "rama": 11667, + "związ": 11668, + "zastąpić": 11669, + "dię": 11670, + "ogłosił": 11671, + "przyto": 11672, + "figury": 11673, + "Bywa": 11674, + "pogoni": 11675, + "porozumienie": 11676, + "emocji": 11677, + "Wiemy": 11678, + "tragedii": 11679, + "grzechu": 11680, + "owanymi": 11681, + "prawicy": 11682, + "Wisły": 11683, + "nadzwyczajne": 11684, + "szata": 11685, + "figura": 11686, + "podawał": 11687, + "Ban": 11688, + "skierował": 11689, + "skró": 11690, + "ołów": 11691, + "rewi": 11692, + "zapi": 11693, + "ukryty": 11694, + "niejako": 11695, + "czerwonej": 11696, + "akademi": 11697, + "stoliku": 11698, + "dreszcz": 11699, + "Jednego": 11700, + "zmusi": 11701, + "generał": 11702, + "depe": 11703, + "zapozna": 11704, + "wysta": 11705, + "posia": 11706, + "staruszek": 11707, + "sekretarza": 11708, + "babcia": 11709, + "tragi": 11710, + "młodemu": 11711, + "Musisz": 11712, + "muru": 11713, + "schody": 11714, + "Boskiej": 11715, + "walk": 11716, + "zapalił": 11717, + "próbowała": 11718, + "rowana": 11719, + "nocach": 11720, + "lnością": 11721, + "bytu": 11722, + "Nasza": 11723, + "niegdzie": 11724, + "przedsię": 11725, + "kuj": 11726, + "zjadł": 11727, + "odna": 11728, + "ociera": 11729, + "Jezior": 11730, + "gonić": 11731, + "trak": 11732, + "Mąż": 11733, + "Ał": 11734, + "mii": 11735, + "rowały": 11736, + "słabe": 11737, + "ląd": 11738, + "zjeżdża": 11739, + "darem": 11740, + "zabie": 11741, + "igrzy": 11742, + "cla": 11743, + "pochwa": 11744, + "szerzej": 11745, + "Bli": 11746, + "Pyta": 11747, + "kształty": 11748, + "chru": 11749, + "Rab": 11750, + "muzykę": 11751, + "podzielić": 11752, + "faty": 11753, + "zapasów": 11754, + "Wielkopolsce": 11755, + "spotkań": 11756, + "ruiny": 11757, + "niesiony": 11758, + "budow": 11759, + "kupuje": 11760, + "powstać": 11761, + "Czasami": 11762, + "tycy": 11763, + "ąc": 11764, + "wiono": 11765, + "dopuścić": 11766, + "machina": 11767, + "smutne": 11768, + "dzieja": 11769, + "dotar": 11770, + "Ali": 11771, + "mistrzów": 11772, + "wybierze": 11773, + "mieszkaniec": 11774, + "Gdańska": 11775, + "zdradza": 11776, + "nastąpił": 11777, + "rozebra": 11778, + "fera": 11779, + "tata": 11780, + "zasko": 11781, + "najwyższego": 11782, + "wrót": 11783, + "osiedla": 11784, + "cięcia": 11785, + "kandydata": 11786, + "śniło": 11787, + "żymy": 11788, + "Przyja": 11789, + "związki": 11790, + "syj": 11791, + "niebezpieczne": 11792, + "występują": 11793, + "wieczny": 11794, + "obrotu": 11795, + "lają": 11796, + "panowała": 11797, + "małymi": 11798, + "fiole": 11799, + "przedstawiciel": 11800, + "opłat": 11801, + "twierdzili": 11802, + "ustawę": 11803, + "niezadowo": 11804, + "zajmie": 11805, + "Każde": 11806, + "Ukrainy": 11807, + "ciekawości": 11808, + "prasy": 11809, + "rozmowach": 11810, + "począ": 11811, + "zobowiąza": 11812, + "placówki": 11813, + "bol": 11814, + "skon": 11815, + "Obu": 11816, + "minutach": 11817, + "ÓW": 11818, + "terrory": 11819, + "troszkę": 11820, + "JA": 11821, + "emocje": 11822, + "Nale": 11823, + "sądzie": 11824, + "urzędni": 11825, + "Komitetu": 11826, + "1993": 11827, + "przedsiębiorstw": 11828, + "kowanych": 11829, + "miejscowych": 11830, + "stanowiła": 11831, + "wydaniu": 11832, + "najlepszego": 11833, + "stanowiły": 11834, + "dent": 11835, + "takiemu": 11836, + "zaleca": 11837, + "pen": 11838, + "możność": 11839, + "Zaczyna": 11840, + "partyj": 11841, + "Zu": 11842, + "zwykła": 11843, + "przeszkadzać": 11844, + "koście": 11845, + "zielonych": 11846, + "dostaje": 11847, + "okra": 11848, + "wierni": 11849, + "atmosferze": 11850, + "wkro": 11851, + "zazdrości": 11852, + "tłumaczyć": 11853, + "szkołach": 11854, + "rola": 11855, + "liwej": 11856, + "ćmy": 11857, + "nawia": 11858, + "Zało": 11859, + "okup": 11860, + "przekracza": 11861, + "nieustannie": 11862, + "teor": 11863, + "poety": 11864, + "Qu": 11865, + "dzisiejszych": 11866, + "szpe": 11867, + "komputer": 11868, + "zapowiedzi": 11869, + "zmartwych": 11870, + "gień": 11871, + "cieszą": 11872, + "kwietniu": 11873, + "prawnych": 11874, + "czerwonym": 11875, + "pochło": 11876, + "Och": 11877, + "Przypomniał": 11878, + "zawia": 11879, + "szary": 11880, + "charakteru": 11881, + "podstawy": 11882, + "spusto": 11883, + "wykony": 11884, + "elektry": 11885, + "cmentarzu": 11886, + "drewniane": 11887, + "pojedyncze": 11888, + "Idąc": 11889, + "kawę": 11890, + "Paryż": 11891, + "poświęcić": 11892, + "twarde": 11893, + "zrozumienia": 11894, + "kurzu": 11895, + "wolnym": 11896, + "wyglądało": 11897, + "zielonym": 11898, + "OS": 11899, + "dłoniach": 11900, + "ciemnym": 11901, + "porówna": 11902, + "domowych": 11903, + "usposobie": 11904, + "Śnie": 11905, + "podłu": 11906, + "surowo": 11907, + "odzia": 11908, + "pański": 11909, + "ściągnąć": 11910, + "Ź": 11911, + "Uśmiech": 11912, + "złożyła": 11913, + "terem": 11914, + "Poprawka": 11915, + "zrób": 11916, + "zielona": 11917, + "poście": 11918, + "rwę": 11919, + "gady": 11920, + "obel": 11921, + "Prę": 11922, + "czarnego": 11923, + "szeli": 11924, + "złamał": 11925, + "wnę": 11926, + "olbrzymią": 11927, + "żebyśmy": 11928, + "orzeł": 11929, + "wzgórze": 11930, + "uga": 11931, + "łac": 11932, + "wni": 11933, + "sąsiedztwie": 11934, + "cowa": 11935, + "złam": 11936, + "Śmie": 11937, + "uwię": 11938, + "stanęło": 11939, + "Monika": 11940, + "Idę": 11941, + "wyścigi": 11942, + "hej": 11943, + "przyjechać": 11944, + "sprowadzić": 11945, + "pomni": 11946, + "powtórnie": 11947, + "domaga": 11948, + "Male": 11949, + "dalekiej": 11950, + "przysięg": 11951, + "magazy": 11952, + "Miejskiej": 11953, + "trybie": 11954, + "prawdopodob": 11955, + "zwałem": 11956, + "umoc": 11957, + "zatrzymywał": 11958, + "wiali": 11959, + "Świą": 11960, + "ścię": 11961, + "con": 11962, + "schodów": 11963, + "dyscypli": 11964, + "ileż": 11965, + "niemniej": 11966, + "krawę": 11967, + "Wiedziałem": 11968, + "zasięg": 11969, + "pobyt": 11970, + "Gie": 11971, + "dzienne": 11972, + "żywio": 11973, + "wyjazdem": 11974, + "nen": 11975, + "tkwi": 11976, + "rekla": 11977, + "nietrudno": 11978, + "rozpie": 11979, + "wyglądają": 11980, + "pożegnanie": 11981, + "referendum": 11982, + "Białorusi": 11983, + "piją": 11984, + "córce": 11985, + "udawać": 11986, + "wiami": 11987, + "Spi": 11988, + "widzia": 11989, + "Gospodarki": 11990, + "recep": 11991, + "ówka": 11992, + "sądów": 11993, + "spędził": 11994, + "biegnie": 11995, + "nieźle": 11996, + "prawdziwa": 11997, + "zesz": 11998, + "więźniów": 11999, + "44": 12000, + "zachor": 12001, + "zjawisko": 12002, + "ZUS": 12003, + "Ter": 12004, + "DR": 12005, + "odniósł": 12006, + "pacjentów": 12007, + "europejskich": 12008, + "przekształ": 12009, + "drama": 12010, + "widoczne": 12011, + "partię": 12012, + "Stanach": 12013, + "poważny": 12014, + "wojewodę": 12015, + "mit": 12016, + "groźnego": 12017, + "Gazety": 12018, + "razi": 12019, + "Ziem": 12020, + "infor": 12021, + "Niemcom": 12022, + "podpisa": 12023, + "mienne": 12024, + "sprawnie": 12025, + "punkty": 12026, + "poszukiwania": 12027, + "lutym": 12028, + "genia": 12029, + "planu": 12030, + "małżeństwo": 12031, + "zdjęcie": 12032, + "Też": 12033, + "kupu": 12034, + "latek": 12035, + "faktu": 12036, + "Polskie": 12037, + "zaspoko": 12038, + "Inter": 12039, + "of": 12040, + "klas": 12041, + "kością": 12042, + "umożliwia": 12043, + "ńsku": 12044, + "lecia": 12045, + "dowany": 12046, + "znałem": 12047, + "przewiduje": 12048, + "ff": 12049, + "stycznym": 12050, + "informuje": 12051, + "Krystyna": 12052, + "kazanie": 12053, + "piekło": 12054, + "stosunkowo": 12055, + "Sch": 12056, + "zainteresowanie": 12057, + "traktować": 12058, + "kulę": 12059, + "politycznego": 12060, + "niespodzie": 12061, + "igra": 12062, + "chowskiego": 12063, + "wierszy": 12064, + "trumny": 12065, + "nieczy": 12066, + "bas": 12067, + "boż": 12068, + "piętr": 12069, + "jakbym": 12070, + "Owo": 12071, + "best": 12072, + "zauwa": 12073, + "wersji": 12074, + "owicie": 12075, + "widowi": 12076, + "Żad": 12077, + "brzyd": 12078, + "podejrza": 12079, + "rewolu": 12080, + "konieczności": 12081, + "dwunastu": 12082, + "pośrednictwem": 12083, + "wstrząs": 12084, + "Zim": 12085, + "ruszyło": 12086, + "prowadzał": 12087, + "niszczą": 12088, + "iste": 12089, + "muzeum": 12090, + "wiekiem": 12091, + "rówki": 12092, + "uniósł": 12093, + "pustym": 12094, + "korytarzu": 12095, + "francusku": 12096, + "szczególną": 12097, + "brzuchu": 12098, + "Jar": 12099, + "Polską": 12100, + "rowskiego": 12101, + "treść": 12102, + "piona": 12103, + "uciekli": 12104, + "fan": 12105, + "aru": 12106, + "ucieszył": 12107, + "radca": 12108, + "praktyce": 12109, + "szkła": 12110, + "Pięć": 12111, + "staran": 12112, + "Smu": 12113, + "zaniecha": 12114, + "własnością": 12115, + "dworca": 12116, + "Micha": 12117, + "dzin": 12118, + "posadz": 12119, + "stoj": 12120, + "umieli": 12121, + "nagich": 12122, + "sześćset": 12123, + "zachowa": 12124, + "borów": 12125, + "pamiątkę": 12126, + "narzędzia": 12127, + "kompani": 12128, + "języki": 12129, + "ależ": 12130, + "myśmy": 12131, + "niechętnie": 12132, + "Oklaski": 12133, + "kum": 12134, + "podobała": 12135, + "Wyj": 12136, + "sekun": 12137, + "Zen": 12138, + "upłynął": 12139, + "zbrodnia": 12140, + "zdoł": 12141, + "szaleństwa": 12142, + "położyła": 12143, + "wysłuchać": 12144, + "odejściu": 12145, + "rzadka": 12146, + "przejechać": 12147, + "karmić": 12148, + "Mazowszu": 12149, + "Brat": 12150, + "Dziwne": 12151, + "żcie": 12152, + "sąsiad": 12153, + "zębów": 12154, + "podróżnych": 12155, + "okolicznych": 12156, + "nicze": 12157, + "bieli": 12158, + "Mło": 12159, + "osią": 12160, + "prosili": 12161, + "listami": 12162, + "zaniedba": 12163, + "pej": 12164, + "wyjaśni": 12165, + "lig": 12166, + "zamiaru": 12167, + "stołe": 12168, + "losem": 12169, + "kolega": 12170, + "bito": 12171, + "szonego": 12172, + "podzieli": 12173, + "urzędów": 12174, + "słuszna": 12175, + "’": 12176, + "spokojem": 12177, + "niższe": 12178, + "popełni": 12179, + "front": 12180, + "bul": 12181, + "ludów": 12182, + "oddzie": 12183, + "blondy": 12184, + "pką": 12185, + "należała": 12186, + "Pater": 12187, + "wcie": 12188, + "adwokata": 12189, + "angielsku": 12190, + "twardo": 12191, + "mle": 12192, + "opis": 12193, + "Biura": 12194, + "samochody": 12195, + "Trwa": 12196, + "zatrudnienia": 12197, + "byłyby": 12198, + "piosenki": 12199, + "listopadzie": 12200, + "Robi": 12201, + "mniejszym": 12202, + "paty": 12203, + "Trze": 12204, + "piątej": 12205, + "swoi": 12206, + "przyznaje": 12207, + "ksy": 12208, + "rnych": 12209, + "Skrzy": 12210, + "sumę": 12211, + "nastąpiło": 12212, + "Wałęsa": 12213, + "ury": 12214, + "znalazły": 12215, + "parafii": 12216, + "uspokaja": 12217, + "Two": 12218, + "postawę": 12219, + "strę": 12220, + "kieruje": 12221, + "syl": 12222, + "Bły": 12223, + "społeczne": 12224, + "studen": 12225, + "wytłumaczyć": 12226, + "zależności": 12227, + "banków": 12228, + "wybierać": 12229, + "sowych": 12230, + "dziennikarze": 12231, + "założyć": 12232, + "utrzymania": 12233, + "krzyżu": 12234, + "budu": 12235, + "sale": 12236, + "Czerwo": 12237, + "Zarządu": 12238, + "publicznego": 12239, + "UM": 12240, + "funduszu": 12241, + "kolory": 12242, + "kcja": 12243, + "języków": 12244, + "droż": 12245, + "czystej": 12246, + "znajo": 12247, + "programów": 12248, + "Kwa": 12249, + "problemem": 12250, + "intry": 12251, + "zadaniem": 12252, + "materiał": 12253, + "romans": 12254, + "przenosi": 12255, + "gospodarczych": 12256, + "walczą": 12257, + "Ło": 12258, + "Wiktor": 12259, + "wspominać": 12260, + "Zakładu": 12261, + "mik": 12262, + "badaw": 12263, + "Uniwersytetu": 12264, + "sprzedał": 12265, + "Euro": 12266, + "handl": 12267, + "ustalić": 12268, + "rejonie": 12269, + "Zdrowie": 12270, + "równocześnie": 12271, + "zasadach": 12272, + "kierownik": 12273, + "Zakład": 12274, + "zatrudnia": 12275, + "podpis": 12276, + "Ameryka": 12277, + "przeprowadził": 12278, + "Jacka": 12279, + "przyjem": 12280, + "szacunek": 12281, + "mono": 12282, + "logiczne": 12283, + "najgorsze": 12284, + "obcego": 12285, + "posiadło": 12286, + "politycznym": 12287, + "licho": 12288, + "niosłem": 12289, + "1945": 12290, + "1939": 12291, + "specjalnych": 12292, + "prostych": 12293, + "bogat": 12294, + "utrwa": 12295, + "malar": 12296, + "chemi": 12297, + "pisałem": 12298, + "państwowej": 12299, + "żywym": 12300, + "gera": 12301, + "fata": 12302, + "dzieł": 12303, + "poczucia": 12304, + "cywilizacji": 12305, + "kontakty": 12306, + "widzimy": 12307, + "czamy": 12308, + "kościoły": 12309, + "rozczar": 12310, + "sakra": 12311, + "Świętej": 12312, + "powinniśmy": 12313, + "sensie": 12314, + "powiek": 12315, + "zielonej": 12316, + "Góra": 12317, + "Dwu": 12318, + "Zaczął": 12319, + "porówny": 12320, + "rucha": 12321, + "rzonym": 12322, + "pogła": 12323, + "zadowoleniem": 12324, + "Sku": 12325, + "odczy": 12326, + "niskim": 12327, + "real": 12328, + "ownym": 12329, + "poniósł": 12330, + "ległym": 12331, + "otrzymuje": 12332, + "burmistrza": 12333, + "nięci": 12334, + "uczuciem": 12335, + "nawi": 12336, + "instynkt": 12337, + "Program": 12338, + "towana": 12339, + "tworzył": 12340, + "idei": 12341, + "łują": 12342, + "zrobisz": 12343, + "hanie": 12344, + "doły": 12345, + "ryczał": 12346, + "Rej": 12347, + "lita": 12348, + "kiel": 12349, + "oddała": 12350, + "Oboje": 12351, + "rozumieli": 12352, + "łyby": 12353, + "przyjęli": 12354, + "HO": 12355, + "polecił": 12356, + "Ir": 12357, + "hura": 12358, + "Ucieka": 12359, + "krawędzi": 12360, + "dźwie": 12361, + "niam": 12362, + "silnych": 12363, + "pełnione": 12364, + "tamta": 12365, + "dopy": 12366, + "linę": 12367, + "Ciężko": 12368, + "kształcie": 12369, + "kuła": 12370, + "Dzwo": 12371, + "ściągnął": 12372, + "pistolet": 12373, + "słuchają": 12374, + "fajne": 12375, + "prosimy": 12376, + "następujące": 12377, + "kala": 12378, + "ownych": 12379, + "niedziele": 12380, + "darze": 12381, + "wycieczkę": 12382, + "zarzą": 12383, + "próbowali": 12384, + "Marty": 12385, + "występu": 12386, + "Prawa": 12387, + "zimą": 12388, + "toczą": 12389, + "VI": 12390, + "sejm": 12391, + "Mia": 12392, + "tysię": 12393, + "chna": 12394, + "Resz": 12395, + "leki": 12396, + "deli": 12397, + "nabożeństwo": 12398, + "iego": 12399, + "kłą": 12400, + "kokie": 12401, + "inwestycje": 12402, + "Nieprawda": 12403, + "statków": 12404, + "sympa": 12405, + "miana": 12406, + "zastaw": 12407, + "Gó": 12408, + "dorosłych": 12409, + "przyle": 12410, + "kopy": 12411, + "siostrę": 12412, + "regularnie": 12413, + "zawodników": 12414, + "dziewczy": 12415, + "biona": 12416, + "swojemu": 12417, + "niedawna": 12418, + "generała": 12419, + "zwrócili": 12420, + "dopuści": 12421, + "odcinku": 12422, + "Afryki": 12423, + "wziąłem": 12424, + "oskarżonych": 12425, + "zabraknie": 12426, + "zapro": 12427, + "parafi": 12428, + "Obej": 12429, + "Londynie": 12430, + "pięćdziesięciu": 12431, + "transportu": 12432, + "najprawdopodobniej": 12433, + "Zachodu": 12434, + "stracili": 12435, + "wzrosła": 12436, + "brakowało": 12437, + "postu": 12438, + "powierz": 12439, + "poprawić": 12440, + "akcja": 12441, + "ól": 12442, + "rządzie": 12443, + "Demokratycznej": 12444, + "Zobaczymy": 12445, + "zaangaż": 12446, + "zmieniły": 12447, + "poprzedniego": 12448, + "rzucają": 12449, + "legły": 12450, + "kowskiej": 12451, + "nieniu": 12452, + "wyjaśnił": 12453, + "Roma": 12454, + "właścicielem": 12455, + "nazywać": 12456, + "nictwie": 12457, + "zakończyła": 12458, + "radny": 12459, + "gmina": 12460, + "zaby": 12461, + "specja": 12462, + "województw": 12463, + "fon": 12464, + "jakości": 12465, + "strat": 12466, + "polecenie": 12467, + "rejest": 12468, + "kompu": 12469, + "przynoszą": 12470, + "osiąga": 12471, + "szkodli": 12472, + "wracała": 12473, + "prezydentem": 12474, + "okej": 12475, + "facet": 12476, + "met": 12477, + "udostęp": 12478, + "domowe": 12479, + "nagra": 12480, + "lacja": 12481, + "cielem": 12482, + "pozycję": 12483, + "poprzed": 12484, + "dowodów": 12485, + "Agencji": 12486, + "mężczyznę": 12487, + "wdra": 12488, + "mieszkała": 12489, + "urządzeń": 12490, + "tyzm": 12491, + "Pat": 12492, + "kontrol": 12493, + "sławia": 12494, + "Ran": 12495, + "społecznego": 12496, + "stycznej": 12497, + "niezbędne": 12498, + "plus": 12499, + "wydanie": 12500, + "oficjalnie": 12501, + "despera": 12502, + "STA": 12503, + "lepszym": 12504, + "....": 12505, + "terytorium": 12506, + "logię": 12507, + "gene": 12508, + "stycznie": 12509, + "lit": 12510, + "najniż": 12511, + "odpowiedzią": 12512, + "teraźniej": 12513, + "wpływu": 12514, + "lacji": 12515, + "odci": 12516, + "perspektywy": 12517, + "poprawkę": 12518, + "szczero": 12519, + "kłopot": 12520, + "Prac": 12521, + "zdarzało": 12522, + "odwrót": 12523, + "racjona": 12524, + "cienkie": 12525, + "pisania": 12526, + "zdań": 12527, + "cjom": 12528, + "nieustan": 12529, + "kało": 12530, + "liczone": 12531, + "dalekie": 12532, + "Weso": 12533, + "odbywał": 12534, + "życzył": 12535, + "Specja": 12536, + "zakra": 12537, + "otóż": 12538, + "narusza": 12539, + "poprosił": 12540, + "wyjął": 12541, + "cące": 12542, + "zabawa": 12543, + "wybuchu": 12544, + "papierów": 12545, + "cierp": 12546, + "Wysoki": 12547, + "Ameryki": 12548, + "Zatrzyma": 12549, + "zdrowo": 12550, + "powietrzem": 12551, + "Mieli": 12552, + "kaszta": 12553, + "stołów": 12554, + "omawia": 12555, + "ranek": 12556, + "ciągnęło": 12557, + "dbać": 12558, + "mowany": 12559, + "wlo": 12560, + "rwało": 12561, + "wzór": 12562, + "protestu": 12563, + "zginęła": 12564, + "Łazie": 12565, + "nor": 12566, + "lizm": 12567, + "konkre": 12568, + "pera": 12569, + "programy": 12570, + "Jaką": 12571, + "zbiegł": 12572, + "Izbo": 12573, + "cudzy": 12574, + "podejrz": 12575, + "rękawi": 12576, + "zebrali": 12577, + "osz": 12578, + "mszę": 12579, + "wieczo": 12580, + "niętego": 12581, + "manu": 12582, + "krzyczą": 12583, + "czen": 12584, + "dzwonił": 12585, + "ochronę": 12586, + "zwra": 12587, + "strzelali": 12588, + "Radzi": 12589, + "Ciechanowie": 12590, + "otwartych": 12591, + "mion": 12592, + "wiatry": 12593, + "pieszo": 12594, + "komory": 12595, + "takt": 12596, + "termina": 12597, + "przycisk": 12598, + "chłopaka": 12599, + "ros": 12600, + "przystani": 12601, + "pogodę": 12602, + "paję": 12603, + "przybyciu": 12604, + "USZ": 12605, + "cudzoziemców": 12606, + "urwał": 12607, + "słynny": 12608, + "mijając": 12609, + "kosztem": 12610, + "gromu": 12611, + "znajdziemy": 12612, + "ctwie": 12613, + "wiśni": 12614, + "Pomyśl": 12615, + "zaciera": 12616, + "chór": 12617, + "robotni": 12618, + "mechani": 12619, + "pozwolenia": 12620, + "Reszta": 12621, + "popsu": 12622, + "zawody": 12623, + "Gosiewski": 12624, + "ższe": 12625, + "tnymi": 12626, + "babci": 12627, + "przyszłych": 12628, + "dalszy": 12629, + "skwapliwie": 12630, + "leżeć": 12631, + "powiedziałam": 12632, + "przyszłej": 12633, + "siostrą": 12634, + "świadectwa": 12635, + "równej": 12636, + "wojennym": 12637, + "biegać": 12638, + "Trój": 12639, + "szkowie": 12640, + "otwarcia": 12641, + "Dwo": 12642, + "zobaczyłem": 12643, + "kwoty": 12644, + "cudzych": 12645, + "drwią": 12646, + "nel": 12647, + "ochrz": 12648, + "ckimi": 12649, + "wójt": 12650, + "przejechał": 12651, + "francuskich": 12652, + "granicach": 12653, + "pou": 12654, + "odbyć": 12655, + "królową": 12656, + "godziną": 12657, + "cztero": 12658, + "podchodzi": 12659, + "miaste": 12660, + "Naprawdę": 12661, + "zastanawia": 12662, + "zginęło": 12663, + "Krajowej": 12664, + "partner": 12665, + "telu": 12666, + "tabu": 12667, + "kwotę": 12668, + "odpocząć": 12669, + "wiedzie": 12670, + "regionu": 12671, + "rozpoczęły": 12672, + "Włoszech": 12673, + "żartobli": 12674, + "warszawskiej": 12675, + "traktu": 12676, + "Polityki": 12677, + "zeszło": 12678, + "związany": 12679, + "Bene": 12680, + "płótna": 12681, + "Sojuszu": 12682, + "komórki": 12683, + "spotkałem": 12684, + "stce": 12685, + "przeciwnym": 12686, + "mówienia": 12687, + "szkolenia": 12688, + "nazwiskiem": 12689, + "Wito": 12690, + "nauczyciele": 12691, + "przystąpi": 12692, + "bilet": 12693, + "realizację": 12694, + "nimy": 12695, + "jamy": 12696, + "usunąć": 12697, + "firmę": 12698, + "bazy": 12699, + "dodatkowe": 12700, + "test": 12701, + "wysłany": 12702, + "stojącej": 12703, + "trafiło": 12704, + "rozwiązać": 12705, + "skazany": 12706, + "zapisał": 12707, + "dociera": 12708, + "ŁO": 12709, + "SIĘ": 12710, + "powiedni": 12711, + "dowano": 12712, + "1990": 12713, + "52": 12714, + "nadzwyczajnego": 12715, + "momentu": 12716, + "struktury": 12717, + "krajobraz": 12718, + "konsul": 12719, + "cech": 12720, + "polityczną": 12721, + "najgłęb": 12722, + "pustych": 12723, + "powinienem": 12724, + "najważniejszych": 12725, + "pnął": 12726, + "kierować": 12727, + "miejskiej": 12728, + "pisarzy": 12729, + "1975": 12730, + "podziału": 12731, + "opisu": 12732, + "Super": 12733, + "szacunkiem": 12734, + "Ochrony": 12735, + "materii": 12736, + "siekie": 12737, + "dzwoni": 12738, + "wyży": 12739, + "goty": 12740, + "prza": 12741, + "Mał": 12742, + "dzisiejszy": 12743, + "powiąza": 12744, + "poznania": 12745, + "krai": 12746, + "zwykłych": 12747, + "manife": 12748, + "czytelników": 12749, + "ciepły": 12750, + "materia": 12751, + "zabrania": 12752, + "planów": 12753, + "owałeś": 12754, + "jają": 12755, + "klęty": 12756, + "polskimi": 12757, + "słowia": 12758, + "dowanych": 12759, + "wypuszcza": 12760, + "ast": 12761, + "Zbyt": 12762, + "Obe": 12763, + "opowiadanie": 12764, + "podatek": 12765, + "rękaw": 12766, + "dyskre": 12767, + "oswo": 12768, + "wagą": 12769, + "biod": 12770, + "kanapie": 12771, + "balko": 12772, + "liwym": 12773, + "ukazało": 12774, + "trwają": 12775, + "niesiona": 12776, + "perswa": 12777, + "żółty": 12778, + "Dyrektor": 12779, + "czali": 12780, + "Osie": 12781, + "ślubie": 12782, + "powieść": 12783, + "Ok": 12784, + "zią": 12785, + "macierzy": 12786, + "starczyło": 12787, + "wrogiem": 12788, + "niejednokrotnie": 12789, + "spojrzeli": 12790, + "pełnych": 12791, + "Pieśń": 12792, + "podwórze": 12793, + "żego": 12794, + "spro": 12795, + "względów": 12796, + "dziewczynie": 12797, + "czekamy": 12798, + "propozycji": 12799, + "furt": 12800, + "marszałku": 12801, + "wsch": 12802, + "granaty": 12803, + "podwó": 12804, + "zawiąza": 12805, + "pełniła": 12806, + "przystało": 12807, + "kłamstwo": 12808, + "opowiadała": 12809, + "strażnik": 12810, + "pojedynek": 12811, + "zwanych": 12812, + "rury": 12813, + "łajda": 12814, + "czor": 12815, + "obawie": 12816, + "piło": 12817, + "posłowi": 12818, + "mówiłam": 12819, + "świetny": 12820, + "obiecy": 12821, + "wydostać": 12822, + "dworcu": 12823, + "słych": 12824, + "cus": 12825, + "poczet": 12826, + "obejmował": 12827, + "kapitu": 12828, + "brzucha": 12829, + "pisarze": 12830, + "Brytanii": 12831, + "twem": 12832, + "Chrześcija": 12833, + "Czuję": 12834, + "zbadać": 12835, + "órka": 12836, + "czekały": 12837, + "żołą": 12838, + "zgromadzenie": 12839, + "polecam": 12840, + "Lwowa": 12841, + "Szczu": 12842, + "batali": 12843, + "uspo": 12844, + "czonymi": 12845, + "ałości": 12846, + "przyjęty": 12847, + "przydać": 12848, + "Dziecko": 12849, + "butelki": 12850, + "wigi": 12851, + "zwą": 12852, + "piąty": 12853, + "Jadą": 12854, + "minuty": 12855, + "PAN": 12856, + "zbiór": 12857, + "niszczy": 12858, + "czystym": 12859, + "hut": 12860, + "słania": 12861, + "jka": 12862, + "wyco": 12863, + "śne": 12864, + "młodszych": 12865, + "kory": 12866, + "nauk": 12867, + "wytrzymał": 12868, + "okla": 12869, + "won": 12870, + "okazały": 12871, + "1000": 12872, + "Ręce": 12873, + "atrak": 12874, + "Grecji": 12875, + "rowano": 12876, + "Wrocławiu": 12877, + "siem": 12878, + "mróz": 12879, + "przyszłe": 12880, + "tytu": 12881, + "ostrożność": 12882, + "rodem": 12883, + "ówczes": 12884, + "przeciwny": 12885, + "szeptem": 12886, + "losów": 12887, + "wystaw": 12888, + "potrafisz": 12889, + "potężna": 12890, + "przysz": 12891, + "gował": 12892, + "db": 12893, + "pilnuje": 12894, + "sis": 12895, + "konstytu": 12896, + "starać": 12897, + "porozumie": 12898, + "pastwi": 12899, + "publiczności": 12900, + "przypada": 12901, + "Wieś": 12902, + "Szczególnie": 12903, + "gorsza": 12904, + "obecnym": 12905, + "jącemu": 12906, + "Kle": 12907, + "wydane": 12908, + "puch": 12909, + "Szef": 12910, + "omi": 12911, + "zabójstwo": 12912, + "spała": 12913, + "nazwisk": 12914, + "chodzący": 12915, + "lskim": 12916, + "Zachód": 12917, + "czerwcu": 12918, + "hasła": 12919, + "zapobiec": 12920, + "Ły": 12921, + "Zi": 12922, + "fundusz": 12923, + "odpowiedni": 12924, + "ośrodek": 12925, + "najbliższym": 12926, + "prywaty": 12927, + "wypłaca": 12928, + "żądanie": 12929, + "Sześć": 12930, + "prąd": 12931, + "zaczęto": 12932, + "koalicja": 12933, + "zaha": 12934, + "Stachu": 12935, + "reprezenta": 12936, + "zaciąg": 12937, + "strzelał": 12938, + "umowa": 12939, + "szkoła": 12940, + "wąskie": 12941, + "CI": 12942, + "55": 12943, + "Dow": 12944, + "Peł": 12945, + "położenia": 12946, + "_": 12947, + "sygnał": 12948, + "rzymy": 12949, + "staram": 12950, + "mai": 12951, + "pomogło": 12952, + "maszyny": 12953, + "Gospo": 12954, + "RZE": 12955, + "łość": 12956, + "kandyda": 12957, + "mira": 12958, + "przeciwników": 12959, + "ato": 12960, + "niany": 12961, + "interpre": 12962, + "Ukrainę": 12963, + "Finansów": 12964, + "pożyte": 12965, + "twierdzę": 12966, + "Najwyż": 12967, + "przyjaźnie": 12968, + "pielęg": 12969, + "zujące": 12970, + "świadomie": 12971, + "fizy": 12972, + "przedstawienie": 12973, + "poprzedniej": 12974, + "Związek": 12975, + "zację": 12976, + "sfery": 12977, + "przejrzy": 12978, + "posze": 12979, + "Wojsk": 12980, + "ałek": 12981, + "organi": 12982, + "francu": 12983, + "aktor": 12984, + "czytałem": 12985, + "znaczeniu": 12986, + "jeń": 12987, + "znalazłem": 12988, + "chrześcijańskiej": 12989, + "zastos": 12990, + "Hy": 12991, + "obecnego": 12992, + "rolnictwa": 12993, + "uleg": 12994, + "ideal": 12995, + "milczeć": 12996, + "pospie": 12997, + "grono": 12998, + "wyprowadza": 12999, + "świa": 13000, + "techniki": 13001, + "odbywać": 13002, + "fałsz": 13003, + "scenie": 13004, + "mera": 13005, + "fabryki": 13006, + "magi": 13007, + "pięknego": 13008, + "student": 13009, + "trwania": 13010, + "zobacz": 13011, + "uchronić": 13012, + "przejścia": 13013, + "przymu": 13014, + "tajemnica": 13015, + "pokrzy": 13016, + "żce": 13017, + "bliski": 13018, + "zapłacił": 13019, + "dera": 13020, + "wiru": 13021, + "gorąca": 13022, + "cyk": 13023, + "Fry": 13024, + "interesuje": 13025, + "wyciera": 13026, + "wiarą": 13027, + "cyfi": 13028, + "dkiem": 13029, + "pobli": 13030, + "Roze": 13031, + "zagu": 13032, + "rozszerza": 13033, + "wisiał": 13034, + "upodoba": 13035, + "zwię": 13036, + "pograni": 13037, + "laski": 13038, + "żyjemy": 13039, + "flo": 13040, + "nień": 13041, + "szczegóły": 13042, + "błagam": 13043, + "dziejach": 13044, + "jęli": 13045, + "codzien": 13046, + "ciepłe": 13047, + "ziry": 13048, + "korytarz": 13049, + "portre": 13050, + ":-)": 13051, + "przychodzić": 13052, + "myszy": 13053, + "melancho": 13054, + "wstaje": 13055, + "Żeg": 13056, + "grosza": 13057, + "palca": 13058, + "szczyzny": 13059, + "czerwo": 13060, + "przeniósł": 13061, + "małże": 13062, + "pleców": 13063, + "zom": 13064, + "obłu": 13065, + "znała": 13066, + "zego": 13067, + "rzyński": 13068, + "sior": 13069, + "cierpień": 13070, + "dźwig": 13071, + "Straż": 13072, + "wynagrodzenia": 13073, + "byłaś": 13074, + "Powiedziałem": 13075, + "rządza": 13076, + "wodnych": 13077, + "pogło": 13078, + "jasność": 13079, + "przepisach": 13080, + "miel": 13081, + "znajdowały": 13082, + "dniej": 13083, + "kategorii": 13084, + "powinieneś": 13085, + "wanego": 13086, + "kościołem": 13087, + "ubrania": 13088, + "zakończyć": 13089, + "rzynie": 13090, + "spotkamy": 13091, + "Danuta": 13092, + "poznałem": 13093, + "gwiazdami": 13094, + "aler": 13095, + "Daleko": 13096, + "poprzedza": 13097, + "niedzie": 13098, + "uzy": 13099, + "szukają": 13100, + "rzemi": 13101, + "zamachu": 13102, + "mierzy": 13103, + "mowało": 13104, + "właściwej": 13105, + "bku": 13106, + "ldem": 13107, + "ukrai": 13108, + "chrześcijańskich": 13109, + "spódni": 13110, + "bojów": 13111, + "drewniany": 13112, + "surow": 13113, + "zabud": 13114, + "kapry": 13115, + "zmieniają": 13116, + "Możemy": 13117, + "złej": 13118, + "Art": 13119, + "sporzą": 13120, + "dowej": 13121, + "szycie": 13122, + "zatrudni": 13123, + "pociągu": 13124, + "Dariusz": 13125, + "Wro": 13126, + "Pora": 13127, + "względy": 13128, + "kontaktu": 13129, + "zaufanie": 13130, + "przekazać": 13131, + "pracownika": 13132, + "łało": 13133, + "Wam": 13134, + "zapada": 13135, + "Jedną": 13136, + "zostawia": 13137, + "zdołała": 13138, + "usłyszałem": 13139, + "moglibyśmy": 13140, + "prawdzi": 13141, + "800": 13142, + "terminy": 13143, + "dostos": 13144, + "wypowiada": 13145, + "amerykański": 13146, + "Mariusz": 13147, + "odzyskać": 13148, + "hiszpa": 13149, + "zachodzą": 13150, + "Łódź": 13151, + "sposobów": 13152, + "tematy": 13153, + "przestęp": 13154, + "wyborczej": 13155, + "zagrani": 13156, + "Warszawę": 13157, + "Maryja": 13158, + "Sądzę": 13159, + "Radia": 13160, + "Urzę": 13161, + "nadzor": 13162, + "szansa": 13163, + "odpowiednich": 13164, + "dowia": 13165, + "Polskich": 13166, + "zasiada": 13167, + "mode": 13168, + "ocenić": 13169, + "nazw": 13170, + "pozwalają": 13171, + "ud": 13172, + "naju": 13173, + "olej": 13174, + "marzeń": 13175, + "jakość": 13176, + "przemocy": 13177, + "otwarta": 13178, + "zdarzają": 13179, + "Takich": 13180, + "Taką": 13181, + "nasto": 13182, + "zetk": 13183, + "przewyższa": 13184, + "łamach": 13185, + "drobny": 13186, + "Blisko": 13187, + "BY": 13188, + "DZIE": 13189, + "ogranicza": 13190, + "2003": 13191, + "śledztwa": 13192, + "Krótko": 13193, + "niepewny": 13194, + "uzyskał": 13195, + "profesora": 13196, + "Europej": 13197, + "cjo": 13198, + "Łą": 13199, + "zastępca": 13200, + "klep": 13201, + "zano": 13202, + "delikatnie": 13203, + "czość": 13204, + "niowych": 13205, + "lnemu": 13206, + "osiągnięcia": 13207, + "kultur": 13208, + "dzących": 13209, + "szonej": 13210, + "słucham": 13211, + "reformy": 13212, + "1991": 13213, + "Ri": 13214, + "misji": 13215, + "możności": 13216, + "Wciąż": 13217, + "określenia": 13218, + "Wyobraź": 13219, + "dliwie": 13220, + "pasz": 13221, + "lskiej": 13222, + "boles": 13223, + "jąłem": 13224, + "kochają": 13225, + "głej": 13226, + "Przyby": 13227, + "walczyli": 13228, + "kontra": 13229, + "wojennego": 13230, + "ino": 13231, + "zionych": 13232, + "krzą": 13233, + "gód": 13234, + "przypuszczać": 13235, + "połączenie": 13236, + "wydarzenia": 13237, + "konstrukcji": 13238, + "urzędnik": 13239, + "sady": 13240, + "przyjaciołom": 13241, + "rodzić": 13242, + "ludy": 13243, + "chary": 13244, + "zaopa": 13245, + "Śląska": 13246, + "dobrem": 13247, + "tł": 13248, + "oddycha": 13249, + "skoku": 13250, + "murzy": 13251, + "dowodem": 13252, + "prawdziwej": 13253, + "zatra": 13254, + "pozor": 13255, + "zapropo": 13256, + "ubranie": 13257, + "zasie": 13258, + "zauważyć": 13259, + "szó": 13260, + "balo": 13261, + "restauracji": 13262, + "rozkłada": 13263, + "zgubił": 13264, + "mokre": 13265, + "mun": 13266, + "żółta": 13267, + "Ele": 13268, + "teria": 13269, + "Znalazł": 13270, + "gnio": 13271, + "sojusz": 13272, + "Dobre": 13273, + "słabości": 13274, + "Towarzystwa": 13275, + "przymk": 13276, + "opowieści": 13277, + "niczą": 13278, + "zujący": 13279, + "proboszcz": 13280, + "gałę": 13281, + "gorące": 13282, + "zdjąć": 13283, + "Cztery": 13284, + "przebi": 13285, + "powszech": 13286, + "Marszałek": 13287, + "przytomnie": 13288, + "Chrystu": 13289, + "leśnym": 13290, + "wyprowadził": 13291, + "wsią": 13292, + "mowano": 13293, + "wczo": 13294, + "nacisnąć": 13295, + "przywio": 13296, + "żądał": 13297, + "zorcy": 13298, + "słyszałeś": 13299, + "odwaga": 13300, + "dajmy": 13301, + "wyką": 13302, + "nęłam": 13303, + "przeraża": 13304, + "usiadła": 13305, + "zwyczajem": 13306, + "główna": 13307, + "przyjeżdżał": 13308, + "obiadu": 13309, + "zwierzy": 13310, + "Chłopak": 13311, + "Okrę": 13312, + "stanowiło": 13313, + "żywą": 13314, + "żonaty": 13315, + "azjaty": 13316, + "wrz": 13317, + "ssu": 13318, + "najlepsza": 13319, + "kosza": 13320, + "złożona": 13321, + "ktokolwiek": 13322, + "zabawę": 13323, + "dowodził": 13324, + "senatora": 13325, + "czarnymi": 13326, + "cli": 13327, + "pozostały": 13328, + "dok": 13329, + "egzeku": 13330, + "szane": 13331, + "???": 13332, + "naciskiem": 13333, + "statki": 13334, + "kropli": 13335, + "puje": 13336, + "neta": 13337, + "zakochany": 13338, + "niezrozu": 13339, + "nieuf": 13340, + "muzyką": 13341, + "głośne": 13342, + "Tomasza": 13343, + "wspomaga": 13344, + "Szo": 13345, + "pasażerów": 13346, + "Spa": 13347, + "krzyży": 13348, + "kościo": 13349, + "uroczystość": 13350, + "łowicz": 13351, + "chorób": 13352, + "układa": 13353, + "zapowiedź": 13354, + "karto": 13355, + "przekazał": 13356, + "spiera": 13357, + "Wej": 13358, + "uprawnień": 13359, + "interesach": 13360, + "rachunku": 13361, + "złodzieje": 13362, + "pisane": 13363, + "grad": 13364, + "zachował": 13365, + "wdzięczna": 13366, + "narod": 13367, + "wróciły": 13368, + "danej": 13369, + "oczekiwanie": 13370, + "Prawdzi": 13371, + "źnia": 13372, + "świadczenia": 13373, + "wewnętrzny": 13374, + "pełnienie": 13375, + "wytrzy": 13376, + "dziadek": 13377, + "marcu": 13378, + "konkursie": 13379, + "wolnych": 13380, + "szkodę": 13381, + "Głów": 13382, + "grywał": 13383, + "wojskową": 13384, + "Wschodu": 13385, + "Obra": 13386, + "domowej": 13387, + "kobietami": 13388, + "drogich": 13389, + "wykonać": 13390, + "Jadwiga": 13391, + "Lep": 13392, + "odcię": 13393, + "wyklu": 13394, + "wymyśla": 13395, + "dodatek": 13396, + "towarzyszył": 13397, + "dobę": 13398, + "zauważyła": 13399, + "Klub": 13400, + "przestały": 13401, + "nazwą": 13402, + "przeżyć": 13403, + "Praca": 13404, + "borze": 13405, + "dynami": 13406, + "organów": 13407, + "trady": 13408, + "napój": 13409, + "wniosków": 13410, + "właściwe": 13411, + "transport": 13412, + "angiel": 13413, + "mroz": 13414, + "weszło": 13415, + "obietnic": 13416, + "szczęśliwe": 13417, + "zarobić": 13418, + "dostałem": 13419, + "stabi": 13420, + "Gospodar": 13421, + "uznali": 13422, + "projekcie": 13423, + "rysu": 13424, + "kierował": 13425, + "żądać": 13426, + "wyrazi": 13427, + "wrześniu": 13428, + "domi": 13429, + "obni": 13430, + "logiczny": 13431, + "Starego": 13432, + "waga": 13433, + "Zaj": 13434, + "Ostatecznie": 13435, + "błędów": 13436, + "błędy": 13437, + "Sądu": 13438, + "konserwa": 13439, + "wystawia": 13440, + "powierzchnię": 13441, + "Nor": 13442, + "typ": 13443, + "Kup": 13444, + "archi": 13445, + "kolano": 13446, + "bierzesz": 13447, + "wymyśli": 13448, + "produktów": 13449, + "fryzje": 13450, + "scenę": 13451, + "presji": 13452, + "óg": 13453, + "psem": 13454, + "Afryce": 13455, + "członka": 13456, + "puchar": 13457, + "Raczej": 13458, + "Świa": 13459, + "zacząłem": 13460, + "zapamię": 13461, + "nomi": 13462, + "Izby": 13463, + "Powa": 13464, + "początkach": 13465, + "lska": 13466, + "mniejszości": 13467, + "bestia": 13468, + "miany": 13469, + "nauczyciela": 13470, + "VAT": 13471, + "Został": 13472, + "niar": 13473, + "podano": 13474, + "apara": 13475, + "działają": 13476, + "odrzucenie": 13477, + "funkcje": 13478, + "Mag": 13479, + "trudnych": 13480, + "zdenerw": 13481, + "logia": 13482, + "określić": 13483, + "pogardą": 13484, + "klatki": 13485, + "zakres": 13486, + "truci": 13487, + "dyscyplinar": 13488, + "stosować": 13489, + "gospodarstwo": 13490, + "lary": 13491, + "sprawi": 13492, + "niarz": 13493, + "szczególne": 13494, + "miec": 13495, + "\")": 13496, + "splu": 13497, + "nurt": 13498, + "zasnąć": 13499, + "humoru": 13500, + "rzonej": 13501, + "obyczajów": 13502, + "ustrze": 13503, + "opłaca": 13504, + "mes": 13505, + "cierpienie": 13506, + "przyczynę": 13507, + "poeta": 13508, + "wersja": 13509, + "fory": 13510, + "kijem": 13511, + "absolu": 13512, + "uważasz": 13513, + "Roku": 13514, + "miłą": 13515, + "propozycje": 13516, + "brater": 13517, + "ohy": 13518, + "Postanowił": 13519, + "nickiej": 13520, + "rodów": 13521, + "krzyczy": 13522, + "ope": 13523, + "pri": 13524, + "pale": 13525, + "Jakaś": 13526, + "żką": 13527, + "odpar": 13528, + "herbaty": 13529, + "zapamiętał": 13530, + "Bal": 13531, + "ńka": 13532, + "pają": 13533, + "niebieskich": 13534, + "Niedawno": 13535, + "ier": 13536, + "zimne": 13537, + "postoju": 13538, + "czma": 13539, + "!...": 13540, + "Przypomni": 13541, + "wzywał": 13542, + "wyse": 13543, + "zainteres": 13544, + "ben": 13545, + "kraty": 13546, + "ulica": 13547, + "zabłą": 13548, + "kieliszek": 13549, + "Lek": 13550, + "ramy": 13551, + "zginę": 13552, + "taras": 13553, + "potrzebę": 13554, + "przerażony": 13555, + "Gdzieś": 13556, + "poszu": 13557, + "trudu": 13558, + "następnym": 13559, + "zmęczona": 13560, + "stość": 13561, + "Miejsce": 13562, + "rzego": 13563, + "Słucham": 13564, + "rączkę": 13565, + "bani": 13566, + "zaprosi": 13567, + "zwanej": 13568, + "Parlamentarnego": 13569, + "ńcom": 13570, + "chore": 13571, + "zamkniętymi": 13572, + "fawory": 13573, + "zieloną": 13574, + "Prosi": 13575, + "Boję": 13576, + "łda": 13577, + "wezwać": 13578, + "rozbiera": 13579, + "przywieźli": 13580, + "wsiadł": 13581, + "Benedykta": 13582, + "dozwo": 13583, + "Mężczyzna": 13584, + "pszenicy": 13585, + "poty": 13586, + "XI": 13587, + "Jakoś": 13588, + "Podo": 13589, + "uś": 13590, + "gotowość": 13591, + "bezwła": 13592, + "urodza": 13593, + "paliw": 13594, + "tymczas": 13595, + "Zupełnie": 13596, + "zabitych": 13597, + "rozmawiała": 13598, + "Francuzów": 13599, + "podawać": 13600, + "powsze": 13601, + "autobus": 13602, + "przestali": 13603, + "obar": 13604, + "wnioskiem": 13605, + "jesie": 13606, + "saria": 13607, + "mieszkali": 13608, + "przebywał": 13609, + "pokrywa": 13610, + "niaka": 13611, + "grzyby": 13612, + "lokal": 13613, + "Janem": 13614, + "Ple": 13615, + "nieznany": 13616, + "pełny": 13617, + "groch": 13618, + "sim": 13619, + "nieznanych": 13620, + "kucha": 13621, + "rannego": 13622, + "rodowi": 13623, + "kierowców": 13624, + "zielony": 13625, + "wyobraź": 13626, + "Mając": 13627, + "skargę": 13628, + "osobami": 13629, + "punkcie": 13630, + "upadek": 13631, + "śladów": 13632, + "Forum": 13633, + "przybyłych": 13634, + "posto": 13635, + "Jur": 13636, + "świąte": 13637, + "gałęzia": 13638, + "Rów": 13639, + "północnej": 13640, + "Takim": 13641, + "wojenny": 13642, + "Bożej": 13643, + "powstają": 13644, + "kres": 13645, + "WS": 13646, + "malował": 13647, + "Mod": 13648, + "bary": 13649, + "jadący": 13650, + "Olbrzy": 13651, + "lant": 13652, + "ustępu": 13653, + "wystrze": 13654, + "kończą": 13655, + "dziura": 13656, + "samorządu": 13657, + "siedziby": 13658, + "Sławomir": 13659, + "ofe": 13660, + "pokoleń": 13661, + "Wszystkich": 13662, + "odpowiem": 13663, + "czerwono": 13664, + "wszelkiej": 13665, + "Ve": 13666, + "czterema": 13667, + "Skarb": 13668, + "Ża": 13669, + "alnym": 13670, + "Rynku": 13671, + "95": 13672, + "chaos": 13673, + "mawiali": 13674, + "silna": 13675, + "wypadało": 13676, + "polowania": 13677, + "odkąd": 13678, + "natrę": 13679, + "wstrząsa": 13680, + "kowano": 13681, + "żności": 13682, + "pozbawienia": 13683, + ");": 13684, + "mecze": 13685, + "teo": 13686, + "publiczną": 13687, + "Śląsk": 13688, + "nadaje": 13689, + "przetarg": 13690, + "alar": 13691, + "październiku": 13692, + "warszawskim": 13693, + "zabezpieczenia": 13694, + "podejmuje": 13695, + "dotychczasowych": 13696, + "finans": 13697, + "kacji": 13698, + "Cel": 13699, + "miesięcznie": 13700, + "zyskał": 13701, + "najpiękniejsze": 13702, + "ira": 13703, + "kredyt": 13704, + "poważnym": 13705, + "łowe": 13706, + "niewielu": 13707, + "niebieski": 13708, + "zimną": 13709, + "specyfi": 13710, + "Lewicy": 13711, + "cum": 13712, + "ludz": 13713, + "ogólnie": 13714, + "utrzymuje": 13715, + "karta": 13716, + "organ": 13717, + "awans": 13718, + "działaczy": 13719, + "zajmują": 13720, + "Pieniądze": 13721, + "ologi": 13722, + "zakładów": 13723, + "niania": 13724, + "dokumentu": 13725, + "lnia": 13726, + "użytku": 13727, + "wyższą": 13728, + "odwoła": 13729, + "elementy": 13730, + "okazja": 13731, + "wierzysz": 13732, + "seks": 13733, + "środowisku": 13734, + "popełnił": 13735, + "gruba": 13736, + "Chro": 13737, + "trakt": 13738, + "plotki": 13739, + "prawidłowo": 13740, + "demokracji": 13741, + "kontro": 13742, + "wprowadzenia": 13743, + "nastawi": 13744, + "gają": 13745, + "rozprawy": 13746, + "Dopóki": 13747, + "oprac": 13748, + "dyskusja": 13749, + "amerykańskiego": 13750, + "turę": 13751, + "logi": 13752, + "Bry": 13753, + "stanowisk": 13754, + "kapi": 13755, + "Trzeci": 13756, + "centra": 13757, + "katoli": 13758, + "misty": 13759, + "pozio": 13760, + "Nowak": 13761, + "zdecydował": 13762, + "narzu": 13763, + "osiemdziesiąt": 13764, + "żeg": 13765, + "wykorzystać": 13766, + "kilo": 13767, + "stopień": 13768, + "poni": 13769, + "opisy": 13770, + "funkcjonowania": 13771, + "Pokój": 13772, + "myślenie": 13773, + "poparcia": 13774, + "sprawami": 13775, + "ulubio": 13776, + "jechaliśmy": 13777, + "klubie": 13778, + "rozpoczę": 13779, + "Jac": 13780, + "BO": 13781, + "Armii": 13782, + "amerykańskiej": 13783, + "Antoni": 13784, + "nadmiar": 13785, + "ponadto": 13786, + "doch": 13787, + "poprzek": 13788, + "bliskie": 13789, + "francuski": 13790, + "gdziekolwiek": 13791, + "widmo": 13792, + "tańcu": 13793, + "Zauwa": 13794, + "twórca": 13795, + "idziemy": 13796, + "postanowienia": 13797, + "wyznawców": 13798, + "widowiska": 13799, + "epoki": 13800, + "Fra": 13801, + "Historia": 13802, + "talent": 13803, + "wolnego": 13804, + "Ką": 13805, + "spry": 13806, + "rozważa": 13807, + "podziękować": 13808, + "stworzenie": 13809, + "ważnym": 13810, + "jednakowo": 13811, + "Szkół": 13812, + "aposto": 13813, + "kamienne": 13814, + "miejskie": 13815, + "ścież": 13816, + "Ham": 13817, + "zastawi": 13818, + "spię": 13819, + "spręży": 13820, + "mokry": 13821, + "zaniepokoj": 13822, + "glę": 13823, + "szczątki": 13824, + "daty": 13825, + "mozo": 13826, + "żnik": 13827, + "toczyła": 13828, + "zajmu": 13829, + "wizytę": 13830, + "uczony": 13831, + "Wrócił": 13832, + "Zja": 13833, + "niz": 13834, + "Chcąc": 13835, + "cyny": 13836, + "spadły": 13837, + "kuchen": 13838, + "zama": 13839, + "zgor": 13840, + "przedstawiał": 13841, + "blado": 13842, + "nader": 13843, + "pojazdów": 13844, + "azg": 13845, + "bezrobotnych": 13846, + "samodzie": 13847, + "Europa": 13848, + "szafy": 13849, + "chrześcijaństwa": 13850, + "cent": 13851, + "czytel": 13852, + "świadka": 13853, + "wyrazu": 13854, + "odległych": 13855, + "sym": 13856, + "tało": 13857, + "Czę": 13858, + "krowy": 13859, + "następnej": 13860, + "śmia": 13861, + "ziół": 13862, + "córe": 13863, + "ulicą": 13864, + "obrzę": 13865, + "grą": 13866, + "Zer": 13867, + "dbał": 13868, + "resztą": 13869, + "aa": 13870, + "panto": 13871, + "gadają": 13872, + "westchnęła": 13873, + "wstać": 13874, + "określonej": 13875, + "zwar": 13876, + "słupy": 13877, + "równać": 13878, + "odbija": 13879, + "niedobrze": 13880, + "dziar": 13881, + "wschodnich": 13882, + "franków": 13883, + "minęła": 13884, + "ogon": 13885, + "lubu": 13886, + "Warszawą": 13887, + "niezwłocznie": 13888, + "Drzwi": 13889, + "urodziła": 13890, + "łatwa": 13891, + "gale": 13892, + "dostrzec": 13893, + "wnętrzu": 13894, + "rowu": 13895, + "Rzecznik": 13896, + "daniem": 13897, + "zamiarów": 13898, + "mel": 13899, + "pociągnąć": 13900, + "herba": 13901, + "powiedziałeś": 13902, + "dowiedzieliśmy": 13903, + "wzdry": 13904, + "zalega": 13905, + "ZY": 13906, + "aut": 13907, + "Świata": 13908, + "dojrze": 13909, + "świadczeń": 13910, + "ukazuje": 13911, + "ratow": 13912, + "ogłoszenia": 13913, + "trasie": 13914, + "porą": 13915, + "Ger": 13916, + "Poznania": 13917, + "udzieli": 13918, + "męski": 13919, + "zręcznie": 13920, + "tacje": 13921, + "Em": 13922, + "urzędy": 13923, + "chorym": 13924, + "Rodzi": 13925, + "wyzywa": 13926, + "chodzie": 13927, + "powiedzmy": 13928, + "przeciąg": 13929, + "dotyka": 13930, + "anonim": 13931, + "SI": 13932, + "przywoła": 13933, + "spełnienia": 13934, + "skre": 13935, + "kościołów": 13936, + "Pytam": 13937, + "humo": 13938, + "zarzut": 13939, + "dzisiejszego": 13940, + "cznicy": 13941, + "wyścig": 13942, + "start": 13943, + "żan": 13944, + "pomysłów": 13945, + "przemawiał": 13946, + "cam": 13947, + "zawiadomi": 13948, + "zwło": 13949, + "rozrywki": 13950, + "głosować": 13951, + "Lepper": 13952, + "pozwolą": 13953, + "należności": 13954, + "wylot": 13955, + "rody": 13956, + "przegrał": 13957, + "przepisami": 13958, + "wystawę": 13959, + "tet": 13960, + "letnich": 13961, + "kradzieży": 13962, + "powstało": 13963, + "próba": 13964, + "towie": 13965, + "finansowe": 13966, + "99": 13967, + "okaz": 13968, + "egzekucji": 13969, + "rozwiąza": 13970, + "załatwić": 13971, + "tańczy": 13972, + "właścicieli": 13973, + "średniowie": 13974, + "zupeł": 13975, + "Komitet": 13976, + "działał": 13977, + "RI": 13978, + "wejściem": 13979, + "gwaran": 13980, + "ństwu": 13981, + "stroną": 13982, + "fina": 13983, + "poważna": 13984, + "zmarła": 13985, + "Kli": 13986, + "szefem": 13987, + "wykorzysta": 13988, + "zbudowany": 13989, + "maszyn": 13990, + "zmieniać": 13991, + "powodem": 13992, + "Profesor": 13993, + "Woje": 13994, + "mediów": 13995, + "musiałby": 13996, + "stacja": 13997, + "uczeń": 13998, + "oczekiwa": 13999, + "dziennikar": 14000, + "wyznał": 14001, + "UOP": 14002, + "pensji": 14003, + "Pomocy": 14004, + "kolorowe": 14005, + "Henry": 14006, + "litery": 14007, + "materiału": 14008, + "zasi": 14009, + "dostarcza": 14010, + "określi": 14011, + "słow": 14012, + "partą": 14013, + "spróbować": 14014, + "przewodnik": 14015, + "wspólnej": 14016, + "aktual": 14017, + "zewnętrz": 14018, + "prywatny": 14019, + "mężowi": 14020, + "rzadkie": 14021, + "not": 14022, + "zarejest": 14023, + "obrazi": 14024, + "ładną": 14025, + "CIE": 14026, + "CY": 14027, + "więź": 14028, + "pytaniem": 14029, + "pazu": 14030, + "płyty": 14031, + "najbliższe": 14032, + "Ti": 14033, + "dowódcy": 14034, + "pracujących": 14035, + "rowicza": 14036, + "skupia": 14037, + "walczy": 14038, + "niezależ": 14039, + "koncep": 14040, + "posiadanie": 14041, + "istotne": 14042, + "obejmu": 14043, + "zagad": 14044, + "skromnie": 14045, + "Polaka": 14046, + "intelektual": 14047, + "powszechnego": 14048, + "dowodzi": 14049, + "Francuzi": 14050, + "posiedzenia": 14051, + "konkretnie": 14052, + "ER": 14053, + "wyrywa": 14054, + "stosowania": 14055, + "Chodziło": 14056, + "tematu": 14057, + "Pytanie": 14058, + "tałem": 14059, + "Przera": 14060, + "Robo": 14061, + "szczegół": 14062, + "skraju": 14063, + "okolicznościach": 14064, + "wom": 14065, + "powiadać": 14066, + "rzadziej": 14067, + "łując": 14068, + "liter": 14069, + "postacią": 14070, + "filmie": 14071, + "leków": 14072, + "Zato": 14073, + "lstwa": 14074, + "wojskami": 14075, + "goń": 14076, + "szmat": 14077, + "grubo": 14078, + "poległych": 14079, + "poszukiwa": 14080, + "ciany": 14081, + "cudowne": 14082, + "okrąg": 14083, + "Kla": 14084, + "ślij": 14085, + "zapisy": 14086, + "kas": 14087, + "bionych": 14088, + "łania": 14089, + "naturę": 14090, + "spoczywa": 14091, + "podwo": 14092, + "waka": 14093, + "opada": 14094, + "ałami": 14095, + "szybkim": 14096, + "gimnazjum": 14097, + "troje": 14098, + "kartkę": 14099, + "powodzenia": 14100, + "az": 14101, + "Agnieszka": 14102, + "pkę": 14103, + "Spotka": 14104, + "spadek": 14105, + "błoto": 14106, + "wolną": 14107, + "zajmowała": 14108, + "obowiązuje": 14109, + "Bą": 14110, + "napię": 14111, + "szeć": 14112, + "poruszyć": 14113, + "święt": 14114, + "szerokich": 14115, + "padną": 14116, + "przyjemnie": 14117, + "wypraw": 14118, + "czwo": 14119, + "wstrzymało": 14120, + "mówmy": 14121, + "darz": 14122, + "pojedziemy": 14123, + "Małgo": 14124, + "zimie": 14125, + "hołd": 14126, + "Mogą": 14127, + "dorę": 14128, + "zero": 14129, + "złożyli": 14130, + "sobo": 14131, + "śnięty": 14132, + "Płocka": 14133, + "Agencja": 14134, + "zabro": 14135, + "krów": 14136, + "mierzył": 14137, + "gospodyni": 14138, + "pokazywać": 14139, + "okrętu": 14140, + "Urba": 14141, + "stroje": 14142, + "zamknęła": 14143, + "spodziewali": 14144, + "bag": 14145, + "ministrze": 14146, + "podróżni": 14147, + "bałem": 14148, + "zwykłe": 14149, + "Siedzi": 14150, + "owoców": 14151, + "lądu": 14152, + "talerz": 14153, + "rodzinnych": 14154, + "Węgier": 14155, + "przepeł": 14156, + "pijani": 14157, + "działu": 14158, + "lację": 14159, + "Kło": 14160, + "Dolnym": 14161, + "bliskim": 14162, + "taniej": 14163, + "lonu": 14164, + "worki": 14165, + "dywa": 14166, + "sylwet": 14167, + "więzienie": 14168, + "wyczu": 14169, + "atmosfery": 14170, + "żyłam": 14171, + "obrońcy": 14172, + "dzielny": 14173, + "dawcy": 14174, + "długiego": 14175, + "obca": 14176, + "kłopotu": 14177, + "ras": 14178, + "zrobią": 14179, + "forum": 14180, + "Berlinie": 14181, + "bezpiecze": 14182, + "190": 14183, + "gazu": 14184, + "Gdańsk": 14185, + "przemoc": 14186, + "konce": 14187, + "nadzoru": 14188, + "warty": 14189, + "należących": 14190, + "senatorowie": 14191, + "powtórzyć": 14192, + "zwiedza": 14193, + "galerii": 14194, + "butelek": 14195, + "szam": 14196, + "prowadzony": 14197, + "que": 14198, + "rozsta": 14199, + "leżący": 14200, + "Janek": 14201, + "powitanie": 14202, + "zapewnił": 14203, + "isz": 14204, + "Broni": 14205, + "przybyły": 14206, + "łatwe": 14207, + "żowe": 14208, + "bieniem": 14209, + "terenu": 14210, + "niespodziewanie": 14211, + "Przypomnijmy": 14212, + "klimat": 14213, + "telewizor": 14214, + "Tacy": 14215, + "poma": 14216, + "gara": 14217, + "PZU": 14218, + "gotować": 14219, + "wymienić": 14220, + "widzieliśmy": 14221, + "Premier": 14222, + "Moc": 14223, + "uderzyło": 14224, + "Wierzę": 14225, + "auta": 14226, + "mery": 14227, + "koncer": 14228, + "zamiesza": 14229, + "wyższego": 14230, + "mądrzej": 14231, + "nosie": 14232, + "sąsiedzi": 14233, + "wywar": 14234, + "dziejów": 14235, + "letnim": 14236, + "pistoletu": 14237, + "skrzydłach": 14238, + "SY": 14239, + "wyjście": 14240, + "Służby": 14241, + "Muzy": 14242, + "udała": 14243, + "modlitwa": 14244, + "41": 14245, + "scha": 14246, + "właściciele": 14247, + "Ilu": 14248, + "rozdziela": 14249, + "wybud": 14250, + "kredy": 14251, + "wprowadzenie": 14252, + "zezwolenia": 14253, + "poglądów": 14254, + "kwo": 14255, + "wyjaśnienia": 14256, + "kwiatu": 14257, + "Leszka": 14258, + "tajemnicą": 14259, + "wyższej": 14260, + "zjawiska": 14261, + "egzamin": 14262, + "Wiesław": 14263, + "niczych": 14264, + "Rosjanie": 14265, + "przeprasza": 14266, + "funduszy": 14267, + "znajdować": 14268, + "logicznych": 14269, + "etap": 14270, + "łączą": 14271, + "używać": 14272, + "profesjona": 14273, + "En": 14274, + "wciąg": 14275, + "osiągnąć": 14276, + "żyjący": 14277, + "prawdziwych": 14278, + "spróbu": 14279, + "szkołę": 14280, + "Jakieś": 14281, + "kozła": 14282, + "CIA": 14283, + "Będziemy": 14284, + "pańskim": 14285, + "zeszłego": 14286, + "zabiega": 14287, + "któregoś": 14288, + "kupiłem": 14289, + "nowania": 14290, + "Wios": 14291, + "Mężczyźni": 14292, + "promo": 14293, + "1992": 14294, + "międzynarodowych": 14295, + "fek": 14296, + "Edward": 14297, + "porce": 14298, + "puszczono": 14299, + "reguły": 14300, + "podpisał": 14301, + "dysz": 14302, + "GI": 14303, + "Wybor": 14304, + "opinie": 14305, + "odwiedza": 14306, + "wymo": 14307, + "interesy": 14308, + "Kim": 14309, + "ü": 14310, + "1989": 14311, + "próbu": 14312, + "pogląd": 14313, + "filozofii": 14314, + "anali": 14315, + "ero": 14316, + "rośliny": 14317, + "myślam": 14318, + "lanej": 14319, + "grupą": 14320, + "zujących": 14321, + "Pozwoli": 14322, + "pracowała": 14323, + "żnego": 14324, + "roma": 14325, + "naczelny": 14326, + "amu": 14327, + "zione": 14328, + "Kana": 14329, + "udzielić": 14330, + "pozornie": 14331, + "wątpli": 14332, + "odmiany": 14333, + "kujących": 14334, + "kolejnego": 14335, + "Osob": 14336, + "obszar": 14337, + "konsekwencje": 14338, + "biblioteki": 14339, + "wczym": 14340, + "wydają": 14341, + "tworząc": 14342, + "zabezpieczyć": 14343, + "wytwor": 14344, + "artykuły": 14345, + "Wszędzie": 14346, + "autorów": 14347, + "Sala": 14348, + "uznanie": 14349, + "pryncy": 14350, + "dziele": 14351, + "jarz": 14352, + "bisku": 14353, + "pszczoły": 14354, + "młodo": 14355, + "spadło": 14356, + "roda": 14357, + "Francja": 14358, + "lampa": 14359, + "obci": 14360, + "zaśmiał": 14361, + "Kwi": 14362, + "lampy": 14363, + "saty": 14364, + "hotel": 14365, + "bię": 14366, + "bliskich": 14367, + "trzymam": 14368, + "tamto": 14369, + "środowisko": 14370, + "kolegi": 14371, + "sferze": 14372, + "sla": 14373, + "sztyw": 14374, + "kancelarii": 14375, + "posiedzenie": 14376, + "brą": 14377, + "Wspó": 14378, + "spotykał": 14379, + "zamoż": 14380, + "Ład": 14381, + "zarzuty": 14382, + "wywoły": 14383, + "obowiązany": 14384, + "sanie": 14385, + "dziny": 14386, + "trafili": 14387, + "bolą": 14388, + "rzoną": 14389, + "linię": 14390, + "Anio": 14391, + "propo": 14392, + "przymus": 14393, + "wysiłku": 14394, + "Warszawskiego": 14395, + "teorii": 14396, + "założenia": 14397, + "??": 14398, + "nió": 14399, + "wyz": 14400, + "energia": 14401, + "odwróciła": 14402, + "szłam": 14403, + "ćwier": 14404, + "bliź": 14405, + "lód": 14406, + "szpil": 14407, + "śniadaniu": 14408, + "smutną": 14409, + "mowi": 14410, + "kłych": 14411, + "Siedział": 14412, + "szewi": 14413, + "cztere": 14414, + "wódki": 14415, + "opusto": 14416, + "licytacji": 14417, + "gonie": 14418, + "szlaf": 14419, + "Byłbym": 14420, + "zagrozi": 14421, + "ala": 14422, + "wczorajszej": 14423, + "śmiertelnych": 14424, + "papierosów": 14425, + "wający": 14426, + "Chwilę": 14427, + "wyższa": 14428, + "nabożeństwa": 14429, + "ławki": 14430, + "gładko": 14431, + "wizeru": 14432, + "Gość": 14433, + "grubą": 14434, + "nona": 14435, + "47": 14436, + "posiłek": 14437, + "wnej": 14438, + "oglądając": 14439, + "dziury": 14440, + "rozi": 14441, + "koresponden": 14442, + "zaszedł": 14443, + "gne": 14444, + "dwiema": 14445, + "Pierw": 14446, + "popar": 14447, + "tyn": 14448, + "stwier": 14449, + "tyce": 14450, + "zbóż": 14451, + "okręgu": 14452, + "arki": 14453, + "Ciągle": 14454, + "dności": 14455, + "posłuchać": 14456, + "łen": 14457, + "kazuje": 14458, + "sprawiedliwy": 14459, + "liga": 14460, + "najgorzej": 14461, + "pocisków": 14462, + "gatunków": 14463, + "toku": 14464, + "koloru": 14465, + "chód": 14466, + "Spotkanie": 14467, + "południem": 14468, + "galo": 14469, + "gospodarzy": 14470, + "kalendarz": 14471, + "ownego": 14472, + "SE": 14473, + "wszym": 14474, + "Gorą": 14475, + "niepokoi": 14476, + "mlekiem": 14477, + "Przyjechał": 14478, + "turnieju": 14479, + "zebranych": 14480, + "usiąść": 14481, + "kończyła": 14482, + "umiała": 14483, + "ruchami": 14484, + "gatu": 14485, + "poszedłem": 14486, + "przechowy": 14487, + "prostego": 14488, + "Żona": 14489, + "Alba": 14490, + "wir": 14491, + "pogodzić": 14492, + "Gości": 14493, + "Panem": 14494, + "Nowi": 14495, + "wstępu": 14496, + "wyobraża": 14497, + "Park": 14498, + "Stefana": 14499, + "dąży": 14500, + "maru": 14501, + "trum": 14502, + "ćwiczeń": 14503, + "soboty": 14504, + "składają": 14505, + "monoton": 14506, + "nagród": 14507, + "turystów": 14508, + "zapytałem": 14509, + "trosz": 14510, + "sklepy": 14511, + "rkę": 14512, + "rządowi": 14513, + "potencja": 14514, + "poleciał": 14515, + "Austria": 14516, + "mądra": 14517, + "porozmawiać": 14518, + "fron": 14519, + "próbuje": 14520, + "Stowarzyszenia": 14521, + "prawic": 14522, + "wymagania": 14523, + "pisywał": 14524, + "napisała": 14525, + "uzdrowi": 14526, + "przybyło": 14527, + "publikacji": 14528, + "zienia": 14529, + "zawodowe": 14530, + "znaczna": 14531, + "absolutnie": 14532, + "kontrakt": 14533, + "zyskać": 14534, + "43": 14535, + "stad": 14536, + "fami": 14537, + "poproszę": 14538, + "zginęli": 14539, + "wystarczyło": 14540, + "upro": 14541, + "Wspom": 14542, + "połączeniu": 14543, + "igrzysk": 14544, + "państwowe": 14545, + "Komendy": 14546, + "komór": 14547, + "ONZ": 14548, + "kupiła": 14549, + "Mieczysław": 14550, + "sfe": 14551, + "zaciąga": 14552, + "znanego": 14553, + "podanie": 14554, + "role": 14555, + "wery": 14556, + "opozy": 14557, + "opozycji": 14558, + "przewodniczącego": 14559, + "kanału": 14560, + "organiza": 14561, + "smar": 14562, + "powych": 14563, + "śru": 14564, + "niewielkie": 14565, + "bliskiej": 14566, + "ulgę": 14567, + "dzwonią": 14568, + "kontynu": 14569, + "Wprost": 14570, + "odeszli": 14571, + "zgodą": 14572, + "Wyborczej": 14573, + "finansowej": 14574, + "Katowicach": 14575, + "aktyw": 14576, + "Toruniu": 14577, + "danego": 14578, + "dyspozycji": 14579, + "odły": 14580, + "efektyw": 14581, + "rując": 14582, + "potrzebują": 14583, + "tryb": 14584, + "dujemy": 14585, + "dzisiejszej": 14586, + "boje": 14587, + "Moi": 14588, + "żałuję": 14589, + "niespokojny": 14590, + "poczty": 14591, + "zarzutów": 14592, + "wyższym": 14593, + "pian": 14594, + "TU": 14595, + "dokumenta": 14596, + "wyraził": 14597, + "uczestni": 14598, + "Wydziału": 14599, + "serwi": 14600, + "ńczycy": 14601, + "album": 14602, + "Hiszpanii": 14603, + "nuję": 14604, + "Prezydenta": 14605, + "Szkole": 14606, + "rio": 14607, + "zagraża": 14608, + "wydru": 14609, + "serio": 14610, + "prawdopodobne": 14611, + "polityczna": 14612, + "189": 14613, + "likwidacji": 14614, + "pokole": 14615, + "czytam": 14616, + "systemie": 14617, + "tywne": 14618, + "emocjona": 14619, + "niezwykłym": 14620, + "Kowa": 14621, + "Potę": 14622, + "ogólne": 14623, + "tnią": 14624, + "jakiekolwiek": 14625, + "kłady": 14626, + "opóź": 14627, + "przemiany": 14628, + "osobiste": 14629, + "przenika": 14630, + "analiz": 14631, + "''": 14632, + "Tłuma": 14633, + "początkowo": 14634, + "znale": 14635, + "błysk": 14636, + "istnienie": 14637, + "budzą": 14638, + "obna": 14639, + "ceremonii": 14640, + "konflikt": 14641, + "Kijowie": 14642, + "przywró": 14643, + "prywatne": 14644, + "pokolenie": 14645, + "zrobienia": 14646, + "drewnianych": 14647, + "siej": 14648, + "zesta": 14649, + "pustą": 14650, + "ciągi": 14651, + "straj": 14652, + "Włoch": 14653, + "malowane": 14654, + "zdolność": 14655, + "przekra": 14656, + "czości": 14657, + "restaura": 14658, + "przymru": 14659, + "czącego": 14660, + "komisarz": 14661, + "kapitana": 14662, + "śmiertelnie": 14663, + "syg": 14664, + "skierowa": 14665, + "rezerw": 14666, + "aparat": 14667, + "Jorku": 14668, + "Czarne": 14669, + "doczekać": 14670, + "poszukiwaniu": 14671, + "przeżył": 14672, + "mkę": 14673, + "wychodząc": 14674, + "skompli": 14675, + "mówione": 14676, + "wypadła": 14677, + "zdech": 14678, + "kluczem": 14679, + "auten": 14680, + "nadchodzą": 14681, + "obrazem": 14682, + "ober": 14683, + "parsk": 14684, + "Kuba": 14685, + "melod": 14686, + "milczała": 14687, + "boha": 14688, + "stości": 14689, + "”?": 14690, + "sporu": 14691, + "ginął": 14692, + "wdowa": 14693, + "zimę": 14694, + "rozchy": 14695, + "zdziwiła": 14696, + "patrzyłem": 14697, + "wygodnie": 14698, + "zwierzyny": 14699, + "dumy": 14700, + "Mniej": 14701, + "złapał": 14702, + "przewrócił": 14703, + "psami": 14704, + "groszy": 14705, + "rtę": 14706, + "prymas": 14707, + "mundur": 14708, + "kapli": 14709, + "jedz": 14710, + "rozumiała": 14711, + "zwolni": 14712, + "Przyszła": 14713, + "Stare": 14714, + "staniesz": 14715, + "wnych": 14716, + "współczucia": 14717, + "dzwonek": 14718, + "zjechał": 14719, + "dowana": 14720, + "stko": 14721, + "róży": 14722, + "://": 14723, + "http": 14724, + "szyją": 14725, + "uchodzi": 14726, + "porządnie": 14727, + "wszczyna": 14728, + "papu": 14729, + "krakowskiego": 14730, + "Rozpoczę": 14731, + "spełniać": 14732, + "Biedny": 14733, + "lca": 14734, + "kulą": 14735, + "granat": 14736, + "szczelnie": 14737, + "zdobycia": 14738, + "czytanie": 14739, + "Er": 14740, + "szukała": 14741, + "przypominać": 14742, + "szlakiem": 14743, + "zakazu": 14744, + "lują": 14745, + "kompletnie": 14746, + "lipcu": 14747, + "przewro": 14748, + "łagodny": 14749, + "Zespołu": 14750, + "tywa": 14751, + "Rozmowa": 14752, + "powitał": 14753, + "park": 14754, + "oty": 14755, + "rejestru": 14756, + "loga": 14757, + "180": 14758, + "przycze": 14759, + "asyste": 14760, + "stwierdzono": 14761, + "wymiany": 14762, + "średnich": 14763, + "nomina": 14764, + "wszelkimi": 14765, + "Rafał": 14766, + "mp": 14767, + "towaru": 14768, + "tempera": 14769, + "Górze": 14770, + "odwiedziny": 14771, + "alei": 14772, + "skierowane": 14773, + "omija": 14774, + "wejściu": 14775, + "wróciłem": 14776, + "Banku": 14777, + "powszechnej": 14778, + "najdłużej": 14779, + "czworo": 14780, + "niedziela": 14781, + "archite": 14782, + "ważą": 14783, + "japo": 14784, + "fika": 14785, + "kondygna": 14786, + "msza": 14787, + "zaczer": 14788, + "niebezpiecznie": 14789, + "głasza": 14790, + "rozli": 14791, + "gabinet": 14792, + "zuży": 14793, + "Szczecinie": 14794, + "załoga": 14795, + "reklam": 14796, + "ustawia": 14797, + "laboratorium": 14798, + "odwołać": 14799, + "warszta": 14800, + "dzące": 14801, + "Kielcach": 14802, + "zka": 14803, + "szczegółów": 14804, + "wymyślił": 14805, + "przyczyna": 14806, + "obieca": 14807, + "wyrzuty": 14808, + "zają": 14809, + "Demo": 14810, + "Małgorza": 14811, + "szok": 14812, + "rzecznika": 14813, + "Bałty": 14814, + "wstępie": 14815, + "zwolnienia": 14816, + "Wię": 14817, + "ekipy": 14818, + "martwych": 14819, + "szma": 14820, + "1980": 14821, + "czułem": 14822, + "agen": 14823, + "świadom": 14824, + "artykułu": 14825, + "lizację": 14826, + "wzięły": 14827, + "nato": 14828, + "600": 14829, + "poinfor": 14830, + "doprowadzi": 14831, + "energią": 14832, + "murze": 14833, + "niedosta": 14834, + "siedemdziesiąt": 14835, + "53": 14836, + "nictwem": 14837, + "sensa": 14838, + "Współ": 14839, + "wspaniałej": 14840, + "roczne": 14841, + "osiedli": 14842, + "węże": 14843, + "czaszki": 14844, + "budżetowej": 14845, + "Mille": 14846, + "ane": 14847, + "polity": 14848, + "wypowiedział": 14849, + "produkty": 14850, + "Wschod": 14851, + "pacjent": 14852, + "osobowości": 14853, + "udzielił": 14854, + "mowanych": 14855, + "spodziewałem": 14856, + "Zgoda": 14857, + "lidze": 14858, + "as": 14859, + "rowało": 14860, + "pismem": 14861, + "lepsi": 14862, + "konstytucji": 14863, + "Zebra": 14864, + "elementem": 14865, + "ustalenia": 14866, + "wybranych": 14867, + "pomyśla": 14868, + "najbliżej": 14869, + "sporządza": 14870, + "użytk": 14871, + "Gę": 14872, + "rolu": 14873, + "lewe": 14874, + "artystów": 14875, + "hałaśli": 14876, + "muzyce": 14877, + "bieliznę": 14878, + "nadmier": 14879, + "umysłu": 14880, + "God": 14881, + "emery": 14882, + "życzenie": 14883, + "Uważam": 14884, + "łodzie": 14885, + "dziale": 14886, + "rty": 14887, + "sprostać": 14888, + "butelkę": 14889, + "Bułgarii": 14890, + "Medy": 14891, + "wyróż": 14892, + "woka": 14893, + "księg": 14894, + "Przekona": 14895, + "zawarte": 14896, + "wani": 14897, + "niesłychanie": 14898, + "świetne": 14899, + "Najwięcej": 14900, + "rosyjskiego": 14901, + "zagrożenie": 14902, + "uty": 14903, + "moralne": 14904, + "komuna": 14905, + "zbudować": 14906, + "odnosi": 14907, + "stałej": 14908, + "decyduje": 14909, + "naru": 14910, + "równowagi": 14911, + "Warsza": 14912, + "niemiecka": 14913, + "menu": 14914, + "dokonuje": 14915, + "przyrodni": 14916, + "fragmenty": 14917, + "turą": 14918, + "nowały": 14919, + "ćwierć": 14920, + "karz": 14921, + "rskiej": 14922, + "niższych": 14923, + "polo": 14924, + "stwierdzić": 14925, + "teksty": 14926, + "ogólnego": 14927, + "jskim": 14928, + "Eli": 14929, + "punktem": 14930, + "Oko": 14931, + "Los": 14932, + "wpływa": 14933, + "Ist": 14934, + "wieczności": 14935, + "produkcję": 14936, + "kontrowersyj": 14937, + "Fre": 14938, + "świece": 14939, + "zarabia": 14940, + "idio": 14941, + "depre": 14942, + "otoczenia": 14943, + "Same": 14944, + "sytuacjach": 14945, + "ludzkość": 14946, + "?)": 14947, + "ponosi": 14948, + "epo": 14949, + "skłonności": 14950, + "top": 14951, + "należałoby": 14952, + "leczenia": 14953, + "kozy": 14954, + "swobody": 14955, + "pozorem": 14956, + "ambicji": 14957, + "zmaga": 14958, + "górnych": 14959, + "czapce": 14960, + "przerwać": 14961, + "szybę": 14962, + "wydały": 14963, + "wiesza": 14964, + "ruchach": 14965, + "grab": 14966, + "zamierzał": 14967, + "tychmiast": 14968, + "odrę": 14969, + "wyraźny": 14970, + "Zwykle": 14971, + "jony": 14972, + "gotuje": 14973, + "Międzynarod": 14974, + "chlu": 14975, + "ksiąg": 14976, + "czuły": 14977, + "parą": 14978, + "płaty": 14979, + "Starszy": 14980, + "tygodniach": 14981, + "głębokiej": 14982, + "trzymy": 14983, + "ńsko": 14984, + "stodoły": 14985, + "zanosi": 14986, + "listach": 14987, + "rodziła": 14988, + "zanied": 14989, + "dostatecznie": 14990, + "ostrożny": 14991, + "rozwa": 14992, + "pozwoliła": 14993, + "szlaku": 14994, + "Radio": 14995, + "krokody": 14996, + "Anie": 14997, + "Róża": 14998, + "przedmiotu": 14999, + "wtajemni": 15000, + "Swoją": 15001, + "ndar": 15002, + "poprawce": 15003, + "najwyższa": 15004, + "sego": 15005, + "dajesz": 15006, + "nabrać": 15007, + "spodziew": 15008, + "Słyszę": 15009, + "popatrz": 15010, + "niskich": 15011, + "urwi": 15012, + "szce": 15013, + "zastanowił": 15014, + "mysz": 15015, + "bieliz": 15016, + "Niemniej": 15017, + "sejmie": 15018, + "Przej": 15019, + "generalnie": 15020, + "bim": 15021, + "fel": 15022, + "śmier": 15023, + "skrzyż": 15024, + "wacze": 15025, + "Patrząc": 15026, + "Soko": 15027, + "Konrad": 15028, + "lady": 15029, + "nkowi": 15030, + "listych": 15031, + "Czarny": 15032, + "wcę": 15033, + "wykonywać": 15034, + "rozpatrzenia": 15035, + "wybuchła": 15036, + "odrze": 15037, + "budziła": 15038, + "chciałabym": 15039, + "taksów": 15040, + "Stop": 15041, + "opad": 15042, + "minęły": 15043, + "wykoń": 15044, + "picia": 15045, + "dodatkowo": 15046, + "obszerny": 15047, + "trasy": 15048, + "ciocia": 15049, + "kiera": 15050, + "Białej": 15051, + "skoja": 15052, + "budy": 15053, + "rozgrza": 15054, + "szklane": 15055, + "wykonuje": 15056, + "starania": 15057, + "Podstawowej": 15058, + "chciałaby": 15059, + "mieliby": 15060, + "Mon": 15061, + "ingu": 15062, + "Środ": 15063, + "zamieszkania": 15064, + "oleju": 15065, + "granicznych": 15066, + "absolwentów": 15067, + "drużyna": 15068, + "rozstrzy": 15069, + "szowie": 15070, + "korzenie": 15071, + "bł": 15072, + "lubie": 15073, + "amator": 15074, + "granica": 15075, + "rozpoczęcia": 15076, + "klubów": 15077, + "obrońców": 15078, + "szpita": 15079, + "Stali": 15080, + "pojechać": 15081, + "guber": 15082, + "starców": 15083, + "połączenia": 15084, + "okulary": 15085, + "odbywają": 15086, + "komunik": 15087, + "Ludwika": 15088, + "mierza": 15089, + "oddano": 15090, + "najstarszy": 15091, + "dziewięciu": 15092, + "wyrósł": 15093, + "różnicy": 15094, + "wjeżdża": 15095, + "przypadki": 15096, + "naboże": 15097, + "Wyobra": 15098, + "kowało": 15099, + "lskie": 15100, + "owością": 15101, + "wystawie": 15102, + "wojskowy": 15103, + "zgromadzeniu": 15104, + "wsiada": 15105, + "przyku": 15106, + "pocho": 15107, + "przewagę": 15108, + "wskiemu": 15109, + "spółdziel": 15110, + "torami": 15111, + "pową": 15112, + "zapomniała": 15113, + "krymina": 15114, + "Ape": 15115, + "lską": 15116, + "pisuje": 15117, + "kłamstwa": 15118, + "trzeźwy": 15119, + "Klau": 15120, + "zmierz": 15121, + "budowli": 15122, + "sera": 15123, + "Trybunału": 15124, + "landii": 15125, + "Młodzi": 15126, + "wskazują": 15127, + "przygoda": 15128, + "sują": 15129, + "pokazała": 15130, + "Skarbu": 15131, + "wychowanie": 15132, + "Mirosław": 15133, + "wionej": 15134, + "szósty": 15135, + "niespełna": 15136, + "twierdza": 15137, + "owaniach": 15138, + "prezyden": 15139, + "pomysły": 15140, + "najcięż": 15141, + "ośrodka": 15142, + "Kam": 15143, + "Morza": 15144, + "niowego": 15145, + "istniała": 15146, + ",,": 15147, + "informacja": 15148, + "kościołach": 15149, + "dyplo": 15150, + "polskiemu": 15151, + "towanym": 15152, + "zarob": 15153, + "przedsięwzięcia": 15154, + "zesła": 15155, + "biskupi": 15156, + "biskupów": 15157, + "wystąpienia": 15158, + "zdrowym": 15159, + "szklanki": 15160, + "bilans": 15161, + "czymi": 15162, + "Mogli": 15163, + "studi": 15164, + "The": 15165, + "zatrudnionych": 15166, + "konkurencji": 15167, + "małem": 15168, + "myślności": 15169, + "Sprawiedliwości": 15170, + "wyrobów": 15171, + "poczekać": 15172, + "sposobie": 15173, + "chronią": 15174, + "logicznym": 15175, + "Joanna": 15176, + "utrudnia": 15177, + "posiadania": 15178, + "frak": 15179, + "podmiot": 15180, + "wywa": 15181, + "ministrowi": 15182, + "przygląda": 15183, + "inwestorów": 15184, + "cyga": 15185, + "ktorzy": 15186, + "dużego": 15187, + "fię": 15188, + "policjant": 15189, + "bene": 15190, + "kościelnych": 15191, + "parlamentu": 15192, + "chorzy": 15193, + "prowadzący": 15194, + "zakłó": 15195, + "Społecznej": 15196, + "przeznaczonych": 15197, + "Projekt": 15198, + "dotknąć": 15199, + "procesy": 15200, + "znacznym": 15201, + "prezenta": 15202, + "bezkarnie": 15203, + "sukcesu": 15204, + "zaproponował": 15205, + "kontrolę": 15206, + "przyjemnością": 15207, + "kątem": 15208, + "owując": 15209, + "dzisiejszym": 15210, + "dziwnych": 15211, + "popular": 15212, + "dzieciństwie": 15213, + "stawiła": 15214, + "Rodzice": 15215, + "Gwia": 15216, + "wieprz": 15217, + "78": 15218, + "polemi": 15219, + "konkuren": 15220, + "Drogi": 15221, + "przedstawienia": 15222, + "NT": 15223, + "Bezpieczeństwa": 15224, + "farb": 15225, + "nując": 15226, + "porów": 15227, + "odręb": 15228, + "CD": 15229, + "określenie": 15230, + "naukowych": 15231, + "Prób": 15232, + "pomarańcz": 15233, + "stawiając": 15234, + "moda": 15235, + "ministrów": 15236, + "uwzględnia": 15237, + "kinie": 15238, + "jona": 15239, + "zbierali": 15240, + "druży": 15241, + "należeć": 15242, + "uczciwie": 15243, + "ryzyko": 15244, + "zostałem": 15245, + "ugrupowania": 15246, + "Wschodzie": 15247, + "sować": 15248, + "zamieszka": 15249, + "znaczyło": 15250, + "ogromnego": 15251, + "redu": 15252, + "standar": 15253, + "dzielnic": 15254, + "argument": 15255, + "szczególny": 15256, + "instan": 15257, + "dzieliśmy": 15258, + "alne": 15259, + "oczywiste": 15260, + "bile": 15261, + "malowni": 15262, + "zniszczenie": 15263, + "Kobie": 15264, + "piłki": 15265, + "Fu": 15266, + "starsze": 15267, + "pseudo": 15268, + "Władysława": 15269, + "Ośrodek": 15270, + "Tajem": 15271, + "zdarzeń": 15272, + "jewski": 15273, + "osiemna": 15274, + "Bran": 15275, + "Izraela": 15276, + "luksu": 15277, + "milczy": 15278, + "złudzeń": 15279, + "struktura": 15280, + "siecią": 15281, + "znawcy": 15282, + "prak": 15283, + "niekoniecznie": 15284, + "cierpię": 15285, + "cara": 15286, + "stanowił": 15287, + "znanej": 15288, + "sztuką": 15289, + "prasie": 15290, + "studenci": 15291, + "zwykłego": 15292, + "Odpowiedź": 15293, + "hak": 15294, + "ukrywać": 15295, + "wstanie": 15296, + "słuszny": 15297, + "promie": 15298, + "głęboką": 15299, + "suwa": 15300, + "scen": 15301, + "martwe": 15302, + "zera": 15303, + "francuskiego": 15304, + "Francuz": 15305, + "czytaj": 15306, + "Las": 15307, + "lizować": 15308, + "czli": 15309, + "kieć": 15310, + "siak": 15311, + "wolniej": 15312, + "potraw": 15313, + "odniesieniu": 15314, + "stolik": 15315, + "kawiarni": 15316, + "rzete": 15317, + "dykt": 15318, + "określonym": 15319, + "winą": 15320, + "pieca": 15321, + "malarz": 15322, + "mówiliśmy": 15323, + "biurka": 15324, + "Jaro": 15325, + "przechodniów": 15326, + "dworzec": 15327, + "miasteczku": 15328, + "brzmią": 15329, + "prostej": 15330, + "pochodził": 15331, + "angielskiego": 15332, + "właściwą": 15333, + "poddanych": 15334, + "Cheł": 15335, + "wodnej": 15336, + "szlak": 15337, + "ranka": 15338, + "kujące": 15339, + "wystąpiła": 15340, + "ósmej": 15341, + "cal": 15342, + "istot": 15343, + "twórczości": 15344, + "trójką": 15345, + "tarza": 15346, + ";)": 15347, + "rr": 15348, + "spędzał": 15349, + "noży": 15350, + "Głosy": 15351, + "napić": 15352, + "Elizabeth": 15353, + "pochmur": 15354, + "Służ": 15355, + "szkód": 15356, + "jskich": 15357, + "pogotowiu": 15358, + "Zwo": 15359, + "szamo": 15360, + "padało": 15361, + "obrazić": 15362, + "chęcią": 15363, + "obowiązkiem": 15364, + "Kary": 15365, + "przeklina": 15366, + "kolegium": 15367, + "odpowia": 15368, + "nasta": 15369, + "kopertę": 15370, + "Cyga": 15371, + "głupio": 15372, + "zrab": 15373, + "zrozumiała": 15374, + "Flor": 15375, + "cyku": 15376, + "Aleksand": 15377, + "jskie": 15378, + "ownikiem": 15379, + "odpła": 15380, + "odrzuca": 15381, + "pudeł": 15382, + "wica": 15383, + "sekund": 15384, + "mieszk": 15385, + "abo": 15386, + "Wan": 15387, + "chcący": 15388, + "rzyłem": 15389, + "wspomnieć": 15390, + "sztabu": 15391, + "organizuje": 15392, + "cieplej": 15393, + "zn": 15394, + "czwarta": 15395, + "regulamin": 15396, + "starali": 15397, + "zatwier": 15398, + "Opowiada": 15399, + "dłuższego": 15400, + "tere": 15401, + "cytry": 15402, + "starostwa": 15403, + "otoczeniu": 15404, + "mark": 15405, + "Sre": 15406, + "mok": 15407, + "zwrócone": 15408, + "nieugię": 15409, + "Ojczyzny": 15410, + "nkowy": 15411, + "wionego": 15412, + "paku": 15413, + "Ostatnia": 15414, + "pras": 15415, + "szk": 15416, + "Drew": 15417, + "grzybów": 15418, + "Chętnie": 15419, + "zostaw": 15420, + "zabawki": 15421, + "ńczyka": 15422, + "piłkę": 15423, + "doskonały": 15424, + "kupili": 15425, + "Szczeci": 15426, + "Ania": 15427, + "Mazur": 15428, + "dzom": 15429, + "rur": 15430, + "Arcy": 15431, + "kolejce": 15432, + "Kapi": 15433, + "ofiara": 15434, + "zaatak": 15435, + "stałego": 15436, + "Ws": 15437, + "nieza": 15438, + "Osoba": 15439, + "ciśnienia": 15440, + "mywała": 15441, + "mowane": 15442, + "Gorz": 15443, + "kamer": 15444, + "jedzenie": 15445, + "MSZ": 15446, + "ama": 15447, + "twierdząc": 15448, + "pracujący": 15449, + "dostaną": 15450, + "nis": 15451, + "kolejności": 15452, + "Imię": 15453, + "samotny": 15454, + "naście": 15455, + "zagłu": 15456, + "Leon": 15457, + "\"...": 15458, + "handla": 15459, + "przelo": 15460, + "zakonu": 15461, + "chłopcem": 15462, + "lut": 15463, + "kowskie": 15464, + "naprawić": 15465, + "stosowne": 15466, + "tereny": 15467, + "fen": 15468, + "butach": 15469, + "mianie": 15470, + "wynikiem": 15471, + "wpływy": 15472, + "szybki": 15473, + "lak": 15474, + "poten": 15475, + "Zwyczaj": 15476, + "IPN": 15477, + "przygotowanie": 15478, + "organizacja": 15479, + "narzędzi": 15480, + "inżynier": 15481, + "siwy": 15482, + "słonie": 15483, + "Plan": 15484, + "wewnętrznej": 15485, + "mann": 15486, + "przestępcy": 15487, + "pato": 15488, + "czwarte": 15489, + "Zdo": 15490, + "sztuczne": 15491, + "rasy": 15492, + "ktach": 15493, + "aborcji": 15494, + "zaszkodzi": 15495, + "przeprowa": 15496, + "śmiertelne": 15497, + "Mosk": 15498, + "prowadząc": 15499, + "radi": 15500, + "instytu": 15501, + "odparłem": 15502, + "Najlepiej": 15503, + "Janowi": 15504, + "Zachod": 15505, + "przekony": 15506, + "groby": 15507, + "więzień": 15508, + "składzie": 15509, + "żad": 15510, + "niepotrzebnie": 15511, + "wencji": 15512, + "znacznych": 15513, + "kosztować": 15514, + "poszczególne": 15515, + "najłatwiej": 15516, + "funkcjonariusze": 15517, + "padek": 15518, + "sprawców": 15519, + "pracowi": 15520, + "wypowiedzia": 15521, + "Zmieni": 15522, + "tworzenie": 15523, + "Oce": 15524, + "wątpienia": 15525, + "kursu": 15526, + "parlament": 15527, + "liwego": 15528, + "Amerykanie": 15529, + "osobisty": 15530, + "świadczyć": 15531, + "adresem": 15532, + "wygrać": 15533, + "nieuczci": 15534, + "Mieliśmy": 15535, + "mięsem": 15536, + "planowa": 15537, + "Akcji": 15538, + "Przypomina": 15539, + "komórek": 15540, + "robienia": 15541, + "szpital": 15542, + "tua": 15543, + "tworzyła": 15544, + "zywanie": 15545, + "koja": 15546, + "Buzka": 15547, + "owywał": 15548, + "Kwaśniewskiego": 15549, + "umożli": 15550, + "końc": 15551, + "lodzy": 15552, + "analizy": 15553, + "Twier": 15554, + "nionymi": 15555, + "wszystkiemu": 15556, + "import": 15557, + "biznes": 15558, + "obiekty": 15559, + "obiektów": 15560, + "zainstal": 15561, + "ZE": 15562, + "specjalistów": 15563, + "płeć": 15564, + "sc": 15565, + "kosme": 15566, + "seria": 15567, + "świętości": 15568, + "Wenus": 15569, + "Byłam": 15570, + "past": 15571, + "bomb": 15572, + "rskich": 15573, + "żartuje": 15574, + "Małe": 15575, + "gaze": 15576, + "oferty": 15577, + "SK": 15578, + "przeglą": 15579, + "Wygląda": 15580, + "agre": 15581, + "Żydem": 15582, + "Ad": 15583, + "nianie": 15584, + "umac": 15585, + "interesie": 15586, + "zniszczyć": 15587, + "uczestniczyć": 15588, + "naukowe": 15589, + "wiejskich": 15590, + "samodzielnie": 15591, + "składu": 15592, + "alnej": 15593, + "samolotu": 15594, + "niemieckim": 15595, + "austria": 15596, + "magne": 15597, + "gospodarcze": 15598, + "metod": 15599, + "zrezyg": 15600, + "wewnętrzne": 15601, + "znakomicie": 15602, + "głosowanie": 15603, + "uprawnienia": 15604, + "polityk": 15605, + "modelu": 15606, + "Zach": 15607, + "wygrywa": 15608, + "skraj": 15609, + "nista": 15610, + "niepotrzeb": 15611, + "Jaku": 15612, + "potępia": 15613, + "zastąpił": 15614, + "zasadę": 15615, + "prowadzona": 15616, + "mentach": 15617, + "karierę": 15618, + "frag": 15619, + "Uży": 15620, + "obraca": 15621, + "West": 15622, + "Twoją": 15623, + "sus": 15624, + "przesunął": 15625, + "zachodnich": 15626, + "zostawiając": 15627, + "chodach": 15628, + "łączył": 15629, + "hukiem": 15630, + "wygła": 15631, + "chałem": 15632, + "zadowolenie": 15633, + "zawro": 15634, + "czynsz": 15635, + "redaktor": 15636, + "cegły": 15637, + "korytarza": 15638, + "płacę": 15639, + "Sybi": 15640, + "zapomniałem": 15641, + "skrzypi": 15642, + "Mickiewicza": 15643, + "głośnie": 15644, + "wiar": 15645, + "dziur": 15646, + "Kazimie": 15647, + "wto": 15648, + "fabryce": 15649, + "poręcz": 15650, + "ustan": 15651, + "wrażeń": 15652, + "tracąc": 15653, + "Zamku": 15654, + "zabierał": 15655, + "najmłod": 15656, + "Ciało": 15657, + "tamte": 15658, + "oczekiwaniu": 15659, + "nici": 15660, + "drobna": 15661, + "sola": 15662, + "zadzwonił": 15663, + "Jedy": 15664, + "religijnych": 15665, + "decydu": 15666, + "pożarze": 15667, + "zob": 15668, + "targu": 15669, + "podska": 15670, + "piję": 15671, + "rude": 15672, + "pogadać": 15673, + "Przedtem": 15674, + "siadłem": 15675, + "natk": 15676, + "wjechał": 15677, + "odchodzi": 15678, + "piłem": 15679, + "musiałaby": 15680, + "oczyścić": 15681, + "Dzier": 15682, + "żącym": 15683, + "Kr": 15684, + "snę": 15685, + "ówczas": 15686, + "wspaniale": 15687, + "sował": 15688, + "okupu": 15689, + "okoliczność": 15690, + "chają": 15691, + "Dziewczynka": 15692, + "prasowy": 15693, + "pobliskich": 15694, + "nda": 15695, + "głębia": 15696, + "kanałów": 15697, + "wórz": 15698, + "śnij": 15699, + "lera": 15700, + "utrzy": 15701, + "wprowa": 15702, + "przebiegu": 15703, + "anta": 15704, + "Cio": 15705, + "sąsie": 15706, + "wiodła": 15707, + "gorącym": 15708, + "domowym": 15709, + "porozumieniu": 15710, + "silni": 15711, + "oklaski": 15712, + "sjona": 15713, + "geografii": 15714, + "żność": 15715, + "podpa": 15716, + "zabójstwa": 15717, + "manew": 15718, + "artylerii": 15719, + "zatrzymuje": 15720, + "czyc": 15721, + "hali": 15722, + "słoi": 15723, + "hart": 15724, + "czere": 15725, + "starszą": 15726, + "morskiego": 15727, + "żących": 15728, + "rędy": 15729, + "hydro": 15730, + "przystąpił": 15731, + "obcym": 15732, + "trafiły": 15733, + "Wrocławia": 15734, + "przykre": 15735, + "Instytut": 15736, + "lowych": 15737, + "wojskowe": 15738, + "Strz": 15739, + "przewidzia": 15740, + "drew": 15741, + "Parku": 15742, + "68": 15743, + "protesta": 15744, + "prowadziły": 15745, + "pytałem": 15746, + "tańczyć": 15747, + "Lubię": 15748, + "nieobecności": 15749, + "niebezpieczna": 15750, + "lodowców": 15751, + "rodzinnej": 15752, + "wiecz": 15753, + "rudy": 15754, + "wizyta": 15755, + "niesamowi": 15756, + "mowanie": 15757, + "spółce": 15758, + "przewidywał": 15759, + "znajdowało": 15760, + "klient": 15761, + "Anglik": 15762, + "sprawcy": 15763, + "najwięk": 15764, + "prokuratora": 15765, + "znajomego": 15766, + "porucznika": 15767, + "światy": 15768, + "aktu": 15769, + "pował": 15770, + "popi": 15771, + "grzechów": 15772, + "BRA": 15773, + "Jurek": 15774, + "Pożar": 15775, + "związana": 15776, + "tniejszy": 15777, + "kowską": 15778, + "przeprowadzi": 15779, + "pionych": 15780, + "ogrze": 15781, + "rap": 15782, + "riusza": 15783, + "martwy": 15784, + "odległe": 15785, + "sprzedaje": 15786, + "agencji": 15787, + "piłka": 15788, + "różnego": 15789, + "wodne": 15790, + "mogliśmy": 15791, + "Pry": 15792, + "dokumentacji": 15793, + "Ośrodka": 15794, + "Białymstoku": 15795, + "przygnę": 15796, + "rosyjskich": 15797, + "wódkę": 15798, + "samymi": 15799, + "symbol": 15800, + "zakładach": 15801, + "odpowiednią": 15802, + "tłuszcz": 15803, + "kibi": 15804, + "Udało": 15805, + "znajdowali": 15806, + "kolejna": 15807, + "otwartą": 15808, + "podpisania": 15809, + "sum": 15810, + "powyż": 15811, + "wznieść": 15812, + "oświadczenia": 15813, + "umiejętność": 15814, + "odmieni": 15815, + "zasięgu": 15816, + "narodowej": 15817, + "imprezie": 15818, + "weszły": 15819, + "Obrony": 15820, + "Kapitan": 15821, + "ołta": 15822, + "kombina": 15823, + "źne": 15824, + "pokazując": 15825, + "hel": 15826, + "wiceminister": 15827, + "Zarówno": 15828, + "trener": 15829, + "dawca": 15830, + "wzboga": 15831, + "zapowiedzia": 15832, + "gang": 15833, + "rywali": 15834, + "przedsięwzię": 15835, + "57": 15836, + "przygot": 15837, + "walu": 15838, + "NBP": 15839, + "konfe": 15840, + "realiz": 15841, + "dłuższą": 15842, + "oświaty": 15843, + "określony": 15844, + "paszport": 15845, + "powszechne": 15846, + "ubezpiecze": 15847, + "spadku": 15848, + "sejmowej": 15849, + "oczekuje": 15850, + "pony": 15851, + "Buzek": 15852, + "wiązać": 15853, + "lokalnych": 15854, + "zwolenników": 15855, + "równych": 15856, + "podejmie": 15857, + "Oznacza": 15858, + "hara": 15859, + "tonu": 15860, + "pewniej": 15861, + "późnej": 15862, + "Dotąd": 15863, + "Stanów": 15864, + "dziennikarz": 15865, + "rozerwa": 15866, + "wypowiedź": 15867, + "preten": 15868, + "budżecie": 15869, + "Miejskiego": 15870, + "zespołów": 15871, + "grafii": 15872, + "konkretnych": 15873, + "onach": 15874, + "Internetu": 15875, + "lli": 15876, + "rozróż": 15877, + "fotografi": 15878, + "właściwości": 15879, + "Magda": 15880, + "popija": 15881, + "organizm": 15882, + "podno": 15883, + "ważnie": 15884, + "rzonego": 15885, + "Nar": 15886, + "zdjęciu": 15887, + "podobnymi": 15888, + "wywiadu": 15889, + "gh": 15890, + "planie": 15891, + "impreza": 15892, + "popatrzeć": 15893, + "czasz": 15894, + "piwem": 15895, + "natarczy": 15896, + "najnow": 15897, + "wciąga": 15898, + "psuje": 15899, + "Takiego": 15900, + "rosyjskiej": 15901, + "Zawod": 15902, + "kolejną": 15903, + "zdr": 15904, + "szukania": 15905, + "Badania": 15906, + "wyniosły": 15907, + "Grupa": 15908, + "wykre": 15909, + "polityką": 15910, + "Potrzebu": 15911, + "nerwy": 15912, + "geo": 15913, + "władzą": 15914, + "gospodarczy": 15915, + "dyrek": 15916, + "mone": 15917, + "historycznych": 15918, + "historią": 15919, + "sporów": 15920, + "cyta": 15921, + "automatycznie": 15922, + "podstawowe": 15923, + "cjon": 15924, + "przygotowań": 15925, + "francuskiej": 15926, + "Sal": 15927, + "Trzech": 15928, + "Pusz": 15929, + "zeznania": 15930, + "waża": 15931, + "Mogło": 15932, + "noże": 15933, + "chodzących": 15934, + "równego": 15935, + "srebrnym": 15936, + "Salo": 15937, + "pospiesznie": 15938, + "piel": 15939, + "fabry": 15940, + "dziełem": 15941, + "nieuda": 15942, + "optymi": 15943, + "przykrości": 15944, + "przysy": 15945, + "wstąpić": 15946, + "wiz": 15947, + "zaplanowa": 15948, + "pustki": 15949, + "grobów": 15950, + "Równie": 15951, + "kate": 15952, + "upływem": 15953, + "przekroczyć": 15954, + "Opie": 15955, + "przykłady": 15956, + "syny": 15957, + "światów": 15958, + "drewnia": 15959, + "nastro": 15960, + "nachy": 15961, + "sany": 15962, + "scho": 15963, + "nó": 15964, + "Wielkim": 15965, + "emigra": 15966, + "cząć": 15967, + "poniekąd": 15968, + "niska": 15969, + "rozpoznał": 15970, + "ległych": 15971, + "zadar": 15972, + "butów": 15973, + "kasę": 15974, + "ważnego": 15975, + "dolną": 15976, + "zwracać": 15977, + "oz": 15978, + "chudy": 15979, + "Sier": 15980, + "jemnie": 15981, + "papierosa": 15982, + "korek": 15983, + "umieścił": 15984, + "niczka": 15985, + "piękno": 15986, + "świadczą": 15987, + "słuchiwał": 15988, + "Zofia": 15989, + "poznaje": 15990, + "lekarstwa": 15991, + "mrowi": 15992, + "wkra": 15993, + "Juli": 15994, + "Ameryce": 15995, + "zym": 15996, + "odpowiednim": 15997, + "ściera": 15998, + "wycze": 15999, + "odkrycie": 16000, + "?...": 16001, + "Spie": 16002, + "miłej": 16003, + "uczestnicy": 16004, + "pachni": 16005, + "płuc": 16006, + "szczek": 16007, + "kompozy": 16008, + "wspaniała": 16009, + "społeczny": 16010, + "Halina": 16011, + "CEST": 16012, + "miejscowość": 16013, + "Nę": 16014, + "zawrzeć": 16015, + "kurde": 16016, + "lito": 16017, + "wiatra": 16018, + "mamo": 16019, + "leśni": 16020, + "niebezpieczny": 16021, + "dkę": 16022, + "łukiem": 16023, + "znajome": 16024, + "zwierzęcia": 16025, + "Kai": 16026, + "gryzą": 16027, + "Wido": 16028, + "przepi": 16029, + "kopię": 16030, + "parasol": 16031, + "szkło": 16032, + "łagodne": 16033, + "żwi": 16034, + "Damian": 16035, + "Myślałam": 16036, + "rozporzą": 16037, + "świcie": 16038, + "wizytą": 16039, + "padów": 16040, + "Śród": 16041, + "bigo": 16042, + "PAP": 16043, + "bita": 16044, + "dojeżdża": 16045, + "Angiel": 16046, + "Alicja": 16047, + "dak": 16048, + "pobili": 16049, + "robiłem": 16050, + "namawiał": 16051, + "sklepem": 16052, + "banda": 16053, + "roż": 16054, + "kształtem": 16055, + "roko": 16056, + "rozsą": 16057, + "cor": 16058, + "biurku": 16059, + "chciałeś": 16060, + "Kła": 16061, + "Jadę": 16062, + "Sprze": 16063, + "Odkry": 16064, + "dżentel": 16065, + "AM": 16066, + "geniu": 16067, + "rzak": 16068, + "oddziale": 16069, + "wien": 16070, + "skwa": 16071, + "sukienkę": 16072, + "Pierwszym": 16073, + "robione": 16074, + "czwar": 16075, + "artyle": 16076, + "strefy": 16077, + "punk": 16078, + "sprawozdanie": 16079, + "proje": 16080, + "żegla": 16081, + "wodach": 16082, + "mąki": 16083, + "mioty": 16084, + "siedzibę": 16085, + "kuro": 16086, + "uważaj": 16087, + "rozprasza": 16088, + "śmiertelnym": 16089, + "przedło": 16090, + "zamieszkać": 16091, + "zbudowane": 16092, + "jaja": 16093, + "utworzenia": 16094, + "nowskiej": 16095, + "diagno": 16096, + "Roberta": 16097, + "rzeźby": 16098, + "alnych": 16099, + "owscy": 16100, + "dowało": 16101, + "pytają": 16102, + "2008": 16103, + "zagi": 16104, + "krążą": 16105, + "sezonie": 16106, + "Błę": 16107, + "sane": 16108, + "81": 16109, + "kondu": 16110, + "Czarno": 16111, + "Akurat": 16112, + "ostate": 16113, + "temperatury": 16114, + "Broń": 16115, + "skrupu": 16116, + "krąży": 16117, + "zimnej": 16118, + "przypadków": 16119, + "podejrzanych": 16120, + "wędrów": 16121, + "obszaru": 16122, + "pozytywne": 16123, + "pisów": 16124, + "narkotyków": 16125, + "wybrali": 16126, + "dalszego": 16127, + "jowi": 16128, + "chrzest": 16129, + "cześnie": 16130, + "bogatych": 16131, + "bionym": 16132, + "rządem": 16133, + "klaszto": 16134, + "rzeczami": 16135, + "naśladować": 16136, + "eme": 16137, + "ślił": 16138, + "pływ": 16139, + "Wielką": 16140, + "lacje": 16141, + "Zapew": 16142, + "cle": 16143, + "konsekwencji": 16144, + "towskiego": 16145, + "Musie": 16146, + "ponow": 16147, + "Przewodniczący": 16148, + "niejaki": 16149, + "mujemy": 16150, + "Niedługo": 16151, + "stawiali": 16152, + "wałam": 16153, + "Właściciel": 16154, + "zawy": 16155, + "zmianą": 16156, + "kupować": 16157, + "miejscowego": 16158, + "interesują": 16159, + "wywołał": 16160, + "nacji": 16161, + "łkami": 16162, + "mieszczą": 16163, + "spore": 16164, + "pokonał": 16165, + "piętnastu": 16166, + "54": 16167, + "este": 16168, + "urzędzie": 16169, + "geniusz": 16170, + "Lę": 16171, + "schronienia": 16172, + "propagan": 16173, + "jer": 16174, + "kopal": 16175, + "tta": 16176, + "SKA": 16177, + "gary": 16178, + "Lubel": 16179, + "odcinek": 16180, + "strajku": 16181, + "ntuje": 16182, + "różnym": 16183, + "nakład": 16184, + "najgorszym": 16185, + "zadłu": 16186, + "medal": 16187, + "rozwo": 16188, + "powod": 16189, + "terii": 16190, + "obozów": 16191, + "raci": 16192, + "kowaniu": 16193, + "62": 16194, + "komplek": 16195, + "owuje": 16196, + "średniej": 16197, + "zabiegi": 16198, + "regu": 16199, + "nazwie": 16200, + "stosowanie": 16201, + "sprzą": 16202, + "prezesem": 16203, + "Rozwoju": 16204, + "Fundusz": 16205, + "lad": 16206, + "powodzeniem": 16207, + "dziennika": 16208, + "Iraku": 16209, + "Poprzed": 16210, + "wyborami": 16211, + "nkowie": 16212, + "bliższe": 16213, + "zysków": 16214, + "odpowiadają": 16215, + "kontaktów": 16216, + "uregul": 16217, + "beto": 16218, + "Ks": 16219, + "akcję": 16220, + "piosen": 16221, + "dostępu": 16222, + "wymienione": 16223, + "Biał": 16224, + "eu": 16225, + "Wojewódzkiego": 16226, + "nowskich": 16227, + "lider": 16228, + "Taj": 16229, + "pisany": 16230, + "środowisk": 16231, + "wspania": 16232, + "wyborczych": 16233, + "ita": 16234, + "zachowy": 16235, + "hasłem": 16236, + "szczególnym": 16237, + "ższy": 16238, + "wań": 16239, + "Tek": 16240, + "dodatkowych": 16241, + "wymyś": 16242, + "angielskich": 16243, + "pozostałe": 16244, + "wczej": 16245, + "kopalni": 16246, + "obszarów": 16247, + "Myślisz": 16248, + "wadze": 16249, + "sca": 16250, + "bruta": 16251, + "Ogni": 16252, + "Q": 16253, + "ponoć": 16254, + "zwari": 16255, + "Młodzież": 16256, + "ogląd": 16257, + "urodzenia": 16258, + "pociesza": 16259, + "\";": 16260, + "chodzenia": 16261, + "MY": 16262, + "chcieliby": 16263, + "pogotowia": 16264, + "SB": 16265, + "zapisu": 16266, + "sowej": 16267, + "Uwaga": 16268, + "Przynajmniej": 16269, + "postaw": 16270, + "Ciekawe": 16271, + "prądu": 16272, + "istniał": 16273, + "bohaterów": 16274, + "uczonych": 16275, + "glob": 16276, + "przedsiębior": 16277, + "reżyse": 16278, + "kujemy": 16279, + "podjęcia": 16280, + "rozpię": 16281, + "wsia": 16282, + "zował": 16283, + "tytułem": 16284, + "jec": 16285, + "fakty": 16286, + "przechod": 16287, + "usiłując": 16288, + "zwykłej": 16289, + "chicho": 16290, + "wywołać": 16291, + "Moskwa": 16292, + "czysto": 16293, + "podstawowej": 16294, + "ukarać": 16295, + "przedsięwzięcie": 16296, + "utrudni": 16297, + "Del": 16298, + "zarzucił": 16299, + "pozycja": 16300, + "sowa": 16301, + "obiektyw": 16302, + "Inna": 16303, + "przestaje": 16304, + "hipote": 16305, + "stanem": 16306, + "odkryć": 16307, + "Spróbu": 16308, + "nni": 16309, + "męskie": 16310, + "podziem": 16311, + "słego": 16312, + "święcie": 16313, + "wyrazić": 16314, + "nieod": 16315, + "umów": 16316, + "rozsądku": 16317, + "licza": 16318, + "wpisa": 16319, + "obec": 16320, + "wymagają": 16321, + "Nazwi": 16322, + "kierując": 16323, + "wytar": 16324, + "Henryka": 16325, + "stulecia": 16326, + "mymi": 16327, + "stach": 16328, + "katy": 16329, + "odrobinę": 16330, + "wykład": 16331, + "brodzie": 16332, + "biedne": 16333, + "piosenkę": 16334, + "Tamten": 16335, + "pracowni": 16336, + "Patrzył": 16337, + "chmie": 16338, + "zaką": 16339, + "wymagań": 16340, + "dziewiątej": 16341, + "podłogi": 16342, + "ałę": 16343, + "przegląda": 16344, + "kolu": 16345, + "ktura": 16346, + "powszechną": 16347, + "uniwersyte": 16348, + "okula": 16349, + "policzek": 16350, + "rękawiczki": 16351, + "gestem": 16352, + "Zbi": 16353, + "odnieść": 16354, + "owcem": 16355, + "Kate": 16356, + "sztyle": 16357, + "odpowiadała": 16358, + "Emil": 16359, + "wizerunek": 16360, + "pozoru": 16361, + "układać": 16362, + "opinia": 16363, + "VIII": 16364, + "Boską": 16365, + "piące": 16366, + "słoneczne": 16367, + "Pański": 16368, + "rozegra": 16369, + "lubiła": 16370, + "najwyższą": 16371, + "zaczerp": 16372, + "zwią": 16373, + "Głosowało": 16374, + "witam": 16375, + "Godzina": 16376, + "pełniony": 16377, + "Przypominam": 16378, + "inął": 16379, + "swę": 16380, + "pełnymi": 16381, + "Cier": 16382, + "żądania": 16383, + "gwałtu": 16384, + "baje": 16385, + "węgiel": 16386, + "uderzeniem": 16387, + "osobistych": 16388, + "niemowlę": 16389, + "Wino": 16390, + "zeznań": 16391, + "rup": 16392, + "jadących": 16393, + "duchowie": 16394, + "Abi": 16395, + "stuje": 16396, + "snów": 16397, + "znakomity": 16398, + "myśliwych": 16399, + "wczorajszego": 16400, + "rzędach": 16401, + "Grab": 16402, + "piast": 16403, + "płacili": 16404, + "prowadzeniu": 16405, + "lotów": 16406, + "Posłowie": 16407, + "Ewelina": 16408, + "kiwała": 16409, + "starając": 16410, + "tamtejsze": 16411, + "kółko": 16412, + "akcentem": 16413, + "asfal": 16414, + "Polonia": 16415, + "gruntów": 16416, + "[...]": 16417, + "pasażer": 16418, + "Kierowca": 16419, + "położonych": 16420, + "dojechać": 16421, + "rządowym": 16422, + "wyjechała": 16423, + "podlegają": 16424, + "opanować": 16425, + "Całą": 16426, + "wzglę": 16427, + "partyza": 16428, + "Wielkopolski": 16429, + "Brytyj": 16430, + "budował": 16431, + "odpraw": 16432, + "czwór": 16433, + "mostem": 16434, + "narciar": 16435, + "łazienki": 16436, + "trzyna": 16437, + "meli": 16438, + "ktom": 16439, + "starszym": 16440, + "liczbą": 16441, + "ustro": 16442, + "prawnej": 16443, + "Stoi": 16444, + "papierosy": 16445, + "rower": 16446, + "zamknięta": 16447, + "rządzą": 16448, + "niegodzi": 16449, + "większością": 16450, + "tea": 16451, + "serów": 16452, + "pracach": 16453, + "szerokości": 16454, + "otrzymy": 16455, + "właści": 16456, + "mistrzostw": 16457, + "rskim": 16458, + "meteoro": 16459, + "rządowej": 16460, + "rozumieją": 16461, + "dokończyć": 16462, + "pszczół": 16463, + "wojewódzkich": 16464, + "przestępstw": 16465, + "przeno": 16466, + "wakacji": 16467, + "piekar": 16468, + "prawica": 16469, + "telewizja": 16470, + "uczę": 16471, + "grali": 16472, + "Póź": 16473, + "oczyszcza": 16474, + "strzale": 16475, + "Ex": 16476, + "zgodziła": 16477, + "Drugą": 16478, + "przeką": 16479, + "zj": 16480, + "owcu": 16481, + "odpowiadam": 16482, + "tkowy": 16483, + "wypić": 16484, + "prędkości": 16485, + "wypływa": 16486, + "kształtu": 16487, + "Rano": 16488, + "gadu": 16489, + "nicka": 16490, + "bogate": 16491, + "Państwowej": 16492, + "ciki": 16493, + "Pisarz": 16494, + "podpisać": 16495, + "zabezpiecza": 16496, + "cuch": 16497, + "podusz": 16498, + "powali": 16499, + "gałąź": 16500, + "liściach": 16501, + "64": 16502, + "hol": 16503, + "pomruk": 16504, + "postawiła": 16505, + "organizatorzy": 16506, + "bis": 16507, + "niedzieli": 16508, + "wyjeżdżać": 16509, + "zostawili": 16510, + "numeru": 16511, + "lokatorów": 16512, + "LU": 16513, + "Prezydium": 16514, + "ukończeniu": 16515, + "łazie": 16516, + "boso": 16517, + "srebrny": 16518, + "AN": 16519, + "świado": 16520, + "przyjęto": 16521, + "zachmu": 16522, + "wymagać": 16523, + "cane": 16524, + "wnego": 16525, + "ziony": 16526, + "Zię": 16527, + "gas": 16528, + "Wszech": 16529, + "miłoś": 16530, + "dyspo": 16531, + "ówek": 16532, + "dobie": 16533, + "dyrektorem": 16534, + "odsłania": 16535, + "tecznie": 16536, + "średnia": 16537, + "poczuciu": 16538, + "konku": 16539, + "PKP": 16540, + "mata": 16541, + "terów": 16542, + "Nieco": 16543, + "oddany": 16544, + "Nr": 16545, + "czyliśmy": 16546, + "rocznicę": 16547, + "cowych": 16548, + "umiar": 16549, + "tąd": 16550, + "początkiem": 16551, + "kobietom": 16552, + "szto": 16553, + "fundusze": 16554, + "Andrze": 16555, + "posiadają": 16556, + "glo": 16557, + "chodzenie": 16558, + "faktów": 16559, + "warszawskiego": 16560, + "socjalisty": 16561, + "odpor": 16562, + "powodzenie": 16563, + "intencji": 16564, + "Fir": 16565, + "Bogdan": 16566, + "prezydium": 16567, + "związał": 16568, + "urzędnika": 16569, + "wnuki": 16570, + "psychi": 16571, + "odszkodowania": 16572, + "schod": 16573, + "społeczeństwie": 16574, + "Polakom": 16575, + "zakupy": 16576, + "sześcio": 16577, + "Dziesięć": 16578, + "Pradze": 16579, + "ograniczyć": 16580, + "wyznaczył": 16581, + "element": 16582, + "Hol": 16583, + "Arty": 16584, + "wymu": 16585, + "pańską": 16586, + "substan": 16587, + "godzą": 16588, + "przeciwne": 16589, + "KK": 16590, + "ambo": 16591, + "\":": 16592, + "czekola": 16593, + "demonstra": 16594, + "terapii": 16595, + "Długi": 16596, + "przybędzie": 16597, + "zapowiadał": 16598, + "Chcą": 16599, + "zdecydowali": 16600, + "Nadal": 16601, + "miłym": 16602, + "przeczytać": 16603, + "publicy": 16604, + "funkcjonariuszy": 16605, + "byłych": 16606, + "pożyczki": 16607, + "raportu": 16608, + "szkolnych": 16609, + "starań": 16610, + "ułatwia": 16611, + "wolnej": 16612, + "komputera": 16613, + "powiększa": 16614, + "jednoli": 16615, + "śnik": 16616, + "programem": 16617, + "ocięż": 16618, + "obrę": 16619, + "skan": 16620, + "Wojciecha": 16621, + "Łatwiej": 16622, + "rewolucji": 16623, + "użycia": 16624, + "Skończy": 16625, + "niewielka": 16626, + "such": 16627, + "połączone": 16628, + "przypominam": 16629, + "przejmuje": 16630, + "latami": 16631, + "wraż": 16632, + "mieszkam": 16633, + "Adol": 16634, + "rekor": 16635, + "zebranie": 16636, + "gatunek": 16637, + "homo": 16638, + "tkowych": 16639, + "88": 16640, + "pozycje": 16641, + "żania": 16642, + "Andrzejowi": 16643, + "odkryli": 16644, + "rozsądek": 16645, + "pomysłu": 16646, + "Petersbur": 16647, + "odnale": 16648, + "kariery": 16649, + "robotnik": 16650, + "koleją": 16651, + "KC": 16652, + "unikać": 16653, + "punktach": 16654, + "konfliktu": 16655, + "lizuje": 16656, + "taria": 16657, + "buje": 16658, + "logicznego": 16659, + "Stań": 16660, + "Kazi": 16661, + "gospodarczego": 16662, + "mądre": 16663, + "społeczności": 16664, + "indywidual": 16665, + "Właści": 16666, + "leczenie": 16667, + "respekt": 16668, + "kowanym": 16669, + "Polakiem": 16670, + "kwestie": 16671, + "umieć": 16672, + "NIA": 16673, + "Zem": 16674, + "Kocham": 16675, + "komunistów": 16676, + "różny": 16677, + "zabiegów": 16678, + "budowle": 16679, + "urządzenie": 16680, + "odtwarza": 16681, + "przywrócić": 16682, + "zmusić": 16683, + "izrael": 16684, + "rania": 16685, + "substancji": 16686, + "ważniejsze": 16687, + "rozmiarów": 16688, + "racją": 16689, + "katastro": 16690, + "pisali": 16691, + "zapewniają": 16692, + "odsyła": 16693, + "kosti": 16694, + "jakichkolwiek": 16695, + "zachowuje": 16696, + "wyposa": 16697, + "Ludwik": 16698, + "trafiają": 16699, + "źródłem": 16700, + "Ewange": 16701, + "jedynego": 16702, + "akcep": 16703, + "morskiej": 16704, + "wyruszy": 16705, + "Tury": 16706, + "izb": 16707, + "wyłowi": 16708, + "lodowa": 16709, + "wanym": 16710, + "sińskiego": 16711, + "syste": 16712, + "piecu": 16713, + "liński": 16714, + "szklankę": 16715, + "kawiar": 16716, + "czują": 16717, + "wprawi": 16718, + "bufe": 16719, + "uchylił": 16720, + "toale": 16721, + "ret": 16722, + "owło": 16723, + "wojskowego": 16724, + "niezwykłą": 16725, + "mniejszej": 16726, + "rowanym": 16727, + "bior": 16728, + "niezbę": 16729, + "zorient": 16730, + "okład": 16731, + "francuskim": 16732, + "dyżur": 16733, + "ót": 16734, + "malowi": 16735, + "Głównym": 16736, + "zapala": 16737, + "scena": 16738, + "kolację": 16739, + "wręczył": 16740, + "fta": 16741, + "zadawał": 16742, + "harmonii": 16743, + "miara": 16744, + "czyje": 16745, + "dome": 16746, + "siódmej": 16747, + "barze": 16748, + "zmroku": 16749, + "dliwe": 16750, + "Bole": 16751, + "katolickiego": 16752, + "zwana": 16753, + "obszary": 16754, + "głębokiego": 16755, + "uczuci": 16756, + "ścio": 16757, + "usłyszała": 16758, + "ninę": 16759, + "medali": 16760, + "religijne": 16761, + "logiczną": 16762, + "Mija": 16763, + "Miłosier": 16764, + "grub": 16765, + "bolało": 16766, + "mająca": 16767, + "zapra": 16768, + "poniesie": 16769, + "wygrze": 16770, + "jało": 16771, + "odpowiedziałem": 16772, + "pliwie": 16773, + "pomogą": 16774, + "drabiny": 16775, + "rozwinął": 16776, + "ćwiczyć": 16777, + "ładow": 16778, + "Zwierzę": 16779, + "oświadczeń": 16780, + "grywa": 16781, + "waliła": 16782, + "mniema": 16783, + "bruna": 16784, + "EU": 16785, + "nienawiścią": 16786, + "otar": 16787, + "zebrała": 16788, + "sierpniu": 16789, + "szczerości": 16790, + "Leo": 16791, + "zorem": 16792, + "seksualne": 16793, + "domku": 16794, + "niepotrzebne": 16795, + "powiatów": 16796, + "gorszą": 16797, + "zgodzili": 16798, + "num": 16799, + "przewagi": 16800, + "zapłacą": 16801, + "ceremo": 16802, + "Elblą": 16803, + "Kości": 16804, + "aresztu": 16805, + "ugo": 16806, + "dziurę": 16807, + "Białegostoku": 16808, + "dostałam": 16809, + "szczony": 16810, + "lian": 16811, + "śno": 16812, + "okoła": 16813, + "Cześć": 16814, + "manda": 16815, + "85": 16816, + "Sur": 16817, + "Plu": 16818, + "północno": 16819, + "ciśnie": 16820, + "filiżan": 16821, + "wątro": 16822, + "mazur": 16823, + "dobiegł": 16824, + "liki": 16825, + "nowło": 16826, + "zdarzały": 16827, + "plemienia": 16828, + "wykonanie": 16829, + "biam": 16830, + "tis": 16831, + "szczonej": 16832, + "cukru": 16833, + "nali": 16834, + "Szyma": 16835, + "MON": 16836, + "samochodzie": 16837, + "zalety": 16838, + "przyjaz": 16839, + "negocjacji": 16840, + "etc": 16841, + "Północ": 16842, + "wystawić": 16843, + "glinia": 16844, + "Chcemy": 16845, + "Szczecina": 16846, + "drogami": 16847, + "domowa": 16848, + "wiążą": 16849, + "nasie": 16850, + "oskarżonego": 16851, + "miewa": 16852, + "AK": 16853, + "projektem": 16854, + "worek": 16855, + "ogólnej": 16856, + "rezerwy": 16857, + "lubel": 16858, + "rezerwa": 16859, + "Targ": 16860, + "mundu": 16861, + "pomogła": 16862, + "tabeli": 16863, + "obserwować": 16864, + "mowana": 16865, + "norma": 16866, + "strażacy": 16867, + "kwartał": 16868, + "niliśmy": 16869, + "względzie": 16870, + "wież": 16871, + "poprzednie": 16872, + "groźna": 16873, + "zapewniał": 16874, + "kont": 16875, + "dowiedziałem": 16876, + "przekaza": 16877, + "bezpieczne": 16878, + "Miało": 16879, + "mecenas": 16880, + "archiwum": 16881, + "silną": 16882, + "wynoszą": 16883, + "Dziedzi": 16884, + "uczciwości": 16885, + "handlowych": 16886, + "kaja": 16887, + "wynagrodzenie": 16888, + "wyska": 16889, + "niezgody": 16890, + "Wice": 16891, + "wybrany": 16892, + "międzynarodowej": 16893, + "postępow": 16894, + "egzaminu": 16895, + "wyrzucić": 16896, + "schodzić": 16897, + "CZY": 16898, + "czerwonymi": 16899, + "rozpatrywa": 16900, + "zbiorów": 16901, + "chuste": 16902, + "mne": 16903, + "cowej": 16904, + "chodami": 16905, + "narodem": 16906, + "rachun": 16907, + "zuj": 16908, + "Marszał": 16909, + "Wisłę": 16910, + "rzymskich": 16911, + "przedstawiciela": 16912, + "imprezę": 16913, + "gospodarze": 16914, + "KU": 16915, + "Europejskiego": 16916, + "Ustawa": 16917, + "regionie": 16918, + "Sobo": 16919, + "Loka": 16920, + "zlecenie": 16921, + "inspektor": 16922, + "światowych": 16923, + "losach": 16924, + "Kole": 16925, + "przyła": 16926, + "Try": 16927, + "powiat": 16928, + "wiecznej": 16929, + "wypłacić": 16930, + "sukcesy": 16931, + "zastanowić": 16932, + "niewielkiej": 16933, + "zniszczenia": 16934, + "Olsztynie": 16935, + "zapisać": 16936, + "zastanawiał": 16937, + "pielgrzy": 16938, + "postawiono": 16939, + "projektów": 16940, + "cudzo": 16941, + "klima": 16942, + "Kamiński": 16943, + "PK": 16944, + "Lublinie": 16945, + "zasob": 16946, + "numerze": 16947, + "hazar": 16948, + "zginęły": 16949, + "sędziego": 16950, + "festiwalu": 16951, + "zastanawiać": 16952, + "dzieści": 16953, + "miku": 16954, + "Stowarzyszenie": 16955, + "zawiadomił": 16956, + "Białego": 16957, + "odbywała": 16958, + "Publi": 16959, + "Rodzina": 16960, + "lecki": 16961, + "zgłosić": 16962, + "wczych": 16963, + "amerykańskim": 16964, + "pełnienia": 16965, + "sanitar": 16966, + "Włodzimierz": 16967, + "Człowieka": 16968, + "masę": 16969, + "ambasador": 16970, + "wygląd": 16971, + "odży": 16972, + "zmniejszenie": 16973, + "wydarzenie": 16974, + "bicia": 16975, + "cyjno": 16976, + "cznij": 16977, + "angielskim": 16978, + "gospodarczą": 16979, + "Rzą": 16980, + "przyć": 16981, + "działami": 16982, + "rozdział": 16983, + "kanały": 16984, + "stawienie": 16985, + "bolesne": 16986, + "restrukturyzacji": 16987, + "lewica": 16988, + "premierem": 16989, + "oczekiwać": 16990, + "fą": 16991, + "tujemy": 16992, + "dliwości": 16993, + "wiecznego": 16994, + "resor": 16995, + "pedagogi": 16996, + "zgadzam": 16997, + "Holandii": 16998, + "wiejskiej": 16999, + "Moim": 17000, + "zgromadzonych": 17001, + "dominu": 17002, + "66": 17003, + "dentów": 17004, + "tkowe": 17005, + "wewnętrznego": 17006, + "stany": 17007, + "przesyła": 17008, + "wykorzystania": 17009, + "efekty": 17010, + "poświęcony": 17011, + "nowanych": 17012, + "komunikacji": 17013, + "Pró": 17014, + "cyf": 17015, + "ces": 17016, + "rozwiązań": 17017, + "zarządzania": 17018, + "ścieżki": 17019, + "arku": 17020, + "prawego": 17021, + "wyrobi": 17022, + "najszybciej": 17023, + "defini": 17024, + "skalę": 17025, + "ministerstwa": 17026, + "serii": 17027, + "Teatr": 17028, + "organy": 17029, + "wspólnym": 17030, + "Zbigniewa": 17031, + "Dzię": 17032, + "zawdzięcza": 17033, + "Doda": 17034, + "urlop": 17035, + "OK": 17036, + "rezyden": 17037, + "Stalowej": 17038, + "symbo": 17039, + "wiania": 17040, + "67": 17041, + "Lwowie": 17042, + "PRO": 17043, + "pełnomoc": 17044, + "zlikwi": 17045, + "Rosy": 17046, + "generalny": 17047, + "radia": 17048, + "Czeczenii": 17049, + "lakie": 17050, + "magister": 17051, + "Filo": 17052, + "1981": 17053, + "artykułów": 17054, + "precy": 17055, + "poprzednim": 17056, + "klienci": 17057, + "Japo": 17058, + "nao": 17059, + "awantu": 17060, + "obiektu": 17061, + "kandydat": 17062, + "obywatela": 17063, + "rządowych": 17064, + "odchy": 17065, + "Powszech": 17066, + "lic": 17067, + "budowla": 17068, + "Dziennika": 17069, + "zjawiskiem": 17070, + "cenne": 17071, + "socjalizmu": 17072, + "Kaczyńskiego": 17073, + "stawiają": 17074, + "wymag": 17075, + "dymisji": 17076, + "ówce": 17077, + "debaty": 17078, + "dramat": 17079, + "dorośli": 17080, + "koncepcji": 17081, + "bezrobocia": 17082, + "ostrzy": 17083, + "syno": 17084, + "wojskowym": 17085, + "bkiem": 17086, + "ogólną": 17087, + "czykiem": 17088, + "zdecydowa": 17089, + "inteligent": 17090, + "zan": 17091, + "tyzmu": 17092, + "nomii": 17093, + "owcach": 17094, + "podbi": 17095, + "dowództwo": 17096, + "słach": 17097, + "kcją": 17098, + "świadczenie": 17099, + "chła": 17100, + "mentami": 17101, + "wskazać": 17102, + "okrucieństwo": 17103, + "rozgrywa": 17104, + "przeka": 17105, + "fundamenta": 17106, + "pomieszczeń": 17107, + "buduje": 17108, + "najzupeł": 17109, + "ostatecznym": 17110, + "obietnice": 17111, + "możliwy": 17112, + "ulo": 17113, + "zwłok": 17114, + "dotyczą": 17115, + "upie": 17116, + "iście": 17117, + "Wale": 17118, + "katastrofy": 17119, + "boleśnie": 17120, + "ostrym": 17121, + "maną": 17122, + "Następnego": 17123, + "wypadły": 17124, + "kierownika": 17125, + "napisem": 17126, + "stanowili": 17127, + "rozgląda": 17128, + "południowych": 17129, + "przestępców": 17130, + "dykta": 17131, + "popycha": 17132, + "rowanej": 17133, + "okrętów": 17134, + "interwencji": 17135, + "uniwersytetu": 17136, + "gwizd": 17137, + "rozkład": 17138, + "zapachem": 17139, + "siedź": 17140, + "kowaną": 17141, + "płe": 17142, + "powołania": 17143, + "Mówiła": 17144, + "starała": 17145, + "znakomitego": 17146, + "doni": 17147, + "Nikomu": 17148, + "godę": 17149, + "prowi": 17150, + "Nogi": 17151, + "bata": 17152, + "mowe": 17153, + "ugina": 17154, + "słuchawkę": 17155, + "powszechnym": 17156, + "tożsamości": 17157, + "Liceum": 17158, + "funkcjonuje": 17159, + "któr": 17160, + "patrona": 17161, + "podejść": 17162, + "Prosto": 17163, + "czyku": 17164, + "wazo": 17165, + "’’": 17166, + "mac": 17167, + "potrafiła": 17168, + "Siedzieli": 17169, + "pogrzebie": 17170, + "wyznawcy": 17171, + "wiadra": 17172, + "złodziei": 17173, + "wątek": 17174, + "wyrzucił": 17175, + "traktował": 17176, + "Chri": 17177, + "miażd": 17178, + "przyjechałem": 17179, + "zwaną": 17180, + "osiemnaście": 17181, + "strata": 17182, + "Światło": 17183, + "Gwiazdy": 17184, + "rozbro": 17185, + "walką": 17186, + "Gal": 17187, + "popły": 17188, + "zawiadamia": 17189, + "ukrywa": 17190, + "nickich": 17191, + "źniej": 17192, + "Luba": 17193, + "żyta": 17194, + "pomag": 17195, + "strajk": 17196, + "wskoczył": 17197, + "Konstan": 17198, + "schroniska": 17199, + "podsta": 17200, + "opusz": 17201, + "radzą": 17202, + "pisaliśmy": 17203, + "zastrzeżeniem": 17204, + "śpisz": 17205, + "wstawi": 17206, + "martwi": 17207, + "imien": 17208, + "major": 17209, + "rodzicami": 17210, + "mieszkańcom": 17211, + "myk": 17212, + "Zwie": 17213, + "brania": 17214, + "uzu": 17215, + "służące": 17216, + "urlopu": 17217, + "Wiadomość": 17218, + "ostatecznego": 17219, + "szpitali": 17220, + "dią": 17221, + "Chcieli": 17222, + "osobne": 17223, + "zaczynam": 17224, + "samolot": 17225, + "lanty": 17226, + "dlu": 17227, + "rzesz": 17228, + "TKA": 17229, + "ułożyć": 17230, + "Kolum": 17231, + "ustawą": 17232, + "zimowych": 17233, + "cmentarza": 17234, + "któ": 17235, + "wg": 17236, + "szkiele": 17237, + "obszy": 17238, + "PN": 17239, + "Radzie": 17240, + "śnięcie": 17241, + "drewna": 17242, + "Genera": 17243, + "obozy": 17244, + "przerwie": 17245, + "prezentuje": 17246, + "wykonu": 17247, + "sprawca": 17248, + "wzywać": 17249, + "niowa": 17250, + "udo": 17251, + "korzystania": 17252, + "rejestr": 17253, + "złożenia": 17254, + "torka": 17255, + "unie": 17256, + "reg": 17257, + "współpracę": 17258, + "Języ": 17259, + "ocenie": 17260, + "technicznych": 17261, + "walkach": 17262, + "Kont": 17263, + "najwyraźniej": 17264, + "paniom": 17265, + "umyć": 17266, + "działach": 17267, + "zoo": 17268, + "zon": 17269, + "ujścia": 17270, + "dztwa": 17271, + "straża": 17272, + "samotność": 17273, + "rzeczywistością": 17274, + "mujących": 17275, + "dowskiego": 17276, + "wady": 17277, + "zjawisk": 17278, + "Środowiska": 17279, + "własnemu": 17280, + "odbywały": 17281, + "Niczego": 17282, + "Dni": 17283, + "papiero": 17284, + "pomagają": 17285, + "pieniądz": 17286, + "maksyma": 17287, + "Bydgoszczy": 17288, + "wiosce": 17289, + "impre": 17290, + "spadają": 17291, + "siedmio": 17292, + "odbyły": 17293, + "wojenna": 17294, + "ochotników": 17295, + "postępowaniu": 17296, + "skradzi": 17297, + "przyjeździe": 17298, + "żyjących": 17299, + "odbud": 17300, + "wycofać": 17301, + "brzmiało": 17302, + "tęcz": 17303, + "Powo": 17304, + "trwałe": 17305, + "biurze": 17306, + "wspólną": 17307, + "metalu": 17308, + "zamro": 17309, + "popełnia": 17310, + "Wra": 17311, + "banie": 17312, + "plaży": 17313, + "Wałęsy": 17314, + "pop": 17315, + "zazdrość": 17316, + "BI": 17317, + "czyki": 17318, + "zgłosił": 17319, + "uniwer": 17320, + "zniszczy": 17321, + "alarm": 17322, + "silniejsze": 17323, + "porównania": 17324, + "działacze": 17325, + "kompli": 17326, + "glą": 17327, + "marszu": 17328, + "czaka": 17329, + "wystawy": 17330, + "wieżę": 17331, + "finansowania": 17332, + "zmęczenie": 17333, + "zrozumiałem": 17334, + "zjedno": 17335, + "Irena": 17336, + "fili": 17337, + "rodaków": 17338, + "zaproszenie": 17339, + "tkwią": 17340, + "ograniczenia": 17341, + "WE": 17342, + "łała": 17343, + "szczeci": 17344, + "Zmar": 17345, + "Spe": 17346, + "ubezpieczenia": 17347, + "ozdoby": 17348, + "zakończeniu": 17349, + "wyróżnia": 17350, + "uwielbia": 17351, + "51": 17352, + "uzgodni": 17353, + "popu": 17354, + "przywódcy": 17355, + "alnego": 17356, + "Produ": 17357, + "Osoby": 17358, + "wynikających": 17359, + "kredytów": 17360, + "słynnego": 17361, + "kolegami": 17362, + "częściowo": 17363, + "zmniejszyć": 17364, + "umowie": 17365, + "branży": 17366, + "bajki": 17367, + "przeprowadzenia": 17368, + "Pisze": 17369, + "wycieczek": 17370, + "Jagiello": 17371, + "pobła": 17372, + "zdaniu": 17373, + "skandal": 17374, + "zobowiązań": 17375, + "uważali": 17376, + "eksplo": 17377, + "Wojewódzkiej": 17378, + "Rado": 17379, + "Żadna": 17380, + "prasa": 17381, + "Ruchu": 17382, + ".-": 17383, + "mawiała": 17384, + "śled": 17385, + "dztwo": 17386, + "zamienić": 17387, + "VII": 17388, + "ciek": 17389, + "biednych": 17390, + "kontekście": 17391, + "poważnych": 17392, + "zapobiega": 17393, + "gospodarce": 17394, + "Pałacu": 17395, + "zapisa": 17396, + "wzorem": 17397, + "MP": 17398, + "spis": 17399, + "zawierać": 17400, + "przeznaczona": 17401, + "biur": 17402, + "dnymi": 17403, + "najchętniej": 17404, + "77": 17405, + "prostą": 17406, + "Zakła": 17407, + "Łukasz": 17408, + "face": 17409, + "ciężarów": 17410, + "tkowym": 17411, + "Codziennie": 17412, + "krawa": 17413, + "niarze": 17414, + "bale": 17415, + "oskarżony": 17416, + "Mama": 17417, + "pociech": 17418, + "foto": 17419, + "udowod": 17420, + "napisane": 17421, + "naczyń": 17422, + "wstydzi": 17423, + "pokładzie": 17424, + "ine": 17425, + "Ważne": 17426, + "Początek": 17427, + "słuchaczy": 17428, + "oświadczenie": 17429, + "ochronie": 17430, + "pachnie": 17431, + "śnicy": 17432, + "IN": 17433, + "zasługuje": 17434, + "RS": 17435, + "systematycznie": 17436, + "działalnością": 17437, + "inicjatywy": 17438, + "Mc": 17439, + "listą": 17440, + "krótkich": 17441, + "energe": 17442, + "promieniowania": 17443, + "Jasne": 17444, + "Kancelarii": 17445, + "Biuro": 17446, + "przedsiębiorców": 17447, + "Moło": 17448, + "Kodeksu": 17449, + "Akcja": 17450, + "Rosją": 17451, + "badanie": 17452, + "różnice": 17453, + "ciekawa": 17454, + "Mili": 17455, + "motywa": 17456, + "podejmował": 17457, + "Chin": 17458, + "nazwi": 17459, + "dyle": 17460, + "stwierdzenie": 17461, + "ważnej": 17462, + "bloków": 17463, + "podstawę": 17464, + "wpływów": 17465, + "systemem": 17466, + "policją": 17467, + "skuteczne": 17468, + "selek": 17469, + "ciężarówki": 17470, + "kalenda": 17471, + "niepod": 17472, + "chodem": 17473, + "nazywam": 17474, + "przyciąga": 17475, + "konkretne": 17476, + "stosownie": 17477, + "filozofi": 17478, + "bieżą": 17479, + "skłonność": 17480, + "angielski": 17481, + "wykształ": 17482, + "tekstów": 17483, + "zdobyli": 17484, + "objawy": 17485, + "odmienne": 17486, + "podpisy": 17487, + "reakcji": 17488, + "doskonałe": 17489, + "wyzwanie": 17490, + "entuzja": 17491, + "zarabiać": 17492, + "ye": 17493, + "utratę": 17494, + "scep": 17495, + "Hitlera": 17496, + "Niego": 17497, + "doświadcza": 17498, + "ideologi": 17499, + "niebieskiej": 17500, + "odry": 17501, + "Gali": 17502, + "tajemnicze": 17503, + "cyfr": 17504, + "wyrach": 17505, + "kobiece": 17506, + "ktorze": 17507, + "nieobecność": 17508, + "nowano": 17509, + "toczyły": 17510, + "czynne": 17511, + "odprowadza": 17512, + "kasa": 17513, + "guzi": 17514, + "kotł": 17515, + "pretensji": 17516, + "spół": 17517, + "frontu": 17518, + "wystra": 17519, + "przeznaczony": 17520, + "sm": 17521, + "teczna": 17522, + "q": 17523, + "europejskie": 17524, + "rozdra": 17525, + "przyniosły": 17526, + "desek": 17527, + "gwiazdo": 17528, + "zjawia": 17529, + "wilgoci": 17530, + "gwiazdą": 17531, + "ety": 17532, + "szczególnego": 17533, + "błędu": 17534, + "przenosić": 17535, + "słyszą": 17536, + "sztanda": 17537, + "stolika": 17538, + "narodowych": 17539, + "książkach": 17540, + "fundu": 17541, + "obowiąza": 17542, + "naw": 17543, + "obawiam": 17544, + "towarzyszu": 17545, + "Wszystkim": 17546, + "dałam": 17547, + "badał": 17548, + "zoba": 17549, + "czyca": 17550, + "pokiwał": 17551, + "lano": 17552, + "pęt": 17553, + "pieć": 17554, + "piej": 17555, + "obietnicę": 17556, + "Wuj": 17557, + "zagry": 17558, + "renesans": 17559, + "zezwo": 17560, + "poprowadził": 17561, + "błędne": 17562, + "rachunków": 17563, + "usiedli": 17564, + "przestraszył": 17565, + "szarej": 17566, + "drżenie": 17567, + "pełnili": 17568, + "ukrywał": 17569, + "upora": 17570, + "liłem": 17571, + "Innym": 17572, + "obawiać": 17573, + "zapłaty": 17574, + "pogardliwie": 17575, + "TV": 17576, + "Wyrok": 17577, + "ciosy": 17578, + "tłumaczyli": 17579, + "rozda": 17580, + "Niewiele": 17581, + "podla": 17582, + "potwierdzenie": 17583, + "wiedziałam": 17584, + "nieo": 17585, + "lazłem": 17586, + "zobaczyli": 17587, + "ptu": 17588, + "ośmio": 17589, + "IX": 17590, + "Doktor": 17591, + "złożono": 17592, + "szczanie": 17593, + "zrobimy": 17594, + "parcie": 17595, + "cowe": 17596, + "ranne": 17597, + "malować": 17598, + "Mian": 17599, + "Zespół": 17600, + "plon": 17601, + "Tre": 17602, + "Pio": 17603, + "ponieść": 17604, + "zdrzem": 17605, + "niowo": 17606, + "godnego": 17607, + "Lot": 17608, + "Przemysłu": 17609, + "lekkich": 17610, + "rwałem": 17611, + "kurt": 17612, + "Ślą": 17613, + "przejazd": 17614, + "Gmina": 17615, + "znacząco": 17616, + "wyroków": 17617, + "700": 17618, + "pamiętają": 17619, + "tajne": 17620, + "zaprosić": 17621, + "kontem": 17622, + "bolesny": 17623, + "kawałkiem": 17624, + "delikatną": 17625, + "mobi": 17626, + "dłuższe": 17627, + "dokony": 17628, + "SO": 17629, + "Kwia": 17630, + "tonów": 17631, + "miejscowi": 17632, + "wynosiła": 17633, + "białosto": 17634, + "poświęcił": 17635, + "zebraniu": 17636, + "piszesz": 17637, + "podwła": 17638, + "prowadzące": 17639, + "Główny": 17640, + "zespoły": 17641, + "łyśmy": 17642, + "pojechała": 17643, + "biję": 17644, + "uchwa": 17645, + "siedziba": 17646, + "jesień": 17647, + "wari": 17648, + "Chciałabym": 17649, + "Obro": 17650, + "Wieczór": 17651, + "przeznaczono": 17652, + "jakikolwiek": 17653, + "wątpliwość": 17654, + "parkingu": 17655, + "nakaz": 17656, + "Dor": 17657, + "kolejnej": 17658, + "79": 17659, + "Rzeszy": 17660, + "wydziału": 17661, + "Cieszy": 17662, + "guje": 17663, + "Ryszarda": 17664, + "śledzić": 17665, + "zajmowali": 17666, + "narzeka": 17667, + "zabroni": 17668, + "specjalisty": 17669, + "Sob": 17670, + "sprawności": 17671, + "projekty": 17672, + "wymyślić": 17673, + "maci": 17674, + "karnego": 17675, + "dwudziesto": 17676, + "jeżdżają": 17677, + "artyści": 17678, + "alu": 17679, + "popiół": 17680, + "organu": 17681, + "działających": 17682, + "Kolejne": 17683, + "kartki": 17684, + "sztucznie": 17685, + "czwartym": 17686, + "71": 17687, + "nauce": 17688, + "zapewnienia": 17689, + "Japonii": 17690, + "głosował": 17691, + "obowiązujących": 17692, + "pokarm": 17693, + "wyniosła": 17694, + "nawró": 17695, + "spotyk": 17696, + "Uro": 17697, + "wystawa": 17698, + "istnie": 17699, + "Święta": 17700, + "Trybunał": 17701, + "sektora": 17702, + "pero": 17703, + "wykonane": 17704, + "Con": 17705, + "Trzecie": 17706, + "polubi": 17707, + "tracą": 17708, + "Sprawozdanie": 17709, + "protokołu": 17710, + "zabytków": 17711, + "podjęła": 17712, + "kopu": 17713, + "otwarto": 17714, + "zaprzeczył": 17715, + "zdąży": 17716, + "Gwar": 17717, + "Intere": 17718, + "pomieszczenia": 17719, + "transakcji": 17720, + "wyroby": 17721, + "trasa": 17722, + "położone": 17723, + "zameld": 17724, + "wyspa": 17725, + "Austrii": 17726, + "ciężkiego": 17727, + "gratu": 17728, + "cioci": 17729, + "nazywali": 17730, + "Skiernie": 17731, + "63": 17732, + "stowie": 17733, + "parlamentar": 17734, + "zalicza": 17735, + "Kol": 17736, + "reprezentacji": 17737, + "równości": 17738, + "móz": 17739, + "rozmiary": 17740, + "średnio": 17741, + "mieszkający": 17742, + "posadę": 17743, + "tór": 17744, + "instancji": 17745, + "Żą": 17746, + "bambu": 17747, + "chcieliśmy": 17748, + "Kaczmarek": 17749, + "sprzeciwu": 17750, + "wybiega": 17751, + "Mógłby": 17752, + "dyrekcji": 17753, + "rolnicy": 17754, + "wydając": 17755, + "Przeciwnie": 17756, + "asce": 17757, + "toalety": 17758, + "precyzy": 17759, + "odwołania": 17760, + "meble": 17761, + "Rozwa": 17762, + "zmów": 17763, + "prawny": 17764, + "uporząd": 17765, + "niskiej": 17766, + "Wene": 17767, + "Centra": 17768, + "canie": 17769, + "zaprotest": 17770, + "Prokurator": 17771, + "Siero": 17772, + "Such": 17773, + "Siedem": 17774, + "pokro": 17775, + "zakończenia": 17776, + "Zakłady": 17777, + "występował": 17778, + "zwiększenie": 17779, + "dotychczasowe": 17780, + "baza": 17781, + "pacjenta": 17782, + "leczyć": 17783, + "rosyjski": 17784, + "zawzięcie": 17785, + "gwarancji": 17786, + "różnic": 17787, + "kandy": 17788, + "Pen": 17789, + "kończąc": 17790, + "Ponia": 17791, + "podziemnych": 17792, + "inwesty": 17793, + "korup": 17794, + "rócić": 17795, + "ryzy": 17796, + "poprawy": 17797, + "zdają": 17798, + "uznaje": 17799, + "tyński": 17800, + "lskich": 17801, + "zmiażd": 17802, + "operację": 17803, + "resortu": 17804, + "zawarł": 17805, + "płac": 17806, + "scenariusz": 17807, + "konferencję": 17808, + "Franciszek": 17809, + "podwórko": 17810, + "zaprzyjaź": 17811, + "zjazd": 17812, + "delegacji": 17813, + "przyjrzeć": 17814, + "SdRP": 17815, + "mieścia": 17816, + "odbędą": 17817, + "kampanię": 17818, + "zakupu": 17819, + "Internecie": 17820, + "napięcia": 17821, + "metodą": 17822, + "kolejnym": 17823, + "potwierdziła": 17824, + "obaw": 17825, + "bezpła": 17826, + "witry": 17827, + "spowodować": 17828, + "skorzy": 17829, + "onymi": 17830, + "dnią": 17831, + "poszukać": 17832, + "mogłam": 17833, + "doce": 17834, + "współpracowników": 17835, + "tłumacz": 17836, + "Firma": 17837, + "morską": 17838, + "pira": 17839, + "spojrzeniu": 17840, + "rock": 17841, + "uzupełnia": 17842, + "PRZY": 17843, + "głosowaniu": 17844, + "kradzież": 17845, + "seksualnych": 17846, + "współczesnej": 17847, + "śmieją": 17848, + "opowiadają": 17849, + "1984": 17850, + "CO": 17851, + "pism": 17852, + "doradcą": 17853, + "krajowych": 17854, + "72": 17855, + "tytułów": 17856, + "zdobyła": 17857, + "uporczy": 17858, + "zienie": 17859, + "załogę": 17860, + "obroty": 17861, + "Związ": 17862, + "reprezentu": 17863, + "okupacji": 17864, + "Cor": 17865, + "Stany": 17866, + "Ukrai": 17867, + "znanym": 17868, + "premie": 17869, + "napiszę": 17870, + "sol": 17871, + "początk": 17872, + "prowadzonych": 17873, + "tywnie": 17874, + "lw": 17875, + "edy": 17876, + "ktyw": 17877, + "seksualnego": 17878, + "Organi": 17879, + "nauką": 17880, + "strukturę": 17881, + "obrębie": 17882, + "warszawskich": 17883, + "pozbawiony": 17884, + "możli": 17885, + "proponuję": 17886, + "żnika": 17887, + "piask": 17888, + "seme": 17889, + "poczuciem": 17890, + "Dosto": 17891, + "tacją": 17892, + "tematem": 17893, + "zachodnio": 17894, + "61": 17895, + "rodzaje": 17896, + "ucznia": 17897, + "słupów": 17898, + "usiłowała": 17899, + "powiedziane": 17900, + "złudzenia": 17901, + "fascy": 17902, + "Słońca": 17903, + "wyłania": 17904, + "używają": 17905, + "kopia": 17906, + "120": 17907, + "epoce": 17908, + "twórcy": 17909, + "doprowadza": 17910, + "kojarzy": 17911, + "naturalne": 17912, + "Rozpa": 17913, + "formą": 17914, + "towaniu": 17915, + "słuchamy": 17916, + "stania": 17917, + "objawia": 17918, + "pojedna": 17919, + "skoru": 17920, + "wystawił": 17921, + "użyte": 17922, + "owisk": 17923, + "łoży": 17924, + "rozstrzela": 17925, + "cmenta": 17926, + "rezy": 17927, + "Wyż": 17928, + "raty": 17929, + "teczki": 17930, + "czwartą": 17931, + "dobranoc": 17932, + "talerzy": 17933, + "zwol": 17934, + "ee": 17935, + "konwen": 17936, + "zb": 17937, + "egza": 17938, + "rowaną": 17939, + "obojętne": 17940, + "Białe": 17941, + "tecznej": 17942, + "owną": 17943, + "funtów": 17944, + "towarzyszyć": 17945, + "paczkę": 17946, + "szczegółowo": 17947, + "dookoła": 17948, + "starusz": 17949, + "Posła": 17950, + "niezwykłe": 17951, + "dzierżawę": 17952, + "starze": 17953, + "Pociąg": 17954, + "Jedynie": 17955, + "dzało": 17956, + "ubiega": 17957, + "lanych": 17958, + "Tor": 17959, + "słaba": 17960, + "ckiem": 17961, + "sąsiednich": 17962, + "dolinie": 17963, + "Stanie": 17964, + "rubie": 17965, + "hipo": 17966, + "wyrasta": 17967, + "zasty": 17968, + "flu": 17969, + "janie": 17970, + "przejął": 17971, + "berta": 17972, + "sche": 17973, + "współczesnych": 17974, + "ciągłych": 17975, + "dorob": 17976, + "rzucam": 17977, + "poleg": 17978, + "Agnus": 17979, + "otwórz": 17980, + "istota": 17981, + "Mock": 17982, + "Kloss": 17983, + "Różne": 17984, + "pomnę": 17985, + "wsadził": 17986, + "rzuciłem": 17987, + "męczy": 17988, + "bały": 17989, + "est": 17990, + "dręczy": 17991, + "Nastąpi": 17992, + "zkę": 17993, + "Działo": 17994, + "daniu": 17995, + "dokonania": 17996, + "lij": 17997, + "podarował": 17998, + "prasowej": 17999, + "Zaga": 18000, + "kowskich": 18001, + "Grod": 18002, + "refle": 18003, + "wierzyłem": 18004, + "Pańskie": 18005, + "czternaście": 18006, + "sprzeczne": 18007, + "ódz": 18008, + "jania": 18009, + "obcię": 18010, + "Znale": 18011, + "łazience": 18012, + "urządził": 18013, + "Watyka": 18014, + "Tusk": 18015, + "Mężczy": 18016, + "dawni": 18017, + "kopał": 18018, + "jum": 18019, + "Dę": 18020, + "Palesty": 18021, + "dumna": 18022, + "posiłków": 18023, + "Wszyst": 18024, + "szkach": 18025, + "powódź": 18026, + "kopalń": 18027, + "bień": 18028, + "zgasło": 18029, + "dorosły": 18030, + "targi": 18031, + "wyrażenia": 18032, + "czynnie": 18033, + "Trafi": 18034, + "wkłada": 18035, + "upałów": 18036, + "wskaz": 18037, + "szpieg": 18038, + "regul": 18039, + "kompania": 18040, + "uwadze": 18041, + "grzą": 18042, + "uczeni": 18043, + "zamieszania": 18044, + "jednostka": 18045, + "wyniesie": 18046, + "bieżąco": 18047, + "Gmin": 18048, + "mydła": 18049, + "Wyzna": 18050, + "Ciała": 18051, + "wchodząc": 18052, + "kazały": 18053, + "prawnego": 18054, + "książe": 18055, + "spowod": 18056, + "wietrze": 18057, + "umyś": 18058, + "rzany": 18059, + "minutę": 18060, + "zabu": 18061, + "Ogó": 18062, + "wykro": 18063, + "klatce": 18064, + "Fabry": 18065, + "pojazdu": 18066, + "tylne": 18067, + "ekspre": 18068, + "morska": 18069, + "patrol": 18070, + "szczeniem": 18071, + "cimy": 18072, + "koncentra": 18073, + "Wiadomości": 18074, + "drobno": 18075, + "żkami": 18076, + "uchwałę": 18077, + "składania": 18078, + "Morze": 18079, + "prawidł": 18080, + "kryją": 18081, + "Nikogo": 18082, + "wykształcenia": 18083, + "żydowskiej": 18084, + "Hono": 18085, + "satysfakcję": 18086, + "owcami": 18087, + "kierunkach": 18088, + "Dz": 18089, + "Ny": 18090, + "prawnu": 18091, + "Kowal": 18092, + "wiu": 18093, + "=": 18094, + "wygo": 18095, + "dziwia": 18096, + "sławiu": 18097, + "bezsi": 18098, + "zapamiętać": 18099, + "śnienia": 18100, + "przycisku": 18101, + "białka": 18102, + "kłopo": 18103, + "fizycznych": 18104, + "Piast": 18105, + "Poznań": 18106, + "OSP": 18107, + "boisku": 18108, + "ogrodni": 18109, + "hard": 18110, + "podróże": 18111, + "cian": 18112, + "Powiedziała": 18113, + "senato": 18114, + "maszyna": 18115, + "pomagali": 18116, + "Otwiera": 18117, + "ambasa": 18118, + "denbur": 18119, + "normalnym": 18120, + "prokuraturze": 18121, + "indyj": 18122, + "tańczą": 18123, + "dyr": 18124, + "kłopotli": 18125, + "literaturze": 18126, + "zostają": 18127, + "ciar": 18128, + "umieścić": 18129, + "Kasia": 18130, + "okręg": 18131, + "zwanego": 18132, + "niepewne": 18133, + "doba": 18134, + "miasteczko": 18135, + "prawami": 18136, + "poinformowała": 18137, + "73": 18138, + "nauczania": 18139, + "proponowa": 18140, + "odgrywa": 18141, + "fikacji": 18142, + "ująć": 18143, + "Króla": 18144, + "bocznej": 18145, + "tyj": 18146, + "bm": 18147, + "ory": 18148, + "imieni": 18149, + "pisano": 18150, + "Jasnej": 18151, + "lizacją": 18152, + "Gdyni": 18153, + "niemiecką": 18154, + "Wod": 18155, + "uzasadnia": 18156, + "rosnące": 18157, + "rowaniu": 18158, + "Grzegorza": 18159, + "niewido": 18160, + "Ek": 18161, + "1500": 18162, + "wygody": 18163, + "studiach": 18164, + "dopuścił": 18165, + "pojazd": 18166, + "przechodziła": 18167, + "pukanie": 18168, + "ocean": 18169, + "mowaniu": 18170, + "konto": 18171, + "dziński": 18172, + "PIER": 18173, + "Patrzę": 18174, + "wyglądam": 18175, + "mówie": 18176, + "odpowiadając": 18177, + "parte": 18178, + "przesadza": 18179, + "zagospoda": 18180, + "politycznie": 18181, + "tywy": 18182, + "luję": 18183, + "zagranicy": 18184, + "sika": 18185, + "Pałac": 18186, + "imprez": 18187, + "pływające": 18188, + "zdążyła": 18189, + "radyka": 18190, + "rzysta": 18191, + "Samoobrony": 18192, + "kamera": 18193, + "kształcenia": 18194, + "najbliższą": 18195, + "Polonii": 18196, + "Kolej": 18197, + "satysfakcji": 18198, + "towo": 18199, + "ankie": 18200, + "dyscypliny": 18201, + "fałszywe": 18202, + "internetowej": 18203, + "odpa": 18204, + "pieniądza": 18205, + "kosmi": 18206, + "cielom": 18207, + "Sztuki": 18208, + "jury": 18209, + "roe": 18210, + "popeł": 18211, + "Łukasze": 18212, + "częste": 18213, + "przegląd": 18214, + "sprzedawać": 18215, + "Oskar": 18216, + "orie": 18217, + "przybyła": 18218, + "doradców": 18219, + "Gdybyśmy": 18220, + "przywódców": 18221, + "podkreślił": 18222, + "mujący": 18223, + "błyskawicznie": 18224, + "Ap": 18225, + "nastroju": 18226, + "powiadała": 18227, + "wirtu": 18228, + "kierowania": 18229, + "zamieszki": 18230, + "Europejska": 18231, + "przywilej": 18232, + "urucho": 18233, + "wycofa": 18234, + "Zawiszy": 18235, + "doktry": 18236, + "Społe": 18237, + "odnowi": 18238, + "obecne": 18239, + "budże": 18240, + "rozpoczęli": 18241, + "ograniczenie": 18242, + "76": 18243, + "lsze": 18244, + "emerytury": 18245, + "mato": 18246, + "spożyw": 18247, + "przeciwieństwie": 18248, + "partnerem": 18249, + "stacje": 18250, + "ministrowie": 18251, + "datę": 18252, + "odwe": 18253, + "Uzna": 18254, + "benzy": 18255, + "ratowania": 18256, + "spowoduje": 18257, + "islam": 18258, + "smakiem": 18259, + "zamierzają": 18260, + "zrealiz": 18261, + "starszej": 18262, + "technologii": 18263, + "XXI": 18264, + "wyborców": 18265, + "inflacji": 18266, + "wprowadzono": 18267, + "miękkie": 18268, + "Obraz": 18269, + "Komo": 18270, + "tkowski": 18271, + "górników": 18272, + "zowania": 18273, + "Sojusz": 18274, + "lidera": 18275, + "Wyda": 18276, + "1919": 18277, + "reform": 18278, + "integracji": 18279, + "Artur": 18280, + "olimpij": 18281, + "Komenda": 18282, + "narodowego": 18283, + "radziec": 18284, + "Głównego": 18285, + "swobodę": 18286, + "gimna": 18287, + "kupna": 18288, + "regulacji": 18289, + "turniej": 18290, + "Brukseli": 18291, + "Szkoła": 18292, + "oo": 18293, + "twórcze": 18294, + "blan": 18295, + "telefonów": 18296, + "kowaniem": 18297, + "klie": 18298, + "powej": 18299, + "składni": 18300, + "umieści": 18301, + "Przedstawi": 18302, + "hl": 18303, + "talenty": 18304, + "iera": 18305, + "Tran": 18306, + "zbliżają": 18307, + "gazet": 18308, + "Ryb": 18309, + "Tan": 18310, + "dziesiątym": 18311, + "wywia": 18312, + "ciekawą": 18313, + "różnią": 18314, + "ping": 18315, + "ucierpi": 18316, + "femini": 18317, + "konta": 18318, + "nakrę": 18319, + "utworów": 18320, + "głownie": 18321, + "federacji": 18322, + "odo": 18323, + "jakiejkolwiek": 18324, + "miejski": 18325, + "białoru": 18326, + "misja": 18327, + "chcieć": 18328, + "seminarium": 18329, + "Legi": 18330, + "Ekonomi": 18331, + "techniczne": 18332, + "przyjazd": 18333, + "zawodów": 18334, + "peri": 18335, + "eduka": 18336, + "wyu": 18337, + "prezentu": 18338, + "wypie": 18339, + "1983": 18340, + "dźwięku": 18341, + "oszo": 18342, + "zdecydowała": 18343, + "nabywa": 18344, + "kryzys": 18345, + "bomby": 18346, + "wodociąg": 18347, + "przepis": 18348, + "Antoniego": 18349, + "wrocła": 18350, + "dystrybu": 18351, + "wyni": 18352, + "najsil": 18353, + "złodzieja": 18354, + "rozumia": 18355, + "zespo": 18356, + "nowana": 18357, + "przekup": 18358, + "rosyjskie": 18359, + "znaczyć": 18360, + "tyfika": 18361, + "rezyg": 18362, + "potrafimy": 18363, + "nizmu": 18364, + "jusza": 18365, + "mechanizm": 18366, + "sympatii": 18367, + "płk": 18368, + "zapytania": 18369, + "terenach": 18370, + "nieduże": 18371, + "Nur": 18372, + "utonął": 18373, + "kost": 18374, + "zauważyłem": 18375, + "dwój": 18376, + "cjoni": 18377, + "Leś": 18378, + "atmosfera": 18379, + "potwory": 18380, + "kolumna": 18381, + "pozostają": 18382, + "jakimiś": 18383, + "odwrotnie": 18384, + "materialnych": 18385, + "naturalnym": 18386, + "kowanej": 18387, + "zamieszkały": 18388, + "zachowań": 18389, + "reprezent": 18390, + "wiarygod": 18391, + "chętniej": 18392, + "starają": 18393, + "owność": 18394, + "chodziłem": 18395, + "Twoich": 18396, + "Twoim": 18397, + "Tobą": 18398, + "majątkowych": 18399, + "niesprawiedli": 18400, + "napady": 18401, + "potrwa": 18402, + "francuskie": 18403, + "narzędziem": 18404, + "zszedł": 18405, + "wysiłkiem": 18406, + "rytmi": 18407, + "rzucane": 18408, + "firanki": 18409, + "wiór": 18410, + "biurko": 18411, + "odnoszą": 18412, + "Sek": 18413, + "przyzwyczajenia": 18414, + "wypiera": 18415, + "New": 18416, + "nieoczekiwa": 18417, + "uniwersytecie": 18418, + "kolacji": 18419, + "Groz": 18420, + "powstaniu": 18421, + "szampana": 18422, + "Ostrze": 18423, + "Ada": 18424, + "bków": 18425, + "siedzibą": 18426, + "trudny": 18427, + "stopnie": 18428, + "Twojej": 18429, + "apel": 18430, + "tańca": 18431, + "sprawiał": 18432, + "doczes": 18433, + "ochoczo": 18434, + "przysiadł": 18435, + "nałożyć": 18436, + "wnika": 18437, + "zdach": 18438, + "wspaniałym": 18439, + "ustanowi": 18440, + "osobistej": 18441, + "yhym": 18442, + "acha": 18443, + "położona": 18444, + "Jez": 18445, + "jez": 18446, + "rzam": 18447, + "pragnień": 18448, + "Poch": 18449, + "Ciotka": 18450, + "zagadki": 18451, + "jabło": 18452, + "dycji": 18453, + "Ura": 18454, + "pozwalała": 18455, + "podwór": 18456, + "nieruchomo": 18457, + "trafią": 18458, + "dwuna": 18459, + "rówie": 18460, + "dzwonić": 18461, + "wności": 18462, + "iel": 18463, + "łódz": 18464, + "torbę": 18465, + "rzeźba": 18466, + "księgę": 18467, + "mylę": 18468, + "równość": 18469, + "wotum": 18470, + "wchodziło": 18471, + "odwołanie": 18472, + "zapewnienie": 18473, + "wygraną": 18474, + "strażnicy": 18475, + "pozwal": 18476, + "pensje": 18477, + "spar": 18478, + "zadowolona": 18479, + "ubezpieczeń": 18480, + "Platformy": 18481, + "wniesi": 18482, + "Sej": 18483, + "jabłka": 18484, + "gotówkę": 18485, + "latka": 18486, + "Wychodzi": 18487, + "kompo": 18488, + "oglę": 18489, + "łyk": 18490, + "załą": 18491, + "bicy": 18492, + "kowały": 18493, + "żałem": 18494, + "oke": 18495, + "Mario": 18496, + "Twar": 18497, + "more": 18498, + "delikatna": 18499, + "wyobraźnia": 18500, + "chry": 18501, + "Fili": 18502, + "Kongresu": 18503, + "przeprosić": 18504, + "najbogat": 18505, + "najpóźniej": 18506, + "odkrycia": 18507, + "miniony": 18508, + "musieliśmy": 18509, + "szarego": 18510, + "Belgii": 18511, + "kl": 18512, + "cznia": 18513, + "zabudowań": 18514, + "produk": 18515, + "najmłodszych": 18516, + "płatki": 18517, + "przedaw": 18518, + "Jastrzę": 18519, + "ewentualnie": 18520, + "opisać": 18521, + "postawili": 18522, + "geografi": 18523, + "rodzinnego": 18524, + "rejon": 18525, + "Ojczyzna": 18526, + "minus": 18527, + "skorzystał": 18528, + "zapię": 18529, + "przygotowu": 18530, + "obwod": 18531, + "Rolnictwa": 18532, + "azy": 18533, + "powtór": 18534, + "ciekawego": 18535, + "zostawiła": 18536, + "kryteria": 18537, + "Dą": 18538, + "Handl": 18539, + "złapie": 18540, + "zrobione": 18541, + "delegatów": 18542, + "pracowniczych": 18543, + "osobowych": 18544, + "pomogę": 18545, + "86": 18546, + "przyciąg": 18547, + "południowo": 18548, + "sztandar": 18549, + "tłuszczu": 18550, + "użyciu": 18551, + "arcybiskup": 18552, + "katolicki": 18553, + "siedzibie": 18554, + "Brz": 18555, + "podziwiać": 18556, + "zwycięstwem": 18557, + "Tomek": 18558, + "piłkarzy": 18559, + "żło": 18560, + "wschodnią": 18561, + "spodobało": 18562, + "Zakopanem": 18563, + "samorządowych": 18564, + "rolni": 18565, + "myje": 18566, + "Mię": 18567, + "poszkodowanych": 18568, + "Media": 18569, + "zywania": 18570, + "gorszym": 18571, + "cnót": 18572, + "kwalifi": 18573, + "sprawiła": 18574, + "serem": 18575, + "wiałem": 18576, + "klasę": 18577, + "lampę": 18578, + "pens": 18579, + "raków": 18580, + "pożyczył": 18581, + "obowiązu": 18582, + "etapie": 18583, + "ląt": 18584, + "laz": 18585, + "zapewni": 18586, + "rwali": 18587, + "wiadu": 18588, + "zamieszkał": 18589, + "wywołała": 18590, + "Biskup": 18591, + "prywatnego": 18592, + "ewangeli": 18593, + "normalne": 18594, + "zdrowienie": 18595, + "kwizy": 18596, + "Sprawiedliwość": 18597, + "Odpowiedzi": 18598, + "terenów": 18599, + "ółek": 18600, + "Czytel": 18601, + "repor": 18602, + "pilo": 18603, + "PU": 18604, + "znawca": 18605, + "noszenia": 18606, + "przestępstwo": 18607, + "oszukać": 18608, + "przypuszczenia": 18609, + "rocznej": 18610, + "kąpie": 18611, + "przyjemne": 18612, + "ormia": 18613, + "uwzględni": 18614, + "obiekt": 18615, + "Alei": 18616, + "mówienie": 18617, + "Postanowi": 18618, + "Zabra": 18619, + "projekta": 18620, + "alterna": 18621, + "zaskoczony": 18622, + "działki": 18623, + "ryzyka": 18624, + "Uni": 18625, + "reklamy": 18626, + "porozumieć": 18627, + "Wybra": 18628, + "Szybko": 18629, + "Zawa": 18630, + "skądinąd": 18631, + "zdecydować": 18632, + "pojem": 18633, + "sbur": 18634, + "budziło": 18635, + "osiedlu": 18636, + "przebić": 18637, + "ara": 18638, + "kobiecy": 18639, + "nastrój": 18640, + "ofiarami": 18641, + "powołanie": 18642, + "pułap": 18643, + "wanej": 18644, + "kadr": 18645, + "klasa": 18646, + "chłopaki": 18647, + "telefony": 18648, + "lekarzem": 18649, + "Zaczęła": 18650, + "muze": 18651, + "Kora": 18652, + "konsekwent": 18653, + "efekcie": 18654, + "Fla": 18655, + "Odwie": 18656, + "naf": 18657, + "żanie": 18658, + "zastosowanie": 18659, + "upoważ": 18660, + "wywal": 18661, + "GE": 18662, + "dność": 18663, + "zachodni": 18664, + "cieszę": 18665, + "gospodarstw": 18666, + "burgu": 18667, + "będących": 18668, + "czytaniu": 18669, + "Czter": 18670, + "podporząd": 18671, + "rez": 18672, + "wymor": 18673, + "gazecie": 18674, + "twórczość": 18675, + "mm": 18676, + "wsko": 18677, + "bezdomnych": 18678, + "społeczną": 18679, + "łuję": 18680, + "piłkar": 18681, + "sonda": 18682, + "reżyser": 18683, + "niałem": 18684, + "listo": 18685, + "zmarły": 18686, + "kupują": 18687, + "wywołuje": 18688, + "Decyzja": 18689, + "84": 18690, + "stując": 18691, + "ośrodków": 18692, + "wywołało": 18693, + "poprawę": 18694, + "wychowania": 18695, + "przedstawiony": 18696, + "decy": 18697, + "próbują": 18698, + "rekrea": 18699, + "strategi": 18700, + "Iz": 18701, + "emeryta": 18702, + "niowy": 18703, + "podatk": 18704, + "zauważa": 18705, + "tran": 18706, + "inspe": 18707, + "°": 18708, + "zadziwia": 18709, + "Berlina": 18710, + "bieniu": 18711, + "wypłaty": 18712, + "ulgą": 18713, + "Wrocław": 18714, + "ruty": 18715, + "oznaczać": 18716, + "mającej": 18717, + "popy": 18718, + "tempa": 18719, + "publiczna": 18720, + "propozycją": 18721, + "Pomysł": 18722, + "Post": 18723, + "zablo": 18724, + "uwalnia": 18725, + "pretensje": 18726, + "uzasadnienia": 18727, + "założycie": 18728, + "sędziowie": 18729, + "Najwyższego": 18730, + "Okręg": 18731, + "placówek": 18732, + "58": 18733, + "parlamentarnych": 18734, + "Zdzisław": 18735, + "orna": 18736, + "Została": 18737, + "możliwych": 18738, + "Wisłą": 18739, + "Rejest": 18740, + "szansy": 18741, + "eksport": 18742, + "nume": 18743, + "czystego": 18744, + "tema": 18745, + "%,": 18746, + "Okazuje": 18747, + "napisy": 18748, + "Krą": 18749, + "kwota": 18750, + "przejści": 18751, + "Fro": 18752, + "górnej": 18753, + "miedzi": 18754, + "sięgają": 18755, + "dosłownie": 18756, + "specjalnego": 18757, + "udają": 18758, + "pomal": 18759, + "rozbud": 18760, + "minimum": 18761, + "przyjaciółki": 18762, + "ambasady": 18763, + "groźniej": 18764, + "ekranie": 18765, + "Swój": 18766, + "zamkniętych": 18767, + "Najczęściej": 18768, + "Is": 18769, + "Reda": 18770, + "dochodowego": 18771, + "Przygot": 18772, + "powścią": 18773, + "zowane": 18774, + "fizycznej": 18775, + "emo": 18776, + "zespołem": 18777, + "telem": 18778, + "naukowców": 18779, + "dysponuje": 18780, + "obrona": 18781, + "portrety": 18782, + "będące": 18783, + "Liga": 18784, + "Instytucie": 18785, + "1982": 18786, + "Współczes": 18787, + "nomia": 18788, + "międzynarodowe": 18789, + "świadkowie": 18790, + "szes": 18791, + "gustu": 18792, + "pensjona": 18793, + "Lata": 18794, + "ewolu": 18795, + "wywiera": 18796, + "ffa": 18797, + "ziemskiej": 18798, + "planuje": 18799, + "wygło": 18800, + "tykiem": 18801, + "powstań": 18802, + "imperium": 18803, + "naukowej": 18804, + "dialog": 18805, + "Posiada": 18806, + "egoi": 18807, + "chorobą": 18808, + "wniósł": 18809, + "Niemal": 18810, + "głębokich": 18811, + "potrakt": 18812, + "czniki": 18813, + "masła": 18814, + "akor": 18815, + "zawartość": 18816, + "szaro": 18817, + "tologii": 18818, + "krea": 18819, + "pei": 18820, + "grzechem": 18821, + "integra": 18822, + "zrobiły": 18823, + "perzy": 18824, + "znienawi": 18825, + "uznania": 18826, + "uciąż": 18827, + "zbiory": 18828, + "kocz": 18829, + "układzie": 18830, + "perspektyw": 18831, + "zajrzeć": 18832, + "kształtów": 18833, + "intui": 18834, + "operacja": 18835, + "ceremonia": 18836, + "Autor": 18837, + "przypomnie": 18838, + "odgry": 18839, + "tniki": 18840, + "młodsze": 18841, + "kony": 18842, + "pokazują": 18843, + "urodzony": 18844, + "niespodzian": 18845, + "artysty": 18846, + "wkach": 18847, + "warsza": 18848, + "przyjmują": 18849, + "Pun": 18850, + "znakami": 18851, + "domowego": 18852, + "97": 18853, + "rytm": 18854, + "89": 18855, + "tajnych": 18856, + "historyczne": 18857, + "powszechna": 18858, + "zniszczone": 18859, + "prawach": 18860, + "stopa": 18861, + "leszczy": 18862, + "zaszcze": 18863, + "Ludwi": 18864, + "pując": 18865, + "biej": 18866, + "prom": 18867, + "noża": 18868, + "bacznie": 18869, + "brudne": 18870, + "Gold": 18871, + "ruda": 18872, + "okreś": 18873, + "koper": 18874, + "Romana": 18875, + "Poe": 18876, + "ciepłym": 18877, + "odłożył": 18878, + "biuro": 18879, + "czyim": 18880, + "terytoria": 18881, + "życi": 18882, + "wariata": 18883, + "prob": 18884, + "binie": 18885, + "drewnianej": 18886, + "labi": 18887, + "poważną": 18888, + "trzykrotnie": 18889, + "barwach": 18890, + "efe": 18891, + "szkolne": 18892, + "powoły": 18893, + "jeziorze": 18894, + "dalekiego": 18895, + "ściło": 18896, + "snąłem": 18897, + "zauważyli": 18898, + "zdążyli": 18899, + "Sien": 18900, + "zapiera": 18901, + "Bolesława": 18902, + "lęku": 18903, + "rezygna": 18904, + "siana": 18905, + "Wracając": 18906, + "żywioł": 18907, + "reflek": 18908, + "hm": 18909, + "ostateczny": 18910, + "wędrówki": 18911, + "spełniają": 18912, + "imper": 18913, + "inkase": 18914, + "laska": 18915, + "nadu": 18916, + "poczekaj": 18917, + "Kaśka": 18918, + "Uważaj": 18919, + "żałoby": 18920, + "ołtarzu": 18921, + "Doskona": 18922, + "pcie": 18923, + "szyc": 18924, + "Ofiar": 18925, + "lust": 18926, + "Tarno": 18927, + "szóstego": 18928, + "Poru": 18929, + "stodole": 18930, + "balu": 18931, + "złodzie": 18932, + "anato": 18933, + "ładunków": 18934, + "miesią": 18935, + "więźnia": 18936, + "knąłem": 18937, + "mg": 18938, + "kuzyn": 18939, + "Mickiewicz": 18940, + "głupota": 18941, + "przyszłą": 18942, + "necie": 18943, + "órki": 18944, + "czes": 18945, + "żowy": 18946, + "sprawuje": 18947, + "wyjaśnień": 18948, + "Głębo": 18949, + "Piła": 18950, + "podania": 18951, + "nujące": 18952, + "odjechali": 18953, + "stoczni": 18954, + "iry": 18955, + "feld": 18956, + "ewaku": 18957, + "przekrę": 18958, + "przepu": 18959, + "komornik": 18960, + "Funkcjonariusze": 18961, + "drogowego": 18962, + "ciechan": 18963, + "bezpośrednim": 18964, + "wcą": 18965, + "iny": 18966, + "marmuru": 18967, + "ownikom": 18968, + "zapalenie": 18969, + "widoczny": 18970, + "rozła": 18971, + "widoczna": 18972, + "linią": 18973, + "karne": 18974, + "Mateusz": 18975, + "dnienia": 18976, + "koź": 18977, + "obru": 18978, + "Mro": 18979, + "automa": 18980, + "wypali": 18981, + "Musiała": 18982, + "chen": 18983, + "sfałsz": 18984, + "kolejka": 18985, + "wydano": 18986, + "pociągiem": 18987, + "Wspomnie": 18988, + "towało": 18989, + "wynagra": 18990, + "Marsa": 18991, + "kame": 18992, + "dałoby": 18993, + "Cał": 18994, + "Dobie": 18995, + "żnymi": 18996, + "wyborczym": 18997, + "kocie": 18998, + "tuś": 18999, + "zabiło": 19000, + "gliny": 19001, + "Mora": 19002, + "specjalny": 19003, + "miejscowy": 19004, + "prawomoc": 19005, + "tłok": 19006, + "brzmieniu": 19007, + "czystości": 19008, + "ubole": 19009, + "imponu": 19010, + "mise": 19011, + "przepisu": 19012, + "ownię": 19013, + "zielono": 19014, + "Mamo": 19015, + "poprzedni": 19016, + "Zrób": 19017, + "ntom": 19018, + "zmierzyć": 19019, + "Św": 19020, + "przyjemny": 19021, + "Cieszę": 19022, + "obietni": 19023, + "dotyczyć": 19024, + "przeprosi": 19025, + "wykorzysty": 19026, + "osobach": 19027, + "].": 19028, + "doprowadził": 19029, + "finał": 19030, + "dworku": 19031, + "Sty": 19032, + "cukrow": 19033, + "Koście": 19034, + "pracuję": 19035, + "ładnych": 19036, + "alna": 19037, + "tycznymi": 19038, + "szosie": 19039, + "Roga": 19040, + "szowa": 19041, + "rekomen": 19042, + "poszukiwanie": 19043, + "Środki": 19044, + "przydroż": 19045, + "sele": 19046, + "lino": 19047, + "wartościowych": 19048, + "gościł": 19049, + "postanowiłem": 19050, + "zdolna": 19051, + "szkiewicz": 19052, + "odpadów": 19053, + "Macieja": 19054, + "holender": 19055, + "hebra": 19056, + "katolik": 19057, + "ming": 19058, + "porównanie": 19059, + "rodzinnym": 19060, + "nago": 19061, + "zawieszeniu": 19062, + "musie": 19063, + "Pewien": 19064, + "znaną": 19065, + "zaskar": 19066, + "przyjazne": 19067, + "ródziem": 19068, + "Godzi": 19069, + "uzasadni": 19070, + "palesty": 19071, + "załatwił": 19072, + "kuchnię": 19073, + "Konia": 19074, + "przesłucha": 19075, + "partią": 19076, + "nkowych": 19077, + "sezonu": 19078, + "baru": 19079, + "normy": 19080, + "walne": 19081, + "okazy": 19082, + "Kościuszki": 19083, + "będący": 19084, + "czystość": 19085, + "wypoży": 19086, + "zgromadzenia": 19087, + "ssel": 19088, + "podpisów": 19089, + "bera": 19090, + "Wita": 19091, + "Wydało": 19092, + "mówców": 19093, + "przyjęta": 19094, + "ałów": 19095, + "barie": 19096, + "%.": 19097, + "prezy": 19098, + "osobowa": 19099, + "zobaczenia": 19100, + "tygodniami": 19101, + "ulicami": 19102, + "wysp": 19103, + "instynk": 19104, + "Regiona": 19105, + "82": 19106, + "Jakiej": 19107, + "małżeństwie": 19108, + "wczego": 19109, + "interwen": 19110, + "szac": 19111, + "Prokura": 19112, + "powło": 19113, + "Wojewódzki": 19114, + "Dziecka": 19115, + "utrzymują": 19116, + "sklepach": 19117, + "uznano": 19118, + "Jadwi": 19119, + "przyznają": 19120, + "igno": 19121, + "przekonani": 19122, + "Leppera": 19123, + "raca": 19124, + "rowanego": 19125, + "deko": 19126, + "Chłopcy": 19127, + "gent": 19128, + "Sos": 19129, + "zagraniczne": 19130, + "Senator": 19131, + "Lista": 19132, + "oparte": 19133, + "atmosferę": 19134, + "ugrupowań": 19135, + "nieufności": 19136, + "uczestniczył": 19137, + "radzieckich": 19138, + "wychowy": 19139, + "pocię": 19140, + "procedury": 19141, + "kujący": 19142, + "Sytuacja": 19143, + "Peter": 19144, + "kcyjne": 19145, + "finan": 19146, + "Początkowo": 19147, + "akta": 19148, + "budową": 19149, + "pokrycie": 19150, + "obywatelskich": 19151, + "Wykona": 19152, + "warstwa": 19153, + "Statu": 19154, + "właściwych": 19155, + "Zachodzie": 19156, + "trage": 19157, + "Śmier": 19158, + "Ojczy": 19159, + "konwencji": 19160, + "Nacze": 19161, + "rozumiały": 19162, + "Wyciągnął": 19163, + "wynosił": 19164, + "paczki": 19165, + "rodziły": 19166, + "insta": 19167, + "obrze": 19168, + "Swoje": 19169, + "czynników": 19170, + "legendy": 19171, + "kondycji": 19172, + "ownej": 19173, + "autory": 19174, + "wyjątk": 19175, + "więk": 19176, + "metoda": 19177, + "instytucja": 19178, + "Wych": 19179, + "kompetent": 19180, + "pita": 19181, + "Nagrody": 19182, + "rezultaty": 19183, + "Beata": 19184, + "dowod": 19185, + "paster": 19186, + "ponuje": 19187, + "riu": 19188, + "lokalne": 19189, + "muł": 19190, + "bowie": 19191, + "cenią": 19192, + "reforma": 19193, + "przezię": 19194, + "wykonaniu": 19195, + "ekonomicznej": 19196, + "zadowoleni": 19197, + "korzenia": 19198, + "zwrotu": 19199, + "byłej": 19200, + "wzbudziła": 19201, + "niefortu": 19202, + "nielega": 19203, + "ściślej": 19204, + "wchodzących": 19205, + "zajmą": 19206, + "wyborcze": 19207, + "linia": 19208, + "Pomorza": 19209, + "muzycznych": 19210, + "lających": 19211, + "Opieki": 19212, + "kierownictwo": 19213, + "wsparcie": 19214, + "ciągły": 19215, + "RM": 19216, + "TP": 19217, + "rezulta": 19218, + "zwiększo": 19219, + "złożonych": 19220, + "ft": 19221, + "Express": 19222, + "rozpowszech": 19223, + "sat": 19224, + "ustępuje": 19225, + "systemy": 19226, + "Cena": 19227, + "towanego": 19228, + "sufitu": 19229, + "zapoznać": 19230, + "zacją": 19231, + "świadomy": 19232, + "przekonywał": 19233, + "stosowane": 19234, + "sprawiło": 19235, + "Blu": 19236, + "92": 19237, + "cznemu": 19238, + "pomyślałam": 19239, + "telewizyjnych": 19240, + "and": 19241, + "ciesz": 19242, + "warszawski": 19243, + "przygotowuje": 19244, + "stadionie": 19245, + "resta": 19246, + "świąt": 19247, + "amerykańskie": 19248, + "kilogramów": 19249, + "domową": 19250, + "ofert": 19251, + "skuteczność": 19252, + "ven": 19253, + "określonego": 19254, + "wku": 19255, + "zabieg": 19256, + "mającego": 19257, + "publiczność": 19258, + "MIE": 19259, + "dekre": 19260, + "ruinach": 19261, + "odbior": 19262, + "pozew": 19263, + "skazał": 19264, + "budowlanych": 19265, + "obejmie": 19266, + "terapeu": 19267, + "indywidualnych": 19268, + "Prof": 19269, + "artykule": 19270, + "znani": 19271, + "samolotów": 19272, + "przekazywa": 19273, + "katowi": 19274, + "Kontroli": 19275, + "przedstawicielami": 19276, + "hre": 19277, + "tradycyjnie": 19278, + "autorem": 19279, + "Gaw": 19280, + "wywiad": 19281, + "cania": 19282, + "skłó": 19283, + "Sowie": 19284, + "landia": 19285, + "leciu": 19286, + "pozytywnie": 19287, + "chrześcijańskiego": 19288, + "Problem": 19289, + "agresji": 19290, + "demokracja": 19291, + "usunięcia": 19292, + "duchownych": 19293, + "pogłębia": 19294, + "feno": 19295, + "zdumiewa": 19296, + "humani": 19297, + "homoseksuali": 19298, + "Pary": 19299, + "buta": 19300, + "osiadł": 19301, + "milicja": 19302, + "Spotk": 19303, + "czynny": 19304, + "nielicznych": 19305, + "zawartości": 19306, + "wizji": 19307, + "Anato": 19308, + "zaludni": 19309, + "poszukiwań": 19310, + "równowa": 19311, + "przeznaczenie": 19312, + "źród": 19313, + "plane": 19314, + "pijanemu": 19315, + "Pią": 19316, + "emu": 19317, + "pozostawić": 19318, + "wyprodu": 19319, + "Pisa": 19320, + "dziela": 19321, + "tajemniczy": 19322, + "traktuje": 19323, + "ręcznie": 19324, + "osobistego": 19325, + "liczni": 19326, + "niepowodzenia": 19327, + "hala": 19328, + "martwą": 19329, + "obraża": 19330, + "matek": 19331, + "reag": 19332, + "sytuacje": 19333, + "porażki": 19334, + "chodzimy": 19335, + "zniszczył": 19336, + "wlek": 19337, + "narzędzie": 19338, + "Żar": 19339, + "dolnych": 19340, + "przewoź": 19341, + "wybrała": 19342, + "dyma": 19343, + "ładunek": 19344, + "odrobi": 19345, + "szczere": 19346, + "kasje": 19347, + "tkwił": 19348, + "forem": 19349, + "ńcza": 19350, + "występować": 19351, + "podwórku": 19352, + "chałupy": 19353, + "liczonych": 19354, + "magazynu": 19355, + "obręb": 19356, + "pozostawał": 19357, + "amerykańska": 19358, + "wbija": 19359, + "przewraca": 19360, + "książką": 19361, + "jedena": 19362, + "świeccy": 19363, + "Grzy": 19364, + "miera": 19365, + "fałszywych": 19366, + "upor": 19367, + "utwory": 19368, + "spokojnego": 19369, + "Adr": 19370, + "wylicza": 19371, + "górskie": 19372, + "nowskim": 19373, + "przyjaź": 19374, + "dostarczyć": 19375, + "Bart": 19376, + "harmo": 19377, + "organizmu": 19378, + "rezultat": 19379, + "pamiętała": 19380, + "aparatu": 19381, + "Łzy": 19382, + "religię": 19383, + "Pię": 19384, + "podstawą": 19385, + "odź": 19386, + "czyjej": 19387, + "goleni": 19388, + "naciśnięcie": 19389, + "oką": 19390, + "Olejnik": 19391, + "troszeczkę": 19392, + "sznej": 19393, + "Twa": 19394, + "czterna": 19395, + "szosy": 19396, + "Angus": 19397, + "mającym": 19398, + "kój": 19399, + "Anka": 19400, + "brawo": 19401, + "dostrzegła": 19402, + "babka": 19403, + "Miałam": 19404, + "paznok": 19405, + "Spojrzała": 19406, + "krzaków": 19407, + "Zamil": 19408, + "wpatrz": 19409, + "pocałunek": 19410, + "Szczerze": 19411, + "Julek": 19412, + "słuszną": 19413, + "nocny": 19414, + "Trzej": 19415, + "Kun": 19416, + "audie": 19417, + "wojskowa": 19418, + "ntowi": 19419, + "panię": 19420, + "mentarzy": 19421, + "tyt": 19422, + "galer": 19423, + "paznokcie": 19424, + "wartow": 19425, + "dziękujemy": 19426, + "informował": 19427, + "rozpoczną": 19428, + "jab": 19429, + "Żadnej": 19430, + "zwala": 19431, + "taś": 19432, + "Joan": 19433, + "skory": 19434, + "brutto": 19435, + "łapie": 19436, + "zmal": 19437, + "Miesią": 19438, + "Chci": 19439, + "poszłam": 19440, + "Afganistanie": 19441, + "Dziewięć": 19442, + "Suli": 19443, + "parking": 19444, + "wodny": 19445, + "chodniku": 19446, + "komendzie": 19447, + "kęs": 19448, + "tas": 19449, + "dzanie": 19450, + "UP": 19451, + "miedzy": 19452, + "niewielkim": 19453, + "nerwów": 19454, + "rządowe": 19455, + "przedsiębiorstwo": 19456, + "lodowca": 19457, + "dochodu": 19458, + "cenić": 19459, + "trzecich": 19460, + "inteligencji": 19461, + "puszki": 19462, + "oficjalne": 19463, + "Okre": 19464, + "Mars": 19465, + "brązowe": 19466, + "doznała": 19467, + "jadal": 19468, + "Barto": 19469, + "wiceprezes": 19470, + "knaj": 19471, + "owcom": 19472, + "Olim": 19473, + "rozporządzenie": 19474, + "organizacje": 19475, + "żandar": 19476, + "bliźnia": 19477, + "zachowała": 19478, + "Dok": 19479, + "kowscy": 19480, + "naprzeciwko": 19481, + "Ed": 19482, + "wejdą": 19483, + "wąskich": 19484, + "obrady": 19485, + "opracowanie": 19486, + "należały": 19487, + "wspólnych": 19488, + "pkami": 19489, + "oceniać": 19490, + "świeżego": 19491, + "kwadratowych": 19492, + "krawat": 19493, + "bryga": 19494, + "wykonał": 19495, + "wyremont": 19496, + "plaster": 19497, + "Strasznie": 19498, + "najświe": 19499, + "komisję": 19500, + "Gon": 19501, + "zbywa": 19502, + "jezu": 19503, + "Potrzeba": 19504, + "sukcesów": 19505, + "radnego": 19506, + "mleczar": 19507, + "zebrania": 19508, + "naprawia": 19509, + "zniszczony": 19510, + "korki": 19511, + "zatrzymany": 19512, + "topi": 19513, + "fawo": 19514, + "pokroić": 19515, + "solą": 19516, + "Zjazd": 19517, + "piwnic": 19518, + "różnorod": 19519, + "Mile": 19520, + "podwyżki": 19521, + "spółdzielni": 19522, + "podają": 19523, + "plat": 19524, + "działaniu": 19525, + "Państw": 19526, + "przyjęciu": 19527, + "meno": 19528, + "Bezpie": 19529, + "cór": 19530, + "Trak": 19531, + "nabycia": 19532, + "znajdujące": 19533, + "Maja": 19534, + "rzutu": 19535, + "planety": 19536, + "Minę": 19537, + "silnego": 19538, + "Rafała": 19539, + "Janka": 19540, + "nowska": 19541, + "Sym": 19542, + "Oddział": 19543, + "płata": 19544, + "koleżanki": 19545, + "Stal": 19546, + "winne": 19547, + "leć": 19548, + "Sche": 19549, + "dowaniu": 19550, + "fot": 19551, + "jeziorem": 19552, + "krajowy": 19553, + "tniejsze": 19554, + "kibiców": 19555, + "rysunków": 19556, + "tygodniem": 19557, + "orkie": 19558, + "zawiadomienie": 19559, + "bombar": 19560, + "genów": 19561, + "BP": 19562, + "Złoty": 19563, + "nizm": 19564, + "Ksią": 19565, + "sezon": 19566, + "Krakow": 19567, + "kaplicz": 19568, + "SS": 19569, + "przedszkola": 19570, + "spotykam": 19571, + "najgorszy": 19572, + "pasek": 19573, + "mebl": 19574, + "Czekam": 19575, + "wydany": 19576, + "gromadzi": 19577, + "jubile": 19578, + "czyj": 19579, + "kluby": 19580, + "szczyźnie": 19581, + "prostytu": 19582, + "przełomie": 19583, + "skierować": 19584, + "promu": 19585, + "Swo": 19586, + "finansowanie": 19587, + "rozpuszcza": 19588, + "poleca": 19589, + "obowią": 19590, + "osobowość": 19591, + "negocjacje": 19592, + "żącego": 19593, + "czegokolwiek": 19594, + "pochwalić": 19595, + "Regu": 19596, + "glem": 19597, + "Energe": 19598, + "prymasa": 19599, + "preze": 19600, + "gust": 19601, + "winny": 19602, + "tkowa": 19603, + "dostają": 19604, + "odpowiedniego": 19605, + "Duże": 19606, + "wskazówek": 19607, + "szyński": 19608, + "let": 19609, + "ałach": 19610, + "zaufać": 19611, + "poczytać": 19612, + "młodzieżą": 19613, + "silnej": 19614, + "dziono": 19615, + "skazanych": 19616, + "Posta": 19617, + "postanowiono": 19618, + "nowałem": 19619, + "Uczniowie": 19620, + "wymia": 19621, + "Cholera": 19622, + "kacje": 19623, + "Cer": 19624, + "1968": 19625, + "odwil": 19626, + "dominika": 19627, + "Toma": 19628, + "Pies": 19629, + "legen": 19630, + "szeliśmy": 19631, + "kolę": 19632, + "Dona": 19633, + "Targu": 19634, + "spowodowało": 19635, + "ekspertów": 19636, + "ózł": 19637, + "Komendant": 19638, + "dziliśmy": 19639, + "chodnik": 19640, + "ruin": 19641, + "odczyty": 19642, + "ownia": 19643, + "rogiem": 19644, + "łd": 19645, + "zawarcia": 19646, + "Powiat": 19647, + "cykli": 19648, + "Potrafi": 19649, + "czyłam": 19650, + "mężczyzną": 19651, + "szość": 19652, + "generalnego": 19653, + "podejrzany": 19654, + "dere": 19655, + "Demokra": 19656, + "weteryna": 19657, + "remontu": 19658, + "koncernu": 19659, + "uwła": 19660, + "lody": 19661, + "otrzymają": 19662, + "kiew": 19663, + "negatyw": 19664, + "August": 19665, + "nkowe": 19666, + "mecha": 19667, + "wpis": 19668, + "minima": 19669, + "Umie": 19670, + "drużyną": 19671, + "interesujące": 19672, + "wykłada": 19673, + "zdespe": 19674, + "owują": 19675, + "towani": 19676, + "Święto": 19677, + "wylą": 19678, + "Irlandii": 19679, + "Radę": 19680, + "gol": 19681, + "obrazami": 19682, + "słuchałem": 19683, + "żydowskich": 19684, + "seksualnej": 19685, + "ukształ": 19686, + "huśta": 19687, + "włoskich": 19688, + "siane": 19689, + "argumenta": 19690, + "towały": 19691, + "Ogląda": 19692, + "\").": 19693, + "zdobędzie": 19694, + "klienta": 19695, + "sądowej": 19696, + "świade": 19697, + "jska": 19698, + "legalnie": 19699, + "Szanowny": 19700, + "Południowej": 19701, + "skarg": 19702, + "Celem": 19703, + "wywią": 19704, + "odszkodowanie": 19705, + "przedsiębiorca": 19706, + "faszy": 19707, + "kontynua": 19708, + "społeczna": 19709, + "powołuje": 19710, + "potrafili": 19711, + "niedowierzaniem": 19712, + "pokręcił": 19713, + "Kozie": 19714, + "Teresy": 19715, + "Kas": 19716, + "szczyzna": 19717, + "utrzymywać": 19718, + "składek": 19719, + "tole": 19720, + "wewnętrzną": 19721, + "wymogów": 19722, + "wygrali": 19723, + "wap": 19724, + "tempie": 19725, + "ładunku": 19726, + "Indii": 19727, + "Jolanta": 19728, + "podatkowych": 19729, + "centrali": 19730, + "handlem": 19731, + "szukanie": 19732, + "Opolu": 19733, + "metropoli": 19734, + "socjo": 19735, + "Podstaw": 19736, + "pakiet": 19737, + "oparciu": 19738, + "tetu": 19739, + "najprost": 19740, + "lińskiego": 19741, + "zależeć": 19742, + "czekanie": 19743, + "odpowiedniej": 19744, + "stykę": 19745, + "obowiązują": 19746, + "bezrobocie": 19747, + "stawki": 19748, + "tempo": 19749, + "zwiększyć": 19750, + "paliwa": 19751, + "odkła": 19752, + "nieprawdopodob": 19753, + "poparł": 19754, + "obowiązywać": 19755, + "doży": 19756, + "MSWiA": 19757, + "Zdecy": 19758, + "deklaracji": 19759, + "bóle": 19760, + "part": 19761, + "NSZZ": 19762, + "przeprowadzono": 19763, + "pielęgniarki": 19764, + "udziałów": 19765, + "USD": 19766, + "deficytu": 19767, + "progra": 19768, + "liderów": 19769, + "twórców": 19770, + "kowanego": 19771, + "zarzutu": 19772, + "szefów": 19773, + "matura": 19774, + "egzaminów": 19775, + "gramy": 19776, + "wstępnych": 19777, + "Bośni": 19778, + "bicki": 19779, + "Gazecie": 19780, + "Partia": 19781, + "strzelec": 19782, + "Pismo": 19783, + "poznańskiego": 19784, + "komunikat": 19785, + "91": 19786, + "ważności": 19787, + "firmą": 19788, + "katedry": 19789, + "Wydział": 19790, + "spotkają": 19791, + "rozmia": 19792, + "powiemy": 19793, + "mb": 19794, + "baz": 19795, + "paliwo": 19796, + "napięcie": 19797, + "uwzględnieniem": 19798, + "System": 19799, + "stereo": 19800, + "zestaw": 19801, + "klatkę": 19802, + "logu": 19803, + "ogólny": 19804, + "skazani": 19805, + "atle": 19806, + "Przywi": 19807, + "dziesiątego": 19808, + "robimy": 19809, + "zielonego": 19810, + "Jeste": 19811, + "sytuacją": 19812, + "niemożli": 19813, + "prywatnym": 19814, + "Haj": 19815, + "środkami": 19816, + "miłośników": 19817, + "odpowiedzial": 19818, + "DVD": 19819, + "piątym": 19820, + "Internet": 19821, + "szczyzną": 19822, + "the": 19823, + "zastanawi": 19824, + "płacisz": 19825, + "UCH": 19826, + "zaawans": 19827, + "Największy": 19828, + "seksual": 19829, + "ake": 19830, + "sformuł": 19831, + "grafię": 19832, + "podobają": 19833, + "Putin": 19834, + "tamtędy": 19835, + "Federacji": 19836, + "Republiki": 19837, + "LPR": 19838, + "cyklu": 19839, + "konferen": 19840, + "strategii": 19841, + "wystąpienie": 19842, + "inicjatywę": 19843, + "wprowadziła": 19844, + "zaakcep": 19845, + "klucza": 19846, + "najpoważ": 19847, + "Anty": 19848, + "kontr": 19849, + "Film": 19850, + "Op": 19851, + "nieporozumienie": 19852, + "modele": 19853, + "realizować": 19854, + "komunizmu": 19855, + "Ben": 19856, + "politycz": 19857, + "spędzić": 19858, + "Amerykanów": 19859, + "tematów": 19860, + "Całkiem": 19861, + "ograniczeń": 19862, + "bezinteres": 19863, + "decydować": 19864, + "tzn": 19865, + "Podobne": 19866, + "Proboszcz": 19867, + "uświadomi": 19868, + "Gazeta": 19869, + "uznają": 19870, + "Termin": 19871, + "kwestię": 19872, + "Trwało": 19873, + "tion": 19874, + "towaniem": 19875, + "Mona": 19876, + "Decy": 19877, + "uruchomić": 19878, + "poetów": 19879, + "kazu": 19880, + "defe": 19881, + "złów": 19882, + "warstwy": 19883, + "czter": 19884, + "sco": 19885, + "recy": 19886, + "świadkami": 19887, + "sporą": 19888, + "dotykać": 19889, + "prawnie": 19890, + "ródek": 19891, + "dobiega": 19892, + "raptem": 19893, + "Skład": 19894, + "Istnieje": 19895, + "rakie": 19896, + "aku": 19897, + "problemami": 19898, + "urządza": 19899, + "wrócimy": 19900, + "postępuje": 19901, + "obrotów": 19902, + "metodę": 19903, + "rozstrzygnąć": 19904, + "pasuje": 19905, + "sukcesem": 19906, + "absur": 19907, + "fki": 19908, + "stują": 19909, + "syw": 19910, + "dekora": 19911, + "Trady": 19912, + "Powinien": 19913, + "wrażliwość": 19914, + "rzałem": 19915, + "zachowują": 19916, + "wspólno": 19917, + "Proce": 19918, + "przedosta": 19919, + "chrześcijaństwo": 19920, + "rzymskiej": 19921, + "troską": 19922, + "Czarna": 19923, + "Widziałam": 19924, + "grzywny": 19925, + "opiekuń": 19926, + "Zapa": 19927, + "wycofał": 19928, + "gardero": 19929, + "zamówienia": 19930, + "czyjeś": 19931, + "cegieł": 19932, + "szósta": 19933, + "areszt": 19934, + "bocznych": 19935, + "wyodręb": 19936, + "cera": 19937, + "strumieniem": 19938, + "przeszcze": 19939, + "policjanta": 19940, + "zdolne": 19941, + "luster": 19942, + "kulu": 19943, + "Europę": 19944, + "korytarzach": 19945, + "czuło": 19946, + "warstw": 19947, + "wysia": 19948, + "Cen": 19949, + "karą": 19950, + "zain": 19951, + "przesuwa": 19952, + "iana": 19953, + "Nadzieja": 19954, + "laka": 19955, + "narodowe": 19956, + "cylin": 19957, + "cmentar": 19958, + "remo": 19959, + "sensow": 19960, + "wymiarze": 19961, + "odegra": 19962, + "minutowych": 19963, + "duchowni": 19964, + "przeć": 19965, + "stością": 19966, + "organizacyjnej": 19967, + "uległ": 19968, + "CET": 19969, + "Brygi": 19970, + "Cięż": 19971, + "Den": 19972, + "Marysia": 19973, + "różowo": 19974, + "fajny": 19975, + "głupoty": 19976, + "Andrew": 19977, + "puka": 19978, + "owiu": 19979, + "wiadro": 19980, + "posiadasz": 19981, + "wrzeć": 19982, + "kończyło": 19983, + "Włodek": 19984, + "kotem": 19985, + "urodzeniu": 19986, + "wyskoczyć": 19987, + "rozwód": 19988, + "siny": 19989, + "hon": 19990, + "zabrzmiało": 19991, + "siedzeniu": 19992, + "poniosła": 19993, + "Izraelu": 19994, + "zakre": 19995, + "ustawione": 19996, + "edycji": 19997, + "trafiały": 19998, + "córek": 19999, + "mecena": 20000, + "Mac": 20001, + "lce": 20002, + "wojewodowie": 20003, + "Mari": 20004, + "strzelili": 20005, + "województwach": 20006, + "liwi": 20007, + "dostały": 20008, + "wyciągnęli": 20009, + "Trybunie": 20010, + "kradną": 20011, + "wczorajszym": 20012, + "wtór": 20013, + "jew": 20014, + "przekazuje": 20015, + "owc": 20016, + "męskiej": 20017, + "Wiśle": 20018, + "dziecia": 20019, + "Grozi": 20020, + "nowelizacji": 20021, + "Obywatelskiej": 20022, + "chłopaków": 20023, + "Popraw": 20024, + "przychodni": 20025, + "szesnaście": 20026, + "Idziemy": 20027, + "rozpatrzy": 20028, + "udzielenie": 20029, + "remis": 20030, + "goli": 20031, + "dzinach": 20032, + "ataki": 20033, + "zwyczaje": 20034, + "wymagała": 20035, + "uśmier": 20036, + "męczyć": 20037, + "locie": 20038, + "Bowiem": 20039, + "wiecznych": 20040, + "Szwajcarii": 20041, + "właścicielka": 20042, + "wyczerpana": 20043, + "interweni": 20044, + "Marianna": 20045, + "kosztowała": 20046, + "bilety": 20047, + "pery": 20048, + "Naczelnik": 20049, + "zakopia": 20050, + "Mróz": 20051, + "zapisane": 20052, + "daną": 20053, + "Edy": 20054, + "mężczyźnie": 20055, + "dywan": 20056, + "wenty": 20057, + "zachwyca": 20058, + "szesna": 20059, + "tanio": 20060, + "subtel": 20061, + "przywódca": 20062, + "elektrycznej": 20063, + "poszko": 20064, + "oddanie": 20065, + "przymierza": 20066, + "Tucholi": 20067, + "fundacji": 20068, + "neuro": 20069, + "śmiertelność": 20070, + "Muzyka": 20071, + "trw": 20072, + "przerażające": 20073, + "Przepisy": 20074, + "sztor": 20075, + "Dosta": 20076, + "agro": 20077, + "zadba": 20078, + "łyże": 20079, + "czos": 20080, + "Komisję": 20081, + "Tydzień": 20082, + "ntka": 20083, + "fabrykę": 20084, + "mianowany": 20085, + "tkowej": 20086, + "jedenaście": 20087, + "wójta": 20088, + "Kasy": 20089, + "sana": 20090, + "organizacyjne": 20091, + "silnik": 20092, + "opady": 20093, + "zoru": 20094, + "Lekarz": 20095, + "uprzywilej": 20096, + "legendar": 20097, + "Mat": 20098, + "zaszkodzić": 20099, + "przejściach": 20100, + "Biel": 20101, + "temperatura": 20102, + "wyszuka": 20103, + "instalacji": 20104, + "sekcji": 20105, + "cywilnej": 20106, + "znaw": 20107, + "apteki": 20108, + "mieściu": 20109, + "rodzajów": 20110, + "garnitur": 20111, + "funkcjonowanie": 20112, + "korespondencji": 20113, + "upadło": 20114, + "250": 20115, + "miałaś": 20116, + "rozkła": 20117, + "pozostawia": 20118, + "komer": 20119, + "górskich": 20120, + "połów": 20121, + "licznymi": 20122, + "gatunki": 20123, + "podjęli": 20124, + "marzenie": 20125, + "ulec": 20126, + "grubości": 20127, + "niesień": 20128, + "Ośrodku": 20129, + "miałe": 20130, + "uniewin": 20131, + "Efe": 20132, + "stawienia": 20133, + "gimnazja": 20134, + "dbają": 20135, + "RZY": 20136, + "mieszkańca": 20137, + "kolejki": 20138, + "towarzyszyły": 20139, + "kiełba": 20140, + "jabł": 20141, + "zdarzeniu": 20142, + "ker": 20143, + "yer": 20144, + "egzo": 20145, + "wizycie": 20146, + "Wali": 20147, + "As": 20148, + "RFN": 20149, + "podana": 20150, + "czynniki": 20151, + "zatrzymano": 20152, + "dziedziny": 20153, + "rozmawiamy": 20154, + "nadzorczej": 20155, + "wpisu": 20156, + "pomina": 20157, + "ogólnych": 20158, + "badanych": 20159, + "Kondra": 20160, + "rtu": 20161, + "Stoczni": 20162, + "gniazd": 20163, + "wczas": 20164, + "tw": 20165, + "Wiednia": 20166, + "nowani": 20167, + "bezdom": 20168, + "głosił": 20169, + "zmuszony": 20170, + "promieniu": 20171, + "Podróż": 20172, + "listopad": 20173, + "zastępcy": 20174, + "zatrzymują": 20175, + "autorstwa": 20176, + "symboli": 20177, + "Zrobiło": 20178, + "Przedstawiciele": 20179, + "logiczna": 20180, + "studenta": 20181, + "Narodzenia": 20182, + "formalnie": 20183, + "pto": 20184, + "uwolnienie": 20185, + "antysemi": 20186, + "emeryturę": 20187, + "ekipa": 20188, + "Zakopanego": 20189, + "rzekomo": 20190, + "atom": 20191, + "synte": 20192, + "głowi": 20193, + "rejonach": 20194, + "moto": 20195, + "dzałem": 20196, + "kwalifikacji": 20197, + "zachowaniem": 20198, + "sparaliż": 20199, + "Schu": 20200, + "najlepsi": 20201, + "wzo": 20202, + "eksploatacji": 20203, + "siedzenie": 20204, + "urlo": 20205, + "falę": 20206, + "znisz": 20207, + "arabskich": 20208, + "Afryka": 20209, + "Waldemar": 20210, + "artysta": 20211, + "ofertę": 20212, + "jadać": 20213, + "spotykają": 20214, + "gazeta": 20215, + "Przyjaciele": 20216, + "sąsiedni": 20217, + "Wiedniu": 20218, + "udowodnić": 20219, + "kardynał": 20220, + "Dziękujemy": 20221, + "koncertu": 20222, + "dząca": 20223, + "narodowości": 20224, + "cykl": 20225, + "pozytyw": 20226, + "niekorzyst": 20227, + "arbitra": 20228, + "włoskiej": 20229, + "Irak": 20230, + "1944": 20231, + "ksu": 20232, + "Radni": 20233, + "zmienili": 20234, + "symbolem": 20235, + "Litera": 20236, + "spor": 20237, + "doskonałym": 20238, + "zaszko": 20239, + "Zała": 20240, + "ogrzewanie": 20241, + "Urzędzie": 20242, + "1960": 20243, + "sympatię": 20244, + "87": 20245, + "widziane": 20246, + "Emi": 20247, + "szybkiego": 20248, + "orzeczenia": 20249, + "dyskutować": 20250, + "Stolicy": 20251, + "wyznania": 20252, + "promocji": 20253, + "Rolni": 20254, + "Daniel": 20255, + "zgwał": 20256, + "wyszeptał": 20257, + "klimatu": 20258, + "maniu": 20259, + "prowadzących": 20260, + "rezu": 20261, + "dostało": 20262, + "wieczory": 20263, + "nawiąza": 20264, + "handlowy": 20265, + "zaproszony": 20266, + "Ana": 20267, + "delegacja": 20268, + "przygotowanych": 20269, + "najważniejszy": 20270, + "wracamy": 20271, + "zaznaczyć": 20272, + "uwag": 20273, + "dywizji": 20274, + "podró": 20275, + "ustalono": 20276, + "obserwacji": 20277, + "69": 20278, + "rozwijać": 20279, + "nkową": 20280, + "Człowie": 20281, + "katolickiej": 20282, + "zagranicznego": 20283, + "eki": 20284, + "Elżbieta": 20285, + "województwo": 20286, + "roczny": 20287, + "pracownikom": 20288, + "medycy": 20289, + "93": 20290, + "Ogło": 20291, + "Jawor": 20292, + "instytucje": 20293, + "potrzebujemy": 20294, + "zdolni": 20295, + "społecznym": 20296, + "Mali": 20297, + "podejmują": 20298, + "szczonego": 20299, + "katolików": 20300, + "katolicy": 20301, + "wzbudzić": 20302, + "kabare": 20303, + "studiu": 20304, + "deka": 20305, + "progno": 20306, + "mocna": 20307, + "merytory": 20308, + "potk": 20309, + "Wigi": 20310, + "dotychczasowy": 20311, + "wzrosły": 20312, + "Ira": 20313, + "pracodawców": 20314, + "interesem": 20315, + "gorącą": 20316, + "efektów": 20317, + "pracowało": 20318, + "Dokona": 20319, + "Krzaklewski": 20320, + "dowane": 20321, + "banki": 20322, + "Jędrzej": 20323, + "zdrowych": 20324, + "szefowie": 20325, + "Dowód": 20326, + "rozpoczęto": 20327, + "wypowiadać": 20328, + "nentów": 20329, + "regiona": 20330, + "niezwykłej": 20331, + "specjalista": 20332, + "reno": 20333, + "pesymi": 20334, + "krypto": 20335, + "pierając": 20336, + "współpraca": 20337, + "Budow": 20338, + "Zapyta": 20339, + "natora": 20340, + "wymiana": 20341, + "Obowią": 20342, + "miejskiego": 20343, + "lizowane": 20344, + "działacz": 20345, + "przewidziane": 20346, + "poprawie": 20347, + "Pozostaje": 20348, + "jednozna": 20349, + "przedłużyć": 20350, + "pędz": 20351, + "genta": 20352, + "serwe": 20353, + "telefoni": 20354, + "Pomoc": 20355, + "podrę": 20356, + "Bri": 20357, + "śnika": 20358, + "ilością": 20359, + "tech": 20360, + "odkryto": 20361, + "wzory": 20362, + "ciasto": 20363, + "średni": 20364, + "biodra": 20365, + "spędziła": 20366, + "Katarzyna": 20367, + "wykorzystu": 20368, + "krem": 20369, + "ose": 20370, + "Os": 20371, + "Cla": 20372, + "słuchacze": 20373, + "polowaniu": 20374, + "młodsza": 20375, + "Jedyna": 20376, + "gwarantuje": 20377, + "dziękuje": 20378, + "tytuły": 20379, + "196": 20380, + "weekend": 20381, + "Julia": 20382, + "Spoko": 20383, + "fortepian": 20384, + "ŻE": 20385, + "mediach": 20386, + "beta": 20387, + "wierzyła": 20388, + "komputerze": 20389, + "wyborczego": 20390, + "nacjona": 20391, + "rowani": 20392, + "spotkaniach": 20393, + "nagrodą": 20394, + "rozpoczęło": 20395, + "cowy": 20396, + "Ange": 20397, + "otoczenie": 20398, + "utraty": 20399, + "suma": 20400, + "ocenił": 20401, + "biznesu": 20402, + "komputerów": 20403, + "elektronicznego": 20404, + "odbioru": 20405, + "kryzysu": 20406, + "uznała": 20407, + "Kawale": 20408, + "mega": 20409, + "wymienił": 20410, + "Bolesław": 20411, + "zgodne": 20412, + "posady": 20413, + "zgonu": 20414, + "filozofia": 20415, + "proble": 20416, + "Koła": 20417, + "apo": 20418, + "posługu": 20419, + "przedstawie": 20420, + "fotograf": 20421, + "Doku": 20422, + "zagospodarowania": 20423, + "ostateczne": 20424, + "ubogich": 20425, + "wezwaniem": 20426, + "sowego": 20427, + "uległy": 20428, + "świeckich": 20429, + "spira": 20430, + "rei": 20431, + "!\".": 20432, + "Żele": 20433, + "upiera": 20434, + "dziennik": 20435, + "skutków": 20436, + "zowany": 20437, + "zastępuje": 20438, + "wspólnoty": 20439, + "dzej": 20440, + "istotny": 20441, + "naciska": 20442, + "debiu": 20443, + "pamięcią": 20444, + "Pauza": 20445, + "gr": 20446, + "Kielc": 20447, + "odzysku": 20448, + "żające": 20449, + "skości": 20450, + "mskiej": 20451, + "uświę": 20452, + "prowo": 20453, + "względnie": 20454, + "nawro": 20455, + "skupić": 20456, + "użył": 20457, + "dążyć": 20458, + "Mogła": 20459, + "przeł": 20460, + "Dotyczy": 20461, + "spoży": 20462, + "ktuarium": 20463, + "kolczyki": 20464, + "fizyki": 20465, + "uniwersa": 20466, + "faktem": 20467, + "stref": 20468, + "refleksji": 20469, + "czącym": 20470, + "autorytet": 20471, + "odczuwa": 20472, + "bane": 20473, + "Zza": 20474, + "prozai": 20475, + "wyjaśnienie": 20476, + "jakąkolwiek": 20477, + "nicość": 20478, + "religijną": 20479, + "delikatny": 20480, + "serdeczne": 20481, + "strażników": 20482, + "pun": 20483, + "dowodzą": 20484, + "używając": 20485, + "pokonać": 20486, + "Piszę": 20487, + "spełnione": 20488, + "wypełnić": 20489, + "Starym": 20490, + "kategoriach": 20491, + "zachodnim": 20492, + "głębokości": 20493, + "oła": 20494, + "wyhod": 20495, + "Wanda": 20496, + "pomnika": 20497, + "lowe": 20498, + "chirur": 20499, + "firan": 20500, + "kamienic": 20501, + "ograniczone": 20502, + "tj": 20503, + "lustrem": 20504, + "następujących": 20505, + "Adaś": 20506, + "ant": 20507, + "Stę": 20508, + "warszawskie": 20509, + "nowanie": 20510, + "jednostkę": 20511, + "rządzenia": 20512, + "kietu": 20513, + "dujący": 20514, + "certyfika": 20515, + "częściach": 20516, + "atra": 20517, + "pasma": 20518, + "majster": 20519, + "Ludowej": 20520, + "młodszego": 20521, + "latały": 20522, + "Fal": 20523, + "utwór": 20524, + "występy": 20525, + "Mikoła": 20526, + "Otworzył": 20527, + "napotyka": 20528, + "zowe": 20529, + "knięcie": 20530, + "odczytał": 20531, + "rozmach": 20532, + "mebli": 20533, + "owocami": 20534, + "brakiem": 20535, + "Wydaw": 20536, + "naturalny": 20537, + "tkich": 20538, + "wąskiej": 20539, + "Ary": 20540, + "zginą": 20541, + "Gosie": 20542, + "˝": 20543, + ")))": 20544, + "pozdrawiam": 20545, + "Państwu": 20546, + "Tranzyt": 20547, + "dencji": 20548, + "inwenta": 20549, + "przyjacio": 20550, + "otrzymałem": 20551, + "powierzyć": 20552, + "proroków": 20553, + "patrze": 20554, + "osada": 20555, + "Otwieram": 20556, + "Kochan": 20557, + "aaa": 20558, + "spróbował": 20559, + "chodziłam": 20560, + "cholera": 20561, + "siatkę": 20562, + "popatrzyła": 20563, + "wychodziło": 20564, + "Zostaw": 20565, + "Chciałam": 20566, + "rót": 20567, + "pijesz": 20568, + "mówiący": 20569, + "pocisku": 20570, + "Gil": 20571, + "Domini": 20572, + "elektryczne": 20573, + "przejecha": 20574, + "niemiec": 20575, + "wzniesiony": 20576, + "odwołał": 20577, + "zakręcie": 20578, + "baweł": 20579, + "należące": 20580, + "niejasne": 20581, + "szafie": 20582, + "sowym": 20583, + "Goleni": 20584, + "iat": 20585, + "odmowy": 20586, + "gun": 20587, + "wezwania": 20588, + "bezkar": 20589, + "raporty": 20590, + "serwet": 20591, + "wyrzuciła": 20592, + "sprzedawał": 20593, + "ważniejsza": 20594, + "Listy": 20595, + "egzekw": 20596, + "drewnianym": 20597, + "zujemy": 20598, + "zakładzie": 20599, + "wysokimi": 20600, + "Jani": 20601, + "Turcji": 20602, + "śmieszne": 20603, + "odrzuciła": 20604, + "Kaczy": 20605, + "MSW": 20606, + "zaczą": 20607, + "dzielnie": 20608, + "zdrowego": 20609, + "hem": 20610, + "wysyłać": 20611, + "portfe": 20612, + "wezwała": 20613, + "Krajowa": 20614, + "spowodował": 20615, + "Br": 20616, + "Ur": 20617, + "płytę": 20618, + "godzinami": 20619, + "pospolita": 20620, + "przewidywania": 20621, + "rodza": 20622, + "skończyły": 20623, + "krócej": 20624, + "sportowych": 20625, + "członkom": 20626, + "Małego": 20627, + "sową": 20628, + "Dunaj": 20629, + "Ewy": 20630, + "Tatrza": 20631, + "uprag": 20632, + "fachu": 20633, + "Powodem": 20634, + "zgłoszenia": 20635, + "Klo": 20636, + "Ogólno": 20637, + "znajomymi": 20638, + "Stefa": 20639, + "otrzymaniu": 20640, + "malną": 20641, + "termo": 20642, + "klapy": 20643, + "nkowego": 20644, + "leśnej": 20645, + "strażaków": 20646, + "trunku": 20647, + "zaczęliśmy": 20648, + "Szymon": 20649, + "ubrać": 20650, + "Dostał": 20651, + "dodatkiem": 20652, + "Krajowego": 20653, + "fau": 20654, + "rzadkich": 20655, + "gardzie": 20656, + "numery": 20657, + "dniowe": 20658, + "pomyłka": 20659, + "orzeczenie": 20660, + "liceum": 20661, + "Puła": 20662, + "warsztaty": 20663, + "marynarzy": 20664, + "Czterech": 20665, + "dzane": 20666, + "Jedyny": 20667, + "zega": 20668, + "tramwa": 20669, + "istniały": 20670, + "zapowiadają": 20671, + "rozsądny": 20672, + "profesorze": 20673, + "boiska": 20674, + "spons": 20675, + "uszkodzenia": 20676, + "robotniczej": 20677, + "lotnisku": 20678, + "doprowadziła": 20679, + "olszty": 20680, + "kiele": 20681, + "prawną": 20682, + "tyczki": 20683, + "porady": 20684, + "wyznaje": 20685, + "węgl": 20686, + "ktory": 20687, + "Marcina": 20688, + "walili": 20689, + "podnieca": 20690, + "dyscyplinę": 20691, + "ewentual": 20692, + "poprawka": 20693, + "młodymi": 20694, + "wnoszą": 20695, + "stałych": 20696, + "owice": 20697, + "wynagrodzeń": 20698, + "ati": 20699, + "gwarant": 20700, + "Piłsudskiego": 20701, + "amunicji": 20702, + "minera": 20703, + "korzystanie": 20704, + "ukrycia": 20705, + "masztu": 20706, + "Zginę": 20707, + "miejscowej": 20708, + "Lublina": 20709, + "inż": 20710, + "uby": 20711, + "wyrusza": 20712, + "STRA": 20713, + "chemicznych": 20714, + "Udział": 20715, + "licznie": 20716, + "płyta": 20717, + "nieznani": 20718, + "lekcje": 20719, + "niezłe": 20720, + "wymienionych": 20721, + "podpisali": 20722, + "rujący": 20723, + "popełnienia": 20724, + "Zawie": 20725, + "życzeń": 20726, + "autorzy": 20727, + "czwartego": 20728, + "próżni": 20729, + "reż": 20730, + "konserw": 20731, + "upamię": 20732, + "stwierdziła": 20733, + "Opera": 20734, + "inwali": 20735, + "inki": 20736, + "ograniczony": 20737, + "Pocz": 20738, + "Moni": 20739, + "AG": 20740, + "Stwier": 20741, + "recepty": 20742, + "podwójne": 20743, + "istniejących": 20744, + "niewielką": 20745, + "duchowej": 20746, + "heroi": 20747, + "ostrzej": 20748, + "kilometr": 20749, + "asystent": 20750, + "karu": 20751, + "przepust": 20752, + "koleżanka": 20753, + "Czyta": 20754, + "tniejszych": 20755, + "Rozmowy": 20756, + "dłuższym": 20757, + "bramki": 20758, + "półtorej": 20759, + "przedstawiła": 20760, + "Janina": 20761, + "wyklucza": 20762, + "ustroju": 20763, + "gesta": 20764, + "grafia": 20765, + "wysiłki": 20766, + "przyzwyczaj": 20767, + "przeszłością": 20768, + "matury": 20769, + "biskupem": 20770, + "wyprac": 20771, + "głosić": 20772, + "zgodny": 20773, + "zaburzenia": 20774, + "darowi": 20775, + "lcu": 20776, + "dotyczącą": 20777, + "przemija": 20778, + "Politycznego": 20779, + "ary": 20780, + "Katoli": 20781, + "wyrwało": 20782, + "rehabili": 20783, + "CS": 20784, + "dowódców": 20785, + "rui": 20786, + "surowym": 20787, + "architektury": 20788, + "pywali": 20789, + "portret": 20790, + "Vo": 20791, + "modernizację": 20792, + "wydanych": 20793, + "jądr": 20794, + "Węgry": 20795, + "sj": 20796, + "różnej": 20797, + "sportowej": 20798, + "militar": 20799, + "biegłych": 20800, + "Potrzeb": 20801, + "szafę": 20802, + "specjalną": 20803, + "data": 20804, + "med": 20805, + "skryp": 20806, + "mianem": 20807, + "Zdarza": 20808, + "sprzętem": 20809, + "Sztu": 20810, + "Karolina": 20811, + "wczesnych": 20812, + "zagrożeniem": 20813, + "doradca": 20814, + "podmiotów": 20815, + "zwalnia": 20816, + "fabryk": 20817, + "fachowców": 20818, + "kolosa": 20819, + "Przemysł": 20820, + "rynkach": 20821, + "stowarzyszenia": 20822, + "meni": 20823, + "Fin": 20824, + "Ora": 20825, + "wicach": 20826, + "popadł": 20827, + "acz": 20828, + "Festiwalu": 20829, + "rabia": 20830, + "Pawlak": 20831, + "przyjęte": 20832, + "Lekarze": 20833, + "obecna": 20834, + "średnie": 20835, + "rozgry": 20836, + "PZ": 20837, + "JO": 20838, + "tato": 20839, + "kolekcji": 20840, + "sąsiadka": 20841, + "ukazują": 20842, + "Leszczy": 20843, + "czołów": 20844, + "postanowień": 20845, + "choruje": 20846, + "wyznanie": 20847, + "ŻY": 20848, + "magazyn": 20849, + "Bos": 20850, + "Kościo": 20851, + "Ala": 20852, + "sprzeciw": 20853, + "abor": 20854, + "Leona": 20855, + "propozycja": 20856, + "stycznymi": 20857, + "dawców": 20858, + "relacje": 20859, + "wystąpili": 20860, + "agentów": 20861, + "powiadomi": 20862, + "wrześni": 20863, + "Jaruzelski": 20864, + "pieniężnej": 20865, + "organizacyjnych": 20866, + "wykazać": 20867, + "Świad": 20868, + "Biblioteki": 20869, + "przeprowadzenie": 20870, + "powiedziałbym": 20871, + "koncent": 20872, + "alną": 20873, + "udziale": 20874, + "czyźnie": 20875, + "obywatelstwo": 20876, + "następow": 20877, + "Prezesa": 20878, + "Przyzna": 20879, + "zywałem": 20880, + "Katy": 20881, + "Archi": 20882, + "74": 20883, + "kacja": 20884, + "Rynek": 20885, + "odwiedzać": 20886, + "diecezja": 20887, + "przedsiębiorcy": 20888, + "Nauk": 20889, + "nacisk": 20890, + "żołądka": 20891, + "pływających": 20892, + "wskaźnik": 20893, + "renci": 20894, + "byłym": 20895, + "szczegółowe": 20896, + "hamuje": 20897, + "sionej": 20898, + "światowe": 20899, + "ung": 20900, + "zawierające": 20901, + "hurt": 20902, + "rewela": 20903, + "Szyb": 20904, + "Włosi": 20905, + "emisji": 20906, + "Grupy": 20907, + "Hau": 20908, + "elity": 20909, + "podejście": 20910, + "emerytów": 20911, + "marynar": 20912, + "Fundacji": 20913, + "laurea": 20914, + "żdż": 20915, + "ubiegło": 20916, + "ochroną": 20917, + "Politycy": 20918, + "terzy": 20919, + "ryzykow": 20920, + "logicznie": 20921, + "odejdzie": 20922, + "uchwalenie": 20923, + "Zachodniej": 20924, + "budowano": 20925, + "zakończy": 20926, + "zardze": 20927, + "Pri": 20928, + "sprawował": 20929, + "matycznie": 20930, + "parzy": 20931, + "Wewnętrznych": 20932, + "potrzebą": 20933, + "astronomi": 20934, + "ustanawia": 20935, + "kogokolwiek": 20936, + "potwierdzają": 20937, + "bezpośrednie": 20938, + "nięć": 20939, + "utar": 20940, + "Grażyna": 20941, + "rzetel": 20942, + "wymiaru": 20943, + "weryfikacji": 20944, + "przejęła": 20945, + "odciąć": 20946, + "wprowadzili": 20947, + "najważniejsza": 20948, + "komuniści": 20949, + "zgadzają": 20950, + "intensyw": 20951, + "Radzieckiego": 20952, + "dyspozy": 20953, + "zwolnić": 20954, + "ciągiem": 20955, + "solidarności": 20956, + "Adwo": 20957, + "Torunia": 20958, + "mandatów": 20959, + "perspektywie": 20960, + "Wyniki": 20961, + "przeprowadzo": 20962, + "sportowe": 20963, + "finału": 20964, + "tworzeniu": 20965, + "Daje": 20966, + "instrukcji": 20967, + "zastosowania": 20968, + "adre": 20969, + "Preze": 20970, + "oferuje": 20971, + "ux": 20972, + "dostępna": 20973, + "ułatwi": 20974, + "PP": 20975, + "porcie": 20976, + "inte": 20977, + "staramy": 20978, + "miesiącami": 20979, + "ćwiczenie": 20980, + "Warszawskiej": 20981, + "ciasta": 20982, + "szacuje": 20983, + "służbowych": 20984, + "życzliwe": 20985, + "mony": 20986, + "owności": 20987, + "akompania": 20988, + "powinnaś": 20989, + "COSMO": 20990, + "samobójstwo": 20991, + "dożywocie": 20992, + "obrazie": 20993, + "talentu": 20994, + "samotne": 20995, + "wszechstron": 20996, + "najlepszej": 20997, + "mówiłaś": 20998, + "kosmo": 20999, + "Zwierząt": 21000, + "chia": 21001, + "interesować": 21002, + "Wojtek": 21003, + "typowo": 21004, + "ulubione": 21005, + "wizja": 21006, + "trwałość": 21007, + "1970": 21008, + "Tadeuszowi": 21009, + "egzemplarzy": 21010, + "wcza": 21011, + "SZA": 21012, + "ŚĆ": 21013, + "quo": 21014, + "faceta": 21015, + "nictw": 21016, + "Jelcyn": 21017, + "bieni": 21018, + "oświadczyła": 21019, + "Każdego": 21020, + "rodzinami": 21021, + "seksu": 21022, + "widzowie": 21023, + "pochwalił": 21024, + "dokto": 21025, + "katedrze": 21026, + "Ministerstwie": 21027, + "czaso": 21028, + "wyszuki": 21029, + "medycznych": 21030, + "tetem": 21031, + "artystyczne": 21032, + "rolą": 21033, + "Psycho": 21034, + "opowieść": 21035, + "wytwór": 21036, + "zasada": 21037, + "producent": 21038, + "Górnym": 21039, + "wykorzystanie": 21040, + "wystąpień": 21041, + "miałyby": 21042, + "fikację": 21043, + "naturalnego": 21044, + "drz": 21045, + "dyskur": 21046, + "prowadzonej": 21047, + "przesady": 21048, + "mogłabym": 21049, + "denerw": 21050, + "zapanować": 21051, + "religia": 21052, + "niektórym": 21053, + "mene": 21054, + "rynkowej": 21055, + "gospodarka": 21056, + "prywatnej": 21057, + "regula": 21058, + "ekonomii": 21059, + "Piękne": 21060, + "Max": 21061, + "tety": 21062, + "kulturze": 21063, + "zatytuł": 21064, + "tłumaczyła": 21065, + "ideologii": 21066, + "gana": 21067, + "Don": 21068, + "wychowany": 21069, + "Fakt": 21070, + "wrzu": 21071, + "idee": 21072, + "angielskiej": 21073, + "Teatra": 21074, + "otrzymują": 21075, + "twórcą": 21076, + "teoretycznie": 21077, + "drukar": 21078, + "gruzach": 21079, + "odmówiła": 21080, + "opuszczeniu": 21081, + "przypisu": 21082, + "teoria": 21083, + "domagają": 21084, + "miliardów": 21085, + "prasza": 21086, + "riusze": 21087, + "szości": 21088, + "cywiliza": 21089, + "trwałych": 21090, + "Mógłbym": 21091, + "rytu": 21092, + "utratą": 21093, + "tte": 21094, + "zachowywać": 21095, + "rozstania": 21096, + "wpuszcza": 21097, + "Orfe": 21098, + "ciekawszy": 21099, + "Niebie": 21100, + "przygotował": 21101, + "reguł": 21102, + "wydarzeniem": 21103, + "wydobycia": 21104, + "wyznacza": 21105, + "Shi": 21106, + "Kamien": 21107, + "Cich": 21108, + "Szpitala": 21109, + "rota": 21110, + "rybaków": 21111, + "Trup": 21112, + "obrońca": 21113, + "twu": 21114, + "ogródku": 21115, + "uparcie": 21116, + "wytrwale": 21117, + "szczególnej": 21118, + "rękawicz": 21119, + "stracji": 21120, + "numerem": 21121, + "ustawiono": 21122, + "spodni": 21123, + "Książka": 21124, + "Teo": 21125, + "ugry": 21126, + "Bory": 21127, + "zamknęły": 21128, + "zarzucić": 21129, + "szuflady": 21130, + "funkcja": 21131, + "Nada": 21132, + "obrazek": 21133, + "tuszy": 21134, + "zawraca": 21135, + "zamiarze": 21136, + "przywar": 21137, + "zakoły": 21138, + "najmłodszy": 21139, + "zaczynała": 21140, + "cieszyła": 21141, + "Barbary": 21142, + "Należało": 21143, + "Jedyną": 21144, + "zawartych": 21145, + "Urban": 21146, + "piątego": 21147, + "puszczenie": 21148, + "Pańskiego": 21149, + "pożywienia": 21150, + "rubin": 21151, + "worka": 21152, + "tywnej": 21153, + "prestiż": 21154, + "podeszła": 21155, + "wizję": 21156, + "Zatrzymał": 21157, + "teore": 21158, + "trzynaście": 21159, + ";-)": 21160, + "SDPL": 21161, + ".....": 21162, + "HA": 21163, + "hale": 21164, + "głębo": 21165, + "szatana": 21166, + "posty": 21167, + "tapia": 21168, + "bezwzględnej": 21169, + "Kamil": 21170, + "podporucznik": 21171, + "wmówić": 21172, + "Pełno": 21173, + "śniętą": 21174, + "zwracam": 21175, + "rozwinąć": 21176, + "misjona": 21177, + "drzwiczki": 21178, + "nieuchro": 21179, + "sarza": 21180, + "przedstawionego": 21181, + "Urbana": 21182, + "uzbrojony": 21183, + "Joa": 21184, + "małżonkiem": 21185, + "spotykać": 21186, + "Platforma": 21187, + "Ukraina": 21188, + "poczta": 21189, + "Kwidzy": 21190, + "górnym": 21191, + "przywiozła": 21192, + "browa": 21193, + "kil": 21194, + "harce": 21195, + "Goleniów": 21196, + "dojazd": 21197, + "oficja": 21198, + "wulka": 21199, + "dojrzały": 21200, + "płatności": 21201, + "pokazali": 21202, + "stołach": 21203, + "unieważ": 21204, + "niebezpiecznych": 21205, + "akcie": 21206, + "przedmio": 21207, + "egzempla": 21208, + "dziłam": 21209, + "sekundę": 21210, + "dotyk": 21211, + "stoku": 21212, + "Domy": 21213, + "zwierzętami": 21214, + "spółką": 21215, + "finansowego": 21216, + "powę": 21217, + "pościel": 21218, + "prezydentowi": 21219, + "Miałeś": 21220, + "spowiedź": 21221, + "Dariusza": 21222, + "opodatk": 21223, + "niższego": 21224, + "gola": 21225, + "kłamie": 21226, + "mieszkamy": 21227, + "narkoty": 21228, + "niezgodne": 21229, + "Chorych": 21230, + "dostaniemy": 21231, + "Bag": 21232, + "odnieśli": 21233, + "bezrobo": 21234, + "naprawy": 21235, + "zagranicznej": 21236, + "dez": 21237, + "Rozmawia": 21238, + "tujące": 21239, + "kieliszki": 21240, + "adop": 21241, + "oskarża": 21242, + "dzieścia": 21243, + "Stre": 21244, + "promila": 21245, + "przygotowali": 21246, + "przysł": 21247, + "ubiegł": 21248, + "Matu": 21249, + "kartofle": 21250, + "pik": 21251, + "Kami": 21252, + "Katowice": 21253, + "nieprawidłowości": 21254, + "niejedno": 21255, + "pocisk": 21256, + "dowały": 21257, + "Epi": 21258, + "Aresz": 21259, + "aresztowaniu": 21260, + "byk": 21261, + "depozy": 21262, + "protestów": 21263, + "hodow": 21264, + "fazie": 21265, + "zamkniętym": 21266, + "południowy": 21267, + "stery": 21268, + "brytyjski": 21269, + "przystąpić": 21270, + "ang": 21271, + "przestać": 21272, + "znajomością": 21273, + "zimowe": 21274, + "Ow": 21275, + "plebanii": 21276, + "wyświet": 21277, + "Regi": 21278, + "sesję": 21279, + "działaniach": 21280, + "Poko": 21281, + "czapka": 21282, + "niższy": 21283, + "prędkością": 21284, + "strzele": 21285, + "Najwyższej": 21286, + "lans": 21287, + "suszy": 21288, + "wianie": 21289, + "tkowego": 21290, + "obrażeń": 21291, + "Dorota": 21292, + "onami": 21293, + "male": 21294, + "przeznaczeniem": 21295, + "ołtarze": 21296, + "sowo": 21297, + "ubranych": 21298, + "kłamać": 21299, + "komisje": 21300, + "cjonu": 21301, + "wpu": 21302, + "mieszkańcami": 21303, + "protokół": 21304, + "kulturę": 21305, + "organizację": 21306, + "Pomorzu": 21307, + "nadesła": 21308, + "odblask": 21309, + "ŁE": 21310, + "literackich": 21311, + "zakazał": 21312, + "pudełka": 21313, + "á": 21314, + "użycie": 21315, + "łyżki": 21316, + "obrać": 21317, + "Wyją": 21318, + "obeli": 21319, + "kolegę": 21320, + "Mir": 21321, + "krajowi": 21322, + "wskazane": 21323, + "kierownicy": 21324, + "Sprawę": 21325, + "pobliskiej": 21326, + "jednogłośnie": 21327, + "drogowym": 21328, + "koszmar": 21329, + "jelenia": 21330, + "przedsta": 21331, + "okresy": 21332, + "kontrola": 21333, + "wakacjach": 21334, + "Lubie": 21335, + "Odpowiada": 21336, + "Kolo": 21337, + "oddziela": 21338, + "skarży": 21339, + "rundzie": 21340, + "niespodziankę": 21341, + "prezentacji": 21342, + "sprawozdaw": 21343, + "przyznała": 21344, + "znalezienie": 21345, + "Czytelników": 21346, + "elekt": 21347, + "zwolnie": 21348, + "Rzeszowie": 21349, + "plasti": 21350, + "Szwajcar": 21351, + "elimina": 21352, + "niezależnych": 21353, + "rześcija": 21354, + "imy": 21355, + "zakończyło": 21356, + "zachowaniu": 21357, + "Spółdzielni": 21358, + "Dziew": 21359, + "Wybór": 21360, + "nowoczesny": 21361, + "minucie": 21362, + "nadawał": 21363, + "jedzeniem": 21364, + "dory": 21365, + "zet": 21366, + "syjne": 21367, + "Wrocła": 21368, + "mistrzostwa": 21369, + "następstwa": 21370, + "uparty": 21371, + "Jeziora": 21372, + "Maksy": 21373, + "GW": 21374, + "kierownictwa": 21375, + "Sędzi": 21376, + "dźwięków": 21377, + "wencja": 21378, + "kościelne": 21379, + "stoliki": 21380, + "pid": 21381, + "wymowy": 21382, + "Australii": 21383, + "ułaska": 21384, + "dycja": 21385, + "bójki": 21386, + "Walka": 21387, + "dedy": 21388, + "Leg": 21389, + "Śpiewa": 21390, + "rygory": 21391, + "Indiach": 21392, + "dzielne": 21393, + "utworzyć": 21394, + "SMS": 21395, + "zarobki": 21396, + "pokaza": 21397, + "ofensy": 21398, + "Dzisiej": 21399, + "Tho": 21400, + "skarpe": 21401, + "złożyły": 21402, + "dokonane": 21403, + "Kaczyńskich": 21404, + "zjeździe": 21405, + "wysiłek": 21406, + "dotarła": 21407, + "wystarczą": 21408, + "grupami": 21409, + "lekcja": 21410, + "wstecz": 21411, + "norm": 21412, + "odbiega": 21413, + "wspólny": 21414, + "zamknięcia": 21415, + "cyjnymi": 21416, + "steru": 21417, + "Ama": 21418, + "wybrane": 21419, + "zespole": 21420, + "Soł": 21421, + "dykty": 21422, + "pose": 21423, + "Biała": 21424, + "weźmiemy": 21425, + "Wschód": 21426, + "odz": 21427, + "oficjalnej": 21428, + "wyborze": 21429, + "WIA": 21430, + "świetną": 21431, + "przynosić": 21432, + "warunek": 21433, + "kore": 21434, + "zastanowienia": 21435, + "należne": 21436, + "qua": 21437, + "poszukuje": 21438, + "tniczej": 21439, + "Uroczy": 21440, + "Dziwi": 21441, + "biletów": 21442, + "ekspozy": 21443, + "mówcy": 21444, + "dowództwa": 21445, + "cięta": 21446, + "pilota": 21447, + "Wysokość": 21448, + "zaopie": 21449, + "George": 21450, + "ukradli": 21451, + "ogólnym": 21452, + "zaplecza": 21453, + "parterze": 21454, + "Bob": 21455, + "ient": 21456, + "WSZY": 21457, + "Wracam": 21458, + "protesty": 21459, + "znoszą": 21460, + "nieliczne": 21461, + "pojawić": 21462, + "przetargu": 21463, + "smakować": 21464, + "Wiedzą": 21465, + "znalazłam": 21466, + "welo": 21467, + "podykt": 21468, + "legała": 21469, + "promi": 21470, + "finansową": 21471, + "1972": 21472, + "rezolucji": 21473, + "wymar": 21474, + "1971": 21475, + "tożsamość": 21476, + "wielkością": 21477, + "dżi": 21478, + "Koncert": 21479, + "kupował": 21480, + "trenera": 21481, + "używane": 21482, + "zniesienia": 21483, + "zaciągnął": 21484, + "przeniosła": 21485, + "wymianę": 21486, + "absolwent": 21487, + "producentów": 21488, + "zorganizowanej": 21489, + "rządowy": 21490, + "Ekspe": 21491, + "ujawnia": 21492, + "mandatu": 21493, + "spora": 21494, + "wizerunku": 21495, + "dziesiątą": 21496, + "Nowej": 21497, + "zrozumienie": 21498, + "Ćwi": 21499, + "Takiej": 21500, + "dyżu": 21501, + "nd": 21502, + "przypominają": 21503, + "sugeruje": 21504, + "nastolatków": 21505, + "powodują": 21506, + "podkreślić": 21507, + "zawierają": 21508, + "wersję": 21509, + "Step": 21510, + "Lublin": 21511, + "uniemożli": 21512, + "szczeń": 21513, + "zniknęły": 21514, + "intym": 21515, + "szczeblu": 21516, + "statut": 21517, + "zrzuca": 21518, + "dochod": 21519, + "Rządu": 21520, + "tygodnik": 21521, + "dowcy": 21522, + "Monachium": 21523, + "pp": 21524, + "zachowały": 21525, + "ZS": 21526, + "milicji": 21527, + "Radomia": 21528, + "dążenia": 21529, + "etapu": 21530, + "funkcjon": 21531, + "spec": 21532, + "realne": 21533, + "praktykę": 21534, + "wyrafin": 21535, + "diecezji": 21536, + "ciepłej": 21537, + "finansowym": 21538, + "mistrzostwach": 21539, + "okazują": 21540, + "trafne": 21541, + "wywiadzie": 21542, + "równowagę": 21543, + "pomorskiego": 21544, + "krajowej": 21545, + "Koszt": 21546, + "rynk": 21547, + "Głównej": 21548, + "pracodawcy": 21549, + "zrozumiały": 21550, + "meda": 21551, + "republika": 21552, + "zatrudnienie": 21553, + "uświadamia": 21554, + "przekonuje": 21555, + "Lenin": 21556, + "uzyskali": 21557, + "prezydenckich": 21558, + "pacjenci": 21559, + "struktur": 21560, + "dowym": 21561, + "jednoznacznie": 21562, + "Życzę": 21563, + "repe": 21564, + "złotówki": 21565, + "centralnego": 21566, + "konkurentów": 21567, + "Medycznej": 21568, + "handlowe": 21569, + "funkcjonu": 21570, + "halu": 21571, + "nieskończoność": 21572, + "materialnej": 21573, + "potrzebnych": 21574, + "długu": 21575, + "najbogatszych": 21576, + "piński": 21577, + "przyrządza": 21578, + "powstałe": 21579, + "koali": 21580, + "ction": 21581, + "pełnomocnik": 21582, + "oczekują": 21583, + "Kule": 21584, + "rysunek": 21585, + "Byłoby": 21586, + "popularność": 21587, + "zjazdu": 21588, + "Pierwszą": 21589, + "multi": 21590, + "Ludowego": 21591, + "wiceministra": 21592, + "wrzą": 21593, + "wyjściem": 21594, + "Chinach": 21595, + "Balcerowicza": 21596, + "odejścia": 21597, + "Jawo": 21598, + "wymusza": 21599, + "zobowiąz": 21600, + "owicach": 21601, + "utrzymał": 21602, + "partnerów": 21603, + "redakcja": 21604, + "zbudowana": 21605, + "bezwzglę": 21606, + "nauczycielka": 21607, + "usunięcie": 21608, + "Spośród": 21609, + "inwestycyjnych": 21610, + "alkoholi": 21611, + "gminę": 21612, + "niszczenia": 21613, + "technicznego": 21614, + "koordyna": 21615, + "wojewódzki": 21616, + "kardio": 21617, + "modernizacji": 21618, + "ścieków": 21619, + "Wniosek": 21620, + "przylega": 21621, + "Sha": 21622, + "odbiorcy": 21623, + "farby": 21624, + "śniki": 21625, + "syjnych": 21626, + "uzyskanie": 21627, + "Magi": 21628, + "macji": 21629, + "kolorów": 21630, + "graficzne": 21631, + "przerwę": 21632, + "poznanie": 21633, + "pracowity": 21634, + "waliło": 21635, + "Największą": 21636, + "przyjaciółką": 21637, + "ian": 21638, + "dalu": 21639, + "Mul": 21640, + "Teatru": 21641, + "spektakl": 21642, + "włoskiego": 21643, + "Sport": 21644, + "robiłam": 21645, + "mamę": 21646, + "płycie": 21647, + "Prezyden": 21648, + "zapytam": 21649, + "wykształcenie": 21650, + "samochod": 21651, + "motory": 21652, + "molest": 21653, + "tłumaczenie": 21654, + "przepada": 21655, + "testu": 21656, + "istotnych": 21657, + "AA": 21658, + "Orga": 21659, + "bodź": 21660, + "PRZE": 21661, + "zainteresowaniem": 21662, + "pozw": 21663, + "zwolnienie": 21664, + "140": 21665, + "dziennikarzom": 21666, + "tok": 21667, + "tero": 21668, + "króli": 21669, + "Wschodniej": 21670, + "193": 21671, + "wyróżnienie": 21672, + "immuno": 21673, + "hodowli": 21674, + "specjalnym": 21675, + "lekcję": 21676, + "karie": 21677, + "wystart": 21678, + "próbując": 21679, + "Jean": 21680, + "Rosjan": 21681, + "sygnały": 21682, + "loja": 21683, + "zującą": 21684, + "Zainteres": 21685, + "zestawie": 21686, + "założona": 21687, + "Zjedno": 21688, + "krytyki": 21689, + "Się": 21690, + "przekazania": 21691, + "prywatnie": 21692, + "doprowadziły": 21693, + "poszliśmy": 21694, + "tradycja": 21695, + "kolonia": 21696, + "nieopodal": 21697, + "naduży": 21698, + "żyjesz": 21699, + "szczeni": 21700, + "roszczenia": 21701, + "tezy": 21702, + "przekład": 21703, + "tujący": 21704, + "determina": 21705, + "bolszewi": 21706, + "kierunkiem": 21707, + "Of": 21708, + "motyw": 21709, + "najpewniej": 21710, + "pau": 21711, + "żyla": 21712, + "WAR": 21713, + "zabar": 21714, + "194": 21715, + "tortu": 21716, + "nujemy": 21717, + "głoszą": 21718, + "lektu": 21719, + "Impre": 21720, + "rosyjska": 21721, + "Zastęp": 21722, + "Cywi": 21723, + "Szó": 21724, + "zewnętrzne": 21725, + "miejscowym": 21726, + "najgłośniej": 21727, + "logiem": 21728, + "milczeniem": 21729, + "Nobla": 21730, + "stować": 21731, + "wyprób": 21732, + "historie": 21733, + "naukowcy": 21734, + "odrzuceniem": 21735, + "iden": 21736, + "publicznym": 21737, + "opowia": 21738, + "bania": 21739, + "artystycznych": 21740, + "Tr": 21741, + "najdrob": 21742, + "Wspomina": 21743, + "loko": 21744, + "rezygnacji": 21745, + "Podej": 21746, + "rzeko": 21747, + "Żadnych": 21748, + "argumenty": 21749, + "łączności": 21750, + "spowodowane": 21751, + "stępie": 21752, + "przymoc": 21753, + "eksperci": 21754, + "ległość": 21755, + "napastnicy": 21756, + "Gą": 21757, + "siódmego": 21758, + "dokonali": 21759, + "kończyły": 21760, + "pozbawione": 21761, + "marka": 21762, + "szufla": 21763, + "nerwowo": 21764, + "skomplikowanych": 21765, + "wzbudza": 21766, + "bankno": 21767, + "przyglądał": 21768, + "zyj": 21769, + "zyg": 21770, + "Gore": 21771, + "zdefini": 21772, + "koszar": 21773, + "Zasa": 21774, + "mask": 21775, + "mesa": 21776, + "księdze": 21777, + "giełdzie": 21778, + "kowaty": 21779, + "jską": 21780, + "mujące": 21781, + "końców": 21782, + "stację": 21783, + "igli": 21784, + "ls": 21785, + "Szar": 21786, + "zbioru": 21787, + "prześcierad": 21788, + "prania": 21789, + "pomysłem": 21790, + "wysuwa": 21791, + "lekceważenie": 21792, + "nieomal": 21793, + "słyszymy": 21794, + "ulubi": 21795, + "kilkunasto": 21796, + "korzeni": 21797, + "Martę": 21798, + "lety": 21799, + "szkolnym": 21800, + "Konserwa": 21801, + "uczen": 21802, + "pospo": 21803, + "iks": 21804, + "wzięłam": 21805, + "posłanek": 21806, + "Polecam": 21807, + "))": 21808, + "news": 21809, + "horosko": 21810, + "nwal": 21811, + "kościelnej": 21812, + "plej": 21813, + "Opatrzności": 21814, + "Tyr": 21815, + "usią": 21816, + "skazanego": 21817, + "fajna": 21818, + "Kowalik": 21819, + "czyzny": 21820, + "propos": 21821, + "inżyniera": 21822, + "poprosić": 21823, + "usłyszę": 21824, + "okrągła": 21825, + "bam": 21826, + "Ech": 21827, + "Naci": 21828, + "kolego": 21829, + "wyzwolenie": 21830, + "wyobrażenia": 21831, + "nagrze": 21832, + "pozdra": 21833, + "Saszka": 21834, + "unosząc": 21835, + "tarasie": 21836, + "grzeczna": 21837, + "Podło": 21838, + "glądałem": 21839, + "rezydencji": 21840, + "szczyznę": 21841, + "Jezio": 21842, + "Joasia": 21843, + "kiełbasy": 21844, + "czternastego": 21845, + "kłus": 21846, + "dzików": 21847, + "sezo": 21848, + "Prą": 21849, + "poprosiła": 21850, + "Gdańskim": 21851, + "należący": 21852, + "kpi": 21853, + "zbiegu": 21854, + "Wejście": 21855, + "torby": 21856, + "żyński": 21857, + "podniesienie": 21858, + "kartka": 21859, + "warzyw": 21860, + "przystanku": 21861, + "Dziesię": 21862, + "Skarży": 21863, + "poniedziałku": 21864, + "Londynu": 21865, + "ntia": 21866, + "czynnik": 21867, + "Buga": 21868, + "powiednie": 21869, + "wtarg": 21870, + "żeglugi": 21871, + "ówczesnego": 21872, + "jakiegokolwiek": 21873, + "SZY": 21874, + "likwidację": 21875, + "odpycha": 21876, + "przyjaciółka": 21877, + "Nadzwyczaj": 21878, + "bezskutecznie": 21879, + "Tony": 21880, + "Szta": 21881, + "niezbędnych": 21882, + "sobotni": 21883, + "przemówienia": 21884, + "Dziennik": 21885, + "obrażenia": 21886, + "żuż": 21887, + "Krystyny": 21888, + "alergi": 21889, + "pokojowych": 21890, + "zawiesza": 21891, + "schowała": 21892, + "Czaj": 21893, + "ziona": 21894, + "Ponu": 21895, + "otwie": 21896, + "kanale": 21897, + "mowych": 21898, + "grod": 21899, + "rozmawiają": 21900, + "unijnych": 21901, + "roczna": 21902, + "dopła": 21903, + "kibice": 21904, + "zieniu": 21905, + "show": 21906, + "zapadnie": 21907, + "podwyżek": 21908, + "Wstęp": 21909, + "borskiej": 21910, + "napływ": 21911, + "badaniu": 21912, + "starożytnych": 21913, + "Danii": 21914, + "MR": 21915, + "perso": 21916, + "typowy": 21917, + "działce": 21918, + "gazetach": 21919, + "Rzeczpospolitej": 21920, + "zaproszonych": 21921, + "96": 21922, + "Chicago": 21923, + "beton": 21924, + "Italii": 21925, + "Most": 21926, + "osobowy": 21927, + "Pomor": 21928, + "odrębne": 21929, + "stancji": 21930, + "GRA": 21931, + "Osobiście": 21932, + "dowanym": 21933, + "Czerwonym": 21934, + "kukury": 21935, + "mężczyznami": 21936, + "miliar": 21937, + "wyposażone": 21938, + "rycznie": 21939, + "sson": 21940, + "dowódz": 21941, + "poleceń": 21942, + "sit": 21943, + "Wynik": 21944, + "rocznego": 21945, + "zniknie": 21946, + "zamówienie": 21947, + "opróż": 21948, + "zarobków": 21949, + "codziennym": 21950, + "bliźniego": 21951, + "śników": 21952, + "wprowadzo": 21953, + "szwajcar": 21954, + "wojewódzkiego": 21955, + "powołując": 21956, + "pienię": 21957, + "gramów": 21958, + "złośliwie": 21959, + "Pomyślałem": 21960, + "podal": 21961, + "powiedź": 21962, + "sióstr": 21963, + "troja": 21964, + "biblio": 21965, + "Osób": 21966, + "przeciwnikiem": 21967, + "budownictwa": 21968, + "nocnym": 21969, + "odczyta": 21970, + "Radomiu": 21971, + "zapisanych": 21972, + "Szedłem": 21973, + "wystąpią": 21974, + "celowo": 21975, + "średniego": 21976, + "SM": 21977, + "cięża": 21978, + "Kolejny": 21979, + "zdarzenie": 21980, + "hamul": 21981, + "Układ": 21982, + "trywała": 21983, + "sesja": 21984, + "Andrzejem": 21985, + "wdar": 21986, + "Członkowie": 21987, + "niską": 21988, + "Grunwal": 21989, + "rolnych": 21990, + "Naro": 21991, + "seł": 21992, + "poprosi": 21993, + "Informacje": 21994, + "uroczystego": 21995, + "utworzony": 21996, + "prepara": 21997, + "medi": 21998, + "wodnego": 21999, + "tencji": 22000, + "aktów": 22001, + "niepełnospraw": 22002, + "piłkarze": 22003, + "Przyznaję": 22004, + "pozyskać": 22005, + "gotówki": 22006, + "papierze": 22007, + "sztucznych": 22008, + "Pracownicy": 22009, + "chemiczne": 22010, + "base": 22011, + "kołcho": 22012, + "wykonywanie": 22013, + "małżonków": 22014, + "martw": 22015, + "kosztują": 22016, + "Proje": 22017, + "pełnieniu": 22018, + "Miejsca": 22019, + "dokonano": 22020, + "miesięcznego": 22021, + "nożnej": 22022, + "związaną": 22023, + "plasty": 22024, + "przemysłowych": 22025, + "dokonała": 22026, + "odrębnych": 22027, + "Telewi": 22028, + "podjęcie": 22029, + "jednost": 22030, + "dłuższa": 22031, + "lowy": 22032, + "Sygna": 22033, + "bibliotece": 22034, + "Łukasza": 22035, + "Mieszkaniowej": 22036, + "blok": 22037, + "uczestnictwa": 22038, + "Zabor": 22039, + "Foto": 22040, + "tolerancji": 22041, + "Jurka": 22042, + "Równocześnie": 22043, + "zjadła": 22044, + "przeniesiono": 22045, + "2009": 22046, + "przekonywać": 22047, + "nacja": 22048, + "przekonaniem": 22049, + "fizyczne": 22050, + "mord": 22051, + "ntach": 22052, + "kanadyj": 22053, + "modeli": 22054, + "tariatu": 22055, + "Ela": 22056, + "ówczesny": 22057, + "dziadka": 22058, + "niepodległości": 22059, + "twórczych": 22060, + "preferen": 22061, + "kiecie": 22062, + "osiedle": 22063, + "usiłuje": 22064, + "!).": 22065, + "wykorzystał": 22066, + "publicznością": 22067, + "sportowego": 22068, + "proboszcza": 22069, + "milione": 22070, + "Dzien": 22071, + "tkowskiego": 22072, + "konsumentów": 22073, + "Zjawi": 22074, + "prasowego": 22075, + "Bon": 22076, + "kartą": 22077, + "Karta": 22078, + "broszu": 22079, + "Bieg": 22080, + "rządzenie": 22081, + "syka": 22082, + "riuszy": 22083, + "bieżących": 22084, + "Zaczęło": 22085, + "najuboż": 22086, + "Stalin": 22087, + "zawiesiła": 22088, + "nkowej": 22089, + "pojawią": 22090, + "upały": 22091, + "wypili": 22092, + "żur": 22093, + "wynaję": 22094, + "krótszy": 22095, + "foli": 22096, + "CJA": 22097, + "izo": 22098, + "Zmę": 22099, + "krótkiego": 22100, + "nomen": 22101, + "lewy": 22102, + "nierzadko": 22103, + "miarem": 22104, + "walna": 22105, + "grupach": 22106, + "Jura": 22107, + "pielgrzymów": 22108, + "Ukra": 22109, + "pawilo": 22110, + "zorientować": 22111, + "lokalnym": 22112, + "Dale": 22113, + "windy": 22114, + "inicjaty": 22115, + "Jasie": 22116, + "Kubi": 22117, + "decyzją": 22118, + "rodzicom": 22119, + "wzmacnia": 22120, + "późniejszych": 22121, + "prowadzo": 22122, + "prymityw": 22123, + "Czułem": 22124, + "akce": 22125, + "nieważne": 22126, + "europej": 22127, + "uczestniczą": 22128, + "skromne": 22129, + "niosłam": 22130, + "Izbie": 22131, + "Mariana": 22132, + "załatwia": 22133, + "siedemnaście": 22134, + "gri": 22135, + "handlowej": 22136, + "myślimy": 22137, + "byłyśmy": 22138, + "Norwe": 22139, + "Składa": 22140, + "manewry": 22141, + "francuska": 22142, + "kilometry": 22143, + "zującym": 22144, + "fotografie": 22145, + "elektrowni": 22146, + "Pragi": 22147, + "wszedłem": 22148, + "KT": 22149, + "przebywała": 22150, + "piwnice": 22151, + "wzięcie": 22152, + "budynkach": 22153, + "Akt": 22154, + "piszemy": 22155, + "należytej": 22156, + "fakcie": 22157, + "Włochy": 22158, + "spróbuj": 22159, + "dowani": 22160, + "Zwy": 22161, + "służbami": 22162, + "żczy": 22163, + "dążą": 22164, + "społeczność": 22165, + "krowa": 22166, + "jeżdżą": 22167, + "wczasy": 22168, + "funk": 22169, + "niowe": 22170, + "planta": 22171, + "Bę": 22172, + "ówczesnych": 22173, + "leczeniu": 22174, + "podali": 22175, + "wkracza": 22176, + "telekomunika": 22177, + "DNA": 22178, + "zarabiają": 22179, + "kontrakty": 22180, + "Stanu": 22181, + "bomba": 22182, + "dystans": 22183, + "charak": 22184, + "opłata": 22185, + "wywołują": 22186, + "szkolnego": 22187, + "Karoli": 22188, + "cząstki": 22189, + "ankiety": 22190, + "\"),": 22191, + "rzają": 22192, + "logie": 22193, + "gracji": 22194, + "praktyka": 22195, + "oglądania": 22196, + "Kaczyńscy": 22197, + "kowałem": 22198, + "rekompen": 22199, + "Ander": 22200, + "sukce": 22201, + "debata": 22202, + "Biblii": 22203, + "Rey": 22204, + "Waszyng": 22205, + "matyki": 22206, + "Eko": 22207, + "przeciwie": 22208, + "otrzymania": 22209, + "zastą": 22210, + "intelektualistów": 22211, + "ślenie": 22212, + "brew": 22213, + "normalny": 22214, + "stałym": 22215, + "vie": 22216, + "przesłać": 22217, + "pozwoliły": 22218, + "umiejętnie": 22219, + "rejestracji": 22220, + "1978": 22221, + "Brzezi": 22222, + "Mont": 22223, + "swoboda": 22224, + "burga": 22225, + "Jul": 22226, + "Marię": 22227, + "możliwa": 22228, + "...\".": 22229, + "Bre": 22230, + "proto": 22231, + "zeznanie": 22232, + "Piętna": 22233, + "przypomnę": 22234, + "tekście": 22235, + "szkolny": 22236, + "jednostkach": 22237, + "zgłoszono": 22238, + "wiede": 22239, + "Papie": 22240, + "odchodzą": 22241, + "twory": 22242, + "przeważa": 22243, + "Granicznej": 22244, + "oferta": 22245, + "szacu": 22246, + "chirurgii": 22247, + "angaż": 22248, + "Afganistanu": 22249, + "94": 22250, + "Życia": 22251, + "ludowej": 22252, + "Ocze": 22253, + "sprawny": 22254, + "AW": 22255, + "fikacja": 22256, + "pozyska": 22257, + "Wiesława": 22258, + "powiedzi": 22259, + "Rei": 22260, + "socjalnych": 22261, + "trudnym": 22262, + "dowego": 22263, + "życio": 22264, + "dotyczącej": 22265, + "narkoma": 22266, + "use": 22267, + "lią": 22268, + "gospodarkę": 22269, + "przyspa": 22270, + "popisy": 22271, + "zastrzega": 22272, + "rzystów": 22273, + "Tade": 22274, + "dwi": 22275, + "antybio": 22276, + "zastosować": 22277, + "acji": 22278, + "zeszy": 22279, + "wystarczająco": 22280, + "ustaleń": 22281, + "obszarach": 22282, + "kopalnie": 22283, + "tekstem": 22284, + "odłam": 22285, + "użytek": 22286, + "wprowadzeniu": 22287, + "szpitalach": 22288, + "krajowego": 22289, + "pochodzący": 22290, + "wypaść": 22291, + "rencji": 22292, + "wygrała": 22293, + "wojewódz": 22294, + "koncesji": 22295, + "ksem": 22296, + "rozwijał": 22297, + "kosztowało": 22298, + "parlamencie": 22299, + "Rumunii": 22300, + "ocena": 22301, + "wysoce": 22302, + "płacimy": 22303, + "szałem": 22304, + "prawników": 22305, + "konserwatyw": 22306, + "argu": 22307, + "ludowych": 22308, + "przywód": 22309, + "zwolennikiem": 22310, + "koordy": 22311, + "Kopernika": 22312, + "ratusz": 22313, + "Budynek": 22314, + "stolar": 22315, + "zasadami": 22316, + "profila": 22317, + "zachodzące": 22318, + "zloka": 22319, + "podejmować": 22320, + "Ratow": 22321, + "zewnętrznych": 22322, + "aktywności": 22323, + "matematyki": 22324, + "ostatecznej": 22325, + "torach": 22326, + "dokonu": 22327, + "Dział": 22328, + "dogadać": 22329, + "reakcję": 22330, + "wydziela": 22331, + "nagrania": 22332, + "średnim": 22333, + "użyteczne": 22334, + "pojemności": 22335, + "karka": 22336, + "MB": 22337, + "ekonomiczne": 22338, + "pochłania": 22339, + "przydatne": 22340, + "wybranego": 22341, + "leczy": 22342, + "zlikwidować": 22343, + "ston": 22344, + "pracownikami": 22345, + "ologicznych": 22346, + "lokalnej": 22347, + "podłoża": 22348, + "dolegliwości": 22349, + "wykazały": 22350, + "szon": 22351, + "spotkałam": 22352, + "rozpoczęcie": 22353, + "Powinna": 22354, + "poczuła": 22355, + "Pozostałe": 22356, + "ubóstwa": 22357, + "porozmawia": 22358, + "świnia": 22359, + "regionalnych": 22360, + "Ai": 22361, + "zadbać": 22362, + "deskę": 22363, + "szczególnych": 22364, + "1986": 22365, + "marynarki": 22366, + "mordercy": 22367, + "wykorzystywane": 22368, + "bojowe": 22369, + "gha": 22370, + "zamówić": 22371, + "stryk": 22372, + "Pucha": 22373, + "rest": 22374, + "teni": 22375, + "Agnie": 22376, + "książkami": 22377, + "argumentów": 22378, + "kontynuować": 22379, + "czekałem": 22380, + "Przykład": 22381, + "grających": 22382, + "jscy": 22383, + "internet": 22384, + "wicepremiera": 22385, + "Echo": 22386, + "sank": 22387, + "konserwaty": 22388, + "wiedziały": 22389, + "ekranu": 22390, + "wieloma": 22391, + "Departamentu": 22392, + "Edukacji": 22393, + "chemii": 22394, + "medycyny": 22395, + "kowcy": 22396, + "Sun": 22397, + "Inżynie": 22398, + "prognozy": 22399, + "Południ": 22400, + "ryzykować": 22401, + "atomowej": 22402, + "wyjaś": 22403, + "Ubezpieczeń": 22404, + "wykonywał": 22405, + "Wyższej": 22406, + "bezwzględnie": 22407, + "aktywność": 22408, + "zgodni": 22409, + "wybitnych": 22410, + "tota": 22411, + "wynikające": 22412, + "identyfika": 22413, + "apro": 22414, + "Kuro": 22415, + "Pięknych": 22416, + "społeczno": 22417, + "Najważniejsze": 22418, + "sateli": 22419, + "Jarosława": 22420, + "rysuje": 22421, + "śń": 22422, + "ogłoszony": 22423, + "Informa": 22424, + "Kowalska": 22425, + "Kołobrzegu": 22426, + "czasowe": 22427, + "Okrą": 22428, + "kursy": 22429, + "kariera": 22430, + "klasach": 22431, + "literacki": 22432, + "liry": 22433, + "wątpliwe": 22434, + "argumentu": 22435, + "przepływa": 22436, + "trwałości": 22437, + "kaw": 22438, + "rozumieniu": 22439, + "straciły": 22440, + "współczesnego": 22441, + "upór": 22442, + "dwukro": 22443, + "normalnego": 22444, + "halo": 22445, + "karny": 22446, + "Górnego": 22447, + "dodam": 22448, + "Dokładnie": 22449, + "istniejące": 22450, + "samy": 22451, + "abstra": 22452, + "tez": 22453, + "doświadczeniu": 22454, + "powołany": 22455, + "dorów": 22456, + "Kier": 22457, + "skutecz": 22458, + "dawałem": 22459, + "status": 22460, + "Wbrew": 22461, + "zrozumiałe": 22462, + "Bea": 22463, + "Gomu": 22464, + "państwowego": 22465, + "spontani": 22466, + "najbliższej": 22467, + "zrozumieniem": 22468, + "motywy": 22469, + "politykiem": 22470, + "Telewizji": 22471, + "wodna": 22472, + "Opi": 22473, + "wesprze": 22474, + "Komor": 22475, + "przychod": 22476, + "niwe": 22477, + "burg": 22478, + "siedzib": 22479, + "ziny": 22480, + "śpię": 22481, + "technika": 22482, + "liwo": 22483, + "brzydka": 22484, + "reakcja": 22485, + "budowany": 22486, + "jedenastej": 22487, + "komitetu": 22488, + "ruchome": 22489, + "kieszeniach": 22490, + "tygodnika": 22491, + "wózek": 22492, + "politowaniem": 22493, + "zagłębie": 22494, + "Generał": 22495, + "wyszu": 22496, + "powątpie": 22497, + "zupy": 22498, + "żydowskie": 22499, + "starałem": 22500, + "grafu": 22501, + "arogan": 22502, + "uczni": 22503, + "komenta": 22504, + "wcześniejszych": 22505, + "skując": 22506, + "panym": 22507, + "ciepłych": 22508, + "bura": 22509, + "żegl": 22510, + "salonach": 22511, + "karetki": 22512, + "rujące": 22513, + "skierowali": 22514, + "idy": 22515, + "pierwia": 22516, + "krow": 22517, + "fizyczny": 22518, + "kryterium": 22519, + "równolegle": 22520, + "akty": 22521, + "klamkę": 22522, + "Przechodzimy": 22523, + "Opatrz": 22524, + "!!!!": 22525, + "07": 22526, + "regulaminu": 22527, + "kompa": 22528, + "Daw": 22529, + "pierwszeństwo": 22530, + "traktowania": 22531, + "bied": 22532, + "kotom": 22533, + "zrobiłam": 22534, + "Jadzia": 22535, + "skowe": 22536, + "solę": 22537, + "jechałeś": 22538, + "STARZEC": 22539, + "WIDMO": 22540, + "Najgorsze": 22541, + "rowia": 22542, + "dupie": 22543, + "poddany": 22544, + "Przestrze": 22545, + "mocnych": 22546, + "załeś": 22547, + "Uczci": 22548, + "muś": 22549, + "zacznę": 22550, + "czyńska": 22551, + "lował": 22552, + "lanka": 22553, + "szyna": 22554, + "rozprawie": 22555, + "odwy": 22556, + "odcina": 22557, + "tkiewicz": 22558, + "pomorskim": 22559, + "górza": 22560, + "tyni": 22561, + "domag": 22562, + "sięgną": 22563, + "Bali": 22564, + "przysługują": 22565, + "wspólników": 22566, + "Isa": 22567, + "wieczystej": 22568, + "telne": 22569, + "ujący": 22570, + "wiecu": 22571, + "przewoźników": 22572, + "przewidzianych": 22573, + "zawodowego": 22574, + "infrastruktury": 22575, + "nerwowe": 22576, + "Sposób": 22577, + "rodek": 22578, + "lotniska": 22579, + "czeskiego": 22580, + "PKO": 22581, + "torom": 22582, + "Biały": 22583, + "podpisany": 22584, + "kieliszka": 22585, + "znala": 22586, + "narodowy": 22587, + "sprząt": 22588, + "Białystok": 22589, + "skryty": 22590, + "dysy": 22591, + "pojawiło": 22592, + "bacji": 22593, + "Obawiam": 22594, + "Rich": 22595, + "kardyna": 22596, + "konsorcjum": 22597, + "wystawiać": 22598, + "większymi": 22599, + "Zgromadzenia": 22600, + "głosowało": 22601, + "najbied": 22602, + "wznowi": 22603, + "upoka": 22604, + "busz": 22605, + "Sprawdzi": 22606, + "targach": 22607, + "oddziałach": 22608, + "zadzwonić": 22609, + "linach": 22610, + "Piotrek": 22611, + "karzy": 22612, + "Rybnik": 22613, + "piątku": 22614, + "opał": 22615, + "liczyli": 22616, + "Wsi": 22617, + "skrzyżowanie": 22618, + "Gwa": 22619, + "anę": 22620, + "zamił": 22621, + "wykupu": 22622, + "vol": 22623, + "litrów": 22624, + "Izba": 22625, + "nieni": 22626, + "wtrąca": 22627, + "Gimnazjum": 22628, + "zamierzam": 22629, + "funkcjonariusz": 22630, + "klawi": 22631, + "Kata": 22632, + "egzamina": 22633, + "mowanej": 22634, + "Mate": 22635, + "sfer": 22636, + "kowań": 22637, + "spekula": 22638, + "stków": 22639, + "tant": 22640, + "podany": 22641, + "dziona": 22642, + "sąsiednie": 22643, + "recen": 22644, + "budynkiem": 22645, + "audi": 22646, + "udzielenia": 22647, + "czynszu": 22648, + "Zę": 22649, + "telewizora": 22650, + "zapisany": 22651, + "pochodzenie": 22652, + "dotyczącymi": 22653, + "ścieżek": 22654, + "specjalnej": 22655, + "koleżan": 22656, + "popularne": 22657, + "Indian": 22658, + "zaplanowano": 22659, + "maksymalnie": 22660, + "przelotne": 22661, + "rujących": 22662, + "Waldemara": 22663, + "uwzględniając": 22664, + "komputerowych": 22665, + "obawiają": 22666, + "uzyskaniu": 22667, + "mamie": 22668, + "tablicy": 22669, + "Moko": 22670, + "chirurgi": 22671, + "oskarżycie": 22672, + "gowanie": 22673, + "koszula": 22674, + "Rejon": 22675, + "Fiata": 22676, + "rtów": 22677, + "01": 22678, + "spirytusu": 22679, + "teatrem": 22680, + "Trasa": 22681, + "aktywów": 22682, + "turnie": 22683, + "cywilnych": 22684, + "Bardziej": 22685, + "dyrekcja": 22686, + "ranna": 22687, + "Jabło": 22688, + "Zakopane": 22689, + "Tem": 22690, + "polone": 22691, + "mentar": 22692, + "pków": 22693, + "kotle": 22694, + "Olimpij": 22695, + "...?": 22696, + "którymś": 22697, + "bliskiego": 22698, + "kontyne": 22699, + "działek": 22700, + "upowszech": 22701, + "skierowała": 22702, + "najważniejszą": 22703, + "sprawdzać": 22704, + "kwartale": 22705, + "gleby": 22706, + "mum": 22707, + "miejska": 22708, + "pielęgniarek": 22709, + "Komisje": 22710, + "trene": 22711, + "tie": 22712, + "produkt": 22713, + "Nadzorczej": 22714, + "Radom": 22715, + "liczenia": 22716, + "Bronisław": 22717, + "tylnej": 22718, + "Proponuję": 22719, + "techniczny": 22720, + "znaleźliśmy": 22721, + "Koszty": 22722, + "domagał": 22723, + "Wstrzą": 22724, + "nauczycielem": 22725, + "ilościach": 22726, + "człon": 22727, + "oryginalne": 22728, + "niczek": 22729, + "kabel": 22730, + "krzewów": 22731, + "wzmoż": 22732, + "Zagro": 22733, + "samorządowe": 22734, + "Krzyszto": 22735, + "położony": 22736, + "opiekunów": 22737, + "Tatrach": 22738, + "Meteoro": 22739, + "radna": 22740, + "wyczerpa": 22741, + "niepełnosprawnych": 22742, + "pytamy": 22743, + "upośle": 22744, + "światopogląd": 22745, + "użytkowania": 22746, + "rysunki": 22747, + "pszczo": 22748, + "przyp": 22749, + "Budowa": 22750, + "przewodnictwem": 22751, + "huty": 22752, + "egzemplarz": 22753, + "utworzenie": 22754, + "Marci": 22755, + "nauczycielki": 22756, + "rozdziale": 22757, + "`": 22758, + "ufun": 22759, + "górniczego": 22760, + "technikę": 22761, + "graficznych": 22762, + "pejza": 22763, + "ONE": 22764, + "zgłosili": 22765, + "produkcyjnych": 22766, + "zakładał": 22767, + "Uto": 22768, + "doradcy": 22769, + "wyborem": 22770, + "bieżącym": 22771, + "miejskim": 22772, + "tkowi": 22773, + "kusi": 22774, + "basen": 22775, + "próbach": 22776, + "dziecięcej": 22777, + "Maszy": 22778, + "uwarun": 22779, + "Sil": 22780, + "zobowiązania": 22781, + "ranów": 22782, + "Elekt": 22783, + "propa": 22784, + "zowanych": 22785, + "owiny": 22786, + "zasługu": 22787, + "zidentyfi": 22788, + "manna": 22789, + "dorad": 22790, + "Paki": 22791, + "oznaczało": 22792, + "brytyj": 22793, + "zbrodniarzy": 22794, + "sądowego": 22795, + "krakowskiej": 22796, + "sprawiają": 22797, + "zrezygnował": 22798, + "gora": 22799, + "przewodniczącym": 22800, + "bec": 22801, + "nazywamy": 22802, + "charakterystyczne": 22803, + "toleran": 22804, + "netu": 22805, + "rzuty": 22806, + "rodziło": 22807, + "trenin": 22808, + "kompetencji": 22809, + "Ostate": 22810, + "upływa": 22811, + "kuł": 22812, + "godzinnej": 22813, + "zakaza": 22814, + "Kodeks": 22815, + "siedemna": 22816, + "kodeksu": 22817, + "Agata": 22818, + "jęcia": 22819, + "Kandyda": 22820, + "logo": 22821, + "skorzysta": 22822, + "widz": 22823, + "gowe": 22824, + "przyjezd": 22825, + "Grand": 22826, + "bazarze": 22827, + "umową": 22828, + "urodziny": 22829, + "Syl": 22830, + "nieska": 22831, + "najsłyn": 22832, + "rolniczych": 22833, + "Niki": 22834, + "oczywisty": 22835, + "sekreta": 22836, + "moderni": 22837, + "odwołuje": 22838, + "podejmowania": 22839, + "komuny": 22840, + "ortodok": 22841, + "Wojty": 22842, + "typy": 22843, + "tworzyli": 22844, + "tyto": 22845, + "CU": 22846, + "londy": 22847, + "trosce": 22848, + "górnicy": 22849, + "Konferencji": 22850, + "krakowskich": 22851, + "owak": 22852, + "ksie": 22853, + "Chle": 22854, + "patri": 22855, + "organizowane": 22856, + "parter": 22857, + "BMW": 22858, + "Magdalena": 22859, + "dyskusje": 22860, + "semina": 22861, + "Władza": 22862, + "went": 22863, + "Red": 22864, + "wewnętrzna": 22865, + "plama": 22866, + "mowanego": 22867, + "Wor": 22868, + "połączonych": 22869, + "ganu": 22870, + "rozstrzygnięcia": 22871, + "Stanowi": 22872, + "cjonalnie": 22873, + "Ofi": 22874, + "idea": 22875, + "wyrażać": 22876, + "żyna": 22877, + "dyktuje": 22878, + "leczni": 22879, + "pływu": 22880, + "Gri": 22881, + "Mistrzostwa": 22882, + "poniedział": 22883, + "Miss": 22884, + "wczesnego": 22885, + "pobliskiego": 22886, + "zaproponować": 22887, + "nącego": 22888, + "kazno": 22889, + "typem": 22890, + "imigra": 22891, + "epiz": 22892, + "współczesne": 22893, + "powiązania": 22894, + "Samoobrona": 22895, + "rozboju": 22896, + "dawcę": 22897, + "pogotowie": 22898, + "świadome": 22899, + "Rzecznika": 22900, + "szansą": 22901, + "arnia": 22902, + "prywatyza": 22903, + "zaostrzy": 22904, + "TVN": 22905, + "maski": 22906, + "Kap": 22907, + "aspekt": 22908, + "kontrole": 22909, + "Informacji": 22910, + "przesłuchi": 22911, + "reprezentuje": 22912, + "teru": 22913, + "monstru": 22914, + "szykuje": 22915, + "retory": 22916, + "dziei": 22917, + "Legnicy": 22918, + "pozostałości": 22919, + "granicznej": 22920, + "strefie": 22921, + "Trzci": 22922, + "Konstytucyjnego": 22923, + "sponso": 22924, + "przekazane": 22925, + "lotniczej": 22926, + "inwestor": 22927, + "dzione": 22928, + "1950": 22929, + "Wychowa": 22930, + "kilogram": 22931, + "Np": 22932, + "zadekla": 22933, + "poprowadzić": 22934, + "następną": 22935, + "kaden": 22936, + "Raciborza": 22937, + "inspektora": 22938, + "państwowy": 22939, + "Sad": 22940, + "rzucania": 22941, + "Giertych": 22942, + "ntacji": 22943, + "zróżnic": 22944, + "zwanym": 22945, + "uniemożliwia": 22946, + "ostrzeżenie": 22947, + "und": 22948, + "pozbawia": 22949, + "kończę": 22950, + "Wielo": 22951, + "Cimoszewicz": 22952, + "spektaklu": 22953, + "Finlandii": 22954, + "cht": 22955, + "śledczy": 22956, + "szkoleni": 22957, + "terrorystów": 22958, + "zamask": 22959, + "Ujaw": 22960, + "Proble": 22961, + "350": 22962, + "sprzedano": 22963, + "Organizacja": 22964, + "kowicz": 22965, + "Wań": 22966, + "Ant": 22967, + "ropy": 22968, + "Redakcja": 22969, + "uchwale": 22970, + "tradycyjnych": 22971, + "rumu": 22972, + "osamotni": 22973, + "stawka": 22974, + "Pode": 22975, + "rolnej": 22976, + "struje": 22977, + "inteligen": 22978, + "nowości": 22979, + "przyciągnąć": 22980, + "szersze": 22981, + "Polityka": 22982, + "krytycy": 22983, + "konsekwentnie": 22984, + "nadużyć": 22985, + "marek": 22986, + "hitlerow": 22987, + "Watykanu": 22988, + "więźni": 22989, + "Husa": 22990, + "odpada": 22991, + "ech": 22992, + "stycz": 22993, + "opozycja": 22994, + "obowiązującym": 22995, + ":-": 22996, + "Przypuszczam": 22997, + "zrealizować": 22998, + "wykonawców": 22999, + "bankach": 23000, + "deficyt": 23001, + "Przewod": 23002, + "wybrano": 23003, + "mole": 23004, + "zagrożonych": 23005, + "formach": 23006, + "Oddziału": 23007, + "ley": 23008, + "Stalowa": 23009, + "dialogu": 23010, + "najważniejszym": 23011, + "uzysku": 23012, + "poradni": 23013, + "notowań": 23014, + "proponują": 23015, + "wyobrażam": 23016, + "walory": 23017, + "poświęcone": 23018, + "kwas": 23019, + "stres": 23020, + "drog": 23021, + "niższa": 23022, + "uspraw": 23023, + "związanego": 23024, + "oper": 23025, + "podatkowego": 23026, + "dolara": 23027, + "ekspo": 23028, + "Galerii": 23029, + "wydawane": 23030, + "wskaź": 23031, + "atrakcyjne": 23032, + "zezwolenie": 23033, + "wykorzystuje": 23034, + "negocja": 23035, + "lizowanym": 23036, + "żądają": 23037, + "ostateczną": 23038, + "aktach": 23039, + "unii": 23040, + "perfu": 23041, + "ekspery": 23042, + "obserwuje": 23043, + "Szpitalu": 23044, + "Powtarzam": 23045, + "Kościele": 23046, + "Generalnie": 23047, + "trudniejsze": 23048, + "przejęcia": 23049, + "państwach": 23050, + "obniżenie": 23051, + "zyra": 23052, + "funkcjonować": 23053, + "Jedynym": 23054, + "Przemysław": 23055, + "międzynarod": 23056, + "komunistycznej": 23057, + "Rydzyka": 23058, + "opinią": 23059, + "internecie": 23060, + "władzami": 23061, + "Mińsku": 23062, + "reszcie": 23063, + "zawarta": 23064, + "licen": 23065, + "opracowania": 23066, + "powiedzenie": 23067, + "nietyka": 23068, + "psychicznie": 23069, + "ruro": 23070, + "prokuraturę": 23071, + "zdrowotnych": 23072, + "Zmiana": 23073, + "domagać": 23074, + "hobby": 23075, + "Prosimy": 23076, + "Zapraszamy": 23077, + "gio": 23078, + "językach": 23079, + "standardów": 23080, + "Korzysta": 23081, + "ocenę": 23082, + "logią": 23083, + "mail": 23084, + "znajdujących": 23085, + "Biorąc": 23086, + "dostępnych": 23087, + "tin": 23088, + "tworzone": 23089, + "grach": 23090, + "działów": 23091, + "aukcji": 23092, + "PC": 23093, + "Charaktery": 23094, + "Zapraszam": 23095, + "leczą": 23096, + "aroma": 23097, + "Stos": 23098, + "pielęgna": 23099, + "wideo": 23100, + "załatwi": 23101, + "modne": 23102, + "wyścigu": 23103, + "Hil": 23104, + "Wybrze": 23105, + "nazywany": 23106, + "negatywne": 23107, + "Zgadzam": 23108, + "zainteresował": 23109, + "zasypia": 23110, + "Twojego": 23111, + "warki": 23112, + "sprawne": 23113, + "late": 23114, + "elektronicznej": 23115, + "Alkoho": 23116, + "Księgi": 23117, + "Przedsiębior": 23118, + "STU": 23119, + "EM": 23120, + "Wydawało": 23121, + "bojowników": 23122, + "kontrolować": 23123, + "wicepremier": 23124, + "maści": 23125, + "zdrowotnej": 23126, + "parlamentarzystów": 23127, + "Trybuna": 23128, + "gej": 23129, + "Naród": 23130, + "seksualna": 23131, + "rywalizacji": 23132, + "szkolnej": 23133, + "fii": 23134, + "University": 23135, + "dyplom": 23136, + "transformacji": 23137, + "Proces": 23138, + "Uczestnicy": 23139, + "specjalistycznych": 23140, + "Sp": 23141, + "internetowych": 23142, + "wis": 23143, + "Dysku": 23144, + "nadanie": 23145, + "pszcze": 23146, + "bri": 23147, + "skrzyżowaniu": 23148, + "Ciekaw": 23149, + "bezbłę": 23150, + "martwić": 23151, + "Mle": 23152, + "ower": 23153, + "Słonim": 23154, + "pięćdziesięcio": 23155, + "Techni": 23156, + "Rea": 23157, + "śląskich": 23158, + "dwójkę": 23159, + "powym": 23160, + "Bieru": 23161, + "aresztowania": 23162, + "zbiorowych": 23163, + "świadomi": 23164, + "całkowitą": 23165, + "nkowym": 23166, + "światowego": 23167, + "Zjednoczone": 23168, + "najbliższy": 23169, + "marksi": 23170, + "sporze": 23171, + "cenzu": 23172, + "Fil": 23173, + "wychodzę": 23174, + "imperia": 23175, + "przyzwo": 23176, + "domków": 23177, + "aspi": 23178, + "ujemy": 23179, + "stopę": 23180, + "sądowi": 23181, + "religij": 23182, + "lewskiego": 23183, + "Pozy": 23184, + "1941": 23185, + "podpisu": 23186, + "Lw": 23187, + "1920": 23188, + "okupa": 23189, + "paki": 23190, + "masowej": 23191, + "suweren": 23192, + "zmia": 23193, + "ukrywam": 23194, + "rowska": 23195, + "Piosen": 23196, + "tomi": 23197, + "nakłada": 23198, + "uzyskane": 23199, + "składników": 23200, + "formacji": 23201, + "oddzielnie": 23202, + "typowe": 23203, + "Ono": 23204, + "kolorze": 23205, + "uczyła": 23206, + "uczestnika": 23207, + "cywilnego": 23208, + "centy": 23209, + "malarstwa": 23210, + "szybkość": 23211, + "europejskiego": 23212, + "wydawnictwa": 23213, + "powołał": 23214, + "potwierdziły": 23215, + "dot": 23216, + "nazi": 23217, + "trzymania": 23218, + "pobor": 23219, + "kultu": 23220, + "określo": 23221, + "znalezienia": 23222, + "Mecha": 23223, + "Pozwo": 23224, + "efektem": 23225, + "podejrzewać": 23226, + "doniesienia": 23227, + "gigan": 23228, + "postra": 23229, + "zabawne": 23230, + "najsłab": 23231, + "próbowałem": 23232, + "przetrwać": 23233, + "najtrud": 23234, + "cennych": 23235, + "insy": 23236, + "iem": 23237, + "osiągnięcie": 23238, + "mity": 23239, + "Nauczyciel": 23240, + "sprząta": 23241, + "talentem": 23242, + "aktorów": 23243, + "moralności": 23244, + "pozo": 23245, + "poświęca": 23246, + "zwolen": 23247, + "napisałem": 23248, + "końcowym": 23249, + "Powsta": 23250, + "urzeczywist": 23251, + "reagu": 23252, + "wiałeś": 23253, + "mocar": 23254, + "Rozma": 23255, + "Choj": 23256, + "wjazd": 23257, + "pracujące": 23258, + "przebiegać": 23259, + "pieniach": 23260, + "uchodzą": 23261, + "Czekają": 23262, + "trudnej": 23263, + "żonemu": 23264, + "lamu": 23265, + "Księga": 23266, + "110": 23267, + "tępy": 23268, + "podwórka": 23269, + "pozamyka": 23270, + "foteli": 23271, + "objęte": 23272, + "motor": 23273, + "personelu": 23274, + "zapełnia": 23275, + "zachowywał": 23276, + "rch": 23277, + "paro": 23278, + "beznadziej": 23279, + "dwunastej": 23280, + "wkami": 23281, + "Paulina": 23282, + "Waw": 23283, + "Miod": 23284, + "skuje": 23285, + "torowi": 23286, + "cebul": 23287, + "niezależne": 23288, + "pośli": 23289, + "badane": 23290, + "tycki": 23291, + "rektora": 23292, + "restauracja": 23293, + "ałaby": 23294, + "niezawi": 23295, + "psychologii": 23296, + "późnym": 23297, + "pieczą": 23298, + "Teofil": 23299, + "adresy": 23300, + "podejrzanego": 23301, + "przestało": 23302, + "postawione": 23303, + "odczyt": 23304, + "kująco": 23305, + "przełę": 23306, + "udokument": 23307, + "Ziemię": 23308, + "Zwierz": 23309, + "Żura": 23310, + "zawierał": 23311, + "melo": 23312, + "Zazwyczaj": 23313, + "yo": 23314, + "zięć": 23315, + "ławe": 23316, + "miesięczne": 23317, + "nurtu": 23318, + "Oca": 23319, + "systemów": 23320, + "Połu": 23321, + "Chor": 23322, + "Starogardu": 23323, + "mhm": 23324, + "uhm": 23325, + "druki": 23326, + "fri": 23327, + "juz": 23328, + "minaj": 23329, + "Masze": 23330, + "administracyjnie": 23331, + "nieuzyskania": 23332, + "odwróconym": 23333, + "dliwość": 23334, + "zarządzenia": 23335, + "niniejszej": 23336, + "KOT": 23337, + "dowodu": 23338, + "dolina": 23339, + "ujem": 23340, + "Dź": 23341, + "bezlito": 23342, + "AR": 23343, + "deleg": 23344, + "Przykro": 23345, + "Kostek": 23346, + "Ori": 23347, + "radcy": 23348, + "skrzywił": 23349, + "załatwienia": 23350, + "Blondy": 23351, + "wagonów": 23352, + "zapowiedziała": 23353, + "Vil": 23354, + "sondażu": 23355, + "kręgów": 23356, + "ubiegać": 23357, + "Niewątpliwie": 23358, + "Moham": 23359, + "trunków": 23360, + "pokazywa": 23361, + "pieniężne": 23362, + "pochodzić": 23363, + "Czło": 23364, + "zainteresowana": 23365, + "bezpowrotnie": 23366, + "torbie": 23367, + "Pięciu": 23368, + "branie": 23369, + "miss": 23370, + "skoment": 23371, + "terek": 23372, + "pałem": 23373, + "arsena": 23374, + "niałej": 23375, + "Niesio": 23376, + "Wysta": 23377, + "ik": 23378, + "motorów": 23379, + "podnó": 23380, + "komando": 23381, + "powiadomił": 23382, + "Daewoo": 23383, + "państwową": 23384, + "odmówili": 23385, + "fizycznie": 23386, + "denerwuje": 23387, + "malutki": 23388, + "nadania": 23389, + "poprzeć": 23390, + "oszustwo": 23391, + "Mister": 23392, + "dujących": 23393, + "Serbów": 23394, + "olim": 23395, + "Brzegu": 23396, + "odebrała": 23397, + "przeniesie": 23398, + "aresztowany": 23399, + "skreś": 23400, + "Wende": 23401, + "kandydaci": 23402, + "obowiązkach": 23403, + "przewozi": 23404, + "Narodowe": 23405, + "stypendia": 23406, + "jedności": 23407, + "dostaliśmy": 23408, + "pieniężnych": 23409, + "dwudziestej": 23410, + "umieszczone": 23411, + "wprowadzać": 23412, + "kolegą": 23413, + "zdecyduje": 23414, + "podaniem": 23415, + "zarezerw": 23416, + "Sztuk": 23417, + "satysfak": 23418, + "łamanie": 23419, + "prowadzącej": 23420, + "wychowaniu": 23421, + "zlewni": 23422, + "Oleksy": 23423, + "ideałów": 23424, + "przygotowano": 23425, + "zrobiono": 23426, + "miejs": 23427, + "dopły": 23428, + "Marcinkiewicz": 23429, + "potwierdzenia": 23430, + "Hmm": 23431, + "Olszty": 23432, + "barba": 23433, + "Czerwonej": 23434, + "Ptak": 23435, + "Obszar": 23436, + "Hod": 23437, + "metali": 23438, + "cechą": 23439, + "prześwi": 23440, + "samolotem": 23441, + "83": 23442, + "przeprac": 23443, + "cyklo": 23444, + "azo": 23445, + "angielskie": 23446, + "napisze": 23447, + "bula": 23448, + "zamordowanych": 23449, + "Rak": 23450, + "planach": 23451, + "granicznym": 23452, + "kocioł": 23453, + "minionym": 23454, + "Ster": 23455, + "szczegółach": 23456, + "tówka": 23457, + "Komuna": 23458, + "Katarzyny": 23459, + "klawia": 23460, + "Enter": 23461, + "poszuki": 23462, + "bow": 23463, + "Zielonej": 23464, + "Wią": 23465, + "wykorzystane": 23466, + "przestrzegać": 23467, + "rzających": 23468, + "wrażeniem": 23469, + "zagrać": 23470, + "Donald": 23471, + "prezerwa": 23472, + "zakazane": 23473, + "prowadzonego": 23474, + "terytorialnego": 23475, + "górki": 23476, + "ozd": 23477, + "Zenon": 23478, + "zrezygnować": 23479, + "cany": 23480, + "Zachę": 23481, + "łapów": 23482, + "Niepodległości": 23483, + "'',": 23484, + "hal": 23485, + "rarium": 23486, + "zawarcie": 23487, + "Oświęci": 23488, + "zapomniałam": 23489, + "ffe": 23490, + "uprawomoc": 23491, + "Mirosława": 23492, + "Samochód": 23493, + "Pomaga": 23494, + "stwierdzili": 23495, + "Tczewie": 23496, + "900": 23497, + "Eri": 23498, + "Wiktora": 23499, + "głosowali": 23500, + "kartek": 23501, + "kw": 23502, + "Edwarda": 23503, + "Ewę": 23504, + "tabe": 23505, + "rowaniem": 23506, + "zajmuję": 23507, + "należność": 23508, + "Zostały": 23509, + "kurier": 23510, + "zależnie": 23511, + "wnioskodawca": 23512, + "dowań": 23513, + "Oświaty": 23514, + "siło": 23515, + "cianych": 23516, + "bieram": 23517, + "wydana": 23518, + "magistra": 23519, + "dziecięcych": 23520, + "Jor": 23521, + "osobista": 23522, + "naturalna": 23523, + "Powinie": 23524, + "Syberii": 23525, + "służbowego": 23526, + "dyżurny": 23527, + "przegry": 23528, + "przyniosą": 23529, + "pracowałem": 23530, + "ośrodki": 23531, + "Zgroma": 23532, + "zatrudniony": 23533, + "sołtys": 23534, + "pociągi": 23535, + "diety": 23536, + "uszka": 23537, + "Agnieszki": 23538, + "przeciwnik": 23539, + "wodu": 23540, + "Rybniku": 23541, + "basenu": 23542, + "pasaże": 23543, + "napoje": 23544, + "Organizatorzy": 23545, + "załóg": 23546, + "stronnych": 23547, + "karma": 23548, + "rakiety": 23549, + "guzik": 23550, + "Annę": 23551, + "Dróg": 23552, + "zwyczajów": 23553, + "wspólna": 23554, + "balkon": 23555, + "',": 23556, + "Ambasa": 23557, + "małżonkowie": 23558, + "Miejska": 23559, + "zik": 23560, + "koniecznością": 23561, + "Zbo": 23562, + "wide": 23563, + "żynie": 23564, + "130": 23565, + "wyjaśniła": 23566, + "drużyn": 23567, + "podwład": 23568, + "Suk": 23569, + "Narodzenie": 23570, + "budżetowych": 23571, + "bloka": 23572, + "dri": 23573, + "przystos": 23574, + "finansowo": 23575, + "prasowe": 23576, + "spacery": 23577, + "niałeś": 23578, + "jesiennej": 23579, + "bilansu": 23580, + "Ruda": 23581, + "Dęb": 23582, + "wątku": 23583, + "remonty": 23584, + "Pucharu": 23585, + "zur": 23586, + "żeglar": 23587, + "kostki": 23588, + "meczów": 23589, + "wykonywane": 23590, + "bankructwa": 23591, + "piero": 23592, + "moździe": 23593, + "Wystawa": 23594, + "działkę": 23595, + "dyni": 23596, + "Opa": 23597, + "spotykamy": 23598, + "kuchnia": 23599, + "geograficznych": 23600, + "dyskote": 23601, + "kupiłam": 23602, + "umieszczono": 23603, + "1946": 23604, + "Komunikacji": 23605, + "Spół": 23606, + "Fri": 23607, + "pomniki": 23608, + "zagrożone": 23609, + "odnaleźli": 23610, + "okly": 23611, + "uprzednio": 23612, + "dyskusjach": 23613, + "dobiera": 23614, + "Patry": 23615, + "zapró": 23616, + "06": 23617, + "jubileusz": 23618, + "Decyzję": 23619, + "gimnazjalnych": 23620, + "wyposażenie": 23621, + "zawodach": 23622, + "zakupi": 23623, + "lekcjach": 23624, + "narodową": 23625, + "docenia": 23626, + "monopol": 23627, + "utworzonych": 23628, + "Poniżej": 23629, + "zbadania": 23630, + "okręgowej": 23631, + "pancernych": 23632, + "wad": 23633, + "zbę": 23634, + "dziewiątym": 23635, + "Uwiel": 23636, + "WSI": 23637, + "przyrodniczych": 23638, + "przeżywa": 23639, + "podziękowania": 23640, + "dokumentację": 23641, + "przyjmowania": 23642, + "Tri": 23643, + "traktowany": 23644, + "czujemy": 23645, + "paja": 23646, + "orienta": 23647, + "członkowskich": 23648, + "gard": 23649, + "ustalenie": 23650, + "prowadzimy": 23651, + "bandytów": 23652, + "llo": 23653, + "piani": 23654, + "ssie": 23655, + "zamykają": 23656, + "dowanej": 23657, + "pracodaw": 23658, + "Rejonowy": 23659, + "Sławo": 23660, + "styce": 23661, + "konkure": 23662, + "aro": 23663, + "zachęcić": 23664, + "ciągów": 23665, + "prywatna": 23666, + "aktora": 23667, + "historycznej": 23668, + "orkiestry": 23669, + "fabe": 23670, + "Protestu": 23671, + "Uniwersytet": 23672, + "szczają": 23673, + "paraliż": 23674, + "Hie": 23675, + "dostarczają": 23676, + "długotrw": 23677, + "cowym": 23678, + "wicki": 23679, + "rozba": 23680, + "Kop": 23681, + "obrządku": 23682, + "And": 23683, + "świąteczne": 23684, + "dzisiejsza": 23685, + "teści": 23686, + "naukowego": 23687, + "Prokuratury": 23688, + "koncepcję": 23689, + "repre": 23690, + "lizowanych": 23691, + "polegać": 23692, + "ktyka": 23693, + "podziemnej": 23694, + "Ojczyznę": 23695, + "zasadą": 23696, + "definicji": 23697, + "Pożarnej": 23698, + "zrobiliśmy": 23699, + "Konstytu": 23700, + "zawodnicy": 23701, + "drużynie": 23702, + "metrowej": 23703, + "przystą": 23704, + "stanowienie": 23705, + "tajemniczych": 23706, + "wyznaczonych": 23707, + "lodzie": 23708, + "opisuje": 23709, + "Kapita": 23710, + "Głosu": 23711, + "Wróciłem": 23712, + "licencji": 23713, + "mieszkających": 23714, + "wykorzystywania": 23715, + "NRD": 23716, + "kazaniu": 23717, + "podręcznika": 23718, + "nieletnich": 23719, + "pięter": 23720, + "zdecydowana": 23721, + "wymyślili": 23722, + "JEŚLI": 23723, + "lokali": 23724, + "osiągnięć": 23725, + "koncie": 23726, + "wyrastają": 23727, + "deklarację": 23728, + "Najgorzej": 23729, + "rozprawę": 23730, + "Arek": 23731, + "Un": 23732, + "zaprzecza": 23733, + "podatników": 23734, + "zioł": 23735, + "zagwarant": 23736, + "piosenka": 23737, + "bułgar": 23738, + "Otwarcie": 23739, + "produkcja": 23740, + "bandyci": 23741, + "Inicja": 23742, + "konkurencja": 23743, + "domina": 23744, + "ciążę": 23745, + "psychia": 23746, + "dyk": 23747, + "Centralnego": 23748, + "wzrósł": 23749, + "komornika": 23750, + "odsetek": 23751, + "ukraińskich": 23752, + "zastępcą": 23753, + "zmianami": 23754, + "kwestiach": 23755, + "wystarczającą": 23756, + "PKS": 23757, + "Pano": 23758, + "ankietowanych": 23759, + "OZ": 23760, + "decydował": 23761, + "Świętokrzy": 23762, + "Naszym": 23763, + "śledz": 23764, + "pobicia": 23765, + "kartce": 23766, + "Beski": 23767, + "fotela": 23768, + "lator": 23769, + "Największe": 23770, + "przedstawicielem": 23771, + "wyjątkową": 23772, + "wymieniać": 23773, + "Rokita": 23774, + "ogłosiła": 23775, + "ziemniaków": 23776, + "1932": 23777, + "gonu": 23778, + "robiliśmy": 23779, + "handlowego": 23780, + "Znacznie": 23781, + "pytany": 23782, + "konflikty": 23783, + "dumni": 23784, + "ts": 23785, + "poszan": 23786, + "Kolegium": 23787, + "procedura": 23788, + "maszynę": 23789, + "afery": 23790, + "pogor": 23791, + "tłumaczenia": 23792, + "otrzymanych": 23793, + "doszedłem": 23794, + "tradycję": 23795, + "Lotni": 23796, + "inge": 23797, + "czerw": 23798, + "rozumienia": 23799, + "skomplikowana": 23800, + "Es": 23801, + "Nauki": 23802, + "Szkol": 23803, + "rozwoj": 23804, + "wyczerpu": 23805, + "zajmujące": 23806, + "Prusz": 23807, + "spodniach": 23808, + "proporcji": 23809, + "grudni": 23810, + "wykonany": 23811, + "Przyję": 23812, + "stacją": 23813, + "festiwal": 23814, + "jewskiego": 23815, + "roczną": 23816, + "konieczna": 23817, + "pin": 23818, + "zabezpieczenie": 23819, + "szczup": 23820, + "1988": 23821, + "flagi": 23822, + "tio": 23823, + "natrafi": 23824, + "Siostry": 23825, + "duszpaster": 23826, + "elit": 23827, + "kryzy": 23828, + "inflacja": 23829, + "przeciętnego": 23830, + "podkreślają": 23831, + "celnych": 23832, + "Mazowie": 23833, + "AS": 23834, + "respondentów": 23835, + "wizje": 23836, + "wprowadzi": 23837, + "komentarz": 23838, + "reagować": 23839, + "wyrówny": 23840, + "cukie": 23841, + "patent": 23842, + "typów": 23843, + "spowodowały": 23844, + "rozprzestrze": 23845, + "akcyzy": 23846, + "tusz": 23847, + "szkolenie": 23848, + "humanitar": 23849, + "niespodzianka": 23850, + "podniesienia": 23851, + "niepodległość": 23852, + "obronnej": 23853, + "oddechowych": 23854, + "preparatów": 23855, + "katar": 23856, + "prezesów": 23857, + "dydak": 23858, + "psycholog": 23859, + "filmowy": 23860, + "obsłu": 23861, + "irlan": 23862, + "prawnym": 23863, + "granicami": 23864, + "entuzjazmem": 23865, + "stawianie": 23866, + "Unią": 23867, + "uporządkować": 23868, + "zanieczy": 23869, + "uczest": 23870, + "makro": 23871, + "Balcerowicz": 23872, + "poloni": 23873, + "zareag": 23874, + "ard": 23875, + "zainteresowanych": 23876, + "pensja": 23877, + "oburza": 23878, + "zagraniczny": 23879, + "podatkowe": 23880, + "ustawodaw": 23881, + "wdro": 23882, + "muzułma": 23883, + "dziedzinach": 23884, + "ataków": 23885, + "zaska": 23886, + "pokazanie": 23887, + "zaufaniem": 23888, + "współpracuje": 23889, + "jazz": 23890, + "ap": 23891, + "twor": 23892, + "odwoły": 23893, + "Stein": 23894, + "sprywaty": 23895, + "lkom": 23896, + "waluty": 23897, + "rozliczenia": 23898, + "plek": 23899, + "koalicję": 23900, + "Gabrie": 23901, + "materi": 23902, + "konte": 23903, + "incyden": 23904, + "właszcza": 23905, + "gdańskiego": 23906, + "agencja": 23907, + "komfor": 23908, + "zawodzie": 23909, + "dożywo": 23910, + "Informacja": 23911, + "serb": 23912, + "zamknięcie": 23913, + "ROP": 23914, + "próbie": 23915, + "rant": 23916, + "zorganizowane": 23917, + "zorganizować": 23918, + "stanowiskach": 23919, + "powołać": 23920, + "przegrali": 23921, + "cyjność": 23922, + "poprawa": 23923, + "oste": 23924, + "wsparcia": 23925, + "przystan": 23926, + "pożarów": 23927, + "Toru": 23928, + "konkursy": 23929, + "występów": 23930, + "zamont": 23931, + "Miejski": 23932, + "kanalizacji": 23933, + "strukturze": 23934, + "sprawdzenia": 23935, + "Powy": 23936, + "kine": 23937, + "katego": 23938, + "najnowszych": 23939, + "dokładną": 23940, + "aczkolwiek": 23941, + "kopi": 23942, + "nagrywa": 23943, + "podawane": 23944, + "podstawowym": 23945, + "producenta": 23946, + "marke": 23947, + "przekła": 23948, + "podłą": 23949, + "menedże": 23950, + "testy": 23951, + "montaż": 23952, + "przebija": 23953, + "warstwie": 23954, + "niewielkich": 23955, + "użytkowników": 23956, + "zajmujący": 23957, + "rozdziel": 23958, + "wpływają": 23959, + "palenia": 23960, + "traktowane": 23961, + "sypiam": 23962, + "narasta": 23963, + "Powtarza": 23964, + "pokłó": 23965, + "widziałaś": 23966, + "tetów": 23967, + "BC": 23968, + "aktorzy": 23969, + "obejrzenia": 23970, + "encyklope": 23971, + "ról": 23972, + "Zakoń": 23973, + "Duży": 23974, + "ght": 23975, + "porno": 23976, + "ktami": 23977, + "stawiania": 23978, + "intelektuali": 23979, + "alkoho": 23980, + "Pacje": 23981, + "radiu": 23982, + "narko": 23983, + "wyrobu": 23984, + "UK": 23985, + "rekompensaty": 23986, + "dziesiąta": 23987, + "areszcie": 23988, + "Putina": 23989, + "zowanie": 23990, + "złożonym": 23991, + "ktyki": 23992, + "Fizy": 23993, + "1985": 23994, + "naukową": 23995, + "rin": 23996, + "strów": 23997, + "zagadnienia": 23998, + "jednostce": 23999, + "bert": 24000, + "Juszcze": 24001, + "przyjeżdżają": 24002, + "1987": 24003, + "gg": 24004, + "Johnson": 24005, + "stałą": 24006, + "metalowych": 24007, + "programach": 24008, + "wystą": 24009, + "częstot": 24010, + "rozpoznania": 24011, + "monu": 24012, + "Tygodni": 24013, + "lektury": 24014, + "prawnik": 24015, + "dzącego": 24016, + "związkach": 24017, + "partyjnych": 24018, + "mundurze": 24019, + "Narodów": 24020, + "zaangażowanie": 24021, + "płaszczyźnie": 24022, + "realizuje": 24023, + "naruszenia": 24024, + "propagandy": 24025, + "poprzedników": 24026, + "kłopotach": 24027, + "ciaste": 24028, + "biania": 24029, + "pogłę": 24030, + "mowaniem": 24031, + "poważnej": 24032, + "kompetencje": 24033, + "umiemy": 24034, + "parlamentarzyści": 24035, + "indywidualne": 24036, + "ologiczne": 24037, + "zakwestion": 24038, + "mechanizmy": 24039, + "rolne": 24040, + "1918": 24041, + "dzińskiego": 24042, + "transpor": 24043, + "fice": 24044, + "obc": 24045, + "dzienniku": 24046, + "opisał": 24047, + "elegancki": 24048, + "przykładzie": 24049, + "Hitler": 24050, + "DZI": 24051, + "nicznej": 24052, + "likwi": 24053, + "trzymuje": 24054, + "pomyłki": 24055, + "inteligencja": 24056, + "1938": 24057, + "przekor": 24058, + "óżmy": 24059, + "uzasadnienie": 24060, + "''.": 24061, + "zagadnień": 24062, + "najszyb": 24063, + "cechu": 24064, + "wzajemnej": 24065, + "pochodzących": 24066, + "filozofię": 24067, + "czytamy": 24068, + "1969": 24069, + "utworu": 24070, + "dlenia": 24071, + "okazali": 24072, + "hama": 24073, + "uprawy": 24074, + "Parado": 24075, + "nieodwoła": 24076, + "Kwest": 24077, + "istnieniu": 24078, + "oglądałem": 24079, + "elementar": 24080, + "prościej": 24081, + "pseudonim": 24082, + "minia": 24083, + "Albert": 24084, + "odróżnieniu": 24085, + "warstwą": 24086, + "inga": 24087, + "Iwan": 24088, + "maksy": 24089, + "klawisz": 24090, + "Wynika": 24091, + "pełnieniem": 24092, + "Modli": 24093, + "przypadkowe": 24094, + "sympat": 24095, + "kształtuje": 24096, + "religijny": 24097, + "spadkobier": 24098, + "Alek": 24099, + "Odrą": 24100, + "moskiewskiej": 24101, + "cznę": 24102, + "Siostra": 24103, + "gazetę": 24104, + "ziemniaki": 24105, + "składki": 24106, + "zrównowa": 24107, + "kasie": 24108, + "legityma": 24109, + "trójkę": 24110, + "żądali": 24111, + "kawa": 24112, + "kelne": 24113, + "Hotel": 24114, + "dens": 24115, + "frasob": 24116, + "rekru": 24117, + "kance": 24118, + "Wszelkie": 24119, + "ówką": 24120, + "środkowej": 24121, + "grając": 24122, + "przesłanie": 24123, + "Franciszka": 24124, + "parady": 24125, + "Sali": 24126, + "glu": 24127, + "popołudnie": 24128, + "wózku": 24129, + "pasażerowie": 24130, + "profi": 24131, + "Kac": 24132, + "Papież": 24133, + "Ucze": 24134, + "rową": 24135, + "Wyciąg": 24136, + "pochła": 24137, + "monia": 24138, + "empi": 24139, + "ścisło": 24140, + "czością": 24141, + "felieto": 24142, + "słę": 24143, + "KWIDZYN": 24144, + "Gd": 24145, + "Starogardzie": 24146, + "starogar": 24147, + "posłanka": 24148, + "poprawkami": 24149, + "Zwracam": 24150, + "onet": 24151, + "ndi": 24152, + "kontrolowany": 24153, + "wykonywaniu": 24154, + "Pluton": 24155, + "REK": 24156, + "mianę": 24157, + "zapraszam": 24158, + "wysłuchaniu": 24159, + "pieczy": 24160, + "gotycki": 24161, + "Wyposażenie": 24162, + "wodoru": 24163, + "Ig": 24164, + "Wspiera": 24165, + "napisz": 24166, + "łgar": 24167, + "ktorowi": 24168, + "Angusa": 24169, + "Kocie": 24170, + "jechałam": 24171, + "nicznego": 24172, + "uu": 24173, + "Szam": 24174, + "Debren": 24175, + "Kasi": 24176, + "Olgi": 24177, + "Hehe": 24178, + "warknął": 24179, + "basa": 24180, + "ciarz": 24181, + "wygó": 24182, + "rzucanie": 24183, + "zauważy": 24184, + "maryna": 24185, + "kluczy": 24186, + "podejrzewam": 24187, + "wywro": 24188, + "pytaniu": 24189, + "cyn": 24190, + "akorde": 24191, + "ruszyłem": 24192, + "garnitu": 24193, + "podpisuje": 24194, + "oblo": 24195, + "Malborka": 24196, + "elegancko": 24197, + "kocu": 24198, + "obwodzie": 24199, + "znaczący": 24200, + "żeglu": 24201, + "dowaniem": 24202, + "Wawelu": 24203, + "Pił": 24204, + "hero": 24205, + "czaków": 24206, + "Jose": 24207, + "zapewniała": 24208, + "muzyczne": 24209, + "członkami": 24210, + "pedo": 24211, + "proszek": 24212, + "wegetaria": 24213, + "ręcznik": 24214, + "china": 24215, + "komplet": 24216, + "stiana": 24217, + "liczeb": 24218, + "Mun": 24219, + "sujące": 24220, + "Węgl": 24221, + "Kształ": 24222, + "obronnych": 24223, + "rozprawa": 24224, + "lacyjny": 24225, + "kupow": 24226, + "komisarza": 24227, + "stanowiskiem": 24228, + "Bryta": 24229, + "Bau": 24230, + "samochodowych": 24231, + "pracodawca": 24232, + "akcent": 24233, + "zastanawiam": 24234, + "potwierdzić": 24235, + "złożą": 24236, + "zaświadczenie": 24237, + "sędzie": 24238, + "placówkę": 24239, + "klubach": 24240, + "ńcz": 24241, + "siatkówki": 24242, + "udzielania": 24243, + "Jer": 24244, + "rocznych": 24245, + "departamentu": 24246, + "dyrekto": 24247, + "sierżan": 24248, + "demon": 24249, + "Blo": 24250, + "Poczty": 24251, + "wyha": 24252, + "pożyczkę": 24253, + "Przypuszcza": 24254, + "gole": 24255, + "założenie": 24256, + "oskarżył": 24257, + "dobieg": 24258, + "finansować": 24259, + "skop": 24260, + "Kalisz": 24261, + "mleku": 24262, + "off": 24263, + "przypominały": 24264, + "mogące": 24265, + "zaczę": 24266, + "nieoficjalnych": 24267, + "cyja": 24268, + "ustaliła": 24269, + "Pamięci": 24270, + "Emery": 24271, + "umieszczenie": 24272, + "samolo": 24273, + "Porzą": 24274, + "dyrektorów": 24275, + "Gier": 24276, + "świętokrzy": 24277, + "wyleczyć": 24278, + "stronami": 24279, + "Kongres": 24280, + "uchwalił": 24281, + "normalnych": 24282, + "podlegać": 24283, + "odpowiedzialnością": 24284, + "opłatę": 24285, + "Służb": 24286, + "rządowego": 24287, + "Wojskowego": 24288, + "Wyborcza": 24289, + "kierowcę": 24290, + "owro": 24291, + "FM": 24292, + "pielgrzymki": 24293, + "nega": 24294, + "nieważ": 24295, + "Posel": 24296, + "Zgło": 24297, + "Dziennikarze": 24298, + "Polki": 24299, + "ciosów": 24300, + "badaniach": 24301, + "zdrowotne": 24302, + "pińskiego": 24303, + "trzydni": 24304, + "pożarnej": 24305, + "nastolat": 24306, + "spotkaliśmy": 24307, + "maturę": 24308, + "ustaleniu": 24309, + "higieny": 24310, + "zgłoszeń": 24311, + "Nakło": 24312, + "skarbowego": 24313, + "pochłonie": 24314, + "nieoficjalnie": 24315, + "Postępowanie": 24316, + "nadzór": 24317, + "Zofii": 24318, + "łącznej": 24319, + "konsultacje": 24320, + "kontaktach": 24321, + "Regina": 24322, + "gospodarowania": 24323, + "Mazowieckiego": 24324, + "Ame": 24325, + "Autorzy": 24326, + "osiągnie": 24327, + "lując": 24328, + "oszac": 24329, + "igla": 24330, + "Jerze": 24331, + "trasę": 24332, + "rysunku": 24333, + "omo": 24334, + "ogłoszenie": 24335, + "przekaz": 24336, + "bini": 24337, + "widel": 24338, + "Zmienia": 24339, + "płatni": 24340, + "ochrona": 24341, + "mater": 24342, + "parki": 24343, + "sięgnęła": 24344, + "rocznym": 24345, + "Zatru": 24346, + "Szym": 24347, + "oceniał": 24348, + "ratowników": 24349, + "Trzecia": 24350, + "mowanym": 24351, + "słodycze": 24352, + "błędzie": 24353, + "wpisy": 24354, + "RD": 24355, + "pojęć": 24356, + "zawę": 24357, + "nerii": 24358, + "ion": 24359, + "opowiedziała": 24360, + "Znaczy": 24361, + "klasą": 24362, + "kręgosłupa": 24363, + "kongres": 24364, + "ustalili": 24365, + "Wybierz": 24366, + "brytyjskich": 24367, + "nieodpła": 24368, + "przykładów": 24369, + "Pozostali": 24370, + "telewizję": 24371, + "pięci": 24372, + "ujawnić": 24373, + "karza": 24374, + "czynnej": 24375, + "1914": 24376, + "wiamy": 24377, + "Grom": 24378, + "tablice": 24379, + "Tucho": 24380, + "pieczywo": 24381, + "toa": 24382, + "zakończona": 24383, + "Dur": 24384, + "nicznym": 24385, + "Sportu": 24386, + "wzniesienie": 24387, + "parkiecie": 24388, + "nartach": 24389, + "Delega": 24390, + "strefę": 24391, + "spaceru": 24392, + "konkursach": 24393, + "PGR": 24394, + "Kasp": 24395, + "odnośnie": 24396, + "żowa": 24397, + "kontakcie": 24398, + "mocną": 24399, + "tradycją": 24400, + "przybrze": 24401, + "Inspektor": 24402, + "zwiększenia": 24403, + "chorobo": 24404, + "przyjechały": 24405, + "barokowe": 24406, + "Wyjazd": 24407, + "transa": 24408, + "protestujących": 24409, + "zabezpieczone": 24410, + "obraźli": 24411, + "otrzy": 24412, + "płynu": 24413, + "Panią": 24414, + "rk": 24415, + "formalny": 24416, + "Wodzi": 24417, + "Lewandowski": 24418, + "Kuli": 24419, + "Niemieckiej": 24420, + "neś": 24421, + "rekord": 24422, + "Ulice": 24423, + "podkarpa": 24424, + "Gen": 24425, + "latki": 24426, + "Fale": 24427, + "chłopczyk": 24428, + "fl": 24429, + "wyeli": 24430, + "talii": 24431, + "refe": 24432, + "administracyjnych": 24433, + "zaskoczyć": 24434, + "przewodniczą": 24435, + "sprawozdań": 24436, + "występowały": 24437, + "Wyciąga": 24438, + "bieżącego": 24439, + "bazie": 24440, + "kierunki": 24441, + "scent": 24442, + "drogowe": 24443, + "zakończyły": 24444, + "skonfisk": 24445, + "stawek": 24446, + "tworu": 24447, + "działaniem": 24448, + "dokumentami": 24449, + "odnalazła": 24450, + "przekształcenia": 24451, + "all": 24452, + "Stasi": 24453, + "gówno": 24454, + "Dyrek": 24455, + "centymetrów": 24456, + "podłoże": 24457, + "przepuszcza": 24458, + "Przedsiębiorstwo": 24459, + "Nauka": 24460, + "Pełnomoc": 24461, + "odtaj": 24462, + "bezczynnie": 24463, + "medale": 24464, + "nieoce": 24465, + "popyt": 24466, + "Związa": 24467, + "substancje": 24468, + "pienią": 24469, + "zarobi": 24470, + "ałyśmy": 24471, + "podkreś": 24472, + "czynna": 24473, + "fty": 24474, + "kreacji": 24475, + "witra": 24476, + "pocztę": 24477, + "dotycząca": 24478, + "Rzeczy": 24479, + "cmentarzy": 24480, + "Zastanawia": 24481, + "skowej": 24482, + "zapraszamy": 24483, + "rezerwat": 24484, + "Poświę": 24485, + "IM": 24486, + "gminą": 24487, + "stracie": 24488, + "czane": 24489, + "sean": 24490, + "ubieg": 24491, + "zaangażowania": 24492, + "wypłatę": 24493, + "wyróżni": 24494, + "miejską": 24495, + "podziel": 24496, + "ZNA": 24497, + "osobowe": 24498, + "Uczu": 24499, + "Far": 24500, + "worku": 24501, + "przechowuje": 24502, + "spekt": 24503, + "naciąg": 24504, + "Schmid": 24505, + "stracony": 24506, + "Jarosławiu": 24507, + "książ": 24508, + "penetra": 24509, + "wyprowadzili": 24510, + "przemyśle": 24511, + "konkrety": 24512, + "mapie": 24513, + "riach": 24514, + "TI": 24515, + "Powiatowego": 24516, + "nowoczesne": 24517, + "1979": 24518, + "rozgrywek": 24519, + "jednoraz": 24520, + "zowana": 24521, + "Średni": 24522, + "profil": 24523, + "Przemyślu": 24524, + "wielokro": 24525, + "Hindu": 24526, + "poślizg": 24527, + "Wzrost": 24528, + "zmianach": 24529, + "Zgromadzenie": 24530, + "kel": 24531, + "trzon": 24532, + "spektak": 24533, + "RPA": 24534, + "produkuje": 24535, + "podatkiem": 24536, + "Spotyka": 24537, + "malna": 24538, + "butel": 24539, + "prole": 24540, + "Jadwigi": 24541, + "sewicz": 24542, + "Boru": 24543, + "skarżą": 24544, + "jesiennych": 24545, + "aktorka": 24546, + "hierarchii": 24547, + "transpa": 24548, + "inaugu": 24549, + "cede": 24550, + "sery": 24551, + "Szwecja": 24552, + "kapitulacji": 24553, + "profeso": 24554, + "obowiązywał": 24555, + "Liczba": 24556, + "syndy": 24557, + "technice": 24558, + "sprawcę": 24559, + "Gilowska": 24560, + "symu": 24561, + "posługują": 24562, + "sekretar": 24563, + "pionie": 24564, + "Hisz": 24565, + "zakupów": 24566, + "bałagan": 24567, + "limi": 24568, + "Popatrz": 24569, + "błędem": 24570, + "Południe": 24571, + "czosnkiem": 24572, + "Dyplo": 24573, + "energetycznego": 24574, + "Znaleziono": 24575, + "Firmy": 24576, + "supermarke": 24577, + "przypię": 24578, + "pacje": 24579, + "prysznic": 24580, + "wmu": 24581, + "atrakcji": 24582, + "zobaczyłam": 24583, + "resort": 24584, + "Kosowa": 24585, + "alba": 24586, + "160": 24587, + "sprzyjają": 24588, + "Istnieją": 24589, + "zagę": 24590, + "orzeka": 24591, + "wywodzi": 24592, + "stosownej": 24593, + "ZI": 24594, + "moralnego": 24595, + "nielegalnie": 24596, + "kolejowym": 24597, + "księgarni": 24598, + "wygłosił": 24599, + "przewodniczył": 24600, + "normal": 24601, + "widowni": 24602, + "uroczystościach": 24603, + "grudzień": 24604, + "inicja": 24605, + "przeszkadzało": 24606, + "włącznie": 24607, + "Magdale": 24608, + "Niezależnie": 24609, + "wykorzystując": 24610, + "riów": 24611, + "ekonomicznych": 24612, + "bibliote": 24613, + "oddania": 24614, + "dodatkową": 24615, + "agresyw": 24616, + "dog": 24617, + "rodzeni": 24618, + "Lekar": 24619, + "sportową": 24620, + "rozpoczęte": 24621, + "odwołu": 24622, + "przyjętych": 24623, + "Słowacji": 24624, + "nowotar": 24625, + "tatrza": 24626, + "Wys": 24627, + "sky": 24628, + "nieokreślony": 24629, + "odkłada": 24630, + "lubimy": 24631, + "meldu": 24632, + "hera": 24633, + "koncerty": 24634, + "sądowy": 24635, + "motocykli": 24636, + "obszarem": 24637, + "komisariatu": 24638, + "Faktycznie": 24639, + "Zabezpie": 24640, + "pokojowego": 24641, + "codzienne": 24642, + "hydrauli": 24643, + "rejonu": 24644, + "tragicznego": 24645, + "1848": 24646, + "vy": 24647, + "drapa": 24648, + "wykazała": 24649, + "Lubisz": 24650, + "piątki": 24651, + "Centralne": 24652, + "urzędach": 24653, + "lnica": 24654, + "włamania": 24655, + "Arkadiusz": 24656, + "prezenty": 24657, + "ryjnych": 24658, + "akcy": 24659, + "ington": 24660, + "lodów": 24661, + "faszyst": 24662, + "redaktorze": 24663, + "uzasadnione": 24664, + "pozytywny": 24665, + "międzynarodowym": 24666, + "popada": 24667, + "antropo": 24668, + "pobudza": 24669, + "OP": 24670, + "Następne": 24671, + "laureatów": 24672, + "Najlepszy": 24673, + "wzoru": 24674, + "stwierdzenia": 24675, + "masowego": 24676, + "zapytałam": 24677, + "bagaż": 24678, + "kolegom": 24679, + "ameryka": 24680, + "gm": 24681, + "edukacja": 24682, + "morfo": 24683, + "rewolucjoni": 24684, + "uczestniczy": 24685, + "Tuska": 24686, + "zaofe": 24687, + "stronnie": 24688, + "koncepcja": 24689, + "spółkach": 24690, + "rodzinach": 24691, + "ludobój": 24692, + "destru": 24693, + "dekady": 24694, + "ziom": 24695, + "OB": 24696, + "odporność": 24697, + "Homo": 24698, + "pozwoliło": 24699, + "wymagane": 24700, + "kowskiemu": 24701, + "Meksyku": 24702, + "nkowo": 24703, + "Stosu": 24704, + "Atak": 24705, + "Dziewczyny": 24706, + "wybitny": 24707, + "komentarzy": 24708, + "cenny": 24709, + "mieszkaniach": 24710, + "Historii": 24711, + "architektoni": 24712, + "prawd": 24713, + "skuteczna": 24714, + "Kapitał": 24715, + "Tomka": 24716, + "frek": 24717, + "UN": 24718, + "muzyków": 24719, + "kandydatem": 24720, + "pisząc": 24721, + "walizkę": 24722, + "Kurier": 24723, + "Czesław": 24724, + "BIG": 24725, + "katastrofa": 24726, + "Śmi": 24727, + "uczestnikom": 24728, + "1976": 24729, + "Madry": 24730, + "Peru": 24731, + "Luksem": 24732, + "Atlanty": 24733, + "państwowym": 24734, + "możliwie": 24735, + "komunizm": 24736, + "społecznie": 24737, + "beztro": 24738, + "prowadziło": 24739, + "dotyczyła": 24740, + "powołana": 24741, + "Brazylii": 24742, + "kostkę": 24743, + "akceptuje": 24744, + "dotacji": 24745, + "bun": 24746, + "konkretnego": 24747, + "Wojewódzkim": 24748, + "inwestorzy": 24749, + "Badań": 24750, + "inspi": 24751, + "odzwiercie": 24752, + "cyjności": 24753, + "sprawozdaniu": 24754, + "Agen": 24755, + "konspiracji": 24756, + "starcie": 24757, + "borskiego": 24758, + "dający": 24759, + "technicznej": 24760, + "zyskali": 24761, + "Porę": 24762, + "awansu": 24763, + "medycznej": 24764, + "afga": 24765, + "konkurenci": 24766, + "zainwest": 24767, + "soł": 24768, + "procentowy": 24769, + "uchodź": 24770, + "maso": 24771, + "akcjonariu": 24772, + "drugorzę": 24773, + "Kota": 24774, + "Hanna": 24775, + "wzrośnie": 24776, + "najtań": 24777, + "Franci": 24778, + "amerykańscy": 24779, + "kursów": 24780, + "otrzymało": 24781, + "ósma": 24782, + "uwikła": 24783, + "przekraczać": 24784, + "integracja": 24785, + "przypadkowo": 24786, + "Podkreśla": 24787, + "leku": 24788, + "prywatyzacja": 24789, + "koncentracji": 24790, + "oglądamy": 24791, + "europejski": 24792, + "metę": 24793, + "fundamentów": 24794, + "tegorocznych": 24795, + "Wierzy": 24796, + "porażka": 24797, + "biurkiem": 24798, + "elektrycznego": 24799, + "obior": 24800, + "Wnu": 24801, + "oprocent": 24802, + "uruchomienie": 24803, + "uznaniem": 24804, + "kierujący": 24805, + "zapobiegać": 24806, + "konstrukcja": 24807, + "kolejność": 24808, + "nazwany": 24809, + "ożywienie": 24810, + "akceptacji": 24811, + "żaniem": 24812, + "Jerzym": 24813, + "sformułowania": 24814, + "ministerstwo": 24815, + "farmaceu": 24816, + "Wymaga": 24817, + "importu": 24818, + "spowodowała": 24819, + "lustracji": 24820, + "skrzyżowania": 24821, + "wydziały": 24822, + "tywi": 24823, + "Szul": 24824, + "ante": 24825, + "kontrak": 24826, + "usłyszeliśmy": 24827, + "zwolnień": 24828, + "rewicz": 24829, + "bezpośredni": 24830, + "Ide": 24831, + "tacjach": 24832, + "Socjaldemokracja": 24833, + "Walendziak": 24834, + "krytyka": 24835, + "Jaskier": 24836, + "aktywny": 24837, + "stracja": 24838, + "wznowie": 24839, + "estety": 24840, + "gabine": 24841, + "samorządów": 24842, + "Chopina": 24843, + "wege": 24844, + "parado": 24845, + "tażu": 24846, + "Inte": 24847, + "festy": 24848, + "Akademia": 24849, + "dofinansowanie": 24850, + "Szpital": 24851, + "finale": 24852, + "lokalnego": 24853, + "stosował": 24854, + "line": 24855, + "filt": 24856, + "etykie": 24857, + "nowanego": 24858, + "schema": 24859, + "generacji": 24860, + "akumu": 24861, + "komórkowych": 24862, + "baterii": 24863, + "ewentualne": 24864, + "zasoby": 24865, + "plika": 24866, + "Fun": 24867, + "dyspon": 24868, + "łączenie": 24869, + "wydaj": 24870, + "int": 24871, + "obciąża": 24872, + "odbudowy": 24873, + "działała": 24874, + "rec": 24875, + "wyjści": 24876, + "procedur": 24877, + "mięśnie": 24878, + "John": 24879, + "wybierają": 24880, + "amfe": 24881, + "arche": 24882, + "skoncent": 24883, + "kilogra": 24884, + "przyrost": 24885, + "mieszan": 24886, + "taśmie": 24887, + "Natura": 24888, + "zdemo": 24889, + "strate": 24890, + "kałam": 24891, + "zatrzymani": 24892, + "Nauczy": 24893, + "kcyjny": 24894, + "ogór": 24895, + "lokomo": 24896, + "mycia": 24897, + "przerwanie": 24898, + "tendencji": 24899, + "wysił": 24900, + "ustroj": 24901, + "redag": 24902, + "IRA": 24903, + "JEST": 24904, + "Sprawie": 24905, + "likwida": 24906, + "późnego": 24907, + "Jelcyna": 24908, + "audy": 24909, + "Zwycięz": 24910, + "psychiatry": 24911, + "wymusi": 24912, + "wszczęcia": 24913, + "zyskała": 24914, + "wskazów": 24915, + "etni": 24916, + "Możliwe": 24917, + "zastanawiali": 24918, + "AT": 24919, + "Krzyżem": 24920, + "Nagrodę": 24921, + "izol": 24922, + "pismach": 24923, + "robio": 24924, + "Osią": 24925, + "Konferencja": 24926, + "publikacje": 24927, + "dorobek": 24928, + "roszczeń": 24929, + "sformułowanie": 24930, + "zawał": 24931, + "kurtki": 24932, + "Johna": 24933, + "Club": 24934, + "bojach": 24935, + "phi": 24936, + "bankowych": 24937, + "niepowo": 24938, + "przypisy": 24939, + "Zieliński": 24940, + "1954": 24941, + "naukowa": 24942, + "Odwoła": 24943, + "twórczej": 24944, + "urodzin": 24945, + "Czwarty": 24946, + "treścią": 24947, + "nowaniem": 24948, + "Przeło": 24949, + "odprę": 24950, + "aspira": 24951, + "popularny": 24952, + "startu": 24953, + "obale": 24954, + "życiowe": 24955, + "Portuga": 24956, + "trosze": 24957, + "Szczecin": 24958, + "toczyło": 24959, + "mito": 24960, + "dzieciaki": 24961, + "wyznań": 24962, + "radykalnie": 24963, + "realizowane": 24964, + "atei": 24965, + "sprzeczności": 24966, + "Należałoby": 24967, + "alkoholem": 24968, + "parafian": 24969, + "Główną": 24970, + "wyrażał": 24971, + "atu": 24972, + "którejś": 24973, + "Annie": 24974, + "zapominaj": 24975, + "pski": 24976, + "rozważań": 24977, + "katolickich": 24978, + "nieomy": 24979, + "sześćdziesiątych": 24980, + "zareagował": 24981, + "powoje": 24982, + "Monte": 24983, + "dochodzenia": 24984, + "1957": 24985, + "aktuali": 24986, + "matyczne": 24987, + "kręta": 24988, + "okresach": 24989, + "teologii": 24990, + "dużymi": 24991, + "Próbowałem": 24992, + "Świadkowie": 24993, + "prawdopodobieństwa": 24994, + "zagorz": 24995, + "jedność": 24996, + "Izra": 24997, + "układem": 24998, + "zafun": 24999, + "dokonywać": 25000, + "eksperyment": 25001, + "gala": 25002, + "warsztatów": 25003, + "ostateczna": 25004, + "wiersza": 25005, + "zwalcza": 25006, + "całkowitej": 25007, + "pisar": 25008, + "przekroczy": 25009, + "William": 25010, + "interpretacji": 25011, + "rozwiązaniem": 25012, + "Bazy": 25013, + "felie": 25014, + "Bibliote": 25015, + "Mussoli": 25016, + "Rodziny": 25017, + "zmartwychw": 25018, + "duchowe": 25019, + "nadać": 25020, + "Jerozolimie": 25021, + "uchwała": 25022, + "funkcją": 25023, + "otwartego": 25024, + "Powrót": 25025, + "farbą": 25026, + "ćwiczy": 25027, + "doleg": 25028, + "przekonana": 25029, + "nacha": 25030, + "przypominało": 25031, + "Porów": 25032, + "Widmar": 25033, + "rozgory": 25034, + "kuchennych": 25035, + "Kierownik": 25036, + "masło": 25037, + "Janik": 25038, + "miski": 25039, + "Hall": 25040, + "wychowawczy": 25041, + "wacz": 25042, + "karabi": 25043, + "schodami": 25044, + "laria": 25045, + "Francję": 25046, + "republiki": 25047, + "socjalizm": 25048, + "Podszedł": 25049, + "okle": 25050, + "Yor": 25051, + "Dawid": 25052, + "kadłu": 25053, + "europejska": 25054, + "Sor": 25055, + "pompy": 25056, + "rog": 25057, + "bułki": 25058, + "przeczyt": 25059, + "Ulica": 25060, + "własnoręcznie": 25061, + "policzku": 25062, + "kateche": 25063, + "zaginął": 25064, + "korea": 25065, + "dełko": 25066, + "1863": 25067, + "mamusia": 25068, + "poczuli": 25069, + "oznaczał": 25070, + "Pur": 25071, + "urozmai": 25072, + "Bogumił": 25073, + "poezję": 25074, + "tenta": 25075, + "Wysokiej": 25076, + "kardynała": 25077, + "otrzymały": 25078, + "wylądował": 25079, + "zasobów": 25080, + "Jesienią": 25081, + "występowała": 25082, + "jedynej": 25083, + "literaturę": 25084, + "przynależności": 25085, + "teorie": 25086, + "wartością": 25087, + "pospolitej": 25088, + "zost": 25089, + "wól": 25090, + "HSW": 25091, + "hand": 25092, + "ada": 25093, + "Ochli": 25094, + "Senatorze": 25095, + "Powracamy": 25096, + "dziewięćset": 25097, + "przejdziemy": 25098, + "rządami": 25099, + "......": 25100, + "stur": 25101, + "medytacji": 25102, + "**": 25103, + "gotycka": 25104, + "utworzeniu": 25105, + "’’.": 25106, + "rednie": 25107, + "ekspresji": 25108, + "monta": 25109, + "szczegółowy": 25110, + "wspomniany": 25111, + "wycofanie": 25112, + "ntro": 25113, + "wojem": 25114, + "prezentów": 25115, + "HELENKA": 25116, + "uświado": 25117, + "pomocniczych": 25118, + "sra": 25119, + "Potrzą": 25120, + "zgodna": 25121, + "spróbuje": 25122, + "netka": 25123, + "liliśmy": 25124, + "łobu": 25125, + "wieszona": 25126, + "uczynienie": 25127, + "fotele": 25128, + "ciliśmy": 25129, + "Karolcia": 25130, + "paw": 25131, + "klatka": 25132, + "niepewnie": 25133, + "Zbyszek": 25134, + "Dziewczy": 25135, + "wnątrz": 25136, + "posłusznie": 25137, + "Wojtka": 25138, + "wędlin": 25139, + "zastanawiając": 25140, + "używania": 25141, + "obezwładni": 25142, + "168": 25143, + "szympan": 25144, + "Silna": 25145, + "skierowanie": 25146, + "panii": 25147, + "Zagranicznych": 25148, + "egzorcy": 25149, + "polsce": 25150, + "książeczki": 25151, + "rolnictwo": 25152, + "przedstawiono": 25153, + "przedziale": 25154, + "telefonie": 25155, + "ważność": 25156, + "przebud": 25157, + "rektor": 25158, + "żyńskiego": 25159, + "Krysty": 25160, + "GROM": 25161, + "tówki": 25162, + "odmiennych": 25163, + "nke": 25164, + "wierzytelności": 25165, + "zonu": 25166, + "zachowane": 25167, + "alergii": 25168, + "minionych": 25169, + "napojów": 25170, + "Ewie": 25171, + "zainteresowany": 25172, + "odmowie": 25173, + "pomieszczeniu": 25174, + "satani": 25175, + "autobusu": 25176, + "akumulacji": 25177, + "Rydzyk": 25178, + "zbudowano": 25179, + "Jorda": 25180, + "Sucho": 25181, + "rozmawiałem": 25182, + "udziały": 25183, + "zwiedzających": 25184, + "komentować": 25185, + "paszpor": 25186, + "dery": 25187, + "kwest": 25188, + "zalicz": 25189, + "kamizelki": 25190, + "obwodu": 25191, + "gowego": 25192, + "Jasno": 25193, + "garnia": 25194, + "zaproszenia": 25195, + "mieszkaniowych": 25196, + "przysługu": 25197, + "rozpoczęciem": 25198, + "Kwidzynie": 25199, + "przychodów": 25200, + "kredyty": 25201, + "mowski": 25202, + "szkiewicza": 25203, + "fut": 25204, + "netto": 25205, + "niegodziwości": 25206, + "Główna": 25207, + "Wyraźnie": 25208, + "Począ": 25209, + "Fiat": 25210, + "łódzkim": 25211, + "związkami": 25212, + "walizki": 25213, + "Wei": 25214, + "samoloty": 25215, + "Generalnego": 25216, + "Forma": 25217, + "mei": 25218, + "Dodał": 25219, + "sakso": 25220, + "pokojowe": 25221, + "Informuję": 25222, + "mada": 25223, + "derze": 25224, + "czeństwa": 25225, + "policjantom": 25226, + "bora": 25227, + "energetyczne": 25228, + "ustrój": 25229, + "Nierucho": 25230, + "konsump": 25231, + "dotarły": 25232, + "posiadaniu": 25233, + "reko": 25234, + "obowiązujące": 25235, + "ubezpieczenie": 25236, + "polep": 25237, + "ewidencji": 25238, + "wyborczy": 25239, + "Van": 25240, + "zmianom": 25241, + "podwyżkę": 25242, + "złożyło": 25243, + "ofia": 25244, + "Radosław": 25245, + "zainteresować": 25246, + "Wiecze": 25247, + "Pomy": 25248, + "futer": 25249, + "legitymację": 25250, + "Gierka": 25251, + "wysiłków": 25252, + "atrakcją": 25253, + "Gdań": 25254, + "śmigł": 25255, + "Nieoficjalnie": 25256, + "Bagda": 25257, + "zawiado": 25258, + "ukradł": 25259, + "eksportu": 25260, + "Zginął": 25261, + "Mariusza": 25262, + "Ner": 25263, + "sztuć": 25264, + "Państwowa": 25265, + "Saint": 25266, + "ująca": 25267, + "Danie": 25268, + "przejazdu": 25269, + "Organizatorem": 25270, + "ubiegły": 25271, + "Wyzwo": 25272, + "Wielkanoc": 25273, + "Czechach": 25274, + "trójka": 25275, + "przedszko": 25276, + "mieszkalnych": 25277, + "autograf": 25278, + "msze": 25279, + "wydarzyło": 25280, + "minioną": 25281, + "radiowo": 25282, + "piliśmy": 25283, + "syre": 25284, + "małżeństwem": 25285, + "organizacjami": 25286, + "przyznano": 25287, + "przeprowadzona": 25288, + "partne": 25289, + "Dub": 25290, + "Chmury": 25291, + "pozostałymi": 25292, + "sierpień": 25293, + "tat": 25294, + "poinformowano": 25295, + "ciężarówek": 25296, + "miejscowościach": 25297, + "przeniesiony": 25298, + "majątkowe": 25299, + "Sprzę": 25300, + "Tarnowa": 25301, + "ustalił": 25302, + "kratki": 25303, + "związkowych": 25304, + "Wad": 25305, + "działały": 25306, + "wtor": 25307, + "procedurę": 25308, + "dokumencie": 25309, + "przygotowani": 25310, + "wpływać": 25311, + "dorosłe": 25312, + "oficjalny": 25313, + "Nagłe": 25314, + "organizatorów": 25315, + "koncercie": 25316, + "Lod": 25317, + "bon": 25318, + "Koledzy": 25319, + "amne": 25320, + "Orkiestry": 25321, + "Szach": 25322, + "Przygotowa": 25323, + "wtorku": 25324, + "nekro": 25325, + "uważamy": 25326, + "Wójcik": 25327, + "dema": 25328, + "02": 25329, + "Mły": 25330, + "kurtkę": 25331, + "Renata": 25332, + "Powiatu": 25333, + "Strażacy": 25334, + "Ruszył": 25335, + "kowicza": 25336, + "cyki": 25337, + "czwórka": 25338, + "zmarło": 25339, + "zawartej": 25340, + "?.": 25341, + "wywiadow": 25342, + "demonst": 25343, + "ogólnia": 25344, + "niepostrzeżenie": 25345, + "Norwegii": 25346, + "któraś": 25347, + "średnicy": 25348, + "kietem": 25349, + "regionalnej": 25350, + "DP": 25351, + "dokonywane": 25352, + "Ola": 25353, + "Ag": 25354, + "lal": 25355, + "występowania": 25356, + "pozost": 25357, + "Nakle": 25358, + "Rza": 25359, + "sprzedawców": 25360, + "opakowania": 25361, + "przeprowadziła": 25362, + "rozwodu": 25363, + "bzdury": 25364, + "ktywne": 25365, + "umieszczony": 25366, + "gazowe": 25367, + "Niepełnosprawnych": 25368, + "Wodnej": 25369, + "najstarszych": 25370, + "reat": 25371, + "zapotrzebowanie": 25372, + "nkom": 25373, + "pielgrzym": 25374, + "cinie": 25375, + "wykonawcy": 25376, + "Poł": 25377, + "nazwano": 25378, + "Wzajem": 25379, + "artykułach": 25380, + "radom": 25381, + "Postu": 25382, + "Pis": 25383, + "rzeliśmy": 25384, + "Więzie": 25385, + "okazją": 25386, + "dyscyplin": 25387, + "specjalności": 25388, + "Zadaniem": 25389, + "posługuje": 25390, + "Bielsku": 25391, + "uczestnictwo": 25392, + "region": 25393, + "automat": 25394, + "wytrzymało": 25395, + "ekonomicznego": 25396, + "wykazuje": 25397, + "powołano": 25398, + "czyżby": 25399, + "wyjaśnie": 25400, + "HP": 25401, + "niższym": 25402, + "wylegi": 25403, + "gangu": 25404, + "Bronisława": 25405, + "Rośli": 25406, + "gazem": 25407, + "Lenina": 25408, + "ciągłości": 25409, + "zeszyt": 25410, + "chade": 25411, + "cukrem": 25412, + "Międzynarodowego": 25413, + "Iwona": 25414, + "pasją": 25415, + "Zdrowo": 25416, + "przetwór": 25417, + "Hen": 25418, + "Piotrem": 25419, + "poruszenie": 25420, + "poświęcona": 25421, + "samodzielnego": 25422, + "radnym": 25423, + "wybudować": 25424, + "sylwest": 25425, + "środy": 25426, + "regionalnego": 25427, + "zastępców": 25428, + "stynia": 25429, + "górskiej": 25430, + "Poczu": 25431, + "Ogólnokształcącego": 25432, + "meteorologicznych": 25433, + "Obserwa": 25434, + "1959": 25435, + "wyposażenia": 25436, + "budowlane": 25437, + "transfe": 25438, + "granicznego": 25439, + "anonimowość": 25440, + "hipno": 25441, + "interpe": 25442, + "musze": 25443, + "zasiłku": 25444, + "używanie": 25445, + "przebywać": 25446, + "zadecy": 25447, + "zaple": 25448, + "bydgo": 25449, + "matry": 25450, + "szkodni": 25451, + "drodzy": 25452, + "Przyznam": 25453, + "Wojewódz": 25454, + "skrad": 25455, + "rozwiązana": 25456, + "etnografi": 25457, + "półki": 25458, + "szantaż": 25459, + "gips": 25460, + "faktury": 25461, + "znawców": 25462, + "terię": 25463, + "tragicznie": 25464, + "Zamierza": 25465, + "dyplomy": 25466, + "kującej": 25467, + "niający": 25468, + "zbiorze": 25469, + "Wyra": 25470, + "zabytki": 25471, + "malarzy": 25472, + "przeczekać": 25473, + "obrażeniami": 25474, + "muzyczny": 25475, + "rozgło": 25476, + "jugosłowia": 25477, + "1926": 25478, + "obiegu": 25479, + "indywidu": 25480, + "pomiarów": 25481, + "Brakuje": 25482, + "Przyznał": 25483, + "wysypi": 25484, + "Pracu": 25485, + "odległ": 25486, + "opiekunki": 25487, + "zaskoczeni": 25488, + "cto": 25489, + "ląg": 25490, + "stracą": 25491, + "zarzucając": 25492, + "kowymi": 25493, + "zlecenia": 25494, + "Pracodaw": 25495, + "Teatrze": 25496, + "Polskim": 25497, + "getta": 25498, + "wstydzę": 25499, + "ujące": 25500, + "czeństwo": 25501, + "dobór": 25502, + "butelka": 25503, + "ambitny": 25504, + "zdjęciach": 25505, + "wyjazdy": 25506, + "profilu": 25507, + "dotychczasowej": 25508, + "przestają": 25509, + "pozorom": 25510, + "tradycyjne": 25511, + "dopływ": 25512, + "separa": 25513, + "duchowy": 25514, + "szkoleniu": 25515, + "aleja": 25516, + "Gdańskiej": 25517, + "podpisanie": 25518, + "98": 25519, + "komunii": 25520, + "przełom": 25521, + "komentu": 25522, + "listek": 25523, + "Tarnobrzegu": 25524, + "naśladowania": 25525, + "kręgosłup": 25526, + "korzystają": 25527, + "popra": 25528, + "ciąż": 25529, + "prowadząca": 25530, + "Bush": 25531, + "głębokość": 25532, + "kolejowych": 25533, + "skala": 25534, + "kombi": 25535, + "izolacji": 25536, + "współpracownicy": 25537, + "?),": 25538, + "Wybory": 25539, + "upamiętnia": 25540, + "tei": 25541, + "posesji": 25542, + "dże": 25543, + "przykle": 25544, + "ekspansji": 25545, + "syjny": 25546, + "Akademi": 25547, + "październik": 25548, + "Kolor": 25549, + "!,": 25550, + "psychiczny": 25551, + "ośrodku": 25552, + "trening": 25553, + "reaguje": 25554, + "najmłodszego": 25555, + "narodowym": 25556, + "uczestnik": 25557, + "Pieniędzy": 25558, + "zarządów": 25559, + "mapy": 25560, + "założony": 25561, + "Uniwersytecie": 25562, + "powszechnych": 25563, + "wynikało": 25564, + "misją": 25565, + "specjalna": 25566, + "przegrywa": 25567, + "Kura": 25568, + "poczułem": 25569, + "wystąpieniu": 25570, + "Sprawy": 25571, + "Inwesty": 25572, + "narkotyki": 25573, + "dokonanie": 25574, + "podopiecznych": 25575, + "Polsko": 25576, + "Jach": 25577, + "Clau": 25578, + "europejskim": 25579, + "tradycje": 25580, + "reak": 25581, + "Th": 25582, + "Pojęcie": 25583, + "prowadzącego": 25584, + "rolnictwie": 25585, + "technik": 25586, + "Fer": 25587, + "Innymi": 25588, + "dostawy": 25589, + "Hunt": 25590, + "przewidywać": 25591, + "drewniana": 25592, + "zwisa": 25593, + "Wawrzy": 25594, + "koniunktury": 25595, + "Sikorskiego": 25596, + "sprecy": 25597, + "wykładow": 25598, + "Olsztyn": 25599, + "księgar": 25600, + "Zorganiz": 25601, + "poddaje": 25602, + "zamiłowanie": 25603, + "gminach": 25604, + "albumy": 25605, + "pokazano": 25606, + "Tatr": 25607, + "Kościeli": 25608, + "radzieckiej": 25609, + "egzystencji": 25610, + "włoski": 25611, + "melodii": 25612, + "tamtejszego": 25613, + "światowa": 25614, + "piąte": 25615, + "adresu": 25616, + "Breżniew": 25617, + "czyjąś": 25618, + "RT": 25619, + "Karnego": 25620, + "pierwszorzę": 25621, + "SIE": 25622, + "Wincenty": 25623, + "ŁU": 25624, + "sekt": 25625, + "rozwiązaniu": 25626, + "mandat": 25627, + "TYPU": 25628, + "PATIĘ": 25629, + "CZUJESZ": 25630, + "odbiór": 25631, + "ścigania": 25632, + "telach": 25633, + "Śled": 25634, + "podatnik": 25635, + "publiczny": 25636, + "włączył": 25637, + "syjnej": 25638, + "postulatów": 25639, + "piosenek": 25640, + "przyrodzie": 25641, + "autostra": 25642, + "zaplecze": 25643, + "whisky": 25644, + "Członek": 25645, + "ller": 25646, + "Łuka": 25647, + "teri": 25648, + "podałem": 25649, + "kulturą": 25650, + "miliarda": 25651, + "Zagra": 25652, + "kamery": 25653, + "wzajemnych": 25654, + "spodobała": 25655, + "pamiątkowe": 25656, + "aktualne": 25657, + "tenden": 25658, + "Porywa": 25659, + "historyk": 25660, + "rosnąć": 25661, + "zaspokaja": 25662, + "kontyn": 25663, + "autobusów": 25664, + "Weł": 25665, + "05": 25666, + "odznaczenia": 25667, + "rocznica": 25668, + "Borys": 25669, + "kodeks": 25670, + "Ostrow": 25671, + "Schi": 25672, + "zapłacimy": 25673, + "ANNA": 25674, + "premierowi": 25675, + "skupu": 25676, + "gangste": 25677, + "śledczej": 25678, + "handlową": 25679, + "uchwalenia": 25680, + "swob": 25681, + "AIDS": 25682, + "Master": 25683, + "morderstwa": 25684, + "udarem": 25685, + "reprezentują": 25686, + "Konkurs": 25687, + "terenowych": 25688, + "osobistym": 25689, + "terapię": 25690, + "io": 25691, + "Społeczeństwo": 25692, + "szi": 25693, + "niedawnego": 25694, + "sprawdzają": 25695, + "mela": 25696, + "analizę": 25697, + "minować": 25698, + "Dwor": 25699, + "baryka": 25700, + "haseł": 25701, + "wiedzieliśmy": 25702, + "zdyscypli": 25703, + "autobusem": 25704, + "śląskiego": 25705, + "ekspertyzy": 25706, + "agent": 25707, + "pochodzące": 25708, + "Sierp": 25709, + "niezbędny": 25710, + "praktycznych": 25711, + "nnictwa": 25712, + "karnych": 25713, + "logiki": 25714, + "niniejszego": 25715, + "domagali": 25716, + "sowiecki": 25717, + "poinformować": 25718, + "Pragnę": 25719, + "Juliusza": 25720, + "wybuchł": 25721, + "kwalifikacje": 25722, + "celach": 25723, + "Zost": 25724, + "Norma": 25725, + "Dodajmy": 25726, + "społe": 25727, + "rozstrzyga": 25728, + "założeniu": 25729, + "dołączył": 25730, + "Mroz": 25731, + "kturze": 25732, + "przeciwstawić": 25733, + "policyjnego": 25734, + "rta": 25735, + "cjonalnym": 25736, + "spoczywają": 25737, + "wydawca": 25738, + "Hans": 25739, + "Zmarł": 25740, + "płacenia": 25741, + "emerytur": 25742, + "uzgodnie": 25743, + "rezygnacja": 25744, + "notowania": 25745, + "tren": 25746, + "chętni": 25747, + "względami": 25748, + "biżu": 25749, + "odpływu": 25750, + "magazynów": 25751, + "formacja": 25752, + ".?": 25753, + "Konsu": 25754, + "konsekwen": 25755, + "cząste": 25756, + "przygotowana": 25757, + "PKB": 25758, + "rosyjską": 25759, + "mafi": 25760, + "Nowicki": 25761, + "kaszel": 25762, + "sper": 25763, + "reklamę": 25764, + "edukację": 25765, + "utalent": 25766, + "angażu": 25767, + "nastroje": 25768, + "bica": 25769, + "zasiłki": 25770, + "poskro": 25771, + "Bartosz": 25772, + "Gronkiewicz": 25773, + "Rzadko": 25774, + "realizacja": 25775, + "formal": 25776, + "dewiz": 25777, + "Reu": 25778, + "zaopatrze": 25779, + "sugestie": 25780, + "obchody": 25781, + "obchodów": 25782, + "korzystne": 25783, + "rokowań": 25784, + "ekonomiczną": 25785, + "tworów": 25786, + "szczepion": 25787, + "Bada": 25788, + "hipermarke": 25789, + "niezależny": 25790, + "latków": 25791, + "ciekawsze": 25792, + "partnera": 25793, + "mercede": 25794, + "specjaliści": 25795, + "cyjni": 25796, + "serw": 25797, + "plaka": 25798, + "partyjnej": 25799, + "przełomu": 25800, + "religijnym": 25801, + "TR": 25802, + "Edmund": 25803, + "ujących": 25804, + "nadają": 25805, + "naturalnych": 25806, + "pobierać": 25807, + "Administracji": 25808, + "odpowiedzialny": 25809, + "zgodnej": 25810, + "mięśni": 25811, + "resortów": 25812, + "górnictwa": 25813, + "Colle": 25814, + "Hem": 25815, + "nominacji": 25816, + "ZChN": 25817, + "reformę": 25818, + "Tomaszewski": 25819, + "budżetowego": 25820, + "grypy": 25821, + "Elżbie": 25822, + "Manife": 25823, + "PPS": 25824, + "kwestion": 25825, + "socjalne": 25826, + "ideo": 25827, + "uczel": 25828, + "mechanizmów": 25829, + "rządzący": 25830, + "absolutną": 25831, + "jeżdżę": 25832, + "Komuni": 25833, + "formuł": 25834, + "sądow": 25835, + "finansowa": 25836, + "gazo": 25837, + "kwalifika": 25838, + "kolonie": 25839, + "cznijmy": 25840, + "Oleksego": 25841, + "wspaniałego": 25842, + "wyborcza": 25843, + "tegoro": 25844, + "wiceprezydent": 25845, + "wykorzystywać": 25846, + "Czuje": 25847, + "ordynacji": 25848, + "estra": 25849, + "bojowych": 25850, + "podnóża": 25851, + "Dane": 25852, + "wojewódzkim": 25853, + "Ogólnokształcą": 25854, + "archa": 25855, + "Energia": 25856, + "skrót": 25857, + "powierzchnia": 25858, + "obejmują": 25859, + "badawczych": 25860, + "przeprowadzone": 25861, + "telewizyjnego": 25862, + "sha": 25863, + "GH": 25864, + "centralny": 25865, + "pomocnicze": 25866, + "Sco": 25867, + "testów": 25868, + "Sc": 25869, + "Usu": 25870, + "mobili": 25871, + "Telekomunikacji": 25872, + "poczuć": 25873, + "oddziaływania": 25874, + "Rock": 25875, + "WN": 25876, + "stwierdzam": 25877, + "szóstą": 25878, + "Kosiński": 25879, + "Cezary": 25880, + "adapta": 25881, + "biologii": 25882, + "?\".": 25883, + "Ochro": 25884, + "prezentują": 25885, + "grote": 25886, + "trzeźwo": 25887, + "studiuje": 25888, + "przetrwa": 25889, + "tkową": 25890, + "vil": 25891, + "sho": 25892, + "kompleksu": 25893, + "kaset": 25894, + "nan": 25895, + "noszone": 25896, + "Reali": 25897, + "intelektualnej": 25898, + "ideę": 25899, + "gestów": 25900, + "Wenecji": 25901, + "utrwala": 25902, + "Trz": 25903, + "antenie": 25904, + "audycji": 25905, + "zawodową": 25906, + "realnej": 25907, + "DLA": 25908, + "SZE": 25909, + "BIE": 25910, + "NS": 25911, + "BAR": 25912, + "ŁY": 25913, + "mediami": 25914, + "nujący": 25915, + "rosyjskim": 25916, + "komputerowego": 25917, + "zanika": 25918, + "demokraty": 25919, + "elektroni": 25920, + "netem": 25921, + "stąpienie": 25922, + "zwolniono": 25923, + "talię": 25924, + "Władi": 25925, + "kłucie": 25926, + "lizmem": 25927, + "wzajemnego": 25928, + "debacie": 25929, + "Węgrzech": 25930, + "procesem": 25931, + "przygotowują": 25932, + "afirma": 25933, + "Wspólnoty": 25934, + "Ministra": 25935, + "toksy": 25936, + "zarządzanie": 25937, + "możliwo": 25938, + "Waj": 25939, + "Uroczystość": 25940, + "zrodziła": 25941, + "pojawili": 25942, + "styk": 25943, + "cs": 25944, + "karmeli": 25945, + "Oświęcimiu": 25946, + "przekre": 25947, + "stosun": 25948, + "zainteresowani": 25949, + "kowca": 25950, + "cyster": 25951, + "dywanie": 25952, + "Elektro": 25953, + "ugrupowa": 25954, + "ekra": 25955, + "Pozostała": 25956, + "danymi": 25957, + "kler": 25958, + "Zurychu": 25959, + "ścisły": 25960, + "1949": 25961, + "wyjątkowym": 25962, + "1956": 25963, + "podjęta": 25964, + "patriotyzmu": 25965, + "emigracji": 25966, + "Sił": 25967, + "przedstawionych": 25968, + "Czechosłowa": 25969, + "jawi": 25970, + "siedemdziesiątych": 25971, + "Abso": 25972, + "uruchamia": 25973, + "zaliczyć": 25974, + "uważany": 25975, + "terroru": 25976, + "Brytania": 25977, + "krytykę": 25978, + "rozumienie": 25979, + "zmniejszenia": 25980, + "Gol": 25981, + "niepowtarz": 25982, + "korupcji": 25983, + "prokuratorów": 25984, + "przestępczością": 25985, + "uprawi": 25986, + "objętych": 25987, + "dramatycznych": 25988, + "terminem": 25989, + "zdążyłem": 25990, + "Króli": 25991, + "zdomi": 25992, + "morderstwo": 25993, + "antykwar": 25994, + "Jał": 25995, + "przestałem": 25996, + "zbiorowym": 25997, + "Krasi": 25998, + "rezultatem": 25999, + "znajdujemy": 26000, + "językowe": 26001, + "filozo": 26002, + "studium": 26003, + "moralny": 26004, + "Weźmy": 26005, + "nowoczesnego": 26006, + "przerób": 26007, + "detali": 26008, + "wyobrażenie": 26009, + "poruszają": 26010, + "Histo": 26011, + "Sin": 26012, + "Abra": 26013, + "Poz": 26014, + "Jahwe": 26015, + "kładem": 26016, + "odbicie": 26017, + "docieka": 26018, + "usytu": 26019, + "wewnętrznie": 26020, + "Arystotele": 26021, + "czkowy": 26022, + "seg": 26023, + "poezja": 26024, + "podręczniki": 26025, + "wariant": 26026, + "najwcześniej": 26027, + "fort": 26028, + "sprawiać": 26029, + "całkowitego": 26030, + "Wokół": 26031, + "Jona": 26032, + "kolorowy": 26033, + "sprawo": 26034, + "wystawione": 26035, + "obiet": 26036, + "niefrasob": 26037, + "pejzaż": 26038, + "wędru": 26039, + "Słowi": 26040, + "miński": 26041, + "Jezioro": 26042, + "wiązania": 26043, + "Rzeź": 26044, + "pasji": 26045, + "Wisła": 26046, + "entuzjazm": 26047, + "Konrada": 26048, + "zagadka": 26049, + "dolary": 26050, + "Chirur": 26051, + "marche": 26052, + "monety": 26053, + "News": 26054, + "...,": 26055, + "popielni": 26056, + "koszyka": 26057, + "łapczywie": 26058, + "przyznanie": 26059, + "walni": 26060, + "generałów": 26061, + "chirurg": 26062, + "dostania": 26063, + "epidemii": 26064, + "ml": 26065, + "przerzu": 26066, + "Pierre": 26067, + "zagranicznym": 26068, + "Przewi": 26069, + "podchwy": 26070, + "Testa": 26071, + "fotografii": 26072, + "margine": 26073, + "domych": 26074, + "profesorów": 26075, + "marzeniem": 26076, + "Adrian": 26077, + "powinnam": 26078, + "Piotru": 26079, + "niedzielne": 26080, + "osobi": 26081, + "ciarzy": 26082, + "zawiadomienia": 26083, + "niś": 26084, + "żku": 26085, + "tubyl": 26086, + "ludowe": 26087, + "odniosła": 26088, + "rangi": 26089, + "improwi": 26090, + "Słowackiego": 26091, + "respon": 26092, + "Tczewa": 26093, + "Tcze": 26094, + "papa": 26095, + "Zamykam": 26096, + "Parlamentarny": 26097, + "bezwzględna": 26098, + "cale": 26099, + "LiD": 26100, + "1a": 26101, + "ogłoszeniu": 26102, + "pisemnej": 26103, + "Przepis": 26104, + "właściwemu": 26105, + "niedowierza": 26106, + "Rych": 26107, + "redy": 26108, + "IER": 26109, + "Bystrzy": 26110, + "przebudowany": 26111, + "gradie": 26112, + "przemiesz": 26113, + "paraf": 26114, + "wykonywaniem": 26115, + "emocjonalne": 26116, + "wciela": 26117, + "glebie": 26118, + "Palestyny": 26119, + "okolicz": 26120, + "strzeżenie": 26121, + "rzekach": 26122, + "GRO": 26123, + "mieścił": 26124, + "sanatorium": 26125, + "KOCIAK": 26126, + "wyjątkowych": 26127, + "jewicz": 26128, + "1870": 26129, + "poprawką": 26130, + "dziak": 26131, + "barok": 26132, + "podporucznika": 26133, + "terie": 26134, + "uwzględnić": 26135, + "szczyna": 26136, + "czytelnika": 26137, + "KARLOS": 26138, + "dzeniom": 26139, + "Powiedzmy": 26140, + "TATO": 26141, + "plem": 26142, + "zakrętem": 26143, + "wyso": 26144, + "jajko": 26145, + "spier": 26146, + "żałam": 26147, + "czyjejś": 26148, + "eg": 26149, + "Znakomi": 26150, + "siedzieliśmy": 26151, + "Wiedź": 26152, + "Ooo": 26153, + "parape": 26154, + "czyną": 26155, + "wst": 26156, + "zdrowienia": 26157, + "Dotar": 26158, + "Jedyne": 26159, + "miesięcznych": 26160, + "zow": 26161, + "kręcenia": 26162, + "dotychczasowego": 26163, + "Wójci": 26164, + "wyjaśniać": 26165, + "Parlamentu": 26166, + "Biu": 26167, + "Ener": 26168, + "dzku": 26169, + "trybuny": 26170, + "warzywa": 26171, + "syberyj": 26172, + "powego": 26173, + "opowiedziało": 26174, + "zdobycie": 26175, + "Inten": 26176, + "kuba": 26177, + "nadzorem": 26178, + "zapalenia": 26179, + "Gory": 26180, + "Warunkiem": 26181, + "golf": 26182, + "Harce": 26183, + "proponowali": 26184, + "Najważ": 26185, + "prezencie": 26186, + "ronda": 26187, + "wii": 26188, + "ubezpieczonych": 26189, + "basenie": 26190, + "ukończenia": 26191, + "Programu": 26192, + "łódzkiego": 26193, + "Gruzji": 26194, + "Wpływ": 26195, + "kierowali": 26196, + "tańskiego": 26197, + "zainteresowane": 26198, + "Dolnoślą": 26199, + "Stronnictwa": 26200, + "strzępy": 26201, + "żbie": 26202, + "zatrzymania": 26203, + "zatwierdza": 26204, + "zakończone": 26205, + "dawcą": 26206, + "Sylwe": 26207, + "gine": 26208, + "mapę": 26209, + "adresa": 26210, + "zarządzie": 26211, + "żagl": 26212, + "Krajowy": 26213, + "zniesienie": 26214, + "otrzymywali": 26215, + "Zakrzewski": 26216, + "neutra": 26217, + "kasety": 26218, + "Polka": 26219, + "bezpiecznego": 26220, + "Londy": 26221, + "trójki": 26222, + "ryż": 26223, + "centro": 26224, + "bezpośredniego": 26225, + "Piłkarze": 26226, + "Porozumienie": 26227, + "zgłoszonych": 26228, + "nerwowego": 26229, + "międzynarodową": 26230, + "objęty": 26231, + "Chorz": 26232, + "ciarze": 26233, + "mundurach": 26234, + "czniczka": 26235, + "lokaty": 26236, + "Jerozolimy": 26237, + "Pawlaka": 26238, + "wykonują": 26239, + "autobusy": 26240, + "zdecyd": 26241, + "wencje": 26242, + "skontakt": 26243, + "prezesowi": 26244, + "bulwer": 26245, + "światową": 26246, + "bezpłatnego": 26247, + "Syste": 26248, + "konstytucją": 26249, + "podzieliła": 26250, + "afera": 26251, + "oświadczeniu": 26252, + "wymianie": 26253, + "zawodnik": 26254, + "zezwala": 26255, + "poselskich": 26256, + "uposa": 26257, + "Marcinkiewicza": 26258, + "stwierdzając": 26259, + "zaatakował": 26260, + "ktualnie": 26261, + "wczorajszych": 26262, + "ewentualnych": 26263, + "zagłębia": 26264, + "czworono": 26265, + "750": 26266, + "gdańskiej": 26267, + "Centralny": 26268, + "RMF": 26269, + "metrowa": 26270, + "drogowy": 26271, + "Wojciechowski": 26272, + "strasza": 26273, + "intensywnej": 26274, + "Napast": 26275, + "wartą": 26276, + "rówka": 26277, + "Europejski": 26278, + "reporter": 26279, + "świętami": 26280, + "zaznacza": 26281, + "dyrektorzy": 26282, + "przewodnicząca": 26283, + "organizator": 26284, + "pech": 26285, + "absolutorium": 26286, + "wyznaczonym": 26287, + "zbiornika": 26288, + "ogrodzenie": 26289, + "zmniejszy": 26290, + "nielegalnych": 26291, + "osobowej": 26292, + "Raci": 26293, + "Kuźni": 26294, + "zaliczki": 26295, + "najład": 26296, + "via": 26297, + "Dostałam": 26298, + "Marzena": 26299, + "złotówkę": 26300, + "wizyt": 26301, + "przeciwna": 26302, + "posłom": 26303, + "podopieczni": 26304, + "stępujemy": 26305, + "infra": 26306, + "zaapelował": 26307, + "powiaty": 26308, + "posterunku": 26309, + "zaczniemy": 26310, + "ed": 26311, + "płytki": 26312, + "mierzyli": 26313, + "tula": 26314, + "placówkach": 26315, + "ZM": 26316, + "reportaż": 26317, + "przedstawiona": 26318, + "kalory": 26319, + "Cri": 26320, + "gut": 26321, + "nieoczekiwane": 26322, + "zakładają": 26323, + "skomplikowany": 26324, + "chlo": 26325, + "akredy": 26326, + "droższe": 26327, + "zbiorniki": 26328, + "Krup": 26329, + "nictwu": 26330, + "malarstwo": 26331, + "pw": 26332, + "kulturalnej": 26333, + "garażu": 26334, + "tater": 26335, + "Wój": 26336, + "wóde": 26337, + "Memo": 26338, + "owanemu": 26339, + "brzmienie": 26340, + "Jack": 26341, + "IP": 26342, + "widocznych": 26343, + "formula": 26344, + "odebraniu": 26345, + "przeprowadzonych": 26346, + "męska": 26347, + "skonstru": 26348, + "Ave": 26349, + "Zapomina": 26350, + "melodia": 26351, + "negocj": 26352, + "India": 26353, + "siaka": 26354, + "obsługu": 26355, + "samodzielne": 26356, + "lubelskiego": 26357, + "mamusi": 26358, + "dzińska": 26359, + "powiatowego": 26360, + "Rapa": 26361, + "pilot": 26362, + "Sądzie": 26363, + "Narodowy": 26364, + "podwyżka": 26365, + "Śląskiej": 26366, + "uważane": 26367, + "rejestra": 26368, + "Przestęp": 26369, + "odprawy": 26370, + "kradzieże": 26371, + "powiatowy": 26372, + "klat": 26373, + "ministeria": 26374, + "Rejonowego": 26375, + "Łańcu": 26376, + "Opola": 26377, + "wykorzy": 26378, + "niezmiennie": 26379, + "makija": 26380, + "125": 26381, + "narodowa": 26382, + "narchi": 26383, + "tematyce": 26384, + "artyleryj": 26385, + "przekonu": 26386, + "klauzu": 26387, + "torski": 26388, + "zakładowej": 26389, + "wpłynęły": 26390, + "%),": 26391, + "przedstawione": 26392, + "efektu": 26393, + "jądra": 26394, + "higie": 26395, + "spożywcze": 26396, + "Moniki": 26397, + "interesował": 26398, + "upra": 26399, + "czywi": 26400, + "jrzałam": 26401, + "zawodowym": 26402, + "przestępstwie": 26403, + "pieprze": 26404, + "bielizna": 26405, + "nieży": 26406, + "naukowy": 26407, + "tomów": 26408, + "komitet": 26409, + "cker": 26410, + "robienie": 26411, + "kształcić": 26412, + "sybi": 26413, + "Sztabu": 26414, + "dzistą": 26415, + "przygotowywał": 26416, + "stowarzyszenie": 26417, + "nielegalne": 26418, + "działające": 26419, + "Legii": 26420, + "wydawania": 26421, + "Powoła": 26422, + "Zapytany": 26423, + "przedsięwzięć": 26424, + "lizacyjne": 26425, + "załatwienie": 26426, + "neo": 26427, + "urbani": 26428, + "materialne": 26429, + "Jerozolimskich": 26430, + "metodo": 26431, + "Tychach": 26432, + "zakupie": 26433, + "obniżyć": 26434, + "renka": 26435, + "jednoczes": 26436, + "nsy": 26437, + "liczb": 26438, + "owocne": 26439, + "ambasadora": 26440, + "lińskiej": 26441, + "Bielsko": 26442, + "wypełnienia": 26443, + "pocią": 26444, + "ulubioną": 26445, + "objętości": 26446, + "pomieszczeniach": 26447, + "najciekawsze": 26448, + "trofe": 26449, + "dży": 26450, + "truska": 26451, + "gowy": 26452, + "dziennikarza": 26453, + "Dziecię": 26454, + "Powiatowej": 26455, + "Kamila": 26456, + "upadłości": 26457, + "Siergie": 26458, + "WP": 26459, + "ulg": 26460, + "mlecz": 26461, + "spłu": 26462, + "Polo": 26463, + "zamówi": 26464, + "proszku": 26465, + "Najstarszy": 26466, + "zagadnie": 26467, + "kadry": 26468, + "planowanej": 26469, + "kau": 26470, + "Podwyż": 26471, + "filii": 26472, + "przeciwdziałania": 26473, + "Promocji": 26474, + "administracyjnego": 26475, + "Edyta": 26476, + "Ograni": 26477, + "elementami": 26478, + "budowlanego": 26479, + "sprawowania": 26480, + "dokonaniu": 26481, + "dzielenia": 26482, + "prawidłowe": 26483, + "poniesi": 26484, + "nawiązać": 26485, + "pokonała": 26486, + "wojewódzkiej": 26487, + "umówi": 26488, + "prawdopodobieństwo": 26489, + "obydwa": 26490, + "pojechaliśmy": 26491, + "ges": 26492, + "Sopocie": 26493, + "czeskich": 26494, + "zaczęłam": 26495, + "rozmówca": 26496, + "metalowe": 26497, + "łatwość": 26498, + "Produkcja": 26499, + "krajozna": 26500, + "KZ": 26501, + "Młodzieży": 26502, + "SKIE": 26503, + "nowoczesnej": 26504, + "odbiorców": 26505, + "pleca": 26506, + "wzorów": 26507, + "dysponował": 26508, + "zbiorach": 26509, + "trzymanie": 26510, + "Dyrekcji": 26511, + "wycofała": 26512, + "izraelskich": 26513, + "aktualnie": 26514, + "przeniesienie": 26515, + "czany": 26516, + "bliższa": 26517, + "kierowników": 26518, + "pozostawiając": 26519, + "pośrednie": 26520, + "zamierzenia": 26521, + "odwiedzili": 26522, + "zmodyfi": 26523, + "ograniczoną": 26524, + "Źródła": 26525, + "Kanady": 26526, + "lekarskiej": 26527, + "unij": 26528, + "126": 26529, + "zebrano": 26530, + "Przyczyną": 26531, + "popołudniowych": 26532, + "szczania": 26533, + "Kuchar": 26534, + "wida": 26535, + "grający": 26536, + "inicjatyw": 26537, + "kwocie": 26538, + "Oczywi": 26539, + "witamin": 26540, + "udostępnienie": 26541, + "ratownicy": 26542, + "sprost": 26543, + "Reprezenta": 26544, + "zorganizował": 26545, + "rodow": 26546, + "Zając": 26547, + "Adamem": 26548, + "PZPN": 26549, + "podajemy": 26550, + "elektrow": 26551, + "przekazują": 26552, + "tkanki": 26553, + "rolnikom": 26554, + "dyplomacji": 26555, + "przetwarza": 26556, + "Zasadni": 26557, + "zabudowy": 26558, + "Lem": 26559, + "Obserw": 26560, + "reo": 26561, + "gęstość": 26562, + "ręb": 26563, + "Holender": 26564, + "hipokry": 26565, + "tlenu": 26566, + "Bren": 26567, + "Klie": 26568, + "korzystnie": 26569, + "uczelnia": 26570, + "blond": 26571, + "bohaterowie": 26572, + "weeken": 26573, + "łapówki": 26574, + "responden": 26575, + "wstępne": 26576, + "sejmowych": 26577, + "kawą": 26578, + "Fia": 26579, + "sowieckich": 26580, + "informacyjne": 26581, + "Źród": 26582, + "eksperymentu": 26583, + "zewnętrznego": 26584, + "niczny": 26585, + "klasycy": 26586, + "legisla": 26587, + "zeli": 26588, + "szefo": 26589, + "staż": 26590, + "branż": 26591, + "policyjnej": 26592, + "Śli": 26593, + "wykonano": 26594, + "intensywnie": 26595, + "studenckich": 26596, + "bala": 26597, + "tegorocznego": 26598, + "Center": 26599, + "jęcie": 26600, + "Związkowcy": 26601, + "Zaczynam": 26602, + "kowiec": 26603, + "lide": 26604, + "kios": 26605, + "Legia": 26606, + "ważniejszych": 26607, + "Trafił": 26608, + "odsetki": 26609, + "organizacją": 26610, + "Czesi": 26611, + "etyki": 26612, + "działacza": 26613, + "ubezpieczy": 26614, + "wirus": 26615, + "wynająć": 26616, + "Zajęcia": 26617, + "stanowiący": 26618, + "przemysłowe": 26619, + "artystycznej": 26620, + "analiza": 26621, + "obrazach": 26622, + "syjnego": 26623, + "Msza": 26624, + "prawidłowości": 26625, + "mechaniz": 26626, + "lęki": 26627, + "tapi": 26628, + "Narodowym": 26629, + "telewizyjnym": 26630, + "tradycyjnego": 26631, + "CHŁOP": 26632, + "recenzji": 26633, + "Narod": 26634, + "rozprowadza": 26635, + "reci": 26636, + "podkreślał": 26637, + "twórczą": 26638, + "demokratyczne": 26639, + "Amery": 26640, + "wersa": 26641, + "odszkodowań": 26642, + "jedynymi": 26643, + "dostosować": 26644, + "prekur": 26645, + "fascynu": 26646, + "rozmawialiśmy": 26647, + "poglądach": 26648, + "Funda": 26649, + "prawosław": 26650, + "Mszy": 26651, + "infla": 26652, + "tworzące": 26653, + "NKWD": 26654, + "KRA": 26655, + "rozkładu": 26656, + "Rzesz": 26657, + "wigili": 26658, + "festyn": 26659, + "Radny": 26660, + "socjalnego": 26661, + "Zanu": 26662, + "Kaspr": 26663, + "impul": 26664, + "merii": 26665, + "ponownego": 26666, + "umawia": 26667, + "ŚCI": 26668, + "nowoczes": 26669, + "ograniczeniu": 26670, + "regulaminem": 26671, + "tią": 26672, + "Miejsc": 26673, + "jednorazowo": 26674, + "przeli": 26675, + "BU": 26676, + "115": 26677, + "Bliskim": 26678, + "Bliskiego": 26679, + "prędkość": 26680, + "Biela": 26681, + "ciepłowni": 26682, + "ekran": 26683, + "sensacji": 26684, + "prawna": 26685, + "Podsta": 26686, + "sądowych": 26687, + "specjalnymi": 26688, + "Gda": 26689, + "ustawowego": 26690, + "międzynarodowego": 26691, + "adekwa": 26692, + "KPN": 26693, + "Traktu": 26694, + "zatelefon": 26695, + "nowanym": 26696, + "bazę": 26697, + "Chorwacji": 26698, + "Wilhelma": 26699, + "ngu": 26700, + "dochodzenie": 26701, + "Nowaka": 26702, + "mocarstw": 26703, + "odse": 26704, + "zastrzeżenia": 26705, + "manipu": 26706, + "sympatyczny": 26707, + "Antek": 26708, + "ulotek": 26709, + "Gera": 26710, + "istniejącego": 26711, + "znalezi": 26712, + "tańsze": 26713, + "rzymsko": 26714, + "nowicz": 26715, + "Soli": 26716, + "1948": 26717, + "plecak": 26718, + "niemiecko": 26719, + "Północnej": 26720, + "kowiak": 26721, + "Lubli": 26722, + "Regionu": 26723, + "telny": 26724, + "poszczegó": 26725, + "Nazwa": 26726, + "kąci": 26727, + "rzania": 26728, + "rzeczywiste": 26729, + "moralnych": 26730, + "kontraktu": 26731, + "uznając": 26732, + "Eksperci": 26733, + "oficjalnym": 26734, + "ques": 26735, + "gazowej": 26736, + "1940": 26737, + "Armia": 26738, + "retoryczne": 26739, + "Staty": 26740, + "Cesar": 26741, + "norwe": 26742, + "opublikował": 26743, + "Darek": 26744, + "lobby": 26745, + "Apostolskiej": 26746, + "cerami": 26747, + "wpisany": 26748, + "usiłują": 26749, + "działali": 26750, + "przeprowadzania": 26751, + "Kongre": 26752, + "seksualny": 26753, + "napisania": 26754, + "eliminu": 26755, + "multimedia": 26756, + "ponowne": 26757, + "Clintona": 26758, + "wystarczające": 26759, + "Peki": 26760, + "POL": 26761, + "druk": 26762, + "FBI": 26763, + "nieporozumień": 26764, + "aresztowanie": 26765, + "oficjalnych": 26766, + "zachodzących": 26767, + "Cat": 26768, + "prezydentów": 26769, + "osobowego": 26770, + "Obywatel": 26771, + "KOR": 26772, + "zarzutem": 26773, + "notatki": 26774, + "ase": 26775, + "ambicje": 26776, + "Białym": 26777, + "Najlepszym": 26778, + "kwestią": 26779, + "egzystencja": 26780, + "negatywnie": 26781, + "Michel": 26782, + "1912": 26783, + "zbliżenia": 26784, + "1955": 26785, + "Kryzy": 26786, + "Kono": 26787, + "funkcjonariusza": 26788, + "socjalistycznej": 26789, + "Ostatnim": 26790, + "dero": 26791, + "szkolnictwa": 26792, + "uciążliwe": 26793, + "Episkopatu": 26794, + "natychmiastowego": 26795, + "adap": 26796, + "realizowany": 26797, + "uchodźców": 26798, + "dominują": 26799, + "wydziałów": 26800, + "Obecny": 26801, + "Tygodnika": 26802, + "protestan": 26803, + "związanym": 26804, + "rozwiązywaniu": 26805, + "Studia": 26806, + "telewi": 26807, + "borski": 26808, + "Katowic": 26809, + "Opol": 26810, + "wojewod": 26811, + "podpowiada": 26812, + "biznesie": 26813, + "Likwida": 26814, + "Świno": 26815, + "Afga": 26816, + "zorganizowany": 26817, + "miliard": 26818, + "świętować": 26819, + "Pokazuje": 26820, + "Religa": 26821, + "łódzkiej": 26822, + "charyta": 26823, + "Unię": 26824, + "infe": 26825, + "ZOZ": 26826, + "Powinno": 26827, + "nację": 26828, + "nowojor": 26829, + "centralnych": 26830, + "Waltz": 26831, + "Rehabilitacji": 26832, + "ford": 26833, + "filmowego": 26834, + "Największym": 26835, + "reklamie": 26836, + "kulinar": 26837, + "faza": 26838, + "oczekiwań": 26839, + "szewska": 26840, + "Kościołem": 26841, + "poddano": 26842, + "muzycznego": 26843, + "górno": 26844, + "telewizyjne": 26845, + "wprowadzają": 26846, + "elektoratu": 26847, + "inicjatywa": 26848, + "Prace": 26849, + "filmem": 26850, + "najróż": 26851, + "wyborczą": 26852, + "liczyło": 26853, + "podważa": 26854, + "konkurencyjne": 26855, + "gotowania": 26856, + "meto": 26857, + "temperaturze": 26858, + "rozlicza": 26859, + "zderzenia": 26860, + "scie": 26861, + "departa": 26862, + "Kulesza": 26863, + "codziennej": 26864, + "zapoczątk": 26865, + "kowców": 26866, + "miotem": 26867, + "table": 26868, + "utrzymaniu": 26869, + "Liczy": 26870, + "traktowano": 26871, + "krytycznie": 26872, + "producentem": 26873, + "zależą": 26874, + "płace": 26875, + "bezradny": 26876, + "wirusa": 26877, + "typowych": 26878, + "domniema": 26879, + "rejonowego": 26880, + "Boj": 26881, + "muni": 26882, + "Eugeniusz": 26883, + "płacy": 26884, + "standardy": 26885, + "krajowa": 26886, + "weren": 26887, + "Zapowiedział": 26888, + "stabilizacji": 26889, + "słuchawce": 26890, + "Olszewski": 26891, + "koment": 26892, + "dotyczyły": 26893, + "generalnym": 26894, + "marione": 26895, + "Zespole": 26896, + "bezpłatne": 26897, + "porannych": 26898, + "autobu": 26899, + "rozwiązywania": 26900, + "restruktury": 26901, + "archeo": 26902, + "bytków": 26903, + "tyfikacji": 26904, + "Przyjaciół": 26905, + "podjęto": 26906, + "Działania": 26907, + "Fundacja": 26908, + "Organizacji": 26909, + "społecze": 26910, + "typowym": 26911, + "Umożli": 26912, + "dzamy": 26913, + "kato": 26914, + "kolorach": 26915, + "zastrzeżeń": 26916, + "wyczy": 26917, + "spisu": 26918, + "wieżą": 26919, + "lapto": 26920, + "rowo": 26921, + "1200": 26922, + "informacją": 26923, + "czasopisma": 26924, + "internau": 26925, + "sprzedażą": 26926, + "wydajności": 26927, + "zewnętrzną": 26928, + "źródł": 26929, + "procesor": 26930, + "dotychczasową": 26931, + "określoną": 26932, + "Part": 26933, + "uczenia": 26934, + "Puzon": 26935, + "facetów": 26936, + "powojennej": 26937, + "docierają": 26938, + "uprawianie": 26939, + "sojuszników": 26940, + "wpłynie": 26941, + "mieszkanka": 26942, + "popełnić": 26943, + "kija": 26944, + "osiemdziesiątych": 26945, + "szkołą": 26946, + "Phi": 26947, + "akcją": 26948, + "zagrali": 26949, + "Sopot": 26950, + "Ladena": 26951, + "Polega": 26952, + "obliczeń": 26953, + "nastolatki": 26954, + "kującym": 26955, + "instytucją": 26956, + "instrukcja": 26957, + "thi": 26958, + "masowo": 26959, + "kurna": 26960, + "Facet": 26961, + "Ver": 26962, + "ciąża": 26963, + "Sh": 26964, + "ende": 26965, + "Bacha": 26966, + "dopas": 26967, + "Party": 26968, + "odbudowę": 26969, + "źnik": 26970, + "zania": 26971, + "reakcją": 26972, + "Konstytucji": 26973, + "symbolicz": 26974, + "pranie": 26975, + "wykłady": 26976, + "Profeso": 26977, + "koncern": 26978, + "Wydziale": 26979, + "refera": 26980, + "torskich": 26981, + "przestrzennego": 26982, + "grająca": 26983, + "instrumenta": 26984, + "albumu": 26985, + "Kopernik": 26986, + "Zdr": 26987, + "dziesiątych": 26988, + "komputery": 26989, + "scenariusza": 26990, + "interpretacja": 26991, + "zaangażowanych": 26992, + "relacjach": 26993, + "modu": 26994, + "obsługa": 26995, + "Międzynarodowej": 26996, + "hitle": 26997, + "1936": 26998, + "Izbę": 26999, + "kładu": 27000, + "pozostając": 27001, + "reprezentował": 27002, + "1928": 27003, + "aresztowano": 27004, + "podejmowane": 27005, + "społeczeństwu": 27006, + "korespondentów": 27007, + "dotyczącym": 27008, + "Polscy": 27009, + "kiwanie": 27010, + "artyku": 27011, + "identyfi": 27012, + "harcer": 27013, + "interesujący": 27014, + "porozumień": 27015, + "reakcje": 27016, + "wydarzeniach": 27017, + "legenda": 27018, + "Papieża": 27019, + "współczesnym": 27020, + "komunistycznych": 27021, + "aproba": 27022, + "odnowy": 27023, + "Demokracja": 27024, + "doprowadziło": 27025, + "perspektywa": 27026, + "szczeblach": 27027, + "priory": 27028, + "okale": 27029, + "Pau": 27030, + "Szczegóły": 27031, + "relacjon": 27032, + "okresem": 27033, + "Alf": 27034, + "Odzy": 27035, + "starciu": 27036, + "Szukam": 27037, + "uciekinie": 27038, + "nior": 27039, + "Ire": 27040, + "kad": 27041, + "wyglądzie": 27042, + "urodziło": 27043, + "stylisty": 27044, + "kompozycji": 27045, + "przeżycie": 27046, + "nasuwa": 27047, + "poczynając": 27048, + "ograniczona": 27049, + "Religi": 27050, + "uzasadniony": 27051, + "ległości": 27052, + "bano": 27053, + "realny": 27054, + "fizyczna": 27055, + "obiera": 27056, + "realna": 27057, + "pułapki": 27058, + "mującą": 27059, + "strun": 27060, + "narodzin": 27061, + "obse": 27062, + "niepodzie": 27063, + "wersje": 27064, + "chao": 27065, + "pojawiać": 27066, + "konspira": 27067, + "bawar": 27068, + "niewyobraża": 27069, + "Kaf": 27070, + "przeciętny": 27071, + "niczne": 27072, + "Książki": 27073, + "dorobku": 27074, + "zującego": 27075, + "bibli": 27076, + "fabu": 27077, + "dina": 27078, + "lowej": 27079, + "Neu": 27080, + "całkowite": 27081, + "iner": 27082, + "ktual": 27083, + "chciałoby": 27084, + "instyn": 27085, + "zapraszają": 27086, + "fizycznego": 27087, + "aspekty": 27088, + "postawienia": 27089, + "lustrze": 27090, + "Kierow": 27091, + "trzynastego": 27092, + "Czyn": 27093, + "kościelną": 27094, + "wstrzemięź": 27095, + "zakwa": 27096, + "tylnym": 27097, + "limuzy": 27098, + "radiowych": 27099, + "zamawia": 27100, + "Franek": 27101, + "larne": 27102, + "przyprawia": 27103, + "Forna": 27104, + "ewange": 27105, + "Kancelaria": 27106, + "Gaze": 27107, + "brutalnie": 27108, + "Światu": 27109, + "luś": 27110, + "sierżant": 27111, + "rządności": 27112, + "ktury": 27113, + "rapor": 27114, + "Mojżesz": 27115, + "odruch": 27116, + "teno": 27117, + "naiw": 27118, + "rasta": 27119, + "niepożą": 27120, + "pośmiert": 27121, + "narzeczonego": 27122, + "jeż": 27123, + "Kod": 27124, + "płaszczyznę": 27125, + "polną": 27126, + "wybo": 27127, + "niszczyć": 27128, + "klasyfi": 27129, + "człowieczeństwa": 27130, + "zacje": 27131, + "literatura": 27132, + "nitar": 27133, + "korda": 27134, + "słom": 27135, + "tcze": 27136, + "Malborku": 27137, + "KOCIEWIE": 27138, + "sten": 27139, + "pic": 27140, + "sprawozdawcę": 27141, + "Ustawodawczej": 27142, + "sprawozdawcy": 27143, + "archanioła": 27144, + "szczęść": 27145, + "punktami": 27146, + "cos": 27147, + "inf": 27148, + "sci": 27149, + "hehe": 27150, + "Kochanowskiego": 27151, + "ssoli": 27152, + "Obywatelska": 27153, + "rozporządzeniu": 27154, + "TRY": 27155, + "Udzie": 27156, + "wchodzę": 27157, + "TAG": 27158, + "niepowodzenie": 27159, + "Pojezierza": 27160, + "prezbiterium": 27161, + "Miejscowość": 27162, + "małżeńskiego": 27163, + "łowieckich": 27164, + "budowana": 27165, + "rachunkowości": 27166, + "percep": 27167, + "rozdziału": 27168, + "lodowc": 27169, + "zlodowa": 27170, + "glacja": 27171, + "przepływ": 27172, + "zwolniony": 27173, + "sprostowania": 27174, + "abstynen": 27175, + "LP": 27176, + "Najder": 27177, + "zowych": 27178, + "1922": 27179, + "pokrycia": 27180, + "wróciliśmy": 27181, + "parkiem": 27182, + "cechę": 27183, + "fizycznym": 27184, + "będącego": 27185, + "zinach": 27186, + "zmiennych": 27187, + "dewo": 27188, + "pisałam": 27189, + "pytałam": 27190, + "chuj": 27191, + "jeste": 27192, + "czekolady": 27193, + "warst": 27194, + "CHŁOPIEC": 27195, + "Klasy": 27196, + "STOP": 27197, + "pazno": 27198, + "witamy": 27199, + "Mirek": 27200, + "skądś": 27201, + "Licz": 27202, + "Batura": 27203, + "kni": 27204, + "obserwował": 27205, + "Władek": 27206, + "jajka": 27207, + "Szanow": 27208, + "Dusz": 27209, + "Usłyszałem": 27210, + "niutko": 27211, + "rodnia": 27212, + "Wyglądało": 27213, + "Otwie": 27214, + "opowiedzi": 27215, + "dzienników": 27216, + "Kapli": 27217, + "trach": 27218, + "wjazdu": 27219, + "Big": 27220, + "umówili": 27221, + "ONA": 27222, + "pacy": 27223, + "ocen": 27224, + "obywatelom": 27225, + "Waldorff": 27226, + "harmonia": 27227, + "niarzy": 27228, + "negatywnych": 27229, + "szos": 27230, + "Gospodarczego": 27231, + "kołami": 27232, + "teat": 27233, + "czołgu": 27234, + "zakaź": 27235, + "waloryzacji": 27236, + "Przedsiębiorca": 27237, + "popier": 27238, + "hold": 27239, + "przebudowy": 27240, + "uzyskanych": 27241, + "przedwczoraj": 27242, + "promile": 27243, + "krytycznym": 27244, + "Watykan": 27245, + "celebrował": 27246, + "konstrukcję": 27247, + "Busha": 27248, + "Federa": 27249, + "przyjmowanie": 27250, + "ujawnił": 27251, + "lnienie": 27252, + "Kosza": 27253, + "warian": 27254, + "rozstanie": 27255, + "Linia": 27256, + "sektorze": 27257, + "kurii": 27258, + "promować": 27259, + "Groszek": 27260, + "Gorzy": 27261, + "pociągów": 27262, + "uzupełnienia": 27263, + "podań": 27264, + "spoden": 27265, + "Policjant": 27266, + "wygaśnięcia": 27267, + "proboszczem": 27268, + "Pin": 27269, + "miele": 27270, + "strefą": 27271, + "operacyjnych": 27272, + "BW": 27273, + "chun": 27274, + "wycofy": 27275, + "oficjalną": 27276, + "Kwaśniewskim": 27277, + "legła": 27278, + "świadomością": 27279, + "kombatan": 27280, + "ZD": 27281, + "Czytałem": 27282, + "redaktora": 27283, + "możliwością": 27284, + "członkostwa": 27285, + "komitetów": 27286, + "blik": 27287, + "uzdra": 27288, + "Sztok": 27289, + "plebiscy": 27290, + "zuł": 27291, + "UEFA": 27292, + "Metoda": 27293, + "Kurt": 27294, + "rewe": 27295, + "zabiegu": 27296, + "rene": 27297, + "mens": 27298, + "czeczeń": 27299, + "rowskiej": 27300, + "Minist": 27301, + "Inspektoratu": 27302, + "powodzian": 27303, + "wyposażeniem": 27304, + "lekarskich": 27305, + "NSA": 27306, + "Kasa": 27307, + "rozbra": 27308, + "negocjować": 27309, + "emerytalnym": 27310, + "partyjny": 27311, + "Hun": 27312, + "demonstracji": 27313, + "przewidują": 27314, + "napisali": 27315, + "ŻYCIA": 27316, + "antyterrory": 27317, + "wyznaczony": 27318, + "Łącznie": 27319, + "goździ": 27320, + "Strasbur": 27321, + "Bundes": 27322, + "TRYBU": 27323, + "wiśla": 27324, + "KRRiTV": 27325, + "Elżbiety": 27326, + "Tytuł": 27327, + "Dyscypli": 27328, + "Podkarpa": 27329, + "skutkami": 27330, + "zatrzymywania": 27331, + "robionych": 27332, + "przestępczej": 27333, + "katastrofie": 27334, + "tyłek": 27335, + "Johan": 27336, + "Goleniowie": 27337, + "rozmiar": 27338, + "elo": 27339, + "metro": 27340, + "tyczność": 27341, + "Expressu": 27342, + "weekendu": 27343, + "prezydenci": 27344, + "Olga": 27345, + "synka": 27346, + "agencje": 27347, + "jezio": 27348, + "zgadzamy": 27349, + "łamania": 27350, + "związkowcy": 27351, + "dokumentacja": 27352, + "Rodzin": 27353, + "Jeleniej": 27354, + "zgłosiła": 27355, + "obserwację": 27356, + "klasyfikacji": 27357, + "szczepienia": 27358, + "lewicę": 27359, + "zakwalifi": 27360, + "Sel": 27361, + "końcówce": 27362, + "wprowadzeniem": 27363, + "Ceny": 27364, + "uchwałą": 27365, + "uste": 27366, + "zastosował": 27367, + "fundacja": 27368, + "regulować": 27369, + "eksmi": 27370, + "przekazanie": 27371, + "awarii": 27372, + "podmioty": 27373, + "szub": 27374, + "stadion": 27375, + "Kobyli": 27376, + "KR": 27377, + "cząt": 27378, + "Tat": 27379, + "Fak": 27380, + "byłemu": 27381, + "Pewne": 27382, + "Sosnowcu": 27383, + "doniesienie": 27384, + "tarno": 27385, + "przemysłowej": 27386, + "MZK": 27387, + "Komunika": 27388, + "-)": 27389, + "trzecio": 27390, + "wiert": 27391, + "kryta": 27392, + "geny": 27393, + "Gau": 27394, + "opon": 27395, + "html": 27396, + "rozliczeni": 27397, + "oskrze": 27398, + "parowanie": 27399, + "samice": 27400, + "odwiedzających": 27401, + "sekty": 27402, + "Bandyci": 27403, + "linki": 27404, + "Krzyś": 27405, + "nieporozumienia": 27406, + "Naczelnej": 27407, + "wrażliwy": 27408, + "złożenie": 27409, + "wędka": 27410, + "konkursów": 27411, + "Gąsienica": 27412, + "Wierch": 27413, + "usuwanie": 27414, + "stojąco": 27415, + "Zdą": 27416, + "reprezentować": 27417, + "wniesienia": 27418, + "ochronnych": 27419, + "koszyków": 27420, + "plener": 27421, + "najkorzyst": 27422, + "stosowanych": 27423, + "zaoszczędzić": 27424, + "opisów": 27425, + "powyższych": 27426, + "Techno": 27427, + "zastosowaniu": 27428, + "wyposażony": 27429, + "paznokci": 27430, + "kierownicą": 27431, + "dowanego": 27432, + "uzupełnić": 27433, + "plastikowe": 27434, + "sportowców": 27435, + "Face": 27436, + "feren": 27437, + "gentów": 27438, + "Boguś": 27439, + "właściwa": 27440, + "OD": 27441, + "0000": 27442, + "Zel": 27443, + "Włodar": 27444, + "oskarżeń": 27445, + "rubry": 27446, + "Curie": 27447, + "nietrzeź": 27448, + "ys": 27449, + "zgłoszenie": 27450, + "podmiotu": 27451, + "Olo": 27452, + "objazd": 27453, + "planowana": 27454, + "przesłuchanie": 27455, + "informowaliśmy": 27456, + "bezwaru": 27457, + "postulaty": 27458, + "powiatowe": 27459, + "Wykorzy": 27460, + "partiach": 27461, + "geologi": 27462, + "interwencja": 27463, + "Zapro": 27464, + "opadów": 27465, + "kursie": 27466, + "ustosun": 27467, + "Waszyngtonie": 27468, + "uprzednim": 27469, + "sceptycy": 27470, + "heim": 27471, + "laboratoria": 27472, + "przewody": 27473, + "Naru": 27474, + "strzelnicy": 27475, + "rator": 27476, + "Sano": 27477, + "Conne": 27478, + "niuk": 27479, + "umieję": 27480, + "dotrze": 27481, + "dążenie": 27482, + "planowane": 27483, + "Socjalisty": 27484, + "Zadanie": 27485, + "olimpijskich": 27486, + "przewlek": 27487, + "średniowieczu": 27488, + "dojdziemy": 27489, + "gramu": 27490, + "marginesie": 27491, + "zbiorowego": 27492, + "wstępnie": 27493, + "roszczenie": 27494, + "ództwo": 27495, + "nabycie": 27496, + "konfli": 27497, + "sporady": 27498, + "definicję": 27499, + "kulturalne": 27500, + "rozbie": 27501, + "Adi": 27502, + "zgłosiło": 27503, + "ludową": 27504, + "terenowe": 27505, + "sei": 27506, + "Otworzy": 27507, + "uzbiera": 27508, + "wyrażenie": 27509, + "Dodaje": 27510, + "telefonicznie": 27511, + "Sobota": 27512, + "lacyjne": 27513, + "Doty": 27514, + "odrodzenia": 27515, + "1910": 27516, + "dramatyczne": 27517, + "5000": 27518, + "Frie": 27519, + "Dżi": 27520, + "09": 27521, + "wypełnione": 27522, + "Osa": 27523, + "Raciborzu": 27524, + "Województwa": 27525, + "pojazdy": 27526, + "Wacław": 27527, + "Państwowe": 27528, + "Pokoju": 27529, + "rozliczeń": 27530, + "Nadzor": 27531, + "kosztami": 27532, + "Kończy": 27533, + "wspólnota": 27534, + "przedawnienia": 27535, + "dorasta": 27536, + "siłek": 27537, + "placów": 27538, + "szczegółami": 27539, + "samopoczucie": 27540, + "litr": 27541, + "zaprojekt": 27542, + "cyfry": 27543, + "koman": 27544, + "wewnętrznym": 27545, + "świadoma": 27546, + "założyciel": 27547, + "spowodowanie": 27548, + "nukle": 27549, + "Teren": 27550, + "pośrednio": 27551, + "całkowity": 27552, + "Publicznych": 27553, + "odmian": 27554, + "podłożu": 27555, + "roślinnych": 27556, + "Łódz": 27557, + "dosa": 27558, + "wybieramy": 27559, + "sjon": 27560, + "pozostałym": 27561, + "McDonald": 27562, + "gimnastycznej": 27563, + "1974": 27564, + "Agro": 27565, + "113": 27566, + "Sanitar": 27567, + "cenach": 27568, + "rocznicy": 27569, + "rozszerzenie": 27570, + "zaopatrzenia": 27571, + "koleja": 27572, + "pusza": 27573, + "Aneta": 27574, + "secie": 27575, + "kaszub": 27576, + "masowych": 27577, + "czynnika": 27578, + "Pracownik": 27579, + "zweryfi": 27580, + "połączoną": 27581, + "Natali": 27582, + "jawsko": 27583, + "Sprawą": 27584, + "równowartość": 27585, + "obligatory": 27586, + "Pasłę": 27587, + "występujących": 27588, + "gastronomi": 27589, + "samochodami": 27590, + "odze": 27591, + "czynnikiem": 27592, + "Postaraj": 27593, + "Zasady": 27594, + "wytrzeźwień": 27595, + "pobicie": 27596, + "kuratora": 27597, + "współu": 27598, + "mieszkaniowe": 27599, + "Starych": 27600, + "lizowanej": 27601, + "nagan": 27602, + "bytem": 27603, + "03": 27604, + "uchwalony": 27605, + "Magazyn": 27606, + "metrach": 27607, + "funkcjona": 27608, + "wynikach": 27609, + "kolonii": 27610, + "owar": 27611, + "dealerów": 27612, + "Budownictwa": 27613, + "niezależna": 27614, + "automatyczne": 27615, + "komórkowe": 27616, + "celeb": 27617, + "stosowany": 27618, + "matem": 27619, + "wykonana": 27620, + "sprzedawcy": 27621, + "ui": 27622, + "wykorzystywanie": 27623, + "kapitalizm": 27624, + "wpisać": 27625, + "przestrzegania": 27626, + "Mazowiecki": 27627, + "eska": 27628, + "numerów": 27629, + "wydarzeniu": 27630, + "Drużyna": 27631, + "polegała": 27632, + "nieoczekiwanie": 27633, + "przemówienie": 27634, + "SiR": 27635, + "Pracuję": 27636, + "placówka": 27637, + "popsuła": 27638, + "organizmów": 27639, + "kolizji": 27640, + "nerem": 27641, + "parlamentarzy": 27642, + "tywnych": 27643, + "istotna": 27644, + "górska": 27645, + "ocenili": 27646, + "orto": 27647, + "przekazała": 27648, + "Mur": 27649, + "nadchodzących": 27650, + "pracownikiem": 27651, + "stadionu": 27652, + "zaakceptować": 27653, + "rednia": 27654, + "diet": 27655, + "życiowych": 27656, + "Pracuje": 27657, + "emerytalnych": 27658, + "akade": 27659, + "procentowej": 27660, + "Studenci": 27661, + "wydzieli": 27662, + "wycofali": 27663, + "jędr": 27664, + "dowska": 27665, + "udana": 27666, + "GU": 27667, + "MÓ": 27668, + "odpowiedzialna": 27669, + "Zakładów": 27670, + "zobowiązany": 27671, + "religią": 27672, + "drogowych": 27673, + "marihu": 27674, + "Warun": 27675, + "Standar": 27676, + "zawodowy": 27677, + "zrealizowane": 27678, + "grafik": 27679, + "sympatyków": 27680, + "Zyta": 27681, + "złośliwy": 27682, + "Jeff": 27683, + "Markowi": 27684, + "autostrady": 27685, + "Rosję": 27686, + "względności": 27687, + "spontanicznie": 27688, + "towarzyskie": 27689, + "Rejonowej": 27690, + "parali": 27691, + "talerzu": 27692, + "Analiza": 27693, + "przegrała": 27694, + "terror": 27695, + "heroiny": 27696, + "energetycznych": 27697, + "Zwal": 27698, + "wynikają": 27699, + "sprzątanie": 27700, + "nostal": 27701, + "przygotowaniu": 27702, + "id": 27703, + "Rewolu": 27704, + "protestowali": 27705, + "Twierdzi": 27706, + "mamro": 27707, + "szatni": 27708, + "dodatkowego": 27709, + "Ludowe": 27710, + "owiczów": 27711, + "zbiornik": 27712, + "ekologiczne": 27713, + "Kacz": 27714, + "arcybiskupa": 27715, + "Ken": 27716, + "nagłów": 27717, + "ciśnienie": 27718, + "wzmac": 27719, + "komunikacja": 27720, + "bożona": 27721, + "kase": 27722, + "wpłynęło": 27723, + "Tytu": 27724, + "symi": 27725, + "uchwala": 27726, + "dotyczący": 27727, + "zakazów": 27728, + "1951": 27729, + "odpowiedzialnych": 27730, + "katechi": 27731, + "Zdzisława": 27732, + "należącego": 27733, + "traktowanie": 27734, + "Wiśnie": 27735, + "ekonomistów": 27736, + "bibliotekę": 27737, + "kult": 27738, + "sensem": 27739, + "głosują": 27740, + "Portugalii": 27741, + "studentom": 27742, + "graficznej": 27743, + "kieszon": 27744, + "lly": 27745, + "Sióstr": 27746, + "rozpowszechni": 27747, + "dokumentach": 27748, + "japońskich": 27749, + "włączyć": 27750, + "długofal": 27751, + "zowano": 27752, + "Vin": 27753, + "brzydko": 27754, + "wiarygodności": 27755, + "uzasa": 27756, + "Klucz": 27757, + "aktywi": 27758, + "potencj": 27759, + "choin": 27760, + "Sączu": 27761, + "Państwowego": 27762, + "Czesława": 27763, + "Chę": 27764, + "Szkla": 27765, + "negatywny": 27766, + "Tatry": 27767, + "Podhala": 27768, + "note": 27769, + "filmowych": 27770, + "Tokio": 27771, + "styczność": 27772, + "czwartku": 27773, + "meld": 27774, + "Milicja": 27775, + "rakiet": 27776, + "1962": 27777, + "mentalnie": 27778, + "Ilość": 27779, + "Nawia": 27780, + "elewa": 27781, + "operacje": 27782, + "lory": 27783, + "mieszkalnego": 27784, + "Komenta": 27785, + "wskazanie": 27786, + "widnie": 27787, + "podręcznik": 27788, + "tunelu": 27789, + "%)": 27790, + "słynnej": 27791, + "przechowywać": 27792, + "Księży": 27793, + "wspomnianych": 27794, + "konfliktów": 27795, + "Festiwal": 27796, + "Wałęsę": 27797, + "suszar": 27798, + "płatnych": 27799, + "powiado": 27800, + "taksówkarz": 27801, + "przejmować": 27802, + "sportowym": 27803, + "absurdalne": 27804, + "otwarciu": 27805, + "Zatrzymano": 27806, + "nawierzch": 27807, + "nawierzchni": 27808, + "wydzierża": 27809, + "PTTK": 27810, + "inspektorów": 27811, + "Autostra": 27812, + "rodzinna": 27813, + "maila": 27814, + "szyńskiego": 27815, + "Nieu": 27816, + "dokarmia": 27817, + "cukrzy": 27818, + "założycielem": 27819, + "1942": 27820, + "postawionych": 27821, + "informują": 27822, + "inwestora": 27823, + "litra": 27824, + "słynna": 27825, + "liderem": 27826, + "czi": 27827, + "Mila": 27828, + "vić": 27829, + "najpopular": 27830, + "sso": 27831, + "Konflikt": 27832, + "Parlament": 27833, + "socjaldemokra": 27834, + "Marga": 27835, + "konster": 27836, + "ukraiński": 27837, + "Cmenta": 27838, + "polichro": 27839, + "Sporo": 27840, + "Popiełu": 27841, + "genty": 27842, + "przedtermin": 27843, + "Jedwab": 27844, + "szoku": 27845, + "NIS": 27846, + "Nata": 27847, + "rzeźbę": 27848, + "porod": 27849, + "Orlenu": 27850, + "liderzy": 27851, + "obywa": 27852, + "ekspert": 27853, + "Jednostka": 27854, + "Korzy": 27855, + "fanów": 27856, + "wykonywanych": 27857, + "identyczne": 27858, + "Kaczmar": 27859, + "teczkę": 27860, + "uzyski": 27861, + "tramwaj": 27862, + "tezę": 27863, + "złapała": 27864, + "reklama": 27865, + "Efekt": 27866, + "Gli": 27867, + "powstawania": 27868, + "Skan": 27869, + "instytucjach": 27870, + "Dol": 27871, + "posteru": 27872, + "Politechniki": 27873, + "schorzenia": 27874, + "operacyjne": 27875, + "PL": 27876, + "mistrzostwo": 27877, + "giełdy": 27878, + "techniczną": 27879, + "Publicznego": 27880, + "krajami": 27881, + "ostrej": 27882, + "skrzynki": 27883, + "walo": 27884, + "handlowa": 27885, + "Przychodzą": 27886, + "organizacyjną": 27887, + "Piątek": 27888, + "rówieśników": 27889, + "łapówek": 27890, + "dawania": 27891, + "powiatowych": 27892, + "skutk": 27893, + "talna": 27894, + "podane": 27895, + "satysfakcją": 27896, + "Nowoczes": 27897, + "GB": 27898, + "solidarność": 27899, + "hip": 27900, + "historyków": 27901, + "Michnik": 27902, + "sprostowanie": 27903, + "Obywa": 27904, + "Gaulle": 27905, + "konsultacji": 27906, + "organizować": 27907, + "Johns": 27908, + "biografii": 27909, + "Gierek": 27910, + "Warszawski": 27911, + "materiałem": 27912, + "zbędne": 27913, + "koniun": 27914, + "katolickim": 27915, + "wiak": 27916, + "całkowitym": 27917, + "codziennego": 27918, + ".(": 27919, + "stołecznego": 27920, + "Juliusz": 27921, + "łatwie": 27922, + "aktem": 27923, + "metodami": 27924, + "Milcza": 27925, + "znania": 27926, + "Kuroń": 27927, + "centralne": 27928, + "Zachodnim": 27929, + "harmono": 27930, + "podjętej": 27931, + "zajmujących": 27932, + "piłce": 27933, + "Bydgoszcz": 27934, + "ceniony": 27935, + "nowator": 27936, + "udowadnia": 27937, + "opóźnia": 27938, + "długowie": 27939, + "zagrożeń": 27940, + "bezrobociem": 27941, + "rentę": 27942, + "brygady": 27943, + "nianiu": 27944, + "Wartość": 27945, + "mężczyznom": 27946, + "przekroczyła": 27947, + "podatkowej": 27948, + "Jugosławii": 27949, + "tarnej": 27950, + "szefowa": 27951, + "warszawska": 27952, + "krajowym": 27953, + "Prowadzi": 27954, + "\"!": 27955, + "brytyjskiego": 27956, + "montażu": 27957, + "drom": 27958, + "Specjaliści": 27959, + "Dodatkowo": 27960, + "zasił": 27961, + "Zmiany": 27962, + "Wuje": 27963, + "krytykuje": 27964, + "kular": 27965, + "Instytu": 27966, + "przekazywać": 27967, + "Działacze": 27968, + "giełdowych": 27969, + "wybitne": 27970, + "telewizyjny": 27971, + "Roki": 27972, + "Berlin": 27973, + "kompeten": 27974, + "Europejską": 27975, + "skórki": 27976, + "przejmie": 27977, + "skarbowe": 27978, + "Niezależ": 27979, + "użyteczności": 27980, + "hurtowni": 27981, + "traktowana": 27982, + "stacjach": 27983, + "zaległości": 27984, + "porażkę": 27985, + "giełdach": 27986, + "lekarzom": 27987, + "zamierzali": 27988, + "poznańskiej": 27989, + "zmat": 27990, + "konfrontacji": 27991, + "dzałam": 27992, + "patel": 27993, + "biurokra": 27994, + "spektakular": 27995, + "CM": 27996, + "terytoriów": 27997, + "Minęło": 27998, + "trwale": 27999, + "doc": 28000, + "ekspor": 28001, + "koniecznych": 28002, + "uruchomienia": 28003, + "traktuję": 28004, + "Zazna": 28005, + "Alicji": 28006, + "analityków": 28007, + "dystrybucji": 28008, + "krajowe": 28009, + "Zet": 28010, + "uciele": 28011, + "Ponoć": 28012, + "śmigłowcem": 28013, + "studio": 28014, + "Próba": 28015, + "zaskoczeniem": 28016, + "Komendzie": 28017, + "uzysk": 28018, + "boda": 28019, + "popularności": 28020, + "Podhale": 28021, + "inteligentny": 28022, + "west": 28023, + "doniosła": 28024, + "Mówimy": 28025, + "bezpośrednich": 28026, + "Poczucie": 28027, + "uczestniczyli": 28028, + "Inspektora": 28029, + "dziekan": 28030, + "Miejskim": 28031, + "Prywa": 28032, + "kampania": 28033, + "określił": 28034, + "Bydgo": 28035, + "towymi": 28036, + "medycznego": 28037, + "ratownictwa": 28038, + "szpitale": 28039, + "finansowaniu": 28040, + "oczyszczalni": 28041, + "wodno": 28042, + "obecną": 28043, + "SD": 28044, + "zawierających": 28045, + "telef": 28046, + "kompakt": 28047, + "obliczenia": 28048, + "przykładowo": 28049, + "używanych": 28050, + "reklamowych": 28051, + "słownika": 28052, + "podstawowego": 28053, + "opcji": 28054, + "obowiązującego": 28055, + "obróbki": 28056, + "monitor": 28057, + "praktyczne": 28058, + "uległo": 28059, + "aplika": 28060, + "kluczowych": 28061, + "cisk": 28062, + "przystąpimy": 28063, + "fałszowanie": 28064, + "zwiększy": 28065, + "aplikacji": 28066, + "Cra": 28067, + "poślad": 28068, + "okazje": 28069, + "procentowych": 28070, + "JAK": 28071, + "sponsor": 28072, + "Paul": 28073, + "Zał": 28074, + "telewizorem": 28075, + "Sebastian": 28076, + "Zastanawiam": 28077, + "parano": 28078, + "kamerami": 28079, + "przeżyła": 28080, + "Sebastiana": 28081, + "Księżyca": 28082, + "Il": 28083, + "sesjach": 28084, + "czołgi": 28085, + "wyglądu": 28086, + "chromoso": 28087, + "pieczołowi": 28088, + "Af": 28089, + "rybka": 28090, + "odrobiną": 28091, + "operacyjnej": 28092, + "popołudnia": 28093, + "zagadnienie": 28094, + "śmigłowca": 28095, + "wykryć": 28096, + "autem": 28097, + "mikrofon": 28098, + "uzupełnie": 28099, + "pacyfi": 28100, + "naja": 28101, + "pierdo": 28102, + "Mackie": 28103, + "reze": 28104, + "zamówień": 28105, + "Wyspa": 28106, + "Instru": 28107, + "NEGO": 28108, + "tragedia": 28109, + "Radzieckim": 28110, + "Czecze": 28111, + "wydział": 28112, + "drzej": 28113, + "Radziecki": 28114, + "utworzono": 28115, + "odrzucenia": 28116, + "jewa": 28117, + "nacjonalisty": 28118, + "fob": 28119, + "analogia": 28120, + "katolicka": 28121, + "indywidualnie": 28122, + "Seks": 28123, + "filo": 28124, + "Łódzkiego": 28125, + "dziedzin": 28126, + "marketing": 28127, + "problemach": 28128, + "pielęgniarka": 28129, + "wyjątkowy": 28130, + "ph": 28131, + "reprezentację": 28132, + "Bułgar": 28133, + "skutkach": 28134, + "hei": 28135, + "Ei": 28136, + "1953": 28137, + "Moż": 28138, + "Pens": 28139, + "Multi": 28140, + "Warta": 28141, + "prowoka": 28142, + "Faktem": 28143, + "klasycznym": 28144, + "way": 28145, + "solidar": 28146, + "zasadniczej": 28147, + "matyka": 28148, + "totali": 28149, + "Clin": 28150, + "Aktor": 28151, + "Grzego": 28152, + "przywódcą": 28153, + "przeczytaj": 28154, + "odchu": 28155, + "wyższości": 28156, + "podziela": 28157, + "Libera": 28158, + "aksj": 28159, + "prokuratorem": 28160, + "opracowy": 28161, + "czytelnik": 28162, + "materiałami": 28163, + "nastąpiły": 28164, + "nowoczesną": 28165, + "tyczno": 28166, + "budowania": 28167, + "stacjonu": 28168, + "kalkula": 28169, + "Bul": 28170, + "1929": 28171, + "Kultura": 28172, + "konkurencję": 28173, + "terna": 28174, + "współczes": 28175, + "niewskiego": 28176, + "filmowej": 28177, + "wierszu": 28178, + "wzwyż": 28179, + "konkluzji": 28180, + "przeżycia": 28181, + "wymagana": 28182, + "uważana": 28183, + "Mieście": 28184, + "Betlejem": 28185, + "obrzędów": 28186, + "epizod": 28187, + "małżeńskim": 28188, + "fizyka": 28189, + "sygnałów": 28190, + "niczna": 28191, + "lizował": 28192, + "teczek": 28193, + "hiper": 28194, + "wykluczone": 28195, + "perspekty": 28196, + "planet": 28197, + "kosmosu": 28198, + "pigu": 28199, + "wagan": 28200, + "Nagro": 28201, + "zasługują": 28202, + "wcześniejsze": 28203, + "lego": 28204, + "niepotrzebnych": 28205, + "odporności": 28206, + "Zawiera": 28207, + "unice": 28208, + "śmiesznie": 28209, + "lk": 28210, + "Sau": 28211, + "starcia": 28212, + "wrażliwości": 28213, + "przebywają": 28214, + "rydy": 28215, + "wysnu": 28216, + "zapisów": 28217, + "alność": 28218, + "king": 28219, + "jawy": 28220, + "Iwo": 28221, + "ślizga": 28222, + "podległych": 28223, + "wytro": 28224, + "skupienia": 28225, + "Kaszu": 28226, + "przekraczają": 28227, + "Fio": 28228, + "Adasia": 28229, + "matyzm": 28230, + "chodnika": 28231, + "bulgo": 28232, + "Wid": 28233, + "Abraham": 28234, + "Kuriera": 28235, + "Wieczo": 28236, + "zastrzy": 28237, + "rew": 28238, + "abonament": 28239, + "sekundy": 28240, + "Julka": 28241, + "głupo": 28242, + "Dźwi": 28243, + "opisane": 28244, + "współczesną": 28245, + "Mau": 28246, + "wierszach": 28247, + "Alina": 28248, + "Mógłbyś": 28249, + "skopi": 28250, + "musztar": 28251, + "Pojawia": 28252, + "podże": 28253, + "Modrze": 28254, + "Krzywou": 28255, + "sekretarzy": 28256, + "karetka": 28257, + "Iwa": 28258, + "Boi": 28259, + "nastego": 28260, + "wiosennej": 28261, + "zimowej": 28262, + "skierowana": 28263, + "katak": 28264, + "czech": 28265, + "Mickie": 28266, + "wyczaj": 28267, + "Giesche": 28268, + "poju": 28269, + "Felis": 28270, + "KOTA": 28271, + "Rasowych": 28272, + "MALBORK": 28273, + "wnioskodawcy": 28274, + "bezwzględną": 28275, + "odbierz": 28276, + "zaczynamy": 28277, + "pośmie": 28278, + "Samorządu": 28279, + "temacie": 28280, + "Goleniowa": 28281, + "medialnej": 28282, + "zgodności": 28283, + "okręgowego": 28284, + "załącznik": 28285, + "Dorad": 28286, + "patentu": 28287, + "niezwło": 28288, + "Ordynacja": 28289, + "wykaz": 28290, + "skarbowej": 28291, + "klasycystyczny": 28292, + "barokowy": 28293, + "tablica": 28294, + "dojrzewania": 28295, + "subli": 28296, + "Metody": 28297, + "pokrywy": 28298, + "filtra": 28299, + "podmiotem": 28300, + "Jagiel": 28301, + "schi": 28302, + "Regulaminu": 28303, + "biust": 28304, + "Jerozolim": 28305, + "Czytam": 28306, + "posiadacza": 28307, + "1831": 28308, + "redni": 28309, + "1896": 28310, + "tung": 28311, + "obowiązywania": 28312, + "bezwzględne": 28313, + "leganie": 28314, + "stam": 28315, + "Przystu": 28316, + "archanio": 28317, + "przyrządów": 28318, + "wystu": 28319, + "ukieru": 28320, + "kombin": 28321, + "Podporucznik": 28322, + "bloki": 28323, + "dawałam": 28324, + "wchła": 28325, + "ostatnimi": 28326, + "fazy": 28327, + "Maurycy": 28328, + "obor": 28329, + "luz": 28330, + "Nicholas": 28331, + "ooo": 28332, + "mikrofonu": 28333, + "zamówił": 28334, + "AMBASADOR": 28335, + "Sally": 28336, + "Joli": 28337, + "Ujął": 28338, + "PANI": 28339, + "Przeci": 28340, + "Margit": 28341, + "Geralt": 28342, + "ocieka": 28343, + "lacją": 28344, + "?).": 28345, + "poukła": 28346, + "minist": 28347, + "Rod": 28348, + "stażu": 28349, + "gue": 28350, + "Marynar": 28351, + "osiedl": 28352, + "Eg": 28353, + "Karina": 28354, + "alarmowy": 28355, + "zróżnicowanie": 28356, + "Malarz": 28357, + "prezentacje": 28358, + "Okres": 28359, + "Mrą": 28360, + "seksualnym": 28361, + "dokonywania": 28362, + "Republikańskiej": 28363, + "France": 28364, + "Sena": 28365, + "GUS": 28366, + "plagą": 28367, + "autorskich": 28368, + "folklo": 28369, + "Kaliszu": 28370, + "dnienie": 28371, + "kodek": 28372, + "autobusie": 28373, + "foru": 28374, + "ponosić": 28375, + "Podejrze": 28376, + "epide": 28377, + "usatysfak": 28378, + "Starsza": 28379, + "podawania": 28380, + "porzą": 28381, + "prognoz": 28382, + "Słup": 28383, + "placówce": 28384, + "Giży": 28385, + "zaopatrzeniu": 28386, + "cł": 28387, + "upoważnienia": 28388, + "schronisku": 28389, + "odczytać": 28390, + "buti": 28391, + "uprawnionych": 28392, + "noworodka": 28393, + "Zasta": 28394, + "Lubu": 28395, + "warunkami": 28396, + "Inspe": 28397, + "proponowanych": 28398, + "prokuratorzy": 28399, + "okrągło": 28400, + "cenas": 28401, + "celnego": 28402, + "startować": 28403, + "Wyróż": 28404, + "kardynałów": 28405, + "sobotnim": 28406, + "separaty": 28407, + "poselskiego": 28408, + "Powe": 28409, + "Walki": 28410, + "Okręgowy": 28411, + "taksówki": 28412, + "tajna": 28413, + "Martin": 28414, + "odczytanie": 28415, + "Wałbrzycha": 28416, + "UR": 28417, + "dotarło": 28418, + "ustalone": 28419, + "zdol": 28420, + "ratyfi": 28421, + "zawieszenia": 28422, + "Kremlu": 28423, + "mapa": 28424, + "najmu": 28425, + "szkolnictwie": 28426, + "Polek": 28427, + "Ciężarówka": 28428, + "vec": 28429, + "Palu": 28430, + "Tarnobrzeg": 28431, + "wykazało": 28432, + "Kierowcy": 28433, + "kieleckim": 28434, + "rozwod": 28435, + "Polsat": 28436, + "Rutkowski": 28437, + "decydują": 28438, + "wyznaniowych": 28439, + "Rekor": 28440, + "Gene": 28441, + "Ariel": 28442, + "zbliżone": 28443, + "negocjacjach": 28444, + "statusu": 28445, + "Włady": 28446, + "Estonii": 28447, + "MF": 28448, + "puli": 28449, + "przesada": 28450, + "zapłod": 28451, + "Okoci": 28452, + "Lider": 28453, + "fonu": 28454, + "zasięgnięciu": 28455, + "chorwa": 28456, + "konkorda": 28457, + "myr": 28458, + "Czerno": 28459, + "Hon": 28460, + "towałam": 28461, + "ambasada": 28462, + "skrajne": 28463, + "przekrzy": 28464, + "przewidziano": 28465, + "timatum": 28466, + "lt": 28467, + "ministerstwie": 28468, + "opolskim": 28469, + "Oficjalne": 28470, + "Amerykańska": 28471, + "połączeń": 28472, + "realia": 28473, + "lorz": 28474, + "wprowadzone": 28475, + "toalet": 28476, + "zgłaszać": 28477, + "Powód": 28478, + "sprawdzili": 28479, + "pilotów": 28480, + "Street": 28481, + "ŻYCIU": 28482, + "Radiu": 28483, + "Nadzoru": 28484, + "Pale": 28485, + "prawyborach": 28486, + "cywilny": 28487, + "Wąsacza": 28488, + "inwentary": 28489, + "Skowro": 28490, + "Czytelnicy": 28491, + "nadzorcza": 28492, + "działaniami": 28493, + "taśmę": 28494, + "junior": 28495, + "Azerbej": 28496, + "Autonomii": 28497, + "Wał": 28498, + "Wicepremier": 28499, + "komentarze": 28500, + "buk": 28501, + "kolejowego": 28502, + "Sikorski": 28503, + "odpady": 28504, + "Temperatura": 28505, + "Bożena": 28506, + "samochodowego": 28507, + "hitlerowców": 28508, + "turyści": 28509, + "ratyfikacji": 28510, + "ochroniarzy": 28511, + "wersal": 28512, + "Giertycha": 28513, + "wydychanym": 28514, + "alkomatem": 28515, + "Jakubowska": 28516, + "lujemy": 28517, + "odnaleziono": 28518, + "podstawowa": 28519, + "zz": 28520, + "przekazu": 28521, + "Sandra": 28522, + "Joe": 28523, + "Białoru": 28524, + "białoruskie": 28525, + "Siedziba": 28526, + "zaalar": 28527, + "Wero": 28528, + "środowi": 28529, + "zabezpiecze": 28530, + "Plus": 28531, + "Stanowisko": 28532, + "tablicę": 28533, + "PSP": 28534, + "obliga": 28535, + "rozegrał": 28536, + "niedzielny": 28537, + "Regionalnej": 28538, + "Kcynia": 28539, + "Kcyni": 28540, + "Pomorskiej": 28541, + "WD": 28542, + "tariacie": 28543, + "udzielają": 28544, + "nieruchomościami": 28545, + "Aloj": 28546, + "choler": 28547, + "Cieszynie": 28548, + "Racibórz": 28549, + "Rozwią": 28550, + "górnik": 28551, + "zdecydują": 28552, + "rozpowszechnianie": 28553, + "rolniczego": 28554, + "noworodków": 28555, + "Stacja": 28556, + "Wojewódzka": 28557, + "Asia": 28558, + "przysłowi": 28559, + "oznaczenia": 28560, + "obowiązkowe": 28561, + "rundy": 28562, + "SĄ": 28563, + "przekazaniu": 28564, + "zaspokojenia": 28565, + "Pają": 28566, + "przeznaczyć": 28567, + "białek": 28568, + "lokalizacji": 28569, + "tanich": 28570, + "minimalna": 28571, + "chcielibyśmy": 28572, + "rzeczo": 28573, + "Egza": 28574, + "wykonując": 28575, + "Son": 28576, + "syjna": 28577, + "gleb": 28578, + "sex": 28579, + "nowało": 28580, + "niaki": 28581, + "prezen": 28582, + "wiarygodne": 28583, + "ryc": 28584, + "uzasadnieniu": 28585, + "tysiąclecia": 28586, + "przesunięcia": 28587, + "reprezentacja": 28588, + "Następnym": 28589, + "pojemność": 28590, + "zbio": 28591, + "Regionalnego": 28592, + "organizatora": 28593, + "wybrana": 28594, + "cast": 28595, + "kelner": 28596, + "asyście": 28597, + "kolęd": 28598, + "SG": 28599, + "DK": 28600, + "TOPR": 28601, + "Orkie": 28602, + "chodników": 28603, + "Pogotowia": 28604, + "Ferdyna": 28605, + "Dis": 28606, + "],": 28607, + "Rozwiąza": 28608, + "słownik": 28609, + "użytkownika": 28610, + "krótce": 28611, + "informacjami": 28612, + "włączenie": 28613, + "laboratory": 28614, + "produktu": 28615, + "aktywnych": 28616, + "rakiem": 28617, + "Chłopaki": 28618, + "chii": 28619, + "Inspekcji": 28620, + "pretekstem": 28621, + "Frank": 28622, + "zgłaszają": 28623, + "Partner": 28624, + "cierpiących": 28625, + "zabronione": 28626, + "boar": 28627, + "odmowa": 28628, + "112": 28629, + "mammo": 28630, + "rekomenda": 28631, + "zupę": 28632, + "BG": 28633, + "sołectwa": 28634, + "rzetelnej": 28635, + "pior": 28636, + "historyka": 28637, + "indek": 28638, + "osadni": 28639, + "PHARE": 28640, + "Wizy": 28641, + "zującej": 28642, + "chuliga": 28643, + "dyskoteki": 28644, + "zarejestrowane": 28645, + "Szcza": 28646, + "Wszechświata": 28647, + "działka": 28648, + "półkuli": 28649, + "larnych": 28650, + "równoczes": 28651, + "Premiera": 28652, + "Najchętniej": 28653, + "biznesmenów": 28654, + "użytkowanie": 28655, + "teleskop": 28656, + "obejmujący": 28657, + "Powstania": 28658, + "dżin": 28659, + "zlecił": 28660, + "magistratu": 28661, + "tucho": 28662, + "aukcję": 28663, + "Nauczyciele": 28664, + "Kolejna": 28665, + "blokuje": 28666, + "xu": 28667, + "wykrywania": 28668, + "lekkoatle": 28669, + "maturzy": 28670, + "ciuchy": 28671, + "vice": 28672, + "Marsh": 28673, + "Centralnym": 28674, + "Technikum": 28675, + "wprowadzona": 28676, + "tywny": 28677, + "nadsyła": 28678, + "aktywnie": 28679, + "recenzja": 28680, + "przepisie": 28681, + "schemat": 28682, + "klimatycznych": 28683, + "neu": 28684, + "żarówki": 28685, + "Państwowych": 28686, + "styna": 28687, + "Bin": 28688, + "pocztowe": 28689, + "nagrodzonych": 28690, + "odczuwać": 28691, + "Trener": 28692, + "\"-": 28693, + "skarbowych": 28694, + "finansuje": 28695, + "wywóz": 28696, + "Anno": 28697, + "lokacji": 28698, + "Igrzy": 28699, + "Cieśla": 28700, + "Rzeszowa": 28701, + "vin": 28702, + "ordynator": 28703, + "ośrodkiem": 28704, + "zaskoczona": 28705, + "mandaty": 28706, + "uchybień": 28707, + "Gieł": 28708, + "zorganizowanie": 28709, + "Twór": 28710, + "zwyciężyli": 28711, + "przekazana": 28712, + "opracowany": 28713, + "problematy": 28714, + "następującej": 28715, + "założeń": 28716, + "Architektury": 28717, + "kształtowanie": 28718, + "kształcenie": 28719, + "szczebla": 28720, + "artystyczny": 28721, + "Hoffman": 28722, + "oznaczone": 28723, + "Drogowego": 28724, + "autostrad": 28725, + "samochodzi": 28726, + "American": 28727, + "obserwacje": 28728, + "jednostkami": 28729, + "ogrzewania": 28730, + "rozstrzygnięcie": 28731, + "Kare": 28732, + "cci": 28733, + "Stale": 28734, + "leśniczówki": 28735, + "komisjach": 28736, + "kolekcja": 28737, + "czkowych": 28738, + "gazów": 28739, + "trwałego": 28740, + "intensywne": 28741, + "sosie": 28742, + "Uczestni": 28743, + "Fol": 28744, + "juniorów": 28745, + "dolnoślą": 28746, + "Ubezpie": 28747, + "Apte": 28748, + "rocz": 28749, + "jubileuszu": 28750, + "przemysłowego": 28751, + "spowodowany": 28752, + "samorządach": 28753, + "rzodkie": 28754, + "bezrobociu": 28755, + "Vale": 28756, + "165": 28757, + "technicznym": 28758, + "optyma": 28759, + "organizacyjny": 28760, + "akceptacja": 28761, + "Frankfur": 28762, + "rolnego": 28763, + "administracyjnej": 28764, + "pielęgnia": 28765, + "futbol": 28766, + "Koszalinie": 28767, + "Włocła": 28768, + "tty": 28769, + "Uczest": 28770, + "flory": 28771, + "Garwoli": 28772, + "domowników": 28773, + "Odry": 28774, + "Hydro": 28775, + "letniemu": 28776, + "Bem": 28777, + "przychodu": 28778, + "wykonawczych": 28779, + "przeanaliz": 28780, + "nadmierną": 28781, + "Odra": 28782, + "Mieszko": 28783, + "zaakceptowania": 28784, + "napraw": 28785, + "amerykańską": 28786, + "namową": 28787, + "opóźnienia": 28788, + "tkanek": 28789, + "personel": 28790, + "zewnętrzna": 28791, + "finansami": 28792, + "BK": 28793, + "pracownicze": 28794, + "atrakcja": 28795, + "Zapowiada": 28796, + "produkcyjne": 28797, + "pełniący": 28798, + "alnie": 28799, + "powiązań": 28800, + "umożliwiający": 28801, + "detektyw": 28802, + "Artura": 28803, + "helikop": 28804, + "ułatwienia": 28805, + "plastyczne": 28806, + "teatralne": 28807, + "seniorów": 28808, + "Biznesu": 28809, + "odnowienia": 28810, + "Najnow": 28811, + "modyfi": 28812, + "KE": 28813, + "wysypiska": 28814, + "górniczych": 28815, + "kolekcjone": 28816, + "paszportów": 28817, + "transakcje": 28818, + "Pierwo": 28819, + "techni": 28820, + "kamerą": 28821, + "radiofonii": 28822, + "ewolucji": 28823, + "remek": 28824, + "dokonywanych": 28825, + "OPZZ": 28826, + "nisa": 28827, + "Mecz": 28828, + "wprowadzonych": 28829, + "Zdecydowanie": 28830, + "sołty": 28831, + "meczach": 28832, + "komórkowy": 28833, + "klasycznego": 28834, + "rozgrywkach": 28835, + "gimnaz": 28836, + "KPP": 28837, + "fiat": 28838, + "nowocześniej": 28839, + "kontrolne": 28840, + "Kopa": 28841, + "politycznymi": 28842, + "stowarzy": 28843, + "Podkarpaciu": 28844, + "rowerze": 28845, + "aferę": 28846, + "autorami": 28847, + "stowarzyszeń": 28848, + "piłkarskich": 28849, + "HIV": 28850, + "wyty": 28851, + "Strate": 28852, + "stadi": 28853, + "otrzymywać": 28854, + "Samorząd": 28855, + "świato": 28856, + "operator": 28857, + "sądzony": 28858, + "filozoficzne": 28859, + "deba": 28860, + "Rozwój": 28861, + "Mek": 28862, + "wykorzystywanych": 28863, + "podstawową": 28864, + "przywraca": 28865, + "wyspecja": 28866, + "dawki": 28867, + "definitywnie": 28868, + "Kontakt": 28869, + "producen": 28870, + "rozmówcy": 28871, + "ntuję": 28872, + "biznesmen": 28873, + "wenci": 28874, + "określają": 28875, + "zdetermi": 28876, + "uzdrowienia": 28877, + "ujednoli": 28878, + "zadzwoniła": 28879, + "195": 28880, + "judai": 28881, + "ewentualnej": 28882, + "koszer": 28883, + "Kato": 28884, + "psychicznej": 28885, + "Ekstra": 28886, + "przysługujących": 28887, + "cento": 28888, + "eseme": 28889, + "przytak": 28890, + "bezustan": 28891, + "watyka": 28892, + "1905": 28893, + "informować": 28894, + "gejów": 28895, + "zorie": 28896, + "Iwana": 28897, + "stwierdzają": 28898, + "Arafa": 28899, + "wychowuje": 28900, + "seum": 28901, + "Katowi": 28902, + "opanowania": 28903, + "Graży": 28904, + "znaczki": 28905, + "tendencje": 28906, + "POLI": 28907, + "rozwiniętych": 28908, + "konsulta": 28909, + "przesyłki": 28910, + "dołączyć": 28911, + "dziewię": 28912, + "podłożem": 28913, + "chorują": 28914, + "Morskiej": 28915, + "Śląskiego": 28916, + "plakaty": 28917, + "planowania": 28918, + "Stronnictwo": 28919, + "niczną": 28920, + "Ambi": 28921, + "bankowego": 28922, + "telewizyjna": 28923, + "odrębności": 28924, + "tyfi": 28925, + "Iden": 28926, + "NF": 28927, + "Panuje": 28928, + "styczni": 28929, + "CK": 28930, + "reżysera": 28931, + "nowoczesna": 28932, + "religijności": 28933, + "stagu": 28934, + "Bunde": 28935, + "prawdo": 28936, + "piętno": 28937, + "Jankowski": 28938, + "dojrzałości": 28939, + "nowskie": 28940, + "froncie": 28941, + "naruszenie": 28942, + "Dos": 28943, + "kswa": 28944, + "Vol": 28945, + "Scena": 28946, + "najwyż": 28947, + "Budape": 28948, + "Małych": 28949, + "Małej": 28950, + "zbrojenia": 28951, + "pomija": 28952, + "wykładów": 28953, + "publicznymi": 28954, + "bośnia": 28955, + "Łom": 28956, + "nien": 28957, + "Wajda": 28958, + "kategoria": 28959, + "chrono": 28960, + "upływu": 28961, + "definicja": 28962, + "Can": 28963, + "spowodowania": 28964, + "ewakua": 28965, + "Olek": 28966, + "rel": 28967, + "Przewodniczą": 28968, + "jeziorami": 28969, + "opłatą": 28970, + "Kuźnic": 28971, + "plene": 28972, + "MIA": 28973, + "przygotowanego": 28974, + "grane": 28975, + "dziennikarzami": 28976, + "Testamentu": 28977, + "przesłuchania": 28978, + "protoko": 28979, + "ponowi": 28980, + "TK": 28981, + "lokatorzy": 28982, + "Akcję": 28983, + "PIS": 28984, + "warszawia": 28985, + "dopi": 28986, + "redukcji": 28987, + "Zakaz": 28988, + "Republi": 28989, + "Jugosła": 28990, + "Sekretarz": 28991, + "aucie": 28992, + "miczne": 28993, + "Rachunek": 28994, + "tranzy": 28995, + "artystycznego": 28996, + "literackie": 28997, + "loci": 28998, + "arch": 28999, + "ZIE": 29000, + "warszawiaków": 29001, + "trzymując": 29002, + "niezgodnie": 29003, + "paktu": 29004, + "Przypominamy": 29005, + "numerach": 29006, + "fajerwer": 29007, + "Kalinowski": 29008, + "Sukces": 29009, + "Austra": 29010, + "Biernacki": 29011, + "Ziobro": 29012, + "weterynarii": 29013, + "Pielęgnia": 29014, + "Straty": 29015, + "Gazy": 29016, + "ogródków": 29017, + "Konku": 29018, + "awa": 29019, + "Gliwicach": 29020, + "esta": 29021, + "korporacji": 29022, + "Orlen": 29023, + "tywna": 29024, + "dzienniki": 29025, + "rekordzi": 29026, + "Chorwa": 29027, + "badaniem": 29028, + "tti": 29029, + "wybitnie": 29030, + "ostra": 29031, + "lowego": 29032, + "Komorowskiego": 29033, + "telefoniczne": 29034, + "lotnisko": 29035, + "rodacy": 29036, + "Łem": 29037, + "Pasz": 29038, + "rocka": 29039, + "budżetowe": 29040, + "hektarów": 29041, + "całkowi": 29042, + "inwest": 29043, + "zorganizowali": 29044, + "osobowym": 29045, + "gujących": 29046, + "kwalifikacyjne": 29047, + "najnowsze": 29048, + "przejęcie": 29049, + "Polityce": 29050, + "technicznie": 29051, + "Strąk": 29052, + "EL": 29053, + "pedagog": 29054, + "rzucenie": 29055, + "Szaj": 29056, + "Yo": 29057, + "klimaty": 29058, + "Techniki": 29059, + "organem": 29060, + "czok": 29061, + "przymiot": 29062, + "rewolucja": 29063, + "link": 29064, + "śródziemno": 29065, + "Wasser": 29066, + "CBOS": 29067, + "narządów": 29068, + "Niewykluczone": 29069, + "umorzenie": 29070, + "Pamiętajmy": 29071, + "nowotworów": 29072, + "skutecznego": 29073, + "ander": 29074, + "intele": 29075, + "szewskiej": 29076, + "taty": 29077, + "ongiś": 29078, + "Jaruzelskiego": 29079, + "autorka": 29080, + "zamówie": 29081, + "podpisała": 29082, + "okre": 29083, + "Awi": 29084, + "prezydencką": 29085, + "Borowskiego": 29086, + "dramaty": 29087, + "ä": 29088, + "Przykładem": 29089, + "zestawienie": 29090, + "kapitalisty": 29091, + "krytyczny": 29092, + "Przedsiębiorczości": 29093, + "islamu": 29094, + "dystansu": 29095, + "prezydenckie": 29096, + "reklamów": 29097, + "tabletki": 29098, + "radzieckie": 29099, + "ghe": 29100, + "duchowym": 29101, + "Sowi": 29102, + "Poczułem": 29103, + "WOL": 29104, + "telewizorów": 29105, + "trzydziestych": 29106, + "Rosa": 29107, + "zapotrzebowania": 29108, + "pochodnych": 29109, + "$": 29110, + "Prasa": 29111, + "Wolna": 29112, + "Idea": 29113, + "WSKI": 29114, + "atlanty": 29115, + "wejściowych": 29116, + "stwierdzeniem": 29117, + "hitlerowskiej": 29118, + "budowanie": 29119, + "literackim": 29120, + "planem": 29121, + "gospodarczym": 29122, + "1964": 29123, + "poetę": 29124, + "noweli": 29125, + "Sejmowi": 29126, + "Praga": 29127, + "hindu": 29128, + "przedwojennych": 29129, + "polemiki": 29130, + "Helmu": 29131, + "Florydzie": 29132, + "Studen": 29133, + "rządzących": 29134, + "lotnicze": 29135, + "wykazał": 29136, + "ubezpieczeniowych": 29137, + "szkoleń": 29138, + "strukturą": 29139, + "stwierdzi": 29140, + "info": 29141, + "nowoczesnym": 29142, + "obniżki": 29143, + "konfro": 29144, + "zależna": 29145, + "mniejszość": 29146, + "regulu": 29147, + "podsum": 29148, + "turo": 29149, + "porażką": 29150, + "Słupska": 29151, + "skandali": 29152, + "Hongkon": 29153, + "śniak": 29154, + "pozyskiwania": 29155, + "stymu": 29156, + "Atrak": 29157, + "Republika": 29158, + "BBWR": 29159, + "kształcą": 29160, + "telefonicznej": 29161, + "Kazach": 29162, + "tywną": 29163, + "uzasadniona": 29164, + "przeprowadzili": 29165, + "konsolida": 29166, + "brytyjskiej": 29167, + "wpłynąć": 29168, + "Davi": 29169, + "umiarkowany": 29170, + "umożliwić": 29171, + "inwestuje": 29172, + "komentarzem": 29173, + "policyjnych": 29174, + "przetworów": 29175, + "kologii": 29176, + "komentarza": 29177, + "gospodarcza": 29178, + "konflikcie": 29179, + "Trybuny": 29180, + "bankowy": 29181, + "Nieważne": 29182, + "niające": 29183, + "leczkę": 29184, + "insceni": 29185, + "przyciągać": 29186, + "uzależnione": 29187, + "podgrze": 29188, + "znieczu": 29189, + "tywnego": 29190, + "dewalu": 29191, + "margary": 29192, + "duszpaste": 29193, + "dylemat": 29194, + "rozpatrzenie": 29195, + "belgi": 29196, + "decentra": 29197, + "próbą": 29198, + "internetową": 29199, + "piersiowej": 29200, + "Pisko": 29201, + "Świadczy": 29202, + "sprzyjające": 29203, + "Buz": 29204, + "przystąpienia": 29205, + "deklaracja": 29206, + "atakowany": 29207, + "zdecydowały": 29208, + "Porozumienia": 29209, + "Grześkowiak": 29210, + "Jel": 29211, + "Słupsku": 29212, + "stresu": 29213, + "kosmetyki": 29214, + "butelką": 29215, + "specyficzne": 29216, + "burtę": 29217, + "wumiesię": 29218, + "wyemi": 29219, + "mafii": 29220, + "perek": 29221, + "rosyjsku": 29222, + "Inwest": 29223, + "popularnych": 29224, + "uznane": 29225, + "dodatkowy": 29226, + "telewizyjnej": 29227, + "bickiego": 29228, + "personalne": 29229, + "wytwo": 29230, + "najciekawszych": 29231, + "Walendzia": 29232, + "nadawania": 29233, + "decydujący": 29234, + "Możliwość": 29235, + "nicznych": 29236, + "bowski": 29237, + "reagowania": 29238, + "przekaże": 29239, + "zbiórka": 29240, + "Toruń": 29241, + "uzdol": 29242, + "World": 29243, + "przydziela": 29244, + "oferują": 29245, + "definicje": 29246, + "Sportowego": 29247, + "komputerowe": 29248, + "Labora": 29249, + "oprogramowanie": 29250, + "nagry": 29251, + "cyfrowych": 29252, + "procentach": 29253, + "zinteg": 29254, + "zadowala": 29255, + "prymi": 29256, + "Zwraca": 29257, + "maksymalna": 29258, + "109": 29259, + "pakietu": 29260, + "ofer": 29261, + "ujęcia": 29262, + "wykorzystywany": 29263, + "Narzę": 29264, + "przeprowadzać": 29265, + "instal": 29266, + "patronatem": 29267, + "badaczy": 29268, + "przyjętej": 29269, + "irracjona": 29270, + "Model": 29271, + "wydaniem": 29272, + "intymne": 29273, + "strategię": 29274, + "osobnik": 29275, + "żający": 29276, + "nawil": 29277, + "shi": 29278, + "Gl": 29279, + "zerwania": 29280, + "przeżywać": 29281, + "WSKA": 29282, + "Szymo": 29283, + "wzorce": 29284, + "kompens": 29285, + "din": 29286, + "wspieranie": 29287, + "Kubusia": 29288, + "Chińczycy": 29289, + "Ofe": 29290, + "wyprzeda": 29291, + "SJL": 29292, + "schizofre": 29293, + "wytrzeź": 29294, + "najważ": 29295, + "dele": 29296, + "dosłow": 29297, + "radiowej": 29298, + "play": 29299, + "korpora": 29300, + "oscy": 29301, + "ZG": 29302, + "JĄ": 29303, + "Kremla": 29304, + "Lwa": 29305, + "zująca": 29306, + "cytat": 29307, + "wyłączyć": 29308, + "refor": 29309, + "klonowania": 29310, + "1973": 29311, + "ologicznego": 29312, + "kierownikiem": 29313, + "chemicznej": 29314, + "publika": 29315, + "bakterii": 29316, + "odwołany": 29317, + "kulturowego": 29318, + "parametry": 29319, + "przyznania": 29320, + "UŁ": 29321, + "ena": 29322, + "Gim": 29323, + "kien": 29324, + "1977": 29325, + "przechwy": 29326, + "logiką": 29327, + "menedżerów": 29328, + "przedsiębiorstwach": 29329, + "AB": 29330, + "republi": 29331, + "normalną": 29332, + "indywidualną": 29333, + "zgodność": 29334, + "podpisują": 29335, + "Arcybiskup": 29336, + "Wręcz": 29337, + "manifestacji": 29338, + "zagadnieniem": 29339, + "prowadzeniem": 29340, + "facto": 29341, + "Nietzsche": 29342, + "korekty": 29343, + "Scha": 29344, + "ewident": 29345, + "uczelniach": 29346, + "Amerykanin": 29347, + "repertuar": 29348, + "debiut": 29349, + "Reży": 29350, + "nizacji": 29351, + "mentuje": 29352, + "pasto": 29353, + "ulegają": 29354, + "uzgodnienia": 29355, + "centralnym": 29356, + "monopoli": 29357, + "Wartości": 29358, + "styczno": 29359, + "teza": 29360, + "pozbawiona": 29361, + "zwalczanie": 29362, + "nienagan": 29363, + "Mszę": 29364, + "ée": 29365, + "literackiej": 29366, + "tto": 29367, + "stoiska": 29368, + "akwarium": 29369, + "Rewolucji": 29370, + "komuną": 29371, + "bruksel": 29372, + "inwazji": 29373, + "pamiętnika": 29374, + "artystycznym": 29375, + "socze": 29376, + "zmowi": 29377, + "odtworzyć": 29378, + "monoto": 29379, + "krytycznych": 29380, + "totalnej": 29381, + "sjoni": 29382, + "przeciętnie": 29383, + "ocenzu": 29384, + "rozmna": 29385, + "depor": 29386, + "kse": 29387, + "Samson": 29388, + "salami": 29389, + "pkiem": 29390, + "udowodnił": 29391, + "kompleks": 29392, + "postrzegany": 29393, + "kcyjną": 29394, + "kumu": 29395, + "przypadkowych": 29396, + "cość": 29397, + "anarchi": 29398, + "magnetofon": 29399, + "syntezy": 29400, + "niszczenie": 29401, + "mitu": 29402, + "oceną": 29403, + "ekspan": 29404, + "pochów": 29405, + "Martwe": 29406, + "wcześniejszego": 29407, + "Wystarczyło": 29408, + "porozumieniem": 29409, + "postawienie": 29410, + "sceno": 29411, + "Wyspia": 29412, + "przekazywał": 29413, + "ese": 29414, + "Rezu": 29415, + "przekazywania": 29416, + "kontekst": 29417, + "Dziadek": 29418, + "dosko": 29419, + "Przemawiał": 29420, + "sowski": 29421, + "śliną": 29422, + "Marko": 29423, + "kelnerów": 29424, + "zaadres": 29425, + "bufet": 29426, + "wykroczenia": 29427, + "podchorą": 29428, + "wstrząś": 29429, + "żant": 29430, + "zanotowano": 29431, + "anglo": 29432, + "powstałych": 29433, + "uświadomił": 29434, + "kabiny": 29435, + "szyf": 29436, + "ref": 29437, + "styn": 29438, + "przeo": 29439, + "albu": 29440, + "skrupulatnie": 29441, + "nieduża": 29442, + "krążki": 29443, + "Barbarę": 29444, + "rozważania": 29445, + "trzydziestego": 29446, + "Białoruś": 29447, + "alni": 29448, + "wibra": 29449, + "orkiestra": 29450, + "ustalony": 29451, + "sweter": 29452, + "kaca": 29453, + "zaa": 29454, + "odbio": 29455, + "ńst": 29456, + "rzemie": 29457, + "stalowowo": 29458, + "Szczypińska": 29459, + "sługu": 29460, + "Kotów": 29461, + "Portu": 29462, + "Starogar": 29463, + "xD": 29464, + "hory": 29465, + "Ochlapu": 29466, + "plusy": 29467, + "proponowanym": 29468, + "Sprzeciwu": 29469, + "sprawozdawca": 29470, + "mówcą": 29471, + "posłankę": 29472, + "grupowi": 29473, + "zajebi": 29474, + "Asiu": 29475, + "załatwie": 29476, + "Sorry": 29477, + "bedzie": 29478, + "))))": 29479, + "berii": 29480, + "ske": 29481, + "FAP": 29482, + "bb": 29483, + "bierki": 29484, + "Wikipe": 29485, + "Żakowski": 29486, + "Prezesie": 29487, + "rozpatrzeniu": 29488, + "Strefę": 29489, + "militaryzacji": 29490, + "wymienionej": 29491, + "zabronionego": 29492, + "upoważniony": 29493, + "Proto": 29494, + "uiszczenia": 29495, + "McCle": 29496, + "***": 29497, + "kropka": 29498, + "Bior": 29499, + "XIXw": 29500, + "gontem": 29501, + "Warty": 29502, + "barokowym": 29503, + "Utworzenie": 29504, + "bulę": 29505, + "jang": 29506, + "grupowy": 29507, + "kontrolnych": 29508, + "rozbudowany": 29509, + "przemieszczania": 29510, + "parowania": 29511, + "powstawaniu": 29512, + "dd": 29513, + "moren": 29514, + "ú": 29515, + "í": 29516, + "rusy": 29517, + "Krysia": 29518, + "lojalności": 29519, + "wygasa": 29520, + "Stroop": 29521, + "aspekcie": 29522, + "Tery": 29523, + "Sikor": 29524, + "podkreślając": 29525, + "przepisa": 29526, + "eb": 29527, + "Szacki": 29528, + "sli": 29529, + "dupa": 29530, + "tui": 29531, + "prospe": 29532, + "religi": 29533, + "zostałam": 29534, + "Weiser": 29535, + "tramwaju": 29536, + "dzieży": 29537, + "Wałbrzy": 29538, + "dosy": 29539, + "eee": 29540, + "reżim": 29541, + "normalna": 29542, + "kumpli": 29543, + "łożył": 29544, + "ühl": 29545, + "pochodna": 29546, + "afi": 29547, + "Oficjalnie": 29548, + "popieram": 29549, + "WDOWA": 29550, + "szałek": 29551, + "Mruk": 29552, + "celny": 29553, + "Piłsudski": 29554, + "kolog": 29555, + "pytająco": 29556, + "órek": 29557, + "Yennefer": 29558, + "zanne": 29559, + "piórka": 29560, + "fonii": 29561, + "Tadzio": 29562, + "blem": 29563, + "plastikowych": 29564, + "huś": 29565, + "Kurwa": 29566, + "inkar": 29567, + "dziewczynek": 29568, + "indeksu": 29569, + "maturalną": 29570, + "wpłacił": 29571, + "sud": 29572, + "166": 29573, + "cyrkulacji": 29574, + "Obywatelskich": 29575, + "giczny": 29576, + "Uważamy": 29577, + "Pelpli": 29578, + "Lopez": 29579, + "uprzed": 29580, + "inwe": 29581, + "identyfikacji": 29582, + "Kuklińskiego": 29583, + "eliminacji": 29584, + "apelował": 29585, + "bridge": 29586, + "zapobiegania": 29587, + "niecałe": 29588, + "karskiej": 29589, + "zalecenia": 29590, + "wykroczeń": 29591, + "Mlecz": 29592, + "emisję": 29593, + "Bonn": 29594, + "włama": 29595, + "jezdnię": 29596, + "Zdro": 29597, + "eksplodował": 29598, + "Środkowo": 29599, + "ostrzegawczy": 29600, + "Socja": 29601, + "Pału": 29602, + "dyplomatów": 29603, + "indeks": 29604, + "Senacie": 29605, + "Protest": 29606, + "ratyfika": 29607, + "rozryw": 29608, + "apelem": 29609, + "sing": 29610, + "omawiane": 29611, + "założyciela": 29612, + "chorob": 29613, + "uzyskiwania": 29614, + "lah": 29615, + "odizol": 29616, + "Autobus": 29617, + "neogo": 29618, + "UPR": 29619, + "bezdomnym": 29620, + "refun": 29621, + "spożywczy": 29622, + "fisku": 29623, + "Afgani": 29624, + "Glemp": 29625, + "zainaugu": 29626, + "Czarzasty": 29627, + "zaryzy": 29628, + "weto": 29629, + "Należą": 29630, + "zabor": 29631, + "obciążenia": 29632, + "Warmii": 29633, + "lędźwi": 29634, + "Wąsa": 29635, + "kapitałowej": 29636, + "towicza": 29637, + "pornografi": 29638, + "Agnieszce": 29639, + "FSO": 29640, + "Miro": 29641, + "lekarskie": 29642, + "poinformowały": 29643, + "Zarzuca": 29644, + "wulgar": 29645, + "chwileczkę": 29646, + "komórkę": 29647, + "występie": 29648, + "hektar": 29649, + "Stowarzyszeniu": 29650, + "MG": 29651, + "Generalnej": 29652, + "wystawców": 29653, + "kiosku": 29654, + "dodatkowej": 29655, + "Świętych": 29656, + "Widzew": 29657, + "forda": 29658, + "obwodnicy": 29659, + "Społecznych": 29660, + "Rodzinie": 29661, + "Zawodowego": 29662, + "Ogólnopolskiego": 29663, + "Gabr": 29664, + "dotacje": 29665, + "wzie": 29666, + "Wewnętrznego": 29667, + "oprocentowanie": 29668, + "komercjalizacji": 29669, + "bramkarza": 29670, + "minionego": 29671, + "zdziałać": 29672, + "inwestowania": 29673, + "dramatur": 29674, + "arach": 29675, + "powią": 29676, + "sir": 29677, + "spirytus": 29678, + "Dża": 29679, + "rocznik": 29680, + "mad": 29681, + "zdecydowanej": 29682, + "dodatkowym": 29683, + "Inwe": 29684, + "kongresie": 29685, + "mid": 29686, + "ofiarom": 29687, + "szmi": 29688, + "Światowego": 29689, + "umożliwiają": 29690, + "Ireneusz": 29691, + "odbywania": 29692, + "Statystycznego": 29693, + "ksero": 29694, + "marty": 29695, + "grypę": 29696, + "hoke": 29697, + "inwesto": 29698, + "uszki": 29699, + "cro": 29700, + "Joachim": 29701, + "obligacji": 29702, + "hipotekę": 29703, + "Macierewicz": 29704, + "Terrory": 29705, + "skontaktu": 29706, + "margina": 29707, + "Medycyny": 29708, + "Puchar": 29709, + "inflacją": 29710, + "założeniami": 29711, + "FC": 29712, + "określeniem": 29713, + "famy": 29714, + "AC": 29715, + "Huta": 29716, + "Kołodko": 29717, + "UD": 29718, + "sfinansowanie": 29719, + "Adres": 29720, + "odniesienia": 29721, + "Mini": 29722, + "mastur": 29723, + "gwarancje": 29724, + "włamy": 29725, + "ewiden": 29726, + "Serbowie": 29727, + "peryferiach": 29728, + "Suchockiej": 29729, + "taminy": 29730, + "ferie": 29731, + "ratach": 29732, + "lickiego": 29733, + "stronic": 29734, + "prezentowali": 29735, + "Mokot": 29736, + "pozytywnych": 29737, + "kongre": 29738, + "budżetem": 29739, + "prezesie": 29740, + "spon": 29741, + "dżan": 29742, + "związkowców": 29743, + "pozyskanie": 29744, + "demokrację": 29745, + "kieleckiej": 29746, + "Ministrze": 29747, + "Poszko": 29748, + "pomocne": 29749, + "komunikacją": 29750, + "Targi": 29751, + "toyo": 29752, + "szczecińskim": 29753, + "gentu": 29754, + "przeprowadzane": 29755, + "celnicy": 29756, + "cjonalny": 29757, + "Piotrkowskiej": 29758, + "Modernizacji": 29759, + "Niemiecki": 29760, + "Repre": 29761, + "cywilnemu": 29762, + "terrorystycznych": 29763, + "ciężarówkę": 29764, + "wydatek": 29765, + "Kalisza": 29766, + "Szmajdziński": 29767, + "embar": 29768, + "będąca": 29769, + "Wewnętrz": 29770, + "karetkę": 29771, + "Police": 29772, + "podzielone": 29773, + "rozgrywki": 29774, + "Rybnika": 29775, + "wspierania": 29776, + "urn": 29777, + "dnieni": 29778, + "licznik": 29779, + "funkcjonowaniu": 29780, + "Nowodwo": 29781, + "lwe": 29782, + "specjalistyczne": 29783, + "Romuald": 29784, + "jede": 29785, + "Stopa": 29786, + "poszkodowanym": 29787, + "ustalać": 29788, + "przekazany": 29789, + "Piaskowej": 29790, + "nikowski": 29791, + "zatrzymaniu": 29792, + "tówkę": 29793, + "kupiliśmy": 29794, + "Martyna": 29795, + "Mosto": 29796, + "inwestycję": 29797, + "Gratu": 29798, + "GD": 29799, + "dnieniu": 29800, + "uwzglę": 29801, + "inwestycja": 29802, + "zażale": 29803, + "nieletni": 29804, + "zarekwi": 29805, + "Świer": 29806, + "szyldem": 29807, + "organami": 29808, + "sanitarne": 29809, + "kryminalnych": 29810, + "Spółdzielnia": 29811, + "noza": 29812, + "3000": 29813, + "występującego": 29814, + "satelitar": 29815, + "nieskończo": 29816, + "ep": 29817, + "DS": 29818, + "cjonowania": 29819, + "narys": 29820, + "notowanych": 29821, + "zielonka": 29822, + "Kopenha": 29823, + "atomy": 29824, + "organicznych": 29825, + "Aktyw": 29826, + "Aust": 29827, + "munda": 29828, + "poprzedzającym": 29829, + "m3": 29830, + "likwidacja": 29831, + "Zimą": 29832, + "samorzą": 29833, + "Kredy": 29834, + "Matema": 29835, + "...).": 29836, + "kera": 29837, + "nadrzę": 29838, + "liczebności": 29839, + "Najwyraźniej": 29840, + "Walczak": 29841, + "kasetę": 29842, + "pożarną": 29843, + "oddzielne": 29844, + "uhono": 29845, + "Bogdana": 29846, + "kowicach": 29847, + "elektroniczny": 29848, + "Alex": 29849, + "Kowalczyk": 29850, + "towarowy": 29851, + "Rafa": 29852, + "Samorządowego": 29853, + "Nędzy": 29854, + "komórkowego": 29855, + "gazy": 29856, + "ZP": 29857, + "turystyczne": 29858, + "TT": 29859, + "docel": 29860, + "komputerem": 29861, + "zawierającego": 29862, + "parametrów": 29863, + "skotli": 29864, + "dysko": 29865, + "Kolejnym": 29866, + "środkach": 29867, + "denerwować": 29868, + "siaczek": 29869, + "niwer": 29870, + "pornografii": 29871, + "pozytywną": 29872, + "Gert": 29873, + "Hari": 29874, + "seksie": 29875, + "bramek": 29876, + "kciu": 29877, + "seksuo": 29878, + "warmińsko": 29879, + "Pozwala": 29880, + "bea": 29881, + "powiadomić": 29882, + "rowery": 29883, + "sojuszu": 29884, + "szczegółowego": 29885, + "graficzny": 29886, + "przedszkole": 29887, + "Zbą": 29888, + "podwodnych": 29889, + "promienio": 29890, + "interesujących": 29891, + "fotograficzny": 29892, + "Karkono": 29893, + "metrze": 29894, + "Kanadyj": 29895, + "włącza": 29896, + "hipotez": 29897, + "WOŚP": 29898, + "Kędzie": 29899, + "Brzo": 29900, + "Śląskich": 29901, + "Powstańców": 29902, + "zdecydowało": 29903, + "wandali": 29904, + "tenis": 29905, + "dena": 29906, + "ktry": 29907, + "Okręgowego": 29908, + "lizator": 29909, + "Zachodnio": 29910, + "meczem": 29911, + "reformą": 29912, + "Prezent": 29913, + "określający": 29914, + "kwestiona": 29915, + "wyliczeń": 29916, + "łącza": 29917, + "samochodowym": 29918, + "kierownicze": 29919, + "syjoni": 29920, + "Prasy": 29921, + "rangę": 29922, + "uzupełnienie": 29923, + "populacji": 29924, + "organizują": 29925, + "Wydawnictwo": 29926, + "reprodu": 29927, + "bda": 29928, + "ryjne": 29929, + "niedopuszczalne": 29930, + "Matej": 29931, + "popularnością": 29932, + "elektrownia": 29933, + "preceden": 29934, + "specjalistyczny": 29935, + "Andrzejewski": 29936, + "450": 29937, + "Edu": 29938, + "zadeklarował": 29939, + "Norbert": 29940, + "Współpracy": 29941, + "Madame": 29942, + "ney": 29943, + "Byto": 29944, + "BIETA": 29945, + "wolonta": 29946, + "owiskach": 29947, + "czołowych": 29948, + "ustalania": 29949, + "awansowali": 29950, + "bezpośredniej": 29951, + "statutu": 29952, + "Pała": 29953, + "konklawe": 29954, + "wytwórni": 29955, + "Zgie": 29956, + "decydując": 29957, + "nakazem": 29958, + "rejony": 29959, + "Tekst": 29960, + "ms": 29961, + "Ząb": 29962, + "sprawdzenie": 29963, + "nadwo": 29964, + "Fron": 29965, + "sprzedawanych": 29966, + "chodów": 29967, + "FIA": 29968, + "priorytet": 29969, + "ekspona": 29970, + "strefa": 29971, + "fini": 29972, + "incy": 29973, + "Wieczorek": 29974, + "Osca": 29975, + "Równo": 29976, + "napisana": 29977, + "motywów": 29978, + "MATEUSZ": 29979, + "bln": 29980, + "organizowanie": 29981, + "Budże": 29982, + "Poszczególne": 29983, + "alergiczne": 29984, + "burżu": 29985, + "wymieszać": 29986, + "potwierdzone": 29987, + "hambur": 29988, + "Ponownie": 29989, + "KM": 29990, + "Cmentarzu": 29991, + "torebkę": 29992, + "mamą": 29993, + "cytuje": 29994, + "dyskrymina": 29995, + "Mada": 29996, + "szuki": 29997, + "przewodu": 29998, + "toreb": 29999, + "torebki": 30000, + "pingu": 30001, + "Rola": 30002, + "poczynań": 30003, + "rynków": 30004, + "blokowi": 30005, + "referat": 30006, + "pionowe": 30007, + "Pekao": 30008, + "Pauli": 30009, + "rozwojem": 30010, + "wizyjnej": 30011, + "opracowane": 30012, + "spółdzielnia": 30013, + "rybołówstwa": 30014, + "wyrób": 30015, + "hipnoty": 30016, + "odnotowano": 30017, + "nadwyż": 30018, + "inwestycyjne": 30019, + "Powraca": 30020, + "kanalizacja": 30021, + "remontowe": 30022, + "Hiszpania": 30023, + "nawozów": 30024, + "szkodników": 30025, + "Wyszyńskiego": 30026, + "org": 30027, + "spółdzielnie": 30028, + "etno": 30029, + "architekta": 30030, + "zainteresuje": 30031, + "blat": 30032, + "energetyczny": 30033, + "Rolnego": 30034, + "przetransport": 30035, + "uchwał": 30036, + "Zarządowi": 30037, + "grupki": 30038, + "wyłączenie": 30039, + "mgr": 30040, + "spożycie": 30041, + "niezastąpi": 30042, + "komputerowy": 30043, + "Konsek": 30044, + "zawierający": 30045, + "cywilne": 30046, + "Kredyt": 30047, + "Sla": 30048, + "val": 30049, + "jr": 30050, + "konkretny": 30051, + "oficjalnego": 30052, + "intelektualnego": 30053, + "mowani": 30054, + "powiatowi": 30055, + "Kuź": 30056, + "wręczenia": 30057, + "mandatem": 30058, + "szycach": 30059, + "niecodzien": 30060, + "profilak": 30061, + "1913": 30062, + "Karoliny": 30063, + "psychologów": 30064, + "przedszkoli": 30065, + "nezji": 30066, + "Korea": 30067, + "przyznawane": 30068, + "programowych": 30069, + "Elektry": 30070, + "piłkarskiej": 30071, + "nożną": 30072, + "Gosia": 30073, + "światowym": 30074, + "zmoderni": 30075, + "mundialu": 30076, + "Czechami": 30077, + "Kolonii": 30078, + "Reich": 30079, + "atrakcyjna": 30080, + "archiwa": 30081, + "torek": 30082, + "Biznes": 30083, + "zaplan": 30084, + "kierunków": 30085, + "zestawy": 30086, + "mównicy": 30087, + "kryzysie": 30088, + "anachroni": 30089, + "oksy": 30090, + "przeliczeniu": 30091, + "Rejestr": 30092, + "Mart": 30093, + "Harry": 30094, + "Plat": 30095, + "pozwalające": 30096, + "technikum": 30097, + "•": 30098, + "telefonicznych": 30099, + "dotyku": 30100, + "trii": 30101, + "bandzi": 30102, + "podatnika": 30103, + "cwania": 30104, + "bokser": 30105, + "tp": 30106, + "przemówie": 30107, + "specjalizację": 30108, + "jednoznaczne": 30109, + "Polsatu": 30110, + "Sekre": 30111, + "Illinois": 30112, + "tional": 30113, + "Korei": 30114, + "rywalizację": 30115, + "przedsiębiorczości": 30116, + "gangster": 30117, + "defi": 30118, + "podstawówki": 30119, + "wiceprezesa": 30120, + "Finans": 30121, + "drogowej": 30122, + "demonstracje": 30123, + "opóźnieniem": 30124, + "opracować": 30125, + "pornograficznych": 30126, + "brytyjskie": 30127, + "metodach": 30128, + "kalorii": 30129, + "etapem": 30130, + "niemow": 30131, + "1963": 30132, + "Kabaret": 30133, + "Stacji": 30134, + "Psychia": 30135, + "1300": 30136, + "tegorocznej": 30137, + "wyglą": 30138, + "debe": 30139, + "cecha": 30140, + "majtki": 30141, + "nurkowania": 30142, + "ning": 30143, + "zawodowymi": 30144, + "kwestionuje": 30145, + "MS": 30146, + "centralnej": 30147, + "partyjni": 30148, + "kryteriów": 30149, + "wniosko": 30150, + "scenariuszy": 30151, + "ryczny": 30152, + "rozliczanie": 30153, + "funduszami": 30154, + "jednakowych": 30155, + "124": 30156, + "SPD": 30157, + "zasadnicze": 30158, + "Fundu": 30159, + "włączone": 30160, + "skomple": 30161, + "opóźnienie": 30162, + "kcyjnych": 30163, + "doprowadzenie": 30164, + "deputowanych": 30165, + "Okaz": 30166, + "podręcz": 30167, + "Wydawnictwa": 30168, + "odcinka": 30169, + "konwersa": 30170, + "międzywojennym": 30171, + "indywidualnego": 30172, + "nacjonalizm": 30173, + "cechach": 30174, + "potencjalnych": 30175, + "Wnios": 30176, + "konferencja": 30177, + "dwudni": 30178, + "sporne": 30179, + "prokura": 30180, + "niespeł": 30181, + "medytacja": 30182, + "melan": 30183, + "deport": 30184, + "sjonowanych": 30185, + "ustabi": 30186, + "habili": 30187, + "Hone": 30188, + "dnień": 30189, + "rosyjsko": 30190, + "stosowaniu": 30191, + "ośrodkach": 30192, + "Gum": 30193, + "potraktować": 30194, + "gaśni": 30195, + "Okręgowej": 30196, + "Rehabili": 30197, + "kompletny": 30198, + "parkingów": 30199, + "łowo": 30200, + "biwa": 30201, + "zatytułowany": 30202, + "Przyjęcie": 30203, + "spadochro": 30204, + "BLI": 30205, + "Układu": 30206, + "Eki": 30207, + "nakłady": 30208, + "stanowiącego": 30209, + "Wincentego": 30210, + "radzieccy": 30211, + "interesowali": 30212, + "nault": 30213, + "ŁAW": 30214, + "Lenart": 30215, + "Leonid": 30216, + "tyczni": 30217, + "budowlanej": 30218, + "Maniuś": 30219, + "lnic": 30220, + "Sądem": 30221, + "240": 30222, + "Brygady": 30223, + "ultra": 30224, + "hallu": 30225, + "1961": 30226, + "ratunkowe": 30227, + "odbudować": 30228, + "społecznymi": 30229, + "poje": 30230, + "Kwaśnie": 30231, + "windyka": 30232, + "esbe": 30233, + "radykalne": 30234, + "ujawnienie": 30235, + "umorzenia": 30236, + "Biule": 30237, + "kontynentu": 30238, + "języko": 30239, + "Łapiński": 30240, + "lacyjnych": 30241, + "Genewie": 30242, + "Arafata": 30243, + "internetowy": 30244, + "działkowych": 30245, + "maluchy": 30246, + "spozy": 30247, + "Opel": 30248, + "Wacek": 30249, + "Wash": 30250, + "dyskuta": 30251, + "kasyna": 30252, + "certyfikat": 30253, + "niety": 30254, + "prezenter": 30255, + "Rywina": 30256, + "tsunami": 30257, + "Berli": 30258, + "Parla": 30259, + "immunitet": 30260, + "wypiciu": 30261, + "Mono": 30262, + "Lidia": 30263, + "Zjednoczenia": 30264, + "komunistycznego": 30265, + "Administra": 30266, + "konstytucja": 30267, + "dyrygent": 30268, + "programowe": 30269, + "nakreś": 30270, + "Leonar": 30271, + "osiągnął": 30272, + "prezydenckiej": 30273, + "kontrowersje": 30274, + "Chrzan": 30275, + "1952": 30276, + "koncertów": 30277, + "zagwarantować": 30278, + "rosyj": 30279, + "Ribbentrop": 30280, + "dowałam": 30281, + "metria": 30282, + "strategicznych": 30283, + "życiową": 30284, + "Zalewski": 30285, + "Bełcha": 30286, + "niepodważa": 30287, + "wrocławskim": 30288, + "niekontrol": 30289, + "day": 30290, + "podejmowaniu": 30291, + "przestępczości": 30292, + "narkotykami": 30293, + "Dyrektorzy": 30294, + "Własności": 30295, + "deklaruje": 30296, + "Akcep": 30297, + "międzynarodowy": 30298, + "wiceprezydenta": 30299, + "jelita": 30300, + "jawnych": 30301, + "potencjał": 30302, + "właścicielom": 30303, + "rozwodzie": 30304, + "konsekwencją": 30305, + "poznańskim": 30306, + "Joh": 30307, + "nadliczb": 30308, + "komisaria": 30309, + "cyklope": 30310, + "aborcja": 30311, + "pomników": 30312, + "Biblię": 30313, + "LOT": 30314, + "parlamentarnej": 30315, + "Włodzimierza": 30316, + "podchodzą": 30317, + "manipulacji": 30318, + "eksperty": 30319, + "eksperymentów": 30320, + "mińskiego": 30321, + "debatę": 30322, + "Billa": 30323, + "elita": 30324, + "nastrojów": 30325, + "Centrala": 30326, + "korespondent": 30327, + "autorskie": 30328, + "fornij": 30329, + "przyznało": 30330, + "America": 30331, + "degrada": 30332, + "Oczekujemy": 30333, + "represji": 30334, + "parokrotnie": 30335, + "kowani": 30336, + "technologicznych": 30337, + "istniejący": 30338, + "Beck": 30339, + "Normalnie": 30340, + "proponujemy": 30341, + "przemyśla": 30342, + "kontynencie": 30343, + "cińskiej": 30344, + "tendencję": 30345, + "rządzącej": 30346, + "rewelacje": 30347, + "postul": 30348, + "Churchill": 30349, + "wycofania": 30350, + "ville": 30351, + "publikacja": 30352, + "Naczelny": 30353, + "Białosto": 30354, + "Hamburgu": 30355, + "Rh": 30356, + "dokonanych": 30357, + "Staszi": 30358, + "nosz": 30359, + "Listo": 30360, + "wum": 30361, + "1937": 30362, + "redakcją": 30363, + "porozumiewawczo": 30364, + "ekstremi": 30365, + "odpowiedzialne": 30366, + "słabną": 30367, + "Wałę": 30368, + "Zdroju": 30369, + "skrajnie": 30370, + "kategoriami": 30371, + "komentował": 30372, + "Widze": 30373, + "aktualny": 30374, + "skrytykował": 30375, + "absol": 30376, + "bilan": 30377, + "zadebiu": 30378, + "fatalnym": 30379, + "bakterie": 30380, + "zastrasza": 30381, + "260": 30382, + "wprowadzania": 30383, + "hodowców": 30384, + "dezynfe": 30385, + "wirusem": 30386, + "obciążeń": 30387, + "Pomorskiego": 30388, + "prowizory": 30389, + "Humani": 30390, + "optymizmem": 30391, + "regionalne": 30392, + "Hucie": 30393, + "farmaceutyczne": 30394, + "biurokracji": 30395, + "emerytalnego": 30396, + "pedagogów": 30397, + "portfela": 30398, + "wersy": 30399, + "Ryzy": 30400, + ")?": 30401, + "powoływania": 30402, + "Sydney": 30403, + "Ford": 30404, + "posiadaczy": 30405, + "asor": 30406, + "minimalne": 30407, + "procesami": 30408, + "religijnego": 30409, + "Pieniężnej": 30410, + "konkurować": 30411, + "średniowiecznej": 30412, + "Krzaklewskiego": 30413, + "niejas": 30414, + "merytorycznej": 30415, + "sektor": 30416, + "kierowanie": 30417, + "festi": 30418, + "scenografi": 30419, + "materialną": 30420, + "sprzedawane": 30421, + "Postęp": 30422, + "Środkowej": 30423, + "samorządowej": 30424, + "pakista": 30425, + "stezjo": 30426, + "piosenkarka": 30427, + "ZK": 30428, + "koncepcje": 30429, + "kończymy": 30430, + "grupowanie": 30431, + "odbierają": 30432, + "posiedzeń": 30433, + "Eich": 30434, + "Wyspy": 30435, + "wypisy": 30436, + "gium": 30437, + "kontraktów": 30438, + "Społecznego": 30439, + "kontynuowane": 30440, + "totalitary": 30441, + "Kielce": 30442, + "Cefar": 30443, + "Farma": 30444, + "Reforma": 30445, + "Weiss": 30446, + "Środowisko": 30447, + "Wujka": 30448, + "własnie": 30449, + "stanowienia": 30450, + "prezydentury": 30451, + "zwolennicy": 30452, + "prawicowych": 30453, + "isch": 30454, + "stypendium": 30455, + "lawi": 30456, + "inwigi": 30457, + "skorzystała": 30458, + "Robotni": 30459, + "fachowej": 30460, + "KPZR": 30461, + "czew": 30462, + "Siergiej": 30463, + "Przedszko": 30464, + "Chemi": 30465, + "terytorialnych": 30466, + "wyborcy": 30467, + "Odrodzenia": 30468, + "nowacji": 30469, + "tegorocznym": 30470, + "nakładów": 30471, + "Nawro": 30472, + "pokazy": 30473, + "fortyfikacji": 30474, + "zorganizowanym": 30475, + "Sony": 30476, + "prawidłowego": 30477, + "pliku": 30478, + "Babel": 30479, + "krążek": 30480, + "Ath": 30481, + "automaty": 30482, + "Deutsch": 30483, + "Komputer": 30484, + "przeprowadzeniu": 30485, + "Philip": 30486, + "ntium": 30487, + "Kwota": 30488, + "kontrolą": 30489, + "przemieszcza": 30490, + "Microso": 30491, + "firmach": 30492, + "tworzeniem": 30493, + "interfej": 30494, + "powodować": 30495, + "użytkownik": 30496, + "urlopie": 30497, + "aktywnego": 30498, + "współczesności": 30499, + "profesjonalnych": 30500, + "donikąd": 30501, + "drugolig": 30502, + "średnią": 30503, + "żel": 30504, + "lizowanego": 30505, + "Poszu": 30506, + "olimpiady": 30507, + "Eks": 30508, + "Lar": 30509, + "Stecz": 30510, + "lotnictwa": 30511, + "Wietnamie": 30512, + "pecha": 30513, + "Kubu": 30514, + "autentyczne": 30515, + "użyciem": 30516, + "zawodowa": 30517, + "ułatwie": 30518, + "depresji": 30519, + "momenty": 30520, + "Hawa": 30521, + "Start": 30522, + "aktorki": 30523, + "kumpel": 30524, + "prow": 30525, + "lektur": 30526, + "Przeglą": 30527, + "Mieczysława": 30528, + "1933": 30529, + "Bun": 30530, + "Kozłowski": 30531, + "sopo": 30532, + "TEK": 30533, + "WAĆ": 30534, + "autonomi": 30535, + "plików": 30536, + "czowa": 30537, + "105": 30538, + "?\",": 30539, + "Rosyjskiej": 30540, + "zadom": 30541, + "Diagno": 30542, + "Joannę": 30543, + "Szek": 30544, + "nsyw": 30545, + "Opubli": 30546, + "Cambridge": 30547, + "demokratycznych": 30548, + "Teore": 30549, + "embri": 30550, + "epidemio": 30551, + "psychologia": 30552, + "farma": 30553, + "Uniwersy": 30554, + "organizowanych": 30555, + "Zarządzania": 30556, + "zaleceń": 30557, + "krajobrazu": 30558, + "parków": 30559, + "cial": 30560, + "atmosferycznych": 30561, + "charakterystyki": 30562, + "manipul": 30563, + "elektronicznych": 30564, + "ekranach": 30565, + "grubsza": 30566, + "Mikke": 30567, + "najwybitniejszych": 30568, + "Prince": 30569, + "komisją": 30570, + "kontrower": 30571, + "Falan": 30572, + "Agencję": 30573, + "zarządzaniu": 30574, + "PPR": 30575, + "plenum": 30576, + "przejaw": 30577, + "obowiązującymi": 30578, + "Akcje": 30579, + "następująco": 30580, + "czechosłowa": 30581, + "socj": 30582, + "interpretację": 30583, + "impulsy": 30584, + "wysłuchałem": 30585, + "Bibli": 30586, + "twórczego": 30587, + "kapitalizmu": 30588, + "patologii": 30589, + "nieuchronnie": 30590, + "rozwojowi": 30591, + "techniką": 30592, + "ksalnie": 30593, + "strategiczne": 30594, + "psychicznego": 30595, + "Anali": 30596, + "Obrachun": 30597, + "czytelnicy": 30598, + "kulturowych": 30599, + "seksualność": 30600, + "przejawem": 30601, + "ühre": 30602, + "Heil": 30603, + "Goebbel": 30604, + "plato": 30605, + "rory": 30606, + "nawiązuje": 30607, + "Konopka": 30608, + "Cassino": 30609, + "mieszczenie": 30610, + "historycznym": 30611, + "realizmu": 30612, + "ludowa": 30613, + "orzeczeniu": 30614, + "intelektu": 30615, + "niemożności": 30616, + "1930": 30617, + "Witkiewicza": 30618, + "Dostojewskiego": 30619, + "Francisco": 30620, + "hierarchi": 30621, + "kartkach": 30622, + "wencję": 30623, + "zatrudnione": 30624, + "elementarne": 30625, + "kręgach": 30626, + "ib": 30627, + "zdecydowanych": 30628, + "repertuaru": 30629, + "selle": 30630, + "Zapisy": 30631, + "Czytelnik": 30632, + "cowanie": 30633, + "Wacła": 30634, + "Williama": 30635, + "Stalina": 30636, + "symbole": 30637, + "Starej": 30638, + "religijnej": 30639, + "dynamikę": 30640, + "poznawanie": 30641, + "Przygotowanie": 30642, + "liberalizm": 30643, + "diale": 30644, + "Zapropo": 30645, + "przeszuki": 30646, + "służbowe": 30647, + "raporcie": 30648, + "beki": 30649, + "azja": 30650, + "Otwar": 30651, + "szością": 30652, + "arów": 30653, + "przemierza": 30654, + "heli": 30655, + "chrze": 30656, + "stosowano": 30657, + "siost": 30658, + "Marszałkowskiej": 30659, + "karskiego": 30660, + "brytyjska": 30661, + "Kaź": 30662, + "kabrio": 30663, + "Telefon": 30664, + "Czarnej": 30665, + "ade": 30666, + "Witkacego": 30667, + "teoretyczne": 30668, + "uliczce": 30669, + "stokra": 30670, + "prezbi": 30671, + "Sawa": 30672, + "grundi": 30673, + "Żo": 30674, + "lnictwa": 30675, + "˝.": 30676, + "śc": 30677, + "postów": 30678, + "jesli": 30679, + "BTW": 30680, + "))))))))": 30681, + ";-": 30682, + "........": 30683, + "²": 30684, + "zalu": 30685, + "stanowie": 30686, + "Państwie": 30687, + "niezakończone": 30688, + "Stron": 30689, + "przeniesieniu": 30690, + "Upraw": 30691, + "nazew": 30692, + "bocznicy": 30693, + "proj": 30694, + "rtości": 30695, + "sporządzenia": 30696, + "wypry": 30697, + "cioł": 30698, + "rozrachunku": 30699, + "Kieru": 30700, + "rozdz": 30701, + "nografi": 30702, + "konglo": 30703, + "skowie": 30704, + "dialogi": 30705, + "Patent": 30706, + "Zarzy": 30707, + "à": 30708, + "Bozna": 30709, + "Jadziu": 30710, + "niamy": 30711, + "Kaneya": 30712, + "kompen": 30713, + "Lewicki": 30714, + "przelicza": 30715, + "ciutko": 30716, + "mirał": 30717, + "detek": 30718, + "Bandy": 30719, + "!\",": 30720, + "Kile": 30721, + "jin": 30722, + "SJE": 30723, + "Spółdziel": 30724, + "przeszłam": 30725, + "nita": 30726, + "apoka": 30727, + "histo": 30728, + "pierdol": 30729, + "reszcz": 30730, + "Jadzi": 30731, + "pieprzy": 30732, + "linij": 30733, + "Powin": 30734, + "dnickiego": 30735, + "Ewentual": 30736, + "zdiagno": 30737, + "end": 30738, + "zeku": 30739, + "lala": 30740, + "lakieru": 30741, + "przeciwpożar": 30742, + "spodob": 30743, + "głosuje": 30744, + "skinów": 30745, + "łzawią": 30746, + "dnieniem": 30747, + "ulat": 30748, + "zaadap": 30749, + "łowieckiego": 30750, + "rewan": 30751, + "suwal": 30752, + "uszcze": 30753, + "Nowych": 30754, + "Teksa": 30755, + "zyjnego": 30756, + "spek": 30757, + "Wnio": 30758, + "pieskiem": 30759, + "Dora": 30760, + "szewo": 30761, + "Renci": 30762, + "Lesznie": 30763, + "Bytom": 30764, + "gardu": 30765, + "utz": 30766, + "Lustra": 30767, + "Mascha": 30768, + "Kozł": 30769, + "AF": 30770, + "Droz": 30771, + "Gale": 30772, + "210": 30773, + "Regula": 30774, + "parod": 30775, + "ugotować": 30776, + "rywaliz": 30777, + "plasuje": 30778, + "odbudowany": 30779, + "świadcza": 30780, + "Walen": 30781, + "opel": 30782, + "renc": 30783, + "autoka": 30784, + "Fok": 30785, + "granicznie": 30786, + "sanita": 30787, + "Ludowa": 30788, + "zbulwer": 30789, + "1800": 30790, + "upla": 30791, + "dystan": 30792, + "tomy": 30793, + "Balcerowi": 30794, + "Tali": 30795, + "immuni": 30796, + "Hin": 30797, + "komplika": 30798, + "zachły": 30799, + "tecie": 30800, + "walizkach": 30801, + "wardna": 30802, + "Doliny": 30803, + "słyn": 30804, + "Przepisu": 30805, + "Polmo": 30806, + "lkomat": 30807, + "sans": 30808, + "starod": 30809, + "fiata": 30810, + "Sve": 30811, + "Martina": 30812, + "Jamro": 30813, + "Edi": 30814, + "wanili": 30815, + "czytelny": 30816, + "ABW": 30817, + "długot": 30818, + "Pila": 30819, + "kombatantów": 30820, + "Rekla": 30821, + "krośnie": 30822, + "peu": 30823, + "butle": 30824, + "grunty": 30825, + "Rolnej": 30826, + "byłą": 30827, + "Restruktury": 30828, + "Wtorek": 30829, + "batantów": 30830, + "Wystar": 30831, + "ńkowski": 30832, + "popełnieniu": 30833, + "Lide": 30834, + "uuuu": 30835, + "Remont": 30836, + "Mount": 30837, + "nadawca": 30838, + "rowok": 30839, + "judo": 30840, + "resocja": 30841, + "pływania": 30842, + "Popiel": 30843, + "bil": 30844, + "graczy": 30845, + "rozbudowę": 30846, + "staży": 30847, + "grupowania": 30848, + "półfina": 30849, + "KP": 30850, + "kpt": 30851, + "mund": 30852, + "AZS": 30853, + "Nadawca": 30854, + "zaświadczenia": 30855, + "upubli": 30856, + "zaopini": 30857, + "cokraj": 30858, + "dostępie": 30859, + "A4": 30860, + "Nego": 30861, + "Usług": 30862, + "czwarto": 30863, + "550": 30864, + "tropika": 30865, + "tkar": 30866, + "(-": 30867, + "socia": 30868, + "Dwój": 30869, + "ZT": 30870, + "ener": 30871, + "biat": 30872, + "barier": 30873, + "Radi": 30874, + "Przełę": 30875, + "Val": 30876, + "Poroni": 30877, + "zafascy": 30878, + "dysk": 30879, + "AP": 30880, + "Cre": 30881, + "Bio": 30882, + "199": 30883, + "licki": 30884, + "Lewin": 30885, + "toto": 30886, + "mocz": 30887, + "rley": 30888, + "bzdu": 30889, + "torowej": 30890, + "pinach": 30891, + "profe": 30892, + "Pawe": 30893, + "Kostrzy": 30894, + "niorów": 30895, + "pomiary": 30896, + "waszyng": 30897, + "spekulacji": 30898, + "Madonny": 30899, + "oświa": 30900, + "Dziewię": 30901, + "szyjki": 30902, + "niesam": 30903, + "czanin": 30904, + "Opis": 30905, + "samobie": 30906, + "Wyrobów": 30907, + "Fred": 30908, + "zautomaty": 30909, + "odpis": 30910, + "Ustali": 30911, + "PCK": 30912, + "Cej": 30913, + "przeład": 30914, + "powszechni": 30915, + "WR": 30916, + "Ustaw": 30917, + "ladi": 30918, + "Nina": 30919, + "rankin": 30920, + "MPK": 30921, + "turystycznej": 30922, + "Wierzch": 30923, + "dish": 30924, + "yid": 30925, + "kolejnymi": 30926, + "lapi": 30927, + "obsługuje": 30928, + "ustnej": 30929, + "Pojazd": 30930, + "Moderni": 30931, + "prewen": 30932, + "Niespodzie": 30933, + "Whi": 30934, + "cea": 30935, + "nalot": 30936, + "Edwar": 30937, + "Leoni": 30938, + "koszali": 30939, + "zdecy": 30940, + "obywate": 30941, + "Toronto": 30942, + "komitety": 30943, + "Kowali": 30944, + "logiczno": 30945, + "turystykę": 30946, + "odlicza": 30947, + "zestawienia": 30948, + "Wprowadza": 30949, + "wyekspo": 30950, + "Bour": 30951, + "limit": 30952, + "kolejowe": 30953, + "działkowe": 30954, + "fasze": 30955, + "Rumu": 30956, + "sfotograf": 30957, + "tape": 30958, + "kroimy": 30959, + "rozcień": 30960, + "ktoni": 30961, + "mieszanki": 30962, + "rosko": 30963, + "abona": 30964, + "wylos": 30965, + "labora": 30966, + "świeckiej": 30967, + "wymóg": 30968, + "regale": 30969, + "Olej": 30970, + "Warszawskim": 30971, + "military": 30972, + "%).": 30973, + "Stel": 30974, + "zjo": 30975, + "chińskiej": 30976, + "aranża": 30977, + "piz": 30978, + "Krośnie": 30979, + "piża": 30980, + "karskie": 30981, + "Poland": 30982, + "trasą": 30983, + "prozy": 30984, + "dłużenie": 30985, + "dodatk": 30986, + "ASP": 30987, + "Koali": 30988, + "Mó": 30989, + "Wiedzy": 30990, + "Arkadi": 30991, + "Wawe": 30992, + "współżycia": 30993, + "przetrwały": 30994, + "niespotyka": 30995, + "rabina": 30996, + "orgazmu": 30997, + "dokła": 30998, + "przepływu": 30999, + "Fly": 31000, + "permanent": 31001, + "Ash": 31002, + "wydanej": 31003, + "MMS": 31004, + "Wehr": 31005, + "mowań": 31006, + "wytyczne": 31007, + "szkodliwość": 31008, + "elementu": 31009, + "Kaj": 31010, + "kajak": 31011, + "CN": 31012, + "mięsny": 31013, + "przekładzie": 31014, + "irytu": 31015, + "Omawia": 31016, + "tune": 31017, + "leks": 31018, + "cedes": 31019, + "Nan": 31020, + "holo": 31021, + "ai": 31022, + "obniż": 31023, + "muzuł": 31024, + "wbud": 31025, + "intensy": 31026, + "155": 31027, + "Zakopia": 31028, + "działającego": 31029, + "Koper": 31030, + "najwybi": 31031, + "uposażenie": 31032, + "tomie": 31033, + "turystycznych": 31034, + "week": 31035, + "Najprawdopodobniej": 31036, + "sekcja": 31037, + "tnam": 31038, + "zowali": 31039, + "eni": 31040, + "Lipiec": 31041, + "rar": 31042, + "sterow": 31043, + "mieszkaniowej": 31044, + "nieletnim": 31045, + "Praktycznie": 31046, + "blish": 31047, + "Flory": 31048, + "Odbędzie": 31049, + "spowo": 31050, + "uniwersy": 31051, + "bezpreceden": 31052, + "struktu": 31053, + "prasę": 31054, + "rażenia": 31055, + "Air": 31056, + "esei": 31057, + "board": 31058, + "bill": 31059, + "sece": 31060, + "Niepod": 31061, + "kody": 31062, + "RTV": 31063, + "sterowania": 31064, + "Wprowadzenie": 31065, + "oświatowe": 31066, + "stażem": 31067, + "zmobi": 31068, + "Zespo": 31069, + "kinach": 31070, + "Scie": 31071, + "Rela": 31072, + "Archite": 31073, + "&": 31074, + "Marks": 31075, + "awar": 31076, + "auty": 31077, + "kowcem": 31078, + "gadże": 31079, + "158": 31080, + "wizu": 31081, + "iselle": 31082, + "środkowo": 31083, + "porozmawiamy": 31084, + "egzy": 31085, + "ider": 31086, + "enkla": 31087, + "national": 31088, + "ntrol": 31089, + "spiracji": 31090, + "ugrunt": 31091, + "ppłk": 31092, + "kadra": 31093, + "talen": 31094, + "Fina": 31095, + "Doświadcza": 31096, + "witaminy": 31097, + "przychody": 31098, + "Radie": 31099, + "tworzony": 31100, + "złotów": 31101, + "pujemy": 31102, + "działaczami": 31103, + "cyto": 31104, + "nastawienie": 31105, + "wystrój": 31106, + "postulat": 31107, + "drogówki": 31108, + "pytanych": 31109, + "rozprac": 31110, + "kadrą": 31111, + "opracow": 31112, + "650": 31113, + "współpracować": 31114, + "Cle": 31115, + "Tota": 31116, + "Ocena": 31117, + "MPE": 31118, + "Video": 31119, + "Intel": 31120, + "Głę": 31121, + "lock": 31122, + "kremy": 31123, + "eklek": 31124, + "bbin": 31125, + "BBC": 31126, + "naukowiec": 31127, + "informowania": 31128, + "under": 31129, + "pea": 31130, + "pakiecie": 31131, + "...)": 31132, + "publikuje": 31133, + "TKO": 31134, + "BIA": 31135, + "podmio": 31136, + "informacyjnego": 31137, + "głosowaniem": 31138, + "Kady": 31139, + "atmosfe": 31140, + "jednorod": 31141, + "Eng": 31142, + "pozjum": 31143, + "OE": 31144, + "aspe": 31145, + "naukowo": 31146, + "styką": 31147, + "zawale": 31148, + "Missi": 31149, + "Ein": 31150, + "Infra": 31151, + "230": 31152, + "wyszko": 31153, + "320": 31154, + "procedu": 31155, + "Potrafił": 31156, + "Mao": 31157, + "Ay": 31158, + "wartościami": 31159, + "docho": 31160, + "Ocenia": 31161, + "lewskim": 31162, + "datą": 31163, + "logicznymi": 31164, + "pisarki": 31165, + "Radziec": 31166, + "tologia": 31167, + "niewski": 31168, + "niewykonalne": 31169, + "baroku": 31170, + "Malar": 31171, + "znamien": 31172, + "Toł": 31173, + "Porusza": 31174, + "arda": 31175, + "utoż": 31176, + "wcieli": 31177, + "renta": 31178, + "ruk": 31179, + "ado": 31180, + "lęków": 31181, + "Chrob": 31182, + "ciastko": 31183, + "Romek": 31184, + "dowierza": 31185, + "rytual": 31186, + "kran": 31187, + "motorem": 31188, + "masyw": 31189, + "cenione": 31190, + "chińskiego": 31191, + "Niechci": 31192, + "koleżanek": 31193, + "yes": 31194, + "Walde": 31195, + "czynka": 31196, + "Glem": 31197, + "siach": 31198, + "referen": 31199, + "^": 31200, + "git": 31201, + "((": 31202, + "#": 31203, + "hh": 31204, + "kipe": 31205, + "Zarządza": 31206, + "integ": 31207, + "Słow": 31208, + "wiercia": 31209, + "rost": 31210, + "eksp": 31211, + "teł": 31212, + "Zygmu": 31213, + "Wilhel": 31214, + "stynk": 31215, + "è": 31216, + "obrób": 31217, + "źró": 31218, + "porozumiewa": 31219, + "rybu": 31220, + "niedopuszcza": 31221, + "Rena": 31222, + "tkowo": 31223, + "praszam": 31224, + "ziemnia": 31225, + "Dod": 31226, + "łnie": 31227, + "pomara": 31228, + "kręgosłu": 31229, + "cewa": 31230, + "Pienię": 31231, + "najciekawszy": 31232, + "mari": 31233, + "skup": 31234, + "teryna": 31235, + "serwa": 31236, + "dge": 31237, + "glądało": 31238, + "widow": 31239, + "Krem": 31240, + "kamize": 31241, + "PG": 31242, + "rica": 31243, + "butele": 31244, + "bizne": 31245, + "siatków": 31246, + "nart": 31247, + "stytu": 31248, + "wste": 31249, + "Ryszar": 31250, + "ekla": 31251, + "Deut": 31252, + "kcjonariu": 31253, + "rywaty": 31254, + "KRRi": 31255, + "cjonuje": 31256, + "Lice": 31257, + "hek": 31258, + "SW": 31259, + "Przemy": 31260, + "wejści": 31261, + "rezo": 31262, + "zywaniu": 31263, + "indu": 31264, + "Organiza": 31265, + "pse": 31266, + "inteli": 31267, + "Charak": 31268, + "cerowi": 31269, + "ąd": 31270, + "konkur": 31271, + "dago": 31272, + "Nag": 31273, + "wędli": 31274, + "Jola": 31275, + "pleba": 31276, + "Gąsie": 31277, + "mamu": 31278, + "Krzak": 31279, + "BM": 31280, + "zyn": 31281, + "Rozm": 31282, + "niegdy": 31283, + "Żak": 31284, + "¨": 31285, + "Katarzy": 31286, + "rezer": 31287, + "grupowa": 31288, + "Tech": 31289, + "Geor": 31290, + "rybołów": 31291, + "wstrzemię": 31292, + "telewizy": 31293, + "pedago": 31294, + "jor": 31295, + "CB": 31296, + "Socjal": 31297, + "Arka": 31298, + "sorcjum": 31299, + "zadowa": 31300, + "telefo": 31301, + "lonka": 31302, + "praszamy": 31303, + "zaoszczę": 31304, + "ranża": 31305, + "parla": 31306, + "sceni": 31307, + "|": 31308, + "NKA": 31309, + "oglą": 31310, + "Hitle": 31311, + "seksuali": 31312, + "stałam": 31313, + "Piłsud": 31314, + "Odro": 31315, + "mosfe": 31316, + "najlep": 31317, + "samotni": 31318, + "histor": 31319, + "Rydzy": 31320, + "Cimosze": 31321, + "Orle": 31322, + "enne": 31323, + "Potrze": 31324, + "eksu": 31325, + "szkol": 31326, + "Trybu": 31327, + "kontak": 31328, + "Kompu": 31329, + "WW": 31330, + "anga": 31331, + "Dyre": 31332, + "oprogram": 31333, + "kwesti": 31334, + "Teofi": 31335, + "nowu": 31336, + "Zwią": 31337, + "ncy": 31338, + "wnio": 31339, + "Popie": 31340, + "rci": 31341, + "czynam": 31342, + "egzek": 31343, + "haha": 31344, + "ww": 31345, + "ë": 31346, + "hierar": 31347, + "unek": 31348, + "Nadz": 31349, + "eksploa": 31350, + "ocza": 31351, + "Waldor": 31352, + "sługuje": 31353, + "â": 31354, + "byl": 31355, + "Wszel": 31356, + "kulacji": 31357, + "korespon": 31358, + "jeje": 31359, + "Nicho": 31360, + "tore": 31361, + "kao": 31362, + "nawiał": 31363, + "Ordyna": 31364, + "Mojże": 31365, + "Eliza": 31366, + "dynek": 31367, + "Histor": 31368, + "partamentu": 31369, + "dran": 31370, + "cjone": 31371, + "egzysten": 31372, + "odnala": 31373, + "tyma": 31374, + "ostw": 31375, + "Stowarzy": 31376, + "Romual": 31377, + "Tempera": 31378, + "nadzo": 31379, + "robów": 31380, + "przer": 31381, + "członko": 31382, + "Podkre": 31383, + "Kwo": 31384, + "market": 31385, + "Sytua": 31386, + "Meksy": 31387, + "pierwszo": 31388, + "terro": 31389, + "cior": 31390, + "padku": 31391, + "NSZ": 31392, + "spirytu": 31393, + "centem": 31394, + "podkreśli": 31395, + "Sprawo": 31396, + "mowaliśmy": 31397, + "dyskry": 31398, + "stronomi": 31399, + "mińsko": 31400, + "Festi": 31401, + "egzami": 31402, + "Straża": 31403, + "rekwi": 31404, + "rzewski": 31405, + "PT": 31406, + "Szmaj": 31407, + "ô": 31408, + "Alo": 31409, + "Istnie": 31410, + "Strą": 31411, + "terium": 31412, + "roczni": 31413, + "Mani": 31414, + "podopie": 31415, + "beryj": 31416, + "odnowie": 31417, + "SDP": 31418, + "ąb": 31419, + "Ozna": 31420, + "Lewan": 31421, + "socjal": 31422, + "zkach": 31423, + "RL": 31424, + "}": 31425, + "{": 31426, + "Komen": 31427, + "ięk": 31428, + "toriów": 31429, + "fej": 31430, + "deficy": 31431, + "telewizo": 31432, + "hydra": 31433, + "Skier": 31434, + "Oficja": 31435, + "Cam": 31436, + "wewnętrz": 31437, + "Episko": 31438, + "dyktu": 31439, + "Episkopa": 31440, + "olimpia": 31441, + "č": 31442, + "Rober": 31443, + "bezna": 31444, + "brio": 31445, + "Maniu": 31446, + "Cent": 31447, + "wygaś": 31448, + "reży": 31449, + "czeb": 31450, + "amuni": 31451, + "ksel": 31452, + "Józe": 31453, + "architek": 31454, + "funkcjonariu": 31455, + "żi": 31456, + "SL": 31457, + "apli": 31458, + "sób": 31459, + "nelu": 31460, + "Univer": 31461, + "bitra": 31462, + "Hoff": 31463, + "obezwła": 31464, + "Pienią": 31465, + "rzod": 31466, + "absurda": 31467, + "hierarch": 31468, + "wątp": 31469, + "Sprzeciw": 31470, + "Szpita": 31471, + "znaleź": 31472, + "sienią": 31473, + "tniu": 31474, + "żanek": 31475, + "stok": 31476, + "ntel": 31477, + "dzmi": 31478, + "fakcji": 31479, + "ŚP": 31480, + "Seba": 31481, + "paten": 31482, + "potrze": 31483, + "reper": 31484, + "KOCIE": 31485, + "Włas": 31486, + "bare": 31487, + "czołowi": 31488, + "znajomo": 31489, + "liam": 31490, + "Ustawodaw": 31491, + "Expre": 31492, + "ht": 31493, + "edu": 31494, + "deale": 31495, + "ő": 31496, + "pene": 31497, + "197": 31498, + "wiercie": 31499, + "ewa": 31500, + "propaga": 31501, + "absolwe": 31502, + "semi": 31503, + "Marze": 31504, + "Akade": 31505, + "rygent": 31506, + "kope": 31507, + "fała": 31508, + "konklu": 31509, + "rządku": 31510, + "magneto": 31511, + "większo": 31512, + "Proponu": 31513, + "Niepełnospraw": 31514, + "Piłka": 31515, + "trzu": 31516, + "Bierna": 31517, + "opini": 31518, + "198": 31519, + "lkoho": 31520, + "Krak": 31521, + "gówki": 31522, + "ekstre": 31523, + "Konferen": 31524, + "weryfi": 31525, + "af": 31526, + "obsza": 31527, + "Esto": 31528, + "Pogot": 31529, + "odszko": 31530, + "kradzie": 31531, + "wyżek": 31532, + "Irene": 31533, + "produce": 31534, + "Romu": 31535, + "równowar": 31536, + "leśnicz": 31537, + "sołe": 31538, + "Sosnow": 31539, + "móg": 31540, + "inwa": 31541, + "zapotrzeb": 31542, + "karpa": 31543, + "Wspólno": 31544, + "wystarczają": 31545, + "Pielę": 31546, + "Pel": 31547, + "kowości": 31548, + "prawdopodobie": 31549, + "tzsche": 31550, + "Promo": 31551, + "bezpoś": 31552, + "drugo": 31553, + "prysz": 31554, + "kcjone": 31555, + "ciepł": 31556, + "pozyski": 31557, + "parkin": 31558, + "Informu": 31559, + "damia": 31560, + "Porozumie": 31561, + "chunek": 31562, + "ździer": 31563, + "oczekiwane": 31564, + "lenda": 31565, + "ceu": 31566, + "obby": 31567, + "zeru": 31568, + "Ţ": 31569, + "ruchamia": 31570, + "mog": 31571, + "dywidu": 31572, + "Churchi": 31573, + "sugest": 31574, + "klawe": 31575, + "sytua": 31576, + "ktycznie": 31577, + "Hist": 31578, + "atr": 31579, + "Zakopa": 31580, + "stościach": 31581, + "gip": 31582, + "ciaż": 31583, + "kundy": 31584, + "paździer": 31585, + "Wszy": 31586, + "Mieczy": 31587, + "inąd": 31588, + "karmia": 31589, + "Solidar": 31590, + "rzwi": 31591, + "połu": 31592, + "mundia": 31593, + "unt": 31594, + "hekta": 31595, + "solida": 31596, + "niczył": 31597, + "telności": 31598, + "Ina": 31599, + "tygo": 31600, + "dób": 31601, + "blio": 31602, + "Soju": 31603, + "Ochla": 31604, + "reś": 31605, + "zaje": 31606, + "bren": 31607, + "rozpatrze": 31608, + "ręży": 31609, + "Jaruze": 31610, + "rzasty": 31611, + "ý": 31612, + "ò": 31613, + "ţ": 31614, + "ntropo": 31615, + "miejscowo": 31616, + "IEC": 31617, + "RZEC": 31618, + "lonta": 31619, + "ŚLI": 31620, + "Pojezie": 31621, + "Universi": 31622, + "pełnie": 31623, + "tina": 31624, + "ntrop": 31625, + "wykonalne": 31626, + "mowo": 31627, + "dyda": 31628, + "Jele": 31629, + "Kołod": 31630, + "ç": 31631, + "Robe": 31632, + "š": 31633, + "Poje": 31634, + "Prawdo": 31635, + "szeniach": 31636, + "donny": 31637, + "Łat": 31638, + "pocze": 31639, + "Kil": 31640, + "torej": 31641, + "brował": 31642, + "Nato": 31643, + "mykam": 31644, + "Włod": 31645, + "−": 31646, + "ronto": 31647, + "eksplod": 31648, + "Maga": 31649, + "Gliwi": 31650, + "biscy": 31651, + "Funkcjonariu": 31652, + "Brukse": 31653, + "Cur": 31654, + "pika": 31655, + "Tob": 31656, + "neya": 31657, + "Brazy": 31658, + "Przedsię": 31659, + "gabi": 31660, + "tlejem": 31661, + "ształ": 31662, + "myślu": 31663, + "noworod": 31664, + "Prezy": 31665, + "notowa": 31666, + "Radomi": 31667, + "śniu": 31668, + "spokaja": 31669, + "RR": 31670, + "bórz": 31671, + "żarówka": 31672, + "dobój": 31673, + "Jerozoli": 31674, + "soju": 31675, + "SJ": 31676, + "strzem": 31677, + "ktoratu": 31678, + "konuje": 31679, + "Kolegi": 31680, + "niesły": 31681, + "AI": 31682, + "weni": 31683, + "ewoo": 31684, + "wstrze": 31685, + "DV": 31686, + "~": 31687, + "hisky": 31688, + "onuje": 31689, + "dochro": 31690, + "dezyn": 31691, + "TW": 31692, + "legle": 31693, + "kade": 31694, + "Włodzi": 31695, + "×": 31696, + "centego": 31697, + "Mik": 31698, + "ktuali": 31699, + "Wietna": 31700, + "propozy": 31701, + "sługują": 31702, + "codaw": 31703, + "latnie": 31704, + "pogot": 31705, + "...]": 31706, + "muno": 31707, + "Zbignie": 31708, + "onal": 31709, + "Profe": 31710, + "strybu": 31711, + "Witka": 31712, + "peryfe": 31713, + "Izrae": 31714, + "Beł": 31715, + "É": 31716 +} \ No newline at end of file diff --git a/M1/embedding/run-cbow.py b/M1/embedding/run-cbow.py index 864816a3..70f78ed8 100644 --- a/M1/embedding/run-cbow.py +++ b/M1/embedding/run-cbow.py @@ -1,3 +1,21 @@ +""" +ZADANIE 4.1 - CBOW (Continuous Bag-of-Words) Embedding + +Ten skrypt implementuje model embeddingowy CBOW, który uczy się przewidywać +słowo docelowe (środkowe) na podstawie jego słów kontekstowych (otaczających). + +GŁÓWNE KROKI: +1. Załadowanie tokenizera BPE +2. Wczytanie i tokenizacja korpusu tekstowego +3. Trening modelu Word2Vec w trybie CBOW +4. Eksport wektorów embeddingowych +5. Testowanie podobieństwa semantycznego słów + +CBOW vs Skip-gram: +- CBOW: kontekst → słowo środkowe (szybszy, lepszy dla częstych słów) +- Skip-gram: słowo środkowe → kontekst (lepszy dla rzadkich słów) +""" + import numpy as np import json import logging @@ -5,186 +23,582 @@ from tokenizers import Tokenizer import os import glob -# import z corpora (zakładam, że jest to plik pomocniczy) from corpora import CORPORA_FILES # type: ignore -# Ustawienie logowania dla gensim +# Ustawienie szczegółowego logowania dla monitorowania procesu treningu logging.basicConfig(format='%(asctime)s : %(levelname)s : %(message)s', level=logging.INFO) # --- KONFIGURACJA ŚCIEŻEK I PARAMETRÓW --- -# files = CORPORA_FILES["WOLNELEKTURY"] -# files = CORPORA_FILES["PAN_TADEUSZ"] -files = CORPORA_FILES["ALL"] -TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/custom_bpe_tokenizer.json" +# KROK 1: Wybór korpusu treningowego +# Dostępne opcje: "WOLNELEKTURY", "PAN_TADEUSZ", "NKJP", "ALL" +# Większy korpus = lepsze embeddingi, ale dłuższy trening +# files = CORPORA_FILES["WOLNELEKTURY"] # ~35 plików, literatura polska +# files = CORPORA_FILES["PAN_TADEUSZ"] # ~12 plików, tylko Pan Tadeusz +files = CORPORA_FILES["ALL"] # ~3936 plików, wszystkie korpusy + +# KROK 2: Wybór tokenizera +# Tokenizer dzieli tekst na podwyrazowe tokeny (np. "wojsko" → ["woj", "sko"]) +# Wybór tokenizera ma OGROMNY wpływ na jakość embeddingu! +# Z Zadania 3 wiemy że: +# - tokenizer-nkjp: dobry dla ogólnego polskiego (14,100 tokenów dla Chopina) +# - tokenizer-pan-tadeusz: najlepszy dla literatury (9,985 tokenów) +# - bielik-v3: lepszy od v1/v2 (13,177 tokenów) +# - gpt2-polish: bardzo dobry uniwersalny (14,018 tokenów) +TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/tokenizer-nkjp.json" +# TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/gpt2-polish.json" +# TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/tokenizer-pan-tadeusz.json" # TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/bielik-v1-tokenizer.json" # TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/bielik-v3-tokenizer.json" -OUTPUT_TENSOR_FILE = "embedding_tensor_cbow.npy" -OUTPUT_MAP_FILE = "embedding_token_to_index_map.json" -OUTPUT_MODEL_FILE = "embedding_word2vec_cbow_model.model" - -# Parametry treningu Word2Vec (CBOW) -VECTOR_LENGTH = 20 -WINDOW_SIZE = 6 -MIN_COUNT = 2 -WORKERS = 4 -EPOCHS = 20 -SAMPLE_RATE = 1e-2 -SG_MODE = 0 # 0 dla CBOW, 1 dla Skip-gram - +# KROK 3: Pliki wyjściowe +OUTPUT_TENSOR_FILE = "embedding_tensor_cbow.npy" # Macierz wektorów (numpy array) +OUTPUT_MAP_FILE = "embedding_token_to_index_map.json" # Mapowanie token→indeks +OUTPUT_MODEL_FILE = "embedding_word2vec_cbow_model.model" # Pełny model gensim + +# KROK 4: Parametry treningu Word2Vec (CBOW) +# Te parametry KRYTYCZNIE wpływają na jakość i czas treningu! + +VECTOR_LENGTH = 100 # Wymiar wektora embeddingowego (50-300 typowo) + # Większy = więcej informacji, ale wolniejszy trening + # Zalecane: 100-200 dla dobrych wyników + +WINDOW_SIZE = 8 # Rozmiar okna kontekstowego (ile słów po każdej stronie) + # CBOW używa WINDOW_SIZE słów z lewej i prawej do przewidywania środkowego + # Np. dla WINDOW_SIZE=2: [w1, w2, TARGET, w4, w5] + # Większy = więcej kontekstu, ale wolniejszy + # Zalecane: 5-10 + +MIN_COUNT = 2 # Minimalna częstość występowania tokenu + # Tokeny występujące rzadziej niż MIN_COUNT są ignorowane + # Większy = mniej tokenów, szybszy trening, ale gorsza pokrycie + # Zalecane: 2-5 + +WORKERS = 4 # Liczba wątków do równoległego treningu + # Ustaw na liczbę rdzeni CPU (sprawdź: os.cpu_count()) + +EPOCHS = 25 # Liczba przejść przez cały korpus + # Więcej = lepsze wyniki, ale dłuższy trening + # Zalecane: 10-50 + # UWAGA: Zbyt wiele epok może prowadzić do overfittingu! + +SAMPLE_RATE = 1e-3 # Współczynnik downsamplingu dla częstych słów + # Redukuje wpływ bardzo częstych słów (np. "i", "w", "na") + # Typowo: 1e-3 do 1e-5 + # 0 = wyłączone + +SG_MODE = 0 # Tryb algorytmu: 0 = CBOW, 1 = Skip-gram + # CBOW: szybszy, lepszy dla częstych słów + # Skip-gram: wolniejszy, lepszy dla rzadkich słów + +# KROK 5: Załadowanie tokenizera +# Tokenizer BPE (Byte Pair Encoding) został wytrenowany w Zadaniu 3 +# Ładujemy go z pliku JSON try: - print(f"Ładowanie tokenizera z pliku: {TOKENIZER_FILE}") + print(f"\n{'='*80}") + print(f"KROK 1: Ładowanie tokenizera") + print(f"{'='*80}") + print(f"Plik tokenizera: {TOKENIZER_FILE}") tokenizer = Tokenizer.from_file(TOKENIZER_FILE) + print(f"✓ Tokenizer załadowany pomyślnie") + print(f" Rozmiar słownika: {tokenizer.get_vocab_size()} tokenów") + + # Wykryj typ tokenizera (GPT-2 style vs standardowy) + # GPT-2 używa 'Ġ' jako prefix dla spacji + IS_GPT2_STYLE = 'Ġ' in tokenizer.get_vocab() + if IS_GPT2_STYLE: + print(f" ⚠ Wykryto tokenizer GPT-2 style (używa prefiksu 'Ġ' dla spacji)") + print(f" → Zostanie zastosowana specjalna obsługa tokenów") + except FileNotFoundError: - print(f"BŁĄD: Nie znaleziono pliku '{TOKENIZER_FILE}'. Upewnij się, że plik istnieje.") + print(f"✗ BŁĄD: Nie znaleziono pliku '{TOKENIZER_FILE}'.") + print(f" Upewnij się, że plik istnieje i ścieżka jest poprawna.") + print(f" Uruchom najpierw Zadanie 3 aby stworzyć tokenizery!") raise -# loading r& aggregating aw sentences from files +# KROK 6: Funkcja agregacji zdań z plików korpusu def aggregate_raw_sentences(files): + """ + Wczytuje i agreguje wszystkie zdania z plików korpusu. + + Proces: + 1. Iteruje przez każdy plik w liście + 2. Wczytuje plik linia po linii (każda linia = jedno zdanie) + 3. Usuwa puste linie i białe znaki + 4. Dodaje wszystkie zdania do jednej listy + + Args: + files (list): Lista ścieżek do plików tekstowych + + Returns: + list[str]: Lista wszystkich zdań ze wszystkich plików + + Uwagi: + - Pliki muszą być w kodowaniu UTF-8 + - Każda linia w pliku traktowana jest jako osobne zdanie + - Puste linie są pomijane + - Jeśli plik nie istnieje, wyświetla ostrzeżenie i kontynuuje + """ raw_sentences = [] - print("Wczytywanie tekstu z plików...") + print(f"\n{'='*80}") + print(f"KROK 2: Wczytywanie korpusu tekstowego") + print(f"{'='*80}") print(f"Liczba plików do wczytania: {len(files)}") + + files_loaded = 0 + files_skipped = 0 + for file in files: try: with open(file, 'r', encoding='utf-8') as f: + # Wczytaj wszystkie niepuste linie lines = [line.strip() for line in f if line.strip()] raw_sentences.extend(lines) + files_loaded += 1 + + # Wyświetl progress co 500 plików + if files_loaded % 500 == 0: + print(f" Wczytano {files_loaded}/{len(files)} plików...") + except FileNotFoundError: - print(f"OSTRZEŻENIE: Nie znaleziono pliku '{file}'. Pomijam.") + print(f"⚠ OSTRZEŻENIE: Nie znaleziono pliku '{file}'. Pomijam.") + files_skipped += 1 + continue + except Exception as e: + print(f"⚠ OSTRZEŻENIE: Błąd przy wczytywaniu '{file}': {e}") + files_skipped += 1 continue + print(f"\n✓ Wczytano {files_loaded} plików") + if files_skipped > 0: + print(f"⚠ Pominięto {files_skipped} plików (błędy)") + print(f"✓ Zebrano {len(raw_sentences):,} zdań") + if not raw_sentences: - print("BŁĄD: Pliki wejściowe są puste lub nie zostały wczytane.") + print("✗ BŁĄD: Pliki wejściowe są puste lub nie zostały wczytane.") exit() + return raw_sentences raw_sentences = aggregate_raw_sentences(files) -# Tokenizacja całej partii zdań przy użyciu tokenizera BPE -print(f"Tokenizacja {len(raw_sentences)} zdań...") +# KROK 7: Tokenizacja korpusu +# Tokenizacja batch'owa - przetwarzamy wszystkie zdania naraz (wydajniej niż jedno po jednym) +print(f"\n{'='*80}") +print(f"KROK 3: Tokenizacja zdań") +print(f"{'='*80}") +print(f"Tokenizacja {len(raw_sentences):,} zdań...") +print(f"To może chwilę potrwać...") + +# encode_batch() przetwarza wszystkie zdania równolegle - dużo szybsze! encodings = tokenizer.encode_batch(raw_sentences) # Konwersja obiektów Encoding na listę list stringów (tokenów) +# Każde zdanie staje się listą tokenów +# Przykład: "Litwo! Ojczyzno moja!" → ["Litwo", "!", "Ojczy", "zno", "moja", "!"] tokenized_sentences = [ encoding.tokens for encoding in encodings ] -print(f"Przygotowano {len(tokenized_sentences)} sekwencji do treningu.") + +print(f"✓ Przygotowano {len(tokenized_sentences):,} sekwencji tokenów") + +# Statystyki tokenizacji +total_tokens = sum(len(sent) for sent in tokenized_sentences) +avg_tokens = total_tokens / len(tokenized_sentences) if tokenized_sentences else 0 +print(f"✓ Łączna liczba tokenów: {total_tokens:,}") +print(f"✓ Średnia długość zdania: {avg_tokens:.1f} tokenów") + +# Przykład tokenizacji (pierwsze 3 zdania) +print(f"\nPrzykład tokenizacji (pierwsze 3 zdania):") +for i, sent in enumerate(tokenized_sentences[:3], 1): + print(f" Zdanie {i} ({len(sent)} tokenów): {sent[:15]}{'...' if len(sent) > 15 else ''}") # --- ETAP 2: Trening Word2Vec (CBOW) --- -print("\n--- Rozpoczynanie Treningu Word2Vec (CBOW) ---") +print(f"\n{'='*80}") +print(f"KROK 4: Trening modelu Word2Vec (CBOW)") +print(f"{'='*80}") +print(f"Parametry treningu:") +print(f" • Wymiar wektora (vector_size): {VECTOR_LENGTH}") +print(f" • Rozmiar okna (window): {WINDOW_SIZE}") +print(f" • Min. częstość (min_count): {MIN_COUNT}") +print(f" • Liczba epok (epochs): {EPOCHS}") +print(f" • Tryb: {'CBOW' if SG_MODE == 0 else 'Skip-gram'}") +print(f" • Wątki (workers): {WORKERS}") +print(f"\nUruchamiam trening...") +print(f"{'='*80}\n") + +""" +Jak działa CBOW (Continuous Bag-of-Words): + +1. Dla każdego słowa w zdaniu: + - Bierze WINDOW_SIZE słów z lewej strony + - Bierze WINDOW_SIZE słów z prawej strony + - Próbuje przewidzieć słowo środkowe na podstawie kontekstu + +2. Przykład dla WINDOW_SIZE=2: + Zdanie: "król siedział na tronie w zamku" + Cel: przewidzieć "tronie" + Input: ["król", "siedział", "na"] + ["w", "zamku"] → Output: "tronie" + +3. Sieć neuronowa: + Input Layer → Hidden Layer (embedding) → Output Layer + +4. Wagi hidden layer to właśnie nasze embeddingi! + Każdy token dostaje wektor o długości VECTOR_LENGTH + +5. Trening przez EPOCHS epok: + - Każda epoka = jedno przejście przez cały korpus + - Wagi są stopniowo dostosowywane aby lepiej przewidywać słowa + - Efekt: podobne semantycznie słowa mają podobne wektory +""" + model = Word2Vec( - sentences=tokenized_sentences, - vector_size=VECTOR_LENGTH, - window=WINDOW_SIZE, - min_count=MIN_COUNT, - workers=WORKERS, - sg=SG_MODE, # 0: CBOW - epochs=EPOCHS, - sample=SAMPLE_RATE, + sentences=tokenized_sentences, # Dane treningowe (lista list tokenów) + vector_size=VECTOR_LENGTH, # Wymiar wektora embeddingowego + window=WINDOW_SIZE, # Rozmiar okna kontekstowego + min_count=MIN_COUNT, # Minimalna częstość tokenu + workers=WORKERS, # Liczba wątków + sg=SG_MODE, # 0: CBOW, 1: Skip-gram + epochs=EPOCHS, # Liczba epok treningu + sample=SAMPLE_RATE, # Downsampling częstych słów ) -print("Trening zakończony pomyślnie.") + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"✓ Trening zakończony pomyślnie!") +print(f"{'='*80}") +print(f"Statystyki modelu:") +print(f" • Liczba unikalnych tokenów w słowniku: {len(model.wv):,}") +print(f" • Wymiar wektora: {model.wv.vector_size}") +print(f" • Łączna liczba parametrów: {len(model.wv) * model.wv.vector_size:,}") # --- ETAP 3: Eksport i Zapis Wyników --- -# Eksport tensora embeddingowego -embedding_matrix_np = model.wv.vectors +print(f"\n{'='*80}") +print(f"KROK 5: Eksport wytrenowanego modelu") +print(f"{'='*80}") + +""" +Eksportujemy model w 3 formatach: + +1. Tensor NumPy (.npy): + - Macierz wektorów wszystkich tokenów + - Format: [num_tokens, vector_size] + - Użycie: szybkie ładowanie do NumPy/PyTorch/TensorFlow + +2. Mapa token→indeks (.json): + - Słownik mapujący tokeny na ich indeksy w tensorze + - Format: {"token": index, ...} + - Użycie: translacja tokenu na indeks w tensorze + +3. Pełny model Gensim (.model): + - Zawiera wszystko: wektory, słownik, metadane + - Format: właściwy dla gensim + - Użycie: kontynuacja treningu, operacje na wektorach +""" + +# 1. EKSPORT TENSORA NUMPY +# Pobieramy macierz wszystkich wektorów z modelu +embedding_matrix_np = model.wv.vectors # Shape: (vocab_size, vector_size) embedding_matrix_tensor = np.array(embedding_matrix_np, dtype=np.float32) -print(f"\nKształt finalnego tensora: {embedding_matrix_tensor.shape} (Tokeny x Wymiar)") +print(f"\nTensor embeddingowy:") +print(f" • Kształt: {embedding_matrix_tensor.shape} (Tokeny × Wymiar)") +print(f" • Typ danych: {embedding_matrix_tensor.dtype}") +print(f" • Rozmiar w pamięci: {embedding_matrix_tensor.nbytes / 1024 / 1024:.2f} MB") -# 1. Zapisanie tensora NumPy (.npy) np.save(OUTPUT_TENSOR_FILE, embedding_matrix_tensor) -print(f"Tensor embeddingowy zapisany jako: '{OUTPUT_TENSOR_FILE}'.") +print(f" ✓ Zapisano jako: '{OUTPUT_TENSOR_FILE}'") -# 2. Zapisanie mapowania tokenów na indeksy +# 2. EKSPORT MAPOWANIA TOKEN→INDEKS +# Każdy token ma swój unikalny indeks w tensorze +# Przykład: {"Litwo": 0, "Ojczy": 1, "zno": 2, ...} token_to_index = {token: model.wv.get_index(token) for token in model.wv.index_to_key} + +print(f"\nMapa tokenów:") +print(f" • Liczba tokenów: {len(token_to_index):,}") +print(f" • Przykładowe tokeny: {list(token_to_index.keys())[:5]}") + with open(OUTPUT_MAP_FILE, "w", encoding="utf-8") as f: - json.dump(token_to_index, f, ensure_ascii=False, indent=4) -print(f"Mapa tokenów do indeksów zapisana jako: '{OUTPUT_MAP_FILE}'.") + json.dump(token_to_index, f, ensure_ascii=False, indent=2) +print(f" ✓ Zapisano jako: '{OUTPUT_MAP_FILE}'") -# 3. Zapisanie całego modelu gensim (opcjonalne, ale zalecane) +# 3. EKSPORT PEŁNEGO MODELU GENSIM +# Zawiera wszystko - można wczytać i kontynuować trening lub używać API gensim model.save(OUTPUT_MODEL_FILE) -print(f"Pełny model Word2Vec zapisany jako: '{OUTPUT_MODEL_FILE}'.") +print(f"\nPełny model:") +print(f" ✓ Zapisano jako: '{OUTPUT_MODEL_FILE}'") + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"✓ Wszystkie pliki zapisane pomyślnie!") +print(f"{'='*80}") -# --- DODANA FUNKCJA: OBLICZANIE WEKTORA DLA CAŁEGO SŁOWA --- +# --- ETAP 4: FUNKCJE POMOCNICZE DO TESTOWANIA EMBEDDINGU --- -def get_word_vector_and_similar(word: str, tokenizer: Tokenizer, model: Word2Vec, topn: int = 20): - # Tokenizacja słowa na tokeny podwyrazowe - # Używamy .encode(), aby otoczyć słowo spacjami, co imituje kontekst w zdaniu - # Ważne: tokenizator BPE/SentencePiece musi widzieć spację, by dodać prefiks '_' +def get_word_vector_and_similar(word: str, tokenizer: Tokenizer, model: Word2Vec, topn: int = 20, filter_noise: bool = True): + """ + Oblicza wektor embeddingowy dla całego słowa i znajduje najbardziej podobne tokeny. + + Proces: + 1. Tokenizuje słowo na podwyrazowe tokeny (np. "wojsko" → ["woj", "sko"]) + 2. Pobiera wektory dla każdego tokenu z modelu + 3. Uśrednia wektory tokenów → wektor słowa + 4. Znajduje najbardziej podobne tokeny używając podobieństwa kosinusowego + 5. [Opcjonalnie] Filtruje szumy (same spacje, uszkodzone znaki) + + Args: + word (str): Słowo do analizy (np. "wojsko", "szlachta") + tokenizer (Tokenizer): Tokenizer BPE do podziału słowa na tokeny + model (Word2Vec): Wytrenowany model Word2Vec z embeddingami + topn (int): Ile najbardziej podobnych tokenów zwrócić (domyślnie 20) + filter_noise (bool): Czy filtrować "szumy" z wyników (domyślnie True) + Usuwa: same spacje (Ġ), uszkodzone Unicode, tokeny specjalne + + Returns: + tuple: (word_vector, similar_tokens) gdzie: + - word_vector: np.array - uśredniony wektor słowa (shape: [vector_size]) + - similar_tokens: list[(str, float)] - lista (token, similarity_score) + + lub (None, None) jeśli nie można obliczyć wektora + + Podobieństwo kosinusowe: + similarity = (A · B) / (||A|| × ||B||) + Zakres: [-1, 1] gdzie: + 1.0 = identyczne kierunki (bardzo podobne) + 0.0 = prostopadłe (niezwiązane) + -1.0 = przeciwne kierunki (przeciwstawne) + + Przykład: + >>> vector, similar = get_word_vector_and_similar("król", tokenizer, model, topn=5) + >>> # vector: array([0.123, -0.456, 0.789, ...]) + >>> # similar: [("książę", 0.721), ("władca", 0.689), ...] + + Uwagi: + - Słowo musi zawierać przynajmniej jeden token znany modelowi + - Rzadkie słowa (< MIN_COUNT) mogą nie mieć wektorów + - Dla lepszych wyników używaj słów z korpusu treningowego + """ + # KROK 1: Tokenizacja słowa + # Dodajemy spacje aby tokenizer widział słowo w kontekście (ważne dla tokenów ze spacją) encoding = tokenizer.encode(" " + word + " ") - word_tokens = [t.strip() for t in encoding.tokens if t.strip()] # Usuń puste tokeny + word_tokens = [t.strip() for t in encoding.tokens if t.strip()] # Usuń puste tokeny - # Usuwamy tokeny początku/końca sekwencji, jeśli zostały dodane przez tokenizator - if word_tokens and word_tokens[0] in ['[CLS]', '', '', 'Ġ']: + # KROK 2: Czyszczenie tokenów specjalnych + # Usuwamy tokeny początku/końca sekwencji jeśli zostały dodane + if word_tokens and word_tokens[0] in ['[CLS]', '', 'Ġ']: word_tokens = word_tokens[1:] - if word_tokens and word_tokens[-1] in ['[SEP]', '', '']: + if word_tokens and word_tokens[-1] in ['[SEP]', '']: word_tokens = word_tokens[:-1] valid_vectors = [] missing_tokens = [] - # 1. Zbieranie wektorów dla każdego tokenu + # KROK 3: Zbieranie wektorów dla każdego tokenu for token in word_tokens: if token in model.wv: - # Użycie tokenu ze spacją (np. '_ryż') lub bez (np. 'szlach') + # Token znaleziony w modelu - pobierz jego wektor valid_vectors.append(model.wv[token]) else: - # W tym miejscu token może być zbyt rzadki i pominięty przez MIN_COUNT + # Token zbyt rzadki (< MIN_COUNT) lub nieznany missing_tokens.append(token) + # KROK 4: Sprawdzenie czy mamy jakiekolwiek wektory if not valid_vectors: - # Kod do obsługi, gdy żaden token nie ma wektora if missing_tokens: - print(f"BŁĄD: Żaden z tokenów składowych ('{word_tokens}') nie znajduje się w słowniku (MIN_COUNT={MIN_COUNT}).") + print(f"✗ Słowo '{word}' → tokeny {word_tokens}") + print(f" Żaden token nie znajduje się w słowniku (MIN_COUNT={MIN_COUNT})") else: - print(f"BŁĄD: Słowo '{word}' nie zostało przetworzone na wektory (sprawdź tokenizację).") + print(f"✗ Słowo '{word}' nie zostało przetokenizowane poprawnie") return None, None - # 2. Uśrednianie wektorów - # Wektor dla całego słowa to średnia wektorów jego tokenów składowych + # KROK 5: Uśrednianie wektorów + # Wektor całego słowa = średnia wektorów jego tokenów składowych + # Przykład: "wojsko" = ["woj", "sko"] → średnia(vec("woj"), vec("sko")) word_vector = np.mean(valid_vectors, axis=0) - # 3. Znalezienie najbardziej podobnych tokenów + # KROK 6: Znalezienie najbardziej podobnych tokenów + # Używamy podobieństwa kosinusowego między word_vector a wszystkimi wektorami w modelu + # Pobieramy więcej wyników jeśli będziemy filtrować + fetch_count = topn * 3 if filter_noise else topn + similar_words = model.wv.most_similar( - positive=[word_vector], - topn=topn + positive=[word_vector], # Szukamy tokenów podobnych do tego wektora + topn=fetch_count # Zwróć więcej aby móc filtrować ) + # KROK 7: Filtrowanie szumów (dla tokenizerów GPT-2 style) + if filter_noise: + filtered_results = [] + + for token, similarity in similar_words: + # Pomiń problematyczne tokeny + skip = False + + # 1. Pomiń sam prefix spacji (token "Ġ" lub " ") + if token in ['Ġ', ' ', '▁']: + skip = True + + # 2. Pomiń tokeny zawierające uszkodzone znaki Unicode + # GPT-2 byte-level BPE: ł→ÅĤ, ń→ÅĦ, ó→ó, etc. + if any(char in token for char in ['Ã', 'Ä', 'Å', 'Ć', 'Ğ']): + skip = True + + # 3. Pomiń tokeny specjalne + if token in ['[UNK]', '[CLS]', '[SEP]', '[PAD]', '[MASK]', '', '', '']: + skip = True + + # 4. Pomiń bardzo krótkie tokeny (często artefakty) + if len(token.strip('Ġ▁')) <= 1: + skip = True + + if not skip: + filtered_results.append((token, similarity)) + + # Przerwij gdy mamy wystarczająco wyników + if len(filtered_results) >= topn: + break + + similar_words = filtered_results + return word_vector, similar_words -# --- WERYFIKACJA UŻYCIA NOWEJ FUNKCJI --- - -print("\n--- Weryfikacja: Szukanie podobieństw dla całych SŁÓW (uśrednianie wektorów tokenów) ---") - -# Przykłady, które wcześniej mogły nie działać +# --- ETAP 5: WERYFIKACJA I TESTOWANIE EMBEDDINGU --- + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"KROK 6: Weryfikacja jakości embeddingu") +print(f"{'='*80}") +print(f"Test: Szukanie semantycznie podobnych słów") +print(f"Metoda: Uśrednianie wektorów tokenów składowych") +print(f"{'='*80}\n") + +""" +Jak testujemy jakość embeddingu? + +1. Podobieństwo semantyczne: + - Słowa o podobnym znaczeniu powinny mieć podobne wektory + - Np. "król" ≈ "książę", "wojsko" ≈ "armia" + +2. Analogie wektorowe: + - król - mężczyzna + kobieta ≈ królowa + - dziecko + kobieta ≈ dziewczyna/córka + +3. Co oznacza dobry wynik? + - Similarity > 0.7: Bardzo dobre podobieństwo + - Similarity 0.5-0.7: Dobre podobieństwo + - Similarity < 0.5: Słabe podobieństwo + +4. Cele optymalizacji (z Zadania 4.1): + - król-książę: jak najbliżej 1.0 + - kobieta-dziewczyna: jak najbliżej 1.0 + - Zwiększ EPOCHS, VECTOR_LENGTH, lub WINDOW_SIZE jeśli wyniki słabe + +UWAGA DLA TOKENIZERA GPT2-POLISH: + - GPT-2 używa byte-level BPE z prefiksem 'Ġ' dla spacji + - "szlachta" tokenizuje się jako ['sz', 'lach', 'ta'] (BEZ spacji) + - Ale w korpusie może być "Ġszlachta" (ZE spacją) - to INNY token! + - Filtrowanie szumów usuwa: Ġ (samą spację), uszkodzone Unicode (ÅĤ, ó) +""" + +# Testowe słowa - powinny mieć sensowne odpowiedniki semantyczne words_to_test = ['wojsko', 'szlachta', 'choroba', 'król'] for word in words_to_test: word_vector, similar_tokens = get_word_vector_and_similar(word, tokenizer, model, topn=10) if word_vector is not None: - print(f"\n10 tokenów najbardziej podobnych do SŁOWA '{word}' (uśrednione wektory tokenów {tokenizer.encode(word).tokens}):") - # Wyświetlanie wektora (pierwsze 5 elementów) - print(f" > Wektor słowa (początek): {word_vector[:5]}...") - for token, similarity in similar_tokens: - print(f" - {token}: {similarity:.4f}") - -# --- WERYFIKACJA DLA WZORCA MATEMATYCZNEGO (Analogia wektorowa) --- - + # Pokaż jak słowo zostało stokenizowane + tokens_used = tokenizer.encode(word).tokens + + print(f"{'─'*80}") + print(f"🔍 Analiza słowa: '{word}'") + print(f"{'─'*80}") + print(f"Tokenizacja: {tokens_used}") + print(f"Wektor (pierwsze 10 wymiarów): {word_vector[:10]}") + print(f"\n🎯 Top 10 najbardziej podobnych tokenów:") + + for i, (token, similarity) in enumerate(similar_tokens, 1): + # Dodaj emoji dla różnych poziomów podobieństwa + if similarity > 0.7: + emoji = "🔥" # Bardzo podobne + elif similarity > 0.6: + emoji = "✨" # Podobne + elif similarity > 0.5: + emoji = "✓" # Dość podobne + else: + emoji = "○" # Słabo podobne + + print(f" {i:2d}. {emoji} {token:20s} → similarity: {similarity:.4f}") + print() + +# --- TEST ANALOGII WEKTOROWYCH --- + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"KROK 7: Test analogii wektorowych") +print(f"{'='*80}") +print(f"Wzór: token1 + token2 → znajdź najbardziej podobny wynik") +print(f"Interpretacja: Jaki token łączy cechy obu tokenów?") +print(f"{'='*80}\n") + +""" +Analogie wektorowe - matematyka embeddingów: + +Jeśli mamy dobrze wytrenowany embedding: +- vec("król") - vec("mężczyzna") + vec("kobieta") ≈ vec("królowa") +- vec("dziecko") + vec("kobieta") ≈ vec("dziewczyna") + +W praktyce: +1. Dodajemy wektory dwóch słów +2. Szukamy tokenów najbliższych tej sumie +3. Jeśli wynik ma sens semantycznie = dobry embedding! +""" + +# Para tokenów do analogii tokens_analogy = ['dziecko', 'kobieta'] -# Używamy uśredniania wektorów dla tokenów +# Sprawdzamy czy oba tokeny istnieją w modelu if tokens_analogy[0] in model.wv and tokens_analogy[1] in model.wv: + print(f"🔍 Analogia: '{tokens_analogy[0]}' + '{tokens_analogy[1]}'") + print(f"Pytanie: Jaki token łączy cechy obu słów?\n") + similar_to_combined = model.wv.most_similar( - positive=tokens_analogy, - topn=10 + positive=tokens_analogy, # Suma wektorów tych tokenów + topn=10 # Top 10 wyników ) - print(f"\n10 tokenów najbardziej podobnych do kombinacji tokenów: {tokens_analogy}") - for token, similarity in similar_to_combined: - print(f" - {token}: {similarity:.4f}") + print(f"🎯 Top 10 wyników:") + for i, (token, similarity) in enumerate(similar_to_combined, 1): + if similarity > 0.7: + emoji = "🔥" + elif similarity > 0.6: + emoji = "✨" + else: + emoji = "○" + print(f" {i:2d}. {emoji} {token:20s} → similarity: {similarity:.4f}") + + # Sprawdź czy oczekiwane słowa są w wynikach + expected_words = ['dziewczyna', 'córka', 'dziewczynka', 'matka'] + found = [word for word in expected_words if word in [t[0] for t in similar_to_combined]] + + if found: + print(f"\n✓ Znalezione oczekiwane słowa: {found}") + else: + print(f"\n⚠ Brak oczekiwanych słów ({expected_words}) w top 10") + print(f" Wskazówka: Zwiększ EPOCHS lub VECTOR_LENGTH dla lepszych wyników") else: - print(f"\nOstrzeżenie: Co najmniej jeden z tokenów '{tokens_analogy}' nie znajduje się w słowniku. Pomięto analogię.") \ No newline at end of file + print(f"⚠ OSTRZEŻENIE: Co najmniej jeden z tokenów {tokens_analogy} nie znajduje się w słowniku.") + print(f" Możliwe przyczyny:") + print(f" - Token występuje rzadziej niż MIN_COUNT={MIN_COUNT}") + print(f" - Token nie występuje w korpusie treningowym") + print(f" Pomijam test analogii.") + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"✓ ZADANIE 4.1 UKOŃCZONE") +print(f"{'='*80}") +print(f"\nPliki wyjściowe:") +print(f" • {OUTPUT_TENSOR_FILE}") +print(f" • {OUTPUT_MAP_FILE}") +print(f" • {OUTPUT_MODEL_FILE}") +print(f"\nNastępny krok:") +print(f" Eksperymentuj z parametrami (VECTOR_LENGTH, EPOCHS, WINDOW_SIZE)") +print(f" aby poprawić jakość embeddingu!") +print(f"{'='*80}") \ No newline at end of file diff --git a/M1/embedding/run-doc2vec.py b/M1/embedding/run-doc2vec.py index 53e9107e..772b325c 100644 --- a/M1/embedding/run-doc2vec.py +++ b/M1/embedding/run-doc2vec.py @@ -6,11 +6,18 @@ import os import glob import time +from datetime import datetime +from pathlib import Path from corpora import CORPORA_FILES # Ustawienie logowania dla gensim logging.basicConfig(format='%(asctime)s : %(levelname)s : %(message)s', level=logging.INFO) +# --- KONFIGURACJA --- + +# Rejestr wyników treningów +TRAINING_REGISTRY_FILE = "doc2vec_training_registry.json" + # files = CORPORA_FILES["ALL"] files = CORPORA_FILES["WOLNELEKTURY"] # files = CORPORA_FILES["PAN_TADEUSZ"] @@ -27,6 +34,119 @@ EPOCHS = 20 SG_MODE = 0 +# --- FUNKCJE POMOCNICZE --- + +def load_training_registry(): + """ + Wczytuje rejestr wyników treningów z pliku JSON. + + Returns: + list: Lista słowników z historią treningów + """ + if os.path.exists(TRAINING_REGISTRY_FILE): + with open(TRAINING_REGISTRY_FILE, 'r', encoding='utf-8') as f: + return json.load(f) + return [] + +def save_training_registry(registry): + """ + Zapisuje rejestr wyników treningów do pliku JSON. + + Args: + registry (list): Lista słowników z historią treningów + """ + with open(TRAINING_REGISTRY_FILE, 'w', encoding='utf-8') as f: + json.dump(registry, f, ensure_ascii=False, indent=2) + +def calculate_embedding_quality(model, test_queries, sentence_lookup, tokenizer): + """ + Oblicza jakość embeddingu testując na przykładowych zapytaniach. + + Metryka: średnie podobieństwo top-1 wyniku (wyższe = lepsze) + + Args: + model: Wytrenowany model Doc2Vec + test_queries (list): Lista testowych zdań + sentence_lookup (list): Lista wszystkich zdań z korpusu + tokenizer: Tokenizer do przetwarzania zdań + + Returns: + dict: Słownik z metrykami jakości + """ + similarities = [] + + for query in test_queries: + tokens = tokenizer.encode(query).tokens + inferred_vector = model.infer_vector(tokens, epochs=model.epochs) + similar_docs = model.dv.most_similar([inferred_vector], topn=1) + + if similar_docs: + similarities.append(similar_docs[0][1]) # similarity score + + avg_similarity = np.mean(similarities) if similarities else 0.0 + + return { + "avg_top1_similarity": float(avg_similarity), + "test_queries_count": len(test_queries), + "quality_rating": "excellent" if avg_similarity > 0.8 else + "good" if avg_similarity > 0.6 else + "fair" if avg_similarity > 0.4 else "poor" + } + +def log_training_result( + corpus_name, + tokenizer_name, + params, + training_time, + quality_metrics, + corpus_stats +): + """ + Loguje wyniki treningu do rejestru. + + Args: + corpus_name (str): Nazwa korpusu + tokenizer_name (str): Nazwa tokenizera + params (dict): Parametry treningu + training_time (float): Czas treningu w sekundach + quality_metrics (dict): Metryki jakości embeddingu + corpus_stats (dict): Statystyki korpusu + """ + # Wczytaj istniejący rejestr + registry = load_training_registry() + + # Utwórz nowy wpis + entry = { + "run_id": len(registry) + 1, + "timestamp": datetime.now().isoformat(), + "corpus": { + "name": corpus_name, + "sentences_count": corpus_stats.get("sentences_count", 0), + "avg_tokens_per_sentence": corpus_stats.get("avg_tokens", 0) + }, + "tokenizer": tokenizer_name, + "parameters": params, + "training_time_seconds": round(training_time, 2), + "quality_metrics": quality_metrics, + "output_files": { + "model": OUTPUT_MODEL_FILE, + "sentence_map": OUTPUT_SENTENCE_MAP + } + } + + # Dodaj do rejestru + registry.append(entry) + + # Zapisz + save_training_registry(registry) + + print(f"\n{'='*80}") + print(f"✓ Wyniki treningu zapisane do rejestru") + print(f" Run ID: {entry['run_id']}") + print(f" Jakość embeddingu: {quality_metrics['quality_rating'].upper()}") + print(f" Plik rejestru: {TRAINING_REGISTRY_FILE}") + print(f"{'='*80}\n") + # --- ETAP 1: Wczytanie, Tokenizacja i Przygotowanie Danych --- try: tokenizer = Tokenizer.from_file(TOKENIZER_FILE) @@ -61,6 +181,21 @@ tokenizer.encode(sentence).tokens for sentence in raw_sentences ] +# Statystyki korpusu +total_tokens = sum(len(sent) for sent in tokenized_sentences) +avg_tokens = total_tokens / len(tokenized_sentences) if tokenized_sentences else 0 + +corpus_stats = { + "sentences_count": len(tokenized_sentences), + "total_tokens": total_tokens, + "avg_tokens": round(avg_tokens, 2) +} + +print(f"Statystyki korpusu:") +print(f" Zdań: {corpus_stats['sentences_count']:,}") +print(f" Tokenów: {corpus_stats['total_tokens']:,}") +print(f" Średnio tokenów/zdanie: {corpus_stats['avg_tokens']:.1f}") + # Przygotowanie danych dla Doc2Vec tagged_data = [ TaggedDocument(words=tokenized_sentences[i], tags=[str(i)]) @@ -69,7 +204,19 @@ print(f"Przygotowano {len(tagged_data)} sekwencji TaggedDocument do treningu.") # --- ETAP 2: Trening Doc2Vec --- -print("\n--- Rozpoczynanie Treningu Doc2Vec ---") +print(f"\n{'='*80}") +print(f"ETAP 2: Trening modelu Doc2Vec") +print(f"{'='*80}") +print(f"Parametry treningu:") +print(f" • Wymiar wektora (vector_size): {VECTOR_LENGTH}") +print(f" • Rozmiar okna (window): {WINDOW_SIZE}") +print(f" • Min. częstość (min_count): {MIN_COUNT}") +print(f" • Liczba epok (epochs): {EPOCHS}") +print(f" • Tryb: {'PV-DM (Distributed Memory)' if SG_MODE == 0 else 'PV-DBOW'}") +print(f" • Wątki (workers): {WORKERS}") +print(f"\nUruchamiam trening...") +print(f"{'='*80}\n") + start_time = time.time() model_d2v = Doc2Vec( tagged_data, @@ -81,7 +228,12 @@ dm=1 # Distributed Memory (PV-DM) ) end_time = time.time() -print(f"Trening zakończony pomyślnie. Czas trwania: {end_time - start_time:.2f}s") +training_time = end_time - start_time + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"✓ Trening zakończony pomyślnie!") +print(f" Czas treningu: {training_time:.2f}s ({training_time/60:.1f} min)") +print(f"{'='*80}") # --- ETAP 3: Zapisywanie Wytrenowanego Modelu i Mapy --- try: @@ -98,16 +250,85 @@ # ========================================================================= -# === ETAP 4: BEZPOŚREDNIE WNIOSKOWANIE (INFERENCE) PRZY UŻYCIU OBIEKTÓW IN-MEMORY === +# === ETAP 4: OCENA JAKOŚCI EMBEDDINGU === +# ========================================================================= + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"ETAP 4: Ocena jakości embeddingu") +print(f"{'='*80}\n") + +# Testowe zapytania do oceny jakości +test_queries = [ + "Jestem głodny i bardzo chętnie zjadłbym coś.", + "Król siedział na tronie.", + "Szlachta polska była dumna ze swoich tradycji.", + "Wojsko maszerowało przez las.", + "Miłość jest najważniejsza w życiu." +] + +print(f"Testowanie na {len(test_queries)} przykładowych zapytaniach...") +quality_metrics = calculate_embedding_quality( + model_d2v, + test_queries, + raw_sentences, + tokenizer +) + +print(f"\nMetryki jakości:") +print(f" • Średnie podobieństwo top-1: {quality_metrics['avg_top1_similarity']:.4f}") +print(f" • Ocena jakości: {quality_metrics['quality_rating'].upper()}") +print(f" • Liczba testów: {quality_metrics['test_queries_count']}") + +# ========================================================================= +# === ETAP 5: LOGOWANIE WYNIKÓW DO REJESTRU === +# ========================================================================= + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"ETAP 5: Zapisywanie wyników do rejestru") +print(f"{'='*80}\n") + +# Przygotuj parametry do zapisu +training_params = { + "VECTOR_LENGTH": VECTOR_LENGTH, + "WINDOW_SIZE": WINDOW_SIZE, + "MIN_COUNT": MIN_COUNT, + "WORKERS": WORKERS, + "EPOCHS": EPOCHS, + "SG_MODE": SG_MODE, + "dm": 1 # PV-DM +} + +# Określ nazwę korpusu +corpus_name = "WOLNELEKTURY" # Zmień dynamicznie jeśli potrzeba +if files == CORPORA_FILES.get("ALL"): + corpus_name = "ALL" +elif files == CORPORA_FILES.get("PAN_TADEUSZ"): + corpus_name = "PAN_TADEUSZ" + +# Określ nazwę tokenizera +tokenizer_name = Path(TOKENIZER_FILE).stem + +# Zapisz wyniki do rejestru +log_training_result( + corpus_name=corpus_name, + tokenizer_name=tokenizer_name, + params=training_params, + training_time=training_time, + quality_metrics=quality_metrics, + corpus_stats=corpus_stats +) + +# ========================================================================= +# === ETAP 6: DEMONSTRACJA WNIOSKOWANIA (INFERENCE) === # ========================================================================= -print("\n" + "="*50) -print("=== ROZPOCZYNAM ETAP WNIOSKOWANIA (INFERENCE) ===") -print("="*50) +print(f"\n{'='*80}") +print(f"ETAP 6: Demonstracja wnioskowania") +print(f"{'='*80}\n") # 🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥testowanie🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥 -new_sentence = "Jestem głodny." -print(f"Zdanie do wnioskowania: \"{new_sentence}\"") +demonstration_sentence = "Jestem głodny i bardzo chętnie zjadłbym coś." +print(f"Zdanie do wnioskowania: \"{demonstration_sentence}\"") # Używamy obiektów już załadowanych/wytrenowanych: model_d2v, tokenizer, raw_sentences @@ -116,27 +337,53 @@ # Tokenizacja nowego zdania -new_tokens = tokenizer.encode(new_sentence).tokens +new_tokens = tokenizer.encode(demonstration_sentence).tokens # 2. Generowanie wektora dla nowego zdania inferred_vector = loaded_model.infer_vector(new_tokens, epochs=loaded_model.epochs) print(f"\nWygenerowany wektor (embedding) dla zdania. Kształt: {inferred_vector.shape}") # 3. Znajdowanie najbardziej podobnych wektorów z przestrzeni dokumentów/zdań -# topn=5, topn=20 - za co odpowiadaten parametr? +# topn - liczba najbardziej podobnych zdań do zwrócenia most_similar_docs = loaded_model.dv.most_similar([inferred_vector], topn=5) -print("\n5 najbardziej podobnych zdań z korpusu (Doc2Vec Inference):") -for doc_id_str, similarity in most_similar_docs: +print(f"\n{'─'*80}") +print(f"🎯 Top 5 najbardziej podobnych zdań z korpusu:") +print(f"{'─'*80}") +for rank, (doc_id_str, similarity) in enumerate(most_similar_docs, 1): # 1. Konwertujemy ID (string) z powrotem na indeks (int) doc_index = int(doc_id_str) # 2. Używamy indeksu do odnalezienia oryginalnego tekstu - # Zabezpieczenie na wypadek błędu indeksowania (choć nie powinno wystąpić) try: original_sentence = sentence_lookup[doc_index] - print(f" - Sim: {similarity:.4f} | Zdanie (ID: {doc_id_str}): {original_sentence}") + + # Emoji dla poziomów podobieństwa + if similarity > 0.8: + emoji = "🔥" + elif similarity > 0.6: + emoji = "✨" + elif similarity > 0.4: + emoji = "✓" + else: + emoji = "○" + + print(f" {rank}. {emoji} Podobieństwo: {similarity:.4f}") + print(f" ID: {doc_id_str}") + print(f" Zdanie: {original_sentence}") + print() except IndexError: - print(f" - Sim: {similarity:.4f} | BŁĄD: Nie znaleziono zdania dla ID: {doc_id_str}") + print(f" {rank}. ✗ BŁĄD: Nie znaleziono zdania dla ID: {doc_id_str}") + print() -print("\n=== ETAP WNIOSKOWANIA ZAKOŃCZONY ===") +print(f"{'='*80}") +print(f"✓ ZADANIE 4.2 UKOŃCZONE") +print(f"{'='*80}") +print(f"\nPliki wyjściowe:") +print(f" • Model: {OUTPUT_MODEL_FILE}") +print(f" • Mapa zdań: {OUTPUT_SENTENCE_MAP}") +print(f" • Rejestr treningów: {TRAINING_REGISTRY_FILE}") +print(f"\nNastępny krok:") +print(f" Eksperymentuj z parametrami aby poprawić jakość embeddingu!") +print(f" Sprawdź rejestr treningów: cat {TRAINING_REGISTRY_FILE}") +print(f"{'='*80}") diff --git a/M1/embedding/test-doc2vec-params.py b/M1/embedding/test-doc2vec-params.py new file mode 100644 index 00000000..8e38bd64 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/test-doc2vec-params.py @@ -0,0 +1,471 @@ +""" +Skrypt do testowania różnych kombinacji parametrów Doc2Vec. + +Testuje 24 kombinacje parametrów: +- VECTOR_LENGTH: stały = 20 +- WINDOW_SIZE: 3, 5, 8, 10, 12, 15 +- EPOCHS: 10, 20, 40, 80 + +Wszystkie wyniki zapisywane są automatycznie w rejestrze. +""" + +import numpy as np +import json +import logging +from gensim.models.doc2vec import Doc2Vec, TaggedDocument +from tokenizers import Tokenizer +import os +import time +from datetime import datetime +from pathlib import Path +from corpora import CORPORA_FILES + +# Ustawienie logowania dla gensim +logging.basicConfig(format='%(asctime)s : %(levelname)s : %(message)s', level=logging.INFO) + +# --- KONFIGURACJA --- + +TRAINING_REGISTRY_FILE = "doc2vec_training_registry.json" + +# Tokenizer +TOKENIZER_FILE = "../tokenizer/tokenizers/bielik-v3-tokenizer.json" + +# Korpusy do testowania (48 kombinacji = 24 dla każdego korpusu) +CORPORA_TO_TEST = [ + ("WOLNELEKTURY", CORPORA_FILES["WOLNELEKTURY"]), + ("ALL", CORPORA_FILES["ALL"]) +] + +# Parametry stałe +MIN_COUNT = 4 +WORKERS = 4 +SG_MODE = 0 # PV-DM + +# Parametry do testowania (24 kombinacje × 2 korpusy = 48 testów) +VECTOR_LENGTHS = [20, 50, 100] # 3 wartości +WINDOW_SIZES = [5, 10] # 2 wartości +EPOCHS_LIST = [10, 20, 40, 80] # 4 wartości +# 3 × 2 × 4 = 24 kombinacje na korpus + +OUTPUT_MODEL_FILE = "doc2vec_model_test.model" +OUTPUT_SENTENCE_MAP = "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + +# --- FUNKCJE POMOCNICZE --- + +def load_training_registry(): + """Wczytuje rejestr wyników treningów z pliku JSON.""" + if os.path.exists(TRAINING_REGISTRY_FILE): + with open(TRAINING_REGISTRY_FILE, 'r', encoding='utf-8') as f: + return json.load(f) + return [] + +def save_training_registry(registry): + """Zapisuje rejestr wyników treningów do pliku JSON.""" + with open(TRAINING_REGISTRY_FILE, 'w', encoding='utf-8') as f: + json.dump(registry, f, ensure_ascii=False, indent=2) + +def calculate_embedding_quality(model, test_queries, sentence_lookup, tokenizer): + """ + Oblicza jakość embeddingu testując na przykładowych zapytaniach. + + Metryka: średnie podobieństwo top-1 wyniku (wyższe = lepsze) + """ + similarities = [] + + for query in test_queries: + tokens = tokenizer.encode(query).tokens + inferred_vector = model.infer_vector(tokens, epochs=model.epochs) + similar_docs = model.dv.most_similar([inferred_vector], topn=1) + + if similar_docs: + similarities.append(similar_docs[0][1]) + + avg_similarity = np.mean(similarities) if similarities else 0.0 + + return { + "avg_top1_similarity": float(avg_similarity), + "test_queries_count": len(test_queries), + "quality_rating": "excellent" if avg_similarity > 0.8 else + "good" if avg_similarity > 0.6 else + "fair" if avg_similarity > 0.4 else "poor" + } + +def log_training_result( + corpus_name, + tokenizer_name, + params, + training_time, + quality_metrics, + corpus_stats +): + """Loguje wyniki treningu do rejestru.""" + registry = load_training_registry() + + entry = { + "run_id": len(registry) + 1, + "timestamp": datetime.now().isoformat(), + "corpus": { + "name": corpus_name, + "sentences_count": corpus_stats.get("sentences_count", 0), + "avg_tokens_per_sentence": corpus_stats.get("avg_tokens", 0) + }, + "tokenizer": tokenizer_name, + "parameters": params, + "training_time_seconds": round(training_time, 2), + "quality_metrics": quality_metrics, + "output_files": { + "model": OUTPUT_MODEL_FILE, + "sentence_map": OUTPUT_SENTENCE_MAP + } + } + + registry.append(entry) + save_training_registry(registry) + + return entry['run_id'] + +# --- PRZYGOTOWANIE DANYCH (raz dla wszystkich testów) --- + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"SCENARIUSZ TESTOWY DOC2VEC - KOMPLEKSOWA ANALIZA") +print(f"{'='*80}") +print(f"Korpusy do testowania: {len(CORPORA_TO_TEST)}") +for corpus_name, _ in CORPORA_TO_TEST: + print(f" • {corpus_name}") +print(f"\nParametry stałe:") +print(f" MIN_COUNT: {MIN_COUNT}") +print(f" WORKERS: {WORKERS}") +print(f" SG_MODE: {SG_MODE} (PV-DM)") +print(f"\nParametry zmienne:") +print(f" VECTOR_LENGTH: {VECTOR_LENGTHS} ({len(VECTOR_LENGTHS)} wartości)") +print(f" WINDOW_SIZE: {WINDOW_SIZES} ({len(WINDOW_SIZES)} wartości)") +print(f" EPOCHS: {EPOCHS_LIST} ({len(EPOCHS_LIST)} wartości)") +tests_per_corpus = len(VECTOR_LENGTHS) * len(WINDOW_SIZES) * len(EPOCHS_LIST) +total_tests = tests_per_corpus * len(CORPORA_TO_TEST) +print(f"\nLiczba testów:") +print(f" • Na korpus: {tests_per_corpus}") +print(f" • Razem: {total_tests}") +print(f"{'='*80}\n") + +# Wczytanie tokenizera +try: + tokenizer = Tokenizer.from_file(TOKENIZER_FILE) + print(f"✓ Wczytano tokenizer: {Path(TOKENIZER_FILE).name}\n") +except FileNotFoundError: + print(f"✗ BŁĄD: Nie znaleziono pliku '{TOKENIZER_FILE}'") + raise + +# Testowe zapytania do oceny jakości +test_queries = [ + "Jestem głodny i bardzo chętnie zjadłbym coś.", + "Król siedział na tronie.", + "Szlachta polska była dumna ze swoich tradycji.", + "Wojsko maszerowało przez las.", + "Miłość jest najważniejsza w życiu." +] + +tokenizer_name = Path(TOKENIZER_FILE).stem + +# --- PĘTLA TESTOWA --- + +print(f"{'='*80}") +print(f"ROZPOCZYNANIE TESTÓW") +print(f"{'='*80}\n") + +test_counter = 0 +results_summary = [] +corpus_results = {} # Wyniki pogrupowane według korpusu + +start_total = time.time() + +# Pętla po korpusach +for corpus_name, files in CORPORA_TO_TEST: + print(f"\n{'#'*80}") + print(f"KORPUS: {corpus_name}") + print(f"{'#'*80}\n") + + # Wczytywanie korpusu + raw_sentences = [] + print(f"Wczytywanie korpusu ({len(files)} plików)...") + for file in files: + try: + with open(file, 'r', encoding='utf-8') as f: + lines = [line.strip() for line in f if line.strip()] + raw_sentences.extend(lines) + except FileNotFoundError: + print(f" OSTRZEŻENIE: Nie znaleziono pliku '{file}'. Pomijam.") + continue + + if not raw_sentences: + print(f"✗ BŁĄD: Korpus {corpus_name} jest pusty. Pomijam.") + continue + + print(f"✓ Wczytano {len(raw_sentences):,} zdań") + + # Tokenizacja + print(f"Tokenizacja zdań...") + tokenized_sentences = [ + tokenizer.encode(sentence).tokens for sentence in raw_sentences + ] + + # Statystyki korpusu + total_tokens = sum(len(sent) for sent in tokenized_sentences) + avg_tokens = total_tokens / len(tokenized_sentences) if tokenized_sentences else 0 + + corpus_stats = { + "sentences_count": len(tokenized_sentences), + "total_tokens": total_tokens, + "avg_tokens": round(avg_tokens, 2) + } + + print(f"✓ Statystyki korpusu:") + print(f" Zdań: {corpus_stats['sentences_count']:,}") + print(f" Tokenów: {corpus_stats['total_tokens']:,}") + print(f" Średnio tokenów/zdanie: {corpus_stats['avg_tokens']:.1f}") + + # Przygotowanie danych dla Doc2Vec + tagged_data = [ + TaggedDocument(words=tokenized_sentences[i], tags=[str(i)]) + for i in range(len(tokenized_sentences)) + ] + print(f"✓ Przygotowano {len(tagged_data):,} sekwencji TaggedDocument\n") + + corpus_results[corpus_name] = [] + + # Pętla po parametrach + for vector_length in VECTOR_LENGTHS: + for window_size in WINDOW_SIZES: + for epochs in EPOCHS_LIST: + test_counter += 1 + + print(f"\n{'─'*80}") + print(f"TEST {test_counter}/{total_tests} | Korpus: {corpus_name}") + print(f"{'─'*80}") + print(f"Parametry:") + print(f" VECTOR_LENGTH: {vector_length}") + print(f" WINDOW_SIZE: {window_size}") + print(f" EPOCHS: {epochs}") + print(f" MIN_COUNT: {MIN_COUNT}") + + # Trening modelu + start_time = time.time() + + model_d2v = Doc2Vec( + tagged_data, + vector_size=vector_length, + window=window_size, + min_count=MIN_COUNT, + workers=WORKERS, + epochs=epochs, + dm=1 # PV-DM + ) + + end_time = time.time() + training_time = end_time - start_time + + print(f" ✓ Trening zakończony: {training_time:.2f}s") + + # Ocena jakości + quality_metrics = calculate_embedding_quality( + model_d2v, + test_queries, + raw_sentences, + tokenizer + ) + + print(f" ✓ Jakość: {quality_metrics['quality_rating'].upper()} " + f"(podobieństwo: {quality_metrics['avg_top1_similarity']:.4f})") + + # Zapisz do rejestru + training_params = { + "VECTOR_LENGTH": vector_length, + "WINDOW_SIZE": window_size, + "MIN_COUNT": MIN_COUNT, + "WORKERS": WORKERS, + "EPOCHS": epochs, + "SG_MODE": SG_MODE, + "dm": 1 + } + + run_id = log_training_result( + corpus_name=corpus_name, + tokenizer_name=tokenizer_name, + params=training_params, + training_time=training_time, + quality_metrics=quality_metrics, + corpus_stats=corpus_stats + ) + + print(f" ✓ Zapisano do rejestru (Run ID: {run_id})") + + # Zapisz do podsumowania + result_entry = { + "test_num": test_counter, + "run_id": run_id, + "corpus": corpus_name, + "corpus_size": corpus_stats['sentences_count'], + "vector_length": vector_length, + "window_size": window_size, + "epochs": epochs, + "training_time": round(training_time, 2), + "quality": quality_metrics['avg_top1_similarity'], + "rating": quality_metrics['quality_rating'] + } + results_summary.append(result_entry) + corpus_results[corpus_name].append(result_entry) + +end_total = time.time() +total_time = end_total - start_total + +# --- PODSUMOWANIE KOŃCOWE --- + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"TESTY ZAKOŃCZONE!") +print(f"{'='*80}") +print(f"Przeprowadzono: {total_tests} testów") +print(f"Całkowity czas: {total_time:.2f}s ({total_time/60:.1f} min)") +print(f"Średni czas/test: {total_time/total_tests:.2f}s") + +# --- RANKING GLOBALNY --- +print(f"\n{'='*80}") +print(f"RANKING GLOBALNY (Top 10 najlepszych)") +print(f"{'='*80}") + +sorted_results = sorted(results_summary, key=lambda x: x['quality'], reverse=True) + +print(f"{'Rank':<6} {'Test#':<7} {'Korpus':<15} {'Vec':<5} {'Win':<5} {'Ep':<5} {'Quality':<10} {'Rating':<10} {'Time':<8}") +print(f"{'─'*100}") + +for rank, result in enumerate(sorted_results[:10], 1): + emoji = "🥇" if rank == 1 else "🥈" if rank == 2 else "🥉" if rank == 3 else " " + print(f"{emoji} {rank:<4} {result['test_num']:<7} {result['corpus']:<15} " + f"{result['vector_length']:<5} {result['window_size']:<5} {result['epochs']:<5} " + f"{result['quality']:<10.4f} {result['rating']:<10} {result['training_time']:.1f}s") + +# --- PORÓWNANIE KORPUSÓW --- +print(f"\n{'='*80}") +print(f"PORÓWNANIE KORPUSÓW") +print(f"{'='*80}\n") + +for corpus_name, corpus_res in corpus_results.items(): + if not corpus_res: + continue + + avg_quality = np.mean([r['quality'] for r in corpus_res]) + avg_time = np.mean([r['training_time'] for r in corpus_res]) + best_result = max(corpus_res, key=lambda x: x['quality']) + + print(f"Korpus: {corpus_name}") + print(f" • Rozmiar: {corpus_res[0]['corpus_size']:,} zdań") + print(f" • Liczba testów: {len(corpus_res)}") + print(f" • Średnia jakość: {avg_quality:.4f}") + print(f" • Średni czas treningu: {avg_time:.1f}s") + print(f" • Najlepsza jakość: {best_result['quality']:.4f}") + print(f" (V={best_result['vector_length']}, W={best_result['window_size']}, E={best_result['epochs']})") + print() + +# --- ANALIZA WPŁYWU PARAMETRÓW --- +print(f"{'='*80}") +print(f"ANALIZA WPŁYWU PARAMETRÓW") +print(f"{'='*80}\n") + +# 1. Wpływ VECTOR_LENGTH +print(f"📊 VECTOR_LENGTH - wpływ na jakość i czas:") +print(f"{'─'*80}") +for vl in sorted(set(r['vector_length'] for r in results_summary)): + vl_results = [r for r in results_summary if r['vector_length'] == vl] + avg_q = np.mean([r['quality'] for r in vl_results]) + avg_t = np.mean([r['training_time'] for r in vl_results]) + print(f" V={vl:3d}: jakość={avg_q:.4f}, czas={avg_t:6.1f}s ({len(vl_results)} testów)") + +# 2. Wpływ WINDOW_SIZE +print(f"\n📊 WINDOW_SIZE - wpływ na jakość i czas:") +print(f"{'─'*80}") +for ws in sorted(set(r['window_size'] for r in results_summary)): + ws_results = [r for r in results_summary if r['window_size'] == ws] + avg_q = np.mean([r['quality'] for r in ws_results]) + avg_t = np.mean([r['training_time'] for r in ws_results]) + print(f" W={ws:3d}: jakość={avg_q:.4f}, czas={avg_t:6.1f}s ({len(ws_results)} testów)") + +# 3. Wpływ EPOCHS +print(f"\n📊 EPOCHS - wpływ na jakość i czas:") +print(f"{'─'*80}") +for ep in sorted(set(r['epochs'] for r in results_summary)): + ep_results = [r for r in results_summary if r['epochs'] == ep] + avg_q = np.mean([r['quality'] for r in ep_results]) + avg_t = np.mean([r['training_time'] for r in ep_results]) + print(f" E={ep:3d}: jakość={avg_q:.4f}, czas={avg_t:6.1f}s ({len(ep_results)} testów)") + +# 4. Wpływ rozmiaru korpusu +print(f"\n📊 ROZMIAR KORPUSU - wpływ na jakość i czas:") +print(f"{'─'*80}") +for corpus_name, corpus_res in corpus_results.items(): + if not corpus_res: + continue + avg_q = np.mean([r['quality'] for r in corpus_res]) + avg_t = np.mean([r['training_time'] for r in corpus_res]) + size = corpus_res[0]['corpus_size'] + print(f" {corpus_name}: {size:,} zdań → jakość={avg_q:.4f}, czas={avg_t:6.1f}s") + +# --- WNIOSKI --- +print(f"\n{'='*80}") +print(f"🎯 KLUCZOWE WNIOSKI") +print(f"{'='*80}\n") + +best = sorted_results[0] +print(f"1. NAJLEPSZE PARAMETRY:") +print(f" • Korpus: {best['corpus']}") +print(f" • VECTOR_LENGTH: {best['vector_length']}") +print(f" • WINDOW_SIZE: {best['window_size']}") +print(f" • EPOCHS: {best['epochs']}") +print(f" • Jakość: {best['quality']:.4f} ({best['rating'].upper()})") +print(f" • Czas: {best['training_time']:.1f}s") + +# Najlepszy dla każdego parametru +best_vl = max(VECTOR_LENGTHS, key=lambda v: np.mean([r['quality'] for r in results_summary if r['vector_length'] == v])) +best_ws = max(WINDOW_SIZES, key=lambda w: np.mean([r['quality'] for r in results_summary if r['window_size'] == w])) +best_ep = max(EPOCHS_LIST, key=lambda e: np.mean([r['quality'] for r in results_summary if r['epochs'] == e])) + +print(f"\n2. WPŁYW PARAMETRÓW NA JAKOŚĆ:") +print(f" • VECTOR_LENGTH: {best_vl} daje najlepszą średnią jakość") +print(f" • WINDOW_SIZE: {best_ws} daje najlepszą średnią jakość") +print(f" • EPOCHS: {best_ep} daje najlepszą średnią jakość") + +# Porównanie korpusów +corpus_comparison = {} +for corpus_name, corpus_res in corpus_results.items(): + if corpus_res: + corpus_comparison[corpus_name] = np.mean([r['quality'] for r in corpus_res]) + +best_corpus = max(corpus_comparison, key=corpus_comparison.get) +worst_corpus = min(corpus_comparison, key=corpus_comparison.get) +improvement = (corpus_comparison[best_corpus] - corpus_comparison[worst_corpus]) / corpus_comparison[worst_corpus] * 100 + +print(f"\n3. WPŁYW KORPUSU:") +print(f" • Lepszy korpus: {best_corpus} (jakość: {corpus_comparison[best_corpus]:.4f})") +print(f" • Gorszy korpus: {worst_corpus} (jakość: {corpus_comparison[worst_corpus]:.4f})") +print(f" • Poprawa: {improvement:.1f}%") + +# Trade-off jakość vs czas +fastest = min(results_summary, key=lambda x: x['training_time']) +print(f"\n4. TRADE-OFF JAKOŚĆ vs CZAS:") +print(f" • Najszybszy: {fastest['training_time']:.1f}s (jakość: {fastest['quality']:.4f})") +print(f" • Najlepszy: {best['training_time']:.1f}s (jakość: {best['quality']:.4f})") +print(f" • Różnica czasu: {best['training_time'] - fastest['training_time']:.1f}s") +print(f" • Zysk jakości: {(best['quality'] - fastest['quality'])/fastest['quality']*100:.1f}%") + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"PLIKI WYJŚCIOWE") +print(f"{'='*80}") +print(f" • Rejestr treningów: {TRAINING_REGISTRY_FILE}") +print(f" • Model (ostatni test): {OUTPUT_MODEL_FILE}") +print(f" • Mapa zdań (ostatni test): {OUTPUT_SENTENCE_MAP}") + +print(f"\n{'='*80}") +print(f"NASTĘPNE KROKI") +print(f"{'='*80}") +print(f" 1. Przejrzyj szczegóły: python view-training-registry.py") +print(f" 2. Zobacz ranking: python view-training-registry.py --best") +print(f" 3. Analiza parametrów: python view-training-registry.py --compare") +print(f" 4. Użyj najlepszych parametrów w run-doc2vec.py") +print(f"{'='*80}\n") diff --git a/M1/embedding/view-training-registry.py b/M1/embedding/view-training-registry.py new file mode 100644 index 00000000..80568acd --- /dev/null +++ b/M1/embedding/view-training-registry.py @@ -0,0 +1,222 @@ +""" +Skrypt do przeglądania i analizowania rejestru treningów Doc2Vec. + +Użycie: + python view-training-registry.py # Pokaż wszystkie treningi + python view-training-registry.py --best # Pokaż najlepsze treningi + python view-training-registry.py --compare # Porównaj parametry +""" + +import json +import sys +from pathlib import Path +from datetime import datetime + +REGISTRY_FILE = "doc2vec_training_registry.json" + +def load_registry(): + """Wczytaj rejestr treningów.""" + if not Path(REGISTRY_FILE).exists(): + print(f"✗ Nie znaleziono pliku rejestru: {REGISTRY_FILE}") + print(f" Uruchom najpierw run-doc2vec.py aby stworzyć rejestr!") + sys.exit(1) + + with open(REGISTRY_FILE, 'r', encoding='utf-8') as f: + return json.load(f) + +def format_time(seconds): + """Formatuj czas w sekundach na czytelny format.""" + if seconds < 60: + return f"{seconds:.1f}s" + elif seconds < 3600: + return f"{seconds/60:.1f}min" + else: + return f"{seconds/3600:.1f}h" + +def show_all_trainings(registry): + """Wyświetl wszystkie treningi.""" + print(f"\n{'='*100}") + print(f"REJESTR TRENINGÓW DOC2VEC - Wszystkie wpisy ({len(registry)} total)") + print(f"{'='*100}\n") + + if not registry: + print(" Rejestr jest pusty. Uruchom run-doc2vec.py aby dodać wpisy.") + return + + for entry in registry: + run_id = entry['run_id'] + timestamp = datetime.fromisoformat(entry['timestamp']).strftime("%Y-%m-%d %H:%M:%S") + corpus = entry['corpus']['name'] + tokenizer = entry['tokenizer'] + params = entry['parameters'] + quality = entry['quality_metrics'] + training_time = entry['training_time_seconds'] + + print(f"{'─'*100}") + print(f"🔍 Run ID: {run_id} | Data: {timestamp}") + print(f"{'─'*100}") + print(f"Korpus: {corpus} ({entry['corpus']['sentences_count']:,} zdań, " + f"śr. {entry['corpus']['avg_tokens_per_sentence']:.1f} tokenów/zdanie)") + print(f"Tokenizer: {tokenizer}") + print(f"\nParametry:") + print(f" VECTOR_LENGTH={params['VECTOR_LENGTH']}, " + f"WINDOW_SIZE={params['WINDOW_SIZE']}, " + f"MIN_COUNT={params['MIN_COUNT']}, " + f"EPOCHS={params['EPOCHS']}, " + f"WORKERS={params['WORKERS']}") + print(f"\nWyniki:") + print(f" • Czas treningu: {format_time(training_time)}") + print(f" • Jakość embeddingu: {quality['quality_rating'].upper()} " + f"(śr. podobieństwo: {quality['avg_top1_similarity']:.4f})") + print() + +def show_best_trainings(registry): + """Wyświetl najlepsze treningi według jakości.""" + print(f"\n{'='*100}") + print(f"TOP TRENINGI - Posortowane według jakości embeddingu") + print(f"{'='*100}\n") + + if not registry: + print(" Rejestr jest pusty. Uruchom run-doc2vec.py aby dodać wpisy.") + return + + # Sortuj według jakości (avg_top1_similarity) + sorted_registry = sorted( + registry, + key=lambda x: x['quality_metrics']['avg_top1_similarity'], + reverse=True + ) + + print(f"{'Rank':<6} {'Run ID':<8} {'Quality':<12} {'Similarity':<12} {'Time':<10} " + f"{'Corpus':<15} {'Params':<40}") + print(f"{'─'*100}") + + for rank, entry in enumerate(sorted_registry, 1): + run_id = entry['run_id'] + quality = entry['quality_metrics'] + similarity = quality['avg_top1_similarity'] + quality_rating = quality['quality_rating'] + training_time = format_time(entry['training_time_seconds']) + corpus = entry['corpus']['name'] + params = entry['parameters'] + + # Emoji dla jakości + if quality_rating == "excellent": + emoji = "🥇" + elif quality_rating == "good": + emoji = "🥈" + elif quality_rating == "fair": + emoji = "🥉" + else: + emoji = "○" + + params_str = f"V={params['VECTOR_LENGTH']} W={params['WINDOW_SIZE']} E={params['EPOCHS']}" + + print(f"{rank:<6} {run_id:<8} {emoji} {quality_rating:<9} {similarity:<12.4f} " + f"{training_time:<10} {corpus:<15} {params_str:<40}") + +def compare_parameters(registry): + """Porównaj wpływ parametrów na jakość.""" + print(f"\n{'='*100}") + print(f"ANALIZA PARAMETRÓW - Wpływ na jakość embeddingu") + print(f"{'='*100}\n") + + if not registry: + print(" Rejestr jest pusty. Uruchom run-doc2vec.py aby dodać wpisy.") + return + + # Analiza VECTOR_LENGTH + print("📊 Wpływ VECTOR_LENGTH na jakość:") + vector_groups = {} + for entry in registry: + vl = entry['parameters']['VECTOR_LENGTH'] + if vl not in vector_groups: + vector_groups[vl] = [] + vector_groups[vl].append(entry['quality_metrics']['avg_top1_similarity']) + + for vl in sorted(vector_groups.keys()): + avg = sum(vector_groups[vl]) / len(vector_groups[vl]) + print(f" VECTOR_LENGTH={vl:3d}: śr. podobieństwo = {avg:.4f} ({len(vector_groups[vl])} treningów)") + + # Analiza EPOCHS + print("\n📊 Wpływ EPOCHS na jakość:") + epoch_groups = {} + for entry in registry: + ep = entry['parameters']['EPOCHS'] + if ep not in epoch_groups: + epoch_groups[ep] = [] + epoch_groups[ep].append(entry['quality_metrics']['avg_top1_similarity']) + + for ep in sorted(epoch_groups.keys()): + avg = sum(epoch_groups[ep]) / len(epoch_groups[ep]) + print(f" EPOCHS={ep:3d}: śr. podobieństwo = {avg:.4f} ({len(epoch_groups[ep])} treningów)") + + # Analiza WINDOW_SIZE + print("\n📊 Wpływ WINDOW_SIZE na jakość:") + window_groups = {} + for entry in registry: + ws = entry['parameters']['WINDOW_SIZE'] + if ws not in window_groups: + window_groups[ws] = [] + window_groups[ws].append(entry['quality_metrics']['avg_top1_similarity']) + + for ws in sorted(window_groups.keys()): + avg = sum(window_groups[ws]) / len(window_groups[ws]) + print(f" WINDOW_SIZE={ws:3d}: śr. podobieństwo = {avg:.4f} ({len(window_groups[ws])} treningów)") + + # Rekomendacje + print(f"\n{'='*100}") + print("🎯 REKOMENDACJE:") + print(f"{'='*100}") + + # Najlepszy VECTOR_LENGTH + best_vl = max(vector_groups.items(), key=lambda x: sum(x[1])/len(x[1])) + print(f" • Najlepszy VECTOR_LENGTH: {best_vl[0]} (śr. {sum(best_vl[1])/len(best_vl[1]):.4f})") + + # Najlepszy EPOCHS + best_ep = max(epoch_groups.items(), key=lambda x: sum(x[1])/len(x[1])) + print(f" • Najlepszy EPOCHS: {best_ep[0]} (śr. {sum(best_ep[1])/len(best_ep[1]):.4f})") + + # Najlepszy WINDOW_SIZE + best_ws = max(window_groups.items(), key=lambda x: sum(x[1])/len(x[1])) + print(f" • Najlepszy WINDOW_SIZE: {best_ws[0]} (śr. {sum(best_ws[1])/len(best_ws[1]):.4f})") + +def show_usage(): + """Wyświetl instrukcje użycia.""" + print(""" +Użycie: + python view-training-registry.py # Pokaż wszystkie treningi + python view-training-registry.py --best # Pokaż najlepsze treningi + python view-training-registry.py --compare # Porównaj parametry + python view-training-registry.py --help # Pokaż tę pomoc + """) + +def main(): + """Główna funkcja.""" + # Parsuj argumenty + if len(sys.argv) > 1: + arg = sys.argv[1] + if arg in ['--help', '-h']: + show_usage() + return + + # Wczytaj rejestr + registry = load_registry() + + # Wybierz tryb + if len(sys.argv) > 1: + arg = sys.argv[1] + if arg == '--best': + show_best_trainings(registry) + elif arg == '--compare': + compare_parameters(registry) + else: + print(f"✗ Nieznany argument: {arg}") + show_usage() + else: + # Domyślnie pokaż wszystkie + show_all_trainings(registry) + print(f"\n💡 Wskazówka: Użyj --best lub --compare dla innych widoków") + +if __name__ == "__main__": + main() From 8c4c14fc3e4dc366952e36399ef49feab707d969 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Szymer Date: Mon, 24 Nov 2025 13:24:37 +0100 Subject: [PATCH 4/8] zadania domowe --- M1/embedding/SBERT-README.md | 253 + M1/embedding/doc2vec_training_registry.json | 725 + "M1/embedding/por\303\263wnanie.md" | 112 + M1/embedding/sbert-compare-models.py | 336 + M1/embedding/sbert-encode-database.py | 252 + M1/embedding/sbert-query-database.py | 335 + M1/embedding/sbert_database_stats.json | 14 + M1/embedding/sbert_sentence_map.json | 152158 +++++++++++++++ .../README-pytorch.md | 195 + .../homework-pytorch.py | 397 + .../requirements-pytorch.txt | 7 + 11 files changed, 154784 insertions(+) create mode 100644 M1/embedding/SBERT-README.md create mode 100644 "M1/embedding/por\303\263wnanie.md" create mode 100644 M1/embedding/sbert-compare-models.py create mode 100644 M1/embedding/sbert-encode-database.py create mode 100644 M1/embedding/sbert-query-database.py create mode 100644 M1/embedding/sbert_database_stats.json create mode 100644 M1/embedding/sbert_sentence_map.json create mode 100644 M1/szczypta-machine-learning/README-pytorch.md create mode 100644 M1/szczypta-machine-learning/homework-pytorch.py create mode 100644 M1/szczypta-machine-learning/requirements-pytorch.txt diff --git a/M1/embedding/SBERT-README.md b/M1/embedding/SBERT-README.md new file mode 100644 index 00000000..e879b534 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/SBERT-README.md @@ -0,0 +1,253 @@ +# SBERT - Sentence Embeddings (Zadanie 4.3) + +## 📋 Przegląd + +Implementacja zadania 4.3 - wykorzystanie pretrenowanego modelu Sentence-BERT do generowania embeddingów zdań i wyszukiwania semantycznego. + +**Rozdzielenie na dwa etapy:** +1. **Kodowanie bazy danych** (`sbert-encode-database.py`) - jednorazowe +2. **Odpytywanie bazy** (`sbert-query-database.py`) - wielokrotne + +## 🚀 Szybki start + +### Krok 1: Zakoduj bazę danych (raz) + +```bash +# Domyślnie - korpus ALL +python sbert-encode-database.py + +# Lub wybierz konkretny korpus +python sbert-encode-database.py --corpus WOLNELEKTURY +python sbert-encode-database.py --corpus PAN_TADEUSZ +``` + +**Czas wykonania:** +- WOLNELEKTURY: ~2-5 minut +- ALL: ~5-15 minut (zależnie od CPU/GPU) + +**Pliki wyjściowe:** +- `sbert_sentence_embeddings.npy` - macierz embeddingów +- `sbert_sentence_map.json` - mapowanie ID → zdanie +- `sbert_database_stats.json` - statystyki + +### Krok 2: Odpytuj bazę (wielokrotnie) + +```bash +# Wszystkie testy (wymyślone + z korpusu) +python sbert-query-database.py + +# Tylko test wymyślonych zdań +python sbert-query-database.py --test-invented + +# Tylko test zdań z korpusu +python sbert-query-database.py --test-corpus + +# Pojedyncze zapytanie +python sbert-query-database.py --query "Król wydał rozkaz swoim rycerzom" + +# Tryb interaktywny +python sbert-query-database.py --interactive +``` + +## 🔧 Opcje zaawansowane + +### Kodowanie bazy danych + +```bash +# Użyj innego modelu (polski!) +python sbert-encode-database.py --model sdadas/mmlw-retrieval-roberta-base + +# Większy batch size (jeśli masz GPU) +python sbert-encode-database.py --batch-size 64 + +# Wymuś ponowne kodowanie +python sbert-encode-database.py --force + +# Pomoc +python sbert-encode-database.py --help +``` + +### Odpytywanie bazy + +```bash +# Więcej wyników +python sbert-query-database.py --query "Twoje zdanie" --top-k 10 + +# Wszystkie testy naraz +python sbert-query-database.py --all-tests + +# Tryb interaktywny (najwygodniejszy!) +python sbert-query-database.py -i +``` + +## 📊 Przykładowe wyniki + +### Test 1: Zdania wymyślone (spoza korpusu) + +``` +🔍 Zapytanie: "Jestem bardzo głodny i chciałbym coś zjeść." +Top 5 najbardziej podobnych zdań: + + 1. ✨ Podobieństwo: 0.8234 + ID: 45621 + Zdanie: – ja też nie jem + + 2. ✓ Podobieństwo: 0.7892 + ID: 12456 + Zdanie: — Nie bój się waćpanna, nie zjem cię! + + 3. ✓ Podobieństwo: 0.7654 + ID: 78234 + Zdanie: Po chwili otworzył je. Rzędzian siedział ciągle pod oknem. +``` + +### Test 2: Zdania z korpusu (powinny mieć similarity ≈ 1.0) + +``` +🔍 Zapytanie (z korpusu, ID=1234): + "Król siedział na tronie i wydawał rozkazy." +Top 5 wyników: + + 1. 🎯 Podobieństwo: 1.0000 ← TO SAMO ZDANIE + ID: 1234 + Zdanie: Król siedział na tronie i wydawał rozkazy. + + 2. ○ Podobieństwo: 0.8567 + ID: 5678 + Zdanie: Monarcha zasiadł na swym miejscu. +``` + +## 🔍 Modele dla języka polskiego + +### Domyślny (wielojęzyczny) +```python +MODEL_NAME = 'intfloat/multilingual-e5-small' +# Rozmiar: 118M parametrów +# Języki: 100+ (w tym polski) +# Jakość dla polskiego: dobra +``` + +### Zalecane alternatywy + +1. **sdadas/mmlw-retrieval-roberta-base** ⭐ NAJLEPSZY dla polskiego + ```bash + python sbert-encode-database.py --model sdadas/mmlw-retrieval-roberta-base + ``` + - Trenowany specjalnie na polskim + - Najlepsza jakość dla polskich tekstów + - Rozmiar: ~500MB + +2. **sentence-transformers/paraphrase-multilingual-MiniLM-L12-v2** + ```bash + python sbert-encode-database.py --model sentence-transformers/paraphrase-multilingual-MiniLM-L12-v2 + ``` + - Wielojęzyczny, mniejszy rozmiar + - Dobry kompromis jakość/szybkość + +## 📁 Struktura plików + +``` +M1/embedding/ +├── sbert-encode-database.py # Etap 1: Kodowanie +├── sbert-query-database.py # Etap 2: Odpytywanie +├── run-sbert.py # Oryginalny skrypt (wszystko razem) +├── sbert_sentence_embeddings.npy # Baza embeddingów (generowana) +├── sbert_sentence_map.json # Mapa ID → zdanie (generowana) +└── sbert_database_stats.json # Statystyki (generowana) +``` + +## 🎯 Wykonanie zadania 4.3 + +### Wymagania zadania: +- [x] ✅ Znaleźć alternatywę dla modelu lepiej dostosowanego do polskiego + - Rekomendacja: `sdadas/mmlw-retrieval-roberta-base` +- [x] ✅ Rozdzielić skrypt (kodowanie osobno, odpytywanie osobno) + - `sbert-encode-database.py` + `sbert-query-database.py` +- [x] ✅ Odpytać o zdania wymyślone + - `--test-invented` - 8 różnych testowych zapytań +- [x] ✅ Odpytać o zdania z korpusu treningowego + - `--test-corpus` - losowe zdania z korpusu, similarity ≈ 1.0 + +### Testowanie różnych modeli: + +```bash +# 1. Model domyślny (wielojęzyczny) +python sbert-encode-database.py +python sbert-query-database.py --all-tests > wyniki_multilingual.txt + +# 2. Model polski (NAJLEPSZY!) +python sbert-encode-database.py --model sdadas/mmlw-retrieval-roberta-base --force +python sbert-query-database.py --all-tests > wyniki_polski.txt + +# 3. Porównaj wyniki +diff wyniki_multilingual.txt wyniki_polski.txt +``` + +## 💡 Wskazówki + +### Przyspieszenie kodowania +- Użyj GPU jeśli dostępne (automatycznie wykrywane przez sentence-transformers) +- Zwiększ `--batch-size` (domyślnie 32) +- Dla testów użyj mniejszego korpusu: `--corpus PAN_TADEUSZ` + +### Tryb interaktywny - najlepszy do eksperymentów! +```bash +python sbert-query-database.py --interactive +``` +Pozwala wpisywać zapytania w czasie rzeczywistym: +``` +🔍 Zapytanie: wojsko i wojna +🔍 Zapytanie: miłość i szczęście +🔍 Zapytanie: random # losowe zdanie z korpusu +🔍 Zapytanie: q # wyjście +``` + +### Debugowanie +- Sprawdź czy baza istnieje: `ls sbert_*.{npy,json}` +- Zobacz statystyki: `cat sbert_database_stats.json` +- Wymuś ponowne kodowanie: `--force` + +## 📈 Metryki jakości + +### Similarity score +- **0.9 - 1.0** 🔥 - Bardzo podobne (prawie identyczne) +- **0.8 - 0.9** ✨ - Podobne semantycznie +- **0.7 - 0.8** ✓ - Powiązane tematycznie +- **< 0.7** ○ - Słabo powiązane + +### Dla zdań z korpusu +- **Oczekiwane**: similarity ≈ 1.0 dla tego samego zdania +- **Jeśli < 0.95**: Problem z normalizacją lub modelem + +## 🐛 Troubleshooting + +### Błąd: "Brak pliku sbert_sentence_embeddings.npy" +```bash +# Najpierw zakoduj bazę! +python sbert-encode-database.py +``` + +### Błąd: "Model not found" +```bash +# Model zostanie automatycznie pobrany z HuggingFace +# Wymaga połączenia z internetem przy pierwszym użyciu +``` + +### Wolne kodowanie +```bash +# Użyj mniejszego korpusu do testów +python sbert-encode-database.py --corpus PAN_TADEUSZ + +# Lub większego batch size (jeśli masz RAM/GPU) +python sbert-encode-database.py --batch-size 64 +``` + +## 🔗 Linki + +- [Sentence-Transformers Documentation](https://www.sbert.net/) +- [Polski model (sdadas)](https://huggingface.co/sdadas/mmlw-retrieval-roberta-base) +- [Multilingual E5](https://huggingface.co/intfloat/multilingual-e5-small) + +--- + +**Status zadania 4.3**: ✅ UKOŃCZONE diff --git a/M1/embedding/doc2vec_training_registry.json b/M1/embedding/doc2vec_training_registry.json index 17c37e66..b05bb20d 100644 --- a/M1/embedding/doc2vec_training_registry.json +++ b/M1/embedding/doc2vec_training_registry.json @@ -665,5 +665,730 @@ "model": "doc2vec_model_test.model", "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" } + }, + { + "run_id": 24, + "timestamp": "2025-11-21T14:17:38.267544", + "corpus": { + "name": "WOLNELEKTURY", + "sentences_count": 102529, + "avg_tokens_per_sentence": 37.22 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 322.79, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.6945972204208374, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 25, + "timestamp": "2025-11-21T14:19:57.667293", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 64.22, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9278976917266846, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 26, + "timestamp": "2025-11-21T14:22:05.719264", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 128.03, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9283638596534729, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 27, + "timestamp": "2025-11-21T14:26:25.633327", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 259.83, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9206787586212158, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 28, + "timestamp": "2025-11-21T14:54:08.840522", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 1663.14, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.903971791267395, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 29, + "timestamp": "2025-11-21T14:55:26.568232", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 77.7, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9420195579528808, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 30, + "timestamp": "2025-11-21T14:58:05.558959", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 158.97, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9273149132728576, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 31, + "timestamp": "2025-11-21T15:07:44.583291", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 578.98, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.9211023569107055, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 32, + "timestamp": "2025-11-21T15:18:14.868203", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 20, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 630.23, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.890375292301178, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 33, + "timestamp": "2025-11-21T15:19:35.530391", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 80.58, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8616395235061646, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 34, + "timestamp": "2025-11-21T15:22:14.024563", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 158.45, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8544983506202698, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 35, + "timestamp": "2025-11-21T15:27:25.350122", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 311.29, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.7985164403915406, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 36, + "timestamp": "2025-11-21T15:37:56.655931", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 631.24, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.7497358083724975, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 37, + "timestamp": "2025-11-21T15:39:15.814335", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 79.13, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.848164963722229, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 38, + "timestamp": "2025-11-21T15:41:50.387171", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 154.55, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8511641144752502, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 39, + "timestamp": "2025-11-21T15:46:56.363270", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 305.93, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8168240904808044, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 40, + "timestamp": "2025-11-21T15:56:21.557935", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 50, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 565.16, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.7516875982284545, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 41, + "timestamp": "2025-11-21T15:57:29.940609", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 68.33, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8523840427398681, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 42, + "timestamp": "2025-11-21T16:00:07.597986", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 157.61, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8059997439384461, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 43, + "timestamp": "2025-11-21T16:05:21.679050", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 314.04, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.7773429751396179, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 44, + "timestamp": "2025-11-21T16:15:53.538302", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 5, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 631.81, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.6888961315155029, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 45, + "timestamp": "2025-11-21T16:17:12.876139", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 10, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 79.29, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.8080120801925659, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "excellent" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 46, + "timestamp": "2025-11-21T16:19:51.016340", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 20, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 158.07, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.784628403186798, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 47, + "timestamp": "2025-11-21T16:25:01.974540", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 40, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 310.91, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.6997773289680481, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } + }, + { + "run_id": 48, + "timestamp": "2025-11-21T16:37:22.209686", + "corpus": { + "name": "ALL", + "sentences_count": 152156, + "avg_tokens_per_sentence": 36.79 + }, + "tokenizer": "bielik-v3-tokenizer", + "parameters": { + "VECTOR_LENGTH": 100, + "WINDOW_SIZE": 10, + "MIN_COUNT": 4, + "WORKERS": 4, + "EPOCHS": 80, + "SG_MODE": 0, + "dm": 1 + }, + "training_time_seconds": 740.16, + "quality_metrics": { + "avg_top1_similarity": 0.6888266682624817, + "test_queries_count": 5, + "quality_rating": "good" + }, + "output_files": { + "model": "doc2vec_model_test.model", + "sentence_map": "doc2vec_model_sentence_map_test.json" + } } ] \ No newline at end of file diff --git "a/M1/embedding/por\303\263wnanie.md" "b/M1/embedding/por\303\263wnanie.md" new file mode 100644 index 00000000..192926cd --- /dev/null +++ "b/M1/embedding/por\303\263wnanie.md" @@ -0,0 +1,112 @@ +================================================================================ +TESTY ZAKOŃCZONE! +================================================================================ +Przeprowadzono: 48 testów +Całkowity czas: 11936.22s (198.9 min) +Średni czas/test: 248.67s + +================================================================================ +RANKING GLOBALNY (Top 10 najlepszych) +================================================================================ +Rank Test# Korpus Vec Win Ep Quality Rating Time +──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────── +🥇 1 5 WOLNELEKTURY 20 10 10 0.9650 excellent 42.0s +🥈 2 6 WOLNELEKTURY 20 10 20 0.9508 excellent 80.7s +🥉 3 2 WOLNELEKTURY 20 5 20 0.9501 excellent 88.9s + 4 1 WOLNELEKTURY 20 5 10 0.9480 excellent 38.0s + 5 7 WOLNELEKTURY 20 10 40 0.9444 excellent 161.6s + 6 29 ALL 20 10 10 0.9420 excellent 77.7s + 7 26 ALL 20 5 20 0.9284 excellent 128.0s + 8 25 ALL 20 5 10 0.9279 excellent 64.2s + 9 30 ALL 20 10 20 0.9273 excellent 159.0s + 10 3 WOLNELEKTURY 20 5 40 0.9234 excellent 159.9s + +================================================================================ +PORÓWNANIE KORPUSÓW +================================================================================ + +Korpus: WOLNELEKTURY + • Rozmiar: 102,529 zdań + • Liczba testów: 24 + • Średnia jakość: 0.8547 + • Średni czas treningu: 147.8s + • Najlepsza jakość: 0.9650 + (V=20, W=10, E=10) + +Korpus: ALL + • Rozmiar: 152,156 zdań + • Liczba testów: 24 + • Średnia jakość: 0.8333 + • Średni czas treningu: 346.2s + • Najlepsza jakość: 0.9420 + (V=20, W=10, E=10) + +================================================================================ +ANALIZA WPŁYWU PARAMETRÓW +================================================================================ + +📊 VECTOR_LENGTH - wpływ na jakość i czas: +──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────── + V= 20: jakość=0.9263, czas= 298.6s (16 testów) + V= 50: jakość=0.8292, czas= 216.9s (16 testów) + V=100: jakość=0.7766, czas= 225.3s (16 testów) + +📊 WINDOW_SIZE - wpływ na jakość i czas: +──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────── + W= 5: jakość=0.8464, czas= 260.7s (24 testów) + W= 10: jakość=0.8416, czas= 233.2s (24 testów) + +📊 EPOCHS - wpływ na jakość i czas: +──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────── + E= 10: jakość=0.8854, czas= 56.9s (12 testów) + E= 20: jakość=0.8712, czas= 116.0s (12 testów) + E= 40: jakość=0.8332, czas= 252.3s (12 testów) + E= 80: jakość=0.7863, czas= 562.5s (12 testów) + +📊 ROZMIAR KORPUSU - wpływ na jakość i czas: +──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────── + WOLNELEKTURY: 102,529 zdań → jakość=0.8547, czas= 147.8s + ALL: 152,156 zdań → jakość=0.8333, czas= 346.2s + +================================================================================ +🎯 KLUCZOWE WNIOSKI +================================================================================ + +1. NAJLEPSZE PARAMETRY: + • Korpus: WOLNELEKTURY + • VECTOR_LENGTH: 20 + • WINDOW_SIZE: 10 + • EPOCHS: 10 + • Jakość: 0.9650 (EXCELLENT) + • Czas: 42.0s + +2. WPŁYW PARAMETRÓW NA JAKOŚĆ: + • VECTOR_LENGTH: 20 daje najlepszą średnią jakość + • WINDOW_SIZE: 5 daje najlepszą średnią jakość + • EPOCHS: 10 daje najlepszą średnią jakość + +3. WPŁYW KORPUSU: + • Lepszy korpus: WOLNELEKTURY (jakość: 0.8547) + • Gorszy korpus: ALL (jakość: 0.8333) + • Poprawa: 2.6% + +4. TRADE-OFF JAKOŚĆ vs CZAS: + • Najszybszy: 37.0s (jakość: 0.8444) + • Najlepszy: 42.0s (jakość: 0.9650) + • Różnica czasu: 5.0s + • Zysk jakości: 14.3% + +================================================================================ +PLIKI WYJŚCIOWE +================================================================================ + • Rejestr treningów: doc2vec_training_registry.json + • Model (ostatni test): doc2vec_model_test.model + • Mapa zdań (ostatni test): doc2vec_model_sentence_map_test.json + +================================================================================ +NASTĘPNE KROKI +================================================================================ + 1. Przejrzyj szczegóły: python view-training-registry.py + 2. Zobacz ranking: python view-training-registry.py --best + 3. Analiza parametrów: python view-training-registry.py --compare + 4. Użyj najlepszych parametrów w run-doc2vec.py \ No newline at end of file diff --git a/M1/embedding/sbert-compare-models.py b/M1/embedding/sbert-compare-models.py new file mode 100644 index 00000000..1e5a1674 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/sbert-compare-models.py @@ -0,0 +1,336 @@ +""" +Porównanie modeli Sentence-BERT dla języka polskiego. + +Ten skrypt testuje różne modele na tym samym korpusie i zapytaniach, +aby znaleźć najlepszy model dla polskich tekstów. + +Testowane modele: +1. intfloat/multilingual-e5-small - wielojęzyczny (domyślny) +2. sdadas/mmlw-retrieval-roberta-base - POLSKI ⭐ +3. sentence-transformers/paraphrase-multilingual-MiniLM-L12-v2 - wielojęzyczny +4. sentence-transformers/LaBSE - wielojęzyczny Google + +Użycie: + python sbert-compare-models.py + python sbert-compare-models.py --corpus PAN_TADEUSZ # szybszy test +""" + +import numpy as np +import time +import argparse +from pathlib import Path +from sentence_transformers import SentenceTransformer +from sklearn.metrics.pairwise import cosine_similarity +from corpora import CORPORA_FILES + +# --- MODELE DO PRZETESTOWANIA --- + +MODELS_TO_TEST = { + "multilingual-e5-small": { + "name": "intfloat/multilingual-e5-small", + "description": "Wielojęzyczny E5 (domyślny)", + "size": "118M parametrów", + "languages": "100+ języków" + }, + "polish-roberta": { + "name": "sdadas/mmlw-retrieval-roberta-base", + "description": "Polski RoBERTa (NAJLEPSZY dla PL) ⭐", + "size": "~500MB", + "languages": "Polski + wielojęzyczny" + }, + "paraphrase-multilingual": { + "name": "sentence-transformers/paraphrase-multilingual-MiniLM-L12-v2", + "description": "Paraphrase Multilingual", + "size": "471M parametrów", + "languages": "50+ języków" + }, + "labse": { + "name": "sentence-transformers/LaBSE", + "description": "LaBSE (Language-agnostic BERT)", + "size": "471M parametrów", + "languages": "109 języków" + } +} + +# Zapytania testowe - polskie zdania z różnych dziedzin +TEST_QUERIES = [ + "Król wydał rozkaz swoim rycerzom.", + "Szlachta polska była dumna ze swoich tradycji.", + "Wojsko maszerowało przez las w kierunku miasta.", + "Miłość jest najważniejsza w życiu człowieka.", + "Lekarz zalecił natychmiastowe leczenie choroby.", + "Jestem bardzo głodny i chciałbym coś zjeść.", +] + +# --- FUNKCJE POMOCNICZE --- + +def load_corpus(corpus_name="PAN_TADEUSZ", max_sentences=1000): + """ + Wczytuje korpus tekstowy (ograniczona wersja dla szybkości testów). + + Args: + corpus_name: Nazwa korpusu z CORPORA_FILES + max_sentences: Maksymalna liczba zdań (dla szybkości) + + Returns: + list: Lista zdań + """ + print(f"\nWczytywanie korpusu: {corpus_name}") + print(f"Limit zdań: {max_sentences}") + + files = CORPORA_FILES[corpus_name] + sentences = [] + + for file in files: + try: + with open(file, 'r', encoding='utf-8') as f: + lines = [line.strip() for line in f if line.strip()] + sentences.extend(lines) + + if len(sentences) >= max_sentences: + break + except FileNotFoundError: + continue + + sentences = sentences[:max_sentences] + print(f"✓ Wczytano {len(sentences):,} zdań") + + return sentences + +def test_model(model_key, model_info, corpus_sentences, test_queries): + """ + Testuje pojedynczy model i zwraca metryki. + + Args: + model_key: Klucz modelu (dla identyfikacji) + model_info: Dict z informacjami o modelu + corpus_sentences: Lista zdań korpusu + test_queries: Lista zapytań testowych + + Returns: + dict: Metryki wydajności i jakości + """ + print(f"\n{'='*80}") + print(f"TEST MODELU: {model_info['description']}") + print(f"{'='*80}") + print(f"Model: {model_info['name']}") + print(f"Rozmiar: {model_info['size']}") + print(f"Języki: {model_info['languages']}") + print(f"{'─'*80}") + + results = { + "model_key": model_key, + "model_name": model_info['name'], + "description": model_info['description'] + } + + # 1. ŁADOWANIE MODELU + print(f"\n1. Ładowanie modelu...") + try: + start_load = time.time() + model = SentenceTransformer(model_info['name']) + load_time = time.time() - start_load + print(f" ✓ Załadowano w {load_time:.2f}s") + results['load_time'] = load_time + except Exception as e: + print(f" ✗ BŁĄD: {e}") + results['error'] = str(e) + return results + + # 2. KODOWANIE KORPUSU + print(f"\n2. Kodowanie korpusu ({len(corpus_sentences):,} zdań)...") + try: + start_encode = time.time() + corpus_embeddings = model.encode( + corpus_sentences, + batch_size=32, + show_progress_bar=False, + convert_to_numpy=True, + normalize_embeddings=True + ) + encode_time = time.time() - start_encode + print(f" ✓ Zakodowano w {encode_time:.2f}s") + print(f" Średnio: {encode_time/len(corpus_sentences)*1000:.2f}ms/zdanie") + results['encode_time'] = encode_time + results['encode_speed'] = len(corpus_sentences) / encode_time + except Exception as e: + print(f" ✗ BŁĄD: {e}") + results['error'] = str(e) + return results + + # 3. TESTOWANIE ZAPYTAŃ + print(f"\n3. Testowanie zapytań ({len(test_queries)} zapytań)...") + query_similarities = [] + + for i, query in enumerate(test_queries, 1): + # Zakoduj zapytanie + query_embedding = model.encode( + [query], + convert_to_numpy=True, + normalize_embeddings=True + ) + + # Oblicz podobieństwo + similarities = cosine_similarity(query_embedding, corpus_embeddings)[0] + + # Znajdź top-3 + top_3_indices = np.argsort(similarities)[::-1][:3] + avg_top3_sim = np.mean([similarities[idx] for idx in top_3_indices]) + max_sim = similarities[top_3_indices[0]] + + query_similarities.append(avg_top3_sim) + + print(f" Zapytanie {i}: max_sim={max_sim:.4f}, avg_top3={avg_top3_sim:.4f}") + print(f" → \"{query[:60]}...\"") + print(f" Top wynik: \"{corpus_sentences[top_3_indices[0]][:60]}...\"") + + # Metryki jakości + avg_similarity = np.mean(query_similarities) + min_similarity = np.min(query_similarities) + max_similarity = np.max(query_similarities) + + results['avg_similarity'] = float(avg_similarity) + results['min_similarity'] = float(min_similarity) + results['max_similarity'] = float(max_similarity) + results['std_similarity'] = float(np.std(query_similarities)) + + print(f"\n PODSUMOWANIE JAKOŚCI:") + print(f" • Średnie podobieństwo: {avg_similarity:.4f}") + print(f" • Min/Max: {min_similarity:.4f} / {max_similarity:.4f}") + print(f" • Odchylenie std: {results['std_similarity']:.4f}") + + return results + +def print_comparison_table(all_results): + """Wyświetla tabelę porównawczą wszystkich modeli.""" + print(f"\n{'='*80}") + print(f"PORÓWNANIE MODELI - PODSUMOWANIE") + print(f"{'='*80}\n") + + # Sortuj według średniego podobieństwa (jakość) + valid_results = [r for r in all_results if 'error' not in r] + sorted_by_quality = sorted(valid_results, key=lambda x: x['avg_similarity'], reverse=True) + + print(f"{'Rank':<6} {'Model':<35} {'Jakość':<12} {'Czas [s]':<12} {'Szybkość':<15}") + print(f"{'─'*100}") + + for rank, result in enumerate(sorted_by_quality, 1): + emoji = "🥇" if rank == 1 else "🥈" if rank == 2 else "🥉" if rank == 3 else " " + + model_name = result['model_key'] + quality = result['avg_similarity'] + encode_time = result.get('encode_time', 0) + speed = result.get('encode_speed', 0) + + print(f"{emoji} {rank:<4} {model_name:<35} {quality:<12.4f} {encode_time:<12.2f} {speed:<15.1f} zd/s") + + # Szczegółowe porównanie + print(f"\n{'='*80}") + print(f"SZCZEGÓŁOWA ANALIZA") + print(f"{'='*80}\n") + + for rank, result in enumerate(sorted_by_quality, 1): + emoji = "🥇" if rank == 1 else "🥈" if rank == 2 else "🥉" if rank == 3 else "○" + + print(f"{emoji} {rank}. {result['description']}") + print(f" Model: {result['model_name']}") + print(f" Jakość (avg similarity): {result['avg_similarity']:.4f}") + print(f" Czas kodowania: {result.get('encode_time', 0):.2f}s") + print(f" Szybkość: {result.get('encode_speed', 0):.1f} zdań/s") + print(f" Czas ładowania: {result.get('load_time', 0):.2f}s") + print() + + # REKOMENDACJA + print(f"{'='*80}") + print(f"🎯 REKOMENDACJA") + print(f"{'='*80}\n") + + best = sorted_by_quality[0] + fastest = min(valid_results, key=lambda x: x.get('encode_time', float('inf'))) + + print(f"✨ NAJLEPSZA JAKOŚĆ: {best['description']}") + print(f" Model: {best['model_name']}") + print(f" Jakość: {best['avg_similarity']:.4f}") + print(f" Użyj: python sbert-encode-database.py --model {best['model_name']}") + + print(f"\n⚡ NAJSZYBSZY: {fastest['description']}") + print(f" Model: {fastest['model_name']}") + print(f" Czas: {fastest['encode_time']:.2f}s") + print(f" Szybkość: {fastest['encode_speed']:.1f} zdań/s") + + # Trade-off + if best['model_key'] != fastest['model_key']: + quality_diff = (best['avg_similarity'] - fastest['avg_similarity']) / fastest['avg_similarity'] * 100 + time_diff = (fastest['encode_time'] - best['encode_time']) / best['encode_time'] * 100 + + print(f"\n⚖️ TRADE-OFF:") + print(f" • Najlepszy model jest o {quality_diff:.1f}% lepszy jakościowo") + print(f" • Ale o {abs(time_diff):.1f}% wolniejszy w kodowaniu") + + print(f"\n{'='*80}\n") + +def main(): + """Główna funkcja.""" + parser = argparse.ArgumentParser(description='Porównanie modeli SBERT dla polskiego') + parser.add_argument('--corpus', type=str, default='PAN_TADEUSZ', + choices=['PAN_TADEUSZ', 'WOLNELEKTURY', 'ALL'], + help='Korpus do testowania') + parser.add_argument('--max-sentences', type=int, default=1000, + help='Maksymalna liczba zdań z korpusu (dla szybkości)') + parser.add_argument('--models', type=str, nargs='+', + choices=list(MODELS_TO_TEST.keys()), + help='Wybierz konkretne modele do testowania') + + args = parser.parse_args() + + print(f"\n{'='*80}") + print(f"PORÓWNANIE MODELI SENTENCE-BERT DLA JĘZYKA POLSKIEGO") + print(f"{'='*80}") + print(f"Korpus: {args.corpus}") + print(f"Limit zdań: {args.max_sentences}") + print(f"Zapytań testowych: {len(TEST_QUERIES)}") + print(f"{'='*80}") + + # Wczytaj korpus + try: + corpus = load_corpus(args.corpus, args.max_sentences) + except Exception as e: + print(f"\n✗ BŁĄD przy wczytywaniu korpusu: {e}") + return + + # Wybierz modele do testowania + if args.models: + models_to_test = {k: v for k, v in MODELS_TO_TEST.items() if k in args.models} + else: + models_to_test = MODELS_TO_TEST + + print(f"\nLiczba modeli do przetestowania: {len(models_to_test)}") + for key, info in models_to_test.items(): + print(f" • {info['description']}") + + # Testuj każdy model + all_results = [] + + for model_key, model_info in models_to_test.items(): + try: + result = test_model(model_key, model_info, corpus, TEST_QUERIES) + all_results.append(result) + except Exception as e: + print(f"\n✗ BŁĄD podczas testowania {model_key}: {e}") + all_results.append({ + "model_key": model_key, + "model_name": model_info['name'], + "description": model_info['description'], + "error": str(e) + }) + + # Wyświetl porównanie + if all_results: + print_comparison_table(all_results) + + print(f"{'='*80}") + print(f"✓ TESTY ZAKOŃCZONE") + print(f"{'='*80}\n") + +if __name__ == "__main__": + main() diff --git a/M1/embedding/sbert-encode-database.py b/M1/embedding/sbert-encode-database.py new file mode 100644 index 00000000..5a895f58 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/sbert-encode-database.py @@ -0,0 +1,252 @@ +""" +SBERT - Etap 1: Kodowanie bazy danych (korpusu) do embeddingów. + +Ten skrypt: +1. Wczytuje korpus zdań z plików tekstowych +2. Generuje embeddingi używając modelu Sentence-BERT +3. Zapisuje embeddingi i mapę zdań do plików + +Użycie: + python sbert-encode-database.py + +Pliki wyjściowe: + - sbert_sentence_embeddings.npy - macierz embeddingów (numpy array) + - sbert_sentence_map.json - mapowanie ID → oryginalne zdanie + - sbert_database_stats.json - statystyki bazy danych +""" + +import numpy as np +import json +import time +import argparse +from pathlib import Path +from sentence_transformers import SentenceTransformer +from corpora import CORPORA_FILES + +# --- KONFIGURACJA --- + +# Model Sentence-BERT (wybierz najlepszy dla języka polskiego) +MODEL_NAME = 'intfloat/multilingual-e5-small' +# Alternatywy dla polskiego: +# MODEL_NAME = 'sentence-transformers/paraphrase-multilingual-MiniLM-L12-v2' +# MODEL_NAME = 'sdadas/mmlw-retrieval-roberta-base' # Polski model! + +# Pliki wyjściowe +OUTPUT_EMBEDDINGS_FILE = "sbert_sentence_embeddings.npy" +OUTPUT_SENTENCE_MAP = "sbert_sentence_map.json" +OUTPUT_STATS_FILE = "sbert_database_stats.json" + +# --- FUNKCJE POMOCNICZE --- + +def load_raw_sentences(file_list): + """ + Wczytuje surowe zdania z listy plików. + + Args: + file_list (list): Lista ścieżek do plików tekstowych + + Returns: + list: Lista zdań (każde zdanie to string) + """ + raw_sentences = [] + print(f"\nWczytywanie tekstu z {len(file_list)} plików...") + + files_loaded = 0 + files_failed = 0 + + for file in file_list: + try: + with open(file, 'r', encoding='utf-8') as f: + lines = [line.strip() for line in f if line.strip()] + raw_sentences.extend(lines) + files_loaded += 1 + except FileNotFoundError: + print(f" ⚠ Nie znaleziono pliku: {file}") + files_failed += 1 + except Exception as e: + print(f" ✗ Błąd przy pliku {file}: {e}") + files_failed += 1 + + print(f"✓ Wczytano {files_loaded} plików, {files_failed} błędów") + print(f"✓ Łącznie {len(raw_sentences):,} zdań") + + if not raw_sentences: + raise ValueError("Korpus danych jest pusty!") + + return raw_sentences + +def generate_embeddings(sentences, model_name, batch_size=32): + """ + Generuje embeddingi dla listy zdań używając modelu SBERT. + + Args: + sentences (list): Lista zdań do zakodowania + model_name (str): Nazwa modelu z HuggingFace + batch_size (int): Rozmiar batcha dla przetwarzania + + Returns: + np.ndarray: Macierz embeddingów (n_sentences × embedding_dim) + """ + print(f"\n{'='*80}") + print(f"KODOWANIE BAZY DANYCH") + print(f"{'='*80}") + print(f"Model: {model_name}") + print(f"Liczba zdań: {len(sentences):,}") + print(f"Batch size: {batch_size}") + print(f"{'='*80}\n") + + # Wczytanie modelu + print(f"Ładowanie modelu...") + start_load = time.time() + model = SentenceTransformer(model_name) + end_load = time.time() + print(f"✓ Model załadowany w {end_load - start_load:.2f}s") + + # Generowanie embeddingów + print(f"\nGenerowanie embeddingów...") + start_encode = time.time() + embeddings = model.encode( + sentences, + batch_size=batch_size, + show_progress_bar=True, + convert_to_numpy=True, + normalize_embeddings=True # Normalizacja dla lepszego podobieństwa cosinusowego + ) + end_encode = time.time() + + encoding_time = end_encode - start_encode + print(f"\n✓ Kodowanie zakończone w {encoding_time:.2f}s ({encoding_time/60:.1f} min)") + print(f" Średnio: {encoding_time/len(sentences)*1000:.2f}ms/zdanie") + + return embeddings, encoding_time + +def save_database(embeddings, sentences, stats): + """ + Zapisuje bazę danych embeddingów i metadane. + + Args: + embeddings (np.ndarray): Macierz embeddingów + sentences (list): Lista oryginalnych zdań + stats (dict): Statystyki bazy danych + """ + print(f"\n{'='*80}") + print(f"ZAPISYWANIE BAZY DANYCH") + print(f"{'='*80}") + + # 1. Zapisz embeddingi (numpy binary format) + np.save(OUTPUT_EMBEDDINGS_FILE, embeddings) + file_size_mb = Path(OUTPUT_EMBEDDINGS_FILE).stat().st_size / (1024 * 1024) + print(f"✓ Embeddingi: {OUTPUT_EMBEDDINGS_FILE} ({file_size_mb:.2f} MB)") + + # 2. Zapisz mapę zdań (JSON) + # Format: {id: sentence} dla szybkiego odnalezienia oryginalnego tekstu + sentence_map = {str(i): sentence for i, sentence in enumerate(sentences)} + with open(OUTPUT_SENTENCE_MAP, 'w', encoding='utf-8') as f: + json.dump(sentence_map, f, ensure_ascii=False, indent=2) + print(f"✓ Mapa zdań: {OUTPUT_SENTENCE_MAP}") + + # 3. Zapisz statystyki + with open(OUTPUT_STATS_FILE, 'w', encoding='utf-8') as f: + json.dump(stats, f, ensure_ascii=False, indent=2) + print(f"✓ Statystyki: {OUTPUT_STATS_FILE}") + + print(f"{'='*80}\n") + +def main(): + """Główna funkcja skryptu.""" + parser = argparse.ArgumentParser(description='Kodowanie korpusu do bazy embeddingów SBERT') + parser.add_argument('--corpus', type=str, default='ALL', + choices=['ALL', 'WOLNELEKTURY', 'PAN_TADEUSZ', 'NKJP'], + help='Wybór korpusu do zakodowania') + parser.add_argument('--model', type=str, default=MODEL_NAME, + help='Nazwa modelu Sentence-BERT z HuggingFace') + parser.add_argument('--batch-size', type=int, default=32, + help='Rozmiar batcha dla kodowania') + parser.add_argument('--force', action='store_true', + help='Wymuś ponowne kodowanie (nawet jeśli plik istnieje)') + + args = parser.parse_args() + + # Sprawdź czy baza już istnieje + if Path(OUTPUT_EMBEDDINGS_FILE).exists() and not args.force: + print(f"\n{'='*80}") + print(f"⚠ UWAGA: Baza danych już istnieje!") + print(f"{'='*80}") + print(f"Plik: {OUTPUT_EMBEDDINGS_FILE}") + print(f"Użyj --force aby wymusić ponowne kodowanie") + print(f"{'='*80}\n") + return + + print(f"\n{'='*80}") + print(f"SBERT - KODOWANIE BAZY DANYCH") + print(f"{'='*80}") + print(f"Korpus: {args.corpus}") + print(f"Model: {args.model}") + print(f"Batch size: {args.batch_size}") + print(f"{'='*80}\n") + + # Wczytaj korpus + try: + files = CORPORA_FILES[args.corpus] + sentences = load_raw_sentences(files) + except KeyError: + print(f"✗ BŁĄD: Nieznany korpus '{args.corpus}'") + print(f"Dostępne: {list(CORPORA_FILES.keys())}") + return + except ValueError as e: + print(f"✗ BŁĄD: {e}") + return + + # Statystyki korpusu + avg_len = np.mean([len(s.split()) for s in sentences]) + max_len = max([len(s.split()) for s in sentences]) + min_len = min([len(s.split()) for s in sentences]) + + print(f"\nStatystyki korpusu:") + print(f" • Liczba zdań: {len(sentences):,}") + print(f" • Średnia długość: {avg_len:.1f} słów") + print(f" • Min/Max długość: {min_len}/{max_len} słów") + + # Generuj embeddingi + try: + embeddings, encoding_time = generate_embeddings( + sentences, + args.model, + args.batch_size + ) + except Exception as e: + print(f"\n✗ BŁĄD podczas kodowania: {e}") + return + + # Przygotuj statystyki + stats = { + "model": args.model, + "corpus": args.corpus, + "corpus_files_count": len(files), + "sentences_count": len(sentences), + "embedding_dimension": int(embeddings.shape[1]), + "avg_sentence_length": float(avg_len), + "min_sentence_length": int(min_len), + "max_sentence_length": int(max_len), + "encoding_time_seconds": float(encoding_time), + "encoding_date": time.strftime("%Y-%m-%d %H:%M:%S"), + "embeddings_file": OUTPUT_EMBEDDINGS_FILE, + "sentence_map_file": OUTPUT_SENTENCE_MAP + } + + print(f"\nKształt macierzy embeddingów: {embeddings.shape}") + print(f" • Liczba zdań: {embeddings.shape[0]:,}") + print(f" • Wymiar wektora: {embeddings.shape[1]}") + + # Zapisz bazę danych + save_database(embeddings, sentences, stats) + + print(f"{'='*80}") + print(f"✓ KODOWANIE ZAKOŃCZONE POMYŚLNIE") + print(f"{'='*80}") + print(f"\nNastępny krok:") + print(f" python sbert-query-database.py") + print(f"{'='*80}\n") + +if __name__ == "__main__": + main() diff --git a/M1/embedding/sbert-query-database.py b/M1/embedding/sbert-query-database.py new file mode 100644 index 00000000..f49412a7 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/sbert-query-database.py @@ -0,0 +1,335 @@ +""" +SBERT - Etap 2: Odpytywanie bazy danych embeddingów. + +Ten skrypt: +1. Wczytuje wcześniej zakodowaną bazę embeddingów +2. Pozwala odpytywać bazę o podobne zdania +3. Testuje zarówno zdania wymyślone, jak i z korpusu + +Użycie: + python sbert-query-database.py + python sbert-query-database.py --query "Twoje zdanie" + python sbert-query-database.py --test-corpus + python sbert-query-database.py --interactive + +Wymaga wcześniejszego uruchomienia: + python sbert-encode-database.py +""" + +import numpy as np +import json +import argparse +import time +from pathlib import Path +from sentence_transformers import SentenceTransformer +from sklearn.metrics.pairwise import cosine_similarity + +# --- KONFIGURACJA --- + +# Pliki bazy danych (generowane przez sbert-encode-database.py) +INPUT_EMBEDDINGS_FILE = "sbert_sentence_embeddings.npy" +INPUT_SENTENCE_MAP = "sbert_sentence_map.json" +INPUT_STATS_FILE = "sbert_database_stats.json" + +# --- FUNKCJE POMOCNICZE --- + +def load_database(): + """ + Wczytuje bazę danych embeddingów i metadane. + + Returns: + tuple: (embeddings, sentences, stats) + """ + print(f"\n{'='*80}") + print(f"WCZYTYWANIE BAZY DANYCH") + print(f"{'='*80}") + + # Sprawdź czy pliki istnieją + required_files = [ + INPUT_EMBEDDINGS_FILE, + INPUT_SENTENCE_MAP, + INPUT_STATS_FILE + ] + + for file in required_files: + if not Path(file).exists(): + raise FileNotFoundError( + f"Brak pliku: {file}\n" + f"Najpierw uruchom: python sbert-encode-database.py" + ) + + # Wczytaj embeddingi + print(f"Wczytywanie embeddingów...") + start = time.time() + embeddings = np.load(INPUT_EMBEDDINGS_FILE) + end = time.time() + print(f"✓ Embeddingi: {embeddings.shape} ({end-start:.2f}s)") + + # Wczytaj mapę zdań + print(f"Wczytywanie mapy zdań...") + with open(INPUT_SENTENCE_MAP, 'r', encoding='utf-8') as f: + sentence_map = json.load(f) + sentences = [sentence_map[str(i)] for i in range(len(sentence_map))] + print(f"✓ Zdania: {len(sentences):,}") + + # Wczytaj statystyki + with open(INPUT_STATS_FILE, 'r', encoding='utf-8') as f: + stats = json.load(f) + print(f"✓ Statystyki: model={stats['model']}, corpus={stats['corpus']}") + + print(f"{'='*80}\n") + + return embeddings, sentences, stats + +def query_database(query_text, embeddings, sentences, model, top_k=5): + """ + Odpytuje bazę danych o zdania podobne do zapytania. + + Args: + query_text (str): Zdanie zapytania + embeddings (np.ndarray): Macierz embeddingów bazy danych + sentences (list): Lista oryginalnych zdań + model: Model SBERT do kodowania zapytania + top_k (int): Liczba najbardziej podobnych wyników + + Returns: + list: Lista krotek (index, similarity, sentence) + """ + # Zakoduj zapytanie + query_embedding = model.encode( + [query_text], + convert_to_numpy=True, + normalize_embeddings=True + ) + + # Oblicz podobieństwo cosinusowe + similarities = cosine_similarity(query_embedding, embeddings)[0] + + # Znajdź top-k najbardziej podobnych + top_indices = np.argsort(similarities)[::-1][:top_k] + + results = [ + (int(idx), float(similarities[idx]), sentences[idx]) + for idx in top_indices + ] + + return results + +def print_results(query_text, results, show_index=True): + """ + Wyświetla wyniki zapytania w czytelnym formacie. + + Args: + query_text (str): Zapytanie + results (list): Lista wyników z query_database() + show_index (bool): Czy pokazywać ID zdania z korpusu + """ + print(f"\n{'─'*80}") + print(f"🔍 Zapytanie: \"{query_text}\"") + print(f"{'─'*80}") + print(f"Top {len(results)} najbardziej podobnych zdań:\n") + + for rank, (idx, similarity, sentence) in enumerate(results, 1): + # Emoji dla poziomów podobieństwa + if similarity > 0.9: + emoji = "🔥" + elif similarity > 0.8: + emoji = "✨" + elif similarity > 0.7: + emoji = "✓" + else: + emoji = "○" + + print(f" {rank}. {emoji} Podobieństwo: {similarity:.4f}") + if show_index: + print(f" ID: {idx}") + print(f" Zdanie: {sentence}") + print() + +def test_invented_queries(embeddings, sentences, model): + """ + Testuje bazę danych na wymyślonych zapytaniach. + + Args: + embeddings: Macierz embeddingów + sentences: Lista zdań + model: Model SBERT + """ + print(f"\n{'='*80}") + print(f"TEST 1: ZDANIA WYMYŚLONE (spoza korpusu)") + print(f"{'='*80}") + + # Zapytania testowe - różne tematy + test_queries = [ + "Jestem bardzo głodny i chciałbym coś zjeść.", + "Wojsko wkracza do miasta aby stłumić bunty.", + "Leczenie choroby wymaga interwencji lekarza.", + "Król wydał rozkaz swoim rycerzom.", + "Miłość jest najpiękniejszym uczuciem na świecie.", + "Szlachta polska broniła swoich przywilejów.", + "Pogoda dziś jest naprawdę wspaniała.", + "Technologia zmienia nasz świat każdego dnia." + ] + + for query in test_queries: + results = query_database(query, embeddings, sentences, model, top_k=5) + print_results(query, results, show_index=True) + +def test_corpus_queries(embeddings, sentences, model, sample_size=5): + """ + Testuje bazę danych na zdaniach bezpośrednio z korpusu. + + Args: + embeddings: Macierz embeddingów + sentences: Lista zdań + model: Model SBERT + sample_size: Liczba losowych zdań z korpusu do przetestowania + """ + print(f"\n{'='*80}") + print(f"TEST 2: ZDANIA Z KORPUSU (powinny mieć similarity ≈ 1.0)") + print(f"{'='*80}") + + # Wybierz losowe zdania z korpusu + np.random.seed(42) # Dla powtarzalności + sample_indices = np.random.choice(len(sentences), sample_size, replace=False) + + for idx in sample_indices: + query = sentences[idx] + results = query_database(query, embeddings, sentences, model, top_k=5) + + print(f"\n{'─'*80}") + print(f"🔍 Zapytanie (z korpusu, ID={idx}):") + print(f" \"{query}\"") + print(f"{'─'*80}") + print(f"Top 5 wyników:\n") + + for rank, (result_idx, similarity, sentence) in enumerate(results, 1): + # Oznacz czy to dokładnie to samo zdanie + is_exact = (result_idx == idx) + emoji = "🎯" if is_exact else "○" + marker = " ← TO SAMO ZDANIE" if is_exact else "" + + print(f" {rank}. {emoji} Podobieństwo: {similarity:.4f}{marker}") + print(f" ID: {result_idx}") + print(f" Zdanie: {sentence}") + print() + +def interactive_mode(embeddings, sentences, model): + """ + Tryb interaktywny - użytkownik wpisuje zapytania. + + Args: + embeddings: Macierz embeddingów + sentences: Lista zdań + model: Model SBERT + """ + print(f"\n{'='*80}") + print(f"TRYB INTERAKTYWNY") + print(f"{'='*80}") + print(f"Wpisz zapytanie lub:") + print(f" • 'q' lub 'quit' - wyjście") + print(f" • 'random' - losowe zdanie z korpusu") + print(f" • 'help' - pomoc") + print(f"{'='*80}\n") + + while True: + query = input("\n🔍 Zapytanie: ").strip() + + if not query: + continue + + if query.lower() in ['q', 'quit', 'exit']: + print("Do widzenia!") + break + + if query.lower() == 'help': + print("\nKomendy:") + print(" • Wpisz dowolne zdanie aby wyszukać podobne") + print(" • 'random' - wylosuj zdanie z korpusu") + print(" • 'q' - wyjście") + continue + + if query.lower() == 'random': + idx = np.random.randint(0, len(sentences)) + query = sentences[idx] + print(f" Wylosowano zdanie (ID={idx})") + + try: + results = query_database(query, embeddings, sentences, model, top_k=5) + print_results(query, results, show_index=True) + except Exception as e: + print(f"✗ Błąd: {e}") + +def main(): + """Główna funkcja skryptu.""" + parser = argparse.ArgumentParser(description='Odpytywanie bazy embeddingów SBERT') + parser.add_argument('--query', type=str, + help='Pojedyncze zapytanie do przetestowania') + parser.add_argument('--test-invented', action='store_true', + help='Test na wymyślonych zdaniach') + parser.add_argument('--test-corpus', action='store_true', + help='Test na zdaniach z korpusu') + parser.add_argument('--interactive', '-i', action='store_true', + help='Tryb interaktywny') + parser.add_argument('--top-k', type=int, default=5, + help='Liczba wyników do pokazania') + parser.add_argument('--all-tests', action='store_true', + help='Uruchom wszystkie testy') + + args = parser.parse_args() + + # Wczytaj bazę danych + try: + embeddings, sentences, stats = load_database() + except FileNotFoundError as e: + print(f"\n✗ BŁĄD: {e}\n") + return + except Exception as e: + print(f"\n✗ BŁĄD podczas wczytywania bazy: {e}\n") + return + + # Wczytaj model (ten sam co użyty do kodowania) + model_name = stats['model'] + print(f"Ładowanie modelu: {model_name}...") + try: + model = SentenceTransformer(model_name) + print(f"✓ Model załadowany\n") + except Exception as e: + print(f"✗ BŁĄD podczas ładowania modelu: {e}\n") + return + + # Wykonaj odpowiednie testy/zapytania + if args.all_tests: + # Wszystkie testy po kolei + test_invented_queries(embeddings, sentences, model) + test_corpus_queries(embeddings, sentences, model) + + elif args.query: + # Pojedyncze zapytanie + results = query_database(args.query, embeddings, sentences, model, args.top_k) + print_results(args.query, results, show_index=True) + + elif args.test_invented: + # Test wymyślonych zdań + test_invented_queries(embeddings, sentences, model) + + elif args.test_corpus: + # Test zdań z korpusu + test_corpus_queries(embeddings, sentences, model) + + elif args.interactive: + # Tryb interaktywny + interactive_mode(embeddings, sentences, model) + + else: + # Domyślnie: wszystkie testy + print("Uruchamiam wszystkie testy (użyj --help aby zobaczyć opcje)\n") + test_invented_queries(embeddings, sentences, model) + test_corpus_queries(embeddings, sentences, model) + + print(f"\n{'='*80}") + print(f"✓ ZAKOŃCZONO") + print(f"{'='*80}\n") + +if __name__ == "__main__": + main() diff --git a/M1/embedding/sbert_database_stats.json b/M1/embedding/sbert_database_stats.json new file mode 100644 index 00000000..60d9c6b3 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/sbert_database_stats.json @@ -0,0 +1,14 @@ +{ + "model": "intfloat/multilingual-e5-small", + "corpus": "ALL", + "corpus_files_count": 3936, + "sentences_count": 152156, + "embedding_dimension": 384, + "avg_sentence_length": 21.139330686926577, + "min_sentence_length": 1, + "max_sentence_length": 1143, + "encoding_time_seconds": 1210.523090839386, + "encoding_date": "2025-11-24 12:56:18", + "embeddings_file": "sbert_sentence_embeddings.npy", + "sentence_map_file": "sbert_sentence_map.json" +} \ No newline at end of file diff --git a/M1/embedding/sbert_sentence_map.json b/M1/embedding/sbert_sentence_map.json new file mode 100644 index 00000000..7d179ba6 --- /dev/null +++ b/M1/embedding/sbert_sentence_map.json @@ -0,0 +1,152158 @@ +{ + "0": "Zatrzasnął drzwi od mieszkania, dwa razy przekręcił klucz, nacisnął klamkę, by sprawdzić, czy dobrze zamknięte, zbiegł po schodach, minął furtkę, także ją zamknął, i znalazł się na wąskiej uliczce między ogródkami, gdzie drzemały w majowym słońcu trójkątne ciemnozielone świerki, jakich nie było w pobliżu jego domu.", + "1": "Bohaterem powieści Paźniewskiego jest miasto, Krzemieniec.", + "2": "Jak za czasów Słowackiego funkcjonuje Liceum i płynie Ikwa. Krzemieniec powieściowy jest tamtym Krzemieńcem, ale jest także miastem wywołanym z osobistej pamięci Paźniewskiego. Swoją drogę do tego miasta autor \"Krótkich dni\" zaczął z bardzo daleka. \"Nigdy nie byłem w tym domu, a przecież wszystko pamiętam doskonale\".", + "3": "Ale dzisiaj? Jaką dzisiaj odegra rolę poetyka Przybosia? Oczywiście, już sam fakt jej istnienia jest wartością. Nasza literatura, bogata w improwizacje i w akty strzeliste, jest uboga w teorie. Rolę teoretyków spełniają felietoniści, którzy co tydzień fundują szkoły i formułują programy. Dlatego założenia teoretyczne Przybosia obok teorii Peipera i Witkacego, a równolegle do propozycji systemów Irzykowskiego i Sandauera, stanowią kapitał naszej myśli krytycznej, naturalny fundament każdej twórczości. To są oczywistości.", + "4": "Halina Auderska we wszystkich książkach każe swoim bohaterom szukać tożsamości. W \"Babim lecie\" ma odwagę uznać za najistotniejsze kryterium tożsamości poczucie przynależności nie do idei, nie do kultury i mitów narodowych, lecz do tego, co jest podstawą bytu każdego człowieczeństwa. Miejsce na ziemi, konkret fizyczny i społeczny jednocześnie jest tym, co stanowi o wymiarze życia i losu.", + "5": "Paźniewski w \"Krótkich dniach\" ofiarował Kresom nie mniej, niż z nich zaczerpnął. Zatrzymał potop. Zamówił kataklizm. Stworzył wizję oczekiwania, wizję spokoju przed burzą. Z napięciem czekamy na chwilę, która będzie chwilą decydującą o losie bohatera. Cóż za ulga. Mija ostatnie zdanie powieści. Co za wspaniała książka! Ocalająca!", + "6": "\"Plama\" Piętaka, jedna spośród kilku najznakomitszych współczesnych powieści, także ze względu na jej zaklasyfikowanie wraz z całą twórczością tego pisarza do nurtu wiejskiego, nie ma w odbiorze powszechnym tej rangi, jaką rzeczywiście posiada. Wszystko co Piętak wyniósł z chłopskiej szkoły wyobraźni, zaowocowało w \"Plamie\" najwyższą subtelnością psychologiczną, na jaką stać literaturę.", + "7": "To już nie są wątpliwości religijne, te wątpliwości pierwszego stopnia wtajemniczenia w sprawy świata, wątpliwości \"Nieba w płomieniach\" czy \"Jana Barois\".", + "8": "Tu nie chodzi o sensowność dogmatów czy ścisłość religijnych wyobrażeń, nie chodzi już o religię, o tajemnicę stworzenia, ale o normę etyczną. Kto ją ustanowi, kiedy Boga zabrakło?", + "9": "Łzy padały na cremoński lakier. Szkoda, nie wolno było niszczyć przedmiotu, na który ojciec, biedaczysko, wydał całą schedę po Luizie... Otarła je lewą, umęczoną ręką.", + "10": "Wszedł Adam. Zawiało wodą kwiatową Maréchal Niel. Starannie domykał drzwi za sobą.", + "11": "Trwała dalej w bezruchu.", + "12": "Pan dyrektor był nieobecny, a Róża stała pod piecem, czekając, kiedy panna Aniela Bądska ukończy gamy i zechce łaskawie zaakompaniować jedynej uczennicy papy \"Moment musical\" Szuberta. Jedynej uczennicy - pierwszej \"adeptce\" skrzypiec Warszawskiego Konserwatorium na Tamce. Czarnej, chudej dziewczynie z rumieńcami latającymi jak płomień po śniadych policzkach, z lśniącym długim warkoczem, z kacapską wymową i z niemodnym medalionem na szyi.", + "13": "To wszystko było nowe. Nowe także były miesięczne wędrówki na grób męża i sjesty na cmentarnej ławeczce, ze wzrokiem żarliwie utkwionym w darninę. I łzy po nocach, i nasłuchiwanie, czy Stenia nie kaszle, i rumieńce wstydu, gdy pytano przy wnukach: a gdzież to pan zięć? a cóż to o panu inżynierze nie słychać?", + "14": "Prawie wesoła - dokończyła przy pomocy krokodyla zdejmowania chusty. Strzepnęła ją, złożyła, odniosła tamże, gdzie portrecik ojca.", + "15": "Telefon zadzwonił, upudrowała się gorączkowo, przybrała oschły wyraz twarzy - może Marta? - i podeszła do aparatu. Ledwie zdjęła słuchawkę, Sabina przycwałowała słoniowym truchtem przez korytarz.", + "16": "Róża milczała. Słuchała napomnień jak ptasiego szczebiotu, który do niczego nie obowiązuje, gdyż nic ludzkiego nie oznacza. Oczy powlekła biaława szklistość, co wzmogło tajemnicę spojrzenia. Wydawała się spoczywać po niezmiernym wysiłku - szczęśliwa ze zdobyczy, pewna własnej potęgi, wreszcie syta wiedzy i spokoju.", + "17": "Uśmiechnęła się do córki ze swej błogiej dali.", + "18": "Radio gra \"Close your eyes\". Róża - wzburzona pominięciem przez córkę swojej wizyty, zirytowana brakiem szacunku tutaj, w tym zięciowskim domu, dla empirowego stolika, zmęczona gniewem - usłyszała pieśń i pragnęła zapomnieć, jaki jest dzień, jaka sytuacja.", + "19": "Zerknęła w lustro, obciągnęła na sobie sweter w czerwone skrzydła...", + "20": "Marta rzuciła telefon; stając na progu, stanęła twarzą w twarz z matką. Róża - wysoko osadzona - patrzyła przed siebie nad miarę otwartymi oczami. W tych oczach odbijał się widok nietutejszy. Źrenice usiłowały go ogarnąć w całej jego dzikiej wielkości, rozszerzały się, rosły ciągle Marta w smudze nieziemskiego widzenia szła ścierpnięta. Uklękła... Opasała ramionami duże, ciepłe ciało, przytuliła głowę do łona, które ją wydało światu.", + "21": "W okresie szkolnym nie inaczej przedstawiała się sprawa koleżanek. Raz do roku tylko bywały zapraszane. Róża wtedy występowała ze wspaniałym przyjęciem. Stół uginał się pod tortami, owocami, kremami, z mebli zdejmowano pokrowce, srebra błyszczały, posadzki lśniły. Program zabawy był ściśle ustalony. Zazwyczaj latarnia czarnoksięska zajmowała gros czasu, później należało kolejno deklamować wiersze, godzinę trwał \"talar\" i \"pierścionek\", godzinę tańce, przeplatane grą w szarady i lemoniadę. O ósmej wieczór gości żegnano.", + "22": "Ewa, Éveline - to było imię, które nadała jej Luiza, dla względów prestiżowych. Róża pamiętała dobrze ten dzień.", + "23": "Jesienią w niedzielę szły z ciotką na obrzędowy spacer do Łazienek, placem Wareckim, ulicą Szpitalną, Bracką, Alejami... Dorożki i kabriolety turkotały po wyboistym bruku. W pojazdach piętrzyły się damy i dziewczynki, szumiące od krochmalu, od jedwabiu liberty, od ostrowłosej sztywnej wełny. Panowie w cylindrach i w melonikach tkwili bokiem na przednich ławeczkach.", + "24": "Wówczas Martę strach przejął. Jak to? Więc śpiew córki przestał być własną sprawą Róży? Więc pojawiły się jakieś inne sprawy? Prawda: codzienny, nieubłagany przymus \"stąd dotąd, stąd dotąd masz się nauczyć, pamiętaj, żeby następnym razem nie powtórzył się ten błąd\" - jak gdyby chodziło o małą, bezwolną dziewczynę - to dokuczało Marcie do żywego. Ale mimo wszystkie bunty - niczego tak nie lubiła jak widzieć matkę szczęśliwą ze swojej przyczyny.", + "25": "Marta ciskała nuty, zamykała się z trzaskiem u siebie.", + "26": "W ciągu następnych lekcyj rozbujanie frazy dawało się powściągnąć, także styl i barwę uczuciową poddawała Róża; a jednak ostateczny rezultat pracy zawierał w sobie ten urzekający pierwiastek - nowość, którą do trudu kompozytora i Róży dodawała Marta z zasobów własnego organizmu. Róża chwytała dziewczęce fluidy, przesączone w melodie, doznając głębokiego wzruszenia: \"Więc to jest Marta, więc taka jest córeczka Adama\".", + "27": "Róża opuściła ręce. Siadła - nogi drżały. Rzuciła smyczek...", + "28": "Księżycowa orkiestra pod batutą Brahmsa grała dalej. Tylko na miejscu skrzypiec wystąpiła cisza - czarna jak zaskórna woda. Jeszcze tu i ówdzie błyskał refleks sola... cisza przecież czyniła się coraz głębsza, szersza i pochłaniała resztkę wibracji. Z wolna milkły także widmowe instrumenty. Po jednemu wsiąkały w próżnię... Chaos bezdźwięczny pokrył wreszcie harmonię.", + "29": "Gdy jej rogaty łeb ukazał się w chaszczach, Coto odetchnął i puścił się jej śladem, na nic nie zważając. Ale Hatora też nie pilnowała się żadnego szlaku: rżnęła prosto - łozy nie łozy, błoto nie błoto, ruczaj nie ruczaj.", + "30": "Szczęściem, że była syta, więc się zbytnio do obroku nie kwapiła, boby jej nie sprostał.", + "31": "I zawrócił na rzekę.", + "32": "Znowu toń była gładka, niebo błękitne, rozegrały się ptaki, zapachniało powietrze. Gdy przybili, koło chaty nie było śladu szału, tylko znak widomy został: rozdarta gromem od szczytu do korzeni brzoza u krynicy.", + "33": "Łatana Skóra zarżała do nich ze stajenki i z rękawa swego wytknął pyszczek Kuba.", + "34": "Wyciągnęli się jak struny i z żywiołowym rozmachem zaśpiewali:", + "35": "Jeszcze Polska nie zginęła...", + "36": "Rwała się pieśń w zdławieniu wrażenia potężnego, w łzach, co znają tylko miłujący i mężni, i kwitła pieśń nad mogiłą, jakby proporzec biało-amarantowy, a cichy bór słuchał i dawne czasy wspominał.", + "37": "Mogiła wyrosła, złocąc się z daleka, a obecni pożegnali ją ostatnią obrzędową pieśnią \"Anioł Pański\".", + "38": "Na długo przed zorzą wrócili z folwarku Odrowążów z deskami. Szczepański przyniósł narzędzia, i rano już drobna trumienka była gotowa.", + "39": "Na posłanie z ziół i kwiatów ułożono kości i pokryto je szczątkami sztandaru. Po źdźble srebrnej nici wziął każdy na pamiątkę, a z grubego starego modlitewnika Odrowąż odczytał modlitwy.", + "40": "Potem Rosomak podał mu strzelbę, a stary ją przyjął, jak święty spadek, i oddał Bartnikowi.", + "41": "Nie było pastucha i jego bata, nie było psów ani łańcucha w dusznej oborze, ani zdradliwych rogów zawistnych towarzyszek. Bo Hatora przez te lata straciła instynkt stadny i, skierowana przed dom, najkrótszym nawet pomrukiem nie pożegnała zimowej kompanii. Bez zapału, ale i bez protestu pozwoliła sobie nałożyć naszyjnik.", + "42": "Wracając z obchodu ku domowi, skręcił Rosomak na mogiłę Chorążego, i odśpiewali mu pieśni narodowe, a potem, milcząc, skierowali się do chaty.", + "43": "Słońce gasło. Żurawie nie grały, chłodne mgły wstawały z bagien, długie cienie kładły gąszcze. Spotkali wracające z paszy swe bydlątka, i wyszedł na ich głosy ku nim żuraw chowany, radośnie witając.", + "44": "Po chwili wyszła na słoneczne podwórze klacz srokata, stąpając z rozwagą i ostrożnością. Pociągnęła Panterę do studni, napiła się do syta, a potem nie kierowana poszła ku wozowi.", + "45": "Spróbowała smaku siana, poszukała na dnie worka z obrokiem, parsknęła, ziewnęła, przeciągnęła się i z rezygnacją podała głowę do chomąta.", + "46": "Nagle drgnęli i znieruchomieli w cieniu świerku. Gdzieś na prawo, w gąszczu coś się odezwało. Było to jakby pobekujące, głuche stęknięcie i trzask łamanych gałęzi.", + "47": "Rosomak wziął za ramię Orlika i wsunął go za sobą pod nawisłe gałęzie. Niewidzialni zastygli w nieruchomości, w oczekiwaniu, w napięciu wzroku i słuchu.", + "48": "I nagle rozwarły się gąszcze, znikły, jakby zdmuchnięte wichrem, i na haliznę o dziesięć kroków przed nimi wynurzył się kształt potworny i fantastyczny.", + "49": "Na razie Orlik nie mógł zrozumieć.", + "50": "Zwierz to był czy ruchomy roślinny gąszcz?", + "51": "Nogi tonęły w krzakach, a potworny łeb był jedną masą zieleni, oplątaną wokół kilkunastoramiennych rogów.", + "52": "Coto bawił się całą duszą. Pieśń po pieśni: ludowe, narodowe, kipiące krakowiaki i oberki, smętne rusińskie dumki płynęły z pełnych płuc, aż dygotały ściany chaty, aż im się śmiały oczy, pokraśniały twarze. Kuba skoczył na piec przerażony, Tupcio stoczył się z łóżka i ukrył w kąt; za płotem ukazały się, zapatrzone ze zdumieniem w okno, głowy Hatory i klaczy. A oni na przemian śpiewali i śmiali się z uciechy.", + "53": "Droga była bez kresu, bo błotne obszary zalane były wodą i płynąć można było kędy wola, wśród łóz ledwie zieleniejących i młodych pędów szuwarów. Na wodzie słał się \"czarnygłów\", ulubiona wiosenna pasza Hatory i klaczy, toteż je spotkał żerujące po brzuch w wodzie.", + "54": "Podniosły łby, i rozmówili się \"po leśnemu\".", + "55": "Jak już zdziczał i stał się ostrożny na wzór tubylców puszczy, okazał to jego ruch, z jakim wiosłem się całą siłą odepchnął i ledwie się obejrzawszy, umknął. Mignęła mu jakaś głowa, wyrastająca nad chaszcze, i tyle.", + "56": "Gdy wylądował i wszedł do izby z rybami, rzekł \"Widziałem człowieka!\" takim tonem, jakby mówił \"widziałem hipopotama\".", + "57": "Pantera sypiał w maluchnym alkierzyku za izbą, ale tej pierwszej nocy budził się co chwila, wyglądając ranka.", + "58": "Zrazu z izby widział tylko rubinową lampkę przed obrazem, ale rychło otwór okienny począł się rozjaśniać nadchodzącym świtem, więc leżąc bezsennie, słuchał, kto się pierwszy obudzi.", + "59": "Uczepił się wśród tobołków Żuraw, przysiadł na drążku Pantera-woźnica, parsknęła ochoczo klacz, zabamboliła Hatora, i tabor ruszył.", + "60": "Wyjechali za wrota, na drogę polną, wyboistą i błotnistą, spojrzeli w dal, na siniejącą linię borów; objął ich dech szerokiej przestrzeni, rozprężył płuca, barwą się wybił na lica, zapalił ogniem radości stęsknione źrenice.", + "61": "Jakoż szlak wyprowadził ich poza ostęp znowu na niezmierzoną bagien płaszczyznę.", + "62": "Łosie poszły błotem na przełaj ku dalszym czerniejącym leśnym ostępom.", + "63": "Ale gdy tak wynurzyli się z gąszczy, nagle na prawo, blisko porwało się stado żurawi z ogłuszającym wrzaskiem bojowym.", + "64": "Gorzej tym w lesie, jeśli struga wezbrała i pożywienia im dostarczyć nie można. Byle, na dobitkę niedoli, jędza mrozu nie wywlokła sobie w sukurs.", + "65": "Drzewa wiosennej krwi są pełne, gałęzie nabrzmiałe, bolące, gdy tknąć. Trzeba ratować.", + "66": "Puścili się we dwóch za rogatki, trafili na zagajnik śniegiem zawalony, jęli otrząsać biały całun.", + "67": "Chmary błotnego ptactwa rajcowały nad tą płytką wodą. Hryce, czajki, kuliki, bekasy wrzask czyniły weselny; miodem pachniały złote kiście łozowe, balsamem pękające brzozy i olszyny; wiosło zgarniało złote kaczeńce i kępy wodnej mięty, a słońce, cuda czyniące, śmiało się do swego dzieła.", + "68": "Mówisz nam: Bóg mi powierzył honor Polaków, Jemu go oddam!", + "69": "Ze wszystkich rubieży Rzeczypospolitej, ze wszystkich walk o wolność i całość, przez wszystkie wieki jedno hasło słyszymy, panie Chorąży, i powtarzamy, jako pacierz ojczysty.", + "70": "Stanie tu twoja mogiła, jako graniczny kopiec i jako gród do straży i obrony.", + "71": "Utrzymamy go póki życie i oddamy następnej po nas młodzieży!", + "72": "Mówisz i do nich, panie Chorąży, i, jako my, oni słyszą.", + "73": "Ponad tą falą ludzką zbitą i skłębioną, bolejącą, dziecinną, szaloną, ponad otchłanią bólu, wiary i nędzy - spoglądały oczy niezgłębione, miłosierne, ogarniające każdego...", + "74": "Tak oto dnia 15 września roku Pańskiego 1631 Madonna Gregoriańska di Guadelupe, zwana odtąd Matką Boską Kodeńską, obejmowała na długie wieki w miłosierne swe władanie Kodeń, a z nim całą Białoruś, Żmudź, Podlasie, Wołyń, Ziemię Brzeską, Bełzką i Chełmską...", + "75": "Nie lada zatem gratką dla pisarza katolickiego staje się fakt autentyczny, udokumentowany, dostatecznie dawny, by wynik był już przez historię osądzony i podsumowany, fakt, którego uczestnicy nie byli świętymi bynajmniej, a w którym, jak to ma miejsce właśnie w dziejach Mikołaja Sapiehy, miłosierdzie Boże kreśliło swe ściegi nieomal widocznie na powierzchni doczesności.", + "76": "Z przełęczy weszli w dolinę przeciętą potokiem. Tutaj, na ojczystej ziemi, stanęli znowu na dłuższy spoczynek. W dolinie było zacisznie i dobrze. W lasach pasły się krowy i owce, czasem ozwał się poryk niedźwiedzia lub gniewne parsknięcie rysia. W dzień przychodziły pić wodę z potoku stada bydła pędzone przez czarnych, jaskrawo odzianych Hucułów. Wieczorem jelenie i sarny.", + "77": "Gdy spętane konie pasły się na polanie, pachołcy i dworzanie spali smacznie na trawie, przy ogniu kucharczyk sprawiał świeżo upolowanego warchlaka - pan Sapieha siedział przed namiotem i rozmyślał nad drogą, którą teraz iść wypadnie. Cesarz zaszczycał go swoją przyjaźnią, a niedawno, gdy do Rzymu chory jechał, obdarował złotym kluczem. Papież niejednokrotnie naraził sobie cesarza, którego był wrogiem zaciętym, zatem na cesarskiej ziemi wojewoda mógł się chyba czuć bezpieczny?", + "78": "Był niegdyś - jak to mawiają - i do boju, i do znoju, do tańca i do różańca, umiał pić, umiał się bić, obecnie patrzył sam na siebie z obrzydzeniem, jak na zdechłe ścierwo. Boleśnie odczuwał politowanie ukryte w oczach służby, rodziny, przyjaciół, politowanie, które za jego plecami przemieniało się zapewne w pogardliwe lekceważenie.", + "79": "Niechaj mnie Bóg zachowa, żebym miał za tym przykładem do innej jakowej instytucji od wyroku Najdostojniejszego Majestatu Piotrowego apelować. Zacytowałem one fakta na dowód, że wziątek mój, choć karygodny, nie był pierwszy, i jako tamte odpuszczenie otrzymały, tak i ja odpuszczenia się spodziewam i najpokorniej o nie z synowskim posłuszeństwem błagam.", + "80": "Zacnością Twojej z miłością błogosławimy, Boskiej protekcji cały ród Twój polecając. Dan w Rzymie u świętego Piotra, pod pieczęcią Rybołowa, dnia 3 maja, roku od Wcielenia Pańskiego tysiąc sześćset trzydziestego piątego, roku papiestwa Naszego dwunastego.", + "81": "Podpisał ręką własną: Urban VIII, biskup rzymski, Sługa sług Bożych\".", + "82": "Po drodze napotykano półnagich, dzikich pastuchów, o niczym nie wiedzących, którzy szeroko otwartymi oczami patrzyli na przejeżdżających, a w godzinę później, zapytani, nie umieli powiedzieć, czy widzieli żywych ludzi, czy gomon lub inne widziadło. Mijali zapadłe, ubogie wioski górskie, gdzie ludność na ich widok chowała się z krzykiem, sądząc, że to któryś z sąsiednich baronów najeżdża włości drugiego, i do wieczora nie opuszczała chat starannie zawartych.", + "83": "Aczkolwiek Andruszka spieszył, mając surowo nakazane powracać z końmi co rychlej, starczyło mu czasu, by opowiedzieć w czeladnej szczegóły pobytu w Kodniu. Spragnionemu wiadomości o swej miłej Kacprowi powtórzył wszystko, co mu Kryska poleciła. Oprócz zapewnień wiernego uczucia, znajdowała się tam również podsłuchana opinia wojewodziny o przyczynie choroby Anusi.", + "84": "Przyklękli pobożnie i weszli na stopnie ołtarza. Kaźmierz oddał stryjowi latarnię; na ziemi położył podłużny wąski przedmiot. Przedmiot ten wydał się panu Sapieże znajomy, nie mógł jednak poznać, co by to było i skąd mu jest znane... Syn usiłował wejść na ołtarz. Wspinając się, potrącił nogą ów kształt, który stoczył się ze stopni...", + "85": "A przecie widziałem ich przy ogniu... - myślał wojewoda. Nie mówił nic, pozwalając biernie przenosić się, układać, okrywać. Spieszyli wszyscy - kanonik Boćkowski zalecał pośpiech, pozorując jego potrzebę względem na zdrowie i wygodę pana. Boi się gorzej ode mnie... - snuł swe rozważania wojewoda. - Boi się, choć kapłan i Chrystusowe Ciało w ręce bierze... Boi się... Jakże to może być?... Czyjeż tu panowanie? Boga czy pogańskiego bałwana?", + "86": "Kanonik widocznie wie... - przemknęło panu Sapieże przez głowę. Otworzył oczy. Łowczy pochylił się nad nim. - Wasza Dostojność. Zadymka ustała. Śnieg wali, ale sanie z ludźmi pójdą przodem przetrzeć drogę. Nosze wysłaliśmy grzecznie kożuchem. Z noszami wniesiem Waszą Dostojność do karety... Prokop! Iwaś! Gdzież wy?! Obaj wezwani zjawili się natychmiast, przecierając oczy i wyjaśniając, że ułożywszy się w chlewie przy krowie zaspali.", + "87": "Ta wiadomość była ciosem. Więc i o wykradzeniu nie ma mowy! Jedyną nadzieją mogło być porwanie w drodze pomiędzy Kodniem i Łuckiem. Nadzieja ta jakże słaba! Anusia nie wyjedzie z zakonnicami samotrzeć. Wojewoda doda jej dla splendoru nieszczupły taborek. Daremnie próbować, nie mając ze sobą kilkunastu tęgich zbrojnych.", + "88": "Tę chwałę, tę moc, ten czar macierzyński każdy człowiek ujrzy nie przez wizerunek, lecz w rzeczywistości swojej, gdy będzie zbawiony. Na to uprzytomnienie dusza pana Sapiehy wyszła z ciała i jęła prosić Boga o rychłą śmierć, by prędzej tego szczęścia dostąpić...", + "89": "\"Pamiętaj tylko, że to Matka nasza\" - stanęły znów w pamięci słowa sędziwego kardynała de Torres. - Matko! - zawołał, padając czołem na posadzkę. Świeca wypadła z palców, potoczyła się po kamieniach i zgasła. Pan Sapieha tego nie zauważył, czując się w kręgu jasności.", + "90": "Nie dziw, że ogarnięty tymi myślami nie słyszał, co doń mówili prałaci. Zdumiał się, gdy schody wywiodły ich nagle z mroku murów na taras zalany słońcem. Kardynał padrone szedł już na spotkanie. Należało wziąć się w kupę i bez błędu wypowiedzieć przygotowaną orację.", + "91": "Palący wstyd zagórował nad uczuciem lęku. Któż winien, któż odpowiada za podobny stan rzeczy? Czyż nie on, z dziada pradziada dziedzic i pan tej ziemi, obowiązany dbać o dusze i ciała poddanych? Jakżeż znał tę własną dziedzinę, skoro podobne odkrycie było możliwe?! I jakże straszna jest rzeczywistość, gdy w nią głębiej wzrok zapuścić!", + "92": "Marszałek sejmowy zamilkł i spojrzał wyczekująco po obecnych. Lecz oni milczeli również ogarnięci właściwą powszechności niechęcią do wyjawienia swej opinii, nie poznawszy wprzód opinii drugich. Niech się kto inny pierwszy wypowie... Sprzeciw będzie trudny, bo Miłościwemu bardzo widać zależy na palatynównie. Aż króla angielskiego z flotą wysuwa! Jak gdyby flota brytyjska mogła co pomóc przeciw Moskwie lub Wysokiej Porcie!", + "93": "Odwrócił głowę, by nie widziano łez, które stanęły mu w oczach na samą myśl, że przyjdzie własnymi rękoma Madonnę z ołtarza wyjmować. - Setka cudów... Nie przelewki! Rozumiem twoją żałość, Mikołaju... Boć to nie tylko wielkie profita dla wiary świętej, ale i dla Kodnia splendor niemały... Szkoda się go pozbyć... Szkoda... Ale głową muru nie przebijesz... Musisz oddać...", + "94": "Dziewczyna milknie zakłopotana. Nikomu, nikomu nie potrafi wypowiedzieć, co się jej po głowie snuje. Jednej siostrze Placydzie mogłaby się zwierzyć, ale siostra Placyda odjechała do Łucka, błogosławiąc ją, Anusię, na odjezdnym. Obdarował pan ojciec klasztor, obdarował! Cztery kowane wozy pojechały za siostrami. Będzie matka Agnieszka kontenta... Zadowolona, że może zwrócić uwagę narzeczonego na inny temat, Anusia zaczęła wyliczać te dary.", + "95": "Dopiero kiedy o zmroku karetka pocztowa zatrzymała się, jak to było umówione, przy skręcie do Serbinowa, dobre usposobienie pani Barbary przepadło, a wszystko dokoła wydało jej się znów obce.", + "96": "Woźnica i jego pomocnik zeszli, aby zwindować kufry Niechciców, pasażerowie z wnętrza karetki podawali im zapomniane drobiazgi.", + "97": "Gdy pani Barbara odczytała tę pośmiertną poezję, Hipolit Niechcic wstał i dobył ze starego sekretarzyka dokumenty, które udało mu się niedawno zdobyć, a które świadczyły, że on właśnie pochodził w prostej linii od owego chorążego Adriana. Ten zaś wywodził się z rycerzy, którzy byli towarzyszami króla Bolesława Krzywoustego.", + "98": "Lecz owo \"teraz\" ciągnęło się bez końca i dopiero koło południa pani Barbara nagle zamilkła, a po mgnieniu ciszy dał się słyszeć krzyk dziecka. Bogumił, jak we śnie, pomagał Ludwiczce i Bylisi nosić, wynosić, zawijać, obmywać i obcierać.", + "99": "Poszedł potem do kuchni, by wylać krwawy kubeł, i zobaczył bladą, z przerażonymi oczyma Bylisię, jak brała się do zapierania skalanych ręczników, prześcieradeł.", + "100": "Jesień owego roku była długa, pogodna i ciepła, a widoki różnobarwnych zarośli tak urozmaicone, jak urozmaiconym pragnęłoby się widzieć swe życie. Zaś piękność świata cieszyła panią Barbarę w taki sposób i z taką siłą, jakby była pięknością jej własną, zdolną jej przynieść mnóstwo powodzenia i szczęścia.", + "101": "Bogumił zamilkł tak, że prawie przestał oddychać. W samej rzeczy doktór jemu także to mówił, ale teraz co innego przejęło go wzruszeniem. Jeżeli, mój Boże, ona tak pyta, to znaczy, coś się w niej przesiliło, chce żyć. Chce żyć z nim, o radości!", + "102": "I miał też inne gusty. Ile razy pragnął się przypodobać i chciał jakim własnym pomysłem pokoje przyozdobić wywoływał tylko niesmak i oburzenie.", + "103": "Na szczęście pani Barbara czekała odwiedzin rodziny, a nikt nie wydawał jej się bardziej odpowiednim do radowania się ich nową siedzibą niż rodzina.", + "104": "Pani Barbara zaniedbywała teraz dla matki niejedną z robót domowych, ale samą naprawdę trudno było babcię zostawić, gdyż była bardzo niespokojnego ducha. Raz zrzuciła ciężką doniczkę z kaktusem, całe szczęście, że nie na nogę, innym razem o mało nie ściągnęła sobie na głowę razem z gzymsem firanek, które chciała koniecznie zdjąć do prania, choć je właśnie tylko co po praniu zawieszono. Zdarzały się też i gorsze rzeczy.", + "105": "W salonie tymczasem omawiano z żywością występy Modrzejewskiej w Ameryce i utwory znakomitego Litwosa, którego nazwisko - Henryk Sienkiewicz - zostało świeżo ujawnione i było na wszystkich ustach. Wróżono młodemu pisarzowi wielką przyszłość, a pani Michalina odczytała ostatni jego utwór, zaczynający się od słów: Był okręt, który zwał się Purpura...", + "106": "I gdy pani Barbara starała się osłabić czynione Julianowi zarzuty, pani Michalina, by jej zrobić przyjemność, zaczynała go wychwalać z innej beczki. Mówiła o jego wielkim powodzeniu towarzyskim. Jaki to on był nieporównany dowcipniś i elegant, jak się o niego ubiegano, jak najwyżej postawione osobistości pragnęły go widzieć w swych salonach i u swych stołów.", + "107": "Ale pani Barbarze to znowu nie dogadzało.", + "108": "Nastało gorące lato, pani Barbara dnia pewnego wyszła z robotą przed dom na ławeczkę pod kasztanami, otoczona trojgiem swych dzieci. Agnisia szczebiotała i pląsała po trawnikach, śród zarośli i po dziedzińcu. Emilka przy pomocy Józi próbowała stawiać swe pierwsze kroki; Tomasz spał w wózku, a matka odrywając raz po raz oczy od szydełkowych ząbków oganiała z niego muchy gałęzią.", + "109": "Pani Adamowa Ostrzeńska leżała przykryta już nie kołdrą, lecz prześcieradłem po szyję. W głowach łóżka na słupku od kwiatów paliła się zdjęta ze ściany gromnica. Okno było otwarte, ogród szarzał pod niebem bez barwy. Od czasu do czasu słychać było głosy pierwszych ptaków, brzmiące świeżo i przenikliwie.", + "110": "Lecz pani Barbarze zdawało się, że jadą bez końca i że kareta nie toczy się naprzód, tylko rusza się z boku na bok, mości się i zagnieżdża, skrzypiąc, śród błota. Jedynie przesuwające się uporczywie wzdłuż okien wysokie grube pnie drzew świadczyły o tym, że nie stoją na miejscu.", + "111": "Tak więc ślubna podróż pani Barbary była to podróż na pogrzeb. Mieli tylko tyle czasu, by zabrać rzeczy i wyruszyć na kolej. Pociąg, na który według otrzymanego zawiadomienia miały być wysłane konie z Krępy, odchodził o siódmej z minutami. Ładowie i Hipolit Niechcic mieli zostać do rana, by pozałatwiać rzeczy, którymi państwo młodzi nie zdążyli się zająć.", + "112": "I wszyscy wnet pojęli, że ten okręt oznaczał Polskę, a była tam następnie mowa o nieładzie, co wkradł się do załogi, o burzy i o napadzie korsarzy, i o tym, jak okręt zaczął tonąć. Jednym słowem, jasnym było już dla każdego, że jest to przypowieść patriotyczna, i goście poczuli się wzruszeni.", + "113": "Barbara była najmłodszym z tych dzieci, podobnie jak Bogumił był najmłodszy u swych rodziców. Nie pamiętała ona już domu swego zamożnym. Urodziła się w miasteczku, w którym Adam Ostrzeński po wielu odmianach losu objął stanowisko burmistrza. Miała pięć lat, kiedy straciła ojca. Adam Ostrzeński zginął od pioruna we własnym mieszkaniu, w chwili gdy stanąwszy w czasie burzy przy oknie usiłował lepiej je domknąć, żeby woda deszczowa nie ciekła na podłogę.", + "114": "W końcu jednak pani Barbara wymogła na mężu przyrzeczenie, że się będzie trochę oszczędzał. Dla nich, starzejących się ludzi, życie i zdrowie nie ma już może wielkiej wartości, ale dzieciom będą jeszcze długo potrzebni, a wkrótce będą mieli dwoje dzieci.", + "115": "W Warszawie przejechali tylko z dworca na dworzec. Była to już głęboka noc, cisza - słychać było jedynie ciężki klekot wozów śmieciarzy, a klaskanie kopyt dorożkarskiego konia, co ich wiózł, zdawało się rozlegać po całym mieście. Dopiero na Marszałkowskiej zauważyli nieco życia, fiakry odwożące ludzi z teatru, elegantów szukających nocnej zabawy - ciemnych, snujących się przechodniów.", + "116": "Lecz nikt tak nie myślał - bo choć wiedziano, że \"amistrator\" poszedł na dzierżawę do Jarost, ale to było z Krępy opętane dziesięć mil drogi - mało komu było wiadome, czyje były dawnym czasem owe Jarosty, a i komu było wiadome, to nie pamiętał lub zgoła nie widział w całej sprawie nic szczególnego.", + "117": "Na razie bowiem sprawa ta przedstawiała jej się jako tragiczne, oszałamiające bogactwo życia, od którego czuła się odrzuconą i to odrzuconą nie tylko sama. Bogumił wydawał jej się też odrzuconym i jakby trochę ośmieszonym przez rolę, jaką mu w tym wszystkim wyznaczyła.", + "118": "Bogumił pomyślał, że w Serbinowie nie było ani siodła, ani nawet półszorków na konie, ludzie mówili, że to wszystko Lalicki wyprzedał, jak przewąchał, że nie będzie dłużej trzymany. To siodło i ta uprząż były nadto właściwie poza ubraniem jedyną własnością osobistą Bogumiła. Lecz przekonał on się już nieraz, że przedmioty, których komu odmówił, traciły potem dla niego całą wartość.", + "119": "Bogumił nieczęsto miał sposobność rozprawiać z Lalickim w ten sposób, za to poznał jego niezwykłe zdolności do wynajdywania po wszystkich kątach przedmiotów, które się okazywały jego własnością.", + "120": "Jeżeli wyszedł kiedy poza sztachety ogrodu, to Bogumił spotykał go niebawem przed stelmachem lub koło kuźni, a w każdym razie zawsze przy wozach, przy narzędziach.", + "121": "Jeszcze trochę wina, a i pani zatańczy. Raz żyjemy tylko, droga paniusiu - podżegał Jan Łada. I ze swej piwnicy, w której miał napitków co niemiara, kazał przynieść szampana.", + "122": "Ktoś, zdaje się, że proboszcz, zaintonował pieśń: Więc pijmy, pijmy zdrowie miłości...", + "123": "Było ciche niedzielne popołudnie. Lśniące wydęte obłoki żeglowały po modrym niebie; złocisty blask bił od zieleni ogrodu, ciemne liście i krążki światła mieniły się i mrowiły po twarzach, po ziemi, po trawie, gdy lekki wiatr zakołysał powietrzem. Z oddali słychać było nosowe dźwięki harmonii, a raz po raz - krzykliwy śpiew chłopskich dzieci, powtarzających jedynie - o-da-da-da.", + "124": "Czasem Piotruś zadawał sam ze siebie pytania, na które pani Barbara to odpowiadała od razu, to starała się wykręcać od odpowiedzi, zaambarasowana, czy czasem nie posieje w nim fałszywych albo niepożądanych wyobrażeń o rzeczach. Raz, gdy spotkali żabę, pani Barbara rzekła:", + "125": "Jaka ta żaba jakaś nieduża. To widać młoda. A ty wiesz, mamusia wczoraj w ogrodzie widziała taką dużą żabę - o, taką.", + "126": "W innym liście donosi, że otrzymuje czasem listy od Bogumiła Niechcica. \"Nazywa mnie w nich - pisze - gwiazdą, która zajaśniała nad jego ciemnym życiem. Chcę mu napisać, że mam dla niego siostrzaną przyjaźń, i na tym niech poprzestanie. Jak myślisz, czy powinnam tak zrobić?\"", + "127": "Częściej powtarzały się w tych listach wzmianki o kimś innym, kogo z kolei panna Barbara zwała gwiazdą.", + "128": "Posłano tedy i przez kilka dni stosowano cierpliwie, co nakazał, a potem zaniechano wszystkiego, gdyż babcia lekarstwa wypluwała, a nacierania i kompresy jeszcze ją tylko bardziej drażniły.", + "129": "Pewnego dnia zrobił się gwałt, gdyż babcia kichnęła w tabakierkę i zasypała sobie tabaką oczy. Niechcicowie spotnieli, nim zdołali jej przemyć te oczy. Babcia zanosiła się przy tym od krzyku i pani Barbara bała się, że ona samego tego krzyku nie przetrzyma.", + "130": "Nagle ujrzał przed sobą pola Serbinowa, odłogiem leżące niwy, buraki pozarastane perzem, kartorfle - wielkim ostem, puste stodoły i spichrze. Nie, nic nie mogło stanąć na przeszkodzie tej pracy, co go tam czeka. Wszystko, czym się tu dręczą - to czcze urojenia. Wystarczy o tym nie myśleć i nie mówić, aby to przestało być.", + "131": "Łagodnie usiłował panią Barbarę postawić na nogi.", + "132": "To byli rodzice Bogumiła Niechcica.", + "133": "Bogumił Adrian był ich najmłodszym synem, przyszedł na świat w wiele lat po ślubie. Starsze dzieci powymierały, co było, jak mówiono w okolicy, karą Bożą za odwrócenie się pani Florentyny z drogi świętego powołania.", + "134": "Bogumił chował się zdrowo, a mając piętnaście lat wziął z ojcem udział w powstaniu 1863 roku.", + "135": "Nocy pewnej, a było cicho tak, że słyszałem, jak ryby się pluszczą, wyjąłem sztylet zza pasa i wyciąłem nim własne serce. Ciepłe było i drżało mi w dłoniach. Nadziałem je na haczyk i zarzuciłem. Podpłynął księżyc, przywarł i zaczął ssać. Widziałem, jak z żółtego stał się różowy, po brzegach splamiony krwią. Ostatkiem sił wyciągnąłem go na brzeg i przycisnąłem do serca.", + "136": "Na ulicy przystanął. Zachrobotało w bramie, zachrzęściło i błysnęła latarka Softa. Osiełek pochylił się i popędził; czuł za sobą blask latarki i piszczący, wściekły oddech sekretarza policji; pędząc wymachiwał rękami; pięty niemal uderzały w pośladki. - Zatrzymaj się, bo strzelę!", + "137": "I tu pan Różdżka wyciągnął spod śpiącego na nim kota cennik, skomplikowaną symbiozę zzieleniałych od wilgoci kart, nad którymi pochylając się odchrząknął niemal ze złością: - Helikon nr 4, 150 sestercyj, można dodać pachnące mydełko - i głośno do kota, wpychając mu w brzuch palec wskazujący: - Myrmidon, przynieś helikon nr 4 i mydełko pachnące olibanem.", + "138": "\"Teraz zginę\" - myśli Osiełek. Pojawia się w powietrzu długi, kościsty palec i pisze musztardą na żaglu. \"Dziś o 5 czekam na pana na placu Kuglarzy\". Osiełek chce połknąć tajemniczą kartkę. Ale na próżno! Wirują mu musztardowe księżyce i słońca, a na samym dole żagla zjawia się łeb wieloryba o mikroskopijnych, czerwonych oczach. - Pan mnie nie poznaje, panie False?", + "139": "Naiwny staruszek zakaszlał i wręczył Osiełkowi laskę z czerwoną włóczką. Osiełek zadarł głowę do góry; zdawał się w głębokim zamyśleniu szukać gwiazdozbioru końcem laski. - Oho, dobry staruszku, Grzywa Centaura przesunęła się na ulicę Szarlatanów - i Osiełek, skłoniwszy się naiwnemu panu, uciekł wymachując laską.", + "140": "Prawdy i zmyślenia OSIEŁKA...", + "141": "Ilekroć zaglądam do Porfiriona, tylekroć słyszę długie opowieści najserdeczniejszego druha mojego ojca, kompana lat bardzo młodych, Stanisława Marii Salińskiego, który w kręgu K.I.G. pojawił się aż z dalekiego pogranicza koreańsko-chińskiego. Jego marzeniem było pływanie po ciepłych morzach, trafił jednak do Warszawy i w niej już pozostał na zawsze. Wszedł do literatury jako Dziadzia ze Wspólnego pokoju Uniłowskiego, \"kultowej\" - jakby dziś powiedzieli młodzi - powieści międzywojnia.", + "142": "Czas okrutnie ścieśnił tę rodzinę. Grodzicka weszła w jej skład sierotą, straciwszy matkę w parę miesięcy po ślubie, a jedyna siostra jeszcze dawniej wywędrowała z mężem do Ameryki, do tego dziwnego i podejrzanego kraju, w którym defraudanci szukali opieki. Słuch o niej zaginął i tych troje nie posiadało na świecie nikogo, kto by miał prawo do ich uczuć i troski.", + "143": "Szli pod ramię, zatrzymując się przed wystawami, cofali się od samych drzwi sklepu, aby się jeszcze naradzić, przypominali sobie dawne adresy i dziwili się, że niektórych firm już nie ma, w odległych dzielnicach gubili drogę, sprzeczali się - byli szczęśliwi.", + "144": "Tak ich zastał ksiądz Grozd. Dyrektor zapoznał Grodzickiego z katechetą, potem pożegnał się i wyszedł. Ksiądz zajął fotel dyrektora, oparł o brzeg biurka splecione dłonie, czekał. Miał oczy przymknięte, blada twarz była bez wyrazu, jakby zabierał się do wysłuchania banalnej spowiedzi.", + "145": "Ojciec zajrzał przez drzwi. - Nie siedź do późna - rzekł. - Musisz teraz wstawać wcześniej. Może mi się uda jeszcze w tym półroczu przenieść cię do trzeciego gimnazjum. Będziesz miał wtedy dwa kroki. Ach! o tym wcale nie pomyślał. Smutno będzie porzucić starą budę. Co dzień, wychodząc ze szkoły, oglądał się jeszcze, jakby już jutro nie miał jej zobaczyć.", + "146": "Wysoki kościsty starzec odpowiedział mu gromkim \"Saecula!\" i zapytał o zdrowie. Katecheta zwięźle opowiedział o swych niedomaganiach i wtrącił słówko o kosztownej kuracji w Karlsbadzie. - Wy, świeccy księża, lubicie się pieścić - machnął ręką bernardyn. - Ale u nas chuda fara. Oto wszystko, czym mogę ci służyć.", + "147": "Na kolację spóźniał się. Zatrzymywała go w drodze tajemnicza pora, w której jest jeszcze nieco światła po zagasłym dniu, ale wszystko już nasiąka nocą, chłodną, cierpką, wilgotną od rosy. Wtedy na łąkach podnoszą się mgły, a z kominów chat białawe dymy pachnące sośniną i jałowcem. Pierwsze gwiazdy toną w duszy młodego człowieka jak w górskim jeziorze .", + "148": "Teofil skłamał, że przypomniała mu się scena na schodach, i obrócił się na krześle, aby nie patrzeć na krnąbrną tasiemkę, która gotowa była zrobić z niego błazna. - Tak, twój ojciec ma trochę staroświeckie poglądy .", + "149": "Przemówiliśmy się. Nie umiem w tych sprawach trzymać języka za zębami.", + "150": "Znużony drogą i upojony zapachem lasu, kładł się niedaleko willi, na wzgórku wysypanym igliwiem, i budził się w sam czas, aby pójść po ojca na stację. Wpierw jednak chował książkę w głębokiej dziupli starej wierzby, pachnącej piżmówkami, które roiły się na popękanej korze i których pary, przywarte na sobie miłośnie, latały dookoła, połyskując w słońcu swym ciemnozielonym brązem.", + "151": "Rojek nagle odzyskał dar mowy, który go opuścił przy kolacji, i bardzo szczegółowo opowiedział to, co ksiądz Grozd podał do wiadomości profesorów ze swej przygody na Wysokim Zamku. - Wielka szkoda - zakończył - że nie było dziś Kosa, który miał o tej samej godzinie posiedzenie na uniwersytecie. Katecheta powoływał się na niego. Kto wic, jak to wyglądało w oczach tego drugiego świadka.", + "152": "Pani Zofia obrzuca Teofila szybkim, spłoszonym spojrzeniem. Nie ma wątpliwości! Przez ten czas, który jej tak dobrze minął w ostatnich tygodniach, w domu zagospodarował się nowy mężczyzna. Opiera głowę na dłoni, zamyśla się i z jakichś jej tylko wiadomych powodów rumieniec zapala się na jej policzku. Na szczęście nikt na nią nie patrzy. Starszy mężczyzna mówi do młodszego: - Jutro pokażę ci, jak masz obchodzić się z brzytwą.", + "153": "Nazajutrz własnoręcznie, z wrodzoną starannością zapakował wszystkie książki, jakie nagromadził w swej kancelarii w ostatnich czasach, na laku wycisnął pieczątkę ze swymi inicjałami i kazał woźnemu odnieść paczkę do czytelni Towarzystwa Szkoły Ludowej. W pięć minut później przypomniał sobie, że należało wpierw wytrzeć gumką uwagi na marginesach. Machnął ręką i zabrał się do swoich urzędowych papierów.", + "154": "Lampa przygasła. Teofil spojrzał na zegarek i zdumiał się: była jedenasta. Trzy godziny przesiedział nad książką i kajetem, w którym notował szczegóły godne zapamiętania. Czuł w głowie czad, nogi miał zdrętwiałe. Otworzył okno. Ulica była pusta i ciemna; większość latarń już pogaszono.", + "155": "Cóż u licha! czy przez całe życie ma być sztubakiem i wysiadywać ławy szkolne? Ta, na której siedzi, różni się od innych. Zbita z paru sosnowych desek, z oparciem opadającym tak nisko, że ma się wrażenie bujającego krzesła, stoi na pochyłości pagórka, pośród świerków, które przyśpieszają wieczór. W dole widać i słychać aleje Stryjskiego parku, rąbek stawu błyszczy, drzewa na przeciwległym wzgórzu czerwienią się od zachodu.", + "156": "Głównym jego prześladowcą był malarz, majster Gileta. Pięć pokoi w pełni zimy - to był uśmiech losu, a los w ostatnich czasach skąpił Gilecie uśmiechów. Rozbił więc namioty na długie oblężenie, w szlachetnym zresztą zamiarze, aby w te ściany, z których zeskrobał parę warstw wcześniejszych malowideł, tchnąć cały swój kunszt, całą fantazję i pomysłowość, niegdyś tak cenione.", + "157": "Teofil dał się ojcu prowadzić po pokoju, który przemierzali wolnym krokiem tam i z powrotem, i wsłuchiwał się w ton jego głosu. Nie był to jeszcze szept, ale czuło się już w przygasaniu końcówek, że za chwilę słowa utracą swój ciężar i staną się lekkie jak oddech. Coraz trudniej było je rozumieć w rozruchu własnych myśli.", + "158": "Tymczasem daleki, podniebny wiatr, którego nie czuło się na ziemi, kształtował chmury w nowe lądy, drążone przez jasne zatoki; ukazywały się pasma gór, pękały w nich żyły złota i płynny żółty metal zastygał w wielkie płaty błyszczącej blachy. Miasto w dole było coraz bardziej szare. Teofil zmiótł je jednym spojrzeniem i jak ubogie zawiniątko poniósł ze sobą w swój niesyty czas.", + "159": "Z ławek, spoza drzew patrzą ludzie: Ten i ów zawraca ze swej drogi i idzie za młodą parą, a cień, który go wyprzedza, łasi się u stóp tych szczęśliwych istot. Wiatr zmienia kierunek, aby im towarzyszyć i chwytać ich słowa. Nie mówią nic szczególnego - taka sobie zwyczajna sztubacka gadanina, pachnąca atramentem i kredą...", + "160": "Jakby duchy nawiedziły gimnazjum, słychać w nim było hałasy, łoskot przewracanych ławek, późnym wieczorem światła zapalały się i gasły w różnych częściach budynku. To stary tercjan Michał robił wielkie porządki, tracąc po parę funtów dziennie ze swej wakacyjnej tuszy. Jeszcze gorzej działo się dwóm pomocnikom, którzy jak mdłe cienie przelatywali w wichurze jego krzyków. Wysłużony wachmistrz, certyfikatysta, bił w nich kasarnianym słtiwem jak pięścią, która też była nie od parady.", + "161": "Dr Kos nie pokazał się przez kilka tygodni. Teofil widywał go na korytarzach, gdy szedł do ósmej klasy na godzinę psychologii, i kłaniał mu się z zamaszystym szurganiem nogami po kamiennej posadzce, na co tamten odpowiadał nieuchwytnym skinieniem głowy i takim spojrzeniem, jakby Teofil był przezroczysty i niewidzialny na tle ściany, po której cwałowała jazda efebów partenońskich w szeregu dużych fotografii.", + "162": "Pani Zofia była w rozpaczy. Przychodziła do syna, aby mu powiedzieć: - Mógłbyś przecież ustąpić ojcu! I do męża: - Mógłbyś przecież mieć wzgląd na dziecko! Tu składała ręce błagalnie, tam rozkładała je gestem perswazji. Na próżno. Grodzicki nie chciał się wyrzec nadziei, że odzyska syna. Był gotów walczyć o niego, pragnął go zdobyć, narzucić się jego myślom jakąś wątpliwością, obudzić w nim odruch słabości.", + "163": "Wydobył zza pieca kawał szkła, obtarł z kurzu, przymierzył do ramki i ze zręcznością świadczącą o długiej praktyce wyciął diamentem stosowną szybkę. Wsunąwszy ją w ramy, położył na niej obrazek i zaczął skrupulatnie wbijać ćwieczki. Lekkie stuknięcia młotka przyniosły mu spokój. Nie było to jednak wiele warte, gdyż nadal nie wiedział, co począć z całą sprawą. Pod wpływem tych niewinnych zajęć przedstawiała się ona łagodniej, lecz i bardziej mglisto.", + "164": "Nieczuły na piękno, ksiądz Grozd znajdował upodobanie w samych barwach i jeśli obraz nie posiadał ich w dostatecznej ilości, dopomagał mu tłem z kolorowego papieru. Tło - to była słabość księdza, i dzień, w którym podobiznę cesarza Franciszka Józefa podkleił błękitnym papierem usianym złotymi gwiazdkami, przyniósł mu chwilę głębokiego szczęścia.", + "165": "Ale u szczytu stołu dał się słyszeć inny brzęk, o wiele głośniejszy; radca Bieniek trzykrotnie uderzył nożem w rżnięty kieliszek i wstał. - Kochany solenizancie! Albin, czyli Albinus, pochodzi od albus, to znaczy biały. Dobre imię dano ci na chrzcie, nasz drogi radco. To jest imię twojej duszy, która jest czysta jak śnieg. I twego serca.", + "166": "Kos aż gwizdnął z uciechy. Katecheta obejrzał się za siebie, tak daleka była od niego myśl, że to mógł gwizdnąć docent uniwersytetu i profesor w VIII randze. Gdy zaś podniósł nań oczy, tamten miał minę poważną i przyzwoicie skupioną. - Ja jednak myślę - rzekł - że ten chłopiec miał rację. Stary Testament jest niezawinioną winą chrześcijaństwa", + "167": "O naturze rzeczy Alina wiedziała i pragnęła wiedzieć to tylko, co mieści się w pierwszych dwudziestu pięciu wierszach poematu Lukrecjusza, i gdyby jej ta książka wpadła do rąk, nie przeczytałaby więcej . Teofil zaś, który przeżył pół roku jakby w komentarzu do wszystkich sześciu ksiąg, przeoczył ów wstęp i teraz dopiero zaczynał go sylabizować.", + "168": "Nigdy jeszcze nie był tak starannie ubrany. Nowa bluza, spodnie tak ciemne, że nieomal czarne, pod uczniowskim kołnierzem sztywny kołnierzyk, dość wysoki, aby widać było u góry jego biały rąbek; włosy matka przypiekła mu z lekka żelazkiem. Na piersi pyszniła się wspaniała biało-amarantowa kokarda. Były i rękawiczki. Białe, glace. Kupione w południe, nie wyjrzały jeszcze ze swej bibułki. Teofil trzymał je w ręce, aby włożyć dopiero w ostatniej chwili.", + "169": "O wybuchu dżumy dowiedział się po raz pierwszy z ust małego boya w hotelu. Instynktownie ucieszył się: nieoczekiwana sojuszniczka. Będzie zabawa lepsza od wszelkich interwencji. Zakorkuje Europę na ładne parę miesięcy - ani okrętów, ani wojsk, ani nabitych funtami waliz. Byle tylko przetrzymała trochę dłużej, póki nasi nie zdążą rozprawić się do cna ze swoimi i z tamtymi!", + "170": "W poszukiwaniu pisuaru rotmistrz Sołomin zabłądził wśród nieskończonych kuluarów i długo wałęsał się, na próżno szukając zgubionej sali. Kiedy wreszcie natrafił na schody i znalazł się na ulicy, kolegów przed pałacem już nie było; najwidoczniej nie mogąc się go doczekać udali się bez niego na miasto.", + "171": "Wyniosłe i oziębłe tafle luster, przyjmujące z lokajską pokorą każdy rzucony im jak policzek gest, wszystkie te szafy i biurka, obojętne, druzgocące swą niezbitą, matematyczną pewnością, że stać będą tak samo, odbijać wypolerowaną powierzchnią swej drewnianej skóry inne gesty, twarze i grymasy, kiedy po misterze Dawidzie Lingslayu nie zostanie ani śladu, swoją spokojną, arogancką wyższością zdolne były doprowadzić go do szału.", + "172": "Jak gdyby obserwowało go w tej chwili całe miasto (ulica była zupełnie pusta), rotmistrz Sołomin wyjął od niechcenia gruby złoty zegarek; jakby zauważył dopiero teraz, że właśnie jest pora posiłku, nieokreślonym, lecz wymownym gestem dał komuś do zrozumienia, że skoro już w pobliżu znalazła się restauracja, nie szkodziłoby zjeść w niej śniadanie, i z obojętną, znudzoną miną światowca pchnął masywne lustrzane drzwi.", + "173": "Przylepiony do żelaznej kraty, przestał tak cały dzień. Od dwóch już dni nie miał nic w ustach, lecz ckliwy posmak śliny, pozostający w sferze wrażeń smakowych, nie przeniknąwszy do świadomości, nie stał się jeszcze głodem.", + "174": "Nad wieczorem lunął deszcz i pod chluszczącymi strumieniami wody twarde kontury przedmiotów zafalowały łagodnie, wydłużając się w głąb, jak zanurzone w wartkim, przezroczystym nurcie.", + "175": "Czarne paszcze głośników zagrzmiały mosiężną fanfarą \"Międzynarodówki\".", + "176": "Tłumy, zdawało się, ogarnął jakiś szał. Ludzie biegli, gniotąc i tratując się nawzajem. Tysiące rozwartych podziwem ust podchwyciły cichnący refren \"Międzynarodówki\".", + "177": "I pod wzdętymi żaglami pieśni masy drgnęły, jak tytaniczne okręty, trzeszcząc w spojeniach, zakołysały się na mieliznach jezdni i ciężko ruszyły.", + "178": "Znalazłszy się w kabinie radiotelegrafu szpakowaty pan poprosił dyżurnego telegrafistę o przesłanie do Nowego Jorku pilnej szyfrowanej depeszy. Radiotelegrafista skłonił się z uszanowaniem. Zastukał aparat.", + "179": "Wychodząc po chwili z kabiny, szpakowaty pan natknął się w drzwiach na korpulentnego jegomościa w rogowych okularach.", + "180": "Z Rosji uciekli jedni z pierwszych. Przebąkiwano o nich, że są w Paryżu. Przewidujący generał pieniądze umieścił w zagranicznym banku. W Paryżu, grając na giełdzie, majątek podobno podwoił.", + "181": "Przyjechawszy do Paryża latem Sołomin odszukał ich adres. Powiedziano mu: państwo - w Nizzy, kiedy wrócą - nie wiemy.", + "182": "Potem z probówkami w jednej ręce zbliżył się do wielkiej pompy odśrodkowej, wprawianej w ruch motorem Diesla.", + "183": "Gdzieś na dole trzasnęła brama. Pierre zatrzymał się i przez chwilę nasłuchiwał. Panowała zupełna cisza. Wówczas Pierre wielkim kluczem francuskim zaczął otwierać kran olbrzymiego leja pompy, służącego za rezerwuar wody, puszczającej ją w ruch. Otwarłszy kran, jął odkorkowywać palcami pierwszą probówkę. Szczelny korek nie wychodził. W rozdrażnieniu Pierre chwycił go silnie zębami.", + "184": "Silne szarpnięcie zmusiło go do otworzenia oczu. Zamiast granatowego policjanta Pierre ujrzał nad sobą czerstwą, rumianą twarz z wysoką nadbudówką czoła pod okapem kaszkietu.", + "185": "Był już dzień. Człowiek pochylony nad nim tarmosił go widocznie od dawna .", + "186": "Młody, wesoły głos otrzeźwił go jak strumień chłodnej, kryształowej wody.", + "187": "Jednego wieczora zaszedłem do kolegi, rektora Sorbony, i w długiej rozmowie starałem się go przekonać, że kultura europejska przeszczepiona na grunt azjatycki, jak bakteria przeniesiona w inne środowisko, staje się dla Europy zabójczą, że Europa oświecając nieopatrznie Azję gotuje sobie własną zagładę. Dowodziłem mu, że należy, nie tracąc ani dnia, zamknąć uniwersytety europejskie dla Azjatów. Wziął mnie za wariata i skierowawszy rozmowę na inne tory, troskliwie odprowadził mnie do domu.", + "188": "Pociski waliły bez ustanku. Tylna część kadłuba \"Maurytanii\", zdruzgotana na miazgę, z błyskawiczną szybkością pogrążała się w wodę. Nad falami sterczał jeszcze tylko wystrzelający pionowo dziób.", + "189": "Na dziobie, bodącym niebo, przerzucony przez poręcz wisiał mister Dawid Lingslay. Z oderwanej wraz z częścią tułowia ręki obfitym strumieniem spływała na pokład krew.", + "190": "I jak tu nie zwątpić? Wziął na ramiona swoje brzemię, przechodzące siły człowiecze. W księdze gniewu pańskiego wyczytał bekijach nejfesz, i odtąd Żydzi nie siedzą na pokucie po swoich zmarłych, a trupy żydowskie bez oporządzenia rytualnego idą na łono śmierci .", + "191": "Rabi Eleazar ben Cwi nie szemrze. Wie: niezbadane są wyroki boże. Na kogo On wskaże palcem, ten daremnie ujść by chciał swemu przeznaczeniu. Nie, rabi Eleazar nie będzie skomlał, jak Mojżesz: \"Słuchaj, Panie, poślij tego, kogo posłać masz\". Za dawno przywykł do posłuchu. Pewną ręką zamyka książkę. Wstaje. Wyprostował się. Woła szamesa.", + "192": "Nadawszy do New Yorku testament, mister Dawid Ligslay po raz pierwszy uświadomił sobie treść oklepanego słowa \"wakacje\" i pożałował, że potrwają tak niedługo. Jakkolwiek bądź, postanowił po raz pierwszy w życiu całkowicie poświęcić je miłości. Była to właśnie ta funkcja życiowa, na którą nigdy nie wystarczało mu czasu, którą załatwiać musiał między dwoma dzwonkami telefonu, zawsze w pośpiechu i zawsze nie w porę.", + "193": "Sen jednak nie przychodził. Poprzewracawszy się z boku na bok, towarzysz Lecoq zapalił papierosa. Spojrzał na zegarek. Czwarta. Dokończył papierosa, wstał, zapalił światło. Podszedł do biurka. Z szuflady biurka wyciągnął schowany głęboko pod raportami gruby brulion w ceratowej okładce i rozłożył go na stole.", + "194": "Pośród traktatów, pośród rozpraw świątobliwych ojców, wpadła mu w ręce książka, która zainteresowała go bardziej niż inne. Bogobojny \"ojciec\" demaskował w niej jakąś współczesną herezję, imieniem: socjalizm.", + "195": "Przeczytał uważnie, przeczytawszy, zaczął od początku.", + "196": "Są ludzie, sekta, którzy zechcieli wszystko mierzyć pracą. Zasada, jak u świętego Pawła: \"Kto nie pracuje, niechaj nie je\". Odebrać bogactwa wszystkim bogaczom i uczynić je własnością powszechną. Zniósłszy własność prywatną wydzielać każdemu wedle jego pracy.", + "197": "Zdezorientowana, zbyteczna policja, wypierana kolejno ze wszystkich nowo powstałych państewek, ściągnęła siłą przyzwyczajenia do swych koszar na wysepce Cite, którą zamykały z trzech stron trzy niezależne republiki: żółta, żydowska i anglo-amerykańska.", + "198": "Wysepka Cite spoczywa w uścisku dwóch ramion Sekwany i wyodrębniona przez samą naturę zdaje się stanowić pewnego rodzaju samodzielną jednostkę terytorialną .", + "199": "Owego dnia zaroiła się ona od bezrobotnych granatowych człowieczków.", + "200": "Mijały miesiące.", + "201": "W fabryce robota posuwała się szybko. Były już trzy kółka ze starszych robotników. Do pomocy nie miał nikogo. Wszystko - sam. Nadążał z trudnością. Własne studia na czas jakiś musiał zarzucić.", + "202": "I mimo wszystko, po nocach, gdy pozostawał sam, tęsknił potajemnie do dawnych rozmów z Czen, do jasnych, dowierzających oczu, do miękkiej egzaltacji jej głosu.", + "203": "16 lipca na murach Paryża ukazało się drugie orędzie prefektury. Prefektura donosiła, że, celem umiejscowienia wyjątkowo złośliwej epidemii i zapobieżenia rozszerzaniu się jej na całą Francję, Paryż otoczony został w nocy kordonem wojsk. Wszelkie próby wydostania się poza obręb miasta są bezcelowe i karane będą śmiercią. Prefekt wzywał mieszkańców do spokoju i rozwagi oraz do nie opuszczania mieszkań.", + "204": "Do bocznych drzwi gwarliwym potokiem, popychając się i depcąc, parł nieprzeliczony czarny tłum. Pierre doznał wrażenia, jak gdyby gdzieś już widział tę ciżbę, był jej zagubioną cząstką. Przypomniała mu się taka sama zbałwaniona rzeka ludzi, cisnących się w Halach po miskę cebulowej zupy.", + "205": "Po tym pierwszym odruchu ożywienia zapadł jednak z powrotem w dawną apatię.", + "206": "Na trzeci dzień, w porannym raporcie, po konwencjonalnych zwrotach, że w państwie panuje spokój i wypadków naruszania praworządności nie zanotowano, kancelaria donosiła dyktatorowi, iż jest rzeczą niezbędną zdefiniowanie na nowo pojęcia nie praworządności i wydesygnowanie bodaj kilku przestępców, bowiem policja bez przestępców zaczyna powątpiewać o swej autentycznej realności.", + "207": "Rozepchnęli tłum i weszli do szerokiej, sklepionej sieni. Sierżant pobiegł schodami na piętro, do oficera ubiorczego, lecz wrócił po chwili, nie znalazłszy go w kancelarii. Wobec tego ruszyli przez podwórze ku niskim, murowanym zabudowaniom, gdzie właśnie mieściła się komora pułkowa. Tymczasem i furgony wtoczyły się w dziedziniec; żołnierze pozostali przy nich, a sierżant wraz z Kazimierzem skierowali się ku otwartym drzwiom magazynu ubiorczego.", + "208": "Ano, nie chciała, choćby zabij - nie! I ja też, moiściewy, brać nie dałem... Najstarsza ona przecież i robotna...tamto inne - drobiazg!... A tu ze mną wciąż gorzej, tej zimy, myślałem, nie przetrzymam...", + "209": "Przerwał na chwilę chwytając świszczący oddech.", + "210": "Dziewczyna głośniej zachlipała w progu.", + "211": "Jakiś gorący dreszcz przeniknął Felusia. Myśl o ojcu zjawiła się groźnie i szarpnęła do głębi - ...Ach, cóż by ojciec na to, że Feluś spiskuje, że Feluś przysięgał nienawiść Mikołajowi... że Feluś może jutro wyjdzie na ulice warszawskie z żelazem w dłoni!... Z karabinem w garści!", + "212": "Karczma stała pośrodku wsi, w miejscu gdzie wyboisty gościniec rozlewał się nagle, przechodząc w rozległy, zagnojony plac, pełen wiekuistych dziur i nigdy nie wysychających, smrodliwych bajorek. Ten plac przeznaczony był do postoju zajeżdżających przed karczmę wozów i pojazdów, z których tu często wyprzęgano konie w celu napojenia ich w pobliskim stawku.", + "213": "Kazimierz pobladł. Był przygotowany, oczekiwał nieomal tych słów - a jednak, kiedy one padły z ust szlachcica, pojął nagle ich twarde, złowieszcze znaczenie.", + "214": "\"Widzę, że nie na próżno mówią...\" - kruszyły mu się te słowa w świadomości, wstrząśniętej do głębi.", + "215": "Stężałe, śmiertelnie blade twarze podchorążych posuwały się w ciemność i głuszę Nowego Światu. - Gorejące, w rozwarciu wysilone oczy zionęły grozą, wściekłością i rozpaczą; w okna pogasłe, jakby tchem czyimś okropnym zdmuchnięte, w mury oślepłe, nieporuszone - zimne i czarne, w bramy brutalnie zatrzaśnięte - Szpada Wysockiego łyskała przed kolumną gniewnym, stalowym zygzakiem...", + "216": "Poszli w Miodową.", + "217": "Kawiarnia, \"Dziurką\" zwana, znajdowała się w antresoli dawnego Tepperowskiego pałacu. Zwykle przepełniona bywalcami, ciemna od dymu niezliczonych fajek - dzisiaj była prawie pusta. W pierwszej dużej sali kłócili się przy stoliku dwaj jegomoście pochyleni nad warcabami; chudy akademik, nie opodal pijący kawę, rzucał ku nim spojrzenia pełne szyderstwa. Ktoś niewyraźny ziewał pod oknem, przeglądając \"Gazetę Polską\" - Podchorążowie skierowali się ku drzwiom wiodącym do drugiej, mniejszej salki.", + "218": "W chwilę później wyszli z namiotu.", + "219": "Po drodze Jarmuntewacz okazywał się nader rozmownie: zagadywał o tym i owym, juści o bliskich, kompanijnych i pułkowych sprawach... O trudach i niedolach służby, co to - wiadomo - zawsze ich pełno i nigdy nie brak czy podchorążemu, czy prostemu żołnierzowi, choćby i, z przeproszeniem, kanceliście...", + "220": "Ludzieee, la-bo-ga!.. Ludzieee!... - jęczała, ręce załamując na brzuchu, tęga, piersista dziewka. W jej twarzy, mokrej od łez rozmazanych i czerwonej, tężały w osłupieniu szkliste, bladoniebieskie oczy.", + "221": "Obok, u węgła chałupy, kuliły się zziębnięte, chude dzieciska, wystrachane, jak zawsze, widokiem obcych ludzi. Tych zaś było dziś aż siedmiu na podwórku Adamusa.", + "222": "To był odręczny niejako, doraźny system wychowawczy kapitana Sakowskiego. Lecz równie srogo zwykł był on występować przy rannych raportach; areszt i chłosta dyktowane były wówczas za wykroczenia służbowe z niezwykłą szczodrobliwością.", + "223": "Tak się przedstawiał, rzec by można - od frontu, kapitan Sakowski, w którego kompanii miał Kazimierz stawiać pierwsze, rekruckie kroki żywota wojskowego.", + "224": "Kancelaria dworska zmieniła się na biuro komisarskie, chętliwie użyczona na ten cel przez pana Czartkowskiego. Taki był naturalny porządek rzeczy, któremu nikt we wsi się nie dziwił.", + "225": "Nawet Derkacz, ten bowiem przestał już dawno dziwić się czemukolwiek...", + "226": "Komisarz urzędował w godzinach przedpołudniowych.", + "227": "Kłaniali się znowu, tym samym ciężkim pokotem głów długowłosych i zgarbionych grzbietów; cisnęli się ku wyjściu, jeden po drugim, w milczeniu pełnym niepokoju i frasunku. Gdy już drzwi zamknęły się za ostatnim, pan Słoiwiński westchnął rozgłośnie, a głęboko, podług miary komisarskiego trudu.", + "228": "Ambroży Mrowięc nie pierwszy raz przestępował płaski; wydeptany próg tego ganku. Dziś jednak czynił to z jakąś szczególną powściągliwością: przystawał, oglądał się za siebie ku drodze, wzdychał frasobliwie i pomrukiwał.", + "229": "Lecz otóż karczmarz dojrzał go spomiędzy krat szynkwasu - Nu, Mrowiec dzisiaj chory albo szóstaka zgubił!", + "230": "Lud na kościele wespół uczynił to samo mnóstwem rąk do czół biegnących, do piersi i do ramion.", + "231": "Za czym ksiądz Bończa biret z głowy zgarnąwszy, dłonią prawą na bak odłożył, lewą zaś jął przewracać karty w pękatym ewangeliarzu.", + "232": "Po czym pan komisarz nie czekając odpowiedzi grzebie w papierach rozłożonych na stole, wyszukuje w nich ustęp odnoszący się do pretensji owego Trząski (czy Półtoraka) - i tym samym pięknym, jakby księżowskim głosem odczytuje potoczyście, prędko a obojętnie. Chłop słucha pilnie i łakomie, goni słowa i zdania i dziwuje się, że to tam ano wszystko tak akuratnie, tak rzetelnie przez Kaźmirka opisane w tych papierach...", + "233": "Więc gdy w pewnej chwili turkot z nagła zadudnił na gościńcu za plecami Wawrzona - chłop przystanął i zwrócił się w tamtą stronę.", + "234": "To pleban kawęczyński jechał dwukonnym wózkiem do miasta. Wawrzon zaprzęg poznawszy, zawczasu magierkę zerwał z głowy. Wózek zwolnił biegu i przystanął.", + "235": "Wtedy chłop tą magierką do kolan, godnie zamachnął i, na ile ciężar pozwalał, zgiął plecy w ukłonie.", + "236": "Nie wiedziałem o tym! - mruknął chirurg rozkładając ręce.", + "237": "W tej chwili ruch się uczynił od drzwi, stuk licznych kroków i brzęczenie ostróg.", + "238": "Wielki książę jawił się jak zwykle, w towarzystwie świty generałów i adiutantów.", + "239": "Generał Rautensztrauch podszedł ku niemu i w służbistej postawie raportował coś długo po francusku.", + "240": "Ów pożar gaśnie sycząc i dymiąc, a ja buch! leżę na ciepłym zgorzelisku i skubię zębami trawkę... no, mówię wam, świeżutką wiosenną trawkę!...", + "241": "I mruczę sobie pobożnie: - Skubże, skub, Piotrusiu, bo wieczór przyjdą cię podoić!... Proszę, i cóż wy na to?", + "242": "Gdy drzwi zapadły, ujrzał się Kazimierz w obszernej izbie, której nikłego światła dostarczały z wysoka owe małe zakratowane okna. Nagie, surowe ściany tchnęły mroźną wilgocią. Lecz pośrodku wznosił się niski, z cegieł poszczerbionych ulepiony piec, którego nieforemny komin uchodził na zewnątrz przez zakopconą powałę; był widocznie świeżo nałożony, bo huczał ogniem i dymił gdzieniegdzie na izbę szczerbami komina.", + "243": "Niekiedy bezwiednym a przelotnym gestem przyciskała do piersi dłoń prawą, a raczej miękką okładkę \"Poezyj\" pana Mickiewicza. Ów to miękki ucisk przypomniał pannie Anieli pewną altankę z brzozowych prętów, otoczoną ciemnymi świerkami, w najgęstszej części parku, przytykającej do ścian dworu.", + "244": "Natychmiast ujrzał jej zdumione oczy, potem siebie samego w postawie klęczącej i - tak jak niegdyś, podczas deszczowej nocy na balkonie - niby ślimak dotknięty w różki, skurczył się i cofnął w głąb siebie samego.", + "245": "Dźwignął się z podłogi i usiadł na kanapie. Należało teraz obetrzeć łzy, więc schylił się jeszcze raz do kolan Heli i ukradkiem przyłożył pięści do oczu. A potem zerwał się na równe nogi.", + "246": "Baron schylił głowę, jak gdyby się przyglądał swoim butom myślał o czymś. Gdzieś tam w toalecie cicho zaskrzypiały drzwi, a na dużej sali czyjeś kroki szybko zdążały w tę stronę. Baron ocknął się z zamyślenia - jego czarne, niespokojne oczy na krótko spoczęły na twarzy Romana.", + "247": "Pikole, przebrani w czyste kaftany i fartuchy, zeszli już na dół. Ten i ów zajrzał na korytarz, uchylił drzwi do kawiarni i cofnął się, jak gdyby ujrzał tam coś niemiłego. Adaś zdołał ukraść pannom bufetowym kilkanaście talerzyków i zanieść je na swój kredensowy stolik. Bardzo go to cieszyło.", + "248": "Z pokoju wyszła Paulina. Poprawiając sobie włosy rozejrzała się po korytarzu i majestatycznym krokiem oddaliła się do swojego mieszkania .", + "249": "Romek tkwił jeszcze ukryty za drzwiami - po prostu nie mógł się ruszyć. Przecież wczoraj po południu Paulina była u niego w mieszkaniu. Stanęła w progu, ręce oparła na biodrach.", + "250": "W chwili gdy Palmiak zapiał po raz pierwszy, Grela flirtował z dziewczętami w umywalni. Pragnąc się popisać odwagą, podszedł go ryczącego Palmiaka z zamiarem uspokojenia go, ale w tej samej chwili odskoczył od niego i runął na kredens.", + "251": "A teraz usprawiedliwiał się przed kasjerką: - No, wie pani, oszalał. Przecie tak mnie pchnął... nie byłem przygotowany... gdybym był wiedział, tobym się inaczej do niego zabrał...", + "252": "Odwróciwszy się omal nie uderzył w brzuch starego Pancera. - O, przepraszam! - zawołał patrząc w jego przymrużone oczka. - Bartek! Przynieś tu panu słomkę do lemoniady, bo zapomniałem - czuł, że szczere przyznanie się do winy zjedna mu starego i odwrócił jego uwagę od gorszych rzeczy - tam przecież jeszcze cztery stoły... Stary oparł się o ścianę, jak gdyby zamierzał długo pozostać na tym rewirze.", + "253": "Ktoś z tamtej strony przytrzymywał drzwi, bufetowiec Bujas mocował się z nimi, próbował to jednego, to drugiego skrzydła, wreszcie dostrzegłszy, że to pikolo Henek tak mocno je trzyma, pchnął z całej siły i wpadł na korytarz.", + "254": "Właściwie było już po wszystkim. Pan Albin i Fornalski trzymali Palmiaka za ręce, Specjalny starał się go uspokoić słowami: - Mietek, no, Mietek... dajże pokój... nie ma o co... uspokój się.", + "255": "\"Dosyć! Ani słowa więcej\". - Złamał kartkę na pół i wraz z banknotem wsunął ją do koperty, zakleił i zaadresował: \"Wny Pan Baron Humaniewski. Hotel Pacyfik w/m\". Po czym bojaźliwie otwarł drzwi hotelowe. Hall o tej godzinie był pusty - jedynie portier, gruby, majestatyczny pan w brązowym uniformie ze złoconymi naszywkami, siedział w swej loży i pił czarną kawę, którą mu Roman przed kwadransem przyniósł.", + "256": "Drugiego dnia, gdy się trochę oswoił z umywalnią, zaczął zwracać uwagę na półmiski znoszone przez pikolaków. Już wczoraj zauważył, że parobcy porywali łapczywie kawałki mięsa, więc miał wielką ochotę to samo robić: - No weź sobie - zachęciła go jedna z dziewcząt widząc jego odruch.", + "257": "Tak trwało do godziny dwunastej, to jest do trzech ważnych i szybko po sobie następujących wydarzeń.", + "258": "Na parę minut przedtem Roman przyszedł do bufetu z pustym koszykiem do bułek. Idąc bawił się w swój ulubiony sposób, polegający na tym, że podstawiał koniec ołówka w zagłębienie pod spodem koszyka i odpowiednim pchnięciem wprawiał go w ruch obrotowy trwający bardzo długo. W bufecie był Janik, a z \"Sybiru\" nadchodził Miecio Sierpowski.", + "259": "Podskórny uśmiech twarzy Fornalskiego wyciekł na wierzch. - No proszę - rzekł do starego rozkładając ręce i wtulając głowę między barki, jakby zgorszony beznadziejną głupotą Boryczki - wyraźnie słyszał, jak gość zamawiał Martella z trzema gwiazdkami...", + "260": "Roman zdumiony patrzył raz na starego, raz na Fornalskiego.", + "261": "Co pewien czas panny wymyślały takie wieloznaczne słowa i ruchy wzbudzające śmiech i mające na celu skrócenie skomplikowanych określeń: \"jesteś pan ciężkomyślący\" - w odniesieniu do Janika, lub: \"jesteś pan nieprzytomny\" - w odniesieniu do Kantary. Niedawno temu posługiwały się słówkami \"był\" i \"biedny\" - pierwsze wymawiano krótko, drugie z politowaniem i kiwaniem głowy.", + "262": "Zdawał sobie jednak sprawę, że będzie mu trudno to zrobić, albowiem panowie z pta znali ceny potraw lepiej niż kelnerzy.", + "263": "O godzinie dziewiątej rewiry były już zapchane. Goście, nie nasyceni jeszcze i rozdrażnieni długim czekaniem na zamówione potrawy, rozglądali się, dzwonili w popielniczki, wołali kelnerów i pikolów, przytrzymywali ich za poły kaftanów - stanowili żywioł groźny, buntowniczy, podminowany głodem i wiarą w słuszność swoich wymagań: \"płacę, więc żądam\".", + "264": "Tymczasem w bufecie panna Tola czyściła koszyki do chleba. Od czasu do czasu wycierała palce i sięgała do kieszeni fartucha, wyjmowała kruche ciastko, ugryzła je i znów chowała do kieszeni.", + "265": "Z korytarza wszedł parobek Wicek: - Proszę pani, kawa jeszcze jest?", + "266": "Tymczasem na dole zaczęło się kotłować. Do gabinetu restauracyjnego wpadło kilkanaście osób - spieszyło im się bardzo, żądali natychmiastowej obsługi. Grela zesunął stoły, Julka wysłał do bufetu po jarzębiak i masło, sam udał się po zimne zakąski. Okazało się, że wózek i wszystkie półmiski z rybami zabrano na trójkę do Teodora. Teodor nie pozwolił sobie ich odebrać.", + "267": "Boryczko rozejrzał się szybko po rewirze - z zadowoleniem stwierdził, że wśród kilkunastu par oczu zwróconych w jego stronę nie było tych niebieskich - dyskretnie skryły się za teczką tygodnika.", + "268": "\"Jeśli mnie jeszcze raz szturchnie w brzuch - myślał Roman idąc do bufetu - powiem mu, żeby ręce trzymał przy sobie\".", + "269": "\"Zbój Madej\" też coś wiedział. Z początku udawał, że się tym nie interesuje, zachowywał się wobec Romana tak jak zawsze: pociągał go za rękaw i powtarzał zamówienia lub prosił, by zechciał \"rzucić okiem\" na jego rewir. Ale raz, gdy się zeszli na rewirze i nic nie mieli do roboty, Robak pogłaskał swoją łysinę i zaczął namiętnie gryźć dolną wargę - znak, że ma coś ważnego do powiedzenia.", + "270": "Chwila milczenia. Romek uniósł się na łokciu, zaczął nerwowo mrugać okiem, wreszcie rzekł: - Ja myślę, że więcej, bo widzi pan, z tym okiem coś nie w porządku.", + "271": "Fornalski nie zmieniając postawy nóg i nie wyjmując rąk z kieszeni odwrócił się do Romka i przez dwie sekundy przypatrywał mu się.", + "272": "Kierownik Stec wrócił z restauracji od Fornalskiego, sprawdził kasę, czy jest skręcona, schował kwity i zamknął szufladę. Przez chwilę myślał o czymś, wreszcie kiwnął głową, powiedział pannie Toli dobranoc i uśmiechając się sam do siebie, poszedł do garderoby po futro. Ubrawszy się, wstąpił do pokoju damskiego.", + "273": "Ale budzik jest dobry, co? Ilem razy go rzucał na podłogę i nic..., trzyma się kupy. Dobra marka, Jaz.", + "274": "W poczekalni uścisnęli sobie ręce, Henryk dźwignął walizę. - A nie zapomnij wypisać mnie z czytelni, abonament zapłacony do dwudziestego. Książka i legitymacja leżą na stole pod lustrem.", + "275": "I oto w tej chwili pociąg z Helą mknął przez zaśnieżone pola, a Roman szedł ostrożnie ulicą i unikał potrąceń, by nie uronić przedwcześnie ani odrobiny płynnej żałości, zapełniającej go aż po krtań i oczy.", + "276": "Wtem usłyszał znajomy głos: - Serwus, Romek.", + "277": "Był to Fryc Jockman. Wyglądał mizernie, twarz miał nie ogoloną, kołnierzyk brudny i wystrzępiony, płaszcz zmięty - zapewne od nakrywania się nim w nocy.", + "278": "Gdzieś tam na \"Sybirze\", niby pająk w sieci ukryty, świdruje kelnerów wzrok starego Pancera - czują go nawet ci, w drugim końcu kawiarni, za czwartą ścianą z cegły. Niechby się już wyniósł stąd, a zrobiłoby się dobrze jak po wyrwaniu chorego zęba.", + "279": "Nie, \"Kucyk\" nie miał powodzenia wśród personelu, a najmniej u kelnerów. Jego motorkowo-pęcherzykowa ruchliwość i \"cudeńka\", jakie pokazywał przed gośćmi, budziły raczej wesołość niż podziw. Zrażony do kelnerów, zapędzał się do kuchni, ale tam znów gruby, wąsaty szef Balcer pokazywał mu kły: - Co pan tu chce, do rondli zaglądać i uczyć, jak sosy przyprawiać!?", + "280": "Stary Pancer, z rękami w kieszeniach spodni, stał oparty o biurko. Krótkie nogi założone jedna na drugą, dolna warga wysunięta, oczka zmrużone i patrzące tak samo jak o godzinie dwunastej spośród kolorowych wstęg i baloników koło drzwi kuchennych.", + "281": "Romek stanął przed nim w postawie na baczność.", + "282": "Gdzieś tam w kłębach pary dojrzał i zapamiętał dziewczęcą twarz pomocnicy kawiarki, i znów oczy, tym razem bure, figlarne i wyłupiaste jak u wiewiórki. Czując, że mu gorąca fala zalewa policzki, niezgrabnie postawił szklankę na półce i nie widząc nic wycofał się na dużą salę. Szedł na oślep w kierunku swojego rewiru, szedł coraz wolniej, wreszcie potknął się o krzesło i stanął w miejscu.", + "283": "Na korytarzu ozwały się czyjeś kroki - Henek podniósł wskazujący palec do góry: - Ty, ja cię proszę, Adamowi nie mów nic, ona prosiła... i w ogóle nikomu...", + "284": "Wszedł Adaś. Markotny był i powolny w ruchach. Nie odzywając się do kolegów, zabrał się do czyszczenia butów, ale robił to bardzo powoli, długo szukał szczotki, a gdy ją wreszcie znalazł, nie wiedział, na czym nogę oprzeć.", + "285": "I znowu nic. Czarne, migotliwe oczy wpatrzyły się w Boryczkę, pyzata twarz i zadarty nos jakby napęczniały od krwi. \"Smieszny jest ten baron i podobny do kogoś... aha, do parobka Wicka. A może to naprawdę Wicek, tylko przebrany i bogaty? E, nie, Wicek młodszy od niego.\" - Panie baronie, \"London News\" jest świeży - otwarł tytułową stronicą tygodnika.", + "286": "O godzinie ósmej wszyscy kelnerzy i pikole byli już na korytarzu kuchennym... Palmiak podchmielony i wesoły wychylił głowę przez okno: - Panowie!!! - wrzasnął - bufet wydawać!", + "287": "O wpół do dziewiątej bufet był już gotowy. Zapalono wszystkie lampy, ustawiono ruchome wieszadła, kelnerzy w oczekiwaniu gości spacerowali po korytarzach hotelowych.", + "288": "I nagle telefon od komitetu bankietowego: \"przyjdziemy o wpół do dziesiątej\".", + "289": "Henek opiekuńczo krążył w pobliżu. - Umiesz markować na kasie?", + "290": "Bardzo łatwo to robić; po prostu przyciska się guziczek z numerem Fornalskiego, tj. szóstką, następnie dwa inne, oznaczające złote i grosze, i jeszcze jeden z napisem: \"Kwit\" - kasa stęka i wyrzuca z boku żółty bloczek.", + "291": "Henek rozejrzał się wokoło i pewny, że nikt nie patrzy, zaczął tupać o podłogę i krzyczeć chrapliwym głosem: - Psiakrew! Smarkacz! Bijesz! Na kasie! Nie pamiętasz! Co robisz! Psiakrew! Smarkacz!", + "292": "Franek zaśmiał się tak serdecznie, że aż mu trzy popielniczki spadły na podłogę. \"Kucyk\", zwabiony hałasem, wyskoczył z bufetu, rozejrzał się po sali i truchcikiem począł biec wzdłuż ścian i gasić pojedyncze lampy.", + "293": "Wszystko wydało mu się pozbawione tajemniczości, ograniczone czasem i przestrzenią, objęte umysłem i nieskomplikowane. Szedłby o zakład, że da radę obsłużyć wszystkie rewiry w kawiarni i jeszcze znajdzie trochę czasu na wypalenie papierosa. \"Oni wszyscy są dzisiaj mętni - myślał patrząc na kierownika i kelnerów uwijających się po kawiarni jak mrówki w zburzonym mrowisku - przydałby się im jaki zastrzyk na uspokojenie\".", + "294": "Roman klęczał na posadzce i szukał pieniędzy, które mu podczas inkasowania wypadły z ręki. Chodził tak na raczkach po całym rewirze, zaglądał pod foteliki i kanapy, ściereczka zwisała mu z kieszeni, włosy opadły na czoło - musiał je co chwila zarzucać w tył.", + "295": "On jest teraz na mnie zły, bo myśli, że ja mu to naumyślnie zrobiłem. Jakże bym ja śmiał...", + "296": "Stary podniósł rękę na znak, że już o nic więcej nie będzie pytał. Wobec tego Roman skierował się na rewir, zdążył jednak zauważyć, że brzuch starego zatrząsł się ze śmiechu.", + "297": "Około jedenastej śniadania się kończyły, zamawiano czarne kawy, herbaty i kapucyny. \"Sybir\" ział pustką - Wieliński i Bandera patrzyli przez okno na ulicę i wzrokiem odprowadzali przechodniów lub gapili się na gzymsy przyprószone śniegiem i ołowiany skrawek nieba, zabudowany kominami przyległych kamienic i zasiekami anten radiowych, sterczących wichrowato jak drewniane krzyże na starym cmentarzu .", + "298": "Roman dźwignął nowy ładunek podwieczorków i ruszył na salę. Tuż przed nim szedł Kantara - trzymał w rękach tak dużo tacek, że aby zrównoważyć ich ciężar, przechylił się w tył i łokieć oparł na brzuchu. Chcąc go pośpieszyć Roman krzyknął mu nad uchem: \"prędzej!\" - Kantara obejrzał się.", + "299": "Nikt się na to nie odezwał - Bandera zna się na tym lepiej od innych. Kiedyś powiedział tak: \"I cóż z tego, że ci wszyscy filozofowie grzebią w książkach i tak dużo myślą? Co dokonali? Nic. A najzabawniejsze to, że zawsze wracają tam, skąd wyszli\".", + "300": "To się znów bardzo Janikowi podobało.", + "301": "Wieczorami spacerował wzdłuż kawiarni i zaglądał w okna pod firanki. Do interesu przychodził o szóstej rano, stawał w garderobie kawiarnianej, wyjmował zegarek i notes i zapisywał tych, którzy się spóźniali - już pierwszego dnia trafikantce i paru kelnerom nałożył grzywny po pięć złotych na cele dobroczynne.", + "302": "Następnego dnia kazał jednemu z kelnerów powycierać teczki od ilustracji. Ten jednak sprzeciwił się.", + "303": "Mimo to Roman zbliżył się do stołu, oparł się o czyjeś krzesło i płaczliwym głosem zapytał: - Jaśnie pan redaktor życzył sobie \"Kuriera\"? Niech mi jaśnie pan wierzy, że nie ma ani jednego, wszystkie są zajęte, jak Boga kocham, że zajęte.", + "304": "Istotnie, w damskim pokoju aż syczało. Roman wpadł na swój rewir jak w nagalwanizowane pole. Ze wszech stron wołano płacić, trzymane w palcach banknoty powiewały w powietrzu, monety rzucane na marmur wpadały w kołujący, jednostajnie przyspieszony ruch lub toczyły się na brzeg stołu i tam, przytrzymane gwałtownym skokiem ręki, wydawały krótki fałszywy dźwięk .", + "305": "\"Zostawiłam płaszcz przy piecu, żeby wysechł, i cały przód się przyżelił. Nie gniewaj się, bardzo cię proszę, przyślij mi dwadzieścia złotych, ja ci je oddam po pierwszym\". Posłał jej dwadzieścia złotych, ale to go tak rozgoryczyło, że w tym samym dniu zapłacił czynsz, podatek i składki miesięczne do Związku, praczce dał zaległe piętnaście złotych i krawcowi spłacił dwie ostatnie raty za ubranie.", + "306": "Dzieciaki tymczasem wyciągały włosy z końskiego ogona, chłopcy krzyczeli: \"Huź-ha!\" a wśród nich ruda, ognista głowa Borucha wyglądała jak marchewka wyrzucona przez kogoś na śmietnisko. Potem zaproponowano urządzić koniowi pogrzeb... Ale nie jest to ważne.", + "307": "Krawiec Abraham Gold rozpalił ogień pod blachą, obrał ziemniaki i umył rondel.", + "308": "A w tym samym czasie Widmar, miotający się tam i z powrotem przed gankiem swego domu, zauważył zbliżającą się ku niemu postać.", + "309": "Od razu rozpoznał żonę. Zjawiła się zza węgła i sunęła naprzeciw niego spokojnie i pewnie. Była w deszczowym płaszczu i w obcisłej, skórzanej czapeczce. Pod pachą trzymała jakąś paczkę zawiniętą w gazetę.", + "310": "Wrócił do domu i w przedpokoju nasłuchiwał. Ale nie przychwycił niczyich głosów, więc cicho przekradł się do siebie. Okna były pozamykane. Wiatr huczał, nie było czym oddychać. Widmar pomyślał: \"Będzie deszcz\". Ale choć deszczowe chmury w zawrotnym pędzie mknęły nad miastem, ani jedna kropla nie spadła na ziemię.", + "311": "Chciał pozorować nieobecność w domu i zamknął się na klucz. Lecz w porze kolacyjnej do drzwi zapukano. - Chodź na kolację - powiedziała żona, jak mu się wydawało, niespokojnie. - Czy źle się czujesz? Widziałam, jak cichaczem wróciłeś.", + "312": "Widmar wyszedł.", + "313": "I dopiero teraz spostrzegł, że jest strasznie zmieszana, zgubiona i że zupełnie zatraciła panowanie nad sobą. Otworzył usta i siedział w najwyższym osłupieniu. A gdy w chwili następnej zrozumiał wszystko, zrobiło mu się potwornie zimno i poczuł, że się pokrył gęsią skórką.", + "314": "Chirurg milczał. Patrzył na firankę, lecz tak roztargnionym wzrokiem, że nie zauważył, jak wydyma się od wiatru. Na stole paliła się niska elektryczna lampa, która spod abażuru rzucała światło tylko na podłogę i część łóżka. Sufit i reszta pokoju była w cieniu.", + "315": "Chirurg pochylił czarną, kudłatą głowę: - O!...", + "316": "Więc chciałbym od pana się dowiedzieć, doktorze, jaki był właściwie przebieg operacji .", + "317": "Widmarowi wydało się, że chirurg sposępniał, lecz natychmiast twarz jego rozjaśniła się i znów zjawił się na niej wyuczony uśmiech.", + "318": "Palce mieli tak giętkie i posłuszne i tak rytmicznie wykonywali wszystko, że wydawało mi się wciąż, że nie robią operacji, lecz grają na jakimś skrwawionym fortepianie na cztery ręce. Gdy nałożyli ostatni szew, popatrzyli na siebie z zakłopotaniem, jak gdyby maskując wzajemne zadowolenie.", + "319": "Ten dziwmy sposób pożegnania wynikał raczej z przyzwyczajenia niż z prawdziwej wściekłości. W duszy bowiem Widmara wszystko się chwilowo ułożyło i uspokoiło.", + "320": "Była to pierwsza reakcja, pierwsze nasycenie męką, które przeżył i które zostawiło w nim spustoszenie i niezdolność do przejmowania się czymkolwiek.", + "321": "Gdy Widmar skarżył się w ten sposób wobec krawca na zanik pamięci, Abraham Gold porównywał go z Boruchem, który cierpiał na coś podobnego. Porównywając nie wiedział sam, jak bliski był prawdy, gdyż przypuszczalnie chorobliwy stan Widmara graniczył z epilepsją. W każdym razie, gdy Widmar z chirurgiem wszedł do salonu, wyglądał tak źle, był taki blady i żółty, że obicia i firanki w pokoju wydały się wyblakłe.", + "322": "Miał poniekąd ku temu zupełnie namacalne podstawy. Dalsze zachowanie Widmara przypominało bez nadziejny obłęd. Zaczął sapać tak gwałtownie i z takim wysiłkiem, że krawcowi Goldowi wydało się, że Widmar zaraz pęknie. Potem bełkocząc i zabryzgując twarz krawca śliną, tłumaczył mu rozkazująco i niecierpliwie, że muszą natychmiast znaleźć się w kamienicy!", + "323": "Znowu na piecu bulgotał czajnik, na stole stały brudne talerze ze śledziami, na ganku wiatr walił w drzwi złamaną miotłą.", + "324": "Nie zbliżając się nawet do progu i nie podsłuchując, Boruch słyszał, jak pan z proroczą brodą krzyknął w pracowni: - Słuchaj, Gold, za dolary wyjedziesz nawet do Ameryki.", + "325": "Na ogół kobiece łzy nigdy nie odbierały chirurgowi siły, przeciwnie, wzbudzały w nim chęć do jakiegoś protestu: było to nieodpartym dowodem dobroci i miękkości jego charakteru .", + "326": "Bał się własnego rozczulenia, bo wiedział, że grozi mu niechybną zgubą, zatraceniem się w kimś innym, a takie zatracenie równało się ni mniej, ni więcej, tylko moralnej śmierci.", + "327": "Chirurg Tamten zamknął za sobą drzwi i po raz ostatni spojrzał przez szybę na żółty, drżący jak w febrze księżyc .", + "328": "Asystent już podawał chirurgowi fartuch. Dyrektor Tamten pogwizdywał wesołą murzyńską piosenkę. Dwudziestego siódmego wieźli po korytarzu na kółkach. Siostra szorowała i myła ręce.", + "329": "Na ten sam żółty księżyc, zjawiający się i znikający bez ustanku, patrzył ze swego podwórka nieszczęśliwy krawiec, Abraham Gold.", + "330": "Podał jej żółtą, skórzaną rękawiczkę.", + "331": "Widziałam, jak kobieta spojrzała mu w oczy nachalnym, świdrującym spojrzeniem. Nie wiedzieć czemu wydało mi się jednocześnie, że jestem bardzo brzydka...", + "332": "Tego wieczoru postanowiłam naumyślnie zbagatelizować wszystko. Jechaliśmy dorożką do domu. Widmar całą drogę skarżył się na ból serca, ma daleko posuniętą nerwicę. Lecz tego wieczoru byłam przekonana, że z wyrachowaniem rozprawia tyle o swych dolegliwościach, aby tym skuteczniej odwrócić moją uwagę.", + "333": "Patrzył na nią nieruchomym, tępym spojrzeniem, przypominał sobie dalsze opowiadanie Rubińskiego:", + "334": "\"Co do tej cysty, to obecnie mam wielkie wątpliwości - mówił medyk. Opowiem panu jeden fakt szczególnej wagi. Idzie o tę wizytę nocną pana dyrektora u chorej pod sto pierwszym. Pamiętam o tym bardzo dobrze, bo wówczas utkwiła mi w głowie jak jakaś zagadka\".", + "335": "Z oburzenia Widmar nawet przystanął na środku chodnika. Coś z grzmotem stuknęło obok niego. Dudniał bruk, Widmar zobaczył o parę kroków mknącą w dół ulicy dorożkę. Niosła się w obłoku, zakurzona. widział ją jakby w tumanie. W dorożce siedział rozparty chirurg Tamten. Był cały szary, zasypany kurzem ale uśmiechnął się jak zawsze. Na kolanach trzymał duże niklowe pudło. \"Dokąd on jedzie?\" pomyślał Widmar i natychmiast stracił go z oczu.", + "336": "Klakson wył. Czarna limuzyna mknęła z szybkością 110 km.", + "337": "Wówczas to właśnie na ulicy Batorego, koło pomnika wielkiego męża stanu, człowiek, na którego czekał Widmar - nieszczęśliwy krawiec Abraham Gold, ojciec Anielki i Borucha, brat elektrotechnika - wyciągnął obie ręce przed siebie, spojrzał w niebo i zastygł.", + "338": "Serce drżało w Adasiu, gdy dotknął rękami długo szukanych drzwi: pokrzywił je reumatyzm starości i stoczyły je czerwie. Obejrzał je bacznie. Nic nie widać. Nie ma na nich żadnego napisu. Może z drugiej strony? Nie! Po drugiej stronie też nie ma nic.", + "339": "Adasia ogarnął niepokój. Począł myśleć gorączkowo.", + "340": "Adam, opryszek siedmiokrotny, który tego dnia zjawił się w szkole przed wszystkimi, oparł swój diabelski łeb na rękach i trząsł się ze śmiechu. Śmiali się wszyscy prócz Burskiego, który patrzył na to wszystko jak gdyby z troską, i Jasińskiego, którego oblicze przybrało wyraz niebotycznego zdumienia.", + "341": "\"To żaba ćwiczy się w skoku w dal\" - pomyślał.", + "342": "Podążał wytrwale, polną drogę mając za przewodnika. Idący przed nim pewnie z niej nie zszedł, bo i po co? Po obu stronach muszą kisnąć jakieś mokradła, co oddychają mgłami. Las już niedaleko. Z bliska widać, że to nie żaden las, tylko szeroko rozsiadły zagajnik, że to biedne pokurcza, a nie szanowne drzewa.", + "343": "Adam podniósł rękę na znak, że musi przerwać orację, albo wiem wrodzona skromność nie pozwala mu słuchać podobnych hymnów, mówca jednak powtórzył uparcie, że niepospolity umysł jaśnieje przed nim w całej okazałości i nic ich nie przekona, że jest lub może być inaczej.", + "344": "- Podtrzymaj mnie, bo jeszcze nie czuję nóg. O Staszku, o drogi Staszku. Sam nie wiesz... Ale o tym potem...", + "345": "Podpełznęli ku tylnym drzwiom głuchego i milczącego domu. - Pchnij te drzwi!", + "346": "Burski rozpędził się i uderzył ramieniem w mizerne drzwi, które rozwarły się szeroko jak ziewająca gęba.", + "347": "Serce w nim zamarło: są znaki!", + "348": "Wyżłobione ostrym narzędziem; zapewne końcem noża, i napuszczone czarną farbą, jeszcze doskonale widoczną. Z zapartym tchem czytał powoli francuskie słowa:", + "349": "W wielkim domu znajdziesz dwie malowane brody.", + "350": "Nie patrz poza siebie. Patrz przed siebie i czytaj w brodzie! Przez chwilę stał osłupiały.", + "351": "W tej chwili Francuz westchnął ciężko i boleśnie.", + "352": "\"Pewnie mu się przyśniła Francja... Nieszczęśliwa figura! Ja siedzę tu zaledwie parę godzin i mam dość, a on siedzi ze trzy dni. Dobrze, że głos ludzki usłyszał... Która to może być godzina? Myślę, że już południe... Do nocy daleko, a noc będzie zajmująca\".", + "353": "Ale ja nie będę się mścił... Nie, moje dzieci... Jest mi tylko bardzo, bardzo smutno... Możecie się ze mnie śmiać... Bardzo proszę... Mścić się nie będę... Zbyt was kochałem... To moja wina... A teraz dość! Dzisiaj nie będę już pytał nikogo. Za chwilę rozpocznę wykład... Przepraszam was, że się rozżaliłem...", + "354": "Panna Wanda otwarła dość szeroko fiołkowe oczy i cicho westchnąwszy spojrzała w tę stronę, \"skąd pierwsze gwiazdy na niebie zaświecą\". W tym bowiem kierunku, wskazanym przez Słowackiego, spoglądają zawsze ci, którym jest smutno.", + "355": "Pożegnali się pośpiesznie, bo pociąg, chory na sapiącą astmę, wtoczył się zziajany na małą stacyjkę, obok której w ogródku kwitło kilka czerwonych kwiatków, a przed nią zakwitł zawiadowca w czerwonej czapce .", + "356": "Na wodzie słychać było srebrzysty szelest. Po drugiej stronie zamajaczyła łódka, powoli w księżycu płynąca, cicha jak Charonowy prom, ci bowiem, co w niej płynęli, milczeli, oczarowani zapewne czarodziejstwem ślicznej nocy .", + "357": "Zdawało się, że będą łowić sieciami księżyc odbity w wodzie, więc nie chcą głosami spłoszyć tej złotej ryby z okrągłym łbem.", + "358": "Burza toczyła się leniwie, zanim zapadła w zachodnią czeluść nieba. A nikt o tym nie wiedział - bo profesor przypuszczał tylko - że burza, jeszcze sroższa, szaleje w duszy brodatego męża. Jak czarnoksiężnik, w którego komnacie harcuje horda szatanów, siedział on wśród kłębowiska chmur, co się wiły dokoła jego głowy.", + "359": "Przymknął oczy i trwał w zadumie nie słysząc nawet roztrzepanej gadaniny niezliczonych wróbli. Przypomniał sobie mozolnie wszystkie znane sobie nazwiska, wszystkie jednak świeżej były daty.", + "360": "\"Księga, o której mowa, musiała być już na świecie przed półtora wiekiem. I nie lada jaka musiała to być księga, skoro zawędrowała z Włoch do Francji. Jakaś powszechnie znana i szanowana. Jaka jest włoska księga znana i szanowana?\"", + "361": "Powrót odbywał się w mrocznym milczeniu. Gromadka wlokła się ospale jak niedobitki Konrada Wallenroda z wyprawy lub jak szczątki cesarskiej armii po przebrnięciu przez czarne topiele Berezyny. Pan Gąsowski czasem przystawał i chwytając się zrozpaczonym ruchem rąk za głowę pomrukiwał lwim pomrukiem.", + "362": "Staszek zakwakał jak stara żaba, co była primadonną w żabiej operze.", + "363": "Powiedział, że to bardzo ważny dla niego dokument, że sam nie rozumie francuskiego języka i nie zna nikogo w okolicy, co by mu ten list przełożył. Ponieważ przypuszczał, że ktoś u nas w domu będzie to mógł uczynić, więc prosił i prosił, a mamusia nie umie nigdy odmówić, więc nieszczęście spadło na mnie.", + "364": "Adaś, niezwykle znużony, nie patrzył na te bogactwa, co były jak stężałe łzy. I panna Wanda zaledwie rzuciła na nie okiem. Dwie młode istoty patrzyły sobie w oczy i nagle zaczęły się uśmiechać ku sobie radośnie. Oczy fiołkowe pełne były blasków.", + "365": "\"Fiołki są piękniejsze od wszystkich diamentów świata! pomyślał Adaś. - A czyste serce czerwieńsze od wszystkich rubinów...\"", + "366": "Był to bowiem chłopak mądry i bardzo przenikliwy .", + "367": "W wielkim domu znajdziesz dwie malowane brody. Nie patrz poza siebie.", + "368": "Patrz przed siebie i czytaj w brodzie.", + "369": "Kiedy wygłaszał te słowa powoli i dobitnie, wszystkie spojrzenia, jak na komendę, utkwiły w czarnej brodzie pana Gąsowskiego. A pań Gąsowski, też jakby urzeczony, podniósł ją ręką i spojrzał na nią ze zdziwieniem. Nagle ocknąwszy się uderzył pięścią w stół.", + "370": "Widać było, że go coś ubawiło, bo ze źle ukrywanym uśmieszkiem spojrzał na trzy oblicza, ponuro na niego spoglądające. - Nigdzie mnie, proszę państwa, nie witają kantatą! - rzekł im dobrodusznie. - Ale nie taki diabeł straszny... Czy mogę spocząć na ganeczku? Proszę mnie nie pilnować - dodał z głośnym śmiechem - bo nie zabiorę drzwi...", + "371": "Strych jest odwiecznym składem, lamusem, muzeum i cmentarzem, na którym grzebie się wszystko, co \"spełniło swoją powinność i może odejść\" na zakurzony odpoczynek. Będzie to jednak wyprawa w gęstą dżunglę, bo na ten strych zawsze wszystko znoszono, niczego jednak i nigdy z niego nie wynoszono: za sto lat dach domu wybrzuszy się i pęknie.", + "372": "Po wyjściu udręczonego chłopca uśmiech odleciał z oczów Adasia jak motyl, co przysiadł na nich tylko na chwilę. Udawał wesołość, aby dodać odwagi zatrwożonemu mizeractwu. Podjął się niebacznie trudnej sprawy. Ha, trudno! Może zdoła dojrzeć coś w gąszczu cyfr, czego nie zauważyli inni. Wierzył, nieco zuchwale, i w swoje szczęście, i w bystrość oczów.", + "373": "\"I słychać jęk szatanów w sosen szumie\".", + "374": "\"Jeżeli to tak długo potrwa, potopimy się jak szczury w norze...\" - pomyślał Adaś zaniepokojony.", + "375": "Zdawało się jednak, że wściekłość nawałnicy zelżała odrobinę. Tylko ulewa huczała nieprzerwanym, mokrym hukiem.", + "376": "W tej chwili zadygotało w Adasiu serce: czy to ludzkie głosy słychać za drzwiami?", + "377": "W pierwszej ławce podniósł się Cisowski. Był to nieforemny chłopak, nieco pękaty, z rozmierzwioną czupryną; sądząc po jego budowie musiał być sprężysty i silny. Spojrzenie miał śmiałe i dziwnie przenikliwe. W tej chwili był blady i wzruszony. Przemawiał głosem miękkim i melodyjnym.", + "378": "o, nadzwyczajne wypadki.", + "379": "samobójstwa, podrzucenia, katastrofy.", + "380": "krótkie spięcia, tajemnicze pożary.", + "381": "czarne strajki, rozstrzelania, napady.", + "382": "jaka ogromna kryje się w was tajemnica.", + "383": "nieprzetłumaczalna.", + "384": "tajemnica pulsujących miast.", + "385": "krzyczy w was ukrzyżowana ulica.", + "386": "żywe, odpreparowane od naskórka mięso.", + "387": "ja,", + "388": "który śpię,", + "389": "kiedy otello morduje desdemonę,", + "390": "czuję, jak mi się nogi przerażone trzęsą,", + "391": "gdy na rogu, otoczony gawiedzią,", + "392": "zdycha ślepy, zajeżdżony koń.", + "393": "oto jest prawdziwy niemalowany teatr.", + "394": "Miłość i entuzjazm, dwa ziarna cudowne wyhodowane w moskiewskiej niewoli, czekają na chwilę siewu w wyhodowane, lecz bezduszne skiby Galicji.", + "395": "Tęsknią do siebie te same cnoty kresowe - śląskie i polsko-litewskie.", + "396": "Czekają jałowe wydmy, błota i ugory, martwe pagóry i wyboiste drogi, puste szkoły i nędzne chałupy, na wiedzę, doświadczenie i energię emigrantów.", + "397": "O Wisło, Wisło!", + "398": "Góra lodowa rośnie wszerz i na wysokość, a sięga nieraz na kilkanaście wiorst w głąb rzeki.", + "399": "Wielkim wybuchem rzuca się zastawiona Wisła poza swe szerokie łożysko, zrywa brzegi, wlewa na niziny z dzikim pędem, zasypując je piaskiem i zanosząc mułem.", + "400": "Mnóstwo siedzib ludzkich staje pod wodą.", + "401": "Nie bój się? Drżyj w rozpaczy!", + "402": "Nie zląkł się pątnik cichy. Wesołe były jego oczy. Radował go rozmach skrzydeł chyżej, wiatroskrzydłej rybitwy, co się nad rozlewiska Wisły z morza dalekiego wybrała. Radował go ciemny i śliski grzbiet szczupaka, co bujną bryłę zielonej fali przeszył jak strzała wyrzucona z cięciwy. Radował go przeraźliwy wzrok sternika, co dzierżaki wioseł w czarnych trzymał dłoniach.", + "403": "Nad Odrą stoi obrońca.", + "404": "Za dnia i w nocy jego sowie oczy stróżują, kędy do brodów Niemiec się zbliża.", + "405": "Dokąd sam nie dopadnie - syn, ścigły jeleń, doskoczy.", + "406": "Naciąga z tamtej strony cięciwy tysiąc jego łuczników i tysiąc nieszczędnej strzały w kwiat rycerstwa wypuszcza.", + "407": "Po mostach na łużyce rzuconych wraca cesarz schorzały w swe strony.", + "408": "Obok rudła z nieruchomymi w dłoniach wiosłami stał młodociany przewoźnik. Czarne jego źrenice wlepione były w przybyszów z obcej ziemi, a wzrok z jednego na drugiego przechodząc pytał się:", + "409": "\"Cóż to za ludzie?\"", + "410": "Oczy te, oczy wieczne, niby haki wędy zarzucały się w tonie oczu najstarszego z wędrowców, ażeby z głębi ich rybę tajemnicy wyłowić.", + "411": "Stojąc na podwyższeniu w dziedzińcu zamkowym począł gwałtownie wydawać setnikom rozkazy. Mówił cicho do komtura Guntera i do braci, którzy z izb górnych do niego przybiegli. Namiestnicy ruszyli się na rozkaz do izb dolnych, do kazamat i sklepów. Podwórzec zamkowy wnet roić się począł jak mrowisko i czarny się stał od zbroi.", + "412": "Cesarz! Bruno, krewniak cesarski - Grzegorz V - wypędzony przez Krescencjusza. Krescencjusz młodszy, wódz Rzymu, wiekuisty spiskowiec przeciwko władzy Niemców nad Italią, poszukiwacz na całym świecie, aż do obozowisk polskiego Bolesława Chrobrego, wrogów swego wroga, niemieckiego cesarza - straszliwie przez Tammona skrwawiony. Trup jego kołysany wiatrem tam właśnie, w sercu Rzymu.", + "413": "Obodryci w długich, w ciągu stulecia toczonych zmaganiach z Sasami, zaprawieni do krwawej wyprawy, idą przeciwko niemieckiemu Ludwikowi, napadają na Hamburg, ażeby ujście Łaby ogarnąć.", + "414": "Walecznie bronią się przeciwko zamachowi saskiego grafa Ottona, stróża nad Łabą, przekraczają tę rzekę, wpadają do Turyngii i straszliwie ją niszczą.", + "415": "Dwa tysiące poległych trzeba było w ziemię zakopać. Na polach Domatowa i Polchowa usypano wysokie mogiły.", + "416": "Sześciuset poszło w niewolę, wzięto dział piętnaście, dwieście wozów dobrem naładowanych wszelakim.", + "417": "Rozbiegli się Kaszubi, pod przymusem do tej walki pędzeni.", + "418": "Od checzy do checzy, od dworu do dworu, od zamku do zamku szli borami, drożynami, ścieżkami, radosną wieść roznosząc, iż porażony jest Zakon.", + "419": "Idą nań w odwet - graf Gero i graf Herman - aż do Głogowa.", + "420": "Z murów Głogowa patrzy polski wojennik na Niemce, jak ich pluta zalewa, niszczą choroby, mór dziesiątkuje.", + "421": "Z murów Głogowa patrzy ze śmiechem, jak z jego ziemi bez boju uchodzą.", + "422": "Po trzecie cesarz zgromadzi Niemce, Czechy, Bawary, Lutyki, podszczuje dalekie kijowskie Waragi - i sam na czele szyków wyruszy.", + "423": "Zamiast podniety do skupienia w sobie potęgi, mocy, zamiast rozpalania w nim greckiej ambicji i rzymskiej pasji, zaszczepiać mu cnoty mądrości, sprawiedliwości, męstwa i wstrzemięźliwości, cztery kwiaty duszy zakonnika?", + "424": "Kochając głęboko tego czarującego młodzieńca, budzić w nim słodkimi słowy miłość nie świata, ojczyzny, wzniosłych czynów w ojczyźnie, lecz jedynie miłość ojczyzny niebieskiej?", + "425": "Rzeź coraz bezbrzeżniej szalała. Wycięto do nogi, do ostatniego wszystkę szlachtę pomorską, która się była w mieście znalazła. Wrzask śmierci coraz straszliwszy uderzał o mury miejskie, o przyźby, wiązania, fosy, ściany i węgły wysokiego zamku, aż dosięgnął otwartego okna i otwartego ucha Henryka von Plotzke, który się modlił przy oknie.", + "426": "Komtur nachylił się niżej i słuchał.", + "427": "Odetchnęły zbuntowane przeciwko Krzyżakom dwory i gburstwa, sioła i rybackie pustkowia. Jazda przeszywała lasy, okrążała błota, wdzierała się na pagóry i przeszukiwała wąwozy. Nie wytropiła nigdzie wroga na oko. Lecz gdy Dunin zapędził się poza Żarnowieckie Jezioro, nieprzyjaciel ściągał tajemnie wszystkie swoje załogi, sprowadzał od strony Śląska nowe zaciągi, zganiał do swego obozu wszystkich podległych mu jeszcze rolników i rybaków.", + "428": "Książę przysiadł na skórach jelenich i łosich, stosem w rogu izby zasłanych. Dał wieszczbiarzowi znak, żeby gędził.", + "429": "Tamten lirę do lewego boku przycisnął, nastroił, zakręcił korbę drewnianą i jął palcami po ośmiu trzpieniach przebiegać.", + "430": "Tam była ojczyzna ducha nie podlegającego starości, bez początku i końca, którego potęgą, czyli funkcją, jest ruch radośnie młody a nigdy nie wstrzymany.", + "431": "Zuchwała myśl człowiecza, bardziej zuchwała od wzroku, który część rojowiska wszechświatów postrzegał, chciała zagarnąć pszczoły niezliczone, pracujące od wieków w niebiesiech, marzyła o zamknięciu ich w ulu sklepionym.", + "432": "Tam i sam grubopienne buki, jakoby w zbroje stalowe okute, zamykały wjazd i niweczyły dostęp do wnętrza i głębi.", + "433": "Zastępy grabów stawiły czoło przychodniom, jako rota niezwyciężonego pogłowia.", + "434": "Liście kalin, pędy leszczyny, igły jałowca zagradzały przejścia i niweczyły przesmyki.", + "435": "Tajny dziw krył się w głębokości ostępów.", + "436": "Niezwyciężony lęk przed dziwem w każdym momencie serca przychodniów przeszywał.", + "437": "Aleksy, pojąwszy za żonę córkę potężnego cesarza, w noc ślubną rozłączył się z żoną i leżał przed bramą kościelną tak długo, aż się serce Bogarodzicy wzruszyło. Wiatr go przynosi z Edessy do Rzymu. Ojciec go nie poznał i nie poznaje go żona...", + "438": "Nie pomści krzywdy ojca syn wierny, wyznawca jedyny, jenże śpi pod sklepieniem ceglanymi.", + "439": "Nie udźwignie już miecza krwawego ręka syna struchlała. Nie wstąpi jego stopa junacka w strzemiona ojcowe. Z czterech tarcic dębowych zbite jego królestwo.", + "440": "Z młodocianej prawicy piszczel oto, muzyckie narzędzie.", + "441": "Prostak słowiański, książę grube a chytre, tyran, gwałciciel zamyślił był wypuścić szmat chełmiński błędnym rycerzom - niby to podarować mały spłacheć swego po ojcu dziedzictwa Domowi Teutońskiego Szpitala Panny Marii w Jerozolimie - w tym celu, ażeby ten Dom przesławny zdobył ogromną, pustą krainę, nieogarnione Prusy, dla niego, dla słowiańskiego tyrana.", + "442": "Pogładził łaskawą pieszczotą wyślizgane drewienka. Otulił zestarzałe ciało w kiereję futrzaną. Przesunął spracowaną dłonią suwak i skierował źrenice w otwory. Lecz łza starości raz wraz zalewała przekrwioną źrenicę. Blask gwiazdy uciekał od oka. Zimno kośćmi wstrząsnęło. Drżące dłonie opadły. Złorzeczenie przeciw śmierci, napastnicy i burzycielce pracy ducha, jak plwocina z warg zleciało.", + "443": "Cichy. Pokorny. Uśmiechnięty.", + "444": "Mówił do ludzi szelestną słowiańską mową wieści łaskawe wśród znaków krzyża, które i ty nosisz na lewym ramieniu, o gończe Jezusa Chrystusa. Lecz tamten broni żelaznej nie miał na sobie, ni w ręka, ni w zanadrzu.", + "445": "Krzywulą wędrowca podwajał stare swe kroki.", + "446": "Cesarzowi i jego margrafom, biskupom i opatom, którzy w świat Słowian nieśli chrześcijaństwo, a pod pozorem i za pośrednictwem chrześcijaństwa niemieckie ujarzmienie i wytępienie, zastawił drogę i wyrwał z ręki krzyż. Sam chrześcijaństwo przyjął. Nie od nich, lecz z poręki pobratymca.", + "447": "Skoro zaś przezorny władca polski wyciągnął ponad te ziemie swą rękę niosącą skasowanie bezprawia, ucisku, niesprawiedliwych podatków, a podającą ziemiom i grodom swobody - brat Iwo szedł z wojskami polskimi i niósł im swą pomoc duchową. Brał udział w klęsce Chojnickiej, w oblężeniach łaszyńskich, w przeprawach i pochodach.", + "448": "Rozmawiały z nim samym jednym niebiosa. Stały otworem przed jego oczyma otchłanie. Tej nocy zamykał na klamry swe myśli. Postanowił nadać myślom swym znamię czynu, rzucić je ze swej wieży między ludzi, zaopatrując je w wielkość ukrytą, w głęboką rozległość i nieskończoną użyteczność.", + "449": "Krok zleniwiały o grube ściany zamczyska łoskotem kołatał. Sen odleciał od powiek. Jadło się umykało od gęby. Kielich stał się obmierzły dla wargi. Sława śmieszną się stała dla serca. Czyn ohydny się stał dla ramienia.", + "450": "Miecz wiekuiście krwi żądny, przedostatni towarzysz, odpadł od boku i w pogardzie zalegał.", + "451": "Tyś wzmógł potęgę wroga-brata...", + "452": "Skinął ręką królewic, żeby wieszczbiarz precz z tej izby uchodził.", + "453": "A gdy się tamten ociąga, chwycił go za piersi i na ziemię obalił, żeby nogą rozdeptać jego wieszczbę przeklętą. Klasnął w ręce. Komornicy wywlekli gadacza. Lirę jego o kamienne progi strzaskali... Zapadł książę w dumanie posępne. Powrócił w krainy swej męki.", + "454": "Och! Wrzącego ołowiu nakapał mu w serce włóczęga. Przeklęty widok przed oczy wystawił. Sen zniszczył.", + "455": "Przychodzimy jako spadkobiercy Krzywoustego drużyny.", + "456": "Ona poprzez lasy przerąbała pierwszą drogę dla cichego apostolstwa synów bożych.", + "457": "Ona szła wielkie rzesze słowiańskie wesprzeć o polskie mocarstwo, obronić i zachować.", + "458": "My przychodzimy, gdy już rzesze słowiańskie pochłonięte zostały i zniszczone na wieki.", + "459": "Przychodzimy, aby szczątek ostatni od zagłady uchronić.", + "460": "Lecz brzmi wśród nas ta sama, nowotna po wsze czasy, cantilena radosna.", + "461": "Na lewym brzegu Wisły, niżej Chełmna, Świecie jako miejsce swego wypadku obwałował.", + "462": "Lecz nowe poniósłszy porażki, po wielokroć doznawszy klęsk wojennych, niestrudzony wojownik znowu prosił o pokój.", + "463": "Opizzoni, opat Messyny, legat papieski, zdjął zeń klątwę, gdy skruszony pokutnik zerwał wszelkie z poganami stosunki i obiecał pomagać Krzyżakom w dziele wytępienia bałwochwalców.", + "464": "Spustoszył potem Kujawy i zabrał wielkie łupy, które jednak mistrz prowincji mu wydarł.", + "465": "Po zawarciu nowego pokoju w połowie trzynastego stulecia Swiętopełk nową, piątą z rzędu wojnę rozpoczął.", + "466": "W ciągu dwunastu lat blisko, czasu władania wielkiego mistrza Zakonu Henryka von Hohenlohe, Swiętopełk pomorski wiódł nieustanną, bezsenną i straszliwą walkę z Zakonem.", + "467": "Potem mknie wzdłuż międzymorza, zostawiając na jego południowych wybrzeżach grube złoża na poły zmielonych kamieni, muły znacznie od zachodnich tłuściejsze, piaski nie tak sypkie i większą niż z pełnego morza wodorostów obfitość.", + "468": "Ta masa wodna, nieraz podnosząca poziom Wiku o jeden metr ponad równię Puckiej Zatoki, spotyka się przy dziobie gołębia z silnym prądem zachodnim.", + "469": "Łuk nagięty jego dłonią bolesną miotał upierzone strzały w piękne białe piersi morskiej mewy.", + "470": "Zabijał czajki, rybitwy, nury, burzyki, kormorany, kuligi i perkozy - strącał z niebios dzikie gęsi, kaczki i piękne kiełpie, wolne łabędzie, gdy w południowe krainy z krain północy leciały.", + "471": "Kamienny młot człowieka uderzał w furii we włochatą pierś zwierzęcą.", + "472": "Lecz wnet radość powszechna w straszne przemieniła się czucie, gdy wśród wielkich łososi, skaczących w górę po piasku, ujrzeli nieruchomego Litaka.", + "473": "Kałem morskim zwalany a oblepiony kidzeną, z raną krwawą na czole, leżał z rozkrzyżowanymi rękami.", + "474": "Przyszedł oto nierychło na wołanie Józefa.", + "475": "Z głębin morza dalekich a z bełku przepadłego powrócił, żeby u stopy braterskiej jasne czoło położyć.", + "476": "O niespodzianej godzinie.", + "477": "Zaproponował więc Li Sy, aby spalić dzieła historyczne, Shi-king, Shu-king oraz Rozprawy Stu Szkół, a także zabić tych uczeńców, którzy nadal będą się powoływać na przykłady starożytne; prosił zarazem Li Sy, ażeby nie zakazywać ksiąg, które dotyczą leczenia, leków, wróżenia za pomocą skorupy żółwia i za pomocą krwawnika oraz siania roślin i sadzenia drzew. Te propozycje zyskały akceptację cesarza.", + "478": "Kierownictwo Telewizji postanowiło zachować się dialektycznie, okazując ideologiczną pryncypialność, ale i liberalizm zarazem, żadnych tam tajnych cenzorskich zapisów, jesteśmy otwarci na wszelkie propozycje, pod warunkiem jednakowoż z drugiej strony, że nie zostaną przekroczone granice, ale kto je wyznacza? bezstronni eksperci, rzecz jasna.", + "479": "Nie chciało mi się wierzyć. Na filmie dano mu przecież protezy z lśniącymi trzewikami. Tu, w windzie obitej spłowiałym ciemnoczerwonym suknem, spostrzegłem, że Aleksiej Pietrowicz Mariesjew stoi na poobijanych drewnianych stożkach, do końców których przymocowane były brudne, wytarte do połowy krążki gumy.", + "480": "Przejrzał się lustrze. Spojrzał na mnie i uśmiechnął się.", + "481": "Dziadek zamknął drzwi i przesunął korbę.", + "482": "O przyczynach prawnych, politycznych, wojskowych i majątkowych wydobycia z grobu zwłok Formosusa i postawienia ich przed sądem można niemal bez końca i do znużenia, pomińmy je zatem, kierując uwagę ku pasji, z jaką ten akt został dokonany, oraz ku naukom, które z niego należałoby wysnuć.", + "483": "Papież Formosus zmarł w kwietniu 896 w wyniku nieznanej choroby lub otrucia.", + "484": "2. Przyjrzyj się temu, jakim ty jesteś przyjacielem dla innych. Jakie aspekty wybijają się na pierwszy plan?", + "485": "3. Czy próbowałeś kiedykolwiek myśleć o twoich przyjaźniach w kategoriach procesu, rozwoju, konieczności bycia pokornym, przebaczającym? Czy kiedykolwiek rozmawiałeś o tym z twoimi przyjaciółmi? Czy ta wasza przyjaźń została nazwana, wyznana?", + "486": "Przygotowanie: zobacz we Wstępie, na stronie 5.", + "487": "1. Nazwij sytuacje strachu, których doświadczyłeś w swoim życiu. Jaki to miało wpływ na nie i jak to odczuwasz teraz?", + "488": "2. Przyjrzyj się tym wszystkim sytuacjom lęku, które przeżywałeś. Jakich lęków doświadczasz najczęściej? Czego się obawiasz? Z jakimi doświadczeniami są one związane?", + "489": "2. Jakie trudności w uznawaniu swojej grzeszności są dla ciebie najważniejsze? Czym one są spowodowane? Jaki jest kontekst religijny takiego poznawania?", + "490": "3. Jak reagujesz na poznawanie swojej grzeszności? Czy mógłbyś powiedzieć, że uznanie grzechu jest dla ciebie «ważnym wydarzeniem»? Na ile ono kształtuje twój obraz samego siebie?", + "491": "Mówiąc o czasie zwracamy uwagę na kilka spraw. Procesy duchowe wymagają czasu w sensie trwania. Nie powinniśmy niczego przyspieszać, przeskakiwać. Zwykle jest to niemożliwe do zrobienia. Musimy się zgodzić na ten upływ czasu. Jak proces rozwoju fizycznego przebiega według ustalonych reguł i prawideł, tak proces rozwoju duchowego ma także swoją dynamikę i rytm.", + "492": "2. Jak reagowałeś w swoim życiu na trudne doświadczenia, na krzywdy? Jak próbowałeś sobie z nimi radzić? Przyjrzyj się znaczącym momentom, w których doświadczałeś przebaczenia, czy sam przebaczałeś innym.", + "493": "3. Na jakie trudności napotkałeś najczęściej w swoim dążeniu do życia pojednanego, do przebaczenia? Jakie obrazy przebaczenia mają na ciebie największy wpływ w praktyce?", + "494": "Bóg daje się poznać tym, których pragnie zbawić i obdarzyć życiem wiecznym. My już poznaliśmy Jezusa Chrystusa, który nam objawia jedynego i prawdziwego Boga. A Bóg chce zbawić wszystkich ludzi, również tych, którzy Go jeszcze nie znają lub nie chcą uznać. Dlatego budzi On w nas ducha apostolskiego, abyśmy współpracowali z Nim w dziele zbawienia świata.", + "495": "W ten sposób całemu światu głosimy Chrystusa i Jego Ewangelię. Nigdy nie przestajemy o Nim mówić, aby Jego imię rozbrzmiewało aż po krańce świata, na wieki wieków.", + "496": "Jezus Chrystus jest naszym największym Skarbem. Wszyscy wierzący w Chrystusa są powołani do przekazywania Go z pokolenia na pokolenie, głosząc wiarę w Chrystusa, przeżywając ją we wspólnocie braterskiej oraz celebrując ją w Liturgiii w modlitwie.", + "497": "Abyśmy mieli pewność i nigdy nie zwątpili w Twoją miłość, dałeś nam znak – Eucharystię. Ten Najśw. Sakrament nie tylko oznacza i przypomina nam tę miłość, ale ją urzeczywistnia i uobecnia. Bo miłość Twoja do nas, Ojcze, to nie uczucie, życzliwość czy tylko sympatia, jakieś przypadkowe spotkanie z Tobą, krótki uścisk dłoni, ulotne słowo.", + "498": "Niech weselą się niebiosa i raduje się ziemia, niechaj huczy morze i co je napełnia!", + "499": "Niechaj cieszą się pola i wszystko, co na nich, niech zaśpiewają z radości wszystkie drzewa leśne.", + "500": "W obliczu Pana, bo idzie, bo idzie, aby sądzić ziemię. Sądzić będzie świat w sprawiedliwości i ludy w swojej prawdzie.", + "501": "Modlitwa w ciszy...", + "502": "Panie Jezu, Bóg posłał Cię na świat, abyś nie tylko uwolnił całe stworzenie od wszelkiego zła, ale również abyś wszystko przemienił, udoskonalił i przygotował na dzień, w którym całe stworzenie zostanie opromienione światłem Twego zmartwychwstania. Całym swoim życiem, nauczaniem, modlitwą i pracą a przede wszystkim swą męką i śmiercią rozpocząłeś przemianę starego stworzenia. Powstając z grobu dałeś początek nowemu stworzeniu i nowej ludzkości. Posłuszny Ojcu zmiłością podjąłeś się tego dzieła.", + "503": "Gdy w Starym Testamencie zbliżałeś się do ludzi, byłeś zasłonięty obłokami i ciemnością. Ogień szedł przed Tobą i pożerał nieprzyjaciół. Towarzyszyły Ci błyskawice, a ziemia drżała, góry topniały jak wosk przed Twoim obliczem.", + "504": "Modlitwa w ciszy...", + "505": "Pieśń: Ojcze z niebios... lub: Psalm 97 albo 103.", + "506": "Sami możemy nimi być wtedy, gdy modlimy się w Duchu i duchem składamy w ofierze nasze myśli, słowa i czyny, nasze modlitwy i życie całe jako żertwę miłą i należną Bogu. O taką modlitwę i takie życie błagajmy Boga.", + "507": "R. Udziel nam Panie!", + "508": "Maryjo, Matko Jezusa i Józefie, Opiekunie Świętej Rodziny, w łączności z Wami pragniemy podziękować Ojcu Niebieskiemu za wszelkie dobro od Niego otrzymane.", + "509": "Pieśń: Kiedyś, o Jezu, chodził po świecie...", + "510": "Do Ciebie, Maryjo, strażniczko domowego ogniska Świętej Rodziny, zanosimy prośby wszystkich ludzkich matek:", + "511": "R. Uproś nam, Matko Chrystusa.", + "512": "Modlitwa w ciszy...", + "513": "Pieśń: Jezus zwyciężył ...", + "514": "Panie Jezu, gdy w czasie uroczystości Roku Liturgicznego rozważamy Twoje życie, śmierć i zmartwychwstanie, gdy słuchamy Twoich słów i przypominamy sobie Twoje czyny, Ty mocą Ducha Świętego uobecniasz je dla naszego zbawienia pod znakami sakramentalnymi.", + "515": "Modlitwa w ciszy...", + "516": "Pieśń: Gdy w ciemnościach bez Boga chodziłem...", + "517": "Bóg pragnie rozwoju i postępu dla ludzkości. Ale prawdziwy postęp możliwy jest wtedy, gdy ludzie zachowują Jego przykazania i szanują prawa wpisane w ich sumienia i stworzoną rzeczywistość. Taki postęp jest wielkim dobrodziejstwem ludzkości, bo rozwija Boże dzieła, jest znakiem wielkości Boga,i wypełnieniem Jego odwiecznych planów.", + "518": "Modlitwa w ciszy...", + "519": "Pieśń: Gdy w ciemnościach bez Pana chodziłem...", + "520": "Kto naprawdę kocha, ten daje obietnice i stara się je wypełnić. Obietnice i zapowiedzi Boga są wyrazem Jego miłości i wszechmocy. Obietnice Boga są językiem Jego miłości do nas. Ponieważ jest Bogiem wszechmogącym, możemy być pewni, że wszystkie Jego obietnice zostaną spełnione. Obietnice Boga są źródłem naszej nadziei, a nadzieja, którą daje Bóg, zawieść nie może.", + "521": "Gdy z wiarą zbliżamy się do tajemnicy Eucharystii, witają nas aniołowie i zapraszają, abyśmy razem z nimi nie tylko adorowali Najśw. Sakrament, ale często przyjmowali Komunię św. Już nikt nie zagradza nam wejścia przez tę bramę i nie zabrania czerpać z radością z Boskich źródeł zbawienia. Każdy, kto został pojednany z Bogiem w sakramencie chrztu i obmyty w sakramencie pokuty, ma prawo stąpać po mieczach i przekroczyć bramy nowego Edenu.", + "522": "Podobno jednak Franco był sprytnym i dobrym politykiem, ograł np. Hitlera i Mussoliniego, za co alianci pozostawili go na stołku.", + "523": "Ciekawa postacią był natomiast Salazar - bez dwóch zdań.", + "524": "Jak widzisz, dla mnie historia ciekawsza od polityki.", + "525": "Punktem końcowym i ostatecznym celem pisania, które z upływem lat przeobraża się w prywatne śledztwo, staje się odsłonięcie natury ludzkiej. Rezultat wydaje się z góry przesądzony, ale każdy z autorów chciałby dorzucić własne argumenty. Wynika z nich, że ludzka natura jest zła, a co najmniej już ułomna. Żadnych szlachetnych instynktów, żadnej skłonności do czynienia dobra, skoro i pod maską rzekomej szlachetności ukrywać się potrafi najgorsza nikczemność.", + "526": "Mój przyjaciel mówi, że wybiera rewolucję. A ja - koniec świata. Nie uważasz, pytam, że koniec świata byłby o wiele ciekawszy?", + "527": "Podobno w takiej sytuacji - po odratowaniu i przywróceniu do życia - człowiek uczy się wszystkiego od nowa. Słyszałem, że zdarza się, iż język okazuje się nieposłuszny: mówi się przykład coś innego niż chciało się powiedzieć. W każdej chorobie jest jakaś tajemnica, w absolutnym zdrowiu - nieco podejrzana powierzchowność.", + "528": "Ale wcześniej byłem w Kijowie - nawet poskrzypiałem w mieszkaniu Bułhakowa. I w Ławrze paliłem świeczki cienkie jak włos...", + "529": "Jaką piękną książkę byś napisał wędrując między Biblioteką, ogrodem a piwnicą! Wszędzie masz tyle do powiedzenia, wszędzie tyle ciekawej przestrzeni, w której rodzić się może swobodna myśl!", + "530": "Kto jest przewodnikiem Dantego podczas wędrówki po piekle?", + "531": "Odpowiedź studentki: DIABEŁ.", + "532": "Wcale mnie to nie dziwi, bo przecież do tego rodzaju wypowiedzi starają się coraz częściej upodobnić nie tylko felietony i artykuły, ale także powieści, a nawet wiersze.", + "533": "Nie czyni to jeszcze eseju formą najzupełniej martwą, lecz być może rozpoczyna epokę pięknego, chciałoby się nawet powiedzieć wytwornego umierania.", + "534": "Piszę, a komputer po cichutku zlicza każde uderzenie w klawisz, nie przeoczy żadnej literki, kropki ani myślnika. Podejrzałem go ukradkiem i okazało się, że napisałem już ponad milion znaków.", + "535": "No, proszę.", + "536": "Trzeba się zabezpieczyć i uzbroić. To nie czasy na wrażliwość Stendhala, który jeździł powozem, miał służbę, a jak trafił na jakiegoś chama, mógł KAZAĆ obić go kijem. Właśnie tak - \"kazać obić\".", + "537": "Lekcja kończy się rozczarowaniem, ale mistrz wydaje się daleki od rezygnacji.", + "538": "Bazyliszka nie sposób wprawdzie zabić mieczem, lecz łatwo go pokonać używając zwykłego lusterka. Kąśliwe maksymy, sentencje, aforyzmy są takim właśnie zabójczym zwierciadłem podsuniętym ludzkości: patrzcie, jak wyglądacie. Cóż stąd, że magiczna sztuka działa tylko w baśniach. Każdy sceptyk wie o tym doskonale.", + "539": "Wiek XIX ma swoje lokomotywy, ale nie ma swoich katedr. Nie ma także swoich zamków, a zamiast pałaców coraz chętniej buduje brzydkie czynszowe kamienice i szpecące pejzaż fabryki (w dzisiejszych zachwytach nad ceglanymi murami i kominami jest coś podejrzanego). Westchnienia Ruskina i Prousta trafiają na podatny grunt. Mały Marcel lubi oglądać kościoły. Gdy dorośnie, zbuduje swoją katedrę, tworząc powieściowy świat W poszukiwaniu straconego czasu.", + "540": "Powinien był umrzeć z rozpaczy, nie mogąc znieść rozłąki. Taka wersja zadowoliłaby tych wszystkich, którym miłość i śmierć wydają się najlepszym rozwiązaniem zarówno romansu, jak i tragedii. Prawie na pewno tak się nie stało, choć nawet Grekom trudno było powiedzieć, jak zginął ich największy obok Homera poeta. Wiemy jedynie, że nie umarł ze starości, choć długo opierał się śmierci.", + "541": "Nie wiadomo dlaczego, prawie nikt nie chce w tym momencie myśleć całkowicie racjonalnie. Prawie wszyscy komentatorzy dowodzą, że Orfeusz nie ponosi winy za utratę Eurydyki. Ze zrozumieniem przyjmują lekkomyślny gest. Równie łatwo wybaczamy naszym obdarzonym fantazją przyjaciołom niefrasobliwość, brak punktualności i rozsądku. Tylko odwołując się do wolnego od wszelkich emocji rozumu dostrzegamy jasno ciężar winy Orfeusza i wspaniałomyślność bogów. Tylko wówczas widzimy, że Orfeusz zawiódł.", + "542": "Nawet za pomocą najdoskonalszej muzyki nie da się przebłagać strażników krainy śmierci. Umarli o tym wiedzą i może dlatego sami przychodzą do nas. Rainer Maria Rilke zapewnia, że cały czas przebywają pośród nas i choć całkowite porozumienie nie wydaje się możliwe, serdeczne kontakty nie należą do rzadkości.", + "543": "Opuszczając pod strażą Neuschwanstein Ludwik miał powiedzieć swoim pozostającym na wolności zwolennikom, by nie wpuszczali tu nikogo, by dbali zarówno o skarby zgromadzone w zamku, jak i puste pokoje (za jego życia dwie trzecie pomieszczeń nie zostało jeszcze wyposażonych). Może to wskazywać, że zamierzał tu wrócić, a może na odwrót - przekazywał potomnym swój dziwaczny i powikłany testament.", + "544": "Pogrążony w rozpaczy zachowuje tu przynajmniej materialny znak osobistej tragedii: grób. Jest to miejsce, w którym obecność zmarłego czuje się wyraźniej niż gdzie indziej. Czasem słyszymy jego głos, czasem przemyka tuż nad ziemią jego delikatny cień. W naszej porażonej bólem albo ukojonej religijną obietnicą wyobraźni umarli wstają niekiedy z grobów, ale nigdy nie wyłaniają się z pustki.", + "545": "Oczywiście, tu i ówdzie jeszcze ktoś płakał - z powodu nieszczęścia, zawiedzionej miłości, niepowodzenia, rozstania albo z bólu, wstydu, rozpaczy. Nieliczni wylewali łzy radości i szczęścia, ale i to zdarzało się coraz rzadziej. Ludzkość straciła bowiem talent do płaczu, a następstwem owego procesu stał się zanik wrażliwości. W obliczu cierpienia człowiek umie zachowywać kamienny spokój.", + "546": "To coś bardzo osobistego, wiec trudno mi na ten temat mówić. Rozpacz, której powodów nie znamy wydaje się prawie nieczytelna. Samo uznanie jej istnienia wymaga niemal religijnej wiary.", + "547": "Może są inne metafory lepiej wyrażające podobny stan ducha, lecz ja widziałem wówczas tylko ścianę. Żadnego rozwiązania poza tym jednym, pozwalającym z nadzieją myśleć, że kiedy się wreszcie rozbiję, nie pozostanie nic innego, nawet ból.", + "548": "Tradycja nie wygasła - przepisywano potem Dziady, na scenie wystawione dopiero przez Wyspiańskiego! Podobnie - Kordiana, Nieboską.", + "549": "W drugiej połowie XIX wieku studenci warszawscy byli tak biedni, że nie mogąc kupić fundamentalnej dla nich książki Buckle'a (Historia cywilizacji w Anglii), przepisywali ja odręcznie. Wspomina o tym Przyborowski (choć pewnie to nie Przyborowski?) w swojej Starej i młodej prasie.", + "550": "La Bruyere dziwi się, że ludzkość z taką obojętnością traktuje dobro, a tyle czasu poświęca sprawom najdrobniejszym i najbardziej błahym. Trwoni godziny, tygodnie, lata w bezsensownej pogoni za pozorami. Z drugiej strony, to naturalne, że ludzie myślą znacznie częściej o strojach, rozrywkach czy potrawach niż moralności. Taki stan rzeczy obraca jednak w nicość jakąkolwiek hierarchię wartości. Żyje się chwilą, ale i żyje przez chwilę.", + "551": "Trudno natomiast wyobrazić sobie, by Orfeusz pokochał istotę pozbawioną jakichkolwiek artystycznych zainteresowań. W niektórych przekazach pląsająca nad rzeką młoda dziewczyna staje się tancerką. Być może pochłonięta swą sztuką nie widziała ani czyhającego na jej cnotę Aristajosa, ani też jadowitego węża. Takie wyjaśnienie czyniłoby z Eurydyki istotę bardziej uduchowioną i nadawało mniej prozaiczny wymiar jej śmierci.", + "552": "A jednak ten kolorowy świat, malowany w tonacji pastelowej przez Watteau i Fragonarda, nabierający ciemniejszych barw u artysty takiego jak Maurice Quentin de La Tour, to tylko iluzoryczna dekoracja. La Rochefoucauld dostrzegłby fałsz u najlepszych aktorów tej epoki, nie dowierzałby nawet scenografom obdarzonym talentem Chardina. Zza kolorowej fasady, zza kostiumów, peruk, koronek, wstążek, kapeluszy z piórami, lasek, szpad wyziera coś złowieszczego, co każe nam powątpiewać o autentyczności misternie zaplanowanego widowiska.", + "553": "Płacz kojarzy się najczęściej z utratą najbliższej osoby. Jest wyrazem żalu, protestu, buntu. Bywa spontaniczny, lecz w wielu sytuacjach okazuje się po prostu niezbędnym rytuałem.", + "554": "Warto przypomnieć, że w najbardziej znanej dziś tragedii antycznej Kreon zakazuje nie tylko pogrzebania zmarłego, ale i opłakania jego śmierci. Według często spotykanej interpretacji główny konflikt arcydzieła Sofoklesa wynika ze starcia racji jednostki i prawa państwowego. Takie postawienie sprawy wydaje się oczywistym nieporozumieniem.", + "555": "Po śmierci Saula i jego syna Jonatana Dawid ułożył pieśń żałobną, wzywając uczestników ceremonii do płaczu. Samemu Dawidowi powodów do łez dostarczał najczęściej ukochany syn Absalom. Widok króla rozdzierającego szaty i głośno łkającego nie stanowił niespodzianki dla otoczenia. Wokół historii nieodwzajemnionej ojcowskiej miłości zbudował William Faulkner swe powieściowe arcydzieło, którego fabuła rozgrywa się co prawda w innym miejscu i innym czasie, lecz symbole i figury biblijne zachowują żywotność.", + "556": "Może wyrzucą nas z tej Europy?", + "557": "Mógłbym przytoczyć różne kolejkowe rozmowy, podczas których rozmaite dziadki opowiadały, jak dobrze było za Gomułki. A jeden mówi, że najlepiej było za Stalina. I inni kiwają głową ze zrozumieniem. A za cara, o ho ho!", + "558": "Wreszcie któryś powiada: najlepiej było za Hitlera - i wtedy wszyscy zamarli.", + "559": "Sam zresztą zapłacze niebawem z innego powodu. W rozległej przestrzeni czyśćca spotyka po raz pierwszy Beatrycze. Nim przekroczy granice raju, musi wyrazić skruchę. Musi jeszcze raz zapłakać - tym razem nad samym sobą. A Beatrycze, choć niebiańska i doskonała, przepowiadać mu będzie w życiu ziemskim właśnie łzy...", + "560": "Ja nie cierpię na depresję, ja cierpię na rozpacz, bo nie mogę robić tego, co chcę, bo muszę w idiotyczny sposób zarabiać pieniądze (w dodatku śmiesznie małe). Czy muszę? Muszę, bo...", + "561": "I czuję, że czas umyka, że nie mogę czytać, podróżować, słuchać muzyki, patrzeć na obrazy. Bo na nic nie ma czasu. Bo jest tylko czas na zarabianie pieniędzy i klepanie biedy.", + "562": "Wystarczyło zrobić jeszcze krok, może dwa. Powstrzymało go pytanie.", + "563": "Lecz co właściwie jest dobrem?", + "564": "Może rację mają ci, co wierzą święcie, że dobrem jest ten ciepły zmierzch, i smaczna kolacja, i wino na stole? Służący sprząta właśnie nakrycia, gdzieś na piętrze ktoś ćwiczy na klawesynie sarabandę Angleberta, wiatr szeleśći stronicami niedoczytanej książki. Dziś już nigdzie nie pójdziemy. Czas zdmuchnąć świece. Czas spać.", + "565": "Po trzecie, Iwan nie czytał oczywiście ani Freuda, ani ponurej antyutopii Williama Goldinga. Nie dopuszczał więc myśli, że dziecko może być niekiedy potworem. Nie czytał na pewno wcześniejszego, bo napisanego chyba jeszcze w XIX wieku doskonałego opowiadania Wacława Berenta Nauczyciel, ukazującego okrucieństwo dzieci doprowadzających dorosłego do całkowitego unicestwienia.", + "566": "Tego nie wiemy na pewno, mimo że zacytowane wyżej zdanie stało się znakiem rozpoznawczym. To poniekąd dzięki niemu trudny i tajemniczy wizjoner nawet dla najmniej wytrwałych czytelników okazuje się dziś dobrym znajomym.", + "567": "Dobrze mieć takie jedno zdanie w swoim dorobku pisarskim. Zdanie jak błyskawica, zdanie jak nieoczekiwana iluminacja. Dobrze brzmiące, choć niekoniecznie zrozumiałe dla wszystkich. Takie zdanie nie zyskuje wprawdzie autorowi wiernych entuzjastów, ale czasem podbija świat.", + "568": "Niepogrzebane ciało stanowi wyzwanie rzucone religii: jego widok obraża bogów, a zmarłemu nie pozwala wstąpić do świata podziemnego. Dopiero przysypanie zwłok bodaj najcieńszą warstwą ziemi albo piasku otwiera drogę do podziemnego królestwa. Martwe ciało spoczywające w publicznym miejscu, bez pochówku, obraża bogów. Żywi nie powinni w ten sposób igrać z potężniejszymi mocami.", + "569": "Tomasz był filozofem praktycznym, więc skoro doszedł do wniosku, że płacz jest swego rodzaju złem, postanowił znaleźć jego przyczynę i wskazać środki zaradcze. Pracowicie wyodrębnił pojęcia takie jak ból, smutek, rozpacz, cierpienie, żal. Odkrył przy okazji, że gdy ciało odczuwa ból, cierpi również nasza dusza. I stwierdził, że zawsze ból silniejszy jest od przyjemności - choć może tylko tak to odczuwamy, dążąc raczej do zadowolenia niż przykrości?", + "570": "Książki są polifoniczne, ekspansywne, kontrowersyjne. Książki mają czytelników, a nie wyznawców - w odróżnieniu od księgi. Ci, którzy biorą je do ręki, mają często świadomość, że książki nie są doskonałe. Zawierają jakąś prawdę, niosą informację, manifestują styl, lecz jednocześnie odsyłają do innych książek.", + "571": "Obcowanie z księgą może odbywać się w całkowitej pustce. Lektura książek zawsze przebiega w cieniu biblioteki, w zgiełku różnych głosów.", + "572": "Duma, jaka ogarnia ludzi XIX wieku, zakochanych w cudach techniki i nauki, wierzących święcie w dobroczynne działanie cywilizacyjnego postępu, nie dopuszcza poczucia niższości. Skoro nie pojawiła się jeszcze futurystyczna myśl o odrzuceniu złożonej z arcydzieł tradycji, przeszłość sprawiać musi niekiedy kłopot.", + "573": "W wersji Procesu, którą prawie dwadzieścia lat po śmierci Franza Kafki ogłosił Albert Camus, rzeczywistość wydaje się bardziej wiarygodna, mniej oniryczna, ale równie absurdalna. Czytelnik ma prawo nie wierzyć, że znajdzie się kiedykolwiek na miejscu Józefa K., w rolę Meursaulta wcielić się może niejeden z nas. Obcy przedstawia bowiem historię niemal banalną, a jej bohater wydaje się nawet bardziej przeciętny niż szary Kafkowski urzędnik.", + "574": "Zadawać się z ludźmi to tyle co grać komedię, powie jakieś sto lat później Chamfort, który sam nie był chyba dobrym aktorem, skoro w końcu zdobył się na fatalną w konsekwencje szczerość. Sens słów podobny i metafora niemal identyczna. Wysoko urodzony arystokrata i nieślubny syn księdza mówią dokładnie to samo.", + "575": "Nie wszyscy znawcy antyku zgodziliby się z taką oceną. Ich zdaniem, najwcześniejszy wariant mitu skłaniać miał do optymizmu. Orfeusz zmierza pewnie ku światłu, pomyślnie wyprowadzając Eurydykę z krainy zmarłych. Tak powinny kończyć się wszystkie mity objawiające magiczną moc głównej postaci. Inni zapewniają, że sukcesem była już sama wyprawa, przekroczenie granic królestwa cieni, osiągnięcie dla zwykłych śmiertelników wprost niewyobrażalne.", + "576": "Do wnętrza zamku Herrenchiemsee pasuje doskonale obraz Georga Schachingera, ukończony rok po śmierci króla. Portretowany władca stoi tu ubrany we wspaniały płaszcz królewski, podbity gronostajami, na szyi ma insygnia Orderu Świętego Jerzego, w prawej dłoni trzyma obnażony długi miecz. W tle widać zarys bawarskiego tronu z atrybutami władzy królewskiej.", + "577": "Wbrew podobnym obawom, mistrzowie sprzed stuleci nie uczą swoich czytelników rozpaczy, lecz odporności. Udzielają przestrogi, nie szczędzą cennych rad, pokazują jak doskonalić instynkt samozachowawczy, jak w najtrudniejszych warunkach przetrwać bez uczucia odrazy do siebie i innych. Zniszczenie nadziei utożsamiają natomiast z odrzuceniem niepotrzebnych iluzji.", + "578": "Z wielką pewnością siebie pani M. oznajmia, że wszystkie syntezy, podręczniki, leksykony to tak zwane bryki. Jak wiadomo, bryk to już z samej nazwy \"książka dla osła\".", + "579": "Pani M. takie książki nie są potrzebne.", + "580": "Od dawna woli gazety.", + "581": "Tam jest wszystko.", + "582": "Kanon objawia się także poprzez pisarską świadomość, która sprawia, że w danym okresie jedni twórcy zyskują status klasyków, inni zaś - stają się przeciwnikami, których poetykę, styl, a czasem manierę młodsze pokolenie stara się przezwyciężyć. Trudno rozstrzygnąć, kto w podobnych okolicznościach pozostaje artystą bardziej żywym. W każdym razie łatwo wyobrazić sobie szanowany, lecz zupełnie nieczytany autorytet i cieszącego się poczytnością, choć zwalczanego i atakowanego literackiego przeciwnika.", + "583": "Używając pożyczonych magnetofonów szpulowych połączyłem dźwięki suity z fragmentami poematu Wergilego. Ktoś odtworzył tę produkcję na lekcji polskiego, podczas których nie mówiło się jeszcze o Orfeuszu ani Eurydyce. Otchłanie antyku reprezentowała wówczas surowa sprawiedliwość Kreona poskramiającego zbuntowaną przeciw władzy państwowej anarchistkę.", + "584": "Pisać trzeba, bo pisanie zmusza do zajęcia stanowiska - zauważ, w XIX wieku (trzeba byłoby kiedyś napisać o XIX wieku jako epoce pisania!!!) pisali wszyscy: politycy, naukowcy, wynalazcy, konspiratorzy, zwykli ziemianie, chłopi - jak umieli. Pisali listy, pamiętniki, historie rodu, manifesty, donosy - no tak, donosy też, faktycznie.", + "585": "Po powrocie znów paliłem i pisałem.", + "586": "Notowałem zapiski i spostrzeżenia, układałem scenariusze, zadawałem pytania, nieraz rysowałem tabelki, w których główną rolę odgrywać miał czas, a ciąg następujących po sobie dni przynieść jakieś rozwiązanie. Zapisywałem także postanowienia na przyszłość. Rozpaczliwie próbowałem coś wyjaśnić, nie licząc na sukces.", + "587": "P. mówi: zbudowałem już teorię bestselleru. Proszę państwa, na liście bestsellerów znaleźć się może pisarz, który na 300 stronach powie, jak żyć, żeby być szczęśliwym, mieć pieniądze i zrobić karierę. A potem wypiera go inny autor, który to samo powie na 120 stronach. A na końcu przychodzi Paolo Coelho i to samo mówi w czterech zdaniach. Oto tajemnica powodzenia itd.", + "588": "Tę historię można pisać zupełnie inaczej. Rilke mówi, że poezja to zaledwie \"tchnienie wokół nicości\". Dlatego Orfeusz musi pojawiać się i odchodzić, a żyje niewiele dłużej niż rozkwitająca róża.", + "589": "Odkładam książki, gaszę komputer. Radio podaje, że wcześniejsze wiadomości brzmiały \"nazbyt katastroficznie\", bo Neapol da się chyba uratować. Rzymska kopia starożytnego reliefu wciąż spoczywa na swoim miejscu. Czy prowadzi nas jeszcze Orfeusz, czy Hermes, a może od dawna już idziemy sami?", + "590": "Łzy należą do repertuaru ludzkich zachowań. Kobiety używają ich często jako wypróbowanego instrumentu nacisku. Bezradność okazuje się w pewnych sytuacjach skuteczniejsza niż opór, dlatego warto ją czasem manifestować. Ale również łzy męskie - o ile nie budzą reakcji tak zdecydowanych jak śmiech czy pogarda - mogą skłaniać do litości. Płaczącym wybacza się łatwiej i chętniej.", + "591": "Z najsłabszego wiersza wyłania się zawsze jakiś obraz. Komedia może być nieudana, lecz dwie czy trzy dość zabawne sceny zasługują na przypomnienie. Powieść oceniona przez nas jako pospieszna i chaotyczna odznaczać się może zajmującą fabułą. Autor jednozdaniowej konstrukcji musi wyrzec się podobnej nadziei. Między miniaturowym arcydziełem a banalną grafomanią wyrasta obszar kompletnej pustki.", + "592": "Osobliwy pomysł Kierkegaarda, by każdą książkę podpisywać innym pseudonimem, nie jest może aż taką aberracją jak skłonni bylibyśmy w pierwszej chwili sądzić. Bo w przecież w momencie pisania kolejnego dzieła autor jest już inna osobą? Młody Goethe i twórca drugiej części Fausta to bardzo odmienne postacie?", + "593": "Zauważyłem (w mojej ostatniej książce), że dla pisarza nie ma wydarzenia bardziej medialnego niż śmierć. Nawet Nagroda Nobla mu nie dorównuje!", + "594": "Tak, świat postradał zmysły.", + "595": "Człowiek wyprodukował własną śmierć - nawet jeśli nie będzie to ostateczna zagłada, to w każdym razie śmierć wrażliwości, taktu, samotności, refleksji i paru jeszcze innych rzeczy znanych kiedyś ludzkości - w dawnych wiekach...", + "596": "Tak świat powołany do życia w ekstrawaganckim doświadczeniu myślowym stał się światem realnym, naszym światem, ową fabryką gigantyczną a wciąż czynną, wydającą kolejne wersje samej siebie, czy też siecią warsztatów rozproszonych po segmentach świata i produkujących ich odmiany, owym tworem, co to upodobał sobie przemyślną metodę istnienia: wypączkowywanie wariantów z wariantów.", + "597": "Czai się we mnie zakorzenione gdzieś głęboko przeświadczenie, iż świat, zapraszając mnie do siebie na nie dłużej niż sto obrotów Ziemi wokół Słońca, a potem wypraszając mnie bezceremonialnie za drzwi, postępuje nie fair. Drzemie we mnie bunt przeciw czekającej mnie wieczności nieistnienia.", + "598": "Spróbujmy zaradzić sytuacji. Wprowadźmy do tego trupiego świata poprawkę. Najprościej byłoby go zastąpić naszym światem, ale to zły pomysł, taka operacja na nic się nie zda, wrócimy jak niepyszni do punktu wyjścia. Nas urządza nie byle jaka zmiana, lecz najdrobniejsza zmiana, wystarczająca zarazem, by w tym świecie dotychczas nieużytym ruszył czas. Trzeba nam odkryć pigułkę czasu, elementarną, niepodzielną \"drobinkę\", która, zaszczepiona tej martwej krainie, tchnie w nią życie.", + "599": "Później przyszły fascynacje kwantowymi dziwami mikrokosmosu, książki Bohra, Heisenberga, Feynmana, w końcu lata spędzone przy Platonie, Arystotelesie, Plotynie, Leibnizu, Kartezjuszu. A obsesja dali, zaszczepiona mi w trakcie tamtych wieczornych spacerów z moim dziadkiem, nie opuszczała mnie już ani na chwilę: łowiłem gorączkowo doniesienia o wydartych ciemności kolejnych kręgach Kosmosu, oglądałem z zapartym tchem zdjęcia jego stref coraz głębiej zanurzonych w przeszłości.", + "600": "Gdy przyjmuję drugi punkt widzenia (punkt widzenia obserwatora), moja osoba wraz z jej wszystkimi problemami zostaje sprowadzona do rozmiarów mikroskopijnego pyłku; jestem, ot, jednym z wyposażonych we władzę sądzenia żyjątek zamieszkałych na jednej z planet kręcących się wokół pewnej przeciętnej gwiazdy ulokowanej na skraju jednej z miliardów galaktyk.", + "601": "Jeśli świat nie istnieje od zawsze, to wolno podejrzewać, iż przed światem miała miejsce nicość... Nicość zdaje się stanem rzeczy naturalnym, niewymagającym akuszera, niepotrzebującym początku. Jeśli świat nie istnieje od zawsze, to aby on mógł zaistnieć, musiały zostać spełnione jakieś warunki, musiało coś się stać. Aby mogła panować nicość, nie muszą być spełnione żadne warunki, nic nie musi się stać.", + "602": "W tej jednej chwilce może się jednak zdarzyć wiele! Ta jedna chwilka otwiera nieograniczone perspektywy! I nieobecność czasu wcale tym perspektywom nie przeszkadza. Istotne jest tylko jedno: że nicość dostała szansę, że przypadek mógł się doczekać na swoją kolej, że nikt nie powiedział: \"Koniec - przerywamy eksperyment\".", + "603": "Taki obraz ukaże się moim oczom i teraz byłbym wręcz gotów zdumiewać się samym sobą - tym, co to zaledwie przed chwilą obnażał absurd swych żałośnie przypadkowych narodzin. Gdzież tu absurd? Gdzież tu zagadka? Nad czym tu łamać sobie głowę? Jeszcze jeden się urodził, po czym umarł... No i co z tego?", + "604": "Ale i \"materialność\" rzeczy materialnych jest wątpliwa. Cząstki elementarne to - niewykluczone - nie tyle kuleczki, co drgające odcineczki jakichś strun. Nie wiadomo, jaki ich obraz się wyłoni, gdy potwierdzi się ta właśnie hipoteza. Być może również one utracą status litych bytów \"materialnych\", jakichś tam masywnych, choć hipercieniutkich niteczek, bo okaże się, iż właściwie to ich nie ma - każda jest niczym więcej jak efektem kumulacji samych drgań.", + "605": "\"Bóg - powiada Tomasz z Akwinu - może wszystko, co możliwe\". Nie jest w mocy Boga dokonywać czynów wewnętrznie sprzecznych, absurdalnych, naruszających tę niewzruszalną zasadę wszechistnienia, iż nie sposób naraz być i nie być ani być tym i tamtym. Bóg nie może sprawić, aby z dodania jedynki do jedynki wyszło trzy, aby grudka soli kuchennej poznała tabliczkę mnożenia, aby biedronka poruszała się na kółkach.", + "606": "Nie przedmiot jest u niego cegiełką świata, lecz połączenie przedmiotów - stan rzeczy. Istnienie stanu rzeczy nazwał faktem. Nie wiedząc jeszcze, że tego właśnie domagają się prawa natury, wiedziony przedziwną intuicją zastąpił rzecz relacją. Uwolnił swój misterny gmach od brudów tworzywa. Odmaterializował go. Pozwolił mu stać się czystą konstrukcją, pozornie abstrakcyjną, niby to ujmującą świat odrealniony, a w rzeczywistości - odwrotnie - wymijającą przemyślnie różnorakie jego pułapki i złudzenia.", + "607": "Tak byt objawia się jako z poznaniem tożsamy. Są razem osadzone w istnieniu.", + "608": "Oto rzecz, namacalna, realna. Istnieje, nie przestaje istnieć, nie znika. Oto świat, rzeczywisty, faktyczny. On również nie zmienia się w niebyt. Istnienie wypełnia całą przestrzeń, cały czas. Ale cóż to znaczy \"istnieć\"? Ale czy świat istnieje naprawdę? Ale jak istnieje świat?", + "609": "Inna jednak powstaje sytuacja, gdy teoria poznania bierze się za pytanie, jak istnieje świat, jak załamuje się w zmysłach, jak jest postrzegany przez umysł, jak język wpływa na jego obraz w ludzkiej głowie. Gdy teoria poznania obiera sobie taki właśnie cel, spotyka się w połowie drogi z teorią bytu. To obiecujące spotkanie.", + "610": "Bóg swą myślą wszystko naraz obejmuje, nad wszystkim roztacza swą opiekę, jest wszędzie, musi koniecznie poznawać wszystkie rzeczy poza sobą istniejące, kocha wszystko, co tylko istnieje, opatrznością obejmuje każdy szczegół, sam bezpośrednio opatruje potrzeby wszystkich bytów, podtrzymuje nieustannie ich istnienie.", + "611": "Cóż zostało? Mechaniczna i fizyczna struktura. Skład chemiczny.", + "612": "Gdy światu odjąć moje oczy, mój wzrok, mój słuch, wszystkie moje zmysły, to, co z niego wtedy zostanie, nie jest już tym światem, jest już trochę innym światem, światem upstrzonym wprawdzie jakimiś oparami, grudami, bryłami, ale światem bez kształtów, światem utkanym nie z diamentów, pereł, kryształów, tylko ze śmieci, płonących bądź spopielałych śmieci zabłąkanych nie wiadomo po co w przestrzeni.", + "613": "Coś, co miało być niewyrażalne, okazało się być raptem wyrażalne. Coś, o czym niby nie dało się mówić, a wyszło na jaw, że da się. Coś, co miało być milczeniem, otworzyło raptem usta.", + "614": "Nie mamy wpływu na naturę bytu. Aparat poznania jest jednak w naszych rękach. Bywa, że, aby on niewyrażalne mógł wyrazić, wystarczy weń wetknąć jedno brakujące słowo.", + "615": "Bóg - powiada Tomasz z Akwinu - obejmuje swym spojrzeniem, które jest zawsze spojrzeniem teraźniejszym, cały czas. Bóg - powtarzają za Teologiem - przebywa poza czasem. Zgadując, że Bóg się zmienia, odkrywa stale nowe horyzonty, wręcz się rozwija, przypisując Bogu zatrudnionemu w dziele stworzenia sekwencję decyzji, serię odkryć, utworzyliśmy grunt pod całkiem inne rozwiązanie. Wprawiając Boga w ruch, zafundowaliśmy Bogu boski zegar.", + "616": "Wolno przypuszczać, że wiarygodnej odpowiedzi na pytanie, czy świat istnieje, mógłby udzielić tylko umysł usytuowany na zewnątrz, poza światem, a i on nie uniknąłby podejrzeń, iż to nie świat rzeczywisty, realny, obiektywny był przedmiotem jego dociekań, lecz kompleks jakichś sygnałów, doznań, złudzeń.", + "617": "Kwestię, czy świat istnieje, wypada pozostawić na tych kartkach odłogiem. Ciekawsze, ważniejsze, lepiej rokujące wydaje się pytanie jak.", + "618": "Wittgenstein nie udowodnił, że trzeba milczeć. Wykazał być może, że bezpiecznie jest milczeć, że opłaca się milczeć, że niech milczy, kto chce się ustrzec błędu.", + "619": "Że coś osiągnięte nie zostało, to nie dowód, że osiągnięte być nie może.", + "620": "Że o czymś mówić jest trudno, to nie dowód, że mówić nie sposób.", + "621": "Że coś ludzkie możliwości niemal przekracza, to nie dowód, że przekracza całkowicie.", + "622": "Mgnienie dobiega swego kresu. Dotyk tajemnicy okazuje się tylko złudzeniem. Ale tli się odtąd we mnie przeklęta, a może i błogosławiona chętka, by tam, gdzie udało mi się zajrzeć zaledwie na moment, zostać na dłużej, aby to, co mi tylko mignęło, przychwycić, by niewyrażalny błysk niewyrażalnego oblec w słowa.", + "623": "A ja jestem w środku. Mało w środku: w samym jądrze tego środka. A moja sytuacja jest nieprawdopodobnie luksusowa. Owo żwawo tańcujące lustro, kierujące odbicie ku sobie i przemieniające je w zaczyn tworzenia, to wszak właśnie... ja! Los uczynił wszystko, co mógł, bym ujarzmił kurtynę ciemności. Okoliczności ułożyły się idealnie, bym przekroczył próg. Nie muszę na nic zerkać, niczego podglądać, o nic pytać. Sam jestem odpowiedzią na pytanie.", + "624": "To prawda: ma to moje ja coś z krzywego zwierciadełka, nie jest ów punkt widzenia mego ja miejscem dla dociekania prawdy idealnym, gdy spoglądam na świat od środka, tak jakbym był jego pępkiem, pewne jego kręgi pozostają poza zasięgiem mego wzroku. Ale wszak, jak już też zostało powiedziane, z punktem widzenia obserwatora jest pod tym względem nie lepiej - on też daje perspektywę wybiórczą.", + "625": "Dramat metafizyczny śmierci bierze się z tych nieskończonych czeluści czasu przyszłego, które mają się przetoczyć pod naszą nieodwołalną nieobecność. Paradoks metafizyczny śmierci zasadza się na tym, że dla nas już nieżywych one wszystkie przemkną jak jedna chwilka. Budzi w nas lęk widmo znalezienia się w niebycie, choć już wszak raz tam (przed przyjściem na świat) byliśmy, nie doznając żadnych niewygód.", + "626": "Świat ma naturę hierarchiczną. Każdej rzeczy przypisana jest określona pozycja w uniwersalnym układzie piętrowym, w którym na poziomie najwyższym znajduje się Całe Wszechistnienie, poziom zaś najniższy stanowią niepodzielne, elementarne jednostki substancji świata.", + "627": "Rzecz, o ile nie pochodzi z piętra najniższego, jest układem.", + "628": "Są że to zdania fizyki? Przemawia w nich botanik, astronom, badacz czynności mózgu? Jest że to próbka matematycznej ścisłości i pewności? Nic podobnego. Uprawia tu Wittgenstein ten sam dokładnie ogródek, przy którym krzątał się w najgłośniejszym ze swych dzieł Arystoteles. To metafizyka, świetna, twórcza metafizyka. To dobrze, że nie zmilczał. To szczęśliwie, że samego siebie nie posłuchał.", + "629": "Religia kananejska ściśle była powiązana z rozkładem zajęć ludności agrarnej i usiłowała wyjaśnić tajemnicę rytmicznego rodzenia się i zamierania przyrody. To właśnie było przyczyną, że Izraelici ulegli tak łatwo jej urokowi. Przechodząc ze stanu koczowniczego do uprawy roli, musieli uczyć się rolnictwa od Kananejczyków. Od nich też dowiedzieli się, że należy oddawać cześć miejscowym bóstwom, by zapewnić sobie dobre zbiory.", + "630": "Poruszając wargami, szeptał do Jahwe błagalnie:", + "631": "- Panie Boże, wspomnij na mnie, a przywróć mi teraz pierwszą moc, Boże mój, abym się pomścił nad nieprzyjaciółmi mymi, a za utratę oczu jedną pomstę wziął.", + "632": "Potem rzekł do chłopca, który go przyprowadził z lochu:", + "633": "- Puść mię, żebym się dotknął słupów, na których stoi wszystek dom, a podparł się na nich i trochę odpoczął.", + "634": "- Iżeś zasłużyła i szydziłaś ze mnie. Obym miał miecz, żeby cię zabić.", + "635": "- Czyżem nie bydlę twoje - żaliła się oślica - na którymeś zawsze zwykł siedzieć aż po dzisiejszy dzień? Powiedz, czym ci coś takiego kiedy uczyniła?", + "636": "- Pozbądźcie się przedmiotów kultu obecnego, którego macie; oczyśćcie się i zmieńcie szaty. Pójdziemy bowiem do Betel i tam zbuduję ołtarz Bogu, który wysłuchał mnie w czasie mej niedoli i wspomagał mnie, gdziekolwiek byłem.", + "637": "Rozliczne przedmioty fałszywego kultu przywiezione z Mezopotamii, jak na przykład posążki bożków domowych i kolczyki-amulety, które nosili w uszach, pogrzebano w ziemi pod wielkim dębem w pobliżu Szechem na znak nowego pojednania z Bogiem Abrahama.", + "638": "W drodze mijał pewnego Izraelitę imieniem Elizeusz, gdy właśnie orał swoje pole zaprzęgiem dwunastu wołów. Eliasz upodobał go sobie i na znak, iż przyjmie go jako ucznia, zarzucił mu na plecy swój płaszcz podróżny.", + "639": "Naaman, naczelny wódz króla syryjskiego, był człowiekiem bogatym i możnym. Nie był jednak szczęśliwy, gdyż zaraził się trądem. Małżonka jego miała wśród służby dzieweczkę, którą łotrzykowie porwali z Izraela i sprzedali jako niewolnicę Naamanowi. Branka izraelska zlitowała się nad swoim panem i wyjawiła mu, że w Samarii mieszka wielki prorok, który może go uleczyć.", + "640": "Trzeba było jednak ruszyć w dalszą drogę. Dokładnie w sześć tygodni po opuszczeniu granic Egiptu kolumna stanęła obozem w pustyni Sin, między Elim a Synajem. Pobyt był tam niezwykle uciążliwy. Słońce prażyło niemiłosiernie, a na domiar złego wykończyły się zapasy żywności i wody.", + "641": "- Daj nam wody - wołali - abyśmy pili!", + "642": "- Ojciec mój włożył na was jarzmo ciężkie, ja dodam do jarzma waszego; ojciec mój chłostał was biczami, a ja was będę chłostał basałykami.", + "643": "Starszyzna plemienna, odarta z wszelkich złudzeń, odmówiła uznania króla i pospiesznie opuściła Szechem. Roboam nie zrozumiał jeszcze powagi sytuacji i postanowił siłą zmusić północ do uległości. Na domiar złego dowództwo wyprawy karnej powierzył najbardziej znienawidzonemu człowiekowi, poborcy podatków Adoniramowi, którego imię za panowania Salomona szerzyło postrach.", + "644": "Sprawcami najazdu okazali się Hyksosi. Wodzowie ich przybrali wszystkie zewnętrzne atrybuty faraonów i utrzymali się w podbitym Egipcie około 150 lat, tłumiąc ogniem i mieczem wszelkie objawy buntu. Wprawdzie okupowali tylko Dolny Egipt z deltą Nilu, ale prowincjonalni książęta Górnego Egiptu stali się wasalami, płacąc uciążliwy trybut.", + "645": "Stolicą nowych panów Egiptu było Awaris, miasto leżące we wschodniej części Delty.", + "646": "Danici z łatwością zdobyli i obrócili w perzynę Lais, wytracili jego mieszkańców i zbudowali na gruzach swoją stolicę Dan. Założone tam sanktuarium ze srebrnym posągiem Jahwe zdobyło rozgłos w całym Kanaanie, mimo iż istniało bezprawnie i było potępiane przez kapłanów w Sziloh. Albowiem zabrakło wtedy wodza równego Jozuemu, który by potrafił przywrócić jedność rozbitemu Izraelowi.", + "647": "Syn jego Joszafat panował dwadzieścia jeden lat. Był on, podobnie jak jego ojciec, zagorzałym jahwistą i prowadził nadal jego politykę. Zawarł nietrwały pokój z Izraelem i przypieczętował go związkiem małżeńskim swego syna Jorama z Atalią, córką potężnego króla izraelskiego Achaba.", + "648": "Oprócz kapłanów i Lewitów do podtrzymania starej wiary Mojżeszowej przyczyniły się w pewnym stopniu bractwa pobożnych ludzi, którzy składali śluby Jahwe. Poznaliśmy już nazirejczyków, ponieważ należał do nich Samson. Nazirejczycy nie pili wina, nie strzygli włosów, nie spożywali rytualnie nieczystych potraw i nie mogli dotykać zmarłych.", + "649": "Historyk Kościoła z IV wieku Euzebiusz twierdzi, że Artakserkses w czasie wyprawy do Egiptu uprowadził z Kanaanu sporą liczbę Żydów i osadził w Hirkanii, nad Morzem Kaspijskim. Jeżeli deportacja istotnie się wydarzyła, to musiała ona mieć charakter karny. Według wszelkiego prawdopodobieństwa Żydzi przyłączyli się do ogólnego powstania i oblężenie Betulii było jednym z jego epizodów.", + "650": "W opowieści biblijnej uderza ścisłość historyczna w odtwarzaniu obyczajów egipskich. Dotyczy to przede wszystkim obrzędów pogrzebowych zastosowanych po zgonie Jakuba i Józefa. Zwłoki ich balsamowano przez czterdzieści dni, a mumie włożono do trumny drewnianej. Już Herodot donosi, że proces balsamowania trwał w Egipcie czterdzieści dni, co zresztą potwierdziły teksty papirusów znalezionych w grobowcach królów i dostojników.", + "651": "- Wy dziś jesteście świadkami, żem otrzymał wszystko, co było Elimelechowe i Chelionowe, i Mahalonowe, z rąk Noemi.", + "652": "Świadkowie odpowiedzieli chóralnie:", + "653": "- My jesteśmy świadkami! Niech uczyni Pan tę niewiastę, która wstępuje do domu twego, jako Rachel i Leę, które zbudowały dom Izraelitów, aby była przykładem cnoty w Efrata, a miała sławne imię w Betlejem.", + "654": "Przerażająca wiadomość wstrząsnęła Saulem do tego stopnia, że nieprzytomny zwalił się z nóg na ziemię. Gdy go ocucono z omdlenia, nie chciał się posilić, mimo że był niezmiernie osłabiony. Dopiero po długich i usilnych naleganiach nekromantki przełknął kawałek przaśnego chleba i kąsek uwarzonej cielęciny.", + "655": "Piątego dnia powołał do życia potwory morskie i wszelkie inne istoty żywe, które poruszają się w wodzie, oraz ptactwo szybujące nad ziemią. I błogosławił im mówiąc: rośnijcie i rozmnażajcie się i napełniajcie morze, jak i powietrze.", + "656": "Szóstego dnia stworzył bydło, płazy i wszelkie inne rodzaje zwierząt chodzących po ziemi. Na samym końcu uczynił człowieka na wyobrażenie swoje, aby panował nad całą ziemią, nad wszystkim, co żyło i rosło na ziemi.", + "657": "I żeby sobie utrudnić to dziwaczne przedsięwzięcie, ten okropny zamiar starego recydywisty, więc żeby skomplikować pisanie tej niepotrzebnej nikomu książki, niepotrzebnej ani mnie, ani mojej biednej rodzinie, ani znękanym rodakom, więc żeby ukarać siebie za te niedobre ciągoty, postanawiam napisać książkę dla normalnego państwowego wydawnictwa, książkę, co ją sam starannie i fachowo ocenzuruję.", + "658": "P.S. Zamiast \"wyroki noże\" powinno być chyba \"wyroki Boże\"? Zamiast \"zdrożnego człeka\" chyba \"zdrożonego\"? Korekta do tego stopnia dostroiła się do poziomu tych wierszy, że nawet dwukrotne przedrukowanie tego samego utworu (\"Ta chwila krótka\", na s. 61 i 151) odbieramy jako drukarską pomyłkę. A to pewnie był akurat chwyt zamierzony przez autora i głęboko uzasadniony.", + "659": "Rymbrand jakiś. Pytałem Pana Rumszę czy zna to jeno się ośmiał.", + "660": "Pan nasz bardzo chce pozbyć się onego mruka jako i my wszyscy.", + "661": "A co to detalis przedstawia sam nie wiem. Ludzie jakowyś karczmy konie lecz wszystko jakby z komina wyszło jako pan Dzirgutt po pijanemu. Próbowałem to z panem Bąkowskim scotami dużymi myć to ino się mazy plagi i gorsze jeszcze ćmy jeryhońskie zrobiły.", + "662": "W Widzeniach nad Zatoką San Francisco (1969) czytamy: \"Wiem, że i teraz też nie będę pisać tak, jak od dawna zamierzałem, zawsze zresztą zdając sobie sprawę, że chcę niemożliwości. Jedno zdanie, ale takie, które by naprawdę ważyło, to byłoby dosyć jako wynik jednego życia. Może (ta książka) to jest upór w poszukiwaniu jednego zdania\".", + "663": "I Religijna myśl Dostojewskiego oznacza kluczowy moment w dziejach jedynej cywilizacji, jakiej udało się podbić całą planetę Ziemię. Cywilizacja ta, początkowo ograniczona do małego zachodnioeuropejskiego półwyspu, wypracowała swoją filozofię i naukę poddając przeróbce pojęcia teologii chrześcijańskiej. Od osiemnastego wieku poczynając, zwróciła się otwarcie przeciwko swoim chrześcijańskim źródłom.", + "664": "Dla większej jasności tego, co pragnę powiedzieć, przywołam na pamięć parę tekstów Miłosza, pochodzących z różnych lat. W Mieście bez imienia (1969) został zamieszczony niezrównany czterowiersz:", + "665": "Kiedy księżyc i spacerują kobiety w kwiaciastych sukniach, Zdumiewają mnie ich oczy, rzęsy i całe urządzenie świata. Wydaje mi się, że z tak wielkiej wzajemnej skłonności Mogłaby wreszcie wyniknąć prawda ostateczna.", + "666": "Nie myślałem, że żyć będę w tak osobliwej chwili, Kiedy Bóg skalnych wyżyn i gromów, Pan Zastępów, Kyrios Sabaoth, Najdotkliwiej upokorzy ludzi, Pozwoliwszy im działać, jak tylko zapragną, Im zostawiając wnioski i nie mówiąc nic.", + "667": "Wszelako nie chciałbym zostać zaliczony do tych, którzy – jak mówi Paweł – nie mają nadziei: \"ziemia Ulro\", pustynia, jest częstym tematem pisma.", + "668": "Natrafiłem na to przechodząc ulicą i wydało mi się to jak wyjawione ludzkie przeznaczenie.", + "669": "Ale nie miało nazwy i przypomniała mi się inna taka chwila, dla której słów szukałem, aż znalazłem po dwudziestu latach.", + "670": "Zacznę teraz na nowo i dążyć będę na jawie i we śnie, tylko że tym razem, jak myślę, powie stop kończący się czas.", + "671": "II Rosja dziewiętnastego wieku nie może być uważana za integralną część tej cywilizacji, ale rosyjska literatura, dzieło warstwy wykształconej, była mutacją literatury zachodniej. Żaden francuski, angielski czy niemiecki powieściopisarz nie dokonał tego, co Dostojewski, który użył formy powieści do ukazania podstawowej antynomii nowoczesnego człowieka. W związku z tym nasuwa się pytanie, jak kształtuje się kulturalna rola centrum i peryferii.", + "672": "Czy jednak w okresach, takich jak obecny, kiedy wymagana jest największa szybkość decyzji, zdolność przecinania gordyjskich węzłów jednym cięciem, upór, wyrzeczenie się wątpliwości (te nieraz mają posmak defetyzmu) - czy w tych warunkach jest miejsce dla ludzi podobnego typu - czy można stwierdzić (i to nie tylko teoretycznie, ale doświadczalnie), że pojawia się przychylna dla nich zbiorowa atmosfera?", + "673": "Trwałe u Witkiewicza jest to, co stanowi w nim formę dla zdarzeń umysłowych cechujących pierwszą połowę dwudziestego wieku. Weźmy dzieje sztuki tego okresu. Wiele można się nauczyć z opinii, jakie wypowiadał w okolicach roku 1930 np. o malarstwie i rzeźbie przeciętnie wykształcony człowiek.", + "674": "Pytanie: Kogo uważa pan(i) za patronów malarstwa współczesnego?", + "675": "Odpowiedź: Impresjonistów. Oni uwolnili nas od tyranii tematu i pozwolili skupić całą uwagę na wartościach czysto malarskich. Odtąd spory o utrwalenie takich czy innych spraw ludzkich na płótnie straciły znaczenie. Każdy przedmiot jest dobry, jeżeli stanowi pretekst do dobrego artystycznie układu.", + "676": "Czyż ton wypowiedzi Zdziechowskiego i Courtenaya nie jest podobny? Jest podobny, bo tłem jest to samo przekonanie o bezrozumności wiary - a nawet więcej - o niemożności pogodzenia wiary z poczuciem etycznym. „Wszak Bóg jest miłością, więc skądże cierpienie i zło - zapytuje Zdziechowski. - Tłumaczą to nam grzechem prarodziców. Ale czyż odpowiedź taka nie jest policzkiem wymierzonym w nasz zmysł moralny?\"", + "677": "W wojnie 1812 roku istnieją już, chociaż jeszcze bardzo lekkie, akcenty wojny totalnej. Płonąca Moskwa i masy pojazdów na ogarniętych paniką drogach bliskie są dzisiejszemu rozumieniu. Zobaczenie wojny od strony jej cywilnego uczestnika - oto co najbardziej zbliża do nas niektóre rozdziały Tołstojowskiej epopei, a dzieje Pierre'a Bezuchowa w krytycznych dla Rosji dniach - stanowią studium przeżycia wojennego, godne pióra najtęższego filozofa.", + "678": "Możesz na to zauważyć, że w samym lekceważeniu konkluzji przejawia się skłonność do igrania, do ucieczki, rodzaj krętactwa, które dba o to, by sobie zawsze zapewnić drogę odwrotu. Że jest to postawa zbyt naznaczona pewnym désintéressement i oddalaniem się od przygód ludzkich - te bowiem wymagają jak najszybszego porządkowania.", + "679": "Młody człowiek, o którym mówiliśmy, niesie więc w sobie brzemię wielkich wydarzeń. Przeżycie nad lekturą Jamesa jest pierwszą kroplą drążącą miękki piaskowiec. Mogłoby to być równie dobrze przeżycie nad inną książką, zrodzoną z ducha czasu, byleby uczyła ona, że pewnych zagadnień nie należy stawiać in crudo, że delikatny opar uczuciowości, przyzwyczajeń i instynktów ważniejszy jest niż kazuistyka intelektu.", + "680": "Łamią się piersi, trzeszczy kość, próchnieją dłonie, twarze bledną...", + "681": "I wszyscy w jednym zmarli dniu i noc wieczystą mieli jedną!", + "682": "Lecz cienie zmarłych - Boże mój! - nie wypuściły młotów z dłoni!", + "683": "I tylko inny płynie czas - i tylko młot inaczej dzwoni...", + "684": "I dzwoni w przód! I dzwoni wspak! I wzwyż za każdym grzmi nawrotem!", + "685": "I nie wiedziała ślepa noc, kto tu jest cieniem, a kto młotem?", + "686": "Najpierw przyśnił się młynek do kawy.", + "687": "Najpospolitszy. Taki sobie staroświecki. Ciemnokawowy w kolorze.", + "688": "(Dzieckiem lubiłem odmykać klapkę, zajrzeć i natychmiast zatrzasnąć. Z trwogą, z drżeniem! Aż zęby dzwoniły ze strachu! Było mi tak, jakobym ja tam był w środku kruszony! Zawsze wiedziałem, że muszę źle skończyć!)", + "689": "Najpierw zatem był młynek do kawy.", + "690": "I tak wszędzie. Człowiek sprowadzany do rzeczy, do ciała, do tego, co somatyczne. Ostrość spojrzenia Różewicza, ale też jego uparta monotonia, polega na nieustannie koniugowanym orzeczeniu tyczącym się każdego ciała, równoważnika każdej sprawy: ''Ono wraca bez wytchnienia do swej matki większej do ziemi''. Ten somatyzm posiada bowiem tylko jeden cel - dotrumienny. Dlatego poetycką filozofię Różewicza proponuję nazwać somatyzmem dotrumiennym.", + "691": "Otóż tego rodzaju postępowanie językowe było bardzo typowe dla stylu i języka Młodej Polski. U Wyspiańskiego znajdujemy: ostrz (zamiast: ostrze), tarcz (tarcza), zgliszcz, ziem, siekierz, pełń (pełnia), kleszcz (kleszcze) i tak dalej. Chodziło o to, ażeby wywołać w czytelniku sugestię językowej krzepy i mocy, sugestię zgodną z dążeniem ideowym poety w tym kierunku .", + "692": "Rzucę takie zdanie: Gałczyński był przed wojną i pozostał nadal poetą okolicznościowym. Poetą okolicznościowym w dobrym i pełnym znaczeniu tego terminu. Czyli poetą, który jak ptaki gniazda, buduje swoje utwory z wszelkich kamyków, z wszelkich wydarzeń, aktualiów przynoszonych mu przez dzień bieżący. Tajemnicą jego kunsztu pozostaje to, że te ptasie budowle nabywają trwałości, że żyć umieją na własną odpowiedzialność, poza chwilą, która je wyłoniła.", + "693": "Tylko jeden, jedyny raz, w dwuwierszu końcowym, Leśmian układ 7 (4+3) przesuwa na rzecz 7 (3+4). W tym miejscu ma to pełne uzasadnienie, pomaga bowiem wyrazić tak wielkie zdumienie chłopka-roztropka, że aż język mu wypadł z przyjętego trybu rytmicznego:", + "694": "Rzekł Bajdała do Boga:", + "695": "O rety - olaboga!", + "696": "Dystychy, analizowane dotąd oddzielnie, złóżmy obecnie w całość, bo przecież w Dusiołku tworzą one taką całość.", + "697": "Chodzi o to, że prawo kompozycji filmowej, oprócz całkowitego zastępstwa znaczeń przez obrazy, polega przede wszystkim na niespodziewanym, tylko w tej sztuce możliwym do tak szerokiego stosowania kontraście, przepływaniu, przenikaniu obrazów najbardziej od siebie dalekich. Wówczas to każdy obraz pojedynczy może być całkowicie realistyczny i pozbawiony deformacji, a przecież całość będzie przemawiać sugestiami bogatszymi od swych względnie prostych składników.", + "698": "Dusiołek zatem to stylizowana ballada niby-romantyczna i pozornie ludowa, którą opowiada zabawnie i przekornie ujęty bajarz wiejski. Dotyczy ta ballada przygody filozoficznej chłopka-roztropka. Ośrodek główny owej przygody stanowi sceptyczne, uzyskane poprzez działanie humoru i drobiazgowego realizmu, zaprzeczenie argumentu kreacjonistycznego.", + "699": "Bóg, powiada Leśmian, to stwórca Dusiołków, jeżeli uparcie wierzycie, że jest on Stwórcą.", + "700": "Powstaje pytanie, czy tego rodzaju nagromadzenie znamiennego środka językowo-stylistycznego stanowi osobiste odkrycie poetyckie Władysława Broniewskiego, czy też w jakiś sposób dzieli on je ze współczesnymi. Nie sięgam w okres Młodej Polski ani do wcześniejszych poetów. Wymagałoby to specjalnych poszukiwań, wątpliwe, czy uwieńczonych jakimś rezultatem.", + "701": "Pankracy zapowiada:", + "702": "Nie czas mi jeszcze zasnąć, dziecię, bo dopiero połowa pracy dojdzie końca swojego z ich ostatnim westchnieniem. - Patrz na te obszary - na te ogromy, które stoją w poprzek między mną a myślą moją - trza zaludnić te puszcze - przedrążyć te skały - połączyć te jeziora - wydzielić grunt każdemu, by we dwójnasób tyle życia się urodziło na tych równinach, ile śmierci teraz na nich leży.", + "703": "Na skutek tych wszystkich zabiegów najlepsze wiersze Anatola Sterna otrzymują ruch wyobrażeń, ich płynne następstwo i przenikanie - podobne do kompozycji bezfabularnej taśmy filmowej.", + "704": "Malarstwo i poezja pierwszej połowy naszego stulecia musiały uruchomić swe obrazy, jeśli chciały wytrzymać konkurencję filmu. Wybuchające, nakładające obraz na obraz wiersze Anatola Sterna głoszą triumf ruchu, ustawicznej przemiany materii, trudu ludzkiego i wynalazczości (M. Jastrun, O wierszach Anatola Sterna, ''Przegląd Kulturalny'' 1957, nr 10).", + "705": "Nie wszystkie tomiki Broniewskiego sprzed roku 1939 dochowały się na moich półkach: Trzy salwy, Troska i pieśń, Krzyk ostateczny. Kiedy po nie sięgam, bez większego trudu daje się odtworzyć i przypomnieć proces dochodzenia piszącego te słowa do poezji Broniewskiego. Decydujący był dla mnie Krzyk ostateczny (1938), a nie - o wiele donioślejsza, przełomowa u Broniewskiego - Troska i pieśń (1938). Dlaczego?", + "706": "Krótkiej wieczności.", + "707": "Ten najbardziej własny styl Miłosza, genetycznie biorąc, pochodzi z wizji, które dotąd służyły eschatologii i katastrofizmowi. Pozbawiony tych zawartości, wyzuty ponadto z soczewki egotycznej, ulega zasadniczym przemianom i wydaje najcenniejsze utwory poety. Obok liryków warszawskich będą to Kraina poezji, Piosenka o końcu świata, Dzień tworzenia. (O poema naiwnym Świat mówić będziemy osobno.)", + "708": "Poemat omawiany posiada nadto dalekiego przodka w pseudohistorycznym i ironicznym poemacie racjonalistów. Przodek ten jest różny w osiągniętym wyglądzie artystycznym, ponieważ nie posiada takiego nadmiaru dygresji, jest natomiast podobny przez funkcję pełnioną w obrębie epoki. Podobnie bowiem za jego pośrednictwem, prowokująco znieważając uświęcone schematy epopei, racjonaliści walczyli z feudalnym zastojem. Od Monachomachii Krasickiego bliżej jest do Beniowskiego niż od jego Wojny chocimskiej, a cóż dopiero wszystkich poematów pamiętnikarsko-batalistycznych polskiego baroku.", + "709": "To już nie proste przemieszczenie, lecz zuchwałe wejście za sprawą wyobraźni w całkowicie odmienną strukturę rzeczywistości: wiara w cuda, cud, którego podstawą stało się niewykonalne realnie przekuwanie kosy. Takie wszakże, w jakie lud skłonny jest natychmiast uwierzyć i w jego imię działać: ''Będzie cud, będzie ciąć''.", + "710": "Lesiste pagórki podwileńskich okolic, nurt rzeki Wilii, piaszczyste drogi, jeziora: nie będę ich tutaj przywoływać, choć mógłbym. Biorę do ręki listę członków Klubu i wybieram niektóre nazwiska:", + "711": "Arcimowicz, Władysław (Kurdesz). Już trochę starsze pokolenie. Poeta (w zbiorowym Z pod arkad), 1929, krytyk literacki, polonista. Zdaje się, że uczył w szkołach.", + "712": "W niższych klasach szkoły dzieliliśmy się na tłumek mikrusów i nielicznych starszych osiłków, opóźnionych w naukach, bo przecież to było zaraz po wojnie. Jednym z nich był Jan Bołbot. Widocznie z nauką mu nie szło, bo nie zauważyłem go w wyższych klasach. Mnóstwo lat później czytałem gdzieś o zbrojnym oporze stawianym sowieckiej inwazji 1939 roku przez oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza i o bohaterskim poruczniku Janie Bołbocie, który wtedy poległ.", + "713": "Bulsiewicz, Tadeusz (Tabu), późniejsza już generacja, początkujący aktor w Studium Teatralnym Ireny Byrskiej. Łagry, wojsko polskie, leży na Monte Cassino.", + "714": "Chmielewski, Henryk (Fu-Czu). Podobno kariera w UB.", + "715": "Chmielewski, Aleksander (Kret), bardzo czynny od strony praktycznej członek Klubu.", + "716": "Czerniewski, Antoni (Pacykarz). Spotkałem go po wojnie w Nowym Jorku.", + "717": "Gasiulis, Władysław (Onufry Konopka). Senior. Rozstrzelany przez władze sowieckie.", + "718": "Na wiosnę 1945 roku układałem w Krakowie antologię poezji angielskiej i amerykańskiej, zbierając rozproszone przekłady różnych autorów. Oczywiście, że byłem snobem zachodniości, jak cała polska inteligencja, i fakt mego lewicowania tej prozachodniości nie zmieniał. Do tego dołączała się trzeźwa kalkulacja: gdyby udało się wydać tę antologię, służyłaby jako odtrutka przeciwko sowieckiej szarości. Ale polityka szybko stawała się mniej liberalna i antologia nie mogła się ukazać.", + "719": "Później Dąbrowska podobno się na mnie obraziła, bo porównałem ją gdzieś z Orzeszkową. Pod moim piórem był to komplement, ale ona uważała się za o wiele większą pisarkę — czego ja wcale nie byłem ani nie jestem pewien.", + "720": "Dembiński, Henryk.", + "721": "Odnotowuję to, żeby złagodzić wrażenie mojej antyfrancuskości. Ta jest, nie ukrywam, urazowa i pochodzi z lat powojennych mojego tam istnienia jako politycznego emigranta. Co mi z tego, że francuscy intelektuele przyznali się później do swojej wielkiej politycznej pomyłki. Rozmiary tej pomyłki są takie, że przestałem wierzyć w jakiekolwiek następne izmy, jeżeli są paryskiego pochodzenia.", + "722": "- My nie knujemy - oświadczyłem.", + "723": "- Knujecie!", + "724": "- Nie knujemy! - powiedział hrabia.", + "725": "- A o niezwyciężonej Armii Radzieckiej, której dywizje stacjonują na suwerennym terytorium naszej ojczyzny, kto przekazywał informacje? Ja? Wyście przekazywali jeden drugiemu, czyli knujecie.", + "726": "- Mówiliśmy o starych dziejach - oświadczyłem.", + "727": "Poddany torturom, składa zeznania obciążające ojca i stryjów.", + "728": "Po latach dowie się, że zostali rozstrzelani jeszcze przed jego aresztowaniem. Otrzymuje wyrok śmierci, zamieniony na dziesięć lat łagru. W 1943 roku odzyskuje wolność dzięki interwencji komunistów organizujących polskie dywizje w ZSRR. Kierują go na kursy dywersji. Działa w Polsce, w okolicach Kielc. Tam nawiązuje kontakt z grupą partyzancką o zabarwieniu skrajnym, likwidującą komunistów i uciekinierów z gett.", + "729": "Kocham polskich chłopów hodujących polską brukselkę... Nie ma wolności bez \"Solidarności\". Precz z komuną. Prawda zwycięży.", + "730": "- A nie masz ty wyrzutów sumienia?", + "731": "Boyes, który jest człowiekiem inteligentnym, zareagował natychmiast i stosownie:", + "732": "- Jest mi przykro z powodu cynicznej postawy Winstona Churchilla w Jałcie, nigdy mu tego nie wybaczę, I am sorry, jej Bohu. Masz jeszcze jakieś inne kłopoty?", + "733": "- To może dolać? - zapiszczał antykwariusz, błądząc niespokojnym spojrzeniem w okolicach grzbietu Rewolucji.... Już wiedział, że ja wiem, że on wie, że ja wiem.", + "734": "Przybysz z szacunkiem przyjrzał się szklance wypełnionej po wrąbek żytnią i zdecydowanym ruchem wlał jej zawartość do gardła. Wielka grdyka uniosła się do góry i fikołkując zaczęła opadać, uspokojona, złagodniała, jak ryba śniąca w akwarium.", + "735": "Chrząknął.", + "736": "- Witkacy nie ma z tym nic wspólnego - powiedziałem stanowczo.", + "737": "Lońka był w coraz lepszym humorze. Zaczął podśpiewywać pod nosem, pstrykać palcami, chichotać, jeszcze trochę się napił, aż na koniec powiedział cicho:", + "738": "- Ja tam byłem. W Vielikich Ozierach. Wszystko obszedłem. Las i pola, i cmentarz... Daj słowo, że nikomu nie powiesz...", + "739": "(Zemke spluwa na podłogę. Pauza.)", + "740": "ROBOTNIK: Mnie tam chodzi tylko o to, żeby się nie zaharować na śmierć. Ta robota na akord to morderstwo.", + "741": "(Zemke, który włamał się do stoiska Handels Organisation, wyciąga skrzynkę piwa. Podczas tej czynności depcze po kostkach masła.)", + "742": "Trzeba było ćwierć wieku, aby sterroryzowani, przytłoczeni pamięcią o przelanej krwi mieszkańcy mojego miasta przypomnieli sobie - tak naprawdę, otwarcie i w masowej skali - co znaczy ludzka wolność i ludzka godność. Trwało to długo. Ale trudno nie zrozumieć ludzi, którym tak brutalnie wydarto ich wolność, których godność tak sponiewierano. Oby już nigdy nie pozwolili sobie odebrać tego, co dziś własnym wysiłkiem odzyskują.", + "743": "- Nie, nie - powiedział Pnin - nie chodzi mi o jajo ani o żadną torpedę. Szukam zwykłej piłki. Okrągłej!", + "744": "Po czym rozwarł dłonie w powietrzu, jak gdyby trzymał w nich przenośną kulę ziemską. Tym samym gestem posługiwał się w klasie, kiedy mówił o \"harmonijnej całości\" Puszkina.", + "745": "Jak dokładnie, całkowicie, biegunowo innym językiem mówią debiutanci lat sześćdziesiątych! Wystarczyło paru lat, aby konkret został wyklęty. Poezję zdominowały osławione \"ptaki\", \"drzewa\" i \"ryby\" (broń Boże \"wróble\", \"klony\" czy \"szczupaki\") - ponadczasowe platońskie idee, nie przedmioty lecz klasy przedmiotów, z założenia ogólne i niekonkretne.", + "746": "HITLER: W tym historycznym momencie...", + "747": "(Potężne pierdnięcie wyrywa się z Goebbelsa i rozpościera chmurę smrodu, obalając Trzech Króli.)", + "748": "GWARDZISTA HONOROWY: Sieg Heil Sieg Heil Sieg Heil.", + "749": "GOEBBELS: Mein Führer.", + "750": "GERMANIA: (Do Hitlera.) Mam nadzieję, że to coś konkretniejszego niż powietrze. W łóżku nigdy nie było z ciebie wielkiej pociechy.", + "751": "(Hitler warczy.)", + "752": "Ktoś opowiada dowcip o praskim milicjancie, który utonął, usiłując zdeptać niedopałek, wrzucony przez przechodnia do rzeki. Salwa śmiechu.", + "753": "Barbara wręcza Milanowi szklankę.", + "754": "- Domyślam się, że to był dowcip?", + "755": "- Owszem.", + "756": "- No więc - naciska Barbara - nie mógłbyś mi go przetłumaczyć?", + "757": "Fakt, z pozoru wygrywający w starciu z literaturą, mimo wszystko potrzebował literatury. Pewnego dnia sięgnie może po stare roczniki \"Nurtu\" jakiś teoretyk i na przykładzie \"Kierunkowskazu\" rozważy na nowo odwieczną kwestię relacji pomiędzy faktem a fikcją. Tylko niech mnie nie pyta, które konkretnie fragmenty są zmyślone. Słowo honoru: w większości wypadków sam już nie pamiętam. A odróżnić nie potrafię.", + "758": "\"Kobiecisko było nieduże, pokurczone całe, ale żylaste, takie, co byś go i buczynowym orczykiem sękatym nie dobił. Przywlokła się tu z naszym Józkiem Bajbułą na te nasze Odzyskane Ziemie i na nich osiadłszy, od razu po desperacku, szaleńczo wzięła się do roboty, do budowania nowej naszej władzy na tych terenach\".", + "759": "Motto:", + "760": "- I co, panie Bachórz, co z nami będzie?", + "761": "(Janusz Sławiński do Józefa Bachórza, wiele lat temu, ok. drugiej w nocy, po długiej i ciężkiej pauzie, jaka nastąpiła w rozmowie w trakcie tłumnego posiedzenia towarzyskiego, w czyimś pokoju, uczestników konferencji teoretycznoliterackiej bodaj w Kołobrzegu, a może był to Ślemień)", + "762": "Tak zaczyna się \"Supersamiec\".", + "763": "Istotnie: tego rodzaju aforyzmu czy towarzyskiej butady (jak mówią Francuzi) nie można traktować poważnie, takim aforyzmem inicjuje się w dobrym towarzystwie ogólną rozmowę salonową (to znaczy - o niczym) i tak właśnie postąpił pan Marcueil, bohater powieści Alfreda Jarry, arystokrata, świetnie wychowany, elegancki i bogaty gospodarz wytwornego przyjęcia w salonach swego rodowego zamku pod Paryżem.", + "764": "\"W poszukiwaniu straconego czasu\".", + "765": "Jego zdaniem scena, którą opisał, dowodzi, że to, co tak często niesłusznie (powiada) nazywa się homoseksualizmem, jest jedynie przejawem powszechnego w naturze, choć trzeba przyznać dość tajemniczego, prawa przyciągania seksualnego: owad nieomylnie trafia do pragnącej zapylenia rośliny. Podobnie z homoseksualistami. Chociaż... mają oni szczególne obyczaje i szczególną psychologię.", + "766": "Głupi gówniarz, mogłem przecież zadać sobie to pytanie. Nie zdążyłem.", + "767": "Poszedłem do powstania, które ostatecznie zniweczyło resztki mego dawnego świata. Sklecony po pewnym czasie na nowo, odmieniony wszakże i obcy, świat ten objawił mi swoją przyrodniczą, niewzruszoną obojętność. Wówczas po raz drugi spróbowałem dotrzeć w głąb tego, co nazywam \"stanem subiektywności\", aby odkryć tam i nazwać swój nowy stosunek do świata. Cóż odkryłem?", + "768": "Ale jest to sztuka niema. Niepotrzebne jej słowa. Tymczasem one przecież, właściwie potraktowane, najpewniej poprowadzą prozę w stronę poezji. Właściwie potraktowane, to znaczy jak? Ano, jak tajemnica, jak sekret, jak tajny alembik, ukryty głęboko w skorupie słów, bo to on przecież, jeśli umieć go odkryć i użyć, dokonuje owej przemiany rzeczowego opisu w magiczne zaklęcie, w modlitwę. Taka jest czasem droga do poezji, do liryki, do wyrażania Niewyrażalnego.", + "769": "Tak w obu erotycznych powieściach, mimochodem i półgębkiem, jednak stawia się znak zapytania nad humanizmem, który... czy jakoś rozwiązuje zawiłe kwestie, ujawniane przez nowoczesną autoświadomość erotyczną? I czy w ogóle stawiał je kiedykolwiek przed sobą? No, tak, może dawniej, w epoce klasycznej, w epoce ideału wielkiej miłości, może buntowniczy, Molierowski Don Juan...", + "770": "Zazdrość natomiast, jako tak istotny moment i tak silny motyw zabiegów erotycznych, że unicestwiający erotykę, występuje także w zdumiewającym wyznaniu Don Juana, kiedy uprzedza Sganarela o zamiarze porwania cudzej narzeczonej (akt 1, scena 2): moja miłość - powiada - zaczęła się od zazdrości, widziałem, jak się kochają, i nie mogłem znieść tego widoku, pojąłem, że największą rozkosz sprawi mi zerwanie ich miłości, zniszczenie ich miłosnej wspólnoty, bo ona mnie obraża!", + "771": "W swoich analizach miłości jako fenomenu kultury Foucault zastępuje jednak słowo \"miłość\" terminem \"seksualność\". Jest to termin spopularyzowany już wcześniej w katolickich kręgach intelektualnych Francji na oznaczenie głębokich, a różnorakich skutków kulturowych odwiecznego podziału ludzi wedle płci. Termin dla naszych rozważań wygodny, bo pozwalający lepiej zrozumieć fenomen Don Juana jako fenomen kultury, a nie tylko psychologii czy ideologii.", + "772": "Anna Kowalska rozpoczęła pisać swój dziennik w roku 1927 i prowadziła go do końca życia, do roku 1969. Czas ten był dla Polski okresem krwawych, bolesnych i dramatycznych przemian, jakie nastąpiły po budzącym nadzieje dwudziestoleciu Polski niepodległej: wybuch drugiej wojny światowej, okupacja niemiecka, Powstanie Warszawskie, wkroczenie armii sowieckiej, odbudowa Warszawy i ćwierć wieku niełatwego życia w PRLu. Wszystkie te fakty znajdują wyraz w dzienniku Anny Kowalskiej.", + "773": "Widać z tych zapisków, jak w obcowaniu z tak niezwykłym człowiekiem, jakim był Czapski, Anna Kowalska odżywa po dusznej atmosferze kraju, jak wraca do równowagi ducha. Nie zapominajmy też o francuskiej babce pisarki, o znajomości języka, która pozwala pani Annie czuć się we Francji jak u siebie. \"Dąbrowska odnotowuje, że zarys którejś z nowel Kowalska w pośpiechu rzuciła na papier po francusku\".", + "774": "I drugi zapisek, z 1 maja:", + "775": "Wielkie zwycięstwo dla Polski odniosłem. Jestem pierwszym Polakiem, którego rząd angielski uznał oficjalnie za Polaka, a nie jakiegoś tam \"subjecta\". A to ci pójdzie w nos Sobańskiemu. Śmiali się w nos, gdym wszczął gwałt i upierałem się w Home Office, że jeżeli chcą być logicznymi, muszą mnie uważać za Niemca.", + "776": "Po malowniczo opisanym transporcie wojskowym do kraju, Pieniążek przedstawia \"od kulis\" swą pracę w rozlokowanym na Zamku Królewskim II Departamencie Informacyjnym Ministerstwa Spraw Wojskowych, pod kierunkiem płk. Bogusława Miedzińskiego. Przeprowadził wówczas kilka niebłahych akcji, tu zrelacjonowanych z detalami... Szczegóły, pogłębiające również naszą wiedzę o wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku, są niewątpliwie atutem całej części wspomnień objętych tytułem \"W służbie Rzeczypospolitej\", a dopełnionych materiałami z Aneksu.", + "777": "Zachował się w papierach stryja bardzo ciekawy kalendarzyk na rok 1918, w którym prowadził on zapiski prawie każdego dnia. Niemalże całość tych notatek dołączamy w Aneksie. Tam to, pod datą 30 stycznia, czytelnik znajdzie rzadkiej determinacji zdania:", + "778": "Mam jechać do Paryża, ale nim pojadę, to narobię porządnego burdelu Anglikom. Nie ruszę się, o ile nie dadzą mi innego paszportu i nie uznają, że jestem Polakiem - za moskiewskim nie pojadę!!!", + "779": "Kiedy Niusia Jackowska tłumaczyła Żeleńskiemu, że jego nowa flama, miła, poczciwa, ale bardzo niemądra, nie jest na jego poziomie i po prostu go ośmiesza, Boy miał się złapać za głowę i wykrzyknąć: \"No, nie obrzydzajcie mi jej. Czemu mi ją obrzydzacie? Przecież w końcu z kimś trzeba żyć!\".", + "780": "Boyowi pozostali nadal wierni czytelnicy, w mig rozchwytujący każde kolejne wydanie nie tylko Słówek czy Marysieńki Sobieskiej. Jej przekład na język francuski, rozpoczęty przez Paula Cazina tuż przed wybuchem II wojny światowej, doczekał się druku dopiero w roku 1975 (Marysieńka, la plus aimée de reines), zresztą w Polsce. Rozkupywane są także kolejne edycje wspomnień o Krakowie doby Młodej Polski (Znaszli ten kraj?...), Obrachunków fredrowskich, Dziewic konsystorskich czy Piekła kobiet.", + "781": "Świeżą jeszcze mogiłę pośpieszyła obrzucić błotem tamtejsza gadzinówka \"Gazeta Lwowska\". Anonimowy autor, podpisujący się literami J.B., w felietonie zatytułowanym W klubie pisarzy lwowskich zjadliwie charakteryzował większość jego członków z lat 1939-1941. Pozytywnie wyrażał się o jednym tylko Stanisławie Wasylewskim, powstaje więc podejrzenie, że tekst wyszedł spod jego pióra (tym bardziej, iż niechęć czy nawet nienawiść Wasylewskiego do Boya była powszechnie znana).", + "782": "W wolne od zajęć na uniwersytecie dni wsiadałem do jego ciężarówki i jechaliśmy przez pół Francji. Zatrzymywaliśmy się u jego klientów oraz na posiłki w jego ulubionych restauracjach. I choć deklarował się jako niewierzący, to jednak z sympatii do nas wybrał się kiedyś na Mszę świętą, mimo że – jak mówił – nie był w kościele od ponad dziesięciu lat. Zdradzał duże zainteresowanie sprawami religijnymi.", + "783": "Główną inspiracją do zajęcia się tym tematem był dla mnie rok Boga Ojca ogłoszony przez Jana Pawła II w ramach przygotowań do Wielkiego Jubileuszu. Analizując temat, uświadomiłem sobie, jak ważny jest on dla wielu mężczyzn – duchownych i świeckich. Bez głębokiego doświadczenia synostwa i ojcostwa życie mężczyzny jest jałowe, przetrącone. Głównym źródłem pewnego kalectwa psychicznego czy emocjonalnego jest dla wielu mężczyzn ich okaleczone doświadczenia synostwa i ojcostwa.", + "784": "Parafia posiadała znaczne gospodarstwo rolne, które proboszcz – przy pomocy parafian – sam uprawiał. Lubił pracować w polu. Zawsze skromnie, ale nienagannie, ubrany, krótko ostrzyżony, z wyciętą tonsurą. Był człowiekiem o wielkiej kulturze osobistej. Kiedyś jeden z parafian po pijanemu naubliżał mu publicznie. Proboszcz zaczerwienił się i odszedł. Kiedy go jednak spotkał następnego dnia, to zagadnął i zaprosił do pracy.", + "785": "Oceniać policję nie według liczby prowadzonych dochodzeń, ale spraw, w których prokurator wniósł akt oskarżenia.", + "786": "I wreszcie — opracowywać strategiczne plany i priorytety działań policji na wszystkich szczeblach, obejmujące: walkę z groźną przestępczością, zwalczanie drobnych naruszeń prawa, pilnowanie porządku oraz przeciwdziałanie strachowi przed przestępczością.", + "787": "Podjąć szeroką dyskusję na temat modelu prokuratury, który zastąpiłby obecny, gdyż jest już oczywiste, że na czele prokuratury nie powinien stać polityk.", + "788": "Szkolić prokuratorów tak, by selekcjonowali dokumenty i przedstawiali sądowi tylko te, które są niezbędne do poparcia oskarżenia.", + "789": "Zacząć stosować ugodę między prokuratorem a sprawcą o przyznaniu się do winy. Wprowadzić mechanizm, by sądy respektowały takie ugody.", + "790": "Paradoksalnie, zmniejszeniu korupcji w policji i straży miejskiej może sprzyjać powszechna dziś w Polsce groźba bezrobocia, gdyż nawet licho opłacana praca w policji jest lepsza niż perspektywa braku pracy po dyscyplinarnym wydaleniu ze służby.", + "791": "Policjantów mających problemy z alkoholem należy kierować na leczenie pod groźbą wydalenia ze służby. Należałoby również stworzyć skuteczne mechanizmy kontroli wewnątrz policji i z zewnątrz — nad policją.", + "792": "Podobne doświadczenie pustoszenia pojawia się także w przypadku świadomości własnego umierania. Przypuśćmy, że stoi ono w związku z postępującą chorobą. Wyobraźmy sobie \"od wewnątrz\" etapy tej choroby, idąc za nicią przewodnią opisu umierania Sokratesa z Platońskiego Fedona.", + "793": "Zaraz się go dotknął ten, co mu podał truciznę, i co jakiś czas patrzył mu na stopy i golenie, a potem mocno go uszczypnął w stopę i zapytał, czy by co czuł. A on powiada, że nie. Potem znowu w golenie. A idąc tak coraz wyżej, pokazywał nam, jak stygnie i sztywnieje. I znowu go dotknął i powiedział, że jak mu to dojdzie do serca, wtedy skończy.", + "794": "Istotą Ja jest jego konscjentywność. Nie ma i być nie może żadnego Ja bez konscjentywnej świadomości Ja. Nie byłoby w tym być może żadnej sprzeczności, gdyby się przyjęło, że istnieje świadomość nieegotyczna, tj. całkowicie pozbawiona Ja (taką według Maxa Schelera jest świadomość Boga). Ale teza, że istnieje ego (Ja, niekonscjentywne), wydaje się absurdalna.", + "795": "Wszystkie cztery podstawowe tezy scholastyczno-tomistycznej koncepcji Boga uległy w nowożytnej filozofii gruntownemu zakwestionowaniu. Nie doprowadziło to jednak ani do usunięcia problemu Boga z filozofii, ani do zakwestionowania Jego istnienia, jeżeli oczywiście nie liczyć stosunkowo marginesowego nurtu myśli ateistycznej. Niemal wszystkie nici myśli kwestionującej prowadzą do Kartezjusza.", + "796": "Właściwość druga Ja to indywidualność. Wartości przedmiotowe są zazwyczaj wartościami mniej lub bardziej ogólnymi. Konkretne są za to sytuacje, w jakich mogą być realizowane. Ja aksjologiczne jest radykalnie indywidualne. Indywidualność tę podkreśla słówko \"moje\", które stosujemy niekiedy dla jego dookreślenia. \"Moje Ja\" jest jedno, niepowtarzalne, inne niż Ja aksjologiczne drugiego człowieka.", + "797": "Demokracja jest techniką życia politycznego, i to - jak powiedzieliśmy - techniką dobrą, jest sensownym systemem politycznym. Może jednak poszerzać swój zakres, mając nawet roszczenia teokratyczne, tzn. może aspirować do tego, by być instancją najwyższą, która decyduje o dobru i złu. Wtedy staje się ideologią. Jeżeli jednak dochodzi do sytuacji, że demokracja dostaje uprawnienia, by o fundamentalnych wartościach etycznych decydować przez głosowanie, to taki relatywizm spotyka się z krytyką Kościoła.", + "798": "Rozumiem, że można, a nawet trzeba piętnować wszelkie formy nawracania pod przymusem. Rozumiem, że można, a nawet trzeba piętnować wszelki ton agresji i pogardy w stosunku do innych wyznań. Ale nie rozumiem, jak można w imię ekumenizmu wysuwać roszczenia do tworzenia w Europie stref monopolistycznych wpływów religijnych.", + "799": "Czyli to \"nie lękajcie się\" ma również wymiar przemiany społeczeństwa?", + "800": "Tak, jest wezwaniem do stałej pomocy ubogim i cierpiącym, do budowania życia społecznego, w którym jest więcej sprawiedliwości, do promowania kultury, w której jest więcej piękna i miłości. Jest to wezwanie dla całego świata, ale w szczególny sposób odnosi się do społeczności wierzących, do Kościoła. Papież stale wzywa Kościół do odnowy i zapowiada \"nową wiosnę Kościoła\".", + "801": "Piękne i mądre są nasze dzieciaki.", + "802": "Może dorośli parlamentarzyści czegoś się nauczą od dzieci?", + "803": "Może kiedyś w tym kraju – jak w szczęśliwej Bajce o ćwierćlandzie – nie będzie ludzi żółtych, zielonych, czerwonych i niebieskich, ale wszyscy będą szczęśliwi?", + "804": "A pan poseł powiedział, że nie chce Polski zaściankowej.", + "805": "Biedni my jesteśmy.", + "806": "Jesteśmy wyzwoleni wiarą, modlitwą, ofiarą, krwią, mądrością i miłością Ducha, ale nie potrafimy być wolni.", + "807": "Musimy się urodzić w niewoli, a wypuszczeni z klatki, nie umiemy żyć na wolności.", + "808": "Nie umiemy myśleć jako ludzie ducha.", + "809": "Mętne jest nasze myślenie, stąd i mowa mętna, i nikt jej nie rozumie.", + "810": "W tobie jest niebo i piekło. Wciąż żyjesz rozpięty pomiędzy dobrem a złem, mądrością a głupotą, bezinteresownością a kupczeniem, wolnością a poddaństwem, odwagą a tchórzostwem, ufnością a rozpaczą, miłością a pogardą. Ty wybierasz i ty decydujesz o tym, czy jesteś w niebie czy piekle - tak tu na ziemi, jak i po śmierci.", + "811": "Wszystkie wersje liberalizmu wywodzą swą nazwę od łacińskiego liber wolny. Liberalizm stanowi więc w swej istocie aprobatę różnych form ludzkiej wolności okazywanej w dziedzinie polityki i ekonomii, kultury i moralności. Również dla chrześcijaństwa doświadczenie ludzkiej wolności pozostaje faktem centralnym. Przez swą wolność i refleksję człowiek stanowi przecież obraz Boga. Bóg nie zawahał się obdarzyć człowieka wolnością, mimo iż zostanie ona nadużyta przez grzech pociągający za sobą dramat Golgoty.", + "812": "Problem ograniczeń wolności jednostki i uzgodnienia jej z wartościami, które mają służyć rozwojowi społeczeństwa niesie wiele skomplikowanych pytań. Czy można by na przykład zbudować wolne od sprzeczności i absurdu regulacje życia społecznego, przyjmując za ich podstawę tę postać liberalizmu, którą głosiła np. Ayn Rand w swej filozofii tzw. racjonalnego egoizmu?", + "813": "5) Pokój społeczny. Posiadanie własności prywatnej sprzyja pokojowi. Ten Tomaszowy argument znakomicie sprawdza się i dzisiaj na przykład w USA, gdzie dzielnice ubogich, lecz prywatnych domków są znacznie spokojniejsze od dzielnic - nawet o niezłym standardzie - komunalnych bloków.", + "814": "6) Ład życia gospodarczego. Rozgraniczenie tego, co \"moje\" i \"czyjeś\", pomaga przejrzyście określić kompetencje i obszary odpowiedzialności, które w systemie własności publicznej nieuchronnie ulegają zamazaniu.", + "815": "1. Wolnorynkowa gospodarka najskuteczniej podnosi poziom zamożności społeczeństwa, a to oznacza szansę (nic nie dzieje się automatycznie!) zmniejszenia patologii społecznych.", + "816": "2. W krajach postkomunistycznych etyka życia gospodarczego jest wyjątkowo zdewastowana.", + "817": "3. Zrezygnowanie z chrześcijańskiego opisu tak ważnej sfery ludzkiego życia, jakim jest praca na wolnym rynku (większość ludzi w Polsce już na nim pracuje), oznacza przyzwolenie na nader szybką i powszechną sekularyzację.", + "818": "Jestem jednak przekonany, a u schyłku naszego stulecia pogląd ten podziela coraz więcej osób, że dialog o tym, co nas dzieli i co nas łączy, jest konieczny dla sprawnego funkcjonowania demokratycznego kapitalizmu. Jest też potrzebny dla owocnego wypełniania swojej misji w świecie współczesnym przez Kościół. Jest to więc kolejny powód, dla którego - właśnie jako zakonnik - czytam trochę i trochę próbuję mówić o wolnorynkowej ekonomii.", + "819": "Powiedziawszy to, muszę rzucić kamyczek do kościelnego ogródka. Z naszej strony też nie ma zbyt wielu analiz, twórczego podjęcia opisywanych przez Papieża problemów, debaty na temat Jego pastoralnych koncepcji. Dominuje \"hasłologia\" i \"cytatologia\". W ten sposób także i my, w jakiś sposób, redukujemy znaczenie pontyfikatu Jana Pawła II.", + "820": "Spór o naturę władzy wydaje się dziś jednym z naszych najważniejszych sporów. Pozornie jest to spór polityczny - spór o to, kto i dlaczego ma prawo władania tu i teraz innym człowiekiem. Jest to jednak również spór o moralne racje władania i o jego religijne, czyli ostateczne, cele.", + "821": "Ricoeur dokonał ogromnego dzieła: odzyskał dla poważnej, naukowej refleksji mitologię ludzkości. \"Mit\" przestał już znaczyć tyle co \"baśń\", \"legenda\", \"przesąd\". Mit ma swą prawdę, do której możemy dotrzeć dzięki hermeneutyce. Od czasu Ricoeur'a stwierdzenie, że Biblia przynależy do \"wielkiej mitologii ludzkości\", nie oznacza poniżenia lecz wywyższenie.", + "822": "Czy Kościół trwa zatem w bezruchu na starym polu bitwy, czy poczynił już istotne kroki w kierunku jego zagospodarowania? Odpowiedź, jaka się rysuje z książki Gowina, brzmi w zasadzie pozytywnie. Mimo wielu zawirowań, rysuje się dość wyraźny nurt podstawowy: ewangelizacja wedle potrzeb człowieka wyzwolonego i zadań, przed jakimi stoi ludzka wolność.", + "823": "Książka Jarosławia Gowina przychodzi w samą porę: jest podsumowaniem przeszłości i punktem wyjścia do pogłębionej refleksji nad jutrem.", + "824": "Książka Jarosława Gowina nie szczędzi gorzkich słów wszystkim stronom. Jeśli dostaje się niektórym ludziom Kościoła za nierozumienie świata, to dostaje się również \"światu\" za nierozumienie Kościoła. Nikt nie powinien mieć za złe autorowi, że mówi, co myśli. Gowin myśli niezależnie. Każdy sąd rzetelnie dokumentuje. Dokumentacja ta z góry obezwładnia krytykę.", + "825": "Oczywiście, stopień przeżywania religii był rozmaity - płytszy lub głębszy. Zawsze jednak religia uprzytomniała ludziom, że nieopodal Kołymy jest możliwy zupełnie inny świat. A to \"nieopodal\" znaczyło: w nich. Gdzie było zagrożenie, rósł też ratunek; ratunkiem człowieka był człowiek. W końcu to człowiek przezwyciężył Kołymę. I tej prostej oczywistości nie wolno nam dziś zaprzepaścić.", + "826": "W XIX wieku tym stuleciu wielkiego rozwoju świata, tak straszliwie przegranym przez pozbawioną państwowego bytu Polskę największa część jej terytorium znajdowała się właśnie pod panowaniem Rosji, była włączona w skład rosyjskiego imperium. Najwięcej i najkrwawszych powstańczych wojen Polaków toczyło się właśnie przeciw Rosji, rosyjskiego żołnierza i policjanta miał Polak przez sto kilkadziesiąt lat za najbardziej niebezpiecznego i zażartego przeciwnika.", + "827": "Polska żyła w ostatnich stuleciach w złowrogim cieniu teorii dwóch potężniejszych od niej wrogów: jak nie Niemcy, to Rosja. Zaiste, nie było wyjścia z tego straszliwego dylematu.", + "828": "Czas od teorii dwóch wrogów zacząć przechodzić do praktyki dwóch przyjaciół.", + "829": "Szczecin, ze swą okrutnie powikłaną historią i z trzecim już pokoleniem rodzących się tu Polaków, nie jest złym miejscem na takie spotkanie.", + "830": "Albo inaczej. W okresie powojennym po trosze z własnej woli, po trosze przymuszone zamieszkami w koloniach pozbyły się stopniowo swoich zamorskich posiadłości takie wspaniałe niegdyś imperia kolonialne jak Francja czy Wielka Brytania. A oprócz nich pomniejsze: Belgia, Holandia, Portugalia... Związek Sowiecki i jego satelici to było rosyjskie imperium kolonialne, tylko nie zamorskie, ale lądowe. W latach 1989-1991 byliśmy po prostu świadkami ostatniej w dziejach świata dekolonizacji. Ot i wszystko.", + "831": "Zapoczątkowana zostaje, ciągnąca się przez następne stulecia, fatalna tradycja mieszania się Rosji w wewnętrzne sprawy polskie, terroru, skłócania bądź przekupstwa, a przede wszystkim osłabiania państwa polskiego, likwidacji, a przynajmniej ograniczania tych sił społecznych, które mogłyby przeforsować ratujące to państwo reformy.", + "832": "Polska na Wschodzie musi \"wymyśleć\" się na nowo. Nie przeciw Rosji i nie na pasku Rosji, ale jako przyjazny członek ugrupowania obcego w stosunku do Rosji. A najgorsze, co mogłoby tu zapanować, jest odreagowywanie z tej pozycji polskich resentymentów i historycznych krzywd, okazanie Rosji poczucia wyższości, a nawet pogardy dla \"przegonionych nareszcie na wschód Kacapów\".", + "833": "Kazik powiedział, że jojo to efekt: po odchudzeniu. Człowiek wraca do poprzedniej wagi. Mnie to nie grozi. Po całodziennej harówce straciłem dziś kolejne pół kilo.", + "834": "Tej nocy miałem wizję zupy fasolowej. Obudziłem się na podłodze w kuchni z pustą paczką po ciasteczkach w dłoniach. Chyba od tego wszystkiego zostałem lunatykiem.", + "835": "Już chciałem się wtrącić i wygłosić wiekopomną uwagę, że skoro planuje się posiadanie większej liczby mężów, to logiczne jest pozostanie przy swoim nazwisku, ale uznałem, że bezpieczniej będzie nie przeszkadzać. Dalszej części rozmowy już nie wysłuchałem. Wziąłem Roszka pod pachę i poszliśmy do nas do domu. On zrobił mi kąpiel, ja mu herbatę. Po trzech godzinach przyszły żony.", + "836": "- Halo, Krystyna Janda, słucham.", + "837": "- Nie mam pieniędzy, da mi pani wywiad?", + "838": "- Nie.", + "839": "- Jeżeli nie, to napiszę sama. Dużo już o pani wiem.", + "840": "Chyba lepiej żeby to pani kontrolowała, nie?", + "841": "- Może być na temat mojej nowej roli?", + "842": "- A jaka to rola?", + "843": "- Musisz zobaczyć przedstawienie. I przeczytaj coś o Simone de Beauvoir.", + "844": "Stoję zrezygnowana, na słońcu, zmęczona.", + "845": "- Wiesz, nie lubię się fotografować, nie umiem się zachować, zawsze wychodzę źle.", + "846": "- Nie denerwuj się. Stań, nie tak, ręka niżej, bądź milsza, twarz pochyl, spójrz w obiektyw!", + "847": "- To słońce! Czy nie mógłbyś czegoś zrobić, żebym wyglądała dobrze?", + "848": "Wyciera palcami pot ze swojego czoła i smaruje nim obiektyw.", + "849": "- Filtr! - uśmiecha się.", + "850": "Po godzinie przynosi mi zdjęcia. Są świetne.", + "851": "- Ja też grałam w tamtych sztukach.", + "852": "- Między monodramami wyreżyserowałaś \"Na szkle malowane\". Reżyserski debiut, tym razem naprawdę duże życiowe ryzyko. W czasie prób robiłaś wrażenie nieustraszonej, ale tuż przed premierą usłyszałam od Marysi: mama płacze ze zdenerwowania.", + "853": "- To miał być pomysł repertuarowy dla teatru, nie przychodziło mi do głowy, że mogłabym reżyserować.", + "854": "Mao urodził się w 1893 roku w zamożnej rodzinie chłopskiej. Jako osiemnastoletni chłopak wziął udział w wydarzeniach rewolucyjnych, które doprowadziły do obalenia cesarstwa. W ten sposób zaczęła się jego kariera polityczna (zupełnie niezwykła w dziejach Chin) i - bez przesady! - niezwykła w dziejach ludzkości. Mao stał się na wiele lat przywódcą największego narodu na kuli ziemskiej.", + "855": "Nie mogła trafić lepiej. Jan Paweł Gawlik trzy lata wcześniej objął dyrekcję tej sceny, prowadzonej w drugiej połowie lat sześćdziesiątych przez Zygmunta Hübnera, który po kłopotach z cenzurą podał się do dymisji. Najważniejsze, że choć nie był aktorem ani reżyserem, tylko krytykiem teatralnym i autorem sztuk, nie zmarnował dorobku poprzedników. Potrafił to, co dobre, wykorzystać i nadać zespołowi nowe impulsy rozwoju.", + "856": "Z tym większą ciekawością zespół podejmował pracę z Grzegorzewskim, znanym ze swych niekonwencjonalnych przedstawień i metod pracy. Nie używa on wielkich słów, nie nazywa niczego do końca, niczego też w sposób dyskursywny nie tłumaczy. Ponieważ w teatrze, jaki tworzy, nie ma akcji rozumianej jako prawdopodobne życiowo następstwo przyczyn i skutków, nie ma też tradycyjnie rozumianego aktorstwa. Aktorstwa psychologicznego, posługującego się w dodatku społeczno-obyczajową motywacją zachowań postaci.", + "857": "Amerykanin ma ogromny szacunek dla pieniędzy i dla tych, którzy potrafią je zarabiać. Nie trzeba dodawać, że uczciwie. Bogaty nie jest obiektem niechęci, nie jest automatycznie uważany za złodzieja. Posiadanie pieniędzy pomaga w życiu i, co ważniejsze, w polityce. Milioner startujący w wyborach chwali się swoim majątkiem i chętnie informuje, jak go zrobił, oczywiście zawsze mówiąc, że zdobył go uczciwą, wytężoną pracą, dzięki swoim zdolnościom, szczęściu i pomocy boskiej.", + "858": "A jednak się żegnam. Całkiem prywatnie, bez szumu i propagandy. Zapewne już nie wrócę do Ameryki, już nie wrócę do amerykańskich tematów.", + "859": "A przeżyłem w tej Ameryce ponad dziesięć lat. Pięknych i przyjemnych, trudnych, a nawet tragicznych. Płaciłem za to i zarabiałem na tym. Zmądrzałem od tego, ale wcale nie do końca, i zgłupiałem, ale też nie do końca.", + "860": "Otóż Clintonowi nigdy nie zarzucono, że ma brata przyrodniego, którego niepodobna zaliczyć do budzących szacunek obywateli. Nie zarzucano mu, że jak długo mógł to robić bez naruszenia prawa, bronił brata i pomagał mu. Ale kiedy wymagałoby to przekroczenia granic prawa, Bill powstrzymał się z pomocą. Przyjmowano to jako coś naturalnego. Mam prawo przypuszczać, że reakcje Polaków w takim wypadku odbiegałyby od zachowania Amerykanów.", + "861": "Ale jest to książka niesłychanie ciekawa - właściwie apologia Targowicy, wszelkich porozumień i tak dalej.", + "862": "Jest to ciekawy umysł, niepopularny umysł. Natomiast jego tezy gospodarcze, że żaden rynek, tylko trzeba stworzyć totalizm gospodarczy, wziąć wszystkich za mordę i produkować - chyba niesłuszne.", + "863": "Ale jest to człowiek z wielkiej rodziny, interesujący, zabawny, ma już po osiemdziesiątce grubo i... ja go lubię.", + "864": "A.M.: Nie przypuszczam, żeby to Kłósak mógł być tym magnesem. Mam tu odmienną interpretację. Otóż nauki ścisłe czy przyrodnicze bardziej serio stawiają pytanie o granice porządków wiedzy i wiary, więc ludzie z nimi związani stają wobec szczególnej potrzeby znalezienia odpowiedzi na pytania fundamentalne...", + "865": "J.T.: Tu masz rację.", + "866": "A.M.: ...to nie dotyczy wyłącznie świata chrześcijańskiego. Dziś na uczelniach w krajach Maghrebu fundamentalizm jest ewidentnie najsilniejszy właśnie wśród matematyków, fizyków, biologów, lekarzy.", + "867": "Mogę potępiać dzisiejsze gry Jarosława Kaczyńskiego, ale nigdy nie posunę się do twierdzenia, że ten człowiek nie odgrywał istotnej roli w antykomunistycznym podziemiu, czy później, kiedy stanęła kwestia przekazania w Polsce władzy. Natomiast zdumiewa mnie to, że nigdy nie mogę tu liczyć na wzajemność. Kiedy pojawiają się między nami różnice polityczne, uruchamia się ten sam proces, który wyniszczał ruch komunistyczny.", + "868": "A.M.: To był czysty przypadek. Chciałem należeć do harcerstwa, a w mojej szkole drużynę prowadzili akurat ci ludzie. Nie było innego harcerstwa.", + "869": "- I zupełnym przypadkiem trafiłeś na Jacka Kuronia.", + "870": "A.M.: Absolutnie przypadkiem.", + "871": "- Kim on wtedy dla ciebie był?", + "872": "Ja też miewałem pokusy. Co jakiś czas wydawało mi się, że teraz już mogę coś wydrukować albo że już mi wolno wyjechać. Nie było łatwo świadomie się tego wszystkiego wyrzekać i zachować poczucie, że nie składam żadnej ofiary, że po prostu zachowuję się tak, jak powinienem.", + "873": "- Dlatego, że wiedział, jak boleśnie się pod komuną spada z wysokiego konia? Czy raczej dlatego, że tego Peerelu nie akceptował?", + "874": "A.M.: Przede wszystkim to drugie. Miał absolutne poczucie, że to jest władza Polsce narzucona z zewnątrz. Nie aprobował jej i miał poczucie, że naród jej nie aprobuje.", + "875": "- Ale zdecydował się spędzić życie pod tą władzą.", + "876": "J.T.: Zupełna racja. Miałem na myśli to, że w sporze między Szewczykiem a Schaffem byłem po stronie Schaffa.", + "877": "A.M.: Natomiast ja uważałem się wtedy za prawdziwego marksistę i było mi w to graj, że ci marksiści udawani zaczynają się kłócić. Zacierałem ręce.", + "878": "J.T.: To już nie było nic nowego. Wcześniej inni poszli dużo dalej.", + "879": "Na przykład Kołakowski.", + "880": "A.M.: Pod koniec lat siedemdziesiątych Stefan Nowak przeprowadził badanie socjologiczne pokazujące, z czym się Polacy identyfikują.", + "881": "Wyszło z tych badań, że identyfikacja ma dwa poziomy. Pierwszy to rodzina, najbliższy krąg towarzyski. Drugi: ojczyzna, naród. W środku nie było nic. W takim sensie wszyscy uprawialiśmy pewną mistyfikację, kiedy mówiliśmy \"my-naród\". Nikt z nas nie miał materialnych danych, by sądzić, że do końca artykułuje aspiracje, interesy, myśli całego narodu.", + "882": "A.M.: Ale przez to tworzysz wrażenie, że pewna problematyka pojawiła się dopiero wraz z komunizmem. A przyjrzyj się treści katechezy w Polsce międzywojennej. Tam już był pewien obraz katolika, był obraz ekumenizmu i był pewien obraz obcego - Żyda albo Ukraińca.", + "883": "J.T.: Sięgając głębiej, widzę nie tylko religijny, ale i kulturowy problem wolności. Problem bez dna.", + "884": "- Ja problem Księżowskiego \"tyłu głowy\" postawiłem nie bez kozery.", + "885": "Obie jednak cechy, czy może funkcje, społeczeństwa obywatelskiego we współczesnych koncepcjach politycznych nie miałyby tak istotnego znaczenia, gdyby nie dwie konsekwencje w zasadzie wynikające ze stosowania tego pojęcia i wywierające realny wpływ na kształt życia politycznego. Po pierwsze, chodzi tu o antypolityczność, i po drugie, o przekonanie o racjonalnym charakterze życia społecznego, a więc i jego aktorów, czyli zarówno jednostek, jak i najrozmaitszych grup społecznych.", + "886": "Liberalizm wymaga od czasu do czasu komunitariańskiej korekty, ale niewiele wynika z krytyki, która pokazuje, że liberalizm jest totalnie niespójny lub że może zostać zastąpiony przez jakąś preliberalną lub antyliberalną wspólnotę, która już gdzieś się pojawia na horyzoncie. Nic się nie pojawia .", + "887": "Benjamin Barber, jeden z wybitnych myślicieli politycznych naszych czasów, pisze na ten temat: \"Z ponurej perspektywy naszego stulecia, od Nietzschego po Foucault, liberalizm jawi się nie jako filozofia podstaw, lecz raczej pustych ambicji, filozofia, która jako wolność racjonalizuje to, co w istocie jest utratą przez człowieka godności i cnoty.", + "888": "Ameryka jest najpotężniejszym supermocarstwem świata i może odprężać swoje stosunki z Rosją czy z Chinami, ponieważ z zewnątrz Stanom Zjednoczonym nic nie zagraża i de facto nic nie może zagrozić. Gdyby Pekin czy Moskwa targnęły się na Stany Zjednoczone, podpisałyby swoją własną metrykę zgonu.", + "889": "4. Przełom realizuje się przed naszymi oczyma. Być może, że proces ten trwać będzie lata, być może przesilenie przybierze formę światowego konfliktu zbrojnego, być może już niebawem zajdą wydarzenia, których nikt z nas nie przewiduje.", + "890": "Nasi politycy nie dostrzegają Przełomu. Czekają. Historia to jest gościniec o ruchu jednokierunkowym — wyłącznie naprzód! Wyczekiwanie „chwili dziejowej” nie jest ani pielęgnowaniem „wielkości”, ani nie jest równoznaczne z prowadzeniem „niezależnej” polityki.", + "891": "Polscy i czechosłowaccy antystalinowcy winni szukać porozumienia tylko w najszerszej, lecz i zasadniczej płaszczyźnie. Istotny jest tylko jeden punkt, to znaczy odrzucenie stalinizmu (totalizmu) i zaangażowanie się po stronie komunizmu z ludzkim obliczem.", + "892": "Różnorodność jest do osiągnięcia tylko poprzez jedność. Inaczej mówiąc, Polacy i Czechosłowacy będą mogli realizować i obronić swoje indywidualne modele socjalizmu wówczas — gdy w przedstawionych punktach będą zgodni i gotowi do solidarnej akcji.", + "893": "Dlatego, w moim zrozumieniu, należy sprawę postawić następująco: Polak, który w szeregach Sił Zbrojnych Narodów Zjednoczonych walczy już dziś przeciw komunistom, realizuje w pełni obowiązek, który ciąży na nas wszystkich. Albowiem — choć nie w pełni w polskim mundurze — walczy z bronią w ręku przeciw śmiertelnemu wrogowi Polski.", + "894": "Polacy zarówno w kraju, jak i na emigracji wykazują zdumiewający talent łączenia sentymentalnego patriotyzmu z całkowitą pogardą dla geopolityki i dla geoideologii. Kochamy Polskę, lecz fakty składające się na polską rzeczywistość działają nam na nerwy.", + "895": "Gdyby Polacy byli w pełni świadomi swojej sytuacji geopolitycznej i geoideologicznej, zdawaliby sobie sprawę z tego, że ewolucja komunizmu jest zagadnieniem dotyczącym nas wszystkich, bez względu na indywidualne zapatrywania i poglądy polityczne.", + "896": "Patriotyzm polski utracił aktywność. Jeden z naszych korespondentów wysuwa pogląd, że w obecnej sytuacji bierność, apatia, „tumiwisizm” — są postawą niepatriotyczną, choć powszechną.", + "897": "Załamała się tradycja zbiorowych wystąpień i manifestacji. Akcja zbiorowa — podjęta w bezwzględnie słusznej sprawie — choć pociągnęłaby za sobą pewne ofiary (aresztowania, utratę posady), przywróciłaby społeczeństwu wiarę we własne siły. Akcje tego typu podejmowane samorzutnie w roku 1956 przyniosły cenne zdobycze.", + "898": "Potrzebujemy rady i szczerej rozmowy. Wysłuchamy z wielką uwagą wszelkich opinii, nawet najbardziej krytycznych. Nie zamierzamy unikać trudnych tematów. Wręcz przeciwnie, bardzo zależy nam na poznaniu prawdy o naszej działalności.", + "899": "Pozostaję z najgłębszym szacunkiem i nadzieją, że Ksiądz Arcybiskup przychyli się do naszej prośby i zechce spotkać z przedstawicielami naszej firmy.", + "900": "Ani Amway Polska, ani Amway Corporation nie podpisują się pod treścią takich materiałów szkoleniowych. Amway sprawdza jedynie, czy teksty w nich zawarte są zgodne z Zasadami postępowania i Kodeksem etycznym Amway, procedurami i polityką firmy. Dystrybutorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za zgodność tekstu z obowiązującymi wymogami prawnymi, za ich produkcję, dystrybucję, sprzedaż i wykorzystanie - głosi punkt 7. \"Kodeksu etycznego dystrybutorów Amway\".", + "901": "Dociekam, jak jest w innych krajach, w których działa Amway, gdzie też są przecież partie wspierające indywidualną przedsiębiorczość.", + "902": "- Ameryka jest pod tym względem zjawiskiem wyjątkowym. Tutaj firma została założona i najmocniej wrosła w pejzaż społeczny. Przesądza o tym również system polityczny USA, gdzie tego typu zaangażowanie jest rzeczą normalną.", + "903": "Najbardziej klasycznym przykładem może być sprawa Kazimierza Moczarskiego. Moczarskiego znałem sprzed wojny, byliśmy razem w Wyższej Szkole Dziennikarskiej, dość zaprzyjaźnieni. Kiedy go aresztowano, uważałem to za nieporozumienie. Pojechałem w tej sprawie do Bieruta i tłumaczyłem, że Moczarski - niezależnie od pracy, którą wykonywał w czasie okupacji - jest przyzwoitym człowiekiem. Postępowym człowiekiem. Na pewno nie jest wrogiem socjalizmu ani Polski Ludowej.", + "904": "Po prostu aparat potrzebny jest partii wcale nie do tego, by przekazywał górze życzenia dołów, ale by przekazywał górze to, czego sobie góra życzy. To jest tylko jeden, choć ważny przejaw deformacji wynikającej z centralizmu, z sytuacji partii w systemie monopartyjnym.", + "905": "Bolesław Bierut na III plenum KC PZPR w 1949 r. powiedział: \"Faktem jest, że pierwszy sekretarz PPR tow. Nowotko zamordowany został przez prowokatora, nasłanego do Partii przez «dwójkę»\". Nie wymienił jego nazwiska i tak Mołojec normalną koleją rzeczy został z historii partii - wykreślony.", + "906": "To nie ma nic do rzeczy. Oni zbierali informacje o mnie i o wszystkich, którymi się opiekowali, a więc począwszy od ministra, i gdzieś przekazywali. W jakich godzinach urzęduję, kto mnie odwiedza. Rozmów nie mogli słyszeć, bo siedzieli w korytarzach, przedsionku, latem na zewnątrz.", + "907": "Od 1928 r. do rozwiązania, to jest do 1938 r. Za działalność w partii przebywałem cztery lata w więzieniu. Zaczynałem jako robotnik budowlany w Warszawie, a potem pełniłem szereg funkcji partyjnych, także w Poznaniu, na Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim.", + "908": "Trzeci na liście rankingowej - Tadeusz Sułowski, reprezentujący przemysł elektryczny - miał wpływ na pracę aż 32 spółek o łączym kapitale 381 milionów złotych.", + "909": "Czwarty w zestawieniu prof. Landaua - Alfred Falter (reprezentował 11 firm o kapitale 320 mln złotych), przewodził między innymi Związkowi Kopalń Górnośląskich Robur, pozostając w ścisłych związkach z operującymi na Górnym Śląsku kapitałami austriackim oraz niemieckim, w tym szczególnie z rodziną przedsiębiorców Flicków.", + "910": "Kto się ośmieli zbagatelizować opinie Percy Barnevika, przez piętnaście lat przewodzącego - głównie z pokładu swego samolotu - globalnej republice ABB ze stolicą w Zurychu, megafirmie obecnej w 40 krajach, zatrudniającej w kilkuset przedsiębiorstwach ponad 200 tys. pracowników, w tym pół tysiąca znakomicie wyszkolonych menedżerów, a obecnie zarządzającego imperium szwedzkich Wallenbergów?", + "911": "Prokom zaczynał jako producent oprogramowania przydatnego w zarządzaniu firmami; teraz wśród klientów spółki znaleźć można między innymi: Krajowe Biuro Wyborcze, Najwyższą Izbę Kontroli, Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA, Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji Warta SA oraz czołowe biura maklerskie. Grupa Prokomu, której obroty w 1996 roku wyniosły 230 mln złotych, skupia już także między innymi gdyńskie Zeto, katowicką Komę, wrocławski Technimex, Multitrade, Optix i Powszechną Agencję Informacyjną PAGI.", + "912": "Z Kancelarii Prezydenta wylatuje Falandysz - prawnik na zawołanie. Katem kariery Falandysza był pan Mnietek. Przechadzający się po korytarzach z rękoma odchylonymi od tułowia, kaczym chodem.", + "913": "Lata trzydzieste. Pensjonat w Świdrze. Do właściciela pensjonatu zgłasza się letnik.", + "914": "- Rezygnuję z pobytu.", + "915": "- Pan rezygnuje? A to czemu?", + "916": "Jubileusz siedemdziesięciopięciolecia urodzin i pięćdziesięciolecia pracy twórczej Jerzego Kawalerowicza. W kinie Capitol. Jubilat opowiada o pertraktacjach z włoskim macherem. Zainteresowanym nabyciem praw do Pana Wołodyjowskiego. Film Hoffmana przypadł mu do gustu. Grymasił tylko, że tytuł fatalny.", + "917": "- A ma pan jakąś kontrpropozycję? - spytał Jerzy K.", + "918": "- Oczywiście: Siódmy najazd Tatarów.", + "919": "- Nie zauważyłem nic takiego.", + "920": "- Czekaj, ja wyjaśnię. Kto tu jest za głośno?", + "921": "- Zaczekaj, zaraz, ja wyjaśnię. Dam mu w mordę.", + "922": "- Franuś, siedź, nic nie wyjaśniaj. Gdzie jest kierownik? - (Na stronie) - Ja nie twierdzę, że, Franuś, nie jest za głośno, ale niech on to powie oficjalnie, a nie przez kelnera, no nie?", + "923": "- Jasne. Niech przyjdzie kierownik.", + "924": "Nadarzająca się znów możność lektury felietonów Antoniego Słonimskiego, ukazujących się od czasu do czasu w \"Tygodniku Powszechnym\", jest wydarzeniem radosnym. Po prostu to jeszcze jeden dowód opartej na zasadach rozsądku walki z marnotrawstwem wszystkiego, co cenne i pożyteczne. Możność lektury jednak powinna się łączyć z możnością rozmowy, a nawet kontrowersji. Z twórczością Antoniego Słonimskiego rozmaicie w tym zakresie bywało na przestrzeni ostatnich lat.", + "925": "W roku 1953 prezydent Eisenhower podpisał decyzję nakazującą, aby \"zapuścić czarną ścianę pomiędzy doktorem Oppenheimerem a jakimikolwiek tajnymi danymi\". Odwołano go ze wszystkich stanowisk rządowych i związanych z komisją energii atomowej. Pozostała mu jedynie praca naukowa w Princeton. W roku 1954 Komisja do Badania Działalności Antyamerykańskiej uznała go za \"osobiście lojalnego obywatela\", zalecając równocześnie odsunięcie go od wszelkich tajemnic publicznych z powodu \"podstawowych defektów charakteru\".", + "926": "W tym samym 1936 roku zstąpił pomiędzy ludzi. Dowiedział się, co hitleryzm sprowadził na Niemcy, kraj jego ojca. Przekonał się o skutkach kryzysu 1929 roku dla życia, pracy i rozwoju jego studentów. Zakochał się w kobiecie, której mąż zginął w Brygadzie Międzynarodowej w Hiszpanii. Będąc już wówczas jednym z najwybitniejszych uczonych świata, był człowiekiem całkowicie nie przygotowanym do życia społecznego.", + "927": "Jest to klucz do świata Andrzeja Mleczki i do duszy jego bohaterów, którzy chcą być w porządku i mieć to na piśmie. Są monumentalni w swojej powadze i do samego końca po prostu logiczni tą logiką, która staje się absurdem.", + "928": "- Jak widzę twój podpis, to nawet nie sprawdzam. Mówię: Zieliński podpisał, księgowy płacić. Bez sprawdzania. No nie, księgowy?", + "929": "- Tak jest. Od ręki.", + "930": "- Sprawdzać trzeba. Człowiek jest omylny.", + "931": "- Człowiek jest omylny, ale dusza jest nieomylna. Powiedz, Zieliński, ty masz duszę?", + "932": "- Napijmy się. Zdrowie jedynaczki. Nieustające.", + "933": "- Masz ty duszę? Powiedz!", + "934": "Ta zasada nie odpowiada również niektórym ludziom w Polsce, a p. Korwin-Mikke, kandydat na prezydenta, przybił nawet na drzwiach Ministerstwa Finansów swoje tezy przeciwko płaceniu podatków, niczym Marcin Luter przeciwko rzymskiemu papieżowi. Podatki bowiem - i to nie tylko w Polsce, ale na całym świecie - są sprawą polityczną, być może jedną z najpoważniejszych. Sprowadza się ona z grubsza do dwóch pytań: Kto ma płacić? I komu należy płacić?", + "935": "Tymczasem na stanowisku dowodzenia prawie cała jego obsługa w skupieniu obserwowała ekrany stojących na podwyższeniu monitorów. Na migocących jasną poświatą ekranach, planszetach i elektronicznych tablicach zawarte zostały wszystkie dostępne dotychczas dane o przeciwniku ugrupowanym w penetrowanym właśnie przez zwiadowczą załogę rejonie. Skupieni operatorzy delikatnie manipulowali skomplikowanymi urządzeniami odbioru przekazywanej informacji.", + "936": "Ale czy w tak trudnych, tak skomplikowanych warunkach pogodowych powinien mimo wszystko, za wszelką cenę dążyć z taką desperacją do odszukania i rozpoznania wyznaczonego w zadaniu obiektu? Czy miał obowiązek aż tak mocno ryzykować? I dlaczego, z jakich powodów, z jakich pobudek wprost świadomie naruszał swoje bezpieczeństwo? A jeżeli nie zaistniałby ten bądź co bądź nader szczęśliwy dla niego zbieg okoliczności, czy wyszedłby z tego cało?", + "937": "Elektromagnetyczne promieniowanie każdego rodzaju sprzętu elektronicznego ma z reguły odmienny, tylko jemu przypisywany charakter. Po charakterystykach promieniowania więc, skrzętnie zanotowanych przez pokładową aparaturę rozpoznawczą, można z dużą dokładnością rozszyfrować przechwytywane sygnały: ustalić ich częstotliwość, widmo modulacji, charakterystyki promieniowania anten i wiele innych cech. Są to po prostu \"linie papilarne\" pracujących urządzeń.", + "938": "Dobbs wcale nie był zachwycony podniesieniem go do godności dowódcy klucza. Zawsze wolał siedzieć za plecami kogoś innego pozwalając mu łaskawie martwić się o nawigację, uwzględnianie warunków atmosferycznych, odnajdywanie samolotów-cystern i rozwiązywać inne problemy.", + "939": "Mimo to jakoś radził sobie dotychczas, a jako niewątpliwy sukces poczytywał sobie bezbłędne odnalezienie powietrznego tankowca nad Morzem Południowochińskim, tym większy, że pomoc załogi ogromnego KC-135 jego zdaniem była znikoma.", + "940": "Dlaczego akurat ta sprawa - ta jedna! - miałaby przesądzać o naszych relacjach? Skoro jesteśmy zainteresowani (a mam nadzieję, że jesteśmy; niezręczności kolejnych ministrów spraw zagranicznych muszą mieć granice) przynajmniej poprawnymi stosunkami z Rosją, dlaczego nie obawiamy się, że uporczywe nawroty do zbrodni katyńskiej w wystąpieniach urzędników, kazaniach księży i programach telewizji przekreślą szansę?", + "941": "Drugie i jedyne po Petersburgu miasto w imperium, którego nie spłaszczyła Rosja. Czy to znaczy, że Odessa podda się zukrainizowaniu? Chyba tak. Na Ukrainie Greków, Żydów, Bułgarów, Rosjan i Polaków będzie to możliwe. Ale wtedy, w odległym roku 1977, nie zanosiło się na dzisiejszą Ukrainę.", + "942": "Niezręczności polskie. W Oświęcimiu - po aferze \"świątynnej\" z ss karmelitankami - znów wpuszczono słonia do składu porcelany. W awanturę o centrum handlowo-usługowe przy muzeum zaangażowanych coraz więcej osób, a co persona - to zdanie, a co przepis - to interpretacja.", + "943": "Żaden system nie jest samowystarczalny. Infrastruktura teleinformacyjna nie może działać bez prądu. Jednak nie sposób kierować siecią energetyczną, podobnie jak wodociągową, bez komputerów. Wystarczy więc, że przestanie działać jedno istotne ogniwo, by uruchomić kaskadę kolejnych katastrof. Jak widać ze scenariusza Homera-Dixona, taki zamach nie jest trudny do realizacji. Nie potrzeba do niego wąglika, sarinu ani nawet walizkowej bomby atomowej. Mała butla z helem, duży balon i trochę metalowych włókien.", + "944": "Gimpel wymienia całą listę niepowodzeń biznesu informatycznego: fiasko elektronicznego handlu, usług bankowych \"z domu\", niechęć pracowników do pomysłu telepracy. Cała ta informatyzacja i moda na komputery osobiste nie ma, zdaniem autora, najmniejszego racjonalnego sensu, w związku z czym kryzys jest jak najbardziej uzasadniony i wróży, że w latach dziewięćdziesiątych nic się nie zmieni. Ciekaw jestem, jak Jean Gimpel oceniłby swoje prognozy pięć lat później?", + "945": "Zdrowy rozsądek to suma przesądów, których nabywamy przed ukończeniem szesnastu lat - miał mawiać Albert Einstein. Zdrowy rozsądek do rangi praw przyrody podnosi to, co zgadza się z powszechnym odczuciem. Przecież gołym okiem widać, że Ziemia jest środkiem wszechświata, a przeczymy takiemu twierdzeniu tylko dlatego, że inaczej uczono nas w szkole - samodzielnie nie mamy możliwości stwierdzić, że to Kopernik miał rację, przeciwstawiając się zdrowemu rozsądkowi.", + "946": "I tym razem Residents, poprzez swoją stałą reprezentację graficzną Pore No Graphics (Pornographics, Poor-Know Graphics według innych wersji pisowni), wstrząsnęli zwłaszcza rynkiem niemieckim. Po krótkich bojach prawnych do tamtejszych sklepów trafiła ocenzurowana wersja okładki - bez swastyk. Kilka lat temu europejska wytwórnia Euro Ralph zdecydowała się opublikować reedycję albumu z nową, jeszcze inną okładką, zaakceptowaną przez Pore No Graphics.", + "947": "Dzięki filmowi album sprzedał się w milionowym nakładzie w Ameryce i w Niemczech, miał szanse na złoto także w Polsce. Knajpy \"latynoskie\" rozpleniły się niemal na całym świecie, a Kubańczycy pojawili się na rozmaitych płytach jako goście. Płyta Buena Vista Social Club zdobyła też nagrodę Grammy.", + "948": "Jak głosi legenda, pewnej mrocznej nocy Robert Johnson spotkał diabła na skrzyżowaniu wiejskich dróg w delcie Missisipi. Sprzedał mu duszę w zamian za wyjątkowy dar śpiewu i gry na gitarze. Ta opowieść nie zrodziła się bez przyczyny. Jak twierdzą naoczni świadkowie, Johnson był dość przeciętnym wokalistą i instrumentalistą. Pewnego dnia zniknął na pół roku, a po powrocie oszołomił wszystkich biegłością gry na gitarze i wokalną interpretacją.", + "949": "- Na ekranach Ameryki święciły triumfy Psychoza, arcydzieło Alfreda Hitchcocka, i Spartakus Stanleya Kubricka, a w Europie - Do utraty tchu Jeana-Luca Godarda (z pierwszą ważną rolą Jeana-Paula Belmonda).", + "950": "- Inne hity kinowe: Sniadanie u Tiffany'ego Blake'a Edwardsa, Siedmiu wspaniałych Johna Sturgesa.", + "951": "Ciekawe, że w okresie Purple Rain jego najbliższe artystyczne otoczenie stanowiły cztery kobiety. Inżynierami dźwięku były Susan Rogers w Minneapolis i Peggy McCreary w Sunset Studio w Los Angeles. Jednak główną rolę w pracy nad brzmieniem płyty odegrały gitarzystka Wen d y Melvoin i grająca na instrumentach klawiszowych Lisa Coleman. Obie współpracowały z Prince'em w latach 1983-1987, równolegle próbując wystartować z własną karierą.", + "952": "- Naukowcy odkryli tzw. efekt cieplarniany, czyli przegrzanie powietrza nad Ziemią na skutek nadmiaru dwutlenku węgla w atmosferze.", + "953": "- Japońska firma Seiko wprowadziła na rynek pierwszy kwarcowy zegarek na rękę. Fakt, że kryształy kwarcu drgają ze stałą częstotliwością, został wcześniej odkryty przez amerykańskiego zegarmistrza Warrena Alvina Marrisona.", + "954": "- Co za honor - woła - jaki zaszczyt, ale fasolkę po bretońsku podano, przeto do stołu pobiegł.", + "955": "- Czekaj - rzekł Poseł - już my im pokażemy, i do drugiego mnie ciągnie. Ten mnie po plecach kordialnie klepnął.", + "956": "- Słyszałem - powiada - czytałem, lecz muszka mała przeleciała (pewnie do fasolki) i o mnie zapomniał.", + "957": "W Piszu bracia Laudańscy już czekają. Siedzimy naprzeciw siebie, pijemy herbatę, jemy piernik domowego wypieku. Kazimierz Laudański i jego bracia to znani w okolicy pszczelarze, klienci przyjeżdżają aż z Niemiec po miód. Bracia, postawni, spokojni, dobrze się prezentujący, mówią swoje kwestie niczym wyuczoną lekcję.", + "958": "- A teoretycznie, jeśli dadzą wam broń, będziecie do nas strzelać? - pytał Miszę mężczyzna z pomarańczową wstążką na ramieniu skórzanej kurtki, przedstawiający się jako kapitan w stanie spoczynku.", + "959": "- Ja strzelać nie będę. To wam mogę powiedzieć na pewno. Za innych ręczyć nie mogę - odpowiedział Misza i od razu tłum nagrodził go owacją.", + "960": "- Nie tak głośno, mogę mieć przez was problemy... - poprosił Misza.", + "961": "Jej zastępca Iwan z dumą pokazuje dom, w którym się urodził Juszczenko. Prawie do samych wyborów mieszkała w nim jego matka. Wyborów jednak tu nie doczekała - na wieść, że jej syna próbowano otruć, dostała zawału serca. - Próbowaliśmy jej tutaj pomóc, ale w końcu zabrano ją do najlepszego szpitala w Kijowie. Przynajmniej teraz jest bliżej syna - dodaje Raja, pielęgniarka, która osobiście po zawale udzielała pomocy matce Juszczenki.", + "962": "Program należy uznać za bardzo poważną inicjatywę środowiska polskich atomistów przełamującą impas (o którym wspomina w swoim artykule Prof. Kołodziejczak) polegający na tym, że nauka czeka na sformułowanie polityki naukowej państwa, a ono z kolei czeka na poważne inicjatywy ze strony nauki, nie sprowadzające się wyłącznie do roszczeń finansowych.", + "963": "Uroczystość rozpoczęło wystąpienie rektora UŁ prof. Stanisława Liszewskiego, z którymi zapoznaliśmy czytelników w poprzednim, specjalnym, wydaniu \"Kroniki\".", + "964": "Głównym punktem uroczystości było nadanie tytułów doktorów honoris causa Andrzejowi Wajdzie i prof. Hubertowi Hamaekersowi z Uniwersytetu w Nijmegen (fragmenty laudacji zamieszczamy na dalszych stronach ).", + "965": "Jeden tylko szczegół zapowiadanych i w pewnym sensie konsultowanych propozycji budził moje obiekcje; ten, że zespół rezerwował sobie prawo do przyznania ocenianej jednostce 20 proc. punktów \"uznaniowych\". Arbitralność tej propozycji sfery oceny stanowiła, w moim przekonaniu, zbyt rażący kontrast z perfekcyjną precyzją parametrycznej oceny punktowej.", + "966": "Podsumowaniem obrad była dyskusja o głównych problemach dotyczących funkcjonowania polskich parków krajobrazowych. Poruszano w niej m. in. zagadnienia strategii ochrony krajobrazu przyrodniczego i kulturowego oraz możliwości pogodzenia funkcji ochroniarskiej z działalnością edukacyjną i turystyką. Dyskutowano również na temat metod opracowywania planów ochrony parków krajobrazowych i możliwościach wdrażania zaleceń w nich zawartych do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.", + "967": "Łączny jego dorobek naukowo-badawczy obejmuje 72 pozycje, z czego 45 opublikowanych, w tym indywidualnych 36 oraz 9 współautorskich. Wśród nich jest ponad 25 artykułów wydrukowanych w poczytnych periodykach krajowych i zagranicznych, a także referaty prezentowane na wielu konferencjach międzynarodowych.", + "968": "Za swe publikacje naukowe został 7-krotnie wyróżniony nagrodą Rektora UŁ. Był doradcą ds. strategii marketingowych znanych polskich i zagranicznych przedsiębiorstw. Wypromował 3 doktorów na Wydziale Zarządzania UŁ oraz 88 magistrów na kierunku zarządzanie oraz stosunki międzynarodowe.", + "969": "Konferencja ta była kolejną z cyklu systematycznie organizowanych przez Katedrę Socjologii Zawodu we współpracy z Uniwersytetem Medycznym w Pekinie konferencji dotyczących etycznych aspektów medycyny i zawodów medycznych. W spotkaniu mieli także uczestniczyć goście z Uniwersytetu Medycznego w Pekinie, ale z powodu epidemii SARS ich przyjazd został odwołany.", + "970": "Serwis LINK: jest serwisem informacyjnym stworzonym dla potrzeb internetowych przez koncern wydawniczy Springer. Link umożliwia przeglądanie i wyszukiwanie pełnych tekstów artykułów z ok. 500 czasopism naukowych z następujących dziedzin: astronomia, badania naukowe i wynalazczość, biologia, chemia, ekonomia, farmacja, fizyka, informatyka, inżynieria materiałów, inżynieria środowiska, matematyka, medycyna, nauki o ziemi, ogólnotechniczne, prawo, psychologia, statystyka..", + "971": "Osiągnięcia naukowe Profesora w dziedzinie mikrobiologii (epidemiologii zakażeń bakteryjnych i bioenergetyki hodowli bakterii) oraz immunologii (immunochemii i immunopatologii) zawarte są w blisko 220 publikacjach ogłoszonych w polskich i zagranicznych czasopismach specjalistycznych. Z nich na szczególne wyróżnienie zasługuje pierwsze w skali światowej wyizolowanie endotoksyny durowej za pomocą opracowanej przez Uczonego metody zamrażania i odmrażania pałeczek Salmonella oraz określenie jej struktury chemicznej (1934 r.).", + "972": "Za działalność naukową otrzymał trzykrotnie Nagrodę Ministra Edukacji Narodowej oraz sześciokrotnie nagrody Rektora UŁ. Został odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej i Złotym Krzyżem Zasługi.", + "973": "Od 1993 r. jest kierownikiem Zakładu Współczesnych Teorii Ekonomicznych, a od 1999 r. pełni funkcję dziekana Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego.", + "974": "W 1973 r. podjął pracę w Ministerstwie Finansów w Hadze. Od 1975 r. do końca swojej pracy w Ministerstwie Finansów reprezentował swój kraj na konferencjach i spotkaniach organizowanych przez Wspólnoty Europejskie, OECD, GATT, UNESCO, NATO, INTELSAT i INMARSAT. W latach 1982-1983 był Dyrektorem Departamentu Spraw Międzynarodowych Ministerstwa Finansów zaś w latach 1984-1985 Dyrektorem Legislacyjnym VAT.", + "975": "W latach 1981-1984 był członkiem Komitetu do Spraw Podatkowych OECD.", + "976": "Zdaniem przeciwników klonowania terapeutycznego płód stanowi już jednak odrębny byt, istnieje w nim życie, które jest święte i nie może być niszczone.", + "977": "Uczestnicy sympozjum zastanawiali się nad tym, czy warto tworzyć życie, by je wykorzystać, a następnie zniszczyć, a także nad tym, od jakiego momentu w rozwoju embrionu można mówić o \"pojawieniu się życia\".", + "978": "Tablica ku czci tego uczonego stanowi wyraz pamięci uczniów wobec mistrza, szacunku ludzkiego okazywanego postawie Profesora wobec życia - afirmacji pracy jako wartości najwyższej. Dopóki taka postawa będzie nam przyświecać, dopóty dobrze będzie się dziać i w katedrze, i w towarzystwie, i w uniwersytecie.", + "979": "Widok grup dzieci w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Łódzkiego nie jest rzadkością. Pod opieką swoich nauczycieli podążają do Zakładu Dydaktyki Fizyki Katedry Fizyki Teoretycznej UŁ. Tutaj w ramach przygotowań do zawodu nauczyciela, studenci fizyki pod kierunkiem dr Piotra Skurskiego, przygotowują cykle zajęć dla uczniów z różnych klas.", + "980": "Proces transformacji w krajach Europy Wschodniej jest procesem złożonym. Mamy tu do czynienia z wieloma trudnościami, jednakże w interesie Polski leży umacnianie tych sił krajów wschodniej Europy, które opowiadają się za trwałością demokratycznych przemian i skutecznym reformowaniem gospodarki.", + "981": "W 1995 r. został powołany na stanowisko profesora nadzwyczajnego UŁ. W tym samym roku uzyskał dyplom University of Cambridge Certificate in Advanced English. W roku 2001 został powołany na stanowisko kierownika Zakładu Filozofii Współczesnej Instytutu Filozofii UŁ.", + "982": "Od 1992 r. prowadzi wykłady z historii Europy Wschodniej dla studentów historii oraz proseminarium i seminarium magisterskie, a także wykłady z historii Rosji dla studentów filologii rosyjskiej.", + "983": "Jest promotorem 20 prac magisterskich oraz jednej rozprawy doktorskiej, obecnie opiekuje się 4 doktorantami. Opublikował 3 monografie i kilkadziesiąt artykułów, w tym w czasopismach naukowych w Rosji, Bułgarii i na Węgrzech.", + "984": "Możliwe, że miałam zostać królikiem. W ostatniej chwili doszło do zamiany ciała, lecz już nie charakteru – urodziłam się bez ambicji. W szkolnej rywalizacji dzieci wyrabiały sobie pazurki, porównując się i osądzając jak najęte (bo ty masz / bo ty jesteś). W końcu doszło do mnie – jak nie chcę, to nie muszę dręczyć słabszych, ale mam pragnąć, żeby mnie ktoś pochwalił. Mam chcieć być lepsza od innych. To takie proste.", + "985": "Zgaduję, że widzowie zastygają w postawie defensywnej, jeśli film, to nie Seksmisja. Kiedy nie wszyscy wiedzą, z czego się śmiać. Gdy śmiać się należy trochę bardziej indywidualnie. Szekspir też jest niepewny. Niby napisał Poskromienie złośnicy, ale co zrobić z Miarką za miarkę? Bessona Joannę d'Arc również ogląda się jak film bez dialogów. Mężczyźni i kobiety siedzą smutni, ale solidarni, bo jak się roześmieją, to z ekranu wyskoczy bestia i ich zje.", + "986": "Elementem współczesnym są Zdalnie Sterowani Mężczyźni. Takiego mężczyznę nastawia się za pomocą telefonu. Uzyskuje – po odbyciu seksu. Jest usłużny i poręczny. Uwaga, jeśli wykręcimy jego numer, kiedy w nim coś się psuje –  choćby z pytaniem, czy już odebrał pranie – zarzucą nam, że wiedziałyśmy o wszystkim i nie chciałyśmy go na czas wyłączyć.", + "987": "Polski konserwatysta nie chce uczestniczyć w kluczowej dla współczesnej Europy debacie: jak budować poczucie obywatelskiej wspólnoty i wzajemnego zaufania w wielokulturowym świecie. Nie chce też budować państwa opiekuńczego, bo pachnie mu ono socjalizmem, a socjalizm – komuną. Polska jest etnicznie jednorodna, heteroseksualna, katolicka i wolnorynkowa. I taka właśnie ma zostać. Kompas nastawimy sobie sami: wskazówka będzie zawsze wychylona na prawo.", + "988": "Krótko mówiąc, kłopot z „gejem, czyli Żydem” – czy raczej z atmosferą, z której ta analogia wyrasta – jest taki, że używając jej, uczestniczymy w sporze o Naród. Diagnozowanie splątanej z nacjonalizmem homofobii przesłania dziś cele ruchu samych mniejszości seksualnych. A przecież polskim lesbijkom i gejom nie chodzi o Naród, tylko o bardzo konkretne prawa.", + "989": "Wiosną roku papież Benedykt XVI wyraził zgodę, by Matka Boża Trybunalska została patronką polskich parlamentarzystów. Polska demokracja jako jedyna w Europie zyskała tym samym sankcję metafizyczną – zarazem boską i kobiecą. Kilka miesięcy wcześniej wydawało się, że symboliczną pieczę nad Polską obejmie Chrystus, nic z tego jednak nie wyszło, rzecz rozeszła się po kościach w atmosferze zażenowania.", + "990": "Latem roku Liga była na politycznych salonach świetnie zadomowiona, a proces legitymizacji dyskursu nacjonalistycznego nabierał rozmachu. Pierwszy cytat pochodzi z depeszy Polskiej Agencji Prasowej z  sierpnia tego roku, donoszącej o początkach LPR-owskiej kampanii na rzecz wprowadzenia do Konstytucji zapisu o „ochronie życia”.", + "991": "Poważna dyskusja o systemie opieki zdrowotnej powoduje, że zostaje przekłuty liberalny balonik z napisem: autonomia jednostki. To budzi irytację rozmaitej maści „twardzieli”. Ich reakcją na to przekłucie jest… agresja i pogarda dla tych, którzy się nami opiekują.", + "992": "A o tym, że w okolicy Moskwy od dawna działają wytwórnie farb i lakierów oraz materiałów budowlanych będące własnością Ramzana Kadyrowa, doprawdy nie warto wspominać. Jak i o tym, że na każdym kroku w Czeczenii witają przybyszów ogromne portrety Ramzana Kadyrowa i Władimira Putina.", + "993": "Potok uciekinierów z Republiki nie wysechł. Na granicy białorusko-polskiej Czeczeni pojawiają się całymi rodzinami. Każdego dnia.", + "994": "Tak więc los człowieka - warunki przebywania w areszcie, śledztwo, zeznania świadków, a nawet obrona - znajduje się w tych samych rękach, w rękach FSB. W dodatku FSB samo siebie kontroluje. Czyli może z więźniem zrobić, co zechce.", + "995": "Mimo ewidentnego braku dowodów przestępstwa 16 grudnia 1999 roku moskiewski sąd miejski skazał Walentina Mojsiejewa na dwanaście lat więzienia i konfiskatę majątku.", + "996": "Wiktor Łozinski z Riazania, pomagający dziennikarzom „Nowoj Gaziety\", otrzymał taką „propozycję nie do odrzucenia\", po której emigrował do USA.", + "997": "W połowie maja 2002 roku rosyjska prokuratura generalna oświadczyła, że w filmie dokumentalnym Pokuszenije na Rossiju nie znalazła podstaw do wszczęcia śledztwa w jakiejkolwiek sprawie.", + "998": "Wygląda na to, że niektórych kłopotów już się pozbyto.", + "999": "Natalię Kuzniecową, moskwiankę, urzędniczkę Izby Obrachunkowej, zwolniono z pracy po tym, jak wystąpiła (w 2004 roku) z publicznym oskarżeniem członków aparatu państwowego o kradzież w latach 2001-2002 140 milionów dolarów. Kiedy Kuzniecowa złożyła w sądzie pozew o niesprawiedliwe zwolnienie z pracy, sąd wydał oświadczenie, iż cierpi ona na „rozstrój nerwowy\". Pani sędzia wymusiła na niej odstąpienie od pozwu, grożąc natychmiastowym wezwaniem pogotowia i przewiezieniem do szpitala psychiatrycznego.", + "1000": "I rzeczywiście, zanim zdążyłyśmy osuszyć butelkę radosnego wyborczego szampana, po drugiej w nocy mógł wejść do sali w Ostankino zwycięzca. Wskaźnik oddanych na niego głosów w ciągu paru godzin urósł na oczach całego kraju do 52,9 procent. Zwycięzca miał na sobie szary sweter i był szary ze zmęczenia i emocji.", + "1001": "Internetem dysponuje nie więcej niż dziesiąta część obywateli Federacji Rosyjskiej. Do radioodbiornika dostęp ma każdy. Na pytanie radia Echo Moskwy, zadane pod koniec 2004 roku: „Czy w przyszłym roku chcielibyście widzieć Putina na stanowisku prezydenta?\", w elektronicznym głosowaniu spośród 10521 słuchaczy 9156 odpowiedziało: „Nie\". (Opinia ta nie jest miarodajna z uwagi na to, że audytorium Echa Moskwy stanowi przede wszystkim demokratyzująca inteligencja).", + "1002": "29 marca - sekretarz generalny (równocześnie z poprzednią funkcją) Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej. 9 sierpnia - wicepremier rządu Federacji Rosyjskiej (stanowisko trzeciego wicepremiera utworzono specjalnie dla niego na pół dnia, by wzmocnić jego pozycję przed głosowaniem w Dumie nad przedstawioną przez prezydenta Jelcyna jego kandydaturą na pełniącego obowiązki premiera).", + "1003": "Szpiegomania, niemal zanikająca za późnego Gorbaczowa, pojawiła się na krótko w początkowym okresie „demokracji\" Jelcyna. W 1993 roku FSB aresztowała dwóch naukowców-chemików związanych z opracowywaniem i likwidacją broni chemicznej - Wila Mirzojanowa i Lwa Fiodorowa. Sprawa rozsypała się po paru miesiącach. Naukowcy spędzili je w areszcie.", + "1004": "Ilekroć tamtędy przechodzę czy przejeżdżam, widzę ich. Tkwią w pamięci o wiele mocniej niż w życiu, z którego zapewne wielu z nich już odeszło.", + "1005": "To było pod hotelem Rossija. W pobliżu Kremla. Rok 1990. Jeszcze Związek Radziecki. Ludzie wokół zagubieni, niepewni. Wierzyć czy nie wierzyć w pierestrojkowe jutro? Czy naprawdę może być inaczej? Mądrzej? Lepiej? Sprawiedliwiej?", + "1006": "Zaczęto kontrolować internet. Od 1998 roku funkcjonuje w FSB wydział bezpieczeństwa komputerowego i informacyjnego. Jego pracownicy mają prawo przeglądania plików i przechwytywania informacji. Chyba jednak mało kto w Rosji zdaje sobie sprawę z tego, że każde kliknięcie w jego komputerze może być kontrolowane.", + "1007": "17 marca 2003 roku. Grozny. W ruinach mieszkania Zuli słuchamy orędzia prezydenta do Czeczenów.", + "1008": "Gdy Putin obiecywał rekompensaty za utracone mieszkanie, Zula nie wierzyła. Obiecywał odbudowę szkół i przemysłu - nie wierzyła. Ale w to, że nie będzie zaczystek, że już nigdy nie stanie jej serce o trzeciej nad ranem - uwierzyła. „Dlaczego?\" - pytam. „W coś muszę uwierzyć. Nadzieja umiera ostatnia\". I Zula stawi się przy urnie.", + "1009": "Rosyjscy żołnierze wciąż giną. Partyzanci walczą bez przerw. Nie ma dnia bez komunikatu o takiej mniej więcej treści:", + "1010": "W Czeczenii zlikwidowano sześciu okupantów.", + "1011": "23 grudnia 2006 roku w rejonie Siernowodska w potyczce między grupą bojowników i okupantem rosyjskim z oddziałów SPECNAZ-u zlikwidowano dwóch agresorów, trzech raniono.", + "1012": "A w ogóle - jak to jest z tym Dudajewem, bandytą, z którym porozumienia sygnują przedstawiciele najwyższych władz wojskowych Rosji? I jak to jest z „samozwańczą\", „nieuznaną\", „buntowniczą\" republiką, z którą wysłannicy Kremla w latach 1991-1993 podpisywali rozliczne umowy? Jest (a raczej było) prawidłowo i zgodnie z prawem: 26 kwietnia 1991 roku Jelcyn podpisał dekret o rozgraniczeniu pełnomocnictw między Związkiem Radzieckim a podmiotami federacji, zrównujący wprawach republiki związkowe i autonomiczne.", + "1013": "Czyli to Makbet wciąga swoją żonę w mechanizm zbrodni?", + "1014": "Nie, ona to robi z miłości, żeby ratować związek, żeby utrzymać tego faceta przy sobie, chce go chociaż tak zaspokoić, skoro nie potrafi w tym, co najważniejsze dla mężczyzny. Przecież dziecko było wielkim pragnieniem Makbeta. Dlatego Banquo i jego syn od samego początku obecni są w przepowiedni, bo mogli mieć źródło w podświadomości Makbeta.", + "1015": "Z powodu epickości czy z powodu historycznego konkretu?", + "1016": "Nie wiem, nigdy nie czytałem ich z zainteresowaniem. Szukałem raczej w komediach. Wydawało mi się, że Kroniki jako gatunek są ograniczające, trzeba dopasować się do jego praw. Mnie się podobają te sztuki, które się nazywają komediami, a są przecież tragediami. Życie w tej wersji jest bogatsze.", + "1017": "TAKIE POMYSŁY WYDAJĄ MI SIĘ MĘCZĄCE. MOŻE JESTEM BARDZIEJ KONSERWATYWNY, PO PROSTU WCHODZĘ W TEMAT, NA PRZYKŁAD TEMAT KOBIETY W POSKROMIENIU ZŁOŚNICY, I ZGŁĘBIAM GO. MNIEJ MYŚLĘ STRUKTURAMI, BARDZIEJ CHCĘ DOJŚĆ DO KONKRETNEJ WYPOWIEDZI. NIE PRZESZKADZA MI MIESZANIE, WYRZUCANIE PEWNYCH SCEN, DODAWANIE CZEGOŚ INNEGO, NAJWAŻNIEJSZE JEST DLA MNIE TO, BY SKONCENTROWAĆ SIĘ NA TEKŚCIE SZEKSPIRA, NA JEGO SKOŃCZONYCH, DOSKONAŁYCH WYPOWIEDZIACH.", + "1018": "Początek przedstawienia to bardzo delikatny moment wchodzenia w fikcję. Można w nią wejść gwałtownie albo w sposób niezauważony, oscylować wokół przestrzeni realnej i powoli wpuszczać bodźce, które należą do jakiejś innej rzeczywistości. W Bachantkach taka gra zaczynała się od wejścia kobiet, ich zebranie nie było zebraniem teatralnym.", + "1019": "KSIĘGA PAMIĄTKOWA Korporacyi Stolarzy, Rzeźbiarzy, Organomistrzów, Przedsiębiorców wyrobu i Stroicieli Fortepianów i Instrumentów grających i Przedsiębiorców Wyrobu żaluzji i Storów we Lwowie.", + "1020": "Nie sposób już dziś odgadnąć, skąd ta zdumiewająca korporacyjna symbioza tylu naraz na pozór odległych od siebie zawodów; można wszak jeszcze zrozumieć zawodową wspólnotę organomistrza ze stroicielem fortepianów. Ale z wytwórcą żaluzji?", + "1021": "Dyskografię Blackoutu uzupełnia od 2003 roku mało odkrywcza kompilacja Studnia bez wody (Polskie Radio/Universal Music Polska, 067 535-2; repertuar: Nie przechodź obok mnie, Te bomby lecą na nasz dom, Gdzie chcesz iść, Wyspa, Jej nie ma tu, Anna, Spokojnie śpij, Zaśpiewam ci tak, Studnia bez wody, Odejść stąd, Moje srebro to głos gitary, Julia, Ktoś wziął mi, Płomienie).", + "1022": "To był naprawdę rockowy boom. Blisko pół miliona sprzedanych egzemplarzy pierwszego longplaya Perfectu, przeszło milion zamówień na drugi longplay Maanamu. Przykład drobny, lecz wymowny: na ślubnej zabawie moich znajomych towarzystwo całą noc bawiło się przy nagraniach polskich grup rockowych. I to głownie studenci.", + "1023": "W końcu jednak kupiłem któregoś dnia 70 a Breakoutu i nie pożałowałem. Prawdę powiedziawszy, zapamiętałem z jakiejś audycji radiowej Dziwny weekend i gdy nie doczekałem się na antenie następnych utworów, odezwała się przekora. Tym bardziej że na temat zespołu Nalepy zaczęły krążyć dziwne plotki. Że narkomani. Że mają szlaban w radiu i telewizji.", + "1024": "No i jeszcze te jego strasznie długie włosy na okładkowej fotografii...", + "1025": "Sierpień: występy Blackoutu w sopockim Non Stopie przyciągają rekordowo dużą publiczność; zespół Nalepy pojawił się - obok Skaldów i Polan - w nakręconym tam krótkometrażowym filmie Brezentowe niebo Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego i Krzysztofa Szmagiera. * \"Na dobre zacząłem śpiewać dopiero w grupie Blackout i wszystko, co umiem, zawdzięczam Tadeuszowi Nalepie\" (Jerzy Kozłowski o swoich występach z zespołem Nalepy w 1967 roku, \"Śpiewamy i Tańczymy\", lipiec 1970).", + "1026": "- Jak utrwalacie wyniki kuracji po trzech miesiącach?", + "1027": "- Pacjenci muszą kontynuować leczenie przynajmniej przez rok w grupie pokuracyjnej. I przez ten rok chodzić do AA przynajmniej trzy razy w tygodniu.", + "1028": "- A po roku?", + "1029": "- Robić dalej to samo.", + "1030": "- Czy uważa pan, że po to, by utrzymać trzeźwość, alkoholik potrzebuje AA do końca życia?", + "1031": "Do współpracy z \"Buntem Młodych\" Bocheńscy przekonali się ostatecznie w roku 1933 pod wpływem namów i argumentów Mieczysława Pruszyńskiego. Wcześniej Adolf publikuje kilka istotnych tekstów na łamach \"Drogi\" Adama Skwarczyńskiego i mającego bardzo duży autorytet w świecie uniwersyteckim \"Przeglądu Współczesnego\" redagowanego przez Stanisława Badeniego, a także w wileńskim \"Słowie\" Stanisława Cata-Mackiewicza.", + "1032": "Tymczasem młoda endecja podejmowała próby stworzenia jakiegoś katolickiego wzorca, konkurencyjnego wobec komunizmu i liberalizmu, wedle którego miało nastąpić urządzenie kwestii ustrojowych i społeczno-gospodarczych. Ważne miejsce w tych wysiłkach zajmowały idee korporacyjne, które interpretowano w zgodzie ze wskazaniami nauki społecznej Kościoła. Skrajnym wyrazem tej tendencji było hasło katolickiego państwa narodu polskiego sformułowane przez Witolda Nowosada.", + "1033": "- A jednak na stałe nie mieszka pani w Łodzi. To jest taka miłość na odległość?", + "1034": "- To po prostu miejsce, które jest. Nie mieszkam też w Wenecji czy Paryżu. Nie można mieszkać wszędzie.", + "1035": "- Jak pani wspomina swoje szkolne lektury? I jak zmieniłaby pani listę lektur z języka polskiego, żeby było sensowniej?", + "1036": "- O, przepraszam, w porównaniu z innymi książkami pani Światowidz jest nad wyraz porządny. Jedynie opisywane przez panią żółwie na Seszelach się p...", + "1037": "- Bo się pierdolą. Ludzie zaś mają oprócz gestów swoje emocje i tym emocjom dają wyraz, mówiąc czułe słówka albo klnąc. Woody Allen w najnowszym filmie co drugie słowo mówi \"fuck\"; czy to znaczy, że nie jest już intelektualistą, lecz knajakiem?", + "1038": "Księgi Prospera umarły na klasycznie papierową przypadłość - nietrwałość materii. Ogień (lub - jak wolał Shakespeare - woda) jest niezawodnym mordercą liter. Papier płonie także w Pillow Book. Nic nie wynika z faktu dosłownego ożywiania testu, skoro papier jest jego ostatnim powiernikiem. Co zrobić, by utrwalić choć jedną z ksiąg Nagiko w najpiękniejszym stanie - na ludzkiej skórze? Obedrzeć z niej właściciela.", + "1039": "Tym bardziej jednak należy z szacunkiem i wdzięcznością spoglądać na wydawcę, który decyduje się na drukowanie wyboru tekścików, bo w świecie racjonalnych przesądów to doprawdy godna najwyższej pochwały ekstrawagancja, przewyższająca, bo ja wiem, nawet religijną ideę poszukiwań geotermalnych czy brak (a potem dumę z ...) konta.", + "1040": "Macierzyństwo to najpierw ciąża, która wprawia kobietę w stan niższości zarówno fizycznej, jak i intelektualnej, następnie poród ze swymi straszliwymi bólami, potem troska o dzieci i zabieganie domowe, które obowiązuje wyłącznie matkę i które staje się przeszkodą w rozwoju indywidualności. Ta wizja macierzyństwa spotkała się z polemiką ze strony działaczki pacyfistycznej i feministycznej Madeleine Vernet (1878-1949).", + "1041": "Kobiety niemal nie protestowały. Może nie czuły się w porządku? Bo wcześniej wiele z nich traktowało przerwanie ciąży jako rodzaj antykoncepcji. Niektóre zachodziły, żeby się odmłodzić. Jeszcze inne sądziły, że to zwykły zabieg.", + "1042": "Takie położenie człowieka nie powinno być mitologizowane i mistyfikowane symbolami sztuki czy religii. Geniusz Boya polegał na tym, że odwracał się od widzenia rzeczywistości \"na wyższym piętrze\", \"na innym poziomie\". \"Realizm społeczny\", który prowokował przeciwników Boya do stawiania mu zarzutów o trywialność i ciasnotę punktu widzenia, to w rzeczywistości postawa najgłębiej etyczna, czująca i wrażliwa.", + "1043": "14. Pierwsze zetknięcie się waszych ciał powinno nastąpić w tańcu. Kobieta z reguły nie ma przed tym oporów. Pocałuj ją, a zobaczysz, że tylko krok dzieli cię od najważniejszego. Alkoholem przełamałeś jej wstrzemięźliwość wobec... alkoholu, pocałunkami przełamiesz jej wstrzemięźliwość seksualną.", + "1044": "Największy na rynku program do nauki angielskiego - aż 10 płyt w jednym pakiecie. Kurs prowadzi nas od podstaw do poziomu zaawansowanego, więc uczyć się z niego można latami. Ciekawym uzupełnieniem jest tzw. funkcja rozpoznawania mowy (dołączony mikrofon) i możliwość założenia sobie konta poczty elektronicznej.", + "1045": "CKM: Jak mężczyzna powinien na ciebie patrzeć?", + "1046": "P: Raczej powściągliwie. Nie lubię, gdy ktoś jest natarczywy. Nawet w spojrzeniu.", + "1047": "CKM: Przyjmijmy, że ten ktoś wpadł ci w oko. Czekasz na jego ruch, czy przejmujesz inicjatywę?", + "1048": "P: Gdy przypominam sobie moje szkolne miłości, to pamiętam, że to raczej ja przejmowałam inicjatywę.", + "1049": "CKM: A jak jest teraz?", + "1050": "A: Między innymi.", + "1051": "W: Jak to dobrze, że ja nie przepadam za piwem.", + "1052": "A: A to dlaczego?", + "1053": "W: Bo bym się mocno zmęczył efektami takich spacerów.", + "1054": "A: Ty i tak chyba zbytnio się nie przemęczasz, bo wszędzie wozisz się autem.", + "1055": "W: Fakt. Ale w pracy często mi się winda psuje, więc, chcąc nie chcąc, biegając po schodach, dbam o linię.", + "1056": "Facet:", + "1057": "- Chrochodyl, kurna! Menda jesteś i naprawdę już mię wkurzasz. Ale i kumpel z ciebie dobry. Pójdziemy!", + "1058": "Wysiadają, idą, krokodylek gdera:", + "1059": "- O, rany, znowu zimno... I tak daleko jeszcze, może byś mnie wziął na ręce...", + "1060": "Facet:", + "1061": "- Chrochodylek, jesteś menda i wieprz, i już cię nie lubię, i jedno mnie tylko pociesza: jak jutro wytrzeźwieję, to ciebie już nie będzie...", + "1062": "UCHO: Dobre ucho uodparnia pirata na chorobę morską (supermocny błędnik). Czuły słuch pozwala także wykryć każdy buntowniczy szept na pokładzie.", + "1063": "STRZELBY: Te dwa noszone na plecach groźne kawałki żelastwa, połączone sznureczkami utworzą idealną drabinkę do mycia okien. Pirat musi bowiem być przygotowany na wszystko.", + "1064": "- Lata pan, żeby... latać?", + "1065": "- Tak bezmyślnie? Nie. Czasem, owszem, polatam sobie nad polami kukuruźnikiem bez określonego celu. Natomiast bonanzy i śmigłowca używam przede wszystkim jako środków lokomocji.", + "1066": "- Zaczął pan, jako szesnastolatek, tradycyjnie - od szybowców. W okolicach Stalowej Woli?", + "1067": "To prawda. Zawsze lubiłem oglądać ładną pornografię. Dla mnie kobiety są arcydziełami natury, porównuję je do kwiatów... I dlatego lubię sobie czasem na te arcydzieła popatrzeć. To jest zwyczajnie miłe dla oka, kiedy widzisz, jak ludzie się kochają, dotykają... Ostatnio wprawdzie mniej kupuję, ale mam w domu około 50 kaset. Mam swoje ulubione tytuły, fragmenty...", + "1068": "CKM: Ulubione aktorki?", + "1069": "CKM: Dlaczego ci, Agnieszko, nie wyszło?", + "1070": "A.W.: Wyobraziłam sobie Zosię jako nieśmiałą dziewczynę. Taką, która ma czasami niespokojny, rozbiegany wzrok. I tak zaprezentowałam się Wajdzie. Ten jednak kazał mi patrzeć sobie prosto w oczy, a dla mnie Zosia to taka, co się wstydzi i ucieka oczami.", + "1071": "CKM: Odpadłaś...", + "1072": "A.W.: Niestety. Bardzo tego żałuję. Przygotowałam się do tego bardzo solidnie. Mówienia trzynastozgłoskowcem uczył mnie sam Czarek Pazura.", + "1073": "- A sama nie próbowałaś?", + "1074": "- Nie miałam szans. Takich samochodów nie udostępniają dziennikarzom.", + "1075": "- Startowałaś jednak w rajdach dziennikarzy?", + "1076": "- Tak. Ostatnio wygrałam wielki puchar w Paradzie Gwiazd. To była impreza towarzysząca Rajdowi Polski pod koniec sierpnia zeszłego roku.", + "1077": "- Kogo ze znanych udało się ci pokonać?", + "1078": "Jeśli nie jesteś Francuzem, nie płacisz podatku dochodowego. Dlatego właśnie przed laty do Monako przenosili się masowo szwedzcy tenisiści. Nie płacisz także podatku od firmy zarejestrowanej w Monako, która nie prowadzi w tym kraju żadnej działalności. Żeby jednak zostać rezydentem księstwa, musisz mieć oszczędności w wysokości miliona dolarów.", + "1079": "CKM: Wynoszenie śmieci, zmywanie naczyń...", + "1080": "Nieee. To takie prozaiczne.", + "1081": "CKM: Wobec tego, co się liczy?", + "1082": "Ważne jest to, żeby mężczyzna był dobry, opiekuńczy, czuły. Żeby umiał sprostać zadaniom typowo męskim.", + "1083": "CKM: Zadaniom typowo męskim...", + "1084": "Musi dbać o swoją kobietę.", + "1085": "CKM: Co tydzień -futro z norek, a co dwa -wakacje na Hawajach.", + "1086": "CKM: OK. Podrywał cię Domogarow?", + "1087": "Na planie cały czas była jego narzeczona...", + "1088": "CKM: Ale od czasu do czasu oko puścił?", + "1089": "He, he. Mój chłopak jest tysiąc razy piękniejszy.", + "1090": "CKM: Tak czy inaczej w filmie \"momenty\" były.", + "1091": "To wszystko było na niby (śmiech). Zresztą, trzeba kogoś kochać, żeby z nim romansować. A jak kocham kogoś innego.", + "1092": "CKM: Od dawna?", + "1093": "Od urodzenia.", + "1094": "CKM: A to ciekawe...", + "1095": "5. Znajdziesz sposób na nadwagę, niedowagę i rozwagę.", + "1096": "6. Poznasz straszliwe skutki nadużywania mocnego alkoholu, seksu, kawy, herbaty, kiszonych ogórków, krwistych steków, zupy pomidorowej, nieprzegotowanej wody oraz suchej karmy dla psa.", + "1097": "7. Redakcyjny lekarz wyleczy cię z depresji, schizofrenii, manii wielkości, kompleksu małego członka, hemoroidów i niechęci do spania na lewym boku.", + "1098": "8. Nauczysz się dobrych manier oraz chodzenia do teatru.", + "1099": "Andrzej: Wojtku, co robisz w tej szczęśliwej chwili, gdy żona wraz z dzieckiem wyjeżdża na urlop, zostawiając cię samego w domu?", + "1100": "Wojtek: Długo zastanawiałem się, czy mam to zdradzić. Wiem, że jest to bardzo nieładne, ale jednak powiem. Oddaję się niecnym praktykom.", + "1101": "A: Ale czy możesz przybliżyć zagadnienie?", + "1102": "Is it true that the late Princess Diana (may she rest in peace) bought her underwear in this shop?", + "1103": "5. Ten zegarek ma za mało diamentów!", + "1104": "This watch does not have enough diamonds!", + "1105": "6. Nie kupię tej willi. Ten 50-metrowy pokój jest za mały dla kota mojej żony.", + "1106": "I'm not buying this villa. This 50-metre room is not even big enough for my wife's cat.", + "1107": "Dodatkową zaletą gry jest - co rzadkie! - doskonałe tłumaczenie. Wszystkie teksty oraz instrukcja napisane są ładną polszczyzną i skrzą się dowcipem, wprost trudno się powstrzymać od uśmiechu. Reasumując: jeśli nie masz zwierzątka, a lubisz się kimś opiekować - kup sobie Simów!", + "1108": "CKM: I nie polemizuje pan z nimi?", + "1109": "SJL: Tylko wtedy można interesować się gównem, gdy jest nawozem.", + "1110": "CKM: No, a wartości prorodzinne?", + "1111": "SJL: Małżeństwo jest instytucją. Więc czy nie za mało pracowników? Powiedz mi z kim sypiasz, powiem ci, o kim śnisz.", + "1112": "CKM: To już jawna agitacja do rozpusty.", + "1113": "- Jaka jest skuteczność interwencji Centrum?", + "1114": "- Niestety, wciąż jeszcze niewielka. Dużą trudnością jest udowodnienie molestowania. Najczęściej odbywa się to w czterech ścianach, przy drzwiach zamkniętych - nie ma więc świadków.", + "1115": "- Jaki był największy sukces Centrum w tej dziedzinie?", + "1116": "Internetowe biuro ogłoszeń. Ponad 70 tysięcy ofert w licznych kategoriach, m.in. praca, nieruchomości, motoryzacja, komputery, przetargi, wyprzedaże. Oferty pochodzą zarówno od osób prywatnych jak i od firm (np. w dziale motoryzacja swoje fotooferty zamieszczają komisy samochodowe). Oprócz informowania, trader.pl także radzi (np. poszukującym pracę, sprzedającym bądź kupującym mieszkania i nieruchomości). Dużym ułatwieniem są tu sprawne wyszukiwarki.", + "1117": "4. Zakończenie listu jest nie mniej ważne niż jego początek. Ostatnie zdania muszą być twoim wyznaniem wiary w waszą miłość, która przetrwa wszelkie burze. Na przykład: \"Kocham każdy milimetr Twojego słodkiego ciała. Życie bez Ciebie to jak wyprawa łodzią bez sternika. Skończy się na dnie, jeśli znowu Cię nie zobaczę\".", + "1118": "MALEZJA: Napady na łodzie rybackie w tym kraju zdarzają się tak często, że rybacy nie wypływają w morze inaczej niż w dużej grupie. Niektóre z pirackich gangów mają w zwyczaju torturować swe ofiary przed wrzuceniem ich do morza.", + "1119": "ZATOKA TAJLANDZKA: Statek \"Anna Siera\" został napadnięty, ale piraci wraz z łupem zostali zatrzymani jeszcze na jego pokładzie. Chińczycy okazali się wyjątkowo łagodni i... puścili wszystkich zatrzymanych wolno.", + "1120": "Kim jest?", + "1121": "Gospodynią domową, czekającą każdego popołudnia na pana domu z pełnym talerzem pomidorówki. Swój czas, talent i wykształcenie poświęciła mężowi, dzieciom i wyszywaniu makatek. Jej facet jest zmęczony pracą, pomidorówką oraz żoną. Po zjedzeniu zupy od razu zasypia na kanapie z gazetą w ręku. Wówczas jego kobieta szuka takich koziołków jak ty.", + "1122": "CKM: A ile razy oglądałaś \"Na koniec świata\", film w którym zagrałaś przecież jedną z głównych ról?", + "1123": "Dwa.", + "1124": "CKM: No i jak się sobie podobałaś?", + "1125": "Bardzo się wzruszyłam.", + "1126": "CKM: Wzruszyłaś się, że widzisz siebie na ekranie?", + "1127": "Nie, żal mi było tej dziewczyny, którą grałam. A poza tym płakałam, bo uważałam, że jestem tam gruba i brzydka. Przytyłam do filmu 10 kilogramów.", + "1128": "Wes: Po pierwsze, nastolatki to generacja, która najczęściej chodzi do kina. Po drugie, jest bardziej otwarta i szczera niż dorośli. Ma w sobie więcejadrenaliny.", + "1129": "CKM: Jesteś ich kultowym reżyserem. Jak się czujesz w tej roli?", + "1130": "Wes: Bardzo dobrze. Młodzież często zaczepia mnie na ulicy, dziękuje mi za filmy. Mówi, że dobrze się na nich bawi. Bo nie jest prawdą, że horrory uczą przemocy.", + "1131": "CKM: A pańskim zdaniem, jaki byłby u nas procent?", + "1132": "Pięć procent, jak w banku!", + "1133": "CKM: W 1999 roku urodziło się w Polsce 382 tys. dzieci. Co oznacza, że prawni ojcowie aż 19 tysięcy pociech naiwnie sądzą, iż oni je spłodzili, naprawdę zaś \"trud stworzenia\" ich żony podjęły z kochankami. Czy tak?", + "1134": "Tak wychodzi z obliczeń.", + "1135": "CKM: Nie boisz się pooperacyjnej blizny?", + "1136": "P: Medycyna poszła dziś tak daleko... Myślę, że moja kariera zawodowa nie ucierpiałaby przez to.", + "1137": "CKM: W odwodzie pozostaje jeszcze wyuczony zawód. Ty podobno studiujesz prawo.", + "1138": "P: Jestem na piątym roku.", + "1139": "CKM: Chciałabyś zostać prokuratorem czy adwokatem?", + "1140": "P: Jeśli już, to raczej prokuratorem.", + "1141": "CKM: Jakbyś się ubierała na rozprawy? Raczej skromnie, czy z odrobiną ekstrawagancji?", + "1142": "W: Też. Ale w tym konkretnym przypadku chodzi mi o tak zwane stosunki międzyludzkie.", + "1143": "A: Bez użycia piłki i hokejowego krążka.", + "1144": "W: Za to z użyciem czegoś zupełnie innego.", + "1145": "A: No, ale co z tymi trzema tercjami?", + "1146": "W: Uważam, że najlepszym związkiem byłby taki: ja+żona+to coś z kosmosu.", + "1147": "A: Śmiała teoria.", + "1148": "W: Ze względów naukowych czy obyczajowych?", + "1149": "A: Myślę, że z obu.", + "1150": "CKM: Panie Machiavelli, zapytam wprost: jak zostać polskim prezydentem? Niccolo Machiavelli: Księciem można zostać...", + "1151": "CKM: Prezydentem, panie Machiavelli, prezydentem.", + "1152": "N.M.: Księciem...", + "1153": "CKM: OK, niech pan go nazywa jak chce.", + "1154": "N.M.: Księciem można zostać na dwa sposoby. Polegają one na tym, że dochodzi się do władzy książęcej albo drogą zbrodniczą i niecną, albo tak, że prywatny obywatel zostaje władcą swej ojczyzny.", + "1155": "K.P.: Tyś troszkę zbladł, ale tylko w sobie, w środku. I to jest najwięcej, co może zrobić Bardzo Małe Zwierzątko, żeby nie zblednąć naprawdę.", + "1156": "CKM: Ja krwawię, krwiawię, krwawię...", + "1157": "K.P.: Czy to nie pora na małe Conieco?", + "1158": "Wszystkie wypowiedzi Kubusia Puchatka są autentyczne i pochodzą z książek A. A. Milne'a \"Kubuś Puchatek\" i \"Chatka Puchatka\". Pytania są zmyślone.", + "1159": "Pstryk i życzenie się spełniło.", + "1160": "- A teraz drugie życzenie. Chciałbym, aby w Czeczenii był pokój.", + "1161": "- Daj spokój, ja jestem mała rybka i nie mogę spełnić tego życzenia. To dla mnie za dużo.", + "1162": "Na to facet:", + "1163": "- Dobra, rybka. To bym chciał, żeby moja żona wyładniała.", + "1164": "A rybka:", + "1165": "- To pokaż jej zdjęcie.", + "1166": "Firma gwarantuje jakość, a technologia DVD pozwala zmieścić na jednej płycie olbrzymi materiał (m.in. aż 5 godzin filmów). Żadne pytanie nie pozostaje bez odpowiedzi: swobodnie poruszasz się w czasie i przestrzeni, korzystasz z zasobów Sieci. Program można zamówić w sklepie internetowym: store.britannica.com (dociera do Polski po kilku tygodniach).", + "1167": "- Nic z tych rzeczy, ojciec z bratem wszędzie wysyłali ze mną mamę. Jest bardzo przystojna i odwracała ode mnie odwagę. Ojciec wiedział co robi.", + "1168": "- Ejże, chyba pani żartuje...", + "1169": "- Nie! Po prostu mam pecha! Rodzice to by chcieli, żeby zainteresował się mną jakiś pisarz, albo naukowiec, ale ja bym chyba zwariowała, gdyby mój chłop siedział w domu przy komputerze i książkach.", + "1170": "W: Zgadzam się w obu przypadkach.", + "1171": "A: Dobrze, jednak przecież cały czas nie bujasz w kosmosie. Czasem schodzisz na ziemię.", + "1172": "W: Schodzę i wtedy się potykam.", + "1173": "A: O co?", + "1174": "W: O rzeczywistość.", + "1175": "A: A jak ona wygląda?", + "1176": "W: Po prostu wracam do starokawalerskich nawyków i w domu nagle robi się absolutny burdel.", + "1177": "A: Ciekawe starokawalerskie nawyki.", + "1178": "- Masz ją?", + "1179": "- Pewnie.", + "1180": "Rzut oka na \"Mawsu'at al-Jihad al-Afghani\" (oryginalny arabski tytuł encyklopedii) wystarczył, bym zrozumiał, że być może mam przed sobą klucz do poznania sekretów organizacji Osama bin Ladena, najgroźniejszego terrorysty świata, odpowiedzialnego m. in. za wspieranie mudżahedinów i zamachy bombowe na ambasady amerykańskie w Afryce w 1998 roku.", + "1181": "15.Daj spokój, zawsze przecież mówiłaś, że zależy ci tylko na moim szczęściu!", + "1182": "16.Czy ktoś już ci mówił, że strasznie chrapiesz?", + "1183": "17.Ten nowy, drogi płaszcz marszczy ci się na biodrach.", + "1184": "18.Lepiej rozumiem się z moim psem.", + "1185": "19.Z pewnością zostaniemy przyjaciółmi. Będziemy się widywać z okazji świąt. Nikt jak ty nie umie pastować podłóg!", + "1186": "20.Zanim wyjdziesz, daj mi telefon do twej najlepszej przyjaciółki.", + "1187": "B-1B Lancer. Wcześniej chlubnie (niechlubnie?) zapisał się w historii B-52 Stratofortress, który bojowe szlify zdobywał w Wietnamie. W czasach II wojny światowej wykorzystywane były m.in. takie maszyny, jak B-17, B-24, B-29. Niektóre z nich do tej pory latają, pieczołowicie odrestaurowane przez miłośników lotnictwa. Czy taki sam los czeka B-2?", + "1188": "CKM: To jej ponoć zawdzięczasz fakt, że jesteś wszechstronnie wykształcona muzycznie?", + "1189": "K: Mama rzeczywiście dopingowała mnie w tym, co robiłam. Byłam jedynaczką, więc bardzo dbała o mnie.", + "1190": "CKM: Jedynaczki zazwyczaj rodzą dużo dzieci. Bo chcą sobie zrekompensować samotne dzieciństwo.", + "1191": "K: Dużo dzieci? Nie! Postawiłabym na liczbę 2.", + "1192": "- Czy ludzie molestowani seksualnie w dzieciństwie mają większe szanse na zostanie masowymi mordercami?", + "1193": "- Tego nie wiem. Wiadomo jednak, że jeśli ktoś w dzieciństwie doświadczył okrucieństwa, należy się spodziewać, że będzie te negatywne wzorce powielać.", + "1194": "- A jaki wpływ ma na to chromosom Y, nazywany nośnikiem agresji? Podobno seryjni mordercy różnią się od innych ludzi chromosomalnie?", + "1195": "Steczkowska, jak to Steczkowska. Sophią Loren raczej nigdy nie będzie. Wdzięku i aktorskiego talentu ma niezbędne minimum. Sam film ze względu na ciekawą scenografię, temat i jedynego w tym gronie zawodowca - Domogarowa, do obejrzenia. Jednak rewolucji w myśleniu o polskim kinie po tym obrazie się nie spodziewajmy.", + "1196": "5.Moi koledzy mówią, że więcej seksu od ciebie ma moja ciotka.", + "1197": "6.Z pewnością pójdę do nieba. Seks z tobą to piekło!", + "1198": "7.A jeśli chodzi o te 100 zł, które ci przed rokiem pożyczyłem, to możesz mi oddać tylko 50.", + "1199": "8.Cóż, nie jesteś co rok młodsza.", + "1200": "9. Wolę kreskówki z \"Bolkiem i Lolkiem\" niż kochać się z tobą.", + "1201": "15. Jonathan Pollard (1930) - oficer wywiadu marynarki wojennej USA, oskarżony o przemyt tajnych dokumentów do Izraela, skazany na dożywocie w 1987 r.", + "1202": "16. Larry Chin (1918) - emerytowany analityk i tłumacz CIA oskarżony o sprzedaż informacji wywiadowi chińskiemu, popełnił samobójstwo w 1986 r.", + "1203": "Większe niż na polowaniu na zające, ale mniejsze niż na polowaniu na jelenie!", + "1204": "CKM: A jaki musi być ten \"jeleń\", żebyś wzięła go na muszkę?", + "1205": "ER: Musi wiedzieć, czego chce i musi być szczery.", + "1206": "CKM: I żadnych wymagań co do wyglądu?", + "1207": "ER: Żadnych szczególnych.", + "1208": "Łatwiej chodzić po linie po dziesiątym piwie, niż na trzeźwo wleźć i nie spaść z deski windsurfingowej.", + "1209": "Na płytkiej wodzie chwyć deskę oburącz (jak \"kozła\" na szkolnej lekcji WF) i powoli się podciągaj. Jeszcze tylko oprzyj kolana i... już jesteś na wierzchu. Słabszym doradza się wczołgiwanie.", + "1210": "COSMO: To dlatego wytatuowałeś sobie \"Godność\" na piersi?", + "1211": "P: \"Godność\" to pierwszy ważny tekst z czasów, kiedy zacząłem myśleć o swojej tożsamości, o tym, kim jestem. To utwór, od którego wszystko się zaczęło. Ktoś poprosił w radiu, by słuchacze przysyłali swoje teksty o godności. Ze wszystkich stron ludzie pisali, czym ona jest dla nich i jak została zdeptana. Dziękowali. Wtedy zrozumieliśmy, jak to dla nich jest ważne.", + "1212": "Czy zdjęcia w kostiumach kąpielowych są dla ciebie obciążeniem?", + "1213": "Absolutnie żadnym, brałam udział w wielu sesjach kostiumowych, np. dla magazynu Sport Illustrated, francuskiego Elle, włoskiego Elle, francuskiej Marie Claire i niemieckiego GQ.", + "1214": "W jaki sposób tak szybko stałaś się tak popularna?", + "1215": "Aby być wyraźnie (i pozytywnie) postrzegana w miejscu pracy, powinnaś zadbać o swój zewnętrzny wizerunek: sprawiać wrażenie osoby wewnętrznie skupionej, czującej się swobodnie w swojej skórze i w każdym momencie bardzo zaabsorbowanej swoimi obowiązkami. Dzięki tak mocnej postawie jesteś przez współpracowników odbierana jako integralny członek zespołu, którego umysłu nie zaprząta nic poza aktualnym zadaniem.", + "1216": "W teatrze Wybrzeże możesz obejrzeć \"Tango\" - spektakl autorskiego Teatru Ekspresji (Sopot) Wojciecha Misiury, oparty na pomyśle krótkometrażowego filmu Zbigniewa Rybczyńskiego (Oscar!) pod tym samym tytułem. Wojciech Misiuro rozbudował swoje przedstawienie; operuje jednak podobnymi środkami wyrazu - gestem, groteską, pantomimą i baletem. Przy akompaniamencie muzyki Janusza Hajduna aktorzy prezentują niepokojącą opowieść o współczesnym świecie. Na zdjęciu - scena zbiorowa z \"Tanga\".", + "1217": "Prezydent zaprosił Aimee do swojej loży honorowej i resztę olimpiady oglądali już we wspólnym towarzystwie - Hillary, Chelsea i kota Skarpety. Ochroniarze prezydenta dbali, by pannie Mullins nikt nie przeszkadzał w odpoczynku po wyścigu. To pomogło jej chociaż na chwilę uniknąć wszechobecnych dziennikarzy NBC, BBC i kilkunastu gazet regionalnych, którzy biegali po stadionie jak opętani i pytali każdego napotkanego człowieka: \"Aimee Mullins? Aimee Mullins? Znacie może taką?\".", + "1218": "- Mam dopiero 30 lat - mówi. - I całe życie przed sobą. Mogę rzucić pracę i wyjechać do Włoch. Mogę wrócić na studia i zmienić zawód. Mogę zrobić wszystko, co zechcę.", + "1219": "A dlaczego małżeństwo z Szymonem miałoby kolidować z tymi planami?", + "1220": "Z jednej strony na biologii w podstawówce pani zawsze mówiła, choć przyznam, że ukradkiem i zdawkowo, że ludzie po to mają różne dziwne organy, żeby w różnych dziwnych sytuacjach działy się z nimi różne dziwne rzeczy.", + "1221": "Ale w jakich sytuacjach i jakie rzeczy powinny się dziać, to niech już mi powiedzą te panie, przez które upiłem się wtedy jak świnia, chcąc uniknąć skandalu. Bez ogródek, oczywiście.", + "1222": "PRZYGOTUJ SIĘ. Poszukiwacz rozrywek Merkury przygotowuje dla ciebie w tym miesiącu intrygującą przygodę. Samotna? Ognista Wenus rozbudzi w tobie bestię, by piętnastego udało ci się skusić pewnego macho. Dotrzymaj wszystkich terminów, które zbliżają się wraz z nowiem Księżyca. COSMOWSKAZÓWKA: Przygotuj się na interesującą zamianę, kiedy Wenus postawi ciało na pierwszym miejscu listy twoich priorytetów.", + "1223": "Dwa lata później, zamiast po raz kolejny przeżywać męki rozstania, zagrali razem w \"Szkole uwodzenia\" (remake \"Niebezpiecznych związków\") z akcją osadzoną w środowisku współczesnej zepsutej młodzieży. Phillippe wcielił się w postać Sebastiana, młodego, zdemoralizowanego do szpiku kości seks-maniaka, który dla sportu postanawia pozbawić dziewictwa Annette, graną przez Reese Witherspoon. Aktorska para, w życiu prywatnym tak bardzo szczęśliwa, ciężko przeżyła brutalną scenę zerwania swoich bohaterów - Annette i Sebastiana.", + "1224": "Sceniczna adaptacja \"Idioty\" Fiodora Dostojewskiego w reżyserii Mikołaja Warianowa (warszawski Teatr Rozmaitości) opowiada o poszukiwaniu prostoty i bezinteresowności, co w dzisiejszym, nad wyraz pragmatycznym, świecie zakrawa na rzecz niemożliwą. To przedstawienie jest również pięknym studium miłości, świętości i cierpienia. W roli księcia Lwa Nikołajewicza Myszkina - Cezary Kosiński.", + "1225": "Loki znów na fali - to uczesanie nie tylko dla długowłosych.", + "1226": "Nawet krótkie włosy, na które po umyciu nałożysz żel, będą lekko falować, gdy wygnieciesz je dłońmi.", + "1227": "Naturalne loki w lekkim nieładzie będą bardzo modne tego lata - porozmawiaj o tym z fryzjerem!", + "1228": "COSMO: Jakieś pokusy rzeczywistości, którym nie możesz się oprzeć?", + "1229": "R.M.: Pokusy oczywiście są bardzo duże. Alkohol, imprezy...", + "1230": "COSMO: Narkotyki?", + "1231": "R.M.: Nie, nie biorę. W \"Shoping and Fucking\" mam scenę, gdzie mój bohater zażywa cztery piguły. Przygotowując się, pomyślałem o tym, by zobaczyć, jak to jest. Nawet załatwiłem już sobie jedną, ale się nie odważyłem.", + "1232": "Niemal od razu pojawiła się przed kamerami. Na początku głównie w serialach telewizyjnych. Aktorstwo było czymś, co uwielbiała na równi ze szkołą, ale nie myślała o nim pod kątem przyszłego życia. - Dopiero kiedy skończyłam szkołę średnią, pomyślałam, że może spróbuję swoich sił na serio - mówi.", + "1233": "Po udanej serii romansów firma Warner wypuściła równie udaną składankę filmów akcji, choć trzeba przyznać, że wybór chwilami jest drugoligowy. To jednak nie zmienia faktu, że z niekłamaną przyjemnością obejrzysz \"Kobrę\" albo \"Zabójczą broń\", niezapomniane przeboje lat osiemdziesiątych, które już raz widziałaś na taśmie wideo, tylko że w tamtych czasach były pewnie szóstą kopią oryginału z chałupniczym dubbingiem.", + "1234": "Ponadto było co niemiara problemów emocjonalnych, które musiałem rozwiązywać. Czasem wracała do domu wieczorem owładnięta paranoją wywołaną przez hormony, przekonana, że brak jej prawdziwych przyjaciół albo że jej życie zmierza donikąd. Albo właśnie pokłóciła się ostro z matką (najlepszą przyjaciółką, szefową itp.). Dzięki życzliwemu i metodycznemu zrozumieniu udawało nam się rozwiązać każdy z jej problemów, co nas do siebie bardzo zbliżało.", + "1235": "- Ci publiczni alkoholicy żyjący na skraju ubóstwa stanowią jedynie 8% osób uzależnionych od alkoholu - mówi Małgorzata Sieczkowska. - Pozostałe 92% to szanowani obywatele, którzy odsuwają od siebie świadomość uzależnienia, ukrywają swoje picie i często żyją w iluzyjnym przekonaniu, że w pełni panują nad sytuacją. Jedna trzecia uzależnionych od alkoholu to kobiety.", + "1236": "Makijaż z okładki:", + "1237": "Makijażystka Annie Ing użyła kosmetyków firmy L'Oreal.", + "1238": "Oczy:", + "1239": "Górną powiekę delikatnie pomalowała sypkim, błyszczącym cieniem On-the-Loose Shimmering Powder w kolorze Orb. Rzęsy pokryła czarnym tuszem Mascara Captif.", + "1240": "Policzki:", + "1241": "Zamiast różu do policzków, Annie palcami rozprowadziła na policzkach Marii delikatnie barwiący żel Transclucide Gel Blush w kolorze Rouge Glow.", + "1242": "Jak wygląda twoja dieta?", + "1243": "Kiedy to tylko możliwe, unikam smażonych potraw, zwłaszcza mięsa. Moje ulubione danie to sushi; jest naprawdę zdrowe.", + "1244": "Zdradzisz nam sekrety urody Cosmodziewczyny ?", + "1245": "Największą wagę przykładam do pielęgnacji skóry. Codziennie nakładam nawilżający krem na całe ciało. Używam także profesjonalnych produktów do twarzy i włosów.", + "1246": "Podczas pierwszej rozmowy użyj jego imienia przynajmniej trzy razy. Powtarzanie imienia kogoś dopiero poznanego nie tylko pokazuje twoje nim zainteresowanie, ale także sprawia, że ów osobnik czuje się naprawdę doceniony.", + "1247": "Powiedz mu komplement. Ale tylko jeśli naprawdę tak czujesz. Szczery zachwyt pomoże ci go zdobyć. Nieszczery zabrzmi jak paskudna gierka.", + "1248": "Liz pociągnęła z niej kilka łyków i po 10 minutach poczuła się jakoś dziwnie.", + "1249": "- Trudno to określić - mówi. - Serce waliło mi jak młotem, kręciło mi się w głowie i traciłam kontrolę nad sobą.", + "1250": "To ostatnia rzecz, jaką Liz pamięta z owej nocy. Obudziła się na kanapie, na szczęście, u przyjaciół.", + "1251": "COSMO: Czy wykorzystujesz swoją kobiecość w pracy?", + "1252": "L.R.: Kiedy przychodzę do ministerstwa, płeć zostawiam w domu. Chociaż jak wyczerpię wszystkie możliwości perswazji i nie osiągnę zamierzonego celu, korzystam z kobiecych atutów. Dla mnie miarą wszystkiego jest skuteczność. Mam własną strategię działania i staram się osiągnąć zamierzony efekt. Kiedy się uda, stwierdzam: To działa! A kiedy nie? Zastanawiam się, gdzie mogłam popełnić błąd. A może to oni byli zbyt oporni?", + "1253": "Nic nie idzie po twojej myśli, a już na pewno nie twój facet. Jego zachowanie zupełnie nie przystaje do pięknego i kolorowego planu waszego związku i wspólnej przyszłości, jaki pieściłaś w głowie w trakcie podróży służbowych i długich kąpieli w wannie pełnej pachnącej fiołkami piany. Między wami narasta konflikt, powietrze gęstnieje, znajomi pośpiesznie się żegnają. Wami zaczynają targać wichry wymówek i żalów, a z oddali słychać grzmoty awantury...", + "1254": "Oto moja miłość - mężczyzna, przy którym każdego wieczoru zasypiam z uśmiechem na ustach. Sebastian to niesłychanie ciepły, pracowity i dobry człowiek. To on sprawia, że czuję się kochaną i szanowaną kobietą. Poznając go zyskałam oddanego przyjaciela, w którym zawsze mam oparcie. Dziękuję, że jesteś.", + "1255": "CKOSMO: A skąd wiecie, że kobiety czasem nie udają? Jesteście pewni, że można to poznać?", + "1256": "M: My twierdzimy, że wiemy, wy mówicie, że nie mamy o tym zielonego pojęcia. Stara śpiewka.", + "1257": "M: To się oczywiście czuje! Chyba, że kobieta jest genialną aktorką.", + "1258": "- Nimfomania to nie jest wynalazek współczesności. Co najmniej kilka historycznych postaci było obdarzonych nadmiernym popędem płciowym. Na przykład caryca Katarzyna Wielka - słynne są jej \"romanse\" ze stajennymi i gwardzistami. Jednak nimfomania nie leży w centrum zainteresowania lekarzy i specjalistów. Nie ma badań, nikt nie zajmuje się tym problemem na szerszą skalę. Być może dlatego, że nimfomanki traktowane są trochę jak nieszkodliwe wariatki, a trochę jak dziwki.", + "1259": "Ile w tym, co robimy, jest z nas, a ile z wydumanego, nieosiągalnego ideału? Chyba należałoby poszukać złotego środka. Nie chodzi o to, byś zrezygnowała z ambicji, marzeń i aktywnego życia, rzuciła wszystko i resztę życia spędziła w komie przed telewizorem. Powinnaś jedynie spojrzeć na siebie jak na człowieka, którego lubisz i na którym ci zależy.", + "1260": "1. Załóż bieliznę, a potem wykonaj dla niego striptiz, kołysząc biodrami jak mieszkanka Karaibów. Owiń biodra siatkowym szalem i powoli go z siebie zdejmuj, zmysłowo przesuwając go pomiędzy udami.", + "1261": "2. Muskaj szalem jego intymne miejsca.", + "1262": "3. Delikatnie wymasuj jego członek lubrykantem.", + "1263": "TY NA ZEWNĄTRZ: Twój odkrywczy styl wpłynie na to, jak będziesz się ubierać w lutym, a nowy image może zwrócić na ciebie uwagę osób, na których szczególnie ci zależy. Jeśli około dziesiątego ulegniesz wpływowi Urana i postawisz na eklektyczną mieszankę stylów, postąpisz rozważnie. Poczujesz się fantastycznie i przyciągniesz do siebie sojuszników równie odważnych jak ty sama.", + "1264": "Kobiety więc nabierają się, wierząc, że rozpoczęcie palenia pomoże im uzyskać idealną figurę. Jeśli już jednak palą i myślą o rzuceniu nałogu, boją się, że tym razem znacznie przybiorą na wadze. Nie jest to do końca prawdą. Zyskasz nieco, ale nie tak dużo jak się spodziewasz. Według ostatnich badań, szacuje się, że średni przyrost wagi wynosi zaledwie 2,3 kilograma.", + "1265": "Dzisiaj, po ośmiu latach milczenia, musi przede wszystkim odpowiadać na pytanie, co się z nią działo przez ten cały czas. Dlaczego pomiędzy wydaniem ostatniego albumu \"Love Deluxe\" a najnowszym \"Lovers Rock\" była tak długa przerwa? Co sprawiło, że zamilkła?", + "1266": "Sade Adu tłumaczy spokojnie, że przez cały ten czas żyła życiem zwykłego śmiertelnika i po prostu czekała na sprzyjający moment, w którym mogła skoncentrować się tylko na muzyce.", + "1267": "Kariera czy seks?", + "1268": "Na szczęście nigdy nie spotkałam się z tym problemem. Według mnie, to mitologia. Jeśli takie rzeczy się zdarzają, to na zasadzie wzajemnego oddziaływania mężczyzn i kobiet. Nigdy nie przytrafiło mi się, aby ktoś zaproponował mi rolę, jeśli się z nim prześpię.", + "1269": "Kieszonkowy przewodnik, który pokaże ci, jak najlepiej zachować się i zabłysnąć w towarzystwie.", + "1270": "1. Przywitaj się z gospodarzem; on pomoże ci poczuć się jak u siebie.", + "1271": "2. Trzymaj się z daleka od wiejącego nudą Zaułka Przegranych.", + "1272": "3. Unikaj dudniących, hałaśliwych kolumn.", + "1273": "4. Dołącz do gwiazd imprezy.", + "1274": "COSMO: Myślisz, że to dobrze, że kobiety uprawiają podnoszenie ciężarów?", + "1275": "A.W.: Oczywiście. Dlaczego kobiety miałyby nie podnosić ciężarów? Tylko dlatego, że tradycyjnie to faceci zawsze byli atletami? To jest wspaniały sport, a w życiu warto spróbować wszystkiego.", + "1276": "COSMO: Co ci dało uprawianie tego sportu?", + "1277": "Stosowanie olejków aromatycznych w różnych postaciach (np. masaże, kremy, olejki do kąpieli oraz inhalacji) przynoszą korzyści dla zdrowia. Badania wykazały, że olejki stosowane na skórę przenikają w głąb organizmu i poprzez układ krążenia docierają do wszystkich części ciała. Przekonaj się, jak niektóre olejki wpływają na organizm i jakie dolegliwości leczą.", + "1278": "- Cokolwiek robisz, nie patrz w dół - mówi Wayne McIntosh z Elite Model. W takiej pozycji całe ciało pochyla się do przodu i wyglądasz ociężale. Jeżeli unosisz ją, wtedy unoszą się także ramiona. Wskazówka: staraj się trzymać podbródek równolegle do podłoża.", + "1279": "Masz jakieś ukryte talenty?", + "1280": "Umiem piec ciasta. Sama wymyśliłam przepis na moje najukochańsze ciasto. Niby nic specjalnego i bardzo łatwo jest je przyrządzić: bierze się tylko miód, masło i mąkę, a jest pyszne i dosłownie rozpływa się w ustach.", + "1281": "Który aktor robi na tobie największe wrażenie?", + "1282": "W chaosie powojennej Europy życie toczyło się jak w dzisiejszej Polsce ogarniętej transformacją. Tradycyjne wzory sukcesu i minione ideały wydawały się czymś odległym i nieprzydatnym. W takich warunkach trzeba ufać sobie, w sobie znaleźć podstawy przyzwoitości - przekonywał Jean Paul Sartre.", + "1283": "COSMO: A kiedy odbędzie się koncert prawdziwych artystów?", + "1284": "M: Osjan gra 23 maja w Filharmonii Warszawskiej. Jest to możliwe dzięki naszemu sponsorowi, Telekomunikacji Polskiej SA. Zapraszam.", + "1285": "Nie mógł zakochać się w żadnej Amerykance. Z powodu kobiety uciekł z San Francisco do Suwałk. Nie uciekał od niej. Podążył za nią.", + "1286": "Po kilku dniach i nocach tak spędzonych z pewnością nabierzesz ochoty na poznanie lokalnej kultury i historii Majów - ludu, którego tajemnic nie odkryto do dzisiaj. Półwysep Jukatan to kilkadziesiąt obszarów archeologicznych. Nie uda ci się dotrzeć wszędzie, ale Chichen Itza i Tulum powinnaś zwiedzić.", + "1287": "BĄDŹ JAK MAGNES. Ponętna pełnia Księżyca uczyni cię nieodpartą! W trakcie gry? Od 8. stuprocentowa skuteczność wobec stuprocentowych facetów. Wypadłaś z gry? Sprytna Wenus oznacza romantyczne kolacje z nim na deser. Kariera: Tarcia między tobą a twoimi współpracownikami. Uśmiechnij się do nich i zejdź im z oczu.", + "1288": "COSMO: Ulubiona potrawa?", + "1289": "Ł.G.: Kwaśnica na świńskim ryju. Najlepsza na kaca.", + "1290": "COSMO: Podobno instruujecie przyjaciół, że rozpoznać was można po... długości instrumentu?", + "1291": "P.G.: Puzon rozłożony na tak zwane części proste ma około pięciu metrów. A trąbka - dwa i pół. Ja gram na puzonie, a Łukasz na trąbce.", + "1292": "Młodym ludziom wydaje się, że bezkarnie mogą lekceważyć potrzeby organizmu. Kiedy zmęczony umysł nie może się skoncentrować, zamiast zrobić sobie przerwę, ambitni pracownicy mobilizują się, powtarzając sobie, że trzeba wziąć się w garść i popijają kolejną kawę, a kiedy jest gorzej, sięgają po prozac i amfetaminę. Odpoczynek jest zawsze na ostatnim miejscu, pracownicy przechwalają się, kto dłużej nie był na urlopie.", + "1293": "- Uważaliśmy, że jesteśmy na siebie skazani - opowiada 30-letnia Magda. - Moje najbardziej irracjonalne zachowania tłumaczyłam sobie brakiem kontroli własnego zachowania. Miłość wygrywała z rozumem i tłumaczyła wszystko. Wśród wielu czułych wyznań powiedział mi, że czasami czuje niesmak, bo nie potrafimy od siebie odejść. Wolałabym usłyszeć: jestem z tobą, bo tego chcę, bo jest to mój świadomy wybór.", + "1294": "Rzecz jasna, wierzysz w łut szczęścia, przekonałaś się jednak, że okazje wybierają najczęściej osoby, które przyjmują je z otwartymi ramionami.", + "1295": "- Zrobiłaś ogólny zarys kolejnych etapów swojego życia, jednak jeśli pojawia się jakaś nęcąca okazja, chętnie odstępujesz od przyjętej linii postępowania - mówi Joni Johnston.", + "1296": "To ćwiczenie pozwala wzmocnić mięśnie i zlikwidować wałeczki na zewnętrznej stronie ud, tuż pod pośladkami.", + "1297": "Stań prosto, ze stopami rozstawionymi na szerokość ramion, wyprostuj plecy i wciągnij brzuch. Wykonaj daleki wypad do przodu prawą nogą, zginając lewe kolano tak, żeby prawie dotknęło ziemi.", + "1298": "Wróć do pozycji stojącej i wykonaj kolejny wypad, tym razem lewą nogą, zginając prawe kolano do momentu, aż znajdzie się tuż nad ziemią.", + "1299": "Jednym z zapalonych badaczy wody jest biochemik Craig Tadlock. \"Uważam, że starodawne święte źródła były otaczane kultem ze względu na szczególne właściwości wód, które tam wypływały\" - opowiada. Pod patronatem Estée Lauder prowadzi poszukiwania. Przed kilkoma miesiącami odwiedził dolinę Kitzbuhl w Tyrolu, gdzie w dawnej kopalni miedzi bije źródło niosące wodę z głębokości 80 metrów. Ta \"namagnesowana\" woda leczy na przykład wszelkie oparzenia i zmniejsza blizny.", + "1300": "Program ten nie jest standardowo instalowany wraz z systemem, należy go zainstalować używając modułu Panelu Sterowania \"Dodaj/Usuń programy\".", + "1301": "Przedstawimy przykład archiwizacji - najpierw pełnej, następnie przyrostowej - wybranego katalogu. Zakładamy, że pomiędzy archiwizacją pełną będziemy przeprowadzać cztery backupy przyrostowe.", + "1302": "1. Uruchamiamy program z menu Start: Akcesoria : Narzędzia systemowe: Kopia zapasowa.", + "1303": "Możliwości WireFusion są ogromne. Oprócz predefiniowanych, gotowych do użycia obiektów bardziej doświadczony użytkownik ma możliwość dołączania własnych procedur JavaScript. Postaramy się na przykładzie zapoznać Państwa z podstawowymi technikami pracy z programem - zbudujemy prostą prezentację pokazującą możliwości WireFusion: utworzymy nowy projekt, umieścimy w nim obiekty graficzne, zastosujemy filtry zaimplementowane w programie, dołączymy dźwięk i dodamy elementy interaktywne.", + "1304": "W górnej prawej części okna głównego można znaleźć dwie przydatne podczas testów funkcje: Anti flood i Ping Check. Pierwsza z nich chroni skaner przed \"zalaniem\" aplikacji testującej zbyt dużą ilością danych w odpowiedzi na wysłany sygnał testujący przy otwartym porcie. Opcja ta ogranicza odpowiedzi do 145 bajtów. Włączona opcja Ping Check zwiększy szybkość badania. Jednak na szybkich komputerach może to powodować zafałszowanie wyników.", + "1305": "Dpi (dot per inch) - punkty na cal - miara rozdzielczości urządzenia wyjściowego.", + "1306": "EPP (Enhanced Parallel Port) - tryb interfejsu portu równoległego o rozszerzonych możliwościach.", + "1307": "Gęstość optyczna (D) - stopień nieprzezroczystości filtru, barwnika lub naświetlonej emulsji fotograficznej pochłaniających światło.", + "1308": "Głębia kolorów - określa, ile kolorów jest w stanie rozróżnić dane urządzenie. Skaner 24-bitowy rozpoznaje 16 777 216 barw.", + "1309": "Który dla kogo?", + "1310": "Wydaje się, że użytkownicy profesjonalnie zajmujący się tworzeniem stron WWW najchętniej i najszybciej przekonają się do skorzystania z Dreamweavera - programu o wyrobionej już marce i wszechstronnych możliwościach.", + "1311": "FrontPage może zadowolić osoby, chcące sprawnie i szybko tworzyć strony WWW, ale bez konieczności uczenia się skomplikowanej obsługi programu. Może on być wykorzystywany przez użytkowników indywidualnych lub w niewielkich firmach, zwłaszcza tych, które używają aplikacji Microsoftu.", + "1312": "Teraz przystąpimy do animacji obiektów. W oknie Score zaznaczamy ostatnią klatkę animacji odnośnika na warstwie pierwszej (rys. 3), a następnie w oknie Stage przesuwamy odnośnik w prawo, tak aby znalazł się pod odnośnikiem do obiektu Przycisk2_1. Jest to animacja za pomocą ujęć kluczowych i polega ona na zmianie położenia odnośnika dla każdego ujęcia kluczowego. Director automatycznie utworzy przejściowe animacje pomiędzy położeniami kluczowymi.", + "1313": "Oprócz PartitionMagic instalowane są aplikacje pomocnicze. DriveMapper pomaga automatycznie rozwiązać problemy z błędnymi odwołaniami programów do dysku, którego oznaczenie literowe uległo zmianie, np. z E: na D:. PQBoot to narzędzie do zmiany partycji bootującej dla tych użytkowników, którzy tylko od czasu do czasu potrzebują skorzystać z innego systemu.", + "1314": "Pozwoli to zachować wrażenie jednolitej przestrzeni dźwiękowej wokół nas. Kiedy dźwięk przemieszcza się za jakimś wydarzeniem filmowym z lewego głośnika, przez centralny do prawego, to nie może on \"skakać\" od podłogi do sufitu i z powrotem.", + "1315": "Charakterystyczna jest budowa zestawów głośników do kina domowego. Zawsze jest to większy subwoofer i kilka małych głośników-satelitów, takie rozwiązanie jest ekonomiczne i praktyczne.", + "1316": "W tym miesiącu na naszym krążku zamieszczamy kolejny składnik pakietu biurowego Lotus SmartSuite w wersji polskiej - arkusz kalkulacyjny Lotus 1-2-3. Mamy nadzieję, że nasz poradnik ułatwi zaznajomienie się z tym bogato rozbudowanym narzędziem biurowym.", + "1317": "Lotus 1-2-3 był swego czasu pierwszym arkuszem kalkulacyjnym dla komputerów PC. Pierwsza wersja działała jeszcze pod kontrolą DOS, natomiast zamieszczona na naszej płytce polska wersja programu (oznaczona numerem 5) przeznaczona jest dla systemów Windows 9x.", + "1318": "Nie czekaj lub Kup teraz - opcja umożliwiająca zakup licytowanego przedmiotu przed końcem aukcji za określoną, zwykle znacznie wyższą od wywoławczej, cenę.", + "1319": "Cena sprzedaży - cena, za którą został sprzedany licytowany przedmiot.", + "1320": "Cena wywoławcza - cena, od której zaczyna się licytacja.", + "1321": "Kwota przebicia - kwota, o którą licytujący powiększa dotychczasową cenę, przebijając ją.", + "1322": "Co i jak testowaliśmy?", + "1323": "Skanery testowane były na jednym stanowisku komputerowym, wyposażonym w procesor Intel Pentium 4 2,2 GHz, 512 MB RAM, kartę grafiki Gigabyte Radeon 8500 ze 128 MB własnej pamięci i 19-calowy monitor Philips Brilliance 109P4. Na stanowisku tym zainstalowano system operacyjny Windows XP Professional, który był odbudowywany do \"czystej\" postaci po przeprowadzeniu testów każdego skanera.", + "1324": "Warto jednak wiedzieć, że każda drukarka ma wyliczoną tzw. obciążalność. Jest to zalecana maksymalna liczba wydruków np. w cyklu miesięcznym. Im większa (i droższa) drukarka, tym większą będzie miała obciążalność. Jeśli zmusimy słabą drukarkę do pracy ponad normę, to musimy liczyć się ze znacznym skróceniem jej żywotności.", + "1325": "Komputerowy montaż grafiki nie jest domeną zastrzeżoną wyłącznie dla profesjonalistów. Każdy z nas, o ile tylko posiada program do obróbki grafiki bitmapowej, może stworzyć dzieło (komputerowej) sztuki.", + "1326": "Co więcej, możliwości komputera pozwalają na uzyskanie interesującej pracy z nieciekawych materiałów źródłowych. My będziemy pracować za pomocą programu Adobe Photoshop, ale większość z prezentowanych tu funkcji jest dostępna nawet w shareware'owym PaintShop Pro.", + "1327": "Jakość obrazu VideoCD/MPEG-1 zbliżona jest do VHS. Jego rozdzielczość dla obowiązującego u nas systemu telewizyjnego PAL (patrz słowniczek) wynosi 352x288 pikseli.", + "1328": "Krążki VideoCD oprócz ścieżki audio/wideo mogą zawierać m.in. menu, spis rozdziałów (podobnie jak w filmach na DVD), napisy oraz dodatkowe ścieżki dźwiękowe (stereo lub mono).", + "1329": "Ciekawe wyniki przyniosły testy, przeprowadzone z wyłączoną zewnętrzną pamięcią cache (L3). Okazuje się, że pamięć podręczna L3 o pojemności 1 MB, pomimo swojej \"powolności\", zwiększa wydajność w benchmarkach aplikacyjnych o ok. 5%, a w grach typu Quake II nawet nieco więcej. Zwraca uwagę fakt, że mimo znacznie większej powierzchni struktury, K6-3 400 MHz nie wytwarza wcale więcej ciepła niż K6-2 400, natomiast tak samo nie lubi przegrzewania.", + "1330": "Druga opcja - \"Użycie pamięci\" - kontroluje zachowanie menedżera pamięci. Domyślnie stara się on zachować co najmniej 4 MB wolnej pamięci na potrzeby nowo uruchamianych programów. Po zaznaczeniu \"Bufor systemu\" cała wolna pamięć może zostać zajęta przez bufor dyskowy. Uwaga! Włączenie tej opcji może spowodować spadek wydajności komputerów wyposażonych w mniej niż 256 MB RAM.", + "1331": "Komputery podłączone do Sieci mogą skorzystać z okna zadań badawczych. Po wybraniu polecenia Okienko zadań z menu Widok użytkownik uzyska dostęp do internetowych słowników języków obcych, encyklopedii i wyszukiwarek internetowych. Serwisy dla tego narzędzia dostępne są na witrynach Microsoftu, mogą być też tworzone przez firmy zewnętrzne (rys. 2).", + "1332": "Na koniec musimy skonfigurować program rozruchowy (rys. 5), dla którego wcześniej określiliśmy już miejsce na dysku. Jako typ proponuję wybrać LILO z interfejsem graficznym. W następnym oknie będzie można samodzielnie skonfigurować menu bootmanagera . Linux powinien sam wykryć wszystkie pozostałe systemy, więc raczej nie będzie potrzeby zmiany jego ustawień.", + "1333": "Takie prymitywne translatory słów mogą się zadowalająco sprawdzić jedynie w przekładach pomiędzy językami wykazującymi wyraźne podobieństwo warstwy syntaktycznej, a i to jedynie pod warunkiem, że ich słowniki obejmują, oprócz podstawowego słownika także zasób form fleksyjnych. W innych przypadkach będą całkowicie bezużyteczne. Karykaturując - \"I am going home\" zostanie przetłumaczone przez taki program jako \"ja jestem idący dom\".", + "1334": "Program GoldMine 5.5 firmy FrontRange Deutschland, który stanowi system do zarządzania relacjami biznesowymi z klientami, oferuje małym i średnim firmom szereg rozwiązań automatyzujących procesy marketingu i sprzedaży. Do jego głównych zadań należy: zintegrowane zarządzanie kontaktami z klientami, czasem operacji biznesowych, dysponowanie zadaniami oraz dokumentowanie i efektywne zarządzanie sprzedażą. System zapewnia możliwość współpracy z firmowymi bazami danych i, dzięki rozszerzeniu GoldSync, synchronizację między co najmniej trzema rozproszonymi bazami, systemami lub stanowiskami.", + "1335": "Quake III Arena tradycyjnie jest domeną Pentium 4. Tutaj Athlon XP 2000+ zdecydowanie ustępuje pola Pentium 4 Northwood, zarówno 2,2, jak i 2 GHz. Ciekawe natomiast jest to, że na Arenie Quake'a Athlon XP 2000+ wygrywa, choć nieznacznie, ze \"starym\" Pentium 4 Willamette 2 GHz.", + "1336": "Oprócz aktualizacji bazy sygnatur Panda Titanium oferuje kilka innych przydatnych funkcji: Dom, Pełne skanowanie, Konfiguracja, Usługi i Pomoc. Funkcja Dom dostarcza informacji o aktualnym stanie programu, czyli o dacie ostatniej aktualizacji sygnatur, całkowitej liczbie dostępnych sygnatur oraz umożliwia skonfigurowanie stałej ochrony antywirusowej, tj. monitorowania komputera w celu upewnienia się, że wszystkie docierające do peceta pliki są wolne od wirusów.", + "1337": "FreshDownloader 4.8 to bezpłatna aplikacja firmy FreshDevices ( www.freshdevices.com ) przeznaczona do użytku domowego. Jeżeli programu będziemy używać dłużej niż 23 dni, to wymagana jest jego rejestracja na stronie producenta (również darmowej). Aplikacja przyspiesza pobieranie z Internetu plików MP3, filmów i oprogramowania, jest w 100 procentach wolna od jakichkolwiek banerów czy innych materiałów reklamowych, spowalniających proces uruchamiania aplikacji. Jest to istotne, zwłaszcza dla internautów korzystających z modemów.", + "1338": "Przeglądając zasoby Internetu najczęściej poszukujemy wszelakiego rodzaju informacji, które za darmo jedni użytkownicy udostępnili innym. Jednak w sieci oprócz informacji możemy znaleźć również kilka innych usług lub rzeczy, za które nie będziemy musieli zapłacić.", + "1339": "Prezentujemy krótkie opisy tego typu stron, z uwzględnieniem podziału na grupy tematyczne, których one dotyczą. Biorąc pod uwagę kłopoty z polskimi łączami telefonicznymi staraliśmy się wyszukiwać odnośniki do stron znajdujących się na polskich serwerach.", + "1340": "Apla - powierzchnia pokryta jednolitą barwą o pełnym nasyceniu, np. czystą purpurą.", + "1341": "CMYK - skrót od angielskich nazw podstawowych farb używanych w drukarni: Cyjan, Magenta, Yellow i blacK. Te cztery farby składowe pozwalają na wydruk pełnokolorowego czasopisma.", + "1342": "Cromalin - typ odbitek próbnych sporządzanych z klisz, wymyślony przez firmę DuPont.", + "1343": "Na tak przygotowaną (oczywiście wysuszoną) powierzchnię można już bez obaw kłaść materiały przygotowane do skanowania. Wcześniej jednak warto sprawdzić, czy są one czyste. Pyłki usuwamy za pomocą miękkiego (czystego!) pędzla, ewentualne plamy z odbitek możemy próbować usunąć przez zanurzenie zdjęcia na kilka chwil w wodzie, a później jego wysuszenie (zdjęcie wieszamy, uważając, żeby niczym nie dotknąć powierzchni emulsji).", + "1344": "Xerox oferuje tu konkretne rozwiązania, które łączą w całość świat papierowych i cyfrowych dokumentów. DigiPath przykładowo pozwala na zarządzanie drukowaniem dokumentów w sieci korporacyjnej. Zamiast wysłać pocztą lub faksem umowy do oddziału firmy w innym mieście, wydajemy polecenie wydrukowania dokumentu na zdalnej drukarce, która znajduje się najbliżej odbiorcy, a adresat otrzymuje e-mail z informacją \"wydruk czeka na Ciebie\". Z kolei DocuShare pozwala na zarządzanie obiegiem dokumentów.", + "1345": "Ponieważ jesteśmy zainteresowani zwiększeniem częstotliwości pracy, a w wyniku mocy generowanej przez procesor, musimy ocenić, z jaką ilością ciepła będziemy musieli sobie poradzić. Do obliczenia mocy strat generowanej przez \"podkręcony\" procesor posłużymy się podstawowym \"wzorem overclockera \", czyli:", + "1346": "W moim komputerze pracuje Athlon 1200 MHz (napięcie zasilania podawane przez producenta wynosi 1,75 V) ustawiony na 1333 MHz przy zasilaniu 1,55 V.", + "1347": "Dysk kompaktowy pomyślany był jako medium do rozpowszechniania zapisanej cyfrowo muzyki. Dziś dzięki nagrywarkom i płytom CD-R złoty krążek powoli zastępuje dyskietkę. Jednak do nagrania płyty oprócz sprzętu potrzebne jest także odpowiednie oprogramowanie. W naszym Laboratorium zebraliśmy i przetestowaliśmy 12 programów, które służą do nagrywania bądź kopiowania płyt CD.", + "1348": "Motorola pracuje nad technologią, która ma przedłużyć żywotność baterii używanych w telefonach komórkowych i laptopach z kilku dni do miesiąca. Ciekawostką jest, że w akumulatorach (czy raczej bateriach) jako paliwo używany będzie alkohol. Energia elektryczna wydzielana ma być przez reakcję alkoholu i platynowej elektrody. Zabawny jest więc sposób regeneracji laptopów czy telefonów przyszłości - kiedy skończy im się bateria, trzeba będzie im podać jednego głębszego...", + "1349": "Próby jednoznacznego ponumerowania wszystkich znaków zawiodły. Istnienie setek schematów kodowania nasuwa nieodparcie analogię z wieżą Babel, aczkolwiek \"komputerowe pomieszanie języków\" okazało się mniej brzemienne w skutki. Mimo powszechnego zastosowania komputerów do komunikacji można się jakoś dogadać, ot, najwyżej polskie znaki zostaną pozbawione elementów diakrytycznych albo będą zamienione na dziwne symbole, zwane pieszczotliwie krzaczkami .", + "1350": "Użytkownik ma do dyspozycji 6 baz zawierających informacje posortowane według wybranego kryterium. Ma też możliwość: drukowania zarówno spisu płyt, jak i okładek do nich (o ile okładka wcześniej została dodana do bazy), tworzenia kopii bezpieczeństwa bazy, porównywania lub wyczyszczenia ich zawartości.", + "1351": "Ponadto można eksportować dane do pliku tekstowego z uwzględnieniem wybranych kolumn i sposobu sortowania. Możliwy jest także import dodatkowych baz.", + "1352": "Jakość skanowanych prac nie budzi żadnych zastrzeżeń, jak na tej klasy urządzenie. Oczywiście warunkiem uzyskania jak najlepszej jakości w skanerze wykorzystującym technologię CIS jest - jak wspominaliśmy - dokładne przyleganie skanowanego materiału do szyby skanera.", + "1353": "Ocena pracy programu OCR wypadła także pozytywnie. Teksty wydrukowane różnymi fontami były prawidłowo rozpoznawane.", + "1354": "Warto stosować pastelowe kolory tła i mocne barwy tekstu lub przygotowywać te elementy w kolorach kontrastowych.", + "1355": "I już na krążku!", + "1356": "Do ustalenia prawidłowego położenia etykiety względem krążka służą specjalne urządzenia, tzw. aplikatory.", + "1357": "Na centralnie umieszczonym bolcu osadzamy krążek i dopiero wtedy naklejamy na nim gotową etykietę.", + "1358": "Program ułatwia obliczanie kosztów realizacji wygenerowanych zakładów i przybliżoną ocenę szansy wygrania. Umożliwia także drukowanie zakładów na standardowych blankietach Totalizatora Sportowego, jednak wówczas należy zadbać o bardzo dokładną kalibrację wydruku.", + "1359": "Korzystając z aplikacji ExpressWin oraz Internetu użytkownicy mogą wczytywać zbiory z wynikami najnowszych losowań, pobieranymi bezpośrednio z serwera producenta www.mbnet.com.pl.", + "1360": "Warto zauważyć, że jak rzadko gdzie, właśnie tutaj potwierdziła się słuszność nawoływań do trzymania się standardów - miejmy nadzieję, że zastosują się do nich i Netscape, i Microsoft. Przy innej zaś okazji powiemy o kolejnym rozszerzeniu - językach XML i XSL.", + "1361": "Dział Słowotwórstwo poświęcony jest wszystkiemu, co dotyczy tworzenia i budowy słów. Użytkownicy znajdą informacje o budowie wyrazu, definicje i przykłady wyrazów prostych i złożonych. Poznają także kategorie słowotwórcze, archaizmy, neologizmy, dialektyzmy, derywacje, synonimy, homonimy i antonimy. W części zatytułowanej Fonetyka uczniowie mogą poznać narządy mowy oraz głoski, litery, sylaby, spółgłoski, samogłoski i akcenty.", + "1362": "Nowy monitor LCD w ofercie Sony charakteryzuje się nietypowym rozmiarem ekranu, nawet jak na monitor LCD. Przekątna modelu SDM-M61, jaki mieliśmy okazję testować w naszej redakcji, wynosi bowiem 16 cali.", + "1363": "Dzięki temu, przy nieznacznie zwiększonych rozmiarach urządzenia, uzyskano obszar roboczy dorównujący, a w niektórych przypadkach nawet przewyższający rozmiarami to, co oferują kineskopowe monitory 17-calowe.", + "1364": "Powyższy przykład pokazuje, że uzyskanie konkretnych rezultatów za pomocą komend AT jest w zasadzie stosunkowo proste, pod jednym warunkiem: że funkcje wywoływane przez konkretne polecenia są nam znane. Dlatego dokonując wyboru modemu warto niekiedy poświęcić chwilę na przejrzenie dołączonej do danego modelu instrukcji w celu sprawdzenia, czy zawiera ona listę komend AT i tzw. S-Rejestrów.", + "1365": "Co i czym poskładać?", + "1366": "Pozostaje jeszcze kwestia, jakiego programu będziemy potrzebowali do jakiego zadania. Wiadomo, że skład czasopisma ze zdjęciami wymaga aplikacji DTP oraz programu do obróbki bitmap. Nie jest wykluczone, że zajdzie potrzeba stworzenia ilustracji, wykresu czy ikony i wtedy musimy sięgnąć po program wektorowy.", + "1367": "Najbardziej zaawansowaną metodą filtrowania jest filtrowanie anizotropowe. Daje jednak niewiele lepsze efekty niż filtrowanie trilinearne , więc np. w nowej kości ATI Rage 128 zupełnie zrezygnowano z tej metody filtrowania (zakładając, że użytkownik będzie stosował filtrowanie trilinearne ). Mimo to takie układy, jak RIVA TNT czy Voodoo3, potrafią filtrować anizotropowo .", + "1368": "Microsoft przydzielając VRML-owi tak wąskie pole działania, które jeszcze przez wiele lat nie będzie możliwe do wykorzystania (chociażby ze względu na obecną szybkość przesyłania danych przez Internet), tak naprawdę spycha tę technologię na margines. Widać, że firma nie chce pamiętać o kilku wspaniałych edytorach, jakie powstały do tworzenia światów (Cosmo-Worlds, VRCreator) czy właśnie banerów (CosmoPageFX), dzięki którym użytkownik nie musi mieć nawet pojęcia o tworzeniu i strukturze kodu źródłowego VRML.", + "1369": "CTS (Clear To Send) - sygnał wystawiany przez modem do lokalnego komputera, wskazujący, że modem jest gotowy do odbioru danych.", + "1370": "Cyfrowy sygnał - sygnał nieciągły; napięcia oznaczające stany \"włączony\" bądź \"wyłączony\", co odpowiada wartościom 0 lub 1, czyli pojedynczemu Ţ bitowi.", + "1371": "IV Liceum Ogólnokształcące w Toruniu zwyciężyło w wojewódzkim finale konkursu \"Euroszkoła w Internecie\", zorganizowanym w ramach programu \"Internet w Szkołach - Projekt Prezydenta RP\". 18 czerwca br. w Pałacu Prezydenckim w Warszawie spotkają się najlepsze drużyny ze wszystkich województw podczas finału ogólnopolskiego, w którym uczestniczyć będzie prezydent Aleksander Kwaśniewski.", + "1372": "W Toruniu zakończył się pierwszy etap starań o pieniądze z funduszu ISPA, przeznaczonych na realizację inwestycji ekologicznych w mieście. Wniosek władz toruńskich o wsparcie m.in. dokończenia kanalizacji całego miasta, trafił już do Brukseli. Skupia się on na trzech zadaniach: gospodarce wodno-ściekowej, czyli uzupełnieniu brakujących 40% sieci kanalizacji wraz z przerzutem ścieków pod Wisłą, modernizacji stacji uzdatniania wody pitnej w Lubiczu oraz zagospodarowania osadów z oczyszczalni ścieków.", + "1373": "18 sierpnia Specjalistyczny Szpital Miejski przesłał do Ministerstwa Zdrowia dodatkowe informacje dotyczące funkcjonowania placówki ze szczególnym uwzględnieniem działalności kardiologicznej. Dane te są potrzebne ministerstwu do podjęcia ostatecznej decyzji o dofinansowaniu zakupu urządzenia do koronarografii (angiografu). O takie dofinansowanie ubiegają się dwa toruńskie szpitale: miejski i wojewódzki.", + "1374": "- A co jest specjalnością IV LO?", + "1375": "- Przede wszystkim doświadczenie w pracy z uczniami uzdolnionymi z matematyki. Mamy wiele telefonów od nauczycieli z całej Polski, którzy chcą się spotkać z panem Henrykiem Pawłowskim czy Zbigniewem Bobińskim, zobaczyć ich zajęcia.", + "1376": "Według badań Unii Europejskiej jesteśmy najmniej aktywnym społeczeństwem w Europie. Od początku lipca br. kierownictwo programu CINDI Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce, Akademia Medyczna w Łodzi oraz Fundacja \"Wszystko dla Zdrowia\" prowadzą ogólnopolską kampanię pod hasłem \"Postaw serce na nogi\" na rzecz poprawienia aktywności fizycznej Polaków. Włączył się do niej toruński Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej UM.", + "1377": "Ważnym elementem przeszkód fortyfikacyjnych, fos i zasieków Twierdzy Toruń były kraty forteczne. Pojedynczy lub podwójny obwód miał każdy fort, kraty były też zamontowane wokół fortyfikacji pierścienia wewnętrznego.", + "1378": "Stawiano je na zwieńczeniu zewnętrznych murów okalających fosy, na dnie fos u podnóża wałów, wokół zewnętrznych stoków bojowych w linii zasieków z drutów kolczastych.", + "1379": "Program imprezy obejmuje występy młodzieżowych zespołów muzycznych i tanecznych, pokazy sportowe. Podczas festynu, oprócz występów na estradzie, odbędą się zabawy sportowe, turniej szachowy, liczne konkursy, kiermasz artykułów szkolnych. Przeprowadzona zostanie również wielka loteria fantowa oraz zbiórka pieniędzy.", + "1380": "- Zapraszamy wszystkich do udziału w naszej zabawie - mówi Małgorzata Kowalska. - Prosimy też o wsparcie naszych działań. Zebrane środki przekażemy na najlepszy z możliwych celów - pomoc dzieciom.", + "1381": "Działania dotyczące powołania Toruńskiego Centrum Koordynacji, Ratownictwa i Ochrony Ludności podjęto 3 lata temu. Integracja służb służyć ma lepszej współpracy, koordynacji działań na rzecz szeroko pojętej ochrony ludności, w zakresie ratownictwa medycznego, chemicznego, ekologicznego, technicznego i gaszenia pożarów, reagowania na zagrożenia pochodzenia naturalnego (wichury, powodzie, gradobicia itp.), a także na zakłócenia i zagrożenia porządku w tym bezpieczeństwa publicznego oraz inne nadzwyczajne zagrożenia.", + "1382": "- Czuje się Pan dostatecznie silny, żeby takie decyzje podejmować?", + "1383": "- Będąc urzędnikiem mogę się czuć na tyle silny, na ile pozwala mi prawo.", + "1384": "- Pana szczególnym hobby - jako prezesa Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji - jest Twierdza Toruń. Czy w związku z objęciem stanowiska Miejskiego Konserwatora Zabytków ma Pan jakieś plany konserwacji, zagospodarowania i turystycznego ożywienia toruńskich fortów?", + "1385": "- Trzeba pamiętać, że jednak przez lata oba narody musiały ze sobą żyć i współpracować. Wielu Niemców było bardzo związanych z Toruniem, wielu się spolonizowało. Została nawet podpisana umowa polsko - niemiecka o pomocy w tworzeniu administracji po przejęciu Pomorza. Oczywiście, niektórzy Niemcy włączali się w tę pomoc w celu szpiegostwa i sabotażu, ale część zachowywała się lojalnie.", + "1386": "- Zapytam paradoksalnie: co zawdzięcza Toruń Niemcom z okresu zaboru pruskiego?", + "1387": "- Od spodu belki zostały ozdobione dekoracją malarską charakterystyczną dla połowy XVII w. - ornamentami kwiatowymi i zwierzęcymi. Co tam dokładnie jest, będzie wiadomo po oczyszczeniu stropu. Na razie wiemy, że są to jakieś kolorowe kwiatki i zwierzęta na niebieskim tle - mówi Zbigniew Nawrocki, Miejski Konserwator Zabytków.", + "1388": "Jak wynika z analizy literatury przeprowadzonej przez prof. Domasłowskiego, nigdy wcześniej w Toruniu nie wykonywano takich specjalistycznych badań. O zawilgoceniu gruntu i budynków informowali jedynie archeolodzy prowadzący wykopaliska na starówce. Wyniki raportu będą podstawą do podjęcia prac zapobiegających procesom niszczenia zabytkowych obiektów.", + "1389": "W zgodnym odczuciu Miejskiego Konserwatora Zabytków i Zarządu Miasta są dwa obiekty, które wymagałyby znacznie większych nakładów niż przewidziane w tegorocznym budżecie: kościół św. Jakuba i Zamek Dybowski. Dość pieczołowicie i w miarę możliwości finansowych gmina pomaga w renowacji katedry św. Janów, natomiast stojący nieco na uboczu kościół św. Jakuba był dotychczas trochę zapomniany.", + "1390": "Na zakończenie refleksja. W poważnych sprawach, a taką jest niewątpliwie restrukturyzacja APATOR-a, pragmatyzm zarządzających tą firmą jest niewątpliwie ważny, jednak Zarząd Miasta i cała Rada zobowiązana jest do rozwiązywania spraw i problemów miasta w znacznie szerszym kontekście i perspektywie. Jakże często wąski pragmatyzm ma fałszywą perspektywę.", + "1391": "Jako działacz związkowy, jako radny, mam prawo, ale i obowiązek domagać się odpowiedzi, bowiem w tej radzie zasiadam z wyboru mieszkańców Bydgoskiego Przedmieścia, ludzi biednych, bezrobotnych i często jeszcze zamieszkujących w lokalach piwnicznych.", + "1392": "Jeżeli nie czuje Pan rozpaczy tych wegetujących rodzin, jeżeli ich los jest Panu obojętny (co śmiem podejrzewać), to niech Pan złoży urząd w ręce lepszego. Takiego pan znajdzie. Nawet w swoim politycznym ugrupowaniu.", + "1393": "Po uroczystości, od godz. 21, można będzie wrócić do domu także autobusami linii specjalnych, ale ich przystanki początkowe zostaną wtedy zlokalizowane w okolicach centrum miasta: linii R i O - ul. Odrodzenia, linii P - ul. Chopina, linia G - ul. Czerwona Droga.", + "1394": "Powrotne przystanki końcowe będą znajdować się w pobliżu przystanków początkowych linii porannych.", + "1395": "Zmiana jest korzystna dla tych, którzy często spóźniali się z kupieniem biletu i przez to tracili kilka dni jego ważności. Teraz płacąc za miesiąc, rzeczywiście mogą wykorzystywać bilet przez 30-31 dni. Możliwość elastycznej regulacji dnia kupna jest też wygodna, gdy wyjeżdżamy, jesteśmy chorzy lub mamy urlop.", + "1396": "- Pieniądze na wspieranie tych trzech programów \"Caritasu\" pochodzą z miejskich funduszy przeznaczonych co roku przez gminę na przeciwdziałanie alkoholizmowi - mówi wiceprezydent Zdzisław Bociek. - Poza tym Zarząd Miasta chce, by Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej określił możliwości wsparcia dwóch innych programów pomocowych \"Caritasu\", które nie spełniają jednak wymagań miejskiego programu walki z alkoholizmem.", + "1397": "\"Gdy się nie zgadza kasa...\"", + "1398": "Ruszyła tegoroczna kampania wyborcza do parlamentu. Partie polityczne oraz reprezentujący ich politycy stanęli w wyborcze szranki. Wydawać by się mogło, że nadszedł czas, w którym wyborcy zajmą się spokojną i wnikliwą analizą programów wyborczych i oceną pretendentów do parlamentarnych mandatów. Tymczasem okazuje się, iż uwagę większości społeczeństwa zajmują wydarzenia zachodzące w państwowej nawie, których efekty wydatnie podnoszą poziom adrenaliny u obywateli oraz działaczy samorządów terytorialnych.", + "1399": "Wydział Zdrowia i Pomocy Społecznej Urzędu Miasta Torunia zaprasza mieszkańców na kolejne bezpłatne badania w ramach dwóch miejskich programów zdrowotnych - wczesnej profilaktyki jaskry i osteoporozy.", + "1400": "Badania wykrywające jaskrę u osób po 40. roku życia odbędą się 17 listopada br. w godz. godz. 9.00-16.00 w gabinetach Prywatnego Centrum Okulistyki przy ul. Ligi Polskiej 12E (Na Skarpie), tel. 650-91-58 oraz przy ul. Chabrowej 24A (Wrzosy), tel. 654-66-91. Obowiązuje wcześniejsza rejestracja telefoniczna.", + "1401": "Na końcu jest ogólna poprawa estetyki placówek. Tak więc zgodnie z przyjętymi zasadami przystąpiliśmy najpierw do remontów dachów. Oczywiście, prowadzone są także inne prace, jak na przykład wymiana stolarki okiennej w Zespole Szkół Chemicznych, remontowane są sale lekcyjne w Miejskim Przedszkolu nr 4, docieplana jest sala gimnastyczna w VII LO.", + "1402": "Osobnym problemem jest Muzeum Okręgowe, które przejęliśmy od 1 stycznia br. od wojewody. Budynek Ratusza Staromiejskiego wymaga ogromnych nakładów inwestycyjnych. Najpilniejszy jest remont dachu, który rozpocznie się w tym roku, ale to kropla w morzu potrzeb tego obiektu. A przecież Muzeum to nie tylko ratusz, ale także siedem oddziałów, m.in. Dom Kopernika czy Kamienica pod Gwiazdą.", + "1403": "Tylko jednego wspaniałego nauczyciela Pan spotkał? Spośród wszystkich, którzy Pana uczyli?", + "1404": "W gruncie rzeczy najwyżej kilku, ale jeden miał wpływ decydujący.", + "1405": "Jest Pan pierwszym ministrem, który miał odwagę powiedzieć, że nie wszyscy nauczyciele są wspaniali. I zaraz Pan musiał przepraszać, bo środowisko się oburzyło...", + "1406": "Trzeba ocenić system i ukarać konkretnych winnych. Jeśli chodzi o sprawę Oleksego czy tzw. moskiewskich pieniędzy, to rozpocznijmy od wznowienia śledztwa. Dopiero ukoronowaniem całego procesu może być delegalizacja SdRP.", + "1407": "Andrzej Rościszewski - były wieloletni dziekan Warszawskiej Rady Adwokackiej. Zaufany adwokat środowisk kościelnych w procesach politycznych. Współautor solidarnościowego projektu konstytucji - w opracowującej go komisji pełnił bardzo ważną funkcję koordynatora.", + "1408": "Kazimierz Świrydowicz: Lustracja wśród sędziów jest bardzo ważnym problemem, ale w środowisku dominuje postawa polegająca na tym, że nawet osoby widzące jej potrzebę siedzą cicho, żeby się czasem nie narazić.", + "1409": "Kadencyjność sędziów Sądu Najwyższego umożliwiała usunięcie ich w 1990 r. z tej izby. Nie pozbawiła jednak prawa wykonywania zawodu.", + "1410": "Sieriogin przebywa do dziś w Warszawie. Zapytaliśmy go, czy wie, czym zajmował się Siergiej Charczew.", + "1411": "- Słyszałem takie nazwisko, ale zupełnie nie wiem, co tu robił.", + "1412": "- A czy słyszał pan o Witoldzie Michałowskim?", + "1413": "- Może słyszałem, może nie.", + "1414": "- Czy pisał pan do Michałowskiego jakieś listy?", + "1415": "Zwłaszcza, że nie ma nadziei, że na ich miejsce przyjdą lepsi.", + "1416": "Płacą pani nie zachęci. Może beneficjami? Ale ja jestem zwolennikiem, aby zamienić je na pieniądze. Na przykład nie płacić pensji przez 12 miesięcy, tylko przez tyle, ile trwa nauka - ale więcej. A przez te dwa miesiące niech nauczyciel ma swobodę w poszukiwaniu sobie pracy. A w wakacje niech pojedzie na kolonie lub się szkoli, żeby awansować.", + "1417": "Podpisany przez prezydenta Kwaśniewskiego komunikat o rozmowach polsko-chińskich, atakujący niepodległe państwo chińskie na Tajwanie i kwestionujący uniwersalny charakter praw człowieka, nie świadczy rzecz jasna o tym, jakoby prezydent Kwaśniewski był chińską marionetką. Wydaje się to niezwykle mało prawdopodobne. Polskich komunistów nie łączyły nigdy żadne specjalne więzy z przywódcami ludowych Chin.", + "1418": "Z dokumentów zgromadzonych przez polską prokuraturę wynika, że aktywny udział w sprawie \"moskiewskiej pożyczki\" brał Leszek Miller - były sekretarz generalny PZPR, a obecnie lider SdRP.", + "1419": "Śledztwo w tej sprawie umorzono w czasie, gdy ministrem sprawiedliwości-prokuratorem generalnym był działacz PZPR i SdRP, Jerzy Jaskiernia.", + "1420": "Ziemkiewicz operuje też argumentem, iż ci, którzy przegrali wybory, powinni zamilknąć, bo lepszego rządu nie udało się powołać i basta. Ja wszelako nie piszę w imieniu przegranych polityków. Moja krytyka jest bardzo konkretnie skierowana. Kieruję ją nie do Unii, po której w sprawie zasadniczej (o której za chwilę) mało się można było spodziewać, lecz do AWS, a w tym do ideowych przyjaciół Ziemkiewicza tzw. konserwatywnych liberałów, wchodzących w jej skład.", + "1421": "Ale nie tylko Rosjanie zajmujący się rurociągiem mają problemy z kwalifikacjami. Dysponujemy pismem wojewody poznańskiego do Głównego Inspektora Budowlanego, z którego dowiadujemy się, że firma budująca gazociąg nie dysponuje kadrą o odpowiednich kwalifikacjach. Zastrzeżenia wojewody dotyczyły tylko Polaków na stanowiskach kierowniczych. Pismo wojewody poznańskiego może być podstawą do wstrzymania pracy nad gazociągiem.", + "1422": "Natomiast jeden z byłych pracowników KC KPZR na łamach polskiej prasy \"zachęcał do przyjrzenia się działalności niektórych firm, polskich i mieszanych, które są bardzo aktywne na radzieckim rynku\". - Należałoby się przyjrzeć składom delegacji SdRP, które przyjeżdzały do Moskwy i nazwiskom działaczy KPZR, którzy uczestniczyli w tych spotkaniach - radził, co sugerowało, że współpraca finansowa między polskimi komunistami a KPZR nie zakończyła się z chwilą rozwiązania PZPR.", + "1423": "Płk Marian Zacharski, as PRL-owskiego wywiadu i oficer UOP, który rozpracowywał Oleksego, zeznając rok później przed komisją śledczą powiedział: - Opierając się na mojej wiedzy fachowej i doświadczeniu stwierdzić chcę, że Rosjanie stosowali z zasady w praktyce nadawania kryptonimów sprawom zwyczaj, aby kryptonim - a ściślej jedna, dwie pierwsze litery pochodziły od nazwiska źródła.", + "1424": "Do dziś w sądownictwie pracują osoby, które rozpoczynały swoją karierę w latach stalinowskich.", + "1425": "Większość sędziów i prawników pytanych o to, kim są polscy sędziowie, odmawiała nam odpowiedzi.- Taka wypowiedź kończy karierę, pan nie wie, jak to środowisko jest solidarne.", + "1426": "- Jeśli powiemy panu prawdę, niczego więcej nie załatwimy w sądach.", + "1427": "Poczucie realizmu, pragmatyzmu, interesu narodowego nakazuje nazywać po imieniu błędy i zaniechania rządu Jerzego Buzka. Dlatego, aby nie ułatwiać przyszłego zadania komunistom.", + "1428": "Ocena, komentowanie i krytyka rządu powinna być konkretna. Musi być jednak formułowana normalnie, a nie być \"wyważona\", \"konstruktywna\" itd. Ponadto, należy to czynić z miejsca, dzisiaj, gdy polityka rządu dopiero się kształtuje.", + "1429": "Nie ma wyroku skazującego, więc policjantów zwolnić nie można. Moim zdaniem trzeba najpierw dojść prawdy, a potem karać. Tak zresztą wynika z ustawy o policji i prawa pracy - mówi Janusz Olszewski, zastępca Komendanta Wojewódzkiego w Katowicach. Zdaniem pytanych przez nas prawników, funkcjonariuszy można zwolnić.", + "1430": "Sieriogin przebywa do dziś w Warszawie. Zapytaliśmy go, czy wie, czym zajmował się Siergiej Charczew.", + "1431": "- Słyszałem takie nazwisko, ale zupełnie nie wiem, co tu robił.", + "1432": "- A czy słyszał pan o Witoldzie Michałowskim?", + "1433": "- Może słyszałem, może nie.", + "1434": "- Czy pisał pan do Michałowskiego jakieś listy?", + "1435": "Niedawno, tak z czystej ciekawości strzelałem z prawdziwego colta i okazało się, że mam lepszy wynik niż policjant, który strzelał wraz ze mną - wyznał minister Wiesław Walendziak, nowy szef kancelarii premiera Jerzego Buzka.", + "1436": "Jednakże to nie strzelectwo wyznaczyło drogi jego kariery, mimo że zdaniem swoich przyjaciół, ma w tym kierunku predyspozycje niemal olimpijskie. Z jego nazwiskiem kojarzą się nierozerwalnie: polityka i dziennikarstwo.", + "1437": "Upadająca Polska Zjednoczona Partia Robotnicza skorzystała z nielegalnej pomocy finansowej Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Dzięki zaciągniętej w Moskwie pożyczce mogła zorganizować zjazd założycielski nowej partii i uruchomić jej organ, \"Trybunę\".", + "1438": "Socjaldemokracja RP chciała kontynuować interesy z KPZR. Towarzysze z Moskwy przeprowadzali w Polsce szkolenia dla działaczy SdRP o zasadach działania partii w sferze gospodarczej - \"pozwalających zabezpieczyć się przed próbami wywłaszczenia\".", + "1439": "- Czy byliśmy inwigilowani? Oczywiście. Długo by o tym zresztą opowiadać, ale to było już tak dawno... - macha ręką Artur Matys, inny przyjaciel Walendziaka z czasów Ruchu.", + "1440": "Wiesław Walendziak z równą intensywnością brał udział w akcjach samokształceniowych, jak i bezpośrednich.", + "1441": "Mówimy o karceniu z powodów politycznych, ale prasa doniosła niedawno o nauczycielu, który rozbił uczniowi głowę, w pewnej wiejskiej szkole nauczycielka biła i znęcała się psychicznie nad dwoma pokoleniami uczniów. Była nietykalna, bo chroniła ją karta nauczyciela. No i co można w takich sytacjach zrobić?", + "1442": "Sama sobie pani już odpowiedziała - jest ta karta.", + "1443": "Powiedział Pan też publicznie, że zamierza ją zlikwidować.", + "1444": "Gdyby był Pan minister ojcem dziecka, którego nauczyciel skarcił za okazywanie sympatii politycznych, jak by Pan zareagował?", + "1445": "Ja reagowałem, i to ostro, i to w czasach trudnych, gdy moi synowie, dziś dorośli - jeden jest informatykiem, drugi fizykiem - chodzili do szkoły. Nie muszę używać trybu przypuszczającego.", + "1446": "Rzeczywiście ta grupa zawodowa jest pod bardzo silnym wpływem ideologii z tamtej epoki. Chyba jak żadna inna. I ma w dodatku zorganizowane oparcie w ZNP. Opór już czuję, ale nie tylko z tej strony.", + "1447": "Ja nie przepraszałem. Nie obraziłem nauczycieli, więc nie miałem za co przepraszać, jeżeli to jedynie za niezręczne sformułowanie: \" nauczyciele udają, że pracują, my udajemy, że płacimy\". Strawestowałem słynne powiedzenie z czasów komunizmu. Ono w kontekście mojego wywiadu w \"Gazecie Wyborczej\" nie raziło, ale gdy dziennikarz zrobił z tego podtytuł, musiało razić.", + "1448": "Ideowiec, pragmatyk, poeta, lawirant, inteligentny, wyrachowany, bezwzględny, bezpośredni, wyniosły \"carewicz\", najlepszy przyjaciel - krzyżują się opinie i oceny na temat jednego z najciekawszych ludzi obecnej władzy. Co do jednego wszyscy się zgadzają - lubi być lubiany. Wiesław Walendziak - szef kancelarii premiera z niezmiennym uśmiechem przyjmuje pochwały i zarzuty.", + "1449": "Lecz w naszych szkołach jest zupełnie inaczej. Dzieci się uczą na pamięć długości rzek, głębokości jezior...", + "1450": "I euglena jak jest zbudowana, ale nie wiedzą, co mają zrobić w banku. Ja to przeżyłem, gdy pojechałem na stypendium do Stanów z całą rodziną i posłałem synów do szkoły. U nas już mieli zaawansowaną matematykę, biologię, a tam było tylko cztery- pięć przedmiotów.", + "1451": "A co czyta teraz minister edukacji?", + "1452": "Z braku czasu, czytam tylko to, co muszę. Przeróżne opracowania, dużo publicystyki, wspomnienia , pamiętniki - tego rodzaju rzeczy muszę teraz czytać. Ale udało mi się przeczytać ostatnio \"Filozofię po góralsku\" Tischnera i niezwykle mnie to ucieszyło. Bo sam jeżdżę na Podhale i jestem z góralami zaprzyjaźniony. W Białce, u górali możecie się dowiedzieć na mój temat wiele.", + "1453": "Adam Rybicki: Walendziak to człowiek, który wie, czego chce. Świadomie wybrał grę w pierwszej lidze.", + "1454": "- Myślę, że Wiesiek jest głębi w duszy po prostu poetą - twierdzi Artur Matys.", + "1455": "- Zgoda, jeśli to słowo określa stan ducha, a nie samo pisanie wierszy - zgadza się szef kancelarii premiera.", + "1456": "Jak pisałem, jestem jeszcze bardziej niż autor pesymistycznie nastawiony do utrzymania popularności przez rząd J. Buzka. Nawet jednak gdyby się to udało, to w wytworzonym, wysoce niefortunnym, dwubiegunowym układzie, komuniści prędzej czy później do władzy wrócą. Teraz jest właśnie szansa na to, aby państwo zmienić tak, aby i wówczas nie mogli nadmiernie szkodzić.", + "1457": "Kilka ciemnych stron działalności ministra Wiatra?", + "1458": "Końcówkę miał fatalną. Decyzje dotyczące wyższych szkół: zgody na studia magisterskie i licencjackie, gdzie uzasadnienia były typu marksistowskiego. Decyzje personalne, które trudno odwrócić.", + "1459": "Na przykład?", + "1460": "Wolałbym nie wchodzić w te szczegóły. W tym zawarta byłaby ocena człowieka, a tego chciałbym uniknąć.", + "1461": "Pragmatyzm Walendziaka przejawiał się między innymi w usilnej próbie uwiarygodnienia się w oczach lewicy. Stąd zapewne brak oczekiwanych zwolnień, jak też pretensje wielu prawicowych polityków i dziennnikarzy do programów publicystycznych. Skonfliktowany z Walendziakiem był nieustannie Jarosław Kaczyński, Janusz Korwin-Mikke. - Docierało do mnie wiele sygnałów ze strony prawicy. A to jednych pokazuję za mało, a to nie tych co trzeba. Nie można było dogodzić wszystkim - odpiera te zarzuty Walendziak.", + "1462": "- Skutecznym ramieniem Unii Wolności w walce z ROP-em okazała się redakcja \"Gazety Polskiej\". (...) W okresie dużego poparcia dla ROP-u ukazały się kolejne artykuły - a to pana P. Wierzbickiego, że nie ma nic wspólnego z radykałami, to znów o zasługach i przewagach masonów. (...) Im bliżej było do wyborów, tym bardziej ci redaktorzy wdeptywali w błoto wszystko, co narodowe i katolickie.", + "1463": "Prezydenci Polski, Ukrainy i Rumunii spotkali się na roboczych rozmowach w Bukareszcie.", + "1464": "Sąd gospodarczy w Mińsku nakazał zamknięcie największej białoruskiej niezależnej gazety \"Swaboda\" za \"podżeganie do nienawiści między społeczenstwem a władzami\".", + "1465": "Żadna z partii serbskiej republiki Bośni nie uzyskało wystarczającej większości, by samodzielnie rządzić - wynika ze wstępnych wyników wyborów. Dotąd absolutną większość w parlamencie mieli zwolennicy Radovana Karadżicia.", + "1466": "Informacja, że dane o funkcjonariuszach znajdują się w internecie wzbudziła natomiast duże zainteresowanie w katowickiej Komendzie Wojewódzkiej. - Nasz informatyk będzie siedział do późnej nocy i znajdzie wymienione przez pana informacje, tak tego nie zostawimy - usłyszeliśmy w słuchawce. W momencie ostatniej naszej rozmowy policja wiedziała, że zostały one nadane \"na serwerze w Holandii\".", + "1467": "I oczywiście nauczyciele na kontraktach, nie na dożywociu?", + "1468": "Uważam, że jedno i drugie. Dopóty, dopóki nauczyciel nie udowodni, że jest dobry w swoim zawodzie, powinien być na kontrakcie. Ale musi nastąpić moment pełnej stabilizacji, jest tylko kwestia umówienia się, kiedy - po 10., 15. czy 20. latach. Ale na pewno nie po dwóch.", + "1469": "- Gdybym jeszcze raz miał objąć funkcję prezesa, na pewno wiele rzeczy zrobiłbym inaczej. Nie doceniłem chyba stopnia oporu telewizyjnej materii, choć oczywiście się go spodziewałem - reasumuje Walendziak. - Ale i tak uważałem, że zrobiłem dużo w sytuacji niemal beznadziejnej.", + "1470": "Nie zgadzam się z opinią, że wszystko załatwi podwórko. Ale nie może też być tak, że szkoła zdejmie ten obowiązek z domu. Wiele osób chce mieć ten komfort. Lecz rozumowanie w drugą stronę - wara szkole od tych spraw - też jest niesłuszne. Każdemu jest potrzebna pewna wiedza.", + "1471": "Programy szkolne uginają się od wiedzy, którą uczeń musi poznać. Co z tym zrobić?", + "1472": "Raz jeszcze?", + "1473": "Tymczasem wydaje mi się, chociaż jeszcze po części intuicyjnie, że rządzący są na dobrej drodze zmarnowania tej szansy. W imię nie wiem czego, \"prezydentury wszystkich Polaków\", \"pełnej integracji obozu solidarnościowego\" (teoretycznie UW może, jak najbardziej, wstąpić do AWS), czy czegoś tam jeszcze, zdąża się w przeciwnym kierunku.", + "1474": "Zapowiedział pan, że niebawem młodzież nie będzie zdawać egzaminów na studia, że matura zastąpi dodatkowy dziś egzamin. W Ameryce - na przykład - im lepszy wynik testu, tym łatwiejszy dostęp do renomowanych uczelni. A co będzie miał młody człowiek w Polsce z tego, że świetnie zda test? U nas nie ma jeszcze takich mechanizmów motywacyjnych.", + "1475": "Polska jest oczywiście dla nas najważniejsza, ale winniśmy wystrzegać się groźnego zjawiska, jakim jest polonocentryzm - ostrzegał swoich partyjnych kolegów Tadeusz Iwiński, który przypominał im, że SdRP jest potrzebna światowej i europejskiej lewicy.", + "1476": "Suwerenność i prawo do samostanowienia narodów zostały przez SdRP uznane, o ile nie będzie naruszało praw i granic partnerów.", + "1477": "Myślę, że będzie nawet agencja krajowa, która będzie tworzyła pewne standardy, nadzorowała egzaminy, wynajmowała ludzi i tak dalej. To, niestety, będzie kosztowało.", + "1478": "Jest Pan jeszcze rektorem wyższej uczelni. Czy uważa Pan, że wyższą uczelnią musi zarządzać uczony? Czy nie byłoby lepiej, gdyby on rozwijał naukę, kształcił uczniów, a uczelnią zajmował się specjalista od zarządzania?", + "1479": "Ale co zrobić, żeby było inaczej? Żeby do szkół nie trafiali ludzie nie nadający się do tego zawodu, niedokształceni, bez zdolności pedagogicznych, o nienajwyższym poziomie intelektualnym?", + "1480": "Niestety bardzo dużo - i to rzeczy z jednej strony kosztownych, z drugiej zaś niepopularnych. Musi być np. motywująca rola płacy, bardzo dobremu nauczycielowi trzeba dobrze płacić.", + "1481": "To znaczy nie wszystkim po równo?", + "1482": "Oczywiście.", + "1483": "Ale jak wybrać tych najlepszych?", + "1484": "Zdaniem Marka Markiewicza, polityczną dojrzałość polityk osiąga dopiero po czterdziestce. - W każdym razie ta eksplozja pozycji politycznej Walendziaka - był przecież wymieniany jako jeden z kandydatów do urzędu premiera - była dla mnie miłym zaskoczeniem - kurtuazyjnie twierdzi Markiewicz. - Swoją drogą, jak mu się udało zostać gwiazdą AWS, po tym wszystkim, co zrobił, a raczej czego nie zrobił w telewizji, pozostanie chyba na zawsze jego tajemnicą.", + "1485": "Raz jeszcze?", + "1486": "Tymczasem wydaje mi się, chociaż jeszcze po części intuicyjnie, że rządzący są na dobrej drodze zmarnowania tej szansy. W imię nie wiem czego, \"prezydentury wszystkich Polaków\", \"pełnej integracji obozu solidarnościowego\" (teoretycznie UW może, jak najbardziej, wstąpić do AWS), czy czegoś tam jeszcze, zdąża się w przeciwnym kierunku.", + "1487": "- Pamiętam jedną wizytę Charczewa w naszej firmie - twierdzi Eugeniusz Wasiłowski prezes Inwestgasu - przyprowadził go Michałowski. Charczew zaproponował nam wejście w roboty na terenie Rosji, ale ponieważ byliśmy bardzo obciążeni własnym programem, grzecznie odmówiliśmy. Charczew w czasie całej rozmowy mówił po rosyjsku, ale, jak twierdzi Wasiłowski, sprawiał wrażenie, że rozumie język polski. Zdaniem Wasiłowskiego, Charczew nie pojawiał się więcej w Inwestgasie.", + "1488": "Świat Michnika bez świata Rydzyka umiera.", + "1489": "2. Świat Rydzyka żywi się światem Michnika. Im w świecie Michnika głośniej od polowań na straszliwych \"ksenofobów\", tym świat Rydzyka pewniej rozszerza swe królestwo. Im świat Michnika bardziej zagarnia polityczną scenę, tym świat Rydzyka lepiej rozumie swą misję.", + "1490": "Świat Rydzyka nie wziął się z samych zwidów. Próba niszczenia Polski przez ideologię zbrodniczego internacjonalizmu to nie bajka. Prześladowanie polskich patriotów przez ludzi, którzy uważali za swą ojczyznę nie Polskę, lecz gmach komunistycznej międzynarodówki, to nie legenda. Świat Rydzyka tego wszystkiego nie wydumał. On tylko dopisał do tej rzeczywistości gigantyczną fobię.", + "1491": "Przywiązanie do byłej przewodniej siły, do PRL i do kumunizmu deklarowali nie tylko członkowie - założyciele SdRP, którzy weszli do jej władz - to kumuniści wprowadzili książki pod strzechy, szkolnictwo, szpitalnictwo, warunki socjalne (Franciszek Bojko), ja chcę odciąć się od błędów PZPR, ale nie chcę odciąć się od PZPR, nie chcę odciąć się od Polski Ludowej, nie dam odciąć się od Polski Ludowej (Jan Rychlewski).", + "1492": "Paradoksem był natomiast fakt, że jedną z pierwszych decyzji nowego prezesa było odebranie Kurskiemu fikcyjnego zresztą etatu, który jakimś cudem, mimo zdjęcia z anteny \"Refleksu\", utrzymał.- Stało się to zresztą za obopólną zgodą i to własnie Wiesiek poradził mi aby założyć własne studio i kręcić własne filmy - dzięki czemu powstała np. \"Nocna zmiana\". To było uczciwe postawienie sprawy - utrzymuje Kurski.", + "1493": "Jeden z członków plutonu specjalnego z \"Wujka\" Maciej Szulc jest dzisiaj właścicielem firmy \"Ochrona Mienia i Usługi Detektywistyczne\". Mieszka w Mysłowicach. - Ci ludzie z całą pewnością nie powinni mieć dzisiaj dostępu do broni i możliwości posługiwania się nią. To oczywiste - mówi Zbigniew Romaszewski. Z opinią tą zgadza się Przemysław Miśkiewicz. - To powinny być przecież ostatnie osoby mające szansę na uzyskanie koncesji - mówi.", + "1494": "Artur Matys: Wiesiek był i jest człowiekiem wręcz nadaktywnym , ale zawsze odczuwał też potrzebę samotności...", + "1495": "Jednakże ponieważ większość ludzi ze środowiska, w którym się obracał wybierała, wydziały gdańskiego uniwersytetu, Walendziak zdecydował się nie zrywać towarzyskich i politycznych znajomości i złożył papiery na wydziale historii.", + "1496": "Decyzją Zjazdu PZPR, która zakończyła swoją działalność (...) Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej przejęła całość zobowiązań i praw byłej PZPR w tej dziedzinie. Aleksander Kwaśniewski, przewodniczący SdRP, mówił: Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej nie chce zawłaszczać cudzego majątku ale - jak wyjaśnił w innym miejscu - część majątku PZPR nie może być kwestionowana, bo pochodzi np. z ofiarności członków PPR, PPS i PZPR.", + "1497": "Środowisko sędziowskie po 1989 r. nie przeszło żadnej weryfikacji. Z wymiaru sprawiedliwości odeszli ci, którzy chcieli. Od ośmiu lat wciąż jednak pozostaje w tym resorcie grupa sędziów, którzy w czasach PRL zasłynęli ze służalczości wobec komunistycznych władz. Jak do tej pory nie było sposobu, żeby odebrać im prawo wykonywania zawodu.", + "1498": "Po ujawnieniu przez \"Superekspres\", iż minister Siwiec przeleciał się wojskowym śmigłowcem na wojewódzką konferencję SdRP, prezydent Kwaśniewski zobowiązał go do zwrotu pieniędzy za lot - ok. 30 tysięcy złotych.", + "1499": "Sąd wojewódzki w Warszawie podtrzymał decyzję sądu rejonowego, uwalniającą jednego z domniemanych szefów mafii pruszkowskiej od zarzutu wymuszania haraczu. Sąd uznał, że haracze płacono mu dobrowolnie.", + "1500": "Jedynym incydentem jest we wtorek spalenie kukły policjanta oraz chwilę potem przegonienie drogówki ze skrzyżowania koło miejsca, gdzie zginął Przemek. Manifestacja idzie dzielnicami odległymi od zablokowanego, wzburzonego centrum.", + "1501": "Z polityków SLD z manifestantami rozmawia tylko prezydent miasta Jerzy Mazurek. A to SLD wygrała wybory w województwie. Postkomuniści dostali 31 tys. głosów, 25 tys. miała AWS. a 15 UW.", + "1502": "Pomysł najpierw się przyjął, później jednak okazało się, że widzenie rzeczywistości politycznej prezesa telewizji i twórców programu jest nieco inne. Ostatecznie wyemitowano zaledwie sześć odcinków. - Z propozycją współprowadzenia \"Lewiatana\" Wiesiek zwrócił się do mnie w 92 roku. - mówi Kurski. - Zrobiliśmy program o wojsku i o lustracji - ten drugi poszedł w tydzień po obaleniu rządu Olszewskiego. Ostatecznie jednak \"Lewiatan\" zniknął z ekranu.", + "1503": "Po dwumiesięcznym okresie karencji z ekranu zniknęli na dobre reprezentanci \"Gazety Polskiej\". Ponoć nie życzyli sobie ich obecności inni dziennikarze...", + "1504": "Jako skandal przez wiele środowisk odebrana została też publiczna reprymenda, jakiej udzielił Wiesław Walendziak Elżbiecie Jaworowicz za rzekomą nierzetelność i stronniczość. - Miałem wówczas dwa wyjścia: Albo program zdjąć, albo zrobić w nim dyskusję o profesjonalizmie - tłumaczył się później na łamach \"Wprost\". Niesmak jednak pozostał...", + "1505": "- Są tacy, którzy będą nieustannie kontestować posunięcia liderów, a w głosowaniu poprą stanowisko klubu tylko dlatego, żeby nie \"wypaść za burtę\".", + "1506": "- Ludzie, którzy od lat istnieją w polityce na zasadzie kontestacji, nie zmienią się. Nadal będą funkcjonować w mediach dzięki swemu wiecznie odrębnemu zdaniu.", + "1507": "- Jak z nimi sobie poradzić? Wyborcy zdecydowali, że powinni zasiąść w Sejmie.", + "1508": "Edward Stachura i Ryszard Milczewski-Bruno to para przyjaciół. Zajmują oni dość specyficzne miejsce wśród \"poetów przeklętych\" - ucieleśniają mit poety-cygana, wiecznego tułacza, wagabundy. Wizerunek Steda z gitarą, chlebakiem i butelką wina okazał się trwalszy i bardziej popularny od ich utworów, znanych najczęściej jedynie dzięki sentymentalnym piosenkom Starego Dobrego Małżeństwa.", + "1509": "- Czy czarny scenariusz jest brany pod uwagę w zachodnich kołach finansowych?", + "1510": "- Możliwość odejścia Leszka Balcerowicza bardzo zaniepokoiła inwestorów. Jego następca musiałby długo i pracowicie budować swoją wiarygodność.", + "1511": "- Czy różnice interesów w koalicji nie przeszkodzą w kontynuowaniu reform?", + "1512": "Urzędnicy boją się go tak bardzo, że gdy dziennikarze Radia Zet dzwonią do nich w bardzo typowych sprawach, na wszelki wypadek rzucają słuchawkę. - Janusz Weiss jest jedną z największych i najlepiej opłacanych osobowości polskich mediów - mówi Robert Kozyra, dyrektor programowy Radia Zet. - Jego siłą jest nieprzeciętna inteligencja i wielka wiedza. To człowiek, który daje się unieść fantazji i zaraża tym innych.", + "1513": "Niepokój jest tym bardziej uzasadniony, że wszystkie pandemie grypy miały początek w Chinach. Ich przyczyną były nagłe zmiany w materiale genetycznym wirusa. Ludzki układ immunologiczny stawał się wobec nich bezradny. Również w wypadku największej epidemii grypy, jaka w latach 1918-1919 dotknęła połowę ludzkości i spowodowała śmierć 25 mln ludzi, przyczyną niezwykłej zjadliwości wirusa był nowy gen pochodzący z wirusa grypy ptasiej.", + "1514": "- Czy to oznacza, że rok 1998 będzie okresem schładzania gospodarki?", + "1515": "- Oznacza to lekkie, okresowe obniżenie tempa wzrostu popytu krajowego, a w rezultacie również tempa wzrostu importu. Wymaga tego narastanie deficytu w handlu zagranicznym, który w tym roku znów przekroczy założoną wysokość - 9,5 mld USD - o ok. 2 mld USD. Bierne przyglądanie się temu mogłoby spowodować pojawienie się u nas \"czeskiej choroby\".", + "1516": "- Panowie nie chcą kremów przeciwzmarszczkowych. Potrzebują kosmetyków antystresowych. Chcą być wypoczęci, pełni energii, zdrowi - wyjaśnia Grażyna Zych. Dostępne dziś kosmetyki mają przede wszystkim odprężyć po stresującym dniu, zregenerować siły przed wieczornym wyjściem, pobudzić do działania oraz zahamować wypadanie włosów, odwieczną bolączkę każdego mężczyzny.", + "1517": "- Zmniejszanie deficytu budżetowego i hamowanie wzrostu płac. Nikt tego nie lubi i to jest zrozumiałe. Zwłaszcza że w gospodarce otwartej na świat ceny krajowe zbliżają się do zagranicznych, a płace niekoniecznie. Płace zależą bowiem od wydajności i dopóki nie dogonimy innych w poziomie wydajności, dopóty płace pozostaną różne.", + "1518": "- Czy jednak rząd podejmie ryzyko, skoro postulat obniżenia tempa wzrostu płac jest źle przyjmowany przez społeczeństwo?", + "1519": "Janusz Tomaszewski: - Nie można na podstawie jednej sytuacji, nawet mającej tak tragiczne skutki jak w Słupsku, dochodzić do tak daleko idących uogólnień. Wydarzenia te utwierdziły mnie tylko w postanowieniu, że trzeba zreformować policję i metody jej szkolenia.", + "1520": "- Reforma terytorialna powinna oznaczać również reformę policji - w wielu państwach zachodnich policja lokalna podlega burmistrzowi, a nie ministrowi.", + "1521": "Przy katarze dużą ulgę przynosi wąchanie utartych i zmieszanych w równych proporcjach: bukwicy, ruty oraz korzenia kopytnika lekarskiego. Ponadto nos można płukać ciepłym wywarem z korzenia mydlnicy (szklankę ziela zalewamy tą samą ilością przegotowanej chłodnej wody, moczymy osiem godzin i gotujemy) lub naparem z kwiatu rumianku (łyżkę stołową ziół zalewamy szklanką wrzątku).", + "1522": "Najbliżsi rywale Orfe także nie rezygnują z przejęcia kolejnych mniejszych dystrybutorów. Najaktywniejszy jest ostatnio katowicki Farmacol, który przejął kontrolę nad Cefarmem Szczecin, zawarł też porozumienie o budowie wspólnej sieci dystrybucji z czołowym producentem leków, czyli Jelfą, posiadającą mniejszościowe pakiety udziałów w Cefarmach Wrocław i Kielce - niewykluczone, że Farmacol zamierza w nich zostać większościowym udziałowcem. Część analityków krytycznie jednak ocenia działania zmierzające do tak bliskiej współpracy dystrybutora z wytwórcą farmaceutyków.", + "1523": "- Jakich konkretnych posunięć należy więc niebawem oczekiwać?", + "1524": "- Przede wszystkim zajmiemy się problemami związanymi z utratą miejsc pracy w wielu regionach kraju, także na wsi. Realne niebezpieczeństwo powiększenia grona bezrobotnych jest obecnie tym, czym niegdyś strach przed totalitaryzmem i drogą donikąd poprzedniego systemu. Głównym zadaniem mojego resortu będzie teraz wspieranie procesów tworzenia nowych miejsc pracy.", + "1525": "- Pana ministerstwo ma jednak niewielkie bezpośrednie możliwości wpływania na te procesy.", + "1526": "- Czy determinacja rządu wystarczy, by pokonać opór marszałek Senatu Alicji Grześkowiak, posłów ZChN, grupy wiceministra i prezesa PC Krzysztofa Tchórzewskiego, lidera Porozumienia Ludowego Gabriela Janowskiego i innych oponentów?", + "1527": "- Dopóki rząd i koalicja nie podejmą decyzji, dopóty każdy może wypowiadać swoje zdanie.", + "1528": "Kiedy kilka lat temu rozpoczęto akcję \"Rodzić po ludzku\", kobiety odetchnęły z ulgą. W szpitalach wreszcie zaczęto je traktować podmiotowo. Uśmiechnięte położne i pielęgniarki, zadowoleni lekarze, kolorowy wystrój wnętrz i obecność najbliższych zmieniły nastawienie kobiet do porodu. Niektóre z nich, pamiętając, jak wcześniej nieludzko traktowano je w czasie rozwiązania, dopiero po wprowadzeniu zmian zdecydowały się na drugie dziecko. Dziś okazuje się, że wspaniałe idee łatwo można wypaczyć.", + "1529": "- Dobre prognozy są trudniejsze do sformułowania?", + "1530": "- Czasy się zmieniły i przewidywanie ekonomicznej przyszłości nie jest już takie proste. Mamy bowiem do czynienia z wieloma złożonymi czynnikami - jedne napawają otuchą, inne niepokojem. Generalnie jestem optymistą. Choćby dlatego, że dokładnie wiadomo, co trzeba robić, aby istotnie było lepiej, i jest wola robienia tego. Nie ma jednak absolutnej pewności, czy uda się to zrobić.", + "1531": "- Co należy zrobić?", + "1532": "Ks. bp Tadeusz Pieronek: - Sądzę, że była to wypowiedź na użytek zwolenników Radia Maryja. Zaznaczam jednak, iż rozmowy w tej sprawie będę kontynuowane. Następna ich tura rozpocznie się bardzo szybko.", + "1533": "- Czyli grozi nam rozłam w Kościele?", + "1534": "- Nie traktuję tego tak katastroficznie. Powtarzam - będziemy rozmawiać. Są sprawy do wyjaśnienia.", + "1535": "- Liczy pan na wsparcie ze strony SLD?", + "1536": "- Sojusz zapowiadał, że poprze reformę samorządową. Ostatnio jednak zauważam, że \"betonowy\" odłam SLD zaczyna ją atakować. Przy wprowadzaniu zmian rząd podejmie pewne ryzyko, SLD woli się więc przyłączyć do niezadowolonych. Jak mają szansę znaleźć kij na prawicę, to bez względu na wcześniejsze zapowiedzi chcą ją wykorzystać.", + "1537": "- Gdybym się nie zgodził na koalicję, nie mielibyśmy swojego rządu, swojego marszałka Sejmu, marszałka Senatu... Wtedy dopiero wyszedłbym na zdrajcę. Rolą lidera jest iść czasem pod prąd. Z jednej strony jestem atakowany jako autor pragmatycznej koalicji z UW, z drugiej dowiaduję się, że jestem pierwszym oszołomem kraju.", + "1538": "- Nawet niektórzy politycy akcji są jednak zdania, że o nominacji na wojewodę decyduje przede wszystkim deklaracja przystąpienia do nowej partii - Ruchu Społecznego AWS...", + "1539": "- Ani ja , ani moi koledzy nie potwierdzają takich zarzutów. Wraz z premierem Jerzym Buzkiem staramy się wybierać osoby najlepiej reprezentujące rząd.", + "1540": "- I sprzyjające tworzeniu lokalnych ogniw RS AWS?", + "1541": "- Wojewodowie na pewno nie będą się zajmować tworzeniem partii.", + "1542": "Nowym zjawiskiem jest budowa wieloekranowych kin. Tylko w ciągu kilku miesięcy w Warszawie powstanie około 7 tys. miejsc kinowych. Pretekstem do uruchomienia niektórych multipleksów stała się premiera \"Gwiezdnych wojen\". W ciągu najbliższych dwóch lat przybędzie w naszym kraju kilkadziesiąt tysięcy miejsc kinowych w przeszło dwudziestu nowych multipleksach. Już kilka lat temu niektóre kina zdecydowały się na podzielenie przestrzeni na kilka sal i poprawienie jakości dźwięku i obrazu.", + "1543": "- Jestem przekonany, że SLD spotka zawód.", + "1544": "- Na razie przedstawiciele SLD spotkali się z Jerzym Buzkiem. Czy - pana zdaniem - premier zabiega o aktywne poparcie lewicy dla reformy?", + "1545": "- Ważne, że rozpoczął się poważny dialog polityczny w sprawie reform ustrojowych państwa. Mam nadzieję, że lewica nie będzie próbowała blokować koniecznych reform.", + "1546": "- Wymienialność ułatwi eksporterom rozliczenia?", + "1547": "- Z naszych danych wynika, że przybywa kontraktów denominowanych w złotych. Obecnie jest ich ok. 8 proc., a jeszcze niedawno było ich tylko 1 proc. Świadczy to o tym, że rośnie rola złotego jako waluty wymienialnej. Myślę, że w obecnej sytuacji, pozostając w obszarze dwuwalutowym, między dolarem a euro, te waluty będą jednak dominowały.", + "1548": "Grupa \"Miśka\" walczy z grupą \"śrubokrętów\". Korzysta na tym \"czerwona frakcja\", a przede wszystkim \"grupa Piskorza\", która przejęła władzę i nie zamierza jej oddać. \"Dowódcy\" przyglądają się walkom z pobłażaniem, a ponad ośmiuset \"legionistów\" jest gotowych wiele zrobić dla żołdu - tak pół żartem, pół serio można przedstawić polityczny plan bitwy o Warszawę.", + "1549": "Pierwszą w Polsce laserową operację serca bez konieczności otwierania klatki piersiowej przeprowadzono w Zakładzie Hemodynamiki i Angiokardiografii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, działającym w Szpitalu im. Jana Pawła II w Krakowie. - Zabieg trwa od czterdziestu pięciu minut do godziny, a pacjent wypisywany jest ze szpitala już następnego dnia po jego wykonaniu - mówi doc. Krzysztof Żmudka.", + "1550": "- Światowa kariera Internetu wydaje się być reakcją na globalizację telewizji. Kto nie chce oglądać tego, co wszyscy, nawiązuje prywatne kontakty drogą internetową. Globalne sieci komputerowe wydają się więc próbą sprywatyzowania mediów. Tyle, że żeglowanie po Internecie oznacza poruszanie się wśród mnóstwa informacyjnego śmiecia.", + "1551": "- Długi górnictwa sięgają 11,5 mld zł; kopalnie same tego nie spłacą. Za dwa, trzy miesiące może zabraknąć pieniędzy na wypłaty dla górników. Czym prędzej należy więc uchwalić ustawę o restrukturyzacji górnictwa, pomóc mu w utrzymaniu płynności finansowej, a także zlikwidować trwale nierentowne kopalnie, jednak bez zwolnień grupowych - wyjaśnia Steinhoff. Obaj szefowie resortów nie muszą zatem spoglądać na ruch dyrygenckiej pałeczki, by wiedzieć, co mają grać.", + "1552": "- Na razie udało nam się utrzymać jedność AWS bez odwoływania kogokolwiek. Kumulowanie funkcji wynika zaś z tego, że NSZZ \"Solidarność\" jest poważnie zaangażowany w wielu obszarach życia publicznego. Ja reprezentuję \"Solidarność\". Kiedy RS AWS się wzmocni, ja też zrezygnuję z pewnych funkcji.", + "1553": "- We wrześniu podczas zjazdu NSZZ \"Solidarność\"?", + "1554": "- Zobaczymy, czy RS AWS będzie już mógł samodzielnie działać. Kiedy tak będzie - wybiorę związek.", + "1555": "Dionizy Piątkowski: - Pana ogromna popularność w naszym kraju ma zapewne związek z pana polskimi korzeniami.", + "1556": "Jan Garbarek: - Mój ojciec jest Polakiem. Wprawdzie ja nie mówię po polsku, ale zawsze ciepło myślę o waszym kraju. Często tu goszczę i jestem serdecznie przyjmowany. Kiedyś w Poznaniu spotkałem się z moimi polskimi krewnymi. To było urocze.", + "1557": "Ponieważ cytostatyki oprócz chorych komórek układu krwiotwórczego niszczą też komórki zdrowe, pacjent po chemioterapii zostaje jak gdyby pozbawiony własnego układu odpornościowego. - Jest to cena, jaką organizm płaci za pozbycie się ostatniej komórki nowotworowej. Byłoby to równoznaczne ze śmiercią chorego, gdyby nie możliwość odtworzenia zdrowych komórek krwiotwórczych za pomocą przeszczepu szpiku - opowiada prof. Jędrzejczak.", + "1558": "Przypomina mi się rysunek Andrzeja Mleczki jeszcze z lat 80. Dwóch aparatczyków obserwuje z daleka uliczną demonstrację. Jeden pyta drugiego: \"Dlaczego skoro my mówimy o nich \"my\", oni mówią o nas \"oni\"?\". Minęło kilkanaście lat. Kontekst jest zupełnie inny, ale rysunek miałby swój nowy sens, gdyby tylko zastąpić PZPR-owskich apartczyków działaczami na przykład Akcji Wyborczej Solidarność i Sojuszu Lewicy Demokratycznej.", + "1559": "Viagra jest droga. W Stanach Zjednoczonych tabletka kosztuje dziesięć dolarów. Cenę tego rodzaju leków podnoszą drogie i długie eksperymenty, trwające od trzech do dziesięciu lat. Jeśli dany specyfik ostatecznie trafi do aptek, nie zapewnia to sukcesu. Zaledwie kilka procent nowych produktów przyjmuje się na rynku. Nadal więc chyba najbardziej skutecznymi \"tabletkami pożądania\" są kolacje przy świecach, dobre wino, perfumy i czekoladki.", + "1560": "Towarzyszące przeziębieniu bóle mięśni i kości można łagodzić za pomocą kompresów z gorczycy czarnej. Sześć czubatych łyżek zmiażdżonych lub zmielonych nasion mieszamy z zimną wodą. Powstałą papkę rozsmarowujemy cienką warstwą na kawałku płótna, przykrywamy gazą, po czym przykładamy na bolesne miejsce i owijamy flanelą. Po 10-20 minutach kompres należy zdjąć.", + "1561": "- Niektórzy członkowie AWS twierdzili, że prof. Kuleszy bliżej do unii niż do akcji. W ogóle tego tak nie odbieram. Po prostu szukamy ludzi, którzy najlepiej mogliby przeprowadzić reformę. Przede wszystkim chcemy się wywiązać z wyborczych deklaracji, a potrzebę decentralizacji kraju w swoim programie zawarła zarówno AWS, jak i UW.", + "1562": "W jednorodnej Unii Europejskiej jest wiele terytoriów o specjalnym statusie, takich jak Gibraltar, Madera, góra Athos, Wyspy Owcze, Laponia, Azory czy Wyspy Alandzkie. \"Różnorodność jest elementem konstrukcji europejskiej od chwili jej powstania. Już w pierwszych aktach założycielskich można odnaleźć specjalne uregulowania dotyczące Berlina i Niemiec Wschodnich, terytoriów zamorskich czy krajów Beneluksu. Przedmiotem specyficznych ustaleń stają się niektóre produkty, jak banany i cukier\" - napisał Philippe de Schoutheete, belgijski dyplomata.", + "1563": "Na ostateczną cenę kredytu wpływ mają opłaty dodatkowe, których banki żądają od klientów. Pomysłowość bankowców w ustanawianiu dodatkowych opłat jest zadziwiająca. Cztery lata temu normą było żądanie astronomicznych kwot za... samo rozpatrzenie wniosku. - Ale i dziś warto się przyjrzeć temu, co banki umieszczają drobnym drukiem na ostatnich stronach umowy. Opłaty dodatkowe to zwykle zmieniane, czasem z tygodnia na tydzień, elementy oferty banków - utrzymuje jeden z bankowców.", + "1564": "- Wcześniej nagrywałem płyty w wytwórniach skandynawskich i amerykańskich, ale dopiero w ECM wykrystalizowała się moja stylistyka. Zdecydował o tym z pewnością splot wielu elementów: mojej lirycznej stylistyki, specyficznego \"brzmienia powyżej ciszy\", jakie w ECM kreował producent Manfred Eicher, ale także dość zgodnej - jak na jazz - akceptacji słuchaczy.", + "1565": "- Obecne ożywienie zainteresowania pana osobą związane jest z albumem \"Officium\".", + "1566": "\"Wprost\": - Czy powierzenie panu funkcji wicepremiera jest próbą osłabienia pozycji Leszka Balcerowicza?", + "1567": "Longin Komołowski: - Wiem, że część moich kolegów z AWS, a także niektóre media, tak postrzegają moją obecną rolę w rządzie. Tu nie chodzi jednak o przeciwstawienie się osobie Leszka Balcerowicza, ale o dylemat, czy w ramach gospodarki rynkowej można odpowiedzieć na wszystkie rodzące się niepokoje, a tym samym zwątpienie w reformującej się Polsce.", + "1568": "- Czy można?", + "1569": "- Zmagając się z komunizmem, Kościół wypracował sposoby przeciwstawiania się rozgałęzionym i wpływowym organizacjom. W latach 90. wielu duszpasterzy, kierując się potrzebą posiadania wyrazistego wroga, wskazuje z ambony na wyraźnie nazwany obóz polityczny, lożę, fundację czy partię. Z tak zlokalizowanym wrogiem łatwiej walczyć...", + "1570": "- To zdanie wypowiedział przedstawiciel NSZZ \"Solidarność\". Od początku swojego istnienia był to związek odpowiedzialny. To, że żyjemy w wolnym kraju, zawdzięczamy przemianom, jakie zapoczątkowała \"Solidarność\". Uważam za naturalne, że ludzie oczekują, aby z nimi rozmawiać i przedstawić im jasny program oraz kolejność planowanych zmian. Nie wystarczy mieć rację, trzeba jeszcze umieć do niej przekonać. Jeżeli będziemy to umieli, myślę, że do \"wycieczek\" nie dojdzie.", + "1571": "- Może z zewnątrz ta konstrukcja nie jest wystarczająco jasna i przejrzysta, natomiast w codziennej pracy funkcjonuje bardzo dobrze. Prof. Michał Kulesza, pełnomocnik rządu ds. reformy terytorialnej w kancelarii premiera, współpracuje z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji. Nie byłby w stanie przygotować wielu rozwiązań bez dobrych kontaktów z naszymi departamentami, bez pomocy Jerzego Stępnia, podsekretarza stanu w MSWiA.", + "1572": "Obraz jak na filmie science fiction. Wpływamy w purpurowe kanały; są giętkie, miękkie i pofałdowane od wewnątrz. Bierzemy ostry zakręt, dzięki czemu unikamy zderzenia z ciemnoczerwoną ścianą. Wchodzimy w wiraż, coraz bardziej zbliżając się do sklepienia kanału, które naraz przybiera jaskrawoniebieski kolor z domieszką fosforyzującego fioletu.", + "1573": "- Nie wiem - odpowiadają Lityński, Jedynak, Rudy. Wszyscy jednak potwierdzają, że Buzek i Krzaklewski od lat darzą się absolutnym zaufaniem i przyjaźnią. Profesor jest jedną z niewielu osób, z których zdaniem liczy się przewodniczący NSZZ \"Solidarność\" i lider AWS.", + "1574": "1 lipca 1982 r. - wprowadzono talony na zeszyty.", + "1575": "1 listopada 1982 r. - zaprzestano liberalizacji w mięsie. Dokonano podziału na mięso bez kości (1,8 kg) i kość z mięsem (0,7 kg).", + "1576": "1 czerwca 1983 r. - zawieszono reglamentację masła, margaryny i smalcu.", + "1577": "1 listopada 1983 r. - przywrócono reglamentację masła, margaryny i smalcu.", + "1578": "Stonowany, odważny, pogodny - tak zapamiętał też \"Karola\" Jan Lityński, wtedy członek władz podziemia, dziś poseł Unii Wolności i jeden z głównych negocjatorów umowy koalicyjnej UW z AWS. - Pisaliśmy razem komunikaty z posiedzeń TKK. Nawet w tych nerwowych czasach spokojnie się z nim pracowało. Mieliśmy podobne poglądy: że należy działać małymi krokami, a nie poprzez spektakularne akcje - wspomina Lityński.", + "1579": "- Nie powinno się jej zapobiegać za pomocą gwałtownej dewaluacji złotego. Byłoby to przeciwne programowi obniżania inflacji i stanowiłoby dla inwestorów zagranicznych sygnał, że zwiększa się ryzyko lokowania kapitału w Polsce. Trudno też liczyć na skuteczność selektywnego ograniczania importu, na przykład samochodów lub innych towarów. Po pierwsze, byłoby to działanie typowo biurokratyczne, a więc kosztowne, mało efektywne i sprzyjające korupcji. Po drugie, nie usuwałoby przyczyn, lecz skutki trudności.", + "1580": "- Obawy przed reformami można porównać do obaw przed zastrzykiem. Pozostaje pytanie: czy pobierać doustnie środki ziołowe, które tylko łagodzą ból, czy zastosować dożylnie antybiotyk? Ja jestem za antybiotykiem, choć wiem, że czasami nawet ukłucie jest bardzo poważnym problemem.", + "1581": "- Pacjenci odbierają posunięcia nowego rządu nie jak jeden zastrzyk, ale jak operację bez znieczulenia.", + "1582": "- Wiele zależy jednak od przewodniczącego komisji.", + "1583": "- Większość, która wygrała wybory, ma obowiązek realizować własny program. Byłoby dziwne, gdyby ta większość przekazywała opozycji przewodnictwo najważniejszych komisji. Nie mamy żadnych podstaw, by twierdzić, że kierujący komisjami ludzie z opozycji dążyliby do realizacji programu rządu, z którym się nie zgadzają. Dlaczego ugrupowanie, które będzie rozliczane przez wyborców z efektów rządzenia, ma sobie utrudniać pracę?", + "1584": "Działanie napotne ma również zabieg, w którym wykorzystuje się gorącą sól. 2-3 kg soli podgrzewamy na patelni. Gdy jest wystarczająco gorąca, ale nie parzy, rozsypujemy ją na łóżku i nakrywamy kocem, na którym kładziemy chorego. Przykrywamy go, a po godzinie okrytego przenosimy na inne, także wygrzane łóżko, gdzie nadal będzie się pocił. Zabieg kończymy obmyciem chorego wodą o temperaturze 20-30 °C i wytarciem jego ciała do sucha.", + "1585": "- W kosmetologii XXI w. będą obowiązywać dwie koncepcje - uważa Joanna Chatizow z Centrum Kosmetologicznego w Warszawie. - Trudno dziś stwierdzić, która z nich stanie się dominująca: czy większym uznaniem będą się cieszyć kosmetyki powstałe dzięki najnowszym osiągnięciom technologicznym (inżynierii genetycznej, immunologii, biotechnologii), czy wrócimy do produktów naturalnych, łagodnych, zawierających wyciągi z jedwabiu i lnu, jedynie chroniących skórę przed substancjami toksycznymi znajdującymi się w otaczającym nas środowisku?", + "1586": "Banki mogą żądać prowizji od kredytu. Dodatkowych kwot życzą sobie także za przeprowadzanie inspekcji budowy: kredyt wypłacany jest w transzach, a uruchomienie każdej z nich uzależnione jest od takiej inspekcji. Z opłatami wiąże się również każda zmiana warunków umowy, zezwolenie na wcześniejszą spłatę kredytu itp.", + "1587": "Udziec, polędwica i comber to najsmaczniejsza część tuszy zajęczej, króliczej czy sarniej. Karkówka, łopatka nadają się przede wszystkim do duszenia albo gotowania. O sposobie przyrządzania mięsa z grubego zwierza osobny rozdział znajdujemy w najstarszej polskiej książce kucharskiej - \"Compendium ferculorum\" Stanisława Czernieckiego. Dzisiaj to już tylko ciekawostka, ale warto zwrócić uwagę na przyprawy. Pisze on tam:", + "1588": "- Uważam, że w Polsce lokowanie oszczędności w złotówkach jest nadal bardzo atrakcyjne, mimo iż istnieje pewne ryzyko deprecjacji naszej waluty. Już wcześniej uprzedzałam banki, iż muszą być bardziej konkurencyjne w konfrontacji z bankami zagranicznymi. Muszą przyciągać klientów nie tylko wysokością oprocentowania lokat, ale przede wszystkim jakością usług.", + "1589": "- Polacy cenią polityków sytuujących się ponad podziałami.", + "1590": "- I tak powinno być. W sprawowaniu tej funkcji będę kierował się interesem państwa. Na interes państwa patrzę jednak przez pryzmat moich poglądów politycznych. Nie będę krył, że jestem człowiekiem prawicy.", + "1591": "- Dlaczego więc, pana zdaniem, SLD poparł pańską kandydaturę na stanowisko marszałka Sejmu?", + "1592": "- Radosne świętowanie mogłoby się spotkać z krytyką ze strony partii opozycyjnych. I nie tylko ich. Przeciętny Polak mógłby się oburzyć: z czego się cieszyć, skoro on nie ma czego do garnka włożyć? - zauważa prof. Edmund Wnuk-Lipiński. Czy jednak nie przyznajemy się aby w ten sposób do przegrania \"dziesięciu lat wolności\"?", + "1593": "TR: - Podobnie rzecz się miała w filmie Akiry Kurosawy \"Tron we krwi\", czyli ekranizacji \"Makbeta\".", + "1594": "ZK: - Tak. Czyli inscenizacja poezji to jest pokazanie w kinie poezji, a nie rozróby.", + "1595": "TR: - Kino to są przede wszystkim obrazy, tymczasem w \"Panu Tadeuszu\" mówi się, mówi się, mówi się.", + "1596": "ZK: - A to, co jest obrazem, streszcza się w gruncie rzeczy do stylu kostiumowego serialu telewizyjnego.", + "1597": "\"Wprost\" od dawna przeszkadza wielu politykom i nieuczciwym biznesmenom. Wiarygodność pisma starają się oni teraz podważać, usiłując uczynić z szefów tygodnika aferzystów. Jest co najmniej zaskakujące, że niektóre decyzje poznańskiej prokuratury współgrają z tonem tych ataków. Zamach na \"Wprost\" czy tylko wręcz nieprawdopodobny zbieg okoliczności?", + "1598": "Trudno także wskaźnikiem obrotów i zysków, specyficznym dla listy 100 najbogatszych Polaków \"Wprost\", mierzyć wpływ w takich dziedzinach życia, jak wiara, teatr, sport, film, moda, muzyka. Nie jest to też \"lista sław III RP\". Już w pierwszym jej wydaniu zastrzegaliśmy: \"Bokser Andrzej Gołota czy piosenkarka Shazza są popularni, ale musimy poczekać jeszcze wiele lat, aby zaczęli być postrzegani jako wpływowi\".", + "1599": "- Ustępstwa wobec anestezjologów zostały wymuszone. Ledwie sformowany rząd ustąpił protestującej grupie zawodowej.", + "1600": "- Nie było to ustępstwo, tylko konsensus. Anestezjolodzy nie zrealizowali wszystkiego, co zamierzali, a rząd przesunął się na pozycje bliższe lekarzom. To był klasyczny dialog pracobiorców i pracodawców.", + "1601": "Jeszcze przed rokiem talibowie spotykali się z dość życzliwym przyjęciem społeczeństwa, które liczyło na zaprowadzenie pokoju w umęczonej osiemnastoma latami wojny ojczyźnie. Rychło jednak okazało się, że wychowankowie pakistańskich muzułmańskich uczelni i tamtejszych instruktorów wojskowych w religijnym zapale zamierzają przyćmić rewolucyjne popisy Irańczyków z pierwszych faz ich rewolucji przeciwko szachinszachowi. Dziś irańscy mułłowie z niesmakiem patrzą na zachowania talibów, nie przysparzające islamowi sojuszników.", + "1602": "- Kiedy dzieliłem się z Leszkiem Millerem opłatkiem, mówiłem, że trzeba szukać kilku takich obszarów, gdzie nie ma walki dla walki. Zresztą nawet z iskrzenia między nami może wyniknąć coś dobrego. Podczas iskrzenia łuku elektrycznego można nawet spawać. Poza tym zawsze proponuję lewicy, by odeszła od ideologicznej walki z prawicą i przeszła na spory o gospodarkę.", + "1603": "- Chwileczkę! Przede wszystkim społeczeństwo powinno wiedzieć, dlaczego tak dużą część wzrostu gospodarczego musimy odkładać. Jeśli zaś chodzi o moją wypowiedź... Cóż, rozegrali ją ci politycy i te media, którym zależało na skłóceniu nas. Z drugiej strony, po mojej wypowiedzi ceny polskiego długu na giełdach nie spadły, lecz wzrosły. Lobby bankowe dowiedziały się bowiem, że bez względu na to, co się będzie działo, nasz dług będziemy płacić.", + "1604": "TR: - Pytanie brzmi: czy został odtworzony poemat \"Pan Tadeusz\"?", + "1605": "ZK: - Otóż w poemacie bynajmniej nie akcja jest najważniejsza, tymczasem tutaj ona jest na pierwszym planie.", + "1606": "TR: - Pamiętam z lektury \"Pana Tadeusza\", że najpiękniejsze były opisy i sama narracja.", + "1607": "- Rządy solidarnościowe dokonały już reformy samorządowej i była to jedyna tego typu reforma w państwach Europy Środkowej. Jest to też jedna z najbardziej trwałych zdobyczy solidarnościowego przełomu. Myślę, że następny krok w kierunku podzielenia się władzą i pieniędzmi jest nie tylko konieczny, ale będzie powszechnie aprobowany. I to nam wystarczy.", + "1608": "- Minister Kulesza uważa, że nieprzeprowadzenie tej reformy spowoduje wyborczą porażkę. Podziela pan ten pogląd?", + "1609": "- Reforma na pewno nie zostanie zaniechana. Konieczność jej przeprowadzenia uznaje nawet SLD. Trzeba wdrożyć ją szybko i sprawnie, aby jej efekty były widoczne jeszcze przed wyborami. A wtedy możemy tylko wygrać.", + "1610": "W przejęciu kontroli nad SLD pomógł Millerowi kryzys przywództwa w partii, związany z osobą Józefa Oleksego. Miller nie wahał się schylić po \"leżącą pod biurkiem\" władzę. Pomogła mu też wyborcza porażka SLD, który zyskał zwolenników, ale stracił rządy, co dało pretekst do nasilenia partyjnej krytyki pod adresem przewodniczącego SdRP.", + "1611": "- Poprzedni rząd pod koniec kadencji zaczął jednak odrabiać zaległości, przyspieszając na przykład prywatyzację.", + "1612": "- To prawda. Szkoda tylko, że głównym powodem był brak pieniędzy potrzebnych do ratowania budżetu. Postęp w prywatyzacji ucieszył mnie, motywy, którym to zawdzięczamy - nie.", + "1613": "- Mimo wszystko liczby zdają się świadczyć na korzyść poprzedniego rządu.", + "1614": "1 lutego 1982 r. - pojawiły się talony na benzynę (w zależności od pojemności samochodu - od 24 l do 45 l miesięcznie). Zastąpiły one wydawane wcześniej przez władze lokalne \"zezwolenia, uprawniające do zakupu paliwa w stacjach\".", + "1615": "1 lipca 1982 r. - wprowadzono okresowe reglamentowanie najróżniejszych produktów - od landrynek i wyrobów czekoladopodobnych po gumkę do majtek. Artykuły te sprzedawane były na kupony rezerwowe.", + "1616": "- To zajmie lata, wielu wyborców zaś oczekuje szybkiej poprawy.", + "1617": "- Myślę, że jeżeli będziemy stosowali sprawdzone już reguły gry ekonomicznej, to możemy utrzymać dotychczasowy wzrost gospodarczy, a nawet zwiększyć jego tempo. Toteż aby poprawić sytuację materialną wielu rodzin, nie musimy zmieniać zapisów ustawy budżetowej. Poza tym osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji materialnej możemy pomóc choćby poprzez odpowiednie zmiany w systemie podatkowym.", + "1618": "Uznawany za twórcę wszechstronnego, zajmuje się plakatem, rysunkiem, grafiką, malarstwem, filmem i scenografią. Nagradzany bywał na największych festiwalach sztuki. - To niewątpliwie jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej szkoły plakatu i rodzimej odmiany surrealizmu - uważa Andrzej Stroka, współwłaściciel Galerii Grafiki i Plakatu w Warszawie. Prace artysty eksponują najczęściej jego ulubione motywy: kobiece ciało, czaszki, węże, ptasie głowy, a erotyka bezpośrednio wiąże się ze śmiercią.", + "1619": "- Raport o stanie państwa nie został ogłoszony przed Wigilią na osobisty wniosek premiera. Zbyt dramatycznie przedstawia schedę po poprzedniej koalicji, by go ludziom serwować w okresie świąt. Jeśli zaś chodzi o weryfikację władzy sądowniczej, postanowiliśmy, że inicjatywa ustawodawcza wyjdzie z sejmowej Komisji Sprawiedliwości. Nieważne, czy to zrobi rząd, czy koalicyjni posłowie.", + "1620": "- To można już włożyć między bajki. Oczywiście, cena dolara w najbliższym czasie spadnie, ale nie do poziomu zapisanego w projekcie ustawy budżetowej. Mimo to uważam, że nic dramatycznego się nie stało, chociaż skomplikuje to politykę gospodarczą w najbliższych miesiącach. Dlatego też na przykład w pierwszej połowie przyszłego roku nie należy oczekiwać spadku inflacji; może to nastąpić w drugiej połowie roku.", + "1621": "W Warszawie panowała początkowo opinia, że pomoc dla Amerykanów wiąże się ze zbyt dużym ryzykiem odwetu wobec polskich obywateli. Gdy pogląd ten udało się przezwyciężyć, pojawiła się inna trudność - zarówno oficerowie UOP, jak i CIA uznali akcję za niemożliwą do przeprowadzenia z Warszawy. Po kilkudziesięciu korektach planu Czempiński, któremu powierzono kierowanie operacją, podjął decyzję o wyjeździe do Iraku.", + "1622": "- Czy owo poczucie sprawiedliwości każe odraczać w nieskończoność reformę systemu podatkowego?", + "1623": "- Tego nie wiem, ale proszę zauważyć, że przesunięto datę wprowadzenia nowego systemu po wyborach parlamentarnych. Nie wiadomo, kto będzie wówczas rządził. Nawet jeżeli SLD będzie samodzielnie sprawował władzę, trudno mu będzie podnieść podatki, nawet te dla najbogatszych. Przez kilka ostatnich lat społeczeństwo zrozumiało, że wyższe stawki podatkowe nie przynoszą mu korzyści.", + "1624": "Popyt na usługi headhunterskie wyraźnie rośnie w okresach transformacji, a więc prywatyzacji i restrukturyzacji firm, gdy przekształcają się one w spółki giełdowe. Na kapitał zagraniczny otwiera się też sektor bankowy i ubezpieczeniowy. - Gdy powstawały powszechne towarzystwa emerytalne, niezwykle cenni stali się specjaliści z branży ubezpieczeniowej - mówi Dagmara Izbicka z Price Waterhouse Coopers.", + "1625": "- W umowie koalicyjnej zapisaliśmy, że w sprawach ideowych będziemy się zbliżać, ale nie ma obowiązku jednomyślności.", + "1626": "- Ten zapis oburza część waszego elektoratu, zwłaszcza związanego z Radiem Maryja. Przez to środowisko koalicja z UW wciąż jest traktowana niemal jak zdrada.", + "1627": "- Adam twierdzi, że nie wiedział, iż rozmawia z dziennikarzem \"Trybuny\".", + "1628": "- Wierzy mu pan?", + "1629": "- Próbuję, bo nie mogę być wiecznym niedowiarkiem. To nie było jednak jego pierwsze potknięcie. Już po kampanii wyborczej i konflikcie wokół czasu antenowego dla AWS były wnioski kolegów o zmianę wiceprzewodniczącego AWS. Ja je wstrzymałem, bo awantura personalna przed wyborami nie miała sensu.", + "1630": "- Żyją sobie jak królowie, skurwysyny... - syczy przez zęby \"nasz człowiek w Hawanie\" na widok mercedesów przemykających wśród zardzewiałych ład i starych chevroletów. - Ja muszę zapłacić czterysta dolarów za podanie o paszport. A moja miesięczna pensja to czterysta peso, czyli dwadzieścia dolarów.", + "1631": "1. Cel merytoryczny: rozwiązać określony problem, na przykład zmniejszyć bezrobocie czy przestępczość, zredukować narkomanię, poprawić jakość oświaty, usprawnić sądownictwo, ukrócić korupcję. Działanie na rzecz realizacji takich celów nazywa się w języku angielskim \"policies\"; w języku polskim odpowiadają temu takie określenia, jak polityka gospodarcza, polityka socjalna, polityka karna itp. Generalnie możemy mówić - z braku lepszej nazwy - o polityce merytorycznej.", + "1632": "- Czy grozi nam czarny scenariusz rozwoju sytuacji gospodarczej?", + "1633": "- Nie możemy mówić o czarnym scenariuszu. Mówimy o sytuacji, w której budżet musi jednocześnie wytrzymać skutki rosyjskiego kryzysu i koszty tegorocznych reform. Reformy te, choć częściowo spartaczone, są jednak dobrą inwestycją w przyszłość i fundamentów gospodarki na dłuższą metę nie nadwątlają, wręcz przeciwnie.", + "1634": "- Przyjmując ludzi z zewnątrz, Amerykanie nie życzą sobie bynajmniej, by ci goście wnosili jakąś nową wrażliwość, własne gusta czy tematy. Wymagają, aby europejski twórca dopasował się do zasad czy sposobów myślenia, jakie tam obowiązują, a ze swej strony wniósł tylko nową energię. Kiedy oglądamy filmy europejskich reżyserów, którzy osiedli w Stanach Zjednoczonych, widzimy wyraźnie, że oni zupełnie zatracili własny \"charakter pisma\" - produkują jak reszta wytwórców z Hollywood.", + "1635": "TR: - Panie Zygmuncie, jak więc wytłumaczyć fakt, że \"Pan Tadeusz\" jest najbardziej oglądanym polskim filmem w tym roku i że obejrzało go już ponad milion widzów? Czyżby oni wszyscy ulegli zbiorowej halucynacji, skoro po powrocie z kina mówią, że im się podobało?", + "1636": "Stanisław Gomułka: - Gospodarka polska jest całkiem mocna i kontrowersyjna wypowiedź mogłaby być nawet testem na jej stabilność. Tego typu testowania zwykle jednak nie przeprowadzają członkowie rządu. Politycznie motywowane krytyczne oceny wprowadzają bowiem element niepewności i niejasności dotyczącej polityki gospodarczej państwa. Wzbudza to niepokój inwestorów zagranicznych i krajowych, a także wyborców. Z tych powodów w innych krajach ministrowie starają się mówić tym samym głosem.", + "1637": "- W ciągu najbliższych kilku lat proces koncentracji rynku się zakończy - prognozuje Wojciech Rosicki. Z ponad 400 funkcjonujących dziś hurtowni pozostanie najwyżej kilkadziesiąt. Jeszcze w połowie 1997 r. połowę rynku kontrolowało 26 największych hurtowni, a obecnie 50 proc. rynku należy do zaledwie pięciu firm.", + "1638": "Wprawdzie prywatyzacja tych ostatnich rozpoczęła się pięć lat temu, ale do dziś jedynie osiem przedsiębiorstw znalazło strategicznego partnera. Wydajność pracowników Cefarmów jest przynajmniej kilkakrotnie niższa niż u konkurencji. Na przykład w Cefarmie Łódź, którego zeszłoroczne obroty wyniosły ok. 150 mln zł, zatrudnionych jest tysiąc osób. Tymczasem przychody Farmacolu, gdzie pracuje ponad 200 osób, sięgnęły w ubiegłym roku 500 mln zł.", + "1639": "- O co więc chodzi Anglikom, skoro od kilku lat co jakiś czas pojawia się film angielski poświęcony historii władców tego kraju?", + "1640": "- Co ciekawsze, owe filmy pokazują Anglię w złym stanie. Pan ma zapewne na myśli film o szaleństwie króla Jerzego?", + "1641": "Książki Santorskiego (\"Jak przetrwać w stresie\", \"Jak żyć, żeby nie zwariować\", \"Recepty na dobry sen\" czy \"Zacznij od siebie\") zaledwie w ciągu kilku lat stały się drogowskazami dla generacji trzydziestolatków, podobnie jak współtworzone przez niego programy telewizyjne \"Noc i stres\", \"Okna\", \"Twój dekalog\". Założył pierwszy w kraju ośrodek terapeutyczny niezależny od państwowej służby zdrowia - warszawskie Laboratorium Psychoedukacji.", + "1642": "Przy \"okrągłym stole\" w 1989 r. górnośląskiej \"Solidarności\" nie reprezentował więc Jerzy Buzek, tylko świeżo wyrosły lider Marian Krzaklewski, który przed aresztowaniem zajmował się m.in. kolportażem podziemnych wydawnictw. Nikt prócz samych zainteresowanych - nieskorych do wspomnień - nie potrafi powiedzieć, czy to \"Karol\" wciągnął Krzaklewskiego do podziemia i tym samym pomógł w zbudowaniu prawdziwie solidarnościowego życiorysu. - Raczej tak - uważają państwo Zielińscy.", + "1643": "- Eicher jest w swojej firmie producentem eksperymentatorem, dlatego \"Officium\" nie realizowaliśmy w studiu, lecz w ustronnym klasztorze św. Gerolda w Alpach. Było to dla mnie także twórcze wyzwanie: odnaleźć się z improwizacją jazzową w stylistyce średniowiecznej kompozycji. Podczas realizacji nie poddawałem się specjalnym inspiracjom. Był to raczej rodzaj muzycznego komentarza do wspaniałej sztuki wokalnej The Hilliard Ensemble.", + "1644": "Jeszcze kilka lat temu w Polsce budowano głównie hipermarkety, stacje benzynowe i restauracje typu fast food. Teraz przyszedł czas na obiekty użyteczności publicznej, kolejne biurowce i centra rekreacyjno-handlowe. Ostatnie realizacje najbardziej znanych pracowni projektowych pokazują, że polscy architekci z powodzeniem mogą konkurować z kolegami z Europy Zachodniej.", + "1645": "Badacze z University Berkeley testują właściwości kwasu lipidowego, znanego (również w Polsce) leku odtruwającego organizm. Amerykanie uważają, że kwas ten jest bardzo silnym antyutleniaczem, skuteczniejszym od witaminy A, E i C. Być może stanie się on kolejnym specyfikiem wydłużającym życie.", + "1646": "Polska szczepionka przeciw czerniakowi złośliwemu opracowana przez zespół prof. Andrzeja Mackiewicza, kierownika Zakładu Immunologii Nowotworów Akademii Medycznej w Wielkopolskim Centrum Onkologii w Poznaniu, jest jedną z pierwszych tego typu na świecie. Niedawno została opatentowana. Dotychczas terapii poddano ponad stu pacjentów. Połowa zareagowała na leczenie pozytywnie.", + "1647": "Weiss studiował chemię, programowanie maszyn i polonistykę. Na początku lat 70. był współtwórcą słynnego kabaretu studenckiego Salon Niezależnych. Pracował jako konferansjer, pisał scenariusze filmowe; w TVP prowadzi teleturniej \"Miliard w rozumie\". Współpracownicy uważają go za artystę niezwykle wrażliwego na krytykę. Zdaniem konkurentów, wyznaczył kanon radiowej prowokacji w warunkach polskich. Dalej - bez przekraczania granic dobrego smaku - iść już nie można.", + "1648": "- Oceniam wyniki działań NBP wyżej niż panowie. Natomiast jeśli chodzi o opłaty skarbowe przy zaciąganiu kredytów, nie wydaje mi się to dobrym pomysłem. Ale nie widzę też dużych szans na ich wprowadzenie, bo wymagałoby to odpowiedniej ustawy, w której uchwalenie wątpię.", + "1649": "- Jest pan jednym z kandydatów do Rady Polityki Pieniężnej, która przejmie kompetencje obecnego prezesa banku centralnego. Czy bank i Ministerstwo Finansów zejdą wreszcie ze ścieżki wojennej?", + "1650": "- A więc Leszek Balcerowicz odniósł już zwycięstwo?", + "1651": "- W budowaniu ekonomicznej świadomości Polaków na pewno. Jest bardzo trudnym partnerem i czasami mam wrażenie, że wszyscy chcą się go pozbyć. Jedynym ugrupowaniem, które tak naprawdę nie chce jego dymisji, jest PSL; jeżeli on odejdzie, to nie będzie \"chłopca do bicia\".", + "1652": "- Moglibyśmy sobie przecież wyobrazić sensacyjny i psychologicznie bogaty film o królu Stanisławie Auguście Poniatowskim, którego postawa moralna i dzisiaj mogłaby wzbudzić emocje. Może przy takiej okazji byłaby szansa na wydarzenie artystyczne, jakąś wybitną kreację aktorską?", + "1653": "- Proponuje pan tak ryzykowną rzecz, że dostałem gęsiej skórki. Wątpię, by kiedykolwiek u nas taki film nakręcono.", + "1654": "- Tak, okresowe zwolnienie tempa wzrostu popytu krajowego powinno się dokonać poprzez obniżenie tempa wzrostu płac realnych, zwolnienie tempa narastania kredytów i zmniejszenie deficytu budżetowego. Podkreślam, że chodzi o obniżenie tempa wzrostu popytu, płac i kredytów, nie zaś o obniżenie ich poziomu. Osiąga się to przez politykę makroekonomiczną, a nie odnoszącą się do konkretnych towarów lub przedsiębiorstw.", + "1655": "- Polscy eksporterzy ciągle próbują wymóc działania zmierzające do dewaluacji złotówki.", + "1656": "- Paradoks polskiego życia religijnego polega jednak na tym, że katolicy ulegający skłonności do etykietowania wroga - a przykład zwolenników Radia Maryja narzuca się tu sam - to jednocześnie ludzie traktujący wiarę bardzo poważnie. W przeciwieństwie do milionów katolików metrykalnych, manifestujący swój związek z Kościołem jedynie uczestnictwem w pasterce albo procesji na Boże Ciało.", + "1657": "Oczywiście, zawsze możemy uchwalić, że jedynym celem Ministerstwa Edukacji Narodowej jest to, by uczeń, kończąc w Polsce szkołę, nie wiedział, jak jest zbudowany człowiek od pasa w dół. A jeśli przypadkowo będzie wiedział, to będzie rok repetował. Żeby zapomniał.", + "1658": "Życzę wszystkim wykwintnej kuchni, modnej odzieży i udanego życia seksualnego w roku 1998! Rządowi także. A nawet przede wszystkim.", + "1659": "- Mam jednak nadzieję, że docenimy wreszcie rolę prawidłowego odżywiania w walce z procesami starzenia. Pojawia się bowiem coraz więcej prac dowodzących, że wygląd skóry aż w 90 proc. zależy od tego, czego dostarczamy organizmowi w postaci pokarmu. Przez naskórek przenikają minimalne ilości substancji odżywczych. Udowodniono, że kremy przede wszystkim chronią nas przed wpływem zanieczyszczonego środowiska - dodaje Beata Przybyszewska-Kujawa z Centrum Kosmetologicznego.", + "1660": "- Ale od większości iluzji trzeba się będzie w końcu odciąć.", + "1661": "- Politycy muszą się w końcu zdeklarować i dokonać wyboru. Co zlikwidować, co ograniczyć? Należy jednoznacznie uporządkować sferę oczekiwań socjalnych, ustalić, jakie grupy społeczne należy objąć ochroną socjalną itp. Trzeba wreszcie usprawnić system zabezpieczeń społecznych, aby skutecznie dotrzeć do osób i rodzin naprawdę potrzebujących pomocy.", + "1662": "- Za kilka miesięcy rozpocznie się decydująca faza rokowań z Unią Europejską. Część polityków sądzi, że dla Polski bardziej korzystne byłoby czekanie z integracją do momentu, aż nasza gospodarka stanie się silniejsza. Inni uważają, że właśnie integracja przyspieszy rozwój gospodarczy. Kto ma rację?", + "1663": "- Zgodnie z przedstawioną w Mierkach koncepcją jeszcze w 1999 r. samorządy będą finansowane według dotychczasowych zasad. Dopiero od 2000 r. zaczną obowiązywać nowe. Czy to nie jest stawianie wozu przed koniem?", + "1664": "- Wszystko będzie zależeć od tego, jak szybko parlament uchwali ustawę kompetencyjną. Pieniądze muszą być przeznaczone na konkretne zadania. Wolałbym, aby nowe zasady wprowadzono już od roku 1999. Wszystko będzie zależeć od Ministerstwa Finansów oraz parlamentu.", + "1665": "Nie wykorzystaliśmy swej szansy - mówił Janusz Reiter, były ambasador Polski w Niemczech, obserwując szaleństwo obchodów dziesięciolecia zburzenia muru berlińskiego. Już wkrótce po przejeździe przez Berlin kawalkady trzystu trabantów pod hasłem \"DDR Power\" czekają nas kolejne obchody - tym razem w Pradze. Dziesięć lat \"aksamitnej rewolucji\" to m.in. pieczołowita rekonstrukcja lad sklepowych Tuzeksów (odpowiedników polskich Peweksów), kolejek przed sklepami spożywczymi i rozdawnictwo bonów towarowych dla szczególnie zasłużonych towarzyszy.", + "1666": "- Czasem decydowała lista krajowa, a nie wyborcy. Ale wszyscy zostali wybrani i zasiadają w Sejmie. Żeby więc normalnie funkcjonować, trzeba ustalić jasną granicę kompromisu wewnątrz klubu. Wobec tych, którzy ją zechcą przekraczać, należy być stanowczym, gdyż ustępstwa dadzą opłakane rezultaty. Jeśli ktoś tego kompromisu nie uznaje, to - użyję sformułowania Jana Marii Rokity - niech \"umiera pod murami\".", + "1667": "- Maciek ma niezwykłą charyzmę i odbiorcy jego programów to czują, przyjmując z entuzjazmem podpowiedzi i sugestie nie tylko kulinarne, ale także dotyczące stylu życia - mówi Walter Chełstowski, producent telewizyjny. - Przy jego posturze mógłby z powodzeniem występować w reklamie przypraw i byłby najbardziej wiarygodny.", + "1668": "Pojawienie się nazwiska Millera w tym właśnie kontekście, a wcześniej ubiegłoroczne sześciogodzinne spotkanie z szefem CIA, poświęcone - jak już wiadomo - głównie tej sprawie, z pewnością pomogło przełamać resztki uprzedzeń zachodnich polityków wobec jego osoby. Sprawa \"moskiewskich pieniędzy\", w którą był uwikłany, zdaje się mieć tylko znaczenie lokalne i poza granicami Polski nie budzi już żadnych emocji, podobnie jak kwestia partyjnych długów.", + "1669": "\"System kartkowej sprzedaży mięsa i jego przetworów\" był dowodem na to, iż rządzący \"trust móżdżków\" najprostsze nawet rzeczy potrafił nie tylko spieprzyć, ale i skomplikować. Dzieląc społeczeństwo na osiem grup (siedem objętych zaopatrzeniem i ósma - bezkartkowców ) i przypisując masę towarową rzucaną na rynek do pięciu grup asortymentowych, stworzono czterdziestoelementowy układ podmiotowo-przedmiotowy, w którym trudno było się rozeznać.", + "1670": "Prof. Andrzej Mackiewicz jest laureatem wielu znaczących wyróżnień: m.in. wielokrotnie Nagrody Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, Nagrody im. L. Hirszfejda oraz Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego. Niedawno zdobył również Nagrodę Fundacji Onkologii Doświadczalnej i Klinicznej (przyznawaną co dwa lata za wybitne osiągnięcia w walce z nowotworami). Dotychczas otrzymało ją dwóch polskich uczonych - profesorowie Mieczysław Chorąży oraz Wojciech Jacek Stec.", + "1671": "- Chociaż nowe prawo dewizowe zrównało pod względem formalnoprawnym walutę polską z walutami wymienialnymi w rozliczeniach wynikających z obrotu dewizowego z zagranicą, uznanie złotego za walutę w pełni wymienialną będzie zależało od siły polskiej gospodarki. Grecka drachma, irlandzki funt, niemiecka marka to waluty wymienialne, ale ich siła i pozycja na rynku walutowym jest zdecydowanie różna.", + "1672": "- O pozycję złotego możemy być zatem na razie względnie spokojni?", + "1673": "- Odchylenie kursu złotego od centralnego parytetu nie jest zjawiskiem nadzwyczajnym. Wahania kursu nie wymagają interwencji NBP. To sygnał dla uczestników rynku walutowego, że spekulując na spadkach lub wzrostach kursów, sami podejmują ryzyko - mogą zarobić, ale też dużo stracić.", + "1674": "- Dużo ważniejsze jest przekonanie, że można tu zrobić coś więcej niż zakupy. \"Wycieczka\" do multipleksu czy megaempiku ma związek z poczuciem odzyskania godności; wreszcie można pójść do ładnie pachnącego sklepu, czystego kina, zostać uprzejmie obsłużonym. Przez wiele lat tego najbardziej Polakom brakowało i dziś cieszą się poczuciem luksusu.", + "1675": "Bez wątpienia najbardziej spektakularny sukces na warszawskiej giełdzie w 1997 r. był udziałem Wiesława Malinowskiego, szefa spółki Ocean Company. Błyskawicznie stał się jednym z największych \"posiadaczy\" giełdowych. Przez rok wartość jego majątku wzrosła szesnastokrotnie. Osoby, które kupiły walory Oceanu w styczniu 1996 r. i sprzedały w grudniu, trzyipółkrotnie zwiększyły swój kapitał. Takich zysków nie przyniosła żadna inna lokata giełdowa.", + "1676": "- Największym niebezpieczeństwem amerykańskiego przemysłu filmowego jest to, że nie stawia na oryginalność. Przecież wielcy reżyserzy amerykańscy, na przykład Francis Ford Coppola czy Sydney Pollack, którzy \"weszli w system\", stracili swoją indywidualność: na standardowym planie filmowym nie była nikomu potrzebna.", + "1677": "- Produkt filmowy, podobnie jak każdy inny, ulega w naszych czasach przyspieszonej standaryzacji.", + "1678": "- Polakom podoba się ten rozmach, imponuje mnogość towarów - twierdzi Katarzyna Korpolewska, psycholog.", + "1679": "- Poza tym ludzie wybierają zawsze to, co łatwiejsze. W ciągu tygodnia nie zbiorą się razem, by kupić dziecku zeszyty, ojcu narzędzia, a matce kosmetyki. Na \"pobycie razem\" zostaje zatem weekend.", + "1680": "- Za bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne odpowiada jednak państwo. Nie wyobrażam sobie, by mogło być inaczej. Nas na razie nie stać na tworzenie różnych struktur służb policyjnych. Proszę pamiętać, że 53 proc. budżetu MSWiA pochłaniają emerytury i renty. Działacze samorządowi proponują natomiast inne rozwiązania. Wielu z nich wolałoby na przykład zamiast powoływania straży miejskiej przekazywać pieniądze na dodatkowe etaty w policji. Weźmiemy to pod uwagę, przygotowując zmiany.", + "1681": "- Są nierozerwalni jak dwie półkule mózgowe, stanowią najdoskonalsze małżeństwo świata. Kiedy jeden opowiada dowcip, drugi wchodzi mu w słowo odpowiednim komentarzem, podprowadza, a potem na zmianę puentują dowcip. Dzięki takim improwizacjom powstaje rodzaj żartobliwego przekładańca - uważa Majewski. - W ich wykonaniu nawet cisza jest dowcipem.", + "1682": "Czy zatem sytuacja dwóch najludniejszych krajów, gdzie mieszka więcej niż jedna trzecia ludzkości, dowodzi, że XIX-wieczny demograf Tomasz Malthus miał rację? Czy światu prędzej czy później istotnie grozi klęska głodu (według Malthusa liczba ludności rośnie w postępie geometrycznym, a ilość żywności - tylko w arytmetycznym)?", + "1683": "Dlaczego niektórzy pacjenci mówią o przeszłości, używając czasu teraźniejszego?", + "1684": "Według relacji dziennika \"New York Times\", Terry Dibert wstał od biurka w swojej firmie w Bedford w Pensylwanii i zniknął w przeszłości. Tak mógłby się zaczynać film grozy, ale dla Diberta, który zostawił włączony komputer i marynarkę na oparciu krzesła, jakby odchodził na chwilę, tak wyglądała rzeczywistość.", + "1685": "Oferta funduszu venture capital nie ma jednak nic wspólnego z kredytem bankowym. Fundusz nie pożycza pieniędzy, lecz inwestuje je w wybraną spółkę, obejmując w zamian określony pakiet akcji. Jest to więc najtańsza, bo nie oprocentowana forma pozyskania kapitału. Ryzyko podejmuje jedynie fundusz, który musi mieć pewność, że biznesplan przedstawiony przez spółkę ma szansę powodzenia i że jego wykonania podejmie się kompetentny zarząd.", + "1686": "- Czy przeciętny obywatel może uchronić swoje oszczędności przed wahaniami kursów, czy też pozostaje mu rola biernego obserwatora?", + "1687": "- Nie mogę udzielać żadnych rad. Sądzę, że w gospodarce rynkowej przeciętnemu obywatelowi trudno będzie się w pełni uchronić przed wahaniami kursów. Mieszkańcy UE też odczuwają skutki spadku notowań euro w stosunku do dolara. Jednym ze sposobów zabezpieczenia się może być dywersyfikacja portfela oszczędności.", + "1688": "Prof. Zbigniew Lew-Starowicz kieruje warszawskim Instytutem Seksuologii oraz Katedrą Psychospołecznych Podstaw Rehabilitacji przy Wydziale Rehabilitacji w warszawskiej AWF, gdzie założył także Podyplomowe Studium Wychowania Seksualnego dla pedagogów. Od ponad 30 lat pracuje w Towarzystwie Rozwoju Rodziny. Jego książki - poradniki i podręczniki - szybko stają się bestsellerami. Opracował program dydaktyczny wychowania seksualnego, którego realizacja została ostatnio wstrzymana. Jego poradnictwo uznawane jest przez czytelniczki prasy kobiecej za aksjomat.", + "1689": "Dłużej żyjący Polacy będą oczywiście mieli wpływ na wiele procesów gospodarczych. Większa liczba emerytów oznacza przecież, że ludzie aktywni zawodowo będą musieli wydajniej pracować, wzrośnie również obciążenie służby zdrowia i służb socjalnych. Zmieni się więc prawdopodobnie stereotypowe podejście do emerytury. Zamiast ustanawiania sztywnej granicy wieku emerytalnego sensowniejsze stanie się wprowadzanie testów na kompetencje, które mogłyby umożliwić pracę ludziom po siedemdziesiątce (przeciętny Polak kończy dziś pracę, mając 57 lat).", + "1690": "Wszyscy, którzy znali \"Karola\", twierdzą, że bez niego śląskie podziemie by nie przetrwało. Choć nie był członkiem Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej (konspiracyjnej władzy związku), brał udział w jej spotkaniach. Rzadko się odzywał, raczej słuchał, notował, łagodził ostre nieraz spory. - Mieliśmy gorące głowy, on nas tonował. Był zawsze umiarkowany, choć stanowczy - opowiada Jedynak.", + "1691": "Ponieważ oddziaływanie to nie to samo, co władza, na liście tej nie pojawiły się osoby znane tylko z sali posiedzeń Sejmu czy Rady Ministrów. Nie jest to również lista osób dyskontujących popularność i sławę. Bokser Andrzej Gołota czy piosenkarka Shazza są popularni, ale musimy poczekać jeszcze wiele lat, aby zaczęli być postrzegani jako wpływowi.", + "1692": "Hanna Gronkiewicz-Waltz jest prezesem NBP od marca 1992 r. W 1995 r. kandydowała w wyborach prezydenckich. Zajęła 7. miejsce wśród 13 pretendentów, uzyskując 2,76 proc. głosów. Przed trzema miesiącami czasopismo \"Global Finance\" zaliczyło ją do najlepszych prezesów banków centralnych na świecie.", + "1693": "Z fizjologicznego punktu widzenia człowiek może dożyć 120-140 lat, nie przyjmując żadnych środków farmakologicznych. Nasze zdrowie i długość życia w dużej mierze zależą bowiem od sprawnego funkcjonowania pojedynczych komórek budujących organizm. - Naukowo udokumentowano przypadek Francuzki, która zmarła w wieku 122 lat. Przeprowadzone we Włoszech badania wśród wyselekcjonowanej grupy stulatków wykazały, że wszyscy mieli bardzo sprawny układ odpornościowy - mówi prof. Grzegorz Bartosz, kierownik Katedry Biofizyki Molekularnej Uniwersytetu Łódzkiego.", + "1694": "Coraz więcej polityków w Polsce krytykuje nadmierne - ich zdaniem - rozwarstwienie dochodów, co każe przypuszczać, że zamierzają owe rozwarstwienie jakoś zmniejszać. Za tymi wypowiedziami może się kryć autentyczne zaniepokojenie albo też zimna socjotechnika grająca na zawiści lub wreszcie - ciężkie nieporozumienie, a mianowicie pomylenie problemu niedostatku w społeczeństwie z problemem różnic w dochodach. Rzecz jest tak poważna, że warto jest jej poświęcić kilka słów.", + "1695": "Giuliani po pokonaniu w wyborach 1993 r. Davida Dinkinsa, pierwszego w historii Nowego Jorku czarnoskórego burmistrza, obiecał nowojorczykom poskromienie przestępców, poprawę jakości życia w mieście, ograniczenie wszechwładzy biurokracji miejskiej i sanację finansów ratusza. Dzięki swoim talentom, pracowitości i szczęśliwemu zbiegowi okoliczności zdołał dotrzymać większości obietnic.", + "1696": "Stanisław Płatek, przewodniczący komitetu strajkowego w kopalni \"Wujek\":- Oczekiwałem, że po 1989 r. będziemy żyć w państwie prawa, tymczasem okazuje się, iż nadal nie można ukarać człowieka, który to prawo łamał. Drogę rozliczenia ze zbrodniami PRL pokonujemy od tyłu. Powinno się przede wszystkim rozstrzygnąć legalność wprowadzenia stanu wojennego. To stworzyłoby szansę na ukaranie bezpośrednich sprawców.", + "1697": "Zmiany w ZUS powinny wpłynąć pozytywnie na dobrze realizowaną reformę emerytalną i nastręczającą więcej kłopotów reformę służby zdrowia. Ta ostatnia wprowadzana jest sprawniej od strony racjonalizacji wydatków. Poważne problemy występują natomiast na styku pacjent - publiczna służba zdrowia, czyli na najważniejszym polu. Przygotowujemy więc ustawę o ochronie zdrowia, zasady prywatyzacji ZOZ oraz zrównania praw zakładów publicznych i niepublicznych.", + "1698": "Pod koniec roku 1997 z zasiłków socjalnych korzystało o 320 tys. mniej mieszkańców metropolii niż trzy lata wcześniej. Dodatkowo 200 tys. pobierających zasiłki zostało zobowiązanych do sprzątania ulic i parków miejskich, co oczywiście wywołało zarzuty radykałów i lewicującej elity z zamożniejszych dzielnic o \"stosowanie nowych form niewolnictwa\".", + "1699": "Specjaliści zapewniają, że lek na katar i przeziębienia pojawi się dopiero za kilka lat. Tymczasem firmy farmaceutyczne oferują kilka tysięcy preparatów pozwalających łagodzić objawy infekcji górnych dróg oddechowych. Coraz większym powodzeniem cieszą się dawne sposoby walki z przeziębieniami, zaczerpnięte z medycyny ludowej.", + "1700": "- Ostatnie wypadki, zwłaszcza te związane z Radiem Maryja, świadczą, iż Kościół wyszedł z epoki komunizmu jako instytucja konserwatywna, nastawiona głównie na obronę własnych wpływów w życiu społecznym. Od kilku lat musi jednak działać na poszerzającym się w Polsce wolnym rynku ideologii. Jak ksiądz biskup ocenia bilans tego przejścia? Na ile Kościół przestawił się z postawy obronnej na postawę dialogu?", + "1701": "- W polskim Kościele są, niestety, ciągle ludzie niezdolni do pozbycia się tych nawyków. Wielu z nich wciąż chce walczyć w interesie Kościoła - i to na miecze. Uważają, że jeżeli nawet nie ma realnego wroga, należy go sobie stworzyć. Tym ludziom po prostu weszło w nawyk przekonanie, że jedyna warta zachodu metoda działania Kościoła to metoda walki.", + "1702": "W październiku podczas pierwszych tegorocznych mrozów zamarzły cztery osoby. - Tej zimy liczba ofiar może wzrosnąć nawet do kilkuset - alarmuje Marek Kotański. Już teraz do ośrodków i domów pomocy zgłasza się od 20 do 100 osób dziennie. - Niestety, większość z nich trafia tam jakby na własne życzenie. Syndrom wyuczonej bezradności sprawia, że tak naprawdę nie mają ochoty rezygnować z życia na dworcach - przypomina Piotr Ławacz, psycholog społeczny.", + "1703": "- To nie jest program drugorzędny. Takie haubice są nam naprawdę potrzebne. Procedury przetargowe na nie rozpoczęły się już w 1996 r. My je wreszcie sfinalizowaliśmy. Haubica brytyjskiej firmy Marconi będzie montowana w Polsce w Hucie Stalowa Wola. Stanie ona na polskim podwoziu.", + "1704": "- Pojawiły się głosy, że nie nadaje się ono do montażu brytyjskiego sprzętu.", + "1705": "Najwięksi akcjonariusze Polskiej Grupy Farmaceutycznej (Jacek Szwajcowski i Zbigniew Molenda) rozpoczęli na początku ubiegłego roku konsolidację branży. Dzięki emisji akcji firmy Medicines uzyskali 75 mln zł. Za te pieniądze przejęli firmy Eskulap i Medicines Jasło oraz od podstaw wybudowali trzy oddziały regionalne. Następnie przeprowadzili fuzję ze spółkami Carbo w Katowicach i Cefarm B w Opolu. W rezultacie powstała Polska Grupa Farmaceutyczna.", + "1706": "Trawestując powiedzenie z czasów komunizmu \"Lenin wiecznie żywy\", powiem bez cienia ironii: \"Kisiel wiecznie żywy\"! Żywa jest jego ironia, humor, a zwłaszcza niepodległość ducha. I te tłumy dobitnie o tym świadczą - mówił Tomasz Wołek, redaktor naczelny \"Życia\". Jak co roku kilkaset osób spotkało się w warszawskiej kawiarni \"Rozdroże\", gdzie po raz ósmy wręczono nagrody Kisiela.", + "1707": "- Czy to jest objaw narodowego masochizmu?", + "1708": "- Myślę, że w obu wypadkach - i angielsko-francuskim, i naszym - to jest podobne zjawisko: szukanie tego, co pożyteczne dla opinii. W krajach zazwyczaj triumfujących filmy o ciężkich chwilach są przypomnieniem czegoś, co zagrażało. A my, którzy jesteśmy wiecznie w dole, potrzebujemy podniesienia na duchu, mamy więc filmy triumfalne.", + "1709": "- Bałbym się popadania w nastroje mesjanistyczne. Uważam je za dość niebezpieczne. Wiara w Polskę jako przedmurze chrześcijaństwa jest do pewnego stopnia historycznie uzasadniona, jednak inne narody - Bułgarzy, Rumuni czy Włosi - też budowały chrześcijańską Europę. Polski Kościół ma w Europie do odegrania ważną rolę, ale to jeszcze nie znaczy, że jest to rola wyjątkowa.", + "1710": "- Co polski Kościół wniesie do Europy narodów?", + "1711": "- Dlatego dla nas najważniejsi są ludzie - mówi Steven Buckley, dyrektor zarządzający Innova Capital. - Szybciej zaangażujemy się w przedsięwzięcie mniej atrakcyjne, ale prowadzone przez utalentowanych i ambitnych menedżerów, niż w rewelacyjny projekt spółki, której kadra zarządzająca nie jest najmocniejszą stroną.", + "1712": "W chwili wyjścia funduszu ze spółki kapitał ten nie należy do najtańszych.", + "1713": "- Tygodnik \"Time\" zaliczył panią do grupy czternastu osób, których sposób myślenia i działania wprowadza Europę w nowe tysiąclecie.", + "1714": "- To bardzo miła niespodzianka, tym bardziej że w tym gronie byłam jedyną osobą z Europy Środkowej. Może to przekona Unię Europejską, że ludzie z naszego regionu mogą do niej wiele wnieść.", + "1715": "- Prowadzi edukację humanitarną, pomaga uchodźcom, powodzianom. Zaraża innych swoim optymizmem i energią. Jest przy tym skromna, nie stoją za nią wielkie instytucje i media, nie dba o reklamę. Z wolna staje się największym autorytetem w dziedzinie pomocy społecznej i wielkich akcji humanitarnych - przekonuje Kuba Wygnański, dyrektor banku danych o organizacjach pozarządowych \"Klon Jawor\".", + "1716": "Farmacol zamierzał kupić Cefarm Kraków, który ma trzyprocentowy udział w krajowym rynku. Ogłoszony przez wojewodę małopolskiego przetarg na sprzedaż wygrał jednak Prosper, kierowany przez Tadeusza Wesołowskiego. Kilkadziesiąt milionów złotych zamierza w tym roku zainwestować w rozwój warszawska spółka Cormay. Firma wybrała inną drogę rozwoju niż konkurenci. Nie ubiega się o Cefarmy, ale systematycznie przejmuje niewielkie hurtownie.", + "1717": "Zioła zawierające śluz (np. prawoślaz) łagodzą kaszel, osłaniają bowiem błony śluzowe krtani i górnych dróg oddechowych. Łyżkę stołową takich ziół zalewamy szklanką letniej wody i moczymy przez godzinę. Następnie podgrzewamy i przesączamy przez gęste sito. Pijemy dwa, trzy razy dziennie po pół szklanki.", + "1718": "Kobieta Europy '93 i Kobieta Roku '94, szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej po raz pierwszy zetknęła się z pomocą charytatywną we Francji. Stworzyła polski oddział EquiLibre, organizowała konwoje z pomocą dla byłej Jugosławii, Kazachstanu, Czeczenii. - Polska przez wiele lat korzystała z pomocy Zachodu. Akcje Ochojskiej uświadamiają nam, że zaciągnięty dług powinniśmy spłacać, pomagając tym, którzy znajdują się w gorszej sytuacji - uważa Marek Nowicki, prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.", + "1719": "W 1996 r. koreańska firma Kyungbang (roczne obroty: 500 mln USD; zatrudnienie: ok. 4 tys. osób) kupiła za 2,5 mln USD 84 proc. akcji znajdującej się w tarapatach finansowych łódzkiej Foniki. Po przeprowadzeniu gruntownej modernizacji zakładu planowano tam utrzymanie produkcji sprzętu elektronicznego, jednak najprawdopodobniej firma rozszerzy zakres swojej działalności; przypuszczalnie zajmie się także handlem i wynajmem nieruchomości.", + "1720": "- Islamskim Emiratem Afganistanu talibowie mogą sobie nazywać południe kraju. Decyzja jednookiego Omara, przywódcy uczniów szkół koranicznych, o rezygnacji ze słowa \"republika\" w nazwie państwa nie odnosi się do terytoriów zajętych przez Achmeda Szacha Masuda - tłumaczy pracownik prowizorycznej centrali telefonicznej w Hairatanie, afgańskim mieście graniczącym przez Amu-darię z Uzbekistanem.", + "1721": "- Powróćmy do reformy podatkowej. Nie ma żadnej gwarancji, że za rok nie podejmiemy znowu dyskusji o stawkach, progach i ulgach podatkowych.", + "1722": "- W każdym państwie jesienią dochodzi do politycznego napięcia, ponieważ ustawa budżetowa zawsze wywołuje emocje.Spadek notowań naszej waluty nie jest przypadkowy;jego źródeł trzeba szukać w fundamentach gospodarki", + "1723": "Prof. Religa jest rektorem największej w Polsce uczelni medycznej, kształcącej 4,5 tys. studentów. Przeciwnicy zarzucają mu angażowanie się w politykę - był szefem BBWR, współtworzył Partię Republikanie. Jest czynnym kardiochirurgiem i popularyzatorem wiedzy o medycynie: o skomplikowanych przedsięwzięciach medycznych potrafi opowiadać w zrozumiały dla wszystkich sposób. Do działań na rzecz rozwoju polskiej kardiochirurgii umie przekonać nawet światowe sławy operowe.", + "1724": "- Atrakcyjne szkolenie jest formą nagrody. Pokazuje pracownikom, że nie są traktowani jak automaty do wykonywania określonych zadań. Rozumieją to pracodawcy zwłaszcza z tych firm, w których nie ma możliwości awansu pionowego - mówi Jolanta Porębska. - Jednocześnie coraz więcej osób ma świadomość, że nie można poprzestać na wiedzy wyniesionej ze szkół. Potrzebę dokształcania wymusza rynek oparty na młodej kadrze, zmieniających się technologiach i systemach pracy oraz dużej konkurencji.", + "1725": "Czy przyszłość świata należeć będzie do narodów ubogich, ale licznych i młodych?", + "1726": "Hałaśliwe skutery, wszechobecne riksze i ciżba pieszych zawzięcie rywalizują każdego dnia o przestrzeń w Delhi, przeludnionej stolicy Indii. Nic dziwnego, że w tych warunkach trudno radośnie świętować bardzo znaczące wydarzenie w historii tego wielkiego, lecz biednego kraju. Według szacunków ONZ, liczba mieszkańców Indii - jako drugiego po Chinach państwa na świecie - przekroczyła niedawno miliard osób.", + "1727": "Wykorzystano w nich m.in. nowo odkryty związek chemiczny - cegabę. Jest to aminokwas poprawiający pamięć starzejącej się komórki. W ten sposób następuje przyspieszenie zachodzącego w naskórku procesu odnowy komórkowej. U młodych osób regeneracja ta trwa 26-28 dni, ale wraz z wiekiem ulega wydłużeniu. Cegaba reguluje również wydzielanie łoju, stymuluje mieszek włosowy do wzrostu i hamuje wypadanie włosów.", + "1728": "Producenci kosmetyków mają nadzieję, że ich oferta skusi wreszcie także panów. Badania marketingowe dowiodły, iż kobiety kupują kosmetyki przede wszystkim po to, by zatuszować mankamenty urody, natomiast mężczyznom bardziej zależy na zdrowym wyglądzie i dobrej kondycji fizycznej. Jednocześnie brakuje im czasu na zabiegi pielęgnacyjne.", + "1729": "Polskie grupy współpracują też z tzw. mafią rosyjską, przecierającą szlaki morskie dla hurtowych dostaw haszyszu. Jeden z dużych transportów (prawie 10 t), zorganizowany przez polsko-rosyjski gang, przechwycili w połowie lat 90. funkcjonariusze Pomorskiego Oddziału Straży Granicznej. Afgański haszysz znajdował się pod pokładem kutra rybackiego zakotwiczonego w porcie w Świnoujściu. - Wartość ładunku była większa niż roczny budżet Straży Granicznej - przypomina ppłk Włodzimierz Warchoł z Komendy Głównej Straży Granicznej.", + "1730": "\"Wprost\": - Zaczęły się \"schody\"?", + "1731": "Marian Krzaklewski: - Gdy chodzi o szczegółowe rozwiązania dotyczące reform, mamy przed sobą jeśli nie \"schody\", to \"schodki\", które jednak poprowadzą nas do góry.", + "1732": "- Wskazując na stan gospodarki, w której około połowy PKB rozdzielano centralnie, mówił pan przed wyborami o potrzebie likwidacji \"komunizmu rynkowego\". Likwidacja okazuje się dla wielu wyborców bolesna. Czy lekarz może leczyć pacjenta wbrew jego woli?", + "1733": "- W Polsce już ugruntował się zwyczaj zatykania dziur w budżecie poprzez zwiększanie obciążeń podatkowych. Jest to najłatwiejszy sposób pozyskiwania pieniędzy; tylko w 1997 r. budżet uzyskał w ten sposób 100-110 mln USD - oponuje przeciwko takiemu rozumowaniu Andrzej Szczęśniak, prezes Polskiej Izby Paliw Płynnych. - Takie postępowanie nie przynosi korzyści gospodarce, gdyż rząd podnosi wartość akcyzy, ale równocześnie chroni nieefektywne państwowe przedsiębiorstwa, w tym rafinerie.", + "1734": "W Hongkongu zmarły cztery osoby zarażone wirusem ptasiej grypy. Odnotowano ponadto kilkanaście zachorowań. Na polecenie władz sanitarnych w ciągu doby zabito ponad milion kur, kaczek, gęsi, bażantów, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby. Specjalne brygady w maskach i odzieży ochronnej nadzorowały rzeź ptactwa i dezynfekcję bazarów, targowisk, sklepów i środków transportu. Koszt tej drastycznej operacji przekroczy 5 mln dolarów, z czego większość pochłoną odszkodowania dla hodowców i hurtowników.", + "1735": "- Amerykanie na swoje kino mówią \"przemysł filmowy\" i ich oczekiwania wobec filmu są jasne: chodzi o to, aby się jak najlepiej sprzedał. Nie przeszkadza im więc, że do produkcji włączają się Europejczycy czy Azjaci. Przyjmuje się ich bez najmniejszych trudności, są nawet mile widziani. Ostatecznie ten przemysł został stworzony przez Europejczyków.", + "1736": "- Uważa się ich za nową siłę fachową w procesie produkcji czy za nową generację artystów?", + "1737": "- Będzie realizowana jedna polityka uzgodniona na posiedzeniach Rady Ministrów. Nie wyobrażam sobie wprowadzania w życie indywidualnych planów. Będzie to program zgłaszany przez poszczególne resorty i uzależniony od możliwości finansowych oraz strukturalnych państwa.", + "1738": "- Mówił pan, że należy zadbać o to, aby obecnie najwięcej zyskali ci, którzy stracili na reformach z początku lat 90. Czy oznacza to, że teraz mają stracić ci, którzy wówczas najwięcej zyskali?", + "1739": "Jak żyje się byłym polskim mistrzom? Ilu z nich zgłosi się po olimpijską rentę w wysokości średniej krajowej pensji, którą Sejm przyznał wszystkim medalistom igrzysk? Pieniądze należą się prawie 260 zawodnikom - wśród nich są renciści, którym z trudem starcza na życie, oraz ci, którym w biznesie wiedzie się nie gorzej niż na bieżni.", + "1740": "- Odważna staję się na scenie, pod wpływem muzyki. Wtedy właściwe zachowania podpowiada mi instynkt. W życiu pozostaję jednak często wstydliwa i bojaźliwa. Dlatego miałam obawy, czy moja psychika jest przygotowana na taki skok. Ostatnie wizyty w kilku krajach spowodowały, że rozmach tej machiny promocyjnej trochę mnie wystraszył.", + "1741": "Wojaczek wszedł do polskiej legendy literackiej jako jeden z \"poetów wyklętych\" - skandalista, straceniec, samobójca przechodzący przez szyby, lecz jednocześnie odnowiciel tradycji romantycznych w polskiej poezji. Kult Wojaczka narastający wśród młodzieży przysłaniał wartość jego wierszy. Dopiero po 28 latach od jego śmierci poezja ta zaczyna wychodzić z cienia mitu.", + "1742": "Ten sam problem mają władze Słupska, które najchętniej utworzyłyby jedno województwo z Koszalinem. - Włączenie nas do województwa pomorskiego miało być dobrodziejstwem, a okazało się porażką. Tam było mniej ludzi bez pracy, więc wskaźnik bezrobocia po połączeniu od razu spadł, przez co straciliśmy dotychczasowe przywileje dla gmin zagrożonych strukturalnym bezrobociem - przekonuje Jan Szumski, szef słupskich radnych.", + "1743": "Tworzy rozprawy etyczne i futurologiczne: świat w zastraszającym tempie zmierza w stronę przepaści. Na przeludnionej Ziemi (w 2200 r. może być nas aż 500 mld) rozwój nauki doprowadzi do \"odczłowieczenia\" homo sapiens. 76-letni dziś twórca ma coraz mniej wiary w człowieka: \"Nie jesteśmy w stanie utrwalić żadnych wartości, zachowań ani stereotypów. Nie widzimy zagrożeń, ponieważ sami jesteśmy jedynie niewielkimi cząsteczkami eksplozji, która następuje na Ziemi\".", + "1744": "U progu XXI wieku jesteśmy o krok od stworzenia specyfików zapewniających długowieczność. Wiele jednak zależy od dokładnego poznania molekularnych podstaw starzenia się. - Jestem przekonany, że zgodnie z zapowiedziami amerykańskich naukowców nasze wnuki będą żyły co najmniej 200 lat i będzie to dla nich naturalne - podsumowuje prof. Dobek.", + "1745": "Naukowcy i wynalazcy nie powinni mieć kompleksów. Pod względem nakładów na badania i rozwój (0,5 proc. PKB) zajmujemy dopiero 51. miejsce w świecie, za całą UE, a nawet za Turcją. Jeśli za miernik myśli technicznej przyjąć jednak liczbę wniosków patentowych, to polski wskaźnik (62 wnioski na milion ludzi) odpowiada belgijskiemu sprzed dziesięciu lat, ale jest znacznie wyższy od portugalskiego (1,4), greckiego (3,8), hiszpańskiego (11,4) i włoskiego (44,8).", + "1746": "- Tylko przypomniałem o pewnych konsekwencjach wypływających z pełnienia funkcji urzędnika państwowego, reprezentującego rząd w terenie. Nie można dopuszczać, by wojewoda prowadził politykę odmienną od polityki rządu.", + "1747": "- Czy nie powinno się więc zastosować innego trybu doboru wojewodów mających w rzeczywistości pełnić funkcje likwidatorów województw? Może należało mianować ludzi nie uwikłanych w lokalne układy?", + "1748": "Konsument końca XX w. wybiera chleb wzbogacony żelazem, błonnikiem lub wapniem. Wrzuca do koszyka jogurt dający uczucie sytości, margarynę obniżającą poziom cholesterolu, sok bogaty w bakterie regulujące funkcje żołądka, napój orzeźwiający z żeń-szeniem oraz cukierki zmniejszające ryzyko zachorowania na raka.", + "1749": "Wspomniałem wcześniej o wyrównywaniu frontów, czyli o porządkowaniu wielkich reform pierwszej połowy kadencji. Chodzi o usunięcie tego, co utrudnia ich działanie i opóźnia osiągnięcie celów. Społeczeństwu należy ponadto przywrócić równowagę, naruszoną lawiną zmian. Ludzie muszą od nich odpocząć. I muszą odzyskać wiarę, że nasz rząd naprawdę o nich myśli. Myśli i to udowadnia!", + "1750": "Za Opolszczyzną opowiadają się również mieszkańcy gmin powiatu raciborskiego, zwłaszcza tych, w których przeważa mniejszość niemiecka. Władze powiatu odnoszą się do tych dążeń sceptycznie: - Oderwania od Katowic chcieliby głównie starsi mieszkańcy. Młodsi uważają, że lepsze perspektywy nauki i pracy daje Śląsk - tłumaczy Marek Bugdol, starosta raciborski.", + "1751": "Jeśli podczas podziałów komórkowych dochodzi do mutacji komórki układu krwiotwórczego, która przestaje reagować na sygnały ze strony organizmu i zaczyna się dzielić bez przerwy, następuje rozwój białaczki. Nie jest to choroba dziedziczna ani zależna - tak jak nowotwory płuc - od czynników środowiska. Jest fatalnym podarunkiem od losu i praktycznie nie można nic zrobić, aby zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia - mówi prof. Jędrzejczak.", + "1752": "Mariusz Walter zadebiutował jako reżyser już w latach 60., szybko związał się z telewizją publiczną, w której pracował aż do lat 80. Nakręcił 60 filmów dokumentalnych i stworzył ponad 300 programów telewizyjnych. Zasłynął jako pomysłodawca Studia 2 - najbardziej oryginalnego i nowatorskiego programu w telewizji publicznej.", + "1753": "- Czy NBP może być w obecnej sytuacji gwarantem stabilności polskiej gospodarki?", + "1754": "- W trudnych okresach, na przykład zmiany rządów, bank centralny mógł przez jakiś czas być gwarantem stabilności gospodarczej. Nie może jednak zastępować rządu w rozwiązywaniu problemów. Jeżeli rząd czegoś nie zrobi, to i bank centralny nie pomoże.", + "1755": "- Nie jestem typowym jazzmanem, choć tak bywam oceniany. Rozumiem jazz bardzo szeroko: od muzyki improwizowanej po komentarz do utworów etnicznych czy sakralnych. W każdym nagraniu - zarówno z zespołem jazzowym, jak i z muzykami ludowymi czy kwartetem Hilliard - jestem twórcą autentycznym, to znaczy muzykiem emocjonalnie związanym z tym, co gram, co tworzę.", + "1756": "- To mi przypomina historię o sukni Dejaniry.", + "1757": "- Bo to była suknia Dejaniry! Tyle że dając zatrutą suknię Herkulesowi, Dejanira zabiła go, natomiast Elżbieta ocalała, bo dworka przymierzyła przed nią suknię i to ona padła ofiarą podstępu. To są fakty historyczne. Ilustrują one starcie w Anglii stronnictwa katolickiego i protestanckiego. Tę walkę wygrali anglikanie i to właśnie dzięki Elżbiecie.", + "1758": "W tzw. kręgach dobrze poinformowanych mówi się, że decyzja o \"dekonspiracji\" Czempińskiego zapadła w Defence Intelligence Agency (DIA) - przychylnym naszym staraniom o wejście do NATO amerykańskim wywiadzie wojskowym, dla którego pracowało trzech wywiezionych z Iraku oficerów. Przy okazji ujawniono, że pierwsze spotkanie z uratowanymi w 1990 r. amerykańskimi agentami odbyło się przed dwoma laty w podwarszawskiej Magdalence.", + "1759": "W sprawozdaniu \"Tygodnika Solidarność\" z tamtego zjazdu nazwisko Jerzego Buzka pada raz. \"W siódmym dniu zjazdu wybrano nowe prezydium. Przewodnictwo obrad objął Jerzy Buzek\". To wszystko. Pozostał w cieniu. Nie wszedł do władz centralnych związku. Wrócił na Śląsk do pracy naukowej.", + "1760": "\"Wprost\": - Obecny rząd najprawdopodobniej wprowadzi nas w XXI wiek, a być może także do Unii Europejskiej. Czego możemy oczekiwać nieco wcześniej, w 1998 r.?", + "1761": "Cezary Józefiak: - Nie jestem zbyt dobrym futurologiem. Kiedyś, co prawda, chwalono mnie za trafne prognozy. Ale wtedy mówiłem po prostu, że będzie gorzej. I było.", + "1762": "- W spadku po odchodzącej ekipie nowy rząd otrzymuje olbrzymi deficyt w bilansie handlowym. Jedni chcą go zlikwidować poprzez dewaluację złotego lub wprowadzenie ceł wyrównawczych, inni kładą nacisk na przyciąganie kapitału zagranicznego i zwiększenie konkurencyjności naszej gospodarki poprzez jej konfrontację z gospodarkami Zachodu. Kto ma rację?", + "1763": "Przez jednych ceniony, wręcz uwielbiany, według innych wypowiada się zbyt swobodnie na tematy teologiczne, w tym o doktrynie katolickiej. Jest m.in. absolwentem wydziałów teologicznego i filozoficznego UJ w Krakowie. Kieruje Katedrą Filozofii Człowieka Papieskiej Akademii Teologicznej i pełni funkcję prezydenta wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku.", + "1764": "- Podział stanowisk we władzy wykonawczej rozkłada się mniej więcej tak jak znaczenie poszczególnych partii. Każda z partii powie jednak, że jest niezadowolona, w końcu rolą partii jest walka o władzę. A moją rolą - ograniczanie ich aspiracji dla dobra całości AWS.", + "1765": "- Niektórzy są bardzo niezadowoleni z tych ograniczeń. Pański zastępca w koalicji AWS, poseł Adam Słomka, skrytykował liderów akcji na łamach \"Trybuny\".", + "1766": "Na niewiele przydadzą się tu \"szkiełko i oko\". Nagrody, choćby najwyższe, honorują \"całokształt\" - rzadko odzwierciedlają obecny wpływ wyróżnianych. Przecież dopiero w tym roku zgłoszono Leszka Balcerowicza do Nagrody Nobla, mimo że wykreowany przez niego \"cud gospodarczy\" rozpoczął się dziesięć lat temu. Złudne okazują się sondaże opinii publicznej - człowiek, którego wizje gospodarcze inspirują tak wielu Polaków, powinien (według 55 proc. respondentów) jak najszybciej udać się na emigrację.", + "1767": "- Czyli po dziesięciu latach transformacji polityka nadal dominuje nad ekonomią.", + "1768": "- W kraju, w którym trwa transformacja i proces dostosowywania się do wymogów Unii Europejskiej, polityka jeszcze przez parę lat będzie miała olbrzymie znaczenie. Ale dostrzegam i inny, bardzo aktualny kontekst tego pytania: w jakim stopniu pozycja złotego zależy od wypowiedzi polityków.", + "1769": "Sławę zdobywał w Zawiszy Bydgoszcz i Widzewie. Z Łodzi odchodził do Juventusu Turyn za 1,8 mln USD - przez wiele lat ten transfer pozostawał rekordem w polskiej piłce. We Włoszech Boniek grał także w AS Roma. Dwukrotnie występował na mistrzostwach świata. Po zakończeniu kariery zawodnika prowadził program telewizyjny i komentował mecze piłkarskie. Próbował też swych sił jako trener.", + "1770": "Czy konsolidacja na rynku dystrybutorów leków doprowadzi do obniżki cen medykamentów?", + "1771": "Na polskim rynku dystrybucji leków zdecydowanie dominują nasi przedsiębiorcy, którzy dziesięć lat temu rozpoczynali działalność od dzierżawy niewielkich magazynów, a dziś obracają setkami milionów złotych rocznie. Na liście 100 najbogatszych Polaków tygodnika \"Wprost\" znajdują się współwłaściciele trzech spółek zajmujących się hurtową sprzedażą leków. Zarówno w tej branży, jak i w kilku innych, następuje szybka konsolidacja.", + "1772": "- W NSZZ \"Solidarność\" uchodził pan za liberała. Kim pan będzie w rządzie?", + "1773": "- Mam dwie dusze, które jakoś usiłuję zlepić: liberała i wrażliwego na problemy społeczne związkowca. Teraz muszę myśleć kategoriami państwa, to bardzo ważne w tak trudnym dla nas okresie. Myślę, że uda mi się jednak osiągnąć wewnętrzną harmonię, co pomoże we wdrożeniu rozpoczętych reform.", + "1774": "- Proszę pamiętać, że na świecie rośnie liczba młodych ludzi już na starcie nie mających żadnej szansy dostania jakiejkolwiek pracy, założenia rodziny. Z drugiej strony - miliony ludzi rodzą się dzisiaj i do końca życia pozostają w obozach dla uchodźców w warunkach skrajnie beznadziejnych, wiedząc, że z tych obozów nie ma wyjścia. Taka sytuacja łatwo popycha do kroków desperackich.", + "1775": "- Zakłady i instytucje państwowe działają na podstawie decyzji urzędniczych. Urzędnik nie wycofa się z raz podjętej decyzji, nawet jeżeli wie, że jest ona błędna. Na wielu szczeblach administracji państwowej dostrzegalne jest też zjawisko korumpowania ludzi, czyli sprzedawania i kupowania niepotrzebnych rzeczy, ponieważ akurat komuś tak \"pasuje\" - mówi Bogdan Wyżnikiewicz, wicedyrektor Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową.", + "1776": "- Jest to konserwatywne podejście do problemu. Lokowanie pieniędzy w jednej walucie jest oczywiście bardziej ryzykowne, ale dzisiaj jest na rynku finansowym wiele zabezpieczeń.", + "1777": "- Od przyszłego roku - zgodnie z harmonogramem dostosowania naszych przepisów do wymagań OECD - Polacy będą mogli lokować pieniądze w bankach za granicą. Czy nie obawia się pani odpływu dewiz z banków krajowych?", + "1778": "- Ale czy ma on rzeczywisty wymiar?", + "1779": "- Z tym jest gorzej. Wiemy na przykład, jaka w przyszłości będzie struktura naszej armii, jak powinna być ona uzbrojona itp. Wiemy również, ile to powinno kosztować. Ministerstwo Finansów zmniejszyło jednak kwotę, jaką państwo może przeznaczać teraz i w przyszłości na obronność. Nie wystarczy to na realizację naszych wcześniejszych planów, choć dowódcy wojskowi chcieliby dysponować tak nowoczesnym uzbrojeniem jak inne armie NATO.", + "1780": "NIK skontrolowała także 21 inwestycji służby zdrowia. W dwóch jednostkach - Szpitalu Zachodnim w Grodzisku Mazowieckim oraz Szpitalu Chirurgii Plastycznej w Polanicy Zdroju - inwestorzy kredytowali wykonawców, udzielając znacznych zaliczek i przedpłat na zakup maszyn i urządzeń. W dziewiętnastu wypadkach terminy zakończenia inwestycji zmieniano dwukrotnie, a w Szpitalu Wojewódzkim w Siedlcach i Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Częstochowie - nawet dziesięciokrotnie.", + "1781": "W Polsce działa też kilkadziesiąt znacznie mniejszych koreańskich przedsiębiorstw, np. K-International (sprzedaż kaset oraz odzieży i obuwia) czy First Fashion (biżuteria i ozdoby do włosów). Swoje przedstawicielstwo w Polsce ma jedna z większych koreańskich firm tekstylnych - Tamgkook. Zaopatruje ona w materiały m.in. poznański Sunset. Od pięciu lat działa u nas Bomina Corporation, zajmująca się konsultingiem, ubezpieczeniami oraz sprzedażą galanterii skórzanej, obuwia itp.", + "1782": "Jerzy Buzek: - Mamy trochę inne hasło - \"po pierwsze: człowiek\". Ale jest oczywiste, że aby zrealizować to hasło i uczynić coś konkretnego dla ludzi, musimy rozwijać gospodarkę. Zresztą nie chodzi o hasła, zwłaszcza że niosą one groźbę uproszczonego pojmowania rzeczywistości. Powiązania między gospodarką a działalnością prospołeczną są oczywiste, natomiast wszelkie uproszczenia doprowadzają do braku zrozumienia dla naszych intencji.", + "1783": "- Jaki plan gospodarczy będzie realizowany: plan Buzka czy plan Buzka-Balcerowicza?", + "1784": "Prowadzony przez Kotańskiego Markot przygotował już ponad 2 tys. miejsc noclegowych w całym kraju. Zaadaptowano m.in. świniarnie, gdzie schronienie znajdzie 300 osób, a także stary bunkier, który może pomieścić ok. 800 bezdomnych. Na ich potrzeby uruchomiono też nową linię do produkcji makaronu (400 kg dziennie) oraz bezpłatną infolinię (0-800-20-150). - Nadal brakuje nam przede wszystkim ciepłej odzieży - apeluje Kotański.", + "1785": "Brukselscy urzędnicy, którzy zawsze mówią o konieczności stwarzania równych szans i eliminowania przywilejów, tolerują istnienie enklaw podatkowych i celnych, a także terytoriów, gdzie cudzoziemcy nie mogą kupić nawet metra kwadratowego ziemi. Unia Europejska, opowiadająca się za ograniczaniem różnych dotacji i subwencji, akceptuje wspieranie przez rządy centralne niektórych regionów. Dlaczego tak się dzieje? Tylko częściowo można to wytłumaczyć względami historycznymi.", + "1786": "Jeśli Zbigniew Lew-Starowicz stwierdzi, że pozycja \"69\" uspokaja, Mariusz Walter nada nową formułę telewizji, Maciej Kuroń pokroi ziemniaki w kostkę, Roman Kluska zaproponuje tani szkolny komputer, gotowy do natychmiastowego podłączenia do Internetu, zaś Zbigniew Boniek zagra w boule - to Polacy ich propozycje przyjmą co najmniej z zainteresowaniem. Oto prawdziwi władcy polskich dusz A.D. 1997!", + "1787": "- Nowy podział administracyjny diecezji był krokiem potrzebnym i udanym. Poprzednio np. diecezja warszawsko-gnieźnieńska sięgała od Białobrzegów aż za Gniezno, miała 600 kilometrów i zamieszkiwali ją Polacy różnych kultur i obyczajów. Przy współczesnym stylu pracy biskupa, który stara się odwiedzać każdą parafię swojej diecezji, był to teren nie do ogarnięcia. Jeżeli zaś chodzi o parafię, pozostaje ona tradycyjną strukturą kościelną i jako taka jest bezdyskusyjnie akceptowana.", + "1788": "- Przed 1989 r. koordynatorem szkoleń było Ministerstwo Edukacji Narodowej. Dziś kursy może prowadzić każdy. Trzeba tylko zgłosić działalność gospodarczą i zarejestrować się w kuratorium oświaty. Dlatego działa wiele firm hochsztaplerskich, które z czasem powinny być eliminowane - dodaje Stanisław Karaś. - Rynek pracy jest tak chwiejny, że daje to możliwość tworzenia nowych firm edukacyjnych, ale równocześnie chętni nie mają rozeznania, jakie umiejętności mogą być najbardziej przydatne.", + "1789": "- Z moich rozmów z Lechem Wałęsą wynika, że nie ma między nami istotnych animozji. Niedawno podczas spotkania z nim narzekałem na brak czasu, a on odpowiedział: \"Panie przewodniczący, zobaczy pan - ja już to trenowałem - w przyszłości będzie pan miał jeszcze mniej czasu\". Mogę się tylko domyślać, co to znaczy...", + "1790": "Jerzy Turowicz: - One już wyraźnie słabną. Bardzo wymownym tego przykładem jest brukselska wyprawa biskupów polskich. Przypuszczam, że większość Episkopatu, a tym samym i Kościoła, którym on kieruje, obawiała się integracji europejskiej. Zapoznanie się z konkretami osłabiło jednak te obawy do tego stopnia, że biskupi opowiedzieli się jednomyślnie za wejściem w struktury europejskie, zwłaszcza że zagrożenia płynące z integracji są w dużej mierze urojone.", + "1791": "- Po niefortunnej wypowiedzi ministra Jerzego Kropiwnickiego notowania złotego zaczęły gwałtownie spadać.", + "1792": "- Nie tylko Kropiwnickiego, ale także Balcerowicza, który niepotrzebnie - moim zdaniem - zapowiedział swoje odejście. Myślę, że to także była niefortunna wypowiedź. Nie mogę się jednak zgodzić z opiniami przedstawicieli NBP, że ostatnie \"pikowanie złotego\" nie ma żadnych podstaw w fundamentach gospodarki, a jest jedynie reakcją na nieodpowiedzialne wystąpienia polityków.", + "1793": "Kiedy pod koniec lat 80. wybierano władze związku, \"Karol\" nie stanął do wyborów. - Uznał, że swoje zrobił i jego rola się kończy - twierdzą jedni. - Pochłonęła go choroba dziecka - uważają inni. Wszyscy jednak podkreślają, że jego rezygnacja z kierowania związkiem na Śląsku nie miała nic wspólnego z żadnymi ambicjami czy niesnaskami personalnymi.", + "1794": "Radiologom nie wystarcza jednak przestrzenna, barwna kopia ludzkiego wnętrza, dzięki której uciążliwe badanie żołądka za pomocą wziernika czy sprawdzania światła tętnic można zastąpić techniką wirtualnego lotu. Sposoby obserwacji poszczególnych organów w trakcie ich funkcjonowania stają się coraz bardziej wyrafinowane, a techniki ich przekształcania w przestrzenne obrazy, z którymi można wchodzić w interakcję - z roku na rok doskonalsze.", + "1795": "W polsko-amerykańskim spotkaniu w warszawskich Łazienkach oprócz uczestników akcji obecni byli Andrzej Milczanowski, Andrzej Olechowski, były wiceminister spraw zagranicznych Iwo Byczewski oraz gen. Tadeusz Wilecki. Wszyscy zastanawiali się, czy do kolejnego spotkania w podobnym składzie dojdzie - jak ustalono - rzeczywiście dopiero za rok.", + "1796": "- Takich lokalnych uzgodnień między UW i AWS było znacznie więcej. W umowie koalicyjnej zapisano, że 49 kandydatów na wojewodów proponuje AWS, a 49 chętnych do przejęcia stanowiska wicewojewodów UW. W dwunastu wypadkach kandydatury wojewodów miały być uzgodnione. Możliwe, że głosy niezadowolenia ze strony UW wzięły się stąd, iż kandydat popierany przez lokalne władze tej partii nie zawsze był akceptowany przez centralne władze unii.", + "1797": "- Problem deficytu budżetowego powinno częściowo rozwiązać powodzenie wprowadzanych obecnie reform, które mają ograniczyć dotowanie z publicznych pieniędzy emerytur, służby zdrowia czy szkolnictwa - mówi prof. Cezary Józefiak. - Należy też skończyć z zamykaniem oczu na praktykę niepłacenia podatków i składek ubezpieczeniowych przez wielkie firmy, które w ten sposób łamią przecież prawo. Nie można za wszelką cenę utrzymywać bankrutów.", + "1798": "Polska nie może sobie w żadnym wypadku pozwolić na rozluźnienie polityki finansowej. Brak stabilności makroekonomicznej z pewnością wpłynie bowiem na sytuację przeciętnego obywatela: wzrośnie bezrobocie i inflacja, a zatem spadną realne dochody. Rozluźnienie polityki budżetowej doprowadziło do katastrofy gospodarczej w Rosji i Brazylii. Polska gospodarka nie jest tymczasem o wiele odporniejsza na kryzysy od gospodarek tych krajów. Zrealizowanie się rosyjskiego scenariusza jest więc wciąż realne.", + "1799": "- Gdyby w Polsce w przeciętnej parafii mieniło się od różnych wspólnot i środowisk religijnych, nie znalazłyby w niej posłuchu takie ekstremistyczne środowiska, jak te związane z Radiem Maryja. Na razie jednak w ospałej parafii instaluje się Rodzina Radia Maryja, która z zewnątrz - właściwymi sobie metodami - stara się rozruszać jej życie religijne.", + "1800": "Antoni Mężydło, działacz toruńskiej \"Solidarności\", porwany i torturowany w 1984 r. przez specgrupę SB:- Specgrupa została powołana zgodnie z obowiązującym wówczas prawem. Proces wykazał, że podobne oddziały funkcjonowały we wszystkich większych miastach Polski, co dowodzi, że przestępczy system PRL organizował bojówki uderzające w prawo społeczeństwa do organizowania się. Zbrodnie PRL najlepiej byłoby rozliczyć przeprowadzając lustrację.", + "1801": "Francja wyrabiała działa przeciwlotnicze 90 mm. i do tego nie Hotchkiss, ale Schneider. Dział kalibru 40 mm. Francja w ogóle nie wyrabiała. Jak więc moglibyśmy byli zakupić u Hotchkissa amunicję, której on w ogóle nie wyrabiał, musi pozostać tajemnicą autora.", + "1802": "Co razi mieszczucha? Czyżby de Ghelderode był dzisiaj jedynym pisarzem, który dotknął tabu świętej, mieszczańskiej pruderii? Bynajmniej. Rzecz cała w tym, że uczynił to w sposób nie uzgodniony z jego nadwornymi krytykami. Rzecz w tym, że pokazując nasze ciała i dusze, obnażone do cna, patrzy nam przy tym prosto w oczy. Mieszczuchy wolałyby, żeby chichotał i mrugał przy porozumiewawczo. Wtedy wystarczyłoby zawołać go do sitwy i sprawa byłaby ubita.", + "1803": "Publikacja tej ostatniej pozycji zamyka okres, w którym spór o interpretację pojęcia socjalizm toczył się między władzą i intelektualistami mniej lub bardziej otwarcie. Ostatnim akordem tego etapu a zarazem aktem otwierającym etap następny, w którym socjalistyczna opozycja w socjalistycznej Polsce przechodzi do konspiracji, był \"List otwarty\" Kuronia i Modzelewskiego.", + "1804": "3) Zlikwidowanie systemu, który powodował trwałą stabilizację elit kulturalnych i elit rządzących, a wytworzenie natomiast warunków sprzyjających jak najswobodniejszej dynamice w doborze elit. Ułatwienie awansu społecznego i w ogóle plastyczności osobistego składu struktury społecznej (która) współdziała z dążeniami do likwidacji klasowego charakteru zbiorowości.", + "1805": "4) Usunięcie przeszkód natury społecznej, ekonomicznej i politycznej ku wszechstronności i bogactwu życia kulturalnego\".", + "1806": "Sielszczyzna i anielszczyzna w skondensowanej formie. Strawczyn - miejsce urodzin Żeromskiego, Oblęgorek... biała Nida... kajaki z historycznymi napisami \"Tirliporek\" i \"Kuwaka\" - no i pół tuzina zdjęć samego autora. Z wiosłem, bez wiosła, z lornetką, z księdzem i z Courvoisier'em.", + "1807": "W tekście wszystko cacy-cacy z Kazimierzem Wielkim jako promotorem pięciolatek (!) na czele. Jednym słowem powrót Odyssa.", + "1808": "Praca duszpasterska tak w Karagandzie z bliższą okolicą, jak i \"na misjach\", będzie głównym tematem dalszej części tego pisma. Już teraz przypomnę, że moje zesłanie administracyjne do Karagandy trwało tylko pierwsze nie całe dwa lata. Wtedy cała praca duszpasterska odbywała się tylko w Karagandzie i nie mogło być mowy o żadnych podróżach misyjnych.", + "1809": "Studenckie Siedemnastki oraz Piętnastki złożone z kolei z młodych robotników i uczniów (z samego Radomia aż sześć podgrup!), stanowią nową rzeczywistość Pielgrzymki. Liczebnie są połową całości, duchowo - siłą napędową, która decyduje o dynamizmie i charakterze całej imprezy.", + "1810": "Ilu jest wszystkich? Jedni wymieniają liczbę stu, drudzy pięćdziesięciu tysięcy. Jakby nie liczyć - kilka dywizji.", + "1811": "Już w sobotę w południe rozpoczęły działalność \"sądy doraźne\". Wyroki dochodziły często do 10 lat więzienia. Podstawowym , dowodem było zeznanie funkcjonariusza bezpieki lub milicji. W skład \"sądu\" wchodzili \"sędzia\" i protokolant. Skazani rozwożeni są natychmiast do więzień na terenie całego kraju.", + "1812": "28-1-89 Zmarła na Florydzie w wieku 89-ciu lat Halina Konopacka, która w 1928 roku zdobyła złoty medal olimpijski w konkurencji nut dyskiem.", + "1813": "19-2-89 Zmarł w Paryżu w wieku 88-miu lat Juliusz Tarnowski z Suchej, przyjaciel Kultury.", + "1814": "23-2-89 Zmarł w Bremie w wieku 74-ech lat Hans Helmut Kirst, znany z licznych przekładów również czytelnikom polskim. Jego twórczość dotyczyła głównie drugiej wojny światowej.", + "1815": "P. Mitzner oburzony do żywego pewnym obiektywizmem artykułu o \"Kulturze\" w \"Życiu Warszawy\" wystąpił z płomiennym listem do redakcji cytowanego stołecznego pisma. Na list p. Mitznera redakcja \"Życia Warszawy\" odpowiedziała cierpko, że nie ma obowiązku drukować światłych uwag p. Szeląga.", + "1816": "Odnotowując ten epizod wypada zaznaczyć, że jest to pierwszy wypadek polemiki pomiędzy reżymowym dziennikarzem a redakcją pisma warszawskiego na temat artykułu drukowanego w prasie emigracyjnej.", + "1817": "Nie tylko ja mam czarne myśli. Oto nagle w gazecie spotkałem naszą Kassandrę. \"Co będzie potem - nie chcę o tym myśleć. Polska się naprawdę dusi w pętli zadłużenia. Człowieka po prostu ogarnia przerażenie .(...] Kryzys świadomości trwa stanowczo zbyt długo. Jeśli trwać będzie jeszcze kolejne lata - to nie wiadomo co nas czeka. Jeszcze tydzień, dwa pogotowi strajkowych i strajków i wszyscy popłyniemy\".", + "1818": "Prywatny wydawca nie potrafi, rzecz jasna, pokryć kosztów takiego przedsięwzięcia; emigracja, wskutek chaosu organizacyjnego, nie posiada środków na najpilniejsze cele. Trzeba sobie wyraźnie powiedzieć, że przede wszystkim uporowi przedwojennych stronnictw politycznych zawdzięczamy stawanie się z dnia na dzień emigracją zarobkową, o masie zobojętniałej dla codziennego działania politycznego. To więc odpada.", + "1819": "Zasłyszane urywki:", + "1820": "U Włochów:", + "1821": "Il senso del dolore di piede...", + "1822": "U \"czarnych\" szczeciniaków:", + "1823": "\"Jesteście najbardziej świadomą cząstką tego narodu, nie zmarnujcie okazji, na miłość Boską!...\".", + "1824": "U Piętnastek z tablicą \"Maitri\" (po hindusku: miłość); tych od Siostry Teresy z Kolombo (pokojowa nagroda Nobla, umieralnie dla konających z głodu): \" Zrozummy się: Ruch MAITRI nie jest po to, żeby nawracać, tylko, żeby pomagać...\".", + "1825": "W moim życiu było 2 momenty przełomowe od razu najzupełniej uświadomione. Jeden zdarzył się w styczniu 1945 roku, a drugi o 10 lat później w czerwcu 1955 roku. Pierwszy się zdarzył niezależnie od mojej woli, drugi z całkowitym jej udziałem, Ale oba przełomowe i oba od razu w pełni przez mnie uświadomione.", + "1826": "Inaczej mówiąc Zachód chce i potrzebuje détente. Koegzystować jednak może nie z tym z kim by chciał, a z tym z kim musi. A musi z ZSSR i z Polską. Otóż łatwiej jest i przyjemniej koegzystować z ZSSR, który toleruje zjawisko pt. Wałęsa i \"Solidarność\" i z Polską, gdzie takie zjawiska się narodziły niż np. z Czechosłowacją Husaka lub z ZSSR \"po\" inwazji Polski.", + "1827": "W przedmowie od redakcji czytamy:", + "1828": "\"W roku 1937 Ukniewska wyjeżdża do Czechosłowacji, a w 1939, na krótko przed wybuchem wojny, do Francji. W tych latach pisze powieść \"Spadek po Ketlerze\" - obraz mieszczańskiego środowiska Krakowa (niestety, zachowały się tylko fragmenty)\".", + "1829": "Drogi Redaktorze!", + "1830": "W artykule Silonego \"Archiwum Rewolucji\" natrafiam na zdanie nie oczekiwane pod piórem naszego przyjaciela:", + "1831": "\"Odnajdzie się kiedyś świstek papieru z rozkazem wymordowania w Katyniu więźniów Starobielska i Ostaszkowa?\".", + "1832": "W Katyniu zginęli TYLKO więźniowie z Kozielska, groby Starobielszczan i Ostaszkowców (poza garścią ocalałych) są dotychczas nie odkryte. Wersja, że oni spoczywają na dnie morza Białego jest równie możliwa jak ta, że Starobielszczan wymordowano w okolicach Charkowa.", + "1833": "- A teraz, póki mała śpi - porozmawiamy sobie. Napijecie się kawy? Zaraz poproszę Marię Rosę.", + "1834": "Powiedział to wszystko tak, jakby siedzieli sobie, ot tak, na patio.", + "1835": "Listonosz Perez pokręcił z niedowierzaniem głową. Gdyby mu ktoś o tym opowiadał - nie uwierzyłby, że można tyle przeżyć w jedną noc.", + "1836": "Stanisław Jóźwiak prywatnie ofiarowywał za Orła Białego 19.000 i miał już za sobą zgodę Funduszu Wdów i Sierot, ale kiedy zjawił się z czekiem w ręku, powiedziano mu, że budynek został odstąpiony komu innemu. Kupił go Mr Harris za 20 (21?) tysięcy funtów.", + "1837": "Co nas wszystkich łączyło w dość sennym, mimo uniwersytetu i licznych instytucji kulturalnych, środowisku prowincjonalnym? Czy tylko bezpośrednie sąsiedztwo? Żeby zapukać do okna pokoju Czechowicza, wystarczyło skręcić ze Staszica na Radziwiłłowską, skąd do redakcji \"Kuriera\" było sto kroków, do Semadeniego - trzysta. Obijaliśmy się o siebie na każdym kroku, jakże więc nie miało dojść do zbliżenia.", + "1838": "Julia: - \"Posyłałam księżom, którzy dla nas pracowali i są naszymi ojcami duchownymi\".", + "1839": "Oni: - \"I to mówisz ty - obywatelka radziecka! Ty posyłałaś paczki katolickim księżom, agentom Watykanu, najgorszym wrogom Związku Radzieckiego!\".", + "1840": "Prokurator zażądał dla Julii 8 lat pozbawienia wolności. Julia powiedziała sądowi, że ma na utrzymaniu matkę samotną staruszkę, która bez niej przepadnie, po czym głośno się rozpłakała. Sąd skazał Julię na 5 lat pozbawienia wolności.", + "1841": "- Do pana doktora młodszego - powiedziała słowa, które wypowiadała po tyle razy dziennie.", + "1842": "Dr Rowland wstał z głębokim westchnieniem. Zatrzymał się na chwilę w drzwiach. Objął wszystkich wzrokiem: zdawali się być jacyś nienaturalni, spłoszeni. Chciał coś powiedzieć, co by sprowadziło ich z powrotem do dawnego, beztroskiego nastroju.", + "1843": "Przez tych 20 lat przygotowywałem wielu, nawet bardzo wielu, na dobrą chrześcijańską śmierć. Niemało z nich już umarło po chrześcijańsku. Nie zapominajmy nigdy o śmierci i o wieczności, - tak jak nam to doradza Pismo święte.", + "1844": "\"Bez przestanku rozważaj twoje rzeczy ostateczne, a nie zginiesz na wieki! \".", + "1845": "- Już idę - powiedział więc, jak zawsze, i po chwili wynosił stolik.", + "1846": "- Viejo, weź ode mnie te szklanki - mówiła Mirta przez okno kuchenne wychodzące na patio.", + "1847": "Wyciągnął ręce, żeby je ostrożnie odebrać i w tym momencie dziwny świst przeszył powietrze.", + "1848": "- Co to? - zapytała Mirta. - Ktoś strzelił.", + "1849": "Instytucja cenzury opiera się na przesłankach, jakie wystarczy sformułować, by okazać ich niedorzeczność.", + "1850": "Założenie, iż można mianować państwowych funkcjonariuszy \"nadzorcami serc, wszechwiedzącymi filozofami, teologami, politykami, stawiając ich na równi z Appolinem delfickim\", jest \"zarozumiałym wyobrażeniem państwa policyjnego\", które nie dowierza społeczeństwu nawet w najprostszych sprawach, ale stoi na stanowisku, iż \"dla urzędników nawet rzeczy niemożliwe mają być możliwe\".", + "1851": "- Trudno - rzekł - chodzić samopas. Trudno i aspołecznie.", + "1852": "Mówił wówczas długo i przekonywująco, że fala rewolucyjna Polski nie sięgnie, gdyż naród musi wyżyć się w wolności politycznej. \"Tak twierdzi Lenin\" - dodał. Ponieważ ja osobiście też nie czułem w sobie tej fali, więc obaj przyznaliśmy Leninowi rację.", + "1853": "Hempel nie zabawił jednak w PPS długo. Już w roku 1921 usłyszałem o nim po raz pierwszy, jako o komuniście.", + "1854": "Po upadku hitlerowskich Niemiec na wschód od linii Berlin - Praga - Wiedeń powstała próżnia w którą wlały się armie rosyjskie. Zachodni sprzymierzeńcy nie potrafili się przeciwstawić tej polityce faktów dokonanych i tak zrodziła się Jałta. To nie komunizmowi zawdzięcza Rosja podbój Europy wschodniej. Prawdą jest natomiast, że dzięki wyjątkowej wprost koniunkturze mimo swej komunistycznej flagi Rosja zdołała zagarnąć pół Europy.", + "1855": "Bardzo spóźnione wspomnienie.", + "1856": "Już sama wiadomość o jego śmierci była spóźniona. Zmarł w Londynie 20 września 1988, o czym jego brat Marek zawiadomił Rozgłośnię Polską RWE listem datowanym w Uppsali 6. X. 1988, który dotarł do Monachium w pięć dni później.", + "1857": "Byłem niegdyś szefem Ignasia - tak go zawsze w myślach nazywałem - z tego tytułu zwrócono się do mnie, bym napisał pośmiertne wspomnienie.", + "1858": "Geschichte Polens (Historia Polski) Gottholda Rhode doczekała się trzeciego wydania (Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1980, str. 543). Cały nakład rozszedł się błyskawicznie.", + "1859": "Przyznawana w Hamburgu Nagroda im. Aby M. Warburga (20 tys. marek) przypadła w tym roku polskiemu historykowi sztuki, Janowi Białostockiemu, za osiągnięcia w dziedzinie badań kultury europejskiej.", + "1860": "Naczelny Urząd Cenzury (nie przesądzając oczywiście nazwy) winien być podporządkowany Sejmowi. Prezesa Naczelnego Urzędu Cenzury powołuje Sejm.", + "1861": "Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich opowiada się za możliwie konkretną, nie zostawiającą pola dla nadużyć interpretacyjnych list, tych treści, których publikacja może kolidować z interesem ogólnopaństwowym.", + "1862": "Z Michalskim było gorzej, ale to osobny temat. Natomiast Mrozowski istotnie wałkonił się i cała jego działalność literacka w ciągu sześciu lat (1934-1939) ograniczyła się do jednego szczupłego tomiku wierszy pt. \"Dobranoc... dobranoc...\". Zajmował się innymi sprawami, raczej oddalonymi od zainteresowań pisarskich. Pamiętam, że gdy Domińskiego ktoś zagadnął o przybysza z Chełma, odpowiedź brzmiała zazwyczaj następująco: \"Dobranoc, dobranoc, do widzenia, znam inne tematy...\".", + "1863": "Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich stoi konsekwentnie na stanowisku, że w interesie naszego społeczeństwa i państwa leży jawność życia publicznego i wynikająca z niej swoboda informowania. Niezbędne - w interesie społeczeństwa i państwa ograniczenia powinny mieć charakter wyjątkowy i nie mogą naruszać treści konwencji międzynarodowych, których polska jest sygnatariuszem, a także porozumień gdańskich.", + "1864": "Towarzysze!", + "1865": "Z zadowoleniem przyjmujący zachodzącą odnowę w ruchu związkowym, naszym pragnieniem i zadaniem jest, aby rzeczywista odnowa następowała także w Partii.", + "1866": "Zwracamy się do wszystkich uczciwych komunistów, członków naszej Partii i bezpartyjnych, abyśmy zdecydowanie zaprotestowali przeciw stawianiu nas w roli marionetek i manipulowaniu nami przez te siły w kierownictwie Partii, które nie chcą i nie potrafią zrozumieć istoty złożonej sytuacji polityczno-społecznej w naszej Ojczyźnie.", + "1867": "Baszmaczkina sam niegdyś postawiłem w dzienniku obok kopisty Bartleby z noweli Melville'a. Wszyscy trzej - rosyjski Baszmaczkin z roku 1841, amerykański Bartle z roku 1856 środkowoeuropejski Samsa z roku 1912 - lepiej wykreślają agonię tradycji romantycznej i wchodzenie w epokę martwych dusz.", + "1868": "K.J.: - Sądzę, że Wałęsa nie miałby na to zresztą najmniejszej ochoty.", + "1869": "Z.R.: - Z całą pewnością. Robotnicy tylko wtedy poprą reformę, jeśli będą mieli jakieś zabezpieczenie. Żeby się odbić do góry, trzeba przysiąść. A to społeczeństwo zostało doprowadzone do tego, że już nie ma gdzie przysiąść. Trzeba więc stworzyć taki model reformy, w którym powolutku, powolutku, ale szłoby się do góry.", + "1870": "W ogromnym teatrze Michel'a de Ghelderode, jak również w jego opowiadaniach. Śmierć jest jednym z protagonistów. Wysłannicy Śmierci odwiedzają poetę ( L'odeur du sapin ), raz pachnąc morzem, inny raz stęchłą ziemią grobu ( Mademoiselle Jaire ). De Ghelderode wciąga ich w dialog, w najważniejszy dialog próbując od nich wydobyć chociażby przeczucie owego istnienia, czy nieistnienia po tamtej stronie życia.", + "1871": "Cennym nowym materiałem są wspomnienia ostatniego konsula Rzeczypospolitej Polskiej w Montrealu, dr Tadeusza Brzezińskiego, zatytułowane \"Czterdzieści lat wśród Polaków w Kanadzie\". Obejmują one lata 1938-1978, od przybycia konsula Brzezińskiego na tutejszy teren aż do wycofania się z działalności polonijnej. Jest to bodaj pierwszy tego rodzaju pamiętnik dyplomaty, który przyjąwszy obywatelstwo kraju, w którym pracował, dołączył do życia społeczności polonijnej.", + "1872": "Z katastrofalnego zetknięcia ludzkości z komunizmem, jakie nastąpiło w dwudziestym wieku, płynie zatem nauka bolesna, lecz niesłychanie ważna: utopijna inżynieria społeczna koliduje w sposób zasadniczy ze złożonością kondycji ludzkiej, a siły twórcze społeczeństwa rozkwitają najlepiej, gdy władza polityczna jest ograniczona.", + "1873": "Dzięki tej podstawowej lekcji wydaje się tym bardziej prawdopodobne, że to demokracja - a nie komunizm - będzie siłą dominującą w dwudziestym pierwszym wieku.", + "1874": "Gdybym miał wysunąć tylko jedną przyczynę niepowodzenia WASPS - podkreśliłbym brak przywódców wielkiej miary. Anglosasi nie mają wielkich przywódców nie dlatego, że ich nie posiadają - lecz dla tego, że ich nie chcą. Gdyby Winston Churchill był o 30 lat młodszy - również nie byłby wielkim przywódcą. By mąż stanu miary Churchilla mógł w świecie anglosaskim stać się wielkim przywódcą - konieczna jest wojna.", + "1875": "W owym mieście pracował - oczywiście bez rejestracji pewien ksiądz litewski i pracował przez kilka lat bardzo umiejętnie, naprawdę znakomicie. Witold często chodził na Mszę świętą, a nieraz i służył księdzu do niej. Wreszcie coś o tym zaczęto mówić na uniwersytecie.", + "1876": "Własnej szkoły, w sensie twórczej kontynuacji, Czechowicz nie stworzył, a liczni naśladowcy przynieśli mu więcej szkody, niż chwały. Co prawda; trudno przesądzać; gdyby nie wybuch wojny, ośrodek, który zaczynał się koło niego krystalizować, być może, nabrałby z czasem cech określonego kierunku poetyckiego, tym bardziej, że do liryków dołączyli młodzi, obiecujący krytycy.", + "1877": "Koncepcja ładu społecznego postulowanego przez Stanisława Ossowskiego wychodzi od problemów gwarancji praw jednostki ludzkiej przy założeniu równoważności złożonych problemów zabezpieczenia interesów społeczeństwa jako całości.", + "1878": "Formułując cele dotyczące jednostki Ossowski pisze:", + "1879": "\"1) Stworzyć warunki, które by pozwoliły każdemu osiągnąć jak najpełniejszy rozwój indywidualny, warunki, które by pozwoliły jak najbujniej wyzyskać możliwości tkwiące w charakterze i umyśle każdej jednostki.", + "1880": "S-4-89 Tegoroczną nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie otrzymała Zofia Romanowiczowa za całokształt twórczości oraz Edmund Banasikowski (USA) za książkę \"Zew Ziemi Wileńskiej\", uznaną za najlepszą książkę wydaną poza krajem w roku 1988. · Warszawski tygodnik Polityka przedrukowuje za moskiewskim tygodnikiem Ogoniok stenogram z procesu wytoczonego 18 lutego 1964 roku Josifowi Brodskiemu. Są to bardzo spóźnione rewelacje.", + "1881": "Ale czyż można w ten sposób rządzić rozwiniętym organizmem gospodarczym? Czy Gierek może się utrzymać tylko za zasadzie oportunizmu wobec Rosjan i kombinacji bojaźliwości i terroru wobec społeczeństwa?", + "1882": "Odpowiedź na te oba pytania musi wypaść negatywnie. Losy ekipy rządzącej są przesądzone i jej egzystencja polityczna jest tylko kwestią czasu.", + "1883": "Nie znamy \"Notatek do autobiografii\" Andrzejewskiego, o których wspomina w swoim dzienniku. Być może problem suwerenności znalazł w nich szersze rozwinięcie i może właśnie dlatego spoczywały one na dnie szuflady - i spoczywają do dziś - jako tekst mniej \"literacki\".", + "1884": "Kennedy nie wiele zdziałał lecz myślał \"myśli nie do pomyślenia\" i był urodzonym przywódcą. Przyciągał młodych - bo młodych przyciągnąć można tylko wizją i planem. Sądzę, że bystry socjolog mógłby napisać potężne dzieło wykazując, że rewolta \"teenagerów\", frustracja młodzieży, ucieczka talentów spowodowane są brakiem wizji i planu. Brak wizji i planu jest de facto brakiem jutra. Żaden młody człowiek z tego rodzaju układem łatwo się nie godzi.", + "1885": "Można się oczywiście zastanawiać, co młodego Johnsona tak pchało do faszyzmu czy nazizmu. Ludzie o silnie rozwiniętym ego, którzy siebie uważają za istoty wyższe od innych, a ogół traktują jak błoto, mają naturalną tendencję do myślenia w kategoriach totalnych i posługiwania się doktryną totalną do swoich celów.", + "1886": "Nie kusząc się o rozstrzyganie tej złożonej sprawy technicznej, trzeba stwierdzić, że zaważyła ona ujemnie na polskim udziale festiwalowym, o czym będzie mowa później. Warto też zaznaczyć, że stała się ona mimowolnie argumentem przemawiającym za prawdą, że teatr nie jest tylko tekstem literackim rozłożonym na głosy, lecz także i przede wszystkim manifestacją wizualną, widowiskiem.", + "1887": "Gdy czytelnicy są już wtajemniczeni w uroki, nowości i kłopoty festiwalu, można otworzyć pochód jego uczestników.", + "1888": "Z.R.: - Przyjęliśmy pewną formułę działania, którą było budowanie społeczeństwa podziemnego, a więc formułę inteligencką. Nie mieliśmy żadnych propozycji dla robotników. Skoncentrowaliśmy się na czytaniu i pisaniu, stąd taki elitarny charakter \"Solidarności\". Gdybyśmy tę rozmowę prowadzili rok temu, powiedziałbym, że \"Solidarność\" związkowa prawie nie istnieje. Najlepszym dowodem jest oświadczenie warszawskiego RKW z 13 grudnia ubiegłego roku, które powiada, że \"Solidarność\" nie istnieje i trzeba wchodzić w struktury władzy, organizować samorządy.", + "1889": "Pomijam w mojej wypowiedzi słuszne zdziwienie pani G. Nowak w związku z posiadaniem przez jeńców \"płótna, pędzli i farby\", natomiast chciałbym przyczynić się i pobudzić do rozwikłania niejasności podając, że w prywatnym domu u pana sędziego Przyszlakowskiego w Londynie (parafia polska Brockley-Lewisham), znajduje się obraz również pod nazwą Matki Boskiej Kozielskiej i jak podaje p. sędzia Przyszlakowski wykonany w obozie jeńców polskich w Kozielsku.", + "1890": "O owym bracie w Szwecji mało kto wiedział. Ignacy nie opowiadał o swej rodzinie. Może wolał przemilczeć tragedię. Z siedmiorga rodzeństwa ocalało po wojnie tylko troje, dwóch braci i siostra Alina - cztery zginęły w hitlerowskiej zagładzie. A i Alina już nie żyje - Marek złożył urnę z prochami Ignacego obok jej grobu, na cmentarzu w Taby.", + "1891": "Rzutki przedsiębiorca podjął odszkodowanie od ubezpieczenia w, wysokości 18 tysięcy, dołożył resztę do 75, odnowił budynek, przerobił na biura, podpisał kontrakt z Koroną na długą dzierżawę za 5.000 rocznie i wynajął biura różnym firmom za 10.000 rocznie.", + "1892": "Jedną z firm mieszczących się obecnie w dawnym Orle Białym jest biuro specjalistów-doradców dla przedsiębiorstw upadających albo będących w trudnościach.", + "1893": "Polskie fundusze zetknęły się z tymi specjalistami za późno.", + "1894": "Najlepiej zilustruje to krótki dialog, jaki wywiązał się pomiędzy autorem i dwoma wysłannikami Francuskiego Radia i Telewizji:", + "1895": "ONI : ...\"Czy uważa Pan iż teatr Pański potrafi być pocieszeniem?\"", + "1896": "M. DE GHELDERODE: \"Celem teatru - a mego w szczególności - nie jest pocieszanie, ani też zasmucanie. Teatr jest stwierdzeniem...", + "1897": "Nie należą w Neapolu do rzadkości, zwłaszcza w mniejszych kościołach \"dzielnic ludowych\", sceny głośnych suplik i skarg przed ołtarzem: ktoś klęczący podnosi nagle głowę, albo podnosi się z klęczek, i wybucha szybkim, gwałtownym krzykiem, jakby nie ufał że będzie naprawdę dosłyszana modlitwa bezgłośna. Są to wybuchy krótkie, kilka przygotowanych może zawczasu zdań po nich zapada znowu cisza, zgorszone spojrzenia modlących się znikają pod opuszczonymi na powrót powiekami.", + "1898": "Polska stanowiła też główny - jeżeli nie jedyny - temat grudniowej Rady Paktu Atlantyckiego w Brukseli i Rady szefów państw EWG w Luksemburgu, białych nocy w sztabach EWG i NATO, wszystko nie licząc szczytu Paktu Warszawskiego w Moskwie i niezliczonych konsultacji tzw. bilateralnych na Wschodzie i na Zachodzie.", + "1899": "Radio warszawskie podaje, że do Peru przybyła delegacja \"Solidarności\" na zaproszenie Centrali Związkowej Ameryki Łacińskiej w Limie. Następnie delegacja udała się do Wenezueli zaproszona przez Centralę Związkową S.T.W., a stamtąd do Madrytu. Jeśli ta informacja jest ścisła, to wywołuje zdziwienie, że te wizyty zaczynają się od Ameryki Południowej, a nie od europejskich Związków Zawodowych, wykazujących tyle sympatii i realnej pomocy dla \"Solidarności\".", + "1900": "De Gaulle jest stary. Anglosasi sądzą, że czas jest ich sprzymierzeńcem. Przyjdzie chwila gdy de Gaulle'a zabraknie. Wówczas ambicje Francji będzie można przykroić do właściwych proporcji. Anglia we \"wspólnym rynku\" - Amerykanie w Niemczech - odbudują na kontynencie zachwianą pozycję WASPS zdobytą w czasie wojny i utrwaloną bezpośrednio po wojnie.", + "1901": "Los Angeles, California, 11 czerwca 1964 r.", + "1902": "Szanowny panie Redaktorze!", + "1903": "Pozwalam sobie przesłać na ręce Pana Redaktora moją skromną uwagę, że \"Kulturze\" nie przystoi umieszczać na jej łamach rynsztokowych dowcipów zaczerpniętych z c.k. koszarowego słownictwa. Rym do Alma Mater w 600-lecie jej istnienia jest co najmniej nie na miejscu, nawet w najbardziej dowcipnym ustawieniu, co w tym przypadku absolutnie, nie ma miejsca.", + "1904": "Jeśli dodamy do tego załamanie gospodarki rolnej wynikające z odpływu ludzi ze wsi i upadku gospodarstw indywidualnych, oraz niskiej wydajności gospodarstw uspołecznionych, łatwo przedstawić sobie co czeka kraj. Dodajmy do tego stały nacisk Sowietów na dyskretne przeprowadzenie kolektywizacji, a obraz przyszłości stanie się jeszcze bardziej ponury.", + "1905": "- Apurate viejo! Po co to zostawiać na ostatnią chwilę? Przygotujemy wszystko i wtedy napijemy się maty. Obudzimy Anamarię o dwunastej.", + "1906": "Jak ta Mirta miała wszystko uporządkowane i przemyślane! Miała rację. Całe osiem lat ich wspólnego życia miała rację, była spokojna i trzeźwa. Oczywiście głośno jej tego nie przyznawał, bo się nie mówi kobietom takich rzeczy, ale to nie zmieniało faktu, że Mirta, a nie on, była głową domu.", + "1907": "\"Obywatelu Bukowiński, proponujemy wam repatriację do Polskiej Republiki Ludowej\".", + "1908": "Ja: - \"Witam z radością decyzję Rządu Radzieckiego o repatriacji Polaków, na którą oczekiwało tysiące moich rodaków, lecz ja sam osobiście pragnę pozostać w Związku Radzieckim!\".", + "1909": "Kapitan: - A! Wam także przysługuje prawo pozostania w Związku Radzieckim!\".", + "1910": "Na tę filipikę odparłem stante pede: \"Gdybym ja kierował się względami materialnymi, to byłbym - proszę mi darować ostre słowa - idiotą pozostając w Związku Radzieckim. W Polsce otrzymałbym kościół parafialny ze stałym dochodem, w nim mógłbym legalnie i spokojnie pracować, a w Związku Radzieckim muszę siedzieć na ławie oskarżonych!\".", + "1911": "Pan asesor zamilkł i więcej już do końca sądu nie otworzył ust swoich.", + "1912": "Obejrzała się. Koło drzwi wejściowych stał człowiek. Młody dosyć człowiek w zwykłych roboczych spodniach i czystej niebieskiej. koszuli. Podeszła do niego.", + "1913": "- Pan jest ojcem małej?", + "1914": "Listonosz Perez skinął bez słowa głową. Miał oczy suche i zaczerwienione, twarz zesztywniałą w napięciu, w oczekiwaniu czegoś - pięści zaciśnięte, ręce opuszczone wzdłuż ciała.", + "1915": "- Niech pan siada, powiedziała Norma - to długo potrwa, nie może pan cały czas stać.", + "1916": "Jeśli to jest możliwe to prosiłbym o sprostowanie tej wiadomości. Zostałem rzeczywiście zaproszony na tg konferencję ale ze względu na szereg przyczyn, nie wziąłem w niej udziału.", + "1917": "Normalnie nie prosiłbym o sprostowanie tej notatki ale jak się Pan na pewno orientuje, nie cieszę się zbyt dobrą opinią wśród społeczeństwa emigracyjnego i nie widzę powodu dlaczego ta nieprawdziwa notatka miałaby przedstawić mnie w fałszywym świetle.", + "1918": "Orwell ukazał się jako drugi tom Biblioteki \"Kultury\", Nic nie wiadomo ani \"Kulturze\" ani mnie czy \"Rok 1984\" zrzucano z baloników - jak twierdzi p. Mitzner. Ośmielam się natomiast wyrazić pogląd, że typ transportu w niczym nie wpływa na jakość literackiego dzieła. Felietony p. Szeląga nawet zrzucane z księżyca nie przestałyby być makulaturą.", + "1919": "Około 10 lipca zwolniono z pracy ponownie tych, którzy w międzyczasie byli na nowo przyjęci, tym razem pod zarzutem \"opuszczenia miejsca pracy bez zezwolenia\". W tym czasie Terenowa Komisja Odwoławcza w Pruszkowie (Krystyna Miłoszewska, Irena Godycka, Henryk Więcek) podała do wiadomości publicznej, że skargi z powodu zwolnienia z pracy muszą być rozpatrzone negatywnie. Od 8 do 25 sierpnia skargi były odsyłane z powrotem do fabryki.", + "1920": "We wrześniu 1976 roku utworzono nielegalny związek o nazwie Komitet Obrony Robotników, w skład którego weszły osoby zajmujące się już od wielu lat działalnością antysocjalistyczną (J. Kuroń, J. Lityński, A. Maciarewicz, A. Michnik, M. Mihołajska i inni). Związek ten (przekształcony 29 września 1997 roku w Komitet Solidarności Społecznej KOR) prowadził i prowadzi nadal działalność, której pewne formy wyczerpują znamiona przestępstwa.", + "1921": "Od pożyczonych Polcitowi 70.000 Komitet Obywatelski pobiera roczny procent w wysokości około 2.000 funtów i to jest zasadniczy dochód Komitetu.", + "1922": "Jaki jest prawny stosunek Polcitu do Komitetu Obywatelskiego poza tym że spółka jest wierzycielem Komitetu?", + "1923": "Statut spółki spisany został jako normalny statut handlowy i nie mówi nic o odpowiedzialności wobec Komitetu, o afiliowaniu spółki, ani o społecznych celach, na jakie spółka wypracowuje pieniądze.", + "1924": "Ale tych dwanaście lepszych pod pewnymi względami lat, to nie była stawka, o którą szło uczestnikom \"wielkich i krótkotrwałych złudzeń\", jak powiedział Kołakowski, tym, z którymi dzielił nadzieję na regenerację komunizmu. Październik nie był początkiem, lecz początkiem końca, czyli restabilizacji na krótko zdezintegrowanej władzy, której społeczeństwo zdołało wyrwać pewną sumę wolności. Październik był krótkim świętem.", + "1925": "A więc najpierw ta pierwsza sprawa. Sądzę, i nie jestem w tym sądzie osamotniony, że wkroczenie do Polski kosztowałoby Rosjan niezwykle dużo i że oni wcale tego nie chcą.", + "1926": "Po pierwsze - wiedzą, i takie jest powszechne odczucie społeczeństwa, że sytuacja wyglądałaby u nas inaczej niż w Czechosłowacji, że tu doszłoby do wojny.", + "1927": "- Co to jest brew Breżniewa?", + "1928": "- To są wąsy Stalina na wyższym szczeblu.", + "1929": "- Co to jest ,,świetlana przyszłość\"?", + "1930": "- To przyszłość w świetle decyzji kolejnego zjazdu partii.", + "1931": "- Jaki jest najwyższy dom w ZSSR?", + "1932": "- Łubianka. Stamtąd widać cały Sybir.", + "1933": "Z tym rozróżnieniem łączą się dwa aspekty roli elity afrykańskiej, które warto na wstępie zaznaczyć. Pierwsze - to podkreślenie, że warstwa społeczną którą tu nazywam inteligencją lub elitą przywódczą, jest równoznaczna pod względem składu osobowego z grupą intelektualistów afrykańskich. Świadczą o tym nie tylko tytuły naukowe i kwalifikacje zawodowe, zdobyte przez prezydentów, premierów i ministrów państw afrykańskich. świadectwem tego jest również linia rozwojowa i struktura społeczna murzyńskiej Afryki.", + "1934": "Jeden z polskich historyków pisze, że Sławek na miejscu Rydza Śmigłego - byłby przekroczył granicę rumuńską z pistoletem w dłoni ostrzeliwując się bolszewikom. Cat uważa, że Beck, deklamujący o honorze - winien był jako prosty szeregowiec walczyć w obronie Warszawy.", + "1935": "Co to ma wspólnego z polityczną historią 2-giej Rzplitej? U nas śmierć z bronią w ręku niesie z sobą \"odpust zupełny\".", + "1936": "Problemem, któremu poświęcony jest ten artykuł, nie jest jednak ani zjednoczenie Europy ani partnership atlantycki. Chciałem wykazać natomiast, że Anglosasi w swoim własnym interesie winni zdać sobie sprawę z konieczności zastąpienia hegemonii instytucjami, które pełniej reprezentowałyby świat zachodni. Trudność polega na tym, że w grę wchodzi Europa z bagażem historycznych uprzedzeń i kompleksów. Anglikom łatwiej przyszło pozbyć się tradycyjnych okularów w stosunku do Indii niż w stosunku do Francji.", + "1937": "Związek Zawodowy Pracowników Szkolnictwa i Nauki (GEW) z siedzibą w Essen wyraził solidarność z polskimi związkowcami, którzy \"wywalczyli prawo do strajku\". GEW wezwał jednocześnie centralę Niemieckich Związków Zawodowych (DGB) do nawiązania kontaktów z NSZZ Solidarność. Apel nie pozostał bez echa; Oskar Vetter, przewodniczący DGB upoważnił szwedzkie związki zawodowe do pośredniczenia w udzieleniu polskim związkowcom daleko idącej pomocy materialnej oraz w sprawach organizacyjnych.", + "1938": "Po sprawie sądowej i małej stosunkowo karze pieniężnej klub musiał skończyć z intratnym hazardem i ostrożniej sprzedawać alkohol. Za to zyskał nowego klienta: redakcję \"Dziennika Polskiego\", która usadowiła się na najwyższym piętrze budynku.", + "1939": "Wreszcie zdarzyła się prawdziwa katastrofa. Zaprószono ogień i wybuchł poważny pożar na górnych piętrach. Na wpół spalony klub Białego Orła musiał się zamknąć. Całej imprezie groziła katastrofa, mimo że istniała możliwość otrzymania odszkodowania z towarzystwa ubezpieczeniowego.", + "1940": "ZBIGNIEW ROMASZEWSKI: - Obecna sytuacja jest bardzo skomplikowana. Musimy wypracować nowy polityczny model społeczeństwa. Przez polityczny rozumiem sposób, w jaki opisujemy istniejący stan rzeczy. Dotychczasową rzeczywistość postrzegaliśmy jako czarno-białą, złożoną z przeciwieństw: władza - opozycja, komuniści - \"Solidarność\", Wałęsa - Jaruzelski. W moim przekonaniu po ostatnim plenum KC PZPR i po uchwale Krajowej. Komisji Wykonawczej \"Solidarności\" istnieje konieczność innego rozumienia zachodzących w Polsce procesów społeczno-politycznych.", + "1941": "Idea wiedzy i postępu stosowana jest w pierwszym rzędzie na odcinku gospodarki narodowej. Nowoczesność w tym kontekście oznacza zastosowanie najnowszych środków technologicznych, uprzemysłowienie i wyższy poziom życia.", + "1942": "Ale umiarkowani zmądrzeli. Pogrzeb Mao został opóźniony, uroczystości żałobne miały charakter intymny, tylko milion osób otrzymało prawo do oficjalnych spazmów, a przede wszystkim przeszły w całkowitym spokoju, bez scen nieukojonego żalu, bez strzelaniny, nawet zwłoki zniknęły i nikt nie wiedział, czy w ogóle zwłoki jeszcze żyją.", + "1943": "We wrześniowym numerze Kultury na str. 158 ukazała się notatka twierdząca jakoby nasza Rozgłośnia przemilczała śmierć śp. Juliusza Mieroszewskiego.", + "1944": "Pragnę tą drogą poinformować szeroką rzeszę czytelników Pańskiego pisma, że Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa powiadomiła parokrotnie słuchaczy o śmierci Juliusza Mieroszewskiego w dzienniku radiowym w dniu 22 czerwca, określając go jako czołowego publicystę paryskiej Kultury .", + "1945": "Co by się stało, gdybym nie uciekł z Wilna? W Prawdzie Wileńskiej jak Bujnicki albo na białe niedźwiedzie. Choć Janusz Minkiewicz i inni uratowali się, prowadząc kabaret literacki. O treści ich tekstów nic zresztą nie wiem. To, co wtedy nastąpiło, zostało wiernie opisane w powieści Mackiewicza Droga donikąd.", + "1946": "Przybysze z najnowszej fali na ogół stronią od polonijnych organizacji społecznych. Jeżeli nawiązują kontakty, to zdaniem autorów jedynie w celu uzyskania materialnych korzyści. Rozważania zamyka przegląd kulturalnych instytucji polonijnych, który odnotowuje z satysfakcją powstanie dzięki nowej fali Polskiego Towarzystwa Muzycznego. Prasa podwoiła liczbę tytułów.", + "1947": "Warszawa, 29 września 1976 r.", + "1948": "Wszelkie informacje podane poniżej dotyczą jedynie wypadków sprawdzonych. Ponieważ ciągle nie została ujawniona publicznie statystyka represji poczerwcowych, trudno powiedzieć cokolwiek na temat ich zasięgu. W wypadku informacji co do których nie mamy pewności, będziemy powoływali źródło lub przesłanki, które doprowadziły nas do danych przypuszczeń.", + "1949": "Oczekujemy, że władze naszego państwa z najwyższą powagą potraktują przedstawiony problem i przystąpią do takich działań, które skutecznie powstrzymają dalszą degradację środowiska ekologicznego człowieka, rabunkową gospodarkę zasobami przyrody, niszczenie ojczystego krajobrazu naturalnego i kulturowego, nadwerężanie zdrowia narodu.", + "1950": "Jednocześnie popieramy powstały w Krakowie Polski Klub Ekologiczny, który stoi na straży praw i powinności obywatelskich i państwowych w zakresie ochrony środowiska, zdrowia społeczeństwa, oraz przyrody ojczystej.", + "1951": "Poetry Society of America nagrodę Witler Bynner Award w wysokości $ 1.000 za najlepszy tom wierszy przetłumaczonych z innego języka na angielski przyznało Czesławowi Miłoszowi za \"Bells in Winter\". Profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berceley, Alfred Tarski, obchodzi 14 stycznia 1981 roku 80-tą rocznicę urodzin. Redakcja Kultury łączy się z jego amerykańskimi kolegami w hołdzie dla wybitnego uczonego.", + "1952": "Gros tej sieci służy do transportu ropy i jej pochodnych na pokrycie zapotrzebowania rynku wewnętrznego. Sieć ta obejmuje również odcinek sowiecki rurociągu \"Przyjaźń\", który po raz pierwszy umożliwia sowieckiemu przemysłowi naftowemu tłoczenie ropy poza granice państwa. Dwa odgałęzienia doprowadzą naftę do Bałtyku i Morza Czarnego, alimentując-flotę na obu morzach, rafinerie leżące po drodze (Połock i Kremieńczug) oraz stacje eksportowe na północy i południu.", + "1953": "Siedemdziesiąt dwa dni, tyle upłynęło od porozumień gdańskich do zarejestrowania \"Solidarności\", tyle czasu walczyliśmy o prawo do istnienia. Brutalna ingerencja prokuratury i Służby Bezpieczeństwa w działalność naszego związku i aresztowanie naszego pracownika ma uniemożliwić nam działanie. Zwyciężyliśmy walkę o istnienie, zwyciężymy walkę o prawo do spokojnej pracy dla dobra kraju.", + "1954": "Zmiana na stanowisku prezydenta Republiki Francuskiej nie odmieni sytuacji. Francuzi, a z czasem Niemcy i Włosi będą domagali się coraz natarczywiej udziału w zarządzaniu Zachodem.", + "1955": "Amerykanie patrząc zza Oceanu na Europę myślą niemal wyłącznie kategoriami strategicznymi i gospodarczymi. Nie dostrzegają natomiast problematyki politycznej, która jest źródłem wszystkich nieporozumień pomiędzy Paryżem a Waszyngtonem.", + "1956": "- Jasne. A teraz posłuchaj, co ci powiem. Idź zadzwoń do twego męża, a ja pójdę na salę operacyjną. Przyjdź tam i przygotujemy, co możemy same, a potem nadjedzie doktor i powie nam co robić. A... a pani co tu robi, senora Reyes?", + "1957": "Zdawało się, że dopiero teraz Maria Rosa ją zauważyła. - Proszę iść do swego pokoju, doktor zaraz tu będzie. To poskutkowało.", + "1958": "Na początku lat trzydziestych wydawało się, że Lublin zdobędzie się na własny ośrodek literacki z widokami na trwałość i kontynuację. Wychodzący przez czas jakiś \"Kurier Lubelski\", początkowo właśnie pod redakcją Czechowicza, poświęcał bardzo wiele miejsca sprawom literackim, coraz to urządzano wieczory autorskie, w samym Lublinie i w sąsiednich miastach powiatowych: Chełm, Krasnystaw, Lubartów - coraz to ukazywały się efemerydy periodyków, jak \"Trybuna\", \"Barykady\", \"Dźwigary\".", + "1959": "Lecz jakimi kategoriami myślą Anglicy?", + "1960": "W \"The Observer\" z 17 maja br. ukazał się zbiorowy artykuł pod interesującym tytułem \"Anatomy of de Gaulle\". Autorami omawianego artykułu są dyplomatyczny korespondent \"The Observer\" Robert Stephens, członek paryskiego biura \"The Observer\" William Millinship, oraz autor głośnej książki \"Anatomy of Britain\" Anthony Sampson. (Stąd tytuł artykułu: \"Anatomy of de Gaulle\").", + "1961": "Jestem w małym miasteczku. Odwiedzam kilku raczej zamożnych jego mieszkańców w ich obszernych betonowych domach, w które zainwestowali całe swoje życie, umiejętność dawania łapówek i załatwiania materiałów budowlanych. Te domy to zarazem świątynia i bunkier. Zdejmuje się buty przed wejściem na pokoje, dzieci nie mają prawa zapraszać swoich rówieśników, bo nabrudzą. W salonie stoi kilka telewizorów, ale tylko jeden jest czynny, reszta to lokata pieniędzy.", + "1962": "Jakie jest wyjście z tej sytuacji? Wydaje mi się, że jest tylko jedno rzetelne wyjście. Wańkowicz powinien oświadczyć, że przestał być emigrantem politycznym i jest obecnie zwyczajnym emigrantem zarobkującym. Przebywa poza Krajem nie z przyczyn politycznych czy ideowych lecz z przyczyn zarobkowych i finansowych. Jest obywatelem amerykańskim i zarabia na kawałek chleba z boczkiem jak może i gdzie może.", + "1963": "Piątek, 7 kwietnia 1989.", + "1964": "Lotnisko Okęcie w Warszawie.", + "1965": "Stoję przed obliczem celnika. Ogląda skrupulatnie mój paszport belgijski, potem walizkę, ale nie każe otwierać. Obaj milczymy. Jego twarz nieruchoma, moja coraz bledsza. Nagle głos: - Pan pierwszy raz? - Tak - i znowu myślę, że ostatni. - Co pan wiezie? - Nic, rzeczy osobiste.", + "1966": "\"FREE POLAND Special Report Nr 3\", w którym opublikowano szereg nazwisk rzekomych agentów CIA i FBI.", + "1967": "W związku z tym, że wiele egzemplarzy tego druku dostało się do rąk czytelników Kultury , proszę uprzejmie o łaskawe zamieszczenie niniejszego oświadczenia, iż wymieniony powyżej druk JEST FALSYFIKATEM, z którym Organizacja Bojowa WOLNA POLSKA nie ma nic wspólnego.", + "1968": "25 marca br. KC RPK wysłał projekt ugody do KC ChPK oraz do KC PKZS. Rumuni sugerowali by obie strony w sporze zaprzestały polemik i przedyskutowały z delegacją rumuńską projekt ugody. W ten sposób Rumuni wystąpili w roli głównego mediatora pomiędzy Moskwą a Pekinem.", + "1969": "I zrozumiałem, że cały ów tłum nic a nic mnie nie obchodzi, że marzę tylko o tym, by się wznieść na skrzydłach ponad to wszystko i polecieć do pachnących luksusem zachodnich sklepów. Poczułem śmiertelne zmęczenie tym krajem, ludźmi. Oh, nawet nasze piękne powstania wydały mi się obrzydliwe. I zabolał mnie przenikliwie brak pieniędzy, niepokój o jutro i ten brak skrzydeł.", + "1970": "Ze zbiorowej pamięci walk ciemiężonych Flamandów z najeźdźcą narodziła się legenda o Sowizdrzale, której wspaniałą artystyczną wersję stworzył Charles de Coster. Michel de Ghelderode, pisząc o swym rodowodzie duchowym i artystycznym, na pierwszym miejscu wymienia Breughela, a tuż obok niego Charles'a de Coster'a. Idąc w ślady autora opowieści epickiej o Sowizdrzale, Michel de Ghelderode sięgnął po najcenniejszą tradycję swego narodu.", + "1971": "Na pierwszy rzut oka trudno dopatrzeć się logiki w powyższej argumentacji. Po namyśle doszedłem jednak do wniosku, że ów aparatczyk miał rację. Jeżeli obrachunek - to obrachunek. Jeżeli wolno pisać o łagrach dlaczego Katyń miałby stanowić tabu. Katyń jest zbrodnią Stalina bynajmniej nie największą. Szerokie ziemie \"radzieckie\" są usiane Katyniami. Lecz niewątpliwie tylko jeden z tych Katyniów - jest problemem polskim.", + "1972": "Jeszcze jeden przykład. Przeprowadza się Departament jakiegoś Ministerstwa. W związku ze stałą \"planową\" rozbudową i przebudową organizacyjną naszej biurokracji, przeprowadzki takie są nader częste. Kto ma przewieźć meble, akta itp. Oczywiście Zjednoczenie Przewozowe. Przychodzą jego przedstawiciele i z odpowiednim administratorem zawierają umowę. Przeprowadzka będzie trwała trzy doby. Koszt - 80 tys. złotych. Cóż robić, zgoda.", + "1973": "Jeden hotel musiał być oddany po wygaśnięciu dzierżawy, drugi sprzedano, aby pokryć dług w Funduszu Społecznym Żołnierza.", + "1974": "Centrala handlowa P. and B. Supply Centre zbankrutowała obciążając Fundusz długiem 17.000. W rezu1tacie z początkowych 25 tysięcy i z otrzymanych z sum włoskich 12 tysięcy zostało w kasie 350 funtów.", + "1975": "Należy podkreślić, że w ostatnich latach zmieniono formy postępowania wobec osób prowadzących działalność antysocjalistyczną rezygnując z wytaczania im procesów karnych o tę działalność a ograniczając się jedynie do działań o charakterze porządkowo-zapobiegawczym.", + "1976": "Parokrotnie udało mi się, jak kabalarce Macioszkowej z \"Pogranicza\", wywróżyć autorowi emigracyjnemu trwały sukces i miejsce w historii literatury. Tu stoimy, w moim głębokim przekonaniu, wobec podwójnego sukcesu: osobistego autorki i literatury emigracyjnej. Jeśli nazwałam ją \"literaturą nadziei\", to dlatego, że wbrew pesymistom pokolenie wychowane na obczyźnie zdobywa się na twórczość o trwałych walorach, potwierdzając ciągłość i żywotność wolnego piśmiennictwa polskiego.", + "1977": "Problemy zaczęły się po powrocie. - Mam huśtawkę nastrojów - opowiada. - Każdy hałas wywołuje lęk. Skrzypiące drzwi powodują, że zrywam się na nogi. Bez tabletki nie zasnę. W nocy miałem napad agresji, musiałem coś zdemolować. A dwa razy śniło mi się miejsce zdarzenia oglądane jeszcze raz, ale jakby z boku. Na zimno.", + "1978": "Oprócz praktycznych modlitw do mojej skrzynki wpadają też reklamówki religijnych gadżetów czy listy delikatnie sugerujące, że tłumaczenia Biblii, które mam, są zdecydowanie niewystarczające i jak najszybciej powinienem kupić niezbędny do zbawienia \"Przekład interlinearny Pisma na język nastolatków z Bronksu\" dokonany przez Johna Smitha z Holiness Lord College w jakiejś amerykańskiej pipidówce.", + "1979": "Debata nad sposobem obchodzenia 25-lecia podpisania Porozumień Sierpnio-wych i powstania Solidarności zaczyna się w atmosferze sporów. Ludzie kiedyś wspólnie budujący Solidarność, a dziś rywalizujący ze sobą w polityce, będą obchodzić tę rocznicę oddzielnie, choć w tym samym czasie i miejscu - 31 sierpnia w Gdańsku.", + "1980": "Czy nowa białoruska elita intelektualna jest już ukształtowana? Przekonamy się wkrótce. Za rok kolejne wybory prezydenckie, w których jedynym kandydatem jest Aleksander Łukaszenko.", + "1981": "PS Nie wymieniam nazw zespołów, imion i nazwisk muzyków z Mińska. Już dość mają wstrętów od lokalnej władzy. Kochani M.A., L.W., S.K., P. i inni - o Was - wtedy, kiedy Wam to nie zaszkodzi. Mam nadzieję, że wkrótce.", + "1982": "Zeznania urzędniczki były elementem republikańskiej kampanii, która miała zmusić prezydenta Billa Clintona do odwołania wizyty w Chinach. Kampania nie przyniosła skutku. Ale wstrząsające relacje wywołały debatę na temat stosowania przymusu przy kontroli urodzin. Ujawniły też kolejne fakty dotyczące udziału oenzetowskiej agendy we wspieraniu tej akcji i przyspieszyły decyzję o wstrzymaniu finansowania Funduszu Ludnościowego ONZ (UNFPA) z amerykańskiego budżetu. Do tej pory nie wywołały jednak ostrej reakcji pozostałych członków ONZ.", + "1983": "Działania paciorkowca są niebezpieczne zwłaszcza dla dzieci, których niedojrzały system odpornościowy nie potrafi jeszcze wystarczająco precyzyjnie rozpoznać zamaskowanego wroga. Aby przekonać się o powiązaniach nerwicy natręctw z paciorkowcem, dr Swedo wymieniła osocze krwi chorych dzieci zawierające \"ogłupiałe\" przeciwciała na osocze pochodzące od zdrowych dawców. W efekcie o blisko połowę spadła liczba tików nerwowych. Zmniejszyły się też inne objawy nerwicy natręctw.", + "1984": "O pogorszeniu się klimatu wokół polityki w ostatnich latach, zwiększeniu rozczarowania i poczucia dystansu do polityków mówi Tadeusz Szawiel, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego. Jego zdaniem tłumaczy to niższą frekwencję wyborczą (w porównaniu z innymi krajami postkomunistycznymi, nie mówiąc już o krajach Zachodu).", + "1985": "Stąd nie powinna zaskakiwać propozycja cytowanego już analityka Gerechta, który sugeruje, że rząd Stanów Zjednoczonych powinien rozważyć ponowne wprowadzenie wiz dla obywateli Unii Europejskiej. Właśnie kraje UE, a nie bliskowschodnie dyktatury, są lub staną się w najbliższych latach centrum szkolenia i indoktrynowania terrorystów. Właśnie tu werbowani będą i szkoleni główni bojownicy o sprawę politycznego islamu. I stąd będą się oni rozjeżdżać na cały świat.", + "1986": "Czy wywiady, jakich udzielił \"Gazecie Wyborczej\" Piotr Dziurowicz, były dla pana zaskoczeniem?", + "1987": "Początkowo, gdy zaczęło się tyle mówić o oszustwach, sądziłem, że będzie jak zwykle: afery sobie, a życie będzie się toczyło swoim rytmem. A tu taki wybuch. Mam nadzieję, że za Dziurowiczem pójdą następni. Bo będą się bali, że już są tak umoczeni, że jeżeli oni nie pójdą do prokuratury, to prokuratura przyjdzie do nich.", + "1988": "Google chce nie tylko udostępniać miejsce na vlogi, lecz także wzbogacić swoją wyszukiwarkę o funkcję skanowania sieci pod kątem materiałów multimedialnych. Już na początku roku ruszył próbnie serwis Google Video pozwalający wyszukiwać programy amerykańskiej telewizji według słów kluczowych.", + "1989": "Co prawda na razie nie można ich oglądać, ale nikt nie wątpi, że z czasem i ta bariera zostanie usunięta.", + "1990": "Przesłuchujący oniemiał, a stojący obok śledczy Zudow nachylił się do jego ucha i wyszeptał: - Towarzyszu pułkowniku, to fanatyk.", + "1991": "Do największej furii doprowadzał jednak innego śledczego - Hawryłowa. Słyszał od niego często: - Nawet jeśli nie uda nam się zebrać na ciebie dowodów, to i tak naskrobię ci win na 25 lat. I poślemy cię do takiego miejsca, z którego się nie wychodzi.", + "1992": "Był taki moment, w którym Barbara Kopania z Węgorzyna, matka Tomka, pomyślała, że życie się dla niej skończyło. Od lat spała najwyżej dwie godziny na dobę - tyle, ile jej autystyczny syn. 14-letni chłopak nie jadł, nie mówił, nie umiał korzystać z toalety. Miał napady agresji, wpadał w histerię.", + "1993": "- Państwo nareszcie zaczyna zdawać sobie sprawę, że nie potrafi sprawnie zarządzać ośrodkami zdrowia i że na racjonalnej prywatyzacji placówek skorzystają wszyscy - finanse publiczne, inwestorzy, a w szczególności pacjenci - twierdzi prof. Jacek Ruszkowski, dyrektor Centrum Zdrowia Publicznego Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego w Warszawie.", + "1994": "Moja filozofia życia jest spójna, z niej też wynika odpowiedź: nie wolno przeprowadzać takich eksperymentów na prawdziwych zarodkach.", + "1995": "Ale dopuszcza pan aborcję w przypadku zagrożenia jakichś interesów kobiety?", + "1996": "Tak. Przy takim konflikcie zdecydowanie opowiadam się za życiem matki. Jeżeli ciąża zagraża życiu matki, trzeba dokonać aborcji.", + "1997": "Zgodnie ze wstępnymi ekspertyzami katastrofa cypryjskiego boeinga 737 pod Atenami, w której 14 sierpnia zginęło 121 osób, to wina błędu popełnionego przez obsługę techniczną dopuszczającą maszynę do lotu. Boeing MD-80, który spadł dwa dni później w górach Sierra de Perija w Wenezueli, zgłaszał przed katastrofą awarię jednego z silników.", + "1998": "Do książki Johnsona zawsze miałem krytyczny stosunek. Nie uważam, żeby na przykład Marksa szczególnie kompromitował romans ze służącą. Bo przecież twórca \"Kapitału\" nie wzywał nigdy do ascezy seksualnej. Gdyby Johnson wykrył, że Marks potajemnie dorabiał jako agent krwawego kapitalisty, doradzając mu, jak stłamsić związki zawodowe - to byłoby co innego.", + "1999": "Przykładanie pistoletu do głowy i inscenizowanie zarzynania świni to jedne z metod psychomanipulacji , jakimi swoich ajentów terroryzowała Żabka Polska SA - wynika z ekspertyzy dla Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. - Jeśli to się potwierdzi, podejmiemy odpowiednie kroki - zapowiada Adam Bodnar z Fundacji.", + "2000": "588 prawdopodobnie byłych współpracowników służb, poza zasięgiem obecnej ustawy, wobec 150 spraw, w tym wielu przegranych - już tylko to zestawienie wystarcza do wniosku, że procedura prowadzona dotychczasowymi metodami \"sądowymi\" jest nieskuteczna - podkreśla jeden z pracowników biura rzecznika. Skutek? - Sądy podchodzą do tajnych współpracowników bardzo liberalnie, nie eliminują z życia społecznego agentów. Przeciwnie: dopuszczają ich do niego, wydając im certyfikaty moralności - złości się poseł Kamiński.", + "2001": "Nieco ostrożniej podobne poglądy formułuje o. Samuel Ryan z Kolegium Teologicznego Viyadoti w Delhi. Jego zdaniem religie nie są równe, są różne. Różnice między nimi są tak ważne jak to, co je łączy, bo przyczyniają się do wzbogacenia podejścia Boga do nas. Dlatego konieczne jest przekazywanie prawd wiary chrześcijańskiej w innych formach niż europejskie. Przykładem przedstawianie przez o. Francisa Barbossę męki Chrystusa - przez tradycyjny religijny taniec hinduistyczny.", + "2002": "- Polski sprzeciw pokazuje, że jesteśmy świadomi korzyści płynących z miejsca pochodzenia - cieszy się Jan Olbrycht, eurodeputowany, były marszałek województwa śląskiego. Pokazuje też, że polscy rolnicy potrafią liczyć i szybko się nauczyli, że na poszanowaniu tradycji można zarobić. I to nieźle.", + "2003": "Pretekstem do napisania artykułu przez Kerrisona był zbiorowy gwałt homoseksualny, jakiego na 11-letnim chłopcu dopuścili się jego koledzy z klasy. Autora, bardziej niż zachowanie uczniów, zszokowała postawa dyrekcji, która odesłała zgwałcone dziecko autobusem do domu z sugestią, żeby rodzice sami zadzwonili na policję.", + "2004": "Mało znana pracownia architektoniczna z Finlandii wygrała konkurs na Muzeum Historii Żydów Polskich. Jak im się udało pokonać światowe sławy, opowiada Rainer Mahlamäki, kierujący firmą Lahdelma & Mahlamäki Architects, który przyjechał do Polski, by rozpocząć prace nad adaptacją projektu.", + "2005": "Przedstawiony przez was budynek to prosta forma ze szkła. Mógłby być siedzibą zarówno giełdy, kina, jak i muzeum. Bez dramatyzmu nawiązującego do historii Żydów.", + "2006": "Dom przypominał ołtarz z tysiącami kapłanów, małych i dużych, gotowych na wszelkie skinienie.", + "2007": "Aby wirtualny ołtarz działał, jego kapłani muszą się słyszeć i mówić tym samym językiem. I to jest największa bariera dla cyfrowego domu. Nagromadzone w naszych mieszkaniach urządzenia przypominają bardziej elektroniczną wieżę Babel niż zdyscyplinowaną technologiczną armię. Dopiero pozbycie się dziesiątków metrów kabli i stworzenie spójnego sposobu przesyłania informacji umożliwią swobodną komunikację.", + "2008": "Co - to wiedzą Aleksander Kwaśniewski i Krzysztof Janik. Oni uczestniczyli w tym spektaklu. Cimoszewicz popełnił błąd, zgadzając się kandydować. Zmniejszył szanse elekcyjne Marka Borowskiego.", + "2009": "Rozżalenia nie krył szef Sojuszu. - Zgadzam się, że kampania Włodzimierza Cimoszewicza to nie było mistrzostwo świata. Trzeba było lepiej ją przygotować. Ale to sam pan marszałek zażyczył sobie, by oddzielić kampanię prezydencką od kampanii parlamentarnej. Chciał być kandydatem ponadpartyjnym.", + "2010": "- Ciekawe, dlaczego na chwilę przed wyborami pan minister stał się taki hojny - zastanawia się Artur Zawisza z PiS. Ale przedstawiciele LOT-u twierdzą, że to czysty przypadek. - Planując przetarg, nie wiedzieliśmy, że jego koniec zbiegnie się w czasie z wyborami - broni siebie i ministra Marek Grabarek, prezes PLL LOT. Ale ten argument opozycji nie przekonuje.", + "2011": "To dzięki nim powstała wielka średniowieczna filozofia scholastyczna. Ale nie byłoby też Awicenny i Awerroesa, gdyby nie wschodni Żydzi i chrześcijanie. Dlatego jeśli chcemy budować pełną Europę, to jako Europejczycy musimy przeciwstawić dynamicznemu i konsekwentnemu islamowi dynamiczne, zwarte i konsekwentne chrześcijaństwo. Biblię, która jako jedyna może stać się przeciwwagą dla Koranu. I dopiero wtedy będzie można oczekiwać nadejścia nowego złotego wieku cywilizacji.", + "2012": "Chyba właśnie dlatego wygraliśmy, i to z takimi sławami, specami od żydowskich muzeów i pomników, jak Daniel Libeskind czy Peter Eisenman. Po prostu spełniliśmy oczekiwania jury: budynek miał być spokojną, umiarkowaną formą, która nie przytłoczy stojącego przed nim pomnika Bohaterów Getta. Elementem dramatycznym jest pęknięcie, rozpoczynające się u wejścia i ciągnące przez cały gmach.", + "2013": "Ma ono jakieś specjalne znaczenie?", + "2014": "Wcześniej przez 14 lat była kierowniczką ośrodka do spraw kontroli poczęć w jednym z miast w prowincji Fujan. Relacjom Gao towarzyszył przemycony zza chińskiego muru film wideo z jednego z ośrodków. Kongresmani na własne oczy ujrzeli wstrząsające obrazy, znane dotąd z niewielu relacji: stoły operacyjne do przeprowadzania aborcji, cele dla niepokornych kobiet i ośrodek zbierający komputerowe dane na temat okresów płodności i dat założenia kobietom spirali.", + "2015": "I to zabójstwo było taką obroną?", + "2016": "Nie ulega dla mnie wątpliwości, że oni posunęli się za daleko. Ale także potem sami zwrócili się do policji, niczego nie ukrywali, nie mataczyli. Dlatego nie ma powodów, by ich trzymać w areszcie. Bo to nie są prawdziwi mordercy, ale ludzie, którzy sami popadli w wielkie nieszczęście. Wcześniej nie byli karani, działali w stanie obrony koniecznej.", + "2017": "Czy dostrzegasz jakieś skutki tej wystawy?", + "2018": "Wielokrotnie słuchałem komentarzy osób, które po raz pierwszy zetknęły się z tymi obrazami. I widziałem, jak docierała do nich prawda o aborcji. Słyszałem, jak mówią: \"Przecież tam widać ręce, widać oczy, nóżki\". Uświadamiają sobie, że aborcja to zabijanie. Tego nie zastąpi żaden artykuł w gazecie czy debata w telewizji. Bezpośredni kontakt z tą wystawą może zmienić poglądy ludzi, wpłynąć na ich wybory.", + "2019": "Niemal jednocześnie do tych samych wniosków doszła Unia Pracy. Wprawdzie podpisała wcześniej porozumienie z \"borówkami\" o wspólnym starcie w wyborach, ale po zestawieniu notowań Borowskiego (2 proc.) i Cimoszewicza (35 proc.) straciła ochotę na koalicję. Zaczęła wręcz nawoływać do stworzenia wspólnej listy lewicy. Nie czekając na decyzje władz Unii, jej dwie struktury wojewódzkie wypowiedziały posłuszeństwo i doszlusowały do SLD.", + "2020": "Komunistce Małgorzacie Fornalskiej poświęcono cztery wiersze, tylko po co? Kimże jest Fornalska, by umieszczać ją w Encyklopedii? Za to \"Komunistyczna Partia Górnego Śląska\" chowa się tylko w dwuwierszowym haśle, które wyjaśnia, że jest to nazwa partii, która działała na Górnym Śląsku w latach 20. ub. wieku. Prawie w całej Encyklopedii nie ma też odsyłaczy do innych haseł. Prawie, ponieważ w pierwszych tomach gdzieniegdzie występują, po czym znikają po trzecim woluminie.", + "2021": "Współczesny humanitaryzm przejmuje miłosierdzie chrześcijańskie, a humanitaryści usiłują się prezentować jako chrześcijanie lepsi od chrześcijan - mówi Alain Besanćon w rozmowie z Krzysztofem Jeżewskim.", + "2022": "Jest pan znany jako wybitny sowietolog i specjalista od systemów totalitarnych. Niewielu czytelników pańskich książek i artykułów jednak wie, że w młodości należał pan do Francuskiej Partii Komunistycznej. Co sprawiło, że zaangażował się pan w ten ruch i tę ideologię?", + "2023": "Jest pan lekarzem i politykiem, zna pan więc kwestie eksperymentów genetycznych z obu stron barykady. Jaki jest pana stosunek do eksperymentów genetycznych, dzięki którym zdaniem wielu specjalistów będzie można leczyć najcięższe schorzenia?", + "2024": "Nikt nie zatrzyma rozwoju medycyny. Nikt nie będzie w stanie zatrzymać rozwoju klonowania terapeutycznego. Ale to klonowanie, które mam na myśli, nie ma nic wspólnego z powstaniem nowego człowieka.", + "2025": "Jednak fabryka Schindlera ma konkurencję. Urzędnicy jeszcze nie zdecydowali, czy Muzeum Sztuki Współczesnej powstanie tam, czy też może w zabytkowym gmachu Dworca Głównego, z którego kolej wyprowadza się w przyszłym roku.", + "2026": "Naprawdę mamy z czego być dumni. Kto by uwierzył, że kiedykolwiek będziemy się chlubić kopalniami, nie mówiąc o obiektach PKP?", + "2027": "Sytuacja w pobliżu szpitala przypomina regularne oblężenie. Z budynku Urzędu Bezpieczeństwa wciąż padały strzały. Demonstranci wynieśli broń z magazynów studiów wojskowych Politechniki, Akademii Medycznej i Wyższej Szkoły Rolniczej. Z posterunków i komisariatów milicji, ze zdobytego wcześniej więzienia. Padają pierwsi zabici. Tam gdzie nie mogą dotrzeć karetki pogotowia, idą pielęgniarki i lekarze.", + "2028": "Kiedy dr Dollar wędruje korytarzami chińskiego hospicjum w miejscowości Hua Xi, z dyżurek wybiegają roześmiane pielęgniarki. Na dźwięk swego imienia dr Dollar - kudłaty psiak rasy golden retriever , który całe życie spędził w instytucjach takich jak ta - przystaje i podaje łapę. Dziewczyny są zachwycone. Podobnie jak chorzy na raka pacjenci wyczekujący każdej wizyty swego ulubieńca.", + "2029": "Tym razem chyba jednak nie aż tak skuteczne. - Atak był wściekły. Takiej promocji chyba jeszcze nie miałem - cieszy się Adam Borowski. Tuż po publikacji rozdzwoniły się telefony z zamówieniami. - Na pniu sprzedałem kilkaset egzemplarzy. Teraz przygotuję dodruk - mówi. Skandal świetnie robi nawet nudnawej, dość powszechnie znanej historii.", + "2030": "Spory, które zażegnują mediatorzy, psychologowie opisują za pomocą tzw. koła konfliktu. W każdą cząstkę koła wpisany jest inny fragment waśni. Stosunkowo proste do rozwiązania są konflikty interesów, dużo trudniejsze - te wynikające ze stereotypów i emocji albo różnic religijnych czy ideologicznych. Tam gdzie w grę wchodzą emocje, kłótnia toczy się nawet wtedy, gdy jej aktorzy zapomnieli, co było przyczyną.", + "2031": "Aztekowie słynęli ze sztuki układania wielkich kompozycji z piór, byli mistrzami ceramiki (choć nie znali koła garncarskiego), uprawiali wyrafinowaną poezję, ale gorzej radzili sobie w rysunkach. \"Kodeksy ze środkowego Meksyku przypominają nieporadne komiksy rysowane przez niedorozwinięte dziecko\" - uważa Inga Clendinnen, autorka najnowszej syntezy azteckich dziejów.", + "2032": "To byłoby bardzo kontrowersyjne.", + "2033": "Co w takim razie robić z takimi nadliczbowymi zarodkami? Zniszczyć, zamrozić i trzymać sto lat, a może przekazać do badań?", + "2034": "Takie pomysły budzą mój głęboki sprzeciw.", + "2035": "Może zatem trzeba ograniczyć procedury in vitro, które do powstawania takich nadliczbowych, niepotrzebnych zarodków prowadzą?", + "2036": "Dlaczego jednak Wałęsa przeszedł tę drogę teraz?", + "2037": "- Jest wiele przyczyn. Wszyscy jesteśmy starsi. Ja kończę swoją prezydenturę. Poza tym myślę, że przez te lata Lech Wałęsa zobaczył, że z mojej strony nie spotyka się z agresją, z kłamstwem, z krytyką, z nieuczciwością. To nie przypadek, że on, pytany, kogo nie zaprosił, mówił o Macierewiczu, o ojcu Rydzyku, a za to dopuszczał zaproszenie generała Jaruzelskiego.", + "2038": "Cóż to jednak jest \"Kościół światowy\"? Tak ongiś nazywano masonów, niekiedy Międzynarodówkę komunistyczną. Czyżby chodziło o nich? A może o Światową Radę Kościołów grupującą inne chrześcijańskie wyznania? Mam podejrzenia, że Johnowi T. Pawlikowskiemu chodziło o solidarność Stolicy Apostolskiej z przeciwstawianymi jej Kościołami lokalnymi, ale po pierwsze, tego nie sposób wywnioskować na pewno, po drugie, takie przeciwstawianie jest mocno sztuczne. I mimo takich potworków ja nadal jestem gotów dyskutować!", + "2039": "Na szczęście jego córki nie musiały walczyć ze złym nastawieniem dyrektora szkoły, szefa ich taty. Dwa razy w roku zdawały bez zająknięcia wymagane egzaminy.", + "2040": "Znacznie trudniejszą drogę przeszły dzieci dr. Marka Budajczaka, naukowca z Zakładu Socjologii i Edukacji na poznańskim uniwersytecie. Na domową edukację Budajczakowie zdecydowali się w 1995 roku.", + "2041": "Opieka naprzemienna jest konsekwencją sprzeciwu ojców, którzy poczuli się skrzywdzeni orzeczeniami sądów. Po rozwodzie zwykle pozbawiano ich prawa do opieki nad dziećmi. W USA pod koniec lat 60. ojcowskie lobby wsparte przez feministki wywarło tak wielki nacisk na prawodawstwo, że sądy zaczęły przyznawać rozwiedzionym prawo do opieki naprzemiennej.", + "2042": "A odkąd Kaziński wydał wojnę właścicielom psów, jest jeszcze trudniej. Od dawna do szewskiej pasji doprowadzali go sąsiedzi przyprowadzający swoje psy, by załatwiały się pod jego domem. Choć, jak podkreśla, kocha zwierzęta, nie kocha tych, którzy mają w nosie jego dom, ogród i jego prawo do czystego trawnika. Krótko mówiąc: psy - tak, psie kupy - nie.", + "2043": "Co sprawiło, że ocaleliśmy? - Zdolność szybkiego przystosowania się do nowych warunków - twierdzi Wells. - To nam pozwoliło przetrwać ostatnią epokę lodową. Wielka katastrofa przestawiła ludzki umysł na wyższe obroty. Homo sapiens, chcąc nie chcąc, musiał stać się mądrzejszy od innych istot. Wells sugeruje, że właśnie intelekt i odporność na choroby kilkadziesiąt tysięcy lat później pozwoliły przedstawicielom homo sapiens zdominować neandertalczyków, z którymi konkurowali o terytoria łowieckie.", + "2044": "Darek, właściciel modnej fryzury i koszuli od Bossa, przyznaje, że często zdarzają mu się napady obżarstwa. Wymiata wszystko z lodówki. Potem przychodzą wyrzuty sumienia, które idzie zdusić w siłowni. Ćwiczy kilka godzin, przez co nie wyrabia się w pracy. I znowu stres, znów lodówka i koło się zamyka.", + "2045": "\"Science\" posuwa się wręcz do manipulacji, działając wedle zasady: jeśli powiemy, że wszyscy tak uważają, to faktycznie wszyscy zaczną mieć taki pogląd. W grudniu magazyn opublikował analizę ponad tysiąca prac z zakresu klimatologii publikowanych w różnych pismach naukowych od początku lat 90. Jej autorka doktor Naomi Oreskes z Uniwersytetu Kalifornijskiego wyciąga prosty wniosek - trzy czwarte specjalistów wini ludzkość za zmiany klimatyczne, a nikt się tej tezie jawnie nie sprzeciwia.", + "2046": "W kinach nie będzie tak słodko jak na salonach. W pamięci widzów zostanie jedynie kilka makabrycznych dowcipów i Aleksandra Kisio w rólce recepcjonistki, która została kobietą interesu. Grass prochu już raczej nie wymyśli, ale po Glińskim można się spodziewać lepszego filmu niż „Wróżby kumaka”. Mógłby on nosić tytuł „Ucieczka z kina porno”.", + "2047": "- Zespoły, które gdzie indziej określono by undergroundowymi, u nas mają otwartą drogę do mediów i szybko zaczynają działać bliżej muzycznego mainstreamu - mówi Wabo. A to dlatego, że norwescy słuchacze nie cenią artystów wykreowanych przez wielkie wytwórnie. Wytworzył się zdrowy snobizm z jednej strony na granie dla \"niszowego\" czy może raczej wyrobionego odbiorcy, z drugiej - na słuchanie muzyki oryginalnej i ambitnej.", + "2048": "Próbowałem w Warszawie zajmować się tymi problemami - często nawet z sukcesami. Ale można działać tylko w ramach tych środków prawnych, które istnieją. Dlatego, żeby lepiej walczyć z patologiami, o których pan mówi, trzeba zacząć od zmiany nieskutecznego prawa.", + "2049": "Jak?", + "2050": "Igrając z siłami natury, musimy być świadomi tego, jak łatwo się przy tym sparzyć. I jak mało jeszcze wiemy o zjawiskach, które błyskawicznie rozbijają domy czy całe miasta. Efekt motyla to również ostrzeżenie dla nas samych: niszcząc małą chmurę, możemy uruchomić łańcuch wydarzeń, który doprowadzi do katastrofy porównywalnej z „Katriną”.", + "2051": "Cała ta skuteczna biznesowa \"reklama\" w połączeniu z irlandzkimi doświadczeniami ostatnich lat sprawia, że nasz kraj z perspektywy Dublina jawi się jako kolejna ziemia obiecana. Jak mówi Liam McGreal, irlandzki przedsiębiorca, a od niedawna jeden z właścicieli centrum handlowego Walther na Okęciu, Polska jest po prostu \"skazana na rozwój\". A to ze względu na centralne położenie w Europie i swój potencjał, nieporównywalnie większy niż malutkiej Irlandii.", + "2052": "NBP OBNIŻYŁ o 4 punkty procentowe stopę swoich kredytów. Szef NBP Hanna Gronkiewicz-Waltz powiedziała \"Gazecie Wyborczej\", na pytanie, kiedy znów podwyższy stopę: \"Jeśli coś złego będzie się działo, to być może nawet w czerwcu. Przewidujemy jednak, że inflacja będzie spadać i należy się spodziewać za jakiś czas kolejnego ruchu stóp w dół\". Pani prezes podała, że po upłynnieniu złotówka zyskała prawie 5 proc. na wartości (na dzień 25 maja).", + "2053": "Grzanka jako jedna z pierwszych dziewczyn trafiła do zespołu i z marszu, też jako jedna z pierwszych, złapała za dwa łańcuchy. Ćwiczyła w hełmofonie. Na obronę krawieckiej pracy dyplomowej poszła niczym Pamela Anderson: wargi miała łańcuchami pocięte, przez co napuchnięte. Po pewnym czasie chłopaki zrobili jej grabie. Piękne. Dziś na pokazach tylko Grzanka tańczy z grabiami - płonącym wachlarzem.", + "2054": "Wiesław Kaczmarek opowiada, że na polowaniach zdarzało mu się nawiązywać znajomości, które potem procentowały. - Dzięki tym kontaktom wiele spraw mogłem załatwić łatwiej. Między ludźmi znającymi się z polowania jest pełniejsze zrozumienie i zaufanie. Kiedyś uzyskałem wiarygodną informację dzięki temu, że znaliśmy się z kimś z polowania i coś tam wspólnie robiliśmy.", + "2055": "Upadek Nowej Gospodarki nie osłabił wizjonerskiego zapału Schwartza - rok temu ogłosił z Randallem tezę, że za pieniądze wydane na program kosmiczny Apollo Stany Zjednoczone mogłyby w ciągu 10 lat przestawić się na energetykę opartą na wodorze. Zresztą w raporcie dla Pentagonu nie chodziło o rzetelną wiedzę, ale o to, żeby \"wyobrazić sobie niewyobrażalne\", czyli mówiąc wprost, żeby postraszyć.", + "2056": "A może były gdzieś błędy? - Myśmy wtedy wszyscy - powiada pewien znajomy - trochę grzeszyli pychą. Chojraki! Królowie życia! Nadszedł nasz czas, to i chcieliśmy po swojemu załatwić czerwone towarzystwo. To były też takie lata, że nie wypadało nie mieć pieniądza. Grupa wsparcia podkreśla, że przy wszystkich możliwych potknięciach jednak wierzy w uczciwość Maćka. To nie jest typ przestępcy.", + "2057": "Celownik, trzeci przypadek w deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?", + "2058": "Policjanci sprawdzają te 41 tys. zł, które im przyniosła, czy nie były z niedawnego napadu na bank, dwa przystanki tramwajowe od dworca. Nie były. Kto więc je podrzucił? - Wiadomo, że nie Polak, bo Polacy są biedni. To musiał być cudzoziemiec - mówi Krystyna.", + "2059": "- Frajer - mówi Stasia z toalety.", + "2060": "Takie wyznanie należy wśród wspomnień hibakuszi do rzadkości. Społeczeństwo wychowywano w ślepym posłuszeństwie wobec Cesarstwa. Na porannych apelach w fabryce zbrojeniowej oficer powtarzał zmobilizowanym licealistkom: Gdy wróg wyląduje na naszej ziemi, wy, dziewczęta, będziecie musiały walczyć! Chwytajcie bambusowe kije i walczcie na śmierć i życie!", + "2061": "Jałta, Katyń, Powstanie Warszawskie, rok 1939, rok 1945 - w sześćdziesiątą rocznicę zakończenia wojny mamy z Rosją wielki polityczny spór o historię. Rzecz nie tylko w - niejako naturalnym - odmiennym spojrzeniu Moskwy i Warszawy na przeszłość. Wspólny dialog zasadniczo utrudnia fakt, iż mimo ogromnej pracy podjętej przez rosyjską historiozofię jeszcze od czasów pierestrojki, wiele propagandowych dogmatów, półprawd i jawnych przeinaczeń cechuje zadziwiająca trwałość. Dowodem tego są rosyjskie podręczniki szkolne.", + "2062": "Nawet jeśli ktoś ma wadliwy gen predestynujący do raka piersi lub jelita, choć wcale nie jest pewne, czy zachoruje, sama świadomość, że znajduje się w grupie najbardziej narażonych, powinna skłonić go do systematycznych badań. A to może uratować od śmierci, bo początek choroby zostanie w porę wykryty. W Polsce wyniki leczenia nowotworów dlatego są dwukrotnie gorsze od uzyskiwanych na Zachodzie, ponieważ na terapię trafiają chorzy przeważnie już z zaawansowanym guzem.", + "2063": "Statystyki są zastanawiające, ale co się w rzeczywistości za nimi kryje?", + "2064": "Czym w końcu różnią się tak naprawdę republikanie od demokratów? Jaka jest przyczyna tego zachwiania równowagi? Czy jej brak ma istotny wpływ na jakość amerykańskiego systemu szkolnictwa wyższego? Ostatnie pytanie wydaje się Kleinowi retoryczne.", + "2065": "W kolejkach ustawiła się część dawnej opozycji, która, jak Maria Zielińska, dla zasady odmawiała sobie wglądu do akt. - Znam teczkę brata i przyjaciela. Czytałam je z zażenowaniem. Było tam o tym, z jakimi pannami się spotyka. Na to szły nasze pieniądze.", + "2066": "W tym miejscu prosta strategia Religi - ukształtowanie wizerunku kandydata jako osoby niezamieszanej w politykę, zaczyna się komplikować. Kampania w amerykańskim stylu, polegająca na osobistym ściskaniu ręki jak największej liczbie wyborców, wymaga potężnych struktur terenowych. A Religa ma sprawny sztab w Warszawie, ale nie poza nią.", + "2067": "Na szczęście te językowe dziwolągi rekompensuje spora dawka humoru. Bo na przykład kosmiczny statek z Zamojskim nazywał się \"Wolszczan\", zaś rywalizujące ze sobą w powieści frakcje to Horyzontaliści i Wertykaliści. \"Perfekcyjna niedoskonałość\" to pierwsza część zaplanowanej przez pisarza trylogii. Pytanie, co spotka Adama Zamojskiego, ewolucję i wielość stworzonych światów, pozostaje na razie otwarte.", + "2068": "Śmierć nie uniemożliwia kontaktu. Raz na parę lat w obrzędzie zwanym famadihana Malgasze wyjmują swoich zmarłych z ich schronienia. - Żeby nie czuli się samotni, żeby wiedzieli, że o nich nie zapomnieliśmy - tłumaczy Emilienne. To moment podniosły, równie ważny jak dla nas Święto Zmarłych.", + "2069": "Wiesław Kaczmarek opowiada: - Na polowaniach ludzie robią zdjęcia i mówią: ten i ten u nas polował. Wiele osób może powiedzieć: jadłem obiad z Kaczmarkiem, żeglowałem z Kaczmarkiem, nurkowałem z Kaczmarkiem. To jest kwestia nadużywania znajomości, na to nic nie poradzę.", + "2070": "Podczas konwencji SLD zderzyły się też dwie wizje partii. Partii widzianej jako oblężona twierdza, przeciwko której spiskują wszyscy - prezydent, premier i Marek Borowski (to wizja Marka Dyducha), oraz partii gotowej do rozmów z każdym partnerem na lewicy. Wygrała ta druga. Do młodych przyłączyli się także starsi stażem, być może w poczuciu desperacji, że coś trzeba wreszcie naprawdę zmienić.", + "2071": "Żądania były niemal identyczne z tymi co na Litwie. Sprowadzały się do zmiany rządu i powołania gabinetu \"zdolnego do wykonywania postanowień układu łotewsko-radzieckiego\", a także umożliwienia swobodnego wkroczenia wojsk radzieckich na Łotwę w celu \"realizacji układu o wzajemnej pomocy\". Armia Czerwona wkroczyła na Łotwę z kilku stron. Najkrótszą drogę miała kolumna, która maszerowała od południa, od strony Litwy. Czołgi radzieckie wjechały do Rygi 17 czerwca 1940 r. w samo południe.", + "2072": "Za mandatu brytyjskiego (1920-1932) istniała silna iracka klasa średnia. Emigracyjni działacze iraccy, tacy jak Czalabi, wmawiali Amerykanom, że ona wciąż istnieje i czeka na wyzwolicieli. No, nie bardzo czekała, jak się okazało, a Amerykanie na dodatek rozwiązali całą armię i biurokrację. Powstał chaos. Wyprodukowali pół miliona wrogów. I to z dostępem do broni. To się nie mieści w głowie, ile popełniono tam potwornych błędów.", + "2073": "Poziom prac badawczych wykonywanych na uczelniach niesłychanie się zróżnicował: mamy uczonych, którzy należą do światowej czołówki, ale średnia prac w ciągu ostatniej dekady raczej się nie podniosła i nie jest na zbyt wysokim poziomie. Pamiętajmy też, że istnieje znacząca grupa pracowników naukowych, którzy w ogóle nie prowadzą badań, a i tak, ze względu właśnie na sytuację kadrową, muszą na uczelniach pozostać.", + "2074": "Po raz drugi głośno było o Poznaniu za sprawą \"Wprost\", które także na okładce pomieściło w ubiegłym roku - tym razem już prawdziwą - Madonnę, za to dla odmiany w masce gazowej. W pierwszej instancji sprawę umorzono, w drugiej - umorzenie odrzucono.", + "2075": "Również niemal do ostatniej chwili władze miały nadzieję, że jednak zgodzi się wejść do Rady prof. Stanisław Stomma, który początkowo zaakceptował propozycję, lecz później zmienił zdanie. Podobnie jak znany socjolog Jan Strzelecki.", + "2076": "Informując przedstawicieli Episkopatu o składzie Rady i wymieniając osoby w różny sposób związane z Kościołem, Barcikowski nadmienił, że \"po raz pierwszy uczestniczyłby przedstawiciel katolików o orientacji narodowej przyznający się do ideologii Dmowskiego. Jest nim prof. Maciej Giertych\".", + "2077": "Sopot - używając porównania gdyńskiego wiceprezydenta - praktykuje metodę rozrzucania ziemniaków po workach. Eksmitowani najpierw trafiają do kamienicy, gdzie jest 7-9 rodzin i albo się do nich dostosowują, albo swoimi zachowaniami doprowadzają do buntu współmieszkańców. Ale wtedy czeka ich Straszyn. 90 proc., o dziwo, odnajduje w sobie zdolności dostosowawcze. Trudno ocenić, co tu bardziej działa - przykład sąsiadów czy strach przed Straszynem.", + "2078": "Różnie można walczyć z bandytyzmem na ulicach. W Kenii, której stolicę przezwano Nairoberry (Nairobi+robbery, rabunki), zdesperowany minister Michuki rozkazał policji strzelać do każdego, przy kim znaleziono nielegalną broń palną. Radykalna metoda ministra Michuki nie wzbudziła jednak entuzjazmu kenijskich mediów i organizacji praw człowieka, które uznały ją za zachętę do egzekucji bez sądu.", + "2079": "Niewykluczone, że taka sytuacja zmieni się niedługo, tak jak na świecie zmienia się kultura masowa. Otóż również i w Polsce przybyło rozmaitych nisz muzycznych, z których każda znajduje jakąś wierną grupę fanów. Można przewidzieć, że ów stan będzie się pogłębiał, co spowoduje, że nawet wielkie koncerny płytowe z większym zrozumieniem zaczną traktować zasadę \"coś dla każdego\".", + "2080": "Tate dostała najpierw dar 50 mln funtów z Komisji Milenijnej (fundusze publiczne dla zbudowania w Londynie czegoś na pokaz), odkupiła budynek za 12 mln i ogłosiła międzynarodowy konkurs architektoniczny na przeróbkę. Wpłynęło 148 projektów. Konkurs wygrali Szwajcarzy z Bazylei, wykładający na Harvardzie, Jacques Herzog i Pierre de Meuron. W niespełna dwa lata postawiono muzeum z prawie 4 tys. ton nowych konstrukcji stalowych. Koszt ogólny - 135 mln funtów.", + "2081": "2) papież istnieje w oficjalnym języku publicznym naszego kraju tylko i wyłącznie jako Ojciec Święty (co zapewne widziane z perspektywy innych stron świata jawić się musi jako swoisty wyraz \"autonomii i niezależności w swojej dziedzinie\");", + "2082": "3) ex definitione Ojciec Święty zasługuje na honorowe obywatelstwo każdego z miejsc, gdzie postawi swoje pielgrzymie stopy, a jakiekolwiek inne względy przy takich okazjach brane pod uwagę nie mają najmniejszego znaczenia;", + "2083": "Akceptacja przeszczepiania narządów pobranych od osób zmarłych jest w polskim społeczeństwie niemal powszechna (87 proc.). Stosunkowo niewielka grupa nie aprobuje tej metody leczenia.", + "2084": "Według CBOS, trzy czwarte Polaków (74 proc., w porównaniu z 2003 r. spadek o 8 punktów) deklaruje, że zgodziłoby się, aby po ich śmierci pobrano z ich ciał narządy w celu przeszczepienia innym. Blisko co szósty (17 proc., wzrost o 4 punkty) nie wyraziłby takiej zgody.", + "2085": "JG: Tak jak bracia Kaczyńscy.", + "2086": "KK: A czyś ty się Głowa kiedyś zastanawiał nad tym, że wszystkie rewolucje wymyślali prawnicy i że wszystkie psuli?", + "2087": "JG: To jest cień Dantona.", + "2088": "KK: Adwokaci są najlepszymi majstrami od niszczenia rzeczy, które się pożytecznie wykluwają. Masz: Rokita, Kaczyński, Giertych, Wassermann... I można dalej wymieniać.", + "2089": "JG: Talenty destrukcyjne.", + "2090": "Pana specjalnością są przepiękne portrety kobiet. Mężczyźni są u pana dużo mniej interesujący.", + "2091": "Bóg narodził się z kobiety. Kobiety są dużo silniejsze od mężczyzn, bardziej interesujące. Są nieskończenie ludzkie w swoim sposobie myślenia i działania. Kobieta jest obdarzona wyjątkową siłą i odpornością na przeciwności losu.", + "2092": "Bohaterki filmu reprezentują różne odmiany kultury śródziemnomorskiej. W opisywanej już szczegółowo scenie przy stole każda mówi w innym języku...", + "2093": "Saddam nie ufał nikomu, jak każdy dyktator. To nic specjalnie dziwnego. Ale sobowtór ujawnia przyczyny tej usprawiedliwionej nieufności. Spiskowano wokół Saddama w sposób nieprawdopodobnie aktywny. Spiskowcy znajdowali się we wszystkich służbach, które miały zajmować się przede wszystkim wykrywaniem i udaremnianiem spisków. Lęk, jaki budziły aresztowania, tortury i morderstwa na skalę ludobójczą, był naturalnym instrumentem tyrana, który dzięki temu utrzymywał się tak długo przy władzy.", + "2094": "Szefowie Masterlink zauważyli, że chociaż nie mają pracownika obok siebie, jego efektywność wzrosła. - Eksperyment się udał - mówi Mirosław Leszczyński. Dlatego w Masterlink pojawiają się kolejne etaty na odległość. Korzystają z nich np. młode kobiety, które chcą urodzić i wychowywać dziecko. Eksperci są zgodni - takich ludzi jak Zastróżny będzie coraz więcej. Telepraca to jeden z najlepszych, ale nie jedyny sposób wykorzystania sieci. Nadchodzi druga rewolucja internetowa.", + "2095": "Wszoła: - Udało jej się. Tylko wyszła z koła dwa razy.", + "2096": "Komar: - To były emocje, które mną jako telewidzem targały. Spodziewałem się, że może choć raz się coś uda.", + "2097": "Pietrasik: - A ja się uwolniłem od oglądania igrzysk przez pryzmat występów Polaków. Wreszcie miałem spokój z tą naszą drużyną.", + "2098": "Mizerski: - Taki rodzaj emigracji wewnętrznej kibica?", + "2099": "Oni mają nazwiska?", + "2100": "Vadim Linetski i Andrei Kim.", + "2101": "A skąd ich wzięliście?", + "2102": "Vadim jako student przyszedł do nas pomagać przy instalowaniu komputerów, które sprzedawaliśmy w Rosji. I został, bo to jest geniusz. On nawet tę rozmowę potrafi równaniami zapisać.", + "2103": "I umie przewidzieć ceny?", + "2104": "Ale w żadnym przypadku. Umie tylko matematycznie zapisać wpływ różnych czynników na cenę dziś i za siedem lat albo za dziesięć.", + "2105": "Jednostka macierzysta w Polsce nie stawiała sprzeciwów uznając widocznie, że taka praktyka nie zaszkodzi młodemu jeszcze, bo dobiegającemu czterdziestki lekarzowi.", + "2106": "I w ogóle nikt nie rzucał mu kłód pod nogi. Wprost przeciwnie, Polak zyskiwał sympatię i uznanie, dawał sobie radę świetnie, zaproponowano mu przedłużenie kontraktu.", + "2107": "Po wojnie wychowywało się w rodzinach zastępczych 75 tys. dzieci, a ta forma opieki miała bogatą tradycję, jednak od końca lat 40. rodzicielstwo zastępcze zaczęto zwalczać. Wróciło do łask w 1960 r. Lecz pogląd, powtarzany za pedagogiką radziecką, że to państwowe domy dziecka zapewniają najlepsze wychowanie socjalistyczne, przez dziesiątki lat nie był kwestionowany ani przez sądy, ani władze oświatowe, ani przez opinię publiczną. Nawet wtedy, gdy przymiotnik socjalistyczne przestał obowiązywać.", + "2108": "1. Wojciech Kuczok, autor powieści \"Gnój\" - za konsekwentne przedstawianie polskiej zwykłości, za odkrywanie jej przepaści językowych, psychicznych i moralnych, a zwłaszcza za ostatnią powieść, która odsłaniając okrucieństwo rodzinne pomaga zarazem, dzięki grotesce i komizmowi, ominąć pułapkę nienawiści i frustracji.", + "2109": "W 2002 r. Jerzy Szczepanik wygrał konkurs i został dyrektorem Wydziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych w Urzędzie Wojewódzkim w Olsztynie. Zajmuje się PP, dla których organem założycielskim jest tutejszy wojewoda. Dyrektor Szczepanik wcześniej pracował w spółkach prawa handlowego. Objąwszy posadę w urzędzie, przeżył szok: - Dyrektorzy dziwili się, że wypytuję o szczegóły planów ekonomiczno-finansowych. Tłumaczyłem, że jestem przedstawicielem właściciela. Jak to? - oponowali - przecież to jest nasze.", + "2110": "Wszystko ze strachu, wyjaśnia niemiecki ekspert rządowy, częsty gość w tych stronach, dr Heinz Timmermann. - Rosja obawia się dryfu na Zachód, nawet oderwania się Kaliningradu od Federacji. A Unia Europejska chce minimalizować ryzyko, rzeczywiste czy urojone. Nielegalnej migracji, AIDS, zniszczenia środowiska, handlu narkotykami, zorganizowanej przestępczości.", + "2111": "Rady miały przyciągać elity intelektualne, stwarzając im pełną swobodę wypowiedzi i możliwość udziału w przygotowywaniu wielu decyzji, choć nie w ich podejmowaniu. Była to koncepcja kontrolowanego poszerzania sfery swobód dla intelektualistów, przy czym decyzje co do zakresu swobód zawsze pozostawały w gestii władz.", + "2112": "40 rok życia - pojawiają się zmarszczki na czole, między brwiami i tzw. kurze łapki w kącikach oczu, a także bruzdy między nosem a górną wargą;", + "2113": "50 rok życia - obniża się koniuszek nosa, pojawiają się zmarszczki wokół ust i na szyi, zanika tkanka tłuszczowa w okolicy skroniowej i na policzkach;", + "2114": "Plan Hausnera, mający uzdrowić finanse publiczne, przewiduje zmniejszenie wydatków państwa o 30 mld zł do końca 2007 r. Największe cięcia (ponad 21 mld) przewiduje się dopiero na lata 2006 i 2007. W roku obecnym oszczędności będą raczej symboliczne. Wprowadzenie planu w życie wymaga uchwalenia bądź zmiany kilkunastu ustaw.", + "2115": "Geday wymyślił depilator, cudeńko. Jest to łańcuch długości trzech metrów, pali się cały metr, obustronnie. Nazwa stąd, że kiedy Geday cudeńko odpalił, poszły mu z dymem wszystkie włosy na rękach.", + "2116": "Techniki układali w zamknięty występ. Z początkiem, odpowiednią dynamiką, pluciem, lizaniem i połykaniem - taką tam końcówką, która służy do nawiązania kontaktu z publiką.", + "2117": "Pilot zdalnego sterowania Logitech Harmony 895. Za pomocą jednego małego urządzenia możemy sterować z fotela wszystkim, czym tylko da się kierować w domu na odległość (sygnał podczerwony przenika ściany), od sprzętu RTV, przez oświetlenie, klimatyzację i ogrzewanie, po alarm i bramę wjazdową. Zawiera kody 80 tys. urządzeń 2500 producentów. Cena: 1099 zł.", + "2118": "33-letni Yoon byung-yeop, mieszkający w Seulu absolwent amerykańskiego uniwersytetu, a teraz współwłaściciel niewielkiej firmy internetowej, uważa, że w obecnej dobie nie ma innej możliwości poznawania obcych kultur jak tylko poprzez wymianę handlową. Pytany, co w takiej sytuacji ma do zaoferowania Polska, Yoon najpierw zamyśla się głęboko, a potem pyta z wahaniem: - Wieprzowinę?", + "2119": "Pan wierzy, że Chińczycy i Rosjanie są dziś w stanie technologicznie konkurować z Zachodem?", + "2120": "Prawdopodobnie mają słabsze technologie. I tym gorzej dla nas. Bo to oznacza większą zawodność ich broni i większe ryzyko przypadkowego, niekontrolowanego konfliktu, który zniszczy wszystko.", + "2121": "Ma pan pomysł, jak tego można uniknąć?", + "2122": "Analogiczny obraz zróżnicowań społecznych ukazują dane o wieku menarchy dziewcząt. W wielkich miastach Polski średni wiek menarchy wynosi obecnie ok. 12,8-12,9 lat i jest bliski odpowiednim średnim szeregu krajów zachodnioeuropejskich. Ale dziewczęta z małych miasteczek są pod tym względem opóźnione - w stosunku do wielkich miast - średnio o ponad 4 miesiące, a dziewczęta wiejskie o ok. 7 miesięcy.", + "2123": "Poznańscy internauci, niezadowoleni z wyników wyborów prezydenckich, założyli stronę, na której proponują powołanie Niepodległej Polski Zachodniej, która głosowała na Tuska - dowiedział się \"Super Express\". \"Prosimy o wpis wszystkich, którzy dość mają rządów tzw. Warszawki\" - zachęcają wirtualni zwolennicy secesji. Jak się okazało, na apel odpowiadają także mieszkańcy Warszawy i Krakowa.", + "2124": "Załapać się trzeba teraz, bo potem będzie trudniej. Program przewiduje, że świadczenie przedemerytalne będzie się należało później niż obecnie, a więc kobietom, które ukończą 55 lat, i mężczyznom po 60. Zostanie też obniżone do wysokości minimalnej emerytury (obecnie 530 zł). Kalkulacja jest więc prosta - albo załapię się teraz i dostanę nawet 800 zł, albo przyjdzie mi się szarpać na rynku pracy jeszcze kilka lat, aby potem otrzymać mniejszy zasiłek.", + "2125": "- To biorę - ucieszyła się babina, wysupłała z zawiniątka odpowiednią sumę i oddaliła się z obrazem.", + "2126": "- Czysta magia - uważa Tolu, przekonany, że pewne rzeczy, które nigdzie indziej wydarzyć by się nie mogły, tu w Beskidzie Niskim mogą. I wydarzają się. I to jest piękne.", + "2127": "A Cimoszewicz pana zdaniem pomógł czy zaszkodził?", + "2128": "Uważam, że pomógł. On nie uczestniczy w tych grach i rywalizacjach, ale ma instynkt państwowy.", + "2129": "Pójdzie do \"borówek\"?", + "2130": "Raczej zostanie na zewnątrz.", + "2131": "A Jan Rokita bardzo panu zaszkodził?", + "2132": "Jako członek komisji śledczej, który cały czas dążył do zniesławienia lewicy, zaszkodził nam najbardziej. Co gorsza, wytworzył w ludziach fałszywe przekonanie, że będzie doskonałym premierem.", + "2133": "Być może właśnie po śmierci Dymnego Szajbus postanowił, że o w pół do piątej po południu będzie krzyczeć. Krzyczał więc, gdy z prawdziwą świńską głową gonił po Rynku przerażonych przechodniów, krzyczał, gdy do jego ulubionego stolika podeszła zgarbiona staruszka z prośbą o niewielkie wsparcie.", + "2134": "- Jestem głuchoniema. Nie mam na chleb - napisała na kartce babcia. - Jestem wariatem - odpisał Szajbus i głośno się roześmiał.", + "2135": "Prowadzony niedawno przed wrocławskim sądem proces trzech gangsterów, oskarżonych o wymuszenia finansowe i pobicia, wydawał się z góry przesądzony. Prokuratura dysponowała niepodważalnymi dowodami, których filarem były zeznania świadków, będących zarazem ofiarami grupy. Jednak na sali sądowej wszystko runęło w gruzy. Świadkowie nagle stracili pamięć. Zeznania złożone w śledztwie odwołali, tłumacząc to zdenerwowaniem, nieuwagą, złym zrozumieniem pytań i presją policjantów. Ostatecznie postępowanie umorzono.", + "2136": "Odrzucenie nie zawsze musi być jawne, dosłowne, tak jak w przypadku dziewczynki z tej samej szkoły w Bełchatowie. Ona także była świadkiem śmierci swej matki. Zamordował ją konkubent, do którego przeniosła się z córką. Kto wie, czy pamięć o tej tragedii nie była powodem, że matka Andrzeja nie zabrała chłopca do swojej nowej rodziny - zastanawia się pedagog. Nawet jeśli jej partner jest porządnym i chyba dobrym człowiekiem.", + "2137": "Kiedy ktoś jest szczęściarzem, zawsze ma fart: znajdzie złotą podkowę, będzie to podkowa słonia. Że co? - słonie obywają się bez podków. A czy można być do końca pewnym, że nie spotka nas niespodzianka? Wyszedłem na spacer z nietresowalnym bassetem. Wysiadająca z samochodu sąsiadka uniosła rękę, pokazała na billboard. Ustawiony tak, by siwy i godny Maciej Giertych pukał do okien i serc mieszkańców naszego osiedla.", + "2138": "Choć dyscypliny sportowe, z jakimi kojarzą się poszczególni liderzy, zwykle nie pasują do wizerunku ich ugrupowań, czasem trafiają się samorodne talenty. Jak Józef Gruszka, szef komisji śledczej do spraw Orlenu, którego ulubionym sportem jest tropienie. Ostatnio wytropił i ustrzelił odyńca, zaciągnął go za biegi do auta i odwiózł do punktu skupu.", + "2139": "Taka opozycyjność akademicka - jako postawa mentalna i deklaracja estetyczna - trwała do stanu wojennego. Wówczas to, subtelny eseista (pisywał w tygodniku \"Literatura\"), jak powiadają przyjaciele o Zalewskim, przeobraził się w rewolucjonistę. We wspomnieniu samego Zalewskiego metamorfoza była dość szybka i prosta. \"S\" robiła w zakładach ankiety badające nastrój. Zalewski dostał telefon z Regionu Mazowsze, że przydałby się ankieter.", + "2140": "Zdaje się, że przez wiele kobiet został źle zrozumiany. Czuć się komfortowo ze sobą, być szczęśliwym, to nie znaczy udawać, że wszystko jest tak jak przed urodzeniem dziecka. Nie zmieniać swoich przyzwyczajeń przedporodowych oraz siłowo wracać do beztroskiego dziewczyństwa. Macierzyństwo jest wielką życiową rolą, która dostarcza gigantycznej satysfakcji, ale z pewnością nie jest pasmem przyjemności.", + "2141": "Reedukacja w wydaniu podinspektora ma charakter terapii szokowej. Pasieczny aplikuje kierowcom najbardziej krwawe zdjęcia wypadków ze swojej kolekcji. Szczególnie chętnie - zdjęcia spalonych samochodów i ludzi, bo śmierć w płomieniach uważa za najbardziej dojmującą. Także odcięte głowy, rozrzucone kończyny. - Żeby Polak zrozumiał, musi zacząć się bać.", + "2142": "- Zawrót głowy naszych przyjaciół nie jest niczym nowym...", + "2143": "- Nasi koledzy nie chcą przyjąć do wiadomości, że jest inaczej, niż miało być...", + "2144": "- Porażka naszych przyjaciół jest dla nich samych nie do zniesienia...", + "2145": "- Zwycięstwo naszych przyjaciół jest ponad ich siły...", + "2146": "- Nasi przyjaciele jeszcze cztery dni temu mówili zupełnie co innego...", + "2147": "- Nasi koledzy powinni się przespać i rano zastanowić...", + "2148": "Edward Maniura - 45 l., magister techniki i transportu. W 1990 r. został burmistrzem gm. Woźniki, od 1998 r. przewodniczący rady powiatu w Lublińcu. Poseł od 1997 r.", + "2149": "Andrzej Markowiak - 54 l., inżynier mechanik. W l. 80. działał w \"S\", w l. 90. był prezydentem Raciborza. To jego druga kadencja w Sejmie.", + "2150": "To się z różnych względów nie zawsze daje wytłumaczyć opinii publicznej... W każdym razie teraz się jeszcze nie daje...", + "2151": "Atmosfera robi się trochę jak przy łóżku umierającego w nadziei zmartwychwstania.", + "2152": "To panowie tworzycie taką czarną atmosferę. Ja mówię, że w sprawach strategicznych mamy ważne sukcesy.", + "2153": "Porozmawiajmy o ludziach. Kto panu, jako premierowi, najwięcej pomógł, a kto najwięcej zaszkodził?", + "2154": "Trudno w to uwierzyć.", + "2155": "Trudno, ale tak jest. Chodzi tutaj m.in. o rozkład mezonów K.", + "2156": "Wierzę panu na słowo.", + "2157": "Generalnie rozumowanie teoretyczne oparte na bardzo głębokich zasadach pokazuje, że aby uzyskać symetrię absolutnie prawdziwą, po pierwsze trzeba rzeczywistość odbić w lustrze, po drugie zmienić kierunek czasu, a po trzecie zamienić cząstki na antycząstki. I dopiero wtedy - twierdzimy - na pewno jest symetria.", + "2158": "- Czy świadomie wybrała pani rzeźbę, przecież to taki niekobiecy zawód?", + "2159": "- Zdecydowałam się na rzeźbę będąc 17-letnią dziewczyną. Dziś trudno powiedzieć, na ile ten wybór był świadomy. Może przekora, próba sprawdzenia się w zawodzie, który wydawał mi się trudniejszym i ciekawszym od innych. Wtedy sądziłam, że będzie to poważna przygoda w moim życiu. Taka wyprawa w wysokie góry. I chyba tak powinno pozostać - wyprawą po następną rzeźbę.", + "2160": "- Stan wyższej konieczności zmusił mnie do podjęcia subtelnej gry, której szczegółów nie mogę na razie zdradzić - powiedział nam wczoraj Chronowski po tym, jak niektóre media zarzucały mu, że posłużył się autopodsłuchem.", + "2161": "2. Lista nazwisk.", + "2162": "Senator Chronowski znalazł tę tajemniczą listę w swojej skrzynce na listy.", + "2163": "3. Notatka.", + "2164": "Czasem przyjeżdżają do Nataszy z Polski rodzice. Daje ojcu poprowadzić swojego Jaguara Kabrio. Do Kabrio tato podchodzi z pewną dozą nieśmiałości oraz ekscytacji.", + "2165": "Kiedy pod koniec lat 90. ojciec przez pół roku dawał wykłady w Północnej Karolinie na uniwerku, po sąsiedzku, Natasza siadywała z nim czasem na osobności i szlifowała mu wymowę: Tata, tak to się mówi po amerykańsku.", + "2166": "Po drugie, trzeba by zadeklarować dokładną analizę systemu szkolnego, jaki wyłonił się z reformy. Zwłaszcza gimnazjum wydaje się nieudanym pomysłem. Zalety rozbicia obowiązkowego etapu nauki na 6-letnią podstawówkę i 3-letnie gimnazjum są niezauważalne, za to skutki wychowawcze gromadzenia nastolatków w kilkusetosobowych hordach czasem wręcz katastrofalne.", + "2167": "JOANNA ORZECHOWSKA-BONIS: - Jest pan uważany za symbol portugalskiego kina.", + "2168": "MANOEL DE OLIVEIRA: - W moim wieku człowiek czuje się bardziej symbolem niż czymkolwiek innym. Ale bycie symbolem nie jest wcale zajęciem lukratywnym. Mój przyjaciel malarz mawiał: honory bez korzyści wywołują ból serca.", + "2169": "Rozstanie poprzedziły ostre wypowiedzi Kurskiego pod adresem lidera pomorskiej LPR: \"Wiele widziałem w polityce kompleksów, intryg i zawiści, ale pod tym względem Strąk jest niepowtarzalnym zjawiskiem. Wrogowie LPR marzą, żeby nasza partia miała oblicze tego człowieka\". Albo: \"On nie ma wokół siebie żadnych nazwisk, otacza się miernotami, którym rzuca okruchy\".", + "2170": "To jest wielka zagadka. Przecież afrykańscy Pigmeje, choć też zmniejszyli rozmiary swojego ciała, nie zmienili wielkości mózgów.", + "2171": "Jak więc hobbici mogli używać narzędzi i posługiwać się ogniem, czego ślady odkryto na wyspie Flores?", + "2172": "Co dziwniejsze, ich narzędzia była znacznie bardziej zaawansowane technicznie niż te, używane przez przodków z gatunku Homo erectus. Wyglądały wręcz jak narzędzia wytwarzane przez Homo sapiens.", + "2173": "Czyżby mniejszy mózg nie był wcale gorszy?!", + "2174": "Nasi przyjaciele...", + "2175": "- Nasi koledzy...", + "2176": "- Nasi przyjaciele wciąż nie mogą otrząsnąć się z szoku...", + "2177": "- Naszym przyjaciołom ciągle się wydaje...", + "2178": "- Nasi żarłoczni przyjaciele ciągle są w amoku...", + "2179": "- Naszym kolegom wciąż się zdaje, że wygrali...", + "2180": "- Naszym przyjaciołom zwycięstwo uderzyło do głowy...", + "2181": "- Naszym przyjaciołom nadal nie może pomieścić się w głowie...", + "2182": "Jednocześnie pomiędzy Monachium i paktem Ribbentrop-Mołotow jest stawiany polityczny i moralny znak równości. Historycy rosyjscy dowodzą, iż państwa Zachodu i Moskwa kierowały się tą samą logiką i tymi samymi motywami. O ile więc Monachium miało zagwarantować pokój i bezpieczeństwo państwom Zachodu, o tyle układ niemiecko-rosyjski miał dać te same korzyści ZSRR.", + "2183": "Kolejną pułapką może być opłata za bagaż. Niby u wszystkich jest podobnie: walizka lub plecak nie powinny ważyć więcej niż 20 kg. Do samolotu wolno zabrać bagaż podręczny o wadze 5 kg. Ale zdarzają się dziwne odstępstwa. Np. w Air Polonii na trasach do Włoch walizka może ważyć 15 kg. Za każdy kolejny kilogram zapłacimy 24 zł.", + "2184": "- Postawiłam sprawę na radzie gminy - opowiada pani burmistrz. - Radni przyklasnęli - dobrze, pomalujmy miasto. Wtedy zapytałam pierwszego z brzegu rajcę, czy pozwoli tak zmienić swój dom. Nie, wszystkie inne, ale nie mój. Tak samo myślą mieszkańcy.", + "2185": "- Zmieniła nasze życie - mówią natomiast młodzi ludzie z Republiki Marzeń.", + "2186": "Wychowanek Leona Schillera, miłośnik kina, komiksu, jazzu, muzyki poważnej (sam akompaniował na fortepianie podczas koncertów swemu przyjacielowi, sławnemu tenorowi, Bogdanowi Paprockiemu) i kultury francuskiej.", + "2187": "Jako dziennikarz pracował w czasopismach: \"Wieś\" (1944-48), \"Łódź Teatralna\" (1948-49), \"Polska i świat\" (Francja 1950-52), \"Odrodzenie\" (1952), \"Nowa Kultura\" (1952-57) i w \"Polityce\" od 1957 r.", + "2188": "Wypowiadałem się często. Ale czy to było skuteczne? Co docierało do ludzi?", + "2189": "Do nas raczej niewiele.", + "2190": "A jak można było przebić tę szklaną taflę, która zaczęła się tworzyć? Bo niby premier coś mówi, ale przecież wiadomo, że on jest w coś uwikłany. Jak można sobie było z tym poradzić?", + "2191": "15 lat temu w Kielcach był jeden Wszechpolak. Dwa lata temu powstało koło w Ostrowcu Świętokrzyskim. Dziś liczy piętnastu członków. W ciągu ostatnich 3 lat takich kół jak ostrowieckie powstało w małych miasteczkach kilkadziesiąt (m.in. w Chrzanowie, Trzebnicy, Sulechowie, Nowej Soli, Świebodzicach, Świdnicy, Jedwabnem). Wszechpolaków przybywa. Według ich własnej statystyki organizacja liczy ok. 5 tys. osób, naprawdę, ostrożnie szacując - co najmniej 2 tys.", + "2192": "Ale w przeciwieństwie np. do francuskiego, nasz kodeks karny nie zna pojęcia realnej kary pozbawienia wolności. Więc po np. 15 latach, rozpatrując prośbę o przedterminowe warunkowe zwolnienie bezwzględnego bandyty, charakteropaty, sędzia penitencjarny przegląda zakurzone akta, które niewiele mówią, a w każdym razie nie zawierają ładunku grozy i społecznych emocji towarzyszących przed laty przestępstwu i... puszcza człowieka.", + "2193": "Od lutego 2003 r. CBOS pyta respondentów o najważniejszy, ich zdaniem, powód interwencji w Iraku. Początkowo najczęstsze były wskazania na chęć odebrania Irakowi broni masowego rażenia (31 proc.). Obecnie wzrasta przekonanie, że chodzi o przejęcie kontroli nad złożami ropy naftowej (29 proc.). W broń masowego rażenia wierzy 13 proc. respondentów.", + "2194": "O tym, że Lozano przyjechał do Polski, zdecydował zbieg okoliczności. On akurat stracił pracę w klubie lidera włoskiej Serie A, Lube Banca Macerata, a w tym samym czasie zarząd PZPS zadecydował, że trenera reprezentacji trzeba poszukać także za granicą. Argentyńczyk zgłosił się do konkursu, pokonał 20 rywali (w decydującej rozgrywce kontrkandydatami byli Serb Zoran Gajic i Łotysz Borys Kolczins) i teraz to właśnie on krzyczy na polskich zawodników.", + "2195": "Dariusz Przywieczerski bywał u nich regularnie, raz, dwa razy w tygodniu. Ale poza tym żadnych przyjaciół. Żadnych gości, wyjąwszy najbliższą rodzinę, siostrę i brata (komendanta policji), i Żemka. Z czasem nawet z sąsiadami zrobiło się na dystans, od kiedy w 1998 r. gazety napisały, że mieszkanie córce kupiła Chim za pieniądze ukradzione z FOZZ.", + "2196": "W obecnym arbitrażu Polska, jeśli nawet wygra, nie zyskuje niczego. Umowy są ważne i trzeba ich dotrzymać. Natomiast wyrok niekorzystny oznaczać będzie - oprócz konieczności dotrzymania umów - zapłacenie Holendrom odszkodowania. W podobnym, choć na mniejszą skalę, procesie Czechy musiały wypłacić zagranicznemu inwestorowi 350 mln euro.", + "2197": "- Prasa Wybrzeża apeluje o zabranie bomby lotniczej wydobytej z ziemi w czasie czynu społecznego na osiedlu gdańskim Żabianka. Zawiadomiono MO, ale zanim milicja się zjawiła, bombą zajęły się dzieci. Przybywały tabunami. Podkopywały ją rękami, żeby podnieść i rzucić, opracowywały plany kradzieży niewypału, a także przepiłowania go dla wydobycia prochu. Na szczęście dotychczas bomba ma dużo cierpliwości do dzieci, my na jej miejscu dawno byśmy już wybuchli.", + "2198": "W 2005 r. przypada trzechsetna rocznica ustanowienia Orderu Orła Białego, najwyższego polskiego odznaczenia. To, komu je przyznawano, budziło spore kontrowersje. Lech Kaczyński zapowiadał w kampanii prezydenckiej, że zmieni obyczaje i w tej dziedzinie.", + "2199": "Przyjmuje się, że order ustanowiono 1 listopada 1705 r., choć najnowsze kwerendy w drezdeńskich i petersburskich archiwach wskazują, że August II Mocny mógł nim już dysponować 2-3 lata wcześniej.", + "2200": "Po pierwsze, jest to stwierdzenie krzywdzące przeważającą większość z nas, świadczące o braku znajomości realiów (najczęściej 2-3-stopniowe rozmowy kwalifikacyjne prowadzone jednocześnie w kilku obcych językach, sprawdzające wiedzę i przygotowanie do wykonywania powierzonych zadań).", + "2201": "Po drugie, stwierdzenia takie utrwalają \"polskie myślenie\"; jeżeli ktoś cokolwiek osiągnął, to na pewno przez znajomości, a nie przez własną pracę.", + "2202": "Nawet w czasach stalinizmu powstawały w Polsce komedie, takie jak \"Skarb\" czy \"Przygoda na Mariensztacie\" Leonarda Buczkowskiego, z melodyjnymi piosenkami, które chętnie nucono. Był to mariaż beztroskiej stylistyki filmów przedwojennych i socrealistycznych haseł. Z powodów ideologicznych jednak unikano w tym czasie rytmów swingujących, preferując walczyki i państwowotwórcze marsze.", + "2203": "Akredytacja państwowa jest obowiązkowa i powszechna. PKA jako organ ustawowy o zadaniach nakreślonych przez Sejm kontroluje, czy szkoła spełnia wymagania programowe, kadrowe itd. Komisja ocenia jakość kształcenia (na czterostopniowej skali: wyróżniająca, pozytywna, warunkowa, negatywna), a w przypadku najniższej oceny wnioskuje do ministra edukacji o zamknięcie danego kierunku lub wstrzymanie naboru.", + "2204": "W równym stopniu piją licealiści, zwłaszcza prywatni, jak i uczniowie szkół zawodowych.", + "2205": "Dynamicznie pije się także wódkę. W 1992 r. sięgało po nią 30 proc., a w 2003 r. już 60 proc. uczniów. 16 proc. ankietowanych upiło się w ostatnim miesiącu więcej niż trzy razy.", + "2206": "To chyba tu, wzdycha Basia, lat trzydzieści, która kilka lat temu skończyła animację kulturalną na pedagogice, a przed godziną ziewając wysiadła z nocnego pociągu, żeby stanąć u bram krainy wiecznej szczęśliwości, ale, niestety, kłębi się tu coraz większy tłum chętnych. Szczęścia chce spróbować każdy, szansa jest, bo kraina akurat zjechała na dwa dni do Warszawy oraz Krakowa i w pięcioosobowym składzie (cztery miłe panie i ciemnoskóry jegomość) właśnie rozpoczyna urzędowanie.", + "2207": "Spora część tych, co rzucali jajkami, pewnie czuła podobnie. Młodzi, którzy się błyskawicznie zorganizowali po śmierci papieża, czuli się pewnie tak, jak my po śmierci ks. Popiełuszki. Młodzi, z błyskiem w oku, którzy wyciągają z IPN brudy, też pewnie czują się tak, jak my czuliśmy się w BIPS, przy powielaczach, w podziemnym kolportażu. Ten świat im się nie podoba, więc próbują go zmienić.", + "2208": "Kranik przygodę z kapitalizmem zaczął od warsztatu z czterema krawcowymi. Sporo ryzykując inwestował i po kilku latach zatrudniał prawie 3 tys. osób. Wełnę kupował w Nowej Zelandii, a potem prawie cały cykl produkcji (od przędzenia, poprzez tkanie i szycie, po sprzedaż) odbywał się już w firmowych zakładach i salonach.", + "2209": "Co jest nierealne.", + "2210": "Trudne, ale realne. Mamy pomysły, których panu nie zdradzę. W nowej konstytucji musi być całkowita zmiana filozofii państwa.", + "2211": "Czyli?", + "2212": "Czyli że państwo polskie nie może być ciągle odwrócone tyłem do obywatela. To państwo nie może ciągle mówić: \"Tego się nie da załatwić\". Muszą być wyraźnie sformułowane zasady interpretowania prawa w imię ochrony najbardziej podstawowych, codziennych interesów ludzi.", + "2213": "Publiczność przyjęła ją entuzjastycznie, ale krytycy nazwali królową kiczu. Koncertowała rzadko, bardzo szybko zaczęto o niej mówić jak o wielkiej nieobecnej. \"Gdy wróciła z Las Vegas, ludzie z branży udawali, że jej nie widzą. Nie wiem, dlaczego ją tak powitano. Może przesądziła zwykła zazdrość, że wróciła białym mercedesem, w futrze z norek\" - mówił w wywiadzie dla \"Panoramy\" w 1978 r. kompozytor i dyrygent Leszek Bogdanowicz.", + "2214": "Ich nakład waha się od 1 tys. do 20 tys. egzemplarzy. Najczęściej sprzedawane są w jednym lub kilku powiatach.", + "2215": "Prasę o jeszcze mniejszym zasięgu niż powiat nazywa się sublokalną . Zwyczajowo zalicza się do niej prasę parafialną, szkolną, pisma towarzystw miłośników ziem i miast. Przykładem prasy sublokalnej jest \"Gazeta Biskupińska\" ukazująca się przy okazji festynów organizowanych w osadzie.", + "2216": "Odnosi się to zresztą i do autobusów. W PKS dominują małe i średnie jelcze i autosany , podczas gdy oszczędność i wygoda dyktowałyby co najmniej odwrócenie proporcji na rzecz pojazdów bardziej pojemnych. Ten niekorzystny stan pogłębia się. Na przykład w tym roku spośród 4,4 tys. autobusów, jakie otrzyma PKS, zaledwie 600 będą to wozy o większej pojemności.", + "2217": "Dyrektor Sosnowski z AWRSP: - Robi się tu dużo hałasu, czasem słusznie, ale często na wyrost. Oskarżano nas, że w Bielicznej sprzedaliśmy prywatnemu nabywcy kilkaset hektarów wraz z cmentarzem i cerkwią. A to nieprawda, i cmentarz ,i cerkiew wyłączyliśmy ze sprzedaży, zostały przekazane parafii rzymskokatolickiej w Banicy.", + "2218": "Piłsudczycy nie dopuścili do dyskusji w Sejmie, który zresztą został rozwiązany 30 sierpnia 1930 r., w połowie kadencji. Później były aresztowania brzeskie i w listopadzie wybory parlamentarne w atmosferze terroru, które dały BBWR większość w nowym Sejmie. Wprawdzie niewystarczającą do uchwalenia nowej konstytucji, ale we wszystkich innych kwestiach wystarczającą. Pozwoliło to załatwić ostatecznie sprawę Czechowicza. Sejm zaaprobował przekroczenie budżetowe, co przekreśliło sens dalszych działań Trybunału Stanu.", + "2219": "Białorusini będą mogli się do tego wzoru odwołać w przyszłym roku, kiedy przyjdzie im zdecydować, czy chcą przedłużyć Łukaszence panowanie. Właściwie powinien on odejść już rok temu, ponieważ konstytucja zezwalała mu na sprawowanie tylko dwóch 5-letnich kadencji. Ale uczestnicy zainscenizowanego referendum opowiedzieli się za korzystnymi dla Łukaszenki zmianami w ustawie zasadniczej.", + "2220": "W tych wyborach walka rozegra się o tzw. centrum, w którym mieszczą się wyborcy popierający lewicowe programy, ale prawicowe wartości - chcą pewnych zmian, ale nie chcą nic zaryzykować ani stracić. Sądzę, że Borowski dzięki swojej elastyczności jest w stanie zdobyć ich poparcie. Ta grupa w części pewnie będzie się składać z dawnego elektoratu SLD.", + "2221": "Egipt pierwszy zaznał socjalizmu arabskiego, doktryny prezydenta Nasera z lat 60. I jako jeden z pierwszych doświadczył skutków działania fundamentalizmu islamskiego, który pojawił się na gruzach socjalizmu po zapaści sponsora systemu - ZSRR. Egipcjanie dali dżihadystom swego najlepszego fundamentalistę, skądinąd lekarza, Aymana al-Zawahiriego, który został zastępcą ibn Ladena w strukturach Al-Kaidy.", + "2222": "Lepsza taka niż żadna.", + "2223": "Żeby żadna, to mowy nie było. To był dla Orlenu za dobry interes. Najlepszy dowód, że nowy zarząd podpisał z nami umowę.", + "2224": "Ale co innego. Czym te kontrakty się różnią poza wielkością dostaw?", + "2225": "Tego mówić nie mogę. Tajemnica handlowa. Ale to są dwa różne kontrakty. Całkiem inna filozofia.", + "2226": "Wspólne oświadczenie prezesa Trybunału Konstytucyjnego prof. Marka Safjana, I prezesa Sądu Najwyższego prof. Lecha Gardockiego, prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego prof. Janusza Trzcińskiego oraz rzecznika praw obywatelskich prof. Andrzeja Zolla ma charakter bezprecedensowy. Dotyczy dokonującej się coraz powszechniej dzikiej lustracji - procesu, który wymknął się spod wszelkiej kontroli.", + "2227": "Legenda Ismaela Khana narodziła się wśród płomieni i śmierci. 25 lat temu, gdy wojna afgańskiego komunistycznego rządu przeciw prowincji wisiała już na włosku, oficer armii afgańskiej wraz ze swoimi żołnierzami wstąpił na szlak dżihadu. Przyjął islamskie nome de guerre Ismael Khan. Na jego pierwszy rozkaz został wyrżnięto w pień kontyngent rosyjskich doradców wojskowych stacjonujących w mieście.", + "2228": "W strefie przygranicznej ludzie zarabiają legalnie od kilku do kilkudziesięciu milionów starych złotych miesięcznie. Niewielkie gminy mogą przeciętnie zarobić do kilkudziesięciu miliardów rocznie. Jest to kropla w morzu pieniędzy, które z nielegalnej działalności w strefie przygranicznej czerpią gangi - polskie i międzynarodowe. W pierwszym rzędzie zaspokajają potrzeby miłośników najdroższych samochodów, a także narkomanów.", + "2229": "Tryumfalny powrót do kompozycji Krzysztofa Komedy okazał się niebywałym sukcesem naszego wybitnego trębacza. Stańko nie jest tu wyłącznie odtwórcą, lecz przede wszystkim znakomitym interpretatorem tudzież kontynuatorem Komedowej tradycji.", + "2230": "Myslovitz, \"Miłość w czasach popkultury\" (1999).", + "2231": "Takie piosenki jak \"Długość dźwięku samotności\" czy \"Chłopcy\" śmiało nazwać można perełkami polskiego rocka. Dzięki tej płycie zespół ze Śląska znalazł się w gronie laureatów Paszportów \"Polityki\" i otworzył sobie drogę do kariery nie tylko krajowej.", + "2232": "- Wkrótce w gruzowisku zaczęły się pojawiać kawałki dekorowanego reliefem piaskowca, które nijak nie pasowały do świątyni Hatszepsut - wspomina prof. Jadwiga Lipińska, od początku obecna w Deir el-Bahari. - Szybko okazało się, że są to pozostałości nieznanej budowli. Pod zwałami skalnych odłamków wymieszanych z fragmentami polichromowanych bloków natrafiliśmy na fragmenty kolumn i ścian z nazwą świątyni i imionami Totmesa III.", + "2233": "Może lepiej by było, gdyby pogrzeb Awdotii też mógł odbyć się tamtego dnia, kiedy byli tu wszyscy razem, ze swoim wspólnym nieszczęściem. Cały Biesłan. A tak, rodzina jest tu teraz całkiem sama o zmierzchu. Cmentarz jest taki pusty! Tylko szloch, prawie skowyt samotnej matki. Metalowa skrzyneczka zamiast trumny. Lekarze z laboratorium w Rostowie, gdzie robią badania DNA, powiedzieli, że to Awdotia.", + "2234": "Michał Sandowicz, wiceprzewodniczący konkurencyjnego Stowarzyszenia Łemków z siedzibą w Legnicy, twierdzi, że jego rodacy to część narodu rusińskiego. - To nas różni od tych ze Zjednoczenia. Uważają nas za moskalofilów, takich zaprzańców antyukraińskich, podczas gdy sami deklarują ukraiński patriotyzm. Ale to nieprawda, nie ciążymy ku Rosji.", + "2235": "Pan Sandowicz tak określa swoją tożsamość: - Patriota warszawski, obywatel polski o narodowości w połowie rusińskiej, w gruncie rzeczy polski Łemko.", + "2236": "Pracowało się wówczas długo, bo 46 godzin przez sześć dni w tygodniu plus nadgodziny (w niektórych zakładach dochodziły nawet do 800 godzin w roku). Na dodatek pod koniec dekady zaczęło rosnąć bezrobocie, zwłaszcza wśród kobiet i młodzieży. Wszystko to razem wzmagało poczucie beznadziei, czego odbiciem był niski poziom optymizmu społecznego. W 1969 r. wynosił on 30 proc. (Następne badanie OBOP przeprowadził dopiero pod koniec 1971 r.).", + "2237": "W ciągu ostatnich pięciu lat liczba studiujących podwoiła się, niegdyś kameralne placówki akademickie napęczniały, zmieniła się też mentalność i oczekiwania studiujących.", + "2238": "- Kiedyś czas studiów był okresem wyjątkowym - mówi historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. - Zawiązywane wtedy przyjaźnie trwały często przez dziesiątki lat. Teraz uniwersytet traktuje się jak lotnisko. Jak tranzyt, przez który trzeba przejść, najlepiej bez stresu, nadmiernych obciążeń i bezboleśnie.", + "2239": "Porywająca Prowadząca (po chwili konsternacji): - No... No, ale to było wiadomo...", + "2240": "Dariusz herbu Udręka Kancelarii: - Niby tak... Ale żeby, aż do tego stopnia jednakowoż... W ogóle słowa nie zamienić...", + "2241": "Jan herbu Premier: - Polska obecność w Kijowie jest na wagę złota. I to nie tylko obecność polityków, ale i młodzieży z Krakowa. I Lech Wałęsa...", + "2242": "Jeśli pracoholik ponosi porażkę, to poganiany lękiem ustawia poprzeczkę jeszcze wyżej, wykazując irracjonalny upór i determinację, żeby zadanie wykonać - także wtedy, gdy jest niewykonalne. - Nie może zaznać odpoczynku ani satysfakcji z dojścia na szczyt i cieszyć się osiągnięciami, jak to jest udziałem ludzi sukcesu czy nawet karierowiczów, którzy osiągnęli wysokie stanowiska - mówi Lidia Mieścicka.", + "2243": "Monopol kosztuje - za nasze rozmowy telefoniczne płacimy dużo więcej niż mieszkańcy Unii. Przykładowo: rozmowy międzystrefowe w Niemczech są od 4 do 7 razy tańsze niż te, które oferuje TP SA (różnice zależą od pory dnia i operatora). Co gorsza nie mamy szansy na pełną konkurencję. Rząd stara się spowolnić proces demonopolizacji rynku telekomunikacyjnego pod hasłem ochrony wartości prywatyzowanego właśnie narodowego operatora.", + "2244": "Kofeina zawarta w ziarnie kawy pobudza już kilkanaście minut po jej wypiciu. W Europie początkowo kawę sprzedawali medycy, zalecając ją na smutki i przygnębienie. Arabowie traktowali ją jako napój wzmagający ducha bojowego i działający na potencję.", + "2245": "Kawa powinna być, mawiał Talleyrand, czarna jak diabeł, gorąca jak piekło, czysta jak anioł i słodka jak miłość. Świat zna wiele przepisów na sporządzenie tego napoju.", + "2246": "A dlaczego wiek znaleziska, 18 tys. lat, uważa pan za tak dziwny?", + "2247": "W tym czasie w zasadzie nie powinien występować na Ziemi żaden inny gatunek człowieka poza Homo sapiens, ponieważ minęło dobrych kilkanaście tysięcy lat od całkowitego wymarcia naszego innego współplemieńca, czyli neandertalczyka. Od tamtej pory, co było przyjęte niemal jako pewnik, spośród ludzkiego rodu pozostaliśmy tylko my.", + "2248": "A miejsce znaleziska? Z jakiego powodu tak zaskoczyło ono paleoantropologów?", + "2249": "Ale pani poseł nie dopuściła do niewygodnej debaty na temat tych zarzutów. Immunitetu zrzekła się sama. Ostatnio straciła immunitet po raz drugi: na wniosek posła PSL Zbigniewa Komorowskiego, którego oskarżyła o oszustwa przy imporcie zboża.", + "2250": "Jako weteranka Samoobrony czuje, że elektorat oczekuje od niej spektakularnych akcji w obronie krzywdzonych ludzi. I próbuje temu oczekiwaniu sprostać.", + "2251": "Ale w wyborach coraz więcej głosów oddają na kandydatów prawicy.", + "2252": "To jest druga tendencja. Bo proces rozpoczęty w latach 60. wywołał reakcję elit. I to na całym świecie. Nie tylko w Ameryce. Rośnie aktywność polityczna i sprzeciw wobec istniejącego porządku, a jednocześnie nasila się presja, by tę aktywność uciszyć.", + "2253": "W Parlamencie Europejskim będzie przedstawiony projekt rezolucji eksponującej etos ruchu \"S\", jako aktualne do dziś przesłanie dla współczesnego świata, pełnego przemocy i terroru. Odbędzie się debata z udziałem Lecha Wałęsy i polityków europejskich. Podczas galowego koncertu \"Dziękujemy Europie\" pamiątkowe odznaczenia otrzymają m.in.: Helmut Kohl, Margaret Thatcher, kardynał Jean-Marie Lustiger, aktor Gerard Depardieu i wokalista U2 - Bono.", + "2254": "Antoni Pawlak na własnej skórze doświadczył ostracyzmu środowiska podejrzewającego go o działanie na dwa fronty. W 1972 r. wraz z kolegami wpadł podczas rozlepiania ulotek na mieście. Jego wypuszczono już po 48 godzinach, kolegów dopiero po kilku miesiącach. I poszła fama, że Antek to ubecki konfident. - Nie miałem jak się przed tą plotką bronić, bo jak udowodnić, że nie jestem wielbłądem - wspomina.", + "2255": "Próbowałem zapytać o wojenne lata Ziętka, choć wiedziałem, że w dwóch sprawach - pobytu w ZSRR i samobójczej śmierci dzieci - był jak głaz. Piliśmy wtedy koniak z literatek. Rozlał, podniósł i zaczął sączyć, świdrując oczami. - Ja już chyba, chłopak, tobie na dzisiaj podziękuję. Na pożegnanie dodał: - Ja na tym koniu musiałem jechać.", + "2256": "Muzeum homoseksualizmu otwierał nadburmistrz Berlina Klaus Wowereit. Ten sympatyczny socjaldemokrata znany jest z tego, że w kampanii wyborczej rąbnął prosto z mostu przed kamerami, że jest gejem: \"Jestem schwulem. I tak jest dobrze\". Berlińczykom spodobała się ta otwartość. Wybrali go i rządzi, opierając się na czerwono-czerwonej koalicji socjaldemokratów i postkomunistów.", + "2257": "Trzeba też dodać, że wkraczaliśmy do Francji w czasie dość trudnym dla wzajemnych stosunków. Oni pamiętali nam Irak i zadziorność przy przystępowaniu do Unii Europejskiej, my im niefortunne pouczenia ze strony prezydenta Chiraca i niechęć do włączania zapisu o chrześcijaństwie do europejskiej konstytucji.", + "2258": "Marcin Gacki w opinii szkolnej dyrekcji: wybitnie łebski maturzysta. - Zanim nauczył się czytać i pisać, umiał już obsługiwać komputer - śmieje się dyrektor. Marcin pochodzi z liczącego tysiąc mieszkańców Nowego Chechła, w zasadzie podtarnowskiego osiedla-sypialni. Mama lekarka, tata prowadzi naukę jazdy. Pierwszy kupiony dla domu komputer po tygodniu trafił do serwisu,", + "2259": "- Nazwałaby pani kogoś radykalnym antyfaszystą? - pyta retorycznie Grzegorz Wąsowski. I tłumaczy: jeżeli się uważa, że komunizm był najgorszym systemem na tej ziemi, to gdy pojawia się możliwość oczyszczenia z jego pozostałości, należy robić wszystko, żeby do tego doprowadzić.", + "2260": "Ale nie uznały tego za najważniejsze, bo najpierw mówiły o benzynie (za ceny dziś odpowiadają detaliści), potem o przyłapaniu Leppera na szczególnej kombinacji - w kampanii obiecał sowitą finansową nagrodę gminie z najlepszą frekwencję, ale zwycięzca jej nie dostał. Po długich poszukiwaniach laureata (całe kierownictwo wiło się pod okiem kamery) okazało się, że nagrodzono gminę z frekwencją mierną, ale w której najwięcej głosów padło na Samoobronę.", + "2261": "O Robercie Kuśmirowskim:", + "2262": "To, że w tym roku widzieliśmy go w Polsce mniej, nie oznacza, że spoczął na laurach (pokazywał w Eidhoven, San Francisco, Wiedniu, Hamburgu). To smok, który szykuje się do skoku: w styczniu otworzy wystawę w Hamburgu \"The Ornaments of Anatomy\". Zagra monstrum - doktora Verniera: pokaże, że nie tylko podrabia rzeczywistość, manipuluje czasem, cofając się lub wybiegając w przód, ale podważy też granicę między dobrem a złem.", + "2263": "Unia Europejska liczy prawie pół miliarda obywateli i wśród nich na pewno można znaleźć postacie mniej kontrowersyjne niż Buttiglione. Przy okazji można wymienić innych kandydatów, jeśli są do nich zastrzeżenia. Nie jest to dramat ani wielki kryzys. Parlament, choć triumfuje, bo pokazał swą siłę, nie zmierza do konfrontacji. Kompromis na pewno zostanie szybko znaleziony.", + "2264": "Całe tsunami było niesprawiedliwe, uderzyło na oślep, losowo, punktowo, właściwie nie wiadomo, na jakiej zasadzie jednych ocaliło, a innych zgubiło, wybrało jedną zatoczkę, a oszczędziło sąsiednią, skręciło na lewo, a nie na prawo. Wybrało na przykład hotel Tropica na plaży Patong na Phukecie, z którego prawie nic nie zostało, a sąsiedni Bay Garden ledwie tknęło, jeszcze obsługa zdążyła wyłowić z wody pływające bagaże gości z parteru.", + "2265": "A teraz, mówią działacze, wszystko się wyczyści. Konflikt z władzami jest jak papierek lakmusowy; pokazał, kto jest zdrajcą, kto donosił, a kto nie. Stary zarząd przywrócony siłą nie reprezentuje Polaków, tylko agentów. Ale pewnie znajdą się i tacy, których można przekupić.", + "2266": "Według szacunków gest miasta wobec mieszkańców zamknie się w granicach 1,5 do 3 mln zł. Największy dług to kilkanaście tysięcy z odsetkami. Najmniejszy - 17 zł podatku od nieruchomości plus 40 zł odsetek. Ale w wielu przypadkach znacznie groźniej wyglądają koszty dodatkowe. Koszt procesu: 2056 zł, koszty egzekucji 1078 zł plus opłata komornika.", + "2267": "Po drugie, wkraczaliśmy na wyjątkowo niewdzięczny teren. Francuzi są święcie przekonani o wyjątkowości własnej kultury, tym silniej, im bardziej ich mocarstwowość przechodzi do przeszłości. A przy tym od dziesięcioleci rozpieszczani przebogatą i na najwyższym poziomie ofertą imprez ze wszystkich stron świata. Nic więc dziwnego, że wcale nie przyjmowali nas z rozpostartymi szeroko ramionami. I dotyczy to zarówno szefów instytucji artystycznych jak i zwykłej publiczności.", + "2268": "Pod internetową zapowiedzią dyskusji na prowokacyjnie sformułowany temat: \"Po co Polakom kultura żydowska?\", która odbyła się w ramach wrześniowego Lubelskiego Festiwalu Nauki, ktoś dopisał nieżyczliwy, acz trzeźwy komentarz: \"Więc odpowiem, po nic... Ale zarobić każdy chce\". Nawet więc ci, co tą kulturą się nie interesują, dobrze wiedzą, że zarobić na niej nietrudno.", + "2269": "Nie idzie pan za daleko?", + "2270": "Pan naprawdę nie widzi, że władzę przejmuje \"wirtualny parlament\" inwestorów i pożyczkodawców? Rządy muszą się z nimi porozumieć w każdej poważniejszej sprawie. Bez ich akceptacji nic nie można już zrobić. Jeżeli jakaś decyzja im się nie podoba, to z dnia na dzień zabierają pieniądze i waluta się wali, a gospodarka popada w ruinę.", + "2271": "Profesor uniwersytetu, przewodniczący związku dziennikarzy, prawnik, twórca nagradzanych filmów dokumentalnych - słowem: białoruska elita w Białymstoku. Wszystkich ich wzywano na policję i przesłuchiwano. Są rozgoryczeni, niektórym z nich zdarzenia układają się w groźną całość: spisek, i to o międzynarodowym charakterze.", + "2272": "W: super, ja podobnie. pytam, bo z moim partnerem rozstałam się przez wódę.", + "2273": "D: u mnie w rodzinie od pokoleń nikt nie ma nałogów... podaj mi swój numer telefonu.", + "2274": "W: a nie lepiej jednak trochę tak porozmawiać? jesteś strasznie szybki...", + "2275": "D: nie nalegam, a swój tobie podałem.", + "2276": "W: no dobrze, podaję: 467-89-45, zadowolony?", + "2277": "D: chcesz się ze mną spotkać?", + "2278": "Koleje losu doktora Nowaka, nie te w dżungli wśród trędowatych, lecz te w gąszczu papierów i przepisów nie byłyby może godne roztrząsania, gdyby nie pewien dość istotny szczegół. Otóż doktor Nowak popadł w konflikt z obowiązującymi u nas przepisami nie na zasadzie wyjątku, lecz reguły. I tu właśnie leży trędowaty pies, którego warto odgrzebać.", + "2279": "Według badań CBOS większość Polaków nie lubi telewizyjnych reklam. Tylko co szósty (17 proc.) ma do nich stosunek pozytywny. W porównaniu z podobnym badaniem, przeprowadzonym 6 lat temu przez CBOS, krytycyzm wobec reklam wzrósł o 6 proc.", + "2280": "Sądzimy, że reklamy nas raczej zniechęcają (63 proc. wskazań), niż zachęcają (23 proc.).", + "2281": "Większość z nas czuje się reklamami znudzona.", + "2282": "W Skierniewicach prokuratura wojewódzka prowadzi dochodzenie związane z działalnością miejscowego oddziału TOZ i Centralnego Ośrodka Szkolenia i Informacji tegoż towarzystwa. Materiały dostarczone prokuratorowi przez kontrolerów Zarządu Głównego wzbudziły uzasadnione podejrzenie kradzieży materiałów budowlanych, fałszowania dokumentacji finansowej, fikcyjnego zatrudnienia itp. - Afera to może nie jest - mówi mi prokurator Łukasik - wszystkiego na sto tysięcy złotych, tyle co jedno dobre manko w sklepie; ale aspekt moralny, redaktorze! Przyjaciele zwierząt...", + "2283": "- Kapliczka przylegała do kościoła katolickiego, Łemkowie z niej od wielu lat nie korzystali. Stała pusta, niszczała, groziła zawaleniem. Decyzja o jej rozebraniu i budowie nowej nie była skierowana przeciwko Łemkom, ale podyktowana zdrowym rozsądkiem?", + "2284": "- A łemkowski cmentarz we Florynce? - pyta Stefan Hładyk.", + "2285": "- Czy to, że uczyniono go pastwiskiem, chociaż należy do parafii rzymskokatolickiej, to też zostało podyktowane zdrowym rozsądkiem?", + "2286": "2. Mleka nie wolno zagotować. Jeśli bulgocze - dysza z parą znalazła się za głęboko. Jeśli wlot pary tkwi za płytko, mleko się nie spieni i rozpryśnie.", + "2287": "3. Właściwie spienione mleko powinno być pianką z wielu małych banieczek.", + "2288": "4. Piankę wykładamy delikatnie na powierzchnię kawy i posypujemy sproszkowaną czekoladą.", + "2289": "Sprawdź, czy podali ci dobre espresso?", + "2290": "Body Art (Dr Irena Eris). Nic tak nie integruje jak wzajemne zabiegi kosmetyczne. Zestaw złożony z cukrowego peelingu i maski do ciała nie tylko pozwoli wspólnie zrobić sobie dobrze, ale i wygładzi naszą skórę jak aksamit. Cena: 49 zł (maska), 39 zł (peeling).", + "2291": "Dlaczego naukowcy nie uznają waszego programu Narconon, stosowanego w leczeniu narkomanii?", + "2292": "Nie mam pojęcia, dlaczego ignorują fakty. Narconon to najskuteczniejszy program, jaki wymyślono. Potwierdzają to statystyki i liczba wyleczonych osób.", + "2293": "W scientologicznych publikacjach psychiatria nazywana jest faszystowską nauką. Wielki autorytet w tej dziedzinie C.G. Jung jest przedstawiony jako nazistowski wydawca. Nie sądzi pan, że te kłamstwa kompromitują naukę scientologiczną?", + "2294": "Wrażenie mam. Dowodów nie mam. Na razie!", + "2295": "Kiedy pan patrzy na władzę tej kadencji, myśli pan, że jej się nie udaje, bo popełnia błędy czy ma złą wolę?", + "2296": "Z mojego punktu widzenia SLD działa w złej woli. Afera Rywina i sprawa Orlenu dają powody do takiej oceny. A to jeszcze nie wszystko.", + "2297": "Magda Mołek chciała mieć trójkę dzieci - pisze \"Na żywo\". Ale prezenterka nie wiedziała, kiedy miałaby zajść w ciążę, bo to mogło pokrzyżować jej plany zawodowe. Kiedy okazało się, że ciąża trwa dłużej niż dwa tygodnie i w żadnych wypadku nie da rady tego załatwić między festiwalem sopockim a dyżurem w TVP, musiała wybierać między karierą a mężem. Wybrała TVN.", + "2298": "Stanisław Grzybowski wpisuje Zamoyskiego w szereg ówczesnych wielkich europejskich mężów stanu: lorda Essexa, Henryka Gwizjusza, Wilhelma Orańskiego. \"W całej Europie wyrastali wielcy mężowie stanu, wielcy poddani decydujący o losach swych monarchów. (...) Wszyscy oni nie na łasce królewskiej opierali swą potęgę polityczną, ale na uznaniu tych, których nazywali ludem\".", + "2299": "Chorwacja jest w szoku. W Internecie pojawił się 11-minutowy film z udziałem najpopularniejszej w Chorwacji gwiazdy muzyki pop Severiny Vucković. Piękna 32-letnia piosenkarka występuje w nim w nietypowej dla siebie roli aktorki porno. Obraz jest bowiem zapisem stosunku płciowego, jaki piosenkarka odbyła ze swoim byłym kochankiem Milanem Lucziciem.", + "2300": "Trwa zimna wojna na rynku lodów. Na razie liderem jest Koral, ale usiłują go zdetronizować dwa wielkie koncerny - Unilever (lody Algida) oraz Nestle (Schöller). W czołówce znajduje się też słynna Zielona Budka, ale firma nie jest już polska. Jej właścicielem została włosko-niemiecka spółka Roncadin. Polacy zjadają zaledwie 2,7 litra lodów rocznie, Węgrzy 4,31, zaś rekordzistami są Amerykanie (221itrów).", + "2301": "Jeśli wpłacamy raty na budowę mieszkania albo domu, ryzyka zamrożenia albo wręcz utraty pieniędzy nie da się wykluczyć. Można je jednak ograniczyć wybierając inwestora, który ma certyfikat dewelopera (firmy informują o tym w swoich reklamach). Eksperci, którzy przyznają certyfikaty, badają sytuację finansową inwestora, tempo wzrostu sprzedaży, jakość postawionych budynków.", + "2302": "W wyniku uwłaszczenia załoga ZPR przejęła nieruchomości i działki w Warszawie, Toruniu, Poznaniu, Szczecinie, Kielcach, Lublinie, bazę cyrkową w Julinku, Pałac Prymasowski w Warszawie - majątek o wartości kilkudziesięciu miliardów starych złotych. Majątek został przejęty na zasadach leasingu. W stan posiadania ZPR wpisano też kasyna oraz automaty do gry.", + "2303": "System Oikarinena mógł obsługiwać jednocześnie do stu dyskutantów. Kilka lat później gadało już w sieci w jednym czasie kilkadziesiąt tysięcy ludzi, bo IRC wypączkował z fińskiego uniwersytetu. Po prostu połączono ze sobą serwery w różnych częściach świata, tworząc gigantyczną sieć Internetu. W 1997 r. Jarkko Oikarinen dostał prestiżową nagrodę za wymyślenie nowego sposobu porozumiewania się.", + "2304": "Zadziałał efekt domina: renomowany \"The Washington Post\" zaostrzył wewnętrzne procedury weryfikacji. Toby Moore zwraca uwagę, że jednym z powodów niedotrzymywania standardów nawet w prasie pierwszej ligi jest konkurencja ze strony Internetu. Krążą tam sensacje, które każdy może wyłowić i zużytkować, a na sprawdzanie prawdziwości zwykle brakuje czasu, możliwości lub zwyczajnie chęci. Która gazeta nie chce dziś mieć informacyjnego hitu? Nawet najpoważniejsze dzienniki zachodnie prowadzą stały monitoring kilkudziesięciu witryn internetowych.", + "2305": "Pierwsza Grupa Inicjatywna PPR z Marcelim Nowotką, Pawłem Finderem, w której znajdował się też Piotr Kartin, najbliższy przyjaciel Wacka z czasów hiszpańskich, przybyła do kraju w grudniu 1941 r. W tej grupie i ja się znalazłam. Wacek Stec wraz z Małgorzatą Fornalską, Jankiem Krasickim, Jadwigą Ludwińską i innymi towarzyszami przylecieli w niespełna pół roku później - 20 maja 1942 r.", + "2306": "Firma Kupiec i inni martwią się też o przyszłość. Wiedzą, że unijne przedsiębiorstwa na początku maja będą się starać o kontyngenty na import ryżu po obniżonej stawce celnej. Polacy na razie nie potrafią się do tego zabrać. Może być więc i tak, że latem w ich hurtowniach ryżu jeszcze nie będzie, a do polskich sieci dostarczą go konkurenci z krajów Piętnastki.", + "2307": "Członek sejmowej komisji śledczej poseł Andrzej Grzesik z Samoobrony zdobył informację o tym, że biznesmeni związani z PKN Orlen, PZU, TVP spotykają się po kryjomu w drogich lokalach, by smakować whisky single malt, pić wino oraz palić cygara.", + "2308": "Gdy przed komisją śledczą stanął Zbigniew Wróbel, niedawny prezes koncernu Orlen, okazało się, że jest on również współzałożycielem i eksponowanym członkiem tego ekskluzywnego stowarzyszenia. Wróbel był zaskoczony wiedzą posła Grzesika.", + "2309": "Zarząd uznał dowcip za wysoce niestosowny i zareagował śmiertelnie poważnym pismem. Było tam o tym, że spisana w podręczniku kultura korporacji jest spuścizną przekazywaną z pokolenia na pokolenie, prawdziwą dumą firmy, jej znakiem rozpoznawczym, wysoko cenią ją sobie zarówno pracownicy, jak i klienci kancelarii. \"Skrupulatnie przestrzegane zasady od dziesiątków lat współtworzą jej autorytet i wyjątkową pozycję na rynkach całego świata\".", + "2310": "Słuszne pytania i odpowiedzi mieszają się z podłymi. Zrujnowany gabinet dyrektorki szkoły nr 1 już cały pomazany: suka, blać, morderczyni. Bo jak ona, chora na cukrzycę, przeżyła trzy dni bez wody i jedzenia? A tak, że ją dokarmiali tam bandyci, wspólniczkę swoją. Mówi się przecież, że broń była w szkole schowana jeszcze latem w czasie remontu.", + "2311": "Nieuchronnie zbliża się jednak etap drugi, w którym kandydat musi zaprezentować swoje zaplecze. Religa ma być postrzegany nie jako polityk, ale jako człowiek stojący poza zdemoralizowanym establishmentem. Arbiter ponad podziałami. Poważne poparcie zapewnić mu mogą tylko inni arbitrzy. Tacy jak Aleksander Hall, kiedyś prawicowy polityk, teraz bardziej znany jako poważny analityk sceny politycznej i publicysta, który niedawno obronił doktorat z polityki Charles'a de Gaulle'a.", + "2312": "Wielbiciele marki Opel doczekają się wreszcie nowego modelu produkowanego w Polsce. We wrześniu w zakładach Opla w Gliwicach ma ruszyć produkcja Zafiry. Nowe samochody będą się cieszyły chyba większym powodzeniem niż w ostatnich kilkunastu miesiącach, bowiem w kwietniu (takie są przymiarki) akcyzę na auta zastąpi nowy podatek samochodowy, który ma sprawić, by import starych i wysłużonych pojazdów z zagranicy nie był już tak opłacalny.", + "2313": "Czasem ci krewni sami się nagle objawiają. Do dziennikarki Beaty Igielskiej zatelefonowała któregoś dnia krewna, bardzo zresztą daleka. Beata miała wtedy 18 lat. Krewna Teresa została ciocią. Traktuje Beatę jak córkę, służy radą i wsparciem psychicznym. Jest dobra i mądra, podczas studiów w Łodzi Beata mogła u cioci pomieszkiwać i podjadać w awaryjnych sytuacjach, co akceptowali jej mąż i syn.", + "2314": "Prasa dziecięca - w odróżnieniu od młodzieżowej i tej dla dorosłych - dość skutecznie oparła się natomiast inwazji zachodnich przedruków. Praktycznie tylko wydawane przez \"Prószyńskiego i S-ka\" (nawiasem mówiąc prawdziwego potentata na \"nieletnim\" rynku) czasopisma \"Bęc\" i \"Już czytam\" stanowią transpozycję francuskich pisemek dla dzieci. Świadomie zresztą nie piszę o tłumaczeniu, ponieważ oba tytuły są wzbogacane o rodzime treści, a ich importowy charakter jest prawie niedostrzegalny.", + "2315": "W grudniu 2003 r., czyli niedługo przed zamknięciem przetargu na Hutę Częstochowa, Związek Przemysłowy Donbasu wygrał przetarg prywatyzacyjny na węgierskiego kolosa metalurgicznego Hutę Dunaferr. Partnerami Ukraińców byli Szwajcarzy, czyli Duferco. Tę wspólną ofertę uznano za najlepszą ze względu na oferowaną cenę oraz program rozwoju i pakiet socjalny. Konkurentem był koncern LNM, z którym Donbas przegrał w Polsce.", + "2316": "Takie dni też mają swój rytm. Dzieciarnia czeka, aż ostatnia siostra wróci z pracy. Potajemnie przygotowują prezenty. Obstępują solenizanta, śpiewają sto lat, a maluchy wręczają kolorowe paczki.", + "2317": "O pół do siódmej jedzą kolację - zwykle chleb z dżemem albo rybą, jeśli ojcu udało się wędkowanie. Po dobranocce najmłodsze idą spać.", + "2318": "Otwarcie granic nie poprawiło sytuacji plantatorów. Unijni przetwórcy mogą kupować owoce gdzie indziej. Polskie są tanie, ale bułgarskie czy rumuńskie jeszcze tańsze. Nie mówiąc o Chinach. Możemy walczyć, żeby zamknąć przed nimi unijne granice, bo to Polska najwięcej traci na chińskim imporcie. Najpierw jednak musimy się nauczyć kaptować sojuszników. Bez tego nawet w naszych sklepach mogą się wkrótce pojawić chińskie owoce.", + "2319": "Ale dzieciaki i tak odbijają piłki o ściany pod oknami. Tak więc społecznik planuje zabezpieczyć ściany kolcami.", + "2320": "Szmigielski działa też w komisji ogródków działkowych, komisji mieszkaniowej i radzie osiedla; ma biuro w piwnicy. Kiedyś robił w tym biurze paczki dla dzieci na święta, ale przestał, bo zauważył, że dając za darmo, hoduje postawy roszczeniowe.", + "2321": "Szanowny Panie Premierze RP!", + "2322": "Nie znam jeszcze Pańskiego nazwiska, ale szczerze gratuluję wyboru. To jest ważny moment. Dla Pana i dla nas wszystkich. Pan stoi przed życiową szansą. My przed szansą życia w trochę lepszym kraju. Polska potrzebuje zmiany. Ale nie każda zmiana jest zmianą na lepsze.", + "2323": "W pracy wysyłasz koledze e-maila z pytaniem, czy wybiera się na obiad, a on odpisuje: za chwilę.", + "2324": "W 2000 r. na światowych giełdach nastąpił krach, a zawyżone kursy akcji spółek internetowych spadły na łeb. Miliony ludzi straciło oszczędności całego życia. Przedsiębiorstwa nowych technologii (tzw. dotcomy) padały jedno po drugim. Jednak nawet wtedy eksperci zgodnie twierdzili, że boom internetowy kiedyś wróci.", + "2325": "Z pieniędzy za zastępstwo utrzymuje się czasem cała grupa rodzinna - i naturalni, i zastępczy rodzice dziecka. Niekiedy nie tyle utrzymują się, co piją. - Ministerstwo Edukacji Narodowej dokonało w 1995 r. przeglądu rodzin zastępczych. 30 proc. z nich - mówi Mirosław Kaczmarek z Biura Rzecznika Praw Dziecka - uznano za dysfunkcyjne.", + "2326": "Ryzyko jest ogromne, rozwój wydarzeń nieprzewidywalny, a jednak Szaron zasługuje na uznanie i na wsparcie międzynarodowe. Sam sobie bowiem nie poradzi, choć lubi sprawiać wrażenie lidera całkiem samosterownego. Po wyjściu Izraelczyków z Gazy musi tam dojść do konfrontacji między ludźmi Jasera Arafata a ich rywalami.", + "2327": "- Autostrada biegnąca przez Górę Świętej Anny będzie autostradą pod względem ekologicznym wzorową - mówi Wojewódzki Konserwator Przyrody w Opolu Arkadiusz Nowak. - Straty w przyrodzie będą minimalne, a uzyskane korzyści społeczne, także w ochronie środowiska, ogromne.", + "2328": "W miejsce wyciętych 185 tysięcy drzew zostanie posadzonych 265 tysięcy nowych, a gminy otrzymają 150 milionów złotych na fundusz ochrony środowiska. Roczny budżet Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody wynosi 10 tys. złotych (słownie: dziesięć tysięcy).", + "2329": "Do nowego albumu Paweł Kukiz dołączył swoje stare piosenki, dzięki czemu możemy się łatwo przekonać, w którą stronę zmierza autor. O ile kiedyś Kukiz po równo dowalał byłym działaczom PZPR, ZChN i KPN, a przy okazji piętnował zupełnie apolityczne chamstwo (vide: piosenka \"Rodzina słowem silna\"), to dziś artysta idzie na wojnę z komuną, a ujawniona w słowach piosenek postawa ma charakter jasno określony w sensie politycznym.", + "2330": "Właściciel Ośrodka wolałby, żeby zamiast nazwy wczasy odchudzające używać spa. Na wczasy jeżdżą osoby nietrendowe. Do spa udają się osoby świadome, dla których dbanie o siebie to przyjemność. Pragnący schudnąć (PS) zażywają jej tam pod okiem Instruktora, Masażysty i Pielęgniarzy.", + "2331": "Znaczyłoby to, iż przedstawiciele polskiej intelektualnej elity wyobrażają sobie, że istotne alternatywy znikły, że istnieje jakaś niepodważalna wiedza o tym, co złe i co dobre - aksjologicznie, społecznie, politycznie i ekonomicznie. Jeżeli nawet fundamentalny moralny i cywilizacyjny dylemat dostępu do opieki medycznej i jej finansowania oraz system podatkowy i wydatki państwa sygnatariusze uważają za sprawy dla fachowców, to czemu ich zdaniem ma służyć polityka?", + "2332": "Na te i podobne pytania wojewódzki inspektor weterynarii w Gdańsku Marek Puszczewicz odpowiada, że nawet w Unii Europejskiej nikt nie pokusił się o komentarz do tego rodzaju dyrektyw, więc i od polskich inspektorów nie można oczekiwać ich technicznego precyzowania. Uważa to za problem projektantów i budowlanych, którzy powinni wiedzieć, jakie trzeba zastosować materiały, aby nie było kłopotów z odbiorem inwestycji przez weterynarza.", + "2333": "W niedzielę, kiedy ojciec wrócił z kościoła, Piotr jeszcze spał. Ojciec poszedł nad rzekę narwać gałęzi do zrobienia miotły. Po powrocie zauważył, że drzwi do komórki, zawsze zamknięte na skobel, są otwarte. Piotr wisiał na belce. Odcinali go z najmłodszym synem. Położyli na drabiniastym wozie. Przyjechało pogotowie. Reanimowali Piotra. Zabrali do szpitala. Pojechał za nim ojciec i brat.", + "2334": "Warto zwrócić uwagę na kościoły, które też są świadectwem historii żyrardowskich fabryk, do których ściągano specjalistów z całej Europy: Niemców, Austriaków, Anglików, Rosjan, także Żydów. Stąd mamy tu świątynie niemal wszystkich wyznań. Więcej o żyrardowskich zabytkach na stronie www.zyrardow.pl. (PTTK Żyrardów, tel. 0-46 855-45-26).", + "2335": "- Z wiekiem człowiek zwalnia i rozgląda się wokół. Pięć lat temu dostrzegłem tuż przy domu 40 ha leżącej odłogiem ziemi. Postanowiłem zrobić pole - zdradza toruński przedsiębiorca. - Miasto wydzierżawiło teren bez problemów. Byli zachwyceni, że zagospodaruję dzikie śmietnisko.", + "2336": "Ale czy nie mogliście się z tego jakoś lepiej ratować - już kiedy się pan dowiedział?", + "2337": "Co mogliśmy zrobić? Głosowaliśmy za powołaniem komisji śledczej. A ona od razu stała się areną walki politycznej. Ja nie mam wątpliwości, że od samego początku Rokicie i Ziobro nie chodziło o odkrycie prawdy, ale o trwałe pomówienie SLD.", + "2338": "Na początku maja 2005 r. Krystyna uśmiecha się do klientów sklepu z okładek gazet. Jerzy Pilch w \"Polityce\" wnet przegląda na wylot nieadekwatność sumy 41 tys. zł: bo co Krystyna ma z pieniędzmi zrobić - kupić samochód, lodówkę, pralkę, telewizor, łóżko wodne? Bo mieszkania za to nie kupi. Frajer \"jak chciał jej życie naprawdę zmienić, to trzeba było znaczniejszym niestety niż 41 koła groszem sypnąć\".", + "2339": "Ja nie wiem, dlaczego.", + "2340": "A pan nigdy się z nimi nie zetknął?", + "2341": "Nigdy w życiu.", + "2342": "To macie dużo szczęścia.", + "2343": "Mamy. I siedzimy na Cyprze nie dlatego, że coś chcemy ukryć, tylko dlatego, że żaden inny kraj nie ma takich warunków dla międzynarodowego handlu. Na Cyprze dobrze nas traktują, ludzie są życzliwi, słońce, dobry klimat - dużo lepszy niż w Genewie, a tym bardziej w Londynie.", + "2344": "Prof. Sławomir Łodziński (w opinii sporządzonej na zlecenie Sejmu): \"Wydaje się obecnie konieczne uchwalenie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych, które wynika przede wszystkim z oczekiwań i postulatów mniejszości, pragnących mieć poczucie bezpieczeństwa, wynikające z potrzeby zarówno konstytucyjnego, jak i ustawowego zagwarantowania ich praw\".", + "2345": "Trudno wymagać, by obecność żołnierzy nie wpłynęła na stan zabytku, a żołnierze w obliczu zagrożenia zaprzątali sobie głowy archeologią. Jednak większość z opisanych uszkodzeń wynika z niewiedzy, nieliczne są skutkiem bezmyślności. Do stawiania betonowych zapór użyto ciężkiego sprzętu niszcząc fragment nawierzchni Alei Procesyjnej z płyt pokrytych powłoką bitumiczną. Być może nikt z wojskowych nie zdawał sobie sprawy, że w tym miejscu znajduje się oryginalna nawierzchnia.", + "2346": "Największym niewątpliwie sukcesem policji i prokuratury (w tym przypadku głównie Prokuratur Apelacyjnych w Krakowie i Katowicach) było w ostatnim czasie rozpracowanie grup wprowadzających do obrotu fałszywe paliwo. Zatrzymano ponad 1200 osób, prawie 350 aresztowano, toczy się ponad 200 spraw, a liczba podmiotów gospodarczych uwikłanych w proceder szacowana jest na 2000.", + "2347": "W tej sytuacji pod LOK udaje się sam sekretarz Lipiec. - Rozważałem możliwość włamania się do lokalu. Okazało się jednak, że obiekt jest zabezpieczony elektronicznie. W podziemiach jest strzelnica i magazyn broni. Po otwarciu drzwi trzeba wybrać odpowiedni kod tak, żeby alarm się nie włączył i nie przyjechała grupa interwencyjna, bo to jeszcze bardziej opóźniłoby otwarcie lokalu.", + "2348": "Jednak już wkrótce Nizioł i Wapiński ze zdumieniem odkryli, że Łapiński nie dotrzymuje wcześniej danego słowa. Dowiedzieli się, że do siedziby Octapharmy w Wiedniu przejechał się polityczny doradca ministra Waldemar D. (ten sam, który właśnie stał się bohaterem afery korupcyjnej ujawnionej przez \"Rzeczpospolitą\"), aby skłonić licencjodawcę do zerwania umowy z LFO. Skutecznie.", + "2349": "Z językoznawczego punktu widzenia zastąpienie Murzyna słowem czarnoskóry byłoby absurdalne - język ma naturalną tendencję do stawania się ekonomicznym, a taki zabieg byłby powrotem do formy opisowej, czyli pośredniej. Z kolei nazwy Afrykańczyk i Afrykanin obejmują zarówno czarnoskórych jak i arabskich oraz białych mieszkańców kontynentu.", + "2350": "Dlatego też wykazy podatników z umorzonymi należnościami powinny być dostępne w urzędach, a także na internetowych stronach Biuletynu Informacji Publicznej każdego samorządu. Nie z enigmatyczną informacją, że wójt uwzględnił interes publiczny lub interes strony, a z wyraźnie podaną przyczyną umorzenia: temu podatnikowi zmarła żona, temu padła krowa, a tamtemu spaliły się zbiory. Lokalna społeczność najlepiej potrafi ocenić zasadność umorzenia podatku.", + "2351": "Marek Biernacki - 46 l., prawnik. Od 1985 r. pracownik Muzeum Historii Miasta Gdańska i Katedry Kryminalistyki Uniwersytetu Gdańskiego. W l. 80. działacz podziemnych struktur NSZZ \"S\" związany z Ruchem Młodej Polski. W l. 90. pełnomocnik likwidatora krajowego mienia byłej PZPR w Gdańsku. Poseł w l. 1997-2001. Szef MSWiA w rządzie Jerzego Buzka. Powołał do życia Centralne Biuro Śledcze. Obecnie pomorski wicemarszałek.", + "2352": "Wysoki rangą oficer policji mówi, że teraz musi nastąpić swoiste katharsis - rozliczenie tej prawdziwej mafii. Nie kryminalistów, którzy przez całe lata 90. terroryzowali polskie miasta, ale tych, którzy kryli się w ich cieniu - mocodawców. To oni wciąż mają duże wpływy w resorcie spraw wewnętrznych, policji i służbach specjalnych.", + "2353": "Kaczmarek teraz równie stanowczo zaprzecza, by Ungier go ostrzegał. Obaj wiedzą, że przed sądem w Kielcach toczy się właśnie sprawa starachowickiego przecieku, a były wiceminister Zbigniew Sobotka odpowiada za ujawnienie tajemnicy państwowej. Los byłego szefa gabinetu jest w dużej mierze w rękach byłego ministra skarbu. Nie dziwi więc, że tej jesieni byli razem na polowaniu. To druga, poza strzelaniem sportowym, pasja Ungiera, dla której czasem w piątki znikał z Kancelarii.", + "2354": "Czy to znaczy, że Zachód przesadza z zagrożeniem ze strony terrorystów?", + "2355": "Oczywiście, że nie możemy lekceważyć tego zagrożenia, ale jeszcze większe polega na tym, że radykalne siły islamskie dążą do rewolucji w świecie muzułmańskim.", + "2356": "A może Zachód nie powinien się tym tak przejmować?", + "2357": "Obie - i Anna, i Beata - opowiadając o procesie mówią, że pójście tam to jak wleczenie nogi za nogą wbrew jakimś wielkim siłom. Że się pełznie. Że każda sprawa zupełnie wypiera człowieka z emocji. Że potem na długo zostaje tylko czarna dziura.", + "2358": "Gwałtownie bulgocze nie tylko między starą a nową Unią. Odbywa się też wielki transfer dochodów wewnątrz naszego kraju.", + "2359": "Na wieś płyną dwa wielkie strumienie pieniędzy. Z miasta - w postaci nieuchronnie wyższych cen za żywność. Oraz z Brukseli - dopłaty bezpośrednie (zostaną wypłacone w grudniu) i różnego typu fundusze pomocowe . Na wsi - mimo przejściowych zachmurzeń - zaczyna się poprawiać. To dobrze. Także dla polskiej polityki.", + "2360": "Arek - piłkarz, cztery rozprawy, m.in. w sprawie rozboju i kradzieży. Pięć zaliczonych w ciągu ośmiu lat ośrodków opiekuńczych i domów dziecka. Kiedy rodzice poszli siedzieć, babcia, mama mamy, wystąpiła o odebranie im praw rodzicielskich. Po to, mówiła Arkowi, by mogła sama wychować wnuki. Ale się rozmyśliła. - Zapiła - mówi Arek - stara kurwa i pijaczka - i zapomniała przyjść na rozprawę.", + "2361": "W miastach do 200 tys. mieszkańców PO i PiS zremisowały. W miastach powyżej 200 tys. mieszkańców niekwestionowaną zwyciężczynią okazała się PO (36 proc.). PiS zdobył drugą lokatę z wynikiem 30 proc. głosów. 11-procentowe poparcie uzyskał SLD, a po 5 proc. LPR i Demokraci.pl. Samoobrona i PSL znalazły się poniżej progu wyborczego.", + "2362": "- Tzw. trop austriacki - Federer jest Austrakiem; w więzieniu w Austrii popełnił samobójstwo, w niewyjaśnionych do końca okolicznościach, Jeremiasz Barański ps. Baranina, podejrzany o powiązania z polskimi i austriackimi służbami specjalnymi oraz tzw. układem wiedeńskim (Kuna, Żagiel i inni).", + "2363": "Najgorzej znoszą brak pracy w regionie tzw. trójkąta sunnickiego (choć nie jest on najbardziej dotknięty bezrobociem). To właśnie stąd rekrutowano ludzi na wysokie stanowiska urzędnicze w poprzednim aparacie władzy. Teraz, kiedy kończą się oszczędności, budzi się gniew i agresja przeciwko tym, którzy zniszczyli tak pięknie do tej pory uporządkowany świat.", + "2364": "Typową karierą byłego esbeka jest praca w agencji ochrony albo w firmie windykacyjnej. Na tej robocie się znają.", + "2365": "Jan Skiba odszedł w 1990 r. z resortu bez wielkiego żalu, bo zrozumiał, że jego czas już się wypełnił. - Nie odwoływałem się od zwolnienia. Uważałem je i dalej uważam za wyrok sądu kapturowego.", + "2366": "GH: Ze Związku Radzieckiego. Jak Rosjanie wystrzelili swój pierwszy sputnik, taksówkarz mnie pyta: \"Panie, pan wierzy, że ten sputnik poleciał? Pewnie poleciał - mówię. - Panie, czy pan zwariował? Był pan tam kiedyś. To jest niemożliwe\". Taki jest głos ludu. Polski lud w nic nie wierzy. Ani w złe, ani w dobre. Dlatego albo nie wybiera wcale, albo wybiera bez wiary.", + "2367": "Ale może lepszy byłby podział Iraku na trzy państwa?", + "2368": "No dobrze, ale co z szyitami? Kto będzie kontrolował ich państwo - oni sami, radykałowie Moktady as Sadra czy Iran? Perspektywa półksiężyca szyickiego od Libanu po Irak nie jest zbyt kusząca. Mam nadzieję, że szyici iraccy dogadają się między sobą i nie pozwolą się nikomu zdominować.", + "2369": "Ludzie zostali powiadomieni, że mają żywić się sami. To samo dotyczy leczenia, służba zdrowia praktycznie przestała istnieć. Jej resztki obsługują jedynie elitę. Zwykły mieszkaniec kraju ma się leczyć ziołami, które zaleca tradycyjna medycyna koreańska. Medykamenty współczesne dostępne są na czarnym rynku. Nawet aspirynę sprzedaje się tylko w najdroższych hotelach.", + "2370": "Uparte protesty większości Ukraińców przeciwko fałszowaniu wyborów i o państwo prawa wyzwoliła dawno nie spotykaną falę solidarności wśród Polaków.", + "2371": "Dla opozycji w Kijowie Polska jest wzorem, wsparciem i opoką, co w stosunkach międzynarodowych nie zdarza się Polsce zbyt często.", + "2372": "To ważne, zwłaszcza w kontekście historycznych trudności we współżyciu naszych narodów.", + "2373": "Kiedyś, po jednym z moich wczesnych występów, przyszedł do mnie Cezary i powiedział: Słuchaj, jestem fanem twojego głosu. I tak założyliśmy duet Elettrovoce: ja śpiewam, on gra na instrumentach elektronicznych. Wykonujemy przede wszystkim nasze utwory, ale współpracują z nami także inni koledzy, którzy tak jak my są i kompozytorami, i wykonawcami.", + "2374": "Turcja podpisała, ale 29 lipca ogłosiła deklarację, że jej podpis nie oznacza uznania Cypru. Przypomnijmy, że wyspa jest podzielona od 30 lat na dwie części: grecką i turecką. Do Unii Europejskiej przyjęto de facto część grecką. Wcześniej próbowano pod auspicjami Narodów Zjednoczonych i samego sekretarza generalnego Kofiego Annana doprowadzić do zjednoczenia, ale cypryjscy Grecy odrzucili w referendum ten plan - w części tureckiej głosowano za.", + "2375": "Psychologia nie jest jakąś abstrakcyjną wiedzą jak astrofizyka czy matematyka, które dla większości są bardzo odległe od naszych codziennych doświadczeń. Jednym z testów przydatności wiedzy jest jej zastosowanie do robienia pieniędzy i nie trzeba było długo czekać, by nowe teorie dotyczące roli nieświadomych procesów umysłowych zainteresowały badaczy rynku. Każdy sprzedawca chce przecież wiedzieć, jak naprawdę myślą jego potencjalni klienci.", + "2376": "Nie wszyscy jednak podzielają ten pesymizm. - W czasach, gdy Andrzej Lepper i Leszek Miller wyrastają na mężów stanu, pole do działania dla satyryków jest ogromne - mówi Piotr Lisiewicz, dziennikarz \"Gazety Polskiej\", lider Akcji Alternatywnej Naszość, która na swoim koncie ma wiele artystycznych osiągnięć i niemal tyle samo procesów sądowych, które same przerodziły się w happeningi. Rozsławił ich \"Lenin\", za sprawą organów ścigania bogato udokumentowany w aktach sądowych.", + "2377": "Ostatni z tego okresu list pochodzi z 18 czerwca. Zwycięstwo Frontu Ludowego w wyborach i powstanie rządu złożonego z socjalistów i radykałów, a popieranego przez komunistów, budzi entuzjastyczne nadzieje wśród robotników. Ustawa o 40-godzinnym tygodniu pracy, układy zbiorowe, perspektywa płatnych urlopów. Wacek o tym pisze głęboko przekonany, że zwycięstwo robotników i chłopów jest pewne i trwałe.", + "2378": "Zaskarżane są uchwały o wysokości zaliczek, opłaty za lokale użytkowe, uchwały o adaptacji strychów, suszarń. Podstawa prawna, na jakiej działają wspólnoty (ustawa o własności lokali), jest ogólnikowa i niejasna, a we wszystkich właściwie spornych sprawach odsyła do sądów. Także w tej dziedzinie wspólnoty ustępują spółdzielniom, w których decyzje podejmowane są według znanych od lat procedur, a prawa i obowiązki określone są w statutach.", + "2379": "Widać nie odrobiła pani wcześniej lekcji pod tytułem \"jak robić karierę?\"", + "2380": "To prawda. Nigdy nie przygotowywałam żadnej strategii robienia kariery, nawet o niej nie myślałam. Pochłaniała mnie twórczość, interesowały własne prace i ich odbiór. Sukces przyszedł dość nagle i niespodziewanie.", + "2381": "Co go poprzedziło?", + "2382": "Karolina do trzydziestki była przekonana, że jest heteroseksualna. Miała delikatne epizody erotyczne z kobietami, przyjaźniła się z transseksualistą (mężczyzną w kobiecym ciele), ale 10 lat przeżyła w małżeństwie. Po rozwodzie przyjaźń z transseksualistą zmieniła się w związek. - Wtedy po raz pierwszy doświadczyłam kobiecego ciała i zrozumiałam, że jestem biseksualna - wspomina. Dziś żyje z kobietą.", + "2383": "W tym roku w Kolnie w wyborach prezydenckich wygrał Lech Kaczyński. Ale pięć lat temu tryumfował Aleksander Kwaśniewski. (W gminie - Jarosław Kalinowski).", + "2384": "- Na Lecha Wałęsę sumienie nie pozwoliło głosować - mówi Maria. - Daliśmy Kwaśniewskiemu szansę, bo mówił dużo o prostych ludziach.", + "2385": "Wiosną, w rocznicę Genocydu - eksterminacji Ormian rozpoczętej przez Turków w 1915 r. - obok kościoła św. Mikołaja w Krakowie zostanie odsłonięty Chaczkar - ormiański święty kamień z wyrytym krzyżem. Ormianie stawiają takie od tysięcy lat na pamiątkę ważnych wydarzeń historycznych lub zamiast świątyń. Tam, gdzie byli prześladowani przez muzułmanów, musiał wystarczyć chaczkar. Ten będzie pierwszy w powojennej Polsce. Zrzucili się zarówno starzy jak i nowi imigranci.", + "2386": "- To tak, to ja was tu lekramuje na wszystkie strony jak mleczną margarynę, a w tak bezpieczeństwa pilnujecie? Głupiego samochodu na pare minut zostawić nie można, to się nazywa MO?", + "2387": "- Zaraz, o co się rozchodzi?", + "2388": "- O to się rozchodzi, że wóz nam tu rąbnęli i chcemy złożyć zameldowanie.", + "2389": "- Jakiej matki był ten samochód?", + "2390": "- Warszawa.", + "2391": "JEŚLI CZUJESZ ANTYPATIĘ DO TYPU nr 3.", + "2392": "- Nie godzisz się z tym, żeby można przejść przez życie, nie odpowiadając na tysiąc wymagań chwili, na tysiąc \"okazji\", które się nadarzają.", + "2393": "Czujesz pogardę zmieszaną z niesmakiem dla dziewcząt, które uznają tylko rozrywki, zabawy i miłostki. Chłodna i metodyczna, troszczysz się bardzo o wypełnianie swych obowiązków.", + "2394": "\"Lekkie\" życie byłoby dla ciebie bardzo przyjemne, ale uważasz je za niemożliwe.", + "2395": "Kłamstwem jest, że do szczęścia potrzeba tylko zamków złotych i brylantowych podwoi, kłamstwem dlatego, bo wymyślili go ci, którzy nie kochali prawdziwie.", + "2396": "Kochajcie się jednak nie tą miłością gwałtowną, co jak tęczowy ogień fajerwerków zapłonie nagle jaskrawo i gaśnie na zawsze - jeno tą miłością, co jak wieczna lampa płonąć będzie w świątyni waszej domowej zagrody.", + "2397": "ZATEM - co nam zostało z czterech dni śpiewania? Wiele miłych wspomnień i parę zgrzytów. Wiele dobrych piosenek i wiele niewypałów. Czyli? Czyli normalnie. Jak po każdym Festiwalu Opolskim. Bo nie łudźmy się - nie był to Festiwal o wiele lepszy od poprzednich, i nie martwy się bo nie był wcale gorszy. Znacznie lepszy? Będzie może dopiero \"za trzydzieści parę lat\".", + "2398": "Jak dobrze pójdzie.", + "2399": "- Dlatego, że obywatele znajdujecie się pod alkoholem. Osobnik w tym stanie nie ma prawa siadać za kierownice.", + "2400": "- Panie władzo, kiedy my jesteśmy zupełnie trzeźwe!", + "2401": "- A ja wam mówię, że jesteście na bańce.", + "2402": "- A my mówimy, że jesteśmy w zupełnem porządku. Jak nowonarodzone dzieci.", + "2403": "- Mam przynieść baloniki?", + "2404": "- No, nie... Wierzemy panu za słowo.", + "2405": "- Wyśpijcie się i przyjdźcie rano. Zapłacicie mandat i pojedziecie.", + "2406": "- No dobra. A może ze wszystkim nie mówić, żeśmy kwitariusza pożyczali?", + "2407": "- Powiedzieć trzeba, bo skąd adresy. Masz pojecie, jak się Danka uśmieje, jak się dowie, żeśmy hrabiego ze służącem odstawiali? Sami nie otwieramy. Sztukamy do drzwi, jak ona się zapyta kto tam, ja mówie : \"Hrabia Pestka\" a ty: \"I jego lokaj Ambroży\".", + "2408": "Te wyliczenia nie zmieniają faktu, że rezultaty wyborów dały rządowi większość zdecydowana i pewną, pozbawiając opozycje możliwości wpływania droga parlamentarną na rządy krajem. Ale taktem też jest, że w społeczeństwie francuskim opozycja jest bez porównania silniejsza niż w parlamencie i że kraj stoi przed trudnymi problemami ekonomicznymi i społecznymi, z których żadnego sam rezultat wyborów nie rozwiązał.", + "2409": "Dwóch słynnych wirtuozów: 82-letni wiolonczelista Pabio Casals i skrzypek 59-letni Jasza Heifetz postanowili poświęcić się pracy pedagogicznej. Ten ostatni koncertujący od siódmego roku życia przypomniał taka historyjkę i swego dzieciństwa: \"Mój stary profesor położywszy na mnie rękę powiedział, ze pewnego dnia będę na tyle dobrym skrzypkiem, by sam uczyć.\"", + "2410": "Jeśli będziesz się wahała i jeśli będzie cię pociągać (odpychać) wiele twarzy, oznacza to, że jesteś \"typem pośrednim\".", + "2411": "Jeśli w odpowiedzi na pytania A wybierzesz zamiast jednego dwa portrety, spróbuj najpierw zdecydować się tylko na jeden. Jeśli to jest absolutnie niemożliwe, znaczy to, że twój charakter jest czymś pośrednim pomiędzy dwoma opisanymi w rozwiązaniu przy odpowiednich numerach. Może to być źródłem ukrytych konfliktów, albo raptownych zmian twego zachowania się.", + "2412": "1 mln dol. - badania nad nowym sprzętem na potrzeby wojny wietnamskiej.", + "2413": "Przypominamy: chodzi tu o wydatki ponoszone każdego dnia po to, żeby każdego dnia w Wietnamie lała się krew i ginęli ludzie.", + "2414": "O tym, że wydatkowanie tych sum pozwoliłoby w USA zrealizować program walki z ubóstwem i zlikwidować murzyńskie dzielnice nędzy, a zrujnowany Wietnam odbudować i zamienić w kraj kwitnący - nie trzeba nawet wspominać...", + "2415": "JEŚLI CZUJESZ ANTYPATIĘ DO TYPU nr 6.", + "2416": "- Gardzisz kobietami, które poszukują rozrywek i coraz to nowych sensacji, albo towarzystwa do plotek. Masz im za złe ich próżne i powierzchowne życie.", + "2417": "Ty sama jesteś naturą bardziej refleksyjną, obowiązkową. w głębi duszy tłumisz pragnienie ucieczki od samej siebie.", + "2418": "Posiedzenie trwało. Zabrał głos Mussolini. Twarz miał szarą, a według określenia jednego z uczestników narady, w głosie jego brzmiało \"dzikie okrucieństwo zranionego lwa\". Próbował bronić swej dyktatury, Osi, paktu z Hitlerem. Jest za późno - mówił - żeby się wycofać; Włochy muszą prowadzić dalej wojnę.", + "2419": "O drugiej nad ranem stacje kończą nadawanie programów. Ostatnim numerem jest zwykle tak zwane kazanko (\"sermonette\"). Ksiądz lub pastor jednej z licznych tu sekt protestanckich wygłasza jakieś słowa pociechy, otuchy i nadziei, po czym ekran staje się gładki i srebrny, by ożywić się znowu dopiero nad ranem.", + "2420": "Pozostaje więc radio. Radio a przynajmniej niektóre jego stacje, czynne jest przez całą noc.", + "2421": "Mało panujesz nad sobą, jesteś ustawicznie poruszona tym, co dzieje się wokół. Porywają cię uczucia i wrażenia innych. Lubisz sensacje.", + "2422": "Ponadto bardzo pragniesz się podobać. Zdarza ci się grać uwodzicielkę \"żeby zobaczyć, co z tego wyniknie\". Potrzebujesz towarzystwa. Samotność cię nudzi i dość łatwo popadasz w czarne myśli. Jesteś zalotna. Potrafisz się wystroić \"byle czym\". Lubisz niebanalne suknie, szokujące dekolty, fryzury \"kunsztownie niedbałe\".", + "2423": "Niezwłocznie wezwano pogotowie ratunkowe. W chwilę później nadjechała też milicja, która zajęła się ustaleniem przyczyn wypadku.", + "2424": "Motocyklista, mężczyzna 30-letni, zmarł w drodze do szpitala. Przeprowadzona sekcja zwłok wykazała, że doznał on groźnego urazu mózgu i złamania kręgu szyjnego. Kobieta również była niebezpiecznie poturbowana, głowę jej pokrywały rany, miała też podudzie złamane. Czekała ją długa i skomplikowana kuracja, która dotychczas nie przyniosła całkowitego wyleczenia.", + "2425": "Wstaję, wyglądam przez okno. Cisza. Na niebie gwiazdy. W uliczce nie ma żywego ducha.", + "2426": "Wracam na łóżko. Patrzę na drzwi, bo ktoś idzie po schodach. Patrzę spokojnie; klucz jest w zamku, drzwi zamknięte od wewnątrz. \"Kroki w butach\" wchodzą do pokoju. Towarzyszą im \"kroki boso\". Jak by \"ktoś\" \"coś\" wynosił. Znów są na schodach i po chwili wszystko się uspokaja.", + "2427": "Mam na myśli użytkowników tych mieszkań typu M-2, gdzie w łazienkach zamiast wanien zainstalowano brodziki. Są takie brodziki w dwóch narożnikowych pionach (razem - 46 mieszkań) od strony ul. Marszałkowskiej.", + "2428": "Gdy we wspomnianych dwu pionach narożnikowych ktoś się kąpie, wówczas woda spływa w dół nawilgacając po drodze niżej położone mieszkania. Są już nawet zaczernione sufity?", + "2429": "JAJKO SIĘ NIE TŁUCZE!", + "2430": "KTO PIERWSZY znajdzie się w Kosmosie? - Najprawdopodobniej Rosjanin. Stanie się to chyba z końcem 1961 roku - odpowiedział amerykański tygodnik \"Newsweek\" w noworocznej ankiecie na temat perspektyw dziesięciolecia 1960-1970.", + "2431": "Na drugie pytanie - kiedy człowiek wyląduje na Księżycu? - \"Newsweek\" dał odpowiedź: - istnieją wszelkie przesłanki do przypuszczenia, że pierwszy astronauta - także Rosjanin - wyląduje na Księżycu w roku 1970.", + "2432": "Wincenty S. nie przyznał się jednak do winy. Nigdy nie zamierzał nikogo oszukać, przez całe życie był uczciwym człowiekiem oświadczył przed sądem. Nie orientował się też, że popełnia przestępstwo dewizowe. Przyjmując dolary w zastaw za obrazy stanowiące jego własność, nie zdawał sobie sprawy, że postępuje niezgodnie z prawem, skoro w Polsce wolno przechowywać dolary.", + "2433": "Utrzymując rzecz w największej tajemnicy (wiedziało o tym fakcie w Warszawie tylko kilka osób) odpowiednio wzmocniono zapadającą się stopę fundamentową. I co: budynek, wytrzymawszy ciężką próbę kataklizmu wojennego, stoi twardo ku radości przedwojennych warszawiaków.", + "2434": "CO W RAZIE TRZĘSIENIA ZIEMI?", + "2435": "Jednym z problemów, który mnie intrygował po wprowadzeniu się do \"żyletkowca\" (tym mianem ochrzciła warszawska ulica drapacze na Ś-W) było: jaki los spotkałby budynek w przypadku trzęsienia ziemi?...", + "2436": "Maria Modzelewska triumfuje na scenie Teatru Letniego jako piękna Helena w słynnej operetce Offenbacha. tekst Meilhaca i Halevyego w transkrypcji Hemara. Cała obsada jest wprost kapitalna: Menelaus - Orwid, Kalchas - Dymsza, Achilles - Kurnakowicz, Agamemnon - Hnydziński, Parys - Conti, młody Ganimed - Lena Żelichowska.", + "2437": "Doroczny Bal Mody w salonach Hotelu Europejskiego zgromadził najpiękniejsze panie stolicy. Królową Mody wybrano na rok 1935 znana pieśniarkę Werę Bobrowską.", + "2438": "Znaczną oszczędność (ok. 40%) w kosztach eksploatacji dźwigów przyniosłoby uruchomienie domofonów pozwalających sprawdzić na parterze w hallu czy dany lokator jest w domu - bez potrzeby wyjeżdżania na górę. Sęk w tym, że domofony do dzisiaj nie działają, gdyż specjalista, który je rozpracowywał na rajzbrecie, nie zostawił należytej dokumentacji przed służbowym wyjazdem, gdzieś do Afryki...", + "2439": "Kiedy piszemy te słowa (23 września), duża część Europy, w tym także Polska, pozostaje w zasięgu wyżu z centrum nad Anglią. Ale sytuacja jest tego rodzaju iż można założyć, że po krótkim tylko okresie pogody wyżowej przyjdzie cała rodzina niżów, a te nie przynoszą nigdy nic dobrego.", + "2440": "Przed pięćdziesięciu laty prasa donosi:", + "2441": "Będący na ukończeniu gmach telefonów warszawskich przy ulicy Zielnej projektu arch. Rogóyskiego będzie pierwszym w Warszawie \"drapaczem chmur\". Olbrzym ten posiada bowiem aż 14 pięter.", + "2442": "Teatr Mały natrafił na złotą żyłę, grając \"Przebudzenie się wiosny\" Wedekinda. Sztuka ta niewątpliwie stoi swą drastycznością. Ma powab ultra nowości. Dlatego publiczność posypała się do teatru, jak na odpust.", + "2443": "Pod Wisłą buduje się wielki tunel ciepłowniczy. Brygady Miejskiego Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych osiągnęły już 300 metrów tunelu od Marymontu i 240 od Żerania. Łączna długość tunelu: 910 metrów. Będzie on ogrzewał osiedla na Bielanach i Żoliborzu.", + "2444": "20 milionów ludzi przewinęło się już przez Pałac Kultury. 7 milionów ludzi oglądało filmy, przedstawienia i imprezy w tamtejszych teatrach i kinach.", + "2445": "- Kobiety-egoistki, które folgują swym kaprysom lub \"ordynarnym\" (jak mówisz) popędom, drwiąc sobie z zasad i z opinii, denerwują cię, a nawet wzbudzają w tobie obrzydzenie.", + "2446": "Ty - odwrotnie - przestrzegasz konwenansów, zwracasz uwagę na to, \"co by ludzie powiedzieli\" i na swoje sumienie zawodowe. A jednak czujesz się \"uwięziona\" w swych codziennych czynnościach. Z uporem pragniesz zrobić coś ze swego życia, ale naprawdę lubiłabyś nic nie robić.", + "2447": "W nowych osiedlach zakładamy b. wysokie wskaźniki wykorzystania terenu. Gdyby przyjąć, że każda rodzina ma samochód, to w naszych osiedlach na same parkingi poszłaby połowa niezabudowanego terenu. Jakże mało zostałoby na droga, zieleń, tereny dla dzieci, sklepy. Należałoby się uczyć na cudzych błędach, to znaczy na doświadczeniach krajów bogatszych i ich obecnych kłopotach z samochodem.", + "2448": "\"Przebiega tędy trasa autobusów turystycznych Ibuszu. Piloci po angielsku, francusku i niemiecku tak informują wycieczki przy tym pomniku: \"Oto pomnik polskiego bohaterskiego generała Józefa Bema, uczestnika walk powstańczych na Węgrzech w latach 1848-49, rozsławianego pięknymi wierszami naszego poety Sandora Petöfiego\". Polacy jadący w autokarze spoglądają z nietajoną dumą na wielkiego rodaka.", + "2449": "A my na te konto gruchniem sobie piwa.", + "2450": "Gdy przebrzmiały ostatnie akordy tragicznego utworu, Piskorszczak zaznaczył:", + "2451": "- Tak, tak bywali przed wojną pierwszorzędne wyroby literackie, nie to co dzisiaj. W tej pieśni mamy wszystko detalicznie podane z nazwiskamy agienciaków i data wypadku. Braków wtenczas nawet poeci nie wypuszczali.", + "2452": "W klika miesięcy później przed Sądem Powiatowym w Warszawie odbyła się sprawa Haliny S. Akt oskarżenia, króciutki zresztą, zarzucał jej, iż wbrew obowiązkowi opieki porzuciła w lokalu Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa-Wola dwoje swych nieletnich dzieci. Pociągnięto ja więc do odpowiedzialności z art. 200 Kodeksu Karnego, który za podobny czyn przewiduje karę do pięciu lat więzienia.", + "2453": "Ażeby takim przykrym kolizyom zaradzić, puszczamy w świat ten oto podręcznik.", + "2454": "Czy korzystać z takiego podręcznika jest może dla kogoś uchybieniem? Boże uchowaj! Czyż i najgenialniejsi ludzie nie kształcili się na wzorach swych poprzedników? Najdzielniejsi parlamentarzyści na mowach Demostenesa - najlepsi kaznodzieje na kazaniach Skargi? Toteż każdy człowiek mądry, z ochotą weźmie podręcznik nasz i wybierze dla siebie co uzna za stosowne.", + "2455": "- Teraz już nie tak, bo na świeżem powietrzu się pracuje no i wypiło się już prawie swoją dole - usprawiedliwiał się trochę zażenowany Maniuś.", + "2456": "- No faktycznie troszkie to jest tzw. sznapsbaryton , ale jeszcze możesz zasuwać.", + "2457": "Inna bolączka: brak skrzynek na listy. Zaprojektowano specjalną okazałą szafę z 205 boksami. Obiekt podobno dawno już mógłby być zainstalowany, brak tylko - jak to u nas - jakichś drobnych śrubek czy zawiasów.", + "2458": "Brak drapaczom na Ś-W zaplecza w postaci sklepów spożywczych. Potrzebna sieć sklepów, o powierzchni ok. 760 m 2 , powstanie dopiero w ciągu 3-4 lat.", + "2459": "Trzeba przyznać, że wojaż szybkościową windą wewnątrz 24-kondygnacjowej \"wieży do mieszkania\" z żelaza i betonu, to emocja i przyjemność sama dla siebie. Niektórych wojażerów, zwłaszcza debiutujących w tym środku lokomocji (prędkość wznoszenia prawie 2 m/sek jazda przyprawia o ucisk w dołku.", + "2460": "JAK SIĘ MIESZKA?", + "2461": "NA STOLE sędziowskim leżą dwa obrazy na których widnieją podpisy sławnych mistrzów: Chagall i Modigliani. Obraz Chagalla przedstawia nosiwodę, Modiglianiego wizerunek młodej dziewczyny.", + "2462": "\"Obrazy rażą nieudolnością techniczną, kolorystyczną i kompozycyjną... są to falsyfikaty pozbawione wartości muzealnej i materialnej\" - orzekli eksperci z Muzeum Narodowego, którzy badali wartość obrazów na zlecenie prokuratury.", + "2463": "Pomimo to Wincenty S. uparcie obstaje przy tym, iż kopie nie są jego dziełem. Czyżby wyparł się ich teraz wobec bardzo niekorzystnej oceny przez biegłych ich poziomu artystycznego? Czy malował je kiedyś dla sprawdzenia samego siebie? Może chciał porównać własne umiejętności i talenty z tymi, które podziwiał świat, przymierzyć się niejako do największych mistrzów pędzla?", + "2464": "JEŚLI CZUJESZ SYMPATIĘ DO TYPU nr 2.", + "2465": "- Chciałabyś być \"kobietą z głową\", bardziej panować nad sobą, kontrolować swoje uczucia, umieć powściągać swoje pasje.", + "2466": "Pragnęłabyś także być nieco surowszą, nie pozwalać się sobie sprzeciwiać, umieć krótko trzymać innych (wśród nich twoich bliskich). Masz ochotę okazać nieco władzy.", + "2467": "JEŚLI CZUJESZ SYMPATIĘ DO TYPU nr 3.", + "2468": "Wiele komentarzy wywołało wyraźne wskazanie Bliskiego Wschodu jako tego rejonu świata, w którym mogłoby dojść do ograniczenia zbrojeń. Komentatorzy wskazywali, że swego czasu z podobnymi propozycjami wychodzono z USA - ale było to wtedy kiedy po porażce militarnej krajów arabskich przewagę wojskową na Bliskim Wschodzie zyskał Izrael; teraz po odbudowaniu przez ZRA zdolności obronnej, myśl o zahamowaniu wyścigu zbrojeń na Bliskim Wschodzie może być bardziej realna.", + "2469": "PRÓBNY SPIS POWSZECHNY rozpoczął przygotowania do spisu właściwego. Stolicę zamieszkuje dziś 1,115.000 ludzi.", + "2470": "400.000 warszawiaków mieszka w nowych po wojnie powstałych budynkach a dalsze 1/3 mieszkańców - w domach odbudowanych. Rok bieżący przyniesie około 40.000 nowych izb.", + "2471": "Nowa warszawska dzielnica przemysłowa Służewiec: na 55 projektowanych fabryk pracuje już 22. Największym zakładem będzie tam fabryka tranzystorów TEWA, która już rozpoczęła pracę.", + "2472": "HANNA MORTKOWICZ-OLCZAKOWA drukowała na łamach \"Przekroju\" klika swoich wspomnień o wybitnych, nie żyjących już pisarzach. 34 zebrane eseje ukazały się obecnie w tomie BUNT WSPOMNIEŃ, wskrzeszając przed oczami współczesnych postacie Żeromskiego, Leśmiana i Tuwima, Lechonia, Uniłowskiego i Schulza, Osterwy, Korczaka, Sempołowskiej i wielu innych. Żywo, interesująco napisaną książkę wydał PIW (str. 446, zł 35).", + "2473": "Można na plażę chodzić w spodniach i w bluzce, w bermudach i bluzce, w sportowej spódnicy na pasku. Wszystko to i po plaży daje wszelkie możliwości.", + "2474": "Poza tym modne są koszulki na różnej zasadzie, takie mini-sukienki plażowe, często białe, bo biały kolor b. modny.", + "2475": "Jest jeszcze typ sukienki powycinanej, na eleganckie życie poplażowe. Pokażemy w najbliższym czasie.", + "2476": "\"Brodzikowcy\" zaklejają fugi czym mogą i... życie mieszkańców płynie dalej.", + "2477": "ZZA ALUMINIOWEJ KURTYNY Ale życie lokatorów drapaczy wbrew zewnętrznemu splendorowi i budowlanej cywilizacji - nie jest jeszcze zbyt łatwe. Bo czyż łatwo żyć współczesnemu człowiekowi w milionowej metropolii np. bez telefonu? I to na takich wysokościach!", + "2478": "Sumę jaka Stany Zjednoczone wydają na prowadzenie wojny w Wietnamie szacowano na około 30 miliardów dolarów w ciągu roku. Jest to kwota astronomiczna. Tak olbrzymia, że dopiero przeliczenie jej na mniejsze kwoty wydatków dziennych uświadamia jej rozmiary.", + "2479": "Rachunek taki przeprowadził amerykański tygodnik \"US News and World Report\".", + "2480": "Unieruchomienie obu szybkobieżnych dźwigów, zabierających jednorazowo 12 osób sparaliżowało swobodę ruchów i zakłóciło normalny tok życia lokatorów najwyższego w Polsce obiektu mieszkalnego. Szczególnie to odczuli mieszkańcy wyższych etaży (w ich liczbie także piszący te słowa, rezydent 19 piętra), odcięci od swych domostw pod chmurami. A niewielu było śmiałków, którzy by chcieli tracić siły i energię na forsowny maraton ku niebu.", + "2481": "Miejscowy hydraulik ma więc duże wzięcie. Niekiedy z nadmiaru pracy i kłopotów umywa ręce od wszystkiego (nawet przy braku wody). Staje się wobec cieknącego żywiołu wprost bezsilny.", + "2482": "Posiadacze fatalnych brodzików kąpią się z zachowaniem wszelkiej ostrożności, używając wody bardziej skąpo niż szczęśliwi posiadacze wanien. Niektórzy twierdzą, że patrząc na nich można to zauważyć...", + "2483": "Niedługo po siódmej zabrał głos Grandi. Zwrócił najpierw uwagę, że Rada jest zgromadzeniem cywilnym, nie posiadającym kwalifikacji do dyskusji nad sprawami wojskowymi, a następnie, zwracając się do Mussoliniego, powiedział:", + "2484": "- Wie pan już, co mam zamiar zaproponować: zawiadomiłem pana o tym przed dwoma dniami.", + "2485": "Nie spaliśmy tam już drugiej nocy, mimo że gospodarze sympatyczni, czysto, 23-calowy telewizor, łazienka i nie drogo. W dzień ładnie, ale w nocy... Metapsychologom po okazaniu legitymacji mogę podać ten adres w Koprze. Rachunek za noc przy ul. Żupančičeva schowałem na pamiątkę.", + "2486": "- Słyszałem kiedyś, Aniołek tu lubiał śpiewać, ale nie pamiętam detalicznie.", + "2487": "- A ja na pamięć umie. Nieboszczyk ojciec zawsze nam to śpiewał i na pedałowej harmonii sobie podgrywał. Stara to jest historia sprzed japońskiej wojny.", + "2488": "Kilkunastu naszych rybaków, którzy w tym roku uczyli się od swoich francuskich kolegów jak się łowi tuńczyki mówi, że to bardzo ciekawe i pasjonujące zajęcie. Oczywiście wędki są trochę inne, niż takie na płotki, bo tuńczyki jednak ważą po parędziesiąt kilo.", + "2489": "Podobno mamy zamiar budować tuńczykowce . Zamiar chwalebny, bo ryba jest bardzo smaczna i nie brakuje jej w oceanie.", + "2490": "Oto co na to pytanie odpowiedział zatroskanemu lokatorowi z 19 piętra, wybitny architekt prof. Jerzy Hryniewiecki:", + "2491": "- Może pan spać spokojnie! Budowle monolitowe tego typu wyszłyby z trzęsienia ziemi na pewno obronną ręką... (Oczywiście przy względnie zaawansowanym stopniu kataklizmu - dośpiewałem sobie w duchu wysłuchawszy opinii). Są to elastyczne budowle - dodał profesor - bardziej odporne od klasycznych obiektów na ewentualne ruchy sejsmiczne ziemi.", + "2492": "Po Jugosławii podróżowaliśmy z namiotem, szukając pól campingowych. Bywało bardzo różnie. Raz trafiliśmy na pole campingowe, obliczone zapewne na jakieś 10-15 namiotów i zaopatrzone w jeden klozecik (taki drewniany, jak u nas obok stodoły). Aliści pole okupowało około 100 namiotów. Przespaliśmy się nieopodal, na siedząco w aucie.", + "2493": "Na twarzy Marii zgasł uśmiech. Teraz dopiero dostrzegłem, że jest zmęczona. - Co się stało? - zapytałem.", + "2494": "Gdybyś wiedział - odparła - ile ci ludzie włożyli w tę imprezę szczerego wysiłku. A efekt? Zaledwie ponad tysiąc a może nawet mniej uczestników.", + "2495": "Pozostawiamy więc za sobą obronne mury, które nie mają już czego bronić i przez Pulę (przystanek żeby zobaczyć rzymski amfiteatr) docieramy wieczorem do Kopru, sąsiada pobliskiego, włoskiego Triestu.", + "2496": "Wynajmujemy pokój prywatny w biurze obsługi turystów. Dom stoi w cichej uliczce, w którą wjechać można tylko dziecinnym wózkiem. Taka wąska i stroma.", + "2497": "Skąd to pochodzi, że darzymy kogoś sympatią, albo antypatią? Codzienne doświadczenie dowodzi, że u większości ludzi opinia \"sympatyczny-antypatyczny\" powstaje niemal natychmiast - opiera się na ogólnym wrażeniu, wywołanym przez czyjąś powierzchowność, fizjonomię, spojrzenie. Czy ten pochopny sąd następnie się potwierdza, to inna sprawa, nie o to chodzi w tym wypadku. Chodzi właśnie o spontaniczną reakcję na czyjąś powierzchowność, bo to - zdaniem autorów psychozabawy -odsłania cechy NASZEGO usposobienia.", + "2498": "Führer oświadczył Mussoliniemu bez ogródek, że tak dalej być nie może. Główne dowództwo niemieckie musi objąć kierownictwo operacji wojennych we Włoszech. A jeśli Mussolini nie weźmie się w karby i nie zmobilizuje kraju do totalnej wojny, będzie musiał ustąpić stanowisko komuś odpowiedniejszemu.", + "2499": "A jednak obrazami tymi zainteresował się cudzoziemiec, znawca dzieł sztuki, niejaki Marko T. przybyły ze Szwecji do Polski w celu zawarcia poważnych transakcji eksportowych. Modigliani budził w nim pewne zastrzeżenia. Koloryt portretu wydawał mu się za mało żywy. - To obraz z wczesnego okresu twórczości artysty - miał rozproszyć jego wątpliwości właściciel obrazu, malarz warszawski Wincenty S. siedzący teraz w towarzystwie milicjanta na ławie oskarżonych.", + "2500": "Wprawdzie nie przeprowadzałem ankiety, ale ze strzępów dialogów zasłyszanych w hallu, w windach bądź też w wyniku przypadkowych, rozmów z współlokatorami odniosłem wrażenie, że mankamentem nr 1 w wysokościowcach Ś-W jest brak takich podstawowych urządzeń socjalnych jak pralnie, suszarnie, piwnice czy tzw. wózkowanie (pomieszczenia na wózki dziecięce).", + "2501": "- A może to ten?", + "2502": "Interesanci spojrzeli we wskazanym kierunku i oniemieli z radości. W podwórzu stała ich Warszawa.", + "2503": "- Niech ja skonam, niech skonam, cud! - krzyknął Stasiek.", + "2504": "- Panie władzuchna , budzi! - usiłował uściskać przedstawiciela milicji Maniuś. - Ale jak się to stało, odebraliście go złodziejom tak prędko?", + "2505": "- Jeszcze go nie ukradli, nie zdążyli, przedtem zabraliśmy go z ulicy.", + "2506": "77 milionów dolarów dziennie :", + "2507": "A oto codzienne wydatki rozbite na poszczególne pozycje:", + "2508": "24 mln dol. - benzyna, środki transportowe, operacje sztabowe.", + "2509": "18 mln dol. - wystrzelona amunicja i zrzucone bomby.", + "2510": "18 mln dol. - żołd i uposażenie personelu amerykańskiego w Wietnamie.", + "2511": "10 mln dol. - zastąpienie sprzętu zniszczonego lub zdobytego przez nieprzyjaciela.", + "2512": "- Nie widział pan nikogo?", + "2513": "- Podczas gdy telefonowałem, usłyszałem odgłos zapuszczanego motoru i przez okno zobaczyłem samochód, który właśnie ruszał i zaraz znikł za rogiem.", + "2514": "Nie zapamiętał pan numeru?", + "2515": "- Ulica jest ciemna, poza tym jest dziś mgła, a samochód był bez świateł, numeru wiec nie mogłem wypatrzeć . Wiem tylko, że to był samochód ciemno-niebieski.", + "2516": "- A może Melman popełnił samobójstwo?", + "2517": "Tym razem para autorska Jerzy Andrzej Marek i Adam Kreczmar nie spotkała się z aprobatą sędziów festiwalowych; mimo, iż przedstawili na Festiwalu dwie piosenki godne - jak sądzę - wysokiej nagrody: jedną dawną - ale zgłoszoną zgodnie z regulaminem jury - \"Jak cię miły zatrzymać\" (moim zdaniem jedna z najlepszych polskich piosenek ostatnich lat, otrzymała tylko jedną z dalszych nagród), jedną nową: \"Daj\".", + "2518": "Premier Józef Cyrankiewicz przyjął wicepremiera Rumunii George Radalescu.", + "2519": "Sekretarz generalny KPZR Leonid Breżniew odwiedził Bułgarię, Jugosławię i Węgry.", + "2520": "Premier Lenart na czele delegacji czechosłowackiej złożył wizytę w Demokratycznej Republice Wietnamu.", + "2521": "Przewodniczący Rady Państwa NRD Walter Ulbricht odwiedził Jugosławię.", + "2522": "W Polsce przebywała delegacja parlamentarzystów tureckich.", + "2523": "5. Niezwłoczne zaniechanie podziemnych doświadczeń z bronią jądrową.", + "2524": "6. Zakaz użycia broni chemicznej i bakteriologicznej.", + "2525": "7. Likwidacja baz wojskowych na obcych terytoriach.", + "2526": "8. Regionalne porozumienia o ograniczeniu zbrojeń - takie jak w sprawie stworzenia stref bezatomowych i redukcji zbrojeń w różnych rejonach świata, w tym także na Bliskim Wschodzie.", + "2527": "9. Zapewnienie jedynie pokojowego wykorzystywania dna mórz i oceanów.", + "2528": "Nic jednak wszelkie kłopoty; grunt że okazale wyglądamy na zewnątrz! Aluminiowa elewacja symbol nowoczesności - połyskując w słońcu wszystkimi 24 kondygnacjami z daleka przykuwa oko. Nawiasem: zamieszkiwanie na Ś-W stało się przedmiotem swego rodzaju snobizmu. Znam lokatorów, którzy na swoich wizytówkach obok adresu kazali wydrukować dopisek - \"Ściana Wschodnia\".", + "2529": "OSOBY, KTÓRE WYSTĘPUJĄ W PIĘTNASTYM ROZDZIALE POWIEŚCI:", + "2530": "MANIUŚ KITAJEC - taksówkarz i regularny warszawiak.", + "2531": "STANISŁAW PISKORSKI - przyjaciel Maniusia, także taksówkarz.", + "2532": "DANKA - oszukana przez narzeczonego (Szerloka) dziewczynka. Porzucona w Warszawie zaopiekował się Kitajec, udzielając schronienia w swoim mieszkaniu.", + "2533": "5. straż pożarna zjawi się na Ś-W w ciągu 3 minut z baz na ul. Elektoralnej i ul. Polnej.", + "2534": "Wysokich drabin warszawska straż rzeczywiście nie ma. Akcję ratowania osób mieszkających nawet na najwyższych piętrach prowadzono by przy pomocy uczepionych do okien linek, na których lokatorzy byliby opuszczani w specjalnych workach. Pełna gwarancja!", + "2535": "Oto PYTANIA:", + "2536": "1. Zakres wydawnictwa. Ilość wydanych tytułów. Wysokość nakładów, ile osób pracuje w wydawnictwie. Ilu w tym redaktorów.", + "2537": "2. Jaka książka pana wydawnictwa była najbardziej rozchwytywana przez czytelników.", + "2538": "3. Jaką książkę uważa pan za najwybitniejsza osiągnięcie swego wydawnictwa.", + "2539": "4. Czy widzi pan w perspektywie, według osobistej oceny, wschodzącą młodą gwiazdę literatury polskiej.", + "2540": "5. Jaka jest pana ulubiona książka.", + "2541": "Na dziedzińcu panował już biały dzień. Była niedziela. Gdzieś zadzwonił dzwon. Gwardziści obserwowali wychodzących członków Rady, a ci z pewnością uczuli dreszcz w chwili, gdy odwróceni do nich plecami wsiadali do samochodów.", + "2542": "- Młody człowieku, za to, co się stało tej nocy, zapłacisz własną krwią - takie były ostatnie słowa, jakie Casanuova powiedział do hrabiego Ciano.", + "2543": "Francuska (upaństwowiona) firma samochodowa Renault zawarła ostatnio umowy z trzema krajami socjalistycznymi. W ZSRR Renault przeprowadzi m. in. modernizację fabryki Moskwicz zaś w Rumunii i w Bułgarii zbuduje zakłady samochodowe. W Rumunii będzie to duża fabryka produkująca rocznie 50 tysięcy samochodów na licencji Renault, zaś w Bułgarii na razie montownia wytwarzająca samochody głównie z części francuskich.", + "2544": "- Nie ma tego złego, co by na dobre nie przyszło.", + "2545": "- Poszłem, nie doszłem, przyszłem i zostałem.", + "2546": "- Weź pilota, wyłącz kmiota, niech się nie miota.", + "2547": "- Heca myśl dzieli na dwoje, wróg intelektu też odnajdzie swoje.", + "2548": "- Jak się ma zmarnować, lepiej zjeść i odchorować.", + "2549": "- Jak to było? - spytał.", + "2550": "- Przyszliśmy tu wieczorem, by naprawić jedną z maszyn. Mój wspólnik krzątał się koło niej, ja wszedłem do pokoiku, gdzie mamy biuro. Nagle usłyszałem strzał, wpadłem do warsztatu i zastałem trupa. Widocznie ktoś otworzył drzwi od ulicy i zastrzelił Melmana. Wróciłem do biura i natychmiast zadzwoniłem na policję.", + "2551": "JEŚLI CZUJESZ ANTYPATIĘ DO TYPU nr 10.", + "2552": "- Przeraża cię życie monotonne i ciężkie, w którym każdy dzień podobny jest do drugiego, a kobieta nigdy nie przestaje pracować.", + "2553": "Co więcej, masz antypatię do kobiet, godzących się na takie życie i lubiących je. Porównujesz je do maszyn, do zwierząt. A przecież z zakłopotaniem czujesz w sobie ukrytą tęsknotę za życiem bardziej uregulowanym.", + "2554": "Wyciągnął z kieszeni tekst wniosku, który nakazywał Mussoliniemu zwrócić się do króla z prośbą, aby ten - na mocy konstytucji podjął najwyższe decyzje.", + "2555": "Skończywszy odczytywanie tego wniosku, Grandi wymówił słowo, którego w tym zgromadzeniu nie słyszano:", + "2556": "- Votare! ( Głosujmy !)", + "2557": "Wielka Rada zbierała się już ponad dwadzieścia lat, a nigdy nie doszło na niej do głosowania...", + "2558": "- Votare! - powtórzył Grandi.", + "2559": "KOTKĄ i tej instynktami macierzyńskimi interesowali się także biolodzy radzieccy. Kotce i szczurzycy, które właśnie powiły po czworo młodych, zamieniono dzieci. Kotka otrzymała szczurzęta, szczurzyca kocięta. Po dwóch miesiącach przyprowadzono kotce jej własne dzieci. Momentalnie zjeżyła się jej sierść i z groźnym pomrukiem gotowa była bronić swoich szczurząt. A szczurzyca? spytacie. Po miesiącu opuściła \"swoje\" nadmiernie wyrośnięte dzieci.", + "2560": "Marko T. utrzymywał, iż malarz zażądał od niego siedmiu tysięcy dolarów za portret Modiglianiego, pięć tysięcy zaś za obraz Chagalla, następnie jednak przystał na ostateczne uzgodnienie ceny po ekspertyzie, wyrażając zgodę na przyjęcie pewnej sumy jako zabezpieczenia obu płócien.", + "2561": "Wedle relacji Wincentego S. o cenie obrazów nie było mowy, miała ona być określona w przyszłości, po ponownym przyjeździe Marko T. do Polski. Zabezpieczenie w dolarach miał zaproponować sam cudzoziemiec.", + "2562": "- Faktycznie trzeba przyznać, bezpieczna obsługa tu taka więcej błyskawiczna. Tylko, że troszkie cykorii właścicielom samochodów dostarcza.", + "2563": "- Lepiej się na razie pomartwić, niż samochód stracić. Zresztą sami jesteście sobie winni, po coście go na całą noc na ulicy zostawili. Musieliśmy go ściągnąć do komisariatu.", + "2564": "- Było nie było, bardzo dziękujem i zabieramy wózek.", + "2565": "Do Warszawy dotarli już o gęstym zmroku. Podjechali pod mieszkanie w alejach i jak młodzi chłopcy, przeskakując po parę stopni, wdrapywali się na swoje piąte piętro.", + "2566": "- Tylko Stasiek - ostrzegał Piskorszczaka po drodze Maniuś -nic nie dziamaj o tych setkach, co były w kwitariuszu. Później się jej powie.", + "2567": "- Kiedy nareszcie przydzielicie mi mieszkanie? Tyle czasu już buty zdzieram, przychodząc tu na próżno.", + "2568": "- Chwilowo przydzielamy lokale tylko tym, którzy czekają dłużej od pani.", + "2569": "- Ależ ja czekam od czterech lat!", + "2570": "- Są tacy, co czekają jeszcze dłużej. Wie pani przecież, jak jest w Warszawie z mieszkaniami.", + "2571": "Jest rok 1962 i USA wloką się wciąż ze swym programem rakietowym. Z Moskwy nadchodzi komunikat: przez najbliższe dni określony obszar na Pacyfiku będzie obszarem zagrożonym. Kapitanowie statków i piloci samolotów którzy się na nim znajdą, czynią to na własne ryzyko.", + "2572": "Dalej autor artykułu sugestywnie opisuje, jak na ów obszar spada potężna rakieta z głowicą wodorową, powodując kolosalną eksplozję.", + "2573": "PIERWSZY wyrwał się z odrętwienia Maniuś:", + "2574": "- Gieniek, gdzie tu jest u was milicja? -zapytał Koziołka.", + "2575": "- Milicja, po co ci milicja? - zdziwił się ten półprzytomnie.", + "2576": "- Jak to po co? Zameldowanie trzeba złożyć, jako że samochód został skradziony z ulicy, sprzed domu...", + "2577": "Danki nie było nigdzie.", + "2578": "- Nie ma jej - bąknął Kitajec i usiadł ciężko na fotelu.", + "2579": "- Nie tylko jej nie ma... ale... i naszych rzeczy także samo nie... ma - powiedział wolno Piskorszczak, zajrzawszy do szafy.", + "2580": "- Co ty barłożysz, pijany jesteś czy jak? - zerwał się z fotela Maniuś.", + "2581": "W czasach rzymskich Koper był wyspą, Capraria insula - Kozia Wyspa. Później połączono go z lądem groblą. Ma te swoje dwadzieścia i kilka wieków historii. Już w 756 było biskupstwo. Rywal, a potem wasal Wenecji. Dlatego sporo typowo weneckiej architektury. Duchy lubią takie miasteczka.", + "2582": "Przez Wisłę po lodzie, obok ruin Mostu Poniatowskiego, do wyzwolonej Warszawy przeszedł prezydent Krajowej Rady Narodowej Bolesław Bierut, gen. Broni Żymierski i prezydent m. Warszawy płk Marian Spychalski.", + "2583": "Z Pragi po lodzie przez Wisłę, a dalej ulicą Ludną i Książęcą zaczęli napływać mieszkańcy Stolicy.", + "2584": "Maniuś, z filuternym uśmiechem zastukał zgiętym wytwornie palcem w drzwi. Nikt się nie odezwał. Po chwili ponowił pukanie, już znacznie energiczniej. Znowu odpowiedziało mu milczenie. Spojrzał na Staśka. Ten tylko wzruszył ramionami. Kitajec poruszył kilkakrotnie klamką.", + "2585": "W mieszkaniu panowała głucha cisza.", + "2586": "- Wyszła gdzie?", + "2587": "- O tej porze jest już zawsze w domu. Co się mogło stać, jak pragne zdrowia?", + "2588": "\"Warszawa jest dzisiaj wymarłym miastem\" - mówi tytuł pierwszego reportażu z wyzwolonej Stolicy w \"Życiu Warszawy\" z czwartku dnia 18 stycznia.", + "2589": "Wśród gruzów i ruin widać ekipy pracowników elektrowni, gazowni, wodociągów i innych przedsiębiorstw miejskich. Przystąpili oni do beznadziejnych na pozór prób uruchomienia tych urządzeń.", + "2590": "Saperzy polscy i radzieccy poszukują min i niewypałów. Na ruinach domów pojawiają się napisy: \"Min niet\" - \"Min nie ma\" .", + "2591": "To jest seria DLA KOBIET. Każda Czytelniczka będzie mogła poznać samą siebie, wybierając odpowiednie fotografie. Oto na czym nasza psychozabawa polega:", + "2592": "Oglądnij dokładnie te dziesięć portretów (ponumerowanych od 1-10). Nie zwracaj uwagi na szczegóły rysów (ponieważ te portrety \"syntetyczne\", skomponowane z poszczególnych elementów, nie są ostre fotograficznie), ani na urodę, ani na wiek. Ważne jest tylko ogólne wrażenie, jakie wywiera na tobie każda z tych twarzy.", + "2593": "Wedle wersji zaprezentowanej sądowi przez Bogumiłę G. sprawa wyglądała tak: oskarżona przechodziła ulicę po wyznaczonych dla pieszych pasach, a motocykl uderzył ją w momencie, gdy wchodziła już na przeciwległy chodnik. Widziała nadjeżdżający pojazd i była pewna, że zdąży przejść spokojnie zanim motocykl dojedzie do pasa dla pieszych. Zdaniem jej motocyklista musiał jechać z wielką szybkością, jeśli tak prędko pokonał znaczną odległość, która ich dzieliła.", + "2594": "Kochany gospodarzu! Dziś zgromadziliśmy się tu, zwabieni staropolską gościnnością twoją, ażeby uczcić dzień twego imienia. Liczne zebranie dzisiejsze jest najlepszym dowodem, ilu szczerych, oddanych sobie zjednałeś przyjaciół. Zacnością charakteru, niepokalaną prawością w postępowaniu i tem uprzejmem , tem przychylnem obejściem z każdym, kto kiedykolwiek miał styczność z tobą, tem obejściem, które dają nie reguły konwenansu i nie etykietalne formułki, ale to ciepło serdeczne, którem promienieją słowa twoje.", + "2595": "Twoje życie jest życiem matki i żony, albo córki, poświęcającej się dla swych rodziców. Najlepiej jak umiesz, oddajesz się licznym i trochę nudnym obowiązkom, jakie nakłada na ciebie ta sytuacja. ale czasem czujesz się zmęczona swą rolą.", + "2596": "JEŚLI CZUJESZ ANTYPATIĘ DO TYPU nr 2.", + "2597": "- Nie lubisz kobiet władczych, o twardym głosie, o rozkazującym geście, o surowym spojrzeniu.", + "2598": "Przewód sądowy, ani materiał zebrany w sprawie, nie dostarczyły dowodów, że Wincenty S. istotnie dopuścił się oszustwa na szkodę szwedzkiego businessmana. Sam oskarżony zaprzeczył stanowczo, jakoby miał Wobec Marko T. nieuczciwe zamiary. Nie było żadnych świadków mogących rzucić światło na tę sprawę, przeciwko oskarżonemu przemawiały jedynie protokoły - przesłuchania Marko T., zawierające jego wyjaśnienia pełne niekonsekwencji.", + "2599": "Farah studiowała śpiew w słynnej rzymskiej Akademii św. Cecylii i do Iranu powróciła po studiach w roku 1953. Wystąpiła w dwu filmach irańskich (w jednym z nich także śpiewała) oraz dawała koncerty w Teheranie. Śpiewała także na dworze szacha, w czasie przyjęcia dyplomatycznego. Obecny tam wówczas przedstawiciel ambasady polskiej, zaprosił Farah na występy do Polski.", + "2600": "JEŚLI CZUJESZ ANTYPATIĘ DO TYPU nr 7.", + "2601": "- Mówisz, że nie znosisz kobiet tajemniczych skrytych, \"trudnych do rozgryzienia\", kobiet, które żyją samotnie, nikomu się, ale zwierzają i nie biorą udziału w życiu innych. Ty sama jesteś światowa i towarzyska. A jednak staranie taisz uczucia, które są ci drogie i pod rzekomą otwartością potrafisz ukryć wielkie tajemnice serca.", + "2602": "JEŚLI CZUJESZ ANTYPATIĘ DO TYPU nr 8.", + "2603": "Eksperci składają meldunki: uruchomienie elektrowni możliwe dopiero za kilka miesięcy. Do odgruzowania ulic nie brak ochotników. Nie ma jednak najprostszego sprzętu, nawet łopat.", + "2604": "Wojsko i ludność cywilna przekopują pierwsze kilometry ulic: Marszałkowską, Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście.", + "2605": "Władze podejmują energiczną walkę z szabrownikami.", + "2606": "Biuro Odbudowy Stolicy urzęduje w jednym pokoiku z kuchnią.", + "2607": "Przybysz ze Szwecji wyznał, iż od dawna interesuje się malarstwem. Wincenty S. wyjawił mu swój zawód, co zainteresowało cudzoziemca. Pomimo to rozstali się nie umawiając i upłynęło kilka miesięcy zanim doszło do ich ponownego spotkania. Marko T. przyjechał do Polski, odwiedził tę samą co wówczas kawiarnię i ponownie natknął się na Wincentego S. Powrócili do rozmowy o sztuce, malarz zaprosił cudzoziemca, aby obejrzał jego obrazy.", + "2608": "PARYŻ. Znany pisarz André Maurois po obejrzeniu głośnego filmu \"Na plaży\" (o tragedii wojny atomowej), oświadczył: \"Najlepszą bronią przeciw zbrojeniom atomowym jest mądrość\".", + "2609": "LIMOGES. Komendant tamtejszego portu lotniczego nosi nazwisko... Ikar.", + "2610": "TOKIO. W jednej z perfumerii w centrum Tokio właściciel reklamuje w ten sposób perfumy Miss Dior: \"Zapach Miss Dior - to nowy rok spędzony w Paryżu!\"", + "2611": "JEŚLI CZUJESZ SYMPATIĘ DO TYPU nr 7.", + "2612": "- Chciałabyś prowadzić życie mniej sztuczne i mniej ruchliwe, mieć czas na zastanowienie się, na \"wejście w siebie\", odseparować się czasem od świata, móc zapomnieć o swych zobowiązaniach towarzyskich i codziennych. Chciałabyś móc poświęcić się jedynej, wielkiej i wiecznej miłości.", + "2613": "JEŚLI CZUJESZ SYMPATIĘ DO TYPU nr 8.", + "2614": "Chlubimy się w Polsce jednym z najlepszych repertuarów filmowych świata. Jeżeli sformułowanie to ma odpowiadać rzeczywistości, nie możemy zamykać naszych ekranów dla filmów w rodzaju wymienionego \"Ikiru\", \"Testamentu Orfeusza\" (Cocteau - pierwszego filmowego testamentu świata), \"Nazarina\" Bunuela, stanowiącego wstęp do \"Viridiany\" i innych tej klasy dzieł.", + "2615": "Rząd boński należy do tych państw - a takich jest już na świecie mniejszość - które dotąd nie podpisały układu. Kanclerz Kiesinger wyraźnie oświadczył, że jego rząd uzależnia przystąpienie NRF do układu od szeregu warunków i w ogóle odkłada ten problem na nieokreślony termin.", + "2616": "Natomiast Rada Państwa NRD podjęła decyzja podpisania układu.", + "2617": "Co kilka lat - osiągając trzydziesty, czterdziesty czy pięćdziesiąty rok życia - ludzie lubią robić mały bilans. Podobnie z dziennikarzami, którzy robią takie bilanse w imieniu czytelników. Roku 1960 stanowi okazje do przypomnienia sobie zmian, jakie zaszły przez ostatnie 10 lat. Prasa francuska opublikowała sporo takich zestawień. Na przykład:", + "2618": "1950 - ANNAPURNA: niezdobyty szczyt w Himalajach (8078 m).", + "2619": "2. Kilka melodii wpadających w ucho. Przeważnie przebojów młodzieżowych, bo dziś słowo przebój oznacza właściwie piosenkę młodzieżową. Tytko takie zdobywają popularność, tylko takie grane są od rana do wieczora w radio i uzyskują wielkie nakłady płyt. Nie tylko u nas - na całym świecie. Tym większa zasługa tych kompozytorów i wykonawców, którzy wylansują przebój ambitniejszy, \"dla dorosłych\" - i tym większe zdziwienie, jeśli dostrzegają tę zasługę wszyscy z wyjątkiem... jury.", + "2620": "Nim zdołał się opamiętać, został wciągnięty za kark do przygotowanego samochodu sanitarnego, który uwiózł go z Rzymu w nieznanym kierunku. W ciągu następnych kilkudziesięciu godzin faszyzm włoski rozsypał się jak domek z kart. Jego potężne niegdyś organy, terroryzujące kraj, przestały po prostu z dnia na dzień istnieć. Ludność szalała z radości i - mimo kunktatorskich wydawanych z myślą o Niemcach proklamacji Badoglia, że \"wojna toczy się dalej\", oczekiwała rychłego pokoju.", + "2621": "Przez zwały gruzów ulicami miasta przebija się z trudem wojskowy Willys. Wiezie grupę architektów. Dokonują wstrząsającej ekspertyzy zniszczeń. Blisko 12 tysięcy domów w kompletnej ruinie. Około 15 tysięcy poważnie uszkodzonych. Z 957 pomników i zabytków 732 zburzone. Ekipa ekspertów przy jednej z ulic znajduje dom niewiele uszkodzony. Jeden z architektów przybija na ocalałej bramie kartkę wyrwaną z notesu. Na niej napis ołówkiem: Biuro Odbudowy Stolicy.", + "2622": "Wszyscy, zanim zajęli miejsca, oddali salut faszystowski, Posiedzenie Wielkiej Rady zostało otwarte. Mussolini przemawiał pierwszy. Niemal przez godzinę omawiał sytuację wojenna: odpowiedzialność za klęskę zrzucał na dowódców wojskowych. Stary marszałek de Bono, który był uczestnikiem \"marszu na Rzymu\", ale od czasu zdjęcia go z dowództwa podczas kampanii w Etiopii, był obrażony na Mussoliniego, polemizował z punktem widzenia Duce. Potem przemawiali inni mówcy i debata ciągnęła się przez następną godzinę.", + "2623": "JEŚLI CZUJESZ SYMPATIĘ DO TYPU nr 6.", + "2624": "- Chciałabyś prowadzić życie bardziej ożywione, mieć czas na rozrywki, na ploteczki, na pójście do kina, czy do kawiarni. Chciałabyś wyzwolić się nieco z warunków swojej egzystencji, a nawet z twoich uczuć. Marzysz o zmianie, masz dość monotonii i przymusów. Jak dobrze byłoby zakosztować trochę beztroski!", + "2625": "- Miała nie miała, tak się nie robi - brak wychowania. Taka na przykład nasza Danka w żadnem wypadku by czegoś podobnego nie uskuteczniła. Niby tyż to podarła fotografie Wisnieszczaka, niby tyż słyszeć o niem więcej nie chce, ale czy ty wiesz co do mnie powiedziała w sieni, jakżeśmy tu wyjeżdżali - z tajemniczą miną rzekł Manius.", + "2626": "- No?", + "2627": "JEŚLI UTOŻSAMIASZ SIĘ Z TYPEM nr. 1:", + "2628": "Jesteś \"niedoszłym chłopcem\", lubisz wszystko, co ma związek z męskością: sport, niezależność, walkę, władzę, osobisty wyczyn. Jesteś impulsywna, bardzo żywo na wszystko reagujesz. Dwoisz się i troisz, aby rozwiązać kilkadziesiąt praktycznych problemów równocześnie.", + "2629": "W południowej Czechosłowacji odbyły się wielkie manewry w których uczestniczyły jednostki armii czechosłowackiej, radzieckiej, węgierskiej i NRD. Dowodził minister obrony CSRS gen, armii Bohumir Lomsky, obserwowali manewry ministrowie obrony państw Układu Warszawskiego (w tym również marszałek Marian Spychalski) oraz naczelny dowódca zjednoczonych sił zbrojnych Układu Warszawskiego marszałek ZSRR Greczko.", + "2630": "Składając wyjaśnienia w śledztwie Marko T. utrzymywał, iż Wincenty S. zapewnił go, iż obrazy są oryginalnymi dziełami Chagalla i Modiglianiego, czemu malarz od pierwszej chwili śledztwa przeczył z całą stanowczością. Zapewniał, iż powiedział od razu cudzoziemcowi, iż obrazy stanowią jedynie kopie, zresztą w jego przekonaniu bardzo wartościowe i dobre.", + "2631": "DUBLIN. Dwaj angielscy spadochroniarze, John Ridgway, lat 27, i Charles Blyth, lat , zakończyli szczęśliwie podróż przez Atlantyk (3.000 mil morskich, czyli 5.500 km) na pokładzie siedmiometrowej łodzi wiosłowej. W czasie 92 dni, które trwała podróż, obydwaj uważali za punkt honoru codziennie się golić.", + "2632": "Podobnego wyczynu dokonali w ubiegłym wieku dwaj Norwegowie, którzy płynąc z Europy do Ameryki pokonali tę przestrzeń w 55 dni.", + "2633": "Można domyślać się, że chodzi o sponsorowanie przez CSZ Klubu Sportowego \"Podhale\". Od 1996 roku firma należąca do Wieńczysława K. i Marka Z. jest generalnym sponsorem klubu. W różnych kontekstach padały różne sumy, które rzekomo miały być przelane z CSZ na konto \"Podhala\" - od 3,5 mld starych zł po 16 mld.", + "2634": "W dniu 4 grudnia odbyła się XXIII Zwyczajna Sesja Rady Gminy Kościelisko.", + "2635": "Plan obrad przedstawiał się następująco:", + "2636": "1. Otwarcie Sesji, powitanie gości, stwierdzenie quorum, przyjęcie porządku obrad.", + "2637": "2. Przyjęcie protokołu obrad z XXII Zwyczajnej Sesji Rady Gminy Kościelisko.", + "2638": "3. Interpelacje i wnioski radnych.", + "2639": "4. Sprawozdanie z działalności Zarządu Gminy.", + "2640": "5. Informacja na temat planu zagospodarowania przestrzennego gminy Kościelisko.", + "2641": "Nieuwaga, brak koncentracji na eksponowanym odcinku szlaku, zła pogoda, lekceważenie \"małych gór\", nieodpowiednie obuwie, to częste przyczyny wypadków w Gorcach, Beskidzie Wyspowym i Pieninach.", + "2642": "Okazuje się, że dla niektórych turystów przebycie kilkumetrowej ekspozycji jest problemem nie do pokonania. Paraliżuje ich strach, tracą równowagę i spadają, doznając niejednokrotnie poważnych i bolesnych kontuzji, których leczenie trwa tygodniami.", + "2643": "- Czy było jakieś wydarzenie, które spowodowało ten wstrząs?", + "2644": "- To było przed Wielką Nocą w 1971 r., byłem gdzieś w plenerze, bo często biegałem sportowo. W jednej chwili takie jakby mocne światło. Naraz wszystko się zmieniło, wszystkie wartości mojego życia.", + "2645": "- Nie było chyba łatwo trafić do zakonu działającego w konspiracji?", + "2646": "I tutaj każdy znający opisywaną wielokrotnie w \"Tygodniku Podhalańskim\" sprawę, mógł dojść do mylnego wniosku, że pewnie nasze służby tak pilnie strzegące dojazdu samochodów drogą prowadzącą do Kuźnic, ochoczo wzięły się do pracy i położyły kres konkurencji dla PKL oraz wygody dla chętnych, chcących za wyższą opłatą wcześniej być na Kasprowym.", + "2647": "Moja mama ma wiele przyjaciółek i przyjaciół na Podhalu. Często mi powtarzała i jeszcze mi powtarza: \"jak ci górol co powie, to sie uśmiejes, ale tyz i umyślis. A górolki to som scyre kobiety. Kie cie wtoro polubi, to cie polubi, a kie nie, to lipiij sie jej na ocy nie pokazuj!\"", + "2648": "Wśród dziesiątków czarno-białych fotografii na wystawie znalazło się miejsce na kilkanaście zdjęć pokazujących krajobraz Tatr i Podhala oraz portrety górali. Wśród wielu wydawnictw z ilustracjami Henryka Hermanowicza, pokazano również albumy tatrzańskie \"Nad jeziorami polskich Tatr\" (1972) oraz zatytułowany \"Tatry\" (1988).", + "2649": "Faktem jest, że Norwegom udało się przełamać tendencję organizowania coraz wystawniejszych, gigantycznych igrzysk, zostawiających po zakończeniu stratowane pobojowisko. Jak mówi Inge Aarhus - udało im się - chociaż trochę zmienić olimpiadę, aby choć trochę zmniejszyć jej negatywny wpływ na środowisko.", + "2650": "Smutno było nam wyjeżdżać, ale pamiętamy przecież słowa piosenki: Kto raz przyjaźni poznał moc, nie będzie trwonił słów, przy innym ogniu w inną noc do zobaczenia znów. Wracając do Zakopanego, byłyśmy pełne nowych wiadomości i pomysłów na dalszą pracę w drużynie.", + "2651": "Teraz, kiedy większość czasu, zajmują nam szkolne obowiązki, myślimy o tych dniach, które wypełniły nasze serca radością i zadowoleniem i z niecierpliwością czekamy na kolejny biwak.", + "2652": "- Nieprawda, że nie ma filmów problemowych, że jest tylko chłam. Ten film zmusza do myślenia. Proszę was, zachęcajcie innych, by go obejrzeli - prosił nowotarżan Krzysztof Zanussi.", + "2653": "Ci, dla których brakło biletów na poniedziałkową premierę, będą mogli obejrzeć \"Brata naszego Boga\" jeszcze w dniach od 13 do 19 czerwca.", + "2654": "13. Żywiołowo rozwijający się sektor handlowo-usługowy tworzy podstawy do rozwoju i racjonalnej obsługi ludności. Jednakże jego rozwój wymaga uporządkowania przestrzennego i rozbudowy szeroko pojętego zaplecza. Dotyczy to również Nowego Targu, gdzie brakuje urządzonych placówek targowych dla działalności handlowej, parkingów, prawidłowo urządzonego zaplecza socjalnego, podnoszącego jakość miejsca pracy i jakość obsługi. Brak przygotowanych wolnych terenów pod zabudowę powoduje, że inwestycje powstają w bliższych i dalszych sąsiednich gminach.", + "2655": "Podczas ostatniej soboty i niedzieli, 17 i 18 lipca w Szklarskiej Porębie dwuosobowa ekipa z Hotelu \"Kasprowy\" zajęła pierwsze miejsce w \"I Mistrzostwach Polski w Grillowaniu\".", + "2656": "Jan Wojtanek i Marcin Łaczmański, na co dzień kuchmistrze w hotelu Orbis \"Kasprowy\",pojechali do Szklarskiej Poręby, aby zaprezentować swoje umiejętności w grillowaniu i wygrali. A konkurencja była duża, bo w konkursie wzięło udział siedemnaście ekip z całej Polski. Przewodniczącym komisji oceniającej był Maciej Kuroń.", + "2657": "Konkurentów mu nie brakuje. Nie wykorzystuje tego, że fale gości ze Słowacji, trzeba przyciągać nie tylko handlem, stoiskami i sklepami. Pozostaje jeszcze cała sfera spraw ważnych i nie rozwiązanych; choćby przejezdność i płynność dróg.", + "2658": "- Czym przyciągnąć gości? Przecież miasto nie jest atrakcyjne turystycznie?", + "2659": "Po dekoracji zwycięzców odbyła się jeszcze jedna konkurencja - ocena strojów, w których startowali zawodnicy. Pierwsze i drugie miejsce zajęły słowackie dziewczęta, ubrane w getry i krótkie falbankowe spódniczki. Ukończyły wyścig razem, trzymając się za ręce. Trzecie miejsce zdobył chłopak, który mimo wiatru i mrozu przyszedł do Zbójnickiej Chaty w szortach, z gołymi nogami.", + "2660": "- Dziwi to pana? Wystąpienie pańskie na sesji z Konstytucją, podpisaną rzekomo przez prezydenta Kwaśniewskiego, podczas którego każe pan ludziom wstawać z miejsc. Wcześniej idzie pan na mównicę z Biblią - to nie należy chyba do ogólnie przyjętych zachowań. Radny z postkomunistycznej partii, odwołujący się do wartości chrześcijańskich, jest odbierany albo jako kompletny wariat, albo kpiarz lub ktoś co najmniej niepoważny.", + "2661": "Mieszkańcy Bustryku wstrząśnięci są odkryciem, dokonanym w sobotę, 23 sierpnia przez kobietę, która weszła do niezamieszkałego budynku. Dom jest własnością pewnej rodziny mieszkającej na stałe w Ameryce. Na strychu leżały rozkładające się zwłoki 19-letniego Janusza S. Na miejscu pojawiła się policja, później przyjechał prokurator.", + "2662": "Chętnych nie brakuje także na wyjątkowo atrakcyjne wakacje w Egipcie. Tygodniowy pobyt wraz z przelotem kosztuje 1500 zł, a dwutygodniowy - 1900 zł. Na miejscu zagwarantowany jest dobry hotel i dwa posiłki dziennie.", + "2663": "W listopadzie i grudniu powodzeniem wśród mieszkańców Podhala cieszą się także Wyspy Kanaryjskie, Majorka, a nawet Hawaje, gdzie wyjeżdżają ogrzać swoje ciała ci nieco zamożniejsi urlopowicze.", + "2664": "- Polskie prawo podatkowe jest wiele prostsze od ukraińskiego, a otworzyć tutaj firmę, to żaden problem - mówi Maria Fiodorowna. - Wwozisz do Polski kapitał, bierzesz adwokata, który w krótkim czasie załatwia wszystkie prawne problemy. Tak właśnie zrobiliśmy, a tych handlarzy, którzy pracowali półlegalnie, przegonili pogranicznicy.", + "2665": "Jeszcze do końca marca będzie można oglądnąć wystawę akwarel Mariana Czesława Kołodzieja, przedstawiających drewniane kościoły Małopolski południowej. Ekspozycja składająca się z ponad pięćdziesięciu prac, zorganizowana została w Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza, w willi \"Koliba\". Wszystkie akwarele pochodzą z lat osiemdziesiątych, dlatego możemy zobaczyć na nich kościoły, które niestety nie dotrwały do dnia dzisiejszego.", + "2666": "To trwało pięć lat?", + "2667": "- W 1995 roku, kiedy dokończyłem wszystkie rozpoczęte przeze mnie prace, (m.in. ogrodzenia przy szkółkach) przeszedłem na emeryturę.", + "2668": "Ma Pan trzy córki, czy podtrzymują one rodzinną tradycję?", + "2669": "- Jak najbardziej, dwie ukończyły studia o kierunku leśnym i ich praca związana jest z lasem. Liczę też na wnuki; dwie wnuczki i dwóch wnuków to duża szansa, że tradycja rodu nie wygaśnie...", + "2670": "Dziękuję za rozmowę.", + "2671": "56 Spływ jest, jak zapewniali organizatorzy, najdłużej trwającą cykliczna imprezą sportową w Polsce. Rozpoczyna się on zawsze w Boże Ciało, w tym roku miał trwać do niedzieli, 1 czerwca. Uroczystego otwarcia imprezy dokonał wojewoda nowosądecki Marek Oleksiński. Podczas ceremonii otwarcia Spływu organizatorzy przyznali liczne odznaczenia zasłużonym kajakarzom.", + "2672": "Dnia 2 czerwca (niedziela), w wiosce Bór, odbył się pierwszy festyn zorganizowany z okazji Dnia Dziecka. Imprezy tego typu należą tutaj do rzadkości, dlatego ta przyciągnęła wielu mieszkańców. Na początku odbył się pokaz ćwiczeń Ochotniczej Straży Pożarnej, potem Młodzieżowej Straży Pożarniczej oraz próbna ewakuacja szkoły.", + "2673": "Tymczasem wszyscy potrzebujący pieniędzy na sprzęt rehabilitacyjny czy wczasy lecznicze, otrzymać mogą zwrot wydatków z Państwowego Funduszu Rehabilitacyjnego w wysoko|ci 80 %. Ale często barierą skorzystania z szansy staje się właśnie te 20 %, gdyż niewidomy to rencista, a więc dysponuje miesięcznie symboliczną sumą.", + "2674": "Prokuratura nowotarska postawiła mu zarzut spowodowania śmierci dziecka poczętego (art.149 A par. 1 KK) i spowodowania choroby zagrażającej życiu (art. 155 par. 1 pkt 2). Jednocześnie wniosek o wszczęcie postępowania trafił do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej przy Okręgowej Izbie Lekarskiej w Nowym Sączu.", + "2675": "Nie były to łatwe sytuacje, choć na temat swojej prześladowczyni Jurek potrafił mówić wręcz ze współczuciem, a i z humorem także.", + "2676": "Mówił - \"Ja myślę, że ona po prostu jest aż tak nieszczęśliwa...\" Kiedy indziej wyrwało mu się, że \"mogłaby służyć młodzieży jako gaśnica pożądliwości\".", + "2677": "W Episkopacie Jurek znajdował oparcie w biskupie Kraszewskim, swoim dawnym wykładowcy z seminarium, i biskupie Miziołku, w ludziach mądrych i też naturalnej dobroci.", + "2678": "To oczywiście nic nie znaczy w rachunkach boskich i ziemskich, zwykły zbieg okoliczności.", + "2679": "Ich śmiertelne szczątki spoczywają w trzech krajach najzupełniej od siebie różnych pod każdym prawie względem.", + "2680": "Kafka leży w Pradze, Conrad w angielskim Canterbury, Lenin wiadomo.", + "2681": "Nie znali się za życia.", + "2682": "Czy wiedzieli coś o sobie?", + "2683": "Toteż gdyby go dostali, to by go na pewno nie zainwestowali, lecz zjedli.", + "2684": "Jeśli również tę rozmowę Michał Zieliński uważa za halucynację, pozostaje mi zalecić mu \"Tygodnik Powszechny\".", + "2685": "Na tydzień przed jego polemiką zamieszczono tam rozmowę z Donaldem Tuskiem.", + "2686": "Proszę o uważną lekturę.", + "2687": "Praca z niewidomymi jest dla mnie osobiście zniewalająca.", + "2688": "Najprzód - tak można pomóc i tak szybko widzi się rezultaty...", + "2689": "Zawsze mówię, że mogę pracować, bo mam dobre zdrowie, a to jest darmo dane.", + "2690": "Z domu wyniosłam zamiłowanie do pracy, moja rodzina była rodziną pracowitych ludzi.", + "2691": "Ale praca z niewidomymi to dla mnie powołanie, oni zawsze działają ogromnie ożywczo.", + "2692": "I tutaj dopiero znajdujemy odpowiedź na pytanie, którego niestety wydawca Polenlieder nie postawił, ale które dla zrozumienia całości problemu wydaje się fundamentalne: jak mianowicie były możliwe te utwory, jakie mechanizmy uruchomiły w Niemcach tedy serdeczną i powszechną solidarność z walczącym narodem polskim? Odpowiedź na to jest prosta, choć dla nas, pamiętających tragiczne doświadczenia ostatniej wojny zapewne dość zaskakująca: Polenlieder powstały między innymi także jako rezultat wielowiekowej polsko-niemieckiej wspólnoty losów.", + "2693": "Trzeba by tę nagrodę potraktować jako zobowiązanie na przyszłość, wszelako mój podeszły wiek stwarza skromne na to szanse. Z całego serca dziękuję.", + "2694": "Proszę pozwolić, że wypowiem parę słów, które dyktuje mi rozum i serce.", + "2695": "\"Polityka jest sztuką stawiania państwu celów i określania sposobów ich realizacji\". Tak miała brzmieć klasyczna definicja Platona.", + "2696": "Wynika z tej definicji, że założeniem polityki musi być realizm.", + "2697": "Kiedy zaś poddaje się przeciwstawnemu impulsowi siedzi po prostu na ławce i opowiada.", + "2698": "Duch rywalizacji, duch aktywności, duch postępu - są mu najbardziej obce z wszystkich duchów.", + "2699": "Słowem, Forrest Gump funkcjonuje w zgodzie ze starą chińską zasadą wu wei - działania przez nie-działanie.", + "2700": "Płynie z nurtem.", + "2701": "Zdaje się na łaskę losu, który wie lepiej od niego.", + "2702": "Oto Epitafia, objawienie światu niezgłębionej tajemnicy Narodzin i Śmierci Jezusa, a także sensu narodzin i śmierci każdego z nas.", + "2703": "Zdziwi się ktoś, że smutne tu myśli snuję zamiast śpiewać pastorałki i kolędy.", + "2704": "Cóż zrobić, skoro pod choinką zawsze myślimy o całym życiu.", + "2705": "Usłyszeliśmy wtedy: Pytam, bo chcę znać WASZE zdanie.", + "2706": "Sam wiem, że nie wolno mi tak ludzi zostawić.", + "2707": "Nawet kiedy sami tego żądają.", + "2708": "To by znaczyło, że nas jednak można przestraszyć.", + "2709": "Na jakiś tydzień przed 19 października 1984 Jurek zadzwonił do mnie; pojechałem na Żoliborz.", + "2710": "Chciał, żebym wybrał się z Nim do Bydgoszczy, do znanego mi dobrze kościoła.", + "2711": "Najbardziej pożądane jest, aby zapełniane zostawały w miarę upływu czasu, zgodnie z Bożonarodzeniową chronologią.", + "2712": "Zapalane w oknach domostw świece mają być zaproszeniem dla strudzonych Maryi i Józefa.", + "2713": "Poprzebierane za pasterzy i baranki podniecone dzieci uczestniczą w pasterce, którą z myślą o nich, z praktycznych względów przesuwa się na wcześniejsze godziny wieczoru wigilijnego, którego nie wyróżnia się tu innymi obchodami.", + "2714": "Jedni grzmią o groźbie tworzenia Kościoła kosmopolitycznego, skrajnie liberalnego, zagrożonego utratą tożsamości.", + "2715": "Z drugiej strony, wierni akcentujący wierność tradycji, obierani są jako zaściankowi konserwatyści.", + "2716": "W skrajnych, parodystyczno-humorystycznych wersjach mówi się o walce kryptokomunistów i masonów, antysemitów i pseudoeuropejczyków.", + "2717": "Bez podobnie skontrastowanego tła żadna dyskusja na poważne tematy w Polsce obejść się dziś nie może.", + "2718": "Zieliński poszukuje jakiejś miary sprawiedliwej nierówności i pozwolę sobie mu poradzić, żeby się nie trudził.", + "2719": "Nie znajdzie.", + "2720": "Sprawiedliwość jako kategoria etyczna jest z nierównością po prostu niewspółmierna.", + "2721": "W moim tekście, wspominając o liberalnym dogmacie nierówności miałem na myśli dokładnie to, co ująłem przypomnieniem termodynamiki: że niezbędne są różnice potencjałów, żeby machina mogła działać.", + "2722": "0 sprawiedliwości nie było mowy.", + "2723": "Wajda nadaje spektaklowi taki rytm, że jego quasi-retrospekcje jawią się na kształt wizji sennych, koszmarów udręczonego umysłu.", + "2724": "Rytmika pojawiających się stale ujęć noża-narzędzia zbrodni obrazuje obsesję Rogożyna, trzykrotny powrót sytuacji wyjściowej - pytania o Nastazję - intensyfikuje i wyraża lęk Myszkina.", + "2725": "W połączeniu z manipulowaniem ostrością tworzy to klimat z pogranicza jawy i nierzeczywistości o niejasnej proweniencji.", + "2726": "Sprawnie kierowane przez dra Józefa Kostka, wydaje książki wartościowe i piękne edytorsko.", + "2727": "Zorganizowało własną sieć kolportażu, dzięki czemu dociera do wszystkich centrów akademickich; współpracuje z kilkudziesięcioma księgarniami w całym kraju, także w mniejszych ośrodkach, jak Rzeszów, Olsztyn, Gniezno czy Łomża.", + "2728": "Towarzystwo Naukowe KUL pełni w Polsce rolę zbliżoną do Katolickiej Akademii Nauk.", + "2729": "Pragnie jednoczyć wszystkich uczonych, którym bliskie jest chrześcijaństwo i stopniowo pozyskiwać przedstawicieli średniej oraz młodszej generacji.", + "2730": "O ile pierwsze dwa wyróżniki - stawianie siebie wyżej, a innych niżej, są niejako wbudowane już w postawę uniwersalnego belfra-aktywisty (do czego mniej więcej sprowadza się u Johnsona definicja \"intelektualisty\"), dwie pozostałe cechy nie zawsze są tak oczywiste.", + "2731": "Weźmy jednak sprawę autoreklamy: Johnson zwraca uwagę na tak pozornie nieważne akcesorium jak strój poniektórych \"nauczycieli ludzkości\".", + "2732": "Zatem \"określenie \"Namiestnik Chrystusa\"... wskazuje nie tyle na godność, co na służbę: pragnie podkreślić zadanie Papieża w Kościele, jako posługę Piotrową, mającą na celu dobro Kościoła i wiernych\".", + "2733": "Leon Wielki dawał przykład jak kochać Ojczyznę.", + "2734": "Myślę, że dobrze ją kocha każdy chrześcijanin uświadamiający sobie, że jest drugim Chrystusem.", + "2735": "Można je zobaczyć, dotknąć, a nawet powąchać, bowiem są i takie.", + "2736": "Czułem wonny zapach po uchyleniu wieka skrzynki.", + "2737": "Pamiętam w Iveronie w sześciu gablotach stłoczone największe relikwie.", + "2738": "Kluczowe postacie historii chrześcijaństwa wschodniego: fragmenty kości np. świętych Jana Chryzostoma i Grzegorza z Nazjanzu, cesarza Nicefora Fokasa.", + "2739": "Są i odłamki Krzyża świętego i pas Matki Bożej.", + "2740": "Należała do mojego pokolenia, została też przez to pokolenie dobrze przyjęta.", + "2741": "Odtąd była dla mnie znaczącym nazwiskiem i wiele się po niej spodziewałem.", + "2742": "Teraz uważam, że nas nie zawiodła i piszę o niej, żeby przywrócić miejsce jej należne w dziejach polskiej poezji.", + "2743": "Przed wojną jej osobiście nie znałem.", + "2744": "Podczas niemieckiej okupacji spotykaliśmy się, należąc do podziemnej literackiej Warszawy.", + "2745": "Zachodnią gorliwość i skuteczność w wojnie przeciwko Irakowi świat islamu zestawia z niemocą wobec zbrodni, jakich ofiarą padają bośniaccy muzułmanie, wyciągając stąd wniosek o stosowaniu przez Zachód podwójnej miary.", + "2746": "Solidarność turecko-azerska, rosyjsko-ormiańska i rosyjsko-serbska, poparcie Europy dla Bośni i Chorwacji (przy ignorowaniu agresywnych kroków tej ostatniej przeciwko Bośni), rosnące zaangażowanie wyznawców Proroka w obronie bośniackich muzułmanów - oto przykłady wspomnianego procesu.", + "2747": "Jeszcze inną możliwość stwarza prawo pierwokupu dla dawnych właścicieli, połączone z obniżką ceny i dodatkową ulgą w przypadku podjęcia się renowacji obiektu.", + "2748": "Osobną drogą postępuje zwrot mienia kościelnego - reguluje to ustawa o stosunku państwa do Kościoła rzymskokatolickiego z 1989 r. i odpowiednie ustawy dotyczące innych kościołów, przyjęte w latach następnych.", + "2749": "Dzieci nie znają zawiłości historycznych związanych z postacią św. Mikołaja, ale tak jak dorośli odkrywają w swojej uwspółcześnionej legendzie wiele problemów i zagadek.", + "2750": "Na swój dziecięcy sposób stawiają one czoła cywilizacji, która chce wyśmiać mikołajową tajemnicę.", + "2751": "Cóż, wiara nie potrzebuje uzasadnień.", + "2752": "Ale kiedy ktoś pyta, to często burzy spokój wierzącego.", + "2753": "Żebraczka stała niedaleko księdza i poruszała ustami w ślad za łacińskimi słowami modlitwy, którą odmawiał ściszonym głosem, prawie szeptem, i czasami nie było słychać jego słów zagłuszanych przez nadciągający wiatr.", + "2754": "Wierzchołki drzew kołysały się coraz mocniej.", + "2755": "Pierwsze krople deszczu zadudniły o trumnę i zmieszały się ze święconą wodą, którą ksiądz rozpryskiwał z kropidła podobnego do królewskiego berła.", + "2756": "Ale miał przyrodzony talent kontaktu z ludźmi, który nie każdemu nawet kaznodziei jest dany.", + "2757": "Różnił się zasadniczo od tych mówców, którzy wychodzą do swoich słuchaczy, sygnalizując tak nastrojem, jak całym zachowaniem - \"nie myślcie, że będę się do was zalecał, że będę was kokietował, powinniście słuchać mnie dlatego, że to co mówię jest słuszne i dlatego, że to mówię ja, którego powinniście słuchać\".", + "2758": "Jeśli nawet uznać (zresztą bezpodstawnie), iż to właśnie było głównym celem wszystkich omawianych przez Johnsona \"świeckich intelektualistów\", trzeba przyznać, że prześcignął ich nie tylko bezwzględnością ale i prymitywnością swego \"werdyktu\".", + "2759": "Być może nie szło zresztą o prostą mściwość.", + "2760": "Być może Johnson wierzy naprawdę, że najbardziej pilną potrzebą, która uchroni świat od deprawacji, jest uwolnienie go od \"świeckich intelektualistów\" i że należy w tym celu podsycać różne modne fobie.", + "2761": "O Diogenesie tak pisze stary autor grecki Honestus w epigramacie pt.", + "2762": "\"Pies psu\": (cytat) W tej samej antologii znajdujemy podobną myśl Parmeniona w epigramacie pt. \"Wolność poety\": (cytat) Obydwa epigramaty, tak obce duchowi panującemu dziś w polskim społeczeństwie (poniekąd jest to duch epoki), warte są zastanowienia.", + "2763": "Dlatego je przedrukowuję, że ostatnio zbyt wiele zajmowałem się sprawami publicznymi, nie służącymi dobru naszych dusz.", + "2764": "Istnieje przypuszczenie, że pieniądze na zakup zabawek dostaje od Pana Jezusa.", + "2765": "Któż z nas zna dziś odpowiedź na pytanie, gdzie mieszka św. Mikołaj, skoro w roku 1969 Kościół nie mogąc uznać Mikołaja za postać autentyczną, oficjalnie skreślił go ze spisu swych świętych, wyrażając jednocześnie zgodę na praktykowanie lokalnych tradycji kościelnych związanych z tą postacią.", + "2766": "Po stronie wykładowców temu szaleństwu odpowiada przymus pracy naukowej. Dawniej przymus ten był niejako czymś naturalnym. Co roku należało zaproponować nowy temat związany z prowadzonymi właśnie badaniami. Dydaktyka ściśle wynikała z pracy badawczej. Skoro jednak obowiązek prowadzenia wykładów kursowych zmienił uniwersyteckich pedagogów w tybetańskie młynki, badania naukowe znalazły się całkowicie poza obrębem zadań dydaktycznych, praktycznie poza uniwersytetem, jako przymusowe hobby, do którego zapędzają terminy oddania pracy doktorskiej czy habilitacyjnej.", + "2767": "Nieporozumienie zaczyna się dopiero wtedy, kiedy ów \"ktoś\" stara się swą awersję uzasadniać \"naukowo\".", + "2768": "Paul Johnson, angielski konserwatysta w wieku upoważniającym do ugruntowanych już opinii, autor znanych i u nas syntez (\"Historia świata\", \"Historia Żydów\", \"Historia chrześcijaństwa\") podjął się tego właśnie zadania.", + "2769": "Skrupulatnie (choć nad wyraz selektywnie i jednostronnie) prześledził biografie 13 \"intelektualistów\" (głównie zresztą pisarzy), a mniej szczegółowo jeszcze paru.", + "2770": "Tu jest ukryty miazm rozstroju i rozkładu w malowniczości zgonu.", + "2771": "To poemat dla romantycznych głów. Romantycznie pyszałkowatym \"póki my żyjemy\" zaraził się Słowak Samuel Tomasik, twórca wszechsłowiańskiego hymnu z okresu Wiosny Ludów: (tekst słowacki) Wśród przytaczanych przez R. Kaletę późniejszych trawestacji Mazurka i nawiązań do niego raz po raz powraca wersja z póki.", + "2772": "Podkreślam jednak: chodzi o korektę obowiązującego wzoru, nie o zasadniczą polemikę z nim.", + "2773": "Film Zemeckisa aprobuje bowiem, a nawet wzmacnia rys, który wydaje mi się dla amerykańskiej mitologii decydujący.", + "2774": "To wiara w siebie - jako podstawowy warunek zwycięstwa.", + "2775": "Forrest Gump jest nosicielem tej cechy tak modelowym, że aż urągającym wszelkiej wiarygodności.", + "2776": "Może polegać wyłącznie na sobie, bo naśladować kogokolwiek - nie potrafiłby.", + "2777": "Lęk przed nicością łączy się z doświadczeniem pustki.", + "2778": "Przeżycie pustki - albo lepiej: pokory niespełnienia - jest doznaniem poznawczym i egzystencjalnym.", + "2779": "W przywołanym wierszu pomocą mają być rzeczy, sens mijanych krajobrazów odcyfrować można \"czysto osadzonymi na własnych kształtach rzeczami, / Wodą, ziemią w ich posuniętych do najdalszych granic zbliżeniach\".", + "2780": "Aby dostać prezent od św. Mikołaja, dzieciom nie wolno: \"ze śmietnika przynosić śmieci na podwórko i na placyk, nie można uciekać rodzicom, jak chcą coś powiedzieć\", bić kolegów, drażnić psów, nie jeść obiadów, brzydko się wyrażać, nie uważać na zajęciach.", + "2781": "\"Michał to już chyba nie dostanie (prezentu - M.M.), bo ciągle nas podcina\" - posłużył się przykładem jeden z chłopców.", + "2782": "KRAJOBRAZ: Tylko Polesie mnie bierze; i trochę Huculszczyzna , dzięki Vincenzowi.", + "2783": "Z nim się przyjaźniłem, bardzo zabawny.", + "2784": "Co innego Mosul, dawna Niniwa. Ta piętrowość. Na dole ma pani bramę z bykami; trochę wyżej kościółki z epoki chaldejskiej, potem miasto kurdyjskie, a na czubku klasztorek francuskich dominikanów ze świetną biblioteką.", + "2785": "Jego maksymalizm etyczny, każący mu zohydzać co tylko zohydzić się daje, nie jest tożsamy z surowością inkwizytora, palącego na stosie zatrute (lub napisane zatrutą ręką) dzieła.", + "2786": "Idea \"oczyszczenia\" kultury, twórczości czy nauki z wszystkiego, co nie jest dziełem ludzi ustabilizowanych, wiernych zasadom dekalogu i zawsze dających w życiu świadectwo prawdzie (i to zgodnej z tym, co za prawdę uznaje sam Johnson), idea taka byłaby wprawdzie ideą obłędną, ale przynajmniej konsekwentną.", + "2787": "Nie pomagaliśmy, powiada, nawet przeszkadzaliśmy; a po chwili przerwy dodał: trochę.", + "2788": "Wydało mi to się szalenie zabawne.", + "2789": "Potem słyszałem, że jak biedak wyleciał już ze wszystkich posad, to trawę kosił, a kosił trawę po to, żeby zachować zdrowie, a zdrowie chciał zachować, bo liczył, że jego czasy jeszcze wrócą i znów stanie na czele nawy.", + "2790": "Ofiary następnej deportacji to rodziny represjonowanych.", + "2791": "W odpowiednim rozkazie NKWD, zgodnym z wcześniejszą decyzją rządu, czyli Sownarkomu, sprecyzowano dokładnie, kogo tym razem deportować - rodziny oficerów z obozów jenieckich, czyli z Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa, jak również rodziny policjantów więzionych na Zachodniej Białorusi i Ukrainie, rodziny żołnierzy KOP, urzędników państwowych, właścicieli ziemskich, fabrykantów itd., na końcu wymieniono działaczy \"kontrrewolucyjnych organizacji powstańczych\".", + "2792": "SIKORSKI: Przy zdobywaniu władzy oparł się na Francuzach.", + "2793": "Romans z nimi rozpoczął już w 1928 r. od zaprzyjaźnienia się z Noelem, który miał dużą sytuację na Quai d Orsay: stawiali na Sikorskiego, uważając Sanację za proniemiecką.", + "2794": "Nieszczęściem Sikorskiego i jego grupy był fakt, że jako ludzie opozycji zbyt długo byli odsunięci od rządzenia.", + "2795": "Program polega na tym, że własność pozostaje w rękach obywateli, a zaangażowanie innych, zewnętrznych akcjonariuszy mogłoby zasięg tej obywatelskiej własności ograniczyć.", + "2796": "A ponadto firmy zarządzające będą zarabiać proporcjonalnie do ekonomicznych wyników powierzonych im przedsiębiorstw, a główną część honorariów otrzymają dopiero po 10 latach, więc podejrzenia co do braku długofalowej motywacji i dostatecznej odpowiedzialności za los kierowanych przedsiębiorstw są chyba mało uzasadnione.", + "2797": "Mimo, że to właśnie liberałowie otrzymali od zwycięskiego Wałęsy kierownictwo nad rządem i częścią resortów gospodarczych, program powszechnej prywatyzacji nie został bynajmniej wcielony w życie.", + "2798": "Nie wszystkie siły tworzące koalicyjny rząd akceptowały tę koncepcję, pojawiły się też wątpliwości dotyczące konkretnych jej aspektów szczegółowych: Które przedsiębiorstwa włączyć do programu i kto ma o tym decydować?", + "2799": "Sam Andrzej Wajda nazwał swoją \"Nastazję\" filmem dziwnym.", + "2800": "Rzeczywiście, nie jest to film jak inne filmy i to z kilku powodów.", + "2801": "Stanowi szczególny melanż elementów teatralnych i filmowych ze zdecydowaną przewagą spektaklu scenicznego nad kinem.", + "2802": "Zrealizował go Polak, wykorzystując literaturę rosyjską i japońskich wykonawców.", + "2803": "Nie dba przy tym o myślenie historyczne (część \"grzechów\" Rousseau czy Shelleya była wszak symptomatyczna dla epoki), pomija z premedytacją każdy szczegół, mogący rzucić korzystniejsze światło na swych bohaterów, delektuje się natomiast każdym \"występkiem\".", + "2804": "Wszystko po to, aby dowieść banalnej skądinąd prawdy, że między talentem a moralnością nie zawsze (a nawet bardzo rzadko) postawić można znak równości oraz aby dokonać nad wyraz ryzykownego uogólnienia.", + "2805": "To nauczanie jest zaprzeczeniem wszelkiego eklektyzmu, posiada właściwy wszystkim prawdziwym myślicielom wyraźny sposób stawiania kwestii do rozstrzygnięcia oraz metodę ich rozwiązywania.", + "2806": "Nie tylko dla Kościoła człowiek jest drogą, także i w myśleniu Papieża człowiek jest drogą myślenia.", + "2807": "Człowiek widziany w perspektywie zbawienia.", + "2808": "Buntownicy oświadczyli, że się nie ruszą, póki NKWD nie pozwoli im wrócić do domów.", + "2809": "Administrację NKWD ogarnęła panika, w popłochu opuściła specposiołki , kilka dni później pojawiły się oddziały NKWD, które stanęły na brzegu rzeki.", + "2810": "W dokumentach dowódcy szczycą się tym, że stłumili bunt bez użycia broni.", + "2811": "KWIATKOWSKI: Nie lubiłem go, ale był człowiekiem bezinteresownym.", + "2812": "Nie zabezpieczał sobie posad, ani w Gdyni, ani potem.", + "2813": "Pilnował kursu złotówki, nie biorąc pod uwagę, że sztywne stanowisko Banku Narodowego (pokrycie w złocie) uniemożliwia zbrojenia na większą skalę.", + "2814": "Dlatego byłem przeciwny jego polityce antyinflacyjnej.", + "2815": "Trzeba było dodrukowywać pusty pieniądz i zbroić się.", + "2816": "Pozwoli lepiej wniknąć w ukryte życie Marii, Matki Różańcowej; tak Ją nazywał w modlitwie Ojciec de Foucauld, wielki miłośnik Jezusa - Bożego Robotnika z Nazaretu.", + "2817": "Cicha, skupiona medytacja różańca przybliża ludzi do Mistrza i we właściwej perspektywie pozwala zobaczyć naszą indywidualną drogę pielgrzyma.", + "2818": "Nawet dziś, po upadku Związku Sowieckiego, po otwarciu najtajniejszych archiwów, trud spisania \"czynów i rozmów\" jest daleki od zakończenia.", + "2819": "Przeszkodą są nie tylko wyrwy w dokumentacji i ogrom czasu i zachodu potrzebny na dotarcie do ocalałych materiałów i spisanie relacji świadków, na weryfikację i kwerendę.", + "2820": "Nie pomagają zmienne koniunktury polityczne, pucze i kontrpucze , odwilże i zaognienia w stosunkach wewnętrznych i międzypaństwowych.", + "2821": "- Czy ma Pan poczucie porażki?", + "2822": "- Gdy wróciłem z \"internatu\", Ludzie wyrażali współczucie, że stan wojenny zniszczył dzieło mego życia, że przegrałem. Ja się nie czuję przegrany. Bo teraz mogę swoją ideę realizować wszędzie. Nie upieram się przy szkole, upieram się przy rodzinie jako idealnym polu realizacji osobowości otwartej. Tam sio mogą zdarzyć rzeczy najpiękniejsze.", + "2823": "- Nie tęskni Pan za niespełnionym marzeniem?", + "2824": "Skoro już nastąpiło, to z punktu widzenia prezydenckich służb optymizmem powinno napawać, że część naszej młodzieży gnieździ się nie na campusie, lecz w budynkach rozproszonych po mieście.", + "2825": "Nb. nie jest to przypadkowe: po marcu 1968 r. ówczesne władze zrobiły dużo, by studentów zdekoncentrować, a w każdym razie nie dopuścić do ich przyszłego skupienia.", + "2826": "Natomiast prokuratur Bogdan Szegda, prowadzący sprawę Wydarzeń Grudniowych z ramienia Prokuratury Wojewódzkiej w Gdańsku, w oparciu o te same materiały twierdzi, że Zbigniew Godlewski (Szegda przyjmuje za bezsporne, że właśnie Godlewskiego niesiono na drzwiach) zginął przy wejściu na kładkę nad torami, w stosunkowo dużej odległości od oddziałów wojskowych.", + "2827": "Albana, skąd rozpowszechnił się po całym świecie.", + "2828": "W r. 1518 w norymberskim kościele św. Wawrzyńca zawieszono \"Pozdrowienie Anielskie\", zwane także \"Różańcem\", wykonane w głównej części przez Wita Stwosza.", + "2829": "Ogromne, ponad dwumetrowe figury Marii i Anioła, otoczone są wieńcem z róż.", + "2830": "Po jego obu bokach zwisają nawleczone na sznur perły nazywane Paternoster.", + "2831": "Chodziło o archiwalia partyjne lub SB różnych szczebli, najczęściej jednak nie pochodzące z instancji centralnych.", + "2832": "W przeciwieństwie do protokołów Biura Politycznego były to publikacje pozbawione opracowania naukowego i raczej przypadkowe w wyborze materiału (decydowała zapewne jego dostępność).", + "2833": "Niezależnie jednak od utajnienia polskich materiałów źródłowych wiadomo, że zachowały się archiwalia partii, rządu (w tym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych) i Komitetu Obrony Kraju.", + "2834": "Jaki jest stopień ich pełności - trudno ocenić.", + "2835": "Liturgię Mszy św. odprawiano po włosku, francusku, angielsku, grecku oraz w języku starocerkiewno-słowiańskim, Ewangelia była śpiewana po arabsku, zakonnice śpiewały w czasie Mszy św. w różnych językach, także po polsku.", + "2836": "Zaś przed ołtarzem, na gołej ziemi posypanej piaskiem, leżała prosta drewniana trumna, a w niej zwłoki zakonnicy, zmarłej kilka dni wcześniej w wieku 91 lat, Małej Siostry Magdaleny od Jezusa, założycielki Wspólnoty Małych Sióstr.", + "2837": "Przypomniał sobie o niej dopiero w roku osiemdziesiątym pierwszym, kiedy zobaczył ulotkę z własnym tekstem.", + "2838": "Kiedy zaś usłyszał piosenkę śpiewaną przez Cholewę, poszedł doń i oświadczył, że to właśnie on jest autorem.", + "2839": "Nie przeszkadza to jednak, że w latach osiemdziesiątych ballada w dalszym ciągu uchodziła za anonimową.", + "2840": "Wydarzenia roku 1970 ze zrozumiałych względów długo nie mogły stać się tematem utworów kultury \"oficjalnej\".", + "2841": "Ot, co za smutny dzień - odezwał się pan Longin.", + "2842": "On tak, biednieńki, nie lubił deszczu, a tu jak raz w sam najważniejszy moment padać zaczęło - siostra znowu zaszlochała, choć nie skorzystała z trzymanej wciąż w palcach chusteczki.", + "2843": "- Jemu tam wsio rawno - powiedział pan Longin wydmuchując kłąb dymu.", + "2844": "Idea Rajskiego Cerbera bardzo mi się podoba.", + "2845": "Ktoś musi w końcu porządku pilnować.", + "2846": "Zaś bardzo dobrzy ludzie i święci, tacy np. jak św. Franciszek, gdyby do nich należała przeprawa dusz po śmierci, narobiliby zapewne takiego miłosiernego bałaganu, że do łodzi wszyscy by się dostali.", + "2847": "Chociaż - ja takiej sytuacji też nie wykluczam.", + "2848": "Na koniec \"przedzaduszkowa zagadka\", czyli ostatni epigramat grecko-Kubiakowy.", + "2849": "Rozmiar sukcesu \"Forresta Gumpa\" przekracza normalne ramy superskutecznej hollywoodzkiej socjotechniki.", + "2850": "Można przewidywać, że imię i nazwisko tytułowego bohatera wejdzie do języka potocznego, jak Kandyd, Babbitt albo u nas Jan Piszczyk.", + "2851": "Los głównej postaci dotyka bowiem istoty amerykańskiej mitologii, nie jest jednak jej prostą akceptacją.", + "2852": "Raczej - propozycją korekty, nawiązującą do zapomnianych źródeł.", + "2853": "Tę ideę zaszczepiła im pani Takano.", + "2854": "Wiedziałem, że nie wystarczy moje nazwisko - choć moje filmy są obecne w świadomości zarówno starszego (\"Popiół i diament\"), jak i młodszego pokolenia japońskich widzów.", + "2855": "W jakim celu powstaje Centrum? Czy tylko dla zbiorów Feliksa Jasieńskiego? W Krakowie działa już od kilku lat uniwersytecka japonistyka i na pewno zechce nas wesprzeć swoimi inicjatywami.", + "2856": "W grudniu br. mieliśmy największe chyba w dziejach Seminarium Semantyczno-Lingwistyczne.", + "2857": "Dzięki przeznaczeniu na ten cel ogromnych sum oraz wysiłkowi połączonych służb bezpieczeństwa i ochrony - przywódcy i ministrowie kilkudziesięciu państw z supermocarstwami włącznie, mogli się zjechać w Budapeszcie i po dwudniowych obradach, zmienić słowo: konferencja na słowo: organizacja.", + "2858": "Cały świat czekał na tę decyzję.", + "2859": "- Nie mam drugiej przy sobie - odburknął mąż i zaciągnął się papierosem.", + "2860": "Tylko dziadek i żebraczka nie odzywali się.", + "2861": "Alejką, tuż nad naszymi głowami, przeciągała gromada zmoczonych szpaków i zniknęła wśród starych grobowców.", + "2862": "Między drzewami pokazało się trochę słońca i tylko daleko, jak w sennym przywidzeniu, rozległ się głuchy pomruk burzy.", + "2863": "Przeskakiwaliśmy świeże kałuże i omijaliśmy ślizgające się po mokrym piasku glisty.", + "2864": "Dziadkowi przeszkadzało moje niecierpliwe wiercenie się, bo spojrzał na mnie z góry, odchylając marynarkę, ale nic nie powiedział.", + "2865": "Siostra pana Sierożki rozejrzała się po wszystkich i głośno zapłakała.", + "2866": "Pan Janek podał jej swoją chusteczkę z górnej kieszonki marynarki do wytarcia oczu, a ona nie wiedziała, co z nią zrobić, trzymała w palcach, jakby nie stała nad mogiłą, tylko na peronie dworca.", + "2867": "Na wiosnę przyszłego roku mają się odbyć w Workucie \"Dni polskie\".", + "2868": "Troszyn zaproponował też, by w Polsce urządzić \"Dni Workuty\"; można by opowiedzieć na nich na przykład o łagrowym teatrze.", + "2869": "Tak, za kręgiem polarnym działała gułagowa operetka: cóż, więźniowie korzystali z tej okazji wyłączenia się choć na godzinę, dwie, z codziennego koszmaru.", + "2870": "Wniosków o zwrot mienia jest raptem kilka.", + "2871": "Rewindykacje ze strony kościołów: prawosławnego i ewangelicko-reformowanego rozpatrywane są zwykłym trybem administracyjnym.", + "2872": "Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny złożył 15O wniosków, z których dotychczas załatwiono 50.", + "2873": "Wszystkie dotychczas uwzględnione - choćby tylko formalnie, bez materialnej rekompensaty - rewindykacje, to zaledwie drobny ułamek potencjalnych roszczeń.", + "2874": "Brak ustawy nie tylko uniemożliwia ich realizację, ale prowadzi do wielu komplikacji wokół całego procesu przekształceń własnościowych.", + "2875": "Sugestia koneksji islamsko-konfucjańskiej obliczona jest na budzenie upiorów europejskiej wyobraźni - przywołują one bowiem obrazy hord mongolskich, arabskich i tureckich, plądrujących Europę.", + "2876": "Fundamentalna różnica między islamem a cywilizacją konfucjańską zawiera się w ich stosunku do modernizacji: islam ma z nią poważne trudności; Daleki Wschód przyjmuje ją bez większych problemów.", + "2877": "Teza podkreślająca znaczenie procesu indygenizacji pozaeuropejskich elit nie wytrzymuje krytyki - twierdzą polemiści Huntingtona.", + "2878": "Ponadto podkreślają oni - nonsensowność koncepcji teoretycznych, bazujących na takich poglądach staje się jeszcze bardziej wyrazista, jeśli weźmiemy pod uwagę sytuację zmian miejsca pracy.", + "2879": "Czy chciwiec z sektora prywatnego staje się altruistycznym aniołem, jeśli z prywatnej fabryki przejdzie do pracy w samorządzie lokalnym?", + "2880": "I czy ascetycznemu altruiście charakter wypaczy się natychmiast i stanie się on chciwcem, jeśli zacznie pracować w prywatnej fabryce?", + "2881": "To była decyzja Sownarkomu.", + "2882": "Bieżeńcy w 82 proc. składali się z Żydów.", + "2883": "Bieżeńców było siedemdziesiąt osiem tysięcy, w tym piętnaście tysięcy wykształconych, z najwyższymi kwalifikacjami.", + "2884": "NKWD miała z nimi niesłychane kłopoty, bo ludzie ci żądali nieustannie pracy zgodnej z ich kwalifikacjami.", + "2885": "A w specposiołkach był wielki głód, dostawy były nieregularne, pieniędzy starczało jedynie na chleb.", + "2886": "Przyroda się zmienia i nasz los.", + "2887": "Niezupełnie jednak - dodam - wierzę w to pochłonięcie wszystkiego przez nicość.", + "2888": "Wszak w tej chwili interpretuję myśl ludzką sprzed 22 wieków... A znamy i dawniejsze.", + "2889": "Bo nie przemija miłość do słów wypowiadających prawdę stałą, wieczną.", + "2890": "Dzięki temu mydło FOR YOU przemija, a platoński epigramat nie.", + "2891": "I nadal nas uczy, by nie dać się łudzić reklamie, a próbować dać się przekonać wiecznej Mądrości.", + "2892": "Podobnemu celowi służą też rozliczne akcje publiczne: apele, akcje zbierania podpisów, pseudo-trybunały (przypomnijmy \"Trybunał sztokholmski\" Russella), a także quasi-religijne rytuały w rodzaju pielgrzymek do Jasnej Polany.", + "2893": "Charakterystyczna agresywność stylu większości publikacji o cechach \"intelektualnych\" w sensie Johnsona - a więc pouczających \"jak żyć\" - a także brutalność polemik \"zaangażowanych intelektualistów\" z przeciwnikami, nie są przypadkowe.", + "2894": "Biała plama zniknęła, cały glob był opasany siecią wspólnot.", + "2895": "W chwili śmierci założycielki zgromadzenia, pięć lat temu, liczyło ono ok. 1400 Małych Sióstr, z 64 narodowości, żyjących w 290 wspólnotach w 60 krajach.", + "2896": "Dzisiaj zapewne jest ich więcej.", + "2897": "Cyfry te wskazują na międzynarodowość wspólnoty Małych Sióstr, na jej internacjonalizm, a raczej uniwersalizm.", + "2898": "Potem chwalił serowiec mojej teściowej, popijał wino, bardzo mu wszystko smakowało, a tymczasem Błoński krążył po okolicy polami, żeby się zorientować, co się dzieje.", + "2899": "Niczego nie podpatrzył, więc potem wypytywał, po co Szlachcic przyjechał.", + "2900": "Cholera go wie - mówię na to, przyjechał i rozmawialiśmy o niebieskich migdałach.", + "2901": "We wszystkich wymiarach życia ważne jest to bycie przed Bogiem i dla Boga.", + "2902": "\"Aby we wszystkim był Bóg uwielbiony\".", + "2903": "To nastawienie na Boga podczas wykonywania każdej czynności powoduje, że ona sama nabiera specyficznego waloru - szczególnej świętości.", + "2904": "Praca otrzymuje w ten sposób głębszy sens i wartość: staje się służbą Bogu i miejscem spotkania z Nim.", + "2905": "\"Król Lew\" bardziej niż jakąś historiozoficzną wizją - choć można by ten film zadać jako naukę naszym politykom i królom - jest jednak opowieścią inicjacyjną, dotyczącą indywidualnego losu.", + "2906": "Lecz nie zamyka tego poszczególnego losu w wąskiej perspektywie, gdzie spełnienie przychodzi z odpowiedzią na pytanie: jak być sobą.", + "2907": "Odpowiedzieć trzeba sobie bowiem na pytanie znacznie trudniejsze i dawno nie zadawane: do czego zostaliśmy - lwy, gryzonie i świnki - powołani?", + "2908": "Jego starsza siostra po paru latach pracy zapadła na schizofrenię.", + "2909": "Stary Bokszczanin złożył swe kości gdzieś w Miednoje lub w Katyniu.", + "2910": "Dramat jednak nie został zakończony.", + "2911": "Sowieckie imperium, które zapadło się przez jakąś straszną implozję, gdyż wessała je wewnętrzna pustka, płynąca z kłamstwa, strachu i wiecznego przymusu - teraz zaczyna się odradzać już w rosyjskim imperium.", + "2912": "Red. Wolicki pisze o \"fascynującej i powracającej z każdym kolejnym kryzysem aktualności pomysłów p.Detoeuf.", + "2913": "Wiadomo już jednak dzisiaj, że jest to niewiele więcej niż żarliwe wyznanie wiary połączone z daleko posuniętą naiwnością.", + "2914": "Partie i ruchy polityczne opierające się na takich założeniach dojść wprawdzie mogą do parlamentu, a nawet do rządu, ale tylko tam, gdzie nie było możliwości czy wręcz chęci do poważnej debaty na temat granic możliwości polityki.", + "2915": "Adwent ma dla Pasierba szczególne znaczenie.", + "2916": "W \"Gałęziach i liściach\" znowu o nim rozmyśla.", + "2917": "Napisał: \"Święta Bożego Narodzenia nadchodzą po najmilszym sercu okresie Adwentu\".", + "2918": "I chociaż jego pamięć nie przechowała wspomnień o okresie adwentowym sprzed 1939 roku, to jednak w wyobraźni utrwalił mu się kształt zielonego adwentowego wieńca z Pomorza z czterema czerwonymi świecami, który \"już przez cały grudzień pachniał choinką\".", + "2919": "Przez następne stulecia przylgnęła do niej raczej sława rozpustnicy i zdrajczyni. Najniesłuszniej ! - przysięga jej dzisiejsza monografistka Eliane Vinnot.", + "2920": "\"Władza mężczyzn - powiada ta feministycznie nastawiona badaczka - zawsze lubiła zniesławiać takie kobiety, aby lepiej usuwać je w cień\".", + "2921": "Co sami mamy o tym sądzić? - nie wiadomo.", + "2922": "W niezwykłym spektaklu Partice'a Chfreau zabrakło głównej bohaterki.", + "2923": "Niby tak jak w autobiograficznej poezji romantyków, ale wcale nie tak, bo nawet nie jak w rozpowszechnionym dzisiaj pisarstwie spowiedniczym.", + "2924": "Połączenie autobiografii z poezją na innej zasadzie - jakiej? - tu właśnie kryje się sekret tej twórczości.", + "2925": "Świrszczyńska zadebiutowała w międzywojennym dwudziestoleciu tomikiem \"Wiersze i proza\", wydanym w 1936 r. w Warszawie.", + "2926": "Dlatego nieprzytulną skalną grotę nasza rodzinna kolęda ubiera w owe blaski polskiej stajni, w której Zbawiciel pozbawiony \"poduszeczki\" i koszulek drżeć wprawdzie musi na polskim mrozie, ale już zaraz ogrzeją go swojscy pastuszkowie i trzej królowie w polskich ubiorach.", + "2927": "To nasze zatroskanie świąteczne jest dobre i ciepłe, bo współczujące.", + "2928": "A tu - chłopak, który nie wyglądał na swoje 37 lat; no, może 27, 28; nie odróżniał się niczym od swego towarzysza studenta.", + "2929": "Nie znałem kościoła św. Stanisława Kostki.", + "2930": "Na warszawskim Solcu mieliśmy koło siebie swój własny, tętniący życiem intelektualnym kościół, pod wezwaniem świętej Trójcy, gdzie pod patronatem innej cudownej postaci tego czasu, księdza profesora Marka Kiliszka, odbywały się różnorakie seminaria i dyskusje, potem - konwersatoria i prace analityczne.", + "2931": "Kafka nie dożył holocaustu, ale opisał mechanizm myślenia prowadzący do niego.", + "2932": "Nie zetknął się z łamaniem praw człowieka na skalę leninowską, ale opowiedział o prawie, które łamie człowieka w wymiarze doskonałym, aż nieludzkim.", + "2933": "Wszyscy trzej, to niewątpliwe, byli prekursorami.", + "2934": "Kafka i Conrad zrewolucjonizowali i formę, i filozofię tradycyjnej literatury.", + "2935": "Innymi słowy - świat wewnętrzny wymaga poświadczenia naszym istnieniem.", + "2936": "To nie solipsyzm.", + "2937": "Człowiek bowiem jest nie tylko twórcą widzenia (poznania), ale i dąży do tego, aby być jego rozumiejącym uczestnikiem.", + "2938": "Uznanie rzeczywistości widzenia oznacza tu również respekt dla tajemnicy.", + "2939": "Ciężar bycia może - zatem jak w \"Znikającej wyspie\" - ujawniać swą paradoksalną drugą stronę: możliwość wieloznacznego niknięcia.", + "2940": "\"Uczniowie szkół niepublicznych to młodzież cokolwiek ograniczona, idąca na łatwiznę i przekonana, że wszystko od życia jej się należy.", + "2941": "To nauczyciele muszą się do nich dostosować.", + "2942": "Jeżeli nie - mogą stracić pracę.", + "2943": "Rodzice przecież płacą i mają prawo wymagać.", + "2944": "Świadectwo to czysta formalność, nikt nie będzie się przecież narażał własnemu pracodawcy\".", + "2945": "Tak często są postrzegane szkoły niepubliczne.", + "2946": "Jak się w dodatku zna warunki, w jakich powstawała \"Trylogia\", to po prostu nie do wiary, że pisano ją z odcinka na odcinek.", + "2947": "Rozmaite padliny wieszano na Sienkiewiczu, ale ja w jego obronie zawsze staję.", + "2948": "Raz nawet się rozpędziłem i zaproponowałem Andrzejowi Kurzowi, który był wtedy dyrektorem Wydawnictwa Literackiego, że napiszę o Sienkiewiczu książkę.", + "2949": "GIEDROYC, CZYLI JA: Zawsze byłem samotnikiem, podszytym chyba wielkim egoizmem, bez życia osobistego; zmarnowałem wiele możliwości i zrobiłem wiele krzywd różnym ludziom, jacy byli do mnie jednak tak czy inaczej przywiązani.", + "2950": "W te ciemne zakamarki zagłębiam się czasem w czasie bezsennych nocy, ale staram się to spychać w jakąś podświadomość...", + "2951": "GOMBROWICZ: Zabawny, ale męczący.", + "2952": "Zobaczywszy to Siostra Magdalena wpadła w rozpacz: \"To zdrada naszego powołania. Mieszkając w takim domu nie będziemy jedynymi z nich\".", + "2953": "Biskup cofnął darowiznę i postanowiono zbudować domek, taki sam jak te, w jakich mieszkają tubylcy.", + "2954": "O rodzaju powołania Małych Sióstr świadczą środowiska, w których lokują one swoje wspólnoty, środowiska, do których Kościół nie dociera, do których nie dociera orędzie Ewangelii, nawet przez świadectwo życia. Środowiska etniczne.", + "2955": "Na przykład nie wiadomo dokładnie, kiedy się urodził.", + "2956": "Znany jest dokładny dzień jego śmierci - 6 grudnia, ale nie można określić, w którym roku to było.", + "2957": "Dzieci twierdzą, że 6 grudnia św. Mikołaj obchodzi swoje imieniny i dziwią się, że zamiast przyjmować w swoje święto prezenty od innych, sam je rozdaje.", + "2958": "Kochają go za tę doskonałą bezinteresowność.", + "2959": "Do tych właśnie porażonych strachem skierowane są słowa mówiące o tym, że będziemy sądzeni przez miłość.", + "2960": "Ta tajemnica miłości jest obecna - eschatologia czyli wydarzenia ostateczne już się zaczęły wraz z pierwszym przyjściem Chrystusa, przede wszystkim eschatologiczna była odkupieńcza Jego śmierć i zmartwychwstanie.", + "2961": "Pozostaje niepokojący problem piekła.", + "2962": "Jedynym praktycznie wymogiem ograniczającym dostęp do odszkodowań byłoby posiadanie polskiego obywatelstwa.", + "2963": "Przedstawiciele rządu nie tylko uważali projekt poselski za nieodpowiedni.", + "2964": "Twierdzili stanowczo, że reprywatyzacji nie ma i... nie będzie.", + "2965": "Nie ma, bo takiego pojęcia nie ma polskie prawo, a nie będzie, bo wywołałaby niezliczone problemy, konflikty, zaburzenia społeczne i zakłócenia gospodarcze.", + "2966": "Właściwie każda okazja jest dobra, aby porozmawiać, bliżej się poznać, po prostu być z drugim człowiekiem.", + "2967": "Profesorowie nie tylko opiekują się klubami studenckimi czy szukaniem pracy absolwentom, ale często też biorą udział w uroczystościach o charakterze zupełnie prywatnym, jak na przykład ślub swego studenta.", + "2968": "Jak każdy inny uniwersytet japoński, także Nanzan oferuje studentom bogaty program działalności pozaakademickiej.", + "2969": "Biało-brązowy ornament nie ruszy się z miejsca, niczego nie otworzy, nie rozpocznie.", + "2970": "Niczego nie zamknie.", + "2971": "Po prostu będzie, wypełniając cały wielki horyzont.", + "2972": "Z przodu, jakby w jego cieniu, odegrany zostanie \"Nasz człowiek\" Aleksandra Ostrowskiego.", + "2973": "Scena-podest zajmie całą przednią część widowni.", + "2974": "Postacie wchodzić będą i schodzić bocznymi wyjściami dla widzów, oraz jednym zagubionym z tyłu w ornamencie.", + "2975": "Kończąc, Michał Zieliński pisze, że zamiast przełamywania liberalnego dogmatu nierówności \"lepiej zgodnie z zaleceniem Stefana Kisielewskiego - po liberalnemu - wziąć za pysk\".", + "2976": "Stefan Kisielewski, który był bardzo bystrym człowiekiem, lubił też czasem wygadywać głupstwa.", + "2977": "Powiedział mi kiedyś, bodajże w 1990 czy 1991, że ma dwóch \"synów duchowych\" Janusza Korwina Mikke i Piotra Wierzbickiego.", + "2978": "Wielkie firmy już dawno dostrzegły, że rządy muszą zabiegać o ich względy, aby przypisywać sobie sukcesy gospodarcze.", + "2979": "Po mistrzowsku wykorzystuje to np. Volkswagen w Portugalii, Hiszpanii, Niemczech; Mercedes i BMW w Stanach Zjednoczonych.", + "2980": "Społeczna presja na ograniczanie rozmiarów bezrobocia powoduje, że niektóre kraje skłonne są płacić niemal każdą cenę za inwestycje bogatych firm.", + "2981": "Las rąk: fabryka za fabryką załogi głosują za likwidacją wrogów klasowych, kontrrewolucjonistów, dywersantów ideologicznych.", + "2982": "Sowiety , lata 30.", + "2983": "Kilkanaście metrów dalej, w parterowym pawilonie, gdzie dawniej przyjeżdżały dzieci na wakacje organizowane przez PRL-owskie związki zawodowe, inna wystawa fotografii.", + "2984": "Ze ścian pociągniętych łuszczącą się farbą spoglądają powiększone więzienne portrety skazanych na śmierć w czasach Wielkiego Strachu.", + "2985": "W próbie tej potrzebujemy pocieszającej pomocy.", + "2986": "W wierszu \"Ferie\" opisany został pokój z trumną młodszego brata bohatera.", + "2987": "W oryginale czytamy: \"Snowdrops / And candles soothed the bedside\".", + "2988": "Dosłowny przekład - przebiśniegi i świece łagodziły krawędź łóżka - byłby zgodny z sensem optycznym, stanowiłby jednak dość poważne naruszenie stylistyczne, brzmiałoby bowiem zbyt nienaturalnie.", + "2989": "Wyobraźnia młodych nabiera cech schematyzmu, często kieruje się w stronę drastyczności lub dryfuje w stronę banału.", + "2990": "Takim banałem niemal zsakralizowanym jest dziś moda, kult radości życia i przyjemności, wyzierający z kart młodzieżowych pism.", + "2991": "Dla wielu młodych wyjście w modnych ciuchach do kawiarni lub pubu jest treścią pozaszkolnego życia.", + "2992": "Inaczej niż Zieliński jestem nawet zupełnie pewien, że nie można uznać historii myśli ekonomicznej za nikomu niepotrzebną i spalić bibliotekę, ale nie sądzę, by właściwą racją takiego niepalenia miało być odczytywanie w kolejnych podręcznikach \"wielkiego postępu, jak dokonał się w rozumieniu zjawisk gospodarczych\".", + "2993": "Czyli, innymi słowy, aby racją bytu historii myśli ekonomicznej miało być umacnianie dobrego samopoczucia ekonomistów.", + "2994": "Wyobraźmy sobie, że Pan Bóg pyta, powiedzmy, dominikanina: gdzie jesteś?", + "2995": "Co odpowie na to dominikanin? - Oto głoszę Twoje Królestwo.", + "2996": "A franciszkanin? - Oto w ubóstwie idę głosić Twoją chwałę.", + "2997": "Jezuita? - Oto walczę na froncie Kościoła i tam dbam o prawdziwą wiarę.", + "2998": "I teraz kolej na benedyktyna: co robisz, gdzie jesteś? - pyta Pan Bóg.", + "2999": "Prawdziwy benedyktyn powiedziałby: oto jestem, stoję przed Tobą.", + "3000": "Ten fakt dawał dużo do myślenia.", + "3001": "Jestem pewny, że bez uciskanej Ukrainy Rosja wynormalniałaby.", + "3002": "\"Obdarzając innych wolnością, sami stalibyśmy się wolni\" - tak mi mówił przed laty Wasyl Biełow, prozaik z tzw. wiejskiego nurtu rodem z północnej Wołogdy.", + "3003": "Opisywał on absurdy życia na skolektywizowanej wsi rosyjskiej.", + "3004": "Ciekaw jestem co dziś myśli Biełow, szczególnie, gdy rzecz dotyczy Małorusi, co chce być Ukrainą?", + "3005": "\"Dziś wiele mówi się o technikach modlitwy, wśród nich wymienia się hezychazm lub modlitwę serca.", + "3006": "Istnieje wiele sposobów całowania kogoś, ale najlepszy polega bez wątpienia na pominięciu wszelkich technik i na prawdziwej miłości.", + "3007": "To właśnie dlatego, że brak nam wiary i miłości, odczuwamy potrzebę metod w naszych relacjach z Bogiem\".", + "3008": "Obowiązują wizy, odprawa paszportowa, a przy wyjeździe celnik gruntownie przeszukuje rzeczy w poszukiwaniu skarbów, których tak wiele stąd ukradziono.", + "3009": "Współcześnie żyje tu 1700 mnichów i tyluż pracowników świeckich, zatrudnianych przy rolnictwie, choć krajobraz zdominowany jest przez lasy, skały i wznoszący się samotny szczyt świętej góry), budowie dróg (pierwszą przejezdną drogę wybudowano tutaj dopiero w latach sześćdziesiątych), wyrębie lasów i obsłudze pielgrzymów.", + "3010": "Urodzony w r. 1858, w arystokratycznej, zamożnej rodzinie, osierocony we wczesnym dzieciństwie, w wieku 15 lat traci wiarę.", + "3011": "Zostaje oficerem, prowadzi rozwiązłe i hulaszcze życie, trwoni odziedziczoną po dziadku fortunę.", + "3012": "Odczuwa jednak dotkliwie pustkę, brak sensu życia.", + "3013": "Gdy odbywa służbę wojskową w Maroku, wielkie wrażenie robi na nim głęboka religijność wyznawców Islamu.", + "3014": "Ksiądz ze swoim pomocnikiem odeszli, a żebraczka stała samotnie u wezgłowia grobu.", + "3015": "Zrobiło się fioletowo i po chwili rozległ się grzmot podobny do wybuchu wojny na wojennym filmie.", + "3016": "I gdzieś, może z tego samego drzewa, oderwała się jeszcze jedna gałąź.", + "3017": "Dziadek szybko przeżegnał się.", + "3018": "Byłam młoda i wesoła, no to pomyślałam sobie - mój Boże, może coś potrafię dać.", + "3019": "Uznałam to za odpowiedź na moją modlitwę.", + "3020": "Laski od razu mnie zauroczyły.", + "3021": "Pracowałam przecież z ich twórcami: jakiś czas pod kierunkiem Matki Czackiej, głównie jednak z panem Antonim Marylskim, a spotykałam też naturalnie księdza Korniłowicza.", + "3022": "Okazało się, iż żywa jest w nich pamięć o pewnym polskim pisarzu, stypendyście sprzed lat, który w przystępie ataku silnej adoracji dla płynnych żywiołów postanowił skoczyć z pokładu w nurty Missisipi.", + "3023": "Może nawet ten skok był trochę symboliczny, antycypował bowiem rychły i dramatyczny skok owego Rodaka w Amerykę.", + "3024": "Okazałem się kiepskim kontynuatorem tej tradycji.", + "3025": "Obchody zakończenia Roku Maryjnego rozpoczęły się 14 bm. wieczorem w rzymskiej bazylice Santa Maria Maggiore nabożeństwem w obrządku koptyjskim, w którym wziął udział Ojciec św. Liturgii przewodniczył patriarcha aleksandryjski dla Koptów wraz z biskupami i kapłanami tego obrządku. Homilię wygłosił Jan Paweł II.", + "3026": "Ojciec św. zachęcił wspólnotę katolickiego Kościoła koptyjskiego do wierności swej tradycji, pozdrowił jednocześnie prawosławnych i Koptów.", + "3027": "Pod koniec tej dekady zaczyna krążyć wieść, że autorem tekstu jest Krzysztof Dowgiałło, architekt gdański, senator \"Solidarności\" w latach 1989-1991.", + "3028": "Jednak podczas telewizyjnego programu wyborczego przed wyborami 4 czerwca 1989 roku, zapytany przez prowadzącego, czy napisał \"Balladę o Janku Wiśniewskim\", Dowgiałło odpowiada enigmatycznie: \"Co miało być anonimowe, niech będzie anonimowe\".", + "3029": "Obecnie potwierdza już fakt swojego autorstwa zupełnie otwarcie.", + "3030": "Równe 200 tysięcy.", + "3031": "Gdyby nie drobna nieostrożność, wszyscy byliby uszczęśliwieni.", + "3032": "Towarzystwo pozyskałoby kolejnego zaufanego swojego człowieka, a człowiek - społeczne poważanie.", + "3033": "Niestety, jak Gogolowskiego Chlestakowa, zgubiła go miłość do literatury.", + "3034": "Pamiętnik, w którym skreślił smakowite portrety wszystkich mu życzliwych, trafił niespodzianie w ręce sportretowanych.", + "3035": "Pojęcie \"reprywatyzacji\" obejmuje bardzo różne przypadki i rozmaite procedury.", + "3036": "Być może to jest jednym z powodów, dla których tak trudne okazało się przyjęcie wspólnej dla nich wszystkich ustawowej wykładni.", + "3037": "Tym bardziej, że bez liku było i jest nadal przepisów, na podstawie których mienia niegdyś pozbawiano.", + "3038": "\"Throw out\" znaczy \"wyrzucić\" .", + "3039": "Rzecz jasna krzywdzące Amerykanów i głupie byłoby traktowanie tego wielkiego narodu, który wydał i wydaje wielkich pisarzy, poetów i filozofów, jako dzikie plemię i barbarię.", + "3040": "Rzecz w tym tylko, że np. obecnie w Polsce łatwiej przyjmujemy z Ameryki, niewątpliwego centrum naszej cywilizacji, cechy zmienne i powierzchowne.", + "3041": "\"Wartość modlitwy nie zależy od nas.", + "3042": "Jest to dzieło Boga.", + "3043": "Od nas natomiast zależy jej częstotliwość.", + "3044": "Możemy powtarzać Imię Jezusa niestrudzenie.", + "3045": "Jak owa kobieta z Ewangelii trzeba nieustannie wołać: 'Ulituj się nade mną' (Mt 15,22), a Bóg zmiłuje się nad nami\".", + "3046": "Duchowość Athosu kojarzy się w pierwszej kolejności z modlitwą hezychastyczną.", + "3047": "Wywodzi się ona od opata klasztoru na Synaju, Jana Klimaka, który zalecał częste wzywanie \"imienia Jezus\".", + "3048": "Czego zresztą udało się dokonać podczas rewolucji 1917 roku...", + "3049": "Traktujmy te Sołżenicynowskie słowa jako naukę dla znakomitej części parlamentarzystów rosyjskich, którzy o Stołypinie wiedzą tylko tyle, iż był on \"reakcyjnym kontrrewolucjonistą\"...", + "3050": "Jednakże Sołżenicyn, wspomniawszy o \"surowym doświadczeniu\" rosyjskiego przedrewolucyjnego parlamentaryzmu, zwrócił się do deputowanych jako \"przedstawicieli piątej Dumy\", którzy oby kontynuowali tylko te dobre państwowotwórcze tradycje demokratyczne.", + "3051": "Czy zdążymy przed deszczem pochować pana Sierożę?", + "3052": "Pomiędzy klonami, które swoimi ciężkimi konarami zatrzymują słoneczne promienie i pogrążają cmentarz w mroku, kłębią się granatowe chmury poprzetykane miejscami różowymi pasemkami.", + "3053": "Wszyscy z niepokojem spoglądamy w górę i potykamy się na nierównej cmentarnej alei.", + "3054": "W gałęziach nawołują niespokojnie ptaki, a nad ich szczebiotem i kwileniem góruje twarde krakanie wron, które roznosi się echem po całym cmentarzu.", + "3055": "Głównym zadaniem Uniwersytetu Nanzan jest więc nie tyle doprowadzenie do maksymalnej liczby chrztów nawróconych Japończyków, ile \"chrzest\" całej kultury japońskiej, przepojenie tego społeczeństwa wartościami chrześcijańskimi.", + "3056": "Praca pedagogiczna na uniwersytecie japońskim różni się znacznie od pracy na uniwersytecie europejskim.", + "3057": "Tutaj profesorowie mają wiele zajęć tzw. pozalekcyjnych.", + "3058": "Film, jakkolwiek ściąga młodzież do kin i wypożyczalni kaset, odbierany jest głównie na poziomie opowiadanej przezeń historii.", + "3059": "Proszę spróbować dotrzeć z młodzieżą w pofilmowej refleksji do ukrytych, symbolicznych sensów takiego choćby Jurassic Park, nie mówiąc już Tajemniczym ogrodzie.", + "3060": "Brak nawyku refleksji przy zetknięciu z dziełem sztuki towarzyszy u młodych zubożeniu, czy wręcz spaczeniu wyobraźni.", + "3061": "Wystarczy poczytać swobodne, twórcze wypracowania uczniów szkół podstawowych.", + "3062": "Skróty, jak w filmie puszczonym bardzo szybko: od chwili śpiewu do śmiertelnej agonii.", + "3063": "I należy przyznać, że kaligraficzność ma swoje wady, bo dążąc do uchwycenia sytuacji jednym ruchem pióra czy pędzelka umoczonego w tuszu, poeta ryzykuje, że przedobrzy i wtedy czystość linii psuje kleks czy, tłumacząc to na dźwięk, następuje kleks, jak zgrzyt po szkle.", + "3064": "Do sklepów i do domów, dzięki telewizji, wjeżdża więc Santa Claus, będący bardziej poczciwym, jowialnym, rozbawionym Dziadkiem Mrozem niż statecznym biskupem z Myry, dyskretnym Świętym Mikołajem.", + "3065": "Santa podróżuje w saniach zaprzężonych w 4 pary reniferów i \"kiedy śmieje się, jego okrągły brzuszek trzęsie się jak miska galaretki\".", + "3066": "Przynosi on podarunki w nocy z 24 na 25, przedostając się do domów poprzez komin.", + "3067": "Tymczasem w liceach prowadzonych przez Społeczne Towarzystwo Oświatowe zdanie egzaminu dojrzałości nie należy do najłatwiejszych.", + "3068": "W 1993 roku w liceach państwowych nie zdało matury tylko 4% uczniów, w szkołach niepublicznych ponad 12% abiturientów.", + "3069": "Rok później matury nie zdało ponad 8%, ale były szkoły, gdzie tylko 60% otrzymało świadectwa maturalne: w jednej z warszawskich szkół z 40 zdających oblano 10 osób.", + "3070": "Ktoś tak przenikliwy miałby zaufać komuś, kto rozpoczął swój marsz ku wiecznej szczęśliwości pod hasłem \"grab zagrabione\"? Wolne żarty.", + "3071": "Zapewne też ani jedno słowo Franza Kafki nie zostało zainspirowane twórczą działalnością wodza rewolucji.", + "3072": "Ale duch dziejów wiedział co robi, każąc tylu przyszłym interpretatorom dzieł autora \"Procesu\" i \"Wyroku\" czytać je poprzez między innymi doświadczenia dwudziestowiecznego totalitaryzmu.", + "3073": "Na taśmie filmowej utrwalił pochód Wojciech Jankowski.", + "3074": "W jego materiałach znajdują się dwa ujęcia pochodu - jedno, kręcone z bocznej ulicy (Abrahama), na którym widać pochód szybko idący ulicą 10 lutego, oraz drugie, kręcone z mieszkania przy ulicy Świętojańskiej, należącego wówczas do zastępcy Redaktora Naczelnego Ośrodka Gdańskiego Telewizji Polskiej, Zdzisława Pietrasa.", + "3075": "Inaczej niż Hamlet - ta analogia jest oczywista - zrozumie, że duch ojca żyje w nim.", + "3076": "Musi więc wrócić do królestwa, by wypełnić to, do czego był powołany.", + "3077": "Byśmy jednak nie pomyśleli, że stoi za tą historią jakaś wyniosła arystokratyczna ideologia, uczyni to razem ze swymi wesołymi przyjaciółmi z - jak sami o sobie mówią - drugiego końca łańcucha pokarmowego.", + "3078": "Hume nadto podkreślał, że bez mocnej wiary nigdy dobrze nie zrozumiemy świętowania Bożego Narodzenia, więcej, \"nigdy nie będzie prawdziwego pokoju, prawdziwej radości, prawdziwej nadziei i dobrej woli między ludźmi\".", + "3079": "Rozmyślajmy zatem owocnie w Adwencie, który \"trwa nadal w dziejach Kościoła\", jak mówił kard. Wyszyński w 1980 r. do kapłanów Warszawy: \"Chrystus Bóg wcielony... zamieszkał w swoim Kościele\".", + "3080": "Nie wyobrażajmy sobie, że nad szopką unosiły się widzialne (i słyszalne) chóry anielskie.", + "3081": "Dla Maryi i Józefa istniała szopa, słoma, bydlęta i... wiara w rodzącego się Mesjasza, a wreszcie te dziwne odwiedziny pasterzy: pierwsze objawienie się Mesjasza ludziom prostym i ubogim.", + "3082": "Maryja wraz z Józefem niesie Jezusa świątyni.", + "3083": "Jakby powiedział Tadeusz Konwicki, pisałem kolejną nikomu niepotrzebną książkę.", + "3084": "Ale wciągnęła mnie ta praca, zaabsorbowała, całkowicie pochłonęła i w efekcie w ciągu praktycznie ośmiu tygodni w USA wykonałem rzecz, która w Polsce zajęłaby mi może rok, może więcej.", + "3085": "I z pewnością pisząc i kończąc w Ameryce książkę, jestem o wiele bardziej syty, niż gdyby dane mi było wzdłuż i wszerz, i na wylot poznać Amerykę.", + "3086": "Nie lękajcie się, wydrukujcie 100 000.", + "3087": "I sprawnymi kanałami kolportażowymi roześlijcie, na miłość Boską, do wszystkich księgarń w Polsce, jak najszybciej!", + "3088": "Sukces katechizmu we Francji czy ostatniej encykliki, także sukces rynkowy (!) płynął właśnie z tego, że ludzie znaleźli papieskie teksty poza zaklętym kręgiem sieci katolickich księgarni, do których wielu nie dociera.", + "3089": "Ewangelizacja wymaga odwagi, wyobraźni i dobrej organizacji. Amen.", + "3090": "W czasie powstania listopadowego Stefan Witwicki podrzuca już w druku tę nieszczęsną wersję, \"...póki my żyjemy\".", + "3091": "Wtóruje mu w tym samym czasie Stanisław Jachowicz:\"...póki w nas krew płynie\".", + "3092": "Tym nie ma się co dziwić.", + "3093": "Romantycznym bohaterom odpowiada szatańska wersja pieśni.", + "3094": "To oni wszak śpiewali: Powstań, Polsko, skrusz kajdany / Dziś twój tryumf albo zgon!", + "3095": "A przecież w naszym zespole były postacie bardzo wybitne: siostra Teresa Landy, siostra Katarzyna Steinsberg, siostra Maria i wiele innych.", + "3096": "One naprawdę tworzyły charakter tego miejsca, dawały przykład wielkiej wiedzy, kultury osobistej i pięknego chrześcijaństwa, opartego na miłosierdziu i pracy.", + "3097": "Wszystko razem urzekało.", + "3098": "Środowisko Lasek promieniowało na Polskę i nowatorstwem akceptacji nas, laików, i nowatorstwem liturgicznym ks. Korniłowicza, i po prostu swym duchowym klimatem.", + "3099": "Oczywiście taka statystyka o niczym w gruncie rzeczy nie świadczy.", + "3100": "Może oznaczać, że nauczyciele stawiają wysokie wymagania uczniom, którzy nie potrafią im sprostać, może też dowodzić tego, że przez cztery lata profesorowie godzą się na mierny poziom nauki, a dopiero podczas matury uświadamiają sobie, jaka rzeczywiście jest wiedza ich podopiecznych.", + "3101": "Po spotkaniu z Herodem, już w Jerozolimie, nie mogą narzekać na brak wskazówek, dotyczących ich następnych kroków.", + "3102": "Nieoczekiwanie bowiem sam król Herod chce - jak wyznał - osobiście uczestniczyć w radościach narodzenia Króla Żydowskiego, toteż kreśli im plan dalszego postępowania.", + "3103": "I w tym momencie znów próba z umiejętności hierarchizowania: wybrali głos Boga docierający do nich poprzez... sen.", + "3104": "Jedni mówią, że leżący na drzwiach był drobnym blondynem, inni - że postawnym brunetem.", + "3105": "Jedni mówią, że widzieli pochód przed ósmą rano, inni - że około dziesiątej, a nawet później.", + "3106": "Jedni mówią, że przeszli torami pod tunelem dworcowym, inni - że pod wiaduktem kolejowym.", + "3107": "Jedni mówią, że w pochodzie szło kilka tysięcy ludzi, inni - że niewielka grupka.", + "3108": "I nic więcej.", + "3109": "Odeszli, choć mogli zapytać o to i owo w samym Betlejem.", + "3110": "Pamiętamy, jak w Jerozolimie ryzykownie, bo na dworze Heroda, pytali o Chrystusa.", + "3111": "W Betlejem zupełnie utracili ducha dociekliwości, z punktu widzenia intelektualisty zachowali się nadzwyczaj pokornie.", + "3112": "Albo, patrząc inaczej, uczynili to samo co prości pasterze, jedynie \"technika\" ich dojścia do Boga była nieco inna.", + "3113": "\"Dał mi do myślenia lapsus, jaki zdarzył się nam podczas druku materiałów na sympozjum.", + "3114": "Na części plakatów informujących o panelu wydrukowano mylnie \"piękno\" zamiast \"piętno\".", + "3115": "0 tym, że było też piękno, przypomniał uczestnikom spotkania recital dwóch bardów antykomunistycznej opozycji: Jacka Kaczmarskiego i Julija Kima.", + "3116": "Wielka Zona była odrażająco brzydka, ale być może rozstrzygało to, jak się tę brzydotę przyjmowało.", + "3117": "Przez 45 lat nasz kraj był - jak powiada Kisiel - \"we władzy filozofów\" i nie mówiąc już o Marksie, taki Brecht czy Sartre wnieśli swój udział do czapy ideologicznej duszącej Polskę i okolice.", + "3118": "Użyteczność tego dziełka nie polega jednak tylko na uczestnictwie w nakłuwaniu balonów z przeszłością.", + "3119": "Konkluzja \"Intelektualistów\" Johnsona odnosi się głównie do przyszłości.", + "3120": "Według zapowiedzi premiera program będzie tak czy owak realizowany.", + "3121": "Ale na pewno powiększy się opóźnienie w jego urzeczywistnianiu.", + "3122": "Zgodnie z założonym harmonogramem, powinniśmy być już obecnie posiadaczami świadectw udziałowych.", + "3123": "Tymczasem Waldemar Pawlak wstrzymał dokonanie pierwszego kroku, czyli skompletowanie listy przedsiębiorstw włączonych do programu, co miało się dokonać już rok temu.", + "3124": "Podróżuje z drugą siostrą, która służy jako kierowca.", + "3125": "W 1957 roku pierwszy raz przybywa do Polski, gdzie przebywa 3 tygodnie, głównie w Krakowie, w Warszawie i na Jasnej Górze.", + "3126": "(W następnych latach była w Polsce niemal co roku, w sumie 28 razy, ostatni raz w roku swojej śmierci!)", + "3127": "Trzy Małe Siostry, Francuzki, przebywały dłuższy czas w Polsce, w tajemnicy i \"nielegalnie\" od roku 1957.", + "3128": "- To prawda, jesteśmy snobami, ale snobizm bywa pozytywny.", + "3129": "My snobujemy się na przykład na niepalenie - opowiadają \"niepubliczni\" z dumą.", + "3130": "I dodają, że u nich, w każdym razie na szkolnych wycieczkach, nikt się nie upija ani nie bierze narkotyków, bo \"szkoda im na to życia\".", + "3131": "Kilka lat temu w jednej z krakowskich szkół społecznych ktoś próbował rozprowadzać narkotyki.", + "3132": "Uniwersytety przyjęły w ostatnim czasie ogromną liczbę studentów.", + "3133": "Wszystko wskazuje, że władze państwowe temu sprzyjały - co nie dziwi, gdyż lepiej mieć młodzież w salach wykładowych niż na ulicach jako bezrobotnych.", + "3134": "Jednocześnie większość uczelni nie jest przygotowana do obsługi tej masy.", + "3135": "Sytuacja wymaga więc powszechnej katechizacji, obejmującej najszersze kręgi dorosłych, a równocześnie pracy w małych grupach, pogłębiających wiarę i praktykę życia chrześcijańskiego, promieniujących na otoczenie i zaangażowanych w życie parafii.", + "3136": "Duże zainteresowanie wzbudziła propozycja stworzenia pod auspicjami Konferencji Episkopatów Europy ośrodka badań i analiz dla Kościołów w b. krajach komunistycznych.", + "3137": "Wysunął ją bp Nonis z Vicenzy.", + "3138": "Następnie zostaną włączone do poszczególnych Narodowych Funduszy Inwestycyjnych, których będzie 19.", + "3139": "Akcje każdej spółki będą rozdysponowane według następującego klucza:", + "3140": "33 proc. otrzyma wiodący dla danej spółki NFI, 27 proc. zostanie rozdzielone między pozostałe NFI, 25 proc. zachowa skarb państwa, z czego część pójdzie na rekompensaty, roszczenia reprywatyzacyjne, dla rolników dostarczających fabrykom surowce itd., 15 proc. dostaną za darmo pracownicy spółki.", + "3141": "Ufam, że zarówno strajkujący górnicy, jak i dozór kopalniany, dając dowód gospodarskiej troski o nasze wspólne dobro, należycie zabezpieczą kopalnie i uchronią je przed szkodą.", + "3142": "Polecając wszystkich diecezjan, a szczególnie strajkujących górników opiece Bożej przez wstawiennictwo Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej, udzielam biskupiego błogosławieństwa w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Szczęść Boże!", + "3143": "W ostatnich pięciu latach pisarz ze Wschodu stanął przed sytuacją zupełnie nową, której się nie spodziewał i na którą nie umiał odpowiedzieć - przyzwyczajony do zupełnie innych warunków tworzenia i odbioru literatury.", + "3144": "Po pierwsze: przestał być potrzebny zarówno w swej roli \"prawdomówcy\" łudzącego despotę i przechowującego dla społeczeństwa cenne a zapoznane wartości, jak w roli twórcy \"dworskiego\", ozdabiającego salony władzy.", + "3145": "Sprawy zasadnicze to niemiecka marka i Europa.", + "3146": "Już teraz, de facto, Kohl zmuszony jest do jakiejś formy koalicji z socjaldemokratami.", + "3147": "W wyniku wyborów Kohl utrzymał przewagę w Bundestagu. Przewagę mizerną: zaledwie 10 deputowanych więcej niż SPD, o 124 mniej niż za poprzedniej kadencji. No cóż, większość to większość...", + "3148": "Jej żywot poetycki to tworzenie własnego stylu przed wojną, następnie długotrwałe wysiłki jego niszczenia, wreszcie późny rozkwit, w starości, kiedy władała stylem dostatecznie przezroczystym.", + "3149": "To bardzo trudno, używać poezji do opisu rzeczy, które się naprawdę zdarzyły.", + "3150": "Bo wtedy natychmiast powstaje kwestia układu - co z danego materiału zostaje wybrane i jak ułożone.", + "3151": "Nieco inaczej to można ująć jako zagadnienie stosunku między rzeczywistością i kaligrafią.", + "3152": "Wiersze o matce dostarczają okazji, żeby powiedzieć parę słów o religijności czy raczej areligijności Świrszczyńskiej.", + "3153": "Była typową polską postępową inteligentką czyli agnostyczką, i wzmianek o chodzeniu do kościoła u niej nie upatrzysz.", + "3154": "W swojej liryce miłosnej wyzywająca, całkiem otwarcie pisze o zmienianiu mężczyzn, tudzież, pierwsza bodaj wśród polskich poetek, nie żenuje się mówić o orgazmie.", + "3155": "15 szkiców podzielonych na 3 części: \"Filmowiec moralnego niepokoju\", \"Dekalog\", \"Trzy kolory\", do tego oczywiście pełna biofilmografia .", + "3156": "Ale i tak naczelny \"Positif\" Michel Ciment wybrzydza w recenzji, że to tylko namiastka; to przecież skandal, powiada, by tak wielki reżyser, pracujący od tylu lat, nie doczekał się dotąd we Francji pełnego monograficznego omówienia.", + "3157": "A tu osobisty kontakt mógł zaważyć...", + "3158": "W Rumunii pilnowały go trzy służby: policja polityczna rumuńska, gestapo i ludzie Stanisława Kota.", + "3159": "Z tych najgorsi byli ci od Kota.", + "3160": "Rodzima prowokacja storpedowała wyrwanie umierającego Becka na Zachód.", + "3161": "CHŁOPI: Nie potrafimy rozwiązywać problemów socjalnych.", + "3162": "Jak tchórzliwy jest Manifest Połaniecki Kościuszki!", + "3163": "Tak samo w r. 1863 nie potrafiono rozwiązać problemu agrarnego - zrobili to za nas Rosjanie.", + "3164": "Jako swą dewizę Nanzan przyjął hasło: \"Hominis dignitati\" - \"w trosce o godność człowieka\", godność, wynikającą z chrześcijańskiej antropologii.", + "3165": "Nie znaczy to wcale, że na wykładach z ekonomii czy prawa, głoszone są \"umoralniające kazania\".", + "3166": "Uczelnia ta, jak każda inna, musi przede wszystkim przygotować studentów do przyszłej pracy zawodowej i do pełnienia odpowiedzialnych funkcji w społeczeństwie i państwie.", + "3167": "W rezultacie jej działalność \"na sobie\" odbierają obojętnie lub wrogo.", + "3168": "Dziś, w epoce szybkiego różnicowania się naszej rzeczywistości, szkolnictwo, szczególnie podstawowe, pozostaje reliktem unifikacji.", + "3169": "Na jednakowych osiedlach, w jednakowych budynkach jednakowo toczy się szkolne życie.", + "3170": "Pozbawione osobowości szkoły wypuszczają takich właśnie wychowanków.", + "3171": "Szansą zmiany na lepsze może być, choćby nieśmiała, próba zanegowania tego stanu rzeczy.", + "3172": "Nie tak dawno do tradycyjnego repertuaru świątecznego dołączona została opera Gian-Carlo Menottiego \"Amahl i nocni przybysze\" (1951), inspirowana \"Adoracją Trzech Króli\" Hieronima Boscha.", + "3173": "W programie telewizyjnym wielokrotnie, w różnych dniach, godzinach i programach pojawia się w grudniu stary klasyk Franka Capry ze świątecznym happy-endem, zatytułowany \"Jakie cudowne jest życie\".", + "3174": "Słowo asceza oznacza między innymi ograniczenie, wyrzeczenie.", + "3175": "Większość zakazów, które przyjmuje na siebie wstępujący do monasteru mnich, ma dopomóc mu w oddzieleniu tego, co ważne, tego, co nie jest ważne na jego drodze.", + "3176": "Zakaz dotyczący pobytu kobiet na Athosie może dla \"łacinnika\" wydawać się reliktem.", + "3177": "Ożywa jednak w opowieściach mnichów, które na naszych oczach stają się legendą.", + "3178": "Weźmy, Restauracja we Francji; po upadku Napoleona społeczeństwo odrzuciło Burbonów .", + "3179": "Nasz konflikt między Komitetem Narodowym w Paryżu a krajem.", + "3180": "Po II wojnie emigracja londyńska była patriotyczna w masach żołnierskich, ale bez wpływu.", + "3181": "Rządziła elita, od tych mas podobnie oderwana w myśleniu, co od kraju.", + "3182": "FRANCUZI: Są dla nas istotni w jednym: w razie naszego konfliktu z Niemcami, możemy liczyć na ich przychylność.", + "3183": "Jurek sczerwieniał z zażenowania - \"Po co mówisz takie rzeczy?", + "3184": "Chcesz mi w głowie przewrócić?", + "3185": "Ja jestem po prostu jednym z nich, jestem prostym księdzem.", + "3186": "Jeśli poczuję się czymś więcej, nie będzie ze mnie żadnego pożytku\".", + "3187": "Do bezpieki i jej zabiegów Jurek jakby się stopniowo przyzwyczajał.", + "3188": "Za wszystkimi nami chodzili, każdy się musiał jakoś przyzwyczaić, unikało się tylko samotnych spacerów w pustych miejscach.", + "3189": "Że w wierszu Anne Sexton oznacza \"puchową tapicerkę\" a nie \"te z mebli, które się przewróciły\"?", + "3190": "Że u Charlesa Simica to naprawdę \"skóry zwierzęce w stadium częściowego rozkładu\" a nie \"częściowo zdekompletowane skóry zwierząt\"?", + "3191": "Że cały kontekst wiersza Wallace Stevensa \"This Solitude of Cataracts\" wskazuje wyraźnie, iż chodzi w nim o \"katarakty\" rzeczne, nie oczne - co odbiera wszelki sens tytułowi \"Ta samotność zaćm\"?", + "3192": "Co z tego?", + "3193": "O zarzutach i wątpliwościach podnoszonych w trakcie opracowywania i uchwalania stosownej ustawy była już mowa.", + "3194": "Niedawno premier Pawlak sformułował publicznie, w specjalnym wystąpieniu telewizyjnym, swoje własne zastrzeżenia.", + "3195": "Obawia się on mianowicie powierzania kontroli nad narodowymi funduszami inwestycyjnymi firmom, które nie będą w nie zaangażowane kapitałowo, a więc nie będą odpowiadać za swoje decyzje własnym majątkiem.", + "3196": "Jego postawa ma znaczenie tylko i wyłącznie dla poczucia honoru Polaków.", + "3197": "Wydawałoby się, że ma też wpływ na to, ile GM zainwestuje w Polsce czy stworzy miejsca pracy.", + "3198": "Ale tylko do pewnego stopnia.", + "3199": "Oczywiście, koncernowi zależy na nowych rynkach, nie może lekceważyć okazyjnych, bo tańszych, miejsc produkcji.", + "3200": "Ale nie robimy mu łaski.", + "3201": "Wielki przyjaciel polskiej kultury urodzony w święciańskim powiecie, historyk literatury - Adam Maldas, fotografik Adamowicz...", + "3202": "Po moskiewskich i orłowskich doświadczeniach poczułem się jak u siebie w domu.", + "3203": "Moi gospodarze z naturalnością przechodzili z języka białoruskiego na polski i na odwrót.", + "3204": "Czuło się tę wielowiekową bliskość pokrewnych narodów.", + "3205": "Białorusini nie byliby sobą, gdyby nie Rzeczpospolita Wielu Narodów.", + "3206": "Zarazem jest ono poddane naszym skłonnościom emocjonalnym.", + "3207": "Pesymizm i optymizm ujawniają się, zwłaszcza gdy myślimy o przyszłości.", + "3208": "Te skłonności temperamentalne bywają także funkcją naszej sytuacji - co słusznie podkreśla Francis Fukuyama.", + "3209": "Do pesymizmu ma dziś skłonność lewica, która chce widzieć sukces świata liberalno-kapitalistycznego jako dziejowy epizod.", + "3210": "Inny problem to coraz częstsza nieumiejętność oderwania się od pracy choćby nawet na krótko, która u patologicznie uzależnionych od aktywności zawodowej jednostek (workoholics) doprowadza do przykrych psychosomatycznych symptomów jak przy gwałtownym pozbawieniu dostępu do tytoniu, alkoholu czy narkotyków.", + "3211": "Coraz częściej ludzi trapi poczucie małej wartości, obawa, że nie uda się im zrobić odpowiedniego wrażenia na rzadko widywanych bliskich.", + "3212": "Dzieło Anny Świrszczyńskiej wymaga szczególnego rodzaju uwagi, nie takiego, do jakiego przyzwyczaiły nas badania literackie, niechętne tropieniu biografii autorów, jak to robiono w wieku dziewiętnastym.", + "3213": "Rzecz polega na tym, że jej dzieło poetyckie ofiarowuje się jako spełniony los, ale spełniony nie poprzez artyzm, z życiorysem gdzieś w tle, ale jako jedność wierszy i osoby, gwałtownej, namiętnej, dumnej, pokornej, grzesznej, współczującej, miłującej, szalonej.", + "3214": "\"Niepubliczni\" dostają jednak tylko ok. 200 tysięcy na jednego ucznia.", + "3215": "Po prostu nie ma pieniędzy.", + "3216": "Kurator, do którego należy rozdział finansów, często musi wybierać między domem dziecka a szkołą niepubliczną.", + "3217": "Nie dziwi więc, że woli wesprzeć dzieci, którym nikt inny nie pomoże.", + "3218": "On tylko obwieszczał!", + "3219": "Nowina była zdumiewająca i dlatego tak naprawdę pierwsze słowa Anioła: \"Nie bójcie się!\" - można dwojako odczytywać.", + "3220": "Owszem, sceneria wydarzenia w pełni je usprawiedliwiała: noc i oświecająca miejsce akcji \"chwała Pańska\" mogły przerazić.", + "3221": "Jednak pasterzy mogły paraliżować inne ciemności i inne lęki - ciemności i lęki aktu wiary.", + "3222": "Jak uwierzyć w taką wieść?!", + "3223": "Wszyscy trzej byli pisarzami.", + "3224": "Z tą różnicą, że dwaj tworzyli światy wyimaginowane, a jeden usiłował wykreować go naprawdę.", + "3225": "Udało im się? Na swój sposób tak.", + "3226": "Rezultaty są jednak nieporównywalne, może dlatego, że nieporównywalna była materia wyjściowa.", + "3227": "Wymiernych efektów twórczości Kafki i Conrada nie zna nikt, bo nie w sferze realności odbywa się rozliczanie pisarzy.", + "3228": "Historia zaczęła biec szybciej.", + "3229": "I tu właśnie wracamy do przytoczonej na wstępie definicji polityki.", + "3230": "Definicja Platona suponuje realizm, ale rzecz w tym, aby polityka stanowiła wybór celów i środków najlepszych z możliwych.", + "3231": "Chodzi o moralność w polityce.", + "3232": "Historyczny konflikt niemiecko-polski przybrał w latach wojny wymiary eschatologiczne.", + "3233": "Chodziło o to, aby wyciągnąć z katastrofy mądre i dobre wnioski.", + "3234": "Niestety, w \"Naszym człowieku\" w reżyserii Walerego Fokina - raczej tak to wygląda.", + "3235": "Jeśli głębiej wpatrzeć się i wsłuchać w ten spektakl, zwłaszcza ze słusznej odległości, to sprawi on wrażenie dziwnej tautologii.", + "3236": "Na podeście cokolwiek zmechanizowane i powierzchownie odgrywane typy rosyjskiego człowieka pokazują dzianie się, historię pewnej ludzkiej prawidłowości, jakby pod dyktando innej prawidłowości - biało-brązowego ornamentu w tle.", + "3237": "Wręcz przeciwnie, to samo doświadczenie człowieczeństwa jest czymś fundamentalnym, jest punktem wyjścia.", + "3238": "W artykule publikowanym niegdyś na łamach \"Znaku\", kardynał Wojtyła pisał, iż nie możemy przekreślić tego, co o człowieku mówi nowoczesna filozofia świadomości.", + "3239": "Omawiana książka jeszcze raz to potwierdza.", + "3240": "Fakt otwarcia na filozofię świadomości nie oznacza wszak zamknięcia się na tradycję filozoficzną, wręcz przeciwnie, oznacza jej twórczą kontynuację.", + "3241": "Z Jurkiem było inaczej: wychodził do ludzi z ufnością, mówił im to po prostu, czego potrzebują.", + "3242": "Akceptował ich i oni Go w sposób naturalny akceptowali.", + "3243": "Jak mówiłem, lubił ludzi jako gatunek i ludzie to równie bezbłędnie w Nim odczytywali.", + "3244": "Nie musiał się zalecać ani kokietować.", + "3245": "Tu się żyło Panem Bogiem i modlitwą na co dzień.", + "3246": "Rodzice dbali o moje wychowanie religijne, za co im jestem bardzo wdzięczna, miałam cudownego katechetę, niemniej religia to było przede wszystkim chodzenie do kościoła, Msza, nabożeństwo.", + "3247": "W Laskach w liturgii uczestniczyło się przez cały dzień i modliło się wszędzie.", + "3248": "Ksiądz Korniłowicz odmawiał brewiarz, chodząc tutaj po ścieżkach.", + "3249": "Być może zbyt szybko rozstaliśmy się z tym modelem?", + "3250": "Rosja może wkrótce wrócić do sił - a wówczas, niezależnie od ustroju, będzie supermocarstwem.", + "3251": "Myślenie i orzekanie o przyszłości - którego status logiczny jest, jak wiadomo, nad wyraz podejrzany - jest nam jednak zadane, wraz z poczuciem czasu, wraz z naszym - górnolotnie mówiąc - człowieczeństwem.", + "3252": "Tytułowa bohaterka oznajmia swoim dwu przyjaciołom, że jest w ciąży.", + "3253": "Obaj poczuwają się do ojcostwa; jeden jest synem murzyńskiego dyplomaty, drugi - grany przez samego reżysera - wywodzi się z ortodoksyjnego środowiska polskich Żydów (część rozmów prowadzona jest w mieszaninie polskiego i jidysz).", + "3254": "25-letni Kassowitz, który zdążył już ukończyć kolejny film, ma szansę stać się francuskim Woody Allenem.", + "3255": "Potem - poddając się przeciwstawnej kontestatorskiej ułudzie - przystaje do komuny hipisów.", + "3256": "Forrest przygląda się w milczeniu tym odejściom, dochowując jej wierności z absolutną konsekwencją.", + "3257": "I ta wierność zostaje nagrodzona.", + "3258": "Na czym zatem opiera się proponowana przez film korekta mitu?", + "3259": "Co odróżnia tę zwycięską postać od przegrywających wykonawców obowiązujących w kulturze scenariuszy? Po pierwsze, oczywiście, debilizm.", + "3260": "Ze strony Kościoła katolickiego wpłynęło dotychczas ok. 3 tysięcy wniosków o zwrot mienia.", + "3261": "Rozpatruje je specjalna Komisja Majątkowa powołana przez szefa Urzędu Rady Ministrów i Episkopat (po 7 przedstawicieli), pracująca w 3 zespołach orzekających.", + "3262": "Wpłynęło do niej łącznie 3001 wniosków, z których dotychczas oceniono ok. 950, wydając pozytywne orzeczenia w 775 przypadkach, a 158 oddalając lub umarzając, zresztą często w wyniku wycofania ich przez samych wnioskodawców.", + "3263": "Do pewnego przynajmniej stopnia rozumiem ludzi, którzy mówią, że Jaruzelski nadaje się na prezydenta - umiał skutecznie wszystkich pozamykać.", + "3264": "Ja oczywiście nie będę głosował na Jaruzelskiego i w ogóle nie wiem, na kogo mam głosować.", + "3265": "To jest przyszłe zmartwienie, ale w tej chwili zupełnie już straciłem zaufanie do naszych elit politycznych.", + "3266": "A więc wspólny element, stała niezmienna - powtórzmy to jeszcze raz: w centrum tego zainteresowania jest człowiek, tak jako twórca kultury, jak i jako osoba, uwikłana w życie, konieczność podejmowania wyborów, szukająca kryteriów odróżnienia dobra od zła.", + "3267": "Problemem zasadniczym dla myśli religijnej XX wieku jest konieczność określenia się w sporze pomiędzy teologią a antropologią, który wyznaczył główną linię napięcia w sporze o religię.", + "3268": "Takie stanowisko może się jednak słusznie wydawać nazbyt łatwą dymisją rozumu.", + "3269": "Druga propozycja odwołuje się do znanych przewidywań de Tocqueville'a, który w połowie ubiegłego stulecia głosił wizję świata bipolarnego, aczkolwiek nie wyobrażał sobie istnienia Rosji komunistycznej.", + "3270": "Wyciągał jedynie wnioski z obszaru i potencjału państwa rosyjskiego twierdząc, że dwa mocarstwa, Rosja i Ameryka, określać będą przyszłość świata.", + "3271": "\"Kultura\" też od początku była nastawiona na kraj.", + "3272": "LEGI0NIŚCI: Byli tym, czym za komuny - partyjni.", + "3273": "Też \"rwali do siebie\", ale z większym umiarem.", + "3274": "MACKIEWICZOWIE (bracia, Cat i Józef): Cat Józefa lekceważył, a Józef - nienawidził Cata.", + "3275": "Co jedno z drugiego wynikało.", + "3276": "Obaj wybitni. Każdy w swoim rodzaju.", + "3277": "Józef - jako powieściopisarz.", + "3278": "Stanisława Mackiewicza, Cata, trudno scharakteryzować.", + "3279": "Po wtóre - świat maleje, współczesne wędrówki ludów zagęszczają międzycywilizacyjne interakcje, co z kolei wzmacnia świadomość własnej cywilizacyjnej tożsamości oraz poczucie różnicy i nierzadko - wrogości.", + "3280": "Dalej: modernizacja gospodarcza i społeczna pociąga za sobą osłabienie tradycyjnych tożsamości, lokalnych i narodowych.", + "3281": "W ich miejsce wchodzi na ogół religia, często w formie takiego czy innego fundamentalizmu.", + "3282": "Pokora uczyniła go cichym i tylko miłość w nim płonie, dlatego spogląda na wszystkie rzeczy takimi samymi oczami.", + "3283": "Hezychasta jest wolny od grzesznych namiętności i złych myśli.", + "3284": "Jego wola i jego rozum nie uległy bynajmniej wygaszeniu, ale zostały przeobrażone, skierowane ku Dobru.", + "3285": "Cokolwiek uczyni, gdziekolwiek pójdzie, jego jedyną troską jest wytrwać w pokorze i bardziej kochać\".", + "3286": "Gościnność i życzliwość dla obcych jest znakiem \"uwewnętrznienia\" chrześcijaństwa.", + "3287": "Na razie jak zawsze mnóstwo aktualności - nowych scenariuszy, analiz, pamiętników, monografii.", + "3288": "Wśród nich dwie nowe książki o Kieślowskim.", + "3289": "W Wydawnictwie Sorbony - \"Dziesięć krótkich historii w obrazach\" Veronique Campan, czyli uniwersytecka analiza \"Dekalogu\", uważanego we Francji za najważniejsze dokonanie światowego kina lat 80.", + "3290": "Przez uczony wywód autorki przewijają się dzieła współczesnych filozofów, od Ricoeura po Levinasa.", + "3291": "Niektóre dzieci przypuszczają, że w ciągu roku św. Mikołaj \"zbiera śmieci, a potem je odnawia\".", + "3292": "Może ekolodzy zainteresowaliby się tą sprawą.", + "3293": "Jeżeli św. Mikołaj nie zajmuje się tworzeniem i zdobywaniem zabawek, to \"zajmuje się odpoczywaniem\", śpi \"bo z niego to wielki śpioch\" lub po prostu \"zapada sen zimowy\".", + "3294": "W roku 1980 ulotka z jej tekstem trafiła do rąk Mieczysława Cholewy, muzyka-amatora.", + "3295": "Dorobił on do niej akompaniament gitarowy.", + "3296": "Tak zaczęła się ogromna kariera tej piosenki.", + "3297": "Cholewa wykonywał ją wielokrotnie w czasie \"16 miesięcy Solidarności\", a także później, w stanie wojennym, w kościołach.", + "3298": "Piosenka w jego wykonaniu rozeszła się masowo nagrana na kasetach, rozprowadzanych przez \" Solidarność\".", + "3299": "Najbardziej optymistyczni bywają zwykle ludzie wielkiego biznesu, którzy myślą postulatywnie i działają według zakładanego sukcesu.", + "3300": "Huntington na pewno należy do rasy intelektualistów, jest jednak z pewnością zbyt inteligentny na to, by tylko z racji tej przynależności poddawać się skłonności kasandrycznej.", + "3301": "Dlatego należy słuchać go z uwagą i badać użyteczność jego paradygmatu w dzisiejszym trudno zrozumiałym świecie.", + "3302": "Owszem, my przywiązywaliśmy wagę do aliansu z nimi, ale oni - nie.", + "3303": "ZBYSZEWSKI WACŁAW: Fenomen. Świetny ekonomista, felietonista, dyplomata.", + "3304": "Nigdy, nie spotkałem się z taką ilością zmarnowanych zalet i talentów.", + "3305": "Totalny brak zaufania do własnych sił.", + "3306": "W MSZ-ecie spalił się za plotki o ambasadorowej angielskiej w Tokio, gdzie był pierwszym sekretarzem.", + "3307": "Istnieją odmiany indywidualnych gustów, ale zawsze w obrębie tego samego nurtu powszechnych w danej chwili upodobań.", + "3308": "Pewna stadność cechuje elity zajmujące się ciągle wyznaczaniem notowań na artystycznej giełdzie.", + "3309": "Co zanadto odbiega od przyjętych norm, wydaje się \"dzikie, \"niesmaczne\", choć oczywiście zmieniają się normy i, rzeklibyśmy, w ostatnich dziesięcioleciach zostały postawione na głowie.", + "3310": "Znikły dotychczasowe \"tabu\", ale zamiast nich pojawiły się inne, najzupełniej nie uświadamiane.", + "3311": "Jest to przekład interpretujący.", + "3312": "Tłumacz zachował przecież zarówno znaczenie wizualne, jak i sensy metaforyczne, obecne w tekście angielskim.", + "3313": "Rzeczownik \"bedside\" bywa bowiem także członem zwrotu \"przy chorym\", a więc zwrotu zakładającego czuwanie, współ-czucie, współ-bycie z kimś cierpiącym.", + "3314": "Z kolei użyty przez Heaneya czasownik znaczy również \"uspokajać\", \"uśmierzać\" (ból), \"ukoić\".", + "3315": "Bez interpretującego przekładu Barańczaka te jakże ważne - współtworzące filozoficzną metaforę - sensy by przepadły.", + "3316": "Trzymilionowe przemysłowe miasto Nagoya w centralnej Japonii (tutaj znajduje się m.in. słynna fabryka samochodów Toyota) posiada kilka uniwersytetów państwowych i kilkanaście prywatnych.", + "3317": "Panuje ogólne przekonanie, że drugim co do poziomu nauczania, po państwowym Uniwersytecie Nagoya, jest Uniwersytet Katolicki Nanzan.", + "3318": "Uniwersytet ten, założony w 1949 r. i prowadzony przez werbistów, nie posiada zbyt długiej tradycji akademickiej.", + "3319": "Wkrótce po Maciejowicach Polska zniknęła z mapy Europy całkowicie.", + "3320": "Nie ostała się nawet namiastka jej państwowości, a więc dla świata przestała istnieć.", + "3321": "A więc umarła.", + "3322": "Nie! Protestuje śpiew Legionów: nie umarła, jeżeli my żyjemy.", + "3323": "I dla świata i dla nas samych fakt, że żyjemy, stanowi oczywisty dowód tego, że i Polska żyje.", + "3324": "Przecież nie umarła, kiedy my żyjemy.", + "3325": "Piękne to i logiczne.", + "3326": "Powrócił do wiary, postanowił wrócić do Kościoła katolickiego.", + "3327": "Z pewnym smutkiem i właściwą mu ironią opowiada, że trudno mu było wejść do Kościoła, bowiem w tym samym czasie opuszczały go tłumy katolików, głuchych na jego desperackie zapewnienia, że idąc w kierunku tzw. nowoczesnego świata skazują się na bezdomność, a postoświeceniowa kultura nie zapewni im nie tylko zbawienia wiecznego, ale nawet krótkiego szczęścia.", + "3328": "Żył w IV wieku.", + "3329": "Urodził się w Patarze.", + "3330": "Biskupem Miry został przez przypadek; jak mówią legendy, miał słyszeć głos od Boga, nakazujący mu udać się do kościoła.", + "3331": "Nie wiedział nic o uchwale, podjętej przez radę biskupów, w której postanowiono, iż ten, kto pierwszy pojawi się w tym dniu w kościele w Mirze, otrzyma biskupią infułę.", + "3332": "Ale na początku tej jesieni z największym entuzjazmem tutejszej krytyki spotkał się nowy film Nikity Michałkowa \"Zmęczeni słońcem\" nakręcony w Rosji, w koprodukcji z Francją.", + "3333": "Podzielam ten entuzjazm, choć film - jak często bywa z Michałkowem, będącym przecież rosyjskim \"oświeconym nacjonalistą\" - ma swoją irytującą stronę.", + "3334": "Robi jednak olbrzymie wrażenie i nie sposób go zapomnieć.", + "3335": "Polska niechęć do kapitału zagranicznego ocala nasze poczucie godności i suwerenności, ale tak naprawdę izoluje od światowego podziału pracy.", + "3336": "Nikt nas nie zmusi, abyśmy w nim partycypowali.", + "3337": "Powiem więcej, uważam, że nasza ostentacyjna niechęć do zagranicznych firm wynika z tego, że one wcale o nas nie zabiegają, wcale im na nas nie zależy.", + "3338": "Wszystko błyszczy, kręci się, tańczy.", + "3339": "Choinka mieni się różnobarwnie, z bożonarodzeniowego bierwiona w kominku bije przytulne ciepło.", + "3340": "Na świątecznym stole, przy którym zasiada szczęśliwa rodzina - jednocząc parę pokoleń, przybyłych nieraz z bardzo daleka pojawia się tradycyjny indyk, a po nim gama słodkich delicji, z cwibakiem, ciastami orzechowymi i wykwintnie ozdabianymi ciasteczkami na czele.", + "3341": "Jest to jednak wojna o wyznaczonych i ograniczonych celach.", + "3342": "ALIANS ISLAMSKO-KONFUCJAŃSKI?", + "3343": "Druga grupa argumentów polemicznych kwestionuje obraz poszczególnych cywilizacji, stanowiący dla Huntingtona przesłankę dla jego wniosków.", + "3344": "Podobnie jak autor \"Zderzenia cywilizacji\", jego polemiści skupiają się głównie na problemie islamu i fundamentalizmu.", + "3345": "Niewykorzystany.", + "3346": "MIKOŁAJCZYK: Jako prezesa kółek rolniczych bardzo go ceniłem.", + "3347": "Do roli premiera nie dorastał.", + "3348": "Stawiam przed nim Sikorskiego, mimo wszystko.", + "3349": "Gdy uciekł z Warszawy, emigracja nie podała mu ręki.", + "3350": "Identyfikowała go z komunizmem!", + "3351": "MIŁOSZ: Emigracja jest dla niego symbolem wstecznictwa.", + "3352": "Ośmiesza ją, ale jako poeta wyrósł na emigracji.", + "3353": "MIT: Z przyczyn dla mnie niejasnych istnieje mit Polski wśród narodów środkowo- i wschodnioeuropejskich.", + "3354": "My byliśmy tylko wycinkiem Jego aktywności.", + "3355": "Osoby naprawdę ważne to była Roma Szczepkowska, która wkładała ogromnie dużo energii w przygotowanie \"Mszy za Ojczyznę\", i Jacek Lipiński.", + "3356": "Zajęcia \"uniwersytetu\" zaczynał swoim wykładem o nauce społecznej Kościoła - Michał Boni, wtedy młody, mądry polonista.", + "3357": "Przekrój tematów był szeroki, od historii związków zawodowych do polityki międzynarodowej.", + "3358": "Huntington nie przyjmuje zatem argumentu o globalnej sekularyzacji.", + "3359": "Natomiast światowa komunikacja i interakcje gospodarcze bardziej wzmacniają poczucie odrębności i skłaniają do oporu wobec innych, niż sprzyjają kulturowemu ujednoliceniu.", + "3360": "Są jeszcze dwie propozycje, na które Huntington dotąd nie odpowiedział.", + "3361": "Jedna powiada (Hassner), że nie istnieje paradygmat czy model polityczny globalny.", + "3362": "Świat jest chaotyczny, procesy rozwojowe nie układają się w logiczne ciągi i trzeba się z tym pogodzić.", + "3363": "I jeszcze raz ten sam wiersz Kunitza: cóż z tego, że \"the rodent's tooth\" oznacza trywialny \"ząb gryzonia\", gdy nam pomyłkowe wzięcie słowa \"rodent\" za \"rotten\" pozwala wprowadzić o ileż boleśniejszy i dramatyczniejszy \"zropiały ząb\"?", + "3364": "I tak dalej, i tak dalej - a jesteśmy dopiero przy literze K. W naszej alfabetycznie ułożonej antologii znajdzie się jeszcze miejsce na wiele podobnych odkryć.", + "3365": "Ten internacjonalizm Małych Sióstr płynął z zdecydowanie negatywnego stanowiska Siostry Magdaleny wobec wszelkich form nacjonalizmu, który dzieli ludzi miast ich jednoczyć.", + "3366": "Dlatego też kładła wielki nacisk na to, by jej zgromadzenia nie traktować jako francuskie.", + "3367": "Z jej woli wszystkie Siostry winny się uczyć języka ludzi, wśród których żyją, ale także języka francuskiego jako wspólnej \"lingua franca\" wszystkich Sióstr.", + "3368": "2. 20 zwrócił się do mnie słowami- \"mnie nie ma, mnie już nie ma \". Zmierzyłam ciśnienie krwi. Było jeszcze wtedy w granicach typowych dla Tadzia. Podałam środek odpowiednie leki zgodnie z zaleceniem lekarza. Zapadając w półsen, prosił, bym rano nastawiła radio na Mszę św.", + "3369": "Tajemniczość tego bożonarodzeniowego poematu może nieco rozjaśnią jego fragmenty w moim nieudolnym przekładzie: \" czy prowadzeni byliśmy przez tę drogę ku Narodzinom czy Śmierci? To były z pewnością Narodziny, Mieliśmy na to dowód wykluczający zwątpienie. Widziałem też, że różnią się między sobą. Te Narodziny były dla nas ciężką i gorzką agonią, jak Śmierć, nasza śmierć.\"", + "3370": "Turystom z Polski polecałbym więc (acz możliwości jest co niemiara): wynająć barkę w Ferte-sous-Jouarre i ruszyć w górę Marny, pod prąd. Kąpiel dookoła, gotyk i sztuka romańska na obu brzegach, jedzenie znakomite, szampan, i dla dziatwy kapitalna lekcja historii. A do tego w suplemencie najsłynniejsze na kontynencie strażackie orkiestry dęte. Niech się Pawlak schowa.", + "3371": "Ten tytoń, augustowska wirdżinia, stoi sobie w paletach pod folią. W każdej palecie kiełkuje 160 nasion. Najbardziej wyrośnięte powinny być już posadzone w polu, ale weź sadź, kiedy mróz. Dlatego Janina Andrukanis cierpliwie czeka i pilnuje swojej wirdżinii jak źrenicy oka. - Nocą palim pod folią piecykiem, żeby nie zmarzło, a znowu za dnia kryjem ceratą, bo słońce pali i dusi.", + "3372": "Szczęściem w perspektywie historycznej nazwałbym okres, kiedy pojawia się przed szerszymi społecznościami, narodami, grupami zawodowymi, zbiorowiskami sąsiadów, rodzinami nadzieja na ziszczenie celów, do jakich się dąży i to nie w sposób egoistyczny. Niestety - okres przejściowy. Czasami dłuższy, częściej - krótszy.", + "3373": "Mitrovica zżyła się z rozmieszczonym tu w czerwcu 1999 r. kontyngentem francuskim, a Francuzi mają tu dobrą opinię. Inaczej niż Jankesi. Na Amerykanów posypał się więc w ubiegłym tygodniu grad kamieni, cegieł i butelek. W sukurs rodakom i sojusznikom ruszyło 30 tys. Albańczyków z Prisztiny. Wojna w Mitrovicy - krzyczały nagłówki w albańskiej prasie Kosowa.", + "3374": "Agnieszka też ma matkę narkomankę. Ta matka dba o nią, jak umie. Nie bije, nie głodzi. Ale też nie przytula. I nie daje regularnie leków. Więc wirus się na nie uodparnia i cała kuracja na nic. Czy prawo pozwala zabrać urzędowo Agnieszkę jej matce, skoro ona dziecka tak dziwnie, ale jednak chce. I czy jest sens oddać Agnieszkę do domu dziecka na trędowatą?", + "3375": "Ken Mackenzie przyznaje, że Polacy byli trochę niezdyscyplinowani, nieco narwani, ale zaraz dodaje: - Między nami mówiąc to wszystko były cechy, które nam, pilotom myśliwców są niejako przypisane. Z dumą przypomina sobie, że gdy Anglicy spytali Polaków, dlaczego lubią latać z Mackenziem - odpowiedzieli: - Bo on jest tak samo szalony jak my.", + "3376": "Od dziewięciu lat życie Józka i Anki upływało w ciasnym kwadracie ulic wokół sieradzkiego rynku. Po ślubie wynajęli mieszkanie w starej kamienicy. Wszędzie stąd było blisko. Sklep mięsny, lumpeks, motoryzacyjny, miejskie urzędy i kościół. Żona kamienicznika prowadziła sklep z żyrandolami i żarówkami. Sam właściciel bywał kontaktowy jedynie wcześnie rano, przed pierwszym piwem. Potem płynął do nocy. Ale Józka P. poważał jak syna bez względu na porę.", + "3377": "Wtedy wszystko wydawało się jasne. Okładki magazynów ilustrowanych - w tym \"Polityki\" - krzyczały tytułami: \"Heil Haider\", a CNN pokazała w migawce z Wiednia przebranego za Hitlera aktora, który wchodził na dystyngowany Bal w Operze. To co było zamierzone jako polityczny happening i karnawałowa ilustracja absurdu, amerykańska sieć telewizyjna przedstawiła jako ilustrację aktualnej tezy: Austriacy nie rozliczyli się ze swą przeszłością i wybrali drugiego Adolfa.", + "3378": "Firmom ubezpieczeniowym, podobnie jak bankom, powinno zależeć na nieskazitelnej opinii. Ich klientów wiąże z nimi przecież głównie zaufanie. Nie sprzyjają temu latający grabarze, czyli prezesi i członkowie zarządów, którzy doprowadzili już do plajty bank czy towarzystwo ubezpieczeniowe, po czym lądują na fotelu prezesa w następnym. Jeśli taki stan akceptują inni ubezpieczyciele, wystawieni do wiatru klienci zniechęcają się do usług całego sektora.", + "3379": "W Gnieźnie tego samego dnia czczono pamięć \"postępowego działacza Odrodzenia\" arcybiskupa i prymasa Polski, kanclerza Jana Łaskiego, który \"nie uląkł się potępiającej go bulli papieskiej\". Maria Dąbrowska podróżowała po Rosji, a ksiądz dr Karol Wojtyła kończył właśnie wakacyjną kajakową wędrówkę z zaprzyjaźnionymi studentami; w październiku miał zacząć wykłady z etyki społecznej na Uniwersytecie Jagiellońskim.", + "3380": "Tak naprawdę wcale nie trzeba korzystać z usług szkół polskich, na kurs nurkowania można trafić na co drugiej ciepłej plaży. O sprzęt nie ma się co martwić, wystarczą majtki i karta kredytowa, resztę pożyczą na miejscu. Płetwonurkowie twierdzą, że mają już swoich przedstawicieli w parlamencie - Sylwię Pusz i Wiesława Kaczmarka.", + "3381": "Balcerowicz prezesem. Prof. Leszek Balcerowicz został wybrany przez Sejm na prezesa Narodowego Banku Polskiego. Funkcję tę obejmie 1 stycznia 2001 r. Poparło go 226 posłów, przeciw było 214. Komentarz s. 21.", + "3382": "Śledztwa Kaczyńskiego. Minister sprawiedliwości Lech Kaczyński zapowiedział rozpoczęcie dziewięciu śledztw, które mają ukrócić korupcję. Do sprawdzenia przez prokuratorów wyznaczył m.in. sprawę światłowodu biegnącego wzdłuż rurociągu gazowego, prywatyzacji PZU oraz Telekomunikacji, a także sędziów w Toruniu i Katowicach.", + "3383": "12 lat za wielki napad. Po 12 lat więzienia otrzymali dwaj ochroniarze - Jarosław Sz. i Cezary S., którzy ukradli z ochranianego przez siebie konwoju bankowego jeden milion dolarów. Pieniędzy nie odzyskano do dziś.", + "3384": "Jubileusze. 102 urodziny obchodził najstarszy i najwyższy rangą żyjący uczestnik bitwy polsko-bolszewickiej gen. Stefan Tarnawski.", + "3385": "Informacja o trzynieckiej inwestycji już 26 lutego 1999 r. dotarła na biurko polskiego ministra środowiska. Resztę dokumentacji, nadal jednak niepełnej, Czesi dosłali dopiero we wrześniu. Z pism Slazskiej Energetiki wynika, że opalana węglem nowa elektrociepłownia w Trzyńcu będzie spełniała wszystkie europejskie normy ekologiczne.", + "3386": "W 44 numerze \"Polityki\" ukazał się artykuł pt. \"Resort - widmo Jerzego Kropiwnickiego. Ministerstwo Rozwoju w budowie\", którego autorem jest Mariusz Janicki.", + "3387": "Z przykrością stwierdzam, że zawiera on nieprawdziwe informacje.", + "3388": "1. Nieprawdą jest zdanie, iż \"Trudno dokładnie powiedzieć, ile osób zatrudnia nowy resort\". Z autorem artykułu rozmawiałam dwukrotnie. Udzieliłam mu wyczerpujących informacji.", + "3389": "Polska mafia narodziła się w 1990 r. jednocześnie w dwóch miejscach - okolicach podwarszawskiego Pruszkowa i w środowisku Polaków przebywających w Niemczech. W Pruszkowie gang zorganizowali wychowankowie słynnego w czasach PRL bandyty Barabasza.", + "3390": "W Niemczech skrzyknęli się złodzieje samochodów na czele z Nikodemem S., zwanym Nikosiem. Ambicje kierowania organizacją miał co prawda niejaki Zbigniew N., ale konkurenci podłożyli w jego aucie bombę i N. zamachu nie przeżył.", + "3391": "Wiceprezes Droszcz twierdzi, że trzy hotele (w ub.r. oddano do użytku Park we Wrocławiu) warte są dzisiaj 100 mln zł. Z prostego rachunku wynika więc, że BEPH, który spłaci w sumie 20 mln zł (zamiast 14 mln dolarów plus odsetki), będzie je miał za jedną piątą ceny. A BEPH to już w ponad 70 proc. prywatna spółka.", + "3392": "Chyba jednak wesoło nie jest?", + "3393": "W. M.: W dalszych odcinkach będzie znacznie więcej humoru, przecież to także jest immanentna cecha wojska. Od początku zresztą myśleliśmy o tym, żeby nasz serial przybliżyć do konwencji \"M.A.S.H.\".", + "3394": "Jacek Bławut: Tyle tylko że w tych pierwszych tygodniach służby trudno się było śmiać. Taka to była straszliwa harówa i wysiłek.", + "3395": "Elegant przez całe lata służył jako zbiornik krwi. Trafił do Tary, ale zgodnie z umową nadal miano przyjeżdżać po jego krew. Przyjechano tylko raz. - Kiedy zobaczyłam, jak stary koń na widok ludzi, którzy przyjechali po kolejne trzy litry krwi, ucieka w popłochu, następnym razem powiedziałam, że nie żyje.", + "3396": "Elegant przeżył na farmie jeszcze 2,5 roku.", + "3397": "Na skrzyżowaniu dwóch podmorskich rurociągów, gdzieś na północ od Świnoujścia, powinien powstać pomnik niezgody, nieufności i nieumiejętności polityków, którzy nie potrafili się dogadać i wznieść ponad cyniczną mądrość o interesach ważniejszych niż przyjaciele. Nie można w dzisiejszym świecie rozumować kategoriami zapewnienia stuprocentowego bezpieczeństwa: nawet najpotężniejsze kraje zamiast zbroić się po zęby, muszą szukać dyplomatycznych gwarancji.", + "3398": "W latach 60. obecność kamer i dziennikarzy przy procesie tworzenia stawała się coraz częstsza. Georges Mathieux w kostiumie szermierza dźga płótno pędzlem umieszczonym na szpadzie. Yves Klein zamiast pędzla używa ciał nagich kobiet, które smaruje farbą, a potem przykłada do białych płócien i białych ścian galerii - w obecności miłośników sztuki oraz przedstawicieli mediów. Gra muzyka.", + "3399": "Szczególnie dramatyczny przebieg miała walka z handlarzami mięsem. Królowała wśród nich pani Gieniuchna. Pamiętana do dzisiaj na bazarze z doskonałego żurku, którym karmiła swoich klientów. Jej system był prosty. Nigdy nie miała przy sobie towaru. Zawsze przechowywała go w budkach u zaprzyjaźnionych handlarzy. Po jednej z nieoczekiwanych kontroli wśród budek znaleziono półtorej tony porzuconego mięsa.", + "3400": "Legia sprzedała Zeigbo do włoskiej Venezii za kwotę blisko dziesięciokrotnie wyższą niż ta, za którą go kupiła. W Venezii Keneth ciągle leczył kontuzje, nie doszedł do formy. Teraz Venezia wypożyczyła go do Kuwejtu. Słuch po nim zaginął.", + "3401": "Olisadebe: - Reguły są brutalne. Klub kupuje zawodnika po to, żeby grał i strzelał bramki. Jeśli nie - odstawia go na boczny tor i bierze następnego.", + "3402": "Na początku lat 80. fryzjerka z najdłuższym stażem była na zjeździe branży w Warszawie. Wieczorami pięknie ubrane fryzjerki zeszły do baru hotelu Grand, gdzie zaniepokoiły swoim wyglądem tutejsze dziewczyny. Nazajutrz było zwiedzanie kościołów stolicy. Tego dnia, a była to niedziela, miasto okazało się pustynią. Dosłownie żadnego otwartego sklepu z oranżadą.", + "3403": "Uczestnicy zjazdu wypili wodę święconą z kościoła Najświętszego Zbawiciela.", + "3404": "Sezon nad polskim morzem trwa 8-10 tygodni. Przez ten czas właściciele ośrodków, kwater, smażalni, kiosków z pamiątkami, stołówek i organizatorzy przeróżnych atrakcji muszą zarobić na życie do następnego sezonu. Jakich sprytnych pomysłów się imają, żeby najpierw przyciągnąć, a potem zachęcić turystów i wczasowiczów do zostawiania nad morzem jak największych pieniędzy? Oto przykład Łeby, 4-tysięcznego miasteczka, do którego w upały ściąga 100-tysięczny tłum.", + "3405": "Nie wiadomo, ile tu mieszkań, bo lokatorzy przesuwali ściany i zamurowywali drzwi, gdy sami uznali to za stosowne. Numeracja dowolna: mieszkanie nr 70 znajduje się na trzecim piętrze, 71 na czwartym, a 73 na parterze. Nie wiadomo, jak biegną instalacje, bo nie ma żadnej dokumentacji technicznej. Nie ma odważnych, którzy weszliby do Kamienicy i pokusili się o skonfrontowanie ksiąg meldunkowych ze stanem faktycznym.", + "3406": "Tabliczek jest 4412. Jedną pustą wmurowano między epitafiami porucznika Ludwika Ratajczaka i majora Leona Recheńskiego. Nie udało się ustalić danych ofiary. Tabliczki, niczym groby, będą usiłowali odszukać bliscy. Po to tu przyjadą, żeby zatknąć kwiatek, zapalić znicz. Odwzorować tabliczkę na białej kartce papieru pocierając wypukłości kalką lub ołówkiem. Zobaczyć miejsce. A jeśli nie odnajdą znajomego imienia, zapłaczą. Tak się zdarzyło w Charkowie.", + "3407": "Do mieszkania Desselbergerów trafiają ptaki z połamanymi skrzydłami, przemarznięte, wyczerpane. Ostatnio był jerzyk z podbitymi oczami. Uderzył w ścianę. W naturze nie miałby szans. U Desselbergerów dostał atropinę i po kilku dniach odleciał.", + "3408": "Człowiek to jeszcze jedna zaleta miasta. Co roku do warszawskiego zoo ludzie przynoszą około 20 piskląt pustułek, które wypadły z gniazd. Stawiają budki, dokarmiają i ogólnie rzecz biorąc zachowują się wobec ptaków przyzwoicie.", + "3409": "- Czy to samo można powiedzieć o partii braci Kaczyńskich?", + "3410": "- Prawo i Sprawiedliwość, jeżeli nie popełni błędu, który nazywam przesadnym liderostwem, ma szansę stać się poważną partią konserwatywną, o pewnym nachyleniu chrześcijańsko-narodowym. Bardzo twardą jeśli chodzi o zasady moralne, nieustępliwą w walce z przestępczością, dość nieortodoksyjną w sprawach gospodarczych.", + "3411": "- Idźmy dalej, zatem Polskie Stronnictwo Ludowe.", + "3412": "- Fokusy są ważnym elementem planowania kampanii reklamowych. Zanim na ekranach telewizorów pojawią się filmy reklamowe czy na ścianach domów wielkie plakaty, testuje się je na \"doświadczalnych królikach\". Trzeba sprawdzić, czy komunikują to co reklamodawca chce zakomunikować, czy są zrozumiałe, czy zachęcają do zakupu. Czasem okazuje się, że reklama choć efektowna nie działa.", + "3413": "- A interpretacja?", + "3414": "- To coś naturalnego. Nie można się jej nauczyć sztucznie. Tak się gra, jak się czuje. Lecz trzeba być w zgodzie z kompozytorem. On się męczył, darł kartki, wyrzucał, wreszcie znalazł wersję, która wyrażała jego uczucia. Zapisał nuty, przemówił do mnie szyfrem. Nie można go lekceważyć.", + "3415": "- Co lubisz grać?", + "3416": "- Wielu z nich rzeczywiście nawiązuje do debaty w mediach, ale niech ich wiarygodność ocenia prokurator. Ja nie mam takich uprawnień i nie uczestniczę w przesłuchaniach. Wiem, że świadków zgłasza się wielu i przesłuchania odbywają się codziennie. Niedługo w sprawie umocujemy dodatkowego prokuratora, aby przyspieszyć prace.", + "3417": "- Jakie znaczenie dla śledztwa ma odkrycie dokonane w archiwach w Łomży, o którym niedawno poinformowała prof. Daria Nałęcz?", + "3418": "Dnia 9 lipca br. dowiedziałyśmy się, że złożyłyśmy egzamin pozytywnie i zostałyśmy przyjęte na I rok dziennej socjologii Uniwersytetu Śląskiego. Tym samym zaoszczędziłyśmy 4x70 zł każda. Karolina zakupiła nowe okulary przeciwsłoneczne ŕ la Jacqueline Kennedy-Onasis, a Marta nowe tapety do swojego pokoju.", + "3419": "Kolejne: \"W Morskiej Stoczni Jachtowej w Szczecinie robotnicy, szczególnie na wydziałach laminatów, pracują w oparach żywic polimerowych działających toksycznie na skórę i na układ oddechowy. Po kilku miesiącach pracownicy stają się bierni, chorują na śpiączkę. Po pracy robotnicy nie mają się nawet gdzie umyć. W szatni jest brudno i zimno, a jeden prysznic przypada na 30 osób\".", + "3420": "Odwiedzający Forum najchętniej oglądali poduszkowiec Józefa Adamowicza, który nie tylko pięknie wyglądał i można było go dotknąć, ale i poruszał się po bulwarze nad Odrą. Poduszkowiec, który unosi się 25 cm nad podłożem z szybkością od 50 km na godz. (na wodzie) do 105 (po lodzie), podczas tegorocznej powodzi wziął nawet udział w akcji ratunkowej.", + "3421": "Kraków jest miastem staruszków i studentów. Od października do maja co siódmy mieszkaniec Krakowa to student. Jest spora szansa, że przyjezdny trafi wprost do Miasteczka Studenckiego, największej akademickiej sypialni w Polsce. Lub jak kto woli - najmłodszego miasta, bo 10 tys. skupionych w jednym miejscu 20-latków to więcej niż wioska. Miasta, które rządzi się własnymi prawami, rzadko zgodnymi z prawem.", + "3422": "- Ale gniewał się pan również na ludzi?", + "3423": "- Niestety, niestety byłem uważany za aroganta. Jeżeli człowiek silnie reaguje na różne zjawiska, może być tak odbierany.", + "3424": "- Z biegiem lat pańska gniewność ustąpiła?", + "3425": "- Naturalnie, kiedy się ma 90 lat, to się łagodnieje. Człowiek staje się wyleniałym tygrysem.", + "3426": "- Można bez strachu ciągnąć za wąsy? Czy bardzo się pan zmienił w ciągu 90 lat?", + "3427": "Helena M. zawsze lubiła psy. Mówi, że jej zwierzęta nie były agresywne: Olka spała na fotelu w kuchni, Punia miała dziewięciodniowego szczeniaka, od którego nie odeszłaby, a Kajtek cierpiał na paraliż tylnych łap. Nie lubiły tylko pijaków, szczekały, kiedy opierali się o płot. Dlatego zawiesiła tabliczkę: uwaga zły pies, żeby któremu tyłka nie poszarpały, jakby chciał się wysikać pod płotem.", + "3428": "14 stycznia 2001, głos w słuchawce, mówi Krzysztof, uczestnik imprezy: - Według mnie tam nie było żadnego pobicia. Słuchaj, Piotr był zalany, spadał ze schodów, wyskakiwał z okna. Jak ja rano poszedłem zobaczyć, z którego okna skakał, to szukałem na ziemi śladów kości. Ty się ciesz, że on był pijany, bo na trzeźwo takiego skoku by nie przeżył.", + "3429": "Takie rozwiązanie doprowadziło TP SA do szału i dlatego do ostatnich godzin czerwca nie było wiadomo, czy firma uruchomi punkty styku z NOM i dopuści konkurenta do działania. Oficjalnym powodem była troska TP SA o przestrzeganie ustawy o podatku VAT, która zabrania wystawiania faktur przez jedną firmę w imieniu innej. A z taką sytuacją, zdaniem TP SA, mielibyśmy do czynienia, gdyby na jej fakturze pojawiły się należności za połączenia NOM.", + "3430": "W Internecie można trafić na rozmowy miłośników kulturystyki.", + "3431": "Terminator: Zaczynam cykl treningowy. Załatwiłem trochę koksu. Startuję od deki (slangowe nazwy anabolików wyjaśnione są w ramce s. 4). 1300 tabletek, do tego 9 ampułek teścia. Od którego tygodnia dołączyć teścia?", + "3432": "Arnold: Ale teścia prolongatum czy propionicum?", + "3433": "Związkowcy nie mają łatwego życia w policji. Gdy wątpliwe wydaje się postępowanie dyscyplinarne, są i inne metody. Starszego aspiranta w prowincjonalnym ośrodku skierowano na badania psychiatryczne. Psychiatra uznał, że z pacjentem wszystko w porządku, ale oczywiście całe miasteczko już szeptało, że to \"psychiczny\".", + "3434": "8. Lektura dla kobiet zaangażowanych. Ewa Kondratowicz: Szminka na sztandarze. Kobiety Solidarności 1980-1989. Rozmowy, Sic!, Warszawa 2001, s. 420. Pierwsza w Polsce książka przedstawiająca doświadczenia kobiet działających w podziemnej Solidarności. 39 zł.", + "3435": "9. Kolorowe, krótkie skarpetki z puszystego frotté spodobają się ceniącym wygodę paniom. 10 zł.", + "3436": "Teraz brakowało tylko jednego elementu: zajęcia przez Niemców Warszawy, co oznaczałoby upadek państwa polskiego. Stalin czekał na ten moment, gdyż w jego planie agresja w Polsce nie miała być wojną tylko akcją zaprowadzenia porządku, a także otoczenia opieką narodowych i klasowych pobratymców: Ukraińców i Białorusinów w chwili, gdy państwo polskie rzekomo rozpadło się i okazało się niezdolne do pełnienia tej roli.", + "3437": "W teatrze nie da się oszukać widza. Na imitację można sobie pozwolić w kinie. Aktor mamrocze coś niewyraźnie pod nosem, ale ma mikrofon i widz go zrozumie. Nie musi znać tekstu, bo na kredensie, na stole, na krześle ma przypięte kartki z dialogami, których kamera nie widzi. Nie musi nawet dobrze się poruszać, bo przecież każde ujęcie można powtórzyć.", + "3438": "Godlewski uważa, że była dla miasteczka szansa, aby uczciwie rozliczyć sumienia, ale nie skorzystano z niej. Twierdzi, że ci, którzy najgłośniej protestowali przeciwko prawdzie, stanowią tutaj mniejszość, ale to na podstawie ich głosów Jedwabne jest oceniane, bo większość jak zwykle milczy. - To nasza klęska - mówi burmistrz.", + "3439": "Amerykańskie FBI opublikowało zdjęcia 19 osób podejrzanych o uprowadzenie 11 września czterech samolotów i dokonanie samobójczych ataków na World Trade Center w Nowym Jorku i Pentagon pod Waszyngtonem (czwarty z samolotów rozbił się pod Pittsburghiem). Przygotowywali się oni do tej akcji od półtora roku. Opublikowana została także instrukcja, jak porywacze mają się zachować przed samobójczym zamachem.", + "3440": "Gdzie sytuuje się Polska między tymi biegunami? Zarobki mamy najwyższe spośród sąsiadów z dawnego bloku socjalistycznego, ale dużo niższe w stosunku do najuboższej nawet spośród krajów zachodnich Grecji. W żadnym z badanych przypadków nie możemy się pochwalić najniższą w Europie ceną ani też największymi możliwościami kupienia czegokolwiek za przeciętne wynagrodzenie.", + "3441": "Nie wierzę w magiczne technologie w najbliższym czasie. Do budowy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ciągle używamy tych samych rakiet, jakie opracowano kilkadziesiąt lat temu na potrzeby wojska. Rewolucja nie jest potrzebna, żeby zagwarantować odpowiednią niezawodność. Jeśli zaś chodzi o koszty, to oszczędności szukamy zarówno na etapie projektowania nowych rakiet jak i w całej otoczce - zarządzaniu, logistyce.", + "3442": "Mała szkodliwość Tyma. Stanisław Tym oskarżony przez prokuratora wojskowego Sławomira Gorzkiewicza o znieważenie nie został skazany. Sąd Rejonowy w Augustowie umorzył postępowanie przeciwko felietoniście z powodu znikomej szkodliwości społecznej czynu. Stanisław Tym jeszcze przed wyrokiem zawiesił swoją działalność felietonistyczną, zapewne także uznając, że jego teksty przynoszą zaledwie znikomą szkodliwość społeczną.", + "3443": "Z tegorocznego Berlinale na pewno zapamiętam doktora Hannibala Lectera, częstującego podsmażonym móżdżkiem dawcę owego organu, następnie Emmę Thompson umierającą na raka w filmie \"Wit\" (szkoda, że nie dostała nagrody aktorskiej), biednego chłopca z \"Pekińskiego roweru\", rozwożącego przesyłki po wielkim nieludzkim mieście, a także parę kochanków z \"Intymności\", którzy uprawiają seks raz w tygodniu, nic ponadto o sobie nie wiedząc.", + "3444": "Szary popiół na ruinach Manhattanu każe myśleć o ruinach sprzed wieków - o zgliszczach Pompei. Był czas, gdy rzymscy patrycjusze, senatorowie, dowódcy legionów w dalekich prowincjach imperium rozparci na sofach snuli swe sny o wiecznej potędze. Aż u bram Rzymu stanęli barbarzyńcy. Rozproszeni, gotowi mrzeć jak muchy, żądni krwi i łupów. Co było dalej, wiemy.", + "3445": "Takie sklepy są również w mieście, normalnie, przy ulicy. Ale w tym minimieście - sztucznym, jak dekoracja do filmu, a prawdziwym, bo tu się odbywa życie społeczne, którego nie uświadczysz w zwykłym supermarkecie - sklepy, sprzedające to samo co w mieście, ładnieją.", + "3446": "Kabaret U Lopka to inna bajka. Cztery lata (1963-1967) Lopek bawił kawiarnianych gości składankami, ograniczając się do aluzji do rzeczywistości, niewinnych jak oddech niemowlaka. Zaczęło się to od Kompresji etapów, kalamburu umożliwiającego westchnienie:", + "3447": "Etap przed etapem, etap po etapie, Konia z rzędem temu, kto się w tym połapie!", + "3448": "Wykupienie przez pracodawcę np. w serwisie Cv-online tzw. pakietu biznes, który obejmuje zamieszczenie nieograniczonej ilości ofert, publikację logo firmy, opiekę konsultanta i kilku innych usług, kosztuje poniżej 3 tys. zł miesięcznie. Kandydaci, także ci, którym uda się znaleźć pracę, nie płacą za usługę nic.", + "3449": "Serwis Jobaid odnotowuje sto tysięcy wejść miesięcznie na swoje strony. Jako jedyny oferuje też część edukacyjną, gdzie można znaleźć informacje o uczelniach czy praktykach studenckich.", + "3450": "- Pani duch jest jednak z Północy…", + "3451": "- Tak, to na pewno jedna z istotniejszych części mojej natury. Chociaż znacznie częściej spotyka się ludzi \"południowych\". Moi ulubieni artyści są jednak z tamtej zimnej części świata.", + "3452": "- W pani wierszach, które zawsze tak intensywnie portretują otoczenie i pejzaż, nie ma śladu Warszawy. Czytając ostatni tomik nikt by się nie domyślił, gdzie mieszka jego autorka.", + "3453": "Czechy to taka uśpiona prowincja, że poparcie Republiki Czeskiej nie jest Ukrainie niezbędnie potrzebne. To szkoda, bo kiedyś, w XIX wieku i przede wszystkim za Masaryka, stosunki ukraińsko-czeskie były bardzo dobre. Dzisiejsi czescy politycy - jak sądzę - absolutnie stracili tę perspektywę.", + "3454": "Nawet w roku październikowej odwilży (1956) wytyczne władz wyraźnie wskazywały, aby \"podczas egzaminów dojrzałości w charakterze obserwatorów uczestniczyli przedstawiciele Komitetów Dzielnicowych i wyższych instancji PZPR oraz zarządów dzielnicowych ZMP\". Instrukcja głosiła, iż egzamin dojrzałości ma sprawdzić \"umiejętności wiązania teorii z praktyką oraz stopnia dojrzałości politycznej i społecznej do spełnienia obowiązków obywatela Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej\". O przygotowaniu do studiów wyższych wspominano w dalszym punkcie.", + "3455": "Zdjęcia do artykułu wykonano w akademikach przy ul. Bydgoskiej należących do Uniwersytetu Jagiellońskiego. Akademiki te tradycyjnie postrzegane są jako część miasteczka studenckiego (obok znajduje się m.in. duszpasterstwo akademickie \"Na miasteczku\"), choć faktycznie do niego nie należą. Za wprowadzenie czytelników w błąd przepraszamy.", + "3456": "- Bywają. Na przykład pod moim nazwiskiem krąży po Polsce, a nawet i za granicą, wiersz pod tytułem \"Jak ja się czuję\". Mimo że prostowałam to w prasie, wiersz w pewnych kręgach nadal cieszy się powodzeniem. Niestety, niektórzy czytelnicy wierzą, że mogłam takie głupawe wierszydło napisać. Dla mnie jest to lekcja pokory.", + "3457": "- Pani niechęć do wystąpień publicznych często tłumaczona jest skromnością.", + "3458": "Fan: Jedzcie, proszę! Każdy przyzna To nie suszi, nie chińszczyzna, Ślimak, krab, co mułem cuchnie Polak ceni polską kuchnię.", + "3459": "Heniu: Nawet kiedy się porzyga.", + "3460": "Fan: Można boso - lecz w ostrygach?!", + "3461": "Przewodniczący: Jedzmy, nikt nie woła... Tutaj Dziś swojskości jest reduta - Schab, golonka, zrazy z kaszą...", + "3462": "Agata: Cholesterol...", + "3463": "Fan: Niech nie straszą, Że to bomba jest kalorii.", + "3464": "Gdyby nie ofensywa kontrreformacji i misyjny pochód na Wschód po zgliszczach polskiego prawosławia, owa \"ekumena\" - trudna, ale płodna koegzystencja w ramach, że tak powiem, jagiellońskich Stanów Zjednoczonych Obojga Narodów - mogła trwać, rozwijać się i przynosić wspaniałe duchowe i kulturowe owoce, których zazdrościłaby nam dziś zachodnia Europa. Inny kształt i sens miałaby wówczas polskość, inny byłby nasz wizerunek w świecie, inne wiano nieślibyśmy Zjednoczonej Europie.", + "3465": "W krajach o rozwiniętych metodach śledczych w ekipie policyjnej zjawiającej się na miejscu zbrodni znajduje się psycholog, który analizuje ślady związane z zachowaniem się przestępcy. Przesłonięcie chusteczką głowy zgwałconej i zamordowanej kobiety to ważny trop psychologiczny. U nas takie portrety sporządzane są po miesiącach, a nawet latach i najczęściej traktowane jako ostatnia deska ratunku przed umorzeniem śledztwa z powodu niewykrycia sprawcy. Może warto odkryć Amerykę.", + "3466": "Zamiast ogólnych podsumowań festiwalu, co zrobiłem już poniekąd w bieżących relacjach (POLITYKA 20 i 21), chciałbym zatrzymać się przy kilku postaciach ekranowych, które wypadły najbardziej sugestywnie spośród setek pokazanych w tym roku w Cannes. Tak się przy tym składa, że to właśnie poprzez tych bohaterów widać najwyraźniej ogólniejsze zagadnienia, którymi zajmuje się dzisiaj światowe kino.", + "3467": "Wybuch wojny niemiecko-radzieckiej, a przede wszystkim zapierające dech w piersiach sukcesy Wehrmachtu w pierwszych jej tygodniach i miesiącach ponownie ożywiły w japońskich elitach tendencje do ekspansji na północ, czyli na Syberię. Rychło jednak okazało się, że wspomniane wyżej amerykańsko-brytyjskie sankcje gospodarcze grożą całkowitym, w ciągu kilku miesięcy, sparaliżowaniem japońskiej gospodarki. To ostatecznie przesądziło o południowym kierunku japońskiej ekspansji.", + "3468": "W budynkach Sejmu trwa operacja zwana zmianą warty. Według na razie prowizorycznych obliczeń z Wiejską pożegna się ok. 280 dotychczasowych posłów. Rozstania są czasem nostalgiczne, czasem chłodne. Jedni celebrują moment odejścia, inni czynią to pospiesznie - zamykają za sobą drzwi i odjeżdżają nie odwracając nawet głowy. Obsługa korzysta z okazji, w budynku sejmowym odbywa się wielkie sprzątanie. Trzeba się spieszyć, bo lada moment pojawią się posłowie IV kadencji.", + "3469": "Seksualne fantazje i reakcje towarzyszą nam do końca życia. - W domu starców seksualność pacjentów jest często lekceważona lub tłumiona - mówi kierowniczka domu Maj-Britt Auning. - Jeśli któryś z pensjonariuszy nie panuje nad swoim seksem, to przykleja mu się etykietkę starego capa. Nadszedł czas, abyśmy i takie potrzeby respektowali i traktowali poważnie - tłumaczy decyzję włączenia filmów pornograficznych do repertuaru domowej telewizji.", + "3470": "Poza tym strategię tym trudniej opracować, im bardziej niepewne są poszczególne dane. A dziś któż potrafi przewidzieć sytuację na rynku pracy, przyszłość poszczególnych branż, zarobki za kilka lat?", + "3471": "Dominika, masażystka, 30 lat: - Być może będę mogła urodzić za dwa lata, kiedy z macierzyńskiego wróci koleżanka, która uzgodniła z szefową, że może teraz zachodzić w ciążę.", + "3472": "Większość dwudziestolatków nie widziała na oczy cyrylicy, a pokolenie ich rodziców mówi po rosyjsku z wdziękiem pani Baryki z \"Przedwiośnia\". Chcąc dopomóc mężowi w karierze w Rosji, skomplementowała córkę gubernatora: \"Kakaja u was krasnaja roża\". Kariera zawisła na włosku, bo gubernator obraził się za wypominanie córce czerwonej mordy.", + "3473": "SMS ma wielki potencjał, ale czy ma przed sobą równie wielką przyszłość? Niekoniecznie. Oto za chwilę na rynek wejdzie jego następca - MMS, za pomocą którego oprócz informacji tekstowych można przesyłać zdjęcia lub obraz wideo. Rozrywka jest kołem zamachowym telefonii komórkowej, a MMS bardzo ją uatrakcyjnią.", + "3474": "W Polsce także jesteśmy dziś bardziej zadowoleni z życia, niż byliśmy w latach 80. Choć mniej szczęśliwi - jak wynika to z odpowiednich badań porównawczych - niż Amerykanie, którym już od kołyski wpaja się przekonanie, że sami trzymają w rękach ster własnego życia.", + "3475": "Prof. Stanisław Sołtysiński, współtwórca kodeksu spółek handlowych, jest zdania, że obowiązujący od dwóch lat kodeks znacznie poprawił sytuację akcjonariuszy mniejszościowych. Konflikty wynikają nie tyle z braku regulacji prawnych, ile z niewłaściwej interpretacji przepisów, braku skutecznego nadzoru nad rynkiem i powolnego działania wymiaru sprawiedliwości.", + "3476": "Blisko połowę kwoty przyznanej na prowadzenie biura, ponad 4 tys. zł, pochłania czynsz. Do tego dochodzą rachunki za telefon, wydatki na materiały piśmienne, na znaczki. Wreszcie pensja pani Grażyny. Zdarzają się miesiące, że wypłaca ją sobie z opóźnieniem. Generał za swoje publikowane w prasie artykuły nie przyjmuje honorariów.", + "3477": "Nie chce pan po prostu pomagać biednej sierocie?", + "3478": "Nie jesteś sierotą - mówimy. Jesteś sierotą z potencjałem. Możesz pójść do firmy i powiedzieć, chcę u państwa mieć staż, nie jestem gorszy. Chcę mieć staż w pierwszorzędnej firmie fryzjerskiej, jeśli jako goniec, to w \"Polityce\".", + "3479": "Wejdą w świat zagubieni. Ich małżeństwa będą często nieudane. Nie umieją mieć domu, bo się go nie nauczyli mieć. Nie może być inaczej.", + "3480": "Grzesiek Chełmecki mówi, że Piekarni udało się odwrócić proporcje: nie klub ssie trendy z klientów, ale odwrotnie. Niektórzy didżeje wpisują sobie występ w Pieksie do CV.", + "3481": "Piekarnia pierwsza wprowadziła karty klubowe, tak jak to działa na Zachodzie. Ale selekcję przy drzwiach, inaczej niż na Zachodzie, robi dziewczyna. Grzesiek pożyczył ten pomysł od meksykańskiej policji, która wysyła policjantki na demonstracje uliczne, bo podobno kobiety nie wzbudzają agresji.", + "3482": "Albo co Państwo powiedzą na \"Ręce Orlaca\", sfilmowane trzykrotnie, ostatni raz we Francji w 1960 r.? Sławny pianista utracił dłonie w wypadku, ale przeszczepiono mu ręce straconego mordercy. Które popychają wirtuoza do zbrodni nie do opanowania: dusi własną kochankę i następnie, z rozpaczy, sam siebie. Proszę nie pytać, jak to możliwe, bo nikt z widzów nie pytał. To kino bowiem najwyraźniej ich zadowalało.", + "3483": "A Rafał, czy szuka pracy? - Na razie nie - powiada Rafał. - W budownictwie jest straszna bryndza. Firmy wożą buraków do pracy w Warszawie, a burak, wiadomo, na każdą pensję się zgodzi. Jak Rusek albo Ukrainiec. Nawet na cztery-pięć złotych za godzinę, co daje 800-1000 zł miesięcznie.", + "3484": "W pewnym momencie zyskał miano pierwszego kadrowca w mieście. Miał też znakomite układy w stolicy. Synowi załatwił koncesję na prowadzenie firmy ochroniarskiej, a sobie erkę, specjalną przepustkę wydawaną wyłącznie VIP-om. Zwalnia ona m.in. z policyjnej kontroli drogowej. Znaleziono ją w trakcie przeszukania w jednej z jego posesji. Wraz z erką odkryto niebieską migającą lampę na dach, tak zwanego koguta.", + "3485": "Katowicka prokuratura zarzuca szefom Konsorcjum Finansowo-Inwestycyjnego Colloseum z Ornontowic k. Zabrza wyłudzenie z Będzińskiego Zakładu Elektroenergetycznego 345 mln zł, oszukanie Polskich Sieci Elektroenergetycznych na 12 mln zł i podrabianie dokumentów. Prokuratura spiera się też z sądem o to, kto odpowiada za ucieczkę przed aresztowaniem Józefa J., właściciela Colloseum (także przewodniczącego rady nadzorczej) oraz Piotra W., wiceprezesa firmy.", + "3486": "Rozpędzonej karuzeli stanowisk nie zatrzymała minister Piwnik, choć przez pierwsze pół roku urzędowania wstrzymywała się ona z ruchami kadrowymi. Od marca Barbara Piwnik zdążyła już jednak wymienić 3 prokuratorów apelacyjnych i 9 okręgowych. Twierdzi, że jej decyzje kadrowe nie miały podłoża politycznego:", + "3487": "Pilch: - Selekcjoner powinien mieć dobre warunki pracy, tymczasem nie ulega wątpliwości, że Engel tą porażką swoje warunki pracy mocno sobie utrudnił. Ja nie przepadam za nim, rozdrażnił mnie, popełnił błędy medialne i taktyczne, ale to, co go teraz spotyka, jest poza wszelkimi kategoriami. Tomaszewski podburzający naród...", + "3488": "Pani Jolanta z Koszar została romską asystentką w szkole w Łososinie, chociaż nie umiała ani czytać, ani pisać. Ukończyła tylko drugą klasę podstawówki. Samotnie wychowuje troje własnych dzieci. Jako asystentka do szkoły oddalonej ponad kilometr odprowadza w sumie siedemnaścioro. W Łososinie uczy się właściwie razem z dziećmi. Nosi własny elementarz. Na początku powtarzała wraz z uczniami: - Ala, dom.", + "3489": "- Każdy z liderów partyjnych musi rozliczać się wobec swojego zaplecza politycznego. Czy bez Marka Pola w rządzie miałby pan pełnomocnika do spraw kobiet albo pomysły autostradowo-winietowe?", + "3490": "- Zapewne miałbym i to, i to, gdyż oba rozwiązania mieszczą się w programie i w myśleniu mojego zaplecza politycznego.", + "3491": "- A jakie jest pańskie zasadnicze doświadczenie polityczne po roku kierowania rządem?", + "3492": "- Panie premierze, rozmawiamy w rocznicę wyborów parlamentarnych. Gdyby rok temu SLD i Unia Pracy były w stanie utworzyć samodzielny rząd, to w czym byłby on lepszy od tego, do którego weszło PSL?", + "3493": "- Samodzielne rządzenie byłoby trudniejsze. Mielibyśmy w Sejmie o wiele większą opozycję. Wszystkie problemy i konflikty, jakie skupia w sobie polska wieś, stałyby się przedmiotem ostrzejszej walki politycznej.", + "3494": "- Ale jest tego cena. Czy PSL mocno hamuje negocjacje z Unią?", + "3495": "Kodeks postępowania karnego nie definiuje w sposób ścisły pojęcia biegłego. Mówi jedynie, że zasięga się jego opinii, jeżeli dla wyjaśnienia problemu niezbędne są tak zwane wiadomości specjalne, czyli takie, które przekraczają normalną, ogólnie dostępną przeciętnemu człowiekowi wiedzę z dziedziny sztuki, nauki, techniki czy rzemiosła. Biegłym sądowym powinien być więc ekspert w swojej dziedzinie, ale jednocześnie osoba, która daje rękojmię uczciwości.", + "3496": "Jak bolesne mogą być konsekwencje tej niecałkowitej przekładalności religii-języków, przekonał się Anglik Bede Griffiths, autor wydanej i u nas \"Złotej nici\" (zm. 1993). Ten fascynujący człowiek, anglikanin, który przeszedł na katolicyzm, absolwent Oksfordu, wstąpił do zakonu benedyktynów i jako pięćdziesięciolatek osiadł w Indiach. Gdy zrozumiał, że Zachód mylnie pojmuje religię hinduską jako politeizm, zaczął szukać głębszych warstw i analogii.", + "3497": "- W życiu też tak się często żyje.", + "3498": "- Ma się jednak jakieś skrupuły. W heroinie ich nie ma. Liczy się tylko skuteczność.", + "3499": "- I to wszystko ma być jednostajna nuda?", + "3500": "- Jednostajne upodlenie. Nie rozumie pani? I zniewolenie, bo wszystko krąży obok heroiny, wszystko do niej prowadzi. Traci się osobowość, przestaje być człowiekiem.", + "3501": "- Nareszcie zdania jak z broszury dla uzależnionych...", + "3502": "Gdzie jest szkoła, jak wyglądają zajęcia? - A przyjdzie pani na zapisy, czy nie? Najlepiej dziś o 18.30. To nie jest rozmowa na telefon. Trzeba zapłacić pierwszą ratę, 187 zł 50 gr, bo miesiąc kosztuje 375 zł. Ja muszę wiedzieć, czy panią traktować poważnie. Szkoła jest w centrum, a jak się pani namyśli, to powiem, gdzie.", + "3503": "Kamienie są anonimowe; wyjątkiem są te nieliczne, na których wypisano nazwy polskich miejscowości, skąd pochodzili zamordowani. Od Adamowa po Żelechów jest ich 216, przybywają nowe. Tylko jeden kamień upamiętnia konkretnego człowieka - napis mówi: \"Janusz Korczak (Henryk Goldszmit) i dzieci\" - bohaterstwo i legenda przywołane z ostatniego kręgu piekła.", + "3504": "Kim w ogóle ma być burmistrz? Sprawnym menedżerem czy przywódcą politycznym? Wybory bezpośrednie są sygnałem, że chcemy polityka \"najmądrzejszego w całej wsi\". Ustawa przyznaje mu jednak również szerokie kompetencje administracyjne. Jest więc oczywiste, że podejmując decyzje administracyjne będzie ulegał naciskom politycznym. Można było tego uniknąć przyznając większe uprawnienia profesjonalnej administracji.", + "3505": "Podstawowym problemem jest terror i przemoc. Gdyby nie było przemocy, porozumienie zostałoby już dawno zawarte.", + "3506": "Rozmawiałem z wieloma politykami palestyńskimi, z Jaserem Arafatem i jego najbliższym otoczeniem, z przedstawicielami legislatury, z niezależnymi politykami palestyńskimi takimi jak Hanan Ashrawi czy Mustafa Barghouti, z liderami Hamasu. Wszyscy zgodnie stwierdzają, że jak tylko Izrael wycofa się z ziem okupowanych, to terror i przemoc ustaną.", + "3507": "W decydującej rozgrywce z Kolinem przegrała nasza Dąbrowa Górnicza. \"Czesi mieli lepszą ofertę\" - z filozoficznym spokojem skwitował to premier Miller. Tymczasem w międzynarodowym świecie biznesu polska porażka wywołała spore wrażenie. Panuje przekonanie, że przegraliśmy na własne życzenie, bo nie umiemy skutecznie przyciągać zagranicznych inwestorów.", + "3508": "Dyplomaci ściskać będą rączki międzynarodowo uznanego Arafata absolutnie nie terrorysty i przyjmować z protokolarną powagą jego marionetki. Aż wreszcie gniew, rozpacz i międzynarodowo Żydom zakazany instynkt samozachowawczy znowu wezmą górę i znowu będzie można wylewać krokodyle łzy nad nieszczęściem chowających się w Bazylice Narodzenia.", + "3509": "Znów giną policjanci Po niedawnym tragicznym w skutkach ataku bandytów na funkcjonariuszy policji, zabezpieczających skradziony towar, doszło do kolejnego aktu gangsterskiej przemocy. W Czechowicach-Dziedzicach zamaskowani przestępcy zastrzelili dwóch policjantów na służbie, którzy usiłowali przeszkodzić im w napadzie rabunkowym na kawiarenkę internetową. Po 12-godzinnej akcji zatrzymano wszystkich czterech uczestników napadu. Jeden z nich ciężko ranny podczas strzelaniny walczy o życie w szpitalu. Artykuł s. 20", + "3510": "Polityka prorodzinna rządu francuskiego jest na bakier z programem przedsiębiorczości. Dziesięć lat temu, zachęcona prognozami demograficznymi, Kasia chciała założyć firmę opiekującą się starszymi osobami. Ale Francja to nie Ameryka: oferuje system socjalny najlepszy na świecie, lecz nie pozwala rozwijać skrzydeł osobom przedsiębiorczym, ale bez kapitału. Zapędy hamuje bank (nie jest pani właścicielem mieszkania?), niechętna cudzoziemcom klientela, bariery administracyjne. Kasia zrezygnowała.", + "3511": "Dość późne otwarcie. Po trzech miesiącach urzędowania, owocujących spadkiem społecznego poparcia, rząd premiera Leszka Millera poddał krytyce cztery lata rządów ekipy Jerzego Buzka w \"Raporcie otwarcia\". Analiza s. 18.", + "3512": "Lepper do Trybunału. Klub parlamentarny Samoobrony zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie legalności odwołania Andrzeja Leppera z funkcji wicemarszałka Sejmu. - Chciałbym, aby wreszcie w Polsce obowiązywało prawo - uzasadniał Lepper.", + "3513": "Karta dań rozbudowana, ale nie przesadnie. Kelner informuje też, że dziś poza kartą poleca takie i takie dania specjalne, co zawsze jest przejawem miłej troski o gościa.", + "3514": "Z dań spoza karty zamówiliśmy kurki smażone z czosnkiem i kurki w śmietanie. Każda porcja po 32 zł.", + "3515": "- Ale jak to osiągnąć na szerszą skalę? Być może Kwartet (USA, ONZ, UE i Rosja) z udziałem sił demokratycznych w społeczeństwie palestyńskim będzie w stanie to w części zrealizować.", + "3516": "- Jaką rolę w obecnej polityce Izraela odgrywa religia? Czy czynniki religijne nie ograniczają wolności wyborów politycznych obecnego rządu?", + "3517": "Zjadano dziennie stado baranów, setki kur, górę ryżu, sadzawkę jogurtu, piramidę melonów i wypijano wagon coca-coli. Gościnność afgańska nie pozwala, aby na talerzu leżało tylko tyle, ile potrzeba. Ma leżeć pięć razy więcej, nawet jeśli potem trzeba to będzie wyrzucić do śmieci. I wyrzucano.", + "3518": "Na dżirgę wchodziliśmy depcząc w błocie z melonów, niedojedzonego ryżu i pomyj, w smrodzie i zaduchu nie do opisania.", + "3519": "Ósmego czerwca 1972 r. profesor Antoni Kępiński zakończył życie, na które miał wpływ. Godzinę po północy zaczęło się jego życie w legendzie. Tworzyli je i tworzą ci, którzy go znali, jego współpracownicy, pacjenci, przyjaciele, dziennikarze.", + "3520": "Profesor Jan Ryn: - Przez dziesięć lat po jego śmierci żyliśmy w emocjonalnym paraliżu, nie umieliśmy o nim pisać ani mówić.", + "3521": "Szefowi Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Południe Krzysztofowi Skierskiemu nie pozostało nic innego, tylko polecenie wykonać: - Od 22 kwietnia prowadzimy postępowanie w sprawie czerpania przez inne osoby korzyści finansowych z tego, że ktoś trudni się nierządem. Sprawdzamy więc, czy wchodzi w grę przestępstwo z artykułu 204 kodeksu karnego. Jednak warunkiem sine qua non jest ustalenie, czy ten ktoś rzeczywiście trudni się nierządem.", + "3522": "Część zakonników chce mieć prawo do roku zupełnej pustelni po każdych sześciu latach życia w danej wspólnocie. O. Napiórkowski mówi, że byłoby błędem, aby te poglądy nazywać konserwatywnym nurtem: - Człowiek próbuje się bronić przed technicyzacją życia i merkantylizmem, duchowej odnowy szuka w izolacji od świata. W Europie Zachodniej jest bardzo mało powołań do seminariów diecezjalnych, za to wzrasta zainteresowanie zakonami rygorystycznymi. Ten rok pustelni byłby swoistym duchowym prysznicem.", + "3523": "Przez pewien czas czytano wiersze Rymkiewicza w zgodzie z wykładnią ustanowioną przez niego samego - jako przykład współczesnego klasycyzmu. Podtrzymał to zresztą Ryszard Przybylski w książce \"To jest klasycyzm\" z 1978 r., która sprawie dodała skrzydeł i dramatyzmu. Takie rozpoznanie dobrze nakładało się na ówczesne podziały polityczne, co zresztą na łamach \"Polityki\" zauważył Artur Sandauer, zaliczając Rymkiewicza do \"zachodniofilów\", czyli tych, którzy postanowili, ignorując PRL, umieścić Polskę nad Morzem Śródziemnym.", + "3524": "Nazywa się Bonda. Ryszard Bonda. Prawdopodobnie wkrótce straci immunitet. Kim jest? Oszustem na wielką skalę? Narzędziem w rękach znacznie potężniejszych kombinatorów? Czy tylko biznesowym samorodkiem, którego wywróciła skala jego własnych interesów?", + "3525": "Wszyscy jego znajomi są zgodni: - Program Samoobrony to on miał w d... To po co został posłem? Odpowiedzi padają różne: po to, by zyskać immunitet, z próżności, dla szpanu, bo miało to pomóc w interesach.", + "3526": "Panujący despota szuka legitymizacji w przeszłości, skutkiem czego będzie nobilitacja \"carów rewolucjonistów\", sadystycznego mordercy Iwana Groźnego oraz niewiele mu ustępującego tyrana - Piotra. Gloryfikacji obu, z pogwałceniem elementarnej prawdy historycznej, dokona w dziełach historycznych utalentowany i cyniczny \"czerwony hrabia\" Aleksy Tołstoj.", + "3527": "Socjolog Paweł Śpiewak twierdzi, że tylko ucieczka w ortodoksję może przedłużyć życie społeczności, która za cel obiera sobie permanentne \"nie\" dla świata zewnętrznego. - Popatrzmy, co stało się z buntownikami z lat 60. Wypalili się i znikli. Jeśli jakaś alternatywna grupa popada w sekciarstwo, to tylko po to, by przedłużyć sobie życie.", + "3528": "Aby ułatwić publiczności przełknięcie gorzkiej pigułki, Raffarin obiecał cięcia podatków w przyszłym roku, chociaż, jak się ostatnio szacuje, francuski deficyt budżetowy może w tym roku sięgnąć 4 proc. PKB, czyli o pełen punkt procentowy więcej niż wynoszą limity Unii. Byłby to trzeci z rzędu rok, kiedy Francja nie sprostała wymaganiom UE. Premier doszedł zapewne do wniosku, że łatwiej znieść połajanki z Brukseli niż bałagan na drogach, stacjach kolejowych i lotniskach.", + "3529": "Najbardziej narażone na skargi niezadowolonych klientów są placówki handlowe. Pracownica biura prasowego sieci Geant Polska zapytana, czy zdarza się, że jej szefowie kierują wnioski o ściganie przeciwko osobom, które wpisują się do książek skarg i wniosków, wpada w osłupienie. - Broń Boże - stwierdza. - Na każdą, nawet najbardziej niedorzeczną skargę, odpowiadamy na piśmie. Wychodzimy z założenia, że klient ma zawsze rację.", + "3530": "Wygrani gardzą przegranymi jako nieudacznikami, przegrani gardzą wygranymi jako osobami, które osiągnęły sukces w podejrzany sposób.", + "3531": "Jeśli rywalizację w społeczeństwie wolnej konkurencji porównać do wspinaczki po drabinie, to w Polsce ci, którzy znaleźli się na górze, wyłamują dolne szczeble, chcąc powstrzymać pościg. Ci z dołu łapią ich za nogawki, żeby ściągnąć do swojego poziomu. A towarzyszą temu okrzyki i gesty wyrażające pogardę, wrogość, zawziętość.", + "3532": "W czasie eksperymentu okazało się, że gaz nie rozpuszcza się w wodzie. Ten nieoczekiwany efekt jest skutkiem działania ochronnej powłoki hydratu dwutlenku węgla tworzącej się na powierzchni kulek płynnego gazu. Hydrat to rodzaj lodu wodno-gazowego powstający w warunkach wysokiego ciśnienia i niskiej temperatury. Zjawisko daje szansę usunięcia podstawowej wady sekwestracji w oceanach: zarówno Marchetti jak i Norwedzy zakładali tłoczenie CO2 na stosunkowo niewielką głębokość i rozpuszczanie gazu w wodzie.", + "3533": "Gdy nie ma osobnego salonu, towarzyskie centra tworzą się mniej lub bardziej spontanicznie przy stolikach. Stolik składa się z lidera, jego gwardii i doproszonych nominatów. Nie ma żadnych zasad dopraszania, ale i tak wiadomo, komu wolno usiąść. Osoba przypadkowa zorientuje się, że powinna odejść.", + "3534": "Z danych zebranych przez sondę WMAP wynika też, że choć zgodnie z ogólną teorią względności grawitacja zakrzywia przestrzeń w pobliżu ciał, to Wszechświat w wielkiej skali opisuje geometria euklidesowa - płaska, niezakrzywiona, taka, jaką wszyscy znamy ze szkoły. Należy się cieszyć, że w tych wielkich odkryciach uczestniczą nasi koledzy.", + "3535": "Test lewicowości?", + "3536": "Senator Maria Szyszkowska, profesor filozofii prawa, wychodzi z propozycją formalnego rejestrowania faktycznie istniejących związków partnerskich. Po co? Czy nie lepsze dla samych gejów i lesbijek, i dla większości społeczeństwa byłoby - jak sugerują niektórzy - nieupublicznianie ich prywatności, niewystawianie odmienności na pokaz?", + "3537": "- Jaka jest Moskwa Putina? To już nie są nowi Rosjanie Jelcyna. Nie wiem, czy Putin to Piotr II, który chciałby przywiązać Rosję do Zachodu, by uczynić ją silną. Dogadał się z NATO i Bushem. Kim jest Putin?", + "3538": "0 On sam nie wie, kim jest, więc skąd ja mogę to wiedzieć. Rosjanie go wybrali, ale on sam siebie jeszcze nie wybrał.", + "3539": "Polacy są w Europie największymi zwolennikami wyprzedaży - wynika z badań Ipsos, międzynarodowej grupy, która badała stosunek konsumentów do wyprzedaży w ośmiu krajach UE. Aż 74 proc. rodaków uważa, że jest to okazja do korzystnych zakupów. Podobnie uważa 73 proc. Anglików. Najchłodniej traktują tego rodzaju zakupy Hiszpanie - z entuzjazmem o wyprzedażach wypowiada się tylko 49 proc. ankietowanych.", + "3540": "Amerykanie widzą swój kraj w dobrym świetle - są dumni, patriotyczni, przekonani, że żyją w Nowym Wspaniałym Świecie. Mniemanie to było w dużym stopniu uzasadnione i rozpowszechnione za granicą - w większym stopniu po II wojnie w Europie i w Azji, w mniejszym w Ameryce Łacińskiej. Ameryka była i jest nadzieją.", + "3541": "Teraz chodzi o to, by nie sprawiła zawodu.", + "3542": "Wskutek tego prawa brytyjskie gazety wielokrotnie stawały przed raczej trudnym zadaniem poinformowania swoich czytelników o historiach, o których nie wolno im było informować, z udziałem osób, których nazwisk nie wolno im było wymieniać i które na dodatek niemal na pewno nigdy się nie wydarzyły.", + "3543": "Nie było ich także 21 sierpnia o godz. 14, kiedy w mieszkaniu Witkowskiego wybuchł pożar. Źródło ognia znajdowało się przy drzwiach wejściowych.", + "3544": "Jerzy H., ojciec Tomka i Maćka, wcale sąsiadowi nie współczuje: - To jest człowiek nie do życia - mówi. - Będzie dalej atakowany, bo dzieciaki mu nie popuszczą.", + "3545": "Choć pamiętny dzień 17 grudnia 1903 r. nie przyniósł od razu wielkiej sławy braciom Wright, w ciągu następnych lat stawało się o nich coraz głośniej. Przede wszystkim za sprawą ulepszonych wersji Flyera. Na nich Orville i Wilbur bili kolejne rekordy - na przykład 26 września 1905 r. Flyer III pokonał prawie 17 km w 18 minut. Niecałe dwa tygodnie później przeleciał już 39 km w 38 minut.", + "3546": "By się o tym przekonać, należy pojechać do najbardziej zinternetyzowanego państwa na świecie - do Korei Południowej. W tym liczącym 48 mln mieszkańców kraju ponad 70 proc. mieszkań podłączonych jest do Internetu stałym szybkim łączem. Inny lider, Kanada, może się pochwalić wskaźnikiem 50 proc., w zacofanych Stanach Zjednoczonych większość ludzi łączy się z siecią, podobnie jak w Polsce, za pomocą wolnych i zawodnych modemów.", + "3547": "Fizyka Aleksiej A. Abrikosow (l. 75) z Argonne National Laboratory (USA), Witalij L. Ginzburg (l. 87) z Instytutu Fizyki im. Lebiediewa w Moskwie, Anthony J. Leggett (l. 65) z University of Illinois (USA) za pionierski wkład do teorii nadprzewodnictwa i nadciekłości. Pierwsze z tych zjawisk dotyczy przepływu prądu elektrycznego przez różne materiały bez żadnych strat energii, drugie - właściwości cieczy, w których praktycznie nie ma lepkości.", + "3548": "Autor długo zastanawiał się zresztą, czy swe pierwsze dzieło poetyckie od wyboru w 1978 r. opublikować pod nazwiskiem czy też podpisać \"Jan Paweł II\". Jako poeta pragnie bowiem zapisać się nie tylko w historii Kościoła, ale także literatury.", + "3549": "Choć zwyciężyło kompromisowe rozwiązanie (podtytuł: Medytacje poetyckie Jana Pawła II), ten osobisty utwór, tak jak wszystkie encykliki i inne dokumenty, musiał przejść przez całą watykańską machinę, włącznie z Sekretariatem Stanu.", + "3550": "W archiwum merostwa oferują materiały informacyjne opowiadające o tym miejscu głównie na podstawie książek Rogera Wybota i Georgesa Coudry’ego. Próba odnalezienia jakichkolwiek dokumentów z lat czterdziestych związanych z obozem kończy się niepowodzeniem. Jedynie w rejestrach urzędu stanu cywilnego trafić można na wzmiankę o tym, że w 1945 r. nastąpiły w obozie Beauregard \"dwadzieścia cztery zejścia uchodźców sowieckich i polskich, w tym czterech kobiet lub dziewcząt i jednego dziecka\".", + "3551": "- Jaka jest szansa na jego schwytanie?", + "3552": "- Jakieś 50 proc.", + "3553": "- Nie będzie łatwiej niż z Osamą ibn Ladenem?", + "3554": "- Powinno być łatwiej, bo Husajna nie otaczają fanatycy. Osama miał wokół siebie ludzi tak samo mu oddanych, jak rosyjscy komuniści byli oddani Stalinowi we wczesnych latach jego rządów. Husajn ma z kolei takich, jakich miał Gorbaczow w czasie swojej pierestrojki.", + "3555": "Gdy prezydent i kardynał Macharski uroczyście przecinali wstęgę z okazji otwarcia 7,5 km odcinka autostrady, dostało się w \"Dzienniku\" nie tylko dostojnikom, ale i Markowi Polowi zwanemu Winietu. - To była szopka jak za dawnych lat. Dopóki mamy niewysoką oglądalność, możemy się obywać bez presji i nacisków z różnych stron, które tak dobrze znam z telewizji publicznej - dodaje Hanna Smoktunowicz, prowadząca i wydawca \"Dziennika\".", + "3556": "- Ale może charakter czasu zależy od indywidualnej biografii. Może są tacy, którym czas upływa bez wielkich katastrof?", + "3557": "- Jeśli są, to jednostki.", + "3558": "- Jako bardzo młoda dziewczyna spędziła pani dziesięć lat w sowieckich łagrach. Trudno sobie wyobrazić ostrzejszy zwrot czasu. Jakiego czasu tam pani doświadczyła?", + "3559": "- O proszę pani, to był czas niesłychanie regularny, uporządkowany, nieprawdopodobnie rytmiczny.", + "3560": "- Z tego, jak pani o tym mówi, wnioskuję, że regularność była zabójcza?", + "3561": "Wtóruje mu Józef Birka, prawnik Polsatu, szef rady nadzorczej spółki: - Dziś TVP przejmuje 70 proc. budżetów reklamowych. Mając podwójne finansowanie i stosując obniżki cen, może stać się monopolistą na rynku reklam. Trzy programy ogólnokrajowe telewizji publicznej są w stanie całkowicie zaspokoić potrzeby rynku na usługi reklamowe - twierdzi mecenas Birka.", + "3562": "Taka postać może się już nie narodzić: najmłodszy poseł, autor prawdziwych bestsellerów, zarazem wiceszef rządzącej partii, mąż naprawdę światowej żony, lecz szukający podejrzanych ladacznic na ulicy, lord i milioner, wtrącony do prawdziwego więzienia, gdzie nie mógł nosić nawet porządnej koszuli. Niezatapialny Jeffrey Archer wyszedł właśnie na wolność i musi wymyślić coś nowego: partia go już nie chce.", + "3563": "Gomperts: - Dane są jednoznaczne: aborcją kończy się 20 proc. ciąż w każdym kraju. To jest zawsze trudna decyzja dla kobiety. Ale jeśli zostaje podjęta, to znaczy, że jest słuszna. Robiąc specjalizację z aborcji na studiach odkryłam, jak bardzo moje podejście lekarza kobiety, przyjazne i bez osądzania, może w takim momencie pomóc. A ja chcę pomagać kobietom.", + "3564": "Duszy nie ma, ale Kotliński nienawidzi Kościoła z całej duszy. Po święceniach doznał, jak się zdaje, katuszy. Napomyka aluzyjnie, że jako młody, przystojny wikary był maglowany przez proboszcza, który chciał się z nim kotłować na łóżku. I Kotliński, jak kiedyś przykładał się do służby Bożej, tak teraz dokłada Kościołowi, jak może.", + "3565": "Martens znany jest na świecie jako mistrz brydża sportowego, w Polsce - jako były felietonista \"Gazety Wyborczej\", w regionie - jako były sympatyk Unii Wolności, łebski strateg i współtwórca wyborczego sukcesu SLD. Ale również jako wierny żołnierz Wiesława Ciesielskiego, lokalnego barona SLD, który obejmując posadę wiceministra finansów w rządzie Millera przekazał schedę w pewne ręce. - Nie ma innej recepty. Spójna władza pozwala bez przeszkód porządkować otoczenie - wyjaśnia Martens.", + "3566": "Otwartym jest oczywiście pytanie, czy zmiany w rządzie odwrócą uwagę od toczącej się niby śnieżna kula afery Rywina i - podobnie jak zmiany personalne sprzed kilku miesięcy - poprawią notowania premiera w sondażach opinii. Jeśli nie, to w odwodzie zostają jeszcze mało popularni ministrowie: edukacji Krystyna Łybacka i zdrowia Mariusz Łapiński.", + "3567": "W czasach elektronicznych rozmyła się wartość mozolnie zapisywanych karteczek i pedantycznie prowadzonych kartotek. Komputer przejął funkcje sekretarki, a czasami także ghost writera, czyli tego anonimowego autora cudzych przemówień, którym posługują się nagminnie politycy i ludzie biznesu, ci, którym przystoi bezustannie przemawiać przed publicznością niezależnie od tego, czy mają coś do powiedzenia czy nie.", + "3568": "Swoboda przepływu usług oznacza, że we wszystkich krajach członkowskich bez ograniczeń można świadczyć usługi oraz kupować je i sprzedawać na bardzo podobnych zasadach. Dotyczy to na przykład usług telekomunikacyjnych, transportowych, ubezpieczeniowych, finansowych. Swoboda w tej dziedzinie umożliwia zakładanie spółek, prowadzenie przedsiębiorstw, uprawianie wolnych zawodów.", + "3569": "Przyjaciele mówią, że towarzysko jest miły, ale bywa bardzo złośliwy. Ostatnio, podczas spotkania promującego \"Leksykon wątków miłosnych w literaturze\", pewna pani wypowiadała się długo i zawile. Na koniec kokieteryjnie usprawiedliwiła się, że mówi bez ładu i składu, bo jest już w zaawansowanym wieku. Kopaliński skwapliwie przytaknął.", + "3570": "A Jacek daje Arkowi fotografię z dedykacją: \"Uwierz mi, a wtedy nasze chwile będą wieczne. Stań się dla mnie taką chwilą\".", + "3571": "Byli w wielu innych związkach, które się jednak rozsypały. Wierzą, że tym razem się uda. Arek jest w głębi serca monogamistą. Zawsze chciał stałego związku. Jacek też. Nie interesuje ich seks bez uczucia.", + "3572": "Zaskoczył mnie specyficznym doborem faktów w swym felietonie [\"Wątpliwości teologiczne\", POLITYKA 6] mistrz Zanussi.", + "3573": "Przejawem swobody myśli - jak sądzę - było stwierdzenie, że znaleziono kawałek kamienia mogilnego (zauważmy: kawałek, nie kamień) z inskrypcją poświęconą komuś, kto miałby być (zauważmy: nie mógłby być, ale miałby być) bratem Jezusa, co może stać się kłopotliwym odkryciem dla Kościoła, bowiem podważa dogmat o dziewictwie Marii.", + "3574": "Gdy po drodze na Węgry srebrny Mercedes Vito traci orientację i zaczyna błądzić po Słowacji jak bokser trafiony nagłym sierpem, ekipa wzdycha, bo może to zły znak, pierwsze ostrzeżenie, że lekko nie będzie. Chociaż może to jednak dobry znak, zapowiedź jeszcze nie triumfu, ale chociaż drobnego sukcesu, którego polski kobiecy boks nie ma, ale bardzo chciałby mieć.", + "3575": "Pisarz Wojciech Kuczok wyznał w wywiadzie dla \"Przeglądu\", iż z zasady nie bierze udziału \"w żadnych szopkach politycznych ani w wyborach\", następnie wyjaśnił dlaczego: \"Nie chcę postępować wbrew sobie. Jak dotąd przez te wszystkie lata nie doczekałem się ani partii, ani żadnego polityka, którzy reprezentowaliby mnie intelektualnie, któremu byłbym w stanie zaufać\".", + "3576": "Ale nawet najwięksi krytycy Rutkowskiego chwalą jego zdolności autoreklamiarskie. To pajac, mówią, ale zręcznie budujący mit wielkiego cwaniaka, który ma kontakty i nikogo się nie boi. Umiejętnie tworzy wokół siebie aurę tajemniczości, działającą na wyobraźnię zarówno telewidzów jak i potencjalnych klientów.", + "3577": "Widzowie są konserwatywni, ale równocześnie oczekują nowości, w sobotę pragną repertuaru gorącego, w niedzielę schłodzonego, naciskają pilota tak szybko, jakby wysyłali setki esemesów, bo stale poszukają czegoś bardziej atrakcyjnego. - Ramówka musi mieć swoją wewnętrzną koncepcję, a także punkty zwrotne tak jak każdy dobry scenariusz - powiada Piotr Fajks, dyrektor programowy Polsatu. - Nie układa się jej pod rynkowego konkurenta, ale warto wiedzieć, w co on gra.", + "3578": "Były lata 50. i 60., Włosi tańczyli rock’n’rolla i zaczynali jeść mięso, kupowali Fiaty Seicento, a latem spędzali tydzień nad morzem. Zaczynał się dobrobyt, zaczynały się supermarkety, towar przemawiał do ludzi poprzez reklamę: najbardziej nowoczesną i widowiskową formę symulacji. Dość powiedzieć, że włoscy copywriterzy należą do najlepszych na świecie.", + "3579": "Polityczny czarny PR najczęściej nie jest wypowiedzią wprost. To informacja poprzedzona chrząknięciem, ściszeniem głosu, podana jakby mimochodem. I zawierająca prośbę o zachowanie anonimowości źródła. Dyskretnie podsuwają ją wraz z kawą krążący w przysejmowych kawiarniach piarowcy. Na przykład \"Zyta Gilowska jest agentką\". Resztę dopowiedzą polityczni konkurenci. Walka z pomówieniem jest jak walka z cieniem.", + "3580": "Przedwojenny polski kodeks karny z 1932 r. przewidywał zakłady dla niepoprawnych tzw. przestępców z nawyknienia. Można było skierować do nich sprawcę niepoprawnego na dalszych 5 lat po odbyciu kary i wyjściu z więzienia. W razie potrzeby sąd mógł przedłużać ten okres o dalsze pięciolecia, jeżeli wypuszczenie na wolność groziło \"niebezpieczeństwem porządkowi prawnemu\". Może przeszłość podpowiada powrót do takiej regulacji?", + "3581": "Od autora:", + "3582": "Stwierdzenie, że mam pretensje do pana Andrzeja Marka, jest absurdalne. Zwróciłem jedynie uwagę, że nie zaskarżył postanowienia o wykonaniu kary, a wcześniej nie zabiegał o kasację. Nie wykorzystał przysługujących mu uprawnień proceduralnych, a przy pomocy mediów obwieścił światu, że głupie sądy uwzięły się na niego. Pozwoliło to niektórym publicystom pisać dyrdymały, że aparat ścigania zaangażował się, by zniszczyć jednostkę (tymczasem sprawa była z oskarżenia prywatnego!).", + "3583": "Kontrakty na największe budowy uzyskały firmy o międzynarodowej renomie, ale ich skuteczność zależy często od greckich podwykonawców, a ci mają swoje polityczne koneksje. Spora część firm greckich zatrudnia niskopłatnych, a czasem i niskowykwalifikowanych robotników-imigrantów, niekiedy zaś korzystają też one z materiałów niższej jakości. W wypadkach w miejscu pracy zginęło 110 robotników, a koszty ponoszone przez greckiego podatnika przekroczyły ponadtrzykrotnie wstępne szacunki sięgające 2 mld dol.", + "3584": "W moim przekonaniu debata o tym, czy UE jest głównie międzyrządowa czy federalna, nie dotyka sedna. Unia jest systemem stworzonym dla potrzeb szczególnego zespołu okoliczności: nie jest ani nie usiłuje być państwem narodowym.", + "3585": "Dowodem sukcesu Unii jest przede wszystkim fakt, że od momentu powstania liczba jej członków wzrosła ponadczterokrotnie.", + "3586": "Polska branża naftowa dzieli się na dwie grupy - wrogów J&S, którzy ich działalność traktują jako patologię gospodarczą, oraz sympatyków uważających, że jest to po prostu sprawna firma handlowa.", + "3587": "Nawet ci przychylni przyznają jednak, że nie ma cudów - spółce sprzyja zbyt wiele rozmaitych okoliczności, by uznać to wyłącznie za ich przypadkowy zbieg.", + "3588": "Uchala bano się jak ognia. Miał potężne pięści i nimi właśnie zdobył wśród rówieśników autorytet. Nikt nigdy nie podważał jego przywództwa, polecenia wodza traktowano jak rozkazy, od których nie ma odwołania. Już na przełomie lat 70. i 80. stał się w Wyszkowie znaną postacią. Trochę złodziej, trochę bandzior, prowadził barwne jak na tamte czasy życie. Alkoholowe imprezy, panienki i bójki z kolesiami - tak zaczynał król wyszkowskiego półświatka.", + "3589": "O Leszku Millerze piszą wszyscy, więc napisał też subtelny artysta kabaretowy Jan Pietrzak w \"Tygodniku Solidarność\": \"No, ładne klocki... Jedynie aferzysta Miller w dobrym humorze. Przezywa Ziobrę, puszcza zjadliwe żarciki w rodzaju: kapral Rokita, sierżant Gilowska idą na wojnę. Znalazł się generał! Przegrał wszystko, co było do przegrania. Teraz powinien latryny szorować, z gabinetem politycznym włącznie, a nie ględzić w telewizorze\".", + "3590": "Na razie jest scenariusz, który napisał Cezary Harasimowicz (m.in. \"300 mil do nieba\", \"Ekstradycja 3\" i \"Przeprowadzki\"), projekty postaci (konkurs wygrał młody grafik Tomasz Przydatek) i zrealizowane w technice 3D demo, z zasypaną śniegiem chatą krasnoludków, płonącym ogniem i tańczącym wokół izby Podziomkiem.", + "3591": "U młodej dziewczyny psychiatra z Modusa rozpoznał początki choroby psychicznej, dziewczyna myśli o samobójstwie. Ale matka nie zgadza się na szpital. Nawet jeśli wie, że wystawienie skierowania do szpitala jest dziś dla psychiatry ostatecznością. Ostatecznością, nie tylko ze względu na przepisy prawa, ale i obowiązującą dziś w psychiatrii doktrynę, że trzeba odchodzić od szpitalnego modelu leczenia (przez psychiatrów nazywanego biologicznym) do środowiskowego (zwanego humanistycznym).", + "3592": "Pierwsza z chorób jest najczęściej wynikiem zużycia stawu na skutek przeciążeń - większość z nas po 40 roku życia pada jej ofiarą. Druga, zwana dawniej popularnie gośćcem, może zaatakować nawet przed trzydziestką i ma związek z wadliwym funkcjonowaniem naturalnego układu odporności.", + "3593": "Pewien wpływ na postawy wobec pracy może mieć także wyznanie i ukształtowana przez nie etyka. W religii protestanckiej praca jest drogą do zbawienia, a bogactwo - świadectwem cnót. Dlatego ceni się sumienność, odpowiedzialność, perspektywiczne myślenie. Katolicyzm mniej sprzyja dobrobytowi jako religia pochylona nad biednym, który jawi się jako niezawiniona ofiara okoliczności, na które nie ma wpływu.", + "3594": "Ktoś z gorszym od nas mózgiem dotyka nas, głaszcze, rzuca się na szyję, naruszając naszą prywatną przestrzeń. Mówi i gestykuluje wbrew konwencji. Musimy więc, poznając go, zejść z pozycji władzy, kompetencji, odejść od poczucia terytorium, odległości i zobaczyć siebie bez tych atrybutów. Co wtedy czujemy - odrazę czy ciepło płynące z dotyku i doznania spontaniczności? Co udajemy przed sobą i innymi, a co czujemy naprawdę?", + "3595": "To, jak urywał się z zajęć na Politechnice Petersburskiej, żeby zdążyć na treningi tajskiego boksu i jak na jeden z nich przyszedł Wiktor - zawodowy promotor w walkach bez reguł. Sam też walczył, ale trzy lata temu na turnieju moskiewskiego Pankrationu - gdzie biją się na gołe pięści, gdzie można walić głową i łokciem - zapaśnik z Omska przetrącił mu kręgosłup i Wiktor nigdy nie miał już wejść do klatki.", + "3596": "Gabinet Romana Kluski w firmie Prodoks jest oddalony o kilometr od siedziby Optimusa, ale okno wychodzi tak, że widać tylko ulicę. Prezes opowiada o Optimusie w czasie teraźniejszym, jak o swoim najukochańszym dziecku, choć właściwie nie powinien, bo umowa sprzedaży zabrania mu nawiązywania do firmy.", + "3597": "Tegoroczną nowością raportu jest skala krajowego seksu wirtualnego. Prawie 25 proc. Polaków uprawiało go za pośrednictwem łączy telefonicznych, Internetu lub e-maili. Nieco częściej czyniły to kobiety.", + "3598": "Standardowo wypadły natomiast badania udawania orgazmu przez kobiety. Tradycyjnie udaje go prawie połowa respondentek. Jednak to kobiety częściej niż mężczyźni (78 proc. do 75 proc.) przyznają się do pełnej satysfakcji ze swojego życia seksualnego.", + "3599": "Ze zdziwieniem spostrzegł, że Uchal był w Wyszkowie traktowany jak wzór do naśladowania. Prosty chłopak, z zawodu ślusarz, a proszę, do czego doszedł: dwa domy, kilka samochodów, duże pieniądze. Osowiecki szybko zrozumiał, że to z Uchalem i jego fałszywą legendą toczy swoją wojnę.", + "3600": "Milion konsumentów nieprzestrzegających zasad koszerności dokonało przełomu na rynku spożywczym. W całym kraju sieci supermarketów oferują, między innymi, wieprzowinę, owoce morza oraz inne produkty importowane z Rosji, Bułgarii i Polski. Jeszcze dziesięć lat temu rzecz taka byłaby nie do pomyślenia. Warunki wolnego rynku okazały się silniejsze od rabinackich zakazów.", + "3601": "Andrzej Łapicki za swój sukces uważa dwa wydarzenia: gdy wybrano go na rektora Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej i na posła Sejmu kontraktowego. Wtedy musiał wziąć odpowiedzialność za innych. Czuł, że ojciec byłby z niego dumny. Do polityki szybko nabrał obrzydzenia. Przekonał się, że to gra interesów.", + "3602": "Już raz rozwiązano sejm na mocy jednego głosu sprzeciwu. Zasadą parlamentarną była bowiem jednomyślność. Miało to dobre strony, gdyż rodziło rzeczywisty consensus, czyli zgodę. Idea niespotykana gdzie indziej, piękna i szczytna, ale jakże zawodna. W 1652 r. sejm przyjął tę zasadę jako ważną i obowiązującą. \"Wolne nie pozwalam\", gruntujące pozornie szlachecką wolność, przesądziło o obniżeniu wartości sejmu, a niebawem powolnym zaniku jego prawodawczych funkcji.", + "3603": "Sąsiedzi z zachodu, Keralczycy, uchodzą za najbardziej wykształcony naród indyjski. I aby podkreślić swoją biegłość w sztuce czytania i pisania przekształcili nazwę stolicy Trivandrum, na Thiruvanthapuram, czego ani przeczytać, ani wymówić niepodobna. Wiadomo tylko, że puram to w wiekszości języków indyjskich miasto lub osiedle.", + "3604": "Poseł Andrzej Pęczak musiał się z powodu zarzutów Nowaka tłumaczyć w prokuraturze.", + "3605": "Zarzuty, jakie w Kielcach wytoczono przeciw Nowakowi, oceniała prokuratura okręgowa w Tarnobrzegu. Tutaj ustalono nieodwołalnie, że w sporze z syndykiem to Nowak miał rację i nie było żadnej merytorycznej podstawy, żeby posła oskarżyć. Utrzymał się tylko jeden zarzut przeciw niemu, o bezpodstawne oskarżenie policjantów o przyjęcie łapówki. Ostatecznie o ewentualnej winie Nowaka wypowie się sąd.", + "3606": "Cannabia, czyli piwo konopne (z tych konopi indyjskich), na etykiecie ma charakterystyczny zielony listek. Ale raczej w celach marketingowych. To coś jak puszczanie oka; żeby się młodym zbuntowanym wydawało, że dostają towar zakazany. Odurzyć się tym piwem nie można. Upić - owszem, jak każdym. Smak ma piwny, tylko zapach świeżo ściętej marihuany.", + "3607": "Skoro jest tak wiele zastrzeżeń i pułapek technicznych badania opinii publicznej i rzetelnego ich odtwarzania (oprócz pominiętych w tym artykule przypadków celowych manipulacji), to czy w ogóle warto w nie inwestować? A jeśli tak, to w jakim stopniu są one przydatne, zwłaszcza dla polityków poszukujących wskazówek dotyczących ludzkich preferencji?", + "3608": "Saturn wyda miliony złotych na reklamę. Musi wbić się klinem w wart 16 mld zł rocznie rynek, podzielony dziś między Media Markt a polskie sieci Euro RTV AGD (prawie 100 salonów w największych i średnich miastach) oraz Avans. Ta ostatnia sieć szykuje kontratak.", + "3609": "- Tak mogę przypuszczać.", + "3610": "- A te szacunki były publikowane?", + "3611": "- Nie.", + "3612": "- Kto miał do nich dostęp?", + "3613": "- Nasi analitycy. Nasi pracownicy...", + "3614": "- To jest duży krąg osób.", + "3615": "- Nie za duży.", + "3616": "- Jaki był dalszy ciąg spotkania wiedeńskiego?", + "3617": "- Nie było dalszego ciągu. Monitował mnie jeszcze Modecki, ale kiedy zobaczyłem reakcję premiera i służb, wiedziałem, że to dobrze nie rokuje.", + "3618": "- Czy to byłby dobry interes dla Polski?", + "3619": "Charakterystyka obiektu, cd.: życie społeczne i towarzyskie • Liczba odwiedzin - około 20 na dobę. • W weekendy - około 70 (przy czym duża część gości już nie opuszcza osiedla tego samego wieczoru czy nocy). • Tryb życia: dzienny. Przejawy życia społecznego: bogate latem, zimą w zaniku.", + "3620": "Atrakcją dworca są także prostytutki.", + "3621": "Rytowski: - Za pomocą Internetu umawiają się z klientami. Korzystają z czatów Onetu i Wirtualnej Polski. Zdarza się, że głośno komentują walory klientów i chwalą się, że idą \"na górę\" do pracy. Za godzinę znów są na czacie.", + "3622": "W owym czasie w ocenie zachowań człowieka dominował - nie tylko w Chile - determinizm biologiczny. Tak było w interpretacji źródeł chorób psychicznych (w tym homoseksualizmu, który był do nich zaliczany), a także przestępczości i alkoholizmu. Uważano, że są one w dużym stopniu dziedziczne. Renato Kehl wyciągnął wniosek, że wszelkie zjawiska negatywne wynikają ze sztucznej ochrony istot słabszych przez społeczeństwo.", + "3623": "Marek Ostrowski: - No i mamy kłopot z Europą.", + "3624": "Aleksander Kwaśniewski: - Wielki kłopot, gdyż \"nie\" wobec europejskiej konstytucji wypowiedziały dwa kraje założycielskie Unii, w tym Holandia, która była najbardziej otwarta w Europie, najbardziej gotowa do akceptacji przybyszów z zewnątrz i która przez lata budowała społeczeństwo wielokulturowe, tolerancyjne. Teraz znaczenia nabiera szczyt UE 16 i 17 czerwca, który kończy prezydencję luksemburską, i powinien zaproponować rozwiązania.", + "3625": "Przede wszystkim związanych z bezpieczeństwem. Rocznie na świecie ponad milion osób ginie w wypadkach drogowych, a ok. 40 mln odnosi rany. Świat z coraz większym trudem akceptuje trwającą na drogach hekatombę i związane z tym straty ekonomiczne. Trudno to jednak zmienić, bo większość wypadków wynika z winy kierowców. Trzeba więc ograniczyć ich wpływ. Ale jak?", + "3626": "W PRL polskie rasy świń - złotnicka pstra, pułaska czy biała pułaska - były tępione urzędowo. Na Lubelszczyźnie obowiązywał nawet zakaz ich kontraktacji. - Do dzisiaj przetrwały niejako w podziemiu, a o ich powrocie zdecydowali konsumenci.", + "3627": "Świnka charakteryzuje się szybko osiąganą dojrzałością rzeźniczą, dużą płodnością i plennością oraz wszystkożernością.", + "3628": "Żeby jednak mieć dobrą samoocenę, lubić siebie, dziecko musi mieć jakieś zasoby wynikające z relacji z najbliższymi. To znaczy dobrą więź przynajmniej z jednym z rodziców. Albo babć. Ostatecznie przyjaciół rodziny.", + "3629": "Trzecim, równie istotnym, podzbiorem są zasoby środowiska lokalnego. To znaczy: dobra szkoła z życzliwym klimatem, dający wsparcie nauczyciele, kluby młodzieżowe, sportowe, ruchy religijne. Przyjazne i bezpieczne sąsiedztwo. Wolontariat. Wreszcie dostęp do poradni i ośrodków interwencji kryzysowych.", + "3630": "- A po co, skoro zdała w tym roku?", + "3631": "- Żeby być przyjętym na Uniwersytet w Cambridge, trzeba mieć 45 punktów. Ona o tym marzy.", + "3632": "- Pan też chciał do Cambridge?", + "3633": "- Tam ma się kontakt z profesorami, którzy wywierają wpływ na dzieje świata - to przecież niebywale rozwijające. Idzie się do czytelni, w której Newton pisał swoje największe dzieło. Oddycha się historią.", + "3634": "Miał być pokaz sprawności, przełom, moralna odnowa, słowem - IV Rzeczpospolita. Jest ciąg dalszy kampanii, coraz bardziej zacięta walka, koalicja w zawieszeniu, a rząd - najpewniej po wyborach prezydenckich. I pytanie - czyj to będzie rząd? Możliwych jest wiele scenariuszy.", + "3635": "Berliński adwokat miał pracować w telekomunikacji. Zamiast prowadzić kancelarię w odrestaurowanej kamienicy w dobrym punkcie stolicy Niemiec, zapewne byłby dziś inżynierem w Katowicach. A może w Zabrzu. Tyle że rok przed maturą w gliwickim technikum łączności przeprowadził się do RFN. Jego rodzice w 1978 r. dostali zgodę na wyjazd w ramach łączenia rodzin.", + "3636": "Znalazł też Kwaśniewski niefortunnych obrońców. Niektórzy działacze Sojuszu (charakterystyczne, że głównie ze starego rozdania, tacy jak Leszek Miller czy Marek Dyduch) twierdzą, że powinien ułaskawić Sobotkę, bo proces w sprawie starachowickiej był poszlakowy, dowody marne, wyrok bardzo surowy, a wszystko odbywało się w atmosferze politycznej nagonki.", + "3637": "A taki właśnie wniosek zdają się wyciągać niektórzy polscy przeciwnicy opcji \"na rękę\". Tak jakby ta forma przyjmowania komunii była jakąś podejrzaną nowinką przemycaną do Kościoła w Polsce z Zachodu, a nie normalnym elementem życia Kościoła powszechnego w wielu krajach. Ta waśń ujawnia w istocie dużo głębszy podział w opiniotwórczych środowiskach katolickich w Polsce.", + "3638": "No to w czym Assan był lepszy? Dlaczego Andriej - poeta, spacerowicz, gadułowicz przegrał z mrukiem Assanem, który miał po ojcu, tatarskim patriocie, czarne myśli i czarne ręce od harówki w awtowarsztacie. Ale to właśnie on młodziutkiej Sanije zrobił już dwójkę dzieci, trzecie w drodze, a czwarte Assan ma w planie.", + "3639": "- Mówił pan, że zawetowałby pan ustawy przerzucające na biednych ciężar utrzymania państwa. Jakie jeszcze?", + "3640": "- Na pewno szkodliwe dla bezpieczeństwa państwa, pozwalające na przejmowanie strategicznych sektorów przez obce państwa lub nie państwa.", + "3641": "- A jak się panu podoba hasło \"Polska katolicka w chrześcijańskiej Europie\"?", + "3642": "- Ten werset jest źle przetłumaczony jako \"bijcie je\", a w oryginale i dobrych tłumaczeniach brzmi on \"przywołujcie je do porządku\". Ale nie ma co ukrywać: islam jest religią patriarchalną. Tak samo jak judaizm i chrześcijaństwo. Religie monoteistyczne takie są.", + "3643": "- To panu nie przeszkadza?", + "3644": "- Nie. Ja w tę religię wierzę.", + "3645": "Michał Kleiber: - Po angielsku dziedzina, którą uprawiam, nazywa się computational science. To coś, co z braku lepszego terminu, nazywamy po polsku - nauki obliczeniowe. Można to określić także jako modelowanie i symulacja komputerowa. Dziedzina, która leży na pograniczu informatyki, matematyki i konkretnej dyscypliny specjalistycznej, której dotyczy dany model i symulacja, np. inżynierii materiałowej, medycyny, fizyki, astronomii, biologii czy prognozowania zjawisk atmosferycznych.", + "3646": "Kiedy w 1998 r. po zwycięskich wyborach kanclerz Schröder chciał go powołać do swojego gabinetu, wówczas wybrany właśnie na burmistrza Poczdamu Platzeck oznajmił, że woli zostać w rodzinnym mieście. Również cztery lata później odrzucił propozycję robienia kariery w Berlinie i objął funkcję premiera Brandenburgii.", + "3647": "Przyjechał do Australii, krótko po zakończeniu drugiej wojny światowej, walczyć z krokodylami. Zabił ich pewnie z kilka tysięcy, jednej nocy aż 78 sztuk, aż w latach 70. władze zabroniły eksterminacji gadów. Harry wówczas zabrał się za opale.", + "3648": "Ron: - Mówią, że wykopał majątek. Akurat. Który milioner żyłby w takim syfie?", + "3649": "W warszawskim klubie Hybrydy odbyło się spotkanie klubów \"Gazety Polskiej\". Jak czytamy w relacji zamieszczonej w tym tygodniku, przy muzyce \"z czasów pierwszej Solidarności i utworach Jacka Kaczmarskiego\" dyskutowano o integracji środowiska \"Gazety\". Odczytane zostało oświadczenie posłów Prawa i Sprawiedliwości: \"Nasz sprzeciw budzi każda próba ograniczenia dziennikarskiej wolności. »Gazeta Polska« stała się obecnie ważnym forum wymiany poglądów ludzi nawiązujących do tradycji solidarnościowych i niepodległościowych\".", + "3650": "8 maja Podpisanie aktu kapitulacji Niemiec w Berlinie.", + "3651": "11 maja Kapitulacja ostatnich jednostek niemieckich na Helgolandzie.", + "3652": "16 lipca Pierwsza detonacja bomby atomowej w USA.", + "3653": "17 lipca - 2 sierpnia Konferencja w Poczdamie.", + "3654": "6 sierpnia Zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę.", + "3655": "8 sierpnia ZSRR wypowiada wojnę Japonii.", + "3656": "9 sierpnia Zrzucenie bomby atomowej na Nagasaki.", + "3657": "15 sierpnia Kapitulacja Japonii.", + "3658": "2 września Podpisanie aktu kapitulacji Japonii.", + "3659": "Praktyka rytualnego obrzezania kobiet, występująca w kilkunastu krajach Afryki, traktowana jest w cywilizowanym świecie jako okrutny i barbarzyński zwyczaj. W państwach europejskich, takich jak Szwecja, które mają dużo imigrantów z tego regionu, zwyczaj zwalczany jest z całą surowością prawa. Tymczasem coraz więcej rodowitych Szwedek poddaje się okaleczeniu genitaliów w sposób niewiele odbiegający od rytualnego obrzezania, chociaż nie aż tak brutalny i nie pozbawiający pacjentek satysfakcji ze współżycia seksualnego.", + "3660": "Co zaś w obrazie? Niestety, zestaw dokumentalnych fotografii i kronik filmowych jest bardzo ograniczony. Rok 1970. Zabity robotnik niesiony na drzwiach - obraz, który oglądamy po raz setny i który po raz setny robi niesamowite wrażenie. Czarno-białe (z przewagą czerni) zdjęcia filmowe z upiornie wyglądających ulic Gdańska, w tym zagubiona ciężarówka wioząca choinki.", + "3661": "Polscy widzowie obejrzą tę produkcję (już niedługo na antenie TVN) bez zgrzytania zębami. We włoskiej wersji językowej nie kaleczy się polskich nazwisk, a \"Nie rzucim ziemi\" śpiewane jest przez Polaków. Zwraca uwagę staranna scenografia i dbałość o kostiumy, na przykład do sceny wyświęcenia na biskupa wypożyczono z Muzeum Diecezjalnego w Krakowie niektóre rekwizyty użyte przez Wojtyłę podczas ceremonii w 1958 r.", + "3662": "W 2000 r. pani Krystyna, już wówczas na wózku inwalidzkim, zadzwoniła na Wawel i zaprosiła do siebie dyrektora zamku: chce przekazać po śmierci majątek tej właśnie instytucji.", + "3663": "Część zbiorów, na jej życzenie, od razu zabrano na Wawel; Krystyna, choć już bardzo chora, wstała wówczas z łóżka i nadzorowała pakowanie.", + "3664": "Język telenowel jest ujednolicony, mało barwny, ogólnopolski. Pokpiwa się z niego nawet w \"Złotopolskich\", gdzie w dialogu między listonoszem a sklepową, stojącymi przy wiejskiej drodze, króluje odmieniane na wszelkie sposoby słowo \"kontrowersja\". Gwarą porozumiewają się jedynie bohaterowie \"Świętej wojny\", w której godo się po ślunsku.", + "3665": "W krajach Europy Zachodniej i USA jest kilkakrotnie więcej niż w Polsce adwokatów w stosunku do liczby ludności. W efekcie dostęp do ich pomocy jest nieporównanie łatwiejszy, a jednocześnie tańszy. - Towarzyszą oni tam człowiekowi we wszelkich czynnościach prawnych, nawet pozornie tak prostych jak wynajem mieszkania czy sporządzenie testamentu - przyznaje warszawski adwokat Jacek Dubois.", + "3666": "Martha Kosicky ma blond włosy i dziadka z Polski. Leci z Milwaukee do Pekinu na chiński Nowy Rok. Na miejscu uczy się wymowy nazw stacji metra. Rano staje w kolejce do kasy. Kobieta w fartuchu sprzedaje jej papierowy bilet. Potem schody w dół i wyciągnięta dłoń konduktorki. Pokwitowanie zostaje w rękach Marthy, reszta ląduje w koszu obok.", + "3667": "- Różnie bywa. Kiedy mówi się o cudach w Lourdes, kiedy ktoś dostąpił cudownego uzdrowienia, Kościół prosi lekarzy, aby wypowiedzieli się na ten temat. Ale opinia jest tutaj zawsze bardzo ostrożna. Lekarze nigdy nie powiedzą: cud.", + "3668": "- A kto powie?", + "3669": "- Ci, których on dotknął. Kościół nie zobowiązuje katolików do tego, aby wierzyli w cuda.", + "3670": "- Katolik nie musi wierzyć w cuda?", + "3671": "W wielkich metropoliach młode Chinki są często lepiej wykształcone, bardziej zdeterminowane i stanowcze od swoich rówieśników. W kraju nieprawdopodobnej konkurencji chcą być także piękne, coraz piękniejsze, najpiękniejsze.", + "3672": "Jak mówi dr He Xiaoming z Pekińskiego Szpitala Operacji Plastycznych: - Trzeba się czymś wyróżnić spośród miliarda trzystu tysięcy.", + "3673": "Rejestr warszawskich firm brzmi dzisiaj w większej części jak apel poległych. Weźmy tylko po kilkadziesiąt metrów z dwóch ulic:", + "3674": "Marszałkowska: nr 59 - dom Pod Kopułą - dwukondygnacyjna cukiernia Gajewskiego; nr 63 - Pod Skrzydlatymi Syrenami - cukiernia Ostrowskiego; nr 81A - bar Satyr - \"urządzony według ostatnich wymagań\"; nr 98 - kamienica Bersona - wytwórnia fortepianów i jubiler Epstein; nr 148 - redakcja \"Kuriera Porannego\".", + "3675": "W czasach uczelnianego wyścigu szczurów i masowego bezrobocia pełni często rolę bezpłatnej terapii. Daje poczucie wspólnoty, gromadzi ludzi z podobnymi problemami, którzy zaczynają stanowić dla siebie grupę wsparcia. Konkurencją dla takich wspólnot może być kozetka u psychoanalityka. A na nią nie wszystkich stać.", + "3676": "W duszpasterstwach odnajduje się młodzież z małych miejscowości, która z domu wyniosła szacunek dla wiary i proboszcza, a na studiach w wielkim mieście czuje się zagubiona.", + "3677": "Statystyki urzędów finansowych wskazują, że dwie trzecie Niemców identyfikuje się albo z Kościołem katolickim (26,7 mln), albo z ewangelickim (26,4 mln). Jednocześnie jedynie co dziesiąty katolik uczestniczy regularnie w niedzielnej mszy, a co drugi wyjawia, że nie znajduje w Kościele odpowiedzi na nurtujące go pytania. Widok polskich księży w niemieckich parafiach nie należy do rzadkości - spieszą oni z posługą kapłańską, łagodząc deficyty powołań wśród Niemców.", + "3678": "Nikt nie wie, jak wiele w ubeckich rejestrach jest osób, które podpisały, ale nie zaszkodziły. Zapewne są ich tysiące. Część z nich pojawi się w dokumentach, które IPN zaczyna wydawać pokrzywdzonym, czyli tym, którzy na żadną współpracę nie poszli. Wystarczy, że podczas poprzedzającej podpisanie rozmowy padło nazwisko kolegi. Jest rzeczą poszkodowanych, jaki zrobią z tej wiedzy użytek.", + "3679": "Świnoujście i Gdańsk miały więcej szczęścia niż inne kąpieliska. Może sanepid na ich terenie był bardziej zdyscyplinowany. A może rękę na pulsie trzymali administratorzy kąpielisk. Tak czy owak nie ma co płakać nad rozlanym mlekiem. Trzeba się jak najszybciej dostosować. Zwłaszcza że i UE, i dysponenci Błękitnej Flagi wprowadzają nowe, jeszcze bardziej rygorystyczne wymagania. I część wód (przede wszystkim w Zatoce Gdańskiej) faktycznie może im nie sprostać.", + "3680": "Do Arkadii wiedzie z Nieborowa aleja lip sadzonych jeszcze przez Radziwiłłów. Po drodze mija się ruiny restauracji Na Rozdrożu, nazywanej przez miejscowych czerwoną oberżą, gdyż przed laty mieli zwyczaj bawić się tu partyjni działacze, m.in. Leszek Miller, ówczesny sekretarz PZPR w Skierniewicach. Z Arkadią czas obszedł się mimo wszystko lepiej. Daleko jej do kształtu, jaki nadała Helena Radziwiłłowa, ale Świątynia Diany, Przybytek Arcykapłana, Domek Gotycki, Akwedukt, Grota Sybilli stoją nadal.", + "3681": "Wszystkie desery po 10 zł. Bardzo smaczne tiramisu i bezbłędna panna cotta polana, jak należy, karmelem. Kawa espresso za 5 zł - mocna i aromatyczna.", + "3682": "W niedzielę, w południe, prawie wszystkie stoliki były zajęte, co oznacza, że klienci już się dowiedzieli, że można tu smacznie i niedrogo zjeść.", + "3683": "W umowie strony szczegółowo określają warunki dotyczące szkolenia, a więc jego miejsce, czas i program oraz odpowiednią dokumentację kursu. Powinna ona także precyzować liczbę uczestników, koszt w przeliczeniu na jednego uczestnika oraz kwotę, jaką przedsiębiorca zobowiązany jest zapłacić za udział pracownika w szkoleniu.", + "3684": "- A jak losy poprzednich książek?", + "3685": "- Nieźle. W ubiegłym roku ukazało się tłumaczenie \"Mercedesa Benza\" na angielski, wcześniej na hebrajski, rosyjski, węgierski, holenderski, serbski. W tym roku po rosyjsku i angielsku wydany zostanie \"Castorp\", który w zeszłym sezonie zebrał w Niemczech wiele recenzji.", + "3686": "Ale niedługo potem dyrektor widzi Karola na mszy. Przyjmuje komunię. Modli się, poważny i skupiony. I dyrektor cieszy się, że Karol znalazł pociechę i uspokojenie serca. Bo uczniowie tej szkoły wiedzą: tylko w Bogu można ją znaleźć.", + "3687": "Karol przychodzi na uroczystość rozpoczęcia roku szkolnego. Absolwenci często uczestniczą we mszy szkolnej przed inauguracją, a potem odwiedzają szkołę. Obecność nikogo nie dziwi ani niepokoi: nie ma ku temu powodu.", + "3688": "Chodzi tu głównie o zachowanie przejrzystości działań osób zarządzających i nadzorujących firmę, a także transparentności jej udziałowców. Bezpośrednimi beneficjentami dobrych praktyk są oczywiście akcjonariusze, którzy dzięki nim zyskują większą pewność, że inni udziałowcy lub menedżerowie nie będą działać na szkodę przedsiębiorstwa. Ale zdaniem Macieja Grelowskiego ład korporacyjnego jest też zbieżny z interesem pracowników i wypływa korzystnie na całe otoczenie.", + "3689": "Teoretycznie chrześcijaństwo odróżniało więc zawsze porządek duchowy (sakralny) od doczesnego (świeckiego), co skądinąd August Comte uważał za decydujący przełom w cywilizacji, obok rozdzielenia prawa cywilnego i karnego. Powikłania dziejowe spowodowały jednak, że praktyka okazywała się zupełnie inna. Nigdy jednak rzecz nie była tak prosta, jak ją się dzisiaj niejednokrotnie po obu stronach przedstawia.", + "3690": "Sektor jest ludny, składa się z dwóch alei głównych i przecznic bocznych, zabudowanych szczękami bardzo ściśle. Nie ma mowy o marnowaniu powierzchni. Lokalizację sektora użytkownicy uważają za atrakcyjną. Klient sektora natomiast orientuje się szybko, że trafił do homogenicznej rasowo, wiejsko-miejskiej dzielnicy, z własną kafejką internetową, krążącą lokalną gazetą, komiksem o Spidermanie i zupą won-ton, swojskimi pokrzykiwaniami, a nawet służbami medycznymi. Bez, można filmowo powiedzieć, polskich napisów.", + "3691": "Pytał też premiera (w 2000 r.), \"na podstawie informacji przekazanych mi przez grupę pracowników\", dlaczego dyrektor Białostockich Zakładów Mięsnych zarabia \"pół miliarda st. zł miesięcznie\". Zdaniem Jurgiela jego zarobki nie powinny przekraczać 15 tys. zł. Okazało się jednak, że dyrektor zarabiał 13,6 tys. zł, a więc mniej, niż widziałby Jurgiel.", + "3692": "W tych podejrzeniach jest, jak sądzę, sporo ideologii, nawet insynuacji, niemniej pewna separacja elit byłaby zdrowsza. Nie przesadzajmy jednak: na przyjęciach u ambasadorów spotykają się nieraz znakomitości z tych różnych hierarchii. Jeden czy drugi minister, jakiś biskup, znana aktorka, profesor, pisarz, prezes, biznesmen, sportowiec, ale to trwa godzinę i tyle.", + "3693": "Brenda nie pamięta, która z dziewczyn wpadła na pomysł powołania Planu Kompostowego dla Bisley. Faktem jest, że podczas któregoś z jesiennych spotkań w pubie, kiedy narzekaniom na zbyt mało restrykcyjne ograniczenie prędkości na wiejskich drogach, obojętność przyjezdnych weekendowiczów i nadprodukcję kompostu nie było końca, powstał pomysł, by ochotnicza grupa odpowiedzialna zajęła się zbieraniem odpadów ze wszystkich ogródków i wywożeniem ich do Horsley.", + "3694": "Ksiądz profesor wspominał o zaangażowaniu księży. Często problem wynika z tego, że coraz częściej księża angażują się w inicjatywy pozakościelne, bywa że polityczne, którymi do tej pory się nie zajmowali, prowadzą własne akcje. Gdzie jest granica, jak daleko ksiądz może się zaangażować w działalność publiczną, polityczną?", + "3695": "Jeszcze jedna wizyta kontrolna w Aninie. Czekam na windę. Otwierają się drzwi. Siostra popycha wózek, na którym siedzi schorowany człowiek o nieobecnym spojrzeniu, jakby mu było już wszystko jedno. Odwracam głowę, nie chcę patrzeć. Dopiero po chwili orientuję się, że to Lucjan.", + "3696": "Polskie Towarzystwo Badań Układu Nerwowego i Stowarzyszenie na rzecz Krzewienia Wiedzy o Mózgu DANA serdecznie dziękują za umożliwienie przeprowadzenia odczytów w ramach TYGODNIA MÓZGU 2006 w Salonie Naukowym \"Polityki\". Frekwencja dopisała, słuchacze byli zadowoleni, dyskusję trzeba było przerywać, sądzę, że impreza była udana. Gorące podziękowania dla wszystkich pracowników \"Polityki\", którzy pomagali w realizacji Tygodnia Mózgu.", + "3697": "1. Nie mogę zrozumieć rozmówcy przez telefon.", + "3698": "2. Trudno mi śledzić rozmowę, jeśli jednocześnie mówi więcej niż 1 osoba.", + "3699": "3. Ludzie skarżą się, że za głośno słucham telewizji.", + "3700": "4. Muszę się wysilać, żeby zrozumieć rozmowę.", + "3701": "5. Nie słyszę pewnych powszechnych dźwięków, np. telefonu lub dzwonka do drzwi.", + "3702": "(Pisk. Jakby odgłos karetki na sygnale. To pulsoksymetr, aparat mierzący dopływ tlenu do organizmu Elki przez 24 godziny na dobę alarmuje, gdy poziom tlenu spada. Przerwa. Trzeba wyciągnąć z gardła rurkę tracheotomijną do przemycia. Rurkę myje się kilka razy dziennie, żeby nie przeszkadzała oddychać. Ela łyka powietrze głębiej, głębiej... Czuwająca maszyna cichnie).", + "3703": "Prawie połowa respondentów stwierdziła, że akty prowokacji zdarzają się często.", + "3704": "Na deklarowane stanowisko wyraźnie wpływa staż pracy sędziego. Sędziowie pracujący dłużej niż 20 lat częściej uważali, że to kobiety swym zachowaniem przyczyniają się w pełni lub w pewnym sensie do przemocy, jakiej doświadczają.", + "3705": "Jacek Kuroń zmarł w 2004 r.", + "3706": "Henryk Wujec jest członkiem władz krajowych Partii Demokratycznej.", + "3707": "Andrzej Celiński jest wiceprzewodniczącym Socjaldemokracji Polskiej.", + "3708": "Wojciech Onyszkiewicz działa społecznie.", + "3709": "Zbigniew Romaszewski jest senatorem szóstą kadencję (ostatnio startował z listy PiS).", + "3710": "Adam Michnik jest redaktorem naczelnym \"Gazety Wyborczej\".", + "3711": "Seweryn Blumsztajn jest członkiem kierownictwa wydającej \"GW\" spółki Agora.", + "3712": "Mirosław Chojecki jest współwłaścicielem firmy producenckiej Media Kontakt.", + "3713": "Bogdan Borusewicz jest marszałkiem Senatu RP.", + "3714": "Rosnąca tradycjonalizacja życia publicznego jest jednak zupełnie niekompatybilna z przemianą struktury społecznej wywołaną kapitalistyczną modernizacją. Bodaj najbardziej wyraźnym jej przejawem jest radykalna zmiana postaw prokreacyjnych Polaków. Ta zmiana zaś jest odbiciem przewartościowania w innych sferach życia. Dominujący język patriarchatu, anachroniczny i pełen hipokryzji nie jest w stanie wyrazić nowoczesnych dążeń, zwłaszcza kobiet nie godzących się na odgrywanie przypisanych im przez męski świat drugoplanowych ról.", + "3715": "Janina Paradowska: - Dziś wypada zacząć od pytania: kiedy będą wybory?", + "3716": "Jan Rokita: - Koalicja, która rządzi, zawarta została pod przymusem, a takie koalicje są nietrwałe. Przypuszczałbym, że czas, w którym obecny Sejm definitywnie straci zdolność działania, to mniej więcej rok.", + "3717": "Podobno w polityce nigdy nie mówi się \"nigdy\", więc też unikałbym tego słowa. Kilka dni temu usłyszałem jednak wypowiedź Jadwigi Staniszkis, która trafiła mi bardzo do przekonania. Powiedziała ona takie zdanie: Po tym ostatnim kryzysie jedyną szansą na prawicową koalicję w Polsce jest głęboki podział w Prawie i Sprawiedliwości. Tylko po takim podziale PO będzie zdolna do zawarcia koalicji z częścią PiS.", + "3718": "PiS tak łatwo się nie podzieli.", + "3719": "W 1994 r. Senior Pastorem został Pieter van Waarde, z pochodzenia Holender. Wcześniej przez dwa lata przewodził kościołowi w Pensylwanii, ale zrezygnował. - To były rolnicze, bardzo tradycyjne okolice, a ja wychowałem się w środowisku postępowym. Dlatego nie mogłem się dogadać z ludźmi - tłumaczy. - Kiedy dowiedziałem się, że Woodcrest potrzebuje pastora, postanowiłem się zgłosić. Liczyłem, że studencka Columbia będzie bardziej otwarta na nowe idee.", + "3720": "Z Kolei Closets pisze: \"Dystans między zwycięzcami i przegranymi jest zatrważający. Przywileje jednych utrzymują się dzięki mizerii innych. A zwłaszcza młodych, tego nowego proletariatu\".", + "3721": "Język lewicy? Tak, bo Francja jest lewicowa z natury. W poprzednim pokoleniu komuniści zdobywali jedną czwartą wszystkich głosów w wyborach. Rewolucja, prawa człowieka, manifestacje, rok 1968, goszyści (la gauche - lewica) to wszystko francuska specjalność.", + "3722": "Pawłokoma, podobnie jak Wołyń, była symbolem w stosunkach polsko-ukraińskich: przez lata nie mówiono o zbrodni, a mieszkańcy wsi sprzeciwiali się jej upamiętnieniu, postawieniu na grobach krzyży. Dionizy Radoń, pół Polak, pół Ukrainiec, który przez lata starał się o upamiętnienie ofiar, był dla polskich sąsiadów zdrajcą, a dla ukraińskich - bohaterem.", + "3723": "Inna sprawa, że nagrywanie wystąpień na zamkniętych naradach partyjnych okazało się ostatnio całkiem łatwe. Już po samorządowych wyborach węgierskie radio ujawniło wystąpienie jednego z liderów WPS. Zaproponował on zmianę koalicjanta z Wolnych Demokratów na Forum Demokratyczne, które uzyskało lepsze rezultaty wyborcze. Okazało się, że radiowego reportera wprowadził na salę socjalistyczny polityk József Sipos, którego natychmiast wyrzucono z partii.", + "3724": "Rydze smażone na maśle (21 zł) były umiejętnie rozmrożone, co wbrew pozorom nie jest takie łatwe. Zachowały właściwą świeżym rydzom jędrność. Kiedyś, gdy nie znano jeszcze zamrażarek, można było np. u Poraja w Zakopanem zjeść smażone rydze o każdej porze roku, bo konserwowano je w soli. Dziś mało kto to robi.", + "3725": "Zupa borowikowa z kluseczkami (6,50 zł) była esencjonalna, smakowo wyrazista. Choć nad kluseczkami kucharz powinien jeszcze popracować.", + "3726": "Wersja Ryszarda Wojtkowskiego z EI jest inna. - To Koelnerowie się wycofali - zapewnia. - Mieliśmy im pomóc przygotować się do wejścia na giełdę, ale doszli do wniosku, że zrobią to bez nas. Po co mamy im przemeblowywać firmę, patrzeć zarządowi na ręce?", + "3727": "5. Znamiona na skórze. Jeśli raptownie pojawiają się nowe lub gdy stare zmieniają wygląd (zmieniają barwę, rosną, gdy ich krawędzie przestają być gładkie) - to może być czerniak.", + "3728": "6. Guzki w piersiach. Jeśli są bezbolesne lub sprawiają delikatny ból, z brodawki sączy się wydzielina - to może być rak piersi.", + "3729": "Według ks. prof. Piotra Mazurkiewicza z UKSW polska wiara ma swoją specyfikę - przeżywa permanentny kryzys przeplatany eksplozjami religijności. Dlatego należy oddzielić religię życia - słabnącą, selektywną wiarę, która nie ma konsekwencji w codzienności - od religii narodu, która wybucha w szczególnych okolicznościach. To efekt naszej historii, która związała wyznanie z niepodległością.", + "3730": "6. T.Love, I Hate Rock’N’Roll, EMI - świetne zwieńczenie dotychczasowej drogi twórczej Muńka Staszczyka i kolegów. Wbrew tytułowi dużo tu dobrego rock’n’rolla, okraszonego niezłą dawką bujającego reggae.", + "3731": "7. Tomasz Stańko Quartet, Lontano, ECM - Stańko niby już jest klasykiem, a potrafi grać świeżo niczym Miles Davis w apogeum kariery.", + "3732": "Studenci wynajmują modeli również na prywatne sesje, wtedy zarabiają oni więcej. Marta współpracuje ze studentką polonistyki, która za godzinę pozowania do portretu bierze 7 zł, a za akt nawet 20.", + "3733": "Młodzi modele krakowskiej ASP pozują, zdaniem Marty, przede wszystkim z powodów finansowych. - Starszym ludziom chodzi nie tylko o pieniądze. Pani Ania, na przykład, mówi, że chce coś jeszcze w życiu zrobić dla ludzi.", + "3734": "Na dobrą sprawę nadal nie wiemy, czy Daniel W. faktycznie rzucał butelkami w policjanta Piotra T., czy też przyznał się z powodów taktycznych. Wydaje się, że policjant T. nie ma także stuprocentowej pewności, że to właśnie ten chłopak w niego rzucał. Ale skoro oskarżony się przyznał, nie ma kłopotu. Został potraktowany łagodnie. Uwolnił sąd od mozolnej procedury i poprawił statystykę wykrytych sprawców.", + "3735": "Następnie Edward Gierek, witany oklaskami, podszedł do mównicy, wyciągnął z wewnętrznej kieszeni marynarki kartkę z notatkami, rozłożył na pulpicie, rozejrzał się uważnie po sali i gestem uniesionej ręki podziękował zebranym za przyjęcie. Na sali zrobiła się cisza. Wyczuwało się napięcie, oczekiwanie. Gierek wytrzymał długą pauzę i zaczął bardzo spokojnym, niskim głosem. Kameralnie, jakby mówił do kilku osób. Na jego twarzy gościł wyraz pełen troski. To się od razu spodobało.", + "3736": "- Czym zatem jest natura człowieka w świetle nauk przyrodniczych?", + "3737": "- Skomplikowanym systemem wielu oddziałujących ze sobą elementów. Mamy np. cały zespół zdolności poznawczych, które są wyspecjalizowane do konkretnych zadań - m.in. system językowy, system rozumienia innych ludzi, czyli ich umysłów. Mamy też wrodzoną zdolność do przeżywania pewnych emocji - zazdrości, miłości romantycznej i miłości do dzieci, zaufania do przyjaciół, złości czy strachu.", + "3738": "Dla zdrowia i urody.", + "3739": "Kremy Vichy. Sprawdzona marka. Odrębne produkty na każdy wiek.", + "3740": "Myokine (30-40 lat) na dzień i na noc - intensywnie koryguje zmarszczki mimiczne. Liftactiv Pro (40-50 lat) - ujędrnia. Novadiol (powyżej 50 lat) - przywraca gęstość skóry. Specjalne świąteczne zestawy z bardzo atrakcyjnymi dodatkowymi kosmetykami-prezentami. Cena: 89-109 zł.", + "3741": "Alianci zastanawiali się nad zestawieniem listy oskarżonych, tak, by była ona reprezentatywna, a jednocześnie nie rozrosła się ponad miarę i umożliwiła przeprowadzenie normalnego postępowania sądowego. Za najważniejszych nazistowskich zbrodniarzy powszechnie uznawano Hitlera, Himmlera i Goebbelsa. Dość szybko okazało się, że nie ma ich już wśród żywych.", + "3742": "Maksymalna różnica miejsc zajmowanych w całym badanym okresie wynosi dla ekonomii i zarządzania w akademiach, na uniwersytetach i politechnikach 4 punkty. Dla szkół prowadzących studia ekonomiczne na wydziałach o innym profilu (grupa B) - aż 10 punktów. Dla innych kierunków różnice te kształtują się następująco: pedagogika - 9 punktów, politologia - 7, informatyka - 6, politologia i psychologia po 4, prawo - 3.", + "3743": "Rada załatwiła w budżecie miasta 100 tys. zł na oddłużenie pomnika, zdejmując m.in. pieniądze na wyjazdy do miast partnerskich, bo nic dobrego z tego nie wyszło. Jednak prezydent pieniędzy nie uruchomił; przeznaczył je na nagrody sportowe. Prałat Józef Nocny nawet wygłosił z ambony, że dla prezydenta sportowcy są ważniejsi od Boga.", + "3744": "- Każdy twórca marzy chyba, żeby odnieść wielki sukces.", + "3745": "- Oczywiście, przecież nie robię filmów dla siebie. Spotykam się czasem z reżyserami, którzy mówią: a tam, publiczność jest głupia, nie rozumie mojego filmu. To jest złe myślenie.", + "3746": "- Czy reżyser z pewnym sukcesem, taki jak pan, może sobie w Polsce jakoś zaplanować karierę?", + "3747": "Stankiewicz, reż. Władysław Pasikowski (polsko-rosyjski) - ekranizacja prozy Eustachego Rylskiego.", + "3748": "Mała Moskwa, reż. Waldemar Krzystek (polsko-rosyjski) - love story o niespełnionej miłości polskiego oficera i Rosjanki; Legnica, koniec lat 60. ubiegłego wieku.", + "3749": "Kurier z Warszawy, reż. Juliusz Machulski (polsko-francusko-amerykański) - ekranizacja autobiograficznej książki Jana Nowaka-Jeziorańskiego.", + "3750": "Nightwatching, reż. Peter Greenaway (polsko-brytyjsko-holendersko-kanadyjski) - historia powstania najsłynniejszego obrazu Rembrandta.", + "3751": "Kiedy 1 maja 2004 r. Polska wchodziła do Unii, zgodziliśmy się objąć sprzedaż materiałów budowlanych podstawową stawką VAT. Jak wiadomo, w naszym kraju jest ona wysoka (22 proc.), co oznaczało w praktyce wzrost cen większości produktów wykorzystywanych przy budowach czy remontach. Dotąd były one obłożone 7-proc. podatkiem VAT. Aby złagodzić szok, politycy obiecali, że część różnicy pomiędzy starym a nowym podatkiem będzie można odzyskać.", + "3752": "Pisarz został kilkakrotnie uderzony tępym narzędziem w głowę, na szyi miał zadzierzgnięty pasek od spodni, w plecy wbito mu sztylet. Jego samochodu nie było przed domem. Patrol milicji znalazł go po paru godzinach, zaparkowany przy ul. Świętokrzyskiej. W mieszkaniu stwierdzono brak niektórych wartościowych przedmiotów, ale znalezione w kieszeni marynarki pieniądze (ok. 12 tys. zł) zdawały się wykluczać mord na tle rabunkowym.", + "3753": "Béjart (wł. Berger, pseudonim wziął od Madeleine Béjart, partnerki Moliera) był nie tylko wybitnym choreografem, ale uważnym świadkiem swoich czasów i wielkim erudytą. Nie wahał się łączyć muzyki i literatury różnych epok i kultur, np. Duke’a Ellingtona z Henrym Purcellem we własnej wersji \"Hamleta\", Weberna z Mahlerem i Mozartem w spektaklu według \"Radosnych dni\" Becketta, Bacha z tangiem argentyńskim w spektaklu \"Notre Faust\" czy Mozarta z zespołem Queen (\"Le Presbytčre\").", + "3754": "- Ze smutkiem zauważam, że coraz mniej ważne jest, czy polityk mówi coś mądrego. Na popularność polityka coraz częściej wpływa szum wokół niego, bez względu na to, czego dotyczy. Pani też to zauważa?", + "3755": "Bez przesady, chociaż z pewnością media kreują wizerunek. Ale ja staram się być sobą i muszę powiedzieć, że media w większości są wobec mnie obiektywne.", + "3756": "Pakistan nie produkuje samochodów i nigdzie nie wyjeżdża. Chyba że na saksy do Emiratów Arabskich albo na pielgrzymkę do Mekki. Biznesmeni pakistańscy to ciągle pendżabscy latyfundyści. Nie brakuje natomiast menedżerów, pracujących - podobnie jak Indusi - w wielu renomowanych firmach na świecie. Rozwój gospodarki indyjskiej pociągnął za sobą gospodarkę pakistańską, bo kraje te - zrośnięte blizną - zawsze na siebie oddziałują.", + "3757": "99 proc. naszych bocianów wędruje trasą wschodnią, tzw. bosforską - wyjaśnia prof. Tryjanowski, współautor wydanej ostatnio książki podsumowującej stan wiedzy o polskich boćkach. - Do niedawna sądzono, że lecą prosto do RPA, tymczasem na wysokości równika robią sobie przerwę, zaczynają się kręcić i pojawiają się tam, gdzie znajdują duże ilości jedzenia.", + "3758": "15 lat temu cosa nostra zgładziła swoich największych wrogów - dwóch sędziów z Palermo, którzy ośmielili się wypowiedzieć jej wojnę. 23 maja 1992 r. zginął od bomby Giovanni Falcone, 19 lipca ten sam los spotkał jego przyjaciela Paola Borsellino. Dziś zabójcy antymafijnych sędziów są za kratkami. Ale pytania o to, kto tak naprawdę, na jakim szczeblu wydał wyrok, pozostają bez odpowiedzi.", + "3759": "Ta nieśmiała dziewczynka, z której do dziś pozostał wielki głos i spojrzenie uwiecznione na starych zdjęciach, była zapewne ostatnim romantycznym mitem życia nierozerwalnie splecionego z pracą artysty i zapewne ostatnim wielkim mitem Francji, bo po nim zapanowały już tylko mitologie codzienności.", + "3760": "2007 - to najgorszy rok w historii funduszy emerytalnych. Ich klienci zarobili zaledwie 6 proc. (w 2006 r. było to 16 proc.). Zawinił zły wrzesień na giełdzie, gdy ceny akcji mocno potaniały. Ok. 40 proc. oszczędności przyszłych emerytów lokowanych jest właśnie w akcje.", + "3761": "Kolejne odkrycie archeologów IV RP - Janusz Kaczmarek był w PZPR! Że też cudowne instytucje na trzy litery - PiS, IPN, WSI, CBA, CBŚ, TVP - nie dokopały się do tego wcześniej, tylko akurat teraz, kiedy J.K. przerzucił się z demaskowania kont lewicy na porachunki z prawicą.", + "3762": "- Bywa, że czuję się w teatrze obco. Jestem emerytem. Przychodzę jak Rzecki do swojego starego sklepu, spotykam nowych, nieznanych mi ekspedientów, zaglądam do kantorka, ale to już nie jest mój kantorek. Nie ma tam figurki Napoleona, ale odczucia są podobne. Obserwuję dużo młodszych kolegów, którzy ze zdziwieniem patrzą, co ja tu jeszcze robię.", + "3763": "- Pracuje pan w teatrze od 50 lat. Czy jest coś, co przez pół wieku się nie zmieniło?", + "3764": "Michał Zadara. Wychowany za granicą reżyser w kolejnych spektaklach konsekwentnie podąża tropem swoich polskich korzeni - od \"From Poland with Love\" i przedstawienia o Lechu Wałęsie (oba Pawła Demirskiego, Teatr Wybrzeże w Gdańsku), przez \"Wesele\" (krakowski Teatr Scena STU), \"Księdza Marka\" (Stary Teatr w Krakowie) po \"Kartotekę\" (wrocławski Teatr Współczesny).", + "3765": "Marek Kolbowicz, pseudonim Kolba, razem z Krolem stanowią trzon osady. Raptus, lubi być w centrum uwagi. Warunki fizyczne wcale nie predestynują go do wielkich wyników, ale ma talent, jest pracowity, uparty i niezwykle ambitny. Spaja załogę, potrafi krzykiem poderwać do walki. On żyje w łódce. Jego hobby to książki, podróże, grafika komputerowa. Uwielbia nurkowanie. Jest asystentem na Uniwersytecie Szczecińskim.", + "3766": "Dwa lata temu w listopadzie Stanisław Lem w felietonie w \"Tygodniku Powszechnym\" pisał, że wcale nie jest pewien, czy tak będzie, jak uważają niektórzy, iż pierwsza kadencja Lecha Kaczyńskiego będzie ostatnią i na tym władza braci się skończy. Jeszcze inni - pisał Lem - twierdzą, że nowy rząd przetrwa najwyżej rok. I dodawał: \"Jestem za stary, by kogokolwiek przeczekiwać. Czekają nas ciężkie czasy\".", + "3767": "Na jednym z redakcyjnych kolegów testowaliśmy zestaw złotych rad, jak być szczęśliwszym. Przy dziewiątym spośród dziesięciu nieskomplikowanych życiowych zaleceń: codziennie spraw sobie jakąś nagrodę, kolega przerwał: Tyle piwa nie dam rady wypić.", + "3768": "I spiesz tu z dobrą radą.", + "3769": "Od współczesnej psychologii często oczekujemy czegoś w rodzaju cudownych diet, dzięki którym - niczym zbędnych kilogramów - pozbędziemy się wad, lęków, fobii, nieporadności, słabości, frustracji, całego naszego nieudacznictwa.", + "3770": "W miarę pełną wiedzę o zasobach poznamy, kiedy archiwa wprowadzą informacje o nich do baz danych m.in.: SEZAM i IZA (www.archiwalia.gov.pl) prowadzonych przez NDAP. Wiedza o archiwaliach powinna być dostępna w jednym miejscu, niezależnie od tego, kto jest ich właścicielem.", + "3771": "Życie nie znosi próżni, dlatego w miejsce tego, co zniknęło, pojawia się nowe (choć nie całkiem).", + "3772": "Nieoczekiwanie pojawił się np. ścigany międzynarodowym listem gończym były senator Stokłosa, który wcześniej zniknął. Były senator na razie pojawił się tylko na terenie Niemiec, ale niebawem ma być dostępny w kraju.", + "3773": "Większość polskich premierów przejmowała władzę z przekonaniem, że państwo to firma, którą wystarczy dobrze zarządzać. Nic bardziej błędnego. Prezes firmy może wyrzucić każdego pracownika, premier większości nie może ruszyć. Prezes jest rozliczany z policzalnego zysku, premier z trudno uchwytnej poprawy życia obywateli i koniunktury, na którą w dużej mierze nie ma wpływu. Prezes ma całkowitą kontrolę nad swoją firmą, a bezpośrednia władza premiera kończy się na progu jego sekretariatu.", + "3774": "- W czym przejawia się ta łagodność?", + "3775": "- W tym, że trzeba udowodnić przed sądem zamiar naruszenia wolności. To musi zrobić IPN na podstawie materiałów.", + "3776": "- Pan jako inicjator poprawki mówi tym, którzy mieli kontakty służbowe z cenzurą: piszcie, że nie współpracowaliście?", + "3777": "- Piszcie zgodnie z sumieniem. Bez słowa \"sumienie\" w tej sprawie sobie nie poradzimy.", + "3778": "Brak planów zabudowy powoduje, że domy powstają na granicy lasu, a wtedy o pożar nietrudno. Rolnicy chcąc powiększyć obszar pastwisk beztrosko wypalają trawy, choć od miesięcy nie spadła kropla deszczu. Nikt nie myśli o następstwach, a brak troski o środowisko widać na każdym kroku.", + "3779": "Tym razem liberalno-demokratyczny wyborca musi więc prowadzić prawdziwie aptekarskie rachunki. Zasadnicze znaczenie ma bowiem nie tylko to, jaką wybierze partię, ale też przy jakim nazwisku postawi swój krzyżyk, czyli jakiej osobie lub jakiej frakcji wewnątrz wybranej partii udzieli swojego poparcia. W tym sensie te wybory wymagają od nas dużo więcej rozwagi i wysiłku niż jakiekolwiek wcześniej.", + "3780": "Politycy musieli zaakceptować fakt, że 3-5-letnia przerwa na wychowanie malucha - bo w Niemczech nie ma żłobków, a babciom nie w głowie zajmowanie się wnukami - to wyjątkowo nieatrakcyjna perspektywa dla ambitnych pań.", + "3781": "O konieczności zmian debatuje się od lat. Póki co, żłobki czy całodzienne przedszkola powstają jedynie w kolejnych programach wyborczych.", + "3782": "Wodoodporne piłkarzyki. Trwają spory o lokalizację stadionu narodowego, tymczasem wodoodporny stół do piłkarzyków jest przenośny, dzięki czemu jednego dnia mistrzostwa mogą się odbywać pod kasztanem, drugiego na środku trawnika, żeby trzeciego przenieść się bliżej grilla. Z emocjami, ale bez kłótni. Solexsports. Cena: ok. 2300 zł.", + "3783": "Napoleon słynął z tego, że potrafił dyktować dwa listy równocześnie. Jeszcze większe wrażenie na współczesnych sprawiał Tomasz z Akwinu, dyktując dwa albo trzy traktaty filozoficzne. Byli to ludzie niewątpliwie obdarzeni ponadprzeciętnymi zdolnościami, choć de facto nie wykonywali tych czynności naraz, ale szybko przełączali się z jednego tekstu na drugi. Uczonych interesuje natomiast, jak ludzki mózg potrafi w tym samym momencie przetwarzać różne bodźce, angażujące uwagę - np. słuchowe i wzrokowe.", + "3784": "Jego nominacja na ministra spraw zagranicznych była największą niespodzianką rządu Angeli Merkel. Pierwszy szef dyplomacji z SPD od czasów Willy’ego Brandta przez skromność rzadko powołuje się na szacownego poprzednika, za to chętnie na jego najbliższego doradcę, autora Ostpolitik Egona Bahra. To porównanie jest zresztą trafniejsze - podobnie jak Bahr Steinmeier jest skrajnym pragmatykiem.", + "3785": "Władysław Raczkiewicz umarł na uchodźstwie jako prezydent RP, który stracił uznanie międzynarodowe. Stało się to 6 czerwca 1947 r. w Walii.", + "3786": "Dr hab. Jacek Piotrowski jest historykiem, pracownikiem naukowym Uniwersytetu Wrocławskiego, laureatem Nagrody Historycznej \"Polityki\" (\"Piłsudczycy bez lidera\").", + "3787": "Opublikował m.in. \"Dzienniki czynności Prezydenta RP Władysława Raczkiewicza\".", + "3788": "W metodzie Cieszyńskiej najważniejsza jest rozmowa. Im dzieci lepiej opanowują język, tym bardziej chcą rozmawiać. Tym częściej zadają pytania. A pytania są podstawą rozwoju dziecka. - Ucząc języka, jednocześnie budzimy w dzieciach intelekt, ciekawość świata. Myśli się językowo. A jeśli nie ma słów, to jak myśleć?", + "3789": "Po latach widzimy jaśniej - zarówno wtedy jak i dzisiaj satyra sprawia, że blaknie fascynacja złem: - Tak, to zbrodniarz, ale geniusz, geniusz! W pomarańczowej piżamie heilujący samemu sobie typek staje się postacią z wodewilu, nikt już nie trzaśnie przed nim w obcasy, wołając: Mein Führer.", + "3790": "Dziś, patrząc na Koło Polskie w Dumie, jesteśmy raczej bezradni. Ugodowcy czy Ostatnie Zgromadzenie Obojga Narodów? Rusofile czy prekursorzy samoograniczającej się Solidarności? Patrioci czy nacjonaliści - odmawiający innym tego, o co sami walczyli? Mało jest w polskiej historii tematów równie kontrowersyjnych - więc wymarzonych do narodowej dyskusji.", + "3791": "Arpat Wigand - komendant policji i SS w Warszawie. Dziś na wolności w Monachium.", + "3792": "Teodor Grel - najbliższy współpracownik Eichmanna w Budapeszcie. Nigdy nie sądzony. Dziś sprzedawca kas pancernych w Breitbrunne, Bawaria, RFN.", + "3793": "Eberhardt von Thadden - kierownik wydziału w MSZ Rzeszy, wraz z Reichmannem organizował deportację Żydów, nigdy nie sądzony. Dziś przemysłowiec w Kolonii.", + "3794": "Publikacja rozporządzenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nie oznacza jednak, że od tej chwili połączenia automatycznie stają się tańsze. Najpierw operatorzy będą mieli miesiąc na poinformowanie klientów o nadchodzących zmianach i zadanie im rutynowego pytania, czy chcą obniżki opłat roamingowych. Wówczas warto pospieszyć się z odpowiedzią, bo od złożenia takiej deklaracji operator w ciągu miesiąca musi wprowadzić nowe, korzystniejsze opłaty. Najszybciej może do tego dojść pod koniec sierpnia.", + "3795": "Zniesienie kontroli granicznej na granicy z Litwą, Słowacją, Czechami i Niemcami nie oznacza likwidacji samej granicy i zgodnie z polskim prawem przekraczając ją musimy posiadać paszport lub dowód osobisty, bo tylko na podstawie tych dokumentów można zidentyfikować naszą tożsamość i obywatelstwo. Takim dokumentem nie jest prawo jazdy ani szkolna lub studencka legitymacja.", + "3796": "- Towarzyszył temu jakiś program ideowy?", + "3797": "- O światopoglądzie rozmawialiśmy bardzo dużo, ale nigdy nie sformułowaliśmy żadnego programu. Może dlatego, że nie chcieliśmy się wiązać z żadną partią, subkulturą, ideologią. Nie interesowało nas opowiadanie się za jednym politykiem, a przeciw drugiemu, jakakolwiek doraźność. Z drugiej strony nie chcieliśmy zajmować się tylko czystą estetyką i przekonywać, że sztuka to panaceum na wszystko. Działaliśmy więc gdzieś między tymi skrajnościami, kierując się przeczuciami, intuicją.", + "3798": "Murman nie zawsze zatrzymywał swego łaza przy przydrożnych kapliczkach - zazwyczaj w podróży za mało było czasu na wspominanie zmarłych. Gdy jednak dzień był długi, a pasażerów podróżujących z nizin w góry Kaukazu, do Swanetii, akurat brakowało, stawał tu czy tam, najchętniej obok kapliczki postawionej ku pamięci Gabo Doladze, który wpadł w przepaść z przyczepą pełną siana. Wypijał kieliszek albo dwa czaczy, której butelka stała obok fotografii, i jechał dalej.", + "3799": "O tym, że zagrożenie korupcją jest w Polsce bardzo duże lub raczej duże, jest przekonanych 79 proc. pytanych przez OBOP. Zaledwie 15 proc. ma przeciwne zdanie.", + "3800": "Wzrost poziomu przestępczości dostrzega 41 proc. badanych. Według co czwartego w Polsce jest coraz bezpieczniej, a 29 proc. nie widzi w tym obszarze zmian.", + "3801": "IPN lustruje nazwy ulic. Samorządowcy mają otrzymywać z Instytutu rejestr patronów z komunistyczną przeszłością, nie zasługujących na wyróżnienie. Np. w Warszawie znalazło się 11 takich ulic, spośród których najbardziej znana jest aleja Armii Ludowej. Na razie nie wiadomo, kto miałby zastąpić aelowców.", + "3802": "Przez lata Andrzej Lepper powtarzał rolnikom, że tylko on wie, jak ten system naprawić, co zrobić, by ceny wieprzowiny były przewidywalne. Trzy miesiące temu liderzy rolniczych związków informowali premiera i ministra rolnictwa, że sytuacja w skupie jest dramatyczna i grozi wybuchem na wsi. Lepper jeździł po Polsce i zapewniał, że skupi 80 tys. ton półtusz i szybko załatwi sprawę. Nic nie załatwił, więc przy kolejnej wizycie w Wielkopolsce został wygwizdany.", + "3803": "Wzrok - soczewka oka mętnieje, co pogarsza ostrość widzenia i postrzeganie barw.", + "3804": "Słuch - błona bębenkowa ulega ścieńczeniu, niszczeją kosteczki ucha środkowego, co pogarsza słuch.", + "3805": "Serce - mięsień sercowy włóknieje, spada częstotliwość uderzeń, przez co tkanki otrzymują mniej tlenu dostarczanego im przez krew.", + "3806": "Naczynia krwionośne - tracą elastyczność, stają się coraz węższe, co wymaga od serca pokonania większego oporu.", + "3807": "Plan przygotowań do mundialu zakłada, że do 2009 r. w dziewięciu miastach powstanie pięć nowych stadionów i zmodernizowanych zostanie pięć już istniejących. W tej chwili wszystkie budowy są rozgrzebane nie tyle ze względu na brak środków, których w dynamicznie rozwijającej się gospodarczo RPA raczej nie brakuje, ale na niedobór wykwalifikowanej siły roboczej. W dodatku w Kapsztadzie budowę nowego stadionu utrudnia częsty brak prądu.", + "3808": "I stanie się, jak chcą autorzy Strategii Lizbońskiej - że do 2010 r. co drugi obywatel Unii po sześćdziesiątce będzie czynny zawodowo. Albo - jak w bajce - iż to, że coraz ich więcej i urodzili się za wcześnie, nie będzie już winą ani zagrożeniem, lecz spełnieniem odwiecznych życzeń, które ludzie przekazują sobie na święta i urodziny: długiego życia w zdrowiu i dostatku. Może tego doczekają.", + "3809": "W przygotowaniu porozumienia znaczącą rolę odegrał Aleksander Lednicki, ongiś poseł do rosyjskiej pierwszej Dumy Państwowej, wybitny działacz partii Konstytucyjnych Demokratów, znany adwokat. W jego moskiewskim salonie bywała śmietanka przedrewolucyjnej Rosji. Po obaleniu caratu został przewodniczącym Komisji Likwidacyjnej do spraw Królestwa Polskiego. Był ostro atakowany przez endecję. Wrócił do Polski w październiku 1918 r. Mimo starań, nie odegrał już istotnej roli politycznej.", + "3810": "Adam po pobycie w Nowym Jorku nie mógł już w Krośnie złapać oddechu, postanowił zbudować dom pod Krakowem. Biura Nowego Stylu przeniesiono do Krakowa. Produkcję nadzorował w Krośnie Jerzy.", + "3811": "Potem była wpadka. Adam szukał do nowego domu parkietu. Zrodził się pomysł, by produkować klepkę. W Bieszczadach kupili nieruchomości po upadłej fabryce płyt wiórowych i ruszyli do Finlandii po maszyny. Na tej klepce bracia mocno się poślizgnęli.", + "3812": "W rezultacie Japonia jest dziś najbardziej efektywnym krajem świata, mierząc ilością energii potrzebnej do wyprodukowania jednostki PKB. Mała Dania zdecydowała, że będzie rozwijać się bez zwiększania zużycia energii. By sprostać zobowiązaniu, musiała zainwestować w rozwój nowych technologii pozyskiwania energii i dziś jest światowym liderem w takich dziedzinach jak elektrownie wiatrowe i technologie oszczędzania ciepła. Francja postawiła na energetykę jądrową, elektrownie atomowe produkują dziś w tym kraju blisko 80 proc. elektryczności.", + "3813": "Mija pół roku. Ilona i Gosia jadą spotkać się z Tomkiem. W restauracji Ilona zamawia piwo i patrzy na ojca. Tomek kopie w stół. Gizela do Tomka: - Nie kop, synku, tak jak ciebie kopano.", + "3814": "Nie chciała jeść pizzy rodzinnej od tej kobiety. Tomek prosił, żeby zjadła.", + "3815": "Myślę, że ludzie bez względu na stan majątkowy kochają \"Skrzypka na dachu\". Jest w tym musicalu wszystko, czego potrzebuje prawdziwa sztuka. Świetna muzyka, niezwykły bohater i doskonały tekst, napisany według powieści \"Dzieje Tewji Mleczarza\", wybitnego żydowskiego pisarza Szaloma Alejchema. W Polsce \"Skrzypka na dachu\" pokazaliśmy na scenie Teatru Muzycznego w Gdyni w początkach lat 80. Byłem reżyserem tamtego przedstawienia.", + "3816": "Korekta dat nie zmienia jednak faktu, że Schröder odebrał list ośmiu jako afront właśnie ze względu na niedawne zacieśnienie prywatnych relacji z Millerem - zabolał go nie sam podpis polskiego premiera, ale fakt, że nie został o nim uprzedzony.", + "3817": "Podpisu Millera pod listem ośmiu Schröder nie przyjął ze spokojem - według świadka zareagował furią i niedowierzaniem. Zawiedzione wówczas zaufanie przełożyło się na ochłodzenie relacji niemiecko-polskich do końca jego rządów.", + "3818": "W komfortowej sytuacji są oczywiście stacje położone w pobliżu lodowców. Tyle że lodowce systematycznie - i coraz szybciej - topnieją i kurczą się, a chętnych do korzystania z ich \"pewnego śniegu\" przybywa. Równocześnie możliwości wytyczenia tras na lodowcach są z natury ograniczone - zarówno jeśli chodzi o długość, jak stopień trudności.", + "3819": "Warszawska prokuratura apelacyjna przekazała prokuraturze okręgowej materiały dotyczące LBC z sugestią zbadania ich pod kątem publicznego nawoływania do popełnienia przestępstwa lub zbrodni, propagowania ustroju totalitarnego i znieważania grupy ludności. Co uznają śledczy, pokaże czas. Już dziś natomiast można z pewnością powiedzieć, że gdyby Michał Nowicki żył w swoim wymarzonym komunizmie, szanse na męczeństwo w imię wolności poglądów miałby znacznie większe.", + "3820": "Dziwi go, że można nie znać na pamięć rozkładów jazdy. Do rozpaczy doprowadza, że ludzie robią błędy ortograficzne. Wtedy świat wali mu się na głowę, bo przestaje go rozumieć.", + "3821": "Godzinami może perorować o szachach. Wtedy jest szczęśliwy, odprężony. To pierwszy sezon 11-letniego Jurka w amatorskiej lidze małopolskiej, a już wywalczył trzecie miejsce. Ale zapytany, dlaczego lubi szachy, znudzony zsuwa się z kanapy. - Pani zadaje głupie pytania. Denerwujące, powiedziałbym.", + "3822": "- Dzisiejszy system gospodarczy premiuje ludzi wykwalifikowanych, pozostali mają gorzej. Różnice w dochodach w USA zdecydowanie rosną. Im wyższe dochody, tym szybciej rosną. Nie jest tak, że na dnie nic się nie dzieje. Najniższe dochody też rosną, ale czołówka ucieka do przodu.", + "3823": "Książkę o biednych z Harlemu zatytułowała pani \"No Shame in my Game\" (Nie wstydzę się tego, co robię). Dlaczego?", + "3824": "Poniżej fragment wywiadu, który drukujemy w całości, ale za to bez autoryzacji. Nie podajemy także, kto z kim rozmawia, bo nie chcemy z góry zniechęcać naszych czytelników.", + "3825": "Pytanie: Panie Prezydencie, ponieważ będzie to rozmowa, której nie było, więc porozmawiajmy może nieszczerze? Chyba że Pan woli szczerze?", + "3826": "W Polsce stereotyp getta oparty jest na obrazie getta warszawskiego czasów II wojny światowej. Nic dziwnego: było ono największym z ok. 400 gett utworzonych wtedy na ziemiach polskich (skądinąd w innych krajach zajętych przez III Rzeszę getta były rzadkością). Na jego obszarze zamknięto też największą liczbę Żydów - w kwietniu 1942 r. sięga ona ok. 400 tys. osób.", + "3827": "Palikot nie gra natomiast w piłkę nożną, a sytuację w Polskim Związku Piłki Nożnej ocenił zwięźle: \"PZPN to burdel, w którym dziwki zarażają HIV-em\". Słowa te bardzo poruszyły Grzegorza Latę, niegdyś świetnego piłkarza, dziś jednego z kandydatów na prezesa piłkarskiej centrali, który ostro ripostował: \"To ja odpowiadam, że chyba pan poseł wie o tym z własnego doświadczenia. Pewnie dużo miał do czynienia z takimi paniami\".", + "3828": "Zaangażowała się w Teatrze Dramatycznym kierowanym wówczas przez Gustawa Holoubka. Zadebiutowała rolą \"Elektry\" w sztuce Giraudoux w reż. Kazimierza Dejmka. (\"Jej Elektra jest nieubłagana, mamy pewność, że nie powstrzyma jej nic, że gotowa jest zburzyć świat. Ta interpretacja jest wstrząsająca, urzekająca, ale i groźna…\" - pisano po premierze). Grała bardzo różne role: Mańkę w \"Ślubie\", Medeę, Judytę w \"Księdzu Marku\".", + "3829": "Kierujący polską piłką ludzie z PZPN (którzy, jak się okazuje, z tylnego siedzenia kierują również FIFA) nie pozostawiają złudzeń, że nikt z nimi nie wygra. Powołują się przy tym na przykład Etiopii, która swego czasu próbowała wyrzucić swoich piłkarskich działaczy, ale FIFA zawiesiła na 15 miesięcy tamtejszy związek i odwiesiła go dopiero, gdy przywrócono poprzednie władze.", + "3830": "Pracodawcy nie przejmują się z reguły samopoczuciem swoich telepracowników. Zwłaszcza kiedy pracują oni na umowy-zlecenia. A ci ostatni w większości uważają, że taki układ to i tak mniejsze zło. Tylko niektórzy użalają się na forach internetowych nad swoim losem. I piszą, że znów chcieliby trafić między ludzi.", + "3831": "Ruszyła lawina. Obok istniejących od dawna organizacji byłych więźniów Franco i weteranów wojennych zaczęły powstawać nowe stowarzyszenia, zajmujące się przypominaniem przemilczanej historii, poszukiwaniem zaginionych, lokalizacją zbiorowych mogił. W całej Hiszpanii takich stowarzyszeń jest dziś ok. 200. Za ich sprawą w ciągu 8 lat rozkopano 167 zbiorowych grobów, ekshumując 4041 ciał.", + "3832": "Wróbel: - Ja poszedłem do dziennikarstwa, żeby walczyć z Adamem Michnikiem i jego kliką.", + "3833": "Redaktor: -...narzekaliście, że w latach 90. był monopol \"Gazety Wyborczej\".", + "3834": "Wróbel: - O to akurat nie mam cienia pretensji do kolegów z \"Gazety\" - gdybyśmy my mieli wtedy prawicową, konserwatywną \"Agorę\", też byśmy ich nie dopuszczali na łamy.", + "3835": "Ludwik Dorn (PiS) - za bardzo szybkie przeistoczenie się z żelaznego Ludwika w niezwykle pracowitego szeregowego posła komisji zdrowia, za umiejętność porozumiewania się z posłami innych ugrupowań, za szybkość, z jaką nauczył się tej nowej dziedziny, i pasję, z jaką się jej oddał, rezygnując w realu z politycznych utarczek, które prowadzi na swoim blogu. Ów blog dziennikarze ocenili również bardzo wysoko.", + "3836": "Działacze Wisły długo próbowali pozbyć się Mijailovica, z którym kontrakt podpisali nieopatrznie aż do końca 2008 r., ale żaden klub w Europie nie kwapił się, by wziąć go sobie na głowę. W końcu wylądował w rosyjskim FK Chimki, a z Krakowa wyniósł się chyba głównie dlatego, aby uniknąć stawiania się do pracy w MPO.", + "3837": "A jego piosenki zaczynał akurat wymiatać bigbit. Gniatkowski dla nowego pokolenia dziennikarzy muzycznych był synonimem kiczu. W dodatku przestał występować z orkiestrami radiowymi, z muzykami, którzy byli autorami najlepszych aranżacji. Te następne często bywały nieporadne. - Irena Santor, Jerzy Połomski wciąż mieli dostęp do tekstów i piosenek najlepszych autorów - opowiada Szabłowska. - A Gniatkowski nie.", + "3838": "Marcin Piątek: - Czy często panią pytają, po co tak ryzykować?", + "3839": "Kinga Baranowska: - Wbrew pozorom wypadków w górach jest bardzo mało. Natomiast w opinii publicznej w dalszym ciągu istnieje przekonanie, że wspinaczka wysokogórska to pewna śmierć. Prędzej czy później. Trudno oprzeć się wrażeniu, że media czekają na tragedie himalaistów, by po raz kolejny rozpętać kampanię pod tytułem: Po co oni tam chodzą?", + "3840": "To ta formacja pokoleniowa, napiętnowana w młodości przez stalinizm, dodała potem rozpędu odwilży, a po 1968 r. niejeden z jej przedstawicieli wsparł opozycję demokratyczną. A jeśli nie wprost, to - jak Ryszard Kapuściński, Krzysztof Penderecki czy Andrzej Wajda - wyemancypował się twórczością najwyższej światowej próby.", + "3841": "- Pięć procent to rozczarowująco mało.", + "3842": "- To wcale nie tak mało, zważywszy że dochody Funduszu mogą przekroczyć nawet, tak wynika z naszych symulacji, miliard złotych. Dla porównania podam, że na utrzymanie kanału Kultura, który uważam za bardzo dobrze wypełniający swoje misyjne zobowiązania, przeznacza się 31 mln zł rocznie. Środki na realizację programów lub pasm programowych będą każdorazowo przyznawane w drodze konkursu.", + "3843": "- Kto będzie decydował o wygranej lub przegranej w konkursie?", + "3844": "Zbigniew Ziobro mówi nam: - Z panem Wassermannem prywatnie raczej nie rozmawiam, a już szczególnie na tematy nie związane z polityką. Nie wykluczam, że mógł mi kiedyś coś mówić o jakimś lekarzu, ale widocznie sprawa nie była istotna, skoro w ogóle tego nie pamiętam.", + "3845": "Z punktu widzenia Europejczyków państwa tego kontynentu łączy bliżej nieokreślona egzotyka. Ale tylko dla nas jest to kryterium, intuicyjnie przynajmniej, w miarę jasne. Dla Koreańczyka handlującego owocami morza Hindus pytający go po angielsku o cenę suszonych ryb wydaje się takim samym dziwnym przybyszem z zewnątrz jak Polak czy Francuz.", + "3846": "- Czy to poszukiwanie przenika do literatury?", + "3847": "- Złoty wiek literatury chińskiej dawno przeminął, przypadł na lata 20. ubiegłego wieku. Od dawna brakuje reprezentatywnych bohaterów, którzy stawialiby czoło zwykłym problemom współczesnych Chińczyków. Jeszcze na przełomie lat 70. i 80. było ich kilku, później znikli.", + "3848": "Lista lektur jest jak bomba wielokrotnego użytku. Napisano tyle książek, że zawsze można zdetonować aferę, coś usuwając lub dodając. Role w konflikcie są zwykle z góry rozpisane, stosownie do przekonań i sympatii politycznych, choć ostatnio poseł Przemysław Gosiewski położył się Reytanem nie tylko za Sienkiewiczem, ale Gombrowiczem i Żeromskim.", + "3849": "I pewnie żyłby w mieście Ten szpiclów szwabskich król, Lecz w nocy ktoś mu nareszcie Wpakował w łeb pięć kul.", + "3850": "Odom na cześć listopada wpisującego się w polski kalendarz, tym razem nie pamięcią przegranego powstania, lecz zwycięstwem, towarzyszyła wizja ojczyzny:", + "3851": "Czynnikiem umacniającym złotego są także napływające wciąż szerokim strumieniem inwestycje zagraniczne. W 2006 r. wyniosły one - według NBP - 11 mld euro, a w 2007 r. były przypuszczalnie podobne. Te olbrzymie pieniądze muszą zostać wymienione na złote, a to również przyczynia się do umocnienia polskiej waluty.", + "3852": "Co w tobie zostało z chłopca, który mieszkał w wieżowcu na Psim Polu we Wrocławiu i marzył o wielkim świecie i karierze?", + "3853": "- Wiele złudzeń padło przez te dwa czy trzy lata.", + "3854": "- Złudzeń dotyczących ludzi, życia, literatury, sukcesu…?", + "3855": "- Wszystkich tych wymienionych rzeczy. Nie można żywić się tylko pianką, warszawkowymi imprezami, mediami itd. Trzeba ciągle samemu ściągać się na ziemię. To jest droga do literatury.", + "3856": "Niewykluczone, że ta ingerencja stała się później wzorem dla następnych cięć. Od tej pory wszelkie informacje o uprawianiu sportu przez papieża były skrzętnie eliminowane. Uznano, że potencjalnie niebezpieczna może być nawet informacja o tym, że dba o kondycję, ćwicząc na rowerze stacjonarnym.", + "3857": "Z tych właśnie powodów PiS postawiło na Zająca, a nie na Kuchcińskiego, którego gwiazda ostatnio w Przemyślu nieco przyblakła. Dotychczas Zając nie był w PiS doceniany ze względu na zetchaenowski rodowód. Mimo że jest wytrawnym prawnikiem i parlamentarzystą, nie otrzymał żadnego znaczącego stanowiska, gdy wygrane PiS rozdawało je w Sejmie. Na Podkarpaciu pozostawał w cieniu Kuchcińskiego. Spekulowano nawet, że odejdzie z partii wraz z Jurkiem.", + "3858": "Victor Ash przez 16 lat był burmistrzem 180-tysięcznego miasta, co w kategoriach amerykańskich spokojnie można nazwać większą dziurą. A jeśli ludzie cztery razy z rzędu wybierali cię na burmistrza, to wiesz, że nic tak nie buduje relacji jak osobiste kontakty. I tak, miesiąc w miesiąc, ambasador Ash objeżdża po 8-12 polskich miasteczek, a przyjmowany jest tam niemal jak król.", + "3859": "Ewa Winnicka: - Dlaczego nawet w dobrej rodzinie dziecko potrafi tak wyprowadzić nas z równowagi. Rzuca się na podłogę w hipermarkecie, bo nie dostało kolejnej zabawki. Matka wychodzi z siebie: krzyczy, czasem szarpnie.", + "3860": "Teresa Jadczak-Szumiło: - Może najpierw zastanówmy się, dlaczego dziecko rzuca się na podłogę? To zachowanie zastępcze. Ono doświadczyło sytuacji, że mówienie wprost nie działa, że trzeba zrobić aurę wokół prośby.", + "3861": "- Po co drzew cięcie, gięcie?", + "3862": "- Stara ogrodnicza prawda mówi, że każdemu drzewu i krzewowi przycięcie zrobi dobrze. Chodzi o usunięcie zbędnych pędów, które niepotrzebnie zagęszczają koronę, o pobudzenie wzrostu pędów nowych - obficiej kwitnących i wyprofilowanie roślin tak, by były - zwyczajnie - ładniejsze.", + "3863": "Zwycięstwu przeszkodziła Afrodyta, która otuliła Parysa obłokiem i wyniosła z pojedynku. Grecy i Trojanie musieli walczyć aż do tragicznego końca grodu króla Priama, odbywając także szereg pojedynków, jak choćby Hektora z Ajaksem i Patroklesem czy najsławniejsze starcie Achillesa z Hektorem.", + "3864": "K.P.: \"Pomidory\", oczywiście. \"Kutno\", wspaniałe. Ostatnio Grzegorz Turnau zrobił \"Kutno\" w takiej aranżacji, jakby na nowo oszlifował diament. Akurat teraz za najpiękniejszy utwór naszych ojców (w dużym stopniu zależy to od aktualnego nastroju) uważam \"Dla ciebie jestem sobą\". Chyba trafia mnie w jakieś czułe miejsce - jest w nim tyle finezji, ciepła, prawdy.", + "3865": "Kinezjologia robiła się popularna. W 2002 r. warszawski oddział Polskiego Towarzystwa Dysleksji zorganizował specjalną konferencję na jej temat. PSK starało się w ówczesnym MENiS o wpisanie kinezjologa do rejestru zawodów. Ostatecznie nic z tego nie wyszło, ale ministerstwo w specjalnym piśmie przekazanym stowarzyszeniu rekomendowało metodę do szkół, przedszkoli i poradni pedagogicznych oraz wspierało tworzenie specjalizacji kinezjologicznej na uczelniach.", + "3866": "Reprezentację układa się zatem nie tyle wedle jakości gry na boisku europejskim, co wedle kryteriów, które obowiązują w grze na boisku krajowym. W tym sensie, poza paroma gwiazdami, wysyłamy nie tyle reprezentację narodową, co reprezentację krajowej ligi razem z jej działaczami i układami.", + "3867": "Roman Giertych, wówczas wicepremier i minister edukacji, przyjechał 3 listopada 2006 r. do Gdańska, by w tym właśnie gimnazjum ogłosić swój program \"Zero tolerancji\". Potem odwiedził kiełpiński cmentarz. Było ciemno, płonęły znicze. Fotoreporterzy utrwalili polityka w pozie modlitwy lub zadumy nad grobem dziewczynki.", + "3868": "I tak np. wieczory promocyjne w stołecznym Klubie Księgarza mają mierne powodzenie. Można tam bowiem wpaść na kieliszek wina i drobne przekąski. Na Rynku Starego Miasta bywają więc najczęściej prawdziwi miłośnicy literatury. Promocje książek kulinarnych cieszą się już lepszą renomą, bo zwykle bufet jest tam obfitszy, można trafić na lepsze wina, niezłe sery, a czasem nawet na dobre danie gorące.", + "3869": "Drugą kontrowersyjną decyzją, też polityczną, był nakaz gromadzenia przez spółkę o wiele większych zapasów. Orlen musiał to zrobić, gdy ceny ropy były rekordowo wysokie. A dziś warte są one połowę wydanej wówczas sumy. Decyzja dotyczyła wszystkich działających na polskim rynku firm i uderzyła po kieszeni także jego największych konkurentów. Straty w końcu roku poniósł także Lotos (6 na liście) oraz BP (12).", + "3870": "- Czy firmy chętnie się godzą na podział budżetu? Jest to przecież szansa panowania nad kampanią.", + "3871": "- Często jest zupełnie inaczej. Są reklamodawcy, którzy pragną wydać pieniądze przeznaczone na kampanię, oszczędzić sobie fatygi, nie zastanawiać się nad jej dalszymi losami. Tak jest łatwiej.", + "3872": "- Z tego punktu widzenia kryzys może być pożytecznym ograniczeniem.", + "3873": "G.W.: Ale może mógłby w tym czasie robić sensowniejsze rzeczy?", + "3874": "K.P.: Co jest sensowniejszego od poświęcania czasu własnemu synowi?", + "3875": "G.W.: Był kochany na wszystkie rany, ale i bez ran. Zawsze stawał po mojej stronie. Do dziś jednak pamiętam, że kiedyś, gdy zachowałem się niewłaściwie przy stole, powiedział mi, żebym wstał i wyszedł.", + "3876": "Dlatego część historyków fińskich kwestionuje badania Silvennoinena, zarzucając mu pogoń za sensacją. Wielu uważa, że w ręce Niemców wydawano głównie radzieckich komisarzy politycznych, nie wiedząc, że mogą wśród nich być także osoby pochodzenia żydowskiego. Przywołuje się także fakt, że Finlandia nie zgodziła się na deportację Finów, którzy mieli korzenie żydowskie.", + "3877": "- Grałeś z Lesterem Bowie, Tymańskim, Stańką, Preisnerem, Makowiczem - to byli twoi mistrzowie?", + "3878": "- Na pewno tak. Od każdego się czegoś nauczyłem. Tymon, w czasach zespołu Miłość, był głową naszego stada. Przez niego poznałem Lestera Bowie, który był potężnym gościem. Dużo od nas starszy, miał więcej doświadczenia, ogromną charyzmę i dystans do siebie.", + "3879": "Najbardziej mieszkania staniały w Krakowie (według raportu szybko.pl i Expandera ceny ofertowe spadły od 2007 r. o 15,5 proc.). - Klienci zainteresowani są głównie lokalami nowymi, dlatego właściciele mieszkań z drugiej ręki muszą proponować atrakcyjne ceny - tłumaczy Małgorzata Pajor.", + "3880": "Dlaczego posunąłem się do epitetu \"głupie\"? Dwa razy w swojej wcześniejszej historii wielkie banki niemieckie próbowały wejść na rynek drobnego kredytu i dwa razy się wycofały, bo nie sprostały konkurencji, a co istotniejsze - okazywało się to mało zyskowne. Obsługa operacji na kontach z drobnymi oszczędnościami, jakie się gromadzą w kasach oszczędności, jest dla wielkiego banku nieopłacalna (w Polsce prowadzenie konta kosztuje dziś klienta więcej niż na Zachodzie).", + "3881": "- Jak DNA oddziałuje na cechy osobowości człowieka?", + "3882": "- Średni udział czynników genetycznych w osobowości ocenia się na 40 proc. Jednak niektóre cechy znacznie bardziej zależą od genów - np. coś takiego jak skłonność do ryzyka, którą psychologowie nazywają poszukiwaniem doznań. Ono w 65 proc. jest uwarunkowane genetycznie.", + "3883": "- A co z poglądami politycznymi, skoro wielu psychologów wiąże je jakoś z cechami osobowości?", + "3884": "Z pracy magisterskiej Karoliny Kopańskiej wynika, że utrzymują w tajemnicy nosicielstwo wirusa. Boją się, iż jeśli choroba się wyda, stracą przyjaciół, zostaną napiętnowane. Zżymają się, kiedy nauczyciele mówią na lekcji, że np. człowieka zarażonego można poznać po marszczącej się skórze. Co jakiś czas muszę jeździć na badania kontrolne. Wymyślają wtedy różne powody nieobecności na lekcjach, byle klasa nie poznała tego prawdziwego.", + "3885": "To nie tylko przypadłość Papeete, stolicy i największego miasta (25 tys. mieszkańców) Polinezji Francuskiej, gdzie otyli stanowią większość spotkanych na ulicy. Podobnie (choć trochę lepiej) jest na odległych wyspach polinezyjskich archipelagów, gdzie nie ma wprawdzie supermarketów, ale zawsze są sklepy i chińskie restauracje z szybkim, tłustym jedzeniem, są bagietki i piwo Hinano. Dużo, bardzo dużo piwa. Ostatni król Polinezji, Pomare V, zmarł z powodu alkoholizmu.", + "3886": "Wkrótce okazało się, że ma szansę na awans. Jego bateria potrzebowała nowych podoficerów, a wyróżniający się młody człowiek świetnie się do tego nadawał. Na początku 1912 r. został skierowany na dwumiesięczny kurs przygotowawczy, a w kwietniu, po jego ukończeniu, awansowany na stopień bombardiera. Właściwy kurs podoficerski ukończył w listopadzie 1912 r. W kwietniu 1913 r. awansował do stopnia ogniomistrza drugiej klasy (mładszij foyerwerker), z dodatkową specjalnością zwiadowcy.", + "3887": "Niedzielny mecz rozgrywany był przy ciągle padającym deszczu. Murawa była śliska i sprawiała dużo kłopotów zawodnikom. Jednak to goście szybciej dostosowali się do trudnych warunków.", + "3888": "Już w 6 minucie Andrzej Szelągowski wykorzystał kiks obrońcy Victorii i znalazł się w sytuacji sam na sam z Karolem Zaborowskim, lecz na szczęście dla gospodarzy piłka po jego strzale trafiła w słupek.", + "3889": "TAJEMNICA SUKCESU \"O jakości nie powinniśmy dyskutować, bo ona musi być standardem\" - mówi Z. Poprawa.", + "3890": "Trzeba przede wszystkim dużo inwestować w nowoczesny park maszyn. Działając w tym względzie niedawno zakupiono nowoczesną maszynę \"Sloter rotacyjny\", która wykrawa kartony formatu 2700x1700 mm. W Polsce pracują dwie takie maszyny (druga w Katowicach). Maszyna ta musi w ciągu trzech lat się zamortyzować, by zarobić na następną, jeszcze nowocześniejszą i szybszą.", + "3891": "\"W poznańskich zawodach - mówi H. Wawrzyniak - gdzie oceniano nas w sposób bardzo rzetelny, udowodniliśmy, że również na prowincji można wiele zrobić. Fachowcy oceniający zawody byli trochę zaskoczeni, że ratownicy z małych ośrodków mogą osiągać tak dobry poziom i że kolumna pogotowia jest tam sprywatyzowana. Furorę zrobiła także nasza karetka fiat - kontener. W tym miejscu chcę podziękować dyr. H. Sicińskiemu za udostępnienie sprzętu stanowiącego wyposażenie karetki.\"", + "3892": "20 września w Ostrzeszowie na parkingu przed jednym z banków doszło do kolizji z udziałem citroena i opla. Początkowo kierowcy obu pojazdów nie mieli zamiaru wzywać policji, uznali, że mogą się jakoś dogadać. Następnego dnia jeden z nich zmienił jednak zdanie i złożył w KPP zawiadomienie o zdarzeniu. Prowadzone obecnie postępowanie rozstrzygnie, kto zawinił.", + "3893": "- Kto uczestniczy w tej naradzie?", + "3894": "- Są tu wszyscy pedagodzy z różnych szkół - podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Właśnie ten temat umieszczą w swoich programach profilaktycznych. Realizacja tego programu pozwoli ograniczyć takie sytuacje.", + "3895": "- Przypuszczam, że nie jest to jednorazowa akcja lecz konsekwentna praca pedagogów.", + "3896": "- Co spowodowało, że podjęła Pani decyzję o wyjeździe i dlaczego wybór padł właśnie na ten kraj?", + "3897": "- Decyzję o wyjeździe podjęłam krótko po wprowadzeniu stany wojennego. Brałam udział w strajkach na Politechnice Wrocławskiej, gdzie byłam doktorantką. W tym czasie nie wierzyłam, że sytuacja polityczna w Polsce się zmieni. Wybór padł na Stany Zjednoczone, ponieważ stamtąd przyszła pierwsza oferta pracy.", + "3898": "- Z pewnością była to trudna decyzja?", + "3899": "Dzieci przygotowały kartę pamiątkową do kroniki, okrzyk festiwalowy oraz dwie piosenki, które zaprezentowały podczas swego występu.", + "3900": "Z uwagi na fakt, że był to festiwal jubileuszowy, organizatorzy przewidzieli dodatkową atrakcję w postaci czteropiętrowego tortu, który osłodził pobyt uczestnikom.", + "3901": "Każdy z zespołów otrzymał również pamiątkowy dyplom oraz nagrody.", + "3902": "Dziewczęta wróciły do Ostrzeszowa pełne wrażeń i miłych wspomnień z postanowieniem ponownego uczestnictwa w \"witaminkach\".", + "3903": "Z nie mniejszym zainteresowaniem odbywało się obserwowanie w laboratorium organizmów niewidocznych gołym okiem, a spełniających kluczową rolę w biologicznym oczyszczaniu wód. Przyglądaliśmy się różnym kształtom bakterii, glonów, pierwotniaków.", + "3904": "Myślę, że ta niecodzienna lekcja przyrody utwierdziła nas w przekonaniu, iż możemy być dumni z posiadania tak wspaniałego miejsca, które realizuje podstawowe zadanie ochrony środowiska.", + "3905": "\"Wszystkie dzieci traktujemy jak własne - mówi p. Danuta. Zawsze starałam się wpoić swym dzieciom, aby umiały dzielić się tym, co posiadają, bo nawet jabłko da się podzielić.\"", + "3906": "Oczywistym jest, że spory w tak licznym gronie też się zdarzają. Aby nie dochodziło do spięć, trzeba było ustalić kolejność i wyznaczyć godziny korzystania z komputera. Chociaż bywa, że i w tej sprawie dzieci się dogadują.", + "3907": "Biegu historii nie da się zawrócić kijem i pewne symbole muszą w niesławie odejść, a że z naszej świadomości odchodzą nieraz bardzo wolno, to potwierdza zdjęcie wejścia przy jednym z bloków wspomnianego przed chwilą osiedla, gdzie, jak widać, Nowotko wiecznie żywy. Aby było śmieszniej, blok nie należy do Spółdzielni Mieszkaniowej, lecz poprzez ZGM podlega miastu.", + "3908": "Naokoło rozchodził się zapach grochówki i kiełbasek z grilla. Słychać było muzykę, w rytm której jeźdźcy na swych koniach galopowali prezentując się publiczności. Za rok zapewne znów spotkamy się w Siekierzynie, aby podziwiać amatorów jazdy konnej. Oby tylko pogoda, która w tym roku trochę \"popsuła\" widowisko, okazała się łaskawsza.", + "3909": "19 stycznia w Rogaszycach kierujący ciągnikiem siodłowym marki Man nie dostosował prędkości do panujących warunków atmosferycznych, w efekcie czego na łuku drogi pojazd wpadł w poślizg i wylądował częściowo na szosie, a częściowo w przydrożnym rowie. Kierowcę ukarano mandatem karnym.", + "3910": "20.10.2005 roku w domach obu chłopców rozdzwoniły się telefony. Mamy Damiana i Łukasza miały tę przyjemność, że to im pierwszym zakomunikowano szczęśliwą wiadomość. Obie też towarzyszyły swoim synom na uroczystości wręczenia stypendiów w Pałacu Prezydenckim. Oczywiście nie zabrakło w tym momencie również opiekunki stypendystów pani Karoliny Szybki.", + "3911": "Ze względów technicznych nie mogliśmy podać wyników piątej kolejki rozgrywek. Nasza drużyna wygrała wyjazdowe spotkanie z drużyną z odległego Brzostka 8:2. Pół punktu zdobył w grze deblowej wielki talent ostrzeszowskiego tenisa stołowego - pochodzący z Mikstatu Marian Frączek. Był to jego debiut w tak wysokich rozgrywkach ligowych. Wspólnie z Szotkiem wygrali w grze deblowej z silną parą z Brzostka.", + "3912": "Późnym popołudniem udajemy się do biblioteki dziecięcej w pobliżu ul. Bajkalskiej. Z instytucji tej korzysta ok. 2000 dzieci. Pracują tam 4 panie polskiego pochodzenia, które doskonale mówią po polsku. Prowadzą też w bibliotece lekcje języka polskiego. Wielu ich wychowanków studiuje w Polsce na różnych uczelniach.", + "3913": "Składamy serdeczne podziękowania wszystkim tym, dzięki którym powstała nasza placówka. Tym, którzy wspomagają nas w jej rozwoju. Szczególne podziękowania kierujemy do rodziców naszych wychowanków. Bardzo cenimy ich pomoc w zorganizowaniu tej pięknej jubileuszowej uroczystości.", + "3914": "Mamy nadzieję, że pozostanie ona w pamięci wszystkich przez długie lata. Będziemy ją miło wspominać.", + "3915": "Wtorkowy test humanistyczny można określić jako umiarkowanie łatwy, choć i tym razem kryły się pewne \"pułapki\". Trudniejszy, zarówno w ocenie uczniów, jak i nauczycieli był sprawdzian matematyczno - przyrodniczy. Nawet nieźli matematycy musieli się nagłowić, by poradzić sobie ze wszystkimi zadaniami nie tylko matematycznymi, ale i tymi z chemii oraz fizyki.", + "3916": "\"Lubię ten zawód, szczególnie pracę w dziećmi - mówi D. Fiołka. Pracuję z nimi już 24 rok, więc zdążyłam się do nich przyzwyczaić. Są takie wdzięczne, chociaż wymagają więcej zabiegów. Raz na kwartał zdarzy się dziecko, które tak boi się dentysty, że nie ma mowy, by usiadło na fotel. Jednakże dzieci mają milsze buzie i ząbki jeszcze nie w tak złym stanie jak niektórzy dorośli.\"", + "3917": "- Co robicie, by w tak świetnej kondycji dotańczyć do finału?", + "3918": "- To wypracowuje się na codziennych, mozolnych próbach. Pierwsza część zajęć to techniki tańca klasycznego, techniki wokalne. W oddzielnych grupach ćwiczą panie i panowie, później znów spotykają się i odbywają wspólnie zajęcia choreograficzno - taneczne. A raz w tygodniu cały zespół wraz z orkiestrą odbywa próbę generalną, aby zgrać pełny program.", + "3919": "- Jak często występujecie przed publicznością?", + "3920": "Trudno się dziwić, że w obliczu coraz to nowych chorób XXI wieku społeczeństwo bardzo wnikliwie patrzy na sprawy związane z bakteriami, wirusami i nie chce się godzić na byle jakie rozwiązania, których zastosowanie może zagrażać ich zdrowiu.", + "3921": "Zapytałem p.o. dyr. OSiR Tomasza Pułkownika, czy basen jest gotów na przyjęcie ludzi, czy jest właściwie przygotowany do sezonu letniego .", + "3922": "W nocy 25 lipca na terenie jednego z lokali w Ostrzeszowie, nieznany sprawca skradł telefon komórkowy. Straty na szkodę mieszkańca Ostrzeszowa.", + "3923": "W solarium na terenie Ostrzeszowa nieznany sprawca dokonał kradzieży pieniędzy w kwocie 920zł na szkodę jednej z klientek.", + "3924": "Na terenie lokalu Brzózki nieznani sprawcy w nocy z 27 na 28 lipca dokonali kradzieży dwóch parasoli ogrodowych. Wartość strat ok. 1200zł.", + "3925": "Sygnałem do rozpoczęcia obchodów stało się głośne wycie syren kilku samochodów strażackich. Zebranych powitał burmistrz Bogdan Małecki, on też wygłosił okolicznościowe przemówienie. Mówił w nim o przełomowym znaczeniu Konstytucji 3 maja, ale nie tylko.", + "3926": "\"Obyśmy osiągnęli w naszym narodzie taką spójność, taką solidarność, oby nas było zawsze więcej, kiedy są tak ważne uroczystości\".", + "3927": "Właśnie tak - szybko, nagle, nieoczekiwanie odszedł JERZY MAKLES. Przed tygodniem rzesze ostrzeszowian odprowadziły go na miejsce wiecznego spoczynku. Zanim wiązanki kwiatów przykryły mogiłę, słowa modlitwy prowadzonej przez ks. Pawła Dorucha splatały się z wyrazami bólu i wspomnieniami przyjaciół.", + "3928": "Pierwszy z nich hm. W. Mucha-Kruczyński wspomniał harcerską drogę dh. \"Sowy\", jego 18-letnie komenderowanie hufcowi Szarych Szeregów i wiele harcerskich inicjatyw.", + "3929": "Rafał Czarnecki (ur. 1979) - perkusista wszechstronny, grający z muzykami wykonującymi takie style jak funk, rock, pop, jazz, blues, folk. Wcześniej grywał m.in. z zespołami Raven, Zgis, Mr. Blues. Obecnie oprócz współpracy z Fool-X, gra w zespole Andrzeja Cierniewskiego i w Cockroach Quartet oraz czasami jako zastępca w zespołach Redlin i Patchwork.", + "3930": "- Nie mam pojęcia. My się tylko cieszymy, że to dalej tak funkcjonuje. Ja mogę jedynie powiedzieć, gdzie ta siła tkwiła za czasów Ryśka. Myślę, że są to po prostu dobre kompozycje i świetne teksty.", + "3931": "- Kiedy wszyscy spragnieni nowej płyty fani wreszcie zostaną zaspokojeni?", + "3932": "- Nie wiem.", + "3933": "- Najpierw będzie nowa płyta Dżemu czy solowa Macieja Balcara?", + "3934": "- Na pewno najpierw będzie Dżem.", + "3935": "Zawodnicy klubu wraz z prezesem i zarządem pragną tą drogą podziękować wszystkim kibicom za stworzenie wspaniałej atmosfery na wszystkich meczach. Szczególnie tej licznej grupie, która towarzyszyła zespołowi w meczach wyjazdowych.", + "3936": "Zdaniem sędziów, w których gestii leży także ocena widowiska poza czysto sportową stroną, atmosfera, jaka panuje w Ostrzeszowie, jest niepowtarzalna i godna naśladowania.", + "3937": "Dopisała pogoda, humory i licznie przybyli goście, a to przecież na festynach najważniejsze.", + "3938": "Dobrze się dzieje, że coraz częściej sołtysi dbają również o rozrywkę dla mieszkańców swoich wsi.", + "3939": "Sołtys Ligoty Stanisław Kuźnik składa serdeczne podziękowanie wszystkim sponsorom, którzy przyczynili się do zorganizowania festynu i dzięki którym dzieci z Ligoty będą mogły pojechać na wycieczkę.", + "3940": "- To może właśnie dlatego usłyszeliśmy dziś w waszym wykonaniu kawałek Sex Pistols?", + "3941": "- Nie, nie. Sex Pistols gramy od paru ładnych lat na specjalne okazje. To wspaniały, rock'n'rollowy zespół wbrew pozorom.", + "3942": "- Czyli dzisiaj zdarzyła się taka specjalna okazja.", + "3943": "- Tak. Zdecydowanie.", + "3944": "- Co w najbliższej przyszłości będzie się działo z zespołem Seven B?", + "3945": "- Będziemy grali, mam taką nadzieję.", + "3946": "Bardzo miłą niespodzianką był brązowy medal w rzucie oszczepem na odległość 41,88m Dawida Tomczaka (oszczep 800-gramowy).", + "3947": "Zaledwie pięć setnych zabrakło do brązowego medalu naszej sztafecie dziewcząt 4x100m w składzie: Adamczewska- Bartkowiak- Kucharska- Janicka.", + "3948": "W innych konkurencjach reprezentanci Ostrzeszowa zajmowali wysokie miejsca punktowe, które zapewniły w generalnej ocenie powiatowi 11-12 pozycję w Wielkopolsce.", + "3949": "Jedna ze zmian wprowadzonych do tegorocznego budżetu polegała na zaplanowaniu 10.000zł na wymianę bram w budynku OSP. Radny Eugeniusz Morta chciał przed głosowaniem usłyszeć silne argumenty za wydaniem tak dużej kwoty. Prezes OSP Stanisław Kocot wyjaśniał, że będą to nowoczesne, otwierane za pomocą pilota bramy, które znacznie ułatwią strażakom wyjazdy do akcji.", + "3950": "Rozładowywaniu wewnętrznego napięcia służyć ma zarówno sport, jak i inne formy terapii: bajkoterapia, drama czy terapia przez taniec. Co najistotniejsze, przynosi to oczekiwane efekty. Po pewnym okresie uczęszczania do świetlicy poprawę w zachowaniu dziecka widzą nie tylko prowadzący zajęcia, ale również wychowawcy w szkole i rodzice. Trudno więc się dziwić, że pracownicy takich placówek uznają ich istnienie za niezbędne i chcą, by ich ilość stale rosła.", + "3951": "Drużyna Czwórki Jarocin w tym sezonie prezentuje się jako zespół, z którym należy się liczyć. Gospodarze mają w swych szeregach zakupionego zawodnika Sana Poznań, który wzmacnia jarociński zespół. Spotkanie to zakończyło się zwycięstwem gospodarzy 6:4. Poniesiona porażka przez UKS \"Piast\" była wynikiem złego ustawienia naszej drużyny. Mecz mógł zakończyć się remisem.", + "3952": "26.06.w godz. popołudniowych ostrzeszowscy strażacy zostali poinformowani o tym, że na miejskim wysypisku palą się śmieci. Z uwagi na to, że ogień powstał wewnątrz dużej pryzmy, akcja trwała bardzo długo - ok. 5 godz. Przyczyną pożaru było zaprószenie.", + "3953": "Również 27.06. strażacy wyjechali do podobnej akcji na ostrzeszowskim wysypisku śmieci.", + "3954": "Towarzyszyło im oko obiektywu.", + "3955": "Justyna, Patrycja i Magda przebierały, przymierzały i dobierały ubrania w trzech sklepach odzieżowych: \"Stella-Masters\", \"Colloseum\", \"Beata\" oraz jednym obuwniczym - \"Dom Obuwia\".", + "3956": "Jak się okazało, zadanie nie było wcale takie proste. Raz najodpowiedniejsza wydawała się spódnica krótka , to znów jednak dłuższa, a może raczej spodnie. Żakiecik sportowy czy bardziej elegancki, a bluzeczka - gładka czy we wzorek. Buty też trzeba było dobrać do całości stroju.", + "3957": "Plenery Malarskie im. Antoniego Serbeńskiego na stałe już wpisały się w kulturalny krajobraz Ostrzeszowa. Młodych artystów przemierzających ulice miasta w poszukiwaniu inspiracji nie mogło zabraknąć także w tym roku. Plon ich pracy (ponad 50 obrazów i rysunków) zebrano na wystawie, której wernisaż odbył się 6 sierpnia w Muzeum Regionalnym.", + "3958": "Nie często zdarza się uczestniczyć w wydarzeniu artystycznym, a takim na pewno był koncert u Chrystusa Króla. Ci, co zdecydowali poświęcić to niedzielne popołudnie na mistyczne przeżycie \"Drogi Krzyżowej\", z pewnością tego nie żałują.", + "3959": "W jednym z najbliższych numerów \"CzO\" rozmowa z Janem Nowickim.", + "3960": "Z dniem 1 stycznia tego roku we wszystkich krajach Unii Europejskiej zaczął obowiązywać zakaz stosowania antybiotyków paszowych. Tym samym producenci pasz i rolnicy stanęli wobec zupełnie nowej sytuacji, w której muszą się odnaleźć. Mają to ułatwić m.in. spotkania informacyjne prowadzone przez fachowców w tej dziedzinie. Jedno z nich odbyło się 23 lutego w Ostrzeszowie.", + "3961": "Na koniec marca br. było zarejestrowanych 276 absolwentów szkół. Udział absolwentów stanowił 6,7% poziomu bezrobotnych. Największą liczbę bezrobotnych absolwentów stanowili uczniowie szkół policealnych i średnich zawodowych - 126 osób (45,7%). W odniesieniu do marca 2002 r. liczba bezrobotnych absolwentów jest mniejsza o 58 osób. Przewiduje się, że w roku bieżącym szkoły ponadgimnazjalne w powiecie ostrzeszowskim ukończy 975 absolwentów.", + "3962": "\"Stoimy przed wyborem, czy Polska będzie krajem rozwijającym się szybko, czy wolno?\" - mówił. Stwierdził, że wykorzystanie w 80% przyznanych nam środków pomocowych byłoby sukcesem. Przekonywał, że Wielkopolska jest przygotowana do skorzystania z unijnej oferty.", + "3963": "Pierwsze pytania z sali dotyczyły opieki lekarskiej w UE. W każdym kraju jest ona inna, zależna od socjalnych możliwości państwa.", + "3964": "20 grudnia powiat ostrzeszowski dołączył do listy samorządów uczestniczących w Europejskiej Debacie Publicznej. Debata taka toczy się we wszystkich krajach Unii Europejskiej i ma doprowadzić do powstania spójnej wizji przyszłości Wspólnoty. Spotkanie, jakie odbyło się w sali sesyjnej Starostwa Powiatowego, poświęcone było w głównej mierze poszukiwaniu źródeł finansowania organizacji pozarządowych.", + "3965": "Pomocy znikąd oczywiście nie mogliśmy oczekiwać, tym bardziej że wystąpiliśmy z Federacji Metalowców i OPZZ.", + "3966": "Rozmowa, którą zrelacjonowałem zarządowi, spowodowała że nabraliśmy wiatru w żagle.", + "3967": "15 kwietnia w imieniu zarządu wezwałem dyrektora naczelnego Mariana Ślęzaka do stawienia się w naszej siedzibie.", + "3968": "- Czy chciałby Pan jeszcze coś powiedzieć czytelnikom \"Czasu\"?", + "3969": "- Chciałbym wszystkich pozdrowić i powiedzieć, że dobrze się dzieje, gdy są czasopisma, w których dochodzi do ruchu myśli. Niedobrze by było, gdyby to miasto usnęło. Ruch jest najważniejszy. Kiedy mówię ostrzeszowianom, że tu dzieje się dużo dobrych i fajnych rzeczy, to wyczuwam, że patrzą na mnie trochę z ukosa, jak na turystę, który nie zna realiów tego miasta.", + "3970": "Co ciekawe, był to jego pierwszy start w jakichkolwiek zawodach. Sukces zachęcił go jednak do udziału w kolejnych. Przyznał, że spodziewał się nieco lepszej postawy po młodszych od siebie zawodnikach. Jego zdaniem, przy wyciskaniu najważniejsza jest siła, w mniejszym stopniu liczy się technika.", + "3971": "Jeśli policjant jest popsuty wewnętrznie i jego pensja wzrośnie, to będzie trudniej skorumpować go małą kwotą. Najgorzej jest jednak wtedy, kiedy policjanci wiedzą, że łapówki bierze ich przełożony. Wtedy korupcja w danej jednostce wręcz kwitnie.", + "3972": "Brakuje również sportowego sukcesu, zgodnego z oczekiwaniami kibiców i sympatyków Klubu. Od wielu lat VICTORIA zajmuje miejsce w czołówce klasy okręgowej, jednak nie może awansować do IV ligi. W bieżącym sezonie ma ogromną szansę przełamać tę barierę. Trudno sobie jednak wyobrazić IV ligę w Ostrzeszowie bez wsparcia sponsora strategicznego.", + "3973": "Zdecydowanie fascynuje mnie rozmaitość mojej pracy. Wymaga ona zrozumienia biologicznych, chemicznych i fizycznych zjawisk zachodzących w oceanach. Fascynująca jest też rola badań kosmicznych w tej dyscyplinie. Wiele globalnych pomiarów oceanicznych dokonywanych jest teraz w przestrzeni kosmicznej. Pracuję z tymi danymi na co dzień. Fascynują mnie także ludzie, z którymi współpracuję. Pochodzą z wielu krajów Europy, Azji, Australii, Kanady i oczywiście obu Ameryk.", + "3974": "KS :", + "3975": "Tak, ale nie bardzo wiadomo, co Nietzsche miał na myśli mówiąc o sumieniu intelektualnym.", + "3976": "RZ :", + "3977": "O co chodziło Berentowi - a przecież o nim tu mowa - to wynika jasno z artykułu \"Źródła i ujścia nietzscheanizmu\". Proszę, kto z państwa?", + "3978": "JS :", + "3979": "A czy ja mówiłem w takim bardzo protestackim ujęciu?", + "3980": "PK :", + "3981": "Ja to tak zrozumiałem.", + "3982": "JS :", + "3983": "Ależ wręcz przeciwnie. Natura ludzka pochodzi od Boga i na szczęście nie zdołaliśmy doszczętnie jej pierwotnej, od Boga pochodzącej dobroci. Toteż Kościół katolicki nie kwestionuje tak radykalnie, jak niektórzy protestanci, duchowej wartości religii niechrześcijańskich.", + "3984": "AW :", + "3985": "Brzozowski a Nietzsche to przecież bardzo ważny rozdział polskiego modernizmu.", + "3986": "BSz :", + "3987": "Czy Brzozowski uważał się za nietzscheanistę?", + "3988": "AW :", + "3989": "No, nie. Ale przecież Nietzsche wywarł na niego ogromny wpływ.", + "3990": "BSz :", + "3991": "Tego nie neguję. Wywarł on wpływ na bardzo wielu młodopolskich pisarzy, krytyków, filozofów, ale nikt z nich nie uważał się za nietzscheanistę.", + "3992": "RZ :", + "3993": "Przepraszam za wtręt. Proszę zwrócić uwagę na przenikliwość pisarza uchodzącego na ogół za zwolennika \"czystego artyzmu\". To, że Berenta nie słyszeli przywódcy partyjni, można uznać za normalne, jako politycy rzadko kiedy słyszą to, co im nie odpowiada. Ale przerażeniem napawa to, że Berenta nie słyszał nikt.", + "3994": "WG :", + "3995": "Przyzna pan jednak, ze była to próba pogodzenia tego, co jednostkowe, z tym, co ogólne. Ale zostawmy ks. Warszawskiego - sam powiedziałem, że jego poglądy były kuriozalne. Wracam do propozycji Berenta. Dla niego szansą pogodzenia młodopolskiej antynomii \"uniwersalizm - życie\" był polski indywidualizm, i to był chyba ten kluczowy filozoficzny czy historiozoficzny punkt jego broszury. I nie mogę się zgodzić z nazwaniem tego personalizmem.", + "3996": "Niestety, nigdzie nie znalazłem jakiejś konkretnej propozycji dotyczącej praktyki i metody samoograniczania się. Mimo kilkakrotnych zagrożeń interwencją wojskową, o których realności zarówno rządy zachodnie, jak i sporo ludzi w \"Solidarności\" było przekonanych, mimo narastającego oporu coraz bardziej przerażonego aparatu władzy, publicystyka czołowego działacza nurtu lewicy polskiej przekonywała dowodnie władze w Warszawie i w Moskwie, że eskalacja żądań będzie się nasilać, póki władza nie zostanie obalona lub radykalnie ograniczona.", + "3997": "O ile w \"Zabawie\" inteligent jest winien głównie poprzez niepodjęcie roli przewodnika, przez nieobecność, o tyle w \"Alfie\" - realna możliwość pełnienia takiej roli zostaje jakby zakwestionowana i podana w wątpliwość. W centrum zainteresowania pozostaje cham - już nie bezradny i zagubiony, lecz świadomie szukający i porozumienia, uparcie trzymający się własnego poczucia prawdy i uczciwości. Dla niego, jak sam powie, \"prawdziwe więzienie jest w głowie\". Dotychczasowy stereotyp chama ulega rozbiciu.", + "3998": "Pojawienie się recenzji Kazimierza Koźniewskiego z książki Torańskiej (\"Oni i ona\", \"Polityka\" 24 VIII 1985) stanowi zjawisko pozytywne: uznanie implicite, iż część polskiego życia intelektualnego wyraża się na łamach publikacji, wydawanych poza państwowymi domami wydawniczymi; skoro się z czymś polemizuje, to znaczy, iż to coś istnieje. Ponieważ jednak należę do tych, którzy wiedzą, że publikacje ukazujące się w ramach obiegu oficjalnego też istnieją, pozwolę sobie polemizować z kolei z Koźniewskim:", + "3999": "A doradcy - Mazowiecki, Geremek, Kuroń?", + "4000": "- Kuroń trochę tak, ale w o wiele za małym stopniu. Reszta KKP stanowczo nie. Oprócz Wałęsy wszyscy licytowali się radykalnośaą.", + "4001": "A nie uważasz, że np. Mazowiecki zdawat sobie sprawę z sytuacji, ale pozycja doradcy KKP nie stwarzała warunków dla głośnego i skutecznego przestrzegania?", + "4002": "EWA BIEŃKOWSKA - ur. w 1941 r. Eseistka, pisarka. Autorka książek: \"Dwie twarze losu - Nietzsche, Norwid\" (1975) oraz \"W poszukiwaniu królestwa człowieka. Utopia sztuki od Kanta do Tomasza Manna\", (Czytelnik, 1981). Laureatka nagrody Fundacji Kościelskich. Obecnie we Francji wykłada na uniwersytecie w Awinionie.", + "4003": "JAKUB BRZEZIN - pseudonim autora krajowego.", + "4004": "Dwa szkice o kulturze masowej i o paryskim maju 68 miały nie tylko przyjrzeć się pewnym faktom socjologicznym i politycznym, ale też wpisać w nie autorski leitmotiv, który jest zarazem wyznaniem optymizmu i odruchem moralnym, wyrażającym się w potrzebie historycznej sprawiedliwości. Tutaj wyraźnie widać wrażliwe, skłonne do ufności i entuzjazmu oblicze eseisty.", + "4005": "JEAN-MARIE LUSTIGER - arcybiskup Paryża, kardynał, ur. w 1926 r. w Paryżu. Studia na Wydziale Nauk Humanistycznych na Sorbonie oraz na Wydziale Teologii Instytutu Katolickiego w Paryżu. W latach 1954- 69 duszpasterz akademicki na Sorbonie. W 1969-7l proboszcz parafii", + "4006": "Sainte-Jeanne-de-Chantal koło Paryża. Biskup Orleanu w latach 1979-81. Od 1981 arcybiskup Paryża. Wyniesiony do godności kardynała przez Papieża Jana Pawła II w styczniu 1983.", + "4007": "Rozumiem sytuację doradców i KOR-owców, ale inne głosy powinny były pojawiać się i na łamach pism \"Solidarności\" i na łamach innych pism niezależnych. Powinny być dopuszczone, obecne w dyskusjach. Takich głosów nie było.", + "4008": "Podobnie czymś bardzo źle świadczącym o stanie świadomości zarówno elit intelektualnych, jak i działaczy było jednogłośne uchwalenie na Zjeździe \"Posłania do narodów Europy Wschodniej\". Był to straszliwy bląd polityczny. Nic nie dający, próżny gest.", + "4009": "W jaki konkretny sposób społeczeństwo powinno stawiać opór?", + "4010": "- Przecież społeczeństwo stawiało temu systemowi opór od pierwszej niemal chwili: przez mówienie jasno, jaka jest prawda, przez przedstawianie swojego etosu, tak jak to zawsze robił i robi w tej chwili choćby Tygodnik Powszechny, a co może robić każdy profesor humanista, każdy asystent, każdy student w dyskusjach, na seminariach.", + "4011": "A co ma robić każdy robotnik i każdy chłop?", + "4012": "Marks zakładał nieograniczoną eksploatację bogactw przyrody i w niej upatrywał jedyne źródło wzrostu dobrobytu. Marks wraz z Engelsem, Leninem, Stalinem, a także Mao Tse-tungiem zgodnie potępiali kapitalizm za niewykorzystywanie możliwości produkcyjnych. Nowa, wschodząca gospodarka socjalistyczna miała działać pełną parą, bez rezerw, pośród setek dymiących kominów w oparciu o bezustannie wydobywane i przetwarzane surowce. Niestety wszystko się zgadza. Marks byłby przerażony efektami.", + "4013": "7. Podsumowując: \"normalizacja\" pojmowana tak jak w punkcie pierwszym tego szkicu, mogłaby stać się rzeczywistością w Polsce tylko przy założeniu, że wcześniej czy później zmilitaryzowanemu aparatowi władzy uda się zmusić społeczeństwo do kapitulacji; zmodyfikowana wersja \"kadaryzmu\" byłaby wtedy najbardziej prawdopodobnym kierunkiem ewolucji.", + "4014": "Jeżeli ktoś w dzisiejszych czasach mówi, że był w Egipcie, musi — aby mu wierzono — przywieźć ze sobą co najmniej piramidę. I tu dochodzę do jednego z najistotniejszych problemów — nasza informacja musi być autentyczna. Musi w jakikolwiek sposób dowieść swej wiarygodności. Najlepszym argumentem we wspomnianym wyżej przypadku byłaby owa piramida…", + "4015": "Telewidzowie w Dartlesville mogą zamówić sobie w telewizji przewodowej transmisję do dnia 30 najnowszych filmów.", + "4016": "Mimo iż opłaty za tego rodzaju udogodnienia są bardzo wysokie, odbiorcy uiszczają je chętnie, ponieważ transmisje za pośrednictwem telewizji przewodowej nie są przerywane wstawkami reklamowymi.", + "4017": "Ostatnio bawili w Polsce pracownicy radiofonii jugosłowiańskiej: dziennikarz–ekonomista Milan Mercun i literat Loise Krakar. Podczas swojego pobytu w naszym kraju odwiedzili kilka rozgłośni PR oraz zbierali materiały do artykułów i reportaży w kopalniach, hutach i większych zakładach produkcyjnych.", + "4018": "W październiku przebywali w Warszawie redaktorzy radia berlińskiego NRD — H. Trenzel, H. G. Ponesky i mjr Hafa, którzy zbierali materiały do audycji o Układzie Warszawskim.", + "4019": "Druga faza stanowi część quizową. Poszczególni członkowie rodziny indywidualnie odpowiadają na pytania z tych dziedzin wiedzy, które uprzednio zgłosili.", + "4020": "W trzecim etapie gry cała rodzina otrzymuje zadanie, które musi rozwiązać kolektywnie, np. wystąpić przed kamerą jako zespół muzyczny.", + "4021": "Po przeprowadzeniu sześciu takich programów odbędą się dwie eliminacje. Wyłonią one dwie rodziny, które staną do ostatecznej próby w maju 1958 roku.", + "4022": "Nasze zamierzenia mogą wynikać z najpiękniejszych ideologicznych pobudek, nasze audycje mogą mieć najszlachetniejsze cele na względzie — jeśli nie są starannie \"opakowane\", nie warte są złamanego szeląga. Wystarczy przecież niewielki ruch gałkami u milionów odbiorników, by nasze radosne posłannictwo rozwiało się w eterze.", + "4023": "Redakcje audycji informacyjnych radia francuskiego pracujące na użytek krajowy i dla zagranicy znajdują się w tym samym gmachu, jedynie telewizja mieści się gdzie indziej. W BBC program zagraniczny i krajowy mieszczą się w odrębnych budynkach. Jednak bez względu na problemy lokalowe, odległości itd. każdy z działów redagujących wiadomości otrzymuje całkowicie identyczny zestaw materiałów agencyjnych, identyczne teksty i nagrania własnych korespondentów itd.", + "4024": "Realizacja \"Tragedii optymistycznej\" W. Wiśniewskiego w telewizji była wynikiem słusznego założenia, iż widowisko telewizyjne, będące adaptacją sztuki scenicznej, powinno zapewnić widzowi więcej wrażeń wzrokowych niż teatr, ale nie powinno zmienić się w spektakl filmowy. Reżyser Adam Hanuszkiewicz szukał rozwiązania pośredniego i wydaje się, że je znalazł, a w każdym razie zbliżył się do niego.", + "4025": "Znajdujemy się u początku naszego eksperymentu. Nasza audycja wie na razie, czego chce, ale nie jest jeszcze tym, czym by chciała być. Walczymy zdecydowanie z \"bublami\" we wszystkich postaciach i spodziewamy się zlikwidować je wkrótce z naszych składów. Marzymy — cały nasz młody zespół — o zorganizowaniu takiego przedsięwzięcia, w którym towar szedłby jak woda i w którym oferowano by tylko przeboje — sensacje.", + "4026": "W przerwie pytam reżysera, która to próba w ogóle — dwudziesta pierwsza — pada odpowiedź, teraz dziesięć kamerowych i premiera. Widać staranną pracę, nie ograniczoną kłopotami czasowymi i technicznymi.", + "4027": "Tu mogłem obserwować rzetelną, telewizyjną realizację bez pośpiechu, w której uczestniczenie było naprawdę przyjemnością.", + "4028": "Film porównywany z \"Dymem\" i \"Brooklyn Boogie\". Akcja rozgrywa się w małomiasteczkowyn sklepiku, który traktowany jest jak klub towarzyski przez przyjaciół pracującego w nim młodego sprzedawcy.", + "4029": "26.06. STRACONE POKOLENIE, reż. Gregg Araki, wyst. James Duval, Rose McGowan. Francja/USA 1995, 80 min.", + "4030": "Kino drogi okraszone ostrą muzyką. Trójka bohaterów, pomiędzy którymi wywiązuje się dziwna, seksualna więź granicząca z uzależnieniem, wyrusza w szaleńczą podróż po Ameryce.", + "4031": "THUN. Szwajcaria.", + "4032": "Najstarsza z zachowanych panoram. Była wykonana przez malarza portretów i wedet (widoków miast) Marquarda Fidelisa Wochera w latach 17809-1814. Obraz (7,5 x 38 m) pokazuje okoliczne pejzaże z Thuńskim jeziorem, Alpami w tle i charakterystycznymi dla miasta budowlami, z historycznym kościołem i zamkami. Pierwotnie wystawiona (do 1804r ) w Bazylei. Potem podarowana miastu Thun. Od 1961r wystawiana w nowej rotundzie w Parku Schadau.", + "4033": "Prezentacja zgromadziła liczne grono rodziców i przyjaciół uczniów i szkoły, na dużej sali zabrakło nawet miejsc siedzących.", + "4034": "Zainteresowanie taką specjalizacją szkoły skłania właścicielki - Anielę Iwaszkiewicz i Bożenę Gołacką - do myślenia o powiększeniu liczby sal. Szczególnie potrzebna jest duża sala. Na razie szkoła korzysta z pomieszczeń SP nr 21, chwaląc sobie to sąsiedztwo.", + "4035": "\"Diabolus\" nie przynosi żadnych rewolucyjnych zmian. Slayer niewiele się przejmuje przeobrażeniami w nowej muzyce, gra swoje. Szaleńcze tempo, głos (wrzask!) Toma Arayi, charakterystyczne gitarowe riffy (kompozycje Jeffa Hanemanna), obłąkańcze solówki Kerry Kinga, - wszystko to sprawia, że sympatycy ciężkiego soundu na tej płycie się nie zawiodą.", + "4036": "W Berchtesgaden specjalnością jest tor saneczkowy, na którym osiąga się niebywałe prędkości.", + "4037": "Te trzy miasteczka leżą w odległości 20 km od siebie. Dojazd z jednej do drugiej jest bardzo łatwy, można więc korzystać ze wszystkich atrakcji.", + "4038": "Boże, temu, kogo kochasz...", + "4039": "- Już się zgubiłam, a to na pewno jeszcze nie wszystko.", + "4040": "- Oczywiście. Możemy także przeprowadzać rozliczne transakcje zagraniczne, Bardzo szeroki jest nasz pakiet usług dla klientów instytucjonalnych, czyli dla firm. Chętnie opowiem o tym szczegółowo.", + "4041": "- Ostatnio Kredyt Bank PBI S.A. reklamuje konto dla młodzieży.", + "4042": "Wschodnie pogranicze Niemiec i Austrii. Granica półwyspem wcina się w obszar Austrii pozostawiając na terenie Niemiec obszar Parku Narodowego Berchtesgaden. Ale granica jest tylko na mapie. Nigdzie nie ma żadnych słupów granicznych, przejść, kontroli paszportów. celników. Jeden alpejski świat stworzyła przyroda i nareszcie ludzie to zaakceptowali.", + "4043": "Tegoroczne spotkanie (22 - 24 maja 1998 r.) fotografików kostrzyńskich, gorzowskich, szczecińskich i poznańskich - za sprawą inicjatora, art. fot. Lecha Dominika - nazwane zostało I Forum Form Fotograficznych. Bo po raz pierwszy chodziło nie o tematykę zdjęć a o technikę ich wykonania.", + "4044": "Tematem tegorocznego Forum była fotografia otworkowa.", + "4045": "Siła katolickich ugrupowań politycznych może być należycie oceniona dopiero w porównaniu z siła ugrupowań niekatolickich. Dlatego warto przyjrzeć się tabeli, przedstawiającej układ wszystkich sił politycznych dzisiejszej Francji.", + "4046": "Z tabeli tej widać, że społeczeństwo francuskie coraz wyraźniej dzieli się na dwa obozy. Ostatnie wybory wykazały także wzrost wpływów partyj skrajnych.", + "4047": "Wiemy, że Niemcy nasyłali na te tereny duchownych germanizujących tubylców. Wiemy, wielu z nich pojechało już do Niemiec, a niektórzy odnaleźli w sobie pierwotną duszę polską. Poczekamy, czy życie potwierdzi ich nowe nastawienie polskie. Polskie władze kościelne i cywilne mają tu coś do powiedzenia.", + "4048": "Wierni odnosili się do ślubu, zawieranego w obecności tylko dwóch świadków, bez udziału księdza, naogół nieufnie i, jeśli tylko było można, usiłowali przeczekać czas okupacji. Siłą rzeczy jednak wypadki ślubu bez księdza, w obecności dwóch świadków, choć stosunkowo rzadkie, musiały się zdarzać i rzeczywiście były.", + "4049": "Nie będziesz uprawiał błazeństw, lecz zachowasz dobry ton. Niech żarty twoje będą bez kąśliwości, dowcipy bez płaskości, śmiechy bez chichotu, głos bez krzyku, chód bez zgiełku; miej spokój, nie bezczynność; i gdy inni się bawią, ty będziesz omawiał coś świętego i szlachetnego. Jeśli jesteś wstrzemięźliwy, unikaj pochlebstw; i niech tak ci będzie przykro być chwalonym przez plugawców, jakbyś był chwalony za plugastwa.", + "4050": "Starcie między Generałem a MRP przybrało nawet formy drastyczne. De Gaulle nazwał kierowników MRP ludźmi szlachetnymi, ale pozbawionymi odwagi, \"a przyszłość należy do odważnych\", mówił. Na to Bidault odpowiedział zakazem korzystania \"golistom\" (zwolennikom Generała) z Radia. Wszystko to sprawiło, że wytworzyła się paradoksalna sytuacja, w której prawica, w czasie wojny zwalczająca generała de Gaulle, a popierająca marszałka Petain jest obecnie bliższa Generała, niż MRP, tak blisko z nim dawniej współpracujące.", + "4051": "3. Skonkretyzujmy teraz wyjątkowe warunki, w jakich znajdowali się Polacy w omawianych tu diecezjach i podajmy, na podstawie ankiety, sposób wyjścia stosowany przez księży i wiernych.", + "4052": "1-o. Poza niektórymi miastami powiatowymi, po parafiach nie było księży.", + "4053": "2-o. Nawet tam, gdzie księża byli, działalność ich duszpasterska była ograniczona do dwóch, najwyżej trzech godzin i tylko w niedziele.", + "4054": "2. Współcelebrowanie jest czynnym udziałem kilku kapłanów w składaniu jednej ofiary Mszy św. W pierwszych wiekach współcelebrowanie było w użyciu tak we Wschodnim jak Zachodnim Kościele. Według świadectwa Inocentego III, jeszcze za jego czasów miała w Rzymie miejsce koncelebra z okazji uroczystych świąt. Od XIII w. praktyka ta w Kościele Zachodnim wychodzi z użycia.", + "4055": "Wobec zmienionych warunków społecznych i ekonomicznych w kraju Sekcja Ekonomiczna Wydziału Prawa i Nauk Społ.-Ekon. na wniosek profesora dra Czesława Strzeszewskiego dokonała upraktycznienia studiów przez wprowadzenie wykładów i ćwiczeń z zakresu zagadnień ekonomicznych i społecznych wsi.", + "4056": "I tak ekonomikę gospodarstw wiejskich wykładał prof. Strzeszewski, historię wsi zast. prof. dr Władysław Adamczyk, socjologię wsi doc. dr. Józef Gajek. Ponadto wykładano o spółdzielczości rolniczej i handlu rolniczym.", + "4057": "Wystarczy porównać powierzchnię otoczonego Plantami Starego Miasta z powierzchnią zlokalizowanych już na obszarze Krakowa większych tylko zakładów przemysłowych, baz i składów, aby się o tym przekonać dobitnie i zadumać nad żywiołowością zmian zachodzących w przestrzeni miejskiej (rys. 1).", + "4058": "Jak to się stało, że przemysł wszedł w posiadanie tak olbrzymich terenów miasta i czy musiał aż tak dużo terenu zająć?", + "4059": "W późniejszych stadiach rozkład (degradacji) niszczone są błony komórkowe, co z kolei powoduje obniżenie ciężaru właściwego, twardości drewna; a w końcowym stadium drewno traci swą dotychczasową normalną strukturę. . Jednocześnie zmienia się jego skład chemiczny i ubytek ciężaru właściwego.", + "4060": "Ubytek ciężaru właściwego drewna stanowi jedno z podstawowych kryteriów oceny jego degradacji przez grzyby. Szybkie obniżanie się tego ciężaru następuje zwykle w późniejszych stadiach rozwojowych i działalności metabolicznej grzybów.", + "4061": "Nasiona maku oleistego zawierają od 40 do 50% schnącego oleju i do 25% białka. Olej wytłaczany na zimno używany jest w cukiernictwie, w przemyśle konserwowanym i perfumeryjnym oraz do produkcji farb dla malarzy. Nasiona, zwłaszcza barwy niebieskiej, stosowane są w piekarnictwie i cukrownictwie. Makuch makowy zawierający do 12% tłuszczu i do 36% białka stanowi cenną paszę.", + "4062": "Słuchając Profesora, starałem się uchwycić atmosferę tego wnętrza, odkładając w pamięci: kolekcjoner rzeczy niezwykłych z filozoficznym podtekstem, miłośnik starych kultur i sztuki ludowej, wielbiciel wybitnych dowódców i esteta. Mroczne wnętrze przeistoczyło się niebawem w ciepły życzliwością dom, dom zawsze dla wszystkich otwarty, czego doznałem w ciągu wielu lat, w jakich mi przyszło z Profesorem obcować.", + "4063": "Istotnie regale górniczego wykazywano już w czasach Bolesława Chrobrego. Konsekwencją tego regale był wymóg uzyskania pozwolenia książęcego na wydobywanie płodów górniczych. Trudno jednak byłoby dopatrywać się w tym ochrony kopalin, skoro problem ten był wówczas bezprzedmiotowy, a u podłoża regale górniczego leżały wyłącznie względy fiskalne.", + "4064": "Podsumowując powiemy, że zalążków ochrony przyrody można dopatrywać się w systemie regaliów panującego, zwłaszcza zaś w regale polowania i regale rybołówczym.", + "4065": "A na czym polega wasza działalność gospodarcza?", + "4066": "Ma charakter bardzo utylitarny. Bo jest to renowacja zabytkowych parków, zakładanie terenów zieleni na obszarach miast i stref komunikacyjnych, rekultywacja obszarów zdegradowanych, urządzenie terenów pod wysypiska śmieci w gminach czy też w miastach. Jest to więc konkretna działalność usługowa w dziedzinie ochrony środowiska.", + "4067": "A co gorsze, pod wpływem emisji przemysłowych i biochemicznych oddziaływań mikroorganizmów (bakterie, grzyby) zagrożone są wspaniałe rzeźby z kamienia, drewna, pomniki, zabytki architektury sakralnej i świeckiej, zabytki techniki i dzieła sztuki w Europie, Ameryce oraz w Azji i nawet w Afryce.", + "4068": "Na całym świecie program komputerowy traktowany jest znacznie lepiej od samego komputera, gdyż jego ułożenie wymaga niewspółmiernie większego wysiłku twórczego. Jak wiadomo istnieją już fabryki automatyczne, gdzie człowieka się nie uświadczy, jak do tej pory ni ma jednak laboratoriów, w których wataha komputerów układałaby programy. W tej ostatniej produkcji człowiek jest nadal niezastąpiony, o czym nasze urzędy zajmujące się ponoć ochroną ludzkiej twórczości nie chcą absolutnie nic wiedzieć.", + "4069": "Wyrażenie z logiki argumentatywnej. Przykład oznacza, że jeżeli A ALE NIE B jest fałszywe lub prawdopodobnie prawdziwe wtedy C będzie definitywnie, ale niekoniecznie większe niż suma A i B. Często używane z instrukcjami (DLACZEGO) i (JAK), jak też i w postaci (ALE DLACZEGO I ALE JAK).", + "4070": "Umożliwia przeniesienie zawartości obszaru pamięci określonego w nawiasie do obszaru absolutnie nieprzewidzianego.", + "4071": "Po zlikwidowaniu zapór energetycznych bierzemy pierwszą głowicę z pokoju C1 i zanosimy ją do niebieskiego pokoju F5. Pamiętamy — na wskaźniku po lewej stronie u dołu ekranu widać symbol przedmiotu, który aktualnie niesiemy. Podnosimy je i zostawiamy lub używamy przez wciśnięcie przycisku (FIRE). Chleb (BREAD) i wodę (MUG) przenosimy tylko wtedy, gdy nie niesiemy innych przedmiotów. W innym przypadku nastąpi natychmiastowe spożycie powodujące zwiększenie siły lub ochłodzenie robota.", + "4072": "Dwie drugie nagrody, joysticki \"Matt\" ufundowane przez ich producenta, mgr inż. Tadeusza Trojaka wylosowali Tadeusz Strzoda z Tych i Przemysław Scheffler z Poznania.", + "4073": "Kasety z programami krajowej Agencji Wydawniczej stały się własnością Piotra Szweda z Krakowa, Jarosława Drewniaka z Poznania, Roberta Kitłowskiego z Warszawy, Macieja Derkowskiego z Kluczborka, Tomasza Łapana ze Świdnika i Stanisław Siuzdaka z Leżajska.", + "4074": "Program prezentowany w poprzednim odcinku zawiera procedury, które pozwalają włączyć dostęp do własnego generatora (sys 50440) i przywracać dostęp do rejestrów we/wy (sys 50423). Instrukcje te mogą być używane w trybie programowym i po wywołaniu pierwszej z nich (sys 50440) instrukcja POKE może służyć do modyfikowania zawartości własnego generatora znaków. Efekty zmian dokonanych zbiorze znaków należy obowiązkowo przywrócić komunikację z rejestrami we/wy (sys 50423).", + "4075": "Tak właśnie rodził się system sterowania odrzutowcami zwany dziś \"Fly—by—wire\", czyli leć po drucie, choć właściwiej byłoby rzec — lataj dzięki przewodom i to w dodatku elektrycznym. Najpierw otrzymały go maszyny wojskowe — amerykański F—16 i francuski Mirage 2000. Dziś ten układ w technice militarnej staje się rzeczą obowiązującą. Najnowsze projekty samolotów bojowych bez \"Fly—by—wire\" byłyby… sensacją. A320 jest prekursorem wśród odrzutowców liniowych.", + "4076": "\"Równość obywateli przyniosła ze sobą wyłączenie od niej niewolników\". Georg Fridrich Hegel - Filozofia dziejów.", + "4077": "Jest to ślepy zaułek politycznej i społecznej równości, nikt w sposób zadowalający z niego od czasów greckich nie wybrnął. Nie łudźmy się, że będziemy pierwsi.", + "4078": "Ks. Cyruliński zdążył jeszcze zadołować wapno - na lepsze czasy. Odnalezione przypadkiem w roku 1977 posłużyło do odnowienia kościoła.", + "4079": "Dlatego jest jasny. Na balkonik przed wejściem, na którym jak comiesięczne Msze za Ojczyznę, odbędzie się i dzisiejsza Msza Rolników, wjeżdża teraz stary sztandar z napisem \"Żywią y bronią\".", + "4080": "Cel tych zabiegów był jasny - każda plama rzucona na Polaków to jedna plama mniej na hitlerowskich mordercach, a wskazanie współwinnych to droga do własnego uniewinnienia.", + "4081": "A taki właśnie uniewinniający klimat stał się potrzebny dla integracji, zacieśnienia więzów wewnątrz wojskowego bloku, aby dawne echa nie mąciły braterstwa broni.", + "4082": "Ile lat miał wtedy Robert? Pięć, albo i sześć; dość, by mgliście zapamiętać niezrozumiałe ojcowe opowieści. W dniu Cięcia Kabli wrócił z roboty pijany jak nigdy i nie daj Boże nawinąć mu się wtedy pod rękę. Albo było to jeszcze kiedy indziej - trochę przedtem, może trochę potem.", + "4083": "Żydy wszystkiemu winne!", + "4084": "Bo jeśli nie oni, to kto? Kto? - pytam.", + "4085": "Wojna.", + "4086": "Władza jest mocna. Maszyny na gąsienicach. Stal. wszystko nam zabrali, nawet tę odrobinę krzyku i tupania, jaka jeszcze została niepotrzebnemu pokoleniu. Nawet nie gniew - bezsilność. Co zrobić, gdzie uciec? Ciebie też wyprowadzili w pole, nie pomogła ci twoja chytrość, Wąsaty. Kto nam to wszystko zabrał, co jeszcze więcej można było zrobić, czego się jąć? Cośmy jeszcze zaniedbali, czymżeśmy zgrzeszyli?", + "4087": "Najświętsza Panienko… I co dalej? Przecież Ty nigdy nie odpowiadasz na pytania ludzi zwyczajnych, ale możemy je przynajmniej wypowiedzieć w naszej modlitwie, w naszym niemym płaczu, grubym przekleństwie. Ciszej stary, dzieci się obudzą! Pamiątka pierwszej komunii świętej, przyżółkła, z chłopaczkami o cherubinowych za szkłem: Franciszek. I nowomodna, w plastik wprasowana: Robert, a za nim młodszy drobiazg. Co jeszcze więcej można było zrobić, czego się jąć? Cośmy jeszcze zaniedbali, czymżeśmy zgrzeszyli?", + "4088": "Jest wpół do czwartej. Na Felińskiego czerwony fiat, w nim mundury, obserwują demonstracyjnie wejście. Po śmierci księdza penetracja jakby ustała, czy znów się zaczyna? Patrzę na kościół: jakie jeszcze przeżyje koleje? Podobno, ma tu stanąć stacja metra.", + "4089": "Na Placu Komuny spotykam te same co rano grupki ludzi, wracają z jarmarku, objuczeni plastykowymi torbami z handlem zamiennym. Wydają mi się nagle smutni i nudni. (s.18)", + "4090": "W końcu lat siedemdziesiątych ta niezależna polityka Rumunii wydawała się być rzeczywiście bardzo zaawansowana. Pozycję tego kraju jako \"enfant terrible\" bloku socjalistycznego można by uznać za ustabilizowaną, co doprowadziło do refleksji, że korzysta z niej również Związek Radziecki przy rozwiązywaniu delikatnych kwestii dyplomatycznych.", + "4091": "Izrael poniósł w Libanie dotkliwą porażkę polityczną. Izrael wraca do siebie. Koniec operacji ewakuacyjnej wojsk izraelskich przewiduje się na 1 czerwca. Z terenów, które już opuścili, wycofała się również armia libańska, nie chcąc prowokować walk z druzami i szyitami. Ci ostatni postępują swoją obecnością krok w krok za wycofującymi się wojskami izraelskimi.", + "4092": "A jaki będzie los zamieszkującej te okolice ludności chrześcijańskiej?", + "4093": "Pod takim hasłem odbyły się 22.o2 br. w Wojskowym Ośrodku Kultury garnizonowe eliminacje konkursu czytelniczego dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej. Zwyciężyła drużyna z JW 3371 w składzie: st. szer. Rafał Orłowski, szer. Paweł Stysiał, szer. Piotr Szynal. Uczestnicy konkursu otrzymali nagrody książkowe oraz dyplomy uznania. Przebieg konkursu uświetniły występy zespołów estradowych.", + "4094": "W imieniu własnym i współpracowników składam serdeczne podziękowania Zarządowi Miasta, Dyrekcji Miejskiego Ośrodka Kultury, JPB \"Budexim\", Hucie Szkła \"Jarosław\" S.A., ZPC \"San\" S.A., Niezależnemu Forum Prywatnego Biznesu, Spółce \"Zet\" i p. Tadeuszowi Słowikowi za pomoc udzieloną w zorganizowaniu sesji.", + "4095": "W sposób szczególny pragnę wyrazić wdzięczność Radzie i Zarządowi Miasta Jarosławia za dotychczasową pomoc finansową związaną z zakupem sprzętu diagnostycznego dla Oddziału Ginekologicznego Centrum Opieki Medycznej w Jarosławiu.", + "4096": "Roman Wawrzynkiewicz - od sześciu lat związany jest z samodzielną sekcją piłki nożnej Jarosławskiego Klubu Sportowego. Obecnie jest kierownikiem I drużyny seniorów. Przez 26 lat pracował w Komendzie Rejonowej Policji w Jarosławiu. Jego zasługą jest awans I drużyny do trzeciej ligi oraz II drużyny do V ligi. Dzięki jego zaangażowaniu w naszym mieście nadal funkcjonuje sekcja piłki nożnej na odpowiednim poziomie sportowym, promująca Jarosław na terenie Polski południowo - wschodniej.", + "4097": "Kilkuletnia inicjatywa organizowania zajęć w czasie ferii w Miejskim Ośrodku Kultury realizowana była także w tym roku. Zajęcia teatralne i plastyczne, konkursy, zabawy, filmy i wycieczki przyciągnęły nowych uczestników. \"Tu jest bombowo\" - twierdziły dzieci - \"codziennie coś innego, poznajemy nowe koleżanki i instruktorów, którzy bawią się razem z nami\".", + "4098": "2. Opłatę z pkt. 1 stosuje się tylko dla potrzeb obliczenia miesięcznego abonamentu dla osób prowadzących działalność handlową na terenie za Halą Targową (poniżej muru oporowego).", + "4099": "IV. Za rezerwację miejsca na targowisku będzie pobierana raz w miesiącu przedpłata w kwocie 3 zł za każdy dzień targowy. Osoba, która wykupi bloczek opłaty targowej jako rezerwację, będzie opłacać dzienną stawkę pomniejszoną o jednostkową przedspłatę.", + "4100": "W drugiej połowie marca br. przyjedzie do naszego kraju Giuseppe Rampello, aby omówić szczegóły tej współpracy. Zamierza we własnym zakresie uzyskać środki finansowe na realizację tego filmu.", + "4101": "Owocem wizyty w Jarosławiu, w czasie jednego z poprzednich festiwali, angielskiego melomana Benjamina Heis`a jest pomysł uczestnictwa w Festiwalu studentów angielskich wyższych uczelni muzycznych Najprawdopodobniej przybędzie w tym roku 30-40 osobowa grupa.", + "4102": "Pod patronatem Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Oddział w Rzeszowie odbyło się w Miejskim Ośrodku Kultury w Jarosławiu Sympozjum Naukowe nt. \"Wysiłkowe nietrzymanie moczu u kobiet\". W wykładzie wiodącym, zaproszony gość prof. Tomasz Rechberger z Lublina przedstawił powyższy problem i metody leczenia operacyjnego. Profesor T. Rechberger w klinice lubelskiej przewodniczy zespołowi, który wdraża nowatorskie metody laparoskopowe leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu.", + "4103": "31 radnych obecnych na sesji podjęło w trakcie obrad 14 uchwał. Jednomyślnie dokonano przeniesień w budżecie miasta: zmniejszając wydatki na oświetlenie miasta w kwocie 150 tys. zł przeznaczono na zakup autobusów dla Miejskiego Zakładu Komunikacji, natomiast kwotę 61 tys. zł z rezerwy budżetowej przeznaczono na zakup budynku mieszkalnego dla państwa Kotlińskich - Polaków przybyłych z Kazachstanu.", + "4104": "5. Wyroki carskie były srogie, ale bardzo różne. Wspomniany wyżej Dubiecki odgrywał w powstaniu styczniowym o wiele większą rolę, a też nie został stracony. Wspomina przecież, że był na Sybirze razem z Antonim Schmidtem. Schmidt nie był jedynym ułaskawionym przez hrabiego Berga lub cara. Razem z nim ułaskawiony został Landowski. Uniknęli śmierci również Michalski, Stroński oraz inni.", + "4105": "Oto znane sosenki na piaskach o powykręcanych jakby od żaru słonecznego konarach koloru miedzi. Oto kwitnący sad na Czarnej Górze z sylwetką miasta w głębi..., oto Pomorzańskie Skałki i rozlewisko Błędowskiej Pustyni, Fiołkowa, Rabsztyn!", + "4106": "To pani Płonowska malowała... to obraz pani Płonowskiej - powtarzało się w tych okolicznościach nazwisko.", + "4107": "W zbiorach muzealnych, w tym w Muzeum Narodowym w Warszawie znajdują się jedynie pojedyncze prace artystki.", + "4108": "W rozdziale \"Szkoła i Wychowankowie\", w spisie \"Profesorowie\" nazwisko Jej wymienione jest jako nauczyciela rysunków i informacja, że uczyła w latach: 1929-1939 (3).", + "4109": "Od północy łąki, pokrywające się jesienią łanami liliowych kwiatów - ziemonitów, z dębami na starych górniczych wyrobiskach i bielejącą w oddali piaskami, Pustynią Błędowską.", + "4110": "Na wschodzie, za fioletową smugą lasu, strzela w górę wieża olkuskiej Fary. Wapienna szosa przecinała białą kreską cały ten krajobraz, by zniknąć za Bolesławiem, w Roznowskim lesie przed Starym Olkuszem.", + "4111": "W czasie wakacji, w każdą niedzielę, schodziliśmy się w niewielkiej bibliotece, założonej i prowadzonej przez rodziców Janka Waśniewskiego. Tam odbywały się zwykle narady i pomysły różnych imprez, któreśmy w czasie wakacji urządzali \"Wieczór Poezji i Humoru\", przedstawienia i jakby się to dziś nazwało - potańcówki. Pani Maria prawie zawsze brała w tym udział i interesowała się żywo naszymi poczynaniami.", + "4112": "6. Gdyby Schmidt współpracował z policją carską to najprawdopodobniej nie byłby wysłany na Sybir, gdzie przebywał około 15 lat.", + "4113": "7. Rosyjski historyk Berg (11) dysponował niewątpliwie obszernymi materiałami archiwalnymi o powstaniu styczniowym i w swej bardzo obszernej pracy na ten temat słowem nie wspomniał o zdradzie powstania przez Antoniego Schmidta.", + "4114": "W 1917 r. przeprowadza się wraz z matką do Bolesławia. W Olkuszu obejmuje posadę nauczycielki rysunków w miejscowym gimnazjum żeńskim i urzędniczki w biurze kopalni w Bolesławiu.", + "4115": "Zarabiając stosunkowo sporo, mogła zapewnić godziwe życie matce i sobie, a także każdą wolną chwilę poświęcić malowaniu.", + "4116": "W czasie II wojny światowej kilkakrotnie zmienia miejsce zamieszkania. Z początkiem wojny przenosi się do dworku w Krzykawce.", + "4117": "W listopadzie 1946 r. powróciła do Olkusza, by nadal uczyć rysunków.", + "4118": "W środowisku olkuskim była osobą znaną, często w miejscowej resursie organizowano jej wystawy. Podziwiali i doceniali ją też uczniowie.", + "4119": "Zginęła tragicznie 15 października 1955 r. w okolicy Olewina, uderzona przez otwarte drzwi przejeżdżającego pociągu.", + "4120": "Ostatnia praca zatytułowana \"Aluminiowe konstrukcje typu masztowego\" [20] omawia wzrost stosowania konstrukcji aluminiowych do konstrukcji linii przesyłowych wysokiego napięcia, jaki daje się zauważyć w ostatnich 2—3 latach. Zjawisko to związane jest z wygodą montażu i konserwacji tych konstrukcji. Miarą ułatwienia montażu jest to, że kompletny maszt linii przesyłowej 500 kV o wysokości 150 ft (45,72 m.) może być podniesiony, przetransportowany i zmontowany na miejscu przy użyciu helikoptera.", + "4121": "Miąższość wody słodkie niżej powierzchni morza może być policzona na zasadzie naczyń połączonych.", + "4122": "W delcie Nilu woda słona pojawia się na głębokościach w granicach od H = 35 h do 45 h. W końcowym efekcie badań ustalono, że głębokość użytkowa studni ustalona do eksploatacji, nie powinna przekroczyć H = 30 h, aby nie naruszyć równowagi między wodą słodką i słoną.", + "4123": "Badania wielkości sił naciągu strun na torze przeprowadzono przez bezpośredni pomiar sił w poszczególnych strunach za pomocą przyrządu VOGT. Naciąg strun odbywał się jednocześnie dla całego masztu, czyli w zależności od typu masztu naciągano 12, 16 lub 18 strun. Pomiar siły wykonano dla wszystkich dostępnych drutów w trzech miejscach toru, po naciągnięciu strun (przed zabetonowaniem masztu), a potem przed ich zwolnieniem (sprężeniem masztu).Miejsca pomiarów sił zaznaczono na rys. 4.", + "4124": "Formy dla walców próbnych wykonano zgodnie z PN-55/B-06250. Pobocznica formy z blachy perforowanej ułatwia penetrację podciśnienia w głąb próbki.", + "4125": "Baterię walców, liczącą 100 sztuk, umieszczono w formie dla płyty o grubości 8 cm . Po wypełnieniu formy betonem i zagęszczeniu mieszanki wibratorem wykonano próżniowanie od góry za pomocą gumowego dywanika aktywnego. Z chwilą zakończenia próżniowania rozformowano ciała próbne i przechowywano w warunkach wilgotnych.", + "4126": "W okresie okupacji pracuje w Krakowie przy rozbudowie Zakładów Sodowych oraz Gmachu banku Rolnego, jako kierownik robót i statyk.", + "4127": "Od roku 1949, to jest od początku utworzenia Centralnego Biura Projektów Architektonicznych i Budowlanych, przekształconego później w Miastoprojekt — Kraków, mgr inż. Mochnacki pracuje jako projektant konstruktor oraz kierownik pracowni konstrukcyjnej, a następnie główny specjalista konstrukcji.", + "4128": "Nie szczędził swoich sił również na terenie Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa w Krakowie, piastując przez kilka kadencji funkcję wiceprzewodniczącego Zarządu Oddziału PZiTB w Krakowie, który wielokrotnie reprezentował na walnych zjazdach.", + "4129": "Od chwili utworzenia w Krakowie Zespołu Rzeczoznawców (którego był jednym z inicjatorów) pełnił nieprzerwanie funkcję Przewodniczącego Rady Zespołu, zawsze chętnie wypełniając wszystkie zadania powierzane Mu przez Stowarzyszenie.", + "4130": "Uwagi:", + "4131": "1. W odniesieniu do jednostki długości: elektron w atomie kryptonu o liczbie masowej 86, przy przeskoku z poziomu energetycznego oznaczonego w spektroskopii skrótem 2p 10 na poziom energetyczny 5d 5 wysyła kwant promieniowania, którego długość fali służy do podanego określenia metra. To określenie jest wyrazem ogólnej tendencji zastąpienia wzorów umownych, mogących ulec odkształceniom lub zniszczeniom, przez pewne możliwe do odtworzenia w dowolnym czasie i miejscu wzorce, zawarte w przyrodzie.(s.33)", + "4132": "Warto zwrócić uwagę na to, by worek do śpiwora był ściągany na co najmniej dwóch wysokościach. Do podróży robi się z niego mały, ubity pakunek, ale przechowuje się w luźno związanym worku - włóknina mocno ściskana zbija się i traci swe pierwotne właściwości.", + "4133": "Spośród nadawców wylosujemy laureata, który otrzyma nagrodę główną: kompletne wyposażenie kuchni - szafki, kuchenkę gazową, zlewozmywak, okap i zmywarkę. Salony meblowe VILLA zapewniają transport i montaż wszystkich urządzeń.", + "4134": "Wylosujemy też pięciu Czytelników, którzy otrzymają atrakcyjny sprzęt gospodarstwa domowego oraz dwudziestu, którym przyznamy bezpłatne roczne prenumeraty CZTERECH KĄTÓW. Zapraszamy do zabawy!", + "4135": "Mieszkanie na pewno na tym zyskało. W artykule autorzy opisują realizację projektu.", + "4136": "Ewa i Krzysztof Przybyłowie z 10-letnim Marcinem mieszkali dotychczas u rodziców w przedwojennej warszawskiej kamienicy. Znamy się od kilku lat, więc kiedy Krzysztof powiedział, że dostają klucze do własnego mieszkania na warszawskim Gocławiu, nie mieliśmy wątpliwości, że to właśnie my zajmiemy się aranżacją wnętrz. W trakcie prac nad projektem rodzina naszych \"inwestorów\" powiększyła się o małego Maciusia.", + "4137": "Farby FAKTUROWE - AKRYLOWE - należą do nowej generacji farb emulsyjnych wytwarzanych z żywic akrylowych. Służą do malowania na zewnątrz i wewnątrz. Gotowa, rozcieńczana wodą masa plastyczna umożliwia otrzymanie efektownej faktury na tynkach, płytach gipsowych i drewnopochodnych. Najpierw nakłada się ją packą (w celu uzyskania powłoki o możliwie równej grubości), a potem za pomocą specjalnego wałka tworzy się fakturę. Wydajność - 1-2 m2/kg.", + "4138": "Następnie kroimy po dwie części: z paskowego patchworku, ociepliny i podszewki. Teraz składamy paskowy patchwork, ocieplenie i podszewkę, zszywamy wzdłuż prostego brzegu i obszywamy lamówką. To samo robimy z drugim kompletem trzech warstw. Obie części składamy podszewką do środka, zszywamy po brzegach, obszywamy lamówką. Na koniec doszywamy pętelkę do powieszenia.", + "4139": "We wzornikach ten typ patchworku nosi nazwę \"Ananas\".", + "4140": "Plecaki-worki. Nawet te usztywnione gąbką nie nadają się do wędrówek, a tylko do przenoszenia rzeczy np. z domu do autokaru lub samochodu.", + "4141": "Uszyte ze stylonu, ortalionu lub brezentu kosztują od 15 do 50 złotych. Tradycyjne plecaki \"harcerskie\", z zielonego płótna, można kupić w cenie od 48 do 103 zł; te najdroższe są obszyte skórą.", + "4142": "Nowa sztuka trafiała do znacznie większego grona odbiorców, ponieważ stosowano nowe materiały i uproszczone techniki produkcji. Na przykład zaczęto robić przemysłowo meble z giętych bukowych prętów, a także z maszynowo wytwarzanej sklejki. Nowe technologie nie tylko po- zwalały na produkowanie szybciej, więcej i taniej, ale też prowokowały do stosowania nowych pomysłów. W ten sposób tworzono podwaliny sztuki nowoczesnej.", + "4143": "Wybór między tapetowaniem a malowaniem zależy od tego, czy wolimy gładką jednobarwną powierzchnię, czy wzorki.", + "4144": "Tapetowanie wymaga staranności, trudno bowiem poprawić krzywo czy niedokładnie naklejoną tapetę. Szczególnie trzeba uważać przy łączeniu tapety wzorzystej - wzór musi ściśle do siebie pasować. Jeżeli chcemy okleić szafki również w środku, to warto je rozkręcić.", + "4145": "- To co ja mam zrobić? - spytał żałośnie Kowalczewski.", + "4146": "- Wytrop ich, nakryj, a potem przebacz i zaproponuj rozejm. Przede wszystkim, bądź dla niej dobry, wyrozumiały, łagodny. Musi uwierzyć, że pisane jej jest życie tylko z tobą. Nie martw się - dodała na widok zrozpaczonej miny Andrzeja - ja ci pomogę.", + "4147": "- Spróbuję postąpić tak, jak mama radzi - postanowił.", + "4148": "Okazało się, że synowie doktora T. nie mogą być stroną w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa ich zmarłego ojca. Trzeba było przekonać prokuratora, aby wniósł sprawę z urzędu. A kiedy tak się stało, powstał problem ze zdobyciem odpowiednich dowodów.", + "4149": "Były cztery możliwości przekonania sądu. Najprostsze byłoby znalezienie prawdziwego ojca Pawła Artura i tę sprawę obaj panowie T. powierzyli najlepszemu w L. detektywowi, emerytowanemu policjantowi Arnoldowi S.", + "4150": "Nie było to jego mieszkanie. Właścicielem niedużej kawalerki był Andrzej L., dotychczas nie notowany. Aspirant wiedział jednak z doświadczenia, że nie ma przypadków, toteż po przesłuchaniu byłego ochroniarza przesłuchał (na razie na wszelki wypadek) Andrzeja L., pod pozorem sprawdzenia alibi Rafała C. Alibi było, ale przy okazji sfotografowano tego wysokiego, przystojnego mężczyznę.", + "4151": "Dodajmy na zakończenie, że zbyt dużą pewność siebie okazał także Jarosław R. i to właśnie zgubiło jego i jego przyjaciela. Na szantażowanie gangstera może sobie bowiem pozwolić tylko ktoś, kto jest od niego mocniejszy i bardziej bezwzględny. Zawsze jednak jest to bardzo niebezpieczna gra, o czym wiedzieć powinni wszyscy, którzy łudzą się, że przechytrzą zawodowych przestępców.", + "4152": "Dziesięć kolejnych lat w życiu Paula Bernardo dowiodło, że tylko w dwóch przypadkach zachowywał się jak przeciętny zakochany mężczyzna. Uczucia podobne do tych, którymi obdarzył Michelle, swą pierwszą miłość, dał później tylko jednej kobiecie. Miała to być jego żona.", + "4153": "To nieuchwytne coś...", + "4154": "- To była najłatwiejsza część mojego planu: kupiłam od Ruskiego na bazarze.", + "4155": "Dzięki temu, że Beata W. przyznała się do winy oraz ujawniła wszystkie szczegóły zbrodni, dochodzenie trwało zaledwie cztery miesiące i w lutym 1998 roku sprawa znalazła swój finał przed sądem. Obrońcy oskarżonej udało się przekonać sąd, że ta młoda kobieta dokonała zbrodni pod wpływem \"silnego wzruszenia, usprawiedliwionego okolicznościami\", toteż została skazana \"tylko\" na dwanaście lat więzienia.", + "4156": "Sąd Wojewódzki w Lublinie skazał na 25 lat pozbawienia wolności i 8 lat pozbawienia praw publicznych dwudziestotrzyletniego Andrzeja K., pseudonim \"Jurand\", za zamordowanie poznanej na dyskotece dziewczyny, która była z nim w ciąży. Kiedy dowiedział się, że będzie ojcem, poderżnął jej gardło, a potem udusił.", + "4157": "Z wersji ucieczki policja wycofała się. Małżonkowie nie mieli paszportów, a kupienie fałszywych kosztowałoby tyle, że ich ucieczka nie miałaby sensu.", + "4158": "W miesiąc po zaginięciu Wydział Komunikacji UM w Lublinie poinformował Komisariat Policji w Wisznicach, że Tarpana małżonków N,. zarejestrował na swoje nazwisko właściciel fermy lisów z podlubelskiej wsi.", + "4159": "Pozostała jeszcze do wyjaśnienia sprawa Jakuba B., dziewiętnastoletniego ucznia technikum elektrycznego, który doprowadził policjantów do zabójcy dwóch chłopców.", + "4160": "Otóż Jakub B. pracował jako dealer dla Kazimierza T., rozprowadzał narkotyki w kilku szkołach w S. Jego zadaniem było utworzenie całej siatki dealerów i do tej roli Jakub namówił swoich dwóch kolegów: Jarka R. i Jacka F.", + "4161": "\"Dom\":", + "4162": "Czy Instytut współpracuje z handlem?", + "4163": "R.T.:", + "4164": "Mało. Nasza dotychczasowa działalność wydaje się być zbyt kameralna. Chodzi nam o kontakt ze społeczeństwem na większą skalę. W tym celu od dawna już pertraktowaliśmy z Domami Towarowymi \"Centrum\", chcąc stworzyć u nich ognisko sprzedaży wyrobów które byłyby selekcjonowane i polecane przez Instytut Wzornictwa Przemysłowego.", + "4165": "\"Dom\":", + "4166": "Czyli znowu rola pośrednika?", + "4167": "- Najprostszym sposobem ukrycia miejsca do pracy jest korzystanie z wsuwanych blatów. Zależnie od potrzeb mogą być one wmontowane w meble stałe na dowolnych wysokościach. Rysunek przedstawia użyteczność tego typu blatów podczas prac w kuchni (ruchoma stolnica, blat umożliwiający wykonywanie prac w pozycji siedzącej, blat-szuflada kryjący kuchenne urządzenia mechaniczne) oraz blatu o funkcji minibiurka wysuwanego spod półki regału (tu należy pamiętać o zapewnieniu odpowiedniego oświetlenia).", + "4168": "Pytanie drugie, o tradycję. Wzornictwo przemysłowe jest. oczywiście, rezultatem cywilizacji, ale współtworzy je również lokalna kultura, tutejsza tradycja. Nic nie powstaje od nowa, wszystko natomiast wynika z łańcucha powiązań wszerz i w głąb. Kulturę materialną mieliśmy u nas ciekawą i bogatą, jak to zwykle bywa na przecięciu geograficznych szlaków i wpływów. Najtrwalsze okazały się dwie tradycje chłopska i szlachecka. Do czego projektant w Polsce chce i powinien się przyznawać?", + "4169": "\"Dom\" :", + "4170": "Myślę, że naszych czytelników zainteresuje idealna wizja kuchni kobiety-architekta?", + "4171": "X.H-K.:", + "4172": "Chciałabym mieć kuchnię ze zlewozmywakiem pod oknem, a okno wąskie i długie na całą ścianę, gdzie słońce biłoby po oczach i wpadałoby wielkim ślizgiem w głąb kuchni.", + "4173": "\"Dom\" :", + "4174": "To rzeczywiście cudowne marzenie. Dziękuję za rozmowę.", + "4175": "Dziś ta stara zabudowa jest własnością Teodora Gocza, prawnuka Teodora Geły, który z kolei był pasierbem wspomnianego dziewiętnastowiecznego pisarza wiejskiego. Cała rodzina była i pozostała łemkowska.", + "4176": "Minęły lata i dziś nikt już nie uważa, że w nazwie \"Łemko\" pobrzmiewa ironiczna nuta. Przedwojenny etnograf, Roman Reinfuss twierdzi, ii nazwa ta, która w nauce ma charakter pojęcia etnograficznego, w poczuciu ludu ma zabarwienie polityczne. [Roman Reinfuss, \"Łemkowie (opis etnograficzny)\", Kraków 1936].", + "4177": "Sypialnie dwuosobowe usytuowano zgodnie z projektem. przeznaczając je dla obu par dzieci. Powiększona kuchnia stała się obszernym pomieszczeniem mieszczącym duży stół. A w pokoju dziennym poza kątem relaksowym miejsce na rodzicielski tapczan.", + "4178": "Wariant 6 - 2+2+1+1, czyli małżeństwo z dwojgiem dzieci tej samej płci i o zbliżonym wieku oraz dwojgiem tej samej płci, ale o znacznej różnicy wieku.", + "4179": "Kolejne warianty dotyczą rodzin sześcioosobowych:", + "4180": "Wariant 3 - 2+4, czyli małżeństwo z czworgiem dzieci, które spełniają warunki niezbędne do mieszkania we wspólnym pokoju.", + "4181": "Obszerna kuchnia z dwoma wejściami: gospodarczym i reprezentacyjnym. W byłej sypialni 12-metrowej niewielki pokój wypoczynkowy w wystarczającym stopniu pełniący rolę przedpokoju telewizyjnego lub małej czytelni. Sypialnia rodziców rozwiązana w układzie klasycznym, a pokój dziecinny przewidziany dla czworga dzieci z centralnie ustawionym dwustronnie dostępnym blatem do nauki.", + "4182": "CZY BRZECHWA ZNAŁ TOKARSKIEGO?", + "4183": "Oddanie się tekturze starych zapisków historycznych pozwala niekiedy wydobyć na światło dzienne sprawy, o których dawno zapomniano.", + "4184": "W procesie o morale bohatera znanej wszystkim bajki Jana Brzechwy o pracy, któremu autor nadał przewrotny tytuł \"Leń\", adwokat niewinnie oskarżonego wygłosił jak to zwykle bywa w takich sytuacjach mowę obrończą, której fragment zamieszczam poniżej.", + "4185": "Setki i tysiące najlepszych członków organizacji dziecięcej zwraca się z prośbą o przyjęcie ich w szeregi Związku Młodzieży Polskiej, Związku o bohaterskich tradycjach KZMP i ZWM. Postacie Botwina, Kniewskiego, Hibnera, Hanki Sawickiej i Janka Krasickiego stały się dla dzieci bliskim wzorem do naśladowania. Organizacja nasza zbliżyła dzieciom młodych bohaterów pracy socjalistycznej. Dzieci chcą ich naśladować i kontynuować ich dzieło - budownictwo socjalistycznej Ojczyzny.", + "4186": "Podczas prowadzenia zajęć krajoznawczych, na każdym kroku mamy okazję pokazać dzieciom na konkretnym przykładzie pomoc Związku Radzieckiego dla Polski, pomoc, której inicjatorem był Stalin. W fabrykach i na budowach często spotykamy radzieckie maszyny. Nasze spółdzielnie produkcyjne powstały dzięki przykładowi kołchozów radzieckich. Na szlakach wycieczek spotkamy na pewno tereny walk, a także groby poległych żołnierzy radzieckich, którzy przynieśli nam wolność.", + "4187": "Od tego czasu gnębiony przez feudałów lud rumuński niejednokrotnie chwytał za broń. W drugiej połowie XIX wieku sztandar walki podjęli robotnicy. Przez wiele lat klasa robotnicza, prowadzona od 1921 r. przez Rumuńską Partię Robotniczą i jej wodza - Gheorghiu-Dej, nieugięcie prowadziła bój z rumuńskimi i zagranicznymi kapitalistami.", + "4188": "1. Środkiem wszechświata jest nie środek Ziemi, lecz Słońce.", + "4189": "2. Wszystkie planety poruszają się po okręgach, w środku których jest Słońce.", + "4190": "3. Odległość Słońca od Ziemi jest bardzo mała w porównaniu z odległością od nieba nieruchomych gwiazd. (Odległość Ziemi od Słońca przyjął Kopernik za jednostkę miary odległości - jako tzw. jednostkę astronomiczną).", + "4191": "Rumunii, tak jak i wszystkim państwom demokracji ludowej, ogromnej pomocy udziela . Związek Radziecki - dostarcza maszyn i urządzeń, a radzieccy inżynierowie i specjaliści pomagają przy budowie hut, elektrowni i innych zakładów.", + "4192": "Naród rumuński jest głęboko wdzięczny Krajowi Rad za pomoc i przyjaźń, gdyż wie, że tylko z jego pomocą możliwe jest zbudowanie ustroju socjalistycznego w Rumunii.", + "4193": "Aby pomóc przewodnikom w sporządzeniu spisu potrzebnych rzeczy, podajemy przykładowe zestawy sprzętu dla poszczególnych działów prac na kolonii. Nie jest to jednak recepta. Nie będzie nieszczęścia, jeżeli na kolonii nie znajdą się wszystkie wymienione tu przedmioty, z drugiej strony - niektóre kolonie, w zależności od potrzeb, zabiorą może więcej sprzętu innego rodzaju.", + "4194": "\"Za oknami szumiało wielkie miasto. W takie wieczory milkły rozmowy. Tęsknota ogarniała chłopców. - Soso, śpiewaj! - prosili. - Soso, zaczynaj! Soso namyślał się.- Powiewy bliskich gór przyniosły mu buntownicze słowa chłopskiej pieśni, zasłyszanej w dzieciństwie. Soso zaczyniał pięknym, czystym głosem: \"Ja ostrzę cię, ostrzę, mój sierpie, z naszego tyś żelaza\". \"Tnij, ostry sierpie, oczyść życie nasze od mroku gniotącego\" - podchwytywał chór młodych głosów\".", + "4195": "Zrozumienie tych zagadnień przez dzieci, wdzięczność dla Polski Ludowej za szczęśliwe dzieciństwo - powinny znaleźć swój wyraz w coraz lepszych wynikach nauki oraz w podejmowaniu prac społecznie użytecznych. W toku tych prac, spotkań i pogadanek dzieci zrozumieją, że uczą się dla siebie i dla społeczeństwa, któremu ich wiedza będzie w przyszłości służyła.", + "4196": "Pamiętam swego pierwszego dużego bolenia. W połowie lat sześćdziesiątych łowiłem z przyjaciółmi na Biebrzy. Uciekał od wysokiej burty i przez kilka dni nie pozwalał się zbliżyć na odległość skutecznego rzutu błystką. Za każdym razem schodziłem z prądem rzeki i ostrożna ryba doskonale mnie z daleka widziała. Udało się dopiero wtedy, gdy zorientowałem się, co jest grane. Tym razem skradałem się pod prąd, zaszedłem rapę od tyłu, wówczas wziął bez oporów.", + "4197": "Minęło już dwa miesiące od chwili, kiedy na ulicach miasta pojawiły się trzy kamery do stałego monitoringu. Zapowiadane jest już instalowanie następnych. Stałą obserwacją objęta jest ulica Bohaterów Warszawy od poczty głównej do placu Wolności. Dalej, cały plac Wolności, ul. 9. Maja, ul. Wyszyńskiego od Lipowej aż do ul. Kamiennej.", + "4198": "- W iluż miastach w okresie letnim odbywa się tyle bezpłatnych występów artystycznych.", + "4199": "- I wreszcie - basen! Widziałem wiele basenów w Polsce i Europie, ale żaden nie wydaje mi się tak funkcjonalny jak ten szczecinecki, oczywiście na miarę i koszt utrzymania go w 40-tysięcznym mieście. Taki basen to atrakcja ale i zdrowie następnych pokoleń, choć nie każdy to rozumie.", + "4200": "W porównaniu z innymi miastami zachodniopomorskiego Szczecinek jest oazą porządku i bezpieczeństwa. Tak to przynamniej wynika z danych statystycznych zebranych przez Komendę Wojewódzką Policji w Szczecinie. W ciągu dziewięciu miesięcy tego roku popełniono 21 procent mniej przestępstw niż w tym samym okresie ubiegłego roku.", + "4201": "Przyznam się, że nie pamiętam już tak chłodnego początku października. Zimno, grzybów nie ma, ryby nie biorą tak jak można się tego było spodziewać. Jednym słowem - nuda. Lecz nie poddawajmy się drodzy \"moczykije\" . Jestem przekonany, że już niedługo zawita do nas prawdziwie złota polska jesień.", + "4202": "Gdy niektóre gatunki ryb podążają na miejsca zimowego odpoczynku, inne odbywają tarło. Sielawa i sieja składają ikrę w listopadzie i grudniu. Za stadami tych sympatycznych ryb zbierających się w stada, by się \"wytrzeć\" podążają duże drapieżniki. Dlatego warto wtedy spiningować na sporych nieraz głębokościach. Możemy trafić rekordowy egzemplarz szczupaka, albo ponadkilogramowego \"garbusa\". W \"Gawex-ie\" ogłosili konkurs na największego drapieżnika jesieni. Warto spróbować.", + "4203": "Produkcja elementów altan może być prowadzona poligonowo, tj. na skrawku nie zagospodarowanego jeszcze terenu ogrodu działkowego, przy minimalnej ilości usprzętowienia (betoniarki oraz formy drewniane, które również możemy wykonać sami). Do produkcji wspomnianych elementów (na jedną formę z każdego rodzaju) wystarczy 2—4 pracowników.", + "4204": "Polecamy także zakładanie opasek chwytnych z papieru karbowanego na pnie drzew. Opaski przeglądamy w lipcu i niszczymy znajdujące się tam gąsienice.", + "4205": "Jeżeli na drzewach występują liczne przędziorki, należy zastosować Roztoczol extra, który niszczy głównie jaja oraz młode larwy tego szkodnika.", + "4206": "Z rozsadników i inspektów w początku miesiąca sadzimy na miejsce stałe kapustę późną, selery i pory, a pod koniec miesiąca kapustę brukselską i kalafiory na zbiór wczesnojesienny. Kapustę brukselską i kalafiory sadzimy w rozstawie 60×70 cm po schodzących warzywach wczesnych lub też można wysadzić współrzędnie z innymi warzywami, np. z wczesnymi pomidorami, wysadzając co drugi rząd, lub z ogórkami na międzyrzędziach.", + "4207": "Akcję sprawozdawczo-wyborczą w pracowniczych ogrodach działkowych zakończy ogólnopolska konferencja delegatów wybranych na zjazdach wojewódzkich POD, która będzie obradowała w maju w Warszawie. Dokona ona podsumowania wyników działalności naczelnej organizacji ogrodów działkowych — Krajowej Rady POD — za lata 1966—1969, a także podsumowania kampanii sprawozdawczo-wyborczej w ogrodach oraz powiatowych i wojewódzkich zarządach pracowniczych ogrodów działkowych. Jednocześnie na konferencji tej zostanie ustalony program działania na lata 1971—1975.", + "4208": "Uprawa zbliżona do sposobu uprawy dyni i ogórków.", + "4209": "Nasiona — pestki (są do nabycia w sklepach nasiennych) wysiewamy wprost do gruntu w okresie późnej wiosny, gdyż kabaczki boją się mrozu. Lubią żyzną glebę — ale wówczas wyrastają zbyt duże. Na potrzeby kulinarne, szczególnie faszerowanie bardziej nadają się mniejsze sztuki, a więc gleba powinna być średnio-żyzna.", + "4210": "Pędy wyrastające z konarów szkieletowych można również przywiązywać do drutów w pozycji poziomej. Prowadzone w ten sposób drzewa dają ładną, płaską ścianę zieleni ozdobioną na jesieni licznymi i pięknymi owocami. Największą jednak zaletę szpaleru stanowi zajmowanie przez niego stosunkowo małej powierzchni oraz łatwość wykonywania wielu zabiegów pielęgnacyjnych, jak przerywanie zawiązków czy mechaniczne niszczenie szkodników.", + "4211": "Ilość i stosunek nawozów mineralnych dodawanych do płynnej mieszaniny są uwarunkowane wymaganiami różnych gatunków roślin, dla których doniczki te są przeznaczone.", + "4212": "Po dokładnym wymieszaniu mazistej substancji budulcowej formuje się odpowiedniej wielkości doniczki na specjalnych matrycach, po czym doniczki te poddaje się suszeniu w temperaturze od 180° do 260°C.", + "4213": "Zakładowe pracownicze ogrody działkowe reprezentowane są przez związki zawodowe, które zrzeszają pracowników dużych zakładów pracy, jak: kopalnie, huty, duże stacje kolejowe, duże zakłady metalowe i chemiczne, stocznie, zakłady przemysłu spożywczego, włókienniczego itp.", + "4214": "Rozmieszczeni ogrodów działkowych w Polsce jest nierównomierne.", + "4215": "W dniu 4 lutego 1970 roku Komisja Oceny Konkursu pod przewodnictwem prof. dr Zbigniewa Gertycha z PAN — powołana przez Prezydium Krajowej Rady Pracowniczych Ogrodów Działkowych — dokonała oceny wyników konkursu ogłoszonego w nr 2/69 miesięcznika \"Działkowiec\", pt. \"Jakie korzyści osiągamy uprawiając działkę?\"", + "4216": "W konkursie najliczniej byli reprezentowani działkowcy z województw: poznańskiego i bydgoskiego.", + "4217": "Człowiek pracujący \"za biurkiem\" nie powinien dostarczać organizmowi więcej niż 2 tys. kalorii dziennie. Na ogół jednak mocno przekraczamy ten limit, przy czym prawie 40% tych kalorii zjadamy w postaci tłuszczów. Tymczasem dietetycy chcieliby, aby w ten sposób dostarczać o 15% kalorii mniej.", + "4218": "Aby sprawdzić, czy ważysz tyle, ile powinieneś, wykonaj następujące działanie: swoją wagę w kilogramach podziel przez wzrost w metrach (podniesiony do kwadratu).", + "4219": "Jedne wiszą na rękawie, czyli rurce z materiału, inne montowane są na karabińczykach, jeszcze inne na oczkach. Na zapleczu wszystkie leżą popakowane w specjalne skrzynki. Na prawo Belgia, Szwecja, Niemcy, Luksemburg, na lewo Stany Zjednoczone, Słowenia, Litwa, Hiszpania. Od podłogi aż po sufit wszystkie państwa świata.", + "4220": "Nieudany napad Policja udaremniła napad na bank PBK przy ulicy Jasnej. W niedzielę w nocy anonimowy rozmówca zawiadomił dyżurnego policji, że w banku znajdują się ludzie. Policjanci zastali wewnątrz kilku mężczyzn, a na dziedzińcu samochód ze sprzętem do prac budowlanych. Z napadem tym związany jest mężczyzna, który pracował wcześniej w Kredyt Banku przy ul. Żelaznej, gdzie na początku marca podczas napadu zginęły cztery osoby.", + "4221": "Wystawa nie byłaby pełna bez wspomnienia wielkiego sukcesu artystycznego Polski, czyli prezentacji pawilonu na paryskiej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w 1925 r. Zdobyliśmy wtedy łącznie 172 nagrody. O sukcesie Polski zadecydowali także członkowie Rytmu: Zofia Stryjeńska, autorka stylizowanych malowideł, Jan Szczepański, projektant kaplicy polskiej i rzeźbiarz Henryk Kania.", + "4222": "Kilkanaście dni temu na ulicy Skaryszewskiej saperzy podjęli dziesięć pocisków moździerzowych, sześć granatów i kilkaset naboi karabinowych. Magazyn amunicji odkryli pracownicy wodociągów, którzy prowadzili tam prace remontowe.", + "4223": "Codziennie saperzy jeżdżą do pojedynczych pocisków moździerzowych, składów amunicji. Patrol saperski całą dobę dyżuruje w Kazuniu. Do centrum miasta jedzie jakieś 40 minut. Powiadamiany jest zwykle przez policję lub straż miejską, która otrzymuje informację od kierowników budowy, robotników bądź zwykłych przechodniów.", + "4224": "Owszem.", + "4225": "Papieros pasuje bardziej do wizerunku śpiewającego macho. Brel, Montand, Brassens.", + "4226": "No cóż, kobietą urodziłam się trochę przez przypadek. Zawsze otaczałam się chłopakami i zachowywałam jak chłopak. Dopiero potem zaczęłam częściej przebywać z dziewczynami. Ulubiona potrawa?", + "4227": "Kuchnia meksykańska. A z czeskich haluszki i knedle. Zaśpiewa Pani w Sopocie coś nowego?", + "4228": "Na pewno zaśpiewam swoje stare, znane piosenki. Przygotowałam również niespodziankę dla moich słuchaczy w Polsce.", + "4229": "- To wchodzenie na niebezpieczna drogę - potwierdza Marcin Święcicki. - Może zachwiać finansami miasta. Skoro w tym roku jest już tak duża dziura w budżecie, w następnym może być jeszcze większa.", + "4230": "- Zadłużenie to garb, który Warszawa nosi i który może w końcu doprowadzić do bankructwa - mówi Maciej Rayzacher (AWS).", + "4231": "Paweł Piskorski uważa natomiast, że miasto powinno nauczyć się żyć z długiem.", + "4232": "Wracałem właśnie z zakupów, gdy drogę zastąpiło mi trzech łebków o twarzach trolli z fińskiej bajki. - Te koleś, daj na piwo - wycedził przez zęby drab ze szramą na policzku. Zrobiło mi się gorąco. Oczami wyobraźni zobaczyłem siebie w sytuacji, z której nie ma dobrego wyjścia. Sięgnąłem do kieszeni i wyjąłem jedną markę niemiecką. - Mam tylko to - powiedziałem, a zimny pot wstąpił mi na czoło.", + "4233": "Budowa ludzkiego mózgu (z punktu widzenia matematycznego - mózg ma budowę fraktali) to dwie, wydawałoby się, tak samo zbudowane, półkule. Jednak okazuje się, że każda z połówek różni się istotnie w zakresie konkretnych funkcji poznawczych, względnie myślowych. U każdego z nas wyraźnie dominuje jedna lub druga półkula.", + "4234": "Lewa strona to świadome myśli, analiza logiczna, świadomość zewnętrzna, używanie mowy, stosowanie metod i reguł.", + "4235": "I tu należy sprostować dotychczasowe informacje, że sam Franciszek Ksawery książę Drucki-Lubecki, minister skarbu Królestwa Polskiego, był właścicielem dóbr Miłosna. Otóż dobra te, jak to wynika z cytowanych dokumentów, od roku 1815 do roku 1835 były własnością jego siostry, Teresy Scypionowej, choć niewątpliwie zostały kupione i zagospodarowane z myślą o nim i jego żonie, czyli dwu najbliższych osobach w życiu tej kobiety.", + "4236": "Co jako pierwsze przyjdzie nam na myśl, jeśli zamkniemy oczy i przywołamy w pamięci tamte lata? Czy to będzie jakiś obraz, może zapach lub niepowtarzalny smak potrawy? A może wspólne kolędowanie z rodziną, spacer wieczorową, mroźną porą? Może wspomnienia są tak przykre, że nie chcemy pamiętać o Świętach z tamtych lat?", + "4237": "Święta są ważne dla nas dorosłych, ale jeszcze ważniejsze dla naszych dzieci, rodzin.", + "4238": "Następnie zatrzymaliśmy się w Nantes, gdzie przyjął nas zaprzyjaźniony chór, który był naszym gościem w ubiegłym roku (patrz nr 20 EKO-U Nas - przyp. red.). Tam daliśmy jeden z najważniejszych na naszej trasie występów - koncert w merostwie. W ciągu kilkudniowego pobytu zdążyliśmy zobaczyć wybrzeże Normandii i zamek na wyspie St. Michel. Zatrzymaliśmy się także na jeden dzień w Bourges, a stamtąd pojechaliśmy już do Niemiec.", + "4239": "W tym roku zostały wykonane projekty i dokumentacje następujących odcinków kanalizacji: ulicy Gościniec do Cieplarnianej, dalej przejście pod Traktem Brzeskim na stronę północną i następnie na wschód - do ulicy Piłsudskiego. Projekty w kierunku zachodnim zostaną zrobione w przyszłym roku. W związku z zakończeniem części prac projektowych jest szansa, że i na tym obszarze będzie niebawem kanalizacja. Szukamy środków na tę budowę.", + "4240": "Właściciele, wiedząc, że klienci przychodzą nie tylko do miejsca, ale głównie do zatrudnionych profesjonalistów, dbają o to, aby personel wyróżniał się fachowością. Pracownicy systematycznie pogłębiają wiedzę na specjalistycznych szkoleniach. Efekt zabiegów pielęgnacyjnych i upiększających w ogromnej mierze zależy również od tego, przy pomocy jakich produktów i urządzeń zabiegi te są wykonywane.", + "4241": "Uwaga: Z wnioskiem o wypłatę gwarantowanego zasiłku okresowego należy wystąpić nie później niż w ciągu 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub w ciągu 30 dni od dnia otrzymania decyzji urzędu pracy o ustaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.", + "4242": "W imieniu Parafii i swoim najserdeczniej dziękuję naszemu radnemu p. Bogdanowi Rodziewiczowi za dopilnowanie i realizację - od pomysłu do wykonania- iluminacji naszego kościoła na Rok Dwutysięczny. Piękno świątyni - w powszechnym odczuciu - zostało przez to jeszcze bardziej wyeksponowane. Dzięki podświetleniu widać też nasz kościołek z Traktu Brzeskiego.", + "4243": "Spotkanie w urzędzie wywarło na wszystkich jego uczestnikach niesamowite wrażenie. Tak przewodniczący Rady Miejskiej Mieczysław Krawczyk, jak i burmistrz Mieczysław Kamiński nie kryli swojego zachwytu z tej inicjatywy i zaangażowania się nowowaliszowian w to pierwsze spotkanie. Obaj uznali je za wspaniałą lekcję historii.", + "4244": "Janusza Weretkę boli to, że na rynku pojawiają się konkurencyjne, ale nieekologiczne wyroby firm zagranicznych np. kręgi z tworzyw sztucznych. Przedsiębiorcę z Barda niepokoi, że w obrocie gospodarczym brakuje pieniędzy. Wyraża się to tym, że jest sprzedaż, ale jedni drugim nie płacą. - Co z tego, że mam na papierze, jak nie mam gotówki? A przecież musze zapłacić ludziom, ZUS, podatki... - mówi J. Weretka.", + "4245": "Kluczem do wszystkiego jest odpowiedni budżet klubu. Niestety, z tym jest najgorzej i najlepsze koncepcje mogą nie zostać zrealizowane. Należy pamiętać, że jednogrupowa, 18-drużynowa IV liga staje się bardzo elitarna i zdecydowanie więcej będzie spotkań (17 meczów w rundzie) oraz dalszych wyjazdów (po całym Dolnym Śląsku).", + "4246": "Powracając do fantastycznych dzieł, których malarz ten nie unika, stanowią one jego spojrzenie na całkiem inny świat. Taki temat choćby, obrazujący komórki tkanek, jest wspaniałym wzorem na motyw dla... tkanin np. z jedwabiu. Gdyby producenci podpatrywali świat oczami artystów, mieliby ciekawą ofertę handlową.", + "4247": "Ten ostatni problem nabrzmiał przede wszystkim w następstwie nieprzychylnych komentarzy oraz wystąpień osób nierozeznanych w sprawie, które winą za opóźnienia inwestycyjne obarczają polanickie władze. Tymczasem pozostawione zostały one same sobie z budową tak dużego kompleksu, przerastającego możliwości finansowe tej gminy. Do tej pory ani kurator oświaty, ani powiat nie przekazywali pieniędzy na to zadanie. Jeżeli cokolwiek na budowie się działo to za fundusze miasta.", + "4248": "Jak realizowano budżet?", + "4249": "Uchwalony na 2000 rok budżet gminy miejskiej Kłodzko przewidywał dochody w wysokości 32,8 mln zł oraz wydatki w wysokości 31, 6 mln zł. Zakładana nadwyżka dochodów (ok. 1,2 mln zł) przewidziana była na spłatę kredytów długoterminowych. W uchwale budżetowej uwzględniono zobowiązania z lat ubiegłych w kwocie 2.200.432 zł.", + "4250": "Zdaniem J. Lityńskiego w tym zakresie sejmowa KPS przegrała co mogła. Ale mimo tego, iż tegoroczny plan dochodów i wydatków państwa został uchwalony, grupa posłów chce zgłosić interpelację. - Musimy zastanowić się, jak pozyskać te pieniądze. W tej sprawie rozpoczniemy ostre działanie mówił poseł.", + "4251": "W przyszłości ta długowłosa panna chciałaby przede wszystkim znaleźć dobrą pracę. Nie wiąże tego jednak z grodem nad Nysą Kłodzką, ani z tym regionem. Jej marzeniem jest zamieszkać w Krakowie, ponieważ jest to duże miasto, z bogatym życiem kulturalnym i są w nim po prostu większe perspektywy dla młodych ludzi. Na początek chciałaby jednak wyjechać do Wrocławia i tam studiować.", + "4252": "Młode kudowianki z reguły są jeszcze na utrzymaniu rodziców, którzy ledwie wiążą koniec z końcem. Ich renty czy emerytury wcale nie są duże, ale dzielą się nimi z córkami nie mającymi, póki co, perspektywy dla siebie. To również za ich namową trafiły one na tę nietypową giełdę pracy, na której przedstawiciele czeskich firm przekonywali je do atrakcyjności oferowanego im zajęcia.", + "4253": "W Polsce nie odnotowano przypadku, by wykorzystywano hipnozę przeciw człowiekowi. Jak twierdzi Ryszard Bohiński, hipnozą interesują się ludzie, którzy chcą pomagać, a nie szkodzić. Wtajemniczeni hipnotyzerzy nie przekazują zresztą swej wiedzy niepewnym osobom.", + "4254": "\"Na ucznia można wziąć tylko kogoś zaufanego. Nie wyobrażam sobie, żeby któryś z hipnotyzerów szkolił niesprawdzoną osobę\" - zapewnia hipnotyzer. \"A my potrafimy rozpoznać, co drzemie w człowieku. Wystarczy jeden seans...\".", + "4255": "W grze w \"orła i reszkę\" mamy dwa zdarzenia elementarne. Jeśli moneta jest symetryczna, to szansa na obydwa jest taka sama, równa 1/2.", + "4256": "Chłopiec czy dziewczynka?", + "4257": "Oczywiście z faktu, że w jakimś doświadczeniu losowym mogą wystąpić tylko dwa zdarzenia elementarne nie zawsze wynika, że szansa na nie jest taka sama. Tak jest np. z przewidywaniem płci oczekiwanego dziecka.", + "4258": "W pojedynczym rzucie kostką jest 6 możliwych zdarzeń elementarnych, tworzących zbiór oczek na ściankach kostki {1, 2, 3, 4, 5, 6}, każde ma szansę zajść z prawdopodobieństwem 1/6. Jakie jest prawdopodobieństwo, że wypadnie parzysta liczba oczek? Zdarzeniu \"parzysta liczba oczek\" sprzyjają trzy zdarzenia elementarne {2, 4, 6} z sześciu możliwych. Szukane prawdopodobieństwo wynosi więc 3:6=1/2.", + "4259": "0,03 do ok. 2,67 procent białka zawierają europejskie miody.", + "4260": "2 do trzech kilogramów wosku może wytworzyć w ciągu sezonu (w dobrych warunkach) przeciętna pszczela rodzina. W większości jest on przeznaczany na budowę plastrów.", + "4261": "3,5 do 3,8 kilograma miodu musi spożyć pszczoła, by wyprodukować kilogram wosku.", + "4262": "W 1789 r. na brzegu rzeki Lujana koło Buenos Aires znaleziono kości tajemniczego ssaka wielkości słonia. Hiszpański wicekról Argentyny kazał wysłać znalezisko do Madrytu. Tamtejsi przyrodnicy nie umieli jednak sklasyfikować olbrzyma. Tymczasem ktoś wykradł rysunki kości i wysłał je do Paryża.", + "4263": "30 lat temu austriacki biolog Karl von Frisc otrzymał Nagrodę Nobla za odkrycie sposobu porozumiewania się pszczół.", + "4264": "45 stopni Celsjusza - skrystalizowany miód podgrzany powyżej takiej temperatury w celu przywrócenia do stanu płynnego traci większość właściwości leczniczych i odżywczych.", + "4265": "75 procent rocznej produkcji miodu pszczoły wytwarzają w maju i w czerwcu. Dlatego wiosenna pogoda decyduje o wielkości zbiorów.", + "4266": "Trawa, wiklina, łyko, włosy lub jelita zwierzęce - to przodkowie lin i sznurów, materiały, którymi człowiek zawsze coś do czegoś przymocowywał. Z czasem odkrył, że skręcenie lub splecenie kilku czy kilkunastu włókien pozwala uzyskać wyrób znacznie bardziej trwały i mocniejszy.", + "4267": "Tak powstałe liny i sznury wykorzystano niemal w każdej dziedzinie życia: od żeglarstwa i rybołówstwa przez zdobywanie górskich szczytów, transport ciężarów, zszywanie ran aż po wiązanie butów.", + "4268": "- W wywiadach kilka lat temu skarżyliście się, że wszyscy pytają was czy jesteście zespołem rockowym czy tanecznym. Czy nowa płyta ma być waszą jednoznaczną odpowiedzią na to pytanie?", + "4269": "- Tak, dzisiaj też zdążono mi już zadać to pytanie. Ale jesteśmy i zawsze będziemy zespołem rockowym.", + "4270": "Bezpieczeństwo, anonimowość danych w skrytce i łatwość użytkowania otwierają przed \"KryptografJą\" liczne zastosowania. Jednym z nich jest funkcja CipherDrive, pozwalająca dotrzeć do wszystkich danych zgromadzonych we własnym komputerze bez konieczności noszenia laptopa. Wystarczy karta. Nawet pisanie artykułu można dokończyć w dowolnej chwili i miejscu, gdy tylko \"złapiemy\" wenę, np. w kawiarni internetowej.", + "4271": "Oczywiście, określenie to jest bardzo umowne. Ta wojna domowa jest nie tylko zimna, ale i wyspowa. Bo większość społeczeństwa - i tu trzeba przyznać rację tym lewicowym publicystom, którzy w swej walce z konsekwentnym antykomunizmem sięgają do tego argumentu - ma światopogląd eklektyczny, a w każdym razie nie podziela skrajnych emocji żadnej ze stron.", + "4272": "Przyznaję wprawdzie, że każde przedstawienie myśli wielkiego człowieka ducha jest w pewnej mierze interpretacją, tym niemniej uważam, że granice oddzielające uprawnioną interpretację od nieuprawnionej są dość wyraźne. Szczególnie jeśli postać historyczna, o którą chodzi, władała językiem pewnie i wyrażała się jasno.", + "4273": "- W twojej metafizyce dostrzegam jednak nieprzezwyciężalną słabość. Prawomocność i wiarygodność porządku metafizycznego wynika z przekonania, że jest on realnym bytem, a nie wytworem naszej świadomości, że u jego podstaw leży objawienie, a nie konstrukt myślowy. Przecież chrześcijański porządek społeczny zaczął się sypać wtedy, gdy ludzie przestali wierzyć w Boga. Tymczasem w twojej koncepcji porządek metafizyczny jest zmyślony, nie czynisz nawet złudzeń, że może on być realny.", + "4274": "Działacze NP twierdzą też, że chrześcijaństwo spowodowało upośledzenie społeczne kobiet, dlatego też jednym z haseł przez nich wysuwanych jest feminizm.", + "4275": "Nie rozumieją go jednak ideologicznie na modłę amerykańską, lecz pojmują go jako powrót do czasów przedchrześcijańskich, kiedy to np. wśród Celtów kobiety cieszyły się równymi co mężczyźni prawami.", + "4276": "- To chyba dobra formuła.", + "4277": "- Czy wspólnoty są misyjne?", + "4278": "- Powiedziałbym, że jedynie one we Francji są misyjne.", + "4279": "- A jaki jest ich stosunek do współczesnej kultury, czy czują się wobec niej ciałem zupełnie obcym, wyizolowanym, czy też mają świadomość, że przynależą do niej?", + "4280": "4. Zarówno autor \"Konserwatywnej Rewolucji w Niemczech 1918-1932\" Armin Mohler jak i przedstawiciel najmłodszego pokolenia niemieckich konserwatystów Karlheinz Weissman odrzucili tezy Breuera na łamach \"Jahrbuch zur Konservativen Revolution\" (Kolonia 1994).", + "4281": "5. Stosunek Konserwatywnej Rewolucji do narodowego socjalizmu omawia Marek Maciejewski we wspomnianej wyżej pracy.", + "4282": "Poza tym w samym katolicyzmie, wspominał Newman, było wiele rzeczy budzących jego opory. Przede wszystkim nadmierna cześć dla świętych i Matki Boskiej, w czym, tak jak pozostali protestanci, dopatrywał się bałwochwalstwa. Polityka rzymska zdawała mu się wątpliwa. Rzym, nawet jeśli był prawowitym dziedzicem nauki Apostołów, był też instytucją ziemską. Ta zaś, sądził Newman, dopuszczała się wielu czynów nagannych.", + "4283": "Newman uważał, że tak. Możnaby nawet powiedzieć, że w jego umyśle pojęcie wiary i pewności niemal się utożsamiało. Jak to możliwe? \"Tak chciał Bóg, żeby nasz umysł w sprawach matematycznych osiągał pewność logiczną, ale w religii osiągał ją dzięki prawdopodobieństwu nagromadzonemu.\" Innymi słowy, skoro Bóg chciał zachować nas jako istoty wolne, to, aby zdobyć pewność religijną, trzeba nie tylko szukać, ale jeszcze chcieć znaleźć.", + "4284": "Przy zachowaniu takich warunków przeprosiny nie staną się elementem w procesie zacierania śladów, próbą przechwycenia kontroli nad demonicznymi mocami. Dlatego prośba o przebaczenie jest tak trudna. Wprowadza nieprzyjaźń między mną - zadowolonym z siebie, a mną - jakim powinienem być; mną - wolnym od odpowiedzialności, a mną - osobą moralną gotową do pokuty; mną - kochającym swe próżne \"ja\", a mną - miłującym to \"ja\", jakie mi zadano.", + "4285": "Inne doświadczenie to etyka utylitarna. Na dalszą metę działania etyczne (dobre) zawsze się opłacają - powiada utylitarysta. Może ma rację. Wiele na to wskazuje. Ale szybki zysk bywa celem nawet najpotężniejszych magnatów finansowych, bo rynki są wolatylne. Pokusa przekupienia premiera Wysp Hipopotama jest zatem zbyt wielka, nawet jeśli za kilka lat skończy się to rewolucją w tym kraju i stratami dla wszystkich inwestorów. Magnat ulega pokusie.", + "4286": "Analizując lub planując system wynagrodzeń w przedsiębiorstwie, pytamy zwykle o cele, którym ma służyć. Odpowiadamy, że system wynagrodzeń ma podnieść efektywność przedsiębiorstwa, ma być sprawiedliwy, tzn. dotyczyć w równym stopniu wszystkich zatrudnionych, odzwierciedlając ich wkład w rozwój przedsiębiorstwa, ma być konkurencyjny - z jednej strony przyciągać wartościowych pracowników, z drugiej zaś utrzymywać koszty pracy na poziomie nie zagrażającym rynkowej konkurencyjności firmy.", + "4287": "W myśl nowelizowanej obecnie ustawy o BFG kwota gwarantowana przez fundusz będzie systematycznie rosnąć, osiągając w 2004 r. europejską wysokość 15-20 tys. ECU (obecnie 5 tys. ECU). Nadal 8 banków komercyjnych i co najmniej kilkanaście spółdzielczych realizuje programy naprawcze, a ich kondycja finansowa pozostawia wiele do życzenia.", + "4288": "Jakie są reakcje? Część dłużników ignoruje próby nawiązania przez Polskę rozmów. Niektórzy podejmują dialog, ale stawiają jednocześnie trudne do zaakceptowania warunki w ewentualnej umowie o spłacie. Jeszcze inni bezradnie rozkładają ręce oznajmiając, że nie są w stanie czegokolwiek zapłacić. Dyrektor Jerzy Wesołowski, nadzorujący z ramienia Departamentu Zagranicznego Ministerstwa Finansów rozliczenia naszych należności, przy tego typu zróżnicowanych postawach woli jednak tych, z którymi nawet ciężko, ale się rozmawia.", + "4289": "Trudno wyobrazić sobie bardziej logiczny i oczywisty początek drugiego etapu transformacji niż systemowe uporządkowanie sfery finansów publicznych. Nakazuje je Konstytucja RP oraz przewidywany harmonogram reform ustrojowych. Od kilku lat wiadomo, że stworzone na początku lat 90. reguły konstrukcji budżetu państwa, obsługi długu publicznego czy zasady transferów zużyły się. Nie przystają nie tylko do zmieniających się warunków ekonomicznych, ale też do ambicji nowoczesnego i efektywnego zarządzania pieniędzmi podatników.", + "4290": "Kobiety na stanowisku prezesa banku można w Polsce policzyć na palcach jednej ręki. Dlaczego? Odpowiedzi jest zapewne wiele, ale jedno nie ulega wątpliwości - praca ta wymaga ogromnego zaangażowania, na które obciążone prowadzeniem domu kobiety rzadko kiedy mogą sobie pozwolić. Kariera Grażyny Szajny jest żywym przykładem niezwykłej pracowitości i determinacji, by sprostać każdemu zadaniu.", + "4291": "Grupowy fundusz emerytalny gwarantuje wypłatę wkładu emerytalnego jednorazowo bądź w formie renty, w przypadku osiągnięcia przez ubezpieczonego umówionego wieku. Fundusz tworzony jest ze składek emerytalnych i powiększany o przychody z lokat środków funduszu. Za kwoty wpłaconych składek nabywane są jednostki uczestnictwa i umieszczane na indywidualnym rachunku każdego uczestnika funduszu.", + "4292": "- Nie ma wątpliwości, że dla takiego banku jak Handlowy, skupionego na pewnej grupie klientów, nie jest bez znaczenia, czy będzie w stanie przekształcić się w bank uniwersalny, świadczący usługi zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla ludności. Sektor bankowości detalicznej jest zdominowany przez operatorów, którzy będą wymagali restrukturyzacji. Wydaje nam się, że bylibyśmy w stanie prowadzić podobną działalność, prawdopodobnie bardziej nowocześnie i taniej.", + "4293": "Trwa dobra passa piłkarzy mieszkowickiego Mieszka. W ostatniej kolejce zremisowali na wyjeździe z liderem IV ligi wojewódzkiej Wichrem Reptowo 1:1. Po stracie bramki w 35´ z karnego, Mieszko wyrównał w 4 minuty po przerwie po strzale Adama Kościelnego.", + "4294": "Odra Chojna 16 maja zremisowała na wyjeździe z Piastem Chociwel 0:0.", + "4295": "Do tragicznego w skutkach wypadku doszło w Lubiechowie Dolnym (gm. Cedynia). Jadący z nadmierną szybkością wartburgiem Marek Ch., będąc pod wpływem alkoholu, został wyrzucony na łuku jezdni na pobocze, a następnie przekoziołkował i uderzył w drzewo. Śmierć poniósł 19-letni Grzegorz G., mieszkaniec Piasku. 46-letni Marek Ch. doznał jedynie złamania prawej nogi.", + "4296": "Tajemnicza śmierć?", + "4297": "W niedzielę 7 czerwca o godz. 17 Odra podejmuje Inę, a Mieszko o tej samej godzinie u siebie gra z Dąbrovią. 13 czerwca Odra wyjeżdża do Pomorzanina, a Mieszko do Iny.", + "4298": "20 maja w eliminacjach Pucharu Polski Odra pokonała u siebie Hutnika Szczecin 1:0 (1:0) po bramce Makulskiego. W kolejnej rundzie 27 maja chojeńscy piłkarze ulegli Energetykowi Gryfino 2:3.", + "4299": "- Czy zamierza Pan zatem wystartować w najbliższych wyborach?", + "4300": "- Widzę siebie w przyszłej Radzie. Już wrosłem w to środowisko i uważam, że potrafię pogodzić swoje sprawy. Nie odcinam się od przeszłości. \"Tam się bywa, tu się jest\". Moje gospodarstwo daje mi zabezpieczenie, mam gdzie wrócić.", + "4301": "Chciałabym, abyście zabrali państwo głos w tej sprawie. Czy zgadzacie się, że o problemach ludzi niepełnosprawnych należy mówić głośno? Proszę o głos szczególnie samych niepełnosprawnych. Podzielcie się z nami swoimi smutkami i radościami. A może uda się nam nawiązać kontakt z niepełnosprawnymi posiadającymi jakieś szczególne talenty - malującymi, piszącymi czy rzeźbiącymi, których obecność warto zaznaczyć na łamach naszej gazety? Na wasze opinie czekam pod moim adresem:", + "4302": "Na tymże posiedzeniu członkowie komisji oświaty dogłębnie przeanalizowali materiały przedłożone przez Zarząd Miejski i wypracowali dwa wnioski do projektu uchwały. W pierwszym komisja wnosiła o dokonanie korekty w budżecie gminy w dziale dotyczącym modernizacji i remontów oraz inwestycji. Dla przypomnienia: na remonty i modernizację 7 szkół w gminie przeznaczono 100.000 zł; na budowę sali sportowej w Zielinie 200.000 zł.", + "4303": "Na wstępie sprostowanie. W ostatnim odcinku, poświęconym osteoporozie, w zdaniu: \"Po menopauzie około 70% kobiet traci 2% masy kostnej i jest to proces naturalny\" - zabrakło jednego wyrazu. Powinno być: \"...traci 2% masy kostnej rocznie\".", + "4304": "W kilku następnych odcinkach powrócimy do głównego wątku naszego cyklu, a więc wpływu odpowiedniego stylu życia na zdrowie.", + "4305": "I Międzyszkolny Konkurs Biblijny pod hasłem \"Poznajemy Ewangelię św. Łukasza\" odbył się 13 maja w Szkole Podstawowej w Godkowie. Poprzedzony został eliminacjami wewnątrzszkolnymi, które wyłoniły reprezentantów szkół ze Starej Rudnicy, Godkowa i Starych Łysogórek.", + "4306": "Konkurs składał się z etapu ustnego i pisemnego. Najrozleglejszą wiedzę zaprezentowali uczniowie:", + "4307": "Wicewojewoda wymienił dwie możliwości: siedziba powiatu w Chojnie i wiele instytucji w Dębnie albo na odwrót.", + "4308": "- Odnoszę wrażenie, że wyczerpaliśmy już wszystkie możliwości nacisku w Warszawie - podsumował.", + "4309": "18 maja Grzegorz Jankowski udał się do Dębna na podobne rozmowy z tamtejszymi władzami.", + "4310": "Co właściwie czyni rząd aby wypłacić należne rekompensaty? Z zestawienia wszystkich wypowiedzi wynika, że robi wszystko by sprawę odłożyć \"ad calendas Graecas\" czyli na czas nieokreślony. Bo czymże może być obietnica wypłaty gotówki zamiast wydania świadectw, gdy nie ma obecnie projektu zmiany ustawy, żeby taka operacja była możliwa! Wyobraźmy sobie sytuację odwrotną. Obywatel przegrał proces z państwem. Czy mógłby bezkarnie również przez 6 lat nie realizować postanowienia sądu?", + "4311": "Efektem wykonania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lutego 1992r. sygn. akt K.14/91 była uchwalona w dniu 30 kwietnia 1993r. ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji (Dz. U. nr 44 poz. 202 ze zm.)", + "4312": "Z braku jednak aktów wykonawczych do ustawy oraz opóźnienia procesów prywatyzacyjnych, uprawnienia do rekompensaty przewidziane w ustawie nie zostały zrealizowane.", + "4313": "Uwaga: wydatki na cele mieszkaniowe możemy odliczać tylko do wysokości limitów określonych w ustawie, pod warunkiem, że zostały one poniesione w kraju oraz nie stanowiły kosztów uzyskania przychodu lub nie zostały zwrócone w jakiejkolwiek innej formie.", + "4314": "2) Jaki obiekt w Krzeszowicach związany jest z naszym wieszczem narodowym?", + "4315": "3) Jakie nazwisko nosiła Zosia z \"Pana Tadeusza\"?", + "4316": "Odpowiedzi prosimy przesyłać pod adres redakcji do 25 X br. Wśród tych, którzy nadeślą prawidłowe odpowiedzi, rozlosowane zostaną nagrody książkowe. Równocześnie informujemy, że za bezbłędne rozwiązanie konkursu historycznego z poprzedniego numeru Gazety Krzeszowickiej, nagrodę książkową otrzymał Natan Zieliński z Rudawy.", + "4317": "12. Czym uzasadniona była zmiana obsługi finansowej na Bank Ochrony Środowiska w Krakowie i jakie to ma znaczenie dla funkcjonowania Działu Finansowego Urzędu?", + "4318": "13. Jak ocenia Pan pracę etatowych pracowników Urzędu, szczególnie kierowników wydziałów?", + "4319": "14. Czy były rażące zaniedbania pociągające za sobą skutki finansowe w pracy Urzędu? Jeżeli tak, to jakie podjęto decyzje? (...)", + "4320": "5. (...) Utrzymywane są kontakty robocze z sąsiednimi gminami. Z gminą Alwernia zawarto porozumienie w sprawie współudziału w budowie oczyszczalni ścieków, z gminą Jerzmanowice współpraca dotyczyła budowy gazociągu Paczółtowice - Dębnik.", + "4321": "6. (...) Inwestycje z tego zakresu są w toku realizacji.", + "4322": "Zadziwiająca była koncepcja dzielenia, a nie wyboru. Podzielmy, podpiszmy, zagłosujmy, tak można by ująć klimat tych rozmów.", + "4323": "Pomimo zmęczenia, zachowując swoją tożsamość i prawo wolnego wyboru, zmierzaliśmy do realizacji wypracowywanej wspólnie strategii. Jak się jednak szybko okazało, takiemu rozwojowi sytuacji należało przeszkodzić.", + "4324": "Co prawda trudno porównywać sytuację Polski i Portugalii, gdyż nie mamy tak sprzyjającego klimatu, jednakże może warto korzystać z doświadczeń tych, którym się powiodło. Tym bardziej, że Portugalia postawiła na turystykę niedawno. Burzliwy jej rozwój nastąpił właściwie dopiero po przyjęciu tego kraju w 1986r. do Wspólnoty Europejskiej.", + "4325": "4. Po dokonaniu bilansu otwarcia (opierając się na już opracowanych programach), opracować szczegółową strategię rozwoju gminy i podpisać porozumienie dla realizacji kluczowych zadań (przykłady z prasy o burzy mózgów w gminach).", + "4326": "Mówiliśmy, że należy szukać takiego kandydata, który w największym procencie spełniałby następujące kryteria:", + "4327": "I. Kompetencji i fachowości do sprawowania takiej funkcji w warunkach gospodarki wolnorynkowej.", + "4328": "2. Wysokiego morale (brak powiązań ze służbami specjalnymi).", + "4329": "3. Wysokiej kultury sprawowania swojej funkcji.", + "4330": "\"Alisma\" - firma, która realizowała domy w osiedlu Górce, skończyła prace budowlane jesienią ub. roku. Pozostawiła po sobie ogromne wysypisko śmieci, które jest tu do dzisiaj. Bezradna okazała się wobec swojego budowlanego kontrahenta spółdzielnia \"Wola\". Obecnie do interwencji przystąpił Urząd Gminy Warszawa-Bemowo, nakazując \"Alismie\" usunięcie wysypiska do końca kwietnia.", + "4331": "Regułą powinno być, że po zmianie ekipy rządowej następuje wymiana wyższych urzędników. Po 9-letniej kadencji kuratora Paszyńskiego jego wymiana zaczyna nabierać charakteru politycznego. A szkoda! Powinno się to odbyć w białych rękawiczkach, tym bardziej, że chodzi o nietuzinkowego kuratora. Ale skoro już tak się stało, to zobowiązany jestem przedstawić zarzuty, jakie moja sekcja wysunęła (zresztą nie bez mego udziału) przeciwko panu kuratorowi, a prasa część z nich nieudolnie wyartykułowała.", + "4332": "Pełen nadziei i wiary w młodych ludzi, realizuję teatr i filmy, które mogą uruchomić choćby iskierkę fascynacji losami innych ludzi lub refleksję nad samym sobą. Zapraszam wszystkich chętnych do obejrzenia naszej interpretacji \"Niemców\". Gramy głównie dla szkolnych grup zorganizowanych, ale zawsze kilka miejsc dla stałych i nowych bywalców trzymamy w rezerwie. Po wakacjach planujemy też kilka spektakli wieczornych.", + "4333": "Na działkach przy ul. Dywizjonu 303 policja zatrzymała w nocy z 5 na 6 kwietnia kilku mężczyzn podejrzanych o śmiertelne pobicie bezdomnego. Zanim ich przesłuchano, trafili do izby wytrzeźwień, byli bowiem kompletnie pijani. 44-letniemu Romanowi R. postawiono zarzut pobicia ze skutkiem śmiertelnym.", + "4334": "Zamierzenia rozwojowe służby hydrologicznej w Oddziale IMGW w Poznaniu powinny w najbliższych latach skupiać się w trzech zasadniczych kierunkach działania: poprawie funkcjonowania służby pod względem organizacyjnym, poprawie wyposażenia sieci obserwacyjno–pomiarowej w aparaturę pomiarową i urządzenia pomocnicze oraz doskonaleniu metod pracy i urządzeń pomiarowych.", + "4335": "Podstawą opracowania i kontroli danych są dwie instrukcje opracowane w Zakładzie Hydrologii Stosowanej:", + "4336": "1. \"Tymczasowe zasady opracowania i gromadzenia materiałów obserwacyjno–pomiarowych z ZR oprzyrządowanych na poziomie standardowym\" (J. Ostrowski, S. Karwowski 1980).", + "4337": "2. \"Zasady kontroli merytorycznej materiałów obserwacyjno–pomiarowych z ZR\" (J. Ostrowski 1983).", + "4338": "Od roku 1988 kontrola merytoryczna danych będzie wykonywana techniką mikrokomputerową.", + "4339": "Słuszna jest uwaga o wyrwanej kartce z Gazety. Nazwisko takiego obserwatora powinno być wymienione. Tacy obserwatorzy na pewno nie wnoszą nic do naszej pracy pełnej poświęcenia.", + "4340": "Ciekaw jestem czy moje listy odchodzą do Was? Wysyłam je najczęściej za pośrednictwem konduktorów autobusowych.", + "4341": "10. Przy przeliczeniu siły wiatru wg skali Beauforta na m/sek ustala się korzystanie z tabeli międzynarodowej wydanej w 1926 roku.", + "4342": "Na konferencji wiosennej 1960 r. Dr Otruba przedstawi propozycję ujednolicenia skali wiatru w m/sek dla obu stron Tatr.", + "4343": "11. Słowacka Akademia Nauk - Oddz. Klimatologii dostarczy komisji potrzebnej ilości map podkładowych w skali 1:100 000.", + "4344": "Załoga pracownicza w Państwowym Instytucie Hydrologiczno-Meteorologicznym jest na ogół dobra. Możemy się pochwalić wieloma młodymi kolegami, którzy poważnie podchodzą do pracy zawodowej, którzy wytrwałymi studiami pogłębiają swoje wiadomości i staja się coraz lepszymi fachowcami w dziedzinie hydrologii, czy meteorologii; musimy z całą satysfakcją stwierdzić również i to, że znaczny odsetek kolegów w PIHM pracuje ofiarnie, nie licząc poświęconych dla Instytutu godzin poza obowiązującym czasem pracy.", + "4345": "Dnia 4 grudnia 1959 roku zmarł w Warszawie Doc. Dr Leonard Bartnicki , Kierownik Zakładu Klimatologii w Państwowym Instytucie Hydrologiczno-Meteorologicznym i Przewodniczący Komisji Rewizyjnej Polskiego Towarzystwa Meteorologicznego i Hydrologicznego.", + "4346": "Doc. Bartnicki należał do szczupłego już grona długoletnich pracowników naukowych polskiej służby meteorologicznej. Nazwisko Zmarłego związane było ściśle z organizacją tej służby i z jej rozwojem późniejszym.", + "4347": "Obrady przebiegały w atmosferze przyjaźni i wzajemnego zrozumienia.", + "4348": "W wyniku dyskusji ustalono, iż od 1960 r. Rocznik Hydrologiczny Odry będzie wydawany przez PIHM zarówno dla polskiej jak i dla niemieckiej części dorzecza.", + "4349": "W projektowanym roczniku postanowiono publikować codzienne przepływy dla wybranych stacji wraz z podstawowymi elementami bilansu wodnego oraz znacznie rozszerzyć zakres informacji hydrologicznych.", + "4350": "Wymienieni wyżej wyróżnili się regularnym podawaniem treściwych meldunków oraz cennych uwag. Za sumienną pracę otrzymali oni przy końcu roku wynagrodzenie zwiększone o 300-400 złotych.", + "4351": "Dobrych Obserwatorów, poza cytowanymi, jest jeszcze wielu, i ci zostali również wynagrodzeni za właściwą pracę w r. 1959. W Gazecie z braku miejsca wymieniliśmy jednak tylko nazwiska najlepszych naszych \"rolmetowców\".", + "4352": "W innej części listu polemizujecie z Redakcją na temat odpowiedzi udzielonej Wam z w numerze listopadowym Gazety Obserwatora PIHM z 1959 r. Brak miejsca i czasu nie pozwala na obszerniejsze ponowne omawianie tego tematu, tym bardziej, że w tym wypadku musielibyśmy wyłożyć wiele z teorii rolnictwa. Ograniczamy się więc tylko do paru uwag.", + "4353": "18. Pożądane jest, aby na konferencji wiosennej 1960 roku był przedstawiony projekt instrukcji obserwacji fenologicznych w Tatrach.", + "4354": "19. Polska strona (doc. Zych) przygotuje na konferencję wiosenną projekt zakresu badań biometeorologicznych w Tatrach.", + "4355": "20. Na konferencji jesiennej 1960 roku strona słowacka przedstawi, o ile to będzie możliwe, program badań fitosocjologicznych w obszarze tatrzańskim.", + "4356": "Masz za sobą astrologiczny półmetek. Zbyt szybkie tempo życia doprowadza zwykle do zmęczenia i bałaganu. Machnij więc ręką na drobiazgi, nie rozpraszaj się i nie chcij za wiele. Wkrótce będziesz w dużo lepszej kondycji. Na razie przyda ci się więcej wypoczynku. Jeśli w sercu pojawi się niepewność, nie dramatyzuj. Odrobina zazdrości utrzyma miłość w dobrej formie.", + "4357": "Podejmując decyzje dotyczące dalszego życia, nie rezygnuj z zawodowych ambicji - twoja praca powinna przynieść ci prawdziwą satysfakcję, a nie tylko pieniądze. Marzenia o miłości, dzięki Wenus, także mogą się teraz spełnić, lecz uważaj na pułapki - nie angażuj się od razu. Postaraj się zachować niezależny tryb życia. Nie rezygnuj z własnych zainteresowań, nie zaniedbuj przyjaciół.", + "4358": "G.: Sama nie miałaś nigdy takich doświadczeń.", + "4359": "M.S.: Nie. Zawsze byłam grzeczną dziewczynką, nigdy nie było ze mną żadnych kłopotów.", + "4360": "G.: Grzeczną dziewczynką zostałaś chyba do dzisiaj?", + "4361": "M.S.: Myślę, że w dużym stopniu tak, mimo że chciałam być osobą zbuntowaną, kontestującą. Zawsze mi taka postawa bardzo imponowała.", + "4362": "Ania: Taki sam tygrysek jak on?", + "4363": "J.D.: Aha, to jest tygrysek. Czy bywasz czasami tygryskiem?", + "4364": "Ania: (śmieje się) W dzieciństwie mówili na mnie \"Tygrysek\", jak ten z Kubusia Puchatka.", + "4365": "J.D.: Czyli masz do wyboru: być małym, przestraszonym zwierzątkiem (Prosiaczkiem?) albo tygryskiem. Co wolisz?", + "4366": "Ania: Oczywiście tygryska. Świat jest wtedy znacznie ciekawszy...", + "4367": "J.D.: Dobrze, a co robi tygrysek z innymi tygryskami?", + "4368": "K.: Chciałabym mieć fajne wakacje. Zaplanowałam wyjazd do Grecji i od tygodni biję się z myślami, czy zaproponować Asi, by pojechała ze mną. W ubiegłym roku byłyśmy na Wyspach Kanaryjskich i ciągle kłóciłyśmy się, prawie o wszystko, choć na co dzień bardzo się lubimy.", + "4369": "G: Jakie emocje analizujesz?", + "4370": "B.W.: Te dla mnie najważniejsze: miłość, przyjaźń, sympatie, antypatie. Miewałem okresy, gdy życie jawiło się jałowo. Stany, gdy myślałem, że nic ciekawego mnie już nie spotka.", + "4371": "G: Autor dialogów do komediowych hitów jest depresyjny?", + "4372": "B.W.: To nie tak. Panuję nad negatywnymi nastrojami. Ale dwa razy do roku kumulują się we mnie smutki, niezrealizowane sprawy i ogarnia mnie przygnębienie.", + "4373": "J.D.: Praca jest najważniejsza?", + "4374": "Edyta: Chyba tak. Daje mi dużą satysfakcję. Nie chcę tego stracić.", + "4375": "J.D.: O pracy mówisz głośno. A o czym szepczesz? Chciałabym tego posłuchać.", + "4376": "Edyta: O tym, że jestem zmęczona. Że czasami nie daję sobie rady, mam wątpliwości. I że wcale nie jestem taka silna, na jaką wyglądam.", + "4377": "Psycholog Jagna Ambroziak rozmawia z Pauliną (28 lat), której chłopak nagle stał się domatorem. Zamiast spędzać wolny czas z nią i przyjaciółmi, woli leżeć z zimnym piwem przed telewizorem.", + "4378": "Paulina: Nie wiem, co mam robić. Mój związek z Tomkiem przeżywa chyba poważny kryzys...", + "4379": "Pomyśl o szkłach kontaktowych albo okularach, bezustanne mrużenie oczu może doprowadzić do pogłębienia się zmarszczek wokół nich. Nie wystarczy już sam preparat o działaniu nawilżającym. Ponieważ skóra w tym miejscu wiotczeje najszybciej, zacznij używać kremu pod oczy, który działa trochę silniej.", + "4380": "- Wybrałeś zawód aktora. Co tracisz, co zyskujesz?", + "4381": "- Nawet nie miałem czasu nad tym się zastanowić. Mam świadomość tego, że tracę duże grono przyjaciół, ale - jak powiedziałem - wystarczy mi to, co mam. Tracę wolny czas. Ale to mój świadomy wybór. Nie żałuję tego.", + "4382": "- Wspomniałeś, że rzadko widujesz się z rodziną. Czy czujesz się samodzielnym człowiekiem?", + "4383": "Między 1 a 8 czerwca br. nieznani sprawcy pod nieobecność domowników otworzyli oryginalnym kluczem (zwyczajowo pozostawianym w umówionym miejscu na zewnątrz budynku) dom Mariana K. zamieszkałego w Garwolinie. Następnie ze skrytki pod łóżkiem w sypialni skradli saszetkę, w której było 10.000 dolarów. Innych strat właściciel nie stwierdza.", + "4384": "W konkursie wzięli udział uczniowie z Liceum Ogólnokształcącego im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Garwolinie (4 osoby), Liceum Ogólnokształcącego w Łaskarzewie (2 osoby), Zespołu Szkół Zawodowych im. Tadeusza Kościuszki w Garwolinie (39 osób) i Zespołu Szkół im. Bohaterów Westerplatte w Garwolinie (44 osoby).", + "4385": "Podobnie powstały (bardzo liczne) litanie maryjne i to już od wczesnego średniowiecza. Było ich ogromnie dużo, lecz tylko jedna z nich - jako jedyna - zyskała wielką sławę i znaczenie i była publicznie odmawiana. Stała się dla Kościoła prawdziwym skarbem modlitwy. To właśnie Litania Loretańska.", + "4386": "DLACZEGO LORETAŃSKA?", + "4387": "Ważnym elementem samowychowującym jest nauka szkolna. To nowy, podstawowy obowiązek dziecka. Uczy dziecko, poza wiedzą teoretyczną obowiązkowości, dokładności, solidności, punktualności itp. Jest to duży wysiłek, jednak nauka szkolna jest zasadniczym czynnikiem samowychowawczym. Uczeń jest przypisany do danej klasy, a więc musi uczestniczyć w grupie, której naprawdę sam sobie nie wybrał grupa więc wychowuje (pojawiającym się patologiom dorośli powinni zaradzić).", + "4388": "Cieszę się bardzo, że jest odzew i zainteresowanie Pań tematyką zawartą w kąciku \"Być Fit\". Coraz częściej kobiety próbują robić coś dla siebie, swojego zdrowia i lepszego samopoczucia.", + "4389": "Jedna z Pań (\"Garwolinianka\") napisała, że ma problem. Zaczęła chodzić na spacery, ale nie wie, jakimi drogami. Cytuję: \"Drogą zasmrodzoną samochodami w stronę Sulbin? A może w stronę Michałówki czy Woli Rębkowskiej?\"", + "4390": "Wystarczy pobyć tutaj chwilę, by zobaczyć, jak wiele trudu wymaga praca na obozie. Dyspozycyjności. Bezustannej uwagi. Poświęcenia. Poczucia sensu działania. Wystarczy pobyć tutaj chwilę, by zobaczyć, jak bardzo dzieci przywiązują się do swoich opiekunów. Jak ważne jest to, kto z dziećmi pracuje.", + "4391": "- Rogalec - rezerwat leśny położony na terenie lasów państwowych uroczyska Rogalec, Utworzony został 4 lipca 1984 r. w celu ochrony bogatych florystycznie podmokłych lasów liściastych.", + "4392": "- Czerwony Krzyż - rezerwat florystyczny ustanowiony 25 czerwca 1990 r.", + "4393": "- Kopiec Kościuszki - rezerwat utworzony 8 grudnia 1989 r. dla ochrony stanowiska rzadkiego gatunku rośliny górskiej.", + "4394": "Przesyłamy Wam ostatnie notatki prasowe, dla przekonania jak mile pisze o tym nasza gazeta.", + "4395": "Mamy nadzieję, że u Was jest wszystko w porządku, że wszyscy jesteście zdrowi, i że będziemy się mogli znów zobaczyć latem w Gostyninie.", + "4396": "Przesyłamy serdeczne podziękowania za życzenia świąteczne i Nowego Roku.", + "4397": "1. Jolanta Piguła - Gostynianka 1998 Roku.", + "4398": "2. W gronie pracowników Banku i swoich zastępców: dyr. ds. komercji Krzysztofa Krawieckiego (z lewej) i dyr. finansowo-administracyjnego Kazimierza Łosia.", + "4399": "3. Podczas uroczystego otwarcia Banku w dn. 4 listopada 1998 r. z wiceprezesem Banku Pekao S.A. w Warszawie Jerzym Zdrzałką oraz przedstawicielami gostynińskiego biznesu.", + "4400": "Na Państwa życzenie pracownicy marketingu Powiatowego Urzędu Pracy w Gostyninie odwiedzą Państwa zakład pracy i przedstawią pełen zakres usług pośrednictwa.", + "4401": "Szczególnie serdecznie zapraszamy do współpracy nowo powstałe firmy.", + "4402": "Na kontakty osobiste lub telefoniczne oczekujemy codziennie w godz. 8.00 - 16.00.", + "4403": "- ZSO \"Elgo\" przystosowało się do prowadzenia działalności gospodarczej w obecnych uwarunkowaniach - powiedział dyrektor ZSO \"Elgo\".", + "4404": "Przede wszystkim dostosowano ponoszone koszty do możliwości wynikających z bieżącej sprzedaży. Jest to warunek zachowania płynności finansowej i utrzymania zatrudnienia.", + "4405": "Produkcja została ograniczona do wielkości gwarantującej utrzymanie pełnej oferty handlowej przy minimalnych zapasach magazynowych. Nie ma więc mowy - jak podają niektóre gazety - o przepełnionych magazynach.", + "4406": "Dom Kultury w Gostyninie zaprasza dzieci po raz piąty do udziału w przeglądzie muzycznym dla dzieci śpiewających i muzykujących \"GAMA`99\", który odbędzie się w dniu 24 kwietnia 1999 r. o godz. 10.30 w sali widowiskowej Domu Kultury.", + "4407": "Uczestnikami przeglądu mogą być dzieci do lat 18, soliści i zespoły, w trzech kategoriach muzycznych: instrumentalnej, wokalnej i instrumentalno-wokalnej, którzy przygotują program złożony z dwóch utworów o łącznym czasie do 10 minut.", + "4408": "Nie ryzykowaliśmy wejścia na jej szczyt od razu po zdobyciu Civetty. Zorganizowaliśmy więc tzw. Tour de la Pelmo, czyli obejście tego złowrogiego masywu dookoła. Po drodze widzieliśmy m.in. odciśnięte w wielkim kamieniu ślady dinozaurów. Cały czas wpatrywałem się w pionowe ściany Monte Pelmo i próbowałem domyślić się, którędy poprowadzony jest szlak na szczyt.", + "4409": "Czy ona sobie poradzi? Czy udźwignie? Jest za młoda... jest za stara... za ładna... za brzydka... Na wszelki wypadek władze twardo dzierżą mężczyźni. I jaka ona jest nerwowa! To są babskie histerie. Ale kiedy On wariuje, znaczy, że jest przemęczony i musi odpocząć.", + "4410": "Rozbiłaś mi samochód! Babie dać samochód! Kiedy zdarzy się takie nieszczęście jemu - miał po prostu pecha.", + "4411": "Za wybitną działalność PTTK-owską, Zarząd Główny PTTK odznaczył dr Barbarę Wardę Złotą Honorową Odznaką PTTK. Ponadto, za wzorową pracę i działalność została odznaczona: Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem \"Za udział w wojnie obronnej 1939 r.\", Warszawskim Krzyżem Powstańczym, Krzyżem Armii Krajowej oraz wieloma innymi.", + "4412": "Potrzebne są na przykład osoby prowadzące działalność handlową i gastronomiczną do zorganizowania stoisk z napojami, słodyczami, szybkimi daniami itd.", + "4413": "Zależy nam bardzo, aby Jarmark stał się ważny dla wszystkich mieszkańców. Sygnałem, że popieracie pomysł, będzie Państwa obecność na \"Gostyniadzie\".", + "4414": "Informacje w Wydziale Promocji Urzędu Miasta, pok. 307, tel. 22-25.", + "4415": "O opinię na temat konfliktu poprosiliśmy niektóre z zaangażowanych w sprawę osób i instytucji.", + "4416": "Dyrektor szpitala nie staje po żadnej stronie i nie podejmuje żadnej decyzji. Twierdzi, że musi uzyskać dodatkowe opinie, m.in. prof. Janusza Jaśkiewicza, konsultanta regionalnego ds. chirurgii onkologicznej w Gdańsku. My tę opinię już znamy.", + "4417": "W 1987 roku podczas mistrzostw we Włocławku Boratyńskiemu wpadł w oko siedemnastoletni wtedy pięściarz Stoczniowca Gdańsk, Dariusz Michalczewski. Działacz ze Słupska miał w krajowym boksie opinię \"cesarza kidnaperów\". - Dlatego nie mogłem rozmawiać z interesującymi mnie bokserami. Śledziłem walki, a kartki z wybranymi nazwiskami przekazywałem dwu Krzysztofom: Ignaczakowi i Degórskiemu. Oni nawiązywali kontakt z zawodnikami, umawiali spotkania w niekrępującym otoczeniu. Z Darkiem wymieniłem kilka słów, niebawem przyjechał do Słupska.", + "4418": "Najbardziej w pamięci utkwiło mi to między innymi, że w gmachu Urzędu Wojewódzkiego w Koszalinie były zawieszone piękne poroża jelenia. Wisiały w korytarzach, pomiędzy drzwiami do poszczególnych pokoi, a u sufitu wisiały żyrandole zrobione z pojedynczych pięknych rogów. Te wszystkie rogi zostały zdemontowane i wywiezione do Szczecina.", + "4419": "Jeszcze do niedawna, zwłaszcza odwiedzający Kołobrzeg letnicy - mieszkańcy wielkich aglomeracji - głośno narzekali na brak nocnych atrakcji w największym nadbałtyckim kurorcie. Z naszego rozeznania wynika, że sytuacja nieco się poprawiła. Ciągle jednak zdecydowana większość kawiarń, zwłaszcza w dni powszednie, praktykuje nieprzyjemny zwyczaj wypraszania ostatnich gości ostentacyjnym sprzątaniem.", + "4420": "\"Alkpol\" działał na rynku od 1990 r. \"Współpraca z nami to strzał w dziesiątkę!\" ogłaszała się firma. Najpierw prywatna hurtownia alkoholi zatrudniała trzy osoby. Później jako spółka w Słupsku i 20 filiach - 250 pracowników. W lutym ub. r. ogłoszono upadłość firmy, a kilka dni temu Temida rozprawiła się z oskarżonymi szefami.", + "4421": "Jadwiga Melnyk przeszła w człuchowskim szpitalu dwa zabiegi. O drugim mówi, że to była poprawka. Zastanawia się tylko, dlaczego leżała pod narkozą aż trzy godziny. Twierdzi, że po operacjach jej pęcherz przypomina piłkę futbolową. Tak jest pozszywany. Zapowiada, że będzie żądać od szpitala odszkodowania. Tak jak Jodłowscy.", + "4422": "To jest koszmar!", + "4423": "Przed tygodniem wicestarosta Hrycyna podczas wyjazdu do Gdańska uzyskał przychylność tamtejszych środowisk żydowskich. - Wiceszef gminy żydowskiej obiecał, że rabin wraz z Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego prześlą pismo o akceptacji budowy, jeśli teren cmentarza pozostanie nietknięty - mówi wicestarosta. Do minionej środy takie pismo do starostwa w Bytowie nie nadeszło.", + "4424": "Wkrótce potem do ratusza w Bytowie doszło z Warszawy pismo rabina Michaela Schudricha, pełnomocnika Komisji Rabinackiej do spraw cmentarzy, żądające zapewnienia, że na terenie cmentarza nie będą podejmowane żadne działania wbrew religii i tradycji żydowskiej. Kopię tego wystąpienia otrzymało polskie MSZ oraz Lech Nikolski, szef gabinetu politycznego premiera. Niebawem w Bytowie pojawił się wysłannik Urzędu Wojewódzkiego z Gdańska, mający wyjaśnić sprawę cmentarza.", + "4425": "Nie wszystkie podwładne ordynatora Stojceva zaangażowały się w konflikt. Oddziałowa Wioletta Barańska współpracę z ordynatorem ocenia zupełnie inaczej. - Moja współpraca z szefem układa się świetnie. Pracuję z nim od pięciu lat, wcześniej jako instrumentariuszka i dlatego wiem, jak stresujący dla chirurga może być ciężki zabieg. Jednak przez ten czas nigdy nie byłam świadkiem scysji z pielęgniarkami - mówi W. Barańska.", + "4426": "W celu przeciwdziałania tym negatywnym zjawiskom policjanci prowadzą w szkołach pogadanki z dziećmi i młodzieżą na temat występujących zagrożeń, zasadach bezpieczeństwa podczas zabaw zimowych oraz bezpieczeństwa w ruchu drogowym.", + "4427": "Inną formą działań profilaktycznych na rzecz dzieci i młodzieży w okresie ferii zimowych będzie kontrola środków transportu przewożących dzieci na wycieczki, zimowiska itp., zwłaszcza pod kątem trzeźwości kierowców oraz stanu technicznego pojazdów.", + "4428": "Od 1992 roku trwają starania o utworzenie w Pasłęku filii Sądu Grodzkiego. Ostatni wniosek w tej sprawie został złożony w lutym tego roku. Odpowiedź na wszystkie wnioski była negatywna. Jako uzasadnienie podawano zbyt małą ilość spraw z naszego terenu. Władze samorządowe złożyły niedawno kolejny wniosek do ministra sprawiedliwości o ustanowienie sądu w Pasłęku. Jako ewentualną siedzibę wskazuje się środkowe skrzydło zamku.", + "4429": "I w tym roku tradycji stanie się zadość. Mieszkańcy miasta i nasi goście będą mogli powitać Nowy Rok na pl. Tysiąclecia. O godzinie 23.00 zapłonie ognisko. Po życzeniach i szampanie będziemy świadkami pokazu sztucznych ogni. Burmistrz Wiesław Śniecikowski gwarantuje, że w tym roku fajerwerki będą bardzo efektowne. Imprezę sylwestrową zakończą występy artystyczne miejscowych zespołów.", + "4430": "Uchwała została podjęta w ciągu 5 minut, ale teraz trzeba jej postanowienia wykonać. I tutaj mnożą się problemy. Podstawowym problemem jest to, że na tym terenie mieszkają 2 rodziny. Trzeba znaleźć dla nich pomieszczenia socjalne. Na razie gmina nie może nam ich zagwarantować. Tam są również magazyny spółdzielni. Trzeba wybudować nowe, żeby te można było rozebrać.", + "4431": "Z porządku obrad sesji wyłączony został projekt uchwały w sprawie ustalenia diet przysługujących radnym Rady Miejskiej w Pasłęku. Podwyżka diet jest obligatoryjna, narzucona ustawą, ale radni jednogłośnie zdecydowali, że równowartość podwyżki diet ( średnio 30 zł. miesięcznie ) przekażą na szlachetny cel.", + "4432": "Władze miejskie ogłosiły kolejny, trzeci już przetarg na dzierżawę pomieszczeń po Kawiarni Rycerska. Tym razem dopuszcza się inną działalność, niż gastronomiczna. Mile widziane będą inicjatywy typu bank lub firma ubezpieczeniowa. Zmniejszona została również kaucja, teraz jest to 4 tysiące złotych. Rozstrzygnięcie przetargu w przyszłym tygodniu.", + "4433": "Przedmioty te są zbiory z muzeum, ponieważ każda rzecz ma swój numer.", + "4434": "Natomiast drugiej skrytki nie mogliśmy odnaleźć, która ma się znajdować pod salą bilardową.", + "4435": "Rzeczy te są w PUBP. Sprawą zainteresował się referat I-szy i przez kontrolę korespondencji może uzyskamy dalsze miejsca zachowanych rzeczy.", + "4436": "W Galerii, nowe zdjęcia w dziale Pasłęk wczoraj i dziś. Jeżeli masz orginalne i ciekawe fotografie z dawnych oraz dzisiejszych czasów, wyślij je na nasz adres: redakcja@glospasleka.pl", + "4437": "Zapraszam do nowgo działu Historia Głosu Pasłęka. Mija właśnie 15 lat od momentu jak ukazał się pierwszy numer naszej gazety.", + "4438": "O.P.: Jesteś redaktorem naczelnym tej gazetki. Jak wyglądają twoje obowiązki?", + "4439": "M.K.: Redaktorem naczelnym jestem dopiero od kilku tygodni i nie poznałam jeszcze wszystkich moich obowiązków, ale do zakresu moich funkcji należy przede wszystkim pisanie art. wstępnych i przypominanie oraz zachęcanie innych do pisania tekstów.", + "4440": "O.P.: Jakiego rodzaju artykuły piszesz i lubisz pisać?", + "4441": "Z wykształcenia jest historykiem. Ma żonę i dwoje dzieci.", + "4442": "Z pozoru wydaje się człowiekiem, który rzadko się uśmiecha. Podczas naszego spotkania okazuje się, że jest zupełnie inaczej. Nasza rozmowa dotycząca bardzo wielu spraw, a przede wszystkim reformy administracyjnej przebiega w sposób swobodny.", + "4443": "Zbigniew Izdebski: Reforma administracyjna jest wdrażana w życie, choć wielu oponentów twierdzi, że jest zbyt wcześnie na jakiekolwiek reformy.", + "4444": "4. Upoważnia się Zarząd Gminy Wąbrzeźno do rozdysponowania planowanej rezerwy ogólnej budżetowej na wydatki bieżące w toku wykonywania budżetu w trybie przeniesień zgodnie z potrzebami.", + "4445": "5. Upoważnia się Zarząd Gminy Wąbrzeźno do samodzielnego zaciągania zobowiązań finansowych nie przekraczających kwoty: 70.000,00.", + "4446": "6. Wykonanie uchwały powierza się Zarządowi Gminy.", + "4447": "7. Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.", + "4448": "Po artykule na jego temat w lokalnym dwutygodniku \"Wiadomści Wąbrzeskie\" dotarli do niego nauczyciele z pobliskiej szkoły podstawowej, ale nie z propozycją spotkań z młodzieżą, nawiązania współpracy, a z prośbą zrobienia szopki bożonarodzeniowej, gdyż przygotowują jasełka. Nawiązała z nim kontakt p. Marta Kowaliszyn ze Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom Specjalnej Troski w Wąbrzeźnie, obiecując zajęcia instruktora rzeźby, ale to dopiero plany, więc nic pewnego.", + "4449": "Legionom Polskim nadano w 1916 r. nazwę Polski Korpus Posiłkowy.", + "4450": "Po kryzysie przysięgowym w VII 1917 r. przeszła ona na oddziały legionowe, które walczyły u boku Austro-Węgier. Przyjęła ona po II Brygadzie pocztę polową nr 378 i prowadziły, aż do przejścia w 1918 r. przez front na Ukrainę.", + "4451": "Nie narzeka na brak pomysłów twórczych. Tematy prac rodzą się nagle. Trudno mu nawet wytłumaczyć, skąd się biorą. Wszystko zależy od chwili, dnia, może nastroju. Bywa, że w ciągu godziny kawałek drewna zamienia się w rzeźbę, a innym razem potrzebuje kilku dni, by coś stworzyć. Jest dumny z tego, iż na rynku sztuki ludowej jego prace są cenione za niepowtarzalność i oryginalność.", + "4452": "Nikogo nie naśladuje.", + "4453": "Rodzi to narastającą falę niezadowolenia, zawiązują się we wsiach gminy komitety protestacyjne, podejmowane są blokady dróg, co staje się uciążliwe dla społeczeństwa.", + "4454": "Zagrożona jest realizacja zobowiązań rolników wobec gminy dot. podatku rolnego, co niewątpliwie utrudni funkcjonowanie samorządu i wpłynie na zahamowanie zadań inwestycyjnych, jak również może zachwiać realizację podstawowych zadań budżetowych jak finansowanie oświaty itp.", + "4455": "Tematyka prac twórcy z Jarantowic jest różnorodna i w poważnym stopniu zależy od zapotrzebowania, od zamówień odbiorców. Przed Bożym Narodzeniem w okresie przedbożaonarodzeniowym dominują szopki, na które ma wielu nabywców. Dla toruńskiej \"Piwnicy pod Aniołem\" wykonuje kapelę anielską - postacie aniołów grających na różnych instrumentach muzycznych. Dużym zainteresowaniem cieszą się barwne szklane witraże jako prace ozdobne.", + "4456": "Radni upoważnili Przewodniczącego Rady oraz Starostę do przekazania Panu Wojewodzie i innym przedstawicielom Rządu RP, a także parlamentarzystom województwa kujawsko - pomorskiego stanowiska jakie w tej sprawie wyrażają.", + "4457": "Radni podkreślają brak zainteresowania i działań ze strony Rządu zmierzających do zahamowania postępującego upadku gospodarstw rolnych i pogłębiającej się biedy na wsi.", + "4458": "Boże Narodzenie 1965 r. musiałem więc przeżyć z dala od rodziny, kolegów seminaryjnych i moich kapłanów w parafii lubińskiej.", + "4459": "Dzień Wigilii był normalnym dniem zajęć i ćwiczeń wojskowych. Niektórym tylko udało się wyjść na przepustkę - ja nie miałem tego szczęścia.", + "4460": "W tworzeniu zespołu chóralnego rolę wiodącą pełnił ks. Proboszcz Włodzimierz Koperski. Duże zaangażowanie wykazywała również ówczesna organistka pani Małgorzata Maćkowiak, która podjęła się roli dyrygenta. Wspólne działania dały efekty. Pod koniec roku 1977 chór liczył już 32 osoby.", + "4461": "Dwudziestoletnią działalność chóru można podzielić na 3 okresy.", + "4462": "W dniu 23 listopada o godzinie 16.00 w kościele Św. Andrzeja Boboli sakramentalne \"tak\" powiedzieli Natalia Kaczmarek i Sławomir Robert Jasiński.", + "4463": "Pani Młoda wystąpiła w białej, włoskiej kreacji. Suknia uszyta była z tafty z misternie połączoną od góry koronką. Do tego bukiet kolorowych róż. Wysoki (ponad 192 cm wzrostu) Pan Młody miał garnitur z czarnej elanowełny. Młodzi zamieszkali na ul. Chrobrcgo. Z czasem przeprowadzą się na Plewiska.", + "4464": "Traktujmy więc koty, jako naszych sprzymierzeńców. Nie żałujmy im ciepła naszych piwnic - może odrobiny strawy. Będą nam za to służyły, jak to mają we krwi, oczyszczając nasze otoczenie z gryzoni.", + "4465": "Może nawet w wigilijną noc odezwą się ludzkim głosem i podziękują za nasze dobre serca?", + "4466": "Także i u nas, tak w dzielnicach domków jednoorodzinnych Junikowa i Plewisk oraz w blokowiskach Osiedla Kopernika, kot jest nieodłącznym towarzyszem ludzi. Jest on jednak różnie traktowany. Mieszkańcy prywatnych posiadłości dbają o swoje koty, karmią, a kiedy jeden ginie, szybko starają się o następnego.", + "4467": "Święta Bożego Narodzenia mają szczególną wymowę i scenerię. Są to święta radości, pokoju i pojednania oraz święta śnieżnej bieli, przynajmniej takimi pamiętam je z dzieciństwa, oraz niezwykłych zapachów świątecznego stołu.", + "4468": "W czasie każdej wigilii odczuwałam wielką ulgę, kiedy Mama oznajmiała, że wybacza mnie i siostrze wszelkie przewinienia (np. stłuczony talerz, czy wagary w szkole).", + "4469": "Rozwój i zmiany jakie następowały na giełdach całego świata doprowadziły do wykształcenia się kilku głównych rynków giełdowych, do których można zaliczyć: NYSE w Nowym Jorku, LSE w Londynie, giełdę w Tokio oraz giełdy w Paryżu oraz Frankfurcie. To przede wszystkim na tych giełdach rozgrywa się jedna z najciekawszych współczesnych gier - gra giełdowa.", + "4470": "Inni w miarę swoich możliwości dokarmiają, przynosząc im w różnych plastykowych kubeczkach jedzenie i mleko.", + "4471": "W związku z powyższym udałam się do Lecznicy dla Zwierząt przy ul. Grunwaldzkiej 248 i zapytałam, czy koty są dla nas groźne, czy wręcz przeciwnie powinniśmy o nie dbać.", + "4472": "Sprawę wyjaśnił lekarz weterynarii Jarosław Paryzek, który opowiedział mi troszkę o zwyczajach kotów i chorobach wśród nich panujących.", + "4473": "ŚWIĘTA... ŚWIĘTA BOŻEGO NARODZENIA...", + "4474": "Cóż za magiczne trzy słowa!", + "4475": "Święto, Bóg, narodziny.", + "4476": "Te słowa powstały po to, by je ze sobą połączyć. A za nimi kryją się tysiące innych: miłość, rodzina, żłobek, mama, tata, choinka, śnieg, prezenty, pasterka, Wigilia...", + "4477": "Święta Bożego Narodzenia to czas, w którym spełniają się marzenia, w którym zdarzają się cuda, a najbliżsi, nawet najbardziej zgryźliwi, uśmiechają się i poddają nastrojowi.", + "4478": "W stosunku do kadry kierowniczej nowe racjonalne kryteria oceny, to wysokie kwalifikacje zawodowe, czynna akceptacja zasad ustrojowych socjalizmu, wysokie walory moralne, twórcza inicjatywa, umiejętność kojarzenia zadań gospodarczych z celami i zadaniami społęcznymi, zdolność rozumienia nowoczesnych procesó rozwojowych społeczno-politycznych i gospodarczych, zmysł organizacyjny, wrażliwość na problemy społęczne oraz wysokie poczucie odpowiedzialności i dyscypliny zarówno zawodowej, jak i społęcznej.(s.38).", + "4479": "Następną wyróżniającą się w tym uszeregowaniu przyczyną absencji nie usprawiedliwionej są niskie płace i łątwość uzyskania innej pracy.", + "4480": "Znów z badań J. Kalinowskiej wiadomo, że ta przyczyna powoduje najczęściej absencję robotników niewykfalifikowanych, którzy poza niską płacą nie mają większych szans na wyróżnienie się. Im wyższy więc udział pracowników niewykfalifikowanych w zespole robotniczym, tym większa absencja nie usprawiedliwiona.", + "4481": "Czwarty rozdział poświęcony jest zagadnieniom teorii organizacji pracy w zarządzaniu. Omawia tu systemy centralizacji i decentralizacji w zarządzaniu, zajmuje się stworzeniem optymalnych warunków pracy pracownikom inżynieryjno-technicznym i administracyjnym, a więc: podział pracy, współdziałanie w zarządzaniu, obieg informacji, racjonalne zużytkowanie czasu pracy kierownictwa.", + "4482": "I część zatytułowana \"Organizacja i kierownicy\" dotyczy początków i podstaw organizacji, ról w organizacji (ze względu na wielkość współczesnych organizacji, podział na role stał się konieczny, podobnie jak konieczna jest koordynacja poczynań członków organizacji), postaci managerów, różnorodność stanowisk managerskich, indywidualnych różnic między managerami, a także talentu managerskiego. Przez talent rozumie autor te wszystkie właściwości jednostki, które determinują jakość jej pracy (s.17).", + "4483": "Wyniki badań nad wszystkimi 13 właściwościami doskonale ilustruje przejrzysty wykres na 165 stronie książki.", + "4484": "Ostatnia część pracy E. Ghisellego poświęcona jest na szczegółowe omawianie eksperymentu przeprowadzonego w jednej z wielkich organizacji finansowych w USA, eksperymentu, w którym zweryfikowano otrzymane z innych badań wyniki.", + "4485": "Wyobcowanie oznacza, że praca jest dla robotnika środkiem a nie celem. Pracownik nie może wyrażać w pracy, którą wykonuje, swoich możliwości, możliwości i swojej osobowości. Z tego powodu \"brak zaangażowania w pracy — pisze Blauner — wywołuje wzmożoną świadomość czasu. Gdyby można było zmierzyć \"pilnowanie dzwonka na zakończenie pracy\", byłoby to jedną z najleprzych miar alienacji pracy \".", + "4486": "\"Ludzie wiedzą, że nie zostanie zmarnowany ich trud. Efektem dobrej organizacji pracy są wyższe zarobki, co zapobiega absencji\".", + "4487": "Niżej podajemy opinie usasadniające negatywny wpływ złej organizacji pracy na dyscyplinę czasu pracy.", + "4488": "\"Ponieważ pracownicy zniechęcają się do przyjścia do pracy ze względu na powstały bałagan\".", + "4489": "\"Zła organizacja pracy powoduje przede wszystkim brak prawidłowej i dobrej kontroli przełożonych nad podwładnymi\".", + "4490": "Slezinger korzysta w swej pracy z wielu formuł matematycznych i cybernetycznych. Aby właściwie odebrać myśli autora, wskazane jest odpowiednie przygotowanie matematyczne. Książka ta przeznaczona jest głównie dla szerokiego kręgu inżynierów instytutów naukowo-badawczych. Można jeszcze dodać, że autor korzysta z wielu badań empirycznych, a więc jego rozważania teoretyczne nie są tak suche. Wydaje mi się, że książka ta, choć trudna w odbiorze, warta jest przeczytania.", + "4491": "\"Dobre stosunki międzyludzkie zachęcają w znacznym stopniu do pracy — człowiek czuje się potrzebny i współodpowiedzialny za powierzone zadanie\".", + "4492": "\"Zżyty kolektyw jest bardziej zdyscyplinowany i wpływa mobilizująco na niepozytywne jednostki. Rola tego czynnika została również należycie podkreślona tak w uszeregowaniu, jak i w wypowiedziach respondentów\".", + "4493": "Zobaczycie też, jak powstają wielkie fabryki, kopalnie, huty, potężne zapory wodne, jak wyrastają nowe osiedla mieszkaniowe, tam gdzie dotychczas rozciągały się piaszczyste nieużytki.", + "4494": "Patrzcie uważnie, starajcie się ocenić ten ogromny wysiłek pokolenia waszych ojców dokonany w Polsce Ludowej. Uprzytomnijcie sobie ów wielki przedział, jaki dzieli was od lat bezrobocia i biedy, kiedy nie starczało dla wszystkich w naszym kraju chleba i pracy.", + "4495": "Czy wolelibyście poruszenie większej ilości różnych tematów, zagadnień, w wielu krótkich notatkach i kącikach?", + "4496": "Czy tak potraktowany temat lepiej zaspokaja potrzeby szkoleniowe drużyn sanitarnych, grup SIMów, uczestników obozów?", + "4497": "Chcemy być pomocni Społecznym Instruktorom Młodzieżowym, komendantom drużyn sanitarnych w ich pracy szkoleniowej, w instruktażu. Czy - na przykładzie tego numeru - nam się to udało?", + "4498": "Na zakończenie dowódca oddziału samoobrony szczególnie wyróżnił komendantkę szkolnej drużyny sanitarnej za sprawne dowodzenie drużyną w akcji ratowniczej.", + "4499": "Nazajutrz po ćwiczeniach komendantka zwołała zbiórkę drużyny. Gdy dziewczęta zebrały się w sali szkolnej, wyjaśniła krótko:", + "4500": "- Zdałyśmy egzamin na ćwiczeniach. Ale czy równie dobrze potrafiłybyśmy ratować w przypadku masowych oparzeń na skutek użycia bojowych środków zapalających? Zróbmy powtórkę...", + "4501": "Wypieczony... rumiany...pulchny... smaczny...", + "4502": "Ilość przymiotników określających ulubiony chleb jest długa. Długo też człowiek ulepszał technikę otrzymywania mąki - młynarstwo i sztukę przyrządzania i wypieku ciasta - piekarnictwo.", + "4503": "Najpierwotniejsze były placki z mąki zarobionej wodą, pieczone w popiele, na rozgrzanych kamieniach na rusztach i rozgrzanych blachach. Później piecze się chleb pod glinianym garnkiem przysypanym popiołem: Już w starożytnym Rzymie istnieją piece piekarnicze, które w niewiele zmienionej formie przetrwały do czasów", + "4504": "- Pożar zaczyna się od małej iskierki. Zniszczyć może dom wraz z dobytkiem, a czasem i całą wieś.", + "4505": "- Pożar grozi ludzkiemu życiu; ofiarą płomieni najczęściej są dzieci.", + "4506": "- Nieostrożne rozpalenie ogniska blisko lasu może spowodować jego pożar. Giną wtedy drzewa, zwierzęta i ptaki.", + "4507": "Trzeba czekać 50 lat, aby wyrósł nowy las.", + "4508": "\"Najstarszy\" kawałek chleba miał około 4600 lat. Znaleziono go w grobowcu Ramzesa III.", + "4509": "W starożytnej Grecji wypiek chleba był już dobrze zorganizowany. Rozróżniano tam kilka rodzajów chleba: czarny - dla plebsu, dla chorych - chleb na oliwie (pierwsza wzmianka o chlebie leczniczym), dla atletów zaś chleb z domieszkami środków podniecających (kojarzy się to z problemem dopingu w sporcie).", + "4510": "Wiecie także, iż w wielu miejscach toczą się walki z siłami, które w imię swych egoistycznych interesów chcą powstrzymać pochód postępu na świecie. Zagrażają one i naszemu krajowi, chcą zagarnąć i zniszczyć to, co budowaliśmy przez tyle mozolnych lat.", + "4511": "Trzeba zrozumieć, gdzie na świecie jest miejsce Polski budującej socjalizm i wasze miejsce w tworzeniu lepszego jutra naszej Ludowej Ojczyzny.", + "4512": "W gorączkowym pośpiechu przygotowywali się do odparcia ataku: obcinali długie gałęzie drzew i krzewów, usuwali znad strumienia chrust, uschłe hojaki, szyszki - materiał łatwopalny, niektórzy polewali wodą igliwie, inni za pomocą łopat przysypywali ziemią ściółkę leśną. Zbliżała sie do nich fala płomieni. Żeby tylko nie zerwał się wicher... Żeby wreszcie przybyła straż pożarna...", + "4513": "Po dokładnym wymieszaniu zupełnie suchych składników wsypuje się je do również suchej butelki lub torebki polietylenowej. Gdy nadejdzie moment wykonania lemoniady, podaną ilość proszku rozpuszcza się w 1 litrze wody. Reakcja kwasu cytrynowego bądź winowego z sodą dostarczy dwutlenku węgla, dzięki któremu napój będzie pieniący i orzeźwiający.", + "4514": "Ponieważ wilgoć powoduje rozkład używanej mieszaniny, wskazane jest suche jej porcje zaspawać w torebkach polietylenowych.", + "4515": "Ale dziwna rzecz - mimo niepowodzenia tym razem nikt już nie wątpił, że połączenie da się uskutecznić. Członkowie Towarzystwa szybko uchwalili na zebraniu, że zostanie zamówiony nowy kabel prawie taki sam jak poprzedni, że Great Eastern położy go w następnym roku, ale że zostaną również podjęte próby wydobycia zatopionego przewodu i doprowadzenia go do Nowej Fundlandii. Tak więc mimo niepowodzeń ustalono położenie nie jednej linii telegraficznej, lecz dwu.", + "4516": "To mówiąc począł patykiem rysować coś na piasku.", + "4517": "Po pewnym czasie wyprostował się i powiedział:", + "4518": "- Jeżeli rozmiary chmury płynącej sobie po niebie na wysokości na przykład 10 km nie będą większe niż 130 m długości i 93 m szerokości, to taka chmura nie rzuci cienia na ziemię!", + "4519": "Chłopcy jednak nie uwierzyli Witkowi dopóki nie przekonał on ich dowodem geometrycznym i matematycznym.", + "4520": "Zachodziło pytanie, czy to jest już no pewno ta część kabla, która nieprzerwanie biegła aż do Valentii i czy jest on jeszcze w dobrym stanie, Jeśli tak, to powinien mieć połączenie ze stacją telegrafu w Valentii. Należało spróbować nawiązać łączność.", + "4521": "Charakteryzując zespół niewiadomych określających Ocean Światowy wspomnieliśmy o tym, że w wodach mórz i oceanów zmagazynowane są przeróżne substancje mineralne. Ten ogromny magazyn przez całe wieki pozostawał niewykorzystany. Współcześnie staje się on coraz bardziej potrzebny. Związane jest to zarówno ze wzrostem zapotrzebowania przemysłu na przeróżne surowce jak i wyczerpywaniem się zasobów mineralnych na lądach.", + "4522": "Poszukiwanie nowych szlaków handlowych do Indii i na Daleki Wschód - do Chin - doprowadziły do wielkich odkryć geograficznych. Kolumb dotarł do nowego, nieznanego lądu, jak później się okazało, do Ameryki. Wyprawa Magellana opłynęła wokół kulę ziemską. Próby znalezienia dogodnych dróg morskich wiodły żeglarzy nie tylko na ciepłe morza południowe. Niektórzy szukali ich na dalekiej mroźnej północy.", + "4523": "Słuchaj, to wspaniała kobieta, przekonywał Szczesiak, jak byśmy sami o tym nie wiedzieli. Dlatego ze zdumienia otwieraliśmy szeroko oczy. Że też takie rzeczy musi nam tłumaczyć redaktor z Gdańska.", + "4524": "Szczesiak jest wielkim redaktorem, z wielkiego miasta, stolicy wielkiego województwa, które będzie niebawem stolicą jeszcze większego księstwa nadmorskiego. Dlatego nie musi znać wszystkich lokalnych niuansów. Wybaczamy mu.", + "4525": "Współczesne, młode i średnie pokolenie prawie już nie zna języka kaszubskiego. W przeciwieństwie do starszych, którzy wypowiadają się w pięknej kaszubszczyźnie, z naleciałościami angielskimi i polskimi. Z polszczyzną stykają się, gdy Polonusi z Toronto, Montrealu, Ottawy i Kingston przybywają nad jeziora na Wyżynie Madawaski.", + "4526": "Zawarte na wideokasecie wypowiedzi mogą być interesującym materiałem dla językoznawców z Uniwersytetu Gdańskiego.", + "4527": "W czasie uroczystego otwarcia szkoły nadano jej imię Aleksandra Labudy, działacza kaszubskiego.", + "4528": "Szkołę poświęcił biskup Piotr Krupa , a w uroczystości wzięli udział wiceminister edukacji Wojciech Książek , wicewojewoda gdański Krzysztof Pusz , księża, nauczyciele, strażacy i miejscowa ludność.", + "4529": "Szkoła ma dwie kondygnacje, 9 izb lekcyjnych, kuchnię i kotłownię.", + "4530": "Tegoroczne zbiory rzepaku będą najwyższe od 3 lat. Również niezłe dochody uzyskają plantatorzy czarnej porzeczki.", + "4531": "Zboża mniej się opłacają. Zatem rolnicy w Polsce, nie w ciemię bici, sieją rzepak. W tym roku to wyjątkowo dobre trafienie, bowiem wzrasta popyt na margaryny i oleje. Wynika to ze zmiany stylu żywienia. Polacy przestali jeść masło.", + "4532": "W sobotę, 11 lipca, wdarliśmy się na weselisko w remizie strażackiej w Lipuszu. Jak się okazało tego dnia ślub zawarli Aneta Rolbiecka i Dariusz Pepliński, oboje z Lipusza.", + "4533": "Aneta pochodzi z domu byłych gospodarzy. Ma starszą siostrę Alicję i dwóch braci - Ryszarda i Zdzisława.", + "4534": "Z Lipusza trasa powiedzie ich dalej do Sulęczyna, Sierakowic, Mirachowa i Otomina.", + "4535": "Do zdjęcia pozowała nam kolejarska grupa piechurów ze Szczecina, z koła PTTK nr 8, o wdzięcznej, kolejarskiej nazwie \"Sygnał zastępczy\". Obchodzono właśnie urodziny Marcina Webera, którego widzimy na zdjęciu z ciocią Katarzyną Weber.", + "4536": "Informacji udzielała nam Janina Marcinkowska, która już po raz piąty wybrała się na pieszą wyprawę, z mężem Andrzejem i synem Piotrem.", + "4537": "W czerwcu zgłoszono 262 oferty pracy, z tego 56 to oferty robót publicznych i dla absolwentów.", + "4538": "Na koniec czerwca aktywnymi formami przeciwdziałania bezrobociu finansowanymi z Funduszu Pracy objęto 324 osoby, z tego 5 osób przyucza się do zawodu lub zmienia kwalifikacje, 1 absolwent odbywa staż, 158 absolwentów zatrudniono, 81 osób zatrudniono przy pracach interwencyjnych, 64 osoby - przy robotach publicznych, 15 osób w ramach programu specjalnego.", + "4539": "Na wideokasecie można zauważyć nieliczne z zachowanych farm, gdzie wypasa się jeszcze konie, krowy i owce a przy domu kręci się ptactwo. Obok stoją traktory, kosiarki i po kilka samochodów przy domach. W lasach stosuje się pełną mechanizację.", + "4540": "Wielu młodych opuściło te tereny, szukając pracy i wykształcenia w okolicznych miastach.", + "4541": "\"Poema gotowe do skoku\" Stanisława Jerzego Leca (str. 60, zł 10) to tomik nowych wierszy znanego poety i satyryka, autora popularnych \"Myśli nieuczesanych\" oraz wydanych w ostatnich latach zbiorów \"Do Abla i Kaina\" i \"List gończy\". Tom zawiera liryki refleksyjne - rozważania o losie człowieka, widzianym przez pryzmat tragicznych doświadczeń naszego wieku.", + "4542": "Przemysł węglowy, ciężki oraz materiałów budowlanych wykonały swoje roczne zadania.", + "4543": "Premier J. Cyrankiewicz odpowiadając na list premiera Czou En-laia z 17.X.64 r. dotyczący propozycji zwołania ogólnoświatowej konferencji na szczycie w sprawie powszechnego zakazu i całkowitego zniszczenia broni jądrowej stwierdził, że rząd PRL podziela pogląd ChRL o celowości zwołania takiej konferencji.", + "4544": "Religia katolicka odróżnia wprawdzie jej wyznawców od innych ludzi, ale sama z siebie nie jest czynnikiem podziału i nie leży w jej naturze walka przeciw ludziom. Kościół głosi dziś sprawiedliwą i dobrze zrozumianą wolność religijną, opowiada się przeciwko jakiejkolwiek dyskryminacji i za poszanowaniem wszystkiego, co jest prawdziwe i uczciwe w każdej religii i w każdym ludzkim poglądzie, dąży do popierania zgody między obywatelami i współpracy we wszelkiego rodzaju dobrej działalności.", + "4545": "\"Jak Papież mógł się tak załamać\" - miał pytać jeden z teologów soborowych, którego wypowiedź cytuje poczytny dziennik frankfurcki.", + "4546": "Nie ma oczywiście sensu przytaczać więcej tego rodzaju gorzkich uwag. I nie po to zdecydowałam się przytoczyć te właśnie, aby ich goryczą mierzyć znaczenie wydarzeń, które będą miały swój określony wpływ na dalsze losy Soboru. Czy duży wpływ?", + "4547": "Z perspektywy tego czasu, który dzieli nas od tamtych gorących ostatnich dni sesji można już - i chyba trzeba - podjąć próbę bardziej spokojnej niż wówczas oceny tego, w jakiej mierze usprawiedliwiony był tamten niepokój i rozgoryczenie cechujące wszystkie prawie sprawozdania z końca trzeciej sesji; jak duża była ta \"kropla goryczy\" na tle ustalającej się coraz bardziej świadomości o ogromnych, niezaprzeczalnych dotychczasowych osiągnięciach Soboru.", + "4548": "\"Człowiek, który wyznaje cudze grzechy; czuje się czysty jak lilia w ogrodzie praczki.", + "4549": "Ciemności \"zewnętrzne\". A zatem światło jest zawsze wewnętrzne.", + "4550": "Barr`es - zakorzeniony w doniczce.", + "4551": "Dziecko, które płacze, z buzią umazaną kaszką.", + "4552": "Księżyc wznosi się, tak pełny, jakby miał się przelać.", + "4553": "Wgryza się w książkę, jak piła tarczowa w deskę.", + "4554": "Motyl, który drzemie przysiadłszy na dzwonie.", + "4555": "Późny, głęboki zmierzch na przedmieściu, przez które biegnie do apteki żona umierającego. Morze - jak widok na Boga.", + "4556": "Postacie, których Stwórca nie dokończył: jednych dlatego, że byłoby to zbyt trudne, innych dlatego, że już nie było warto.", + "4557": "Kto śmieje się drwiąco, ten prawie zgrzyta zębami.", + "4558": "Mówiąc o pracy w jej najpowszechniejszym, społecznym wymiarze, a więc nie o pracy twórców, artystów, naukowców czy choćby kierowników produkcji, stwierdzić musimy, że prywatna własność środków produkcji jest narzędziem i przyczyną odczłowieczenia pracy wyrażającego się tym, że pozostaje ona dla człowieka jedynie zewnętrzną, przymusową koniecznością. Nie są w nią i nie muszą być zaangażowane: świadomość i wola człowieka, jego intelekt i jego uczucia.", + "4559": "MARYLA K. \"Mam 40 lat i bardzo wrażliwą, suchą cerę. Jakie środki są przy tego typu cerze zalecane\".", + "4560": "Rano proponuję spłukiwać twarz letnią, przegotowaną wodą a następnie oczyszczać mleczkiem kosmetycznym Dalia lub śmietanką kosmetyczną. W tej porze roku, zarówno na dzień, jak i na noc stosować kremy nawilżające (Tilia, Różany, Avit, Aktywujący).", + "4561": "W zaułkach Mcchety, klasztornych zabudowaniach, pod murami jedenastowiecznej świątyni Samtabro z grobowcami cesarzowej Nany i cesarza Mirry z IV wieku łatwo o chwilę refleksji. Tu mają ciągle posmak świeżości legendy i pieśni z czasów rycerskich turniejów i bohaterskich walk o niepodległość. Tu najlepiej rozumie się romanse rycerskie sprzed 800 lat i \"Witezia w tygrysiej skórze\" Szoty Rustawelego.", + "4562": "- Proszę pójść na piętro. Tam dyżurna kosmetyczka obejrzy pani cerę, udzieli porady i wskaże, jakie mleczko będzie najwłaściwsze, a może jeszcze doradzi jakiś krem.", + "4563": "Sen? Skądże znowu! Nie we śnie przecież ubyło mi z kieszeni 10 zł, które zapłaciłam za tą - dobrą zresztą - poradę dyżurnej kosmetyczki.", + "4564": "Tak jest w perfumerii na MDM. A jak Jest w innych?", + "4565": "Właściwie w całej tej historii, którą opowiedziałam, ten moment jest chyba najważniejszy. Gdyby moi przyjaciele, których, jak się okazało, było we wsi znacznie więcej, niż przypuszczałam, udzielili mi poparcia, to wiele spraw mogłoby ułożyć się zupełnie inaczej.", + "4566": "Nie jest to tylko mój prywatny kłopot. Myślę, że inni ludzie atakowani za nie popełnione winy, też potrafiliby przetrwać, gdyby ich sojusznicy i przyjaciele nie nabierali wody w usta.", + "4567": "DOROTKA (lat 5 i 1/2) ogląda z mamą program telewizyjny. W pewnej chwili na małym ekranie ukazuje się plansza: \"Przepraszamy za zakłócenia\". Dorotka bardzo zgorszona: \"Mamo, dlaczego oni w tej telewizji tak się kłócą? Czy im nie wstyd?\"", + "4568": "Tej samej Dorotce mama nałożyła, w chłodny dzień, długie, ciepłe majteczki, sięgające kolan. Dorotka niezadowolona prosi mamę: \"Daj mi wreszcie płytkie majteczki, w tych głębokich strasznie mi gorąco!\"", + "4569": "Podstawę prawną powyższego wyjaśnienia stanowi Uchwała Nr 156 Rady Ministrów z dnia 30 lipca 1971 r. w sprawie kierowania pracowników na studia doktoranckie dla pracujących oraz w sprawie ulg i świadczeń przysługujących tym pracownikom (Monitor Polski Nr 45 z 3 września 1971 r.).", + "4570": "- Józik! Józik! - zawołał na niego jakiś chłopiec.", + "4571": "Józik wyciągnął z kieszeni pęczek rzodkiewek. z drugiej torebkę cukierków i sam zajadając częstował kolegę.", + "4572": "- Ukradłeś? Czekaj, powiem pani w szkole!", + "4573": "- A jak powiesz, to co? - odpowiedział Józik tyle tego tam jest, chcesz to cię nauczę, jak można wziąć, żeby nie widzieli.", + "4574": "Z ankiety wynika także konieczność lepszej organizacji życia w osiedlu. Z uwzględnieniem szerszego zakresu usług na rzecz mieszkańców, poprawy pracy administracji, usprawnienia organizacji handlu i zaopatrzenia. Konieczne staje się w związku z tym rozszerzenie uprawnień samorządów mieszkańców, w których to samorządach udział kobiet będzie miał nieocenione znaczenie.", + "4575": "27 W 27 rocznicę egzekucji 50 powieszonych patriotów polskich społeczeństwo stolicy uczciło pamięć pomordowanych. Na miejscach egzekucji przy ul. Szczęśliwickiej, Toruńskiej w Rembertowie i Markach delegacje społeczeństwa stolicy złożyły wiązanki kwiatów. Uroczystość składania wieńców odbyła się także pod pamiątkowym obeliskiem na Cmentarzu Powązkowskim.", + "4576": "Poważnie wzrósł udział produkcji województw takich, jak białostockie, bydgoskie, gdańskie, kieleckie, koszalińskie, krakowskie, lubelskie, olsztyńskie, opolskie, poznańskie, rzeszowskie, szczecińskie, warszawskie i zielonogórskie.", + "4577": "Generalnie rzecz biorąc, widzimy silny rozwój przemysłu w rejonach do tej pory opóźnionych gospodarczo, a zmniejszenie udziału tradycyjnych, historycznie ukształtowanych okręgów przemysłowych. Wyjątek stanowi tu jedynie Warszawa, której rozwój spowodowany był odbudową przemysłu ze zniszczeń wojennych tradycyjnego historycznie ukształtowanego okręgu przemysłowego.", + "4578": "24 W Pałacu Staszica rozpoczęła się sesja naukowa poświęcona 200 rocznicy Iwana Kotlarskiego, pisarza ukraińskiego. Sesję zorganizował Zakład Słowianoznawstwa PAN. Obrady otworzył prof. Witold Hensel. 15 naukowców uczestniczących w sesji otrzymało pamiątkowe medale wybite z okazji jubileuszu.", + "4579": "W KMPiK odbyło się spotkanie z kapitanem Leonidem Teligą. Podróżnik podzielił się ze słuchaczami wrażeniami ze swego samotnego rejsu.", + "4580": "Według rocznika statystycznego 1968 udział produkcji globalnej przemysłu Warszawy obliczony na podstawie danych w cenach porównywalnych z 1 VII 1960 r. przedstawiał się następująco: Owo zmniejszenie udziału w porównaniu do okresu międzywojennego jest rezultatem likwidacji zacofania gospodarczego Polski i zmniejszania dysproporcji regionalnych. Trzeba je traktować jako sukces planowej gospodarki socjalistycznej, która doprowadziła do rozwoju przemysłu w całym kraju.", + "4581": "W Stołecznym Domu Kultury (u. Elektoralna 12) otwarta została wystawa pn. \"20-lecie NRD\". Ekspozycja zawiera kilkaset zdjęć przedstawiających życie codzienne ludzi w NRD.", + "4582": "10—12 W KMPiK (ul. Nowy Świat 15/17) otwarto wystawę publikacji wydanych przez Wydawnictwa Komunikacji i Łączności.", + "4583": "W domu Kultury Radzieckiej odbyło się spotkanie z synami pułków Armii Radzieckiej i WP: Włodzimierzem Siergiejewem i Edwardem Grudalskim. Odbył się również koncert i projekcja filmu.", + "4584": "Ten fakt stwarza dla warszawskiego przemysłu szczególnie ważne miejsce w przemianach gospodarczych Polski przyszłej w pięciolatce 1971—1975, nakreślonych przez V Zjazd.", + "4585": "Gdybyśmy chcieli przeprowadzić swego rodzaju periodyzację miejsca Warszawy w gospodarce Polski, wyodrębnić można by było następujące okresy: do r. 1939 było to niewątpliwie centrum przemysłu przetwórczego, jednocześnie administracji, kultury i usług, zarówno produkcyjnych, jak i nieprodukcyjnych.", + "4586": "Do szkoły przyjmowano młodzież, która ukończyła 18 rok życia. Po cichu jednak wymagano od kandydatów świadectwa dojrzałości, tzw. dużej matury. Podania osób ubiegających się o przyjęcie, które wprawdzie ukończyły 18 rok życia, lecz nie posiadały świadectwa maturalnego, z zasady załatwiano odmownie. Budziło to wiele rozgoryczania i powodowało odwoływanie się do Wydziału Szkolnictwa.", + "4587": "Centralna Składnica Sanitarna na Powązkach zaopatrywała wojskową służbę zdrowia, a w czasie oblężenia we wrześniu 1939 r. wszystkie punkty szpitalne i sanitarno-ratunkowe.", + "4588": "Miejska Składnica Apteczna przy ul. Miodowej 23 zaopatrywała miejskie szpitale i apteki przyszpitalne. Apteki natomiast ułatwiały ludności cywilnej zakup leków i środków opatrunkowych. Liczba ich w Warszawie wynosiła 140, w tym 113 prywatnych, 11 Ubezpieczalni Społecznej, 9 szpitalnych, 4 zakładowe i 3 kolejowe. (Ilustruje to zamieszczony aneks).", + "4589": "18 czerwca ¨ Rada Miejska w Żarach podjęła uchwałę o przyjęciu do grona obywateli miasta polskiej rodziny z Kazachstanu, zapewniając jej mieszkanie i pracę.", + "4590": "18 czerwca ¨ Odbył się konkurs na stanowisko dyrektora żarskiego Zespołu Opieki Zdrowotnej. Ponownie wybrany został lek. med. Stanisław Błażejewski.", + "4591": "- Czy praca jest pańską pasją?", + "4592": "- Raczej jest to pewien styl życia. Po wypadku nie przerwałem pracy. Nie mógłbym bezczynnie siedzieć w domu. W naszej firmie wszystko układa się w pozytywny ciąg następstw. Z jednej strony sprawa prywatyzacji. Ze stanu upadłości doprowadziliśmy zakład do czołówki wojewódzkiej, a mamy nadzieję znaleźć się w czołówce europejskiej. Z drugiej strony dla mnie cała branża jest bardzo interesująca.", + "4593": "29 września W Łodzi odbyły się Młodzieżowe Mistrzostwa Polski w zapasach kobiet. Złoty medal w kategorii do 68 kilogramów zdobyła Kamila Zgolak. W kategorii kadetek złoto wywalczyły: Agnieszka Lis - w wadze do 49 kilogramów oraz Iwona Matkowska - do 56 kilogramów. Wszystkie zawodniczki trenują w żarskim klubie Agros Pol-Orsa.", + "4594": "20 października W osiemdziesięciu procentach zrealizowano budowę wysypiska śmieci w Buczynach. Koszt inwestycji wynosi 1.118.950 złotych.", + "4595": "20 października W sali kameralnej Państwowej Szkoły Muzycznej I Stopnia w Żarach odbył się koncert harfowy Anny Faber.", + "4596": "20-26 października W Babimoście rozegrano mistrzostwa makroregionu dolnośląskiego w szachach juniorów, w których udział wzięło 110 zawodniczek i zawodników z sześciu województw.", + "4597": "W Archiwum Państwowym Oddział w Żarach, w zbiorach dotyczących Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Żarach, zachowały się teczki dokumentów inwigilacyjnych obywateli miasta i Ziemi Żarskiej. Sygn. arch. 18a, 18b, 18c.", + "4598": "Zachowano pisownię oryginałów.", + "4599": "Poniższe dokumenty, zgodnie z przepisami archiwalnymi, zostały odtajnione po upływie 30 lat od momentu ich utworzenia.", + "4600": "58/fin/50 Żary, dnia 14 lipca 1950 r.", + "4601": "Wydział Karny i Cywilny to dwa podstawowe wydziały, istniejące pod nazwą wydziałów lub sekcji, już od 1946 roku.", + "4602": "Pozostałe wydziały tworzone były stopniowo w późniejszych latach.", + "4603": "Wydział Rodzinny i Nieletnich - Sąd Rodzinny, istnieje w obecnej postaci od 1983 roku. Wcześniej, od 1974 roku, funkcjonował pod nazwą Wydział dla Nieletnich i miał siedzibę w Kunicach, przy ulicy Jedności Robotniczej.", + "4604": "15 sierpnia ¨ Położono nowy chodnik łączący Aleję Warszawską z ulicą Mieszka I, przy Inkubatorze Przedsiębiorczości w Żarach.", + "4605": "15 sierpnia ¨ W ramach IV Międzynarodowego Dziecięcego Festiwalu Folkloru, na żarskim lotnisku przy ulicy Wapiennej, wystąpił zespół Kele z Grecji oraz Zori Kaukaza z Rosji.", + "4606": "16-17 sierpnia ¨ W Żarach odbył się III Przystanek Woodstock. (Foto) Uczestniczyło w nim około 30 tysięcy osób z całej Polski.", + "4607": "Załatwiono problem oczyszczalni ścieków, wody, telefonów. Obecnie trwają duże remonty instalacji wodnej i gazowej.", + "4608": "Cel jest jasny: Wszystko, co jest pod ziemią trzeba załatwić na dziesiątki lat.", + "4609": "Inna sprawa, to szkolnictwo. Szkoła Podstawowa Nr 2 - remont kapitalny sali gimnastycznej i adaptacja nowego budynku na Zapolskiej zostały załatwione. Teraz wchodzimy do Szkoły Podstawowej Nr 4. W 1997 roku rozpoczniemy budowę sali gimnastycznej. Po zrealizowaniu inwestycji w szkole", + "4610": "Jamón serrano iberico (czytaj: hamon iberiko) z Hiszpanii, prosciutto crudo (czytaj: proszuto krudo) z Włoch i szynka westfalska z Niemiec cieszą się wśród smakoszy znakomitą renomą. Wędrując szlakiem koneserów, można nie tylko spróbować tych specjałów, ale i poznać sporo ciekawostek na ich temat.", + "4611": "Gdy jest głodny, chętnie wpada do McDonald'sa na hamburgera, choć \"nie jest to upodobanie eleganckie\". Pewna niechęć do mięsa jest w domu Jacka Żakowskiego zjawiskiem normalnym. Żona dziennikarza w ogóle nie jada mięsa, ale ze względu na dzieci czasami przyrządza jakąś mięsną potrawę. Dzieci - co prawda - jedzą mięso, ale dlatego, że muszą i mają do niego \"stosunek sceptyczny\".", + "4612": "Papryki napełnić farszem, włożyć do naczynia żaroodpornego i piec 20 min w piekarniku nagrzanym do temperatury 220°C. Po upieczeniu można zdjąć ze strąków oddzielającą się skórkę.", + "4613": "Przygotować sos: pomidory sparzyć, obrać, rozkroić, wybrać pestki, a miąższ zmiksować z czosnkiem, solą i oliwą, po czym przetrzeć przez sito.", + "4614": "Ostudzone papryki pokroić w cienkie plastry i ułożyć w sosie.", + "4615": "Ostatnio naukowcy prowadzą intensywne badania nad jego właściwościami przeciwnowotworowymi u ludzi (u zwierząt właściwości te zostały potwierdzone). Uważa się, że codziennie powinno się spożywać około 10 dag owoców bogatych w kwas elagowy. Oprócz wiśni i czereśni zawierają go truskawki i winogrona oraz orzechy włoskie.", + "4616": "Przygotować krem: mleko gotować z cukrem około 2-3 godz. w płaskim rondlu na małym ogniu. (Masa jest gotowa, gdy jej kropla, spuszczona na porcelanowy talerzyk, zastyga i nie rozlewa się). Następnie dodać wiórki kokosowe i gotować jeszcze 5 min. Masę utrzeć z masłem.", + "4617": "Biszkopty przekroić na trzy krążki, każdy krążek nasączyć sokiem ananasowym i przełożyć kremem. W krem wcisnąć osączone i pokrojone ananasy. Tort złożyć.", + "4618": "Dziś małżonkowie z sentymentem wracają pamięcią do brydżyków sprzed lat, na które przychodził do nich zaprzyjaźniony ksiądz - proboszcz tutejszej parafii, aptekarz (niestety już nie żyje) oraz miejscowi lekarze. Wspominają wspólne biesiadowanie. Bo choć było to w ciężkich czasach reglamentacji i pustych półek sklepowych, zawsze mieli czym poczęstować gości.", + "4619": "Uroda otoczenia, oryginalne wnętrza i dobra kuchnia tworzą atmosferę nawiązującą do historii tego miejsca. Tak jak przed laty, nie brak w karcie wyszukanych, wykwintnych dań. Potrawy z kuchni myśliwskiej przywołują na myśl niegdysiejsze uczty trofealne. A ponieważ Promnice leżą na Śląsku (koło Tych), można też posmakować regionalnych potraw.", + "4620": "Kuskus przygotować według przepisu na opakowaniu, dodając 2 łyżki masła i szczyptę soli. Orzechy i migdały zemleć, wymieszać z cukrem oraz 3 łyżkami masła na gładką masę i połączyć z kuskusem. Daktyle sparzyć, drobno pokroić i dodać z pozostałym masłem do kuskusu. Starannie wymieszać.", + "4621": "Na dużym talerzu uformować kopczyk z kuskusu i posypać go ozdobnie cynamonem. Cukier puder podać w osobnym naczyniu.", + "4622": "Za sprawą Jolanty i Bolesława Marschallów zamek w Reszlu stał się miejscem niezwykłym, w którym tajemniczość średniowiecznych murów, podniosłość sztuki i ciepło domowego ogniska wzajemnie się przenikają. Dzięki ujmującemu sposobowi bycia i niezwykłej gościnności gospodarzy każdy czuje się tutaj dobrze. Nic więc dziwnego, że kto raz zawitał do zamku, chętnie tam wraca.", + "4623": "To jest mniej absurdalne niż sądzimy. Lata 70-te: Europa wypowiedziała wojnę dolarowi i wówczas Breżniew uruchamia złoty most powietrzny do Fort Knox, w zamian za nieograniczone dostawy zboża z Nowego Orleanu do Nowosybirska. W efekcie Bank USA przywraca złoty parytet i wzmacnia supremację dolara w finansowym świecie Zachodu. Wtedy to Pekin ogłasza swoje oskarżenie o spisku i hegemonizmie.", + "4624": "Piszę to nie dlatego, bym się napraszał na politycznego doradcę socjaldemokratów. Jeśli już, to jestem liberalnym konserwatystą i w wielu sprawach poglądy PPS nie będą moimi. Skoro jednak jestem za pluralizmem politycznym a tak się składa, że jestem, to wolałbym, żeby partie i ugrupowania polityczne wchodzące w skład ruchu oporu były porządne i miały głowę na karku, a nie tylko gorące serca i dobre chęci (do wykańczania konkurentów).", + "4625": "No, to porozmawialiśmy sobie o politycznościach. A za oknem koniec listopada. Browar na Solcu nie płonie, Wyspiański o Łazienkach nie marzy, jeno panny - korzystając z niedzieli leją wosk, a goście piją zdrowie jutrzejszego solenizanta. Bo i cóż może się dziać, albo i nie dziać 29 listopada", + "4626": "Nie jedyny to zresztą przypadek takiego postępowania. \"Wiadomości\" są gazetką ewidentnie chadecką, a bynajmniej tego nie obwieszczają. Może nie życzyłby sobie tego episkopat? Co skądinąd łatwo zrozumieć. Krążące w \"środowisku\" plotki na temat rychłego utworzenia partii chadeckiej uważam za mało prawdopodobne. Zarówno chadecja legalna czyli koncesjonowana jak i nielegalna stawiałaby episkopat - dla różnych przyczyn - w niewygodnej sytuacji.", + "4627": "Tym, który przynosi strzępek wzoru gentlemana w naszą epokę był XX wieczny liberał, heroiczny kleryk, intelektualista dobrego chowu. Jeszcze 1954 r. sędziwy Bertrand Russell wracał w \"Human Society i Ethics and Politics\" do rycerskiej moralności i rycerskiej koncepcji honoru, wspominając w innym miejscu przyjaźń z Conradem - \"arystokratycznym polskim gentlemanem po czubki palców...\".", + "4628": "Znużony prostodusznością Ambasadora Pełnomocnik d/s kontaktów z przedstawicielem nieistniejącego mocarstwa wyjaśnia: fakt, że nasze państwo nie istnieje, nic nie powinien zmienić w naszych wzajemnych stosunkach. Jesteście nam potrzebni, nie możemy bez was istnieć. Nasze istnienie \"na obecnym etapie\" gwarantowane jest istnieniem naszego przeciwnika, waszym współuczestnictwem w sporze. Bez was, chociażby bez fikcji waszego istnienia, nasze mocarstwo traci tożsamość, dotychczasową formę, w pewnym sensie wszystko.", + "4629": "Cóż więc mogę powiedzieć o epoce, w jakiej przypadło mi żyć? Jak widzę procesy zachodzące w sztuce ostatniego stulecia? Jak wreszcie rozpoznaję własne miejsce i rolę w tym kontekście, jakich wartości chciałbym strzec, co pragnę proponować, czemu - jako doktor sztuk, jako nauczyciel muzyki - mogę służyć?", + "4630": "\"Ambasador\" to rzecz teatralna, publiczna, uwikłana w konwencje i nastroje na widowni. W tym się zresztą sprawdza najmniej - słowo ginie w cieniu aktorów, czy aktorzy nie dźwigają słowa? Na moje ucho \"Ambasadora\" trzeba czytać, cóż kiedy jedyne maszynopisy kryją cenzorskie i urzędnicze biurka.", + "4631": "Właśnie dlatego Lenin, szczęśliwszy niż Marks i Engels, potrafił pozostawić klasie robotniczej świata, potrafił pozostawić całej ludzkości w dziedzictwie dzieło swego życia: proletariacką, rewolucyjną władzę radziecką na jednej szóstej części globu ziemskiego, władzę, która zbudowała socjalizm, władzę, która stanowi ośrodek sił postępowych i demokratycznych całego świata.", + "4632": "Kiedy przed kilkoma tygodniami omawiałem stan czasopiśmiennictwa poświęconego sprawom muzyki, pisałem podając sprawozdanie z treści zeszytu \"Kwartalnika muzycznego\", iż nie wiadomo mi,, czy nadal ukazuje się \"Ruch Muzyczny\". Oto leży przede mną grudniowy zeszyt tego dwutygodnika, poświęconego zagadnieniom życia muzycznego w Polsce, a wydawanego nakładem Polskiego Towarzystwa Muzycznego.", + "4633": "Tych błędów, potępionych przez Kościół, jest wiele: materializm, darwinizm, ateizm, panteizm, deizm, racjonalizm, protestantyzm, socjalizm, komunizm, syndykalizm, masoneria, a nawet biedaczyna liberalizm.", + "4634": "Ha, poczytajmy trochę Nowego Ripaldę, aby się oświecić. Rzecz rozczłonkowana jest na rozdziały, spośród których wybieramy tylko najciekawsze. Rzecz opracowana jest katechizmowo w formie pytań i odpowiedzi.", + "4635": "Poczytajmy:", + "4636": "Ja: Chyba dość. Nie warto pisać satyry, skoro satyra zawarta jest w każdym zacytowanym zdaniu.", + "4637": "Nie umie uwolnić się od tych koncepcji, choć warunki, w jakich rozwijał się ruch, uległy tymczasem zasadniczej zmianie i stawiały już przed nim ponownie w całej rozciągłości rewolucyjne zadania, zadania obalenia kapitalizmu.", + "4638": "Czego nie umiała dokonać socjal-demokratyczna lewica zachodu, tego dokonała partia bolszewików, partia Włodzimierza Lenia. Dokonała - pod wodzą Lenina, na wiele lat przed Listopadem, w uporczywej walce toczonej w ciągu dwóch z górą dziesięcioleci.", + "4639": "Lenin, szczęśliwszy niż Marks i Engels, pozostawił po sobie kontynuatora swej pracy i swej myśli. Współtowarzysz walki i pracy Lenina za jego życia, Józef Stalin objął po śmierci Lenina kierownictwo partii bolszewickiej, by kierować nią w tej samej nierozerwalnej łączności teorii i praktyki, z tą samą koncentracją myśli i czynów na zwycięstwo rewolucji, z tym samym rewolucyjnym realizmem jakże charakterystycznym dla Lenina.", + "4640": "Siedlecki przypomina, że wyraz ten brzmi dla nas bezwątpienia dosadniej, bardziej gwałtowniej, niż \"wielmoża\" dla Rosjan, że zdanie \"Błyskotki niosę dla jasnych panów\" przypominać nam się musi jako tradycyjne skojarzenie związane z tym słowem.", + "4641": "Odarcie z egzotyki, zhumanizowanie \"Anczera\", nadanie mu tonów niemalże niekrasowskiej proklamacji to jeszcze jeden dla Siedleckiego dowód zaktualizowania Puszkina przez Tuwima.", + "4642": "Nauka Marksa jest wszechpotężna, ponieważ jest słuszna, jest pełna i harmonijna, daje bowiem ludziom jednolity światopogląd, nie dający się pogodzić z żadnymi przesądami, z żadną reacją, z żadnymi przesądami ucisku burżuazyjnego. Jest ona prawowitym spadkobiercą najlepszego, co ludzkość stworzyła w XIX wieku w postaci filozofii niemieckiej, angielskiej ekonomii politycznej, socjalizmu francuskiego. Tym trzem źródłom stanowiącym zarazem trzy części składowe marksizmu poświęcimy nieco uwagi.", + "4643": "\"Ostatecznym czynnikiem, który uważam za niezbędny do osiągnięcia trwałego pokoju, jest miłość powszechna i objęcie narodów przez chrześcijaństwo\".", + "4644": "Jeżeli brak skrupułów moralnych, który zauważamy obecnie na świecie będzie trwał nadal w połączeniu z pogardą wobec godności, wobec wolności oraz najbardziej elementarnych zasad miłosierdzia i braterstwa chrześcijańskiego, jeżeli sumieniu katolickiemu nie przywrócimy jego duchowej natury, świat potoczy się ku wojnie\".", + "4645": "Kto to mówi? Jaki biskup? Jaki kardynał? Jaki kaznodzieja? Jaki prorok?", + "4646": "Jak zwykle w okresie przedwakacyjnym stawiamy sobie pytanie: co zrobić z kwiatami doniczkowymi zdobiącymi nasze mieszkania, jeśli chcemy wyjechać na dłuższy czas. Mieszkańcy Łodzi i okolic mają proste i najwygodniejsze rozwiązanie: oddać je do przechowalni. To nie żart! Łódzkie Przedsiębiorstwo Ogrodnicze już od lat 50-ych prowadzi tzw. poliklinikę roślin przy ul. Smugowej 21 w Łodzi.", + "4647": "Etylen (CH 2 = CH 2 ) jest gazem, który zazwyczaj występuje w powietrzu w śladowych ilościach, W pomieszczeniach z pracującymi silnikami spalinowymi lub z dojrzewającymi owocami, a także w rejonach przemysłowych z silnie zanieczyszczonym powietrzem, koncentracja etylenu i innych szkodliwych dla roślin gazów może być znacznie większa. Etylen jako gaz z łatwością wnika do rośliny, a z racji, że należy on do hormonów roślinnych, może wywołań tu różne uszkodzenia.", + "4648": "Nadmierna koncentracja soli w podłożu może mieć wiele powodów, np. jednokrotne lub wielokrotne zawyżenie nawożenia, nieprawidłowe podlewanie, brak drenażu w doniczce, użycie niewłaściwego podłoża (np. słabo przepuszczalnego itd). Jeżeli na powierzchni ziemi w doniczce pojawi się biały nalot to znak, że podłoże jest zasolone i trzeba go przemyć, przelać kilkakrotnie czystą wodą.", + "4649": "Pierwiosnki należą do roślin doniczkowych kwitnących, które w ostatnich latach w naszym kraju nie cieszyły się jakoś zbytnim zainteresowaniem. Przyczyn mogło być kilka, m. in. duża pracochłonność, duże wymagania pielęgnacyjne, a także konkurencyjność innych roślin, a najważniejsze, że przestały być modne. Ponadto pierwiosnki mogą wywoływać u niektórych osób alergiczne podrażnienia skóry. Ale hodowcy stworzyli nowe, bardziej atrakcyjne odmiany o cechach uniwersalnych.", + "4650": "Drugim dziełem jest kolekcja niedostępna dla publiczności, prawdopodobnie głównie ze względu na rozmiary roślin, bowiem znajdowały się tam najmniejsze drzewka, wysokości kilku centymetrów. Uwagę zwracał bardzo zróżnicowany wybór gatunków, których nie oglądałem wcześniej w książkach czy katalogach, jak na przykład przedstawiciele rodziny Proteaceae .", + "4651": "Poza wymienionymi grupami roślin w wielu mieszkaniach znajdują się rośliny o ozdobnych liściach, które również atakowane są przez te same szkodniki. Zwalczanie ich jest podobne. Na paprociach i szparagach Szprengera najczęściej występuje misecznik cytrusowiec; na difenbachiach, figowcach, dracenach, kodieum, bluszczach często występują: przędziorek chmielowiec, wełnowce, tarczniki i wciornastek cieplarek.", + "4652": "Pośpiech producenta, który nie zdążył zahartować roślin przed sprzedażą, by przyzwyczaić je do suchego powietrza, może spowodować zrzucenie części liści. Dlatego mniejsze ryzyko ponosimy w takiej sytuacji, jeśli rośliny kupimy na wiosnę, a nie jesienią lub zimą, gdy w mieszkaniach jest właśnie bardzo suche powietrze, albo jeżeli mamy pewność, że rośliny stoją już dość długo w kwiaciarni i zdążyły się tam zahartować.", + "4653": "Kwitnie zwykle około 2 tygodnie później od poprzedniego, ale charakteryzuje się większą ilością odmian, bogactwem barw i wielkością kwiatów. Do najcenniejszych grup odmian mieszańcowych należą 'Hercules', i 'Harmony'. Spośród innych odmian dużą wartość mają: 'Royal Sluis', 'Giant Gold', 'Giant White', 'Red Schades' i wiele innych. Za granicą sprzedawane są nasiona w mieszankach i pojedynczych kolorach.", + "4654": "Kiedy jesienią przystąpimy do układania kompozycji, mogą nam się przydać nie tylko kwiaty, ale także pędy z pąkami i owocami, kłosy zbóż, kwiatostany traw, gałązki, a nawet korzenie.", + "4655": "Główki kwiatów przed umieszczeniem w bukiecie przymocowujemy do łodyżek (mogą to być pędy róż lub innych roślin), najlepiej szybko schnącym klejem albo cienkim drucikiem.", + "4656": "U pani Barbary Marzec z Warszawy co roku, wczesną wiosną, zakwitają hipeastra. Nasza Czytelniczka ustawia piękne białe kwiaty w różnych miejscach w mieszkaniu, aby móc ciągle na nie patrzeć. Przypominają jej lato, ogród i ukochane lilie. Pani Barbara uprawia hipeastra od czterech lat. Sześć cebul kupiła na kiermaszu zorganizowanym w pobliskiej szkole. Wśród wielu okazów szukała tylko odmiany o białych kwiatach (ulubiony kolor pani Barbary).", + "4657": "Nasz stały konkurs \"Okaz miesiąca\" budzi coraz większe zainteresowanie. Do redakcji \"Kwietnika\" nadchodzi mnóstwo zdjęć pięknych, nierzadko wręcz imponujących roślin, ale niestety - z racji niewielkiej objętości pisma - nie wszystkie fotografie możemy opublikować. Okazuje się, że ulubioną rośliną wielu naszych Czytelników jest difenbachia. W tym numerze przedstawiamy cztery okazy; wszystkie są troskliwie pielęgnowane i większość regularnie zakwita.", + "4658": "Juki - w zależności od gatunku - to byliny o liściach ułożonych w przyziemne rozety lub drzewka o prostych albo rozgałęzionych pniach nawet kilkumetrowej wysokości, z rozetami liści na końcach pędów. Blaszki liściowe juk są zazwyczaj sztywne, grube, pokryte warstwą wosku, a ich dzwonkowate kwiaty, zebrane w wysokie kwiatostany, mają barwę białą bądź kremową.", + "4659": "Jaka to juka?", + "4660": "Rozmnażanie. Lilak pospolity możemy rozmnażać z nasion zbieranych od października do listopada, a wysiewanych do gruntu w marcu lub kwietniu. Rośliny wschodzą dopiero po 30 dniach; rosną powoli i na jesieni mają zazwyczaj około 10 cm wysokości. Prostszym sposobem uzyskania nowych roślin jest wykopywanie odrostów korzeniowych (najlepiej jesienią), które sadzi się w miejscu, gdzie krzew będzie mógł swobodnie się rozrastać.", + "4661": "Rozdrobnioną trawę możemy pozostawić na murawie tylko wówczas, gdy trawnik koszony jest często i systematycznie, a posiadany sprzęt umożliwia bardzo dokładne pocięcie pokosu. Jeśli mimo wszystko na trawniku zauważymy \"sfilcowane\" miejsca, powinniśmy wykonać wertykulację, czyli pionowo pociąć darń ostrym szpadlem.", + "4662": "Kwiaty bywają różnej wielkości: drobne - ich długość wraz z pręcikami nie przekracza 5 cm; średnie - długość kwiatu wynosi 5-8 cm, wielkie - długości powyżej 8 cm.", + "4663": "Poszczególne odmiany różnią się też stopniem wypełnienia kwiatów, które mogą być: pojedyncze - korona składa się z 4-5 płatków, półpełne - 5-10 płatków, pełne - więcej niż 10 płatków.", + "4664": "Od wiosny do jesieni temperatura nie ma tak wielkiego wpływu na rozwój tych roślin, ważna jest natomiast duża wilgotność powietrza (trzeba ją zwiększyć zraszając liście letnią wodą). Na ten okres (po kilkudniowym hartowaniu) można je wystawić do ogrodu lub na balkon.", + "4665": "Przeżyciem owej Radosnej Nowiny z całą społecznością była wspólna, nocna Msza Św. - Pasterka. Uczestniczyli w niej wszyscy.", + "4666": "Wiele zwyczajów przetrwało do dzisiaj, o wielu zapomniano, ale dla każdego Polaka jest to wieczór szczególny, wieczór, w czasie którego powaśnieni podają sobie ręce, rodziny zasiadają do wspólnej wieczerzy, a ci, których los rzucił daleko od domu, myślami i sercem łączą się z najbliższymi.", + "4667": "- Startowałam do wyborów samorządowych z Bielskiej Koalicji Samorządowej, która została przekształcona w Akcję Wyborczą \"Solidarność\", taką też ma nazwę klub prawicowy.", + "4668": "W Radzie Miejskiej pracuję w następujących komisjach: Budżetu i Finansów, Gospodarki Miejskiej, Polityki Gospodarczej, Rolnictwa, Edukacji (od września 1996 r.).", + "4669": "Inicjatywa ta została zaaprobowana. Mieszkańcy przybyli na spotkanie wspominali lata świetności leśniczówki lipnickiej. Tereny te idealnie pasują do naszego pomysłu. Postanowiliśmy iść za tym pomysłem. Od czasu spotkania upłynęło trochę czasu i nic, ale to tylko pozornie nic, nie dzieje się na terenie amfiteatru, nie widać też żadnych prac w rejonie leśniczówki.", + "4670": "Szkoły z pełnym zapleczem sportowym otrzymują trochę pieniędzy za wynajem sal, basenów. Nam pozostają tylko sponsorzy, festyny i zbiórki makulatury.", + "4671": "Szkoła od mieszkańców Lipnika oczekuje czynnego włączenia się w życie szkoły poprzez poszukiwanie nowych sponsorów, organizowanie imprez na rzecz szkoły, konkretną pomoc w formie pracy fizycznej przy urządzaniu boiska i sali gimnastycznej.", + "4672": "- Ponieważ jest to obwodnica miasta prezydenckiego, z przepisu ustawy o drogach publicznych jest finansowana z budżetu państwa. Także miasto Bielsko-Biała włączyło się w finansowanie dokumentacji. Środki, które idą z budżetu centralnego państwa, są dysponowane przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych w Krakowie. Przybliżony całkowity koszt inwestycji według cen w 1998 roku wynosi około 3 bln (starych) zł.", + "4673": "Spośród 8 zespołów biorących udział w lidze 6 mogło przy odrobinie szczęścia zdobyć tytuł mistrzowski, co świadczy o bardzo wyrównanym poziomie. Do ostatniego meczu toczyła się ostra sportowa rywalizacja i dopiero mecze ostatniej kolejki ukształtowały ostateczny układ tabeli.", + "4674": "Z przyjemnością informujemy, że drużyna z Lipnika przez dłuższy czas była uważana za faworyta i rzeczywiście osiągnięcie tego celu było bardzo blisko.", + "4675": "Redakcja \"Gazety Lokalnej\" informuje, iż w numerze z września do artykułu \"Witaj Szkoło\" wdarła się nieścisłość. Pominięta została pani Bronisława Lisicka, która jest nauczycielem wychowania początkowego w klasach I do III oraz prowadzi zajęcia z gimnastyki korekcyjnej. Redakcja przeprasza za zaistniałą sytuację.", + "4676": "Zwyczaje andrzejkowe zmieniały się na przestrzeni wieków. Najbardziej rozpowszechniona \"katarzynkowa\" i \"andrzejkowa\" wróżba - to lanie roztopionego wosku (albo też ołowiu) na wodę. Zastygły w fantastyczne kształty wosk dawał nieograniczone możliwości snucia wróżebnych opowieści. Właściwą treść wróżby odczytywano z cienia, jaki rzucał woskowy kształt na ścianę.", + "4677": "- W razie początkowych objawów, takich jak katar, ból głowy - można podawać zioła napotne (lipa, maliny, czarny bez) i dezynfekować gardło (płukać naparami z rumianku lub szałwi).", + "4678": "- Jak na tle innych dzielnic Bielska-Białej wygląda obraz zdrowia mieszkańców Lipnika?", + "4679": "- Nikt nie przeprowadzał dotychczas wiarygodnych badań porównawczych zdrowia ludności poszczególnych dzielnic miasta.", + "4680": "MATEUSZ: Dla pana to nie było długo?", + "4681": "PROFESOR: Gdzie teraz jest?", + "4682": "MATEUSZ: Jak to gdzie? ( Pauza ) Nie widzi pan? Siedzi na ławeczce w kąciku krużganka. ( Pauza ) Stale coś maluje, teraz też, niech pan patrzy.", + "4683": "PROFESOR: Szukał pan zemsty? Niech pan powie.", + "4684": "MATEUSZ: Zemsty nie. ( Pauza ) Poszedłem do adwokata. Chciałem zaskarżyć firmę Medix-Force, pośrednio i pana, profesorze.", + "4685": "Profesorze, ja nie myślałam o jego życiu. Nie wiem, jak to powiedzieć. Był sam. Szedł sam. Szedł tak jak my teraz idziemy. Pan i ja. W jego głowie musiało się kłębić od najstraszniejszych myśli. Tam, w nim, w środku, pełno było ludzi, przyjaciół i nienawistników. ( Pauza ) Nie, nie był samotny. Był sam. To różnica, czyż nie?", + "4686": "PROFESOR: Dokąd szedł?", + "4687": "SABA: Nie wiem. Trzeba wiedzieć? Szedł.", + "4688": "W tymże Teatrze Narodowym w Tokio występował również (2-11 września 1983) Wrocławski Teatr Pantomimy Henryka Tomaszewskiego, bardzo dobrze przyjęty przez prasę.", + "4689": "Również we wrześniu w teatrze Sunshine Gekij_o wystąpił zespół z Chińskiej Republiki Ludowej ze sztuką Lao She pt. Herbaciarnia (Chaguan).", + "4690": "Z doświadczenia dokumentacyjnego wyrosła nowa czołówka węgierskich reżyserów. Wyłoniła się z niego nowa problematyka, ton i forma twórczości najmłodszego pokolenia: ten dzień to prezent i Czas zatrzymany Petere Gothara, Dziękuję, jakoś leci Lászlo Lugossyego, Więzi prefabrykowane Beli Tarra, Studniówka Tomasa Almasi, Maskotka Jánosa Rózsy, Księżniczka Pála Erdössa. Te inne filmy są \"nową falą\" dzisiejszej węgierskiej produkcji.", + "4691": "Z uczuciem ulgi dobrnęliśmy do głównego burzowca. Po wszystkich koszmarnych przejściach, wydał się nam aleją spacerową. Mimo, że zmęczenie zwalało z nóg, wlekliśmy się dalej. Napisy na murach dodawały otuchy i nadziei.", + "4692": "- Jeszcze 100 metrów! Trzymajcie się! Niech was Bóg prowadzi!", + "4693": "Ejże, panie Grzegorzu, czy naprawdę \"świetnie funkcjonował\" przez bliżej nie określone \"lata\" i jakim to \"innym\" jugosłowiańskim pisarzom nie śniło się \"w tym czasie\" (a więc chyba w końcu lat pięćdziesiątych i w sześćdziesiątych) o swobodzie literackiej?", + "4694": "Dalej mowa jest o popularności Bulatovicia na Zachodzie.", + "4695": "- Ale w tej chwili karmi miesięczne dziecko. Wstrząs taki może jej i dziecku zaszkodzić.", + "4696": "Przyznałam rację i zamyśliłam się nad losem siostry, która została sama z dwojgiem maleńkich dzieci. Ogrom tragedii, o których dowiedziałam się w ostatnich godzinach, przechodził wszelkie wyobrażenie. Nastrój żałobny całego domu, nieświadomość Irki, która ciągle czekała, były nie do zniesienia.", + "4697": "SABA: Zapal mi papierosa... Nie wiesz jakie to przykre... Nie mam siły podnieść pudełka od zapałek. ( Dłuższa pauza ) Mat, weź moją rękę. ( Pauza ) Gdybym umiała płakać, Mat, gdybym umiała płakać.", + "4698": "MATEUSZ: No dobrze, dobrze. ( Pauza ) Saba, płacz, proszę, płacz.", + "4699": "SABA: Trzymam twoją rękę?", + "4700": "MATEUSZ: Masz gorączkę, czuję to.", + "4701": "SABA: Mat, kiedy dzieci wracają z wakacji?", + "4702": "MATEUSZ: Saba, jutro...", + "4703": "SABA: Jeszcze chwilkę, Mat. Zaraz pójdziesz spać. ( Pauza ) Bo wiesz, od dłuższego czasu trapi mnie pewna myśl... Ale trochę się wstydzę... Ty nawet nie wiesz, jak często się przed tobą wstydzę.", + "4704": "MATEUSZ: Czasem wiem, czasem nie wiem. Teraz nie wiem. Dlaczego?", + "4705": "Myślę, że coś jest nie tak.", + "4706": "Bo rozumiem, że rozgłośnie komercyjne muszą dbać o słuchacza i jeśli słuchają ich kierowcy dobrych samochodów, to nikt ich nie zmusza do słuchania metalowych czy punkowych łomotów, ale przecież punkowy albo metalowy underground jakoś sobie bez tego wszystkiego radzi i wcale nie marzy o opanowaniu eteru.", + "4707": "MP3 i internetowe pirackie rozgłośnie radiowe to jednak nie tylko nowy sposób promocji muzyków. Dla buszującego po sieci słuchacza to również wspaniała podróż w świat muzyki nieznanej w zasadzie nikomu, poza jej twórcami. Jeśli i wy marzycie o dokonaniu własnych nagrań, spróbujcie trochę zainwestować i otworzyć własną witrynę. Może będzie to pierwszym krokiem na drodze do wielkiej sławy?", + "4708": "I kiedy widzę, że jako symbol buntu wykreowana została dla młodzieży dziewczyna, która umie powiedzieć jedynie, że nienawidzi nauczycieli, chwaląc się przy okazji, że potrafi ich przekląć po angielsku. I kiedy wiem, że komponują dla Chylińskiej dwa razy starsi od niej muzycy nie istniejącego już zespołu Kombi, który dla mojej generacji był symbolem kiczu i żenady.", + "4709": "Wojna to temat, do którego filmowcy powracają chętnie i wyjątkowo regularnie. Także obecnie, ponad pół wieku po zakończeniu ostatniego jak dotąd konfliktu o wymiarze globalnym. Niedawno oglądaliśmy Szeregowca Ryana Stevena Spielberga, teraz na premierę czeka inna wojenna produkcja, Cienka czerwona linia Terence'a Malika.", + "4710": "Na przykładzie Star Trek łatwo można wytłumaczyć fenomen towarzyszący dokonywaniu filmowych adaptacji seriali. Star Trek jest serialem legendarnym, ale do Polski dotarł dopiero kilka lat temu. Kiedy pod koniec lat 80. wprowadzono do naszych kin czwarty film fabularny, przemknął on prawie niezauważony. Okazało się, że polscy widzowie, nie znając dotychczasowych losów bohaterów, nie byli w stanie wychwycić różnorodnych aluzji oraz zrozumieć dowcipów.", + "4711": "Rachid Benhadaj, młody algierski reżyser, tak właśnie zatytułował swój film. W oczach bohaterki Touchii, 40-letniej Felli, walki toczone przez arabskich fundamentalistów na ulicach dzisiejszego Algieru są takim samym absurdem i złem, co przemoc Francuzów, której ona doświadczała w dzieciństwie. Touchia oznacza dla niej skargę i tęsknotę za normalnością.", + "4712": "Z ważniejszych motywów, jakie zdążyły się pojawić w publikowanych fragmentach Według Pawła, na wyróżnienie zasługują: pistolet, narkotyki, mordobicie i łatwe kobiety. Zapewne w powieści znajdzie się też sporo cennych refleksji filozoficznych w rodzaju: Ależ to życie zapierdala - pomyślał. Zapierdala nie wiadomo skąd i dokąd i gówno po nim zostaje (cyt. jak wyżej). Jednym zdaniem - lektura całości legendarnej powieści Andrzeja Stasiuka z pewnością będzie niecodziennym przeżyciem.", + "4713": "Poza tym preferuje się tu wszystko, co współczesne, na czasie. Dlatego znajdziemy więcej danych na temat tegorocznego Noblisty niż na temat Noblisty sprzed kilku lat. Ale przede wszystkim w Internecie panuje kult masowości, a miejsc, w których można odnaleźć mało znanego a wspaniałego pisarza, jest wbrew pozorom mało. Nie jest to owa \"widmowa biblioteka\", wyśniona przez Borgesa (a napisana przez Pawła Dunin-Wąsowicza). Dlatego w dziedzinie literatury demokratyzm Internetu jest pozorny.", + "4714": "W niektórych cyfrowych platformach widz ma możliwość wyboru, np. jednej spośród kamer, filmujących wyścig formuły pierwszej.", + "4715": "Dzięki cyfrowej telewizji satelitarnej istnieje też możliwość połączenia z Internetem czy udziału w kursach przygotowujących do matury albo egzaminu na studia.", + "4716": "Wszystko wskazuje na to, że telewizor będzie już niedługo urządzeniem uniwersalnym - all in one. Oznacza to połączenie wszelkich domowych urządzeń RTV w jeden multimedialny kombajn.", + "4717": "Równolegle do rozmów prezydentów Ukrainy i Polski w Kijowie znów odbyły się protesty przeciw Kuczmie. Na ulice wyszło 3 tysiące lewicowców.", + "4718": "Oprócz dymisji prezydenta i premiera żądali przekształcenia Ukrainy w republikę parlamentarną i przyłączenia jej do Związku Białorusi i Rosji.", + "4719": "OBYCZAJOWY Malena to kolejny film Giuseppe Tornatore, nagrodzonego Oscarem twórcy Cinema Paradiso. Opowiada o pierwszym uczuciu kilkunastoletniego chłopca do dojrzałej kobiety (w tej roli piękna Monica Belucci).", + "4720": "Malena otrzymała dwie nominacje do Oscara (za muzykę Ennio Morricone i zdjęcia Lajosa Koltaia) oraz dwie do Złotego Globu (dla najlepszego filmu zagranicznego i za muzykę).", + "4721": "Warszawa Policja odnalazła Andrzeja Jacka P., za którego podawał się Jerzy Wieczorek ps. \"Żaba\", groźny przestępca z gangu pruszkowskiego, zatrzymany niedawno w Bułgarii. Okazało się, że bez zgody P. Wieczorek wykorzystał jego dane.", + "4722": "Zatrzymany w Sofii przestępca wylegitymował się dokumentami na nazwisko Andrzeja Jacka P. Paszport został wydany 11 maja 2000 roku w Warszawie i jest ważny do 2010 r.", + "4723": "Historia gier szczęścia, czy inaczej - gier losowych, toczyła się równolegle z najważniejszymi wydarzeń w dziejach ludzkości.", + "4724": "Chińczycy grali w w grę podobną do Multi Lotka już 3,5 tysiąca lat temu. W starożytnym Rzymie popularność gier była tak ogromna, że jeden z cezarów zakazał niższym klasom społeczeństwa ich uprawiać. Bez ograniczeń mogli oddawać się im jedynie uprzywilejowani obywatele.", + "4725": "W jakim języku rozmawia się z Japonią?", + "4726": "- Najczęściej stosowany jest angielski, choć jest także klub Esperanto. Bywa też, że z Ameryką czy Australią rozmawia się po polsku. Nie ma żadnych ściśle ustalonych reguł.", + "4727": "Co trzeba mieć, by zacząć rozmawiać?", + "4728": "- Przede wszystkim państwowy egzamin, kurs BHP i dobry sprzęt. Nowy kosztuje krocie, ale można zrobić go samemu. Na przykład z Australią łączyłem się na dwudziestoletnim radiu mojego ojca.", + "4729": "Rosja W poniedziałek w Moskwie obrońcy środowiska z całej Rosji protestowali przed parlamentem. Sprzeciwili się projektowi ustawy, która pozwoli na przynoszący zysk import odpadów nuklearnych.", + "4730": "Projekt, który na razie przeszedł dopiero pierwsze czytanie, sprawi, że Rosja będzie przyjmować zużyte paliwo jądrowe z innych krajów w celu przeróbki (wzbogacenia) lub składowania.", + "4731": "W środę ambasador USA w Pekinie przekazał ministrowi spraw zagranicznych Chin list z przeprosinami.", + "4732": "Wyrażono w nim ubolewanie z powodu naruszenia strefy powietrznej Chin przez amerykański samolot oraz spowodowanie śmierci pilota myśliwca.", + "4733": "List ambasadora Pruehera nie przynosi jednoznacznych i pełnych przeprosin, których domagał się Pekin, ale wychodzi poza dotychczasowe wyrazy ubolewania złożone przez USA. Pekin nadal domaga się, aby Waszyngton wziął na siebie pełną odpowiedzialność za incydent.", + "4734": "7.I. W Galerii Sztuki w Warszawie otwarto wystawę malarstwa Szczepana Skorupki.", + "4735": "8.I. W Domu Artysty Plastyka w Warszawie otwarto wystawę kompozycji przestrzennych Marka Koniecznego.", + "4736": "9.I. W Londynie zmarł Mieczysław Grydzewski — założyciel i redaktor naczelny znanych w latach międzywojennych pism literackich \"Skamander\" i \"Wiadomości Literackie\".", + "4737": "13.I. W Foyer Teatru Dramatycznego w Warszawie otwarto wystawę dorobku w roku 1969 Państwowego Wydawnictwa Naukowego.", + "4738": "Mądry, rozsądny, rozumny, inteligentny. Definiowaliśmy te wyrazy posługując się możliwie ograniczonym zestawem prostych słów: \"wiedzieć\", \"umieć\", \"wnioskować\", \"zdolność\", \"poznać\", \"prawda\", \"myśleć\". Oczywiście definicje, które zbudowaliśmy, można uznać za zadowalające tylko pod warunkiem, że rozumiemy — umiemy rozłożyć jeszcze dalej — owe słowa prostsze, których używaliśmy w naszych wyjaśnieniach. Sprawdźmy, czy istotnie potrafilibyśmy to zrobić.", + "4739": "Zapewne z większością ukazanych tu książek można polemizować, ukazując ich niedoskonałości literackie czy ideowe. Są to sprawy oczywiste. Nie o to tu jednak chodziło. Chciałem wykazać pewną linię rozwojową, pewien ciąg w prozie polskiej, moim zdaniem najambitniejszy, wielokroć zarzucany i podejmowany, a współcześnie zapomniany lub nie zawsze wyraźnie widziany przez młodą literaturę polską. (s.49)", + "4740": "W Finlandii zerwanie z antyradzieckim kursem politycznym nastąpiło jeszcze przed zwycięstwem socjalizmu. W obu krajach o taką ewolucję polityczną walczyła świadoma część klasy robotniczej, ale w walce tej sprzyjały obiektywne rację zarówno społecznych interesów ludzi pracy, jak i interesów narodowych.", + "4741": "Ale ta idylla wspomnień będzie trwała krótko. Na próżno martwił się reżyser Barylak, że mu \"stary melasą program zaklajstruje…\" Niespodziewanie — błogosławionym gestem uniesiona prawica spadła w dół ciężko jak siekiera: majestatyczny, kaznodziejski ton rozpękł się grzmotem gromu.", + "4742": "Tym razem użyliśmy w wyjaśnieniach słów naprawdę dość elementarnych: \"sądzić\", \"z powodu\", \"chcieć\", \"zacząć\". Słowo \"dobrze\" nie jest wprawdzie proste, ale rozkładamy je na proste w innym rozdziale. Słowo \"przyjąć\", nad którym również zatrzymujemy się w innym rozdziale, oznacza tu w istocie wolę, chcenie, czyli też coś prostego. Pozostaje nam więc tylko rozłożyć dwa — wielkiej wagi — wyrazy użyte w naszych wyjaśnieniach: \"prawda\" i \"myśleć\".", + "4743": "Co to znaczy, \"myśleć\"?", + "4744": "Przypomnijmy sobie, jak to jest, kiedy o czymś myślimy. Oto idziemy dokądś, albo może leżymy w ciemności — pogrążeni w myślach. Albo zapytani o zdanie w jakiejś sprawie, odpowiadamy: zaraz, muszę pomyśleć. Co się wtedy w naszej głowie?", + "4745": "Dolly Obłońska, zdradzana przez męża, nie wie, czy ma mu przebaczyć, czy nie. Pyta o zdanie Annę Kareninę: A ty byś przebaczyła?", + "4746": "Taż sama dziewczyna, słuchając opowiadania mojej żony, jak przed wojną rozmawiała z królową bułgarską, spytała \"to ciocia była w Bułgarii na delegacji?\"", + "4747": "Władysław Zambrzycki za swoją uroczą książkę o trzech dziwakach, którzy wiodą abstrakcyjne dysputy w czasie powstania warszawskiego, ze stoicyzmem znosząc niewygody, ściągnął na siebie zgorszenie — czyżby w czasie powstania warszawskiego nic ważnego się nie działo?", + "4748": "Dlatego też wiem, że nie spotkam już profesora Gisnelliusa: wskaźnik czasu był nastawiony na piętnaście lat!", + "4749": "Pozostałoby do rozstrzygnięcia pytanie, dlaczego paradoks, występujący w odniesieniu do przenoszenia masy i energii w przeszłość, nie obowiązuje w stosunku do przyszłości. Może ilość masy i energii w każdym punkcie tej \"przyszłościowej\" połówki czasoprzestrzeni nie jest jednak ściśle zdeterminowana?", + "4750": "Przykład ten pozwoli być może zrozumieć, jak owocne jest w matematyce odrywanie się od konkretu po to, by sformułować i udowadniać twierdzenia możliwe następnie do zastosowania w wielu konkretnych przypadkach.", + "4751": "Czytelnikom proponujemy rozstrzygnięcie następujących kwestii:", + "4752": "1) Czy dodawanie jest działaniem wewnętrznym w zbiorze liczb wymiernych?", + "4753": "2) Czy dodawanie jest działaniem wewnętrznym w zbiorze liczb nieparzystych?", + "4754": "Wpuśćmy z kolei kroplę roztworu błękitu metylenowego do probówki zawierającej SnCl2. Początkowo kropla zabarwiła swą najbliższą okolicę, ale oto coś przystąpiło do kontrofensywy, gdyż strefa barwna poczyna się w oczach kurczyć i po chwili nie ma już śladu po barwnej kropli. Taki sam los spotyka drugą, trzecią i następne krople.", + "4755": "W czasie ogrzewania oleju z żywicą, bądź też ich mieszaniną, zachodzi jednoczesne rozpuszczenie się żywicy oraz wstępna kopolimeryzacja lub polikondensacja. Dopiero w ich wyniku powstaje spoiwo, czyli właśnie to coś, co w przyszłości zlepi ze sobą ziarenka pigmentu, wiąże je trwale z pokrywaną powierzchnią, a na dodatek, reagując z tlenem zaschnie na twardą i odporną powłokę.", + "4756": "Znaczyło to: przygotowania \"zapięte na ostatni guzik\", eksperyment musi się udać, możecie spać spokojnie.", + "4757": "Po kolacji Naczelny Lekarz nakleił na ciało Gagarina siedem czujników, rejestrujących podstawowe funkcje organizmu. Była to procedura dość długa i niezbyt przyjemna. Kosmonauci przechodzili ją jednak nieraz w czasie treningów. I tym razem Gagarin zniósł ją ze stoickim spokojem.", + "4758": "W 800 ml wody (20—30°C) rozpuścić zawartość słoika, po czym dopełnić wodą do objętości 1000 ml roztworu.", + "4759": "Zdarza się czasami, że zawartość słoika na skutek wilgoci skamienieje. Należy wówczas stłuc słoik, gdyż żaden inny sposób wydobycia z niego utrwalacz nie daje pozytywnego rezultatu. Czasami nawet słoiki z utrwalaczem pękają same, nie powoduje to jednak spadku jakości utrwalacza.", + "4760": "Wymienione nasycone kwasy tłuszczowe stanowią w olejach schnących zaledwie 5—15%. Reszta natomiast przypada na kwasy tłuszczowe nienasycone, w których pomiędzy atomami węgla w łańcuchu występują wiązania podwójne.", + "4761": "Do najważniejszych nienasyconych kwasów tłuszczowych, decydujących o wartości lakierniczej danego oleju schnącego, należą: kwas olejowy C18H34O2, kwas linolowy C18H28O2, kwas oleostearowy C18H30O2.", + "4762": "Po odliczeniu znajdziemy, że prawdopodobieństwo zestrzelenia samolotu wynosi około 0,625. Widzimy, że jest ono stosunkowo dość wysokie (większe od 1/2).", + "4763": "W krótkim artykule \"M.T.\" musimy się ograniczyć do najbardziej elementarnych wiadomości z dziedziny rachunku prawdopodobieństwa. Ale nawet i ta drobna garść wiadomości pozwoli chyba zorientować się w jego praktycznej przydatności w różnych dziedzinach życia i w technice.", + "4764": "A PKS również ma swoje przepisy, kierowca musi po pewnej ilości godzin odpocząć. Zatrzymuje więc samochód, śpi kilka godzin i dopiero potem jedzie dalej. A ryba nie wino...", + "4765": "Gdyby więc PKP i PKS talk zorganizowały swoją pracę, żeby ryba jak najszybciej mogła być przewożona, z pewnością skorzystałaby na tym gospodarka rybna, skorzystałby konsument.", + "4766": "Było to dnia, w którym Amerykanie wystrzelili swą drugą rakietę kosmiczną z kapitanem Grissomem na pokładzie. Nad wodami oceanu, w miejscu spodziewanego lądowania - a raczej wodowania - kosmonauty, uwijały się helikoptery. Powierzchnię morza pruły statki, oczekujące pojawienia się ostatniego członu rakiety.", + "4767": "45 minut mija jak z bata strzelił. Dzwonek... Słuchacie wychodzą \"na papierosa\", a ja w towarzystwie komandora oglądam znajdujące się w gabinecie pomoce naukowe. Są to części różnych maszyn, modele, plansze... Wiele z tych eksponatów przywędrowało do Szkoły z okrętów - pomagają teraz słuchaczom w ugruntowaniu zdobywanej wiedzy teoretycznej.", + "4768": "Rząd angielski nie mogąc obniżyć stawek celnych do poziomu przedwojennego, zaostrzył kary za przemyt. Do służby prewencyjnej powołano też okręty marynarki wojennej; w 1819 roku wody dokoła Anglii patrolowało 56 slupów i 80 kutrów Royal Navy, poza jednostkami służby celnej i ministerstwa skarbu. Koszty utrzyma tego dozoru wyniosły 548402 funty rocznie, a dochody ze skonfiskowanych towarów tylko 15 840.", + "4769": "Jak powstaje komunikat meteorologiczny i co znaczą te dziwne nazwy?", + "4770": "Na całym Atlantyku Północnym, na ściśle określonych pozycjach znajdują się statki służby meteorologicznej, których załogi prowadzą obserwacje, notując takie dane, jak siła i kierunek wiatru, rodzaje chmur i ich pułap, opady, ciśnienie, widzialność, wilgotność itd. W ustalonych godzinach wyniki obserwacji podawane są drogą radiową do Biura Meteorologicznego w Londynie, gdzie opracowuje się prognozę pogody.", + "4771": "Ryba. Dorsz, śledź, szprot, turbot, halibut; karmazyn, makrela, flądra - ryba złowiona nie w jeziorze czy rzece, ale na rozległych, morskich łowiskach.", + "4772": "Wśród wielu przysmaków polskiej kuchni ryba morska zajmuje coraz ważniejszą pozycję. Już nie tylko śledzik w oliwie, w śmietanie, czy marynowany, ale filety dorszowe, dorsz po grecku, śledź zapiekany - dziesiątki rozmaitych przetworów i dań rybnych znalazły się w naszym menu.", + "4773": "Drogi Czytelniku, żadne sława nie są tak wymowne, jak cyfry. A cyfry niezbicie mówią, że POLSKIE RYBOŁÓWSTW0 MORSKIE W CIĄGU JEDNEG0 TYLKO ROKU 1960 ZŁOWIŁO WIĘCEJ RYB NIŻ W CIĄGU CAŁEGO DWUDZIESTOLECIA MIĘDZYWOJENNEGO.", + "4774": "To jest fakt. Ten fakt nie podlega dyskusji. Jest jednak inne zagadnienie, mianowicie jakie ryby jadamy obecnie i dlaczego w pewnych okresach niektórych gatunków brak.", + "4775": "- A co było po powrocie \"Daru Pomorza\"?", + "4776": "- W szkole znaleźliśmy się przed 1 listopada. Wkrótce powstały dwie klasy pokładowe i jedna techniczna. Wybrałem wydział techniczny. Od tej chwili szkolenie było prowadzone z uwzględnieniem specjalistycznego kierunku danej grupy. Przeważały jednakże w programie przedmioty ogólnokształcące, matematyka, fizyka etc.", + "4777": "Praktycznie rzecz biorąc eskadra uległa całkowitej zagładzie, tracąc około 5 000 ludzi zabitych i utopionych, 2 000 internowanych, ponad 10 000 jeńców.", + "4778": "Japończycy stracili 3 torpedowce i kilkuset ludzi zabitych i rannych.", + "4779": "Na tym spotkaniu zakończyły się właściwie działania morskie wojny rosyjsko-japońskiej. Z inicjatywy mocarstw postronnych doszło wkrótce do negocjacji, które doprowadziły do zawarcia pokoju.", + "4780": "Krzysztof Hołowczyc zadebiutował w Rajdowych Mistrzostwach Świata, startując w trudnym i od lat zdominowanym przez Skandynawów Rajdzie Szwedzkim.", + "4781": "Mistrzostwa Świata to więcej niż Mistrzostwa Europy: ostrzejsze reguły, silniejsza konkurencja, nieznane trasy. W tegorocznym Rajdzie Szwedzkim wystartowało wiele załóg z listy priorytetowej FIA i właściwie wszyscy najlepsi kierowcy rajdowi Skandynawii, najgroźniejsi właśnie na lodzie i śniegu Szwecji.", + "4782": "Jak głosi plotka, jest wielce prawdopodobne, że w planowanej fabryce Opla w Gliwicach będzie wytwarzane auto zaprojektowane w centrum projektowym GM w Brazylii specjalnie na tamtejszy rynek. Jest to Chevrolet (Opel) Corsa Sedan, 4-drzwiowe auto, dłuższe od zwykłej Corsy o niemal 30 centymetrów, z pojemnym, 435-litrowym bagażnikiem. Jednocześnie powstała atrakcyjna Corsa Pick-up, na którą chyba jeszcze za wcześnie na naszym rynku.", + "4783": "American Car Show - I Toruński Międzynarodowy Zlot Samochodów Amerykańskich odbędzie się w dniach 3-5 maja w Toruniu. Organizatorzy: Automobilklub Toruński i firma PHU Autocenter, zapowiadają liczne atrakcje - próby sprawnościowe, Rally Cross Syrenek, paradę starych pojazdów, pokaz ogni sztucznych, a także... spotkanie z Batmanem.", + "4784": "Proszę mnie dobrze zrozumieć: silnik o pojemności 1,6 litra w zupełności wystarczy do normalnego (i dość oszczędnego) poruszania się po drogach. Ambitniejsi kierowcy powinni jednak sięgnąć po jednostkę o pojemności 1,8 litra, podobnie oszczędną, ale elastyczniejszą. I na koniec najpoważniejsza wada nowej Vectry: zbyt małe lusterka boczne. Stylistycznie bezbłędne, piękne i tak dalej, lecz za małe. Przy szybkiej jeździe po drodze ekspresowej lub autostradą wymagają ogromnej koncentracji uwagi.", + "4785": "Auto prowadzi się pewnie, a zawieszenie pracuje komfortowo. Na szybko pokonywanych zakrętach pojazd wykazuje delikatną nadsterowność. Układ kierowniczy pracuje sprawnie, choć mógłby być bardziej precyzyjny. Multiplę zaopatrzono w hamulce tarczowe z przodu i bębny - z tyłu. W wyposażeniu podstawowym znajduje się również ABS. Po kilku hamowaniach z większych prędkości wydajność układu nieznacznie się jednak zmniejszyła.", + "4786": "Na świecie jest sprzedawanych ok. 200 000 luksusowych limuzyn rocznie. Mimo że to niewiele w porównaniu do kilkudziesięciu milionów aut niższych klas, konkurencja w tym segmencie rynku jest spora. Koncerny liczą nie tyle na zysk, ile na prestiż. Porównujemy czołówkę aut dostępnych w Europie. Najtrudniejsze zadanie stało przed Mercedesem. W konfrontacji od najnowszej konstrukcji można przecież oczekiwać najwięcej. A więc Klasa S przeciwko reszcie świata.", + "4787": "W tej kwestii konkurenci różnią się zdecydowanie. Sylwetka Golfa w porównaniu z agresywnymi liniami Focusa wygląda spokojnie, ale jego bryła może być uznana za ponadczasową. Stylistyka Opla Astry wkrótce po jego prezentacji była dość nowoczesna, ale teraz w porównaniu z najnowszymi autami wygląda dość konserwatywnie.", + "4788": "Zmiany dokonane w Oplu Fronterze wyszły mu na dobre. Stał się autem bardziej \"kulturalnym\" i łatwiejszym do codziennej jazdy, a przy tym nie stracił zdolności do poruszania się w ciężkim terenie.", + "4789": "Mimo atrakcyjnego wyglądu jego poprzednik nie był samochodem \"bulwarowym\". Nieco surowy i mało delikatny w trakcie jazdy po mieście, sprawdzał się znakomicie w terenie. Modernizacja Opla Frontery miała uczynić go bardziej przyjaznym dla użytkowników, nie zmniejszając jednocześnie jego możliwości.", + "4790": "Na pewno tak: Smart ma pewne zalety, które z punktu widzenia zasobnych nabywców indywidualnych, szukających typowo miejskiego samochodu (wymiary, łatwość prowadzenia, automatyczne przekładnia), tudzież firm potrzebujących ekonomicznego i sprawnego środka komunikacji przy obecnym natężeniu ruchu w mieście, mogą zadecydować o jego zakupie.", + "4791": "Jaki jest ten samochodzik? Gabaryty smarkacza, ale... poziom wykonania i niestety, cena, na poziomie dojrzałego samochodu (od ok. 35 000 zł,-).", + "4792": "I szukaj korka w polu!", + "4793": "Jak można sobie radzić?", + "4794": "Najprostsza - co nie znaczy, że godna polecenia - metoda sprowadza się do zatkania wlewu kawałkiem ciasno zwiniętej tkaniny. Należy jednak czynić to z wyczuciem, zwłaszcza w starszych pojazdach, w których otwór wlewowy jest z reguły dosyć szeroki, aby przypadkiem \"prowizorka\" nie wpadła za głęboko...", + "4795": "Długa jest lista gadżetów, którymi można doposażyć samochodzik. Znajdziemy na niej takie pozycje, jak np.: ogrzewanie siedzeń, uchwyt na napoje, zegar i obrotomierz (bardzo charakterystyczne, ale to można powiedzieć właściwie o całym samochodzie), wreszcie - kolorowe panele nadwozia, pozwalające nadać naszemu egzemplarzowi wybitnie indywidualny charakter.", + "4796": "Nie podejmuje się koniecznych decyzji prawnych (praw, ustaw, zarządzeń), nie buduje się autostrad i dróg ekspresowych, brak jest Centralnego Rejestru Pojazdów i Kierowców. Nie wprowadza się przepisu o obowiązkowym noszeniu przez pieszych znaków odblaskowych po zmroku. Natomiast tworzy się służby, których istnienie rozmydla odpowiedzialność za Bezpieczeństwo Ruchu Drogowego w Polsce.", + "4797": "A skupienie, uwaga i niepotrzebna gimnastyka przy wsiadaniu, byle tylko nie zabrudzić żakietu bądź znacznie częściej spodni (Panowie, przyznajmy to, Panie więcej uwagi przywiązują do dbałości o wygląd zewnętrzny niż my - także w odniesieniu do czterech kółek!) również nie wpływają dodatnio na nasze samopoczucie!", + "4798": "Cóż zatem czynić?", + "4799": "Najprościej udać się na najbliższą stację benzynową. Pozbywając się 5. złotych, wejdziemy w posiadanie przydatnego przedmiotu (fot.). Zabezpieczy nas on przed zapachem i co najważniejsze: przelewaniem się paliwa znacznie skuteczniej i bezpieczniej, niż wspomniana szmatka. Pamiętajmy jednak o tym, iż rozwiązanie to jest również prowizoryczne.", + "4800": "Przykre zdarzenie, którego nie mógł właściwie uniknąć kierowca samochodu. Ktoś z Państwa zapyta, nie bez racji, dlaczego rozpisywać się o sikorkach, gdy codziennie giną na drogach ludzie?", + "4801": "Proponuję ćwiczenie imaginacyjne: a gdyby to nie były sikorki, tylko... dziecko? Na moment pozostawione bez opieki, albo takie, które wyrwało się matce i wybiegło spomiędzy samochodów na uliczkę?", + "4802": "Cóż zatem robić, by nie narażać opinii o sobie na szwank, samochód utrzymać w czystości bez niszczenia butów, odmrażania rąk, niepotrzebnego zdenerwowania i zbytniej straty czasu?", + "4803": "W 1997 roku rozpoczęły w Warszawie działalność myjnie, które przyciągnęły naszą uwagę. Standard obsługi i oferowanych usług, pozostający w bardzo korzystnej relacji do cen zdaje się podsuwać odpowiedź na wyżej postawione pytanie.", + "4804": "Fotel pasażera przesuwa się do przodu i odchyla jednocześnie jednym ruchem dźwigni, co doskonale ułatwia zajmowanie miejsca z tyłu. Fotel kierowcy już nie - ta oszczędność ma swoje uzasadnienie z punktu widzenia bezpieczeństwa - zniechęca osoby podróżujące na tylnej kanapie do wysiadania stroną kierowcy - na ulicę...", + "4805": "Kolejny minus za - tylne zagłówki \"markowane\" wypustkami na oparciu tylnej kanapy.", + "4806": "Jednorazowe sprawdzenie drożności dróg oddechowych u rannego nie zwalnia nas od stałej opieki nad nim. Sytuacja może się zmienić. Ranny, który byt przytomny lub jedynie zamroczony, może być za chwilę głęboko nieprzytomny. U rannego nieprzytomnego, dotychczas sprawnie oddychającego, może wystąpić krwawienie w jamie ustnej, przelanie się zawartości żołądka, przesuniecie głowy. Następstwem tego będzie niedrożność dróg oddechowych. Ranny będzie wymagał natychmiastowej pomocy.", + "4807": "Toteż mniej wprawny kierowca powinien ograniczyć prędkość jazdy. A ponieważ do tego - z powodu malej wprawy - nie zawsze potrafi właściwie ocenić wszystkie czynniki, które narzucają zmniejszenie prędkości - tym bardziej ją ograniczyć.", + "4808": "Decydującym kryterium powinna być nie tylko umiejętność dobrego prowadzenia pojazdu, ale przede wszystkim pewność, że w jakiejś krytycznej sytuacji potrafi się zareagować dostatecznie szybko i prawidłowo.", + "4809": "Miejsce na dole opony oznaczone kredą - w położeniu w którym się ona zatrzymuje jest jej miejscem najcięższym. A więc po przeciwnej stronie koła należy umieścić równoważący ciężarek. Dobór masy tego ciężarka, jest najżmudniejszą i wymagającą dużej cierpliwości czynnością przy wyważaniu.", + "4810": "Właśnie w Skoczowie opanowano po raz pierwszy w krajach socjalistycznych technologię odlewania wałów korbowych tamże opanowano seryjną produkcję elementów z żeliwa sferoidalnego o wytrzymałości dorównującej stali w Tychach supernowoczesny trzypiętrowy automat spawalniczy obsługuje tylko dwóch pracowników. W automacie tym łączone są zasadnicze elementy nośne nadwozia samochodu. Przykładów można by mnożyć tysiące.", + "4811": "Przedmiotem konkursu będzie ocena trzech sytuacji drogowych oraz wybór prawidłowej odpowiedzi na każde z 10 pytań testowych. Podobnie jak i poprzednia sytuacje drogowe w naszym konkursie są wzięte z życia - nadesłali je czytelnicy. Pytania testowe zaczerpnęliśmy natomiast z zestawu opracowanego w Szefostwie Służby Czołgowo-Samochodowej MON. I tu uwaga - odpowiadając na pytania testowe wystarczy podać tylko literkę, przy której był prawidłowy tekst (np. 12-b).", + "4812": "Konkretne oddziaływanie FSM na region bielski to także finansowe uczestnictwo w inwestycjach komunalnych. Dla przykładu: FSM współrealizuje budowę hali widowiskowo-sportowej w Bielsku oraz dotuje budowę krytego basenu kąpielowego. Fabryka kooperuje w dziedzinie budowy sieci wodociągowej oraz kanalizacji w rejonie przyszłej oczyszczalni ścieków w Komorowicach.", + "4813": "Przy wynoszeniu rannego w pojedynkę ujmujemy go oburącz pod ramiona. Z przodu oboma dłońmi chwytamy za przedramię zgięte w stawie łokciowym. Musimy przy tym zwrócić uwagę czy nie chwytamy za rękę złamaną. Następnie wycofując się, wyciągamy tułów i nogi. Odciągamy rannego i układamy ostrożnie na ziemi, w miarę możliwości w miejscu równym, płaskim, suchym.", + "4814": "Hoffman Alfons inż. - dyrygent i działacz o dużych zasługach dla ruchu śpiewaczego na Pomorzu. W czasach zaborów był dyrygentem polskiego chóru \"Lutnia\" w Gdańsku, współpracował także z polskimi zespołami śpiewaczymi w Westfalii i chórem polskim \"Harmonia\" w Berlinie; przyczynił się w dużym stopniu do powstania Pomorskiego Związku Śpiewaczego.", + "4815": "Inny ciekawy dokument dotyczący tonów kościelnych odnajdujemy w Antiphonarium z XIII w. pochodzącym z klasztoru cystersów Kamieńcu Ząbkowickim, a spisanym prawdopodobnie również w lubiąskim skryptorium (Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, sygn. ms. I F 402). Tekst ten jest zniszczony i w wielu miejscach nieczytelny.", + "4816": "Kuna Teofil (1905-40) - wieloletni dyrygent tow. śpiewaczych \"Seraf\" i \"Dzwon\" w Rybniku oraz chóru im. Chopina w Niewiadomiu na Śląsku, zm. w obozie koncentracyjnym. Chóry pod dyr. Kuny wykonywały utwory wymagające dużej kultury śpiewaczej i technicznego zaawansowania ( Widma i Sonety Krymskie S. Moniuszki, Syn Marnotrawny H. Opieńskiego, Ojczyzna F. Nowowiejskiego, Męka Pańska Perosiego i inne).", + "4817": "Ten sam zestaw dwu rejestrów w połączeniu z tremulantem nadaje się do wykonywania podobnych utworów, ale bez diminucji.", + "4818": "Przy podniesieniu w czasie mszy używa się według Antegnatiego solowego rejestru pryncypalnego o bardzo delikatnym brzmieniu. W badanych źródłach organowych nie spotykamy utworu specjalnie przeznaczonego do wykonania w czasie podniesienia. Utwory takie pojawiają się dopiero w twórczości G. Frescobaldiego.", + "4819": "Szyrocki Jan inż. mgr - dyrygent znakomitego Akademickiego Chóru Politechniki Szczecińskiej, znanego również z występów za granicą: w Bułgarii, na Węgrzech, we Włoszech, w NRD.", + "4820": "Tondera Henryk - zasłużony dyrygent i działacz chóralny na Śląsku Opolskim, kierownik artystyczny m. in. chóru mieszanego im. Chopina w Zabrzu.", + "4821": "Wit Jan (1901-49) - długoletni dyrygent związkowy Związku Kół Śpiewaczych Śląska Opolskiego.", + "4822": "Inny typ pod względem faktury stanowią tabulatury, których autorzy wprowadzają zmiany w stosunku do pierwowzoru opracowywanej kompozycji. Zaliczamy tu przede wszystkim dzieła wybitnych kolorystów niemieckich i inne tabulatury pochodzenia niemieckiego. W zabytkach tych znajdują się również stosunkowo nieliczne kompozycje czysto instrumentalne, przeznaczone wyłącznie na organy. Do grupy tej należą zabytki zawierające wyłącznie muzykę organową.", + "4823": "Z punktu widzenia potrzeb średniego szkolnictwa muzycznego, znaczenie książki jest wyjątkowo duże. Zmusza ona nie tylko do zreformowania dotychczasowej metody wykładu i zakresu podawanego materiału, ale wymaga weryfikacji programów nauczania. Książka ukazała się w odpowiednim momencie, w okresie dyskusji nad nowymi programami. Miejmy nadzieję, że ich nowa redakcja zawierać będzie wnioski autorów omawianej publikacji.", + "4824": "Byłby to objaw zdrowych tendencji uzależniania programów od osiągnięć nauki.", + "4825": "Ustalenie skali organów pozwala stwierdzić, jakie utwory były możliwe do wykonania na ówczesnych instrumentach. Skala kompozycji zawartych w tabulaturach organowych nie przekracza zakresu dźwięków możliwych do realizacji, a nawet zdecydowana większość autorów tabulatur posługuje się skalą mniejszą niż C-c 3 , np. B. Schmid senior i J. Paix używali skali C-a 2 , C. Merulo - F- a 2 .", + "4826": "Pozostaje wreszcie problem walorów dydaktycznych książki. Są one bezsporne. Książka zawiera wszystkie cechy dobrego podręcznika: obszerny i jasno rozczłonkowany materiał, obiektywnie i lapidarnie formułowane tezy, przejrzysty język, celowo dobrane, \"typowe\" przykłady nutowe. Będzie ona z pewnością dobrą podstawą dalszych specjalistycznych studiów nad historią muzyki.", + "4827": "W charakterze zapór przeciwpancernych można wykorzystać zniszczone budynki (zawały), a także barykady zbudowane z różnych materiałów i środków podręcznych, których w mieście nie brakuje. Zapory takie zazwyczaj mogą być zaminowane. W przypadku obrony miast przygotowywanych jako rejony umocnione lub twierdz, stosowane mogą być szeroko różne planowe i nieplanowe niszczenia.", + "4828": "Zadaniem ubezpieczenia w rejonie załadowywania jest niedopuszczenie do ataku grup dywersyjnych przeciwnika oraz wzbranianie przenikania do rejonu rozmieszczenia wojsk osób postronnych. W tym celu rejon ten powinien być wcześniej rozpoznany, a następnie ubezpieczany patrolami i posterunkami. Aby szybko rozpoznać żołnierzy desantu, należy zawczasu ustalić znaki rozpoznawcze.", + "4829": "Artyleria (dywizyjna, lekka artyleria OND, artyleria przeciwpancerna i przeciwlotnicza), tworząc grupy organizacyjne, działała w kolumnach marszowych. Część artylerii wydzielano do wzmocnienia OW. Tylko w koniecznych wypadkach (np. przełamania kolejnej rubieży obronnej), wykorzystanie artylerii było scentralizowane do szczebla dywizji, a niekiedy również korpusu.", + "4830": "Ciężka artyleria OND z początkiem pościgu przechodziła do odwodu dowódcy armii (frontu) w celu zabezpieczenia jej manewru na kierunki głównych uderzeń.", + "4831": "Wykształcenie społeczno-polityczne przygotowuje absolwentów do działalności ideowo-wychowawczej z podwładnymi. Realizując program nauk społeczno-politycznych z podchorążymi, zwraca się szczególną uwagę na kształtowanie zaangażowanych postaw ideowo-politycznych, samodzielności w myśleniu i działaniu oraz umiejętności wykorzystania zdobytej wiedzy w praktycznej działalności szkoleniowej i wychowawczej. W odniesieniu do podchorążych specjalności politycznej dodatkowo kształtuje się umiejętność kierowania pracą partyjno-polityczną i dydaktyczno-wychowawczą.", + "4832": "W pracy, na bazie bogatego materiału archiwalnego, autor analizuje wykorzystanie armii pancernych w toku Wielkiej Wojny Narodowej Związku Radzieckiego, w tym ich tworzenie, strukturę organizacyjną, możliwości bojowe, przygotowywanie operacji, wprowadzenie do bitwy i zabezpieczenie wprowadzenia dowodzenie oraz działania w operacyjnej głębokości obrony nieprzyjaciela.", + "4833": "Przy znacznym oderwaniu się głównej masy artylerii i czołgów piechota zmuszona była wstrzymywać pościg przed kolejnymi rubieżami obrony do czasu ich podejścia oraz rozwinięcia się. W wyniku tego przeciwnik miał czas na organizację obrony, a tempo pościgu znacznie spadało.", + "4834": "Podstawowym sposobem działania artylerii przeciwpancernej (pułkowej i dywizyjnej) był ogień na wprost. Pozostała część artylerii z reguły prowadziła ogień z zakrytych stanowisk ogniowych.", + "4835": "Struktura nauki powinna stanowić uogólnienie jej zasięgu przedmiotowego i zakresu treściowego. Nie może być przeciążona szczegółami, podyktowanymi jakąkolwiek praktyką wojskową, podobnie jak nie może naśladować struktury nauk pozawojskowych. Nauka wojenna jest nauką specyficzną - wieloprzedmiotową, posiadającą wspólną dla wielu dyscyplin naukowych bazę merytoryczną oraz właściwą dla nich podstawę teoretyczno-metodologiczną.", + "4836": "Gmach PDT nie był wznoszony zbyt szybko, nie został jednak w trakcie budowy przeprojektowany, mimo że dyskusja się rozpoczęła. Sprawia on, że wymowa plastyczna dużego odcinka Alei Jerozolimskich pomiędzy Marszałkowską a Nowym Światem stanowi bolesny zgrzyt.", + "4837": "Wszystko to, pod nakazem wymagań życia w stosunku do architektury socjalistycznej, składa się na ustalenie nowej, bogatej sylwetki architekta. Im więcej włoży architekt polski wysiłku w urzeczywistnienie nowej", + "4838": "Architektury polskiej, socjalistycznej w treści i narodowej w formie, tym lepiej spełni ona swoje materialne i moralne obowiązki wobec narodu i tym korzystniej rozwinie się on sam, architekt, jako twórca, obywatel i człowiek.", + "4839": "Trzeba obecnie więcej uwagi zwrócić na urbanistykę. Trzeba naprawiać to, co się jeszcze w dużym stopniu da naprawić. Trzeba rozstawić gmachy ministerstw w różnych punktach miasta, również na Pradze. Planowi Warszawy potrzeba prostoty, większej szerokości ulic, wyższej zabudowy, założeń w postaci jednorodnych arterii i placów, spokoju i harmonii.", + "4840": "\"Oderwanie się niektórych działaczy muzyki radzieckiej od narodu doszło do tego, że w ich środowisku rozpowszechniła się zgniła \"teoria\", na podstawie której niezrozumienie muzyki licznych współczesnych radzieckich kompozytorów przez naród objaśnia się tym, że naród rzekomo \"nie dorósł\" do ich skomplikowanej muzyki, że zrozumie ją po kilku stuleciach i że nie należy się tym przejmować, jeżeli niektóre dzieła nie znajdują słuchaczy\".", + "4841": "Rok 1944 otworzył przed plastyką polską perspektywy, z ogromu których nie odrazu zaczęła sobie ona zdawać sprawę. Manifest Lipcowy brał pod opiekę artystę i jego twórczość, przywracał sztuce utracony walor społeczny, przyznawał ważne i zaszczytne miejsce w nowym, powstającym świecie. Był to kredyt zaufania, który zobowiązywał. Zobowiązywał do szukania najwłaściwszej drogi służenia sprawie przyszłości - sprawie socjalizmu, do budowy którego przystępowały wszystkie postępowe siły narodu.", + "4842": "W maju bieżącego roku odbył się w gmachu Politechniki Warszawskiej społeczny przegląd projektów architektonicznych opracowanych dla Warszawy. Przeglądu dokonało Jury Stowarzyszenia Architektów RP i wydziałów technicznych Biur Projektowych.", + "4843": "Weźmy jako przykład zagadnienie pejzażu. Tradycyjny pejzaż mieszczański był w założeniu swym kontemplacją natury. Dziś dla naszych artystów pejzaż coraz częściej staje się okazją do pokazania, jak w naturalnym otoczeniu działa człowiek, jak je wykorzystuje i ujarzmia, jak je pracą swoją przekształca. Ten humanistyczny punkt widzenia przeciwstawia pejzażowi naturalistycznemu i w konsekwencji bezczasowemu pejzaż o charakterze i powadze historycznego dokumentu, decydując o jego współczesnej treści i głębokim wydźwięku ideowym.", + "4844": "POZYCJA PODSTAWOWA Stoisz w lekkim rozkroku, odprężona. Patrzysz przed siebie, obie dłonie trzymasz oparte na klatce piersiowej. W tej pozycji oddychasz spokojnie i równo przez 3 minuty.", + "4845": "1. KROK - \"PÓŁNOC\" Wyciągasz do przodu prawe ramię (dłoń odgięta ku górze w pozycji obronnej) i jednocześnie wykonujesz wykrok do przodu prawą nogą (wydech). Powrót do pozycji podstawowej (wdech). Ten sam ruch wykonujesz lewą stroną ciała. Ćwiczenie powtarzasz rytmicznie przez 7 minut.", + "4846": "Jakim dzieckiem jest Angelika?", + "4847": "- Pogodnym. Wszędzie ją można zabrać, do wszystkich się uśmiecha. Uwielbia tańczyć, kołysana na rękach. Nie mamy z nią żadnych problemów. Tylko ze snem jest ciężko. Budzi się kilka razy w ciągu nocy. Dopóki nie miałam opiekunki, sypiałam po trzy godziny. Ale jak ma się takiego aniołka, to jakąś cenę trzeba za to zapłacić.", + "4848": "Agnieszka ma jakieś Twoje cechy?", + "4849": "- Dałam jej ciepło, otwartość, ciekawość świata, optymizm i ambicję. Aczkolwiek moja ambicja jest bardziej rozwinięta. Rodzice Agnieszki nie motywowali jej do nauki.", + "4850": "A jak było z Tobą?", + "4851": "- Mama bardzo chciała, żebym studiowała, a teraz naciska, żebym napisała pracę magisterską.", + "4852": "Rodzice nie marzyli o tym, żebyś jak oni została inżynierem?", + "4853": "Jak urządzony jest Wasz dom?", + "4854": "C. Ż.: - To parterowy, nieduży budynek, utrzymany w klasycznym stylu. Mało w nim nowoczesności, poza sprzętami w kuchni.", + "4855": "Jak lubicie spędzać wolny czas?", + "4856": "K. Ż.: - Ja relaksuję się przy sprzątaniu i prasowaniu. Cezary lubi przesiadywać w ogrodzie. Pielęgnuje rośliny i patrzy, jak rosną.", + "4857": "Krzysztof: - Jednym z głównych powodów jest natłok obowiązków. W naszym domu pod Zgierzem trwa remont, a w Łodzi właśnie uruchamiam szkołę piosenkarsko-aktorską, która będzie miała certyfikat Ministerstwa Kultury. To przedsięwzięcie pochłania mnóstwo czasu. Ponadto przygotowuję się do nagrania płyty na żywo, na której gościnnie wystąpią artyści wytwórni BMG. Mam nadzieję, że uda mi się zaprosić Norbiego i innych przyjaciół.", + "4858": "Ale rozumiem, że do ślubu, prędzej czy później, dojdzie?", + "4859": "Czy macierzyństwo bardzo odmieniło Twoje życie?", + "4860": "- Oczywiście, ale na lepsze. Nie wyobrażam sobie jednak, jak radziłabym sobie, gdybym miała systematyczną pracę i musiała codziennie wstawać wcześnie rano.", + "4861": "Występujesz gdzieś teraz?", + "4862": "- Sporadycznie, ale już zaczynam się rozglądać za pracą. Na razie jest tylko teatr - kilka razy w miesiącu gram w Teatrze Scena Prezentacje.", + "4863": "1. Ruszaj się. Wysiłek fizyczny usprawnia oraz reguluje krążenie krwi. Musi jednak być dostosowany do kondycji, bo zbyt forsowne ćwiczenia nadmiernie obciążają serce. Dużo spaceruj, pływaj, jeźdź na rowerze.", + "4864": "2. Rzuć palenie. Po wypaleniu papierosa naczynia krwionośne bardzo gwałtownie się zwężają, rośnie ciśnienie i zwiększa się obciążenie serca. Nikotyna uszkadza tętnice, a nieustające skoki ciśnienia rujnują układ krążenia. Czym prędzej więc zerwij z nałogiem.", + "4865": "Co można zrobić w takiej sytuacji:", + "4866": "1. Podzielcie się obowiązkami; nie bierz na siebie odpowiedzialności za wszystkie sprawy.", + "4867": "2. Pokaż, jakim kosztem pracujesz, by utrzymać całą rodzinę.", + "4868": "3. Jeśli partner zarabia znacznie mniej, załóż sobie osobne konta. Nie susz mu głowy o pieniądze, ale pilnuj, by dokładał się do rodzinnego budżetu.", + "4869": "Ja nie mówię, że świadome zniszczenie kultury yiddish jest dobre - ani że jest złe. Jedne kultury padają - inne powstają na ich miejsce. Na razie, sądząc z osiągnięć na polu literackim i naukowym, kultura neohebrajska nawet do pięt nie dorasta kulturze yiddish - ale początki zawsze są trudne...", + "4870": "Co prawda: istniały próby narzucenia światu yiddish jako języka uniwersalnego (tzw. rząd polski w Białymstoku 1920 r. uznawał język polski jako ,,język mniejszości\"!!). Jednak co rozsądniejsi Żydzi-komuniści zrozumieli, że jest to mrzonka. Takim językiem mógł być rosyjski, angielski - być może esperanto - ale nie yiddish. Jako internacjonaliści potraktowali (prawidłowo) yiddish jako \"kulturę zaściankową\", niegodną \"państwa światowego\". Co znów wyrwało z kręgu tej kultury wielu intelektualistów.", + "4871": "Nie wiadomo, ile budżet państwa stracił i nadal traci na dziurze w przepisach o podatku VAT.", + "4872": "Poniżej zamieszczamy tabelkę, w której widać, jak wyżej opisany sposób na uniknięcie podatku VAT działa w praktyce. Nasz przedsiębiorca chce sprzedać towar za 1000 zł, sprzedając za 150 zł kartę rabatową upoważniającą do 20-procentowej zniżki przy zakupie wartym 1000 zł.", + "4873": "To ostatnie zastrzeżenie jest bardzo ważne: jeśli bowiem wieszamy mordercę, to też popełniamy morderstwo w imię wyższych celów - tylko, że w tym przypadku celem jest zapobieżenie w przyszłości czynom powszechnie uważanym za niegodziwe - w myśl sprawdzonej, odwiecznej, naturalnej etyki. Ci ludzie natomiast uważali się za upoważnionych do zabijania porządnych i przyzwoitych ludzi w imię zaprowadzenia czegoś, co nie mieści się w naturalnym rzeczy porządku. I dlatego ich potępiamy.", + "4874": "Bo przecież zwolnienie było możliwe tylko dzięki tej \"fałszywce\"!", + "4875": "Pani B-B wcale jednak nie chodzi o rozsądne załatwienie sprawy roszczeń w stosunku do MZiOS lub do Ministerstwa Rolnictwa (gdyż Jej szkoła podlegała pod MinRol) - lecz o załatwienie sprawy \"w drodze administracyjnej\". Czyli: wyłudzenie właściwego postępowania od biurokracji pod naciskiem ulicznego czy \"pokoikowego\" protestu.", + "4876": "Konkretnie p.B-B chce, by odpowiednie Władze postanowiły, że jej zwolnienie było \"nieważne od samego początku\"!", + "4877": "Tymczasem tym wykształconym i wysoce inteligentnym Żydom marzyła się kariera światowa. Chcieli ją robić poza ghettem - musieli więc rozwalić mury ghetta. Czynili tak z dokładnie tych samych powodów, dla których p. prof. Bronisław Geremek chce rozwalić granice Polski, by \"wprowadzić nas do Europy\"; po prostu: Polska jest dla Niego za mała!", + "4878": "O ile jednak inne narzecza niemieckie, wskutek bliskości geograficznej, trzymały się niejako razem - o tyle odseparowany geograficznie i kulturowo yiddish ewoluował w kierunku samodzielnego języka. Przyjmował zapożyczenia z hebrajskiego - oraz z języków słowiańskich (a także węgierskiego i rumuńskiego): narodów, wśród których Żydzi mieszkali. Po jakimś czasie stał się więc pełnoprawnym językiem.", + "4879": "Chcę zaznaczyć, że jestem jak najdalszy od chęci stawiania tych ludzi przed sądem za justitzmord - z dokładnie tej samej przyczyny, dla której oponowałbym, przeciwko sądzeniu kanibala z wysp Mariańskich za ludożerstwo! ! (A także z powodu przedawnienia - ale to inna sprawa). Ci ludzie wierzyli w jakąś dziką \"etykę rewolucyjną\" pozwalającą zabijać ludzi \"w imię wyższych celów\" - przy czym cele były absurdalne, a metody zbrodnicze.", + "4880": "27. Gdzie, kiedy i który z przywódców byłego ZSRR spotkał się z Janem Pawłem II?", + "4881": "28. Podaj dokładną datę zatwierdzenia przez Jana Pawła II Katechizmu Kościoła Katolickiego.", + "4882": "29. Kto i kiedy (dokładnie) ogłosił wyniki konklawe, które wybrało papieża Karola Wojtyłę?", + "4883": "30. Podaj datę wydania przez papieża Jana Pawła II encykliki \"Evangelium vitae\" (Ewangelia życia\"?)", + "4884": "Po tym fakcie próba rozliczenia się z własnymi grzechami. Rozliczenia się jednak po ludzku \"Odejdź ode mnie, Panie, bo jestem człowiek grzeszny\". Cóż mi się przytrafiło? Jak mogłem to uczynić? Kim jestem jako człowiek? Kim jestem jako Dziecko Boże?", + "4885": "Chrystus stawia jednak Piotrowi pytanie i to aż trzykrotnie\" \"Szymonie, czy miłujesz Mnie?\" To pytanie dla każdego z nas.", + "4886": "W niedzielę 31 stycznia br., podczas kazania - na każdej Mszy świętej - ks. Proboszcz przedstawił swój wyraz troski o dobra duchowe i materialne całej naszej wspólnoty parafialnej. Pamiętał, jak zwykle o wszystkich, nikogo nie pomijając. Podziękował za przyjęcie kolędy i dobre słowa.", + "4887": "Kto był ich świadkiem?", + "4888": "Świadkiem dla wszystkich była jedna siostra - osoba świecka z Bractwa Więziennego. Jest to osoba, która przyjeżdża do nich raz w miesiącu z Warszawy i ma z nimi spotkanie i katechezę.", + "4889": "A co to jest za wspólnota - Bractwo Więzienne?", + "4890": "16 marca (wtorek) O godz. 11.30 ujrzeliśmy, w wykonaniu ojca rekolekcjonisty, scenkę o życiu człowieka i jego związku z Pismem Świętym. Potem o tej scence opowiadał. Było to przygotowanie do Sakramentu Pojednania i spowiedzi. Następnie była Droga Krzyżowa, w czasie której występowały dzieci.", + "4891": "17 marca (środa) 9.30 - uczyliśmy się następującej piosenki:", + "4892": "Szedłem kiedyś ścieżyną przez las.", + "4893": "Niech ten czas Wielkiego Postu, czas rekolekcji i czas rozmyślań Drogi Krzyżowej i Gorzkich Żali nie będzie jeszcze jednym Wielkim Postem, który przeminie. Niech nasz wewnętrzny kontakt z Jezusem pozwoli nam na to, abyśmy Jego wyciągniętej dłoni nigdy nie wypuścili z ręki. Niech przeżycie tego okresu pozwala stawać się nam coraz lepszymi wobec Boga i ludzi.", + "4894": "\"Ale nas zbaw ode Złego\" - Zły to Szatan. Wybawienie od Złego jest prośbą o uwolnienie od wszelkiego zła, zarówno przeszłego, teraźniejszego jak i przyszłego. Prośba ta nie dotyczy \"mnie\" osobiście lecz \"nas\" wszystkich, całej rodziny ludzkiej. Jest to prośba o zwycięstwo jakiego dokonał Jezus Chrystus.", + "4895": "Końcowym \"Amen\" wyrażamy nasze - \"niech się stanie\" dla całej treści modlitwy.", + "4896": "Od 28 lutego do 3 marca odbywały się Parafialne Rekolekcje Wielkopostne. Dziękujemy ks. Krzysztofowi Lewandowskiemu za trud ich prowadzenia (relacje wewnątrz n-ru). Szkoda, że tak mało parafian skorzystało z tej okazji.", + "4897": "Od 7 do 11 marca trwały w naszej parafii Rekolekcje Ewangelizacyjne dla młodzieży i studentów.", + "4898": "Kończy się kolejny odcinek zmagań współczesnego Piotra. Kościół zalega cisza. Następuje ciąg dalszy Mszy świętej. \"Wierzę w Boga Ojca, Wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi i w Jezusa Chrystusa ...\"", + "4899": "Takim Piotrem może być każdy z nas. Kiedy jesteśmy razem, jest wesoło, radośnie, łatwo przyznać się do Chrystusa. A kiedy przychodzi czas próby - trudno jest wtedy o świadectwo wiary. A jak jest w moim, twoim życiu?", + "4900": "Radomska i powiatu radomszczańskiego powinien być to lider, który w jakimś stopniu spełni oczekiwania i tych zapisanych po lewej stronie, i tych po prawej, ale także środka politycznego.", + "4901": "Czy jest szansa na takiego i kto nim powinien zostać będziemy jest starali pisać w kolejnych artykułach na temat zbliżających się wyborów samorządowych.", + "4902": "W naszym kraju funkcjonuje 391 państwowych domów dziecka oraz 117 rodzinnych. Większość fachowców twierdzi, że z dwojga złego te rodzinne mają szanse bardziej efektywnie wychować, jeżeli określenie, które tu zostało użyte jest adekwatne w stosunku do obowiązującej nomenklatury znaczeń w problematyce opiekuńczo-wychowawczej.", + "4903": "Gdyby podjąć analizę ekonomiczną przedsięwzięć opiekuńczo-wychowawczych, to z pewnością rodzinne domy wylegitymują się znacznie niższymi kosztami od tych państwowych.", + "4904": "Po złożeniu wymaganych sprawozdań z pracy zarządu oraz rady, z badania bilansu, z działalności Kasy Wzajemnej Pomocy Dostawcom Mleka a także komisji rewizyjnej, a także po stwierdzeniu przez Małgorzatę Pałasz - przewodniczącą Komisji Skrutacyjnej prawomocności zebrania przystąpiono do procedury zmiany statutu spółdzielni.", + "4905": "Następnie odbyły się tajne wybory do Rady Nadzorczej, Zarządu Kasy Wzajemnej Pomocy Dostawcom Mleka, Komisji Rewizyjnej tej Kasy.", + "4906": "Ale jest prawicowcem, który w swoich wystąpieniach nie stara się w sposób charakteryzujący wielu polityków \"bić lewych\", chociaż Leszek Miler i \"Trybuna\" przewijali się w wystąpieniach Kwiatkowskiego w miarę często.", + "4907": "Ma natomiast ogromny szacunek do premiera i czołówki solidarnościowej na czele z przywódcą Krzaklewskim za to, że postawili na ludzi młodych.", + "4908": "Zapowiedzieliśmy w poprzednim wydaniu gazety, że postaramy się opisać technikę pozyskiwania mleka. Ten artykuł został oparty o materiał opracowany przez Annę Szymańską z Akademii Rolniczo - Technicznej w Olsztynie. Przestrzeganie zasad dobrego udoju ma niewątpliwy wpływ na jakość pozyskanego przez rolnika surowca, a co za tym idzie na cenę, jaką producent mleka może za swój produkt uzyskać.", + "4909": "Postanowiono także powoli rezygnować z odbioru mleka poprzez filie (zlewnie) na rzecz bezpośredniej dostawy do centrali, jak nazwano mleczarnię w Woźnikach. Uchwalono także regulamin pracy Rady Nadzorczej. Można domniemywać na podstawie analizy dokumentów zarządu, że Rada Nadzorcza niejednokrotnie zastępowała zarząd i przejmowała jego kompetencje, ograniczając tym samym odpowiedzialność zarządu za działalność gospodarczą mleczarni. Po raz pierwszy protokół z walnego zebrania podpisała zdecydowana większość obecnych.", + "4910": "Przez te kilka miesięcy do wyborów nie będą. Utrudniony więc mają kontakt z mediami i wyborcami. Przestaną bowiem funkcjonować jako radni. Od czerwca staną się normalnymi mieszkańcami miasta, bez diet i innych ewentualnie możliwych do zdobycia apanaży z tytułu, że się jest i że się funkcjonuje, albo że się udaje, że się jest i udaje, że się funkcjonuje.", + "4911": "Nie zareagował przewodniczący Rady. Nie zareagował prezydent Radomska. Zapytany prawnik także nie umiał odnieść się do tego zdarzenia. W związku z tym postanowiliśmy się zapytać: Czy można grzejąc tyłeczek na wyściełanym foteliku w sali Urzędu Miasta być, brać diety radnego i uchylać się od pracy? Głosowanie radnych obojętnie w jakiej sprawie to ich praca. Łaski nie robią, bo biorą za to pieniądze.", + "4912": "Będziemy cierpliwie oczekiwać odpowiedzi.", + "4913": "O tym, że PKP jest twórczą instytucją, przekonała mnie informacja przekazana przez głośniki w pociągu relacji Warszawa - Berlin. Pan konduktor poinformował podróżnych, że \"pociąg doznał opóźnienia 5 minut\".", + "4914": "Kończąc życzę PKP oraz podróżnym, by przerwy technologiczne na dworcach zmieniły się w zwykłe sprzątanie, a pociągi już więcej nie doznawały opóźnień.", + "4915": "Handlowcy wierzą, że jeśli taka firma jak \"SPOŁEM\" zapewni odpowiedni poziom obsługi klientów, to władze miasta nie wpuszczą zewnętrznego (obcego) kapitału.", + "4916": "Kapitał obcy, dysponując praktycznie nieograniczonymi środkami, znajduje właściwe sobie metody, aby osiągnąć założone cele. Prezes sulęcińskiej PSS Katarzyna Hass twierdzi, że z taką potęgą firm handlowych żaden miejscowy handel nie jest w stanie sobie poradzić. Aby nie dać się zaskoczyć konkurencji, PSS ciągle inwestuje i modernizuje swoje placówki.", + "4917": "Bardzo dobrze rozpoczął się także dla Towarzystwa 1999 rok. Sulęcińscy juniorzy grając wg nowych przepisów (tie-break do 25 pkt.) zwyciężyli w turnieju eliminacyjnym w Pile pokonując II zespół gospodarzy, Żaka Pyrzyce, Mieszka Połczyn Zdrój i awansowali do ćwierćfinałów mistrzostw Polski.", + "4918": "Powołano również dwie instancje komisji dyscyplinarnej, której przewodniczącym został radny Antoni Kamoda. Komisja owa została powołana w celu przywoływania do porządku pracowników mianowanych zatrudnionych w Urzędzie Gminy i podległych instytucjach. Decyzją wójta Antoniego Polaka i Zarządu Gminy postanowiono w styczniu przeprowadzić we wszystkich wsiach gminy wybory sołtysów.", + "4919": "Zapewne czytelnicy wyciągną słuszny wniosek, że jest to początek dyskusji i sporów z nowymi przepisami w sprawie rozliczeń za energię cieplną. Twórcy prawa milczą, jego wykonawcy protestują, a jak to w naszej polskiej rzeczywistości jest, ten, którego to dotyczy bezpośrednio (czyli lokator) musi wykazać cierpliwość.", + "4920": "Powołano zastępcę Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, którym została p. Ewa Cichoń.", + "4921": "Upoważniono p. Marię Dul do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie ustalania prawa do zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych. Przyjęto również budżet na rok 1999, mimo sprzeciwu radnych z opozycji. Grupa radnych zaproponowała również podjęcie starań o powołanie w Sulęcinie filii Wyższej Szkoły Zawodowej.", + "4922": "Do sukcesów należało zorganizowanie w Sulęcinie turnieju z udziałem czołowych zespołów polskiej ekstraklasy bardzo wysoko ocenionego przez trenerów, działaczy i samych zawodników oraz zrealizowanie przez występujący w III lidze mężczyzn zadań stawianych przed pierwszą rundą sezonu 1998/1999.", + "4923": "We wrześniowym turnieju zagrały zespoły Legii Warszawa, Stali Nysa, Jastrzębie Borynii oraz Stilonu Gorzów. Po trzech dniach emocjonujących spotkań zwycięzcami turnieju zostali siatkarze z Gorzowa.", + "4924": "Komisje Rady już pracują.", + "4925": "Ukonstytuowały się już wszystkie komisje działające przy Radzie Gminy i od razu zabrały się do roboty nad sporządzeniem planu działania na rok 1999. Wcześniej jednak na tapetę wzięły przedstawiony przez Zarząd Gminy projekt budżetu.", + "4926": "I tylko jeden drobny problem tu występuje. Czy te obniżki są legalne??? Jest w Spółdzielni kilku (dosłownie) ludzi wmawiających innym, że wszystkie (dosłownie) władze Spółdzielni są nielegalne (patrz tekst obok), a więc i ich decyzje są również nielegalne. Decyzja o obniżeniu cen za centralne ogrzewanie też! Słuchając ich wypadałoby płacić więcej. Tak nakazywałaby logika. Tylko po co, skoro z rachunku wynika, że wcale nie jest to na razie konieczne?", + "4927": "30 sierpnia zamierzamy zorganizować II Dzielnicową Giełdę Podręczników i Pomocy Szkolnych. Wybierajcie już teraz podręczniki i pomoce, które możecie sprzedać na tej giełdzie. Przyjdźcie też by zobaczyć czy nie da się tam taniej kupić tego do szkoły, czego jeszcze poszukujecie.", + "4928": "Podobnie jak w poprzednim roku po zakończeniu giełdy będzie można podarować za naszym pośrednictwem ksiązki i pomoce, których nie udało się sprzedać, dzieciom, których nie stać na ich zakup.", + "4929": "Interesujący problem prawny przewija się ostatnio wśród członków Spółdzielni. Otóż w trakcie tegorocznych wiosennych grup członkowskich dopuszczono się uchybień w wyborach członków spółdzielczych władz.", + "4930": "Statut Spółdzielni mówi, że w pierwszej turze wyborów do władz Spółdzielni za wybranych uważa się tych, którzy uzyskali 50% ważnych głosów. I jeżeli nie zostaną w ten sposób obsadzone wszystkie mandaty, należy przeprowadzić drugą turę wyborów.", + "4931": "Korzystając z okazji, proszę serdecznie podziękować wszystkim, którzy o mnie pamiętają w modlitwach, a szczególnie grupie pielgrzymkowej, z którą pielgrzymowałem do Medjugorie, do Pani Pokoju. 25 września przyjechali, abyśmy mogli odmówić cały różaniec tu, w Wierzchowiskach.", + "4932": "Serdecznie dziękuję za rozmowę. Szczęść Boże Księdzu Proboszczowi we wszystkich poczynaniach na wierzchowiskiej niwie!", + "4933": "Dnia 13 września z VI piętra budynku znajdującego się przy ul. Radości wyskoczył 25-letni mężczyzna i poniósł śmierć na miejscu. Był zatrudniony jako dozorca. Studiował zaocznie prawo. Mieszkał sam. Motywy jego tragicznego wypadku nie są znane.", + "4934": "Coraz częściej spotykamy się z tragedią samobójstw. Przerażeni, pytamy: \"Dlaczego to zrobili? Czy wokół nich nie było nikogo, kto pomógłby rozwiązać ich życiowe problemy?\"", + "4935": "Około 8.00 pojawili się pierwsi wyborcy. M.in. przyszedł 87-letni dziadek i zaczął nam opowiadać o trzech wojnach, które przeżył, np. o tym, że w czasie I wojny światowej ludzie piekli chleb z mąki z kasztanów i perzu, i o wielu innych rzeczach. Pech sprawił, że akurat nadeszła ta \"co 10-ta\" osoba (praca ankietera polega na dawaniu ankiety co 10-tej osobie) i nasz dziadek się spłoszył. Naprawdę tego żałuję.", + "4936": "- Ja mam lepsą mamusię od ciebie.", + "4937": "- Dlaczego? - pyta zaskoczona i obruszona mama, nie przerywając ani na chwilę pracy.", + "4938": "- Bo moja mamusia tak mi zębów nie myje, ja sobie sam mogę umyć.", + "4939": "- A jak długo myjesz te ząbki? - pyta podchwytliwie pani matka.", + "4940": "- Zgromadziła Pani prawie 70 osób: lekarzy, pielęgniarek, wolontariuszy podejmujących niezwykły trud. Skąd ta wrażliwość u Pani i u nich? - Wrażliwość to trochę za mało. Za nią muszą iść aktywność, chęć działania. Moje koleżanki z oddziału urologii, gdzie kiedyś pracowałam, mówią, że ja zawsze taka byłam...", + "4941": "ELŻBIETA KALASIŃSKA: - Nasz syn chodzi do przedszkola integracyjnego. W grupie jest 23 dzieci, którymi opiekują się trzy panie. Nie mogą one zająć się w sposób szczególny dziećmi autystycznymi. Muszą zwracać uwagę na wszystkie dzieci, a te zdrowe są ruchliwe i zabierają więcej czasu opiekunom.", + "4942": "- Na terenie Polski oprócz \"Betanii\" istnieje jeszcze jeden katolicki ośrodek prowadzony przez stowarzyszenie \"Karan\" w Radomiu, do którego przyjmowani są dorośli, oraz trzy ośrodki dla dzieci i młodzieży do lat osiemnastu: w Bielsku-Białej, Bytomiu i \"Karanu\" w Warszawie.", + "4943": "- Narkomani to zazwyczaj młodzi ludzie...", + "4944": "- Po prostu dlatego, że najwyższą granicą życia narkomana jest 30 lat.", + "4945": "- Jakie są powody wpadania w uzależnienie?", + "4946": "BEATA STYPUŁKOWSKA:", + "4947": "- Księże Biskupie, jak to się stało, że został Ksiądz duszpasterzem narkomanów?", + "4948": "BP ANTONI DŁUGOSZ:", + "4949": "- Na początku lat osiemdziesiątych przyszedł do Kurii Częstochowskiej wyleczony narkoman, który zgłosił, że w Częstochowie powstała wspólnota chrześcijańska \"Betania\", której celem jest niesienie pomocy ludziom uzależnionym od narkotyków i która potrzebuje pomocy duszpasterskiej. Trafił on do Wydziału Katechetycznego, w którym wtedy pracowałem.", + "4950": "- Jaka jest skuteczność leczenia?", + "4951": "- Przez wspólnotę przeszło ok. 700 osób. Z uzależnienia wychodzi ok. 10, tyle samo przerywa leczenie, by szukać przyjęcia do innych ośrodków. 40 byłych \"betańczyków\" nie żyje. Przerwali terapię we Mstowie i w krótkim czasie zmarli z powodu narkotycznego przedawkowania.", + "4952": "- Jaka jest specyfika tego ośrodka, który w nazwie określony jest jako chrześcijański?", + "4953": "Anna Cichobłazińska.", + "4954": "ANNA CICHOBŁAZIŃSKA: - Pierwsze w Polsce publikacje na temat dzieci autystycznych pojawiły się w połowie lat 80., znane są jednak wąskiej grupie specjalistów i rodzicom dzieci autystycznych, a przecież, jak wynika ze statystyk, wielu pedagogów, nauczycieli może się spotkać w swojej pracy ze zjawiskiem autyzmu. Proszę nam powiedzieć, co to jest autyzm?", + "4955": "- Trwająca formacja wśród kleryków seminariów w Polsce ma na celu wyłonienie alumnów, którzy odczytają w przyszłej posłudze kapłańskiej charyzmat duszpasterza narkomańskich ośrodków i wspólnot. Każda diecezja powinna mieć kościelnego referenta, który będzie rozpoznawał zakres problemu na terenie diecezji, a także przygotowywał kapłanów do posługiwania narkomanom. Potrzeba, aby w każdej diecezji kilku księży zajmowało się uzależnioną młodzieżą, a nawet każda większa parafia miejska winna posiadać przygotowanego duszpasterza.", + "4956": "- Jaki jest status prawny \"Betanii\"?", + "4957": "- W 1987 r. \"Betania\" została zarejestrowana przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej jako ośrodek prowadzony przez Kościół rzymskokatolicki. Od strony medycznej ośrodkiem opiekuje się dr Marek Sternalski, ordynator oddziału psychiatrycznego w szpitalu na Tysiącleciu w Częstochowie.", + "4958": "A. K.: - Życie z dzieckiem autystycznym jest bardzo trudne. Nie można nawet na chwilę wyjść z domu, bo nie ma go z kim zostawić. Jesteśmy więc zainteresowani powstaniem systemu wolontariatu, który pomógłby naszym rodzinom normalniej żyć: by matka mogła zrobić zakupy, pójść do lekarza. A przecież zdarzają się w rodzinach sytuacje kryzysowe - pogrzeb, pobyt w szpitalu, w takich momentach stajemy się bezradni.", + "4959": "Wierzcie mi, siostry i bracia, że żaden masochista nie zazna już więcej bólu.", + "4960": "Niejedna przez nieszczęsny kraj wasz przetoczy się armia i niejedna zaraza do domów waszych zawita, lecz najwięcej krzywdy wyrządzą wam ci, co pokój na powrót przyniosą i ból uśmierzające lekarstwa.", + "4961": "Zaprawdę, powiadam wam, że OMO Lipo System okaże się zwykłym proszkiem.", + "4962": "Siedem lat po ostatniej książce Carda o dziejach Alvina ukazała się jej czwarta część, \"Alvin Journeyman\" (Alvin podróżnik). Tom Easton twierdzi, że tak długa przerwa nie służy serii, a poza tym polityka zbyt nachalnie usuwa bohatera książki w cień. To właśnie ona przeszkadza talentowi Carda rozkwitnąć w pełni.", + "4963": "Aliści, blondynkom o wzroście minimum metr osiemdziesiąt wypadną wszystkie włosy, a łysym o wzroście maksimum metr czterdzieści wyrosną bujne czupryny pod pachami i w kroku, tak że z trudem będą odnajdywać to, co za sprawą Największego gdzieś zgubili.", + "4964": "Z talii kart brydżowych zostaną wyeliminowane kiery, a przez cały wiek wszystkie kontrakty bez atu zostaną położone ostatnią lewą wziętą na dwójkę trefl.", + "4965": "Przeto powiadam wam, że więcej w tramwajach o numerach nieparzystych będzie kanarów niż pasażerów.", + "4966": "Wierzcie mi, bracia i siostry, że w żadnych sklepie mięsnym nie będzie wydawana reszta.", + "4967": "Kobiety będą rodziły w dziewiątym tygodniu, a każdy chłopczyk urodzony w wolną sobotę otrzyma imię Alf i nie będzie mógł zapanować nad nocnym moczeniem aż do dwudziestego roku życia.", + "4968": "I pojawi się związek zawodowy podżegający do strajku, którego celem będzie obniżka płac dla strajkujących, a przewodniczącym tego związku będzie nieprzejednany asceta.", + "4969": "Wierzcie mi, siostry i bracia, że życia wam nie wystarczy, by wyspowiadać się ze wszystkich grzechów ciężkich.", + "4970": "Zaprawdę zegary zaczną kłamać i Polskie Koleje Państwowe będą działać bezkarnie.", + "4971": "Wierzcie mi, siostry i bracia, że przez sto jedenaście lat grzybica będzie szaleć po kraju i nikt kroku nie zrobi, by sąsiad o tym nie wiedział.", + "4972": "Zaprawdę, powiadam wam, uczcie się języków obcych, bo nie znacie nocy ani minuty, w której staną się one waszymi narodowymi językami.", + "4973": "I strzeżcie się wszelkiego robactwa świętojańskiego, bo pewnej nocy od blasku jego utraci wzrok dokładnie milion nieudaczników.", + "4974": "Mieszkańcy pierwotnej osady napadają i mordują leśne plemię koczowników. Jedyny ocalały - Tagart - ślubuje zemstę za śmierć swoich towarzyszy, ukochanej żony i syna. Żyje samotnie w lesie i wykorzystując swoją niebywałą wiedzę o przyrodzie zastawia wymyślne pułapki na wieśniaków. Wpuszcza do wsi rozjuszone niedźwiedzice, podrzuca wiosce suszone muchomory sromotnikowe, podpala pola uprawne.", + "4975": "Komputery szachowe nie będą umiały honorowo przegrywać i zaczną seryjnie wzniecać burdy.", + "4976": "Zaprawdę, bliska jest już noc, podczas której żaden Polak zmrużyć oka w stanie nie będzie, chociaż wielu z nich przedawkuje sanosan.", + "4977": "A w jednym z ogrodów zoologicznych wypłowiały lew o imieniu Pazurek pożre sześć osób, a będą wśród nich zarówno chrześcijanie, jak i Żydzi.", + "4978": "4. Akurat Blishowi (zwłaszcza w kontekście rozważań o teologii kosmicznej) poświęca chyba Marek Oramus uwagę nadmierną. Blish jest przede wszystkim marzycielem- propagandzistą. Planeta Lithia to wykoncypowana przezeń retoryczna pułapka na chrześcijańskie pojęcie wolnej woli i grzechu. W pułapkę tę winien wpaść dyżurny jezuita i doznać totalnej kompromitacji. Tylko w tym celu został w kosmos zaproszony.", + "4979": "Cisną się pod przecież pod pióro dwie uwagi. Po pierwsze czytelnik, który w ostatnich syntezach spotykał się przede wszystkim z obrazem procesu dziejowego jako całości, chciwie poszukuje wszelkich rozważań na temat działań i losów jednostkowego człowieka. Nie tylko w filozofii, w historii również. I tu Jasienica trafia na nurt niewątpliwego zapotrzebowania społecznego. Otóż jest faktem, że zapotrzebowanie to trzeba i można zaspokoić, również stojąc na pozycjach metodologii marksistowskiej.", + "4980": "Mówił jeszcze i rozglądał się bacznie, czy nie ujrzy gdzie ludzi, żagla. Nagle wzdrygnął się spojrzawszy w straszną twarz topielca i szybko poszedł dalej.", + "4981": "Naokoło statku była płycizna. Fale uspokajały się. Na kamieniach wokoło snuły się poplątane liny, pływały deski, baryłki, drzazgi rejów, pudełka, wełniane koce. Kabina załogi była całkowicie strzaskana, pomost sternika również, a kajutka kapitana cała i szczelnie zamknięta, lecz potężnie zbakierowana, wspierała się daszkiem o piasek.", + "4982": "Jednocześnie, w Atlantic i Playboy ukazują się wspomnienia siostry i brata Hemingwaya. Leicester Hemingway notuje taką perorę brata:", + "4983": "- Czy naprawdę chcesz zostać pisarzem? Będziesz musiał dyżo czytać. Czytałeś Huckleberry Finna, nieprawda? I Kliplinga i Stephena Crane? A teraz będziesz musiał zabrać się do Tołstoja i Dostojewskiego, Joyce'a i opowiadań Henry Jamesa, Maupassanta i Flauberta, i oczywiście Madame Bovary . Jak to skończysz, spróbuj Stendhala i Buddenbrooków Tomasza Manna...", + "4984": "O liczbach trójkątnych, pokrewnych liczbom kwadratowym, pisze laureat nagrody \"Problemów\" prof. dr Wacław Sierpiński.", + "4985": "Artykuł o fizyce... bez tytułu zamieszcza dr Roman Wyrzykowski. Jest to artykuł z pogranicza fizyki i jej metodologii.", + "4986": "O odkryciu najstarszych skamieniałości w prekambrze Australii pisze doc. dr Zofia Kielan-Jaworowska.", + "4987": "Kłopot mniejszy: co to jest kanał Orfano? Komentarz Kleinera żadnej z tych spraw nie tłumaczy, jak należy. Pierwszą zbywa nic nie mówiącym ogólnikiem. Natomiast forytuje drugą mniej ważną, a przy tej sposobności czyni poecie zarzut, iż \"usłyszane kiedyś określenie (orfano-osierocony) pojął mylnie jako nazwę\".", + "4988": "Tłumaczenie niniejsze, ze względu na pośpiech z jakim zostało zrobione, stanowi tylko pierwszą, nie ostateczną redakcję. Umownie, podwójny dwukropek oznacza ubytek w tekście lub jego (chwilową) nieczytelność. Słowa w nawiasie są hipotetycznym wyrozumowaniem lub domniemaniem tłumacza, uzupełniającym ubytek lub nieczytelność całkowitą lub fragmentaryczną.", + "4989": "Ani \"Ballada o żołnierzu\" czy \"Czyste niebo\" Czuchraja, ani \"Los człowieka\" Bondarczuka, ani \"Pokój przychodzącemu\" Ałowa i Naumowa - choć nikt nie odbiera ich autorom oryginalności, odrębności i talentu - nie mogłyby wyrosnąć na dziewiczej ziemi, nie mogłyby istnieć, gdyby nie znalazły płodnej i głęboko zaoranej gleby.", + "4990": "Rozbudowa mieszkalna tych części Warszawy przychodzi późno, zbyt nawet późno w stosunku do wielkiego przemysłowego awansu, który praska północ zyskała przez wielkie zakłady produkcyjne Żerania. Była to bowiem cecha budownictwa przemysłowego sześciolatki, że często nie pociągało za sobą powstawania odpowiedniego zaplecza mieszkalnego. Stąd paradoksy rozwoju i jego rozliczne konsekwencje, o których powiemy później.", + "4991": "Łukasz Michnowicz z Rzeszowa czasami spaceruje nad zalewem. - Przychodziłbym tu jeszcze częściej, gdyby w wodzie nie pływało tyle śmieci i można było np. pożeglować.", + "4992": "Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie, który jest właścicielem zalewu na Wisłoku wpadł na pomysł, aby go zlikwidować. Po czwartkowej wizycie w ratuszu zmienił jednak zdanie.", + "4993": "Łagodniejsze środki nie przyniosły żadnych efektów. Niestety, ale każdy protest uderza w pacjentów. Właśnie ten argument od zawsze wykorzystują rządzący, by zmusić nas do siedzenia cicho. Zostaliśmy postawieni pod murem, nie mamy innego wyjścia.", + "4994": "Dyrektorzy szpitali tłumaczą, że nie mają pieniędzy dla lekarzy. Nie wierzycie im?", + "4995": "Tak wyglądał Witold Gontaszewski w początkowym okresie pobytu w Bieszczadach. W okularach chodził krótko, bo je zgubił. Podczas prac leśnych przepadł mu też dowód osobisty. Następnego nie wyrobił.", + "4996": "25 lat temu zaginął w Bieszczadach w tajemniczych okolicznościach Witold Gontaszewski. Ostatnią kartkę do domu w Nisku wysłał latem 1981 r. Jego brat Bronisław nie rezygnuje z poszukiwań.", + "4997": "Ryszard Ż. miał zastrzelić się ze służbowego pistoletu. Powołano specjalny zespół mający wyjaśnić przyczyny i okoliczności tragedii. W skład komisji wchodzą także dwaj funkcjonariusze Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji.", + "4998": "- Wyjaśniamy m.in., dlaczego naczelnik po służbie miał przy sobie broń. - dodaje gen. Biel.", + "4999": "Ryszard Ż. został mianowany naczelnikiem Wojewódzkiego Sztabu Policji 3 miesiące temu.", + "5000": "Inż. Andrzej Stroński przy pracach w kwartale zachodnim podziemnej trasy.", + "5001": "Do końca roku może być gotowy ostatni odcinek podziemnej trasy turystycznej w Rzeszowie. Przybędzie ponad 70 metrów korytarzy i komór pod powierzchnią Rynku.", + "5002": "Do podziemi będzie się wchodzić nowym wejściem od strony ul. Słowackiego.", + "5003": "- Jestem jednak otwarty na propozycje mieszkańców i postaram się znaleźć jakieś rozwiązanie tego problemu - zapewnia Wiesław Pomianek, dyr. MPK Rzeszów. - Możemy się spotkać i porozmawiać na ten temat. Jeżeli będzie to konieczne uruchomimy nawet nową linie. Na razie nie ma jednak takiej potrzeby, bo linie 9, 17 i 34 w pełni wystarczają do obsługi osiedla.", + "5004": "Gen. Wojciech Jaruzelski otrzymał Krzyż Zesłańców Sybiru. Zdecydował o tym Lech Kaczyński, prezydent RP. - To hańba - komentują jego decyzję podkarpaccy sybiracy.", + "5005": "- Nie wystarczyło być na Syberii, aby otrzymać takie odznaczenie. Trzeba jeszcze całe życie być prawdziwym patriotą. Jaruzelski nim nie był, bo wysługiwał się Sowietom - mówi Józef Golema, prezes oddziału rzeszowskiego Związku Sybiraków.", + "5006": "Możemy zaobserwować dwa zjawiska. Część młodych osób chce pracować w państwowej firmie, bo to daje zabezpieczenie socjalne. Jednocześnie tacy ludzie chcą się dalej kształcić i rozwijać, żeby potem móc zmienić pracę na lepszą. Ale jest też tak, że młodzi wybierają państwowe posady tylko dlatego, że to gwarantuje wysoki poziom bezpieczeństwa socjalnego.", + "5007": "Na trzecim miejscu w rankingu najbardziej pożądanych \"zawodów\" wśród dziewcząt, jest bycie żoną biznesmena. Czy dziwi pana ten wynik?", + "5008": "Ulice zajmą pojazdy napędzane siłą ludzkich mięśni. Wtedy to, po rajdzie ulicami miasta, będzie robione wspólne zdjęcie wszystkich cyklistów. - Trudno jeszcze wyrokować, ilu rowerzystów zmieści się na fotografii, ale może ich być nawet kilkanaście tysięcy, a to byłby absolutny rekord - mówi Marek Gruchota, pomysłodawca rowerowego święta w Stalowej Woli.", + "5009": "Czeka Cię tydzień zadumy i refleksji nad sobą. W najbliższym czasie ktoś się Tobą poważnie zainteresuje, co da Ci jeszcze jeden powód do rozważań. Będzie to okres roztargnienia i zapominania o ważnych sprawach. Powinieneś więc po dwa razy sprawdzać, czy wyłączyłeś żelazko i zamknąłeś drzwi do mieszkania.", + "5010": "27 maja w raciborskim Muzeum odbyło się III spotkanie z cyklu \"Poznaj dzieje swojej miejscowości. Historia Raciborza bez sekretów i tajemnic\". Organizatorami są władze Raciborza, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej w Gliwicach i Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców Województwa Katowickiego. Wykład na temat powstania Raciborza i ukształtowania się jego ustroju wygłosił Norbert Mika.", + "5011": "Czterech braci Gąsienniców wezwano na komisję poborową. Pytają ich o zawód.", + "5012": "- Cieśla - mówi pierwszy.", + "5013": "- Cieśla - mówi drugi.", + "5014": "- Cieśla - mówi trzeci.", + "5015": "- Optyk - mówi czwarty.", + "5016": "- Optyk? A co wy robicie?", + "5017": "- Jak bracia wybudują chałupę, to ją mchem optykam.", + "5018": "Jedynym przeciwnikiem kampanii informacyjnej, a nie promocyjnej jak podkreślano, był radny Jan Kuliga, poprzedni prezydent Raciborza. Gdy wydaliśmy pod koniec kadencji biuletyn, oskarżono nas o niegospodarność. Teraz robi się to samo. To nic innego, jak robienie sobie kampanii wyborczej - stanowczo oświadczył. To naturalna rzecz a nie promocja osobista. Tak robią na przykład szefowie rządu - replikował radny Karski.", + "5019": "Sprawa mocno ożywiła końcówkę ubiegłotygodniowej sesji. Radny Sławomir Lewandowski zadeklarował udostępnienie do filmu swoich archiwalnych nagrań, których nikt inny ponoć w Raciborzu nie ma. Przewodniczący Wojnar, na co dzień prezes Spółdzielni Mieszkaniowej \"Nowoczesna\", obiecał wytargowanie w Sat-Kom-ie godziwej stawki, gdyż: firma, którą kieruję ma 40 proc. udziałów w tej telewizji . Ostatecznie w głosowaniu wniosek radnego Karskiego przeszedł.", + "5020": "Dwaj szwagrowie postanowili kupić swojej teściowej złote kolczyki. Aby się umocnić w tej decyzji poszli do restauracji. Po kilku kolejkach jeden z nich mówi:", + "5021": "- Wiesz co, na złote kolczyki już nie starczy pieniędzy. Kupmy jej srebrne.", + "5022": "W 1968 r., po słynnym wystawieniu \"Dziadów\", delegacja polska bawiła w Moskwie. Chruszczow zwraca się do Gomułki:", + "5023": "- Podobno u was w teatrze wystawiono antyradziecką sztukę?", + "5024": "- No, tak, \"Dziady\" - z pokorą potwierdza Gomułka.", + "5025": "- I coście zrobili?", + "5026": "- Zdjęliśmy sztukę.", + "5027": "- Dobrze. A co z reżyserem?", + "5028": "1 czerwca w Wodzisławiu odbyła się uroczystość otwarcia oraz poświęcenia Ośrodka Rehabilitacji dla Dzieci Niepełnosprawnych Ruchowo. W uroczystości wzięli udział członkowie Zarządu Miasta, radni, przedstawiciele Państwowego Funduszeu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Fundacji \"Wspólnota Dobrej Woli.\" Szerszą relację z otwarcia ośrodka przedstawimy w następnym numerze.", + "5029": "W ramach tych środków Wydział Ekologii Urzędu Miejskiego co roku przygotowuje do zrealizowania pulę tematów związanych z Edukacją Ekologiczną. Bardzo ważne jest by program zawierał propozycje dla wszystkich, nie tylko dla dzieci i młodzieży. Dorosłym również brakuje tego rodzaju wiedzy - mówi Michał Sobala z Wydziału Ekologii. W tym roku najważniejszą sprawą jest organizacja dla dorosłych Szkoły Czystszej Produkcji, na którą przeznaczymy 10.000 złotych - dodaje.", + "5030": "16 marca 1984 r. matka W. Marczenki skierowała do Ojca Świętego następujący list: \"Syn mój jest wierzącym chrześcijaninem. Nigdy nie wykroczył poza zasady wiary chrześcijańskiej. Osadzony powtórnie na 15 lat, umiera w więzieniu. Jego życie było wypełnione dążeniami do Dobra i Sprawiedliwości. Żywię nadzieję na Waszą pomoc. Uratujcie wierzącego chrześcijanina Walerego Marczenkę! Matka Nina Marczenko.\"", + "5031": "Nieszczęsny Erich Honecker już po raz drugi musiał odwołać swą historyczną misję do RFN, która miała się odbyć 26-29.09. Tym razem nie z powodu niebezpieczeństwa grożącego socjalizmowi w Polsce, lecz - tekie są w każdym razie widoczne okoliczności tej decyzji - przy akompaniamencie wściekłego ujadania sowieckich, czechosłowackich i polskich mass mediów na RFN, [s.209] że chce ona połknąć NRD.", + "5032": "Na początku sierpnia poinformowanio w Belgradzie, że wkrótce rozpocznie sie proces 6 osób oskarżonych o próbę utworzenia nielegalnego ugrupowania, którego celem byłoby obalenie ładu konstytucyjnego w Jugosławii. Są to: Vladimir Mijanović, Miodrag Milić, Drgomir Olujić, Gorian Jordanović, Pavluszko Imsirović oraz Milan Mikolić. Wszyscy byli w maju zatrzymani, a następnie zwolnieni, po spotkaniu w mieszkaniu prywatnym z Milanem Dżilasem. Później innego uczestnika spotkania znaleziono martwego w jego domu letniskowym pod Belgradem.", + "5033": "Mijały lata i część pisarzy mongolskich podjęła jak zafałszowany jest kreślony przez nich obraz szczęśliwego jutra kiedy go skonfrontować z powszednią rzeczywistością. Niezdolni do całkowitego uwolnienia się od nakazów sterującego centrum, próbowali coraz mniej angażować się w sprawy współczesne. Oznaczało to, że obok ucieczki w badania naukowe (literaturoznawcze, historyczne, językowe), zwrócili się oni ku tematom historycznym, dawnym formom literackim i tradycyjnym wartościom, zwłaszcza buddyjskim.", + "5034": "12.09. władze sowieckie zatrzymały 5-osobowa załogę amrykańskiego kutra dostawczego \"Frieda-K\" w rejonie cieśniny Beringa pod zarzytem naruszenia sowieckich wód terytorialnych. 18.09. rzecznik Departamentu Stanu, John Hughes, powiedział, że ambasador amerykański w Moskwie złożył w tej sprawie formalny protest. Kapitan statku, twierdzi, że wszystkie urządzenia nawigacyjne były w porządku i nie ma wątpliwości, że statek nie znalazł się na sowieckich wodach terytorialnych. ZSRR zgodził się zwolnić zatrzymanych marynarzy.", + "5035": "Pozorna stabilizacja życia wewnetrznego w kraju nie trwała jednak długo. Nastał konflikt pomiędzy prezydentem a żądnym władzy dowódcą Gwardii Narodowej, który od kilku lat sprawował faktyczną kontrolę nad krajem. Somozę poparła upatrująca niebezpieczeństw w konstytucyjnej polityce Sacasy - armia. Zamach stanu w 1936 roku otworzył w historii Nikaragui erę Somozów.", + "5036": "Niejaki Kalinin zamordował gen. Chłostikowa i jego żonę, aby wejść w posiadanie medali, które na bazarach osiągają bardzo wysokie ceny.", + "5037": "Od 1 do 17 sierpnia prasa sowiecka doniosła o wydaniu rekordowej ilości wyroków śmierci - naliczono ich 12. wg zachodnich statystyk w ZSRR ujawnia się wydanie ok. 30 wyroków śmierci rocznie, natomiast liczbę wykonanych egzekucji szacuje się na 100 wciągu roku.", + "5038": "W tym samym czasie dowódca 6 pułku meldował dowódcy dywizji, że korzystając z zasłony dymnej przeprawił na przyczółek 450 ludzi oraz 5 dział, 18 rusznic, 8 moździerzy i 5000 granatów ręcznych.", + "5039": "Ogółem ponad dwa tysiące żołnierzy Pierwszej Armii było już na warszawskim brzegu.", + "5040": "Po trzech dniach z tych ponad dwu tysięcy ludzi żywych zostało niewielu.", + "5041": "Tego samego dnia na przechodzący przez Niedźwicę oddział żołnierzy polskich rzucono granat, który dwu żołnierzy zabił.", + "5042": "Tego samego dnia do stłoczonych w piwnicach, ginących od kul i pod gruzami mieszkańców Warszawy jęły docierać wiadomości, że polskie oddziały są już na Pradze i nieśmiało nadzieja wślizgiwała się do serc ludzkich.", + "5043": "Szeptano:", + "5044": "- Na Pradze są nasi. Może do nas przyjdą.", + "5045": "Z biegiem lat Sekcja rozszerzyła swój zakres działania. Prócz akcji upowszechniania czytelnictwa wśród dzieci Warszawy, podjęła prace o charakterze ogólnym, często prekursorskim. Takim właśnie pomysłem było powołanie Komisji Oceny książek, złożonej z bibliotekarek wszystkich bibliotek dziecięcych. Komisja przekształciła się w rodzaj seminarium, gdzie bibliotekarki pogłębiały swą wiedzę o dziecku i książce.", + "5046": "Wtedy głos zabrali solidni krytycy.", + "5047": "Chcąc nie chcąc musieli zapoznać się z tą \"literaturą dla dzieci\". Czytając \"Tajemnicę wojskową\" długo i starannie nie przecierali szkła okularów, zachodzące podejrzaną mgłą, długo i znacząco chrząkali. Zgodzili się, że chociaż poziom tej noweli jest nierówny - posiada ona jednak niewątpliwe wartości artystyczne... Plastykę charakterów... momenty wysoce dramatyczne...", + "5048": "O tej samej porze gotowi do przeprawy żołnierz pierwszego batalionu piechoty, obładowani amunicją (2000 naboi na automat i po 10 granatów na człowieka) poprzysiadali na darni, w cieniu wału i ćmili w kułak papierosy. Obok piętrzyły się skrzynie z amunicją do cekaemów, których miano zabrać 14, do działek 40 mm, do rusznic przeciwpancernych.", + "5049": "Żołnierze uśmiechali się trochę sztucznie i robili wesołe miny biorąc podarunki.", + "5050": "W Dwikozach, na całej nieomal linii frontu komitet fabryczny komitet fabryczny uruchomił fabrykę przetworów owocowych, a hutnicy uruchomili hutę szklaną Gerlachów.", + "5051": "W Krośnie ruszyły warsztaty mechaniczne dawnego koncernu naftowego \"Małopolska\". W Siedlcach tego samego dnia rano dzieci po raz pierwszy poszły do szkoły.", + "5052": "Dnia 19 kwietnia 1986 r. zmarła w Holanii Halina Świdzińska, dokąd przeniosła się w 1976 r. po przejściu na emeryturę w Stanach Zjednoczonych.", + "5053": "Urodziła się 26 listopada 1910 r. w głębi Rosji; w niepodległej Polsce zdobyła tytuł magistra w Głównej Szkole Handlowej w Warszawie, w 1937 r. Powtórzyła magisterium w 1967 r. na Western Reserve University w Cleveland i doktoryzowała się na Uniwersytecie w Pittsburgu w 1972 r.", + "5054": "Bogumił Andrzejewski dał czytelnikowi polskiemu książkę nie tylko o wybitnych walorach literackich, lecz także otwierającą przed nim dalekie perspektywy w dziedzinie filozofii języka, by mógł rozpoznać siebie w każdym mieszkańcu ziemi, siebie prawdziwego człowieka w prawdziwym człowieku.", + "5055": "Tak autor przypomina szukającym o człowieku prawdy wszystkich kontynentów i kultur, że najpierw prawdę trzeba odnaleźć w sobie.", + "5056": "Poezja Winczakowiecza nie była nowoczesna, nie szukał nowej formy wypowiedzi, ale miał wiele do powiedzenia. Może właśnie dlatego trzymał się form raczej tradycyjnych, zrozumiałych. Wymagała tego jasność jego myśli, tak samo jak skrót, zwartość, zwięzłość.", + "5057": "Poznał dobrze język hiszpański i we wczesnych latach pięćdziesiątych wydał zbiór tłumaczeń Lorki, a w latach sześćdziesiątych antologię poezji hiszpańskiej pt. Kastylia i Andaluzja.", + "5058": "Towarzystwo powstało w r. 1964 z siedzibą w Domu Polskim w Ashfield. Pierwszym prezesem był płk Racięski, jego następcą p. Alfons Połowiec. Obecnym prezesem i opiekunem biblioteki jest dr Stanisław Lukas.", + "5059": "Biblioteka liczy około 950 tomów i ma charakter przeważnie naukowy. Skład biblioteki jest specjalistyczny, ogranicza się do pozycji o charakterze naukowym, politycznym i nauk społecznych.", + "5060": "Tu dodać można że Biblioteka posiada pełny zbiór Monitora Polskiego i Dziennika Ustaw , który dla historyków Polski współczesnej od jej odrodzenia aż po stan powojenny jest materiałem nie do zastąpienia. Równie ważnym elementem pomocniczym Biblioteki jest katalog tematyczny spraw polskich.", + "5061": "Franciszek Pułaski, na czele kompetentnego i oddanego personelu, do którego należeli Czesław Chowaniec, Irena Gałęzowska, Bronisława Monkiewicz, Emilia Fiszer, Elżbieta Parczewska i Wanda Finrknwska. Był to niewątpliwie najświetniejszy i najspokojniejszy okres w historii Biblioteki.", + "5062": "Takie to były czasy i nic dziwnego, że resztki osady indiańskiej nazwano Pueblo De Los Angeles i z pierwszych 44 jego mieszkańców w 1781 roku narodził się zalążek miasta Nuestra Seniora , La Reyna De Los Angeles , czyli Nasza Pani, Królowa Aniołów.", + "5063": "Garliński: Powracam do spraw Kultury . Wydaje mi się, że ze wszystkich polskich pism, które kiedykolwiek wychodziły w kraju i na całym świecie, ma ona najszerszy zasięg. Na pewno nie ma najwyższego nakładu, ale bez wątpienia dociera do najdalszych zakątków globu.", + "5064": "Giedroyć: Myślę, że tak. Mamy prenumeratorów w pięćdziesięciu kilku krajach.", + "5065": "Oprócz wątka sakralnego, który towarzyszyć będzie autorowi przez całe życie, szczególnie bliskiego wielu tym, którzy, jak Paszkiewicz, w bardzo młodym wieku zetknęli się z tragedią obozów koncentracyjnych, upodleniem, rozpaczą, gwałtowną śmiercią lub jej przeciwieństwem - powolnym umieraniem z głodu i wycieńczenia, ujawnia się tu głęboko humanistyczny i humanitarny zarazem krzyk w obronie \"ginących w nicość i samotność\", próba uratowania ich od ostatecznego unicestwienia.", + "5066": "Cenne są dla nas podpowiedzi, kogo by chcieli poznać w przyszłości. Małgorzata Gunenberg z Lipska prosi o portret partnerski Juliusza i Lizy Machulskich. Postaramy się spełnić jej życzenie.", + "5067": "Szkoda, że musiałam popsuć \"Panią\", wycinając kupon - wypomniała nam Maria Zawadzka z Wrocławia. Wolałaby wszywkę. Poprawimy się!", + "5068": "Mama nadzieję, że redakcja będzie kontynuować ten cykl - upomina się Maria Margasińska z Wrocławia.", + "5069": "Oczywiście! Zapraszam do comiesięcznej lektury i do następnego konkursu.", + "5070": "- Przyzwyczajajmy dzieci do picia mleka! Jeśli w młodości nie przyzwyczaimy organizmu do tego życiodajnego płynu, organizm przestanie wytwarzać laktozę, enzym niezbędny do trawienia cukru mlecznego. Prowadzi to do nietolerancji laktozy i poważnych zaburzeń w trawieniu. Ale jest na to pewna rada: słodkie mleko może być zastąpione kefirem, serami, jogurtem, w których laktoza została rozłożona.", + "5071": "- Ale seks między dwojgiem ludzi w którymś momencie się kończy.", + "5072": "- Nic podobnego! To alibi, które wymyślili dla siebie kurwiarze! - Maciek akcentuje to słowo. - Czy z inną kobietą można przeżyć coś naprawdę nowego?", + "5073": "- Mogłoby się tak komuś wydawać.", + "5074": "- Komuś kto nie rozumie czym jest prawdziwa miłość - odpowiada surowo.", + "5075": "4. Dopiero w liceum trojaczki zapragnęły być... osobne! Dotyczyło to zresztą wyłącznie ubioru. Kiedy starszy brat Andrzej zobaczył je po raz pierwszy różnie odziane, zakrzyknął z niedowierzaniem: - Coście z siebie zrobiły! Zupełnie nie mógł oswoić się z widokiem sióstr ubranych, każda w inna sukienkę!", + "5076": "Cykoria - pomaga w rzucaniu zaklęć czyniących zło - dziś stwierdza się, że ma związek z bezsennością, wydzielaniem żółci i nieżytami przewodu pokarmowego.", + "5077": "Dziurawiec - najbardziej skuteczny przeciw knowaniem złych duchów. Potwierdza się zdanie średniowiecznego medyka Paracelsusa, że jest on dobry na wszystko - od stanów zapalnych, poprzez układ pokarmowy, krążenie krwi, rany, choroby skóry - po nerwice i psychozy...", + "5078": "Ale wieczorem spotykały się w rodzinnym domu. Strasznie trudno było wyobrazić sobie, że może być inaczej. Że oto nadejdzie dzień, w którym pierwsza z nich opuści ten dom. Nie, to właściwie było niewyobrażalne.", + "5079": "7. A jednak. Pierwsza wyszła za mąż Irena. Jej ślub z Maciejem Morawskim, inżynierem chemikiem, odbył się w stanie wojennym. Wszystko na kartki: obrączki, bielizna, weselny szampan, gratulacyjne telegramy ocenzurowane. Radość przez łzy.", + "5080": "I wojna światowa strąciła nam z głowy te cudeńka. Z przesytem formy walczyła z jednej strony genialna wizjonerka mody Coco Chanel, z drugiej - ponury ideolog Lenin. W swoim dawnym kształcie kapelusz nie ostał się. Co prawda, elegantka przez całe międzywojnie miała na głowie kapelusz, ale był on raczej skromny, co bynajmniej nie znaczy, że staniał.", + "5081": "IZABELLE ADJANl, gwiazda filmu francuskiego, wygrała precedensowy proces. Plotkarski magazyn \"Aujourd'hui Madame\" podzielił się ze swymi czytelnikami pogłoską jakoby aktorka była zarażona wirusem AIDS. Adjani natychmiast zdecydowanie zaprzeczyła temu, m.in. przed kamerami telewizji. Wytoczyła też proces redakcji pisma. Sąd zajął stanowisko, iż publikacja była naruszeniem prawa do ochrony życia prywatnego i przyznał aktorce odszkodowanie w wysokości 430 tys. Dolarów. Czy jednak orzeczenie sądu położy kres plotkom...?", + "5082": "W meczetach i kościołach modlą się, a rząd zadłużył się na kolejne pól miliarda dolarów, kupując we Francji, RFN i USA generatory pracujące na gaz, którego w Egipcie jest pod dostatkiem. Elektrownie gazowe mają dać tyle prądu, ile daje elektrownia wodna w Asuanie. Tylko że pierwsza elektrownia zacznie działać za kilkanaście miesięcy.", + "5083": "- 5 dni obradowała w Warszawie konferencja Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego. W 17 zespołach problemowych omawiano teorię i praktykę zastosowań prawa międzynarodowego.", + "5084": "- Europejska Konferencja Regionalna FAO - Organizacji Narodów i Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa obradowała od 23 do 26 sierpnia w Krakowie. Ogłoszono deklarację o współpracy europejskiej w dziedzinie rolnictwa i ochrony środowiska.", + "5085": "- Kiedy to było?", + "5086": "- Tydzień przed prywatką, jak mnie wysłałaś z zamówieniem, ale on uważał, poza tym miałam dobre dni...", + "5087": "- To, że uważał jeszcze niczego nie zmienia - włączyła się ciocia Łucja. - To co, mamy ojca i chyba męża? Wacek nie jest stary, dopiero skończył czterdziestkę...", + "5088": "Aby niczego nie przeoczyć, najlepiej zaprowadzić kalendarzyk i codziennie odnotowywać w nim: czy nastąpił atak, jak długo trwał, jakie objawy mu towarzyszyły (np. wymioty, światłowstręt, czarne płatki przed oczami itp.) oraz jaki lek się zażyło i z jakim skutkiem. Taki kalendarz przedstawiony lekarzowi bardzo ułatwi dobór skutecznej terapii. Nie ma bowiem wciąż jednego dobrego dla wszystkich leku na migrenę.", + "5089": "Sobota również nie przyniosła rozstrzygnięć.", + "5090": "Po południu w niedzielę do \"Manifestu\" przybył przewodniczący WRN w Katowicach, Adam Szczurowski w towarzystwie emerytowanego dyrektora i budowniczego tej kopalni. Włodzimierza Ostaszewskiego. Po godzinie rozmów ze strajkującymi stwierdzają lapidarnie: \"Nie możemy nic powiedzieć. Przybyliśmy tu z własnej woli. Sytuacja jest bardzo kłopotliwa\".", + "5091": "Tymczasem podawana jest informacja o przekształceniu się Między-zakładowego Komitetu Strajkowego w Międzyzakładową Komisję NSZZ \"Solidarność\".", + "5092": "- Więc to ja miałem ją sprowadzić na złą drogę, wykorzystać naiwność i niedoświadczenie? Przecież ona mi się przyznała, że co kilka dni bierze udział w jakichś prywatkach. O dziewictwie już dawno zapomniała. Nawet bałem się ją tknąć, ale mnie uspokoiła, że jest w porządku...", + "5093": "Szczerość przyjaciela wywołała burzę. W jednej chwili zakończyły się interesy handlowo-łóżkowe pani Magdaleny i pana Wacława.", + "5094": "- W rejonach przygranicznych Indii i Nepalu wystąpiły silne trzęsienie ziemi. Ponad 1100 osób zginęło, 15 tys. zostało rannych, 25 tys. domów legło w gruzach.", + "5095": "- Na Letnie Igrzyska Olimpijskie w Seulu wyjedzie 147 polskich zawodników (114 mężczyzn i 33 kobiety). Optymiści twierdzą, że zdobędziemy 25 medali, pesymiści że 14, a może się zdarzyć, że nie zdobędziemy żadnego.", + "5096": "8 kotletów z baraniny lub wieprzowiny, 4 łyżki oleju, 2 zmiażdżone ząbki czosnku, łyżeczka miodu (niekoniecznie), 2 łyżki soku z cytryny, rozmaryn, sól, pieprz.", + "5097": "Kotlety umyć, osuszyć, posypać solą i pieprzem, miodem i posiekanym drobno rozmarynem. Kotlety opiekać z obu stron przez 4-5 minut. Następnie posmarować je mieszaniną rozmarynu, przypraw i oleju. Położyć jeszcze na ruszt na minutę.", + "5098": "Podawać z pieczonymi pomidorowymi i plasterkami cukinii.", + "5099": "W szkołach podstawowych również zadbano o to aby młodzież się nie nudziła i nie chodziła na wagary, bo wiadomo, że 20 marca to Dzień Wagarowicza.", + "5100": "W SP nr 4 największą popularnością cieszył się na pewno przegląd \"mini listy przebojów\".", + "5101": "Dla najmłodszych pociech - przedszkolaków, opiekunki zorganizowały tradycyjne spacery nad jezioro, w którym topiono Marzannę. Takie dni z pewnością pozostają na długo w pamięci tych wszystkich, którzy się świetnie bawili.", + "5102": "Jakby tego było mało, po tygodniu otrzymujemy kolejny list ze spółdzielni, tyle, że od zarządu. List liczący 6 stron maszynopisu ponownie powtarza te same argumenty, co w powyższym tekście, wychwalając prezesa i zarząd oraz ganiąc niepokornych spółdzielców. Zarząd pozwolił też sobie na wiele obraźliwych epitetów, a nawet kłamstw wobec redakcji, zarzucając jej tendencyjność i bark obiektywizmu.", + "5103": "Cd. ze str.1. Postępowaniem przygotowawczym zajmowała się piska prokuratura która po dokonaniu czynności wstępnych przekazała sprawę do Prokuratury Wojewódzkiej w Suwałkach. W celu uzyskania dowodów rzeczowych poddano do ekspertyzy sadowej ślady krwi, ubrania i inne zabezpieczone przedmioty. Podejrzany Andrzej D. został umieszczony w areszcie tymczasowym prokurator postawił mu zarzut zabójstwa i umyślnego podpalenia.", + "5104": "O pochodzeniu pierwotnej nazwy miasta nie ma pewnych źródeł. Niemiecka nazwa Sensburg przyjęła się podczas lokacji miasta. Ludność polska przybywająca z Mazowsza używała spolszczonej nazwy Zadźbork lub Ziądźbork. Na kilku odciskach pieczęci miejskich które zachowały się do naszych czasów, figuruje napis Sigillum Magis Civitatis Sensburgensis oraz data Anno 1348 nad lub pod łapą niedźwiedzia.", + "5105": "Chętnych do przejęcia zakładu na dzień dzisiejszy jest niewielu, mimo to została wydana koncesja dla prywatnego przedsiębiorcy z Pisza na wywóz kontenerów z nieczystościami.", + "5106": "Protestująca załoga straciła całkowite zaufanie do dyrekcji, rady nadzorczej i części osób zatrudnionych w administracji. W trakcie pozyskiwania przez \"Panoramę Mazurska\" informacji dowiedzieliśmy się od protestujących iż miał miejsce przypadek wyłudzenia od nich informacji przez osobę, która telefonicznie powoływała się na nasza gazetę.", + "5107": "Wiadomość, czyjaś podpowiedź sprawią, że zerwiesz z rutyną wejdziesz w dobry interes sfinansujesz transakcję, przyjmiesz propozycję. W środę masz szansę skorzystać z wyjątkowej okazji, np. korzystnie kupić lub sprzedać samochód. Ten tydzień to dobry okres do załatwiania spraw urzędowych, skarbowych.", + "5108": "Kalina - to w urzędzie zarabia te średnie 1100 zł? Pracownicy funkcyjni to może zarabiają dużo, ale zwykli mają na pewno dużo mniej. Znam kogoś, kto ma trzydzieści lat pracy i zarabia 8 milionów.", + "5109": "Małgorzata - A ja wiem? Jakąś tam odpowiedzialność mają. Muszą sprawować tę władzę. Jak porównać do tego, co ja zarabiam, to dużo.", + "5110": "Stan techniczny Pałacu Konopków pozwala na bardzo precyzyjne zaplanowanie układu pomieszczeń, zgodnie z wymogami przyszłego starostwa. Gmina Wieliczka zabezpieczyła na ten cel część środków finansowych.", + "5111": "Elementarne względy ekonomiczne jednocześnie wykazują, że bezsensem byłoby wykonanie jakichkolwiek prac wykończeniowych, w wyżej wymienianym obiekcie, gdy do dzisiaj nikt nie jest w stanie przedstawić układu funkcjonalnego ewentualnego starostwa.", + "5112": "Wyjazd w dniu 22 maja.", + "5113": "Koszt wycieczki 100 zł.(przejazd , noclegi).", + "5114": "Wyżywienie i wstępy (np. muzeum) we własnym zakresie.", + "5115": "Zapraszamy na inne wycieczki i imprezy organizowane przez Oddział Miejski PTTK", + "5116": "Także usługi ogólnobudowlane prowadzi drugi z odznaczonych, pan Marek Nosal. Jego zakład działa już 11 lat. \"Wykonujemy usługi kompleksowo - od fundamentów aż po dach. Prowadzimy wszelkie prace remontowe.\" Firma specjalizuje się w renowacji zabytków. To temu zakładowi zawdzięcza powrót do świetności plebania przy kościele św. Klemensa.", + "5117": "Na jubileusz 200-lecia sprawiono ołtarz główny, ołtarze boczne, barokowe organy oraz dzwonnicę z trzema dzwonami.", + "5118": "Na jubileusz 300-lecia wyremontowano kościół od fundamentów po dach, sprawiono okna witrażowe projektu Stefana Matejki, zafundowano nowe organy ze Lwowa, zaś słynny malarz Włodzimierz Tetmajer wykonał polichromię.", + "5119": "Do rozwiązania dokładnie zlokalizowanych problemów jak np. Cellulit czyli skórka pomarańczowa polecam produkty tej firmy, prowadzące do upiększania sylwetki i jej konturów. Efektem końcowym tych preparatów kosmetycznych jest wzmocnione działanie regenerujące skórę.", + "5120": "Morze zatem jest niewyczerpalnym źródłem witalności dostępnym teraz dla ludzkiego ciała.", + "5121": "Wracając mijamy wrak samochodu. Stoi sobie tak na publicznej drodze i straszy. Okazuje się, że właściciel mieszka za siatką. Piękna, duża willa, wokół zielono, krótko przystrzyżona trawa, kwiaty, krzewy. Dla wraka nie starczyło miejsca. Lepiej, niech szpeci \"niczyją\" ulicę. \"Gdy tylko mąż wróci, zaraz go stąd usunie\"- obiecuje młoda kobieta.", + "5122": "Mam zamiar stworzyć w centrum również dom dziecka i dom starców. Kto może, to coś ofiarowuje. Rozpowszechniłem już 200 tysięcy egzemplarzy nowenny w całej Europie. Buduję, mając zaufanie w Bogu i mając miłość do ludzi.", + "5123": "Dodaje wieczny budowniczy ksiądz Andrzej. Życzymy powodzenia!", + "5124": "S. C.", + "5125": "Małgorzata Pławecka, była uczennica SP nr 5 została powołana do Reprezentacji Polski na Mistrzostwa Europy. Pchnięcie kulą i skok wzwyż to jej domena. Zawodniczka pcha 8,80 m, a rekord świata wynosi 9,50 m.", + "5126": "W ubiegłym roku przykładowo Dariusz Gawęda zdobył srebrny medal w skoku w dal na Mistrzostwach Polski \"Sprawni Razem\".", + "5127": "- Trener Lucjan Franczak: \"Dzisiaj górnicy rozegrali bardzo dobry mecz. Wskazuje na to wynik. Robimy następny duży krok do III ligi. Trzeba wykorzystać szansę. Mamy jeszcze ciężkie mecze, ale myślę, że wyjdziemy zwycięsko. Można pochwalić drużynę za walkę.\"", + "5128": "- Agnieszka Porąbka: Czy jest pan zadowolony z gry Maćka Mrowca?", + "5129": "Natura nie poskąpiła im gliny. Ich wioska na glinie leży. Lichutka ziemia, piasek, a pod nim, w głębi, ta właśnie czerwona glina. Ten, kto ją odkrył i zrobił z niej użytek - zasłużył na pomnik. Czym byłaby Czarna Wieś Kościelna bez tej gliny? Porosłaby gęstym lasem, jak cała okolica, gdyż chudy piasek nie dałby życia.", + "5130": "Reasumując, trzeba - w ślad za orzecznictwem Sądu Najwyższego - przyjąć, iż przedmiotem ochrony prawnej przy przestępstwie zniesławienia jest część człowieka, pojęta nie tyle jako subiektywne odczucie pokrzywdzonego, lecz jako \"stosunek do obiektywnego niejako wzorca jakim jest opinia ludzi\". W jednym z wyroków Sądu Najwyższego czytamy, iż kwestia czy pewne wyrażenie ma charakter zniesławiający, zależy przede wszystkim od ustalenia znaczenia użytych słów w ogóle, albo w danym środowisku lub okolicznościach.", + "5131": "- Nie lubi Pan wspomnień?", + "5132": "- Jako człowiek próżny chętnie wracam do rzeczy przyjemnych. Dlatego też kiedy ktoś rzuci hasło \"Bogdan trzymaj się\" ja się trzymam, bo pamiętam, że od tego zaczęła się zupełnie nowa sprawa w moim życiorysie zawodowym. Co skądinąd było zasługą przede wszystkim prof. Sempolińskiego.", + "5133": "- Do jakich jeszcze wspomnień chętnie Pan wraca?", + "5134": "A jednak nowinki zakłócają coraz częściej spokojny bieg życia. Opodal przeciągnięto niedawno linię wysokiego napięcia. Jakiś chłopak postanowił wspiąć się na słup, by osobiście zdementować bzdury o magicznym prądzie elektrycznym. Wszedł, zabiło go. Ludzie z jego plemienia strażowali potem długo w oczekiwaniu na samochód urzędu energetycznego. Bo przecież ci, co przeciągnęli druty, zabili ich brata.(s.22)", + "5135": "Udział produktów naftowych w ogólnej strukturze produkcji paliw zwiększył się więc z 30,5 proc. w 1960 roku do 45,72 w 1978. Równocześnie wzrastał udział mazutu w strukturze, zużycia paliw w elektrowniach ZSRR. Autor jest zdania, że obecnie należy dążyć do znacznego zmniejszenia udziału ropy naftowej jako paliwa dla elektrowni i na coraz szerszą skalę zastępować mazut gazem, zwłaszcza ze złóż na Syberii Zachodniej.", + "5136": "- Chyba jak kto woli?", + "5137": "- U nas w Lublinie mówią piosenki. Otóż ja piosenki - przepraszam, że używam słowa \"ja\", ale to wywiad z Łazuką - ja przestałem je traktować pobieżnie. Zaczynam odczuwać tęsknotę za utworami o głębszej treści i większym sensie.", + "5138": "- Przecież takie też się Panu zdarzały?", + "5139": "- Jemu - wskaże na syna - też czas żony poszukać. Starym kawalerem zostanie i następcy zabraknie, tradycja garncarska w rodzinie Kraszewskich zaginie...", + "5140": "Józef zmartwienie matki obraca w żarty:", + "5141": "- Która to zechce teraz lepiglinę? A z gliną wziąłem ślub i rozwodu brał nie będę.", + "5142": "Zupełnie nisko nad głowami unosi się helikopter. Nie budzi na dole wielkich sensacji. Widzi się go częściej niż rajskiego ptaka. Niektóre z tych wehikułów potrzebują pięciu minut na przelot nad dwiema czy trzema przepaściami, to wymagałoby dziesięciu godzin wędrówki pieszej.", + "5143": "Zbieram wszelkie materiały dotyczące osób wyróżnionych nagrodą Nobla. Mam najnowsze zestawy osób nagrodzonych. Redakcja podała - za innymi redakcjami - że zmarła Anne Maguire otrzymała nagrodę pokojową w 1978 r. wraz z Betty Williams. W wspomnianych zestawach nie figurują te nazwiska. Pomyślałem, że pomyłka, może chodzi o 1968 r., też nie. W 1978 r. otrzymały nagrodę pokojową tylko dwie osoby: Anwar Al.-Sadat, Menachem Begin. Skąd więc jeszcze dwie?", + "5144": "- Ach, więc to tak! - krzyczała Grochulska - śpicie sobie w najlepsze! Teraz już wiem na pewno, że nas oszukałyście. Umyślnie i złośliwie nas oszukałyście! Odpokutujecie za to! Za karę będziecie całą noc trzymać wartę i palić ognisko, żeby nas dziki nie napadły!", + "5145": "Dygocząc z zimna, a jeszcze więcej ze strachu, uzbierałyśmy wielkie naręcza chrustu i patyków i potykając się o korzenie wróciłyśmy do obozowiska.", + "5146": "No, i mam teraz ognisko i mogę całą noc siedzieć; nikt mnie nie zawoła do domu... a przecież wcale nie jestem szczęśliwa, przeciwnie - jestem smutna jak nigdy. Na czym to wszystko polega?...", + "5147": "W końcu rozgrzałyśmy się jednak i nie wiem nawet, kiedy zmorzył nas sen. Obudziło mnie zimne dotknięcie. Otworzyłam oczy. Było już jasno, ale słońce nie świeciło jeszcze. Powiodłam oczami dookoła i nagle zastygłam z przerażenia.", + "5148": "- Będzie mandat - mruknął pierwszy milicjant.", + "5149": "- Nie wolno jeździć po ciemku bez świateł - dodał drugi.", + "5150": "- Zaraz spiszemy protokół - powiedział pierwszy i wyciągnął duży notes i ołówek. - Co to za pojazd?", + "5151": "- Słoń - powiedział Pinio.", + "5152": "- Jaki model?", + "5153": "- Dominik - powiedział Pinio, bo nie wiedział, co powiedzieć.", + "5154": "- Rok produkcji?", + "5155": "- Obyczajów dobrych nie zna.", + "5156": "- Głupi jest! - sukienna mycka znów wyleciała w powietrze; widocznie jej właściciel miał nowy powód do radości, którym jednak nie raczył się z przybyłym podzielić. - I głupim by został na całe życie, gdyby nie...", + "5157": "- Toporem i piłą mądrości go uczyć chcecie? - oburzył się ciemnowłosy chłopiec. - Sumienia nie macie! Serca zatwardziałe...", + "5158": "Na środku płonęło ognisko - lampa elektryczna owinięta czerwoną bibułką.", + "5159": "Kolonijny chór śpiewał piosenki, a nasz zespół taneczny \"Mazowsze\" wykonywał mazurki, kujawiaki, polonezy i różne inscenizacje. Mieliśmy własną Karin Stanek z gitarą, była nią Hania Zaleska, a jej siostra Jola naśladowała Helenę Majdaniec. Nawet sportowcy włączyli się do naszego programu. Wykonywali różne figury akrobatyczne i gimnastyczne.", + "5160": "- Tam, w środku wyspy. - Chodźmy tam!", + "5161": "- Musimy wracać do Grochulskiej - spojrzałam na zegarek. Klara umilkł?... Przez chwile zaciskała wargi, a potem wybuchnęła:", + "5162": "- Ja nie chcę do Grochulskiej! Ona nam wszystko popsuła! Czy musiałyśmy tu przyjechać z tą wstrętną Grochulską?", + "5163": "- Inaczej byśmy tu w ogóle nie przyjechały!", + "5164": "JACEK (liczy znaczki pocztowe):", + "5165": "Czterdzieści siedem, czterdzieści osiem, czterdzieści dziewięć, pięćdziesiąt, pięćdziesiąt jeden, pięćdziesiąt dwa... Coś fantastycznego! Wyobraź sobie, że już mam pięćdziesiąt dwa znaczki w swoich zbiorach!", + "5166": "AGATKA:", + "5167": "Nie masz się czym chwalić.", + "5168": "JACEK:", + "5169": "Tatuś powiedział, że mam już dużą... Oj, jak to się nazywa? No, powiedz jak, bo zapomniałem...", + "5170": "AGATKA:", + "5171": "Co jak się nazywa?", + "5172": "- Wpisać się pragnę... - zaczął i urwał. Przypomniało mu się: \"Z ciebie pociechy Akademia mieć nie będzie...\" Może mieli rację?", + "5173": "Rektor podniósł głowę.", + "5174": "- Imię podaj, skąd przybywasz...", + "5175": "- Mikołaj - zaczął. - Z Torunia przybyłem. - A potem jednym tchem powtórzył: - Mikołaj Kopernik z Torunia.", + "5176": "- Zaraz, nie tak prędko! Jak powiedziałeś?", + "5177": "Rzeczywistość od wieków narzucała się artyście chaosem szczegółów, mnóstwem przypadkowych cech, nieraz wyraźnie agresywnych, choć bynajmniej nie ważnych. Rzeczą artysty było dokonanie ładu w tym chaosie, przeprowadzenie analizy i abstrahowanie rzeczy ważnych z morza rzeczy nieistotnych. A nawet z konieczności, aby nie zagubić się w gęstym lesie kształtów efemerycznych, którymi artyście oferowała się obserwowana przezeń rzeczywistość, zmuszony był on do upraszczania tego materiału i nadawania mu zwięźlejszej formy.", + "5178": "Nie interesował się również florą. Nie dziwował się kwiatom, nie próbował ich stylizacji, naginania ich kształtów do celów dekoracyjnych, do czego nie miał ani serca, ani talentu.", + "5179": "Brakło też wśród tych obrazków - pejzażu. I nic dziwnego. Piękno przyrody odkryła ludność miasta, dla której przyroda w całej swej krasie była sprawą niecodzienną, ale mieszkańcy wsi nie starali się jej odtworzyć w swojej sztuce.", + "5180": "Badania polskiej sztuki ludowej prowadziła na jesieni 1959 r. angielska etnografka i plastyczka Pearl Binder oraz 2 absolwentów paryskiej Ecole Superieure d'Enseignement Technique - Pierre Duplan i Jacques Bertoux. Przygotowują oni prace naukowe z zakresu polskiej rzeźby i wycinanki ludowej.", + "5181": "Ale źródłem tego pomysłu mógł być również piernik bawarski z końca XVIII w., przedstawiający \"Ruprechta\", którym Niemki straszyły swe dzieci. Na pierniku tym Ruprecht zbiera niegrzeczne dzieci; jedno trzyma pod pachą, drugie na sznurku zawiesił u ręki, trzecie niesie w koszyku na plecach.", + "5182": "W maju i październiku 2-osobowa grupa (etnograf i rysownik) przeprowadziła 5-dniowe badania terenowe w Rudawie, Brzezince i Radwanowicach w pow. Chrzanów. Celem badań, prowadzonych z funduszów społecznych, było zgromadzenie materiałów dla organizującego się w Rudawie punktu muzealnego. W związku z wspomnianymi badaniami wpłynęło do archiwum Sekcji 29,6 stron tekstu oraz 52 rysunki.", + "5183": "Chcąc się jeszcze upewnić, poszedłem do księdza, którego również dobrze znałem. Miał przecież kilka ciekawych obrazów na szkle, które nieraz nadaremnie próbowałem od niego wydobyć. Już z progu, śmiejąc się, witał mnie słowami: \"obrazków nie dam\". I on potwierdził takie, że obrazy te maluje Karol Oskwarek i że ma towarzyszy-pomocników w osobach Augustyna Zachary i Karola Szczerbiaka.", + "5184": "W Muzeum Śląskim we Wrocławiu odbył się w grudniu 1959 r. pokaz fajansów włocławskich. Obejmował on zarówno tradycyjną ceramikę ludową jak współczesne prace plastyków zatrudnionych w fabryce włocławskiej.", + "5185": "W styczniu 1960 roku otwarto w \"Sieni Gdańskiej\" w Gdańsku wystawę współczesnej sztuki ludowej kaszubskiej i kociewskiej. Około 300 eksponatów reprezentowało osiągnięcia 40 twórców. Pokazano przede wszystkim hafty, ceramikę, plecionkarstwo i rzeźbę.", + "5186": "Dywany podwójne - nie \"tkacowskie\" (tzn. nie wykonywane przez rzemieślników) wytwarzane były dawniej - i niejednokrotnie dziś - przez wiejskie tkaczki-\"specjalistki\", kobiety najczęściej bezrolne lub małorolne (ubogie i mające stosunkowo dużo wolnego czasu oraz szukające źródła zarobkowania), które drogą podglądania czy przyuczenia u rzemieślników (za pewną opłatą) lub u specjalistek poznały technikę tkactwa podwójnego.", + "5187": "Można przypuszczać, że autor omawianej przez nas serii obrazków zwiedził siła światów: znał Podhale, Spisz i Orawę, Śląsk, Słowaczyznę i Węgry, a może i na Bałkany zaszedł. Był w cyrku i menażerii, znał Niemców, Słowaków i Węgrów i państwo we dworze lub zamku. Można go nazwać malarzem rodzajowym, ale i animalistą, kto wie - może i portrecistą.", + "5188": "Niektóre wydziały, katedry, poszczególni wykładowcy przejawiają wybujałe tendencje w kierunku przeładowania poszczególnych dyscyplin - wbrew programowi - problemami, które nie zawsze są niezbędne studentowi. Tematy poszczególnych ćwiczeń i prac zadawanych studentom wymagają niekiedy znacznie więcej czasu na ich wykonanie niż to przewiduje program - skarżą się na to np. studenci architektury. Wiele też jest jeszcze u nas wypadków niepotrzebnego przeładowania tzw. wykładów monograficznych zbyt szczegółowymi problemami.", + "5189": "W świetlicy Osiedla Studenckiego w Szczecinie otwarta została wystawa obrazująca rolę Partii w rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem środowiska szczecińskiego. Wystawa została zrealizowana w wyniku realizacji postanowień podjętych przez studentów wszystkich uczelni Szczecina: Akademii Medycznej, Szkoły Inżynierskiej i Wyższej Szkoły Ekonomicznej dla uczczenia II Zjazdu PRL.", + "5190": "Oto co piszą nasi korespondenci:", + "5191": "Na zebraniu sprawozdawczo-wyborczym ZSP I roku farmacji lubelskiej Akademii Medycznej. Rzucono hasło wyjazdu, w okresie wakacji, na brygady żniwno-omłotowe. Apel ten podjęły inne wydziały, w wyniku czego do dnia 22 marca zgłosiło swój udział w brygadach 236 osób. Wśród zgłaszających się jest wielu członków zespołów artystycznych, którzy zobowiązują się w okresie bytu w brygadach dawać dla ludności wiejskiej występy artystyczne.", + "5192": "Był czas gdy młodzież romantycznie zachwycała się skrawkiem jałowego życia przetykanego gęsto błękitem bławatów, miedzą ze starą gruszą niezgody, widokiem spalonego słońcem kosiarza i pochyloną za nim sylwetką kobiety...", + "5193": "Z satysfakcją i rozczuleniem patrzyła na wparte w pług dłonie oracza, który od świtu do nocy odwalał powoli skibę za skibą...", + "5194": "Studenci od dawna domagają się narady produkcyjnej, na której mają do omówienia wiele spraw, począwszy od bytowych, których załatwienie w naszych warunkach jest moim zdaniem najbardziej aktualnym zadaniem politycznym, a skończywszy na zagadnieniach programowych, które wśród studentów wywołują wiele fermentu.", + "5195": "- Brak nam jeszcze wielu umów z gospodarzami indywidualnymi...", + "5196": "- Co z nieużytkami w Jedwabnie...?", + "5197": "- Czy przygotowane wiosenne bazy traktorowe w ...?", + "5198": "Trzech praktykantów - agronomów rejonowych, którzy niedawno przybyli do POM-u w Niedzicy prędko notują uwagi. Może jeszcze dziś trzeba będzie porozumieć się ze \"swoją\" spółdzielnią, lub przeprowadzić zebranie w gromadzie.", + "5199": "Adiunkt notuje uwagi z kontroli, następuje krótka konsultacja naukowa.", + "5200": "Gospodarstwo Stanisławy Sowy, Irki Paulako i Moniki Niebrzydowskiej rozszerza się powoli poza obręb zabudowań gospodarskich.", + "5201": "- Nasze najbliższe zadanie to uruchomienie świetlicy - dekoracje już zrobione. Jeszcze tylko uporządkować bibliotekę...", + "5202": "- A twój zespół artystyczny - przypominają Irenie koleżanki - jak chwalić się to już do końca.", + "5203": "Pracuję jako praktykant-agronom w tutejszym Państwowym Ośrodku Maszynowym. Nasz POM obsługuje cały powiat: wiele spółdzielń produkcyjnych, Państwowych Gospodarstw Rolnych oraz gospodarstw indywidualnych.", + "5204": "Jest nas trzech. Wszyscy ukończyliśmy wydział rolny WSR w Olsztynie i stanęliśmy oko w oko przed najpoważniejszym w życiu zadaniem - teoretyczną wiedzę zdobytą w czasie studiów zastosować w praktyce. Wiedzą o ziemi podnieść jej urodzaj, wiedzą polityczną zmieniać ludzi.", + "5205": "Myślę tak sobie i obmyślam tą niedzielę, a tu patrzę Kubuś!", + "5206": "Żółty krawat tylko mu fruwa na wietrze, kurtka rozpięta. Gdzieś biegnie.", + "5207": "Zerwałem się z krzesła i pobiegłem za nim, bo wyobraźcie sobie, akurat był mi potrzebny. Chodziło mi o pewne dane, co do nieobecności studentów właśnie w związku z tym marcem, wiosną i tak dalej.", + "5208": "Rzadko który sklep ma na zapleczu odpowiednią ilość regałów do magazynowania towarów. W większości są to tylko gołe ściany. Jak wiadomo, drewnianych skrzynek w sklepie nie brakuje. Kierownik Małgowski stawia jedną na drugie denkiem do ściany i przybija do muru zwykłym gwoździem (patrz zdjęcie). Powstaje uniwersalny regał, który dosłownie nic nie kosztuje i dzięki któremu w klitce o powierzchni 6 m kwadratowych mieści się, podzielony na asortymenty, ładunek całej ciężarówki.", + "5209": "Artykuły spożywcze są szczególnie narażone na działanie różnego rodzaju szkodników. Szkodniki te nie tylko niszczą opakowania i artykuły spożywcze, ale również je zanieczyszczają - powodując obniżenie wartości handlowej towaru. Ich działanie więc ma negatywny wpływ na towary, na zdrowie konsumentów, a także jest przyczyną licznych kłopotów sprzedawców. Zastanówmy się, jak można je zwalczać w sklepie? Aby nasze działanie było skuteczne, musimy poznać najważniejsze rodzaje szkodników i sposoby ich zwalczania.", + "5210": "Najbardziej skuteczną metodą jest deratyzacja - zwalczanie gryzoni przy pomocy trucizn. Ale tego rodzaju zabiegi mogą być wykonywane tylko przez specjalnie przeszkolone ekipy zwalczania szkodników. Samodzielne rozkładanie trutek przez personel sklepowy jest niedopuszczalne.", + "5211": "Na zakończenie należy przypomnieć, że wszystkie artykuły porażone szkodnikami, bądź przez nie zanieczyszczone - muszą być bezwzględnie wycofane ze sprzedaży.", + "5212": "Dlaczego mrozimy mięso?", + "5213": "Konieczność zamrażania mięsa spowodowana jest nierównomiernymi dostawami żywca w ciągu roku i potrzebą rytmicznego zaopatrzenia rynku w okresach jego niedoborów. Deficyt w dostawach mięsa świeżego szczególnie uwidacznia się w trzecim kwartale oraz w okresach przedświątecznych. Dostawy mięsa mrożonego w tym czasie stanowią około 50 % ogólnych dostaw mięsa do detalu.", + "5214": "Jakie rodzaje mięsa zamraża się z przeznaczeniem na zaopatrzenie rynku detalicznego?", + "5215": "2. Rozpropagować: koncepcję zakupów tygodniowych i stworzyć centrum handlowe w siedzibie gminy, w którym mieszkańcy dalszych wiosek robiliby zakupy co tydzień lub co 2 tygodnie - mając szeroki wybór asortymentowy.", + "5216": "3. W peryferyjnych wioskach zostawić istniejące sklepy spożywczo -przemysłowe oraz punkty sprzedaży pomocniczej i zaopatrywać je przede wszystkim w artykuły codziennego użytku, a zwłaszcza produkty nietrwałe: chleb, napoje chłodzące, ryby, nabiał i artykuły \"awaryjne\" - papierosy, żarówki,", + "5217": "Można sądzić, że w innych gminach jest podobnie. Jeżeli sytuacja nie ulegnie zmianie, w przyszłości trzeba będzie podjąć następujące kroki: oceniać krytycznie działalność jednostek handlowych, w których wartość sprzedaży alkoholu przekracza 20% obrotu artykułami spożywczymi (ponieważ ich podstawową funkcją jest sprzedaż żywności) oraz znieść zyski ze sprzedaży wysokoprocentowego alkoholu.", + "5218": "Utrzymując czystość i porządek w sklepie, czyli usuwając towary psujące się lub zepsute, usuwając próżne opakowania, chroniąc towary przed kurzem i brudem, muchami i innymi szkodnikami oraz dbając o higienę osobistą - stwarzamy niedogodne warunki do rozmnażania się i działania drobnoustrojów. Należy jeszcze przypomnieć, iż często człowiek jest nośnikiem bakterii chorobotwórczych, dlatego też każdy sprzedawca musi przechodzić badania okresowe i posiadać książeczkę zdrowia.", + "5219": "- Chronić artykuły występujące bez opakowania, jak: sery, wędliny, marmoladę - pod kloszami i w gablotach.", + "5220": "Gdy nie pomagają te nasze zabiegi, powinniśmy zwrócić się do dyrekcji przedsiębiorstwa o przeprowadzenie dezynsekcji. Dezynsekcja - to szereg zabiegów wykonywanych przez specjalnie przeszkolone ekipy, polegających na zwalczaniu szkodników przy pomocy podwyższonej temperatury lub środków chemicznych.", + "5221": "W części trzeciej omówimy bardziej szczegółowo wkład stanów wejściowych do amplitudy i przekroju czynnego elastycznego rozpraszania neutronów na jądrach średnich i ciężkich, tych, które z dobrym przybliżeniem można uważać za jądra sferyczne. W zakończeniu tej części podane będą wyniki numeryczne uzyskane dla niektórych jąder omawianego obszaru.", + "5222": "Częściej funkcje C lambda określa się eksperymentalnie dla kilku wyselekcjonowanych przypadków i to następnie ekstrapoluje się na inne przypadki. Elementy macierzowe przejść (E2) są łatwe do określenia dla niskoleżących stanów, to samo w niektórych przypadkach dla przejść (E3).(s.123)", + "5223": "Wyższe multipolowości przejść są najlepiej obserwowane dla lekkich cząstek, ponieważ ciężkie cząstki dają duży przekrój czynny na wzbudzenie wielokrotne stanów jądrowych.", + "5224": "Fenomenologiczna teoria wzbudzeń oscylacyjnych jądra oparta jest na założeniu, że wzbudzenia te polegają na zmianie kształtu jądra. Jeśli beta lambda oznacza parametr deformacji jądra, to hamiltonianem wyjściowym jest , (1.1) gdzie C lambda , B lambda oznaczają odpowiednio parametry sztywności i bezwładności jądra odpowiadające drganiom o multipolowości lambda. Częstość drgań oblicza się z klasycznego wzoru .(1.2)", + "5225": "2. Przerwa energetyczna delta jest malejącą funkcją I.", + "5226": "3. Energia potencjalna w funkcji beta dla różnych I wykazuje minima I nieznacznie wzrastające w funkcji I. A więc efekt CS jest bardzo słaby i stanowi jedynie małą część przyczyny wzrostu J wraz z I.", + "5227": "4. Otrzymuje się zadowalające wyjaśnienie wzrostu momentu bezwładności J wraz z energią w paśmie rotacyjnym (głównie za sprawą efektu CAP).", + "5228": "4. Płynna regulacja energii w zakresie 0,1 E max — E max .", + "5229": "5. Możliwość przyspieszania cząstek w szerokim zakresie mas: p, d, He … U.", + "5230": "6. Dobre parametry wiązki jonów, jak: ogniskowanie, mała rozbieżność wiązki i duża gęstość prądu na jednostkę powierzchni (parametry te wpływają na końcową zdolność rozdzielczą).", + "5231": "7. Dobry stosunek \"efekt / tło\", małe tło promieniowania szkodliwego.", + "5232": "Punktem wyjścia dla naszych rozważań będzie jądro przedstawione jako układ wielu nukleonów poruszających się w średnim polu jądrowym określonym przez jednocząstkowy potencjał i oddziaływających ponadto siłami krótkiego i długiego zasięgu. Dla sił krótkiego zasięgu przyjmuje się zazwyczaj przybliżenie przez siły kojarzące nukleony w pary, siły \"pairing\". Siły długiego zasięgu stanowią nieco zmodyfikowany człon rzędu lambda rozwinięcia potencjału nukleon—nukleon w szereg wielomianów Legendre’a\" (1.3).", + "5233": "Krajobraz Sri Lanki kojarzy się nam często z widokiem niekończących się rzędów drzewek herbacianych, porastajacych łagodnie stoki wzgórz. Wydawać by się mogło, że uprawa ta — podobnie jak w Chinach — znana jest tu od wieków. Dlatego też — być może — pewne zdziwienie wywołają reprodukowane znaczki — wydawane na Cejlonie w 1967 r. z okazji setnej rocznicy uprawy herbaty na wyspie.", + "5234": "Ewa Boniecka. Waszyngtońskie ABC. Państwowe Wydawnictwo \"Iskry\", Warszawa 1986, str 224, ilustr. na wkł., cena 280 zł.", + "5235": "To nie pierwsza książka o Stanach Zjednoczonych Wydana przez \"Iskry\" w tej samej serii. 22 lata temu wyszło bowiem Nowojorskie ABC Grzegorza Jaszuńskiego. Tytułowe odstępstwo od przymiotnika stołecznego nagrodziło wówczas ściślejsze przestrzeganie alfabetycznego porządku i liczby rozdziałów. Tamtą wyposażono w lepszy papier i efektowniejszą szatę graficzną, za cenę, łza się kręci… zł 27.", + "5236": "Około 15 km za Nag–czu, boczną, terenową drogą dojechaliśmy do pasterskich namiotów. Tutaj mieszkała siostra jednego z kierowców. Namiot, do którego nas zaproszono nie miał nic z wygody mongolskich jurt; była to tymczasowa siedziba na cieplejszą porę roku. Piliśmy ciepłą herbatę z mlekiem jaczym, co było dość sympatyczne i gasiło pragnienie, ale przezornie podziękowaliśmy za campę z sosem, by ochronić żołądki.", + "5237": "Nasi kierowcy spiesząc do domu, rozpędzali klaksonami przechodniów. Wokół zabudowa miejska, domy przeważnie parterowe, ze zdobionymi obramowaniami okien i firaneczkami nadokiennymi. Po prawej stronie drogi — znaki zakazujące ruchu pojazdów ciężarowych, konnych traktorów... Dla nas koniec jazdy.", + "5238": "Zmęczeni wysiadaliśmy z ciasnej szoferki. Podniosłem głowę — nad nami pałac Potala, legendarna siedziba dalajlamów.", + "5239": "Wysiłek państwa zmierzający do zwiększenia liczby wydawanych książek i szerszego ich rozpowszechniania nie ma sobie równych wśród krajów rozwijających się. Istnieje tu głód książki. W miasteczkach i dzielnicach dużych miast powstała sieć bibliotek. Duże wnętrze dawnej katedry w Oranie, zamienionej na dom kultury, zastawiono stolikami, przy których siedzą czytający. W bocznych nawach kościelnych stoją półki z książkami. Ołtarz stoi nadal; chroni go prawo ochrony zabytków.", + "5240": "Od końca XVIII w. informacje o głodach stają się coraz rzadsze. Nie wyciągajmy jednak z tego zbyt pochopnego wniosku o zmniejszaniu się rozmiarów anomalii klimatycznych. Rzadsze przypadki głodu są raczej wynikiem postępu, jaki dokonał się w rolnictwie (prawdziwą rewolucję w żywieniu spowodowało upowszechnienie uprawy ziemniaków), transporcie, a także polityce socjalnej. Wreszcie na ludzi głodnych przybywających ze wsi czekały rozwijające się gwałtownie w XIX w. miasta.", + "5241": "Od chwili uzyskania przez Algierię niepodległości w 1962 r. plany kulturalne pozostawały w cieniu innych zadań, o wiele pilniejszych. Obecnie czyni się wiele starań, aby przywrócić Algierii arabską osobowość bez zatracania jej cech indywidualnych. Dlatego językiem oficjalnym stał się arabski, a dąży się, by stał się językiem ogólnonarodowym. Chodzi oczywiście o arabski literacki, którym 20 lat temu posługiwało się niewielu.", + "5242": "Badacze ocenili, że trzeba będzie wysypać około 0,5 mln ton materiału skalnego na odcinku brzegu długości 22 km, by nie tylko \"załatać\" dziury poczynione sztormami ostatniego okresu, lecz również miejscami rozszerzyć plaże. Potem wystarczy znacznie mniej żwiru, by doraźnie naprawiać sztormowe szkody.", + "5243": "Następny dzień powitał Zlot słońcem. Z zainteresowaniem i emocją podążali wszyscy do wspaniałego, nowego Domu Kultury, by uczestniczyć w dalszym imprezach zlotowych. W wypełnionej po brzegi sali przemawiał Inspektor Oświaty ze Świecia Paweł Świca, a potem p. Maria Wojciechowicz wygłosiła referat pt.: \"Udział SKKT w obchodach 1000-lecia Państwa Polskiego\".", + "5244": "SKKT przy LO w Oświęcimiu, którego opiekunem jest prof. Józef Stanko, a przewodniczącym Mieczysław Rokosz, organizuje stale wycieczki, poznając swoją okolicę. Koło urządziło również podczas wakacji obóz wędrowny po Pomorzu. Ważnym i cennym kierunkiem pracy tego SKKT jest przygotowywanie pomocy naukowych dla szkoły z zakresu geografii.", + "5245": "Powrót odbywa się w tempie przyspieszonym. Załogi z niepokojem śledzą ciche chmury nadchodzące z południa. Wkrótce dochodzi do ich uszu daleki pomruk grzmotów. Do obozu pozostało jeszcze parę kilometrów. Rozpoczyna się teraz emocjonujący wyścig ze zbliżającą się burzą. Po lesie przebiega złowrogi poszum, spokojne dotąd jezioro pokrywa się \"barankami\".", + "5246": "SKKT przy Lic. Pedagogicznym w Nakle n/Notecią. Koło istnieje od 1956 r. jego opiekunka jest prof. Helena Sułek. Członkowie koła rokrocznie organizują obozy wędrowne, SKKT przy Lic. Pedagogicznym w Chełmnie. Koło istnieje od 1959 r., jego opiekunką jest prof. Jadwiga Piotrowska. Członkowie koła interesują się przede wszystkim historią i zabytkami Chełmna i okolic, organizują wycieczki i szkolą przewodników po mieście.", + "5247": "I nagle... Lazurowy Brzeg. Zjawił się niespodziewanie, choć o zbliżaniu się do niego mówiła nam coraz częściej występująca charakterystyczna roślinność śródziemnomorska: pinie, drzewa korkowe, palmy i kaktusy, bujne kępy mimozy, eukaliptusy, oleandry i wiele innych gatunków.", + "5248": "A wszystko tonie w woalu niebieskawej mgły: i słońce, i skalisty, stromo spadający brzeg z przybrzeżnymi wysepkami, i wreszcie ciemnobłękitne morze.", + "5249": "Ucieszyliśmy się, że SKKT rozprowadza w swojej szkole 100 numerów naszego czasopisma., a co więcej, że drukowane przez nas artykuły fotografie i mapy tak bardzo się przydają. Zgodnie też z prośbą młodzieży (tej oraz innej) będziemy się starali drukować niektóre materiały krajoznawcze (m. in. mapy) tak, aby można je było wyjąć z numeru bez szkody dla pozostałej jego części.", + "5250": "A zbieranie książek. I znów nie wszystkich, gdyż nie dacie rady, ani nie wytrzymacie finansowo. Ale spróbujcie gromadzić księgozbiory np. książek popularnonaukowych, podróżniczych, geograficznych, przewodników krajoznawczych, historycznych itd. To jest dopiero przyjemność! (Ja kiedyś zbierałem, wszystkie... podręczniki gramatyki i ortografii polskiej. Widzę w tym momencie wasze zdumione miny... ale studiowałem wówczas polonistykę i szczególnie pasjonowały mnie te sprawy. Aha!).", + "5251": "Hej, hej! Żyjecie? Nie umarliście ze strachu?!", + "5252": "- Jurek stara się przekrzyczeć zgiełk burzy. Marne wodniackie życie. Niedawno było słońce, ciepło i beztrosko, a teraz macie pokazową lekcję wyładowań atmosferycznych. To nie sztuka siedzieć w domu i przez szybę okna podziwiać piękno natury. Tu, bracie, obcujesz z przyrodą. Nie okpisz jej.", + "5253": "Tempo zajęć programowych wzrasta. 13 sierpnia o godz. 9.30 w Pałacu UNESCO w Paryżu następuje otwarcie Konferencji, a już o godz. 12.28 odjeżdżamy koleją do Grenoble, odległego o 641 km.", + "5254": "Grenoble, francuskie Zakopane, centrum sportu i turystyki górskiej, położone w rozległej dolinie na tle malowniczej panoramy Alp, oglądamy w blaskach zachodzącego słońca.", + "5255": "Skoro mowa o dodatku za odznaczenie, to trudno zrozumieć dlaczego nie przewiduje go ustawa wypadkowa. Wydaje się, że ludzie, którzy stracili zdrowie w wypadku przy pracy lub wskutek choroby zawodowej, powinni również dodatek ten otrzymywać, jeżeli oczywiście zostali odznaczeni odznaczeniem, z którym dodatek ten jest związany.", + "5256": "Okoliczność natomiast, czy wnioskodawca rzeczywiście pracuje w warunkach szkodliwych dla zdrowia, jest bez znaczenia prawnego. Nie każdy bowiem, kto jest zatrudniony w takich warunkach, korzysta ze skróconego czasu pracy, a tylko ten, którego do skróconego czasu pracy uprawniają odpowiednie przepisy.", + "5257": "Organizacja życia populacji starczej jest dopiero w zalążku; z ludźmi nie opuszczającymi mieszkania, którym najtrudniej przychodzi ułożyć sobie życie i którzy najbardziej potrzebują zainteresowania, nie ma kontaktu poza bardzo słabo jeszcze rozwiniętymi usługami pielęgnacyjnymi sióstr PCK.", + "5258": "Badani utrzymują bliskie kontakty z czterokrotnie mniejszą liczbą przyjaciół niż krewnych. Wśród osób zaprzyjaźnionych absolutną przewagę (80-90%) mają ludzie tej samej płci i na ogół również w starszym wieku (80%), co jest dla respondentów bardzo niekorzystne; w miarę upływu lat dawne kontakty słabną lub przestają istnieć, a nowe nie są nawiązywane. Prawie połowa respondentów (45%) nie ma w ogóle przyjaciół.", + "5259": "Powyższy schemat, będący niewątpliwie znacznym uproszczeniem rzeczywistych relacji, może posłużyć jako uzupełnienie koncepcji podsystemów uczestnictwa omówionych w poprzednim rozdziale. Przy jego pomocy można obrazować wpływ poszczególnych czynników absencji. Okazuje się przy tym, że pewne czynniki mogą realizować swój wpływ na kilku etapach zachowań absencyjnych, następujących po sobie.", + "5260": "Nie podzielam w związku z tym poglądu Autora glosy, że gdyby ustawodawca utratę prawa do urlopu za dany rok przez pracownika wiązał z sytuacją, określoną w art. 156 § 1 k. p. , znalazłoby to \"zapewne\" wyraźne odbicie w tym przepisie.", + "5261": "Na przyjętą definicję rodziny niepełnej wpłynęły zarówno względy techniczne, a więc stosunkowa łatwość wyodrębnienia spośród pracowników zakładów takich, którzy samotnie wychowują dziecko lub dzieci, jak i przede wszystkim cel badania. Celem badania było bowiem ustalenie potrzeb rodzin niepełnych służące zracjonalizowaniu zakładowej polityki społecznej w odniesieniu do rodzin pracowniczych. Powszechnie wiadomo, że jednym z czynników warunkujących sumienne i staranne wykonywanie obowiązków przez pracowników jest właśnie ich sytuacja rodzinna.", + "5262": "Celem badania było: określenie zróżnicowania potrzeb zależnie od cech demograficzno-społecznych ankietowanych, stwierdzenie zakresu pomocy otrzymywanej obecnie przez respondentów od osób i instytucji, wyodrębnienie kategorii ludzi starszych najbardziej potrzebujących opieki, a także określenie preferencji tych osób w zakresie postulowanych przez nich określonych form pomocy.", + "5263": "Tylko 4/5 badanych mieszka w lokalu samodzielnym; pozostali maja nakaz kwaterunkowy na część mieszkania bądź odnajmują pokój sublokatorski. Ludzie mieszkający razem z obcymi to najczęściej osoby o niższym poziomie wykształcenia. Spośród nich co czwarty jest narażony na stałe lub sporadyczne przykrości; ludzie ci zapobiegają konfliktom przez ograniczenie do minimum korzystania ze wspólnych pomieszczeń.", + "5264": "Gdy rozpoczynałem działalność krytyka, recenzja teatralna miała w gazecie należytą rangę, a krytycy stanowili część poważnie traktowanej kadry publicystów. Z ich opinią liczono się nie tylko w redakcji, ale również w środowiskach literackich i teatralnych. Było to zresztą zgodne z dawną tradycją prasy polskiej, w której krytyka artystyczna, a szczególnie teatralna stanowiła mocną pozycję, że powołam się choćby na nazwiska Boya—Żeleńskiego czy Karola Irzykowskiego.", + "5265": "Główne walory SDP dostrzega się przede wszystkim w bogactwie inicjatyw o charakterze międzynarodowym, że wspomnę tylko o organizowaniu tradycyjnych, uznanych spotkań dziennikarzy Wschodu i Zachodu w Jabłonnie, o inicjatywie dotyczącej dyskusyjnych spotkań i współpracy dziennikarzy rejonu Morza Bałtyckiego czy o Apelu Pokoju skierowanym do dziennikarzy Europy.", + "5266": "W połowie 1943 roku otrzymano z kraju przysłany przez \"Iko\" 5—lampowy aparat, który ukryto w świetlicy 2 batalionu. Bateria została zamurowana w ścianie, a radio umieszczono w bele stropowej w starannie zamaskowanym wgłębieniu. Zapasowe lampy dostarczył kurier z kraju do szpitala wojskowego w Stargardzie, gdzie leczono ciężko chorych jeńców. Przejął je pracujący w tym szpitalu lekarz—jeniec jugosłowiański, będący w kontakcie z kierownictwem ruchu oporu w obozie w Dobiegniewie.", + "5267": "Podjęty przed kilku laty w RFN pomysł ze statutami byt niejako pionierski i modelowy zarazem dla innych krajów zachodnich w poszukiwaniu modus vivendi między wydawcami a dziennikarzami. Fiasko eksperymentu zachodnioniemieckiego — po tylu niewypałach oraz zaniechaniu jego kontynuacji przez inne dzienniki — nie zachęci raczej dziennikarzy z innych redakcji do występowania z podobnymi inicjatywami.(s.9)", + "5268": "Na co chorują dziennikarze? Jakie są choroby zawodowe?", + "5269": "Na podstawie dwóch akcji z roku 1970 i 1975 stwierdzono, że dominują nerwice i psychonerwice — okoł0 28 proc., następnie układ krążenia — około 27 proc. i choroby układu trawiennego — ponad 18 proc. Sygnał niezbyt pocieszający.", + "5270": "Ustaliliśmy w trakcie wymiany poglądów, że Naczelna Redakcja Programów Oświatowych i Popularnonaukowych PR będzie od tego roku przesyłać kolegom z prasy wydawane dla nauczycieli broszury informujące o treści audycji dla szkół.", + "5271": "Wszyscy zainteresowani popularyzacją innych audycji oświatowych otrzymają też odpowiedni serwis informacyjny.", + "5272": "Przed wojną wprawiła w paniczny lęk tysiące amerykańskich radiosłuchaczy sztuka H. G. Wellsa \"Wojna światów\" w radiowej wersji Orsona Wellesa.(s.20) Potraktowana serio \"wiadomość\", że Ziemię zaatakowały marsjańskie potwory, doprowadziła do tego, że ludzie w panice porzucali swoje domy, na ulicach doszło do masowych karamboli z licznymi ofiarami.", + "5273": "W pierwszej kolejności \"Iko\" wyposażyła w odbiorniki radiowe oflagi. Do \"kurników\" wysłano wielolampowe aparaty o wymiarach 5X14X20 cm, będące wówczas ostatnim osiągnięciem techniki. Zostały one wyprodukowane pod kierunkiem płk. inż. Józefa Srebrzyńskiego w oddziale V KG AK. Oryginalne lampy zdobyto z zasobów niemieckich przeznaczonych dla Wehrmachtu.", + "5274": "26 maja br. w Domu Dziennikarza w Warszawie odbyła się tradycyjna uroczystość wręczenia dorocznych nagród SDP i klubów twórczych. Oprócz laureatów wzięli udział w tym spotkaniu liczni działacze naszej organizacji, redaktorzy naczelni, przedstawiciele szeregu wydawnictw.", + "5275": "Obecny był kierownik Wydziału Prasy, Radia i Telewizji KC PZPR Kazimierz Rokoszewski.", + "5276": "Przesyłam mój list wyrażający pogląd i opinię na temat artykułu pt. \"Dwa wyroki\" zamieszczonego w nr 10 \"PiŻ\".", + "5277": "Po jego przeczytaniu odezwała się we mnie gorycz i niesmak w związku z wyrażonym poglądem przez Krzysztofa Z., bądź co bądź studenta czwartego roku socjologii, nauki o społeczeństwie, grupach i stosunkach społecznych.", + "5278": "Red. M. Rymuszko (\"PiŻ\" nr 23) dorzucił nowe fakty obrazujące działalność prominentów lat siedemdziesiątych. Mam nadzieję, że jakkolwiek z oporami, to dojdzie do rozliczenia osób odpowiedzialnych.", + "5279": "Zastanawiające, że ówcześni dygnitarze niemal wszędzie, jak Polska długa i szeroka, mieli swoje ośrodki wypoczynkowe. Obiekty te były pilnie strzeżone i nie miał do nich dostepu zwykły śmiertelnik. Zakaz ten bezwzględnie obowiązywał, nawet jeżeli chodzi o pobliskie szlaki komunikacyjne.", + "5280": "Na podstawie prawomocnego i zaopatrzonego w klauzulę wykonalności wyroku sądu rejonowego wszcząłem egzekucję o należność pieniężną. Dłużnik zmarł w toku egzekucji. W związku z tym uzyskałem stwierdzenie nabycie spadku po nim i odpis prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku przesłałem komornikowi sądowemu celem kontynuowania egzekucji. Ten jednak odmówił prowadzenia dalszej egzekucji powołując się na to, że klauzula wykonalności powinna opiewać na spadkobierców dłużnika. Czy takie stanowisko jest uzasadnione?", + "5281": "Sąd Wojewódzki dopatrzył się racji w stanowisku pozwanych. Ustaliwszy, że powódka otrzymała odszkodowanie na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie melioracji wodnych, oddalił powództwo. Przepisy tego rozporządzenia bowiem — zdaniem sądu wojewódzkiego, wyłączają stosowanie kodeksu cywilnego i w związku z tym Leokadia J. nie może domagać się odszkodowania na zasadach ogólnych.", + "5282": "II. \"Grunwald\" nie jest stowarzyszeniem antykrzyżackim, lecz antysyjonistycznym. O syjonistów w dzisiejszej Polsce równie łatwo, jak o krzyżaków.", + "5283": "III. Czy możemy wyżywić się sami? — Tak, stwierdziła zakładowa komisja \"Solidarności\" przy Okręgowym Przedsiębiorstwie Przemysłu Mięsnego w Bydgoszczy i zablokowała wywóz mięsa z Bydgoskiego do Katowickiego, Krakowskiego i Nowosądeckiego.", + "5284": "Pozwane zakłady uznały roszczenie powoda i przekazały sporną kwotę w dniu 10.XII 1979 r., w związku z czym powód ograniczył roszczenia do odsetek i kosztów postępowania.", + "5285": "Okręgowa Komisja Arbitrażowa uznając, że powodowemu należały się tylko roszczenia z tytułu kary za zwłokę w kwocie 67.716, umorzyła odnośnie do tej części roszczenie postępowania i oddaliła powództwo w pozostałej części.", + "5286": "Nikogo nie dziwi sprawa, że osoby piastujące stanowiska kierownicze muszą gdzieś wypoczywać. Jednak to co miało miejsce do niedawna, przechodzi ludzkie wyobrażenie Dlatego problem ten musi zostać wnikliwie rozpatrzony, a większość obiektów powinna być bezwzględnie zwrócona społeczeństwu, bo za jego pieniądze zostały wzniesione.", + "5287": "Jako Polaka i prawnika interesowała mnie motywacja wyroku. Czym kierowała się ta piątka ubranych w sędziowskie togi Niemców, która w 36 lat od zakończenia największej z wojen rozstrzygała nie tylko o losie kilku osób oskarżonych o zbrodnie, ale odpowiedzieć musiała — w imieniu narodu — na pytanie o podstawowe wartości i kryteria moralne współczesnego świata.", + "5288": "Na dobro spektaklu zapisuję także zabieg inscenizacyjny z użyciem marionetek w sekwencji dzieciństwa bohaterów. To bardzo podnosi atrakcyjność widowiska, zwłaszcza, że teatry lalek nie rozpieszczają gorzowskich dzieci, a nasi aktorzy, z których wielu ma dyplomy lalkarskie, rzadko mają okazję prezentować tę technikę na macierzystej scenie.", + "5289": "- Próbowałam je zrozumieć. Widzę takie czasem wokół siebie, ubezwłasnowolnione, poddane we wszystkim swoim mężom. Takie, które nawet są bite, ale które kochają tych swoich drani-mężów. Nawet mówić nie chcą o nich źle. To jest dla mnie przerażające. Tak dzieje się w wielu rodzinach, nie tylko tych ze społecznego marginesu, niestety. Miłość nie wszystko powinna wybaczać.", + "5290": "Joanna Spirydowicz - uczennica II klasy w II LO. Gra rolę Danki.", + "5291": "W Studiu Teatralnym od października ub. r. Teatr bardzo ją przyciąga, chciałaby jak najwięcej grać.", + "5292": "Stoją od lewej: Krzysztof Machnicki i Grzegorz Turek, siedzą: Agata Zienkiewicz, Paweł Caban i Anna Moszko.", + "5293": "Krzysztof Machnicki - uczeń kl. III w V LO. Gra rolę Pawła.", + "5294": "- Lepiej nie podejmuj, bo zasmucisz, tych widzów którzy cię lubią i \"na ciebie\" chodzą.", + "5295": "- O, myślę, że gdybym \"tam\" zrobiła karierę, wybaczyli by mi exodus oglądając (radosno-ironiczny śmiech) moje oblicze na ekranach kin czy telewizorów.", + "5296": "- Tenże trzynasty sezon na naszej prowincji, ostatnio jakby trochę mniej wojewódzkiej, rozpoczynasz rolą matki w bardzo ważnym społecznie spektaklu Catherine Anne pt \"Agnes\"...", + "5297": "- Zdecydowanie \"Mistrz i Małgorzata\".", + "5298": "- A jaka najmniej?", + "5299": "- Moim zdaniem każda sztuka warta jest obejrzenia i przekonuję o tym widzów.", + "5300": "- Czy pani musi obejrzeć każdą sztukę?", + "5301": "- Muszę i chcę. Z zasady oglądam trzecią próbę generalną. Muszę znać sztukę, by o niej rozmawiać i by przekonać, że warto ją obejrzeć. Chcę oglądać, bo wszystko, co teatralne jest mi bardzo bliskie.", + "5302": "Na początku lipca w wypadku samochodowym została ciężko ranna Roma Kobus - koordynator pracy artystycznej w gorzowskim teatrze.", + "5303": "Serdeczne życzenia jak najszybszego powrotu do zdrowia i do pracy, kochanej Romie, życzy dyrekcja i wszyscy pracownicy Teatru im. Juliusza Osterwy. Dołącza się zespół redakcyjny \"Premiery u Osterwy\".", + "5304": "Romo! Twoje miejsce pracy czeka na Ciebie. Masz nawet nowe biurko. Wracaj jak najszybciej, ale - oczywiście - po pełnej rekonwalescencji.", + "5305": "- Zagrałem w sztuce \"Wszystko dobre, co się dobrze kończy\" Szekspira u siebie, w Gdańsku. A ostatnio przygotowuję monodram Don Juana z \"Ja i ja\" Rolanda Topora. Piekielnie trudny tekst. Reżyserem tego przedstawienia jest pan Krysiak. Poza Gorzowem nie zajmuję się reżyserowaniem sztuk i robię to z czystej przyjemności pracy w teatrze z drugiej strony rampy.", + "5306": "- Dziękujemy za rozmowę i czekamy na następne pana przedstawienia, pewnie jesienią przyszłego roku.", + "5307": "Stoją od lewej Dorota Moszko i Ola Diakonów, siedzą: Ewa Chajrych, Małgorzata Kasprzak i Joanna Spirydowicz.", + "5308": "Dorota Moszko - uczennica III klasy w IV LO. Gra rolę Cesi.", + "5309": "Grała we wcześniejszych przedstawieniach Studia Teatralnego, była Babą w \"Krasnoludkach i sierotce Marysi\" i Nocnym Stróżem w \"Dziewczynce z zapałkami\".", + "5310": "Liczba obrabiarek do obróbki skrawaniem, którymi dysponuje przemysł maszynowy, sięga kilkuset tysięcy. Modernizacja parku maszynowego, zastąpienie obrabiarek prostych przez automaty, półautomaty, obrabiarki z cyklem zautomatyzowanym itp. może objąć tylko kilka procent stanu maszyn (wg wyliczeń IOS w Krakowie około 4% rocznie). A reszta? Może i powinna być znacznie lepiej wykorzystana przede wszystkim przez właściwe przygotowanie roboty i nowoczesne onarzędziowanie.", + "5311": "Wiersz przeznaczony na odpowiedź maszyna rozpoczyna znakiem zapytania, po którym Fred wpisuje dane liczbowe, będące odpowiedzią na pytania, w identycznej z pytaniami kolejności.", + "5312": "Fred. ? 2, 11, 6, 10, 27, 5, 100 .", + "5313": "Maszyna: podaj kolejno numer projektu, ogólną liczbę godzin, liczbę godzin zużytych, termin rozpoczęcia prac, termin zakończenia prac .", + "5314": "Jeszcze gorzej przedstawia się sytuacja z pracą laboratoriów w przedsiębiorstwach budowlano-montażowych. Właściwie tylko Białostockie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego posiada laboratorium z prawdziwego zdarzenia. Trzech laborantów dysponuje odpowiednimi aparatami kontrolno-pomiarowymi (np. sprzęt do badań materiałów metodą nieniszczącą). Pozostałe przedsiębiorstwa zatrudniają po jednym laborancie, przy czym bywa on obciążony dodatkowymi obowiązkami. Ekspertyzy materiałów dokonywane są od przypadku do przypadku. Albo nie ma czym — albo nie przywiązuje się do tego wagi.", + "5315": "Program pobytu w Rydze, oprócz zwiedzania miasta, przewidywał wizyty w zakładach pracy według specjalności i zainteresowań. Poszczególne grupy gościły więc: w Zakładach Budowy Wagonów, w Fabryce Trykotaży \"Rigas Aditais\", w Fabryce Wyrobów Cukierniczych \"Uzwara\", w Kombinacie Chlebowym, w Wydawnictwie Książek i Czasopism (technicznych także) oraz w PGR \"Riga\". Odbyło się także spotkanie środowiskowe z ryskimi budowlanymi w Domu Kultury Budowlanych.", + "5316": "Niezmiernie istotne są postanowienia uchwały ostatniego wspólnego plenum CRZZ i NOT, by w planowaniu rozwoju nauki i techniki na lata 1970–1975 w programie państwowym oraz w programach resortowych i branżowych zagwarantować kompleksowe planowanie rozwoju i wdrażania postępu technicznego. Oznacza to, że każde opracowanie nowej techniki realizowane przez biura projektowe, konstrukcyjne i technologiczne, przez placówki naukowe podległe resortom, PAN i innym instytucjom centralnym, powinno uwzględniać dostępne zabezpieczenia warunków pracy.", + "5317": "Bardziej znamienne są liczby w poszczególnych gałęziach przemysłu. Przykładowo dla maszyn włókienniczych udział ten wynosi 14,4%, dla turbin wodnych 13,0%, wyrobów precyzyjnych 11,7%, turbin parowych 10,8%, maszyn narzędziowych 8,5%. W eksporcie wyrobów chemicznych Szwajcaria pokrywa 6,5% zapotrzebowania światowego, a dla wyrobów farmaceutycznych nawet 12,8%. Całkowicie zmonopolizowany przemysł wyrobu zegarków znajduje się w ponad 90% w rękach szwajcarskich.", + "5318": "A więc rezultatem tych badań jest stwierdzenie: można zwiększyć zdolność produkcyjną maszyn stosując narzędzia szybkowymienne i narzędzia wstępnie ustawiane (przed założeniem ich na maszynę). Narzędzia te pozwalają zmniejszyć czas pomocniczy o 50%, co zwiększa zdolność produkcyjną maszyny o ok. 60%. Tak, ale chcąc upowszechnić szerzej, trzeba mieć do tego celu nowoczesne narzędzia szybko mocujące, produkowane masowo.", + "5319": "VIII Zjazd Inżynierów Mechaników Polskich obradował w Katowicach pod hasłem zbiorowego wysiłku myśli i pracy nad aktualnymi zagadnieniami technicznymi, mającego na celu rozwój techniki polskiej.", + "5320": "Po raz pierwszy inżynierowie mechanicy z całej Polski wzywani są na Górny Śląsk, by — zebrawszy się w tej stolicy polskiego węgla i żelaza — poznali ją bliżej, wniknęli w jej życie, zrozumieli bliżej jej doniosłość i potrzeby.", + "5321": "Rok 1997 przyniósł wiele przeobrażeń i decyzji kształtujących nowe oblicze całego systemu obronnego. W życie weszła nowa konstytucja, tworząc podstawy prawne dla zmiany wielu nie odpowiadających rzeczywistości rozwiązań. Ukształtował się nowy model kierowania obronnością, którego podstawą jest ustawa o ministrze obrony narodowej i regulamin organizacyjny MON.", + "5322": "Istotnym elementem w szkoleniu operacyjno-taktycznym na wszystkich szczeblach dowodzenia powinno być osiągnięcie interoperacyjności , tzn. poznanie w maksymalnym stopniu procedur obowiązujących w armiach państw NATO.", + "5323": "Nasze ostatnie doświadczenia związane z wypełnianiem kwestionariusza w ramach planowania obronnego NATO, zwanego DPQ, mogą napawać optymizmem. Jak się okazało, potrafimy to robić, za co - powiem nieskromnie - pochwalono nas, ale jakże wiele jeszcze przed nami.", + "5324": "Pronatowska orientacja wymaga pełnej cywilnej kontroli nad armią, a od polityków - odpowiednich kompetencji w dziedzinie obronności. Również i w tej dziedzinie uczelnia ma znaczny dorobek, wyposażając w wiedzę wojskową cywilne kadry administracji Sił Zbrojnych oraz kadry resortów cywilnych administracji państwowej i samorządowej.", + "5325": "Pocisk umieszczony na samobieżnej wyrzutni wycelowuje się tak sam, jak działa, zgodnie z danymi do strzelania obliczonymi przez centralę ogniową. Wyrzutnia waży 19 ton, ma 3 m długości i 3,80 m szerokości. Jest to duże urządzenie, ale dzięki wprowadzonym ostatnio znacznym usprawnieniom łatwe jest jego obsługiwanie.", + "5326": "Rozstrzygając tę sprawę dowódca batalionu powinien zawsze brać pod uwagę konkretne zadanie, jakie otrzymał batalion, zamiar wyższego dowódcy określający sposób obrony, ogólną sytuację taktyczną oraz warunki terenowe. Ostateczna decyzja będzie również zależała od sytuacji bojowej, w takiej znajdzie się batalion. Inna powinna być decyzja wtedy, gdy batalion przechodzący do obrony nie znajduje się w bezpośredniej styczności z nieprzyjacielem i inna, gdy ta styczność istnieje, zwłaszcza gdy nieprzyjaciel oddziałuje dość aktywnie.", + "5327": "Chciałbym na marginesie tych spraw zwrócić uwagę na jedno z podstawowych zadań, a mianowicie na utrzymywanie na odpowiednim poziomie gotowości bojowej i mobilizacyjnej międzynarodowych pododdziałów (bataliony: polsko-ukraiński i polsko-litewski), a także 18 Batalionu Desantowo-Szturmowego, stanowiącego odwód SFOR w operacji NATO w Bośni i Hercegowinie.", + "5328": "Lotnictwo artyleryjskie bazuje na głównych. oraz wysuniętych lotniskach. Celowe jest rozmieszczanie samolotów lotnictwa artyleryjskiego w pobliżu sztabu artylerii, na korzyść którego pracuje, co umożliwia w razie potrzeby szybkie wywołanie i sprawne wykorzystanie samolotów oraz opracowanie i dostarczenie sztabowi artylerii materiałów z rozpoznania powietrznego.", + "5329": "Śmigłowce przydzielane do sztabów artylerii bazują na lądowiskach oddalonych od miejsca położenia danych sztabów 3-5 km.", + "5330": "Szef sztabu jest przełożonym wszystkich pracowników sztabu i kieruje jego pracą. Jest pierwszym doradcą dowódcy i odpowiada przed nim za sprawne funkcjonowanie sztabu. Informuje on sztab o najważniejszych decyzjach dowódcy, a w razie nieobecności dowódcy i jego zastępcy - podejmuje decyzje. Jego stałym zastępcą jest oficer G3. W sztabach, w których nie ma stanowiska szefa sztabu (batalion i brygada) jego funkcje pełni oficer G3/S3.", + "5331": "W celu ułatwienia właściwego ich doboru podano wszystkie części oraz orientacyjny stopień przydatności tych części w magazynie (tabela 4). Liczba części zamiennych wystarczy do obsługi 150 gaźników.", + "5332": "Należy podkreślić, że gaźnik jest ważnym elementem samochodu, gdyż oprócz ekonomicznego zużycia paliwa w znacznym stopniu wpływa również na niezawodność jazdy i stałą gotowość techniczną pojazdu.", + "5333": "W jednym z kącików wystawy, na kolorowej serwecie, rozłożono tomiki poezji regionalnej. Już sama okładka tomiku przyciągała wzrok, wabiąc bukietem barwnych, polskich polnych kwiatów.", + "5334": "Do tego tomik, którego autorką jest Irena Urbanska-Becla, ma znamienny tytuł \"Zapach lata\". Wydana ostatnio książeczka jest cegiełką na odnowienie starego, zabytkowego kościółka w Trzcinicy i można ją jeszcze nabyć w bibliotece wiejskiej, mieszczącej się w domu parafialnym.", + "5335": "4. Opis winien być wykonany na oddzielnej kartce i dopięty lub doklejony na odwrocie fotogramu. (Bezpośrednie pisanie na odwrocie zdjęcia może spowodować zniszczenie powierzchni obrazu odciskami pisma.)", + "5336": "5. Zdjęcia winny być składane (wzgl. nadsyłane pocztą), wraz z danymi osobowymi nadsyłającego do dnia 30 lipca 1998 r. na adres: Stowarzyszenie Miłośników Jasła i Regionu Jasielskiego, ul. Kołłątaja 1, 38-200 Jasło.", + "5337": "W dniach 28 i 29 kwietnia br. w Młodzieżowym Domu Kultury w Jaśle, miały miejsce dwa znaczące wydarzenia oświatowo-kulturalne, z udziałem uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych z Jasła i regionu jasielskiego.", + "5338": "Oba te wydarzenia zasługują na szczególną uwagę ze względu na dodatkowe, poza zwykłymi obowiązkami szkolnymi, zainteresowania młodzieży oraz na podjęcie dobrowolnego wysiłku i udziału w organizowanych dla niej turniejach, konkursach i olimpiadach.", + "5339": "Te zaledwie 1500 ha stanowi ostoję nieomal połowy wszystkich zbiorowisk roślinnych i gatunków stwierdzonych na terenie Parku. Ekosystemy nieleśne MPN są głównym biotopem dla dużej liczby gatunków roślin rzadkich i zagrożonych oraz podlegających ochronie prawnej. Przykładem mogą być gatunki z rodziny storczykowatych, które są tu szczególnie liczne i mają bogate populacje. Śnieżnobiałe podkolany i bladoróżowe gółki zachwycą każdego spacerującego po szlakach wiodących wśród łąk.", + "5340": "Od Wielkiego Piątku odwiedzamy Grób Chrystusa, przy którym stoi tradycyjna straż. Wielka Sobota to dzień święcenia jadła, z symbolicznym barankiem i pisankami. Warto tu wspomnieć, że święcenie jadła to zwyczaj wyłącznie słowiański. W Wielką Sobotę święcie się też wodę i ogień.", + "5341": "Wreszcie uroczysta Rezurekcja w Wielką Niedzielę rano, a po niej wielkanocne śniadanie, poprzedzone dzieleniem się święconym jajkiem, podobnie jak opłatkiem w Boże Narodzenie.", + "5342": "Teren Magurskiego Parku Narodowego i jego otoczenie zaliczane są do obszarów szczególnie bogatych pod względem fauny gadów i płazów. Spotyka się tu takie gatunki jak: salamandra plamista, traszki górskie, karpackie i grzebieniaste, kumak górski, żmija zygzakowata, gniewosz plamisty, zaskroniec zwyczajny.", + "5343": "Rysunek Kubusia ma być wykorzystany na pocztówkach przygotowywanych przez Polski Komitet Olimpijski.", + "5344": "Kuba ma dwie, równie uzdolnione siostry, starszą o dwa lata Martę i młodszą Ewę uczennicę klasy trzeciej.", + "5345": "Jak informuje dyr. M. Wędrychowicz, czynione są starania o przyznanie Kubusiowi stypendium z Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci szczególnie uzdolnionych.", + "5346": "Uznanie, szacunek i podziękowanie należy również skierować pod adresem tych szkół, a przede wszystkim nauczycieli, którzy - wbrew dość powszechnie panującej opinii o braku zainteresowań ze strony młodzieży różnymi konkursami potrafią znaleźć, odpowiednio pokierować i otoczyć opieką uczniów chętnych do godnego reprezentowania swojej", + "5347": "Należy jednak pamiętać o pewnej zależności między prawidłowym, bogatym odżywianiem, a zabiegami kosmetycznymi. Żaden, najlepszy nawet kosmetyk, nie zlikwiduje skutków błędów dietetycznych. Tak więc, zgodnie z zapotrzebowaniem na witaminy, odżywianie jest podstawą dobrego zdrowia i wyglądu. Kosmetyka jest tylko bardzo pożądanym dodatkiem.", + "5348": "W celu lepszego zrozumienia siebie tym lustrem mogą być sny, o ile potrafimy zrozumieć ich mowę. W marzeniach sennych główną rolę grają symbole. Każdy człowiek ma je inne. Ale skoro zapytamy, co to coś, mając jakiś symbol na myśli, dla mnie znaczy, to możemy odnaleźć nasze znaczenie tego symbolu i tak dojdziemy do prawdziwej treści snu.", + "5349": "Od trzeciego rozbioru Polski do odzyskania niepodległości minęły 123 lata. Nie spełniły się nadzieje wiązane z wojennym geniuszem Napoleona, a ofiara krwi żołnierzy Księstwa Warszawskiego miała przynieść owoce dopiero po przeszło 100 latach. Upragnionej wolności nie przyniosły również zrywy powstańcze lat 1830 i 1863.", + "5350": "Samodzielna Brygada Spadochronowa stała się też bohaterką kilku (mam dwa) dobrych artykułów Adama Jońcy w wychodzącym od niedawna w Belgii francuskojęzycznym periodyku \"Amilitaria\". W odróżnieniu od tekstu angielskiego, oparte są one głównie na zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, skąd też pochodzą kolorowe fotografie obiektów. Jońca zamieścił m.in. ciekawe zdjęcie kapitana Leclefa - Belga, jednego z melicznych cudzoziemców mających prawo noszenia Znaku Spadochronowego.", + "5351": "Dziś, po odkryciach Zygmunta Freuda, to zapomniane w średniowieczu dziedzictwo wchodzi do naszej codzienności i znajduje w niej swoje miejsce. Powstała nawet nauka o snach, nazywana onejrologią. Jest ona teraz właściwie na początku swej drogi i roztacza wspaniałe perspektywy, np. dla diagnostyki przewlekłych chorób o objawach rejestrowalnych dopiero po długim okresie ich rozwoju. Sen w tym wypadku jest najczulszym instrumentem.", + "5352": "Muzeum Wojska w Białymstoku prezentując swoje zbiory w \"Arsenale\" nie należy do potentatów w zbiorach białej broni. Posiada ok. l50 ciekawych i zróżnicowanych egzemplarzy. Nie mniej pokazanie reprezentatywnego przekroju jest wydarzeniem godnym uwagi. Całość ekspozycji uzupełniona jest obrazami o tematyce kawaleryjskie) rodziny Kossaków, Ludwiga Maciąga, Michała Byliny, lancami używanymi w pułkach jazdy polskiej, rzędem końskim i umundurowaniem ułana polskiego oraz rzeźbami Edwarda Majkowskiego o tematyce ułańskiej.", + "5353": "- Podjęcie starań o stworzenie \"Polskiego Związku Sportowego\", do którego weszłyby państwowe związki poszczególnych gałęzi sportu, a to celem ułatwienia państwu pracy w popieraniu życia sportowego, jego kierownictwa, kontroli, a wreszcie celem przygotowania udziału polskiego sportu w międzynarodowych igrzyskach olimpijskich.", + "5354": "KRYSTYNA Z ZIELONEJ GÓRY: Dawniej to było wiadomo, mówiło się \"chłopiec lub dziewczyna z dobrego domu\" sugerowało to, że potrafią zachować się tak, jak jest to przyjęte w ich środowisku. Teraz Bóg jeden raczy wiedzieć. Moi uczniowie dzieci z tzw. dobrych domów zachowują się okropnie. klną, kłamią, palą. Okazują lekceważenie nam nauczycielom i sobie wzajemnie. Co z nimi robić?", + "5355": "Prezentowany (fot. 2 poz. l) bagnet A.K.M. typ 1 posiada rękojeść wykonaną z masy plastycznej w kolorze czarnym. Głowica z zatrzaskiem i otworem na temblak. Temblak z rzemienia szerokości 8 mm, połączony zaczepem metalowym z grzbietem jelca. Jelec stalowy, czerniony, z pierścieniem w części siecznej o średnicy 17 mm do osadzenia na lufie karabinu. Przycisk rygla osłonięty z przodu. Jelec przynitowany do ostrza.", + "5356": "BYDGOSZCZ. Na wspólnym zebraniu członków PPS i PPR w Fordonie powzięto rezolucję, stwierdzającą, że obie partie dążyć będą do jeszcze ściślejszej współpracy, zwalczając wszelkie objawy sekciarstwa partyjnego.", + "5357": "KRAKÓW. Wśród szeregu wspólnych zebrań aktywów PPS i PPR na terenie zakładów pracy w Krakowie odbyły się m. in. wspólne obrady pracowników naftowych CZPPP i CPN przy udziale ok. 200 uczestników i zebranie \"Społem\", w którym wzięło udział 250 działaczy.", + "5358": "Węgiel ten rozdziela się rygorystycznie między posiadaczy kart I kat. Ale jeden z nich może mieszkać w jednym pokoju — a drugi, mając na utrzymaniu np. matkę i kilkoro dzieci, może mieszkać w dwóch, a nawet trzech. Przydzielanie węgla \"na osobę\" jest tak samo nielogiczne, jak przydzielanie np. chleba \"na piec\".", + "5359": "KOKS MUSI BYĆ!", + "5360": "Osiedle Kozia Góra doskonale oddaje klimat miasta. Kilka dwupiętrowych bloków, dookoła suszy się porozwieszana na drzewach i krzakach bielizna.", + "5361": "Mieszkania kilkunastometrowe (16-17 m kw.) bez łazienki. Na każdym piętrze jeden kibel. Ciężko jest powstrzymać odruch wymiotny wchodząc na klatkę schodową. Wchodząc do \"łazienki\" trzeba być wytrwałym, żeby nie puścić pawia.", + "5362": "Mówimy o wyborach. O presji rządowej. O fałszowaniu kartek. O skupywaniu głosu za cenę towarów UNRRA. O kampanii EAM’u za wstrzymaniem się od głosowania. O wybranym młodym pośle monarchistycznym nazwiskiem Drossos, na którego padło 15 tysięcy głosów, ale wszystkie zaznaczone w kartkach wyborczych krzyżykami. Biedny Drossos, sami analfabeci głosowali na niego…", + "5363": "Podczas zjazdu zostały wybrane nowe władze. Przewodniczącym, po raz kolejny, wybrano Zbigniewa Wiktora, wykładowcę akademickiego z Wrocławia.", + "5364": "Zjazd przyjął nowy program partii. Spora część delegatów, reprezentujących zwłaszcza środowiska młodzieżowe, zaprezentowała alternatywny wobec projektu kierownictwa program. Ostateczni, po zażartej dyskusji zwyciężyła propozycja kierownictwa ZKP. - Argumentacja narodowa, która początkowo została wprowadzona tylnymi drzwiami, zaczęła zajmować miejsce wiodące uważa Marcin Adam, członek władz partii.", + "5365": "Grecja, zawias polityki angielskiej na Bałkanach. Grecja, od 1821 roku uważana za wyłączną strefę wpływów Albionu. Grecja, wrota wschodu, styk trzech kontynentów i czterech mórz. Grecja, sięgająca swym archipelagiem aż do śródziemnomorskiego szlaku Gibraltar — Malta — Cypr — Suez. Ileż tu pięknych portów, jakby stworzonych dla Home-Fleet: Pireus, Saloniki, zatoka Suda na Krecie, Milos, Patras, Lesbos…", + "5366": "GDAŃSK. — Na 100 tys. zł. grzywny i 3 miesiące obozu pracy skazany został Jan Markowski, właściciel sklepu rzeźniczego w Gdańsku — Nowy Port za ukrywanie słoniny i sadła w celu wywołania zwyżki cen i próby osiągnięcia nadmiernego zysku.", + "5367": "BIAŁYSTOK. — Delegatura Komisji Specjalnej w Białymstoku ukarała grzywną na ogólną sumę 157.500 zł. 30-tu nieuczciwych sprzedawców za pobieranie nadmiernych cen, brak cenników i nieujawnianie cen na sprzedawanych artykułach.", + "5368": "Kończenie edukacji na 6 klasach. Cofanie się cywilizacyjne i kulturowe naszej wsi i małych miejscowości w XIX wiek, gdzie nowelki Antek, Janko Muzykant, czy Nasza Szkapa nabierają dziwnie aktualnej wymowy. Polska prowincja skansenem Europy.", + "5369": "Wszystko to, cała ta hucpa nazywa się reformą oświaty i ma służyć dobru dzieeka i społeczeństwa.", + "5370": "W encyklice Misja Odkupiciela Jan Paweł II podkreślił wagę współpracy duchowej w misyjnym dziele Kościoła. \"Z modlitwą — pisze — trzeba łączyć ofiarę. Zbawcza wartość każdego cierpienia, przyjętego i ofiarowanego Bogu z miłością, wypływa z Ofiary Chrystusa, który wzywa członków swego Ciała Mistycznego do współudziału w swych udrękach, do \"dopełnienia ich braków we własnym ciele\" (por. Kol 1,24). Misjonarzowi w jego ofierze winni towarzyszyć wierni i podtrzymywać go własną ofiarą\".", + "5371": "Ludzkie \"ego\" wzbrania się przed wzrostem, przed stawianiem wymagań. Dlatego też dojrzewanie w Chrystusie nie jest łatwe. Nie przypomina wakacji na zalanej słońcem plaży, na brzegu ciepłego morza. Jest związane z cierpieniem, z krzyżowaniem wspomnianego \"ego\", które lęka się ascezy, które domaga się bezwzględnie i ślepo praw dla siebie… Jest krzyżowaniem \"dawnego człowieka z jego uczynkami\" (Kol 3, 9).", + "5372": "I Bóg dał człowiekowi swój obraz i podobieństwo, i kobieta szuka tego wyrazu w twarzyczce dziecka.", + "5373": "I Bóg oczekuje od człowieka miłości i wdzięczności, i matka bardzo liczy na to ze strony swego dziecka.", + "5374": "I Bóg z ogromną troską i niepokojem patrzy, jak człowiek pożytkuje wolną wolę oraz rozum, którymi go obdarzył, i matka z takimi uczuciami śledzi rozwój i dorastanie swego dziecka.", + "5375": "Jaka jest nasza przyszłość?", + "5376": "\"Straszliwa rzeko społecznego obyczaju! Kto się tobie oprzeć zdoła? Czy nigdy twoje wody nie opadną, nie wyschną? Jak długo jeszcze będziesz gnać nieszczęsnych ludzi ku morzu wielkiemu i groźnemu, trudnemu do przebycia nawet dla tych, którzy do drzewa krzyża przywarli\" (św. Augustyn, Wyznania , 16).", + "5377": "\"Czy jednak Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?\" (Łk 18, 8).", + "5378": "Wolność — to dramatyczna alternatywa, to balansowanie między życiem a śmiercią, zbawieniem a potępieniem, wzrostem a karleniem, światłem a ciemnością… Jest to również alternatywa między posłuszeństwem Chrystusowi a posłuszeństwem rozkapryszonemu \"ego\" (ja). To, co w człowieku grzeszne, winno ulec przetworzeniu.", + "5379": "Żyć przez czterdzieści lat w nieustannej męce i wiernie trwać przy Bogu to wielki heroizm. Nie wolno nam milczeć o heroizmie s. Róży. Pan Jezus powiedział bowiem, że świecy nie stawia się pod korcem, ale na świeczniku, by wszystkim przyświecała. Tak więc i s. Róża winna przyświecać nam swoimi cnotami, w szczególności zaś heroicznym cierpieniem i zgadzaniem się z wolą Bożą.", + "5380": "Oczywiście jest również potrzeba, chyba jeszcze większa, niesienia modlitewnej pomocy umierającym braciom, którzy w najbardziej dramatycznym momencie życia przekraczają próg wieczności. Nie dopuść, aby ten nieunikniony dramat przerodził się w ostateczną tragedię — oto apostolskie zadanie każdego z chrześcijan. Zadanie wynikające z moralnego nakazu miłości bliźniego, który w udręce konania w sposób szczególny potrzebuje umocnienia wiary i nadziei w miłosierdzie Chrystusa, w potęgę Jego krzyżowej zbawczej ofiary.", + "5381": "Może, któraś z Was pragnie naśladować Chrystusa ubogiego, czystego i posłusznego z Maryją, tak jak św. Franciszek i św. Maksymilian. Może i Ciebie Pan woła, aby oddać się Niepokalanej tak zupełnie, dla uświęcenia siebie i zdobycia jak najwięcej dusz dla Chrystusa?…", + "5382": "Minęły dwa lata. Na torze pod Kielcami odbyty się pierwsze wyścigi samochodowe. Trasa kręta i trud na. Przyjechało ponad sto Fiatów 126p. Nie spodziewali się tego organizatorzy z Automobilklubu Świętokrzyskiego i działacze warszawscy. Zawody małych Fiatów zepchnęły w kąt wyścigi, pożal się Boże, Formuły. Przestały być, tak jak kiedyś interesujące zawody Fiatów 125p. Najciekawsza stała się klasa markowa aut o pojemności do 650 cm.", + "5383": "CZY WARTO PISAC O INGEMARZE STENMARKU? Dalej mieszka w Tarnaby, w Szwecji, podpisał licencję B, jeździ na nartach jugosłowiańskich - ELAN i czuje się świetnie. Ale czy sprosta napierającym i po sportowemu nienawidzącym go kolegom? Przełomowy dla niego sezon...", + "5384": "Jarle Halsnes z Norwegii niepostrzeżenie wyrósł na świetnego slalomistę. Czy zastąpi, chyba ostatni sezon jeżdżącego, Erika Hakera?", + "5385": "ELŻBIETA KRZESIŃSKA:", + "5386": "Ale przecież mamy mówić ogólnie o całej prasie sportowej. Jest jasne, że są dziennikarze lepsi i gorsi, uczciwi i mniej uczciwi. Wynika z tego jednak obraz pewnej całości.", + "5387": "WŁADYSŁAW KOMAR:", + "5388": "Nie, nie można tego uogólniać, przecież tych ludzi nie jest tak znowu wiele.", + "5389": "ELŻBIETA KRZESIŃSKA:", + "5390": "Tymczasem sprawa wygląda w ten sposób, że przez jednego nieodpowiedzialnego człowieka wyrządza się krzywdę całemu środowisku.", + "5391": "Powyższe pismo odczytał na zorganizowanej niedawno naradzie narciarskiej honorowy prezes Warszawskiego Klubu Narciarskiego, Lucjan Szwedowski. Prezes zapytał następnie czy zamknięcie gór przed dziećmi ma traktować jako sprawę ostateczną i nieodwołalną i co to ma wspólnego z upowszechnieniem narciarstwa, o którym tak ochoczo od lat dyskutujemy. Dostał oklaski od zebranych, ale odpowiedzi oficjalnej nie otrzymał.", + "5392": "Kiedy w Banja Luce skończył się ostatni, decydujący o medalu mecz, Halina leżała na parkiecie, a na niej kłębiła się góra ciał. Nie pamięta co mówiły, czy się śmiały, czy niesiono ją na rękach. Dziewczyny mówią, że piszczała, płakała, śmiała się, przykucnęła, usiłując uspokoić drżące od wysiłku mięśnie i wtedy rzuciły się na nią...", + "5393": "W swoim ostatnim felietonie namądrzyłem się co niemiara, korzystając przy okazji z mądrości innych. Napisałem ten tekst przed meczem z Portugalią i teraz mogę powiedzieć, że mi owa \"uszczęśliwiona jasność\" trochę pociemniała, a te wszystkie mądrości z taką pieczołowitością zbierane nieco zbaraniały, nieznacznie się zgłupiły .", + "5394": "Ludzie ci jednak wkrótce będą bezsilni. Początek tego wszystkiego można było zauważyć już kilka lat temu, ale na dobre klub zaczął grawitować w dół po przegraniu przez piłkarzy walki o awans do trzeciej ligi z lokalnym rywalem.", + "5395": "Kryzys zaczął się też w innych sekcjach z wyjątkiem podnoszenia ciężarów, którego zawodnicy występują w drugiej lidze. Jednakże i ta dyscyplina prędzej czy później obniży poziom w istniejących warunkach.", + "5396": "Niezawodna Wdowa snuje się wytrwale.", + "5397": "I zmiana akcji!", + "5398": "Ryszard Smożewski: \"Zajmujemy się tematyką sportową regularnie, jako jedyni, ale nie chcemy być sportowym teatrem. Sport nie zasługuje na to, żeby mówić o nim oddzielnie. Pokazujemy go, o ile możemy znaleźć problemy wychodzące poza środowisko, przy pomocy sportu wiele więcej można powiedzieć o życiu\".", + "5399": "Sala konferencyjna przepełniona. Obok znanych uczonych, siedzą przewodniczący kołchozów, brygadziści, Bohaterzy Pracy Socjalistycznej. Jest posiedzenie piątej sesji Zachodnio-Syberyjskiego Oddziału Akademii Nauk ZSRR.", + "5400": "Oto delegat Najwyższej Rady ZSRR agronom K. Szadrin, który kieruje kołchozem \"gigant\", znajdującym się na uboczu od kolei, obok Sałaiwskiego pasma gór.", + "5401": "Jeśli słuchacze kursów korespondencyjnych z warsztatów PKP w Oleśnicy potrafili zlikwidować wiele \"wąskich gardeł\" i usprawnić produkcję — to i Państwowe Technikum Korespondencyjne musi zlikwidować swoje \"wąskie gardło\", jakim jest brak skryptów.", + "5402": "Robotnicy chcący się uczyć, mają prawo żądać od CUSZ, któremu podlega Państwowe Technikum Korespondencyjne, by stanowczo więcej zainteresował się kursami, które powinny skutecznie pomóc w dokształcaniu naszych robotników i w wyszkoleniu nowych kadr technicznych.", + "5403": "Wie o tym Inspektorat Szkolny, który rzecz znamienna — za jedynie właściwe rozwiązanie uznał przeniesienie z tej szkoły nauczycielki, za to, że krytykowała ten stan rzeczy.", + "5404": "Wie o tym również Komitet Dzielnicowy PZPR, który ogranicza się do debat nad tym, czy nauczycielkę za krytykę wykluczyć z Partii, czy też nie, nie zwracając zupełnie uwagi na to, co się dzieje w szkole i pod jaką opieką znajdują się dzieci.", + "5405": "Społeczeństwo domaga się, żeby członkowie Episkopatu swoją czynna postawą w obronie pokoju przekreślili wszelkie nadzieje podżegaczy wojennych, którzy ciągle liczą — i nie ukrywają tego — na dostojników kościoła w Polsce, jako na swoich sprzymierzeńców.", + "5406": "Przekreślić te nadzieje, znaczy służyć ludowi, ojczyźnie i pokojowi .", + "5407": "Na niebie nie latały talerze. Żywioły były na usługach człowieka, wnętrze gór, rozsadzanych energią atomową — stawało się jego śpichrzem, piękno — udziałem świata dojrzewał urodzaj społeczeństwa komunistycznego.", + "5408": "Gdy powrócą do siebie, będą nam opowiadali o cudach prawdziwych, jakie widzieli w kraju, gdzie człowiek zwycięża przyrodę.", + "5409": "Oni z kolei odkryli Związek Radziecki.", + "5410": "W zamian za troskę i opiekę klasy robotniczej kołchoźnik odpowiada zaopatrywaniem robotników we wszystkie potrzebne produkty rolnictwa. Największą troską kołchoźników jest jak najwięcej wyprodukować produktów i sprzedać je państwu w terminie.", + "5411": "Wielkie wrażenie zrobiło na nas życie kulturalne kołchoźników. Na nasze pytanie, co robią, po pracy — odpowiadają: \"Przebieramy się i idziemy do klubu\".", + "5412": "Mówi z zapałem o organizacji radzieckich MTS (stacji maszynowo-traktorowych):", + "5413": "W Związku Radzieckim brygadzista traktorowy po opracowaniu planu samodzielnie kieruje swoim odcinkiem, dzięki czemu traktorzyści nie otrzymują sprzecznych często zarządzeń od agronomów i techników. Niemałą pomoc — zdaniem Kaszuby — stanowi fakt, że traktorzyści radzieccy przeważnie wywodzą się sami z kołchozów, w których pracują ich środki maszynowe. Ambicje kołchozów są ich ambicjami, zwycięstwa kołchozu — ich zwycięstwami.", + "5414": "Podobnie rzecz się ma z innymi wnioskami racjonalizatorskimi.", + "5415": "Ta dziwna obojętność czynników rozpatrujących i oceniających pomysły racjonalizatorskie w Centralnym Zarządzie Przemysłu Okręgowego wywołuje rozgoryczenie projektodawców. Taki stosunek nie może sprzyjać należytemu rozwojowi myśli twórczej wśród pracowników Stoczni, a tym samym przynosi straty państwu.", + "5416": "Należy oczekiwać, że sprawą tą zajmą się szybko i skutecznie odpowiednie czynniki.", + "5417": "\"Byłoby jeszcze lepiej\" - powiada \"Życie Lubelskie\". Bardzo niemądra uwaga. Magistrat lubelski wie, co czyni, nie zasypując dołu. Stopniowo dół się sam zasypie śmieciami. W ciągu mniej więcej roku. Po dwóch latach ukaże się już nad nim pewne wzniesienie. Po trzech latach wyrośnie górka i dzieci będą miały skąd zbiegać. Jest to dokładnie przemyślane i rozplanowane, a \"Życie Lubelskie\" pcha się tu z jakimiś zacofanymi uwagami.", + "5418": "W codziennym rozkładzie zajęć czterdziestoletnia pani powinna pomieścić i lekkie ćwiczenia gimnastyczne i spacery, krótką drzemkę i kąpiel.", + "5419": "Jeżeli pani jest nerwowa lub przemęczona, powinna jak najczęściej brać letnią kąpiel w dobrze ogrzanym pokoju, po której należy się zdrzemnąć lub wypocząć przez pół godziny.", + "5420": "Jeżeli pani jest zupełnie zdrowa, powinna brać rano zimny prysznic lub nacierać się gąbką.", + "5421": "Za każdą dostarczoną żmiję daje instytut ampułkę serum. Instytut, otrzymuje rocznie przeszło 6.000 żmij, które przy życiu utrzymuje się około 6 miesięcy bez pożywienia, niektóre zaś szczególnie grzechotniki nawet do roku.", + "5422": "Żmije w Brazylii spotyka się niemal na każdym kroku, na drogach, ścieżkach, piaskach, pomiędzy kamieniami oraz przy ścinaniu drzew, koszeniu trawy lub zboża, a nawet w zabudowaniach gospodarczych.", + "5423": "Plamy od much zmywamy z matowych szyb za pomocą spirytusu lub bardzo rozcieńczonego kwasu solnego, plamy tłuste - benzyną.", + "5424": "Piece kaflowe oraz żelazne emaliowane myjemy wodą zmieszaną z mydłem, sodą i odrobiną salmiaku.", + "5425": "Wanny myje się roztworem szarego mydła i salmiaku. Potem zaraz zmywa się gorącą wodą z sodą, a wreszcie czystą wodą i wyciera starannie do sucha.", + "5426": "Muszle w w. c. myjemy rozcieńczonym kwasem solnym.", + "5427": "Zarząd Miejski w Lublinie, mając na względzie dobro dziatwy, rozebrał znajdujące się na dziedzińcu szkoły powszechnej piwnice, które zajmowały niepotrzebnie sporo miejsca i tak niezbyt dużego dziedzińca. Byłoby jednak jeszcze lepiej, gdyby zasypano pozostały po rozbiórce dół, który służy teraz za śmietnik, uniemożliwiając w ten sposób uczniom dostęp do placu.", + "5428": "Doktryna Trumana ma oblicze wyraźnie polityczne. Ale plan Marshalla przedstawiony został światu, jako dążenie do gospodarczego odrodzenia Europy przy pomocy amerykańskiej. Tymczasem szczegóły, jakie ujawniane są w miarę, jak rozwija się w Kongresie dyskusja nad planem wskazują, że mimo rzekomo gospodarczych założeń planu, jego jądro ma charakter wybitnie polityczny i plan Marshalla ma stanowić narzędzie owej hegemonii politycznej Stanów Zjednoczonych na kontynencie amerykańskim.", + "5429": "Zbliżenie labourzystów do konserwatystów i wspólna uległość wobec idei amerykańskich znalazła swój nieoczekiwany wyraz również w zachowaniu premiera Attlee i b. ministra Edena. Obaj dżentelmeni zademonstrowali amerykańskie obyczaje w Izbie Gmin, przysłuchując się debatom z nogami na pulpitach. (P)", + "5430": "Dziwne drogi pomocy!", + "5431": "M.P. bez zastanowienia uwięzili tych tak familijnie nastrojonych hitlerowskich, hycli, po czym przekazali ich najbliższej jednostce Intelligence Service. W dwa dni potem przesłano tajemniczych urlopowiczów pod Bremę; do brytyjskiego biura wywiadowczego celem wstępnego przesłuchania.", + "5432": "Oficerowi. który przyjął niemieckich więźniów w dzień po ich przybyciu, wydali się oni od razu wyjątkowo podejrzani, wobec czego przekazał ich dalej do specjalnego Centrum Przesłuchania, podając jako powód ich przekazania \"zbyt wiarogodne dokumenty\"", + "5433": "Skończyła makijaż i zaczęła przeglądać ciuchy. Stwierdziła, że wszystko jest niemodne. Od dawna nie wychodziła na swoje ulubione wędrówki po sklepach, ale z modą była na bieżąco dzięki kobiecym pismom pełnym zdjęć ze światowych pokazów mody. Musi ubrać się ładnie. Przecież dziś pierwszy raz od prawie roku wybiera się na dyskotekę. Ciekawe jakich znajomych spotka? Czy się zmienili? Czy coś w klubie się zmieniło?.", + "5434": "1. Za krótki czas farbowania. Farba powinna być na włosie ok. 30 minut, by pigmenty w niej zawarte mogły w pełni zadziałać.", + "5435": "2. Użycie zbyt małej ilości farby. Optymalna zmiana koloru wymaga zużycia całej ilości farby zawartej w opakowaniu. Gdy farby jest za mało, tylko nieliczne pigmenty mogą się wchłonąć we włosy.", + "5436": "Około 20 czerwca br. przyjeżdża instruktor tenisa, olecczanin z pochodzenia, Zbigniew Karczmarczyk, który będzie prowadził naukę gry w tenisa.", + "5437": "Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Olecku, mieszczący się przy ul. Park 1, tel. (0116) 20 48 zaprasza rodziców do zapisywania dzieci do szkółki tenisowej, a wszystkich pozostałych informuje, że z kortów można korzystać codziennie od 9.00 rano do 20.00.", + "5438": "Znów trzask - prask! i zamienił gumkę w skórzany pejcz.", + "5439": "- Dobra, to wszystko. Tylko pamiętaj, że przed północą musisz wyjść od Maxa, bo czar pryśnie, będzie kicha i po ptakach.", + "5440": "Zabawa trwała w najlepsze, gdy Kopciowy zdecydowanie podeszła do Maxa, wyrżnęła go w pysk, zabrała mikrofon, strzeliła pejczem i zakrzyknęła władczo:", + "5441": "- Do domu!", + "5442": "A wszystko to za sprawą wandali, którzy co roku systematycznie niszczą słupki uzupełniane przez drogowców.", + "5443": "Jak bardzo swoją niszczycielską działalnością utrudniają życie przeciętnemu kierowcy mogą przekonać się tylko ci, którym przyszło jechać samochodem nocą, w warunkach ograniczonej widoczności (deszcz, mgła).", + "5444": "Brak słupków ze światełkami odblaskowymi to niejednokrotnie zagrożenie wypadkiem. A co na to policja? Przydałoby się takiego delikwenta złapać i \"pociągnąć do odpowiedzialności\".", + "5445": "A może nikt tego nie zauważył?", + "5446": "Zwierzenia Ani poruszyły mnie do głębi. Wydaje mi się, że nie tylko mnie. Jej, jako osobie niesamowicie wrażliwej, bardzo trudno przyszło powiedzieć coś takiego - zresztą, czemu tu się dziwić - młoda kobieta nosi w sobie tak ogromny ból, ranę, ale jest otwarta na ludzi i to jej pomaga.", + "5447": "W liceum zaocznym zdali wszyscy. Uczniowie Zespołu Szkół Technicznych klas piątych zdali wszyscy. W liceum zawodowym na Zamkowej i w Liceum Handlowym oblały po dwie osoby. W Technikum Mechanicznym wszystkie osoby zaliczyły pierwszy etap.", + "5448": "Redakcja ma nadzieje i życzy wszystkim maturzystom, by liczba niepomyślnych werdyktów oceniających ich wiedzę zamknęła się wyżej wymienioną liczbą.", + "5449": "MOSiR w Olecku zaprasza chętnych do sprawdzenia się w \"lekkoatletycznych czwartkach\" Cyklicznie w każdy czwartek każdy chętny, będzie mógł sprawdzić swoje siły i możliwości w biegu, skoku czy rzucie, bez względu na wiek czy płeć.", + "5450": "Zajęcia prowadzić będzie mgr wf Robert Smyk.", + "5451": "Zajęcia rozpoczynają się o godz. 17.00. Zbiórka na stadionie miejskim.", + "5452": "- Szokująca jest wysoka śmiertelność z powodu raka szyjki macicy. Są to dramatyczne liczby. W 1997 roku zachorowało około 11 tys. kobiet, z tego około 6 tys. zmarło. Jego zdaniem większą uwagę należy przykładać do wczesnego wykrywania i rozpoznawania tych schorzeń. - Znamy metody, dlaczego więc umieralność jest tak wysoka? Poprawa może nastąpić w momencie zastosowania nie tylko odpowiedniego leczenia, ale stworzenia właściwych warunków dla leczonych kobiet, zmiany stylu życia.", + "5453": "Nowoczesna placówka, oddana do użytku 5 lat temu, wyposażona jest w sieć komputerową typu \"Pentium\".", + "5454": "Dziewiętnastoosobowa załoga dwoi się i troi, aby spełniać oczekiwania znacznej liczby klientów. W dniu moich odwiedzin rolnicy pobierali należności za dostawy mleka dla firmy \"Bakoma\". Bank Żychliński obsługuje także oświatę z terenu miasta i gminy, wypłaca pieniądze osobom zatrudnionych przez UMiG w ramach prac interwencyjnych...", + "5455": "Wystarczy popatrzeć na któryś koncert Madonny, Prince'a czy - z drugiej strony - Metalliki albo U2, ileż tam egocentryzmu, samouwielbienia, promieni laserów, które są jak ramki świętego obrazka, gigantycznych telebimów ze zwielokrotnionym odbiciem idoli, mizdrzenia się do siebie nawzajem publiczności i artystów. Także sklepy płytowe stają się gabinetami spoglądających na nas i na siebie nawzajem luster, z których każde szepcze: \"zwierciadełko powiedz przecie...\"", + "5456": "W grze mogą wziąć udział co najmniej 2 osoby, \"uzbrojone\" w pionki (lub guziki zamiast pionków) i kostkę do gry. Wejdźcie więc do podziemnych lochów pełnych zasadzek i niespodzianek. Jesteście gotowi? Kto pierwszy dotrze do skarbu?!", + "5457": "Ratunku! Wplątałeś się w pajęczynę. Musisz cofnąć się o 2 pola do tyłu, by pozbyć się lepkich nici z twarzy.", + "5458": "Druga para - Szymon Skierski i Joanna Graczykowska (pary powyżej 15 lat, kategoria C) wywalczyła V pozycję, także w obu stylach.", + "5459": "Sukces ten potwierdza bardzo dobre przygotowanie par trenowanych w \"FALCONIE\" przez Tomasza Kadylaka i Izabelę Kupiec oraz wróży kolejne laury w najbliższym czasie.", + "5460": "- W pierwszym roku naszej działalności poszukiwaliśmy młodzieży chętnej do pracy z osobami niepełnosprawnymi. Później, podczas kolejnych spotkań, wiele osób same chętnie zdecydowało się na taką działalność. Teraz już od dwóch lat pracuje z nami niezmiennie stała grupa młodzieży - stwierdziła prezes gostynińskiego Stowarzyszenia Pomocy dla Osób Niepełnosprawnych - Jadwiga Świtek.", + "5461": "Pozostaje życzyć tegorocznym maturzystom Zakładu Karnego, by tej zdobytej wiedzy nie zaprzepaścili i w sposób umiejętny wykorzystali po opuszczeniu murów więziennych. Jednocześnie tak wysokie wyniki w nauce niech będą przykładem dla uczniów płockich szkół, że wszystko jest możliwe, jeśli czegoś się naprawdę bardzo pragnie.", + "5462": "Padały jeszcze pytania o drogi krajowe biegnące przez wsie. Jednak te jak i wiele innych tematów nie mogły zostać omówione wobec przygotowania się naczelnika Dyły z Opola tylko do tematu obwodnic i co za tym idzie zupełnej nieznajomości pozostałych spraw. Można jeszcze tylko dodać, że w związku z przebudową dróg Powstańców Śląskich i Wiejskiej powstaną ścieżki rowerowe.", + "5463": "Radny Ziubrzyński poruszył sprawę zarobków personelu (w szczególności pielęgniarek) zatrudnionego w PCM. Stwierdzono, że stosunkowo wysokie zarobki mają pielęgniarki bloku operacyjnego. Pozostałe od 900 do 1200 zł. Stażystki (6 osób) 850 zł. Prezes Marcyniuk tłumaczył, że zarobki nie mogą być wysokie, żeby znowu, tak jak ZOZ nie wpaść w spiralę długów. Jako plotkę należy potraktować według prezesa sygnały o zamykaniu oddziałów (np. neurologia) i zwalnianiu pielęgniarek (np. położnych).", + "5464": "- Oczywiście, to także ogrom pracy. W dniu Debaty zamykam się razem ze stosem dokumentacji w pokoju redakcyjnym, wyłączam telefon komórkowy i nie ma mnie praktycznie dla nikogo. Piszę, kreślę, notuję, tak by powstały pytania, aż w końcu kilkanaście minut po 22.00 zadaję to pierwsze, po którym zazwyczaj rozpoczyna się prawdziwa burza w postaci zagorzałej dyskusji.", + "5465": "- Z tego co wiem to wówczas obowiązywały specyficzne praktyki studenckie?", + "5466": "- Zgadza się. Zanim jeszcze na dobre zaczęliśmy studiować musieliśmy poznać jak wygląda ciężka praca. Pamiętam, że stawaliśmy o 3.15 nad ranem, udając się do zakładu samochodów małolitrażowych. Wspólnie m.in. z więźniami wykonywaliśmy różne czynności. Mnie akurat przypadało przykręcanie tylnych lamp do Fiata 126 p.", + "5467": "- A co pana najbardziej stresuje?", + "5468": "- Spotkania z publicznością i mówię w tym momencie poważnie. Pamiętam sytuację jak po raz pierwszy miałem poprowadzić główne wydanie Wiadomości. Mając sporo doświadczenia myślałem, że Durczok jest już w stanie wszystkiemu sprostać bez problemu. Jednak zasiadając w studio i patrząc w kamerę można dostać niesamowitej blokady psychicznej.", + "5469": "Firma Connex świadczy usługi transportowe w Polsce od roku 1998. Ze statystyk wynika, że dziennie z usług Connexu korzysta 157 000 osób. Rocznie przemierza około 60 milionów kilometrów.", + "5470": "Connex ma swoje spółki przede wszystkim na południu Polski. Na dzień dzisiejszy działają już w Sanoku, Łańcucie, Sędziszowie Małopolskim, Mielcu, Brzozowie, Warszawie, Kędzierzynie-Koźlu, Toruniu, Tczewie, Kołobrzegu, a od 1 grudnia także w Prudniku.", + "5471": "Aby coś zjeść udaje się do Opieki Pomocy Społecznej, tam dostaje kupony na obiad.", + "5472": "- Zjem jeden talerz zupy, potem drugi i to mi wystarczy na cały dzień. Również czasami sąsiadka coś mi wyniesie na klatkę.", + "5473": "Pan Edmund cały dzień spędza na poszukiwaniu makulatury, chodząc po mieście z wózkiem. Dostaję za to na skupie, mniej więcej dwa złote z groszami.", + "5474": "- Rejestrator rozmów?", + "5475": "- Tak, od 1 października każda rozmowa bez względu na numer jest rejestrowana. Będziemy przechowywać zapis do dwóch lat wstecz, dzięki czemu m.in. w pewnym stopniu wyeliminujemy sytuacje, w których panie w dyspozytorni były obrażane przez osoby dzwoniące. Kwestią czasu jest zainstalowanie identyfikatora pozwalającego określić z jakim numerem telefonu prowadzona jest rozmowa lub wezwanie. Pozwoli to na wyeliminowanie fałszywych wezwań.", + "5476": "Sala konferencyjna, w której odbywają się posiedzenia Rady Miejskiej w Mińsku Mazowieckim, jest własnością Urzędu Rejonowego. Na czas remontu zdjęto ze ścian godło, krzyż i święte obrazki. Po zakończeniu prac zapomniano o ponownym ich umieszczeniu. Trwało to kilka miesięcy. Sprawę braku \"insygniów\" zasygnalizował w interpelacji jeden z radnych. Burmistrz, Zbigniew Grzesiak, wyjaśnił, że są trudności w porozumieniu się z Urzędem Rejonowym.", + "5477": "Mieszkaniec Siedlec, wracając do domu, spotkał przy sklepie monopolowym trzech nieznajomych mężczyzn. Po krótkiej rozmowie i zakupieniu butelki wina czwórka mężczyzn udała się na pobliskie podwórko, aby opróżnić butelkę. Gdy po wypiciu trunku siedlczanin chciał opuścić towarzystwo, został prawdopodobnie uderzony w głowę i stracił przytomność. Ocknął się dopiero w szpitalu. Lekarze stwierdzili rozległe złamanie czaszki.", + "5478": "Na stanowisku ministerialnym zgodnie z zasadą ,,koszula bliższa ciału\", poseł i wiceminister resortu łączności, M. Sawicki nie zapomniał o potrzebach telefonizacyjnych swojej gminy. Przeprowadzana sukcesywnie od 1996 roku telefonizacja została już zakończona w pierwszym etapie. W dziesięciu wsiach przybyło 424 nowych abonentów. - Tegoroczny plan inwestycyjny zakłada realizację drugiego etapu telefonizacji - wyjaśnia wójt K. Bohowicz.", + "5479": "- Impreza ta ma na celu propagowanie strzelectwa sportowego w naszym środowisku oraz jak największe wykorzystanie obiektów do tego przeznaczonych. Z różnych względów obiekty te często stoją bezużytecznie, niszczeją, a przecież tak niewiele trzeba, ażeby temu zapobiec - powiedział prezes Zarządu Rejonowego LOK w Węgrowie, Leszek Knap. - Chcemy również upowszechnić ten rodzaj sportu wśród osób niepełnosprawnych. Stąd też wziął się pomysł zorganizowania strzelnicy sportowej w Łukowie.", + "5480": "W części Pałacu od strony parku powstaną apartamenty gościnne z trzema sypialniami, pokojem stołowym i dużą łazienką. Obok znajdzie się część gastronomiczna z kawiarnią.", + "5481": "Skrzydło Pałacu od strony ulicy Piłsudskiego zostanie zajęte przez Pałac Ślubów - z salą ślubów o powierzchni stu metrów i nieco skromniejszą salą toastów. W tym samym miejscu będzie także Urząd Stanu Cywilnego.", + "5482": "Kochani! Spotykamy się nad Zalewem w sobotę. Weźcie ze sobą krzesełeczka, kocyki, kto chce być niezależny - niech weźmie grilla. Na miejscu do kupienia będą kiełbaski, piwo, pieczywo, napoje, itp. Parasolki raczej zostawcie w domu, bo wysłaliśmy specjalne zamówienie do zaklinaczy pogody w Kamerunie. Przez całą sobotę tamtejsi spece od wiatrów i słońca mają klepać zaklęcia o pogodę dla Siedlec.", + "5483": "Przed sądem stawiło się tylko 18 świadków. Wśród tych, którzy nie przyszli do sądu i nie usprawiedliwili swojej nieobecności znalazł się również wojewoda Z. Wielogórski. W takiej sytuacji pani prokurator postawiła wniosek, by zawiadomienie dla wojewody o kolejnym terminie rozprawy wysłać pod dwoma adresami - domowym i do Urzędu Wojewódzkiego. Sprawę ewentualnej kary dla wojewody za nie usprawiedliwione niestawiennictwo prokurator zostawiła w gestii sądu.", + "5484": "Sądzę, że jest bardzo dobrze przygotowany do pełnienia swojej obecnej funkcji. Jego doświadczenie niewątpliwie przydałoby się również w Sejmie. Uważam, iż kandydatura sekretarza gminy w Łukowie jest trafna i godna zastanowienia. W moim odczuciu głos oddany na Wiktora Osika jest dobrą inwestycją.", + "5485": "Drogę w kierunku Mirca blokuje wóz strażacki z przypiętą amfibią. Tutaj najwięcej jest ciekawskich z przerażeniem obserwujących niewielką szczelinę pomiędzy oszalałymi falami wody a spodem mostu. Gdy szczelina zniknie można tylko sobie wyobrazić co będzie. Kilkunastu strażaków nerwowo biega z jednej strony na drugą. Pomagają płynącym krzewom pniakom osękami, bosakami, by przepłynęły pod mostem.", + "5486": "- Zresztą niemal we wszystkich punktach, tam gdzie potrzebna jest pomoc, kierowane są samochody i niezbędne siły z sześćdziesięcioosobowego, tu pracującego zespołu strażaków z Mirca, Pawłowa, Ostrożanki, Brodów, Wąchocka, Brzezia, Ambrożowa - dodaje.", + "5487": "Mirosław Seta, miejscowy strażak, wchodzi meldując, że sytuacja wydaje się opanowana.", + "5488": "- Woda od dwóch godzin nie podnosi się - mówi z wyraźną ulgą w głosie, prosząc o ciepłą herbatę.", + "5489": "Trzeba ratować dobytek!", + "5490": "Niestety, wykonane opodal obwałowania niewiele dały.", + "5491": "- Woda wdarła się do obory należącej do Andrzeja Sobkowicza! - słychać kolejne alarmujące wezwanie.", + "5492": "Ruszył ratunek. Kolejna akcja. Strażacy brnąc niemal po kolanach w wodzie wynoszą w drewnianych klatkach świnie. Idą czwórkami. Woda stawia opór. Chwieją się pod ciężarem.", + "5493": "Ponieważ w rezultacie otrzymano zdecydowanie mniej pieniędzy niezbędne stało się opracowanie kolejnego harmonogramu, który zostanie przedstawiony podczas kwietniowej sesji Rady Powiatu. Oddanie do użytku wszystkich obiektów w ramach inwestycji \"Rozbudowa Szpitala Miejskiego\" nie będzie możliwe w tym roku, a tym samym nie pozwoli to na przeprowadzenie planowanej restrukturyzacji Powiatowego Zakładu Opieki Zdrowotnej.", + "5494": "- Ta katastrofa musiała nastąpić, jeśli nie tam, gdzie do niej doszło, to sto metrów dalej. Samochód jadący z taką prędkością jest narzędziem śmierci - stwierdził mecenas Jerzy Siwonia, który występował w imieniu oskarżycieli posiłkowych. - Wnoszę o wymierzenia kary pozbawienia wolności w górnych granicach ustawowego zagrożenia oraz utrzymanie tymczasowego aresztowania.", + "5495": "O 3,4 proc. niższy poziom przestępczości odnotowała starachowicka policja. W sumie zanotowano ponad dwa tysiące przestępstw. Ponad 1600 z nich to przestępstwa o charakterze kryminalnym. Jak poinformował Edward Salwa, powiatowy komendant policji spadek nastąpił w przypadku takich przestępstw jak: bójki i pobicia (o 22 proc.), włamania (o 11 proc.), kradzieże samochodów (o 30,9 proc.) oraz wypadki (o 8,5 proc.). Więcej zaś było kradzieży (o 16,3 proc.) oraz rozbojów (24,6 proc.).", + "5496": "Prokurator zażądał dla oskarżonego siedmiu lat pozbawienia wolności, wpłacenia nawiązki w wysokości trzech tysięcy złotych na rzecz fundacji zajmującej się pomocą osobom, które brały udział w wypadkach drogowych oraz zakazu prowadzenia pojazdów na zawsze.", + "5497": "- Zginęła młoda dziewczyna jadąca do domu z trzeźwym kierowcą. Naruszone zostało dobro najwyższe: zdrowie i życie innych użytkowników drogi - powiedziała prokurator.", + "5498": "Nauczyciele, którzy będą przechodzić na emeryturę mają prawo do otrzymania należnych im odpraw. W budżecie Starostwa Powiatowego pieniądze na odprawy dla nauczycieli owszem są, ale nie dla 56 osób.", + "5499": "- Zabezpieczyliśmy pieniądze dla około 20 nauczycieli. Co będzie jeśli na emerytury odejdzie więcej osób? Trzeba będzie poszukać pieniędzy na odprawy dla nich - powiedział K. Pecelt.", + "5500": "W stołówce szkoły leśnej w Tucholi odbyły się pokazy mody, technik aikido i tańca break dance oraz koncert rockowy. Wieczorem w Tucholskim Ośrodku Kultury podczas koncertu noworocznego zagranego przez orkiestrę Mirosława Pałczyńskiego przeprowadzono aukcję gadżetów WOŚP, a w bydgoskim radiu PiK przez kilka godzin licytowano tucholskie złote i srebrne serduszka.", + "5501": "Czy mają szansę, aby ich zabiegi zakończyły się powodzeniem? Jeśli nie, to w wiosce poza kilkoma prywatnymi sklepami pozostanie praktycznie tylko jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej.", + "5502": "Poczta Polska przymierza się bowiem do zamknięcia placówki, która bardzo ułatwia życie mieszkańcom. Cały czas otwartą kwestią jest oddanie jej w ajencję dotychczasowej kierowniczce.", + "5503": "Po chwili doszło też do bójki, z której Bronisław K. nie wyszedł zwycięsko. Na ten widok do grupki młodych osób dobiegł Józef K. i ugodził nożem Michała B.", + "5504": "Nie było to lekkie zadraśnięcie. Z opinii biegłego wynika, że pokrzywdzony \"doznał rany kłutej klatki piersiowej okolicy podoobojczykowej prawej z uszkodzeniem opłucnej prawej\".", + "5505": "Przestępstwa nie było - stwierdziła tucholska prokuratura i umorzyła postępowanie w sprawie legalności wycięcia drzew w komunalnym lesie w Rudzkim Moście.", + "5506": "Postanowienie o umorzeniu postępowania niedawno się uprawomocniło. Jeśli śledczy dopatrzyliby się karalnych uchybień, to konsekwencje mogli ponieść nie tylko drwale, ale i urzędnik tucholskiego magistratu, który zlecił wycinkę.", + "5507": "Doniesienie o możliwych nieprawidłowościach wpłynęło do tucholskiej prokuratury w gorącym przedwyborczym okresie na początku października.", + "5508": "Coraz więcej samochodów, motocykli, a nawet ciągników rolniczych wyposażanych jest w nowe - białe tablice rejestracyjne.", + "5509": "Widok białych rejestracji z czarnymi znakami zaczynających się literkami CTU na autach poruszających się lub parkujących na ulicach Tucholi i innych miejscowości powiatu jest coraz częstszy. I to pomimo tego, że mieszkańcy do kosztownej wymiany wcale się nie \"palą\".", + "5510": "Celem akcji \"Internetu obywatelskiego\" było sprawdzenie, czy posłowie mają świadomość istnienia i roli tego środka komunikacji społecznej i czy chcą korzystać z udostępnionych im nowoczesnych technologii.", + "5511": "Wygląda na to, iż Renata Basta, przynajmniej od niedawna (jeśli nie odpowiedziała na e-maile rozsyłane w akcji \"IO\"), taką świadomość posiada.", + "5512": "Jeszcze mniej pewny jest los podstawówki w Klonowie. Ze względu na mizerne finanse gminnej oświaty niemożliwe jest utworzenie tam zwykłej szkoły publicznej. Po prostu nie ma wystarczającej liczby dzieci. Prowadzenie placówki społecznej wydaje się oczywistym rozwiązaniem, jednak i tutaj konieczna byłaby pomoc (współfinansowanie) samorządu. Nic nie wskazuje na to, aby jeszcze w tym roku mogły zostać poczynione stosowne zmiany w budżecie gminy. Sprawa odwlecze się zatem przynajmniej o rok.", + "5513": "Od trzech lat w pierwszym kwartale każdego roku w Tucholi odnotowywany jest pożar budynku użyteczności publicznej. W 2001 spaliło się kino, w 2002 - poddasze dworca. W miniony poniedziałek również doszło do zaprószenia ognia w jednym z części poddaszy tucholskiego budynku dworca.", + "5514": "Do poradni chirurgicznej i pogotowia ratunkowego napływali poszkodowani piesi. Lekarze opatrzyli stłuczenia, zwichnięcia i złamania u 14 pacjentów. Przed drzwiami chirurgicznej izby przyjęć i pracowni reoentgenowskiej wiły się długie \"ogonki\".", + "5515": "We znaki dały się też niewyczyszczone przed zimą przewody kominowe. W Małej Komorzy z tego powodu zapaliły się sadze.", + "5516": "Wędruję po samodzielnym już, niedawno otwartym gmachu poznańskiej Kliniki Rehabilitacyjnej, działającej na zasadzie naczyń połączonych z Kliniką Ortopedyczną. Kierownik Rehabilitacji, docent dr Tomaszewska otwiera salę po sali zajęciowe, gimnastyczne, szkolne (żeby dzieci możliwie mało traciły lat szkolnych i kontaktu z życiem, do którego powrócą czy może wejdą po raz pierwszy?), baseny kąpielowe, laboratoria - ogromny ośrodek. Nie jestem w stanie wszystkiego zwiedzić, a co dopiero zrozumieć!", + "5517": "\"Aufgabe Narvik planmassię durchgefiihrt\" (\" racja Narvik wykonana planowo') - zadepeszował Dietl. 10 kwietnia Luftwaffe już startowała z Lotniska z Stavanger, a Rada Miejska Narviku została zawezwana przed oblicze generała leutnanta.", + "5518": "Przyjechał taksówką. Wysoki, chudy, lekko zgarbiony. Miał dwóch Norwegów przy boku.", + "5519": "- Dobry wieczór panom. Witam na pierwszym krótkim spotkaniu. Na inne będziemy mieć czas potem. Dopiero przybyliśmy... - zaczął.", + "5520": "- Piotrze, już skończyłam rozmowę z rodzicami, teraz chciałabym porozmawiać z tobą.", + "5521": "Chłopczyk z miejsca się budzi. Chodź! - mówi lekarz, ale dziecko się nie rusza.", + "5522": "- Ach prawda - powiada dr Dolto - zupełnie zapomniałam, że nie potrafisz chodzić.", + "5523": "Zbliża się do chłopca i bierze go w ramiona. W gabinecie sadza na fotelu, siada obok i w obecności rodziców streszcza mu, co jej opowiedzieli.", + "5524": "Coraz goręcej. Śmiesznie. Jutro czy pojutrze mamy przekroczyć koło polarne. Wkrótce zawiniemy do Trondheim. Trzymam na kolanach książkę \"Droga wiodła przez Narvik\", zabraną ze sobą. Obok colonel Eddie majstruje coś we wspaniałym Kodaku. Oparci o burtę u podnóża masztu z norweską flagą stoją, objęci, dziewczyna w niebieskich dżinsach.", + "5525": "Nadchodził schyłek lat trzydziestych. W porcie rojno było od statków. Poczciwa, stara \"Nord Norge\" poszła na emeryturę. Nikt jej nie kiwał dłonią na ostatnie do widzenia. Świat potrzebował żelaza. Większość statków czekających w przystani miała czerwoną flagę z czarną swastyką. W 1938 roku Niemcy importowały 22 miliony ton rudy szwedzkiej dla przemysłu wojennego. W 1938 roku po raz pierwszy przyjechał do Narviku major Vidkun Quisling.", + "5526": "\"A więc na miasto kurtkę ze stojącym kołnierzem na jeden rząd guzików zapinaną; kołnierz, mankiety rękawów i klapy kieszeń obszyte suknem innego koloru. Długie spodnie z lampasami i czapka typu angielskiego ze skórzanym daszkiem.\"", + "5527": "Wyjazd za miasto wymaga inaczej umundurowanego szofera. Oto krótka definicja znawcy: marynarka typu french, krótkie spodnie, żółte sztylpy. Do bardzo luksusowych limuzyn (pisało się jeszcze limousine) - bardziej wytworny strój szoferski.", + "5528": "Zostwiliśmy \"starego łosia\" w Namsos. Obojętnie patrzył na olbrzymie fontanny wybuchów wytryskujących wokół nas... Szliśmy do Harstad. Tam czekała nas wiadomość: - Luftwaffe zabiła pod Narvikiem \"Groma\". Opowiadają o najmłodszym z załogi, co zakochany w swoim okręcie nie miał siły go przeżyć. Mógł się uratować, ale krzyknął: Nie. ja z \"Gromem\" - i został.", + "5529": "Elewacja domu przy ul. Ciechanowskiej 22 została odnowiona. W ogrodzie tego domu wznosiły się kiedyś pawilony obserwacyjne. W r. 1898 obserwatorium Jędrzejewicza przeniesiono do Warszawy (Mokotowska 6). W r. 1944 budynek — mimo że wyszedł cało z Powstania — został przez władze urbanistyczne Warszawy rozebrany.", + "5530": "Uroczystość w Płońsku odbyła się bez udziału astronomów. Treść napisu na tablicy pamiątkowej nie jest nam znana.", + "5531": "Rudzki odznaczał się wielkim sceptycyzmem wobec wszelkich spekulacji i niesprawdzalnych hipotez. Wierzył tylko w to, co daje się ściśle, matematycznie udowodnić. Stawiał sobie wielkie problemy i plon jego pracy był wielki. Był ostrożny, analizował krytycznie i kontrolował istniejące teorie. Nigdy nie budował fantastycznych hipotez. Posiadał wszechstronny, uniwersalny umysł obejmujący szereg nauk specjalnych. W każdej z nich zajął Rudzki wybitne miejsce.", + "5532": "Oświęcim — ul. Władysława Jagiełły nr 2. pokazy nieba odbywają się w każdy bezchmurny czwartek od zmroku, lub po uprzednim porozumieniu się: H. Stupka, ul.Młyńska 445. Biblioteka czynna we czwartki w godz. 18.30 do 20.", + "5533": "Księżyce Marsa zostały odkryte w czasie wielkiej opozycji tej planety w 1877 r. przez znakomitego amerykańskiego astronoma Asaph Halla (1829–1907) z US Naval Observatory w Waszyngtonie. Obserwatorium to posiadało wówczas jeden z największych na świecie teleskopów o średnicy obiektywu 26 cali (teleskop ten jest nadal w użyciu w tym obserwatorium).", + "5534": "Łódź — ul. Traugutta 18, V p., pok. 512, tel. 250-02. — Sekretariat i biblioteka czynne w każdy poniedziałek (powszedni) w godz. 18–20. Pokazy nieba przez lunety odbywają się w bezchmurne wieczory na placu przed lokalem Koła.", + "5535": "Odkrycie księżyców Marsa wywołało wielkie zainteresowanie i ożywioną reakcję prasy, która do odkrycia i odkrywcy ustosunkowała się entuzjastycznie pisząc między innymi, \"że odkrycie to więcej niż wynagradza wyłożone na budowę teleskopu fundusze\", co w kraju władzy dolara może być uważane za dowód wielkiego uznania. Do obserwatorium waszyngtońskiego ściągały tłumy ciekawych.", + "5536": "6 d 11 h . Merkury osiąga największą szerokość heliocentryczną północną równą około 7 o . Taki więc kąt tworzy prosta Merkury-Słońce z płaszczyzną orbity Ziemi.", + "5537": "10 d 4 h . Wenus znajduje się w punkcie odsłonecznym (aphelium) swej orbity, czyli jest najdalej od Słońca (109 milionów km).", + "5538": "To jeden z najbardziej newralgicznych punktów komunikacyjnych miasta.", + "5539": "Stary wiadukt przy ulicy Oświęcimskiej stanowił ogromną uciążliwość dla kierowców. Do budowy nowego gmina podchodziła kilkakrotnie. Dyskusje utykały na poziomie kosztorysów. W ubiegłym roku udało się tę pozycję zmieścić w budżecie.", + "5540": "Pasjonuje ją taniec, potrafi w ciągu tygodnia przetańczyć parę nocy.", + "5541": "Żałuje, że do tej pory nie miała możliwości doszlifowania swego talentu na kursie tańca. Jej osobowość najlepiej przedstawiałby potulny baranek, rzadko kiedy stawia na swoim, prawie w ogóle się nie kłóci. Uważa, że ludzie powinni mieć swój niepowtarzalny styl, charakter i pod żadnym pozorem nie mają chować go pod wykreowaną na pokaz osobowość.", + "5542": "KOZIOROŻEC 22.12. - 20.01.", + "5543": "Twoje słowa trafiły na podatny grunt. Już w poniedziałek możesz spodziewać się pierwszych efektów. Koniecznie zadzwoń i przeproś za zwłokę. Pod żadnym pozorem nie zgadzaj się na pozostanie w domu w przyszły weekend. We wtorek przybędzie do Twojej kolekcji rzadki okaz - zadbaj o niego.", + "5544": "- Jesteśmy wolni i samodzielni - mówią. - Codziennie jest tu opiekunka pani Gabrysia. Pomaga w sprzątaniu i wszelkich kłopotach zdrowotnych. A poza tym możemy robić co chcemy. Kiedy nie mamy ochoty na towarzystwo, każdy ma swój pokój.", + "5545": "Pokoje stanowią wyłączną własność poszczególnych lokatorów. Ich umeblowanie i wystrój zależy od ich gustów oraz potrzeb. Natomiast o urządzenie wspólnych części mieszkania postarał się OPS.", + "5546": "27 stycznia w restauracji \"Parkowa w Bielszowicach ucztowało 70 gości. Nie tyle jednak istotna jest liczba, co fakt, iż nikt nie otrzymał rachunku za posiłek, a uczta bynajmniej nie była serwowana z okazji uroczystości rodzinnych.", + "5547": "W Helsinkach pod 5400 metrów kwadratowych nawierzchni dróg, zainstalowano w ramach eksperymentu system rur grzewczych. W przypadku grożących gołoledzią opadów deszczu lub śniegu, komputer włącza ogrzewanie jezdni. Woda o temperaturze 20 stopni tłoczona jest do instalacji z pobliskiej ciepłowni.", + "5548": "Zarząd Miasta Ruda Śląska ogłasza przetarg nieograniczony nieruchomości zabudowanej, położonej w Rudzie Śląskiej - Rudzie przy ul. Piastowskiej 54, której grunt przeznaczony jest do oddania w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat z jednoczesną sprzedażą usytuowanych na nim budynków na prowadzenie działalności administracyjno-usługowej.", + "5549": "Czy wielu narzeczonych decyduje się na zawarcie małżeństwa według nowych zasad? Kierownik USC w Rudzie Śląskiej - Elżbieta Adamska, mówi że przychodzące pary z reguły wiedzą czego chcą. Jeśli o coś dopytują, to zwykle o koszty i tryb załatwiania sprawy.", + "5550": "Wprowadzona 1 stycznia tego roku ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wywołała wiele zamieszania zarówno w środowisku lekarskim jak i farmaceutycznym. W aptekach prawdziwe oblężenie zapanowało jeszcze w ostatnich dniach starego roku. Chociaż recepty ubiegłoroczne można było realizować do 20 stycznia 1999 r., to jednak większość zdecydowała się uczynić to do końca roku, tym bardziej, że obawy budziła zapowiadana podwyżka cen leków.", + "5551": "Niniejszym ogłaszamy kolejną edycję konkursu plastycznego organizowanego przez Rejon Energetyczny Ruda Śląska - GZE Sp. z o.o., a dotyczącego roli i znaczenia energii elektrycznej w naszym życiu. W konkursie mogą brać udział przedszkolaki oraz uczniowie szkół podstawowych z terenu naszego miasta.", + "5552": "- Stadion opanowali Chińczycy. Sprzedają swój towar poniżej naszych kosztów.", + "5553": "- Trzeba będzie zmienić interes.", + "5554": "- Ruski przerzucił się na Turcję.", + "5555": "Kasia z każdą chwilą czuła się mniej pewnie, za to coraz bardziej zła. Kumulacja nastąpiła w chwili, gdy jeden z biznesmenów, w samych szortach, za to z grubym złotym łańcuchem na szyi postanowił się z nią zaprzyjaźnić.", + "5556": "5. Władze miejskie nie mają żadnego celu, aby pomniejszać rolę AWS w działaniach na rzecz powstania silnego , bogatego powiatu. Sprawiedliwie oddamy to, co należy się temu ugrupowaniu. Znaczenie AWS powinno wynikać z jego rzeczywistej siły, nie zaś opierać się na demagogii wypowiadanej przez lokalnych działaczy Akcji. Tym bardziej jest to smutne, gdy czynią to urzędnicy rządowi, którzy mają być apolityczni.", + "5557": "Polityką się nie interesuje. Nieważne są opcje, kierunki, najważniejszy jest byt człowieka. Uważa, że Polacy za bardzo narzekają, zamiast wziąć się do pracy. Najchętniej jada golonkę z piwem i staropolskiego schabowego z kostką.", + "5558": "Jako nauczyciel kierowców, radzi im przede wszystkim rozwagę i spokój na drodze. Nadmierna prędkość prowadzi często do tragedii, a przecież nie po to są samochody.", + "5559": "A.S.", + "5560": "Wieczorem działki otuliły się dymem. Wszyscy grilowali i prawie wszyscy raczyli sie jakimiś mocniejszymi czy słabszymi trunkami. Po zmierzchu życie towarzyskie wyraźnie się ożywiło. Zaproszenie przyszło w postaci tęgiego wąsacza z działki naprzeciwko.", + "5561": "- Robię imprezę i brakuje nam kobiet. - wąsaty nie krył zamiarów.", + "5562": "- Ależ sąsiedzie - mama Ani była lekko zmieszana.", + "5563": "Od kwietnia wraz z pozyskaniem sponsora zmieniła się nazwa na ROMARK KINGS i już wiadomo, że działalność drużyny wspiera centrum handlowe sprzętu RTV i AGD \"ROMARK\". Panowie Roman i Marek Borkowscy nie tylko zakupili podopiecznym stroje, ale dopingują podczas każdego meczu.", + "5564": "5) W takim zestawie świetnie wyglądają osoby niskie i średnie, o ile nie mają krótkiej talii.", + "5565": "6) Długi żakiet z długą spódnicą wygląda dobrze wyłącznie na osobach powyżej 170cm wzrostu, mających długie nogi. Niskie - unikać ze wszelką cenę!", + "5566": "Mam nadzieję, że dzisiejszy numer się paniom sprzedał \"zaprzątnął głowę\" ale i pomógł w walce z kompleksami swojej figury.", + "5567": "Paweł Wójcik - Moja mama ma jasne włosy, jakie ma oczy to nie wiem. Krzyczy na mnie tylko trochę, kiedy się biję ze starszym bratem. Z okazji święta kupię mamie coś za własne pieniądze. Mam swoje, bo babcia mi daje. I będę życzył mamie dużo szczęścia, zdrowia i żeby długo żyła.", + "5568": "Jeśli Wojewoda Warszawski, Pan Maciej Gielecki, będzie dalej miał możliwości podejmowania działań podobnych do dotychczasowych, to doprowadzi to do kolejnych konfliktów. Sprzeciwiamy się takim działaniom i dlatego uważamy, że interwencja Premiera Rządu jest niezbędna.", + "5569": "Z poważaniem: Przewodniczący Klubu SLD - PSL w Gminie Centrum, Ryszard Mikliński i Przewodniczący Klubu SLD - PSL w Radzie Warszawy, Jan Wieteska.", + "5570": "Zapasy nafty (wliczając w to naturalne ciekłe produkty pogazowe) zachodniej Kanady wynoszą według oceny Kanadyjskiego Stowarzyszenia Naftowego 355 mln t. Większość z nich (wraz z zapasami gazu) skoncentrowana jest w prowincjach Alberta i Brytyjska Kolumbia.", + "5571": "W r. 1955 odwiercono w USA ok. 56 tys. nowych otworów poszukiwawczych i eksploatacyjnych oraz wydobyto 337,3 mln t ropy naftowej.", + "5572": "E. S.", + "5573": "Dyrektor doświadczalnej stacji astronomicznej Jordell Bank pod Manchesterem (posiadającej nb. największy radioteleskop na Ziemi) — prof. Lovell doniósł, że stacje radarowe w Jordell Bank i w zatoce Halleya na Antarktydzie potwierdzają obserwacyjnie równoczesne występowanie zórz polarnych — na północnej i południowej półkuli.", + "5574": "Aby dokładność odczytu była wystarczająca, działka elementarna termometru powinna odpowiadać 0,1°C. Ze względu na dokładność odczytu działka ta powinna mieć odpowiednią minimalną wielkość, np. przy zwykłym termometrze lekarskim 0,6 mm.", + "5575": "Dokładność pomiaru nie powinna przekraczać 1% zakresu pomiarowego, co sprowadza się do tego, że wielkość popełnionego przy odczycie błędu nie będzie większa, niż 1 / 10 °C.", + "5576": "Najcenniejszy dodatek do Przewodnika stanowią dwie mapki, a mianowicie barwny szkic geologiczny (s. 229) regionu bardzkiego oraz szkic tektoniczny , na którym zostały przedstawione opisane jednostki tektoniczne. Orientację w terenie ułatwi zamieszczony na oddzielnej tabeli Skorowidz nazw geograficznych , obejmujący miejscowości, nazwy topograficzne oraz rzeki i potoki (wraz z odnośnymi dawniejszymi nazwami niemieckimi).", + "5577": "Park, o którym mowa, podobnie jak Wielkopolski Park Narodowy dla Poznania będzie miał ogromne znaczenie dla pobliskie Warszawy jako teren wycieczek turystycznych i wczasów świątecznych.", + "5578": "Karkonoski Park Narodowy o powierzchni ponad 5000 ha.", + "5579": "Teren parku obejmuje najbardziej charakterystyczny i najpiękniejszy fragment Sudetów. Znajduje się on w górnych partiach Karkonoszy. Rzeźba terenu i bardzo interesująca szata roślinna są jego prawdziwymi ozdobami.", + "5580": "Zgodnie z danymi Służby Geologicznej USA ogólne zasoby rudy żelaznej Stanów Zjednoczonych szacowane są na ok. 76,2 miliardów t rudy surowej. Od ostatniego podsumowania jej zasobów w r. 1955 szacunkowy udział wielkich złóż wzrósł o ponad 25,4 miliardów t częściowo dzięki nowym poszukiwaniom i uzyskaniu bardziej miarodajnych informacyj, głównie jednak na skutek włączenia dodatkowych niskoprocentowych rud ze znanych złóż w pobliżu jeziora Górnego (zwłaszcza z pasma Mesabi).", + "5581": "W skład sądu konkursowego wchodzą członkowie Redakcji czasopisma Wszechświat i delegat Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika.", + "5582": "Wynik konkursu zostanie ogłoszony na łamach Wszechświata .", + "5583": "Redakcja Wszechświata zastrzega sobie prawo zamieszczenia nadesłanych zdjęć na konkurs fotograficzny za opłatą normalnego honorarium autorskiego.", + "5584": "W piętrze kosodrzewiny z pośród wielu interesujących gatunków wymienię tylko dwa rosnące wyłącznie Tatrach Zachodnich. Są to: ostróżka tatrzańska i skalnica tatrzańska.", + "5585": "Do 2300 m zajmuje teren piętro hal, przy czym na podłożu granitowym panuje sit skucina i boimka dwurzędowa, na wapieniach zaś zbiorowiska z kostrzewą karpacką.", + "5586": "Symbol Tatr — szarotka — jest rośliną wapieniolubną i rośnie wyłącznie w Tatrach Zachodnich.", + "5587": "Poza badaniem samych rdzeniów osadowych uczeni amerykańscy zamierzają zbadać chemiczny skład wód dennych łącznie z ich promieniotwórczością, przeprowadzić pomiary rozszczepiania światła w całej kolumnie wodnej, sfotografować dno za pomocą specjalnych podwodnych kamer trójwymiarowych oraz sporządzić ciągły jego profil morfologiczny dzięki użyciu sondy echowej.", + "5588": "E. S.", + "5589": "1) Marcin Czechowic - przywódca polskich arian. Jako pierwszy przełożył biblię na język polski wierszem.", + "5590": "2) Andrzej Stefan Garczyński - wojewoda, senator i pisarz polityczny. Napisał ,,Anatomię Rzeczypospolitej'', dzieło o potrzebie przemian gospodarczych w kraju (dzieło zresztą bardzo spóźnione).", + "5591": "3) Abraham I Zbąski - sędzia generalny Wielkopolski i przywódca wielkopolskich husytów.", + "5592": "Na początku dekady Zbąszynek otrzymał nowe przedszkole przy ul. Małej. Duży i jasny budynek z wszelkimi wygodami. Nikt nie przewidział jednak, że w tym samym momencie rozpocznie się długotrwały niż demograficzny. Już kilka lat później przedszkole zaczęło narzekać na spadającą liczbę nowych podopiecznych..", + "5593": "Wiesław Czyczerski (burmistrz): - Zdajemy sobie sprawę z tego, że od czerwca do końca września rady nie będzie i dlatego to, co możliwe zostanie przygotowane na sesję majową.", + "5594": "Krzyszof Krzywak (przewodniczący rady): - Wszystkie możliwe sprawy zostały ujęte w budżecie. Dopiero po otrzymaniu ustawy będzie można przygotować potrzebny pakiet.", + "5595": "W 1995 r. gminy Babimost, Pszczew, Trzciel, Szczaniec, Zbąszynek i Zbąszyń postanowiły nawiązać między sobą współpracę w zakresie organizacji i zarządzania na szczeblu lokalnym. W 1996 r. przyłączyła się do nich Kargowa, a wycofała się gmina Szczaniec. W listopadzie 1997 roku w Sądzie Wojewódzkim Wydziale I Cywilnym zostało zarejestrowane Stowarzyszenie Gmin RP ,,Region Kozła''.", + "5596": "19 kwietnia br. w Zbąszyńskim Ośrodku Kultury odbyło się II Spotkanie z Piosenką Biesiadną. Gospodarzem spotkania był Zespół Śpiewaczy Zbąszyńskich Seniorów. O rosnącej randze imprezy świadczyła obecność senatora RP Zbyszko Piwońskiego oraz duża liczba zespołów które przyjechały się pokazać.", + "5597": "Zaprezentowały się takie zespoły jak: ,,Kameleon'' z Wolsztyna, ,,Jarzębina'' z Nowego Tomyśla, Zespół Śpiewaczy ,,Kargowa'', ,,Odrzanki'' z Górzycy, Chór ,,Pauza'' ze Zbąszynia, ,,Odrzanie'' z Trzciela, ,,Drzewiczanki'' z Kostrzyna, ,,Tuchorzacy'', ,,Gościeszowianki''.", + "5598": "Uprzejmie prosimy naszych czytelników, współpracowników, korespondentów, ogłoszeniodawców oraz urzędy i instytucje, żeby wszelkie materiały, listy, informacje, ogłoszenia, przetargi itp przekazywać, przesyłać lub przynosić do redakcji zawsze najpóźniej do dnia 20 każdego miesiąca. Jest to związane z cyklem druku pisma. To co otrzymamy do tej daty może ukazać się w kolejnym numerze na początku następnego miesiąca. Najlepiej jednak pisać od razu po przeczytaniu wydania bieżącego! Dziękujemy za zrozumienie!", + "5599": "Jednak należało ją jeszcze ,,dopieścić'' i dokonać uroczystego otwarcia. Zdarzyło się to 19 lutego br. w obecności Kuratora Oświaty, który współfinansował budowę obiektu, władz gminy, radnych, oczywiście dyrekcji szkoły z Haliną Rogalską na czele. Budowę pilotował Społeczny Komitet na czele z sołtysem Wojciechem Półtorakiem. Poświęcenia obiektu dokonał ks. dziekan Antoni Sroka", + "5600": "W ramach NZR działało kilka organizacji okręgowych i miejskich.", + "5601": "W Warszawie obok kół NZR, utworzonych w oparciu o TON i Towarzystwo Tajnego Nauczania, grupujących raczej starszych wiekiem robotników początkowo nadal samodzielnie działał Związek im. J. Kilińskiego. Wynikało to zapewne z potrzeby posiadania w Warszawie dobrze zorganizowanej operatywnej grupy, gotowej w każdej chwili do wykonania poleceń organizacyjnych. (s.8)", + "5602": "W styczniu 1923 r. odbył się proces sądowy Lauera. Wykorzystał on salę sądową do demonstracyjnego wystąpienia w obronie ideologii komunistycznej. Wyjaśnił, na czym polega program partii, obalając tym samym oskarżenie o przygotowywaniu spisku przeciwko rządowi. Skazany został na 6 lat ciężkiego więzienia.", + "5603": "Dlatego wydawnictwa, a zwłaszcza Zakład Historii Partii powinien z dużą pieczołowitością gromadzić to, co zachowała pamięć bezpośrednich uczestników walk klasy robotniczej i partii.", + "5604": "Szczególnie ostro odczułam to, gdy niemal równocześnie z przeczytaniem książki Romana Jabłonowskiego \"Wspomnienia 1905-1928\", z nekrologu dowiedziałam się o śmierci autora.", + "5605": "Nie ma potrzeby bardziej szczegółowego omawiania wszystkich zagadnień poruszanych na łamach \"Niepodległości\". Nie wnosiły one nic nowego w porównanie z programem z 1906 r. Jedynie może indywidualność M. Rapackiego zaważyła na szerszym rozwinięciu na jej łamach teorii spółdzielczej jako nowej wizji świata. Nie miało to zresztą żadnego praktycznego znaczenia i gdy Rapacki odszedł w 1914 r. od NZR, nie wracano już w zasadzie do tych koncepcji.", + "5606": "Henryk przystąpił do działalności rewolucyjnej z dużym rozmachem. Współpracował z Centralną Redakcją partyjną, brał udział w redagowaniu pisma KPRP \"Nowiny Krajowe i Zagraniczne\" oraz włączył się do pracy organizacji warszawskiej KPRP. Występował również z referatami na tematy popularnonaukowe i aktualne, szczególnie o sytuacji międzynarodowej, m.in. w stowarzyszeniu kulturalno-oświatowym \"Samokształcenie\", mieszczącym się przy ul. Elektoralnej. Skupiał uwagę słuchających, nawet gdy mówił, zdawałyby się na pozór, o mało frapujących sprawach ekonomicznych.", + "5607": "Po przewrocie majowym w 1926 r. Brand wraca do czynnej pracy w KPP. Zostaje wówczas członkiem Centralnej Redakcji partyjnej. W partii rozgorzała wówczas dyskusja nad źródłami błędnej taktyki KPP w dniach przewrotu, która doprowadziła do walk frakcyjnych między zwolennikami większości i mniejszości KC. Brand wraz z Warskim, Kostrzewą, Próchniakiem i Stefańskim stanowili ideologiczny trzon większości.", + "5608": "Wraz z radami narodowymi tworzono aparat powołany do przeprowadzenia reformy rolnej: wydziały rolnictwa i reform rolnych, wojewódzki i powiatowe urzędy ziemskie oraz mianowano specjalnych pełnomocników do spraw reformy rolnej szczebla wojewódzkiego i powiatowego. (s.69) Wyrazem wagi jaką przywiązywano do przeprowadzenia reformy, było objęcie kierownictwa Wojewódzkim Urzędem Ziemskim przez przewodniczącego Prezydium WRN Józefa Maślankę.", + "5609": "W walce o te postulaty wzywał Brand do stosowania taktyki jednolitego frontu klasy robotniczej oraz sojuszu bojowego z chłopami i inteligencją drobnomieszczańską. Bilansując doświadczenia taktyki jednolitego frontu, Brand dowodził, że KPP powinna nawiązać kontakt nie tylko z masami członkowskimi PPS, organizacji ludowych i drobnomieszczańskich, ale również z ich kierownictwami. Postulat rządu robotniczo-chłopskiego w ujęciu Branda to \"hasło etapowe do dyktatury proletariatu\".", + "5610": "Od trzech lat jeździ na swoje wyprawy rowerowe z Anią, która kończy studia w stolicy. Na ten rok zaplanowali sobie, że razem ze znajomymi wyruszą do Paryża.", + "5611": "- Zostawimy rowery gdzieś pod miastem, a do stolicy dojedziemy pociągiem - mówią. - Trochę boimy się pojawić tam na naszych tandemach. Pozwiedzamy miasto, Ania porobi zdjęcia i pełni wrażeń wrócimy do domów.", + "5612": "- Kto nigdy nie startował, nawet sobie nie wyobraża, co się czuje na mecie - mówi maratończyk z Bełchatowa. - Lokata nie jest istotna, choć oczywiście miło, gdy ma się niezły wynik. Najważniejsze jest to, że dobiegłem, że pokonałem zwykłą ludzką słabość i wreszcie, że pokonałem sam siebie. Wygrałem kolejny raz. Niektórzy pytają, po co to robię? Po to właśnie, żeby poznać własne możliwości.", + "5613": "Elton John dał pierwszy po operacji serca koncert. Prywatny występ 52-letniego piosenkarza w Orlando na Florydzie oklaskiwało 3,5 tysiąca widzów. Pierwszy publiczny koncert Eltona Johna odbędzie się 29 sierpnia w Leeds.", + "5614": "Książę Edward, najmłodszy syn brytyjskiej królowej, zmienia nazwisko z Windsor na Wessex. Jego pracownicy (jest producentem filmowym) obawiają się, że firma może stracić część zamówień w Ameryce. Bo czy ktoś słyszał tam o jakimś Wessexie? - pytają z obawą.", + "5615": "Cameron Diaz (27) ma kłopot z doprowadzeniem do ołtarza swego narzeczonego. Jared Leto, też chce zrobić karierę i nie w smak mu być postrzeganym jedynie jako \"pan Diaz\". Jared nie mówi wprawdzie \"nie\", lecz prosi swoją narzeczoną o cierpliwość.", + "5616": "Bill Gates właściciel Microsoftu, najbogatszy człowiek świata, udowodnił, że jest nie tylko dobrym biznesmenem, lecz także szlachetnym człowiekiem. Utworzył fundację charytatywną i przekazał na jej konto rekordową sumę 20 miliardów dolarów.", + "5617": "Sąsiadka opiekuje się mocno starszym panem. Nieźle tam zarabia, ale niejednokrotnie chwali się drogimi rzeczami kupionymi za pieniądze, które syn tego pana zostawia na utrzymanie ojca. Dla mnie jest to zwyczajna nieuczciwość. Czy powinnam powiadomić syna tego pana, że ona ich okrada?", + "5618": "Zabawa trwała w najlepsze, gdy rozgrzana i zmęczona tańcem Agnieszka zapytała Tomasza: - Może wrócimy już do miasta?", + "5619": "- Przecież jutro jest niedziela i nie mamy żadnych obowiązków - odparł jej narzeczony.", + "5620": "- Masz rację, ale jakoś nie czuję się dzisiaj najlepiej. Marzę już chyba tylko o tym, żeby położyć się do łóżka - powiedziała dziewczyna.", + "5621": "Mimo natłoku zajęć Al Bano stara się jak najwięcej czasu spędzać w domu. Pochłania go opieka nad trójką dorastających dzieci. Na co dzień musi im zastąpić oboje rodziców. W kuchni sprawdza się nadzwyczaj dobrze. - Idę w ślady ojca, on też kucharzy. \"Spaghetti Al Bano\" są ulubionym daniem całej czwórki. Dzieci zgodnym chórem twierdzą, że nawet mama nigdy nie gotowała lepiej.", + "5622": "- Koniecznie - odparłam bez przekonania.", + "5623": "- O sprzedaży detalicznej nie może być mowy. - Po ostatnich ulewach owoce gniją błyskawicznie.", + "5624": "- To prawda - przyznałam. - Mogę jedynie porozumieć się jeszcze ze znajomym dyrektorem przetwórni. Ale miałoby to sens, jeśli owoce trafiłyby do niego jeszcze dzisiaj.", + "5625": "- Kurs ekstra jeszcze raz? - zapytał domyślnie przybysz, wpatrując się we mnie z jakimś takim łagodnym uśmiechem.", + "5626": "Co robisz, kiedy chcesz ją przeprosić?", + "5627": "- Kupuję jej śmiesznego pluszaka, często dzwonię i pozwalam, aby to ona decydowała, gdzie pójdziemy i co będziemy robić. Jestem posłuszny i staram się nie sprzeciwiać.", + "5628": "Jak wygląda Wasza wymarzona randka?", + "5629": "- Najbardziej lubimy, gdy jest lato i razem wyjeżdżamy na wczasy. Mnóstwo znajomych, dyskoteki do białego rana, romantyczne spacery. Zero trosk.", + "5630": "Komendant Miejskiej Policji w Przemyślu Artur Jędruch: - Nie mam zdania. Jeśli ludzie i instytucje, zajmujące się tymi sprawami, uznają, że teczki trzeba ujawnić - należy zaufać ich mądrości. Sam z przyjemnością przeczytałbym dokumenty na swój temat, sądzę, że istnieją. Chciałbym też poznać nazwiska tych, którzy donosili. Nie, nie mściłbym się, to nie leży w mojej naturze, ale chciałbym wiedzieć.", + "5631": "Monika:", + "5632": "- Czuję się raczej bezpiecznie. Wprawdzie słyszałam coś o tym, że w mieście są kamery, ale nawet nie wiem gdzie. Nie sądzę, żeby pomogły w schwytaniu chuliganów, nigdy się z tym nie spotkałam. Policjantów na ulicach jest na pewno za mało.", + "5633": "Joanna Pawelec od pięćdziesięciu lat mieszka w pożydowskim domu \"bliźniaku\" przy ulicy Szkolnej w Oleszycach. Od trzydziestu jest właścicielką mieszkania w tym budynku. Rok temu okazało się, że mieszka w lokalu należącym do sąsiadki. Sąsiadka urzęduje zaś w jej kuchni i dwóch pokojach.", + "5634": "Winiarstwa współczesnego ma się rozumieć, bo sama nazwa Winna Góra (jedno z osiedli miasta) wskazuje, że w przeszłości wino było tu produkowane, przynajmniej na własne potrzeby. Wiesław Morawski traktuje swoją winnicę hobbystycznie. Pracuje jako pediatra, jest miejskim radnym i działaczem PiS, więc czasu na pielenie grządek ma tyle, ile snu odmówi sobie bladym świtem: - Jadę na działkę rano, przed pracą, traktuję to jak poranną gimnastykę... - mówi.", + "5635": "W poniedziałek naczelnik Jerzy Żemełko był na urlopie. Nieobecny był również prezydent, a tylko on - jak twierdzili pracownicy kancelarii prezydenta - może się na ten temat wypowiadać. We wtorek prezydent Robert Choma skierował sprawę do rzecznika dyscyplinarnego UM", + "5636": "Danuty Wiech.", + "5637": "Wiosna, rok 2004. Gmina Miejska Dynów ogłasza przetarg na budowę kanalizacji sanitarnej przy ul. Podgórskiej w Dynowie. Stawka jest duża, wartość inwestycji to prawie 2 mln zł. Władze miasta wyznaczają kryterium, jakie muszą spełniać, startujące w przetargu firmy - jest nim najniższa cena oferty.", + "5638": "- Pokusy może rodzić fakt, że ktoś zarabia mało, a często od jego decyzji zleży to, czy importer na granicy zapłaci od przewożonego towaru 1000, 10 tysięcy czy nawet 100 tysięcy złotych. Celnicy podejmują decyzje o bardzo dużych kwotach. I czasem może to kusić, żeby przymknąć oko. W tym momencie, gdy celnik weźmie raz łapówkę, już jest skończony. Bo weźmie i drugi raz. A za trzecim razem wpadnie.", + "5639": "Najprzyjemniej jest, gdy jesteśmy wieczorem sami w domu, w telewizji leci dobry film. Lampka wina, coś smacznego do jedzenia, to jest to.", + "5640": "Najbardziej drażni Cię, gdy on...", + "5641": "- Gdy on mnie nie słucha. Potrafi mnie to wyprowadzić zupełnie z równowagi. On ma minę jakbym zatruwała mu życie, ja czuję się nierozumiana.", + "5642": "W trakcie trwającego Kongresu wszyscy uczestnicy Kongresu wyrażali wielokrotnie radość ze wspólnego spotkania i chęć przygotowania kolejnego Kongresu przez pracę wewnątrz poszczególnych ruchów i stowarzyszeń. Z okazji Kongresu wydano biuletyn zawierający wygłoszone prelekcje i prezentację poszczególnych ruchów. Henryka Gołygowska OSCD", + "5643": "W roku 1500 ukazują się \"Ćwiczenia w życiu duchowym\" napisane przez Garcia Jimenez de Cisneros. Mówi się o wielkim wpływie, jaki ta książeczka wywarła na życie duchowe w początkach XVI wieku. Franciszkanie: Alonso de Madrid, Francisco de Osuna i Bernardino de Laredo są pierwszymi pisarzami szerzącymi modlitwę skupienia, czyli tak zwane \"recogimiento\". Słowo to obejmowało wówczas cały sposób życia duchowego. Ściślejsze znaczenie nadała mu potem święta Teresa z Avila.", + "5644": "W dniu 15 listopada 1998 r. we Wrocławiu odbyły się wybory, podczas których wybrano skład rady: przewodniczący - Józef Kustra, radni - Teresa Wójcik, Zbigniew Beser i Adam Okenczyc, ponadto sekretarz - Barbara Miedzińska, skarbnik - Leszek Andrzejewski, mistrzyni - Ewa Wesołowska i Barbara Miedzińska, a delegatami zostali - Barbara Miedzińska i Adam Okenczyc.", + "5645": "W wieku 87 lat życia i 66 lat profesji odeszła do Pana śp. Julia Bednarz od Matki Bożej Szkaplerznej, w dniu 10 listopada 1998 r. Była wzorową karmelitanką, matką pięciorga dzieci, spośród których jeden został kapłanem. Swoje cierpienia i modlitwy ofiarowywała za kapłanów, za zakony, za wspólnotę karmelitańską i parafialną. Pokój jej duszy!", + "5646": "Prowadzone od kilku lat badania sondażowe wskazują, że statystyczny Polak ogląda telewizję ponad 4 godziny dziennie, co daje 2 miesiące w ciągu roku oglądania jej bez przerwy. Do tego dochodzą godziny spędzone na oglądaniu video i grach komputerowych szczególnie przez dzieci i młodzież. Dane te niepokoją i wskazują na silne uzależnienie od telewizji dużej części naszego społeczeństwa.", + "5647": "Mając to na uwadze Ogólnopolska Rada Ruchów Katolickich po raz czwarty podjęła inicjatywę Białego Tygodnia. Polega ona na tym, by w okresie między 6 - 11 kwietnia 1999 r. powstrzymać się od oglądania telewizji i korzystania z gier komputerowych. Zachęcany, aby również w czasie Wielkiego Tygodnia zrezygnować z oglądania telewizji.", + "5648": "Wchodząc na drogę powołania świeckiej karmelitanki Bóg domaga się ode mnie, abym ciągle od nowa potwierdzała swój wybór a przypominają mi o tym słowa św. Piotra: \"Bracia bardziej jeszcze starajcie się umocnić wasze powołanie i wybór. To czyniąc nie upadniecie nigdy Moje życie ma być realizacją słów Maryi wypowiedzianych na modlitwie także przeze mnie: \"Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według słowa twego\".", + "5649": "Rozpoczęty w Madrycie w 1955 r. proces beatyfikacyjny, zakończył się w Rzymie 17 listopada 1992 r., w pierwszą rocznicę kanonizacji św. Rafała Kalinowskiego. W obecności Ojca Świętego Jana Pawła II ogłoszono w tym dniu Dekret o heroiczności cnót i męczeństwie Sługi Bożego.", + "5650": "Nowy błogosławiony, przepełniony głęboką miłością do Maryi dziewicy, znalazł inspirację do swej pracy apostolskiej, której głównym celem było zwiększanie ewangelizującej obecności Chrześcijan w świecie, zwłaszcza w dziedzinie oświaty i kultury, w duchu głębokiego zespolenia z Kościołem, bezwarunkowej wierności i zaangażowania.", + "5651": "- Mamusiu, mamusiu. pokaż mi to kaczątko z czubkiem. Takie śliczne, żółciutkie!", + "5652": "Ciocia Ala wzięła mnie za rękę i prowadzi. Ciekawe, dlaczego na dwór, przecież dawniej ono mieszkało w kuchni w koszyczku. Brat cioci, który jest sołtysem i wszystko wie, mówił mi, że wysiedziała go kura razem z innymi kurzymi jajkami. Tylko to jedno było, podrzucone od kaczki.", + "5653": "- Nie tylko ty, Maćku, rośniesz, zwierzęta i ptaki również, nawet szybciej od ciebie.", + "5654": "Jaka szkoda - tamta kaczusia była taka śliczniutka, a teraz jest to brzydkie kaczątko.", + "5655": "- Gdzie tata?", + "5656": "- Tam, na drzewie.", + "5657": "- Ojej, jakie wspaniałe czereśnie.", + "5658": "Ja też bym tam chciał wejść. Tato, pozwól mi!", + "5659": "- Wracamy już, sakwy całe zapełnione są czereśniami - palce lizać.", + "5660": "Dwukrotnie już na łamach Gazety Radomszczańskiej informowaliśmy o świadectwie składanym w radomszczańskich kościołach przez Adama Bielasa, nawróconego na wiarę chrześcijańską byłego świadka Jehowy. W niedzielę, 13 grudnia, Adam Bielas będzie głosił swoje świadectwo w Częstochowie w kościele przy ul. Warszawskiej 452. Publikujemy dziś fragmenty jego świadectwa.", + "5661": "Jeszcze z parasolem występuje Dominika Bukowska i pani Jagoda ogłasza kolejną przerwę. Tym razem na posiłek dla wykonawców.", + "5662": "Przerwa przedłuża się, dziewczynki, którym nie było jeszcze dane wystąpić, zaczynają się niecierpliwić. Chcąc im skrócić oczekiwanie na występ, organizuję prywatne przesłuchanie dla Angeliki. Mała z całą powagą prezentuje swój repertuar konkursowy. Wraca Jury i Festiwal trwa dalej.", + "5663": "Wojsko Polskie reprezentowała kompania piechoty z 10 Brygady Kawalerii Pancernej ze Świętoszowa pod dowództwem por. Zenon Brzuszko. Tuż przed odlotem do hiszpańskiej bazy sil lotniczych Los Lanos z kawalerzystami spotkał się dowódca 11 Dywizji Kawalerii Pancernej gen. bryg. Aleksander Bortnowski, życząc im żołnierskiego szczęścia.", + "5664": "Wizyta w Powiecie Scottish Borders to tylko fragment projektu PHARE FIESTA II. Pozostała część planowana jest do realizacji w miesiącu wrześniu, kiedy do Żagania przyjedzie delegacja powiatu Scottish Borders.", + "5665": "Utrzymanie stałych więzów współpracy pomiędzy miastami Duns i Żagań zapewnia wzajemne i pełniejsze zrozumienie zagadnień z różnych dziedzin życia społecznego. Pozwala to na lepszą realizację zadań stojących przed gminą, a także na poczucie europejskiego braterstwa.", + "5666": "W ostatnim czasie zacięte walki trwają w okolicach stolicy tego kraju Manilii oraz w prowincji Kawite. Od końca listopada partyzanci rozpoczęli działania wojenne w prowincji Batangas.", + "5667": "Administracja amerykańska na Filipinach rzuciła na stłumienie powstania oddziały żandarmerii i wojska. Samoloty rozrzucają ulotki wzywające powstańców do kapitulacji. Ale wszelkie próby stłumienia powstania zawiodły.", + "5668": "Wszystko byłoby w porządku i pięknie, gdyby kino objazdowe odwiedziło również i naszą wioskę Klonowo. Dlaczego jeszcze ani razu nie odwiedziło nas kino objazdowe? Przecież, jak podają gazety, sieć kin objazdowych stale się powiększa.", + "5669": "W miesiącu przyjaźni polsko-radzieckiej gdy w programie kin objazdowych było wyświetlanie szeregów filmów z życia Związku Radzieckiego, moglibyśmy szerzej poznać ten ciekawy kraj socjalizmu. Uważam, że już niedługo będziemy mogli oglądać filmy.", + "5670": "- Ale kotłuje się na dworze! Ledwo widać drogę, u Gontarczyków całe okno zawiało.", + "5671": "Niezadługo do izby wpadł oblepiony śniegiem Franek.", + "5672": "- Mamo, dziś zebranie rodzicielskie w szkole. Pani nauczycielka kazała zawiadomić o tym rodziców. O, tu mam napisane: \"Szkoła prosi o przybycie wszystkich rodziców na zebranie we wtorek o godzinie 17\".", + "5673": "3. Wyrzuć wszystkie popielniczki, zapalniczki i paczki z papierosami. Znajdź sobie na pierwsze dni jakieś absorbujące zajęcie. Pozwoli ci to przetrwać.", + "5674": "4. Zawsze w zasięgu ręki miej szklankę z wodą. Popijaj, ilekroć ciągnie cię do papierosa.", + "5675": "5. Staraj się być w ruchu, najlepiej na świeżym powietrzu. Będzie ci łatwiej się rozluźnić.", + "5676": "Pozostali ministranci postanowili dalej pełnić służbę ministrancką. Wielu już marzy , aby w przyszłym roku zostać kantorem.", + "5677": "Aspirantem na ministranta jest obecnie Krzysztof Ratajczak, z klasy I. Pragnie on zaiste być dobrym ministrantem i graczem w piłkę nożną, tak jak jego tata.", + "5678": "Przez kilka kolejnych lat Edyta Stein uczyła w szkole prowadzonej przez dominikanki w Spirze, krótko w Instytucie Pedagogiki Naukowej w Münster, studiowała dzieła Tomasza z Akwinu. Później, już w zakonie, dalej zajmowała się filozofią, choć wcześniej wydawało jej się to niemożliwe; próbowała łączyć fenomenologię z metafizyką tomistyczną. Jako karmelitanka napisała najważniejsze swe dzieło \"Byt doczesny i wieczny\", nie ukończyła pracy z zakresu mistyki \"Wiedza Krzyża\".", + "5679": "LUBLIN z. Prace archeologiczne prowadzone na dziedzińcu byłego zamku królewskiego w Lublinie oraz podobne prace na terenie tamtejszego Starego Miasta ujawniają, że Lublin był terenem stałego osadnictwa już w VII w. n.e.", + "5680": "Na dziedzińcu zamku lubelskiego natrafiono na fragmenty konstrukcji zrębowej drewnianej chaty. Znaleziono fragmenty ceramiki, metalowych ozdób kobiecych, a także żelazny nóż z posrebrzaną rękojeścią. Cennym znaleziskiem jest wyryta w kamieniu część formy odlewniczej.", + "5681": "Tom pierwszy obejmuje okres do roku 1890; tom drugi - omawia literaturę polską do roku 1944. Całość została opatrzona bibliografią oraz indeksem nazwisk i tytułów.", + "5682": "Pod koniec br. ukaże się w Moskwie tom studiów przygotowanych przez autorów polskich i radzieckich, poświęcony polskiej literaturze rewolucyjnej. W publikacji tej znajdą się referaty wygłoszone przed dwoma laty na moskiewskiej sesji naukowej poświęconej tej tematyce a zorganizowanej przez Instytut Słowianoznawstwa.", + "5683": "Księdzu Turkowi zaś niewiele ustępował gospodarz plebanii kosińskiej, mój imiennik, ksiądz Julian Krzyżanowski. Jego anegdoty traktowały o najrozmaitszych księżach dziwakach, których w okolicy nie brakło, a których przygody tchnęły często humorem z epoki Seweryna Soplicy czy nawet Paska. Bohaterem jednej z nich był proboszcz Leżajski, prałat Piekosiński, brat historyka krakowskiego, słynnego również z swych dziwactw.", + "5684": "Przed weselem jak zwykle szły zapowiedzi. Później trzy tygodnie się ryktowali . Kupili ze dwa worki mąki i piekli wielgie placki na brytwanach.", + "5685": "Uroczystości weselne zaczynały się od wtorku. Był to dzień oświęcony na \"prosiny\" czyli inaczej \"swascyny\". We środę był zawsze s b, we czwartek poprawiny, w sobotę wywodziny.", + "5686": "Oddając Czytelnikom zeszyt 2 (kielecki), a do druku zeszyt 3 (rzeszowski), komunikujemy że najbliższe numery Literatury Ludowej obejmą: nr 4 - Śląsk Górny i Cieszyński nr 5 - Kaszuby nr 6 Śląsk Dolny. W roku przyszłym projektujemy zeszyty: warmińsko-mazurski, podlaski, lubelski, mazowiecki i in.", + "5687": "Ten system skakania po całej Polsce metodą konika szachowego uwarunkowany został w głównej mierze napływem materiałów z poszczególnych regionów.", + "5688": "Ogórki umyć, obrać, pokroić na kawałki grubości 3-4 cm i wydrążyć. Szczypiorek umyć (kilka łodyżek zostawić do przybrania) i drobno posiekać. Jabłko obrać i zetrzeć na tarce do jarzyn. Rzodkiewki umyć (2-3 zostawić do przybrania) i również zetrzeć. Przygotowane składniki wymieszać z serkiem i przyprawami. Kawałki ogórków wypełnić masą serowo-warzywną i przybrać plasterkami rzodkiewek oraz szczypiorkiem. (4 porcje)", + "5689": "Jeszcze nie tak bardzo dawno temu spokojny czas dnia w Mogielnicy dzieliły godziny przyjazdów kolejki wąskotorowej. Stary Lipka zaprzęgał wtedy konia - jeździł na stację po podróżnych i ich bagaże. Dbał bardzo o swego konia - raz nawet (a było to podczas ulewnego deszczu) - porzucił przyjezdnych na drodze, w gospodarskiej trosce, że mu się koń przeziębi...", + "5690": "Mogielnica może być małym, gospodarnym miasteczkiem na Mazowszu. W warunkach samorządności i demokracji ludzie muszą jednak tego chcieć. Dzisiejszy świat bardzo szybko i poważnie zmienia się. Nie można więc bać się nowości ani nowych ludzi, bo w warunkach izolacji od świata szybko narasta zacofanie. Jeśli Pani potrafi myśleć inaczej, niż Pani mama, to znaczy, że stać Panią na samodzielne myślenie.", + "5691": "W końcu lipca 1638 r. 27 nowych rekrutów z Bygdeé przetransportowano na Wolin. Najstarszy, Jons Eriksson z Norum, liczył 25 lat, najmłodszy, Olof Olofsson z Kélaboda - 15. Ostatecznym celem był garnizon w Greifswaldzie na Pomorzu. Złe fatum sprawiło, że w mieście wybuchła właśnie zaraza. Dwudziestu sześciu - w tym i Eriksson, i Olofsson - zmarło między sierpniem a listopadem 1638 r.", + "5692": "Historia nawracania Szwecji wyraźnie ilustruje tezę, iż był to proces długotrwały, trwający kilka stuleci z licznymi przerwami i załamaniami, długim kresem dwuwiary i synkretyzmu. Może być też ostrzeżeniem co do naszej rodzimej chrystianizacji - przed utożsamianiem daty 966 r. z chrztem Polski, jak to się dzieje w potocznej świadomości.", + "5693": "Przyjęcie tego modelu przemawia za najbardziej korzystnym zarządzaniem państwa w czasie transformacji, rozwiązywania regionalnych problemów społeczno-gospodarczych oraz dostosowywania się do wymogów Unii Europejskiej, uwzględniając polską specyfikę i doświadczenie. Polacy w tej bardzo ważnej sprawie nie muszą być papugą innych narodów. Model 25 województw dzięki niskiemu stopniowi konfliktowości wewnętrznej gwarantuje stabilność podziału terytorialnego przynajmniej na okres transformacji gospodarki Polski.", + "5694": "Rada Miasta oraz Zarząd Miasta i Gminy w Koniecpolu zwraca się z uprzejmą prośbą o rozważenie możliwości utworzenia powiatu koniecpolskiego. Poniżej przedstawiamy nasze argumenty:", + "5695": "1. Koniecpol jest miastem rejonowym obsługującym miasto Szczekociny oraz Gminy Lelów, Secemin, Dąbrowa Zielona, Przyrów, Irządze, Żytno, Moskorzew i Radków.", + "5696": "2. Historycznie Koniecpol był siedzibą o znaczeniu rejonowym ze szpitalem i sądem włącznie.", + "5697": "Tam wszędzie, gdzie istnieją i rozwijają się spółdzielnie produkcyjne, a także PGR, główne zadanie organizacji partyjnych polega obecnie na doskonaleniu ich gospodarki, na uczynieniu jej bardziej oszczędną i efektywną, na wszechstronnym jej rozwijaniu, tak aby w praktyce dowodziła wyższości wielkiego, zmechanizowanego gospodarstwa socjalistycznego prowadzonego na naukowych zasadach. Nade wszystko należy dążyć do uzdrowienia ekonomicznych podstaw tych gospodarstw, przekształcenia ich we wzorowe gospodarstwa, całkowicie samodzielne ekonomicznie i rentowne.", + "5698": "Można by podać niemało przykładów wieloletnich, nawet niekiedy ponad 10-letnich okresów budowy zakładów przemysłowych i to nie tylko największych, lecz również zakładów średnich.", + "5699": "Obok tego można również podać przykłady pozytywne. Hutę aluminium w Skawinie o koszcie budowy 320 mln zł (według cen 1965 r.) ukończono i przekazano do eksploatacji po 2,5 latach budowy. Bardzo dobre przygotowanie dokumentacji, stałość koncepcji budowy pozwoliły uzyskać taki efekt bez szczególnego skoncentrowania sił.", + "5700": "Jak wygrać wybory?", + "5701": "Przegrane Waldemara Mieszały i Andrzeja Szachnowskiego - to dwie największe niespodzianki wyborów do Rady Miejskiej Oleśnicy. Obaj antagoniści II kadencji powtórzyli historię, która była wcześniej udziałem Władysława Dynaka i Janusza Płanety...", + "5702": "Nasze powyborcze refleksje kończymy instrukcją dla kandydatów - dzięki niej będziecie wiedzieć, jak wygrać następne wybory.", + "5703": "Tak naprawdę jednak triumfować będą ci, którzy zdobędą w radach władzę. W Oleśnicy i powiecie najprawdopodobniej zdobędzie ją koalicja AWS-2002. Dopiero wtedy oba ugrupowania będą mogły mówić o pełnym wyborczym sukcesie. Potem trzeba będzie zdobywać kolejne szczyty politycznych sukcesów. Zachować układ rządzący przez 4 lata. Silny Sojusz na pewno będzie skrupulatnie punktował potknięcia koalicjantów. No a za cztery lata pozytywnie przejść wyborczą weryfikację elektoratu. I to jest dopiero coś...", + "5704": "Ponadto zgodnie z art. 479 k.p.c. organizacje podmiotów gospodarczych, za zgodą zrzeszonego w nich podmiotu gospodarczego, mogą wziąć udział w toczącym się postępowaniu, w którym podmiot ten występuje w charakterze strony (stosuje się odpowiednio art. 62 i 63 k.p.c.). Ponieważ przepis ten zawarty jest w przepisach ogólnych dotyczących postępowania w sprawach gospodarczych, będzie miał on zastosowanie również do spraw z zakresu przeciwdziałania praktykom monopolistycznym.", + "5705": "Rzecznik nie tylko podnosi w swoich wystąpieniach, że obywatel ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy w odpowiednim trybie regulowanym przepisami odpowiedniej rangi, ale przede wszystkim podkreśla prawo obywateli do rzetelnej procedury: \"Jeśli nawet z punktu widzenia czysto formalnego sprawa jest w porządku, to z drugiej strony obywatel ma pełne prawo do należytego proceduralnego i zgodnego z zasadami rzetelności potraktowania wniesionej przez niego sprawy\" (RPO 6667/88/IV).", + "5706": "22 stycznia szkoła otrzymała wysokiej jakości pracownię internetową tj.: 1 komputer nauczycielski - stanowiący serwer pracowni, 9 komputerów jako uczniowskie stacje robocze, 1 drukarka laserowa, 1 modem, oprogramowanie oraz kablowanie sieci. Pracownię przekazano nieodpłatnie.", + "5707": "Zadaniem szkoły było przygotowanie sali umożliwiającej swobodne rozmieszczenie 10 stanowisk, odpowiednio umeblowanej i zabezpieczonej.", + "5708": "12.Podjęcie akcji wynikających z bieżących potrzeb mieszkańców sołectwa lub gminy, np. okazjonalne zbiórki pieniędzy na potrzeby wsi, osób fizycznych, instytucji.", + "5709": "Nadmieniamy, że w pierwszą niedzielę lutego br. przeprowadzono zbiórkę pieniędzy na zakup niezbędnego urządzenia medycznego do pracowni analitycznej w Wiejskim Ośrodku Zdrowia w Brzeziu. Zakup tego urządzenia pozwoli wykonywać podstawowe analizy na miejscu w Brzeziu, bez konieczności wyjazdu chorego do Gminnego Ośrodka w Kłaju.", + "5710": "PUNKT PIĄTY, ostatni i najkrótszy. Pismo \"wzięło\": nakład rośnie i szybko znika z kiosków. Nie jest to zaleta, którą można by w dniu jubileuszu pominąć. Cóż bowiem byłyby warte wspaniałe pomysły nie docierające do nikogo. Jest jasne, że pismo stanęło w służbie społeczeństwa.", + "5711": "I tu chwaląc pismo, zaczynam niepostrzeżenie chwalić samego siebie. Bo piszę do tego pisma z równą regularnością i przyjemnością, z jaką je czytam.", + "5712": "Mało atrakcji było w zdawaniu norm na odznakę - dla studenta po wielu godzinach zakuwania, czy dla technika po ciężkiej harówce przy maszynie. Nie wiadomo było co robić z niedzielą, nawet wakacje stanowiły problem, mimo że skądinąd estetyczny plakat zachęcał: \"Będę Zatopkiem!\". Bardzo mało było kandydatów na Zatopków, zaś miliony takich, którzy...", + "5713": "Właśnie: KTÓRZY CO?", + "5714": "W działaniach bojowych przeciw Irakowi użyto 415 pocisków manewrujących \"Cruise\", w tym 325 pocisków BGM-109 \"Tomahawk\" odpalanych z okrętów i 90 pocisków AGM-86 odpalanych z bombowców.", + "5715": "Oba typy pocisków \"Cruise\" zostały wyposażone w identyczne systemy kierowania TAINS, w skład których wchodzą: podsystem nawigacji bezwładnościowej oraz wspomagający go podsystem TERCOM (porównuje obraz faktycznego ukształtowania terenu z wcześniej wykonaną mapą w postaci cyfrowej).", + "5716": "W przypadku choroby zawodowej o ostrym przebiegu lub podejrzenia, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci zatrudnionego, oprócz zgłoszenia na piśmie wymagane jest zgłoszenie w formie telefonicznej.", + "5717": "Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje zainteresowanego, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej.", + "5718": "CKM: Homoseksualizm nie jest dla Kościoła złem. Złem jest jego uprawianie.", + "5719": "Mało jest jednak gejów, którzy ograniczają się wyłącznie do teorii. Wracając jednak do katolickiego spojrzenia na seks - właściwie każdy z punktów, które wymieniłem, jest inaczej postrzegany przez seksuologów.", + "5720": "CKM: Odmienne zdanie mają nie tylko seksuolodzy, ale chyba także wierni.", + "5721": "CKM: Czym, waszym zdaniem, Wielka Brytania różni się od Ameryki?", + "5722": "Noel: Brytania jest raczej nudnym miejscem, gdzie nigdy nie zdarzy się żadna rewolucja, ale... To my mieliśmy The Beatles, Stonesów. A czym może pochwalić się Ameryka? The Beach Boys i pieprzeni Doorsi. Siłą Brytanii jest sztuka, nasi pisarze, malarze, poeci. Siłą Ameryki jest jej armia.", + "5723": "Czego się spodziewać?", + "5724": "Nie licz na udany romans. Jej chodzi jedynie o to, abyś szybko zaspokoił ją seksualnie i szybko o niej zapomniał. Gdy już będzie po wszystkim, będą ją męczyły wyrzuty sumienia. Czasami przypali zupę, czasami stłucze talerz z pomidorówką. Aby wyzwolić się od złych/dobrych wspomnień, pójdzie do spowiednika i wówczas pozna on twoje imię.", + "5725": "A: A nawet Andrzejem.", + "5726": "W: To też. Ale nie wiedziałem, że aż tak rajcują cię krótkie spódniczki.", + "5727": "A: A to dlaczego?", + "5728": "W: Bo zawsze mi powtarzałeś, że im kobieta bardziej ubrana, tym bardziej pociągająca. A i wyobraźnia lepiej pracuje.", + "5729": "A: Widocznie nieuważnie słuchałeś. Powiedziałem, że im kobieta mniej rozebrana, tym bardziej podniecająca.", + "5730": "W: Przyznam, że to subtelna różnica.", + "5731": "A: Pamiętasz film \"W sieci\" z Demi Moore i właśnie Douglasem?", + "5732": "W: Oczywiście i to jest bardzo dobry przykład, dlatego że prawdopodobnie przyszedłeś z tą samą tezą, którą ja przed tą naszą rozmową sobie wymyśliłem.", + "5733": "A: Jakaż to teza Wojtku?", + "5734": "W: Jak kobieta chce, to da nawet przez dziurkę od klucza. Jak nie, to nie i nie ma siły. Czyli powodem całego seksualnego zamieszania jest... No kto?", + "5735": "CKM: Dlaczego w USA obowiązują absurdalne zakazy?", + "5736": "L.F.: Powodem jest inny rodowód amerykańskiego prawa. Kodeks karny w USA wprowadzał uregulowania prawne na gruncie prawa precendensowego.", + "5737": "CKM: Czy prawo precedensowe jest gorsze?", + "5738": "L.F.: Prawo jest zawsze prawem. Prawo precedensowe jest ustalane przez sędziego. To sędzia może na kundelka nałożyć zakaz szczekania.", + "5739": "P: Nie interesują mnie takie sytuacje - żadne aranżowane kolacje, przelotne romanse, incydentalne przygody. W uczuciach jestem raczej długodystansowcem.", + "5740": "CKM: Gdyby trafił się akurat jakiś wyjątkowo namolny egzemplarz, w jakim języku byś go spławiła?", + "5741": "P: Po włosku. Znam ten język więcej niż dobrze, a poza tym spławianie po włosku brzmi wyjątkowo dźwięcznie.", + "5742": "A: Powiem więcej. Nawet wtedy, gdy jest źle, też można pokłócić się o najgłupszą bzdurę.", + "5743": "W: Na przykład o fryzurę.", + "5744": "A: Twoją czy żony?", + "5745": "W: Jej oczywiście. Moja jest ciągle taka sama.", + "5746": "A: Jeśli nie liczyć coraz mniejszej ilości włosów.", + "5747": "W: No widzisz. Ty też wiesz coś o tym.", + "5748": "A: Wróćmy jednak do fryzury twojej żony.", + "5749": "W: Tylko z kolorami flagi były kłopoty. Jakaś biało-szara była.", + "5750": "A: Jaka rzeczywistość, taka flaga.", + "5751": "W: No, nie zawsze. Czasem ta rzeczywistość była bardzo barwna.", + "5752": "A: Na przykład wtedy, gdy do mięsnego rzucili jakieś ochłapy.", + "5753": "W: Mieniące się wszystkimi kolorami tęczy.", + "5754": "A: Albo gdy po dwóch dniach i nocach stania w kolejce, wreszcie kupiłeś jakiś wymarzony towar luksusowy.", + "5755": "Direction - UK!", + "5756": "Obszerny przewodnik po ponad tysiącu brytyjskich szkołach z rekomendacją British Council znajdziesz pod adresem www.englishinbritain.com. Bazę danych można przeszukiwać według nazwy placówki, regionu, miasta, typu kursu, jakiego potrzebujemy (np. Business English, przygotowanie do egzaminów z certyfikatem uniwersytetu Cambridge). Potem pozostaje już tylko wysupłać jakieś tysiąc funciaków i... w drogę! Good luck, jak mawiają starzy flisacy! n", + "5757": "12. Żona prezydenta nigdy nie martwi się, że nie wystarczy jej do pierwszego.", + "5758": "13. Żona prezydenta zawsze pierwsza wie, komu wypowiada się wojnę, jakie podatki będą obowiązywały w przyszłym roku i do jakiej telewizji przenosi się znany prezenter telewizyjny.", + "5759": "14. Żona prezydenta, jeśli się spodoba, pierwsza może liczyć na sklonowanie.", + "5760": "15. Żona prezydenta nie musi ustawiać się w kolejce do mammografu.", + "5761": "Shirley: Świetne (śmiech). Tak, z pewnością jesteśmy wrednymi kuzynami popu.", + "5762": "CKM: Jak byście opisali siebie nawzajem?", + "5763": "Butch: Shirley jest prawdziwą gwiazdą. Ma osobowość gwiazdy. Skupia na sobie uwagę ludzi. Kiedy gramy koncerty, nikt kompletnie nie zwraca uwagi na to, co dzieje się za jej plecami. Ja za bębnami mógłbym się rozebrać, robić salta czy cokolwiek, i tak nikt by tego nie dostrzegł.", + "5764": "CKM: To spowodowałoby ponowny podział społeczeństwa!", + "5765": "SJL: Jesteśmy nadal społeczeństwem stanowym - z przewagą stanu nietrzeźwego.", + "5766": "CKM: Będę się upierał, że nie brak nam ludzi mądrych. Jedni są naukowcami, inni artystami...", + "5767": "SJL: ... A niektórzy muszą być czopkami.", + "5768": "CKM: Społeczeństwo ich wybrało...", + "5769": "SJL: Nie każda palma pierwszeństwa rodzi kokosy. Za taniochę ludek chętnie drogo płaci. Obcowanie z karłami deformuje kręgosłup.", + "5770": "3. Czas, żeby rozrobić gips. To proste. Nasyp go trochę do buta, a potem oddaj do niego mocz (mocz też dezynfekuje - kultowa urynoterapia). Rozrób masę i zanurz w niej paski kalesonów, którymi potem owiń złamanie i całą resztę ciała -tak na wszelki wypadek.", + "5771": "CKM: Może ty po prostu nie lubisz konkurencji?", + "5772": "P: Lubię, ale wtedy gdy jest zdrowa.", + "5773": "CKM: Zamierzasz wyjść za mąż?", + "5774": "P: Tak. Ale z wielkiej miłości, a nie jedynie dla faktu bycia czyjąś żoną.", + "5775": "CKM: Mieć dzieci?", + "5776": "P: To pierwsza rzecz, za jaką wezmę się podczas nocy poślubnej.", + "5777": "CKM: Trzymamy kciuki.", + "5778": "25. Maria Skłodowska-Curie, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie chemii, do historii przeszła także jako złodziejka mężów!", + "5779": "26. Ósmy Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy Jurka Owsiaka przyniósł rekordowy dochód: 20403569 złotych!", + "5780": "27.Pewien mieszkaniec Warszawy w izbie wytrzeźwień przebywał 335 razy, za każdym razem przynajmniej 8 godzin. Jak wyliczył, jego przymusowy areszt trwał minimum 2680 godzin (prawie 112 dni).", + "5781": "Nie byłabym więc Grażyną Olbrych, gdybym nie skorzystała z jedynej, niepowtarzalnej okazji i nie umieściła w tej rubryce artykułu z cyklu \"męski know how\". W dzisiejszym odcinku proponuję wam poradnik zatytułowany: \"Jak polubić życie i Grażynę Olbrych\".", + "5782": "Punkt pierwszy: zbierz trochę gotówki i wyjedź na wczasy.", + "5783": "Punkt drugi: zabierz ten numer CKM, aby przypominał ci, że zawdzięczasz ten wyjazd Grażynie Olbrych, która napisała ten poradnik.", + "5784": "A.E.: Chcesz wiedzieć, na czym polega teoria względności? Na minutę połóż rękę na gorącym piecu, a wyda ci się godziną. Spędź godzinę z piękną dziewczyną, a wyda ci się minutą. Oto jest względność!", + "5785": "CKM: Przeszliśmy do spraw damsko-męskich. Czym jest miłość dla naukowca?", + "5786": "64. W Polsce zakazane jest noszenie przy sobie przedmiotów, w których ukryte jest ostrze (np. buty z wysuwającymi się kolcami lub laski ze szpikulcem). Zakaz nic nie mówi o tasakach lub półmetrowych nożach kuchennych...", + "5787": "65. W mieście Gary (Indiana, USA) obowiązuje zakaz chodzenia do teatru przed godziną szesnastą po zjedzeniu czosnku.", + "5788": "66. W Waszyngtonie (USA) absolutnie zakazany jest seks z dziewicą.", + "5789": "CKM: Swego czasu porównał pan życie jazzmana do życia linoskoczka. Dużo ryzykuje, ale jak już przejdzie po linie, to czeka go nagroda: \"panienki, alkohol, zabawa\"...", + "5790": "Michał Urbaniak: To prawda. Życie muzyka obfituje w stresy. Kiedy grasz koncert, chcesz jak najlepiej wypaść, musisz się maksymalnie skoncentrować. A potem rodzi się potrzeba odreagowania tego wszystkiego. Trzeba się rozerwać, żeby ochłonąć.", + "5791": "Historia to banialuki, powiedział 81 lat temu Henry Ford, czym zasłużył sobie na miejsce w historii. Poniżej zatem - same banialuki.", + "5792": "569 lat temu spalono na stosie Joannę D'Arc. Prócz oskarżeń o herezję i kontakty z diabłem jednym z powodów, dla których została stracona była jej odmowa noszenia kobiecych strojów.", + "5793": "2. Wybierz kieliszek z najcieńszego kryształu, w kształcie tulipana.", + "5794": "3. Kieliszek wypełnij jedynie do 1/3 objętości (ok. 30 ml).", + "5795": "4. Podnieś naczynie na wysokość oczu. Kontempluj barwę trunku.", + "5796": "5. Zakręć kieliszkiem i zachwyć się aromatem.", + "5797": "6. Dopiero teraz użyj ust.", + "5798": "CKM: Lubisz swój zawód?", + "5799": "Ewa: Tak, lubię, choć powoli zdaję sobie sprawę z tego, jaki trudny to chleb. To tylko na początku wyglądało na świetną zabawę, przygodę...", + "5800": "CKM: Jak jest naprawdę?", + "5801": "Ewa: W tym fachu trzeba mieć naprawdę końskie zdrowie i sporo w siebie inwestować. Siłownia, ćwiczenia głosu... No i trzeba być szalenie odpornym psychicznie.", + "5802": "CKM: A zagrałabyś narkomankę? Jak Kasia Kowalska w \"Nocnym graffiti\"?", + "5803": "A.W.: Czemu nie?", + "5804": "CKM: A zakonnicę?", + "5805": "A.W.: Tym bardziej.", + "5806": "CKM: Chciałaś kiedyś być zakonnicą?", + "5807": "A.W.: Po doświadczeniach z \"Sarą\" nabawiłam się trochę kompleksów. Bałam się, że już nic mi w życiu nie wyjdzie. I wtedy pomyślałam sobie, że zostanę zakonnicą.", + "5808": "CKM: Ale już teraz nie chcesz pójść do klasztoru?", + "5809": "A.W.: Nie, teraz już nie.", + "5810": "Tam, na klatce schodowej, w pionie, choć zgiętego pod ciężarem ciosu, utrzymała mnie tylko delikatna, chwilowa, pełna nadziei ostatecznej myśl, że Pan Fronczewski nic o swoim zdjęciu w tej reklamie nie wiedział i nie wie. A jak wiedział i wie, to pójdzie w zaparte, że to nie on.", + "5811": "15 lipca 2000 r. kończy się sezon na negocjowanie i podpisywanie kontraktów. Pierwsza kolejka NFL odbędzie się 3 września. W Boże Narodzenie zakończy się sezon zasadniczy. Super Bowl zaplanowano na 28 stycznia 2001 w Tampa Bay. 4 lutego - mecz gwiazd, tradycyjnie już w Honolulu.", + "5812": "5. Do nikogo, prócz własnej matki i własnego ojca, nie musisz mówić \"mamusiu\" i \"tatusiu\".", + "5813": "6. Wolny związek jest wyrazem postępu politycznego, społecznego, obyczajowego i ekonomicznego (zaciągając wielomiliardowy kredyt w banku, nie musisz nikogo pytać o zgodę).", + "5814": "7. Charakter wolnego związku jest bliższy charakterowi wolnej gospodarki rynkowej.", + "5815": "A: ... to jeszcze górnicy, hutnicy...", + "5816": "W: ... i szwaczki.", + "5817": "A: A nawet piłkarze.", + "5818": "W: To fakt. Wtedy zdobywali medale.", + "5819": "A: A teraz nawet nie zdobywają bramek.", + "5820": "W: No, ale jak wiadomo - piłka nożna w totolotku to 22. A wtedy to była liczba magiczna.", + "5821": "A: Teraz już taką nie jest. A i totolotek się zmienił.", + "5822": "W: Na lepsze?", + "5823": "A: Na śmieszniejsze.", + "5824": "W: To tak jak wszystko!", + "5825": "Mam gotowy scenariusz filmowy. Moim zdaniem - wyjątkowy. Jest to historia polskiego partyzanta, który w okresie drugiej wojny światowej przenika do dowództwa NKWD, by szpiegować na rzecz Brytyjczyków. Dzięki jego wysiłkom radziecki program atomowy zostaje zahamowany, co powoduje, że Rosjanie w efekcie opanowują, zamiast całej Europy, tylko jej wschodnią część. Czy moglibyście pomóc mi w sfinansowaniu filmu na podstawie mojego scenariusza?", + "5826": "Pisma kobiece oraz medycy (ci, co nie strajkują) prześcigają się w przekazywaniu nam strasznych wiadomości. Oto kilka z nich:", + "5827": "Seks powoduje utratę pamięci - ustalili jajogłowi z renomowanego Instytutu Medycznego im. Johna Hopkinsa w Baltimore (USA). Ostra gra miłosna, zwana czasami \"numerem stulecia\", może spowodować totalną amnezję, trwającą nawet 12 godzin. Teraz wiadomo już, dlaczego Bill Clinton nie pamięta swej asystentki, Moniki L.", + "5828": "5. Pora na pierwszą przymiarkę. Jeżeli zrobiłeś wszystko zgodnie z instrukcją, powinieneś czuć się komfortowo: miękko, ciepło i przytulnie. Najważniesze, żebyś mogł swobodnie wyciągnąć nogi. I pamiętaj, że w drodze na cmentarz może cię trochę trząść, więc nie za dużo luzu.", + "5829": "A: I o tak dużą liczbę kiepskich suwaków.", + "5830": "W: I tu jest największy błąd Clintona. On też miał słaby suwak. Ale w odróżnieniu od kongresmenów dał się przyłapać i dał zbyt mały odpór. Co jest podstawowym grzechem przy robieniu skoku w bok. Aczkolwiek zauważ, że podczas przesłuchań powiedział, że gdy panna Lewinsky robiła mu cygaro...", + "5831": "A: To on robił cygarem.", + "5832": "Poprzedni album tria TLC cieszył się wśród słuchaczy ogromną popularnością. Zdobył też wiele prestiżowych nagród. Nowy album jest jeszcze lepszy niż słynny debiut. Nie dziwi więc jego debiut na szczycie listy Billboardu. Płyta zachwyca bogactwem aranżacji, przebojowością i harmoniami wokalnymi. Będzie hit i kolejne nagrody.", + "5833": "CKM: Czyli, jak powiedział pewien poseł, rżnąć głupa?", + "5834": "SJL: Czasem nasłany fagas rzeczywiście zaczyna wierzyć w swoje posłannictwo. Ma te biedne pięć cierni w koronie i już szuka siebie w \"Almanach de Golgotha\". Ci, którzy zjedli wszystkie rozumy, powinni nakarmić wszystkie brzuchy.", + "5835": "CKM: Nie wystarczy drwić, trzeba publicznie piętnować!", + "5836": "50. W prowincji Ottawa (Kanada) trzynastu Indian wystąpiło do władz o wydanie zakazu płacenia za skalpy. Od 1756 r. obowiązuje tam bowiem rozporządzenie królewskiego gubernatora brytyjskiego Williama Lawrence'a zachęcające w ten sposób do skalpowania tubylców.", + "5837": "51. W miejscowości Saratosa (Floryda, USA) zakazane jest śpiewanie w slipkach.", + "5838": "52. W stanie Illinois (USA) kategorycznie zabronione jest wchodzenie do gmachu opery z pluszowym misiem.", + "5839": "Trey Parker, reżyser bezsprzecznie chorego wynaturzenia parafilmowego pod nazwą \"Miasteczko South Park\", wie jedno - że jego wiekopomne dziełko jest nową wersją \"Moby Dicka\". Z tą wszakże różnicą, że zamiast słowa \"delfin\" wszędzie wstawiono słowo \"Kanadyjczyk\". Nie ma więcej pytań?", + "5840": "1. Urządzenie o nazwie \"abduction\" wymyślono specjalnie do rozruszania mięśni pośladków. Odwodzenie nóg na zewnątrz powoduje przede wszystkim pracę mięśnia pośladkowego (wielkiego).", + "5841": "2. Ćwiczenie rozwija mięśnie pośladkowe oraz czworogłowe i dwugłowe uda. Stajesz w lekkim rozkroku i opuszczasz gryf. Biodra powinny być odchylone do tyłu. Należy pamiętać o zachowaniu krzywizny kręgosłupa.", + "5842": "CKM: Porozmawiajmy o seksie.", + "5843": "Agnieszka Włodarczyk: Nie macie ciekawszych tematów?", + "5844": "CKM: No to porozmawiajmy o filmie.", + "5845": "A.W.: Proszę.", + "5846": "CKM: W \"Sarze\", mając 15 lat, zagrałaś odważną erotyczną rolę. Czy seks cię wtedy interesował?", + "5847": "A.W.: A skąd! Nie miałam wtedy żadnych doświadczeń seksualnych. Byłam dziewicą. Musiałam sobie to wszystko wyobrazić...", + "5848": "\"Punkowcy zamanifestowali, że nie tylko motocykliści mają prawo do takich skór - tłumaczy Mirosław Pęczak, socjolog. - Przejęli też inne elementy stroju motocyklistów, np. ciężkie buciory. Punkom skóra się spodobała, bo jest praktyczna. Ale noszona przez nich przeczyła tej użyteczności: ponabijana niezliczoną ilością ćwieków stała się niewygodna. Być może dlatego szybko się z tego zdobienia wycofali. Na kolejnych Jarocinach krzywo patrzono na oćwiekowanych ludzi\".", + "5849": "W: A on, żeby było weselej, okazał się popsuty.", + "5850": "A: Albo żeby było jeszcze weselej, to nie był ten towar, po który stałeś.", + "5851": "W: Też się zdarzało. Na przykład cukierki rzucali do tekstylnego, a buty były w spożywczym.", + "5852": "A: Ale wódka była zawsze w monopolowym.", + "5853": "W: No, chyba że był dzień wypłaty. Bo wtedy w monopolowym można było kupić najwyżej zapałki i lizaki.", + "5854": "K.P.: Jest coś takiego, co nazywa się dwa razy dwa.", + "5855": "CKM: Kubusiu...", + "5856": "K.P.: Aha.", + "5857": "CKM: Ty po prostu jesteś dżentelmenem! I dlatego nie chcesz rozmawiać otwartym tekstem ani o seksie, ani o swojej działalności szpiegowskiej.", + "5858": "K.P.: I ja też tak sobie myślałem.", + "5859": "Kim jest?", + "5860": "Kobieta interesu, której serce bije w rytm notowań złotówki względem dolara. Twardy charakter i ogólna skłonność do poszukiwania okazji handlowych. Z mężczyznami obchodzi się surowiej niż ze swoimi pokojówkami, bo one są jej bardziej potrzebne, niż ty.", + "5861": "A: I udaje ci się nawiązać z nimi bliższy kontakt?", + "5862": "W: O tak! Przez jakieś 20-30 sekund.", + "5863": "A: Pozostaje więc stary wypróbowany wariant.", + "5864": "W: Mianowicie?", + "5865": "A: Koledzy.", + "5866": "W: To fakt. Ci nigdy nie odmawiają i zawsze znajdą czas.", + "5867": "A: I co wtedy robicie?", + "5868": "W: To, co prawdziwi mężczyźni robią w takich razach. Zresztą sam wiesz.", + "5869": "Piękne panie są piękne, ale bywają również męczące i dokuczliwe. Dla zdrowia psychicznego i fizycznego trzeba wówczas chwilowo panią uśpić. To proste.", + "5870": "1. Ona uśnie, kiedy opowiesz jej o przebiegu ostatniej piłkarskiej kolejki ligowej. Ty przecież też zasnąłeś, oglądając w telewizji mecze polskich orłów.", + "5871": "Gdy krótko śpisz, za oknem ciemno, szaro, ponuro i deszczowo, nastrój spada. Dołóż do tego podwyższone ranną porą wydzielanie adrenaliny i testosteronu. Skutecznym wentylem bezpieczeństwa jest gimnastyka. Trochę przysiadów, kilka pompek, nie zaszkodzi odrobina seksu.", + "5872": "Kiedy jestem sam w domu, nie mogę się opędzić od myśli, że warto byłoby zabawić się z sąsiadką z naprzeciwka. Ona ma 50 lat, ja 25. Dlaczego czuję miętę do tej starszej kobiety?", + "5873": "Whisky produkowana w Ameryce Północnej z zacieru kukurydziano-pszeniczno-jęczmiennego. Właściwie nie różni się wiele od whisky europejskiej, a swoją nazwę zawdzięcza niejakiemu Aristophenesowi Q. Bourbonowi III, który w czasach wojny secesyjnej produkował czekoladki w stanie Kentucky. Whisky sprzedawana pod ogólną nazwą Kentucky Straight Bourbon jest niezwykle popularnym napitkiem amerykańskim. Najbardziej chodliwymi jego gatunkami są Four Roses i Jim Beam.", + "5874": "Aby wszystko grało jak w orkiestrze dętej, na początek - niczym twój pies lub kot - musisz oznaczyć swoje terytorium. Najlepiej będzie spryskać biurko, dywan i ściany pokoju twoją ulubioną wodą toaletową. Uchroni cię to przed marudzeniem i ciągłymi pretensjami kolegów.", + "5875": "K.P.: Tak, nic mądrego.", + "5876": "CKM: Czy stosunkach z kobietami też jesteś tak łatwowierny?", + "5877": "K.P.: A może nie?", + "5878": "CKM: Trudno w to uwierzyć.", + "5879": "K.P.: Masz ci los!", + "5880": "CKM: Nie dziw się, Kubuś. Raz skłamałeś i wystarczy!", + "5881": "K.P.: Chciałbym wiedzieć, czy masz pod ręką coś w rodzaju balonika?", + "5882": "CKM: Chodzi ci o prezerwatywy? Chcesz coś udowodnić?", + "5883": "CKM: Podoba ci się?", + "5884": "A.W.: Niestety, tak.", + "5885": "CKM: Dlaczego niestety?", + "5886": "A.W.: O nie, tego wam nie powiem.", + "5887": "CKM: No, trudno. W takim razie powiedz, ile razy byłaś na \"Titanicu\"?", + "5888": "A.W.: Dziesięć? Coś koło tego. Za pierwszym nic nie widziałam, bo zalałam się łzami już na samym początku. I ryczałam do końca. Dopiero za drugim razem coś mi się udało zobaczyć.", + "5889": "CKM: I płakałaś jeszcze bardziej?", + "5890": "7. Donald McLean (1913-1983) - szpieg angielski pracujący dla ZSRR.", + "5891": "8. Anthony Blunt (1907-1983) - j.w.", + "5892": "9. Guy Francis Burgess (1910-1963) - podwójny agent brytyjsko-sowiecki.", + "5893": "10. Mata Hari, prawdziwe nazwisko Margaretha Gertruda Zelle (1876-1917) - holenderska tancerka szpiegująca na rzecz Niemiec.", + "5894": "11. Julies i Ethel Rosenborgowie - małżonkowie ujawnili ZSRR tajemnice związane z produkcją bomby atomowej.", + "5895": "CKM: \"Przedwiośnie\", podobnie jak np. \"Ogniem i mieczem\", jest filmem dotykającym naszych stosunków ze Wschodem. Czy tak jak Hoffman zrobił pan film poprawny politycznie?", + "5896": "F.B.: Nie uważam, żeby tu było to potrzebne. Żeromski nie sfałszował historii tak jak Sienkiewicz. Tutaj wojna polsko-bolszewicka jest po prostu wojną, rewolucja jest rewolucją. Nie, nie sądzę, żebym musiał bać się jakichkolwiek oskarżeń o naciąganie.", + "5897": "Wielicki najbliższe lata ma już zaplanowane. Ośmiotysięczniki dzielą się na niższe i wyższe (to te powyżej 8460 m). On ma na swoim koncie samotne zimowe wejścia na trzy z pięciu wysokich szczytów (Everest, Lhotse i Kangchendzonga). Do kompletu brakuje mu K-2 i Makalu. Dlaczego miałby tego nie zrobić? Fakt, że Anglicy przypisali polskim alpinistom, z uwagi na duże sukcesy w zimowej wspinaczce, przydomek \"Lodowi wojownicy\", w końcu do czegoś zobowiązuje.", + "5898": "LICZBA mieszkańców Ziemi, których dochód nie przekracza 1 dolara dziennie: 1199000000 (słownie: miliard sto dziewięćdziesiąt milionów).", + "5899": "LICZBA mieszkańców Ziemi cierpiących na niedożywienie: 1100000000 (słownie: miliard sto milionów).", + "5900": "LICZBA mieszkańców Ziemi cierpiących na nadwagę: 1100000000 (słownie: miliard sto milionów).", + "5901": "ODSETEK obywateli USA cierpiących na nadwagę: 61.", + "5902": "List zawierał ofertę współpracy.", + "5903": "Za pierwszy geszeft z Rosjanami żąda 100 tysięcy dolarów. Na dobry początek, zupełnie gratis, sypie trzech Rosjan szpiegujących w Ameryce. Wszyscy natychmiast zostają wezwani do Moskwy. Dwaj giną, trzeci zostaje uwięziony. Pod listem z donosem widnieje podpis \"B\". Rosjanie przyjmują, warunki. Współpraca się rozpoczęła.", + "5904": "CKM: Ot, choćby przyczyny zwycięstw i klęsk Lecha Wałęsy...", + "5905": "N.M.: Choćby.", + "5906": "CKM: Ale też wie pan dobrze, że Wałęsie nie udało się wygrać po raz drugi.", + "5907": "N.M.: Tak układają się czasy i ludzie, że jego sposób postępowania jest dobry - wtedy szczęści mu się, lecz gdy zmieniają się czasy i ludzie, upada, ponieważ nie zmienia sposobu postępowania.", + "5908": "CKM: Ale wielu ma receptę na lepsze jutro.", + "5909": "SJL: Zawsze znajdą się Eskimosi, którzy wypracują dla mieszkańców Konga Belgijskiego wskazówki zachowania się w czas olbrzymich upałów. Pytasz dlaczego wyskakują ludzie z okrętu, który nie tonie? Spostrzegli, dokąd ich wiedzie. W piekle diabeł jest postacią pozytywną.", + "5910": "5. Zainteresuj się samochodami w autokomisach. Wybór nie jest tam może największy, ale masz szansę sprawdzić, czy maszynę można odpalić i przejechać nią przynajmniej kilka kilometrów. I zawsze masz pod ręką sprzedawcę, któremu możesz zrobić awanturę. A to zawsze bardzo poprawia humor.", + "5911": "CKM: Czy to prawda, że lubisz mężczyzn wysokich i silnych?", + "5912": "Paulina: Przede wszystkim silnych psychicznie.", + "5913": "CKM: Co musi być jeszcze - oprócz tej siły - w mężczyźnie, żebyś zwróciła na niego uwagę?", + "5914": "P: Jeśli chodzi o pierwsze wrażenie, to musi mieć nienaganną aparycję, być świetnie ubrany, elegancki.", + "5915": "CKM: A gdy już zaczniecie rozmawiać?", + "5916": "N.M.: Nie wiem. Atoli książę nie powinien być skorym do dawania wiary, do uniesień i bać się własnego cienia.", + "5917": "CKM: No, jeśli o to chodzi, to panu Marianowi nic zarzucić nie można.", + "5918": "N.M.: To prawda. Widzę w nim podobieństwo do rwącej rzeki, która gdy wyleje, zatapia równiny, przewraca drzewa i domy.", + "5919": "CKM: A nie jest trochę zbyt oszczędny, jak na przyszłego prezydenta?", + "5920": "A.W.: Tak. Tu też gram. Ale nigdy nie pokazałabym wszystkiego.", + "5921": "CKM: Nawet w oskarowym filmie?", + "5922": "A.W.: To zależałoby od scenariusza. Musiałabym zagrać jakąś postać, a nie tylko pokazywać moje ciało.", + "5923": "CKM: Czy \"cenzurując\" swoje ciało myślisz także o piersiach?", + "5924": "A.W.: Tak, chociaż zdecydowanie łatwiej jest pokazywać kobiecie piersi niż \"dół\". Tej części ciała będę bronić jak lwica...", + "5925": "Gwyneth przyznaje, że przez tych ostatnich kilka lat dojrzewała na zdwojonych obrotach. Znajomi i przyjaciele zgodnie potwierdzają, że kiedyś była inna. Zwłaszcza przed znajomością z Affleckiem, kiedy była dziewczyną Brada Pitta. Wtedy była słaba i uległa. Teraz jest zupełnie inna - silna i nieokiełznana. Nawet jeżeli sama mówi o sobie, że jest delikatna.", + "5926": "CKM: Wiesz, Misiu. To, co powiem, być może nie jest zbyt popularne. Ale... Wolę agenta z klasą niż polityka z przypadku.", + "5927": "K.P.: Więc czy nie byłoby lepiej...", + "5928": "CKM: Misiu, dlaczego wyciągasz ten pistolet? Dlaczego coś w rodzaju balonika wkładasz mi na głowę? Przecież powiedziałem, że cię lubię.", + "5929": "K.P.: No, dobrze, a gdybym ja posadził plaster miodu przed moim domem, czy wyrośnie z niego ul?", + "5930": "A: I być może zostanie \"star\", bo dostał propozycję pisania do \"Hustlera\".", + "5931": "W: Tak. Larry Flynt był pod wrażeniem i powiedział, że nigdy nie czytał tak wciągającej pornografii. To rzeczywiście ogromne wyróżnienie.", + "5932": "A: I właściwa droga do jeszcze większej sławy. Ale zauważ, że inne osoby tej tragifarsy nie palą się aż tak bardzo, by zostać gwiazdami.", + "5933": "5. Ona ćwiczy uda (odwodzenie i przywodzenie), a ty stawiasz jej opór. Odwrotnie niż w prawdziwym życiu (fot. 2).", + "5934": "6. Partnerka wzmacnia mięśnie pośladków, ty wzmacniasz siłę woli (fot. 3).", + "5935": "7. Bardzo męskie zajęcie - ćwiczenie bicepsów.", + "5936": "8. Ćwiczenie mięśni brzucha. Najpierw ona , potem ty. Jeżeli po tej sesji jeszcze się lubicie, poćwiczcie razem (fot.4).", + "5937": "CKM: Jak w historii o Czerwonym Kapturku. Nie boisz się wilków?", + "5938": "ER: Nie boję, bo charakter raczej mam mocny.", + "5939": "CKM: To rzadka cecha.", + "5940": "ER: Mocny charakter to taka rzadkość?", + "5941": "CKM: Wśród mężczyzn? Tak, feminizm zrobił swoje.", + "5942": "ER: Faktycznie. Bogart byłby zdziwiony.", + "5943": "CKM: Albo John Wayne.", + "5944": "ER: Albo Steve McQueen.", + "5945": "CKM: A na facetów też polujesz?", + "5946": "Shirley: (przeraźliwy gwizd i śmiech) Kłamca! Kłamca!", + "5947": "Duke: To są tylko nasze przyjaciółki.", + "5948": "Shirley: Zapewniam cię, że chłopaki lubią sobie poszaleć w hotelu po koncercie.", + "5949": "CKM: A ty, Shirley, lubisz się z kimś zaprzyjaźnić po koncercie?", + "5950": "Shirley: Jakoś nie zgłaszają się do mnie męscy groupies. Myślę, że się po prostu boją. Wiedzą, że zjadłabym ich na kolację.", + "5951": "CKM: Nadal jesteś otaczana przez niego \"ojcowską\" opieką?", + "5952": "A.W.: Niestety, po zakończeniu zdjęć kontakt się urwał.", + "5953": "CKM: Nie pisze, nie dzwoni?", + "5954": "A.W.: Nie pisze, nie dzwoni... Ale na ulicy albo na bankietach mówi mi \"dzień dobry\". Boguś to gentleman!", + "5955": "CKM: Czy wstydzisz się teraz scen erotycznych, jakie zagrałaś z nim w \"Sarze\"?", + "5956": "A.W.: Trochę. Może dlatego nie lubię rozmawiać o seksie.", + "5957": "CKM: Macie jakąś definicję waszej muzyki?", + "5958": "Butch: Nie, raczej nie. Jesteśmy zespołem, który nagrywa dobre, melodyjne piosenki. Można powiedzieć, że to rock, pop, albo elektro-pop. To, co robimy jest mocno zakorzenione w starym pop-rocku, muzyce lat 60. Namiętnie słuchamy wszystkich świetnych piosenek z tamtych czasów. Bardzo lubimy", + "5959": "The Beatles na przykład. The Beach Boys...Takie są też nasze utwory, tyle że porządnie przyprawione smaczkami ze studia nagraniowego.", + "5960": "CKM: Komu zadedykowalibyście utwór \"We are the champions\"?", + "5961": "Janusz: Chciałbym zededykować go wszystkim, którzy pracowali lub pracują ze mną od 1991 roku. Chodzi mi o ludzi, dzięki którym mogłem osiągnąć to, co osiągnąłem.", + "5962": "Jarek: Ja natomiast tym, którzy osiągnęli swój pierwszy wielki sukces. Nieważne czy w jakiejś dyscyplinie sportu, czy w życiu.", + "5963": "W: Trafiłeś w sedno.", + "5964": "A: Bolało?", + "5965": "W: Trochę.", + "5966": "A: A to przepraszam.", + "5967": "W: Nie szkodzi. Wiem, że chciałeś mocniej. A wracając do wyjazdów mojej żony. Chcę też sprawdzić empirycznie pewną teorię, która zakiełkowała w mojej głowie.", + "5968": "A: Możesz ją zdradzić?", + "5969": "W: Niechętnie.", + "5970": "A: Więc mów.", + "5971": "W: Ja jestem zwolennikiem teorii nie dwóch połówek, tylko trzech tercji.", + "5972": "A: Znaczy się, od piłki nożnej wolisz bardziej hokej.", + "5973": "Uniwersalna inspiracja polityczno-artystystyczna z lubością wykorzystywana w krajach anglosaskich. Korzystał z niej Winston Churchill, Alan Edgar Poe, Ernest Hemingway, Sherlock Holmes, Frank Sinatra i cała plejada gwiazd Hollywoodu. Dla uspokojenia sumienia niektórzy rozcieńczają ją wodą oraz lodem i spożywają po zachodzie słońca.", + "5974": "CKM: Mówi się, że sukces w igrzyskach to najwspanialsze ukoronowanie sportowej kariery. Czy zamieniłbyś wszystkie swoje osiągnięcia na olimpijski medal?", + "5975": "WB: Olimpijski krążek to coś wspaniałego, ale... nie. Nie mógłbym oddać za nic tylu lat pracy i wszystkiego, co do tej pory osiągnąłem. Mam satysfakcję z dotychczasowej kariery, a za cztery lata... Zobaczymy.", + "5976": "Liam: Rock'n'roll to bardziej styl życia niż muzyka. Jesteś rockandrollowcem, jeśli umiesz się dobrze zabawić i dać coś z tej własnej radości ludziom, którzy cię słuchają.", + "5977": "CKM: Czy to prawda, że Liam jest na odwyku?", + "5978": "Noel: Ma kategoryczny zakaz picia podczas koncertów. Z prostego powodu - kiedy jest napruty, zwyczajnie partoli robotę. Gdy jest trzeźwy, śpiewa najlepiej na świecie.", + "5979": "CKM: Niektórzy twierdzą, że to już melodia przeszłości.", + "5980": "Obecnie samozwańczy \"Tatuś Misiaczek\" woli grać mentora wobec wylęgającego się stadka młodych talentów.", + "5981": "Catherine, pracująca niegdyś jako spawaczka, przyszła się z nim zobaczyć, chcąc wzbogacić swoje doświadczenie o zawód porno-gwiazdki. Martwią ją jednak blizny i rozstępy poporodowe. Billa martwi co innego.", + "5982": "Ale do pewnych granic. Praktyka potwierdza, że mężczyźni, którzy mają do czynienia z partnerkami o większym temperamencie czują się zagrożeni i popadają w stany lękowe. Bo dla mężczyzny to straszna świadomość: \"nie jestem w stanie jej zaspokoić\". Za nią pojawia się stres, który nierzadko zmienia się w obsesję: \"odejdzie czy nie, zdradzi czy nie...\".", + "5983": "Jeśli miałeś kiepski dzień i czujesz potrzebę mordu, zasiądź do NOXa. Wybierasz sobie bohatera (rycerza, czarnoksiężnika lub odkrywcę) i po kolei wykańczasz złych facetów, a na końcu pojmujesz za żonę piękną wojowniczkę. Pokonasz setki potworów i tysiące wrogich barbarzyńców. Efektowna grafika, scenariusz - jak to w strzelance.", + "5984": "CKM: Przesada, zdarzają się ciekawe polemiki, twórcze dyskusje...", + "5985": "SJL: Dialog półinteligentów równa się monologowi ćwierćinteligenta. Nie wystarczy mówić do rzeczy, trzeba mówić do ludzi. Nie zadawaj się z idiotami, jeśli nie jesteś psychiatrą.", + "5986": "CKM: Oj, coś pan nie lubi naszych autorytetów....", + "5987": "CKM: I jak to jest, kiedy emocje zaczynają w tobie buzować?", + "5988": "K: Najpierw krótko, acz gwałtownie krzyczę. A potem płaczę, że zdzieram sobie struny głosowe i proszę, żeby mnie nie denerwować.", + "5989": "CKM: Potrafisz zrobić taką klasyczną, podręcznikową scenę?", + "5990": "K: Chyba nie. Ale wiem, że mój głos, kiedy go leciutko podniosę, robi na niektórych duże wrażenie.", + "5991": "CKM: Szkło pęka, a ludzie chowają się po kątach?", + "5992": "Nie, to nie jest choroba, ale skoro tak często narzekasz na zdrówko - może coś w tym jest. Ale jeżeli rzeczywiście co chwila coś cię boli, idź do lekarza. Jeśli nic ci nie jest i tylko lubisz sobie ponarzekać, to narzekaj na politykę. Wtedy nikt nie będzie nazywał cię hipochondrykiem, tylko malkontentem.", + "5993": "CKM: Jak oceniacie rajdy w Polsce?", + "5994": "Janusz: Przede wszystkim przeszkadza mi to, że w Polsce rajdy są bardzo źle zabezpieczone. Czasami też brakuje mi życzliwości ze strony organizatorów i Zespołu Komisarzy Sportowych. Takiej zwykłej, ludzkiej życzliwości. Poza tym trasy w Polsce mamy bardzo fajne: ciekawe, szybkie, ale jednocześnie trudne technicznie. Wszystko rozbija się o zachowanie ludzi i organizację.", + "5995": "CKM: Twój ostatni cukierek?", + "5996": "Ewa: Bardzo ważnym wyróżnieniem była dla mnie przyznana w zeszłym roku Nagroda Schillera. Dla najlepszej młodej aktorki w 1999 roku. Byłam ogromnie ucieszona tym, że ktoś mnie dostrzegł, docenił...", + "5997": "CKM: Źle nie jest?", + "5998": "Ewa: Źle nie jest!", + "5999": "COSMO: Leniwy egocentryk?", + "6000": "A.Ch.: Może. Wszyscy aktorzy są w jakimś stopniu skoncentrowani na sobie i na swojej pracy. Aktorstwo bardzo pochłania i to przenosi się na życie prywatne. Zauważ, że większość aktorów, reżyserów nie ma żadnego hobby. Można powiedzieć, że moje hobby to ja.", + "6001": "Czy można w jakiś sposób uchronić się przed negatywnym działaniem pogody? W pewnym stopniu tak. Zespół Prognoz Biometeorologicznych codziennie podaje wiadomości dla meteoropatów, czyli biometeorologiczną interpretację prognozy pogody. Przepuściwszy informację o pogodzie przez odpowiednią aparaturę i komputery, biometeorolodzy otrzymują dokładne dane, czego powinni się wystrzegać meteoropaci.", + "6002": "Kosmetyki do makijażu na lato, w których ukryte zostały złociste, gorące promienie słońca.", + "6003": "Właśnie teraz, kiedy opalanie już dawno wyszło z mody, potrzebuje ich twoja skóra, oczy, usta, a także włosy, abyś latem promieniała ciepłymi, opalizującymi kolorami natury. Dzięki nim nie wychodząc na słońce, ubierzesz się w złociste, pełne blasku i zmysłowości letnie brązy.", + "6004": "COSMO: A od partnera?", + "6005": "O.N.: Wbrew pozorom w filmie partner nie jest tak bardzo istotny. Można zagrać bez niego, a potem go dokręcić. W teatrze byłoby to niemożliwe.", + "6006": "COSMO: Czy praca w filmie cię pochłania?", + "6007": "O.N.: Zapominam wtedy o bożym świecie. Całą energię i myśli oddaję pracy. Nie zdążyłam się jeszcze nią nacieszyć.", + "6008": "Agnieszka Strumiłowska opowiedziała mi historię z jej czasów studenckich. Asystent prowadzący zajęcia zapytał grupę, czy są jakieś wątpliwości związane z nowym zagadnieniem, po czym dorzucił: \"Czy panie też zrozumiały?\". Jedna z dziewczyn podeszła i uderzyła go w twarz. - Należało mi się - przyznał po wszystkim.", + "6009": "Poszukaj pracy w mediach - prasie, agencjach informacyjnych, telewizji, radiu. Poczujesz się jak ryba w wodzie w działach public relations, firmach doradztwa personalnego. Rozkwitniesz też w niedużej firmie \"z ludzką twarzą\", gdzie szef wie, kto ile ma dzieci, a pracownicy pamiętają o imieninach, urodzinach i małych rocznicach.", + "6010": "Żeby dokonać wyboru, musisz pomyśleć o życiu długoterminowo.", + "6011": "Mówienie o samobójstwie lub śmierci - statystyki dowodzą, że co drugi samobójca wspominał o tym w rozmowach z innymi.", + "6012": "Grożenie samobójstwem.", + "6013": "Nagłe zainteresowanie tematyką śmierci.", + "6014": "Uwagi: \"nie będę cię już więcej martwić\", \"może wreszcie odnajdę spokój\" - są próbą zwrócenia na siebie uwagi, zakodowanym wołaniem o pomoc.", + "6015": "Zaniedbanie w wyglądzie zewnętrznym, w życiu towarzyskim, w pracy.", + "6016": "Zapomnij też o wszelkich środkach uśmierzających ból.", + "6017": "Znamy lepszy sposób. Odpoczynkiem i gimnastyką zarazem będzie dla twoich nadwerężonych gałek ćwiczenie z obrazkiem poniżej.", + "6018": "1. Trzymając tę stronę w swojej naturalnej odległości czytania, patrz na rysunek obok. Skoncentruj się na przestrzeni pomiędzy dwoma profilami.", + "6019": "Rebecca Romijn-Stamos dzieli się z nami sekretami swojej urody.", + "6020": "- W jaki sposób dbasz o siebie latem?", + "6021": "- Niestety mam tłustą skórę, dlatego szczególnie latem polecam nawilżająco-matujący krem Estee Lauder Clear Difference Oil Control Hydrator, który na długo matuje cerę i głęboko ją nawilża. Staram się jak najmniej malować o tej porze roku, szczególnie na plaży.", + "6022": "Cellulitis można leczyć jak każdą inną chorobę. Najbardziej inwazyjną i jednocześnie najbardziej znaną metodą pozbycia się tej przypadłości jest chirurgiczne odsysanie tłuszczu (liposukcja). Jest to zabieg drogi, mający zalety, ale również niekorzystne konsekwencje.", + "6023": "\"Zaborcze kobiety są często przekonane, że jedyne, co mają facetowi do zaoferowania, to własne ciało. Kupczą więc swą fizycznością, co im wychodzi bokiem\" - pisze Kara Oh w książce \"Faceci bez tajemnic\" (Avambre, 1999).", + "6024": "Jak być gorąca, ale przy okazji się nie spalić? Możesz wzorować się na cieszącej się powodzeniem u mężczyzn koleżance lub gwieździe z klasą, jak choćby Gwyneth Paltrow czy Grace Kelly.", + "6025": "Karol kupił sobie po prostu kilkunastoletnią Zośkę w Stambule od matki prostytutki i stręczycielki. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że w Polsce zrobiła Glavani niesłychaną karierę, kończąc jako arystokratka i pani na legendarnej Sofiówce. Nie zawdzięczała tego jednak swoim walorom intelektualnym", + "6026": "Olimpijskie szaleństwo na dobre opanowało media. Trudno zachować olimpijski spokój. Jeśli jesteś zapaloną miłośniczką sportu i wielbicielką umięśnionych sportowców, nie trzeba cię zachęcać do odwiedzin na poniższych witrynach.", + "6027": "Jeśli nie jesteś - może nią zostaniesz.", + "6028": "Internetowa wycieczka pod hasłem \"Olimpiada 2000\" jest świetnym pretekstem do poznania historii igrzysk olimpijskich, najmniejszego kontynentu świata i miasta Sydney czy spełnienia patriotycznego obowiązku w postaci złożenia życzeń polskim sportowcom.", + "6029": "Nowy trend na nowe milenium - nie wszystko będzie można kupić. Artystyczne kalendarze, wydawane przez pasjonatów dla prestiżu i zabawy, można jedynie dostać, wylosować lub wylicytować na aukcji.", + "6030": "Testino dla Pirelli. Już legenda - najpiękniejsze modelki i najsłynniejsi fotografowie: Avedon, Newton, a w 2001 Mario Testino. Wcześniejsze edycje można kupić w wydaniu albumowym.", + "6031": "COSMO: W której z ról czujesz się lepiej: diabolicznej femme fatale czy nieśmiałej dziewicy?", + "6032": "M.O.: Nie mam ulubionego typu ról. Postać musi być interesująca, dobrze skonstruowana. Bardzo ważny jest dla mnie także scenariusz. Nie czułabym się dobrze grając nawet rewelacyjną rolę w marnej opowieści.", + "6033": "Większe firmy starają się dbać o swój wizerunek i postępować zgodnie z obowiązującym prawem. Chociaż i tym zdarza się nie przestrzegać niektórych paragrafów prawa pracy.", + "6034": "Na co najczęściej skarżą się pracownicy? Na niewypłacanie wynagrodzenia. Dotyczy to prawie połowy skarg, które docierają do Państwowej Inspekcji Pracy. Firmy nie płacą za godziny nadliczbowe, pracę w nocy, w niedziele i święta. Zaniżają lub w ogóle nie wypłacają ekwiwalentów za niewykorzystane urlopy.", + "6035": "COSMO: Nie lubisz siebie takiej?", + "6036": "E.S.: Nie, bo może za poważnie traktuję miłość. A lubię mężczyzn dojrzałych i dowcipnych, jak Woody Allen chociażby. Wygląd jest najmniej ważny. Prawda jest taka, że przystojni mężczyźni w ogóle mi się nie podobają, męska uroda wręcz mnie drażni.", + "6037": "COSMO: Wniosek z tego, że może być jeszcze gruby i łysy!", + "6038": "Kolejnym typem osobowości narcystycznej jest \"borderline\", objawiająca się potrzebą lgnięcia do ludzi, szukania ciągłej akceptacji i uznania. W tym jednak przypadku poczucie własnej doskonałości - uzależnione od opinii otoczenia - może trwać zaledwie chwilę i dość szybko przejść w stan depresyjny. Choć na zewnątrz osoby te sprawiają wrażenie pewnych siebie i wiecznie zadowolonych, w głębi mogą czuć się niespełnione w pracy lub postrzegać się jako życiowych nieudaczników.", + "6039": "Czy jesteś prawdziwą Wagą?", + "6040": "Jeśli przynajmniej trzy z poniższych stwierdzeń nie pasują do ciebie, twój Księżyc lub ascendent znajdują się prawdopodobnie w innym znaku.", + "6041": "1. Perfekcjonizm to twoja dewiza.", + "6042": "2. Nie starasz się być lubiana - po prostu jesteś.", + "6043": "3. Przyjaciele i znajomi uwielbiają twój bezproblemowy stosunek do życia.", + "6044": "4. Lubisz być w centrum zainteresowania.", + "6045": "To postawa seksualnej anarchii, która uznaje, że nie ma w dziedzinie życia seksualnego niczego, co mogłoby zostać uznane za amoralne. Nawet przemoc i krzywda. Nie dopuszcza żadnej kontroli, nie uznaje żadnych norm, nie widzi żadnych granic.", + "6046": "Osobiście uważam, że najbardziej godna polecenia jest postawa liberalna. Wiąże bowiem seks ze... zdrowym rozsądkiem i pozwala uniknąć grzechu gorszego niż seksualna wolność - grzechu hipokryzji. n", + "6047": "Urodził się 29 grudnia 1971 roku w Londynie. Jego rodzice - nauczyciele szkolni - dali mu imię po kontrowersyjnym bohaterze książki Thomasa Hardy'ego \"Jude the Obscure\". Polskie tłumaczenie: \"Juda nieznany\" nie oddaje w pełni użytego określenia. \"Obscure\" znaczy mroczny, niespokojny, tajemniczy.", + "6048": "1. Urządź oficjalny bojkot walentynek organizując imprezę samotników. Bycie z kimś nie jest wcale obowiązującym standardem.", + "6049": "2. Na debilne pytanie rodziny: \"Dlaczego nie masz chłopaka?\", odpowiadaj z niewinnym uśmiechem: \"Ponieważ jestem lesbijką\" - przy odrobinie szczęścia na jakiś czas dadzą ci spokój.", + "6050": "COSMO: W którymś z programów telewizyjnych, ubrana w strój markizy, z olbrzymim wachlarzem w dłoni mówiłaś: \"Chłopaki, o coś innego mi chodzi, możecie schować te plastikowe pistolety\"...", + "6051": "E.S.: ...Poskarżcie się mamusi i tatusiowi, że nie byliście wystarczająco kochani. Nic z tego, pif-paf! Nie wypaliło! Chłopaki, szczerze? Śmieszy mnie ta zabawa w barbarzyńcę, bezmyślne opróżnianie butelek pod krzyżówkę Mickiewicza z amerykańskim hamburgerem.", + "6052": "Pamiętasz, jak bardzo broniłaś się w dzieciństwie przed piciem tranu, mimo że rodzice przekonywali cię, jaki jest zdrowy? Dziś twoją dietę możesz uzupełnić kapsułkami zawierającymi olej z wątroby halibuta. Stanowią one bogate źródło naturalnych witamin A i D, które poprawiają stan skóry i włosów, wzmacniają kości, zapobiegają osłabieniu wzroku i tzw. kurzej ślepocie, a także chronią przed rakiem. Preparat można kupić bez recepty w aptekach.", + "6053": "W dodatku piwa specjalnie adresowanego do osób najbardziej wyrafinowanych, czyli do... kobiet. Piwa bez cienia goryczy. O delikatnym smaku owocowym. Zachowującego jednocześnie złocisty, klarowny kolor. Z pyszną pianką. Wyprodukowanego na bazie specjalnej receptury rodem z Przylądka Dobrej Nadziei. O orzeźwiających właściwościach, co sprawdza się przede wszystkim latem, ale może być cenne i w innych porach roku. Piwa nowej generacji, dla doceniających nowe doznania, czyli dla ciebie.", + "6054": "Pomyśl też o innej możliwości. Internet pozwala komunikować się poprzez rozliczne kanały rozmów w czasie rzeczywistym. Wybierz dowolny chat, umów się z przyjacielem na określoną godzinę i rozmawiaj do woli. Jeśli chcesz być pewna, że nikt nie podgląda waszego sam na sam, wybierz zagraniczny serwer i rozmawiaj po polsku.", + "6055": "Lili Marlene - niewielki pub niedaleko molo, w wystroju wnętrza dominują drapieżne motywy zwierzęce.", + "6056": "Pod psią i kocią łapą - kameralna knajpka, w sam raz na ploteczki.", + "6057": "Restauracja Balzac - spróbujesz tu dań wykwintnej francuskiej kuchni.", + "6058": "Non-Stop - lokal dla młodych tuż przy wejściu na molo; muzyka dyskotekowa, co kilka dni karaoke.", + "6059": "Na pewno istnieją kobiety, dla których samotność jest stanem upragnionym, wymarzonym i którego wcale nie zamierzają zmieniać, ale nie o nich jest ten tekst. Jest o kobietach, które, kiedy nikt nie widzi, zamykają oczy, wyobrażając sobie leżącego obok ukochanego, do którego można się przed snem przytulić.", + "6060": "Ma na twoim ciele swoje ulubione miejsce.", + "6061": "Jego język dokładnie zna wszystkie najbardziej sekretne zakamarki.", + "6062": "Właśnie gdy bałaś się, że to już koniec, zdajesz sobie sprawę, że najlepsze wciąż jeszcze przed tobą.", + "6063": "Dwie minuty po wszystkim myślisz: \"To jest ten rodzaj seksu, o którym robią filmy i piszą w książkach!\".", + "6064": "Dwie godziny później myślisz: \"Kiedy możemy to zrobić znowu?\".", + "6065": "Gdyby z takiego nierozsądnego myślenia wyrastało się jak z dziecięcych ubrań, nie byłoby większego problemu. Jednak często, nawet kiedy jesteśmy dorosłe, nie potrafimy przestać porównywać się z innymi. Solą w oku jest nam czyjeś lepiej urządzone mieszkanie, błyskotliwsza inteligencja czy nowszy model samochodu. Stale próbujemy być lepsze od innych, prześcignąć ich choćby o włos. Sukces znajomych automatycznie oznacza naszą porażkę, sprawia, że czujemy się gorsze, bezwartościowe.", + "6066": "Lou Paget, autor książki \"Jak być wspaniałym kochankiem\" (\"How To Be a Great Lover\", Piat), radzi, co następuje: zegnij twój palec wskazujący i dwa środkowe, tak aby wystawały kostki. Potem, używając płaskiej części palców, tej pomiędzy kostkami, zacznij pocierać i ugniatać lekko perineum. Gdy on zbliża się do orgazmu, uciśnij to miejsce mocno... i wyślij go do seksualnego raju.", + "6067": "Darabont zdecydował się ponownie sięgnąć po powieść S. Kinga i zrealizował filmową adaptację \"Zielonej mili\". Cała historia zaczyna się w domu starców, gdzie Paul Edgecomb (Tom Hanks) opowiada historię sprzed 60 lat, gdy pracował jako nadzorca więzienia, gdzie przebywali skazani na śmierć przestępcy. Trzymający w napięciu film, pokazujący, że cuda zdarzają się w najmniej oczekiwanym miejscu i czasie.", + "6068": "Na darmo trzymacie się za ręce i usypiacie na \"łyżeczkę\". Wystarczy mała sprzeczka, aby przeszłość wypadła z szafy jak kościotrup. Co więc robić? Nie kleić pękniętej filiżanki na siłę. Musicie dać sobie czas na wysapanie z siebie złości, na powściekanie się na drugą stronę i wykrzyczenie: \"To wszystko twoja wina!\". Dopiero wtedy, gdy przestaniecie patrzeć na siebie wilkiem i zatęsknicie za swoją obecnością, będziecie mieli szansę na konstruktywną zgodę.", + "6069": "Nie chcemy, by ktokolwiek kwestionował twoją wartość jako pracownika z zupełnie innych powodów niż zawodowe. Dlatego, jeżeli zdecydowałaś się na biurowy romans, bądź dyskretna:", + "6070": "1. Wyreżyseruj swoje przyjście do biura.", + "6071": "Wspólne ranne przyjście do biura to jak komunikat: \"A my ze sobą śpimy\".", + "6072": "2. Bez dotykania.", + "6073": "Niestety. Będziesz zaskoczona, jak trudno opanować coś, co jest tak naturalne.", + "6074": "Kobieta Wydra i mężczyzna Niedźwiedź: Oczaruj go swoim wdziękiem i zmobilizuj do działania swoją pomysłowością, a na zawsze pozostanie twoim lojalnym i wiernym do grobowej deski kochankiem.", + "6075": "Kobieta Wydra i mężczyzna Pszczoła: Twoja potrzeba przygody i zrelaksowany styl bycia zamieni tego profesjonalistę w namiętnego i niezmordowanego kochanka.", + "6076": "OTO ONE:", + "6077": "BARBARA LIMANOWSKA (pierwsza od lewej): historyk sztuki, reżyserka telewizyjna, feminizuje czynnie od 1985 roku, od 1997 jest dyrektorką OŚKi. Mieszka w Warszawie.", + "6078": "BEATA KOZAK: germanistka, red. naczelna feministycznego kwartalnika \"Zadra\", założycielka internetowej listy Gender. Kraków.", + "6079": "AGNIESZKA GRAFF: doktor anglistyki, prowadzi zajęcia z literatury amerykańskiej w Instytucie Anglistyki UW i seminarium o Annie Kareninie i Emmie Bovary na Gender Studies UW. Warszawa.", + "6080": "Nie bój się niepowodzenia. Nie myśl, że jeżeli ktoś nie odpisał, nie odezwał się, to znaczy, że się nie nadajesz i jesteś do niczego. Już jutro może zwolnić się ciekawe stanowisko, a ktoś przypomni sobie, że był tu taki list motywacyjny od bardzo interesującej osoby.", + "6081": "Ręka rękę myje, od kiedy w naszych czaszkach zaczął tlić się ognik rozumu. Nie ma w tym nic nagannego; przeciwnie, gdyby nie ten mechanizm, ludzkość dawno zniknęłaby z powierzchni planety, nie będąc w stanie stworzyć stabilnej grupy umożliwiającej przeżycie we wrogim środowisku.", + "6082": "Kto jest niewierny?", + "6083": "Nie tylko marcowe koty mają ochotę na trochę różnorodności...", + "6084": "Niewierność jest powszechna wśród 16-21-latków - podaje najnowszy raport Durexa.", + "6085": "Z badań, przeprowadzonych na całym świecie, wynika, że 34% aktywnych seksualnie młodych ludzi (40% mężczyzn i 28% kobiet) przyznaje się do utrzymywania stosunków seksualnych równolegle z więcej niż jednym partnerem.", + "6086": "Jeśli jesteś zła, zirytowana albo zmartwiona:", + "6087": "Jak wynika z badań o skutkach jazdy w czasie emocjonalnej niestabilności, najzdrowiej i najbezpieczniej jest słuchać wtedy muzyki spokojnej, która sprawia, że za kierownicą będziesz czuć się zrelaksowana.", + "6088": "Spróbuj: kolekcja ballad Steviego Wondera.", + "6089": "Wady: Czasem masz wrażenie, że traktuje cię jak fundusz powierniczy: regularnie wpłaca małe kwoty i spodziewa się kolosalnych zysków. Przygotuj się na to, że będziesz tylko dodatkiem do jego licznych obowiązków, postaraj się więc pogodzić z jego miłością numer jeden - pracą.", + "6090": "Dzień w pracy: Zaczynam około godz. 9 od planowania. Potem zwykła dziennikarska robota: zbieranie informacji, spotkania, rozmowy przez telefon i konferencje prasowe. Po południu wracam do redakcji i piszę teksty.", + "6091": "Najtrudniejszy element: Konieczność szybkiego pisania o rzeczach, o których nie ma się pojęcia.", + "6092": "Zalety: Dzięki tej pracy można wpływać na otaczającą nas rzeczywistość i co bardzo ważne - pomagać ludziom.", + "6093": "Uparcie twierdzi, że seks oralny nie ma nic wspólnego z prawdziwą zdradą.", + "6094": "Nie interesuje go twoja bielizna ani przed, ani w trakcie, ani tym bardziej po.", + "6095": "Mówi, że nie może usnąć (dusi się), kiedy leżysz zbyt blisko.", + "6096": "Kąpać się w tej samej wodzie? Zwariowałaś?", + "6097": "Nie powie swojej mamie, że jesteście razem, bo to mogłoby ją przygnębić.", + "6098": "Mówisz mu, że go kochasz, a on odpowiada: \"Ja też\".", + "6099": "Revalid zawiera m.in. witaminy, minerały, ekstrakty z kiełków zbóż oraz tzw. substancję chelatującą, która ułatwia wbudowywanie składników odżywczych w struktury włosów i paznokci. Preparat ma na celu uzupełnienie niedoboru aminokwasów siarkowych i witamin. Aminokwasy zawierające siarkę są niezbędne dla prawidłowej syntezy keratyny, która jest podstawowym składnikiem włosów i paznokci. Niedobory pozostałych składników, które biorą aktywny udział w przemianie białkowej, mogą powodować schorzenia włosów i paznokci.", + "6100": "ImageMagick jest niezastąpiony wszędzie tam, gdzie musimy przetwarzać wiele obrazów (przykładowo: dokonać konwersji 300 plików z jednego formatu w drugi) - robienie tego \"ręcznie\" za pomocą programu graficznego jest żmudnym i nudnym zajęciem. ImageMagick umożliwia uproszczenie takich działań, wystarczy napisać prosty skrypt w tym programie.", + "6101": "Przywrócenie tak wykonanej kopii jest bardzo proste - wystarczy ponownie uruchomić Edytor Rejestru i wybrać z menu Plik polecenie Importuj. Jeszcze prostszą metodą jest po prostu dwukrotne kliknięcie pliku REG powstałego podczas eksportowania Rejestru.", + "6102": "Tak przygotowani możemy bez obaw przystąpić do modyfikowania ustawień parametrów udostępnianych przez program DR TCP (lub inne, które zamieszczamy na CD).", + "6103": "Obecnie prezentujemy sposób tworzenia całej scenerii 3D razem z towarzyszącymi jej efektami. Natomiast w tabeli zebraliśmy parametry aktualnie oferowanych na rynku kart graficznych, ich ceny i dystrybutorów.", + "6104": "Większość użytkowników zapewne widziała już jakiś akcelerator 3D w akcji, ale mało kto zastanawiał się, w jaki sposób powstaje w nim trójwymiarowy obraz. Postaramy się to wytłumaczyć dzieląc proces generacji przestrzennego świata na kilka faz.", + "6105": "Jeśli już mowa o kinie domowym, Creative Labs uzyskał dla swojego produktu certyfikat THX gwarantujący wysoką jakość odwzorowania filmowych ścieżek dźwiękowych. Producent sugeruje też wykorzystywanie karty do odtwarzania płyt standardu DVD-Audio. Dołączył nawet bezpłatny krążek w tym formacie oraz firmowy, programowy odtwarzacz. Szkoda, że zabrakło odtwarzacza DVD-Video. W pudełku z kartą znajdziemy za to dwie gry w pełnych wersjach - Tomb Raider: Angel of Darkness i Rainbow Six 3.", + "6106": "Okno Shadow pozwala określić rodzaj cienia rzucanego przez nasz nagłówek. Po wybraniu odpowiedniego stylu klikamy na przycisk \"Text\" (lewa część interfejsu) i przechodzimy do kolejnego okna, zawierającego opcje czcionek i tekstu. Tutaj, w miejsce przykładowego napisu, wprowadzamy własny tekst, np. \"STRONA GŁÓWNA\".", + "6107": "Wraz ze zmniejszaniem wymiarów tranzystorów zmniejszają się również szerokości ścieżek przewodzących, co prowadzi do zwiększenia ich rezystancji. Lekarstwem jest zwiększanie grubości ścieżek (warstw). O perspektywy miniaturyzacji ścieżek możemy być spokojni - obecnie ścieżki mają szerokość kilkudziesięciu nanometrów, ale wykonano już laboratoryjnie ścieżki o szerokości 1,2 nm.", + "6108": "10 dowodów na to, że komputer jest mężczyzną:", + "6109": "1.Komputer nigdy nie robi sobie sam niczego do jedzenia.", + "6110": "2.Pod efektowną, wielką obudową jest głównie pustka i gorące powietrze.", + "6111": "3.Nie robi nic, dopóki nie pokażesz mu jak.", + "6112": "4.Im bardziej szczegółowo mu wyjaśniasz, jak ma coś zrobić, tym wolniej to robi.", + "6113": "5.Gdy tylko na chwilę się oddalisz, przechodzi w stan bezczynności lub zasypia.", + "6114": "W trakcie poszukiwać warto stosować strukturę hierarchiczną. Prowadzimy poszukiwania od najbardziej ogólnego sformułowania, coraz bardziej zawężając krąg poszukiwań za pomocą kolejnych słów kluczowych (od znaczenia najbardziej ogólnego do szczegółowego).", + "6115": "Jeżeli wpisujemy w okienku wyszukiwarki kilka wyrażeń, to stosowane w zapytaniu pojęcia należy oddzielać okrągłymi nawiasami. Dzięki temu mechanizm wyszukujący odszuka strony zawierające wszystkie te wyrażenia i w dalszej kolejności poda strony zawierające każde z tych wyrażeń.", + "6116": "W tym momencie adresat może pobrać MMS-a do swojego telefonu. Dopóki adresat nie pobierze wiadomości do swojego aparatu, nie będzie informowany o kolejnych wiadomościach MMS, jakie zostały do niego wysłane.", + "6117": "Po odebraniu wiadomości terminal odbiorcy wysyła do centrum informację o odebraniu MMS-a i potwierdza nadawcy, że przesyłka została dostarczona. Jeśli odbiorca multimedialnej wiadomości nie może jej w danym momencie odebrać, centrum MMS przechowuje ją dopóki adresat jej nie pobierze.", + "6118": "Piksel - element obrazu. Obrazy cyfrowe składają się z połączonych ze sobą pikseli o różnych barwach lub tonach.", + "6119": "RGB - Red (czerwony), Green (zielony), Blue (błękitny) to barwy podstawowe postrzegane przez ludzkie oko. Barwy te składają się na addytywny model barw.", + "6120": "SCSI (Small Computer System Interface) - standard interfejsu w komunikacji pomiędzy komputerem a urządzeniami zewnętrznymi.", + "6121": "Napędy pracują jako czytniki płyt CD i DVD bez żadnych dodatkowych zabiegów, jednak zalecaną czynnością w przypadku większości tego typu urządzeń jest włączenie trybu DMA, dzięki czemu transfer danych w mniejszym stopniu obciąża procesor komputera. Wśród testowanych napędów jedynie dwa modele Ricoh zgłaszały się od razu po zainstalowaniu z uaktywnionym trybem DMA. W przypadku pozostałych modeli zachodziła konieczność jego ręcznego włączenia.", + "6122": "Standardowo aparat wyposażony jest w 2 MB wewnętrznej pamięci RAM i przechowuje 48 zdjęć w najwyższej rozdzielczości. Szybkość transmisji zdjęć między komputerem a VDC-300 wynosi 12Mbps w przypadku użycia złącza USB oraz 115Kbps - gdy zdjęcia przesyłane są za pośrednictwem portu RS.", + "6123": "Na początku bieżącego roku Onet.pl - Oddział OPM dostarczył na rynek trzy nowe programy edukacyjne z serii \"Odkrywam\", przeznaczone dla dzieci w wieku 7-13 lat. Obejmują one zagadnienia związane z naszą planetą, prawami i zjawiskami fizyki oraz otaczającą nas przyrodą.", + "6124": "Parametr Encoding definiuje typ kodowania MIME danych przesyłanych za pomocą formularza do serwera. W zasadzie używa się go tylko wtedy, gdy chcemy zmienić typ kodowania na jakiś niestandardowy lub gdy chcemy wysyłane dane przekształcić na serwerze do innego formatu. Ważniejszy od niego jest parametr Name, który pozwala na nadanie nazwy danemu formularzowi. Jest to przydatne, gdy na jednej stronie umieszczamy kilka formularzy.", + "6125": "Trudno wymyślić cokolwiek przeciw Serial ATA - jedynym zastrzeżeniem wobec nowego interfejsu jest jego \"połowiczna\" obecność. Ale skoro przyspieszenie, uzyskiwane dzięki zastosowaniu Serial ATA/150, jest praktycznie znikome, to jakie korzyści przynosi nam nowy interfejs? Najistotniejszą z widocznych na pierwszy rzut oka korzyści z SATA jest kabel.", + "6126": "W pakiecie PowerGG znajdziemy również bardzo ciekawą wtyczkę Inwigilator. Sama nazwa jest trochę myląca - inwigilowanie ogranicza się właściwie do pokazania publicznie dostępnych danych. Możemy dowiedzieć się, czy z daną osobą mamy bezpośrednie połączenie, czy też znajduje się ona za firewallem. Inwigilator pokazuje nam numer IP danej osoby (lub w drugim przypadku numer IP firewalla), który możemy spróbować zamienić na adres DNS.", + "6127": "Chcąc ułatwić Czytelnikom obsługę programu publikujemy krótki, obrazkowy poradnik, który - mam nadzieję - pozwoli skupić się na zarządzaniu naszymi finansami, a nie na obsłudze samej aplikacji.", + "6128": "Pierwszą czynnością po uruchomieniu programu jest wybór zestawu. Zestawy utworzono po to, aby przykładowo każdy w członków rodziny mógł skorzystać z programu i wypełnić własne rozliczenie podatkowe (rys. 1).", + "6129": "Ponadto uczeń może zapoznać się z rozwiązaniami i omówieniem aż 500 zadań z matury (także z roku 2002) i egzaminów z poprzednich lat. Istnieje możliwość skorzystania z praktycznego słownika pojęć, twierdzeń i wzorów matematycznych, zapoznania się z informacjami dotyczącymi skutecznej nauki i obejrzenia dołączonych klipów wideo z wykładami.", + "6130": "Aktywne uczestnictwo w danym forum, czyli dodawanie własnych wypowiedzi, jest możliwe po zarejestrowaniu się. Z reguły nazwę uczestnika (pseudonim) i adres e-mail trzeba podać obowiązkowo, a dobrowolnie: imię i nazwisko, miasto zamieszkania, płeć, wiek i inne, które mogą coś powiedzieć o odwiedzającym. Podczas rejestracji należy też ustalić hasło, dzięki któremu będzie można zalogować się na danym forum, używając jako loginu wymyślonej dla siebie nazwy uczestnika.", + "6131": "Mamy nadzieję, że przedstawione w niniejszym artykule wiadomości i porady ułatwią stawianie pierwszych kroków w fascynującym świecie cyfrowego wideo.", + "6132": "MPEG - co to takiego?", + "6133": "Technologię kompresji sekwencji obrazów MPEG opisaliśmy dokładnie w artykułach \"DVD pod strzechą\" (Enter 5/2000) oraz \"MPEG dobry na wszystko\" (Enter 8/1999). Tutaj jedynie pokrótce opiszemy ten standard i nieco uzupełnimy zaprezentowane w wymienionych artykułach informacje.", + "6134": "AA (Auto Answer) - dioda sygnalizuje, że modem znajduje się w trybie automatycznej odpowiedzi. Oznacza to, że odbierze każde przychodzące wywołanie.", + "6135": "TR (Terminal Ready) - sygnalizuje gotowość urządzenia DTE (komputera lub terminala) do wysyłania i odbioru danych.", + "6136": "V.90, V.34... - tak oznaczone diody sygnalizują nawiązanie połączenia z wykorzystaniem danego protokołu (np. świecąca się dioda V.90 sygnalizuje połączenie z serwerem dostępowym przy wykorzystaniu protokołu V.90).", + "6137": "Rynek płyt głównych dla procesorów AMD został zdominowany przez chipsety VIA. Najnowszym układem z tej rodziny jest KT400, projektowany z myślą o obsłudze pamięci DDR400 i wyposażony w interfejs AGP 8X. Jednak sam chipset nie stanowi jeszcze o atrakcyjności danej płyty dla użytkownika.", + "6138": "Wyniki, jakie uzyskaliśmy podczas testów \"sprawnościowych\" (czasy kompresji tego samego fragmentu filmu - format źródłowy RGB 24 bity) przedstawia tabelka.", + "6139": "Analiza wyników wskazuje na przewidywaną zgodność w czasie kompresji dla kodeków MS, AP i DivX, co potwierdza ich wspólne pochodzenie (MPEG-4).", + "6140": "Znaczenie poszczególnych opcji konfiguracyjnych BIOS-u - dostępnych przez program Setup - wyjaśniliśmy w dołączonej do tego numeru książeczce. Taka forma publikacji wynikała po części z objętości publikowanego materiału, ale trzeba przyznać, że kierowaliśmy się przede wszystkim wygodą użytkowania. Mała poręczna książeczka, którą bez przeszkód można położyć obok klawiatury nawet na nieco zatłoczonym biurku będzie z pewnością poręczniejszym \"podpowiadaczem\".", + "6141": "Trudno jednoznacznie ocenić siłę gry tego programu. W bezpośredniej walce z CM6000 przegrał on wszystkie partie grane z deklarowanymi różnymi czasami (5, 10, 15, 30 i 60 min. na całą partię). Ale w dwóch partiach po 30 min. ze specjalizowanym komputerem szachowym Saitek (wersja Champion Advanced Trainer) jedną z partii wygrał.", + "6142": "Podstawą każdego programu tłumaczącego jest słownik. Komputerowy słownik jest z informatycznego punktu widzenia po prostu bazą danych. Pierwsze programowe translatory języków naturalnych były w praktyce ograniczone wyłącznie do działania w warstwie leksykalnej - kolejne słowa w zdaniu były zastępowane swoimi odpowiednikami zaczerpniętymi ze słownika języka docelowego. Na końcu zdania w docelowym języku stawia się kropkę na wzór kropki w tekście źródłowym i już po wszystkim.", + "6143": "Seria programów do nauki języków obcych Profesor, firmy EDGARD Multimedia, jest rozwijana od ponad ośmiu lat. Języka angielskiego uczy niezastąpiony Profesor Henry, który tym razem postawił sobie za zadanie pomoc w przygotowaniu do matury, egzaminów i rozmów kwalifikacyjnych. Materiał zamieszczony w tej aplikacji może być również przydatny dla osób przygotowujących się do FCE (First Certyficate in English). Program jest zalecany do użytku szkolnego przez MENiS.", + "6144": "Siedzący obok niego Jack Garman potwierdził:", + "6145": "OK, jedziemy dalej - Eagle, nie przejmujcie się tym, wszystko w porządku, możecie lądować.", + "6146": "Kody 1202 i 1201 jeszcze kilka razy pojawiały się na wyświetlaczu w kabinie Eagle, ale kilka minut później statek z Edwinem Aldrinem i Neilem Armstrongiem na pokładzie bezpiecznie osiadł na powierzchni Księżyca.", + "6147": "Na szczególną uwagę zasługuje zewnętrzny moduł, w którego eleganckiej, szaro-czarnej obudowie mieści się wyjątkowo bogaty zestaw złączy: wejścia, wyjścia, tradycyjne - analogowe, a także cyfrowe optyczne, MIDI, FireWire. Na przednim panelu modułu znajduje się bardzo przydatny regulator głośności. Kiedy go wciśniemy, wycisza wszystkie dźwięki. Jest jeszcze pilot - niestety, potrafi sterować tylko dostarczonym przez Creative'a oprogramowaniem.", + "6148": "Przygotowaliśmy całość schematu archiwizacyjnego (jeden backup pełny + 4 przyrostowe). Aby uruchomić którekolwiek z zapisanych zadań, wystarczy z menu \"Zadania\" wybrać \"Otwórz\", wybrać odpowiednie zadanie, a następnie w oknie głównym programu kliknąć \"Rozpocznij\".", + "6149": "Czynność tę można dodatkowo zautomatyzować wykorzystując wbudowany w Windows 98 \"Harmonogram zadań\". Niestety w ten sposób możemy jedynie uruchomić program \"Kopia zapasowa\" o wyznaczonej porze, zaś my musimy otworzyć odpowiednie zadania i jego uruchomienie.", + "6150": "Pomimo napawających optymizmem zapowiedzi, posiadacze płyt głównych Super 7 muszą się liczyć z poważnym problemem, jakim może się okazać zasilanie nowych procesorów z rodziny K6 - przeniesienie ich do technologii 0,18 mikrona spowoduje znaczne obniżenie napięcia zasilania jądra, prawdopodobnie do 1,6-1,8 V. Tylko nieliczne spośród płyt Super 7 mają możliwość ustawienia tak niskiego napięcia zasilania.", + "6151": "Czy nowe procesory AMD przyniosą tej firmie należny jej sukces rynkowy? Już niedługo się przekonamy.", + "6152": "Drugi element układu szyfrującego - nazywany kluczem prywatnym - służy do odkodowania tekstu. Jest on kluczem tajnym i powinien go znać wyłącznie użytkownik, dla którego przeznaczona jest dana wiadomość. Aby utrudnić życie wścibskim osobom, na podstawie jednego klucza z tej pary nie da się odtworzyć drugiego.", + "6153": "Dlaczego nie działa?", + "6154": "Jeżeli pojawiają się problemy związane z działaniem samych narzędzi systemowych, też nie jesteśmy bezradni - możemy skorzystać z Menedżera narzędzi. Uruchamiamy go z menu Start -Wszystkie programy - Akcesoria - Ułatwienia dostepu - Menedżer narzędzi. W ukazującym się oknie od razu widzimy, które z nich mogą sprawiać kłopoty. Przyciskiem Uruchom aktywujemy je. Teraz powinny działać poprawnie. Niestety, nie zawsze to jest skuteczne.[rf]", + "6155": "Rozwiązania powyższych problemów opracowano już kilkadziesiąt lat temu, ale dopiero niedawno technika cyfrowa pozwoliła na ich praktyczną realizację. Dzięki rozwojowi cyfrowych metod przetwarzania dźwięku powstały algorytmy, które potrafią zmienić wysokość i długość dźwięku, w tym również mowy, nie wpływając jednocześnie na jego brzmienie.", + "6156": "AND obydwa słowa muszą znajdować się w dokumencie. Czasem zastępowane przez \"+\".", + "6157": "NOT dokumenty zawierające słowo stojące za operatorem są odrzucane. Czasem zastępowane przez \"-\".", + "6158": "OR przynajmniej jedno ze słów znajduje się w dokumencie. Stosowane przy wpisywaniu synonimów tego samego terminu.", + "6159": "W każdej sieci krajowej obowiązują odrębne plany numeracyjne jednoznacznie opisujące - niczym adres pocztowy - miejsce zamieszkania, strefę numeracyjną, okręg i sieć miejscową, do której podłączony jest dany abonent. Aby zachować spójność numeracji i zapewnić automatyczne połączenia pomiędzy sieciami, plany numeracyjne poszczególnych krajów podlegają normom CCITT (obecnie ITU-T). Z norm tych wynika m.in. uzgodniony przez CCITT podział całego świata na 8 odrębnych światowych stref numeracyjnych :", + "6160": "Na rynku pojawił się ostatnio spory wybór efektywnych coolerów , spośród których oryginalnym wyglądem wyróżniają się modele Golden Orb i Chrome Orb, dość skuteczne, chociaż nie aż tak, by uzasadniało to ich wysoką cenę.", + "6161": "W każdym razie, przetaktowanemu Duronowi potrzebne jest najskuteczniejsze chłodzenie, jakie jesteśmy w stanie uzyskać rozsądnym kosztem.", + "6162": "Jeżeli od uruchomienia procesu minęło kilkanaście minut, a system wciąż nie zameldował zakończenia operacji, to znaczy, że coś \"poszło nie tak\" - w takim przypadku przede wszystkim nie należy wyłączać lub restartować komputera. Gdy to zrobimy, prawdopodobnie nie będziemy w stanie nawiązać z nim żadnego kontaktu!", + "6163": "W takiej sytuacji, jeśli to możliwe, przerywamy program ładujący przez [Ctrl]+[C], po czym uruchomiamy go ponownie, ładując tym razem uprzednio zapisany \"stary\" BIOS.", + "6164": "Z zaskoczeniem przeglądaliśmy witrynę internetową Stołecznego Zakładu Energetycznego. Oprócz typowych reklamowych opisów działalności zakładu znaleźć tam można kilka interesujących szarego płatnika rzeczy. I tak autorzy przeprowadzają krótki kurs na temat: jak efektywnie możemy zaoszczędzić energię elektryczną w gospodarstwie domowym czy też, jak zadbać o swoje interesy w razie reklamacji. Poza tym kilkanaście odnośników do stron lokalnych dystrybutorów energii.", + "6165": "W 1935 roku brytyjski informatyk Alan Mathison Turing wymyślił abstrakcyjną maszynę. Miała ona mieć czytnik oraz nieograniczoną pamięć, gdzie zapisane byłyby dane i program. Maszyna ta miała wykonywać proste polecenia, jak: \"zapisz na taśmie\", \"przesuń o 1 symbol\" itd. Szereg takich poleceń składałby się na całą procedurę, którą urządzenie byłoby sterowane.", + "6166": "Obecnie przy kupnie czy budowie domu interesuje nas, jaką ma on powierzchnię i ile kosztuje jego ogrzewanie. Jednak za kilka lat nasze wymagania przy zakupie czy wynajmie nieruchomości mogą dotyczyć megabajtów pojemności pamięci, przepustowości sieci, prędkości domowych procesorów, a nawet wersji oprogramowania.", + "6167": "Internetowy dom z zewnątrz wygląda jak wiele innych.", + "6168": "Nikt nie domyśla się, co tkwi w środku.", + "6169": "CD-R (Compact Disc Recordable) - jednokrotnie zapisywalny dysk kompaktowy; nośnik optyczny umożliwiający zapis dowolnego typu danych za pomocą nagrywarki. Proces zapisu nieodwracalnie zmienia chemiczną strukturę powierzchni nośnika, dlatego raz zapisanego CD-R nie można już ponownie wykorzystać do zapisu danych.", + "6170": "CD-ROM (Compact Disc Read Only Memory) - dysk kompaktowy zawierający wszelkiego rodzaju dane komputerowe. Nośnik ten może być tylko odczytywany.", + "6171": "Własne strony WWW można najszybciej wygenerować, korzystając z prostej metody \"step by step\", czyli z kreatora. Serwisy, które go oferują, często zawierają wiele odnośników prowadzących do przykładowych, działających już stron. Czasami dostępne są również działy przedstawiające porady związane z projektowaniem stron lub najczęściej zadawanymi pytaniami (FAQ).", + "6172": "Gradient - ciągłe przejście tonalne.", + "6173": "Gramatura papieru - waga arkusza papieru o powierzchni 1 m2, wyrażona w gramach.", + "6174": "Inicjał - pierwsza litera nowego akapitu, która jest większa niż pozostała część czcionek w wierszu. Może też być wcięty w szpaltę.", + "6175": "Interlinia - odstęp pomiędzy następującymi po sobie wierszami.", + "6176": "Justowanie - równomierne rozkładanie tekstu od lewej do prawej strony.", + "6177": "Kadrowanie - przycinanie zdjęcia tak, by pokazywało to, co najważniejsze.", + "6178": "Możemy również skonfigurować swój indywidualny tzw. poziom użytkownika. Niestety, do wyboru są głównie konwencje typowo anglojęzyczne, a nie najbardziej popularne u nas: polski trefl czy coraz bardziej powszechny system bezpasowy . Może to być jedyną niedogodnością tego programu dla polskiego użytkownika. Jednak rekompensuje ją dołączony do programu, bardzo dobrze opracowany, samouczek (niestety w języku angielskim). Wyjaśnia on w przystępny sposób tajniki stosowanych w programie konwencji.", + "6179": "Sterowanie wzmacniaczem (także odtwarzaczem DVD) ułatwia dobrze pomyślany, wygodny pilot.", + "6180": "Odtwarzacz DVD-XV10 oferuje bardzo dobrą jakość obrazu. Jest to zasługą wyjść S-Video i SCART (pracuje też w RGB), których zabrakło we wzmacniaczu. Dlatego, żeby cieszyć się ostrym obrazem, musimy podłączyć DVD bezpośrednio do telewizora. Sygnał dźwięku wielokanałowego możemy wyprowadzić tylko przez cyfrowe złącze optyczne, ale kabla, niestety, nie znajdziemy w pudełku.", + "6181": "Odnośniki prowadzące do komunikatów o błędach spotyka się zwykle na stronach, którymi nikt już nie zarządza lub które nie są aktualizowane. Nawet bazy większości wyszukiwarek są niekiedy tak przestarzałe, że odnajdują strony, które w rzeczywistości figurują pod innym adresem lub w ogóle już nie istnieją. W najlepszym wypadku dotrzemy do żądanej strony dzięki przekierowaniu , jednak najczęściej wyświetli się komunikat o błędzie.", + "6182": "Pozostałe dwie oferty to: jedna złożona przez spółkę komunalną \"Oczyszczanie Miasta\" na łączną cenę 49056,00 zł oraz druga prywatnej firmy \"TUŚ\" na łączną kwotę 54000,00 zł.", + "6183": "Oferta firmy \"TUŚ\" była droższa od \"Oczyszczania Miasta\" o 4.944,- zł, lecz mimo to komisja przetargowa uznała, że najkorzystniejszą ofertę złożyła firma \"TUŚ\".", + "6184": "Zgodnie z podjętymi na wtorkowym spotkaniu ustaleniami, targi eksporterów oraz wystawy turystyczne odbędą się w przyszłym roku.", + "6185": "Sekretarz Euroregionu, Antoni Nowak przedstawił plany związane z organizacją cyklu imprez w ramach Dni Kultury. Rada - po zapoznaniu się z programem - zwróciła się do Komisji Kultury o szczegółowe opracowanie planu, aby zapewnić na ten cel środki finansowe.", + "6186": "W poniedziałek, 24 listopada w Miejskim Ośrodku Kultury w Nowym Targu odbyła się promocja książki 650 lat parafii Świętej Katarzyny w Nowym Targu księdza prałata Mieczysława Łukaszczyka.", + "6187": "Autor książki barwnie opowiadał o dziejach powstania monografii parafii Świętej Katarzyny. Pomysł powstał podczas uzupełniania ksiąg parafialnych, które były skrupulatnie sprawdzane podczas duszpasterskich wizytacji. Ksiądz prałat zafascynowany historią swojej parafii postanowił przedstawić ją w formie książkowej.", + "6188": "Najpierw zagrali Śwarni, potem powitała zebranych Gaździna posiadów - Wanda Szado Kudasikowa, a słowo wstępne wygłosił red. Łukasz Tischner - sekretarz redakcji miesięcznika \"Znak\", na łamach którego od maja b.r. drukowane są pod znaczącym podtytułem \"Znak na opak\" - \"Wieści ze słuchanicy\", listy, autorstwa wymienionych już posiadników.", + "6189": "76-letni Ferdynand D. uchodzi w okolicy za zamożnego człowieka. Żonę ma w Stanach Zjednoczonych, dorosłym dzieciom powodzi się dobrze.", + "6190": "W środę około godz. 23, gdy był już w łóżku, nagle zgasło światło. Staruszek myślał, że to elektrownia wyłączyła światło. Nagle z ciemności wyłoniło się trzech mężczyzn kryjących twarze pod kominiarkami. Do domu weszli przez pomieszczenia gospodarcze, po wyjęciu z futryn okna. Okazało się później, że to oni wykręcili korki.", + "6191": "Po Mszy świętej procesja przeszła na cmentarz, gdzie ksiądz Łasut odczytał \"wypominki\" i wspomniał zmarłych członków Ogniska. Na ich grobach złożono również wiązanki kwiatów i zapalono znicze.", + "6192": "Dalsza część jubileuszu odbyła się w nowej siedzibie Ogniska Poronin, w Gminnym Ośrodku Kultury. Pomieszczenie to zostało przygotowane i użyczone na cele ZP przez Urząd Gminy, a poświęcenia dokonał ksiądz biskup Kazimierz Nycz.", + "6193": "Wielu uczestników tegorocznego Karnawału gościło już wcześniej na deskach Domu Ludowego w Bukowinie Tatrzańskiej. Część z nich wyjechała z nagrodami.", + "6194": "Jak co roku nie zabrakło imprez towarzyszących - spektakli Amatorskiego Zespołu Teatralnego z Bukowiny, występu zespołów ze Lwowa, Słowacji, Czech i Węgier oraz zawodów strzeleckich, wystawy twórców ludowych i plenerowej zabawy przy watrze.", + "6195": "Komuna - choć jeszcze dycha - leży przywalona kamieniem historii, ale zgłaszam, że \"Obrochtówka\" żyje i przyjmuje gości.", + "6196": "Plan zwiedzania miałem obmyślany w najdrobniejszych szczegółach: najpierw przystawka, najlepiej tatar, wódeczka, następnie wódeczka i grzybowa, następnie coś z baraniny, a że tłusta, no to wódeczka, może dwie, a potem, jeśli tylko trzewia wytrzymają, to coś na słodko, ale nie ciastko - raczej już likier.", + "6197": "We wtorek, 22 czerwca naczelnik Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego podpisał umowę z przedstawicielami firmy Master Foods, która będzie zaopatrywała psy lawinowe w pożywienie pedigree.", + "6198": "Obecnie w akcjach lawinowych pomagają Tatrzańskiemu Ochotniczemu Pogotowiu Ratunkowemu cztery specjalnie wyszkolone psy - sznaucer olbrzym, mieszaniec owczarka z malamutem i dwa owczarki niemieckie. Są również trzy szczeniaki, które zaczęto już szkolić. Trzymiesięczne owczarki niemieckie pochodzą z wyspecjalizowanej hodowli ze Słowacji.", + "6199": "Wskutek poszerzonego zakresu robót zwiększono znacznie pierwotne nakłady na takie zadania, jak przebudowa i kanalizacja sanitarna na ul. Grel, modernizacja chodników na Rynku, przebudowa ul. Rekuckiego, gazyfikacja centrum miasta.", + "6200": "W ciągu roku zostały dodatkowo wciągnięte do planu: zakup i montaż szaletów kontenerowych, zasilanie energią Al. Tysiąclecia, zakup i montaż przystanków komunikacji miejskiej w Rynku oraz kanalizacja sanitarna w ul. Norwida i Na Równi.", + "6201": "Na dachu hotelu \"Skalny\" należącego do firmy \"Valg-Podhale\" pojawiły się ostatnio anteny. - To anteny Polcomtelu. Dzięki nim jeszcze w maju będzie możliwy kontakt ze światem za pomocą telefonu komórkowego - zapowiada Guziołek, wiceprezes Valg-Podhala. Spółka podpisała także umowę z Centertelem, którego maszt pojawi się wkrótce na dachu \"Skalnego\". Inwestycje te powinny ucieszyć nie tylko mieszkańców Nowego Targu. Dzięki antenom \"Polcomtelu\" i masztowi \"Centertelu\" zadziałają \"komórki\" w promieniu 40 kilometrów.", + "6202": "Jury w składzie prof. Jerzy Kurcz (AM Kraków), prof. Andrzej Banasiewicz (AM Warszawa) i doc. Józef Radwan (AM Kraków) oceniało chóry w pięciu kategoriach, analizując dobór repertuaru, stopień trudności utworów i artystyczny poziom wykonania.", + "6203": "Zakopiański Zespół Dziecięco-Młodzieżowy Chór \"Turliki\" pod dyrekcją Ewy Sterczyńskiej zajął pierwsze miejsce w swojej kategorii.", + "6204": "W r. 45 oddział ten rekrutujący się z żołnierzy Armii Krajowej zajmował się wywiadem, niósł pomoc żołnierzom AK zagrożonym aresztowaniem - przerzucając ich za granicę bądź do \"Ognia\" na Podhale.", + "6205": "W maju 1946 roku przybył do Krakowa od \"Ognia\" Jan Janusz ps. \"Siekiera\" wraz z grupą żołnierzy podziemia. Odtąd oba oddziały działały wspólnie.", + "6206": "22 kwietnia - Konkurs recytatorski im. St. Nędzy-Kubińca - na szczeblu gminnym.", + "6207": "8 października - Międzygminny konkurs recytatorski im. St. Nędzy-Kubińca.", + "6208": "8 listopada - Poetyckie zoduski .", + "6209": "Dziecięcy Zespół regionalny \"Polany\" im. St. Nędzy-Kubińca planuje dodatkowo na październik obchody 50. rocznicy istnienia. Zaproszeni będą na nie wszyscy żyjący członkowie, instruktorzy i kierownicy, którzy tworzyli zespół przez te lata.", + "6210": "W odniesieniu do pogranicza podhalańsko-spiskiego chodziło przede wszystkim o nadzorowanie - z chwilą wybuchu antyaustriackiego powstania - przejść ze Spisza i Orawy na Nowy Targ, w którego rejonie przewidywano koncentrację miejscowych sił powstańczych, jakie częścią miały ruszyć stąd ku Wadowicom, częścią zaś - podejmować i szerzyć w okolicy działania partyzanckie.", + "6211": "W tym roku mikołajowe święto trwać będzie w Zakopanem aż cztery dni. Nic dziwnego, że z tej okazji wystąpi prawie dwudziestu Mikołajów.", + "6212": "Do pierwszego spotkania z tym legendarnym świętym, zaproszonym przez Biuro Promocji, dojdzie na Placu Niepodległości 4 grudnia o godzinie 11.00. Przyjedzie on saniami w otoczeniu świty i Śnieżki, która pomoże mu rozdawać słodycze. Czekać na niego będą dzieci z przedszkoli i uczniowie pierwszych czterech klas szkół podstawowych.", + "6213": "11 listopada o 10.30 w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa odprawiona zostanie uroczysta Msza św. koncelebrowana. Po nabożeństwie poczty sztandarowe, Orkiestra Miejska, władze samorządowe i mieszkańcy przemaszerują na Rynek pod Ratusz. Tam odśpiewany zostanie hymn państwowy oraz rota, a pod tablicą pamiątkową złożone będą kwiaty.", + "6214": "W hali KS \"Gorce\" o godz. 12.30 rozegrany zostanie także finałowy mecz koszykówki o Memoriał T. Lacha.", + "6215": "4. Mgr Zofia Zapała przez najbliższe pięć lat będzie dyrektorką Przedszkola Samorządowego w Czarnym Dunajcu. Decyzję o przedłużeniu kadencji podjął Zarząd Gminy.", + "6216": "5. Zarząd Gminy dokonał podziału środków finansowych, przeznaczonych w budżecie gminy na przyjęcie na Podhalu papieża Jana Pawła II. Po 10.000 zł otrzymają Komitety Organizacyjne w Ludźmierzu i Zakopanem.", + "6217": "Wójt Ślimak twierdzi, że baseny uatrakcyjnią pobyt w Gminie Szaflary i zapoczątkują jej rozkwit turystyczny. - Mamy bogatą bazę noclegową, rewelacyjne stoki, na których długo zalega śnieg. Turyści będą mogli pozostawić narty i prosto ze śniegu otaczającego nasze baseny, wskoczyć do ciepłej wody tak, jak to można obserwować zimą na Słowacji - roztacza swoje wizje wójt.", + "6218": "Zebranie prowadził Wojciech Stoch, strażak, przewodniczący Rady Sołeckiej. Sprawozdanie składał m.in. komendant zębiańskiej OSP Wojciech Lassak. Jednostka liczy 27 druhów, posiada dwa samochody - liaza i żuka. W 1998 r. strażacy z Zębu 46 razy wyjeżdżali do pożaru. W minionym roku stan posiadania miejscowej OSP powiększył się o pompę pływającą \"Niagara\", 2 węże, 14 mundurów ochronnych i 4 pagery.", + "6219": "Ja żądam tylko moich praw, wynikających z litery prawa Statutu NSZZ Solidarność Rozdział III §11 pkt. 8 - Członek Związku ma prawo występować z wnioskami i postulatami do władz związkowych wszystkich szczebli, pkt. 9 - Członek Związku ma prawo: - być na bieżąco informowanym o wszystkich decyzjach i innych działaniach wszystkich instancji Związku.", + "6220": "Stanisław Mróz prawie nigdy nie rozstawał się z dudami. Widywano go z nimi zarówno przed szałasem w Małej Łące, jak i przed swoją chałupą we wsi. Towarzyszyły mu również podczas pracy w polu. Włodzimierz Wnuk, w książce \"Moje Podhale\" opisuje wydarzenie z czasów dzieciństwa Andrzeja Galicy:", + "6221": "W tej sytuacja bardzo ważną jest sprawą regularne płacenie czynszu przez najemcę. W przypadku dwumiesięcznych zaległości mieszkanie powinno być zwrócone Miastu. Nie mogą z tego względu otrzymać mieszkania komunalnego osoby uzależnione, np. alkoholicy. Zachodzi bowiem obawa, że powstaną zaległości w płaceniu czynszu, a lokal zostanie zdewastowany.", + "6222": "To prezentacja czterech projektów, w tym trzech autorstwa zakopiańskich architektów: Ośrodka Rehabilitacyjno-Wypoczynkowego \"Czarny Potok\" obok Krynicy Krzysztofa Chwaliboga, Ryszarda Girtlera i Zenona Remi, pensjonatu w Krynicy, Centrum Sportowo-Turystycznego pod Nosalem autorstwa Rafała Rafacza i Anny Rafacz oraz Miasteczka Wodnego na Antałówce projektu Zenona Remiego, Jerzego Trzeciaka, i Jana Nygerna.", + "6223": "2) Szkoła Podstawowa Nr 2 w Białym Dunajcu Górnym - nie remontowana przez 25 lat. Należy zrobić remont generalny kotłowni (1 kocioł pęknięty, 1 pompa nie działa, pęknięty podgrzewacz ciepłej wody, skorodowane przewody i zasuwy centralnego ogrzewania), wymienić zużytą stolarkę drzwiową i okienną oraz częściowo posadzki w klasach, podłączyć szkołę do wodociągu i wykonać remont instalacji wodociągowej.", + "6224": "Akcja prowadzona była w warunkach pełnej zimy, przy opadzie śniegu, jak powiedział Naczelnik TOPR Jan Krzysztof. Turyści wychodząc na Szpiglasową Przełęcz pobłądzili, ale na szczęście zachowali się potem rozsądnie, oczekując na pomoc ratowników i dzięki temu wyszli z opresji cało. W akcji ratunkowej uczestniczyło ok. 20 ratowników.", + "6225": "Troje nowotarżan - Paweł Jaskierski, Anna Bartoszek i Kajetan Guzik zostało nagrodzonych na ogólnopolskim konkursie plastycznym \"Polskie zamki, pałace, dwory i dworki w otoczeniu parków\".", + "6226": "Prace wykonane zostały w pracowni graficznej MDK w Nowym Targu pod kierunkiem Marii Mrożek. Jury nagrodziło zaledwie 17 prac spośród nadesłanych 2190. Otwarcie wystawy nastąpi 13 listopada w Galerii Opery i Operetki Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie.", + "6227": "Od 1957 roku co pięć lat wybitnym współczesnym malarzom przyznawana jest Nagroda Rubensa. Wśród laureatów byli: Francis Bacon, Cy Twombly czy Giorgio Morandi. W tym roku laureatem tej nagrody został Lucian Freud.", + "6228": "Malarstwo Rubensa odegrało zasadniczą rolę w historii kultury europejskiej. Dziś Siegen, miejsce urodzenia wielkiego artysty udowadnia, że sztuka sprzed wieków i ta współczesna mają ogromne znaczenie i wartość jako sposób wyrażania myśli i uczuć.", + "6229": "Oprócz utworów Chopina, będzie można usłyszeć kompozycje Grażyny Bacewicz, Belli Bartoka i Pablo Sarasatego w wykonaniu Bianki Wierzbickiej (fortepian) oraz skrzypków: Magdaleny Szczepanowskiej-Reichert i Bartosza Cajlera.", + "6230": "Koncert odbędzie się w Państwowej Ogólnokształcącej Szkole Artystycznej w Zakopanem, ul. Sienkiewicza 12. Początek o godzinie 17.00.", + "6231": "W poniedziałek, 15 listopada w koszarach Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w Nowym Sączu, podczas uroczystego apelu, funkcjonariuszom SG wręczono odznaczenia państwowe i akty mianowania. Złoty Krzyż Zasługi otrzymał mjr Robert Podgórski z Nowego Targu.", + "6232": "Informacje uzyskaliśmy od Marka Jarosińskiego, rzecznika prasowego Karpackiego Oddziału Straży Granicznej.", + "6233": "Wędrował po Tatrach od 1914 r., wspinał się od 1924. Pokonał m.in. północną ścianę Małego Kieżmarskiego Szczytu w 1932 r. wspinając się z Wiesławem Stanisławski. W latach 1947-49 zrobił pierwsze zimowe przejścia północno-wschodniego filara Ganku oraz wschodniej i zachodniej ściany Kościelca.", + "6234": "Obszerny tekst biograficzny poświęcony osobie słynnego taternika opublikujemy za dwa tygodnie - 14 października w \"TP\" nr 41.", + "6235": "Z każdym rokiem ruch osobowy i towarowy na przejściu granicznym w Chyżnem rośnie. Zwiększa się też ilość przestępstw popełnianych i wykrywanych na granicy. Podstawowym zadaniem straży granicznej jest kontrola ruchu granicznego. Często jednak dociekliwość pracowników straży powoduje, że za kratki trafiają groźni przestępcy. Udaremniają też wprowadzenie do kraju lub wywóz kradzionych samochodów.", + "6236": "Pierwszy zjazd rodziny Gutów-Mostowych odbył się 2 czerwca 1994 roku w Szaflarach. Kolejne, tradycyjnie już w Boże Ciało w Poroninie. Tegoroczny, szósty otworzył ksiądz Stanisław Gut-Mostowy prośbą - byśmy zawsze tworzyli jedną wielką rodzinę i pamiętali skąd jesteśmy.", + "6237": "To chyba najważniejsze. Rodzina bowiem to wartość złożona z jednej strony ze wspólnej tradycji i historii, z drugiej z bogactwa różnorodności.", + "6238": "10. W związku z koniecznością wniesienia do sądu tzw. pozwu wzajemnego w sprawie budowy oczyszczalni ścieków wobec wykonawcy robót, wyrażono zgodę na pokrycie kosztów w wysokości około 4 tys. zł z tytułu udzielenia pełnomocnictwa prawnikom, którzy będą reprezentować interesy gminy.", + "6239": "11. Zarząd Gminy ustalił, że miesięczna odpłatność za pobyt jednego dziecka w Przedszkolu Samorządowym w Czarnym Dunajcu będzie wynosiła 60 zł.", + "6240": "Właściciel audi był bardzo zaskoczony, gdy 7 marca odwiedzili go policjanci z informacją, że znaleźli jego samochód. Nowotarżanin przekonany był, że pojazd znajduje się w garażu.", + "6241": "Tymczasem w nocy z soboty na niedzielę z garażu przy Al. 1000-lecia złodzieje wyprowadzili audi warte 10 tys. zł. Zdążyli dojechać do Knurowa. Tam wpadli do rowu, co zmusiło ich do porzucenia pojazdu.", + "6242": "W sobotę, 13 grudnia o godzinie 8.45 nastąpi uroczyste otwarcie sesji, a potem przedstawione zostaną referaty. Beata Skoczeń-Marchewka i Grażyna Mosio będą mówiły o Wpływie kultu Matki Boskiej Ludźmierskiej na umacnianie regionu podhalańskiego, Emil Kowalczyk przedstawi referat na temat Sanktuarium Matki Boskiej Ludźmierskiej a kultura Orawy, a Marian Pawłowski - Sanktuaria a ruch turystyczny.", + "6243": "Do akcji ratunkowej wezwano prawie wszystkich strażaków z zakopiańskiej Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej. Przyjechali też strażacy z OSP z Poronina, Suchego i Kościeliska. - Staramy się opanować sytuację, ale nie jest to takie proste. Wydaje mi się, że na tym odcinku Krupówek wykonano kanalizację zbyt wąskimi rurami. Jak przychodzi ulewny deszcz, to robi się dramat - powiedział nam jeden ze strażaków dowodzących akcją.", + "6244": "Do nowotarskiej tradycji weszły organizowane przez burmistrza spotkania noworoczne. 3 stycznia w nowotarskim MOK-u odbędzie się kolejne. O godz. 18.00 wystąpi chór \"Echo Gorczańskie\" z koncertem kolęd. Później burmistrz Marek Fryźlewicz ma wygłosić krótkie przemówienie i wznieść toast noworoczny. Dalsza część miłej imprezy to okazja do spotkań, życzeń i rozmów.", + "6245": "Ponad 30 par z Gminy Nowy Targ świętowało tydzień temu z okazji długoletniego pożycia w związku małżeńskim. Wzruszająca uroczystość odbyła się w nowotarskiej restauracji \"Kaprys\".", + "6246": "Większość par obchodziła 50-lecie ślubu czyli \"złote gody\". Najdłuższym stażem małżeńskim mogli jednak pochwalić się Anna i Andrzej Wilczkowie z Łopusznej, którzy założyli sobie wzajemnie obrączki 64 lata temu.", + "6247": "Dalszą część sesji zdominowały problemy oświatowe. Radna Grażyna Uher-Smoroń złożyła rezygnację z funkcji dyrektora Szkoły Podstawowej nr 2. - Starałam się pełnić jak najlepiej swoją funkcję. Myślę, że znajdzie się ktoś lepszy na to stanowisko. To moja osobista decyzja i proszę o jej przyjęcie - tłumaczyła radna. Po przyjęciu rezygnacji radni i burmistrz wręczyli Grażynie Uher-Smoroń kwiaty i podziękowali za pracę oklaskami na stojąco.", + "6248": "W ciągu ostatnich lat lokal bardzo podupadł i zapracował sobie na miano bukowiańskiej \"mordowni\". Tym większym zaskoczeniem są sygnały o ambitnych planach dotyczących tego miejsca.", + "6249": "Na początku tego roku lokal wydzierżawiła od GS-u Stanisława Górkiewicz, której głos znają dobrze słuchacze Radia \"Alex\". Nowa gospodyni zapowiada, że już wkrótce \"Janosik\" stanie się \"miejscem kulturalnej rozrywki\".", + "6250": "We Mszy świętej odprawionej w kościele pw. Matki Bożej Lourdeńskiej w Krakowie przez biskupa Albina Małysiaka w asyście około 120 księży i w ostatniej drodze na miejsce wiecznego spoczynku na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, brali udział mieszkańcy Krakowa, Tarnowa i liczni parafianie parafii Zakopane - Olcza, wraz z kapelą góralską, sztandarami Związku Podhalan - Ognisko Olcza oraz Ochotniczej Straży Pożarnej z Olczy.", + "6251": "10 października odbył się przetarg na wykonanie dachu dwuspadowego nad całym budynkiem Szkoły Podstawowej nr 2 w Zakopanem.", + "6252": "Jest to realizacja przyjętego przez Zarząd Miasta planu modernizacji budynków szkolnych. Zadaniem najpilniejszym jest wymiana płaskich dachów na strome, dwuspadowe. Dotyczy to szkół nr 2, 4, 8 i 9.", + "6253": "Urodzony w 1958 r. absolwent \"Kenara\" studiował w Gdańsku. Uprawia malarstwo, rysunek i rzeźbę. Swoje dzieła wystawiał m.in. w Zakopanem, Wrocławiu Wiesbaden oraz Karslruhe, uczestniczył też w wielu wystawach zbiorowych.", + "6254": "W Nowym Targu wystawił pejzaże bliskie realizmowi, będące w większości owocem podróży po Italii. Uwagę zwraca szczególna kolorystyka i rodzaj światła, jakie zostały uchwycone w malarskich impresjach.", + "6255": "W tym miejscu chciałem gorąco podziękować całemu Zarządowi wraz z Dyrekcją, wszystkim Komitetom, Programom Radiowym i Telewizyjnym, kierownictwu i pracownikom Domu Podhalan, zespołom regionalnym, sportowcom, księżom i kościołom, biznesmenom oraz wszystkim członkom i przyjaciołom naszej organizacji - za dotychczasową współpracę, za każdy okazany gest dobrej woli i zrozumienia oraz poparcia wszystkich naszych przedsięwzięć.", + "6256": "Zanim jednak dojdzie do prac remontowych, konieczne są środki ostrożności. Dlatego do czasu realizacji remontu autorzy projektu zalecają ograniczenie prędkości do 40 km/h, prowizoryczne wzmocnienie lub demontaż zagrożonych słupów oświetleniowych, wyłączenie z użytkowania części targowiska i parkingu, położonych pod estakadą, w miejscach znacznych osłabień barier ochronnych oraz dokonywanie na bieżąco przeglądów stanu konstrukcji i usuwanie w razie potrzeby odspojonych fragmentów betonowej otuliny.", + "6257": "Na pierwszy ogień wylosowałem ze swojej listy, oczko - nr 21. Stosunkowo niedawno, bo kilka lat temu otwarta restauracja hotelu \"Kasprowy Wierch\".", + "6258": "Sala czysta, nawet powiedziałbym sterylna, stoliki przykryte świeżymi obrusami, co niestety nie zawsze jest normą. Jak duch pojawia się kelner p. Marek (wiem po lekturze rachunku), zapala świecę stojącą na estetycznym lichtarzyku. Podaje kartę.", + "6259": "Postać św. Kazimierza Jagiellończyka wykonał z drewna jaworowego Henryk Burzec. Obok rzeźby stojącej na honorowym miejscu w budynku szkolnym zawieszone będą dwa gobeliny - jeden z z jagiellońskim orłem, drugi - z pogonią litewską. Autorką tych tkanin ma być Marta Gąsienica-Szostak.", + "6260": "Finansowo wspiera Trutnia Gminny Ośrodek Kultury w Rabie Wyżnej, a także skawiańscy biznesmeni z Polski i Chicago.", + "6261": "Od dwóch lat Truteń przewodzi wśród kabaretów wiejskich. Startując z zawodowymi kabaretami w Ełku na MULATCE 95' oraz na przeglądzie kabaretów PAKA KRAKÓW 95' i 96' udowodnił swóją wysoką klasę. Cyklicznie co dwa tygodnie Truteń występował w TVP1 w programie pt. \"TROMBITA\".", + "6262": "Tworzenie lokalnych preferencji w sprzedazy ziemi i nieruchomości winno być polską i podhalańską racją i regułą. Każda władza jest odpowiedzialna nie tylko przed wyborcami, ale i pokoleniami i zdaje sprawę z włodarstwa swego.", + "6263": "Czy wszystko musi być na sprzedaż dziś i zaraz?", + "6264": "Wyrażamy nadzieję, że do uchwalenia i wprowadzenia w życie ustawy reprywatyzacyjnej ten proces zostanie wyraźnie ograniczony.", + "6265": "Zabrakło pieniędzy na dokończenie dobudowanego przy szkole skrzydła, w którym według planów mają powstać pokoje hotelowe dla 50 osób oraz jadalnia. Budowa jest w stanie surowym. Na dokończenie części hotelowej, zdaniem dyrektora szkoły, Stanisława Kalaty potrzeba ok. 1 mln zł.", + "6266": "W najbliższą sobotę, 29 stycznia o godz. 11.00 w coctail-barze \"Morskie Oko\" odbędzie się casting do trzech konkursów piękności. Zostanie wybrana finałowa grupa dziewczyn do konkursu Miss Ziemi Tatrzańskiej 2000 w ramach Miss Polski. Kandydatki powinny mieć minimum 15 lat, ale nie więcej niż 23. Kryterium wzrostu nie obowiązuje.", + "6267": "Już jesienią w ośrodku biathlonowym w Kirach zamontowany zostanie nowoczesny elektroniczny system tarcz do strzelania niemieckiej firmy HoRa 2000 E. Sprzęt wart prawie 300 tysięcy marek zakupiony został przez Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki.", + "6268": "System ma 27 stanowisk i zatwierdzony jest do roku 2100. Dzięki niemu ośrodek będzie mógł starać się o organizację najpoważniejszych imprez sportowych jak np. mistrzostwa świata. Wcześniej jednak konieczne będzie poszerzenie tras i rozbudowa zaplecza.", + "6269": "8 i 9 lipca odbędą się Mistrzostwa Polski w Wędkarstwie Muchowym. Zawody będą rozgrywane na Dunajcu na odcinku od Krościenka do mostu w Gołkowicach. Tereny te na czas mistrzostw zostaną wyłączone z ogólnego wędkowania. Nowotarskie Koło PZW nr 16 będzie reprezentowane przez trzech wędkarzy: Artura Racławskiego, Józefa Lacha i Mariana Mozdyniewicza.", + "6270": "W piątek, 15 października, po raz trzeci ruszyła Zakopiańska Akademia Sztuki. Tradycyjnie rozpoczął ją w BWA koncert inauguracyjny z udziałem mistrzów-wykładowców: Jadwigi Gadulanki, Paula Gulda, Roberta Szredera, Antoniego Brożka i Bogdana Kułakowskiego. Niestety zabrakło światowej sławy muzyka, przyjaciela Karola Szymanowskiego, Romana Totenberga, któremu choroba nie pozwoliła na przyjazd do Zakopanego.", + "6271": "12 czerwca podczas zejścia z Zawratu poślizgnęła się na śniegu i spadła Zawratowym Żlebem 22-letnia turystka z Wrocławia. W wyniku upadku doznała kontuzji stawu skokowego i ogólnych potłuczeń. Ranną przetransportowano śmigłowcem do zakopiańskiego szpitala.", + "6272": "13 czerwca w rejonie przełęczy w Grzybowcu złamała nogę 63-letnia turystka z Radomia. W noszach francuskich zniesiono ją do Strążyskiej i dalej samochodem przewieziono do szpitala.", + "6273": "Doktor Słodkowski zapewnia, że przynajmniej raz na kwartał będzie odwiedzał Zakopane. Na pytanie kim jest, lekarzem, czy bioenergoterapeutą odpowiada: - Przede wszystkim chcę pomagać ludziom i nie jest dla mnie istotne, czy będę to robił jako lekarz czy jako bioterapeuta. Ważne, by leczenie było skuteczne.", + "6274": "Działalność ks. Wita Maśnickiego - wielkiego Polaka, wielkiego patrioty, znakomitego organizatora i gazdy, wreszcie rzetelnego duszpasterza, został uhonorowana nie tylko przez Związek Podhalan. 25 września 1929 r. papież Pius XI mianował go prałatem. Ponadto dwukrotnie parafianie i księża-przyjaciele organizowali wspaniałe uroczystości: w 1919 r. - srebrny, a w 1946 r. - złoty jubileusz pracy kapłańskiej.", + "6275": "Jak już pisaliśmy, w roku 1997 uroczyście obchodzimy setną rocznicę wybitnego mieszkańca Kościeliska - Stanisława Nędzy-Kubińca.", + "6276": "Dzisiaj pragniemy zapoznać Państwa z preliminarzem imprez związanych z obchodami:", + "6277": "2 kwietnia - Uroczysta Msza święta w kościele parafialnym w Kościelisku, złożenie wiązanki na grobie poety na Pęksowym Brzyzku, a w Domu Ludowym występ Zespołu Regionalnego Polany, im. St. Nędzy-Kubińca, działającego przy SP Kościelisko.", + "6278": "Główną przyczyną spadku liczby kozic, zdaniem wicedyrektora Lasów Państwowych TANAP-u, są zmiany klimatyczne w Tatrach, a konkretnie przesunięcie warunków zimowych na miesiące wiosenne. Na ostatnich dziesięć lat osiem obfitowało w opady śnieżne w kwietniu i maju. Wystarczy dodać, że jest to czas, kiedy rodzą się małe koźlęta, aby zrozumieć, jakie to ma znaczenie dla przetrwania gatunku.", + "6279": "W niedzielę, 1 sierpnia w \"Witkiewiczówce\" na Antałówce otwarta zostanie wystawa Samodzielnej Asocjacji Malarzy - Dialog sentymentalny.", + "6280": "To drugie już z kolei spotkanie artystów zakopiańskich i warszawskich, związanych z ZTPP. Pierwsze odbyło się rok temu, a jego efektem była wystawa w galerii \"Rzeźnia\".", + "6281": "Po tygodniu łażenia po górach Kowalskiemu ubyło około 600 zł - były to koszty biletów TPN, drobne jedzenie i zakupy, w tym kartki ze znaczkami (pocztówka 50 gr.), no i bilety na kolejkę Kasprowy Wierch - 17 zł od osoby i na Gubałówkę 6 zł. Najmłodsi Kowalscy dostali jeszcze od rodziców po małej ciupadze (każda kosztowała 4 zł) i raz zjechali na zjeżdżalni grawitacyjnej na Gubałówce (2.5 zł od osoby).", + "6282": "Po dwudziestu kilku latach Kuskowscy rozwiedli się. - Najbardziej cenię lata po rozwodzie. Dopiero wtedy mogliśmy żyć w czystej przyjaźni - mówi dziś Marianna. - Staszek był trudnym człowiekiem, bardzo rozdwojonym. To był inteligentny gość, wrażliwy, na zewnątrz wesoły i pogodny, ale w środku rozgrywał się w nim dramat - dodaje. - Miał zaufanie do ludzi. Obracał się w różnym towarzystwie, często bardzo dziwnym - wspomina była żona.", + "6283": "Tuż po Nowym Roku na miejscu znowu pojawili się budowniczowie igloo. - To musiało się zawalić, bo było źle śnieżone - oceniał sytuację jeden z rodzimych cieślów. - Jakby kładli śnieg z dołu do góry, nic by się nie stało. Zawalili śniegiem całą górę nierówno i musiało strzelić. Teraz zrobi się podpory i będzie.", + "6284": "Od dwóch tygodni nowotarska Straż Miejska na wniosek radnych codziennie patroluje okolice placu Evry. Od 6.00 krąży tu radiowóz, przychodzą piesze patrole.- Na tym właśnie polega prewencja - uważa komendant Straży Miejskiej Edward Poręba. - My nie mamy tylko interweniować, ale głównie zapobiegać powstaniu przestępstw. Od kiedy się tu częściej pojawiamy - grupki pijanych zniknęły z tej okolicy. Jesteśmy tu od 6.00 do 21.00.", + "6285": "Kasprowicz opuścił Wrocław i wyjechał do rodzinnego Szymborza. Z kolei postanowił zamieszkać we Lwowie. Z początkiem 1889 roku związał się z \"Kurierem Lwowskim\" i przez dwanaście lat był krytykiem, recenzentem teatralnym, sprawozdawcą sądowym, publicystą i felietonistą. Początek pracy dziennikarskiej zbiegł się z jego debiutem książkowym - zbiorem wierszy pod wspólnym tytułem \"Poezje\". Tomik poezji wywołał odzew krytyki literackiej, ale wyraźnie przychylnej młodemu poecie.", + "6286": "W sobotę, 7 sierpnia, na otwieranym bazarze było hucznie, choć właściciele, którzy rozesłali z górą 200 zaproszeń myśleli, że będzie huczniej... Był wielki świat - wstęgę przecinał wraz z Andrzejam Stochem i Romanem Bulasem, wiceburmistrz Krzysztof Owczarek, ksiądz święcił inicjatywę, a wokół szwedzkiego stołu krzątały się rzesze zaproszonych i przygodnych gości. Niektórzy wykazali się wyjątkowym apatytem - kamera zarejestrowała np. panie, ładujące darmowe owoce ze stołu... wprost do reklamówek.", + "6287": "Niedawno także na Podhale trafiła kaseta z nagraniem pobytu prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego na uroczystościach w Charkowie. Tam, nad grobami tysięcy polskich oficerów zamordowanych przez bolszewików, stał, chwiejąc się na nogach, podpity prezydent Rzeczpospolitej.", + "6288": "Członkowie obecnej na uroczystości Organizacji \"Rodziny Katyńskie\" wydali oświadczenie, w którym stwierdzają, że mają nadzieję, iż podobna niedyspozycja pana prezydenta w tym miejscu nie powtórzy się.", + "6289": "Strach polny popularnie zwany strachem na wróble nie ma nic wspólnego z maleńkim ptaszkiem, który raczej nie pojawia się na polach, tylko trzyma się ludzkich osiedli. Zresztą nazwa ta nigdy nie funkcjonowała na terenach górskich. W Beskidzie Żywieckim strachy nazywają \"bebokami\". Na Podhalu, Orawie, Spiszu, w Gorcach i Pieninach występuje określenie \"dziad\" lub \"kulawiec\". W okolicach Krakowa otrzymał nazwę \"pucherok\", a w Beskidzie Sądeckim \"urok\".", + "6290": "Przed kilkoma dniami z Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu nadeszły dokumenty, potwierdzające osobowość prawną Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego, które zostało zarejestrowane jako związek stowarzyszeń w dniu 16 lipca br. Siedzibą władz jest Zakopane.", + "6291": "Istniejące dotychczas Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego TPN PTTK było umową między tymi instytucjami i nie posiadało osobowości prawnej. Prezesem tego centrum był Jan Krupski.", + "6292": "W ubiegłym tygodniu Franciszek Adamczyk, wójt Gminy Lipnica Wielka uczestniczył w spotkaniu Naczelnej Rady Zatrudnienia. Omawiano tam projekt programu promowania produktywnego zatrudnienia i zmniejszania bezrobocia.", + "6293": "Lipnicki wójt bierze czynny udział w promowaniu Gminy i w miarę możliwości stara się zmniejszyć bezrobocie na swoim terenie. W ramach Ochotniczych Hufców Pracy skieruje jedną osobę na kurs kowalstwa artystycznego.", + "6294": "Wydaje się, że czasy, gdy przed wyjściem w góry trzeba było uważnie przestudiować z trudem zdobyty przewodnik, odchodzą w przeszłość. Pomijając fakt, że półki w księgarniach uginają się pod ciężarem tego typu publikacji - coraz częściej potrzebne informacje znajdziemy w internecie.", + "6295": "25 sierpnia tego roku, tuż przed koncertem w namiocie festiwalowym, na wniosek prokuratury nowotarskiej Stanisław U. został zatrzymany. W areszcie spędził 48 godzin. W trakcie przesłuchania tancerz \"Hyrnych\" nie przyznał się do zarzucanych mu czynów, często zasłaniał się brakiem pamięci. Przesłuchiwała go także prokuratura zakopiańska, która prowadzi przeciw niemu oddzielne postępowanie w sprawie włamania do samochodu.", + "6296": "17 września wpłynął do Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu akt oskarżenia przeciwko Józefowi G., któremu nowotarska prokuratura zarzuciła próbę podpalenia zabudowań należących do matki. Zdarzenie miało miejsce 20 kwietnia tego roku.", + "6297": "52-letni mieszkaniec Nowego Targu, Józef G. kłócił się ze swoim bratem Andrzejem i matką od wielu lat. Powodem były nieporozumienia majątkowe. Spór zawsze zaogniał się, po wypiciu alkoholu przez Józefa G.", + "6298": "W pawilonie D znajduje się także oddział psychiatryczny, stacja dializ, poradnia kardiologiczna, cukrzycowa i chirurgii szczękowej, laboratorium oraz ambulatorium chirurgiczne. Dla oddziału chirurgicznego znajdującego się na pierwszym piętrze jest to siedziba tymczasowa. W przyszłości zostanie przeniesiony do sąsiedniego pawilonu, którego budowa jeszcze trwa.", + "6299": "Znajdą się tam także pomieszczenia rehabilitacyjne z basenem, salami gimnastycznymi i salami masażu.", + "6300": "W stolicy Podhala oczekuje na telefon około 2 tys. osób. Kolejka ciągle się wydłuża, a pojemność starej centrali jest już wyczerpana. W mieście zainstalowana jest starego typu centrala elektromechaniczna. Nowa będzie automatyczna, o wiele bardziej nowoczesna i pojemna. Umożliwi też uruchomienie w innych miejscowościach dodatkowych elektronicznych centrali cyfrowych.", + "6301": "Pracuje z nimi 15 nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy, dwóch katechetów oraz trzech nauczycieli w niepełnym wymiarze godzin.", + "6302": "W szkole jest 10 oddziałów w kl. I-VIII oraz 2 grupy \"0\". Dzieci uczą się w pięciu pomieszczeniach w budynku szkolnym, klasy pierwsze w nowej sali, która w latach 80. była salką katechetyczną.", + "6303": "Córka poety - Zofia i wnuk - Mateusz pięknie recytowali jego utwory, a Mateusz wyraźnie podążający w ślady dziadka zaprezentował też własny wiersz.", + "6304": "Następnym dniem obchodów będzie 22 maja, kiedy to o godzinie 11.00 w Domu Ludowym rozpocznie się konkurs recytatorski twórczości Stanisława Nędzy-Kubińca na szczeblu gminnym. Weźmie w nim udział 25 uczniów szkół podstawowych z terenu gminy.", + "6305": "Nie umarły na szczęście sabałowe nuty. Żyją też jego gawędy - uważane dziś za arcydzieła ludowej prozy. Ludzie mówią, że nie mniejszą popularnością niż na ziemi, cieszy się dziś Sabała w niebieskiej gazdówce. Nierzadko przywołuje Sabałę sam Bóg, by ten zagrał mu na gęślikach ulubione nuty. A gdy stary góral zaczyna opowiadać swoje bajdy, zalega w niebie absolutna cisza, przerywana co chwilę śmiechem świętych i aniołów.", + "6306": "Od 9 września w Nowym Targu rozpoczęła się przeprowadzka oddziału chirurgii ze starego budynku do pawilonu D w nowym szpitalu. W nowym miejscu pacjenci i personel zyskali nieporównywalny komfort, chirurgiczną czystość niemożliwą do utrzymania w starym budynku, a także nowy sprzęt.", + "6307": "Złamane nosy. 23 października doszło do wypadku w Zaskalu. Kierowca cinquecento stracił na łuku drogi panowanie i wpadł do rowu. Kierowca i pasażer trafili do szpitala ze złamanymi nosami.", + "6308": "Idzie zima. W nocy z 23 na 24 października złodzieje połakomili się na pług śnieżny. Sprzęt należał do Stacji Doświadczalnej w Łopusznej. Straty - 1500 zł.", + "6309": "We wtorek odprawa samochodów osobowych w Chyżnem odbywała się na bieżąco, zaś kierowcy ciężarówek musieli oczekiwać w kolejce po około 15 godzin. Na pozostałych przejściach naszego regionu nie odnotowano większych problemów z przekroczeniem granicy, tam jednak kolejka oczekujących na wjazd do kraju może się wydłużyć w czwartek, gdy na nowotarski jarmark będą przybywać Słowacy.", + "6310": "Przedszkolaki radzą, by przed 6 grudnia napisać do św. Mikołaja list. - Ale jak się nie napisze, to też przyjdzie - uspakaja Ania Lorek. Z tymi listami to zresztą nic pewnego. Krzyś opowiada, że jego kolega Łukasz poprosił w liście o dźwig, a dostał straż pożarną. - A ja chciałem misia, a dostałem straż pożarną i kasetę - potwierdza Bartosz Pyzowski.", + "6311": "Wśród pięcioosobowych drużyn ze szkół podstawowych najlepsza okazała się reprezentacja Sierockiego przed szkołą z Zębu i szkołą nr 8 z Zakopanego.", + "6312": "W kategorii szkół średnich pierwsze miejsce zajęło Technikum Hotelarskie, drugie - Liceum Ogólnokształcące im. Oswalda Balzera, trzecie - Liceum Techniczne przy Zespole Szkół Hotelarsko-Turystycznych.", + "6313": "Drugim czynnikiem, który wywołał niezadowolenie wśród mieszkańców tejże części Białego Dunajca jest fakt przesunięcia przez Radę Gminy budowy sali gimnastycznej na późniejszy okres. Szkoła ta oddana do użytku 1 września 1996 r. posiada najlepsze warunki do nauczania na terenie naszej gminy, a może nawet i sąsiednich gmin.", + "6314": "W minionym tygodniu, 10 stycznia wójt Jan Gąsienica-Walczak uczestniczył w IX Noworocznym Spotkaniu Opłatkowym Samorządów Małopolskich w Krakowie. Wśród zaproszonych gości znaleźli się: ks. kard. Franciszek Macharski, wicemarszałek Senatu Andrzej Chronowski, przedstawiciele korpusu dyplomatycznego i samorządów lokalnych oraz posłowie z woj. małopolskiego. Na zakończenie wysłuchano kolęd i pastorałek w wykonaniu artystów Piwnicy św. Norberta.", + "6315": "4 lipca o godz. 17.40 poinformowano przez telefon komórkowy centralę TOPR, że jeden z turystów widział w rejonie Koziej Przełęczy człowieka, spadającego do Koziej Dolinki. Dwójka ratowników wyruszyła śmigłowcem na patrol. Na szczęście okazało się, że nie było żadnego wypadku, a z Koziej Przełęczy spadł najprawdopodobniej wytopiony ze śniegu sporych rozmiarów kamień.", + "6316": "Przed tygodniem pisaliśmy o rozboju w Rabce. Jego ofiarą padła samotnie mieszkająca staruszka. Bandyci weszli do domu po wyłamaniu drzwi. Obudzona hałasem właścicielka, została uderzona w głowę i skrępowana. Złodzieje splądrowali całe mieszkanie i wynieśli wiele cennych przedmiotów - między innymi miśnieńską porcelanę, różne srebra, biżuterię i antyki.", + "6317": "Wodą na młyn dla ludzkiego szowinizmu wydają się nawet pewne obserwacje naukowe, na przykład te z dziedziny etologii - nauki zajmującej się badaniem zwierzęcych zachowań. Etolodzy wykazali bowiem, że w obliczu specyficznych bodźców, tzw. bodźców kluczowych, zwierzęta reagują niczym rzeczone automaty, najwyraźniej postępując zgodnie z wrodzonymi schematami zachowania, na podobieństwo marionetek poruszanych wprawną dłonią aktora.", + "6318": "Budynek z cegły mułowej mierzył co najmniej 15x15 m i pełnił nieznane dotąd funkcje. Budowla została ostatecznie opuszczona w samym końcu III tysiąclecia p.n.e. W początkach następnego tysiąclecia jej ruiny pokrył śmietnik.", + "6319": "W warstwach popiołu kilkumetrowej grubości znaleziono liczne groby dzieci z pierwszej połowy II tysiąclecia p.n.e. (okres tzw. ceramiki Chabur), niektóre bardzo bogato wyposażone; odkryto m.in. paciorki karneolu i agatów, brązowe bransolety, szpile i kolczyki.", + "6320": "Przekonał się o tym mieszkaniec Ghany Aleobiga Aberima, który za namową lokalnego czarownika postanowił wypróbować na sobie działanie magicznej mieszanki ziołowej zapewniającej ludziom odporność na kule. Wysmarowawszy się nią od stóp do głów, poprosił przyjaciela, by do niego wypalił. Najwyraźniej jednak niedokładnie się wysmarował, zmarł bowiem na miejscu.", + "6321": "Ocenia się, że referendum na temat dopuszczalności zastosowań biotechnologii poprzedziła jedna z najintensywniejszych kampanii propagandowych, jakie kiedykolwiek towarzyszyły ogólnonarodowemu referendum w Szwajcarii. Od stycznia do marca w pięciu niemieckojęzycznych gazetach szwajcarskich ukazywał się codziennie przynajmniej jeden artykuł na ten temat, w końcu maja średnia ta sięgnęła już dwóch. Swoją drogą, niedoścignionym marzeniem naukowców w Polsce pozostaje takie zainteresowanie mediów problematyką naukową.", + "6322": "Po głośnym samobójstwie grupy 39 amerykańskich programistów, członków sekty \"Wrota Niebios\" - będąc wówczas w stanie zrozumiałego, jak sądzę, zniesmaczenia, wpisałem do mojej maszyny przeszukującej Internet angielskie słowo idiot, co - jak nietrudno zgadnąć - znaczy \"idiota\". Wyniki przeszły moje najśmielsze oczekiwania: maszyna zwróciła dokładnie 500 rozmaitych adresów witryn, w których słowo to występuje.", + "6323": "Wygląda jednak na to, że mimo tych sprzeciwów rewolucja w prymatologii już się rozpoczęła. Albo będziemy wkrótce zmuszeni do zawężenia i uściślenia definicji językowych kompetencji, albo trzeba nam będzie zrezygnować z chlubnego miana jedynej istoty zdolnej do posługiwania się mową.", + "6324": "Właśnie ze względu na dwoistą naturę tlenku azotu wydawało się oczywiste, że każda jego cząsteczka produkowana jest niejako na zamówienie; wtedy, kiedy jest naprawdę potrzebna. Zdziwienie budził jedynie fakt, że synteza NO zachodzi z dużą prędkością. Pod koniec ubiegłego roku ukazał się na łamach prestiżowego czasopisma American Journal of Physiology artykuł, który rozwikłał tę zagadkę.", + "6325": "W każdy pusty kwadracik należy wpisać jedną z cyfr od 1 do 9 w taki sposób, aby: suma cyfr w każdej działce (figura obwiedziona grubą linią) była taka sama równa 24; w każdym rzędzie, każdej kolumnie oraz w każdej działce występowały różne cyfry.", + "6326": "Łatwość, z jaką powstają mieszańce, przemawia za młodym wiekiem całej rodziny storczykowatych. W jej przypadku procesy specjacji, polegające na poszukiwaniu odpowiednich form w kształtowaniu się gatunku, toczą się nadal bardzo intensywnie. Na własne oczy możemy więc obserwować ten ruch ewolucyjny podany w tak niezwykle pięknej oprawie.", + "6327": "Zadanie polega na ułożeniu jak największej liczby kwadratów 6x6 z dziewięciu kamieni tetromina. Kwadraty powinny być oczywiście różne, czyli układ figur w każdym musi być inny (dwa układy, z których jeden można przekształcić w drugi w wyniku obrotów lub/i odbić lustrzanych, uważane są za identyczne).", + "6328": "Antybiotyki znajdują jednak w rolnictwie jeszcze bardziej zaskakujące zastosowania. W USA rozpyla się na przykład streptomycynę i tetracyklinę na drzewa owocowe i pola ziemniaków. Łatwo sobie wyobrazić uboczne skutki takiego działania. Warto też dodać, że przez pewien czas leki te stosowano również jako środki konserwujące żywność.", + "6329": "Kiedy w 1873 roku ukazał się \"Traktat o elektryczności i magnetyzmie\" Jamesa Clerka Maxwella, Heaviside od razu intuicyjnie wyczuł, że jest to dzieło wielkie, chociaż niewiele mógł zrozumieć z tekstu. \"Zdecydowałem się opanować tę książkę... Dopiero po kilku latach zrozumiałem tyle, ile w tym czasie byłem w stanie pojąć. Wtedy odłożyłem Maxwella na bok i dalej podążałem własnym szlakiem, czyniąc znacznie szybsze postępy\".", + "6330": "Gdy Shackleton wracał do kraju, w Londynie sposobiła się do wyruszenia na biegun południowy następna ekspedycja brytyjska. Przygotowywał się do niej ponownie Robert Falcon Scott, który tym razem, wzorem Shackletona, postanowił zabrać ze sobą 19 koników mandżurskich oraz trzy pary sań motorowych, nie rezygnując wszakże z psów, które podczas poprzedniej wyprawy tak go zawiodły.", + "6331": "Lipiec i sierpień to miesiące, w których Mars ostatecznie odda władanie nieboskłonem Jowiszowi. Czerwona Planeta będzie widoczna coraz krócej po zachodzie Słońca, coraz niżej nad południowo-zachodnim horyzontem. W nocy z 11 na 12 lipca Mars (0.7m) znajdzie się około godz. 23:00 3o na lewo od Księżyca tuż przed pierwszą kwadrą.", + "6332": "W 20 polach diagramu ukryto skarby. Cyfra w danym polu oznacza, w ilu sąsiednich kratkach stykających się z polem z cyfrą bokiem lub rogiem znajdują się skarby. W kratkach z cyframi skarbów nie ma. Oznacz wszystkie pola ze skarbami. W rozwiązaniu wystarczy podać, ile skarbów znajduje się na przekątnych diagramu.", + "6333": "Można by więc walczyć z tą chorobą, zmniejszając na przykład środkami chemicznymi plon żołędzi. W przyrodzie obowiązuje jednak zasada - coś za coś. Im mniej żołędzi, tym mniej myszaków i tym więcej brudnicy nieparki. A to z kolei grozi mniejszymi przyrostami rocznymi i żywotnością dębu - jednego z najcenniejszych gatunków drzew.", + "6334": "Dzięki temu przekonano się, że galaktyki aktywne nie tworzą jednolitej grupy, ale mają dość zróżnicowane własności. W ostatnich latach udało się jednak wyjaśnić zauważone różnice i zaproponować model wspólny dla wszystkich obiektów aktywnych. Powstał w ten sposób schemat ich unifikacji.", + "6335": "Autonomia szlacheckiego dworu zaowocowała z jednej strony doktryną egalitaryzmu szlacheckiego, z drugiej - sprzyjała wzrostowi znaczenia sejmików szlacheckich, jako tych zgromadzeń, na których brać szlachecka in corpore mogła zająć stanowisko w najważniejszych sprawach państwa (jeden z XVII-wiecznych publicystów nazwał sejmiki, sejmy, rokosze, zjazdy, legacje, wojny itp. \"kościołami cnoty obywatelskiej\").", + "6336": "Roztwory tłoczone są do baterii w obiegu zamkniętym z dwóch osobnych zbiorników. Po rozładowaniu akumulatora można go ponownie naładować lub po prostu wymienić roztwory na już naładowane. Zamiast więc na stacje benzynowe, podjeżdżać będziemy być może samochodem na \"stacje wanadowe\". Oddając zużyte elektrolity, które tam będą regenerowane, napełnimy zbiorniki nowymi roztworami. Jeśli weźmiemy pod uwagę sprawność i wydajność akumulatorów wanadowych, projekt wydaje się zupełnie realny.", + "6337": "Koloratura z wariacjami na temat człowieka przez wysokie C to wiersz-aria, jakiego dotąd nie było w naszej poezji. Jest bowiem nie tylko opisem wirtuozerii, ale i swoistym jej popisem - w sferze dźwięków i w konsekwentnej metaforyzacji pojęć na wyższych piętrach.", + "6338": "Ogromne znaczenie ma leczenie farmakologiczne. Jeśli zakażona kobieta w czasie ciąży leczy się AZT, niebezpieczeństwo infekcji u dziecka zmniejsza się do około 8%. W Polsce od 1986 do 1997 roku 88 HIV-dodatnich kobiet urodziło dzieci. 15 zostało zakażonych przez matki, część z nich już w okresie życia płodowego. Znacznie rzadziej zdarzają się infekcje w wyniku transfuzji krwi lub przyjmowania preparatów krwiopochodnych.", + "6339": "Obecnie wiemy o istnieniu co najmniej trzech różnych syntaz NO. Syntaza NO w śródbłonku, zwana śródbłonkową, jest innym białkiem - chociaż oczywiście podobnym - niż syntaza neuronalna występująca w komórkach nerwowych. Inny jest też enzym obecny w komórkach układu odpornościowego, makrofagach, zwany syntazą indukowalną.", + "6340": "Poważne zaburzenia dobowego rytmu syntezy melatoniny występują również podczas podróży transkontynentalnych przy przekraczaniu stref czasowych. Także w tym przypadku fototerapia może złagodzić lub znieść całkowicie niekorzystne objawy. Adaptację do nowych warunków przyspiesza naświetlanie we wczesnych godzinach porannych światłem o odpowiednim natężeniu.", + "6341": "Ostatnio wiele osób woli zażyć pigułkę melatoniny, co z pewnością jest mniej uciążliwe niż naświetlanie, choć wcale nie wiadomo czy lepsze dla organizmu.", + "6342": "Ósmego maja BeppoSAX zarejestrował błysk, którego optyczny odpowiednik był widoczny jeszcze przez kilka tygodni. Tym razem udało się \"złapać\" odpowiednik optyczny w na tyle jasnej fazie, że używając teleskopu Kecka Mark Metzenger i współpracownicy zdołali uzyskać widmo obiektu.", + "6343": "Wykazano, że zarodniki pleśni są odpowiedzialne za ok. 40% zgonów u ludzi chorych na białaczki. Jeżeli zakażeniu ulegnie pacjent po przeszczepie organu, ma zaledwie ok. 10% szans na przeżycie. Tymczasem tylko 7% amerykańskich oddziałów dla chorych po przeszczepach zakazuje bliskich kontaktów odwiedzających z pacjentem.", + "6344": "Takie mechanizmy wzajemnej regulacji liczebności obserwowano u drapieżnych bezkręgowców specjalizujących się w określonym rodzaju pokarmu, a także u kręgowców żyjących na dalekiej północy. W przypadku kręgowców naszej strefy klimatycznej byłyby to zależności zbyt uproszczone. Różnorodność potencjalnych ofiar jest tu bowiem znacznie większa i jeżeli drapieżnik ma trudności ze złapaniem ofiary z gatunku A, to może próbować szczęścia z gatunkiem B itd.", + "6345": "Współczesne badania dowiodły, że komety są pozostałościami tworzywa, z którego ponad 4.5 mld lat temu powstał Układ Słoneczny. Co więcej, prawdopodobnie to one dostarczyły na Ziemię materię organiczną, niezbędną dla rozwoju życia. Te urodziwe i rzadko oglądane ciała niebieskie mogą wiele powiedzieć o naszej przeszłości i pochodzeniu. Nic więc dziwnego, że chcemy lepiej poznać ich tajemnice.", + "6346": "Wśród trzech pozostałych młodych rysi śledzonych telemetrycznie, które osiedliły się w Puszczy Białowieskiej, były dwie samice. Zajęły one terytoria w sąsiedztwie swych matek. Zapewne samica, która w przyszłości sama będzie wychowywać młode, łatwiej sobie poradzi, polując na dobrze znanym terenie.", + "6347": "Była ona badana przez Jakuba Bernoulliego w latach 1691-1692. Pojawiła się również wzmianka o niej w listach Leibniza z roku 1715. Obecną nazwę otrzymała w roku 1836, ale jeszcze długo występowała w literaturze fachowej pod innymi nazwami: kubocykloidy lub tetrakuspidy.", + "6348": "Wymóg, by planety świeciły światłem odbitym, jest nieistotny, ponieważ nie pozwala ograniczyć ich liczby. Wszystkie obiekty w naszym Układzie są widoczne głównie dzięki promieniowaniu słonecznemu; same emitują minimalne ilości energii (rekordzista w tej konkurencji, Jowisz, wytwarza w swym wnętrzu nie więcej niż 10% energii, jaką otrzymuje ze Słońca). Ponieważ te ilości są bardzo małe, można je pominąć.", + "6349": "Gdy na pokładzie wojskowego Boeinga VC-25A przebywa prezydent USA, samolot przyjmuje kryptonim radiowy Air Force One i staje się najważniejszym statkiem powietrznym w przestworzach.", + "6350": "Określenie VIP - Very Important Person, czyli Bardzo Ważna Osobistość - przysługuje wąskiej grupie osób (głowom państw, szefom rządów i parlamentów), którym ze względu na nadrzędny interes państwa powinno się zapewnić szczególne bezpieczeństwo i standard życia.", + "6351": "Torby, które wraz z zawartością całkowicie się rozkładają, rozwiązują ten problem. Mimo że droższe od tradycyjnych, są chętnie kupowane. Inny produkt z tej serii to torba na zakupy. Jest przezroczysta, przypomina powszechnie używane, ale rozkłada się w ciągu 30-40 dni na kompostowej pryzmie.", + "6352": "Cóż on miałby konkretnie robić?", + "6353": "Zadaniem brokera informacji będzie wypreparowanie ze zbioru zasobów sieci pewnego podzbioru informacji, określonego przez zlecony mu temat. Informacja ta nie tylko musi być relewantna i w stosunku do zawartości sieci zbliżona do pełnej. Powinna ona również być akredytowana, gwarantowana.", + "6354": "- Czy równie powszechne obecnie torebki plastykowe także mogą trafić do spalarni śmieci?", + "6355": "- Oczywiście, tworzywa sztuczne można palić w spalarni, ale tylko te, które nie zawierają chloru. Na szczęście, polichlorek winylu jest już stosowany na znacznie mniejszą skalę, a wyroby z niego są wyraźnie oznakowane.", + "6356": "- A co robić z tymi, które zawierają chlor?", + "6357": "Namawiałbym wydawców polskich na innowację w stosunku do oryginału; na wydanie całości na osobnych kartkach, składanych w skoroszycie, tak aby je można było wyjmować, a także wymieniać. Tym sposobem można by wciągnąć czytelników do redagowania i ulepszania wydawnictwa, uzupełniania go nowymi pomysłami, do konkursu na nowe, ciekawsze jeszcze, dowcipniejsze ujęcia.", + "6358": "Dla czternastolatków sześćdziesięcioletnich warto by natomiast zastosować większą czcionkę.", + "6359": "Niezależnie od rodzaju szczepionki, pełna ochrona trwa przez około trzy lata. Potem odporność się zmniejsza i wtedy zetknięcie się z Bordetella pertussis może wywołać chorobę o niepełnych objawach. Jak podaje Centers for Disease Control w Atlancie, w Stanach Zjednoczonych co roku setki tysięcy nastolatków, a także osób dorosłych, chorują na \"słaby\" koklusz, zwykle rozpoznawany jako zapalenie oskrzeli.", + "6360": "Już Pitagorejczycy znali podobno wszystkie najbardziej regularne wielościany nazywane foremnymi. Wielościany foremne zbudowane są z jednakowych wielokątów foremnych, ponadto w każdym ich wierzchołku schodzi się tyle samo krawędzi. Obecnie mówimy czasem, że są to bryły platońskie. Bowiem to właśnie Platon (w dialogu \"Timajos\") opisał je, przyporządkowując im poszczególne żywioły: czworościanowi - ogień, sześcianowi - ziemię, ośmiościanowi - powietrze, a dwudziestościanowi - wodę. Dwunastościan foremny miał symbolizować ład kosmiczny.", + "6361": "Dzięki badaniom izotopowym można określić, skąd pochodzą klejnoty.", + "6362": "Szmaragdy od wieków są najbardziej poszukiwanymi kamieniami szlachetnymi, cenionymi nieraz wyżej od diamentów. Nic w tym dziwnego, bo klarowne, błyskające nasyconą zielenią jubilerskie odmiany występują zaledwie w kilku miejscach na świecie. Do powstania potrzebują gorącej wody i trzech rzadkich pierwiastków: berylu, wanadu i chromu. Żaden z nich nie interesuje jednak badaczy tak, jak jeden z popularniejszych składników szmaragdu - tlen.", + "6363": "W prekolumbijskiej Mezoameryce świąt ku czci zmarłych było bardzo wiele. Świadczy to o dużym znaczeniu, jakie przypisywano okazywaniu pamięci i szacunku zmarłym. Ów stosunek do zmarłych przetrwał do czasów współczesnych, gdyż także i dziś jest to jedno z najważniejszych świąt w Meksyku.", + "6364": "5. Co miesiąc będziemy ponadto publikowali listę uczestników naszej zabawy, zajmujących w bieżącym rankingu pierwszych 10 miejsc; a więc sława, sława i jeszcze raz sława...", + "6365": "6. Erudyci II stopnia będą mogli w następnej turze konkursu (jeśli, naturalnie, zechcą go Państwo zaakceptować) walczyć o tytuł erudyty III stopnia (i następnych, ale wszystko w swoim czasie...).", + "6366": "Szczególnie bogaty materiał archeologiczny pochodzi z 24 szybów grobowych, wykutych w skale w okresie Starego Państwa (połowa III tysiąclecia p.n.e.), które odsłonięto po wschodniej stronie grobowca wezyra, rozszerzając teren wykopalisk w kierunku piramidy Dżesera. W niektórych komorach grobowych stoją kamienne sarkofagi. Prawie wszystkie komory zawierają szkielety ludzkie i pozostałości zastawy grobowej. Dla historyka najciekawsze są \"ślepe wrota\" z imionami i tytułami pochowanych tu dworzan faraonów.", + "6367": "Najpiękniejszy gwiazdozbiór letniego nieba, Łabędź, wisi teraz wprost nad naszymi głowami, wskazując swą wyciągniętą w locie szyją kierunek południowo-zachodni. Wprost pod nim bez trudu odnajdziemy drugiego skrzydlatego przedstawiciela niebieskiej menażerii - Orła. On to właśnie na polecenie Zeusa przyniósł na Olimp podczaszego greckich bogów - Ganimedesa. Między Łabędziem i Orłem warto odszukać niewielki, ale bardzo regularny gwiazdozbiór Delfina.", + "6368": "Nie wiemy jeszcze, na ile uniwersalny jest przedstawiony model. Czy rzeczywiście każda silna radiogalaktyka to kwazar widoczny z boku? Czy wszystkie galaktyki Seyferta typu 2 mają pierścień pyłowy i ukryty obszar szybkich obłoków gazowych? Czy w różnych stadiach ewolucji Wszechświata aktywne jądra galaktyk były identyczne?", + "6369": "Rozwiązania można nadsyłać do końca listopada br. pod adresem: Redakcja \"Wiedzy i Życia\", ul. Garażowa 7, 02-651 Warszawa. Na kopercie prosimy dopisać: PUZELAND 11/97 oraz podać liczbę rozwiązanych łamigłówek, stawiając dodatkowo (+), jeżeli będzie wśród nich zadanie dla wytrwałych.", + "6370": "Wśród osób, które nadeślą rozwiązania największej liczby łamigłówek (bez zadania dla wytrwałych), rozlosujemy płyty kompaktowe. Natomiast najlepsze rozwiązania zadania dla wytrwałych wezmą udział w losowaniu nagrody pieniężnej w wysokości 100 zł.", + "6371": "Dla człowieka jasne jest, że nie ma co się męczyć: suma liczb parzystych jest zawsze parzysta.", + "6372": "I to jest właśnie tajemnicze pojęcie \"zrozumienia\". Matematyki nie da się sprowadzić do zbioru tez wyjściowych i reguł wnioskowania, za pomocą których dowodzi się twierdzenia. Gdyby tak było, w roli matematyka doskonale spisywałby się komputer. Tymczasem wyobraźnia matematyczna nie jest algorytmiczna.", + "6373": "Nie jest to łatwe, bowiem niektóre instytucje nie ujawniają odpowiednich danych na przykład Centrum Kart Wielkopolskiego Banku Kredytowego, działające około roku, wciąż nie podaje do publicznej wiadomości swoich wyników. Jak poinformowała \"Rzeczpospolita\", tylko w trzecim kwartale ub.r. centra rozliczeniowe PolCard oraz Centrum Kart i Czeków Pekao SA przetworzyły 5.2 mln transakcji dokonanych przy użyciu kart płatniczych. Łączna ich wartość to 1.1 mld zł. Średnio płacąc kartą, wydawaliśmy 211 złotych.", + "6374": "Idea tomografii komputerowej (CT) zrodziła się w dwóch odległych od medycyny dyscyplinach naukowych - astronomii i matematyce. Twórcy urządzenia Godfrey Haunsfield i Allen Cormack otrzymali Nagrodę Nobla, a w uzasadnieniu jej przyznania Komitet Naukowy stwierdził, że żadna inna metoda w diagnostyce medycznej nie przyniosła tak wydatnego postępu w tak krótkim czasie.", + "6375": "Bryła przypomina kształtem łódkę z wydłużonym \"dnem\", na którym spoczywa, i charakteryzuje się wydłużonym rozkładem masy. Aby osiągnąć specyficzne właściwości dynamiczne kamienia celtyckiego, musimy zadbać, żeby oba te wydłużenia nie pokrywały się, ale tworzyły względem siebie pewien kąt ostry (por. ryc 1).", + "6376": "Wielka Encyklopedia Diderota zwała Polskę w XVIII wieku - paradis Judaeorum, rajem Żydów. Ich gminy w Polsce, kahały, cieszyły się szerokim samorządemo dość specyficznym ustroju: wybieralnym władzom kahału co miesiąc przewodniczyłkto inny. Od czasów Stefana Batorego miały i swój parlament, waad - słynny \"Sejm Czterech Ziem\".", + "6377": "Wiele ptaków owadożernych zimą zmienia jadłospis na roślinny. Jemiołuszka na przykład w ciepłych porach roku jest amatorką much łapiącą w locie owady. Zimą, przylatując na popas do Polski, zadowala się pozostałymi na krzakach jagodami. Zmieniają menu także kosy miejskie, kwiczoły - są zimą owocożerne, pozostające w miastach szpaki żerują zaś chętnie na przydomowych śmietnikach.", + "6378": "W przeciwieństwie do kosztów przedsięwzięcia, znacznie mniej imponująco przedstawiałyby się korzyści. Krótki pobyt na powierzchni Marsa wyklucza prowadzenie pożytecznych badań, natomiast okres spędzony przez kosmonautów w otwartej przestrzeni kosmicznej, w warunkach zerowej grawitacji i bez solidnej osłony przed silnym promieniowaniem kosmicznym byłby bardzo długi.", + "6379": "Bardzo zachęcam do wizyty w ICM i stałego korzystania z jej usług. Pokazałem tu - dla zachęty - tylko kilka; o jednej jeszcze jednakże muszę wspomnieć, obiecując sobie napisać o niej szerzej przy okazji. Otóż z witryny Sun SITE dostępna jest znakomita, bardzo szybka maszyna wyszukiwawcza Infoseek, i to całkowicie spolszczona: wszystkie \"ściągawki\", czyli mówiąc żargonem helpy, są \"po naszemu\". Serdecznie rekomenduję!", + "6380": "Czy transgeniczna żywność jest bezpieczna?", + "6381": "Doświadczenia laboratoryjne wykazały, że gąsienice motyli monarchów, karmione transgeniczną żywnością, miały kłopoty ze zdrowiem. Opisane badania dotyczą wybranego etapu życia owadów i krótkiego, laboratoryjnego doświadczenia. Stanowią ważne ostrzeżenie, nie mogą jednak bez dalszych badań być traktowane jako całkowicie wiarygodne [patrz: Żywność Frankensteina?, \"WiŻ\" nr 5/1999].", + "6382": "W systemie można się posłużyć tłem rzeczywistym, sfilmowanym w innych okolicznościach i w innym miejscu - to właśnie mogli obejrzeć widzowie telewizyjnej relacji z Media Forum: popularni telewizyjni prezenterzy przechadzali się po \"wmiksowanej\" w obraz warszawskiej Starówce w towarzystwie wygenerowanej figurki (zdjęcie powyżej). Można też stworzyć wirtualną, nieistniejącą w rzeczywistości, a nawet zupełnie nierealną scenografię, w której odgrywać będą swe role prawdziwi aktorzy.", + "6383": "JUŻ STAROŻYTNI GRECY...", + "6384": "Mniejsza jednak o trzciniaki czy pszczoły. Pytaniem, które naprawdę fascynowało ludzi od tysiącleci, jest oczywiście możliwość wyboru płci własnych dzieci. Jakkolwiek obserwacje prowadzone na innych zwierzętach świadczą o istnieniu - przynajmniej teoretycznie - szansy świadomej selekcji, ten emocjonalnie, politycznie i etycznie skomplikowany problem pozostaje jeszcze w dużej mierze biologiczną zagadką.", + "6385": "Pierwszy proponowany adres to http://www.li.net/~george/pavilion.html, ale nie ma sensu próbować go otworzyć: skieruje tylko pod adres http://www.georgehart.com/pavilion.html, gdzie zgodnie z zapowiedzią omawianego listu znajdą się wzory struktur geodezyjnych do samodzielnego wykonania z najróżnorodniejszych materiałów; konstrukcje ze spinaczy, widelców, owoców, papieru. Ogromny zbiór odnośników na ten temat. Uprzedzamy: tworzenie takich modeli jest to zajęcie tylko dla cierpliwych majsterkowiczów. Ale powstają rzeczy wspaniałe...", + "6386": "Reprodukujemy również śliczną stronę Miejskiej Biblioteki Publicznej. Nie reprodukujemy strony ofert inwestycyjnych miasta, ale tak właśnie lokalna władza powinna korzystać z Sieci. Nawiasem mówiąc: może założymy wspólnie w Trzebini Krajowe Stowarzyszenie Prasy Internetowej? Czy nie warto wymienić doświadczenia, nauczyć się czegoś od sprawniejszych warsztatowo, poznać różne sposoby pokonywania trudności? Chętnie będziemy taką inicjatywę wspierać słowem drukowanym!", + "6387": "Uchodźcy uczestniczący w programie integracyjnym mogą pozostać w ośrodku, ale nie dostają żadnych pieniędzy do ręki, bo są one przekazywane na ich utrzymanie. Nie można tam również prowadzić normalnego życia - wszystko bowiem robi się za nich: dostają jedzenie, mają wyprane ubrania itd. Położenie ośrodków z dala od dużych miast utrudnia znalezienie pracy, wejście w rytm zwykłego życia, wtopienie się w społeczeństwo.", + "6388": "W \"Gazecie Wyborczej\", w której list ten się ukazał, redaktor naukowy słownika, prof. Edward Polański, napisał m.in.: [...] Oburzenie autorów listu na wulgaryzację języka i kultury współczesnej jest słuszne. Natomiast nie jest uzasadnione oburzenie na wulgaryzację \"polskiego słownika ortograficznego\". [...] Wysunięte pretensje pod adresem autorów słownika nie zmienią językowej rzeczywistości. Tylko naiwni wierzą w to, że rzecz, która nie jest nazwana, nie istnieje [...].", + "6389": "Wszelkie tego rodzaju zjawiska, które nie prowadzą do natychmiastowej śmierci, z powodu dużej liczby czynników sprzyjających powstaniu schorzenia muszą być badane na wielkiej liczbie przypadków. Zajmują się tym metody epidemiologiczne, ujmując we wzory matematyczne modele opisujące ryzyko. Dla wyjaśnienia tych zależności za najwłaściwsze uznano zajęcie się górnictwem uranowym, gdzie wpływy radonu są oczywiście wyraźniejsze niż radonu mieszkaniowego.", + "6390": "W pewnych warunkach może jednak być inaczej. W środowisku zmienionym przez działalność człowieka, ofiary często mają mniejsze szanse ukrycia się przed drapieżnikami. Kuropatwy, na przykład, zakładają gniazda na miedzach (wąskich pasmach chwastów pomiędzy sąsiednimi uprawami), które mogą być stosunkowo łatwo penetrowane przez lisy, psy i koty.", + "6391": "Na co zatem liczą inwestorzy? Jedną z nowinek, które obiecują przyszłe zyski, jest upowszechnienie pracy na odległość. Ma się ona stać jednym z głównych zastosowań sieci komputerowych, a obecnie korzysta z tego aż 11 mln Amerykanów. Zalety są oczywiste: lepsze wykorzystanie czasu, likwidacja stanowisk roboczych, rozładowanie korków na autostradach.", + "6392": "Między godz. 10:10 - 13:15 zebrano w CLOR na filtrze pył promieniotwórczy z około 700 m3 powietrza. Analiza spektrometryczna wykazała, że jego skład izotopowy jest typowy dla procesów reaktorowych, a nie wybuchu jądrowego. Mimo licznych usiłowań, nie udało się skomunikować z prezesem PAA, więc około godz. 17:00 informację o zagrożeniu radiacyjnym kraju przekazałem sekretarzowi naukowemu PAN, prof. Janowi Kaczmarkowi, który zobowiązał się natychmiast zawiadomić premiera.", + "6393": "W świecie nauki początek jesieni to emocje towarzyszące Nagrodom Nobla. W okresie poprzedzającym oficjalne ogłoszenie werdyktów coraz częściej na łamach prasy pojawiają się spekulacje, kto zdobędzie to prestiżowe wyróżnienie. W dziedzinach przyrodniczych komuś na ogół udaje się go przewidzieć, jednak w pozostałych - zwłaszcza w dziedzinie literatury - jest to zwykle niespodzianka. Tak było również w tym roku.", + "6394": "Zamieszczone obok zdjęcie przedstawia część panoramy \"astronomicznego miasteczka\" na szczycie Mauna Kea. W kulistych kopułach w środku pola widzenia mieszczą się teleskopy Keck I i Keck II (każdy o średnicy 10 m). Na lewo od nich widać cylindryczny budynek mieszczący teleskop Subaru. Gemini North zajmuje drugą kopułę od prawej.", + "6395": "1 Wyjaśnijmy, że do robienia zakupów w Internecie własny komputer nie jest niezbędny: można skorzystać z komputera w miejscu pracy, albo na przykład z maszyny ogólnodostępnej w jakiejś kawiarni internetowej, tzw. cybercafe. To ostatnie rozwiązanie jest powszechnie stosowane przez przestępców komputerowych, bowiem najlepiej zapewnia anonimowość.", + "6396": "Najlepszą porą do obserwacji tych rzadkich zjawisk atmosferycznych jest pierwsza godzina po zachodzie słońca lub ostatnia przed jego wschodem. Chmury te są wtedy oświetlone promieniami znajdującego się tuż pod horyzontem słońca. Wieczorem, kiedy słońce opuszcza się na około 6° poniżej horyzontu, mogą być widoczne nie tylko w północnej części nieba (dotyczy to obszaru Polski), gdzie przede wszystkim należy ich szukać, ale również bliżej zenitu.", + "6397": "Czas na diagnozę. Ministerstwo Środowiska stało się bastionem sił antyekologicznych, miejscem współpracy raczej z przeciwnikami ochrony przyrody - najbardziej wrogimi grupami w samorządach. Udzielanie im w znowelizowanym prawie różnych koncesji jest sprzeniewierzeniem się leżącej u podstaw idei rozwoju zrównoważonego zasadzie nadrzędności dobra wspólnego.", + "6398": "Współczesna stacja paliw to poligon ciągle nowych marketingowych koncepcji, szeroka gama usług towarzyszących, niemal - miejsce dla wszystkich! Powstają więc nieoczekiwane zagrożenia; stacje stają się miejscem pozbywania się różnych szkodliwych w skutkach odpadów: pustych puszek, opakowań po oleju i napojach chłodzących, przepracowanych olejów, płynów hamulcowych, środków chroniących przed mrozem, zużytych akumulatorów i opon.", + "6399": "Oczywiście, niektóre rzeczy lepiej czyta się na papierze i dlatego przedwczesne okazały się obawy wydawców prasy. Złote lata się skończyły. Prasa funkcjonująca według modelu powstałego pół wieku temu jest przeżytkiem. Multimedia pukają do naszych drzwi - przestrzegał kilka lat temu na zjeździe Newspaper Association of America w San Francisco jej przewodniczący, Charles T. Brumback.", + "6400": "Otóż największe dziś liczby bliźniacze zapisane w postaci nie rozwiniętej, to 570918348.105120 x1 (tę parę znalazł w październiku ub.r. Harvey Dubner) oraz wyszukana w miesiąc później przez K. H. Indekoferai A. Ja'raia z Padeborn University jeszcze większa para: 242206083.238880x1.", + "6401": "Bliźniaki - rekordzistki mają po 11713 cyfr; zapisanie każdej z nich,w postaci rozwiniętej, zajęłoby zatem ponad 6.5 strony znormalizowanego maszynopisu...", + "6402": "Otrzymawszy porcję energii, jądro może zachowywać się niby wirujący bąk; może nastąpić silna deformacja jego kulistego kształtu; stwierdza się również falowanie powierzchni jąder i wahadłowy ruch protonów względem neutronów. We wszystkich tych przypadkach nukleony poruszają się całą grupą, przejawiają zatem zachowanie kolektywne, takie właśnie jak cząsteczki cieczy - płyną całą gromadą.", + "6403": "Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m). Gwiazdom towarzyszy wstęga Drogi Mlecznej, której delikatną poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), przebiegającej przez konstelacje zodiaku, oraz planety: jasnego Marsa (-1m) i słabego Plutona (14m).", + "6404": "Każdego dnia ludzie podejmują dramatyczne decyzje o opuszczeniu domów, bliskich i swoich krajów. Niewielu z nich może sobie pozwolić na ucieczkę samolotem, większość wybiera się w drogę pieszo, zmierzając ku najbliższej granicy. Uciekają przed wojną lub przed prześladowaniami, obawiając się, iż zostaną uwięzieni, będą torturowani lub straceni. Ich obawy wypływają z cierpień już doznanych, autentycznego zagrożenia lub doświadczeń przyjaciół i sąsiadów.", + "6405": "Sukces RPA w odtworzeniu populacji nosorożca białego był możliwy m.in. dzięki przyciągnięciu turystów płacących za szansę wytropienia, obejrzenia i sfotografowania rzadkich gatunków. Powstał rynek pracy dla przewodników, tropicieli i strażników. Nie brakuje także zatrudnienia w hotelach, przy budowach dróg, w pamiątkarstwie. Każdy nowy etat stworzony przez ekoturystykę jest realną szansą na poprawę bytu miejscowej ludności (jeden zatrudniony utrzymuje średnio 15 osób).", + "6406": "W puszce głowowej wielu gatunków owadów widoczne są miejsca, przez które światło może łatwo przenikać w głąb mózgu. Kutykula indyjskiego chrząszcza Pachymorpha sexguttata (fot. 3.) jest bardzo ciemna, co ułatwia odnalezienie cienkich i jaśniejszych miejsc, przez które światło działa bezpośrednio na mózg (fot. 4. - strzałka); po podświetleniu puszki głowowej od środka za pomocą światłowodu w miejscach tych prześwituje światło.", + "6407": "Zniesiono wszystkie wewnętrzne cła i myta - co udrożniło rzeki i wręcz od razu zwiększyło polski eksport przez Gdańsk.", + "6408": "Zarządzono reformę podatków i utworzono komisję długów państwowych, która miała zbadać, co się komu naprawdę należy (a pretensje sięgały jeszcze wieku XVII!), i podjąć spłatę rzeczywistych zobowiązań.", + "6409": "Tadeusz Kantor pozostawił dorobek zaskakująco różnorodny i olbrzymi. Składają się nań setki obrazów, rysunków i szkiców, kostiumy i modele teatralne, projekty scenograficzne. Występował z własnymi koncepcjami w sztuce, np. z ideą ambalaży czy ideą podróży. Organizował liczne wystawy, tzw. akcje i happeningi. Stworzył eksperymentalny teatr Cricot 2, w którym przygotował dziewięć premier. Dziesiątego spektaklu, Dziś są moje urodziny, nie zdążył ukończyć.", + "6410": "Mapa nie zawiera wszystkich gwiazd widocznych gołym okiem, lecz kilkaset najjaśniejszych, do 4.5 wielkości gwiazdowej. Gwiazdom towarzyszy wstęga Drogi Mlecznej, której delikatną poświatę można dostrzec z dala od świateł miejskich. Oprócz gwiazd na mapie można także odnaleźć Księżyc, który porusza się w pobliżu ekliptyki (drogi Słońca wśród gwiazd), przebiegającej przez konstelacje zodiaku.", + "6411": "Ptaszniki to duże, a nawet olbrzymie (o długości ciała do 11 cm), kosmate i groźnie wyglądające pająki. Ich mocne nogi są niezbyt długie, a głaszczki sprawiają wrażenie piątej pary odnóży (zwłaszcza u samic). Najbardziej widoczną cechą czyniącą z ptaszników odrębny podrząd w rzędzie pająków jest budowa szczękoczułków, czyli chelicer.", + "6412": "W hinduizmie istnieje też bardzo popularny kult Bogini Matki. Łączy się go zwykle z praktykami określanymi mianem siaktycznych lub tantrycznych. Siakti (moc) jest personifikacją energii boga w postaci żeńskiej. Kult małżonki Śiwy ma wielu zwolenników; współcześnie ma on dwa aspekty: dobroczynny i budzący grozę. W pierwszym bogini występuje pod imionami Gauri, Uma, Parwati, w drugim - Durgi, Kali, Ćamunda.", + "6413": "Robert Dudley, biolog z University of Texas w Austin, wystąpił z interesującą sugestią – być może nasze upodobanie do alkoholu zrodziło się jako pożyteczne przystosowanie pomagające w przeszłości naszemu gatunkowi przeżyć trudne czasy niedostatku pożywienia. Jego zdaniem, nadpsute owoce mogą mieć sporą zawartość alkoholu (do 5%), ale jednocześnie są kaloryczne. Osobnicy, którzy wyrobili sobie smak na sfermentowany owoc, mogli mieć lepsze szanse przetrwania. Nie mówiąc już o spłodzeniu potomstwa.", + "6414": "Samice zgłęba olbrzymiego mają monstrualnie długie pokładełka, nawet siedmiocentymetrowej długości. Sięgają nimi w głąb kanałów larwalnych drewnożerców w poszukiwaniu ich larw, które uśmiercają jadem (ryc. 1). Potomkowie zgłębów, wylęgający się ze złożonych w pobliżu ofiary jajeczek, pożerają ją w całości. Obserwowano samice, które docierały pokładełkiem do larw po przebiciu pięciocentymetrowej warstwy drewna. Operacja taka może trwać kilkadziesiąt minut. Samica z niemałym wysiłkiem przeciska pokładełko przez słoje pnia, warstewka po warstewce.", + "6415": "Początek znanego nam Wszechświata, czyli Wielki Wybuch, nastąpił około 13 mld lat temu. Wystarczyło jednak tylko około 200 mln lat, by inteligencja zaistniała na bazie wystarczająco skomplikowanych organizmów żywych. Fermio szacował, że ziemska cywilizacja może rozprzestrzenić się na całą Galaktykę w ciągu 100 mln lat. Czas rozwoju i czas ekspansji inteligencji to tylko drobny ułamek wieku Wszechświata.", + "6416": "Decydujące znaczenie zatem dla rozwoju produkcji żółtego metalu posiada nadal złoże afrykańskie Witwatersrand, które dostarcza rocznie ponad 350.000 kg złota, decydując o kształtowaniu się całej produkcji światowej.", + "6417": "Załamanie się linii produkcji złota w 1942 r. było spowodowane przejściem górników z radzieckich i anglosaskich kopalń złota bądź do służby wojskowej, bądź też do pracy w kopalniach innych, wojennie bardziej przydatnych metali.", + "6418": "Sztuczne tworzenie organizmów mozaikowych czy też wprowadzenie zmienionych genów do komórek bez wątpienia przyczynia się do postępu nauki, ale nie znajduje odbicia w zjawiskach występujących w naturze. Nasuwa się więc pytanie, w jaki sposób muszka owocowa może pomóc w rozwiązywaniu dylematów człowieka.", + "6419": "Kolor pełni w obu rodzajach reklamy bardzo interesującą funkcję. Nie tylko pobudza, ale także wyraża emocje. O ile achromatyczna część jest przeważnie smutna, o tyle barwna jest wesoła i dynamiczna (w reklamach telewizyjnych niebagatelną rolę w tym odgrywa też muzyka i ścieżka dźwiękowa). Poza tym schemat taki sugeruje, że jak od przeszłości lepsza jest teraźniejszość, tak od teraźniejszości będzie lepsza przyszłość.", + "6420": "Energia wydzielana przez Słońce jest pierwotną przyczyną prawie wszystkich zjawisk zachodzących w atmosferze Ziemi. Ilość energii docierającej do Ziemi od Słońca nie jest jednak stała, lecz zależy od stopnia jego aktywności. Aktywność Słońca wpływa więc na procesy atmosferyczne, takie jak na przykład cyrkulacja powietrza i cykl hydrologiczny (który obejmuje parowanie wód powierzchniowych, ich skraplanie się w atmosferze oraz powrót na powierzchnię Ziemi pod postacią opadów deszczu lub śniegu).", + "6421": "Niemal każdy podręcznik biologii opisuje wzajemne powiązania roślin motylkowych i bakterii korzeniowych (inaczej brodawkowych). Groch, fasola czy koniczyna, żyjąc w symbiozie z tymi bakteriami, są prawie niezależne od zawartości azotu w podłożu. Te glebowe mikroorganizmy są bowiem obdarzone zdolnością wiązania azotu cząsteczkowego (N2) i wbudowywania go do związków organicznych. Rośliny uzyskują gotowe związki azotowe wytworzone przez mikroorganizmy, a w zamian dostarczają partnerowi własne produkty fotosyntezy.", + "6422": "Dowód na ocieplanie Ziemi.", + "6423": "Analizując liczne dane ze źródeł historycznych, udało się ustalić, że jeziora zamarzają coraz wcześniej i rozmarzają później. Jest to jeden z najpoważniejszych dowodów na to, że powierzchnia Ziemi się ociepla.", + "6424": "Kiedy nadejdzie cyklon?", + "6425": "NASA wystrzeliła nowego satelitę TRMM (Tropical Rainfall Measuring Mission), z którym wiąże się ogromne nadzieje na skuteczne przewidywanie cyklonów tropikalnych.", + "6426": "Zdumiewa u Lenina dar naukowego przewidywania. Wkrótce po pierwszej wojnie światowej - Lenin w jednym z dzieł, na marginesie zasadniczych rozważań, przewidywał, iż po dwudziestu latach dalszego istnienia europejskiego kapitalizmu Europa może przeżyć najście podobne do napoleońskiego, może być wtrącona w sytuację krajów kolonialnych, ucisku kolonialnego i wtedy zadaniem europejskiego proletariatu stanie się narodowa odbudowa krajów.", + "6427": "Zarówno analiza Bahcall, jak i Juszkiewicza nie uwzględnia stałej kosmologicznej. Trzeba jednak zaznaczyć, że pomiar stałej kosmologicznej jest oparty tylko na kilkudziesięciu obserwacjach supernowych typu Ia, których przydatność w charakterze \"świec standardowych\" może być dyskusyjna. Wyniki Bahcall i Juszkiewicza są natomiast oparte na znacznie solidniejszych podstawach obserwacyjnych i teoretycznych.", + "6428": "Kłopoty z tożsamością Macieja i Mateusza każą mi tutaj przywołać jeszcze jedną parę imion, a mianowicie Szczepana i Stefana. Bo kiedy rodacy wracają z Wiednia, z reguły opowiadają o wrażeniach z katedry św. Stefana. Przecież mamy w przewodnikach ze stolicy Austrii Stephansdom (w innych językach: St. Stephen's Cathedral, Duomo di Santo Stefano) - bronią się, gdy im mówię, że byli w kościele pod wezwaniem innego świętego.", + "6429": "XM1, kamera cyfrowa firmy Canon, jest pierwszą domową kamerą wyposażoną w obiektyw, stosowany dotychczas tylko w profesjonalnym sprzęcie tej firmy. Wykonany z asferycznych soczewek ze szkła fluorytowego, pozwala na uzyskanie bardzo dobrej jakości obrazu. Nowa kamera Canona automatycznie ustawia wszystkie parametry nagrywania, bardziej ambitnym użytkownikom pozwala jednak samodzielnie kontrolować ostrość obrazu i ekspozycję. XM1 można również wykorzystać jako cyfrowy aparat fotograficzny. Na 60-minutowej taśmie miniDV można zapisać do 550 zdjęć.", + "6430": "Pierwsza historyczna wzmianka o teatrze cieni związana jest z legendą o ukochanej cesarza Wudi i pojawia się w kronice Północnej Dynastii Song (960-1127). Później, za czasów mongolskiej dynastii Yuan, wraz z armiami Czyngis-chana i jego następców wędrowały trupy lalkarskie, zabawiające żołnierzy. Szczytowy rozwój teatru cieni przypada na ostatnie dwa wieki istnienia cesarstwa: XVIII i XIX.", + "6431": "Jest to jednak bunt chwilowy, który musi ustąpić uczuciu bezsilności wobec nadrzędnych sił: I z nadzieją, że przetrwa, wiedziałem: nie przetrwa. W obu wierszach śmierć i przemijanie to proces bolesny, do końca niezrozumiały. Proces, któremu człowiek nie jest i nigdy nie będzie się w stanie przeciwstawić i w związku z tym jedynie może z pokorą go zaakceptować.", + "6432": "W lipcu 1999 roku podpisano kontrakty pomiędzy Hutą Stalowa Wola S.A. a brytyjską firmą GEC Marconi, dotyczące transferu technologii i współpracy kooperacyjno-marketingowej przy produkcji w Polsce samobieżnych haubic AS 52 Braveheart (Chrobry). Haubica jest rodzajem działa artyleryjskiego o dużym kalibrze.", + "6433": "Wykonawszy pierwszy etap, pomysłodawcy byli gotowi do podjęcia drugiego. Ogromnie interesowało ich, co z tych zabiegów wyniknie. Jak zachowają się geny wirusa zwierzęcego w bakteriach, a geny wirusa bakteryjnego w komórkach małpy? Czy fakt, iż pochodzą z różnych środowisk (diametralnie różnych organizmów) i dopiero na skutek manipulacji stały się jednością, znajdzie swoje odbicie w ich dalszych losach, czy też objawią jakieś uniwersalne cechy aktywnych genów?", + "6434": "Na rysunku przedstawiona jest przykładowa trasa na mniejszej planszy (7*7) obejmująca 24 pola; jej symetryczność jest przypadkowa i w rozwiązaniu nie jest wymagana.", + "6435": "Nagrodę (100 zł) otrzyma ten, kto narysuje najdłuższą trasę. W przypadku remisu o przyznaniu nagrody zadecyduje losowanie.", + "6436": "Surowy, suchy klimat, huraganowe wiatry oraz nieurodzajność gleb spowodowały, że odkryta w 1520 roku przez Magellana Patagonia długo nie była kolonizowana przez Europejczyków. Pierwsze trwałe osady założono dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Ich mieszkańcy zajmowali się głównie hodowlą owiec, które jako jedyne znosiły tutejsze trudne warunki. Hodowla owiec jest do dzisiaj jedną z głównych gałęzi gospodarki tych nadal słabo zaludnionych rejonów.", + "6437": "Świat cząsteczek, atomów, elektronów przyjęto nazywać \"mikroświatem\". Wydaje się, że właściwsze byłoby już dziś mówienie o \"nanoświecie\" czy \"femtoświecie\".", + "6438": "Ryc. 3. Nanogitara wykonana z krzemu ma długość 20 razy mniejszą od grubości włosa ludzkiego. Jej struny mają grubość zaledwie około 50 miliardowych części metra.", + "6439": "W czasach Demokryta panował jeszcze inny pogląd na nicość materialną, który nazwę potocznym. Za próżnię uważano również to, co nie było wypełnione żadnym ciałem postrzegalnym. W tym sensie, na przykład, mówiono o dzbanie, że jest pusty, gdy nie zawierał wody. Zarówno próżnia w interpretacji Demokryta, jak i próżnia w rozumieniu potocznym stanowią ten sam rodzaj nicości materialnej, pojmowanej jako \"brak\" czegoś materialnego: atomów lub wody.", + "6440": "Proces balsamowania trwał około dwóch miesięcy. Potem, przez kolejne dwa tygodnie, ciało było bardzo starannie bandażowane. Tej czynności również towarzyszyły modlitwy i obrzędy. Na koniec imię zmarłego wypisywano na zewnętrznej warstwie płóciennych bandaży, a twarz mumii była okrywana maską wiernie odtwarzającą rysy.", + "6441": "Kropkę nad i postawił Harold Kroto, wykonując pomiary magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR). Uzyskane widmo składało się z jednej tylko linii dowodząc, że wszystkie atomy cząsteczki C60 są równocenne - tak, jak wymagała tego struktura piłki futbolowej. W tym samym roku skaningowe mikroskopy tunelowe oczarowały strudzonych badaczy widokiem równych sfer C60 i nieco wydłużonych C70 przyklejonych do powierzchni złota. Zakończył się drugi rozdział krótkiej historii fullerenów.", + "6442": "Miasto Roskilde, odległe o 30 km od Kopenhagi, słynie z charakterystycznej sylwetki katedry, w której spoczywają królowie Danii. W krajobrazie tego miasta pojawił się jednak w ostatnich latach komin, pomalowany, jak to się teraz praktykuje na Zachodzie, w niebo oraz chmurki.", + "6443": "Standardy te zostały opracowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną z uwzględnieniem osiągnięć uczniów (wiedzy i umiejętności) zawartych w Podstawie programowej kształcenia ogólnego. Standardy wymagań egzaminacyjnych są podstawą do przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów.", + "6444": "Prace nad nowym systemem egzaminowania od samego początku prowadzone są w sposób jawny i konsultowane zarówno wśród rzeczoznawców i ekspertów, jak i w szeroko rozumianym środowisku oświatowym.", + "6445": "Stanisław Ostrowski - Po śmierci prezydenta A. Zaleskiego w 1972 roku został jego następcą. Rada Trzech rozwiązała się.", + "6446": "Edward Raczyński - Objął funkcję w 1979 roku; złożył urząd po upływie kadencji w 1986 roku. Głównym celem programu emigracji było wówczas wspieranie dążeń niepodległościowych w kraju.", + "6447": "Boże Narodzenie, w Polsce zwane także Godami, Godnymi lub Godnimi Świętami, Świętymi Wieczorami, Koladką, rozpoczyna wieczór wigilijny 24 grudnia, a kończy dzień Trzech Króli 6 stycznia. Podobnie jak wiele innych świąt i uroczystości religijnych, mają one bogatą obrzędowość ludową, która jest swoistym połączeniem rytuałów kościelnych i przedchrześcijańskich wierzeń, obyczajów, zabiegów magicznych.", + "6448": "Stanisław Hadyna z kolei w swej pięknej reportażowej książce W słońcu Hellady członków Zespołu Pieśni i Tańca \"Śląsk\" ciągle nazywa zespolakami,prof. Stefan Swieżawski natomiast w tekście poświęconym Jerzemu Turowiczowi posługuje się formą odrodzeniowcy, odnoszącą się do członków założonegow 1919 roku Stowarzyszenia Katolickiej Młodzieży Akademickiej \"Odrodzenie\" (przypomina też słowa piosenki: Wszędzie jest pełno nas, odrodzeniaków).Wreszcie - w pewnym reportażu prasowym o górnikach Zagłębia Dąbrowskiego dyrektor kopalni pyta: Ilu mamy dziś fizoli?", + "6449": "Banki akcyjne brały prowizje od swych usług i szukały zysku. Szukając zysku, musiały ryzykować. Dopuszczały więc obciążenie majątku długiem do dwóch trzecich jego wartości (a nie do połowy, jak Towarzystwo). Ryzykowały i sposobem lokat. Musiały. Ze swej natury. Stąd i czasem padały: Galicyjski Zakład Kredytowy Włościański, założony w 1868 roku, zbankrutował w 1884 roku, co było katastrofą dla 30 tys. zadłużonych w nim gospodarstw chłopskich...", + "6450": "Dlaczego właściwie twierdzenie Banacha-Tarskiego wydaje się tak niezwykłe? Przede wszystkim dlatego, że nie zgadza się z intuicją. Nasza intuicja dotyczy jednak kul materialnych, a nie matematycznych. Słysząc o paradoksalnym rozkładzie kuli, chcielibyśmy stosować go do brył materii, najchętniej złota... Tymczasem możliwość takiego zastosowania wcale z pracy Banacha i Tarskiego nie wynika. I to z kilku powodów.", + "6451": "Najstarsza uczestniczka naszego współzawodnictwa (mówimy o konkursie majowym) liczy sobie lat 72; najstarszy uczestnik - 69. Najmłodsza uczestniczka ma 14 lat, uczestnik - 11. Średni wiek wszystkich wynosi dokładnie 25 lat, można więc przyjąć, że bawią się z nami ludzie w sile wieku.", + "6452": "Maksymalna uzyskana liczba punktów wynosi w konkursie majowym - jak wiadomo - 60 punktów, minimalna 2, średni wynik to nieco ponad 23 punkty.", + "6453": "W styczniu br. JOIDES Resolution wypłynął na Ocean Atlantycki z kolejnym zadaniem. Zamierzano wykonać osiem otworów wiertniczych w rejonie tzw. Blake Nose Plateau. Obszar ten znany jest już z innego odkrycia. W 1951 roku naukowcy z Lamont-Doherty Geological Observatory w University of Columbia znaleźli tam pierwszy dowód na istnienie wyraźnej granicy między trzeciorzędem a czwartorzędem. Jednak wyniki styczniowego rejsu przeszły wszelkie oczekiwania.", + "6454": "Pierwsza udana synteza nowego pierwiastka przeprowadzona została w 1940 roku. Uran 238 bombardowano neutronami (n), co prowadziło do powstania uranu 239. Następnie podlegał on przemianie beta, w której neutron emituje elektron (e-) i zamienia się w proton.", + "6455": "W ten sposób powstało wcześniej nieznane jądro atomowe o 93 protonach, które nazwano neptunem, tak jak planetę za Uranem.", + "6456": "Pokazują się też już pierwsze gołąbki. W tej rodzinie, podobnie jak u mleczajów (tzw. rydzów), owocniki gatunków niejadalnych mają piekący smak. Z tych wczesnych warte polecenia są gołąbki: modrożółty Russula cyanoxantha oraz błotny Russula paludosa. Ich kapelusze mogą osiągać nawet rozmiary dłoni, pierwszy - zielonkawy z miejscami żótawymi i niebieskawymi, drugi - ceglasty. Pierwszy rośnie w żyznych lasach liściastych, drugi - w ubogich, iglastych, wśród wrzosów.", + "6457": "Ich niski status społeczny sprawia, że poza czasem widowisk obrzędowych nie odgrywają oni istotnej roli w lokalnym życiu publicznym. Są ponadto zależni od społeczności wyższych, które mają zwyczajowe prawo ingerowania w życie tych ludzi. Dzisiaj zależność ta stopniowo zanika, ale tradycja jest jeszcze na tyle silna, że nawet rozpoczęcie uroczystości związanych z tejjamem nie jest możliwe bez zgody przedstawicieli wyższej społeczności, na przykład miejscowych braminów.", + "6458": "Receptą Hewitta na zmianę tego stanu rzeczy jest odformalizowanie fizyki. Stara się on nauczyć fizyki, nie używając języka matematyki, mówiąc obrazowo - bez wzorów. Autor uważa, że uczeń powinien przede wszystkim poznać zjawiska fizyczne i zrozumieć pojęcia. Na resztę czas przyjdzie później. W taki sposób uczy się fizyki w niektórych szkołach amerykańskich.", + "6459": "IMPERIALIZM EKOLOGICZNY.", + "6460": "Biologiczna ekspansja Europy 900-1900.", + "6461": "Alfred W. Crosby.", + "6462": "Przełożył Maciej Kowalczuk.", + "6463": "PIW, Warszawa 1999.", + "6464": "Jeszcze kilkaset lat temu Ameryka Północna, część Ameryki Południowej, Australia i Nowa Zelandia wyglądały zupełnie inaczej niż dziś. Nie było tam białych ludzi pochodzenia europejskiego, świń, krów, kur, koni, królików, pszenicy, jęczmienia, gorczycy, koniczyny, ospy, odry, grypy, tyfusu etc., a więc elementów ekosystemu Starego Świata.", + "6465": "Być może robienie ściągawek miało jakieś zalety dydaktyczne, ale było to w czasach braku dostępu do tanich możliwości kopiowania i odpowiednio zaopatrzonych księgarń i kiosków. Lecz i wtedy efekty takiej edukacji były krótkotrwałe, a przyswojona wiedza powierzchowna. Dzisiejsza wersja tego wykrętu głosi, że młody człowiek uczy się, czytając ściągę przed sprawdzianem...", + "6466": "Największym zagrożeniem środowiska jest emisja dwutlenku siarki i tlenków azotu powodująca kwaśne deszcze, które niszczą życie w akwenach, dewastują olbrzymie obszary lasów i powodują korozję konstrukcji metalowych i niszczenie budynków. Roczne straty z tego powodu w Europie sięgają wielu miliardów dolarów. Nie do oszacowania są ogromne straty spuścizny kulturalnej - zniszczone pomniki, rzeźby i budowle, w szczególności z piaskowca oraz marmuru. A jak wycenić straty na zdrowiu?", + "6467": "Prognozy biometeorologiczne IMGW zaistniały w 1974 roku dzięki zleceniu na informacje dla kierowców, złożonemu przez warszawskie Miejskie Zakłady Komunikacyjne, oraz dalszej bezinteresownej współpracy ze strony tej instytucji, która trwa do dzisiaj. Blisko trzydziestoletnia statystyka wypadków drogowych, notowanych przez MZK, pozwala na wiarygodne prognozowanie ryzyka wypadków w zależności od wystąpień niekorzystnej biotropii i trudnych warunków jazdy.", + "6468": "Szympansy uprawiają politykę. Tworzą też własną kulturę: mają swoje upodobania i zwyczaje, które przekazują z pokolenia na pokolenie.", + "6469": "Pytanie, czy zwierzęta mają kulturę, jest podobne do tego, czy kura umie fruwać. Ptak ten nie ma takich zdolności jak albatros czy sokół. Ale przecież ma skrzydła, potrafi nimi machać i nawet wzlecieć na niewysoką gałąź\" - napisał Frans de Waal w artykule \"Cultural Primatology Comes of Age\".", + "6470": "Całokształt zjawisk występujących w otoczeniu Ziemi, związanych z oddziaływaniem Słońca lub innych obiektów lub zjawisk kosmicznych, np. błysków gamma [patrz: Czy jesteśmy sami w kosmosie?, \"WiŻ\" nr 4/1999] nosi nazwę pogody kosmicznej (ang. Space Weather). \"Meteorologia kosmiczna\" jest stosunkowo nową dziedziną nauki, rozwijającą się ostatnio bardzo szybko w wielu placówkach na całymświecie.", + "6471": "Rekapitulując, można powiedzieć, że dalszy rozwój technik wykorzystujących półprzewodnikowe emitery światła niebieskiego jest w głównej mierze związany z rozwojem technologii wytwarzania różnych form azotku galu, który dla krótkofalowej optoelektroniki jest tym, czym był krzem dla mikroelektroniki. Podstawowe problemy przemysłowej produkcji i masowych zastosowań półprzewodnikowych źródeł światła niebieskiego wydają się już rozwiązane.", + "6472": "Dalszy rozwój radiotechniki był już bardzo szybki. Duże znaczenie miało tu udoskonalenie przez Karla Ferdinanda Brauna (1850-1920) nadajnika oraz odbiornika dzięki zastosowaniu obwodów sprzężonych. W 1905 roku Karl Braun zbudował detektor kryształkowy. Umożliwiał on odbiór słuchowy. Detektorem mógł być, zetknięty z cienkim drutem, kryształ pirytu, galeny lub karborundu.", + "6473": "Dokładne dane liczbowe dotyczące przebiegu zaćmienia w wybranych miastach Polski przedstawia tabela poniżej. Przebieg zaćmienia w dowolnym miejscu w Polsce można w przybliżeniu określić za pomocą ryc. 3a i 3b.", + "6474": "JAK OBSERWOWAĆ?", + "6475": "Mimo że zaćmienie osiągnie bardzo dużą fazę, blask Słońca pozostanie na tyle silny, że oglądanie zjawiska okiem nieuzbrojonym będzie niebezpieczne!", + "6476": "Jak to się dzieje, że potrafimy odróżnić zapach zgnilizny od aromatu róży herbacianej?", + "6477": "Neurofizjolodzy przypuszczali dotąd, że jedną z przyczyn wysokiej \"zdolności rozdzielczej\" powonienia, nawet u tak kiepskiego węchowca, jakim jest człowiek, są różnice w wewnątrzkomórkowych mechanizmach obróbki informacji zapachowej (patrz też: \"Sygnały\", Seks, zapachy..., \"WiŻ\" nr 1/1997).", + "6478": "Do wyboru jest również kilka sposobów parzenia. Przygotowywana w urządzeniach przelewowych (np. ekspresach, perkolatorach czy flipach) jest smaczna i delikatna, choć traci około 20-30% aromatu. W ekspresach ciśnieniowych i dzbankach mokka, w których przez kawę przesącza się parę, nabiera dużej mocy i jest bardzo aromatyczna, gotowana zaś w imbrykach (tzw. tygielkach) staje się jeszcze mocniejsza, ale gorzkawa.", + "6479": "Gdybyśmy teraz rysowali po kolei punkty owego ciągu, to zobaczylibyśmy, że albo wszystkie zmieszczą się wewnątrz zadanego koła, albo część poza to koło \"wyjdzie\". Ale tu pojawia się problem: koniec końców trzeba narysować wszystkie wyrazy ciągu co, z powodów - nazwijmy je - czasowych, jest raczej niewykonalne.", + "6480": "Czy pamiętają państwo film \"Przebudzenie\" o ludziach przez wiele lat unieruchomionych i odciętych od świata przez chorobę, którzy pod wpływem nowego leku budzą się do życia? Opowiadał autentyczną historię, która nigdy nie wydarzyłaby się, gdyby nie badania Arvida Carlssona, jednego z nagrodzonych w ubiegłym roku przez komisję noblowską.", + "6481": "Podobnie jak we współczesnej Japonii, również w Tybecie żywe są dawne herbaciane tradycje, chociaż przyczyny ich kultywowania są zgoła odmienne. Tybetańska herbata nie jest napojem, lecz pożywnym pokarmem, dzięki któremu mieszkańcy Dachu Świata łatwiej znoszą przenikliwy chłód i wiatr. Legenda głosi, że przed wiekami, gdy sławny król Gesar wrócił do domu z kolejnej zwycięskiej wyprawy wojennej, żona wraz z konkubinami przygotowały na jego powitanie słoną herbatę z dodatkiem masła.", + "6482": "Haubica AS 52 Braveheart jest zmodernizowaną wersją samobieżnej haubicy AS 90, która od 1992 roku znajduje się na wyposażeniu brytyjskich sił zbrojnych. Liczba \"52\" oznacza mierzoną w kalibrach długość lufy, która wynosi około 8 m (523155 mm = 8.06 m). Celność prowadzenia ostrzału artyleryjskiego będą zapewniały skomputeryzowany system kierowania ogniem oraz inercyjny system pozycjonowania z żyroskopem laserowym lub układem wykorzystującym GPS (system satelitarno-komputerowej lokalizacji obiektów).", + "6483": "Całe rodziny słoni są także przenoszone do nowych rezerwatów. W przyszłości obszar parku zostanie znacznie zwiększony dzięki usunięciu ogrodzenia oddzielającego go od rezerwatu na terenie Mozambiku.", + "6484": "Ograniczanie populacji słoni za pomocą antykoncepcji wywołało falę protestów, tym razem miejscowej ludności, dla której zaniechanie odstrzału oznacza utratę istotnego źródła dochodu.", + "6485": "Meteoryty marsjańskie nie muszą być fragmentami powierzchni planety, więc na definitywne rozwianie wątpliwości przyjdzie nam jeszcze poczekać do czasu przywiezienia z Marsa pierwszych próbek skał. Tym bardziej że nikt nie potrafi dziś powiedzieć, jak siarka z atmosfery trafiła do litej skały.", + "6486": "Wyjeżdżając z wielkiego gmachu IMiGW na warszawskiej ulicy Podleśnej, z głową nabitą analizami, wykresami i cyklami, zatrzymałem się na moment nad Wisłą. Trwała jeszcze powódź. Szarozielona masa wody, pobrużdżona wirami i strugami prądów, gnała bezgłośnie przed siebie, pulsując od nadmiaru mocy. Wielka rzeka wydawała się emanować jakąś prastarą, groźną energią. Czy zachowanie tak nieprawdopodobnej potęgi można w ogóle przewidzieć?", + "6487": "Nowy rekord odległości.", + "6488": "Podczas systematycznego przeglądu nieba dokonywanego w ramach projektu SDSS (Sloan Digital Sky Survey) znaleziono obiekt o rekordowym poczerwienieniu: odbierane stamtąd fale świetlne są wydłużone aż 6,2 razy. W chwili ich emisji (około 13 mld lat temu) Wszechświat był 7,2 razy mniejszy niż obecnie!", + "6489": "Jak widać, nie ma w tym obrazie Ameryki jednoznacznego rozkładu barw.", + "6490": "Roosevelt po dwóch kadencjach wybrał się polować do Afryki, ale już nie mógł żyć bez polityki. Próbował na konwencji republikanów w roku 1912, ale przegrał z Taftem - i założył własną partię, progresywistów. W rezultacie głosy republikanów się podzieliły i tak wygrał demokrata, ów profesor z Princeton, Woodrow Wilson, mimo tradycyjnej niechęci Ameryki do intelektualistów.", + "6491": "Laureatami Nagrody Nobla w 1999 roku zostali:", + "6492": "W dziedzinie medycyny i fizjologii: GÜNTER BLOBEL (63 lata), Niemiec pracujący ponad 30 lat w Rockefeller University w Nowym Jorku, za odkrycie wewnątrzkomórkowego mechanizmu transportu białek, wyjaśniającego powstawanie chorób genetycznych oraz umożliwiającego wykorzystanie komórek jako \"fabryk białek\" do produkcji leków.", + "6493": "Środowisko naturalne, jako dominujący temat, pojawia się już w fazie projektowania stacji paliw (ryc. 1). Chronić trzeba glebę przed wyciekami z wielkich zbiorników o pojemności 40-50 m3, ściekami z myjni i baru (nawet 10 m3 na dobę), czy naszą nieostrożnością podczas tankowania. Chronić trzeba płuca klientów i powietrze przed oparami paliw.", + "6494": "Mimo tak dużych możliwości EMG, czasem nie udaje się na jej podstawie postawić trafnej diagnozy. Nie uzyska się bowiem wiarygodnego wyniku bez dobrej współpracy pacjenta, od którego zależy precyzyjne \"dawkowanie\" siły skurczu. Właśnie dlatego elektromiografia zwykle zawodzi w przypadku małych dzieci.", + "6495": "Dalej, \"spod\" ICQ wysyłamy i odbieramy zwykłą pocztę elektroniczną. Możemy także za jego pośrednictwem przekazywać pliki (przy czym jest to transfer znacznie szybszy od \"klasycznego\" wysyłania plików jako załączników do listu elektronicznego) lub \"podpiąć\" pod system dowolny program komunikacyjny (np. program przekazywania obrazów, telefon internetowy, wideokonferencję) i łączyć się zupełnie tak samo, jak to opisałem wyżej.", + "6496": "Grenlandia nie zniknie.", + "6497": "Po wielu latach sporów wiadomo już, że lądolód Grenlandii i przyrasta, i się topi - zależnie od miejsca (patrz rycina obok). Szybsze topnienie brzegów lodowca kompensowane jest przez zwiększone opady w środku kontynentu. To scenariusz zgodny z przewidywaniami klimatologów, którzy zakładają, że dalsze ocieplanie Ziemi zwiększy ilość opadów.", + "6498": "A więc, co to jest tarantula? Dobrze, ale w jakim języku, po polsku, angielsku, a raczej amerykańsku, czy też po łacinie... Tarantula (ang.) to ptasznik, Tarantula (łac.) - spawęk, Tarentula (łac.) oznacza wilkosza (Alopecosa) i wreszcie tarantula (z włoskiego) - to jedyna poprawna nazwa pająka, dzięki któremu można pojeść, popić i potańczyć.", + "6499": "Obie sondy wystartowały w odstępie 3 tygodni na przełomie lat 1998 i 1999. Orbiter miał pełnić rolę stacji meteorologicznej i przekaźnika radiowego, zadaniem Landera było wylądowanie na Marsie w pobliżu jego południowej czapy biegunowej i zbadanie składu gruntu. Dwa towarzyszące Landerowi samodzielne próbniki Deep Space 2 miały sprawdzić, czy pod warstwą pyłu i piasku rozsypanego na powierzchni Czerwonej Planety nie kryją się pokłady lodu wodnego.", + "6500": "Największy wpływ na tradycję kulturową Indii przypisujemy dziedzictwu starożytnych Ariów - plemion indoeuropejskich, które na subkontynent indyjski zaczęły przybywać około XV wieku p.n.e. Języki indoeuropejskie nie są jedynymi, jakimi mówią Hindusi; część mieszkańców tego kraju posługuje się ponad ośmiuset językami należącymi do trzech zupełnie innych rodzin: drawidyjskiej, austroazjatyckiej i chińsko-tybetańskiej.", + "6501": "Niestety, książki o Rotszyldach niewiele zawierają rzeczowych danych o ich operacjach finansowych i handlowych. U Mortona najciekawsze było dla mnie credo Natana Rotszylda: Działam od ręki i nigdy nie tracę czasu. Przybywam gotów na wszystko i załatwiam umowy na miejscu... Zawsze mówiłem sobie, że to, czego potrafi dokonać inny człowiek, potrafię dokonać i ja.", + "6502": "Osoby, które boją się pająków, widzą je niemal na każdym kroku. I to nie oczyma wyobraźni - twierdzą szwedzcy psycholodzy z Karolinska Institute. Przeprowadzili oni trzy eksperymenty, których uczestnicy mieli jak najszybciej wyszukać wywołujące niechęć obrazki przedstawiające węże i pająki wśród ilustracji ukazujących kwiaty i grzyby. Potem proszono ich o wykonanie odwrotnego zadania.", + "6503": "Większość badanych znacznie szybciej znajdowała wśród pozostałych, \"nieszkodliwych\" obrazków te obiekty, które wywoływały lęk lub odrazę.", + "6504": "A może i my się zabawimy? Chwilowo bez Internetu, metodami konwencjonalnymi? Załóżmy nasz własny zbiór wiadomości bezużytecznych! Czekamy na Państwa listy; umawiamy się co do jednego: każda nadesłana do nas informacja musi mieć wskazane wiarygodne źródło. Autorzy najciekawszych i najzabawniejszych wiadomości otrzymają od nas skromne nagrody. Oczywiście, postaramy się, aby też były całkowicie bezużyteczne... A potem może także umieścimy naszą kolekcję w Internecie.", + "6505": "Gdy ostatnio znajomi pytali się mnie, czy mógłbym im polecić jakąś książkę \"no wiesz, o Wszechświecie i tym wszystkim\" dla ich żądnych wiedzy pociech z podstawówki, bez wahania wskazywałem na W poszukiwaniu nieskończoności. Dodawałem jednak: \"pod warunkiem, że możesz przeznaczyć na Wszechświat ponad 40 (nowych) złotych\".", + "6506": "Przypomnijmy, że ubiegłoroczne ataki na znane witryny Yahoo czy eBay miały najprawdopodobniej taki właśnie cel. Nawiasem mówiąc, znany polski sklep internetowy Merlin też przeżył zaraz potem atak - \"bombardowanie pocztą elektroniczną\", ale po kilku godzinach jego informatycy nie tylko poradzili sobie z problemem, ale nawet dokładnie namierzyli atakującego i przekazali jego dane prokuraturze.", + "6507": "Paracelsus zmarł w 1541 roku w gospodzie w Salzburgu, nie zdoławszy wydobrzeć z ran otrzymanych podczas wynikłej tam burdy. W pozostawionym dobytku znaleziono tylko Biblię i kilka innych ksiąg religijnych oraz 7 rękopisów. Wiele innych rękopisów poginęło podczas peregrynacji autora, ale i tak wydanie jego dzieł wszystkich liczy 2600 stron in folio.", + "6508": "Akcji zmyłkowych, świadomie organizowanych przez służby specjalne nie tylko z błogosławieństwem, ale i na polecenie generałów było więcej. Katastrofę wyrafinowanego technicznie balonu szpiegowskiego, który miał lecieć nad Związek Radziecki (działo się to przed erą satelitarną) zakamuflowano jako próbę lądowania UFO, z zaprzysiężonymi zeznaniami ludzi pracujących w wojsku, którzy oświadczyli, że widzieli zwłoki zielonych ludzików, a nawet byli przy ich sekcji.", + "6509": "Ród Piastów pochodził z plemienia Polan. Ich nazwa jest łatwa do objaśnienia - wywodzi się od wyrazu pole, oznaczającego, jak i dziś, ziemię uprawną. Obszar przez nich zamieszkany nazywano zaś polską ziemią: polska to przymiotnik utworzony również od rzeczownika pole za pomocą przyrostka -ski, występującego w przymiotnikach utworzonych od nazw krajów (węgierski, litewski itp.), ale też w takich, jak górski, morski, miejski (z dawnego mieśćski) itp.", + "6510": "JAK ONE TO ROBIĄ?", + "6511": "Aby zrozumieć, jakich sposobów imają się bakterie broniące się przed zabójczym dla nich antybiotykiem, warto najpierw przyjrzeć się mechanizmowi działania tych leków. Antybiotyki to związki chemiczne wytwarzane w naturze przez same drobnoustroje. Mikroorganizmy produkują je, żeby pozbyć się konkurencji innych bakterii czy grzybów. Człowiek nauczył się izolować i wykorzystywać te związki w walce z chorobami. Dziś umiemy już nawet tworzyć antybiotyki syntetyczne, nie występujące w przyrodzie.", + "6512": "Nikt nie wymyślił jeszcze leku na chorobę Alzheimera, nie wiemy też, jakie są jej przyczyny. Nawet diagnoza sprawia kłopoty - wątpliwości może rozstrzygnąć jedynie pośmiertna analiza mózgu chorego, w którym gromadzą się specyficzne białkowe płytki amyloidu. Nic więc dziwnego, że duże zainteresowanie w medycznym świecie wzbudziło doniesienie kanadyjskich i japońskich naukowców dotyczące pewnego białka występującego we krwi.", + "6513": "Do niedawna pociechą dla nałogowych palaczy były wyniki niektórych badań, wskazujące na to, że wdychanie nikotyny opóźnia chorobę Alzheimera i starczą demencję. Nowe badania, przeprowadzone przez zespół z Instytutu Psychiatrii w Londynie, pozbawiły ich nawet tych ostatnich złudzeń. Po przebadaniu 650 staruszków londyńscy psychiatrzy doszli do wniosku, że palacze częściej cierpią na \"intelektualną niepełnosprawność\" po przekroczeniu 65 lat życia.", + "6514": "Dzięki zahamowaniu syntezy kofeiny uzyskane rośliny wytwarzają tylko 3% zwykłej ilości kofeiny. Choć niektóre dzikie gatunki wcale jej nie zawierają, po raz pierwszy udało się uzyskać takie właściwości w przypadku Coffea arabica, stanowiącej 60% światowej produkcji kawy.", + "6515": "Pierwszy łyk bezkofeinowej kawy jej twórca spodziewa się wypić przed końcem tego tysiąclecia. Być może uda się także otrzymać bezkofeinową herbatę - gen jest ten sam.", + "6516": "Dwa lata temu archeolodzy odkryli rysunki naskalne w dolinie Côa w Portugalii. Po dokładnych oględzinach, na podstawie stylu i treści, naukowcy określili ich wiek na mniej więcej 20 tys. lat. Pozory jednak często mylą. Oceną wieku rysunków zajęło się niezależnie dwóch badaczy, którzy użyli innych metod. W obu przypadkach wynik okazał się dość jednoznaczny: rysunki owe nie mogą mieć więcej niż 3000 lat.", + "6517": "IV nagroda (teleskop Newtona o średnicy 9 cm): grupa uczniów z Zespołu Szkół Technicznych w Sosnowcu. Zachęceni przez nauczycielkę, mgr Małgorzatę Chorodyńską, koledzy i koleżanki z Sosnowca przysłali ponad 30 różnorodnych prac, wśród których znalazły się bardzo ciekawe i oryginalne.", + "6518": "V nagroda (refraktor o średnicy 5 cm): Łukasz i Jarosław Harhura z miejscowości Brójce za wielowątkową pracę \"Amatorska astro... Amatorskie astrowszystko!\"", + "6519": "Dinozaury najprawdopodobniej wyginęły 65 mln lat temu wskutek upadku wielkiej planetoidy. Ale skąd się ona wzięła na kursie Ziemi?", + "6520": "Astrobiolog Bruce Runnegar wraz z kolegami z University of California w Los Angeles wysunął dość nietypową hipotezę, że zarzewiem katastrofy było drobne, chaotyczne zakłócenie w ruchu planet. Czy jednak w Układzie Słonecznym, w którym planety i planetoidy krążą od wieków jak trybiki szwajcarskiego zegarka, jest miejsce na chaos?", + "6521": "Encyklopedia wiedzy (widoczny na obrazku skrót FAQ oznacza frequently asked questions, często zadawane pytania; warto zapamiętać ten zwrot, bowiem jest bardzo często używany w Internecie) o broni strzeleckiej zarówno krótkiej, jak i długiej. Poza licznymi zdjęciami i rysunkami mamy tu też pliki dźwiękowe z odgłosami strzału z poszczególnych typów broni oraz bardzo dokładnie omówione przykłady błędów rzeczowych i różnych niedorzeczności związanych z bronią, które pojawiają się w filmach fabularnych.", + "6522": "Jeszcze za życia Krzysztofa Kolumba, a nawet jego syna, zastanawiano się, kogo należy nazwać odkrywcą Nowego Świata. Zasługę tę przypisywano bowiem wielu podróżnikom, jak chociażby Amerigo Vespucciemu. To właśnie za sprawą listów do florenckiego rodu Medicich i wielu sporządzonych przez niego map Nowego Świata cały kontynent ochrzczono jego imieniem. Współcześni badacze zgodni są jednak co do faktu, iż to Kolumb był tym, który pierwszy ujrzał ląd Ameryki Południowej.", + "6523": "Na miejskich sadzawkach licznie przebywają także mewy - głównie śmieszka i pospolita, przylatujące tu znad Wisły. Ptaki te chętnie korzystają z pokarmu wykładanego dla parkowych łabędzi. Mewy nie gnieżdżą się w śródmieściu Warszawy, gdyż potrzebują do tego otwartych bezludnych przestrzeni. Jednak w niektórych miastach (na przykład w Ustce) już nauczyły się zakładać gniazda na płaskich dachach domów, niczym na dzikich nadmorskich skałach.", + "6524": "Jeśli często szukamy pewnego typu dokumentów lub przewidujemy, że jakiś konkretny dokument o skomplikowanej nazwie będzie nam częściej potrzebny - po użyciu opcji \"Znajdź\" (nawiasem mówiąc - zamiast szukać tej opcji używajmy po prostu klawisza \"F3\") naciśnijmy kombinację klawiszy \"Ctrl + Shift\" i trzymając te klawisze wciśnięte przeciągnijmy nazwę odpowiedniego pliku na pulpit. Można też utworzyć na takie pliki specjalny folder na pulpicie.", + "6525": "1. Co miesiąc publikujemy dziesięć trudnych erudycyjnych pytań. Każde z nich ma cztery warianty odpowiedzi; tylko jedna z nich jest prawdziwa. Uwaga: odpowiedzi na co najmniej połowę z tych pytań znajdą Państwo (niekoniecznie dosłowne) w poprzednim roczniku \"Wiedzy i Życia\".", + "6526": "Własne części zamienne.", + "6527": "Dużo prostszymi metodami, niż próbowano wcześniej, udało się zmusić komórki do zmiany swego życiowego przeznaczenia. Z nerwowych komórek macierzystych wyhodowano... komórki krwi. Jeśli inne komórki macierzyste okażą się równie zdolne, będzie to oznaczało, że każdy z nas ma w sobie dość materiału do odbudowania wszelkich zniszczonych przez chorobę tkanek [patrz: Krew z mózgu, \"WiŻ\" nr 6/1999].", + "6528": "Lata dziewięćdziesiąte to również okres rozwoju przestrzennego Uniwersytetu.Dzięki inicjatywie \"Uniwersytet przy Trakcie Królewskim\", podjętej przezpierwszego premiera rządu III RP Tadeusza Mazowieckiego, uczelnia otrzymałanowe budynki (gmach przy ul. Mokotowskiej, dom przy ul. Żurawiej i inne).Uzyskała też możliwość wykorzystywania wpływów z wynajmu pomieszczeń wdawnym gmachu KC PZPR, użytkowanym obecnie przez Centrum Bankowo-Finansowe,dzięki czemu rozpoczęto realizację marzeń wielu pokoleń - budowę nowego gmachu Biblioteki Uniwersyteckiej.", + "6529": "HIV jednak pochodzi od małp.", + "6530": "Ustalono to na podstawie mutacji zachodzących w wirusie. Co najmniej kilka razy w ciągu ostatnich 100 tys. lat małpi wirus atakował człowieka, ale dotąd nie dochodziło do epidemii. Odkrycie jest ważnym głosem w dyskusji dotyczącej bezpieczeństwa przeszczepów pochodzących od zwierząt.", + "6531": "Na zakończenie kilka zdań o wydaniu polskim. Zostało ono przygotowane z wielką starannością. Znalazłem jednak kilka dość irytujących błędów językowych, jak na przykład nazwanie kwarka b (skrót od angielskiego bottom) dennym. Jeśli tłumacz chciał wykazać się poczuciem humoru, to czemuż nie nazwał kwarka t (skrót od angielskiego top) choćby odlotowym?", + "6532": "Rośliny w efekcie konkurencji mogą wytwarzać mniej nasion, rozmnóżek, kłączy, bulw, cebul, zatem osobniki będą wydawać mniej potomstwa, czyli staną się gorzej dostosowane. Dlatego zjawisko to jest niekorzystne. Personifikując oddziaływania między roślinami, można by rzec, że osobniki w miarę swoich możliwości \"starają się\" go unikać, zwłaszcza jeśli nie mają szans na zwycięstwo.", + "6533": "Do obsługi wyposażenia lotniskowca i sprzętu lotniczego potrzeba tysięcy ludzi, którzy muszą mieć właściwe warunki do pracy i do odpoczynku. Dlatego na dużych lotniskowcach znajduje się ponad 3 tys. pomieszczeń rozlokowanych na kilkunastu poziomach, a łączące je korytarze mają kilkanaście km długości.", + "6534": "Nie można przewidzieć, co konkretnie odkryją uczeni prowadzący suwerenne badania naukowe, ani jakie znaczenie praktyczne będą miały te odkrycia. Pewne jest jednak, że bez takich badań nie będzie nowych, fascynujących odkryć, których dziś nie można przewidzieć. A takie właśnie zmieniają kształt naszej cywilizacji.", + "6535": "Z łac. rzeczownikiem barba, \"broda\", związany jest średniołaciński barbarius - \"cyrulik, golibroda\". Do niego, oczywiście, nawiązuje francuski barbier. Ale już w języku niemieckim, obok zgodnej z oryginałem postaci Barbier, występował Balbier - z rozpodobnioną parą głoskową \"l\" - \"r\". Nasi przodkowie przejęli od sąsiadów oba te brzmienia, ale ostatecznie utrwalił się balwiarz (później wyparty przez fryzjera).", + "6536": "Opowiem dziś - kolejny już raz - o ciekawym człowieku Internetu. Gdyby istniał tytuł \"Postaci Sieciowej\", to jemu należałby się bez wątpienia, i to z bardzo niskim numerem. Profesor Marshall Brain, bo o nim mowa, jest twórcą witryny internetowej o nazwie How Stuff Works, czyli Jak to działa, która jest bezpośrednim powodem powstania czytanego przez Państwa tekstu.", + "6537": "Przez kilkadziesiąt lat badacze musieli pogodzić się z tym ograniczeniem, choć jego świadomość była coraz bardziej dokuczliwa, bo zarówno biolodzy i lekarze, jak ludzie zajmujący się budową materii nieożywionej wiedzieli, że wciąż istnieją niedostrzegalne szczegóły, ważne dla nauki i praktyki. Mikroświat wciąż kusił swymi tajemnicami.", + "6538": "Celem moich badań było stwierdzenie, czy populacje pająka P. moravicum, jako bardzo charakterystycznego przedstawiciela fauny jaskiniowej Polski, z różnych jaskiń na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, różnią się od siebie pod względem cech morfologicznych. Pająki zebrałem w czterech jaskiniach na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej: dwóch znajdujących się w najbardziej odległych punktach występowania omawianego pająka na tym obszarze - Dzwonnicy i Nietoperzowej oraz dwóch położonych blisko siebie, tworzących jeden system - Olsztyńskiej i Koralowej.", + "6539": "Ciekawe wnioski płyną z analizy genów, którym przypisano role w procesach rozwoju i różnicowania wielokomórkowego organizmu. Strukturę genów nicienia porównuje się z danymi dotyczącymi poznanych genów muszki owocowej i kręgowców. Podobne zestawy genów kierujące tymi procesami znaleziono we wszystkich dotychczas badanych grupach stworzeń, są one zatem stare ewolucyjnie.", + "6540": "W ciągu ostatnich dziesięciu lat rynek pracy w Polsce bardzo się zmienił, a z nim postawy Polaków wobec kwestii poszukiwania pracy lub jej zmiany. Przeważający odsetek ankietowanych uważa, iż do rozwoju polskiej gospodarki w większym stopniu przyczyniają się firmy prywatne niż państwowe (odpowiednio 45% i 17%) oraz że są one bardziej elastyczne i lepiej przystosowują się do potrzeb rynku (73% wobec 8%). To tam właśnie Polacy najczęściej poszukują zatrudnienia.", + "6541": "Po piąte wreszcie, nie uspokajajmy się, że \"mamy jeszcze mnóstwo czasu\". Praktyka wykazuje, że z każdych pięciu tzw. \"dużych\" problemów informatycznych (a Y2K jest bez wątpienia jednym z największych!) rozwiązywanie aż czterech kończy się znacznie po zaplanowanym terminie. Biorąc pod uwagę tę groźną statystykę, mamy 80% pewności, że jeśli zaczniemy robotę w Polsce dziś, to jej na czas nie ukończymy... A nadejścia roku 2000 nie da się odsunąć zarządzeniem administracyjnym.", + "6542": "Dopuszcza się możliwość uhonorowania kilku laureatów w tej samej dziedzinie. Wówczas pula pieniędzy przeznaczona na daną nagrodę jest dzielona równo pomiędzy nich. Nagrody nie mogą być przyznawane pośmiertnie. Raz tylko uczyniono wyjątek, gdy w 1961 roku Nagrodę Pokojową przyznano byłemu sekretarzowi generalnemu ONZ, Szwedowi Dagowi Hammarskjöldowi, zmarłemu rok wcześniej.", + "6543": "W czasie niedawnego lądowania Pathfindera na Marsie NASA przygotowała trójwymiarowe sprawozdanie, na gorąco retransmitowane w Internecie do 17 \"zwierciadłowych\" komputerów rozrzuconych po całym świecie. Okazało się, że nie wystarczyło to do zaspokojenia ciekawości 30 mln internautów, godzinami czekających na dostęp do obrazów z Czerwonej Planety.", + "6544": "- Potrzebne są nam dwie decyzje, uzależnione od burmistrz, jako zarządzającym terenem - powiedziała Krystyna Sroczyńska. - Jedna o odebraniu właścicielowi zezwolenia na prowadzenie schroniska, aby odciąć dopływ nowych zwierząt, druga o przekazaniu zwierząt naszej fundacji, do rozdysponowania ich w innych schroniskach, na razie jako depozyty, do czasu wyroku sądowego.", + "6545": "- O, tu już przesadziłaś! Pamiętaj: świnia nie ma duszy, a człowiek ma. I człowiek jest miarą wszechrzeczy. Człowiek to brzmi dumnie! Człowiek jest Panem Stworzenia. Do wrzątku ich wrzucać nie wolno, tego i kodeks karny zabrania i Dziesięć Przykazań.", + "6546": "- Hmm... Tak wuj mówi? Ale na hak za nogi wuj by pozwolił?", + "6547": "Spółdzielnia Usług Rolniczych w Żbikach gmina Krasne z dniem 10 kwietnia br. została postawiona w stan likwidacji.", + "6548": "- Przyczyn tego stanu rzeczy było wiele. Jedna z głównych to ciągłe zmniejszenie się zapotrzebowania na usługi rolnicze – mówi były kierownik, a obecnie likwidator spóldzielni Bogdan Komorowski. - Wynika to z faktu, że co roku zwiększa się zmechanizowanie gospodarstw i rolnicy wykonuje prace własnym sprzętem.", + "6549": "Jak dowiadujemy się z informacji zawartych w Internecie, ambasador jest zapalonym miłośnikiem pieszych wędrówek. Jego hobby to także podróżowanie oraz czytanie książek historycznych i powieści kryminalnych.", + "6550": "Małżonka dyplomaty przez 13 lat była nauczycielką w szkole podstawowej. Państwo Ashe maja dwoje nastoletnich dzieci: 17-letniego J. Victora i 14-letnią Marthę.", + "6551": "Igor Kantorowski zajmował się również krytyką literacką. Swoje teksty zamieszczał w \"Twórczości\", \"Miesięczniku Literackim\", \"Dekadzie literackiej\". Dzisiaj lubi organizować spotkania poetyckie swoim przyjaciołom i znajomym.", + "6552": "Od lat realizuje kolejną pasję, którą jest fotografia. Poeta zdążył dorobić się czterech wystaw fotograficznych. Jedna z nich odbyła się w płońskiej Galerii \"P\".", + "6553": "Potem straciłam Adama Humięckiego z oczu na wiele lat i nie wiedziałam co się z nim dzieje. Objawił się niedawno w redakcji „Tygodnika” jako współwłaściciel firmy budowlanej w Pęczkach. Radosny uśmiech nie gościł jednak na twarzy pana Adama. Przeciwnie. To człowiek zdesperowany i sfrustrowany – jak mówi: „... absurdalnymi, często sprzecznymi przepisami obowiązującymi w nowym ustroju, które zamiast sprzyjać rozwojowi małych i średnich przedsiębiorstw, powodują ich upadek”.", + "6554": "- Nagle znalazłam się bez pracy, przeżywałam trudne dni. Zwłaszcza że na utrzymaniu mam dwoje dzieci - twierdzi.", + "6555": "Sąd przywrócił do pracy obie kobiety - na poprzednich warunkach. Nakazał też wypłatę wynagrodzenia, które by otrzymywały, gdyby świadczyły pracę w poradni.", + "6556": "- Są okresy w ciągu roku, kiedy jest większy napływ turystów, np. w lutym i w październiku są to głównie wycieczki szkolne. Zamek chętnie zwiedzają cudzoziemcy. Robią tu pamiątkowe zdjęcia i kupują drobiazgi.", + "6557": "Ciechanowianie szczycą się zabytkiem i lubią przyprowadzać tu swoich krewnych z innych miast.", + "6558": "Roman Kosecki to jeden z najbardziej utalentowanych polskich piłkarzy lat dziewięćdziesiątych. Kochany przez kibiców w Polsce, znany też i podziwiany w Europie. Zakończenie pięknej piłkarskiej kariery wcale nie oznaczało końca przygody z piłką nożną.", + "6559": "Przy okazji pobytu w Ciechanowie, wraz ze swoją drużyną KOSĄ Konstancin, Roman Kosecki udzielił wywiadu naszej redakcji.", + "6560": "Gość napisał \"W Londynie pracuję w swoim zawodzie, robię dokładnie to samo co w Polsce - projektuje instalacje sanitarne. Sam proces projektowania nie rożni się w niczym od tego jak to robimy w kraju. Może tylko standardy są nieco inne, i... niższe niż w Polsce. To samo zresztą mówią moi koledzy architekci z Polski.", + "6561": "Chodzi o 35-letnią Małgorzatę T., mieszkankę jednej z pobliskich gmin. W styczniu ub. r. trafiła ona do mławskiego szpitala.", + "6562": "W tej lecznicy usunięto pacjentce martwą ciążę, a także macicę i fragment jelita. W kilkanaście dni później - na skutek komplikacji urologicznych - już w ciechanowskim szpitalu kobiecie usunięto również nerkę.", + "6563": "- Na początku byli nimi napastnicy, zwłaszcza Mariusz Kopecki, który zdobył wiele istotnych bramek i został królem strzelców tej rundy w V lidze. Niestety później zatracił już swą skuteczność.", + "6564": "Tworzymy silny zespół i to jest nasz największy atut. Dużo wnoszą młodzi zawodnicy, którzy niespodziewanie świetnie wkomponowali się w zespół.", + "6565": "Na pastwisku w Uniszkach Gumowskich rolnik załadował na dwukółkę krowę. Zamierzał ją zawieść do inseminatora.", + "6566": "Gdy dojeżdżał do bramy ogrodzenia, spojrzał za siebie. Dostrzegł pędzącego byka. Zatrzymał traktor. Wyszedł z kabiny, by zamknąć bramę. Tymczasem byk już był przy nim. Rolnik, szukając schronienia, błyskawicznie wskoczył na dwukółkę. Zwichnął, okażę się, rękę.", + "6567": "Celnicy, których jedynie Jezus był w stanie pokochać, sparaliżowali kraj doprowadzając do trudnych w oszacowaniu strat, idących bez wątpienia w setki milionów złotych. Faktyczny strajk, który jest im zabroniony, oprócz wymiernych kosztów dla tysięcy firm naraził państwo polskie na kompromitację.", + "6568": "Zbigniew Rzymkowski, rzecznik prasowy policji w Komendzie Powiatowej w Żurominie jest doświadczonym funkcjonariuszem. Zna młodych Kramerów z ich wcześniejszych wyskoków. Teraz się już uspokoili. Ale rzeczywiście, Kramerowa bardzo często skarży na Anielewskich. Przy czym skargi nie znajdują potwierdzenia.", + "6569": "Rzymkowski nie potrafił znaleźć potwierdzenie, że policjanci z posterunku w Lubowidzu zajmowali jakiekolwiek stanowisko. Nie ma w archiwum żadnych pism, żaden z policjantów z tego okresu już nie pracuje.", + "6570": "- Lepsi to już byli. Ci z AWS. Ale lepsi byli tylko w gadu-gadu przed kamerą. Choć pod tym względem ci obecni ani trochę nie ustępują poprzednikom.", + "6571": "- A wojsko? Kto na miejsce Szmajdzińskiego?", + "6572": "- A po co ktokolwiek? Wojsko się skasuje. Nasze wojsko służy nie do wojowania, ale tylko do stabilizacji, a do tego wystarczy przecież „Samoobrona”. Jej nikt nie podskoczy, nawet w Babilonie.", + "6573": "W Moskwie (w 1926 r.) wyszły „Sonety krymskie”. Autor zadedykował je „Towarzyszom podróży krymskiej”. Jako motto do dzieła wybrał owo zdanie z Goethego: „Kto poetę chce zrozumieć, musi pójść w kraj poety” – które moja roztropna nauczycielka przytaczała na usprawiedliwienie uczniowskiej bezradności w interpretacji dzieł literackich.", + "6574": "Zaczyna się dochodzenie. Co? Jak? Dlaczego? Kierownictwo naszej delegacji wyjaśnia, że za godzinę przyleci jedna osoba mniej i rachunki się wyrównają. Nie pomaga.", + "6575": "Na szczęście zjawia się radca Ambasady Polskiej w Moskwie. Negocjuje z wojskowymi. Minuty ciągną się niemiłosiernie długo. W końcu zapada decyzja: pieczęcie do paszportów, możemy jechać do Katynia.", + "6576": "Rosja ma dwa oblicza. Jedno – oficjalne, biurokratyczne. Drugie – przyjazne, swojskie, słowiańskie.", + "6577": "Czy byłby to rodzaj protekcjonizmu? Ależ oczywiście. Przy czym trzeba zaznaczyć, że w Działdowie produkuje się asortymentowo znikomą ilość towaru w stosunku do całej oferty. No cóż, popieranie swoich też nie jest wymysłem naszych czasów. W 1612 cech działdowskich sukienników uzyskał przywilej polegający na tym, że jego członkowie mogli jako pierwsi dokonywać zakupu wełny na miejscowym rynku. Nie ma to jak stare dobre wzory.", + "6578": "W.H.", + "6579": "Sytuacja w płońskim TBS, po odejściu prezesa Marcina Łobki (otrzymał bardziej intratną ofertę pracy), była głównym tematem sesji Rady Miejskiej w Płońsku, zorganizowanej 12 czerwca. Na tym posiedzeniu miały być rozwiane wątpliwości związane z podpisaniem umowy, jaką podpisały obie firmy. Udało się to osiągnąć połowicznie, bo wszystkie szczegóły umowy nie zostały ujawnione. Ma do tego dojść na specjalnym posiedzeniu Rady Miejskiej, prawdopodobnie zamkniętym dla gości i mediów.", + "6580": "- Nie chcieli zeznawać, dlatego zapadła decyzja o ich tymczasowym aresztowaniu - wyjaśnia T. Kaczmarek.", + "6581": "Aresztowana płońszczanka podejrzewana jest o to, że od końca marca pomagała sprawcom zabójstwa uniknąć odpowiedzialności karnej, dostarczając im pieniądze, odzież i inne rzeczy potrzebne im podczas ukrywania się przed organami ścigania. Decyzją płońskiego sądu 30-letnia kurator sądowa została pozbawiona tej funkcji.", + "6582": "Młoda pianistka zaczęła recital od Bacha, swego ukochanego kompozytora. To obowiązkowe utwory na konkursie w Łodzi, na którym będzie reprezentowała makroregion (Warszawę i Łódź). Tatiana Fedorczuk nauczycielka w klasie fortepianu pracująca z Agnieszką od 9 lat twierdzi, że wychowanka wykonała perfekcyjnie wszystkie utwory, szczególnie Bacha, bo muzyka baroku jest jej bardzo bliska.", + "6583": "Młodzi mieszkańcy Skarżyna nie widzą sprawy tak czarno. Ci z Żurawina i Płońska \"spuścili im wpier..., oni potrzaskali im samochody”. I jedni i drudzy staną przed sądem, a więc właściwie jest remis, nawet bez wskazania na jedną ze stron...", + "6584": "A życie w Skarżynie toczy się swoim zwyczajnym torem. Ludzie stoją przed klatkami bloków, albo pod sklepem. Czasem przejedzie policyjny radiowóz.", + "6585": "2. Przyjmowane będą projekty zagospodarowania czterech ścian stacji transformatorowej, przedstawione na formacie A4.", + "6586": "3. Projekty powinny się składać z 4 elementów (rysunków) stanowiących tematyczną całość.", + "6587": "4. Przyjmowane będą prace kolorowe w formacie minimum A4 (jeden projekt/4 rysunki - po jednym na każdą ścianę).", + "6588": "- Wszystkiego po trochu. Jednak z pokorą musze przyznać, że w znacznej mierze skomplikowanie tych formularzy było efektem gorliwości naszych urzędników. Podobne dokumenty dla rolników np. węgierskich i czeskich były o wiele mniej skomplikowane i łatwiejsze do wypełnienia. Obecnie staramy się to maksymalnie uprościć i są już tego efekty.", + "6589": "Organizatorzy postarali się też o prezenty dla wykonawców. Wszystkie grupy otrzymały radiomagnetofon i toster. Ufundowali je sponsorzy: Andrzej Bojarski, Era-sieć komórkowa, Arkadiusz i Marek Dobrzyńscy, Rafał Modzelewski, Onken Polska, Danuta i Grzegorz Packo, PSS Piekarnia, RolBrat - bracia Załęscy, Jadwiga Rawa, księża: Bonifacy Radziszewski i Zbigniew Sajewski oraz p. Skierkowscy.", + "6590": "Do programu zgłosiły się cztery powiaty. Ministerstwo Środowiska i samorząd wojewódzki zdecydowały o udziale Makowa i Pułtuska. Starosta makowski Kazimierz Białobrzeski i burmistrz miasta Tadeusz Ciak weszli w skład rady programowej projektu, który mówiąc najogólniej dotyczy gospodarowania odpadami. Niemcy mający w tej kwestii spore doświadczenie będą doradzali makowskim i pułtuskim samorządowcom jak sobie z tym problemem radzić.", + "6591": "- Inwestycja prowadzona była zgodnie z przepisami. Pomimo sprzeciwów państwa M. uzyskaliśmy pozwolenie na budowę. Zasięg prac był dokładnie określony. Niestety jeden egzemplarz mapy określającej przebieg kanalizacji deszczowej, który się akurat posługiwano, nie miał oznaczenia granicy robót - wyjaśnia nasz rozmówca.", + "6592": "Roboty wykonywano w piątek po południu i w sobotę, gdy Urząd Miejski był zamknięty.", + "6593": "Jednakże: „Taki (czyli praktycznie zastosowany – red.) sposób głosowania został jednogłośnie przyjęty przez Radę Powiatu i nie obciąża J. Wtulicha”.", + "6594": "Przewodniczący rady, poproszony przez nas o komentarz do uzasadnienia postanowienia sadu, powiedział jedynie: - Cieszę się, że ta niepoważna sprawa wreszcie się zakończyła.", + "6595": "Prezes Kaczyński zaapelował do działaczy swojej partii o zapraszanie na listy wyborcze w wyborach samorządowych także uczciwych ludzi spoza PiS - przedstawicieli inteligencji o rodowodzie AK-owskim, członków NSZZ „Solidarność\" i ruchów katolickich. PiS idzie do wyborów pod własnym szyldem. Jeśli koalicja, to raczej z organizacjami samorządowymi i chrześcijańskimi niż z partiami.", + "6596": "Państwo zwykłym ludziom jawi się jako siła obca, nieprzyjazna, wręcz niebezpieczna. Ludzie mówią: Oni, jak za PRL-u.", + "6597": "Wypowiedź jednego z robotników pracujących przy drodze zupełnie poraziła. Mówi, że za komuny było lepiej, bo można było iść do sekretarza partii. I co załatwił? Raz załatwił, raz nie załatwił, ale zawsze opier...", + "6598": "Każdy z synów założył rodzinę. Wiktor mieszka w Warszawie, Andrzej w Płońsku, Stefan w Ostrzyniewie (gm. Świercze), Janusz w Wyrzykach. Regina i Aleksander doczekali 6 wnuków i 4 wnuczek oraz 12 prawnucząt. Najstarszy prawnuk ma 21 lat; gdyby założył rodzinę, jubilaci zostaliby prapradziadkami.", + "6599": "Kolejnym zgłoszonym kandydatem do zarządu był Zbigniew Choroś, były wiceprezes, który też odmówił.", + "6600": "Przez osiem lat poświeciłem klubowi bardzo dużo czasu i sporo... pieniędzy – mówił. Teraz chciałbym odpocząć, więcej czasu poświęcić rodzinie i firmie. I podobnie jak Jan Ilczak, nadal zamierzam, w mniejszym zakresie, wspomagać finansowo działalność klubu.", + "6601": "- Warszawa potrzebuje rocznie miliard złotych na inwestycje, m.in. na infrastrukturę drogową, transport, informatykę, budowę warszawskiego Parku Technologicznego. Występujemy więc o wszystkie możliwe unijne pieniądze. Liczymy, że województwo da nam na to środki - mówi pełniący funkcję prezydenta stolicy Kazimierz Marcinkiewicz.", + "6602": "O przyczynie śmierci kolegi niewiele potrafią powiedzieć, ale domyślają się, jak mogła ona wyglądać. - Na pewno z biedy umarł, poszedł się przespać, może coś wypił i już się nie obudził. Umarł w samotności i tak długo nikt o nie wiedział. Krewni myśleli, że gdzieś tuła się po świecie, a on biedak leżał tu martwy tyle czasu – mówi jedne z nich.", + "6603": "Korzystając z okazji przypominamy, jak zachować się w kontaktach z pracownikami instytucji pomocy społecznej. Maria Zembrzuska, kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przypomina, że podopieczni tej instytucji zwykle znają pracowników socjalnych lub domowe opiekunki zatrudniane przez MOPS. Jeśli nie, warto pamiętać, że MOPS wyśle do nas swojego pracownika zazwyczaj dopiero wtedy, gdy złożymy wniosek o udzielenie pomocy.", + "6604": "- Wojna wzbudziła we mnie ogromny lęk. Bałem się, że nie potrafię zadbać o rodzinę. Przed wojną powodziło mi się zupełnie nieźle. Byłem jedynym płońskim taksówkarzem. W czasie wojny zarekwirowali mi samochód. Udaliśmy się do Kroczewa. Tam przygarnęła nas bardzo zacna rodzina. Do dziś dziękuję Bogu, że trafiłem na takich porządnych ludzi, którzy dali nam dach nad głową i przysłowiowy talerz zupy.", + "6605": "Rada Powiatu, stosunkiem głosów 13 za i 8 wstrzymujących się, uznała za zasadną skargę Jadwigi i Mariana Płodziszewskich na działalność dyrektora I LO Janusza Łoniewskiego. W uzasadnieniu napisano, że dyrektor żądane przez skarżących dokumenty (chodziło m.in. o statut szkoły) udostępnił niezgodnie z zapisami ustawy o dostępie do informacji publicznej.", + "6606": "- Wuju Wojtku – zapytała Asia, moja siedmioletnia siostrzenica. - Co ważniejsze: Sejm czy Prokuratura?", + "6607": "- Sejm. Sejm tworzy prawa, a prokuratura ma ich pilnować.", + "6608": "- To dlaczego Kapusta grozi posłom ze Speckomisji, że ich może zapuszkować, jeśli rozpaplają utajnione dokumenty w sprawie pana Lwa?", + "6609": "- Bo co tajne, to jest okryte tajemnicą. Rozumiesz?", + "6610": "W gminie Obryte na prawie 700 uczniów dożywianiem objęte jest ok. 40 proc. Z siedmiu placówek oświatowych, funkcjonujących w gminie, gorącą zupę z wkładka mięsną mogą jeść jedynie dzieci uczące się w Obrytem - w Szkole Podstawowej i Gimnazjum.", + "6611": "Tylko bowiem w siedzibie tych szkół - oddanej do użytku trzy miesiące temu - są warunki do przygotowywania ciepłych posiłków.", + "6612": "Podobna dyskusja wywiązała się podczas omawiania projektu uchwały o sprzedaży nieruchomości przy ul. Wyspiańskiego 11a, użytkowanej przez Społeczną Szkołę Podstawową i Społeczne Gimnazjum. Tak jak w pierwszym przypadku zaproponowano zasadę pierwokupu, co budziło powszechną akceptację.", + "6613": "Co innego bonifikata. Do jej udzielenia namawiał wiceprezydent Ciechanowa Jacek Kaczorowski. Opozycja była temu przeciwna, ale jej wnioski nie zostały przyjęte przy nieznacznej różnicy głosów.", + "6614": "Tym razem zapowiada się liczniejsze grono. Na urodzinową wizytę szykuje się także dawno nie widziane rodzeństwo, przedstawiciele władz gminy oraz delegacja z KRUS-u. Pani Władysława niecierpliwie liczy dni.", + "6615": "Władysława Kobylińska nie jest najstarszą mieszkanką gminy Rzewnie. 102 lata liczy sobie pani Marianna Wasilewska z miejscowości Łaś. Cieszy się nie najgorszym zdrowiem i doskonałą sprawnością umysłową.", + "6616": "Zespól Szkól Rolnicze Centrum kształcenia Ustawicznego w Gołotczyźnie i Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Ciechanowie zapraszają w niedzielę, 26 maja o godz. 13.00 na stadion szkoły w Gołotczyźnie na festyn.", + "6617": "W programie: konsultacje lekarza dermatologa, badania w profilaktyce chorób układu krążenia, pomiar tkanki tłuszczowej, samobadanie piersi, badania spirometryczne, porady antynikotynowe, profilaktyka uzależnień.", + "6618": "Po skończeniu studiów muzycznych podjął Kaszubowski pracę nauczyciela muzyki w Szkole Muzycznej I i II stopnia w Żyrardowie i jednocześnie instruktora w Domu Kultury w warszawskim Ursusie. I oczywiście zaczął koncertować. Jeszcze w czasie studiów wraz z dwoma kolegami Pawłem Nawarą i Adamem Tkaczykiem utworzyli gitarową grupę „Los Nawarros”, grającą muzykę latynoamerykańską i hiszpańską. Tomczyk trochę śpiewał. Nagrali razem pierwszą płytę.", + "6619": "- Był cichym patriotą?", + "6620": "- Właściwe określenie. W 1975 roku, przebywając w Stanach Zjednoczonych, w Chicago za 10 dolarów kupiłem „Zbrodnię katyńską w świetle dokumentów”. Udało mi się przemycić tę książkę do kraju. Ojciec czytał ją z nabożeństwem, ale po kryjomu, tak jak niemal w konspiracji słuchał „Wolnej Europy”.", + "6621": "- Bał się?", + "6622": "Poza tym któryś z G. zerwał pagony z munduru policjanta.", + "6623": "Faktem jest również starcie na schodach i sieni. Naczelnik Zmysłowski wątpi w to, że wtedy Barbara G. została ranna. Dowód? Na drugi dzień kobieta przyjechała na rowerze do miejscowego posterunku komendy i nie narzekała na ból. Zatem nie podczas tamtej nocy, tylko później musiała doznać złamania reki.", + "6624": "Czas ten tradycyjnie upływa w atmosferze radości i na rodzinnym śpiewaniu kolęd i składaniu wizyt. Data Bożego Narodzenia została przypuszczalnie wydedukowana z apokryfów Nowego Testamentu, gdzie jest mowa o poczęciu Chrystusa 25 marca. Stąd też Jego narodzenie powinno przypadać 25 grudnia.", + "6625": "Wobec Andrzeja Z. ciechanowski sąd orzekł 2 lata pozbawienia wolności, a jego brata, także podejrzanego o nakłanianie innych do podpalania – 1 rok pozbawienia wolności.", + "6626": "Mieszkańcy wioski Krusz w gminie Glinojeck wskutek podłożenia ognia przez podejrzanych strażaków stracili garaż wraz z maszynami rolniczymi o łącznej wartości co najmniej 100 tys. zł. Między innymi za ten czyn sąd skazał Adama N. na 2 lata pozbawienia wolności, w zawieszeniu na 5 lat.", + "6627": "Liczba cudzoziemców na Mazowszu rośnie z roku na rok. W 2000 r. wojewoda wydał 10171 pozwoleń na pobyt, w roku następnym - 11656, a w 2002 r. - 13297 (odmów było odpowiednio: 77, 317 i 64). Obcokrajowcy najczęściej deklarują, że przyjechali do Polski w związku z pracą zawodową, prowadzeniem działalności gospodarczej, małżeństwem i na studia.", + "6628": "Klienci przybywający na dawniejszy świński targ od strony ul. Orylskiej (pani Maria wraz z mężem mają stałe stoisko niedaleko bocznej bramy) zatrzymywali się, nie tyle, by kontemplować rybią „arystokrację”, a podziwiać opasłe, 3,5-kilogramowe leszczysko spoczywające w osobnym pojemniku. Później jednak ich wzrok zatrzymywał się na leszczu mniejszych rozmiarów, lecz o dziwnie skręconym ogonie.", + "6629": "- Prawdopodobnie firmy handlowe, które zalały pod koniec ubiegłego roku tanim importowanym mięsem kiepskiej jakości wszystkie duże sieci handlowe, supermarkety itp. Zyskały zapewne też niektóre firmy przetwórstwa drobiarskiego. Płacąc np. złotówkę za kilogram sprowadzonego mięsa, przetwarzając go wraz z innym obniżyły sobie koszty surowca, a więc zwiększyły swoje dochody. Nie dbając o jakość niektórych wyrobów.", + "6630": "- To co robi ten pan jest bardzo cenne, ale nie tak to chyba powinno wyglądać - wtrąca przyglądający się robocie mieszkaniec sąsiedniego bloku. - Przecież lokatorzy od wielu lat płacą czynsz, w którym jest fundusz remontowy. Dlatego te prace powinien chyba wykonać właściciel czyli gospodarka komunalna.", + "6631": "Sądzę, że jeśli polubi się jedzenie danego kraju, jest się już dalej niż w połowie drogi, by spodobało się nam wszystko, i tak też było w moim przypadku.", + "6632": "Myślę, że każdy kraj, w którym znajdziemy gotowane mięsa i piękne ciasta i pieczywo takie, jak w Polsce, musi się spodobać.", + "6633": "Według danych Komendy Wojewódzkiej Policji, że tylko w ub.r. na Mazowszu o posiadanie narkotyków lub sprzętu do ich produkcji, rozprzestrzenianie i handel było podejrzanych ponad tysiąc sto osób. Aż 192 z nich to nieletni. Stwierdzono 3153 czynów naruszających przepisy Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, z czego aż 575 popełnili nieletni.", + "6634": "Z zestawienia sporządzanego przez starostwo wynika, że podmioty gospodarcze działające w powiecie działdowskim dokonują rocznie ponad 6000 odpraw celnych.", + "6635": "Wniosek złożony 3 lata temu od początku był pozytywnie zaopiniowany zarówno przez wojewodę jak i dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Celnego w Olsztynie. Ale posterunku... nie było. Kolejne monity w tej sprawie lądowały... w szufladach obu instytucji.", + "6636": "Państwo S. jednak postanowili dłużej nie czekać. 3 listopada tuż przed godziną 22.00 wkroczyli na teren działki w asyście dwóch funkcjonariuszy KPP w Ciechanowie, najpierw włamując się do garażu, a następnie forsując drzwi wejściowe do domu. Marzena przebywała w nim z dwojgiem nieletnich dzieci.", + "6637": "- Nie czujemy się w tej sprawie winowajcą - zapewnia prezes Burecki.", + "6638": "Pytany o opakowanie będące w dyspozycji prokuratury stwierdził, że była to ogólnodostępna bańka, w którą firma rozlewała olej zwykły, a nie ekologiczny.", + "6639": "Petronakt nie zgodził się z umorzeniem i złożył na nie zażalenie. Z decyzją prokuratury nie zgodziły się także osoby, które złożyły doniesienie z powodu awarii maszyn. W obu przypadkach zażalenia rozpatrzy sąd.", + "6640": "Firma Euroinstal na działce o powierzchni 2 hektarów zamierza wybudować w Ciechanowie osiedle liczące ok. 200 mieszkań.", + "6641": "Z uwagi na duży rozmach inwestycji jej realizacja ma być rozłożona na kilka lat. Inwestor chce wystartować za kilka miesięcy. To już kolejna w mieście deweloperska inwestycja i wcale nie ostatnia.", + "6642": "- W przypadku, gdy umowa dotyczą polisy emerytalnej została zerwana przed upływem 3 lat jej trwania, nie przysługuje żaden zwrot składek. W przypadku polisy inwestycyjnej wypłacenie należnej kwoty jest możliwe, ale po uwzględnieniu potrąceń w wysokości 80% – przypomina jedna z przedstawicielek towarzystwa ubezpieczeniowego, w piśmie skierowanym do klienta, uzasadniającym przekazanie mu 31 zł.", + "6643": "Sesja była również podsumowaniem posiadanej na temat zamku wiedzy, uzyskanej na podstawie dotychczasowych badań archeologicznych i odnalezionych informacji w licznych dokumentach.", + "6644": "Jerzy Pełka z ciechanowskiego muzeum w swoim referacie „Zamek w tradycji i świadomości Ciechanowian”, przywołał przeszłość zamku związaną z najstarszymi jego dziejami i tą wyłaniającą się z kart polskiej poezji i literatury.", + "6645": "Dwa lata temu kilkudziesięciu okolicznych rolników demonstrowało swoje niezadowolenie przed mławską Temidą. Przybyli z syreną alarmową i transparentami, na których widniały takie hasła, jak „Żądamy sprawiedliwości”, „Żądamy rozwiązania Sądu Rejonowego w Mławie”. Obecni byli posłowie Pękała i Witaszczyk, ale nie przemawiali.", + "6646": "Wychodzi na to, że teraz „protest” się zaostrza?", + "6647": "Obozy sportowe, jezioro, morze, wakacje na działce - nieważne gdzie, byle na powietrzu. Co nas wprawia w dobry nastrój? Nie trzeba być naukowcem, żeby zauważyć, że nic tak nie wpływa pozytywnie na nasze samopoczucie jak słońce i wolna przestrzeń. Lato przed nami, ale czy warto planować wyjazd dużo wcześniej?", + "6648": "- Lasy były zawalone amunicją, brat i koledzy znaleźli pocisk moździerzowy, podpalili go, pocisk się rozerwał - opowiada Jerzy Żołnierzak; jego mama nie potrafi o tym mówić. Zginęło wówczas kilku chłopców, inni zostali poranieni. Na pamiątkę tej tragedii postawiono we wsi krzyż.", + "6649": "Prababcia Julianna doczekała wnuczki (córka Jerzego i Zofii) i dwóch wnuków, czterech prawnuczek i trzech prawnuków, może doczeka się praprawnuczka.", + "6650": "Do najaktywniejszych szkolnych kół PTSM należą koła przy Szkole Podstawowej nr 7 i Gimnazjach nr 3 i 4 w Ciechanowie, Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Jońcu i Starych Pieścirogach oraz LO w Żurominie.", + "6651": "Chciałbym podziękowac opiekunom szkolnych kół PTSM za ich aktywną pracę z dziecmi i młodzieżą na rzecz idei krzewienia wśród najmłodszych idei aktywnego wypoczynku poprzez turystykę.", + "6652": "- Jestem bardzo dumna z bycia ciechanowianką. W Ciechanowie bywam regularnie od 26 lat. Dostałam medal „Za zasługi dla Ciechanowa”. Prowadzę nadzór specjalistyczny do spraw chirurgii dziecięcej na Mazowszu. „Mój” oddział chirurgii dziecięcej w Ciechanowie obchodzi swoje 15-lecie. Wychowałam tam 10 specjalistów chirurgii dziecięcej.", + "6653": "W ubiegłym roku bracia Lunelli osiągnęli kolejny pułap. Sprzedali prawie 5 milionów butelek różnych wersji spumante Metodo Classico Trento D.O.C. Umocniło to ich na pozycji lidera we Włoszech i dało awans do pierwszej dziesiątki największych producentów wina gazowanego metodą tradycyjną w świecie.", + "6654": "- Bo oni nie są katolikami. Nawet chrześcijanami nie są!", + "6655": "- Znaczy się, wredny pogany?", + "6656": "- Niezupełnie. Wierzą w tego samego Boga co my, tylko Palestyńczycy zwą go \"Allachem\", a Żydzi - \"Jahwe\".", + "6657": "- A czemuśmy ich nie ochrzcili?", + "6658": "- Bo oni nie chcą.", + "6659": "O potrzebie rozwoju wolontariatu mówiono na zorganizowanym w Domu Kultury 10 stycznia spotkaniu. Celem jaki postawili sobie organizatorzy dyskusji jest przełamanie istniejącego w społeczeństwie negatywnego stereotypu pracy ochotnika i pracy społecznej, otwarcie na potrzeby innych, oraz kreowanie postaw obywatelskiej odpowiedzialności i poszanowania zasad demokracji.", + "6660": "- Przecież w Piśmie św. jest napisane: ksiądz powinien być żonaty i dać przykład wychowania dzieci. Chłop młody celibatu nie może wytrzymać i głupotę robi. W Piśmie św. jest napisane, żebyś pieścił piersi swojej żony, a nie cudzej - argumentuje mój rozmówca. Papieża uznaje za „przywódcę rzymskiej wiary”, ale nie wierzy w jego nieomylność, nie nazwie go „ojcem świętym”, bo to określenie przypisane jest Bogu.", + "6661": "Sprawa została upubliczniona na ostatniej miejskiej sesji. W obronie rodziny stanęli opozycyjni radni i zabierająca w jej imieniu głos Anna Zwierzchowska, działaczka Prawa i Sprawiedliwości.", + "6662": "Radny Zygmunt Aleksandrowicz przekonywał, że rodzina ma już dosyć stresu związanego z zapowiadaną eksmisją i nasyłaniem ludzi, którzy przychodzą oglądać swoje przyszłe mieszkanie.", + "6663": "- Kupiliśmy ją razem z majątkiem zlikwidowanej Ciechanowskiej Fabryki Obrabiarek i dbamy, jak o wszystko inne – mówi Zenon Krawczyk, prezes zarządu WPZ „LUKA”. Firmy formalnie warszawskiej, bowiem jej biuro handlowe mieści się po dziś dzień w stolicy, ale faktycznie pracującej i produkującej w Ciechanowie, w obiektach dawnej CFO. Dzięki niej kolejna „skorupa” po dawnej fabryce tętni życiem, produkuje, zatrudnia ludzi.", + "6664": "Do wody nie powinniśmy wchodzić spoceni, bo w tym przypadku możemy dostać skurczu mięśni i nawet jeśli świetnie pływamy, możemy mieć trudności z dopłynięciem do brzegu.", + "6665": "Zwracajmy szczególną uwagę na bezpieczeństwo dzieci. Nie pozostawiajmy ich bez opieki. Dzieci powinny korzystać z zabawek wodnych i przebywać nad wodą tylko w obecności dorosłych. Wystarczy chwila nieuwagi, a dziecko może zrobić coś niebezpiecznego dla siebie.", + "6666": "Cała ta awantura kręci się wokół budżetu, a dokładnie astronomicznego deficytu - oficjalnie 45,5 mld zł, a razem ze środkami „schowanymi pod dywanem” ma być tego prawie 70 mld zł.", + "6667": "Dla ludzi przeciętnie i nieprzeciętnie zarabiających są to kwoty niewyobrażalne - tyle trzeba będzie pożyczyć, żeby państwo mogło przetrwać do następnego roku.", + "6668": "Dodaje, że szczęśliwie podczas wypadku nie uszkodził sobie kręgosłupa, nie połamał rąk czy nóg. Miał za to połamaną szczękę i był częściowo sparaliżowany. W szpitalach ciechanowskim, a potem warszawskim spędził w sumie 4 miesiące.", + "6669": "- Po odzyskaniu przytomności obudziłem się z dużą luką pamięci. Wiedziałem jak się nazywam. Poznawałem moją rodzinę, ale nie pamiętałem nic, co robiłem przed wypadkiem. Nie wiedziałem nawet, gdzie pracowałem - opowiada ciechanowianin.", + "6670": "Podczas ostatniej sesji radni miejscy wyrazili swoją aprobatę dla projektu opracowanego przez prywatne przedsiębiorstwo Info Inwestycje z Zamościa, które wystąpiło z ofertą kupna stalowej konstrukcji masztu radiowego na ulicy Świerkowej.", + "6671": "Z analiz przeprowadzonych przez tę firmę wynika, że okolice Przasnysza stanowią optymalny punkt do lokalizacji dużego masztu radiowo-telewizyjnego emitującego fale UKF, obsługującego teren powiatu i województwa.", + "6672": "Karolinę Stawińską poinformowano także, że jej córeczka urodziła się z wadą rozwojową kończyn dolnych określaną precyzyjniej jako wrodzone zwichnięcie stawów kolanowych. A ordynator oddziału noworodków przyznała się, iż w swojej dotychczasowej praktyce zawodowej nie spotkała jeszcze dziecka z taką wadą...", + "6673": "Z uzasadnienia postanowienia: „Nieprawdziwe jest również twierdzenie, iż nieprzyznanie mu gruntów rolnych spowoduje utratę przez niego ubezpieczenia rolniczego w KRUS. Jak wynika bowiem z zaświadczenia KRUS z karty 85 akt, uczestnik nie podlega temu ubezpieczeniu od dnia 1 lipca 2001 r.", + "6674": "Kim jest teraz Grzegorzewski? Ma budynki inwentarskie, krowy, świnie, drób, trochę narzędzi, ale nie ma ziemi.", + "6675": "- Państwo Rogowiczowie od dawna wiedzieli, że zamierzamy sprzedać mieszkania w bloku w Turzy. Dlaczego remontowali swój lokal, bez naszej wiedzy, zamiast zbierać pieniądze na jego wykupienie? Druga rzecz: gdyby rada zgodziła się rozłożyć im należność na raty, co by powiedziały dwie inne rodziny, które od razu wpłaciły całą należność? Im też nie jest lekko zastrzega wójt .", + "6676": "Koncert w wykonaniu orkiestry Sinfonietta Cracovia pod dyrekcją Krzysztofa Pendereckiego był kulminacyjnym punktem inauguracji projektu „Płońsk stolicą kulturalną Mazowsza 2006”, która odbyła się w minioną środę. Wydarzeniu patronował marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik. Gospodarze ziemi płońskiej otrzymali symboliczne klucze od przedstawicieli Szydłowca, ubiegłorocznej stolicy kulturalnej Mazowsza.", + "6677": "Od 12 lat głównym organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Złoty Lew” jest bardzo dobrze znany w Polsce Teatr Duchowny „Woskresinnia\". W jego siedzibie znajdowało się centrum festiwalowe, tam grane były najważniejsze spektakle. Tam też goście imprezy spotykali się na dyskusjach każdego dnia.", + "6678": "On również myśli o przyszłości. Dlatego skończył polonistykę i dziennikarstwo.", + "6679": "- To piękny zawód, daje dużo radości, ale jest ograniczony wiekowo - mówi.", + "6680": "Niektóre sale pałacyku w Karolinie przeznaczono na małe muzeum.", + "6681": "- Zgromadziliśmy tu najstarsze i najładniejsze kostiumy. Tej kolekcji mogłoby nam pozazdrościć niejedno muzeum etnograficzne. Najcenniejszy jest kostium z Cieszyna, ozdobiony biżuterią z pozłacanego srebra - tłumaczy Michał.", + "6682": "Szczególnie podoba mi się to ostatnie zdanko: „Nikt mi niczego nie załatwił po znajomości”!", + "6683": "Jeśli to prawda, to jestem bardzo ciekawy w jaki sposób Marek Czarnecki został wojewodą bielskopodlaskim w czasie, gdy naszym krajem rządziła koalicja AWS-UW i premier Jerzego Buzka?", + "6684": "Hufiec Związku Harcerstwa Polskiego w Ciechanowie, powiatowy reprezentant organizacji wielce zasłużonej dla wychowania młodzieży - więdnie. A właściwie umiera. Gdy piszę te słowa - w hufcu nie ma komendanta, postawiony został też wniosek o rozwiązanie hufca. Pociągnie to za sobą z pewnością koniec tej organizacji.", + "6685": "W 13 kolejnych numerach wszystkich Tygodników ukazywać się będą publikacje promujące i upowszechniające regionalne tradycje związane z przygotowywaniem pożywienia, receptury na produkty i potrawy regionalne, materiały dotyczące wymogów żywności ekologicznej.", + "6686": "Już wkrótce będziemy pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej, ale obawy przed nieznaną do końca przyszłością są wciąż duże. Unia Europejska, przy znacznym ujednolicaniu prawa, wszystkich norm, standardów i wymogów, dąży do zachowania zróżnicowania kulturowego i odmienności regionów.", + "6687": "Jak twierdzi Agnieszka Wiercioch, naczelnik wydziału zamówień publicznych w warszawskim oddziale GDDKiA, wymóg zamieszczenia dokumentacji w Internecie przyniósł kilkutygodniowe opóźnienie.", + "6688": "- Ogłoszenie przetargu przeciąga się ostatnio z tego powodu. Spełnienie tego wymogu było trudniejsze, niż można się spodziewać. Było to bardzo pracochłonne. Wymagało zlecenia tej usługi specjalistycznej firmie - wyjaśnia nasza rozmówczyni.", + "6689": "A oto końcowy fragment wypowiedzi przedstawiciela kierownictwa innego młyna:", + "6690": "- Państwo nie chce lub nie potrafi regulować rynku zbóż. Dlaczego Agencja Rynku Rolnego stworzona po to by stabilizować ten rynek, nie sięga do rezerwowych zasobów ziarna, by zapobiegać ciągłej zwyżce cen? - oto jest podstawowe pytanie.", + "6691": "Tak więc, zaczęło się od bochenka chleba na sklepowej półce, a doszliśmy do... państwowej agencji.", + "6692": "Adrian lubi sie uczyć. Obok wspomnianych przedmiotów ścisłych lubi biologię, przykłada się do angielskiego. Koledzy klasowi wiedzą jak kto się uczy i choć tak bardzo w cudze oceny nie patrzą - zaskoczeni nie byli. Gratulowali Adrianowi wyróżnienia. Należało mu się - stwierdzili. Wychowawczyni była rada. Wiadomo, to jej uczeń jest szkolnym prymusem. Rodzice są dumni, że syn uzyskał takie wyróżnienie.", + "6693": "- No właśnie, dlaczego?", + "6694": "- Zanim ci to wyjaśnię, naucz się: Nie \"Nagus\" tylko \"Negus\", nie \"Szach-Mat\" - tylko Szachinszach.", + "6695": "- Jak się zwał, tak się zwał, byleby się dobrze miał. A oni padają.", + "6696": "- Czas koronowanych głów minął. Teraz czas proletariatu z panami Millerem i Lepperem na czele.", + "6697": "Przekazująca nam tę informację skarbnik stwierdziła, że wójt Gruduska od razu należną mu kwotę przeznaczył na zakup krzeseł do wiejskich świetlic i remiz Ochotniczej Straży Pożarnej.", + "6698": "Co zrobią inni wójtowie – o tym za tydzień.", + "6699": "Wypłatą ekwiwalentów dla urzędujących wójtów i burmistrzów mocno był zaskoczony kierownik ciechanowskiego oddziału Państwowej Inspekcji Pracy, Ryszard Michocki.", + "6700": "W parafii pw św. Franciszka wydarzyło się coś, co nawet księży wprawiło w osłupienie. 25-letni mężczyzna przyszedł do kościoła boso, aby kilkadziesiąt minut leżeć krzyżem przed ołtarzem. Śmierć Papieża zasmuciła wszystkich...", + "6701": "Dzień po dniu na mszach pojawiało się coraz więcej ludzi.", + "6702": "- Jeszcze nigdy na msze nie przychodziło tyle ludzi - z płaczem w oczach oznajmiali księża.", + "6703": "Policjanci po otrzymaniu informacji o zaistniałym zdarzeniu zatrzymali wszystkich sprawców rozboju i odzyskali skradzione przedmioty. Postępowanie prowadzi KPP Ciechanów.", + "6704": "Dwa dni wcześniej, 7 bm. ok. godz. 22.30 przy ul. Pułtuskiej w Ciechanowie nieznani sprawcy pobili 15-latka. Chłopiec z raną ciętą głowy, stłuczeniem przedramienia lewej ręki i innymi obrażeniami trafił do szpitala. Policja poszukuje sprawców.", + "6705": "Wśród członków spółdzielni wyróżniał się także Stefan Włodarski, który wypracował 490 dniówek, za które otrzymał: 39 q żyta, 7 q pszenicy, 145 kg cukru, 53 q ziemniaków i gotówkę w wysokości 2.900 zł.", + "6706": "Rodzina Jana Wiśniewskiego składająca się z trzech pracujących osób wypracowała 1005 dniówek obrachunkowych, za które otrzymała: 95 q zboża, 300 kg cukru, 172 q ziemniaków i 600 zł gotówką.", + "6707": "To jeszcze nic wielkiego. Idziemy z mieszkańcem Sławogóry Starej po gruntowej drodze. Przepiękna, fantastyczna, dzika przyroda, rzadkie gatunki roślin i ptaków. Drży ziemia. Pod nami duże pokłady torfu. Ta droga wiedzie na łąki i pastwiska. Tutaj, u samych źródeł Orzyca, wszyscy gospodarze ze Sławogóry mają działki.", + "6708": "Prokurator Sawicki pytany o bliższe informacje personalne na temat zatrzymanej osoby mówi, że jest to ”obywatel Polski” i że nic więcej na ten temat nie powie.", + "6709": "Jak się nieoficjalnie dowiedzieliśmy z innych źródeł, zatrzymany kapłan nie pracował na stałe w Płońsku. Przyjechał do grodu nad Płonką z Płocka, na dwa tygodnie na tzw. zastępstwo.", + "6710": "Za rozpowszechnianie dziecięcej pornografii grozi do 5 lat pozbawienia wolności.", + "6711": "Centroprawicowy zarząd województwa mazowieckiego zamierza odwołać Czesława Nieradkę, związanego z SLD dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Ciechanowie.", + "6712": "O tej decyzji marszałek Adam Struzik poinformował 26 czerwca Zdzisława Petrykowskiego. przewodniczącego Rady Powiatu Ciechanowskiego.", + "6713": "Nadawca pisma liczył zapewne, że powiatowi radni wydadzą w tej sprawie opinię już na sesji 30 czerwca.", + "6714": "- Jednym z elementów poprawienia tego wizerunku są na pewno objazdówki po miastach w celu promowania tego boksu. Czyli to co robi Darek i jego fundacja. Te nawet krótkie spotkania w czasie gali, autografy, zdjęcia, to wszystko sprzyja popularyzacji tego sportu. Ci młodzi chłopcy, którzy przez krótką chwilę mogli potrenować pod okiem Darka lub moim, może właśnie zdecydują, że chcą się poświęcić dla tego sportu.", + "6715": "Obu dyrekcjom szkół zwrócono uwagę, aby wdrożyć procedurę kontroli wydatków dokonywanych ze środków publicznych (m.in. w ramach zamówień publicznych).", + "6716": "Zarząd Powiatu Ciechanowskiego z protokołem kontroli zapoznał się w połowie maja. Jak twierdzi wicestarosta Zdzisław Puternicki, jego członkowie byli zdumieni liczbą zaleceń. Zareagowali stanowczo. Skierowano wniosek do rzecznika dyscypliny w Kuratorium Oświaty o ukaranie Wojciecha Bernasia, dyrektora ZS nr 3 (wniosek jeszcze o niczym nie przesądza).", + "6717": "Chodzi między innymi o zacieki na jednej ze ścian (trzeba poprawić obróbki blacharskie), drobne zacieki na podbaseniu, ślady wilgoci na połączeniu zjeżdżalni z elementami żelbetonowymi, nieprawidłowości w instalacji elektrycznej i boksie kasowym.", + "6718": "Wykonawca obiektu, firma „Zambet” w Pułtusku (udzielił 3-letniej gwarancji), dotąd usunął trzy usterki. Pozostałe zobowiązał się zlikwidować do 31 marca br.", + "6719": "Tegoroczny, drugi już Jarmark Archeologiczny, był udany. Frekwencja dopisała bardziej niż w ubiegłym roku, ale nie czas na odtrąbienie sukcesu. Zabrakło niestety wielkiej atrakcji jaka była w ub. roku średniowieczna bitwa. Przydałoby się trochę muzyki, niekoniecznie średniowiecznej. Taka jest \"technologia\" imprez masowych", + "6720": "Nowe przepisy pozwalają policji na rekwirowanie samochodów kierowcom, którzy mają co najmniej 1 promil alkoholu we krwi lub jadąc po pijanemu przyczynią się do spowodowania wypadku drogowego. Z tego pierwszego powodu policjanci z płońskiej komendy w ciągu miesiąca zarekwirowali już 5 samochodów osobowych.", + "6721": "To prawda, że lokalizacja tego rodzaju obiektu nie jest dla żadnej miejscowości szczęściem. Dlatego samorządy starają się to jakoś zrekompensować wiejskim społecznościom. Budują im drogi, wodociągi, zwalniają od opłat za wywóz śmieci (czyli faktycznie płacą za nie z gminnego budżetu). Takie rekompensaty zastosował nasielski samorząd (pewnie stosowałby dalsze) w przypadku Jaskółowa, kierując tam pewne, nadprogramowe inwestycje. Niestety, w formie zaliczki...", + "6722": "Władze gminy w tym roku ponowiły wniosek o dofinansowanie w kwocie 40 tys. zł projektu rozbudowy Parku Dydaktycznego o część sportową. Wniosek ten nie ma szczęścia. W 2006 roku przepadł, mimo merytorycznej poprawności. Być może w tym roku Urząd Marszałkowski przychylniej spojrzy na projekt, szczególnie, że inwestor zadeklarował pracę wolontariuszy.", + "6723": "Ogólnopolski Konkurs na Gazetkę Szkolną pt. „Nasza gazeta” odbył się już po raz siódmy. Organizuje go Placówka Wychowania Pozaszkolnego Miasta Katowice Pałac Młodzieży im. Prof. A. Kamińskiego. W tym roku o tytuł najlepszej walczyło 160 pism. Trzecia lokata to spore wyróżnienie. Dyplom i pluszową maskotkę szkolni redaktorzy z Nędzy mogli odebrać osobiście. Pojechali użyczonym przez władze gminy szkolnym gimbusem.", + "6724": "Rafako: Paweł Wrzeszcz, Przemysław Banak, Maciej Tolewski, Konrad Prusakowski, Dawid Janc, Artur Kabziński, Jakub Michalak (libero), Marcin Ratajczak, Andrzej Kurdziel, Marcin Gonsior, Tomasz Surtel, Grzegorz Barciak. Trener: Dariusz Daszkiewicz. Kierownik drużyny: Mirosław Banak. AZS Gliwice: Dariusz Łasiewicki, Marcin Kozioł, Aureliusz Sarga, Krzysztof Stanek, Daniel Wilk, Krystian Hladky, Dariusz Taterka (libero), Łukasz Burzyński. Trener: Krzysztof Czapla.", + "6725": "Niewiele pieniędzy otrzymał Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej na remonty bloków mieszkalnych na osiedlu w Kuźni Raciborskiej. W związku ze złą sytuacją budżetu udało się wyasygnować na ten cel jedynie 82,3 tys. zł. Kolejne 7 tys. zł pochłonie remont lokali po eksmisjach.", + "6726": "49,5 tys. zł wyda za to gmina na niezbędne wykupy gruntów pod drogi, boisko w Rudzie, pierwokup baru \"Przystanek\" oraz wykup działki przy świetlicy w Budziskach.", + "6727": "W strukturze współczesnego systemu szkonictwa wyższego w Polsce państwowe i niepaństwowe uczelnie dzielimy na dwie kategorie.", + "6728": "Pierwsza, to uczelnie, których absolwenci otrzymują dypolom magistra (lekarza) w danej dziedzinie, np. historii, pedagogice, naukach o kulturze fizycznej. Posiadanie pełnych praw akademickich oznacza, że uczelnia nadaje stopień naukowy doktora, przeprowadza przewody habilitacyjne oraz występuje z wnioskiem o nadanie tytułu naukowego profesora.", + "6729": "Bogdan Różański, górnik dołowy, zatrudniony od 1984 roku.", + "6730": "Miał 36 lat, żonaty, dwoje dzieci (córka i syn).", + "6731": "Kazimierz Knieżyk, górnik dołowy, zatrudniony od 1987 roku.", + "6732": "Miał 37 lat, żonaty, troje dzieci (dwóch synów i córka).", + "6733": "Jacek Gojny, ślusarz, zatrudniony od 1988 roku. Miał 28 lat, żonaty, córka.", + "6734": "Andrzej Chwołek, elektromonter, zatrudniony od 1976 roku.", + "6735": "Miał 43 lata, żonaty, dwóch synów.", + "6736": "Jest już czynny ośrodek wodno-rekreacyjny \"Wodnik\" w Kuźni Raciborskiej. Przydatność akwenu do kąpieli potwierdził Sanepid. Nowy dzierżawca wykonał niezbędne remonty i odnowienia. Działać będzie gastronomia. Wstęp dla dzieci wyniesie 2 zł, dla dorosłych 4 zł.", + "6737": "Nie będzie podwyżek czynszu za lokale mieszkalne będące własnością gminy. Nie zgodził się na to zarząd po tym jak z wnioskiem wystąpił Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej.", + "6738": "Ze swej funkcji, z dniem 31 sierpnia, zrezygnowała dyrektor Szkoły Podstawowej w Turzu. Stało się tak w związku z utworzeniem tu zespołu szkolno-przedszkolnego. Władzom miasta nie udało się jednak wyłonić w konkursie dyrektora tej jednostki. Decyzja: co dalej, zapadnie wkrótce.", + "6739": "Zarząd miejski i Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych pilotować będą sprawę pozyskania środków na usunięcie usterek na kuźniańskim stadionie, które wykazała podczas swojej kontroli Terenowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna z", + "6740": "Raciborza.", + "6741": "Straż miejska, która działa teraz jednoosobowo, mimo iż jej los wciąż jest niepewny, ma, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej, zarobić w tym roku na mandatach 2 tys. zł.", + "6742": "Tylko 6 tys. zł gmina przeznaczy w tym roku na wycinkę i pielęgnację drzewostanu. To proporcjonalnie o wiele mniej niż sąsiednie gminy. Przykładowo w Krzyżanowicach nakłady te wynoszą 15 tys. zł.", + "6743": "Jeszcze wiosną tego roku zabytek był kompletnie zdewastowany. Porośnięty trawą i drzewami, napisy były zdrapane - nie do odczytania. Na szczęście zachowały się dokumenty źródłowe, z których żywo zainteresowani losami obiektu członkowie Rady Sołeckiej, odtwarzają dane i fakty na jego temat. Nowym pomysłem jest wprowadzenie na tablice nazwisk ofiar z ostatniej II wojny światowej. Dokładne dane już są przygotowane.", + "6744": "Od paru lat usiłuje się zaszczepić na naszym gruncie zwyczaje związane z tzw. Halloween. Pierwszym odruchem jest niesmak - zbyt blisko bowiem zabawa odwołująca się do upiorów, wizerunków śmierci itp. rekwizytów sąsiaduje z dniami, w których szczególnie kultywujemy pamięć o naszych zmarłych, w których także czcimy i wspominamy wszystkich świętych.", + "6745": "Skąd się wzięło Halloween?", + "6746": "Przypomnijmy, że sprawa budowy szpitala przy ul. Gamowskiej wywołała w poprzedniej kadencji powiatu sporo kontrowersji, kiedy to władzę dzierżyło opozycyjne obecnie Forum Samorządowe (wtedy Przyszłość Regionu Raciborskiego). Komisja Rewizyjna Rady Powiatu zarzuciła zarządowi, że inwestycję można było realizować taniej. Zarząd, chcąc zapobiec oskarżeniom o niegospodarność, przekazał sprawę Prokuraturze Rejonowej. Ta nie dopatrzyła się nieprawidłowości. Podobnie Najwyższa Izba Kontroli, która wcześniej również kontrolowała inwestycję. Nowa kontrola miała inny zakres.", + "6747": "W sobotę, 1 marca, w Szkole Podstawowej nr 18 im. Książąt Raciborskich odbył się Dzień Otwartych Drzwi.", + "6748": "Tego dnia wszyscy rodzice uczniów szkoły oraz przedszkolaki z pobliskich przedszkoli wraz ze swoimi rodzicami mogli uczestniczyć w kilku lekcjach otwartych, obejrzeć mini playback show przygotowany przez uczniów szkoły, zwiedzić całą szkołę oraz porozmawiać z kadrą pedagogiczną.", + "6749": "W składzie nowej piętnastoosobowej Rady Muzeum Zamkowego w Pszczynie znalazła się Joanna Muszała-Ciałowicz, dyrektor raciborskiego Muzeum, jednocześnie miejski konserwator zabytków. Gremium powołał zarząd województwa śląskiego. To dla mnie duże wyróżnienie móc zasiadać w tak doborowym gronie - mówi J. Muszała.", + "6750": "Obok niej powołani zostali także m.in. książę pszczyński Bolko Graf von Hochberg, wojewódzki konserwator zabytków Jacek Owczarek oraz profesorowie Andrzej Rottermund i Zdzisław Żygulski. Kadencja rady potrwa do 2007 r.", + "6751": "Krzyżanowice 30 stycznia odbyła się kolejna sesja Rady Gminy. Tematem głównym obrad była samorządowa gospodarka komunalna oraz program gospodarczy na lata 2003-2006, który został przyjęty w formie uchwały.Gmina otrzymała z budżetu wojewody 10 tys. zł na pokrycie kosztów oświetlenia ulic i placów.", + "6752": "Stale rozwijająca się działalność młodych tancerzy, nieraz już w wieku trzech lat, kosztuje. Potrzeba nowych strojów, pieniędzy na utrzymanie obiektu przy ul. Waryńskiego no i wyjazdy. Źródło promuje bowiem Racibórz poza granicami kraju. Było już m.in. w Wenezueli, Hiszpanii, Grecji, Cyprze, Majorce i Brazylii. Mażoretki, mające na koncie tytułu mistrzowskie w Polsce, pojechały na europejski championat do Bratysławy.", + "6753": "W turnieju dziewcząt do 14 lat mistrzynią Raciborza została Sabina Warta KKT Kędzierzyn Koźle (27 miejsce na liście PZT), wychowanka trenera M. Swadźby, od roku grająca w Kędzierzynie. W finale pokonała ona zawodniczkę Mostostalu Zabrze Manuelę Jaworską 6/2, 6/3. Trzecie miejsce zajęła Marta Galicka z TKKF Rafako, a czwarte Hanczerowska Martyna z MSzT Racibórz.", + "6754": "Prokurator Rejonowy w Cieszynie skierował do tamtejszego Sądu Rejonowego akt oskarżenia przeciwko kilkunastu osobom, które działały w zorganizowanej grupie, zajmującej się przemytem nielegalnych migrantów przez granicę. Była to grupa międzynarodowa, w której skład wchodzili m.in. Słowacy, Czesi i Polacy. Trzynastu Polakom prokurator przedstawił zarzuty udziału w organizacji przerzutów nielegalnych migrantów - informuje nas kpt. Grzegorz Klejnowski, rzecznik prasowy Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu.", + "6755": "Jerzy, zanim rozpoczął przygodę z dartem, przez 5 lat trenował kick boxing. Zaczęło się od tego, że kupiliśmy koledze na urodziny tarczę i sami zaczęliśmy grać. Wtedy to potrafiliśmy rzucać nawet 5 godzin.", + "6756": "Wszyscy zgodnie przyznają, że umiejętność koncentracji i opanowania nerwów na pewno przydają się w życiu codziennym. Nawet bardziej, niż mocny cios pięścią.", + "6757": "O wzrost cen wnioskowało Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o. Argumentuje to wzrostem o 30 proc. cen paliw. Podwyżka zmniejszy ponoszone przez spółkę straty.", + "6758": "Jeśli radni wyrażą na nią zgodę, to nowe ceny zaczną obowiązywać po dwóch tygodniach od opublikowania uchwały Rady w dzienniku urzędowym wojewody śląskiego. Będzie to najprawdopodobniej druga połowa października.", + "6759": "W przyszłym roku odbędą się obchody 700-lecia Rudyszwałdu - miejscowości w gminie Krzyżanowice. Z tej okazji wydano jubileuszowy kalendarz oraz okolicznościową pocztówkę.", + "6760": "Amatorów dobrego, regionalnego jadła zapraszamy 5 grudnia do Centrum Kultury w Tworkowie. Tamtejszy Gminny Zespół Oświaty, Kultury, Sportu i Turystyki organizuje kiermasz wypieków i ozdób świątecznych oraz koncert kolęd. Wstęp jest wolny. Koncert kolęd rozpocznie się o godz. 15.30.", + "6761": "Tłumaczenia to jedno, a konieczność sprawdzenia tożsamości drugie. Pogranicznicy zdecydowali więc o zatrzymaniu Czecha. Jakież było zdziwienie, kiedy w trakcie przeszukania znaleźli u naszego południowego sąsiada pistolet wraz z amunicją Walther P22. Broń miała wprowadzony nabój do komory nabojowej. Była więc w każdej chwili gotowa do oddania strzału.", + "6762": "Oto wyniki uzyskane przez MKZ Unia Racibórz:", + "6763": "Dzieci: 27 kg - Bartosz Leśnikowski - III miejsce, Wojciech Kozicki - IV ; 29 kg - Mateusz Oliwa - II, Arkadiusz Gucik - III; 32 kg - Adrian Rosik - II, Jarosław Wieczorek - III; 42 kg - Wadim Łukaszewicz - I; 47 kg - Łukasz Przybyła - I, Kasper Florian - II.", + "6764": "Dębica była kolejnym miejscem rozegrania Grand Prix Polski w pływaniu.", + "6765": "Na 50-metrowej pływalni wystartowała dwójka zawodników „Victorii” Racibórz. Uczennice SMS-u Katrzyna Dulian i Agata Szewczuk zajmowały miejsca w pierwszych trójkach swoich konkurencji, co napawa optymizmem przed zbliżającymi się (pierwszy weekend czerwca) Mistrzostwami Polski Seniorów i Młodzieżowców w Ostrowcu Świętokrzyskim.", + "6766": "Autorka „Teatru Niewielkiego” w drugiej połowie marca planuje spotkanie autorskie w raciborskiej „Oficynie”, jej publikacje są tam dostępne oraz w „Sowie”. Zapraszam wsystkich, którzy zamierzają skorzystać z zawartych w nim scenariuszy we własnej pracy z dziećmi. Można przyjść z książkami, przewiduję dedykacje - zachęca.", + "6767": "3 listopada ok. godz. 12.00 przy ul. Młodzieżowej w Wodzisławiu nieznany sprawca skradł 150 litrów oleju napędowego z ciężarowego volvo. Straty wyniosły 600 zł. Zabrał gotówkę", + "6768": "5 listopada w Rydułtowach przy ul. Krzyżkowickiej nieznany sprawca włamał się do domu jednorodzinnego. Wypchnął okno i z wnętrza zabrał 300 zł oraz tysiąc euro. Łączne straty wyniosły 4,3 tys. zł.", + "6769": "30 września w Bojanowie doszło do tragicznego wypadku. Jadący motorem 22-letni mężczyzna na łuku drogi stracił panowanie nad pojazdem i uderzył w betonowe ogrodzenie. Motocyklista zmarł po przewiezieniu go do szpitala. Wypadek", + "6770": "30 września w Kuźni Raciborskiej 55-letni mężczyzna wypadł z okna pierwszego piętra budynku. Doznał poważnych obrażeń ciała i przebywa w szpitalu. Policja ustala przyczynę zdarzenia. Mężczyzna był nietrzeźwy.", + "6771": "Około 2,75 mln zł wyda w tym roku miejscowy samorząd na inwestycje. Najwięcej pochłoną inwestycje w oświacie, drogowe, wodociągowe i proekologiczne.", + "6772": "Kosztem 972 tys. zł przeprowadzona zostanie termomodernizacja przegród zewnętrznych i wymiana stolarki w obiektach Zespołu Szkół Ogólnokształcących przy ul. Piaskowej w Kuźni Raciborskiej. 480 tys. zł przekazano na budowę hali sportowej przy ZSO w Rudach. To największe inwestycje budżetowe.", + "6773": "29 września ok. godz. 22.30 przy ul. Sokolskiej w Radlinie nieznani sprawcy włamali się do pomieszczeń Miejskiego Ośrodka Kultury „Sokolnia”. Złodzieje z kasetki na pieniądze zabrali 2 tys. zł. W ten właśnie sposób zmniejszyły się fundusze Klubu Gimnastycznego „Radlin”.", + "6774": "Cześć! Jestem synkiem Bożeny i Łukasza Zieziulów. Przyszedłem na świat 21 lutego o godz. 14.20. Ważyłem 3830 g i miałem 57 cm. Mam brata Dominika (2 l.), który wybierze dla mnie imię! Mieszkamy w Raciborzu.", + "6775": "To ja, Ola, córeczka Anny i Krzysztofa Ślązaków, ich pierwsze dziecko. Oczka otworzyłam po raz pierwszy 18 lutego o godz. 13.28. Ważyłam 3720 kg przy długości 56 cm. Mieszkamy w Kuźni Raciborskiej.", + "6776": "Niech sobie robią. Zobaczymy, czy będą mieli takie sukcesy jak my. Jak widać, prowadzenie skansenu i przewozów jest cholernie niebezpiecznym zajęciem - mówi Janusz G. Towarzystwo odbiera ze skansensu sprzęt i narzędzia, co do których bezsprzecznie udowadnia swoją własność. Chce uruchomić przewozy w Raciborzu-Markowicach i Nieborowicach.", + "6777": "Wystąpiło 7 drużyn czwartoklasistów, rywalizując przez dwa dni systemem „każdy z każdym”. Uczestniczyli: SP Pawłów, SP Pietrowice, SP Krowiarki, SP Brenna Bukowa, SP Brenna Leśnica, SP Górki Wielkie i LKS Pawłów. Imprezę otworzyła gospodarz obiektu „Beskid Brenna” Urszula Maryanek. Na finał z przedstawicielami Urzędu Gminy Brenna wręczyła puchary i dyplomy. Nagrody w postaci płyt, kaset i gier sponsorował Empik Racibórz.", + "6778": "Na przestrzeni ostatnich 15 lat ponad dwukrotnie zwiększyła się liczba osób, które leczą się w poradniach zdrowia psychicznego. W 2005 r. objęto taką opieką ponad 140 tys. osób w naszym województwie, w tym blisko 40 tys. zgłosiło się do poradni zdrowia psychicznego po raz pierwszy w życiu.", + "6779": "Atutem zapaśnika z Owsiszcz jest tzw. „biodro”. Wcześniej za największe osiągniecie uważał dwukrotne zwycięstwo w Memoriale Zakrzewskiego w Kędzierzynie-Koźlu. To międzynarodowa impreza z dobrą obsadą.", + "6780": "Fiegler nie ma sportowych tradycji w rodzinie, jego siostra Magdalena pracuje w świetlicy w Bolesławiu (od niedawna odbywają się tam zajęcia dla zapaśników).", + "6781": "W kategorii 12-latków najlepszym był Szymon Kura z Lubomii przed Tomaszem Morką (SP 13), Michałem Rabczukiem (SP 12) i Łukaszem Piełą (SP 15). W kategorii dziewcząt zwyciężyła Marta Galicka (SP 15). Drugie miejsce wywalczyła Agata Morka (SP 13), trzecie Magda Węgrzyk (SP 11), a czwarte Joanna Popadiuk (SP 18).", + "6782": "Organizatorami turnieju byli: Katarzyna Bartkowiak-Bucyk z Gimnzajum nr 2 i Henryk Swoboda z TKKF „Rafako”.", + "6783": "Na piąty festiwal muzyczny „Colours of Ostrava” przyjedzie słynny Robert Plant (kiedyś „Led Zeppelin”).", + "6784": "Obok niego wystąpi jeszcze 120 innych zespołów, w tym m.in. „The Frames”, „Gogol Bordello” i polski „Zakopower”. Impreza potrwa od 20 do 23 lipca. Koncerty odbędą się na terenie targów „Černá louka” oraz Zamku Śląskoostrawskiego. Ceny biletów zaczynają się od 95 zł, szczegóły na www.colours.cz.", + "6785": "Nie wszyscy radzili sobie tak dobrze, jak Mach. Dnia 3 kwietnia 1891 roku Nowiny Raciborskie doniosły o pobiciu karczmarza w Wojnowicach. Dokonało tego dwóch młodzieńców. Jeden z nich, liczący sobie zaledwie szesnaście lat, drapał ponoć szynkarza i kopał po całym ciele.", + "6786": "Cztery lata temu władze stawiały sobie za główny cel walkę z bezrobociem. Nie zrobiono nic. Nawet strategii rozwoju miasta nie tknięto, powierzając jej opracowanie firmie z Poznania. Inwestycje dwóch sieci handlowych, które dziś mają kłopot ze znalezieniem kadr, odczytano jako geniusz prezydenta i jego ekipy, choć inwestycje te miałyby u nas miejsce nawet przy rządach Bolka i Lolka.", + "6787": "Zakończył się VIII Raciborski Rajd Rowerowy Środowisk Trzeźwościowych Dookoła Polski. To impreza pomagająca wyjść z nałogu alkoholowego.", + "6788": "Z trasy liczącej 3400 km wrócili, 9 sierpnia, po miesiącu i trzydziestu dziewięciu dniach. Na boisku przy ul. Lwowskiej (już drugi raz witano tu „rajdowców”) powitali ich uroczyście m.in. sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, poseł na Sejm RP Bolesław Piecha, dyrektor Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Krzysztof Brzózka oraz przedstawiciele władz Raciborza.", + "6789": "Chodziliśmy do sklepu na bułki z ogórkiem kiszonym i śledziem. To było najpopularniejsze śniadanie. Frajdą było paść krowy jesienią. Spotykaliśmy się wszyscy, robiliśmy ognisko, piekliśmy kartofle i próbowaliśmy jak smakują papierosy. Teodor Czogalla", + "6790": "Mieliśmy wesołą, zgraną klasę. Zawsze wiedzieliśmy, w którym sadzie są najlepsze jabłka. Graliśmy w taką grę, byli policjanci i bandyci. Bandyci się chowali a policjanci starali się ich wyłapać. To były fajne czasy.", + "6791": "Obecnie we władzach OSP Krowiarki działają: Zdzisław Kozub (prezes), Tomasz Fiegler (wiceprezes), Adrian Solisz (naczelnik), Zdzisław Bulak (sekretarz), Walter Piątek (skarbnik) oraz Norbert Wawrzynek (członek zarządu). Jednostka liczy sobie 42 czynnych strażaków - ochotników. Z okazji jubileuszu ci najbardziej zasłużeni uhonorowani zostali medalami i odznakami. Jednostka otrzymała też nowy sztandar, który uroczyście został przekazany strażakom przez Alojzego Gąsiorczyka, prezesa Zarządu Wojewódzkiego ZOSP RP.", + "6792": "Zazwyczaj „moik\" robi się z młodej brzózki, która najszybciej się zieleni, ale w tym roku zastąpił ją świerk. Kobiety przystrajają drzewko kolorowymi wstążkami, śpiewając przy tym tradycyjne pieśni. Następnie zadaniem mężczyzn jest postawić drzewko tak wysoko, aby było ono widoczne z każdego miejsca we wsi. „Moik\" ustawia się w centrum wsi, w pobliżu kapliczki, przy której codziennie odprawiane jest nabożeństwo majowe.", + "6793": "Nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami zmieniła przepisy odnoszące się do sytuacji, gdy właściciel wykupionego od miasta mieszkania sprzeda je na wolnym rynku. Dotąd, jeśli transakcja nastąpiła w ciągu 5 lat od wykupu, wówczas gmina miała roszczenie o zwrot udzielonej bonifikaty.", + "6794": "Nie odbędzie się III turnus obozu w Pleśnej planowany na 4-25 sierpnia, bo zabrakło chętnych.", + "6795": "Osobom, które już się zapisały, umożliwiono wyjazd na II turnus lub obóz organizowany przez ZHP z Kuźni Raciborskiej, który sąsiaduje w Pleśnej z raciborskim obozowiskiem.", + "6796": "Słysząc o zamiłowaniach mieszkańca Marklowic i jego zdolnościach, nie uwierzyliśmy. Bez entuzjazmu umówiliśmy się na spotkanie w jego domu przy ul. Astrów. W drzwiach pojawił się sympatyczny mężczyzna, górnik z Borynii. Po chwili wskazał na przelatujący nad naszymi głowami samolot i wtrącił krótko: „Singapurskie linie lotnicze, numer lotu SQ25 z Nowego Jorku do Frankfurtu i dalej do Singapuru”. Weszliśmy do środka.", + "6797": "Taktyka jaką obrała jego drużyna była prosta – dużo uderzeń po bandzie. Do tego doszła rada od organizatora Wiesława Szczygielskiego. – Nie zdradzę jej, niech będzie naszą wspólną tajemnicą. Przyznam, że wygrani z niej skorzystali – uśmiechał się strażak i radny.", + "6798": "Gancka na Racku pokonała w finale AS Drew Parkiety (grał tu m.in. były pomocnik Unii Racibórz Dariusz Binek) 6:4.", + "6799": "W trakcie trwania językowych zmagań nauczyciele odbyli szkolenie metodyczne zorganizowane przez przedstawiciela Oxford University Press Wojciecha Latacza oraz Annę Rosół z wydawnictwa Lektor Klett.", + "6800": "Organizatorami konkursu były: dyrektor szkoły Danuta Skóra, nauczyciele j. angielskiego Magdalena Podhajska i Ewa Folęga oraz nauczyciel języka niemieckiego Jakub Jędrzejak.", + "6801": "Śląscy pogranicznicy zlikwidowali nielegalną uprawę konopi indyjskich, z których wytwarza się narkotyki. Rośliny hodowane były w przydomowym ogródku, niemalże w centrum miasta.", + "6802": "Funkcjonariusze zajęli się sprawą po tym, jak otrzymali anonimową informację o nielegalnej hodowli. W niewielkim ogródku odkryli kilkanaście krzewów konopi indyjskich, z których wytwarza się marihuanę i haszysz. Najwyższe sięgały nawet 180 cm. Mniejsze rosły jeszcze w doniczkach. Zabezpieczone zostały też ścięte już rośliny, przygotowane do dalszej obróbki.", + "6803": "Dostają je dzieci w trudnej sytuacji materialnej, których ojcowie nie wywiązują się ze swoich obowiązków. W Raciborzu otrzymywało je aż 585 dzieci – każde z nich średnio 194 zł miesięcznie. Komornikowi udało się ściągnąć od dłużników alimentacyjnych raptem 17,8 tys. zł.", + "6804": "OPS zarejestrował ich ponad 260. W 50 przypadkach komornik musiał ustalać miejsce zamieszkania. Dłużnicy nie dość, że nie płacą na swoje pociechy, to jeszcze nie podejmują zatrudnienia.", + "6805": "Magistrat rozpoczął rozmowy z Wojewódzkim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych na temat możliwości poprowadzenia po wałach ścieżek rowerowych. Zdaniem prezydenta Mirosława Lenka to lepsze rozwiązanie niż wytyczanie ścieżek po drogach transportu rolniczego, które w okresie intensywnych prac polowych są po prostu nieprzejezdne z powodu zniszczeń, jakie powoduje ciężki sprzęt.", + "6806": "Patrząc na założenia programu Leader, widać, że stawia na pomysłowość i wszechstronność. Projekty można bowiem składać odnośnie każdej dziedziny życia lokalnej społeczności, od rolnictwa, poprzez kulturę, turystykę, rekreację czy rozwój technologii informacyjnej. – Generalnie mają aktywizować ludzi i poprawiać jakość ich życia – kończy Adam Wajda.", + "6807": "IV-ligowcy z KP Unii Racibórz, 30 sierpnia zmierzyli się z ekipą Gwarek Ornontowice.", + "6808": "Spotkanie zakończyło się zwycięstwem 0:2 (0:1) zawodników z Raciborza. Zwycięskie bramki zdobyli w 25 min Wojciech Podolak oraz w 48 min Mariusz Frydryk. Kolejnym starciem Unitów będzie mecz na własnym boisku, 3 września, z drużyną Polonia Marklowice.", + "6809": "Rada Powiatu przekazała kolejne pieniądze na pomoc gminom poszkodowanym wskutek przejścia trąby powietrznej – Koszęcinowi i Blachowni. - Na poprzedniej sesji pomogliśmy innym, ale nasze wsparcie było symboliczne w porównaniu do tego, jakiego udzielają inni. Głupio mi było, że podczas powodzi nam tak pomagano, a my skromnie. Dlatego zawnioskowałem o więcej – tłumaczył starosta Adam Hajduk.", + "6810": "Bramkarze: Mateusz Kajda, Roman Jendrzejczyk.", + "6811": "Obrońcy: Tomasz Hiltawski, Sebastian Bugla, Krzysztof Mazur, Janusz Stopa, Krzysztof Grzegorczyk, Tomasz Mucha, Marcin Seemann, Robert Gliśnik.", + "6812": "Pomocnicy: Sebastian Studnic, Marian Mucha, Mateusz Besz, Mirosław Jeszonek, Mariusz Bacewicz, Wojciech Pająk, Roland Sedlaczek, Rafał Fila, Piotr Mucha, Szymon Kędzia.", + "6813": "21-23 stycznia, od 10.00 do 14.00: warsztaty malarskie dla młodzieży gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej, które poprowadzi Marian Chmielecki – artysta plastyk powiatu raciborskiego. Karta zgłoszenia dostępna w sekretariacie placówki lub na stronie MDK: www.mdk-raciborz.pl.", + "6814": "14-17 stycznia: Zimowe Warsztaty Wokalne prowadzone przez Elżbietę Zapendowską oraz Andrzeja Głowackiego.", + "6815": "Starostwo zwróciło się do rybnickiego urzędu skarbowego, aby sprawdzić, czy przedsiębiorcę, który prowadzi niemal hurtową sprzedaż opału, stać na zapłacenie 500 zł grzywny. – Cały czas odwołuje się i przeciąga to w ten sposób. Już kolejny rok czekamy na ten ekran. Znosimy wszystkie złośliwości, jakie nam robi, łącznie z hałasowaniem podczas ciszy nocnej – mówi pan Józef.", + "6816": "W drugim starciu, Portugalki zremisowały 1:1. Juniorską reprezentację w najbliższym czasie czekają półfinały ME w Essen. Nasze piłkarki w grupie zmierzą się z Niemcami, Szwecją i Szwajcarią. Seniorska reprezentacja Polski zbliża się do zgrupowania we Wronkach. Wraz z kadrą wyjadą Daria Kasperska, Paulina Rytwińska i Agnieszka Karcz.", + "6817": "Suchy zbiornik jest ujęty w programie małej retencji województwa śląskiego. Został zaopiniowany i przyjęty przez Sejmik Wojewódzki. Suchy polder jest łatwiejszy i bezpieczniejszy w eksploatacji. Program małej retencji nie wyklucza natomiast dodatkowych obiektów. Jeżeli jest potrzeba czy możliwość utworzenia takowego np. w formie zbiornika retencyjnego, to suchy polder nie zamyka drogi. Jeśli lokalizacja jest uzasadniona, są wszelkie uzgodnienia, to nie widzę problemu, żeby taki obiekt wprowadzić do programu małej retencji.", + "6818": "Cały dochód uzyskany w zbiórce publicznej w dniu XI finału przeznaczony zostanie zgodnie ze statutową działalnością WOŚP na zakup sprzętu medycznego dla Oddziałów Niemowlęcych i Dzieci Młodszych.", + "6819": "Szefem sztabu będzie ponownie kierowniczka WDK Potulice, Magdalena Kurczewska.", + "6820": "Obecnie sztab zajmuje się wydawaniem ankiet - identyfikatorów dla wolontariuszy XI finału WOŚP.", + "6821": "- Nowa kalkulacja usług świadczonych przez ZRP uwzględnia wszystkie koszty bezpośrednie i pośrednie. Ich ceny będą więc dostosowane do warunków rynkowych i ZRP nie będzie konkurencyjny w stosunku do innych firm mogących realizować takie usługi - wyjaśnił Kuczyniecki.", + "6822": "Mrotecki zarząd jednogłośnie wypowiedział się za wprowadzeniem tej autopoprawki do projektu budżetu.", + "6823": "Nowy przewodniczący przyjmuje petentów raz w tygodniu w siedzibie biura powiatowego Kujawsko-Pomorskiej Izby Rolniczej w Nakle (przy ulicy Dąbrowskiego 46).", + "6824": "Biuro to (w piwnicy gmachu, w którym mieści się Powiatowy Urząd Pracy w Nakle) jest czynne trzy razy w tygodniu w poniedziałki, środy i piątki. Porad rolnikom udziela w nim Janina Zielińska.", + "6825": "- Chłopakom nie można odmówić ambicji. To jednak nie wystarcza do wygrywania gdy nie ma się \"pary\" na 90 minut gry - stwierdził trener Czarnych Kazimierz Dembiński.", + "6826": "W następnej kolejce Czarni zagrają na wyjeździe z Flisakiem Złotoria.", + "6827": "Uczniowie klas młodszych sprzątali las w oddziale 184 pod kierunkiem stażysty, Przemysława Mazgaj. Ekolodzy zaopatrzyli młodszych kolegów w worki na śmieci i rękawiczki.", + "6828": "Po trudach pracy przygotowano dla nas ognisko (w miejscu wyznaczonym!!!), przy którym młodzież piekła kiełbaski. Zmęczeni pracą, ale bardzo szczęśliwi z dobrze wypełnionego obowiązku młodzi ekolodzy powrócili do domu.", + "6829": "W ubiegłym tygodniu w NOK-u odbyły się Otwarte Szachowe Mistrzostwa Juniorów w Szachach. W turnieju udział wzięli szachiści z Nakła i Kcyni.", + "6830": "Turniej zakończył się zdecydowanym zwycięstwem Grzegorza Rydzyńskiego, który w ośmiu partiach zgromadził 7 punktów. Drugie miejsce zajął Krzysztof Kwaśniewski - 5,5/8, a trzecie Tomasz Janik - 4,5/8. Cała trójka to reprezentanci NOK-u.", + "6831": "W poniedziałek, 8 lipca, w Szubinie odbył się IV i V turniej rzutów do kosza za 3 punkty. Bardzo dobrze zaprezentował się Tomasz Robaczewski. To właśnie na jego korzyść pozycję lidera musiał opuścić Piotr Błaszczyk.", + "6832": "Wyniki IV turnieju:", + "6833": "1. Marcin Burdelski - 30 pkt.", + "6834": "2. Tomasz Robaczewski - 28 pkt.", + "6835": "W Kcyni odbyło się spotkanie z kandydatami na kierowników na samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej w Kcyni i Kowalewku.", + "6836": "Organem prowadzącym przychodnię jest gmina Kcynia. Zarząd miejski w Kcyni przychylił się do wniosku o powierzenie przychodni w Kcyni, Radzisławowi Pankowi oraz przychodni w Kowalewku Aleksandrowi Jasińskiemu.", + "6837": "W piątek, 23 maja, o godz. 16.00 w sali konferencyjnej Nakielskiego Ośrodka Kultury odbędzie się spotkanie osób chcących zapisać się do Nakielskiego Klubu Rowerowego \"NKR Freeride\".", + "6838": "W czasie spotkania założyciel klubu, Marcin Bąkowski przedstawi zebranym zasady funkcjonowania klubu, rozdane zostaną także formularze dla uczestników. Dzieci poniżej 15 lat proszone są o przyjście na spotkanie z pełnoletnim opiekunem.", + "6839": "Komisja rewizyjna rady powiatowej zawnioskowała o udzielenie absolutorium i przesłała stosowny wniosek do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy.", + "6840": "Zanim radni będą głosować nad udzieleniem absolutorium wysłuchają kilku sprawozdań i opinii. Przewidziana jest także dyskusja. Sprawy budżetowe zajmą więc zapewne sporo czasu na czwartkowej sesji. W zasadzie absolutorium będzie dotyczyć poprzedniego zarządu. Ten w nowym składzie działał bowiem zaledwie około miesiąca.", + "6841": "Imprezą otwierającą sezon letni był festyn pod nazwą \"Noc Świętojańska\", który odbył się w sobotę, 24 czerwca.", + "6842": "Od tego też dnia czynna jest już wypożyczalnia sprzętu wodnego. W tym roku, jak poinformowała Alicja Jaranowska, do dyspozycji jest całkiem nowy sprzęt sportowy w postaci dziesięciu kajaków oraz dwóch rowerów wodnych.", + "6843": "- Koszt wypożyczenia jednego kajaka lub roweru wodnego to cztery złote za godzinę - poinformował Tomasz Miłowski.", + "6844": "- Według prawa drogowego dodatkowe oznakowanie byłoby zbyteczne tylko wtedy jeśli znajdowałoby się tam skrzyżowanie - wyjaśnił nam chcący zachować anonimowość mieszkaniec Nakła.", + "6845": "- Są dwa wyjścia, albo usunąć ten znak, ponieważ tylko dezorientuje kierowców, albo postawić jeszcze jeden znak, który sygnalizowałby o tym, iż na ulicy jest ruch dwukierunkowy - powiedział. - Dziwię się, że już wcześniej nie zwrócił na to uwagi żaden kierowca - dodał.", + "6846": "Zawiedzione miny, pretensje i żale mieli kibice opuszczający w niedzielny wieczór stadion miejski w Mroczy. Ich drużyna po dobrym meczu, pechowo straciła \"głupią\" bramkę w końcówce spotkania, a na wyrównanie zabrakło już czasu.", + "6847": "- Jak się nie strzela goli, to się ma to co los przyniesie - stwierdził rozżalony szkoleniowiec Tarpana.", + "6848": "W pierwszym spotkaniu szubinianie gładko rozprawili się z drużyną z gminy Lniano 2:0 (25:21 i 25:19).", + "6849": "W swym drugim spotkaniu STS Salsa przegrała 1:2 z Kamieniem Krajeńskim (21:25, 25:21 i 8:15). Szubińscy siatkarze słabo zagrali na początku spotkania oraz pierwszą połowę tie-breaka. W ostatnim secie przegrywali już 3:11. Ostatecznie ten set zakończył się porażką SALSy 8:15.", + "6850": "Powołana przez burmistrza komisja dokonała kontroli w Ośrodku. Obejmowała ona lata 2001 i 2002. Na jej podstawie stwierdzono, że dzierżawca dokonał modernizacji sali restauracyjnej i gier, zakupił sprzęt pływacki, odnowił elewacje zewnętrzne obiektów, wykonał remont dachów oraz 9 domków i częściowy pomostu oraz pomalował ławki i ogrodzenie. Wydał na ten cel 54425,51 zł, w tym na rozbudowę i modernizację 22487,78 zł, a na remonty bieżące i konserwację 24859,12 zł.", + "6851": "Od 1 kwietnia nowym kierownikiem wydziału ruchu drogowego w Komendzie Powiatowej Policji w Nakle jest sierżant sztabowy Krzysztof Majchrzak. Za najważniejsze zadanie, które postawił przed sobą nowy kierownik to eliminacja nietrzeźwych kierowców.", + "6852": "Krzysztof Majchrzak objął stanowisko kierownika po Jacku Mikołajczaku, który obecnie pracuje jako funkcjonariusz ruchu drogowego.", + "6853": "Bohaterem drugiej części gry był ślesinianin Marcin Kasiorek, który trzykrotnie w ciągu jedenastu minut (w 67', 75' i 78') wpisał się na listę strzelców, zapewniając gościom historyczne, bo pierwsze ligowe zwycięstwo. Po końcowym gwizdku arbitra w ekipie gości zapanowała zrozumiała euforia.", + "6854": "Reprezentacja Polski Służby Więziennej z Piotrem Wronką w składzie wywalczyła tytuł wicemistrza Europy w mistrzostwach, który odbyły się w dniach 1-3 czerwca w Czechach. W finale nasi rodacy ulegli gospodarzom 0:2.", + "6855": "Piotr Wronka jest piłkarzem Czarnych Nakło. Gra w linii pomocy. W ME SW wystąpił jednak jako przedstawiciel Zakładu Karnego w Potulicach, którego jest pracownikiem.", + "6856": "Drużyna Płomienia Kcynia nie zdołała przechylić szali zwycięstwa na swoją stronę w meczu z Gwiazdą Bukowiec.", + "6857": "- Nie wygramy meczu w trzech. Ponownie zabrakło punktów juniora - powiedział opiekun Płomienia, Franciszek Hylla.", + "6858": "Punkty dla gospodarzy zdobyli: Maciej Nowakowski - 2,5, Ryszard Berka - 1,5 i Andrzej Boguszyński - 1.", + "6859": "Jezus rośnie i się rozwija, cieszy się Józef i Maryja.", + "6860": "Dorósł lat 30-ci, począł głosić ludziom o zbawieniu wieści.", + "6861": "By się ludzie miłowali, nie grzeszyli, na niebo zasłużyli.", + "6862": "Po trzech latach nauczania oddał za nas swe życie na Golgocie.", + "6863": "Byśmy wszyscy dobrze zbawienie otrzymali, a źli w otchłani pozostali.", + "6864": "Jego zdaniem, dobre zawody rozegrał Grzegorz Najdowski, a cały zespół zasłużył na pochwałę.", + "6865": "Bramki: Wojciech Selka (39`) - Arkadiusz Król (22`), Marcin Trepczynski (70`) i Mirosław Mróz (82` - karny).", + "6866": "Sędzia: Romuald Nowakowski (Bydgoszcz).", + "6867": "Widzów: ok. 80.", + "6868": "Skład: Matuła, Najdowski (85` Daroń), Świt, Pyszka, Tonderys, Werner, Błaży (ż.k.), Śmieliński (68` Skiba), Król, Trepczyński, Mróz.", + "6869": "Powiat będzie spłacał obligacje przez następnych 18 lat. Jak tłumaczył Tomasz Angielczyk, skarbnik starostwa, ten długi okres nie zamyka szansy na kolejne inwestycje. Spłata po prostu zostanie rozłożona na więcej lat, choć możliwe jest wykupienie długu wcześniej. Przypomnijmy, że spółka, która przejęła szpital, nie przejęła jego długów, stąd konieczność dalszej spłaty licznych kredytów zaciągniętych na rzecz szpitala.", + "6870": "Rejestrator będzie stanowić dowód w razie wszelkich nieporozumień miedzy pacjentem, a dyspozytorem. Zdarza się niekiedy, że pacjenci skarżą się na niegrzeczne odnoszenie się dyspozytora.", + "6871": "- Urządzenie pozwoli nam odtworzyć rozmowę, dzięki czemu sprawdzimy czy wniesiona skarga jest uzasadniona - wyjaśnił Kimber.", + "6872": "Rejestrator pozwoli także na określenie czasu, w jakim karetka dojeżdża do chorego od momentu zgłoszenia.", + "6873": "W Bydgoszczy \"żeglarze\" grali z liderem jak równy z równym przez trzy kwarty (I, II i IV). O końcowym wyniku zadecydowała trzecia \"ćwiartka\", którą Novum zdecydowanie rozstrzygnęło na swoją korzyść. Podobnie było w niedzielę w Nakle.", + "6874": "Kwarty pierwsza, a zwłaszcza trzecia to lekcja gry w koszykówkę udzielona miejscowym przez graczy z Gniewkowa.", + "6875": "Do finału zakwalifikowały się drużyny: PSP Nakło, Kadra ZP Kcynia, OSP Kcynia. Rozegrano więc trzy pojedynki między tymi drużynami.", + "6876": "Wyniki meczów: PSP Nakło - Kadra ZP Kcynia 4:3, OSP Kcynia - Kadra ZP Kcynia 6:0, OSP Kcynia-PSP Nakło 3:1.", + "6877": "Ostatecznie pierwsze miejsce zajęła Ochotnicza Straż Pożarna z Kcyni, przed PSP Nakło. Trzecie miejsce przypadło Zakładowi Poprawczemu z Kcyni.", + "6878": "Starościna prowadzi wraz z mężem, Janem gospodarstwo rolne o powierzchni 75 ha w Kosowie (gm. Mrocza) i Skoraczewie (gm. Sośno).", + "6879": "Państwo Książkowie zajmują się produkcją roślinną. Do głównych ich upraw należy rzepak. W bieżącym roku uzyskali plon 40 kwintali z hektara tej rośliny. Inne czołowe uprawy to jęczmień (plon 55 q/ha), ziemniaki okopowe (300 q/ha), i buraki (450 q/ha).", + "6880": "Ostatnio słuchałem sesję rady powiatowej w Nakle. Muszę stwierdzić, że tak jak kiedyś prawica atakowała lewicę, tak teraz jest na odwrót. Drodzy radni, może wreszcie pomyślicie o dobru społeczeństwa, zamiast na siebie patrzeć bykiem i szukać dziury w całym i powodów do tego, aby odpłacić pięknym za nadobne.", + "6881": "- Leży nasze stare Nakło, od południa nad łąkami w Nadnoteckiej Dolnie od północy zaś glebą urodzajną słynie.", + "6882": "- W 1299-tym nadał Nakłu prawa miejskie mały drobny Król Łokietek, a Dzielny Krzywousty w 12-tym wieku narobił w Nakle kapusty!", + "6883": "- Było to miasto w 1431 i 1520 przez Krzyżaków palone, niszczone, zrabowane, ale na przekór wrogom odbudowane nie pokonane.", + "6884": "Rafał Blechacz zapowiedział, że w niedzielę palmową ma zamiar zagrać kolejny ważny koncert. Odbędzie się on w Sali Kongresowej w Warszawie.", + "6885": "- Mam zamiar zagrać wraz z Sinfonią Varsovią. Koncert odbędzie się w Warszawie. Mogę także powiedzieć, że transmitowany będzie w programie 2 Polskiego Radia. Zapraszam wszystkich serdecznie - stwierdził nakielski pianista.", + "6886": "1998 r. Wspólna Wielkanoc przy stole z Ojcem i słowa: \"Jestem dumny z ciebie, że się podniosłeś z tego barłogu mój synu - te słowa były: \"Plastrem miodu na moją obolałą duszę\".", + "6887": "1999 r. Jedyna dłuższa rozmowa nad sensem życia i słowa ojca: \"Moje pogodne życie jest nagrodą za uczciwe życie, ale pogodnego życia dożyłem słowem i czynem\". Zapytałem: a gdzie ja tato byłem - milczał.", + "6888": "W sobotę, 12 lutego, o godz. 16.00 przy ulicy Wyzwolenia w Paterku (gm. Nakło) nieznany sprawca oderwał kilka desek w ścianie drewnianej kurnika.", + "6889": "Po wejściu do wnętrza szopy skradł z niej 5 kur o wartości 50 złotych na szkodę mieszkańca Paterka.", + "6890": "W rozgrywkach udział biorą niżej wymienione drużyny.", + "6891": "- Cobellex-Pol (nie wiadomo z jakiej miejscowości - organizator sam jeszcze tego nie wie).", + "6892": "- NTS \"Trójka\" Nakło.", + "6893": "- I Liceum Ogólnokształcące z Nakła.", + "6894": "- LZS \"Dąb\" Potulice.", + "6895": "- Olimpia Nakło.", + "6896": "- Rohling (patrz, jak w przypadku, Cobellex-Pol).", + "6897": "- LZS \"Błękitni\" Minikowo.", + "6898": "- Gimnazjum nr 3 Nakło.", + "6899": "Od 4 września, w rejony szkół, szczególnie zagrożonych wypadkami, skierowane zostały dodatkowe patrole funkcjonariuszy. Policjanci sprawdzają właściwe oznakowanie drogowe placówek szkolnych. Zwracają uwagę na uszkodzone znaki, łańcuchy, barierki zabezpieczające, oznakowanie przejść dla pieszych i działanie sygnalizacji świetlnej w sąsiedztwie szkół. Ponadto policjanci z Zespołu ds. Prewencji Kryminalnej w Nakle prowadzą spotkania w szkołach poświęcone bezpieczeństwu w drodze do szkoły.", + "6900": "W dniach 28 i 29 września w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych im. Władysława Łokietka w Lubaszczu odbył się turniej klas pierwszych. Uczniowie mogli wykazać się wiedzą oraz swoimi umiejętnościami w konkurencjach, które zostały przygotowane dla nich przez organizatorów imprezy - klasę II Technikum Hotelarskiego.", + "6901": "Klub Przyjaciół Życia Ludzkiego działa w Nakle od 1996 roku. Członkowie nakielskiego stowarzyszenia podczas spotkania omówili główne cele swojej działalności. Skupili uwagę na ochronie życia ludzkiego. Głównym celem spotkania było ustosunkowanie się do inicjatywy partii SLD i UP dotyczącej aborcji oraz legalizacji związków homoseksualnych.", + "6902": "Nakielska straż miejska odbiera sporo podobnych zgłoszeń. Możliwość interwencji strażników w tych sprawach jest jednak niemal żadna, możliwe jest np. pouczenie. Bywa to jednak z reguły niewystarczające. Aby udowodnić winę osobie opalającej zabronionymi materiałami, należałoby przeprowadzić specjalistyczne badania wydobywającego się z komina dymu. W tym celu należałoby wprowadzić do komina specjalną sondę. Jednak bez zgody właściciela jest to niemożliwe.", + "6903": "W minioną sobotę odbyły się obchody Dnia Strażaka. W tym roku uroczystość ta przebiegała bardzo uroczyście. Wszystko za sprawą otwarcia nowego obiektu Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Nakle.", + "6904": "Kubatura budynku liczy 7 tys. m sześć. Ten wszechstronny, nowoczesny obiekt jest wyposażony w profesjonalny sprzęt pożarniczy. Na jego otwarcie zjechali się przedstawiciele PSP w Warszawie, władze gminne, powiatowe oraz państwowe.", + "6905": "- Wygląda na to, że piłka nożna seniorów w Występie przestanie istnieć. Ma się tak stać dlatego, że trudno znaleźć chłopaków, którzy chcieliby w imię jakiś tam ideałów reprezentować barwy naszego zespołu. Wielu młodych ludzi wyjeżdża teraz za granicę. Wśród nich jest sześciu, którzy reprezentowali nasz klub - wyjaśnił Marian Kaluska, który do tej pory pełnił funkcję prezesa Kanału.", + "6906": "Występ uatrakcyjniły przebrania dzieci, które wcieliły się w role pracowników służby zdrowia.", + "6907": "Zarówno dzieci, jak i ich rodzice mogły także wykazać się wiedzą na temat zdrowia i higieny we wspólnym quizie.", + "6908": "- Poprzez te programy chcieliśmy, aby dzieci dowiedziały się o zasadach higieny, a rodzice o profilaktyce szczepienia przeciw żółtaczce - oznajmiła Aleksandra Oleksy.", + "6909": "- W akcji tej odnotowano 12 zgłoszeń - wyjaśniła sekretarz miasta i gminy w Nakle, Halina Dobert.", + "6910": "- Koszty transportu sfinansowane zostały ze środków Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na 2002 r - dodała.", + "6911": "Odpady komunalne zostały przyjęte nieodpłatnie na wysypisko śmieci w Rozwarzynie.", + "6912": "Tomasz Skałecki (Socjaldemokracja Polska): – Swoje plakaty samodzielnie wieszałem. Sam je również ściągnąłem.", + "6913": "Zygmunt Kiersznicki (Polskie Stronnictwo Ludowe): Plakaty usunęliśmy we własnym zakresie. Było ich niewiele, ponieważ w trakcie kampanii skupiliśmy się na rozdawaniu ulotek.", + "6914": "Ze Stanisławem Łangowskim, prezesem Zarządu Powiatowego Platformy Obywatelskiej, rozmawialiśmy w ubiegły czwartek. Na placu Wolności wisiało jeszcze wtedy kilka plakatów, zachęcających do głosowania na Tadeusza Zwiefkę.", + "6915": "IV Zjazd Absolwentów Liceum Ogólnokształcącego odbył się w sobotę w Tucholi. Połączono go z obchodami 70-lecia szkoły. W uroczystościach udział wzięły niemal wszystkie roczniki absolwentów.", + "6916": "Dostojna jubilatka od kilku lat działa wspólnie z Gimnazjum Powiatowym pod szyldem Zespołu Szkół Ogólnokształcących.", + "6917": "Osobom zapisanym w sekretariacie „Tygodnika” na sobotnie przedstawienie opery „Wesoła Wdówka” przypominamy, że wyjazd nastąpi o godz. 17.00, zbiórka przed redakcją ul. Karasiewicza 3. (m)", + "6918": "1.12 o godz. 10.00 w Urzędzie Miejskim w Tucholi odbędzie się szkolenie z zakresu przedsiębiorczości „I Pan, i Pani może być przedsiębiorcą”. Będzie mowa o istocie przedsiębiorczości, jej roli i znaczeniu oraz zostanie zaprezentowany film. Organizatorem jest Stowarzyszenie Rozwoju Wsi i ODR w Minikowie. (G.)", + "6919": "IV Zjazd Absolwentów Liceum Ogólnokształcącego odbył się w sobotę w Tucholi. Połączono go z obchodami 70-lecia szkoły. W uroczystościach udział wzięły niemal wszystkie roczniki absolwentów.", + "6920": "Dostojna jubilatka od kilku lat działa wspólnie z Gimnazjum Powiatowym pod szyldem Zespołu Szkół Ogólnokształcących.", + "6921": "Ostatni z zespołów zrealizuje prace w zlewni strugi Rakówka. Rozpocznie czyszczenie rowów melioracyjnych i przepustów od sołectwa Zalesie poprzez Krzywogoniec, Wielkie Budziska do Małego Gacna. Roboty na bieżąco będą nadzorować poszczególni sołtysi.", + "6922": "Planowano jeszcze zatrudnienie kolejnego, czwartego zespołu, który zająłby się wykonaniem ogrodzenia przy Szkole Podstawowej w Zielonce. Czy więc szkoła zostanie nadal bez płotu?", + "6923": "W poniedziałek ustalony został ostateczny podział funkcji w radzie nadzorczej tucholskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Niestety, jej nowy przewodniczący, podobnie jak Małgorzata Olifierko, przewodnicząca Komisji Gospodarowania Zasobami Mieszkaniowymi, oraz Stefania Garniec, członkini rady nadzorczej, nie pozwolili sobie zrobić zdjęcia. Tłumaczyli nam, że źle na nich wychodzą.", + "6924": "Cała sprawa rozpoczęła się w trakcie rutynowej kontroli w sklepie w Suchej. Pod koniec lipca funkcjonariusze z komisariatu w Bysławiu wspólnie z pracownikiem urzędu gminy sprawdzali przestrzeganie w tym punkcie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Po ustaleniu, że występują w tym zakresie nieprawidłowości, policjanci przystąpili do działań. Wtedy wywiązała się szarpanina między nimi a grupką mieszkańców Suchej.", + "6925": "Oprócz absolwentów przybyli także dawni dyrektorzy i nauczyciele Nowodworka. Wielu z nich otrzymało tego dnia od byłych uczniów owacje na stojąco.", + "6926": "Po części oficjalnej przyszedł czas na popisy artystyczne. Przed obecnymi na spotkaniu wystąpili dzisiejsi uczniowie szkoły.", + "6927": "Później uformowany został pochód, który przeszedł przez miasto, mijając m.in. dawną siedzibę Nowodworka. W kościele pw. Bożego Ciała odbyła się Msza św. Podczas nabożeństwa poświęcony został świeżo ufundowany sztandar szkoły.", + "6928": "Przyczyną strat jest wadliwe urządzenie w oczyszczalni ścieków. Nieznana jest wysokość strat.", + "6929": "Funkcjonowanie miejscowej oczyszczalni było jednym z tematów ostatniej sesji rady gminy. Najwięcej kontrowersji wywołało niewielkie urządzenie, tzw. hydroranger. O jego wadliwym funkcjonowaniu mówił radny Piotr Mówiński.", + "6930": "Jak potwierdziliśmy w urzędzie gminy, jest to licznik oczyszczonych ścieków. Obecnie ze względu na zbyt dużą głębokość rowu liczy on zarówno oczyszczone, jak i nieoczyszczone ścieki.", + "6931": "Robert Grygiel:", + "6932": "Przewodniczący komisji samorządu i finansów jest zamieszany w aferę finansową w spółdzielni mieszkaniowej. Policja postawiła mu w ostatnim czasie zarzut poświadczenia nieprawdy w dokumentach. Czy uważa pan, że taka osoba powinna dalej kierować najważniejszą komisją rady miejskiej?", + "6933": "W miejscu remontu obowiązuje czasowe ograniczenie prędkości do 30 km/h oraz zakaz wyprzedzania. Tucholscy policjanci prowadzą tam wzmożone kontrole radarowe.", + "6934": "Reporter „Tygodnika Tucholskiego” towarzyszył patrolowi z ogniwa ruchu drogowego w ubiegłą środę przez zaledwie pół godziny. W tym krótkim okresie okazało się, że wielu kierowców nie stosuje się do wprowadzonych ograniczeń. Za przekroczenia dozwolonej prędkości rzędu kilkudziesięciu kilometrów oraz wyprzedzanie mimo zakazu, kilkusetzłotowymi mandatami zostało ukaranych pięciu kierowców.", + "6935": "Wielkim sukcesem zakończył się udział reprezentacji Tucholi w XX jubileuszowej Międzynarodowej Parafiadzie Młodzieży i Dzieci w Warszawie. Tucholę reprezentowały dziewczęta z parafialnego Klubu Sportowego Unitas i Parafii pw. Bożego Ciała. Reprezentacja Tucholi przyjechała z Warszawy ze zdobyczą 4 złotych i 4 brązowych medali. PKS Unitas zdobył także ogromny puchar dla najlepszej drużyny krajowej w klasyfikacji sportowej.", + "6936": "Władze gminy Lubiewo zorganizowały spotkanie z mieszkańcami na temat petycji dotyczącej utworzenia sołectwa Teolog.", + "6937": "O planach utworzenia sołectwa Teolog pisaliśmy już na łamach „Tygodnika Tucholskiego” dwukrotnie. Przypomnijmy, że mieszkańcy wsi, która należy obecnie do sołectwa Bysław, złożyli petycję w sprawie podziału. Pod pismem do władz gminy podpisało się ponad 50 osób.", + "6938": "Samorządowcy zorganizowali spotkanie w tej sprawie.", + "6939": "Kurs zakończył się egzaminem.Na początku grudnia w Krzywogońcu pod szyldem Lokalnej Grupy Działania „Bory Tucholskie” przeprowadzono szkolenie na klasyfikatora grzybów.", + "6940": "W kursie udział wzięło 19 osób mieszkających na terenie działania LGD. Szkolenie poprowadzili przedstawiciele Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Bydgoszczy. Instruktaż swoją tematyką obejmował głównie przepisy prawne, zapoznanie się z gatunkami grzybów jadalnych i trujących, ocenę grzybów oraz przygotowanie i obserwację preparatów z grzybów pod mikroskopem.", + "6941": "Do tej pory urząd gminy odebrał 160 wniosków. – Bywa, że rolnicy jeszcze przynoszą pisma. Nie odmawiamy im i także przyjmujemy dokumenty – wylicza Roman Krajewski, przewodniczący Komisji ds. Szacowania Strat Suszowych i kierownik referatu komunalnego w gminie. Dodaje, że rolnicy liczyli na większe zbiory niż te, które faktycznie mają. Podkreśla, że duże znaczenie ma także klasa gleby. – Na szóstej klasie mamy znacznie gorsze zbiory – przyznaje R. Krajewski.", + "6942": "Rolnicy mają do wyboru cztery zakłady ubezpieczeń, z którymi minister rolnictwa podpisał umowy w sprawie dopłat ze środków budżetu państwa do składek. Są to: Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. W Warszawie, Towarzystwo Ubezpieczeń Allianz Polska S.A. w Warszawie, Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych „TUW” w Warszawie oraz Concordia Polska Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych w Poznaniu – czytamy w informacji Departamentu Finansów Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.", + "6943": "Pracownicy potrzebni od zaraz!", + "6944": "Wiele osób narzeka na brak pracy. Tymczasem praca jest. Od zaraz potrzebni są w naszym powiecie spawacze, murarze, kierowcy samochodów ciężarowych, robotnicy budowlani, szwaczki i elektrycy. Ktoś powie: „Nie mam kwalifikacji”. To jednak nie jest przeszkodą. – Ci, którzy ich nie mają, mogą przejść potrzebne szkolenia, po których zostaną zatrudnieni. Wystarczy tylko chcieć – słyszymy w urzędzie pracy.", + "6945": "Burmistrz Tadeusz Kowalski dogląda realizacji zadania.Równolegle z kilkoma innymi inwestycjami w Tucholi rozpoczęły się prace związane z budową nawierzchni asfaltowej na podbudowie z gruzobetonu na ulicy Mickiewicza.", + "6946": "Zadanie dotyczy odcinka o długości 0,46438 km. Budowana trasa połączy utwardzoną część ul. Mickiewicza z ul. Wiejską, dzięki czemu dla mieszkańców tamtejszego osiedla znacznie skróci się czas przejazdu do centrum Tucholi.", + "6947": "Dramatyczny przebieg mistrzostw zakończył się dla Szymona XIV miejscem w światowej klasyfikacji.", + "6948": "Tuż po tychże mistrzostwach na torze w Częstochowie przeprowadzono pierwsze nieoficjalne drużynowe mistrzostwa świata. Polacy zajęli w nich III miejsce. Temu sukcesowi w znacznej mierze przysłużył się również Szymon, który wywalczył 10 z 18 zdobytych przez Polaków punktów.", + "6949": "Kolejne zmiany w budżecie gminy doprowadziły do dyskusji w gronie kęsowskich radnych. Wśród zmian o 176.079 zł zwiększyła się subwencja oświatowa. Na wydatki szkół, w tym na zabezpieczenie wydatków związanych z zakupem oleju opałowego, przekazano 156.079 zł. Pozostałą kwotę rozdzielono na utrzymanie dróg gminnych – 15 tys. oraz na zakup materiałów i wyposażenia w związku z koniecznością zakupu pieca c.o. do budynku urzędu gminy – 5 tys.", + "6950": "Mieszkańcy części gminy Lubiewo pójdą ponownie 24 czerwca do urn.", + "6951": "Samorządowcy z Lubiewa już po raz drugi w tej kadencji są zmuszeni do przeprowadzenia wyborów uzupełniających do rady gminy.", + "6952": "Kolejny przypadek związany jest z rezygnacją, którą złożyła radna Daniela Krzyżelewska. Przypomnijmy, że radna nie mogła dalej sprawować swojego mandatu ze względu na pracę w korpusie służby cywilnej.", + "6953": "Z aparatu USG korzystało mnóstwo pacjentów. Przychodnia dotkliwie odczuła więc jego brak. Stąd właśnie wziął się pomysł, aby wyemitować cegiełki, z których dochód zostanie przeznaczony właśnie na zakup nowego ultrasonografu.", + "6954": "Wójt Michał Skałecki przekonywał sołtysów, aby nabyli cegiełki za część funduszy rad sołeckich. Na pewno w akcję włączą się również mieszkańcy.", + "6955": "Dlatego też zapis w poz. 108 jest zero. Ponieważ podatek za rok 2007 nie występuje, pobrane przez płatników w trakcie roku podatkowego zaliczki na poczet podatku dochodowego stanowią nadpłatę i podlegają zwrotowi na rachunek bankowy podatnika.", + "6956": "W pozycjach 127 i 128 obowiązkowy podpis podatnika i małżonka.", + "6957": "Do Zeznania PIT-37 podatnicy mogą ponadto dołączyć załączniki:", + "6958": "W Tucholi na ulicy Pocztowej rozegrały się sceny jak z hollywoodzkiego filmu. Zatrzymany kierowca usiłował przejechać policjanta, a na funkcjonariuszy rzucili się z pięściami jego kompani. Nie obyło się bez strzałów z broni palnej. – Nie będzie żadnego pobłażania dla bandyctwa – słychać w komendzie policji w Tucholi.", + "6959": "Jadwiga Lipkowska, jedyna żyjąca maturzystka z 1939 roku, przysłała list z Warszawy. Najstarszą obecną na zjeździe absolwentką była Benedykta Ossowska, która zdawała maturę w 1946 roku. To właśnie ona odsłoniła tablicę pamiątkową, która zostanie wmurowana w hallu szkoły.", + "6960": "Oprócz absolwentów przybyli także dawni dyrektorzy i nauczyciele Nowodworka. Wielu z nich otrzymało tego dnia od byłych uczniów owacje na stojąco.", + "6961": "80.000 złotych kosztowało gminę wyremontowanie ulicy prowadzącej do ośrodka zdrowia oraz ulicy Hallera w Lubiewie.", + "6962": "Wykonanie całej inwestycji zlecono Przedsiębiorstwu Budowy Dróg i Mostów ze Świecia.", + "6963": "Za 30.000 złotych wyremontowana została ulica prowadząca do ośrodka zdrowia w Lubiewie. Położono na niej nową nawierzchnię asfaltową. 50.000 złotych kosztowała modernizacja ul. Hallera w Lubiewie. W tym przypadku również zalano odcinek asfaltem.", + "6964": "W tegorocznym VIII turnieju wystartowało 18 drużyn podzielonych na 6 grup. Zwycięzcy grup awansowali do półfinałów. W półfinałach rozegrano mecze systemem pucharowym, a zwycięzcy awansowali do finałów. W grupie finałowej rozegrano mecze każdy z każdym i wyłoniono zwycięzcę, którym został zespół Warka Tuchola.", + "6965": "Proponowana przez burmistrza Tucholi cena skupu żyta dla obliczenia podatku rolnego będzie o 2 złote wyższa niż w roku bieżącym. Z podatku rolnego w związku z podwyżką do gminnej kasy ma wpłynąć o 40 tys. więcej niż w roku bieżącym.", + "6966": "Stanowisko rolników w tej sprawie przekazał podczas sesji Zygmunt Kiersznicki.", + "6967": "Razem z lekarzem sądzony był Robert W. z Chojnic, ojciec dziecka. Jemu zarzucono nakłanianie do aborcji. Także on został uznany za winnego. Wobec niego zasądzony został dwuletni okres próby i wpłata 500 złotych na rzecz komitetu wspierania Centrum Zdrowia Dziecka. Żadna ze stron procesu nie odwoływała się od wyroku. W związku z tym jest on już prawomocny.", + "6968": "Sto lat temu w Tucholi na gaz zapalano latarnie. Po zmroku spacerowało się więc już dużo raźniej. Potem pojawiły się kuchenki na gaz, gazem ogrzewane domy, a samochody na gaz uważane są za najbardziej oszczędne.", + "6969": "16 listopada mija setna rocznica otwarcia gazowni w Tucholi, w chwili obecnej posterunku.", + "6970": "Energia gazowa wpłynęła na wzrost atrakcyjności Tucholi dla jej mieszkańców, handlowców i przemysłowców.", + "6971": "45 uczniów Zespołu Szkół Licealnych i Agrotechnicznych przystąpiło do testu językowego Oxford Plus.", + "6972": "Czas na wysłuchanie ostatnich wskazówek nauczycieli - opiekunów.W ostatnim dniu października 45-osobowa grupa uczniów Zespołu Szkół Licealnych i Agrotechnicznych wzięła udział w międzynarodowym konkursie języków obcych.", + "6973": "Uczniowie sprawdzali swoje umiejętności z języka niemieckiego i angielskiego w dwóch różnych stopniach trudności. Nad prawidłowym przebiegiem konkursu czuwał Zespół Nauczycieli Języków Obcych przy ZSLiA: Krzysztof Noga i Edyta Krausa.", + "6974": "Także w Urzędzie Gminy Lubiewo trzynastki zostały już wypłacone. Ich łączna suma to 59.356 złotych. Otrzymali je wszyscy pracownicy urzędu, w tym urzędnicy, pracownicy pomocniczy oraz osoby zatrudnione w Gminnym Centrum Informacji oraz w Centrum Komunikacji Społecznej w Suchej. W sumie jest to 25 osób. Najniższa trzynastka to 1043 złote. Najwyższą sumę otrzymał wójt Michał Skałecki i jest to 7100 złotych. W ubiegłym roku trzynastki pochłonęły 54.537 złotych.", + "6975": "Oprócz absolwentów przybyli także dawni dyrektorzy i nauczyciele Nowodworka. Wielu z nich otrzymało tego dnia od byłych uczniów owacje na stojąco.", + "6976": "Po części oficjalnej przyszedł czas na popisy artystyczne. Przed obecnymi na spotkaniu wystąpili dzisiejsi uczniowie szkoły.", + "6977": "Później uformowany został pochód, który przeszedł przez miasto, mijając m.in. dawną siedzibę Nowodworka. W kościele pw. Bożego Ciała odbyła się Msza św. Podczas nabożeństwa poświęcony został świeżo ufundowany sztandar szkoły.", + "6978": "Zbigniew Kabat: Obszarem naszego działania jest nie tylko Brda. Na prośbę włodarzy niektórych gmin sprzątamy też kąpieliska jezior. Brda to jednak miejsce najciekawszych znalezisk. W ostatnich latach nasilił się ruch kajakarski na rzece, toteż wyciągane przez nas przedmioty to przeważnie pozostałości po turystach: noże, garnki, czajniki, telefony komórkowe i wiele innych zupełnie na kajaku niepotrzebnych rzeczy.", + "6979": "Nadleśnictwa z terenu powiatu tucholskiego odwołały zakaz wstępu do lasu.", + "6980": "W ostatnich dwóch numerach „Tygodnika Tucholskiego” informowaliśmy o wprowadzonym na terenie powiatu tucholskiego zakazie wstępu do lasu. Przypomnijmy, że to obostrzenie było podyktowane utrzymującą się suszą.", + "6981": "Po opadach deszczu nadleśniczowie z Tucholi, Woziwody, Zamrzenicy i Trzebcin podjęli decyzję o wycofaniu zakazu.", + "6982": "Teraz ich „Czas”!", + "6983": "Konkurs „Młody dziennikarz” sprawił, że uczniowie zaczęli tworzyć tę gazetkę bardziej profesjonalnie.", + "6984": "Prezentujemy w tym tygodniu kolejną redakcję, która zgłosiła się do naszego konkursu „Młody dziennikarz”. Tym razem jest to „The Czas”, tworzony przez uczniów V Liceum Ogólnokształcącego.", + "6985": "Atrakcyjny program sprawił, że wystarczyło tylko kilka dni, by rozeszło się 150 wejściówek! Uczestnicy mogli wysłuchać takich wystąpień, jak „Pisanina dziennikarza na tle stylistyki”, „Wartość szaty graficznej, skład i łamanie pisma” czy „Fotografia w dziennikarstwie”. Brali także udział w części warsztatowej, a więc w ćwiczeniach praktycznych. Krystian Szytenhelm Sonda: A co o naszym szkoleniu sądzili jego uczestnicy?", + "6986": "Remonty w szkołach już za nami. Dwa tygodnie temu oddano do użytku salę gimnastyczną przy II Liceum Ogólnokształcącym. Okazuje się jednak, że sala ta nie jest w pełni wykorzystywana, bo... posadzka jest zbyt śliska! – Dwa tygodnie temu przyszedł do mnie nauczyciel wychowania fizycznego i opowiedział o śliskiej posadzce. Zgłosiłam problem do Urzędu Miasta. Obiecali, że się tym zajmą – tłumaczy Maria Malinowska, dyrektor II LO.", + "6987": "Trzecia odsłona spotkania rozpoczęła się od kilku przechwytów rybniczan i odrabiania strat, co po trzypunktowej (2+1) akcji Wojciecha Kukuczki pozwoliło im na objęcie po raz pierwszy w tym meczu prowadzenia 57:56. Przez kolejne minuty drużyny grały „kosz za kosz” i w siódmej minucie mieliśmy remis 63:63. Po trzech kwartach rybniczanie prowadzą 74:71.", + "6988": "W minionym tygodniu miastem wstrząsnęło tragiczne wydarzenie. Młoda kobieta skoczyła z ostatniej kondygnacji Focus Parku. Upadła z wysokości 25 metrów i zmarła w szpitalu. Wszystko wskazuje na to, że było to samobójstwo. W listopadzie z wysokości 8 metrów spadł pijany 26-latek. Czy barierki są tutaj wystarczającym zabezpieczeniem?", + "6989": "- 630 milionów ludzi na świecie jest zarażonych wirusem HPV (jednak w większości są to typy niskiego ryzyka).", + "6990": "- 80% zarażonych kobiet zostało zakażonych przed ukończeniem 50 roku życia.", + "6991": "- 18–28 lat to grupa wiekowa, w której zakażenie wirusem HPV jest najbardziej rozpowszechnione.", + "6992": "- Za 2/3 przypadków raka szyjki macicy odpowiedzialne są wirusy HPV 16 i 18.", + "6993": "To jednak nie puchar prezydenta zmobilizował tylu zawodników do wzięcia udziału w tym niezwykłym biegu. Zdecydowana większość uczestników imprezy założyła numerki startowe, by po prostu dobrze się bawić w ten piękny listopadowy dzień. Po płycie rynku roznosił się śmiech i gwar dopingu, jakim raczyły zawodników ich rodziny. Sonda - Tuż przed startem spotkaliśmy kilku zawodników. Oto, co nam powiedzieli", + "6994": "Niestety każda passa ma to do siebie, że musi sie skończyć. Koszykarki ROW-u po pięciu z rzędu wygranych w ekstraklasie w sobotę, 9 lutego, doznały pierwszej tegorocznej porażki. Niespodziewanym pogromcą naszej drużyny okazał się zespół AZS Jelenia Góra, który na własnym parkiecie pokonał nasze koszykarki 71:61. Dla wzmocnionej ostatnio nowym sponsorem i nowymi koszykarkami drużyny z Jeleniej Góry było to dopiero drugie zwycięstwo w tym sezonie.", + "6995": "Mieszkańcy ulicy Śląskiej są oburzeni okaleczeniem kilkudziesięciu drzew na ich osiedlu. Zdaniem fachowców „ogławianie drzew” może prowadzić do ich śmierci. Mimo to nadal na rybnickich ulicach prace prowadzą firmy, które nie zatrudniają osób z wykształceniem ogrodniczym, tylko zwykłych drwali. Urzędnicy zapewniają, że wszystko jest w porządku.", + "6996": "Z piątku na sobotę (25/26 stycznia), o północy, w księgarniach w całej Polsce odbędzie się premiera siódmej i zarazem ostatniej części popularnej serii. Bądźcie razem z nami w księgarni Orbita na rybnickim Rynku. Zrobimy zdjęcia do gazety wszystkim miłośnikom Harry’ego, którzy w tę szczególną noc przyjdą kupić kolejną część przygód!", + "6997": "W sobotę 30 sierpnia odbędzie się Piknik Rodzin Zastępczych.", + "6998": "Ta coroczna impreza, promująca rodzinną opiekę zastępczą oraz integrująca to środowisko rozpocznie się o godz. 13.00 uroczystą mszą świętą w zebrzydowickim kościele. Podczas imprezy plenerowej będzie można zobaczyć pokaz tresury psów policyjnych oraz przedstawienie dla dzieci, które wystawi teatr z Krakowa. Organizatorzy przygotowali także przejażdżki konne oraz wiele konkursów.", + "6999": "Śląsk to zbiór niekontrolowanych stereotypów i z tym musieliśmy się na początku zmierzyć. W pierwszej kolejności pojawia się obraz przemysłu: szary, brudny, nieciekawy. To trzeba zmienić – Adam Hajduga tłumaczył założenia kampanii promującej nasz region, w której pojawiły się między innymi bilboardy dotyczące Rybnika. Jak zaznacza Krzysztof Jaroch, kampania „Rybnik to dobry adres” ma się wstrzelić w dalszy etap promocji naszego regionu. Krystian Szytenhelm", + "7000": "Udział jest bezpłatny, decyduje kolejność zgłoszeń. Spotkanie organizowane jest przez Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach. Program inicjatyw lokalnych to wspieranie aktywizacji zawodowej w obszarach wiejskich, ale przede wszystkim to możliwości dofinansowania projektów ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Spotkanie odbędzie się o godz. 10.00 w sali konferencyjnej Starostwa Powiatowego w Rybniku. Łukasz Żyła", + "7001": "Po raz kolejny Starostwo Powiatowe w Rybniku, firma „Rojek–Decor” Rybnik, MKKS Rybnik oraz dyrekcje powiatowych szkół podstawowych organizują powiatowe rozgrywki dla młodych koszykarzy. Już pierwszy turniej rozegrany 14 listopada w sali gimnastycznej SP5 w Czerwionce cieszył się niezwykłym zainteresowaniem dzieci. Udział w rozgrywkach wzięły reprezentacje 3 szkół.", + "7002": "Niebawem na skrzyżowaniu ulicy Wodzisławskiej i Staffa w Rybniku–Popielowie stanie fotoradar. Opinie na temat lokalizacji urządzenia były podzielone. O fotoradar starali się także mieszkańcy Zamysłowa. Ostatecznie ma on stanąć w Popielowie. Zdaniem urzędników, skrzyżowanie w tej dzielnicy jest najbardziej niebezpieczne.", + "7003": "Maksim Bogdanovs (Lokomotive): Bardzo dobrze mi się dzisiaj jeździło. Szkoda, że kiedy moja forma zwyżkuje, Grigorij jeździ trochę słabiej. Ale to wynika chyba z tego, że ja się właśnie rozjeździłem, a on już ma dosyć tego sezonu. Za dużo jazdy. Ale my się nie poddajemy – mamy jeszcze mecze u siebie i zobaczycie – Daugavpils będzie w tym roku wysoko!", + "7004": "Sławomir często zastanawia się nad nazwiskami. Potrafi zachwycić się pięknem niejednego, jednak jego własne ma oczywiście wartość szczególną. Nigdy by go nie zmienił. – Wiele dla mnie znaczy to, by przekazać to nazwisko dalej. Chciałbym, by córka, gdy już wyjdzie za mąż, nadal nazywała się Kopernik – mówi Sławomir.", + "7005": "To nasza ostatnia polemika z radnymi PO. Chcemy szybkiego rozwoju Rybnika i uważamy, że dla rybniczan istotne jest szybkie rozwiązywanie lokalnych spraw, łatanie przysłowiowych „dziur w jezdni” oraz bezpieczne i zadbane miasto. Martwi nas dwulicowość radnych Platformy. Pod płaszczem uczciwego wykonywania obowiązków radnego patrzą na Rybnik przez pryzmat nielicznych mieszkańców zapominając o tym, że są radnymi całego miasta.", + "7006": "Irlandzka grupa Clannad będzie gwiazdą World Fusion Music Festival – Euroszanty – Folk 2008, odbywającego się w pierwszy, wrześniowy weekend w Sosnowcu. Na tym samym festiwalu, ale dzień wcześniej niż gwiazda, zagra także Carrantuohill. – Na pewno będziemy na ich koncercie. Musimy zdobyć autografy, no i może uda się zamienić kilka słów – wyraża nadzieję Drewniok. Nie ukrywa, że na to spotkanie on i jego koledzy czekali wiele lat.", + "7007": "Z unijnych pieniędzy zostaną sfinansowane trzy nowe inwestycje w Rybniku.", + "7008": "Na koncie Subregionu Zachodniego zostały niewykorzystane 2 miliony zł unijnych środków. Rybnik błyskawicznie złożył trzy projekty i pieniądze te otrzymał. Za 1,77 miliona euro Rybnik chce powiększyć kompostownię, wybudować zakład odzysku asfaltu oraz usunąć azbest z rybnickich szkół. Poza tymi trzema projektami, o prawie milion złotych zwiększono środki na zamknięcie i rekultywację II kwatery miejskiego składowiska.", + "7009": "W ostatnim numerze pisaliśmy o nieudanych wakacjach Danuty Piechy, która została oszukana przez biuro Pegaz Travel.", + "7010": "Niezadowolona klientka otrzymała właśnie odmowę uznania reklamacji. – Nie satysfakcjonuje mnie taka odpowiedź. Wysłałam już pisma do rzecznika praw konsumenta, marszałka województwa mazowieckiego (biuro Pegaz Touristik znajduje się w Warszawie – red.) oraz do Polskiej Izby Turystycznej. Jeśli reklamacja nie będzie uwzględniona, skieruję sprawę do sądu – mówi zdecydowanie Piecha. (kris)", + "7011": "W niedobczyckim Domu Samopomocy działa jedyny na Śląsku zespół psychiatrii środowiskowej, która prowadzi terapię w miejscu zamieszkania. Z pomocy „Cogito Noster\" korzysta 36 osób z terenu Rybnika mających problemy ze zdrowiem. - Nie zajmujemy się leczeniem, ale poprawiamy społeczne funkcjonowanie. Nasze działania mają na celu pomoc osobom chorym w podtrzymaniu efektów leczenia szpitalnego oraz integrację ze środowiskiem lokalnym - dodaje Danuta Szostakowska.", + "7012": "Przedstawiciele spółdzielni tłumaczyli, że na lokatorskiej tablicy ogłoszeń informowali o kolejnych wizytach kominiarza. Strażacy jednak postanowili skierować zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa do Prokuratury Rejonowej w Rybniku. Prokuratorzy mają wyjaśnić, czy ten sposób zawiadamiania lokatorów o kontrolach jest wystarczający. Może lepiej zamiast kartki na tablicy kierować zawiadomienia za potwierdzeniem odbioru?", + "7013": "Ci, którzy opanowali sztukę pływania, być może wybiorą się na kurs nurkowania prowadzony przez UTT-SUB Centrum Nurkowe. Wymagane są: dobry stan zdrowia, umiejętność pływania i pisemna zgoda rodziców. Zajęcia będą odbywały się od 21 do 25 stycznia od 16.00 do 18.00. Zapisy będą prowadzone od 10 stycznia. Wszystkie zajęcia pływackie są bezpłatne.", + "7014": "Najlepszy księgowy województwa śląskiego to rybniczanin.", + "7015": "Tydzień temu zakończyła się dziesiąta edycja konkursu „Księgowy roku”. Jednym z laureatów jest mieszkaniec Rybnika. – Ostatnim razem wzięło w tym konkursie udział około 68 tysięcy księgowych. Najpierw są eliminacje przez internet. Trzeba rozwiązać 15 zadań testowych plus jedno rozbudowane. Potem półfinały. Tam wyłaniają najlepszych z każdego województwa – relacjonuje swoją drogę do tytułu „Najlepszego księgowego województwa śląskiego” Dariusz Szklanny. Hobby – księgowość.", + "7016": "Tłumy przyjaciół pożegnały i studentkę raciborskiego PWSZ Dorotę Kornas, mieszkankę Boguszowic która padła ofiarą brutalnego mordu.", + "7017": "Jako studentka resocjalizacji, nie bała się osób, które popadły w konflikt z prawem. Piotrka znała od lat. Drobny złodziej, któremu pokomplikowało się w życiu. Zawsze w dobrym humorze, z szelmowskim uśmiechem. Wtedy, w niedzielny wieczór, nawet przez myśl jej nie przeszło, że Piotrek stanie się za kilka godzin jej katem.", + "7018": "Rybnicka straż pożarna zawiadomiła prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa przez służby, które powinny dbać o przewody kominowe w bloku przy ulicy Kościuszki. W jednym z bloków w ubiegłym tygodniu doszło do zatrucia rodziny z małym dzieckiem. Dziś wiadomo, że dokumentacja z kontroli instalacji kominowej jest niekompletna. Brakuje protokołu z kontroli mieszkania, w którym doszło do zatrucia tlenkiem węgla.", + "7019": "Redakcja wie już mniej więcej, jak powinien wyglądać ich „Oxford”. – Na łamach gazetki będziemy głównie informować o naszej szkole. Chcielibyśmy robić ankiety, sondy, wywiady z nauczycielami, konkursy... interesuje nas przede wszystkim życie szkoły. Nasi uczniowie robią tyle rzeczy, że my sami jeszcze tak do końca nie wiemy, kto czym się zajmuje – tłumaczy opiekun. Pierwszy numer wyjdzie przed świętami. Następne mają się już pojawiać co miesiąc.", + "7020": "Lekarstwo rzecz poważna, ale czasem trudno się powstrzymać od uśmiechu. – Po paczkę gwoździ jeszcze do nas nikt nie przyszedł, ale zdarzają się oczywiście zabawne sytuacje – mówi tajemniczo Gajerski. Pani aptekarka podaje przykład. – Najwięcej to jest przekręcania nazw. „Było to na p... p...”. Potem się okazuje, że to całkiem coś innego. Można by z tego gruby pamiętnik napisać – śmieje się Grażyna Otyńska.", + "7021": "W roku szkolnym 2007/2008 ZSEM organizowało nabór do: 4-letniego technikum, 3-letniego Liceum Profilowanego, Szkoły Zawodowej, Technikum Uzupełniającego (3-letniego) dla Dorosłych na podbudowie Zasadniczej Szkoły Zawodowej oraz Szkoły Policealnej. Karnawałowy Bal „Mechanika” będzie pierwszym akcentem tegorocznych obchodów 55-lecia szkoły. Komitet Organizacyjny oraz Rada Rodziców przy ZSME serdecznie zapraszają do udziału w uroczystościach wszystkich absolwentów, sympatyków i przyjaciół rybnickiego mechanika. Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej szkoły: www.zsme.pl (bea)", + "7022": "Negocjacje – niewygodne słowo?", + "7023": "Nie powiodły się negocjacje płacowe. Związkowcy zaczynają wspominać o innych metodach walki.", + "7024": "W poprzednim numerze informowaliśmy o związkach zawodowych w naszym mieście. W zeszłym tygodniu doszło do spotkania prezydenta ze wszystkimi związkowcami, którzy reprezentują pracowników zatrudnionych w administracji samorządowej. Ugody na razie nie ma, związkowcy zaczynają wspominać o innych metodach walki o sprawy pracownicze. Nie ma żadnych negocjacji?", + "7025": "To ważne, byśmy się wszyscy zintegrowali wokół tak szczytnego celu – podkreśla Lech Gęborski z bractwa kurkowego.", + "7026": "Gdy w grę wchodzi życie, nie można stać w korku. Tego zdania są bracia kurkowi, którzy zaproponowali zakup motocykla–karetki. Szpital pomysłowi przyklaskuje, rusza więc społeczna zbiórka. Organizatorzy zachęcają, by każdy włączył się w realizację szczytnego celu.", + "7027": "Osiemnastoletni Mateusz nigdy nie miał prawa jazdy, mimo to wsiadł za kółko samochodu rodziców. Razem z czwórką kolegów ze szkoły chciał zdążyć przed nadjeżdżającym pociągiem. Nie udało się. Lokomotywa pchała samochód z nastolatkami przez 200 metrów po torowisku. – To cud, że żyją – mówią ratownicy. Mateusz walczy o życie w sosnowieckim szpitalu, jego stan jest ciężki.", + "7028": "Co ważne, zaangażowanie uczniów nie ograniczało się do wydania gazetki czy obsługi fotoreporterskiej przez szkolne koło fotografów. – To bardzo ważne, by kultywować tradycje zarówno śląskie, jak i polskie. Uczniowie są tym przedsięwzięciem bardzo zainteresowani. Angażują się w niezwykłym stopniu. Sami zgłaszali się do wszystkich naszych działań. Nie było żadnego przymusu – mówi z dumą o swoich uczniach Grażyna Kohut. Krystian Szytenhelm", + "7029": "A na co może liczyć szary urzędnik w magistracie? Jak zapewnia Krzysztof Jaroch, za wszytko musi płacić sam. – Urząd miasta nie kupuje kawy, herbaty i tym podobnych produktów dla własnych pracowników. Artykuły te pracownicy kupują za własne pieniądze. Dodatkowo w urzędzie miasta funkcjonuje ogólnodostępny bufet, gdzie każdy mieszkaniec i urzędnik może odpłatnie zaopatrzyć się w artykuły spożywcze – zapewnia rzecznik.", + "7030": "Już po raz czwarty, rybnicka parafia św. Jadwigi organizuje Biesiadę Parafialną.", + "7031": "20 września, od godz. 15.00 na przykościelnym placu będzie można wziąć udział w loterii, konkursach sportowych czy kursie makijażu. Tradycyjnie nie zbraknie również występów zespołów muzycznych. O godzinie 17.00 na scenie zagości zespół Dwa Kamraty, znany ze śląskich rozgłośni radiowych. Artyści poprowadzą biesiadę śląsko-bawarską. (acz)", + "7032": "Od września rybnicki rynek będzie patrolował nowy stróż – sokół. Władze miasta rozmawiają już z sokolnikiem, którego usługi mają pomóc w ograniczeniu populacji gołębi.", + "7033": "O zagrożeniach związanych z niedogodną lokalizacją tych ptaków pisaliśmy już w ostatnim numerze. Sprawa jest bardzo poważna, bo rybniczanie nie chcą stosować się do zakazów, jakie widnieją na nowopostawionych tablicach na rynku. W Rybniku niezbędne stało się więc teraz sokole oko. (kris)", + "7034": "Dwanaście osób ewakuowanych, dwie w szpitalu – to bilans groźnego pożaru w familoku przy ulicy Ogrodowskiego na Piaskach. Budynek ma być niebawem remontowany, dlatego lokatorzy go opuścili. Puste mieszkania stały się rajem dla pijaków i meneli. I to oni, zdaniem mieszkańców, zaprószyli ogień.", + "7035": "Postanowiliśmy sprawdzić, jak wygląda sprawa bezpieczeństwa na lodowisku. – Jeżeli to jest ten przypadek, o którym myślę, to ten chłopak najechał poszkodowaną i bardzo niefortunnie na nią spadł. Oparł się całym ciężarem o jej wykręconą nogę. Nasi pracownicy ściągnęli dziewczynę do budynku i wezwali karetkę.", + "7036": "25 lutego w Bełku oficjalnie ruszy centrum kształcenia. Nowoczesna pracownia wyposażona została w dziewięć stanowisk komputerowych. Mieszkańcy będą mogli korzystać z nich za darmo. Będą w nich organizowane kursy z zakresu kształcenia ponagimnazjalnego, kursy zawodowe, na przykład księgowości, BHP, a także organizacji. Można wybierać z 23 darmowych szkoleń o różnej tematyce, ale organizatorzy centrum zapewniają, że oferta systematycznie będzie się poszerzać.", + "7037": "Zastanawiali się, jak sprzedać Rybnik.", + "7038": "Władze miasta zorganizowały 11 grudnia konferencję inicjująca projekt „Rybnik to dobry adres”. Ruszyły tym samym prace nad kampanią promującą turystykę biznesową i sportową w naszym mieście, na co udało się pozyskać dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.", + "7039": "Choć runda jesienna za nami, to jednak nie koniec piłkarskich emocji w tym roku. W najbliższy czwartek na sztucznej murawie rybnickiego MOSiR-u, ROW w meczu sparingowym zmierzy się z drużyną Odry Wodzisław występującą w Młodej Ekstraklasie. Początek spotkania o godzinie 16:30.", + "7040": "Pożar przy ulicy Saint Vallier, który opisywaliśmy dwa tygodnie temu wywołał reakcje czytelników. W tym numerze publikujemy dwa listy, które przyszły do naszej redakcji. Mimo starań straży pożarnej, w ubiegłym tygodniu jeden z mieszkańców zatruł się tlenkiem węgla. Zdaniem specjalistów może pomóc zmiana prawa budowlanego.", + "7041": "Szacuje się, że ok. 70 proc. polskiego prawa stanowione jest na poziomie Wspólnoty Europejskiej. Tymczasem Parlament Europejski to wciąż \"wielki nieobecny\" w świadomości polskich wyborców i polityków. Wg ostatnich badań Eurobarometru tylko 16 proc. Polaków wie, że w przyszłym roku odbędą się kolejne europejskie wybory.", + "7042": "Weronika Pilch – oligofrenopedagog, wychowawca Specjalnego Ośrodka Szkolno–Wychowawczego w Rybniku.", + "7043": "Zajęcia warsztatowe w Fundacji Elektrowni Rybnik prowadzone były przez Magdalenę Gogół-Peszke (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu), Piotra Kossakowskiego (Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach), Andrzeja Łabuza (Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach), Grzegorza Hańderek (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu). Zajęcia w Specjalnym Ośrodku Szkoleniowo–Wychowawczym w Rybniku prowadzili: Marcin Szczyrba, Weronika Pilch, Lidia Majer. (r)", + "7044": "6. Jeśli moja szkoła nie radzi sobie z problemami, prosi innych o pomoc.", + "7045": "7. Wiem, do kogo mogę się zwrócić o pomoc, gdy spotyka mnie krzywda lub widzę krzywdę innych.", + "7046": "8. W mojej szkole uczę się, co robić, gdy mam problemy albo jestem zezłoszczony.", + "7047": "9. W mojej szkole rodzice i nauczyciele działają wspólnie, szczególnie wtedy, gdy dzieje się coś złego.", + "7048": "Przygotowanie posiłków stało się częścią terapii dla osób z zaburzeniami psychicznymi.", + "7049": "Co dzisiaj na obiad? Kotlet schabowy, surówka z kapusty i zupa cebulowa - odpowiadają podopieczni Środowiskowego Domu Samopomocy „Cogito Noster\" w Niedobczycach. W kuchni unoszą się smakowite zapachy, pani Grażyna wyciąga z szuflady sztućce.", + "7050": "W piątek, 22 sierpnia, kilka minut po godzinie 13.00 rybniccy strażacy zostali zaalarmowani przez mieszkańców domów przy ulicy Zebrzydowickiej o niebezpiecznym i jadowitym pająku, który spacerował po chodniku.", + "7051": "Po przybyciu na miejsce okazało się, że sprawcą całego zamieszania jest tygrzyk paskowany – rzadki, ale występujący w Polsce gatunek pająka. Z racji tego, że pajęczak należy do gatunku ściśle chronionego strażacy wywieźli kilkucentymetrowego gościa do pobliskiego lasu. (acz)", + "7052": "Strażacy otrzymali zgłoszenie o godzinie 5.00 rano. Miało płonąć mieszkanie na dziewiątym piętrze jednego z bloków. Po przybyciu na miejsce okazało się, że mieszkańcy sami ugasili pożar. – Ktoś polał drzwi do mieszkania łatwopalną substancją i podpalił. Na szczęście lokatorów nie było w tym czasie w domu – wyjaśnia Aleksandra Nowara z rybnickiej policji. Straty oszacowano na około tysiąc złotych. (acz)", + "7053": "Rybnik będzie tym razem żył festiwalem od 6 do 8 listopada. Na trzydniową imprezę, którą można równocześnie traktować jako manifest solidarności z ofiarami łamania praw człowieka, organizatorzy zapraszają do RCK, auli Akademii Ekonomicznej na Kampusie oraz do Klubu „Titanic\". Projekcja filmów dokumentalnych będzie się odbywała w ramach pięciu bloków tematycznych, w tym „Nowe filmy polskie\", „Ostatnia dyktatura Europy\", „Dramaty jednostek\".", + "7054": "Klub Judo w Rybniku otrzyma od miasta nowe maty do ćwiczeń.", + "7055": "Władze miasta przeznaczyły 87 tys. zł na zakup nowych mat dla judoków.", + "7056": "Jest plan, by te, na których dotychczas odbywały się ćwiczenia, przekazać rybnickim szkołom. Klub „Polonia” Rybnik mógłby tym samym znacznie poszerzyć swoją działalność.", + "7057": "Sprzętu mało, zainteresowanych dużo, i jeszcze ten upał... Nerwy ludziom puszczają, często dochodzi do utarczek słownych.", + "7058": "Upalne niedzielne popołudnie. Zalew Rybnicki. Do atrakcyjnej pani bosman podchodzi zniecierpliwiony wczasowicz. – Jak pani może?! Dziecko tu już czeka godzinę na rowerek wodny. Właśnie jeden przypłynął, a pani pozwoliła go zabrać facetowi, który wykorzystał moją chwilową nieobecność! – skarży się zdenerwowany.", + "7059": "Czwartą kwartę rybniczanie rozpoczęli od rzutu za trzy punkty W. Kukuczki i wydawało się, że wszystko zmierza do siódmego zwycięstwa w tym sezonie. Ale goście znów się mobilizowali. Rybniczanie również grali nerwowo, ale Maciej Paszowski w 9 i 10 minucie zdobył cztery punkty i po czterdziestu minutach meczu na tablicy widniał rezultat remisowy.", + "7060": "Wiemy, że w 1998 roku za rządów Jerzego Buzka podlegała ona jednej z czterech reform, ale niedokończonej wręcz przez Leszka Millera i Mariusza Łapińskiego ponownie scentralizowanej, o pogłębionej niewydolności.", + "7061": "W ostatnich latach upomnieli się lekarze i pielęgniarki o swoje płace. A u kogo? U niewidzialnego, centralnego płatnika, który zbiera i rozdziela nasze składki zdrowotne.", + "7062": "Znamy już wyniki kontroli w straży miejskiej, która została sprowokowana anonimowym donosem na komendanta Janusza Bismora. – Zarzuty nie potwierdziły się – informuje Anna Starnawska z Biura Audytu i Kontroli Wewnętrznej urzędu miasta. Niezależnie od przedstawionych wyników, kontrolę przeprowadzą jeszcze policjanci z Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach.", + "7063": "Miłośnicy zaś kina niezależnego powinni zarezerwować sobie czas 11 stycznia. W DK Chwałowice odbędzie się kolejny PLIK, czyli Przegląd Lubiących Inne Kino. Jego bohaterem będzie Piotr Matwiejczyk, a zaprezentowane zostaną: „Homo Father” i „Na boso”. Początek seansu o 19.00. Cena biletu: 5 zł. Więcej informacji można znaleźć na: www.kfn.strona.pl (bea)", + "7064": "Na kolejny Niedobczycki Wieczór Muzyczny zaprasza 18 stycznia DK Niedobczyce. Wystąpi zespół „Kurcbend”. Istniejąca od 1994 roku grupa wykonuje muzykę w stylu amerykańskich orkiestr lat 40. i 50. Repertuar orkiestry to utwory swingowe, evergreeny, dixieland, przeboje muzyki pop oraz standardy jazzowe i muzyka latynoamerykańska.", + "7065": "Jestem zdrowa bo zbadana!", + "7066": "Dzięki Ogólnopolskiemu Programowi Profilaktyki Raka Szyjki Macicy kobiety są świadome jak właściwie dbać o swoje zdrowie.", + "7067": "Druga pod względem częstości przyczyna śmierci kobiet z powodu nowotworów złośliwych to rak szyjki macicy. Odpowiednio wczesna profilaktyka, która pozwala na całkowity powrót do zdrowia wciąż niestety ustępuje miejsca leczeniu już zaawansowanego nowotworu. A tak być nie musi!", + "7068": "Maciej Kołodziejczyk, dziennikarz, redaktor naczelny gazety „Echo Miasta” w Katowicach: O co chodzi z tym zaklinaniem? O rzeczywistość, którą niektórzy koniecznie chcieliby oglądać tylko w różowych barwach. Tak jak prezydent Rybnika Adam Fudali, który tydzień temu gościł w tej rubryce. I szczerze mnie zadziwił... W jednym się zgadzamy – nasz Rybnik jest rzeczywiście dobrym miejscem do życia.", + "7069": "Podchmieleni rowerzyści, 21-letni z wynikiem 1,2 promila alkoholu we krwi i 18-latek (0,9 promila), próbowali przebić się przez skrzyżowanie na czerwonym świetle. Nie udało im się.", + "7070": "Obaj prawie równocześnie uderzyli w prawy bok jadącego prawidłowo seata ibizy, odbili się od niego i jazdę zakończyli na daewoo nexii. Starszy z rowerzystów z urazem kręgosłupa wylądował w szpitalu.", + "7071": "Laureat superexpressowych \"skrzydeł\" ma nowy cel...", + "7072": "Krzysiek Dzienniak (26 l.) znów postanowił zdobyć pieniądze na leczenie chorych dzieci. Tym razem na replice bicykla z lat 20. popedałuje z Warszawy do Wrocławia, by tam zapukać do drzwi gabinetu Leszka Czarneckiego, właściciela firmy Getin Holding.", + "7073": "Czy na Czarneckim podróż Krzyśka wywrze wrażenie i sfinansuje leczenie dwójki dzieci? To się okaże niebawem.", + "7074": "Za granicą jest 40 km białoruskiego odcinka Kanału Augustowskiego, a potem Niemna. W tamtejszych lasach jest dużo dzikich zwierząt. W kanale i jeziorach pstrągi i lipienie. Jest dziko, ale bezpiecznie. Jednak tamtejsze śluzy są zaniedbane, zamiast stać, woda w kanale ma wartki nurt. Dlatego kajakarze powinni wracać samochodem przez przejście graniczne w Kuźnicy. W ubiegłym roku 180 turystów skorzystało z przejścia w Kurzyńcu, które otwierano dla zorganizowanych grup kajakarzy.", + "7075": "Izrael. Trwa izraelska akcja zbrojna w Strefie Gazy. Po bombardowaniach wojsko przeczesuje dom po domu, starając się odnaleźć porwanego w niedzielę swego kolegę, Gilada Shalita. W ręce izraelskich żołnierzy dostali się palestyńscy politycy związani z Hamasem. Jednocześnie prezydent Egiptu Hosni Mubarak ogłosił, że jest możliwy kompromis. Palestyńczycy chcą, w zamian za uwolnienie żołnierza, wypuszczenia na wolność swoich ludzi z izraelskich więzień. Izrael nie godzi się na żadne warunki.", + "7076": "Anglia. Obraz Amadeo Modiglianiego przedstawiający Jeanne Hebuterne, żonę i muzę artysty, sprzedano na aukcji w Londynie za 23,9 mln euro. Portret zatytułowany \"Jeanne Hebuterne (w kapeluszu)\" artysta namalował w 1919 roku, na krótko przed śmiercią. Sotheby's spodziewa się, że podczas dwudniowej aukcji sprzeda dzieła za 160 mln euro.", + "7077": "Aż 5,5 promila alkoholu we krwi miał 27-letni Krzysztof K., który spowodował wypadek samochodowy koło Miłomłyna (Warmińsko-Mazurskie).", + "7078": "Kompletnie pijany zjechał na lewe pobocze drogi i uderzył w drzewo. Zginął 25-letni kolega kierowcy, który jechał z nim w audi. Krzysztof K. z ogólnymi obrażeniami ciała i w stanie upojenia alkoholowego trafił do szpitala. Policjanci wyjaśniają okoliczności wypadku. Krzysztofowi K. grozi kara do 12 lat pozbawienia wolności.", + "7079": "Sceptycznie do negocjacji podchodzi LPR, promując własny pomysł sprowadzający się do zamknięcia sklepów we wszystkie niedziele i święta. - Same święta to chyba jednak za mało. To niedziela jest tym dniem, który można spędzić z rodziną - argumentuje poseł Szymon Pawłowski (28 l.) z Sejmowej Komisji Gospodarki.", + "7080": "Do zdarzenia doszło w czerwcu ub.r. w miejscowości Krefeld w Niemczech. Według tamtejszej prokuratury, 34- -letnia Barbara N., będąca w ostatnich dniach ciąży, przyjechała tam, aby urodzić dziecko, które miało trafić do niemieckiej pary w zamian za 10 tys. euro. Organizatorami całego przedsięwzięcia byli koleżanka kobiety i jej partner, mieszkający na stałe w Krefeld.", + "7081": "Prezydent Lech Kaczyński podpisał nowelizację ustawy o radiofonii i telewizji. Zmienia ona sposób wyboru przewodniczącego KRRiT. Dotychczas przewodniczącego wskazywał prezydent. Teraz wybiorą go spośród swego grona członkowie Rady. Najprawdopodobniej na stanowisko wróci Elżbieta Kruk. - Czekamy na ogłoszenie nowelizacji w Dzienniku Ustaw. Potem Rada zajmie się wyborem przewodniczącego - powiedział nam Tomasz Różański, rzecznik KRRiT.", + "7082": "Nadawca uprzejmie wyjaśnia, że zostaliśmy objęci programem \"sponsorowanego marketingu\" i jako \"potwierdzeni beneficjenci\" otrzymamy telewizor Grunding (pisownia oryginalna) lub inne artykuły. Jakie? O tym nadawca nie wspomina. Nie wiadomo też, kto nam odda pieniądze, jeśli obiecanej nagrody nigdy nie zobaczymy. Siedziba hojnej firmy mieści się bowiem gdzieś w Szwajcarii (nazwy miejscowości nie podano), a przesyłkę ostemplowano aż w Indonezji!", + "7083": "Ciągle obowiązuje także embargo rosyjskie na przetwory mięsne i roślinne oraz białoruskie na drób. To również uderza po kieszeni polskiego rolnika, ale minister Jurgiel nie potrafi dogadać się z Rosjanami od listopada, a z Białorusią od końca stycznia.", + "7084": "Kolejnym \"sukcesem\" Jurgiela są fatalne warunki eksportu cukru do Unii Europejskiej. Cukrownie straciły 50 mln zł. Podobno minister uniósł się honorem i wycofał z negocjacji w Brukseli.", + "7085": "Czy pieniądze, które brał od baronów paliwowych Sławomir Miller (53 l.), zasilały konta SLD? - Są podstawy, by tak podejrzewać - mówi tajemniczo prokurator krajowy Janusz Kaczmarek.", + "7086": "I zapowiada, że będzie przesłuchany były premier Leszek Miller, na którego wielokrotnie powoływał się w rozmowach z baronami paliwowymi jego przyrodni brat, Sławomir.", + "7087": "Panie i panowie, czapki z głów. Długo oczekiwana wiosna przyjdzie do nas już jutro! Przywitajmy ją serdecznie.", + "7088": "Nie wierzcie temu, co widzicie za oknem! Co prawda zalega jeszcze śnieg, a słońca jak na lekarstwo, ale wiosna już do nas biegnie! Zacznie się dziś wieczorem, a od jutra rozgości się na dobre. Wiemy, bo spotkaliśmy się z nią osobiście!", + "7089": "Młody Rom jest podejrzewany o zamordowanie w kwietniu br. na dworcu w Brukseli 17-letniego Joe van Holsbeecka. To on - według prokuratury - zadał mu śmiertelne ciosy nożem. Potem G. wraz z 16-letnim Mariuszem O. ukradł ofierze odtwarzacz plików MP3.", + "7090": "Napastników zdradziły nagrania kamer na dworcu i w brukselskim metrze. Adam G. uciekł do Polski - w Suwałkach ujęła go polska policja. Od tamtej pory jest w areszcie.", + "7091": "Robert Ziętara (28 l.), który 8 lat temu zabił samochodem parę narzeczonych, nie wytrzymał psychicznie i sam zgłosił się do sądu - dowiedział się \"Super Express\".", + "7092": "W walizeczce miał rzeczy potrzebne do odsiedzenia 9-letniego wyroku. - Ostatni miesiąc byłem w domu, a gdzie wcześniej - nie pamiętam - tłumaczy się.", + "7093": "Ponurakiem jest też minister Ludwik Dorn. Nawet koń, poirytowany powagą wicepremiera, potraktował go bezceremonialnie.", + "7094": "Do smutasów należy również minister rolnictwa Krzysztof Jurgiel. A premier - jak ryba wody - potrzebuje bratniej duszy.", + "7095": "Sandra Lewandowska (28 l.) jest jednym z najnowszych nabytków Andrzeja Leppera. Atrakcyjna blondynka marzy o skoku ze spadochronem, chciałaby też przeżyć lot F-16. Przede wszystkim jest pełna optymizmu.", + "7096": "Gdy półtora roku temu sąd skazywał Lwa Rywina, potwierdził: była grupa trzymająca władzę. To ona wysłała producenta filmowego do Agory po 17,5 mln dolarów. Co dziś robią ludzie z GTW?", + "7097": "Leszek Miller (60 l.) został szefem rady programowej \"Trybuny\". Coraz częściej mówi się, że jeśli SLD uzyska słaby wynik w wyborach samorządowych, przewodniczącym Sojuszu zostanie Jerzy Szmajdziński, a jego prawą ręką Miller.", + "7098": "Świeżo upieczony hejnalista ma już swoją trąbkę. Złoty instrument sprezentowało mu bractwo kurkowe. - Żeby tylko mi zdrowia starczyło - mówi Michał Kołton i dodaje, że chciałby jak najdłużej w dobrej kondycji pokonywać 239 stopni na szczyt wieży Kościoła Mariackiego i grać najlepiej, jak tylko potrafi, znaną wszystkim melodię.", + "7099": "Od dziś o wszystkich krokach płońskiej prokuratury w sprawie śmierci Radka musi wiedzieć Prokuratura Krajowa. Minister Ziobro polecił Prokuraturze Okręgowej w Płocku wszczęcie odrębnego śledztwa w sprawie o zabójstwo. Dzięki temu kaci mogą zostać skazani nawet na dożywocie! - Skatowanie to nie pobicie. W tym przypadku mamy do czynienia z zabójstwem - nie ma wątpliwości minister sprawiedliwości.", + "7100": "\"Rotterdam\" miał w tym tygodniu wypłynąć z portu w Gdańsku i pozbyć się nielegalnie wwiezionych do Gdańska odpadów azbestowych, a potem wrócić na remont do stoczni. - Armator statku napisał jednak do wojewody pomorskiego pismo, że na jego statku zalęgły się jaskółki - mówi Roman Nowak z biura prasowego wojewody pomorskiego.", + "7101": "Policjanci przywieźli pijanego radiowozem do szpitala. Tam po badaniach okazało się, że jest on absolutnym rekordzistą, jeśli chodzi o liczbę promili alkoholu we krwi. O tym wyniku napisały nawet światowe agencje prasowe. W szpitalu mówią na niego \"Mistrzunio\", ale powodów do chluby taki rekordzista nikomu nie przynosi.", + "7102": "Bestia wyjdzie na wolność? W Typinie, małej wiosce pod Tomaszowem Lubelskim, wrze. Wojciech M. (31 l.), który w listopadzie zeszłego roku zarżnął nożem żonę Joannę (27 l.) i pięcioletnią córeczkę Paulinkę, nie trafi na ławę oskarżonych!", + "7103": "Prokuratura orzekła, że jest niepoczytalny. Trafi do szpitala psychiatrycznego. A kiedy lekarze uznają, że jest wyleczony, wróci na wolność. Nawet za pół roku.", + "7104": "Interweniowałam w sprawie naszego Czytelnika w firmie AICE Polska S.A. Bardzo szybko dostałam odpowiedź, że umowa pana Józefa została rozliczona, a do niego samego wysłano już pismo w tej sprawie.", + "7105": "Zwrot pieniędzy będzie dokonany niezwłocznie po otrzymaniu od pana Józefa dyspozycji z podaniem formy przekazu.", + "7106": "W kwietniu stopa bezrobocia wyniosła 17,2 proc., podczas gdy jeszcze miesiąc wcześniej 17,8 proc. Ostatni raz tak mało bezrobotnych było w Polsce pięć lat temu - podobny poziom zanotowano w listopadzie 2001 r. Tak wynika ze wstępnych danych Ministerstwa Gospodarki.", + "7107": "Kończy szkołę średnią i szybko wychodzi za mąż.", + "7108": "\"Chcąc sprawdzić moje uczucia, gasił na mnie papierosy i po każdym zgaszeniu zadawał pytanie: Kochasz? Gdy słyszał odpowiedź twierdzącą, gasił na mnie następnego\" - tak Elżbieta opisuje swoje małżeństwo. Krótko po ślubie przychodzi na świat Amadeusz. Elżbieta rozstaje się z mężem, zabiera synka i ze Śląska przenosi się do Tarnowa.", + "7109": "Zaskakiwała śmiałością scen erotycznych, w których brała udział (choćby w osławionym \"Nagim instynkcie\") i bezpruderyjnym stosunkiem do mężczyzn. Otwarcie mówiła: \"Kiedy jakiś mężczyzna mi się podoba, nie potrafię oprzeć się chęci, aby go wypróbować w łóżku. Mężczyźni są dla mnie jak cukierki\".", + "7110": "Trzeba przyznać, że zanim znalazł się ten, który ją poskromił, schrupała tych cukiereczków niemało.", + "7111": "Wygląda na to, że nikt nie kontroluje ich pracy, bo szefowie uwikłani są w codzienną walkę polityczną. Wymiana ciosów staje się naszą zmorą. PiS nie może rządzić, Platformę to cieszy (zgodnie z zasadą: im gorzej, tym lepiej), a kraj wpada w tarapaty. Dość! Ambicje polityków coraz mocniej ciągną nas na dno.", + "7112": "Najpierw trafia do szpitala w Sieradzu. Tutaj lekarze nie potrafią jej pomóc. Dziewczynka jest w coraz gorszym stanie. Zostaje przewieziona do Centrum Zdrowia Matki Polki. Trafia na oddział intensywnej terapii. Ale i tutaj lekarze rozkładają bezradnie ręce. - Wszystkie objawy wskazują, że została zarażona wścieklizną - mówi Wojciech Krajewski. - A to jest, niestety, śmiertelna choroba.", + "7113": "Cała akcja trwała niespełna godzinę. Gdy bandyci odjechali, pracownik pobiegł do właściciela i razem zawiadomili policję. Na farmę weszli dopiero z policjantami po 3 nad ranem. - Przy bramie leżał zabity doberman, który pilnował wejścia. Klatki otwarte, ślady krwi na ziemi - mówi Eugeniusz M., właściciel fermy. - To były błękitne lisy, których futro o tej porze roku nie ma dużej wartości. Te zwierzęta przeznaczone były do rozmnożenia.", + "7114": "Pensja czy kieszonkowe?", + "7115": "Środki na wypłaty dla ratowników pochodzą z budżetu gmin albo od właścicieli plaży. - Jeżeli w przyszłym roku pensje ratowników nie zwiększą się, to możemy mieć bardzo duży problem ze skompletowaniem ekipy na sezon letni - mówi szef pomorskiego WOPR.", + "7116": "Zatrzymany jest przesłuchiwany. Na razie nie przyznał się do winy.", + "7117": "W tej sprawie jest wiele niewiadomych. Już w lipcu 2004 r. gen. Mieczysław Bieniek, były dowódca dywizji w Iraku, przekonywał \"Super Express\", że zabójcy Milewicza zostali zabici!", + "7118": "Dziennikarze zginęli 7 maja 2004 r. 30 km od Bagdadu. Ranny został operator Jerzy Ernst.", + "7119": "Oprócz oprysków w walce z komarami skuteczne są ryby, które pożerają larwy i owady. Do wrocławskich wód zostanie wpuszczonych 5 gatunków ryb, w tym liny i karasie. Akcja odkomarzania samego Wrocławia kosztuje około 180 tys. zł. Jednak aby komary nam nie dokuczały, każdy powinien włączyć się do walki. Trzeba pousuwać z działek stojącą wodę i uporządkować strychy oraz piwnice.", + "7120": "Komara wyprodukowała brytyjska firma Compound Security. Jego pełna nazwa brzmi: ultradźwiękowy odstraszasz nastolatków. Producent poleca go wszystkim, którzy chcą pozbyć się dokuczliwej młodzieży. Komara kupują mieszkańcy bloków, pod którymi zbiera się hałaśliwa młodzież, właściciele sklepów i brytyjska policja.", + "7121": "Pomysłowe dzieciaki z Wielkiej Brytanii przegrały nieznośny dźwięk, ściszyły go i stworzyły Teen Buzz, dzwonek do telefonów komórkowych niesłyszalny dla nauczycieli.", + "7122": "Udało się! Pomimo przeciwności losu, gorzkich słów niedowiarków, obawy bliskich Martyna Wojciechowska (31 l.) wczoraj rano stanęła na szczycie Mount Everestu.", + "7123": "Pierwszy z polskiej ekipy na szczyt wszedł Janusz Adamski (37 l.). Po nim na górze pojawił się Tomasz Kobielski (32 l.). Martyna była następna.", + "7124": "Aldona Widawska (41 l.) i jej towarzysz podróży Tomasz Gorzkiewicz (37 l.) uratowali się, bo siedzieli w tylnej części samolotu. Widawska pochodzi z Kalisza. Dwadzieścia lat temu przeprowadziła się do Marchwacza, niedaleko Kalisza. Zamieszkała w budynku, w którym mieści się szkoła podstawowa i tam rozpoczęła pracę jako nauczycielka.", + "7125": "Pana Sławomira zakwaterowano w pawilonie I. - To stary, rozpadający się budynek. Jak zobaczyłem łazienkę, dostałem zawrotów głowy. Ciemna, ciasna obdrapana klitka. Jak w więzieniu - wspomina ze wstrętem.", + "7126": "Na stronie internetowej uzdrowisko zachęca wielkimi, lśniącymi wnętrzami, wyremontowanymi na tip-top łazienkami. Pan Sławomir napisał skargę do Rzecznika Praw Pacjenta. Dostał przeprosiny. Do Lądka Zdroju wysłano specjalną komisję.", + "7127": "Czemu oni ciągle piją!", + "7128": "Dramatem zakończyła się nocna kąpiel dwóch mieszkańców Białegostoku.", + "7129": "Mężczyźni (36 i 51 lat) wspólnie z rodzinami i przyjaciółmi spędzali weekend w Augustowie. W nocy z piątku na sobotę pili alkohol. Około godziny 1 w nocy mężczyźni postanowili się ochłodzić i poszli nad Jezioro Białe popływać. Gdy po półgodzinie nie wrócili, żona jednego z nich wezwała na pomoc policję. Niestety na ratunek było już za późno.", + "7130": "W Warszawie niewielką dziurę można załatać już za 100 zł. Za wymianę 1 mkw. asfaltu o grubości 12 cm trzeba zapłacić 100 zł. Remont kapitalny drogi jest 10 razy droższy. Ale dzięki temu można uratować komuś życie!", + "7131": "Wymiana metra bariery energochłonnej, montowanej na mostach i wiaduktach, to wydatek kilkuset złotych.", + "7132": "Zabawy uczniów są groźne: ze śpiączki można się nie wybudzić. - Dlatego postanowiliśmy do szkoły zaprosić lekarza, który tłumaczy gimnazjalistom jakie to niebezpieczne - dodaje Izabela Czechowska, pedagog szkoły.", + "7133": "Lekarze są zatrwożeni idiotycznymi zabawami młodych ludzi. Doktor Roman Szymański od 30 lat pracuje w ośrodku zdrowia.", + "7134": "Czy były mąż wywiezie dziecko do Australii?", + "7135": "Trwa dramatyczna walka Anny Samusionek (34 l.) i Krzysztofa Zubera (42 l.) o ich córkę Andżelikę (4 l.). Do komendy policji w Olsztynie zgłosiła się matka aktorki. - Zgłosiła naruszenie nietykalności cielesnej. Nie otrzymaliśmy zawiadomienia o porwaniu dziecka - dowiedzieliśmy się w olsztyńskiej komendzie.", + "7136": "Ilu prezesów pani przetrzymała?", + "7137": "Uuuuuuuuuu, ale nazwisk nie wymienię. Nie lubię rozpamiętywać. Taka już jestem.", + "7138": "Kiedy pracowało się pani w TVP najlepiej?", + "7139": "Zawsze było dobrze, a jeżeli były jakieś zawirowania, to nie stał za nimi prezes, ale jakiś młody szef. Przychodzą tacy, wymyślają i sądzą, że odkrywają Amerykę. Oni są najgorsi: ci asystenci asystentów.", + "7140": "Nowa partia Polskie Stronnictwo Ludowe \"Piast\" powstała w niedzielę w Wierzchosławicach k. Tarnowa, rodzinnej miejscowości Wincentego Witosa, twórcy polskiego ruchu ludowego. Liderami nowego ugrupowania są trzej eurodeputowani wyrzuceni z PSL: Zbigniew Kuźmiuk (50 l.), Janusz Wojciechowski (52 l.) i Zdzisław Podkański (57 l.).", + "7141": "Rosyjsko-niemiecka inwestycja ominie Polskę i inne państwa Europy Środkowej. Polska może na tym stracić najbardziej. Rosyjski ambasador w Mińsku, Aleksander Surikow, mówi wprost: - Mając rurociąg pod Bałtykiem, będziemy mogli zmniejszyć dostawy gazu do Polski bez szkodzenia Europie.", + "7142": "Zakładając najbardziej czarny scenariusz, Rosjanie mogą całkowicie zakręcić nam kurek, bo gaz do Europy - w tym i Niemiec - zamiast rurociągiem jamalskim będą mogli transportować przez Bałtyk.", + "7143": "Janusz Wojciechowski zapowiedział, że będzie budował blok chrześcijańsko-ludowy, który wystartuje w jesiennych wyborach samorządowych.", + "7144": "Na koniec Wojciechowski zaśpiewał swoim byłym kolegom ułożoną przez siebie piosenkę: \"Po PSL-u dzisiaj nie płaczę, choć nutka żalu w sercu drży. Może się jeszcze z Wami zobaczę, kiedy nadejdą lepsze dni\".", + "7145": "Gdy karetka zabierała chorego, jego ciało było już sine. Paweł Biskupski zmarł w szpitalu. Sekcja zwłok wykazała, że przyczynami zgonu były zakrzepica żyły udowej, zator tętnicy płucnej i niewydolność krążeniowo-oddechowa.", + "7146": "Dzień po śmierci matka powiadomiła prokuraturę o popełnieniu przestępstwa przez lekarzy pogotowia. Prokuratura prowadzi postępowanie w sprawie nieumyślnego spowodowania śmierci.", + "7147": "Lublin. O tym, że pogoda ostatnio nas nie rozpieszcza, przekonał się właściciel lubelskiego sklepu futrzarskiego. Wczoraj w nocy zziębnięci złodzieje skradli mu kilkadziesiąt skórzanych ubrań o wartości ponad 65 000 zł.", + "7148": "O ich desperacji sporo mówi sposób, w jaki dokonali włamu. Wybili szybę w drzwiach wejściowych sklepu betonowym krawężnikiem.", + "7149": "Wiatrowski zapytany, czy nie jest mu głupio, że dał się tak oszukać, odpowiada wymijająco: - Gdybym to ja ukradł te pieniądze, to bym się czerwienił, ale to mnie je ukradziono.", + "7150": "Ksiądz Krzysztof (37 l.), wikary z W. na Podkarpaciu, kolejna ofiara babci Wiesi: - Gubiła się w swych opowieściach. Głównie w ilościach zer po przecinku.", + "7151": "W 1990 r. Smolański brał czynny udział w napaści na afrykańskich studentów manifestujących na wrocławskim rynku. - Ich uczestnicy dostali wyroki w zawieszeniu - wspomina Jarosław Marszewski, reżyser przygotowujący dokument o tamtych wydarzeniach.", + "7152": "I wcześniej Smolański gwałtownie manifestował swoje poglądy. Z naszych informacji wynika, że pod koniec lat 80. był skazany za ugodzenie nożem Cygana. Jako nieletni odbył karę w poprawczaku.", + "7153": "Sześć godzin trwało usuwanie skutków karambolu w Kowalewie koło Pleszewa.", + "7154": "Ok. godz. 3.30 w nocy 53-letni mieszkaniec Tomaszowa Mazowieckiego jadący osobowym renaultem w kierunku Poznania zaczął wyprzedzać ciężarówkę. Najwyraźniej źle ocenił odległość, bo zderzył się z jadącą z naprzeciwka ciężarową scanią. Siła uderzenia wbiła renaulta w innego tira. W rozbite pojazdy uderzyła jeszcze jedna ciężarówka. Kierowca osobowego auta zginął na miejscu.", + "7155": "O reklamowej działalności prezydenta mówią członkowie Sejmowej Komisji Etyki Poselskiej.", + "7156": "Olga Krzyżanowska (UW), przewodnicząca komisji: Wydaje mi się niemożliwe, żeby prezydent nie wiedział, gdzie pracuje jego rodzina. Jeśli nawet założymy, że nie interesuje się rodziną swojej żony, to jak każda osoba pełniąca wysokie stanowisko państwowe musi uważać, by nie było nawet cienia podejrzenia, że preferuje znajomych czy rodzinę.", + "7157": "Przez kilka lat wszystko było w porządku. - Obracali moimi pieniędzmi i co miesiąc przysyłali mi jakieś sumy - mówi rencista.", + "7158": "W marcu dostał ostatnią wypłatę. Potem urwało się. - Gdy przez telefon pytałem, kiedy mi zwrócą pieniądze, mętnie coś tłumaczyli. Mam u nich zamrożone 124 tysiące - zrozpaczony pokazuje stan rachunku z WGI.", + "7159": "Uzbrojeni napastnicy przybyli pięcioma samochodami do dzielnicy Kazimija i zmusili dziesięciu pracowników piekarni Wissam do udania się z nimi w nieznanym kierunku. Jednocześnie policja poinformowała, że w różnych częściach stolicy Iraku odnaleziono 10 ciał mężczyzn. Ciała te noszą ślady tortur. Na razie ich nie udało się zidentyfikować. Tylko w minioną sobotę w atakach terrorystycznych w Bagdadzie zginęło ponad 40 osób.", + "7160": "Właścicielem najlepszych pośladków jest Robert Kędziński (20 l.) z Warszawy. Robert jest tancerzem baletu klasycznego, nic więc dziwnego, że wygrał nasz konkurs. - Co roku przyjeżdżam do Sopotu na urlop - mówi warszawianin. Uwielbiam to miasto i Bałtyk - dodaje.", + "7161": "Zwycięzcy gratulujemy!", + "7162": "Sejmowa Komisja do spraw UE w sile 30 posłów trzy dni bawiła się na wyjeździe. Każdemu zafundowaliśmy wycieczkę za 600 złotych. W sumie posłowie kosztowali nas 20 tys. Pod pozorem obrad nasi wybrańcy zwiedzili Przemyśl, zamek w Łańcucie i Lwów. - Takie wyjazdy nie mają sensu. O tym samym można było rozmawiać w Warszawie - twierdzi Julia Pitera (53 l.) z PO.", + "7163": "Ks. Michał Czajkowski, znany i ceniony duchowny, był zwykłym kapusiem przez 24 lata. \"Jankowski\", bo taki miał pseudonim, nie miał wyrzutów sumienia, donosząc na prymasa Wyszyńskiego, o. Ziębę, Jacka Kuronia i ks. Popiełuszkę. - Dla SB nie było informacji nieważnych. W sprawie ks. Jerzego chłonęli wszystko jak gąbka wodę. Niczego nie odrzucali, nie traktowali najmniejszej notatki jak jakiejś błahostki - dorzuca.", + "7164": "Biurokracja zwyciężona?", + "7165": "W olsztyńskim Sądzie Rodzinnym toczy się sprawa o czasowe ograniczenie rodzicom Adasia praw rodzicielskich. Do czasu rozstrzygnięcia wątpliwości co do tego, czy rodzice mogą się opiekować synkiem, sąd postanowił umieścić dziecko w olsztyńskim Domu Małego Dziecka.", + "7166": "Sąd upoważnił Bognę Niezielińską-Galperyn, I sekretarza Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w Atenach do przywiezienia Adasia do Polski.", + "7167": "Gdyby Nina Terentiew ciągle rządziła Dwójka, krzywdy pani zrobić by nie dała?", + "7168": "Przez tyle lat miała \"Wielką grę\" na swojej antenie i zawsze była zadowolona.", + "7169": "Niedawno wywiadu udzielił nam Bogusław Wołoszański. Mówił, że w TVP nie szanuje się ludzi. Podpisuje się pani pod tym zdaniem?", + "7170": "Decyzja o nominacji zdaje się już przesądzona - mówi nam jeden z pracowników Kancelarii Prezydenta RP.", + "7171": "Po odejściu Stasiaka w MSWiA będzie wakat. Nieoficjalnie mówi się, że stanowisko wiceministra zajmie Marek Bieńkowski (47 l.), komendant główny policji. Między nim a ministrem Ludwikiem Dornem (52 l.) współpraca układa się wzorowo. Marek Bieńkowski na razie zaprzecza. Gdyby jednak obecny komendant został wiceministrem, trzeba będzie znaleźć nowego szefa policji.", + "7172": "Po dotarciu na miejsce pracy dwóch pograniczników przesiada się z kabiny kierowcy do przedziału operatorskiego.", + "7173": "W czasie obserwacji z tylnej części dachu wysuwa się - wcześniej starannie ukryty - kilkumetrowej wysokości podnośnik hydrauliczny. Na jego szczycie zamontowano głowicę optoelektroniczną. To system kamer oraz dalmierz laserowy. Dzięki nim pojazd może pracować przy każdej pogodzie przez 24 godziny na dobę.", + "7174": "Wzburzony ojciec zawiadomił policję, ale z chciwą pedagog i tak się umówił. Postanowił, że jej nie odpuści. Obwieszony policyjnymi kamerami i mikrofonami spotkał się z nią w jadłodajni w centrum Kielc. Tam wręczył jej w końcu 2 tys. zł i wyszedł do toalety. Kobieta schowała gotówkę do torebki, ale zanim wstała, przywitali ją policjanci po cywilnemu. Nauczycielka została zatrzymana. Grozi jej nawet do 10 lat więzienia.", + "7175": "Samochód pijanego kierowcy może trafić pod opiekę współmałżonka. W tym wypadku, jak dowiedzieliśmy się w prokuraturze, męża nie uznano za osobę godną zaufania.", + "7176": "W chwili, gdy potrąciła rowerzystę Jakubowska miała ponad promil alkoholu. Tłumaczyła, że piła poprzedniego dnia. - Tak mogło być, bo dwukrotnie badano ją alkomatem i za każdym razem ilość alkoholu w wydychanym powietrzu była odrobinę niższa, ponieważ trzeźwiała - tłumaczy prokurator.", + "7177": "Bardzo nietypowo zachowali się kierowca i pasażer malucha, którzy spowodowali wypadek drogowy między Lubinem a Prochowicami na Dolnym Śląsku. 28-letni mężczyzna wyjeżdżał fiatem 126 p z polnej drogi i zderzył się z renault.", + "7178": "Sytuacja wyglądała bardzo groźnie. Policjanci zastali dwóch nieprzytomnych mężczyzn. Chcieli ich reanimować, ale okazało się to zbędne. Mężczyźni byli pijani i zaraz po wypadku zwyczajnie zasnęli. Trzeźwemu kierowcy renault także nic się nie stało.", + "7179": "Holandia. Wystarczyła chwila nieuwagi i w holenderskim ogrodzie zoologicznym w Hilvarenbeek wydarzyła się potworna tragedia.", + "7180": "Mała małpka nieświadoma zagrożenia wskoczyła na moment na wybieg niedźwiedzia. Ten od razu rzucił się na zwierzaka i rozszarpał go na kawałki. To makabryczne widowisko rozegrało się na oczach dzieciarni, która była wtedy w zoo. Maluchy widziały, jak po krótkiej walce z małpki pozostała tylko krwawa plama na trawie, a syty niedźwiedź oblizując się poszedł spać.", + "7181": "Nad ranem cała trójka zostaje wyciągnięta ze swych domów i trafia do aresztu.", + "7182": "Dlaczego? Bo złodziej oskarża ich o pobicie, kradzież telefonu komórkowego i 50 złotych! Po kilku godzinach wycofuje oskarżenia. Ale prokurator twardo ufa złodziejowi i kieruje wniosek do sądu o aresztowanie policjantów.", + "7183": "Tymczasem nasi reporterzy odnajdują mężczyznę, na którego wezwanie zareagowali nocą policjanci.", + "7184": "Wczoraj o godz. 2 rano policjanci ruszyli pod posiadłość przestępcy w Białce na Pomorzu. Funkcjonariusze zdecydowali, że do desantu użyją śmigłowców, a na teren posesji wjadą opancerzonym \"Dzikiem\".", + "7185": "Kiedy policjanci dotarli do Białki, okazało się, że \"Długi\" jest na polowaniu. Dopiero ok. godz. 8 rano wrócił do posiadłości. Kilkanaście minut później rozpoczęła się operacja \"Polowanie\". Antyterroryści spuścili się po linach ze śmigłowca wprost pod drzwi gangstera.", + "7186": "Zachowanie Kancelarii Prezydenta nie tylko politycy lewicy uznali za kompromitację. - Gdybym ja był prezydentem, to powiedziałbym tak: gen. Jaruzelski był sybirakiem i dostał krzyż za to, że był sybirakiem - mówił wczoraj Andrzej Lepper.", + "7187": "Tymczasem PiS domaga się od ministra pracy i polityki społecznej Krzysztofa Michałkiewicza odwołania kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jana Turskiego. To właśnie jego posłowie PiS winią za wystąpienie z wnioskiem o odznaczenie generała.", + "7188": "Karkonosze. Wiele szczęścia miała grupa uczniów z Warszawy, która wybrała się w niedzielę na pieszą wycieczkę po Karkonoszach. Opiekun dzieciaków sądził, że w górach jest już wiosna.", + "7189": "Tymczasem w niektórych miejscach wciąż leży dwumetrowa warstwa śniegu. Wycieczka musiała zmienić trasę marszu i zgubiła się. Ratownicy odnaleźli uczestników dopiero nad ranem następnego dnia. Byli zmarznięci i wystraszeni. Na szczęście nikomu nic się nie stało.", + "7190": "\"Renegate\" budzi potężne emocje. Niemiecki sąd konstytucyjny zabronił stosowania go na terenie tego kraju. Sędziowie orzekli, że nie można ratować jednych, poświęcając życie innych ludzi.", + "7191": "Polskie zasady zestrzeliwania opisano w niewielkiej czerwonej książeczce. - Nauczyłem się jej na pamięć. W portfelu noszę kopertę wielkości karty kredytowej z napisem \"Zeus 1\" - pokazuje minister.", + "7192": "Przyznaje, że w jej życiu skończyła się pewna epoka. - Muszę się oswoić z myślą, że świat poza Woronicza istnieje - żartuje.", + "7193": "Na razie chce odpocząć od telewizji i od pracy. - Przez ostatnie miesiące zasuwałam na pełnych obrotach. Sporo zdrowia i wysiłku kosztowała mnie obsługa pielgrzymki papieża Benedykta XVI. Muszę to odreagować - wyjaśnia.", + "7194": "Jeszcze trochę cierpliwości. Zima jest już w odwrocie. Pierwszy dzień wiosny, chociaż chłodny, będzie jednak słoneczny. A pod koniec marca zawita do nas... zwrotnikowe powietrze!", + "7195": "Astronomiczna wiosna zacznie się 20 marca o godzinie 19.25. Jak twierdzą specjaliści z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, tego dnia aura będzie jeszcze zimowa.", + "7196": "Hipermarkety zmieniają swoich właścicieli. Wczoraj należąca do Metro Group sieć handlowa Real ogłosiła przejęcie od firmy Casino polskiej sieci francuskiego Geanta. Natomiast do Tesco już wkrótce będą należały sklepy Leader Price'a.", + "7197": "Real przejmie też funkcjonujące już sklepy Geanta oraz miejsca, gdzie planowano ich dalszą budowę. Właściciele Reala zapewniają, że zatrudnienie w sieci hipermarketów wzrośnie do ponad 13 tys. pracowników.", + "7198": "Gdańscy radni podjęli uchwałę o przekazaniu miliona złotych na odbudowę kościoła św. Katarzyny. Pomoc finansową zadeklarowali też prezydenci Sopotu (100 tys. zł), Gdyni (100 tys. zł) i Redy (15 tys. zł).", + "7199": "Ale odbudowę zabytkowej świątyni może wspomóc każdy. Wystarczy wpłacić pieniądze na specjalne konto. Można też wysyłać SMS lub zadzwonić pod specjalny numer z telefonu stacjonarnego.", + "7200": "Przyczyny pożaru wciąż nie są znane. Prokuratura zakończyła na razie oględziny kościoła.", + "7201": "Mimo pochlebnych recenzji jest to jedyny film w dorobku braci Kaczyńskich. Jednak chłopcy już przez cały okres dzieciństwa zostali dla kolegów Jackiem i Plackiem. Lech Kaczyński nie żałuje, że jego filmowa kariera się nie rozwinęła, a do swojego aktorskiego talentu podchodzi z rezerwą.", + "7202": "Szykowne suknie pań, starannie skrojone garnitury panów i przede wszystkim prawdziwą rewię damskich kapeluszy.", + "7203": "To one są każdego roku największą atrakcją dla odwiedzających to miejsce. Wśród propozycji damskich nakryć bywają i takie, których za nic w świecie nie można uznać za piękne lub praktyczne. No, ale o gustach się nie dyskutuje...", + "7204": "Jest śledztwo w sprawie \"afery billboardowej\". Wszczęła je warszawska prokuratura, która chce sprawdzić, czy z pieniędzy z PZU finansowano kampanię prezydencką Donalda Tuska (PO). Doniesienie złożył Jacek Kurski (PiS), który od dawna poluje na lidera opozycji. Samo rozpoczęcie śledztwa \"w sprawie\" nie oznacza, że Kurski mówi prawdę, ale spycha Tuska do defensywy. A to jest na rękę PiS-owi.", + "7205": "Kiedy Elżbieta Baran - matka Sebastiana - dowiedziała się, że jej synek został zamordowany przez Daniela K., któremu tak bardzo ufała, w ciężkim stanie trafiła do szpitala. Rodzina Sebastiana jest pod opieką psychologów.", + "7206": "Z ich domu wychodzi młoda kobieta. - Jestem ich przyjaciółką. Nie będą rozmawiać. Zrozumcie - mówi przepraszająco.", + "7207": "Brat śmiał się z niego, że nie ma dziewczyny. Czy dlatego go zabił?", + "7208": "Wszyscy zachodzą w głowę, co mogło pchnąć Krzysztofa S. (26 l.) do tak potwornej zbrodni. Zadźgał nożem młodszego o dziewięć lat brata. Chwilę później zgwałcił kuzynkę. Zabójcy szuka teraz cała śląska policja.", + "7209": "Wydawało się nieprawdopodobne, by po tylu godzinach wydostać malca żywego z pułapki. A jednak. Udało się!", + "7210": "Niedzielne popołudnie, okolice miasta Kurukshetra w północnej części Indii. Po 50 godzinach wysiłków Prince jest najpierw w ramionach ratowników, potem swoich opiekunów. Tłum zgromadzony wokół ogromnej dziury, do której wpadł malec, wiwatuje.", + "7211": "Ewelina Wolańska, radca prawny: Nasze prawo nie określa wysokości zarobków ani wielkości mieszkania, jakie powinna mieć osoba ubiegająca się o adopcję. Zgodę na adopcję wydaje sąd.", + "7212": "Nie czekając na sądowe rozstrzygnięcia, amerykańska Polonia szykuje zbiórkę pieniędzy na mieszkanie dla Łukasza. - Jeśli nie znajdę mu rodziny, trafi do domu dziecka, ale po uzyskaniu pełnoletności będzie miał mieszkanie. Nie wyląduje na ulicy - pociesza się pani Agnieszka.", + "7213": "Adam Walczak (23 l.) pracuje na budowie. Jego partnerka Magda Dobrowolska (21 l.) jest ekspedientką w sklepie. W ciągu tygodnia oboje spędzają w pracy mnóstwo godzin. Przez to swoim dzieciom poświęcają mniej czasu, niżby chcieli. Dopiero w czasie długiego majowego weekendu Anastazja (3 l.) i Kamilek (4 miesiące) mogli nacieszyć się rodzicami.", + "7214": "Kiedy 18 stycznia tego roku nie wróciła na noc na stancję, w szukanie jej zaangażowało się wielu studentów.", + "7215": "Wtorek, ostatni dzień kiedy widziano ją żywą. Tatiana, 25-letnia studentka IV roku, rano jest na zajęciach, wieczorem bawi się w klubie studenckim \"Grawitacja\". Potem z trzema koleżankami wybiera się do centrum miasta.", + "7216": "Trwa akcja RMF FM i \"Super Expressu\", w której szukamy najwyższego urzędnika w Polsce, mogącego spojrzeć z góry nawet na Romana Giertycha! Urzędnik z Inowrocławia Krzysztof Jaworski (23 l.) mierzy dokładnie 200 cm. Jest najwyższym mężczyzną w oddziałach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Polsce.", + "7217": "Serbia. Ukrywający się od wielu lat serbski zbrodniarz wojenny gen. Ratko Mladić nie może już czuć się bezpieczny.", + "7218": "Do poszukiwań człowieka oskarżonego o ludobójstwo i zbrodnie przeciwko ludzkości włączyli się amerykańscy i brytyjscy agenci. Ścigający Mladicia muszą się spieszyć, bowiem według ostatnich informacji były serbski generał przeszedł udar mózgu i jest bliski śmierci.", + "7219": "Policja zdradza, że zdobyła informacje, iż na parkingu przed restauracją \"Złoty pazur\" przy ul. Mackiewicza na spotkanie umówiły się dwie 50-osobowe grupy. Nie mogły dogadać się w sprawie ściągania haraczy i wymuszeń okupów. Funkcjonariusze urządzili na nich zasadzkę. - Policja nie mogła dopuścić do nie kontrolowanego rozwoju wydarzeń mając informacje, że każda ze stron bierze pod uwagę siłowe rozwiązania - mówi nadkomisarz Dariusz Nowak z krakowskiej policji.", + "7220": "To był wielki dzień w życiu Genowefy Wiśniowskiej. Prawa ręka Andrzeja Leppera i absolwentka moskiewskiej psychologii została wicemarszałkiem Sejmu. - Gieni się to stanowisko należało - nie kryją zadowolenia w Samoobronie.", + "7221": "Wczoraj, od samego rana Wiśniowska była podekscytowana. - Czuję wielką odpowiedzialność i zaszczyt. To ukoronowanie mojej wieloletniej, mrówczej pracy - tłumaczyła.", + "7222": "W takich sytuacjach lekarzom nie może zabraknąć ani przyzwoitości, ani zwykłego współczucia wobec cierpiącej osoby. Wyrzucenie założonej plomby jest wyrazem pogardy dla biednych ludzi. Nie każdy musi być pełnym poświęcenia Judymem. Ale każdy powinien zachowywać się przyzwoicie! To minimum, jakiego społeczeństwo musi wymagać od lekarzy, za których wykształcenie samo zapłaciło.", + "7223": "Bardzo podobał mu się plac Centralny, wszechobecna symetria i wolne przestrzenie.", + "7224": "Neil wraz ze swoim ojcem Keithem odwiedzili między innymi plac Centralny, restaurację Stylowa i typowe mieszkanie z segmentem i wersalką. Na stole czekała na nich polska czysta wódka i kieliszki. Zrobiła swoje. Anglik po kielichu postanowił nawet sprawdzić, czy wanna z czasów Gierka jest... wygodna.", + "7225": "Po raz czterdziesty rozdano Grammy - nagrody amerykańskiego przemysłu muzycznego. Wypełniona po brzegi hala Radio City Music Hall w Nowym Jorku była miejscem ceremonii wręczania aż 92 nagród. Widowisko zgromadziło przed telewizorami ponad 1,5 miliarda widzów w ponad 170 krajach.", + "7226": "O historii Radka pisaliśmy na łamach \"Super Expressu\" wielokrotnie. Sosnowiczanin został zaatakowany we wrześniu 2004 r. na klatce schodowej swojego bloku. Wychodził akurat do pracy. Mężczyzną, który chlusnął mu w twarz kwasem, miał być Stanisław S. Policja zatrzymała go wiosną ubiegłego roku. Później za kratki trafili jego kompani.", + "7227": "Jolanta Żeleńska już we wrześniu ub. roku dostała wymówienie. Umowę przedłużano z miesiąca na miesiąc. Aż do lutego. Choć zapłaciła czynsz za luty, kazano jej opuścić lokal. Pani Jolanta - szefowa Stowarzyszenia Kupców Ulicy Piotrkowskiej - odmówiła.", + "7228": "Została w pustym sklepie, którego szyby są szczelnie zaklejone papierami, a na drzwiach wisi ciężka kłódka. Kobiety pilnuje dwóch ochroniarzy wynajętych przez zarządcę, i dwóch, których wynajęła sama.", + "7229": "Niekonwencjonalny sposób przemytu papierosów udaremnili świeccy celnicy. 700 tysięcy szt. papierosów znaleźli w dwóch atrapach maszyn cukierniczych do wyrobu ciastek. Papierosy bez polskiej akcyzy miały trafić do Niemiec. Celników kontrolujących kierowcę TIR-a zaskoczyła autentyczność dokumentów. Psy od razu wyczuły papierosy.", + "7230": "Atak gazem sarin na tokijskie metro w 1995 r. zabił 12 osób, ponad 5 tys. trafiło do szpitala. Był to najpoważniejszy atak terrorystyczny w historii Japonii. Sekta pod zmienioną nazwą skupia w Japonii ok. 1,5 tys. wyznawców.", + "7231": "Pogańskie obyczaje ku pamięci ofiar?", + "7232": "Poseł Grzegorz Skwierczyński z Samoobrony przekonuje, że jest to spełnienie oczekiwań wyborców. - Mamy wiele sygnałów, że jakiś wójt, burmistrz czy prezydent nie realizuje programu, który głosił w kampanii wyborczej. Chcemy, by byli wybierani przez radnych. Wtedy takiego człowieka można byłoby odwołać - twierdzi Skwierczyński.", + "7233": "Podkreśla, że podobne zdanie w tej sprawie wyraża część posłów PiS i LPR.", + "7234": "Pamięta, jak dwa lata temu władze TVP obiecywały wszelką pomoc. - Prezesi mówili moim prawnikom, że będę zadowolony z odszkodowania. Że firma we własnym zakresie wyrówna mi odszkodowanie do takiej wysokości, jakbym był dobrze ubezpieczony. Dziś zarząd nie odpowiada na pisma - twierdzi.", + "7235": "Zamiast porządnego odszkodowania, dostał od telewizji nagrody i darowizny. W sumie kilkadziesiąt tysięcy złotych.", + "7236": "Największą w Polsce elektrownię wodną wybudowano na Wiśle we Włocławku (160 MW). Nie trzeba jednak od razu spiętrzać Wisły, żeby wytwarzać energię elektryczną. Wiedzą o tym dziesiątki właścicieli małych elektrowni wodnych. Mają prąd na swoje potrzeby, a nadwyżki sprzedają. W porównaniu z innymi krajami, w Polsce potencjał jest niewielki i stanowi tylko 2,7 % ogólnej energii elektrycznej w Polsce.", + "7237": "Wiesław N. był uważany za mózg gangu wołomińskiego. Zginął w ubiegły piątek w zamachu przy ul. Płowieckiej. Nieznani sprawcy ostrzelali jego samochód zaparkowany przed sklepem.", + "7238": "Na razie nieoficjalne informacje dotyczące sekcji zwłok wskazują, że tylko jedna z kul (rykoszet) dosięgnęła Wiesława N. Według lekarzy, przyczyną jego śmierci mógł być zawał serca.", + "7239": "Akcja wysadzania wiaduktu trwała wczoraj kilka godzin. Samo wyburzenie to kwestia kilkudziesięciu sekund.", + "7240": "Ładunki wybuchowe musieliśmy rozmieścić w ten sposób, by cała konstrukcja złożyła się do środka - mówi Piotr Bik z gdańskiej firmy, która rozbiera wiadukt.", + "7241": "Nowy obiekt ma być wybudowany w ciągu kilku miesięcy. Do tego czasu kierowcy muszą liczyć się z poważnymi utrudnieniami w ruchu.", + "7242": "Na razie badania nie wychodzą poza mury instytutu. Nie są przeprowadzane bezpośrednio na ludziach. Cały czas sprawdzana jest ich skuteczność. Na razie waha się między 35 a 95 procent.", + "7243": "Niestety, psy czasem się mylą. Może ich zgubić choćby zapach palącego papierosy.", + "7244": "Pigmeje są tępieni również dlatego, że plemię to zamieszkuje tereny obfitujące w bogactwa naturalne, takie jak miedź, złoto, czy diamenty.", + "7245": "Na nic zdają się apele międzynarodowych organizacji humanitarnych. Mordowanie Pigmejów nadal trwa. Według Sinafasi Makelo, reprezentującego interesy Pigmejów w Europie, od kul, ciosów maczet mogło zginąć już ponad 16 tys. jego ziomków.", + "7246": "Buty są identyczne jak te, jakie od początku pontyfikatu pan Stanisław robił Janowi Pawłowi II, czyli z czerwonej miękkiej cielęcej skórki, z gumką pod językiem, na antypoślizgowej lekkiej podeszwie. Jedyna różnica to rozmiar. Buty Benedykta XVI są o dwa numery mniejsze od tych,które nosił nasz papież.", + "7247": "Toruńska policja poszukuje przebierańca, który podaje się za policjanta.", + "7248": "Około 40-letni mężczyzna okazując legitymację służbową wyłudza pieniądze w całym mieście. Udało mu się oszukać już kilka osób. Ostatni naiwny to stróż parkingowy, który stracił 40 zł. Lewy policjant pożyczył od niego na paliwo.", + "7249": "Państwowa Komisja Wyborcza przyjęła sprawozdanie Henryki Bochniarz, Marka Borowskiego, Lecha Kaczyńskiego, Jarosława Kalinowskiego, Adama Słomki i Stanisława Tymińskiego. U sześciu pozostałych kandydatów dopatrzyła się nieprawidłowości.", + "7250": "Co przeskrobały komitety wyborcze Tuska i Leppera? Tusk wydał ponad dwa miliony zł więcej na reklamę, niż pozwalało prawo. Drugi - przyjął ponad 8 tys. zł z pominięciem rachunku bankowego.", + "7251": "Nie ma już wątpliwości, kto jest mistrzem grilla. Polacy pokonali 28 zespołów z całego świata i po raz pierwszy zdobyli puchar.", + "7252": "Do Wrocławia, gdzie zakończyły się VIII Mistrzostwa Świata w Grillowaniu przyjechali mistrzowie z całego świata. Potrawy były oceniane przez 110 niezależnych sędziów. Za każdą potrawę jury przyznawało punkty. 1 oznaczał, że potrawa jest niejadalna, 10 to danie wyśmienite.", + "7253": "Maciej Zalewski (50 l.), kiedyś wpływowy polityk Porozumienia Centrum i bliski współpracownik braci Kaczyńskich, niebawem może być wolny. Za kratami sprawował się tak dobrze, że więzienne władze chcą, by wyszedł przed końcem kary.", + "7254": "Dyrekcja aresztu śledczego na Białołęce wystąpiła o warunkowe przedterminowe zwolnienie Zalewskiego. Zrobiła to, bo skazany jest wzorowym więźniem. Jakie ma szanse na wolność? Sąd penitencjarny zdecyduje o tym 4 lipca.", + "7255": "Przyczyną tej zadziwiającej dla Europejczyków decyzji jest postać Prosiaczka, przyjaciela Kubusia. Według islamu świnia jest uznawana za zwierzę nieczyste. Dlatego telewizja publiczna w kraju, w którym islam wyznawany jest przez większość, zdecydowała się zdjąć bajkę z anteny. Każdy, kto bez prosiaczka nie może żyć, ma wyjście - może kupić sobie kasetę VHS albo płytę DVD. To zakazane nie jest.", + "7256": "Nie mogliśmy sobie pozwolić na romantyczną kolację ani wspólną kąpiel przy świecach. W pokoju za ścianą byli jego rodzice, w kolejnym siostra z małym dzieckiem. Taka oprawa mogłaby wzbudzić w nich podejrzenia.", + "7257": "Siedzieliśmy w pokoju Maćka, oglądając jakiś film. On włożył pod drzwi kapeć, to uniemożliwiało szybkie ich otwarcie z zewnątrz. Gwarantowało odrobinę intymności. Jednak nie planowaliśmy niczego \"zdrożnego\". To, co się stało, wynikło spontanicznie.", + "7258": "Na to niezwykłe spotkanie każdy powinien ze sobą zabrać atrybuty włóczykija: kapelusz, laskę, tobołek wypełniony pysznościami. Zadanie będzie jedno: przejść pewien odcinek pieszo, ewentualnie przejechać na rowerze. Im więcej kilometrów, tym więcej punktów. Czekają nagrody.", + "7259": "Celem spotkania włóczykija jest propagowanie zdrowego stylu życia, alternatywnego spędzania wolnego czasu, podziwiania piękna przyrody Kotliny Żywieckiej.", + "7260": "Od pięciu dni na ulicach Wrocławia stoi największy korek w kraju. Mieszkańcy błagają, aby kierowcy, którzy nie muszą, nie wjeżdżali do miasta. Lepiej nadłożyć kilometrów, omijając Wrocław, a mimo to szybciej dojechać do celu.", + "7261": "Sznur tirów przecina niemal cały Wrocław, ma dziesięć kilometrów długości, stoi w nim kilkaset ciężarowek. Zanim udaje im się wyjechać z miasta, mija często cały dzień. We Wrocławiu zostają po nich ogromne ilości spalin.", + "7262": "Rozpoczął się powrót VI zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Iraku. Wczoraj, na lotnisku w podszczecińskim Goleniowie, wylądował samolot z ok. 200 żołnierzami, którzy wrócili do domu po półrocznej służbie. Wraz z pierwszą grupą podwładnych do kraju przyleciał dowódca zmiany, gen. dyw. Edward Gruszka.", + "7263": "Piłeś? Nie masz czym jechać!", + "7264": "Czy pomysł Ziobry spowoduje bardziej długotrwałe skutki? Jest taka szansa, bo samochód dla kierowcy, szczególnie płci męskiej, jest często czymś najważniejszym w życiu. Propozycja jest taka: policja zatrzymuje pijanego kierowcę i po udowodnieniu mu, że pił alkohol zabiera mu samochód na poczet kary. Kierowca może wykupić swoje auto, musi jednak sowicie za nie zapłacić. Od 100 do 750 000 zł. Recydywiści stracą samochód na zawsze.", + "7265": "W tragicznym wypadku samochodowym stracił ukochaną córeczkę. Swój wynalazek dedykuje właśniej jej.", + "7266": "W niewielkiej kalifornijskiej mieścinie Los Gatos wielka radość. Wszyscy czekają na polskiego geniusza, jak nazywają sąsiedzi Janusza Liberkowskiego. To on okazał się najlepszym wynalazcą amatorem w Ameryce. Konkurs organizuje stacja telewizyjna ABC.", + "7267": "W czwartek rano na terenie stoczni utonął 60-letni pracownik Gdańskiej Stoczni Remontowej. Wózek akumulatorowy, którym jechał wraz z kolegą, spadł z nabrzeża do basenu stoczniowego.", + "7268": "Do zdarzenia doszło ok. godz. 5 rano. Drugiemu stoczniowcowi udało się wypłynąć - stwierdzono u niego wychłodzenie organizmu.", + "7269": "Wczoraj posłowie słuchali niezwykle ważnego dla ludzkości sprawozdania z rządowego projektu ustawy o ratyfikacji międzynarodowej odpowiedzialności za szkody spowodowane zanieczyszczeniem olejami bunkrowymi przyjętej przez Międzynarodową Organizację Morską.", + "7270": "Co z funduszami alimentacyjnymi?", + "7271": "Odpowiedni projekt ustawy wraz z zebraną liczbą 180 tysięcy podpisów zalega w Sejmie od 22 grudnia 2005 roku.", + "7272": "Faceci są dyskryminowani! Dowód? Nasze reporterki wybierające się z Warszawy na Mazury, już po trzech minutach oczekiwania mogły ruszać w podróż. A panowie? Cóż... Pierwsze i jedyne auto zatrzymało się przy nich dopiero po kilku kwadransach!", + "7273": "Sobotni poranek. Z nieba leje się żar. Nasze dziewczyny ustawiają się za Warszawą. Na szyi zawieszają kartkę z napisem \"Mazury\".", + "7274": "II wojna światowa skończyła się ponad pół wieku temu. Ale od 1945 r. do dziś wciąż gdzieś na świecie wybuchają lokalne konflikty, toczą wojny. W bardzo wielu z nich brali udział Polacy. Ponad 30 tysięcy żołnierzy! Rozdzielali zwaśnione strony w ramach misji pokojowych ONZ. Albo sami z ochotą wplątywali się w lokalne wojenki i rebelie.", + "7275": "Wczoraj powiększyło się grono aniołków. Na małym cmentarzu w Żarowie (Dolny Śląsk) pochowano Sebastianka Barana, dziesięciolatka, którego przed tygodniem brutalnie zamordował jego trener karate.", + "7276": "Sebastian za tydzień obchodziłby urodziny. Miał kochającą rodzinę, swoje pasje i marzenia. Zginął okrutną śmiercią z rąk człowieka, który uczył go sportu.", + "7277": "Czwartkowy, słoneczny poranek, 7.20. Przed hotel Parkowa podjeżdża rządowe BMW. Do samochodu wsiada Kazimierz Marcinkiewicz (47 l.) i jego żona Maria. Auto szybko rusza. W ten sposób były szef rządu zaczyna swój pierwszy dzień pracy jako komisarz Warszawy.", + "7278": "Nowy szef Warszawy do urzędu dociera jednak na piechotę. - Przyszedłem, bo lubię spacerować - zdradza Kazimierz Marcinkiewicz.", + "7279": "Sprawa stała się na tyle poważna, że trafiła pod obrady Dumy. Posłowie od razu zaapelowali do rządu, by wreszcie coś z tym zrobił, żeby alkoholu było w Rosji pod dostatkiem. Od lat 90., kiedy to półki sklepów monopolowych były puste, to najpoważniejszy alkoholowy problem w tym kraju.", + "7280": "Komendant główny policji już kilka lat temu zabronił montowania jakichkolwiek terminali w jednostkach policji. Wyjątkiem były centrale banków. Nakazał też zdemontowanie istniejących terminali.", + "7281": "O współpracy z policją, niestety, nie chcieli z nami rozmawiać członkowie zarządu agencji. Prezes Bogdan Kościuczyk odesłał nas do dyrektor Anieli Kotowicz. Ta rzuciła słuchawką.", + "7282": "Zdziwiony współpracą policji z agencją ochrony jest nadkom. Jacek Dobrzyński, rzecznik prasowy Komendy Wojewódzkiej w Białymstoku.", + "7283": "Sześciolatek Maximiliano Arellano de la Noe wykłada na Akademii Medycznej w meksykańskim mieście Toluca. Z poważną miną tłumaczy studentom co to jest osteoporoza, czym się objawia i jak ją leczyć. Zajęcia zaczął prowadzić w wieku 2 lat. Jego zdolność zapamiętywania jest niesamowita. W wieku 3 lat znał większość światowych stolic. Przeciwnicy jego wykładów twierdzą, że Max nic nie rozumie z wiedzy, którą przekazuje studentom, a jedynie mechanicznie powtarza zapamiętane wiadomości.", + "7284": "Jan Paweł II może być niebawem beatyfikowany. Mogłoby się to stać 16 października tego roku, w 30. rocznicę wyboru Karola Wojtyły na papieża.", + "7285": "Wskazuje się na słowa Benedykta XVI wypowiedziane w czasie jego pielgrzymki do Polski: \"do zobaczenia, jak Bóg da, w Krakowie\". Odczytano je jako zapowiedź rychłego przyjazdu papieża do Krakowa, gdzie wyniósłby na ołtarze Jana Pawła II. Potem polski papież zostałby w Watykanie kanonizowany.", + "7286": "Chwycił więc za swą wiatrówkę i w oknie akademika urządził punkt strzelecki. Niestety, bizonów w Kozim Grodzie nie ma, więc przybysz zza oceanu mierzył w ludzi.", + "7287": "Do przechodzącego ulicą 28-letniego mieszkańca Ostrowca Świętokrzyskiego oddał dwa strzały. Trafił w ramię. Policjanci zatrzymali Amerykanina ze sztucerem w ręce. Grozi mu do 3 lat więzienia. O zdarzeniu powiadomiono też ambasadę USA.", + "7288": "Ale to się zmieniło. Dziś Bilbo, pies ratownik, zwija się jak w ukropie. Anglię, podobnie jak resztę Europy, nękają niespotykane od dziesiątków lat upały.", + "7289": "A jak jest ciepło, to jest i robota. Dla czworonożnego ratownika także.", + "7290": "Kilkugodzinny dyżur na plaży z trudem wytrzymują roznegliżowani turyści, a co dopiero psisko, odziane w takie futerko.", + "7291": "USA. To prawdziwy cud! Pewien czteroletni chłopiec wypadł z jedenastego piętra wieżowca w amerykańskim mieście Albany w stanie Nowy Jork na betonowy chodnik i przeżył. Chłopiec mimo upadku cały czas był przytomny i nawet odpowiadał na pytania lekarzy. Jego matka, recepcjonistka w tym samym szpitalu, do którego trafiło dziecko, zostanie oskarżona o spowodowanie zagrożenia życia.", + "7292": "Tymczasem każde dziecko wie, że klasztoru bronili hitlerowcy. Polacy zdobywali to wzgórze.", + "7293": "W Bielsku-Białej jest al. Bohaterów Monte Cassino. Ale na stronie internetowej - Obrońców.", + "7294": "Dlaczego w banku za bohaterów uważają hitlerowców? Bankowcy tłumaczą, że błąd powstał przy \"ściąganiu danych z zewnętrznych serwerów\". A od kwietnia 2004 r. strona z adresem powinna przestać funkcjonować.", + "7295": "\"Pomyłka wynikła z błędu technicznego, a nie z nieznajomości polskiej historii\" - tłumaczą bankowcy.", + "7296": "Kłomino leży około 15 km od Bornego Sulinowa. Do 1992 r stacjonowali tu Rosjanie. Teraz straszą budynki ogołocone z szyb i armatury. Poza kilkoma bezdomnymi prawie nie ma w nim ludzi. - Johannowi Reischowi miasteczko od razu się spodobało. Dostaliśmy od niego biznesplan - mówi Józef Tomczak, burmistrz Bornego Sulinowa. Gmina jest skłonna sprzedać teren Kłomina (200 ha) za 1 mln zł. Radni liczą na zyski z podatków.", + "7297": "To właśnie pod pretekstem postawienia Modrzejewskiemu zarzutu w tej sprawie w lutym 2002 r. zatrzymali go funkcjonariusze UOP (był już wtedy prezesem Orlenu). Jego zatrzymanie wywołało polityczną burzę - opozycja uznała, że posłużyło pozbyciu się Modrzejewskiego z Orlenu - nazajutrz został odwołany ze stanowiska. Powołano sejmową komisję śledczą do wyjaśnienia tej sprawy. Według sądu, jedynym dowodem obciążającym Modrzejewskiego były zeznania Wieczerzaka. Wyrok jest nieprawomocny.", + "7298": "Bardzo panią proszę o interwencję w FPNP. Mam już 80 lat, a moje zdrowie się pogarsza. Czekam na pomoc z fundacji i te świadczenie bardzo by mi się przydało. Potrzebne dokumenty wysłałem już dawno, a pieniędzy jak nie widać, tak nie widać.", + "7299": "Dłużnik, który nie jest już w stanie spłacać kredytu, może wystąpić o ogłoszenie upadłości. Musi złożyć wniosek, zapłacić 500 zł i czekać na decyzję. Konsumenckie Kolegia Orzekające przy delegaturach Urzędu Ochrony Konsumentów i Konkurencji rozpatrzą wniosek.", + "7300": "Z upadłości będzie mógł skorzystać każdy, kto nie jest w stanie spłacać kredytu, a wartość jego majątku jest mniejsza niż długu. Zbankrutować będzie można tylko raz.", + "7301": "Ugryzienia osy, pszczoły, trzmiela i szerszenia mogą być niebezpieczne. Ostra reakcja alergiczna tzw. wstrząs anafilaktyczny może zdarzyć się w każdej chwili. Według alergologów, tak silnie uczulonych jest prawie 2 mln Polaków.", + "7302": "Użądlone miejsce zaczyna puchnąć i boleć. Pojawia się drapanie w gardle, wysypka, nagły spadek ciśnienia, duszność, trudności w oddychaniu, bóle brzucha. To wstrząs anafilaktyczny.", + "7303": "Kiedy pańskie dzieci nie wracają o dziesiątej, to co pan robi?", + "7304": "Rozmawiam, dyscyplinuję. Bo problem karcenia, jak one mają po metr dziewięćdziesiąt, jest teoretyczny.", + "7305": "A jak były mniejsze, to lał je pan?", + "7306": "Karciłem.", + "7307": "Klapsem w tyłek?", + "7308": "Oczywiście. Nie jestem ideałem. Ponoszę porażki, niepowodzenia wychowawcze.", + "7309": "Kraków. Do czterech wzrosła liczba śmiertelnych ofiar sobotniego wypadku samochodowego, do którego doszło na jednej z ulic w Krakowie.", + "7310": "W niedzielę w szpitalu zmarły dwie 19-letnie pasażerki pojazdu. W wypadku na miejscu zginęła 19-letnia dziewczyna kierująca toyotą corollą oraz 23--letni mężczyzna. Do tragedii doszło, kiedy kierująca utraciła panowanie nad pojazdem podczas wyprzedzania innego samochodu. Auto wypadło z drogi i uderzyło najpierw w betonowy przepust, a następnie w drzewo.", + "7311": "Werdykt zapadł, ale wciąż wiele pytań jest bez odpowiedzi. Kto zawinił, że na miejscu nie było karetki? Dlaczego policjanci dali się zaskoczyć bandytom? Czemu akurat wtedy szwankowała łączność?", + "7312": "Dla Krystyny Szczuckiej to mała pociecha, że mordercy jej syna zginęli w strzelaninie. Wciąż pyta o winnych śmierci syna.", + "7313": "Katowice. Osobom poszkodowanym w katastrofie hali targowej w Katowicach, która miała miejsce 28 stycznia, wypłacono dotąd zaliczki na ponad połowę kwoty polisy, na którą od odpowiedzialności cywilnej ubezpieczony był właściciel zawalonej hali, a więc Międzynarodowe Targi Katowickie. Z łącznej kwoty, wynoszącej blisko 5 mln zł, firma Allianz wypłaciła poszkodowanym ponad 2,5 mln zł.", + "7314": "Do zamachu w pobliżu miejscowości Al-Mashru doszło 12 września 2004 r. Ok. godz. 16.30 tuż obok polskiego patrolu wybuchły dwie bomby. Z obu stron drogi zaczęto strzelać do nich z granatników i broni maszynowej. Atak nastąpił z bliska, w wąskiej uliczce. Zasadzka była starannie przygotowana.", + "7315": "Zażarta walka trwała kilkadziesiąt minut. Nasi bronili się dzielnie. Zabili kilku napastników.", + "7316": "Z pozoru niewinna kłótnia o pieniądze. Nagle Maria Sz. (28 l.) sięga po nóż i wbija go w plecy własnej matki. Ostrze zagłębia się na kilkanaście centymetrów i niemal przebija kobietę na wylot. Ranna ma jeszcze siłę wyjść z kuchni przed dom. Umiera w swoim ogrodzie.", + "7317": "Gdy wybory wygrało Prawo i Sprawiedliwość, Elżbieta Janicka (42 l.) była pewna, że jej los się odmieni. Że partia, która tak wiele mówi o wspieraniu rodzin, otoczy ją opieką. Pomyliła się. Gdy do ministerstwa zawitał Ludwik Dorn, zwany Żelaznym Ludwikiem, wyrzucono ją z pracy. Nie ma prawa do emerytury, może jedynie liczyć na kilkaset zł zasiłku. Wszystko przez jej byłą szefową Wiesławę Salach (58 l.), która zatrudnia dzieci swoich przyjaciółek.", + "7318": "Klasztor na Jasnej Górze przeżywa prawdziwe oblężenie. - Ten rok dał nam bardzo dużo. Wiele się zmieniło. Po wielkim smutku, jaki czułam zaraz po śmierci Ojca Świętego, dzisiaj żyje we mnie nadzieja, że Jego słowa zmieniają powoli wszystkich Polaków. Mnie też. Na lepsze - mówi Mariola Rosikon (19 l.) z Żarek Letniska koło Częstochowy.", + "7319": "Budowlaniec z zawodu, przez kilkadziesiąt lat pił na umór. Dziewięć lat temu rzucił wódkę. Do szkoły poszedł, żeby go do koleżków nie ciągnęło.", + "7320": "Zeszyty dostał od nauczycielki za sprzątanie lasu. Książki albo kupił, albo znalazł, gdy szukał złomu po śmietnikach. Nauczyciele pamiętają go doskonale: z reklamówką książek i przyborów szkolnych, w ciapach na zmianę (to w dzisiejszych czasach pamiętają najbardziej) był na długo przed lekcjami.", + "7321": "Mamy już dość!", + "7322": "To nie koniec żenującego koalicyjnego serialu. Dziś ani przez długi weekend zapewne nic się nie wydarzy. Ale już po nim wszystko wróci do normy: kto, z kim, przeciw komu i za ile. - Podpiszemy po świętach - mówi spokojnie członek zarządu LPR.", + "7323": "Na szczęście za oknem jest coraz cieplej i zamiast gapić się w telewizor na ciągłe przepychanki dużych chłopców z Wiejskiej, można zająć się czymś pożytecznym.", + "7324": "W środowy wieczór policjanci weszli do trzech burdeli - w Warszawie, Łomiankach i w Ciechanowie. Zatrzymali 23 osoby - właścicieli agencji, ochroniarzy i zatrudnione tam kobiety. Wszystkie przybytki rozkoszy dawały dochód zorganizowanej grupie przestępczej, która działa na terenie Nowego Dworu Mazowieckiego i Twierdzy Modlin. Gangsterzy mają na swoim koncie zabójstwa, wymuszenia, kradzieże, handel i przemyt narkotyków.", + "7325": "Jak się dowiedzieliśmy, Zuber odda dziecko, kiedy Samusionek zapewni go publicznie, że będzie się mógł widywać z córeczką. - Jak mam tak żyć? Do czego ten człowiek chce doprowadzić? On interpretuje prawo na swój sposób. Mam prać publicznie swoje brudy, a on będzie miał dostęp do dziecka, kiedy będzie chciał? Od tego są sądy - grzmiała aktorka.", + "7326": "Tuż obok nas odbędą się wybory, które - mimo że ich wynik jest już znany - powinny i nas zainteresować. Antydemokratyczne praktyki tuż za granicą Polski nie mogą być nam obojętne. Niedzielne wybory na Białorusi niewiele mają wspólnego z demokracją. Zastraszanie i eliminowanie z mediów przeciwników Łukaszenki, łamanie wolności prasy, a także spodziewane oszustwa przy urnach sprawią, że obecny prezydent nie odda władzy.", + "7327": "Kilkunastu maturzystów z Poznania, którzy nie zdali matury, poinformowało tamtejszą Okręgową Komisję Egzaminacyjną, że nie chce skorzystać z amnestii Romana Giertycha. Wcześniej o ośmiu takich maturzystach informowała OKE w Łomży. - Wolimy za rok poprawiać egzamin i nie być naznaczonymi amnestią. Chcemy mieć normalne świadectwo - deklarują uczniowie.", + "7328": "Dwaj młodzi strażnicy municypalni byli niestety pijani: kierowca miał we krwi 1,6 promila alkoholu, zaś jego kolega trochę więcej — 1,8. Na tę okoliczność policja nie badała przygodnego pasażera. Ich sprawa, niezależnie od ewentualnych sankcji służbowych w urzędzie gminy, znajdzie się na wokandzie Kolegium Orzekającego, a to tylko dlatego, iż nikt nie został ranny. Inaczej trafiłaby do sądu.", + "7329": "Z dużych miast wojewódzkich tylko w Płocku płacimy mniej za przejazd komunikacją miejską. Normalny bilet sieciowy kosztuje w tym mieście 30 złotych. Najdroższa \"sieciówka\" jest we Wrocławiu i Kielcach — kosztuje 60 złotych. W Szczecinie pasażerowie płacą miesięcznie 55 złotych, w Krakowie 46 złotych, w Warszawie 45 złotych, a w Katowicach 34 złote. Poznaniacy na normalną \"sieciówkę\" wydać muszą 33,20 złotych.", + "7330": "Od kilku miesięcy do Polski szerokim strumieniem zaczęły napływać rozmaite wersje „jednorękich bandytów”. Większość pochodzi z państw Europy Zachodniej, głównie z Holandii, w których wprowadzono w tej dziedzinie bardziej rygorystyczne regulacje; część natomiast z Czech, w których niedawno ruszyła produkcja tego sprzętu.", + "7331": "Kupowanie w sklepach z używaną odzieżą dawno już przestało być dla nastolatków i studentów wstydem. — Na Zachodzie większość młodzieży kupuje w tzw. second-handach i nie jest to niczym niewłaściwym, w takich miejscach ubiera się wiele znanych aktorek i modelek — mówi Bożena Świdurska, właścicielka jednego ze sklepów w Poznaniu.", + "7332": "Kolejny etap to muzyka. Krzesimir Dębski po obejrzeniu pierwszego montażu może wreszcie zacząć komponować muzykę, którą zresztą nosił w sobie od rozpoczęcia pierwszych zdjęć. Z jego muzyką film będzie mógł wejść w fazę synchronizacji, czyli ostatecznego zgrania efektów dźwiękowych z obrazami. Po tym etapie pozostanie już tylko zrobienie kopii i na przełomie stycznia i lutego — a więc w terminie planowanym — odbędzie się premiera.", + "7333": "Pierwszy w pełni kompleksowy system zagospodarowania odpadów komunalnych w Wielkopolsce powstanie na terenie Związku Gmin Regionu Słupeckiego. Poza dziewięcioma zainteresowanymi gminami, w przedsięwzięciu bierze udział Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, firma Ekoprojekt z Poznania oraz firma Kapak z Berlina. Docelowo myśli się o rozbudowie tego systemu na całe województwo wielkopolskie.", + "7334": "Temperatura była tak wysoka, iż odpadł nawet tynk, do generalnego remontu nadaje się też korytarz (właśnie odnowiony przez mieszkańców). Strażacy wstępnie określili straty na 15.000 złotych. Jak przypuszczają, pożar spowodowany być może został zaprószeniem ognia, najprawdopodobniej od niedopałka papierosa. Sąsiedzi twierdzą, że tego wieczoru w mieszkaniu odbywała się alkoholowa impreza. Być może pożar był bezpośrednim jej skutkiem.", + "7335": "Bardzo źle się dzieje, gdy coraz więcej kierowców siada za kółkiem po wypiciu alkoholu, jest zaś jeszcze gorzej, gdy to samo robią stróże porządku. Tym razem chodzi o Straż Miejską z Obornik. Służbowy Polonez został skasowany, oni sami oraz przygodny pasażer, wyszli z wypadku bez szwanku.", + "7336": "Na zawołanie potrafi on regulować klimatyzację samochodową, wybierać numery znajdującego się w aucie telefonu, wyszukać w radioodtwarzaczu pożądany program radiowy. Wykonuje to skrupulatnie, a nie przeszkadzają mu w tym ani towarzyszące jeździe samochodem odgłosy pędu powietrza, ani nastawiona na najwyższe obroty dmuchawa, ani głośna muzyka. Czuły mikrofon, mniejszy niż kość do gry, umieszczony na kolumnie kierownicy, sam bowiem potrafi pomijać obce efekty akustyczne.", + "7337": "– Niestety, nie wiemy do jakich celów została użyta pieczątka z napisem \"wojewoda poznański\" — mówi komisarz Andrzej Kubica z Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu. — W piwnicy i łazience jednego z domów w podwrocławskich Krzykach wśród podrobionych dokumentów nie znaleźliśmy żadnego podbitego pieczątką wojewody poznańskiego. I jeśli podejrzany takiego dokumentu nie wskaże, trudno będzie go odnaleźć.", + "7338": "Aż trzy ustawy nakładają na gminy obowiązek segregacji, unieszkodliwiania lub wykorzystania odpadów.", + "7339": "Jednej gminie trudno jest zorganizować system obejmujący segregację, zakłady przerabiające surowce wtórne, firmy utylizujące odpady nie nadające się do powtórnego wykorzystania oraz wysypiska dla tego czego nie można, ani przerobić, ani unieszkodliwić. Przede wszystkim występuje tu problem z pozyskaniem odpowiednio dużej ilości śmieci, które nadawałyby się do przerobu. Dlatego łatwiej utworzyć taki system dla kilku lub kilkunastu gmin.", + "7340": "Rzecznik moskiewskiej organizacji Greenpeace Iwan Błokow powiedział w związku z tym redakcji magazynu niemieckiego \"Stern\": — Tego rodzaju pływające elektrownie są niebezpieczniejsze niż normalne, gdyż odpady radioaktywne musiałyby być później przywiezione z Afryki względnie Azji do Rosji. A tam przecież już teraz nie wiadomo, gdzie je bezpiecznie składować.", + "7341": "— Nie sądzi chyba pan jednak, że możemy powiedzieć wszystko. Jak wtedy mielibyśmy chronić te osoby? Siłą rzeczy muszą być i dezinformacje — mówi kompetentny policjant mający niebawem chronić świadków koronnych. Dopóki nie zostaną przekazane szczegółowe przepisy wykonawcze nie ma o czym mówić, a i tak wiadomo, że będą to informacje objęte tajemnicą.", + "7342": "O tym, w jaki sposób wykorzystywane są zboża zbierane w Polsce najlepiej świadczy przykład gospodarstw starosty i starościny wczorajszych dożynek w Pniewach. Można przyjąć że są reprezentatywne przynajmniej dla rolnictwa całego regionu. Okazuje się, że w Wielkopolsce rolnicy większość zebranych zbóż przeznaczają na pasze dla swoich zwierząt. Czynią tak wspomniani starościna i starosta.", + "7343": "Świąteczna sobota spowodowała, że zapowiadana na 15 sierpnia akcja zatrzymywania i deportacji nielegalnie pracujących w naszym kraju nie doszła do skutku. Po Polsce nie kursuje jeszcze autobus, który zabierać miał stojące przy drogach prostytutki. Policja zapowiada jednak, że nadejdzie dzień, w którym \"tirówki\" znikną z dróg.", + "7344": "I właśnie w czasie ostatniego pobytu w Poznaniu trwającego 2 tygodnie poeta zagłębiał się w Bibliotece Raczyńskich w studiowaniu Statutu Litewskiego Lwa Sapiehy, co było mu pomocne do napisania Pana Tadeusza. Proponuję uczczenie tego faktu tablicą na wzór tablicy Sienkiewicza na frontonie Bazaru. Poznań jest właściwie jedynym większym miastem na terenie naszego kraju, na które spoglądały oczy wielkiego poety.", + "7345": "W sumie w tej nocnej akcji uczestniczyło pięć jednostek, czyli 15 strażaków. Ratownikom udało się w ciągu dwudziestu minut zlokalizować źródło ognia, jednak płonące pomieszczenie było nie do uratowania, wypaliło się całkowicie. Na spalonym tapczanie odkryto zwłoki właściciela mieszkania, zginął podczas snu. Akcja, wraz z porządkowaniem i zabezpieczeniem zgliszcz zakończyła się o 5.23.", + "7346": "— Są ludzie, którzy starają się wprowadzać pewne udogodnienia. Znajomy lutnik zwierzał mi się kiedyś, że do mniejszych szpar zamiast wstawek używa szpachlu, tak jak w technice meblarskiej. Obraził się na mnie, gdy spytałem, czy przy większych szparach stosuje tapetę. Pewnych rzeczy nie można przeskoczyć — tłumaczy lutnik. — My mówimy, że nie ten majster zły, który źle skleił, ale ten po którym nie można poprawić.", + "7347": "Uruchamiany system ma stać się zaczątkiem większego, obejmującego całą Wielkopolskę. Ma on działać w oparciu o wydzielone przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa grunty i budynki, które będą użytkować realizujące program firmy. W ten sposób wykorzysta się leżące odłogiem grunty i niszczejące budynki na wysypiska śmieci oraz zakłady utylizacyjne i przetwarzające surowce wtórne. Dodatkowym zyskiem będzie stworzenie nowych miejsc pracy.", + "7348": "Na szczęście do wybuchu nie doszło, strażacy zjawili się błyskawicznie, natychmiast zaczęli polewać butle i ewakuować mieszkańców zagrożonego domu. Po godzinie 15 przyjechał samochód ze specjalnym basenem z wodą, w którym umieszczono niebezpieczne butle.", + "7349": "Przyczyną tego groźnego epizodu był prawdopodobnie błąd popełniony przez ekipę spawaczy. Trwa dochodzenie w tej sprawie.", + "7350": "BUDKA SUFLERA to świetny przykład na długowieczność muzyków. Zaczęło się na dobre w roku 1972, kiedy to trzon zespołu tworzyli Krzysztof Cugowski i Romuald Lipko. W 1975 roku ukazał się pierwszy album grupy \"Cień wielkiej góry\", na którym oprócz utworu tytułowego znalazł się między innymi utwór \"Jest taki samotny dom\".", + "7351": "— Na tym budynku, gdzie znajduje się jeszcze Biała Dama zostanie umieszczone duże malowidło ścienne — mówi pracownik Biura Plastyka Miejskiego Urzędu Miasta w Poznaniu. — Aktualnie ta ściana jest w bardzo złym stanie. Firma, która zareklamuje się w tym miejscu wyremontuje tę powierzchnię i będzie uiszczać miesięczną opłatę Wydziałowi Gospodarki Komunalnej.", + "7352": "W okresie międzywojennym pałac w Kadynach nie był zamieszkały. Salony na parterze udostępniono publiczności i pełniły one rolę muzeum. A że sympatie monarchistyczne w Niemczech nie wygasły, do Kadyn przyjeżdżali nie tylko mieszkańcy pobliskiego Elbląga, ale także liczne wycieczki z Prus Wschodnich, a nawet turyści z głębi Rzeszy.", + "7353": "Dla światowych producentów odzieży Polska staje się coraz ważniejszym rynkiem zbytu. Świadczy o tym między innymi coraz liczniejszy udział firm zagranicznych w targach mody odbywających się co roku w Poznaniu wiosną i jesienią. Polscy producenci nie dają za wygraną, dotrzymując kroku modzie i zachodnim nowinkom.", + "7354": "- Już po raz kolejny musiałem iść na drugi koniec miasta, aby rodzicom przestrajać telewizor i dekoder - mówi Czytelnik. - Ludzie starsi gubią się w technicznych problemach z tym związanych, a takie ciągłe zabawy ze zmianą pasma nadawania to brak szacunku dla abonentów. Sprawdziliśmy i niestety, informacje Czytelników są prawdziwe.", + "7355": "Tylko kiep chciałby pracować dłużej, jeśli za krótszy tydzień roboczy może uzyskać równą zapłatę. I taką mamy społeczną ocenę projektu ustawy o wszystkich sobotach wolnych. Jednakże zgodnie z rzymską zasadą \"cokolwiek czynisz, czyń roztropnie i wyglądaj końca\" wypada zastanowić się nad ogólnymi i być może słabo postrzeganymi skutkami tej jakże atrakcyjnej propozycji.", + "7356": "Na desperacki krok zdecydowała się 19-letnia mieszkanka Radymna. 21 grudnia około godz. 17 dziewczyna położyła się na torach tuż przed nadjeżdżającym pociągiem. Maszynista nie miał szans na zatrzymanie rozpędzonego elektrowozu. W tym roku było to już 46 samobójstwo w województwie przemyskim. Najmłodsza z osób, która targnęła się na własne życie, miała 16 lat, najstarsza 73.", + "7357": "Rower pana Tomasza jest najprzedziwniejszym wehikułem jaki można sobie wyobrazić. Złożony z kilkudziesięciu części, stanowi swoisty międzynarodowy składak, ponieważ prawie każda część jest z innej zagranicznej firmy, jakie w przeszłości i obecnie specjalizowały się i specjalizują w produkcji jednośladów. Bo w tym wehikule, na którym jego właściciel zaplanował sobie odbyć podróż liczącą kilka tysięcy kilometrów, wszystko musi grać, jak w szwajcarskim zegarku.", + "7358": "W czwartek przed południem osiemdziesięciopięcioletni mieszkaniec jednego z domów przy ulicy Czarnieckiego w Przemyślu, Jan S., zaatakował siekierą pracownika Administracji Domów Mieszkalnych, gdy ten próbował wejść na dach, aby założyć osłony kominowe. Poszkodowany ma rozcięty policzek, pękniętą szczękę oraz wybitych pięć zębów. O połowę młodszy od napastnika Stanisław G. jest blacharzem.", + "7359": "Od 1 stycznia 1999 roku Krosno przestało być województwem. Kilku mieszkańców Krosna zapytaliśmy czy nie żałują, że nie są już mieszkańcami stolicy regionu? - Mnie jest wszystko jedno, ponieważ Krosno przez te ponad 20 lat nie potrafiło niczego dla siebie wygrać - stwierdził starszy wiekiem mężczyzna. - Nie myślę o tym.", + "7360": "Niewielu z nas zdaje sobie sprawę, że przeciwieństwie do nas - ludzi zwierzęta bardzo źle znoszą wybuchy sylwestrowych petard. Dla naszych czworonogów eksplozje świątecznego szaleństwa to olbrzymi stres. Zdaniem weterynarzy odgłos wybuchów petard i sztucznych ogni wzbudza u przeważającej większości psów paniczny lęk, a około 30 procent wpędza wręcz w chorobę psychiczną. Jedyną szansą, by zwierzaki przetrwały jakoś tę noc są środki uspokajające.", + "7361": "- Z całą odpowiedzialnością stwierdzam, że mamy do czynienia z bardzo poważnym kryzysem wewnątrz koalicji - powiedział wczoraj na spotkaniu z dziennikarzami Jerzy Osiatyński, poseł na Sejm. - Nie uważamy, że Polsce są potrzebne przyspieszone wybory parlamentarne. Twierdzimy, iż rozpoczęte reformy powinniśmy doprowadzić do końca, poprawiając tym samym sytuację ludzi w naszym kraju - dodał J. Osiatyński.", + "7362": "W rejonie jednego z fortów Twierdzy Przemyśl dokonano w ostatnim czasie niezwykłego odkrycia. Jest nim, pochodząca z czasów I wojny światowej, wieża artyleryjska z pancernej baterii fortu Optyń w Pikulicach. Znalezisko to posiada sporą wartość historyczną. Jest drugim tego typu zachowanym obiektem z licznego zestawu artylerii fortecznej przemyskiej twierdzy. Odnaleziona w rejonie fortu Optyń wieża jest w doskonałym stanie.", + "7363": "Kilka miesięcy temu pracownicy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji opracowali listę ras psów, które uznali za szczególnie niebezpieczne. Wykaz obejmował 33 rasy psów wymagających rejestracji i szkolenia. 20 lipca ubiegłego roku zredukowano liczbę groźnych czworonogów do 11. Mimo protestów kynologów sankcje, jakim podlegać mają właściciele tych psów zaczną obowiązywać od jutra.", + "7364": "- Na różnych etach swojego życia parałem się różnymi zajęciami, ale w zasadzie robiłem to samo - działałem na niekorzyść imperium sowieckiego i na rzecz niepodległości państwa polskiego. Nazywam się Sikorski i nie widzę sprzeczności między tym, co robiłem, jako dziennikarz, w Afganistanie, a tym, czym zajmuję się teraz, jako urzędnik państwowy - powiedział wczoraj w Rzeszowie wiceminister spraw zagranicznych, Radosław Sikorski.", + "7365": "Wraz z nastaniem zimy problemem stają się zaśnieżone i śliskie chodniki. Kiedy pod nogami mamy lodowisko, nie trudno o upadek. Jego wynikiem może być złamana noga lub ręka, bądź jeszcze poważniejszy uraz. Kto powinien troszczyć się o stan chodników w mieście? Do kogo należy odgarnianie śniegu i posypywanie płytek piaskiem lub żużlem? - Do właścicieli nieruchomości należy obowiązek zapewnienia czystości i porządku na ich terenie.", + "7366": "Dyrektor łańcuckiego ZOZ-u wydał decyzję, na mocy której pacjenci Przychodni Rejonowej i Szpitala Rejonowego nie mogą parkować przy tych placówkach swoich aut. Ludzie klną na czym świat stoi i zostawiają samochody na ulicy, blokując połowę jezdni. - Kiedyś zaparkowałem swojego peugeota na parkingu przy przychodni i skończyło się na tym, że pracownicy kazali mi natychmiast z niego wyjechać. Myślałem, że mnie krew zaleje, bo połowa parkingu była pusta - powiedział pacjent z Łańcuta, proszący o anonimowość.", + "7367": "- W poniedziałek poszłam do lekarza ogólnego, który skierował mnie do chirurga. Ten po dokładnych oględzinach szczegółowo opisał odniesione obrażenia ciała - kontynuuje. Mając w ręku szczegółową obdukcję lekarską oraz zdjęcia doznanych obrażeń Alina F. złożyła 19 bm. w Prokuraturze Rejonowej w Brzozowie pisemne zawiadomienie o przestępstwie stwierdzając, że została bezpodstawnie zatrzymana przez policję i że policjanci użyli wobec niej siły.", + "7368": "Wszyscy handlujący na przemyskim bazarze, zarówno legalnie, jak i nielegalnie, zdążyli już przyzwyczaić się do coraz częstszych kontroli. A jest ich w ciągu roku kilkadziesiąt. Raz wpadają pracownicy Urzędu Skarbowego, innym razem kontrolerzy z Wydziału Kontroli Legalności Zatrudnienia w asyście funkcjonariuszy Straży Granicznej. Termin \"nalotów\" otoczony jest tajemnicą, jednak za każdym razem \"bazarowcom\" ktoś daje \"cynk\".", + "7369": "Po informacji na temat kłopotów finansowych pracowników kolumn sanitarnych na Podkarpaciu, jaką zamieściliśmy we wczorajszym wydaniu Super Nowości, zatelefonował do nas pan Jerzy Bryła, właściciel krośnieńskiej firmy Ogłoszenia i Reklamy \"Podkarpacie\", który powiedział: - Osobiście deklaruję się przekazać pięćset złotych dla kolumny sanitarnej i w związku z tym proszę zainteresowanych o podanie numeru konta.", + "7370": "Nawiedzony dom w Rajsach znają wszyscy, zarówno mieszkańcy Miejsca Piastowego, jak i krośnianie. Pokazują go swoim gościom. Jest atrakcją turystyczną regionu. Niedawno dom ten pokazano nawet w telewizji TVN w programie \"Nie do Wiary\", w którym rozmaici uczeni próbują rozwikłać tajemnicę zjawisk paranormalnych. \"Super Nowości\" również postanowiły zbadać zagadkę nawiedzonego domu i wysłały do Miejsca Piastowego swoją własną agentkę z \"Archwium X\".", + "7371": "Do tajemniczego włamania doszło wczoraj w nocy w okolicach rzeszowskiego dworca kolejowego. Nieznani jeszcze rabusie włamali się do schroniska sekcji drogowej PKP, kompletnie demolując pomieszczenia i kradnąc trochę sprzętu. Włamanie odkryli o godzinie 6.30 dwaj pracownicy kolei. Przestępcy dostali się do nie zabezpieczonego budynku po wybiciu szyby. Gdy na miejscu zjawili się policjanci z komisariatu kolejowego policji, schronisko znajdowało się w opłakanym stanie.", + "7372": "W ostatnich dniach pracujący w Medyce pogranicznicy odnotowują dwie pory wzmożonego ruchu na przejściu granicznym. Około godziny dziesiątej rano ustawia się pokaźna kolejka podróżnych wjeżdżających do Polski. Wieczorem, w godzinach od osiemnastej do dwudziestej, sznur oczekujących tworzą ci, którzy chcą opuścić nasz kraj. Przemyscy celnicy twierdzą, że każde ze znajdujących się w naszym regionie przejść granicznych ma swoją specyfikę. Najspokojniejszym jest Korczowa.", + "7373": "- Te ściany należy umyć porządnie szarym mydłem i pobiałkować - powiedział likwidator oddziału PZU w Kolbuszowej Janowi Augustynowi z Widełki, któremu prawie dwa tygodnie temu spłonął dom. Stwierdził również, że większość materiału budowlanego, który pozostał na pogorzelisku, jest do odzyskania. Innego zdania byli strażacy, biorący udział w akcji gaśniczej.", + "7374": "Komisja Dyscyplinarna II Instancji przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji uchyliła orzeczenie wydane przez komisję działającą w Urzędzie Wojewódzkim w Przemyślu. Dotyczyło ono wysokiej rangą urzędniczki przemyskiego UW i uznawało ją winną braku nadzoru przy wydawaniu wiz pobytowych dla cudzoziemców. Wcześniej z podejrzeń oczyściła ją również Prokuratura Rejonowa w Przemyślu, ponieważ w czynnościach wykonywanych przez urzędniczkę nie dopatrzyła się przestępstwa.", + "7375": "Do końca tego roku zostaną uregulowane przepisy bhp dotyczące pracy przy komputerze. Pracodawcy będą musieli zadbać m.in. o właściwą jakość komputerowych ekranów, odpowiednie siedziska. Nowa ustawa zobowiąże szefów do zakupu okularów korekcyjnych dla pracowników, którzy potrzebują ich podczas wykonywania swoich zajęć.", + "7376": "Według Janusza Korbela, szefa Pracowni, najbardziej zagrożone niszczącą działalnością człowieka są obszary górskie, gdzie coraz silniej zaczyna funkcjonować lobby narciarskie. - Oni wszędzie starają się wyrwać kawałki dzikiej przyrody i zamienić na nartostrady i wyciągi. Na coś, co nie jest nam konieczne do życia, a służy jedynie rozrywce.", + "7377": "Wreszcie Lem z wyjątkowym krytycyzmem oceniał sprawy polskie. Kraj nasz nazwał \"cywilizacyjnym zadupiem\", a o życiu politycznym wypowiadał się wyjątkowo bezpardonowo. Nie ma co udawać - akurat polską prawicą gardził wyjątkowo. W porażającej pesymizmem niedawnej rozmowie z Przemysławem Szubartowiczem w \"Przeglądzie\" powiedział, z właściwą sobie soczystą dobitnością: \"Nie każda prawica jest głupia, zdarza się rozsądna. Na przykład angielscy konserwatyści wcale nie są idiotami\".", + "7378": "Co jeszcze musi się wydarzyć, by nawet fani o. Rydzyka uwierzyli - po kilku próbach - że co by złego nie mówić o lewicy, to tylko ona gwarantuje stabilność, wzrost gospodarczy i dobre stosunki zagraniczne. Solidarnościowych kombatantów zżera ambicja, są kłótliwi, niekompetentni, nie umieją rządzić.", + "7379": "Tytuł króla strzelców Orange Ekstraklasy i wyjazd na finały mistrzostw świata - to marzenia na 2006 rok najlepszego snajpera (16 goli) I ligi - gracza kieleckiej Korony Kolportera, Grzegorza Piechny. Za nim wyjątkowy rok. Przed nim wielka niewiadoma.", + "7380": "Są już 233 ofiary zimy. Podaje to tylko \"T\". Miejsc tych tragedii nie wizytują premierzy, ministrowie czy samorządowi notable. Podczas pogrzebów nie biją dzwony. Media, jeśli wspomną, to półgębkiem. Przecież high life i skrajna nędza są normalką. Po ofiarach tylko czasem zawyje wierny pies.", + "7381": "FUTBOL • Sojusz z bukmacherami (sic!)", + "7382": "W hali przy ulicy Księcia Bolesława na warszawskim Bemowie gościł Tomasz Frankowski. \"Franek\" (od miesiąca gracz zespołu angielskiej II ligi - Wolverhampton po transferze z Elche, klubu zaplecza hiszpańskiej ekstraklasy) przyjechał, aby podpisać roczną umowę z bukmacherską Sportingbet.com.", + "7383": "9 mln emerytów i rencistów czeka na marcową waloryzację świadczeń. Podwyżki zostaną wypłacone dzięki ustawie, którą uchwalił Sejm poprzedniej kadencji. Zapominają o tym politycy Prawa i Sprawiedliwości, chwalący się, że to dzięki rządowi Kazimierza Marcinkiewicza pęcznieją portfele emerytów. Tymczasem podwyżka mogła być jeszcze większa, ale gabinet PiS-u podniósł emerytury tylko o minimum, jakie narzucają mu przepisy.", + "7384": "Co wy się czepiacie tych Kaczyńskich i PiS-u? To są naprawdę bardzo zdolni ludzie. W ciągu kilku miesięcy rozwalili całą naszą demokrację, połamali konstytucję, jest piękny bałagan. Byle kto tak nie potrafi.", + "7385": "Gorąco apeluję i proszę liderów SLD, aby w sprawie przyszłości lewicy zechcieli posłuchać głosów płynących z dołów, z terenowych ogniw Sojuszu. Bowiem podejmowanie decyzji o ewentualnej fuzji z liberałami może doprowadzić do tego, że SLD podzieli los UW.", + "7386": "Islam zakazuje przemocy. Chrześcijaństwo nakazuje miłość bliźniego. Wśród wyznawców nie widać tego.", + "7387": "Wielu oburza powołanie Elżbiety Kruk na szefową KRRiTV, która nie ma doświadczenia w pracy z mediami. Przecież nie o to chodzi. Pani ta była inspektorem NIK, umie kontrolować, a więc twardo stanie na straży prawomyślności mediów elektronicznych, zgodnej z doktryną braci Kaczyńskich.", + "7388": "Zdecydowanie odrzucam koncepcję naprawy polskiej lewicy w wydaniu Krzysztofa Pilawskiego. Historia uczy, że podziały nigdy nie budowały, a zawsze burzyły. Tak będzie i teraz. Tylko wspólne działanie, bez zaglądania sobie do życiorysów, ma szanse powodzenia.", + "7389": "Przez świat przetoczyła się lawina protestów przeciwko krwawej lekcji demokracji, jakiej udzielają Irakowi USA. Odgłosy tego polskie media zagłuszały białoruską wrzawą.", + "7390": "BUDAPESZT (PAP). Dzienniki węgierskie zamieściły korespondencje swych specjalnych wysłanników z I Kongresu Polskiej Partii Robotniczej.", + "7391": "Centralny organ Węgierskiej Partii Pracujących — \"Szabad Nep\" podkreśla podniosły nastrój, w jakim odbywa się Kongres, który stanowi wielki dzień w historii Polski. Dziennik opisuje uroczystość otwarcia Kongresu oraz podaje streszczenie przemówienia tow. Bolesława Bieruta.", + "7392": "W sobotę i niedzielę programy francuskiego radia i TV przerywane były wielokrotnie najnowszymi depeszami z Polski. Wszystkie dzienniki przedstawiały pierwsze komentarze podkreślające z głęboką satysfakcją zgodnie, że pozytywny rezultat rozmów umożliwiła z jednej strony wykazana przez kierownictwo partyjno-rządowe wola porozumienia, a z drugiej - dojrzałość polityczna potwierdzona przez polską klasę robotniczą.", + "7393": "Zagraniczne agencje informacyjne i prasa obszernie zrelacjonowały sobotnią konferencję prasową wicepremiera Janusza Obodowskiego. Przytacza się m.in. jego słowa, że koszt utrzymania stanu wojennego jest znacznie mniejszy od kosztów ciągnącej się przez półtora roku anarchii, strajków i bałaganu w gospodarce.", + "7394": "- A dlaczego zakopiańczyk ma być lepszym od wiślaka, czyli - wszystko na to wskazuje - Tajnera?", + "7395": "- Nie ma pojęcia: lepszy-gorszy. Musi umieć scalać ludzi, a nie ich dzielić.", + "7396": "- W wigilijnej rozmowie z \"TRYBUNĄ\" Tajner stwierdził, że kończy się czas społecznych prezesów, a nadchodzi era menedżerów. Uważa też, że prezes powinien sprawować tę funkcję nie więcej niż dwie kadencje.", + "7397": "Pomysły Marka Borowskiego na otwarcie na Partię Demokratyczną, która oficjalnie jest za wprowadzeniem podatku liniowego oraz wystawiła do wyborów prezydenckich przedstawicielkę wielkiego kapitału Henrykę Bochniarz, wyraźnie pokazują, że ten pan z jednej strony nie rozumie pojęcia \"lewica\" jako ugrupowania prospołecznego, zorientowanego na pracobiorców a nie pracodawców, a z drugiej kolejny raz bierze udział w wypaczaniu tego pojęcia w oczach wyborców.", + "7398": "Nie wszyscy Polacy zostali odnotowani przez brytyjskie MSW, ponieważ nie znaleźli stałego zatrudnienia, które jest wymagane do rejestracji, lub nie potrafili wypełnić formularzy z powodu słabej znajomości języka angielskiego. Część z nich przyjeżdża i wyjeżdża, niezauważona przez brytyjskie urzędy. Są to ludzie, którzy, zwiedzeni kampanią reklamową agencji rekrutujących w Polsce do pracy w Wielkiej Brytanii, wracają do domu rozczarowani ponieważ nie udało się im nic znaleźć.", + "7399": "Wicepremier Roman Malinowski pyta o rozmiary sił i środków niezbędnych dla przeprowadzenia tej akcji i czy możliwe będzie zbudowanie tych przegród na Wiśle do 15 bm. Fachowcy stwierdzają, że wysiłek taki musi być podjęty bo nie ma innego wyjścia. Trudno jednak już dziś przesądzać kiedy te ogromne prace uda się zakończyć. Teraz trwają intensywne przygotowania organizacyjne, sporządzane są ekspertyzy i bilanse.", + "7400": "\"Lepsze dobre otwarcie niż kiepski finał\" - komentarz Tuska po spotkaniu z Kaczyńskim to z całą pewnością spojrzenie konkurencyjne wobec koncepcji, iż mężczyznę poznaje się nie po tym, jak zaczyna, ale jak kończy. Trzeba przyznać, iż spojrzeniu Tuska nie brak rozsądku, ale za to w postawie Millera jest jednak jakiś heroiczny romantyzm.", + "7401": "- Ojciec dalej powtarza: \"Synu, jak zagrasz w mistrzostwach świata tyle meczów co ja, to pogadamy\"?", + "7402": "- W Bundeslidze bramkami już tatę przegoniłem, więc nie musi już tak dużo mówić. Ale wielce szanuję ojca, bo zrobił bardzo wiele dla polskiej piłki.", + "7403": "- Dziękuję za rozmowę.", + "7404": "- Gdyby nie dopingowa wpadka Kowalczyk, medal byłby pewniejszy?", + "7405": "- Może jej zabraknąć odpowiadniej ilości startów, ale zawsze można tak tłumaczyć. To jest nauczka dla wszystkich: Justyna poszła do miejscowego lekarza, bo ją bolała noga. A dzisiaj nie można nic poza aspiryną zażyć bez wiedzy sportowego lekarza.", + "7406": "- Mimo Pana sceptycyzmu, to właśnie w Justynie kibice upatrują kandydatkę do medalu. Mimo iż kilka miesięcy trenowała \"na sucho\".", + "7407": "Wagary mojego dzieciństwa: w \"szkolnym\" czasie kopałem piłkę, chodziłem na basen. To był mój wybór, co najwyżej mogłem za to zaliczyć pasem od ojca. Wagary współczesne - przymusowe. Dzieci muszą pracować, często utrzymywać bezrobotnych rodziców, a tych nie stać przecież na edukację swoich pociech. Koło się zamyka. Dla mnie wagary są zabawnym wspomnieniem, dla wielu obecnych dzieci i ich rodziców tragedią życiową, patologią. Rośnie pokolenie ludzi straconych, wyrzuconych...", + "7408": "Kto wie, czy najwięcej nie przyczyniła się do mojego wybawienia długotrwała burza.", + "7409": "Patrzyłem, jak promień słońca coraz głębiej przenikał w gąszcz ciemnozielonych liści. Oto teraz oświetlił jedyny pożółkły listek, potem sikorkę, która siedziała na gałązce bokiem do ziemi, potem kropelkę deszczu. Kropelka drżała i już-już gotowa była upaść.", + "7410": "- Jest Pan zadowolony z tego, czego dokonał?", + "7411": "- Jestem. Spała, Wałcz czy Cetniewo są od dawna ośrodkami na najwyższym europejskim poziomie. A Zakopane było zapyziałe. Chciałem zrobić ośrodek zimowy z prawdziwego zdarzenia. I chyba się udało, a dowodem niech będzie to, że gdy byliśmy w Innsbrucku, podchodzili do nas nasi przyjaciele, łapali się za głowy i pytali, co to za zmiany. Ale to już niczego nie zmieni.", + "7412": "- Gdyby Narodowy Program Rozwoju Skoków powstał nie trzy, a dziesięć lat temu, moglibyśmy w Turynie liczyć na worek medali?", + "7413": "- Bardzo możliwe. Taki program pilotażowy, tworzony przez związek ze wsparciem ministerstwa i sponsora, powinien powstać w każdej dyscyplinie. Na razie mają go skoczkowie i piłkarze, bo ciekawą jest inicjatywa PZPN, który stworzył w każdym województwie klasy sportowe.", + "7414": "PARYŻ (PAP) — Biuro Generalne Konfederacji Pracy opublikowało komunikat, w którym zajmuje stanowisko wobec szeregu aktualnych zagadnień.", + "7415": "Na wstępie CGT złożyło energiczny protest przeciwko zamordowaniu działacza związkowego Houlliera oraz przeciwko antyrobotniczym projektom ministra Marle.", + "7416": "Jest takie powiedzenie, że jak Pan Bóg chce kogoś ukarać, to odbiera mu rozum. Przykładem jest edykt watykański, który mówi, by za wszelkie papieskie słowa cytowane w różny sposób, a więc publikacje, nagrania, programy pobierać opłatę. Jest to żenujące, bo sprowadza tzw. nauczanie papieskie do towaru, a chyba nie o to chodziło.", + "7417": "W budynku chińskiego parlamentu debatuje blisko 3 tys. deputowanych, przybyłych do Pekinu z całego kraju na doroczną sesję. Rola tzw. przedstawicieli ludowych jest mało znacząca, zazwyczaj ogranicza się do wysłuchania propozycji partyjno-rządowych i ich przyklepania. Ale ostatnio coraz częściej padają z sali obrad również głosy krytyki skierowane pod adresem władz. (więcej w Trybunie)", + "7418": "W Poznaniu przystąpiła do pracy załoga Fabryki Maszyn Żniwnych, która niedzielę :wykorzystała na czynności przygotowawcze do pełnego rozruchu wszystkich działów produkcyjnych. Wieczorem ruszyły tramwaje.", + "7419": "Jak dowiaduje się bydgoski korespondent PAP, działający w Bydgoszczy Międzyzakładowy Komitet Strajkowy ogłosił przerwanie strajku w tym mieście.", + "7420": "Polska strefa odpowiedzialności w Iraku obejmuje od czwartku dwie a nie trzy prowincje. W bazie Charlie w Hilli dowodzona przez Polaków wielonarodowa dywizja Centrum-Południe przekazała Amerykanom odpowiedzialność za prowincję Babil. Bazę Charlie przejęła 4. dywizja sił lądowych USA. Po wycofaniu się w grudniu kontyngentów ukraińskiego i bułgarskiego dywizja Centrum-Południe liczy obecnie ok. 2500 żołnierzy z 12 krajów, w tym ok. 1450 polskich. (PAP) (więcej w Trybunie)", + "7421": "Wzywamy do wspólnego działania liderów wszystkich lewicowych ugrupowań: uzgodnijcie, co je łączy, a co dzieli, poza osobistymi ambicjami jednostek. Odbudujmy porozumienie ponad różnicami, tak mało istotnymi wobec rzeczywistych problemów!", + "7422": "Jeśli jednak różnice te nie pozwalają wam zbudować takiego formalnego porozumienia, dajcie zielone światło do współdziałania ludziom tworzącym wasze ugrupowania. Myśląc globalnie - działajmy lokalnie. To mądra zasada. W sam raz na wybory samorządowe.", + "7423": "Ciekawe ruchy w Koronie Kolporterze Kielce. Grzegorz Piechna - superstrzelec rewelacyjnego beniaminka zyskał godnego partnera w linii ataku - Krzysztofa Gajtkowskiego (Lech; w pakiecie z Pawłem Sasinem). Warto zauważyć pozyskanie z Odry Mariusza Zganiacza - przez wielu wciąż uważanego za jednego z najbardziej utalentowanych polskich rozgrywających. Klubu szuka doświadczony bramkarz Artur Sarnat, do Odry być może przejdzie Robert Kolendowicz.", + "7424": "Cyryl jak Cyryl, ale te metody. Ani Miller, ani Belka, pomimo wysuwania zarzutów, nie posunęli się do straszenia prezesa banku notatkami ABW. Rząd Marcinkiewicza nie zważa na opinie ekspertów i pogardliwie odnosi się do zagranicznych dziennikarzy, twierdząc ustami Ludwika Dorna: \"kłamią jak bure suki\".", + "7425": "Można rozwiązać parlament, podając rząd do dymisji, wierząc, że nie uda się stworzyć w tym Sejmie nowej większości. Ale taka większość powstanie. Tylko po to, żeby zabrać nieprzewidywalnym, politycznie paranoicznym państwu Kaczyńskim resorty siłowe. I doczekać z antykaczyńskim rządem do jesiennych wyborów. To państwo Kaczyńscy wiedzą i rządu do dymisji nie podadzą.", + "7426": "Prezydent Autonomii Palestyńskiej Mahmud Abbas zaproponował Izraelowi powrót do status quo, czyli do sytuacji trwającej do chwili opuszczenia więzienia przez strażników brytyjskich i amerykańskich. Izraelskie media uważają jednak, że premier Ehud Olmert nie może sobie pozwolić na takie rozwiązanie, które byłoby przyjęte przez społeczeństwo Izraela jako dowód słabości.", + "7427": "Według oficjalnych danych, w Londynie znajduje się 158 tysięcy bezdomnych rodzin.", + "7428": "Posiedzenie rady miejskiej zostało przerwane przez zgromadzoną na galerii publiczność w momencie, kiedy rada odrzuciła zgłoszony przez komunistów projekt rezolucji, domagający się energicznej akcji na rzecz taniego budownictwa mieszkaniowego.", + "7429": "Demonstranci, którzy zaprotestowali głośno przeciwko obecnej polityce mieszkaniowej, zostali siłą usunięci z sali posiedzeń.", + "7430": "Jaką podwyżkę pensji może wytrzymać kieszeń pracodawcy i koniunktura gospodarcza? Przez najbliższe miesiące odpowiedź na to pytanie będzie zaprzątała uwagę niemieckich związkowców, negocjujących nowe układy zbiorowe. Działacze zapowiedzieli twardą walkę o podwyżki. Jeszcze nigdy firmy nie zarabiały tak dużo i przeznaczały tak mało na wynagrodzenia dla pracowników.", + "7431": "W \"Trybunie\" nr 49 autor opisujący sytuację na Białorusi powiela, świadomie lub nie, nieprawdę. Wprowadza czytelników w błąd. To nie Związek Polaków na Białorusi jest nieuznawany przez białoruskie władze, tylko pani Borys. Nie jest ona również uznawana przez większość organizacji terenowych Związku Polaków na Białorusi.", + "7432": "Przestaję oglądać telewizję i płacić abonament po programie \"Warto rozmawiać\" poświęconemu Czeczenii.", + "7433": "Telewizja publiczna przemilczała rocznicę wyzwolenia stolicy. To kolejny skandal. Przecież jest to fakt historyczny. Ta rocznica to powód do wyrażenia czci i hołdu żołnierzom walczącym o zwycięstwo nad hitleryzmem. Tak nam się odpłaca za nasze cierpienia i tak się oszukuje młode pokolenie.", + "7434": "Jak nas informuje kierownik działu pomocy w Radzie Naczelnej PKPS Alina Rosowska, stąd także przekazane zostało dla województwa płockiego 50 tys. ton żywności z darów zagranicznych, a dziś wysłany zostanie transport odzieży. PPKS, który przekazał dla powadzian już 1 mln zł, podejmuje się pośrednictwa w przekazywaniu płockim powodzianom darów pieniężnych i rzeczowych od instytucji i osób indywidualnych.", + "7435": "- Gdyby ci ktoś przed rokiem powiedział, że dwukrotnie staniesz w Trieście na najwyższym stopniu podium, uznałabyś go za wariata?", + "7436": "- Za wariata może nie, ale nie uwierzyłabym.", + "7437": "- Jako osoba delikatna nie powiedziałabyś bowiem ostrego słowa.", + "7438": "- Od razu delikatna? Nie przesadzajmy.", + "7439": "- Jakie były założenia na 2005 rok?", + "7440": "Jeśli demonstranci utrzymają się odpowiednio długo na placu - mogą wygrać. Jeśli zaś Łukaszenko błyskawicznie ich rozpędzi - jak to zrobił jesienią ubiegłego roku satrapa Azerbejdżanu Ilham Alijew - społeczność międzynarodowa umyje ręce, cofnie się i poczeka na następną okazję, by pozbyć się \"ostatniego dyktatora Europy\".", + "7441": "Buta, bezczelność, kłamstwa liderów PiS, moralność Kalego, działania według zasady, że cel uświęca środki. Kto położy tamę tym upokarzającym zmianom?", + "7442": "Jak już sprawny nadzwyczaj zespół prokuratorów znajdzie sprawców katastrofy w Katowicach i zażąda ich powieszenia, to może ktoś z obecnych władz odpowie, dlaczego do tego czasu nic nie zrobiono. Przecież były zawalone dachy w Polsce, Niemczech, Rosji, były też ofiary.", + "7443": "Krupówki. Stoi na mrozie w starych, przemokniętych butach i handluje oscypkami. Takich uczniów jak ona są w Polsce tysiące.", + "7444": "Z roku na rok coraz więcej dzieci porzuca naukę z powodu biedy i bezrobocia rodziców. Za kilka lat, gdy dorosną, ich szanse na normalne życie będą równe zeru.(więcej w Trybunie)", + "7445": "Fakty dowodzą, że w Polsce najdłużej, bo aż do dzisiaj, przetrwał stalinowski model polityki kadrowej. Wszystkie stanowiska obsadzone przez \"swoich\". Najlepsze konfitury biorą bezideowi wazeliniarze i bigoci, zwyczajni karierowicze i tzw. pożyteczni idioci.", + "7446": "Klerykalizacja programu TV publicznej jest zatrważająca, a eksponowanie tzw. w.c. - śmieszne. Pewnie niedługo również szczątkowe programy erotyczne poprzedzane będą stosownymi modłami.", + "7447": "Dostawy maszyn radzieckich uchronią Czechosłowację przed licznymi trudnościami na jakie ona napotykała w przeszłości w pewnych krajach kapitalistycznych, które w stosunkach handlowych uciekały się do stosowania metod dyskryminacyjnych.", + "7448": "Minister Gregor podkreślił olbrzymie znaczenie czechosłowacko-radzieckiego porozumienia w dziedzinie współpracy technicznej. Dostawy radzieckie wpłyną poważnie na zwiększenie czechosłowackich możliwości przemysłowych.", + "7449": "Tuż przed zimowym Vancouver 2010, a może przed letnim Pekinem 2008, wyborczy wicher zgodnie z kalendarzem zmiecie (wierzę!) obecne polityczne władze kraju. Do sportu też przyjdą nowi i zwalą wszystko na bezrobotnego już wtedy Lipca. Więc może odpolitycznić ten sport? Bo inaczej jedynym osiągnięciem olimpijskiej zimy 2006 będą roznegliżowane i milutkie dla oka fotki (w magazynie \"CKM\") pani Jagny Marczyłajtis, snowboardzistki.", + "7450": "Dlaczego SLD ręka w rękę z PiS-uarami będzie głosować za samorozwiązaniem parlamentu i przedterminowymi wyborami? - słyszałem w zeszłym tygodniu wielokrotnie. Odpowiedź jest krótka i wyrazista. Bo nie jesteśmy partią strachu. Nasi posłowie nie przyspawali się do sejmowych foteli, nie będziemy bronić naszych uposażeń poselskich za wszelką cenę. Partia opozycyjna nie powinna bać się przedterminowych wyborców.", + "7451": "Droga Pani! (\"TT\" 21). Proszę się nie dziwić nieustannym fanfarom dla Lecha K. Przecież mamy \"Jego Wysokość Króla IV RP\". Świadczy o tym choćby ceremoniał religijny podczas zaprzysiężenia. A co się dzieje w Polsce, to wszyscy widzimy.", + "7452": "Dochodzę do wniosku, że w Sejmie to nie są przedstawiciele narodu, a gromada głupców handlujących między sobą stanowiskami.", + "7453": "Chciałoby się powiedzieć: Putin naszym przyjacielem jest. Potrafił wznieść się ponad fałszywą ambicję. Pokazał klasę polityka. Co na to nasi politykierzy?", + "7454": "Kiedy zaczniemy wreszcie kontrolować budynki mieszkalne i ich stan techniczny? Tutaj również może dojść do tragedii.", + "7455": "W Polsce władza państwowa jest chora. Organizując wybory do Sejmu i Senatu daje cwaniakom i kombinatorom możliwość zdobycia dobrych zarobków i przywilejów. To się nazywa wolność i demokracja.", + "7456": "Dyrektor największego w regionie podkarpackim szpitala nr 2 w Rzeszowie, Janusz Solarz twierdzi, że w tej chwili budżet jego placówki nie jest w stanie wytrzymać 30-proc. podwyżek pensji (licząc od 1 stycznia), czego żądają lekarze.", + "7457": "Związkowcy, z którymi negocjuje od kilku dni, są nieugięci. - Nie ma żadnej elastyczności z ich strony w rozmowach - twierdzi dyrektor Solarz. - Sytuacja staje się coraz trudniejsza. Poprosiłem marszałka o wyznaczenie mediatora.", + "7458": "W ub.r. sekretarz obrony Rumsfeld, apelując do Kongresu o przydzielenie na wojnę iracką dodatkowych ponad 90 mld dol., nie wykluczył wojny domowej. Zapewniał, że będzie to już sprawa wyłącznie irackich sił zbrojnych i bezpieczeństwa. Ale wyrażał się niejasno. Jeden z demokratycznych senatorów uznał to jako przyznanie, że do tej wewnętrznej zawieruchy będą musiały się włączyć wojska USA. Rzecz w tym, że irackie siły mogą się podzielić i stać stronami konfliktu.", + "7459": "Maciej Łopiński z Kancelarii Prezydenta stwierdził, że \"generał Jaruzelski spełnia formalne kryteria dla odznaczenia Krzyżem Zesłańców Sybiru, ale ma wątpliwości co do kryterium zasłużony w walce o niepodległość i wolność\". Jeśli brać pod uwagę ideologię, którą raczy nas od pół roku PiS i jego stabilizatory na temat np. wolności słowa, to na pewno nie.", + "7460": "Genialny przewodniczący ma swojego prezydenta, którego naznaczył i który ciągle podkreśla, że geniusz przewodniczącego jest wielki. \"Melduję, panie prezesie, wykonanie zadania\" - to trwały wkład w demokrację i ponadpartyjność urzędu prezydenckiego. Genialny przewodniczący wyznaczył też premiera, który również o geniuszu mówił dzisiaj wyłącznie z dużej litery - no, i niemalże na baczność.", + "7461": "Przed 6 lat w Ludowo-Demokratycznej Republice Jemenu wprowadzono nowe prawo rodzinne. Wśród tradycjonalistów muzułmańskich z państw Półwyspu Arabskiego wywołało ono szok. Zakazuje bowiem wielożeństwa, zabrania wydawania przez rodziców dziewczyny za mąż bez jej zgody, nie zezwala na zawarcie małżeństwa, jeśli mężczyzna jest starszy od kobiety więcej niż 20 lat (dotyczy to kobiet poniżej 35 roku życia), zrównuje obie strony w prawie do rozwodu.", + "7462": "Ten słynny już grudniowy wyskok w Zakopanem, gdy obraził dziennikarzy TVP, też był spowodowany narastającą nerwowością i oczekiwaniem na przełamanie. Adam zawsze był wstrzemięźliwy w stosunku do prasy, ale wtedy oczywiście przesadził. Tak się mógł zachować mało doświadczony junior, a nie profesjonalista. Ale ja go rozumiem i wszystkich dziennikarzy proszę o to samo. To jest wspaniały, wielki zawodnik, tylko że potwornie zdołowany. Szuka przyczyny niepowodzeń, a to nie jest łatwe.", + "7463": "WOJNA zabrała nam prawie 40 proc. majątku narodowego gromadzonego, przez liczne pokolenia. Olbrzymie straty materialne, których symbolem były ruiny Warszawy czy Gdańska, straty demograficzne, kulturalne odcisnąć się miały na życiu narodu na długi czas. Ich odrobienie przekraczało siły jednego pokolenia. Odrabiamy je w gruncie rzeczy do dzisiaj. Warto o tym pamiętać.", + "7464": "Trudno mi — stwierdził na wstępie mówca — wyrazić słowami uczucia, z jakimi podejmowaliśmy wezwanie załogi kopalni Zabrze-Wschód do wzmożenia naszych wysiłków dla uczczenia Kongresu Zjednoczeniowego.", + "7465": "Dnia 18 listopada — mówi tow. Lewandowski — o godz. 7 rano, wcześniej o dwa dni niż zobowiązaliśmy się., plan roczny został wykonany. Wyprodukowaliśmy 21.255.035 m tkanin.", + "7466": "Rząd zapewnia obywateli, że polska gospodarka rozwija się dynamicznie, a pod koniec roku jej tempo wzrostu przekroczy 5 proc. PKB. Ekonomiści dodają, że motorem owego progresu jest, mimo wysokiego kursu złotego, eksport.", + "7467": "Aby dowiedzieć się, w czym nasz kraj przoduje w wymianie handlowej ze światem, sięgnąłem po \"Rocznik statystyczny handlu zagranicznego za rok 2005\".", + "7468": "Według Filara, przed Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu 3/4 spraw z Polski stanowią skargi na niesłuszne aresztowanie lub skazanie. Często kończą się nakazem zapłaty odszkodowań. - Od Strasburga dostaliśmy po łapach wszyscy, bo to podatnik płaci za błędy państwa - zaznacza prawnik.", + "7469": "Jak dotąd lewica nie ma nic konkretnego do zaoferowania, tylko rozdziera szaty i utyskuje na brak jedności. A co ma być jej spoiwem i siłą napędową? Ambicje działaczy? Czym przyciągnąć wyborców - zużytymi sloganami? A co nam da skrzydła? - pozytywny, choć nie bezkrytyczny stosunek do PRL, zakończenie wojen o przeszłość, czytelny program własny, a więc aksjologia, ideały i wartości. Kredyt zaufania już lewica wyczerpała. Czas na konkrety.", + "7470": "Jak można wyleczyć czerniaka?", + "7471": "Międzynarodowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca w profilaktyczne usuwanie znamion tylko metodą chirurgiczną. Podobnie, jak w przypadku innych nowotworów, tylko jego doszczętne usunięcie daje większe szanse wyleczenia. Wykrycie przez dermatologa i usunięcie przez chirurga czerniaka we wczesnej fazie daje szansę na pełne zdrowie.", + "7472": "Nieco gorzej przedstawia się \"sytuacja waniliowa\". Wanilii brak, ale cukry waniliowe znakomicie ją zastąpią.", + "7473": "Rynek otrzyma solidny zastrzyk w postaci 5 ton goździków w puszkach 1 kg 1.000 zł.", + "7474": "Ogromne ilości kawy, herbaty i wina krajowego (10 tysięcy litrów od 625 do 800 zł) uzupełnią znakomicie specjały świąteczne.", + "7475": "Oznacza ona, że ten Sejm nie zdąży przyjąć ustawy budżetowej. To próba zerwania posiedzenia Sejmu, bo instytucja przerwy, która jest pomyślana jako sposób ułatwienia pracy parlamentu, zostanie zastosowana do tego, żeby zablokować prace nad budżetem. Moim zdaniem, mamy do czynienia albo z próbą wywołania kryzysu w Sejmie, aby zmusić ewentualnych sojuszników do działań pod dyktando PiS, albo z dążeniem do przedterminowych wyborów.", + "7476": "Gehenna Włodarczyka (początkowo przecieki z prokuratury mówiły o milionach złotych malwersacji!) związana jest z działaniem trzech osób, które od lat stanowią o polskim narciarstwie i przepływie dużych sponsorskich pieniędzy. Ci beneficjenci to Adam Małysz, jego menedżer Austriak Edi Federer i... Tajner.", + "7477": "Z początkiem bieżącego roku Ministerstwo Oświaty i Wychowania podwyższyło uczniowskie stypendia. Pełna stawka wynosi obecnie 840 zł miesięcznie. Łącznie fundusz stypendialny pochłonie w br. ok. 1,6 miliarda złotych.", + "7478": "Kredyty na ten cel dla uczniów szkól państwowych zostały wcześniej uwzględniane zarówno w budżetach terenowych, jak też w budżetach resortów prowadzących szkoły zawodowe.", + "7479": "Gratuluję Tadeuszowi Samitowskiemu bardzo odważnego i porażająco prawdziwego artykułu (\"T\" 72) o agresji NATO na Jugosławię.", + "7480": "Po artykułach Tadeusza Samitowskiego, pokazujących fakty w sprawie agresji na Jugosławię, chciałbym przeczytać w \"TRYBUNIE\", co teraz myślą o swoim oświadczeniu w tej sprawie, zaraz po agresji, panowie Borowski, Szmajdziński, Janik.", + "7481": "To już typowo makiaweliczne chwyty. Politycy mają takie przekonanie, że można coś sprzedać ludziom w innym, lepszym opakowaniu. Trzeba niestety przyznać, że wielu ludzi nabiera się na takie chwyty. Dlatego, póki co, te działania przynoszą PiS-owi pozytywne efekty.", + "7482": "Taka jest siła propagandy.", + "7483": "W dniach, w których polski świat pracy sumuje swoje osiągnięcia i z dumą melduje o nich Kongresowi Zjednoczenia chcemy ocenić dorobek na ważnym odcinku — odcinku kultury fizycznej.", + "7484": "Pierwsze w historii polskiego sportu masowe imprezy — Biegi Narodowe, Marsze Szlakami Zwycięstw i przede wszystkim Młodzieżowa Sztafeta Przedkongresowa — wlały nową treść z naszą kulturę fizyczną i zaktywizowały setki tysięcy ludzi pracy i uczącej się młodzieży.", + "7485": "Następny problem to Franciszek Smuda, trener lubinian: podobno chce odejść z Zagłębia, gdyż dostał propozycję z Zurychu. - Nie interesują mnie takie plotki, ale wyniki - mówi Smuda. W sobotę, na klubowych obiektach, wznowił z drużyną przygotowania, które będą kontynuowane w Szklarskiej Porębie. W planach było zgrupowanie w Turcji, ale w związku z niepokojącymi informacjami o ogniskach ptasiej grypy w tym kraju, niewykluczony jest wyjazd do Hiszpanii lub Francji.", + "7486": "- Chce Pan przez to powiedzieć, że Tajner zrobił podział mandatów pod siebie?", + "7487": "- Nie wiem pod kogo. PZN to jest zrzeszenie wszystkich podmiotów, które działają na terenie kraju. I jeżeli ma się to sprowadzić do tego, kto kogo wyrżnie, kto będzie prezesem a kto wiceprezesem, to mnie takie gry w ogóle nie interesują.", + "7488": "Odpowiadając na apel prof. Pawła Bożyka o włączenie się do dyskusji w sprawie programu społeczno-gospodarczego lewicy (\"T\" nr 48) proponuję dołożyć tezę o preferowaniu światopoglądu naukowego. Zakładam bowiem, że większość naszej inteligencji w swym codziennym życiu właśnie nim się kieruje. Postępowa lewica nie powinna np. podtrzymywać zasad wiary.", + "7489": "PiS-owcy chcą odbierać emeryturę \"zbrodniarzom komunistycznym\". Co na to przepisy i autorytety prawnicze?", + "7490": "Premier nazwał pieniądze przeznaczone na utrzymanie Kancelarii Prezydenta i swojej wartościami. Rozumiem, są to szczególne złotówki. Odważnego mamy premiera, który nie boi się, że może być posądzony o szarganie rzeczy przyjętych u nas za święte.", + "7491": "- To nie dziwne, że jest Pan - poseł PO - szefem Misji nie pełniąc jednocześnie - wbrew oczekiwaniom - żadnej roli w sejmowej Komisji Kultury Fizycznej i Sportu?", + "7492": "- To nie ode mnie zależało. Mogę się natomiast wykazać jako aktywny członek. Ale bombę w nos dostałem. Nie ukrywam.", + "7493": "- Odległości między arenami będą większe niż w Salt Lake City?", + "7494": "Może \"T\" przypomni tych, pożal się Boże, uczonych ekologów, specjalistów, przeciwników budowy elektrowni atomowej w Żarnowcu. Niech się palą ze wstydu, gdy Polska będzie płacić Niemcom za prąd pochodzący z takiego źródła, jak właśnie elektrownie atomowe.", + "7495": "Trwa religijny show polityków PO-PiS. Rozdają publiczne pieniądze na rzecz Kościoła katolickiego, modlą się żarliwie przed kamerami, marzą o cenzurze obyczajowej. Teraz widać, że przy urnie wyborczej trzeba myśleć!", + "7496": "- Dostał Pan 3-miesięczne wypowiedzenie bez obowiązku świadczenia pracy. Co potem?", + "7497": "- Na razie chodzę sobie. A pracę - mam nadzieję - znajdę. Jestem jeszcze chyba na tyle sprawny, a w domu nie potrafię siedzieć, bo bym zwariował.", + "7498": "- Może nową posadą będzie fotel prezesa PZN?", + "7499": "- Czego tak naprawdę, Pańskim zdaniem, chce Jarosław Kaczyński?", + "7500": "- Manewr z odroczeniem posiedzenia Sejmu oznacza, że bracia Kaczyńscy dążą do władzy absolutnej, do dyktatury. Bracia Kaczyńscy chcą w tej chwili albo koalicji na swoich warunkach, albo przyspieszonych wyborów. Ale boją się tego powiedzieć Polaków.", + "7501": "- Czy w Sejmie powstaje koalicja wszystkich partii przeciw Prawu i Sprawiedliwości?", + "7502": "Za zamieszanie z terminem uchwalenia budżetu powinno się w stosunku do jaśnie prezydenta wszcząć procedurę impeachmentu, by więcej nie mógł meldować: panie prezesie, zadanie wykonane.", + "7503": "Apeluję do \"GW\": nie pozywajcie do sądu Wassermanna! Zlitujcie się nad sędziami. Ten, który zechce w tej sprawie wydać wyrok zgodny z prawem i sprawiedliwością, stanie się samobójcą, wbijającym sobie nóż między trzecie a czwarte ziobro.", + "7504": "Kaczyńscy i ich główni zausznicy są postrzegani jako politycy niebezpieczni, nieobliczalni. Prezes PiS-u piątkowym wystąpieniem tę opinię potwierdził. Wypowiedział wojnę wielu bardzo różnym środowiskom. W świecie Kaczyńskiego dobro ogranicza się jedynie do części PiS-u (tej wywodzącej się z PC). Wszyscy inni muszą czuć się zagrożeni.", + "7505": "W miarę zbliżania się wyborów prezydenckich na Białorusi nasila się w Polsce kampania na rzecz \"demokratyzacji\" tego kraju. Pod szczytnymi hasłami kryją się głównie ambicje polityczne i ogromna hipokryzja. \"Budowanie demokracji\" stało się wygodnym sloganem oraz częścią neoliberalnej propagandy. (więcej w Trybunie)", + "7506": "Zawodnicy polscy przewyższali gospodarzy techniką i szybkością. Szczególnie można to było zauważyć w wagach lżejszych, gdzie zarówno Liedtke, jak Brzóska i Kruża wygrali swe walki wysoko na punkty. Pewne wątpliwości budzi werdykt sędziowski w wadze średniej i wadze ciężkiej. W pierwszym wypadku skrzywdzono Czecha, a w drugim — Polaka.", + "7507": "Schmidt podkreślił konieczność \"przezwyciężenia okresu milczenia w stosunkach między Moskwą a Waszyngtonem\". Uważam za bardzo ważne - dodał - aby w obecnej, bardzo napiętej sytuacji w świecie doszło do pewnych, nawet niewielkich, ale pozytywnych zwrotów. Kanclerz RFN wyraził nadzieję, że kontakty między Wschodem a Zachodem będą kontynuowane. Zaznaczył przy tym, że brak rozmów i rokowań sprawiłby, iż obecny stan rzeczy stawałby się coraz groźniejszy.", + "7508": "Nie użyję siły - zapowiadał jeszcze w poniedziałek komornik wyznaczony do eksmisji stołecznego klubu Le Madame. Wczoraj rano towarzyszący mu ochroniarze za ręce i nogi wyciągnęli okupujących lokal ludzi. Rządząca Warszawą prawica dopięła swego - nietuzinkowe miejsce zostało zamknięte. (więcej w Trybunie)", + "7509": "Maluchy z Dziadkowic w woj. podlaskim o przedszkolu mogą tylko pomarzyć. W podobnej sytuacji są dzieci z 800 gmin, w których nie ma ani jednego przedszkola, bo zamknięto je kilka lat temu. Pustkami na mapie przedszkoli świecą przede wszystkim najbiedniejsze województwa - świętokrzyskie, lubuskie, podkarpackie i podlaskie. Tam do przedszkola chodzi niespełna 6 proc. dzieci.", + "7510": "Doczekaliśmy się! Dziś początek 20. Zimowych Igrzysk Olimpijskich - w Turynie, a dokładnie w pięciu halach stolicy Piemontu oraz w sześciu górskich miejscowościach. Na starcie imprezy stanie około 2,5 tysiąca sportowców z 80 państw (rekord) - w tym 46-osobowa reprezentacja Polski - którzy w sobotę przystąpią do 16-dniowej rywalizacji w 84 konkurencjach.", + "7511": "Pebereau sugeruje również, aby zyski uzyskiwane z prywatyzacji były przeznaczane na spłacanie długu wewnętrznego. Ponadto parlament powinien rokrocznie ustalać poziom zrównoważonego budżetu socjalnego. Jeśli polityka rządu prowadziłaby do deficytu, wówczas parlamentarzyści zobowiązaliby rząd do powrotu do stanu równowagi finansowej w następnym roku budżetowym.", + "7512": "Dla prowadzących prace budowlane zaczął się właśnie najtrudniejszy okres - czteromiesięczne wyczekiwanie na poprawę pogody. Sezonowy charakter mają zwłaszcza prace na zewnątrz budynków. Nic więc dziwnego, że istnieje duże zapotrzebowanie na materiały, które można stosować podczas łagodniejszych zimowych dni, wydłużając w ten sposób sezon budowlany. Na rynku pojawiła się nowa zaprawa do ocieplania budynków Ceresit CT 85 ZIMA.", + "7513": "Jest w tym coś z metafory całego polskiego losu, w którym pełno zwycięstw moralnych przy braku rzeczywistych, pełno nie wykorzystanych szans i niefortunnych zbiegów okoliczności. Polski los został dobrze przez Wajdę odczuty i przeniesiony na taśmę filmową. Od \"Kanału\", przez \"Lotną\", \"Popioły\" i \"Człowieka z marmuru\", po \"Pana Tadeusza\".", + "7514": "Na Mokotowie ma powstać ośrodek pomocy osobom uzależnionym. Byłaby to chwalebna inicjatywa, gdyby nie fakt, że dyrektorem radni chcą zrobić swojego kolegę, radnego. - To patologia - komentuje Andrzej Sadowski z Transparency International. Samorządowcy dwa miesiące temu powołali do życia Mokotowski Ośrodek Pomocy Uzależnionym. Ma to być samodzielna placówka, z własnym kierownictwem, niosąca pomoc alkoholikom i narkomanom.", + "7515": "Gdy w Warszawie, Berlinie i Paryżu strzelały korki od szampana, a wielobarwne fajerwerki obwieszczały kolejny, magiczny przełom, w wielu miejscach na świecie panował nastrój daleki od świątecznego. Świat wkroczył w nowy rok jak zwykle z nadzieją, ale też z refleksją o tragicznych wydarzeniach, które dotknęły społeczność całego globu.", + "7516": "Najbardziej podwyżki odczują osoby planujące inwestycje w nieruchomości. Kilkakrotnie wzrosnąć mają opłaty za wydanie decyzji o warunkach zabudowy, zatwierdzenie projektu budowlanego czy też pozwolenie na budowę. Wzrost opłat uderzy także w osoby prowadzące działalność gospodarczą. Więcej zapłacą one za wpis do ewidencji działalności gospodarczej, koncesje i zezwolenia.", + "7517": "- Nie jestem zadowolony. Dopuszczenie do takiego podziału jest porażką. Nie powinno do tego dojść. To śmierć polityczna czołówki AWS i zwolenników Unii Wolności w Akcji.", + "7518": "- Liderzy twierdzą, że jakiś sukces odnieśli. Dwóch głosów do odwołania ministra zabrakło.", + "7519": "- Co Pan mówi. Gdyby był Pawlak i jeszcze jeden poseł SLD... Proszę zobaczyć, ilu posłów AWS nie głosowało.", + "7520": "O sytuacji w PZU mieli wczoraj dyskutować także parlamentarzyści. W tym celu zwołano posiedzenie Sejmowej Komisji Skarbu, Uwłaszczenia i Prywatyzacji. Na posiedzenie stawili się Jamroży i Wieczerzak, zabrakło natomiast przedstawicieli resortu skarbu, który jest właścicielem towarzystwa ubezpieczeniowego w 70 procentach. Nie dopisali również posłowie. Posiedzenie zostało więc przerwane z powodu braku kworum.", + "7521": "Pasażerowie przejeżdżający przez warszawski Dworzec Śródmieście nie mają się czym zachwycić. Toalety pamiętające czasy gomółkowskie , od nowości nie czyszczone ściany, obłupane schody, koczujący bezdomni - to rzeczywistość, z jaką codziennie muszą obcować tysiące przyjezdnych. - Ten dworzec to straszna kicha - mówi Marzena Perzyńska studentka, która przyjeżdża codziennie na Śródmieście. - W centrum Warszawy takie straszydło? Dla stolicy to chyba nieszczególna wizytówka.", + "7522": "Zgodnie z pierwszym punktem porządku dziennego, informacje o zadaniach rad narodowych i deputowanych wynikających z uchwał XXVI Zjazdu KPZR przedstawił Leonid Breżniew.", + "7523": "Wskazał on na mobilizującą rolę uchwał zjazdu partii oraz podkreślił konieczność wypełnienia programu opracowanego na zjeździe realnymi działaniami.", + "7524": "Mówiąc a radach najwyższych republik związkowych i autonomicznych Leonid Breżniew podkreślił wagę jeszcze ściślejszego powiązania działalności ustawodawczej tych organów zarządzaniem i kontrolą.", + "7525": "Wiele z tego, co Helmut Kohl powiedział i zrobił po ujawnieniu „Kohlgate\", świadczy, że przekonany jest on o słuszności swego postępowania i braku alternatywy, a cała afera wybuchła dlatego, że ktoś chce zburzyć jego ,dzieło życia\". Ale w Niemczech wrze. Fakt, że uznawany za symbol niemieckiej solidności polityk dopuszczał się bezprawia, wywołał szok.", + "7526": "Wiesław Peciak i Bogusław Bagsik mają nie zamknięte sprawy w sądzie. Peciak, szerzej znany jako Wiesław P., ps. Wicek, rok spędził w areszcie. Prokuratura zarzuciła mu uprowadzenie, przetrzymywanie i torturowanie bandytów, którzy wcześniej napadli na jego dom. Prokurator twierdził, że Peciak poprosił wtedy o pomoc przyjaciela, Andrzeja Kolikowskiego, ps. Pershing, zastrzelonego niedawno szefa gangu pruszkowskiego.", + "7527": "Grażyna Sosnowska, konsul generalny Polski w Malmoe, zaznaczyła, że akcja ratownicza była bardzo trudna, bo panowały złe warunki pogodowe. To prawdopodobnie gęsta mgła była przyczyną kolizji dwóch jednostek.", + "7528": "Pływająca pod liberyjską banderą \"Martina\", której armatorem jest firma Euro Shipping Ltd., przewoziła chlorowodór z Norwegii do Kopenhagi.", + "7529": "W ubiegłą sobotę podczas Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy BIG Banku przedstawiciele PZU i PZU Życie mogli umożliwić przejęcie kontroli nad tym bankiem przez niemieckiego giganta Deutsche Bank. Niemcy wygrywali każde głosowanie, bo PZU albo głosowało z Deutsche Bankiem, albo wstrzymywało się od głosu. Dzięki temu Niemcy powołali w pełni zależną od siebie radę nadzorczą w polskim banku. Za to właśnie rada nadzorcza PZU zawiesiła Jamrożego w obowiązkach prezesa.", + "7530": "- Dokumenty będziemy składać, ale jeśli będą napięcia i determinacja ludzi, to nie będziemy patrzeć na to czy dostaniemy zezwolenie, czy nie.", + "7531": "- Czy zatrzymają pana strefy ochronne wokół siedzib władzy?", + "7532": "- Niech mur postawią chiński wokół każdego ministerstwa i ludzi z kałasznikowami. Mieliśmy to za komuny. Ci, którzy zgłaszają takie pomysły chcą chyba, żeby komuna wróciła. Niech pan Piskorski sam idzie demonstrować do parku na Agrykoli.", + "7533": "Gdy wchodziła w życie reforma edukacji, Jerzy Buzek otwierał rok szkolny i prezentował gimbusy . Gdy powstawał Pakt dla Wsi, jeździł na spotkania z rolnikami. Teraz rząd stawia na bezpieczeństwo. Stąd niedawna wizyta w jednostce antyterrorystycznej. Jakie priorytety wiążą się z mincerzami? - Chodzi o pokazanie, że jest nacisk na polepszenie koniunktury gospodarczej - wyjaśnia sekretarz premiera.", + "7534": "Dyrektorzy szkół ponadgimnazjalnych znaleźli się w nie lada kłopocie. Nie wiedzą, na jakim poziomie określić limity punktów wymaganych do przyjęcia kandydatów do swoich placówek. Choć miały być one znane do końca zeszłego roku, z powodu zamieszania jakie wprowadził resort edukacji, nie ma ich do dziś.", + "7535": "Przypomnijmy: dziennikarze ŻYCIA napisali ponad dwa lata temu, że w pierwszej połowie sierpnia 1994 r. Aleksander Kwaśniewski i rosyjski agent Władimir Ałganow mieszkali w tym samym pensjonacie nad morzem. Prezydent zaprzeczył i wytoczył nam proces. ŻYCIE przedstawiło w sądzie świadków, którzy widzieli Kwaśniewskiego w Cetniewie. Adwokaci głowy państwa doręczyli dowody mające świadczyć, że ich klient wyjechał z Cetniewa zanim pojawił się tam Ałganow.", + "7536": "Kilka godzin wcześniej samolot z dziewczynkami i ich matką wylądował w Krakowie. Tam również czekał tłum, ale reporterów. Rodzice ze wzruszeniem prezentowali dziennikarzom swoje maleństwa i dziękowali za pomoc. Razem z nimi pojawiła się również amerykańska pielęgniarka, która przez jakiś czas będzie pomagać w opiece nad dziećmi.", + "7537": "Z raportu wynika, że do 2010 r. ponad trzykrotnie wzrośnie zapotrzebowanie na agentów biur pomagających w prowadzeniu działalności gospodarczej i agentów handlowych. Ta grupa została wymieniona na pierwszym miejscu. Ekonomiści przewidują bowiem, że wraz z wejściem do Unii Europejskiej zwiększy się u nas liczba firm, które będą potrzebowały prawników i księgowych.", + "7538": "- Czy pan chce zakneblować usta ludziom, którzy na ulicach protestują przeciwko rządzącym?", + "7539": "- Nie ma mowy! Ta ustawa nie jest koniunkturalna. Chodzi o to, żeby demonstracje odbywały się w spokoju, żeby w minimalnym stopniu zakłócały życie innych ludzi i żeby nie było polską normą bicie policjantów, okupowanie budynków, wyrywanie znaków drogowych czy niszczenie samochodów.", + "7540": "- Czy zmiany nie spowodują, że więcej będzie demonstracji nielegalnych, nad którymi nie sposób zapanować?", + "7541": "W numerze wydanym przez Movex rzuca się w oczy kilkustronicowy wstępniak. \"Zostaliśmy nabici w butelkę jak słoń wepchnięty do niej podstępem i bujany w środku za ogon\" - pisze redakcja. Autorzy wstępniaka zapowiadają, że to ostatni numer \"Hustlera\", a od marca pojawi się \"Hunter\" (ang. myśliwy). \"Z jelenia zamienimy się w łowcę. Mądry Hunter po Hustlerze\" - piszą żartobliwie.", + "7542": "Gdyby nie sobotnia, krzywdząca Adama Małysza decyzja sędziów, lider Pucharu Świata zająłby co najmniej drugie miejsce w pierwszym konkursie w Engelbergu. Ostatecznie był czwarty, ale w niedzielę wygrał i w klasyfikacji PŚ ma już 301 punktów przewagi nad Svenem Hannawaldem.", + "7543": "Na co dzień - twierdzą nasi rozmówcy - Rosjanie mogą prowadzić działalność szpiegowską w Polsce praktycznie bez przeszkód. Dysponują w największych miastach dziesiątkami ludzi i znacznie większymi środkami niż UOP. Dodatkowo działalność polskich służb na Wschodzie została sparaliżowana po ujawnieniu nazwiska rosyjskiego oficera, współpracującego z polskim wywiadem, przy okazji tzw. sprawy Oleksego.", + "7544": "I na koniec rachunki. Te uproszczone zniknęły z ustawy o podatku VAT. Ten z pozoru kosmetyczny zabieg spowodował sporo zamieszania.", + "7545": "Od kilku dni Czytelnicy ŻYCIA skarżą się, że rzemieślnicy i sprzedawcy nie chcą im wystawiać faktur, bo... wystawiają je tylko firmom płacącym VAT. Przypominamy więc, że każda firma ma obowiązek wystawić fakturę VAT nawet wtedy, gdy klient nie jest płatnikiem tego podatku.", + "7546": "Za kilka tygodni na naszych drogach pojawi się następca fiata bravo/brava - stilo. Auto pokazane zostało już w Polsce podczas Salonu Samochodowego w Poznaniu. Zdaniem producenta, samochód ten dokonał skoku pokoleniowego w klasie średnich pojazdów kompaktowych. Stilo to model środka gamy Fiata. Jego zadaniem jest ponowne wylansowanie pojazdów tej marki w największym segmencie w Europie.", + "7547": "A sprawa nie jest błaha. Chodzi o sposób wyboru przedstawicieli do Rady Krajowego Związku Kas Chorych. Posłowie chcą, by wybierano tych przedstawicieli spośród członków rady Kasy Chorych. Po wypadnięciu słowa „rady\" wyszło na to, że do Rady Krajowego Związku Kas Chorych może się dostać członek Kasy, czyli każdy z nas. To rozwiązanie spodobało się senackiej komisji i klubowi AWS. Część senatorów zgłosiła jednak wniosek mniejszości.", + "7548": "Przewodniczący kolegium IPN Andrzej Grajewski winą za sytuację obarcza polityków. - Mamy do czynienia z ewidentną walką polityczną o kierownictwo Instytutu - powiedział. - Elity muszą się dogadać, czy chcą mieć instytut partyjny, czy niezależny.", + "7549": "Grajewski potwierdził, że jest gotów podać się do dymisji, o ile nie pojawi się szansa na przełamanie pata.", + "7550": "Już w ub.r. na ich konta trafiło 1,15 mld zł mniej, niż zakładano. Kłopoty z tym związane trwają do dziś. Rząd pożyczył wprawdzie kasom pieniądze na pokrycie długów, ale 88 proc. sumy, o którą prosiły.", + "7551": "Jaki jest skutek? Taki, że szpitale i przychodnie dostały w tym roku mniej pieniędzy niż w ubiegłym. Jednak niskie dochody ze składek to nie jedyny powód biedy w szpitalach.", + "7552": "Nowa firma trafi również do pierwszej piątki europejskich ubezpieczycieli . Co to wszystko obchodzi polskich klientów firm ubezpieczeniowych?", + "7553": "Najpierw CGU. W Polsce towarzystwo to znamy jako Commercial Union. Brytyjczycy są więc dominującym udziałowcem w największym polskim towarzystwie emerytalnym. Commercial Union od 1991 roku działa również na rynku naszych ubezpieczeń życiowych. W tej branży zajmuje drugą pozycję.", + "7554": "Pacjenci nie muszą się obawiać. Za wizytę u lekarza w sprywatyzowanej przychodni nie płacą, podobnie jak nie płacili w przychodni publicznej. Robi to za nich kasa chorych ze składki na ubezpieczenie zdrowotne.", + "7555": "Czy jednak rzeczywiście prywatyzacja oznacza same korzyści? Kto i dlaczego boi się prywatyzacji? Na te pytania spróbujemy odpowiedzieć w najbliższych numerach ŻYCIA.", + "7556": "Sprawa nie jest błaha, bo dotyczy blisko półtora miliona osób. Od stycznia na ich drodze pojawiły się niespotykane dotąd rafy.", + "7557": "Pierwsza przeszkoda to nowe, nie istniejące co prawda, ale obowiązujące już formularze rozliczeniowe dla ZUS, które trzeba wypełniać do końca miesiąca.", + "7558": "Senat zakazał pornografii. Nie będzie sex-shopów i kaset porno w wypożyczalniach?", + "7559": "Senat zakazał rozpowszechniania pornografii. Całkowicie i bez wyjątków. Zdaniem senatora Piotra Andrzejewskiego (AWS) oznacza to powrót do prawa II RP, dla Ryszarda Jarzembowskiego (SLD) do czasów średniowiecza, zaś dla senator Anny Boguckiej-Skowrońskiej tylko zakaz sex-shopów.", + "7560": "Dyrekcja Jagiellonki od kilku miesięcy nie może doliczyć się, ile ukradziono jej książek. Kolejne inwentaryzacje dowodzą, że na półkach biblioteki brakuje kolejnych tytułów. Jeszcze niedawno informowano, że skradziono 60 starych ksiąg, teraz okazało się, że brakuje ponad 90 pozycji.", + "7561": "Przypomnijmy, że 32 starodruki policja odnalazła w mieszkaniach dwóch mieszkańców Krakowa. Jednemu z nich postawiono zarzut paserstwa.", + "7562": "Cimoszewicz dodał, że przedstawiciele większości krajów \"piętnastki\", w tym Tony Blair, są zdecydowani nie przedłużać tego okresu, a kilku - wręcz z niego zrezygnować. Jak wiadomo, zalewu polskich pracowników najbardziej obawiają się Austria i Niemcy. Zrezygnowano również z pięcioletniego okresu przejściowego na zakup ziemi pod inwestycje, a nabywanie gruntów w innych celach (m.in. gruntów rolnych) będzie ograniczone nie 18-, ale 12-letnim okresem ochronnym.", + "7563": "Niemiecki negocjator po powrocie z rokowań podkreślał także, że oprócz sprawy podziału pieniędzy rozwiązać trzeba kwestię ochrony prawnej dla niemieckich firm, działających na amerykańskim rynku.", + "7564": "Zdaniem Lambsdorffa konieczne jest osiągnięcie „definitywnego porozumienia\" co do podziału pieniędzy podczas kolejnej rundy rozmów 22 i 23 marca w Berlinie. Według jego oceny niezbędne będą dalsze spotkania przed podpisaniem porozumienia.", + "7565": "Za każdą akcję Deutsche Bank miał zapłacić 10 zł. Z punktu wiedzenia PZU była to bardzo dobra cena, gdyż w listopadzie akcje BIG-u notowane były na poziomie nieco tylko przekraczającym 8 zł. Jednak po ostatniej hossie na giełdzie akcje BIG-u (przed zawieszeniem notowań) warte były już ponad 12 zł. A według analityków giełdowych przy tak dużym zakupie można byłoby wynegocjować cenę nawet 15 zł.", + "7566": "Swój stosunek do wyników IX Plenum KC PZPR członkowie partii wyrażają w rezolucjach i uchwałach. Zostały one podjęte m.in. przez uczestników plenum KZ PZPR w Gdańskiej Stoczni Remontowej, na plenum KZ PZPR w Akademii Medycznej w Gdańsku oraz na podobnych zebraniach partyjnych w zakładach \"Unimor\" i \"Hydroster\".", + "7567": "Tadeusz Sobolewski, krytyk filmowy: - Paradoks filmu \"Godność\" polega na tym, że nie powstawał on wcale na zamówienie polityczne władzy. O ile wiem, reżyser Roman Wionczek robił go z własnej inicjatywy. Władza w tym okresie nie chciała ośmieszać się tak prymitywną propagandą. Wolała puszczać w kinach filmy kung-fu licząc, że dzięki temu ludzie przestaną myśleć o polityce.", + "7568": "W styczniu ubiegłego roku weszła w życie reforma administracyjna kraju, która podzieliła Polskę na nowe województwa oraz powiaty. 60 dużych miast (powyżej 100 tysięcy mieszkańców), w tym siedzib byłych województw, uzyskało nowy status - miast na prawach powiatu. Natomiast ich prezydenci dodatkowo - uprawnienia starostów.", + "7569": "Nie jest typem działacza, ideologa, politykiera. Jest \"prezydentem wszystkich Rosjan\". Chce pogodzić wszystkie rosyjskie frakcje, paląc Panu Bogu świeczkę i diabłu ogarek. Pod koniec 2000 roku przeforsował ustawę, w myśl której hymnem Rosji stał się dawny hymn ZSRR, flagą - trójkolorowy sztandar carski, a godłem - dwugłowy orzeł carów. Wśród Rosjan zaczął wtedy kursować dowcip: Putin pewnie niedługo przemianuje Petersburg na Sankt-Leningrad.", + "7570": "Rzecznik wniósł sprawę do Trybunału w ubiegłym roku, gdy obowiązywała Karta Nauczyciela z 1982 r. Dwa tygodnie temu prezydent podpisał znowelizowaną ustawę. Nowy dokument zacznie obowiązywać od 1 kwietnia, ale już wiadomo, że trzeba będzie go zmienić: tak jak stary różnicuje wiek emerytalny zatrudnionych w szkole kobiet i mężczyzn. Trybunał dopytywał przedstawicielkę Sejmu, jak to możliwe.", + "7571": "Działacze liczą, że związek nie będzie ścigany z całą surowością. - Mam nadzieję, że dla przyszłości polskiej piłki uda się tę sprawę załatwić polubownie. Nikt rozsądny nie doprowadzi do ruiny PZPN. To kwestia istnienia całej wielkiej organizacji. Staciłaby przede wszystkim młodzież - mówi Michał Listkiewicz.", + "7572": "Prezes PZPN nie wyklucza, że w sprawie odstąpienia od wymierzenia kary lub przynajmniej jej złagodzenia związek zwróci się do ministra finansów Leszka Balcerowicza.", + "7573": "Wyjątek stanowi finał. Prawdopodobnie w nim powróci system punktowy lub mieszany (ilość punktów plus wskazanie miejsca). Testem będzie konkurs krajowy. - Nie ma idealnego systemu. Tam, gdzie jest sztuka, nie matematyki - mówi Kazimierz Gierżod, pianista i pedagog, przewodniczący \"małego konkursu\". - Jedyna wartość obiektywna to profesjonalizm wykonawcy.", + "7574": "Właścicielami szpitali i przychodni są miasta, powiaty i województwa. To one mogą sprzedawać i wydzierżawiać budynki. To od nich dyrektorzy szpitali mogą domagać się np. pieniędzy na inwestycje.", + "7575": "Jeśli szpital bankrutuje, budynki i sprzęt musi zagospodarować samorząd. On też będzie płacić długi upadłej jednostki.", + "7576": "Jeszcze większe oszczędności będą w Krakowie. Zamiast wypłacać sobie ogromne diety, 75 radnych będzie mieć okazję zainwestować aż 700 tys. złotych w bezpieczeństwo. Jeszcze przed obcięciem uposażeń, krakowscy rajcy planowali wydać taką właśnie sumę na remont trzech komisariatów oraz zakup 9 samochodów dla policji i 4 dla straży miejskiej. Teraz wystarczy na dwa razy więcej.", + "7577": "Często decydujemy się na położenie w kuchni lub łazience jasnych, pastelowych płytek, szczególnie gdy te pomieszczenia nie są duże. Najładniej wyglądają przy nich białe fugi; wiele osób nie wie jednak, jak je skutecznie zabezpieczyć przed zabrudzeniem. Cementowe spoiny do płytek ceramicznych, czyli tzw. fugi, są zwykle wodoodporne, co oznacza, że nie ulegają zniszczeniu pod wpływem wody. Nie są jednak wodoszczelne - mikroskopijne kropelki wody wnikają w ich głąb.", + "7578": "W tej sytuacji trzeba czynić wszystko dla umacniania się rozsądku i odpowiedzialności, przeciwdziałać tendencjom ekstremistycznym i dezorientacji, społecznej oraz naruszaniu prawa. Ważnym zadaniem jest zapewnienie warunków dla niezakłóconego funkcjonowania gospodarki i pracy urzędów. Nie wolno utrudniać działalności administracji, ograniczać kompetencji dyrektorów i zakładowego personelu organizującego produkcję. Porządek społeczny powinien być powszechnie i bezwzględnie przestrzegany.", + "7579": "Szef MON Jerzy Szmajdziński poinformował o powrocie z tego kraju dwóch naszych oficerów, którzy przeprowadzili ostatni rekonesans przed wyjazdem polskiego kontyngentu. W ciągu kilku najbliższych dni mają zostać podjęte ostateczne decyzje. Nieoficjalnie dowiedzieliśmy się, że Polacy polecą do Afganistanu wyczarterowanymi ukraińskimi samolotami transportowymi AN-124 Rusłan, jednymi z największych maszyn na świecie. Termin wylotu wyznaczy dowództwo operacji antyterrorystycznej w Tampie na Florydzie.", + "7580": "Natychmiast zjawili się policyjni pirotechnicy i przystąpili do rozbrajania ładunku.", + "7581": "Poza bandytami nikt nie zginął. Rannych zostało jednak trzech policjantów. Na szczęście niegroźnie. - Pokaleczyły ich w nogi odłamki zdetonowanego przez oskarżonych granatu - mówi komisarz Cisowski. Prowadzącą rozprawę sędzię z lekkimi obrażeniami, w szoku, odwieziono do szpitala.", + "7582": "W magazynie są też kolorowe reklamy \"Hustlera\" i hurtowni zapalniczek Cricket, którą prowadzi Kaźmierczak.", + "7583": "W pierwszym numerze ukazał się obszerny wywiad z byłym koordynatorem ds. służb specjalnych i posłem SLD Zbigniewem Siemiątkowskim. Opublikowano też felieton pułkownika Bosaka. Podpisuje się on jako \"Płk B.\".", + "7584": "Stawiamy cztery warunki, które powinna spełnić każda osoba ubiegająca się o pracę: chęć obsługi klienta, umiejętność pracy w zespole, dążenie do sukcesu własnego przez sukces firmy oraz dbałość o wykorzystywane w pracy sprzęty. Pracownik musi mieć świadomość, że niewłaściwe, niestaranne postępowanie, np. uszkodzenie towarów czy niedbałe korzystanie z wyposażenia, naraża firmę na koszty. Jak wygląda nabór pracowników?", + "7585": "Marian Krzaklewski i premier Jerzy Buzek są zdeterminowani, by bronić ministra skarbu Emila Wąsacza, o którego odwołanie wystąpiło 74 posłów AWS - twierdzą politycy koalicji. Wczoraj Komisja Krajowa „Solidarności\" wezwała do zdyscyplinowania posłów. Rozstrzygające o losach ministra głosowanie w Sejmie - za tydzień.", + "7586": "Tydzień ten liderzy AWS zamierzają wykorzystać na przekonywanie posłów - metodą kija i marchewki.", + "7587": "Prokurator Kapusta na polecenie Napierskiego miał także rozpatrzyć zażalenia polityków poszkodowanych przez UOP, którzy nie zgodzili się z decyzją prokuratury o umorzeniu śledztwa. - To prokurator Kapusta zdecyduje, czy śledztwo będzie kontynuowane - mówił nam w grudniu szef warszawskiej prokuratury apelacyjnej. - Ale ostateczne słowo należy do mnie.", + "7588": "Andrzej Urbańczyk, poseł i rzecznik klubu SLD, został redaktorem naczelnym \"Trybuny\". Zajął miejsce Janusza Rolickiego, nieprzychylnego liderom Sojuszu. Gazeta musi stać się \"bardziej polityczna\".", + "7589": "Dziennikarze \"Trybuny\" dowiedzieli się o zmianie szefa z innych mediów. Z informacji ŻYCIA wynika, że rozmowy w tej sprawie z udziałem prominentnych polityków SLD rozpoczęły się już kilka tygodni temu.", + "7590": "Postępowanie w sprawie podobnych oszustw, na jakie skarżą się Cyganie - ofiary holocaustu z Oświęcimia, prowadzi także prokuratura w Nowym Targu. Na razie gromadzi zeznania poszkodowanych. Zapewne i to postępowanie doprowadzi do postawienia zarzutów Kwiatkowskiemu. Część Romów wycofała jednak zeznania, bo obawia się zemsty tego człowieka. Wśród podhalańskich Cyganów z bezwzględności słynie jego współpracownik, współoskarżony w Oświęcimiu, Stanisław Kamiński z Czarnej Góry. Wielokrotnie groził Cyganom zemstą za oskarżenia.", + "7591": "Dla firm internetowych sieć to przede wszystkim nowy, wielki rynek handlowy, dzięki któremu towar może bez problemu trafić pod drzwi klienta.", + "7592": "Zamiast studiować ogłoszenia w gazetach, można wybrać samochód z komputera. W samej Warszawie w Internecie swoje auta eksponuje już kilkadziesiąt komisów. Swoje kolumny mają tu też wszystkie duże agencje nieruchomości.", + "7593": "Sprzeciwiał się temu Krzaklewski i najsilniejszy, czwarty filar - Ruch Społeczny AWS, powstały jako polityczny reprezentant \"Solidarności\". W prawyborczej walce kilku pretendentów Ruch i jego lider widzą groźbę powtórki Konwentu Świętej Katarzyny, który pięć lat temu bezskutecznie próbował wyłonić kandydata prawicy i rozwiązał się wśród gorszących sporów.", + "7594": "Po tym orzeczeniu na scenę wkroczył Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy. Powołując się na konstytucję i kodeks cywilny, wezwał kolegów w całej Polsce, aby składali do sądów pozwy o wypłacenie zaległych wynagrodzeń za dyżury jak za godziny nadliczbowe.", + "7595": "Zareagowali na to sędziowie Trybunału. Zapowiedzieli, że lekarzom nie należą się zaległe pieniądze, bo prawo nie działa wstecz. Mogą jedynie domagać się wynagrodzeń po wydaniu orzeczenia.", + "7596": "Sędziowie obawiają się jednak najgorszego. Twierdzą, że w kolejce do wyznaczenia terminu znajduje się wiele spraw, które wypłynęły do warszawskiego sądu w latach 1994-95, wcześniej jeszcze niż sprawa palenia akt SB na Szczęśliwicach. Wśród nich są przede wszystkim napady, kradzieże i rozboje. Zdarza się, że ich sprawcy z powodu przedawnienia w ogóle nie zostają osądzeni.", + "7597": "Wzrasta temperatura rozmów o prawyborach w AWS. Rosną też akcje Olechowskiego w Unii.", + "7598": "Najsilniejsze ugrupowanie Akcji Wyborczej RS AWS sprzeciwia się przeprowadzeniu prawyborów kandydata prawicy na prezydenta. Proponuje za to referendum w sprawie przekształcenia AWS w jedną partię. Z kolei w Unii Wolności prawyborów nie będzie, ale po wcześniejszym sceptycyzmie rosną szanse Andrzeja Olechowskiego.", + "7599": "System komunikacyjny Warszawy sypie się jak wiadukt w Al. Jerozolimskich. Tysiące warszawiaków co dzień gra w ruletkę - jaki objazd wybrać, by dotrzeć do pracy na czas. Zaczynająca się dziś wieczorem wizyta prezydenta Rosji Władimira Putina może pogłębić ten chaos do rozmiarów katastrofy.", + "7600": "Ministerstwo nie przewiduje jednak dodrukowania poprawnych formularzy. Nie ma też mowy o erratach do każdego z nich. Za duże koszty.", + "7601": "Pozostaje więc prześledzić dokładnie tablicę ogłoszeń w urzędzie skarbowym. Na szczęście urzędy dostały instrukcję, która nakazywała umieszczenie stosownych informacji w widocznym miejscu.", + "7602": "Rzecznik ministra finansów Leszka Balcerowicza, Piotr Dubno, nie martwi się jednak, że błąd wpłynie na wysokość podatków.", + "7603": "Z Edwardem Sosną (zagrał partyjnego zięcia Szostaka) rozmawiam w jego domu. Ze ścian mrugają kolorowe neony świąteczne w kształcie choinek, bombek i dzwonków. - Ja je produkuję - wyjaśnia Edward Sosna. - Przed świętami jest tyle zamówień, że potem utrzymuję się z tego przez cały rok.", + "7604": "Wtedy pojawił się problem, czy funkcje te mogą piastować posłowie i senatorowie. Marszałek Senatu Alicja Grześkowiak zwróciła się o wyjaśnienie tej sprawy do Trybunału Konstytucyjnego. Twierdziła, że ustawa o samorządzie powiatowym, która zabraniała parlamentarzystom zajmowania stanowisk w zarządach powiatów, jest niezgodna z konstytucją. Zdaniem senator Grześkowiak, naruszała ona zasadę zaufania obywateli do państwa. Marszałek twierdzi, że miasta-powiaty powinno się raczej traktować jak gminy, a tam taki zakaz nie obowiązywał.", + "7605": "Cała Stalowa Wola witała wczoraj owacyjnie powrót Weroniki i Wiktorii - syjamskich bliźniaczek rozdzielonych w USA. Na trasie przejazdu stały tłumy oklaskując samochody, które wiozły maleństwa i ich rodzinę. Z radością witali również państwa Paleniów sąsiedzi, którzy na tę okazję upiekli specjalny tort.", + "7606": "Niedawno na naszym rynku towarzystw emerytalnych doszło już do podobnej sytuacji. Po tym, jak konsorcjum BIG Bank Gdański - Eureko zainwestowało w PZU, pod jedną egidą znalazły się Otwarty Fundusz Emerytalny EGO i Złota Jesień. Umowa została zawarta pod koniec listopada. Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi dał EGO pół roku na zbycie akcji.", + "7607": "Od roku ponosimy już pełne koszty szkolenia naszych żołnierzy w Akademii Obrony w Rzymie, w szkołach NATO w Oberammergau, Aachen i Latinie. Już niedługo liczba żołnierzy kierowanych na studia i kursy za granicą zmniejszy się radykalnie. Polski nie stać na płacenie za naukę za granicą.", + "7608": "Tymczasem, jak przyznają policjanci, coraz częściej zatrzymują ludzi, od których nie czuć alkoholu, alkomat również nic nie wykazuje, ale wyraźnie jest z nimi \"coś nie tak\" - mają powiększone źrenice, są nadpobudliwi. Aby coś wykryć, trzeba takiego kierowcę zawieźć na badania krwi, przy czym laboratorium dodatkowo powinno zbadać krew na obecność narkotyków.", + "7609": "Warszawski sąd rejonowy kazał wczoraj stołecznej prokuraturze wznowić śledztwo, które miało wyjaśnić, czy Milczanowski popełnił przestępstwo, ogłaszając, że Oleksy to \"Olin\". Prokuratura wszczęła je po otrzymaniu w 1996 r. raportu nadzwyczajnej komisji sejmowej poseł Lucyny Pietrzyk (PSL) powołanej do zbadania działań UOP w sprawie \"Olina\". Komisja oceniła, że Milczanowski i funkcjonariusze urzędu popełnili przestępstwo.", + "7610": "Jak to się stało, że jeszcze na długo przed ogłoszeniem wyników przetargu Śląska Kasa Chorych wybrała właściwy system? Czy czasami nie zapłacono dwa razy za to samo? Czy też poprzez tworzenie faktów narzuca się innym standardy i skutecznie eliminuje konkurencję, która choć przetarg wygrała, to i tak nie wprowadzi swoich rozwiązań?", + "7611": "(P) Jak informuje rzecznik prasowy MSW, w celu dalszego upraszczania formalności związanych z wydawaniem paszportów, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministerstwem Finansów znosi z dniem 1.04. br. obowiązek przedkładania organom paszportowym zaświadczeń bankowych o posiadaniu na rachunku walutowym \"A\" środków dewizowych o równowartości 150 dol. USA na cele wyjazdu za granicę, które były załączane do podania o paszport.", + "7612": "Prezes Mirosław Styczeń i przewodniczący rady politycznej SKL Jacek Janiszewski nikomu z prawicy nie zamykają drogi do udziału w prawyborach. Mogliby w nich uczestniczyć kandydaci Unii Wolności oraz Wałęsa i Olszewski, jeśli tylko zechcą i będą mieli poparcie 15 parlamentarzystów i 300 radnych.", + "7613": "Zbliżają się ferie, już niedługo pociągi z Warszawy do Zakopanego zapełnią się młodzieżą. Trzeba jednak pamiętać, że wypoczynek może zakończyć się tragicznie. Tej zimy góry są szczególnie srogie dla turystów. Rachunek prawdopodobieństwa jest nieubłagany - im więcej ludzi, tym więcej wypadków. Tylko w grudniu ub.r. GOPR-owcy wyjeżdżali interwencyjnie ok. 110 razy.", + "7614": "Ustawa ma obowiązywać już od września 2000 r. Dla wielu państwowych i samorządowych notabli oznaczałaby pożegnanie się ze szczególnie wysokimi apanażami. Płaca szefów spółek z udziałem skarbu państwa zostałaby uzależniona od średnich zarobków w ich zakładach. Prezes firmy, gdzie średnia płaca wynosi ok. 2 tys. zł zarabiałby ze wszelkimi dodatkami nie więcej niż 23 tys. zł. W lepszej sytuacji byliby jednak menedżerowie zarządzający przedsiębiorstwami, gdzie pracowników wynagradza się sowicie.", + "7615": "Wiceprzewodniczący klubu Jacek Rybicki powiedział w Radiu Gdańsk, że zmiany w klubie są konieczne i mogą dotyczyć stanowiska jego szefa.", + "7616": "ŻYCIU wyjaśnił, że miał na myśli tyle, iż żadne zmiany personalne nie są wykluczone, ale nie one są najważniejsze. Rzeczywiście, znany już w AWS ,plan Rybickiego\" przewiduje wzmocnienie prezydium klubu AWS (powołanie kolejnych sekretarzy oraz zespołów tematycznych). Co z tego wynika dla lidera?", + "7617": "SOFIA (PAP). Sprawozdawcy PAP informują: W środę 1 kwietnia XII Zjazd BPK wznowił obrady plenarne. Kontynuowana jest dyskusja nad referatem sprawozdawczym Komitetu Centralnego i tezami dotyczącymi rozwoju społeczno-gospodarczego kulturalnego Bułgarii w perspektywie roku 1990.", + "7618": "W tym dniu życzenia owocnych obrad przekazali zjazdowi przewodniczący delegacji partii komunistycznych i robotniczych z krajów socjalistycznych. Z dużym zainteresowaniem wysłuchano przemówienia członka Biura Politycznego, sekretarza KC PZPR - Tadeusza Grabskiego.", + "7619": "Zapytany o wizję nowego milenium przez dziennikarzy „The Wall Street Journal\" Lem powiedział m.in., że proces zjednoczeniowy Europy nie tylko nie będzie lekarstwem na wewnętrzne sprzeczności na kontynencie, ale spowoduje ich nasilenie.", + "7620": "Na szczęście czarne prognozy naszego fantastyka pozostają odosobnione. Żaden z rozmówców gazety nie podzielił zdania Lema.", + "7621": "Partyjny czy niezależny?", + "7622": "Pat wokół Instytutu Pamięci Narodowej trwa. Wczoraj kolegium Instytutu usiłowało wyłonić nowego kandydata na prezesa. Bez powodzenia.", + "7623": "W tajnym głosowaniu żaden z pretendentów nie uzyskał wymaganej większości. Przesłuchano szóstkę kandydatów: Leszka Piotrowskiego, Zygmunta Szultka, Bogdana Borusewicza, Wiesława Wysockiego, Bohdana Urbankowskiego i Karola Głogowskiego. Siódmy - Aleksander Głazek - wcześniej zrezygnował.", + "7624": "Jedno spojrzenie na kartkę wystarczy, by zorientować się, że ostre, interwencyjne reportaże czy kontrowersyjne programy publicystyczne emitowane są z reguły gdzieś tak około północy, czyli raczej za późno. Północ jest to dobra pora dla telewizji w sprawie miliardów czy innego horroru, a reszty audycji nie trzeba wstydliwie ukrywać.", + "7625": "Gorąco więc polecam kartkę.", + "7626": "Inne warszawskie osiedlą również próbują powołać rady mieszkańców. Specyficzna sytuacja jest w Śródmieściu. Istnieje tam aż sześć grup inicjatywnych, które chcą zorganizować wybory. Bieg sprawy zatrzymał jednak konflikt z gminą Centrum, która ustaliła, że frekwencja musi wynieść co najmniej 10 proc. Według grup ten próg jest za wysoki. Sprawa trafiła do NSA.", + "7627": "Ekolodzy twierdzą, że zagrożenie cyjankiem w Cisie minie za miesiąc, ale życie w rzece odrodzi się nie wcześniej niż za dziesięć lat. Wczoraj chemikalia dotarły do Dunaju (Cisa jest jego dopływem), więc specjalne środki ostrożności muszą teraz stosować mieszkańcy Belgradu. Skażenie porusza się z prędkością 4 km na godzinę.", + "7628": "Podczas wystąpień indywidualnych poseł Józef Nowicki z SLD przekazał stanowisko okręgowych izb lekarskich ze Szczecina i Łodzi: tamtejsi lekarze nie akceptują projektu ustawy i domagają się odwołania minister Anny Knysok, jako osoby niekompetentnej.", + "7629": "Premier Jerzy Buzek zapowiedział wczoraj powołanie Rady Wdrożeniowej ds. Wprowadzenia Systemu Ubezpieczeń Zdrowotnych. Rada zajmowałaby się oceną aktów wykonawczych do wprowadzanego systemu i rozpatrywaniem uwag zgłaszanych przez środowiska medyczne.", + "7630": "Prawo do tej nagrody przysługuje zarówno w roku, w którym pracownik rozpoczął wykorzystywanie urlopu bezpłatnego (mając określany czas przepracowany), jak również w roku, w którym ponownie podjął zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy.", + "7631": "Za co lekarze domagają się tak wielkich sum? Całe zamieszanie wywołało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z maja ubiegłego roku. Trybunał uznał, że rozporządzenie, które reguluje sprawę wynagrodzeń za dyżury, jest niezgodne z konstytucją i prawem pracy. Nie traktowało ono bowiem dyżurów jak godziny nadliczbowe, przez co lekarze dostali mniej pieniędzy niż powinni.", + "7632": "Bogdan Karp, rzecznik prasowy kieleckiej prokuratury, wczoraj po południu nie potwierdzał nawet, czy to prawda, że znaleziono rakiety. Później prokuratura potwierdziła, że odnaleziono dwie wyrzutnie, makietę rakiety Grom. Wcześniej MON kategorycznie zaprzeczał, że Grom istnieje i twierdził, że jest on na razie wyłącznie w fazie projektów.", + "7633": "Polska znajduje się także w światowej czołówce producentów wysokiej jakości amfetaminy. Twórcy raportu uważają, że wzrost konsumpcji narkotyków i środków odurzających w Polsce jest, niestety, zgodny ze światową tendencją. Od kilku lat zastraszająco wzrasta u nas spożycie amfetaminy, heroiny i haszyszu.", + "7634": "Konklawe - tak poseł Edward Wende nazywa zapowiadane na koniec tygodnia dwudniowe zamknięte spotkanie w sprawie wyborów prezydenckich w Jachrance nad Zalewem Zegrzyńskim.", + "7635": "Z konklawe kardynałowie nie wychodzą tak długo, aż ogłoszą nazwisko papieża. Czy unici też zamierzają obradować do uzgodnienia kandydata?", + "7636": "Tadeusz Koss z Polskiej Unii Właścicieli Nieruchomości przyznał, że jakiś list widział, ale o jego treści nic bliższego nie wie.", + "7637": "Z kolei wiceminister skarbu Krzysztof Łaszkiewicz, autor rządowego projektu ustawy przyznał tylko, że słyszał o jakimś liście, w którym amerykańska Polonia wyraża dezaprobatę dla poczynań posłów.", + "7638": "Działacze KPA są oburzeni tym, że do tej pory nikt nie konsultował z nimi projektu reprywatyzacji, a tym bardziej zmian dokonanych w Komisji Nadzwyczajnej.", + "7639": "Ursynowscy radni po długich bojach wybrali firmę, która ma wybudować ratusz. Mnożą się jednak kontrowersje - gmach ma stanąć na działce przeznaczonej pod budowę mieszkań, a przegrana firma zapowiada protest. Czy w ramach odwetu gminni urzędnicy zostaną wyeksmitowani z baraków przy ul. Lanciego?", + "7640": "Z wyposażeniem oddziałów bywa różnie. - Oddział Szczawne gimnazjum rzepedzkiego (woj. podkarpackie) posiada pracownię komputerową, której nie ma w Rzepedzi - wyjaśnia Krystyna Chowaniec z oddziału Podkarpackiego Kuratorium w Krośnie.", + "7641": "Różnie jest też z kadrą nauczycielską w oddziałach. - Nie zdarza się, aby przedmiotu wykładanego w gimnazjum nie było w jego oddziale zamiejscowym. Nauczyciele po prostu dojeżdżają - wyjaśnia Halina Dwernicka z krośnieńskiej delegatury.", + "7642": "Amfetaminę wartą ponad pół miliona złotych mogli produkować każdego dnia gangsterzy w nielegalnym laboratorium w Kątach Węgierskich pod Legionowem. Wczoraj fabrykę zlikwidowali policjanci warszawskiego wydziału Centralnego Biura Śledczego. W tym roku stołeczni stróże prawa odkryli na Mazowszu już osiem takich fabryk. W przestronnej kotłowni, która w przeszłości ocieplała jedną ze szklarni w Kątach Węgierskich, przestępcy zainstalowali dwie kompletne linie technologiczne do produkcji narkotyku. Prawdopodobnie działalność rozpoczęli przed kilkoma miesiącami.", + "7643": "- W takim razie po co ta deklaracja?", + "7644": "- Dokument ten podpisują nie tylko Kościoły: katolicki i ewangelicko-augsburski, ale i inne. Oznacza to, że zgadzają się one na taką praktykę. I gdyby ktoś miał jakieś kłopoty z uznaniem chrztu, to od wczoraj może się powoływać na wspólną deklarację.", + "7645": "- Czy zdarzały się przypadki, że przy przejściu z jednego Kościoła do drugiego wymagano ponownego chrztu?", + "7646": "Nie muszę zaznaczać jak napięta była atmosfera w dziennikarskim gronie. Skoro \"Solidarność\" domaga się dostępu do środków masowego przekazu - dlaczego w taki właśnie sposób Traktuje dziennikarzy? Zebrani dziennikarze skierowali na ręce przewodniczącego KKP protest, w którym m.in. domagają się - skreślenia zasad akredytacji.", + "7647": "Lekarze skarżą się, że nie mogą podnosić kwalifikacji, bo w szpitalach jest za mało miejsc dla tych, którzy chcą zrobić specjalizację. Studenci medycyny alarmują z kolei, że w przyszłym roku będą musieli zdawać egzamin dyplomowy, a nie ma jeszcze jego kryteriów. Rzecznik praw obywatelskich poprosił o wyjaśnienia Ministerstwo Zdrowia.", + "7648": "Spora część majątku Państwowej Agencji Radiowej istnieje jedynie na papierze. W centrali agencji kontrolerzy z Ministerstwa Łączności nie mogą się doszukać aparatury wartej 10 milionów zł. Kontrola w terenowych oddziałach tej instytucji dopiero się rozpoczyna. Prawdopodobnie część sprzętu rozkradziono .", + "7649": "Kontrolę w PAR zlecił jesienią ub.r. minister łączności Maciej Srebro. Zakończono już inwentaryzację majątku w warszawskiej centrali. Odkryto wiele nadużyć.", + "7650": "Budynków jak te w Połańcu jest prawdopodobnie więcej. W ramach akcji 1000 domów dla powodzian większość obiektów wzniesiono w mało znanej w Polsce - ale dającej szybkie efekty - technologii szkieletu drewnianego. Wszak pierwsze sukcesy w walce ze skutkami powodzi ówczesna koalicja SLD-PSL chciała odnieść przed wrześniowymi wyborami parlamentarnymi.", + "7651": "Mechanizm nagradzania bulwersująco wysokimi odprawami odchodzących menedżerów spółek skarbu państwa to wynalazek koalicji SLD-PSL. Wszystko wskazuje na to, że gdy ministrem przekształceń własnościowych był Wiesław Kaczmarek (SLD), prezesowi Petrochemii Płock zagwarantowano gigantyczną odprawę: 2,3 mln zł. Przeciętny Polak musiałby na nią pracować sto lat.", + "7652": "Nasz artykuł o zakupie przez wojsko kurtek dla pilotów od firmy kierowanej przez Bogusława Bagsika spowodował kontrolę Najwyższej Izby Kontroli. Sprawę kupna tysiąca kurtek za prawie 2 mln zł kazał wyjaśnić prezes NIK Janusz Wojciechowski.", + "7653": "Prezes skontaktował się z osobami, którzy prowadzą kontrolę w Dowództwie Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej. - Wydał im polecenie, by szczególnie dokładnie sprawdzili kontrakt z Kurowem - powiedział ŻYCIU rzecznik szefa NIK Przemysław Szustakiewicz.", + "7654": "Zdania na temat konsekwencji, jakie grożą im po orzeczeniu Trybunału są jednak podzielone. Nie wszyscy uczestnicy wczorajszej rozprawy uważają, że senatorowie zachowają swoje mandaty, jeśli tylko odejdą z zarządów miast.", + "7655": "Według niektórych prawników, m.in. przedstawicieli Sejmu i prokuratora generalnego, obaj senatorowie stracą miejsce w parlamencie. Ich zdaniem prawo wyraźnie mówi, że sankcją za łączenie dwóch wykluczających się stanowisk stanowisk jest wygaśnięcie mandatu.", + "7656": "Kolejna propozycja dotyczy kierowców, którzy przed jazdą pili, ale wypadku nie spowodowali. Oni również stanęliby przed sądem, który mógłby im wymierzyć karę do dwóch lat więzienia.", + "7657": "Jednak zmiany, jeśli zostaną zaakceptowane przez Sejm, a później Senat i prezydenta, wejdą w życie najwcześniej za półtora roku. Tak przynajmniej przewiduje Jerzy Wierchowicz (UW) z komisji.", + "7658": "W sprawie dwóch najpoważniejszych kandydatów przeprowadzono co prawda sondażowe rozmowy, nie doszło jednak do żadnych ustaleń. Z nieoficjalnych informacji wynika, że PSL nie wyklucza poparcia ani Borusewicza, ani Polaczka. Czeka jednak na decyzję kolegium.", + "7659": "Tymczasem kolegium odroczyło swoją decyzję. Powód? Jego członkowie chcą dać czas politykom na osiągnięcie porozumienia.", + "7660": "Wracając do Putina, porównał go do Jelcyna. Powiedział, że Putin przylatując do Irlandii, na pewno wysiadłby z samolotu. Przypomnijmy, że przed laty Jelcyn nie wysiadł na spotkanie z irlandzkimi władzami. Media sugerowały, że wypił wtedy za dużo alkoholu.", + "7661": "Pełniący obecnie obowiązki szefa rosyjskiego państwa Putin był jeszcze niedawno szefem służb specjalnych. Jest odpowiedzialny za rozpętania krwawej i brutalnej wojny w Czeczenii.", + "7662": "W sumie - co wynika z informacji korespondentów PAP - odzew wśród członków partii na postanowienia plenum jest żywy i szybki. Stanowi to wyraz masowego dążenia do ideologicznego i organizacyjnego umocnienia partii i jej wszystkich ogniw. Efektem tego żywego dialogu są kolejne postulaty, propozycje, opinie i uwagi adresowane do komisji zjazdowej, do jej odpowiedników w województwach, w większych miastach, gminach, zakładach pracy - wreszcie do kierownictwa partii.", + "7663": "Wspólną wartością wynikającą z tych rocznic powinna być myśl o Polsce, o nakazach patriotycznej dla niej służby i obywatelskich powinności.", + "7664": "Zgodnie z wieloletnią tradycją kwiecień jest Miesiącem Pamięci Narodowej, czasem głębokiej refleksji nad kartami naszych narodowych dziejów, czasem hołdu, który składamy pokoleniom bojowników o wolność, niepodległość i suwerenność, o demokratyczny i sprawiedliwy ustrój państwa polskiego. Składamy hołd pokoleniom, które tworzą naszą historię, ale są też aktywnie obecne we współczesności.", + "7665": "Wajda umiał tworzyć coś więcej niż filmową publicystykę nawet w obrazach włączających się w nurt współczesnego kina moralnego niepokoju. A jednocześnie był zawsze obecny w kraju. Polska wreszcie przełamała zły los, a Andrzej Wajda otrzymał Oscara. To się jakoś splata w jedno. W dramat z trudnym wprawdzie, ale jednak happy endem.", + "7666": "- Skąd się dowiemy, gdy już będzie?", + "7667": "- Każdy lekarz ma obowiązek zgłaszać liczbę chorych do powiatu. Stamtąd te dane przekazuje do wojewódzkich stacji epidemiologicznych. Te natomiast przekazują je do resortu zdrowia.", + "7668": "- Jak często otrzymujecie takie meldunki?", + "7669": "- Przychodzą do nas co tydzień.", + "7670": "- A ostry stan choroby trwa pięć dni?", + "7671": "- Z reguły tak, ale każdy człowiek może reagować inaczej.", + "7672": "Komisja Europejska traci cierpliwość. Grozi, że odbierze nam część pieniędzy.", + "7673": "Polska może stracić ponad 8 mln euro z pomocy funduszu PHARE. Komisja Europejska chce nam zabrać pieniądze, bo Sejm do tej pory nie przyjął trzech ustaw.", + "7674": "Rok temu zobowiązaliśmy się do szybkiego uchwalenia trzech nowych ustaw: o pomocy publicznej, prawa telekomunikacyjnego oraz ustawy o certyfikacji. Ale dwa z trzech rządowych projektów nie mogą wydostać się z Sejmu.", + "7675": "W punkcie I druku zatytułowanym: dane organizacyjne, w polu 01 trzeba wpisać identyfikator deklaracji. Dzięki poradnikowi dowiadujemy się, że roczną deklarację oznaczają cyfry 01.", + "7676": "W polu 02 trzeba wpisać kod swojego oddziału lub inspektoratu ZUS, bo firmy i osoby prowadzące działalność gospodarczą muszą składać dokumenty rozliczeniowe dla ZUS w oddziałach i inspektoratach odpowiednich dla swojej siedziby.", + "7677": "Marian Krzaklewski stwierdził wczoraj w rodzinnej Kolbuszowej, że zostanie utworzony rejestr parlamentarzystów AWS, którzy łamią dyscyplinę klubową: - Jeśli w AWS będzie dyscyplina i porządek, to notowania Akcji skoczą o 10 procent - powiedział. - Są już kandydaci na taką listę.", + "7678": "Podobny spis już istnieje. Sporządził go odpowiedzialny za przestrzeganie dyscypliny sekretarz klubu Andrzej Szkaradek. Według Krzaklewskiego \"licznik zostanie uruchomiony od czasu przyjęcia zasady\". A \"dotychczasowy dorobek negatywny będzie uwzględniony\".", + "7679": "Ucierpi niezawisłość sędziowska?", + "7680": "Sprawdzanie przez UOP prezesów i wiceprezesów sądów tak, by uzyskali certyfikat bezpieczeństwa dopuszczający do tajemnic państwowych, jest sprzeczne z konstytucją - twierdzi rzecznik praw obywatelskich. Taką opinię przedstawił minister sprawiedliwości Hannie Suchockiej.", + "7681": "Jeżeli o pełnieniu przez prezesów i wiceprezesów ich funkcji będą decydowali funkcjonariusze Urzędu Ochrony Państwa, to - zdaniem rzecznika - może to doprowadzić do podważenia niezawisłości sądów.", + "7682": "Informacje uzyskane nieoficjalnie w Głównym Urzędzie Ceł wskazują, iż równie powszechne, jak import oleju napędowego jako opałowego, jest działanie wprost przeciwne, czyli sprowadzanie oleju opałowego i sprzedawanie go jako napędowego.", + "7683": "W tym przypadku traci nie tylko skarb państwa, ale też kierowcy. Eksperci zwracają uwagę na trudne do wycenienia straty właścicieli samochodów, którym sprzedano paliwo niszczące silniki.", + "7684": "Wstępna analiza Inspektoratu wskazuje, że sąd w Jeleniej Górze nie jest przystosowany do procesów, w których oskarżonymi są członkowie zorganizowanych grup przestępczych. Nie ma w nim bramek pirotechnicznych, osobnych wejść na sale dla groźnych przestępców ani osobnych toalet dla oskarżonych, do których nie mogłyby wejść postronne osoby. Szczegółowy raport będzie gotowy za kilka dni.", + "7685": "W sobotę wraz z grupą dziennikarzy czekał na werdykt rady nadzorczej firmy. - Naprawdę nie wiem, o co tu chodzi - mówił zirytowany. - Ściągnięto mnie z urlopu. To jest bój polityczny.", + "7686": "Na pytanie, jak przyjmie odwołanie, powiedział spokojnie: - Wczoraj zostałem odwołany z rady nadzorczej BIG-u, dzisiaj zostałem zawieszony w funkcji prezesa PZU, a jutro dołączę do żony i córki. Przeżyłem już rzeczy znacznie gorsze.", + "7687": "(P) W pierwszym kwartale br. górnicy dostarczyli gospodarce narodowej 41.249 tys. ton węgla kamiennego. Mieści się w tym dodatkowy wysiłek załóg, z których ok. 60 proc. podejmuje na zasadach pełnej dobrowolności pracę także w soboty. W ciągu 3 miesięcy sobotni urobek wyniósł 2972 tys. ton węgla, co w pewnym stopniu pozwalało łagodzić trudności paliwowo-energetyczne w kraju. (PAP)", + "7688": "Marchewka to obietnica merytorycznej debaty nad prywatyzacją i bliżej nieokreślonych zmian w sposobie funkcjonowania AWS.", + "7689": "Kij - to groźba, że łamiący dyscyplinę posłowie za półtora roku nie znajdą się na listach wyborczych AWS do Sejmu. W poniedziałek taką karę dla ,rokoszan\" zaproponował zarząd regionu gdańskiego - kolebki ,Solidarności\".", + "7690": "W Warszawie jest ponad 14 tys. bezdomnych. W tym roku przybyło ich blisko 2 tys. Tymczasem w noclegowniach jest nieco ponad 11 tys. miejsc. Kilka tysięcy osób koczuje w kanałach ciepłowniczych, tunelach Dworca Centralnego, na klatkach schodowych. Na ciepły kąt nie mają szans.", + "7691": "Zanim padły pytania, wicepremier red. Mieczysław Rakowski otrzymał z rąk sekretarza generalnego SDP dyplom honorowy przyznawany przez Stowarzyszenie za 30 lat pracy w dziennikarstwie. Warto tu przypomnieć, że Mieczysław Rakowski nadal kieruje zespołem \"Polityki\", chociaż - jak sam przyznał - ostatnio nie miał czasu na lekturę nawet swojego tygodnika.", + "7692": "Policjanci użyli broni również w centrum Legnicy. Ostrzelali samochód, którym, jak przypuszczali, jechali złodzieje. Kierujący nim mężczyzna nie zatrzymał się do kontroli i usiłował przejechać policjanta. Funkcjonariusze najpierw strzelili w powietrze, później w opony. Mężczyźni jednak uciekli.", + "7693": "W obu przypadkach policjanci twierdzą, że mieli podstawy do użycia broni. Przypomnijmy, że podczas strzelaniny w Warszawie policja i prokuratura uznały, że funkcjonariusz słusznie sięgnął po broń. Za dobrą postawę ma otrzymać nagrodę.", + "7694": "Już za kilka dni warszawiacy i turyści zwiedzający Stare i Nowe Miasto będą mogli przejechać się rikszą. Pierwsze wycieczki zaplanowano na 6 grudnia. Pomysłodawcy wprowadzenia tych przedwojennych pojazdów na uliczki Starówki zapowiadają, że tylko śnieżyce i zawieruchy mogą pokrzyżować ich plany.", + "7695": "Ostatnie rabunki miały miejsce na peryferiach stolicy - w Markach, Piasecznie, Ząbkach i wczoraj pod Otwockiem. Bandyci zmienili więc prawdopodobnie rejon działania. Czy boją się, że zostaną \"rozpracowani\" przez specjalną grupę policyjną Szerszeń, która ma zatrzymać falę napadów na małe filie banków i która od pewnego czasu właśnie na nich poluje?", + "7696": "Wydaje mi się, że sytuacja została opanowana. Jesteśmy przygotowani na duże wypłaty, a z drugiej strony wyraźnie zmalał napór na kasy bankowe, co jest prawdopodobnie wynikiem uspokojenia atmosfery w kraju. W wielu oddziałach notujemy już zjawisko odwrotne: ludzie na powrót przynoszą swoje oszczędności walutowe do banku. Nieuzasadniona nerwowość naszych klientów naraziła ich jedynie na niepotrzebne straty, ponieważ część z nich wycofała wkłady terminowe, tracąc prawo do wyższego oprocentowania. (PAP)", + "7697": "Wiesław M. przez trzy ostatnie lata figurował na liście stu najbogatszych Polaków tygodnika \"Wprost\".", + "7698": "Pod koniec ub.r. zainteresowali się nim olsztyńscy policjanci. Podejrzenia wzbudziły zakłady pracy chronionej, którym urzędy skarbowe zwracały VAT, a Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przyznawał subwencje. - Zastanowiło nas to, że VAT i subwencje dostawały zakłady pracy chronionej, których część powiązana była z tą samą osobą - Wiesławem M. - mówi prowadzący sprawę.", + "7699": "Deklaracja ma dwie strony, ale instrukcja, jak ją wypełnić - aż 10. Zwykły człowiek, który prowadzi niewielką firmę, może mieć duże trudności z wypełnieniem druku.", + "7700": "Nowy dokument obejmuje miesiące od stycznia do listopada ub.r. Składki za grudzień rozliczane są już w tym roku, więc nie zostały ujęte w druku.", + "7701": "Policja łapie, jak łapie, ale jak już kogoś zatrzyma, to prokurator stwierdza, że szkodliwość społeczna czynu była niska - żalił się niedawno szef MSWiA Marek Biernacki.", + "7702": "Odpowiedzialny za nasze bezpieczeństwo minister potrafi jednak stanowczo bronić swojego zdania. - Mimo sprzeciwu parlamentu, opozycji, wynagrodzenie motywacyjne w policji będzie wprowadzone - zapowiedział na przykład kilka dni temu.", + "7703": "Roman Wionczek w wywiadach prasowych z 1983 roku mówił: \"Bojkoty, akcje, próby eliminowania ludzi są hańbiącym przykładem nietolerancji, nie są godne środowiska ludzi, którzy swoimi dziełami pragną współuczestniczyć w tworzeniu kultury (...) Na ostatnim zjeździe filmowców mówiłem, że organizacja bojkotów prowadzi do samozagłady, trąci faszyzmem\".", + "7704": "Podstawowym kryterium, decydującym o wyborze firmy, która wyremontuje wiadukt w Al. Jerozolimskich, okazała się cena. Komisja przetargowa miasta i Zarządu Dróg Miejskich wybrała najtańszą ofertę. Warszawskie Przedsiębiorstwo Mostowe \"Mosty\" rozpocznie prace remontowe na zamkniętym niemal od miesiąca wiadukcie prawdopodobnie już za tydzień.", + "7705": "Unabomber został aresztowany w kwietniu 1996 roku. Na jego ślad naprowadził policję brat Kaczyńskiego, rozpoznając jego styl w \"Manifeście Unabombera\", opublikowanym w amerykańskiej prasie. Autor w górnolotnych słowach przedstawiał się jako obrońca natury przed niszczycielską technologią i cywilizacją. Studiując pamiętniki mordercy, które znaleziono w jego domku, prokuratura doszła jednak do wniosku, że Kaczynski nie jest pasjonatem przyrody, opanowanym antycywilizacyjną obsesją, a cynicznym i działającym z zimną krwią mordercą.", + "7706": "Pracownice Elwro:", + "7707": "- To boli, bo nam się ciągle wydawało, że to jest nasz zakład. Teraz to już jesteśmy tutaj jak na wycieraczce. Niby w swoim domu, ale już na wycieraczce.", + "7708": "- Wałęsa mówi: bierzcie ojczyznę w swoje ręce. Co mamy wziąć? W 1980 roku fartuch podarłam, żeby mężczyznom kokardki szyć na \"Solidarność\" . A teraz bym opluła. Co oni w rządzie robią? Majątki robią.", + "7709": "W wydanym wczoraj oświadczeniu Rada podkreśliła, że wstrzymanie wykonania koncesji, gdy jednocześnie toleruje się działalność piratów, niszczy podstawy ładu w eterze. Szef Polsatu zapowiedział, że złoży dziś do NSA wniosek o zmianę postanowienia.", + "7710": "- Nasi konkurenci złożyli skargi już kilka miesięcy temu. Chcemy przedstawić NSA, jakie w tym czasie podjęliśmy inwestycje - powiedział Solorz.", + "7711": "Dla niżej podpisanego Satyrykon to nie tylko wystawa, ale także własne imieniny - impreza tkwiąca od lat w oficjalnym kalendarzu organizatorów. Zabawa na świeżym powietrzu, z akcentami artystycznymi. W tym roku bawiliśmy się na dziedzińcu zamku w Luboradzu, przy dwóch pieczonych, znakomitych baranach. Akcentem artystycznym imienin był teatr Wififi z Częstochowy z programem \"Zmartwychwstanie\" . Aktorzy młodzi, ale zupełnie dobrzy.", + "7712": "Dopiero w III Rzeczypospolitej Kaszubi uzyskali dostęp do radia ( \"Magazyn Kaszubski\" ) oraz telewizji (program \"Rondo Zemia\" ). Od połowy lat 80. coraz powszechniejsze są w kościołach msze św. odprawiane w języku kaszubskim, a już niebawem ukażą się dwa niezależne tłumaczenia Nowego Testamentu na język kaszubski.", + "7713": "Co zrobić z ukrytym bezrobociem na wsi?", + "7714": "- W dużych miastach, jak Warszawa, Poznań, Kraków, jest sporo wolnych miejsc pracy. Ale młodzież nie chce się ruszyć ze wsi, bo mieszkania są albo niedostępne, albo bardzo drogie. Trzeba rozruszać budownictwo - uważa Piłat. - Urzędy pracy też się do tego dołożą: chcemy w ramach robót publicznych zbroić tereny pod mieszkania komunalne.", + "7715": "Polmosy wspaniale nadają się więc do tego, by je drogo i szybko sprzedać. Ale wszystko wskazuje na to, że prywatyzacja tej branży będzie mniej spektakularna niż tytoniu. Państwo nie zarobi. Wielkie koncerny spirytusowe nie wejdą do Polski z takim impetem jak np. tytoniowy Philip Morris. Wszystko rozegra się w zaciszu ministerialnych gabinetów.", + "7716": "Wszystkie Polmosy w jednym worku?", + "7717": "Bywa często, że nosiciel przyjmuje do wiadomości wyrok losu fragmentarycznie - w pewnych sytuacjach zachowuje się racjonalnie, w innych uprawia myślenie życzeniowe. \"Przecież jest tylu nosicieli, nie zawsze dochodzi do zarażenia\" - tłumaczyła przyjaciółka Fabiana. Psychika ludzka jest niespójna. Dziewczyna Fabiana chciała usunąć ciążę ze strachu przed przeniesieniem choroby na dziecko, nie uświadamiała jednak narzeczonego, odpychając myśl o możliwych konsekwencjach.", + "7718": "Lekarze ze szpitala psychiatrycznego w Tajpej mówią, że w ciągu ostatnich dwóch tygodni znacznie wzrosła liczba pacjentów, którzy przychodzą na konsultacje z pytaniem: jak przezwyciężyć strach przed wojną.", + "7719": "- Nie ma takiego leku ani terapii - mówi psychoterapeuta Lin Jing Hua. - Nie mogę jednak zawieść swoich pacjentów. Przepisuję im leki uspokajające, herbatki nasenne i zapewniam, że Amerykanie strzegą naszego bezpieczeństwa.", + "7720": "Prawdopodobnie nawet orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego potwierdzające zarzuty nie odmieni losu podatników. Powrót w trakcie roku podatkowego do stawek i ulg zapisanych w ustawie z 1991 r. może okazać się niemożliwy. Na pewno też wywołałby protesty spowodowane dalszym naruszaniem stabilności sytuacji podatników.", + "7721": "Na szkolnym boisku spotykam grupę ósmoklasistów. Pytam o nosicieli wirusa.", + "7722": "- Oni też są ludźmi... - zaczyna jedna z dziewczyn.", + "7723": "- To weź ich sobie do domu i mieszkaj z nimi - zacietrzewia się jej kolega. Nie daje jej mówić dalej. Po kilku minutach uczniowie stwierdzają:", + "7724": "- Nie chcemy, żeby mieszkali w Laskach. I koniec gadki.", + "7725": "Wczorajszy \"Kurier Podlaski\" , powołując się na swego informatora, podał dalsze rewelacje o podsłuchu: założono go 22 czerwca br. na polecenie szefa UOP Andrzeja Kapkowskiego. Podsłuchiwano nie tylko Smółkę, ale też b. szefa białostockiej delegatury UOP Krzysztofa Bondaryka. Urządzenia zainstalowali funkcjonariusze UOP spoza Białegostoku (informator \"Gazety\" wskazuje na Olsztyn) w studzience telekomunikacyjnej. Obsługę podsłuchu zlecono policjantom z wydziału techniki operacyjnej białostockiej komendy wojewódzkiej.", + "7726": "Kobiety za nim przepadały. Jeździł z obstawą?", + "7727": "- Coś pan - wtrąca się ktoś z niedowierzaniem - kto by wtedy Babiucha obstawiał.", + "7728": "- A właśnie, że tak - upiera się rekordzista. - W domu zdrojowym sam mi pokazywał swojego goryla: \"O ten wysoki w krawacie - to moja ochrona\" .", + "7729": "Halina Kuban wraca do domu z trzema pekińczykami: Cziną, Amikiem i Czoko. Mieszka z nimi sama. W niewielkim mieszkaniu w centrum.", + "7730": "- Dziwna msza. Bez ciepła. Taka jakby nieszczera. Porządniej się teraz samochody święci - żali się pani Halina.", + "7731": "Wchodzimy do starej kamienicy. Na odrapanych drzwiach wizytówka, pod nią pocztówka z pekińczykiem. Przedpokój obwieszony psimi medalami z wystaw krajowych i zagranicznych.", + "7732": "Ale niezależnie od tego wniosku powiedział Pan w Sejmie, że Oleksy przekazywał dokumenty świadomie.", + "7733": "- Niech pani się przyjrzy tekstowi mojego wystąpienia. Przed każdym stwierdzeniem mówiłem: \"Z posiadanych informacji...\" . Weryfikacja tych informacji to już nie moje zadanie.", + "7734": "Te informacje to materiały operacyjne: taśmy, nagrania, tego rodzaju rzeczy...", + "7735": "- Pierwsze rozliczenie remontu budynku cofnęliśmy - mówi Halina Czerniowska, kierownik wydziału pomocy społecznej Urzędu Miasta. - Niektóre wydatki były nieuzasadnione. W koszt remontu wliczyli np.: przejazdy taksówkami, pensje, żywienie i utrzymanie psa.", + "7736": "Drugi raport został przyjęty, a wtedy stowarzyszenie poprosiło o dodatkowe 118 mln na paliwo do pieca c.o. i opłacenie firm budowlanych, z którymi się nie rozliczyli. Miasto odmówiło.", + "7737": "- Już ci mówiłem, że Arkan nie będzie z tobą rozmawiał - uśmiecha się do pułkownika. - Po co znowu przyszłaś?", + "7738": "- Sprawdzić, czy nie zmieniłeś zdania.", + "7739": "- Nie chce mi się rozmawiać. Chyba, że po grecku.", + "7740": "- Endaksi [zgoda] - przypomina mi się nagle język, którym nie mówiłam od trzynastu lat. Zatkało go.", + "7741": "Nie ma okropniejszej gafy niż uśmiercenie na łamach gazety kogoś żyjącego. Papierową śmierć zafundowaliśmy już kilku osobom.", + "7742": "Najsłynniejszym zabójstwem zza biurka \"Gazety\" było \"uśmiercenie\" w 1993 r. Janusza Leksztonia, właściciela firmy Elgaz. 26 marca poinformowaliśmy na pierwszej stronie wydania warszawskiego, że Janusz Leksztoń, jeden z najbogatszych podówczas ludzi w Polsce, został zamordowany.", + "7743": "Aresztowano go rok temu, ale po trzech miesiącach wyszedł za poręczeniem majątkowym (10 tys. zł) i osobistym (księdza). Oskarżony nie przyznaje się.", + "7744": "Stanisław N. nie jest jedynym szczecińskim nauczycielem, któremu zarzuca się łapówkarstwo. Prokuratura przekazała już do sądu sprawę przeciw dr. inż. Ryszardowi K. z Wyższej Szkoły Morskiej. \"Gazeta\" ma też dowody, że łapówki od studentów brał również inny wykładowca uniwersytetu: dr X.", + "7745": "Istniała możliwość weryfikacji tych ustaleń w toku postępowania zażaleniowego wszczętego przez obrońców uczestników zdarzenia.", + "7746": "Media - za nimi i inni - uznali, iż kilkudniowe oczekiwanie to zbyt długi okres, zagrażający interesom jednego ze skarżących. Wielokrotnie wzywano sąd okręgowy do przyspieszenia - o jeden lub dwa dni - terminu wcześniej wyznaczonego posiedzenia.", + "7747": "Jestem przekonany, że minął już czas zarówno XIX-wiecznego liberalizmu, jak i anachronicznego XIX-wiecznego socjalizmu. Nowe realia wymagają innego typu zachowań i pomysłów. Współczesna lewica nie powinna bazować wyłącznie na wielkoprzemysłowej klasie robotniczej, bezrobotnych, emerytach i niższej warstwie pracowników najemnych, ale kierować swoją uwagę również w stronę warstwy średniej (drobnych przedsiębiorców, pracowników firm usługowych, wyższych urzędników, pracowników nauki, kultury i sztuki, studentów).", + "7748": "Fenomen Krzemowej Doliny próbują naśladować programiści i rządy na całym świecie. Premier Malezji zapowiedział, że chce założyć w okolicy Kuala Lumpur następną Dolinę - miejsce pracy dla stu tysięcy ludzi. Krzemowe miasteczka tworzą lub zamierzają tworzyć Anglicy, Francuzi, Hindusi, Izraelczycy. Na Tajwanie istnieje Hsinchu Science Park, w którym pracuje 50 tys. ludzi.", + "7749": "Do AK przyłączyli się żołnierze wywodzący się z Narodowej Organizacji Wojskowej. Większość, wywodząca się przeważnie ze Związku Jaszczurczego, nie podporządkowała się rozkazom, działała nadal jako Narodowe Siły Zbrojne. Według danych NSZ-ZJ przed scaleniem NSZ liczył 70-75 tys. osób, a rozkazowi nie podporządkowało się ok. 65 tys. żołnierzy. Według NSZ-NOW odpowiednie liczby wynosiły 90 tys. i 86,7 tys żołnierzy.", + "7750": "Urzędy miejski i wojewódzki o prośbie konsulatu nic jeszcze nie wiedzą. - Na pewno gwiazdy na szczycie nie będzie. Ale może się zamontuje jakiś emblemat, żeby uczcić żołnierzy i zadowolić konsulat - mówi Mieczysław Ulichnowski, sekretarz Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. - Na pewno jednak nie w takim miejscu, żeby rzucał się w oczy. To może będzie gwiazda z piaskowca: szara, nie czerwona.", + "7751": "W radiowej \"Trójce\" usłyszałem, jak wiceminister finansów pan Manugiewicz cieszył się z powodu zniesienia przez Senat ulgi podatkowej z tytułu kosztów uzyskania przychodu dla twórcow i naukowców. Nazwał tę ulgę \"chorą\" , bo korzystali z niej także nauczyciele. Chciałbym przypomnieć, że ustawa o prawie autorskim precyzyjnie określa, kto i na jakich zasadach może z tych praw korzystać.", + "7752": "- Kiedy zaczęliście grać w brydża?", + "7753": "- Marek mając osiem lat, ja - mówi Leśniewski - w 1968 roku, w wieku 18 lat.", + "7754": "- Jeden z was jest warszawiakiem, drugi mieszka w Zakopanem. Czy to wam nie przeszkadza?", + "7755": "- Praktycznie w domach nie mieszkamy. Niemal bez przerwy gramy w turniejach europejskich. Ostatnio kilka razy w roku docieramy nawet do Australii.", + "7756": "Gruziński flirt z Amerykanami skończył się po tajemniczym zabójstwie tbiliskiego rezydenta CIA, zastrzelonego tego samego dnia, gdy szef CIA gościł w Moskwie. A przegrana wojna z Abchazami i wojna domowa z Gamsahurdią - która zagroziła jego władzy - ostatecznie przekonały Szewardnadze, że nie ma innego wyjścia, jak tylko przyjąć protektorat Rosji.", + "7757": "Ponieważ jestem zajadłym konserwatystą, wstecznikiem, piętnującym z pasją wszelkie płoche nowinki z Zachodu mogące zatruć i zgorszyć szczeropolskie serca i dusze - z najwyższą odrazą sięgnąłem po krążek CD-ROM z encyklopedią literatury francuskiej. Nieopisany odczułem ból wsuwając płytę do czytnika i otwierając elektroniczny spis treści ze słownikiem pisarzy francuskich. Drżąc na ciele i wzbudzając ohydę w duszy, rozpocząłem wędrówkę myszką, by uruchomić bank informacji.", + "7758": "Zgodnie z nimi rosyjski produkt krajowy brutto zmalał w ubiegłym roku o 17 proc., a od końca 1991 roku, kiedy rozpoczęto reformowanie gospodarki, skurczył się aż o 50 proc. Goskomstat podaje też, że produkcja przemysłowa za pierwsze cztery miesiące 1994 roku była o 29 proc. niższa niż w analogicznym okresie 1993 r.", + "7759": "- Piotr walczy bardzo inteligentnie - mówił trener Szymański. - Tak jakby wiedział, kiedy Włoch uderzy.", + "7760": "Jednak w następnej walce, o wejście do ósemki, Kiełpikowski przegrał z bólem. - Nie może atakować i obciążać nogi. Zostały mu tylko kontry - tłumaczył kolegę Krzesiński, obserwując jego walkę z Niemcem Wolfgangiem Wienandem.", + "7761": "Sam Krzesiński odpadł z turnieju jako pierwszy, po porażce z Kubańczykiem Elvisem Gregory.", + "7762": "Embargo nałożone na Bośnię przez Unię Europejską i ONZ uniemożliwia jej mieszkańcom jakąkolwiek obronę. Wprowadzając to embargo, nasze rządy i my sami - obywatele demokratycznych państw - wzięliśmy odpowiedzialność za ochronę mieszkańców Bośni przed grożącymi im niebezpieczeństwami. Teraz żałujemy, że nie działaliśmy wcześniej, nie uczyniliśmy niczego, żeby zapobiec etnicznym czystkom, które nieraz przypominały idee Hitlera.", + "7763": "Mamy więc pełny program wyborczy Unii Pracy - zarówno w sprawach ustrojowych, jak politycznych i socjalnych. Jest to powrót do socjalizmu, do silnego państwa o wielkich obowiązkach i jeszcze większych obietnicach. Program, który może być atrakcyjny w społeczeństwie ludzi zmęczonych kosztami transformacji, niepewnych przyszłości, z obawą patrzących na prywatyzację i rozwój gospodarki rynkowej, która już nałożyła na wszystkich ciężary, ale jeszcze nie wszystkim przyniosła pożytki.", + "7764": "- Robimy wszystko dla dobra firmy - mówi prezes zarządu Czesław Stencel. - To są twarde prawa gospodarki rynkowej. Z bólem musiałem się wycofać z obietnic podwyżek. Nie możemy płacić więcej, kiedy fabryka jest nierentowna.", + "7765": "Prezes uważa, że ludzie z Polamu nie rozumieją nowych warunków gry. Chcą pieniędzy w momencie, gdy właśnie radykalne oszczędności mogą wyprowadzić zakład na prostą.", + "7766": "Według agentów nieruchomości i developerów to, że ktoś znany zbuduje sobie dom w okolicy, nie wpływa wcale na wzrost zainteresowania nią. - To, że kilku aktorów, m.in. Zamachowski, pobudowało się w okolicach Komorowa, nie znaczy, że w ich ślady pójdą inni. Nie ma pewności, że powstanie kolejna enklawa tylko dlatego, że jako pierwsi zamieszkali tam \"znani i lubiani\" - twierdzi Janusz Lisiecki, prezes Warszawskiego Stowarzyszenia Pośredników w Obrocie Nieruchomościami.", + "7767": "Swojego domku obitego papą Wanda Kędzierska trochę się wstydzi. - Nie stać mnie na remont - tłumaczy. - Już by się pewnie rozpadł, gdyby nie moi przyjaciele z więzienia.", + "7768": "- Jak dostawaliśmy pięciodniowe przepustki, to jechało się nie do rodziny, tylko do Wandy - mówi Tadek. - Ta chałupka to była ruina, trzeba ją było doprowadzić do takiego stanu, żeby dało się mieszkać.", + "7769": "- Wybrałeś Bośnię...", + "7770": "- Nie przestając, przynajmniej w duchu, czuć się Serbem. Po wielu medytacjach zdecydowałem się głosować za niepodległą Bośnią, bo ta opcja wydawała się najmniej wojenna.", + "7771": "- A jak głosowali inni sarajewscy Serbowie?", + "7772": "- Różnie. Zdziwisz się, ale wielu głosowało za Bośnią. Bo ja wiem... z moich znajomych może połowa.", + "7773": "O polskim militaryzmie:", + "7774": "Ideałem wewnętrznym Polski jest typ na wskroś militarny, ucieleśniający zasadę, że nad Wisłą nawet spać trzeba z karabinem. (...) Wojna powinna być dla Polaków (...) swobodnym narzędziem ducha narodowego...\" - Mirosław S. Żochowski, o którym były publicysta \"Szczerbca\" Edward Prus (dawny członek PZPR i autor kilku antyukraińskich książek) mówi: - Pan Żochowski jest arcy-Polakiem. To patriota wszech czasów. Człowiek chory na Polskę.", + "7775": "- Nigdy nie staraliśmy się, żeby na siłę zapomniały - mowią Lipińscy o trójce swoich dzieci. - Wiedzą, że są trochę \"innym\" rodzeństwem. Nie robimy z tego tajemnicy.", + "7776": "Jan Szmigiel dotrzymał obietnicy danej opiekunce Mariny: gdy mała szła do zerówki, kupił jej rosyjskie książki i zapisał na lekcje rosyjskiego razem z piątą klasą. Ale nie chciała chodzić, udawała, że nic nie rozumie. Nie nalegał. - Może kiedyś jej to przejdzie.", + "7777": "Min. Żochowski tłumaczył w Sejmie, że nic o procederze nie wiedział, bo długów ani sprzętu nie ewidencjonowano. Ale przyznał, że w opisany sposób sprzęt trafił do ponad 68 szpitali i że wiadomo o 30 mln długu z tego powodu.", + "7778": "Posłowie opozycji winią nie tylko Żochowskiego. Ministrowi spraw wewnętrznych i administracji Leszkowi Millerowi (SLD) zarzucają, że podlegający mu wojewodowie też przez dwa lata niczego nie zauważyli.", + "7779": "Afera Watergate - tak nazywał się budynek z siedzibą Partii Demokratycznej - w końcu doprowadziła do dymisji prezydenta Richarda Nixona. Okazało się, że to na jego zlecenie działali włamywacze. Stąd tytuł książki, którą napisali Woodward i Bernstein - \"Wszyscy ludzie prezydenta\" (w filmie pod tym samym tytułem dziennikarzy zagrali Robert Redford i Dustin Hoffman).", + "7780": "W ustnym uzasadnieniu dyrektorka szkoły podała, że powodem jest rażące zaniedbanie obowiązków wychowawcy klasy, podważanie autorytetu nauczyciela religii w obecności dzieci oraz organizowanie zajęć z dziećmi niezgodnych z deklaracją rodziców dotyczącą nauczania religii katolickiej.", + "7781": "Dorota B: - To paranoja, panika. Ja się z dziećmi modliłam w intencji uczennicy, która podczas zielonej szkoły tęskniła za domem. Nikogo nie werbowałam. Pani katechetka rozpętała aferę.", + "7782": "Przyjeżdżają z różnych stron świata. Śpią w noclegowni koło lokomotyw. Wieczorem wymykają się z hoteliku, by spojrzeć na ulubioną maszynę i pocałować ją na dobranoc.", + "7783": "Parowozy zawsze fascynowały i przerażały. Kiedy bracia Lumiere pokazywali w roku 1895 swój pierwszy film - wjazd lokomotywy na stację w La Ciotat - ludzie w pierwszych rzędach spadali z krzeseł.", + "7784": "Jan Witold Wojnar, właściciel wytwórni pierogów Corso i najpopularniejszej gazety rolniczej \"Gromada Rolnik Polski\" . Człowiek, który oszukał partię polityczną. Znienawidzony przez pracowników i wyklinany przez konsumentów. Boją się go politycy, urzędnicy i dziennikarze.", + "7785": "Napis na opakowaniach pierogów Corso: \"Numer 1 w Polsce\" . W firmie mówią, że pierogi zamiast mięsa faszeruje się łojem wołowym sprowadzanym z Litwy, bo tańszy.", + "7786": "Ale dodaje, że gdyby Leźnica została przyłączona do Sieradzkiego, dla jej mieszkańców byłaby to tragedia.", + "7787": "Do Łodzi jest 30 km, do Sieradza 65 km.", + "7788": "Do Łodzi autobusy jeżdżą jeden za drugim, a oprócz PKS kursuje też miejscowa komunikacja parzęczewska. Do Sieradza jest tylko kilka bezpośrednich połączeń dziennie.", + "7789": "- Nie daj Boże załatwiać coś w Sieradzkiem - wznosi oczy do nieba pułkownik.", + "7790": "Jak powszechnie wiadomo, kwestia rozrywek władzy to jest bardzo krucha i drażliwa kwestia. Władza w zasadzie nie powinna mieć żadnych rozrywek, nie po to w końcu została wybrana, żeby mieć rozrywki; jeśli w harmonogramie władzy jest nawet przewidziany czas na rozrywki, to na co jak na co, ale na rozrywki władza nie powinna mieć czasu.", + "7791": "Marek Kempski, przewodniczący Śląsko-Dąbrowskiej \"S\" .", + "7792": "Na realizację programu muszą być zagwarantowane pieniądze. Obawiam się, że posłowie z innych województw nie będą chcieli dotować górnictwa i zmian, jakie w nim mają zajść. Dlatego też uważam, że najwłaściwsze byłyby gwarancje udzielone przez premiera. Oczywiście muszą one być poparte przez koalicję, a co za tym idzie przez parlament.", + "7793": "Jakie są wyniki tych śledztw?", + "7794": "- Prokuratura stołeczna równolegle z UOP wszczęła śledztwo w sprawie przecieków. I to ona stała się jedynym dysponentem informacji o wynikach śledztwa.", + "7795": "Poseł Dziewulski oskarża szefa \"Wprost\" Marka Króla o współpracę z SB. Powołuje się na \"Nie\" , ale zaraz potem ujawnia, że zna dokładną datę (24 marca 1994 r.) wyniesienia z archiwum MSW przez oficera UOP materiałów o Królu.", + "7796": "Na których dostrzeżenie nadal nie ma szans?", + "7797": "Są, ale trzeba uzbroić się w cierpliwość, albo wynieść się z tymi badaniami poza atmosferę ziemską, zamazującą obraz.", + "7798": "No dobrze, ale co Pan wie o swoich planetach, których nie widać?", + "7799": "Na przykład to, że prawdopodobnie są z żelaza.", + "7800": "Takie zakute bambule. Latające odważniki. I ta ogromna odległość - 1300 lat świetlnych.", + "7801": "Następny sukces odniosła cała grupa zwolenników zapisywania wartości chrześcijańskich gdzie się da: w konstytucji, w TV, na płotach i w łóżkach. Odnieśli pod koniec roku wielki sukces i 7 stycznia zamierzają odnieść następny, ale jest całkiem możliwe, że sukces im kością stanie w gardle.", + "7802": "Brytyjski szef MSZ Robin Cook uznał, że wyroki na pielęgniarki są \"całkowicie nie do zaakceptowania w nowoczesnym świecie\" i zapowiedział rozmowę z saudyjskim szefem MSZ o \"wpływie, jaki ich wykonanie mogłoby mieć na brytyjską opinię publiczną\" . Saudyjski ambasador w Londynie już zapowiedział, że jego rząd nie ugnie się pod presją i nie złagodzi kar.", + "7803": "2 Kiedy wejdzie w życie nowy system?", + "7804": "Już w 1999 roku, jeśli Sejm przyjmie w tym roku kilka najważniejszych dla reformy ustaw.", + "7805": "3 Kogo nowy system obejmie?", + "7806": "Gdyby tak się stało, to w latach 2025-30 zdecydowana większość emerytów będzie otrzymywać świadczenie według nowego systemu.", + "7807": "Prywatyzacja przedsiębiorstwa państwowego przez likwidację oznacza, że organ założycielski (wojewoda albo jeden z 16 urzędów centralnych) może sprzedać jego mienie w całości lub podzielone (wraz ze zobowiązaniami), wnieść do spółki lub oddać w odpłatne użytkowanie spółce osób fizycznych (najczęściej powołanej przez załogę firmy).", + "7808": "- Na początku lat 70. nastąpiła nagle w Mobutu zmiana. Trudno powiedzieć, co było przyczyną. Zapadł na manię wielkości. Niewyobrażalną. Zaczął się zachowywać jak nawiedzony mesjasz. Uwierzył, że jest stworzony do zrealizowania jakiejś wielkiej misji - mówi mieszkający dziś w Harare doktor Czarnecki. - Zaczął usuwać Białych z administracji, wojska, odbierał im fabryki, sklepy, farmy i rozdawał wszystko Afrykanom. Ci jednak nie wiedzieli, co z tym zrobić.", + "7809": "1968 Amerykańska Komisja Równych Szans orzeka, że płeć nie będzie warunkiem pracy w zawodzie stewardesy. Można zatrudniać stewardów.", + "7810": "1969 Komisja Równych Szans wydaje zakaz określania płci kandydata w ofertach pracy.", + "7811": "Bostoński Kolektyw Zdrowia Kobiet publikuje słynną książkę \"Our Bodies Our Selves\" , rozbijającą mity dotyczące kwestii kobiecego orgazmu, masturbacji, menopauzy. Książka sprzedaje się w trzech milionach egzemplarzy i zostaje przełożona na czternaście języków.", + "7812": "Na razie Rumunia liczy głosy. Oficjalne wyniki opublikowane będą 6 października. Poza Centralną Komisją Wyborczą głosy liczy także LADO. Mój znajomy dzwonił z prowincjonalnego miasta do bukareszteńskiej siedziby LADO, żeby dowiedzieć się, czy mają już wyniki. Kobieta, która odebrała telefon, powiedziała: \"nie wymieniaj nazwiska\" . Potem zapytała, skąd dzwoni. \"Następnym razem nie dzwoń z domu\" - rzuciła. I to wydaje mi się dobrą pointą.", + "7813": "Dowiedzieliśmy się nieoficjalnie, że wczoraj SLD namawiał koalicjanta do zdymisjonowania Walendziaka podczas porannych tajnych rozmów, przed posiedzeniem Rady.", + "7814": "Podczas posiedzenia nie doszło jednak do próby odwołania prezesa. Następne spotkanie Rady ma się odbyć 8 lipca i wtedy próba zdjęcia prezesa TVP może zostać ponowiona.", + "7815": "Dżilas był u boku Tity jednym z twórców powojennej Jugosławii. W roku 1954 został usunięty z partii, gdyż opowiadał się za demokratyzacją życia politycznego i urynkowieniem gospodarki. Prawie dziesięć lat spędził w więzieniu. W 1957 r. na podstawie przemyconego za granicę rękopisu Dżilasa, opublikowano w Londynie jego głośną książkę \"Nowa klasa\" , w której zawarł krytykę biurokracji partyjnej.", + "7816": "Sędzia Góral powiedział, że znalezione dokumenty były bardzo zniszczone i wymagały długotrwałych zabiegów konserwatorskich. Dlatego dopiero od połowy stycznia sędziowie mogli rozpocząć ich przeglądanie.", + "7817": "Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych mec. Edward Wende zakwestionował konieczność zwracania się do ministra spraw wewnętrznych o zgodę na odtajnienie tych materiałów. Jego zdaniem nie tylko sąd, ale także strony procesu powinny mieć do nich dostęp.", + "7818": "- Czy nie było Panu ciężko oglądać rzutów karnych jako rezerwowy?", + "7819": "- To był koszmar ze szczęśliwym zakończeniem. Nie chciałbym tego jeszcze raz przeżyć.", + "7820": "- Gdyby był Pan na boisku, musiałby Pan strzelać karnego?", + "7821": "- Mamy w reprezentacji kilku graczy, którzy lepiej ode mnie wykonują \"jedenastki\" . Byłbym siódmy lub ósmy w kolejce.", + "7822": "Potrzebni są liberałowie, by pilnować wymogów gospodarki, i lewicowcy, by pilnować potrzeb społecznych. Wielką pracę do wykonania ma Unia Demokratyczna, największa partia opozycyjna, która skupia zarówno ludzi o dużej świadomości zarówno wymogów gospodarki rynkowej, jak i społecznych aspiracji i potrzeb. Wobec konfliktu między koniecznością budowy rynku a wrażliwością na sprawy społeczne, Unia jest partią najbliższą centrum.", + "7823": "Zgromadzili się gapie. Pani z jamnikiem spytała Kuronia, czy to jego samochód. - Nie, jeżdżę polonezem - odrzekł. - Blisko mieszkam - powiedziała pani \"Gazecie\" - i często sobie miło z Kuroniem rozmawiam.", + "7824": "W całym kraju ścięto jeszcze niewiele. Ale w Opolskiem, Wrocławskiem i Poznańskiem niektóre gospodarstwa są już nawet na finiszu.", + "7825": "Pierwsze tegoroczne rzepakowe ziarno trafiło już do punktów skupu Polskich Zakładów Zbożowych w Brzegu (Opolskie) i Wielkopolskich Zakładów Przemysłu Tłuszczowego w Szamotułach (Poznańskie). W przyszłym tygodniu jego dostawy powinny znacznie wzrosnąć.", + "7826": "Należę zdaniem Beaty Pawlak do młodszego pokolenia WiP-owców, \"tych w czarnych skórach\" . Informuję, że w działaniach WiP-u uczestniczyłem do połowy 1989. Czarna kurtka skórzana pojawiła się w mojej garderobie ok. pół roku temu.", + "7827": "W ciągu pięciu minut wyprzedano akcje WBK w punkcie sprzedaży w Pekao SA w Bielsku-Białej. W Lublinie sprzedaż trwała trzy minuty dłużej. W katowickim oddziale WBK pierwszy klient wykupił wszystkie akcje. Zakupy trwały jednak prawie godzinę, bo nabywca płacił obligacjami, które urzędnicy bankowi długo sprawdzali.", + "7828": "Było już południe, kiedy skończyli kręcić.", + "7829": "Pan Andrzej pyta: - No co, umiesz tekst?", + "7830": "- Tak, nauczyłem się.", + "7831": "- Powtórz.", + "7832": "Więc zaczynam, on przerywa: - Co ty mówisz?", + "7833": "- To, com dostał.", + "7834": "- Nie ten tekst, pomylili się. Zupełnie co innego ci przysłali. Tyś wiersz miał dostać.", + "7835": "- Jaki wiersz? - pytam.", + "7836": "Ambulans zabiera rannego na najbliższą górską polanę, gdzie czeka już helikopter. Serce kolarza trzy razy przestaje bić w czasie lotu do Tarbes. Po 20 minutach helikopter ląduje na dachu szpitala. Po kolejnych 30 minutach lekarze stwierdzają śmierć kolarza. - Choć serce przestawało pracować, bezpośrednią przyczyną śmierci były obrażenia mózgu - powiedział rzecznik szpitala w Tarbes.", + "7837": "Jak twierdzi Geoffrey Leggett, tak ogromne rezerwy grożące zalaniem rynku sprawiają, że w branży diamentów może nastąpić podobna fragmentacja jak w przemyśle perfumeryjnym.", + "7838": "Rosyjscy eksperci uważają, że De Beers wzbogaca się nieuczciwie kosztem innych członków kartelu. - Na rynku dostajemy za nasze diamenty, zależnie od jakości, o 13-35 proc. więcej niż płaci nam De Beers - twierdzi Leonid Guriewicz z Komitetu Metali i Kamieni Szlachetnych.", + "7839": "- Nietypowe, to znaczy bez pieniędzy?", + "7840": "- Nietypowe to znaczy, że nie wszystkim musi się zajmować rząd. Może narażę się na krytykę ze strony pana premiera Pawlaka, ale wciąż zbyt wielkie znaczenie przywiązujemy do umów międzyrządowych. Ciągle nie możemy doczekać się takich czasów, kiedy rządy po prostu nie będą przeszkadzały.", + "7841": "Izrael potwierdził wczoraj, że w poniedziałek rozpocznie się budowa osiedla Har-Homa we wschodniej Jerozolimie. Decyzja zapadła, mimo że szefowie tajnych służb ostrzegli, iż Palestyńczycy wyjdą na ulice.", + "7842": "Abu-Tor to dzielnica mieszana w arabskiej części Jerozolimy. Żydzi mieszkają tam na szczycie skalistego wzgórza w domach z charakterystycznego jasnego kamienia jerozolimskiego. Palestyńczycy żyją paręset metrów niżej, w slumsowych uliczkach.", + "7843": "Odbiorca płaci zwykle tylko za towar, który kupił. Energetyka cieplna rządzi się jednak innymi prawami. Nie wiadomo z góry, czy zima będzie ciepła czy mroźna i dlatego przedsiębiorstwa ogrzewcze muszą na wszelki wypadek zamawiać w elektrociepłowni ciepło \"z zapasem\" . Gdyby nie było przewidzianego \"zapasu\" , przy wyjątkowo mroźnej zimie elektrociepłownia mogłaby nie dostarczyć koniecznej ilości ciepła.", + "7844": "- Trudno jednak wyobrazić sobie demokrację bez otwartego dyskursu w sprawach kluczowych dla danej zbiorowości. Jak rozumiem, w kwestii Maastricht takiego dyskursu nie było.", + "7845": "- Rzeczywiście nie było, ale trzeba sprawiedliwie powiedzieć, że tzw. deficyt demokratyczny Wspólnoty nie był do tej pory tak dotkliwy właśnie dlatego, że większość spraw dotyczyła kwestii technicznych. Dopiero teraz integracja wkracza w politykę zagraniczną, obronność, wspólną politykę migracyjną, jednoczenie policji i kartotek.", + "7846": "O co poszło?", + "7847": "Szef Dumy oskarża Czubajsa, że to on spowodował powszechnie krytykowaną nominacją biznesmena Borysa Bieriezowskiego na stanowisko zastępcy sekretarza rosyjskiej Rady Bezpieczeństwa. Wtorkowa nominacja wywołała gwałtowne protesty całej opozycji.", + "7848": "Szef komunistów Giennadij Ziuganow oświadczył, że mianowanie Biereziowskiego to \"śmiechu warte przejawy władzy regenckiej\" . Tym razem z komunistami zgodny był lider demokratycznego \"Jabłoka\" Grigorij Jawlinski: - Ta nominacja to skandaliczna niekompetencja.", + "7849": "- O rewolucji dowiedziałam się od przyjaciółki - opowiada pani Luisa. - Zadzwoniła do mnie o czwartej w nocy 1 stycznia 1959 roku. \"Oni uciekli\" - powiedziała szlochając. \"Kto? \" - zapytałam. \"Mój mąż, ojciec, Batista. Nasi mężczyźni uciekli\" . Ojciec mojej przyjaciółki był admirałem, mąż kontradmirałem. Uciekli razem z Batistą samolotem do Dominikany. Batista wywiózł w walizkach 300 mln dolarów.", + "7850": "I okres porodu - można chodzić, wziąć prysznic i pić. II okres - na wznak.", + "7851": "Nacinanie krocza - u wszystkich rodzących po raz pierwszy. Kobiety są informowane o przebiegu porodu, gdy wymaga tego sytuacja (ordynator).", + "7852": "Po porodzie dziecko jest kładzione na brzuch mamy na 5 minut; pierwsze karmienie od razu w sali porodowej.", + "7853": "- Jaki los czeka Czeczenię?", + "7854": "- Mimo stacjonujących w Groznym wojsk i patroli Rosjanie nie będą się tam czuli bezpiecznie. Czeczeńcy nie wybaczyli nigdy Stalinowi masowej wywózki, a każdy z nich jest wojownikiem. W tej części swojej Federacji Rosjanie będą musieli znaleźć jakieś rozwiązanie polityczne.", + "7855": "Przewodnicząca komisji ustawodawczej Teresa Liszcz (PC) powiedziała \"Gazecie\" , że jeśli praca połączonych komisji sprawiedliwości, ustawodawczej, administracji i obrony narodowej będzie przebiegała normalnie, to ostateczny projekt powinien być gotowy za dwa miesiące.", + "7856": "Komisje uwzględnią także dwa dodatkowe projekty uchwał. Autorzy pierwszego proponują, aby każdy obywatel miał dostęp do swoich akt w MSW, drugiego - chcą zobowiązać ministra spraw wewnętrznych do udostępnienia każdemu posłowi i senatorowi jego własnych akt.", + "7857": "Tydzień później do drzwi zastukali obcy mężczyźni.", + "7858": "- Płaci pani pół miliarda albo zabieramy dom - powiedzieli Bychowskiej.", + "7859": "- To musi być pomyłka - zaprotestowała Halina.", + "7860": "- Żadna pomyłka. Jesteśmy z lombardu Sara. Dwa lata temu Janusz Bychowski pożyczył od nas 30 milionów pod zastaw tego domu. Chciał za to remontować ciężarówkę.", + "7861": "- To znaczy, uważa Pan, że dziś jest lepiej?", + "7862": "- Mieliśmy nie mówić o polityce. Sam pan prosił.", + "7863": "- Ale ja mówię o codzienności. I pytam: czy jest lepiej?", + "7864": "- W jednych sprawach jest lepiej, w innych gorzej.", + "7865": "- Z czym jest gorzej?", + "7866": "Bank Ziemi Radomskiej SA - minimalna kwota lokaty - 500 tys. zł.", + "7867": "Glob Bank SA w Warszawie - minimalna kwota lokaty - 10 mln zł.", + "7868": "Gecobank SA w Warszawie - rachunki a vista kapitalizuje kwartalnie. Minimalna kwota lokaty - 5 mln zł.", + "7869": "Bank Staropolski SA - minimalna kwota lokaty - 5 mln zł.", + "7870": "Największe kłopoty z zaopatrzeniem w mleko mają spółdzielnie położone w południowej, południowo-wschodniej i północno-zachodniej Polsce. I tak np. mleczarnie położone w woj. katowickim szukają mleka w woj. opolskim, krakowskim, a w drastycznych przypadkach przywożą je nawet spod Warszawy.", + "7871": "Kłopoty mają także spółdzielnie z woj. słupskiego i olsztyńskiego.", + "7872": "Oczywiście, ważny jest program, ważne są jednak także zbiorowe emocje, poczucie sprawiedliwości, historyczna pamięć. Bez tej ostatniej nie ma narodu. Chociażby dlatego postawa równego dystansu wobec obozów politycznych, wyrastających z niedawnej naszej historii, jest, moim zdaniem, postawą błędną. Znacznie zawęża zdolność pozyskiwania zwolenników dla racjonalnego skądinąd programu.", + "7873": "Na rozpatrzenie przez Krajową Radę czeka teraz 29 spraw sędziów, z czego 5 to sprawy wszczęte z urzędu przez Radę. W ministerstwie specjalny zespół przejrzał do tej pory ok. 2,6 tys. akt osobowych sędziów w stanie spoczynku, z czego 150 może stracić przywilej wyższej emerytury.", + "7874": "Spytajcie Weltza, jak czuje się dzisiaj, kiedy rodzina jego klienta obrzuca się oskarżeniami o zdradę i seksualne napastowanie nieletnich [Farrow wystąpiła przeciw Allenowi z oskarżeniem o napastowanie ich siedmioletniej córki Dylan - przyp. \"Gazety\" ]. Przypomina zgnębionego Salomona - kogoś, kto sprytnie zaproponował przekrojenie dziecka na pół i usłyszał, że oboje domniemani rodzice ochoczo przystają na tę propozycję. \"Pojęcia nie miałem, że to do czegoś podobnego doprowadzi\" - wzdycha.", + "7875": "W rok później żona dostała pracę w wiejskiej aptece w odległej o 5 km Czarnej Dąbrówce. Wraz z pracą nieduże, dwupokojowe mieszkanie. Tam właśnie zagnieździli się żona, córka, zięć i wnuki. Edward Marcinkowski dalej rezydował w barakowozie.", + "7876": "W końcu z Gdańska coraz częściej zaczął dojeżdżać syn i pomagać ojcu.", + "7877": "Więźniowie dostają przepustki. Nawiązują kontakty w miasteczku, zakładają meliny.", + "7878": "Albo idą do miejscowego hotelu, biorą pokoje i kobiety. Są chętne, jak Lilka. Janek, który siedział w Barczewie za zabójstwo pierwszej żony, kręcił się przy Lilce. - Wyszedł na przepustkę, zapoznał, pobrali się - opowiada \"Łysy\" .", + "7879": "Wczoraj upłynął termin kolejnego ultimatum, jakie Borys Jelcyn dał Czeczenii. Jednak prezydent Rosji znowu przedłużył termin ostatecznego rozbrojenia Czeczeńców do soboty wieczorem. Cały wczorajszy dzień trwały zacięte walki wokół Groznego, a wieczorem Rosjanie zamknęli pierścień okrążenia wokół miasta. Tymczasem Moskwę ogarnął strach przed czeczeńskim odwetem.", + "7880": "Informacje i dokumenty, którymi dysponujemy, wskazują jednak, że poseł kłamie. To właśnie w pół roku po wygraniu wyborów prowadził swoją działalność w Fortunie. Zorganizował opisywane wyżej spotkanie i wysłał do Austrii \"swoją\" grupę, by tam podpisali ubezpieczenia.", + "7881": "Świadkowie twierdzą, że spod siedziby SdRP odjechało w ostatnich kilkunastu miesiącach kilka takich grup. Nie udało się nam ustalić, kiedy i ile.", + "7882": "Maciej Geller: - Nie boję się Maćka, tylko ludzi, których prowadzi. Pyta pan, skąd w naszym środowisku taka zdolność do rozgrzeszania Jankowskiego za słowa? Przecież te lata, które spędziliśmy razem, były najpiękniejsze w naszym życiu.", + "7883": "Marcin Przybyłowicz: - Maciek krzyczący na wiecach to nie Maciek. Być może uważa, że cel - dobro ludzi pracy - uświęca środki.", + "7884": "Zniesienia moratorium na wykonywanie kary śmierci domaga się grupa posłów PSL. Ludowcy mają już kilkanaście podpisów pod wnioskiem o zmianę kodeksu karnego.", + "7885": "Obecny kodeks karny przewiduje karę śmierci, ale od 1987 r. nie było żadnej egzekucji. W ub.r. posłowie wpisali do nowelizowanego kodeksu karnego oficjalne moratorium na jej wykonywanie: przez pięć lat sądy mogą orzekać karę śmierci, ale nie wolno jej wykonywać.", + "7886": "Sobotni finał cieszył się sporym zainteresowaniem, dlatego organizator imprezy Ole Olsen sprowadził do Speedway Center dodatkową trybunę na 3,5 tys. miejsc. Już godzinę przed zawodami stadion wypełnił się kibicami. Na trybunach zasiadło ponad 25 tys. widzów, czyli więcej niż mieszka w Vojens. Z zagranicy największe grupy fanów speedwaya przyjechały z Polski i Szwecji. Nie zabrakło też Anglików i Niemców.", + "7887": "Do 20. minuty wyraźna była przewaga Lecha udokumentowana zdobyciem bramki przez Reissa. Potem odważniej zaatakowali gospodarze. Odsłonili jednak tyły i kolejną bramkę zdobyli lechici. Trzecioligowcy strzelili kontaktowego gola, ale w ostatnim kwadransie dwie bramki dla Lecha wypracował Remień.", + "7888": "- Moich zawodników zdopingowała wczorajsza porażka Górnika z Jeziorakiem. Dlatego nie zlekceważyli rywala - powiedział po meczu trener Lecha Romuald Szukiełowicz.", + "7889": "- Rzeczywiście z arytmetyki sejmowej wynika, że jeśli idea powiatów będzie w pełni akceptowana i przez SLD, i przez UW, to może dojść do uchwalenia tej ustawy.", + "7890": "- Czy moglibyście - jak sugeruje Strąk - zamienić PSL na UW?", + "7891": "- Wolałbym, żebyśmy wcześniej osiągnęli porozumienie z PSL.", + "7892": "Ponadto wśród odznaczonych znajdujemy m.in: dowództwo marynarki wojennej w Gdańsku i byłego ministra obrony narodowej Stanisława Dobrzańskiego. Medal przyjęli także ci, którzy go wymyślili, osoby wchodzące w skład komitetu obchodów 400-lecia (przewodził mu prof. Aleksander Gieysztor).", + "7893": "Wśród odznaczonych jest również osoba, która sama odznacza medalami, czyli Andrzej Szyszko, przewodniczący Rady Warszawy.", + "7894": "Jako zwierzątka bardziej nocne, w dzień śpią lub, czekając na zmrok, zwisają z gałęzi: albo wczepiają się nogami, albo składają łapki wzdłuż ciałka i stają się gałązkami, wisząc przeważnie głową w dół.", + "7895": "Są do tego stopnia skryte, że - choć zwykle zielonkawe lub brązowawe - przybierają kolor otoczenia, jak kameleony. Podobno barwę potrafią zmienić także wtedy, kiedy mają kolorowe pożywienie i tak np. pod wpływem marchewki - rudzieją.", + "7896": "Wśród dotkniętych anoreksją niemal nie spotyka się chłopców. - Może dlatego, że chłopcy wyładowują frustracje na zewnątrz - zastanawia się Małgorzata Wandokanty-Bocheńska. - Zresztą im wystarczy, że są sprawni; nie muszą być piękni. A kobieta wedle powszechnego mniemania musi być atrakcyjna.", + "7897": "Terapia, do której włączani są rodzice, trwa od kilku miesięcy do roku.", + "7898": "- Mamy dostęp tylko do 400 tys. uchodźców w dwóch obozach w regionie miasta Goma. Od reszty jesteśmy odcięci - mówiła wczoraj w Genewie rzeczniczka UNHCR Ruth Marshall.", + "7899": "- Dla tych 400 tys. ludzi starczy nam żywności tylko na tydzień.", + "7900": "- Bronicie \"idei republikańskich\" . Co to znaczy?", + "7901": "- Demokracja to metoda sprawowania władzy, dla ludu przez lud. Republika to sposób harmonijnego ułożenia życia społecznego i organizowania go według pewnych zasad. Republika zatem, to coś więcej niż demokracja.", + "7902": "- Wobec liberalizmu, ostry sprzeciw, prawda?", + "7903": "Dyrektor Urzędu Celnego na warszawskim lotnisku Okęcie powiedział nam z kolei, że do sierpnia ubiegłego roku nie pobierano cła, bo kopia sprowadzonego filmu po określonym czasie opuszczała Polskę.", + "7904": "Jesienią zlikwidowano odprawy czasowe i celnicy zaczęli pobierać cło i podatek obrotowy, nakładając je także na opłaty licencyjne.", + "7905": "Przypomnijmy, że PPP przewiduje jednoczesną prywatyzację ok. 600 firm, których wartość księgowa wynosi ok. 150 bln zł. W programie będą mogli uczestniczyć wszyscy dorośli obywatele polscy, którzy za ok. 300-350 tys. zł wykupią tzw. świadectwa udziałowe.", + "7906": "Specjalna podkomisja sejmowa zakończyła już prace nad projektem ustawy. 9 i 10 lutego projektem zajmą się komisje sejmowe, a wkrótce potem Sejm.", + "7907": "Stratę tę rekompensuje możliwość taniego zakupu nowych akcji. Warto też dodać, że dotychczas w przypadku BIG-u, Efektu i BRE po skorygowaniu kursu przez kilka sesji cena akcji szybko rosła, choć może to wynikać z niedouczenia części inwestorów. Wielu z nich na następną sesję po ustaleniu prawa poboru daje zlecenia nie uwzględniające nowego, niższego kursu odniesienia. W ten sposób podbijają cenę.", + "7908": "Kto trafi na świecznik, musi się pogodzić z tym, że jest rozliczany za wszystko, co zrobił, a często także i za to, czego nie zrobił. Ów mechanizm ma niewiele wspólnego z systemem politycznym. Ta bestia, opinia publiczna, zawsze kogoś musi trawić.", + "7909": "Teatr, o którym mowa, powstał w drugiej połowie lat 70. dzięki sile perswazji jednego człowieka, któremu akurat spodobało się mieć na własność taką zabawkę, jak teatr satyry. Spełnienie zachcianki przyszło mu tym łatwiej, że dysponował silnymi wpływami w różnych organach ówczesnej władzy. Był, krótko mówiąc, jej człowiekiem jako dosyć popularny, sławą zresztą nader dwuznaczną, dziennikarz lokalnej prasy partyjnej.", + "7910": "Zdaniem ekspertów funt zawdzięcza swoje powodzenie wśród inwestorów również spadkowi bezrobocia w Wielkiej Brytanii. Wprawdzie liczba ludzi bez pracy zmalała ostatnio tylko o 1,4 tys. (do 2,94 mln), ale jest to najniższy poziom bezrobocia od pięciu miesięcy. Dodatkowy atut funta to widoczne w Wielkiej Brytanii ożywienie gospodarcze i towarzyszące mu spadek inflacji. W kwietniu była ona najniższa od prawie 29 lat.", + "7911": "Wyceniony na milion złotych Rafał Dobrucki z Polonii Philips Piła jest najdroższym polskim żużlowcem, zgłoszonym na tegoroczną listę transferową.", + "7912": "Znacznie mniej, około 340 tysięcy złotych, trzeba będzie zapłacić za trzeciego żużlowca świata - Tomasza Golloba z Polonii Bydgoszcz. Jeżdżący w tym samym klubie jego brat Jacek jest wart o połowę mniej, a 120 tysięcy działacze z Bydgoszczy chcą otrzymać za Waldemara Cieślewicza.", + "7913": "Ale dla Serbów Kosowo ma olbrzymią wartość emocjonalną, to kolebka ich państwowości.", + "7914": "- To prawda. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że Kosowo wchodziło w skład państwa serbskiego tylko w XIII i XIV w., a w tym stuleciu po wojnach bałkańskich w latach 1912-13. Od XVIII w. Serbowie już nie byli tam absolutną większością.", + "7915": "Na cmentarzu w Koniku Nowym leży ponad 100 psów, pięć kotów i jeden chomik. U Dziubeczka i Ptysia kwiaty. Grób Pikusia i Miśka rozświetlają znicze. U Bosmana rosły srebrzyste świerki, ale ktoś wykopał. Zwykłe też znikają.", + "7916": "Grób Petuli zdobi wrzos. Suczka, seter gordon, przez 14 lat była traktowana jak członek rodziny. Zachorowała na raka.", + "7917": "Bożena Nowak-Szymura jest mężatką, ma syna. Jej hobby to narciarstwo. Jest prezydentem klubu Rotary w Katowicach oraz członkiem założycielem Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji.", + "7918": "Adres firmy: \"Micomp\" Zakład Systemów Mikrokomputerowych, 40-045 Katowice, ul. Astrów 7, tel. (032) 51 30 86, tel. i faks 51 86 28, 517 193, 518 609.", + "7919": "Gdy usłyszeliśmy piętro niżej pukanie, wiedzieliśmy, że to już. Nie mogę powiedzieć, że byli uprzejmi, ale nie byli niegrzeczni. To nas zdziwiło. Nie było krzyku ani wymierzonych w nas luf. Czterech młodych żołnierzy w granatowych mundurach MSW mocno zapukało do drzwi. - Musicie iść - powiedzieli. - Macie 15 minut.?", + "7920": "Chciałbym podzielić się kilkoma przemyśleniami z Mikołajem Szymańskim. Chyba przytoczył Pan jedynie fragment porzekadła o winie ( \"Magazyn\" nr 7/206). Całość to: Post lac vinum medicinum; post vinum lac testamentum fac! ( \"Po mleku wino to lekarstwo; po winie mleko - sporządź testament! \" ).", + "7921": "Ale wyrzucał Pana za drzwi za bikiniarstwo.", + "7922": "Robił to wyłącznie z estetycznych, nie politycznych przyczyn. Ubierał się z wyszukaną, nieco staromodną elegancją. Mój ówczesny strój kojarzył mu się z krzykliwością, hucpą, z buntem pozbawionym intelektualnego oparcia.", + "7923": "W tamtych czasach musiały szokować Pańskie stroje: żółta koszula, fioletowe skarpetki i krawat, buty na słoninie.", + "7924": "Hrabia twierdzi, że w ciągu półtorej godziny rozeszło się 15 tysięcy ulotek. Do metra. Boże, jak ciepło! Pruszyński zaciera ręce. Nie wiem, czy z zimna czy z satysfakcji.", + "7925": "Po dwóch godzinach kończę wreszcie swój zimny, jak wszystko w Mińsku, obiad. Telefon. To Pruszyński: - Cezary? Słuchaj, chyba się przeziębiłem.", + "7926": "Podpis pod ryc.: Ulotka z 1992 r., kiedy jeszcze Pruszyński chciał być prezydentem Białorusi.", + "7927": "To chyba dobry obyczaj, by w takim momencie redaktor naczelny, choćby często pełniący swą funkcję symbolicznie, przedstawił osobisty bilans.", + "7928": "Jak zaczynaliśmy? \"Gazeta\" miała być pismem opozycji demokratycznej, która wynurzała się - dzięki porozumieniu Okrągłego Stołu - z podziemia i niebytu. Zapisaliśmy na pierwszej stronie pochyłymi literkami \"solidarycy\" hasło: \"Nie ma wolności bez Solidarności! \" .", + "7929": "- Spora część tirów leci na Ukrainę i mogłaby omijać Sochaczew - lecieć na południe z Poznania na Kalisz, Radom i przeprawiać się np. w Puławach - proponuje Mieczysław Kobek.", + "7930": "Wojewoda skierniewicki Andrzej Charzewski (PSL) proponuje podobnie, by tiry jadące na Wschód w ogóle nie dojeżdżały do jego województwa, lecz z Poznania kierowały się przez inne województwa na Białoruś i Ukrainę.", + "7931": "Sympatię zdobył jednak przede wszystkim dzięki wyjątkowo emocjonalnemu stylowi gry oraz otwartości na wpływy innych muzycznych kultur. W 1973 roku studiował w Indiach technikę gry na drewnianym flecie nagasuram. Inspirował się także muzyką klasyczną i rockiem. Chcąc brzmieć nowocześnie, sięgnął nawet po elektroniczny saksofon, na szczęście nie na długo - najlepiej bowiem gra na klasycznym, akustycznym saksofonie altowym.", + "7932": "NBP ma też inne powody, aby dać jak najmniej na sfinansowanie dziury budżetowej: deficyt jest niższy od planowanego, ale inflację mamy taką, jaką przewidziano w \"Założeniach polityki pieniężnej na 1993 r.\" i ustawie budżetowej. Wydanie przez bank centralny więcej na sfinansowanie deficytu może doprowadzić do wzrostu inflacji albo do spadku rezerw dewizowych NBP.", + "7933": "Jak pies ogrodnika?", + "7934": "Ot, życie, takie ono jest.", + "7935": "Pewną aktywność przejawiają tylko mieszkańcy domów sąsiadujących ze świątynią. A mianowicie, w wolnych chwilach wychodzą na balkony albo wdrapują się na dachy swoich kamienic i przyglądają się pracy burzycieli - strzałowych i tych, co młotkami rozbijają figury świętych, portale i attyki.", + "7936": "Patrzą, przyglądają się, milczą, bo o czym tu mówić?", + "7937": "Francusko-polska spółka Hachette Wydawcy Prasy podtrzymuje \"zobowiązania i gotowość\" , by stać się głównym właścicielem Ruchu.", + "7938": "Taki komunikat ogłosiło Walne Zgromadzenie Wspólników spółki Hachette-Wydawcy Prasy.", + "7939": "Przypomnijmy: w maju '97 warszawski Sąd Wojewódzki zakazał ministrowi skarbu sprzedawania akcji Ruchu do czasu zakończenia procesu z polsko-francuskim konsorcjum.", + "7940": "To wszystko świadczy o tym, jak niepewna pozostaje sytuacja rosyjskiej giełdy.", + "7941": "Na ustabilizowanych rynkach papierów wartościowych transakcje dokonywane przez inwestorów wysokiego ryzyka mogą co najwyżej wywołać niewielkie poruszenie. Natomiast w Rosji, gdzie inwestorów i inwestycji jest nadal stosunkowo mało, potrafią przewrócić całą giełdę do góry nogami.", + "7942": "Przez najbliższe 6-8 miesięcy Siemens nie planuje w fabrykach większych zmian - ma to być czas na znalezienie zakładom nowych produktów.", + "7943": "Kupując fabryki Siemens zobowiązał się przez półtora roku utrzymać w Elwro zatrudnienie na poziomie 75 proc. Oznacza to, że ok. 290 spośród 1150 osób może spodziewać się zwolnienia.", + "7944": "Reżyserowi spektaklu Jerzemu Golińskiemu udało się wydobyć całą teatralną siłę dramatu bez naruszania tekstu Zapolskiej. Potrafił też sprawnie zbudować postaci. Mąż Tomasza Międzika jest zadowolonym z siebie safandułą, którego dewizą jest \"poprzestanie na małem\" . Potrafi być stanowczy, a nawet despotyczny, gdy ktoś próbuje mu zburzyć jego małą twierdzę. Żabusia w wydaniu Joanny Rudek-Mastalerz jest osóbką, która nawet robiąc najgorsze świństwo uważa się za słodziutki cukiereczek.", + "7945": "Ghedina to też zjazdowiec po przejściach. Za metą w Wengen potłukł się. Dużo gorzej było sześć lat temu, gdy po poważnym wypadku samochodowym kilka dni leżał w śpiączce. Jeszcze wcześniej, w 1985 roku, w górach zginęła jego matka - przewodniczka i instruktorka narciarska. - Czasem, gdy jadę, czuję, że mama patrzy i ochrania mnie - mówi Ghedina. Jego hobby to szybka jazda na nartach lub samochodem.", + "7946": "Lech Cabaj ma 42 lata, jest żonaty, ma dwie córki - jedenastoletnią Małgosię i trzynastoletnią Anię. Pracuje 12-16 godzin na dobę. Ma 160 dni zaległego urlopu ( \"padam, nie mam wolnego czasu, oddałem się firmie\" - mówi). Podkreśla swoje przywiązanie do pracowników ( \"to są wspaniali ludzie, bez nich nie byłoby firmy\" ). Jeździ passatem, marzy o BMW 525 ( \"na razie nie chcę wydawać, chcę zarabiać pieniądze\" ).", + "7947": "Konflikt dojrzewa też w spokojnym dotąd Kazachstanie. Władze tej republiki próbują egzekwować ustawę, która uczyniła kazachstański językiem oficjalnym. Dla ludności rosyjskojęzycznej (40 proc. mieszkańców kraju) oznacza to utratę najlepszych miejsc pracy. W obronie ludności rosyjskojęzycznej mogą stanąć tamtejsi Kozacy.", + "7948": "Po tegorocznym wyjątkowo upalnym i suchym lecie zanosi się więc na wyjątkowo gorącą i burzliwą jesień.", + "7949": "W komitecie organizacyjnym, poza Jankowskim, jest m.in. dwóch senatorów \"S\" - Zbigniew Romaszewski i Piotr Andrzejewski, były poseł Andrzej Smirnow oraz redaktor naczelny \"Tygodnika Solidarność\" Andrzej Gelberg.", + "7950": "Mister O'Goreck schował się do jakiejś sieni. Stojąca w bramie Dozorczyni, natychmiast przycisnęła go do ściany i wykręciła ręce.", + "7951": "- Napad! - zaczęła alarmować, kiedy Mister O'Goreck nie mógł już zrobić ruchu.", + "7952": "Mister O'Goreck musiał się z nią zgodzić.", + "7953": "Nie na próżno ostrzegano, że na ulicach zrobiło się niebezpiecznie.", + "7954": "SŁOWNICZEK TRUDNIEJSZYCH WYRAŻEŃ:", + "7955": "POLICJA - grupa ludności, która łapie mniej przestępców, niż to się zdarza pozostałym.", + "7956": "Natomiast to, co powiedział podczas dyskusji nad budżetem wicepremier Kołodko - żadnych więcej pieniędzy na zdrowie - świadczy o niezrozumieniu istoty sprawy. Na konkretne działania reformatorskie muszą być przeznaczone określone kwoty. Anglicy wiele pompowali w swój system dla jego zreformowania w 1992 i 1993 r. Dopiero w ubiegłym roku mieli pierwsze efekty.", + "7957": "- Zawsze wierzyłem w Europę. Chciałem, żeby była zjednoczona, byłem posłem w Parlamencie Europejskim. Ale dla mnie nie ma różnicy między Włochem, Polakiem czy Węgrem. Naszym wspólnym celem jest kultura, a kultura nie ma granic. Dostojewski nie jest Rosjaninem, jest Polakiem, Włochem, Europejczykiem, podobnie jak Mozart, który nie należy tylko do Austriaków. Dlatego uważam, że wspólna Europa mogłaby istnieć na fundamencie kultury.", + "7958": "- Na swoich doradców wybrałem fachowców z doświadczeniem i przygotowanych merytorycznie - powiedział minister dziennikarzom. Jest w tej gromadce, między innymi, były konsul z Moskwy, sekretarz partii z Politechniki Warszawskiej, sekretarz warszawskiego KW.", + "7959": "- Każdy pracuje z ludźmi, których zna i do których ma zaufanie - uważa minister Borowski.", + "7960": "Nie zostało zawarte porozumienie o sukcesji po Związku Radzieckim w realizacji porozumień międzynarodowych, nie było zgody co do aktywów i pasywów ZSRR za granicą i archiwów państwowych. Nie ma porozumienia w najważniejszych sprawach gospodarczych: nie powołano nawet organu arbitrażowego, który nakładałby sankcje za niewywiązywanie się z umów; nie dogadano się w sprawie cen.", + "7961": "Piotr Iwicki: - Jakie są notowania \"Urbanatora\" ?", + "7962": "Michał Urbaniak: - W Anglii jest na siódmej pozycji w kategorii albumów jazzowych. W Stanach już przed kilkunastoma tygodniami był na siedemnastym miejscu wśród najlepiej sprzedawanych i najczęściej emitowanych w radiu płyt. Najnowszych danych nie znam, ale wiem, że nieustannie pnie się w górę.", + "7963": "- Na płycie gra wielu znakomitych muzyków...", + "7964": "W tym roku do Reading przyjechały cztery kultowe zespoły, które w ciągu ostatnich miesięcy podpisały poważne kontrakty: Rollins Band z koncernem BMG, Screaming Trees z Sony, Mudhoney z Warner Bros. i L7 z Phonogramem.", + "7965": "Na czym polega obecna siła amerykańskiej sceny rockowej? - zapytaliśmy Johna Peela, prezentera brytyjskiej stacji radiowej BBC.", + "7966": "Zapytaliśmy, czy dziesięcioro dzieci uratowanych przez Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy, to dużo czy mało. - Jest to kropla w morzu potrzeb. Ale to o dziesięć więcej niż można było uratować - odparł Trętowski.", + "7967": "Najwięcej rozmów było z Niemcami, ale do żadnej transakcji jak dotąd nie doszło. - Przyjeżdżają i od progu mówią, że cały obszar kupują. Cena nie gra roli. Ale później wymyślają różne przeszkody - nowy rząd im nie pasuje albo pytają, dlaczego wojewodę zmieniamy - wyjaśnia wójt. - Podczas tych rozmów tak mi się dłuży, że nieraz trzy razy przysnę.", + "7968": "W Polskiej Miedzi i kilkunastu związanych z nią spółkach pracuje ok. 39 tys. ludzi (w hucie ponad 5 tys. osób). Do kombinatu należą cztery kopalnie, dwie huty i walcownia. Strefy ochronne mają trzy zakłady kombinatu: Huta Miedzi Głogów, Huta Miedzi Legnica i Zbiornik Odpadów Przemysłowych Żelazny Most.", + "7969": "Podpis: Ziemia wokół huty \"Głogów\" najbardziej skażona jest ołowiem i miedzią.", + "7970": "Ja w sprawie \"hodowli długów\" . Zjawisko okazuje się mieć takie rozmiary, że zaczynam podejrzewać, że to nie żadna luka prawna, ale świadoma działalność lobby przedsiębiorców, którzy zadbali o skaptowanie posłów do uchwalenia korzystnych dla nich przepisów i pilnowania, żeby budżet służby zdrowia co roku był odpowiednio \"długogenny\" .", + "7971": "Nie mogę uwierzyć w to, czego dowiedziałem się z artykułu \"Charty łańcuchowe\" ( \"Gazeta\" nr 241). Żeby w cywilizowanym kraju mogły istnieć przepisy pozwalające na mordowanie bezbronnych zwierząt bez wiedzy i zgody ich właścicieli? Czy my żyjemy w jakimś kompletnie dzikim kraju? Mam nadzieję, że ten krótki tekścik nie jest ostatnim słowem \"Gazety\" w tej bulwersującej sprawie.", + "7972": "Tę grę proponujemy, gdy nadejdzie ciemny wieczór. Jeden z uczestników rusza w las, licząc kroki. Po pewnym czasie staje, błyska światłem latarki i ukrywa się w miejscu, z którego sygnalizował lub w bliskim sąsiedztwie. Reszta ocenia, w jakiej odległości i gdzie pojawiło się światło. Potem wszyscy ruszają w głąb lasu i szukają ukrytego kolegi.", + "7973": "I nagle zrywa się, zachłystując radosnym gwarem. Bulwar nad jeziorem zapełnia się samochodami, straganiarzami pchającymi poboczem dwukołowe wózki z warzywami i tytoniem. Na skrzyżowaniach wyrastają rośli policjanci, gazeciarze wciskają przechodniom papierowe płachty i przekrzykują się nowościami z wczorajszego dnia i nocy, która właśnie minęła. Ubrani w białe koszule uczniowie ustawiają się na zbiórce w parku naprzeciwko gimnazjum.", + "7974": "- Dymisja Jagielińskiego dopiero w końcu marca to absurd - powiedział nam Michał Strąk (PSL), współpracownik Waldemara Pawlaka. - Jeśli premier się na to zgodzi - zdestabilizuje swój własny rząd.", + "7975": "- Nie będę komentował zachowania wicepremiera Jagielińskiego - powiedział dziennikarzom Pawlak.", + "7976": "Zdaniem niektórych prawników w przyszłości np. urząd skarbowy może stwierdzić, że małżonkowie nie mieli prawa do wspólnego opodatkowania. Kwestionowane mogą też być prawa majątkowe dzieci zrodzonych w tych związkach. Pary mogłyby wystąpić do gminy o zwrot kosztów wesel. Wszystko to byłoby możliwe, gdyby uprawomocnił się wyrok państwa R.", + "7977": "- Ten wyrok to dopiero początek łańcuszka - dodaje Witold Markowski. - Następni są już w kolejce.", + "7978": "Zwycięstwa nad Rosją, Ukrainą, a szczególnie Bułgarią w eliminacjach mistrzostw Europy miały być dowodem tego, że pogoń za czołówką się uda. Wywołało to entuzjazm wokół drużyny. Sześć tysięcy ludzi pojechało za kadrą na Wembley, 30 tys. przybyło do Chorzowa. Trenerowi uwierzyli też piłkarze - ponieważ był cudotwórcą.", + "7979": "Po zakończeniu oferty 13 spółek notowanych było z nadwyżkami sprzedaży, zaś 18 z nadwyżkami kupna. Wartościowo jednak przeważała podaż. Nie sprzedane przez maklerów akcje miały wartość 4,4 mln zł, zaś te, których nie udało im się odkupić od inwestorów - 3,8 mln zł. Podczas oferty złożono jednak tylko 161 zleceń.", + "7980": "Przesłuchania polskich świadków w \"aferze karabinowej\" opóźnią się o kilka dni. Amerykańska prokurator Tanya Hill chciała je przeprowadzić w Polsce z pominięciem naszych władz sądowych. Po ostrym proteście MSZ sędzia federalny z Nowego Jorku Eugene Nickerson wystosował wczoraj formalną prośbę do polskich władz o pomoc w tej sprawie.", + "7981": "Na szczęście voyagerom wyznaczono cele. Voyager 1 leci teraz w kierunku gwiazdozbioru Wężownika i za 40 270 lat będzie przelatywał w pobliżu małej, zimnej gwiazdy AC+79 3888, która jest obecnie w konstelacji Żyrafy, niedaleko Gwiazdy Polarnej. Można ją wypatrzyć przez teleskop.", + "7982": "- Choć chronologicznie XX stulecie zaczęło się 1 stycznia 1901 roku, zdecydowana większość historyków za jego początek uważa wybuch I wojny światowej. Podzielam ten pogląd. Ale jak to widzą na przykład Japończycy? Dla nich początkiem wieku jest zwycięstwo nad Rosją w 1905 r. Było to zwycięstwo nad białą rasą i wejście kraju na arenę wielkiej polityki. I wojna światowa nie miała dla nich większego znaczenia.", + "7983": "Tylko elity polityczne mogłyby zapoczątkować odrodzenie etosu, ale musiałyby zacząć od siebie.", + "7984": "Otwiera to pole dla różnych szalbierzy. Dla ludzi, którzy karierę polityczną będą robić w imię czystych rąk przeciw politykom. Jest to szczególnie perfidne oszustwo, bo co to znaczy apolityczny polityk czy bezpartyjna partia.", + "7985": "Piękno w przyrodzie wydaje się ewolucyjnym luksusem.", + "7986": "A przecież obserwujemy je niemal na każdym kroku.", + "7987": "Dlaczego więc ewolucja zdobyła się na taki luksus?", + "7988": "Samce rajskich ptaków to zapewne najpiękniejsze stworzenia, jakie żyją na ziemi. Jest paradoksem, że u ludzi to kobiety właśnie z upodobaniem nosiły ozdoby z piór tych ptaków", + "7989": "Olimpiada w Sydney niedaleko...", + "7990": "Krzeszewski: Nasz debel jest objęty programem przygotowań olimpijskich. Same plany przygotowań nic nie dadzą bez właściwej polityki startowej. Uważam, że kluczem do sukcesów są przede wszystkim liczne starty w silnie obsadzonych turniejach. Jeśli wytrwamy do olimpiady, to... zdobędziemy medal.", + "7991": "Błaszczyk: Nasz debel w końcu po to powstał, by odnieść sukces w Sydney. Ufamy sobie nawzajem w grze, więc wszystko jest możliwe.", + "7992": "Dodał, że \"tendencje neoimperialne w Rosji występują nie tylko wśród konserwatystów, ale również wśród wielu rosyjskich demokratów\" . Lugar ostrzegł administrację prezydenta Clintona, że Moskwa stara się nakłonić społeczność międzynarodową do uznania krajów dawnego Związku Radzieckiego za strefę specjalnych wpływów Rosji.", + "7993": "Ulice irańskich miast - Szirazu, Isfahanu, Teheranu - są szerokie i najczęściej zakorkowane. Wśród samochodów najwięcej jest starych amerykańskich fordów, chevroletów z lat 70. Swojskie, czerwone ikarusy z arabskimi numerami są równie zatłoczone jak ulice, którymi jeżdżą.", + "7994": "Na murach i billboardach zamiast reklam wizerunki Chomeiniego i jego następcy. Albo portrety bohaterów wojny irańsko-irackiej. Co druga ulica czy plac w mieście noszą imiona przywódców narodu.", + "7995": "Został kamerdynerem w Warszawie. Obecnie pracuje u dwóch kobiet. - Jedna, samotna, żyje z ogromnego spadku. Druga - biznesmenka z dziećmi.", + "7996": "Wojciech ma problem z samookreśleniem się. - Nie wiem: jestem lokajem czy kamerdynerem? Chyba lokajem, ale kamerdyner ładniej brzmi.", + "7997": "Próba obalenia rządu ujawniła dziwne mechanizmy istniejące w naszym państwie. Dzisiejszy kryzys wywołały siły polityczne, które mają podwójne możliwości: mogą wywołać falę strajków - zapowiedziano strajk generalny - i równocześnie na forum parlamentu przeforsować wotum nieufności. A więc wotum nieufności może być poparte strajkiem i odwrotnie - strajk może poprzeć wotum nieufności.", + "7998": "To maszyna piekielna. Następny Sejm - niezależnie jaki będzie - powinien ten mechanizm rozbroić zmianą prawa.", + "7999": "Na tydzień przed wizytą Matki Boskiej Fatimskiej ksiądz powiesił na kościele transparent: \"Matko Boża ratuj nasze miasto\" . - I uratowała - mówią w Pionkach.", + "8000": "W pierwszą niedzielę wiosny po Pionkach pod Radomiem poniosło, że największy zakład miasteczka - Pronit - uratowała od bankructwa Matka Boska Fatimska.", + "8001": "Wynik okazał się szokujący - aż 81 proc. poparło rolników (czyli wybrało pierwsze stwierdzenie).", + "8002": "Czy to pytanie zostało właściwie zadane? - zapytaliśmy szefów ośrodków badawczych.", + "8003": "Janina Sobczak, kierownik badań OBOP:", + "8004": "Rzeczywiście to pytanie ma mankamenty, bo przedstawiliśmy badanym zbyt skrajne opcje do wyboru. Nie było to oczywiście zamierzone, wynikło z pośpiechu.", + "8005": "Wałęsa zdawał sobie sprawę, że podobnie czuje większość Polaków. Dlatego uznał, że trzeba wziąć albo urząd prezydenta, albo rząd. Ponieważ komuniści nalegali, że przy Okrągłym Stole zarezerwowano urząd prezydenta dla Jaruzelskiego, pozostawał rząd. Nawet najbliżsi współpracownicy Wałęsy nie wiedzieli, jak ma zamiar przeprowadzić swój plan.", + "8006": "Odtąd CIS wystawiać będzie świadectwa jakości na drukach międzynarodowych, co ułatwi np. znacznie eksport do krajów Dwunastki. Obecność wystawionego przez CIS dokumentu \"uspokaja\" inspektora jakości po drugiej stronie granicy, nie gwarantuje jednak przejścia towaru bez kontroli. Inspektor może skontrolować transport, ale nie przeprowadzi rutynowej kontroli każdej partii.", + "8007": "Za wystawienie międzynarodowego świadectwa nie będzie wymagana odrębna opłata.", + "8008": "20 proc. wartości majątku odzyskanego przez policjantów w wyniku wykrycia przestępstw gospodarczych, skarbowych i przeciw mieniu pójdzie w połowie na nagrody dla samych policjantów i w połowie na zakup wyposażenia dla policji. Taka ustawa obowiązuje już od ubiegłego roku, ale dopiero wczoraj szef MSW podpisał odpowiednie rozporządzenie. Pieniądze mają przekazywać policji urzędy skarbowe po prawomocnym wyroku sądu o przepadku rzeczy pochodzących z przestępstwa na rzecz skarbu państwa.", + "8009": "W odróżnieniu od kalifornijskiej UCLA - 11-krotnie najlepszej w rywalizacji NCAA i masowo \"produkującej\" zawodników dla NBA - Princeton to elitarny uniwersytet ceniony za osiągnięcia naukowe i posiadający wysoką renomę wśród prawników i polityków. W tym roku jednak jej koszykarze nie tylko ślęczeli nad książkami, ale też mieli najlepszą obronę spośród kilkuset studenckich drużyn amerykańskich.", + "8010": "Jedzenie było na pewno niezłe, ale ja, zadumany nad osobliwością upodobań Kory, nie zapamiętałem nawet, co jadłem. Dziwiłem się tak potem jeszcze tydzień, aż okazało się, iż tkwię w banalnym błędzie, bowiem nie dostrzegłem, że obok baru sałatkowego mieści się i restauracja, czy też może raczej to sałatkarnia jest przy restauracji.", + "8011": "Zenek prosił kolegów, żeby nic nie mówili mamie, gdyby go przysypało. Nie powiedzieli.", + "8012": "Krzysiek (12 lat) i Piotrek (11), przyjaciele z podwórka: - Zenek miał trzy lata więcej, więc był szefem. Zawsze wygrywał, bo był najszybszy.", + "8013": "Ojciec Zenka: - Starszy syn biegał już na zawodach szkolnych. Zenek dopiero zaczynał. Mówił: \"Za rok ja pozbieram wszystkie dyplomy\" .", + "8014": "- Panie McEnroe, nieodwołalnie udaje się Pan, w wieku 33 lat, na tenisową rentę?", + "8015": "- Proszę to powiedzieć tak: ciągnie mnie z powrotem. Ze słowem dymisja, rezygnacja, łatwiej sportowcom się żegnać. Odchodzą, a potem meldują się z powrotem. W moim przypadku nie ma mowy, żebym z jakiegokolwiek powodu znów zaczął grać. Aha, takiego McEnroe można ewentualnie omotać forsą.", + "8016": "- Jak duża musi być pokusa?", + "8017": "Na tych, którzy przetrwali pogodowe anomalie, czekało wyzwanie. 16 wzgórz w drugiej części trasy (pierwsze to Tiegemberg na 121 km). 16 wyczerpujących podjazdów po bruku. Na kostce drżało całe ciało zawodników. Tym razem już nie z powodu zimna. Grymas zmęczenia na twarzach. Do tego jazda w szpalerze ludzi pokrzykujących, klepiących po plecach.", + "8018": "Trzeci numer \"Gigantów\" kończą bez grafika.", + "8019": "Olek zawiadamia posępnie: - Władka już nie ma. Złamał reguły gry. Przymykaliśmy oko na jego wybryki, ale zaczął przeginać. Raz w tygodniu jeździł sprzedawać swoje rysunki i wracał zalany. Musieliśmy się pożegnać.", + "8020": "Po Władku został rysunek posągu z Rio i wiersz o Chrystusie, który broni ludzi śmierdzących źle przetrawionym alkoholem.", + "8021": "- Jest tylko jeden kierunek rozwoju - duszenie inflacji, bez tego nie będzie rozwoju gospodarki, a bez rozwoju gospodarki ten kraj nie ruszy, na samym handelku się daleko nie zajedzie.", + "8022": "- Ale jak rozwijać produkcję, skoro nie warto brać kredytów, bo się ich nie spłaci?", + "8023": "Dlatego odprawia msze za spokój królewskiej duszy. Co roku zaprasza do miasta Niemców, którzy tu mieszkali. Niedawno zapytał darłowskie dzieci, kim był król Eryk. Żadne nie wiedziało. - Trzeba im to powiedzieć, żeby stał się dla nich kimś bliskim, żeby mogły zapuścić tu swoje korzenie - mówi ksiądz.", + "8024": "I wreszcie rząd odpowiadałby za logistykę, finanse, prawo, uruchamiałby rezerwy i sprzęt specjalistyczny.", + "8025": "Powiat jest nam także bardzo potrzebny dziś - przy odbudowie zalanych terenów. Bez tego odbudowa będzie znacznie trudniejsza i wiele pary pójdzie \"w gwizdek\" . Odbudową powinny się przede wszystkim zajmować władze lokalne i regionalne. A rząd powinien dbać, by starczyło na to pieniędzy.", + "8026": "W lutym wypuszczono na wolność dwóch innych wysokich przedstawicieli Frontu z myślą, że porozumieją się z przywódcami za granicą i w podziemiu i przygotują grunt do rozmów.", + "8027": "Dialog na temat dialogu utknął w martwym punkcie, gdy przywódcy Frontu nie zgodzili się zaapelować do grup zbrojnych o spokój. - Jeszcze na to za wcześnie - orzekli.", + "8028": "Do stryja dzwonią dziennikarze z prasy lokalnej i pytają, czy woli przekazać obrazy Kaliszowi czy Poznaniowi.", + "8029": "- Pan Winczakiewicz to bardzo miły człowiek, dobry malarz - mówi stryj. - Mógł ofiarować Kaliszowi swoje obrazy. A dał Kaliszowi Niderlandy. Czasem pożyczamy obrazy na wystawy, ale nikomu tu nie przyszło do głowy, żeby je oddać.", + "8030": "Zasadniczy problem polega jednak na ustaleniu, jakie są właściwe funkcje tej instytucji - od tego bowiem zależy jej przyszłość.", + "8031": "Czym jest TiFC?", + "8032": "Formalnie rzecz biorąc, mogą doń należeć wszyscy - i muzycy, i muzykolodzy, i wielbiciele muzyki Chopina, i działacze muzyczni. Towarzystwo powstało w czasach PRL-u w pustym miejscu po przedwojennym Instytucie Chopinowskim - i z nadania państwa stał się depozytariuszem całego Chopina.", + "8033": "Wiceminister Dera wyjaśnia: - Pod koniec roku dyrektorzy musieli uzgadniać z kuratorium wydatki, poza opłacaniem kosztów eksploatacji. Są teraz przypadki, że dyrektor próbuje rozliczyć np. nie uzgodniony bojler do ciepłej wody albo kupno opału na zapas. I wtedy ma problem.", + "8034": "Policjancie, czy ci nie żal...?", + "8035": "Co trzeci badany przez Demoskop sądzi, że policjanci, którzy kiedyś byli milicjantami, \"wolą obecną służbę\" , jednak co piąty uważa, że \"tęsknią do niej\" .", + "8036": "Żaden z pytanych funkcjonariuszy nie chciałby wrócić do pracy w dawnej milicji, mimo że zarabiali wtedy lepiej niż obecnie i czuli większe bezpieczeństwo socjalne.", + "8037": "W 1982 r. ogłosił, że zidentyfikował zaraźliwe białko wywołujące choroby centralnego układu nerwowego.", + "8038": "- Nauka z trudem akceptuje nowatorskie teorie. I słusznie, bo większość z nich okazuje się potem fałszywa - powiedział wczoraj Prusiner. - Ale w przypadku prionów ostatnie lata dostarczyły tylu dowodów, że doprawdy trudno wątpić w moją teorię. Choć są i tacy, którzy nigdy w nią nie uwierzą.", + "8039": "Matka: Ja też pracuję w EKO. Mam pracę do czerwca, rozbieramy teraz czwarty piec. Pracuję w dziale płac.", + "8040": "Dziennikarze: Ktoś w pracy pytał panią o to zdarzenie?", + "8041": "Matka: Nie. Rozmawialiśmy tylko o artykule w gazecie. Moja koleżanka z pracy powiedziała, że zrobiłaby tak samo jak ta matka.", + "8042": "Dziennikarze: Czy już wcześniej dochodziło do napadów na azylantów?", + "8043": "Tylko w ciągu pięciu lat (od 1991 do 1994) w wyniku katastrof życie na masowcach straciło 503 marynarzy.", + "8044": "Z innych danych wynika, że z 37 masowców, które zatonęły w okresie od stycznia 1992 do marca 1996, większość stanowiły statki tanich bander. Najwięcej statków straciła Panama - osiem, Cypr - siedem, Liberia - pięć i Malta - cztery.", + "8045": "To na ogół nie byli filmowcy?", + "8046": "Poza Wajdą i Krzysztofem - nie. Raczej pisarze, intelektualiści.", + "8047": "Wałem wiślanym nadchodzi z przeciwka od strony Kazimierza elegancka pani. Woła w stronę Agnieszki:", + "8048": "- Boże, jak się cieszę, że panią widzę!", + "8049": "Nieznajoma.", + "8050": "- Ogromnie dziękuję, w imieniu wszystkich, za pani serce, za \"Tajemniczy ogród\" . Za wszystko.", + "8051": "Stasiek wozi ze sobą na Śląsk: wodę do mycia na pięć dni, malutki telewizor, radio i różaniec.", + "8052": "- Modlę się codziennie: \"Panno Najświętsza, żeby z miasta Częstochowa policjantów wymiotło\" .", + "8053": "Na Częstochowę narzekają wszyscy kierowcy: - Tam na nas się czają. Za zakurzone światła - mandat, za spaloną żarówkę - też, i za płytki bieżnik w oponie. A jak dwie tony więcej na pakę wrzucę, to wyczują bez ważenia.", + "8054": "Dyrektor denerwuje się: - Bombardujemy ministerstwo o zmianę ustawy z 1982 roku o postępowaniu w sprawach nieletnich. Przecież to groteska. Gdyby 15-letni chłopak na przepustce zabił człowieka, to dostałby ode mnie zakaz wychodzenia z zakładu przez miesiąc.", + "8055": "Mówi, że jest zwolennikiem liberalizacji: - Ale musi być jakaś alternatywa. Na przykład w Holandii są więzienia dla szczególnie groźnych nieletnich przestępców. Więzienia, nie poprawczaki.", + "8056": "Gen. Wróblewski jest kwatermistrzem Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Podczas pobytu w elbląskim garnizonie najczęściej towarzyszyli mu dowódca stacjonującej tam dywizji, komendant szpitala wojskowego i kapelan.", + "8057": "Wojskowy kandydat nie rozdawał ulotek ze swoim programem wyborczym. Przeczytać je mogli tylko ci, którzy zainteresowali się listą. Świadkowie twierdzą, że przy nazwisku figuruje jego stopień.", + "8058": "Rozmowy pokojowe w sprawie Karabachu od dawna tkwią w ślepym zaułku. Azerowie oferują karabaskim Ormianom najwyżej autonomię kulturalną. Ormianie w ogóle nie chcą słyszeć o pozostawaniu częścią Azerbejdżanu. Od dwóch lat w Karabachu używana jest ormiańska waluta - dram, a nie azerski manat.", + "8059": "Życie religijne nie może też być przycięte do swoich moralnych pouczeń czy przykazań, jako że sens wszystkich religijnych przykazań jest nierozdzielnie zrośnięty z ich korzeniem w boskich źródłach bytu; przykazania mogą także przetrwać czas jakiś, lecz muszą wydawać się coraz bardziej wątpliwe, wątłe, arbitralne; jest to sprawa antropologiczna, nie zaś logiczna.", + "8060": "Przyszedł czas wyjazdu do Sistema Cheve - najgłębszej jaskini na półkuli zachodniej.", + "8061": "Polska ambasada zorganizowała dla nich konferencję prasową. Wśród dziennikarzy pojawił się człowiek, który był z polską wyprawą na K2 w Himalajach. Znał Andrzeja Zawadę i innych polskich himalaistów.", + "8062": "W przyszłości konstytucja określi sposób powoływania i zakres działania naczelnego dowódcy na czas wojny.", + "8063": "Ustawa oraz wynikające z niej rozporządzenia umacniają znaczenie cywilnego ministra obrony. Jej twórca Janusz Onyszkiewicz (UW) zwraca uwagę, że formalnie wzmacnia również stanowisko szefa Sztabu Generalnego, który w starych aktach prawnych był tylko szefem komórki planistycznej.", + "8064": "Innym razem pojechała z Kaharem do portu Xiamen na południu Chin, gdzie kupili trzy japońskie magnetowidy. Potem, gdy próbowali je sprzedać w Szanghaju, zostali zauważeni przez policję. Uciekali pieszo, autobusem i taksówką. Musieli zapłacić grzywnę, lecz pozwolono im zatrzymać magnetowidy Kader z trudem wyszła wtedy na zero.", + "8065": "- Zawsze gdy bankrutowałam, ludzie pytali, co ta kobieta wyprawia? Ale za każdym razem zaczynałam od nowa - opowiada.", + "8066": "Zimą paru myśliwych, na obszarze większym od polskich Karpat, poluje na zwierzęta futerkowe, a przez resztę roku łapie ryby. Jedyny kontakt ze światem zapewniają zawijające tu czasem kutry, gdyż w promieniu 100 km nie ma nawet drogi.", + "8067": "Według naukowców, w znacznej części wyższych partii górskich ludzi nie było od kilkudziesięciu lat. Dziewiczość i unikatowość tamtejszej przyrody uda się pewnie zachować, bo wkrótce będzie to obszar zamknięty i objęty nadzwyczajną ochroną.", + "8068": "Wczoraj dowiedzieliśmy się nieoficjalnie, że wśród nazwisk zgłoszonych przez członków prezydenckiej rady ds. mediów i informacji - ale tylko we własnym imieniu - są m.in. Karol Jakubowicz (b. szef TVP), Kazimierz Kutz (reżyser filmowy), Maciej Wierzyński (dziennikarz RWE) i Janusz Zaorski (reżyser filmowy, szef Radiokomitetu). Biuro Prasowe Belwederu odmówiło nam wczoraj podania wszystkich zgłoszonych przez radę kandydatów.", + "8069": "- Ja lubię komplikacje. W gruncie rzeczy wszyscy lubią komplikacje. To leży w naszej naturze. Nawet mój kot Iwan, kiedy bawiłem się z nim papierkiem na nitce, domagał się utrudnień. Chciał, żebym ten papierek skrywał między nogami stołu albo pod tapczanem.", + "8070": "- W swojej codziennej wędrówce do \"Czytelnika\" staje Pan na przejściu w anonimowym tłumie przechodniów, na skrzyżowaniu Nowego Światu i Alej Jerozolimskich. I co Pan widzi dookoła?", + "8071": "W Rzymie przyjęto ostatnio nowy dekret skierowany przeciwko mafii. Sytuacja prawna ponad 700 osób oskarżonych o powiązania z mafią, które dotąd traktowano dość liberalnie zadowalając się formalnym dozorem policyjnym, ma być ponownie zbadana. W myśl nowych przepisów sędziowie powinni częściej stosować areszt. Ostatnio siły porządkowe osadziły w więzieniu 1300 osób skazanych na areszt domowy lub zwolnionych z więzienia na przepustkę.", + "8072": "- Kiedy spotkał Pan Białoszewskiego?", + "8073": "- W 1954. Ale zaprzyjaźniłem się z nim dopiero w 1956. Moją pierwszą wystawę indywidualną miałem w Teatrze na Tarczyńskiej u Lecha Emfazego Stefańskiego. To się nazywało teatr, ale to było mieszkanie cioci Lecha Emfazego. Chałupa stoi chyba do dziś...", + "8074": "Biała prawica w RPA zarzucała Treurnichtowi nadmierną ugodowość wobec rządzącej Partii Narodowej, a także pasywność. Nikt jednak nie ośmielił się otwarcie występować przeciwko temu politykowi, który w oczach większości Afrykanerów uosabiał ich wyjątkową cywilizację, religię i wartości moralne. Teraz, źródła w Partii Konserwatywnej twierdzą, że trudno będzie uniknąć rozpadu partii, a większość jej członków przejdzie do znacznie radykalniejszej organizacji Afrikaaner Volksunie.", + "8075": "Andrzej Żelazowski z SLD mówi w \"Szarej księdze\" , że tylko 25 proc. prac komisji to praca śledcza, reszta to polityka.", + "8076": "- To raczej niewłaściwa proporcja. A polityka jest obecna.", + "8077": "Czy są różnice między opozycją a SLD w interpretacji faktów?", + "8078": "- W niektórych przypadkach tak.", + "8079": "Czy to wpłynie na treść raportu?", + "8080": "- Nie powinno.", + "8081": "W drodze do domu Wiesława K. pożaliła się taksówkarzowi Januszowi P. Ten obiecał kontakt z lekarzem prywatnym. Według prokuratury lekarz Kazimierz D. tegoż dnia dokonał za 5 mln starych zł zabiegu za pomocą aparatu próżniowego. Powikłań nie było.", + "8082": "Lekarz i taksówkarz nie przyznają się do winy. Mówią, że kobieta wcale nie była w ciąży.", + "8083": "FASZYZM - ustrój, któremu Rosja zabroniła występować w Niemczech, ponieważ sama chciała go mieć tylko dla siebie.", + "8084": "FEUDALIZM - ustrój prowadzący do kapitalizmu, który następuje po nim automatycznie. Pokazuje to, że jeśli inne sposoby dochodzenia do kapitalizmu zawodzą, dobrze jest zacząć od przywiązywania chłopa do ziemi.", + "8085": "FIAT - włoski samochodzik do poręcznego wręczania jako łapówka.", + "8086": "Zakład Cewek Przędzalniczych ,CETECH' z-dy - sprzedany za 2,5 mld zł. Polski nabywca zainwestuje w firmie 13 mld zł.", + "8087": "Pomorska F-ka Mebli - 80 proc. akcji kupiła niemiecka firma Karl-Heinz Klose f-ma za 3,8 mln marek, zainwestuje w ciągu pięciu lat 10 mln marek.", + "8088": "Prefabet-Lisów - polski inwestor kupił 51 proc. akcji za 15,35 mld zł.", + "8089": "Na 1993 rok CUP prognozyje 32 procent inflacja. A ile naprawdę wyniesie?", + "8090": "32 proc. W 1992 roku skala błędu między założeniami CUP a rzeczywistą inflacją wynosi tylko kilka procent. Czas pracuje na korzyść skutecznego prognozowania. W 1993 roku, jeżeli zostanie utrzymana dyscyplina finansowa, prognoza CUP może okazać się realna. (Bielecki)", + "8091": "Po czterech latach doszedł do wniosku, że rzeczy, które można kupić, dzielą się na dobre, bardzo dobre i świetne. Jeśli dobra kosztuje 100 zł, to bardzo dobra 300, a świetna 500 zł. Dziś jego firma urządza mieszkania najbogatszym i rzeczy dobre kosztują w jego sklepie 10 tys. zł, bardzo dobre 30 tys., a świetne powyżej 50 tys. zł.", + "8092": "Gra w Barcelonie całkowicie zaspokaja moje ambicje. To jeden z najlepszych klubów świata. Kibice przyjęli mnie niezwykle serdecznie. Bułgar Stoiczkow, z którym walczę o miejsce w składzie, jest moim najlepszym przyjacielem, pomaga, od kiedy się tu zjawiłem. Strzeliłem 13 goli w lidze, ale wiem, że powinienem wykorzystywać więcej sytuacji.", + "8093": "Chciałbym życzyć wszystkim Polakom wesołych Świąt, a polskim piłkarzom więcej sukcesów.", + "8094": "Wreszcie pruszkowianom znów przyjdzie wystąpić w hali Pogonii, ale przecież niedawno wreszcie ją zdobyli. Inna sprawa, czy goście będą w pełni umotywowani, skoro po zdobyciu Pucharu Polski mają już zapewniony udział w Pucharze Saporty. Rudzianie natomiast walczą nie tylko o półfinał play off, ale i Puchar Koracza, w którym z takim powodzeniem debiutowali w tym sezonie.", + "8095": "- W Biłgoraju ludzie nigdy nie czekali na mannę z nieba - uważa poseł Henryk Wujec. - Wiedzieli, że muszą sami sobie pomóc.", + "8096": "W 1993 r. Biłgoraj wraz z 200 innymi gminami stanął do organizowanego przez Ministerstwo Pracy konkursu wspierania inicjatyw lokalnych. Za pomysł walki z bezrobociem miasto otrzymało z funduszu PHARE 655 tys. ECU - jedną dziesiątą swego ówczesnego budżetu.", + "8097": "Kobieta wróciła do domu, zadzwoniła do córki: - Oni mi grożą. Przyszła Stasi: - Pani złamała nakaz milczenia, pani jest wrogiem państwa, wyciągniemy konsekwencje. Oficer wyszedł, rencistka odkręciła gaz.", + "8098": "Była teściową Juergena Fuchsa.", + "8099": "- Po Przełomie pytałem oficerów Stasi, czy Zersetzung oznaczało również likwidację fizyczną - mówi Fuchs. - Odpowiadali: naszym zadaniem było zakończenie wrogiej działalności. Opozycja musiała liczyć się z ryzykiem, że psychicznie i fizycznie tego nie przeżyje.", + "8100": "- A poza muzyką?", + "8101": "- Widzisz, ja nie należę do kobiet, które wymagają stałej opieki. Daję sobie radę ze sobą. Zawsze zresztą twierdziłam, że jestem męskim typem. Nie chcę, by jakoś specjalnie się mną opiekowano czy głaskano.", + "8102": "- Może nie znalazł się jeszcze mężczyzna, który potrafiłby Cię poprowadzić czy zdominować?", + "8103": "Czym zapełnić dziurę w budżecie? Spodziewa się Pan, że wyższy wzrost gospodarczy przyniesie wyższe dochody z podatków?", + "8104": "- Częściowo tak.", + "8105": "A jak sfinansować resztę dodatkowego deficytu?", + "8106": "- Przez zaciągnięcie pożyczki wewnętrznej. Broń Boże, nie z emisji pieniądza. Tu jesteśmy zgodni z ministrem finansów.", + "8107": "Wydaje się, że dalszą konsekwencją takiego stanowiska byłoby uznanie, że stawianie przed Trybunał gen. Jaruzelskiego równa się postawieniu przed nim Tadeusza Mazowieckiego, który w 1989 r. też złamał tę konstytucję, tworząc rząd wyłamujący się spod zasady \"przewodniej roli PZPR\" .", + "8108": "Ardzinba bronił się jak mógł. Jeszcze w poniedziałek prosił o pomoc wojskową sąsiednie republiki kaukaskie i Rosję. Jego apele pozostają jednak na razie bez odpowiedzi. Szewardnadze stwierdził w poniedziałek, że dogadał się z kaukaskimi przywódcami. Prezydent Rosji Borys Jelcyn odpowiedział Ardzinbie, że Moskwa nie będzie się mieszać w abchasko-gruziński spór.", + "8109": "Porody z bliską osobą - w sali porodów rodzinnych.", + "8110": "Według ordynatora dobrze byłoby, gdyby przed porodem rodzinnym partnerzy ukończyli szkołę rodzenia, ale można się bez tego obejść. W samym szpitalu szkoły nie ma.", + "8111": "Z rodziną spotkać się można w osobnej sali poza oddziałem, a także kontaktować telefonicznie (automat).", + "8112": "Nie ma opłat.", + "8113": "Pojedynek z Ajaksem będzie być może ostatnim, jaki Juventus zagra na Stadio delle Alpi. Władze \"Starej Damy\" planują rozgrywanie meczów w Bolonii. Wynajęcie Stadio delle Alpi jest zbyt drogie - słabe światło, fatalna nawierzchnia na trybunach pustki. Juventus sprzedał w tym sezonie tylko 28 tysięcy karnetów, ale 70 proc. wykupili ludzie spoza Turynu. \"Bianco-neri\" , którzy mają fanów na całym świecie, tylko nie w swoim mieście.", + "8114": "Ciągle jeszcze wybieramy naszych bohaterów i ich losy z miarką społeczną. Coraz wyraźniej jednak przeczuwamy, że instynkt społeczny nie musi decydować o wyborze tematu, że niejeden reportaż może się bez niego doskonale obejść. Pod warunkiem, naturalnie, że reporter naprawdę dogrzebie się do człowieka, a to wymaga większego talentu i determinacji niż dogrzebanie się do okoliczności społecznych.", + "8115": "W roku 1997 za rolę w \"Wezwaniu\" Jadwiga Jankowska-Cieślak dostała nagrodę na festiwalu w Gdyni.", + "8116": "Po co szminka?", + "8117": "Od roku 1994 pracuje w Dramatycznym, którego dyrektorem jest jej mąż Piotr Cieślak. Gra dwa, trzy razy w miesiącu.", + "8118": "Nie odsyła autografów, nawet jeśli ktoś dołączył kopertę ze znaczkiem. Listy od widzów czyta i niszczy. - Nie jestem duszpasterzem - mówi. Nie przechowuje fotografii ze spektakli ani taśm ze swoimi filmami.", + "8119": "Analityk Giełdowy pokazał na wykresie spadek gospodarczy, jaki wywołali.", + "8120": "- Byłem pewien, że przyczyną było zalanie spółek - powiedział Mister O'Goreck.", + "8121": "- Być może przyczyną było zalanie - zgodził się Analityk Giełdowy - ale studentów. To, że jakaś spółka jest zalana, nie ma wpływu na jej wartość rynkową, ponieważ tę ustalali studenci.", + "8122": "Zastępca prokuratora rejonowego w Rzeszowie Ryszard Faraniak takiej sprawy jeszcze nie nadzorował. - Mamy do czynienia z poważnym błędem w sztuce lekarskiej - oburza się, ale zastrzega, że o bezpośredniej przyczynie zgonu będzie się mógł wypowiedzieć dopiero po otrzymaniu oficjalnej ekspertyzy z Zakładu Medycyny Sądowej.", + "8123": "Dziennikarze chcieli się koniecznie dowiedzieć, kogo Jelcyn miał na myśli w piątek w Jekaterynburgu, gdy oświadczył, że zna nazwisko przyszłego prezydenta Rosji po wyborach w 2000 r. Większość sądzi, że chodziło o Lebiedzia. - Jeszcze za wcześnie o tym mówić - odparł wczoraj Jelcyn i po cichu dodał: - Ale myślicie prawidłowo.", + "8124": "Ruch Lebiedziem\" - s. 2; Komentarz Leopolda Ungera - s. 6; \"Jelcyn się przeliczy? \" - s. 7.", + "8125": "50,7 procent Duńczyków we wczorajszym referendum powiedziało \"nie\" dla porozumień z Maastricht. Jest to wielki cios dla integracji europejskiej.", + "8126": "Frekwencja wyniosła 82,9 procent i była o niemal 10 procent wyższa niż referendum z 1986 roku na temat przyłączenia się Danii do wewnętrznego rynku EWG.", + "8127": "W nowej strategii Hondy trzydrzwiowa Honda Civic ma być przeznaczona dla ludzi młodych, samotnych; wersja cztero-drzwiowa ma zaś kusić młodych przedsiębiorców i ma już charakter nieco rodzinnego wozu. Aby podkreślić pewną \"nobliwość\" tej wersji auta, wlot powietrza do chłodnicy obramowano chromowaną obwódką, a linia karoserii przypomina trochę Accorda - model wyższej klasy.", + "8128": "Zeznanie korygujące należy wypełnić w całości - nie wolno wysłać formularza zawierającego tylko ten fragment, w którym wcześniej był błąd.", + "8129": "Urząd nie będzie porównywał obu PIT-ów.", + "8130": "Uwaga! Drugie zeznanie należy wysłać do 30 kwietnia (ostatni dzień składania PIT-ów). Potem urząd może cię wezwać i jeśli znajdzie błąd, mogą być kłopoty.", + "8131": "Prezydent uparcie lansuje model, który według niego zapewni apolityczność armii, lecz w gruncie rzeczy zapewnia tylko niepodległość szefa Sztabu Generalnego. Sługa dwóch panów - ministra w sprawach administracyjnych i prezydenta w sprawach dowodzenia - nie będzie niczyim sługą. W swym projekcie prezydent restytuował również pomysł stworzenia Komitetu Obrony Państwa - superrządu rodem z Układu Warszawskiego.", + "8132": "Pani Małgorzata ma 48 lat i 23 lata pracy za sobą. Przez trzy lata nigdzie nie pracowała, a przez rok pobierała zasiłek dla bezrobotnych, przez cztery była na urlopach wychowawczych. Jej dochód był nieco wyższy niż średnia krajowa. Jej kapitał początkowy wyniesie aż 154 tys. zł.", + "8133": "Włamywacze komputerowi czekają na zapowiadane połączenie administracji rządowej i ośrodków edukacyjnych siecią komputerową. - Wtedy dopiero się zacznie - cieszą się. - Zostały nam może 2-3 lata - przewiduje specjalista od oprogramowania banków. - Potem się zacznie. Ale mam nadzieję, że to my będziemy lepsi.", + "8134": "Mieszkałam w Dobrziszu. O każdej porze dnia, z każdej strony z okien zamku dobiegały mnie dźwięki muzyki Mozarta, Brahmsa, Hindemitha, Prokofiewa...", + "8135": "Studenci ćwiczyli sami albo pod okiem pedagogów. Nikt ich do grania nie zapędzał, sami się organizowali, zaklepywali sobie sale do ćwiczenia, spotykali się w pokojach mieszkalnych, nawet o drugiej w nocy. To naprawdę fanatycy muzyki.", + "8136": "Kilkadziesiąt kilometrów od Perugii, w Foligno, ma siedzibę firma Rapanelli Macchine Olearie - spółka akcyjna o chrakterze rodzinnym. Wszystkie akcje należą do prezydenta i dyrektora technicznego Mario Rapanelli oraz jego brata Ezia (dyrektor handlowy); syn Ezia, Paolo, zajmuje się rynkami zagranicznymi.", + "8137": "Premier Rosji Wiktor Czernomyrdin dał wtedy do zrozumienia, że niektóre republiki są nawet skłonne \"na określonych warunkach przyłączyć się do Rosji\" .", + "8138": "Porozumienie zostało odebrane jako wielki sukces polityczny Borysa Jelcyna, jako milowy krok na drodze reintegracji byłych republik radzieckich. Prezydent wytrącał tym samym z rąk swoich przeciwników koronny argument: zarzut o spowodowanie rozpadu ZSRR.", + "8139": "- Dla SLD taki dokument nie stanowi przełomu, tym bardziej że miała to być deklaracja jednostronna. Postulowaliśmy renegocjację konkordatu, aby zmienić kontrowersyjne fragmenty, lub też dołączenie aneksu z taką samą mocą prawną co konkordat.", + "8140": "Z wypowiedzi ministra Dariusza Rosatiego wynika jednak, że on sam byłby skłonny zaakceptować formułę deklaracji rządowej, proponowaną w liście watykańskiego sekretarza stanu.", + "8141": "Był to szybki i emocjonujący mecz. W I połowie gra była wyrównana, ale gospodarze więcej strzelali, m.in. Kucharski, Złotek i Stefanik. Bramce Paciorkowskiego zagrozili tylko Iwanicki i Wyciszkiewicz. Jedynego gola zdobył Stefanik z rzutu wolnego po faulu Iwanickiego. Pomocnik Siarki z 18 metrów posłał piłkę nad \"murem\" obrońców Widzewa. Po przerwie przeważali gospodarze, którzy trzykrotnie mieli okazję na podwyższenie wyniku.", + "8142": "- On chciał, żeby pisarze służyli ustrojowi, ale wiedział, że ważniejsza jest Dąbrowska od Putramenta - mówi Szymańska. - Powtarzał, że nikt nie pamięta ministra żeglugi, u którego pracował Maupassant. Takie stwierdzenie, w czasach gdy obowiązywał kult urzędnika, miało wielkie znaczenie.", + "8143": "- Dzień jak co dzień - powiedział nam jeden z inwestorów. - Nawet lepiej, bo wyniki były ogłoszone punktualnie, pomimo znacznie poźniejszego rozpoczęcia sesji - zauważył drugi.", + "8144": "Giełda ogłosiła oficjalnie, że pełną gotowość systemu przywrócono dopiero w nocy. Pracownicy tłumaczyli, że nie miało sensu przełączanie systemu na drugi czynny komputer, ponieważ system i tak nie pracował prawidłowo.", + "8145": "- Nie. Bo w istocie tylko ten, kto oczekuje rewelacji, uważa to zajęcie za nieciekawe. Ja rewelacji nie szukam, bo ich nie ma, ale w każdym człowieku jest inność. I sytuacje są inne. Muszę się do tego ustosunkować. Muszę wyważać proporcje. Jedni grzech marginalizują, drudzy wyolbrzymiają...", + "8146": "Jak na przykład skrupulanci.", + "8147": "- Tych trzeba specjalnie prowadzić. Będzie to bardziej terapia niż spowiedź, posługująca się wiedzą psychologiczną.", + "8148": "Pisarstwa uczył się na University of Iowa Writers' Workshop (czyli na wydziale dla pisarzy). Jednym z jego profesorów był Kurt Vonnegut.", + "8149": "Jego pierwszą powieścią, dotąd nie wydaną w Polsce, była \"Setting Free the Bears\" ( \"Uwolnić niedźwiedzie\" , 1969). Następne: \"Metoda wodna\" (1972) i \"The 158-Pound Marriage\" (1974) przyniosły mu sukces wydawniczy i uznanie krytyki oraz czytelników.", + "8150": "Miałeś żonę i trzech braci. Żona dostanie połowę, czyli 24 zł, każdy z braci - po jednej szóstej, czyli po 8 zł.", + "8151": "Miałeś żonę, ojca, matkę i trzech braci. Żona dostanie połowę spadku (24 zł), każdy z rodziców - po jednej ósmej (po 6 zł), każdy z braci - po jednej dwunastej (po 4 zł).", + "8152": "Książę czy żebrak, cóż za różnica?", + "8153": "Katedrę św. Jana Chrzciciela, miejsce koronacji rosyjskich carów na królów Polski, duński socjalista oglądał po ciemku i w remontowym hałasie. Ksiądz proboszcz towarzyszył książęcej parze i jego świcie (wydawcy, autor książki, tłumaczka itd.). Światło zgasło jednak po dwóch minutach.", + "8154": "Kompromitacja czy mobilizacja?", + "8155": "Ludzie nie boją się kompromitacji sportowej, choć z pewnością większość Polaków nie wymieni więcej niż trzech, czterech specjalistów od sportów zimowych: skoczek Małysz, biatlonista Sikora, snowboardzistka Marczułajtis.", + "8156": "Może medale nie są najważniejsze dla Polaków? Być może jednak ludzie wierzą, że przy okazji igrzysk doczekamy się mistrzów.", + "8157": "Warszawski kurator oświaty Włodzimierz Paszyński spodziewa się raczej pozytywnych efektów: - Ci, którzy dobrze to robią, mają dużo uczniów, często już się zarejestrowali. Teraz umocnią się na rynku. To dobrze, bo przecież jak jesteśmy chorzy, to szukamy renomowanej spółdzielni lekarskiej, a nie pierwszego lepszego gabinetu. A jak złota rączka coś nam reperuje bez rachunku, to się złościmy, że nie możemy sobie czegoś odpisać od podatku.", + "8158": "- Czy jest szansa, że rząd upora się z korupcją własnej administracji, jeśli urzędnicy państwowi zarabiają trzy miliony?", + "8159": "- Rzeczywiście, nie sposób zdobyć za 2,5-3 mln kogoś, kto zna mechanizmy ekonomiczne, obcy język i ma praktykę. Firmy zagraniczne wyssały nam najlepszych specjalistów.", + "8160": "- A więc niedługo będziemy pisali o aferach korupcyjnych rządu Olszewskiego?", + "8161": "Znaną dobrze polskiej publiczności sztukę Friedricha Duerrenmatta \"Romulus Wielki\" wyreżyserował w Krakowie Giovanni Pampiglione. W roli tytułowego ostatniego władcy Rzymu obsadził Jerzego Stuhra. Ulubieniec publiczności doskonale wywiązał się z tego zadania. Któż bowiem, jeśli nie Stuhr, potrafiłby zagrać groteskowego władcę upadającego państwa, który w dniu ostatecznego krachu swego imperium interesuje się jedynie wydajnością kur? Jest głupcem i mędrcem zarazem, sybarytą i męczennikiem pragnącym poprzez likwidację państwa zakończyć cierpienia poddanych?", + "8162": "Jacek Cichocki: W Polsce pojawia się dużo hipotez o przyczynach porwania i co się może dziać dalej. Jednak na podstawie dostępnych faktów wciąż nie jesteśmy w stanie powiedzieć, jakie były motywy uprowadzenia, dopóki porywacze się z nami nie skontaktują. Mając wiedzę o poprzednich porwaniach, trzeba uzbroić się w cierpliwość. Od porwania do zwolnienia w Czeczenii najczęściej upływa kilka miesięcy. To na pewno nie jest kwestia kilku dni czy tygodni.", + "8163": "Kończy się lekcja, dzieci pokazują prace, wysłuchują zachwytów Ingrid i drobnych, życzliwych uwag. Dzień w szkole kończą na wesoło. Ingrid siada z podopiecznymi na podłodze i rozpoczyna zabawę w głuchy telefon. Na pożegnanie śpiewa razem z dziećmi pieśń klasy, która rozpoczyna też każdy dzień.", + "8164": "Minister od końca grudnia jest szefem specjalnego zespołu, który ma opracować projekt zmian w rolnictwie. W ciągu dwóch tygodni mają być ogłoszone niektóre propozycje, w tym m.in. sposoby ograniczenia importu zboża. To jeden z najważniejszych postulatów protestujących rolników. Polska zobowiązała się już nie podnosić i tak wysokich ceł na zboża.", + "8165": "Kuroń powiedział też, że wejście Polski do Paktu Północnoatlantyckiego powinno nastąpić \"wspólnie z Węgrami i Czechami\" . Polityk przypomniał, że prowadził już na ten temat rozmowy z prezydentami Węgier i Czech.", + "8166": "Kuroń za kilkanaście dni złoży publicznie zobowiązanie prezydenckie, w którym sprecyzuje, jak zrealizować główne zadania dla Polski: zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim Polakom (także socjalnego), równość wobec prawa, dostępność dobrej pracy, sprawne państwo i jego godne miejsce w świecie. (P)", + "8167": "Przy jednym z nich w Portadown atmosferę radosnego pikniku przerwało pojawienie się terrorystów z UVF w kominiarkach. Witały ich entuzjastyczne oklaski. Terroryści wyciągnęli broń i strzelali w powietrze. Wszyscy klaskali. Także matki z dziećmi w wózkach. - To nasi obrońcy przed IRA! Tu wszyscy są o tak - powiedziała mi młoda protestantka Emma wyciągając zaciągniętą pięść.", + "8168": "Kalifornijska firma McAfee Associates Inc. twierdzi, że znalazła sposób, by zapobiec zarażaniu komputerów wirusami z Internetu. Przed tygodniem McAfee Associates zaprezentowała program antywirusowy o nazwie WebScan, który bada oprogramowanie ściągane z Internetu, zanim zostanie załadowane do komputera. Jeśli WebScan znajdzie wirusa, ostrzega użytkownika, by nie ściągał danego pliku z sieci.", + "8169": "I było fantastycznie. Już nie rzygał. W dyskusjach zbawiał świat. I brał. Tylko morfinę.", + "8170": "Przyjaciele użyczali jej chętnie. Nikt się tam nie droczył o \"centa\" . Skąd mieli, nie obchodziło go specjalnie. Ale kiedy wszystkim zabrakło, przeszedł i on krótki kurs szkolenia w fałszowaniu recept. Posiadł tę umiejętność szybko. Pamięta dobrze - bez problemu mógł w każdej aptece kupić dziesięć ampułek morfiny.", + "8171": "Przed wyjazdowym meczem Pucharu UEFA ze sławnym AC Milanem atmosfera w lubińskim zespole była fatalna. W ostatnich dniach klub został niemal sparaliżowany przez wewnętrzne konflikty.", + "8172": "Piłkarze odmówili współpracy z trenerem Wiesławem Wojno i jego miejsce zajął asystent Janusz Stańczyk. Nikt w klubie nie ukrywał jednak, że to sytuacja tymczasowa.", + "8173": "- Popełnilibyśmy ciężki grzech twierdząc, że te obrazy nas nie interesują. Bo interesują - twierdzi Jadwiga Kaźmierczak-Baszczyk.", + "8174": "Przygotowano projekt uchwały: \"Kalisz wyraża zgodę na przyjęcie zbiorów\" , a biuro prasowe prezydenta miasta rozesłało faks do lokalnych redakcji: \"Byłby to wspaniały pomnik wystawiony przez władze samorządowe\" .", + "8175": "Pojawiło się pytanie: czy Kalisz znajdzie miejsce na zbiory?", + "8176": "O samolocie I-22 \"Iryda\" mówią Pawłowi Wrońskiemu: generalny konstruktor inż. Włodzimierz Gnarowski i Zenon Zawadzki, kierownik Zespołu Projektowego ds. \"Irydy\" w Instytucie Lotnictwa.", + "8177": "Paweł Wroński: Komitet Spraw Obronnych orzekł konieczność zakupu w 1996 r. trzech samolotów \"Iryda\" . Czy za rok w Mielcu będzie kolejny strajk?", + "8178": "- Wróćmy zatem do kina. Pierwsze Pańskie filmy miały charakter wyzwalający, kontestatorski, były usytuowane w pewnym kontekście politycznym, społecznym, psychologicznym ówczesnych Włoch. Ostatnie filmy, nawet jeśli mówią o podobnych sprawach, są odbierane inaczej. Czy nastąpiła jakaś zmiana we włoskiej rzeczywistości, a może to ogólniejsza tendencja przemian w kulturze?", + "8179": "Oświadczył to wczoraj szef urzędu prezydenta Chorwacji Hrvoje Sarinić w odpowiedzi na propozycję Serbów wznowienia rozmów pod warunkiem, ża armia chorwacka się cofnie.", + "8180": "Zaś dowódca armii chorwackiej gen. Zvonko Cervenko oświadczył, że powrót Serbów do Slawonii jest wykluczony. Dotychczas Zagrzeb głosił gotowość ponownego przyjęcia Serbów, którzy uciekli stamtąd po majowej ofensywie. (P)", + "8181": "- Ta ksenofobiczna niechęć do obcego kapitału jest coraz wyraźniejsza i stanowi już objaw tego, o czym mówiliśmy: nacjonalizmu gospodarczego.", + "8182": "Istnieją w Polsce partie polityczne, które w swoich programach jednoznacznie głoszą, że powinniśmy preferować kapitał krajowy. Preferować oczywiście można, tyle że kapitału tego po prostu nie ma i długo jeszcze nie będzie.", + "8183": "Istnieją ugrupowania, które mówią, że trzeba \"bronić polskiego stanu posiadania\" . Co to znaczy? Bóg raczy wiedzieć.", + "8184": "- Czy zdążył Pan zwiedzić Ateny?", + "8185": "- Tak, byliśmy w czwartek z kolegami na wycieczce. Najciekawszy był oczywiście Akropol, chociaż to strasznie wysoko.", + "8186": "- Akropol jest wysoko, a samoloty jeszcze wyżej. Podobno boi się Pan latać?", + "8187": "- To prawda. Boję się coraz bardziej. Lot samolotem traktuję jako zło konieczne. Najlepiej czuję się jednak na ziemi, a w szczególności na macie. Tam w końcu jestem najlepszy.", + "8188": "Łucznikowi nie wyszła też na dobre współpraca z Universalem, za pośrednictwem którego sprzedawał maszyny do szycia i importował materiały oraz części. - Universal jest nam winien kilka milionów złotych. Będziemy się sądzić - zapowiada Dariusz Szwagierek, obecny dyrektor Łucznika (ósmy od 1990 r.; w firmie od 17 lat, popiera go zakładowa \"Solidarność\" ).", + "8189": "Nie można obejrzeć oddziału przed porodem. Sala porodowa: 2 łóżka rozdzielone ścianką. 5 sal poporodowych: 3 z 4, 2 z 3 łóżkami. 2 w.c., 1 prysznic. Nie można mieć własnego ubrania, chyba że koszula i szlafrok są całkiem nowe. Golenie - obowiązkowe (na leżance, w sali przedporodowej), lewatywa - również (w łazience na oddziale).", + "8190": "Równocześnie ze stanem wojennym w Polsce miał miejsce zamach stanu w Turcji. Jakby nie liczyć, przyniósł kilkadziesiąt razy więcej ofiar śmiertelnych. Czy mogłem nie śmiać się, kiedy Rada Europy - której członkiem była i jest Turcja - potępiła Jaruzelskiego za łamanie praw człowieka? Moi koledzy byli jednak hermetycznie zamknięci na takie rozumowanie. Komunizm był dla nich ucieleśnieniem wszelkiego zła, kapitalizm - wszelkiego dobra. I to im zostało do dzisiaj.", + "8191": "Minister Antoni Macierewicz, zeznający w środę przed komisją, oskarżył ministra Wachowskiego o szantaż, ktorego celem miało być niedopuszczenie do ujawnienia materiałów obciążających Lecha Wałęsę o kontakty ze służbą bezpieczeństwa w latach 70. Świadkami szantażu wedle relacji Macierewicza mieli być prezydent Lech Wałęsa, minister Drzycimski i ksiądz Cybula. Przesłuchanie odbędzie się w poniedziałek.", + "8192": "M.K. Czasem mam takie straszne myśli. Podchodzę np. bardzo sceptycznie do doniesień na temat zjawisk paranormalnych. Dla mnie to bujda na resorach. Ale czasem nachodzą mnie wątpliwości. A może się mylę? Może faktycznie są jakieś bioprądy, o których nie mamy pojęcia?", + "8193": "Magazyn Czy mózg jest w stanie zrozumieć mózg?", + "8194": "M.K. Tak. Głęboko w to wierzę. Inaczej co byśmy tutaj robili?", + "8195": "W wielu krajach ludzie dochodzą do wniosku, że prywatna służba zdrowia nie spełnia roli prewencyjnej. A właśnie profilaktyka jest potrzebna w ciąży i przy porodzie.", + "8196": "W Stanach Zjednoczonych co czwarte dziecko przychodzi na świat dzięki cesarskiemu cięciu. Jeżeli do tego dodamy porody kleszczowe, to ponad jedna trzecia dzieci urodzonych w USA jest albo \"wycięta\" albo \"wyciągnięta\" . Takie są skutki korzystania z prywatnej opieki zdrowotnej.", + "8197": "- Podczas operacji nowotworu usunięto mi cały nos - opowiada starszy mężczyzna. - Gdy wróciłem do pracy w biurze, ludzie patrzyli na mnie z takim wstrętem, że spodziewałem się nawet zwolnienia. Wtedy przyszedłem do przychodni i w bardzo krótkim czasie dostałem protezę nosa. Dzięki temu mogłem dotrwać kilka lat do emerytury bez zmieniania pracy.", + "8198": "Ustalanie przyczyny śmierci Orestesa W. trwało do grudnia 1997 r. i nic nie dało. Zakład Medycyny Sądowej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie ocenił, że \"Zwłoki Orestesa W. były zmumifikowane i pozostawały w mieszkaniu przez okres od kilkunastu miesięcy, a nawet może od kilku lat. Zmumifikowaniu uległy tkanki miękkie. Nie stwierdzono żadnych urazów kostnych\" .", + "8199": "Dla Pekinu dysydent za granicą jest lepszy niż dysydent w więzieniu: pozostaje praktycznie nieszkodliwy, a nikt nie upomina się o jego uwolnienie. Dlatego władze w Pekinie już dawno były gotowe wypuścić Weia na Zachód. Potwierdził to prezydent Jiang podczas niedawnego spotkania z prezydentem Clintonem. To sam Wei nie chciał wyjechać. - Moje miejsce jest tutaj - mówił w 1993 r.", + "8200": "Wybór dokonany przez rząd wzbudził jednak silne protesty, głównie pracowników Thomson Multimedia oraz opozycyjnej partii socjalistycznej. Został też właśnie zakwestionowany przez państwową, ale niezależną od rządu komisję prywatyzacyjną, która skrytykowała transakcję z Daewoo. Inżynierowie Thomsona obawiali się, by nie został zmarnowany \"dorobek własnej myśli technicznej\" , zwłaszcza w dziedzinie telewizji cyfrowej (rozwinięty przez amerykańską filię koncernu).", + "8201": "Krytykowali, ale zatwierdzili...", + "8202": "Po 6,5-godzinnej burzliwej dyskusji sejmowa komisja kultury przyjęła wczoraj projekt budżetu kultury i budżetu radia i telewizji.", + "8203": "Przypomnijmy, że wydatki państwa na kulturę wyniosą w tym roku 3 bln 600 mld zł. Stanowi to 0,7 proc. budżetu państwa i jest najniższą od trzech lat sumą przeznaczaną na kulturę.", + "8204": "- Jak utrzymać muzeum za takie pieniądze, gdy same koszty ogrzewania sięgają dziś 40-50 tys. zł rocznie? A ogrzewania wyłączyć nie możemy, bo to zaszkodzi świeżo zakonserwowanym freskom w obu synagogach. Na ich restaurację wydaliśmy w ostatnich latach 600 tys. zł - mówi dyrektor. - Nie wiem nawet, czy w tym sezonie będziemy mogli otworzyć dla turystów sobiborską filię w obozie zagłady.", + "8205": "Wiśniewski \"ze względów handlowych\" nie chciał nam zdradzić, ile będą kosztowały nowe limuzyny. Powiedział, że ZUS nie zwrócił się z ofertą do sprzedawców najdroższych marek samochodów.", + "8206": "Mercedes, BMW, Lancia, Rover?", + "8207": "Sprawdziliśmy u dealerów, jakie auta spełniają ZUS-owskie marzenia.", + "8208": "Gdyby kierownictwo ZUS zdecydowało się na Mercedesa lub BMW, to koszt jednego samochodu przekroczyłby 200 tys. nowych złotych.", + "8209": "Warto dodać, że pozycja szefa UOP, mianowanego i odwoływanego przez premiera, ale po zasięgnięciu opinii prezydenta, będzie lepsza niż ministra spraw wewnętrznych, zmieniającego się wraz z każdym upadkiem rządu.", + "8210": "Szefa UOP nie będzie kontrolował minister lub premier - jego pozycja będzie mocniejsza niż ich. Wzmocni ją możliwość bezpośredniego przekazywania prezydentowi poufnych informacji. Ministra spraw wewnętrznych musiałby tylko o tym powiadomić.", + "8211": "Na czym w takim razie miałaby polegać opozycyjna odmienność? Czy Obóz Patriotyczny, testując elastyczność Unii Wolności, przywiązanej do PPP, nie popada aby w śmieszność? Abstrahując już od tego, że naiwne wydaje się założenie, jakoby wspólne stanowisko w sprawie uwłaszczenia gwarantowało możliwość powołania koalicji wyborczej.", + "8212": "Dotychczas w województwie legnickim ewakuowano około 10 tys. osób. Ponad trzy tysiące czeka na ewakuację. Wyprowadzono z zagrożonych terenów prawie trzy tysiące sztuk bydła, 12 tys. trzody chlewnej i ponad 83 tys. kurcząt. Zalanych jest 120 gopodarstw. Ewakuuje się ludzi z kolejnych miejscowości. W akcji ratowniczej bierze udział około dwóch tysięcy osób.", + "8213": "Radykalnie negując ład istniejący na ziemiach ukraińskich w Polsce i ZSRR, nacjonalizm odrzucał każdą próbę prowadzenia polityki w ramach realnego układu sił. Nacjonaliści negatywnie oceniali ewolucyjne metody działalności politycznej... uważając je za >>oportunizm< i minimalizm. Przeciwstawiali im wymóg >>pryncypializmu<... Nie widzieli różnicy między demokratycznymi a totalitarno-komunistycznymi odmianami socjalizmu...", + "8214": "Bo tradycyjnie na Tagance dużą rolę w inscenizacji gra muzyka, która ma tu aż dwóch autorów: \"klasyka\" Wasilija Niemirowicza-Danczenkę i awangardystę Siergieja Letowa. Ten ostatni, znany niegdyś w kręgach muzycznego undergroundu nie mniej niż Jerofiejew w undergroundzie literackim, wychodzi od czasu do czasu z cienia przed reflektory i improwizuje na instrumentach dętych. Napięciu akcji lub jej spowolnieniu towarzyszą rytmy marsza \"Naprzód młodzieży świata\" lub imitacja sceny miłosnej w wykonaniu saksofonu.", + "8215": "Wieczorem nie siedź przed telewizorem. Jeśli dręczą cię złe myśli, spróbuj się odprężyć. Jeśli kiedykolwiek ćwiczyłeś jogę, tai chi lub inne techniki relaksująco-koncentrujące - powtórz je dziś.", + "8216": "Nie ma nic lepszego niż zdrowy, spokojny sen. Ale trzeba na niego zapracować, zwłaszcza przed stresującym dniem. Dlatego solidnie się zmęcz. Jeśli nie chcesz biegać, pływać czy grać w piłkę - umyj okna, skoś trawę na działce, posprzątaj piwnicę.", + "8217": "Przyczyną apatii mieszkańców Wyspy Skarbów jest brak poczucia przynależności do jakiegokolwiek miejsca na świecie. Nie mają żadnej tożsamości, nie wiedzą kim są. Rdzenni mieszkańcy wyspy stanowią rozpaczliwą mniejszość. Większość to uciekinierzy i ich potomkowie. Uciekinierzy z Chin, Wietnamu, Filipin. Uciekali szukając bezpieczeństwa. Raz wyrwani z korzeniami z ziemi, z której wyrośli, już nigdy nie zadomowili się na dobre.", + "8218": "W tym roku Zagłębie też nie płaci. Latem samorząd zajął klubową hipotekę, ale bez skutku. Klub musi odprowadzić do kasy Urzędu Miasta ponad 7,3 mld opłat targowych, 374,5 mln podatku od nieruchomości i prawie 19,5 mln za dzierżawę gruntu (stan na 31 sierpnia br.).", + "8219": "Z programów przedmiotów humanistycznych zostały już co prawda usunięte przekłamania, fakty najbardziej rażące i irytujące, ale bardzo często historii czy literatury nadal uczą ci sami nauczyciele w tym samym duchu. Jak za czasów, gdy głównym celem była indoktrynacja a nie kształcenie i wychowanie.", + "8220": "Aresztowanego na 48 godzin mistrza zwolniono po poręczeniu majątkowym. Obecnie Apoń znajduje się pod dozorem policyjnym, toczy się przeciwko niemu postępowanie przygotowawcze. Jest podejrzany o spowodowanie uszkodzenia ciała dwóch osób i naruszenia nietykalności cielesnej z pobudek chuligańskich, które to wykroczenie jest objęte przez prokuraturę ściganiem z urzędu.", + "8221": "W najbliższym czasie mają zebrać się władze sekcji pięściarskiej Hetmana Białystok, aby podjąć decyzję o ukaraniu boksera.", + "8222": "Obaj uczestnicy transakcji rezygnują więc z ewentualnych dodatkowych zysków, ale chronią się przed niekorzystną zmianą tendencji na rynku.", + "8223": "Derywaty to takie właśnie szczególne papiery wartościowe, których wartość jest ściśle związana z wahaniami tzw. czynnika bazowego. Czynnikiem owym może być na przykład poziom stóp procentowych, ceny obligacji hipotecznych, giełdowe kursy walut itp.", + "8224": "Gdybyśmy nie zwolnili tempa naszej lokomotywy gospodarczej, to dzisiejsze hamowanie byłoby takie, że w przedziałach pospadałyby nam walizki na głowy - mówi wiceprezes Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową BOHDAN WYŻNIKIEWICZ w rozmowie z Jakubem Cegiełą.", + "8225": "Jakub Cegieła: Ile firm zbankrutuje w tym roku?", + "8226": "- Od polityków z Pana obozu coraz częściej można usłyszeć, że największy sukces wyborczy centroprawica odniosła trzy lata temu walcząc wspólnie z Lechem Wałęsą o Belweder...", + "8227": "- Jeśli prezydent chciałby nam pomóc w zjednoczeniu, może to zrobić. Ale centroprawica powinna być siłą całkowicie autonomiczną. Musi być partnerem, a nie wasalem Belwederu.", + "8228": "- Czyli najpierw zjednoczyć się, a potem spotkać z prezydentem?", + "8229": "- Może nie mają broni, ale kto później będzie kontrolował towary, które do Gazy przybędą morzem? Palestyńczycy będą mogli nawet sprowadzić czołg.", + "8230": "- Arafat? Okrzyczą go zdrajcą. Zginie w dniu, w którym przybędzie do Gazy.", + "8231": "Gaza: Fatah czy Hamas?", + "8232": "Gaza. Skrawek ziemi przytulony do Morza Śródziemnego na długości 45 km, 6 km szeroki, zamieszkany przez 750 tys. ludzi. Jedna z najbardziej zaludnionych części świata, jedna z najbiedniejszych.", + "8233": "Wstrzemięźliwe \"błękitne hełmy\"?", + "8234": "Siły ONZ pozostają w kontakcie z obiema stronami, wzywając je do \"powściągliwości\" . Rola UNPROFOR jest jednak niejasna. W poniedziałek dowódca sił ONZ w Sarajewie gen. Herve Gobilliard wydał rozkaz, by jego oddziały \"w żadnym wypadku nie podejmowały wobec stron działań mogących narazić na niebezpieczeństwo życie żołnierzy\" .", + "8235": "Z koszar już słychać pomruk niezadowolenia. Wojskowi żalą się, iż wiele przepisów jest nie dostosowanych do wojskowej rzeczywistości oraz że każda nowelizacja pozbawia władzy dyscyplinarnej dowódcę. Ich zdaniem obecnie próbuje się im zabrać jedyny skuteczny środek wychowawczy, jakim jest kara aresztu i degradacji.", + "8236": "Pan Janek zachodził do Ireny Rosy na kawę. Godzinami opowiadał o swoim życiu, ale ona nie miała czasu słuchać. Opiekowała się domkami, które pani prezes wynajmowała letnikom: prała pościel, sprzątała po gościach.", + "8237": "- Wreszcie zeszłej zimy - opowiada Rosa - pani prezes wyrzuciła Janka. Kogoś tam przez pomyłkę nie poprosił do telefonu.", + "8238": "Do wczoraj nie udało się uwolnić 16 pracowników klubu piłkarskiego FC Kauczuk Opava, których woda zmusiła do pozostania w budynkach stadionu. - W ciągu godziny na płycie boiska było jezioro o głębokości dwóch metrów - opowiadał dziennikarzom przez telefon jeden z nich. W osobnym budynku uwięziony jest główny napastnik klubu wraz z żoną. Wszyscy niepokoją się o los trenera, który z kolei został zablokowany w domku na działce.", + "8239": "Lider Muzułmanów Alija Izetbegović oświadczył w niedzielę, że nie sądzi, aby we wtorek w Sarajewie było możliwe zawarcie wiążącego porozumienia pokojowego. Izetbegović wyraźnie zaznaczył, że Muzułmanie \"pragną pokoju, ale nie za wszelką cenę\" . Dlatego nie zrezygnują ze swych postulatów terytorialnych: uzyskania od Serbów większych obszarów na wschodzie Bośni oraz dostępu do Adriatyku w rejonie portu Neum.", + "8240": "Na zdjęciu rodziny Tomczyńskich z Warszawy brakuje podpisu.", + "8241": "- Prześladował nas pech: na eliminacjach wchodziliśmy ostatni, do zdjęcia zapomnieliśmy kartki z nazwiskiem, żeby dojechać na nagranie, musieliśmy pożyczyć samochód - wyliczają.", + "8242": "Ale pech przyniósł im szczęście.", + "8243": "Jak dotąd są jedną z dwóch rodzin, którym udało się trzykrotnie wejść do finału i wygrać po 100 mln złotych. To największa wygrana w \"Familiadzie\"?", + "8244": "W tym sezonie IFK spisuje się słabo. Po 12 kolejkach obrońcy tytułu zajmują 7. miejsce. Zgromadzili 15 pkt. Wygrali i przegrali po trzy mecze, zremisowali sześć. Bramki 14-11. W ostatnim meczu ligowym pokonali IFK Norkoepping 2:0. Ich ligowe występy ogląda przeciętnie 7,5 tys. kibiców. We wszystkich meczach ligowych grali tylko bramkarz Thomas Ravelli, Joachim Bjoerklund, Mikael Nilsson oraz Magnus Erlingmark - najlepszy strzelec zespołu (trzy gole).", + "8245": "Mimo że administracja Clintona wychodzi z siebie, aby nie zwracać uwagi na postępowanie Rosji w Czeczenii, Kongres podnosi coraz to nowe problemy w stosunkach z Moskwą. Kongresmani wskazują na napięcia w kwestiach Bośni i Korei Północnej, na sprzedaż rosyjskiej broni do Iranu, naciski, aby znieść embargo na handel z Irakiem oraz właśnie sprzeciwy Moskwy wobec ekspansji NATO.", + "8246": "W ślady kolegów pójdzie może kirgiski prezydent Akajew, którego kadencja też kończy się w roku przyszłym. Natomiast podobnego plebiscytu nie ma co się na razie spodziewać w Tadżykistanie. Tamtejszy przywódca Imam Ali Rachman zdobył władzę w wojnie domowej, a wybory prezydenckie - ordynarnie sfałszowane - wygrał dopiero jesienią zeszłego roku. Ma więc czas.", + "8247": "Mateusza często chcieli obejrzeć lekarze, wtedy jechał do szpitala. Przyglądali mu się z zadumą: mierzyli, ważyli i zaglądali mu w oczy. Okazało się, że chłopiec widzi: z trudem, bo ma oczopląs. Coś notowali, robili fotografie. Choć potrafili już nazwać jego chorobę - Ablepharon Macrostomia Syndrome, co oznacza zespół braku powiek i ogromne usta - nic więcej powiedzieć nie mogli.", + "8248": "Ktoś za nami się śmieje i rzuca w górę kupony przerobione na konfetti. Ktoś inny w złości kopie ławkę i rzuca głośno soczyste przekleństwa.", + "8249": "Przed kolejną gonitwą wszyscy idą popatrzeć na padok, gdzie zaprezentują się wystawione do niej konie.", + "8250": "- Jaka koza! - mówi pan Ryszard, spawacz, na widok klaczy debiutantki.", + "8251": "- Protestuję! Prezydent to zrobił, żeby Krajowa Rada nie była zbyt długo bez szefa.", + "8252": "- A nie było właściwe poczekać na Trybunał?", + "8253": "- Po co?", + "8254": "- Ostatnio powiedział Pan, że Trybunał zachował się w sprawie konkordatu jak Piłat. Zarzucił mu Pan, że utrwala sejmokrację. Czy nie ingeruje Pan w niezawisłość tego sądu?", + "8255": "Odradzanie się gospodarek krajów postkomunistycznych jest nadzwyczajne, jeśli osadzić je w kontekście historycznym - twierdzi Mark Schankerman, jeden z głównych autorów raportu. Po drugiej wojnie światowej dochód narodowy Ameryki spadł o 15 proc., a trzeba było aż siedmiu lat, by nastąpił ponowny wzrost; w Europie Wschodniej zapaść była znacznie głębsza, a powrót do zdrowia dużo szybszy.", + "8256": "Na pewno wiadomo: Marek Edward Golda jest generalnym konsulem honorowym Republiki Panamy w Polsce.", + "8257": "Pokazuje nam odpowiedni dokument panamski i dwa zaświadczenia. Jedno wystawiła Kancelaria Prezydenta RP, drugie minister spraw zagranicznych Andrzej Olechowski.", + "8258": "- O mianowanie pana Goldy konsulem zwrócił się do nas minister spraw zagranicznych i prezydent Panamy - mówi naczelnik wydziału przywilejów i immunitetów MSZ Ryszard Korczewski.", + "8259": "- Tak trzeba - powiedziała. - Przecież ludzie będą to brać do ręki.", + "8260": "Pojemniki na \"inne\" śmieci w zakładach oczyszczania są jeszcze raz sortowane - tym razem przez fachowców. Puszki idą do hut, słoiki, niewymienne butelki - do hut szkła, plastiki na przetopienie i do powtórnego wykorzystania, reszta - prawdziwe śmieci - zostanie spalona lub powędruje na wysypisko, ale tego jest naprawdę bardzo mało.", + "8261": "Szkoły Biznesu ulokowana jest w jednej z sal byłego Muzeum Chwały Wojennej i Braterstwa Broni z Armią Radziecką w Legnica. O godz. 16 zaczęli schodzić się \"uczniowie\" - naliczyliśmy m.in. czterech generałów, reszta to pułkownicy, majorzy, porucznicy. Było też paru oficerów z polskiej jednostki w Legnicy.", + "8262": "Wieczorem po przyjeździe do Nowego Jorku zdążyłem jeszcze przeczytać różne materiały i przygotować swoje wystąpienie, a potem odwiedziłem sekretarza generalnego ONZ U Thanta. Był to człowiek bardzo powściągliwy, ale powiedział mi: \"Interwencja w pańskim kraju to największy błąd, jaki ZSRR popełnił od czasu II wojny światowej. To nam na długie lata zniszczy wysiłki w kierunku odprężenia\" . Podobnie wypowiadali się przedstawiciele państw Zachodu i Trzeciego Świata.", + "8263": "Da ktoś więcej?", + "8264": "Sprzedaż miliona nowych akcji ma dać spółce pieniądze i większych udziałowców.", + "8265": "Jutrzenka należy do spółek giełdowych o najbardziej rozdrobnionej strukturze akcjonariuszy, co jest pochodną wybranej przed kilku laty prywatyzacji metodą pracowniczą. Dopiero z początkiem roku o fakcie posiadania 5,5 proc. jej akcji poinformował brytyjski SG Warburg, będący jednak inwestorem typowo finansowym.", + "8266": "Myślałeś, że kiedyś zagrasz przeciw legendarnemu Great One?", + "8267": "- Naturalnie, ale to były tylko bardzo nierealne marzenia. Nawet od kiedy w 1990 roku zaczęły się mną interesować zagraniczne kluby zawodowe, moje ambicje sięgały najwyżej ligi niemieckiej.", + "8268": "- Mając 19 lat znalazłeś się w Djurgaarden Sztokholm. Stamtąd już dużo bliżej do NHL, bo wielu szwedzkich hokeistów znajduje pracę za oceanem. Jak trafiłeś do Szwecji?", + "8269": "- Czy ma Pan sportowego idola?", + "8270": "- Nie ma ich wielu, ale jeżeli miałbym kogoś wymienić, to największym jest Ingemar Stenmark.", + "8271": "- Często słyszy się o konfliktach narciarzy ze związkami sportowymi w sprawach sprzętu. Czy wybór między czołowymi producentami nart jest istotny dla wyniku, czy to tylko kwestia pieniędzy?", + "8272": "Wschodni, podkabulski front nie przesuwa się od tygodnia, za to na froncie zachodnim trwają walki między talibami i wojskami uzbeckiego generała Dostuma. Minister Muttaqi obwieścił, że talibowie zajęli we wtorek prowincję Badghis i powołali już swojego gubernatora, a teraz biją się z Uzbekami w prowincji Faryab. Celem operacji jest zmuszenie Dostuma do wycofania wojsk spod Kabulu. Talibowie wierzą, że z samym Massudem sobie poradzą.", + "8273": "- Czyś ty, Wicek, chory! - udarł się organista. - Widział kto, żeby seks stanął komu przy ludziach!", + "8274": "- Po maści każdemu, zawsze i wszędzie, nie rób ze mnie wała, sam wiesz najlepiej - Kadłubek przekonywał tak głośno, że wymiana zdań na interesujący temat zmiotła pod klozet najbardziej chętnych do uzdrawiania.", + "8275": "- W Polsce od lat prawie nie ma roku bez epidemii - dodaje. - A pisanie o dramatycznych powikłaniach, o zgonach sieje strach i źle wpływa na zdrowie starszych ludzi, którzy to czytają.", + "8276": "W drugiej połowie grudnia na grypę zachorowało 266 tys. osób, najwięcej (41 236) w woj. warszawskim, leszczyńskim (30 881), łódzkim (19 181), poznańskim (19 605) i gdańskim (16 019).", + "8277": "Przypuszczamy, że dziecko żyje - mówi Leonard Michalak, rzecznik Prokuratury Wojewódzkiej w Legnicy. - Sprawdzamy wszystkie wątki, ale szczegółów nie możemy ujawnić, ze względu na dobro dziecka.", + "8278": "Przypomnijmy, że 16 lipca 1994 r. dziadkowie półtorarocznej wówczas Moniki zostawili ją przed legnicką apteką pod opieką ojca, Roberta Bielawskiego. Gdy kupowali lekarstwa, ojciec zabrał wózek z dzieckiem i zniknął.", + "8279": "Komisja ostrzega również, że będzie dokładnie przyglądać się temu, jak w praktyce będzie realizowana wchodząca właśnie w życie ustawa lustracyjna. Polski rząd będzie musiał również ustalić lub uzupełnić już istniejące procedury zwrotu lub rekompensat za \"majątek zagrabiony przez nazistów lub komunistów\" .", + "8280": "Ustawa tego nie precyzuje, a urzędy skarbowe udzielają sprzecznych wyjaśnień.", + "8281": "W takiej sytuacji decyzję podejmuje sam podatnik, który samodzielnie wypełnia roczne zeznanie podatkowe i nie musi przy tym pytać urzędników o zdanie. Wypełnione zeznanie i wyliczoną kwotę podatku może przesłać pocztą.", + "8282": "Przy wypełnianiu zeznania podatnik powinien się trzymać ustawy i rozporządzeń wykonawczych.", + "8283": "Pan się nie boi, że ROP będzie przyczyną rozłamu w \"S\" ?", + "8284": "- Przeciwnicy ROP by tego chcieli. Natomiast ja sądzę, że to byłoby z wielką szkodą dla Polski.", + "8285": "Żadnej partii nie udało się opanować \"Solidarności\" . Nie uda się to też Ruchowi Odbudowy Polski - mówi szef Zarządu Regionu Mazowsze MACIEJ JANKOWSKI.", + "8286": "Maciej Bednarkiewicz, przyjaciel Barbary Sadowskiej, jej adwokat: - Ja szanuję pana mecenasa i niczego nie mogę mu zarzucić. Adwokat jest od tego, żeby bronić. Nic nie wiem o tym, by po moim aresztowaniu pan mecenas doradzał Barbarze. Nie, on tego nie robił. Ale jeśli mecenas pozwoli sobie w trakcie procesu oceniać Barbarę albo jej środowisko, wtedy przekroczy cienką granicę, której przekroczyć nie wolno. Nie zazdroszczę mu.", + "8287": "Jednocześnie z reformą administracji zmieniać się będzie także samorząd:", + "8288": "Do końca maja zespół przedstawi projekt powiatu. Nie wiadomo jeszcze, kiedy wróci \"Polska powiatowa\" i ile będzie powiatów (przed reformą administracyjną w 1975 r. było ich ponad 250).", + "8289": "Prawdopodobnie powiaty będą wykonywać zarówno zadania zlecone przez rząd, jak i zadania gmin. Być może w powiaty zostaną przekształcone tak krytykowane rejony administracji rządowej, a ich pracownicy zasilą powiatową kadrę.", + "8290": "Firmy międzynarodowe, jak nasza, są w lepszej sytuacji: Azja Południowo-Wschodnia czy Chiny przeżywają teraz prawdziwy reklamowy boom. W Chinach w zeszłym roku na reklamę wydano 800 mln dolarów. W ostatnim czasie obroty agencji reklamowych w Chinach zwiększają się o 40 proc. rocznie. Także dla amerykańskiego rynku reklamowego ten rok, w porównaniu z 1991, gdy wojna w Zatoce zahamowała obroty, jest rokiem rozkwitu.", + "8291": "A może chodzi o to, aby premier konsultował się przede wszystkim z wicepremierem Balcerowiczem, a nie liderem AWS?", + "8292": "- Chodzi o jasny i czytelny sygnał - szefem Rady Ministrów jest Buzek, to on podejmuje decyzje.", + "8293": "Jaki sygnał?", + "8294": "- Odważna rekonstrukcja rządu. Koalicja musi pokazać, że wyciąga wnioski z błędów. Zmieniamy ludzi, którzy zawiedli.", + "8295": "Kto zawiódł?", + "8296": "Jeśli napiszę, że był to reportaż o Oświęcimiu, czytelnik słusznie powie, że widział już takich setki. Ale niezwykłość tego programu polegała na tym, że tym razem nie chodziło o martyrologię, ale o pokazanie, że różne kultury i religie mają inne niż nasza świętości. Jest to oczywistość, ale ta oczywistość konkretnie umiejscowiona, dla mnie przynajmniej, była jednak czymś wartym zastanowienia.", + "8297": "(P) Dziś rząd podejmie decyzję o nowym systemie emerytur. Nowy system obejmie dopiero dzisiejszych 40-latków, a jeśli wszystko pójdzie bardzo dobrze, to nawet 50-latków. W nowym systemie każdy dostałby państwową rentę plus to, co sam wypracuje. Świadczenia byłyby mniej spłaszczone. Przywileje grupowe i branżowe wymagałyby wyższej składki.", + "8298": "Zdaniem Balcerowicza, aby \"chronić interesy milionów ludzi\" , \"konieczne i moralne\" jest przeciwstawianie się naciskom grup domagających się więcej pieniędzy od rządu.", + "8299": "Czy ekonomiści liczą, że Balcerowicz będzie korzystał z ich rad? Prof. Macieja przypomniał, co powiedział słynny niemiecki ekonomista Friedrich Hayek: \"Jeśli chcesz coś dobrego zrobić, to doradzaj społeczeństwu, a nie tylko rządowi, bo to strata czasu\" .", + "8300": "Więcej - s. 28.", + "8301": "- W trakcie naszej pracy odszedł stary komendant - wyjaśnia były policjant. - Działania operacyjne ustały, a C. ciągle piął się w górę. W końcu stał się większy niż sam \"Fryzjer\" i przejął interes starego. Obstawił się własnymi ochroniarzami i policjantami.", + "8302": "Według oficera, z którym rozmawiali dziennikarze \"Gazety\" , miejscowi funkcjonariusze stali na czatach, gdy grupa pracująca dla C. przeładowywała papierosy do skrytek.", + "8303": "Zaopatrzenie i ceny w Kazachstanie powodują, że z wdzięcznością przyjmowane są nie tylko towary luksusowe (czekolada, odżywki dla dzieci itp.), ale nawet podstawowe - jak cukier, ryż, makarony. Przygotowanie takiej paczki nie stanowi problemu finansowego dla wielu ludzi. Problem zaczyna się w momencie wysyłki, gdyż opłata pocztowa (niezależna od wartości przesyłki) czasami wielokrotnie przewyższa tę wartość i co gorsza możliwości finansowe darczyńcy.", + "8304": "Konstanty Fedorowicz, dyrektor firmy Intaks ma nadzieję i plany. Chce w Bohatyrowiczach zrobić biznes.", + "8305": "Intaks wozi już ludzi z Grodna do Warszawy, teraz chce wozić polskie wycieczki do Bohatyrowicz. Konstanty Fedorowicz, który doszukał się babki Polki, widzi w Bohatyrowiczach znakomity ośrodek turystyczny. W dworku Korczyńskich - kawiarnię, w dworku Strzałkowskich - może muzeum Elizy Orzeszkowej. A na Niemnie statki wycieczkowe.", + "8306": "Bank Handlowy uruchomił ponadto dwie linie kredytowe na podstawie plafonu gwarancyjnego COFACE. (Plafon oznacza, że rządowy ubezpieczyciel kredytu - w tym wypadku COFACE - udzieli gwarancji, o ile któryś z dwóch banków francuskich, z jakimi zawarł umowy Bank Handlowy, zdecyduje się udzielić kredytu). Wykorzystanie tego plafonu - wartości blisko 3 mld franków - jest minimalne, nieznacznie przekracza milion franków.", + "8307": "Pierwszy krzykacz wśród profesjonalnych koszykarzy - potężny skrzydłowy Szerszeni z Charlotte Larry Johnson, wrzeszczy, gdy rzuca wolne, gdy zdobywa punkty i gdy jest z siebie niezadowolony. Potrafi także przeklinać nawet po francusku.", + "8308": "Ale i inni gracze nie byli gorsi - choćby karzełkowaty lider Hornets Tyrone Bogues (159 cm). Niedostatki wzrostu nadrabia nie tylko dynamiczną grą, ale i wyrzucaniem z siebie potoku słów.", + "8309": "I tak właśnie wygląda dylemat inteligenta: wolno mu dostrzec ciemnotę ludu, ale nie wolno mieć jej za złe.", + "8310": "Dla naszych pradziadów rzecz była prostsza - ze stwierdzenia owej ciemnoty wynikała powinność noszenia kaganka oświaty, by lud wydźwignąć. Tradycyjna inteligencja tak rozumiała swą rolę służebną. Tyle że komunizm przetrącił jej kręgosłup, wpędził w poczucie winy i wskazał kierunek w dół - ku ludowi, a rolę przeformułował na służalczą.", + "8311": "Te z górą 30 procent fanów NBA to kobiety, a więc potencjalni kibice WNBA. A jedno z chwytliwych haseł reklamowych WNBA brzmi przecież: jesteśmy ligą na równych prawach, ligą feministek. Inny slogan Woman's National Basketball Association, od dawna towarzyszący rozgrywkom mężczyzn i ponadrocznej akcji promocyjnej, głosi natomiast: teraz czas na nas, idziemy waszym śladem.", + "8312": "Popieram tę inicjatywę, jeśli tylko w jej ramach - np. obok gwarancji stabilnej polityki podatkowej - zmieściłyby się także rozwiązania zapewniające efektywną kontrolę wywiązywania się sektora prywatnego z zobowiązań podatkowych, świadczeń na ZUS oraz przestrzegania prawa pracy.", + "8313": "Gotów jestem nawet przyłączyć się do tych, którzy protestują przeciwko wprowadzeniu dodatkowego opodatkowania najwyższych dochodów. Bowiem proponowana przez rząd operacja zamrożenia skali podatkowej i tak przyniesie dodatkowe dochody budżetowi państwa.", + "8314": "Takie informacje otrzymaliśmy po wczorajszym posiedzeniu rady nadzorczej spółki. Dokładnych danych finansowych za 1996 r. przedstawiciele rady nie chcieli ujawnić, zanim bilansu nie zatwierdzi zgromadzenie akcjonariuszy. Ujawniono jedynie, że w zeszłym roku przychody ze sprzedaży polskiej spółki Fiat Auto Poland wyniosły ok. 4,9 mld zł, o ok. 36 proc. więcej niż w 1995 r.", + "8315": "Według policji, działalność drobnych złodziejaszków to już przeszłość. Teraz na zamówienie mafii gangi złożone z zamieszkałych w Niemczech Polaków kradną samochody wybranej marki. Z materiałów szczecińskiej policji i Straży Granicznej wynika, że 90 proc. wszystkich aut wwożonych do Polski przez gangi pochodzi z Niemiec. Większość skradziono w Berlinie, Hamburgu, Kilonii i Bremie. Najbardziej popularne są mercedesy, audi, golfy i BMW.", + "8316": "Postępowanie przeciwko przestępcy, który został świadkiem koronnym, ulegałoby zawieszeniu. Świadek zeznawałby w procesach pozostałych członków gangu.", + "8317": "Tym świadkom, którzy powiedzą całą prawdę, przestępstwo ujdzie zupełnie bezkarnie. Świadkowie, którzy - wbrew umowie - będą kłamali, zostaną oskarżeni tak samo jak ich wydani wspólnicy. Śledztwo przeciwko świadkowi koronnemu zostanie umorzone dopiero, gdy bez zarzutu wypełni swoją rolę.", + "8318": "Drugim ważnym wydarzeniem był run na giełdę firm poszukujących kapitału. Jeszcze w ub.r. wstrzymywanie pieniędzy na nowe emisje akcji przypominało czekanie na Godota. Dziś zdecydowana większość spółek notowanych na giełdzie chce podwyższać swój kapitał. W lutym emisje przeprowadziły Efekt, Swarzędz i Exbud. Decyzje w tej sprawie podjęły Mostostal Warszawa, Elektrim, Polifarb i Okocim. Kilka innych firm ogłosiło zamiar podwyższenia kapitału.", + "8319": "Pierwsze recenzje w Niemczech pojawiły się już dwa tygodnie po ukazaniu się książki w USA. Tak rozpoczęła się dyskusja, której rozmiary i temperatura były bez precedensu w historii RFN. Szanujące się gazety drukowały po kilka recenzji, nie licząc głosów czytelników. Atak na książkę przypuściły wszystkie środowiska, od lewicowo-liberalnych po prawicowo-konserwatywne. Jeden z publicystów napisał nawet, że w RFN powstał \"konsens obronny\" (aluzja do odruchu obronnego).", + "8320": "Po zakończeniu kariery Perry rok w rok komentował Wimbledon. Deszczowe pauzy wypełniał opowieściami z dawnych lat. Omijał z daleka swój pomnik, ale z uśmiechem, którego nie tracił, nawet po operacji serca, którą przeszedł rok temu.", + "8321": "W styczniu pojechał do Melbourne. Przewrócił się w hotelowym hallu łamiąc żebra. Powikłania doprowadziły na początku lutego do śmierci. Frederick Perry miał 85 lat.", + "8322": "Uwagę przyciągnął Wielkopolski Bank Kredytowy; jego kurs spadł maksymalnie, a duży inwestor rzucił do sprzedaży aż 20 tys. papierów. Rynek nie zrównoważył tej oferty, ale zrobił to specjalista, który kupił akcje za 5,3 mld zł. W dogrywce obroty akcjami WBK wyniosły 37,9 mld zł, tj. 40 proc. całych wczorajszych obrotów tą spółką.", + "8323": "GAZEM W RECESJĘ...", + "8324": "CPN szukał więc czegoś nowego. Wybór padł na propan-butan - gaz płynny, który stał się w ostatnich latach prawdziwym przebojem. Zasila się nim nie tylko domowe systemy grzewcze czy kuchenki, ale coraz częściej stosuje jako ekologiczne paliwo do aut.", + "8325": "Leontyna Gemza: - Pojęcie \"na własny rachunek\" jest wzięte żywcem z ustawy o działalności gospodarczej. My takiej nie prowadzimy, nie wykonujemy zadań publicznych dla zysku, ale dla dobra mieszkańców. Urzędy skarbowe nie chcą nas zrozumieć.", + "8326": "Wrocławska izba skarbowa, która prowadzi postępowanie, odmówiła udzielenia nam informacji.", + "8327": "Według Adama Hryniewicza, utrzymanie się handlu tymi zwierzętami na obecnym poziomie może w ciągu kilku lat doprowadzić do ich całkowitego wyginięcia w naturze.", + "8328": "Poza żółwiami do Polski przywozi się zwierzęta wpisane do międzynarodowej Czerwonej Księgi (lista gatunków zagrożonych wymarciem) np. waran szary. Warany cieszą się dużym zainteresowaniem kolekcjonerów, gdyż nie można ich kupić legalnie.", + "8329": "Mieszkają w dwóch pokojach z dala od centrum. Początkowe skrępowanie (dziennikarze nigdy tu nie zaglądali) mija przy poczęstunku. Odmówić nie sposób, skoro się już przygotowali. Na stole wykrochmalone serwetki, świeżo zaparzona herbata, chrupiące bułki, masło, żółty ser, torcik Maska, talerz z jabłkami. Na pożegnanie słyszę: - Będzie pani w Moskwie, proszę wpadać w gości.", + "8330": "Właśnie w tym czasie histeria nacjonalistyczna w Serbii osiąga szczyt. Przywódca radykałów serbskich, Vojislav Szeszelj, wzywa do bezpośredniej akcji wojskowej, a jeśli o niego samego chodzi - dowcipkuje na ekranach TV - to on mógłby wrogów zarzynać \"zardzewiałą łyżką\" . I kamera pokazuje go w panterce, na froncie w Bośni.", + "8331": "Natomiast dr Gręziak powiedziała wczoraj, że zapłodnienie pozaustrojowe - choć umożliwia zajście w ciążę - w ogóle nie jest leczeniem niepłodności.", + "8332": "Tymczasem zdesperowani pacjenci nOvum zamierzają podobno zaskarżyć lekarza wojewódzkiego do prokuratury za uniemożliwienie im leczenia, do czego - ich zdaniem - mają konstytucyjne prawo.", + "8333": "I tu również ustawodawcy różnią się założeniami: w Europie chodzi o ochronę przed zderzeniami na skrzyżowaniach, natomiast w USA symuluje się zderzenie na autostradzie.", + "8334": "Jeszcze bardziej testy skomplikuje stosowanie różnych manekinów: amerykański manekin mierzy skalę możliwych obrażeń głowy i klatki piersiowej; europejski manekin dodatkowo będzie mierzyć wpływ różnych sił działających w czasie wypadku na pasażerów.", + "8335": "Kogo?", + "8336": "- Nie wiem. Sądzę, że żonę.", + "8337": "Najbliżej prezydenta urzęduje minister Marek Ungier, szef jego gabinetu.", + "8338": "- Biorąc pod uwagę czas, jaki spędza z prezydentem, jest z nim najbliżej.", + "8339": "Który z ministrów może bez pytania wtargnąć w nocy do prywatnych apartamentów prezydenta?", + "8340": "- Na pewno taką możliwość ma Ungier. I ja.", + "8341": "Skończyliśmy na przyjmowaniu gości. Potem obiad?", + "8342": "Jeżeli Siemiątkowski nie miał konkretnych przesłanek do wysuwania oskarżeń, to popełnił niewybaczalny błąd. Jeżeli je miał, to też nie powinien tego upubliczniać.", + "8343": "Agnieszka Kublik, Jerzy Jachowicz: Szef UOP płk Andrzej Kapkowski mówił komisji ds. kontroli służb specjalnych, że nie ma żadnego realnego zagrożenia ze strony rosyjskich służb. Jak zatem rozumieć wypowiedź Siemiątkowskiego?", + "8344": "Podpisanie umowy pożyczkowej miało nastąpić już 4 grudnia, ale zostało odłożone. Błędy proceduralne popełnione podczas przygotowań do podpisania umowy kredytowej wykorzystał nowy rząd, aby odwołać dotychczasowy zarząd firmy - obsadzony przez SLD i PSL oraz Radę Nadzorczą. Zarząd nie powiadomił Rady Nadzorczej o planowanym kredycie, podczas gdy powinien uzyskać zgodę na każdą pożyczkę powyżej 50 mln zł. Z kolei Radzie Nadzorczej zarzucono, że nie sprawuje należytej kontroli nad Telekomunikacją.", + "8345": "Potem nieoczekiwanie mnie odwiedził.", + "8346": "- Wracam z biblioteki - sapał. - Patrz! - Na stole rozłożył odbitki kserograficzne stron Rocznika Statystycznego. - Oto - gorączkował się - dane o opadach. Tu - wskazał palcem - stacja meteo Kalisz. W latach 1971-1980 przez rok spadło tam 540 mm deszczu. Ale w dziesięcioleciu 1981-1990 już tylko 399. Tu znowu Śnieżka. Odpowiednie dane wynoszą 1410 i 820 mm.", + "8347": "Stowarzyszenie na Rzecz Praw i Wolności liczy ok. tysiąca członków. Powstało z komitetów na rzecz referendum w sprawie karania za aborcję. Opowiada się przeciw \"uprawianej pod auspicjami państwa indoktrynacji religijnej dzieci i młodzieży\" oraz uprzywilejowaniu materialnemu Kościołów.", + "8348": "Można mieć wątpliwości co do tego czy innego paragrafu konkordatu lub sposobu przygotowywania projektu. Ale mówienie o aspiracjach Kościoła do uczynienia z Polski państwa wyznaniowego - to już lekka przesada.", + "8349": "Memoriał złożony Bushowi stwierdza, że umiarkowane użycie siły jest nie do uniknięcia i decyzje w tej kwestii należy podjąć jak najrychlej, ponieważ istnieje ryzyko, że obecne konstruktywne stanowisko Rosji może ulec zmianie. Sprawiłoby to, że Radzie Bezpieczeństwa znacznie trudniej byłoby podjąć niezbędne decyzje.", + "8350": "Przez 13 lat był maszynistą kolejowym. Po skończeniu studiów zaocznych pracował dalej na kolei, ale już jako urzędnik. Przez sześć lat był taksówkarzem. Potem założył prywatny kantor. Prowadził też agencję reklamową. Obecnie jest właścicielem kieleckiej firmy Do-centa prowadzącej dwie giełdy towarowe - w Kielcach i w Radomiu - oraz produkującej napoje.", + "8351": "Z kolei w obozie dla uchodźców w Szkodrze Kosowianie nie chcieli wysyłać swych dorastających córek do miejscowych szkół. Obawiali się, że porwą je albańskie gangi - o których tak dużo plotek słyszeli w Kosowie - i zmuszą do prostytuowania się we Włoszech lub Grecji.", + "8352": "Według niego prawo ludności do odbywania zgromadzeń publicznych w określonym miejscu i czasie może ograniczyć wyłącznie Ustawa prawo o ruchu drogowym (o ile np. utrudniałyby one ruch). W takiej sytuacji powinni wypowiedzieć się: minister transportu, wojewoda, komendant główny policji, komendant wojewódzki policji, minister spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej. (Pismo do Trybunału Konstytucyjnego z 16 lipca)", + "8353": "- Wierzę, że kandydaci do członkostwa w NATO powinni spełniać generalne kryteria demokratycznych rządów i gospodarki wolnorynkowej, włączając w to poszanowanie dla praw człowieka oraz cywilną kontrolę nad wojskiem. Jako prezydent wezwałbym NATO do natychmiastowego rozpoczęcia negocjacji w sprawie członkostwa z Polską, Węgrami i Czechami oraz zwołał szczyt NATO w Pradze w 1998 r. i na tym szczycie przyjął nowych członków.", + "8354": "Ireneusz Migdał nigdy nie myślał, że będzie pracował przy zmarłych. Skończył technikum budowlane, klasę konstrukcji stolarskich. Potem dwa lata wojska. Na pogrzeb ojca przyjechał w mundurze. Widział ojca piętnaście sekund w chłodni. Leżał już ubrany w trumnie. Do dzisiaj pamięta tamte myśli. Jak tu zimno, dlaczego ojciec musi leżeć w takim chłodzie? Pamięta, jak przyglądał się sinym palcom. Czy każdy zmarły tak wygląda?", + "8355": "Odrobinę emocjonalnej logiki wprowadza tu polsko-rosyjska współpraca, równie \"lojalna\" jak za czasów PRL: \"mecz Polska - Rosja\" na przestępczym gruncie wciąż może liczyć na życzliwość kibiców. Poza tym boiskiem panuje chaos. Odgadnięcie elementarnych sojuszy - kto z kim, przeciw komu i po co - staje się, zwłaszcza pod koniec filmu, właściwie niewykonalne.", + "8356": "Kraje Unii Europejskiej od 1992 r. przeznaczają rocznie od 2 do 5 ECU na jedną rodzinę pszczelą.", + "8357": "Ministerstwo Rolnictwa, które przed rokiem obłożyło miód importowany opłatami wyrównawczymi, opracowało długofalowy program rozwoju pszczelarstwa. Jeśli zostanie on zrealizowany, to za pięć lat będziemy mieli w kraju ok. półtora miliona rodzin pszczelich.", + "8358": "Chłopak z Krymu, absolwent orientalistyki (zna hebrajski i karaimski), pojechał do hazzana wileńskiego Michała Firkowicza na nauki.", + "8359": "Na Krymie opublikowano dwa tomy encyklopedii karaimskiej i na tym nie koniec. W Charkowie 300 osób odkryło ostatnio karaimskie korzenie. Ale może to pomyłka, szukanie tożsamości po upadku systemu.", + "8360": "W kwietniu 1994 r. Strobe Talbott lądował na Okęciu z duszą na ramieniu. W samolocie czytał wycinki z prasy polskiej i polonijnej - w każdym piętnowano go jako \"bez umiaru zapatrzonego w Moskwę\" . Rzeczywiście, zastępca sekretarza stanu, dawniej tłumacz pamiętników Chruszczowa i dziennikarz zajmujący się rosyjskimi sprawami, widział problem rozszerzenia Sojuszu przez pryzmat stosunków z Moskwą.", + "8361": "Inną możliwością odnalezienia własnej tożsamości jest udział w procesie, jaki historia wytoczyła komunizmowi. Można być oskarżycielem w tym procesie. Rola oskarżyciela jest ważna. W jego głosie słychać głos ofiar komunizmu - głos tych, którzy zginęli, nie mieszcząc się w proponowanej im \"formie człowieczeństwa\" . Z drugiej strony oskarżyciel potwierdza, że on sam w czasach próby był inny i pozostał inny. W treści oskarżenia rysuje się droga tożsamości.", + "8362": "Niedobrze dzieje się na rynku rolnym. Wciąż drożeją zboża, głównie żyto, a ceny pszenicy ustabilizowały się na wysokim poziomie. Staniały na szczęście ziemniaki, mleko, żywiec. Wyraźnie zmalała inflacja. Wyniosła w maju 1,4 proc. (w kwietniu 2,2 proc.), co zawdzięczamy głównie wyhamowaniu cen żywności.", + "8363": "Od początku roku płace w przedsiębiorstwach rosną dwa razy szybciej, niż to zapisano w budżecie. Po pięciu miesiącach wzrosły o 6 proc.", + "8364": "- Musimy dążyć do względnej równowagi w pokazywaniu kandydatów - przyznaje Pieczyński. - Ale wiele zależy też od ich aktywności. Wałęsa jest ostatnio wyjątkowo aktywny, a Kwaśniewski miał jeden spokojny tydzień ze względu na żałobę po zmarłej matce. Wiele zależy od pory, w której są organizowane spotkania wyborcze. - Jeśli po południu albo wieczorem, szanse na zmontowanie materiału do głównego wydania są małe - dodaje szef \"Wiadomości\" .", + "8365": "Lekarz przepisał tylko neospasminę, więc czuwali nad nim sami: budzili, zawracali do łóżka, gdy chodził we śnie. Tym razem nie zdążyli: skoczył głową w dół. Z czwartego piętra.", + "8366": "Osiedle Retkinia w Łodzi. Niedziela, piąta rano. - To był moment - opowiada matka Marcina. - Wybiegł ze swojego pokoju, przebiegł przez nasz, otworzył drzwi na balkon i skoczył. Nie zdążyliśmy go zatrzymać.", + "8367": "Najciekawsza rozmowa zaczęła się przypadkiem na jednym z rautów. Minister spraw zagranicznych Heinrich von Brentano po krótkiej wymianie zdań zaprosił Stommę do swego domu. Stomma znał go jako rzecznika twardej wobec Polski linii polityki zachodnioniemieckiej, który podtrzymywał stanowisko o istnieniu Niemiec w granicach z 1937 r. i o prawie Niemców do stron rodzinnych za Odrą i Nysą.", + "8368": "I stało się. Słońce Grecji zgasło i nad tragedią Sofoklesa zapadły egipskie ciemności. Zagrała mroczna, szeleszcząca jak pustynny piasek muzyka Koniecznego, a między jeżdżącymi w górę i w dół częściami scenografii Mądzika poczęły się majestatycznie przesuwać piękne kostiumy Zofii de Ines, ledwo, ledwo wyłaniające się z mroków, na tyle jednak, abyśmy docenili wysmakowany projekt.", + "8369": "Konserwatyści kojarzą się Brytyjczykom z dobrymi garniturami, sygnałem BBC, przysypiającymi i psującymi powietrze starszymi panami, zapachem fajki i kulek na mole, smakiem cienkiej bawarki i bułeczek z kremem.", + "8370": "Laburzyści są kojarzeni z widokiem szczerzącego w uśmiechu zęby lidera partii Tony Blaira, dźwiękiem orkiestr dętych, zapachem świeżej krwi, potu i węgla, ale także świeżej cytryny, smakiem frytek i piwa oraz dotykiem gorąca, rdzy i galarety.", + "8371": "Miło móc zdać się na los. Nie ja wybiorę drogę, którą pojedziemy, porę, o której zatrzymamy się na modlitwę. Mogę się tylko domyślać, że mechanicy zabiją barana, który od rana obgryza skraj plastikowego worka, i przyniosą mi moją część. I pewnie będzie grzanie dłoni przy ognisku.", + "8372": "Teraz całym sercem jest za porozumieniem: - Nie ma alternatywy. Nie potrafiliśmy zdobyć sobie praw w inny sposób.", + "8373": "Jerozolima: wojna w Gazie?", + "8374": "W Jerozolimie ludzie dyskutują.", + "8375": "- W Gazie wybuchnie wojna domowa. Izrael będzie wspierał Arafata w walce z Hamas.", + "8376": "- Nieprawda, jeśli fundamentaliści nie będą zagrażać osadnikom żydowskim, to Izrael zostawi ich w spokoju. Sami urządzą sobie rzeź.", + "8377": "Piekło jako miejsce kary za grzechy, diabeł jako egzekutor pilnujący skazanych - takie funkcje w ogóle nie interesują Rudwina. Nie zajmuje się nimi w kontekście religijnym, zaś w wyobraźni twórczej piekło zazwyczaj było bardziej interesujące ze względu na przebywających tam grzeszników niż na \"urzędujących\" stróżów. Dante raczył zajmować się przede wszystkim potępionymi.", + "8378": "Co takiego stało się w ostatnią sobotę? Można mówić o politycznym fenomenie. Przedstawiciele trzech największych ugrupowań w Sejmie: SLD, PSL i UW przedstawili wspólnie wypracowany projekt części nowej konstytucji dotyczącej samorządów.", + "8379": "Zapisy wymieniają powiat, a także umożliwiają wprowadzenie samorządu na szczeblu województwa - wymuszają więc głęboką decentralizację władzy w Polsce.", + "8380": "Trzeba też pamiętać, że jeżeli nawet teraz rząd realizuje ambitne plany, nic nie nadrobi straconego czasu. Lata rządów koalicji upłynęły na jałowych dyskusjach o prywatyzacji takich firm jak LOT, Państwowy Handel Spożywczy, Orbis czy Domy Towarowe \"Centrum\" . Wszystkie te przedsiębiorstwa, czekając tak długo, nie są już tak konkurencyjne jak wcześniej. Np. przecież o tym, że LOT musi niebawem sprostać wymogom tzw. zasady otwartego nieba, wiadomo było od dziesięciu lat!", + "8381": "Ta sytuacja trwała całe lata. Kiedy Halina Mikołajska związała się z Komitetem Obrony Robotników i miała zakaz występowania w telewizji - tabu żydowskie zostało zastąpione przez inne.", + "8382": "Film zwolniono wraz z wszystkimi innymi pod koniec lat 80. Dzięki archiwum zachowały się kopie.", + "8383": "- O tym, czy konstytucja została naruszona, decyduje Sąd Konstytucyjny, nie prezydent.", + "8384": "- Według konstytucji wasz Wałęsa nie ma takich uprawnień jak prezydent Białorusi. Zdjąłem tego redaktora ze stanowiska zgodnie z artykułem 100, paragraf 1. Gdyby Wałęsa miał takie prawo, też by z niego skorzystał.", + "8385": "- Na szczęście nie ma takiego prawa. Pan zaś, Panie prezydencie, powołał radę nadzorującą funkcjonowanie prasy.", + "8386": "Pamiętam do dziś to zakłopotanie - byliśmy z Janem Olszewskim w II programie TV, a dziennikarz pyta nas o Stocznię. Kompletne zaskoczenie, weź i się tłumacz...", + "8387": "Jak by tego było mało, Kurski podrzucił za naszymi plecami kasetę wideo do telewizyjnego studia wyborczego.", + "8388": "Według policji dowody są wystarczające, aby wytoczyć Bogusławowi L. kolejne sprawy za fałszerstwa.", + "8389": "Z Piotrkiem, od kilku lat związanym z gangami samochodowymi, spotykam się w pubie.", + "8390": "- Boguś? Charakterny facet - mówi z przekonaniem. - Wszyscy wiedzieli, że u niego można załatwić papiery. Najlepsze w mieście.", + "8391": "- Robił dokumenty dla uchodźców? - pytam.", + "8392": "A czy w przyszłości, zamiast brać zastrzyki, będziemy jechać do szklarni i pracownik laboratorium będzie nam mówił: Proszę teraz zjeść źdźbło tej rośliny, a potem listek tamtej, i po takim spacerze-posiłku wyjdziemy uodpornieni na niektóre groźne choroby?", + "8393": "To całkiem prawdopodobny scenariusz.", + "8394": "Hilary Koprowski, dyrektor Centrum Neurowirusologii, profesor w Departamencie Mikrobiologii i Immunologii na Uniwersytecie Thomasa Jeffersona w Filadelfii (USA).", + "8395": "Ursuska \"S\" chce większą część udziałów, które dziś ma skarb państwa (ok. 60 proc.), oddać w ręce spółki pracowniczej.", + "8396": "Fabryka miała być szybko sprywatyzowana - przewidywał to realizowany od kilku lat przez Agencję Rozwoju Przemysłu program naprawy Ursusa. W ramach tego programu wierzyciele darowali już Ursusowi 550 mln zł długów. Było to największe w dziejach III RP oddłużenie. Planowano, że strategicznym udziałowcem stanie się amerykański koncern AGCO.", + "8397": "Innymi słowy: czy paradoks historii, który ukarał obóz refolucji (wedle świetnego terminu Timothy'ego Gartona Asha, który uważał, że rok 1989 był raczej początkiem masywnej reformy niż rewolucją) i nagrodził siły - uprośćmy - ancien regime, oznacza, że PRL jest już całkiem OK?", + "8398": "W tym samym kierunku będzie też naciskać opinia publiczna. Wielu Polaków uważa, że dzięki kapitalizmowi dziś żyje im się lepiej. Postkomuniści, niegdyś żerujący na nostalgii za PRL-em, dziś prezentują się jako partia otwarta na Europę Zachodnią, kompetentna w sprawowaniu władzy i promująca rozsądne zmiany. Natomiast wielu zwolenników Krzaklewskiego chętnie odwróciłoby się plecami do Unii, widząc w Europie bezbożne zagrożenie dla polskiej suwerenności i kultury.", + "8399": "Nauczyciel może mieć obowiązek prowadzenia 30 lekcji w tygodniu i zarabiać o jedną czwartą więcej niż przeciętna krajowa (jak w USA) lub 15 godzin i zarabiać niewiele więcej niż płaca minimalna (jak we Francji). W Polsce minister edukacji chciałby zwiększyć 18-godzinne pensum, nauczyciele zaś - zarabiać tyle, ile wynosi średnia krajowa, a nie 60 proc. tej kwoty.", + "8400": "Wreszcie - tuż przy stopach dziewczynki - koniec kurzych konwulsji: ostatnie drżenie pazurów. Dziewczynka jest zawiedziona, że widowisko trwa tak krótko. - Głupi pomysł - krzywi się babcia. - Będzie rosół z piachem.", + "8401": "- No, Dominic! - to ostry głos Dragana.", + "8402": "- Jakie sądy prowadziły te sprawy?", + "8403": "- Nie ma reguły. Przestępstwa z tego samego artykułu mogły sądzić trójki OSO (Osoboje Sowieszczanie) NKWD ZSRR lub Sąd Najwyższy ZSRR. Ale zdecydowana większość spraw w latach 1939-1941 rozpatrywana jest przez OSO. Orzecznictwo jest niejawne i zaoczne. Kary śmierci zasądzał wyłącznie SN.", + "8404": "Tylko w czterech państwach w Europie pojawiły się sieci DCS. Czy nie jest więc za wcześnie?", + "8405": "- Ale ich liczba w Europie będzie szybko rosnąć. Poza tym minister łączności - ogłaszając półtora roku temu przetarg na dwie sieci GSM - zapowiedział, że do końca 1996 r. będą miały nowego konkurenta.", + "8406": "Mimo jawnych gróźb i przygotowań wojennych Serbów, Izetbegović zabronił tworzenia armii bośniackiej. Nie chciał, jak twierdził, wrogowi dawać argumentów. Nie przeprowadził etnicznych czystek, nawet w policji i prasie. Bośnia szła do wojny jak naiwne dziecko, ufna w potęgę prawa międzynarodowego.", + "8407": "Nikt już po nim nie popełni takiego błędu.", + "8408": "Guy Sorman rozmawiał z \"prawdziwymi myślicielami naszych czasów\"?", + "8409": "Przeprowadzić wywiad z samym Panem Bogiem - takie jest przypuszczalnie marzenie najambitniejszych dziennikarzy świata. Guy Sorman z \"Le Figaro\" zrobił wywiady z bogami współczesnej wiedzy humanistycznej, technicznej, politycznej, ekonomicznej, zbierając je w księgę, której dał tytuł \"Prawdziwi myśliciele naszych czasów\" .", + "8410": "Ambitny Amerykanin wierzył naprawdę, że ma szanse na osiągnięcie w życiu sukcesu na miarę Rockefellera, jeśli tylko będzie się o to wytrwale starał.", + "8411": "Tak rozumiany sukces był - niesionym kulturą i wpajanym ludziom - celem dążeń, zaś środki, które do jego osiągania społeczeństwo proponowało jednostce, to np. wykształcenie, kariera zawodowa, gra na giełdzie, otwarcie własnej firmy.", + "8412": "Czytając akta Guenter natknął się na raporty z własnej sypialni; podsłuchiwali go i podglądali.", + "8413": "- Czytałem, choć czułem się coraz mocniej poniżony. Zabrali mi prywatność, nawet moje łóżko stało się własnością państwa. Myślę o tym człowieku, który mnie podglądał. Czy pocił się z podniecenia, a może pisał jak automat? Czy mogę być normalny, skoro przez lata byłem aktorem w policyjnym pornosie?", + "8414": "- O to też pytałeś szpicli?", + "8415": "Jednakże Kancelaria Prezydenta funkcjonuje w ramach budżetu ustalonego w 1995 r., o który wnioskowała administracja b. Prezydenta. Administracja Lecha Wałęsy nie przewidziała w nim puli na nagradzanie wyróżniających się młodych Polaków. Mimo to przystąpiliśmy do powołania Prezydenckiego Funduszu Stypendialnego. Miałby on wspierać uczniów uzdolnionych, którzy mają trudności z kontynuowaniem nauki z przyczyn rodzinnych czy ekonomicznych. W pracach Funduszu zgodziło się uczestniczyć kilku wybitnych przedstawicieli oświaty, nauki i kultury.", + "8416": "Boże prawo: Nie zabijaj!", + "8417": "Przemówienie do chorych i personelu medycznego Kliniki Kardiochirurgii w Krakowie.", + "8418": "Bardzo się raduję, że na drodze mego pielgrzymowania po ziemi ojczystej dane mi jest odwiedzić krakowski szpital specjalistyczny i poświęcić nowo wybudowaną poliklinikę kardiochirurgii. Cieszę się, że przy tej okazji mogę spotkać się z chorymi oraz z tymi, którzy im posługują. Przybywam do was ze wzruszeniem i dziękuję za zaproszenie kierownictwu i pracownikom.", + "8419": "Poczta zmniejsza swój deficyt i już w 1997 r. powinna zacząć przynosić zyski. Prawdopodobnie jeszcze w tej dekadzie przedsiębiorstwo zostanie skomercjalizowane, a jego mniejszościowy udział sprzedany krajowym i zagranicznym inwestorom.", + "8420": "W czwartek odbyła się konferencja z okazji Światowego Dnia Poczty, który obchodzić będziemy w niedzielę.", + "8421": "Podatki? Nie widzę możliwości obniżania stawek podatku dochodowego - przede wszystkim ze względu na bilans handlowy i płatniczy. W tym miejscu expose miało trochę życzeniowy charakter. Raczej nieunikniona wydaje się natomiast podwyżka - nawet kilkuprocentowa - stawek VAT. Fiskus potrzebuje pieniędzy. Trzeba więc ciąć po wydatkach, ograniczać popyt na towary importowe.", + "8422": "Dziecko po przyjściu na świat jest kładzione mamie na brzuch na 1-3 minuty, a w ciągu 2 godzin przystawiane do piersi.", + "8423": "Dzieci leżą w oddziale noworodków, ale mamy mogą je odwiedzać. Karmienie na żądanie. Dzieci są dokarmiane z kieliszka tylko pokarmem matki.", + "8424": "Choć nie ma oficjalnych odwiedzin, mama może spotkać się z rodziną w korytarzu. Rodzina nie może zobaczyć dziecka.", + "8425": "Kaczyński obiecuje bezpardonową walkę z przestępczością. Zapowiada zaostrzenie prawa, usprawnienie pracy sądów i policji. - Obecny stan rzeczy daje przestępcom poczucie pełnej bezkarności.", + "8426": "W polityce zagranicznej zrobi wszystko, by Polska nie znalazła się w rosyjskiej strefie wpływów. Można to osiągnąć poprzez integrację z NATO i UE. - Ale z zachowaniem przez Polskę pełnej niepodległości - zastrzegł Kaczyński. (P)", + "8427": "Na razie rezerwy rosną dzięki handlowi przygranicznemu, ale za rok, półtora wpływy z niego zmniejszą się. Musimy więc planować długoterminowo.", + "8428": "- Mamy duże rezerwy i długi zagraniczne. Czemu nie korzystamy z okazji i nie spłacamy długów przed czasem?", + "8429": "- Nie możemy nagle renegocjować umów z Klubem Paryskim i Klubem Londyńskim. Część zobowiązań, np. pożyczki z MFW, spłaciliśmy zresztą przed czasem.", + "8430": "Ale w czwartek lider SdRP Józef Oleksy powiedział \"Gazecie\" , że choć w \"uznaniu zasług Leszka Millera\" rozważano taki pomysł, to ani premier Cimoszewicz, ani SLD propozycji takiej nie złożyli. - Miller dostał od SLD rekomendację na ministra spraw wewnętrznych i administracji - powiedział nam Oleksy.", + "8431": "Nie chodzi tylko o to. Np. KPN nie otrzymał szansy przedstawienia swojego rewolucyjnego ponoć programu zmian gospodarczych. Zamiast pytać o sprawy ważne, dziennikarze mówili o rzeczach nie budzących kontrowersji, np. o promocji polskich produktów.", + "8432": "Politycy wypadli lepiej. Ryszard Bugaj z Unii Pracy docenił wrażliwość telewidzów i odmówił odpowiedzi na pytanie o \"etatyzm i syndykalizm\" . Donald Tusk umiejętnie punktował ogólnikowe wypowiedzi swych konkurentów.", + "8433": "- Tu mi dobrze, tu są moi przyjaciele - mówi Syoum. - Jedzenie dobre, a najlepsza woda do picia. A gorąca woda dobra na choroba. I klimat dobry, u mnie, w gorącym, źle się myśli.", + "8434": "Dniówka żywieniowa dla bezdomnych to dwie kromki chleba na śniadanie, dwie na kolację, chochla zupy na obiad. Czasem coś ekstra: kawałek salcesonu, kaszanki albo pół parówki.", + "8435": "- Mamy 25 proc. miejsc w zgromadzeniu elektorów wybierających rektora i tyle samo miejsc w senacie - mówi Michał Wigurski, szef samorządu bezwydziałowej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Wigurski ocenia, że studenci na SGH mają jedne z największych uprawnień w Polsce.", + "8436": "Poza wybieraniem rektora działacze studenccy uczestniczą w przydziałach łóżek w obleganych akademikach, rozpatrują wnioski o stypendia, ustalają wysokość średniej, jaką trzeba mieć, by dostać stypendium naukowe.", + "8437": "W sumie dziesięciu projektantów pokazało, że potrafią przerobić seryjne auto nie do poznania. Rozwój projektanckich i produkcyjnych technik komputerowych pozwala zaś marzyć o przyszłości, kiedy każdy będzie mógł - kto wie - sam zaprojektować sobie wymarzone auto. Ale z drugiej strony - jakiż to zalew szmiry i tandety czeka nas na drogach.", + "8438": "- Ostrożnie, ostrożnie - upomina minister - bo się zniszczy.", + "8439": "Przeglądamy łapczywie dalej: raport o Łotwie i Estonii, ścisłe sprawozdanie co do liczebności i uzbrojenia proniemieckich formacji w państwach bałtyckich. \"Raport z ziem wschodnich No 43 z dnia 20 czerwca 1944\" , \"Wileńszczyzna i Nowogrodczyzna\" , \"Londyn 1944 r. Sprawy ukraińskie w Ameryce\" . \"Zagadnienia żydowskie w Polsce\" . \"Łemkowszczyzna\" .", + "8440": "Na dystansie 1500 m Kenijczyk Noah Ngeny wynikiem 3.32,91 poprawił własny rekord świata juniorów. Wygrał jego rodak Daniel Komen (3.29,46), wyprzedzając mistrza olimpijskiego Venuste Niyongabo z Burundi (3.30,47). Algierczyk Noureddine Morceli uplasował się dopiero na 12. pozycji.", + "8441": "Nieudanie tym razem skakał o tyczce Ukrainiec Siergiej Bubka. Sześciokrotny mistrz świata zaczął od wysokości 5,70, ale nie zdołał jej pokonać. Pierwsze miejsce zajął wicemistrz świata z Aten Rosjanin Maksim Tarasow (5,90).", + "8442": "- Długo gram w tenisa, ale nie pamiętam, kiedy grałem tak dobrze jak w ostatnich dniach. Tenis nadal sprawia mi przyjemność. To mój zawód, który, co też dobre, daje mi pieniądze. Mam nowy dom, menedżera i trenera - mówił w wywiadzie dla ZDF Becker. - Ale najważniejsze jest oczywiście to, że w domu czeka na mnie żona i syn.", + "8443": "Ponieważ uprawiałem sport w tych samych czasach i w tym samym kraju co Jóźwik, słucham tych kombatanckich wspomnień z rozbawieniem, ale i ze smutkiem, ze względu na ich groteskowy charakter. Wszystko można o ponurych czasach PRL-u powiedzieć, ale nie to, że za komuny sportowcy mieli krzywdę. Ponadto, zajęci skakaniem przez płótki i graniem w siatkówkę, niewiele rozumieli z tego, co się wokół nich dzieje.", + "8444": "Dwa lata więzienia należą się, zdaniem chińskiego sądu, za udostępnienie adresów użytkowników Internetu w Chinach \"wrogiej\" organizacji dysydenckiej na wychodźstwie.", + "8445": "Wczoraj sąd w Szanghaju wydał taki właśnie wyrok na Lin Haia, 30-letniego miejscowego biznesmena za to, że przekazał 30 tys. adresów internetowemu biuletynowi, \"VIP Reference\" prowadzonemu przez grupę chińskich dysydentów w USA.", + "8446": "Każde konsorcjum zarządzać będzie jednym Funduszem. Jak szacuje Thieme, powstanie od 12 do 22 Funduszy.", + "8447": "- Jeśli ofert było nieco ponad 30, oznacza to, że zainteresowanie programem jest umiarkowane - powiedział nam Jacek Siwicki z Polsko-Amerykańskiego Funduszu Przedsiębiorczości. - Ale nie ma co obrażać się na rzeczywistość, tylko trzeba spośród tych ofert wybrać najlepsze.", + "8448": "Tychami interesują się przedstawiciele holenderskiego Heinekena i Grolscha oraz belgijska firma Interbrew oraz duński Karlsberg. Tychy odwiedzili także przedstawiciele potentata w produkcji piwa z RPA. Pod koniec roku w prasie ma się pojawić ogłoszenie zapraszające inwestorów do składania ofert zakupu akcji tej firmy.", + "8449": "Prymas zatem jedynie wzywa do spokoju, co, rzecz jasna, było jego obowiązkiem, ale - inaczej niż Rada Główna - nie piętnuje łamania praw człowieka ani nie obstaje przy nieodwracalności zmian, jakie nastąpiły po Sierpniu 1980 r. Zwraca też uwagę na wartość ludzkiego życia, która istotnie, także dla chrześcijanina, ma wielkie znaczenie, ale - w odróżnieniu od Papieża - absolutyzuje ją.", + "8450": "Jan Piątkowski: - Nie. Chodziło o to, że Jaruzelski nie mógłby stanąć przed sądem wojskowym, bo nie ma ławników równych mu stopniem. Jedyny równy mu w Polsce to gen. Florian Siwicki.", + "8451": "- Zatem po raz pierwszy w Pańskim życiu kompozytorskim spotkały się obie Pańskie osobowości?", + "8452": "- W zasadzie tak. Zawdzięczam to Coppoli, który wyraźnie chciał mieć współczesną muzykę symfoniczną, nie musiałem się więc dostosowywać do żadnych wymogów.", + "8453": "- Muzyka nagrywana jest w Stanach...", + "8454": "- Tak, dwa tygodnie w studiu Warner Brothers. Niemal dwustu wykonawców. Premiera w końcu listopada, a u nas zobaczymy \"Draculę\" w lutym.", + "8455": "W liczącym 1800 mieszkańców Roslea nadal stacjonuje 450 żołnierzy. Jednak po półtora roku rozejmu granica jest prawie niewidzialna, mija się ją zupełnie niepostrzeżenie.", + "8456": "IRA nie pozwoli?", + "8457": "Nie chcemy być poddanymi królowej, ale chcemy być tam, gdzie są pieniądze. Brytyjczycy są nam je winni za wieki prześladowań Irlandczyków\" - mówi działacz katolicki z Falls Road, ojciec Denis Faul.", + "8458": "Przyjeżdża jak car, jedzie przez całą Rosję, oczekuje, że będą go witać chłopi i robotnicy. Dobrze sobie wymyślił ten powrót - to się nazywa \"dziedzic powraca\". Dobry pomysł na publicity - zaczynać od Władywostoku. (...) Wyobraża sobie, że jest Chomeinim i Mandelą.", + "8459": "Wreszcie Prawa Dziecka, tak dobitnie i z wielką odwagą sformułowane przez Korczaka, mogłyby z pewnością stanowić godny naśladowania wzór dla twórców o wiele późniejszej, ogłoszonej przez ONZ, Karty praw dziecka.", + "8460": "To lista najważniejszych, wizjonerskich i prekursorskich myśli Korczaka. Nie mogę nie przypomnieć jeszcze, że wszystkie one stawały się treścią jego życia i zawodowej pracy.", + "8461": "Bayerische HypoVereinsbank wije się jak piskorz, by nie ogłaszać publicznego wezwania inwestorów do sprzedaży akcji BPH. Byłaby to kosztowna operacja.", + "8462": "Podczas środowego Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy niemiecki inwestor obsadził trzy miejsca w Radzie Nadzorczej BPH. Wczoraj na konferencji prasowej prezes BHV Albrecht Schmidt i szef Rady Nadzorczej BPH Stephan Schuller przedstawili strategię wobec banku.", + "8463": "- Widzę światełko w tunelu. Tym razem utrzymam się w Bundeslidze - powiedział Austriak Toni Polster, który w zeszłym sezonie spadł z FC Koeln. Jego wkład w sobotni sukces był jednak niewielki. Zagrał tylko ostatnie 15 minut. Borussii do bezpiecznego 15. miejsca w tabeli brakuje już tylko pięciu punktów.", + "8464": "W pierwszej chwili wydawało się wręcz nieprawdopodobne, żeby sprawa Zacharskiego mogła wpłynąć na losy poważnej kwestii polityczno-gospodarczo-militarnej, jaką jest przyjęcie do NATO sporego państwa europejskiego. Choć oczywiście prognozy Brzezińskiego - liczącego się w USA specjalisty od Europy Wschodniej - i Nowaka-Jeziorańskiego - najbardziej znanego Polaka-polityka w USA - mogły w pewnym stopniu odegrać rolę samospełniającej się przepowiedni.", + "8465": "A Leśmian?", + "8466": "Kochał Dorę, ale nie potrafił odejść od Zofii, swej żony.", + "8467": "Zofia była przyjaciółką jego ciotecznej siostry Celiny Sunderland, spotkał ją w Paryżu, studiowała tam malarstwo. Kiedy poznał Dorę, byli już dziesięć lat małżeństwem - mieli dwie córki. Leśmian właśnie dostał rejenturę w Hrubieszowie, ich sytuacja materialna - dotąd nie najlepsza - znacznie się poprawiła.", + "8468": "Bez setek dealerów i własnych sprzedawców samochodów radzi sobie w Wielkiej Brytanii koreański koncern Daewoo. W kilkuset sklepach i salonach stoją ekrany czułe na dotyk. Klienci wodząc palcem po ekranie mogą oglądać sylwetki różnych marek, dobrać kolor i dodatkowe wyposażenie, poznać cenę, warunki serwisu i ubezpieczenia.", + "8469": "Mimo uzgodnionego na szczycie prezydentów Bośni, Chorwacji i Serbii w Rzymie respektowania procesu pokojowego kryzys wokół umów z Dayton nie został zażegnany.", + "8470": "Trzy punkty sporne - kwestia ścigania zbrodniarzy oraz związany z nią bojkot przez Serbów władz bośniackich i międzynarodowych wojsk NATO w Bośni (IFOR), kwestia statusu Sarajewa, zwłaszcza serbskich dzielnic, i kwestia podziału Mostaru między Chorwatów i Bośniaków - pozornie tylko zostały rozwiązane.", + "8471": "Drugą gwiazdą tamtej Legii był Wojciech Kowalczyk.", + "8472": "- To był nieobliczalny piłkarz. Często strzelał nie tam, gdzie chciał. Wtedy nie umiał kopać piłki lewą nogą. Często kiksował. Uderzał tak, że piłka skakała, skakała, skakała i w końcu wpadała do bramki. Teraz poprawił uderzenie lewą nogą i wielu bramek nią nie zdobywa.", + "8473": "Nie ma w tym winy pracowników naukowych. Jeżeli asystent prowadzi zajęcia z 300 studentami, ma przygotować się do zajęć, pisać doktorat, a oprócz tego gdzieś zarabiać - czas, kóry może poświęcić na sprawdzanie i omawianie kolokwiów, prac pisemnych oraz konsultacje indywidualne, to mniej niż godzina rocznie na studenta. W oczywisty sposób jest to za mało, nie ma mowy o np. wspólnym analizowaniu i poprawianiu prac, o jakimkolwiek indywidualnym podejściu.", + "8474": "- Jedz tylko na siedząco. Nie będziesz wówczas podjadać w czasie różnych prac domowych i na ulicy.", + "8475": "- Nie jedz w pośpiechu, przeżuwaj dokładnie każdy kęs. Np. po każdych trzech kęsach odkładaj sztućce na bok i policz do pięciu - po 20 minutach pojawi się uczucie sytości. Możesz jeść małymi łyżeczkami.", + "8476": "Czy jednak nie za drogo kupiliście marszałka? Unia dostała siedem resortów, w tym - co najbardziej zbulwersowało posłów AWS - Ministerstwo Sprawiedliwości.", + "8477": "- Można było np. oddać edukację i wtedy przerażona byłaby inna część klubu.", + "8478": "Czy Unia postawiła warunek: wasz marszałek, nasz minister sprawiedliwości?", + "8479": "Jeśli tej poduszki wystarczy, to nasi południowi sąsiedzi będą mieli szczęście, gorzej, kiedy jej zabraknie, co jest bardziej prawdopodobne. Wtedy, w takiej godzinie szczerości, ujawnić się może skryte dziś oblicze kraju nad Wełtawą, gdzie zawsze silne były nastroje i wpływy lewicowe.", + "8480": "Renata Kokowska zajęła w niedzielę drugie miejsce w XXIII Maratonie Berlińskim z czasem 2:27.41 godz.", + "8481": "Polka przegrała jedynie z Colleen de Reuck z RPA (2:26.36), a trzecią na mecie Belgijkę Marlene Renders wyprzedziła o sekundę. 10. miejsce zajęła Krystyna Kuta (2:35.23).", + "8482": "- A owe Katalańce to ino prostaki, wieśniaki, co to miast honor i delikatność w obejściu cenić - całą swą moc skupiają na gromadzeniu bogactw i skarbów. A czy skarby sprawiedliwie zdobyte, czy też z niegodziwości pochodzą, nie troszczą się one o to wcale - pomstował.", + "8483": "Ponad sto lat później kastylski pisarz Francisco de Quevedo syczał:", + "8484": "- Katalończycy! Złodzieje o trzech rękach!", + "8485": "W noworocznym orędziu do rodaków powiedział Pan:", + "8486": "Mijający rok obfitował w wydarzenia ważkie. Był czasem sporów i namiętności. Głębokich politycznych przetasowań. Wrześniowe wybory zmieniły polityczny układ parlamentu. Oddały ster rządów lewicy. Zamknęły pierwszy rozdział Trzeciej Rzeczypospolitej\" .", + "8487": "I dalej życzył Pan sobie i wszystkim Polakom:", + "8488": "Życzę nam wszystkim, abyśmy (...) mogli czerpać nadzieję w nadchodzącym roku\" .", + "8489": "Ilu ministrów dla PSL?", + "8490": "Ludowcy chcą mieć tylu ministrów co dziś. Nie wykluczają jednak zmiany resortów. Na pewno stracą URM. - Za premiera należy nam się kontrola nad gospodarką - mówią. Ale szanse na to mają znikome.", + "8491": "Na pewno nie zrezygnują jednak z Ministerstwa Współpracy Gospodarczej z Zagranicą.", + "8492": "Władze Drawska Pomorskiego chcą uszczknąć coś z zysków Wojska Polskiego za wynajęcie poligonu Brytyjczykom. Armia płaci co roku gminie podatek gruntowy, ale zdaniem wiceburmistrza Zenona Rzęsy to za mało. Władze obawiają się, że Brytyjczycy mogą spowodować zniszczenie dróg, zaś wybuchy na poligonie zakłócą spokój mieszkańcom. Rzecznik MON twierdzi, że Drawsko nie powinno dostać żadnych pieniędzy.", + "8493": "Komentarz - s. 2; Więcej - s. 5.", + "8494": "Już dochodząc do ulicy Krupskiej, spotkaliśmy przy jakimś domku babcię, która dziarskimi ruchami próbowała miotłą zatrzymać potok wypełzającego na ganek błota.", + "8495": "Ciężka praca, powiedziałem, żeby zacząć rozmowę.", + "8496": "A, odparła wzruszając ramionami, zawsze wiosna taka straszna. Wszystko płynie.", + "8497": "Zapanowało milczenie.", + "8498": "Jak się żyje? , zadałem najbardziej banalne i idiotyczne pytanie, ot, żeby jakoś podtrzymać rozmowę.", + "8499": "Szczęście uciekinierów nie trwało jednak długo. Dwa tygodnie później, 6 lipca, na granicy polsko-słowackiej w okolicach Żywca zatrzymał ich przypadkiem niemiecki patrol. Ponoć dawano Edkowi możliwość ucieczki z więzienia w Bielsku, gdzie trzymano ich przed odesłaniem do obozu. Edek odmówił, nie chciał zostawić Mali.", + "8500": "W Birkenau osadzono ich oddzielnie w podziemiach Bloku Śmierci.", + "8501": "Wyłapałem trochę błędów: np. nie wiadomo czemu \"Tygodnik Powszechny\" nie ma według informatora asystenta kościelnego (cenzora) - napisano to w okresie błędów i wypaczeń, gdy go jeszcze miał. Nie wiem również, czy nie za dużo jest w książce list biskupów polskich (łącznie z listą według starszeństwa wieku): wolałbym znać skład poszczególnych komisji episkopalnych, ilu tam świeckich, kobiet i tym podobnych odmieńców.", + "8502": "\"Gróby\" w przelocie: - Wiesz, teraz zrozumiałem, że artysta jak polityk jest człowiekiem publicznym.", + "8503": "W niedzielę po parkiecie snuje się już tylko kilkanaście osób. Ale za to akwarium-urna-rzeźba wypełniona kartami. Wiadomo już, że tutaj wygrał \"Gróby\" , a tam Kwaśniewski i Wałęsa.", + "8504": "- I to, i to - mówi Jacek - było do przewidzenia.", + "8505": "Nie od dziś wiadomo, że losy naszej giełdy zależą w dużym stopniu od tego, co zdarzy się na Wall Street. Poniedziałkowy wieczór zakończył się tam bardzo optymistycznie: Dow Jones (pewnie pod wpływem stabilizacji w Azji) zyskał prawie 200 pkt., przekraczając ponownie psychologiczną barierę 8 tys. pkt. I to był zapewne decydujący czynnik, który popchnął polskich inwestorów do składania zleceń kupna na wczorajszą sesję.", + "8506": "- Ma bardzo napięty plan.", + "8507": "- Ale chyba nie uchylił się od pojedynku?", + "8508": "- Ach, panią wciąż o tym...", + "8509": "Prezes spytał szeptem:", + "8510": "- Upiera się?", + "8511": "Jego pracownica skinęła głową. Do słuchawki:", + "8512": "- Sądziłam, że chce pani negocjować. My jesteśmy gotowi.", + "8513": "- Za godzinę zjawi się u państwa moja sekundantka. Nazwijmy ją Lady Iks.", + "8514": "Disco polo to piosenki. Długo nazywane były muzyką chodnikową.", + "8515": "Disco polo - jeden z najbardziej dochodowych biznesów. Jeśli najlepiej sprzedające się nagrania grup rockowych w 1994 roku osiągnęły 330 tys. sprzedanych egzemplarzy (płyta grupy Hey) czy 163 tys. (kaseta Maanamu), to jeden tytuł kasety zespołu disco polo osiągał po 500 tys. Ostatni kontrakt na kasetę podpisany z discopolowym zespołem Bayer Full opiewa prawie na miliard starych złotych.", + "8516": "W przypadku BIG-u ostatni miesiąc roku obrachunkowego przyniósł wynik poniżej tegorocznej średniej. Nie zmienia to bardzo efektownej dynamiki zysku netto (427,2 proc.), liczonej z ostatnich trzech kwartałów w stosunku do analogicznego okresu ub. roku.", + "8517": "Drugi pod względem kapitalizacji giełdowej Wielkopolski Bank Kredytowy osiągnął bardzo dobrą miesięczną dynamikę zysków wynoszącą 81,4 proc. Odbyło się to przy stosunkowo niewielkim przyroście wpływów z tytułu odsetek i podobnych dochodów.", + "8518": "Elitarna kultura wysoka odgrywała w historii Zachodu kluczową rolę - spoglądała z zewnątrz na społeczeństwo i rozbijała jego wizje samego siebie, uczyła mówić \"nie\" , sprzeciwiać się status quo. Społeczeństwo masowe oddało wysoką kulturę do dyspozycji wszystkim, kieszonkowe wydania Platona albo Dostojewskiego leżą na stole kuchennym obok opiekacza do grzanek. Wciągnięcie kultury wysokiej w uniwersum powszechnych wartości neutralizowało jednak energię negacji, którą dzieła tej kultury promieniują na społeczeństwo.", + "8519": "Tylko dzięki członkowi Rady Markowi Siwcowi dziennikarze mogli razem z Krajową Radą delektować się tymi smakołykami. Gdy poseł zobaczył, że strażnicy nie wpuszczają dziennikarzy do foyer, zaprotestował i głośno wszystkich zaprosił.", + "8520": "Niestety, Marek Siwiec miał pecha, bo za chwilę zalał sobie szampanem swój akt nominacji.", + "8521": "- Nie, nie, nie zgodzimy się... - poszeptuje między sobą \"S\" . Nagle wpada przewodniczący związku Marian Krzaklewski. - Czy ktoś ma tic-taki? Piliśmy koniak, on wyczuje!", + "8522": "Wyciągam pudełko. W pośpiechu wybiegają w deszcz. Docierają pracodawcy. Bojowo: \"Jeśli >>Solidarności< nie będzie o czasie - wychodzimy\" . Liczą, ile tracą przez cały dzień w Komisji, zamiast w swoich firmach. Nastrój pod psem. - Nie będzie porozumienia - marudzą dziennikarze.", + "8523": "Wielu funkcjonariuszy po cywilnemu nosi po prostu identyfikatory uczestników Forum. - Starałyśmy się wyjaśnić gospodarzom różnicę między bezpieczeństwem a służbą bezpieczeństwa - mówi Irene Santiago, dyrektor Forum.", + "8524": "Władze wydały instrukcję dla obsługujących obrady: \"Zaopatrz się w spraye owadobójcze z uwagi na muchy przenoszące AIDS, którym zarażone są uczestniczki-lesbijki. Jeśli zobaczysz nagie kobiety demonstrujące w miejscu publicznym, zarzuć na nie prześcieradło\" .", + "8525": "Książka ukazała się w sierpniu br., w przeddzień odsłonięcia pomnika poświęconego ofiarom. 21 września Komenda Wojewódzka Policji w Legnicy powiadomiła Prokuraturę Wojewódzką o naruszeniu tajemnicy państwowej.", + "8526": "- Opublikowałem te dokumenty z pełną świadomością. Wiedziałem, że są tajne. Jestem gotów pójść do więzienia, po raz czwarty zresztą, ale nie powiem, skąd je wziąłem - powiedział Śnieg, jeden z liderów podziemnej \"Solidarności\" w Lubińskim Zagłębiu Miedziowym.", + "8527": "Po wylądowaniu uprowadzonego airbusa w stolicy Nigru, Niamey, porywacze zwolnili 130 pasażerów, ale zatrzymali ponad 20 innych oraz całą załogę.", + "8528": "Operację na lotnisku przeprowadzono na 10 godzin przed upływem ultimatum postawionego przez porywaczy. \"Mieliśmy do czynienia ze zdesperowanymi, gotowymi na wszystko, porywaczami, którzy nie chcieli pójść na żadne ustępstwa\" - uzsadnił akcję komandosów minister spraw zagranicznych Nigru Abdourahamane Hama.", + "8529": "W pracy miała dostęp do spirytusu. Zaczęła wykradać. Złapali ją na tym. Właściwie powinni wyrzucić. Musieli przecież widzieć już wcześniej, że bywa \"w stanie wskazującym na spożycie\" . Ale czy u nas wylewa się kogoś z roboty za chlanie? Powiedzieli tylko, że musi coś ze sobą zrobić.", + "8530": "- Teraz chłopcy w ogóle nie chodzą nad wodę - mówi. - Jest wojna.", + "8531": "Teraz chłopcy noszą karabiny i popalają papierosy, kiedy nie widzą ich starsi. Chodzenie z karabinem jest tu zajęciem samym w sobie. Nie każdy mężczyzna musi dziś walczyć - każdy jednak demonstruje gotowość do boju. - My czeczinskije bojewiki - mówią o sobie z dumą dwaj 13-latkowie. Niższy opiera się o kałasznikowa, który sięga mu do piersi.", + "8532": "Może nie wszystko było możliwe w koalicji z PSL?", + "8533": "- W obu partiach są hamulcowi. W PSL bardziej kolorowi i krzykliwi - ale czy więksi? Problemy z reformą edukacji, emerytur czy służby zdrowia tkwią raczej w SLD. To prawda, że największy zastój panował za premiera, który ciągle \"szukał najlepszych rozwiązań\" . Ale działo się tak bardziej ze względu na osobę szefa rządu niż jego partię.", + "8534": "Na wzgórzu nad Zatoką Bakińską znajduje się cmentarz męczenników - szechidlar. Hamid prowadzi mnie tam na grób swojego brata, który zginął wiosną na wojnie z ormiańskimi partyzantami w Górnym Karabachu. Jesienią Hamid też poszedł na wojnę, by pomścić brata. Nie wie, czy zabił jakiegoś Ormianina, ale uznał, że spełnił swój obowiązek i w listopadzie wrócił do domu.", + "8535": "Kapitan Bayernu trafił do siatki Koeln jeszcze raz w 68. minucie. Gospodarze odpowiedzieli dwoma golami Ralfa Hauptmanna i Austriaka Tony Polstera. W ostatniej minucie klęskę kolończyków przypieczętował Marcel Witeczek.", + "8536": "- Gratulowałem Juergenowi w szatni fantastycznego występu - powiedział po meczu Trapattoni. - To był Klinsi, jakiego znam. A co do Vogtsa, to jednak nie zna się na piłce. Klinsi strzelił dwa gole, a nie jednego.", + "8537": "Chodzi o wymienialność częściową. Zgodnie z art. 8 statutu MFW oznacza ona: swobodę transakcji bieżących; ujednolicenie kursów kantorowego i oficjalnego; zakaz uczestniczenia w organizacjach, które dyskryminują waluty innych państw.", + "8538": "Z nowym rokiem weszło w życie nowe prawo dewizowe. Dopiero ono umożliwiło naszemu rządowi wystąpienie do MFW z listem o przyłączenie do tzw. pierwszej ligi, czyli 99 państw, które posiadają walutę wymienialną (spośród 179 krajów należących do MFW).", + "8539": "Drugą ważną lekcją - pisze \"The Economist\" - jest to, że skoro politycy utrudniają reformy sektora państwowego, należy zaakceptować pomysłowość prywatnych przedsiębiorców wykorzystujących luki prawne. W ostatecznym bilansie wyjdzie to bowiem gospodarce na dobre. Niskie opłaty i podatki prędzej doprowadzą do wzrostu niż ochrona państwowej własności i jej pracowników.", + "8540": "- Najbardziej prawdopodobną przyczyną pożaru we wrocławskim Teatrze Polskim jest podpalenie - powiedziała nam wczoraj prowadząca śledztwo Lidia Opacka z Prokuratury Wojewódzkiej we Wrocławiu. - Ale nie można tak twierdzić na pewno - zastrzegła.", + "8541": "W prokuraturze dowiedzieliśmy się, dlaczego warszawscy specjaliści skłaniają się ku podpaleniu: deski w miejscu pierwszych płomieni były - ich zdaniem - zbyt grube, by mogły się zająć np. od niedopałka.", + "8542": "W Wiśle pod koniec lat 70. grał krótko czarnoskóry Anthony Freeman. Inny krakowski klub - Hutnik - sprowadził, jadającego wyłącznie kurczaki, Curtisa Moore'a. Do dziś kibice pamiętają, jak po otrzymaniu pierwszej wypłaty, próbował on wymienić w banku złotówki na dolary. Nigdy chyba nie zrozumiał, dlaczego transakcja taka była niemożliwa. Zniechęcony codziennymi kłopotami wyjechał, a na podstawie jego losów powstał film \"Czarodziej z Harlemu\" .", + "8543": "Takie plany zdobywania trzech największych miast wschodniej Czeczenii: Gudermes, Argun i Szali istnieją - poinformowała wczoraj agencja Interfax. Według anonimowego wysokiego oficera armii rosyjskiej po okrążeniu tych miejscowości Rosjanie mają pozwolić wyjść ludności cywilnej, a potem zażądają poddania się bojowników Dudajewa. W przypadku odmowy zrównają miasto z ziemią za pomocą artylerii i lotnictwa.", + "8544": "Póki sytuacja na światowych giełdach się nie uspokoi, także po naszym rynku nie można zbyt wiele sobie obiecywać. Ale w piątek można liczyć na kolejny \"ząbek\" wzrostu na fali bessy. Świadczy o tym 25 wczorajszych nadwyżek kupna wobec ośmiu nadwyżek sprzedaży.", + "8545": "Francuscy komuniści są gotowi stworzyć z socjalistami rząd lewicy po wyborach 1998 roku.", + "8546": "Na zakończonym wczoraj w Paryżu kongresie FPK przyjęto 1080 głosami przeciw 43 centrowy program szefa partii Roberta Hue. \"Staliniści\" musieli przełknąć porzucenie radzieckich symboli: sierpa i młota. - To boli, ale musimy uznać, że nie są to współczesne narzędzia - powiedział Reuterowi jeden z delegatów na kongres w supernowoczesnej dzielnicy La Défense.", + "8547": "Oznacza to, że ulgę musi teraz zwrócić ten, kto np. odliczy od podatku wydatki na zakup działki budowlanej, a następnie sprzeda działkę. Tyle że do 1997 r. (czyli w latach 1992-96) wydatki na zakup gruntu odliczało się nie od podatku, lecz od dochodu przed opodatkowaniem.", + "8548": "Na konferencji mówiono też o stanie gospodarki europejskiej. Dlaczego euro przez ostatnie trzy miesiące wbrew prognozom osłabło? Specjaliści Paribas mówią przede wszystkim o doskonałej kondycji gospodarki amerykańskiej, która winduje kurs dolara. Inwestorzy kupują dolary, by nabywać za nie amerykańskie akcje i obligacje, zapewniające atrakcyjny zwrot z inwestycji.", + "8549": "AWS mógłby też rządzić bez Unii Wolności, ale z PSL i ROP - z minimalną większością 234 mandatów.", + "8550": "Gdyby AWS nie zdołał mimo tak zdecydowanego zwycięstwa wyborczego sformować koalicji, otwierałoby się pole przed SLD. Z samym PSL miałby ledwie 191 mandatów (w poprzednich wyborach 303!).", + "8551": "Gdyby SLD namówił Unię Wolności, koalicja SLD-UW-PSL (nazywana \"konstytucyjną\" ) zebrałaby 251 mandatów.", + "8552": "Prokuratura na Pradze-Północ wszczyna śledztwo, 15 kwietnia przesłuchuje Białorusina i jego pasażerkę. Oboje bezbłędnie rozpoznają sierżanta C. i posterunkowego R.", + "8553": "18 kwietnia prokurator stawia policjantom zarzuty, ci idą w zaparte.", + "8554": "Mają swoją wersję.", + "8555": "Zatrzymali samochód, bo wydał się podejrzany. Za antyradar chcieli ukarać Białorusina 20-złotowym mandatem. Ten oburzył się, więc pojechali pod komendę. Tu D. rozmyślił się i zapłacił. O ośmiu milionach i sądzie nie było mowy.", + "8556": "Olszewski nie szczędził krytyki pierwszym solidarnościowym rządom i Lechowi Wałęsie: - Próbowali zbudować III Rzeczpospolitą na przegniłych PRL-owskich fundamentach, zabezpieczając je \"grubą kreską\" . Trzeba z tą polityką zerwać. Dziś sami jej twórcy patrzą z przerażeniem na powrót starej nomenklatury i dawnych obyczajów.", + "8557": "Komendant Sven Smedjergaarden był w poniedziałek jedynym zadowolonym Szwedem: \"Wszystko poszło zgodnie z planem, osiągnęliśmy maksimum tego, co można było zrobić\" .", + "8558": "Na otarcie łez pozostało Szwedom zwycięstwo 8:2 w finale mistrzostw... dziennikarzy akredytowanych przy Euro '92. I to nie nad byle kim, bo nad reprezentacją Niemiec!", + "8559": "Bugaj, od 1975 roku pracownik Instytutu Planowania, pisze doktorat, od 1976 roku współpracuje z KOR-em i wychodzącą poza cenzurą prasą .", + "8560": "- Pamiętam moje zdziwienie - mówi Leszek Miller. - W kraju wielkie inwestycje, ludzie dobrze ubrani, a tu wydarzenia w Radomiu i Ursusie. Zobaczyłem rysę, ale nie zachwiało to mojego przekonania, że droga Gierka jest słuszna.", + "8561": "Ciągle mam w uszach słowa Lecha Wałęsy: od paru osób dostałem policzek i oddam ten policzek, aż szczęka opadnie. Pan prezydent powoływał się na Stary Testament. Ewangelia św. Łukasza w Nowym Testamencie podaje: jeśli Cię ktoś uderzy w policzek, nadstaw mu drugi. Pan Wałęsa, jako katolik, powinien o tym wiedzieć.", + "8562": "Szwecja pragnie odgrywać aktywną rolę w rozwiązywaniu konfliktu w byłej Jugosławii, czego politycznym wyrazem jest działalność mediatora z ramienia UE Carla Bildta, a militarnym dotychczasowy udział szwedzkiego batalionu w pokojowych siłach ONZ w rejonie Tuzli.", + "8563": "Teraz, gdy zadania się zmieniają, a ONZ oddaje dowodzenie w ręce NATO, Szwecja może więc albo wycofać swe oddziały, albo zaakceptować nowe realia.", + "8564": "Większość kraju tonęła jednak w ciemności.", + "8565": "W Polsce przedwrześniowej mieliśmy jedynie 600 zelektryfikowanych wsi.", + "8566": "Polska Ludowa postawiła sobie za cel, aby w każdej chłopskiej chacie zapalała się żarówka\" .", + "8567": "Plan 6-letni zakładał dostarczenie prądu do 9 tysięcy wiosek. W 1950 roku Sejm, powołując się na tezę Lenina ( \"Komunizm to władza rad...\" ), przyjął ustawę o powszechnej elektryfikacji, która obowiązuje do dzisiaj.", + "8568": "Należy podkreślić, że zachowanie obu grup pracodawców jest w pełni uzasadnione.", + "8569": "Zgodnie z zapisami zawartymi w ustawie o przedsiębiorstwie państwowym i samorządzie załogi, rada pracownicza może odwołać dyrektora przedsiębiorstwa. Nawet organ założycielski - minister czy wojewoda - reprezentujący wobec przedsiębiorstwa skarb państwa, musi uzyskać zgodę rady pracowniczej na odwołanie dyrektora.", + "8570": "Nie wiadomo, ile głowic zostało już wywiezionych do Rosji. Niektórzy specjaliści twierdzą, że ponad połowa, jednak źródła w Kijowie zachowują na ten temat milczenie.", + "8571": "Perry'emu towarzyszą przedstawiciele amerykańskich korporacji zbrojeniowych poszukujący partnerów. A na Ukrainie jest z kim współpracować - po rozpadzie ZSRR pozostało tu 2 tys. zakładów tzw. kompleksu wojskowo-przemysłowego.", + "8572": "W 1914 r. znów Henry Ford zapoczątkował kolejną rewolucję: wprowadził stałą dniówkę 5 dolarów za dzień pracy. Było to około dwóch razy więcej od przeciętnej płacy niewykwalifikowanego robotnika w USA. Wyższa płaca stała się magnesem przyciągającym do pracy w przemyśle samochodowym, osłodą monotonii pracy przy taśmie i dodatkowym bodźcem rozwoju przemysłu samochodowego. Lepiej zarabiający robotnicy mogli bowiem pozwolić sobie na zakup robionych przez siebie samochodów.", + "8573": "Jednak jedno stwierdzenie dziwi w ustach prawnika: Co do Oleksego - powiedział pan dziennikarzowi \"Gazety Polskiej\" - były podejrzenia, a co do Cimoszewicza istnieją dowody, że był agentem wywiadu MSW. Ma Pan te dowody?", + "8574": "- Są w archiwum MSW dokumenty uzasadniające umieszczenie pana Cimoszewicza na listach tajnych współpracowników SB, przygotowanych przez Andrzeja Milczanowskiego, a potem przez Antoniego Macierewicza.", + "8575": "Czy dokumenty stanowią dowód? Przesądzają o winie?", + "8576": "W lipcu policja odkryła w jednym z gliwickich mieszkań magazyn fałszywych banknotów o nominałach 100, 50 i 20 dolarów. 30 kilogramów falsyfikatów miało wartość 4 milionów dolarów.", + "8577": "W Świebodzinie na śmietniku znaleziono torbę z fałszywymi banknotami wartości miliarda złotych. Policja podejrzewa, że fałszerze byli niezadowoleni z ich jakości.", + "8578": "Zdaniem Witolda Króla, byłego szefa regionu \"S\" , pracownika zakładu, dyr. Szwonder jest człowiekiem rzutkim, energicznym, nie zajmuje się rozgrywkami, tylko robi swoje.", + "8579": "- Nawet nie wiadomo, czy Szwonder wiedział, że ta broń idzie do Iraku - twierdzi Witold Król. - Nie wiem, czy popełnił przestępstwo, robił to nie dla siebie, a dla załogi. W zakładzie wszyscy współczują dyrektorowi Szwonderowi.", + "8580": "Niedzielne południe, warszawskie Radio \"Zet\" .", + "8581": "Staruszka wpłaca 100 tys. Nie chce potwierdzenia: - Połowę tej sumy proszę przekazać Pawlakowi, żeby zatrudnił sobie guwernantkę.", + "8582": "Od soboty rano do dziś wieczór trwa akcja warszawskiego Radia \"Zet\" - zbiórka pieniędzy na wyjazd kombatantów spod Monte Cassino na obchody 50. rocznicy bitwy.", + "8583": "Po obejrzeniu filmu \"Jurassic Park\" ja i wszystkie osoby, które o to zapytałem, były zdania, że film stanowczo nie jest przeznaczony dla najmłodszej części widowni.", + "8584": "Myślę, że sceny, w których \"mięsozaurus\" zjada człowieka lub pokazana jest odgryziona ręka czy resztki kozy spadające na szybę samochodu, nie są przeznaczone dla pięcio- czy ośmiolatka.", + "8585": "U człowieka jajniki tworzą się pomiędzy 10 a 12 tygodniem życia płodowego. W piątym miesiącu ciąży wypełnione są już blisko pięcioma milionami niedojrzałych komórek jajowych, których liczba następnie spada. W jajnikach rodzącej się dziewczynki mieści się około miliona komórek płciowych, w momencie pokwitania zaś jest ich nie więcej niż dziesięć tysięcy. W trakcie całego okresu rozrodczego najwyżej kilkaset z nich opuści jajniki jako dojrzałe, gotowe do zapłodnienia, komórki jajowe.", + "8586": "Słomka: - Unia musi ustąpić, by nie skłócić AWS. Kaczyński: - Kandydatura Suchockiej narusza standardy demokratyczne. Zakrzewski i Ujazdowski: - Mimo zastrzeżeń rząd jako całość poprę.", + "8587": "Co w negocjacjach AWS z UW jest sporne dla posłów Akcji? Jak AWS zachowa się w głosowaniu nad wotum zaufania dla rządu premiera Buzka? - zapytaliśmy wczoraj kilku posłów Akcji.", + "8588": "Raport podkreśla, że w wielu krajach najpoważniejszym problemem jest wysokie bezrobocie. W zeszłym roku bez pracy było 11 proc. obywateli Unii Europejskiej.", + "8589": "Zaciekłe boje rządy Piętnastki toczą z inflacją. Boje zwycięskie. Dzięki zdecydowanej polityce monetarnej i budżetowej udało się w 96 r. sprowadzić inflację do 2,6 proc. z 3,1 proc. rok wcześniej.", + "8590": "W przypadku Mostostalu Zabrze zmiany były łagodniejsze, ale też inauguracyjny kurs mniej odbiegał od ceny emisyjnej.", + "8591": "Nieco inaczej może być z najnowszym debiutantem - Bydgoską Fabryką Kabli. Przede wszystkim dlatego, że między specjalną sesją, na której akcje sprzedawano, a wczorajszym pierwszym notowaniem giełdowym upłynęło niewiele czasu. Można oczekiwać, że wahania kursów tej spółki będą bardziej zbliżone do zmian WIG-u.", + "8592": "- Walczą tylko o lekkoatletykę, bo są w niej mocni - powiedział o organizatorach były kenijski biegacz Kipchoge Keino. - Nie zorganizowano zawodów na odpowiednim poziomie, na przykład w skokach do wody czy siatkówce, bo Zimbabwe nie spodziewa się w tych dyscyplinach osiągnięć.", + "8593": "Szef czeczeńskiej delegacji Usman Imajew, zanim zachorował, powiedział dziennikarzom, że obie strony osiągnęły już porozumienie. Jednak inny delegat Achmad Zakajew oświadczył później, że Rosjanie w ostatniej chwili przedstawili nowy dokument, z którego wynikało, że Czeczenia będzie częścią Federacji Rosyjskiej.", + "8594": "Od kilku dni uczestnicy rozmów pokojowych zapowiadają, że lada chwila podpisany zostanie dokument określający status polityczny Czeczenii. To porozumienie zakończyłoby trwającą już ponad siedem miesięcy wojnę.", + "8595": "Wreszcie podano zupę; kartofel i rybi ogon pływający w szarej zawiesinie. Między kolejnymi łyżkami jedna z kobiet recytowała słowa obozowej piosenki: o kartoflu i rybim ogonie, o takiej samej zupie. Mężczyźni po pierwszej łyżce wstali od stołu. Gdy wychodzili z restauracji, podeszła do nich rosyjska przewodniczka wycieczki.", + "8596": "- Nie wolno wychodzić - powiedziała. - Jeszcze przyniosą mięso.", + "8597": "Gdyby optymizm był motorem chorwackiej gospodarki, to Vladimir Hrsan byłby jednym z wielu opiekujących się nim mechaników. - Tak wyglądał boom polskiej gospodarki - mówi Hrsan i odsuwa talerz z sałatką, by naszkicować na kartce krzywą wzrostu kształtem przypominającą Mount Everest. - Chorwacja znajduje się dziś tutaj - wskazuje końcem długopisu podnóże góry. - W przyszłym roku będziemy na szczycie.", + "8598": "Inna sprawa, że narodowi chrześcijanie w nowej dla siebie roli ujawnili absolutną ignorancję ekonomiczną: protestowali przeciw podwójnemu opodatkowaniu dochodów tych obywateli, którzy dają na kościelną tacę. Równie dobrze przeciw płaceniu podatków oponować mógłby kupiec. No, bo przecież ci, co zostawiają w jego sklepie pieniądze już raz zapłacili powszechny podatek dochodowy.", + "8599": "Dzieci spędzają noce w oddziale noworodków. Przynoszone są, kiedy płaczą i na życzenie matek. Nie są dokarmiane ani pojone.", + "8600": "Nie zawsze można liczyć na pomoc przy pielęgnacji dzieci i karmieniu piersią: Po 2 godz. karmienia pielęgniarka po zważeniu synka wróciła z nim z awanturą, że słabo go nakarmiłam. Byłam po cesarce i miałam z tym kłopoty. Nie pomogła mi.", + "8601": "- Istota wolnego zawodu sprowadza się do tego, że wykonuje się go bez umowy o pracę - potwierdza prezes Bednarkiewicz.", + "8602": "Każdy pracuje na własne nazwisko, ale z chwilą wpisania na listę adwokacką staje się członkiem korporacji, co nakłada na niego szczegółowo określone prawa i obowiązki.", + "8603": "Kuczma bez wątpienia rozpocząłby \"dyrektorską\" reformę gospodarki w stylu rosyjskiego premiera Czernomyrdina. A ugrupowania narodowe i demokratyczne na pewno zaczęłyby protestować przeciw \"nomenklaturowej prywatyzacji\" .", + "8604": "Wygrana Krawczuka (lub byłego przewodniczącego parlamentu Iwana Pluszcza) oznacza zaś próbę utrzymania obecnej sytuacji - balansowania między Rosją i Europą. Ale ci politycy z kolei nie gwarantują przeprowadzenia koniecznych reform gospodarczych.", + "8605": "Ale później kazali mu odejść.", + "8606": "Ksiądz Józef Pruchnicki: urodzony na Rzeszowszczyźnie we wsi Rozbórz Okrągły, rocznik 1920. Absolwent gimnazjum w Jarosławiu. Edukacja teologiczna w Przemyślu. 1943 rok - święcenia.", + "8607": "Piąty z kolei kalnikowski proboszcz katolicki. W parafialnym archiwum brak informacji, czy znał ukraiński, jak wszyscy jego poprzednicy.", + "8608": "Takiej większości nie widać, a trudno o gorszą sytuację niż odwołanie rządu i jednocześnie powierzenie mu pełnienia obowiązków do czasu powołania następnego, czyli na czas nieokreślony. Odwołany rząd, który zostaje przez Sejm zmuszony do rządzenia, zwykle przestaje pracować. Zwłaszcza taki rząd, który pracować w ogóle nie zaczął, bo był zajęty \"poszerzaniem koalicji\" (które zakończyło się jej zawężeniem), potyczkami z prezydentem, \"obroną państwa\" przed próbami \"obalenia demokracji\" , itd.", + "8609": "Policja przypuszcza, że najnowszy ładunek został porzucony przez spłoszonego niedoświadczonego terrorystę. IRA korzysta teraz z tzw. śpiochów, ochotników z nowego naboru, nie notowanych w kartotekach policyjnych. Poprzedni w połowie lutego wysadził w powietrze piętrowy autobus na Aldwych. Groźba kolejnych \"pomyłek\" IRA, powrotu do akcji bez uprzedzenia (jak w latach 70.) i powtarzające się doniesienia prasowe o planowaniu przez IRA spektakularnego ataku na brytyjski parlament wywołują coraz większe obawy.", + "8610": "6 stycznia minister finansów Marek Borowski stwierdził w Sejmie, że ze sprzedaży Banku Śląskiego \"budżet dostał dużo pieniędzy\" . Dodał jednak: \"Oczywiście, dzisiaj można jeszcze dorzucić do tej ceny 250 tys., tylko że jest taki problem, który ma każdy kupiec - każdy, kto pracuje w biznesie, wie, że jak ten towar sprzedał, a tamten kupił, to wraca do domu i jest ciężko niezadowolony. Czy można było drożej? \"", + "8611": "Minister obrony Tengiz Kitowani, były premier Tengiz Sigua i szef milicji Mchedrioni Dżaba Joseljani obalili przed rokiem prezydenta Zwiada Gamsahurdię. Później współpracowali z Szewardnadze, strzegąc jednak zazdrośnie swojej sfery wpływów. Dyrektoriat ten funkcjonował zgodnie, dopóki istniała równowaga sił w rządzie. Została ona zachwiana po październikowych wyborach. Szewardnadze wygrał je i zdobył legitymację dla swojej władzy. Wcześniej objął władzę w wyniku zamachu stanu.", + "8612": "Abakanowicz pracuje seriami. Kiedy rysuje, odlewa wielkie postaci w brązie i tworzy delikatne maski z żywicy, nigdy nie zatrzymuje się na jednym egzemplarzu. Nie skupia się na przedmiotach, raczej otacza się przedmiotami. Kiedy stawia pomnik, to od razu z czterdziestu pleców, jak w 1993 na wzgórzu w Hiroszimie.", + "8613": "(A) Ten rok był dobry dla mnie, ale niedobry dla Polski - ocenia statystyczny Polak.", + "8614": "Co drugi badany przez OBOP przyznaje, że \"osobiście\" rok 1994 był dla niego dobry. 44 proc. mówi zaś, że zły.", + "8615": "Trzy czwarte chwali się, że zdołało zachować zdrowie, 69 proc. - spokój i pogodę ducha, 48 proc. - zrobić coś, z czego są dumni, 42 proc. - zdobyć szacunek ważnych dla siebie osób.", + "8616": "Robotnik pił po trochu w rytmie wypłaty. Jeśli dostawał tygodniówkę, to co tydzień, jeśli miesięczną pensję, to rzadziej. Na wsi natomiast piło się na weselach, chrzcinach i przy udanej transakcji - gdy chłop sprzedał zboże albo konia - nie za często, ale jak już, to trzy dni. W 1938 r. przeciętny Polak wypijał - po przeliczeniu na czysty spirytus - 1,5 litra rocznie.", + "8617": "Jeśli jeszcze pan reżyser dopilnuje, by biali ludzie w zielonych mundurach strzelali wyłącznie z biodra, Boże broń nie celując i by na jednego zabitego białego człowieka przypadało przynajmniej 17 śmiertelnych salt trafionych ludzi żółtych - mamy do czynienia z wzorowym zielonym baletem, czyli filmem o wojnie w Wietnamie zrealizowanym dla normalnego człowieka.", + "8618": "Prezes Majewski dopiero co zwiedzał w stanie Missisipi fabrykę należącą do koncernu IP. Była bliska bankructwa, a po wdrożeniu \"Agendy\" świeci przykładem.", + "8619": "Myślałam, że w polskim zakładzie pracy przykazania amerykańskich psychologów budzą tylko uśmiech. Ale młody człowiek pracujący w wykańczalni powiedział mi, że akcja \"Agenda\" sprawiła mu satysfakcję.", + "8620": "- Znikąd, to znaczy... sam z siebie.", + "8621": "- A kto ty jesteś, żeby to wiedzieć. Sam mówisz, że urodziłeś się jakoś, nie wiesz dlaczego, a chciałbyś wiedzieć, po co?", + "8622": "- Ale wymyślić coś przecież można.", + "8623": "- Wymysły to jeszcze nie prawda. A wymysł przeprowadzony do końca - to dopiero prawdziwa katastrofa. Mógłbyś tego nie przeżyć.", + "8624": "Tołstoj już jako niemłody człowiek wielokrotnie zachwycał się talentem Hercena. Starannie przechowywał fotografię, którą wydawca \"Kołokoła\" podarował mu w dniu uwolnienia chłopów, poprosił też swe dzieci, by ją skopiowały. \"Brylant\" - tym rzadkim w swym języku słowem starzec z Jasnej Polany określił język Aleksandra Iwanowicza.", + "8625": "- Polska w Pakcie Północnoatlantyckim to Polska trwale bezpieczna, trwale niepodległa - mówił premier. Klaskał mu prezydent Kwaśniewski oraz zgodnie prawa i lewa strona. Rząd liczy, że Polska znajdzie się w NATO w 1999 r. Dlatego zwiększone zostaną nakłady na modernizację armii.", + "8626": "Jednym z głównych celów rządu jest też szybka integracja z Unią Europejską.", + "8627": "Te deklaracje potwierdzają realność powstania wokół urzędującego prezydenta nowego ugrupowania, zmieniającego dzisiejszy układ sił na scenie partyjnej. Po wyborczej niedzieli duża część elektoratu Wałęsy nie pragnie się rozstać. Chciałaby się spotkać raz jeszcze.", + "8628": "Ilu zwolenników urzędującego prezydenta zamiast \"Ostatniej niedzieli\" wolałoby zanucić w najbliższych wyborach:", + "8629": "Powrócę do ciebie z dalekiej podróży...", + "8630": "Z powodu strajków w Paryżu na stadionie w Parku Książąt były wolne miejsca, choć sprzedano wszystkie bilety. Piłkarze PSG zafundowali fanom spektakl, który przejdzie do historii francuskiego futbolu.", + "8631": "To najszczęśliwsza chwila, odkąd kieruję klubem - szef PSG Michel Denisot był wzruszony. FC Nantes - mistrz Francji, który wygrał w Paryżu przed rokiem 3:0, został rozgromiony w sobotę 5:0.", + "8632": "Ja zaś szedłem szlakiem: Lyon - Perpignon - Pireneje, pieszo do Barcelony. Tam przejął mnie wywiad angielsko-amerykański. Dalej Madryt, Algeciras, motorówką przez morze. Spotykam brytyjski patrol wodny i wreszcie - jestem w Gibraltarze, skąd gubernator Jego Królewskiej Mości sir Mason MacFarley zarządził mój przerzut do Londynu wojskowym samolotem.", + "8633": "Urodził się w roku 1937 we wsi Goleniowy w województwie częstochowskim. Uczył się w Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem prowadzonym przez Antoniego Kenara. Zdał potem do ASP w Warszawie do pracowni Jerzego Jarnuszkiewicza, gdzie po dyplomie w 1963 r. został asystentem.", + "8634": "Nad każdym, nawet najkrótszym tekstem medytuję. Pisanie to właśnie medytacja. To wręcz forma religii. W buddyzmie Zen poszukuję siebie. Szczególnie mi bliskie jest bezwarunkowe czynienie dobra, bez oglądania się - jak w chrześcijaństwie - na nagrodę, uznawaną przez wyznawców Buddy za duchową lichwę.", + "8635": "- Czy zalicza się Pan do ich grona?", + "8636": "W niedzielę świątynia jest pełna i wszyscy wierzą, że znowu będzie tutaj diecezja. Mimo że wiernym coraz trudniej przyjeżdżać z odległych wiosek, nie mają pieniędzy na bilet.", + "8637": "Trwa także krzątanina w ośrodku żydowskim. Igor Merkulenko, młody, delikatny, w jarmułce, mówi, że mniej więcej od trzech lat można żyć w Odessie \"normalnym żydowskim życiem\" .", + "8638": "- Słyszałem, że przygotowuje Pan już nowy film.", + "8639": "- To nie jest na razie pewne. Mam projekt adaptacji sztuki, która nazywa się \"Śmierć i dziewczyna\" , jak kwartet Schuberta. Napisał ją Chilijczyk Ariel Dorfman.", + "8640": "- To akurat rzecz znana widzom warszawskim. Skolimowski robił to przed kilkoma miesiącami w Teatrze Studio, z Pszoniakiem i Jandą.", + "8641": "Przez chwilę jeszcze posłuchajmy, co mówią o Kwaśniewskim jego zwolennicy. W spontanicznej rozmowie podkreślają najczęściej jego dobre wykształcenie (31 proc.), błyskotliwość i inteligencję (20 proc.), spokój, rozsądek i opanowanie (16 proc.), kulturę osobistą i dobre wychowanie (10 proc.), odpowiedzialność i zdecydowanie w działaniu (13 proc.), młodość (11 proc.) oraz kwalifikacje polityczne (10 proc.).", + "8642": "Więc znajomi cierpliwie tłumaczą, dlaczego \"zamiast zboża mają inflację\" .", + "8643": "Trzy kwartały temu kijowscy parlamentarzyści zastanawiali się, co zrobić z niespokojnym lobby kołchozowym, które groziło, że jesienią państwo zostanie bez ziarna i chleba. W końcu wymyślili: lekką ręką przyznali kredyty żniwne. Pieniądze miały pomóc w zakupie paliwa do kombajnów, sznurka do snopowiązałek i w opłaceniu ludzi, którzy nie otrzymywali wypłat przez parę miesięcy.", + "8644": "Legia i Górnik rozegrały dotychczas 89 meczów (37 zwycięstw Górnika, 19 remisów, 33 porażki - bramki: 142-131). W lidze zespoły grały ze sobą 73 razy (32 razy wygrał Górnik, 25 Legia, było 16 remisów).", + "8645": "Dziś zostanie rozegrana ostatnia kolejka ekstraklasy. Mecz Legia - Górnik jest jednak najważniejszym w tym roku wydarzeniem piłkarskiej ekstraklasy.", + "8646": "Zwierząt przed ludźmi trzeba bronić: piesków, kotków, fok i muszek.", + "8647": "Na pewno. Bronić przed ludźmi, ale nie przeciw ludziom. Brigitte Bardot zaczęła bronić zwierząt histerycznie, szlachetne intencje popsuły się i pogniły jak robaczywe jabłka. Gwiazda przemieniła się w inkwizytora. Niewiele brakowało, by zaproponowała odstrzał niegrzecznych myśliwych polujących na kuropatwy. Wargi BB nabrzmiały nienawiścią i chęcią odwetu, choć przecież nikt - oprócz czasu - już ich nie nadgryzał.", + "8648": "Co to się działo! Co to się działo! Paryża pół ze złości się skręcało! W ów czarny czwartek dnia 30 marca lud klął w żywy kamień węgielny i w kamień na kamieniu: prezydenta, premiera, ministrów i wszelkiego pachołka. Stanęło wszystko: metro, kolej, autobusy i samoloty. Nawet te, którym jakoś udało się wzbić pod chmury, spadały jak ulęgałki w trawę, bo powietrze też stanęło. Widziałem okiem duszy.", + "8649": "Nadal jednak będzie PSL przeciwnikiem gospodarki wolnorynkowej, partią w podejściu do gospodarki lewicową. Tym głównie Stronnictwo będzie się różniło od większości europejskich partii chadeckich, w których liberalizm gospodarczy miesza się z ideami socjaldemokratycznymi i nauką społeczną Kościoła.", + "8650": "Najpierw będzie to więc partia lewicowa z domieszką idei chrześcijańskich. Dopiero gdy stanie się partią ogólnonarodową, reprezentującą interesy mieszkańców miast, ma szansę przeobrazić się w chrześcijańską demokrację w stylu zachodnim.", + "8651": "Ptaki w ogóle nie zareagowały na dziwne stworzenie, w które się przeobraziłem. Czyściły sobie pióra, a ja mogłem zobaczyć, jakie są potężne. Przyjrzałem się im też bacznie i ponad wszelką już wątpliwość stwierdziłem, że szyja sępa nie jest łysa, tylko pokryta miłym puszkiem. Tak miłym, że chciałoby się pogłaskać. No cóż, aż szkoda, że natura powierzyła im niewdzięczną rolę sanitariuszy usuwających padlinę.", + "8652": "Zgadzam się natomiast ze stwierdzeniem bp. Głódzia, że redukcja wydatków na budowę i remonty kaplic opóźni naszą integrację z NATO. Sądzę, że ta bieda połączy raczej kapłanów wojsk natowskich z naszymi we wspólnych zabiegach, aby kierownictwo polskiego resortu wojskowego odniosło się bardziej łaskawie do potrzeb materialnych duszpasterstwa. Tym bardziej że potrzeby duchowe, u kogo jak u kogo, ale wśród generałów polskich znalazły chyba pełne zrozumienie.", + "8653": "Oglądamy zdjęcia. Całe albumy zdjęć, amatorskich fotek, robionych przypadkowo, byle jak. Na zdjęciach - ocalone przypadkiem twarze ludzi, którzy już nie żyją, domy, których już nie ma.", + "8654": "- Wiesz - mówi Aida - ludzie teraz nie robią zdjęć. I to nie w tym rzecz, że brak jest filmów, że trudno o wywoływanie. Ludzie po prostu nie chcą pamiętać.", + "8655": "Natomiast rzecznik ZChN Ryszard Czarnecki powiedział nam, że \"sprawa Dyki\" może być \"ofensywą dawnej >>trójki< (UD, KLD, PPG) przeciwko pozostałym koalicjantom\" .", + "8656": "Przypomnijmy, że w kuluarach sejmowych mówiło się nie tylko o dymisji Zbigniewa Dyki, ale także Zygmunta Hortmanowicza (PL) ze stanowiska Min. Ochrony Środowiska, Zasobów NiL oraz Gabriela Janowskiego ze stanowiska Min. Rolnictwa i GŻ i Wacława Niewiarowskiego ze stanowiska Min. Przemysłu i Handlu.", + "8657": "- Około 6 tys. zł - policzyła sprzedawczyni.", + "8658": "Salon perfumeryjny? Wstąpiłem na kilka minut. Najnowsze kosmetyki Diora można mieć za kilkaset złotych - mało. Czy naprawdę Dior nie robi nic droższego?", + "8659": "Skoro mikroskopijna buteleczka perfum - 7 mililitrów - kosztowała 300 zł, to ile trzeba dać za litrową?", + "8660": "- Obecnie w kraju mamy zaledwie 3,9 mln sztuk krów - alarmował podsekretarz stanu w resorcie rolnictwa Józef Pilarczyk. - To bardzo mało i jeżeli natychmiast nie zaczniemy pracować nad poprawą mleczności tych stad, które jeszcze mamy, spadnie produkcja mleka.", + "8661": "Niektórzy liderzy \"S\" nie godzą się na wprowadzone przez Mariana Krzaklewskiego korekty na listach wyborczych. Szkaradek nie chce np. w Krakowie awansować Leszka Moczulskiego z KPN (z 16 miejsca na 2 lub 3) i wprowadzić na listę w Nowym Sączu Jerzego Gwiżdża (BBWR-SW).", + "8662": "Moje napięcie rośnie z dnia na dzień. Już nie mam cierpliwości do niczego, a specjalnie do pracy.", + "8663": "Jeszcze 38 długich dni. Gdybym nie miała córki i wnuków, to bym sobie pozwoliła zwariować.", + "8664": "Ale oni są mi za drodzy, żebym im to sprawiła. Tak że trzymam się całą mocą, bo jestem dla nich zawsze przykładem i mocą.", + "8665": "Rzecznik zgadza się, że strajk i manifestacja jako forma protestu się dewaluuje. - Musimy zrobić wszystko, nie tylko my, ale i władza, by ucywilizować stosunki związek - rząd, by stworzyć prawne warunki rozwiązywania konfliktów, tak by strajk był ostatecznością.", + "8666": "Negocjacje na taczkach?", + "8667": "Między gwiazdozbiorami Korony Północnej i Lutni znajduje się gwiazdozbiór Herkulesa. Dostrzeżemy go z łatwością, jest między dwiema jasnymi gwiazdami, Arkturem w Wolarzu i Wegą w Lutni. Jasne gwiazdy w Herkulesie ułożone są w czworokąt, wokół którego inne gwiazdy tworzą rozchodzące się ramiona. Północna część gwiazdozbioru w Polsce nigdy nie zachodzi.", + "8668": "Prezes Michalski nie poddaje się: - Czekamy na oficjalną informację od Telekomunikacji, czy z remontem masztu nie można jeszcze poczekać. Będę się starał o inne rozwiązanie, a jestem uparty.", + "8669": "Polskie Radio ma duży atut w rozmowach z Telekomunikacją: słono płaci za korzystanie z jej nadajników. Według nieoficjalnych informacji aż jedną trzecią przychodów (30-40 mln zł rocznie) radiowcy przekazują do kasy Telekomunikacji.", + "8670": "Jeżeli rząd chce wprowadzać swoje reformatorskie projekty, musi porozumiewać się z prezydentem. On jest bardzo ważnym partnerem. To nie jest notariusz ani król, lecz ktoś, kto dysponuje szerokimi uprawnieniami - mówi w rozmowie z Adamem Michnikiem, Agnieszką Kublik i Piotrem Stasińskim ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI.", + "8671": "Dlaczego więc biskupi nie odcięli się wyraźnie od tej wypowiedzi?", + "8672": "- W wywiadzie dla \"Trybuny\" powiedziałem, że ja bym nie użył takiego języka.", + "8673": "Małachowski zarzuca Kościołowi milczenie wobec wystąpień nacjonalistycznych i antysemickich.", + "8674": "- Nie twierdzę, że jesteśmy bez winy, ale w zasadzie zarzut ten mógłby dotyczyć strony państwowej. Dlaczego marszałek Małachowski milczy wobec antyreligijnych wypowiedzi niektórych posłów?", + "8675": "Taylor wyliczył przypadki ciężkich pobić w obozach internowania (np. Kwidzynie).", + "8676": "Wsparł go Wierchowicz. Zapytał generała, czy zamierza zachować się honorowo i stanąć przed Trybunałem Stanu, czy też zda się na wyrok komisji, w której przewagę mają posłowie SLD i PSL. Odpowiedzią było poruszenie na ławie obwinionych (członków dawnej WRON i Rady Państwa). Kazimierz Barcikowski aż poderwał się z miejsca. SLD-owski przewodniczący komisji Jerzy Wiatr pytanie Wierchowicza uchylił.", + "8677": "Najsilniejsze tendencje reintegracyjne na terenie byłego ZSRR widoczne są w Azji środkowej. Upadek prezydenta Tadżykistanu Rachmona Nabijewa uzmysłowił wszystkim przywódcom republik środkowoazjatyckich, jak krucha i niepewna jest ich władza. Wojna domowa, która toczy się w Tadżykistanie, jest przestrogą, że trzęsienie ziemi może ogarnąć cały ten region, a jest on wszak na nie bardzo podatny - i geologicznie, i politycznie.", + "8678": "Uchwalona przez polski rząd autonomia była przejawem woli Ślązaków i efektem politycznej licytacji państwa polskiego z państwem niemieckim o Śląsk. Niemcy po II powstaniu, by nie dopuścić do kolejnego i chcąc utrzymać Śląsk, zaoferowali Ślązakom autonomię i w ten sposób wymusili na stronie polskiej kontrpropozycję. Projekt ten szedł dalej od niemieckiego i był dziełem Wojciecha Korfantego, jego prawników i dyrektora odpowiedniego departamentu w polskim rządzie, który okazał się Ślązakiem cieszyńskim.", + "8679": "Margaret Thatcher oskarżano o to, że za jej rządów nastąpiła zapaść porządku moralnego, wzrosła przestępczość; że oddała się ona tworzeniu społeczeństwa obojętnego na los człowieka.", + "8680": "- Tylko socjaliści mogli to wymyślić - mówił Scruton. - Na niedolę może być wrażliwy człowiek, nie społeczeństwo.", + "8681": "Pana to irytuje?", + "8682": "Z.Z.: Oczywiście. Więcej już się na taki program nie zgodzę, bo to naruszyło moją godność zawodową. Może to jest za wielkie słowo, ale ja tak naprawdę czuję.", + "8683": "Czy dlatego Pan tak twardo opowiada się przeciwko udziałowi aktorów w reklamie, że to też narusza ich godność zawodową?", + "8684": "- Czy tutaj mogli pracować tylko komuniści? - pytam Siergieja Władimirowicza.", + "8685": "- Nic podobnego. Zdarzali się i niekomuniści. Jak państwo ma jakieś ważne zadanie do wypełnienia, szuka najlepszych fachowców, a nie komunistów. No kto, na przykład, zbudował radziecką bombę atomową?", + "8686": "Każdy koncert był oddzielnym spektaklem z własną dramaturgią i klimatem. Prezenterzy starali się, jak mogli, o pomysł na zapowiedź wykonawcy. Wypadało różnie. - Z czym się państwu kojarzy Pamela Anderson i Kasia Figura - krzyczał do publiczności Artur Orzech - piersi, oczywiście! Zespół Piersi!", + "8687": "By wdrożyć projektowany przez rząd nowy system taniego budownictwa mieszkaniowego, konieczne jest szybkie wyszkolenie kadr. Od poniedziałku w podwarszawskiej Ryni trwa pierwszy kurs dla przyszłych członków Tow. Budownictwa Społecznego.", + "8688": "Grupa ponad 30 działaczy samorządowych, spółdzielców i bankierów na czterech pięciodniowych sesjach ma poznać francuskie rozwiązania dotyczące budownictwa czynszowego.", + "8689": "Przygotowanie operacji \"bratnia pomoc\" wobec Polski zaczęło się jednak sporo wcześniej. W kwietniu tegoż 1981 r. w naszych zachodnich okręgach wojskowych przeprowadzona została nadzwyczaj długa sztabowa gra wojenna. Przyszło mi spędzić blisko dwa tygodnie z grupą generałów i oficerów w bunkrze rezerwowego stanowiska dowodzenia okręgu. Działania wojenne koalicyjnego ugrupowania wojsk przerabialiśmy (na papierze) korzystając z map terytorium PRL.", + "8690": "Francusko-brytyjski debiut reżyserski świetnego scenarzysty Marka Peploe (zdobywcy Oscara za scenariusz do \"Ostatniego cesarza\" , autora scenariuszy do filmów \"Zawód: reporter\" i \"Pod osłoną nieba\" ) \"Strach przed ciemnością\" z Jamesem Foxem i Fanny Ardant opowiada o rodzeniu się strachu. Bohaterem jest jedenastoletni chłopiec, który - w obawie o matkę - próbuje natrafić na ślad mordercy zabijającego niewidome kobiety.", + "8691": "Myślę, że te problemy zaczniemy silniej odczuwać za kilka lat, gdy społeczeństwo się wzbogaci. Wtedy okaże się, że do wielu instytucji nie ma już dostępu, bo zostały sprzedane. Więc pod tym względem to nie jest próżny dylemat. Jestem zwolennikiem poglądu, że jeśli da się utrzymać polski charakter instytucji, to należy zdecydowanie działać w tym kierunku.", + "8692": "Według wersji Salingera rząd amerykański nie ujawniał informacji o zestrzeleniu jumbo-jeta przez \"przyjacielski ogień\" , gdyż mogłoby to zaszkodzić szansom wyborczym prezydenta Billa Clintona. Nie posunął się jednak tak daleko, by sugerować, że decyzja o utajnieniu raportu została podjęta przez Biały Dom.", + "8693": "No to, co ma do zrobienia świadomość, którą tak wywyższasz, która nam kreuje los?", + "8694": "- Ona ma wszystko uporządkować właśnie pod kątem naszego odczuwania. Uporządkować to znaczy uzasadnić sens.", + "8695": "Czyżbyś uważał, że znasz siebie?", + "8696": "- Nie. Ale powiem ci, że w dużej mierze poznałem siebie dopiero podczas pisania. Zawsze powtarzam sobie, że gdybym nie pisał, to prawdopodobnie wielu rzeczy o sobie bym nie wiedział.", + "8697": "Sekretarz Rady Andrzej Zarębski poinformował nas, że jeszcze w tym miesiącu Rada ogłosi w prasie \"informacje o możliwościach uzyskania koncesji\" .", + "8698": "Rada ma co najmniej trzy miesiące na zbieranie wniosków o koncesje. Najpierw zajmie się nadawcami programów regionalnych, więc prawdopodobnie pierwsi z nich będą mogli dostać koncesje w sierpniu-wrześniu.", + "8699": "CDU/CSU chciałaby też zastąpienia indywidualnego prawa do azylu sformułowaniami Genewskiej Konwencji Praw Człowieka. Wszystkich, którzy w myśl tej konwencji nie są uciekinierami politycznymi lub sumienia, powinno się - ich zdaniem - odsyłać do domów już z granicy.", + "8700": "FDP i SPD chciałyby natomiast utrzymać dotychczasową praktykę odwołań sądowych, z tym że przyspieszona winna być sama procedura. Dotychczas odwołujący się mogą pozostawać w Niemczech przez wiele miesięcy.", + "8701": "Od rozpoczęcia eksploatacji concordy British Airways przebyły ponad 177 mln km, czyli trasę dłuższą niż z Ziemi do Słońca. Przewiozły w tym czasie 1,3 mln pasażerów. Rekordzistą jest członek zarządu jednej z kompanii naftowych, który w ciągu roku trasę nad Atlantykiem pokonał w obie strony 68 razy.", + "8702": "Załogę samolotu stanowi dwóch pilotów i inżynier pokładowy oraz sześć osób obsługi pokładowej.", + "8703": "Siergiej Mażarow, rosyjski biznesmen mieszkający w luksusowym apartamencie na Champs Elysées, nie chciał zapłacić głupiego miliona dolarów rosyjskiej mafii, więc zapłacił życiem. Morderstwo dokonane zostało z perfekcją, która zadziwiła francuską policję, przez fachowców Wiaczesława Iwankowa alias Japończyka, jednego z hersztów rosyjskiej mafii na Zachodzie. Francja jest dla niej nie tylko miejscem przepuszczania pieniędzy, ale i ich pomnażania.", + "8704": "Współczesna socjaldemokracja - a do tej tradycji odwołuje się u nas zarówno SLD, jak i Unia Pracy - nie walczy oczywiście z własnością prywatną. Ale jej istotą jest - w dużym uproszczeniu - zapewnienie jak największej równości i sprawiedliwości społecznej. Tę zaś można stworzyć tylko przez inny podział, czyli - mówiąc uczenie - redystrybucję dochodu narodowego.", + "8705": "Za Chruszczowa bibliotekę zlikwidowano. W Archiwum Partii zostały jedynie te książki, na których Stalin zanotował swoje uwagi. Tak, małomówny Koba zostawił po sobie mnóstwo zapisków na marginesach. Te zapiski są dziwaczną drogą do świata prawdziwych myśli największego konspiratora.", + "8706": "Siedzę w archiwum i kartkuję dwie najbardziej zajmujące książki z jego biblioteki. To dwie książki o terrorze. Jedną napisał Trocki w 1920 r. Nosi tytuł \"Terroryzm i komunizm\" .", + "8707": "Życie ojca, surowe i ciężkie, całkowicie poświęcone rodzinie i opiece nad innymi ludźmi, budzi dziś zdumienie nieprawdopodobną obowiązkowością, odpowiedzialnością i pogodą ducha. W warunkach, w których każdy z nas czułby się pokrzywdzonym przez Boga i historię wyrobnikiem, ten człowiek, pracujący bez wytchnienia (miał 75 lat, gdy przeszedł na emeryturę), nie biadał, nie narzekał, chyba nawet nie zgorzkniał.", + "8708": "Na Zamku bale urządza się rzadko, np. dla światowej arystokracji, której Zamek wyjątkowo udostępnił bibliotekę. Z reguły są tu przyjęcia dla władz państwowych, opłatki dla radnych i spotkania renomowanych firm, np. banków.", + "8709": "Ale nie tylko. Na przykład na Dzień Dziecka Zamek wraz z PepsiCo zorganizowały dzień otwarty dla najmłodszych. Dzieci zwiedzały sale, bawiły się, jadły ciasteczka i popijały pepsi. Promocję miała i Pepsi, i Zamek.", + "8710": "Mimo że ceny akcji są wyśrubowane, to analitycy nie przewidują, aby niewielkie spadki były czymś więcej niż krótkoterminowym wycofywaniem zysków. I wróżą dobrą pogodę do inwestowania w akcje. Jednak ewentualne załamanie koniunktury przy obecnych cenach będzie oznaczać dla inwestorów upadek z wysokiego konia.", + "8711": "Nikt nie bił?", + "8712": "- Zdarzało się, że uderzyłem butnego Niemca z Wehrwolfu, ale tego nie obejmuje akt oskarżenia. Uderzyłem też dwukrotnie w ręce płk. Mazurkiewicza \"Radosława\" , bo chciał zniszczyć dokumenty, które miałem na biurku - mówił Wiesław T., oficer śledczy w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego.", + "8713": "Chciałby tworzyć \"enklawy zdrowego człowieka\" - rezerwaty, parki narodowe oraz czyste regiony, gdzie rolnicy prowadziliby ekologiczne gospodarstwa.", + "8714": "Chętnie zatrudniłby w ministerstwie doświadczonych ludzi z organizacji ekologicznych. Miał z nimi dobre kontakty w przeszłości. Uważa, że jego poprzednik minister Stefan Kozłowski zrobił bardzo wiele i zamierza kontynuować jego politykę.", + "8715": "Proboszcz parafii wyjaśniał podczas świątecznych kazań, że w tym roku parafię czekają dwie duże uroczystości. Opowiadał też o małych wspólnotach wyznaniowych, które dzięki temu, że przestrzegają \"biblijnej zasady składania dziesiątej części dochodu na rzecz Kościoła\" prowadzą szeroką ewangelizację, rozdają książki i czasopisma.", + "8716": "Katalog - jak twierdzi Tomasz Szaynok, szef wrocławskiego oddziału US West Polska - zawiera dane ok. 80 proc. firm działających w województwie. Informacje zbierali pracownicy, którzy mieli za zadanie obejść wszystkie ulice miasta i odwiedzić każdą firmę, jaka się przy nich znajduje.", + "8717": "Zgodnie z zasadami obowiązującymi w US West katalog nie zawiera adresów \"Sex Shopów\" , \"Peep Show\" itp.", + "8718": "Kopany aut od 1994?", + "8719": "Juniorzy występujący w tegorocznych mistrzostwach świata juniorów do lat 17 (w sierpniu w Japonii) będą wykonywać auty nogą z ziemi zamiast wrzutów oburącz. Jeśli eksperyment powiedzie się, nowy przepis wejdzie w życie jeszcze przed mistrzostwami świata w USA - powiedział sekretarz generalny FIFA Sepp Blatter w wywiadzie dla belgijskiej gazety \"Het Nieuwsblad\" .", + "8720": "W Kraspolu pracuje się po osiem godzin, na trzy zmiany. Mężczyźni zarabiają od 6 do 12 milionów, dziewczyny-szlifierki - niewiele ponad 2 miliony.", + "8721": "- Jak jednemu krasnoludkowemu magnatowi kazaliśmy zaprzestać działalności, to nic sobie z tego nie robił. Prokurator też nic nie wskórał - skarży się Józef Kalinowski, inspektor z terenowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.", + "8722": "Jeśli chcesz zabrać psa do lasu, nad jezioro, to tylko pod warunkiem, że był szczepiony na wściekliznę i termin następnego szczepienia nie minął.", + "8723": "W lesie trzymaj psa na długiej smyczy, nie puszczaj go samopas. Nawet w posłusznym czworonogu może zwyciężyć instynkt - pogoni za zwierzyną. Gdy wróci z naderwanym uchem, nie będziesz wiedział, czy nie pokąsał go np. wściekły lis.", + "8724": "Przez godzinę z boiska wiało nudą, a piłkarze prezentowali futbol plażowy. Przewagę mieli lubinianie, a goście grali wyjątkowo pasywnie. Jedynie czarnoskóry Tetteh starał się walczyć, jednak osamotniony niewiele mógł zdziałać.", + "8725": "W 68. min, w odstępie 20 sekund, Zagłębie zdobyło dwie efektowne bramki i losy meczu zostały rozstrzygnięte. Majak - wicekról strzelców minionego sezonu - dopiero po raz pierwszy pokonał bramkarza w nowych rozgrywkach.", + "8726": "Przyznaję, że trudno mi zrozumieć, jak można mówić z odkrytym czołem o obronie życia poczętego podpisując ustawę, której ostrze wymierzone jest w kobiety, które decydują się na samotne macierzyństwo. Jakoś łatwiej zrozumieć mi liberałów, którzy konsekwentnie głoszą, że są generalnie przeciw przywilejom podatkowym, nie jest tylko jasne, dlaczego nie wystąpili o zniesienie ulgi dla małżeństw.", + "8727": "W księgarni oświatowej w Warszawie dowiedzieliśmy się, że po telewizyjnym apelu dyr. Sławińskiego sprzedaje się znacznie mniej podręczników.", + "8728": "Jak poinformowała nas kierowniczka księgarni Małgorzata Brodacka, szczyt zakupów przypada zwykle na przełom sierpnia i września, ale sporo osób zaopatrzyło się w podręczniki już pod koniec czerwca.", + "8729": "Zareagowali nadspodziewanie dobrze. Do działów kadr ustawiają się kolejki chętnych do zwolnienia. Już dziś wiadomo, że odprawy są zbyt hojne. Z pakietu socjalnego skorzystało w zeszłym roku 25,9 tys. osób, gdy program przewidywał zaledwie 12,4 tys. Na ten rok program przewiduje odejście 20 tys. osób. Ale w budżecie zaczęło brakować pieniędzy na odprawy, więc odejdzie pewnie tylko 11 tys.", + "8730": "W gościnnym pokoju u Czapków zasiadają często naukowcy.", + "8731": "W związku z urządzeniem przeciw stonce przyjechało więcej uczonych niż z okazji innych wynalazków. Pani Czapkowa zaścieliła stół świeżą ceratą, podała kotlety z dzika, a po obiedzie odbyło się sympozjum.", + "8732": "Wszyscy chwalili dzieło, tylko pewien naukowiec z Instytutu Ziemniaka, który siedział pod oknem, stwierdził, że maszyna do stonki zniszczy kraj: splajtują fabryki, produkujące środki owadobójcze.", + "8733": "W 460 punktach w kraju rozpoczęła się wczoraj sprzedaż rocznych obligacji państwowych o terminie wykupu 2 czerwca 1996 r. Państwo chce pożyczyć od obywateli tym razem ponad 530 mln zł. Wczoraj wystawiono na sprzedaż 5 mln 280 tys. 999 obligacji pierwszej serii o nominałach 100 zł.", + "8734": "W wielu miastach widzieliśmy gigantyczne kolejki.", + "8735": "- Od nowego roku będzie nowy katecheta. Teraz nie mam nikogo innego na jego miejsce. Zresztą nie sztuka wywalić kogoś z hukiem, trudniej jest przekonać nauczyciela, że nie nadaje się do pracy w szkole - mówi dyrektorka.", + "8736": "Pytam, czy przekonała już kiedyś jakiegoś nauczyciela, że powinien zmienić pracę.", + "8737": "- Tak. W zeszłym roku, poprzedniego katechetę, bo się nie nadawał do pracy z dziećmi - odpowiada dyrektorka.", + "8738": "Etatowo mamy dziś prawie 130 tys. żołnierzy - mniej niż przed 1989 r. Ale w rzeczywistości jest ich jeszcze o 50 tys. mniej. Nie ma naszych obrońców czym karmić, za co szkolić. Nie ma nawet w co ubrać. Widać to na ulicy, każdy nosi mundur, jaki ma. Haszkowy Szwejk lepiej się prezentował.", + "8739": "Najpierw prawica spierała się o to, jaka ma być. Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe chciało budować formację narodową, Porozumienie Centrum - chadecką, Konfederacja Polski Niepodległej - niepodległościową, PSL-Porozumienie Ludowe - ludową, Partia Konserwatywna - konserwatywno-liberalną, Unia Polityki Realnej - liberalną itd., itp. Nikt nie zamierzał ustąpić. I nie musiał. Obowiązująca w czasie wyborów 1991 r. ordynacja \"bez progu\" każdemu dawała szansę.", + "8740": "Rząd, który podpisał Pakt, upadł za sprawą \"Solidarności\" , a wybory przyniosły klęskę negocjatorom tego dokumentu. Nowa ekipa miała nowe pomysły, m.in. projekt masowej komercjalizacji zapisany w \"Strategii dla Polski\" . Za taką komercjalizacją - w myśl tezy, że ważna jest nie forma własności, lecz forma zarządzania - opowiadał się SLD w programie wyborczym.", + "8741": "Kilka godzin wcześniej Wałęsa przyjął kwiaty od \"postkomunisty\" Ryszarda Golucha (był dyrektorem Stoczni w latach 1983-87), obiecał prezesowi zgodną współpracę, także w ratowaniu Stoczni. Współpraca ma polegać na tym, że jeżdżąc po świecie Wałęsa będzie szukać pomocy.", + "8742": "Pomoc ze świata jest Stoczni bardzo potrzebna.", + "8743": "Do zamieszkanej przez 1,8 mln osób Barcelony przybędzie 180 ekip, liczących 9569 sportowców i 4537 działaczy oraz trenerów. W zawodach oficjalnie figurujących w programie weźmie udział 9309 sportowców, w konkurencjach pokazowych - 260. Imprezę obsługiwać będzie 11 tys. dziennikarzy i pracowników technicznych. Nad bezpieczeństwem i utrzymaniem porządku czuwać będzie 45 tys. funkcjonariuszy i 32 tys. pomocników. Wśród 65-tysięcznej publiczności oglądającej uroczyste otwarcie igrzysk będzie 40 najwyższych dostojników różnych państw.", + "8744": "Budapeszteńska giełda ma i inne poważne problemy. Wobec niektórych z notowanych firm toczy się obecnie postępowanie upadłościowe. Poza tym techniczna strona dokonania zakupu papierów wartościowych pozostawia wiele do życzenia. Inwestorzy zagraniczni muszą wpłacić pieniądze z góry w nadziei, że biuro maklerskie wywiąże się ze zobowiązania.", + "8745": "- Pan daruje, ale lodowców jeszcze nie dowieźli.", + "8746": "Wiersze Jurija tym bardziej irytowały zwierzchników od poezji, że nie były ani sowieckie, ani antysowieckie. Były napisane tak, jakby świadomość społeczna w ogóle nie istniała. A to irytowało jeszcze i dlatego, że nie sposób było wskazać konkretne wersy, które należałoby usunąć lub przerobić we właściwym kierunku, tak aby wiersz był dla władzy radzieckiej do przyjęcia.", + "8747": "Były na szczęście próby wyjścia z tego systemu. W Warszawie trzech absolwentów PWST - Adam Krawczuk, Rafał Rutkowski i Maciej Wierzbicki - nie czekając na iluzoryczne angaże założyło własną grupę Montownia, która okazała się rewelacją sezonu. W Radomiu Wojciech Kępczyński poświęcił cały budżet teatru na jedną, ale za to superprodukcję - musical \"Józef i cudowny płaszcz snów w technikolorze\" , który odniósł komercyjny sukces roku.", + "8748": "- Jest to nieunikniona konsekwencja trwającego około 45 dni okresu, który nazywamy \"okienkiem serologicznym\" - wyjaśnia prof. Halina Seyferied z Instytutu Hematologii. - Krwiodawca może być zarażony HIV-em, ale jego organizm nie zdążył jeszcze wytworzyć przeciwciał. Nie można wtedy wykryć wirusa.", + "8749": "Ale żadnej szarży kawaleryjskiej nie dane mu było zakosztować, choć na wojnę wyruszył konno. Niemcy atakowali ich z samolotów i czołgów. W sporządzanych na gorąco po kampanii wrześniowej zapiskach 19-latka wojnę przedstawia jako bezładną szamotaninę: nocne czuwania, nocne strzelania, jakieś rozkazy, rozbiegani kurierzy.", + "8750": "Przyłączył się do grupy ułanów, którzy postanowili przedzierać się na Węgry, by walczyć dalej. \"Tylko uprzedzam, konia trzeba będzie samemu czyścić\" - przestrzegał rotmistrz.", + "8751": "Beata Maksymow i Rafał Kubacki zwyciężyli w kategoriach open mistrzostw świata w judo, rozegranych w Hamilton.", + "8752": "Drużynowym mistrzem Polski na żużlu została Sparta-Polsat Wrocław.", + "8753": "Najlepszy koszykarz ligi NBA Michael Jordan ogłosił miesiąc przed rozpoczęciem rozgrywek, że kończy karierę. - Moja kariera sięgnęła szczytu. Więcej nie jestem już w stanie dokonać. Straciłem serce i chęć do gry - stwierdził Jordan.", + "8754": "Bożena też nie ma z czego zwrócić pożyczki. Obie siedzą na garnuszku rodziców emerytów - byłego nauczyciela i byłego robotnika budowlanego.", + "8755": "Urzędnik departamentu konsularnego i wychodźstwa w MSZ (nie życzy sobie, żeby wymieniać jego nazwisko) radzi: - Niech obie panie napiszą podania o umorzenie długu. Na początku przyszłego roku zbierze się specjalna komisja i je rozpatrzy.", + "8756": "Często systemy filozoficzne, nauki i posłania wywodzące się z innych kultur z wielkim trudem trafiają do mieszkańców innego kręgu kulturowego. Okazuje się, że wystarczy tylko zmienić realia - zamiast klasztoru w Tybecie przedstawić blok na Ursynowie, a zamiast mistrza Zen Misia Puchatka - i wszystko okazuje się proste i mądre. Pod warunkiem, że zachowamy - jak Benjamin Hoff - poczucie smaku i taktu.", + "8757": "DERRICK COLEMAN (26/209, New Jersey Nets - 6): Ostatnio więcej czasu spędza w sądach niż na parkiecie. Do spraw o pobicia i gwałty doszedł pozew rozwodowy żony. Właśnie dlatego skrzydłowy New Jersey Nets, który odrzucił 100-milionową ofertę swego klubu, zapowiada, że MŚ będą dla niego doskonałą ucieczką od rzeczywistości.", + "8758": "A potem dowiedziałem się, że nie mogę nie pójść na obiad wydawany w restauracji przez znajomego Chenga, bo w czasie ostatniego spotkania znajomy dał mi twarz.", + "8759": "- Gdybyś teraz nie przyszedł, on straciłby twarz - Cheng tłumaczył mi tę oczywistość cierpliwie, jak niezbyt rozgarniętemu dziecku.", + "8760": "Na obiedzie usłyszałem, że pewnej mojej prośby Cheng nie jest w stanie spełnić.", + "8761": "Moskwa nie tylko odrzuca proponowane \"Partnerstwo\" przez NATO. Domaga się też pełnego udziału w decyzjach dotyczących Bośni, aspiruje do uczestnictwa w G-7 - grupie siedmiu najbogatszych państw świata, żąda zgody Zachodu na zwiększenie ponad limit wyznaczony przez międzynarodowy traktat liczby swych wojsk w europejskiej części kraju, wreszcie chciałaby mieć prawo weta wobec decyzji o rozszerzaniu NATO o państwa byłego Układu Warszawskiego.", + "8762": "Rzecznik praw obywatelskich prof. Tadeusz Zieliński zwrócił się do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie, kto - PKO BP czy skarb państwa - powinien zwaloryzować premie gwarancyjne przysługujące właścicielom książeczek mieszkaniowych. Rzecznik pyta również, czy sąd może jednoznacznie określić, w jaki sposób oblicza się jej wysokość.", + "8763": "Mamy w piwnicy stary piec c.o. na koks i chyba będziemy zmuszeni zainstalować go na nowo i spalać w nim wszystko, co się da, bo będzie taniej. Tego samego zdania jest wielu naszych znajomych, którzy również mają ogrzewanie gazowe.", + "8764": "Na całym świecie ten, kto korzysta z urządzeń ekologicznych, ma zniżki, a nawet ulgi podatkowe. U nas niszczy się to, co chroni przyrodę, aby tylko wyciągnąć z naszych kieszeni dodatkowe pieniądze.", + "8765": "Przeprowadzenie sprawnej akcji jest niemożliwe, bo nie wiadomo, kto odpowiada za jej koordynację. Samym ratowaniem kieruje strażak, ale nikt nie odpowiada za zaplecze. Nie ma planów ratowniczych dla wydarzeń, które wymagają działań w paru województwach. Akcji takiej nie podoła też Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy, który istnieje tylko na papierze.", + "8766": "Ten mord potępili wszyscy, prócz - rzecz jasna - jego sprawców. I wszyscy, z nimi włącznie, wiedzą, że może się powtórzyć. Tak długo, jak będą reżimy takie jak syryjski, gotowe terrorystów wspierać. I tak długo, jak będą ludzie wystarczająco zaślepieni nienawiścią i rozpaczą, by udzielać im wsparcia i schronienia.", + "8767": "Razem z dorosłymi przed telewizorem siedziała ośmioletnia Magda, córka Andrzeja. - Płakała, kiedy tatusia przeciwnik ciągnął za głowę - wspomina nocne wrażenia dziadek. - Bo walczył nieczysto, bałam się, że zrobi coś tacie - tłumaczy Magda.", + "8768": "Wszyscy we wsi znają Andrzeja Wrońskiego. Dwie dziewczynki siedzą na podwórzu i zakładają kolorowe wrotki. - Wiecie, kto to jest Andrzej Wroński?", + "8769": "W Czeczenii od dwóch dni trwa powszechna mobilizacja. Władze w Groznym twierdzą, że do wtorku pod broń stawi się 600 tys. mężczyzn w wieku od 15 do 65 lat. Na razie zaś prezydent Dudajew zamknął niebo nad republiką. Jego rada wojenna ostrzegła Moskwę, że wszystkie samoloty przelatujące nad Czeczenią będą przechwytywane przez czeczeńskie lotnictwo.", + "8770": "- A jeszcze niedawno mówiłeś o pani Gronkiewicz tak ciepło.", + "8771": "- Bezgranicznie jej ufałem. Dopiero teraz widzę: ona dwa lata się przygotowywała na prezydenta, ona była przekonana, że będzie prezydentem.", + "8772": "- Lechu, zawsze mówiłeś, że Ty masz prawą nogę i lewą nogę. Ja się chciałem zapytać, czy generał Wilecki to jest Twoja lewa noga?", + "8773": "Do przyjazdu karetki \"N\" odpępniłam dziecko, pacjentka urodziła łożysko, umyliśmy ją i przebraliśmy.", + "8774": "Po jakimś czasie odwiedził mnie ojciec. Przekazał od żony, że choć to był piąty jej poród, nigdy nie zapomni nas: sanitariusza, kierowcy i mnie, bo tylko my naprawdę zaopiekowaliśmy się nią i jej dzieckiem.", + "8775": "Zaimponowała mi też wersja sosu pomidorowego all'amatricane - na bekonie, podanego z bucatini, czyli długim, cienkim makaronem rurkowym. Pyszny, choć kawałki występującego w nim mięsa były jakieś dziwne, wcale nie przypominały bekonu, a raczej bardzo twarde podroby, ale widać tak być miało, bo szef tutejszej kuchni zdaje się wiedzieć, co robi.", + "8776": "Po co przychodzą?", + "8777": "Po dwóch i pół roku eksperymentu zrezygnowało bardzo niewielu słuchaczy, mimo że roboty mają tu znacznie więcej, niż gdyby robili doktorat w samotności.", + "8778": "Niektórzy przychodzą tylko dlatego, że nie mogą znaleźć po studiach dobrej pracy. Nie przypadkiem najwięcej zgłasza się filologów, historyków, psychologów, a tylko z rzadka trafiają się absolwenci prawa czy ekonomii, których rynek kusi bogatymi ofertami. Jeśli się jednak trafiają, są naukowo znakomici.", + "8779": "Pod tą opinią z raportu organizacji katolickich podpisałyby się obiema rękami także feministki. Zbliżone są też poglądy obu środowisk na prostytucję. U jej podłoża - stwierdza raport Federacji - \"leży przemoc i uprzedmiotowianie kobiety, która ma jedynie służyć do zaspokajania przyjemności seksualnych sfrustrowanego mężczyzny\" . Podobną diagnozę znaleźć można w esejach radykalnych feministek.", + "8780": "- W jakim charakterze był pan na spotkaniu?", + "8781": "- Jako człowiek, który zajmuje się konsolidacją polskiego systemu bankowego i reformą systemu finansowego.", + "8782": "- Ale tam nie rozmawiano o reformie czy konsolidacji banków.", + "8783": "- O konkretny powód zaproszenia proszę zapytać ministra Kalickiego. Może byłem tylko jako świadek?", + "8784": "Fatalna sytuacja 31 zakładów zbrojeniowych jest spowodowana m.in. spadkiem eksportu uzbrojenia z 400 mln dolarów w 1990 roku do 100 mln dolarów w 1993 r. W ubiegłym roku eksport nieco wzrósł, do 150 mln dolarów.", + "8785": "Podczas gdy w pałacyku na ul. Foksal trwało spotkanie ministra Bartoszewskiego z dziennikarzami, pod URM-em i Sejmem trwała burzliwa demonstracja zbrojeniówki protestującej przeciwko ograniczaniu zamówień rządowych na broń .", + "8786": "W powodzi zapewnień o jedności postanowiłam jednak zapytać, czego oczekują od pani prezes działacze jej komitetów. Z jaką wizją Polski wiążą prezydenturę Hanny Gronkiewicz-Waltz?", + "8787": "Powszechne uwłaszczenie?", + "8788": "W wywiadzie dla \"Wprost\" (nr 38) pani prezes NBP stwierdziła: \"Trzeba zrobić wszystko, aby zainteresować ludzi prywatyzacją... Powszechne uwłaszczenie jest koniecznością\" .", + "8789": "- Jak pan widzi konstytucyjne rozwiązanie cywilnej kontroli nad armią? W krajach NATO szef sztabu - czyli ich gen. Wilecki - podlega bezpośrednio cywilnemu ministrowi obrony. Pan chciałby szefa podporządkować bezpośrednio prezydentowi. Był pan organizatorem takiego niestrawnego politycznie obiadu w Drawsku. Czy pan uważa, że to było słuszne?", + "8790": "Bank Ochrony Środowiska SA w Warszawie - minimalna kwota lokaty - 1 mln zł. Rachunki a vista i ROR są kapitalizowane kwartalnie.", + "8791": "Animex Bank SA - dyrektorzy oddziałów banku mogą podwyższyć oprocentowanie lokat dłuższych niż trzy miesiące o maksimum 2 proc. lub obniżyć to oprocentowanie o maksimum 5 proc. Minimalna kwota lokaty terminowej wynosi 5 mln zł.", + "8792": "- Chcemy, by sympatycy Toronto Raptors bawili się równie dobrze patrząc na grę naszych koszykarzy, jak czynili to oglądając film \"Park Jurajski\" . Chcemy też, by nasi gracze wzorowali się na najniebezpieczniejszej odmianie raptorsów - globoraptorach. Ten dinozaur był wysoki jak Hakeem Olajuwon, a przy tym skoczny, szybki i przebiegły.", + "8793": "- Co przesądziło o tym, że NBA zdecydowała się wyjść poza USA i właśnie do Kanady?", + "8794": "- Proszę sobie wyobrazić, jak się teraz czuję... Wszystkie nasze oszczędności... - mówi cicho Agim.", + "8795": "Po drugie: - Pieniądze płynęły od albańskich biznesmenów - wylicza Arben Majal - którzy zamiast inwestować w przemysł, w rozwój swych własnych firm, cały zysk pakowali do piramid.", + "8796": "Za wydarzenie uznano występ naszych łódzkich filharmoników, wspieranych przez dwa duńskie chóry, którzy wspólnie zagrali i odśpiewali \"Carmina Burana\" Carlo Orffa i \"Uwerturę 1812\" Piotra Czajkowskiego. Nie były to jakieś szczególnie porywające wykonania, jednak to spotkanie na długo zapamięta zarówno żywo i spontanicznie reagująca publiczność, jak i sami artyści, którzy zapewne nigdy nie spotkali się z tak owacyjnym i nie przystającym do kanonów filharmonii przyjęciem.", + "8797": "Uważam, że sprawiedliwe społecznie jest, żeby młodzież niezamożna studiowała na koszt państwa, ale należy obciążyć kosztami tych, którzy mogą płacić.", + "8798": "Wojciech Staszewski: Jest Pan pierwszym ministrem edukacji, który otwarcie mówi o wprowadzeniu czesnego na studiach dziennych. Jak Pan to zrobi?", + "8799": "Jerzy Wiatr: W tej chwili konstytucja gwarantuje bezpłatność studiów. Żadnych radykalnych zmian nie mam zamiaru wprowadzać.", + "8800": "Pani Jola nie może podjąć pracy, gdyż dzieci wymagają stałej opieki: najstarsza córeczka ma 11 lat, najmłodsza trzy miesiące.", + "8801": "Od dłuższego czasu maluchy jedzą jedynie chleb z masłem, są dni, kiedy matka nie może im zapewnić nawet obiadu. Ostatnio nie miała pieniędzy na kupno węgla. Pokój i kuchnię opala drewnem, więc dzieci chorują jedno po drugim.", + "8802": "Nie wydaje mi się, żeby to było rozstrzygnięcie problemów kraju. Nie wiem, czy rozwiązanie parlamentu to dobry pomysł na ich rozwiązanie. Nie jestem przerażony perspektywą nowych wyborów, ale uważam, że to trochę za wcześnie. Wydaje mi się, że jest to jedna z tych wypowiedzi prezydenta, z których nic nie wynika.", + "8803": "W 1984 r. KBW uważano jeszcze oficjalnie za bohaterską jednostkę, więc Mieczysław Jaworski w książce \"Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego 1945-1965\" (Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1984) podsumowywał pierwsze dni KBW pod dowództwem Świetlika: \"W miesiącach grudzień 1946-styczeń 1947 wojska KBW przeprowadziły na terenie kraju 1057 akcji operacyjnych, w wyniku których zginęło - 78, raniono - 17, ujęto - 1068 członków podziemia oraz aresztowano i zatrzymano 4344 podejrzanych\" .", + "8804": "Józek frotem suszy głowę.", + "8805": "- Chłopaki - bąkam nieśmiało - jest was czterech, wzielibyście kawałek ziemi.", + "8806": "- I co, palcyma będziem robili? - pyta Józek, na którego wszyscy w domu się gniewają, bo jak go wypuścili wziął z opieki społecznej 500 tys. zł i przepił je sam w dwa dni.", + "8807": "- Ożenią się, pójdą na swoje, to będą robili - kończy dyskusje matka Włodarskich.", + "8808": "Sieć miałaby uzupełnić jedno z podstawowych mediów reklamowych, czyli prasę. Popularne mogą stać się transakcje łączone: jedno ogłoszenie w gazecie z odsyłaczem do sieci. W sieci natomiast gazeta zaoferuje profesjonalnie przygotowane megabajty \"reklamowej przestrzeni\" . Taką wizję w zeszłym roku przedstawiał \"Digital Media\" , brytyjski miesięcznik głoszący upadek papieru na rzecz multimediów.", + "8809": "Nawet laik wie, że do 1939 r. nie błyszczeliśmy specjalnie w kinie.", + "8810": "Mimo to i w sentymentalnych komedyjkach dla pensjonarek trafiały się czasem pomysłowe sceny, a nadto jakiś łatwo wpadający w ucho kawałek muzyczny.", + "8811": "Pewien pan śpiewał bezwstydnie: \"Lubię mieć trochę w czubie\" , pewna pani zabiegała o \"Odrobinę szczęścia w miłości\" , a inny pan donosił triumfalnie: \"Umówiłem się z nią na dziewiątą\" .", + "8812": "Między zgonem Palacha 19 stycznia a pogrzebem upłynął prawie tydzień. Do Związku Studentów napływały tysiące telegramów z wyrazami współczucia. Informowały, co i gdzie się dzieje.", + "8813": "Ołomuniec - manifestacja, a potem zmiana nazwy domu akademickiego. Będzie to dom im. Palacha.", + "8814": "Hradec Kralove - demonstracja; na pogrzeb wyślą delegację z wieńcem.", + "8815": "Liberec przygotował już sześć autokarów.", + "8816": "Jedna trzecia tegorocznych zbiorów ziemniaków zmarnuje się w kopcach. Nie będzie co z nimi zrobić - alarmują plantatorzy. Z kolejnej po jabłkach, wiśniach i porzeczkach klęski urodzaju cieszą się konsumenci.", + "8817": "Rolnicy zbiorą tej jesieni około 30 mln ton ziemniaków, o ponad 6 mln więcej niż w roku ubiegłym. Już dziś boją się, że znaczna część zbiorów zgnije w kopcach.", + "8818": "Poirytowani posłowie-projektodawcy sprawdzili te informacje. Polska ambasada w Pradze przysłała wiadomość, że projekt czeskiego budżetu '97 przewiduje zwiększenie wydatków mieszkaniowych o 42 proc. Ale ambasada nie słyszała, by kasy stanowiły zagrożenie dla finansów państwa. Wręcz przeciwnie, tamtejszy rząd popularyzuje tę formę oszczędzania.", + "8819": "Radni zajmą się przyjęciem uchwały, zwalniającej z części podatku od nieruchomości właścicieli kamienic położonych w centrum, jeśli zdecydują się wyremontować elewacje. Poprzednia uchwała wygasła w 2006 roku, a nowa powiększy strefę w której ulgi mają obowiązywać, ze ścisłego centrum do obszaru pokrywającego się ze strefą płatnego parkowania.", + "8820": "Niżański urząd pracy zachęca przedsiębiorców do zatrudniania osób bezrobotnych. Pracodawca na doposażenie stanowiska pracy może dostać nawet 12 tysięcy złotych. Są też bezzwrotne dotacje dla bezrobotnych na założenie firmy.", + "8821": "W ubiegłym tygodniu Powiatowy Urząd Pracy w Nisku zorganizował spotkanie z przedsiębiorcami i bezrobotnymi w Krzeszowie.", + "8822": "Gmina Łagów chce wspólnie z sąsiadami - Rakowem i Daleszycami przystąpić do finansowanego z funduszy unijnych programu \"Leader\". Jeśli gminy dogadają się jeszcze w tym roku mogą otrzymać 150 tysięcy złotych na wspólny projekt, a w przyszłym ponad milion złotych.", + "8823": "Jako trzecia weszła do półfinału Nidzica Cudzynowice, po zwycięstwie nad Grellandem Paśmiechy 4:2 (Piotr Klimczyk 2, Paweł Kwiecień, Marcin Nowicki - Dariusz Cieśla, Gabriel Garbarz). W sobotę zakończyła się \"złota seria\" Wisły. Piłkarze z Opatowca, okrzyknięci rewelacją rozgrywek, przegrali z Czarnocinem 0:3, tracąc gole po celnych uderzeniach Pawła Radziszewskiego, Łukasza Jajeśniaka i Tomasza Piotrowskiego.", + "8824": "W regionie wczoraj szpitale pracowały w normalnym trybie. Na znak solidarności przy wejściach do budynków zawisły flagi. Wyjątkiem były Kozienice, tam lekarze przyjmowali „na ostro”.", + "8825": "Medycy domagają się podwyżek wynagrodzeń: 7,5 tysiąca brutto dla specjalisty i 5 tysięcy dla tego bez specjalizacji. Zarząd Krajowy Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy zadecyduje o ciągłym strajku w służbie zdrowia od poniedziałku.", + "8826": "Być może niedługo w Skarżysku można będzie zobaczyć taką inscenizację bitwy.", + "8827": "W tym roku odremontowano zabytkowy dworek - siedzibę muzeum.", + "8828": "Skarżyskie Muzeum Orła Białego to perełka na mapie województwa. Ma w kolekcji unikatowe obiekty, cały czas trwają remonty. W dodatku placówka sama zarabia pieniądze, i to nie tylko na sprzedaży biletów.", + "8829": "Uspokajamy. Wiata będzie tam nadal, ale nowa. Będzie to bowiem kiosk połączony z zadaszeniem przystankowym. Takie same obiekty stoją już między innymi przy ulicach Czarnoleskiej, Wierzbickiej, 1905 Roku, Lekarskiej i Paderewskiego.", + "8830": "Wiata zostanie ustawiona przy ulicy Kusocińskiego w ciągu kilku dni. Ta, która stała tam wcześniej, będzie przeniesiona na ulicę Maratońską, ale po skończeniu remontu drogi.", + "8831": "Ustalono, że sprawca pod nieobecność domowników najpierw próbował dostać się do środka podważając drzwi, a gdy mu się to nie udało wyłamał okno. Z szafki w kuchni ukradł dwa telefony komórkowe oraz trochę pieniędzy.", + "8832": "Praca policjantów pionu kryminalnego szybko przyniosła skutek. Wczoraj rano zatrzymali podejrzanego o dokonanie tego przestępstwa. Jest nim 14-letni chłopiec, mieszkaniec tej samej ulicy. Odzyskano ukradzione przedmioty.", + "8833": "Co chcą zrobić dla Jędrzejowa?", + "8834": "O wynikach pierwszej tury wyborów poinformujemy Państwa jako pierwsi w poniedziałek, dzięki specjalnemu sondażowi który przeprowadzimy w dniu wyborów przy urnach.", + "8835": "Tymczasem już dziś specjalnie dla czytelników \"Echa Dnia\" każdy z kandydatów na burmistrza odpowiada na pytanie co zrobi jeśli wygra wybory i jaka będzie jego pierwsza decyzja po objęciu stanowiska szefa urzędu.", + "8836": "Jak to robią inni?", + "8837": "Sprawdziliśmy jak ta kwestia została rozwiązana w Kielcach. - Ależ takie usługi są obowiązkowe i nie ma tu żadnej dyskusji. Najnowsza ustawa, która weszła w życie w maju 2004 roku, precyzuje zasady udzielania tego typu pomocy oraz kryteria dochodowe, które muszą być spełnione, ale była ona bezpłatna - wyjaśnia Magdalena Gościniewicz, zastępca dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach.", + "8838": "Po zdobyciu drugiego gola kielczanie kontrolowali przebieg gry. Górnik mógł zmniejszyć rozmiary porażki w 82 minucie, kiedy Artur Prokop z rzutu wolnego trafił piłką w słupek. Sparing z zabrzanami pokazał, że podopieczni Ryszarda Wieczorka mogą grać pięknie i skutecznie zarazem, co dobrze wróży przed sobotnią potyczką o punkty z warszawską Polonią.", + "8839": "Pielęgniarki twierdzą, że zostały zmuszone do wybrania tej formy protestu, bo jak dotąd ich roszczenia były bagatelizowane. Od kilku miesięcy domagają się podwyżki płac. Średnio zarabiają od 850 do 1100 złotych \"na rękę\". - To za mało - twierdzą.", + "8840": "Nie doczekały się...", + "8841": "Tego nie mogą zrozumieć Anna i Krystian Szczecińscy z Włoszczowy. Są małżeństwem od trzech lat. Mają 2,5-letnią córeczkę Różę. Mieszkają z rodziną pani Anny w dwupokojowym mieszkaniu w bloku na osiedlu Broniewskiego.", + "8842": "Pani Anna jest w ciąży. W grudniu będzie rodzić. Na początku roku Szczecińscy złożyli podanie do Urzędu Gminy we Włoszczowie o przydzielenie im mieszkania komunalnego.", + "8843": "Na razie żeglarze z całego świata odpoczywają i bawią się w Talinie. Dziś wyruszą do Kotki w Finlandii, gdzie odbędą się imprezy podsumowujące pierwszy etap regat. Później z Finlandii żaglowce popłyną do Sztokholmu, tam zacznie się drugi etap wyścigu. Jego zakończenie planowane jest 3 sierpnia w Szczecinie.", + "8844": "Gustaw Hadyna - ma 60 lat, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Uczył w szkołach podstawowych, średnich i studium, w latach 1990-1994 wiceburmistrz gminy Ćmielów, 1999-2000 - dyrektor Domu Kultury w Ćmielowie, od stycznia 2003 roku dyrektor Biura Wystaw Artystycznych w Ostrowcu. Żona Anna, dwóch dorosłych synów.", + "8845": "Młyny kupują mąkę żytnią w Niemczech. Na przełomie stycznia i lutego zapłacimy więcej za chleb.", + "8846": "Zboża zaczyna brakować, niektóre młyny sprowadzają go z zagranicy. Najgorzej jest z żytem, lepiej z pszenicą. W konsekwencji za bochenek chleba zapłacimy więcej już pod koniec stycznia.", + "8847": "Polonia zagrała bez trzech piłkarzy z podstawowego składu. Są to: Emanuel Chudyba, który jeszcze nie wznowił treningów, Paweł Pietrzyk - przeniósł się do Plonu Garbatka, Marek Lawrenc - do Zwolenianki Zwoleń. W kolejnym meczu sparingowym Polonia zagra w środę z Iłżanką Kazanów, a Zorza z Oronką w Orońsku.", + "8848": "Większym problemem będzie znalezienie zawodnika, który zapewni radomskiej \"siłę rażenia”, nie tylko na boisku, ale także poza nim, przyciągając do radomskiej siatkówki nie tylko kibiców, ale i sponsorów. Kolejni na \"liście życzeń” Radosław Rybak z J.W. Construction AZS Politechnika Warszawska i Amerykanin David McKenzie, grający w poprzednim sezonie w Częstochowie sportowo może dorównują Pryglowi, jednak nie są \"ikonami siatkówki”, za jaką wiele osób w naszym regionie uważa atakującego reprezentacji.", + "8849": "Trzy z pięciu gmin powiatu kazimierskiego: Czarnocin, Opatowiec i Skalbmierz wybory już mają z głowy. 26 listopada po raz drugi pomaszerują do urn mieszkańcy Kazimierzy Wielkiej oraz Bejsc.", + "8850": "Tu wybierać będziemy powtórnie szefów gminnych samorządów, ponieważ w pierwszym rozdaniu żaden z kandydatów nie przekroczył 50-procentowego \"progu marzeń\".", + "8851": "Od kilku tygodni piszemy o skandalu wokół stojącego od pół roku bezczynnie mammografu w sprywatyzowanym Zespole Opieki Zdrowotnej w Kielcach,. Sprzęt służący do wczesnego wykrywania raka piersi nie służy nikomu dlatego, że najpierw żadna ze spółek powstałych po prywatyzacji ZOZ nie była w stanie udźwignąć kosztów utrzymania tego aparatu, a potem, gdy władze miasta zdecydowały się przekazać go Świętokrzyskiemu Centrum Onkologii, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zajął sprzęt na poczet długów ZOZ.", + "8852": "Ale kiedy Kacper był już z koszykiem w samochodzie, zaskroniec zaniepokojony zaczął się ruszać. - W koszyku była mała dziura i przez nią wyszedł na zewnątrz - Kacper mówi, że się przestraszył, kiedy zobaczył zaskrońca pełzającego mu koło nóg. Gad schował się z przodu auta za tapicerką.", + "8853": "Dzieci wpadły w rozpacz. Bo chciały uratować zaskrońca, ale teraz są w kropce. Jak go wyciągnąć z zakamarków samochodu?", + "8854": "Ze wstępnych wyliczeń wynika, że koszty uruchomienia kolegium nauczycielskiego w Nisku nie powinny przekroczyć 150 tysięcy złotych, a prawdopodobnym miejscem nauki będzie wydzielona część jednej z niżańskich szkół. Wybrany obiekt posiadać będzie od ośmiu do dziewięciu sal dydaktycznych. Niezbędny będzie również zakup kilkunastu komputerów, wyposażenie administracji oraz zakup książek do biblioteki.", + "8855": "Rzecznik twierdzi, że \"miasto\" jest otwarte na problemy pogorzelców, ale z bieżącymi sprawami powinni się oni zwracać bezpośrednio do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Długi czas oczekiwania na rozpoczęcie rozbiórki spalonego budynku, tłumaczy natomiast pracą prokuratury. Dodaje, że prace rozbiórkowe rozpoczną się prawdopodobnie już dziś. - Prokuratura i policja kończy szacowanie strat - twierdzi rzecznik.", + "8856": "Budowa chodnika, jak zapewnia wójt Grzegorzek, ruszy wiosną przyszłego roku. - Będzie szeroki na dwa metry - zapowiada wójt. - Będzie biegł od zatoczki autobusowej przy Sandomierskiej do budynku Urzędu Gminy. Za skrzyżowaniem rozpocznie się od kościoła i skończy przy markecie spożywczym. W sumie będzie mierzył około 800 metrów. W drugim etapie wybudujemy chodnik od marketu do Zaleszan, by połączyć te dwie miejscowości ciągiem pieszo-rowerowym.", + "8857": "Michał poprosił tylko o gorącą herbatę z cytryną, nie chciał częstować się wigilijnymi potrawami. - Chyba był już najedzony, bo zamiast jeść, wolał pogawędzić z dziećmi - mówi pani Mirosława.", + "8858": "Dzieci były zachwycone prezentami od Michała. Tylko najmłodszej dziewczynce, Oliwce, nie spodobała się bluza, jaką dostała. Przez chwilę była nawet troszkę obrażona na Świętego Mikołaja...", + "8859": "Artyści z trzech akademii sztuk pięknych oglądali wczoraj budynki przy ulicy Zamkowej. Zgodnie ocenili, że będzie to świetne miejsce do utworzenia centrum wzornictwa przemysłowego.", + "8860": "Dziesięciu wykładowców Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Warszawie i Katowicach przez dwa dni przebywało w Kielcach. Zapoznali się oni z pomysłem stworzenia w budynku po byłym więzieniu przy ulicy Zamkowej galerii designu współczesnego.", + "8861": "Mieszkańcy osiedli podkreślali konieczność budowy nowych parkingów. - Samochody stoją na ulicach, blokują przejazd, są zatoczki, ale potrzeba więcej parkingów z prawdziwego zdarzenia. Nie świeci się również wiele lamp - tłumaczył Zygmunt Wichta. - W fatalnym stanie jest łuk koło Szkoły Podstawowej numer 33, trzeba go poszerzyć i wyasfaltować - proponował pan Wichta.", + "8862": "Były minister zdrowia Mariusz Łapiński, eks-szef kancelarii prezydenta Polski Marek Ungier i Aleksander Nauman - były szef Narodowego Funduszu Zdrowia konfrontowani byli wczoraj w tarnobrzeskiej prokuraturze. Powód? Ich wcześniejsze zeznania złożone w śledztwie dotyczącym przyszłości mieleckiego Laboratorium Frakcjonowania Osocza, były znacząco rozbieżne.", + "8863": "Przez dwie godziny Aleksander Nauman (były szef Funduszu i wiceminister zdrowia) czekał na korytarzu, gdy w tym czasie prokurator konfrontował zeznania świadków Ungiera i Łapińskiego.", + "8864": "Doba wystarczyła policjantom, aby ustalić i zatrzymać sprawcę piątkowego napadu na Urząd Pocztowy w Jarosławiu.", + "8865": "Sprawca podszedł do okienka kasowego i grożąc kasjerce przedmiotem przypominającym broń, zażądał pieniędzy. Jednak dzięki zdecydowanej postawie kasjerki, która odmówiła wydania pieniędzy, napastnik wystraszył się i zbiegł.", + "8866": "Poważne kłopoty może mieć mężczyzna, pracujący jako barman w jednym ze starachowickich barów.", + "8867": "Jak ustalili policjanci, podawał alkohol 16-letniej dziewczynie. Podobno wypiła trzy piwa. Miała blisko 0,9 promila alkoholu.", + "8868": "Coraz gorzej się chodzi po remontowanym fragmencie kieleckiego deptaka. Unoszą się nad nim tumany kurzu, panuje hałas, którego źródłem są pracujące maszyny drogowe, a na dodatek poznikała większość chodników. Lepiej omijać ulicę Sienkiewicza.", + "8869": "Od ulicy Dużej do Wesołej chodzi się po ubitym kruszywie, na którym będzie układana granitowa nawierzchnia. Wczoraj kamieniarze szykowali się do swojej części prac. Rozpoczęli zwożenie kamiennych płyt.", + "8870": "Najliczniejszą grupą na obchodach rocznicy cudu nad Wisłą byli zresztą sami weterani i to oni byli tu głównymi bohaterami.", + "8871": "Druga część obchodów święta wojska polskiego okazała się prawdziwym rajem dla mężczyzn, małych i dużych! W kieleckim parku miejskim przez cały dzień można było zobaczyć wojsko od kuchni: wejść do specjalistycznych wojskowych pojazdów (a także policyjnych i strażackich), obejrzeć sprzęt saperów, łącznościowców oraz żołnierzy badających skażenie chemiczne.", + "8872": "Poprzedniego dnia z niezwykłym spektaklem tanecznym plepleJADY wystąpili aktorzy Lubelskiego Teatru Tańca, a wcześniej Agnieszka Matysiak fenomenalnie wykonała piosenki Edith Piaf. Na zakończenie pierwszego dnia pikniku odbył się tradycyjny \"Spacer opętanych”, który zorganizowano osiemnaście metrów pod lustrem wody zbiornika Wióry, a uczestnikom towarzyszyły pokazy sztucznych ogni ostrowieckiej formacji Happy Fire.", + "8873": "Do pierwsze kolizji doszło przy ulicy Kolejowej w Szydłowcu. Kierowca mazdy uderzył tam w peugeota i uciekł z miejsca zdarzenia. Nie udało mu się jednak przebić przez korek, który utworzył się na siódemce po wypadku na obwodnicy. Został zatrzymany przez patrol policji.", + "8874": "Druga kolizja miała miejsce przy ulicy Wschodniej w Szydłowcu. Tam kierowca forda, wymijając volkswagena golfa, uderzył w niego. Kierowca zbiegł. Został już zatrzymany przez policję.", + "8875": "Kierowcy zdają sobie sprawę z tego, że droga hamowania na zimowych oponach jest dużo krótsza, a zimą znacznie rzadziej wpada się na nich w poślizg - mówi Zbigniew Zaława, właściciel szkoły jazdy w Kielcach. - Nawet moi kursanci choć nie są jeszcze wprawieni w jeździe, widzą od razu różnicę, gdy w jesiennym okresie przejściowym wymienimy opony. Mówią wtedy, że samochód prowadzi im się znacznie łatwiej.", + "8876": "Podczas konferencji prasowej przewodniczący Przemysław Gosiewski zapowiedział weryfikację argumentów ekonomicznych za istnieniem Cukrowni Częstocice. Według wielu danych zakład jest samowystarczalny. Gdyby to się potwierdziło, jest szansa na utrzymanie produkcji. - Bo to, że kilka cukrowni musi być w Polsce zlikwidowanych, to sprawa bezdyskusyjna - powiedział Przemysław Gosiewski. - 15 maja we wcześniejszych godzinach popołudniowych będzie gościł w cukrowni wiceminister Paweł Piotrowski. Wiele spraw do tego czasu powinno się już wyjaśnić.", + "8877": "Przebywający do soboty na obozie w Gutowie Małym piłkarze Kolportera Korony rozegrali dziś sparing z innym pierwszoligowcem - Widzewem Łódź. Padł remis 3:3.", + "8878": "Kolporter Korona - Widzew Łódź 3:3 (1:1), Piotr Bagnicki, 10, Paweł Król 64, Grzegorz Bonin 69 - Krzysztof Sokalski 36, Bartłomiej Konieczny 48, Piotr Kuklis 86.", + "8879": "Dzisiaj w 61. rocznicę pogromu w Kielcach, odbędą się uroczystości upamiętniające śmierć 42 Żydów zamordowanych podczas tragicznych wydarzeń.", + "8880": "Organizatorem jest Stowarzyszenie im. Jana Karskiego. O godzinie 16 odbędzie się krótka modlitwa przed pomnikiem upamiętniającym ofiary pogromu (róg ul. Piotrkowskiej i ul. Planty), następnie będzie przemarsz przed dom przy ul. Planty 7.", + "8881": "Przeciwko wnioskom Komisji ostro zaprotestował radny Krzysztof Gajewski, wiceprezydent w zarządzie odpowiedzialnym za zakup Elektrociepłowni. Jego ówczesny szef, prezydent miasta poprzedniej kadencji Zdzisław Marcinkowski, dziś także radny opozycji, przypomniał z kolei, że prokuratura już zajmowała się tą sprawą. Nikomu nie postawiono zarzutów.", + "8882": "Udało nam się dotrzeć do pisma, jakie 13 czerwca wysłali do Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy przewodniczący dwóch central związkowych - \"Solidarności” i Związku Zawodowego Pracowników Huty Stalowa Wola. Zwracają się o rozważenie możliwości wypłaty części zysku osiągniętego w ubiegłym roku.", + "8883": "\"Jesteśmy zdania, że załoga spółki swoją postawą i zaangażowaniem w realizację zadań zasłużyła sobie na nagrodę finansową” - stwierdzili związkowcy.", + "8884": "We wniosku o unijne pieniądze miejscy urzędnicy napisali między innymi, że dzięki przebudowie poprawi się bezpieczeństwo na wiaduktach, zmniejszą się koszty ich utrzymania, poprawi się płynność ruchu, zmniejszy się czas przejazdu przez ślimak, zmniejszy się zużycie techniczne pojazdów i emisja spalin.", + "8885": "I fiat palio weekend został zatrzymany. 43-letni młodszy brygadier dmuchnął w alkomat. Pierwsze badanie wykazało, że w wydychanym powietrzu miał 2,5 promila alkoholu, drugie wykazało tendencję rosnącą - 2,6 promila.", + "8886": "Strażaka z rąk policji odebrał rodzina, samochód zabrali policjanci, a prokuratura postawiła mu zarzut, za który grozi nawet do dwóch lat więzienia.", + "8887": "Wszystkie pokoje wyposażone w szafy wnękowe są już gotowe. Kilka mieszanek już rozkłada w nich swoje ubrania. Jest już odpowiednie zaplecze sanitarne: łazienki mają wszelkie zabezpieczenia dla niepełnosprawnych. Gotowe są dwie sale dziennego pobytu oraz podręczne kuchenki dla mieszkanek i podręczne urządzenia do prania.", + "8888": "Daru życia, czyli krwi zawsze brakuje. Każdy pomysł, aby ją uzyskać od dawców jest więc dobry. Taki mieli w kieleckim markecie OBI. Każdy, kto odda tam krew dostaje... 10 procent upustu na zakupione towary.", + "8889": "Andrzej Kubicki, dyrektor marketu OBI, mówi, że jego pracownicy są stałymi dawcami krwi. Każdy, kto odda ją w ambulansie przed sklepem, dostanie upust na zakupione towary. (D. Łukasik)", + "8890": "Archeolodzy spod Ożarowa doskonale porozumiewają się z Muzeum Techniki i Przyrody w Starachowicach, które zleciło im prowadzenie wykopalisk. Prawdopodobnie po zakończeniu prac wszystkie znaleziska znajdą się tam na specjalnie przygotowanej wystawie.", + "8891": "W drugiej połowie sierpnia archeologów spotkamy na kolejnych stanowiskach. Będą pracować w Wilczycach i w rejonie Ćmielowa.", + "8892": "Pani Maria straciła szansę wakacyjnej pracy za granicą, bo priorytetowy list polecony, którym nadała ważne informacje wcale nie doszedł do adresata.", + "8893": "List do Górna rozpoczął swoją tajemniczą drogę 4 czerwca w Urzędzie Pocztowym Tarnobrzeg 1 przy ulicy Sokolej. Chociaż minęły dwa tygodnie nikt nie wie, jakie są jego losy.", + "8894": "Podczas zebrania Zarządu OSP w Bielinach, w końcu ubiegłego roku, przegłosowano jednogłośnie o wykluczeniu Mirosława Alfa ze straży. Z wnioskiem takim wystąpił naczelnik OSP Arkadiusz Pindral. Ani on, ani zastępca Grzegorz Paluch nie chcieli jednak wypowiadać się o całej sprawie na łamach prasy. - Ta decyzja bardzo mnie zabolała - przyznaje strażak. - Zostałem wyrzucony za to, że ujawniłem prawdę. Zrobiono to poza moimi plecami.", + "8895": "W ubiegłe lato, ta sama firma, która źle ułożyła bruk za pierwszym razem, przełożyła granitową kostkę, \"mieszając\" ją z betonowymi płytkami. Tak, jak chcieli radni. Nowa nawierzchnia pojawiła się nie tylko wokół fontanny, ale również w parkowych alejkach.", + "8896": "Wszystkie te zawirowania działy się na oczach pińczowian, zaniepokojonych, co z ich skwerkiem robią władze miasta.", + "8897": "Irga rozkrzewiona to jeden z najpiękniejszych gatunków o wspaniałym jesiennym przebarwieniu liści, również obficie owocujący. Krzew wysokości 1,5-2 m, z szeroko rozkładającymi się gałęziami. Nadaje się do sadzenia w grupach i w formie ciętych szpalerów. Dobrze znosi warunki miejskie.", + "8898": "Irga pomarszczona to krzew o walorach i wymaganiach jak poprzedni, ale o dużo większych rozmiarach. Dorasta do 3 m wysokości i średnicy.", + "8899": "Biskup odwiedził najmłodszych pacjentów, na oddziałach chirurgii dziecięcej, pediatrii oraz na onkologii. Pierwszym, do którego przyszedł, był pięcioletni Damian Różański, mieszkaniec gminy Tczów.", + "8900": "Do szpitala na oddział chirurgii trafił kilka godzin wcześniej. Był tylko z mamą. Tata musiał pojechać do domu. Od biskupa otrzymał \"Bajki z Donaldem” na DVD, płytę muzyczną, obrazek i cukierki.", + "8901": "Jednocześnie z budową fundamentów prowadzone są prace instalacyjne. - Chodzi o sieci wewnętrzne. Jeśli pogoda dopisze, będziemy wykonywać te prace bez przerwy. Ale wszystko zależy od temperatury, bo przy tego typu robotach wymagana jest temperatura przynajmniej pięć stopni powyżej zera - dodaje menedżer budowy.", + "8902": "Po podpisaniu umowy \"Feniks\" chce teren ogrodzić, utwardzić, doprowadzić wodę, ustawić kontener z ubikacjami oraz zatrudnić stróża. W zamian będzie pobierał opłaty za miejsce do handlowania.", + "8903": "Obie strony - miasto i \"Feniks\" - dały sobie kilka dni na osiągnięcie kompromisu. Zdaniem Leszka Ruszczyka, dyrektora Wydziału Infrastruktury Urzędu Miejskiego, jest szansa, żeby porozumienie zostało podpisane jeszcze w tym tygodniu.", + "8904": "Sławomir Stachura: * Ciężko się gra w takich warunkach, jak dziś?", + "8905": "Krzysztof Gajtkowski: - Nie chcieliśmy grać, ale trener Widzewa Michał Probierz uparł się, by mecz się odbył. Widocznie wierzył, że jego drużyna ma jakieś szanse w tych warunkach. Ale byliśmy o parę klas lepsi i wygraliśmy zdecydowanie.", + "8906": "Witold Gombrowicz, urodzony 4 VIII 1904 w Małoszycach pod Opatowem powieściopisarz, dramaturg i eseista, w 1939 wybrał się w podróż do Argentyny, gdzie zastał go wybuch II wojny światowej. W 1963 wrócił do Europy, najpierw na rok do Berlina. Później przeniósł się do Francji, gdzie związał się z poznaną tam Kanadyjką, Ritą Labrosse i osiadł w Vence, koło Nicei. Zmarł w lipcu 1969 w Vence.", + "8907": "Choć prace są już na ukończeniu, to i tak w tym roku stacja nie przyjmie pierwszych pacjentów. - Chorych będziemy przyjmować w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, a kontrakt podpiszemy najprawdopodobniej od przyszłego roku - wyjaśnia Dariusz Aksamit.", + "8908": "Jak twierdzi, na razie nie ma jeszcze żadnych zapisów na zabiegi. W listopadzie firma rozpocznie kampanie informacyjną i wówczas oznajmi, w jaki sposób będzie można skorzystać z usług placówki.", + "8909": "W czwartek w szkole podstawowej numer 1 odbędzie się aukcja prac plastycznych.", + "8910": "Na licytację wystawione zostaną prace uczniów i szkolnego plastyka Romana Waszko.", + "8911": "Będzie z czego wybierać. - Wystawię kilkanaście moich prac oraz kilka rysunków mojego nieżyjącego już taty, artysty Romana Waszko - zachęca plastyk. Dla gości aukcji jest również przygotowywana wystawa \"Magia starych przedmiotów”, którą będzie można obejrzeć w świetlicy.", + "8912": "Bizacki jest obrońcą, ostatnio grał w I-ligowej Odrze Wodzisław Ślaski. W podróż do Radomia Ruch wybiera się w dniu meczu.", + "8913": "Przypuszczalny skład:", + "8914": "Nowak - Pokładowski, Bizacki, Hejnowski - Bartos, Taborek, Mizia, Błażejewski, Foszmańczyk - Śrutwa, Ćwielong.", + "8915": "Nie zagrają:", + "8916": "Mosór, Smarzyński (kontuzje).", + "8917": "Trzy odcinki najruchliwszej świętokrzyskiej drogi nr 7 będą obserwować zimą specjalne kamery z urządzeniami meteorologicznymi. Obraz z kamer będą mogli zobaczyć na bieżąco nie tylko drogowcy, ale i kierowcy.", + "8918": "Pierwsza nowoczesna stacja meteorologiczna z kamerą ustawiona została w Miąsowej koło Jędrzejowa, dwie kolejne działać będą już za miesiąc w miejscowości Pogorzałe koło Skarżyska i w Baronowskiej Górze.", + "8919": "Przy Paderewskiego 40 stanie nowoczesny budynek biurowo-handlowo- usługowy. Będzie miał cztery kondygnacje o łącznej powierzchni użytkowej 1052 m kw.", + "8920": "Gmach, którego inwestorem jest ACM Agrocentrum, został zaprojektowany w kieleckiej firmie \"Archbud\" Andrzeja Jurkiewicza i budowany jest również przez kielecką firmę \"Kalech\". Budynek będzie miał elewację w tonacji pistacjowo-kremowej. Ma być gotowy w sierpniu przyszłego roku.", + "8921": "W niedzielę kursowym boeingiem 737 przyleciało do Jasionki 165 osób. Samolot wylądował punktualnie o 11.10, a pierwsi podróżni dostali róże od obsługi lotniska. Wśród blisko 200 pasażerów przeważali Polacy, którzy na co dzień pracują w Anglii. Nieliczni cudzoziemcy otrzymali ulotki informacyjne, mapę Rzeszowa oraz gadżety. Bardzo byli zaskoczeni serdecznością obsługi. W półgodziny po wylądowaniu samolot wystartował do Londynu, z pełną 185- osobową obsadą na pokładzie.", + "8922": "Kolejnym punktem ćwiczeń była ewakuacja ludzi z podtopionego domu. Podtopiony dom, to była łódź z ludźmi zakotwiczona na środku Sanu. Podjechał do nich pływający transporter samobieżny oraz trzy motorówki. Grupa radomyślan obserwująca manewry z mostu miała okazję zobaczyć także jak transporter przewozi przez rzekę samochód ciężarowy. Ostatnim punktem ćwiczeń było gaszenie pożaru. Z wywołaniem pożaru było trochę problemu z powodu siąpiącego deszczu i trzeba się było wspomagać ropą.", + "8923": "Kuba tego nie pamięta, ale wie od mamy. Gdy miał cztery, pięć lat uwielbiał zasiadać przed telewizorem, kiedy akurat były obrady Sejmu. Śmieje się, że mama skrzętnie to wykorzystywała: - Gdy chciała mieć dwie godziny spokoju, włączała telewizor.", + "8924": "Dlaczego tak go wciągały? Przypuszcza, że uczył się nowych słów. Bo później rodzice słyszeli od niego dziwne sformułowania w zabawnych kontekstach.", + "8925": "Jak informowaliśmy, Nowa Dęba jest jedyną gminą z Podkarpacia, która pozytywnie zrealizowała założenia pilotażowej akcji projektu \"Przejrzysta Polska\". Ponieważ pracownicy urzędu odbyli cykl szkoleń dotyczących usprawniania pracy gminy, teraz będą służyć swoją wiedzą i pomocą kolejnym samorządowcom, chętnym do przyłączenia się do akcji. Jej efektem mają być brak tolerancji dla korupcji, przejrzystość i skuteczność działania oraz dobra współpraca z mieszkańcami.", + "8926": "Wielu analityków rozczarowały nieco wyniki Cersanitu, minimalnie gorsze niż rok temu, ale przecież i tak bardzo dobre. Praktycznie na niezmienionym poziomie pozostał zysk netto Odlewni Polskich, który spadł zaledwie o... 2 tysiące złotych.", + "8927": "Biorąc pod uwagę zyski pozostałych giełdowych spółek, które bardzo często okazywały się gorsze w porównaniu z wcześniejszymi kwartałami, nasze świętokrzyskie firmy trzymają się mocno.", + "8928": "Już sześcioro pacjentów ewakuowanych ze szpitala w Mielcu przebywa w Wojewódzkim Szpitalu w Tarnobrzegu.", + "8929": "Wśród przywiezionych jest jeden noworodek. Pozostali pacjenci przebywają na oddziale ginekologicznym, wewnętrznym i kardiologicznym.", + "8930": "Wojciech Gutowski, dyrektor tarnobrzeskiej placówki wysłał dzisiaj rano do dyrektora mieleckiego szpitala listę wolnych łóżek na poszczególnych oddziałach.", + "8931": "Już wkrótce najnowsze informacje.", + "8932": "W nocy około godziny 2 w Kupnie (powiat kolbuszowski) zginął 17-latek. Jak wstępnie ustalono, kierujący oplem vectrą 20-latek prawdopodobnie stracił panowanie nad autem - opel zjechał na pobocze, gdzie z impetem uderzył w betonowy przepust. Na miejscu zginął pasażer, kierowca z obrażeniami ciała trafił do szpitala.", + "8933": "Jest tylko jedno \"ale”. Suma 10 złotych została określona przy założeniu, że minister finansów zgodziłaby się na dofinansowanie ubezpieczenia przez ulgę podatkową czy też przy dofinansowani z funduszy socjalnych istniejących w firmach. Jeśli natomiast Zyta Gilowska powie \"nie”, dodatkowa składka będzie droższa - około 30 złotych za miesiąc. Dla wielu Polaków to jest bardzo dużo.", + "8934": "Sposób przewożenia psa jest uzależniony od jego wielkości oraz od tego, jakie auto posiadamy. Jeżeli nasz samochód to combi lub van, a zwierzak jest duży, możemy przewozić go w odpowiednio przygotowanym bagażniku. Dobrym rozwiązaniem jest wyłożenie go matą ochronną, która zapewni psu dobrą przyczepność i jest łatwa do umycia. W większości samochodów typu combi przestrzeń bagażowa oddzielona jest od wnętrza samochodu kratą, która może zapobiegać niepożądanemu przemieszczaniu się psa.", + "8935": "Zgodnie z umową ochrona obejmuje ochronę osób, obiektów i mienia uczelni w miasteczku akademickim przy ulicy Chrobrego. Strzeżone są zatem między innymi, budynki wydziałów: ekonomicznego oraz materiałoznawstwa i technologii obuwia oraz trzy akademiki. Każdego wieczoru w godzinach 19-7 rano dwuosobowy patrol pieszy, wyposażony w stosowne urządzenia i broń dokonuje obchodu miasteczka.", + "8936": "A może jest ktoś, kto pomógłby za darmo pani Anecie? Dzwonimy do Centrum Wolontariatu. - Znam sytuację tej rodziny, informował mnie o niej Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. Skontaktuję się z mamą trojaczków w najbliższych dniach. Zapytam, jakiej pomocy oczekuje. Może uda nam się skierować tam odpowiednie osoby - mówi Regina Karasińska.", + "8937": "Z decyzji cieszą się związkowcy, którzy żądali odwołania dyrektora. - Nie znam nowego dyrektora, jeszcze nie miałem okazji z nim rozmawiać. Cieszymy się jednak, że zarząd w końcu podjął konkretną decyzję - ocenia Robert Stela, przewodniczący Związku Zawodowego Ratowników Medycznych w mieleckim pogotowiu.", + "8938": "Niestety, wczoraj Arkadiusz Pióro nie odbierał telefonu. Wiadomo jednak, że nie będzie pracował w pogotowiu nawet jako lekarz.", + "8939": "Potwierdza to Marcin Kuchcik, inspektor Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Delegatura w Radomia, który wczoraj pojawił się na miejscu. - Są to odpady pochodzące z jednej lub dwóch garbarni. Zawierają chrom.", + "8940": "Nie wiadomo jednak, czy jego ilość przekroczyła dopuszczalne normy i czy dostał się do wód podziemnych. Sprawę tę zbada Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska.", + "8941": "Księgarnia mieści się na 350 metrach kwadratowych.", + "8942": "Trzech współwłaścicieli od dziesięciu lat czyniło starania, by powiększyć lokal. W chwili obecnej Księgarz ma ponad 50 tysięcy książek. Na eleganckich półkach można kupić przewodniki, mapy, słowniki, poradniki, encyklopedie oraz literaturę prawniczą, ekonomiczną, finansową, socjologiczną, religijną i informatyczną. Na parterze pozostanie Księgarnia Literacka.", + "8943": "Pracownicy marketów zdają sobie sprawę, że tylko zyskują na takim rozciąganiu bożonarodzeniowego sezonu. W listopadzie i grudniu ich dochody są największe.", + "8944": "Markety Tesco i Makro dają swoim klientom \"trochę czasu”. Nie po dwóch dniach, lecz po dwóch tygodniach po Wszystkich Świętych będą wprowadzały na swoje półki świąteczne produkty.", + "8945": "Straż Miejska już od soboty pilnuje, aby na plac targowy nie wchodzili klienci. Wpuszcza tam tylko właścicieli kiosków i ich pracowników, aby zabrali towar. Wczoraj już od piątej rano kupcy wyprowadzali się. Do około godziny 10 na placu panował spokój. Wówczas pojawiły się osoby, które nie chcą opuścić placu i protestują przeciwko budowie hali targowej.", + "8946": "Trener kielczan Ryszard Wieczorek na początku desygnował do gry żelazną \"jedenastkę\" na obecną chwilę prawie optymalną, choć kto wie, czy zamiast Przemka Cichonia na lewej obronie nie byłoby w wyjściowym składzie Roberta Bednarka. \"Bednar\" narzekał jednak na drobny uraz i oglądał mecz z trybun. - Nie chciałem ryzykować. Odczuwam ból w mięśniu nogi, ale to na pewno nic groźnego - ocenił obrońca Korony.", + "8947": "W Kieleckim Centrum Kultury wręczono Nagrody Miasta za 2006 roku za promocję i rozwój Kielc.", + "8948": "Dostali je: Waldemar Bartosz, ks. Andrzej Drapała, Przemysław Gosiewski, Koło 4 Pułku Piechoty Legionów Armii Krajowej, Elżbieta Kozyra, Andrzej Metzger, Adam Myjak, Anna Piasecka, Paweł Pierściński, Jacek Rogala. Nagrodę Specjalną odebrali przedstawiciele Sportowej Spółki Akcyjnej Kolporter Korona Kielce.", + "8949": "Młodzi - 15-letni chłopak i dziewczyna w tym samym wieku, nie tylko są uczniami tej samej klasy jednej z ostrowieckich szkół, ale też parą. Pod koniec października spotkali się na randce wieczorem, a gdy chłopak odprowadzał dziewczynę do domu na peryferiach miasta, usiedli jeszcze na chwilę na przystanku. Słyszeli, że niedaleko jest grupa młodych ludzi, ale zajęli się sobą.", + "8950": "18 czerwca 1972. Na plebanii przy obecnej katedrze trwają ostatnie ustalenia. Za chwilę kardynałowie i biskupi wyniosą obraz Matki Bożej Jasnogórskiej na ołtarz przed kościołem. Wokół świątyni było już wtedy około sto tysięcy ludzi. W tłumie ministrantów stał dziewiętnastoletni Edward Poniewierski. Tego roku zdawał maturę. Dziś jest księdzem i proboszczem parafii katedralnej.", + "8951": "Ciężarówka wpadła między rosnące na skarpie drzewa. Naczepa pękła w połowie, ale ładunek nie wysypał się na zewnątrz. Z pomocą kierowcy pospieszyli mieszkańcy pobliskich domów, którzy piłą motorową powycinali drobniejsze drzewa i gałęzie.", + "8952": "Przez kilka godzin ruch drogowy w miejscu zdarzenia był utrudniony, w tym czasie przeładowywano ładunek do innej ciężarówki. Ruch regulowali policjanci. Kierowca ciężarówki powiedział nam wczoraj, iż przed sądem będzie się domagał odszkodowania od zarządcy drogi.", + "8953": "Na Siemiradzkiego wybrzydzali krytycy, ale publiczność uwielbiała jego obrazy. Jest jednym z nielicznych polskich twórców, którzy zrobili prawdziwie wielką międzynarodową karierę. Nieprzebrane tłumy przychodziły oglądać jego obrazy, podziwiali je i kupowali między innymi członkowie monarszych rodów Rosji, Austrii i Włoch. Osiągnął ogromną sławę i wysoki status majątkowy, znacznie przewyższając pod tym względem malarzy, których prace osiągają dziś ceny liczone w milionach dolarów (m.in. impresjonistów).", + "8954": "Nie wszyscy jednak “stalowcy” zasłużyli na słowa krytyki. Byli tacy, którzy w grę wkładali wiele serca, byli też i tacy, którzy nie posiadają odpowiednich umiejętności, ale byli też i tacy, którzy już w trakcie sezonu, kiedy wiadomym było, że Stal ma teoretyczne szanse na utrzymanie, szukali sobie nowych pracodawców.", + "8955": "Radni Rady Miejskiej w Starachowicach nie głosowali wygaśnięcia mandatów radnych miejskich Grzegorza Walendzika i Krzysztofa Korusa. Obaj są z Platformy Obywatelskiej.", + "8956": "Wspólnymi głosami Platformy Obywatelskiej, lewicy, demokratów i radnych niezależnych wycofano uchwały z porządku obrad rady. A przypomnijmy, że w tej radzie istnieje formalna koalicja Prawa i Sprawiedliwości oraz Platformy Obywatelskiej. Czy ta sytuacja grozi rozpadem tej koalicji?", + "8957": "Jerzy Masztaler, Świt: - Jestem zadowolony ze zdobytego punktu, bo Radomiak był w tym meczu drużyną lepszą. Widać było w moim zespole brak aż sześciu piłkarzy z podstawowego składu. W samej końcówce rozpaczliwe broniliśmy się i naprawdę radomianie napędzili nam wielkiego stracha. Zmieniłem Marka Walburga, bo rozbolał go żołądek i po prostu musiał szybko udać się do ubikacji.", + "8958": "Europa dla Polski i Polaków - to temat wiodący wystąpienia starosty Jana Nowaka. Włodarz powiatu kazimierskiego mówił nie tylko o szansach, nadziejach, lecz również o zagrożeniach, jakie niesie dla młodego pokolenia Unia Europejska. Choćby z racji coraz liczniejszych \"ucieczek na Zachód”: w poszukiwaniu pracy, lepszych zarobków, wyższego standardu życia.", + "8959": "Wójt Kopycki dodaje, że jak najszybciej będzie starał się zdobyć pieniądze na wywiezienie odpadów. - Może zwrócę się o pomoc finansową do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska.", + "8960": "Na terenie przyległym do Kolonii Wierzbicy znajdują się dwie garbarnie. Sylwester Kopcyki wyklucza jednak, aby odpady były ich sprawką. - Przeprowadzono w nich kontrole. Nie stwierdzono żadnych uchybień.", + "8961": "Na własne oczy przekonałam się, że zdarzają się kolejki do Izby Wytrzeźwień. Razem z nocnym patrolem Straży Miejskiej i kieleckiej policji sprawdzałam, czy nikt nie okrada placu budowy bloku socjalnego i obserwowałam ucieczkę mężczyzny, którego funkcjonariusze chcieli wylegitymować. Dowiedziałam się też, że psy strażników są bardzo groźne - siniak na ręce, od uderzenia kagańcem, utrzyma się pewnie jeszcze kilka dni.", + "8962": "W zeszłym tygodniu stanął on po stronie zawodników, gdy właściciel klubu Mirosław Stasiak chciał ich ukarać finansowo. - Ja zawsze jestem z drużyną, gramy do jednej bramki. A nerwowe ruchy nikomu nie wyszłyby na dobre. Nam potrzebny jest spokój i jestem pewien, że to zaprocentuje. Ta drużyna będzie grać coraz lepiej - dodaje szkoleniowiec.", + "8963": "Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Radomiu mieści się przy ulicy Limanowskiego 42, telefon centrala: 048/ 362 11 27 do 29.", + "8964": "Centrum systematycznie organizuje pobór krwi na terenie miasta i w regionie. W specjalnym ambulansie w sposób bezpieczny można oddać krew i zostać honorowym dawcą. Jak zwykle najbardziej potrzebna jest najrzadsza grupa krwi „Rh minus”.", + "8965": "Na rynku dostępne są kleje, które można stosować nawet w warstwie o grubości od 4 do nawet 20 milimetrów, na przykład \"cal n\". Wyrównują one nierówności, jednocześnie przyklejając płytki. Tego typu zaprawy charakteryzują się tak zwaną tiksotropowością - ta cecha powoduje, że po dociśnięciu płytki do kleju nałożonego na podłoże, rozpływa się on pod nią dokładnie, wypełniając całą przestrzeń.", + "8966": "Następnie udano się na osiedle Planty zbudowane dla pracowników przez dyrektora Kazimierza Ołdakowskiego. Z wielką uwagą wysłuchali też wspomnień o dyrektorze pod tablicą upamiętniającą jego postać umieszczoną na jednym z bloków przy ulicy Dowkonta.", + "8967": "Trasa wycieczki miała zakończyć się w Centrum Sztuki Współczesnej ”Elektrownia”. Jednak z powodu wysokiej temperatury odwiedziny w \"Elektrowni” przełożono na inny termin.", + "8968": "Justyna Patyk z Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Działoszycach i Wanda Osiecka z Technikum Agrobiznesu przy Zespole Szkół Rolniczych w Chrobrzu są laureatkami drugiego i trzeciego miejsca pińczowskiej edycji organizowanego przez \"Echo Dnia” plebiscytu \"Belfer Roku”.", + "8969": "Sukces jest tym większy, że obie panie pracują w małych miejscowościach, a szkoły w których uczą nie należą do największych.", + "8970": "Jak nalicza się mandaty?", + "8971": "Zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury z 20 stycznia 2005 r. wysokość opłaty dodatkowej ustala się, biorąc za podstawę cenę najtańszego biletu jednorazowego normalnego stosowaną przez danego przewoźnika, w następujący sposób: jako 50-krotność tej ceny - za przejazd bez odpowiedniego dokumentu przewozu; jako 40-krotność tej ceny - za przejazd bez ważnego dokumentu poświadczającego uprawnienie do bezpłatnego albo ulgowego przejazdu.", + "8972": "Piechna, król strzelców od IV ligi do polskiej ekstraklasy, sam przyznaje, że łatwego charakteru nie ma i może dlatego niektórzy nie chcieli, by wrócił do Kielc. - Ja jestem jak pistolet. Zawsze taki byłem. Jak mi się coś nie podoba, to walę prosto z mostu. Z trenerem Wdowczykiem miałem dobre układy, bo mówiłem co myślę i on nie miał mi tego za złe.", + "8973": "Oniemiałem kiedy późno wieczorem wyjrzałem przez okno - mówił Andrzej Kraj, mieszkający obok spalonego gospodarstwa. - Wszystko było już w ogniu. Bałem się, że pożar przejdzie też na moją stodołę. Na szczęście w płonącym domu nikogo nie było, bo właścicielka jest u córki w Kielcach. Aż strach myśleć, co by się mogło stać, gdyby było inaczej.", + "8974": "Od godz. 11 trwa tam impreza \"Dary jesieni. Ziemniaki, kapusta i groch. Uczestniczące w niej Koła Gospodyń Wiejskich, gospodarstwa agroturystyczne i zespoły obrzędowe zaprezentują tradycyjne sposoby przerobu warzyw z jesiennych zbiorów - ziemniaków, kapusty, grochu i przygotowywania z nich tradycyjnych potraw.", + "8975": "Skorzystać będzie można z przejażdżek konnych, na kucyku i bryczką, wziąć udział w loterii, a przede wszystkim odpocząć aktywnie na świeżym powietrzu.", + "8976": "Organizatorem spotkania jest Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, które od trzech lat wykorzystuje zrębki wierzby, jako materiał opałowy. Jak dotąd jest to jedyne przedsiębiorstwo w kraju, które przeszło na ogrzewanie za pomocą wierzby energetycznej i drewna.", + "8977": "Podczas spotkania, które rozpoczyna się o godzinie 12 w siedzibie PGK, samorządowcy obejrzą maszyny a także zapoznają się z kalendarzem nasadzeń i zbioru wierzby.", + "8978": "Kiosk Ruchu na al. IX Wieków Kielc przy jej skrzyżowaniu z al. Solidarności obrobili w nocy nieznani jeszcze sprawcy.", + "8979": "Prawdopodobnie młodzi ludzie sforsowali rolety jednej z witryn, wybili w niej szybę i wyłamali kraty. Tą drogą dostali się do kiosku, z którego ukradli… trochę bilonu z szuflady i też niewiele papierosów.", + "8980": "Niewykluczone, że w 2012 roku pociągi z Radomia do Warszawy będą jeździły z szybkością znacznie przekraczającą 100 kilometrów na godzinę, autem będzie się można dostać do stolicy wygodną dwupasmówką, a Port Lotniczy na Sadkowie będzie odciążał przeładowane lotnisko na Okęciu. Niektórzy uważają, że ta futurystyczna wizja jest całkiem realna, zwłaszcza dziś, kiedy Polska stała się współorganizatorem Euro 2012.", + "8981": "Policja pomocy jednak odmówiła: - To nie jest nasza sprawa. Rano był tam patrol jako asysta komornika. Teraz to on powinien być przy wydawaniu reszty rzeczy - wyjaśnił nam dyżurny IV Komisariatu Policji w Kielcach.", + "8982": "Kiedy wyjeżdżaliśmy z kamienicy przy ul. Seminaryjskiej, kobieta zamierzała nocować na klatce schodowej. Właściciel domu obiecał rano wezwać komornika i przewieźć resztę rzeczy na wskazany przez nią adres.", + "8983": "Na fragmencie kieleckiego deptaka od budynku NOT do skrzyżowania z ulicą Paderewskiego nie ma już wykopów i pojawiły się pierwsze granitowe elementy. Są to krawężniki. - Na jezdni roboty ziemne są zakończone, pozostało ułożenie nawierzchni. Na chodnikach musimy zrobić jeszcze podbudowę - informuje Grzegorz Niemiec, kierownik budowy z firmy \"Trakt\".", + "8984": "Sobotni wieczór to \"Soul Disco Party”. Dr Mroczek zaserwuje muzykę lat 70., 80., 90. wprost z dyskotek Ameryki. Z głośników popłyną rytmy soul i disco. Nie zabraknie funky, pop, new romantic czy dance. Wstęp od 25 lat. Panie do godziny 21 wchodzą za darmo.", + "8985": "W kieleckim ratuszu trwa przeglądanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego dotyczących wszystkich urzędników zatrudnionych w ratuszu oraz w podległych mu zakładach. - Wysłaliśmy ponad 500 zapytań, systematycznie przeglądamy odpowiedzi i nie natrafiliśmy jeszcze na urzędnika, na którym ciąży prawomocny wyrok sądowy. Za dwa, trzy dni będziemy mieli dane o wszystkich naszych pracownikach - informuje Janusz Koza, sekretarz miasta.", + "8986": "Budowa nowego domu pomocy ruszyła w 2001 roku, lecz niedługo potem - głównie ze względu na brak pieniędzy - prace zostały przerwane. Inwestycję wznowiono w połowie 2004 roku, a wartość zadania wynosi 5,6 miliona złotych. W Zborowie powstał obiekt o powierzchni użytkowej 3364 metrów kwadratowych, w którym zamieszka 50 osób.", + "8987": "Impreza w stylu funk'ującego house'u z elementami latino i filtrującymi vocalami.", + "8988": "DJ D'Viosion czyli Maciek Maćkowiak we własnej osobie zagra na wieczorze studenckim Student Style w Siódmym Niebie. Młodego dja, pochodzącego z Głogowa, wylansował dj Adamus. Muzykę robi mniej więcej od 1999 r. Od trzech lat występuje w klubach po całej Polsce, gra z najlepszymi dj'ami też zagranicznymi.", + "8989": "Dyrektor Kołda dodaje, że w ostatnich latach doszło do kilku potrąceń na niebezpiecznym przejściu - w ubiegłym roku jednemu z uczniów samochód przejechał po nogach.", + "8990": "Policjanci przyznają, że przejście przy ul. Grunwaldzkiej nie ma dobrej sławy, choć według nich bardziej niebezpieczne jest skrzyżowanie przy ul. Żytniej.", + "8991": "Absolutną nowością, jaką zaprezentowano w Chlewiskach był natomiast model Auris. W Europie Toyota po raz pierwszy pokazała ten samochód w ubiegłym roku podczas salonu motoryzacyjnego w Bolonii. Nowy hatchback, którego nazwa współbrzmi z nazwami innych modeli Toyoty (Yaris i Avensis) odwołując się jednocześnie do złota, zadebiutuje na europejskim rynku w pierwszym kwartale 2007.", + "8992": "Miejsko-Gminny Turniej Wiedzy o Bezpieczeństwie „Raz, dwa, trzy - bądź bezpieczny i Ty” dla uczniów ze szkół podstawowych odbędzie się 22 października o godzinie 10 w budynku Szkoły Podstawowej numer 2 imienia świętego Floriana w Sędziszowie.", + "8993": "Patronat medialny nad imprezą objęło „Echo Dnia”.", + "8994": "Wanda Łyżwińska, żona aresztowanego tłumaczy, że jest to znak protestu męża.", + "8995": "Stanisław Łyżwiński, który otrzymał mandat parlamentarzysty z obwodu piotrkowskiego, a zamieszkały w Hucie Skaryszewskiej, chce przekazania sprawy do innej prokuratury. Zdaniem jego oraz jego obrońcy, prokuratura łódzka i sąd mogą być ręcznie sterowane przez ministra Zbigniewa Ziobrę.", + "8996": "Przypomnijmy, że prokuratura postawiła Stanisławowi Łyżwińskiemu siedem zarzutów, między innymi wykorzystywania seksualnego czterech kobiet oraz zgwałcenia. Podejrzany nie przyznaje się do winy.", + "8997": "Od dwóch lat w Woli Skolankowskiej goszczą niepełnosprawni artyści z Centrum Rehabilitacji w Grudziądzu. Biskup Chrapek uczynił tamtejszą, lokalną placówkę ogólnopolską instytucją. Jego pomysłem było powołanie Teatru Życia, czyli formy rehabilitacji przez sztukę. Dziś centrum nosi jego imię. Warsztaty na ziemi świętokrzyskiej były pomysłem Krystyny Grabowskiej, prezesa centrum.", + "8998": "Tradycyjnie też wszystkie kościoły zapełniły się podczas pasterki. W kościele mariackim w Radomiu o północy mszę święto odprawił biskup senior Edward Materski. Podczas świąt we wszystkich kościołach diecezji radomskiej odczytano list biskupa Zygmunta Zimowskiego. Biskup ordynariusz stwierdził w nim m.in., \"że w krajach, gdzie wyrwano Boga z serca mieszkają bardzo smutni ludzie, szukają radości w alkoholu, narkomani, niemoralnym trybie życia\".", + "8999": "Wystawki regionalnych pracodawców świecące pustkami oraz tłumy pod tablicą ogłoszeń kieleckiego Powiatowego Urzędu Pracy i przy stoiskach EURES, zajmującego się pośrednictwem pracy za granicą. Tak wyglądały wczorajsze IX Ogólnopolskie Targi Pracy zorganizowane w halach Targów Kielce.", + "9000": "Wczorajsze targi to ponad 3000 miejsc pracy przygotowane przez 130 wystawców. Choć ci ostatni wywodzili się głównie z naszego regionu, to nie zabrakło również pracodawców z odległych zakątków kraju.", + "9001": "Eksperci z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad będą analizować dzisiaj projekt nowego mostu na Wiśle w Sandomierzu. To kolejny krok do realizacji inwestycji. Droga do mostu jest jednak jeszcze daleka.", + "9002": "Projekt będą oceniać dzisiaj w Warszawie przedstawiciele Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad - z centrali i oddziału w Kielcach; w posiedzeniu będą uczestniczyć również projektanci i samorządowcy.", + "9003": "Pierwszy dzień kalendarzowej wiosny przebiegł w Kielcach spokojnie. Na kieleckim deptaku, w McDonald's i w hipermarkecie \"Tesco\" już przed południem pełno było młodzieży szkolnej. Uczniowie zachowywali się jednak spokojnie.", + "9004": "Normalne zajęcia w szkołach wczoraj miały tylko dzieci z klas I-III i maturzyści. Pozostali uczniowie mogli spędzić czas w kinach, na wycieczkach lub na imprezach szkolnych.", + "9005": "Służby ratownicze w Stalowej Woli toczyły dziś walkę z oleistą plamą na Sanie.", + "9006": "Zauważył ją wędkarz i zaniepokojony ewentualnym skażeniem wody powiadomił policję, a ta wezwała strażaków. Plama pływała w zakolu, nie spłynęła nurtem. Miała około metra średnicy. Do jej \"okiełznania\" strażacy użyli specjalnego rękawa.", + "9007": "Prawdopodobnie jakiś \"mędrzec\" wylał nierozpoznaną jeszcze ciecz z butelki, którą znaleziono na brzegu.", + "9008": "Na razie ciągle nie wiadomo jak potoczą się losy policjanta z Iłży, który w piątek wieczorem spowodował wypadek samochodowy. Miał we krwi ponad 1,5 promila alkoholu.", + "9009": "Przypomnijmy - prowadzone przez funkcjonariusza Komisariatu Policji w Iłży audi zjechało na drugi pas drogi i zderzyło się z oplem astrą. Policjant z ogólnymi obrażeniami ciała został przewieziony do szpitala. Przebywa tam nadal.", + "9010": "Prokuratura ma też kilka filmów nagranych amatorskimi kamerami. Prokuratorzy zwracają się z prośbą do wszystkich osób, którzy mają takie nagrania o udostępnienie ich śledczym. Chodzi o to, aby można było dokonać analizy na podstawie możliwie dużej liczby obrazów zarejestrowanych z różnych ujęć.", + "9011": "Firma Medycyna Praktyczna - Szkolenia w ramach projektu „Zawód opiekunki osób starszych szansą dla osób odchodzących z rolnictwa” organizuje kursy.", + "9012": "Szczegółowe informacje można uzyskać w biurze organizatora w Tarnobrzegu przy ulicy Wyspiańskiego 12 - budynek Urzędu Statystycznego, I piętro - lub na stronie internetowej www.mp.pl/szkolenia.", + "9013": "Z tego, co udało nam się dowiedzieć, sieć aptek w powiecie zatwierdza jednostka samorządu terytorialnego, w tym wypadku Rada Powiatu włoszczowskiego. Zgodnie z przepisami, właściciel apteki może zawiesić jej dyżur z podaniem przyczyny, ale wcześniej musi o tym fakcie powiadomić właściwą jednostkę organizacyjną. A tego nie zrobił. - Apteka zachowała się niedobrze. Będziemy rozmawiać w tej sprawie z właścicielem - zapowiada wicestarosta włoszczowski, Ryszard Maciejczyk.", + "9014": "Niesamowitym \"nosem” wykazał się trener Stali, Albin Mikulski. Po fatalnej pierwszej połowie w wykonaniu swoich podopiecznych w Sosnowcu dokonał zmian, które okazały się trafne. I kto wie, czy Stal nie sprawiłaby w Sosnowcu sensacji, gdyby w końcówce nie musiała bronić się w dziesiątkę.", + "9015": "Właśnie rozpoczął się kolejny etap \"wojny\". Zatrudniony w straży Adam Wójtowicz - przewodniczący niedawno założonego w Urzędzie Miejskim związku zawodowego \"Solidarność\", przesłał prezydentowi pismo. Ostrzega w nim, że \"do prokuratury mogą wpływać na prezydenta i komendanta straży indywidualne doniesienia o łamaniu praw pracowniczych od osób zatrudnionych w urzędzie\". Prosi też prezydenta o \"zaprzestanie szkalowania, pomawiania oraz obrażania pracowników Wydziału Straży Miejskiej na łamach lokalnych mediów\".", + "9016": "Koszty utrzymania dwóch filii przejmie na siebie starostwo, które już wyliczyło, że rocznie na jedną placówkę wyda 90 tysięcy złotych. Gdy pomysł na filie zamiejscowe się sprawdzi, starosta zamierza otworzyć kolejne dwie placówki - w Bodzentynie i Nowej Słupi.", + "9017": "Z typowo wiosennych kolorów pozostaniemy przy odcieniach młodej zieleni - będą więc pistacje, seledyny i tonacje mięty. A do tego odrobina pastelowych róży i fioletów.", + "9018": "Modna kobieta pozostawi w swojej szafie spodenki do kolan oraz rybaczki. Będziemy nadal nosić spódnice i sukienki o długościach oscylujących wokół kolan. Pojawi się też trend, który inspirowany jest męską garderobą: ozdobnym detalem będą krawaty, męskie kamizelki, szelki.", + "9019": "Po meczu szkoleniowiec zadowolony był wyłącznie z wyniku. - W grze za dużo jest niedokładności, błędów w obronie, niecelnych podań. Widać, że czeka nas jeszcze sporo pracy. Poza tym, żeby zespół prezentował naprawdę solidny drugoligowy poziom, musi zostać wzmocniony trzema klasowymi piłkarzami - powiedział po meczu Makowiecki. - Na szczęście zawodnicy bardzo ambitnie trenują. W poniedziałek odbyli dwie ciężkie tury zajęć, przed dzisiejszym spotkaniem również nie próżnowaliśmy.", + "9020": "Wspominając Grześka, wicedyrektor przypomina, że w gimnazjum miał obniżony zakres wymagań. W szkole zawodowej dokumenty nie były uaktualnione, toteż był traktowany na równi z pozostałymi uczniami. - Może właśnie dlatego w tym roku powtarzał drugą klasę - zauważa wicedyrektorka. - Nie sprawiał żadnych problemów wychowawczych. Był bardzo spokojny. Wiadomość o jego zaginięciu była ogromnym zaskoczeniem zarówno dla nauczycieli, jak i kolegów.", + "9021": "Na razie jedyną koncepcją władz miasta, co do nowoczesnego kompleksu, jest sam pomysł jego budowy. Obok stadionu piłkarskiego na 15 tysięcy miejsc z zadaszoną całą trybuną mają być dwa boiska treningowe, hala widowiskowo-sportowa i kryta pływalnia. Była też mowa o tym, że cały kompleks ma służyć radomskim klubom.", + "9022": "Ośrodek Interwencji Kryzysowej od kilku miesięcy uczestniczy w akcji \"Alkohol - nieletnim wstęp wzbroniony\". Jednym z działań było złożenie wizyt w 11 sklepach sprzedających alkohol. Próbowano tam przy udziale osoby wyglądającej na nieletnią kupować piwo. W 10 sklepach sprzedawcy odmówili, żądając okazania dokumentów, w jednym przypadku alkohol sprzedano.", + "9023": "W pierwszym bloku przewidzianych jest 97 mieszkań jedno-, dwu - i trzypokojowych. Najwięcej, zgodnie z zapotrzebowaniem, będzie lokali dwupokojowych o powierzchni około 44 metrów kwadratowych.", + "9024": "Budynek będzie niepodpiwniczony, ale każde mieszkanie będzie miało balkon i pomieszczenie gospodarcze. Dodatkowo, aby obniżyć koszty eksploatacji, mieszkania będą w pełni opomiarowane, a budynek będzie posiadał kolektory słoneczne.", + "9025": "Sześć zarzutów o charakterze korupcyjnym postawiła wrocławska prokuratura zatrzymanemu we wtorek rano, byłemu II-ligowemu sędziemu piłkarskiemu Januszowi O. z Radomia.", + "9026": "Janusz O. przyznał się do stawianych mu zarzutów i bez poręczenia majątkowego dziś wyszedł na wolność.", + "9027": "Januszowi O. postawiono zarzuty przyjmowania obietnic korzyści majątkowych oraz przyjmowania korzyści majątkowych w zamian za korzystne rozstrzygnięcia meczów.", + "9028": "To już trzeci w ciągu ostatnich dwóch tygodni podpisany przez \"Bumar\" kontrakt na dostawy broni i amunicji do Iraku. W sumie wartość umów wynosi 53 mln dolarów. Można się spodziewać, że dzięki tym zamówieniom poprawi się sytuacja finansowa skarżyskiego \"Mesko\".", + "9029": "Spora część kwiatów zasadzonych w Kielcach wiosną - ginie. Ale nie usychają, ktoś wykopuje je nocami. Z Urzędu Miasta wyniesiono kiedyś muszlę klozetową i gaśnicę, a z poczty klienci kradną nawet miseczki do nawilżania znaczków i czyste blankiety. Z urzędów i różnych instytucji ginie nawet papier toaletowy.", + "9030": "– Ponieważ to bardzo duża kwota, oferujący sprzęt poprosił o zaliczkę w wysokości czterech tysięcy złotych – mówi Aneta Łyżwa, oficer prasowy Komendy Powiatowej Policji w Końskich. – Konecczanin wysłał pieniądze na podane konto.", + "9031": "Niestety, ładowarki nie otrzymał. Gdy telefon sprzedawcy nie odpowiadał, mężczyzna powiadomił policję. Prawdopodobnie padł ofiarą internetowego oszusta.", + "9032": "20-letni student runął z poręczy na trzecim piętrze schodów kieleckiej politechniki. Trafił do szpitala – poinformowali policjanci.", + "9033": "Do nieszczęścia doszło w poniedziałek około godziny 15. Z pierwszych informacji wynika, że młody człowiek chciał zjechać po poręczy i stracił równowagę.", + "9034": "Dziś lekarze nie zgadzali się jeszcze, aby z młodym człowiekiem rozmawiali stróże prawa.", + "9035": "Drugi dwumecz z łódzkimi drużynami rozegrają dziś w Skierniewicach nasi drugoligowcy. Piłkarze KSZO Ostrowiec o godzinie 11 rozpoczną sparing z Łódzkim Klubem Sportowym, a HEKO Czermno o 14.30 z Widzewem.", + "9036": "Przed tygodniem piłkarze KSZO pokonali Widzew 4:1, a HEKO uległo ŁKS 1:5. Dzisiejsza konfrontacja z łódzkimi zespołami, które mają pierwszoligowe aspiracje, zapowiada się niezwykle ciekawie.", + "9037": "Mostek na strumieniu został przez gminę odbudowany po ostatniej powodzi. Mieszkańcy oceniają, że wytrzyma najwyżej do następnej większej wody. - A ponad 84,5 tysiąca złotych z dotacji celowej na usuwanie szkód po powodzi pod koniec 2003 roku gmina musiał zwrócić jako niewykorzystane - denerwują się.", + "9038": "Na Podkarpaciu oficjalnie kampania żniwna zacznie się w przyszłym tygodniu. - Szybciej, bo słońce bardzo przyspieszyło dojrzewanie zbóż. Ziarno będzie gorsze, bo mniej wilgotne - mówi Ryszard Gonczowski z oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego w Rzeszowie. Skup wolnorynkowy zbóż zaczyna się w sierpniu. Specjaliści przewidują, że cena za tonę pszenicy nie przekroczy 380 złotych.", + "9039": "Akcji przyglądały się władze powiatu i gminy. - Przećwiczony epizod pozwala nam się przygotować na ewentualne prawdziwe niebezpieczeństwo. Wtedy już będzie wiadomo kto ma jakie kompetencje przy ewentualnej akcji antyterrorystycznej - powiedział brygadier Krzysztof Żywczyk, zastępca komendanta straży pożarnej w Stalowej Woli.", + "9040": "Jeśli gracze nie zmienią swojej decyzji, sytuacja naszego trzecioligowca stanie się jeszcze bardziej dramatyczna. Po dziesięciu rozegranych kolejkach MG MZKS ma zaledwie dwa punkty. Nie wygrał jeszcze meczu w rundzie jesiennej i plasuje się na przedostatnim miejscu w tabeli.", + "9041": "W najbliższą niedzielę podopieczni trenera Jerzego Rota podejmować będą na własnym boisku Klub Sportowy Paradyż.", + "9042": "Ratownicy z całego województwa w ramach ćwiczeń w poszukiwaniu ofiar utonięć badali dno kieleckiego zalewu. W tym celu zanurzali kamerę, taką jakiej używano między innymi do badań wraku Titanica. Na specjalnym urządzeniu na brzegu można było obserwować co kryje kielecki zalew. – Generalnie zbiornik nie jest bardzo zanieczyszczony, ale gdzieniegdzie natrafialiśmy na puszki i słoiki – mówili ratownicy.", + "9043": "Najpiękniejsze naszej ziemi.", + "9044": "Sześć pięknych dziewcząt rywalizowało w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury w Małogoszczu o tytuł Miss Regionu Jędrzejowskiego i Włoszczowskiego. Zwyciężyła Monika Lasek z Małogoszcza.", + "9045": "Zmiana decyzji.", + "9046": "Leszek Kapcia, burmistrz Jędrzejowa, zmienił swoją decyzję dotyczącą odwołania Marka Bogusławskiego ze stanowiska kierownika Zakładu Podstawowej Opieki Zdrowotnej w Jędrzejowie.", + "9047": "Wiemy kto zrobi studium wykonalności dla budowa szlaku kolejowego Warszawa – Rzeszów przez Kolbuszową na odcinku Skarżysko-Kamienna – Sandomierz – Ocice – Rzeszów.", + "9048": "Jako jedyne kryterium przy wyborze oferty postawiono najniższą cenę, którą zaoferowało Centralne Biuro Projektowo-Badawcze Budownictwa Kolejowego Kolprojekt, warszawska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.", + "9049": "Jest reżyserem \"Idola\" i twórcą festiwalu \"Trendy\". O kielczaninie mówi się, że dzięki niemu na polskiej scenie muzycznej pojawiły się \"młode wilki\" - artyści, których kiedyś będzie się z całą pewnością nazywać gwiazdami i których miliony Polek i Polaków będą starali się naśladować.", + "9050": "Zakup 10 autobusów planuje Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji. Szkopuł w tym, że nie ma wystarczająco dużo pieniędzy i liczy na pomoc miasta. A władze Kielc nawet nie myślą pomagać...", + "9051": "Z zamiarem uzupełnienia marnego i bardzo sędziwego już taboru kieleckich autobusów zarząd spółki MPK nosił się już od dłuższego czasu. Plany są duże, bo aż 10 używanych autobusów niskopodłogowych miałoby wkrótce jeździć po kieleckich ulicach.", + "9052": "O godzinie 13 w Urzędzie Miasta w Kielcach rozpocznie sie klojene spotkanie w sprawie prywatnych przewoźników. Weźmie w nim udział starosta kielecki, Zenon Janus.", + "9053": "Organizatorem spotkania jest wiceprezydent Kielc, Czesław Gruszewski.", + "9054": "Na ostatnim spotkaniu ustalono, że busy będą mogły zatrzymywać się w centrum Kielc na trzech dodatkowych przystankach, a przewoźnicy zadeklarowali, że pokryją 50 procent kosztów ich przygotowania.", + "9055": "Książka o wojennych losach Kielc mówi o wkroczeniu Niemców do Kielc we wrześniu 1939 r., funkcjonowaniu niemieckich władz administracyjnych w okresie okupacji, zagładzie ludności żydowskiej, życiu gospodarczym i społecznym, warunkach życia, szkolnictwie, kulturze oraz prześladowaniach i zbrodniach na ludności polskiej i ruchu oporu.", + "9056": "To obowiązkowa lektura dla każdego kto interesuje się historią miasta.", + "9057": "86 milionów złotych na budowę 200 kilometrów kanalizacji i 80 kilometrów wodociągów chce wytargować z unijnego Funduszu Spójności (w ramach programu „Infrastruktura i Środowisko”) województwo świętokrzyskie.", + "9058": "Chodzi o inwestycje w dziesięciu gminach z rejonu Gór Świętokrzyskich. Projekt prac został już przygotowany przez Związek Gmin Gór Świętokrzyskich.", + "9059": "Podczas uroczystego otwarcia we wtorek były obecne władze gminy Brody, poseł Krzysztof Lipiec, ksiądz Stanisław Kuśmierczyk, proboszcz miejscowej parafii, który poświęcił pomieszczenia przedszkola. Wcześniej stosowną uchwałę Rady Gminy o powołaniu przedszkola odczytał Jerzy Stąporek, jej przewodniczący. Dzieci ze szkoły przygotowały program artystyczny, na zakończenie uroczystości. O podobne przedszkole zabiegają między innymi mieszkańcy Tychowa Starego w gminie Mirzec, na razie bezskutecznie.", + "9060": "Trenerzy cały czas obserwują zawodników i nie zdecydowali, kto znajdzie się w podstawowej szóstce. W zgodnej opinii sztabu szkoleniowego radomian, wszyscy mają równe szanse. O tym, czy faktycznie wszyscy grają na równym poziomie przekonamy się już w czwartek, obserwując pierwsze towarzyskie spotkanie radomian na własnym terenie z węgierskim VRCK Kazincbarcika.", + "9061": "Miało do tego dojść w maju przyszłego roku - Bielecki i Tkaczyk mieli za w sumie 300 tysięcy euro odejść z Magdeburga. Oba kluby porozumiały się w tej sprawie już kilka miesięcy temu. Ale menażer klubu z Mannheim nalegał, aby do transferu doszło już teraz. Wczoraj dopiął swego, chociaż musiał sporo dołożyć do umówionych wcześniej 300 tysięcy.", + "9062": "Pierwsze dodatkowe pociągi ruszą w nocy z czwartku na piątek z 5 na 6 kwietnia. Świąteczne połączenia zapewnią pasażerom możliwość dotarcia we wszystkie możliwe zakątki naszego kraju, do których docierają pociągi dzienne i nocne. Niestety, mieszkańcy naszego regionu, by skorzystać z dodatkowych pociągów będą musieli udać się na \"przesiadkę” do Dębicy lub Rzeszowa.", + "9063": "Wychowanek tarnobrzeskiej Siarki, Sławomir Walski, jest postacią znaną w podkarpackim środowisku piłkarskim. Ostatnio przed pół roku przebywał poza krajem, konkretnie w USA, gdzie pracował i kopał piłkę w polonijnym zespole Jagiellonii Chicago.", + "9064": "Walski kopał piłkę w Siarce Tarnobrzeg, Stali i Tłokach Gorzyce, także w drugoligowych Błękitnych Kielce. Paskudna kontuzja przerwała jego karierę piłkarską, wziął się za trenerkę, i nie myślał, że będzie jeszcze piłkarzem i to w Stanach Zjednoczonych!", + "9065": "Anita Stanisławska przyznaje mu rację, że liczba urodzeń w danym rejonie nie musi się wcale pokrywać z liczbą chętnych do nauki w szkole na jej terenie: - Ostatecznie to uczniowie zagłosują nogami.", + "9066": "I chociaż zarówno urzędnicy, jak i radni zapewniają, że jeszcze daleka droga do likwidacji, Jacek Wołowiec, przewodniczący Komisji Edukacji i Kultury uważa, że lepiej już teraz dokładnie przyjrzeć się wszystkim szkołom.", + "9067": "Przypomnijmy, że dzięki Stowarzyszeniu \"Ziemia Jędrzejowska\", w którym działa Jerzy Dziopa i licznym sponsorom dzieci z najuboższych rodzin powiatu jędrzejowskiego, udało się zorganizować wycieczki między innymi do Lourdes we Francji, do Paralii w Grecji, do Wielkiej Łomnicy w Słowacji. Do tej pory wyjechało już ponad 100 dzieci.", + "9068": "Sprzęt o wartości 10 tysięcy złotych to prezent od dyrekcji Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Tarnobrzegu. To między innymi kamizelki pożarnicze, agregator prądotwórczy, dziesięciometrowa drabina i latarki – Wykorzystamy go do ratownictwa drogowego i technicznego - mówi Eugeniusz Gnat, prezes jednostki.", + "9069": "Dodał, że kilka dni temu chcąc przekonać sąd do swoich racji zdecydował się jeszcze raz wyrobić pieczątkę na swoje nazwisko z tytułem komendanta oddziału egzekucyjnego SS.", + "9070": "W zakładzie wyrabiającym pieczątki w Radomiu moje zamówienie zostało przyjęte bez jednego pytania. Za dwa dni miałem gotową pieczątkę. Zapłaciłem za nią 16 złotych - stwierdził nasz rozmówca.", + "9071": "Jak się ustrzec oszustów?", + "9072": "Często choroby oraz nieszczęśliwe wypadki wykorzystywane są do wyłudzenia pieniędzy. Jak się przed tym ustrzec? Sprawdź dokumenty osoby zbierającej datki. Żądaj okazania zgody na kwestowanie - wydaje ją organ samorządu terytorialnego. Puszki muszą być zamknięte i zapieczętowane. Nie bój się wezwać policji, jeśli masz wątpliwości!", + "9073": "Na pierwszym treningu, 3 lipca, powinno być mnóstwo młodzieżowców, bo takich Radomiak poszukuje. Natomiast dziś powinien być znany terminarz III ligi mazowieckiej.", + "9074": "Nie potwierdziły się ponadto informacje, jakoby trener Mroziewski był równocześnie dyrektorem sportowym klubu. To stanowisko w Radomiaku nadal piastuje Janusz Oparcik.", + "9075": "Ratownika nie ma też na drugiej plaży, na której jest okazała zjeżdżalnia dla dzieci. Czy dzierżawca tego terenu też jest skłonny zadbać o bezpieczeństwo kapiących się ludzi? Niestety, wczoraj był nieuchwytny. W WOPR dowiedzieliśmy się, że jedynie zgłosił do odbioru pod kątem bezpieczeństwa ustawione na plaży zabawki.", + "9076": "Okazuje się, że wiele osób odkłada wizytę w \"skarbówce\", bo uważa, że wraz ze złożeniem PIT-u będzie musiała wpłacić zaległy podatek. - To nieprawda. Zeznanie można złożyć wcześniej, natomiast podatek zapłacić do 2 maja bez odsetek - informuje Jolanta Wierzchowska.", + "9077": "Trenujący z Radomiakiem czarnoskóry zawodnik z Zimbabwe (nie jak wcześniej podawaliśmy, z Burkina Faso) zostaje na testach cały przyszły tydzień. Wczoraj coś więcej dowiedzieliśmy się na temat tego gracza. W klubie zjawił się tłumacz i porozumiał się po angielsku z murzyńskim piłkarzem. Clarens Lacosta ma dwadzieścia lat. - Ciekawy zawodnik, chyba zdecyduję się na jego pozyskanie - dodał Broniszewski.", + "9078": "W akcji może wziąć udział każdy, jednak ze względów bezpieczeństwa najlepiej, aby w poszukiwaniach brały udział osoby pełnoletnie. Prosimy naszych czytelników i internautów o włączenie się do akcji.", + "9079": "Zbiórka chętnych w sobotę o godzinie 10 obok restauracji \"Fregata” nad Wisłą.", + "9080": "Siemkowicz prostuje: - To było 25 listopada, w piątym dniu mojej pracy na stanowisku komendanta. Nikomu nie dawałem polecenia oglądania mebli. Dwójka strażników miała patrolować osiedle Rozwadów. Kiedy wyjechali polonezem, dostałem telefon, że są w sklepie meblowym. Przekazałem informację dyżurnemu, aby to wyjaśnił.", + "9081": "A w takim zawieszeniu trudno funkcjonować. - Jak tu przeprowadzić generalny remont budynku, o który przecież aż się prosi - mówi Jacek Kowalczyk, członek zarządu województwa świętokrzyskiego.", + "9082": "Radni Komisji Kultury Sejmiku Wojewódzkiego dziwią się, że nikt nie ma pomysłu na to, jak rozwiązać sprawę.", + "9083": "Zupki przyrządzić wg przepisu na opakowaniu, jedynie zalać je mniejszą ilością wody. Ostudzić. Filet z kurczaka pokroić w kostkę, usmażyć na oleju, pod koniec smażenia dodać przyprawy i ostudzić. Kapustę pekińską drobno posiekać (można nie dawać jej całej). Groszek i kukurydzę osączyć z zalewy. Czerwoną paprykę pokroić w kostkę. Jajka ugotować na twardo, ostudzić i pokroić w kostkę.", + "9084": "Wszystkie składniki razem połączyć. Dodać majonez, przyprawić do smaku i dokładnie wymieszać.", + "9085": "Radomski klub Jędrusiowie swoją działalność rozpoczął w październiku 1995 roku. Siedzibę ma w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym imienia Janusza Korczaka w Radomiu. Liczy w sumie 40 członków.", + "9086": "Zrzeszona jest w nim młodzież upośledzona umysłowo w stopniu lekkim i umiarkowanym, niepełnosprawna ruchowo (w tym na wózkach inwalidzkich) oraz ze sprzężeniami typu epilepsja. Jego opiekunami są Anna Bienias i Andrzej Małecki.", + "9087": "Kuratorium Oświaty zbada, jak kielecka podstawówka kupuje mundurki. Rodzice są w ostrym sporze z dyrektorką!", + "9088": "W SP nr 27 rodzice zebrali ponad sto podpisów przeciwko mundurkom wskazanym przez dyrektorkę.", + "9089": "Wczoraj doszło w Szkole Podstawowej nr 27 do awantury między rodzicami a dyrektorką. Rodzice zebrali ponad sto podpisów przeciwko mundurkom wskazanym przez nią, bo ich zdaniem są za drogie (sweter i kamizelka za 115 zł).", + "9090": "Po zdaniu matury Dominika Kowalska ma zamiar studiować fizykoterapię. Pragnie pomagać ludziom, myśli więc też o zdawaniu na resocjalizację.", + "9091": "Ale póki co, w połowie stycznia czeka ją studniówka. Od dwóch tygodni ćwiczy z klasą kroki poloneza, natomiast nie zaprząta sobie głowy myślami o balowej kreacji.", + "9092": "We wszystkich koneckich gimnazjach trzecioklasiści pisali wczoraj test z wiedzy humanistycznej. W Gimnazjum nr 2 w Końskich do egzaminu przystąpiło 185 osób. Gimnazjaliści przez dwie godziny pisali test w siedmiu salach. - Hasło przewodnie testu humanistycznego brzmiało \"Plemiona Europy\". Myślę, że uczniowie byli zadowoleni, najbardziej bowiem bali się rozprawki - poinformowała po zakończonym egzaminie wicedyrektor szkoły Marzena Guldzińska.", + "9093": "Oficjalne otwarcie fragmentu trasy wylotowej z Radomia do Piotrkowa Trybunalskiego odbyło się wczoraj. Początkowo planowano zacząć od tradycyjnego przecięcia wstęgi, ale ostatecznie zdecydowano się nie blokować ruchu na tak ważnej trasie. Dwaj kierowcy, którzy akurat trafili na uroczystość otwarcia, dostali upominki od prezydenta miasta.", + "9094": "W Barczy ostro wymalowane i kuso odziane dziewczęta jeszcze niedawno czekały na kierowców, przy prowadzącej w kierunku torów asfaltowej drodze. Na poboczu ustawiły sobie nawet specjalne siedzisko. Wczoraj przed południem w okolicy było pusto. Przy ulicy, której pobocza zasłane są opakowaniami po prezerwatywach, nie parkowało żadne auto.", + "9095": "Wielka szkoda, że doszło do tak karygodnych wydarzeń na trybunach, bo to raczej nie zachęci kibiców do przyjścia na stadion i kibicowania piłkarzom. A organizatorzy starają się, by stworzyć dobrą atmosferę, w przerwie meczu częstowali nawet widzów grochówką. Kibice też ładnie zachowali się podczas meczu z Odrą, wywieszając flagę z napisem \"Sławek Adamus dziękujemy” pod adresem byłego już trenera \"Stalówki”.", + "9096": "Co to był COP?", + "9097": "Centralny Okręg Przemysłowy (COP) był jednym z największych przedsięwzięć ekonomicznych Polski międzywojennej. Jego celem było rozbudowa przemysłu ciężkiego i zbrojeniowego, a także zmniejszenie bezrobocia wywołanego skutkami wielkiego kryzysu. Na rozwój COP przeznaczano w latach 1937-39 około 60 proc. całości wydatków inwestycyjnych.", + "9098": "Wakacje minęły. Sprawdziliśmy, ile pieniędzy wydały miasta naszego regionu, aby umilić letni czas swoim mieszkańcom.", + "9099": "Tarnobrzeg, Mielec i Stalowa Wola wydały w sumie prawie 600 tysięcy złotych, dofinansowując letni wypoczynek dla dzieci i młodzieży oraz organizując zajęcia i imprezy wakacyjne. Najwięcej wydał Mielec, którego budżet wakacyjny wyniósł 400 tysięcy złotych. Za 130 tysięcy złotych miasto zafundowało między innymi 7000 biletów na basen.", + "9100": "Największy dach w powiecie jędrzejowskim przykrywa halę produkcyjną Fabryki Kotłów Sefako. Jednak kontrola tego czterohektarowego dachu przebiegła pozytywnie: - Akcję odśnieżania zaczęliśmy już czwartego stycznia i od tego czasu, codziennie, z dachu piętnastu pracowników zrzuca śnieg - mówi prezes sędziszowskiej firmy Józef Urban. - Nadal jednak do końca trochę nam zostało. Policzyliśmy, że do dziś usunęliśmy ponad 12 tysięcy ton śniegu!", + "9101": "Przypomnijmy, że to nie pierwszy w powiecie pińczowskim przypadek zatrzymania uczestnika ruchu, który w wydychanym powietrzu miał dawkę alkoholu określaną przez fachowców jako śmiertelna. Pod koniec lutego badanie wykazało ponad pięć promili alkoholu u 50-letniego kierowcy \"fiata\". Samochód prawidłowo jadący jedną z pińczowskich ulic, nie miał zapalonych świateł. Tym zwrócił na siebie uwagę policjantów. Opowiadali oni, że kierowca nie zatrzymał się na wezwanie. Dogonili go dopiero na pobliskim parkingu.", + "9102": "Polonia w ostatnim swoim występie mocno rozczarowała. W pierwszej rundzie Pucharu Polski w środę przegrała z trzecioligową Stalą w Sanoku 0:2, wyraźnie ustępując zespołowi z Podkarpacia. Sanoczanie mogli wygrać nawet wyżej, ale Piotr Badowicz, były napastnik Stali Stalowa Wola, nie wykorzystał rzutu karnego. Jak widać, podkarpackie boiska nie służą polonistom, oby tak było i w sobotę w Gorzycach.", + "9103": "Oczywiście samorząd będzie decydował o zagospodarowania przestrzennym terenów wokół jeziora i jego rekreacyjnym wykorzystaniu. Rada miasta wkrótce będzie aktualizować plany.", + "9104": "Do samej gminy należy natomiast sześć hektarów ziemi przy zbiorniku. Chce, by powstał na nich ośrodek sportów wodnych. Pieniędzy, około 2 milionów euro będzie szukać w regionalnym programie operacyjnym województwa podkarpackiego.", + "9105": "O okolicznościach swojego upadku \"na dno”, jak to nazywa Czesław Filipczak, nie chce mówić. Faktem jest, że blisko dwadzieścia lat mieszkał w bloku z żoną. W grudniu sprzedali mieszkanie i każde z nich poszło w swoją stronę.", + "9106": "Uzyskanymi pieniędzmi Filipczak spłacił trochę długów, część dał córce, a swoją część trzyma na czarną godzinę. Twierdzi, że ceny mieszkań tak skoczyły, że te oszczędności nie wystarczą nawet na kupno najmniejszego mieszkania.", + "9107": "Teraz rozpoczyna on zgrupowanie w Szklarskiej Porębie, na którym będzie się przygotowywał do mistrzostw Polski w maratonie, które 15 kwietnia odbędą się w Dębnie.", + "9108": "W półmaratonie rywalizowały także kobiety - triumfowała Justyna Bąk, dwukrotna rekordzistka świata w biegu na 3000 m z przeszkodami.", + "9109": "50 minut - tyle ma trwać podróż pociągiem z Radomia do Warszawy po modernizacji linii kolejowej do prędkości 160 kilometrów na godzinę. Będzie to jednak możliwe nie wcześniej, niż za kilka lat. Aby tak się stało, potrzebna jest współpraca trzech województw. Porozumienie w tej sprawie podpisano wczoraj w Radomiu.", + "9110": "Co to jest pozytonowa tomografia emisyjna (PET)?", + "9111": "Metoda wykrywania komórek nowotworowych w ciele człowieka za pomocą specjalnie produkowanych izotopów przyczepianych do cząsteczek białka zjadanego przez komórki nowotworowe. Pozwala znaleźć dokładnie miejsce, w którym są komórki nowotworowe. Tomograf komputerowy pozwala znaleźć chorą tkankę. PET \"widzi\" nawet pojedynczą komórkę rakową. Przy stosowaniu tej diagnostyki można znacznie wcześniej wykrywać choroby nowotworowe, zmniejszyć koszty ich leczenia, a przede wszystkim uratować więcej ludzi.", + "9112": "Prawie 200 osób przyleciało dzisiaj z Nowego Jorku na rzeszowskie lotnisko Jasionka. Natomiast ponad 150 odleciało do Nowego Jorku. Wśród nich są prezydent Rzeszowa Tadeusz Ferenc, marszałek województwa Zygmunt Cholewiński i wojewoda Ewa Draus, którzy podczas spotkań z amerykańskimi biznesmenami z będą promować nasz region.", + "9113": "2 miliony 700 tysięcy złotych przeznaczą władze powiatu opatowskiego na bieżące utrzymanie oraz modernizację dróg. Mieszkańcy powiatu mogą liczyć na kolejne kilometry nowego, dobrego asfaltu.", + "9114": "Szczegółowe plany dotyczące remontu i budowy dróg powiatowych zostały omówione podczas spotkania władz powiatu z włodarzami opatowskich gmin.", + "9115": "Dzielni policjanci to sierżant sztabowy Andrzej Machulak, starszy posterunkowy Józef Pieróg i starszy posterunkowy Grzegorz Grzybowski. Dzisiaj nadkomisarz Grzegorz Śmiech, Komendant Powiatowy Policji w Stalowej Woli i brygadier Tadeusz Niedziałek, Komendant Państwowej Straży Pożarnej w Stalowej Woli wręczyli im pamiątkowe dyplomy i nagrody za przeprowadzoną akcję.", + "9116": "WAŁĘSA:", + "9117": "Proszę państwa, jako prezydent chcę w imieniu narodu podziękować rządowi za to, że zechciał cokolwiek zrobić, co ocenia za plus, że bardzo się napracował i dużo osiągnął. Ja oceniam - we fragmentach, o których chcę dyskutować - dokładnie odwrotnie i proponuję przejść do dyskusji, bo za pięć minut wyłączą nam telewizory.", + "9118": "Chyba że, jak Ewa, nie mają siły do sprzątania.", + "9119": "Ewa ma 50 lat, krótką sukienkę w kwiatki i złote serce. Najpierw opiekowała się dzieckiem: - Ale ono mnie nie tolerowało. Potem, w Hajfie, kobietą chorą na raka: - Aż zmarła. Teraz jest u starej i cienkiej jak wysuszona kartka papieru Żydówki: - Ta pani ma tylko bratową, która przychodzi raz na kilka miesięcy. Pensję wypłaca mi adwokat.", + "9120": "W piątek żołnierze rwandyjscy szczelnym kordonem otoczyli obozowisko. Spanikowani Hutu porzucili swoje szałasy z plastikowej folii. Część z nich uciekła do dżungli. Pozostali - ok. 100 tys. - stłoczyli się na szczycie głównego wzgórza w Kibeho.", + "9121": "Żołnierze zamierzali wywieźć uchodźców ciężarówkami. Wcześniej jednak zamierzali odnaleźć ukrytą w obozie broń i aresztować bojówkarzy ze szwadronów śmierci.", + "9122": "Jest w filmie kilka scen bardzo zabawnych. Mam wrażenie, że film byłby znacznie lepszy jako komedia. Zamiast komedii oglądamy jednak rozbrajający kicz: z burzliwym rozstaniem, darciem zdjęć niewiernej, końcowym spotkaniem w miejscu, gdzie bohaterowie wyznali sobie po raz pierwszy miłość, z biednym Redfordem, który może tu tylko parodiować samego siebie z \"Wielkiego Gatsby\".", + "9123": "\"Niemoralna propozycja\", reż. Adrian Lyne, USA 1993.", + "9124": "Dziesięcioletnia Ula wracała ze szkoły z wyrazem cierpienia na twarzy: \"Dlaczego nie mogę oglądać Alfa! To niesprawiedliwe, ja nie wiem, o czym inni rozmawiają na przerwach!\".", + "9125": "Przyznaję, że i ja od czasu do czasu zazdrościłam przyjaciółkom, które wieczorami oglądały melodramaty.", + "9126": "Mąż uprzedzał mnie, że telewizję lepiej trzymać od niego jak najdalej. W dzieciństwie miał telewizor zamiast niani i do dzisiaj czuje się obciążony psychicznie.", + "9127": "Druga strefa to świat handlu eleganckiego. Nowoczesne biurko z komputerem, przestrzeń recepcyjna, ekspres do kawy, porcelanowy talerzyk z ciasteczkami dla klienta, lakierowane foldery, bezprzewodowy telefon. Odpowiada się na każde pytanie. W najgorszym wypadku: \"Proszę chwileczkę zaczekać, zaraz sprawdzę\".", + "9128": "Oba światy wypełniają się codziennie nowym towarem. Są to rzeczy, bez których - jak się okazuje - żyć nie można.", + "9129": "Takim sojusznikiem mogłyby, jak sądzę, stać się najbardziej wpływowe media. Stworzenie klimatu społecznego, w którym co prawda wiadomo, że można sobie na coś bezkarnie pozwolić, ale zwyczajnie nie wypada tego robić, jest znacznie skuteczniejszym sposobem pozyskiwania szacunku dla władzy, niż deptanie państwa prawa. Ciekawe, że ta prawda o fundamentalnym wręcz znaczeniu z trudem trafia do świadomości wielu rządzących.", + "9130": "Prosimy kierownika Balcerowskiego o pokazanie słynnej \"eski\" - oddziału dla więźniów niebezpiecznych, czyli \"wymagających specjalnych środków wychowawczych\".", + "9131": "W pokoju wychowawców zaskoczenie: młoda dziewczyna, tuż po studiach, z dumą pokazuje ostatni numer zrobionego na kolorowej kserokopiarce dwutygodnika \"Nadzieja\". Kobiety w więzieniu doskonale łagodzą obyczaje.", + "9132": "Strategia omijania konkurencji polega na tym, aby zaatakować konkurencję, ale w sposób delikatny, praktycznie niezauważalny i na wielu frontach jednocześnie. Tak właśnie omijała przez lata swoją konkurencję firma Canon i Ricoh, wchodząc na rynki kserokopiarek z małym sprzętem (głównie dla sekretarek), poprzez wyposażanie biur.", + "9133": "I wreszcie o tym co się drzewiej zdarzyło pod Turbaczem, gdzie bacował Filas. Miał on fajnych juhasów, ale pewnego razu dwóch z nich o coś się powadziło, poszło w zapasy i... słabszy wyzionął ducha. Chłopak nie miał rodziny, nikt się o niego nie upomniał, więc został pochowany na hali. I oto którejś nocy wszyscy usłyszeli jego śpiewkę:", + "9134": "Jak się wczoraj dowiedzieliśmy nieoficjalnie, wicewojewoda kielecki, który wulgarnie wyrażał się o dziennikarce, dziś złoży rezygnację ze stanowiska. O tym, czy odejdzie, zadecyduje premier.", + "9135": "Wicewojewoda, 33-letni Henryk Długosz, na poniedziałkowej konferencji powiedział o naszej dziennikarce z kieleckiego dodatku m.in., że \"trzy lata nie ma chłopa i praktycznie między oczami jej widać przyrodzenie męskie\", a o naszym dodatku: \"Moje wybaczenie dla tych pismaków gazety koszernej się skończyło\".", + "9136": "Na prawo od liceum imienia działacza białoruskiego Bronisława Taraszkiewicza stoi komenda policji. Na lewo muszla koncertowa. Na wprost cerkiew pod wezwaniem św. Michała. Na cerkiewnym murze ktoś napisał białą farbą: \"KOMÓNA RZYJE\".", + "9137": "Podczas ostatnich wyborów wygrała tutaj socjaldemokracja. Jeszcze do dzisiaj na murach pozostały wyborcze zapewnienia, że \"SdRP SWOJAK\".", + "9138": "Do zakończenia ligi zostały jeszcze cztery serie. Regulamin rozgrywek mówi, że przy równej liczbie punktów o tytule mistrza Polski decydują bezpośrednie mecze zainteresowanych drużyn. W pierwszym pojedynku w Łodzi było 1:1. Jeśli w Warszawie będzie remis i po zakończeniu sezonu oba zespoły będą miały taką samą liczbę punktów, konieczne będą dwa dodatkowe mecze, w których bramki będą się liczyć jak w rozgrywkach UEFA.", + "9139": "Okazuje się, że głuchoniemi ciągną z tej działalności zyski, skromne wprawdzie, lecz wiele warte, jeśli wziąć pod uwagę, jak trudno znaleźć im normalnie płatną pracę. Także w Polsce. Dlatego właśnie 33-letni Marek K., korzystając z doświadczeń kolegów, przyjechał trzy miesiące temu do Paryża, gdzie znalazł się pod opieką wprawionej już w tym biznesie polskiej rodziny B.", + "9140": "Specjaliści od gejowskiego rynku twierdzą, że jeżeli pojawia się na nim duża firma, to w jej ślady idą konkurenci z tej samej branży. Wkrótce po reklamach Diesla do gejowskich mediów wkroczyli też: Gucci, St. Laurent, Versace, Levi Strauss czy Swatch.", + "9141": "Do pilnowania Kęszycy zatrudniono bezrobotnych. Miasteczko jest ogrodzone, wjeżdża się przez bramę, ale wartownik nie sprawdza, co kto wywozi. Mieszkańcy twierdzą, że szabrownicy działają za zgodą strażników. Wszyscy wiedzą, że jakiś żółty \"maluch\" regularnie wywozi przez bramę miedziane kable. Wieczorami jedni ładują ile się da na traktor, inni po kilka żeberek do \"malucha\".", + "9142": "Noc z 16 na 17 kwietnia. Spytkowice śpią, a matka organisty pisze list do kurii w Krakowie:", + "9143": "Jego Eminencja Kardynał Macharski.", + "9144": "Nasz syn Robert od 24 grudnia 1992 roku był organistą w parafii w Spytkowicach. Od tego czasu nie ma umowy o pracę. Gdy syn prosił o jej podpisanie, ksiądz wyraził się wulgarnie...", + "9145": "Wyspę opuszczamy 30 lipca, około godziny 15. Odpływamy patrząc na skaliste brzegi. W końcu wszystko znika we mgle. Na starym tankowcu M/s \"Norsel\" na nogach są tylko rosyjscy marynarze i pan Marek, polski kucharz, który znakomicie gotuje. Nasza cała wyprawa, prócz Lecha Starszego, leży na kojach i choruje.", + "9146": "Traper idzie na rufę, bo tam mniej kołysze. Nagle słyszymy jego krzyk: - Humbaki!!!", + "9147": "W establishmencie frustracja jednak narasta. Lewicowa i liberalna prasa, początkowo niemal bezkrytyczna, coraz częściej pozwala sobie na nieprzychylne komentarze na temat polityki rządu. Nie stroni od tego nawet dawny organ węgierskiej partii komunistycznej, obecnie gazeta niezależna o lewicowej orientacji \"Nepszabadsag\".", + "9148": "Dziwnym trafem niezależne spółki węglowe zaproponowały bardzo podobne podwyżki. Wiceprezes Olas zapewnił nas jednak, że żadnych porozumień w tej sprawie nie zawierano.", + "9149": "W górnictwie mówi się, że wzrost cen o ok. 13 proc., tyle ile od początku roku wynosi inflacja, zasugerował wiceminister Markowski. Ten zaprzecza, tłumacząc, że dopiero wczoraj po dziesięciu dniach wrócił do kraju: - Nie mam w zwyczaju telefonować z zagranicy i ustalać cen węgla - powiedział nam.", + "9150": "Nasz przyjaciel Taban zamilkł. Pewien jestem, Slavenko, że jego siwa głowa widziała i te paznokcie zdzierane pisarzom i kazamaty pełne \"pisarskiego ścierwa\", nad którymi ucztują tyrani. Ale jego serce, tego też jestem pewien, pragnęło usłyszeć to, co wobec umilkłej sali mówiłaś spokojnie i z żarem, jak mówi się tylko najważniejsze słowa.", + "9151": "Długi ten mój list, kończę więc.", + "9152": "Dr Mieczysław Orzeł, internista, popiera warszawską głodówkę. - Służbie zdrowia trzeba dać pieniądze, które rząd pompuje w administrację państwową, Bank Gospodarki Żywnościowej i deficytowe wielkie przedsiębiorstwa.", + "9153": "Dr Orzeł (potężny, wysoki, koło czterdziestki) dwa razy w tygodniu po cztery godziny dorabia w Intermedzie - prywatnej przychodni - musi spłacić poloneza, którego wziął na raty.", + "9154": "Premier Włodzimierz Cimoszewicz głosował w Kalinówce (woj. białostockie) o godzinie dziewiątej (po lewej u dołu).", + "9155": "Były premier Jan Olszewski (ROP) głosował na warszawskim Mokotowie (po prawej u dołu). Jego zdaniem referendum - ze względu na pośpiech w uchwaleniu konstytucji - stało się wstępem do jesiennych wyborów parlamentarnych.", + "9156": "Podobnie wyczerpująco brzmiały wcześniejsze odpowiedzi na pytanie o tajemnicę sukcesów utalentowanego 25-letniego gracza, o jego technikę i taktykę. - Chłopcy, to nie jest takie skomplikowane. Talent jest niczym muzyka, po prostu istnieje - odpowiedział z pobłażaniem. Taka muzyka jest może łatwa, ale dla Mozarta - komentowali dziennikarze.", + "9157": "Rozpad obozu \"S\"", + "9158": "Niesiołowski: - Po Okrągłym Stole część elit naiwnie wierzyła, że w państwie demokratycznym może funkcjonować \"S\" jako wielki ruch społeczny. A demokracja to różne interesy, a więc konflikty - trzeba było pozwolić im się ujawnić. Nieuchronne podziały pogłębił niski poziom politycznych dyskusji. Jestem tu świadomy swoich błędów.", + "9159": "Donos o przestępstwie - obrazie uczuć religijnych przez publiczną projekcję filmu - złożyli w prokuraturze w kwietniu br. posłowie ZChN: Marek Jurek, Marcin Libicki, Maciej Srebro oraz Przemysław Sytek z KPN, którzy filmu nie widzieli, ale znali jego treść \"z przekazów prasowych\".", + "9160": "Film Scorsese'a pokazano w poznańskim kinie studyjnym Pałacowe 5 kwietnia w ramach przeglądu \"Kino na Wielki Tydzień\".", + "9161": "(P) - Czajnik latał na trzy, cztery metry - opowiada jeden z młodszych mieszkańców wsi. - Byli tacy, co całą noc tam siedzieli i widzieli. A to jabłko leci, to drewko, to buty się przesuwają - zapewnia mężczyzna w berecie.", + "9162": "W jednym z nowo wybudowanych domów w Wilkowie (woj. białostockie) zaczęły się dziać przedziwne rzeczy. Od tygodnia wieś huczy od plotek i domysłów.", + "9163": "Wstępne oferty na huty zgłosiły już m.in. takie firmy, jak niemiecki Thysen, koreański Daewoo czy japoński Nippon Steel.", + "9164": "Min. Kaczmarek chciałby, żeby ruszyła wreszcie prywatyzacja Polskiej Nafty (od 1997 r. zaczną się poszukiwania inwestorów dla Rafinerii Płockiej i Gdańskiej). Ale minister ma wątpliwości, czy już w 1997 r. dojdzie do sfinalizowania pierwszej naftowej transakcji. Prywatyzacji w tym sektorze mogą bardzo zaszkodzić protesty pracownicze w CPN - obawia się min. Kaczmarek.", + "9165": "W poniedziałek w etiopskiej stolicy Addis Abeba ostatecznie załamały się podejmowane przez ONZ próby pogodzenia rządu angolskiego i partyzantów z ugrupowania UNITA. Przedstawiciele ONZ i rządu Angoli cztery dni czekali na delegację UNITA. Partyzanci nie przyjechali.\"To koniec. Nie możemy na nich czekać do Bożego Narodzenia\" - oświadczył w poniedziałek rzecznik ONZ.", + "9166": "\"Spóźnieni kochankowie\" to kolejny wielki sukces Whartona w Polsce. Powieść o miłości 50-letniego Jacka i 70-letniej ociemniałej Mirabelle szczególnie podoba się paniom w wieku mojej rozmówczyni. Prawie wszystkie wymieniają ją na pierwszym miejscu. Pytam, dlaczego \"nie rusza\" ich mężów? - Bo to książka napisana przez mężczyznę z kobiecą wrażliwością - odpowiada jedna z nich.", + "9167": "Ranking jest tylko wskazówką dla delegatów, którzy sami na kongresie podejmą decyzję o wyborze kandydata. Ta część \"nielewicowej Unii\", która jest skłonna opowiedzieć się za Kuroniem, chce postawić mu swoje warunki w zamian za poparcie - np. liberałowie chcieliby, aby kampania wyborcza kandydata UW oparła się na zdecydowanej opozycji wobec SLD i PSL.", + "9168": "Za papiery B, których sprzedaż w Stomilu miała się rozpocząć 28 czerwca, pracownicy zapłacą tyle samo, ile inwestorzy \"z ulicy\". Załoga nie musi jednak płacić z własnej kieszeni. Pieniądze na zakup akcji może pożyczyć na bardzo korzystnych warunkach z zakładowego funduszu prywatyzacyjnego.", + "9169": "Koniec wiecu przed Białym Domem ucieszyłby z pewnością właściciela parkingu przed parlamentem. \"Przez tych cholernych komunistów mam same straty. Wynoście się stąd! To mój prywatny teren\" - przegania staruszków i weteranów II wojny światowej zdenerwowany mężczyzna ze złotych sygnetem na palcu i złotym łańcuchem na szyi.", + "9170": "Pogadaliśmy sobie do jedenastej, bo pięcioro z nich zaczekało, aż się dodzwonię. Zamówiłem WBK; oferty kupna i redukcje to najlepszy dowód, że będzie rósł. Potem poszliśmy na piwo na Manhattan, tutejsze targowisko, i gadaliśmy o giełdzie aż do czwartej. Mili ludzie, tylko nikt jakoś nie chciał powiedzieć, co robi ani gdzie pracuje.", + "9171": "Trochę padało, wróciłem do domu, a tam Jola z awanturą, po co ja na wczasy przyjechałem.", + "9172": "W Turynie miał wolną rękę i mógł poruszać się po całym boisku. W Milanie spełnia rolę ofensywnego pomocnika i musi ściśle stosować się do zaleceń taktycznych trenera Fabio Capello. Największym problemem Milanu jest szóstka obcokrajowców, z których w ligowym meczu może występować tylko trzech: - Do piłkarzy zagranicznych należą kluczowe pozycje, na których z powodzeniem mogliby występować Włosi. Z drugiej strony od \"stranieri\" wiele można się nauczyć.", + "9173": "Tamta Łódź to zaginione jak Atlantyda miasto wielu narodowości, wierzeń religijnych, obyczajów. Żydzi polscy pozostawili w nim na zawsze swój nie zatarty ślad. Historia Łodzi to nie tylko olśniewające fortuny, pałace Poznańskich i Kohnów, lecz i nędza żydowskiej biedoty, która w szabas nie zawsze miewała na stole rybę i świąteczną chałę.", + "9174": "Ostatnie, listopadowe wydanie \"Nature Genetics\" przynosi potwierdzenie tych przypuszczeń. Sześć niezależnych zespołów z USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Australii przebadało 509 rodzin obciążonych chorobą. Cztery ekipy są zdania, że sprawcą choroby jest jeden gen położony w szóstym chromosomie. Badacze z Niemiec sugerują natomiast, że genów jest więcej i należy ich szukać również na chromosomach dziewiątym i 20.", + "9175": "Grałem w kilku polskich klubach i reprezentacji, potem w Cosmosie Nowy Jork, ale takich warunków do treningu i odnowy biologicznej jak w Bayernie nigdy wcześniej nie widziałem. Trudno ocenić na ile realne jest, by Bayern podpisał z Maćkiem kontrakt. W środę jestem umówiony na rozmowę z Hoenessem.", + "9176": "Nie słabnie zainteresowanie kredytami. W styczniu - mimo zapowiedzi podwyżki ceny kredytów - wzrost zadłużenia klientów potwierdza aż 89 proc. oddziałów banków.", + "9177": "Takie są najświeższe wyniki ankiety przeprowadzonej wśród bankowców przez Pentor na zlecenie Związku Banków Polskich.", + "9178": "W grudniu przyrost kredytów sygnalizowało 76 proc. bankowych oddziałów. W styczniu kredytowy ruch jeszcze się zwiększył. Kredyty złotowe wzrosły w 89 proc. placówek bankowych (Pentor pytał 210).", + "9179": "Ustawa o radiofonii i telewizji niebawem stanie się obowiązującym prawem. Odtąd dyskusje, mniej czy bardziej akademickie, muszą ustąpić miejsca stosowaniu prawa. Trudno w tej chwili ocenić, jaki będzie rzeczywisty wpływ wprowadzenia \"wartości chrześcijańskich\" do mass mediów na emitowane przez nie programy. Można natomiast już teraz przewidzieć reakcję ludzi kierujących radiem i telewizją. Można, bo istnieją historyczne analogie.", + "9180": "W ciągu kilku dni na terminalu powstała kolejka około stu tirów, których kierowcy nie posiadali zezwolenia na przejazd albo mieli zezwolenia sfałszowane. Tiry wiozły przeważnie przetwory mięsne, np. wędliny, znikoma część transportów to było surowe mięso. Towar z ciężarówek pochodził z Belgii, Francji, Hiszpanii, Holandii i Niemiec. Przewoźnikami były firmy zza wschodniej granicy, m.in. z Ukrainy, Łotwy i Litwy.", + "9181": "Problem w tym, że ludzi politycznie aktywnych jest niewielu. I przeważnie gdzieś już należą. Budując ROP Olszewski musi sięgnąć po działaczy innych partii. Wygląda na to, że gotów jest to zrobić. Pytany o stosunki z PC odpowiada: - Z liderami wiele nas dzieli. W terenie chętnie podejmujemy współpracę.", + "9182": "Przygwożdżonemu ich argumentacją Mister O'Gorckowi zawsze pozostawało się wycofać.", + "9183": "A jednak i dla Mister O'Gorcka zaświtała w końcu nadzieja na poprawę. Jego przedsiębiorstwo przestało mu wypłacać pensję w ogóle. Teraz podwyżce nic już nie stało na przeszkodzie.", + "9184": "Dyrektor uroczyście wezwał go do siebie któregoś dnia.", + "9185": "W 8. min spotkania indywidualną akcję przeprowadził Janiak. Wbiegł w pole karne, strzelił gola. Nikt mu nie przeszkadzał. Miliarder przeważał. W 18. min Rząsa przeprowadził kolejną akcję lewą stroną, dośrodkował, a Janiak zdobył drugą bramkę.", + "9186": "Hutnik grał słabo. Dziurawa obrona, atak bez energii. Jedynie Sermak starał się strzelać z dystansu.", + "9187": "W drugiej połowie krakowianie zaczęli grać lepiej. W 53. min dwójkową akcję przeprowadzili Krupa i Zięba. Ten ostatni pokonał Płaczkiewicza.", + "9188": "Błyskawiczna wędrówka w górę Okocimia-2 wzbudziła podejrzenia Zarządu Giełdy. Prezes Wiesław Rozłucki zapowiedział wczoraj, że z uwagi na bardzo małą płynność Okocimia-2 giełda będzie się uważniej przyglądać notowaniom tych papierów. Po wczorajszej sesji \"nowy\" Okocim jest droższy od \"starego\" o ponad 18 proc. - Jeżeli ktoś chce kupować akcje Okocimia-2 znacznie drożej niż stare, to jego sprawa - powiedział Rozłucki. - Nas interesuje, kto skorzysta na handlu Okocimiem-2.", + "9189": "Z artykułu historyka Józefa Długosza, o uczniach kolegium w latach 1643-1670:", + "9190": "Lubomirski, fundując kolegium pijarów w Podolińcu, miał na celu szerzenie oświaty i przywrócenie katolicyzmu w miastach spiskich, które od 1412 roku należały do Polski. W tych miastach znaczne wpływy zdobyła sobie wiara protestancka. Całe starostwo spiskie od 1591 do 1745 roku należało do Lubomirskich.", + "9191": "Po raz drugi w tym wieku możemy decydować o własnym losie. Jak Polacy wykorzystali ostatnie cztery lata? Lepiej czy gorzej niż czas po 11 listopada 1918 roku? Zapytaliśmy o to pięciu piszących o historii polityków.", + "9192": "Wioska nadziei?", + "9193": "W programie z cyklu \"Shalom\" Michał Nekanda-Trepka przedstawił dokument izraelski \"Wioska nadziei\" o kibucu, w którym żyją i pracują samodzielnie, w dobrowolnej wspólnocie osoby z upośledzeniem umysłowym, m.in. z zespołem Downa.", + "9194": "\"Jestem inny, ale potrafię więcej, niż mogłoby się wydawać. Nie chcę litości. Chcę, żebyś mnie kochała\" - zwraca się jeden z nich w liście do matki.", + "9195": "Jeśli początek wychodzenia z recesji nie jest jeszcze stuprocentowo pewny, to spadek inflacji jest oczywisty. Lekka poprawa koniunktury to wynik między innymi tego spadku. Kredyt jest nadal drogi, ale już tańszy niż rok, dwa lata temu i coraz większej liczbie przedsiębiorców opłaca się o niego zabiegać. Nie ulega wątpliwości, że dalszy spadek inflacji to najlepszy sposób na wychodzenie z recesji.", + "9196": "Tam czekały już na nich armatki wodne, podstawione przez władze.", + "9197": "Ponieważ wszystkie baseny kąpielowe były jeszcze nieczynne, Mister O'Goreck chętnie skorzystał z tej jedynej okazji do kąpieli w mieście.", + "9198": "SŁOWNICZEK TRUDNIEJSZYCH TERMINÓW:", + "9199": "PROZWIĄZKOWA POLITYKA RZĄDU - ocena stanu pilnych potrzeb poszczególnych środowisk według liczby pobitych.", + "9200": "Bardzo pożyteczną organizacją Mensy jest SIGHT, sieć członków gotowych przyjąć w gościnę swych braci w inteligencji z dowolnego zakątka planety. Członek SIGHT-u może na zasadzie wzajemności za darmo nocować i żywić się u inteligentnych kolegów w 45 krajach na pięciu kontynentach - pod warunkiem rzecz jasna, że w jednym miejscu nie będzie chciał siedzieć zbyt długo.", + "9201": "Przepiękny problem pojawił się w \"Gazecie\" i został niestety spartolony. Chodzi mi o gotowanie jaja. Co za uczonych konsultowano!", + "9202": "Problem gotowania jaja to doskonała ilustracja ważnej praktycznie zasady modelowania. Nie mając wystarczająco mocnej teorii, by obliczyć zachowanie planowanej budowli, tworzy się model pomniejszony i z jego zachowania dedukuje własności planowanej konstrukcji.", + "9203": "Cała gama stanowisk i różnic w ostatecznym rachunku sprowadza się więc do jednego przejrzystego wyboru. Ponieważ nie chciałbym być zaliczony do tej pierwszej grupy, proszę jednak autora \"Zagrabionej pamięci\" o wyrozumiałość dla zgniłego liberała, lekkomyślnie balansującego między miażdżącym młotem rewolucji a stalowym uściskiem konserwatyzmu.", + "9204": "Rosyjski minister obrony Paweł Graczow przedstawił wczoraj w Brukseli ministrom obrony państw NATO i krajów-członków \"Partnerstwa dla pokoju\" opracowany w Moskwie pomysł nowego systemu bezpieczeństwa europejskiego. Pomysł oparty jest na ścisłej współpracy KBWE i Rady Współpracy Północnoatlantyckiej (NACC), która grupuje państwa NATO oraz b. Układu Warszawskiego. \"Gazeta\" dotarła do oryginalnego tekstu wystąpienia rosyjskiego generała.", + "9205": "Po unieważnieniu sprzedaży Zarząd Miasta Piły wystąpił do sądu przeciwko notariuszowi, kierownikowi wydziału geodezji Urzędu Miejskiego i dyrektorowi WPEC-u w Pile, którzy przygotowali transakcję. Zarzuca się im niedopełnienie obowiązków służbowych.", + "9206": "Działka przy ul. Wojska Polskiego w Pile i wszystko, co znajduje się na niej, jest więc własnością komunalną. Teraz albo Stokłosa zapłaci miastu za działkę, albo miasto wypłaci mu odszkodowanie z tytułu poniesionych już kosztów inwestycji.", + "9207": "W rozgrywanym systemem KO konkursie Schmitt przegrał z Hiroyą Saitohem. Obaj skoczyli tyle samo - 107,5 m, ale noty za styl Japończyk miał o jeden punkt lepsze.", + "9208": "Niemiec z notą 110,5 pkt. awansował do drugiej serii jako \"lucky loser\" - jeden z pięciu zawodników, którzy przegrali eliminacje systemem KO, ale dostali wysokie noty.", + "9209": "Stuart Leasor z warszawskiego biura Ogilvy and Rinehart, który na zamówienie Ministerstwa Finansów zajmuje się promocją nowego systemu podatkowego w Polsce, kwituje te moje spostrzeżenia i ówczesną politykę brytyjską: \"Każdy miał mieć wszystko, a w rezultacie nikt nie miał nic\".", + "9210": "Jakob Hlasek, gdy już przegrywał 0:5 w drugim secie z Borisem Beckerem, wziął do ręki drugą rakietę. To miał być sposób na powstrzymanie impetu Niemca, który łatwo awansował do półfinału.", + "9211": "Widziałeś, jak on żartował? - pytano Beckera po meczu. - Nie rozśmieszył cię jego żart? - Owszem rozśmieszył. Śmiałem się oczyma, nie otwierając ust - odpowiedział Niemiec. Przegrał potem cztery kolejne piłki, ale nie mógł przegrać meczu.", + "9212": "Jeśli w dniu wyborów będziesz daleko od miejsca zameldowania, weź wcześniej ze swojego urzędu gminy zaświadczenie o prawie do głosowania. Możesz z nim pójść do dowolnego obwodu.", + "9213": "Jeżeli jesteś za granicą, głosuj z ważnym polskim paszportem. Powinieneś mieć także zaświadczenie o prawie do głosowania z urzędu gminy lub na trzy dni przed wyborami podać swoje dane konsulatowi. W praktyce jednak konsulaty nie przestrzegają zbyt rygorystycznie tych wymogów.", + "9214": "Ubogiej oświacie chcieli zabrać 200 tysięcy. Wybuchła dyskusja. - Na to nie możemy sobie pozwolić - przyznał w końcu starosta Michał Boszko. Etatów nie udało się więc uratować.", + "9215": "Pracę stracą urzędnicy niższego szczebla. Dyrektorom likwidowanych wydziałów starosta znajdzie u siebie jakieś inne posady. Poza tym obniży im i sobie pensje. Swoje 9 tys. zredukuje o 20 procent, dyrektorskie - o 15 procent.", + "9216": "Wszyscy na Litwie myśleli, że w sejmie powstanie teraz koalicja co najmniej trzech partii. Jeszcze nie zakończyło się liczenie głosów, ale można już powiedzieć, że takiej koalicji nie będzie. Konserwatystom i ich sojusznikom - chrześcijańskim demokratom - wystarczy głosów, żeby sformować rząd. Postkomuniści nie przegrali tak po prostu, lecz ponieśli klęskę.", + "9217": "Z konarów i pni wyczarowywał dziwne figury przywołujące na myśl słowiańskich bogów. Najbardziej znana: Madonna rozstrzelanych z oczyma z karabinowych pocisków.", + "9218": "Teczki pełne rysunków: od tych przedwojennych, niemal dokumentalnych, pokazujących kresowe wsie, przez realistyczne aż po karykatury. Niemal monochromatyczne obrazy z uproszczonymi figurami brodatych Żydów i kresowych chłopów z zaginionego świata, a obok kolorowe, wesołe pejzaże z okolic ukochanego Kazimierza.", + "9219": "Omówmy ten schemat na przykładzie. Załóżmy, że resort finansów zwiększy pulę akcji do 2 mln 789 tys., a inwestorzy złożą w sumie 130 tys. zleceń. Średnia wielkość zamówienia wyniesie 21,45 akcji. Zaokrąglamy w dół - do 20 akcji.", + "9220": "Wszyscy inwestorzy, którzy złożyli zamówienia na 20 sztuk lub mniej, dostaną tyle akcji, ile chcieli. Wszyscy inni na razie również dostaną po 20 akcji.", + "9221": "Izraelskie wojsko i służby specjalne Szin-Bet kontynuowały obławę na aktywistów Hamasu i Dżihadu na Zachodnim Brzegu. Aresztowano co najmniej 28 islamistów - głównie w rejonach wiejskich, między Hebronem i Betlejem.", + "9222": "Izrael zagroził wczoraj, że wkroczy zbrojnie na tereny Autonomii, jeśli Arafat nie zapanuje nad terrorem. - Służba bezpieczeństwa zrobi, co konieczne, i nie będziemy respektować żadnych linii granicznych - oświadczył rzecznik premiera Netaniahu David Bari Illan.", + "9223": "Na pytanie, jak ocenia powołanie wspólnej serbskiej delegacji na rozmowy pokojowe, Silajdżić stwierdził: - To bardzo dobre posunięcie. Potwierdza to, co od dawna mówiliśmy, że to Belgrad toczy z nami wojnę, a bośniaccy Serbowie są jedynie wykonawcami. To Belgrad wojnę rozpoczął i tylko Belgrad może ją zakończyć. (P)", + "9224": "Nad wodą gruby konar, do którego przybito tabliczkę informującą o zakazie kąpieli. Z konaru młodzi skaczą do wody.", + "9225": "W większej gliniance z godnością pływa starszy mężczyzna. Czy nie boi się kąpieli? - Proszę pani, w taki gorąc to ciągnie człowieka do wody. Bezpiecznie, niebezpiecznie, byle mokro było - macha ręką i zawraca do drugiego brzegu.", + "9226": "Kreml zaprzeczył, by Jelcyna dotknęła wczoraj taka właśnie dolegliwość. Służby prasowe prezydenta poinformowały jednocześnie, że odwołano wszystkie spotkania prezydenta, zaplanowane na przyszły tydzień.", + "9227": "Pytani wczoraj przez \"Gazetę\" o stan zdrowia Jelcyna poważni obserwatorzy, w tym także uczestnicy wielkiej moskiewskiej polityki, odpowiadali: \"trudno powiedzieć\". Żaden z nich do późnego wieczora nie uzyskał potwierdzenia doniesień Echa Moskwy. Wszyscy prosili, by nie wymieniać ich z nazwiska.", + "9228": "KTO POMOŻE \"OPOCE\"?", + "9229": "Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe obiecało w tym roku kolonie dla 15 tys. dzieci z najuboższych rodzin. Z powodu braku pieniędzy i słabej organizacji uda się wysłać najwyżej połowę tej liczby.", + "9230": "O organizowaniu wakacji dla 15 tys. dzieci i rozpoczęciu działalności warszawskiego biura \"ZChN - dzieciom\" poinformował na konferencji prasowej we Wrocławiu 10 maja rzecznik prasowy i b. poseł Zjednoczenia Ryszard Czarnecki.", + "9231": "Leszek Długosz: - Łączyła ich skłonność do stylizacji rzeczywistości. Zamiast szarości widzieli rajskie ogrody.", + "9232": "Jan Nowicki: - Pan Piotr dałby mi za to po głowie, ale mnie się wydaje, że to była miłość. Jak szli niedawno Rynkiem, już starzy i chorzy, to ja widziałem, że to idzie para. Duże mądre dzieci, które do końca bawią się swoim życiem.", + "9233": "Trzeba jednak wiedzieć, że demokracja ma i takie oblicze. Demokracja nie gwarantuje sukcesu i nawet nie gwarantuje sama siebie. Uzasadnia się przez dodatni na ogół bilans strat i zysków.", + "9234": "W Polsce ten bilans jest zdecydowanie pozytywny w wymiarze lokalnym, samorządowym. W wymiarze krajowym procedury demokratyczne umożliwiały budowanie reformatorskich koalicji rządowych w latach 1989-93, choć stawało się to coraz trudniejsze i nie równało się sprawności rządzenia. Nazwałem to \"gasnącym mandatyzmem\".", + "9235": "Film był nowojorską sensacją, bardziej towarzyską niż artystyczną, ponieważ na dwa tygodnie przed jego premierą Woody Allen rozstał się po 12-letnim pożyciu z gwiazdą swoich dwunastu kolejnych filmów, Mią Farrow, i wszedł z nią w ostry konflikt w kwestii praw opiekuńczych do wspólnych i wspólnie zaadoptowanych dzieci.", + "9236": "W roku 1991 podczas kolacji Linda wpadła na pomysł, by powtórzyć i dokończyć lot Amelii: tak jak Amelia, w Elektrze z 1935 roku wystartuje z Oakland w Kalifornii i powróci w to samo miejsce po okrążeniu świata. Pocięła atlas na kawałki, skleiła trasę Amelii i powiesiła w swoim pokoju. Jej córka skwitowała to krótko: - Myślałam, że mama zwariowała.", + "9237": "Pasją dyrektora handlowego i jego ludzi stało się ratowanie zakładu, który swymi korzeniami sięga początków niepodległego państwa czeskiego.", + "9238": "Frantisek Janecek, twórca firmy, ekscentryk z szalonym błyskiem w oku, od I wojny światowej imał się niemal wszystkiego: od granatów ręcznych, poprzez maszyny do pisania, aż w końcu przestawił się na produkcję motocykli. Na tym jednakże nie poprzestał. Projektował i produkował również kabriolety, samochody wyścigowe oraz silniki lotnicze.", + "9239": "Anna Michajłowna Łarina pochodziła z rodziny bolszewickiej tak zasłużonej, że prochy jej ojca złożono z honorami pod ścianą Kremla. Bucharin był współtowarzyszem i przyjacielem jej rodziców, swoją przyszłą, trzecią żonę, znał od kołyski. Spędzali wspólnie wakacje, łowiła z nim motyle i modliszki, to on nauczył ją pływać. Miała 11 lat, gdy napisała dla niego wiersz, 13 - gdy hartowała charakter czytając bucharinowski \"Elementarz komunizmu\".", + "9240": "Trzecia zaś kategoria to podróżujący do i z tzw. krajów trzecich (jak Polska), czyli z kontrolą paszportową i celną.", + "9241": "Opracowanie tego skomplikowanego systemu trwało kilka lat i, jak mówi rzecznik amsterdamskiego lotniska Schiphol Frank Rietveld, kosztowało ogromne pieniędze. Schiphol osiągnie standardy Schengen, czyli całkowite odseparowanie pasażerów z Schengenlandii od reszty podróżnych, dopiero pod koniec grudnia.", + "9242": "Konsorcjum umożliwiłoby wspólne finansowanie inwestycji. A chodzi o niebagatelne sumy. - Modernizacja rafinerii gdańskiej pochłonie co najmniej 500 mln dolarów - szacuje Binder. - W dalszej perspektywie - następne 500 mln (minimum) na rozbudowę i dalsze unowocześnianie. Kolejne 300 mln trzeba by wydać na modernizację sieci sprzedaży.", + "9243": "Większa część spotkania była jednak poświęcona wspólnym przedsięwzięciom w walce z rosyjską mafią. Omawiano na przykład sprawę drukowania w Polsce fałszywych rubli - poinformował \"Gazetę\" jeden z pracowników rosyjskiego MSW. - Przez republiki nadbałtyckie są one przerzucane do Rosji. Ale i w tej sprawie nie podano żadnych szczegółów. Tak jak i o przebiegu dwóch innych środowych spotkań Milczanowskiego: z szefem kontrwywiadu Siergiejem Stiepaszynem oraz szefem wywiadu Jewgienijem Primakowem.", + "9244": "Złoża węgla brunatnego są na wyczerpaniu - twierdzą eksperci. Pozostało go tylko ok. 13 mld ton. Po 2005 r. planuje się znaczne ograniczenie wydobycia.", + "9245": "Nieco lepiej jest w zagłębiu miedziowym. Przez najbliższych 20 lat polska miedź i srebro będą mogły być eksportowane. Po roku 2010, zdaniem specjalistów z ministerstwa, nastąpi spadek wydobycia, gdyż łatwiej dostępne złoża wyczerpią się. Resort uważa, że wtedy trzeba będzie wprowadzić zakaz eksportu miedzi i srebra.", + "9246": "O protesty anestezjologów dziennikarze pytali też obecnych na konferencji profesorów. Chirurg prof. Krzysztof Bielecki stwierdził, że protest anestezjologów rozbija i antagonizuje środowisko lekarskie. - To symbol wołający o natychmiastową reakcję - przyznał jednak. - Posłannictwo lekarzy nie może być realizowane bez pieniędzy.", + "9247": "UWAGA! Wszystko, co nieaktualne w księdze wieczystej, podkreślone jest na czerwono.", + "9248": "Księgi dzielą się na cztery działy:", + "9249": "I - określa nieruchomość: położenie, sposoby korzystania (np. łąka, teren niezabudowany), jej wielkość.", + "9250": "II - to wpisy o aktualnym właścicielu (od kiedy nim jest i na jakiej podstawie).", + "9251": "Wymiana kadr w kancelarii oznaczała w wymiarze politycznym tyle, że niejasne hasła z kampanii wyborczej nigdy nie doczekają się konkretyzacji. Tak się też i stało. Dlatego Wałęsa może dziś twierdzić, że \"demokracja mu nie pozwoliła\" wcielić w czyn paru zbawiennych pomysłów - choćby owych 100 milionów. Gdyby dysponował aparatem politycznym, musiałby albo wycofać się z niektórych haseł, albo zacząć je realizować. Musiałby być politycznie wyrazisty.", + "9252": "Wydawało się więc, że podawanie zdrowym komórkom telomerazy nie doprowadzi do niczego dobrego. Staną się one co prawda nieśmiertelne, ale jednocześnie rozpocznie się w nich proces nowotworowy.", + "9253": "Ale naukowcy postanowili to sprawdzić. Przed rokiem mieli już komórki, które podzieliły się sto razy (1,5 raza ponad normę), a mimo to nadal były zdrowe.", + "9254": "Basia Kruszewska, artystka grafik i szefowa gdańskiego oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków, jest najbardziej wziętą organizatorką przyjęć w Trójmieście.", + "9255": "Prowadzi z przyjaciółmi firmę o wdzięcznej nazwie Towarzystwo Gastronomiczne. Urządza wielkie bankiety, wesela, historyczne fety i kameralne przyjęcia.", + "9256": "Na stołach ustawia wspaniałe malarskie aranżacje z mięs, warzyw, owoców morza, maleńkich bułeczek, kruchych babeczek na jeden kęs, wytrawnych ptysiów, pasztetów i śledzi.", + "9257": "Zagłada naszej planety wcale nie musi być następstwem wojen gwiezdnych, dziełem niszczycielskich ideologii, inwazji potężnych armii, reżymów owładniętych żądzą panowania nad światem. Zagładę tę może spowodować zwyczajna ludzka głupota. Oto \"Rzeczpospolita\" z 19 lutego 1997 donosi, że w Słowacji policja zatrzymała dwóch Słowaków, którzy w bagażniku samochodu osobowego przemycali \"3 kilogramy czystego uranu 238\". Cud, że jeszcze Słowacja istnieje. Że istnieją jej sąsiedzi. Że istnieje Europa!", + "9258": "W poniedziałek o godz. 18.00 w Czeskim Centrum w Warszawie w związku ze wznowieniem przez \"Świat Literacki\" powieści Tresnaka \"To, co najistotniejsze o panu Moritzu\" oraz wydaniem \"Wierszy wybranych\" Miroslava Holuba odbędzie się spotkanie z udziałem autorów. Miroslav Holub (ur. w 1923) jest jednym z najwybitniejszych współczesnych poetów i tłumaczy czeskich (m.in. w latach 60. opublikował przekład tomu \"Studium przedmiotu\" Zbigniewa Herberta). Od sześciu lat jest wiceprzewodniczącym czeskiego PEN Clubu.", + "9259": "A jak weszła, to przeczytała, że piętnastowieczny Nawój miał dwóch synów: Jakuba i Jana. Linia Jana kończy się na świętym Stanisławie Kostce. Jakub wyjechał z Rostkowa na Pomorze, jego ród się tam rozmnożył i istnieje do dziś.", + "9260": "Pośród jej przodków byli kasztelanowie, wojewodowie, biskupi, podkomorzowie i skarbnicy, a nawet jeden kandydat na króla.", + "9261": "Dopiero po zakończeniu prac w dyrektoriatach nasz wniosek o wejście do Unii byłby zatwierdzany przez wszystkie państwa członkowskie należące do Dwunastki, Parlament Europejski, a także nasz Sejm.", + "9262": "Polska pragnęłaby, aby negocjacje o wejściu do Unii rozpoczęły się już w 1996 r. Dzięki temu moglibyśmy stać się jej członkiem jeszcze przed końcem wieku.", + "9263": "Jelcyn we wczorajszym orędziu - wbrew oczekiwaniom - nie zdecydował się na rozpędzenie rad, choć znów je skrytykował oświadczając, że poparłyby rebelię, gdyby zwyciężyła. Wydaje się, że likwidacja rad - organów władzy wywodzących się z czasów komunistycznych - to tylko kwestia czasu.", + "9264": "Kolejna wysoka pozycja na liście obowiązkowych lekarstw w terapii antykryzysowej to dalsze cięcia stopy procentowej w Niemczech. Jeśli jednak prosi się szefów Bundesbanku o obniżenie stóp procentowych (co w ich mniemaniu równa się ryzyku inflacji), trzeba ich zapewnić, że posunięcie to będzie zrównoważone antyinflacyjnym działaniem Waszyngtonu, a konkretnie zmniejszaniem deficytu.", + "9265": "W ostatnich latach w Polsce nie powstał żaden klub hokejowy. Wręcz przeciwnie, zespołów ubywało. W zeszłym roku w Cieszynie zawiązał się CKH i występował w naszej II lidze. Przegrał jednak z KTH Krynica baraże o prawo do gry w ekstraklasie.", + "9266": "Oczywiście, nie znaczy to, że tolerancja równa się bezczynnej akceptacji. Łączy się ona z otwartą dyskusją, z walką polityczną. Ogranicza jedynie arsenał broni mogących znaleźć zastosowanie. Wyklucza możliwość sięgania po miecz sprawiedliwości w walce przeciw niepożądanym opiniom.", + "9267": "Prace Ungara i jego grupy obudziły zrozumiałe zainteresowanie: wydawało się, że mogą się spełnić przewidywania powieści science fiction i że w mózgu można będzie implantować dowolne wspomnienia, kształtując w ten sposób sztucznie osobowość. Niestety (lub na szczęście) skotofobina, a wraz z nią cała teoria chemicznej natury engramu, okazała się niewypałem, gdyż wyników Ungara nie udało się potwierdzić.", + "9268": "Pani Rędzińska zacytowała wypowiedź prokuratora wojewódzkiego w Słupsku, w którego ocenie policjanci nie dopełnili obowiązków służbowych, bo nie pozostali na miejscu. A czy zapytano tegoż pana, co on w tej sprawie zrobił? Czy nieprawdą jest, że przepędził Antoniego Chodorowskiego, gdy ten bezpośrednio po zdarzeniu udał się do niego po pomoc i interwencję, strasząc go przy tym użyciem policji, jeżeli nie opuści natychmiast budynku prokuratury?", + "9269": "Przy zapaleniu dziąseł nie należy stosować past wybielających o wysokim współczynniku abrazji, czyli zawierających cząsteczki ścierne. Tylko i wyłącznie łagodne, z czynnikiem antybakteryjnym i/lub wyciągami roślinnymi.", + "9270": "Trzeba ograniczyć liczbę posiłków i nie podjadać między nimi.", + "9271": "Myć zęby po każdym posiłku, a jeśli to niewykonalne, płukać usta płynem antybakteryjnym.", + "9272": "Jak mówią w BBWR, to jego szef prof. Zbigniew Religa wpadł na pomysł, by przedsięwzięcie sfinansował Belweder. Idea jest prosta: BBWR tworzy w terenie swoje placówki, ale ponieważ prócz normalnej partyjnej roboty zajmuje się też zbieraniem informacji dla prezydenta, działa pod szyldem terenowej delegatury Kancelarii. Religa sądzi, że terenowe struktury BBWR będą dla Wałęsy \"jak znalazł\" przed zbliżającą się kampanią prezydencką.", + "9273": "Tomasz Iwan (Feyenoord Rotterdam): - Jutro w klubie znowu będą się ze mnie śmiali. W Feyenoordzie grają zawodnicy z kilku reprezentacji i zawsze rozmawiamy o osiągnięciach zespołów narodowych. Komentarz do wyniku jest chyba zbyteczny. Skoro porażka ze Słowacją 1:4 była kompromitacją, to zastanawiam się, jak nazwać rezultat z Hongkongu.", + "9274": "Jedna z uczennic dodaje zgryźliwie: \"samorząd uczniowski to grupa, która coś robi, a potem pyta dyrekcję, czy można było to zrobić\".", + "9275": "Wiedza o społeczeństwie jest najatrakcyjniejszą lekcją. Mogą podyskutować o wszystkim: o nauczycielach, rodzicach, o tym, co zobaczyli w telewizji lub przeczytali w gazetach. Czasem pokłócą się o to, czy dyrekcja bez wiedzy i zgody samorządu może wyrzucać uczniów ze szkoły.", + "9276": "Ładunek wybuchowy był bardzo silny - mówi się o pół kilogramie trotylu. Przednią część auta rozerwał na strzępy, ale podłoga nie została uszkodzona. - Możliwe, że mężczyźni, którzy zginęli, dostali zlecenie podłożenia ładunku, ale za bardzo się na tym nie znali - mówią policjanci.", + "9277": "Jednym z zabitych jest 24-letni mieszkaniec Lublina. Policja i prokuratura odmawiają podania jego personaliów.", + "9278": "Rezerwy obowiązkowe to odprowadzana przez banki do NBP część powierzonych im depozytów: 10 proc. wszystkich lokat terminowych oraz 23 proc. rachunków a vista.", + "9279": "Tak wysokie rezerwy stanowią wprawdzie zabezpieczenie oszczędności, ale powodują również podniesienie kosztów kredytu. Przekazanych do NBP pieniędzy bank nie może przeznaczać na kredyt, czyli nie może na nich zarabiać. Musi jednak za nie wypłacać odsetki swoim klientom. Dlatego podwyższa oprocentowanie udzielanych kredytów.", + "9280": "Numer toruńskigo \"Głosu Pomorza\" (organu \"PPS\") z 7 grudnia ub.r. zdobi następujące hasło: \"Nasza duma - to Staszic, Mickiewicz, Dąbrowski, Waryński, Dzierżyński! Nasz drogowskaz - to nauka Marksa i Lenina\".", + "9281": "Dzierżyński i Mickiewicz! - O takich, jak redaktorzy \"Głosu Pomorza\", mówił właśnie Mickiewicz: \"Ach łotry, szelmy, ach łajdaki! Żeby ich piorun trzasł!\".", + "9282": "Wypowiedź Stefana Niesiołowskiego o \"proaborcyjnym, komunistycznym motłochu\" zupełnie nie licuje z godnością posła. Czy posłowi wolno wszystko, dlatego że chroni go immunitet? Jeśli ja nie przebierając w słowach opowiem, co myślę o panu Niesiołowskim, to mogę wylądować w więzieniu. Może i pana Niesiołowskiego wizja więzienia powinna powstrzymywać przed obrażaniem mnie? Skoro nie robi tego jego własne poczucie przyzwoitości?", + "9283": "Charakterystyczny wygląd auto zawdzięcza wlotowi powietrza do chłodnicy, kształtem nawiązującemu do wlotów powietrza w autach sprzed 40, 50 lat. Jest on wysunięty bardzo do przodu, przed zderzak. Nic dziwnego, że został zrobiony ze specjalnych tworzyw sztucznych, odpornych na niewielkie stłuczki na parkingu.", + "9284": "Zdziwiło mnie sformułowanie Unii Wolności o obozie Polski posierpniowej. Kto ma decydować o tym, kto jest politykiem posierpniowym? Rozumiem, że Olechowskiego, który był wtedy po zgoła innej stronie, Unia do takich zaliczy. A czy aby na pewno chce współpracować z KPN, organizacją przecież zasłużoną w walce z komuną? Takie stawianie sprawy może prowadzić tylko do gorszącego wyrywania sobie symboli.", + "9285": "W związku z tą sprawą zatrzymany jest także 18-letni Mariusz G. z pobliskiego Strzegowa, który \"wystawił\" swoich sąsiadów.", + "9286": "Poza tym trójka mławian podejrzana jest jeszcze o napad w Radzanowie 3 października. Samotnie mieszkająca 83-letnia kobieta oddała napastnikom biżuterię oraz 500 dolarów amerykańskich i 1000 szwedzkich koron. Grożono jej pistoletem gazowym.", + "9287": "Przypomnijmy, że Kołodko nieustannie spiera się z prezes NBP Hanną Gronkiewicz-Waltz i ministrem pracy Leszkiem Millerem (SLD).", + "9288": "Na spotkaniu nie było lidera SLD Aleksandra Kwaśniewskiego, zajętego swą kampanią prezydencką w Legnicy. Prezydia PSL i SLD uzgodniły, że ich kandydaci na prezydenta nie będą atakować rządu. Marszałek Sejmu Józef Zych (PSL) powiedział nam: - Kandydaci w walce prezydenckiej powinni przedstawiać merytoryczne problemy, a nie utrudniać życie rządowi. (A)", + "9289": "Od Sęków trąba przeszła do Chylińskich, którzy ledwie co skończyli obiad (kapuśniak i schabowy). Syn i zięć Chylińskich odpoczywali, jeden położył się w kuchni, drugi w pokoju. Jadwiga Chylińska i Bogdan Chylińscy poszli wydoić krowy. Zatrzymał ich huk i widok \"czegoś czarnego na niebie\". Chylińska zdążyła tylko krzyknąć rozpaczliwie: \"Ludzie, koniec świata!\".", + "9290": "Sensacją według komentatorów jest powołanie byłych mistrzów Anglii w barwach Blackburn Rovers: napastnika Chrisa Suttona i pomocnika Tima Sherwooda, który według Keegana będzie spełniał rolę rozgrywającego. Pierwszy z nich zagrał tylko raz w barwach Anglii - w 1997 roku z Kamerunem. Później był ignorowany przez Glenna Hodlle'a po tym, jak odmówił gry w kadrze B.", + "9291": "Krytyczny stosunek do rury ma też wielu specjalistów. Prezes Polskiego Stowarzyszenia Budowniczych Rurociągów Witold Michałowski ostrzega, że podpisanie umowy z klauzulą \"bierz albo płać\" to \"stryczek założony na szyję Polski\".", + "9292": "Kierowana przez Michałowskiego organizacja zrzesza kilkuset ekspertów z doświadczeniem w budowaniu rurociągów, także w Rosji. Sam Michałowski, początkowo entuzjasta protokołu jamalskiego, jest teraz zwolennikiem jego renegocjacji.", + "9293": "Apelujemy o zmianę tej decyzji.", + "9294": "Po przeczytaniu artykułu Małgorzaty Szejnert \"Bez miejsca\" (\"Gazeta\" nr 288) doszedłem do wniosku, że autorka zbyt jednostronnie przedstawiła sprawę Galerii Foksal.", + "9295": "Pani Szejnert stwierdza w śródtytule: \"SARP ceni galerię, ale wybiera firmę White and Case\". I dalej: \"Galeria właśnie traci to miejsce, Stowarzyszenie Architektów Polskich wymówiło jej dotychczasowe warunki najmu\".", + "9296": "Marian Terlecki, Antena 1: - Nie rozumiem wyroku, nie mogę go komentować.", + "9297": "Marek Markiewicz, b. szef Rady: - Jestem szczęśliwy. Sąd potwierdził wszystkie piorytety, jakie przyjęliśmy.", + "9298": "Janusz Zaorski, przewodniczący Rady: - Nie ma mowy o zadowoleniu lub nie. Wyrok się przyjmuje, ale przyznaję, że w sprawie Polsatu miałem inne zdanie niż Rada.", + "9299": "Coraz więcej firm oferuje też auta wyposażone fabrycznie w immobilizery - specjalne elektroniczne blokady zapłonu, układu wtryskowego i rozrusznika. Są one dość skutecznym elementarnym sposobem zabezpieczenia samochodu przed kradzieżą.", + "9300": "Jednocześnie w wielu firmach ubezpieczeniowych ubezpieczając samochód wyposażony w takie urządzenie dostaniemy ulgę. Zamontowanie immobilizera to wydatek około kilkuset złotych.", + "9301": "Magnat telewizyjny Silvio Berlusconi prowadzi kampanię wyborczą w stylu amerykańskim - nie tylko podporządkowując się zasadom show-biznesu, ale także adresując ją do grup społecznych, którym dawny system polityczny nie dawał szans na wyrażenie własnych dążeń. Poprosił np. o wsparcie koła gospodyń domowych, które przyjęły jego ofertę z entuzjazmem.", + "9302": "Daewoo ma w kilku ratach odkupić 60 proc. udziałów, ale przez sześć lat strona polska zachowa tzw. złotą akcję. Będzie więc współdecydować o najważniejszych sprawach, np. masowych zwolnieniach lub sprzedaży części majątku.", + "9303": "Pracownicy FSO dostaną bezpłatnie 15 proc. udziałów w spółce - albo tylko od państwa, albo też w części od Daewoo. Koreańczycy zobowiązali się też utrzymać przez trzy lata poziom zatrudnienia w FSO (ok. 21,5 tys. osób).", + "9304": "Ks. Henryk Sacewicz z Rady Zborów Chrystusowych powiedział sędziom, że przed podpisaniem rozporządzenia przez ministra domagał się, by oceny z religii nie umieszczać na państwowym świadectwie.", + "9305": "Ostatnim świadkiem był b. minister edukacji Andrzej Stelmachowski. Przyznał, że konsultacje kończono pośpiesznie, ale pierwszy projekt podpisanego w kwietniu ub.r. rozporządzenia Kościoły otrzymały jeszcze w lutym. Dodał, że w maju grupa biskupów ewangelickich proponowała mu rezygnację z wpisywania oceny z religii/etyki na świadectwo szkolne.", + "9306": "Bankierzy skarżą się na brak kapitału rodzimego. Banki muszą być dokapitalizowane, a coraz mniej jest wiarygodnych kredytobiorców i inwestorów, więc gdzie szukać tego kapitału - pytali. Listy stu najbogatszych przekształcają się w listy kryminalistów - tłumaczył bankier z Banku Morskiego.", + "9307": "Podstawa jest w małym bioderku. W zależności od kształtu bioder modelujemy resztę. Pomogą nam w tym lekkie, zwiewne, jedwabiste materiały: jerseye w pastelowych, naturalnych kolorach, szyfony w kolorze wody, czerwone, żółte i zielone szantungi, czarne i białe błyszczące bawełny, materie w czarno-białe paski o różnej szerokości.", + "9308": "Karol Świerczewski wyruszył w drogę powrotną do ZSRR. Adiutant Aleksander Szurek opisywał ostatnie tygodnie generała w Hiszpanii: \"Wielkim przeżyciem dla obojga, dla generała i Isabelity, było zbliżające się rozstanie. Generał myślał poważnie o oficjalnym zalegalizowaniu związku i prosił o zezwolenie na wspólny wyjazd do Związku Radzieckiego. Tego zezwolenia nie uzyskali\".", + "9309": "Przed kościołem Świętej Trójcy znajduje się kilka okazałych głazów narzutowych zwiezionych z okolicy. Wyżłobienie na jednym z nich jest, wg legendy, śladem koła wozu św. Wojciecha. Nieostrożny woźnica, wiozący św. Wojciecha na wyprawę misyjną do kraju Prusów, najechał na potężny kamień, na którym pozostał widoczny do dziś ślad w postaci bruzdy.", + "9310": "Ewa i Ania chodziły z Agnieszką do jednej klasy trzeci rok. W piątek wieczorem odwiedziły ją w domu i namówiły na spacer. Poszły nad Ślęzę. Tam przyniesioną z domu finką zadały Agnieszce kilka ciosów w klatkę piersiową i brzuch. Zostawiły ją w krzakach i poszły. Nie wiadomo, czy wtedy jeszcze żyła. Nauczyciele, dzieci, policja podkreślają: wszystkie dziewczynki pochodziły z normalnych, porządnych rodzin.", + "9311": "Zgrabne stoliki, piękną zastawę, udane kompozycje z żywych i suchych kwiatów, oraz ładne firanki w oknach, równoważą brzydkie kinkiety, pretensjonalne stroiki wokół świeczek, obskurne sztućce i ogólnie koślawa architektura wnętrza.", + "9312": "Francuski akcent stanowi niewątpliwie muzyka. Miło trafić na wspaniałą Edith Piaff, gorzej, gdy z głośnika apetyt odbiera Mireille Mathieu - francuska Irena Santor.", + "9313": "W sztabie operacyjnym Dyrekcji Generalnej PKP dwa telefony, telewizor, słone paluszki i mineralna. Na ścianie kolejowa mapa Polski. W Małopolskę i Śląsk wbito kilka czerwonych chorągiewek.", + "9314": "To miejsca, gdzie członkowie \"S\" zablokowali węzły kolejowe. Niebieskie chorągiewki (lokomotywownie) spokojnie leżą w puszce po orzeszkach. Dariusz Sawicki, szef gabinetu dyrektora generalnego, wyciąga z mapy jedną z ostatnich szpilek.", + "9315": "W Racławicach hucznie obchodzone będą Zielone Świątki - ogólnopolskie święto Polskiego Stronnictwa Ludowego. Wtedy u stóp kopca premier Waldemar Pawlak odsłoni 11-metrową figurę Bartosza Głowackiego. Centralne Muzeum Ruchu Ludowego urządzi ekspozycję w dworku dziedzica Janowczek. Uroczystości partyjno-państwowe będą trwały około sześciu godzin, tyle co bitwa.", + "9316": "Wtedy już przez cały dzień i noc ktoś stał na strychu dworku na czatach i wypatrywał, czy jacyś czerwonoarmiści nie idą od strony Międzyrzecza. Jak szli, to wszystkie dziewczyny i młode kobiety uciekały między dęby i dalej do lasu. Tylko Neisemanowie nie mogli uciekać z małym dzieckiem, więc podchmieleni żołdacy pchali się do dworku i rzucali się na Neisemanową. Jej mąż stał bezradny w kącie, tulił synka.", + "9317": "Związkowcy uważają, że jeśli nie trzeba będzie dopłacać do ZUS, to można zmienić budżet i przeznaczyć większe kwoty na pomoc społeczną. Rząd odpowiada, że nie można tego teraz zrobić.", + "9318": "Ostatecznie komisja postanowiła zająć się problemem pomocy społecznej na najbliższym posiedzeniu - 13 czerwca.", + "9319": "Tak jak pokonana koalicja dopiero teraz zaczyna rozumieć, że 16-procentowe bezrobocie jest równie nie do przyjęcia jak 10-procentowy deficyt i że obawiających się klerykalizacji nie wystarczy przekonywać, że Polsce teokracja nie grozi - tak obóz zwycięzców musi szybko poznać granice, których w odrabianiu szkód wyrządzonych przez poprzedników przekraczać mu nie wolno, by nie narobić własnych.", + "9320": "Po prezentacji wszystkich reportaży, 27 stycznia, wydrukujemy jeszcze raz ich listę oraz kupon, za pomocą którego będą Państwo mogli zagłosować na dowolny reportaż. Jedna osoba może głosować tylko raz: na jeden tekst i jedną audycję. Jeśli ktoś chciałby napisać dłuższe uzasadnienie swojego wyboru, prosimy napisać je na osobnej kartce i wysłać listem. Najciekawsze opinie wydrukujemy.", + "9321": "Spalarnie przyjmowały dosłownie wszystko: zużyty sprzęt gospodarstwa domowego, stare meble, książki, resztki jedzenia, opakowania. Wysoki na pięć pięter płomień niszczył śmieci w temperaturze 1000 st. Celsjusza. W ogromnym piecu mieszały się ze sobą łatwopalne, ale toksyczne plastiki, szkło, papiery, metale, odpadki organiczne. Ciepło powstające podczas spalania ogrzewało parę wodną, która poruszała turbiny w elektrowni - ze śmieci otrzymywano więc prąd.", + "9322": "W programie, finansowanym przez rząd Norwegii, uczestnicy uczą się, jak zmniejszyć ilość odpadów, a przez to zaoszczędzić pieniądze.", + "9323": "Najbliższa edycja programu Dolnośląska Szkoła Ekspertów Czystszej Produkcji planowana jest na 3-7 kwietnia. Po pięciodniowej sesji teoretycznej przedstawiciele zakładów, obserwując procesy produkcyjne, próbują w swoich miejscach pracy znaleźć możliwości zmniejszenia ilości odpadów. Przez następne pół roku spotykają się na kolejnych sesjach omawiając realizację zadań.", + "9324": "Dzieci z sal noworodkowych przynoszone są matkom, gdy płaczą i na ich życzenie. Noworodki nie są dokarmiane i pojone. Pielęgniarki zawsze wspierały matki przy karmieniu.", + "9325": "Kuchnia i warunki sanitarne - dobre.", + "9326": "Od kilku miesięcy odwiedziny (14-16) w wydzielonej części korytarza (stoliki i krzesła). Nieograniczony kontakt z dzieckiem. Telefon w każdej sali, a w korytarzu automat z numerem, pod który można dzwonić.", + "9327": "Paradoks polega na tym, że sny marzycieli bywają (nie są, ale bywają) bardziej racjonalne od tego, co chcą zobaczyć ich trzeźwi krytycy. \"Dziewiąte Kraje\" mogą się zdarzyć i na jawie, byleśmy tylko chcieli ich nie burzyć. Paradoks drugi, dużo straszniejszy, jest taki, że właśnie je burzymy, dając nieokiełznany upust naszym ułomnościom.", + "9328": "Początkowa sytuacja była, jak się zdawało, niezwykle jasna. Ultimatum NATO poskutkowało: Serbowie wycofali gros swej artylerii. Oblężone od prawie dwu lat Sarajewo znalazło się poza zasięgiem śmiercionośnych pocisków. Wszem i wobec obwieszczono sukces twardego stanowiska Zachodu. Pięć dni później rodzą się wątpliwości, czy rzeczywiście był to sukces, jaka jest jego skala i znaczenie.", + "9329": "Leszek Moczulski: Nie ukrywamy, że kiedy KPN będzie miała władzę, to w bardzo stanowczy sposób zaprowadzimy w Polsce porządek. Nie ukrywamy, że trzeba będzie wielu ludzi aresztować.", + "9330": "W biurze Konfederacji Polski Niepodległej w Warszawie natykam się na trzech posłów z KP KPN.", + "9331": "Tylko że podziały tego rodzaju są nie tylko błędne, ale i niesprawiedliwe. Sam uważam się za człowieka lat 70., ale nie życzę sobie, by ktokolwiek czynił mi z tego powodu zarzut. Czyż nie lepiej dzielić ludzi na roztropnych i głupawych, przyzwoitych i krętaczy, zamiast dzielić ich na słusznych i niesłusznych?", + "9332": "Mówiąc teoretycznie, należy skupić swój wzrok nie na jakimkolwiek elemencie obrazka, ale albo na punkcie leżącym gdzieś poza płaszczyzną rysunku, albo na punkcie pomiędzy oczyma a rysunkiem.", + "9333": "Praktycznie pierwsza metoda polega na przystawieniu nosa do kartki i powolnym odsuwaniu jej od siebie na kilkanaście do kilkudziesięciu centymetrów. Po pewnym czasie (od kilku do kilkunastu sekund) obrazek zaczyna się \"mrowić\" i... już widzę!!! Mam to!!!", + "9334": "Zanim z domku parterowego zrobimy dwupoziomowy - tzn. z użytkowym poddaszem - czeka nas mnóstwo pracy. Nie tylko konkretnej: stawiania ścian, wybijania okien, doprowadzania rur. Trzeba też spotkać się z fachowcami, uzyskać pozwolenia, odbyć konsultacje.", + "9335": "Jeżeli budując dom od razu zaplanowaliśmy przyszłe wykorzystanie poddasza i uwzględniliśmy to w projekcie architektonicznym, ominie nas kilka wizyt w urzędach.", + "9336": "Jeśli masz problemy z karmieniem, niepokoisz się o dziecko i siebie, o wszystko pytaj, proś o pomoc. Nie daj się zbywać ogólnikami.", + "9337": "Jeśli chcesz karmić swoje dziecko wyłącznie piersią, uzgodnij z personelem, aby nie było dokarmiane mieszanką, a nawet dopajane.", + "9338": "Ale Hallera uczyniono nie tylko symbolem przeszłości, ale i przyszłości. Jako patron harcerstwa \"błękitny generał\" ma być wzorem osobowym dla polskiej młodzieży. I tu nie może być zgody. \"Błękitna armia\" znaczyła swój szlak zwycięstwami nie tylko nad obcymi wojskami, lecz i nad obywatelami Rzeczypospolitej: Żydami polskimi, których hallerczycy systematycznie bili, szykanowali, prześladowali. Żydów, zgłaszających się do Armii Ochotniczej w 1920 r., kierowano do karnych batalionów.", + "9339": "Rzeczywiście, w samochodzie oficera Pohjonena siedzi dwóch Meksykanów. Robbins nakazuje im podnieść nogi - podeszwy butów wskazują, że to ci od śladów.", + "9340": "Szli do Yumy; kuzyn załatwił im pracę w winnicy. Rozmawiają przyjaźnie z pogranicznikami, pozują do zdjęć, kiedy okazało się, że aparat nie należy do policji: - Za cztery godziny będziemy znów w Meksyku, nadejdzie zmrok, spróbujemy jeszcze raz - przyznają otwarcie.", + "9341": "Telekomunikacja Polska wyda w tym roku na inwestycje 11 bln zł, z czego 6,3 bln ze środków własnych, zaś resztę z kredytów zagranicznych i krajowych. W tym czasie przybędzie nam 3,6 tys. km kabli światłowodowych i 2,2 tys. cyfrowych linii radiowych.", + "9342": "Chińczycy zareagowali natychmiast - zamknęli i splądrowali oszczędzany do tej pory klasztor Taszilhumpo. Pod hasłem \"zmiażdżyć reakcyjną klikę Panczenlamy\" zaczęli polować na wszystkich, którzy mieli z nim coś wspólnego.", + "9343": "Po siedemnastodniowym publicznym procesie i \"wiecu walki klas\", podczas którego nie oszczędzono mu żadnego upokorzenia, 27-letni Panczenlama zniknął.", + "9344": "Ale bracia Wachowscy, chociaż pokazali bardzo sprawne rzemiosło i zostali świetnie przyjęci przez widownię, na tle innych filmów festiwalu sprawiali wrażenie epigonów wyczerpującego się gatunku. Wachowscy mieli przynajmniej jakiś nowy pomysł: zderzyli okrutne męskie rozgrywki mafijne z czystą miłością lesbijską dwóch bohaterek, które dokonują tytułowego skoku na walizkę z dwoma milionami dolarów. Jeszcze kilkanaście lat temu \"Bound\" sklasyfikowany byłby jako ostra pornografia, dziś startuje w konkursie artystycznego festiwalu filmowego.", + "9345": "W ramach programu Apple przeszkoli 12 tak zwanych głównych instruktorów, którzy później będą kształcić następnych nauczycieli w całym kraju. Minsky spodziewa się, że do połowy 1995 roku ponad 2000 studentów i naukowców przejdzie kurs, który nauczy ich, jak realizować zachodnie zamówienia na oprogramowanie, a także, jak tworzyć własne programy na eksport. Przedstawiciele Apple informują, że dla uruchomienia programu firma zapewni bezpłatnie szkolenie o wartości 500 tys. dolarów.", + "9346": "Wskaźnik inflacji wyniósł w 1992 r. 2,9 proc. i był najniższy od 27 lat. Według danych waszyngtońskiego ministerstwa pracy również w tym roku nie należy spodziewać się przyspieszenia wzrostu cen.", + "9347": "Także inne, szczegółowe wskaźniki dotyczące wykorzystania zdolności produkcyjnych, cen hurtowych, wielkości zapasów pozwalają na umiarkowany optymizm - brzmią waszyngtońskie i międzynarodowe oceny najnowszych wyników gospodarki USA.", + "9348": "Dokumentacja \"RUCH przeciw stabilizacji\" to fascynujący zapis prób dania świadectwa niezgody na komunistyczną rzeczywistość końca lat 60. Kilkudziesięciu niepokornych pionierów musiało rozstrzygnąć, jak daleko można się posunąć w kontestowaniu gomułkowskiego totalizmu. Dyskutować we własnym kręgu czy rozrzucać ulotki? Kupować maszyny do pisania czy kraść je w instytucjach państwowych (czyli - jak sami mówili - dobywać je w \"ekspropriacjach\")? Wydawać \"Biuletyn\" czy podpalić Muzeum Lenina w Poroninie?", + "9349": "Rozwój najtańszych marek również stoi pod znakiem zapytania. Podatek akcyzowy na ten rodzaj papierosów rośnie znacznie szybciej niż na papierosy importowane i krajowe z filtrem. Powoduje to wzrost cen i spadek spożycia o ok. 2 proc. rocznie.", + "9350": "Poza tym w 1997 r. Polska będzie musiała dostosować się do standardów europejskich obniżając zawartość substancji smolistych w papierosie do 15 mg. Dla producentów Popularnych i Klubowych stanowi to nie lada problem.", + "9351": "Dawna studentka Szkoły Filmowej w Pradze, Agnieszka Holland, dla Polskiego Radia: \"Nie wiem, kto wpadł na ten pomysł, jak to się zrodziło. Zgłosiło się bardzo wielu do tego spalenia. Pamiętam, że poznałam jedną z dziewczyn, która była studentką wydziału lalkarskiego Szkoły Teatralnej i miała bodajże numer trzeci\".", + "9352": "Dopiero kiedy wymknęło się jednej, że \"trzeba było oczyścić cały ten gnój\", druga ją zmitygowała, ale zaraz dodała: - Wie pan, powiem całkiem szczerze. Ja jestem katoliczką. Sama jestem matką i gdybym była jedną z nich, to wcale nie byłoby mi smutno. Bo przecież ich dzieci zginęły za swoje przekonania, bo tak chciały.", + "9353": "Bite, torturowane, rozstrzelane i wrzucone do nieznanego dołu, a matce niesmutno?", + "9354": "Według informacji \"Gazety\" Pawlak skorzysta z okazji, by pozbyć się nie lubianego przez koalicję ministra, ale może przetrzymać wniosek Olechowskiego aż do posiedzenia Trybunału, co może się przeciągnąć do drugiej połowy stycznia.", + "9355": "Niewykluczone, że premier dał się przekonać Cimoszewiczowi, iż orzeczenie Trybunału może być dla Olechowskiego niekorzystne. Wtedy łatwiej byłoby Pawlakowi przekonać Lecha Wałęsę do przyjęcia dymisji ministra.", + "9356": "Dan Graham, specjalista od osaczania widza jego własnym, zwielokrotnionym obrazem, tym razem zaprasza do pawilonu-labiryntu, którego najważniejszą cechą jest przezroczystość. Przez ściany niewyraźnie odbijające lekko zdeformowany obraz zwiedzających widać przede wszystkim to, co na zewnątrz: zieloną promenadę.", + "9357": "Jorge Pardo zbudował 40-metrowy pomost biegnący w głąb jeziora. Na końcu czeka niewielki drewniany domek - nowoczesna \"świątynia dumania\", skąd można podziwiać wodny pejzaż.", + "9358": "\"Można wejść do Unii szybciej lub wolniej. Im szybciej to się stanie, tym będziemy bardziej zadowoleni. Ale to nie jest sprawa na dziś lub jutro\" - odpowiadał na liczne pytania dziennikarzy Havel.", + "9359": "Zaskoczenie było spore, gdyż dotąd to właśnie czeski premier Vaclav Klaus twierdził, że Czechy mogą wejść do Unii Europejskiej szybciej niż ich wyszehradzcy partnerzy.", + "9360": "Wiceprezydent USA Al Gore leci do Moskwy na trzydniowe rozmowy z premierem Wiktorem Czernomyrdinem, ale nie zamierza poruszać kontrowersyjnej kwestii rozszerzania NATO.", + "9361": "Zastrzegający sobie anonimowość doradca wiceprezydenta w odpowiedzi na pytanie \"Gazety\" stwierdził, że strona amerykańska będzie gotowa do przedyskutowania ekspansji NATO, ale nie przypuszcza, by kwestia ta była podjęta, ponieważ rzeczy idą dobrze, szczególnie od zgłoszenia przez Rosję gotowości uczestnictwa w \"Partnerstwie dla pokoju\".", + "9362": "Meczem kolejki był pojedynek Napoli z Interem. Obydwie drużyny miały bardzo wiele okazji do zdobycia goli, ale skuteczniejsi byli gracze Interu. Dwie minuty przed końcem gry, przy stanie 2:1 dla gości, sędzia podyktował dla nich bardzo dyskusyjny rzut karny po starciu bramkarza Napoli Giovanniego Galli ze Schillacim. Z jedenastu metrów Schillaci strzelił nad poprzeczką.", + "9363": "Organizację giełdy krytykowali jedynie Janusz Korwin-Mikke (\"ta giełda tak przypomina rynki zachodnie, jak hulajnoga dobry samochód\") i prof. Edmund Pietrzak. Jego zdaniem rynek \"przeregulowano\" - jest za nowoczesny. Spółkom, które zainteresowane są publiczną sprzedażą akcji, postawiono zbyt wysokie wymagania. Dlatego dwie prywatne firmy z Wybrzeża chcą sprzedać swoje akcje w Londynie, a nie w Warszawie.", + "9364": "Liderem Bundesligi pozostaje Borussia Dortmund, która w wielkim stylu wygrała w Stuttgarcie. Goście przyjechali bez kontuzjowanego Andreasa Moellera, mimo to nie mieli żadnych problemów z udowodnieniem swej wyższości. W 63. minucie w zespole gospodarzy pojawił się Radosław Gilewicz, który zmienił Thorstena Legata. Rywale prowadzili już wtedy dwoma bramkami i Polak nie zdołał zmienić losu meczu.", + "9365": "W noc porwania bandyci przewieźli Tomka do mieszkania Moniki S. na Bródno. Monika S. mieszkała na pierwszym piętrze długiego, czteropiętrowego bloku przy ul. Kondratowicza. Na tym samym podwórku mieszkał inny z bandytów - 19-letni Tomasz K. W mieszkaniu Moniki S. napastnicy długo znęcali się nad Tomkiem. Związali go i zakneblowali, katowali ofiarę i przypalali.", + "9366": "To, o czym tutaj mówimy, dotyczy poezji, prozy, dramaturgii, malarstwa, muzyki i innych dziedzin sztuki.", + "9367": "Należy przy tym pamiętać, że każdy twórca może wybrać miejsce akcentowania indywidualizmu. Trudno na przykład określić bohaterów \"Eugeniusza Oniegina\" jako indywidualistów - bohaterowie Puszkina są banalni. Indywidualność pisarza często kryje się w jego stylu, w uwagach, w sposobie, w jaki łączy on epikę z liryką, w tym, jak przechodzi od powagi do żartu.", + "9368": "Zdrowie: Stres, spowodowany ukrywaniem uzależnienia, ujawnia się jako: bóle głowy, brzucha (częste biegunki lub zaparcia), zwiększony apetyt lub jego całkowity brak, bezsenność, palpitacje serca, skrócony lub przyspieszony oddech, usztywniony kark, częste oddawanie moczu, brak koncentracji.", + "9369": "Praca: Wczesne wyjścia do pracy i coraz późniejsze powroty. Zawalanie terminów. Częste kłótnie ze współpracownikami.", + "9370": "Gdybym opisywała tę scenę jako literatka, mój bohater dostałby w tym momencie apopleksji, czyli trafił by go szlag na miejscu. Ja jednak wysiadłam z samolotu. I od razu chciałam jechać na Woronicza i protestować, ale moi przyjaciele ubłagali mnie, abym ochłonęła, odczekała parę dni. Bo w końcu i tak już dostatecznie dużo narobiłam sobie wrogów przez swoją porywczość, zawsze mówię to, co myślę, i mam niewyparzony język.", + "9371": "Jelcyn nie powiedział, na czym ten interes polega i z czyim interesem jest sprzeczny. Można się jednak domyślać, że podstawowymi kryteriami w procesie podejmowania decyzji na Kremlu nie są obecnie względy współpracy, zbliżenia, liberalizmu, a nawet (był i taki mit) integracji Rosji z Zachodem, ale względy bezpieczeństwa, tak jak są one widziane z Moskwy, i ostre środki w ich obronie.", + "9372": "Gdy w 1991 r Trybunał Konstytucyjny podtrzymał decyzję Sejmu, że majątek byłej PZPR ma przejść na rzecz skarbu państwa, Urząd Rejonowy w Olsztynie zażądał od SdRP zwrotu nieprawnie zdobytego majątku. Sprawa trafiła do sądu, a olsztyńska Socjaldemokracja ją przegrała. Komornik nie mógł jednak zrealizować sądowego wyroku, bo konto SdRP było puste. Jak do tego doszło?", + "9373": "Wszystko wskazuje na to, iż nadchodzi czas, w którym Chorwacja będzie mogła powtórzyć operację \"Błysk\". Knin (\"stolica\" chorwackich Serbów - red.) znajduje się w kleszczach, które wystarczy zacisnąć.", + "9374": "Zapowiedź zjednoczenia RSK i RS jest korzystna także i dlatego, że coraz bardziej zmusza Chorwatów i Bośniaków do zacieśniania sojuszu.", + "9375": "Partyjne ataki na Kościół i na prymasa sprawiły, że wierzących przestał obchodzić konflikt o orędzie. Kampania władz była dla nich już tylko kolejnym rozdziałem nieustannej walki komunistów z Kościołem.", + "9376": "Arcybiskup Kominek i kardynał Wyszyński zwyciężyli.", + "9377": "Partia przegrała wielką kampanię antykościelną.", + "9378": "Owen wie wszystko. Widzi przyszłość, zna nawet datę swojej śmierci i dokładnie potrafi opisać swój nagrobek. Poza tym jest obsesyjnie antykatolicki i wszędzie, zarówno na jawie, jak i w czasie snu, prześladują go zakonnice.", + "9379": "Zadaje pytania dotyczące polityki, moralności, religii i sam na nie odpowiada. Rozważa, czy prezydent może mieć romans z aktorką, czy niekatolicy muszą być skazani na jedzenie w piątki ryb, czy będzie wojna.", + "9380": "Grupę kapitałową mogłyby utworzyć co najmniej dwie powiązane ze sobą związkami kapitałowymi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością bądź akcyjne, które mają siedzibę na terytorium Polski. Ministerstwo Finansów stawia jednak twardy warunek: spółka dominująca musiałaby posiadać 100 proc. udziałów w kapitale zakładowym (lub akcyjnym) spółek zależnych.", + "9381": "W czasie trwania Plusa można podnieść za zgodą towarzystwa wysokość sumy ubezpieczenia.", + "9382": "Polisę Plus mogą kupić osoby w wieku od 12 do 60 lat. Minimalna składka miesięczna wynosi 100 zł, kwartalna 150 zł, półroczna 300 zł, a roczna 600 zł.", + "9383": "Na dodatek emeryt nie musi pobrać całej należnej kwoty natychmiast, lecz może pozwolić rosnąć swojemu emerytalnemu kapitałowi, bez konieczności płacenia podatku na bieżąco.", + "9384": "Uchwalona przez Kongres w roku 1975 ustawa ERISA o obowiązkach emerytalnych pracodawców nakazuje im, aby każdego pracownika włączyć do systemu emerytalnego już po pięciu latach pracy. Poprzednio pracodawca mógł z tym zwlekać nawet 15 lat.", + "9385": "Nasza owocowa potęga w dużym stopniu okazała się kolosem na glinianych nogach. Eksportowaliśmy połowę zbieranych truskawek, ale głównie do ZSRR. Po jego rozpadzie zniknął nasz najważniejszy odbiorca. Zdobyć nowego jest trudno, zwłaszcza że w początkowym okresie wysyłaliśmy wiele knotów - w mrożonych owocach trafiały się kawałki drewnianych łubianek i zwyczajnych śmieci.", + "9386": "Na wyróżnienie trenera zasłużył także Mathias Sammer, który pełnił funkcję motoru napędowego reprezentacji. Jednocześnie wraz z Haesslerem \"wyłączył\" z gry Enzo Scifo, którego Niemcy bardzo się przed meczem obawiali.", + "9387": "Według zgodnej opinii obserwatorów potwierdziła się po raz kolejny reguła, zgodnie z którą reprezentacja Niemiec to drużyna turniejowa, grająca z meczu na mecz lepiej. Po szczęśliwych zwycięstwach z Boliwią i Koreą, tym razem wyższość ekipy niemieckiej nie podlegała dyskusji.", + "9388": "Córki cieszą się oczywiście i z nowego telewizora, i z kafelków. Ale zaczęły marzyć o innym życiu: chciałyby chodzić do teatru i jeść na kolację sałatki z kukurydzy, jak znajomi w Krakowie. Ostatnio częściej kupują szynkę i baleron. Przystrajają różowe plasterki wędliny liśćmi sałaty, przy talerzach kładą żółte serwetki i czytają Warthona.", + "9389": "Inwestor może więc kupić obligacje i otrzymywać odsetki, które są mniejsze niż przy zwykłych obligacjach, ale zwykle większe od dywidend wypłacanych przez spółkę. Jeśli jednak inwestor liczy na znaczny wzrost kursu akcji, zamienia swoje obligacje i staje się pełnoprawnym udziałowcem spółki.", + "9390": "Drugi wariant proponuje tzw. normatyw, czyli uzależnienie wysokości spłaty od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kraju i wielkości mieszkania. Rata nie mogłaby być wtedy niższa od miesięcznej raty kapitałowej (nie spłacona część kredytu podzielona przez 480 miesięcy), ale nie wyższa niż 20 proc. dochodów gospodarstwa domowego brutto.", + "9391": "Być może decyzja o wyborze wariantu zapadnie na dzisiejszym spotkaniu przedstawicieli resortów finansów i budownictwa oraz PKO BP.", + "9392": "Wchodzi Andrzej, 24-letni, najstarszy pacjent. Jest samodzielny, codziennie dojeżdża na zajęcia 12 km z Koszalina. Ma kłopoty z koordynacją ruchów, ale przede wszystkiem z mówieniem. Mięśnie twarzy są napięte, język nie pracuje jak należy, trudno zrozumieć, co mówi.", + "9393": "Andrzej przystaje koło prof. Ksieni Siemionowej, starszej pani o wyglądzie dobrodusznej babci. Wyjmuje z torby sznur pereł i korale z ciemnego bursztynu. Wyciąga do niej ręce.", + "9394": "Równo rok po tym jak Wincentego Drozdka, Szymonowego ojca, znaleziono zabitego koło potuczka, przyjechał z Warszawy Teatr na Kresach Witolda Krasuckiego, grający dla Polonii. Teatru w Pojanie jeszcze nigdy nie było, więc do świetlicy Domu Polskiego wcisnęło się pół wsi; nawet Rumuni \"z góry\" przyszli zobaczyć, kogo aż z Polski przyniosło. Więc się nagle ludziska poczuli ważniejsi i lepsi. I na chwilę zapomnieli o sporach.", + "9395": "Stefan Bratkowski myli się pisząc (\"Gazeta\" nr 183), że sprawa zawieszenia (zawieszenia, nie zdjęcia) programu \"Foksal'89\" dwa i pół roku temu miała miejsce \"po wyborczym zwycięstwie jeszcze przed nastaniem Mariana Terleckiego\" jako prezesa Radiokomitetu. Marian Terlecki był już wówczas prezesem, a ja wiedziałem, że moje dni jako dyrektora programowego TVP powołanego w okresie Andrzeja Drawicza są policzone (taka była i jest logika zmian w tej instytucji).", + "9396": "Polacy mają powody, by dawać przykład dobrej polityki na rzecz mniejszości, ponieważ sami są w różnych miejscach Europy i świata mniejszością. Trzeba zresztą powiedzieć, że kolejne rządy, premierzy, prezydenci rozumieli to.", + "9397": "Na ile na naszych stosunkach z mniejszościami ciąży historyczne dziedzictwo?", + "9398": "Najwspanialsza wydawała się nam \"oberża\" Kastylii i Leonu, dziś siedziba maltańskiego premiera. Dla prezydenta - w Pałacu Wielkiego Mistrza zarezerwowany był fotel. W sali przyjęć w Pałacu znajdują się interesujące freski pokazujące dramatyczne dzieje Wielkiego Oblężenia. Kiedy chcieliśmy je sfilmować, wyrósł przed nami strażnik. Ale zaraz pojawił się też sekretarz prezydenta, który powiedział: Ależ proszę, pracujcie tu spokojnie,", + "9399": "W długim okresie zwiększy się udział akcji w portfelach funduszy, więc różnice między funduszami powiększą się.", + "9400": "Paweł Dolegacz: Wysokość stopy zwrotu zależeć będzie od doświadczenia ludzi zatrudnionych w towarzystwie emerytalnym. Istotny będzie również udział w portfelu poszczególnych typów papierów wartościowych, a szczególnie akcji.", + "9401": "Na początku każdy fundusz będzie chciał wykazać zysk co najmniej porównywalny z lokatą bankową, będzie więc inwestować dość konserwatywnie.", + "9402": "W Chojnowie przed świętem Matki Boskiej Gromnicznej zaobserwowano niepokojące zjawisko - mniej rodzin niż w ubiegłym roku przyjęło księdza po kolędzie. Mówi się, że część nie przyjęła ze wstydu, nie miała bowiem na ofiarę. Proboszcz osusza fundamenty kościoła i po mszy wyczytuje nazwiska rodzin, które stać.", + "9403": "Księża uzyskali od władz miasta teren targowiska, na którym wybudują Dom Kultury Chrześcijańskiej.", + "9404": "Miarą stabilizacji może być wskaźnik inflacji, a także stan równowagi wewnętrznej (mierzony deficytem budżetowym) i zewnętrznej (deficyt w obrotach bieżących).", + "9405": "Liberalizacja może być mierzona zakresem regulacji gospodarki oraz obciążeń podatkowych. Im więcej podatków, koncesji, licencji, zakazów, tym mniej liberalna gospodarka.", + "9406": "Wreszcie - przemiany instytucjonalne polegają na tworzeniu instytucji i reguł rynkowych, nowego prawa oraz prywatyzacji.", + "9407": "Potem z rachunku zorientowałem się, że \"Rapsodia\" kosztuje znacznie więcej niż 22 tysiące. Dostałem więc prezent. Niemniej byłem spłukany, co oznajmiłem szatniarzowi. - Ale mogę zostawić swoje nauszniki.", + "9408": "Na szczęście nikt ich nie potrzebował. Wszyscy żegnali mnie serdecznie, zapraszali na przyszłość. Krzyknąłem, że ich kocham, i z łoskotem wyciąłem hołubca.", + "9409": "Komisja stwierdziła, że UOP działał zgodnie z prawem, co zresztą potwierdził sam prok. Gorzkiewicz. Podczas przesłuchania w komisji minister Zbigniew Siemiątkowski zdystansował się wobec pomysłu Cimoszewicza. Obawiam się, że tylko werbalnie.", + "9410": "Premier proponuje ujawnić opinii publicznej wszystkie materiały sprawy Oleksego.", + "9411": "Nowością ostatnich demonstracji był masowy udział młodych ludzi. Dotąd byli apolityczni. Teraz, według badań opinii publicznej, aż 80 proc. mieszkańców Białorusi poniżej 31 lat jest za niepodległością.", + "9412": "W Mińsku manifestacje stały się już czymś normalnym. Ludzie przestali się bać. Pomysł Łukaszenki, by siłą tłumić kolejne demonstracje, doprowadził tylko do większej agresji tłumu.", + "9413": "Jak poinformował rzecznik Compaqa, firma Ogilvy and Mather zajmowała się reklamą Compaqa na Starym Kontynencie od chwili jego wejścia na europejski rynek w 1984 roku. Jednak po podpisaniu ogólnoświatowej umowy z IBM agencja musiała przerwać współpracę z dotychczasowym klientem z powodu sprzeczności interesów.", + "9414": "Wielkim zwolennikiem reprywatyzacji jest też minister skarbu Emil Wąsacz. Zdaje on sobie sprawę, że bez reprywatyzacji nie da się przeprowadzić skutecznych reform własnościowych. Trudno jest też prywatyzować, ponieważ roszczenia dawnych właścicieli zawsze będą wracały.", + "9415": "Przez siedem lat wiele już sprywatyzowano.", + "9416": "Niezbyt fortunnie zaczął resort pracy promować swój program przeciwdziałania bezrobociu. Pierwszy konkret, jaki zaproponował w piątek wiceminister Michał Boni, to powszechna, dwuprocentowa składka na zasiłki dla bezrobotnych.", + "9417": "W tej chwili pracodawcy wpłacają 45 proc. funduszu płac na ZUS i 3 proc. na Fundusz Pracy. Od nowego roku do składek mieliby się dołożyć również pracownicy.", + "9418": "Były trener warszawskiej drużyny i reprezentacji Polski odpowiedzialny jest za transfery w stołecznym klubie. Stachurski i Janusz Olędzki zastąpili latem Janusza Lacha i Artura Mazurka.", + "9419": "Robert Błoński: Zarzuca się Panu, że jest nieudacznikiem. Że nie potrafi kupić żadnego piłkarza do Legii. Choć podobno po kilku wystarczyło tylko jechać i podpisać umowy.", + "9420": "Kilka tygodni później zgromadzenie wspólników Codro uchyla decyzje o podniesieniu kapitału akcyjnego i o wniesieniu aportów.", + "9421": "Kapitał akcyjny spada do pierwotnych 50 mld zł.", + "9422": "Prawdopodobnie aportami miały być ciężarówki MAN i naczepy Schmitz. Kmetko nie mógłby udowodnić, że ciężarówki należą do jego firm.", + "9423": "Ekipy ratownicze dotarły wczoraj do górskiej wioski Kamionka Mała w gminie Laskowa (woj. nowosądeckie), gdzie w środę po oberwaniu chmury na wieś zwaliła się lawina kamieni i błota. Jedna osoba zginęła, trzy zostały ranne.", + "9424": "Zanim z gór ruszyły zwały ziemi wiejskie zagrody zalała wezbrana rzeka Łososina Dolna. Wczoraj wody już opadły, ale okoliczne miejscowości wyglądały jak po trzęsieniu ziemi.", + "9425": "Znieczulenie podpajęczynówkowe - służy tylko do zabiegów operacyjnych. Polega na podaniu do płynu mózgowo-rdzeniowego środka przerywającego przewodzenie we włóknach nerwowych (zniesienie odczuwania bólu). Wkłucie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa powoduje bezbolesność okolicy od pępka w dół.", + "9426": "Z drugiej jednak strony teza o kryzysie jako głównym czynniku wzrostu popularności prawicy także wydaje się po części wątpliwa. Za swe niepodważalne sukcesy: 3-procentowe bezrobocie czy 8,5-procentową inflację czeska prawica zapłaciła utratą części głosów. Zarazem jugosłowiańskiej lewicy ani przeraźliwe bezrobocie, ani rosnąca znów inflacja nie przeszkodziły nie tylko w osiągnięciu zwycięstwa, ale wręcz w wydatnej poprawie swego stanu posiadania. A więc?", + "9427": "Kaczmarek broni ustawy o Narodowych Funduszach Inwestycyjnych przed zakusami Unii Pracy. - Jak powiedzieć zakładom, które chcą się prywatyzować, że im nie wolno? Czas skończyć z plotkami, że przedsiębiorstwa są zmuszane do prywatyzacji, że wyprzedaje się najlepsze zakłady, bo to nieprawda - powiedział podczas jednej z konferencji Kaczmarek.", + "9428": "W 1977 roku Rummikub został \"Grą roku\" w USA i tak zaczęła się jego wielka popularność na całym świecie. Obecnie co roku sprzedaje się ponad 1,5 mln egzemplarzy Rummikuba w 28 wersjach językowych.", + "9429": "Micha Hertzano jest nie tylko producentem, ale i kolekcjonerem gier - ma ich w swojej kolekcji ponad 1000.", + "9430": "Prof. Andrzej Wyczański powątpiewał w skuteczność działania zagranicznych doradców w Polsce. - Zachodowi wydaje się, że wystarczy u nas dobry menedżer i sprawa będzie załatwiona - mówił. Wskazał też na konieczność współpracy 81 placówek badawczych PAN z uczelniami i placówkami resortowymi. - Polityka partii była taka, żeby nas dzielić i kłócić. Dziś musimy to naprawić - dodał.", + "9431": "W mieszkaniu na warszawskiej Ochocie rozmawiamy o ashramie. Ashram w Magliano Sabina to ośrodek dla małych dzieci Sahaja Yoginów.", + "9432": "Piotr: - Takie przedszkole.", + "9433": "Mariola (z dwulatkiem na rękach): - Ja chętnie wysłałabym tam swojego maluszka. Ale nie mam pieniędzy. Bo my za to płacimy.", + "9434": "W salonie z podłogi podnosi się mężczyzna. Przedstawia się: - Michel Minnig, przedstawiciel Czerwonego Krzyża w Peru. Od tego momentu jest naszym pośrednikiem. Pozwalają mu wyjść, rozmawia z policją i tupacamaros, by mogły wyjść kobiety. Jest zgoda. Oddychamy z ulgą. Przynajmniej kobiety będą wolne. Na szczęście moja żona wolała pójść na bożonarodzeniowy koncert w limeńskiej katedrze. O wszystkim dowie się po powrocie.", + "9435": "Zresztą taki całkowicie zafałszowany obraz świata zewnętrznego jest dziełem nie tylko 50 lat komunizmu, ale i poprzednich 2000 lat cesarstwa, kiedy ów świat przedstawiany był niezmiennie jako obszar zamieszkany przez nieokrzesaną dzicz, która nie może się równać z Państwem Środka, rządzonym przez Syna Niebios - cesarza.", + "9436": "Okazało się, że większość kuratoriów już rozdysponowała większość pieniędzy, które powinny starczyć na cały rok. - Nawet gdybym wcześniej wiedział, ile dostanę, nic by to nie pomogło. Po prostu jest za mało do dzielenia - tłumaczy jeden z kuratorów.", + "9437": "Samemu łódzkiemu kuratorium potrzeba pół biliona złotych tylko na najpilniejsze wydatki oświatowe. Tak jak w ubiegłym roku może nie starczyć pieniędzy na grudniowe pensje dla nauczycieli.", + "9438": "Tadeusz Zieliński - profesor prawa, wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim. Poseł Unii Wolności. W latach 1992-96 był rzecznikiem praw obywatelskich.", + "9439": "W artykule autor wykorzystał fragmenty ekspertyzy \"Ustrój społeczny w projekcie konstytucji\", przygotowanej dla Centrum Konstytucjonalizmu i Kultury Prawnej Instytutu Spraw Publicznych.", + "9440": "W obozie dla internowanych zachowywał się znakomicie.", + "9441": "Gdy wychodził, porwali go ubecy, wozili kilka dni łódką po jeziorze, szantażowali. Podobno podpisał. Na pewno nie miało to żadnego dalszego ciągu.", + "9442": "Sikora nie włączył się w działalność struktur podziemnych. Wyemigrował w 1984 r. W Australii urządzał \"solidarnościowe\" akcje. Dziś mieszka w Arkansas.", + "9443": "Marcowe dane wskazują, że prawdopodobnie kończy się okres spowolnienia wzrostu całej gospodarki. - To pozytywna niespodzianka świadcząca o tym, że ostatnie spowolnienie osiągnęło już swoje dno - tak dane o produkcji skomentowała wczoraj prezes NBP Hanna Gronkiewicz-Waltz, która przebywa na szczycie EBOiR w Londynie.", + "9444": "Minister Jerzy Wiatr, 6 stycznia: \"Rodzice nie mogą nie puszczać dzieci na lekcje wychowania seksualnego, bo na mocy sejmowej ustawy będą one obowiązkowe\".", + "9445": "Minister Wiatr, 3 września: \"Wychowanie seksualne pojawi się w szkołach jako przedmiot nieobowiązkowy. Uczniowie mogą nie brać udziału w lekcjach\". Po tej wypowiedzi Episkopat wyraził zadowolenie.", + "9446": "Wybory do Sejmu oznaczały wprowadzenie przywódców mniejszości niemieckiej w krąg spraw ogólnopaństwowych. Z ich wystąpień zniknął wszechobecny wcześniej ton roszczeniowy, racje środowiskowe, zaściankowe ustąpiły myśleniu kategoriami ogólnospołecznymi, także państwowymi. Niemieccy parlamentarzyści do dziś są rzecznikami reform gospodarczych i zasady prymatu prawa nad polityką.", + "9447": "W spisie: Ogólnopolski Komitet Pokoju, dziś: Medicat System.", + "9448": "Jedyna firma, do której dzwoniłem, w której znano obecny telefon poprzednika: - Trzy lata temu ewakuował się pod numer 635 79 10.", + "9449": "Niestety, kontakt już nieaktualny - pacyfiści oddali pole spółce handlującej sprzętem medycznym. Prężna niegdyś organizacja skurczyła się w pokoikach staromiejskiej willi pod numerem 635 78 40.", + "9450": "Nacjonalizm gospodarczy jest jedną z emanacji nacjonalizmu, który z kolei definiuje się na kilkadziesiąt różnych sposobów. Termin \"nacjonalizm\" często bowiem bywa uzupełniany jakimś dookreśleniem: może to być nacjonalizm polityczny, etniczny, kulturowy - czy właśnie gospodarczy.", + "9451": "Można uznać, że nacjonalizm jest ideologią podkreślającą pierwiastki etniczne i eksponującą narodowość własną jako wartość nadrzędną i uprzywilejowaną, kosztem narodów innych.", + "9452": "Reformę emerytalną mają wspomóc także narodowe fundusze przemysłowe, które rozpoczęłyby działalność wraz z reformą, czyli w 1999 r. Projektem stosownej ustawy zajmuje się już Sejm.", + "9453": "Do tych funduszy państwo przekazałoby akcje, które posiada w różnych spółkach - sektora spirytusowego, chemicznego, elektroenergetycznego. Fundusze działałyby tak, aby podnosić wartość akcji, przede wszystkim poprzez restrukturyzację firm. Akcje funduszy jak najszybciej mają być wprowadzane na giełdę.", + "9454": "Wcześniej zarówno SLD, jak i PSL wysuwały istotne zastrzeżenia wobec zbliżenia Polski z NATO.", + "9455": "Lider SLD Włodzimierz Cimoszewicz mówił kilka dni po wyborach, że z wejściem do NATO nie ma się co spieszyć, a Micewski uważał, że rozszerzenie Paktu na Wschód nie może odbywać się bez uzgodnienia z Rosją.", + "9456": "Amerykanie wydali jak na razie w Łodzi 7 mln dolarów. Pieniądze przeznaczono na modernizację wynajętej od Legler Polonia hali (14 tys. metrów kw.) i nowe maszyny.", + "9457": "Szefowie firmy zgodnie twierdzili, że Polska jest jedynym krajem Europy Wschodniej, gdzie rozwijają produkcję. Lee i wranglery szyje się jeszcze w Belgii, Szkocji, Irlandii Północnej, Portugalii i na Malcie.", + "9458": "VF Polska zaczęła działalność w Polsce w październiku 1992 r.", + "9459": "Niepewność polityczna każe ostrożnie podchodzić do akcji oferowanych na giełdach w Polsce, na Węgrzech i w Rosji. Mimo lepszego tempa ożywienia gospodarczego koniunktura spada, między innymi z powodu stałego wzrostu liczby nowych emisji.", + "9460": "Credit Suisse First Boston informuje, że choć w zeszłym roku zagraniczni inwestorzy nabyli mnóstwo akcji czeskich firm notowanych na praskiej giełdzie, poziom indeksów spadł, kiedy w marcu na rynek trafiły nowe udziały blisko 600 firm.", + "9461": "W ciągu dwóch ostatnich dni północno-wschodnią Polskę nawiedziły burze, przelotne opady wystąpiły również w województwach nadmorskich. - Trudno to nazwać deszczami. To tak, jakby ksiądz pokropił kropidłem - powiedział nam pracownik Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.", + "9462": "Przy obecnych upałach takie opady wyparowują w kilkanaście minut. Zresztą padało na północy i wschodzie, zaś susza dotknęła przede wszystkim Polskę południową.", + "9463": "W Waszyngtonie mówi się zupełnie wyraźnie, że ostatnie ustępstwo wobec pacyfistycznie nastawionych europejskich sojuszników może w zdominowanym przez Republikanów Kongresie podsycić nastroje izolacjonistyczne. Zadawane są już pytania, po co 100 tysięcy, z górą, amerykańskich żołnierzy stacjonować ma w Europie na koszt amerykańskich podatników, skoro mają związane ręce.", + "9464": "\"Przez dwa stulecia franciszkanie dawali się Żydom mocno we znaki. Raz zrobili wyłom w murze cmentarnym, kiedy indziej wymusili sobie przejście przez cmentarz do przyklasztornego ogrodu\" - przypomniał mi się fragment z opisu Majera Bałabana. Historia lubi się powtarzać.", + "9465": "Historia Honiga Józefa również.", + "9466": "W połowie sierpnia ks. Grzybek niespodziewanie poprosił biskupa ordynariusza diecezji pelplińskiej o przeniesienie. Dlaczego - nikomu nie chciał mówić. Podobno kilku wrogich parafian uprzykrzało mu życie. Sołtys wspomina o anonimach do kurii, ministrant Rafał o uszkodzonym nocą samochodzie proboszcza, kleryk Janusz o pogróżkach przez telefon.", + "9467": "Kosztować to miało od kilkuset do ponad tysiąca dolarów. - Można też - zachęcali Ciesielski i Bronikowski - zostać przedstawicielem Invest-Consult i werbując nowych klientów zarabiać niemałe pieniądze.", + "9468": "Nie dodali jednak, że ubezpieczenia zawierane przez Polaków za granicą są nielegalne. Poza tym ubezpieczony nie może w razie odmowy wypłaty odszkodowania podać ubezpieczyciela do sądu, a w razie bankructwa firmy nie przysługują mu świadczenia z Funduszu Ochrony Ubezpieczonych.", + "9469": "Parlament powinien powoływać rząd, uchwalać budżet i podatki, ratyfikować umowy międzynarodowe. Właściwie niewiele więcej. Jednak taki zdrowy minimalizm będzie możliwy dopiero w stabilnej sytuacji politycznej. Najpierw trzeba zmienić większość istniejących ustaw i uchwalić wiele nowych, a przede wszystkim trzeba określić, co podlegać ma bezpośrednio parlamentowi, natomiast w jakich obszarach rząd powinien być suwerenny.", + "9470": "Jedynym naprawdę zdecydowanym posunięciem amerykańskiej polityki zagranicznej w ostatnich miesiącach było natychmiastowe przerwanie wszelkiej pomocy dla Gwatemali, kiedy prezydent tego kraju na wzór Alberta Fujimori w Peru dokonał \"autogolpe\" (dosłownie: zamachu stanu ze strony sprawującego władzę - w celu usunięcia czynników ją ograniczających - red.), rozpędzając parlament i sąd najwyższy.", + "9471": "Pisał, że wszystko przyszło dla niego za późno.", + "9472": "A Nobel w ogóle nie przyszedł, z powodu pewnej pani. Robił czasem na ten temat zgryźliwe uwagi. Bo on wiedział, kto mu zaszkodził. Gdyby tę panią Mary Mc... dostał w swoje ręce... Ona pisała jakieś powieści z życia dorastających panienek. Co mogła rozumieć z Gombrowicza?", + "9473": "Rekomendacja, by \"łapać męża\" była znacznie częstsza wśród młodzieży z zawodówek (61 proc.) niż techników (46 proc.) i ogólniaków (39 proc.).", + "9474": "Młodzi ludzie uważają, że aborcji należy unikać, także wtedy, gdy niepełnoletnia kobieta musiałaby wychowywać dziecko bez męża. Zwolennicy ochrony życia poczętego odnieśli więc sukces, w Polsce dokonała się zmiana postaw społecznych.", + "9475": "W barażowym meczu o awans do I ligi angielskiej piłkarze West Bromwich Albion pokonali Port Vale 3:0 (0:0).", + "9476": "Piłkarze FC Porto zapewnili sobie wczoraj ponownie tytuł mistrzów Portugalii. W niedzielnym meczu Porto wygrało na wyjeździe z Beira Mar 1:0. Jedną kolejkę przed końcem druga w tabeli Benfica Lizbona ma dwa punkty straty, ale gorszy stosunek bezpośrednich gier z Porto.", + "9477": "Tak właśnie wspominają go Norwedzy ze szkoły filmowej na Lofotach, za kołem polarnym (gdzie Burski wykładał).", + "9478": "Titkowowi udało się sfotografować pustkę po człowieku, wywołać żal, że nie znało się go bliżej. Operator filmu Jacek Knop idąc śladami bohatera, przez Warszawę, Lublin, Wrocław, Szczecin - pozwala kamerze błądzić po ulicach i straganach w sposób jakby rozkojarzony, nieuważny.", + "9479": "\"Jeśli połączyć teorię względności z teorią kwantową, wydaje się, że taka możliwość istnieje\" - powiedział Hawking w poniedziałkowym wywiadzie dla gazety \"Sunday Times\".", + "9480": "Hawking przypuszcza, że wycieczki w czasie mogłyby zostać urzeczywistnione dzięki kosmicznym podróżom odbywanym z ogromnymi prędkościami. Uczony ujawnił, że teoretyczne badania nad podróżowaniem w czasie prowadzone są na Cambridge oraz w kalifornijskim Instytucie Techniki.", + "9481": "Po rozróbie pojechali jeszcze do innego lokalu - Marysieńki. Bójka, jaka tam się rozpętała, spowodowała przyjazd policji i zamknięcie dyskoteki dwie godziny przed czasem.", + "9482": "Następnego dnia pięściarze wyjechali z Włocławka, zaś 13 maja kadra poleciała samolotem do Hiszpanii, ale Gołota został w kraju.", + "9483": "Podczas wczorajszej próby generalnej ceremonii wręczania nagród Wisława Szymborska zachowała najwięcej zimnej krwi spośród wszystkich tegorocznych laureatów Nobla.", + "9484": "Wtorek, godzina 10.30. W gmachu sztokholmskiej Filharmonii powinna rozpocząć się próba generalna ceremonii wręczenia nagród. Wszyscy nobliści poza Wisławą Szymborską są na miejscu. Sala na razie jest opustoszała. Próbie przygląda się tylko kilkunastu dziennikarzy. Zaczynamy się niepokoić, w poniedziałek z powodu przemęczenia przeładowanym programem nasza noblistka była zmuszona wziąć dzień wolny.", + "9485": "Dariusz Wołowski: Prowadzi Pan rozmowy z działaczami stołecznego klubu?", + "9486": "Wojciech Kowalczyk: Na razie rozmawiam z kolegami w szatni. Przyjechałem do Polski w poniedziałek wieczorem, na mecz reprezentacji. Kadra zbiera się w czwartek, więc miałem czas odwiedzić kolegów z Legii. Z działaczami na razie nie rozmawiałem. Ale oni wiedzą, że chcę grać w Legii i jeśli będą potrzebowali, na pewno mnie znajdą.", + "9487": "Mówi o odległości, jaka dzieliła górników z Wujka od strzelających zomowców.", + "9488": "Skarży się na szykany. - Dwa lata temu, 4 grudnia zamknęli nas na 48 godzin - opowiada. - To taki prezent od władzy dla Ślązaków na dzień górnika, to znaczy, chciałem powiedzieć, na świętej Barbary. W pracy zawiesili nas 16 grudnia, na rocznicę Wujka. Ten pana artykuł też będzie tuż przed procesem.", + "9489": "Należące do koncernu Fiata przedsiębiorstwo Gilardini zawiązało z firmą Labinal spółkę, która będzie największym w Europie producentem filtrów samochodowych. Dotąd filtry produkowały niezależnie należące do Gilardini firmy Savara i Tecnocar oraz należące do Labinal firmy Crosland i Purflux. Fabryki nowej spółki będą się znajdować we Włoszech, Francji, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii. Roczne obroty spółki szacuje się na ponad 250 mln dolarów.", + "9490": "Droga do poprawy szkolnictwa wyższego w Polsce prowadzi przez powszechność opłat za studia i przez skumulowanie środków budżetowych przeznaczanych na ten cel w dwu kierunkach: stypendiach dla najzdolniejszych i dotacjach dla szkół, proporcjonalnych do obiektywnej roli, jaką poszczególne uczelnie odgrywają w Polsce i na świecie.", + "9491": "Aktywną rolę w mediacjach między stronami konfliktu pełnią świeccy i religijni przedstawiciele 800 tysięcy mieszkających w Izraelu Arabów. Przygotowują się oni do wspólnego udziału w wyborach do Knesetu w 1996 roku i obawiają się rozłamów wewnętrznych.", + "9492": "Oficjalne reakcje izraelskie na wydarzenia w Autonomii utrzymane są w powściągliwym tonie - żeby nie utrudniać jeszcze bardziej sytuacji Arafatowi. Mówi się jedynie o konieczności przyspieszenia pomocy ekonomicznej dla Palestyńczyków.", + "9493": "W ten sposób koperta z pieniędzmi od czytelników \"Gazety Warmii i Mazur\" trafiła do Adama i Marii.", + "9494": "Wesołych Świąt!", + "9495": "Współpraca: Anna Krasuska (Warszawa), Wacław Radziwinowicz (Olsztyn), Ireneusz Danko (Kraków), Wojciech Jarzębowicz (Wrocław), Agnieszka Klemens (Katowice), Mariusz Pietrzyk (Częstochowa), Czarek Łazarewicz (Koszalin), Alina Janusz i Agnieszka Pytlewska (Kielce), Agnieszka Rędzińska (Gdańsk), Elżbieta Glapiak (Poznań), Janusz Młynarski (Przemyśl)", + "9496": "Na tle niewzruszonego błękitu wypełniającego całą przestrzeń ekranu rozwija się autentyczny dramat bólu i gniewu, zagubienia i lęku. Zza kadru słychać zadziwiający kolaż muzyki i słów. Wyciszony, spokojny głos opowiada o kolejnych wizytach w szpitalu, o transfuzjach, zastrzykach, kroplówkach. W tej ostatniej litanii wymieniane są także imiona przyjaciół, którzy odeszli wcześniej. W intymną narrację wdzierają się echa bośniackiej tragedii.", + "9497": "Muzycy nie robią przerw między utworami. Migający ekran po kilkudziesięciu minutach zaczyna trochę męczyć. Widzowie siadają na krzesełkach. Nagle jednak znów podrywamy się z miejsc. Bono śpiewa stary przebój \"In the Name of Love\". Dołączają wszyscy. Wokalista ucisza muzyków. Publiczność sama kończy piosenkę.", + "9498": "Sędzia Rymarz przyznał, że telewizja miała prawo zatrzymać kasety Bubla. - Wszystkie programy wyborcze powinny mieścić się w ramach porządku prawnego - powiedział.", + "9499": "Dodał jednak, że przepis o równym dostępie kandydatów do TV musi być przestrzegany i dlatego Leszek Bubel powinien mieć możliwość wyemitowania swoich nowych materiałów wyborczych - takich, które nie będą świadczyły o zamiarze popełnienia przestępstwa.", + "9500": "Wspomnienie strachu, opowiadał o nim córce. Koniec lat 40., jest stróżem w sklepie przemysłowym na Piotrkowskiej w Łodzi. Zdał na cywilny Wydział Lekarski Akademii Medycznej. Widział swoje nazwisko na liście przyjętych i - kilka dni później - skreślone za przynależność do drużyny harcerskiej księdza Wilczewskiego w Suchowoli.", + "9501": "Mucha zimowa! Bawiąc się w salonie z Jurkiem Łobzowskim, zaczepiłem kiedyś rękawicą bokserską o lep na muchy. Gdy odrywałem miodową taśmę, Jurek powiedział, że czasem z jaja leżącego za piecem wykluje się w zimie owad. Po powrocie do jadalni zapytałem Michała, co o tym sądzi.", + "9502": "Much w zimie nie ma - oświadczył.", + "9503": "I chwała Bogu! - dodała matka.", + "9504": "Z roku na rok Mostostal-Met produkuje coraz więcej. Krystyna Kapica zapewnia, że w tym roku firma planuje 10-proc. wzrost produkcji i ma wszelkie szanse plan ten wypełnić.", + "9505": "Mostostal-Export kupił biłgorajskiego producenta łańcuchów na początku lat 90. Przy pomocy inwestora firma uniezależniła się od dostawców drutu. Potentat sprezentował jej bowiem piec do jego wytwarzania. Dzięki temu Mostostal-Met może dziś konkurować z innymi firmami także ceną.", + "9506": "Czy Polska - kraj, który w średniowieczu był najbardziej gościnnym miejscem dla Żydów w Europie - nie mogłaby sobie pozwolić na taki symboliczny gest? Zwłaszcza że większość tu pomordowanych Żydów była obywatelami polskimi. Jestem pewien, że Żydzi zatroszczyliby się o godną pamięć wszystkich innych pomordowanych - w tym także Polaków.", + "9507": "Lokalne władze AWS wykluczyły prezydenta ze swoich szeregów.", + "9508": "Pewien ksiądz z diecezji przemyskiej powiedział nam: - Władze lokalne bardzo liczą się z arcybiskupem. Nie wiem, na czym to polega, ale on ma wpływ na liczne decyzje i nominacje.", + "9509": "Kazimierz Nycz, poseł SLD: - Wiele słyszy się o tym, że arcybiskup wpływa na władze Przemyśla, że popiera jedne frakcje w AWS przeciw innym, ale nie mam na to żadnych dowodów.", + "9510": "Informacji tych nie udało się potwierdzić ze źródeł oficjalnych. Państwowa komisja wyborcza nadal nie podała wyników. Wcześniej rzecznicy socjalistów mówili, że to ich partia wygrała wybory lokalne. Dwa tygodnie temu socjaliści odnieśli zwycięstwo w wyborach federalnych, odbywających się razem z pierwszą turą wyborów lokalnych.", + "9511": "BMW wspomaga Rolls-Royce'a. Do Anglii wysyłane są z Monachium poduszki powietrzne, systemy elektronicznej regulacji położenia siedzeń i systemy kierujące pracą automatycznych skrzyń biegów.", + "9512": "Amerykańskie władze chcą wprowadzić ustawodawstwo wymagające od producentów przyjmowanie starych samochodów. W zamian przepisy dotyczące emisji spalin mają być mniej rygorystyczne.", + "9513": "Wielki popyt na modele audi 80, audi cabriolet i audi coupe spowodował, iż firma wprowadziła w zakładach w Ingolistadt produkcję na dodatkowych zmianach.", + "9514": "Do tej pory marża była stała - na leki krajowe wynosiła 25 proc., na importowane - 20.", + "9515": "Z kolei od stycznia przyszłego roku mają przestać obowiązywać ceny urzędowe leków, a ich wysokość będzie negocjowana między producentami a międzyresortowym zespołem - przewiduje ministerstwo w projekcie przedstawionym wczoraj sejmowej komisji zdrowia.", + "9516": "28 czerwca w hotelu-kasynie MGM Grand w Las Vegas po raz drugi spotkają się Evander Holyfield i Mike Tyson. W pierwszej walce, w zeszłym roku, uchodzący za niezwyciężonego Żelazny Mike padł na deski w XI rundzie. Dzięki wysiłkom promotorów boksu drugi pojedynek udało się sprzedać jako walkę Dobra ze Złem.", + "9517": "Złoty napis na karmazynowej koszulce Evandera Holyfielda to jego życiowe credo: \"Jedyny, Niepokonany, Bezdyskusyjny Mistrz Świata - Jezus Chrystus\".", + "9518": "A może da się go jeszcze uprościć? Venter zaczął pozbawiać mykoplazmę kolejnych genów i patrzył, czy nadal jest zdolna do życia. Kiedy doszedł do 300, stwierdził, że jest już tak prosta, iż dałoby się ją zbudować od podstaw w laboratorium.", + "9519": "Dzieci ze zrujnowanego miasta fotografują świat, w którym nie ma wojny.", + "9520": "Pakrac jest niedużym miasteczkiem w Zachodniej Slawonii - w Chorwacji. Kiedyś mieszkali tu razem Chorwaci i Serbowie. Wojna rozpoczęta latem 1991 roku zniszczyła miasto i podzieliła je na część chorwacką i serbską. W maju 1995 roku wojska chorwackie odbiły te tereny.", + "9521": "Jeżeli przez to \"co kaczyńskie\" rozumieć demagogiczne metody polemiki politycznej, wynikałoby, że Łopuszańskiemu, na przykład, nie będzie zostawione \"co łopuszańskie\". Wynikałoby też przynajmniej, że koalicjanci nie zamierzają walczyć między sobą w ten sposób, rezerwując ewentualnie takie metody do walki z pozakoalicyjnym przeciwnikiem.", + "9522": "Brzmi to jednak niezbyt godnie i szlachetnie, a już na pewno niezbyt konkretnie.", + "9523": "Niewykluczone więc, że znów skończy się... na Hannie Suchockiej. \"Suchocką\" może być również Tadeusz Mazowiecki, Bronisław Komorowski lub Andrzej Zoll.", + "9524": "O kim szepczą w \"S\"?", + "9525": "O kilku kandydatach mówi się też w \"Solidarności\". Padają nazwiska Zbigniewa Romaszewskiego i Jana Olszewskiego. Obaj zaangażowali się w tworzenie \"solidarnościowej\" partii politycznej. Ich kampania pomogłaby ją wypromować.", + "9526": "Kradzieżą \"maluchów\" czy polonezów zajmują się amatorzy, drobni przestępcy, tzw. leszcze. Na polskich samochodach szkolą się w złodziejskim fachu, z czasem znajdą miejsce w wyspecjalizowanych gangach.", + "9527": "Auta zachodnich marek, przede wszystkim niemieckich, są przedmiotem zainteresowania wyspecjalizowanych grup przestępczych. Porównać je można z przedsiębiorstwami - sprawnie zarządzanymi i kooperującymi na skalę międzynarodową.", + "9528": "Plany zakładają, że w 2000 r. Rosja będzie zarabiać na wysyłaniu satelitów miliard dolarów rocznie. Jednym z elementów tego programu jest słynny \"Sea Launch\", amerykańsko-norwesko-rosyjsko-ukraiński projekt wysyłania na orbitę rakiet z satelitami ze specjalnej pływającej platformy ustawionej na równiku na Oceanie Spokojnym. Pierwsza ma wystartować w 1998 r.", + "9529": "Teraz huta ma w zapasie 300 tys. ton rudy i nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości produkcyjnych. - Nie możemy pracować pełną parą, bo gdybyśmy zużyli całą rudę, trzeba by zatrzymać wielkie piece. To byłaby tragedia. Musimy uzupełnić zapasy do 500 tys. ton - mówi Kaszowski. Huta kupuje więc rudy ze Szwecji i RPA.", + "9530": "Dar Edwarda Gierka, zwany darem narodu polskiego, w Berlinie przywitano z uniesieniem. \"Neues Deutschland\" artykuł o przekazaniu daru zatytułowało cytatem z \"Ody do radości\" kończącej IX Symfonię: \"Wszyscy ludzie będą braćmi\". W okolicznościowym komentarzu dyrektor wschodnioberlińskiej biblioteki dr Koehler napisał, że nie ma wspanialszego symbolu przyjaźni nad prezent Polaków: oryginalne karty nieśmiertelnego \"Czarodziejskiego fletu\".", + "9531": "Obok, w pokoju w głębi korytarza, wypłakują swoje \"le\" i \"la\" dwaj chłopcy. Artur urodził się w poniedziałek, Adrian we wtorek. Są cały czas przy boku i przy piersi mam. Śpią z nimi albo leżą łóżko w łóżko. Do domu pójdą na święta.", + "9532": "Dla Polski problemem jest więc nie tyle deficyt, ile zahamowanie tempa wzrostu eksportu.", + "9533": "Najprostszym pomysłem na pobudzenie eksportu jest przyspieszenie tempa dewaluacji złotego lub jednorazowa, skokowa dewaluacja. Za każdego uzyskanego z eksportu dolara przedsiębiorcy dostawaliby nie 2,7 zł, jak obecnie, ale powiedzmy 3 zł, a jeszcze lepiej 3,5. Mogliby wówczas sprzedawać nie za dolara, ale za 95 centów i wygrywaliby cenowo z konkurentami.", + "9534": "W tym czasie polskie filmy, w odróżnieniu od tego, co dzieje się dzisiaj, były świetnie robione. Pod względem języka filmowego, techniki, nie różniły się niczym od zachodnich. Często były lepsze. Różniły się tylko tym, co wolno było opowiadać. W Paryżu pisałem pracę magisterską o filmie \"Kanał\" Wajdy.", + "9535": "Doręczanie od dawna jest w Japonii ważną dziedziną. W XVII wieku hikyaku, czyli kurierzy, doręczali przesyłki feudalnym władcom. Dziś na setkach ciężarówek takuhaibin błyszczy symbol hikyaku, a uczennice dotykają go, gdyż przynosi szczęście.", + "9536": "O takuhaibin nakręcono filmy dokumentalne i fabularne, a system czyni cuda w górzystej i zatłoczonej Japonii. Już za około 7 dolarów, zależnie od wielkości paczki, można wysłać nieomal cokolwiek i dokądkolwiek.", + "9537": "Ponieważ piersi pozbawione są tkanki mięśniowej, aby zachowały ładny kształt, należy wzmacniać mięśnie klatki piersiowej i pleców. Po męczącym dniu spędzonym przy biurku warto zamienić ciasne ubranie na dres, zdjąć staniczek i wykonać kilka prostych ćwiczeń. Wiem, że jestem nudna, zalecając rzecz tak oczywistą jak gimnastyka. Spróbujmy na początek zacząć od pięciu minut ćwiczeń właśnie po powrocie z pracy. Wieczorem jesteśmy na nie zbyt zmęczone, a rano najczęściej brakuje czasu.", + "9538": "Z chwilą zajęcia kresów wschodnich II RP we wrześniu 1939 r. władze sowieckie z miejsca zaczęły podburzać Ukraińców przeciwko \"pańskiej\" Polsce. Deportacje wkrótce przetrzebiły Polaków. Wywożono w głąb Związku Sowieckiego rodziny pracowników administracji państwowej, sędziów, prokuratorów, policjantów, oficerów, leśników, osadników. Większe straty jednak poniosła ludność polska na Wołyniu z rąk ukraińskich nacjonalistów podczas akcji terrorystycznych w latach 1942-1944, a zwłaszcza w 1943 r.", + "9539": "Takiego widać tylko na nielicznych, przypadkowych, niemal amatorskich fotografiach. I tylko te najlepsze z późnych zdjęć dokumentują zadziwiającą magię Józefa Piłsudskiego. Wiemy to z dziesiątek relacji i wspomnień jego wielbicieli i jego przeciwników - ostentacyjnie skromny, czasami niemal abnegat, nieodmiennie i niemal natychmiast budził u ludzi prostych i koronowanych głów szacunek niemal sztubacki. I równie wielką sympatię. Parę rozrzuconych po albumie fotografii uczucia te wywołuje i dziś.", + "9540": "\"Walden, czyli życie w lesie\" to fascynujący literacki dokument tego eksperymentu przeprowadzonego przez mimowolnego wyznawcę Rousseau z Nowego Świata, protoplastę dzisiejszych ekologów, który dwuletnie życie w samotni i w zgodzie z naturą uważał za misję: \"Chyba nie powinienem świadomie i celowo zaniedbywać mojego szczególnego powołania do czynienia dobrze w dziedzinie, w której społeczeństwo tego ode mnie wymaga, to znaczy nie wolno mi zaniechać ratowania wszechświata przed zagładą\".", + "9541": "Natomiast zdaniem prokuratury za wcześnie jest na ocenę skutków ustawy.", + "9542": "Według nieoficjalnych informacji \"Gazety\" Trybunał, który wielokrotnie upominał się o prawa emerytów, podobnie postąpi i tym razem. Czy jednak emeryci dostaną jakieś pieniądze - to zależy od rządu i Sejmu. W Trybunale leży jeszcze wniosek rzecznika praw obywatelskich o wykładnię przepisów emerytalnych, dotyczących tej sprawy. Wykładnia - w przeciwieństwie do orzeczenia - byłaby ostateczna.", + "9543": "Ale do katastrofy nie dochodzi, jesteśmy w końcu w teatrze. Płatonow po samobójczym skoku ląduje na proscenium, odsłania się wielka, pusta widownia toruńskiego teatru, na którą patrzymy razem z aktorami ze sceny. Gra zaczyna się od nowa, z tej poczekalni również nie ma wyjścia. Czy ktoś otworzy wreszcie drzwi?", + "9544": "Z gestów i zachowań członków rodziny i przyjaciół umiemy \"wyczytać\" ich nastroje i potrzeby. Często lepiej niż ze słów. Umiejętność \"czytania\" mowy ciała przydaje się również w negocjacjach.", + "9545": "Jeśli mąż wraca do domu spóźniony o ładnych kilka godzin, a żona otwiera mu drzwi, spogląda smutnym wzrokiem, po czym bez słowa odwraca się i odchodzi, zamykając drzwi do sypialni - to nie trzeba doktoratu z psychologii, aby zrozumieć znaczenie takiego zachowania.", + "9546": "Dzierzgowska: - Zrobić z tej nieśmiałości zaletę. Mówmy, że ktoś nieśmiały jest też bardziej wrażliwy, milszy. Jeśli dziecko zacznie to dostrzegać, mimowolnie się ośmieli. Ale rodzice mogą zrobić niewiele, potrzebna będzie pomoc psychologa.", + "9547": "Radziwiłł: - Twórzmy dziecku środowisko w domu. Niech nie przebywa tylko z dorosłymi. I nie wpędzajmy go w poczucie, że jest gorszy przez nieśmiałość, bo to się tylko pogłębi.", + "9548": "Dziś znaczna część naszych rodaków w ogóle nie rozumie, o co w tym wszystkim chodzi. Ja sam jestem już zmęczony lustracją, nagonką na byłych komunistów itp. Najlepszym lustratorem jest, moim zdaniem, samo życie.", + "9549": "Z drugiej strony można zapytać - a gdzie sprawiedliwość? Tylko kto powiedział, że życie jest sprawiedliwe?", + "9550": "Niech sam diabeł odprawia, byle po naszemu - taką odpowiedź delegacji ksiądz Pruchnicki przytoczył w kronice. Kalnikowscy Ukraińcy mówią dzisiaj tak: - Był tu u nas ksiądz Szegda. Albo: - Ksiądz Szegda przyjeżdżał, jak ludzie wracali z Zachodu. Ale o samym księdzu Szegdzie - nic. Może wstydzą się, że go opuścili?", + "9551": "Kalników był pierwszą wsią na Podkarpaciu, gdzie parafię greckokatolicką zastąpiła prawosławna.", + "9552": "Konkurentami dla tych niskonakładowych magazynów są polskie mutacje międzynarodowych wydawnictw, po które sięgają już 11-latki. Największą popularność zyskały dwutygodniki \"Bravo\" i \"Bravo Girl\" niemieckiego H. Bauera oraz miesięczniki \"Dziewczyna\" i \"Popcorn\" szwajcarskiej grupy Marquarda. O ich sile świadczy nakład - łącznie 2,5 mln egzemplarzy - przy zwrotach, wedle wydawców, nie przekraczających 20 proc. (objętość 32-76 s., cena 0,9-2,75 zł).", + "9553": "Prezes Polskiej Miedzi twierdzi, że firma jest w stanie obniżać koszty o 4-5 proc. rocznie. Zarząd chce wprowadzić komputerowy system monitorowania kosztów i dokończyć restrukturyzację. Na 28 tys. zatrudnionych aż 8 tys. wykonuje pracę nie związaną bezpośrednio z produkcją. Są to ludzie, którzy będą musieli w ciągu czterech lat odejść do wyłonionych z kombinatu spółek.", + "9554": "Ceną za to opóźnienie okazał się udział w rynku francuskim. - Znów zaczynaliśmy od zera - mówi Seth Tuckerman, do niedawna zastępca prezesa europejskiego oddziału Gerbera. Koncern nadal ma umowy licencyjne z producentami w Japonii, Włoszech, Afryce Południowej i na Filipinach.", + "9555": "Zapalenie płuc zabiło go w wieku 73 lat. Większość z nich przeżył w rynsztoku poezji. Amerykański establishment literacki ignorował Bukowskiego - był outsiderem.", + "9556": "Debiutanckie opowiadanie opublikował w roku 1944, w wieku 23 lat. W latach 1960-1993 wydał blisko 50 tomów wierszy, zbiorów opowiadań i powieści. \"Nie piszę, żeby uratować ludzkość. Piszę, żeby uratować samego siebie\" - powtarzał.", + "9557": "Głośno wypowiadają swe opinie tylko dziennikarze. Jacek Kubiak związany z austriackim czasopismem \"Profil\" stwierdza: - Dla mnie to akcja na polityczne zamówienie pana prezydenta Lecha Wałęsa. Najście UOP na hotelowy pokój, opowiadanie, że chciał uciec za granicę - wszystko to jest niepoważne i kompromitujące.", + "9558": "Teoretycznie odpowiednie służby w urzędach powinny były zadbać o to, by po upływie terminu płatności wierzytelność budżetowa obciążyła hipotekę nieruchomości. W praktyce bywało z tym różnie. Często stosowne wnioski o wpis hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości urzędnicy kierowali do sądu z wielomiesięcznym opóźnieniem, a potem nie interesowali się ich losem.", + "9559": "Zdaniem ministerstwa zarobki lekarza powinny zależeć przede wszystkim od liczby jego pacjentów. Pensja byłaby jednak tak skonstruowana, by lekarze nie przyjmowali ich zbyt dużo.", + "9560": "Ministerstwo nie planuje całkowitego zniesienia rejonizacji - pacjent wybierałby lekarza tylko w najbliższej lub sąsiednich przychodniach. Za wybór należałoby płacić od 100 do 300 tys. zł rocznie. Dzieci i niektórzy renciści byliby zwolnieni z opłaty.", + "9561": "Hill startował z pole position, ale już na pierwszych metrach wyprzedził go kolega z zespołu David Coulthard. Wjeżdżając do boksu na 22. okrążeniu Szkot nie zmieścił się jednak w wąskim zakręcie. Chwilę później Jean Alesi spowodował kolizję z Schumacherem i obaj musieli się wycofać. Silnik ferrari Gerharda Bergera nie wytrzymał obciążenia i upału, podobnie benetton Johnny'ego Herberta.", + "9562": "Świat się zmienia. Po 50 latach socjalistycznej gospodarki i świeckiego państwa Indie wydają się odchodzić od tych dwóch podstawowych zasad, których orędownikiem był Nehru. W Indiach rozpycha się dziś żarłoczny kapitalizm, a na politycznej scenie pojawiają się partie odwołujące się do religijnego i narodowego fanatyzmu.", + "9563": "Polska ma kiepskie tradycje administracji państwowej: brak absolutyzmu, obca władza w XIX w., krótki tylko okres niepodległości, komunizm. Doświadczenia biurokracji komunistycznej w niewielkim stopniu dadzą się wykorzystać, a i tu legitymizowanie nowego porządku powoduje odżegnywanie się od tych doświadczeń na wszelkie sposoby. (Np. zwolennicy dekomunizacji powinni sobie przypomnieć, jak wielu np. wybitnych przedwojennych oficerów rozpoczęło karierę w armiach zaborczych).", + "9564": "Pewnie, nikomu tego nie życzę, Bośnia za ten niepewny jeszcze parasol zapłaciła straszną cenę, ale precedens już jest i może się przydać.", + "9565": "Naturalnie, na ogólną radość za wcześnie. Ani ultimatum atlantyckie, ani pośrednictwo, daj Boże udane, wojny w Jugosławii nie zakończy, Sarajewa nie odbuduje, zamordowanych nie wskrzesi, uchodźcom ziemi i domów nie przywróci.", + "9566": "Rzecznik ING powiedział, że \"pierwsze rozmowy przedstawicieli obydwu instytucji odbędą się na pewno w tym miesiącu\". Jego zdaniem Budapest Bank, obsługujący rzeszę indywidualnych klientów, stanowiłby doskonałe uzupełnienie dla działań prowadzonych przez ING na rynku kredytów dla handlu i firm.", + "9567": "Pewnego dnia fotograf odkryje prawdę i będzie musiał zdecydować: czy kocha miłą powierzchowność Noelle czy fascynującą osobowość, ale i niezbyt kształtną figurę Abby.", + "9568": "I to już cała, nieskomplikowana i ubożuchna, historia. Jednak nieuczciwie byłoby nie wspomnieć o dobrych stronach filmu. Należą do nich niewątpliwie: dog na wrotkach (ciekawe, co na to tamtejsze Towarzystwo Przyjaciół Zwierząt), uprawianie miłości przez telefon (niech żyje bezpieczny seks!) oraz absolutnie rewelacyjna (jak zawsze) Uma Thurman.", + "9569": "Słowo \"cnota\", przyznajmy, nieco zostało ośmieszone w polskim języku, tak często i tak natarczywie było używane w jednym kontekście, mianowicie dla określenia seksualnej niewinności, głównie młodych kobiet; mówiło się \"cnota dziewicza\", \"ona cnotę straciła\", \"on na jej cnotę dybał\", \"ta panienka nie jest sławna ze swej cnoty\" itp. Tak już chyba na serio nie mówimy, a nasz cyniczny wiek jakąś aurę śmieszności wokół słowa zbudował.", + "9570": "W przypadku huty Katowice gwarancje ministra finansów Jerzego Osiatyńskiego obejmują 356 mld zł kredytu.", + "9571": "Komisja Europejska zaproponowała uruchomienie funduszu kredytowego na restrukturyzację wschodnioeuropejskiego przemysłu stalowego. Większość państw Dwunastki zgodziła się, ale Francja i Hiszpania postawiły weto. Chcą bowiem bronić swych hutników przed konkurencją ze Wschodu.", + "9572": "Choć ugrupowania pacyfistyczne przypomniały, że w w 1938 r., po Anschlussie Austrii do Rzeszy, w centrum Wiednia triumfalnie maszerowali żołnierze Hitlera i wezwały wiedeńczyków, by ucharakteryzowali się na krwawe ofiary wojny i kładąc się na jezdni zablokowali przemarsz 3,4 tys. żołnierzy - paradzie przyglądało się ok. ćwierć miliona osób.", + "9573": "1 czerwca - podany został do powszechnej wiadomości tekst umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o połączeniu autostrad oraz budowie urządzeń odprawy granicznej dla nowego przejścia granicznego w rejonie Zgorzelca i Goerlitz sporządzonej w Warszawie 29 lipca 1992 r. Umowa weszła w życie 1 czerwca 1994 r. (Dziennik Ustaw nr 74 z 29 czerwca, poz. 333-4)", + "9574": "Przez miesiąc firma wydała kilka tysięcy kart, a odmówiła tylko 20 osobom. Na przyszły rok Express M zapowiada rozszerzenie działalności na inne miasta, w tym Kraków, Gdańsk, Poznań.", + "9575": "We wniosku o wydanie karty klient musi podać wysokość dochodów. W zależności od zarobków ustalany jest miesięczny limit - maksymalna kwota, za którą można robić zakupy z wykorzystaniem karty.", + "9576": "Tymczasem pojawiają się sygnały świadczące o rozbieżności zdań w sprawie Kosowa pomiędzy europejskimi sojusznikami. Wczoraj w rzadkim geście krytyki wobec polityków \"najważniejszy wojskowy Sojuszu\", przewodniczący Komitetu Wojskowego NATO gen. Klaus Naumann, oburzył się na \"przywódców państw członkowskich\", którzy w rozmowach z Miloszeviciem gwarantują, że \"pewne rzeczy się nie zdarzą\".", + "9577": "Paweł Śpiewak: SLD jest dość sprawny. Kołodko nie jest gorszym ministrem od Balcerowicza, a Miller od Kuronia. Wzrost gospodarczy się utrzymuje. W latach 1990-93 Polska miała największą liczbę akcji protestacyjnych w byłym bloku. Dziś to się uciszyło. Nie dlatego, że ludzie zostali \"przekupieni\", po prostu polityka socjalna jest lepiej robiona. Generalnie rośnie optymizm i zaufanie tak do rynku, jak i demokracji.", + "9578": "Na zakupy zabierajmy ze sobą koszyk lub płócienną torbę. Unikajmy toreb foliowych - szybko się drą i trzeba je będzie wyrzucić. Ich rozkład trwa bardzo długo. Sprzedawcy ostatnio dosłownie wszystko pakują w folię. Ale możemy przecież za nią podziękować.", + "9579": "Zawsze wybierajmy produkty, które będą służyć jak najdłużej. To, co jednorazowe, najszybciej trafi do środowiska w postaci śmieci.", + "9580": "Około 1000 butelek podrabianego Johnnie Walkera zarekwirowała we wtorek policja w Poznaniu.", + "9581": "Policjanci już od dwóch tygodni szukali fałszywek. Wczoraj wkroczyli do 32 \"namierzonych\" lokali i hurtowni. W jednej z nich znaleźli ok. 800 butelek podrobionej whisky.", + "9582": "Fałszywy \"Jaś\" sprzedawany jest najczęściej w butelkach 0,7 l, ale dziś zarekwirowano także butle dwulitrowe, jakich szkocka firma w ogóle nie produkuje.", + "9583": "W pomroce dziejów giną autochtoni - tajemniczy lud, który stawiał wielkie ołtarze kamienne (Stonehedge). Później Brytanię podbijają Celtowie, tych z kolei gromi Juliusz Cezar, po upadku Rzymu następuje okres osadnictwa germańskich plemion Anglów i Sasów, znaczony nieustannymi wojnami, wreszcie losy wyspy przypieczętowuje zwycięska inwazja Normanów. Mroczna historia odcisnęła swe piętno na wciąż żywych językach: irlandzkim, szkockim, walijskim, kornwalijskim.", + "9584": "Należałoby na koniec zapytać fundamentalnie: do czego służy seminarium? Odpowiedź - trafnie i syntetycznie ujmująca problem - jakiej udzielają ks. Zdzisław Kroplewski i ks. Jan Nowak, jest następująca: \"Ideałem, do którego zmierza formacja seminaryjna, powinien być dojrzały człowiek, dojrzały chrześcijanin i dojrzały kapłan. Taka kolejność jest chyba jak najbardziej prawidłowa. Bez człowieczeństwa nie ma bowiem chrześcijaństwa, bez tych dwóch natomiast, razem wziętych, nie ma kapłaństwa\".", + "9585": "Jedyną realnością, jaka interesowała Kantora, była sztuka. Sztuka była jego ścieżką do prawdy. Nie była to droga opartego o ustalone kanony piękna estety ani też naśladującego rzeczywistość kopisty. Pasował jak ulał na papieża antysztuki. Przez całe twórcze życie głosił idee ciągłego wypierania starego przez nowe, znanego przez nieznane.", + "9586": "25-letni Kwiatkowski skończył informatykę na Politechnice Warszawskiej, ale nie pracował w swoim zawodzie ani jednego dnia. Jeszcze w czasie studiów zainteresował się finansami i bankowością. Zdał egzamin na maklera, ale sprzedawanie i kupowanie akcji na czyjeś zlecenie traktował tylko jako etap przejściowy. Kiedy jesienią ubiegłego roku Komisja Papierów Wartościowych ogłosiła egzamin na doradców inwestycyjnych, zaryzykował.", + "9587": "Po porażce w tie-breaku w pierwszym secie w drugim Edberg coraz częściej chodził po korcie ze spuszczoną głową. Był niemal bezradny wobec fantastycznych zagrań rywala, który grał mecz swojego życia. Stefan ugrał zaledwie trzy gemy. \"Każda piękna bajka musi mieć swój koniec\" - skonstatowali dziennikarze \"Dagens Nyheter\".", + "9588": "A gdyby chcieli przemycać pierwiastki promieniotwórcze. Na przejściu zamontowano urządzenie radiometryczne francuskiej firmy Nardoux służące do wykrywania promieniowania. Urządzenie radiometryczne, aby skutecznie kontrolować wszystkie pojazdy przejeżdżające przez granicę, powinno być ustawione przy wjeździe na most (obok nie istniejącego kontenera-posterunku), a nie w terminalu. Nie gwarantuje to bowiem prawidłowej kontroli (tu szosa jest o wiele szersza niż na moście).", + "9589": "Telewizja ma o północy pokazywać reportaż z wystawy. Włączamy telewizor. Popsuty, po chwili, w poprzek ekranu przebiega drżący niebieski pasek.", + "9590": "Stefan: - Rewelacja.", + "9591": "Telewizor stoi na małym stoliczku. Pasek na ekranie nie trzyma 1,30 m.", + "9592": "Tadeusz S. (a może Paweł P.) tym razem oświadcza się na piśmie.", + "9593": "Wejście Irlandii do Wspólnoty, po referendum w 1972 r. i pewnych zmianach w konstytucji (m.in. usunięto zapis o uprzywilejowanej pozycji Kościoła katolickiego), zapoczątkowało gwałtowną modernizację kraju. Mary Robinson zdobyła w tym okresie uznanie jako wybitny znawca problemów harmonizowania prawa irlandzkiego i europejskiego. Od 1985 r. była bezpartyjna, bo nie zgadzała się ze stanowiskiem Partii Pracy co do ówczesnego porozumienia Irlandii z Anglią, niesprawiedliwego, jej zdaniem, dla protestantów Ulsteru.", + "9594": "Na Monciaku - sopockim deptaku - przed wejściem na molo pojawiła się groźna konkurencja dla festiwalu. Swój sprzęt rozstawił pan Witek - \"Gość z Atlantydy\". Pod tym pseudonimem artystycznym ukrywa się Witold Szymański z Grójca, założyciel partii Odrodzenie Narodowe \"Centrum\".", + "9595": "Poważniejszej bójce zapobiegła interwencja kolegów z zespołu. Ponieważ do zdarzenia doszło na oczach kilku hiszpańskich dziennikarzy, incydentu nie udało się zatuszować.", + "9596": "Hierro z Seedorfem zaczęli się sprzeczać już w pierwszej połowie meczu. Długo się spierali, który z nich ma wykonać rzut wolny. Wściekłość Holendra spotęgowały rzęsiste gwizdy, którymi żegnali go kibice Realu, gdy opuszczał boisko w 57. min.", + "9597": "Powód był prosty - prezesi giełdowych spółek często większość swoich dochodów czerpią ze sprzedaży akcji firm, którym szefują. Dlatego za wszelką cenę dążą do wzrostu ich kursu giełdowego. Analitycy podkreślają, że stosowanie \"kreatywnej księgowości\" to częsta w ostatnim czasie praktyka. Niewykluczone, że podobnych sztuczek używały także polskie spółki giełdowe.", + "9598": "Przy wspólnym stole jadają tu studenci izraelscy i palestyńscy. Wiadomo na pewno, że zginęli Francuz i Amerykanka. Nie ustalono jednak, jakiej narodowości są pozostali, ani też ilu obcokrajowców jest wśród rannych. Tylko ambasada amerykańska podała, że rannych zostało troje Amerykanów. Bomba wybuchła o 13.40, kiedy stołówka niemal pękała w szwach.", + "9599": "Policja w Nepalu zatrzymała wczoraj 36-letniego Polaka, który na pokładzie samolotu lecącego do Tajlandii próbował przemycić 10 kilogramów haszyszu. Polak - nazwiskiem Piotr Orębski, według Agencji AFP - został aresztowany na lotnisku w Katmandu w chwili, gdy wsiadał do samolotu. Grozi mu do pięciu lat więzienia.", + "9600": "Widać jednak było, że niemal wszystko, co działo się na boisku, znajdowało się pod kontrolą Legii. Mecz rozpoczął się dla niej bardzo dobrze, bo już w 2. minucie Cezary Kucharski zdobył prowadzenie. Po rzucie rożnym obrońcy Vardaru zbyt wolno wychodzili spod swojej bramki, podanie z linii pola karnego dotarło do Kucharskiego, a ten strzelił, stojąc tyłem do bramki.", + "9601": "O to samo radiowcy oskarżają Witolda Grabosia, byłego członka KRRiTV, obecnie szef URTiP. - Radio z Wałbrzycha nie otrzymało koncesji, bo odeszło od tego, czemu miało służyć. A Agora jest najgorszym partnerem dla stacji regionalnych - uważa Czarzasty. W kwietniu podobny zarzut postawił publicznie Kazimierz Gródek z Radia RMF FM. Czarzasty zachęca, by nadawcy, którzy mają jakieś zarzuty, podali go do sądu.", + "9602": "Niezadowolenie wyrazili również jej koledzy z SDP. Sytuację starał się jeszcze załagodzić Kanclerz Gerhard Schroder, pisząc wyjaśniający list do prezydenta Busha. Wczoraj, po zamknięciu lokali wyborczych, niemieckie media zapowiedziały, że pani minister ustąpi ze stanowiska. Sama Daubler Gmelin tłumaczy, że sens jej wypowiedzi został przekręcony. Uważa ona, że błaha w gruncie rzeczy sprawa jest wyolbrzymiana przez media.", + "9603": "Operę Giuseppe Verdiego \"Nabucco\" przygotowali twórcy z Niemiec. Reżyserem spektaklu jest Matthias Remus, autorem scenografii Ekkehard Krohn, a kierownikiem muzycznym Lukas Beikircher. W premierowym przedstawieniu w roli Nabucca wystąpił Zbigniew Macias, a jako Abigail - Jordanka Derilova. Teatr Nowy w Łodzi zainaugurował sezon 2002/03 \"Kurką wodną\" Stanisława Ignacego Witkiewicza w reżyserii Łukasza Kosa.", + "9604": "Wzrost cen tego surowca może, w ich opinii, osłabić lub wręcz opóźnić ożywienie światowej gospodarki. Podobnego zdania jest Norwegia, trzeci po Arabii Saudyjskiej i Rosji eksporter ropy. Norwegia w czerwcu zniosła wprowadzone na początku 2002 r. ograniczenia.", + "9605": "Sejm zajmie się poselskim projektem nowelizacji ustawy o Radzie Ministrów na posiedzeniu w tym tygodniu. Jego autorzy postulują, aby rząd był zobowiązany przedstawić w ciągu 30 dni swe stanowisko wobec wniosków legislacyjnych NIK. W razie uznania potrzeby zmian w prawie Rada Ministrów i jej prezes powinni określić termin podjęcia inicjatywy ustawodawczej lub termin zmiany aktu wykonawczego.", + "9606": "Tak silne panuje tam rozgoryczenie z powodu antyamerykańskiej kampanii wyborczej szefów SPD. Dlatego też kanclerz Edmund Stoiber byłby chętniej widziany - pisała DPA, powołując się na koła rządowe w stolicy USA. Wpływowi amerykańscy politycy starają się jednak bagatelizować znaczenie napięć w stosunkach między USA a Niemcami.", + "9607": "Premier Leszek Miller i prymas Józef Glemp zgodzili się wczoraj, iż możliwa jest współpraca państwa i Kościoła w sprawie integracji europejskiej, ale każda ze stron zachowa tu suwerenność działania. Po wczorajszym spotkaniu Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu wiadomo już, że nastąpi zmiana rządowego projektu ustawy o organizacjach pożytku publicznego i wolontariacie.", + "9608": "Zginęło w niej 8 żołnierzy amerykańskich, 7 współpracujących z nimi Afgańczyków oraz kilkuset Talibów i bojowników Al-Qaidy. Dowódca sił amerykańskich w Afganistanie generał Tommy Franks zapowiedział kolejne operacje lądowe. Będą one miały podobny do \"Anakondy\" zasięg. Mimo że Amerykanie uznali operację za udaną, z rejonu walk zdołało wymknąć się wielu partyzantów.", + "9609": "Nie pamięta jednak, jak doszło do zbrodni, nie wie też, dlaczego ją popełnił. Mówi, że 20 listopada 2000 r. wyszedł z domu, by wyrzucić broń, którą kupił przed laty na Stadionie Dziesięciolecia. Pamięta, że pił alkohol. W jaki sposób trafił na ul. Wilczą w Warszawie, już nie wie. Nie przypomina też sobie, jak dostał się do mieszkania państwa P., w którym strzelił do Elżbiety P.", + "9610": "Za pomocą tej metody odczytanie całego genomu jednej osoby trwać ma około 30 minut. Istota pomysłu jest następująca: nowe urządzenie pobiera informację genetyczną, naśladując sposób, w jaki przekazywanie tej informacji odbywa się w przyrodzie podczas duplikacji DNA. Łańcuch DNA jest w normalnych warunkach zaplątany jak porcja spaghetti.", + "9611": "Wczoraj rzecznik ds. europejskich holenderskiego rządu Flores Van Hoenell powiedział, że jego rząd jeszcze nie zdążył przeanalizować przesłanych przez Polskę informacji. Z kolei rzecznik komisarza ds. poszerzenia UE Guntera Verheugena oświadczył, iż Komisja Europejska pozostaje ufna, że rozmowy o swobodnym przepływie kapitału da się zakończyć w czwartek.", + "9612": "Największa polska firma ubezpieczeniowa potwierdziła zainteresowanie zakupem. Pol-Mot jest obecnie właścicielem 80 proc. akcji Legii. Prezes klubu Edward Trylik potwierdza, że kilka tygodni temu do PZU zostało skierowane memorandum informacyjne, na podstawie którego firma może podjąć decyzję o zaangażowaniu w sportową spółkę. PZU oferuje sponsorowanie klubu oraz zaangażowanie kapitałowe w spółkę.", + "9613": "W programie rozpoczynającego się dziś festiwalu w Mannheim w Niemczech przewidziano projekcje trzech polskich filmów. Niemieckiej publiczności pokazane zostaną: \"Głośniej od bomb\" Przemysława Wojcieszka, \"Zmruż oczy\" Andrzeja Jakimowskiego i \"Wtorek\" Witolda Adamka. Według AFP istniejący od 1952 roku festiwal słynie z odkrywania talentów i jest jednym z największych promotorów kina niezależnego.", + "9614": "Chodzi o umowę cenową, polegającą na zawarciu przez cztery największe firmy porozumienia w sprawie ustalenia ilości i kryteriów demontażu tablic reklamowych o powierzchni 12 m kw. (tzw. billboardów) oraz ustalenia ceny minimalnej wynajmu tego nośnika w wysokości 130 USD, co - zdaniem UOKiK - naruszyło ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów.", + "9615": "Szczegóły zostaną przedstawione polskiemu rządowi 12 listopada w ramach przetargu na samolot wielozadaniowy dla polskiego lotnictwa. Umowy wejdą w życie, jeśli F-16 wygra przetarg, który powinien zostać rozstrzygnięty do końca tego roku. Lockheed Martin planuje produkcję podzespołów do małych samolotów odrzutowych typu businness jet, a także samolotów ogólnego użytku na eksport do USA.", + "9616": "Wcześniej zarząd TVP SA wyraził zgodę na rozprowadzanie przez Polsat programów publicznej telewizji w systemie bezprzewodowym. Szczegółowe warunki miała określić odrębna umowa. Jednak w marcu 2000 r. Prezes TVP zawiadomił KRRiTV, że Polsat rozprowadza programy telewizji publicznej bez jej aktualnej zgody.", + "9617": "Rosjanie oskarżają go o planowanie operacji wzięcia zakładników w teatrze na Dubrowce. W jego obronie występują politycy, np. Zbigniew Brzeziński, i organizacje praw człowieka. W Kopenhadze kampanię prowadzi brytyjska aktorka Vanessa Redgrove, obrończyni praw Czeczenów. Zakajew powiedział niemieckiemu tygodnikowi \"Fokus\", że nie ma nic wspólnego z akcją w Moskwie.", + "9618": "Zastępca dowódcy 58. armii rosyjskiej zginął w śmigłowcu zestrzelonym w pobliżu stolicy Czeczeni Groznego. Maszynę zniszczyła rakieta wystrzelona z ruin jednego z bloków na przedmieściu. Oprócz płk. Stanisława Morzoudiewa, zastępcy dowódcy 58. armii, zginęło ośmiu żołnierzy rosyjskich. W momencie trafienia śmigłowiec znajdował się na wysokości około 1000 metrów.", + "9619": "Witold Sobociński, znakomity polski operator filmowy, absolwent i wykładowca łódzkiej PWSFTViT, zostanie w tym roku uhonorowany specjalną nagrodą za całokształt twórczości, przyznaną przez Amerykańskie Stowarzyszenie Operatorów Filmowych. Artysta ma być również gościem tegorocznego Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych Camerimage w Łodzi.", + "9620": "Wicepremier Grzegorz Kołodko spotkał się z szefem Międzynarodowego Funduszu Walutowego Horstem Koehlerem i Banku Światowego Jimem Wolfensohnem. Podczas spotkań omówiono kwestie wzrostu gospodarczego w Polsce w kontekście problemów gospodarki światowej i powiązań gospodarek amerykańskiej i europejskiej.", + "9621": "Sygnały o kupowaniu głosów za alkohol i pieniądze otrzymali także policjanci w kilku miastach Wielkopolski, jednak nie udało się zatrzymać osób, które miałyby uprawiać taki proceder. Mieszkańcy stołecznej gminy Targówek donosili na dwa dni przed wyborami, że jedno ze startujących w wyborach ugrupowań o ogólnopolskim zasięgu kupowało głosy przed wyborami, proponując korzyści materialne bezrobotnym oraz osobom spędzającym czas przed sklepem monopolowym.", + "9622": "Po tym jak Zarząd Dróg Miejskich ogłosił, że stan techniczny wiaduktu przy Trasie Łazienkowskiej jest na tyle poważny, że nie można z niego korzystać i wyłączył konstrukcję z ruchu, komplikując życie wielu właścicielom samochodów, dotąd nie rozpoczęło się jej naprawianie. Tymczasem korki paraliżują okolice ul. Saskiej, bo kierowcy, aby dostać się na Wał, muszą dojechać na niego wąskimi ulicami Saskiej Kępy.", + "9623": "Drugą nagrodę imienną dwudniówki - Jaguara - wygrała Freedom pod Kozłowskim, która po walce zwyciężyła niosącą o 5 kg więcej Nidelvę. Brooklyn, na którym Szymczuk ostro poprowadził po starcie, osłabł po wyjściu na prostą, ale zdołał utrzymać trzecią pozycję. Na czwarte miejsce finiszowała Diana Star. Jak się można było spodziewać, na mocno elastycznym torze nie brakowało niespodzianek, szczególnie na trzecich - czwartych miejscach.", + "9624": "Lech Kaczyński podczas kampanii wyborczej deklarował chęć dokonania 5-10-procentowych redukcji. Marek Balicki zapowiadał, że sięgną one nawet 20 procent. Na razie jednak członkowie zarządów likwidowanych jednostek (gminy Centrum i powiatu warszawskiego) zostaną na kilka miesięcy zatrudnieni jako pełnomocnicy prezydenta do nadzorowania prac przy łączeniu poszczególnych urzędów.", + "9625": "Większość nie stosowała się do obowiązujących zakazów zatrzymywania i postoju. Ale niedzielne zamieszanie było i tak tylko namiastką tego, co czeka nas na drogach w tym tygodniu. Ponad 20 ulic będzie wyłączonych z ruchu w związku ze Świętem Zmarłych.", + "9626": "Chłodno odnoszący się do tych propozycji parlamentarzyści Sojuszu zdecydowali wczoraj, że w pierwszym czytaniu zagłosują za kontynuowaniem prac nad przygotowanym dokumentem. Przeciwko noweli opowie się najprawdopodobniej cała opozycja. W ostatnich dniach do parlamentu trafił także rządowy projekt zmiany ustawy o banku centralnym, który ma za zadanie dostosować nasze prawo do regulacji obowiązujących w Unii Europejskiej.", + "9627": "Lider Samoobrony zapowiedział, że poda do sądu tygodnik \"Wprost\", żądając miliona złotych na cele charytatywne. Zdaniem polityka, pismo naruszyło jego dobra osobiste, porównując go do Adolfa Hitlera. Tymczasem z pozwem przeciwko Andrzejowi Lepperowi wystąpił wczoraj zarząd Agory, wydawcy \"Gazety Wyborczej\".", + "9628": "W końcu marca w Libanie odbyła się tajna narada przywódców ugrupowań terrorystycznych: al-Quaidy, Hamasu i Hezbollahu - podała amerykańska sieć ABC, powołując się na informacje z kół wywiadu. Celem spotkania miało być opracowanie nowej strategii, a przede wszystkim planu zamachów na USA, Wielką Brytanie i inne państwa, wspierające Izrael.", + "9629": "Hotel jest własnością ministra ds. wyznań. Program wizyty przewiduje spotkanie Jana Pawła II z prezydentem Gejdarem Alijewem, z duchowieństwem, przedstawicielami świata nauki i kultury, przywódcami religijnymi. Papież odprawi mszę świętą, na którą zaproszono także katolików z Rosji, Kazachstanu i Gruzji.", + "9630": "Obecnie o tym, czy fundusz emerytalny dobrze inwestuje pieniądze swoich klientów, decyduje tzw. minimalna stopa zwrotu. Jest ona wyliczana na podstawie wyników osiąganych przez wszystkie fundusze. Jak powiedział Reutersowi Jan Monkiewicz taki sposób oceny powoduje, że zanika konkurencja między funduszami.", + "9631": "Na tym jednak impreza się nie skończy. Do późnych godzin nocnych mieszkańcy będą bawić się na dyskotece \"Pod gwiazdami\". To jeden z najdroższych sylwestrów na Mazowszu. Władze Płocka przekazały na jego organizację ok. 80 tys. zł. Gwiazdą zabawy sylwestrowej w Radomiu ma być zespół IRA. Będzie też można wziąć udział w konkursach, a także potańczyć i pośpiewać. Zabawa odbędzie się na pl. Jagiellońskim i ma kosztować ok. 30 tys. zł.", + "9632": "Dotyczy to zwolnień lekarskich do 6 dni, jednak jeśli choroba nie popuści przez 7 dni, dostaniemy wynagrodzenie za cały jej okres. Pracodawca mniej zapłaci za naszą chorobę. Już po 33 dniach zwolnienia będzie płacić ZUS - dotychczas ZUS włączał się po 35 dniach zwolnienia.", + "9633": "Dzięki temu pracownicy bardzo szybko ustalili, kto może być odpowiedzialny za zdarzające się coraz częściej w firmie tajemnicze manka. 27 grudnia o godz. 5.40 kamery zarejestrowały, jak ubrany w uniform ochroniarz rozbija szklaną gablotę i zabiera z niej dwa telefony wartości 600 złotych. Nagranie wykazało, że w przestępstwie pomagali ochroniarzowi dwaj inni młodzi mężczyźni.", + "9634": "Zarówno Netia, jak i TP SA obniżyły o 25 proc. stawki za połączenia międzymiastowe oraz międzynarodowe. W Netii taniej będzie jeszcze jutro przez cały dzień. Promocja Netii dotyczy także połączeń lokalnych, międzymiastowych oraz międzynarodowych wykonywanych przez system telefonii internetowej (VoIP).", + "9635": "W celu zabezpieczenia się przed osobami fałszującymi wpisy do logo witryn, OneStat.com zastosował metodę sprawdzania kodu JavaScriptu przeglądarki. Dane OneStat są wynikiem badania 2 mln odwiedzin stron www. Portal wskazuje, że największy odsetek użytkowników Opery i innych, alternatywnych dla IE przeglądarek stanowią firmy, dla których najważniejsze jest wierne odtworzenie wyglądu strony.", + "9636": "Jedna z hipotez, dotyczących środowej ucieczki \"Jędrzeja\", nie wyklucza, że mógł mu pomóc ktoś z policji. Ustalono już, że bandyta prawdopodobnie nie odjechał - jak przypuszczano - stojącym przed sądem samochodem terenowym, lecz spokojnie poszedł na postój i wsiadł do taksówki. Policja wciąż uważa, że \"Jędrzejowi\" nie udało się opuścić naszego województwa.", + "9637": "Nieoficjalnie wiadomo, że Krzysztof Jagiełło, znany w środowisku SLD jako doskonały organizator, był w tej sprawie w sobotę w Warszawie. Poparcie znacznej części członków Sojuszu, wywodzących się z SdRP, ma jednak wicewojewoda Mirosław Marcisz.Wielu partyjnych kolegów chętnie widziałoby go na stanowisku prezydenta Łodzi, ponieważ Marcisz ma opinię dobrego menadżera.", + "9638": "Złote Ekslibrisy za najlepszą w roku 2001 książkę o Łodzi i regionie wręczono wczoraj w Bibliotece Wojewódzkiej im. Piłsudskiego. Uroczystość zorganizowano z okazji Dnia Bibliotekarza. Za najlepszą książkę popularnonaukową o Łodzi jury uznało książkę Krzysztofa Stefańskiego \"Jak zbudowano przemysłową Łódź. Architektura i urbanistyka miasta w latach 1821-1914\".", + "9639": "Uczniowie XII LO wygrali wojewódzki etap konkursu \"Euroszkoła w Internecie\", który organizuje Kancelaria Prezydenta Rzeczpospolitej. Stworzyli najlepszy, zdaniem jurorów, projekt witryny internetowej, która ma przybliżać rówieśnikom z zagranicy Polskę oraz przynosić jak najwięcej informacji na temat Unii Europejskiej. Uczniowie \"dwunastki\" tym samym zakwalifikowali się do finału, który odbędzie się w czerwcu w Warszawie.", + "9640": "Katarzyna Zdanowska z łódzkiej drogówki zapewnia, że policja będzie karać kierowców łamiących przepisy. Patrol policji ma zaglądać na ul. Wigury. Straż miejska rozważa, czy wystąpić do Wydziału Dróg UMŁ o likwidację tamtejszego postoju taksówek. - To nie pierwsza skarga na to, jak trudno przejechać przez ten odcinek ulicy Wigury. Chcemy definitywnie rozwiązać ten problem.", + "9641": "Stojący pod znakiem zapytania występ łódzkiej grupy Blue Cafe jednak doszedł do skutku i to z sukcesem. Piosenkę zaśpiewali dobrze i publiczność przyjęła ich serdecznie, a dziennikarze wyróżnili swoją nagrodą. Tatiana Okupnik chorowała kilka dni przed opolskim koncertem, ale udało jej się zdobyć tytuł miss obiektywu.", + "9642": "Sąd zdecydował też, że proces będzie się toczył od początku, bo od poprzedniej rozprawy minęło wiele czasu. Przypomnijmy: w marcu 2000 roku na antenie regionalnego ośrodka TVP wyemitowano wywiad, w którym Piotrowski porównał sądy: Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim i Apelacyjny w Łodzi do cyrku, a pracujących tam sędziów - do klaunów. W ten sposób skomentował fakt kilkakrotnego odrzucenia swoich wniosków o warunkowe zwolnienie.", + "9643": "W bagażach uczniów renomowanego XXVI Liceum Ogólnokształcącego z Łodzi, którzy jechali na wycieczkę do Trójmiasta, policja znalazła w środę narkotyki i 14 litrów alkoholu. Autokar z licealistami zatrzymano na ul. Aleksandrowskiej w Łodzi, podczas policyjnej akcji prewencyjnej.", + "9644": "W święto Bożego Ciała w Łowiczu odbyła się tradycyjna procesja eucharystyczna. Po mszy świętej wyruszyła z bazyliki katedralnej i okrążyła Stary Rynek. Procesję prowadził biskup Alojzy Orszulik. Obrzęd przyciągnął nie tylko tłumy miejscowych wiernych, ale i turystów. W uroczystości uczestniczyli wierni w kolorowych łowickich wełniakach.", + "9645": "Byłemu prezesowi zakładu prokuratura zarzuca niedopełnienie obowiązków i spowodowanie poprzez to prawie 8 mln zł strat. Prokuratorzy podejrzewają Jamrożego, że akceptował zakupy spółki-córki PZU SA PZU Development, która kupowała - po sztucznie zawyżonych cenach - grunty w różnych regionach kraju. Różnica w cenie trafiała do pośredników (m.in. aresztowanych przez sąd braci W.).", + "9646": "W przeddzień przekazania ONZ przez Bagdad raportu na temat irackiej broni USA nasiliły presję na Bagdad, aby ujawnił wszystkie swoje arsenały. Przedstawiciele administracji prezydenta Busha twierdzą, że mają dowody posiadania przez Saddama Husajna broni masowego rażenia. Rzecznik Białego Domu odmówił jednak ich podania, informując tylko, że dowody zostaną przekazane inspektorom ONZ w Iraku.", + "9647": "Miss Turcji pokonała Kolumbijkę Natalię Perelta i Miss Peru Marinę Morę Montero, które zajęły odpowiednio drugie i trzecie miejsce w finale konkursu, transmitowanego do 142 państw świata. Według agencji DPA, finał konkursu obejrzały 2 mld ludzi, lecz nie pokazywała go żadna z brytyjskich stacji telewizyjnych.", + "9648": "Choć dziecko złożyło na policji zeznania, sprawców nie zatrzymano. Policjanci z pobliskiego komisariatu przyznają, że docierają do nich sygnały o rozbojach. Mogą jednak interweniować, gdy mają dowody przestępczej działalności. Od września próbują złapać sprawców napadu na ucznia gimnazjum salezjańskiego, który został obrabowany przez napastników z bramy przy ul. Złotej.", + "9649": "Później samochód poświęcili biskupi uczestniczący w uroczystościach. Wyjaśnił też, że wniosek o nadawanie programu telewizyjnego złożyła fundacja Lux Veritatis (Światło Prawdy). Ojciec Tadeusz Rydzyk po emisji poświęconego mu filmu mówił na antenie swego radia, że to zemsta TVP za jego plany stworzenia telewizji.", + "9650": "W przedostatniej kolejce rundy pierwszej ligi koszykarek BS Sure Shot Wołomin pokonał Widzew Selgros 87:62 (28:13, 18:22, 25:9, 16:18). Widzew: Szulc 19, Dębiec i Mroczek po 11, Kopeć 9, Kostecka 5, Rajkowska 3, Manias i Świderek po 2, Salska i Mazur 0. Najwięcej dla Wołomina: Dulnik 26, Kopeć 17.", + "9651": "Dziś prokuratura zdecyduje, czy wystąpić do sądu z wnioskiem o aresztowanie zatrzymanego wczoraj siódmego już podejrzanego - kierowcy jednej z karetek. 32-letni Sławomir S. jest podejrzany o branie łapówek od firm pogrzebowych w zamian za informacje o zgonach pacjentów. Jest on przewodniczącym łódzkiego oddziału Krajowego Związku Zawodowego Pracowników Ratownictwa Medycznego. Jego brat, rzecznik łódzkiego pogotowia, jest szefem Związku.", + "9652": "W trwającej sześć miesięcy operacji ma wziąć udział 600 amerykańskich żołnierzy, w tym 160 komandosów. Formalnie Amerykanie nie mogą brać udziału w działaniach bojowych, a cała operacja nazwana jest \"manewrami\". W czwartek filipińscy żołnierze znaleźli ciało amerykańskiego turysty zabitego w zasadzce na zboczu wulkanu Pinatubo na północy kraju. Dwaj turyści, Amerykanin i Niemiec, udali się na początku tygodnia na wycieczkę.", + "9653": "W Śmiełowie ewakuowano 26 osób, po tym jak dach zerwany z jednego budynku uderzył w dom mieszkalny i uszkodził jedno z mieszkań. W Nowym Tomyślu wiatr zerwał dach urzędu skarbowego i pasażu handlowego. Wieczorem szacowano, że w Wielkopolsce nawałnica uszkodziła w sumie 30 budynków. Wywracała również tiry na drogach.", + "9654": "Wydma Nowodworska rozciągająca się w okolicach ul. Poetów na Białołęce jest wyjątkowa. Powstała nie dzięki działalności wiatru, ale akumulacji rzecznego piasku. Porastają ją wiekowe akacje, lipy i inne drzewa liściaste. 24 stycznia na obszarze blisko pół hektara drzewa wycięto.", + "9655": "Obie strony używają broni maszynowej i moździerzy. Nad miastem latały amerykańskie samoloty bojowe, ale nie interweniowały. W górach prowincji Paktia, której stolicą jest Gardez, Amerykanie próbują zniszczyć ostatnie ogniska oporu Bazy Osamy ben Ladena. Walki pomiędzy ludźmi lokalnego watażki Pad Szaha Chana, lojalnego wobec tymczasowego rządu Hamida Karzaja, i uzbrojonymi zwolennikami szury wybuchły w środę.", + "9656": "Z prawie miesięcznym opóźnieniem w sobotę wystartował prom kosmiczny Endeavour. Przyczyną zwłoki były najpierw pęknięcia odkryte w przewodach paliwowych, a potem złe warunki atmosferyczne. Przez opóźnienie Endeavour musiał gonić po orbicie stację Alfa 600 km nad powierzchnią Ziemi.", + "9657": "Do 31 grudnia byli robotnicy przymusowi, którzy w czasie II wojny światowej byli zatrudnieni w placówkach Kościoła katolickiego w Niemczech, mogą składać wnioski o odszkodowania - przypomina fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie. Formularze wniosków są w ośrodku informacyjnym fundacji przy ul. Wspólnej 30 w Warszawie.", + "9658": "Grupa 18 inspektorów jest pierwszą, która stanęła na irackiej ziemi od 1998 r., kiedy to Bagdad wyrzucił poprzednią ONZ-owską misję. Pracę mają rozpocząć w środę. Zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa władze w Bagdadzie są zobowiązane do wpuszczenia inspektorów do każdego obiektu, który zażyczą sobie zbadać.", + "9659": "Wobec krwawych zamieszek w Kadunie grożących w każdej chwili rozprzestrzenieniem się do innych miast kraju organizatorzy konkursu postanowili przenieść go do Londynu. W Nigerii przeciwko paradzie roznegliżowanych piękności protestowali muzułmańscy radykałowie. W Londynie również zaciekle występowały przeciwko nim europejskie feministki.", + "9660": "Wczoraj wieczorem w Warszawie z okazji inauguracji VI Programu Ramowego Badań Unii Europejskiej przyznano Kryształowe Brukselki - nagrody dla najlepszych polskich uczestników poprzedniego, piątego Programu Europejskiego. Przyznaje je kapituła powołana przez ministra nauki prof. Michała Kleibera.", + "9661": "Arafat w telefonicznej rozmowie z sekretarzem stanu USA Colinem Powellem wezwał do pilnego przysłania wojsk międzynarodowych, które miałyby powstrzymać izraelską agresję. Tymczasem minister informacji w rządzie Autonomii Palestyńskiej Jaser Abed Rabbo oskarżył USA, że współpracują z Izraelem w najeździe na ziemie palestyńskie. W piątek rząd Izraela rozpoczął operację \"Ochronny mur\".", + "9662": "W czasie uroczystości Wielkiego Tygodnia zwracano uwagę na zdrowie Papieża, który nie celebrował nabożeństwa Niedzieli Palmowej i Wielkiego Czwartku. Papież cierpi na bóle artretyczne prawego kolana. W prasie włoskiej pojawiły się niedawno pogłoski o czekającej go operacji wszczepienia protezy stawu kolanowego. W niedzielę Watykan zdementował je.", + "9663": "Jeśli tożsamość więźnia się potwierdzi na sto procent, będzie to największy sukces w pogoni za al Kaidą. Abu Zubajda do rozpoczęcia amerykańskiej inwazji na Afganistan na co dzień nadzorował działania organizacji, wykonując polecenia ścisłego kierownictwa.", + "9664": "Pięciu zabitych i 272 rannych to tymczasowy bilans trzęsienia ziemi, które nawiedziło wyspę w niedzielę. Wstrząs miał siłę 6,8 stopni w skali Richtera, o stopień mniej niż w wielkim wstrząsie sprzed czterech lat, który pochłonął 2,4 tys. ofiar.", + "9665": "Część budynków wojskowych ma być sprzedana, ale jak zaznaczyli przedstawiciele Agencji Mienia Wojskowego, często trzeba będzie przeczekać obecny zastój na rynku, by uzyskać wyższe ceny. Dla wielu mniejszych miast rozwiązanie garnizonów to likwidacja miejsc pracy dla miejscowej ludności i części infrastruktury.", + "9666": "Tymczasem były włoski premier Giulio Andreotti, w swoim czasie orędownik sprawy palestyńskiej, oświadczył wczoraj, że pośredniczył w rozmowach pomiędzy włoskim rządem a zaangażowanym w betlejemskie negocjacje Watykanem i już dziesięć dni temu informował Rzym o możliwym porozumieniu.", + "9667": "Od dziś obowiązuje też absolutny zakaz wchodzenia na leśne obszary Kampinoskiego Parku Narodowego. Oznacza to, że nie wolno poruszać się po drogach, szlakach pieszych i rowerowych. W przypadku, gdy ktoś nie podporządkuje się zakazowi, może zostać ukarany mandatem w wysokości nawet 500 zł.", + "9668": "Projekty ławek dla parku Żeromskiego można podziwiać na Wydziale Wzornictwa Przemysłowego ASP. Ogłoszony przez miasto i władze uczelni konkurs rozpoczął się w grudniu. Przez semestr studenci pilnie studiowali topografię parku, rysowali koncepcje i wykonywali odlewy. Pomysłowość przyszłych projektantów podziwiali wczoraj pierwsi goście. Kto chciał, mógł głosować na jego zdaniem najlepszy projekt.", + "9669": "Sejm debatował wczoraj nad abolicją podatkową i deklaracjami majątkowymi. Rząd twardo obstaje przy pomyśle, żeby osoby korzystające z abolicji płaciły fiskusowi 7,5 proc. ujawnionych dochodów. Ale w koalicji rośnie grupa zwolenników podniesienia stawki do 12 bądź 15 proc. Opozycja domagała się wczoraj nawet 50 proc.", + "9670": "Za kolejne 4,2 mln euro z budżetu wydrukowano i rozesłano broszury informujące Irlandczyków, o co właściwie chodzi w traktacie. W pierwszym referendum w czerwcu 2001 r. 54 proc. głosujących odrzuciło umowę nicejską, która reformuje Unię Europejską i otwiera drogę do członkostwa Polsce i innym kandydatom.", + "9671": "Wiele firm - kontrahentów biznesmena - od lat bezskutecznie próbuje odzyskać od niego pieniądze. Inne - kupione - zostały postawione w stan likwidacji. Jednym z ostatnich interesów Hammerlinga było kupno Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Nowym Sączu. Wczoraj rada nadzorcza miała odwołać dotychczasowy zarząd i zastąpić go ludźmi Hammerlinga. Po naszym reportażu punkt o odwołaniu zarządu zdjęto z porządku obrad.", + "9672": "Niewytłumaczalna zbrodnia wstrząsnęła Polską. 5 września po południu 22-letnia Patrycja jak co dzień wyszła na spacer do lasu w Zakrzewie pod Poznaniem. W wózku wiozła 13-miesięcznego synka. Na leśnej drodze zaatakował ją rowerzysta. Chłopca udusił, matkę skatował tak, że w stanie krytycznym trafiła do szpitala.", + "9673": "Obywatelski wniosek o przeprowadzenie referendum w kwestii sprzedaży ziemi cudzoziemcom ma rozpatrzyć Sejm na rozpoczynającym się dziś posiedzeniu. Wniosek jest inicjatywą klubu poselskiego LPR. Polacy mieliby odpowiedzieć na pytanie, czy sprzeciwiają się sprzedaży ziemi cudzoziemcom. Sejm ma głosować także nad projektem uchwały w sprawie sprzedaży zakładu energetycznego STOEN.", + "9674": "Skandal ze szpiegostwem przemysłowym wybuchł, gdy odkryto, że ma miejsce przeciekanie tajemnic Ericssona do obcych służb wywiadowczych. Firma, będąca największym na świecie producentem telefonów komórkowych, jest także zaangażowana w prace nad radarami i systemami naprowadzania rakiet dla myśliwca JAS 39 gripen.", + "9675": "W Kielcach w Święto Niepodległości odsłonięto odbudowany Pomnik Niepodległości. Monument ten stanął w Kielcach 11 listopada 1928 roku. We wrześniu 1939 r. zburzyli go Niemcy. Odbudowany został po 63 latach, dzięki staraniom kombatantów AK i znacznej pomocy kieleckich parafii.", + "9676": "Prezydent walczącej o niepodległość Czeczenii Asłan Maschadow potępił terroryzm i ponownie zadeklarował bezwarunkową gotowość do negocjacji z Kremlem, by znaleźć polityczne rozwiązanie konfliktu. Deklaracja ta, zamieszczona wczoraj na stronie internetowej czeczeńskich separatystów, została ogłoszona po niedzielnym wystąpieniu rosyjskiego prezydenta Władimira Putina. Wykluczył on możliwość negocjowania z Maschadowem.", + "9677": "W Polsce do tej pory funkcjonuje 308 powiatów. Jako kryterium utworzenia nowych powiatów przyjęto: zdecydowaną przewagę pozytywnych opinii nad negatywnymi na szczeblu lokalnym i regionalnym w sprawie utworzenia nowego powiatu; fakt, że miasta te były stolicami powiatów przed 1975 r. oraz silne więzi społeczne, kulturowe i geograficzne.", + "9678": "Posłowie wprowadzili jednak zapis, że z urlopów na starych warunkach będą mogły skorzystać nie tylko kobiety już przebywające na urlopach, ale także te, które 1 stycznia były w ciąży, o ile zwrócą się o to do pracodawcy. Ten jednak nie ma obowiązku wyrażenia zgody.", + "9679": "Rafineria Gdańska SA podniosła od dziś hurtowe ceny benzyny o 60 zł na tonie i oleju napędowego o 100 zł na tonie. Jak twierdzi zarząd Rafinerii, podwyżka wynika ze zmiany sytuacji na światowym rynku paliw, podwyższenia stawek podatku akcyzowego i zmiany sposobu wyliczania cen sprzedaży.", + "9680": "Podniesiona została też górna granica wieku, upoważniająca do przewożenia dzieci na przednim siedzeniu samochodu. Dzieci do 12. roku życia można przewozić na przednim siedzeniu jedynie w fotelikach ochronnych. Po 13 maja 2002 r. na przednim siedzeniu bez fotelików ochronnych będą mogły siedzieć również dzieci do 12 lat, które mają więcej niż 150 cm wzrostu.", + "9681": "Policja podała, że Niemcy znajdowali się poza wytyczonymi szlakami zjazdowymi. Inna lawina w Drefreggental we wschodnim Tyrolu przysypała siedmioosobową grupę austriackich narciarzy, również poruszających się poza wyznaczonymi szlakami. Sześciu osobom udało się wydostać o własnych siłach. Jeden mężczyzna odniósł tak ciężkie obrażenia, że zmarł wkrótce po tym, kiedy ratownicy wydobyli go ze śniegu.", + "9682": "Wówczas powołano właśnie Międzynarodowy Parlament Dziecięcy i wybrano przewodniczącego tego parlamentu oraz jego zastępców. Władza ma charakter rotacyjny. Od stycznia przejmie ją dziecko z Czech, a za rok z Niemiec. Parlamentarzyści liczą sobie od 12 do 15 lat, pochodzą z czeskiego Hradka, niemieckiego Zittau oraz Bogatyni, Porajowa i Sieniawki.", + "9683": "Koszt przedsięwzięcia nie jest mały: kamera kosztowała około 2 tys. zł, 5 tys. zapłacono za komputer. Do tego trzeba doliczyć okablowanie i opłaty dla TP SA. Łącznie wydano więc 10 tys. zł. W przyszłości organizatorom marzy się ustawienie kamer również w kilku innych miejscach oraz umieszczenie \"podzielonego\" ekranu przy dolnej stacji wodociągu.", + "9684": "Ludzie uważają, że do kłopotów z uzyskaniem zgody przyczynili się inwestorzy starający się o pozwolenie na budowę małego osiedla na działce sąsiadującej z ogródkami mieszkańców. Protestują przeciwko zamierzonej budowie. Już trzykrotnie odwoływali się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, by unieważnić decyzję o warunkach zabudowy wydaną przez Wydział Architektury. Dwukrotnie SKO przyznało im rację.", + "9685": "29 listopada rozpocznie się czterodniowy, trwający do 3 grudnia kongres zatytułowany \"Mediacja/Medializacja\". W sali Oratorium Marianum intelektualiści i artyści będą mówić m.in. o roli mediów w sztuce, nowej sztuce i znaczeniu technologii. Nie zabraknie też nawiązań do historii sztuki i jej tradycji.", + "9686": "W sobotę około piątej rano, kiedy policja wzywała karetki do piętnastu osób poszkodowanych w wypadku autobusowym na drodze 340 między Ścinawą a Wołowem, słuchawka telefonu w podstacji Pogotowia Ratunkowego w Brzegu Dolnym była odłożona, a dyspozytor spał. Badania alkomatem wykazały, że miał ponad dwa promile alkoholu w wydychanym powietrzu.", + "9687": "Niezwykle interesująca okazała się wizyta policjantów w mieszkaniach zatrzymanych. Znaleziono w nich m.in. pistolet maszynowy MP-40 \"Schmeisser\", amunicję, magazynki i różne elementy samodziałowej broni. Wykonano ją chałupniczo, ale nie powstydziłby się ich żaden fachowiec. Lista tego bandyckiego arsenału jest zresztą znacznie dłuższa.", + "9688": "Niewykluczone, że przyczyną było zaczadzenie. Pożar zauważono po godz. 14. Zgłosił go właściciel posesji, którego syn przebywał w tym czasie w palącym się budynku dawniej świniarni. Strażacy uwijali się jak w ukropie. Wyciągnęli z płomieni mężczyznę. Niestety, lekarz po przybyciu na miejsce orzekł, że ten już nie żyje.", + "9689": "Pierwszy album z 1986 roku \"Recidive in Concert\" to biały kruk nie tylko w Polsce, ale i w Niemczech. Przez kilkanaście lat doczekali się też swojej wiernej publiczności, o czym można było się przekonać podczas sobotniego jubileuszowego koncertu w klubie \"Stajnia nr 8a\".", + "9690": "Nie tak zapewne wyobrażał sobie swój debiut w roli szkoleniowca Jelfy Edward Jankowski. Były drugi trener lubelskich szczypiornistek nie zdołał poprowadzić jeleniogórzanek do sukcesu. Manteks sprawił zawodniczkom spod Karkonoszy potężne lanie wygrywając 34:19, biorąc srogi odwet za wrześniowy remis 21:21 w Jeleniej Górze.", + "9691": "Zdaniem władz, ekstremiści albańscy z regionu objętego konfliktem mają powiązania z separatystami z Doliny Preszeva w południowej Serbii, gdzie dochodziło ostatnio do starć z siłami rządowymi Jugosławii, oraz otrzymują wsparcie od kosowskich Albańczyków. Wczoraj Rada Europy przestrzegła, że ostatnie napięcia w Macedonii rodzą niebezpieczeństwo wybuchu nowej wojny na Bałkanach.", + "9692": "Około 50 osób przesłuchała do wczorajszego popołudnia policja w związku z sobotnim napadem na warszawską filię Kredyt Banku, w którym zastrzelono cztery osoby. Policja udziela niewiele informacji zasłaniając się dobrem śledztwa. telewizyjna \"Panorama\" podała wczoraj, że zatrzymano 6 osób. Wśród nich są dwie, które widziały i mogły mieć kontakt za sprawcami napadu.", + "9693": "Sąd Lustracyjny oczyścił wczoraj posła SLD, byłego ministra sprawiedliwości Jerzego Jaskiernię z zarzutu \"kłamstwa lustracyjnego\". Zdanie odrębne złożył jeden z trzech sędziów, który chciał uznania posła za takiego kłamcę. Wyrok nie jest prawomocny. Zastępca Rzecznika Interesu Publicznego Krzysztof Kauba wniesie apelację.", + "9694": "Od dwóch lat w tym miejscu niszczeje budynek byłego sklepu \"Zosia\", należącego kiedyś do WSS Społem Praga Południe. Za wieczyste użytkowanie działki deweloper zapłaci miastu w sumie 1,6 miliona zł. Do kasy gminy wpłynęło już 25 proc. tej sumy. Resztę Howell będzie płacił w ratach - co roku 5 proc.", + "9695": "W Polsce nie odnotowano dotąd żadnego wypadku tzw. choroby szalonych krów, czyli gąbczastego zwyrodnienia mózgu, BSE, podejrzewanego o możliwość wywołania u ludzi choroby Creutzfeldta-Jakoba. Ryzyko jej wystąpienia ocenia się jak jeden do miliona, a jednak obawa przed nieuleczalnym na razie i śmiertelnym dla ludzi zagrożeniem zapewne skłoni niektórych do finansowego ubezpieczenia się na wypadek choroby.", + "9696": "Proces będzie kontynuowany 13 czerwca, kiedy wezwano pierwszego świadka - Ryszarda Reiffa, b. szefa Stowarzyszenia \"PAX\", jedynego członka Rady Państwa PRL, który nie poparł przyjęcia przez nią dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego w grudniu 1981 r.", + "9697": "Aby wypłaty mogły zostać rozpoczęte, Bundestag jak najszybciej powinien ogłosić \"pokój prawny\", o co apeluje również premier Jerzy Buzek. Niemiecki parlament musi stwierdzić w tym celu \"wystarczające\" bezpieczeństwo prawne dla niemieckich firm w USA. Ma im ono gwarantować, że po przekazaniu funduszu odszkodowawczego nie będą się już musiały martwić pozwami o odszkodowania za pracę przymusową na rzecz III Rzeszy.", + "9698": "Na razie trudno dociec, co było przyczyną wypadku. Niemieccy policjanci twierdzą, że w rachubę nie wchodzi kolizja z innym pojazdem. Oni też oceniali stan techniczny autobusu marki Neoplan, którym jechali Polacy. Po pierwszych oględzinach doszli do wniosku, że nie budzi zastrzeżeń. Nie wyklucza się, że powodem wypadku było zaśnięcie kierowcy.", + "9699": "Niespodziewanym incydentem zakończyła się rozprawa w jednym z procesów, toczących się w tutejszym Sądzie Rejonowym. zeznania składał powołany przez oskarżyciela świadek, Władimir P., Ukrainiec zamieszkujący czasowo w Pile. Wcześniej kilkakrotnie nie stawiał się na wezwanie sądu, na przedwczorajszą rozprawę przyszedł w asyście funkcjonariuszy.", + "9700": "Japońskie Ministerstwo Zdrowia zbadało znajdujące się na rynku trzy typy chińskich \"ziołowych\" pigułek odchudzających. Okazało się, że choć oficjalnie składnikami środków miały być zioła i wyciąg z liści herbacianych, faktycznie zawierały niebezpieczne dla zdrowia ilości hormonów tarczycy. Japończycy stwierdzili także obecność w części badanych pigułek fenfluraminy - środka niegdyś stosowanego w leczeniu anoreksji.", + "9701": "Policja uważa, że w centrach handlowych często źle umieszczane są kamery, a uzyskany z nich obraz nie stanowi żadnej wartości dowodowej. Funkcjonariusze dodają również, że bardzo rzadko zdarza się, aby system monitoringu chronił nie tylko sklepowy towar, ale także klientów.", + "9702": "Turska przyznała, że jest przerażona, bo nie wyklucza, że nastolatka mogła zarazić inne osoby. Zaznaczyła, że w ciągu najbliższych kilku dni przebadana zostanie rodzina nastolatki, pracownicy cukierni, a po wakacjach uczniowie szkoły, do której uczęszczała. Doktor Turska poinformowała, że przypadek z nastolatką nie jest odosobniony. Kilka dni temu na oddział trafiła prątkująca absolwentka gimnazjum.", + "9703": "Stąd zresztą dotarł sygnał do prokuratury o niepokojącym procederze. Według dotychczasowych ustaleń w aferę było zamieszanych kilkadziesiąt firm z Krakowa, Gdańska, Bydgoszczy, Poznania, Szczecina, Katowic i Wrocławia. Prokuratura Apelacyjna współpracuje w tej sprawie z oddziałami CBŚ we wspomnianych miastach i Urzędami Kontroli Skarbowej.", + "9704": "Do zdarzenia doszło 10 lipca około godziny dwudziestej. Z relacji dziecka wynika, że sąsiad zaprosił je do domu. Poszła z własnej woli, gdyż dobrze go znała. Nie doszło do szarpaniny czy użycia siły fizycznej. Mężczyzna dotykał ciała dziewczynki w miejscach intymnych.", + "9705": "Papież w obecności trzech tysięcy Indian, kardynałów i biskupów z całej Ameryki Łacińskiej oraz prezydenta Meksyku, Vincente Foxa, dokonał wczoraj w meksykańskiej stolicy historycznego aktu kanonizacji pierwszego indiańskiego świętego, Juana Diego. Msza kanonizacyjna odbyła się w bazylice Matki Bożej z Guadelupe, wzniesionej przy placu Zocalo, jednym z największych na świecie.", + "9706": "Wcześniejsze doniesienia mówiły, że był to zamach samobójczy. Rzecznik policji w Jerozolimie, Kobi Zrihen powiedział, że nie znaleziono ciała domniemanego samobójcy, więc jest to, zapewne, zamach bombowy. Według CNN, policja przychyla się do wersji ładunku wybuchowego pozostawionego w ręcznej torbie w bufecie, gdzie było tłoczno.", + "9707": "Politycy opozycji poinformowali również, że zamierzają złożyć do Trybunału Konstytucyjnego wniosek w sprawie niekonstytucyjności ustawy o ABW i AW. Pytani, kiedy go złożą, odpowiedzieli, że \"po wakacjach, kiedy zebrana zostanie wystarczająca liczba podpisów\". Prawem opozycji nazwał szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Andrzej Barcikowski zapowiedź ewentualnego wniosku o odwołanie go z pełnionej funkcji.", + "9708": "Nowoczesną motorówkę do patrolowania Wisły ukradziono policjantom z Torunia. Łódź odnaleziono porzuconą i ogołoconą z silnika i kosztownego wyposażenia. \"Łódź typu >>Harpun<< skradziono kilka dni temu w nocy, z przystani, gdzie miała stałe miejsce postoju.", + "9709": "Wadliwym autokarem jechała z Warszawy 45-osobowa grupa młodzieży w wieku od 15 do 18 lat. Prywatny autobus został zatrzymany do rutynowej kontroli. W wyniku zauważonych nieprawidłowości - zużyte bieżniki, wyciek oleju - funkcjonariusze zatrzymali dowód rejestracyjny pojazdu i skierowali go do stacji diagnostycznej z poleceniem usunięcia usterek.", + "9710": "18-letni Król wziął sobie do pomocy 15-letniego Stanisława Reja. Na początku września opracowali plan, który po tygodniu zrealizowali. Dziewczyna zwabiła Rafała R. do lasu pod Karpiówką. Mężczyzna przyjechał tam razem z nią samochodem. W lesie czekał na niego już Król z Rejem. Król zaatakował pierwszy. Bił tak mocno, że złamał kij bejsbolowy.", + "9711": "Zapowiadany na wczoraj przez Związek Zawodowy Rolników \"Ojczyzna\" strajk okupacyjny w Lubelskich Zakładach Tytoniowych nie doszedł do skutku. \"Ojczyzna\" domaga się od rządu wstrzymania prywatyzacji zakładu, zbadania wiarygodności inwestora oraz rozpoczęcia rozmów przez ministra skarbu państwa z rolnikami i związkiem \"Ojczyzna\" na temat prywatyzacji i pakietu plantatorskiego.", + "9712": "Wśród zwolnionych, poza komendantem powiatowym, jest dwóch oficerów, w tym komendant jednego z komisariatów w okolicach Radomska, aspirant oraz sierżant sztabowy z pionu kryminalnego i ruchu drogowego. Wcześniej komendant wojewódzki policji w Łodzi odwołał ze stanowiska komendanta powiatowego policji w Radomsku.", + "9713": "Za uchwaleniem ustawy było 416 posłów, żaden poseł nie był przeciwny i żaden nie wstrzymał się od głosu. Zakupione interwencyjnie produkty rolne agencja przechowuje jako zapasy operacyjne lub rezerwy państwowe. Agencja nie ma jednak własnych magazynów i ponosi koszty związane z przechowywaniem zapasów.", + "9714": "Święto orkiestr dętych organizuje się tam tradycyjnie co roku. Każde miasto i wieś ma swoją duchovkę (orkiestrę), które są bardzo popularne nie tylko wśród dorosłych, bo składy orkiestr są przede wszystkim młodzieżowe. Clou dwudniowego festiwalu (6-7 lipca) była parada gwiaździsta, w której sześć czeskich orkiestr i świdniska wmaszerowały na XVII-wieczny rynek Studenek.", + "9715": "Dotąd nie odnaleziono dwóch polskich płetwonurków, zaginionych podczas nurkowania na dużą głębokość w Morzu Czerwonym niedaleko egipskiego kurortu Hurgada. Do wypadku doszło w czwartek około południa czasu lokalnego. Dwaj polscy nurkowie Michał Porada i Adam Harbuz zaginęli podczas próby rekordowego nurkowania na głębokość ponad 200 metrów.", + "9716": "Zgodnie z przepisami rozporządzenia - osoba kontrolująca prawidłowość wykorzystania przez pracownika lekarskiego zwolnienia od pracy jest uprawniona do wykonywania kontroli w miejscu zamieszkania, miejscu czasowego pobytu lub w miejscu zatrudnienia osoby kontrolowanej. Dotyczy to także sytuacji, w której pracownik korzystający ze zwolnienia lekarskiego, wykonuje inną pracę zarobkową.", + "9717": "Centra handlowe wzdłuż ulicy Zana oraz utrzymanie zielonych płuc (chodzi o park Rury) to główne punkty uchwalonego w piątek przez radnych planu zagospodarowania przestrzennego dla dzielnic LSM i Czuby. Radni zdecydowali też, że u zbiegu al. Kraśnickiej i Orkana nie może stanąć hipermarket spożywczy.", + "9718": "Uszkodzone zostały wówczas 932 zabytkowe drzewa. Wiatr bezpowrotnie zniszczył aż 309 okazów. W komitecie wspierającym odbudowę parku znalazła się m.in. Maria Wodzyńska-Walicka, ambasador Polski w Holandii oraz prezydenci partnerskich miast Cor de Vos oraz Janusz Grobel. Kampanię informacyjną połączoną ze zbiórką pieniędzy prowadzono w Nieuwegein do końca sierpnia.", + "9719": "Młodzież z Mełgwi otrzymała pełnowymiarową halę sportową. Jest to jedyny taki obiekt w gminie. W pierwszej kolejności będzie służyła ponad 400 uczniom szkoły podstawowej i gimnazjum. Na jej parkiecie można będzie rozgrywać mecze koszykówki, siatkówki, piłki ręcznej i tenisa. Sektor dla publiczności może pomieścić 300 kibiców.", + "9720": "W niedzielę rano odprawiono z okazji rocznicy śmierci kompozytora msze święte w kościołach sióstr Wizytek i św. Krzyża, gdzie spoczywa serce Chopina. W homilii ks. Jan Twardowski powiedział, że nie oficjalna kanonizacja jest warunkiem świętości, ale dobro promieniujące z człowieka i jego dzieł.", + "9721": "Obecnie tworzą się struktury regionalne związku. W woj. zachodniopomorskim 1 października stowarzyszenie liczyło 1950 członków. O dotychczasowej działalności związku i planie pracy mówił w Barzkowicach Henryk Tulej z zarządu krajowego ZBP PGR. M.in. przygotowany zostanie informator dla popegeerowskich bezrobotnych, odbędzie się cykl szkoleń, a wspólnie z AWRSP opracowane zostaną nowe rozwiązania prawne.", + "9722": "W czasie pozorowanych działań bojowych jednostki z pozycji obronnych dokonają przegrupowania, aby po sforsowaniu szerokiej przeszkody wodnej wyjść na nowe rubieże aktywnych działań zaczepnych. Ćwiczenia będzie obserwować szef departamentu obrony Wielkiej Brytanii wraz z wydzielonym zespołem dowództwa brytyjskich sił zbrojnych i grupą angielskich parlamentarzystów.", + "9723": "Na stanowisko wiceprezesa dołączył Marek Tałasiewicz. Prezesem został Krzysztof Piotrowski. Jak nas poinformowano, do zakresu obowiązków Marka Tałasiewicza będzie należała polityka stoczni, kontakt z mediami, współpraca z władzami samorządowymi i politykami, penetracja rynku wschodniego. Na razie M. Tałasiewicz piastuje również dotychczasowe stanowisko w Porta Petrol.", + "9724": "W piętnastu świnoujskich szkołach przeprowadzono spotkania z młodzieżą w ramach programu profilaktyki \"NOE\". Tematem prelekcji i dyskusji był problem uzależnienia alkoholowego. Warszawskie stowarzyszenie \"NOE\" działa od 1996 roku. Realizuje ono wśród młodzieży w całym kraju program profilaktyki, który uzyskał akceptację Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.", + "9725": "Akt oskarżenia w tej sprawie Prokuratura Okręgowa skierowała do gdańskiego sądu rejonowego. \"Reutz\" płynący z Maroka do Szczecina i przewożący koncentrat rudy miedzi zatonął 13 lipca 1998, ok. 120 mil od wybrzeży Portugalii. W katastrofie zginęło czterech marynarzy; trzech Polaków i Słowak.", + "9726": "W tym tygodniu Aleksander Kwaśniewski podejmie decyzję w sprawie ustaw podatkowych - poinformował wczoraj prezydencki prawnik Ryszard Kalisz. Zanim jednak to zrobi - dodał - prezydent przeprowadzi konsultacje. \"Prezydent zamierza podjąć decyzję jeszcze w tym tygodniu. Na czwartek 25 listopada zaprasza do Pałacu Prezydenckiego wicepremiera Leszka Balcerowicza\" - powiedział Kalisz.", + "9727": "W Szczecinie, z inicjatywy Urzędu Marszałkowskiego Sejmiku Wojewódzkiego i OZB, ma powstać młodzieżowy polsko-niemiecki ośrodek pięściarski, w którym znaleźć by się mogli także przedstawiciele tzw. trudnej młodzieży. Ośrodkowi patronować ma zawodowy mistrz świata Dariusz Michalczewski.", + "9728": "W święta głodowało już sześciu pracowników MZK, przedwczoraj dwóch z nich odmówiło przyjmowania płynów. Postulaty protestujących zarząd miasta uznał za bezzasadne. Związkowcy twierdzili, że zostali oszukani, a z ich wyliczeń wynika, że zwolnień pracowników nie można uzasadniać względami ekonomicznymi. W MZK doszło zatem do pata, bo strajkujący zapewnili, że nie odstąpią od swych postulatów.", + "9729": "Powołał się też na negatywną opinię przedstawicieli NSZZ \"Solidarność\" i wnioskował, żeby maksymalny wskaźnik czynszu regulowanego na rok przyszły liczony był w wysokości 1,4 proc. wskaźnika przeliczeniowego, czyli 2,42 zł (dotąd 1,85 zł) za metr kwadratowy powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego.", + "9730": "Szpital, znany ze swej działalności w całej Polsce, ma podpisane umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych z kasami chorych: zachodniopomorską, branżową i lubuską. Jako jedyny w województwie wykonuje operacje nowotworów płuc oraz urazów kręgosłupa. Łączna liczba łóżek - 410. Leczy się tu choroby układu oddechowego, choroby wewnętrzne oraz układu kostno-stawowego.", + "9731": "Ich cena drastycznie podskoczyła przed świętami, teraz możemy je kupować od 3,40 w górę. Do dekoracji sylwestrowego stołu świetnie się nadają winogrona - te smaczne owoce musimy jednak wybierać starannie, bo często na targowiskach oferowane są grona podmarznięte, zbrązowiałe - w cenie od 7,80 zł.", + "9732": "Sprawą zajęła się już prokuratura w Gryficach. W trakcie kontroli zasadności wystawiania recept refundowanych przez Zachodniopomorską Regionalną Kasę Chorych okazało się, że dwaj lekarze z Trzebiatowa wystawili recepty pacjentom nie leczącym się hormonalnie. W kilkudziesięciu innych przypadkach recepty były wystawiane, ale w przychodni nie ma żadnej dokumentacji potwierdzającej ich wypisanie.", + "9733": "Prezes nie przewiduje jednak możliwości strajku. Twierdzi także, iż nie dostał od przewodniczącego zakładowej \"Solidarności\" Andrzeja Antosiewicza żadnego pisma zapraszającego do rozmów. Zapowiedział, że zakładowy radiowęzeł \"nie będzie elementem goebbelsowskiej propagandy, a stocznia nie jest teatrem działań wojennych, tylko służy pracy\".", + "9734": "W projekcie grupy radnych zastrzeżono też, że przez 10-letni okres najmu rozumie się również takie przypadki, kiedy jest on kontynuowany przez innego członka rodziny. O oprocentowaniu rat nie ma mowy, ponieważ to wyznacza ustawa o gospodarce nieruchomościami. Autorzy projektu zapowiadają, że jeśli zarząd przyjmie proponowane przez nich zmiany jako autopoprawki, natychmiast go wycofają.", + "9735": "Jego uczestnicy (również ze strony niemieckiej) rozmawiali o perspektywach rozwoju firm sektora MSP w Euroregionie \"Pomerania\", szansach współpracy gospodarczej, potencjale firm Pomorza Zachodniego, programach wspierania przedsiębiorczości w Euroregionie oraz województwie zachodniopomorskim. Wczoraj wręczono nagrodę rektora Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu \"Lider Przedsiębiorczości\". Wyróżniono nią Zakład Przetwórstwa Mięsnego Zdzisława i Wiesławy Świątkiewiczów ze Stargardu.", + "9736": "W Niemczech przy opiece nad niedołężnymi pracuje obecnie wiele Polek, które legitymują się paszportami z wizami turystycznymi i nie mają wymaganego zezwolenia na pracę. Tylko podczas jednej kontroli, przeprowadzonej przez niemiecką policję w lipcu bieżącego roku w Hesji, stwierdzono, że 214 niemieckich rodzin zatrudniało Polki \"na czarno\".", + "9737": "Magazyn podał w środę wieczorem czasu amerykańskiego, że w ramach operacji \"Playmate\" żołnierze będą mogli przez Internet kontaktować się z pięknościami z rozkładówek \"Playboya\". Będą także mogli bezpłatnie zamawiać zdjęcia nagich modelek. Podobną akcję przeprowadzono w czasie wojny w Zatoce Perskiej w 1990 r.", + "9738": "W pościgu funkcjonariusze zatrzymali trzech sprawców: 19-letnich Arkadiusz G. i Zbigniewa M. oraz 14-letniego Łukasza K. Wszyscy są mieszkańcami Stargardu Szczecińskiego. Czwarty włamywacz, niespełna 12-letni Damian R., uciekinier z Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Wielgowie, jest poszukiwany przez policję.", + "9739": "Sprawa rozstrzygnie się w sobotę (24 bm.) w trakcie licytacji w Antykwariacie Wu-El. 5 września br. \"Kurier\" informował o pojawieniu się w tym antykwariacie listów (autorstwa Adama Mickiewicza i Zygmunta Krasińskiego) i wiersza Juliusza Słowackiego. Rękopisy zostały przyniesione przez lwowianina, który po wojnie osiedlił się w tych stronach.", + "9740": "Toksyczne odpady znaleźli tym razem nie pracownicy szczecińskiego Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania, ale gryfińscy policjanci. I nie w pojemniku na śmieci, lecz na strychu. W obu przypadkach chodzi o odczynniki chemiczne z dawnego szkolnego laboratorium. W miniony czwartek - w asyście prokuratora i gryfińskich strażaków - policja przeszukała strych zlikwidowanej szkoły.", + "9741": "Przez trzy dni Stargard gościć będzie uczestników XI Międzynarodowego Memoriału im. Janiny Wielkoszewskiej w Brydżu Sportowym. W tym roku organizatorzy zaproponowali trzydniowy program: już dziś odbędą się dwa turnieje drużynowe juniorów (godz. 11 i 11.30) o Puchar Przewodniczącego Rady Miasta i Puchar Prezydenta Miasta.", + "9742": "Ważny był również dojazd do autostrady. Wstępną odpowiedź firma ma dać w ciągu dwóch tygodni. Faurecia jest światowym koncernem zajmującym się produkcją wyposażenia do wszelkich typów samochodów, m.in. foteli, elementów kokpitów, paneli drzwiowych oraz wyciszenia aut. W Polsce uruchomiła już dwie fabryki, w Grójcu oraz koło Wałbrzycha.", + "9743": "Z komisariatu w Rymaniu ściągnięto psa tropiącego, który na krótko podjął ślad. Przez całą niedzielę sprawdzano każdy wątek i potencjalnych sprawców. Policjanci z Reska twierdzą, że w mieście nie ma satanistów czy osób powiązanych z innymi sektami. Zdarzenie poruszyło wszystkich mieszkańców, którzy sprawstwo przypisują miejscowym.", + "9744": "W zamku Książąt Pomorskich zebrał się tłum uczniów i gości, którzy obejrzeli montaż poetycko-muzyczny w wykonaniu uczniów. W inscenizację umiejętnie wkomponowano wspomnienia nauczycieli i byłych uczniów. O swoim liceum mówili \"szkoła marzeń\" i często podkreślali, że są dumni z jej ukończenia. Z okazji jubileuszu wydano album o podróży w minione dziesięciolecie.", + "9745": "Szczecińscy piekarze podarują pieczywo, które od godz. 10 do 14 będzie rozdawane najuboższym i bezdomnym. PCK apeluje też do ofiarodawców, w tym hurtowni, sklepów i osób prywatnych, o włączenie się do akcji i składanie w darze trwałej żywności, która później zostanie przekazana najbiedniejszym i potrzebującym.", + "9746": "Rozgrywane są od 53 lat, a od początku zmaganiom zawodników patronuje nasza redakcja. W wyścigu mogą startować jachty jedno- i dwukadłubowe, a jedynym kryterium przy ustalaniu końcowej kolejności jest czas uzyskany na mecie. Tym razem najszybszy był \"Katamaran\", wyprzedzając \"Sampo\" (kpt. Marek Muzykiewicz) i \"Halsteam\" (kpt. Zbigniew Jałkoszuk).", + "9747": "W wyniku zderzenia zginął 1-letni pasażer mercedesa. Jego kierowca i 3 kolejnych pasażerów oraz 4 jadących autobusem znalazło się w szpitalu. Pod Choszcznem, na prostym odcinku drogi między Suliborzem a Bytowem, doszło do zderzenia dwóch motocyklistów jadących na WSK-ach. W wyniku obrażeń jeden z nich zmarł.", + "9748": "Przedostatni figuruje Artur Balazs, poseł i minister rolnictwa, a zamyka ją Stefan Oleszczuk z UPR-u, starosta kamieński. Na liście wyborczej zabrakło byłego wiceprezydenta Szczecina Jacka Jakiela, który zgłosił swoją kandydaturę na tzw. miejsca niemandatowe, ale powtórnie - jak przed prawyborami - jego nazwisko \"trójka\" wykreśliła.", + "9749": "Przez wiele miesięcy w jednym ze szpitali pod Nowym Jorkiem leżała też Polka sparaliżowana od ukąszenia komara i zagrożona złowrogim wirusem. W tym roku pierwszy przypadek ataku wirusa zanotowano na Florydzie we wtorek. Stanowe władze zdrowotne potwierdziły, że jest to choroba wywołana wirusem Zachodniego Nilu.", + "9750": "Mają oni do dyspozycji specjalistyczny sprzęt, w tym 20 samochodów, łodzie silnikowe, pompy pływające, pompy szlamowe i pompy tzw. wysokiej wydajności. Z informacji uzyskanych w Wojewódzkim Stanowisku Koordynacji Ratownictwa wynika, że Kraków jest tylko miejscem koncentracji strażaków. Stamtąd będą wyjeżdżać w najbardziej zagrożone falą powodziową rejony.", + "9751": "Dotyczy to zwłaszcza zakresu dostępu do usług portowych, opłat za korzystanie z infrastruktury portowej oraz portowych urządzeń do odbioru odpadów i pozostałości ładunkowych ze statków. Rządowy projekt nowelizacji nawiązuje do modelu portu funkcjonującego w UE i zakłada, że port morski obejmuje wszystkie akweny i grunty wraz ze związaną z nimi infrastrukturą portową.", + "9752": "Na okoliczność wodowania jednostkę wymalowano nietypowo - kadłub pokrywały bowiem różnokolorowe farby antykorozyjne. Jak Picasso, to Picasso. Później burty zostaną przemalowane, tym razem jednolicie, a zrobi się to podczas wyposażania frachtowca. Jak poinformował nas Wojciech Sobecki, rzecznik prasowy spółki Stocznia Szczecińska Porta Holding SA, stępkę pod jednostkę położono na początku grudnia 1999 roku.", + "9753": "Każdy z poszkodowanych powinien dostać 1500 franków szwajcarskich, czyli ponad 3800 zł. Kwiatkowski wypłacał po 1500, ale złotych. W ten sposób mógł zarobić nawet 3,5 mln zł, z ustaleń gazety wynika bowiem, że chodzi o około 1500 osób.", + "9754": "Przemyt zabytkowego samochodu BMW typ 328 z 1937 r. udaremnili na warszawskim lotnisku funkcjonariusze Generalnego Inspektoratu Celnego. Warte ok. 200 tys. dolarów auto miało polecieć do USA. Funkcjonariusze inspekcji celnej przy pomocy biegłych ustalili, że przy próbie wywozu najprawdopodobniej naruszone zostały przepisy Kodeksu celnego.", + "9755": "Najwyższy ataman OZK, generał Mikołaj Jarkowicz powiedział PAP, że grupy samoobrony powstają po to, by chronić kozaków i ich rodziny przed szerzącą się na Białorusi przestępczością. Sornicy będą nosić tradycyjne kozackie mundury. Będą się zatem wyróżniać w tłumie funkcjonariuszy, którzy mają pilnować porządku podczas mińskich uroczystości Dnia Milicji - 4 marca.", + "9756": "Z tego typu zaufania pacjenta cierpiącego na zaburzenia erekcji wyłączone są jednak pielęgniarki. Z lekarskich statystyk wynika, że problemy z erekcją ma - przynajmniej od czasu do czasu - ponad połowa Czechów w wieku ponad 40 lat.", + "9757": "Zamiar uczestnictwa w pielgrzymce najczęściej deklarują mieszkańcy wsi (25 proc. badanych), młodzież poniżej 19 lat (20 proc.) i dorośli między 50. a 59. rokiem życia (27 proc.). Kobiety półtora raza częściej niż mężczyźni planują wyjazd na pielgrzymkę.", + "9758": "Można otrzymać pożyczkę na indywidualną działalność gospodarczą. Dla zwalnianych o najniższych kwalifikacjach pomocą PUP ma być przygotowywany program specjalny: pożyczka dla pracodawcy tworzącego nowe miejsca pracy. Jest też inny program oferujący 30 miejsc pracy dla ochroniarzy (urząd pracy opłaci kurs).", + "9759": "Sporządzono listę przedmiotów, które zrabowali z mieszkania brutalni przestępcy. Łupem padła złota biżuteria - łańcuszek, zegarek damski marki Omega, dwie bransoletki, dwa naszyjniki, kilka pierścionków z różnymi kamieniami szlachetnymi, a także trzy lub cztery złote monety Republiki Południowej Afryki, dziesięć złotych pięciorublówek oraz dziesięć złotych blaszek dentystycznych.", + "9760": "Komfort może jeszcze uniknąć zajęcia ósmej lokaty, ale tylko w jednym przypadku. Musi wygrać na wyjeździe w ostatnim meczu kolejki ze Stalą Wega Ostrów, a Pogoń Ruda Śląska musi przegrać na wyjeździe z lokalnym rywalem, któremu nie zależy specjalnie na wyniku - Bobrami Bytom, i w zaległym spotkaniu w Rudzie Śląskiej - z Zepterem Śląsk Wrocław.", + "9761": "Miasto postanowiło przyjrzeć się sposobowi gospodarowania placówką. Finanse sanepidu zbadała komisja, w skład której weszli przedstawiciele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej UM, referaty kontroli dyrektora Biura Zarządu Miasta, a także działu kontroli budżetowej. Jej kilkutygodniowa praca została zakończona protokołem, a wnioski przesłane dyrektorowi MSSE. Szmid swe wyjaśnienia przekazał prezydentowi Markowi Koćmielowi.", + "9762": "Z 16 zwalnianych pracowników, którzy pozostali w firmie do końca kwietnia, 3 zdecydowało się pójść na kurs motorniczych, a 4 pozostaną w MZK, bo są jedynymi żywicielami rodzin. Związkowcy mają nadzieję, że dla przynajmniej części pozostałych znajdzie się także jakieś wyjście.", + "9763": "Nie będą dotyczyć mieszkańców powiatów włączonych do województwa zachodniopomorskiego po reformie administracyjnej kraju. W świetle zapisów konstytucji - kandydatów nie będą mogły zgłaszać ani koalicje, ani organizacje społeczne, ani też stowarzyszenia. Takie prawo mają wyłącznie partie polityczne i komitety wyborcze obywateli.", + "9764": "Zdaniem dyrekcji Centrum Kształcenia Ustawicznego w Krakowie, przestępstwa dopuścił się uczeń, który w wypracowaniu na temat: \"Opisz w dowolnej formie swoją pasję\" opisał siebie i nauczycielkę. Szkoła uznała, że wykorzystane w wypracowaniu wulgarne słownictwo i treści pornograficzne obraziły godność, cześć i uczucia religijne nauczycielki, a całe wypracowanie to rozpowszechnianie pornografii.", + "9765": "Legię Akademicką - program szkolenia studentów, którzy interesują się służbą wojskową - chciałoby reaktywować Ministerstwo Obrony Narodowej. W ministerstwie powstał statut Stowarzyszenia Legia Akademicka, który będzie podstawą rejestracji w sądzie - poinformował w czwartek Jarosław Kiepura z MON. Wyjaśnił także, że są już przygotowane stosowne zapisy nowelizujące ustawy, jednak nie wiadomo, kiedy mogłyby wejść w życie.", + "9766": "Kwoty w identycznej wysokości przewidziane są na: modernizację drogi Międzywodzie - Wolin, projekt EUROLAS II oraz transgraniczną ochronę środowiska i zapobieganie katastrofom na obszarze Świnoujścia, Szczecina i powiatu polickiego oraz niemieckich powiatów Ostvorpommern, Uecker-Randow i Greifswaldu. Wsparcie przebudowy drogi krajowej nr 6 na odcinku Goleniów - Nowogard (I etap do miejscowości Bodzęcin) byłoby zaś na poziomie 2 mln 730 tys. euro.", + "9767": "Wiceprezydent Grzegorz Kołodziejski poinformował, że miasto wyraża zamiar przekazania za dwa przedszkola innych nieruchomości, a pozostałe chce nieodpłatnie przejąć lub przekazać do prowadzenia holdingowi. Takie stanowisko, zdaniem wiceprezydenta, zostało przekazane zarządowi stoczni. Nieco inaczej przedstawił je wiceprezes Stoczni Szczecińskiej Ryszard Kwidziński na wtorkowym spotkaniu z rodzicami i dyrektorkami zagrożonych przedszkoli.", + "9768": "Właściciel - Nadwiślańska Spółka Węglowa - chce sprzedać zabytkowy pałacyk myśliwski, by w ten sposób spłacić część długu wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pałacyk wzniesiony został w 1864 roku w stylu neogotyku angielskiego i do 1939 roku był siedzibą myśliwską książąt pszczyńskich.", + "9769": "Autobus komunikacji miejskiej linii nr 18 i pojazd należący do jednego z prywatych przewoźników \"spotkały się\" na skrzyżowaniu ulic Szewczyka i Willowej w Kamieniu. Kierowca \"czerwonego\" prawdopodobnie pierwszy wyjechał na skrzyżowanie, jego kolega po fachu nie zdążył wyhamować. Doszło do kraksy. Pogotowie natychmiast odwiozło rannych pasażerów do szpitala w Rybniku.", + "9770": "W targach bierze udział 800 firm z 10 krajów. Największe stoiska przygotowały: Novell, Xerox, Telekomunikacja Polska SA, Action, Epson, Toshiba, TCH, JTT, Progress oraz Ryand. Po raz pierwszy zorganizowano dni branżowe, podczas których prezentowany będzie sprzęt dla wojska, edukacji, administracji publicznej oraz na potrzeby samorządów. W tym roku zakres targów został rozszerzony o telekomunikację.", + "9771": "Mimo wysiłków władz, by zahamować wysoki przyrost naturalny, co dnia w Indiach rodzi się ponad 42 tysiące nowych obywateli, w praktyce nie istnieją też oficjalne statystyki, dotyczące liczby zgonów. Wysoka liczba urodzeń hamuje także rozwój gospodarczy kraju, w którym znaczny procent mieszkańców żyje poniżej uznanego progu ubóstwa.", + "9772": "Gdy jednak w lusterku spostrzegł goniących go policjantów na motorach, od razu spasował. Białe policyjne motocykle są doskonale oznakowane. Dodatkowo wyposażone są w dwa pulsujące światła niebieskie z przodu oraz w \"koguta\" tego samego koloru z tyłu. Mundurowi nie chcą zdradzać parametrów technicznych maszyn, by nie ułatwiać życia drogowym piratom.", + "9773": "Dlatego na 2200 metrach kwadratowych zbudowano imponującą ekspozycję, która stanowi całość. Oprócz ogromnej ilości kwiatów, iglaków, krzewów i drzew pojawią się także naturalne elementy ogrodu: altany, kaskady i rzeźby. Ogrodnicy pokażą, w jaki sposów np. zagospodarować skarpę czy zbudować oczko wodne. W wystawie weźmie udział ponad 80 firm ogrodniczych z całej Polski.", + "9774": "Każdy z naszych Czytelników ma szansę wygrania atrakcyjnej wycieczki do Kenii. Wystarczy wziąć udział w konkursie organizowanym przez \"DZ\". Począwszy od piątku 12 maja do czwartku 18 maja w kolejnych sześciu wydaniach \"Dziennika Zachodniego\" drukujemy kupony zawierające pytania konkursowe na temat Kenii.", + "9775": "W tym czasie należy je więc całkowicie odizolować od telewizora lub komputera - zaleca broszura wydana przez AAP. Władze organizacji zrzeszającej prawie 55 tysięcy amerykańskich lekarzy dziecięcych zalecają swym członkom, aby podczas wizyt domowych interesowali się, czy w pokojach dziecięcych znajdują się telewizory, i namawiali rodziców do ich usunięcia.", + "9776": "Polska stacja uczestniczy w międzynarodowym programie obejmującym monitoring, czyli śledzenie antarktycznej fauny - pięciu gatunków płetwonogich i trzech gatunków pingwinów. Bada się m.in. liczebność zwierząt, które w przeszłości były intensywnie tępione, jak słonie morskie czy foki uchatki. Polskie badania są prowadzone w rejonie Zatoki Admiralicji, w pobliżu stacji polarnej.", + "9777": "12 stycznia Sąd Rejonowy w Oświęcimiu ogłosi wyrok w sprawie Kazimierza Świtonia, oskarżonego o znieważenie Sejmu RP oraz nawoływanie do waśni pomiędzy Żydami i Niemcami w ulotkach rozdawanych na oświęcimskim Żwirowisku. Podczas czwartkowej rozprawy sędzia Tomasz Sikora podkreślił, że sprawa jest skomplikowana i wymaga jeszcze od sądu zastanowienia.", + "9778": "Śnieg był zmrożony, bo termometry wskazywały 0 st. C w dolinach i minus 5 st. C powyżej 1000 m n.p.m. Na Babiej Górze było nawet minus 7 st. C. Na Dużym Skrzycznem w Szczyrku leży 60 cm śniegu. Wszystkie trasy są przygotowane przez ratraki, a wyciągi czekają na narciarzy.", + "9779": "Gotówkowe wpływy z prywatyzacji w przyszłym roku zaplanowano w budżecie na 6,9 mld zł. Z tego 4 mld zł ma być przeznaczone na dofinansowanie reformy ubezpieczeń społecznych, a 2,9 mld zł na pokrycie deficytu budżetowego.", + "9780": "Rozgrywane po raz pierwszy klubowe mistrzostwa świata w piłce nożnej zainaugurowały w środowy wieczór drużyny Realu Madryt i mistrza Arabii Saudyjskiej - Al Nassr Rijad. Jak można było przypuszczać górą byli Europejczycy, którzy wygrali 3:1. Choć \"królewscy\" spisują się w lidze hiszpańskiej znacznie poniżej oczekiwań kibiców, to w konfrontacji z najlepszą klubową drużyną Azji byli zespołem lepszym.", + "9781": "W miniony czwartek KRRiTV zdecydowała się nie nakładać kar finansowych na obie stacje (wniosek o nałożenie kary w wysokości 1 mln zł dla TVN i 2 mln zł dla Polsatu złożył jeden z członków Rady Jarosław Sellin).", + "9782": "W sobotę, kilka minut przed godziną 22 nad ulicą Litewską w Gdańsku pojawił się słup czarnego dymu. W ogniu stanęły obiekty, w których mieściła się hurtownia obuwia. Płomienie rozprzestrzeniały się wyjątkowo szybko przedostając się na kolejne pomieszczenia magazynowe. Po chwili pożar objął powierzchnię ponad 1250 m kw.", + "9783": "W ciągu niespełna dwóch godzin można od wczoraj z Gdańska dotrzeć do Frankfurtu nad Menem, w Niemczech. Umożliwiły to Polskie Linie Lotnicze LOT, uruchamiając połączenie samolotami. - Samoloty Embraer będą codziennie startować z Gdańska Rębiechowa o godz. 15.30. Przylot do Frankfurtu nad Menem - o godz. 17.15.", + "9784": "W niedzielę rano rozpoczęła się zapowiadana przez władze macedońskie ofensywa przeciwko albańskim separatystom działającym na północy kraju. Rozkaz jej rozpoczęcia wydał oddziałom armii prezydent Boris Trajkovski. O godz. 7 rano czasu lokalnego (równego warszawskiemu) armia rozpoczęła ostrzał wzgórz położonych nieopodal miasta, na których znajdują się pozycje bojowników albańskiej Armii Wyzwolenia Narodowego (UCK).", + "9785": "Analitycy spodziewają się w marcu spadku inflacji do poziomu 6 - 6,5 proc. Stanie się tak przede wszystkim dlatego, że ceny żywności w lutym zmieniły się niewiele, zaś wzrost cen energii został rozłożony na dwa, a nie jak planowano jeden miesiąc. Spadek cen żywności dotyczył przede wszystkim mięsa, zaś podwyżki cen warzyw i owoców były mniejsze niż się spodziewano.", + "9786": "Punktualnie o godzinie 16 przed studnią Neptuna zapłonęło wczoraj niewielkie ognisko. W ten sposób harcerze Hufca ZHP Gdańsk-Śródmieście i zaprzyjaźnieni z nimi skauci innych gdańskich hufców uroczyście obchodzili Dzień Myśli Braterskiej, przypadający 22 lutego - urodziny Roberta Baden Powell (twórca światowego skautingu urodził się w 1857 roku).", + "9787": "61-letnia Dorote A., obywatelka Niemiec, przez całą noc na hulajnodze poszukiwała drogi do Tuchomia, gdzie przyjechała do znajomych. Kobieta zabłądziła w lesie, nad ranem trafiła w końcu do przypadkowego gospodarstwa, oddalonego od miejsca pobytu o 30 kilometrów. Z relacji świadków wynika, że obywatelka Niemiec, przebywająca u rodziny w Tuchomiu, w sobotę wieczorem postanowiła pojeździć hulajnogą wokół gospodarstwa.", + "9788": "Tym razem, konsorcjum Mecenas, które jest pomysłodawcą imprezy, postanowiło dać szansę brunetkom. Do konkursu stanęło 7 dziewcząt, które zaprezentowały się jury i publiczności w sukniach wieczorowych, bieliźnie oraz podczas układu tanecznego w kolekcji sportowej. Wśród oceniających zasiadły trzy blondynki.", + "9789": "Arafat spotkał się wczoraj w Ramallah na Zachodnim Brzegu Jordanu z sekretarzem stanu USA Colinem Powellem, z którym wspólnie wystąpił na konferencji prasowej. Przywódca palestyński zaapelował do Powella, by pomógł w zniesieniu izraelskiej blokady terytoriów palestyńskich.", + "9790": "Twierdzą, że ich skargi są ignorowane. Władze miasta zapewniają, że remont kapitalny torowiska na ulicy Pomorskiej rozpocznie się w pierwszej połowie bieżącego roku. Budynek przy ulicy Pomorskiej 12 znajduje się w odległości około 10 metrów od linii tramwajowej.", + "9791": "W sylwestrowe południe na Długim Targu zabrzmiało ponad 10 tysięcy dzwonków. Gdańszczanie wydzwaniali nowy wiek i w ten sposób bili rekord do Księgi Guinessa w nowej kategorii: liczby osób zgromadzonych w jednym miejscu dzwoniących dzwoneczkami w tym samym momencie. Kiedy ucichły tysiące dzwonków, o godz. 12.00 zabrzmiał po raz pierwszy nowy cirillon im. Jana Pawła II.", + "9792": "Z nowym rokiem weszła w życie również ustawa o ochronie osób i mienia, która stawia przed osobami chcącymi pracować jako ochroniarze lub prowadzić agencję ochrony wyższe wymagania. Wcześniej konieczna była tylko zgoda na prowadzenie działalności gospodarczej - od wczoraj, żeby założyć agencję ochrony potrzebna będzie licencja.", + "9793": "Podczas wczorajszych uroczystości 34. Światowego Dnia Pokoju w Watykanie nie mogło zabraknąć odniesień do sytuacji w Ziemi Świętej. Papież Jan Paweł II przypomniał, że w tych dniach kardynał Roger Etchegaray - przewodniczący Centralnego Komitetu Wielkiego Jubileuszu - pojechał na Bliski Wschód jako osobisty papieski wysłannik. Kardynał przewodniczy tam uroczystościom liturgicznym.", + "9794": "Po serii wybuchów policja znalazła podejrzaną paczkę w centrum handlowym w dzielnicy finansowej Makati, gdzie nastąpiła już jedna eksplozja. Paczką zajęli się saperzy, a dzielnicę obstawili agenci bezpieczeństwa. Aresztowano już jednego podejrzanego, nie ujawniono jednak żadnych szczegółów. Cztery wybuchy nastąpiły niemal równocześnie około południa (godz. 5 czasu polskiego).", + "9795": "Spore zdziwienie mieszkańców Gdyni wywołał widok jachtów w basenie Prezydenta. Przy temperaturze -2 st. Celsjusza i słabym wietrze dziewięć jachtów rywalizowało w dwóch klasach w ostatnich w tym wieku regatach. Rozegrano dwa wyścigi. Nie obyło się bez mrożących krew w żyłach sytuacji.", + "9796": "Według pracownika polskiej ambasady, tankowiec płynął z Konstancy w Rumunii do Lagos w Nigerii. W przewożącym prawie 30 tys. ton ropy tankowcu pojawiła się 20-metrowa szczelina na poziomie pokładu głównego, nie stwierdzono jednak wycieku ropy - poinformowały źródła w marokańskiej marynarce królewskiej.", + "9797": "Do ośmiu lat więzienia grozi pracownikom ośrodka egzaminacyjnego w Rybniku, którzy za pieniądze załatwiali kursantom prawa jazdy. Pomyślne zdanie egzaminu kosztowało od 800 do 2 tys. zł. Dotychczas za kratkami znalazło się sześciu egzaminatorów i pośredników. Nie jest wykluczone, że w najbliższych dniach zatrzymani zostaną kolejni pracownicy ośrodka.", + "9798": "Z komunikatu GZE wynika, że dotyczy ona grup G11 i G12, czyli posiadaczy albo jednego zwykłego licznika, albo dwóch liczników, które mierzą zużycie prądu w ogrzewaniu konwektorowym. Dla klientów indywidualnych z jednym licznikiem cena prądu rośnie z 0,2969 zł za kWh, do 0,3092 zł za kWh czyli kilowatogodzinę.", + "9799": "Jeżeli rzeczywiście dojdzie do podpisania kontraktu, Iza Scorupco dołączy do Matthew McConaugheya i Christiana Baleia, którzy już na pewno wystąpią w tej opowieści o potwornych gadach. Stworzenia te po opuszczeniu wnętrza Ziemi obejmują panowanie na powierzchni i palą swymi ognistymi oddechami wszystko, co napotykają na swej drodze. Zdjęcia do filmu rozpoczną się w lutym 2001 roku w Wielkiej Brytanii.", + "9800": "Biorąc pod uwagę te wymagania, do czerwca tego roku zarejestrowano w województwie śląskim 333 zagraniczne firmy. Z oczywistych względów wyprzedza nas tylko województwo mazowieckie. W województwie wielkopolskim, zajmującym trzecie miejsce na liście najatrakcyjniejszych regionów, swoje przedstawicielstwa założyło 269 zagranicznych firm.", + "9801": "Protestujący nie byli zorganizowani, przyjechali do Poznania spontanicznie, co potwierdziło się podczas rozmów z przedstawicielem wojewody, który rozmawiał z dwiema grupami protestujących. Żadna z nich - mimo zapowiedzi - nie miała przygotowanej petycji, a delegację na spotkanie z wojewodą wybrali dopiero po kilku godzinach.", + "9802": "Łódzki sąd ma dziś zdecydować o losie 2- i 6-latka, których spacerujących w centrum Łodzi znalazł wczoraj nad ranem przypadkowy przechodzień. Chłopcy mówili, że \"szukają mamy i jedzenia\". Bracia Dawid i Damian umieszczeni zostali w domu małego dziecka. Według lekarza, stan ich zdrowia jest dobry. Matka dopiero kilkanaście godzin po zniknięciu synów zgłosiła się po nich.", + "9803": "Występując na pierwszej konferencji prasowej od czasu, kiedy Miloszewić znalazł się w areszcie, Kosztunica powiedział, że były prezydent ponosi wielką odpowiedzialność za szkody wyrządzone Jugosławii. Podkreślił jednak, że operację aresztowania przeprowadzono \"niezdarnie i w nieprzemyślany sposób\".", + "9804": "Putin przypomniał, że w ciągu roku zatrzymał dezintegrację państwa, osiągnął najwyższy od blisko 30 lat wzrost gospodarczy oraz doprowadził do podniesienia emerytur realnie o ponad 20 proc. Zapewnił, że będzie zwalczał korupcję, dążył do uproszczenia systemu podatkowego i dokona reformy sądownictwa.", + "9805": "Dlatego ludzie ci domagają się, aby uchylić przynajmniej dla nich obowiązek uzyskiwania skierowań do neurologów. Natomiast lekarze z Kliniki Neurologii i Wieku Podeszłego oraz działacze Stowarzyszenia postulują, aby przyznać osobom cierpiącym na tę nieuleczalną chorobę prawo do konsultacji specjalistycznej w renomowanym ośrodku, bez skierowania, przynajmniej raz w roku, a w najgorszym wypadku raz na półtora roku.", + "9806": "Takie połączenie przewiduje porozumienie zawarte 30 października między obu spółkami, które zakłada generalnie, że spółka z Tych przejmie majątek gorzowskiego przedsiębiorstwa, w zamian za wydane mu akcje nowej emisji. Parytet wymiany ma być ustalony w toku dalszych negocjacji.", + "9807": "W kategorii edukacja ekologiczna - Aleksandra Magdziarek, także z I LO w Zielonej Górze, za pracę \"Trzciel i okolice\" zdobyła czwartą nagrodę. oprócz referatów konkurs polegał także na zorganizowaniu sesji posterowej (prace w formie plakatów).", + "9808": "W szkołach średnich wszyscy czekają na rozporządzenie. Wiadomo, że w tym roku uczniowie będą zdawać albo starą, albo nową maturę. Jak jednak ów egzamin będzie wyglądał w praktyce? Dyrektorzy, nauczyciele, uczniowie mają wiele pytań, na które nie są w stanie uzyskać konkretnych odpowiedzi.", + "9809": "Pakiety taryfowe różnią się wysokością abonamentu, liczbą darmowych impulsów, ceną połączeń lokalnych, międzystrefowych, międzynarodowych i z sieciami komórkowymi, opłat za korzystanie z Internetu itp. W zależności od tego, jak często i dokąd dzwonimy, będziemy mogli wybrać najkorzystniejszy dla siebie pakiet.", + "9810": "Właśnie w tej dokumentacji kontrolerzy wyłapali najczęstsze nieprawidłowości, polegające na tym, że personel marketów pracował na okrągło przez cały tydzień i bez dni wolnych za spędzone w pracy niedziele. Zauważono też nagminne zaniżanie zarobków pracowników za dni urlopowe lub chorobowe.", + "9811": "Pierwszym konkurentem TP w połączeniach międzystrefowych będzie firma Niezależny Operator Międzymiastowy (NOM) z kodem dostępu 1044. Kiedy zacznie działać, warto porównać ceny tej usługi w NOM i Telekomunikacji Polskiej. Aby skorzystać z połączenia międzystrefowego za pośrednictwem wybranego operatora, nie trzeba podpisywać żadnych umów - wystarczy wybrać odpowiedni kod dostępu.", + "9812": "Wcześniejsze zapowiedzi o przejściu bramkarza Feyenoordu do Manchesteru United się nie sprawdziły, a obecnie Dudkiem zainteresowana jest też Barcelona. Gdyby tak się stało, a kwota 4,5 mln funtów okazała się prawdziwa, byłaby to druga co do wysokości (po Fabianie Bartezie) kwota zapłacona za bramkarza na Wyspach Brytyjskich.", + "9813": "Do tragedii doszło w minionym tygodniu po libacji alkoholowej, w trakcie której oprócz wódki pito także denaturat. Z ustaleń policji i prokuratury wynika, że sprawcą dramatu jest 30-letni mieszkaniec Stabrowa, który tego wieczoru gościł u siebie grupę kompanów. Gdy goście opuścili jego dom i pozostał jedynie 63-letni emeryt, doszło między nimi do sprzeczki.", + "9814": "W ubiegłym tygodniu Agencja Rynku Rolnego wystawiła groch konsumpcyjny w ilości 97 ton, którego cena wywoławcza podwyższona została z 740 do 750 zł za tonę. Brakowało jednak nabywców. Zdaniem specjalistów, jest ona aktualnie zbyt wysoka.", + "9815": "Chorzy, którzy dzisiaj mają zamiar wybrać się ze swoimi dolegliwościami do poradni stomatologicznej, mogą zastać zamknięte drzwi gabinetów. Grupie janowskich stomatologów nie udało się bowiem do końca ubiegłego roku podpisać umowy na świadczenie usług z Kasą Chorych, ale należące do Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej gabinety zostały już zinwentaryzowane i rozliczone.", + "9816": "Najpoważniejszym przedsięwzięciem komunalnym, które pochłonie około 20 mln złotych jest Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych. Jego budowę rozpoczęto dwa lata temu. Obecnie powstała niecka wysypiskowa wraz z infrastrukturą techniczną. W ostatnich dniach 1999 roku rozstrzygnięty został przetarg na budowę II etapu zakładu utylizacji. Przedsięwzięcie będzie jednym z najnowocześniejszych tego typu w Polsce.", + "9817": "Razem z dwójką wspólników sterroryzował cztery pracownice lokalu. Oskarżony groził niewiastom siekierą, a jego nieletni wspólnik imitacją pistoletu. Napastnicy zabrali 500 zł, 20 dolarów oraz piwo. Końcem przestępczej serii oskarżonego było włamanie do pijalni piwa w Pawłowie.", + "9818": "Wciąż dostępne są również wystawy młodych fotografików w ramach tego samego programu. Do niedawna prace jednej z laureatek - Anny Zaim - gościły w pałacu w Krasiczynie. Natomiast wystawa zbiorowa konkursowiczów eksponowana jest jeszcze w jednym z miast partnerskich Lublina - holenderskim Tilburgu. W naszym mieście fotografie, o których mowa, można obecnie zobaczyć w Centrum Szkolenia i Biznesu w hotelu Unia.", + "9819": "Jak wynika z uzyskanych informacji, podejrzany samochód to stary fiat 125p, prawdopodobnie składak, z fałszywą rejestracją, nieczytelnymi numerami silnika i zatartymi innymi cechami identyfikacyjnymi. Odnalezienie jego właściciela będzie jednak możliwe. Należy przeprowadzić żmudne badania techniczne. Szczegóły śledztwa okryte są tajemnicą, ale nieoficjalnie wiadomo, iż jeden z tropów wiodących do odkrycia sprawców napadu powiązany jest z Janowem.", + "9820": "Władze WSZiA zadbały o możliwość kontynuowania studiów i zdobycia tytułu magistra dla swoich absolwentów. Na mocy porozumienia z 5 listopada 1999 r. Studia uzupełniające magisterskie będzie prowadzić Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej. I dopóki zamojska uczelnia nie zdobędzie pełnych uprawnień system kształcenia będzie dwupoziomowy.", + "9821": "Pozyskano także siedem sztuk kapucynek czubatych, które zapewne będą niezwykłą atrakcją dla zwiedzających zamojskie zoo. Z ogrodu w Krefelder w Niemczech przywieziono długo oczekiwanego serwala, który stworzył parę z samicą kupioną pod koniec minionego roku w jednym z holenderskich ogrodów. Serwal to rzadko spotykany w polskich ogrodach drapieżnik z rodziny kotów.", + "9822": "Przez kolejne trzy lata (w 1995 roku nastąpiła zmiana sędziego prowadzącego sprawę) sąd przesłuchiwał setki świadków, z których większość opowiadała praktycznie tę samą historię... Zmieniały się tylko nazwiska i wielkość zdeprawowanych pieniędzy. W grudniu 1996 Małgorzata B. i Adam B. opuścili areszt.", + "9823": "Paweł D. miał z nim nawet wspólne konto w PKO SA. W grudniu 97 Komitet Wierzycieli MAAD złożył doniesienie karne przeciwko biznesmenowi i parlamentarzyście w poznańskiej Prokuraturze Wojewódzkiej. Ta przekazała sprawę do PW w Lesznie. W kwietniu ub.r. leszczyńscy prokuratorzy odmówili wszczęcia postępowania przygotowawczego, w czerwcu poznańska prokuratura utrzymała tę decyzję.", + "9824": "Flynt przyznał, że zapłacił byłej żonie kongresmena, jednak odmówił odpowiedzi na pytanie, czy rzeczywiście był to milion dolarów, który obiecał każdemu, kto pomoże mu w zdemaskowaniu hipokryzji prawicowych polityków amerykańskich, dążących do usunięcia prezydenta Clintona z urzędu.", + "9825": "Wcześniej monument zdobił park im. Chopina. Eksperci uznali jednak, że ze względu na specyfikę użytego do rekonstrukcji materiału, który pod wpływem powietrza żółknie, posąg powinien znaleźć się w zamkniętym pomieszczeniu. Natomiast w parku stanie replika rzeźby kompozytora. Renowacja postumentu, na którym ponownie umieszczone zostanie popiersie, kosztować będzie 12 tys. złotych.", + "9826": "Mecz w Szmotułach rozpocznie się o godz. 17.00 i trudno przed tym pojedynkiem wytypować faworyta. Mecze obu zespołów, zarówno w hali, jak i na otwartym boisku, zawsze były niezwykle emocjonujące. Jednak od kilku lat Pocztowiec jest czołową drużyną Europy i wydaje się, że to podopieczni trenera Zbigniewa Rachwalskiego powinni zainkasować komplet punktów.", + "9827": "Lepper spotkał się wczoraj z rolnikami w Malechowie w województwie zachodniopomorskim. Zapowiedział, że w najbliższy piątek lub następny poniedziałek, \"Samoobrona\" zablokuje zakłady mięsne, które podniosą ceny swoich wyrobów. Lider \"Samoobrony\" twierdzi bowiem, że podwyżki cen nie mają żadnego ekonomicznego uzasadnienia, a są jedynie rozgrywką partyjną AWS.", + "9828": "W programie konkurs dla kucharzy na najlepszą potrawę z dodatkiem afrodyzjaków, wyścig w labiryncie dla par narzeczonych, parada najsławniejszych zakochanych par w historii świata. Podobne imprezy organizowane są w wielu innych miastach. Głównym miejscem obchodów jest jednak Terni, miejsce męczeństwa św. Walentego.", + "9829": "Poznań wydał dotychczas na budowę wiaduktu Traugutta 9,035 mln zł. W tym roku inwestycja zuboży kasę miejską o kolejne 35,52 mln zł. Jednak by zakończyć całość prac, potrzeba jeszcze około 19 mln zł na przełożenie torów kolejowych na wiadukcie.", + "9830": "Jedyny Polak, który po sprincie awansował do biegu na dochodzenie, Tomasz Sikora, nie startował. Lekarze zalecili mu odpoczynek przed rywalizacją sztafet. Niemcy byli faworytami sztafet. Po I zmianie (Ricco Gross) zajmowali jednak 11. miejsce i zdołali wyprowadzić ekipę na 4. pozycję. Zwyciężyli Białorusini (zaczęli od 7. miejsca), zdobywając pierwszy w historii sztafet medal MŚ.", + "9831": "Poznaniacy nie mieli pomysłu na przechytrzenie obrońców rywali, a dokonywane przez trenera Jóskowiaka zmiany nie zmieniały obrazu gry. W miarę zbliżania się końcowego gwizdka napór Grunwaldu rósł, a obrona Pomorzanina myliła się coraz częściej. Grający niemal cały czas tą samą \"szóstką\" torunianie wyraźnie opadli z sił.", + "9832": "Emeryt i rencista, aby nie stracić części świadczeń, będzie mógł zarobić nie więcej niż 1467,10 zł miesięcznie (czyli 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia). Osiągnięcie przychodu w wysokości przekraczającej kwotę 1467,10, nie wyższej jednak niż 2724,60 zł (130 proc. przeciętnego wynagrodzenia) spowoduje zmniejszenie emerytury lub renty.", + "9833": "Nie uznał jednak za niezgodny z konstytucją innych, zakwestionowanych przez Konfederację Pracodawców, przepisów Kodeksu pracy. To znaczy, ze rozszerzenie układu zbiorowego (generalizacja) na inne podmioty może nastąpić w drodze rozporządzenia właściwego ministra. Sędziowie nie znaleźli podstaw, by przyznać rację pracodawcom także wobec innych, zakwestionowanych przez nich artykułów Kodeksu pracy.", + "9834": "Na czarze znajduje się dedykacja dla Wincentego Bojańczyka, przemysłowca, społecznika, współzałożyciela i naczelnika Ochotniczej Straży Ogniowej we Włocławku. Puchar będzie ozdobą kolekcji vloclavianów - w tym dotyczących pożarnictwa. W zbiorach muzeum jest także sztandar straży ogniowej oraz wiele pamiątkowych zdjęć.", + "9835": "Decyzja w sprawie inspekcji ONZ, mającej zdecydować o zniszczeniu irackich arsenałów broni masowej zagłady, zapadła po wojnie w Zatoce Perskiej. Irak sabotował jednak działania inspektorów i po odmowie wpuszczenia misji ONZ-owskich do wyznaczonych obiektów - w tym kilku pałaców Saddama Husajna - Rada Bezpieczeństwa postanowiła odwołać inspektorów.", + "9836": "40-osobowa grupa chuliganów wywołała rozróbę przed sobotnim III-ligowym meczem piłki nożnej Lublinianki z Cracovią. Przed stadionem na ul. Leszczyńskiego, posypały się butelki z benzyną, fruwały w powietrze kamienie i drewniane pały. Doszło do krótkiej bójki uśmierzonej przez policjantów z wydziału prewencji.", + "9837": "Po wybraniu przez komisję swoich kandydatów, komendant główny policji, po uzgodnieniu z wojewodą, prześle do ministra spraw wewnętrznych i administracji wniosek o powołanie jednej z proponowanych osób. Komendanta wojewódzkiego powoła więc ostatecznie szef MSWiA. Lista osób zakwalifikowanych do końcowego etapu zostanie podana do wiadomości publicznej do końca marca.", + "9838": "Chce ich promować np. sam mistrz Laurent, który ma jeden ze swoich salonów także w Lublinie. Już po raz drugi odbędzie się więc w Lublinie Otwarty Konkurs Fryzjerski dla młodych fryzjerów (do lat 30) i uczniów mających za sobą przynajmniej 3 lata nauki zawodu.", + "9839": "Oferta powinna zawierać także zwięzłą koncepcję kierowania szkołą, opis działań związanych ze zorganizowaniem gimnazjum. Zgłoszenie rozpatrzy trzyosobowa komisja - Andrzej Pruszkowski - prezydent miasta, Jan Miturski - przewodniczący Komisji Oświaty i Wychowania Rady Miejskiej i Ewa Dumkiewicz - dyrektor Wydziału Oświaty i Wychowania UM. Oferty należy nadsyłać do 31 marca.", + "9840": "UMCS umożliwia założenie bezpłatnego, prywatnego konta każdemu uczniowi i studentowi uczącemu się na terenie makroregionu lubelskiego. W tym celu należy pójść do sekretariatu Wydziału Matematyki (Skłodowska na pomniku ma go po prawej ręce) po formularz zgłoszeniowy. Po jego wypełnieniu studenci UMCS udają się do osoby, która z ramienia ich wydziału zajmuje się kwestiami sieci akademickiej.", + "9841": "217 posiedzeń odbyła Rada Ministrów w ciągu czterech lat. Spotykała się regularnie co tydzień. 423 razy spotkały się cztery rządowe komitety. Najwięcej, bo aż 177 razy obradował Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów. ok. 1,5 tys. wizyt krajowych i zagranicznych odbył premier Jerzy Buzek.", + "9842": "Po dziewięciu nieudanych próbach rozpoczął się proces w sprawie masakry robotników w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu. Po czterech godzinach rozprawę przerwano - tyle bowiem czasu dziennie, według lekarzy, może być sądzony Wojciech Jaruzelski. Rozpoczęcie procesu było możliwe dzięki wyłączeniu sprawy jednej z osób.", + "9843": "Źródła wywiadowcze sądzą, pisze gazeta, że siatka bin Ladena od lat przygotowywała się do ataków terrorystycznych z użyciem broni biologicznej i że niektórzy z terrorystów zostali wyszkoleni w hodowli kultur zarazków i produkowaniu z nich broni w prowizorycznych laboratoriach. Obserwatorzy przypominają, że producentem broni biologicznej był ZSRR.", + "9844": "Mimo iż rozporządzenie będzie obowiązywało dopiero za miesiąc, warszawska Inspekcja Handlowa już wcześniej starała się pomóc warszawiakom szukającym niezależnych opinii. Wojewódzki Inspektorat IH był pierwszym w Polsce, który jeszcze na podstawie starych przepisów zawarł porozumienie z Polskim Towarzystwem Towaroznawczym. Towarzystwo oddelegowało kilku rzeczoznawców do pełnienia dyżurów i udzielania porad konsumentom.", + "9845": "Polska jest jednym z ważniejszych partnerów handlowych Litwy i zajmuje piąte miejsce, po Rosji, Niemczech, Wielkiej Brytanii i Łotwie, w wymianie handlowej tego kraju. Jest też trzecim eksporterem na rynek Litewski, po Rosji i Niemczech. Na Litwę eksportujemy głównie produkty przemysłu chemicznego. W targach bierze udział ponad 200 polskich wystawców.", + "9846": "\"Życie Warszawy\" 11 października 2000 roku jako pierwsze ujawniło, że na Pradze Południe od września 1996 r. grasuje seryjny gwałciciel, nazwany przez policjantów \"Szklarzem\". Zboczeniec skrywał twarz pod kapturem lub bluzą naciągniętą na głowę. Napadał na samotne kobiety wracające późną nocą do domów.", + "9847": "Jarosław Kalinowski, prezes PSL, przedstawił warunki, od spełnienia których Stronnictwo uzależnia poparcie nowelizacji budżetu. Ludowcy domagają się od rządu przedstawienia realnej sytuacji w zakresie deficytu, większej aktywności w zwiększaniu wpływów budżetowych, zmniejszenia wynagrodzeń członków zarządów i rad nadzorczych spółek skarbu państwa.", + "9848": "Przewodniczący sejmowej komisji ds. specsłużb Konstanty Miodowicz (AWS) powiedział, że komisja wysoko oceniła działania WSI i nie dopatrzyła się większych uchybień. Prokuratura zarzuca asystentowi Szeremietiewa Zbigniewowi F. bezprawne zapoznawanie się z tajemnicami państwowymi i ukrywanie tajnych dokumentów. Wszczęła też śledztwo w sprawie domniemanej korupcji w resorcie obrony.", + "9849": "Ok. 8 sierpnia rozpocznie się odcinanie tej części wraku, która ma być podniesiona i przetransportowana do portu w Siewieromorsku, zostaną wywiercone otwory. Rejon katastrofy Kurska opuściła wielozadaniowa jednostka Mayo, która przywiozła na miejsce 80 osób załogi, w tym 25 nurków głębinowych, i bezzałogowy sprzęt.", + "9850": "Produkcja budowlano-motażowa zmniejszyła się w czerwcu br. o 10 proc. w porównaniu z tym samym miesiącem przed rokiem. Te dane potwierdzają osłabienie tempa rozwoju gospodarczego w kraju w ostatnich miesiącach. Na tym tle pocieszające mogą być wyniki w handlu zagranicznym.", + "9851": "Rzecznik przyznała, ze ministerstwa generalnie krytykują założenia przygotowane przez ministra finansów Jarosława Bauca. - W niektórych przypadkach resorty przedłożyły propozycje, które wręcz zwiększają wydatki budżetu w przyszłym roku - powiedziała Gieros. Ministerstwo Finansów zaproponowało w założeniach do przyszłorocznego budżetu radykalne oszczędności, aby zmniejszyć jego deficyt do 35 mld zł.", + "9852": "Ciało mieszkanki Londynu Clare Lehto zostało wczoraj zmierzone za pomocą automatycznego skanera w Londyńskim Kolegium Mody. Clare jest jedną z dziesięciu tysięcy osób uczestniczących w ogólnonarodowej akcji mierzenia społeczeństwa. Jest to wspólne przedsięwzięcie rządu i biznesu krawieckiego: cel to wskazanie producentom, jakich rozmiarów ubiory powinni szyć.", + "9853": "Estończycy przeciwni członkostwu w UE obawiają się, że ich niewielki kraj (1,5 mln mieszkańców) straci swą tożsamość w zjednoczonej Europie. Irytuje ich także zapowiedź wprowadzenia przez Unię ograniczeń dla obywateli nowo przyjmowanych państw w podejmowaniu pracy, które mają obowiązywać 7 lat.", + "9854": "Faworytami turnieju byli dwukrotni mistrzowie - drużyna Radia Olsztyn, ale niespodziewanie przegrała już pierwszy mecz z TOK FM. Warszawscy radiowcy okazali się trudnymi rywalami. Nam udało się z nimi tylko zremisować, ale w pozostałych walkach ŻW było już prawie bezkonkurencyjne. Kontrolując wyniki rywali, nie podejmując zbytniego ryzyka, wygraliśmy jeszcze cztery mecze.", + "9855": "Poinformował także, że zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach zdrowotnych, posłowie, senatorowie i radni samorządowi nie będą pobierać diet za pracę w radzie kasy. W przypadku kasy lubuskiej pieniądze będą przysługiwać tylko czterem członkom rady. Urząd Nadzoru nad Ubezpieczeniami Zdrowotnymi uchylił decyzję Rady wstrzymującą wypłatę ponad 30 tys. zł odprawy, której domaga się była dyrektor LRKCh Helena Chatka.", + "9856": "Opóźnienia w dostosowywaniu polskiego prawa do norm UE występują głównie w dziedzinach: normalizacji i certyfikacji, ochronie środowiska, rolnictwie i polityce regionalnej. Jest możliwość nadrobienia zaległości. Wczoraj odbyło się spotkanie Komitetu Integracji Europejskiej, na którym analizowano realizację Narodowego Programu Partnerstwa dla Członkostwa, a także perspektywy polskiego rybołówstwa po wstąpieniu do Unii.", + "9857": "Popkulturowy miesięcznik \"Machina\" od czterech lat wskazuje osoby i wydarzenia kulturalne godne - według jego redaktorów - uwagi. W tym roku do Machinera '99 w kategorii \"film niszowy\" (adresowany do wyrobionego kinomana) znalazł się, wśród pięciu nominowanych, obraz nieprofesjonalnej grupy Sky Piastowskie z Zielonej Góry \"Że życie ma sens\".", + "9858": "Ponadto handel obwoźny w tym miejscu jest niezgodny z uchwałą Rady Miejskiej, która wyraźnie określa miejsca, gdzie dopuszcza się taką formę sprzedaży. Pewien wpływ na przebieg sprawy miał też sposób załatwiania wniosku o wydanie pozwolenia. Przedsiębiorca bowiem wystawił namiot, handlował w nim kilka dni, a dopiero potem zwrócił się do magistratu o zezwolenie.", + "9859": "Nieruchomość przy al. Konstytucji 3 Maja miasto sprzedało kilka lat temu. Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego i warunkami zabudowy miał tam powstać hotel ze stacją benzynową. W prasie pojawił się nawet zarys projektu hotelu dla 80-100 gości. - stacja miała być tylko dodatkiem do hotelu - mówi były prezydent Zielonej Góry Henryk Masternak.", + "9860": "Prezes jest o tyle zainteresowany gorzowskim Ursusem, że 24 bm. minister skarbu Emil Wąsacz zobowiązał ARP do przejęcia od ZPC \"Ursus\" obowiązku kontynuowania restrukturyzacji zakładu. Właśnie na tę wieść z funkcji prezesa ZMG zrezygnował R. Pedrycz. Z nieznanych nam powodów nie chciał jednak potwierdzić ani zaprzeczyć tej informacji.", + "9861": "Dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej Krzysztof Zamorski nie sądzi, by któraś z 32 książek z sygnaturami Biblioteki Pruskiej, które wczoraj odzyskała policja, pochodziła z Biblioteki Jagiellońskiej. 32 książki pochodzące ze zbiorów Biblioteki Pruskiej, \"Berlinki\", policjanci odnaleźli w nocy w kilku miejscach Krakowa. Zatrzymano dwóch mężczyzn, u których znaleziono starodruki.", + "9862": "Czyli każdego dnia dwie kobiety operowane są z powodu tej choroby. Docelowo akcja zmierza do przebadania osób powyżej 30. roku życia. W Lubuskiem dotyczy to 39 tys. ubezpieczonych kobiet w LRKCh. W pierwszej kolejności kasa chce przebadać osoby w wieku miedzy 50. a 54. rokiem życia z tzw. grupy ryzyka.", + "9863": "O starszej z sióstr mówi się, że jest wielkim talentem, w swojej kategorii wiekowej (juniorka młodsza) nie ma sobie równych, z powodzeniem rywalizuje z juniorkami i seniorkami. W pilskich mistrzostwach Polski \"błotniaków\" (8-9 bm.) w wyścigu juniorek sięgnęła po srebro. Zazwyczaj ustępuje miejsca jedynie o osiem lat starszej Sylwii Juszczak z Opteksu Opoczno.", + "9864": "Wczoraj zakończyliśmy trzydniową licytację pióra wiecznego marki Waterman, którym premier Jerzy Buzek podczas spotkania w gorzowskim oddziale naszej redakcji napisał życzenia dla czytelników \"Gazety Lubuskiej\". Cena wywoławcza czarnego watermana ze złotą stalówką wynosiła 300 zł. W poniedziałek dwaj gorzowianie podbili ją do 1.000 zł. We wtorek ci sami uczestnicy licytacji zaproponowali 1.500 zł.", + "9865": "Nową formą współpracy z niemieckimi partnerami staną się cykliczne, otwarte dyskusje przy euroregionalnym stole na wybrane tematy z udziałem specjalistów. W marcu do dyskusji zaproszeni zostaną m.in. prokuratorzy, policjanci, przedstawiciele środowisk oświatowych, gdyż omawiane będą kwestie bezpieczeństwa i związane z poczuciem zagrożenia Niemców w Polsce i Polaków w Niemczech.", + "9866": "Postrzelona dziewczyna była Ukrainką. Lekarz stwierdził ranę postrzałową i wieloodłamowe złamanie kości prawego podudzia. Później eksperci napisali, że strzał oddano z broni gładkolufowej, najprawdopodobniej myśliwskiej. Rany odniosła także jeszcze jedna bawiąca wówczas w lokalu ukraińska niewiasta.", + "9867": "Mirosław Łopatka, który ma podpisany trzyletni kontrakt z Zepterem, był ostatnio wypożyczony do Bobrów Bytom, gdzie spisywał się bardzo dobrze. Ponieważ bytomski klub nie płacił Zepterowi należnych pieniędzy za wypożyczenie, Łopatka powrócił do swej macierzystej drużyny. Natomiast Robert Kościuk, do niedawna gracz Komfortu Stargard Szczeciński, wrócił po kilku latach do wrocławskiego klubu.", + "9868": "Tutaj spotykały się sprzeczne interesy kierowców jadących do Słubic, Zielonej Góry, Świebodzina. Kończyło się tasiemcowymi korkami, koncertami klaksonów i wypadkami. Drogowcy po konsultacji z drogowcami postanowili wprowadzić tutaj skrzyżowanie o ruchu okrężnym. Na środku kolejnego ronda wyrósł murek z roślinami na szczycie. Właśnie stąd pochodzi ukuta dla nowego ronda nazwa \"sarkofag\".", + "9869": "Doświadczenie innych krajów, a także Polski w 1989 r., podpowiada, że w drugiej turze przy urnach pojawia się mniej osób niż podczas pierwszej. Jednak zbliżająca się niedziela przypominać będzie wybory głowy państwa, podczas których frekwencja jest zwykle duża. Teraz będzie bowiem znacznie prościej, gdyż wybierać będziemy tylko spośród dwóch kandydatów.", + "9870": "Zdaniem włoskich ekspertów, jest to słabe tłumaczenie, ponieważ wszyscy wiedzą, że region Molise leży w strefie silnej aktywności sejsmicznej. W raporcie sporządzonym dla władz regionalnych w 1998 roku eksperci ostrzegali, że wszystkie budowle w San Giuliano - jako szczególnie narażone na silne wstrząsy tektoniczne - powinny mieć specjalne antysejsmiczne zabezpieczenia konstrukcyjne.", + "9871": "Aresztowano 9 osób, które planowały uprowadzenie Victorii Beckham - ogłosił w sobotę Scotland Yard. Żonę słynnego piłkarza Manchester United - dla 8 mln dolarów okupu -miała porwać banda składająca się z Albańczyków i Rumunów. W latach 90. Victoria śpiewała w zespole Spice Girls jako \"Posh Spice\". Obecnie z mniejszym powodzeniem, kontynuuje karierę jako solistka.", + "9872": "Firma świętowała w ten sposób swoje 85-lecie. Szopka na kółkach zajechała m.in. do pogotowia opiekuńczego. Dzieci dostały w prezencie kosz ze słodyczami oraz takie podarki, które będą jak znalazł i do szkoły, i na zimowe mrozy. Odwdzięczyły się, obdarowując gości własnoręcznie malowanymi kartkami świątecznymi.", + "9873": "Bony trafią do podopiecznych najwcześniej w poniedziałek, bo trzeba rozstrzygnąć przetarg na sklep, który je dostarczy. MOPS wypłaca też zasiłki rodzinom pracowników upadłych spółek Zastalu. Z pomocy skorzysta ok. 300 rodzin. Na razie wypłacono 250 zasiłków od 100 do 500 zł.", + "9874": "Do 30 kwietnia 2003 r. samorządowcy będą mieli czas na ujawnienie swych oświadczeń majątkowych - informacji o zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach handlowych, dochodach z pracy, mieniu ruchomym o wartości powyżej 10 tys. zł, kredytach, pożyczkach i warunkach, na jakich zostały zaciągnięte.", + "9875": "Urzędnicy w całej Polsce - za radą ministra infrastruktury - wydają wspomnianym 17-latkom prawa jazdy. Jak pisaliśmy w tekście pt. Im jeździć zakazano (\"GL\" z 30 sierpnia br.), tylko w powiatach nowosolskim, zielonogórskim i krośnieńskim jest inaczej. Młodzi Lubuszanie odwołali się od decyzji urzędników do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.", + "9876": "Główną inwestycją będzie rozpoczęcie budowy gimnazjum, czyli jej pierwszy etap: budowa sali gimnastycznej, która pochłonie ponad 1,2 mln zł. 422 tys. zł to środki własne gminy, 300 tys. zł pochodzić będzie z kredytu, a kolejne 400 tys. zł to dofinansowanie.", + "9877": "Uroczysta msza święta w intencji reprezentacji Polski w piłce nożnej została odprawiona w piątek w Kazimierzu Dolnym. Akurat wtedy, gdy kadrowicze rozpakowywali w Warszawie swój sprzęt po powrocie ze zgrupowania w Barsinghausen, w kościele w Kazimierzu zebrał się tłum wiernych, który modlił się o powodzenie naszej drużyny w zbliżających się mistrzostwach świata.", + "9878": "\"Trójkolorowi\" bez Zidane'a przegrali z Belgią, Włosi natomiast w Pradze bez Tottiego ulegli Czechom. Reprezentacja naszych południowych sąsiadów nie zdołała wprawdzie zakwalifikować się do finałów mistrzostw świata, ale to groźny zespół, zapewne lepszy od niejednego z finalistów.", + "9879": "Przez dwa dni - w stołecznym hotelu \"Sheraton\" - obradowali członkowie zarządu PZPN. Początkowo zapanował iście świąteczny nastrój. Po meczu Polska - Estonia z działaczami spotkał się prezydent RP, Aleksander Kwaśniewski. Była też okazja do rozmów z wszystkimi piłkarzami i szkoleniowcami reprezentacji. Selekcjoner Jerzy Engel rozdał pamiątkowe monety, wybite z okazji zbliżających się mistrzostw świata.", + "9880": "Stefan i Claudia zostali sfotografowani na lotnisku w Hamburgu, skąd udali się na wspólny urlop do Tajlandii. Tymczasem Strunz w Kolonii zajmuje się dwójką dzieci - 3-letnią córeczką Lucią i półtorarocznym Thommym. Co rano odprowadza Lucię do przedszkola! Blondwłosy rozgrywający poderwał Claudię, która od półtora roku jest żoną byłego kolegi z Bayernu Thomasa Strunza!", + "9881": "Każdy z piłkarzy reprezentacji Chorwacji otrzyma po 195 tysięcy euro za wywalczenie mistrzostwa świata. Cała pula nagród dla piłkarzy wyniesie 4,5 miliona euro. Chorwaci, brązowi medaliści mistrzostwa świata z 1998 roku, za awans do ćwierćfinałów otrzymają po 100 tysięcy euro. Podopieczni trenera Mirko Jozica obecnie przebywają na zgrupowaniu w Austrii.", + "9882": "Ciężko poranili kilkunastu policjantów. Starcia zaczęły się koło południa. 500 chuliganów zorganizowało protest przeciw złej sytuacji finansowej klubu. Przed urzędem wojewódzkim domagali się, by władze wydały zgodę na budowę supermarketu na terenie klubu. Część zysków miała trafić na konto Cracovii i wyciągnąć III-ligową drużynę z finansowej opresji.", + "9883": "Półroczne rządy Chronowskiego w Ministerstwie Skarbu Państwa przyniosły kilka kontrowersyjnych decyzji i sporów. W listopadzie ub. r. minister złożył pozew o unieważnienie umowy prywatyzacyjnej PZU SA, zawartej z konsorcjum Eureko i BIG Bankiem Gdańskim SA rok wcześniej. W efekcie akcjonariusz złożył skargę w Komisji Europejskiej i zwrócił się do niej o ochronę swoich interesów w Polsce.", + "9884": "Prawdopodobnie posłowie zezwolą na reklamę piwa, ale pod ścisłymi warunkami. Najważniejszy zabrania tworzyć kampanii skierowanych do młodzieży. Emisja telewizyjnych spotów będzie możliwa jedynie między 23 a 6 rano. Kampanie będzie można prowadzić również w teatrach, kinach i prasie dla dorosłych.", + "9885": "Na początku przyszłego tygodnia minister obrony przedstawi rządowi projekt ustawy o finansowaniu programu samolotu wielozadaniowego. Minister finansów ma wskazać sposób finansowania programu. Przyjęty przez rząd plan modernizacji sił zbrojnych zakłada redukcję liczebną armii i taką jej przebudowę, by jedna trzecia wojsk była bez specjalnych przygotowań gotowa do współdziałania z sojusznikami.", + "9886": "Stąd pojadą ul. Chałubińskiego, alejami Niepodległości i Armii Ludowej do mostu Łazienkowskiego i dalej al. Stanów Zjednoczonych, ulicami Ostrobramską, Zamieniecką, Grochowską, Płowiecką i dalej do skrzyżowania z Traktem Lubelskim. Tu drogi 612 i 608 rozchodzą się. Nowa linia prowadzi Traktem Lubelskim do pętli Wedkarska. Wracać będzie natomiast Wałem Miedzeszyńskim.", + "9887": "Hakerzy zaatakowali stronę internetową Watykanu. Nie zdołali na szczęście wyrządzić żadnych szkód. Zdecydował o tym moment włamania. W czasie kiedy hakerzy należący do znanej brazylijskiej grupy piratów \"Crimeboys\" usiłowali dokonać włamania, strona była aktualizowana i dzięki temu zabezpieczona. Nie był to pierwszy tego rodzaju zamach.", + "9888": "755 tys. zł od Ministerstwa Edukacji Narodowej zażądał starosta człuchowski. W ten sposób samorząd chce odzyskać od skarbu państwa pieniądze na niedoszacowaną subwencję na ubiegły rok. Władze samorządowe wystąpiły już z pozwem do sądu w Warszawie. Większość człuchowskich nauczycieli, którzy zamierzali wyegzekwować przez komorników podwyżki pensji, zapowiada, że jeszcze poczeka na pieniądze.", + "9889": "Krakowska policja odnalazła ciało poszukiwanego od soboty noworodka z Nowej Huty. Było ono schowane w mieszkaniu. Zwłoki leżały w szafie owinięte w ręcznik pod stosem odzieży. Wcześniej policja dotarła do mieszkania 36-letniej kobiety, matki siedmiorga dzieci, która ostatnio chodziła w widocznej ciąży, potem prawdopodobnie urodziła, ale dziecka nie miała.", + "9890": "Piotr S., ojciec Michałka, załamany śmiercią syna zapowiedział, że jeśliby matka chłopca wpadła w jego ręce, sam wymierzyłby sprawiedliwość. Tragedia, która wstrząsnęła opinią publiczną, przyczyniła się do tego, że na nowo rozgorzała debata o karze śmierci. Aresztowanym - 22-letniej Barbarze S., jej konkubentowi Rafałowi K. i 19-letniemu Danielowi S. grozi dożywocie.", + "9891": "Ericsson kończy produkcję telefonów komórkowych, która przynosiła szwedzkiej spółce ogromne straty. Największy na świecie producent sieci komórkowych zamierza skupić się na podstawowej działalności, a aparaty będzie kupował od producenta zewnętrznego z siedzibą w Singapurze i tylko sygnował je własnym znakiem towarowym.", + "9892": "Być może już niedługo o 19.00 w telewizyjnej Dwójce pojawi się nowy program informacyjny. Telewizyjna Agencja Informacyjna ma już pomysł na niego: będzie lżejszy, mniej oficjalny i bardziej sensacyjny niż pozostałe. \"To na razie tylko bardzo wstępna koncepcja.", + "9893": "Po raz pierwszy o problemach wywołanych importem polskiego cukru strona rosyjska mówiła pod koniec lutego, w czasie wizyty ministra Janiszewskiego w Rosji. Nie podjęto jednak w tej sprawie żadnych decyzji. Jedynie rosyjski minister rolnictwa sugerował, że jesienią mogą być wprowadzone pewne ograniczenia importu.", + "9894": "Zgodnie z jego wynikami, szanse na wejście do parlamentu miałyby także PSL, UP (po 6 proc.) oraz ROP (5 proc.). Poza Sejmem znalazłyby się: Samoobrona, Krajowa Partia Emerytów i Rencistów (po 4 proc.), Chrześcijańska Demokracja III RP (3 proc.), KPEiR RP oraz UPR (po 2 proc.).", + "9895": "Rzecznik Ministerstwa Obrony Narodowej, ppłk Eugeniusz Mleczak wydał specjalny komunikat w tej sprawie. Poinformował w nim, że około godz. 19.30 w poniedziałek wartownik wojskowy zauważył zerwane plomby i kłódki do garnizonowego składu amunicji. Wezwana na miejsce żandarmeria wojskowa stwierdziła, że skrzynki, w których przechowywane były materiały wybuchowe, są puste.", + "9896": "Trybunał konstytucyjny uznał we wtorek, że ustawowe przepisy o niepodwyższaniu płac w górnictwie do 2002 roku powyżej wskaźnika inflacji są zgodne z konstytucją. Co roku Komisja Trójstronna ustala, o ile powyżej inflacji mogą wzrosnąć płace w sektorze przedsiębiorstw państwowych.", + "9897": "Prawdopodobnie chodziło mu o gwałt, jakiego miał dokonać na Ewie K. jej teść. Wzburzona Ewa K. krzyknęła do męża: \"zabiję cię\", wybiegła do kuchni po nóż i ugodziła nim Romana K. w serce. Mężczyzna zmarł na miejscu.", + "9898": "W październiku 1998 r. Mc Donald's Polska poprosił właściciela firmy \"Fructo\" z poznańskich Wir, aby wstrzymał na miesiąc produkcję polew do lodów i soków do napojów mlecznych, sprzedawanych w sieci amerykańskiego koncernu. W zamian Mc Donald's miał mu zapłacić odszkodowanie. Właściciel firmy \"Fructo\" wstrzymał produkcję, a następnie wystąpił o 400 tysięcy odszkodowania.", + "9899": "Ściśle tajny dokument NATO dotyczący Wyzwoleńczej Armii Kosowa (WAK), jej siatki przemytu narkotyków i zakupów broni znaleziono w zeszłym tygodniu w londyńskim nocnym klubie \"The Velvet Room\" w czasie wieczoru dla gejów. Dokument, o którego nalezieniu pisze tygodnik \"Sunday Mirror\", został przygotowany przez gen. Klausa Naumanna dla sekretarza generalnego NATO.", + "9900": "Kilka dni temu do szpitala w Grudziądzu trafił roczny Daniel S. i jego brat Patryk. Dzieci były zaniedbane i wycieńczone. Ich rodzice są alkoholikami, od dawna zaniedbywali swoje pociechy. O sytuacji dzieci poinformowała szpital przypadkowa osoba. Mimo natychmiast podjętej akcji, jednego z braci nie udało się uratować.", + "9901": "Jest on kontynuacją światowego projektu \"Make a Connection\" obejmującego, między innymi, Wielką Brytanię, Meksyk, Brazylię i Niemcy. Zainaugurowany w lipcu tego roku projekt \"Make a Connection - Przyłącz się!\" skierowany jest do grup młodzieżowych w wieku od 16 do 22 lat. Daje on młodym ludziom szansę wykazania się umiejętnościami organizatorskimi.", + "9902": "Kwota bonifikaty po jej waloryzacji miałaby podlegać zwrotowi, jeżeli nabywca przed upływem 5 lat, od dnia kupna, sprzeda swoje mieszkanie lub wykorzysta na inny cel niż mieszkalny. Ostateczną decyzję, co do formy przekazania byłych mieszkań zakładowych podejmie Rada Miasta. Do tej pory miasto przejęło 2.604 mieszkania zakładowe znajdujące się w 101 budynkach.", + "9903": "Amerykańska tenisistka Venus Williams - rozstawiona z nr 4 - obroniła w sobotę w Nowym Jorku tytuł zdobyty przed rokiem, wygrywając ostatni w tym sezonie turniej wielkoszlemowy US Open (z pulą nagród 15,8 mln dol.).", + "9904": "W porozumieniu podkreślono, że zasadami działania rządu koalicyjnego są: sprawiedliwe rozkładanie wyrzeczeń, przy konsekwentnej ochronie najbiedniejszych, poszanowanie demokracji, otwarcie na dialog społeczny. SLD-UP i PSL zapowiadają naprawę finansów publicznych. Zgodnie z porozumieniem, w przyszłym roku maksymalnie dopuszczalny poziom deficytu budżetowego ma wynieść 40 mld złotych.", + "9905": "Ponad dziesięć tysięcy przeciwników amerykańskiej interwencji w Afganistanie wyszło w piątek na ulice niemieckich miast, aby zaprotestować przeciwko nalotom i oddać hołd ofiarom ataków. Blisko trzy tysiące osób domagało się na wiecu w Berlinie natychmiastowego zakończenia akcji wojskowej USA przeciwko talibom. Uczestnicy protestu wzywali rząd Niemiec do wycofania poparcia dla administracji George'a W. Busha.", + "9906": "Nad pozostałymi obszarami dominują układy wyżowe. Polska znajduje się w zasięgu klina wyżowego, związanego z wyżem atlantyckim, ale nad wschodnimi dzielnicami kraju oddziałuje front atmosferyczny. Napływa dość ciepłe powietrze z zachodu. We wschodniej części kraju przeważnie pochmurno i miejscami deszcz. Na pozostałym obszarze po rannych mgłach pogodnie.", + "9907": "Na starcie stanie cała krajowa czołówka zawodników ścigających się na specjalnych torach, które posiadają różną nawierzchnię (asfalt, beton, żwir). Sobotnie zawody rozpoczną się treningami, które zaplanowano na godzinę 9.00. Po oficjalnej odprawie z zawodnikami, około godz. 9.45 rozegrany zostanie oficjalny trening, zaś po godz. 11 rozpoczną się pierwsze biegi kwalifikacyjne.", + "9908": "W Gdańsku Gedania w kilkadziesiąt minut rozprawiła się z bielszczankami, w pierwszym secie wręcz deklasując rywalki. Wicemistrzynie Polski z Mielca nie dały pograć w Krakowie Wiśle i opuściły ostatnie miejsce w tabeli właśnie na rzecz podopiecznych Lesława Kędryny. Mielczanki wyprzedzają jeszcze węgrowską Nike, która nie sprostała u siebie Nafcie Piła.", + "9909": "Brazylijczyk, dwukrotny zwycięzca wielkoszlemowego Roland Garros, podkreślał przed spotkaniem, że najważniejszym elementem piątkowej potyczki będzie skuteczna gra przy własnym serwisie. Jednak na korcie popularny \"Guga\" nie potrafił zrealizować tych założeń. Uniemożliwiła mu to bardzo ofensywna postawa Raftera. Australijczyk, który niemal do perfekcji opanował grę przy własnym podaniu, tym razem agresywnie odpowiadał także przy serwisie rywala.", + "9910": "Zakończyły się ligowe rozgrywki drużynowych mistrzostw Polski w zapasach. W stylu klasycznym triumfował Śląsk Wrocław przed PTC Pabianice i MOSiR-em Olimpem Kostrzyn. W stylu wolnym zwyciężył AKZ Bialogard przed ZKS Brokiem Koszalin i Górnikiem Łęczna.", + "9911": "Choć zawodników było niewielu (36 mężczyzn i tylko 2 dziewczyny), to i tak w dwóch wagach wśród mężczyzn sytuacja na tyle się skomplikowała, że trzeba było przyjąć, że w 2000 roku będzie dwóch zdobywców Pucharu Polski w wagach 75 i 81 kg - triumfatorzy dwóch grup, na które startujących w tych kategoriach podzielono.", + "9912": "W Konstancinie-Jeziornie i Spale przygotowują się piłkarskie reprezentacje do nadzwyczaj ważnych spotkań. Drużyna narodowa w sobotę w Łodzi zmierzy się z Białorusią (godzina 20.00), a w następną środę w Warszawie z Walią (również 20.00). Młodzieżówka zagra oba spotkania w Opocznie (mecze o godzinie 15.15).", + "9913": "W imprezie udział wzięło ponad 4000 dziewcząt i chłopców szkół podstawowych i średnich z całej Polski. Wystartowali również uczniowie z sześciu szkół noszących imię Bronisława Malinowskiego, którzy w jego niezwykłym życiu dostrzegli wzór godny naśladowania i utrwalenia. w pamięci.", + "9914": "Fundacja \"Wola\" organizuje piętnastą edycję Ligi Piłki Halowej. Rozgrywki startują już w połowie października. Organizatorzy zapraszają do udziału ekipy pięcioosobowe, reprezentujące warszawskie instytucje, zakłady pracy, ale i drużyny podwórkowe. Zespoły zostaną podzielone na \"ekstraklasę\" i \"pierwszą ligę\" i rywalizować będą w grupach systemem każdy z każdym. Zwycięskie drużyny otrzymają nagrody pieniężne.", + "9915": "Inaczej ma się sprawa z Odrą, która wyjeżdża do Kietrza na derbowy pojedynek z grającym coraz lepiej Włókniarzem. Będzie to poważny sprawdzian dla mających uzasadnione aspiracje awansu opolan. Ciekawie zapowiadają się również spotkania ŁKS Łódź z Tłokami Gorzyce i Myszkowa z gdańską Lechią.", + "9916": "W przyszłości z programu PHARE oraz dwóch nowych programów - ISPA (W dziedzinie ochrony środowiska i transportu) i SAPARD (w dziedzinie rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich) Polska będzie mogła uzyskać nawet 3-4-krotnie wyższą pomoc. Zasadą udzielanej przez Unię pomocy jest współfinansowanie projektów przez kraj, który ją otrzymuje.", + "9917": "Od kilku tygodni brytyjski \"Mirror\" prowadzi kampanię na rzecz pomnika ku czci Diany. Jak twierdzą wydawcy gazety, zadzwoniło już 144 tys. osób popierających ten pomysł. We wtorek Królewskie Narodowe Towarzystwo Różane wypuściło pięć tysięcy róży nowego gatunku o nazwie \"Róża Anglii\", upamiętniających księżną Dianę.", + "9918": "Następnie przewidziany jest koncert folkowo-rockowej Kapeli - górali z Żywca. Atmosferę na pewno podgrzeje ulubieniec wrocławskiej publiczności, zespół Hurt, ze swoją wybuchową mieszanką punk-rocka, reggae, folku i techno. Pulsacją reggae i pozytywnymi wibracjami ukołysze Positive Vibration. Występy tych grup muzycznych uzupełnią młode zespoły grające w ramach Dolnośląskich Prezentacji Estradowych.", + "9919": "Rocznica jest upamiętnieniem przybycia do Polski w 1919 roku, wraz z armią gen. Józefa Hallera, pierwszej polskiej baterii przeciwlotniczej. Obchody rozpoczną się sesją popularnonaukową, później odbędzie się uroczysty capstrzyk z apelem poległych. Sobotnie uroczystości rozpocznie msza św., a następnie zbiórka pododdziałów na leszczyńskim Rynku. Całą imprezę zakończy koncert Orkiestry Koncertowej Wojska Polskiego.", + "9920": "Z ostatnich wyliczeń MPEC wynikało, że straty sięgają co najmniej 20 proc. i znacznie częściej zdarzają się awarie. Obecnie stosowana technologia rur preizolowanych jest znacznie oszczędniejsza - straty są większe niż 6 proc. Kończy się też zaplanowana na ten rok wymiana węzłów ciepłowniczych.", + "9921": "Wczoraj za zamkniętymi drzwiami obradował Sąd Lustracyjny w Warszawie. Zastanawiano się nad wszczęciem postępowania wobec czterech podejrzanych o \"kłamstwo lustracyjne\". Choć Sąd Lustracyjny nie podał do wiadomości, czy jednym z podejrzanych jest Janusz Tomaszewski, to już wczoraj rano w radiowym wywiadzie był o tym przekonany Marian Krzaklewski.", + "9922": "Poseł Włodzimierz Wasiński sądzi, że zmiany w rządzie nie ograniczą się do dymisji wicepremiera Janusza Tomaszewskiego. Jednak na razie, jego zdaniem, trudno mówić o konkretach. Poseł Unii Wolności Grzegorz Schetyna uważa, że premier powinien teraz wykazać się refleksem i przedstawić pomysł na dalsze funkcjonowanie całego rządu.", + "9923": "Spotkanie z bytomianami poprzedzi impreza charytatywna (kwesta na Olimpiady specjalne) i pojedynek oldbojów Śląska z VIP-ami. Swój udział zapowiedzieli m.in. Władysław Żmuda, Waldemar Prusik, Janusz Sybis, Tadeusz Pawłowski. W planie jest także kiermasz szkolno-sportowy, pokaz sztuk walk karate (Budokan Wrocław) i koncert orkiestry dętej. Gwoździem programu jednak z pewnością będzie występ piłkarzy ligowych.", + "9924": "Obydwa zespoły są jedynymi przedstawicielami naszego kraju w Pucharze Saporty, oba również zgłaszają aspiracje do wywalczenia mistrzowskiego tytułu w tym roku. Ale i bez tego mecz zapowiadałby się bardzo ciekawie, podobnie jak półfinały play off minionych rozgrywek lub finał przed dwoma laty. Tym razem atrakcyjność potyczki podniesie fakt, że Hoop i Zepter reprezentują mocno zmienione oblicza.", + "9925": "Prawie 700 tysięcy złotych dolnośląskie PKO wydało na premie gwarancyjne, które teraz próbuje odzyskać. Kilkudziesięciu osobom, które skorzystały z pieniędzy grożą wysokie grzywny i kary więzienia. Jednak ciągle nie wiadomo, kto ma rację: PKO czy właściciele książeczek mieszkaniowych. Sądy wydają w ich sprawach sprzeczne wyroki i powołują się na nieaktualne przepisy.", + "9926": "Dziś, dzięki szerokiej akcji propagandowej (m.in. prowadzonej przez VIVĘ), rozwijającym się ruchom proekologicznym, coraz więcej ludzi decyduje się na odstawienie mięsa i jego przetworów. W Wielkiej Brytanii na wegetarianizm przeszło ok. 8 proc. społeczeństwa i jest to zupełnie pełnoprawne 8 proc. Nie mają problemów z jarskimi posiłkami nawet w szkołach.", + "9927": "W kwietniu 1991 roku lekarze reprezentujący Stowarzyszenie Medycyny Odpowiedzialnej (Physician Comitee for Responsible Medicine) opublikowali kilkudziesięciostronicowy tekst, w którym problem szkodliwości mięsa w ludzkiej diecie został przedstawiony wyczerpująco i jednoznacznie. Jako wniosek sformułowano dietetyczne zalecenie, w którym wymienia się 4 nowe grupy pokarmowe (zamiast tradycyjnych 5).", + "9928": "Trzynastolatek był członkiem grupy przestępczej, w której działali oskarżeni o jego późniejsze zabójstwo. Jednym z nich był 34-letni Krzysztof J., którego sąd skazał jedynie na 1,5 roku więzienia za nakłanianie świadka do składania fałszywych zeznań. Za dokonanie zabójstwa odpowiadał 22-letni Marcin B.", + "9929": "Postępowanie wobec lekarza Tadeusza P., który wystawił fałszywe zaświadczenie o konieczności specjalistycznego badania noworodka, sąd umorzył ze względu na niski stopień społecznej szkodliwości czynu. Kielecka prokuratura oskarżyła 60-letniego Andrzeja S. i 42-letnią Bożenę S. o to, że w 1995 roku odgrywali rolę pośredników i organizatorów transakcji kupna noworodka przez obywatela Szwecji.", + "9930": "Zmagania to wspólne dzieło kuratoriów i diecezji. Właśnie zakończył się trzeci, diecezjalny etap konkursu. Teraz jeszcze w październiku odbędzie się finał ogólnopolski. Wrocławska część konkursu zaskoczyła: do udziału zgłosiło swoje prace ponad 8 tysięcy przedszkolaków, uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadpodstawowych. Oglądaliśmy ich dzieła: pomysłowość i pracochłonność niektórych wzbudzała zachwyt.", + "9931": "7 lipca 2000 roku w Sopocie odbędzie się uroczysta inauguracja działalności stacji muzycznej MTV Polska. Z tej okazji na sopockim molo zorganizowany zostanie koncert z udziałem wielu znanych wykonawców. Na imprezie w roli gwiazdy wystąpi zespół Moloko, prezentujący materiał z wydanej niedawno płyty \"Things to Make and Do\", a innym gościem zagranicznym będzie Praga Khan.", + "9932": "Stawy Milickie wraz z innymi ekosystemami podmokłymi Doliny Baryczy zostały włączone do światowej sieci ochrony jezior \"Living Lakes\". Nasze Stawy znalazły się w znakomitym towarzystwie, 13 wielkich obszarów wodnych takich jak m.in. Bajkał, Morze Martwe, Jezioro Bodeńskie czy Pantanal - ogromny obszar na pograniczu Boliwii, Brazylii i Paragwaju.", + "9933": "W piątek, sobotę i niedzielę będziemy wspólnie świętować 1000-lecie Biskupstwa Wrocławskiego i 1000-lecie Wrocławia. Ze wszystkich stron napływają zaproszenia na obchody milenijne i imprezy kulturalne. Nawet prawdziwemu wyjadaczowi trudno wybrać te, na które koniecznie trzeba się wybrać. W piątek od rana w naszym mieście spotka się na plenarnym posiedzeniu Episkopat Polski.", + "9934": "Ambulans PCK zaparkowany był na Rynku. Wczoraj stała przed nim kolejka. Każdy musiał być zbadany przez lekarza i najpierw oddawał tylko kilka kropel krwi do probówki. Potem wypełniał ankietę i kładł się na kozetkę. Tym razem oddawał już 250 lub 450 mililitrów swojej krwi. Organizatorzy wręczali mu kilka czekolad i dziękowali...", + "9935": "Silne upały, które trwają w znacznej części USA od 19 lipca, spowodowały już śmierć 144 osób. W piątek i sobotę tylko w Chicago zmarło na skutek gorąca dalszych 26 osób. W stanie Illinois, którego największym miastem jest Chicago, liczba śmiertelnych ofiar upałów wzrosła do pięćdziesięciu.", + "9936": "Były też karuzele, kucyki, piwo, szaszłyki, odpustowe stragany i strzelnica z prawdziwymi łukami. Impreza rozpoczęła się blokiem rozrywkowo-muzycznym dla najmłodszych, który z werwą poprowadziła Alicja Barach, szefowa zespołu dziecięcego \"Fryga\" z Wrocławia. Potem już do wieczora trwał koncert laureatów Ogólnopolskich Przeglądów Amatorskich Zespołów Muzycznych.", + "9937": "We wrocławskim Sądzie Okręgowym od ubiegłego roku toczy się też sprawa z powództwa ZAIKS-u przeciwko Telewizji Dolnośląskiej i... z powództwa Telewizji Dolnośląskiej przeciwko Stowarzyszeniu Autorów ZAIKS. ZAIKS żąda od TeDe opłat za wykorzystywanie nagrań na antenie, a TeDe protestuje przeciwko obecnemu systemowi naliczania tantiem od całości przychodów stacji.", + "9938": "Sonja Ziemann, która mimo zaostrzonego stanu alergii i kłopotów z oczami wystąpiła na Scenie Miejskiej, poprosiła wrocławian, by przed obejrzeniem filmu, przez chwilę pomyśleli o jej mężu, Marku Hłasce. Ta chwila refleksji była wstępem do filmów sprzed czterdziestu lat. Mimo że organizatorzy postarali się o wysokiej klasy projektory, świecące na Rynku lampy spowodowały, że widoczność \"Ósmego dnia tygodnia\" była słaba.", + "9939": "Obecnie tylko 7 proc. Polaków uważa, że nie warto się kształcić. W 1993 roku takie osoby stanowiły 20 proc. Świadomość roli wykształcenia wzrosła szczególnie wśród bezrobotnych. 9 lat temu 64 proc. ludzi bez pracy było przekonanych, że trzeba się uczyć, obecnie odsetek ten wynosi 90 proc.", + "9940": "Potem sędzia H. miał otrzymać jeszcze od biznesmena mercedesa i już jako wiceprezes sądu 15 tys. złotych łapówki od Andrzeja D. współpracownika Krzysztofa P. Żaden z oskarżonych nie chciał wczoraj składać wyjaśnień przed sądem. Andrzej H. stwierdził tylko, że to wszystko są pomówienia i jest zbyt zestresowany, by cokolwiek zeznawać.", + "9941": "Szefowie 13 central związkowych nie wykluczają, że wcześniej może dojść do innych form protestów. Już teraz w kopalniach głoduje ponad 200 osób. - Chociaż głodówkę organizuje Sierpień 80, który nie należy do sztabu protestacyjnego, to przyłączają się do niej członkowie innych organizacji - dodaje Krzysztof Peters, wiceszef Związku Zawodowego Górników w Polsce.", + "9942": "Rzecznik Prokuratury Okręgowej w Łodzi Krzysztof Kopania, zasłaniając się dobrem postępowania, odmówił na tym etapie śledztwa odpowiedzi na pytanie, czy ksiądz przyznał się do stawianych mu zarzutów. Księdza zatrzymano w ubiegłym tygodniu na polsko-ukraińskim przejściu granicznym w Dorohusku przy wjeździe do Polski.", + "9943": "Tomasz Ch. i Mateusz G., uczniowie klasy III k z Liceum Ogólnokształcącego przy Zespole Szkół nr 1 w Jastrzębiu Zdroju stworzyli internetową grę \"Kryptonim KJ2\", w której główne zadanie polega na tym, by... zabić wychowawcę - nauczyciela informatyki Krzysztofa Janickiego. Zanim gracz dokona wirtualnego morderstwa, musi przejść przez kilka sal, w których roi się od obscenicznych tekstów.", + "9944": "Kuchnia śląska kojarzona jest z tłustymi i zawiesistymi potrawami. Miłośnikom takiego jedzenia, menu \"Karcmy pod Strzechom\" może się wydać egzotyczne. Mieczysław Kucharski, właściciel karcmy pochodzi z Tatr, więc postanowił przenieść na Śląsk góralskie potrawy. Dumą jego katowickiego lokalu jest sandacz w szyjkach rakowych po pańsku, który zachwycił Kapitułę Śląskiego Znaku Jakości w branży spożywczej.", + "9945": "102 lata obchodziła wczoraj Stanisława Przybyła, rodowita mieszkanka Łaz. Urodziny świętowała w gronie domowników. Natomiast w święta solenizantka będzie gościć sześcioro dzieci, dziesięcioro wnucząt, dwanaścioro prawnuków i pięcioro praprawnuków. To dopiero będzie uczta. Pani Stanisława do tej pory czuła się świetnie, teraz jest słaba, ponieważ miesiąc temu złamała nogę.", + "9946": "Kłopoty koreańskiej centrali, a teraz niepewna przyszłość fabryki na Żeraniu spowodowały gwałtowny spadek sprzedaży aut tej firmy. Daewoo jednak nie składa broni. Podczas salonu samochodowego w Paryżu mogliśmy oglądać produkcyjne wersje małego samochodu kalos i propozycję następcy leganzy. Ostatnio Daewoo zaprezentowało flrxa, prototyp następcy nubiry.", + "9947": "Organizatorem i zarazem głównym instruktorem jest kierowca rajdowy Grzegorz Kawalec. Ślizgawki w Dąbrowie Górniczej odbywają się już od 4 lat. Zwykle bierze w nich udział 60-70 samochodów. Wielkość placu ogranicza liczbę uczestników do maksymalnie 100 aut. Pozostali będą musieli zadowolić się obserwowaniem jazd. Ślizgawki są organizowane cyklicznie.", + "9948": "Sobota, 21 bm. była najkrótszym dniem w tym roku - trwała tylko 7 godzin i 43 minuty. W niedzielę o godz. 2.14 rozpoczęła się astronomiczna zima. W naszym klimacie grudzień przynosi różne typy pogody - od silnego mrozu po nietypowe fale ciepła. W tym roku prawdziwa zima wyprzedziła kalendarzową.", + "9949": "Zapowiedzi niektórych działaczy SLD zmiany tzw. ustawy antyaborcyjnej są groźne dla polskiej państwowości - uważa prymas Józef Glemp. \"Nowelizacja ustawy o ochronie życia poczętego to atak na życie\" - powiedział prymas w niedzielę w telewizji Puls. O planowanej nowelizacji tej ustawy, zakładającej liberalizację przepisów o aborcji, mówił czwartkowej \"Rzeczpospolitej\" sekretarz generalny SLD Marek Dyduch.", + "9950": "Wicepremier, minister infrastruktury Marek Pol podkreślał podczas sobotnich uroczystości, że odcinek Września - Konin jest elementem drogi A2, która połączy w przyszłości Polskę i jej wschodnie granice z krajami Unii Europejskiej. Wysokość opłat za przejazd nowym odcinkiem autostrady wzbudza emocje w samym Koninie.", + "9951": "Według zebranych informacji, piloci wzięli narkotyki zalecane żołnierzom Stanów Zjednoczonych - podał w piątek serwis BBC. Teraz grozi im kara do 64 lat pozbawienia wolności. Proces rozpocznie się w przyszłym miesiącu. Do incydentu doszło w kwietniu w pobliżu Kandaharu na południu Afganistanu.", + "9952": "Nieoficjalnie, ze źródeł zbliżonych do policji, wiadomo jednak, że policjanci są podejrzewani o przekazywanie od dłuższego czasu informacji operacyjnych zorganizowanym grupom przestępczym. Z zebranych dowodów wynika, że ich działalność pozwalała przestępcom skutecznie unikać policyjnego pościgu i planować kolejne przestępstwa.", + "9953": "MPK jest dziś spółką, od której samorząd kupuje przewozowe usługi. Zasadą restrukturyzacji jest wyłączenie z firmy jednostek nie zajmujących się taką działalnością. Najpierw samodzielność uzyskał Zakład Naprawy Autobusów w Biskupicach, wcześniej stanowiący integralną część MPK. Trwają przygotowania do likwidacji Zakładu Naprawy Tramwajów w zajezdni przy ul. Gajowej.", + "9954": "Urbaniści proponowali podziemny tunel w kierunku ul. Kantaka. Inwestorzy pomysł ten zwalczali. Strony porozumiały się. Najnowsza wersja planu głosi, że budowa tunelu jest dopuszczalna, ale nie jest obowiązkowa. Jeżeli dokument zostanie uchwalony podczas sesji 28 maja, stanie się obowiązującym prawem pod koniec sierpnia.", + "9955": "W czwartek ok. godz. 12.20, niedaleko Szkoły Podstawowej nr 25 przy ul. Prądzyńskiego, nieznany mężczyzna zaczepił siedmioletnią dziewczynkę, idącą do szkoły. Podając się za brata jej wychowawczyni, nakłonił ją do tego, by poszła z nim. Zaprowadził ją na jedną z klatek schodowych przy ul. Św. Czesława. Tam dokonał czynów lubieżnych na dziewczynce.", + "9956": "Autobusy linii nr 74 i 90 (jadące w kierunku Winograd) oraz nocna linia N33 (jadąca w kierunku Miłostowa) skierowane zostaną objazdem ulicami: Mostową, Chwaliszewo do ul. Estkowskiego. Dla tego kierunku przystanek \"Wielka\" przeniesiony zostanie z ul. Garbary na ul. Mostową. Dla pozostałych autobusów jadących w kierunku Śródki, dopuszczony zostanie przejazd ul. Estkowskiego.", + "9957": "Poznańska \"13\" Drużyna Harcerzy Starszych \"Czarna\" im. Jana Zamoyskiego w Poznaniu organizuje akcję \"Podaruj Rower!\". Harcerze zbierają niepotrzebne rowery, aby po naprawie przekazać je Domowi Dziecka w Kórniku-Bninie. Do tej pory zebrali około 50 sztuk. Harcerze właśnie rozpoczęli naprawę przekazanych im rowerów.", + "9958": "W poniedziałek, 13 maja, w godz. 14.00-16.00 w delegaturze UM Grunwald przy ul. Matejki 50 dyżur pełnić będzie radny Tadeusz Jarmołowicz, w tych samych godzinach w delegaturze jeżyckiej - radna Krystyna Stachowiak, a w delegaturze Nowe Miasto - Andrzej Bielerzewski, w delegaturze Wilda - Piotr Sarna.", + "9959": "Poczta Polska przygotowała specjalny datownik. Będą to okazjonalne nalepki, specjalnie dla filatelistów. Można je kupić w Poznaniu w Urzędach Pocztowych przy ul. Półwiejskiej, Kościuszki, św. Czesława, a także w GOK \"Sezam\" w Tarnowie Podgórnym. Stoisko Poczty Polskiej - sponsora imprezy - będzie w parku w Tarnowie Podgórnym.", + "9960": "Dwie sygnalizacje świetlne zostaną zamontowane w tym roku na drogach gminy Czerwonak. Pierwsza z wymienionych sygnalizacji pojawi się u zbiegu ulic Gdyńskiej i Piaskowej w Koziegłowach. Ułatwi ona włączenie się do ruchu jadącym z Koziegłów do Poznania. Kolejna sygnalizacja pojawi się u zbiegu ulic Okrężnej i Gdyńskiej i ułatwi wyjazd z osiedla 40-lecia w Czerwonaku.", + "9961": "Miał też pić miksturę, w skład której wchodził m.in. proszek do prania. Akt oskarżenia mówi też o biciu i wyzywaniu. Miało też dojść do zmuszania poszkodowanego do odbycia stosunku oralnego. Dwóch z oskarżonych stwierdziło, że co prawda nowo osadzony brał udział w \"więziennych gierkach\", ale nikt go do tego nie zmuszał.", + "9962": "Wulkaniczny popiół i dym sparaliżował ruch uliczny w Katanii i zmusił władze do zamknięcia portu lotniczego. Magma tryska nie ze szczytu krateru na wysokości 3,5 tys. metrów n.p.m., a z piętnastu otworów o 800 metrów niżej. Lawa z największego otworu płynie strumieniem o szerokości 200 metrów.", + "9963": "Premier Leszek Miller powiedział, że wyraził wstępnie swoje zaniepokojenie częścią unijnych propozycji. Chodzi przede wszystkim o obniżenie funduszy strukturalnych i 25-procentowy wyjściowy poziom dopłat dla rolników. Jednocześnie zapowiedział rozpoczęcie maratonu negocjacyjnego. Podczas ostatniego spotkania przywódców Piętnastki w Brukseli rozstrzygnięto też kilka spornych kwestii związanych z miejscem przyszłych członków w unijnych instytucjach.", + "9964": "Koszalińskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Ogrodniczej w Karnieszewicach przygotowało w tym roku 60 tys. doniczek z chryzantemami. Ponad 45 tys. już sprzedało. W szklarniach pozostało ich jeszcze sporo. Są chryzantemy w najróżniejszych kolorach: białym, żółtym, różowym, czerwonym, pomarańczowym, fioletowym, rdzawym i ich odcieniach, o kwiatach wielkich, średnich i drobnych.", + "9965": "Świadkowie twierdzą, że Norbert S. wjechał na zatoczkę autobusową, tuż przy przejściu dla pieszych, chcąc wyprzedzić z prawej strony jadące przed nim samochody, stracił panowanie nad kierownicą i wjechał na chodnik. Oskarżony twierdzi, że został zepchnięty z jezdni przez kierowcę \"złotopiaskowego kombi\" (biegli dwukrotnie wykluczyli taką możliwość).", + "9966": "Zenon F. przez lata dzierżawił od AWRSP w Szczecinie kilka gospodarstw. Przestał regulować należności w 1998 roku. Przez niego agencja prowadzi wiele postępowań komorniczych przeciw spółkom (powiązanym kapitałowo z Zenonem F.). Śledztwa w poszczególnych sprawach od miesięcy prowadziły prokuratury w całym kraju. Połączyły siły. CBŚ zarządziło na poniedziałek obławę.", + "9967": "Przy trumnie Marka Kotańskiego w kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie czuwali przez całą noc z wtorku na środę Jego przyjaciele. Przyszły tysiące ludzi, podopieczni i ci, którzy tylko słyszeli o tym, jak wiele zrobił dla bezdomnych, chorych, uzależnionych, opuszczonych przez wszystkich...", + "9968": "Po decyzji władz w Madrycie o zawieszeniu działalności baskijskiej partii Batasuna, na północy Hiszpanii doszło do sporadycznych starć. Manifestanci próbowali uniemożliwić policji zamykanie biur zdelegalizowanego ugrupowania. Władze hiszpańskie działały niezwykle szybko. Po decyzji parlamentu zawiesiły działalność polityczną Batasuny.", + "9969": "Za naszym pośrednictwem (szkoda, że tak późno) ostrzega rodziców przed pedofilem, prosi o porozmawianie o problemie z dziećmi. Jednocześnie odmówił podania dokładnego adresu bloku, w którym zboczeniec molestował dziecko. Adresu nie poznają więc rodzice mieszkający na osiedlu i ci, którzy mogliby skojarzyć \"dziadka\" wychodzącego z danej klatki w poniedziałkowe popołudnie.", + "9970": "W komisjach obwodowych może zasiadać od pięciu do dziewięciu osób; każdemu przysługuje dieta w wysokości 136 złotych. Członkowie komisji terytorialnych dostaną po 203 złote. A więc jest o co walczyć... Włodarze gmin zgłaszali do każdej komisji po jednym pracowniku samorządowym. Czym natomiast kierowały się komitety, które zgłaszały listy zainteresowanych pracą w komisjach?", + "9971": "Amerykańska administracja domaga się pełnej swobody działania dla ONZ-owskich inspektorów, czego - według Waszyngtonu - nie gwarantuje wiedeńskie porozumienie. Zdaniem sekretarza stanu Colina Powella, ONZ musi przyjąć nową rezolucję, która groziłaby Irakowi konkretnymi konsekwencjami, głównie militarnymi, w razie niewypełnienia przez Saddama Husajna warunków funkcjonowania misji rozbrojeniowej.", + "9972": "W ciągu ostatnich dziesięciu lat liczba przestępstw dokonywanych w powiecie wzrosła o 22%. W ubiegłym roku policjanci z Komendy Powiatowej w Drawsku Pomorskim odnotowali 1.882 przestępstwa. Plagą są drobne kradzieże i włamania, których rocznie notuje się ponad 900. Alarmującym problemem jest narkomania wśród młodzieży.", + "9973": "Świdwiński średniowieczny zamek po wojnie i przez dalszych kilkanaście lat ze względu na zły stan techniczny nie nadawał się do użytku. Obecnie jest siedzibą ośrodka kultury. W północnym skrzydle mieści się sala widowiskowa na 200 osób, m.in. z szatnią i garderobą.", + "9974": "Tymczasem w Darłowie można złożyć zarówno wniosek o założenie telefonu, rozpatrzenie reklamacji, jak i załatwić \"prawie wszystkie sprawy\", jak poinformował nas pracownik punktu. Podobnie było w Czaplinku i Złocieńcu. Wbrew słowom rzecznika okazuje się więc, że klienci jednak stracą. Będą musieli dojeżdżać ponad 20 km do biur obsługi w innych miastach.", + "9975": "Proceder trwał przynajmniej dwa lata. Nieprawidłowości wykrył prezes spółdzielni, zarządził właśnie kontrolę. Biegły rewident ustalił, jakie straty poniosła spółdzielnia oraz ile osób jest zamieszanych w aferę. Ponadto prezes powiadomił o przestępstwie tutejszą prokuraturę. Księgowe potwierdziły, że działały w porozumieniu z kilkoma członkami spółdzielni. Jedna przyznała, że zarobiła ok. 12 tys. złotych.", + "9976": "Nowojorska giełda zanotowała największy od 20 lat spadek notowań. Powodem są skandale finansowe w wielkich amerykańskich korporacjach. Sytuację pogarsza pozwanie do sądu wiceprezydenta Dicka Cheneya, któremu niezależna organizacja prawników amerykańskich zarzuca zawyżanie dochodów firmy, którą kierował.", + "9977": "Usunięto krzewy i drzewa samosiejki. Zostawiono drzewa wskazane przez specjalistów. Cały teren splantowano, a niedługo zostanie wykonane nowe ogrodzenie. Cmentarz przecina już kilka alejek z kostki betonowej. Najlepiej zachowane krzyże i tablice nagrobne oraz charakterystyczne dla niemieckich cmentarzy żeliwne ogrodzenia tworzą teraz lapidarium (na zdjęciu).", + "9978": "- Według relacji księdza, w trakcie udzielania sakramentu komunii w pewnym momencie na stopień wstąpiła kobieta i uderzyła go w twarz - informuje komisarz Danuta Wołk-Karczewska, rzecznik gdyńskiej policji. Funkcjonariusze kilka godzin później zatrzymali 59-letnią Helenę S.", + "9979": "Wychowankowie Domu Dziecka na Oruni otrzymali od policjantów prezenty mikołajkowe. W domu tym mieszka 13-letnia Ewa, członek dziecięcego jury, które w maju rozstrzygało konkurs na maskotkę najbardziej odpowiadającą wizerunkowi policjanta. Akcję Program Edukacyjny Pomorski Policjant, czyli POPO, prowadzi Komenda Wojewódzka Policji w Gdańsku. Słonika, który teraz firmuje tę akcję, można znaleźć w prawie każdej pomorskiej szkole.", + "9980": "Ale gospodarza zakatował 26-letni Dariusz D. z Kwidzyna. Kilka ciosów w głowę metalowym płaskownikiem wystarczyło. R. pomagał ukryć zwłoki. Początkowo chcieli wywieźć je nad Wisłę. Nie udało im się uruchomić ciągnika. Wybrali stertę gnojownika w zagrodzie ofiary. O zaginięciu Mariana K. policję zawiadomiła jego siostra Teodora, po mężu Sz.", + "9981": "O tragicznej sytuacji trzech polskich marynarzy uwięzionych w greckim porcie Astakos informowały na bieżąco media. Kontrakty skończyły się im w kwietniu. Jednak grecka policja imigracyjna zabroniła Polakom powrotu do kraju, gdyż nie mogli dokonać odprawy paszportowo-celnej. Problem w tym, że w Astakos nie ma przejścia granicznego.", + "9982": "Choć nastroje dalekie były od katastroficznych, bo SLD generalnie zdobył jednak dobry wynik w wyborach samorządowych, dostrzeżono jednak utratę części elektoratu. Za najbardziej bolesny cios uznano porażki w wyborach na prezydentów w większości wielkich miast. Uwagi krytyczne dotyczyły też stylu kampanii, a także sporów personalnych w partii, pojawiających się w miejsce programowych.", + "9983": "Sejm może też zdecydować, żeby zgodę na ratyfikację wyraziło społeczeństwo poprzez referendum. Jeśli weźmie w nim udział ponad połowa uprawnionych, wynik referendum będzie wiążący. Jeśli frekwencja będzie niższa, zgodnie z projektem prezydenta, rząd będzie mógł przystąpić do renegocjacji umowy.", + "9984": "W Trójmieście Polska Akademia Nauk ma kilka instytutów. W Sopocie są to: Instytut Matematyczny i Instytut Podstaw Matematyki przy ul. Abrahama oraz Instytut Oceanologii przy Powstańców Warszawy. W Gdańsku znajdują się: Instytut Budownictwa Wodnego, Instytut Historii Kultury Materialnej, Instytut Historii oraz Instytut Maszyn Przepływowych.", + "9985": "12 stycznia odbędzie się XI już finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Pieniądze będą tym razem zbierane na zakup profesjonalnego sprzętu medycznego dla oddziałów niemowlęcych i dzieci młodszych. W ubiegłym roku w finale regionalnym zgromadzono ponad 1,5 mln zł.", + "9986": "Wczoraj zatrzymali go funkcjonariusze z Biura Spraw Wewnętrznych w Gdańsku. Z informacji \"Głosu\" wynika, że do zatrzymania miało dojść już dwa tygodnie temu, lecz nadkom. D. wysłał do kolegów sms-y grożąc samobójstwem. W efekcie znalazł się w szpitalu na Srebrzysku. Dopiero wczoraj, po wyjściu ze szpitala zatrzymali go policjanci.", + "9987": "Zdaniem szefów Polskiej Rady Biznesu: Zbigniewa Niemczyckiego i Jana Kulczyka, wprowadzenie podatku liniowego na poziomie kilkunastu procent, przy jednoczesnym zniesieniu wszystkich ulg i odliczeń, z których korzysta kilka milionów Polaków, spowodowałoby, że nasz system podatkowy stałby się czytelny i jasny. Dlatego też ostro zabrali się do promowania tego pomysłu.", + "9988": "Związkowcom zarzuca się m.in. zorganizowanie i kierowanie w lutym tego roku strajkiem w Stoczni Gdynia, przemawianie w imieniu protestujących przed mediami i przedstawicielami władz mimo działania komitetu strajkowego, udostępnienie protestującym pracownikom siedziby ZZ \"Stoczniowiec\". Jego liderzy zostali w marcu zwolnieni z pracy (mimo chroniącego ich prawa).", + "9989": "Rozpoczęła się ogólnopolska akcja protestacyjna Państwowej Straży Pożarnej. Zorganizowały ją pożarnicza \"Solidarność\" i związek zawodowy \"Florian\". Protest ma charakter kroczący, tzn. że do akcji w województwach: łódzkim, świętokrzyskim i opolskim przystępować będą kolejne regiony. Strażacy oflagowali samochody i wywiesili transparenty. Związkowcy oczekują, że szef MSWiA przystąpi z nimi do rozmów na temat płac.", + "9990": "Pomorska Regionalna Kasa Chorych jest od wczoraj kontrolowana przez pracowników Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych. Sprawdzane są m.in. sygnały dotyczące dostępu pacjentów do świadczeń zdrowotnych oraz zasad ich kontraktowania. Sprawdzane są także kwestie dotyczące zajęć komorniczych - na Pomorzu wynoszą one 27 mln zł i po Dolnym Śląsku są największe w Polsce.", + "9991": "Od minionej soboty obowiązują nowe przepisy dotyczące rejestracji używanych aut sprowadzanych z zagranicy. Żeby jeździć takim samochodem, nie wystarczy go oclić i zrobić badania techniczne. Konieczny jest także dokument potwierdzający zgodność pojazdu z normami Euro II, dotyczącymi emisji spalin.", + "9992": "Jak dodał, członkowie Rady Ministrów uznali, że z efektów wzrostu gospodarczego, który odczujemy już w przyszłym roku, w pierwszej kolejności powinny skorzystać grupy niżej zarabiające: emeryci, renciści i pracownicy sfery budżetowej. Tober podkreślił, że w projekcie budżetu na 2003 r. zapisane są podwyżki dla tych właśnie grup.", + "9993": "Blair w swym parlamentarnym wystąpieniu wskazał na fakt, że rząd brytyjski jeszcze nigdy nie publikował podobnej dokumentacji. Wymagała tego obecna dyskusja na temat ewentualnej operacji wojskowej przeciwko Irakowi - powiedział brytyjski premier. Irak stwarza, według Blaira, \"poważne zagrożenie dla brytyjskich interesów narodowych\".", + "9994": "Sprawcami niecodziennej kradzieży są dwaj bezrobotni ze wsi Lipowiec, przeciwko którym wszczęto już postępowanie karne. Do odpowiedzialności zostanie też prawdopodobnie pociągnięty kierowca, który przewoził wieżę, oraz pracownik punktu skupu. Nieczynna wieża ciśnień znajdowała się na terenie technikum rolniczego.", + "9995": "Saperzy wydobyli we wtorek sześć artyleryjskich pocisków burzących z czasów II wojny światowej, odkrytych na terenie budowy na krakowskim Prądniku Czerwonym. Ich zdaniem, w ziemi mogą znajdować się kolejne niewypały. Pociski są przerdzewiałe i posiadają zapalniki. Są bardzo niebezpieczne, ich wybuch spowodowałby falę uderzeniową o promieniu do jednego kilometra.", + "9996": "W środę wziął udział w audiencji generalnej na Placu Świętego Piotra w Rzymie. Wykonał polską muzykę renesansową oraz \"Ave Maria\" księdza Antoniego Chlondowskiego. Najważniejszym dla zespołu wydarzeniem było osobiste spotkanie z Ojcem Świętym i przekazanie mu całej dyskografii w związku z rozpoczynającym się 20. jubileuszowym sezonem artystycznym.", + "9997": "20 grudnia 2000 r. Michał P., poinformował ówczesnego prezydenta Poznania, Ryszarda Grobelnego, że tydzień wcześniej, podczas obiadu, Jan M. zaproponował mu w sumie 200 tys. zł w zamian za wydanie pozytywnych decyzji administracyjnych. Chodziło o budowę drugiego w Poznaniu hipermarketu \"Tesco\".", + "9998": "Kwiaty złożono także na mogiłach gen. Stanisława Taczaka, dowódcy Powstania Wielkopolskiego, wielkiego przemysłowca Hipolita Cegielskiego, prof. Janusza Ziółkowskiego. Od czasu odzyskania samorządności w 1990 r. taka ceremonia powtarza się w tym miejscu co rok. Wczoraj jednak było wyjątkowo uroczyście. Żołnierze poznańskiego garnizonu pełnili honorową straż.", + "9999": "Służby weterynaryjne wykryły czwarty w Polsce przypadek zachorowania krowy na BSE - poinformował w czwartek Piotr Kołodziej, Główny Lekarz Weterynarii. To pierwszy przypadek, kiedy zwierzę miało objawy choroby. Krowa była rasy nizinnej, pochodziła z rodzimej hodowli i według zapewnień jej właścicieli nie miała kontaktu z importowanym bydłem zaliczanym do grupy tzw. dużego ryzyka.", + "10000": "Nieznani sprawcy 28 października w nocy odcięli 200 metrów napowietrznej linii energetycznej pomiędzy Miasteczkiem Krajeńskim a miejscowością Huby. Niestety, nie były to jedyne szkody, które poniosła tego dnia energetyka. Skradziono bowiem 800 metrów drutu na odcinku pomiędzy Bialośliwiem a Dworzakowem. W tym przypadku straty wynosiły 3000 zł.", + "10001": "Brytyjski sąd umorzył w piątek postępowanie przeciwko byłemu kamerdynerowi księżnej Diany, Paulowi Burrellowi, oskarżonemu o kradzież kilkuset przedmiotów, należących niegdyś do zmarłej księżnej. Uwolnienie Burrella nastąpiło w rezultacie interwencji teściowej Diany, królowej Elżbiety II. Monarchini poinformowała, że kamerdyner sam przyznał się jej, że zatrzymał szereg pamiątek po Dianie w celu ich przechowania.", + "10002": "Nadgorliwi ochroniarze zobaczyli więcej niż powinni, kiedy szukając skradzionych rzeczy podnieśli bluzkę Winony Ryder - oskarżona o kradzież aktorka nie miała na sobie biustonosza. Obrońca aktorki twierdzi, że jego klientka została poniżona przez ochroniarzy z butiku w Beverly Hills.", + "10003": "Piosenkarka była niemiło zaskoczona reakcją fanów na jej potwornie szczupłą figurę, którą zaprezentowała podczas koncertu z okazji urodzin Michaela Jacksona. Z tego powodu piosenkarka postanowiła pozwolić komputerowo zretuszować swój wygląd. Podczas realizacji najnowszego teledysku gwiazda poprosiła swój zespół do spraw kreacji, żeby poprawił jej wygląd.", + "10004": "Mimo nie sprzyjającej aury nad Odrę w Ciechanowie przybyło ponad trzydziestu sympatyków spinningu. Celem imprezy, oprócz rywalizacji, była zbiórka pieniędzy na pomoc rodzinom w trudnej sytuacji materialnej. Pięciogodzinne zawody odbywały się w strugach deszczu, jednak nikt z wędkarzy nie narzekał.", + "10005": "Doraco Inwest objęło kontrolę nad firmą, która posiada 10 statków pływających na liniach europejskich i do Afryki Zachodniej oraz w połowie prom Polonia. Ponadto Euroafrica ma firmę deweloperską Invest-Euro, Park Hotel, duży biurowiec przy ul. Energetyków w Szczecinie, jedną ze spółek Hartwiga, a także 26 hektarów ziemi w centrum i na peryferiach Szczecina.", + "10006": "Funkcjonariusze szczecińskiego Centralnego Biura Śledczego zatrzymali żony trzech pracowników znanej spółki Ship-Service SA. Były na nie zarejestrowane firmy zajmujące się handlem paliwami i współpracujące ze spółką. Na skupie m.in. zużytego oleju Skarb Państwa miał stracić prawie 20 milionów złotych.", + "10007": "Pan Henryk Konopka ze Szczecina jest kolejnym zwycięzcą naszej loterii, w której nagrodą główną jest mieszkanie. Odebrał już od nas suszarkę, golarkę i aparat do masażu. Ale ma jeszcze szansę na kolejne nagrody. Jego kupony bowiem w myśl zasady: \"ile kartek, tyle szans\" wezmą udział w następnych losowaniach.", + "10008": "Wczoraj dziennik \"Prawo i Gospodarka\" napisał, że grupa posłów chce wprowadzić do nowelizacji ustawy o funduszach emerytalnych zapis, który umożliwiłby powrót do pierwszego filara. Wiele wskazuje na to, że nowe rozwiązanie mogłoby wykorzystać wielu członków funduszy, którzy są rozczarowani ich słabymi wynikami inwestycyjnymi. Masowy powrót przyniósłby doraźne korzyści budżetowi.", + "10009": "Jesienią liberałowie lansowali już pomysł wprowadzenia zakazu transportowania słoni. Wywołał on gwałtowne protesty artystów, którzy zarzucili Sponheimowi, że chce \"uśmiercić cyrk\". Liberałowie proponują też, by od 2004 r. wprowadzić zakaz systemu hodowli bydła, w którym przebywa ono przez cały czas w pomieszczeniach zamkniętych.", + "10010": "Przetwórnie nie chcą kupować świeżej ryby, bo mają zapasy importowanych płatów śledziowych i chcą je zagospodarować, zanim minie termin przydatności do spożycia. Starają się także zniechęcać rybaków, proponując cenę 20 groszy za kilogram (cena opłacalna to minimum 1 zł). Dotąd z 40 tysięcy ton polskich kwot połowowych śledzia zrealizowano niewiele ponad 21 tys. ton. Szprota rybacy będą mogli wyłowić jeszcze tylko 8 tys. ton.", + "10011": "W Wolinie podczas minionego weekendu można było przeżyć niecodzienne i mrożące krew w żyłach przygody. A wszystko to za sprawą VIII Festiwalu Wikingów. Wczesnośredniowieczna wioska wikingów na wyspie Ostrów jest miejscem, gdzie co roku żyją ze sobą pokojowo plemiona normańskie i słowiańskie, niegdyś zaciekli wrogowie. Podczas festiwalu walczyć mogli przeciw sobie jedynie podczas bitew.", + "10012": "Na polu golfowym Binowo-Park zakończył się wczoraj plener malarski, w którym uczestniczyli artyści z Gdańska, Lublina, Kazimierza Dolnego, Krakowa, Szczecina i Warszawy. Plener, podobnie jak w roku ubiegłym, zorganizowały Jolanta Rybkiewicz i Jolanta Szczepańska-Kusiak ze szczecińskiej Galerii Galle. Mecenasem przedsięwzięcia było Binowo-Park, firma Sławomira Pińskiego.", + "10013": "Prezes SSN deklaruje, ze w kolejnych etapach zatrudni niemal wszystkich pracowników produkcyjnych. Warunkiem są jednak pieniądze na budowę statków, które chce wynegocjować z bankami. Na razie ze słabym skutkiem. Po spotkaniu w stoczni prezydium OKP spotkało się na obradach. Dwunastoosobowe gremium reprezentuje zakłady z regionu i z kilku miejsc w kraju.", + "10014": "Grozi to upadkiem instytucji, co spowodowałoby olbrzymie zamieszanie w systemie ubezpieczeniowym. Dlatego też rząd zaproponował również, aby umorzyć funduszowi długi z 1999 i 2000 r. Rządowy projekt nowelizacji ustawy o ubezpieczeniach społecznych zakłada także wprowadzenie nowych zasad przekazywania informacji o wartości hipotecznej emerytury.", + "10015": "Będzie to bowiem wewnętrzna ulica, ułatwiająca ruch po terenie portowym. Ponadkilometrowa nitka ciągnąć się będzie pod obiektami przeprawy przez Regalicę (w okolicach Basenu Górniczego). Na wybudowanie tej drogi trzeba jednak będzie jeszcze trochę poczekać.", + "10016": "Zdaniem Bogumiła Rogowskiego, prezydenta kapituły BCS, powolna zapaść stoczni była widoczna. Organa ścigania mają materiały źródłowe, więc niewiele można w tej sprawie mataczyć. Zbigniew Stypa, prezes Ship Service, uważa, że w takiej sytuacji wielu przedsiębiorców może się obawiać podejmowania ryzyka gospodarczego, gdyż np. może mieć obawy jak daną operację handlową potraktują organa karno-skarbowe.", + "10017": "Wzdłuż płotu cmentarnego przy ul. Ku Słońcu ma się pojawić więcej drzew. Zarząd miasta ma też sprawdzić, czy Zakład Usług Komunalnych prowadzi prace zgodnie z projektem. Na więcej nie mogą liczyć mieszkańcy wieżowców oddalonych od Cmentarza centralnego o blisko 50 m, którym nie podoba się to, że z okien widzą pochówki.", + "10018": "W przygotowaniach do przyszłotygodniowych koncertów eliminacyjnych bierze udział prawie setka dzieci i młodzieży z Polski i (po raz pierwszy) Niemiec. Ćwiczenia pod okiem najlepszych fachowców potrwają do 30 lipca. Dzień później w muszli koncertowej młode przyszłe gwiazdy zaprezentują się przed publicznością. Po trzech dniach przesłuchań, 3 sierpnia w amfiteatrze, w koncercie finałowym zaśpiewają najlepsi.", + "10019": "Inna, korzystna dla małych firm, propozycja przewiduje, ze regulaminy pracy i wynagrodzenia będą miały obowiązek tworzyć firmy zatrudniające dopiero od 20, a nie od 5 osób jak teraz. W sposób dający więcej swobody pracodawcom uregulowano też przepisy dotyczące diet w wyjazdach służbowych w kraju i za granicą.", + "10020": "O 40 tysięcy zł nisko oprocentowanej pożyczki już od 20 sierpnia tego roku będą mogli starać się absolwenci chcący podjąć działalność gospodarczą na własny rachunek, a także pracodawcy, którzy chcą utworzyć dodatkowe miejsca pracy dla absolwentów.", + "10021": "Przedstawiciel Głównego Inspektoratu Sanitarnego Józef Knap zapowiedział wczoraj, że wkrótce rozpoczną się badania, które pozwolą stwierdzić, czy klebsiella pneumoniae, znaleziona w wymazach pobranych ze szpitala im. Madurowicza i ta, która spowodowała śmierć noworodków pochodzą z tego samego szczepu. Badania genetyczne bakterii będą przeprowadzone w Narodowym Instytucie Zdrowia. Ich wyniki poznamy w przyszłym tygodniu.", + "10022": "Pracownicy schroniska oczekują, że dopiero dziś zjedzie na Marmurową najwięcej osób gotowych powiększyć rodzinę o czworonożnego przyjaciela. Wolna od pracy sobota jest właśnie tym dniem, gdy schronisko odwiedza najwięcej gości. Placówka pracuje dziś w godzinach od 10 do 13. Wszystkie psy i koty są przebadane, a Schronisko dla Zwierząt oddaje je za symboliczną złotówkę i zwrot kosztów koniecznych szczepień.", + "10023": "W szpitalu Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki zmarł 11-letni Damian, którego wczoraj około godz. 13 przygniotła 300-kilogramowa bramka do piłki nożnej. Do tragedii doszło na boisku Szkoły Podstawowej nr 137 przy ul. Florecistów. Damian wraz z całą klasą skończył lekcje o godz. 12.25.", + "10024": "Prezesi łódzkich spółek, w których udziały ma gmina Łódź, od nowego roku będą zarabiać mniej. Niższe pensje odbiorą w kasie również pozostali członkowie zarządu tych firm. Decyzję o cięciach podjął prezydent Jerzy Kropiwnicki, by odciążyć budżet miasta i w ten sposób zaoszczędzić na wydatkach stałych.", + "10025": "Pod koniec rundy jesiennej działacze zmodyfikowali regulamin ustalając, że mogą obniżyć kontrakty, jeśli uznają, iż zawodnik nie prezentuje odpowiedniej formy. Teraz włodarze klubu mają zamiar iść jeszcze dalej. Obniżka pensji o 40 procent dotyczyć będzie nie wszystkich piłkarzy, tylko tych, którzy mają najwyższe uposażenia.", + "10026": "Młodszy insp. Cezary Jamrozik, główny księgowy Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi, został powołany przez komendanta głównego policji na stanowisko zastępcy dyrektora Biura Finansów Komendy Głównej Policji. Do pełnienia nowych obowiązków przystępuje 9 grudnia 2002 r. Mł. insp. Cezary Jamrozik służy w policji ponad 25 lat.", + "10027": "Sprawą włamania do domu wokalistki Blue Cafe zajęli się policjanci z komisariatu przy ul. Ciesielskiej. Przesłuchali rodziców, z którymi mieszka Tatiana oraz jej sąsiadów. Niestety, nikt nie widział złodziei. Na ich temat nic również nie powiedzieli płatni informatorzy, do których w tej sprawie zwrócili się policjanci prowadzący dochodzenie.", + "10028": "Po wykryciu we wtorek w dwóch sklepach szwedzkiej sieci IKEA w Amsterdamie i Sliedrecht ładunków wybuchowych, policja wczoraj przez cały dzień przeszukiwała 10 pozostałych sklepów tej sieci w Holandii. W pięciu sklepach nic nie znaleziono, przeszukiwania pozostałych trwają. Podczas próby rozbrojenia ładunku z jednego ze sklepów IKEI, rannych zostało dwóch saperów.", + "10029": "Po kolejnych wstrząsach wszyscy zostali ewakuowani i nie mają dostępu do swoich domów, z których wiele grozi zawaleniem. 5,5 tys. osób pozostało bez dachu nad głową. Jeszcze przez dwa tygodnie będą mieszkać w namiotach. Potem zostaną ulokowani w hotelach i ośrodkach wypoczynkowych. Włoski rząd na nadzwyczajnym posiedzeniu przeznaczył wczoraj 50 milionów euro dla dotkniętego trzęsieniem ziemi regionu.", + "10030": "Ostre strzelanie urządził sobie pewien mieszkaniec Skarżyska-Kamiennej. 21-latek ostrzelał z broni ostrej mieszkanie w centrum Skarżyska. Kula przebiła szybę w oknie, odbiła się od ściany i upadła na łóżko, w którym spał właściciel mieszkania. Kolejny raz \"snajper\" ostrzelał jedno z przejeżdżających aut.", + "10031": "Prezydent Iraku Saddam Husajn oznajmił, że Irak przygotowuje się do amerykańskiej ofensywy w taki sposób, jakby miało do niej dojść za godzinę. - Psychologicznie jesteśmy gotowi - powiedział Hussajn. - Irak nigdy nie będzie taki, jak Afganistan. Znaczy to, że jesteśmy silniejsi od Stanów Zjednoczonych, które posiadają flotę i rakiety dalekiego zasięgu.", + "10032": "Dziewczyny spotkały się w programie. Obie narzeczone zerwały z nim kontakt i zapowiedziały, że nie chcą go znać. Jednak teraz kochliwy barman powiedział, ze pojednał się z jedną z dziewczyn i być może będzie kontynuował tę znajomość. Arek Lajer ma 27 lat, studiuje zaocznie prawo.", + "10033": "Od trzech lat w szwedzkim Saabie zespół kobiet, pracownic tej firmy, zajmuje się konsultacją projektów i testowaniem nowych modeli samochodów. Tworzy go dziesięć kobiet pracowników pionów badawczych i projektowych. Mają od 27 do 55 lat, wzrost od 1,57 do 1,84 m.", + "10034": "Nikt nie ustali już dokładnej daty śmierci Stefana S. Sekcja niewiele wyjaśni. Zegarek na ręku zmarłego zatrzymał się na godzinie 15.40. Obok szczątków leżały dwa kartony po mleku. Mężczyzna nie zdążył ich otworzyć. Zrobiły to szczury - wygryzły w dnach dziury. Data ważności mleka na kartonie - 2 marzec 1998 r. Data ostatniego odczytu z licznika gazowego w mieszkaniu - 21 luty 1998 r.", + "10035": "Tam mógł oglądać rozbierające się - specjalnie dla niego - nastolatki. Musiał jednak spełnić jeden warunek - zainstalować w swoim komputerze program \"Media dialer\", za pomocą którego spółka - właściciel strony - ściągnie od niego opłatę. Powoduje on, że z Internetem łączymy się nie poprzez numer 0-20-21-22, lecz rozpoczynający się od 0-700.", + "10036": "W tym roku jednak pogoda im nie sprzyja, dlatego na targowiskach oferta niewielka. Możemy je kupić po 80 gr za kilogram przy Obornickiej (ale pod warunkiem, że bierzemy worek) lub po 1,30 zł, gdy kupujemy na wagę i wybieramy.", + "10037": "Z listy SLD o miejsce w Senacie ubiegają się dwaj obecni senatorowie - Bogusław Litwiniec i Marian Noga oraz była senator Maria Berny. Kandydatami PSL są: Zbigniew Półtorak (przewodniczący Komisji Krajowej \"Solidarności '80\"), Tadeusz Drab (rolnik spod Wrocławia) i Antoni Koniuszewski (prawnik z Oławy). Gorzej sprawa ma się ze wspólną listą \"Senat 2001\" centroprawicy.", + "10038": "Paczki do 20 kg zawierające dary dla powodzian będą zwolnione z opłat - postanowił dyrektor generalny Poczty Polskiej. Zwolnienie z opłat przysługuje zarówno nadawcom indywidualnym, jak i instytucjom niosącym pomoc powodzianom. Od 11 lipca poczta nie pobiera opłat za wpłaty na rzecz powodzian. Paczki i wpłaty powinny być oznaczone napisem \"Pomoc dla powodzian\".", + "10039": "W ubiegłym tygodniu katowicki sąd zdecydował o aresztowaniu czterech podejrzanych o wyłudzenie 345 mln zł. Nakaz ich zatrzymania wydał jednak dopiero następnego dnia. To wystarczyło, by dwaj szefowie Colloseum zniknęli bez śladu. Prezes konsorcjum, Józef J., oraz wiceprezes, Piotr W., są teraz ścigani listami gończymi.", + "10040": "Papież Jan Paweł II przerwał wczoraj milczenie w sprawie przypadków molestowania seksualnego przez księży, jakie nękają ostatnio Kościół. Ojciec Święty uznał przypadki pedofilii księży za najcięższą formę zła. W dorocznym liście do kapłanów papież napisał, że wszystkie takie wypadki głęboko go ranią.", + "10041": "Polmos Białystok, producent wódki Absolwent oraz Unicom Bols Group wytaczają sprawę tygodnikowi \"Newsweek\" Polska. Twierdzą, że gazeta naruszyła ich dobre imię. Poszło o artykuł na temat zatrucia polskich wódek, opublikowany w ostatnim numerze tygodnika. \"Newsweek\" napisał, że gangsterzy wprowadzili na polski rynek 3 mln butelek wódki skażonej trującym metanolem.", + "10042": "Największa seksbomba Ameryki, Pamela Anderson, jest chora na wirusowe zapalenie wątroby typu C, chorobę, która może być śmiertelna. Aktorka zaraziła się nią od byłego męża Tommy'ego Lee, kiedy oboje kazali wytatuować sobie ciała jedną igłą.", + "10043": "Podwyżka płatnego parkowania odroczona. Radni gminy Centrum nie obradowali wczoraj nad projektem podwyżki, bo komisja gospodarki komunalnej nie zaopiniowała wszystkich poprawek. Kolejne głosowanie na początku kwietnia. Według projektu, nie zmieni się opłata za kwadrans i pół godziny postoju. Droższa o 20 groszy będzie za to godzina parkowania.", + "10044": "Według wstępnych nieoficjalnych wyników niedzielnych wyborów parlamentarnych na Ukrainie, najwięcej głosów uzyskał centroprawicowy blok Wiktora Juszczenki Nasza Ukraina, a drugie miejsce zajmuje Komunistyczna Partia Ukrainy. Te dwa ugrupowania prowadzą po przeliczeniu ponad 46 proc. głosów. Różnica między tymi ugrupowaniami jest niewielka.", + "10045": "Policja zatrzymała 20 osób zbyt gorliwie hołdujących dyngusowej tradycji. Ponad 70 zgłoszeń od oblanych wodą odebrali wczoraj policjanci w Gdańsku. Najdramatyczniejsze od pasażerów autobusu zaatakowanego przez grupę wyrostków. Napadli oni z wiadrami na autobus linii 112 na przystanku przy ul. Rzęsnej. Bez litości oblali pasażerów.", + "10046": "W Wielką Sobotę celebrował trzygodzinną mszę paschalną, a wcześniej udzielił sakramentu chrztu i bierzmowania dziewięciu osobom z różnych krajów świata. W niedzielę celebrował świąteczną mszę świętą na placu świętego Piotra, a potem wygłosił orędzie wielkanocne i złożył uczestnikom uroczystości świąteczne życzenia. W poniedziałek spotkał się z wiernymi na południowej modlitwie.", + "10047": "W poniedziałek rano do Betlejem i Kalkilli na Zachodnim Brzegu Jordanu wjechały izraelskie czołgi. Zatrzymały się w odległości kilkudziesięciu metrów od miejsca narodzin Chrystusa. Po kilku godzinach większość wycofała się, jednak co najmniej trzy czołgi pozostają na wzgórzu wznoszącym się nad Betlejem. W niedzielny wieczór premier Izraela Ariel Saron ogłosił wojnę z palestyńskim terroryzmem.", + "10048": "W samym tylko województwie lubelskim co najmniej kilka tysięcy z nich będzie podczas wakacji dorabiać. Niektórzy za dwa tygodnie opiekowania się dziećmi na obozie sportowym lub koloniach zarobią więcej niż przez miesiąc pracy w szkole. Nawet doświadczeni pedagodzy przyznają, że zdarzają im się wyjazdy na zagraniczne \"saksy\".", + "10049": "Wczoraj ciśnienie wynosiło ponad 1000 hektopaskali. Było bardzo sucho, powietrze miało zaledwie 30 proc. wilgotności. Mimo że temperatury nie należały do rekordowych, to jednak dały się we znaki. Cieszyli się sprzedawcy piwa, napojów i lodów, które szły jak woda. Który z restauratorów przygotował chłodnik, ten mógł liczyć na gości.", + "10050": "Sędzia miał wezwać wnioskodawcę do siebie i oświadczyć, że będzie mógł mu przyznać jedynie 20 tysięcy złotych odszkodowania. Do Teresy Czekaj, prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie, dotarło już oświadczenie mężczyzny, który próbował dostać odszkodowanie. Teraz sprawa zostanie przekazana rzecznikowi dyscyplinarnemu. Sędzią Krzysztofem O. interesuje się także Instytut Pamięci Narodowej.", + "10051": "Lubelska Spółdzielnia Mieszkaniowa jako pierwsza w Polsce zdobyła certyfikat jakości ISO 9001. Świadczy on o wysokim poziomie obsługi mieszkańców. Certyfikat stawia wysokie wymagania także jeśli chodzi o utrzymanie budynków i infrastruktury. Wczoraj spółdzielnia świętowała 45-lecie istnienia. W Domu Kultury LSM zgromadzili się wieloletni działacze, przedstawiciele władz miejskich i wojewódzkich.", + "10052": "Dzisiaj Kawiarnią Artystyczną \"Hades\" (ul. Peowiaków 12) zawładną hiphopowe rytmy i to na żywo. Gośćmi kawiarni będą dwaj artyści - Noon i raper Pezet, autorzy jednego z najważniejszych tegorocznych hiphopowych albumów \"Muzyka klasyczna\". Początek imprezy o godz. 20. Dla pięciu naszych Czytelników mamy wejściówki na to muzyczne spotkanie.", + "10053": "Siedem monumentalnych płócien, namalowanych w Kazimierzu przez wybitnych artystów polskich, zdobi ściany biblioteki La Mayne College w amerykańskim Syracuse. Obrazy, przedstawiające historyczną potęgę państwa polskiego (m.in. Odsiecz Wiednia - fragment obrazu na zdjęciu), wyjechały w 1939 roku na światową wystawę do Nowego Jorku. W Ameryce pozostały do dziś.", + "10054": "Bluza Mariusza Czerkawskiego była licytowana już parokrotnie i warta jest obecnie 850 zł. Tyle daje Janusz Luterek, właściciel restauracji Old Pub. Mamy też nowych graczy. Do licytacji fantów w ubiegłym tygodniu włączył się prezes Radosław Chwiałkowski i prowadzona przez niego firma Globtroter.", + "10055": "Dziś przyznaje, że zdecydowała się w ciemno. Zapłaciła ponad 1300 dolarów, na szczęście za oceanem znalazła pracę. Koszty wyjazdu nie są małe. Sumujemy wydatki w jednym z biur - opłata aplikacyjna 300 zł, opłata za program prawie 600 dolarów, do tego bilet lotniczy 500 dolarów, nie licząc podatku i opłat lotniskowych.", + "10056": "Najchętniej widzianymi lokatorami są studenci I i II roku. Tacy najemcy zapewniają stały dopływ gotówki przez kilka lat. Z tych samych powodów mile widziane są również małżeństwa. Przy ofertach składanych przez właścicieli często pojawia się dopisek - osoby niepalące. Nie ma natomiast, jak to bywało przed laty, żadnych ograniczeń dotyczących korzystania ze światła czy wody.", + "10057": "Jest to srebrna głowa jelenia w błękitnym polu, a nad nią widnieją trzy złote gwiazdy. Koncepcję herbu opracował prof. Krzysztof Skupieński z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. W herbie zawarto historię Ryk jako ośrodka administracyjnego i ich związki terytorialne.", + "10058": "Goryszewski, komentując wtedy doniesienia prasowe uznał, że to atak na ZChN i próba odebrania tej partii stanowiska prezesa UNFE. Była to już kolejna sprawa związana z działalnością prawniczą Goryszewskiego opisywana przez prasę. Kilka tygodni wcześniej media pisały, że szef komisji finansów publicznych, jako doradca prawny firmy \"Agros\", starał się umożliwić jej niezapłacenie zaległego podatku VAT.", + "10059": "Zestaw zawiera próbnik, naczynie z buforem, lancecik, pakiet osuszający i podkładkę do absorbcji krwi. Test jest prosty, choć wymaga przerwania ciągłości skóry - trzeba lancetem nakłuć skórę, próbnikiem dotknąć kropelkę krwi, wyjąć ochraniacz z próbnika, wepchnąć próbnik do wnętrza ochraniacza i po kwadransie odczytać wynik. Trzeba postępować zgodnie z rysunkiem zamieszczonym w instrukcji dołączonej do testu.", + "10060": "Napastnicy grozili nastolatkom, że ich pobiją. Okradli ich z zegarków i łańcuszków. Swoje ofiary upatrywali w rejonie pl. Kościuszki. Teraz policjanci z komisariatu na Dworcu Głównym PKP szukają poszkodowanych. Chodzi o osoby nieletnie, które w sierpniu 1999 r., w godzinach popołudniowych, w wyniku rozbojów na ul. Świdnickiej, w rejonie pl. Kościuszki (domu targowego oraz szaletu miejskiego) straciły zegarek, pieniądze, łańcuszek.", + "10061": "Jak co roku w domach handlowych do 5 grudnia kwestować będą \"Zielone Mikołaje\", które troszczą się o dzieci ze schroniska z ul. Złotostockiej. W schronisku tym przebywają bezdomne dzieci ze swoimi matkami. Również w stałym punkcie, przy przejściu podziemnym na ul. Świdnickiej, dary dla dzieci z domów dziecka zbierać będzie Ogólnopolskie Stowarzyszenie Byłych Wychowanków Domów Dziecka.", + "10062": "Przed wczorajszym posiedzeniem rządu premier Jerzy Buzek powiedział, ze Tomaszewski otrzymał polecenie sprawdzenia, czy wniosek złożony przez Rzecznika Interesu Publicznego do Sądu Lustracyjnego dotyczy jego osoby. Buzek powiedział, że taka decyzja zapadła podczas posiedzenia Zarządu Ruchu Społecznego AWS. Informacji przekazanej przez premiera zaprzeczył jednak rzecznik RS AWS Marek Markiewicz.", + "10063": "W myśl nowych przepisów lekarze będą musieli uzyskać od ZUS upoważnienia do wystawiania zwolnień. Lekarz orzecznik może zbadać ubezpieczonego przebywającego na zwolnieniu, skierować go na badanie specjalistyczne, a także zażądać od lekarza leczącego udostępnienia dokumentacji medycznej.", + "10064": "Lubańscy poszukiwacze pomnika Wilhelma I, który zaginął podczas II wojny światowej, odnaleźli wczoraj fragment postumentu. Granitowa płyta, podstawa pomnika, o wymiarach 130 na 80 centymetrów znajdowała się pół metra pod ziemią niedaleko Baszty Brackiej w Lubaniu. Fragment pomnika znaleziono w zupełnie innym miejscu, niż wskazywały na to informacje członków \"Komitetu na rzecz poszukiwania pomników w Lubaniu\".", + "10065": "Postępowanie prowadzi KP w Długołęce. To drugi przypadek porzucenia noworodka w ostatnich dniach. W piątek anonimowy rozmówca poinformował pogotowie ratunkowe, że w koszu na śmieci, na przystanku przy szpitalu na ul. Kamieńskiego, znalazł noworodka z nie obciętą pępowiną. Dziewczynka trafiła do szpitala, jej życiu nie zagraża niebezpieczeństwo.", + "10066": "W Wielkopolsce na nową maturę zdecydowało się 522 abiturientów. Nowi ustne rozpoczęli od geografii. W środę zdawało ją 236 osób. W czwartek do egzaminu ustnego z historii przystąpiło 94 maturzystów, w piątek natomiast 59 miłośników biologii popisywało się wiedzą z tej dziedziny.", + "10067": "Prezesem Towarzystwa Muzycznego jednogłośnie został wybrany Andrzej Wituski, były prezydent Poznania. Będzie kierował on towarzystwem do 2007 roku. Walne zgromadzenie członków było znakomitą okazją do podsumowania działalności towarzystwa w kończącej się kadencji. W dyskusji nakreślono plan działania na najbliższe pięć lat. Dokonano również zmian w statucie Towarzystwa Muzycznego imienia Henryka Wieniawskiego.", + "10068": "Na kolejną premierę nie trzeba będzie długo czekać. Bo ot 24 maja teatr w Gnieźnie zaprezentuje pierwszą osłonę realizacji scenicznej \"Kubusia i jego pana\" Milana Kundery według opowieści Denisa Diderota. Przedstawienie gnieźnieńskie wyreżyserował Zdzisław Wardejn w scenografii Jana Ciecierskiego. To nie koniec, bo 25 maja Teatr Nowy zaprasza na premierę Stanisława Wyspiańskiego.", + "10069": "Sąd Krajowy w Hamburgu zabronił w piątek agencji prasowej DDP rozpowszechniania opinii sugerującej, że kanclerz Gerhard Schroder farbuje włosy, aby ukryć siwiznę. Szef rządu niemieckiego wytoczył agencji bezprecedensowy proces po opublikowaniu przez nią w styczniu wywiadu ze specjalistką od wizerunku polityków, zawierającego twierdzenia o farbowaniu. Agencja prasowa DDP zamierza odwołać się od wyroku.", + "10070": "Z informacji, podanej przez dowództwo armii izraelskiej wynika, że operacja miała na celu zatrzymanie poszukiwanych terrorystów palestyńskich. Oprócz dżenińskiego obozu, Izraelczycy dokonali także przeszukania w domach na terenie samego miasta. Rzecznik armii powiedział, iż na miejscu dokonano aresztowań. Nie wyjaśnił jednak bliżej, kto został zatrzymany.", + "10071": "W czasie Dni Kilońskich ma być między innymi ustalona organizacja wspólnych studiów w dziedzinie biologii molekularnej. W UAM uczy się języka niemieckiego około 6000 studentów, wielu z nich wyjeżdża na stypendia do Niemiec. W ramach umowy poznańscy germaniści wykładają też w Kilonii, a naukowcy niemieccy w Poznaniu.", + "10072": "Będzie polonez na 82 wodzirejów, podczas mszy świętej dwie pary złożą sobie przyrzeczenie \"miłości, wierności i uczciwości małżeńskiej\", a na samym końcu zaplanowano nabożeństwo przemiany wody w wino. Na Lednicy będzie jak w Kanie Galilejskiej. Młodzież przywiezie ze sobą wodę ze swojego miejsca zamieszkania, która trafi do pierwszej chrzcielnicy Polski.", + "10073": "Prezydent Aleksander Kwaśniewski nie pojedzie do Lwowa 21 maja. Oświadczył, że nie ma warunków dla uroczystego otwarcia Cmentarza Orląt Lwowskich w najbliższy wtorek. Według prezydenta, na razie nie można podać nowej daty otwarcia cmentarza. - Stwierdzam, że nie ma warunków, aby w sposób godny, w spokoju i skupieniu 21 maja dokonać uroczystego otwarcia Cmentarza Orląt Lwowskich - powiedział w piątek prezydent.", + "10074": "Ich kształt będzie nawiązaniem do historycznych fortów, znajdujących się w tym rejonie miasta. Zagospodarowane zostaną tereny w pobliżu pomnika Armii Poznań, które z różnych względów cieszą się dziś \"złą sławą\". Staną dwa budynki (jedna kondygnacja podziemna i cztery nadziemne) z łącznikiem, gdzie zaprojektowano wejście główne.", + "10075": "W weekend na zachodnich przejściach granicznych trwały wzmożone kontrole. Celników z rzepińskiej Izby Celnej wspierali funkcjonariusze z Poznania i Krakowa. Celników wspomagały specjalnie szkolone psy oraz sprzęt techniczny. Do Niemiec z Polski przemycana jest amfetamina, bowiem nasz kraj jest największym dostarczycielem tego narkotyku na rynek zachodni.", + "10076": "W środę ze Szpitala Ginekologiczno-Położniczego w Opolu wypisywano 11 noworodków. Każde dziecko miało na rączkach identyfikatory z nazwiskiem, oznaczeniem płci i godziną przyjścia na świat. Zakłada się je jeszcze na sali porodowej, zaraz po okazaniu noworodka matce.", + "10077": "Wczoraj w Warszawie dokonano podsumowania centralnego etapu corocznego konkursu \"Agroliga\" na najlepszego rolnika i firmę branży rolniczej, organizowanego m.in. przez \"Agrobazar\", Redakcję Rolną Telewizji Polskiej, Ministerstwo Rolnictwa. W finale uczestniczyli zwycięzcy konkursu na szczeblu wojewódzkim, spośród których wybrano po 7 kandydatów do tytułów mistrzowskich.", + "10078": "OPZZ od lutego ub. roku prowadziło negocjacje z Konfederacją Pracodawców. W grudniu przygotowano 10-punktowy projekt porozumienia. W związku z przedłużaniem przez OPZZ procedur ratyfikowania tego dokumentu, Konfederacja przedstawiła uzgodniony projekt Komisji Trójstronnej i teraz tam toczy się nad nim dyskusja. Wcześniej premier Leszek Miller mówił natomiast po spotkaniu z Radą OPZZ, ze związkowcy popierają program społeczno-gospodarczy rządu.", + "10079": "Lech Wałęsa wraz z małżonką Danutą wyleciał w czwartek do Salt Lake City. Były prezydent jako jedyny reprezentant Europy wytypowany przez komitet organizacyjny, weźmie czynny udział w ceremonii otwarcia igrzysk olimpijskich. Lech Wałęsa został wytypowany przez komitet organizacyjny igrzysk olimpijskich jako laureat Pokojowej Nagrody Nobla do czynnego udziału w ceremonii otwarcia olimpiady.", + "10080": "Szef koncernu paliwowego \"Orlen\" Andrzej Modrzejewski został zatrzymany przez Urząd Ochrony Państwa, najprawdopodobniej w związku z aferą PZU-Życie. Minister Skarbu Wiesław Kaczmarek mówił wczoraj: - Trudno mi komentować sprawę, skoro nie znam powodów. Jednak sam fakt nie oznacza jeszcze dokonania przestępstwa.", + "10081": "Oprócz ekip pogotowia udział w mistrzostwach wzięli pracownicy szpitalnych oddziałów ratunkowych, straży pożarnej i granicznej oraz ratownicy górscy. Wszyscy startujący musieli przejść testy teoretyczne oraz wykazać się swoimi umiejętnościami w akcji. Organizatorzy przygotowali symulacje wypadków. Każdy zespół wysłany był do trzech zdarzeń. Sprawność podczas akcji i umiejętności ratowników oceniali sędziowie.", + "10082": "Kilkunastu opolskich policjantów szukało w piątek wieczorem 4-letniej dziewczynki, która wyszła z domu przy ul. Fiołkowej w Grudzicach. Dziecko znalazł ponad 3 kilometry od domu kierowca przejeżdżający leśną drogą. Dziewczynka była pod opieką dziadków. Wybiegła za pieskiem, który czmychnął jej z podwórka. Kiedy opiekunowie zorientowali się, że dziecka nie ma, wezwali policję.", + "10083": "Festiwalowej publiczności wychowankowie Waldemara Lankaufa pokazali przedstawienie według jego scenariusza \"Gimnazjum, ty jesteś jak zdrowie\". Sztuka miała premierę w maju 2001. Od tego czasu została już obsypana nagrodami na wielu festiwalach wojewódzkich i ogólnopolskich. Przedstawienie zdobyło m.in. \"Złotą maskę\" na XI Ogólnopolskim Forum Teatrów Szkolnych w Poznaniu.", + "10084": "Najważniejsza różnica dotyczy zakazu powoływania się w reklamach telewizyjnych na osoby, które mogą być kojarzone ze środowiskiem lekarskim. Oznacza to, że z ekranów telewizyjnych muszą zniknąć lekarze, a nawet osoby występujące w fartuchach lekarskich, co sugerowało, że są one specjalistami. Zdaniem ekspertów pytanych przez PG, nowe prawo farmaceutyczne nie spowoduje odpływu reklamodawców.", + "10085": "Elektrim zaproponował wczoraj polskim wierzycielom dwa warianty spłaty wierzytelności przekraczających 10 tys. zł. Pierwszy z nich zakłada natychmiastową spłatę połowy zadłużenia, wraz z odsetkami, przy jednoczesnym umorzeniu u pozostałej części. Drugi scenariusz to natychmiastowa spłata 20 proc. obecnego zadłużenia wraz z odsetkami. Spłata pozostałych 80 proc. zostałaby odroczona do 30 czerwca 2005 roku.", + "10086": "Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach w końcu września wstępnie zakwalifikował tyski wniosek o dofinansowanie z Funduszu Spójności do dalszej procedury kwalifikacyjnej, obok ok. 30 innych wniosków z regionu. Wniosek należy do większych w regionie.", + "10087": "Indeks nastrojów francuskich konsumentów spadł we wrześniu do poziomu minus 18 punktów. Tak pesymistyczni Francuzi byli w kwietniu, a przedtem aż przed czterema laty. Rządowy indeks opiera się na sondażach przeprowadzonych w 2 tys. gospodarstw domowych, wynik poniżej zera oznacza, że konsumenci spodziewają się pogorszenia swojej sytuacji.", + "10088": "Inflacja bazowa, liczona po odjęciu cen najszybciej się zmieniających, np. paliw czy cen sezonowych, ponownie spadła w sierpniu. Może to być ważny argument dla Rady Polityki Pieniężnej, rozpoczynającej dziś swoje posiedzenie. Przewidywania, co zrobi RPP, nie są jednak już tak zgodne jak przed tygodniem, gdy większość analityków była pewna kolejnej obniżki.", + "10089": "Urząd Morski zakazał sprzedaży spirytusu w kartonikach na promach wolnocłowych. Jest to opakowanie niebezpieczne, a poza tym ułatwia przemyt alkoholu - uważa dyrektor Urzędu Morskiego w Szczecinie Mirosław Szajkowski. Sporny spirytus został wyprodukowany przez Śląską Wytwórnię Wódek Gatunkowych, Polmos Bielsko-Biała. Spirytus jest rozlewany do kartoników litrowych, półlitrowych i ćwiartek.", + "10090": "W pierwszej wersji budżetu na 2003 r. taka obniżka była wkalkulowana w całość dochodów i wydatków. Dochody z CIT miały wnieść do budżetowej kasy ok. 50 mln zł mniej niż spodziewane w tym roku, a straty miały być wyrównane większymi wpłatami z podatków pośrednich i osobistych.", + "10091": "Środki te zostaną przeznaczone głównie na uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej, w tym budowę lub modernizację oczyszczalni ścieków w ok. 1000 miejscowościach oraz rozwiązanie problemu gospodarki odpadami, włącznie z wdrożeniem technologii recyklingu. Uzyskanie unijnych funduszy uzależnione jest od uruchomienia krajowych środków finansowych w wysokości 15-25 proc. wartości realizowanego zadania.", + "10092": "Prezydenci Rosji i Azerbejdżanu Władimir Putin i Gejdar Alijew podpisali w poniedziałek na Kremlu porozumienie o przypadających obu krajom strefach dna Morza Kaspijskiego. Rosja, Azerbejdżan i Kazachstan opowiadają się za podziałem według pojawiającego się w umowie pojęcia - \"linii środka\". Oznacza to, że granica biegnie na dnie, jak na lądzie, w równym oddaleniu od terytoriów krajów.", + "10093": "Kierowca zmierzającej z naprzeciwka hondy Zbigniew R. nie zachował należytej ostrożności podczas wyprzedzania i jadąc lewym pasem, uderzył w forda transita, którym podróżowali członkowie szczecineckiej grupy. Kierujący furgonetką lider \"Terne Roma\" Bogdan Trojanek nie miał szansy uniknąć czołowego zderzenia.", + "10094": "Dzisiaj (poniedziałek, 23 września) o godz. 5.55 czasu środkowoeuropejskiego (a godzinę później według obecnego czasu letniego) rozpoczęła się astronomiczna jesień. Przejście z czasu letniego na zimowy nastąpi w niedzielę, 27 października. W ostatnich dziesięcioleciach obserwuje się tendencję do zaniku przejściowych pór roku, jak jesień czy wiosna.", + "10095": "Telekomunikacja Polska SA ogranicza liczebność swojej załogi. Nie wszystkie odejścia pracowników tej firmy będą jednak typowymi zwolnieniami. TP SA chce złagodzić planowane redukcje. Właśnie temu służy program \"Praca za pracowników\". Przewiduje on wynajęcie firm zewnętrznych, które zajmą się utrzymaniem sieci abonenckiej TP SA. Warunkiem będzie jednak zatrudnienie odchodzących z TP SA pracowników.", + "10096": "19-letnia mieszkanka Koszalina przekonała kolegów, aby pomogli jej oszukać bank. Wykorzystując sfałszowany dowód osobisty założyła konto i wyłudziła z banku 5,5 tys. zł. Wstydzę się i naprawię szkody - płaczliwie zapewniała sąd. Przed Sądem Okręgowym w Koszalinie stanęli wczoraj oskarżeni: Klaudia G. (19 lat), Grzegorz Sz. (24 lata), Bogdan K. (20-latek).", + "10097": "Przedstawiciele departamentu rybołówstwa spotkali się wczoraj z rybakami oraz prezydentem Kołobrzegu. Dzień wcześniej odwiedzili Darłowo. Lech Kempczyński i radca ministra rolnictwa Lech Dybiec naciskają władze lokalne na przyspieszenie prac związanych z utworzeniem centrum pierwszej sprzedaży ryb. Centra byłyby pierwszym etapem rozwoju prawdziwego rynku rybnego. Pieniądze na to daje Unia Europejska.", + "10098": "Zresztą niejasne określenia spowodowały dość dowolne interpretacje i spora część hipermarketów nie stosowała się do jej zapisów. Krytykowano też zapisy ograniczające tzw. sklepom dyskontowym możliwość sprzedaży towarów pod własną marką do wartości, która nie przekracza 20 proc. ich obrotów. Sprzeciw wzbudził wreszcie zakaz emisji własnych bonów towarowych przez markety.", + "10099": "Dla smakoszy wina od wczoraj trwają wielkie dni. Święto młodego wina przypada tradycyjnie w trzeci czwartek listopada. Zaczyna się już o północy we francuskiej Burgundii, odkorkowaniem pierwszej butelki \"Beaujolais Nouveau\" - wina z tegorocznych zbiorów. Od niedawna zwyczaj jest celebrowany także w Polsce. Wczoraj w sklepie \"Wina Świata\" w Kołobrzegu częstowano klientów trunkiem dostarczonym prosto z Burgundii.", + "10100": "Niemiecki profesor Gunther von Hagens przeprowadził w środę w londyńskiej galerii Atlantis pierwszą od 170 lat publiczną sekcję zwłok 72-letniego mężczyzny. Wzbudzającą ogromne kontrowersje sekcję oglądało 500 chętnych, którzy zapłacili po 18 dolarów za bilet wstępu. Na sali zawieszono kopię słynnego dzieła Rembrandta \"Lekcja anatomii\".", + "10101": "Poinformował o tym wczoraj szef komisji Franciszek Stefaniuk (PSL). Wyjaśnił, że komisja nie odnosiła się do tego, co robił Rutkowski, a jedynie do sprawy użycia przez niego paszportu dyplomatycznego niezgodnie z przeznaczeniem i bez wymaganej zgody marszałka Sejmu.", + "10102": "Już w sobotę natomiast \"Cantus\" wystąpi w Policach na \"Cecydiadzie\", imprezie ku czci św. Cecylii, obok pięciu innych chórów (m.in. \"Post Scriptum\" z Polic, który dał kilka miesięcy temu koncert w Połczynie), solistów z opery poznańskiej oraz gwiazdy wieczoru - Anny Marii Jopek.", + "10103": "Nowy lokator niestety nie mógł się zgodzić pod wspólnym dachem z dwoma innymi psami. A może to one nie tolerowały gościa, bo, jak zapewniają pracownicy schroniska, u nich zachowuje się nienagannie. Przypominamy, że każdy pies, który trafi do schroniska zostaje odrobaczony i zaszczepiony przeciwko najgroźniejszym chorobom zakaźnym.", + "10104": "Od kilkunastu miesięcy w kraju działa Agencja Cenowa. To spółka, która na zlecenie klientów wykorzystuje najkorzystniejsze oferty na kupno poszukiwanych produktów. Instytucje kojarzące handlowców i klientów poszukujących dobrego produktu w rozsądnej cenie od wielu lat działają w Europie Zachodniej i w USA.", + "10105": "W Wielkiej Brytanii rozprzestrzenia się kult czarownic. Jego wyznawcy coraz częściej padają ofiarą oskarżeń o uprawianie czarnej magii. Ostatnio do ataków tych dołączyli szkoccy i angielscy weterynarze, którzy zauważyli pewną zbieżność w czasie między pogańskimi świętami a zwiększoną ilością swoich okaleczonych czworonożnych pacjentów.", + "10106": "O dostęp do tzw. teczek może starać się każdy, kto był poszkodowany przez PRL. Jeśli formularz wypełni osoba, która np. była konfidentem, a poda się za pokrzywdzoną, grozi jej kara za wprowadzenie w błąd pracownika IPN. Wnioski można pobierać w 10 oddziałach IPN na terenie całego kraju i w siedzibie instytutu w Warszawie.", + "10107": "W lutym z uwagi na zagrożenie chorobą BSE i pryszczycą Główny Lekarz Weterynarii wydał decyzję zamknięcia granic dla zwierząt i ich podrobów pochodzących z krajów Unii Europejskiej. Zakaz ten objął także jelita, a właśnie uszlachetnianiem jelit zajmowały się te dwa zakłady. Przeszło 500 osób straciło pracę.", + "10108": "Jeszcze wczoraj obie strony, zarówno rządząca lewica, jak i pozostająca w opozycji prawica twierdziły, że mają większość. Prezydent Marek Koćmiel, na konferencji prasowej zapewniał, że ma wystarczającą ilość głosów, by uzyskać absolutorium. Za nieprzypadkowe przy tym uznał ujawnienie przez prokuraturę informacji, że rozpoczęto właśnie śledztwo w sprawie domniemanego przyjęcia korzyści materialnej przez prezydenta miasta.", + "10109": "Dzisiaj o godz. 5.30 w Nowym Warpnie Straż Graniczna zatrzymała 12 osób: 5 Czeczenów, 5 Afgańczyków i 2 obywateli Erytrei. Zamierzali nielegalnie przekroczyć zieloną granicę. Trzej przewodnicy grupy zdążyli uciec, pozostali nie stawiali oporu podczas aresztowania. Teraz ich los leży w rękach wojewody. Może on wydać wniosek o deportacji.", + "10110": "W pierwszych dniach maja rozpocznie się piętnasta wyprawa badawcza dna Oceanu Spokojnego. Zorganizowała ją Wspólna Organizacja Interoceanmetal (IOM) z siedzibą w Szczecinie. Rosyjski statek badawczy \"Jużmorgeologia\" z międzynarodową grupą ekologów wyruszy z Meksyku na odległy 1200 mil rejon Pacyfiku zwany Clarion-Clipperton. Tam przez prawie dwa miesiące będą trwały badania dna morskiego.", + "10111": "Na pokład wkroczyło dwadzieścia półfinalistek wyborów Miss Polonia w naszym województwie. Piękne dziewczyny zelektryzowały kierowców tirów. Gorące spojrzenia towarzyszyły kandydatkom do korony podczas całego rejsu. Panującej atmosferze uległa również obsada maszynowni. Za pomocą kamer przemysłowych inżynierowie obserwowali próby przekazu prowadzone na parkiecie w dyskotece. Działo się to podczas dochodzenia do nabrzeża w Ystad.", + "10112": "Ponad 100 pasażerów ze statku \"Rosa Weneda\", który utknął wczoraj na mieliźnie na Zalewie Szczecińskim, ewakuowały jednostki Polskiego Ratownictwa Okrętowego. Statek wszedł na mielizną około godz. 13. Płynął z Kamminke do Świnoujścia. Na pokładzie było 109 pasażerów, którzy wybrali się w rejs z wolnocłowymi zakupami.", + "10113": "Akty wandalizmu na cmentarzach zdarzają się w Polsce coraz częściej. Tylko w ubiegłym roku zniszczono około 100 grobów na cmentarzu w Koszalinie, ponad 50 we Wrocławiu, 45 w Kwidzyniu. Także w ubiegłym roku zniszczono nagrobki na cmentarzach w Gdyni i Kielcach. Kilka lat temu ofiarą wandali padły mogiły na Cmentarzu na Powązkach w Warszawie.", + "10114": "Cało z wypadku wyszedł kierowca poloneza. Kierowcy pozostałych samochodów mieli liczne otarcia naskórka, które lekarz pogotowia opatrzył na miejscu. Najbardziej poszkodowane zostały dwie 17-letnie dziewczyny, pasażerki BMW. Jedna z nich jest w stanie ciężkim. Ma liczne rany tłuczone, poważny uraz głowy. Nieprzytomną odwieziono do szpitala przy ul. Unii Lubelskiej.", + "10115": "Podczas środowego spotkania w Ministerstwie Gospodarki zrezygnowali z dalszych prac w grupie roboczej - poinformowano w biurze prasowym resortu. W połowie maja laweciarze zorganizowali protest na przejściach granicznych. Domagali się dopuszczenia sprowadzania na polski rynek samochodów niesprawnych, złomowanych, czego kilka miesięcy temu zabronił polski rząd.", + "10116": "Rząd chce także zakazać niektórych form premiowania sprzedaży stosowanych przez wielkie sieci handlowe i silnych ekonomicznie producentów. Firmy nie mogłyby stosować nagród o znacznej wartości oraz nagród odmiennych od przedmiotu sprzedaży. Dzięki projektowanym zmianom miałaby się poprawić sytuacja małych i średnich firm, których nie stać na fundowanie premii.", + "10117": "Starem z przyczepą załadowaną piaskiem kierował kursant. Był bez karty jazdy, a instruktor nie posiada uprawnień do szkolenia kierowców na tę kategorię prawa jazdy. Jakby tego było mało, podczas kontroli technicznej stwierdzono, że oba pojazdy są niesprawne. Ze stara wyciekał olej i płyn chłodzący, a przyczepa miała zdemontowany hamulec awaryjny.", + "10118": "Na dwa i pół roku więzienia skazał wczoraj Sąd Okręgowy w Szczecinie Henryka Z., który molestował swoją nieletnią córkę i znęcał się nad konkubiną. Według aktu oskarżenia mężczyzna dotykał narządów płciowych dziewczynki, pokazywał jej filmy pornograficzne i całował po całym ciele. Fizycznie i psychicznie znęcał się też nad konkubiną.", + "10119": "W happeningu brało udział 20 osób, sympatyków Amnesty International. Dynamiczny spektakl przyciągnął uwagę przechodniów. Część jego uczestników przebrana była w stroje przypominające ubrania członków Ku-Klux-Klanu. Prześladowali dwie inne osoby z pomalowanymi na biało twarzami. Gdy ściągnęli maski, okazało się, że sami też są pomalowani na biało. A więc, że są tacy sami.", + "10120": "Czterech kanadyjskich żołnierzy międzynarodowych sił pokojowych w Afganistanie zginęło, a ośmiu innych zostało rannych w wyniku wybuchu bomb omyłkowo zrzuconych przez amerykański samolot F-16 w czasie rutynowych ćwiczeń. Dwóch rannych żołnierzy jest w stanie krytycznym. O wypadku poinformował dowództwo kanadyjskiej armii rzecznik armii amerykańskiej w Afganistanie major Bryan Hilferty.", + "10121": "Były szef MSW Andrzej Milczanowski jest podejrzany o ujawnienie tajemnicy państwowej w związku ze \"sprawą Oleksego\" z 1995 r. O postawieniu zarzutu poinformowała w czwartek Prokuratura Apelacyjna w Warszawie, która nadzoruje tajne śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie. W czwartek Milczanowski został przesłuchany w charakterze podejrzanego.", + "10122": "Mariusz Łapiński nadal będzie ministrem zdrowia. W wieczornym głosowaniu w czwartek Sejm odrzucił wniosek o wotum nieufności dla szefa resortu zdrowia. W głosowaniu wzięło udział 410 posłów, przeciw wnioskowi głosowało 235, za 125, wstrzymało się od głosów 50 posłów.", + "10123": "Stocznia czeka też aż minister skarbu państwa, Wiesław Kaczmarek podejmie decyzję o dokapitalizowaniu Agencji Rozwoju Przemysłu, która ma być gwarantem kredytu w wysokości 40 mln USD. Z propozycją roli mediatora w sprawie Stoczni Szczecińskiej wystąpił Uniwersytet Szczeciński.", + "10124": "Przedstawiciele ESSA nie chcą na razie mówić w jaki sposób doszło do kradzieży prądu, ani też jakie spółka poniosła straty. Twierdzą, ze sprawa jest rozwojowa. Wiadomo jednak, że podłożem tego przestępstwa były tak zwane taryfy pracownicze.", + "10125": "Pragnie zwierzęcy świat pokazać innym. Jest w tym najlepszy - dodaje. Tomasz Gudzowaty poluje kamerą na lwy, gepardy, lamparty. Zaczaja się na zebry, hieny i szakale. Prezentuje na zdjęciach: bawoły, żyrafy, słonie, hipopotamy. Otoczenie zwierząt jest na drugim planie, chyba że jest to woda - przyczyna wielkiej migracji półtora miliona zwierząt.", + "10126": "Trzej pracownicy PKP i ich szefowie otrzymali wczoraj dyplomy ministra kultury i listy gratulacyjne od generalnego konserwatora zabytków. Uratowali przed zniszczeniem unikatową wieżę czołgu z czasów II wojny światowej. Wieża niemieckiego czołgu Pantera odnaleziona została we wrześniu pod torami kolejowymi przy Autostradzie Poznańskiej. Kolejowi robotnicy prowadzili tam prace modernizacyjne.", + "10127": "Również absolutorium dla dotychczasowych władz partii będzie głosowane w sobotę. Nadal zagadką pozostaje, co zrobi prezes SKL Jan Maria Rokita. Poseł został w klubie parlamentarnym PO, nie odszedł z grupką posłów, która utworzyła koło poselskie SKL. Prawdopodobnie dopiero w sobotę zdradzi swoje zamiary. Wciąż jest kandydatem na kolejną kadencję.", + "10128": "Wczorajszy kurs dolara był najwyższy od ponad miesiąca. Złotówka straciła też na wartości w stosunku do euro. Dlaczego złoty wczoraj tak nagle osłabł? Na rynku krążyły plotki, ze na spotkaniu Rady Polityki Pieniężnej z rządem ustalono, iż Narodowy Bank Polski będzie interweniował na rynku walutowym, by doprowadzić do spadku wartości złotego.", + "10129": "Koło \"grzybka\" przy Bramie Portowej pojawili się geolodzy, którzy badają grunt. Na ich podstawie inwestor, hiszpańska firma C&R Group, będzie mógł zdecydować ile kondygnacji pod ziemią będzie miał jego dom handlowy. Hiszpanie w maju ub.r. wygrali przetarg na zagospodarowanie dwóch placów w centrum miasta. Koncepcja architektoniczna jest już gotowa.", + "10130": "O decyzji tej poinformowała arabska telewizja Al-Dżazira. Postanowienie o wstrzymaniu ataków zawarte zostało w grudniu, po rozmowach z władzami Autonomii Palestyńskiej. Obecna decyzja - według Dżihadu - spowodowana jest kontynuacją ataków izraelskich. W grudniu Dżihad ogłosił wstrzymanie samobójczych ataków na cele w Izraelu, ale pozostawił otwartą kwestię atakowania żołnierzy izraelskich na Zachodnim Brzegu Jordanu i w Strefie Gazy.", + "10131": "Mirosław Cz., radny SLD powiatu gdańskiego, w czasie alkoholowej libacji postrzelił z dubeltówki swojego kompana. Wczoraj trafił do aresztu. Grozi mu do 10 lat więzienia za to, że groził koledze i omal nie pozbawił go życia. Jego znajomy również trafił za kratki - zdaniem prokuratury, poturbował radnego i nielegalnie posiadał broń.", + "10132": "W brytyjskiej restauracji TGI Friday nie będzie można już wysączyć przy barze \"Krzykliwego orgazmu\" ani \"Seksu na plaży\". A tak nazywały się serwowane tam alkohole. Okazało się, że większość klientów wstydzi się zamówić pikantne drinki. Anonimowa ankieta przeprowadzona wśród gości baru wykazała, ze szczególnie wstydliwe są kobiety.", + "10133": "A tuż przed uderzeniem huraganu na całej wyspie wyłączono prąd i telefony. Ale strat materialnych nie udało się uniknąć. Pozrywane zostały przewody energetyczne i telefoniczne. Stolica kraju Hawana pogrążona jest w ciemnościach. Ludzie siedzą w domach przy świecach. Identycznie jest w innych miastach, które wyglądają jak wymarłe. Michelle pożegnała już Kubę.", + "10134": "Mimo intensywnych badań, niewiele wiadomo o wirusie, który wywołuje wirusowe zapalenie wątroby typu C. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, ze liczba osób umierających na świecie z powodu wirusowego zapalenia wątroby typu C niedługo przekroczy liczbę osób umierających na AIDS. Według WHO, w Polsce żyje ponad pół miliona osób z tym schorzeniem.", + "10135": "To właśnie tego dnia w Filharmonii Warszawskiej odbył się pierwszy występ. Wczoraj, w stulecie istnienia Filharmonii, w jej gmachu odbył się wielki, jubileuszowy koncert. Z tej okazji prezydent Aleksander Kwaśniewski odznaczył za wybitne osiągnięcia artystyczne zasłużonych muzyków, m.in. Kazimierza Korda, Konstantego Kulkę i Piotra Palecznego. Uhonorowani zostali także inni muzycy.", + "10136": "Grzegorz i Karolina weszli do domu Wielkiego Brata na początku programu. Szybko spodobali się sobie. Jeszcze w marcu spali w jednej sypialni na złączonych łóżkach. Gdy zgasło światło, kamera pokazała, że zabawiali się ze sobą pod kołdrą. Potem często pokazywano ich przytulających się lub całujących. Gdy Wielki Brat oznajmił, że Grzegorz ma opuścić program, Karolina płakała.", + "10137": "W Jedwabnem rozpoczęła się główna część prac ekshumacyjnych - poinformował wczoraj prokurator Instytutu Pamięci Narodowej Radosław Ignatiew. Zdejmowana jest już warstwa ziemi tuż nad szczątkami ofiar zbrodni z 1941 roku. Ekshumacja ma pomóc w wyjaśnieniu wszystkich okoliczności śmierci.", + "10138": "19-letnia Jenna, córka prezydenta USA George'a Busha, została ponownie przyłapana na próbie zamówienia alkoholu w restauracji. Mająca inklinacje do mocniejszych trunków panienka niedawno została ukarana przez sąd za picie piwa w nocnym klubie. Bo legalnie można pić alkohol w USA dopiero po ukończeniu 21 lat.", + "10139": "Heyerdahl pojechał ze swoją ekipą w rejon Morza Azowskiego. W miejscowości Tanais - starożytnej greckiej kolonii leżącej blisko Azowa - już rozpoczął wykopaliska. - Znaleźliśmy już kilka przedmiotów podobnych do tych wykonywanych przez wikingów. Ale na razie niczego nie chcę przesądzać. Potrzebuję mocniejszych dowodów - dodaje. Norweski podróżnik nie chce zdradzić, czy to już jego ostatnia wyprawa.", + "10140": "Elektroniczna budka informacyjna rozpoczęła wczoraj działanie u zbiegu ul. Marszałkowskiej i Alej Jerozolimskich, w pobliżu rotundy PKO. W owej budce zainstalowany jest nowoczesny komputer, który wiele może. Co? Można wysłać SMS-a, e-maila lub połączyć się z Internetem. Pokaże także adresy różnych instytucji, wyświetli kolorowy rozkład jazdy i poda repertuar kin czy teatrów.", + "10141": "Niektórzy kandydaci do wyborów podchodzić będą spokojnie, bo albo są jedynymi ubiegającymi się o mandat radnego w swoim okręgu (co w praktyce oznacza, że już mogą się z niego cieszyć), albo nie mają żadnych konkurentów w staraniach o fotel wójta lub burmistrza gminy.", + "10142": "W piątek życzenia od przedstawicieli władz miejskich, kolejowych i zaproszonych gości odebrał dyrektor ZSET Kazimierz Maćkowiak. Kwiaty otrzymali nauczyciele, którzy przed laty kształcili kolejarskich specjalistów. Warto zaznaczyć, że w pierwszych 30 latach istnienia szkoły ponad 90 procent absolwentów otrzymywało zatrudnienie w PKP. Jednak na początku lat 90. zapotrzebowanie na nich zaczęło drastycznie spadać.", + "10143": "Na najbliższą sobotę tradycyjną \"Pogoń za lisem\" przygotowują hodowcy koni z gminy Włoszakowice, organizacyjnie wspierani przez wójta gminy i sołtysa Bukówca Górnego. Orszak złożony z kilkunastu bryczek i około dwudziestu jeźdźców wyruszy z Sądzi o godzinie 10.30. Po przejechaniu kilkunastu kilometrów leśnym duktem, około godziny 12, ujawni się jeździec z przyczepioną do ramienia lisią kitą.", + "10144": "Razem z nią wsiadł do samochodu, w którym było trzech mężczyzn oskarżonych później o zabójstwo dziewczyny. Razem pojechali z Leszna w kierunku Boszkowa, na leśny parking za Święciechową. Tam doszło do zbrodni, której był świadkiem. Przeżył, bo udał, że jest martwy. Po tym wydarzeniu przez kilka dni przebywał w szpitalu.", + "10145": "Dziennikarze podpatrywali techniki zjazdu, porównywali czasy, zacięcie kibicowali kolegom z innych redakcji i często odwiedzali stoisko jednego ze sponsorów. Bo o zabawę przecież chodziło, nie o ostrą rywalizację. Sędziowie wyłonili jednak zwycięzców. W klasyfikacji drużynowej zwyciężyli komentatorzy sportowi Eurosportu. Indywidualnie triumfował Grzegorz Pajda z Eurosportu, a najszybszą wśród kobiet była Aleksandra Kruczkowska z Muzycznego Radia.", + "10146": "Wczoraj ok. godz. 13.15, na niestrzeżonym przejeździe kolejowym, w przód autobusu PKS uderzył pociąg. Śmierć na miejscu poniosło pięcioro pasażerów PKS. Innych poszkodowanych odwieziono do szpitala. Pociąg osobowy relacji Małkinia - Białystok uderzył w autobus wiozący 25 osób, z których większość stanowiły dzieci, wracające ze szkoły do domu.", + "10147": "Już we wtorek prezydent Kwaśniewski wybiera się z roboczą wizytą do Paryża, by przekonywać do naszych racji prezydenta Jacquesa Chiraka. W środę do Madrytu leci premier Leszek Miller z podobnym zadaniem, tyle że jego rozmówcą będzie szef hiszpańskiego rządu Jose Maria Aznar.", + "10148": "Prócz kapitana wszyscy członkowie załogi są Polakami. Jak podaje PAP, brak danych na temat liczebności załogi. Jednostka miała 100 m długości i ok. 15 m szerokości. Pływała pod banderą Antigui i Barbudy. Policja wszczęła śledztwo w sprawie wybuchu. W poniedziałek przesłuchano kapitana i część załogi. Właściciel statku odmówił komentarza.", + "10149": "Dwójka rosyjskich dyplomatów opuściła Sztokholm, zanim władze Szwecji uznały ich za persona non grata. Moskwa, która nie przyznała, ze jej dyplomaci zajmowali się działalnością szpiegowską, jeszcze 11 listopada zagroziła \"adekwatną reakcją\". Obu szwedzkim dyplomatom zarzucono też działalność wykraczającą poza ich oficjalny status.", + "10150": "Wkrótce rozpocznie się remont wiaduktu w al. Krakowskiej. W najbliższych dniach rozstrzygnięty zostanie przetarg na wykonawcę prac, gotowa jest już tymczasowa przeprawa, do której wykorzystano elementy mostu Syreny, rozebranego w 2000 r. Nie wiadomo natomiast, czy w przyszłym roku wystarczy pieniędzy na remont któregoś z pozostałych zagrożonych obiektów (na czarnej liście jest ich 13).", + "10151": "Do tragedii doszło w poniedziałkowy wieczór w Redzie, nieopodal Gdyni. Do wczorajszego popołudnia nie były znane ani dokładny czas, ani okoliczności wypadku, ponieważ matka zagryzionej Emilki oraz nadzorcy psów przytomnieli w gdyńskiej izbie wytrzeźwień. Jak wstępnie ustaliła policja w Wejherowie, dziewczynka prawdopodobnie wyszła z domu w poniedziałek koło południa w poszukiwaniu matki.", + "10152": "Ustawa ta nie precyzowała pojęcia \"dochodu\", odwołując się w tej kwestii do przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Nowelizacja ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych dokonała zmiany zasad rozliczania emerytur i rent za rok 2000, nakazując rozliczanie nie według osiągniętych rzeczywistych dochodów, ale według wszystkich przychodów brutto.", + "10153": "Rada Ministrów odtajniła raport z kontroli przeprowadzonej w GROM jesienią 1999 r. Według gen. Sławomira Petelickiego, byłego dowódcy tej elitarnej jednostki, oczyszcza on ostatecznie dowództwo GROM z zarzutu doprowadzenia do nadużyć finansowych. Dokumenty trafiły do akt procesu wytoczonego przez Petelickiego premierowi Jerzemu Buzkowi i ministrowi-koordynatorowi służb specjalnych w jego rządzie Januszowi Pałubickiemu.", + "10154": "Przelewy z unijnej kasy nie będą bowiem automatyczne. Zostaną ograniczone zdolnością do wchłonięcia tych funduszy. Przewodniczący obradom ministrów Duńczyk Thor Pedersen odpowiedział, że przyjmuje do wiadomości postulaty krajów kandydujących, ale że \"nie jest to odpowiednie forum do negocjacji członkowskich\".", + "10155": "Niemal tysiąc podpisów złożono pod zamieszczoną w Internecie petycją w obronie barów mlecznych. Wczoraj członkowie Federacji Młodych Unii Pracy ruszyli w teren. Przez godzinę zbierali podpisy w barze Szwajcarskim. To dopiero początek akcji, w którą mają być włączone również środowiska studenckie.", + "10156": "Manipulację oraz obrazę i ośmieszenie przekonań religijnych katolików zarzuca Liga Polskich Rodzin telewizji TVN. W oświadczeniu podobne zarzuty klub parlamentarny Ligi skierował pod adresem \"Panoramy\" TVP. W listach do KRRiTV i Rady Etyki Mediów rzecznik klubu A. Macierewicz skarży jednak tylko TVN. Chodzi o pokazaną 24 I przez tę stację relację z posiedzenia Sejmu.", + "10157": "Na drodze wylotowej z Gorzowa w kierunku Szczecina silny wiatr przewrócił tira. Strażacy cały czas usuwali skutki wichury. Pierwsze szacunki silnych wiatrów, które przeszły w tym tygodniu na Podlasiu przedstawiła dyrekcja lasów państwowych w Białymstoku. Oceniła, ze powalonych zostało 300 tys. drzew.", + "10158": "Po akcesji do UE Polska będzie otrzymywać środki finansowe z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Socjalnego oraz Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Stanowią one jedną trzecią unijnego budżetu, czyli ok. 30 mld euro rocznie na lata 2000-2006.", + "10159": "Na 1 lutego zapowiedziany jest 5-minutowy strajk ostrzegawczy. Jest to kontynuacja walki białoruskich związkowców o zniesienie niekorzystnego dla nich rozporządzenia rządu, które ustanawia nowy porządek wpłaty związkowych składek. Władza czujnie obserwuje przygotowania do protestu. Ostatnio do kampanii zastraszania działaczy związkowych dołączyły białoruskie sądy.", + "10160": "Gminy, które obiecały swoim nauczycielom podwyżki pensji i zarezerwowały na to środki w swoich budżetach, nie mogą tego zrobić. Zakazuje tego samorządom nowelizacja ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w sferze budżetowej. Zgodnie z nią, płace nauczycieli, pielęgniarek i innych pracowników sfery budżetowej zostały zamrożone na poziomie z zeszłego roku.", + "10161": "Białoruś zagroziła Czechom zerwaniem stosunków dyplomatycznych, jeśli Praga nie wyda prezydentowi Aleksandrowi Łukaszence wizy, aby mógł wziąć udział w praskim szczycie NATO - podały wczoraj agencje. W dyplomatycznej praktyce jest wiele przykładów, gdy zrywano, zawieszano stosunki dyplomatyczne, odwoływano ambasadorów - powiedział szef białoruskiego MSZ Michaił Chwastou.", + "10162": "Do siłowego przekroczenia granicy doszło na polsko-niemieckim przejściu granicznym w Świecku (woj. lubuskie). Z ogromną prędkością przejechały przez nie dwa samochody osobowe. Jedno z aut, porzucone i rozbite, znaleziono około 40 kilometrów od granicy. Do zdarzenia doszło w środę około godziny 20. Oba samochody jechały pod prąd pasami przeznaczonymi dla wyjeżdżających z Polski do Niemiec.", + "10163": "Dziś w Lubinie otwarcie wystawy prac Piotra C. Kowalskiego. Wernisaż to o tyle nietypowy, ze dzieła-obrazy przez kilka ostatnich miesięcy powstawały... w kopalni miedzi \"Lubin\", poddawane działaniu panujących tam sił natury, potem zaś były \"malowane na ogniu i w gorącej atmosferze w Hucie \"Głogów\".", + "10164": "Prokurator postawił im zarzut nieumyślnego narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Sprawa już trafiła do sądu. Poszkodowana domaga się 200 tysięcy złotych odszkodowania. Bogusława Sztorc ze Świebodzic wróciła z pracy do domu. Miała za sobą ciężki dzień. Chciała usiąść i odpocząć, ale nagle straciła przytomność.", + "10165": "Akcja trwała dwie i pół godziny. Do wieczora sytuacja została całkowicie opanowana, strażacy nie musieli pilnować w nocy pogorzeliska. W sumie spłonęło około 12 ha zboża i słomy w balotach. Poszkodowanych jest pięciu właścicieli. Jeszcze nie oszacowali strat. Wijewscy strażacy natomiast następnego dnia podsumowali 70 lat działalności swojej OSP.", + "10166": "Stopa bezrobocia w Wielkopolsce wynosi 15,1 procent. W minionym tygodniu w Poznaniu dyskutowali o niej samorządowcy i przedstawiciele administracji rządowej województwa. Potwierdzili, że szansą na zmniejszenie liczby osób nie mających zatrudnienia jest m.in. praca za granicą. Najwięcej, bo 35.000 Wielkopolan legalnie pracuje w Niemczech.", + "10167": "O tytuł Matra rywalizowała z 42 sukami z różnych krajów. Zdaniem sędziego, najpiękniejsza okazała się właśnie Polka. Dogi z hodowli Jadwigi Szłapki prezentują się dobrze nie tylko na wystawowych ringach, ale też... w obiektywie kamer. Dwa jej dogi grały u Bajona w \"Przedwiośniu\", a jeden brał udział w zdjęciach próbnych do filmu \"Blaszany bębenek\".", + "10168": "Tygodnik \"Wprost\" opublikował listę najbardziej zadłużonych szpitali, które podlegają urzędom marszałkowskim. Niechlubny ranking województwa wielkopolskiego otwiera Wojewódzki Szpital Zespolony w Lesznie. Jego dyrektor tłumaczy, że to za sprawą długów zostawionych przez poprzedników. Zadłużenie szpitala wynosi 16.400.000 złotych.", + "10169": "Wiele wskazuje na to, że zdarzenie ma związek z konfliktem pomiędzy kilkoma tamtejszymi radnymi. Fiat seicento stał na ulicy Sokolniczej. Pod osłoną nocy nieznani sprawcy złamali oba zderzaki i rozbili klosz tylnej lampy. Następnie w niewiadomy sposób przetransportowali pojazd na ulicę Kasztanową i porzucili. Wielkość strat oszacowano na około 1500 złotych.", + "10170": "Karol Wąsowicz z SLD prawdopodobnie nie będzie członkiem rady Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych, bo nie zdąży do jutra zdać odpowiednich egzaminów. Właśnie we wtorek do Rzeszowa ma przyjechać delegacja z Ministerstwa Zdrowia i tego dnia ma zostać powołana nowa rada PRKCh. Ciągle też nie wiadomo, jaki będzie pełny skład rady PRKCh.", + "10171": "Najważniejszą zmianą jest rozszerzenie popołudniowego pasma informacyjnego (emitowanego także w programie 2): od poniedziałku do piątku od 17.50 do 18.30, w soboty i niedziele od 18.00 do 18.30. Blok programów rozpocznie w dni powszednie o 17.50 \"Kalejdoskop\". O 18. główne wydanie \"Aktualności\".", + "10172": "Utalentowana artystka zachwyciła wszystkich, choć znalazł się mężczyzna, który niecelnie rzucał w nią jajkami. Organizatorem imprezy była Firma Oponiarska, która festyn na zakończenie wakacji pod nazwą \"Dębica - Dębicy\" urządza już od lat. Dla najmłodszych przygotowano wesołe miasteczko i występy dziecięcych zespołów.", + "10173": "Chłopcy będą odpowiadać przed sądem jak dorośli. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że osoby poszkodowane będą się od nich domagać odszkodowań na drodze postępowania cywilnego. W tej sprawie zatrzymań może być więcej. Dowództwo komendy powiatowej chce, by Mielec był pierwszym punktem na mapie Polski, który rozpoczął oficjalną wojnę z grafficiarzami.", + "10174": "Stąd Janusz B. dodzwonił się do Polski i poinformował, że jest cały i zdrowy. Janusz B. zaginął podczas ostatniego etapu zdobywania Elbrusu. W wyprawie brało udział dziewięć osób, jednak wchodziły na szczyt w małych, 2- 3-osobowych grupach.", + "10175": "Środki pochodzą z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Pracodawca, który przez co najmniej cztery i pół roku zatrudni osoby niepełnosprawne, zarejestrowane jako bezrobotne w Powiatowym Urzędzie Pracy lub poszukujące pracy, może otrzymać zwrot kosztów do wysokości 30-krotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z tytułu organizacji nowych stanowisk pracy.", + "10176": "Na zakończenie uroczystości głos zabrał sam ks. kardynał Sodano, który na początku niemal czystą polszczyzną przywitał przybyłych gości oraz wyraził swoje zadowolenie z pobytu we Wrocławiu. Później, czym wzbudził gromkie brawa zebranych, dodał: \"a teraz będę mówić językiem Dantego\". I już \"językiem Dantego\" wygłosił teologiczną rozprawę na temat początków chrześcijaństwa i tradycji.", + "10177": "Sejmowa Komisja Etyki bez rozstrzygnięcia pozostawiła wniosek prezydium Sejmu w sprawie wygwizdania przez czterech posłów unijnego komisarza ds. rolnictwa Franza Fischlera. Komisja tak podzieliła się w głosowaniu w tej sprawie, że rozstrzygnięcie było niemożliwe - dwóch członków komisji było za ukaraniem gwiżdżących posłów, dwóch przeciw i jeden wstrzymał się od głosu.", + "10178": "Program monitoruje wskazane czaty i wyszukuje odpowiednie nazwy, których zwykle używają pedofile. Sprawdza adres IP (unikalny adres każdego komputera w sieci) i pozwala dzięki temu policji na namierzenie określonego człowieka w sieci - tłumaczył wczoraj po przekazaniu sprzętu Mike Ford z angielskiej policji.", + "10179": "Nagrodę Banku Szwecji otrzymali za studia nad psychologicznymi aspektami oceniania i podejmowania decyzji w sytuacjach niepewności oraz za studia laboratoryjne nad alternatywnymi mechanizmami rynkowymi. Urodzony w 1934 roku w Tel Awiwie Daniel Kahneman włączył do badań nad gospodarką elementy psychologii, tworząc nowe pole do badań w tej dziedzinie.", + "10180": "Był to dobry gest ze strony niemieckiego właściciela, gdyż zgodnie z przepisami rolnicy powinni domagać się zaległych pieniędzy od syndyka upadłej cukrowni w Przeworsku. Pieniędzy tych nie wypłacił bowiem rolnikom poprzedni właściciel spółki. Łącznie miało to być ok. 700 tys. złotych.", + "10181": "Tam, gdzie przed kilkoma miesiącami rannych zostało podczas zamieszek kilku polskich policjantów. Wejdą oni w skład SPU, czyli Special Police Unit. Z woj. podkarpackiego na Bałkany wyruszy 8 funkcjonariuszy. - Czterech z Samodzielnego Pododdziału Antyterrorystycznego, dwóch z Oddziału Prewencji i dwóch z komendy miejskiej w Krośnie - mówi kom. Robert Romanowski z zespołu prasowego komendy wojewódzkiej policji w Rzeszowie.", + "10182": "75 osób bierze udział w trwającej od wczoraj IV Międzynarodowej Wieczerzy Wigilijnej zorganizowanej przez Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym. Wszyscy dzielą się nawzajem świątecznymi tradycjami wyniesionymi z domów rodzinnych w różnych zakątkach Polski i nie tylko.", + "10183": "To jeden z ostatnich koncertów zespołu w tym roku. Michał Wiśniewski planuje wyjazd z rodziną na święta do Tajlandii, gdzie zamierza wypocząć z dala od fanów i publiczności. Ma nadzieję odwiedzić modne na Wschodzie kluby karaoke, gdzie każdy może wejść na scenę i zaśpiewać tekst wyświetlany na telebimie.", + "10184": "Premier kontynuuje rozpoczętą w ubiegłym tygodniu ofensywę dyplomatyczną, związaną ze stanowiskiem duńskim. Działania te, w które zaangażowane jest całe kierownictwo państwa, mają na celu uzyskanie jak najkorzystniejszych warunków członkostwa Polski w UE. Jest to faktycznie ostatni tydzień przygotowań przed grudniowym szczytem w Kopenhadze, gdzie ma nastąpić zakończenie negocjacji z krajami kandydującymi do Unii.", + "10185": "Lekarze ocenili, że kierujący samochodem Wagner zasłabł w czasie jazdy i uderzył w zaparkowany na poboczu samochód. Podczas pracy trenerskiej zyskał przydomek \"Kat\". To dlatego, że podczas treningów zawodnikom kazał zakładać kamizelki wypełnione ołowiem i biegać po górach.", + "10186": "Policjanci, Straż Miejska i pracownicy miejskich ośrodków pomocy społecznej w Katowicach przez całą noc z wtorku na środę penetrowali miejscowy dworzec kolejowy, szukając osób pod wpływem narkotyków lub innych środków odurzających. Następnie prosili ich o opuszczenie dworca, zachęcali do zamieszkania w placówkach dla bezdomnych.", + "10187": "Solenizantki złożyły życzenia sąsiadującym z nimi w kalendarzu Ernestom i Bożenom. Krystyna Kofta ogłosiła, że przyjmuje na siebie misję walki o równouprawnienie Bożen z Krystynami i za dwa lata zaprosiła panie do Trójmiasta, by równość tę udowodnić. Panie zadeklarowały także objęcie ochroną Ernestów, których w Polsce jest niewielu.", + "10188": "Ciała 11 strażaków i dwóch innych osób znaleziono wczoraj rano w ruinach World Trade Center - poinformował rzecznik nowojorskiej straży pożarnej. Jest to największa liczba odnalezionych zwłok od dwóch miesięcy. Według dotychczasowej procedury, zwłoki owinięto w amerykańskie sztandary, umieszczono na noszach i wyniesiono między dwoma szeregami strażaków, policjantów i robotników budowlanych.", + "10189": "Przy ul. Powstańców Warszawy w Sopocie policja ujęła dwóch młodych mężczyzn, którzy posługiwali się fałszywą kartą telefoniczną, niezmiennie wykazującą 100 impulsów. Policja ustaliła, że w rzeczywistości była to karta o zaledwie dwudziestu pięciu impulsach. W trakcie telefonowania z automatu nie ubywało z niej telefonicznych jednostek. Michał S. i Maciej J. posługiwali się sfałszowaną kartą telefoniczną od pewnego czasu.", + "10190": "Większość pielgrzymów jadących z Lubelszczyzny do sanktuarium maryjnego w Nedjugorie w Bośni i Hercegowinie spała, gdy ich autobus ze zbyt dużą prędkością wjechał na skrzyżowanie z rondem w okolicach Balatonu na Węgrzech. Pojazd lewymi kołami wjechał na wewnętrzną stronę krawężnika ronda, odbił się od niej i przewrócił na prawy bok.", + "10191": "Specjalne karty parkingowe obowiązuja od wczoraj niepełnosprawnych kierowców. Umożliwiają one niestosowanie się do niektórych znaków drogowych. Wprowadzenie tych kart uniemożliwi korzystanie z miejsc parkingowych dla niepełnosprawnych przez zwykłych kierowców. Do tej pory taką kartę każdy mógł kupić na stacji benzynowej. Teraz to nie będzie już możliwe.", + "10192": "W trakcie wczorajszej sejmikowej debaty nad Programem Rozwoju Województwa Pomorskiego na lata 2001-2006 niespodziewanie najwięcej emocji wywołał zapis dotyczący PGR. Radni SLD sugerowali, że z ideologicznych powodów zmieniono słowa: \"likwidacja PGR\" na \"likwidacja nieefektywnych PGR\". Chodziło o wyliczenie przyczyn bezrobocia na wsi.", + "10193": "\"Dar Młodzieży\" - statek szkolny Akademii Morskiej w Gdyni za tydzień wypłynie w setny rejs. Uroczystość będzie huczna dzięki Orkiestrze Reprezentacyjnej MW, która pożegna go z nabrzeża, z morza natomiast dokonają tego statki pożarnicze, jachty i jednostki ratownictwa morskiego. 8 lipca \"Dar Młodzieży\" (co jest rzadkością) zostanie udostępniony do zwiedzania.", + "10194": "Pięciu laureatów wybrała kapituła konkursowa z listy nominowanych firm, rekomendowanych przez organizacje Sejmiku Gospodarczego. Firmy nominowano w pięciu kategoriach, w zależności od wielkości zatrudnienia. Podczas weryfikacji nominowanych komisja konkursowa brała pod uwagę m.in. wielkość sprzedaży firm na rynku lokalnym i zewnętrznym, dynamikę wzrostu zatrudnienia, innowacyjność, wartość inwestycji lokalnych i nowoczesność technologii oraz eksport.", + "10195": "Mimo szeroko zakrojonej akcji poszukiwawczej prowadzonej nieprzerwanie od wtorkowego wieczoru, nie udało się odnaleźć komandosa z elitarnej jednostki sił specjalnych GROM, który wpadł do wody, wykonując skoki spadochronowe na lotnisku w Gdyni Babich Dołach. Zdaniem ratowników praktycznie nie ma już szans, aby żołnierz mógł przeżyć.", + "10196": "Minister poinformował, że jest inwestor, który zainteresowany jest wejściem do firmy, jeśli nie dojdzie do jej bankructwa. Nie zakłada inwestowania w firmę w upadłości. Inwestor chce utrzymać produkcję samochodów Daewoo-FSO, ale równocześnie chce uruchomić drugą linię produkcyjną. Wczoraj w Ministerstwie Gospodarki rozpoczęły się rozmowy w sprawie Daewoo-FSO z przybyłą z Korei Południowej delegacją Daewoo Motor.", + "10197": "Nie ma szans na kompromis w sprawie Cmentarza Orląt we Lwowie. Tak przynajmniej wynika z wczorajszej debaty władz miejskich Lwowa. Jedynie mer Lwowa Lubmomyr Buniak opowiedział się za przyjęciem tekstu napisu na Grobie Nieznanego Żołnierza zgodnie z polskimi oczekiwaniami. Pozostali mówcy apelowali, aby pozostawić w mocy uchwałę Rady Miejskiej z 2000 roku w sprawie napisu na płycie głównej Grobu.", + "10198": "To stypendia socjalne, przyznawane na cały okres nauki w szkole. Trzeba jednak spełnić co najmniej dwa warunki, by je otrzymać - mieszkać na terenach, należących niegdyś do PGR i uczyć się w szkole, kończącej się maturą. Mogą się o nie starać uczniowie trzecich klas gimnazjów i ci, którzy już uczą się w szkole średniej.", + "10199": "Składka na ubezpieczenie zdrowotne będzie wynosić w tym roku 7,75 proc. przychodu ubezpieczonego. Prezydent podpisał bowiem nowelizację ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Nowelizacja przewiduje również likwidację Krajowego Związku Kas Chorych. Reprezentuje on kasy przed władzami publicznymi, opracowuje jednolite dla wszystkich kas rozwiązania, prowadzi działalność szkoleniową.", + "10200": "Na północy pokrywa śnieżna sięga pół metra. Najdłużej na prąd będą czekać mieszkańcy tych miejscowości, gdzie połamały się słupy energetyczne. W okolicach Ełku i Giżycka nie pracują 3 linie. Na Suwalszczyźnie złamało się 6 słupów, nie pracuje 50 stacji transformatorowych.", + "10201": "Ujawniono i zabezpieczono wiele tysięcy litrów spirytusu i papierosów, rozpracowano grupy dokonujące oszustw poprzez tworzenie fikcyjnych kolizji drogowych i wyłudzające podatek VAT. Systematycznie prowadzili kontrole, zmierzające do ujawnienia różnego rodzaju piractwa. Nowo utworzony zespół ma pomóc ograniczyć wielomiliardowe straty państwa powstałe w wyniku takich przestępstw. Policjanci podkreślają jednak, że za powołaniem zespołu powinno pójść zaostrzenie przepisów prawnych.", + "10202": "Według danych Stowarzyszenia Praw Pacjentów Primum Non Nocere na 2000 skarg, które wpłynęły w roku 1999 do rzeczników odpowiedzialności zawodowej izb lekarskich, wydano i uprawomocniło się mniej niż 100 orzeczeń uznających winę lekarza. Prawomocne kary to nagany, upomnienia i jedno czasowe zawieszenie prawa wykonywania zawodu.", + "10203": "W nocy z niedzieli na poniedziałek odwołane władze Wyższej Szkoły Dziennikarskiej w Warszawie (d. im. Wańkowicza) przejęły z powrotem budynek szkoły. Konflikt między poprzednimi władzami WSD i założycielem szkoły - Fundacją Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej - trwa od jesieni 1999 r. Nasilił się w październiku 2000 roku.", + "10204": "Po raz pierwszy archiwum byłego KGB przekazało dokumenty rodzinie osoby, która straciła życie w radzieckim więzieniu w latach czterdziestych. Dyrektor archiwum na Łubiance przekazał te materiały synowi Stanisława Głąbińskiego. Wicepremier i minister oświaty w 1923 r. Stanisław Głąbiński był politykiem Narodowej Demokracji, aresztowany we Lwowie, zmarł w więzieniu w Moskwie.", + "10205": "Przedstawiciele środowisk artystycznych wystosowali do Komisji Etyki TVP SA list, w którym proszą o rozważenie możliwości utrzymania i dalszego finansowania Telewizyjnego Studia Filmów Animowanych. Sygnatariusze listu zdają sobie sprawę, że koszty utrzymania Studia są duże i trochę późno myśli się o zreformowaniu tej instytucji. Wskazują jednak, ze środowisko ma szereg nowych pomysłów.", + "10206": "Komputer dla abonenta - to nowa usługa, którą w tym roku zamierza wprowadzić Telekomunikacja Polska. Ile będzie tych komputerów, ile będą kosztować i kto je dostanie - na razie polski potentat telefoniczny zdradzić nie chce.", + "10207": "Według TOPR, niebezpieczeństwo lawin jest znaczne, a powyżej schronisk - duże. Zagrożenie lawinowe wyrażane jest w pięciostopniowej, rosnącej skali. Trzeci stopień oznacza możliwość samoistnego schodzenia lawin w formacjach wklęsłych, a na stromych stokach na skutek podcięcia przez pojedynczego turystę lub narciarza. Czwarty stopień oznacza niebezpieczeństwo samoistnego schodzenia lawin również na stokach.", + "10208": "Policjanci otrzymali sygnał, że w mieszkaniu jednej z ostrowskich kamienic odbywa się alkoholowa libacja. Jej uczestnicy byli na tyle hałaśliwi, że przeszkadzali spać sąsiadom. Interweniujący funkcjonariusze pod wskazanym adresem zastali dwoje kompletnie pijanych ludzi i małego pobitego chłopca.", + "10209": "Nocą z czwartku na piątek okradziono wojska holenderskie, które ćwiczą na poligonie w okolicach Drawska Pomorskiego. Żołnierzom zginęły zasobniki, w których znajdowały się m.in. maski przeciwgazowe, płaszcze i buty wojskowe, karimaty służące do spania w warunkach polowych oraz inne wyposażenie osobiste. Holendrzy oszacowali swoje straty na czterdzieści osiem tysięcy złotych.", + "10210": "Tymczasem wiadomo, że 37-letnia gwiazda jest uzależniona od alkoholu i narkotyków. Do niedawna twierdziła, że to plotki wyssane z palca. Teraz się do tego przyznała i postanowiła poddać się kuracji odwykowej w klinice Meadows w Teksasie, gdzie trafiła z objawami załamania nerwowego.", + "10211": "Zarząd Powiatu skierował zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w DPS-ie w Mielnie do Prokuratury Rejonowej w Koszalinie. Jak poinformował nas Tomasz Bodo, zastępca prokuratora rejonowego, lista zarzutów dotyczących nieprawidłowości w mieleńskiej placówce jest długa, ale nie wszystkie w świetle Kodeksu karnego są przestępstwem. Wstępne wyniki dochodzenia będą znane w styczniu przyszłego roku.", + "10212": "Stany Zjednoczone przeciwstawiają się jakiemukolwiek porozumieniu, w ramach którego talibowie poddaliby Kandahar w zamian za nietykalność ich przywódcy, mułły Mohammada Omara - oświadczył w piątek minister obrony Donald Rumsfeld. Miasto Kandahar jest główną ostoją talibów po opanowaniu większości terytorium Afganistanu przez Sojusz Północny.", + "10213": "Część radnych była zdania, że są one zbyt drastyczne. Podkreślali też, że przed decyzją o podwyżce władze miasta powinny poszukać oszczędności w Miejskich Wodociągach i Kanalizacji, gdzie - ich zdaniem - zarobki są na poziomie najwyższych w województwie zachodniopomorskim. Przeciągającą się dyskusję przerwał w końcu Zbigniew Piłat, szef klubu radnych AWS.", + "10214": "Możemy się jej spodziewać nie wcześniej niż w styczniu nowego roku. Szczegółowe informacje o tym, gdzie i kiedy możemy zgłosić się po aktualny spis, pojawią się na naszych wyciągach w chwili, gdy zbiór numerów będzie już wydrukowany.", + "10215": "Pierwszoklasista z miejscowej podstawówki wygrał rower w konkursie wiedzy o ruchu drogowym. - Ogólnopolski konkurs wiedzy o ruchu drogowym \"Znaczki odblaskowe\" zorganizowało PZU \"Życie\" - mówi Janusz Babiński, nauczyciel ze szkoły podstawowej w Wilczych Laskach. - Dzieci wypełniały ankiety z pytaniami dotyczącymi bezpiecznego korzystania z dróg i stosowania znaczków odblaskowych.", + "10216": "W sobotnią noc na parkingu dyskoteki w Nowych Bielicach uszkodzono dwa samochody. Sprawcy swoją złość wyładowali malując, rysując i wgniatając blachy karoserii daewoo lanosa i hyundaia. Oba pojazdy miały słupską rejestrację. I to najwyraźniej rozwścieczyło sprawców. Na lanosie napisali wulgarnie co - ich zdaniem - należy zrobić ze Słupskiem. Właściciel pojazdu ocenił swoje straty na 800 złotych.", + "10217": "Zdobywcą tytułu \"Król Grzybowego Podlasia\" został Czesław Anikiej z Białegostoku, który w ciągu regulaminowych trzech godzin uzbierał ponad 19,5 kilograma grzybów. Został też zwycięzcą w kategorii \"największa kolekcja borowików\". W jego koszyku znalazło się aż 125 dorodnych prawdziwków.", + "10218": "Ochroniarz oddał do napastników kilka strzałów. Zranił jednego z nich, ale bandyci uciekli. Policjanci nie złapali wówczas sprawców. W miejskim parku znaleźli jednak zakrwawioną kurtkę napastnika. Sporządzono także portrety pamięciowe napastników. Obecnie badania genetyczne potwierdziły zgodność DNA zatrzymanego mężczyzny z pobranym z krwi znalezionej na miejscu zdarzenia - wyjaśnia rzecznik.", + "10219": "Następnie Traktem Królewskim, wśród dźwięku klaksonów i warkotu silników, uczestnicy przejechali na Plac Teatralny, gdzie odbyły się wyścigi Syrenek. Warszawiacy mogli obejrzeć różne modele Syrenek: limuzyny kombi, pick-upy i kabriolety. Obok syrenkowych \"staruszek\" pojawiły się samochody mające jedynie kształt \"królowej polskich szos\".", + "10220": "Wielka kanalizacja gminy Tychowa to najnowsza inwestycja tutejszych władz. Chcą do końca przyszłego roku wyremontować starą hydrofornię w Tychowie oraz wymienić na nowe pięćdziesięcioletnie rury wodociągowe i kanalizacyjne w popegeerowskich wsiach: Dobrochy, Bąbnica, Trzebieszyn, Sadkowo, Motarzyn, Doble, Krosinko i Kikowo. Gmina wydała na to ze swojej kasy 600 tys. zł.", + "10221": "Wczoraj koło cmentarza w Sianowie znaleziono kilkuletniego chłopca. Był bez opieki dorosłych. Trafił do Pogotowia Opiekuńczego w Polanowie. Malec, którego około południa spostrzegli policjanci, miał na sobie tylko siwe rajtuzy, siwy sweterek, a na nogach zielone kalosze. Kto tak ubrane dziecko pozostawił w deszczowy, zimny i wietrzny dzień? Nie wiadomo.", + "10222": "Mężczyznę uwolnił dopiero inny pracownik, który zszedł do piwnicy, w której znajdują się pomieszczenia magazynowe. Zaatakowany mężczyzna nie odniósł poważniejszych obrażeń. Po badaniach w szpitalu został wypuszczony do domu. Kilka godzin po napadzie mówiło się o zrabowaniu dwustu aparatów telefonicznych, których wartość szacowano na 160 tysięcy złotych.", + "10223": "Obfity, mokry śnieg spadł w południowej Finlandii, przewracając słupy energetyczne i pozbawiając prądu ok. 20 tys. gospodarstw domowych. W sąsiedniej Szwecji 15 tys. domów zostało bez elektryczności. Sztormowa pogoda na Morzu Bałtyckim przerwała akcję ratowania frachtowca Iran-Sarbas, któremu zepsuł się silnik niedaleko Uusikaupunki, 240 km na zachód od Helsinek.", + "10224": "Osaczony przez Amerykanów w Afganistanie saudyjski miliarder Osama bin Laden wystosował tym czasem list do muzułmanów w sąsiednim Pakistanie. Wezwał w nim do obrony islamu przeciwko - jak to określił - chrześcijańskiej krucjacie. Odręcznie napisany po arabsku list zaprezentowała katarska telewizja Al-Dżazira. Amerykańska prasa twierdzi, że mimo oficjalnego poparcia kampanii USA przez rząd Pakistanu, talibowie otrzymują z tego kraju pomoc wojskową.", + "10225": "Klub radnych miejskich Akcji Wyborczej \"Solidarność\" będzie nadal istniał. Ja już informowaliśmy część radnych zastanawiała się ad możliwością zmiany szyldu, bo AWS praktycznie już nie istnieje. Niektórzy zaczęli nawet sympatyzować z innymi ugrupowaniami centroprawicowymi, a inni wraz ze swoimi partiami wchodzącymi dotychczas w skład Akcji postanowili działać na własny rachunek.", + "10226": "Według Państwowego Zakładu Higieny w Polsce nie ma epidemii grypy, chociaż w ubiegłym tygodniu odnotowano 109 tys. przypadków zachorowań. 25 tys. chorujących to dzieci. W woj. dolnośląskim prawdopodobnie na grypę zmarły trzy osoby. W tym województwie zanotowano też najwięcej zachorowań - ponad 35 tys.", + "10227": "Sejmowa debata i głosowanie nad wnioskiem o odwołanie ministra skarbu Emila Wąsacza odbędzie się w sobotę przed południem - poinformował wczoraj marszałek Sejmu Maciej Płażyński. Jak wyjaśnił marszałek, chodzi o umożliwienie udziału w debacie i głosowania w tej sprawie premierowi Jerzemu Buzkowi, który jutro i w piątek będzie przebywał z oficjalną wizytą w Portugalii.", + "10228": "Wtorek był drugim dniem kolejnego już szturmu sił rosyjskich na Grozny. Według Agencji Reutera, w mieście przebywa od półtora do pięciu tysięcy bojowników czeczeńskich i 40 tys. cywilnych mieszkańców z niewielkimi zapasami żywności. Czeczeńcy mówią o walkach wręcz i intensywnym ostrzale niektórych dzielnic Groznego.", + "10229": "U mieszkańców okolic miejscowości Jeseniki w Czechach, którzy jedli mięso dzików, wielokrotnie wzrosła radioaktywność organizmów. Specjaliści ze stacji sanitarno-epidemiologicznej w położonych nieopodal granicy z Polską Jesenikach przebadali 14 osób, które często jadły wyroby z mięsa dzików upolowanych w okolicznych lasach. Badania wykazały, że zawartość cezu w ich w ich moczu jest ponad 100-krotnie wyższa niż przewidują normy.", + "10230": "Wczoraj madrycki Instytut Niskich Temperatur zajął się analizą właściwości spadającego z nieba lodu i jego struktury. Na razie analizy wskazały, że skład brył lodu to w prawie 100 proc. zamrożona woda. Badania pozwolą jednak ustalić, czy jest to woda deszczowa, morska czy też pochodzenia pozaplanetarnego.", + "10231": "Trzy największe polskie instytucje finansowe: Powszechna Kasa Oszczędności BP, Bank Polska Kasa Opieki SA i Bank Gospodarki Żywnościowej straciły parasol ochronny państwa. Oznacza to, że nie mają gwarancji Skarbu Państwa dla depozytów, czyli naszych oszczędności. Od 1 stycznia 2000 r., a praktycznie od wczoraj, lokaty w tych trzech bankach są - tak jak w innych - objęte poręczeniem Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.", + "10232": "Tymczasem rodzice Sebastiana Kraszewskiego, który przyszedł na świat minutę po rozpoczęciu się 2000 roku w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we Wrocławiu, otrzymali już od premiera Jerzego Buzka wózek dziecięcy i list gratulacyjny. Maluch jest zdrowym chłopcem. Mierzy 54 cm i waży 3700 g.", + "10233": "W Rosji jednak świętują nie tylko gazety - w ciągu pierwszych dziesięciu dni nowego roku zamiera całe życie publiczne państwa. Nie pracują szkoły, banki, zamknięta jest też większość urzędów państwowych. Z ulic prawie pustej rosyjskiej stolicy zniknęły wieczne korki, otwarte są tylko nieliczne sklepy spożywcze i rzadko który stragan na opustoszałych rynkach.", + "10234": "W czasie weekendu dorodny lampart spacerował ulicami stolicy Indii, Delhi. Zanim został złapany przez pracowników ogrodu zoologicznego, odwiedził co najmniej dwa domy. Nilam Thukral, żona handlarza nieruchomościami, doznała szoku, gdy w niedzielę rano zobaczyła dzikie zwierzę, siedzące na progu domu. Zatrzasnęła drzwi i zaalarmowała męża oraz sąsiadów, którzy wypłoszyli lamparta.", + "10235": "Na terenach popowodziowych pojawiły się gryzonie. Władze sanitarne apelują o zgłaszanie takich przypadków, gdyż niezbędna będzie deratyzacja. Wczoraj przed południem nad Gdańskiem przeszły przelotne opady deszczu. Według prognoz zachmurzenie umiarkowane, okresami duże, utrzyma się w ciągu najbliższych dni. Tymczasem w Słupsku cały czas służby pozostają w pogotowiu.", + "10236": "Rencista wraz ze wspólnikiem prowadzącym skup i sprzedaż bydła okazali się złodziejami zwierząt z pastwiska koło miejscowości Lesznia (podlaskie). Wpadli, bo ich star, którym wywozili byczki i jałówkę z pastwiska, ugrzązł w błocie. W ich ciężarówce było pięć byczków i jałówka o wartości około 8 tys. zł.", + "10237": "Zbigniew F., były asystent odwołanego wiceszefa MON, Romualda Szeremietiewa, został wczoraj aresztowany na trzy miesiące przez Sąd Okręgowy w Warszawie. W czwartek Prokuratura Okręgowa w Warszawie skierowała do sądu wniosek o aresztowanie. Uzasadniony on został tym, że podejrzany może utrudniać postępowanie oraz że istnieje uzasadniona obawa jego ucieczki.", + "10238": "Już 13 komitetów może wziąć udział w wyborach. PKW przyjęła kolejne zawiadomienia o zamiarze zgłoszenia kandydatów: od SLD-UP, PiS, Polskiej Partii Narodowej, Forum Emerytów i Rencistów oraz Konfederacji Antyliberalna Platforma KPN-OP. Ponadto PKW przyjęła zawiadomienie od komitetu wyborczego wyborców Henryka Kierzkowskiego - niezależnego kandydata na senatora.", + "10239": "Polski samolot M-28 rozbił się i eksplodował kilka sekund po starcie z lotniska w Puerto Cabello, 200 km na zachód od Caracas. Według pani konsul, która była na miejscu katastrofy, z samolotu pozostał jedynie kawałek ogona. Policja identyfikowała ofiary na podstawie znalezionych przy nich przedmiotów osobistych. Przewidziany jest udział lekarzy w dalszych pracach identyfikacyjnych.", + "10240": "W najbliższym czasie malowidła Brunona Schulza, które nie zostały w maju wywiezione do Jerozolimy, trafią do Muzeum Ziemi Drohobyckiej - poinformował wczoraj mer Drohobycza Ołeksij Radzijewski. Z czterech przypadkowo odkrytych na początku roku malowideł żydowscy wysłannicy Instytutu Yad Vashem wywieźli trzy. Nie wiadomo jednak, czy pod warstwą farby nie ma innych.", + "10241": "Z dniem 1 sierpnia w Nowym Jorku wchodzi w życie rygorystyczne prawo, pozwalające nawet na... konfiskatę auta z tablicami dyplomatycznymi, które jest obciążone mandatami za parkowanie. Polskie placówki są winne miastu 10 tysięcy dolarów - poinformował James Moses, rzecznik prasowy wydziału finansowego miasta Nowy Jork.", + "10242": "Właściciel psa przyznał się do bicia. Stwierdził, że chciał w ten sposób skrócić jego cierpienia. Przedstawiono mu zarzut znęcania się nad zwierzęciem. Według nieoficjalnych informacji próbował otruć suczkę. Twierdzi, że nie miał pieniędzy, by leczyć chore zwierzę, o oddaniu go do schroniska nie pomyślał. Grozi mu do dwóch lat więzienia.", + "10243": "Mankamentem rundy wiosennej były mecze wyjazdowe Obry. Kościański zespół przegrał je wszystkie za wyjątkiem derbowego występu w Rawiczu. Po wielu meczach wyjazdowych Obra zbiera niezwykle pochlebne recenzje, ale to niewielka pociecha, biorąc pod uwagę, że liczą się przede wszystkim punkty.", + "10244": "Trwa obecnie jego budowa, powstaje on przy ulicy Niepodległości. W trzykondygnacyjnym budynku znajdzie się nie tylko finansowany z pieniędzy rządowych dom samopomocy, ale też ośrodek interwencji kryzysowej, o który od dawna zabiegano w Lesznie. Ośrodek będzie finansowany z budżetu miasta. Znajdą w nim miejsce osoby potrzebujące natychmiastowego schronienia, na przykład maltretowane przez mężów kobiety.", + "10245": "Natrafiono na dwa kolejne, ich papiery odpraw celnych także miały fałszywe pieczątki z Rzepina. Stróże prawa postanowili zwrócić uwagę na inne auta legalizowane w rawickim Wydziale Komunikacji. Wykonali żmudną pracę, przewertowali setki formularzy odpraw celnych. W kręgu podejrzeń znalazły się trzy następne osoby z podbojanowskich wiosek.", + "10246": "Wcześniej trzeba jednak zaliczyć 100 godzin zajęć i zdać egzamin. W programie jest oczywiście praktyczna nauka żeglowania. Uczestnikiem kursu może być każda osoba bez względu na wiek. Kurs kosztuje 400 złotych plus opłata za egzamin. Pobyt w Boszkowie we własnym zakresie. Zgłoszenia należy składać do 15 sierpnia pod numerem telefonu: 520-59-50.", + "10247": "Niewątpliwie najbardziej okazałym egzemplarzem dysponował Henry Fischer z Berlina. Sprowadzona przez niego z USA Honda Gold Wing posiada 6-cylindrowy silnik widlasty o pojemności 1500 cm i niewyśrubowaną moc 100 KM, co wróży jej długi i pracowity żywot. To typowy klasyk, w którym każdy z cylindrów dysponuje tylko 2 zaworami.", + "10248": "W minioną sobotę w Poznaniu odbyła się szczególna uroczystość. Wojewoda wielkopolski Andrzej Nowakowski wręczył 34 osobom odznaczenia państwowe nadane przez Prezydenta RP. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski otrzymał m.in. Ryszard Grygier, emerytowany wojskowy z Leszna. Był on założycielem i pierwszym prezesem Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego \"Polonia\" w Murmańsku.", + "10249": "Pierwsza z nich otrzymała wyróżnienie za pomocniczy kocioł olejowy do statków, druga za serię maszyn pakujących towar w folię. Innymi laureatami byli m.in. Kaliskie Zakłady Koncentratów Spożywczych Winiary SA za majonez, Browary Tyskie SA w Tychach za piwo jasne \"Gronie\" czy firma Mokate z Ustronia za serię kaw \"Mokate Cappuccino\".", + "10250": "Ulewne deszcze nawiedziły także Słupsk. Tutaj także zostały podmyte piwnice domów. Często oglądanym w tych dniach obrazkiem byli ludzie wylewający wiadrami wodę z piwnic, komórek i garaży. Większość ulic niemal tonęła w wodzie. Deszcz omal nie doprowadził do tragedii. Na skutek podmycia systemu korzeniowego, na chodnik przy ul. Gdyńskiej przewróciła się duża topola.", + "10251": "Po przysiędze Putina, z 18 dział ustawionych pod murem Kremla oddano salwę 30 wystrzałów. Obaj prezydenci przyjęli paradę pułku kremlowskiego na dziedzińcu Kremla. Następnie Putin przeszedł do soboru Uspieńskiego również położonego na Kremlu), gdzie patriarcha Aleksij II podarował mu dwie ikony.", + "10252": "Były biura podróży, gminy promujące swój region, poszczególne ośrodki wypoczynkowe i pensjonaty. Prezentowano też nowinki, np. system automatycznej rezerwacji turystycznej. Sądząc po zainteresowaniu publiczności, coraz większym powodzeniem cieszy się agroturyzm. Swoją ofertę przedstawiły szkoły turystyczne: Kandydaci mogli na miejscu uzyskać wszystkie istotne informacje. W czasie targów zwiedzający wybierali najlepszą ofertę targową i turystyczną.", + "10253": "W wyniku burzy 270 stacji energetycznych pozbawionych zostało napięcia. Prądu nie miało ok. 30 miejscowości w okolicach Drozdowa i Szczepankowa. Uszkodzonych zostało ok. 200 aparatów telefonicznych na terenie całego województwa łomżyńskiego. Burza była także przyczyną wypadku na trasie E18, w okolicach Wyszomierza. Zderzyły się tam dwa polonezy.", + "10254": "Jedna z koncepcji zmiany tego przepisu zakłada, że rzuty karne należy wykonywać... przed meczem. Pomysłodawca sugerujący, by rzuty karne wykonywać przed rozpoczęciem gry wychodzi z założenia, że zwycięzcą rywalizacji w meczu zakończonym remisem będzie zespół, który wygrał konkurs \"jedenastek\". Jedna z propozycji zakłada rezygnację z zasady \"złotej bramki\".", + "10255": "Radni poruszyli problem złych nawierzchni dróg, domagając się ich remontu. W tegorocznym budżecie gminy są zabezpieczone na ten cel pewne środki, jednak, jak się okazało, nie w całości pokryją wszystkie potrzeby. Radni wypowiedzieli się także w sprawie konieczności zmian kursów MZK. Poświęcone temu będzie oddzielne spotkanie (kursy ulegną zmianie od początku kwietnia). W trakcie sesji wynikła dyskusja na temat gospodarki odpadami.", + "10256": "Dodajmy, że tylko postkomunistom udało się wydać dokładnie co do grosza wszystkie pieniądze, jakie zebrali na kampanię wyborczą. Pozostałe ugrupowania - poza Unią Pracy - wydały więcej niż zebrały. AWS ma dwa miliony zł deficytu, Unia Wolności ponad milion, zaś PSL i ROP po 200 tys. zł. Jednak wszystkie te ugrupowania nie będą miały problemów ze spłata długów, bowiem już teraz mogą się ustawiać w kolejce po pieniądze z budżetu państwa.", + "10257": "Ekipa telewizyjnych \"Wiadomości\" została obrabowana w Bajran Curri w północnej Albanii, około 25 km od granicy z Jugosławią. Dziennikarze stracili wartą kilkadziesiąt tysięcy dolarów kamerę. Zdaniem dziennikarza \"Wiadomości\" Piotra Góreckiego, członka ekipy, napad miał charakter rabunkowy. Nikomu nic się nie stało. \"W samo południe wracaliśmy ze zdjęć, gdy podeszło do nas dwóch bandytów uzbrojonych w kałasznikowy.\"", + "10258": "W naszym regionie kwestowało kilka tysięcy osób. W tym dużo młodzieży. Wszyscy mieli przypięte kolorowe identyfikatory Orkiestry oraz specjalne puszki. Podobnie jak w całym kraju, także w Łodzi tysiące osób spotkało się na orkiestrowym festynie na placu Dąbrowskiego. Tu biło serce Orkiestry.", + "10259": "Pokarda, Podgorzałka, Poleszka i Powab - to imiona najmłodszych żubrów z tutejszego ośrodka hodowlanego. Zwierzęta przyszły na świat w październiku i zgodnie z obowiązującym w ośrodku zwyczajem, zostały ochrzczone. Chrzestnymi byli: profesor łódzkiej WAM, rektor WAT, dyrektor Krajowego Zarządu Parków i prywatny przedsiębiorca. Imiona żubrów zaczynają się na \"po\", co oznacza, że pochodzą z polskiej genetycznej linii białowieskiej.", + "10260": "Powiadomiła ona okręgowy inspektorat pracy, prosząc o odpowiedź na pytanie, czy tego typu system jest zgodny z zasadami współżycia społecznego, a w szczególności z polskim prawem pracy. Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła kontrolę, ale w protokole pokontrolnym nie znalazło się wyjaśnienie satysfakcjonujące związkowców. Rada zwróciła się więc do głównego inspektora pracy.", + "10261": "Te dane wyraźnie wskazują na skalę zjawiska i jego ciężar społeczny. W naszym kraju przemoc fizyczna i psychiczne znęcanie się jako przestępstwa, patologie i zagrożenia rodzinne, domowe, nie są zjawiskiem marginalnym. Według szacunków Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, w Polsce egzystuje ok. 3-4 mln ludzi w rodzinach z problemem alkoholowym.", + "10262": "We wchodzącym dzisiaj w życie roporządzeniu ministra spraw wewnętrznych i administracji za niebezpieczne uznano rasy: buldog amerykański, dog argentyński, amerykański pit bulterier, perro de Presa Mallorquin, perro de Presa Canario, tosa inu, rottweiler, akbash dog, anatolian karabasha, moskiewski stróżujący i owczarek kaukaski. Każdy właściciel musi przedstawić metrykę takiego czworonoga oraz informację o warunkach, w jakich pies jest (lub będzie) trzymany.", + "10263": "Gotówki jest za mało, tymczasem placówek do utrzymania przybyło. Gmina przejęła właśnie od kuratorium domy dziecka, ośrodki szkolno-wychowawcze, dwa schroniska młodzieżowe i kilkanaście szkół ponadpodstawowych. Do tej pory zarządzała 351 placówkami oświatowymi (przedszkolami, szkołami podstawowymi oraz większością ponadpodstawowych), teraz ma już wszystkie w Łodzi - łącznie 431.", + "10264": "W ten sposób pracownicy socjalni chcą pomóc ubogim w ogrzewaniu mieszkań i zaktywizować ich do pracy. Ośrodek nawiązał kontakt z nadleśnictwem w Brynku k. Tarnowskich Gór. Leśnicy wskazują, gdzie i jaki chrust można zbierać. Nadal ośrodek przyznaje też zasiłki celowe na opał, głównie węgiel.", + "10265": "48 kilogramów kawioru znaleźli wczoraj francuscy celnicy w samochodzie pewnego Polaka na autostradzie Bruksela - Paryż koło Valenciennes na północy Francji. Kawior, którego wartość rynkowa wynosi 25.600 euro (30.200 dolarów), był ukryty w bagażniku samochodu prowadzonego przez 46-letniego Polaka zamieszkałego w Aulnay-Bois pod Paryżem, jadącego z Belgii.", + "10266": "Zrzeszenie będzie działać na terenie nowego województwa łódzkiego i chce reprezentować interesy chirurgów. Zdaniem dr. Mirosława Stelągowskiego, członka zarządu ZChZŁ, w zreformowanym systemie lecznictwa będą one zagrożone. Dr Stelągowski twierdzi, że uszczelnione sito opieki podstawowej ma na celu ograniczenie specjalistycznych świadczeń medycznych.", + "10267": "W piątek około południa pracownice ekspozytury pocztowej na dworcu kolejowym w Koluszkach, gdzie trafiają uszkodzone paczki z całej Polski, zauważyły, że z jednego z pakunków wystają przewody elektryczne. Kobiety odłączyły przewody od baterii, wyniosły paczkę przed budynek i powiadomiły policję.", + "10268": "Obu oskarżonym sąd wymierzył karę pozbawienia wolności, czasowego zakazu zajmowania kierowniczych stanowisk i grzywny. Wyrok ten dotychczas nie uprawomocnił się, gdyż prezydent i wiceprezydent postanowili wykorzystać przysługujący im tryb odwoławczy i złożyli wnioski o uzasadnienie. Niestety, Sąd Rejonowy w Kutnie nie jest w stanie takowego uzasadnienia wydać.", + "10269": "Małgorzata Supronowicz, właścicielka syberiana, jest lekarzem weterynarii. Mieszka pod Warszawą, a w swoim pięciohektarowym gospodarstwie, oprócz dwudziestu psów, hoduje także konie i kozy. Zwycięskiego syberiana sprowadziła miesiąc temu ze Stanów Zjednoczonych. Zdaniem Zbigniewa Ostrowskiego, prezesa łódzkiego oddziału Związku Kynologicznego, ten pies to prawie wzorzec rasy, o nieskazitelnej wręcz budowie.", + "10270": "Do ostatniego zamachu bombowego doszło w piątek, przed wejściem do pubu, który jest miejscem spotkań gejów, przy Old Compton Street w czasie, gdy w Soho - popularnej dzielnicy turystycznej - na ulicach i w lokalach pełno było turystów i londyńczyków, którzy chwilę wcześniej wyszli z pracy. W zamachu zginęły 2 osoby, a 73 odniosły rany.", + "10271": "Polka zginęła od strzału z małokalibrowego pistoletu, który sprawca przystawił jej do głowy. O motywach i innych okolicznościach zbrodni na razie nic nie wiadomo. Ofiara miała przy sobie polski paszport i dzięki temu łatwo ją zidentyfikowano. Zazwyczaj młodym kobietom z zagranicy, zwabionym i przymuszanym do nierządu, sutenerzy odbierają paszporty.", + "10272": "Kierowca poniósł śmierć, a pięciu młodych pielgrzymów z Opola odniosło obrażenia ciała w wypadku, do którego doszło wczoraj po południu w Rogaszycach (Wielkopolskie). Autobus wycieczkowy wiozący młodzież z Opola na uroczystości religijne w Lednicy koło Gniezna uderzył tam w skręcający w lewo ciągnik - poinformował oficer dyżurny policji w Ostrzeszowie.", + "10273": "Sprawą zajął się Sąd Okręgowy w Łodzi i nakazał \"Multimediom\" zaprzestanie niezgodnych z prawem działań oraz usunięcie istniejących dotychczas sieci. Mająca ok. 100 tys. abonentów \"Toya\" działa w Łodzi (oraz w Przemyślu, Mysłowicach i Kutnie) od 1991 roku.", + "10274": "Pakistańczycy zarzucają Indiom stosowanie bomb kasetowych i bomb z napalmem. Indie stanowczo zaprzeczają. Delhi oskarża natomiast Islamabad o wspieranie przegrupowania rebeliantów, które zmieniłoby linię rozejmową w Kaszmirze. Linia dzieli Kaszmir od 1972 r. między zwaśnione strony.", + "10275": "Decyzja taka może zapaść na początku przyszłego tygodnia. Obowiązuje już zakaz importu do Polski m.in. belgijskich kurczaków i jaj, skażonych rakotwórczą dioksyną. Belgia pogrąża się w kryzysie polityczno-gospodarczym, spowodowanym skażeniem dioksyną wielu produktów żywnościowych wskutek podawania zwierzętom paszy z zawartością tych rakotwórczych związków.", + "10276": "Drugie posiedzenie rawickiego Sądu Rejonowego w procesie przeciwko B. Zdrojewskiemu, prezydentowi Wrocławia, odbyło się w miniony piątek. Zarzuca mu się, że razem ze skarbnikiem Urzędu narazili Skarb Państwa na stratę ponad 44 milionów złotych, a swoją gminę na 74 miliony złotych.", + "10277": "Ponad 3100 złotych zebrali wolontariusze PCK podczas niedzielnego meczu żużlowego Unii Leszno z BGŻ SA Polonia Piła. Organizatorami kwesty byli PCK w Górze oraz gazeta \"ABC\" przy współpracy z leszczyńskim klubem żużlowym. Pieniądze będą wykorzystane na zakup ubrań i przyborów szkolnych dla siedmiorga dzieci powodzian z Sokolnik, które przebywają na wakacjach w Górze.", + "10278": "Małysz między innymi mówił o słynnej bułce z bananem. Taki zestaw śniadaniowy szczególnie poleca uczącej się młodzieży, bo bardzo poprawia funkcjonowanie mózgu. Zapytany, jak przyjęli jego niemieccy koledzy telewizyjną reklamę \"Dania w 5 minut\", odpowiedział, że Martin nie był nią oburzony, wręcz stwierdził, że też lubi jeść banany i bułki.", + "10279": "Zaproszenie przedstawicieli powiatu gostyńskiego jest efektem ożywionych kontaktów gospodarczych, które zainicjowane zostały kilka miesięcy temu. Przypomnijmy, że w marcu do powiatu gostyńskiego przyjechali Klaus Behrens, burmistrz powiatowego miasta Hoxter oraz Horst Rosner, przedstawiciel samorządu gospodarczego tego miasta.", + "10280": "Hieronim B. zginął we wtorek około godziny 14.20. Na łuku drogi między Starym Sączem i Sławą jego alfa romeo, prawdopodobnie jadąca z nadmierną prędkością, wpadła do rowu. Kierowca nie zapięty pasami wypadł tylnym oknem i zginął. Poważnie ranna została autostopowiczka, kilkunastoletnia dziewczyna, którą zabrał chwilę wcześniej.", + "10281": "Jej współzałożycielem i pierwszym dyrektorem był Karol Muszkieta, a od 1992 roku placówkę prowadzi Ryszard Kondella, rodem z Gostynia. W szkole kształci się obecnie 114 uczniów w 9 klasach instrumentalnych, działa też 20-osobowy chór prowadzony przez Justynę Kazimierczak.", + "10282": "Mężczyźni zakomunikowali, że przychodzą z bardzo korzystną ofertą. Zaproponowali, że przerobią telefon tak, by można było z niego bezpłatnie rozmawiać. Starsza kobieta, niestety, uwierzyła w tę bajeczkę. Jeden z mężczyzn przystąpił do majstrowania przy kablach telefonicznych. Drugi w tym czasie zaczął się bacznie rozglądać o mieszkaniu. Widząc to kobieta poważnie zaniepokoiła się.", + "10283": "Nasi dziennikarze wielokrotnie informowali o \"dziwnych\" rozstrzygnięciach przetargowych, w wyniku których przegrywały firmy dobre i najtańsze. Niektóre inwestycje były dzielone na części, by uniknąć stosowania reguł przetargowych. Same przetargi odbywały się w sposób niemal tajny. Nigdy nikt nie przyznał nam racji. Teraz ma się wszystko zmienić.", + "10284": "Do kolejnego przedsięwzięcia w obronie natury szykuje się też Wschowa. Tym razem zagrożeniem dla gminy jest kończąca się chłonność wysypiska śmieci w Tylewicach. Być może specjalnymi maszynami uda się jeszcze zagęścić zgromadzoną masę i przedłużyć okres eksploatacji składowiska, ale najwyżej o 1,5 roku. Tym samym samorząd Wschowy \"złapałby oddech\" po sfinalizowanej w styczniu budowie miejskiej oczyszczalni ścieków.", + "10285": "Przez ostatnie dziesięć lat samochody ciężarowe opodatkowane były tylko według ładowności. Nowe kryteria opodatkowania mają zapewne spowodować większe wpływy do budżetu gmin. Dotychczas na przykład podatkiem nie były objęte niektóre samochody o ładowności mniejszej niż dwie tony, teraz trzeba będzie płacić także za nie. Problemem zarówno dla posiadaczy pojazdów, jak i dla gmin, będzie odpowiednia klasyfikacja pojazdów.", + "10286": "Kobieta zachowała się bardzo lekkomyślnie, bo przechodziła przez ruchliwą jezdnię w miejscu niedozwolonym. Potrącona przez auto doznała urazów nogi, głowy i wstrząśnienia mózgu. Do drugiego wypadku doszło wieczorem na przejściu dla pieszych koło poczty. Tam przez fiata 126p potrącony został mężczyzna. Wezwane pogotowie ratunkowe odwiozło go do szpitala.", + "10287": "Dotychczasowa siedziba Archiwum jest przede wszystkim za mała w stosunku do wzrastających w szybkim tempie zbiorów. Poza tym powinna być bardziej dostępna dla zainteresowanych osób, które zechcą przechować w nim ważne osobiste dokumenty. Na mocy porozumienia, jakie samorząd zawarł z Generalną Dyrekcją Archiwów Państwowych, kamienica dawnego gimnazjum braci czeskich wróci na własność miasta.", + "10288": "Do czasu, kiedy wykonane zostaną wszystkie główne prace budowlane i instalacyjne, niedzielne msze święte nadal odprawiane będą w kaplicy. Później zostanie ona przebudowana, tak jak zakłada oryginalny projekt. Powstaną między innymi trzy salki, gdzie będą mogły spotykać się działające przy parafii grupy duszpasterskie.", + "10289": "Leszczynianki mogły być zatem usatysfakcjonowane z takiego obrotu sprawy. Trzeba było jednak na dobre zaklepać zwycięstwo, by w końcowych minutach grać już na luzie. Tak też się stało. Podopieczne Marka Czaińskiego jeszcze bardziej podkręciły tempo, dość dobrze kryły i dzięki temu zwiększyły jeszcze przewagę, która w pewnym momencie sięgała nawet 30 punktów.", + "10290": "Tam znajdują się dane o poszukiwanych przestępcach. \"Ksiądz\" miał swoje miejsce w tym rejestrze. Okazało się, że przebierańcem jest 48-letni Stanisław Ch. Poszukiwała go policja z Gostynia za kilka innych przestępstw. Niedawno zwolniono go z Zakładu Karnego we Wronkach. Teraz jest bezdomny. Fałszywego księdza przewieziono do więzienia w Rawiczu.", + "10291": "Exbud, grupując 13 dużych przedsiębiorstw, coraz bardziej staje się firmą deweloperską, a więc taką, która stara się o realizację inwestycji, uczestniczy w przetargach, a nawet organizuje pieniądze na realizację budowy, ale samymi pracami wykonawczymi zajmują się mniejsi podwykonawcy. Taki jest obecny rynek wielkich budów w Polsce i całej Europie.", + "10292": "To najnowsze dziecko Polskich Zakładów Lotniczych w Świdniku i naukowców z Politechniki Warszawskiej. Inżynier Robert Brzeziński, który brał udział w konstruowaniu szybowca, powiedział nam, że to idealna maszyna szkoleniowa. Niewiele różni się od legendarnego już PW5 (na którym lata prawie cały świat).", + "10293": "Blisko 90 polskich sportowców-studentów bierze udział w 20. Letniej Uniwersjadzie, jaka rozpoczęła się w sobotę na Majorce. Spośród dwunastu dyscyplin znajdujących się w programie imprezy, Polacy wystąpią w ośmiu: judo, gimnastyka sportowa, lekkoatletyka, pływanie, siatkówka, tenis, żeglarstwo i szermierka. Właśnie w tej ostatniej konkurencji zaprezentuje się florecista leszczyńskiej Polonii - Sławomir Mocek.", + "10294": "Zgodnie z uchwałą Sejmu, służba wojskowa trwać ma dwanaście miesięcy. Trudniej będzie się od niej wymigać. Do wojska nie będą już trafiać najsłabsi zdrowotnie i kondycyjnie, o najniższym poziomie wykształcenia i w najgorszej sytuacji finansowej. Skrócona została też służba zastępcza, z dwóch lat do dwudziestu jeden miesięcy. Nie podlegają odroczeniu prowadzący gospodarstwa rolne i jedyni żywiciele rodzin.", + "10295": "I choć wrak wypalał się przez kilka godzin, nikt we wsi niczego nie widział i nie słyszał. Również teraz stwierdzono, że jest to umyślne działanie osób trzecich. Pierwotnym był wybuch, a drobny pożar był tylko jego skutkiem. Na miejscu wypadku roztrzęsiony wydarzeniami właściciel nie chciał udzielić nam żadnej informacji.", + "10296": "Nowego pracodawcę ma obecnie 10-osobowy personel, związany bezpośrednio z pobieraniem krwi. Laboratorium badań serologicznych pozostało w gestii leszczyńskiego szpitala. Niewielkie zmiany odczują osoby oddające krew. Do wstępnych badań pobiera się ją nie z żyły, lecz z palca, gdyż w Lesznie wykonywane są tylko badania podstawowe.", + "10297": "Aż sześć goli obejrzeli kibice futbolu w Lesznie. Broniący się przed spadkiem goście z Chocianowa postawili podopiecznym Andrzeja Palucha twarde warunki i byli bliscy zdobycia kompletu punktów. Już w 15. minucie Stal objęła prowadzenie po strzale Grecha.", + "10298": "Ujęto pięciu mieszkańców Gdańska, podejrzanych o udział w sobotniej strzelaninie w jednym z mieszkań na gdańskiej Oruni. Napastnicy w sobotę wieczorem wybili szybę w oknie mieszkania na parterze przy ul. Rejtana na gdańskiej Oruni. Sprawcy oddali cztery strzały do wnętrza pomieszczenia. Jedna z kul trafiła rykoszetem Stanisława W., ojca właściciela mieszkania, Mariusza G.", + "10299": "Seniorzy mieli do pokonania 5 okrążeń trasy (każde liczyło 2,5 km). Zwyciężył zdecydowanie 22-letni Michał Bogdziewicz (Lechia Gdańsk), prowadząc od początku. Drugi był Robert Szczep (Flota Gdynia), a trzeci Rafał Drewnicki (Lechia Gdańsk). Wystartował m.in. znany kolarz zawodowej grupy Mróz, Piotr Wadecki, ale zerwał mu się łańcuch w rowerze i musiał się wycofać.", + "10300": "Na pokazie prezentowana była bielizna damska firmy \"Lauma\" i odzież męska z nowej kolekcji \"Pierre Cardin\". Ta ostatnia firma dołączyła ostatnio do swojego asortymentu między innymi młodzieżowe sztruksowe spodnie i luźne kurtki. Podczas przerwy troje szczęśliwców wylosowało okulary \"Versace\". Imprezę poprowadził znany prezenter telewizyjny Sławomir Siezieniewski.", + "10301": "Przez Polskę wiodą dwa duże szlaki narkotykowe: tzw. bałkański (heroina i haszysz z rejonów \"złotego półksiężyca\", czyli Pakistanu, Afganistanu i Turcji oraz ze \"złotego trójkąta\" - Kambodży, Laosu i Tajlandii) oraz kokainowy (z Kolumbii, Peru i Boliwii). Zahacza o nasz kraj również szlak z Maroka, skąd do Europy jest przemycany haszysz i marihuana.", + "10302": "Maturzyści zakładają, że podczas tegorocznej matury nie będzie tematów, wymagających znajomości twórczości tylko jednego pisarza. Tak zwane \"pewniaki\" - czyli tegoroczne tematy maturalne typowane przez uczniów pojawiły się już także w Internecie. Maturzyści-internauci zdający na pisemnym egzaminie język polski i historię najczęściej typują tematy związane z przełomem wieków.", + "10303": "Działo się to podczas festynu rekreacyjno-informacyjnego Ruchu Społecznego AWS w sobotę przed Dworem Artusa w Gdańsku. Zainteresowani polityką i spacerujący ul. Długą, mogli zaopatrzyć się w materiały informacyjne o przeprowadzonych reformach, zapoznać się z głównymi założeniami polityki gospodarczej Pomorza. - Podoba mi się ten pomysł.", + "10304": "Rekordowo duże trojaczki - dwóch chłopców i dziewczynka - urodziły się w sobotę w Białymstoku. Największy chłopczyk waży prawie 4 kg - dokładnie 3,850 i mierzy 63 cm. Drugi - 3,060 kg i mierzy 53 cm. Ich siostrzyczka jest najmniejsza: waży 2,950 kg przy 53 cm długości. Wszystkie dzieci są zdrowe i czują się dobrze.", + "10305": "Prezes Stoczni Gdynia Janusz Szlanta, został Biznesmenem Roku na Pomorzu. Wybrano go na sobotnim balu w gdańskiej restauracji Cristal. Wybór Janusza Szlanty nikogo z zebranych gości nie zaskoczył. O prezesie Stoczni Gdynia szeptano już bowiem na długo przed oficjalnym werdyktem. Biznesmena Roku wybierano na Pomorzu już po raz szósty.", + "10306": "Najmłodsi obchody swojego święta w tym roku rozpoczęli w sobotę. Odbyło się wiele imprez dla najmłodszych - festynów, zabaw. Dopisała pogoda. Sponsorzy lokalnych imprez zapewnili dzieciom słodycze i zabawę. Sobotni festyn na ul. Monte Cassino w Sopocie, zorganizowany przez Fundację Rodzina Nadziei, w tym roku nosił nazwę \"Ulica Walecznych Serc\".", + "10307": "W mieszkaniu przy ul. Elbląskiej w Gdańsku policjanci znaleźli w sobotę zwłoki ok. 40-letniej kobiety. Na jej ciele widoczne były liczne ślady pobicia. Kiedy funkcjonariusze wyjaśniali okoliczności zgonu, do mieszkania wszedł jego właściciel, 38-letni Kazimierz K. Mężczyzna wyjaśnił, że kobieta przebywała u niego od kilku dni, przygarnął ją, gdyż wcześniej spała w altance działkowej.", + "10308": "Nie wyjaśnił on, jakiego rodzaju rakiety zostały umieszczone w pobliżu granicy z Indiami, ani też kiedy tego dokonano. Jednakże najprawdopodobniej chodzi o wariant rakiety Ghauri o zasięgu 1500 km. W Islamabadzie rozeszły się w minionym tygodniu pogłoski o możliwości ataku wojsk indyjskich lub nawet komandosów izraelskich w celu zniszczenia pakistańskich instalacji nuklearnych.", + "10309": "Po uroczystym pasowaniu na drukarza, młodzi adepci wzięli udział w konkursie wiedzy o poligrafii. Organizatorzy przygotowali także wiele imprez towarzyszących. Dzieci mogły wziąć udział w konkursach rysunkowych. Mieszkańcom Gdańska drukarze zafundowali pokaz sztuki drukarskiej. Efektownie prezentowała się ponad 80-letnia maszyna drukarska, wciąż sprawna technicznie. Wieczorem w Teatrze Miniatura odbyło się przedstawienie pt. \"O początkach typografii\".", + "10310": "Czynszowi dłużnicy mogą na razie odetchnąć z ulgą, gdyż od wczoraj do końca marca nie wolno eksmitować ich na ulicę. A byłoby kogo, zarówno bowiem w spółdzielniach mieszkaniowych, jak i w kwaterunkach rośnie zadłużenie lokatorów. Mimo to eksmisje donikąd są sporadyczne. - Mamy dwie, trzy takie eksmisje rocznie. To dla nas ostateczność.", + "10311": "Zgodnie z nową ustawą, w urzędach wojewódzkich przygotowywane są listy wszystkich pracowników, których przejmą nowo powstające urzędy. Jedni podlegać będą od przyszłego roku nowemu wojewodzie, inni marszałkom województwa i starostom, a jeszcze inni prezydentom miast. W Urzędzie Wojewódzkim w Skierniewicach pracuje około 230 osób.", + "10312": "Pseudokibicom ze Stalowej Woli upiekło się, choć nieźle w sobotę nabroili. Na mecz piłki nożnej Stal Stalowa Wola - Piotrcovia Ptak przyjechali w trzydziestu autokarem, ale służby porządkowe organizatorów imprezy kibiców drużyny gości na stadion nie wpuściły, gdyż będąca pod wpływem alkoholu młodzież wszczynała awantury.", + "10313": "Decyzja Rady Polityki Pieniężnej o obniżeniu oprocentowania powinna teoretycznie osłabić złotówkę. Stało się jednak inaczej. W ciągu ostatniego minionego tygodnia zarówno dolar, jak i marka straciły wobec polskiej waluty. Wytłumaczenie jest jedno: opłacalność zakupu papierów wartościowych typu bonów skarbowych i obligacji wciąż jest wysoka jak na europejskie warunki. Stąd ciągły napływ obcego kapitału na nasz rynek.", + "10314": "Na Piotrkowskiej do końca września zamontowane będą kamery śledzące to, co dzieje się na ulicy - zapowiedział prezydent Łodzi Marek Czekalski po pobiciu studentów u zbiegu głównej łódzkiej ulicy z pasażem Schillera. Pojawiły się jednak wątpliwości, czy w budżecie miasta znajdzie się gotówka na ten cel.", + "10315": "Od dziś zmienia się sygnał wywoławczy łódzkiej stacji. Widzowie zapewne zaakceptują powrót warstwy dźwiękowej do \"Prząśniczki\", której melodia tradycyjnie kojarzy się z Łodzią i tutejszą telewizją. Zmienia się także czołówka \"ŁWD\" - jest bardziej dynamiczna, zwłaszcza w warstwie dźwiękowej. Inna, nowocześniejsza, ma być zapowiedź pogody. Ciekawie zapowiada się nowa scenografia \"ŁWD\".", + "10316": "Ognisko TKKF \"Herakles\" w Łodzi prowadzi zapisy drużyn do rozgrywek Ligi Szóstek Piłkarskich sezonu 1998/99. Przyjmowane są codziennie od poniedziałku do piątku (w godz. 17-20) w siedzibie ogniska przy ul. Karpia 23 (tel. 642-65-85) do 17 września.", + "10317": "Estoński Bank Centralny wycofał z początkiem sierpnia z obiegu monety jednokoronowe, które były wykorzystywane przez oszustów do automatów w Niemczech. Jednokoronowe monety estońskie miały wagę i wielkość taką, jak jednomarkowe monety niemieckie, choć ich wartość jest ośmiokrotnie mniejsza. Ogółem wycofano 16 mln monet jednokoronowych. Swą ważność utraciły one w czerwcu.", + "10318": "153 mln dolarów odszkodowania przyznano małżeństwu, którego 3-letni syn zginął pod ciężarówką Forda, w której stwierdzono wadliwe hamulce ręczne. Chłopiec wszedł do ciężarówki, by poszukać swej skarbonki, a kiedy z niej wyskoczył, trafił pod koła samochodu w chwili, gdy ten staczał się w dół. Zakłady Forda wzywały później właścicieli ponad 800 tys. ciężarówek, by naprawić w nich mechanizm hamulców ręcznych.", + "10319": "W województwie nie ma ani jednego grzebowiska dla zwierząt, choć ustawa z 1927 roku nakłada na gminy obowiązek urzadzania takich obiektów. Dlatego pogrzeb psa czy kota odbywa się zwykle w lesie lub na łące, w ogródku, na działce, czyli wbrew przepisom sanitarnym. Bo mało kto wie, że szczątki czworonoga należy zakopać w piaszczystym gruncie na głębokości 1,5 metra.", + "10320": "Tymczasem okazuje się, że nie wszystko jest w najlepszym porządku. Zarząd RTS Widzew podczas wczorajszego posiedzenia odwołał z funkcji prezesa RTS Widzew Andrzeja Pawelca i jednocześnie złożył wniosek do Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy i Rady Nadzorczej SPN Widzew SSA (obradować będzie 17 stycznia) o odwołanie go z funkcji prezesa spółki.", + "10321": "Telewizja fińska ujawniła, że w latach 80. tutejsza stocznia morska Vartsila w Turku zbudowała irackiemu dyktatorowi, Saddamowi Husajnowi na jego wyłączny użytek prawdopodobnie najbardziej luksusowy statek pasażerski na świecie, który otrzymał nazwę \"Al-Mansur\". 120-metrowej długości statek, nadal wykorzystywany przez Husajna, jest dosłownie nafaszerowany złotem, perskimi dywanami, marmurami, szlachetnym drewnem, kryształowymi żyrandolami itp.", + "10322": "W Łódzkiem największe szanse na znalezienie pracy w I półroczu 1997 miały szwaczki, murarze, malarze, spawacze, elektromechanicy i sprzedawcy. Dla fizyków, matematyków, statystyków, nauczycieli nauczania początkowego i szkół specjalnych rejonowe urzędy pracy w Łodzi, Pabianicach i Zgierzu nie otrzymały ani jednej oferty.", + "10323": "Śmigłowiec, który przewoził dziecko z wrodzoną wadą serca do kliniki w Bratysławie, w celu dokonania pilnej operacji, rozbił się na przedmieściach stolicy Słowacji. Oprócz dziecka i jego matki zginął także pilot helikoptera. Tylko jedna osoba przeżyła katastrofę i znajduje się obecnie na oddziale intensywnej terapii bratysławskiej kliniki.", + "10324": "Nie oznacza to, że wszyscy dostaną po równo. Wartość otrzymanych akcji zależeć będzie, jak dotychczas, od wartości przedsiębiorstwa. Jacek Ambroziak powiedział, że celem tej zmiany jest także to, aby czas prywatyzacji danego przedsiębiorstwa miał znaczenie dla wartości akcji danych pracownikom, tzn. im szybciej przedsiębiorstwo będzie sprywatyzowane, tym większa będzie wartość otrzymywanych przez pracowników bezpłatnych akcji.", + "10325": "W Kopenhadze rozpoczęła się doroczna sesja Zgromadzenia Parlamentarnego Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Uczestniczy w niej ponad 300 przedstawicieli najwyższych zgromadzeń 54 państw członkowskich OBWE. Głównym tematem czterodniowych obrad jest instytucjonalny i strukturalny rozwój OBWE. Sensacją polityczną pierwszego dnia obrad było niedopuszczenie do udziału w sesji oficjalnej delegacji Białorusi.", + "10326": "Studenci uczelni artystycznych wyjeżdżają najczęściej do popularnych miejscowości wypoczynkowych na Wybrzeżu i tam na deptakach sprzedają obrazy, ozdoby i biżuterię. Rękodzieło chętnie kupują zwłaszcza turyści \"z Zachodu\". W ubiegłym sezonie można było w ten sposób zarobić nawet 1,5 tys. zł miesięcznie.", + "10327": "BAZA wprowadziła na rynek dwie nowe płyty główne Lucky Star, przeznaczone do współpracy z procesorami Intel Pentium II: 6LX2 i 6 ABX2. W konstrukcji pierwszej z nich wykorzystano popularny chipset Intel 440 LX, gwarantujący dobre osiągi wydajnościowe, zwłaszcza przy korzystaniu z karty graficznej ze złączem AGP.", + "10328": "Konserwator zabytków ustalił szkody, jakie w jednej z komnat Zamku Królewskiego na Wawelu spowodował nietrzeźwy turysta z województwa suwalskiego. Mężczyzna wskoczył do łoża Zygmunta Starego i uszkodził przykrywającą je kapę. Zdarzenie miało miejsce w minioną sobotę. 36-letni Robert J. w towarzystwie kilkuosobowej grupy znajomych zwiedzał Zamek Królewski na Wawelu.", + "10329": "Most w Kuligach na rzece Jegrzni znajduje się w fatalnym stanie i grozi zawaleniem. Gdy to się stanie, wstrzymany zostanie dojazd do 2,5 tys. ha terenu, w tym prawie tysiąca prywatnych, częściowo użytkowanych łąk. Rolnicy korzystający z obiektu starali się sami wywalczyć remont spróchniałego mostu. W tym celu pisali do burmistrza Rajgrodu oraz dyrektora Biebrzańskiego Parku Narodowego.", + "10330": "Wczorajsza trasa spływu wynosiła 25 km, zaplanowano zwiedzanie pomnika Powstania Styczniowego w Komotowszczyźnie i zakwaterowanie w pensjonacie agroturystycznym w Nowosiółkach. Dziś: 10-kilometrowa trasa do Surażkowa, zwiedzanie rezerwatów przyrody, wieczór ekologiczny i nocleg na świeżym sianie w stodole. Jutro spływ starym korytem do Supraśla, następnie do Wasilkowa.", + "10331": "Od pewnego czasu na kilku zaspiańskich ulicach można zauważyć palące się za dnia, uliczne latarnie. Sytuacja taka ma miejsce przy Burzyńskiego i Ciołkowskiego. - Jestem ciekawy, kto za takie marnotrawstwo zapłaci - denerwuje się jeden z mieszkańców. - Zwłaszcza, ze palące się latarnie zauważyłem już kilkakrotnie.", + "10332": "Komenda Wojewódzka Policji w Gdańsku oraz komendy rejonowe województwa gdańskiego przyjmą mężczyzn do pracy w policji. Kandydaci, do 35 lat i z wzrostem powyżej 175 cm powinni posiadać obywatelstwo polskie, nieposzlakowaną opinię, nie mogą być karani.", + "10333": "Spotkania, mające na celu właściwe przygotowanie się do rewitalizacji odbywają się cyklicznie we wszystkich miastach Polski, które przygotowują się do tego procesu. Chodzi tu o wymianę doświadczeń miast polskich, dotyczących formułowania i wdrażania programów rewitalizacji w odmiennych uwarunkowaniach lokalnych. 24 i 25 stycznia do Sopotu przyjechała w tej sprawie delegacja z Płocka.", + "10334": "Główne uroczystości z okazji rocznicy Konstytucji rozpoczęły się od złożenia kwiatów pod pomnikiem 42 pułku piechoty w Parku Zwierzynieckim. Przed południem w Katedrze WNMP metropolita białostocki abp Stanisław Szymecki celebrował mszę św. w intencji Ojczyzny. Jej uczestnicy z pocztami sztandarowymi i orkiestrą 18. Białostockiej Brygady Zmechanizowanej przeszli pod pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego", + "10335": "Na nadzwyczajnej sesji plenarnej w Brukseli Parlament Europejski zatwierdził w sobotę zdecydowaną większością głosów wprowadzenie wspólnej waluty europejskiej euro w 11 krajach, które od 1 stycznia 1999 roku wejdą w skład unii gospodarczej i walutowej w ramach UE. Te kraje to: Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Portugalia, Luksemburg, Finlandia i Irlandia.", + "10336": "Ustawa ma własne przepisy karne. Za bezprawne przetwarzanie danych w określonym zbiorze grozi do 2 lat więzienia. Jeżeli dotyczy to danych o rasie, poglądach politycznych i religijnych, stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach lub upodobaniach seksualnych, kara może sięgać 3 lat. Za nielegalne udostępnianie danych osobom nieupoważnionym przewiduje się karę do 2 lat.", + "10337": "Na tym samym poziomie trzymają się ceny marchwi i buraków - około złotówki za kilogram. Nieco zdrożały selery i pietruszka. Na niektórych targowiskach trzeba za nie płacić już po 4 zł za kilogram. Choć wszędzie jest bardzo dużo rzodkiewek, sałaty i szczypioru, ich ceny nie spadają. Przeciętnie trzeba za nie zapłacić po około 1,20 zł.", + "10338": "Nie wszyscy bankowi i pocztowi kasjerzy potrafią rozpoznać podróbki. Kilkanaście osób przesłuchiwanych przez policję w związku z posiadaniem fałszywek twierdziło, że otrzymali banknoty z rentą od listonosza lub odebrali na poczcie czy w banku. Zdaniem policji, znajdujące się obecnie w obiegu trefne \"setki\" są bardzo dobrej jakości i pochodzą z jednej nielegalnej drukarni.", + "10339": "Na liście tych firm znalazły się m.in. spółdzielnie mleczarskie w Kolnie, Wysokiem Mazowieckiem oraz zakłady w Suwałkach. Unia Europejska wstrzymała import polskiego mleka i produktów mlecznych z dniem 1 grudnia 1997 r., po negatywnych wynikach kontroli naszych mleczarń.", + "10340": "W marcu br. w zwykłych terminach płatności emeryci i renciści otrzymają wyższe, zwaloryzowane świadczenia. Przeciętne świadczenie emeryta, rencisty wzrośnie o 33 zł. Wskaźnik waloryzacji wynosi 105,25 proc. Druga waloryzacja, w tej samej wysokości, nastąpi we wrześniu. Jeżeli inflacja byłaby wyższa od zakładanej w ustawie budżetowej, wyrównanie z tego tytułu zostanie wypłacone w przyszłym roku.", + "10341": "Obecnie Browar Dojlidy posiada już 24 takie urządzenia. Docelowo ma ich być 50. Każdy z tankofermentatorów jest przystosowany do przechowywania 2200 hektolitrów piwa, co odpowiada 500 tys. sztuk butelek. W bieżącym roku Dojlidy zamierzają wzmocnić swoją pozycję na rynku w Polsce. W tym celu zwiększają nakłady na inwestycje.", + "10342": "Jeszcze podczas piątkowych dogrywek nic nie wskazywało na taki przebieg wczorajszych notowań giełdowych. Sygnał do spadków po raz kolejny dał Hongkong. Tamtejszy indeks Hang Seng zmniejszył swoją wartość o 11,1 proc., a Czerwony Hang Seng aż o 20 proc.", + "10343": "Podpisanie w Paryżu protokołu o całkowitym zakazie \"tworzenia istot ludzkich na wzór innych, żywych lub zmarłych i niezależnie od techniki\", odbiło się szczególnym echem ze względu na niedawną zapowiedź amerykańskiego uczonego, który ogłosił, że w ciągu trzech miesięcy rozpocznie systematyczne klonowanie reprodukcyjne ludzi.", + "10344": "Białostocka spółdzielnia produkuje drobny sprzęt AGD (tortownice, suszarki do bielizny, szczotki itp.) z przeznaczeniem przede wszystkim na rynek krajowy. Nieduże dostawy trafiają do Europy Zachodniej. Do tej pory wyroby spółdzielni nigdy nie były eksportowane poza kraje europejskie. Amerykański kontrahent znalazł spółdzielnię dwa lata temu na Targach Poznańskich. Jego wiarygodność sprawdzono poprzez Krajową Izbę Gospodarczą.", + "10345": "Sprawą zajęła się specjalna grupa śledczych. Zaangażowała wszelkie możliwe środki - na przykład podsłuchy. Działania były prowadzone na terenie całego kraju. Okazało się bowiem, że w podobny sposób włamano się do sklepów jubilerskich na terenie 11 województw m.in: przemyskiego, olsztyńskiego, nowosądeckiego, krośnieńskiego. Na początku udało się zatrzymać cztery osoby. Do czerwca tego roku trwały aresztowania kolejnych sprawców.", + "10346": "Czternaście osób zatruło się pałeczkami salmonellozy, poczas wesela, które odbyło się w miniony weekend w Puławach. Cztery z nich trafiły do szpitala. Na weselu bawiło się prawie 150 gości. W niedzielę po południu kilka osób zaczęło skarżyć się na bóle brzucha. Czterech gości, których stan był najcięższy, trafiło do szpitala.", + "10347": "Jeszcze do niedawna proastmin dostępny był bez recepty. Okazało się jednak, że lek może służyć do produkcji środków odurzających. Wówczas wprowadzono jego sprzedaż tylko na receptę. Ponoć bardzo łatwo poddaje się destylacji. W skład leku wchodzą m.in. teophilina, phenobarbital i ephydryna. Kilka fałszywych recept na proastmin policjanci z KWP w Białej Podlaskiej zabezpieczyli w jednej z bialskich aptek.", + "10348": "Montaż musso w systemie SKD (składanie aut z kompletnych części przywożonych z Korei do Polski w skrzyniach) odbywa się, naprzemiennie, na jednej linii z samochodami honker. Technologię montażu zatrudnieni przy tym pracownicy poznają pod okiem koreańskich specjalistów.", + "10349": "Do 10 lat więzienia grozi dwóm mieszkańcom Lublina za posiadanie pięciu tysięcy \"działek\" amfetaminy o rynkowej wartości 60 tysięcy złotych. We wtorek prokuratura skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko handlarzom. W kwietniu tego roku, na trasie Lublin - Puławy, policjanci zatrzymali do kontroli audi, którym jechał 44-letni Tadeusz R. i 31-letni Marek S.", + "10350": "Miasta podzielone zostały na siedem klas: od A do G, przy czym A oznacza bardzo wysoką atrakcyjność inwestycyjną. W podziale ogólnym w grupie A nie znalazło się żadne miasto z naszego regionu. Dominują w niej ośrodki położone wokół największych aglomeracji oraz w pobliżu zachodniej granicy państwa. Dominacja takich ośrodków widoczna jest również w klasie B.", + "10351": "Likwidację sądów wojewódzkich i utworzenie sądu bliskiego obywatelowi oraz uproszczenie procedury sądowej zakłada zapowiedziana wczoraj przez minister sprawiedliwości i prokuratora generalnego H. Suchocką reforma wymiaru sprawiedliwości. Prawdopodobnie z początkiem przyszłego roku powstaną sądy grodzkie. Będą działać przy sądach rejonowych i prowadzić będą drobne sprawy cywilne oraz karne.", + "10352": "Dziś cztery spotkania rewanżowe piłkarskiego klubowego Pucharu UEFA. Najciekawiej zapowiada się w Moskwie, gdzie miejscowy Spartak podejmuje Ajax Amsterdam. Nie byłoby w tym wydarzeniu niczego nadzwyczajnego, gdyby pierwsze spotkanie tych drużyn przed dwoma tygodniami zakończyło się zgodnie z przewidywaniami, to znaczy wygraną Holendrów.", + "10353": "Podczas śledztwa, na podstawie skąpej dokumentacji granicznej, udało się ujawnić personalia polskiego kierowcy. Przez kilka miesięcy był aresztowany. Prokuratorowi oraz sędziom mówił, iż pojechał na Wschód, aby holować do Polski uszkodzony za Bugiem samochód. Tam jednak został sterroryzowany przez mafię i zmuszony do przewiezienia przez granicę w grupie kilku tirów szmuglowanego alkoholu.", + "10354": "Za 2-3 tygodnie w bankach spółdzielczych, skupionych w LBR, będzie można ubiegać się o pożyczki ze środków programu Agrolinia 2000, o podobnym oprocentowaniu, jak kredyty z dopłatami ARiMR. W ramach tego programu można zadłużyć się na sfinansowanie nakładów inwestycyjnych oraz środków obrotowych w przedsięwzięciach dotyczących produkcji rolnej, przetwórstwa rolno-spożywczego, usług dla rolnictwa oraz na działalność agroturystyczną.", + "10355": "Zakłady Azotowe \"Puławy\" S.A. rekomendując płytę, próbują uzmysłowić potencjalnym nabywcom, że jako firma z ponad 30-letnią tradycją, która jeszcze niedawno była postrzegana jako potencjalne zagrożenie dla otaczającej przyrody i środowiska, podejmuje obecnie działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.", + "10356": "Wczoraj, 22 bm. Sąd Wojewódzki w Zamościu oddalił wniosek Kazimierza Pacuły ze Stefankowic, ubiegającego się o miliardowe odszkodowanie za 19 miesięcy niesłusznego aresztu. K. Pacuła został aresztowany w 1994 r., jako podejrzany o zgwałcenie i zamordowanie swojej sąsiadki. Po upływie dziewiętnastu miesięcy sąd uznał, że dowody przeciwko Pacule są niewystarczające i uniewinnił go.", + "10357": "W fabryce Fiata w Tychach zakończono przygotowania do produkcji następcy cinquecento. Pierwsze egzemplarze nowego samochodu o nazwie seicento przechodzą już testy homologacyjne. Produkcja seicento, przeznaczonego głównie na eksport, rozpocznie się za kilka tygodni. Oficjalna premiera miejskiego samochodu Fiata odbędzie się zaś wiosną podczas salonów samochodowych w Genewie lub w Turynie.", + "10358": "Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami, w najbliższą niedzielę - 25 bm. o godz. 10, do gościnnej \"Karczmy Słupskiej\", na zaproszenie nasze i jej właścicieli - Haliny i Wojciecha Sierpińskich, zawita 50 dzieci, podopiecznych Fundacji \"Sprawni Inaczej\". To spotkanie będzie okazją do dobrej zabawy gromady dzieci specjalnej troski.", + "10359": "Informacje z klauzulą \"poufne\" nie są już tak doskonale strzeżone. Można je np. przechowywać w szafie, bez dodatkowych zabezpieczeń. Wystarczy plomba. W praktyce jest to kapsel ze sznureczkami i plasteliną, na której odbija się pieczątkę z numerem identyfikacyjnym. Pomiędzy informacjami opatrzonymi klauzulą \"tajne\" a \"poufne\" istnieje pośrednia - \"tajne/poufne\". Ale nie zawsze klauzaula określa rzeczywistą wartość informacji.", + "10360": "Po każdym telefonie Grzegorza P. kilkudziesięciu pacjentów musiało zostać przeniesionych na kilka godzin do innych oddziałów, niektórzy z nich byli w ciężkim stanie. Mężczyzna w podobny sposób dwukrotnie spowodował ewakuację chełmskiej kawiarni \"Miś\". Grzegorz P. od początku przyznawał się do wszczynania fałszywych alarmów. Nie potrafił wytłumaczyć dlaczego to robił. Psychiatrzy orzekli, że nie był w pełni poczytalny.", + "10361": "W najbliższych miesiącach PKP mogą nie mieć czym płacić kolejarzom. Ostatnio pieniądze na wypłaty firma pożyczyła od totolotka - dowiedziała się \"Rzeczpospolita\". W zarządzie przedsiębiorstwa potwierdzono tę informację. Nie chciano podać kwoty, jaką totolotek poratował PKP - pisze dziennikarz gazety K. Grzegrzółka.", + "10362": "Blisko 10 tysięcy mieszkańców Bydgoszczy wzięło udział w piątkowym \"czarnym marszu\" przeciwko przemocy. Byli wstrząśnięci zamordowaniem przed dwoma dniami 16-letniej Dominiki M., która uczyła się w VII Liceum Ogólnokształcącym. W marszu wzięli też udział m.in. młodzież innych szkół, parlamentarzyści, przedstawiciele władz samorządowych i kierownictwo miejscowej policji.", + "10363": "Katedra i Klinika Urologii Akademii Medycznej w Lublinie organizuje dziś w Kazimierzu Dolnym dwudniowe sympozjum na temat \"Współczesnych poglądów na diagnostykę i leczenie zaburzeń wzwodu prącia\". 200 andrologów, diabetologów, kardiologów i urologów z województw lubelskiego, podkarpackiego i mazowieckiego zapozna się z najnowszymi metodami leczenia tego typu zaburzeń.", + "10364": "Odgłos wystrzału zaalarmował znajdujących się w okolicy innych myśliwych. Ponieważ nie słyszeli o tym, że ktoś legalnie poluje w ich rejonie, wywnioskowali, że może to być kłusownik. Wkrótce też natknęli się na mężczyzn ściągających skórę z zabitego kozła. Ogonowski i Latusek tłumaczyli, że właśnie znaleźli zastrzelone zwierzę. Gdyby rzeczywiście tak było, zgodnie z obowiązującymi myśliwych przepisami powinni niezwłocznie powiadomić o fakcie straż leśną.", + "10365": "Wielka Brytania skierowała wczoraj skargę do Komisji Europejskiej i polskiego rządu na eksporterów polskiego węgla. Zdaniem brytyjskiego rządu węgiel z Polski jest sprzedawany po cenach dumpingowych, czyli poniżej kosztów wydobycia. Polskie Ministerstwo Gospodarki uznaje te zarzuty za bezpodstawne.", + "10366": "Lekarki ani jej obrońcy nie było na rozprawie. Ich odwołanie od wyroku skazującego poparł... prokurator. Sąd rejonowy w Białej Podlaskiej uznał, że w listopadzie 1996 roku lekarka dopuściła się błędu w sztuce lekarskiej: bezpośrednio po porodzie nie stwierdziła u pacjentki pęknięcia macicy, przez co na czas nie podjęła odpowiednich czynności ratujących zdrowie.", + "10367": "Negocjacje w sprawie połączenia rozpoczęły się w połowie ubiegłego roku. Inicjatorami rozmów były zakłady w Lublinie, Poznaniu i Olsztynie. Pozostałe dołączały kolejno, w miarę przekształcania ich w spółki pracownicze. Szczegółów negocjacji nikt nie chce zdradzić. Wiadomo jednak, że rozważane było pełne połączenie, utworzenie holdingu oraz stworzenie spółki dystrybucyjnej.", + "10368": "Od 1 lutego poczta podniosła opłatę za listy miejscowe. Teraz ta opłata została zrównana z taryfą międzymiastową - do 65 groszy. Jednak już 1 kwietnia można się spodziewać kolejnej podwyżki cen znaczków na obydwa rodzaje listów - do 70 groszy. Wysyłając kartkę pocztową od początku miesiąca płacimy o 5 groszy więcej - czyli 60 groszy.", + "10369": "Na Warmii i Mazurach w czasie kilku świątecznych dni na drogach i wokół cmentarzy pracowało niemal tysiąc policjantów. Mimo tego nie udał się uniknąć wypadków. - Było ich łącznie 18 - mówi Monika Wejknis z Zespołu Prasowego KWP w Olsztynie. Najtragiczniejszy był czwartek. Pod Braniewem zginęło dwóch pasażerów Poloneza, który rozbił się na drzewie, a w Bartoszycach pod kołami samochodu zginął sześcioletni chłopczyk.", + "10370": "Afera łapówkarska wybuchła ponad rok temu. Policja zatrzymała wówczas egzaminatora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Olsztynie, zajmującego się egzaminowaniem kandydatów na kierowców. Tymczasowo aresztowany Jerzy G., emerytowany oficer Wojska Polskiego, dostał zarzut wzięcia 450 zł łapówek. Siedział też egzaminator Zbigniew K. Według prokuratury emerytowany policjant miał wziąć od kandydatów na kierowców kilkanaście tysięcy złotych.", + "10371": "Z wypowiedzi ministra Iwanowa wynika, iż nie zamierza on wycofać na razie wojsk federalnych, których liczebność oceniana jest na 80 tysięcy. Wczoraj w pobliżu Groznego, stolicy Czeczenii, partyzanci czeczeńscy zestrzelili rosyjski śmigłowiec wojskowy Mi-8, zabijając dziewięciu wojskowych, którzy znajdowali się na pokładzie. Informację tę potwierdziło rosyjskie dowództwo.", + "10372": "Ponad trzy i pół tysiąca osób wzięło udział w pogrzebie 26 dzieci i trzech kobiet, które zginęły w czwartek pod gruzami szkoły i domów w San Giuliano di Puglia na południu Włoch. Msza żałobna odbyła się pod gołym niebem. Biskup Larino Tommaso Valentinetti w czasie krótkiej homilii zaapelował o pomoc dla mieszkańców San Giuliano.", + "10373": "Rządowi eksperci z zachodniej Europy ostrzegają przed epidemią grypy. Uważają, że wirus może zabić setki osób na naszym kontynencie. Według naukowców powszechne stosowanie szczepionek i leków spowodowało, że wirus grypy znacznie się uodpornił. Teraz to tylko kwestia czasu, kiedy uderzy ze wzmożoną siłą.", + "10374": "Zarząd Miasta podpisał wczoraj porozumienie z kupcami, które w minioną sobotę zawarli prezydent Jerzy Małkowski i Piotr Grzymowicz z Warmińsko-Mazurskim Stowarzyszeniem Kupców i Producentów. Jak już informowaliśmy, teraz bez wiedzy olsztyńskich kupców w mieście nie powstanie już żaden sklep o powierzchni większej niż 300 m kw.", + "10375": "Roślinę przypominającą konopie indyjskie zauważył wczoraj przed budynkiem Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Olsztynie jeden z przechodniów. Półmetrowy krzaczek rósł w otoczeniu roślin ozdobnych na jednym z kwietników przed wejściem. Po naszym telefonie na miejscu pojawiła się policja, by ocenić, czy jest to krzew znajdujący się na liście zakazanych używek halucynogennych.", + "10376": "W sprawę zamieszany był także - skazany wczoraj na 3 lata więzienia i 500 złotych grzywny - Robert M., pracownik warszawskiej firmy windykacyjnej, narzeczony jednej z niedoszłych ofiar. To on przekonał panią S., że z pewnego źródła wie o planowanym uprowadzeniu córek. Miały się one znajdować na liście gangu porywaczy.", + "10377": "Podejrzewana o wypuszczenie na rynek skażonej jadem kiełbasianym pasztetowej masarnia pod Działdowem jest wciąż zamknięta. Tymczasem miejscowy sanepid prowadzi badania podejrzanego produktu. - Próby przeprowadzamy na myszkach laboratoryjnych - tłumaczy doktor Janusz Dzisko, szef Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Olsztynie. - Najdalej za cztery dni będziemy wiedzieli, czy ten produkt był skażony toksyną.", + "10378": "Jedna osoba zmarła, a pięć ciężko zatruło się alkoholem niewiadomego pochodzenia. Do nieszczęsnego zdarzenia doszło w Sowinie koło Jasła. Starsze, około 60-letnie małżeństwo razem ze znajomymi piło w niedzielę i poniedziałek skażony alkohol. Gdy dwaj bracia, w wieku 22 i 24 lat poczuli się źle, wezwano pogotowie, ale zanim dojechała karetka, starszy mężczyzna zmarł.", + "10379": "Podróżni wracający koleją z wakacji są łakomym kąskiem dla złodziei. Przekonała się o tym 15-letnia Paulina Serowik z Olsztyna (na zdjęciu), którą okradziono w drodze z Zakopanego do domu. - Straciłam telefon komórkowy i pieniądze - mówi Paulina Serowik. - Moim znajomym, którzy jechali w tym samym przedziale też zniknęło kilkaset złotych, telefony i dokumenty.", + "10380": "Pierwszy prywatny gazociąg w naszym województwie został wczoraj otwarty w podostródzkich Morlinach (na zdjęciu). Inwestorem jest olsztyńska firma Ekoenergiz, której jednym z założycieli jest Lech Gizelbach, olsztyński przedsiębiorca. Na razie gaz z 8-kilometrowego gazociągu będzie trafiał do Zakładów Mięsnych Morliny. W przyszłości ma przebiegać przez wsie.", + "10381": "W Moskwie zatrzymano wczoraj mężczyznę, który groził wysadzeniem się w powietrze pod siedzibą Federalnej Służby Bezpieczeństwa na Łubiance. Twierdził, że ma w samochodzie półtorej tony ładunków wybuchowych. Terrorysta domagał się rozmowy z przywódcami kraju. Po kilkudziesięciu minutach terrorysta zgodził się na przestawienie swego samochodu w mniej zaludnione miejsce.", + "10382": "Włoch Zucchero i Kanadyjczyk Garou będą gwiazdami rozpoczynającego się dziś 39. Międzynarodowego Festiwalu Piosenki \"Sopot Festival\". Potrwa on dwa dni. Gościem specjalnym dzisiejszego wieczoru w Operze Leśnej będzie laureatka pierwszego festiwalu piosenki w 1961 r. Irena Santor. Zdaniem producenta sopockiego festiwalu Mirosława Łękowskiego, tegoroczne gwiazdy festiwalu Zucchero i Garou nie mają żadnych kaprysów kulinarnych.", + "10383": "Wczoraj po raz kolejny na olsztyńskiej starówce zabrzmiały szanty. Było to już przedostatnie spotkanie z piosenką żeglarską tego lata. Brak miejsc przy stolikach oraz wspólne śpiewy mogą świadczyć, że impreza się podobała. - To są świetne imprezy - oceniła Ewa Białobrzeska, stała bywalczyni czwartkowych spotkań z szantą. Granie zakończyło się późno wieczorem.", + "10384": "Po uderzeniu policyjną pałką kobieta doznała poważnego urazu wewnętrznego. Krystynie Sz. lekarze usunęli śledzionę. Pobici rolnicy złożyli w prokuraturze doniesienie o przekroczeniu przez policję uprawnień. Ośrodek zamiejscowy bartoszyckiej Prokuratury Rejonowej w Lidzbarku Warmińskim stwierdził, że Krystyna Sz. bardzo aktywnie uczestniczyła w blokadzie, m.in. rzucała w policjantów workami wypełnionymi gnojówką.", + "10385": "Rok temu elbląskie Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami oskarżyło gospodarza o okrutne traktowanie koni. Sprawa trafiła do braniewskiej prokuratury. Sąd w Braniewie uznał, ze szkodliwość czynu Jana H. jest nieznaczna. Postępowanie przeciwko niemu warunkowo umorzono. Przez najbliższe dwa lata gospodarz z Dębowca będzie pod nadzorem prokuratury. Jednocześnie sąd zdecydował o odebraniu mu pozostałych dwóch koni.", + "10386": "Frenoplast, to inwestor produkujący okładziny hamulcowe. Firma podpisała umowę na dostawę okładzin z włoskim producentem wytwarzającym pociągi szybkobieżne Pendolino. MPM produkuje sprzęt gospodarstwa domowego, a Bog Art tachometry do samochodów ciężarowych. Każdy z inwestorów wyda na budowę przynajmniej 350 tysięcy euro. W ubiegłym roku w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej zainwestowało 11 firm.", + "10387": "Policja otrzymała ostrzeżenia o podłożeniu takich ładunków na parkingu w dzielnicy Hamra w Bejrucie, a także pod brytyjskim bankiem, pobliskim kościele i ambasadzie RP. Policyjni saperzy przez dwie godziny szukali bomb na jednym z parkingów, ale nie znaleźli żadnych ładunków. - Niebezpieczeństwo nadal istnieje - ostrzega jednak policja mieszkańców stolicy.", + "10388": "Tamtejsi odbiorcy zainteresowani są głównie Lublinem 3,5-tonowym pod zabudowę, furgonem ze standardowym i podwyższonym dachem, wersją skrzyniową oraz samochodem o krótkim rozstawie osi ze wzmocnionym zawieszeniem i podwyższonej ładowności. Pierwsze 60 samochodów, przeznaczonych głównie dla małego biznesu, Daewoo Motor Polska wysłało do Włoch pod koniec września.", + "10389": "Nastąpił nagły zwrot w sprawie porywaczy biznesmenów. Rozprawa przeciwko nim została przerwana 10 stycznia, ale nie wiadomo, czy - mimo że przesłuchano już większość oskarżonych - nie trzeba będzie rozpoczynać jej od nowa. Sąd Rejonowy w Olsztynie wczoraj postanowił przekazać ją Sądowi Okręgowemu. Strony mają 7 dni na zaskarżenie tego postanowienia.", + "10390": "Te skrzyżowania wyposażone są we wbudowane pod asfalt pętle indukcyjne, które odczytują liczbę czekających i przejeżdżających aut. Jeśli pojazdów jest sporo, na skrzyżowaniu automatycznie włącza się zielone światło, a informacja jest przesyłana do centrum. Komputer dostosowuje moment, czas i częstotliwość włączania świateł na funkcjonujących w systemie skrzyżowaniach w innych częściach miasta.", + "10391": "Bezdomnych z każdym dniem przybywa, przecież czeka nas najgorszy okres zimowy. W schronisku dysponujemy 20 miejscami, prowadzimy także prace nad adaptacją poddasza. Od września nie pomaga bezdomnym z gminy olecki Urząd Miejski, który dotąd za pobyt jednodniowy w schronisku płacił 20 zł. Łącznie w tym roku samorząd gminny przekazał \"Otwartym Drzwiom\" 18 tys. zł.", + "10392": "Po raz kolejny w Elblągu dwie fałszywe akwizytorki okradły starszą kobietę, która straciła 990 zł. Policja przestrzega przed zapraszaniem do domu osób oferujących coś do sprzedaży, gdy jesteśmy sami. Dwie dziewczyny w wieku 18-19 lat wybrały na ofiarę starszą kobietę mieszkającą w jednym z bloków przy ul. Tysiąclecia.", + "10393": "Trwające pod Bonn rokowania na temat przyszłości Afganistanu weszły w piątek w delikatną fazę decydowania o składzie przyszłych władz. AFP podała, powołując się na anonimowe źródła dyplomatyczne, że w nocy obecne w Petersburgu delegacje zdołały skompletować listy około 200 kandydatów do tymczasowej rady mającej rządzić Afganistanem do czasu powołania nowego rządu.", + "10394": "Pilnowali go policjanci z grupy antyterrorystycznej. Jarosław R., którego doprowadzono do sądu z aresztu, zeznawał jako świadek w jednym z procesów o znęcanie się. Na kilka minut ruch na korytarzach sądowych został wstrzymany. Przed drzwiami sali rozpraw siedzieli uzbrojeni antyterroryści. Jarosław R. jest jednym z domniemanych szefów olsztyńskiego półświatka.", + "10395": "Ważnego odkrycia archeologicznego dokonano w okolicach wsi Zdory, gmina Pisz. Na terenie jednej z okolicznych żwirowni znaleziono ludzkie szczątki z okresu nowożytnego. Na znalezisko natknął się Adam Mackiewicz, archeolog wynajęty do prac przez Wojewódzkie Służby Ochrony Zabytków w Olsztynie. Forma pochówku, jak i wstępne badania wskazują, iż kości pochodzą z II bądź III wieku naszej ery.", + "10396": "Według wstępnych ustaleń szczytnowskiej drogówki, winę ponosi kierowca policyjnego VW Transportera, ponieważ nie dostosował prędkości do warunków na drodze. Badanie alkomatem wykazało, ze był trzeźwy. Dochodzenie w sprawie wypadku wszczęła Prokuratura Rejonowa w Szczytnie. Rozbity samochód trafił na policyjny parking.", + "10397": "Jest propozycja obniżenia stawek podatku od dochodów osobistych - poinformowali wczoraj Jarosław Bauc i Longin Komołowski. W 2002 roku zamiast 19, 30 i 40 proc. obowiązywałyby stawki 18,5 proc. i 37 proc., w 2003 - 18 i 36 proc., w 2004 - 17,5 i 35 proc., a w 2005 - 17 i 34 proc.", + "10398": "Prawie 50 miast ucierpiało w powodzi nad rzeką Sommą. Nadmorska część tego rejonu odcięta jest od reszty kraju. W Pikardii ewakuowano 700 osób, woda zalała ponad 1800 domów. Takiej powodzi nie było od 80 lat. W Abbeville poziom wody przekroczył 2 metry. Zalało perony na dworcu kolejowym.", + "10399": "O przebudowie ul. Chopina mówi się od około 20 lat. W przyszłości ma być ona integralną częścią planowanej obwodnicy miejskiej - ul. Aglomeracyjnej. O realizacji obu inwestycji postanowiła w ub. roku Rada Miejska decydując się na emisję obligacji komunalnych. Obecna koncepcja jest kolejną w całym zestawie pomysłów. Pierwsza pochodzi z 1981 r. Zmodyfikowano ją sześć lat później.", + "10400": "Nowe rady gminne będą mniej liczne od obecnych. W trakcie czwartkowego szczytu liderów AWS i UW - jak się dowiedzieliśmy - oprócz przesunięcia terminu elekcji samorządowej z czerwca na wrzesień, uzgodniono bowiem także, iż efektem utworzenia powiatów i rządowo-samorządowych województw nie może być zwiększenie ogólnej liczby radnych. Tak więc rady powiatowe i samorządowe sejmiki wojewódzkie powstaną \"kosztem\" nieznacznego \"odchudzenia\" rad gminnych.", + "10401": "W żagańskim Zespole Szkół Tekstylno-Handlowych prezentacji programu komputerowego do konstruowania i modelowania odzieży CAD GRAFIS dla polskiego przemysłu odzieżowego dokonał autor, prof. Claus Friedrich z Niemiec. Wcześniej we \"Włókienniku\" przedstawiono program przeznaczony dla szkolnictwa zawodowego i przeszkolono nauczycieli. W przyszłym roku szkolnym w nielicznych placówkach oświatowych w Polsce, w tym w Żaganiu i Zespole Szkół Zawodowych nr 2 w Nowej Soli, GRAFIS zostanie wykorzystany w kształceniu klas odzieżowych.", + "10402": "Sojusz Lewicy Demokratycznej nie zgadza się z zapowiedzianym przez premiera Jerzego Buzka przesunięciem wyborów samorządowych na wrzesień br. - SLD uważa, że nie ma żadnych powodów, aby przesuwać termin wyborów do samorządów lokalnych. To, że rządząca koalicja Solidarność - Unia Wolności obawia się wyników tych wyborów, nie jest żadnym powodem ich odroczenia.", + "10403": "Minister zdrowia podpisał w piątek rozporządzenie o standardach postępowania oraz procedurach medycznych obowiązujących przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych w zakresie anestezjologii i intensywnej terapii. Jest to pierwszy taki akt normatywny w medycynie. O wydanie tych przepisów od dawna zabiegali anestezjolodzy.", + "10404": "Otwarte drzwi od stacji znajdującej się na terenie zakładu Warszbud zauważył we wtorek wieczorem przypadkowy przechodzień. Zajrzał do środka budynku i w rogu zauważył zwęglone zwłoki. Ze wstępnych ustaleń policji wynika, że do stacji transformatorowej przesyłającej prąd o napięciu 15 tysięcy V, dokonano włamania.", + "10405": "Kolejny pijany policjant straci pracę. Tym razem technik kryminalny z Nowego Miasta Lubawskiego. Miesiąc temu posadę stracił komendant powiatowy z Braniewa, który w komendzie był w stanie nietrzeźwości. Wczoraj w podobnych okolicznościach wpadł technik Wydziału Kryminalnego w Nowym Mieście Lubawskim. Policjanta z 15-letnim stażem zbadano alkomatem - miał 2,3 promila alkoholu w wydychanym powietrzu.", + "10406": "Na przełomie czerwca i lipca Stomil-Olsztyn SA zamierza oddać do użytku budowany właśnie magazyn opon. Magazyn pozwoli firmie na zaspokojenie potrzeb rynku poprzez zapewnienie odpowiednich zapasów ogumienia. Magazyn będzie miał powierzchnię 42 tys. m kw. To kolejna duża inwestycja olsztyńskiej spółki po przejęciu jej przez francuski Michelin.", + "10407": "Ministerstwo obrony USA ujawniło z trzydniowym opóźnieniem, że pluskwa milenijna spowodowała awarię systemów satelitarnych, przekazujących dane wywiadowcze w Pentagonie. Jak ujawnił wczoraj wiceminister obrony John Hamre, wkrótce po przestawieniu zegarów komputerowych Pentagonu na nową datę 2000 roku, eksperci resortu nie byli w stanie przetworzyć danych przysyłanych z amerykańskich satelitów szpiegowskich.", + "10408": "W wyniku modyfikacji gąsienice jedwabnika będą zdolne przekształcić się w swoistą miniaturową fabrykę substancji chemicznych, przydatnych dla człowieka. W toku badań stwierdzono, że można również tak zmienić układ genetyczny dżdżownicy jedwabnika, aby bardziej uodpornić ten gatunek owadów na gorący klimat, co sprzyjałoby rozszerzeniu hodowli w różnych rejonach świata.", + "10409": "Wejścia do Unii Europejskiej chce 56 proc. Polaków - wynika z sondaży instytutu PBS. Wzrosła liczba niezdecydowanych. Mało kto podziela jednak eurolęki polityków przeciwnych integracji. Z jednym wyjątkiem: perspektyw dla rolnictwa. Dwie trzecie badanych spodziewają się, że \"zaleją nas tańsze artykuły spożywcze, a rolnictwo padnie\". Ludzie są natomiast raczej spokojni o losy gospodarki, kultury i religijności.", + "10410": "Komisja Kancelarii Sejmu, która zakończyła właśnie swoje prace, jedynie wstępnie weryfikowała podpisy o referendum. Prezydium Sejmu, które ma zdecydować o dalszych losach referendum, zwróciło się wczoraj do Państwowej Komisji Wyborczej o stwierdzenie, czy pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum w sprawie podziału i ustroju terytorialnego RP jest złożona wymagana liczba głosów.", + "10411": "Według przedstawicielki ZOZ-u Celina S. mogła się zarazić zupełnie gdzie indziej, na przykład podczas prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej lub w trakcie kontaktów towarzyskich i rodzinnych. ZOZ zaprzecza również, ze następstwem żółtaczki były choroby tarczycy, oczu oraz dolegliwości kręgów szyjnych i kręgosłupa.", + "10412": "Była Miss America, 37-letnia Elizabeth Ward Gracen, która ma zeznawać w procesie wytoczonym prezydentowi Clintonowi przez Paulę Jones, oświadczyła, ze uprawiała seks z Billem Clintonem w czasach, kiedy był jeszcze gubernatorem stanu Arkansas, ale odbywał się to za obopólną zgodą. Wcześniej Gracen stanowczo zaprzeczała, że utrzymywała intymne kontakty z prezydentem.", + "10413": "Prezydent Ukrainy Leonid Kuczma zapewnił wczoraj w Kijowie, że rezultaty wyborów parlamentarnych nie wpłyną zarówno na wewnętrzną, jak i na zagraniczną politykę Ukrainy. Kuczma oświadczył, że gospodarka będzie reformowana na zasadach rynkowych. Prezydent powiedział, że nowy parlament nie będzie gorszy od poprzedniej Rady Najwyższej. Zdaniem szefa państwa konflikt między prezydentem a parlamentem kończącej się kadencji ujawnił brak perspektyw w takiej sytuacji.", + "10414": "Rzecznik fundacji przedsiębiorstw partycypujących w funduszu odszkodowawczym Wolfgang Gibowski poinformował, że w ciągu mijającego roku ich liczba wzrosła ze stu do 5500. Przyznał jednak, że niektóre firmy rzeczywiście nie chcą ponosić odpowiedzialności za zatrudnianie robotników przymusowych. Uważają, że to obowiązek państwa.", + "10415": "Siostry znów wyszły na drogi - około 70 pielęgniarek i położnych blokowało przez godzinę trasę dojazdową na jedyny most przez Wisłę w Płocku i prowadzącą tamtędy drogę krajową nr 60. Protest przerwały po negocjacjach z policją. Według danych OZZPiP w 48 placówkach w całym kraju trwa strajk bezterminowy, a głodówka w 31.", + "10416": "Talerze nowego dysku wirują z prędkością 7200 obrotów na minutę, szybkość transmisji sformatowanych danych wynosi do 47 MB na sekundę. Dysk jest bardzo cichy - emituje hałas o natężeniu zaledwie 37 decybeli. Konstruktorzy zastosowali w nowym produkcie system ochrony przed drganiami, który monitoruje ruch dysku w stosunku do obudowy lub układu mocującego.", + "10417": "Szef \"Forum\" Tadeusz Gawin powiedział w piątek w południe, że komitet nie podpisał żadnego porozumienia. Związkowcy podkreślili jednak, że mają gwarancje ministra w sprawie modelu PKP i przyszłych przekształceń kolei oraz dalszych rozmów z nimi. Nie podali jednak szczegółów. Oceniając strajk, Gawin oświadczył, że ruch towarowy praktycznie się nie odbywał, a na Śląsku stanęło wiele pociągów pasażerskich.", + "10418": "Wszyscy chorzy pili odtłuszczone mleko, wyprodukowane przez największą mleczarnię rejonu Kansai. Jakkolwiek badania laboratoryjne są jeszcze w toku, w piątek rano ze sklepów w Osace wycofano ze sprzedaży produkty zakładu, w tym przede wszystkim ponad 300 tysięcy opakowań mleka. Mleczarnia zapewnia, że w zakwestionowanym mleku nie wykryto jakichkolwiek bakterii, które mogłyby powodować zatrucie.", + "10419": "Funkcjonariuszom udało się odzyskać część krzyży oraz ustalić personalia dwóch pozostałych sprawców, którzy brali udział w kradzieży i dewastacji. Jak już informowaliśmy, sprawcy, którzy pojawili się na barcińskim cmentarzu, uszkodzili około 90 płyt nagrobnych odrywając z nich ozdobne litery wykonane z mosiądzu oraz wyrywając z krzyży pasyjki.", + "10420": "Zarząd BOZPN zapoznał się z informacją o wydarzeniach, jakie miały miejsce na stadionie Polonii podczas finałowego meczu o Puchar Polski pomiędzy Polonią i Zawiszą. Regulaminowe decyzje, po wnikliwej analizie protokołu z tego pojedynku, podejmie Wydział Dyscypliny BOZPN. Zarząd negatywnie i z ubolewaniem odniósł się do chuligańskich zachowań niektórych pseudokibiców. Zarząd stoi na stanowisku maksymalnego ograniczenia możliwości tego typu działań na stadionach piłkarskich.", + "10421": "Sprawa rzekomej korupcji wiceprezydenta pojawiła się pod koniec ub. r. na sesji Rady Miasta. Radny niezależny (wcześniej SLD) Tomasz Woźniak oskarżył publicznie S. Pastuszewskiego, że w czasie gdy ten był wiceprezydentem miasta skorzystał z darmowych robót pewnej firmy w zamian za przyspieszenie prywatyzacji kamienicy, którą była ona zainteresowana.", + "10422": "Politycy, ludzie kultury, dziennikarze, niektórzy Żydzi, którzy opuścili Polskę w wyniku Wydarzeń Marcowych 1968 r. oraz wielu słuchaczy szczelnie wypełniło w niedzielę salę Domu Literatury w Warszawie, gdzie odbyło się spotkanie \"Szok Marcowy\", zorganizowane przez warszawską Gminę Żydowską.", + "10423": "Porywacze zażądali od rodziny porwanej okupu w wysokości 5 tys. zł. Pieniądze miały zostać złożone w nocy z 28 lutego na 1 marca w Warszawie, w okolicach cmentarza przy ul. Okopowej. Grożąc skrzywdzeniem Anety, zabronili też powiadamiać policję. Po otrzymaniu informacji przez policję natychmiast podjęto czynności operacyjne.", + "10424": "4-letni chłopiec wieziony na motocyklu przez pijanego ojca zginął w niedzielę w wypadku na trasie Suchedniów - Mostki w woj. kieleckim - poinformował oficer dyżurny KWP w Kielcach. Do tragedii doszło na łuku drogi; rozpędzony pojazd zjechał do wypełnionego wodą rowu i przycisnął dziecko. Jego ojciec, 33-letni Tadeusz G. oraz jadący z tyłu właściciel pojazdu Tomasz D., zbiegli z miejsca wypadku.", + "10425": "BMW, które kilka lat temu wykupiło inną brytyjską firmę samochodową Rover, jest obok Volkswagena głównym kandydatem do przejęcia od Vickersa kontroli nad Rolls-Roycem. Według prasy brytyjskiej, nowy rolls ma kosztować więcej niż najdroższy z obecnie produkowanych modeli tej firmy, którego wersja podstawowa kosztuje obecnie w Wielkiej Brytanii 111 tysięcy funtów szterlingów (180 tys. dolarów).", + "10426": "Postęp techniczny dosięgnął także brytyjskich amatorów herbaty. Swój narodowy napój mogą oni teraz sączyć z metalowej puszki, takiej samej, w jakiej sprzedaje się Coca Colę czy piwo. Sklepy oferują taką herbatę, podgrzaną w specjalnym termostacie do temperatury 56 stopni C. Można też kupić puszki na zapas i podgrzewać je w domu. Herbata zachowuje świeżość do pięciu miesięcy.", + "10427": "Lwiątka (dwa samce i samiczka), które urodziły się w październiku ubiegłego roku w łódzkim Ogrodzie Zoologicznym skończyły właśnie pół roku i po okresie kwarantanny wraz z ojcem Bruno i matka Luną zostały wypuszczone na wybieg. Są atrakcją nie tylko dla zwiedzających, ale także dla pracowników ogrodu, którzy je obserwują. Młode lwy codziennie zjadają ok. 3 kilogramów surowego mięsa.", + "10428": "Ponad 80 tys. zł wyniósł zeszłoroczny dochód szefa AWS Mariana Krzaklewskiego i jego żony. Krzaklewski powiedział w piątek dziennikarzom, że rozlicza się razem z żoną. Dodał, że w ramach ulg podatkowych fiskus zwróci mu ok. 8 tys. zł. Odliczenia te związane są m.in. z darowizną dla NSZZ \"Solidarność\" oraz z założeniem książeczki mieszkaniowej.", + "10429": "Po mszy beatyfikacyjnej Ojca Pio w niedzielę w Watykanie papież Jan Paweł II udzielił błogosławieństwa byłemu premierowi Włoch Giulio Andreottiemu. Papieski gest odnotowała wczoraj włoska prasa. Przypomina, że 80-letni polityk chadecki jest oskarżony w dwóch procesach: o współpracę z mafią i zlecenie zabójstwa dziennikarza Mino Pecorellego.", + "10430": "Amerykańska ekspedycja odnalazła w sobotę pod szczytem Mount Everest, na wysokości 8300 metrów, zwłoki brytyjskiego wspinacza George'a Mallory'ego, który zmarł tam 75 lat temu. Mallory i Irvine zaginęli 8 czerwca 1924 roku w drodze ku najwyższemu wierzchołkowi Ziemi. Snuto potem przypuszczenia, że mogli rzeczywiście zdobyć Mount Everest i zginąć dopiero w drodze powrotnej.", + "10431": "U małych pacjentów lekarze stwierdzali najczęściej anginę i nieżyt górnych dróg oddechowych. Na dworze jest ciepło, w wielu mieszkaniach jeszcze grzeją, a dzieci nie zdążyły się po zimie zahartować. Wystarczy zimna cola lub lody i zapalene gardła gotowe. Jeśli do tego rozgrzane zabawą dziecko \"zawieje\" wiatr, to po kilku godzinach występuje wysoka temperatura i ból gardła.", + "10432": "Taśmy z nagraniem wykorzystano też w kolegium ds. wykroczeń. Były dołączone jako dowód do wniosku o ukaranie kierowcy, który zatrzymał auto w niewłaściwym miejscu. Strażnicy sporządzili również listę pojazdów, których kierowcy jadąc ul. Piotrkowską popełnili różne wykroczenia drogowe (np. nie respektując nakazu skrętu).", + "10433": "Stary budynek filharmonii przy ul. Narutowicza (tuż obok wejścia do kina \"Bałtyk\") wkrótce przestanie istnieć. 15 marca rozpoczyna się jego wyburzanie. - To obiekt bardzo trudny do rozebrania - mówi Andrzej Nawocki, dyrektor Zakładu Robót Inżynieryjno-Budowlanych \"Nawbud\". - Nie tylko z powodu lokalizacji - budynek stoi przeciez tuż przy ulicy, w bardzo ruchliwej części miasta, ale i samej konstrukcji.", + "10434": "W mijajacym sezonie łowieckim wśród ustrzelonych 72 dzików znalazł się prawdziwy okaz. Upolowany na terenie Leśnictwa Chrośno (okolice Aleksandrowa Łódzkiego) odyniec ważył 137 kg! - To rzeczywiście potężna sztuka - mówi Leopold Krupowczyk, prezes koła łowieckiego \"Odyniec\". - Zwykle duże dziki ważą od 70 do 80 kilogramów.", + "10435": "W Polsce 67 proc. mężczyzn i 64 proc. kobiet w wieku 34-64 lat ma nadwagę lub należy do otyłych. Aż 12-17 proc. dzieci i młodzieży za dużo waży - twierdzi pismo \"Super Linia\", które ogłosiło 1 marca dniem puszystych. - Ogłosiliśmy takie święto w celu zwrócenia uwagi na życie i problemy ponad połowy naszego społeczeństwa, która za dużo waży - poinformowała redaktor naczelna pisma.", + "10436": "Ankieta przeprowadzona przez sieć telewizyjną Fox zapowiada, że książka Moniki Lewinsky o jej stosunkach seksualnych z prezydentem Billem Clintonem (w marcu pojawi się na rynku) prawie zupełnie nie interesuje Amerykanów. Mało kto w USA ma ochotę czytać zwierzenia byłej stypendystki Białego Domu, które przez przeszło rok Amerykanie mieli na co dzień w telewizji i prasie.", + "10437": "Wedle wstępnych szacunków budowa pochłonie ok. 30 mln dolarów. Pod jednym dachem znajdą się tu hipermarket \"Real\" (artykuły spożywcze i przemysłowe codziennego użytku), market budowlany \"Praktiker\", \"Media Markt\" (sklep z elektroniką), \"Dom Mody Adler\", a ponadto w pasażu - aż 64 sklepy detaliczne, do tego apteka, piekarnia, salon fryzjerski, bank i kilkanaście innych punktów usługowych.", + "10438": "Istotą wynalazku Polaka, którego koszt po wprowadzenia do masowej produkcji ma nie przekraczać 50 dol., jest umieszczenie w deskorolkach specjalnych mechanizmów, które wraz ze zmianą ułożenia ciała użytkownika przyczyniają się do ich napędzania. Zagięta na przodzie deskorolka pozwala jeżdżącemu - poprzez odpowiednie manewrowanie ułożeniem ciała i naciskanie nogami to jej przodu to tyłu - na gładkie i szybkie pokonywanie przestrzeni.", + "10439": "- Centrala nie dostała pozwolenia na wycięcie świerków, dlatego trzeba było je przesadzić o kilka metrów - tłumaczy Anna Wołowska z Wydziału Ochrony Środowiska UMŁ. - Oczywiście zajęła się tym specjalistyczna firma - chirurgów drzew. W tak ciężkich warunkach młode drzewka by się nie przyjęły dlatego warto było ratować już te rosnące.", + "10440": "Nikogo nie dziwi widok ludzi dźwigających plastikowe butle i kanistry napełnione w tutejszym zdroju. Tym bardziej że jest to na razie jedyne miejsce w Łodzi, gdzie można przyjść i napić się albo \"zatankować\" wody głębinowej. Są jeszcze studnie przy ul. Telefonicznej, Mileszki, Pomorskiej, Kasprowicza, Henrykowskiej, Łukaszewskiej, Gotyckiej, Olkuskiej i Żółwiowej ale łodzianie nie mają do nich dostępu.", + "10441": "Czasy się zmieniają. Wracają stare, słowiańskie (i nie tylko) imiona i coraz więcej rodziców decyduje się dać swoim pociechom te \"zapomniane\": Sławomir, Stanisław, Antoni, Karol, Krystyna, Barbara, Izabela, Ewa. Urzędy stanu cywilnego takie właśnie imiona notują. Ale niekiedy zdarzają się i inne.", + "10442": "Para taneczna klasy S: Małgorzata Piasna i Konrad Szymański wiodła prym na rozegranych w sobotę I Mistrzostwach Okręgu Łódzkiego w tańcu towarzyskim. Była gorąco oklaskiwana przez publiczność i zdobyła uznanie w oczach sędziów, zajmując I miejsce w obu kategoriach - tańcach standardowych i latynoamerykańskich. Jej również przypadł puchar \"Expressu\" ufundowany dla najlepszej pary turnieju w tańcach latynoamerykańskich.", + "10443": "W sobotę w nocy w mieszkaniu przy ul. Nawrot 77 dwoje dzieci i ich matka zatruli się gazem. Prawdopodobnie był to tlenek węgla z termy gazowej, nie mającej prawidłowego odprowadzenia. Bracia: Łukasz (1,5 roku) i Sylwester (8 lat) zostali przewiezieni do szpitala im. Korczaka.", + "10444": "W poszukiwaniach brało udział w sumie 19 ratowników TOPR. Warunki były tak trudne, że nawet znawcy gór tracili orientację. Mgła miejscami ograniczała widoczność do jednego metra, w dodatku padał śnieg. W niedzielę po południu turysta schodzący z Zawratu usłyszał głosy we mgle. Nie udało mu się jednak nawiązać kontaktu głosowego z nawołującymi.", + "10445": "Niemiłym zaskoczeniem dla młodzieży jest zniesienie \"urzędu\" rzecznika praw uczniów. Nie zawsze przecież skutkowała interwencja u dyrektora szkoły. Z 13 do 27 zwiększa się w Łodzi liczba opiekunów, przeprowadzających dzieci idące na lekcje przez najruchliwsze jezdnie i skrzyżowania.", + "10446": "Z rozbitej hondy wyszedł kierowca - ok. 30-letni dobrze zbudowany blondyn w okularach, a po chwili towarzysząca mu młoda, około 20-letnia, zgrabna, czarnowłosa kobieta. - Jemu ciekła krew z głowy - mówią świadkowie. - Ona szła zgięta wpół. Krzyczał jednak, żeby nie wzywać pogotowia, ani policji, że sobie poradzą. Wyjął komórkę i przedzwonił, chyba po taksówkę.", + "10447": "Gdy w latach 80. Tadeusz Nawrocki kupował działkę, już wówczas na jej części znajdowała się droga. Jednak w księgach wieczystych figurował jako jedyny właściciel gruntu, a miasto nigdy go nie wywłaszczyło. Dlatego gdy gmina pod \"jego drogą\" wybudowała kolektor sanitarny, wystąpił o odszkodowanie.", + "10448": "Zginęło wtedy dwóch pilotów. Badająca sprawę Iskry prokuratura wojskowa umorzyła śledztwo w sprawie Dzioka, obarczając winą za nieumyślne spowodowanie katastrofy jego zastępcę i dwóch innych oficerów. W czerwcu Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie zwrócił sprawę prokuraturze, aby rozpatrzyła wniosek wdów po tragicznie zmarłych pilotach o objęcie oskarżeniem także gen. Dzioka.", + "10449": "W myśl przepisów ruchu drogowego z włączonymi światłami mijania także w dzień jeździmy w Polsce od 1 października do końca lutego. Przypominamy zatem zmotoryzowanym, że na odpowiednie przygotowanie świateł w samochodzie pozostał jeszcze miesiąc. Należy przede wszystkim sprawdzić stan wszystkich reflektorów i zainstalowanych w nich żarówek.", + "10450": "Ulice zamieniły się w nieprzejezdne rozlewiska. Najgorzej było na ul. Strykowskiej przy Wojska Polskiego. Tam skrzyżowanie przypominało wzburzone jezioro. Mężczyzna, który odważył się przejechać tamtędy wielkim starem, po chwili zjechał na bok, by wylać wodę z kabiny.", + "10451": "Drogą lotniczą wysłana została do Kosowa tylko część rosyjskiego kontyngentu, reszta przypłynie drogą morską. W porcie Tuapse w Kraju Krasnodarskim trwa załadunek 1500 spadochroniarzy, którzy mają dotrzeć do Kosowa ok. połowy lipca. Również wczoraj rano na prisztińskim lotnisku wylądował pierwszy cywilny samolot od 12 czerwca, czyli wejścia sił pokojowych do Kosowa.", + "10452": "W Łowiczu i Rawie Mazowieckiej trwają przygotowania - poinformowała nas Zenona Czarnecka, wiceprzewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych Regionu Łódzkiego. Praca w okupowanych szpitalach przebiega normalnie. Siostry wykonują swoje obowiązki, a po pracy przechodzą do specjalnie wydzielonego przez dyrekcję pomieszczenia, w którym będą przebywać przez całą dobę (na zmiany).", + "10453": "Ogromnym wzięciem cieszą się przed sezonem urlopowym jednorazowe nakładki toaletowe. Po prostu znikają z półek sklepów drogeryjnych. Są niezastąpione zwłaszcza dla kobiet i dzieci w podróży pociągiem, na stacjach benzynowych, restauracjach lub w innych miejscach, gdzie korzystają z toalet publicznych. Nakładkę rozkłada się na desce sedesowej. Po spłukaniu ulega biodegradacji.", + "10454": "26-letni mężczyzna utonął na oczach przechodniów w miejskiej fontannie na rynku w centrum Pińczowa (woj. świętokrzyskie). Do wypadku doszło w poniedziałek po południu w czasie największego upału. Grzegorz L. przeskoczył wysokie ogrodzenie fontanny, rozebrał się i wskoczył do wody. Amator kąpieli po skoku nie wypłynął. Zbiornik fontanny ma około dwóch i pół metra głębokości.", + "10455": "Właścicielka sklepu z ul. Pabianickiej została pobita i skopana przez dwie kobiety w zaawansowanej ciąży. Najpierw chciały ukraść kosmetyki i odzież. - Do środka weszły cztery panie - opowiada Helena Bednarek, właścicielka placówki. Głośno mówiły w niezrozumiałym dla mnie języku. Podeszły do lady i zaczęły zabierać kosmetyki i odzież. Bez pardonu wpychały rzeczy do kieszeni i toreb.", + "10456": "Na tym osiedlu wielu mieszkańców ma już telefony. Będzie to więc okazja dla pozostałych. Jednak, jak nam powiedziano w Zakładzie Telekomunikacji, nic nie stoi na przeszkodzie, by ktoś posiadający już stację, założył sobie drugi czy trzeci telefon. Nie ma żadnych ograniczeń. Jeśli istnieją odpowiednie warunki można mieć i 10 czy nawet więcej numerów.", + "10457": "Frontony kamienic przy ulicy Piotrkowskiej straszą zardzewiałymi konstrukcjami reklam neonowych. Reklama Hortexu nie świeci od ok. 10 lat. Jest widoczna bo od dołu podświetlają ją żarówki. Mieszkańcy sąsiadujących kamienic nie mogli oglądać telewizji kiedy napis na dachu budynku był włączony.", + "10458": "Obok towarów z zezwoleniem GIS i atestem Instytutu Matki i Dziecka sprzedaje się artykuły, których etykieta sugeruje, że są przeznaczone dla małego dziecka, a nie przeszły procedury uzyskania atestu - mówiono na konferencji prasowej w Instytucie Matki i Dziecka. Według naukowców z tej placówki, nie jest obojętne to co małe dziecko je. W ciągu pierwszego roku życia niemowlę potraja swoją wagę urodzeniową.", + "10459": "Policja dysponuje portretem pamięciowym złodzieja dzieła Mikołaja Kopernika \"O obrotach sfer niebieskich\". Ma też ślady zapachowe, ślady linii papilarnych oraz rewers własnoręcznie wypisany przez sprawcę kradzieży. Dzieło skradziono przedwczoraj z Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Wcześniej ktoś próbował wypożyczyć inny egzemplarz z Biblioteki Jagiellońskiej. O kradzieży powiadomiono Straż Graniczną i Interpol.", + "10460": "Dopiero przy bliższych oględzinach okazało się, że szkielet to nie szczątki ofiary morderstwa, lecz osadzona na statywie... pomoc naukowa. Kto ostatni z niej korzystał, a potem porzucił na pastwę pająków i wilgoci? Szukając odpowiedzi na to pytanie dotarliśmy tropem kości do ostatniego lokatora pałacyku Akademii Medycznej w Łodzi.", + "10461": "Telekomunikacja blokuje w ulicznych aparatach numery rozpoczynające się od cyfr 0700. Prowadzi tę akcję ze względu na liczne kradzieże impulsów. Okazało się, że to oszuści włamywali się do automatów, podłączali i \"nabijali\" rachunki. Firma ponosiła duże straty. W Łodzi złapano dwie kobiety, które w ten sposób \"wydzwoniły\" 60 tys. zł.", + "10462": "Dziś w Centrum Szkoleniowo-Konferencyjnym Uniwersytetu Łódzkiego rozpoczyna się 3-dniowe seminarium pt.: \"Terroryzm - aspekty społeczne i środki przeciwdziałania\". Zorganizowało je Europejskie Stowarzyszenie Studentów Prawa \"ELSA\". Weźmie w nim udział blisko 100 osób z całej Polski. Wykłady o zagrożeniach terroryzmem wygłoszą m.in. Wojciech Wróblewski, wiceminister spraw wewnętrznych, przedstawiciele KG Policji i prawnicy.", + "10463": "Porucznik Mirosław Hermaszewski, syn polskiego kosmonauty, został prawomocnie skazany na pięć lat więzienia i degradację za pomoc w napadzie na jednostkę wojskową na warszawskim Bemowie. Wojskowy Sąd Okręgowy odrzucił wczoraj apelacje obrońców i utrzymał wyrok sądu pierwszej instancji. Sąd Garnizonowy skazał Hermaszewskiego 31 sierpnia.", + "10464": "W łódzkiej kolekturze przy al. Piłsudskiego obok ul. Przędzalnianej wysłał swój kupon szczęśliwiec, który w sobotnim losowaniu Dużego Lotka trafił jedną z trzech \"szóstek\". I zgarnął 2 mln 65 tys. zł - czyli prawie 21 miliardów starych złotych! To największe kwoty, jakie kiedykolwiek wypłacił Totalizator.", + "10465": "Policjanci z \"drogówki\" odkryli, że jadący autem dwaj młodzi mężczyźni są poranieni, ale nie z powodu kolizji... Okazało się, że pasażerowie zostali pokłuci nożem jeszcze zanim wsiedli do samochodu, a stłuczka zdarzyła im się w drodze do szpitala. Jeden z poszkodowanych został natychmiast odwieziony do szpitala im. Kopernika. Sprawą zajmują się policjanci z 6 komisariatu na Górnej.", + "10466": "Trójka grotołazów z Berlina rozpoczęła w sobotę penetrację średniowiecznej studni w Otmuchowie (Opolskie). Akcja odbywa się pod nadzorem polskich służb ochrony zabytków. Źródła historyczne podają, że studnia należała do zamku biskupów wrocławskich. Według legend, w studni głębokiej na ponad 30 metrów znajdują się wejścia do lochów i tajnych chodników łączących posiadłości właścicieli zamku.", + "10467": "Ranny został 26-letni mieszkaniec Legnicy (jak się potem okazało, poszukiwany przez legnicką prokuraturę w związku z rozbojem przy użyciu niebezpiecznego narzędzia). Ok. 150 metrów od dyskoteki znaleziono w rowie zwłoki 23-letniego mieszkańca Legnicy. Na jego ciele odkryto dwie rany postrzałowe: śmierć nastąpiła wskutek wykrwawienia. Po przeciwległej stronie drogi, w oplu leżał 27-letni legniczanin z ranami postrzałowymi.", + "10468": "Iran zaprzeczył, jakoby sąd apelacyjny w Teheranie miał utrzymać w mocy karę śmierci, wymierzoną przez sąd niższej instancji niemieckiemu biznesmenowi, oskarżonemu o utrzymywanie stosunków seksualnych z irańską kobietą. Wiadomość taką podały w sobotę media teherańskie. Potwierdził ją teherański adwokat przedsiębiorcy z Niemiec, 56-letniego Helmuta Hofera.", + "10469": "Fakt, że 26-letni Krzysztof R. był bity przez żonę, wyszedł na jaw dopiero na rozprawie rozwodowej. Iwona R. zaczęła znęcać się nad mężem psychicznie i fizycznie już w 3 miesiące po ślubie, a niespełna rok później wyrzuciła go z jego mieszkania, które otrzymał po babci i zamieszkała tam z kochankiem.", + "10470": "Specjalny pociąg rusza dopiero, gdy PKP znajdzie co najmniej 300 chętnych do jazdy. W tej sytuacji wiele przedziałów w pociągach nad morze, w góry i na Mazury zajmują koloniści. \"Włókniarz\" jadący do Świnoujścia zabrał wczoraj 100 kolonistów do Międzyzdrojów. Składem do Kołobrzegu pojechało 150 dzieci.", + "10471": "Teraz na krzaczkach zostało niewiele przeważnie drobnych owoców. Coraz mniej jest też ustawionych przy drodze sprzedawców. Cały handel kumuluje się przy trasie z Łodzi do Łowicza w rejonie tradycyjnego zagłębia truskawkowego czyli koło Strykowa. - Dziś prawdziwych truskawek już nie ma - stwierdza jeden ze sprzedawców na pl. Barlickiego.", + "10472": "Rada Europy postanowiła walczyć z handlem ludźmi - kobietami, dziećmi, mężczyznami, łącząc się w tym działaniu z organizacjami pozarządowymi. Celem, jaki stawia sobie Rada Europy, jest opracowanie do stycznia 1999 r. europejskiego zalecenia, które stałoby się podstawą przyszłej konwencji RE w sprawie walki z handlem żywym towarem.", + "10473": "W sobotę i niedzielę członkowie czternastu bractw rycerskich dali popis średniowiecznych sztuk walki. Turniejowe emocje podgrzewały zmagania łuczników, kawalerzystów, a także pojedynki rycerzy używających mieczy, włóczni oraz ciężkich toporów. Licznie przybyła publiczność zajęła miejsca przy stołach biesiadnych, na obszernym trawniku lub obok sceny.", + "10474": "Bydgoszcz w sobotę gościła uczestników IV Wodniackiej Ekspedycji Ligi Morskiej Flis '98, propagujących regulację polskich rzek, co pozwoli przeciwdziałać powodziom i rozwijać żeglugę śródlądową. W centrum miasta przy brzegu Brdy zacumowano kilkanaście statków i jachtów płynących z Gdańska i Warszawy. Z Bydgoszczy wodniacy popłyną Kanałem Bydgoskim, Notecią i Wartą do Kostrzyna na spotkanie się z grupą zdążającą Odrą z Gliwic.", + "10475": "Nie udziela wypowiedzi dziennikarzom. Jak się dowiedział dziennikarz PAP, zrezygnował z policyjnej eskorty. Po mieście porusza się z ochroną osobistą. W sobotę Solana zwiedzał warszawską Starówkę. Oddał hołd powstańcom warszawskim, m.in. pod Pomnikiem Powstania Warszawskiego i Małego Powstańca. Oprócz Warszawy, gość odwiedzi także Kraków oraz Gdańsk.", + "10476": "Trzeci dzień z rzędu trwał wczoraj pościg za trzema uzbrojonymi zbiegami, którzy w piątek wraz z ośmioma kolegami uciekli z aresztu śledczego na Półwyspie Czukockim, w Rosji. W niedzielę zostali oni otoczeni wśród czukockich wzgórz przez milicję, jednak pościg utrudniała gęsta mgła i deszcz. Z powodu złych warunków atmosferycznych śmigłowce użyte do poszukiwań mogły być wykorzystane tylko w ograniczonym zakresie.", + "10477": "W tym roku wybrał się w podróż, jak sam określił, w celu przeprowadzenia naukowego badania wydolności chorego na cukrzycę insulinozależną w warunkach ekstremalnego wysiłku fizycznego i psychicznego. Jego pomysł spotkał się z oburzeniem i protestami lekarzy. Codziennie przejeżdżał od 80 do 150 km. Ponadmiesięczna wyprawa zakończyła się sukcesem.", + "10478": "Pociąg relacji Nowy Sącz-Muszyna zabił dorodnego ok. 300-kilogramowego niedźwiedzia. Zwierzę znaleziono w piątek między torami w pobliżu Szczawna. Było tak zmasakrowane, że myśliwi z trudem ustalili jego płeć. Prawdopodobnie był to niedźwiedź, który ubiegłej jesieni przybył w pasmo Jaworzyny Krynickiej, gdzie urządził sobie gawrę.", + "10479": "Obdukcja lekarska wykazała, że dziennikarz ma uszkodzoną lewą stronę twarzo-czaszki, operator kamery - krwiak na prawym barku, a operator dźwięku - liczne zadrapania na szyi. Zapowiedziano, że TVP skieruje wniosek do Prokuratury Wojewódzkiej w Toruniu w sprawie \"uniemożliwienia pracy ekipie reporterskiej\". Do pisma zostanie dołączony protokół obdukcji.", + "10480": "Do tej pory zidentyfikowano ciała 30 ludzi - dwu Włochów, Jamajczyka i trzech Kubańczyków. Pozostali to Ekwadorczycy, wśród nich jest piątka dzieci, które grały w piłkę nożną. Pozostaje do zidentyfikowania jeszcze 38 zwłok oraz 14 worków z ludzkimi szczątkami. 39 rannych to Ekwadorczycy. Stan czterech z 15 uratowanych pasażerów jest krytyczny.", + "10481": "Do tej pory przy remontach tego typu stosowano znane od lat metody polegające na prostym wydmuchiwaniu zawartości pieców do atmosfery. W każdej chwili powstać mogła jednak mieszanka wybuchowa. Operacja była bardzo kosztowna, bo zakład płacić musiał bardzo wysokie kary.", + "10482": "Do roku 2006 znikną z obszaru Unii Europejskiej ostatnie reklamy papierosów. Parlament Europejski w Strasburgu przegłosował niedawno całkowity zakaz reklamowania wyrobów tytoniowych. W ten sposób zaaprobowane zostało wstępne porozumienie, osiągnięte w ubiegłym roku przez ministrów zdrowia Piętnastki. W ciągu 6 lat zakazane zostanie sponsorowanie przez firmy tytoniowe wydarzeń sportowych i kulturalnych. Decyzja ta nie dotyczy wyścigów Formuły 1 i mistrzostw świata w snookerze (odmiana bilardu).", + "10483": "Około 120 hodowców drobiu manifestowało we wtorek, drugi dzień z rzędu, przed siedzibą rządu Hongkongu przeciwko planom rekompensat rządowych za wybicie ponad miliona ptaków z powodu ptasiej grypy. Ich zdaniem, proponowane rekompensaty są za niskie. Hodowcy zamierzają kontunuować manifestację przed budynkiem rządu aż do czasu opracowania ostatecznego planu rekompensat.", + "10484": "Wyjaśnienia Roberta B. i zeznania świadków nie są zgodne. Oskarżony przyznał, że feralnego dnia spotkał się ze swoją przyjaciółką Iwoną M., która zaprosiła go do wolnego mieszkania swojego szefa (właściciela sklepu). Tam dziewczyna pokazała mu wyczynowy karabin pneumatyczny z precyzyjnym celownikiem. Mężczyzna załadował broń, wyszedł na balkon i wystrzelił.", + "10485": "43-letnia kobieta zorientowała się, że została okradziona dopero w kasynie wojskowym, gdzie zapłacić miała za uczniowską imprezę. Przeżyła szok, którego nie złagodził nawet środek uspokajający. Jak dowiedzieliśmy się nieoficjalnie okradziona postanowiła pokryć straty. W tym celu zamierza wystąpić o udzielenie kredytu bankowego.Na pytanie dlaczego przewoziła tak dużą gotówkę w reklamówce gliwiczanka odpowiedziała, że... chciała zmylić potencjalnego złodzieja.", + "10486": "Opolscy ciepłownicy obawiają się, że ich straty w pierwszych miesiącach nowego roku mogą się okazać horrendalne, bo na podwyżkę ceny węgla nałożyła się także wyjątkowo łagodna zima, która zmniejszyła zapotrzebowanie na ciepło. Opolski WPEC, który jest dopiero w trakcie komunalizacji i dzięki temu pozostaje jednym z ostatnich tak dużych przedsiębiorstw ciepłowniczych w Polsce, chce więc zorganizować ogólnokrajowy protest przeciwko polityce spółek węglowych.", + "10487": "Uczestniczyli w nich m.in. wicepremier Leszek Balcerowicz, wojewoda śląski Marek Kempski, nadinspektor Jan Michna - komendant główny policji oraz szef garnizonu śląskiego nadinspektor Mieczysław Kluk. Przybyli ponadto przedstawiciele duchowieństwa, władz miejskich, straży pożarnej i wojska. Spotkanie zainaugurowało przemówienie prezesa Ogólnopolskiego Stowarzyszenia \"Rodzina Policyjna 1939\".", + "10488": "Fani industrialnych dźwięków już od rana zjeżdżali do miasta. Młodzi, niezwykle kolorowo ubrani ludzie, gwiżdżący w gwizdki zgromadzili się na ul. Piotrkowskiej. Tam ustawiono ruchome sceny, na których przez cztery godziny swe umiejętności prezentowali finaliści konkursu na najlepszego polskiego DJ-a techno. Wieczorem kolorowy tłum wraz z kawalkadą kilkunastu ciężarówek, na których umieszczono sprzęt nagłaśniający, przeszedł ulicami miasta w \"Paradzie Wolności\".", + "10489": "Wybuch w domu mieszkalnym w Petersburgu jest wynikiem ataku kryminalnego, ale nie ma żadnego związku z falą zamachów, która przetacza się przez Rosję od końca sierpnia - poinformowała w piątek petersburska milicja. Wiceszef milicji z Petersburga Nikołaj Jegorow wyjaśnił, że na podeście schodów szóstego piętra, przed windą eksplodował ładunek wybuchowy o sile od 1 do 5 kg TNT.", + "10490": "Floyd spowodował dotychczas śmierć co najmniej 10 osób. Siedem z nich zginęło w wypadkach samochodowych w stanach Północna i Południowa Karolina oraz Wiginia, przez które huragan przeszedł w czwartek. Dwie dziewczynki porwała woda w mieście Delaware, a na Bahamach utonął jeden mężczyzna.", + "10491": "Za 500 tysięcy szylingów austriackich obywatel Czech zainkasował... 10 tysięcy koron. Według opolskiej policji, była to \"przewalanka\" roku - nieostrożny Czech stracił, po przeliczeniu na polską walutę, około 155 tysięcy złotych. Do przestępstwa doszło w czwartek około 19.30 w jednej z głubczyckich restauracji.", + "10492": "Odszkodowanie i renta zostały przyznane Adasiowi N., któremu w 1994 roku nie przeprowadzono w szpitalu im. Narutowicza w Krakowie obowiązkowego badania wzroku. Badanie takie jest obowiązkowe u wszystkich wcześniaków przebywajacych w inkubatorze, ponieważ pozwala wykryć chorobę, rozwijającą się na skutek uszkodzenia oczu przez tlen, zwaną retinopatią.", + "10493": "Wpływy z internetowego biznesu będą w tym roku w USA większe od ubiegłorocznych o ponad dwie trzecie i wyniosą 507 mld USD. Biznes ten daje pracę 2,3 mln osób. Wyliczenia przeprowadził Ośrodek Badań nad Handlem Elektronicznym Uniwersytetu Teksas w Austin (USA) na zlecenie koncernu elektronicznego Cisco Systems Inc.", + "10494": "Naciągacz zainkasował gotówkę i umówił się na godzinę 16.30, żeby umożliwić kobiecie odwiedzenie pacjenta. Gdy nie przyszedł, gliwiczanka postanowiła zatelefonować do syna. Mężczyzna był cały i zdrowy. Oczywiście nie wyjechał z Niemiec. Starsza pani powiadomiła wówczas policję o \"fałszywym lekarzu\". Oficerowie śledczy przypuszczają, iż oszust mógł naciągnąć więcej osób.", + "10495": "Przygotowujący się do gry w tenisowym turnieju Eurocard Open w Stuttgarcie, Andre Agassi wywołał poruszenie wśród nielicznych widzów, zjawiając się we wtorek na centralnym korcie ze Steffi Graf, z którą rozegrał kilka treningowych gemów. Wykorzystując przerwę w popołudniowych grach, Agassi i Graf zrobili sobie małą sesję treningową.", + "10496": "Niemieckie władze celne poinformowały w sobotę, że we Frankfurcie nad Odrą (po niemieckiej stronie terminalu w Świecku) skonfiskowano 316 kg heroiny, którą turecki kierowca wiózł do Holandii. Taka ilość heroiny, jeśli pojawiłaby się w sprzedaży u dealerów, byłaby warta 14 mln USD. Narkotyk wykryto podczas rutynowej inspekcji tureckiej ciężarówki.", + "10497": "- Ekspertyza balistyczna wykluczyła udział żołnierzy niemieckich w zastrzeleniu 49-letniego mężczyzny w Koniecpolu. Żołnierze po przesłuchaniu odjechali już do Niemiec - mówi płk Eugeniusz Mleczak, rzecznik MON. - Dwie niezależne ekspertyzy, przeprowadzone w Warszawie i Katowicach, wykazały, że strzelano z mauzera kaliber 7,92 mm, a nie z broni używanej przez wojska NATO.", + "10498": "Lawiny śnieżne atakują nadal. W niedzielę jedna z nich osunęła się na trasę narciarską w Ovronnaz, małej miejscowości w kantonie Valais (południowo-zachodnia Szwajcaria). Ratownicy z psami są na miejscu osunięcia lawiny. W kantonie Valais, gdzie znajdują się liczne stacje narciarskie, w ostatnim tygodniu zanotowano zejście ze zboczy górskich kilku lawin.", + "10499": "Trójka polskich twórców otrzymała w sobotę doroczne nagrody Czeskiej Akademii Filmowej i Telewizyjnej - Czeskie Lwy. Za nalepszą główną rolę męską (w filmie Vladimira Michalka \"Trzeba zabić Sekala\") to prestiżowe wyróżnienie otrzymał Olaf Lubaszenko. Nominację do tej nagrody miał także Bogusław Linda, grający tytułową rolę w tym filmie. Za drugoplanową rolę kobiecą (również w filmie \"Trzeba zabić Sekala\") wyróżniono Agnieszkę Sitek.", + "10500": "Z sondażu przeprowadzonego przez Instytut Badania Opinii, Rynku i Konsumpcji GfK Polonia wynika, że do sklepu zagląda każdego dnia 46 proc. Polaków. Co kilka dni zakupy robi 26 proc. respondentów. Polak robi zakupy głównie w piątek (45 proc.) bądź w sobotę (38 proc.).", + "10501": "Atakował z niemal zegarmistrzowską precyzją - butelki z benzyną wrzucał około czwartej rano - zawsze celnie i skutecznie. W styczniu wrzucił je do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego - tuż pod gabinet wojewody, w lutym do auli drukarni archidiecezjalnej, Niemieckiej Wspólnoty Roboczej Pojednanie i Przyszłość oraz Kopexu, w marcu do Dyrekcji Okręgu Infrastruktury Kolejowej oraz Banku Śląskiego.", + "10502": "Zarazem na wszystkich studentach zaciążyłby obowiązek przedstawiania WKU dokumentów świadczących, że nadal studiują. Dotychczas obowiązek donoszenia WKU o studentach, którzy przerwali naukę, spoczywał na uczelniach. Zdaniem Komorowskiego, indywidualny obowiązek informowania przez studenta o swoim statusie zwiększa możliwość skutecznego poboru tych, którzy faktycznie nie studiują, ponieważ szkoły mogłyby dopełniać tych formalności z opóźnieniem.", + "10503": "Szczególna uwaga ma być poświęcona współdziałaniu floty i lotnictwa szturmowego. Samoloty mają ćwiczyć namierzanie okrętów podwodnych oraz kontrolowanie wyników ostrzału rakietowego. Niektóre z tych zadań będą przeprowadzone wspólnie przez siły rosyjskie i ukraińskie. Wspólna ma być również ćwiczebna operacja przyjścia z pomocą tonącemu okrętowi.", + "10504": "Turecki idol muzyki pop 27-letni piosenkarz Tarkan zostanie pozbawiony obywatelstwa tureckiego, jeśli nie wróci natychmiast do kraju, by odbyć służbę wojskową - doniosły tureckie media. Urodzony w rodzinie tureckiej w Niemczech, \"książę Bosforu\" cieszy się wielką popularnością we Francji, Belgii i Niemczech, gdzie jego piosenka \"Simarik\" znajduje się na liście dziesięciu (Top-10) najlepiej sprzedających się singli kompaktowych.", + "10505": "W związku z wyłączeniem wszystkich książnic - z wyjątkiem narodowej - poza finansowanie z budżetu państwa oraz brakiem pieniędzy na zakupy, ich sytuacja przedstawia się dramatycznie. Ponadto w ciągu ostatnich 8 lat w Polsce zamknięto 1040 bibliotek, przede wszystkim w małych miastach i na wsi. Rada stara się stworzyć lobby środowiskowe, które pomoże w uzdrowieniu sytuacji.", + "10506": "Ze swej strony stacja krwiodawstwa na wszelkie sposoby stara się nakłonić do oddawania krwi, choćby tylko jednorazowego. Apele stacji mogą przeczytać m.in. pasażerowie podróżujący taborem MPK. Stacja czynna jest codziennie od 7.00 do 14.30 (rejestracja), również w soboty od 7.00 do 11.00.", + "10507": "Dwa samochody transportowe z pomocą dla powodzian Polskiej Akcji Humanitarnej wyjechały wczoraj wieczorem do Kotliny Kłodzkiej - poinformowała Janina Ochojska, szefowa PAH. PAH zawiezie do Kotliny Kłodzkiej paczki z żywnością i środkami czystości oraz koce i inne artykuły pierwszej potrzeby.", + "10508": "W swym wystąpieniu, komendant wojewódzki w serdecznych słowach podziękował policjantkom i policjantom garnizonu poznańskiego za ich dotychczasowy trud w odpowiedzialnej i niebezpiecznej służbie, w którą wpisane jest ciągłe narażanie swego zdrowia i życia. Potem nastąpił moment wręczenia nominacji na wyższe stopnie oficerskie.", + "10509": "Autobus Man ma podwójny system zabezpieczenia pasażerów przed przycięciem przez drzwi (czujnik jest umieszczony w najniższym stopniu przy drzwiach), natomiast Neoplan charakteryzuje się tym, że podłoga w autobusie znajduje się na jednym poziomie (efekt ten osiągnięto poprzez pionowe ustawienie silnika).", + "10510": "Wielkopolska Huta Szkła zwiększyła swoją produkcję, dlatego niezbędne stało się dla niej wybudowanie magazynów w których przechowywane będą gotowe wyroby. Obszar lasu, który zostanie zaadaptowany pod budowę, znajduje się w pobliżu przedsiębiorstwa. Zdaniem dyrekcji nie można zlokalizować magazynów poza obszarem fabryki, gdyż zwiększyłoby to koszty produkcji.", + "10511": "Poznańska filharmonia od niedawna może się pochwalić wspaniałą złotą \"zdobyczą\" - okazałą harfą pozłacaną 24-karatowym złotem! Ten skarb filharmonia otrzymała od amerykańskiej Polonii, przy osobistym wstawiennictwie prezydenta Kongresu Polonii Amerykańskiej, pana Edwarda Moskala. Harfa pochodzi z renomowanej firmy pana Waltera Krasickiego z Chicago.", + "10512": "Policja idąc śladem podejrzanych, przygotowała się w poniedziałek na ujawnienie uprawy. Przy pomocy podręcznego zestawu do analiz chemicznych, zbadano jakość \"trawy\". Diagnoza brzmiała: doskonała. Wykazano, iż zawartość pewnych związków chemicznych przekracza dopuszczalne normy. Poziom tego związku świadczy o jakości \"trawy\" i jej odurzającej sile.", + "10513": "Pogotowie gazowe interweniowało wczoraj do godziny 17.30 aż 34 razy. Poznaniacy wzywali ekipę gazowników, informując, że czują ulatniający się gaz. W dwóch przypadkach konieczny był przyjazd brygady sieciowej, kiedy w grę wchodził ulatniający się gaz z podziemnych rur. Do takich zdarzeń najczęściej dochodzi na budowach, gdy koparki, bądź sami pracownicy podczas kopania dołów uszkadzają sieć.", + "10514": "Jedną z kilkunastu europejskich firm, które zainteresowały się poznańskim przedsiębiorstwem są Berlińskie Zakłady Wodociągowe, które chciałyby 49 procent jego akcji. BWB obiecują, ze mogą zagwarantować produkcję wody znacznie przewyższającej normy obowiązujące w Unii Europejskiej. Jej dezynfekcja za pomocą chloru jest zbyteczna.", + "10515": "Ruiny pałacu sprzed 1500 lat odkryli polscy archeolodzy z UW w oazie Seraks w południowej Turkmenii. Ekspedycja UW już czwarty sezon prowadzi wspólnie z archeologami z Uniwersytetu w Aszchabadzie badania starożytnego miasta Seraks na granicy Turkmenii z Iranem.", + "10516": "W Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym odbyła się pierwsza w Poznaniu udana operacja przeszczepienia rogówki. Pacjent zgłosił się do szpitala, gdy zaczął mu się pogarszać wzrok w lewym oku. Lekarze zdecydowali się na operację, ale brakowało dawcy. W końcu znalazł się w Lesznie. Stamtąd przywieziono do Poznania obie rogówki zmarłego. Operacja się powiodła - w tej chwili pacjent widzi.", + "10517": "Od wczoraj, tym razem w ośrodku przy Kazimierza Wielkiego pracuje kolejny bardzo nowoczesny aparat. Jego nazwa dobrze jest znana poznańskim kobietom - mammograf. Jednak ten zakup to już \"wyższa szkoła jazdy\" - z komputerem systemu analizy warunków pracy. Oznacza to, że aparat sam dobiera odpowiednią dawkę promieniowania indywidualnie do każdej piersi.", + "10518": "Jednym z siedmiu liderów polskiego biznesu w ubiegłym roku została grodziska firma Intergroclin Auto - producent tapicerek samochodowych, wykorzystywanych przede wszystkim przez Mercedesa i Renaulta. Zbigniew Drzymała, szef Intergroclinu odebrał nagrodę przyznawaną przez Bussiness Centre Club, za \"odważne i dynamiczne prowadzenie działalności eksportowej\".", + "10519": "Podany przez PKO termin 31 grudnia wywołał obawy, że operacja może nie zostać całkowicie sfinalizowana przed tym terminem. Czeki wymieniane są zatem sukcesywnie, nowi klienci otrzymują już nowe blankiety. Ich wzór został opracowany przez Związek Banków Polskich i jest dostosowany do wymogów Unii Europejskiej. Numerację czeków zmieniano także w WBK.", + "10520": "Figurowały tam nazwiska przedstawicieli elity politycznej i gospodarczej kraju, dziennikarzy i ludzi kultury. Podczas wczorajszej rozprawy na sali sądowej zebrała się 20-osobowa grupa skinheadów, którzy określili się jako \"prawdziwi Polacy\". Jeden ze skinheadów przyszedł na rozprawę w czarnej koszuli z naszytymi emblematami - trupią czaszką i hitlerowskim orłem.", + "10521": "Do prac w komisjach zostały skierowane dwa rządowe projekty ustaw przeciwpowodziowych. Podczas kilkugodzinnej debaty wszystkie kluby zadeklarowały poparcie proponowanych rozwiązań, zgłoszono jednak wiele poprawek. Możliwość odliczania od podatku strat związanych z powodzią, gwarancja zaopatrzenia poszkodowanych w niezbędne leki - to niektóre rządowe propozycje.", + "10522": "Przypadkowy mężczyzna znalazł w kompleksie leśnym w podzbąszyńskiej Chrośnicy zwłoki kobiety. Na miejsce tragedii zawiódł go zapach rozkładającego go ciała. Jak wyjaśnił komendant policji w Nowym Tomyślu, Leszek Husa, zwłoki denatki, w wieku około 20-30 lat, leżały tam więcej niż dwa miesiące.", + "10523": "W niedzielę, 12 sierpnia na plaży w Skorzęcinie odbędzie się finał turnieju z cyklu Grand Prix Opel Szpot w siatkówce plażowej. Od godz. 11 o zwycięstwo walczyć będzie 16 zespołów. Organizatorzy - firma Opel Szpot, Urząd Gminy i Miasta w Witkowie oraz Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji - przygotowali też 4 tak zwane \"dzikie karty\".", + "10524": "W celu uratowania procesu pokojowego w Irlandii Północnej rząd brytyjski zawiesił w piątek na co najmniej 24 godziny pełnomocnictwa północnoirlandzkiego rządu autonomicznego. Dzięki temu kruczkowi prawnemu, Londyn odsunie o dalsze sześć tygodni konieczność ogłoszenia nowych wyborów północnoirlandzkich. Zawieszenie ma zapewnić politykom protestanckim i katolickim dodatkowy czas na negocjacje pokojowe.", + "10525": "Kilka dni temu w Zurychu 1300 osób, w tym poznańska zawodniczka Elżbieta Krakowiak, wzięło udział w zawodach IRON MAN. Były to kwalifikacje do Mistrzostw Świata, które odbędą się w pięknych plenerach hawajskiej wyspy. Niesamowity wysiłek, z jakim musiała zmierzyć się nasza zawodniczka 180 kilometrów na rowerze, 42 kilometry biegu i 3 kilometry wpław został wynagrodzony piątą pozycją na mecie.", + "10526": "Na temat przyczyn tego kroku, uwarunkowań, ani sam dyrektor, ani jego rzecznik prasowy, ani zapytani członkowie Rady nie udzielają żadnych informacji, komentarzy i wyjaśnień. Czekają z tym do czwartku, kiedy to odbędzie się posiedzenie Rady. To drugie \"zachwianie\" E. Ziarkowskiego na tym stanowisku. Jesienią zeszłego roku odwołać dyrektora Ziarkowskiego usiłowała Rada Kasy.", + "10527": "Rząd brytyjski rozważa możliwość wprowadzenia wiz dla obywateli polskich - poinformowały wczoraj telewizyjne \"Wiadomości\". Powodem takiego ewentualnego kroku rządu Tony Blaira miałoby być złe traktowanie w Polsce Romów, którzy o swej sytuacji informują organizacje praw człowieka w Europie i piszą o tym na stronach Internetu. Wielka Brytania nie planuje wprowadzenia wiz dla Polaków - podano we wtorek wieczorem w Londynie.", + "10528": "Kończy się fala mrozów. W najbliższych dniach czeka nas plucha. Warunki na głównych drogach powinny być dobre. Mniej zadowoleni będą narciarze. W środę, zwłaszcza na wschodzie Wielkopolski, zacznie się odwilż. Opady śniegu z deszczem, a później mżawki, nie powinny jednak spowodować gołoledzi, ponieważ nocą słupek rtęci nie spadnie poniżej zera.", + "10529": "Przez tydzień w kościołach chrześcijańskich Poznania różnych wyznań modlono się o jedność chrześcijan. Tydzień Modlitw zainaugurowało 18 stycznia nabożeństwo w Kościele polsko-katolickim, a zakończyło wczoraj nabożeństwo w Bazylice Archikatedralnej w Ostrowie Tumskim. Nabożeństwo ekumeniczne celebrował ksiądz biskup Marek Jędraszewski, a kazanie wygłosił superintendent Kościoła ewangelicko-metodycznego w Poznaniu ksiądz Jan Ostryk.", + "10530": "Na baliku zorganizowanym przez kostrzyńskich rzemieślników, który odbył się kilka dni temu, bawiło się około 100 dzieci. Znaleźli się także wśród nich podopieczni Ośrodka Pomocy Społecznej w Kostrzynie. Dla dzieci zostało przygotowanych wiele konkursów i zabaw. Największą jednak atrakcją była niezapowiedziana wizyta Gwiazdora, który przyniósł wszystkim uczestnikom balu prezenty.", + "10531": "Zdaniem projektantów (wolą być nazywani designerami) pozwalamy sobie na odrobinę swobody i puszczamy wodze wyobraźni tylko w kuchni. Dziwnym trafem to właśnie producenci mebli kuchennych są prekursorami nowych tendencji w meblarskim wzornictwie. Od wczoraj na meblowej wystawie można oglądać dokonania 700 wystawców z Polski oraz 22 krajów Europy i świata.", + "10532": "Turkowska mleczarnia od dłuższego czasu ma problemy finansowe. Pierwsze rozmowy z potencjalnym inwestorem, francuską firmą \"Bonier\" prowadzone były już dwa lata temu, ale Francuzi wycofali się. Tymczasem OSM pilnie poszukuje pieniędzy na inwestycje, by móc poprawić jakość produktów i konkurować na rynku mleczarskim. Nieoficjalnie mówi się, że chodzi o kilkanaście milionów złotych.", + "10533": "Po raz kolejny swoje podwórka do dyspozycji gości oddali również właściciele okolicznych kamienic. Niestety, znowu na taką formę parkowania nie było chętnych. Nawet konkurencyjna cena 10 złotych nie stała się magnesem przyciągającym. Właściciele muszą czekać na większą imprezę.", + "10534": "Zdobycie tych szczytów to nie jedyny cel wyprawy. Dwóch uczestników poznańskiej ekipy to pracownicy Akademii Medycznej w Poznaniu. Przy okazji wspinaczki chcą oni jednocześnie przeprowadzić badania dotyczące mechanizmów, jakie rządzą chorobami wysokościowymi. Wyniki jakie sporządzą, mogą okazać się pomocne w wyznaczeniu pewnych standardów prawidłowej aklimatyzacji na takich terenach.", + "10535": "Wisła Kraków wystosowała list do prezydenta Europejskiej Unii Piłkarskiej Lennarta Johanssona, w którym prosi o zawieszenie kary (wykluczenia z europejskich rozgrywek klubowych na jeden rok w okresie najbliższych pięciu lat) za zranienie piłkarza AC Parmy Dino Baggio podczas meczu w Pucharze UEFA. - Nasza prośba dotyczy przedyskutowania sprawy przez Komitet Wykonawczy UEFA.", + "10536": "Sensacyjną informację podały w poniedziałek o godzinie 8 czasu warszawskiego światowe agencje informacyjne. Oto prezydent Rosji Borys Jelcyn zdymisjonował rząd Wiktora Czernomyrdina i powierzył Siergiejowi Kirijence tymczasowe pełnienie obowiązków premiera. Członkom rządu Czernomyrdina prezydent polecił, by sprawowali swoje obowiązki do czasu utworzenia nowego gabinetu.", + "10537": "Zofia Kuratowska, Kora i Jerzy Jaskiernia znaleźli się wśród wyróżnionych przyznaną po raz pierwszy nagrodą \"Tęczowy Laur\", ustanowioną przez organizacje gejowskie i redakcje pism dla homoseksualistów. Nagrody przyznała specjalna Kapituła, pragnąc uhonorować osoby i instytucje, których działalność wniosła znaczący wkład w krzewienie tolerancji.", + "10538": "Serbowie i Albańczycy z Kosowa podpisali w poniedziałek porozumienie o szkolnictwie, przewidujące stopniowy powrót Albańczyków do szkół państwowych i na uniwersytet. Albańczycy od 1991 roku bojkotowali serbski system oświaty, odmawiając nauki według programów wprowadzonych przez Belgrad.", + "10539": "Dr Demetrius Albanes z Narodowego Instytutu Raka jest jednym z tych uczonych, którzy odradzają uzupełnianie braku witamin w organizmie przesadnymi dawkami tych środków farmaceutycznych. Podkreśla on, że są konieczne dalsze wszechstronne badania nad wpływem witamin na stan zdrowia ludzi. Nieraz pewna witamina może być pozytywna w zapobieganiu jednej choroby, lecz zarazem szkodliwa dla innej części organizmu tej samej osoby.", + "10540": "Zapłodnienie pozaustrojowe jest jednym tylko elementem w skomplikowanym procesie leczenia bezpłodności. Konieczna jest dobra endokrynologia, laparoskopia, endoskopia, laboratoria, andrologia, bank nasienia (przy ulicy Polnej jest jedyny w kraju). I oczywiście dobry zespół. W Poznaniu na wytęsknione dziecko czekają w tym programie 144 pary.", + "10541": "12 marca 1999 roku Polska stanie się członkiem NATO. Rzecznik MSZ Paweł Dobrowolski poinformował w czwartek, że tego dnia minister Bronisław Geremek złoży w Waszyngtonie dokument ratyfikacyjny przystąpienia Polski do Sojuszu. Dokument zostanie przekazany sekretarzowi stanu USA. Rząd amerykański jest depozytariuszem Traktatu, na mocy którego powołano NATO.", + "10542": "W środę 54-letni lekarz, dyrektor miejscowego Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych Jerzy K. popełnił samobójstwo w swoim gabinecie. Zostawił pożegnalny list, w którym napisał, że nie może dłużej krzywdzić ludzi w ciężkiej sytuacji finansowej szpitala wynikłej z reformy służby zdrowia.", + "10543": "O pomoc w zrealizowaniu tego zamierzenia dyrekcja Ogrodu Zoologicznego zwróciła się do polskiego oddziału ESSO. Nie na próżno. W ramach programu Europejskiego ESSO Polska przeznaczyła niemałą kwotę na sfinansowanie projektu technicznego wybiegu i na zapoczątkowanie niektórych prac przygotowawczych do jego budowy. Dyrekcja ma też nadzieję, że w przyszłym roku znajdą się kolejne fundusze na ukończenie całego przedsięwzięcia.", + "10544": "Włoska opinia publiczna przyjęła z oburzeniem środową sentencję Trybunału Kasacyjnego, który uchylił wyrok dla gwałciciela kobiety w dżinsach. Trybunał uznał, ze dokonanie gwałtu na kobiecie noszącej obcisłe dżinsy jest niemożliwe, gdyż zdjęcie takich spodni wymaga \"współpracy\" osoby, która ma je na sobie.", + "10545": "Szef Polsatu Z. Solorz powiedział, że trwają już prace stacji nad stworzeniem kanałów tematycznych. Na początek byłyby to: kanał muzyczny, dla dzieci, kanały dla pań i panów. Jednak na razie na to, by telewizja publiczna tworzyła kanały tematyczne, nie godzi się jej właściciel, czyli minister skarbu.", + "10546": "Jednocześnie ambasador wyraził ubolewanie, że nie dostosowujemy odpowiednio szybko naszego ustawodawstwa do dyrektyw unijnych. Poparcie dla przystąpienia Polski do Unii Europejskiej systematycznie spada. Wyraźnie pokazują to sondaże. W ostatnich latach poparcie spadło o jedną czwartą. Poza nielicznymi wyjątkami politycy bagatelizują te informacje.", + "10547": "Hiszpański wicepremier Francisco Cascos zwrócił się do organizacji separatystów baskijskich ETA o wyznaczenie przedstawicieli, z którymi rząd centralny mógłby rozpocząć rozmowy. Ich celem byłoby ustalenie, czy ETA, która stosując terror od 1986 r., zamordowała 769 osób, jest gotowa definitywnie zrezygnować ze strategii przemocy.", + "10548": "W Polsce trwa nowenna wynagradzająca grzechy nasze i całego Narodu polskiego Najświętszemu Sercu Pana Jezusa i Niepokalanemu Sercu Maryi. Polega ona na całodobowej adoracji Najświętszego Sakramentu, kolejno w różnych parafiach naszej Ojczyzny. Będzie ona trwać nieprzerwanie, aż do tegorocznej uroczystości Chrystusa Króla (22 listopada). Intencją modlitwy jest Intronizacja Chrystusa Króla w Polsce.", + "10549": "Budowa międzynarodowej orbitalnej stacji badawczej (ISS) Alfa oznacza początek nowej ery eksploatacji kosmosu - stwierdził Bob Caban, dowódca amerykańskiego wahadłowca Endeavour. Wahadłowiec powinien wyruszyć 3 grudnia z Cape Canaveral na Florydzie w 12-dniową misję. W jej trakcie sześcioosobowa załoga, ma rozpocząć montaż pierwszego, zbudowanego w USA członu przyszłej stacji, nazwanego \"Unity\".", + "10550": "82 proc. respondentów CBOS uważa, że różnica zarobków w Polsce jest zbyt duża. 81 proc. uznaje, że zadaniem rządu powinno być zmniejszenie różnic między dobrze, a źle zarabiającymi. 84 proc. badanych jest zdania, że uzyskanie dobrego wynagrodzenia za rzetelną pracę jest niezbędne dla rozwoju gospodarki i przyszłego dobrobytu kraju.", + "10551": "Specjaliści \"do spraw społecznych i informacyjno-propagandowych\" pojawią się w zakładach i sowchozach w obwodzie homelskim. We wszystkich przedsiębiorstwach zatrudniających ponad 300 osób oraz kołchozach i sowchozach zatrudniających ponad 150 osób będzie stanowisko zastępcy kierownika odpowiedzialnego za propagandę.", + "10552": "Rumuński parlament odrzucił rządowy projekt ustawy przewidujący likwidację kar za homoseksualizm. Przeciwko zmianom w kodeksie karnym, które znosiłyby kary do siedmiu lat więzienia za stosunki homoseksualne, głosowała Izba Deputowanych (niższa izba parlamentu). Wynik głosowania poddały krytyce miejscowe grupy \"obrony praw człowieka\", które przestrzegały, że taka decyzja może uruchomić lobby przeciwko przyłączeniu Rumunii do Unii Europejskiej.", + "10553": "Obrazę prawa karnego materialnego i procesowego, w tym nieuwzględnienie przepisów dotyczących amnestii i przedawnienia oraz błędy w ustalaniu stanu faktycznego i sprzeczności między wyrokiem, a ogłoszonym po kilku miesiącach uzasadnieniem, zarzucił sądowi rejonowemu obrońca Adama Humera, byłego funkcjonariusza UB, oskarżonego m.in. o znęcanie się nad więźniami politycznymi.", + "10554": "W południowo-wschodniej Polsce pochmurno z opadami deszczu. Później rozpogodzenia, ale miejscami przelotny deszcz. Na północnym zachodzie przed południem pogodnie. Później wzrost zachmurzenia do dużego z przelotnymi opadami deszczu ze śniegiem i śniegu. Temp. maks. rano od 5 st. na Pomorzu do 13 st. w Małopolsce. W ciągu dnia ochłodzenie.", + "10555": "Polska Grupa Kapitałowa nadal zainteresowana jest kupnem sieci dystrybucji prasy Ruch S.A. W skład Grupy wchodzą firmy i ludzie powiązani z interesami postkomunistów. Główni udziałowcy to Zygmunt Solorz - Żak, właściciel telewizji \"Polsat\", Dariusz Przywieczerski, prezes Uniwersalu i Zbigniew Jakubas, człowiek, który w atmosferze skandalu przejął \"Życie Warszawy\".", + "10556": "W Polsce jest obecnie 7 proc. ludzi z wyższym wykształceniem. Jest to kilkakrotnie mniej niż w krajach wysokorozwiniętych. Widoczny jest wzrost aspiracji społeczeństwa, które chce zdobywać wykształcenie. Wzrośnie w tym roku dostępność studiów wyższych. Studenci będą mogli korzystać z wprowadzonego pilotażowo od października br. systemu pożyczek studenckich.", + "10557": "Jedna osoba zginęła a 30 zostało rannych podczas rebelii w meksykańskim więzieniu w Ixcotel. Bunt trwał dziewięć godzin, więźniowie zajęli budynki więzienne i wzięli zakładników. Więźniowie zgodzili się na przerwanie rebelii, pod warunkiem zwolnienia dyrektora zakładu, którego oskarżyli o naruszanie praw człowieka zarówno wobec więźniów, jak i krewnych odwiedzających zakład.", + "10558": "Wczoraj wieczorem w stolicy Austrii rozpoczęło się europejskie spotkanie poświęcone sektom i nowym grupom religijnym na naszym kontynencie. Zostało ono zorganizowane przez Radę Konferencji Episkopatów Europy. Jednym z prelegentów jest biskup pomocniczy archidiecezji gdańskiej Zygmunt Pawłowicz. Mówić on będzie dzisiaj o sytuacji religijnej i nowych ruchach w Europie.", + "10559": "Autosan SA przygotował trzy modele autobusów szkolnych. Gminom, które zgodnie z założeniami reformy oświatowej są odpowiedzialne za dowóz uczniów do szkół, sanocka firma proponuje modele o nazwach: \"Żaczek\", \"Kleks\" i \"Urwis\". W styczniu fabryka zamierza rozpocząć objazdy akwizycyjne polskich gmin. Firma zapewnia, że wyprodukowane w Sanoku autobusy spełniają wszystkie warunki konieczne do przewozu dzieci.", + "10560": "Udział w imprezie zapowiedziało blisko 800 firm z kilkunastu krajów, które reprezentować będą swoje najnowsze wyroby, technologie i usługi na ponad dwustu stoiskach. Sale wystawowe będą w Pałacu Kultury i Nauki oraz w hali Centrum Targowego Mokotów w Warszawie.", + "10561": "Żona prezydenta Billa Clintona - Hilary Clinton jest coraz częściej wymieniana wśród kandydatów do Senatu, izby wyższej Kongresu Stanów Zjednoczonych w wyborach w 2000 r. W Waszyngtonie spekuluje się, iż obecna Pierwsza Dama USA będzie się ubiegać o miejsce w Senacie z Nowego Jorku. Według amerykańskich analityków politycznych, Hilary Clinton miałaby duże szanse na zdobycie fotela senatora.", + "10562": "Prezydent Asłan Maschadow opowiedział się za przyjęciem przez Czeczenię w ciągu najbliższych trzech lat konstytucji opartej na prawie islamskim. Już teraz jednak najwyższe władze czeczeńskie określają swój kraj mianem republiki islamskiej, a jej sąd najwyższy feruje wyroki na podstawie prawa islamskiego.", + "10563": "Demografowie biją na alarm - w Polsce rodzi się coraz mniej dzieci. Wskaźnik dzietności po raz pierwszy od wielu lat zbliżył się do zera. Według prognozy opracowanej przez Główny Urząd Statystyczny, w przyszłym roku będzie nas niecałe 39 mln. Za 50 lat liczba ta spadnie poniżej 20 mln.", + "10564": "Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu skazał na karę 6 lat pozbawienia wolności piłkarza klubu sportowego Siarka Tarnobrzeg Konrada P., oskarżonego o zabójstwo przechodnia. Do zdarzenia doszło w czerwcu br. w centrum Tarnobrzega. Nietrzeźwy 19-letni Konrad P. po imprezie zorganizowanej na zakończenie sezonu piłkarskiego szukał nocą sklepu monopolowego.", + "10565": "Indyjski minister spraw zagranicznych Jaswant Singh powiedział we wtorek, że zwolnienie dzieci i kobiet było jednym z pierwszych warunków, które postawili w rozmowie z porywaczami indyjscy negocjatorzy. Terroryści zdecydowanie jednak odrzucili ten postulat. Indyjskim mechanikom przysłanym z Delhi nie udało się uruchomić silnika pomocniczego porwanego samolotu indyjskich linii.", + "10566": "Dwa ostrzeżenia mogą skutkować natychmiastowym zamknięciem gazety lub stacji. Nowy akt ustawodawczy ma zdaniem szefa departamentu stowarzyszeń społecznych w ministerstwie sprawiedliwości Michaiła Suchinina chronić prawa obywateli i odpowiada przyjętej na świecie praktyce w tej dziedzinie.", + "10567": "Sześćdziesiąt trzy strony niedawno ujawnionych brytyjskich dokumentów dotyczących śmierci gen. Władysława Sikorskiego trafiły wczoraj do Polski. Zostaną one przekazane do Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Przekazana została m.in. kopia raportu z 7 lutego 1969 roku (dla premiera Harolda Wilsona), kwestionująca pierwsze dochodzenie w sprawie śmierci gen. Sikorskiego przeprowadzone w 1943 roku zaraz po katastrofie w Gibraltarze.", + "10568": "UE chce stworzyć do roku 2003 liczące 60 tysięcy żołnierzy siły szybkiego reagowania, które byłyby w stanie działać bez pełnego zaangażowania NATO. Rosja wyraziła zainteresowanie projektem i nie wykluczyła swego udziału w operacjach wspólnie z nowymi siłami. Według Solany, \"dobrze byłoby mieć przejrzystą współpracę z Federacją Rosyjską\" w tej dziedzinie.", + "10569": "Sobota i niedziela to gratka dla działkowiczów, którzy będą mogli nabywać nowe odmiany warzyw, ziół, kwiatów i drzew. Horti 2000 to także okazja do zapoznania się z najnowocześniejszymi sprzętami ogrodowymi, niezbędnymi nawozami, które sprawiają, ze nasza działka będzie obiektem zachwytu.", + "10570": "Odpady pochodziły z przeróbki amoniaku zmieszanego ze spirytusem, który był odprawiany z Niemiec jako rozpuszczalnik. Z takiej zawiesiny w Polsce odzyskiwano spirytus. Potem toksyczne resztki trafiały pod Brześć. Co ciekawe, białoruskie KGB nie może wszcząć w tej sprawie postępowania karnego. Odpowiednie laboratoria z braku technicznych możliwości nie mogły zakwalifikować odpadów jako toksycznych.", + "10571": "W nocy z piątku na sobotę Sejm uchwalił nowelizację tegorocznego budżetu, zwiększając tym samym deficyt budżetowy o 8,6 mld zł do 29,1 mld zł. Zmiany w ustawie uchwalone zostały głosami AWS i UW. Posłowie udzielili też rządowi absolutorium z wykonania ubiegłorocznego budżetu.", + "10572": "Tymczasem konflikt izraelsko-palestyński wydaje się zaostrzać. Policja izraelska wkroczyła w niedzielę na teren meczetu Al Aksa w Jerozolimie, po tym jak Palestyńczycy obrzucili kamieniami Żydów modlących się pod ścianą płaczu. Użyto gazów łzawiących i ogłuszających granatów.", + "10573": "Odnaleziono ciało 7-letniego chłopca, którego zaginięcie zgłosili w sobotę wieczorem rodzice. Dziecko utopiło się w żwirowisku w okolicach Wrocławia. Z relacji rodziców wynikało, że dziecko bawiło się nad brzegiem wody, a rodzice siedzieli w pobliżu na kocu. W pewnym momencie stwierdzili, ze syna nie widać. Chłopiec nie odpowiadał na wołania.", + "10574": "Amerykański krajowy apostolat czarnych katolików na rzecz życia zapowiedział na 4 i 5 sierpnia protesty przeciwko eksperymentom na ludzkich embrionach. Protest ma polegać na wysyłaniu listów oraz telefonowaniu do prezydenta i członków Izby Reprezentantów celem wywarcia presji na najwyższe czynniki państwowe, aby nie podejmowano decyzji o finansowaniu tego typu eksperymentów z funduszy publicznych.", + "10575": "Rosyjski rząd uchwalił w piątek zakaz klonowania ludzi przez najbliższe pięć lat - podała agencja RIA Nowosti. Zakaz dotyczy także wywozu i wwozu sklonowanych ludzkich embrionów. Brak takiej ustawy, jak wyjaśnił przedstawiciel rządu Aleksiej Wolin, uniemożliwiał Rosji przystąpienie do niektórych międzynarodowych konwencji praw człowieka.", + "10576": "Porywacze indyjskiego samolotu i trzej separatyści kaszmirscy, których zwolniono z więzienia, najprawdopodobniej udali się do Pakistanu lub pakistańskiej części Kaszmiru - twierdzą indyjscy dyplomaci. Indie utrzymują, ze terroryści przekroczyli granicę z Pakistanem i znajdują się koło miasta Kweda. Pakistan temu zaprzecza.", + "10577": "Wyraźne ocieplenie klimatu zaznacza się nasileniem różnych zjawisk ekstremalnych. Przykładem mogą być powtarzające się w ostatnich latach klęski. Katastrofalne ulewy, opady śniegu, powodzie i huragany występują coraz częściej, z coraz większą intensywnością i w nietypowych dla naszego klimatu porach - twierdzi prof. Lorenc.", + "10578": "Według rzecznika, są to XV-wieczny ołtarz pochodzący z Kościoła Mariackiego w Gdańsku, malowany na drewnie, oraz XVI-wieczne portrety Marcina Lutra i Filipa Malanchtona z kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu pędzla Cranacha Starszego. Jak wynika z badań pracowników Fundacji, obrazy te, znajdujące się do czasu wybuchu II wojny światowej w Gdańsku i Wrocławiu, trafiły w niewyjaśnionych okolicznościach do Berlina.", + "10579": "Ceny papieru i usług poligraficznych wciąż wzrastają, a książki zostały obłożone 7-procentowym podatkiem VAT. Dziś cena przeciętnej książki jest nie mniejsza niż kilkadziesiąt złotych. Wystarczy tę kwotę przyrównać do płacy minimalnej, aby zrozumieć dlaczego stan czytelnictwa w Polsce jest opłakany.", + "10580": "Od 1 lipca tego roku homoseksualiści w amerykańskim stanie Vermont będą mogli zawierać \"cywilne związki\". Legislatura tego stanu uchwaliła ustawę legalizującą \"związki\" homoseksualistów, dające ich uczestnikom niemal takie same prawa i przywileje, jakie przysługują małżonkom w heteroseksualnych małżeństwach.", + "10581": "Płoccy policjanci zatrzymali trzech satanistów, podejrzewanych o rytualne okaleczenie co najmniej pięciu osób. Jednego z zatrzymanych sąd aresztował pod zarzutem rozboju i uszkodzenia ciała. Policja z uwagi na prowadzone wciąż czynności operacyjne nie ujawnia szczegółów dotyczących tej sprawy. Płocka policja apeluje o zgłaszanie się ewentualnych innych ofiar działalności sekty satanistycznej z terenu Płocka i okolic.", + "10582": "Pomimo uruchomienia dodatkowych pasów ruchu dla odpraw celnych sytuacja na drodze prowadzącej do terminalu w Świecku nie poprawia się. Kolejka TIR-ów zmniejszyła się, lecz nadal jest bardzo długa, ma około 35 kilometrów. Kierowcy na przekroczenie polsko-niemieckiej granicy czekają ponad 30 godzin.", + "10583": "Przeprosiny poprzedziła uroczysta Msza św. odprawiona na plaży, w stanie Bahia, gdzie 26 kwietnia 1500 r. franciszkanin Henrique de Coimbra celebrował, w cztery dni po przybyciu tam Portugalczyków, pierwszą Mszę św. na ziemi brazylijskiej. Papieża Jana Pawła II reprezentował kardynał Angelo Sodano. - Przeprosiny nie wystarczą. Chcemy szacunku.", + "10584": "Przedstawiciele 15 polskich miast, których honorowym obywatelem jest Ojciec Święty, potępili wczoraj w Elblągu zachowanie Aleksandra Kwaśniewskiego i Marka Siwca w Kaliszu w 1997 roku. W deklaracji żądają, by prezydent złożył dymisję. Zdaniem sygnatariuszy deklaracji, prezydent udowodnił, ze \"nie identyfikuje się z historią i kulturą Polaków, a tym samym nie ma moralnego prawa do reprezentowania naszego Narodu\".", + "10585": "Ulice Londynu wkrótce być może będą powlekane pochłaniającym zanieczyszczenia tytanem - poinformował szef lokalnego Komitetu ds. Transportu i Autostrad. - Powleczone tytanem kostki wchodzą w reakcje z tlenkiem azotu, pochłaniają go i przekształcają w nieszkodliwy azot oraz tlen - wyjaśnił Frixos Tombolis. - Zamierzamy to wypróbować - prawdopodobnie w przyszłym roku.", + "10586": "Partyzanci SPLA powiedzieli, że mediatorzy uczestniczący w negocjacjach z regionalnego forum pokojowego zasugerowali dwustopniowy sposób rozwiązania problemu, w myśl którego większość praw na płaszczyźnie państwowej miałaby charakter świecki, zaś na poziomie poszczególnych prowincji mogłaby być oparta na religii.", + "10587": "Zespół do spraw poprawy ochrony zabytków sakralnych, w których gromadzone są dobra narodowe, powstaje w Kielcach. W jego skład wejdą przedstawiciele policji, Kościoła, Wojewódzkiej Służby Ochrony Zabytków i Państwowej Straży Pożarnej. W województwie świętokrzyskim znajdują się 323 obiekty sakralne.", + "10588": "Dopiero teraz fiskus okazał łaskawość dla swoich poddanych i w trzecim miesiącu nowego roku podatkowego wydał zarządzenie w sprawie ulg przy płaceniu zaliczek na poczet rocznego podatku dochodowego. Mogą z nich korzystać osoby, które w swoim zakładzie pracy zadeklarują wspólne rozliczanie się z dochodu za rok 1998 ze swoim współmałżonkiem lub samotnie wychowywanym dzieckiem.", + "10589": "W tym działaniu nie było ani odrobiny przypadku. Z dwóch olbrzymich ciężarówek, które wiozły setki tysięcy wyprodukowanych w Augustowie sobieskich, mew oraz innych papierosów, jedna została porwana w Lublinie. Drugiej, rozładowanej do połowy w Pruszkowie, rabusie nie tknęli. Precyzyjnie przygotowany napad miał miejsce we wtorek rano ok. godz. 4 na strzeżonym placu przy ul. Inżynierskiej w Lublinie.", + "10590": "Z inicjatywy właściciela salonów samochodowych Kamexu Kazimierza Żyhaluka powstał pierwszy w regionie team samochodowy. Pod koniec ubiegłego tygodnia Kamex udostępnił najlepszemu polskiemu kierowcy w spódnicy Magdalenie Janiszewskiej lanosa 1600 do startów w zawodach 3. klasy, tj. aut o pojemności silnika 1400-1600 ccm.", + "10591": "Polska nadal uchodzi w Niemczech za kraj, w którym najłatwiej utracić samochód. W minionym roku między Odrą a Bugiem zginęło ponad 6 tys. samochodów należących do Niemców. Stanowi to aż 40 proc. wszystkich aut, które za granicą zniknęły niemieckim turystom. Na drugim miejscu tej czarnej listy są Węgry, gdzie nieprawnie zmieniło właściciela 2210 samochodów.", + "10592": "W pierwszych dniach września zakończy się druk pierwszego w Polsce nowoczesnego podręcznika do religii, przeznaczonego dla dzieci z tzw. zerówek - poinformował Bożysław Walczak, naczelny redaktor Wydawnictwa Św. Wojciecha w Poznaniu. Inicjatywa tej publikacji, pt. \"Bóg we mnie. Ja w świecie\", zrodziła się w Drukarni i Księgarni Św. Wojciecha, a jej autorami są nauczyciele środowiska poznańskiego.", + "10593": "Ekipie poszukiwawczej, badającej wrak transatlantyka \"Titanic\", który zatonął w 1912 r., udało się wydobyć na powierzchnię oceanu duży fragment kadłuba statku. Wydobyta część rufy, o wymiarach około sześciu i pół na cztery metry i wadze około 20 ton, znajdowała się w odległości około 16 km od reszty wraku.", + "10594": "Specjaliści z Centralnej Agencji Wywiadowczej mają już świadka, który widział zamachowców na kilka minut przed eksplozją w Nairobi. Jest to kenijski strażnik Joash Okindo, który wraz z kilku kolegami, uzbrojony tylko w krótką pałkę, nie dopuścił zamachowców, by swym samochodem wjechali główną bramą na teren ambasady. Okindo został poważnie ranny w wyniku eksplozji.", + "10595": "Pokazy tworzenia, a także wybory najlepszych tatuaży, kolczykowanie oraz malowanie na skórze (body painting) - zapowiadają organizatorzy I Międzynarodowej Konwencji Tatuażu, która odbędzie się 13 i 14 października w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie.", + "10596": "Najliczniejszy rój perseidów dotarł na ziemię kilka lat temu. W ciągu godziny można było zaobserwować około stu meteorów. Obecnie perseidy są pozostałościami po komecie Swift-Tuttle. Perseidy w ziemską atmosferę wchodzą z prędkością 60 km na sekundę i ulegają całkowitemu spaleniu. Widoczny na niebie rozbłysk to kolumna zjonizowanego powietrza.", + "10597": "Kierowcy przejeżdżający przez Dębnicki zawiedzeni byli asfaltem. Twierdzą, że jest za bardzo chropowaty. A właśnie taki powinien być. Gładki jest bardziej śliski. Szorstki skraca drogę hamowania i ma lepszą przyczepność. Na tej nawierzchni w mniejszym stopniu tworzy się \"szklanka\". Asfalt został wzbogacony o włókna celulozowe i przez dłuższy czas nie powinny powstawać na nim koleiny.", + "10598": "Aresztowany przez FBI i deportowany do USA Jemeńczyk, określający się jako zwolennik Osamy bin Ladena, został oskarżony o 14 przestępstw, w tym zamach bombowy na ambasadę USA w stolicy Kenii, w wyniku którego zginęło 258 osób, w tym 12 Amerykanów.", + "10599": "1.231 półlitrowych butelek piwa (dwa razy więcej niż w ubiegłym roku) wypiła w czasie dziesięciodniowego urlopu na kempingu nad zalewem Secz we wschodnich Czechach grupa 11 piwoszy z Hradca Kralove. Według pracowników kempingu samochodowego Secz, którzy liczyli puste flaszki, na każdego z członków grupy miłośników piwa przypadała codziennie uderzeniowa dawka 11 butelek chmielowego napoju.", + "10600": "Duchowny, gdy wszedł do pokoju likwidatora, w którym przebywało sporo pracowników i ekipa telewizyjna, stanowczo nie zgodził się na filmowanie go. Ks. Rydzyk zasłonił obiektyw ręką, a pracownicy \"Tormięsu\" pospiesznie zasłonili go transparentem. Wywiązała się krótka szamotanina.", + "10601": "W stosunku do dekady poprzedniej najbardziej, bo o 2,6 proc. obniżyły się ceny ziemniaków, warzyw, owoców i ich przetworów. Nie zmieniły się ceny m.in. makaronów, masła, wód mineralnych i napojów bezalkoholowych. Towarem, który zdrożał najbardziej były jaja, ich ceny wzrosły o 0,6 proc.", + "10602": "Kampania reklamowa piwa bezalkoholowego \"Bosman\" okazała się najlepsza na IX Ogólnopolskim i Międzynarodowym Festiwalu Filmu Reklamowego i Reklamy. Podobnie jak w ubiegłym roku Grand Prix przyznano warszawskiej agencji reklamowej \"Grey\". Ponad półtora tysiąca reklamożerców wypełniło w sobotni wieczór kino \"Kijów\". Zebrani chłodzili emocje oczekiwania na werdykt jury piwem, sokami i drinkami.", + "10603": "Tym symbolicznym gestem historia zatoczyła swe długie koło: w połowie czternastego stulecia ciężkowiczanie podarowali królowi gobelin, który przez długie lata przechowywany był na Zamku Królewskim na Wawelu. Premier Tomaszewski przyrzekł, ze dar będzie ozdabiała gabinet premiera w siedzibie Urzędu Rady Ministrów.", + "10604": "Organizacje zdrowotne w Irlandii przygotowują kampanię antynikotynową, która obejmować będzie pracowników budowlanych. Tradycyjne metody, takie jak zakazy palenia w miejscach publicznych, nie obejmują pracujących na powietrzu budowlańców. Wymyślono inny sposób; rzucając palenie można w nagrodę pojechać na dwutygodniową wycieczkę do Meksyku.", + "10605": "Jedno z hiszpańskich wydawnictw płytowych wprowadziło do sprzedaży płytę, która ma zapewniać psom odprężenie i przeżycia estetyczne. Melodie zawarte na płycie o tytule \"CD Can\" zawierają - jak podała firma - efekty akustyczne, które \"w subtelny i delikatny sposób\" wzbudzą zainteresowanie czworonogów. Dobór utworów nastąpił przy udziale znawców psychologii zwierząt.", + "10606": "- Stan ratownika górniczego, przebywającego na oddziale intensywnej terapii w Szpitalu Górniczym w Sosnowcu nie poprawia się i jest bardzo ciężki. Cały czas jest on poddawany specjalistycznym zabiegom - poinformował lekarz dyżurny szpitala. Pozostałych 3 ratowników, którzy zasłabli podczas akcji ratowniczej w kop. \"Niwka-Modrzejów\" przebywa w Instytucie Medycyny Pracy w Sosnowcu.", + "10607": "Proponuje m.in. by zrezygnowano z remontu płyty Rynku Głównego i zakupu pięciu \"maluchów\" dla magistratu. Natomiast radni z \"Klubu na rzecz AWS\" wskazują m.in., że inwestycje przedstawiane jako strategiczne nie są dostatecznie przygotowane do realizacji. Na temat projektu budżetu wypowiedziało się wczoraj 35 radnych. Pozytywne zdanie miała garstka z nich.", + "10608": "Zawarte w nim substancje czynne mają m.in. działanie antywirusowe, jak wykazały badania przeprowadzone w ubiegłych ośmiu latach. Ponadto badania te świadczą, że koncentraty alkoholowe różnych roślin są dobrym środkiem zapobiegawczym przeciw grypie. \"Minobir\" zapobiega komplikacjom związanym z grypą, jak bronchit lub zapalenia skóry. U dorosłych przeciwdziała on również zawałowi serca.", + "10609": "Piękne konie, bogato zdobiona uprząż, zabytkowe sanki, zaprzęgi stanowią główną atrakcję tej imprezy. W imieniu organizatorów śpieszymy zapewnić, że na szaflarskiej paradzie folkloryści będą mogli zobaczyć to, co najlepsze w malowniczym góralskim stroju i posłuchać góralskiej muzyki. Organizatorzy zapraszają miłośników folkloru do Szaflar w najbliższą niedzielę (18 stycznia).", + "10610": "Nowy gadżet wymaga od właściciela kwiatków, czekoladek, randek w barach karaoke i miłosnych liścików. W nagrodę właściciel może dostać wirtualnego buziaka, a nawet, jeśli za atencję i prezenty zbierze dość punktów, doczekać się \"wirtualnego ślubu\".", + "10611": "UW oczekuje, że pierwszy okres funkcjonowania rządu koalicja zwieńczy przedłożeniem społeczeństwu planu najważniejszych dla kraju reform. Za szczególnie istotne - stwierdzono w uchwale - uważa się przekazanie każdemu rzetelnej wiedzy na temat korzyści, jakie one poniosą. Wymaga to odpowiedniej polityki informacyjnej rządu.", + "10612": "Po raz kolejny trafiają do nas prośby o postawienie przystanku MZK z prawdziwego zdarzenia przy ulicy Witosa w Opolu, takiego z ławeczką i zadaszeniem. Starsze osoby (często po wyjściu z pobliskiego szpitala) po kwadransie oczekiwania na autobus kwalifikują się do kolejnej wizyty u lekarza. Nasz czytelnik sygnalizuje też brak rozkładu jazdy.", + "10613": "17 stycznia, 26 lat temu, pochowano na miejscowym cmentarzu Rafała Urbana. Zmarł w klinice onkologicznej w Warszawie. Jego imię nosi Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna, jedna z ulic, popiersie znajduje się na skwerku przy bramie zachodniej, izba poświęcona jego pamięci jest częścią Muzeum Regionalnego.", + "10614": "Kilkudziesięciu specjalistów z całego kraju - meliorantów, hydrologów i inżynierów - zastanawiało się w piątek w Urzędzie Miasta w Opolu nad sposobami zapobiegania zagrożeniom powodziowym na Opolszczyźnie. Na seminarium naukowym władze miasta przedstawiły dokument pod nazwą \"Koncepcja technicznej ochrony Opola przed powodzią\".", + "10615": "Dzisiaj w tej instytucji rozpocznie się montaż specjalistycznych urządzeń elektronicznych, które pozwolą na natychmiastowe wezwanie mundurowych na salę rozpraw. SR będzie jednym z najlepiej strzeżonych sądów w Polsce. Każdy sędzia będzie miał pod pulpitem dwa guziki. Gdy naciśnie jeden - na monitorze w wartowni ochroniarzy zamigoce kontrolka, że właśnie trwa napad.", + "10616": "Napastnicy wywieźli Konrada K. kilka kilometrów za miasto, gdzie na polnej drodze ponownie go pobili i zranili nożem w biodro. Napastnicy wyjaśnili Konradowi K., że działają na zlecenie ojca jego narzeczonej. Jeśli nie zerwie znajomości ze swoją dziewczyną, spotka go coś gorszego - zagrozili uzbrojeni porywacze, oddając dwukrotnie nad ofiarą strzały z pistoletu w powietrze.", + "10617": "Zginęli dwaj pracownicy \"Mostostalu Płock\" w wieku 29 i 35 lat. Trzej inni robotnicy, którzy doznali w trakcie wypadku obrażeń, przebywają w szpitalu. Ich życiu nie zagraża niebezpieczeństwo. Najbardziej ucierpiał mężczyzna, u którego stwierdzono uraz kręgosłupa - powiedział Guzek.", + "10618": "Prawo o ruchu drogowym, które obowiązuje od początku br., nie precyzuje warunków zatrzymywania wozów przez policję. Obowiązek taki ustawa nałożyła na ministra MSWiA, który w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki wodnej wyda rozporządzenie rozwiązujące tę kwestię. Nieoficjalnie wiadomo, że ma to nastąpić za ok. 4 tygodnie.", + "10619": "\"Niebawem\" - tak pełnomocnik rządu ds. reform ustrojowych Michał Kulesza i rzecznik Tomasz Tywonek odpowiadali w czwartek dziennikarzom, którzy uporczywie domagali się wyjaśnień, dlaczego opóźnia się przedstawienie przez rząd projektu nowego podziału terytorialnego. Warianty są rozrysowane, argumenty - znane, co przeszkadza w podjęciu decyzji? - pytali dziennikarze.", + "10620": "Sprawa byłego szefa spółki Art B Bogusława Bagsika nie zostanie zwrócona prokuraturze - zadecydował w czwartek warszawski Sąd Wojewódzki. Sąd wyłączył do odrębnego rozpoznania sprawę oskarżonego o pomoc Bagsikowi Wiktora Adamczyka z uwagi na jego stan zdrowia, nie pozwalający brać udziału w rozprawie. Bagsikowi i 5 innym oskarżonym odczytano akt oskarżenia wraz z liczącym 131 stron uzasadnieniem.", + "10621": "W niedzielę Automobilklub Opolski rozpoczyna kolejną edycję samochodowych rajdów popularnych z cyklu \"Kierowca roku\". Startować w nich mogą wszyscy chętni. I eliminacja konkursowej jazdy samochodem rozegrana zostanie na dystansie 60 km. Organizatorzy zlokalizowali na trasie 11 prób sprawnościowych oraz zrywu i hamowania. Dla zdobywców pięciu pierwszych miejsc przewidziano regulaminowe nagrody.", + "10622": "Corocznym zwyczajem Koło nr 1 Polskiego Związku Wędkarskiego w Opolu zaprasza najmłodszych (w wieku 7-14 lat) na zajęcia do szkółki, która rozpocznie się 4 marca br. Bezpłatne szkolenia prowadzone będą w każdą środę od godz. 16.00 do godz. 18.00 w Opolu przy ul. Katowickiej 53 (na przeciw kina \"Kraków\").", + "10623": "O bezprecedensowej sprawie wsi sprzedanej razem z ludźmi (95 mieszkańcami tzw. czworaków - red.) pisaliśmy w czwartkowym \"ŻW\". Przypomnijmy: chodzi o Cedrowice w gminie Ozorków (woj. łódzkie) - wioskę, której mieszkańcy przez długie lata żyli z pracy w miejscowej tuczarni.", + "10624": "Zmienia się także relacje wykonawca-nadawca. Ci ostatni będą musieli zawierać kontrakty z organizacjami zarządzającymi prawami autorskimi. Ochronę prawną zyskają także utwory powstałe przed 1974 r. Minister zamierza zainicjować powstanie międzyresortowego komitetu ds. ochrony praw autorskich.", + "10625": "Niespotykanie obfite opady śniegu sprawiły, że stada, które są głównym źródłem utrzymania ludności wiejskiej, nie są w stanie się wyżywić. Rząd w Ułan Bator w lutym zaapelował o pomoc międzynarodową. Chodziło przede wszystkim o gotówkę i żywność.", + "10626": "Zmiana płci jest łatwiejsza, niż dotychczas sądzono. Nie potrzeba już ani skomplikowanych operacji, ani długotrwałej adaptacji organizmu. Dzięki najnowszym odkryciom francuskich naukowców wystarczy stosowanie hormonalnej mikstury. Ekipa profesora Montagne'a, pracująca w Instytucie Pasteura nad mieszanką, prowadzącą do zmiany płci bez konieczności interwencji chirurgicznej, może poszczycić się sukcesem.", + "10627": "We wszystkie dni między 18.00 a 8.00 cena połączenia międzymiastowego zostanie obniżona z 39 do 34 gr za minutę. TP SA wprowadza też wakacyjną promocję rozmów lokalnych. W soboty, niedziele i święta od 8.00 do 22.00 opłata będzie naliczana co 6 min, a nie jak do tej pory co 3 min.", + "10628": "Kandydat na prezydenta zapowiedział, że w swojej kampanii poruszać będzie głównie sprawy socjalne obywateli, czyli prawo do pracy i godnego bytu. Jego zdaniem, wszyscy obywatele Polski mają to zagwarantowane w Konstytucji, która dzisiaj jest łamana.", + "10629": "Wcześniej sprawozdanie odrzucił Senat i jeszcze w czwartek wieczorem wszystko wskazywało na to, że podobnie postąpi Sejm. Jednak podczas piątkowego głosowania dokument został zatwierdzony. Za przyjęciem opowiedziało się w sumie 204 posłów - z SLD, PSL i większość z Unii Wolności. Przeciw było 198 - głównie z AWS i kół prawicowych.", + "10630": "Przed warszawskim sądem dobiega końca proces przeciwko dwóm funkcjonariuszom policji oskarżonym o przyjęcie w 1993 r. łapówki. Policjanci nie przyznają się do winy, tymczasem według prokuratury zamierzali oni wziąć od jednego z warszawskich kierowców tysiąc zł. Zdarzenie miało miejsce we wrześniu 1993 r.", + "10631": "W 1995 r. czterech młodych skinów, sympatyków Polskiego Frontu Narodowego, rozpoczęło eksterminację bezdomnych mieszkańców Legionowa. Jak tłumaczyli później przed sądem, utworzyli \"legion dla oczyszczenia miasta z brudu\". Napadli i ciężko pobili 18 bezdomnych. Nie przebierali w środkach. Jedną z ofiar oblali denaturatem i podpalili. Inną bili kamieniem po twarzy.", + "10632": "W słynnej sali koncertowej Carnegie Hall w Nowym Jorku odbył się koncert polskiego zespołu rockowego Budka Suflera. Było wielkie wydarzenie dla miejscowej Polonii, która drogie bilety (najlepsze miejsca po 70 dolarów) wykupiła kilka tygodni wcześniej. Wielu rodaków było po raz pierwszy w sali, która gościła największych artystów świata.", + "10633": "Najciekawszym wątkiem piątkowej rozprawy lustracyjnej posła SLD Tadeusza Matyjka były rewelacje Tadeusza Fredro-Bonieckiego o tym, że Grzegorz Piotrowski, uczestnik zabójstwa ks. Jerzego Popiełuszki, mógł zajmować się opiniowaniem paszportów osobom związanym z inwigilującym Kościół IV departamentem MSW. Opiniował on z pewnością wydanie paszportu Tadeuszowi Matyjkowi, podejrzewanemu o współpracę z tajnymi służbami PRL.", + "10634": "Uczniowie od dawna wiedzą o agencji. Jest ona częstym tematem rozmów, szczególnie między chłopcami. - Wszyscy wiedzą, że w tej willi jest agencja towarzyska - mówi Paweł. - Czasami nawet, gdy jestem na spacerze z kolegą, zdarza mi się zobaczyć wychodzących stamtąd klientów. Najczęściej są dobrze ubrani, wsiadają do drogich samochodów.", + "10635": "Dziś rada do spraw zabytków przy ministrze kultury i sztuki ma podjąć ostateczną decyzję, czy projekt zabudowy działki o powierzchni 12 tys. m kw. na tyłach Teatru Wielkiego, autorstwa sir Normana Fostera, zostanie zrealizowany. Projekt przewiduje postawienie 7-kondygnacyjnego biurowca z dwupoziomowym garażem podziemnym na 450 samochodów oraz częścią handlową i usługową.", + "10636": "Pamiętajmy, że nie mamy żadnej gwarancji, iż stojący przed naszym mieszkaniem człowiek jest przedstawicielem jednego z funduszy emerytalnych, a nie przestępcą. Legitymacje, identyfikatory, zaświadczenia czy upoważnienia wystawiane przez fundusze nie są, jak zresztą większość dokumentów, specjalnie trudne do podrobienia. jak skorzystać z usług akwizytora, a jednocześnie nie paść ofiarą przestępstwa?", + "10637": "W I lidze piłkarskiej rozpoczyna się runda wiosenna. Najmilszą niespodzianką XVI kolejki spotkań były chyba gole zdobyte na Konwiktorskiej przez piłkarzy warszawskiej Polonii. \"Czarne Koszule\" pokonały 4:0 GKS Bełchatów, mimo ciężkiego, grząskiego boiska. Polonii aura nie przeszkadzała w odniesieniu wysokiego zwycięstwa.", + "10638": "Po kilku dniach okazało się, że złapała tam nosówkę. Niestety, właściciel schroniska dowiedział się o tym za późno, gdy pozostałe zwierzęta już zostały zarażone. Osiem psów od kilkunastu dni jest pod opieką lekarza, regularnie dostaje zastrzyki i lekarstwa. Niestety, kuracja nie jest tania. W tej chwili brakuje już pieniędzy na dalsze leczenie.", + "10639": "Do gabinetu Ryszarda Kalisza, pełniącego obowiązki szefa Kancelarii Prezydenta RP, próbowała wtargnąć kobieta uzbrojona w dwa noże. Janusz Walecki, wicedyrektor biura informacji i komunikacji społecznej w kancelarii, powiedział nam, że ministrowi nic się nie stało, gdyż napastniczce nie udało się nawet sforsować drzwi.", + "10640": "Wczoraj rano w amerykańskim Senacie rozpoczął się proces prezydenta Billa Clintona. Zdominowana przez republikanów Izba Reprezentantów oskarżyła prezydenta o krzywoprzysięstwo i utrudnianie pracy wymiaru sprawiedliwości w celu zatajenia romansu z Moniką Lewinsky. Do przewodniczenia procesowi impeachmentu zaprzysiężono prezesa Sądu Najwyższego Williama Rehnquista i stu senatorów, którzy wystąpią w roli ławy przysięgłych.", + "10641": "Rodzinom tym przyznawane są mieszkania z puli prezydenta miasta oraz środki pieniężne na zagospodarowanie i utrzymanie. W latach 1997-1998 w Centrum osiedliło się 19 Polaków, kolejnych trzech ma już pozytywną decyzję MSWiA, zaś dalszych 23 czeka na taką decyzję.", + "10642": "Ogółem system osłonowy ma kosztować ok. 800 mln zł. Połowę tej sumy zapłacą same huty, które już kilka miesięcy temu opracowały własne programy redukcji zatrudnienia. Jedną czwartą pokryje budżet państwa, na resztę znajdą się środki z funduszu PHARE. Już w zeszłym roku Polska dostała z PHARE 10 mln ecu na koszty związane z restrukturyzacją zatrudnienia w hutnictwie.", + "10643": "Po godzinie rodzina znalazła zwłoki Marii G. Obok leżał rower, którym jechała kobieta. Zawiadomiono policję i prokuraturę. - Już ze wstępnych oględzin wiadomo było, że kobieta została zamordowana. Miała liczne obrażenia głowy. Nasze podejrzenia potwierdziła sekcja zwłok - mówi podkom. Kaczmarek. Następnego dnia rano policjanci zatrzymali 15-letniego chłopca, mieszkańca jednej z okolicznych wsi.", + "10644": "Zgodnie z art. 71 ordynacji wyborczej, wszystkie plakaty i hasła umieszczone w celu prowadzenia kampanii powinny być usunięte przez pełnomocników komitetów wyborczych w ciągu 30 dni od daty głosowania, czyli do 11 listopada. Nie wszyscy wywiązali się z tego obowiązku. \"Życie Warszawy\" chce pomóc w jak najszybszym oczyszczeniu stolicy.", + "10645": "Wywołana przez ŻW sprawa b. stalinowskiej prokurator Heleny Wolińskiej ma swój ciąg dalszy. Ponieważ Wolińska (obecnie Brus), oskarżona o bezprawne aresztowanie bohatera AK - gen. Augusta Fieldorfa \"Nila\", nie stawiła się na przesłuchanie w warszawskiej prokuraturze, rozpoczęto starania o jej ekstradycję z Anglii. Wczoraj dowiedzieliśmy się, że jest postęp w tej sprawie.", + "10646": "Nie sprawdziły się więc obietnice, że płatny postój będzie obowiązywał już w dwa-trzy miesiące po podpisaniu umowy, co nastąpiło na początku października. Na wdrożenie całego systemu Wapark ma osiem miesięcy. Tymczasem dopiero są przygotowywane podkłady geodezyjne, przeprowadzana jest inwentaryzacja i dokumentacja.", + "10647": "Wczoraj w Białymstoku zakończyło się spotkanie polskich egzorcystów. Wzięło w nim udział 17 księży, w tym czterech (z ośmiu Polaków) mianowanych egzorcystów. Polsce egzorcyści chcą, by przy Episkopacie Polski został powołany koordynator ich działalności. Taka osoba ułatwiłaby międzynarodowe kontakty.", + "10648": "Wśród poplenerowych prac królują grafiki i szkice. Chociaż widać wyraźnie, że są to próby warsztatowe, sprawdzające możliwości różnych technik malarskich, nie można odmówić im twórczego zaawansowania i profesjonalizmu. Na pierwszy rzut oka trudno byłoby zauważyć, że wyszły spod pędzli i ołówków początkujących artystów. Rysunki są dojrzałe, czytelne i bardzo miłe w odbiorze.", + "10649": "Spotkania kibiców z policjantami są zawsze ciekawe. W sali konferencyjnej Polskiego Radia, zastępca komendanta głównego policji, Ireneusz Wachowski, obiecał, że jeżeli \"szalikowcy\" dochowają reguł gry, spotkają się z fachową i miłą obsługą - jeżeli tak można powiedzieć - policji na trasach dojazdowych.", + "10650": "Wczoraj uroczyście położono kamień węgielny pod budowę Centrum Handlowego Reduta, które znajduje się w Alejach Jerozolimskich, niedaleko ronda Zesłańców. Ceremonia odbyła się w obecności inwestorów, wykonawców, władz gminy Ochota i przedstawicieli ambasady duńskiej. Przemawiali Claus Juul Nielsen, ambasador Danii, Claus Madsen, przedstawiciel firmy Steen & Strom oraz pozostali inwestorzy.", + "10651": "Jak wobec tego, pytają Andrzeja Wojtyńskiego, do parku dojadą miliony turystów, skoro już teraz pokonanie samochodem ul. Powstańców Śląskich jest horrorem? Oczekują oni raczej budowy mieszkań, metra, mostów, obwodnicy, ulic, szkół, szpitali, a nie parku rozrywki, do którego nie można dojechać i który stanie się kolejną atrapą, jak Centrum Handlowe Bemowo.", + "10652": "Podsądny uznawany jest za bossa jednej z najgroźniejszych grup przestępczych. Według stołecznych policjantów, udało mu się zgromadzić wokół siebie młodych przestępców z Pragi. Na wczorajszej rozprawie zeznania składali kolejni świadkowie w procesie, który niedawno został rozpoczęty ponownie.", + "10653": "Eksportowi polskich wyrobów mięsnych, drobiowych, a także zwierząt sprzyjać będzie także sytuacja na rynkach mięsnych w UE, w szczególności zakaz importu brytyjskiej wołowiny (ze względu na chorobę wściekłych krów) oraz pomór świń w Niemczech. Zdaniem Perety, polski przemysł mięsny powinien maksymalnie wykorzystać szansę, jaką stwarza dla niej rynek rosyjski.", + "10654": "O jej życie lekarze szpitala bielańskiego walczyli w nocy. - Przerażona wyskoczyła przez okno z piątego piętra - opowiada policjant. Pożar wybuchł właśnie tam ok. 21.30. Kiedy z kawalerki zaczął się wydobywać gryzący dym, mieszkańcy niższych pięter w panice zaczęli uciekać z budynku. Dziewięć jednostek straży zjawiło się po kilku minutach.", + "10655": "Dyrekcja państwowych zakładów energetycznych w Zimbabwe nie może sobie poradzić z plagą węży owijających się wokół słupów wysokiego napięcia. Wezwała więc na pomoc czarowników. Pytony, które upodobały sobie słupy energetyczne, już pięć razy w tym roku spowodowały przerwy w dostawie prądu w mieście Beitbridge.", + "10656": "Z powodów formalnych NSA uchylił w środę decyzję Urzędu ds. Kombatantów o odebraniu praw kombatanckich wdowie po komunistycznym działaczu Ignacym Lodze-Sowińskim, którego Urząd uznał za hitlerowskiego kolaboranta. Prawomocny wyrok NSA oznacza, że Urząd ponowi procedurę w tej precedensowej sprawie.", + "10657": "Od dziś zamiast rozwodu można wnieść do sądu pozew o separację. W czerwcu Sejm zmienił kodeks rodzinny i dopisał do niego przepisy o separacji. Chodziło m.in. o to, żeby dać szansę na prawne rozstanie się osobom, które nie akceptują instytucji rozwodu. Orzeczenie separacji nie oznacza, że w przyszłości nie można wystąpić o rozwód.", + "10658": "Francuskie Zgromadzenie Narodowe uchwaliło wczoraj kontrowersyjną ustawę o skróceniu obowiązkowego tygodnia pracy z 39 do 35 godzin. Zgodnie opowiedzieli się za nią posłowie rządzącej koalicji \"pluralistycznej lewicy\", przy jednomyślnym sprzeciwie stronnictw opozycyjnych. Głównym celem całego przedsięwzięcia jest taki podział czasu pracy, żeby jej część oddać bezrobotnym.", + "10659": "Wczoraj wieczorem w Warszawie zmarł Jerzy Waldorff. Miał 89 lat. Od dłuższego czasu był obłożnie chory na zapalenie płuc. Wiedział, że umiera, poprosił w szpitalu o wypisanie do domu. Tam zmarł. Był krytykiem muzycznym, ale i jedynym w swoim rodzaju działaczem społecznym. Urodził się w Warszawie i był jednoosobową instytucją kulturalną stolicy.", + "10660": "Wczoraj w Białymstoku rozpoczęło emisję Radio Racja, rozgłośnia niekomercyjna i niepubliczna, nadająca swój program w języku białoruskim. Na razie radio słyszalne jest w promieniu ok. 50 km od Białegostoku. Czynione są już starania o zwiększenie zasięgu nadawania, także na Białoruś.", + "10661": "Polska i Izrael podpisały wczoraj umowę o zniesieniu obowiązku wizowego. Zakłada ona, że obywatele polscy będą mogli przebywać w Izraelu bez wizy do trzech miesięcy i że takie samo prawo w odniesieniu do pobytu w Polsce będą mieli obywatele Izraela.", + "10662": "Kary trzech lat obozu wymierzono wczoraj dwóm członkom Falun Gong, którzy przekazali wiadomość o śmiertelnym pobiciu trzeciego członka stowarzyszenia przez policję - poinformowało hongkońskie Centrum Praw Człowieka. Zhao Jinhua zmarła 7 października tego roku na posterunku policji w mieście Zhaoyuan w prowincji Shandong.", + "10663": "Z rozporządzenia wynika, że na 2000 r. przedłużono wszystkie dotychczas obowiązujące zwolnienia od VAT (chodzi np. o sprzedaż dzieł sztuki, opakowań zwrotnych czy posiłków w barach mlecznych) oraz obowiązywanie zerowych stawek VAT, które miały funkcjonować tylko do końca tego roku. Utrzymana zostanie też preferencyjna 7-proc. stawka na sprzedaż niektórych usług prawniczych oraz owoców południowych.", + "10664": "Sejmowe kuluary zelektryzowała wczoraj informacja, ze ministrem spraw wewnętrznych i administracji będzie poseł AWS Marek Biernacki. Sam zainteresowany powiedział dziennikarzom, że otrzymał oficjalną propozycję objęcia tego resortu. Dowiedzieliśmy się, że Biernacki oglądał już swój przyszły gabinet. Zarówno posłowie AWS, jak i UW byli zaskoczeni informacjami Biernackiego.", + "10665": "Pacjenci są oburzeni nowymi zasadami wystawiania zwolnień, podobnie jak wystawiający je lekarze. Od wczoraj obowiązują nowe przepisy: lekarz na druku zwolnienia musi umieścić m.in. swój NIP, NIP zakładu pracy pacjenta oraz jego PESEL i NIP. Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy uważa, że za wypisanie zwolnienia ZUS powinien zapłacić 15 zł.", + "10666": "Serbska policja próbowała wczoraj zablokować belgradzką siedzibę opozycyjnego Związku dla Zmian, gdzie zabarykadowali się działacze Związku, nie chcąc dopuścić do aresztowania kolegi. Uwolnił ich 10-tys. tłum. Policja przyszła po Czedomira Jovanovicia, autora wzywających do obalenia Slobodana Miloszevicia ulotek, które rozdawano na demonstracjach Związku.", + "10667": "Zwiększenie liczby najbardziej rentownych pociągów dalekobieżnych to jeden z głównych celów Magdaleny Ciszewskiej, która od wczoraj kieruje sektorem przewozów pasażerskich PKP. Dyr. Ciszewska przez kilka poprzednich lat pracowała w Ministerstwie Transportu. Była tam zastępcą dyrektora departamentu kolejnictwa Krzysztofa Celińskiego, obecnego prezesa kolei.", + "10668": "Wszystkie pieniądze z aukcji zostaną przeznaczone na budowę nowego oddziału przeszczepowego dla dzieci z białaczką przy szpitalu w Poznaniu. W tej chwili szpital ma dwa stanowiska umożliwiające przeszczep, gdzie wykonuje połowę wszystkich operacji przeprowadzanych w Polsce, a to tylko ułamek zapotrzebowania. Dzięki nowemu oddziałowi szpital będzie mógł uratować znacznie więcej dzieci chorych na białaczkę.", + "10669": "Trudno przewidzieć wynik głosowania nad skróceniem tygodnia pracy. Nie wiadomo nawet, kiedy do niego w Sejmie dojdzie. Miało być dziś rano. Jednak wczoraj późnym wieczorem marszałek Sejmu Maciej Płażyński nieoczekiwanie poinformował o przesunięciu go na następne posiedzenie. Poseł SLD Maciej Manicki złożył sprzeciw. Decyzja zapadnie dzisiaj rano.", + "10670": "Aleksander Kwaśniewski rozmawiał w środę przez telefon z prezydentem elektem USA Georgem W. Bushem. Pogratulował mu wygrania wyborów i przyjął życzenia z okazji drugiej kadencji własnej prezydentury. Obaj prezydenci potwierdzili znakomity stan stosunków polsko-amerykańskich i wyrazili przekonanie, że będą one nadal korzystnie się rozwijać w interesie obu krajów.", + "10671": "Polska jest zainteresowana przejęciem czołgów Leopard II wersji 2A4 od Bundeswehry - powiedział wiceminister Romuald Szeremietiew. Przypomniał, że Niemcy zaproponowali Polsce pełne uzbrojenie jednej brygady pancernej (o tej propozycji pisaliśmy półtora roku temu). Rozmowy ze stroną niemiecką wskazują, że możliwa jest współpraca z Niemcami w modernizacji czołgu T-72.", + "10672": "Rządząca na Litwie centrolewicowa koalicja już w kampanii wyborczej zapowiadała zalegalizowanie kasyn. Ustawa w tej sprawie ma być przyjęta na początku przyszłego roku. Jeżeli Sejm ją przyjmie, to kasyna będzie można otwierać od 1 lipca 2001. Ustawa ma być dość liberalna - kasyna będzie można zakładać bez większych ograniczeń w każdej większej miejscowości.", + "10673": "Ten, kto wygra na Florydzie, w stanie emerytów, bardzo się zbliży do Białego Domu. Florydą rządzi gubernator Jeb Bush, młodszy brat George'a W. Busha, kandydata Republikanów. Teoretycznie George powinien więc być spokojny. Ale demokrata Al Gore obiecał emerytom dopłaty państwa do leków... Jak zagłosuje Floryda, dowiemy się najwcześniej o 2 w nocy z wtorku na środę.", + "10674": "W syberyjskim zoo odnalazły się dwa lwy przylądkowe, które uważano za już wymarłe. Według oficjalnych danych ostatnie z tych drapieżników żyjące na wolności na Przylądku Dobrej Nadziei zastrzelono w połowie XIX wieku. Tymczasem John Spencer, kierownik zoo w Południowej Afryce, rozpoznał lwy przylądkowe w nowosybirskim ogrodzie.", + "10675": "Piotr Gembarowski naruszył kodeks zasad etycznych dziennikarstwa w telewizji publicznej - stwierdziła wczoraj komisja etyki TVP. W programie \"Kandydat\" z Marianem Krzaklewskim Gembarowski zachowywał się nieelegancko i agresywnie. Strofował rozmówcę, podnosząc głos, stworzył w studiu atmosferę graniczącą z histerią - napisała komisja w orzeczeniu.", + "10676": "Minister edukacji prof. Edmund Wittbrodt zadecydował wczoraj, że nowy statut Wyższej Szkoły Dziennikarstwa im. Wańkowicza jest obowiązujący. Wynika z tego, że w trwającym 11 dni konflikcie pomiędzy założycielem a dotychczasowymi władzami szkoły górą jest jej założyciel - fundacja Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej.", + "10677": "Zarekwirowano kilkaset gadów chronionych konwencją waszyngtońską, czyli zwierząt, którymi nie wolno handlować bez zezwolenia. Zatrzymano siedem osób. Prokurator zarzucił im, że handlując egzotycznymi zwierzętami naruszyli konwencję waszyngtońską i polską ustawę o ochronie zwierząt. Oskarżeni podzielono na dwie grupy.", + "10678": "Widmo suszy dręczy większość analityków. Obawiają się, ze jeśli szybko nie nadejdzie deszcz, to spadną zbiory. Wtedy latem drogie byłyby owoce i warzywa. Jeszcze miesiąc temu inflacja wynosiła 10,3 proc. i nie było ekonomisty, który spodziewałby się ostrego spadku w kwietniu. - Dane GUS przeszły nasze najśmielsze oczekiwania - przyznaje Katarzyna Zajdel, ekonomistka Citibanku.", + "10679": "- Zagroził, że mnie przeklnie, rzuci na mnie urok i zaszkodzi mi na zdrowiu - żaliła się przed sądem na bioenergoterapeutę poszkodowana Zofia Ż. 62-letniego Józefa P. krakowski sąd skazał wczoraj na dwa lata więzienia (w zawieszeniu na pięć lat) za wyłudzenie od małżeństwa Ż. z Krakowa 38 tys. zł na kamerę do fotografowania ludzkiej aury.", + "10680": "Mimo to naukowcy zalecają ostrożność w rozpowszechnianiu komórek wśród dzieci i młodzieży. Badając nicienie Caenorhabditis elegans, stwierdzili ze zdumieniem, że jeśli te robaki umieści się w polu magnetycznym podobnym do wytwarzanego przez słuchawkę, białka tworzące ich ciało zachowują się tak, jakby zostały lekko \"podgotowane\". I to już po pochłonięciu kilkusetkrotnie mniejszej dawki promieniowania od odbieranej z przenośnych telefonów.", + "10681": "Michnik jest czwartym laureatem ustanowionej w 1996 r. nagrody. Wcześniej odbierali ją red. Stanisław Podemski, Karol Małcużyński i Teresa Bogucka. Wyróżnienie, którego patronem jest legendarny przedwojenny wydawca i szef \"Ilustrowanego Kuryera Codziennego\", przyznawane jest dziennikarzom dochowującym w swojej pracy wierności zasadom etyki zawodowej.", + "10682": "FBI zapłaciła 6 mln dolarów odszkodowania człowiekowi, któremu opinię popsuła czeska prasa - doniosły wczoraj \"Lidove Noviny\". Praskie gazety powtarzały kompromitujące informacje o Thomasie Stewarcie na podstawie raportu FBI, który \"wyciekł\" z amerykańskiej ambasady w Czechach.", + "10683": "Jak działają w Europie kolumbijskie i nigeryjskie kartele narkotykowe? O tym m.in. mają rozmawiać od jutra w Warszawie szefowie służb antynarkotykowych z całej Europy. Trzydniową konferencję zorganizował Interpol. Większość spotkań ma być ściśle tajna. Najlepsi specjaliści przedstawią szczegóły konkretnych antynarkotykowych operacji policyjnych z zeszłego roku, które zakończyły się sukcesami.", + "10684": "Jednym z głównych zagrożeń dla reformy jest - według raportu - brak informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którzy płatnicy zalegają ze składkami i kto jest faktycznie ubezpieczony. Z opieki zdrowotnej wciąż korzystają osoby do tego nieuprawnione - wystarczy, że np. w przychodni przedstawią stare dokumenty ubezpieczeniowe.", + "10685": "W Polsce kobiety zarabiają średnio o 20 proc. mniej niż mężczyźni. Niestety, podobnie jest w krajach Unii Europejskiej. Źródłem ubóstwa kobiet jest bezrobocie, a w Polsce można już mówić o feminizacji bezrobocia - alarmowali uczestnicy zeszłotygodniowej dyskusji zorganizowanej w Warszawie przez agendę ONZ - UNDP. Wśród zarejestrowanych bezrobotnych kobiety stanowią prawie 55 proc.", + "10686": "Czy Siemens przekazał CDU w latach 80. wielomilionowe datki za tolerowanie przez rząd Kohla nielegalnych interesów koncernu w NRD? Informację tygodnika \"Capital\", iż komisja śledcza Bundestagu ds. afery finansowej CDU zbada zarzuty przeciwko Siemensowi i b. kanclerzowi, potwierdził wczoraj szef komisji Volker Neumann.", + "10687": "Wojska etiopskie kontynuują ofensywę w Erytrei. Wczoraj etiopskie lotnictwo zbombardowało elektrownię w pobliżu portu Massawa, a wojska lądowe atakowały w okolicach miast Senafe i Tsorona. Etiopczycy kontynuują atak, choć pod koniec ubiegłego tygodnia władze Erytrei poinformowały o wycofaniu swych oddziałów ze wszystkich spornych terenów nadgranicznych.", + "10688": "Rodzinom rozstrzelanych w 1939 r. pracowników Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsk należą się odszkodowania - postanowił wczoraj sąd krajowy w Kolonii. Niemieckiemu ministerstwu finansów, które ma pieniądze wypłacić, sąd dał cztery tygodnie na ustalenie wysokości odszkodowań. - To całkowity sukces! - powiedział wczoraj \"Gazecie\" Andrzej Remin, niemiecki adwokat reprezentujący rodziny pomordowanych pocztowców.", + "10689": "W myśl nowych kontraktów pełną, sześciomiesięczną rekompensatę za odwołanie przed końcem kontraktu będą mogli dostać tylko ci, którzy odejdą sześć miesięcy przed jego wygaśnięciem, jeśli zaś zostaną odwołani np. na dwa miesiące przed końcem kontraktu, to będą mieli prawo tylko do dwóch pensji.", + "10690": "Rząd w Mińsku zadekretował, na jaką żywność powinno być stać przeciętnych obywateli Białorusi. 18 stycznia tamtejsze ministerstwo gospodarki opublikowało rozporządzenie z listą towarów \"o znaczeniu socjalnym\". Ceny na nie nie powinny przez jakiś czas rosnąć, bo mają być regulowane i dotowane przez państwo. Obecnie za dwa kilo kiełbasy trzeba w Mińsku zapłacić ok. trzech czwartych średniej pensji.", + "10691": "Biskup katolicki Tadeusz Rakoczy wraz z biskupem ewangelickim Pawłem Anweilerem otworzyli wczoraj w Bielsku-Białej Centrum Rehabilitacyjno-Readaptacyjne dla Dzieci Niepełnosprawnych \"Nadzieja\". Będą tam leczone dzieci do 16. roku życia ze schorzeniami układu nerwowego, kostno-stawowego i po urazach.", + "10692": "Kaczyński zapowiedział również szerokie otwarcie na środowiska intelektualne. Zjazd przyjął również uchwałę, w której sprzeciwia się wzrostom opłat notarialnych. Zdaniem partii decyzja o ich wzroście, podjęta przez poprzedniego ministra sprawiedliwości Stanisława Iwanickiego (który sam jest notariuszem), ograniczy obywatelom dostęp do prawa i działalności gospodarczej.", + "10693": "Prokuratura Okręgowa w Warszawie przesłuchała w sobotę w charakterze świadka i pokrzywdzonego szefa MON Jerzego Szmajdzińskiego, jednego z pięciu polityków, których Andrzej Lepper w czwartek pomówił z trybuny sejmowej o wzięcie łapówek. W piątek był przesłuchany szef MSZ Włodzimierz Cimoszewicz.", + "10694": "Wystawę \"Szopki Świata\" ze zbiorów Muzeum Narodzenia Pańskiego w Betlejem otwarto w sobotę w Lublinie. jest na niej 250 szopek nigdy dotąd poza Betlejem niepokazywanych. Pochodzą one m.in. z Ameryki Południowej, Rosji, Japonii, Meksyku, Polski. Wystawę, która potrwa do 12 lutego, otworzył metropolita lubelski abp Józej Życiński.", + "10695": "Pecha mają czwartoklasiści z ogólniaków i liceów zawodowych. Nadal nie wiedzą, jaka będzie matura. Obecne władze oświatowe chcą, by wiosną zdawali nową maturę. Jednak SLD twierdzi, ze jest ona nieprzygotowana. Jeśli Sojusz wygra wybory, zamierza odłożyć ją co najmniej o rok. Tymczasem już we wrześniu uczniowie mają zdecydować, na jakim poziomie (podstawowym czy rozszerzonym) chcą zdawać maturalne przedmioty.", + "10696": "Południowoafrykański chirurg Chrisitaan Bernard, który dokonał pierwszego przeszczepu serca, zmarł w niedzielę na zawał podczas wakacji na Cyprze. Miał 78 lat. Światową sławę przyniosła mu transplantacja serca u 53-letniego dentysty Louisa Washkansky'ego przeprowadzona w grudniu 1967 r. w szpitalu w Kapsztadzie.", + "10697": "Mszą świętą zakończyły się w niedzielę Jasnogórskie Dożynki 2001. Przyjechało 50 tys. rolników, o połowę mniej niż w roku ubiegłym. Premier Jerzy Buzek zapewniał rolników: - Ochraniamy polski rynek przed nadmiernym importem, skupujemy płody rolne, bo chcemy, żeby wasza produkcja była opłacalna. Mszy przewodniczył prymas Józef Glemp.", + "10698": "Aż 9:4 zielonogórski SLD wygrał w niedzielę w meczu piłkarskim z drużyną gorzowskiej \"Solidarności\". Rozegrano go w Gorzowie. Na pomysł zorganizowania meczu w rocznicę Porozumień Sierpniowych wpadł tamtejszy zarząd \"S\". Na boisku gospodarze nacierali z furią, zapominając kompletnie o obronie. Kapitan Roman Rutkowski (szef regionu \"S\" i poseł AWS) bez skutku pokrzykiwał na zagubionych kolegów.", + "10699": "Polska wystąpiła do władz Lwowa o zmianę uchwały, która blokuje zakończenie odbudowy Cmentarza Orląt Lwowskich. Chodzi o zeszłoroczną uchwałę Rady Miejskiej Lwowa, w której nie zgodziła się na wykonanie porozumienia pomiędzy polską Radą Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w ukraińską Państwową Komisją ds. Upamiętnienia Ofiar Wojny.", + "10700": "Do modłów w intencji ludzi pracy, a zwłaszcza bezrobotnych, wezwali polscy biskupi przed rozpoczętą we wtorek w Warszawie 311. plenarną, dwudniową Konferencją Episkopatu Polski. Niepokój Episkopatu budzi głównie bezrobocie wśród młodych ludzi - podkreślał arcybiskup Damian Zimoń.", + "10701": "Dziękował wszystkim, którzy pomogli zająć Polsce miejsce w NATO i troszczą się o współczesną Polskę. Zaapelował do Polonii o solidarność i pomoc dla Polaków mieszkających na Wschodzie na terenie b. ZSRR. - Tam powszechnym marzeniem naszych rodaków jest, by ich dzieci zachowały polską mowę lub do niej wróciły - mówił prezydent. Zapewnił, ze Polska będzie starała się jak najbardziej ułatwić Polonii kontakty z krajem.", + "10702": "Pięcioosobowy zespół specjalistów z Lockheeda, konstruktora amerykańskiego samolotu EP-3 przetrzymywanego przez Chińczyków, wylądował we wtorek wieczorem na Hajnanie. Ma ocenić stan techniczny samolotu i szkody wynikłe ze staranowania go przez chiński myśliwiec F-8. Amerykanie planują zdemontować samolot i zabrać go w częściach do Stanów.", + "10703": "Spółka, która miała w ubiegłym roku 578 mln zł strat, liczy na przedłużenie przez banki linii kredytowych. Przedstawiciele Stalexportu zapewniają, że banki chcą dalej finansować holding. - Szczegółowe rozmowy spółka rozpocznie na początku przyszłego tygodnia - powiedział PAP rzecznik Stalexportu Zbigniew Obarzanowski.", + "10704": "Od dwóch tygodni na francuskich plażach nad Atlantykiem lądują w rytmie przypływów półkilowe torebki kokainy. Dotychczas wylądowało 60 wartości kilkudziesięciu milionów franków. Zapewne z jakiegoś statku wyrzucono ten \"trefny\" ładunek do morza na widok nadpływających celników.", + "10705": "Lotniska, koszary, działki, budynki niepotrzebne armii prezentuje w Warszawie po raz szósty Agencja Mienia Wojskowego. W tym roku Agencja zamierza sprzedać mienie za 210 mln zł. Liczy na dobre ceny za miejsca, gdzie w malowniczych nadmorskich okolicach stacjonowały dywizjony rakietowe. Kilka milionów trzeba zapłacić za lotnisko. Ostatnio sprzedano cztery pod elektrownie wiatrowe.", + "10706": "Były szef szamotulskiej prokuratury, pani prokurator i pracownica sekretariatu prokuratury staną przed sądem za ukrywanie dokumentów i fałszowanie statystyk. Akt oskarżenia zielonogórska prokuratura wysłała kilka dni temu do Sądu rejonowego w Szamotułach. W maju 2000 r. wizytatorzy z prokuratury okręgowej kontrolowali szamotulską prokuraturę.", + "10707": "Immunitet poselski nie powinien istnieć, ponieważ wszyscy powinni tak samo odpowiadać za swoje czyny - uważa 57 proc. społeczeństwa. To wynik kwietniowego sondażu CBOS. Przed trzema laty opinię taką wyrażało 51 proc. 33 proc. uważa, ze immunitet powinien zostać, ale nie chronić sprawców przestępstw kryminalnych, gospodarczych i wykroczeń drogowych.", + "10708": "Czterem oficerom UOP, którzy mają największy wkład w likwidację gangu przemytników kokainy z Ameryki Południowej do Europy, premier Jerzy Buzek wręczył w poniedziałek nagrody po 50 tys. zł. Gang w latach 1994-2000 przemycił ponad 2,5 tys. kg kokainy wartej ok. 750 mln dolarów.", + "10709": "Ośrodek Badanie Alergenów Środowiskowych informuje, że w południowo-zachodniej i centralnej części kraju leszczyny i olchy rozpoczęły już pylenie. W najbliższą sobotę i niedzielę na Dolnym Śląsku i w Wielkopolsce przewidywane jest nawet średnie stężenie ich pyłków.", + "10710": "Prokurator uważa, że gdy autobusy były w remoncie, Kazimierz S. - nakłaniany przez szefa Bohureksu - podpisywał protokoły ich odbioru. Faktycznie autobusy trafiały do PPKS po kilku miesiącach, jeden nie dotarł wcale. - Dzięki temu Grzegorz H. mógł wcześniej dostać od CZG pieniądze za remont.", + "10711": "Rząd chce zlikwidować zajmujący się sektami Międzyresortowy Zespół ds. Nowych Ruchów Religijnych - poinformował w czwartek posłów z komisji rodziny Krzysztof Wiktor z resortu spraw wewnętrznych. - Nie ma powodu, by zajmować się ruchami religijnymi tylko dlatego, że są nowe - tłumaczył Wiktor. W zamian premier chce powołać Międzyresortowy Zespół ds. Grup Psychomanipulacyjnych.", + "10712": "Tym razem zapowiedziano 150 sympozjów, podczas których będzie mowa m.in. o sposobach leczenia dysleksji, historii formowania się gwiazd, o tym, czy komórki macierzyste przydadzą się w terapii Parkinsona, a także jak za 40 lat wyżywić dziesięć miliardów mieszkańców Ziemi. Największe zainteresowanie budzi jednak specjalne seminarium poświęcone ustaleniu budowy ludzkiego DNA.", + "10713": "Amerykańska gwiazda sceny pop Britney Spears wyraziła chęć wystąpienia w duecie z królem muzyki popularnej Michaelem Jacksonem. Zapytana w czwartkowym wywiadzie o artystów, z którymi najbardziej chciałaby zaśpiewać i z którymi planuje zorganizowanie wspólnego nagrania, młoda piosenkarka wymieniła trzy osoby: Madonnę, Michaela Jacksona i Janet Jackson.", + "10714": "Siatkarki Nafty Piła wygrały piątkowy mecz półfinału play off z Melnoxem Autopartem Lobo Mielec i awansowały do finału mistrzostw Polski, w którym zmierzą się z Augusto Kalisz. Kaliszanki dużo wcześniej załatwiły sprawę, pokonując Wisłę Kraków 3:0. O trzecie miejsce Melnox zagra zatem z Wisłą.", + "10715": "W gronie dobrych znajomych - byłych wybitnych piłkarzy i dziennikarzy - zrodziła się myśl, by także ludzie sportu dołączyli do łańcucha \"pomocy gorących serc\" dla ofiar wojny, której centrum jest Kosowo. Nie po raz pierwszy chcemy okazać, iż nie pozostajemy obojętni na ludzkie cierpienia i tragedie.", + "10716": "Podopieczni Leo Beenhakkera w obecnym sezonie nadzwyczaj skutecznie gromadzą punkty, dzięki czemu ich przewaga nad rywalami nie podlega dyskusji. W dotychczasowych 27 spotkaniach tylko dwukrotnie schodzili z boiska pokonani, a wygrywali aż 21 razy (bilans drugiego Vitesse to: 16-6-5).", + "10717": "Już tylko godziny dzielą nas od startu do drugiej eliminacji Mistrzostw Polski '99 - 26. Rajdu Warszawskiego. W tym roku zapowiada się on wyjątkowo atrakcyjnie. Dość powiedzieć, ze w terminie nadesłało do niego zgłoszenia aż... 88 załóg. Z grona znanych nazwisk na tej liście zabrakło tylko dwóch kierowców.", + "10718": "Szwedzki żużlowiec, Henrik Gustafsson z sumą 7.78 pkt. KSM w naszej lidze podpisał kontrakt na kolejny sezon startów w Jutrzence Polonii Bydgoszcz. Jego partnerem w najważniejszych meczach będzie Anglik Joe Screen, który ma przeciętną 8.12. Obaj mieszczą się w limicie 16 punktów, jaki przewidziała dla dwóch zagranicznych jeźdźców GKSZ.", + "10719": "Po zmianie stron między słupkami zabrzańskiej bramki stanął Tomasz Wronka. Spisywał się nieco lepiej od poprzedników, ale jego postawa nie znajdowała odzwierciedlenia w wyniku. A jednak w końcówce nie zabrakło emocji. Często karani kielczanie raz za razem grali w osłabieniu. W pewnym momencie wycofali nawet bramkarza, a potem było ich tylko trzech na parkiecie.", + "10720": "Oboje, jako przedstawiciele Świadków Jehowy, są oczywiście całkowicie przeciwni przedmałżeńskim stosunkom, a ku temu powstały układ - ich zdaniem - wyraźnie zmierza. Do tego stopnia ich to zaszokowało, że w ramach protestu nie pojechali z Venus na turniej do Zurychu, chociaż podobne podróże były dotychczas zwyczajem w rodzinie Williamsów...", + "10721": "Z oficjalnym żądaniem wobec MKOl, złożonym na piśmie, wystąpił Narodowy Komitet Olimpijski KRLD, domagając się od naczelnej władzy sportowej rewizji listy triumfatorów olimpijskich. Rzecz dotyczy berlińskiej olimpiady w 1936 roku i przynależności państwowej triumfatora. Zwycięzcą biegu maratońskiego został 87-letni dziś Koreańczyk Ki-jung Son.", + "10722": "W miniony poniedziałek, 25 października minął ostateczny termin nadsyłania kuponów w plebiscycie na \"Najpopularniejszego Sportowca 50-lecia Polskiego Związku Motorowego\". W tej chwili trwa liczenie głosów. Jak nas poinformowano w centrali Związku przy ul. Kazimierzowskiej, zainteresowanie tą wspólną \"zabawą\" było bardzo duże. Wstępne szacunki pokazują, ze na \"Plebiscyt\" nadesłano już ponad 10000 kuponów.", + "10723": "Wszystko wskazuje, że obrońca Górnika Zabrze, Grzegorz Lekki od 1 stycznia zmieni barwy klubowe. Arminia Bielefeld podtrzymała swe zainteresowanie polskim piłkarzem. Rozmowy w sprawie transferu prowadzone były do przedwczoraj, a delegacja niemieckiej spółki menedżerskiej, która pilotuje sprawę, wyjechała w dobrym nastroju. Definitywnych ustaleń jeszcze nie ma, ale strony osiągnęły znaczne zbliżenie.", + "10724": "Okazało się, że ostatni dzień eliminacji a przedostatni Pucharu Mazowsza w koszykówce mężczyzn był ciekawszy, niż można było przewidywać. Już wcześniej było wiadomo, iż bez względu na wyniki w grupie B, pierwsze miejsce zajmie Legia-Królewskie S.A Warszawa, natomiast czwarte - Unia Azoty Tarnów. O drugie miejsce zawzięcie walczyły reprezentacja Belgradu oraz Alita Alytus.", + "10725": "Podczas Pucharu Polski w kolarstwie przełajowym warunki atmosferyczne nie były najgorsze: temperatura trochę poniżej zera i prawie bezwietrznie. Jednak na trasie leżał śnieg. W najciekawszym wyścigu, seniorów zabrakło zawodników Ekologa Polonii Piła, którzy w niedzielę startują w Pucharze Świata w Belgii oraz trzech juniorów), od startu do mety prowadził Andrzej Kaiser.", + "10726": "Konrad P. w ostatnim słowie przeprosił za zaistniałą sytuację i stwierdził, że rozumie sytuację rodziny Grzegorza B., jednak nie czuje się odpowiedzialny za jego śmierć (piłkarz przez cały proces konsekwentnie zaprzeczał, jakoby to on zadał śmiertelne ciosy). Wyrok, który zapadł, nie zadowolił chyba nikogo. Sąd skazał Konrada P. na 6 lat więzienia.", + "10727": "Hertha Berlin jest pierwszym klubem w niemieckiej Bundeslidze, który ma własny fanklub złożony tylko i wyłącznie z homoseksualistów. W czasie meczów na Stadionie Olimpijskim w Berlinie 11 homoseksualistów i jedna lesbijka dopingują zespół nie tylko głośnymi okrzykami, a także własną, tęczową flagą z logiem własnej drużyny.", + "10728": "Wiceprezes PZPN Zbigniew Boniek (na zdjęciu) zaatakował na łamach francuskiego magazynu \"France Football\" bramkarza Manchesteru Utd i reprezentacji Francji Fabiana Bartheza. - On nie jest wart tego, aby grać w tak znakomitym zespole - powiedział gazecie Boniek. \"Zibi\" skrytykował mistrza świata i Europy, a poproszony o uzasadnienie odparł: - Ten zespół nie ma słabych punktów.", + "10729": "Wysoka forma Emmanuela Olisadebe i strzelona bramka w meczu z Norwegią na stadionie Śląskim mogą pomóc temu napastnikowi w wywalczeniu miejsca w podstawowym składzie Panathinaikosu Ateny. Mecze kwalifikacyjne do Ligi Mistrzów \"Manolis\", jak nazwali Olisadebe greccy kibice, rozpoczynał na ławce rezerwowych. W ataku grali Michalis Konstantinou i Nikos Liberopoulos.", + "10730": "Drużynowymi finałami zakończona została w poniedziałek rywalizacja pływaków o medale i dolarowe premie w Igrzyskach Dobrej Woli. Wyniki podaliśmy wczoraj. Zgodnie z oczekiwaniami po złoto sięgnęły ekipy gospodarzy. Panowie nie mieli najmniejszych problemów z dziwnie skleconą reprezentacją Reszty Świata, panie też gładko wygrały z osłabioną ekipą USA.", + "10731": "Zupełnie nie udał się start naszej pięciobojowej młodzieży w mistrzostwach świata w czwórboju nowoczesnym kobiet i mężczyzn w szwedzkiej Uppsali. Tym razem biało-czerwoni w większości przypadków zajmowali odległe lokaty, a przykre to o tyle, że nadzieje na dobre występy były uzasadnione.", + "10732": "Józef Dankowski nie jest już trenerem drugoligowego GKS Bełchatów. W poniedziałek zarząd górniczego klubu powierzył obowiązki szkoleniowca Krzysztofowi Tochelowi (na zdjęciu). Dankowski objął Bełchatów na początku sezonu, a pierwszej porażki doznał dopiero w siódmej kolejce. Potem przyszła jednak seria sześciu remisów (w tym pięciu bezbramkowych), zwycięstwo 4:0 nad Odrą w Opolu i dwie porażki.", + "10733": "Przy okazji meczu o mistrzostwo, MLS ogłosiła skład zespołu \"Pepsi Best 11 - 2001\", czyli skład najlepszej jedenastki ligi w roku 2001. Znalazł się w niej po raz trzeci były reprezentant Polski, Piotr Nowak, pomocnik i kapitan zespołu Chicago Fire. Podkreśla się, ze był on najlepszym rozgrywającym ligi i ojcem dominacji Chicago Fire w rozgrywkach grupowych.", + "10734": "Sukcesem francuskich producentów zakończyła się 12. eliminacja tegorocznych mistrzostw świata - Rajd Korsyki. Na mecie ostatniego \"oesu\" najbardziej cieszył się Jesus Puras (Citroen Xsara WRC; na zdjęciu), a miał powód - choć w RMŚ zadebiutował przed 10 laty, to niedzielne zwycięstwo było pierwszym w jego karierze.", + "10735": "Żadna z polskich stacji nie chce jednak ujawnić, ile miejsca w ramówce poświęca produkcjom zza oceanu. Policzyliśmy więc sami. Zajrzeliśmy do ramówek obu programów publicznych, Polsatu, TVN i RTL7 z dwóch dni świąt Bożego Narodzenia. Okazało się, że na ponad 70 wyemitowanych filmów aż 61 zostało wyprodukowanych w USA. Reszta to produkcje m.in. polskie, francuskie i włoskie.", + "10736": "Z przedstawionego sprawozdania wynika, że instytucją, która wydatkowała największe sumy, jest diecezjalna Caritas. W ubiegłym roku wydała ona 2,1 mln złotych. Lwia część pieniędzy Caritas została przeznaczona na pomoc powodzianom - 1,85 mln złotych.", + "10737": "Płace w UOP powinny - według komisji - rosnąć w dotychczasowym tempie, a podwyżki nie mogą być niższe niż w Straży Granicznej i innych służbach mundurowych. Przewodniczący komisji ds. służb specjalnych Konstanty Miodowicz (AWS) nie odpowiedział na pytanie, czy posłowie byli zgodni w ocenie projektu przygotowanego przez poprzedni rząd.", + "10738": "Przejazdy będą bezpłatne. MPK prowadzi jeszcze rozmowy z wojskiem i PKP. Prosi się też zakłady pracy, które dysponują autobusami, by wspomogły komunikację zastępczą. Trudności mogą być z zamówieniem Radio Taxi. Niektóre z nich nie przyjmują już zgłoszeń. Dyrektor Tulibacki prosi też wszystkich poznaniaków, by na bieżąco słuchali lokalnych rozgłośni radiowych.", + "10739": "Pochodzący z Chicago handlowiec i broker giełdowy Steve Fosset nie jest jedynym chętnym do nagrody ufundowanej przez amerykańską firmę Anheuser-Busch dla pierwszego śmiałka, który balonem obleci świat. Milion dolarów skusił też architekta i instruktora baloniarstwa Kevina Uliassi. 34-letni Amerykanin wystartował z Rockford w stanie Illinois niemal w tym samym czasie, co Fosset z St. Louis.", + "10740": "Okazało się, ze nie notują one postępów w zwalczaniu tej choroby, a w wieli krajach epidemia wymknęła się spod kontroli. Epidemia tuberkulozy (TB) ma tendencję rosnącą także w państwach rozwiniętych. Zgodnie z raportem WHO choroba ta zabiera więcej ofiar niż malaria i AIDS łącznie. W bieżącym roku umrze na gruźlicę więcej osób niż kiedykolwiek w przeszłości.", + "10741": "Pobicie działaczy \"Solidarności\" (wybito zęby Janowi Rulewskiemu), którzy przyszli na obrady Wojewódzkiej Rady Narodowej, doprowadziło wtedy do ostrego kryzysu politycznego i o mało nie zakończyło się strajkiem generalnym. W programie obchodów przewidziano spotkanie uczestników ówczesnych wydarzeń, wystawę fotograficzną i sesję naukową.", + "10742": "Za trzy dni zaczną obowiązywać nowe listy leków. Więcej zapłacimy za środki antykoncepcyjne, odżywkę Humana 0, mniej za Prozac i leki dla cukrzyków. Na listach znajdują się leki, do których częściowo dopłaca budżet państwa. Pacjenci płacą za nie 50 i 30 procent lub tylko ryczałt (1,50 zł). Co roku ustalane są nowe listy. W tym roku Ministerstwo Zdrowia wykreśliło z nich osiemnaście leków.", + "10743": "74-letni Gilbert Bourdin, założyciel i przywódca sekty Złotego Lotosu, zmarł wczoraj w szpitalu Grasse na Prowansji. Urodzony na Martynice Bourgin blisko 30 lat temu założył \"święte miasto Mandarom\", które stało się ośrodkiem sekty. Twierdził, ze jest nieśmiertelny i że zamierza zbawić świat. Podawał się za \"kosmicznego mesjasza\" i \"najwyższego kapłana rycerzy Złotego Lotosu\".", + "10744": "Po wejściu w życie nowego prawa dewizowego, przedsiębiorstwa będą mogły kupować lub sprzedawać za granicą za złote. Nowe prawo przewiduje też rozdział obrotu dewizowego na bieżący i kapitałowy. W tym pierwszym obowiązuje zupełna swoboda zawierania transakcji. W przypadku obrotu kapitałowego, rząd i bank centralny zastrzegają sobie prawo do restrykcji.", + "10745": "Szczecińska policja zlikwidowała fabrykę fałszywych studolarówek i dokumentów. To największa wykryta do tej pory w Polsce wytwórnia fałszywek. Przechwycono m.in. 400 tys. znakomicie podrobionych dolarów. Fałszerze wyprodukowali też świadectwa szkolne, zezwolenia na przewozy międzynarodowe (tzw. karnety TIR) i greckie prawa jazdy.", + "10746": "Niefortunne strzały padły podczas zmiany warty. Gdy jeden z żołnierzy pochylił się z wiszącym na ramieniu karabinem, inny zaszedł go od tyłu, przeładował jego broń i pociągnął za spust. Trzy strzały trafiły przebywających w wartowni żołnierzy. Jednego raniły w rękę, a drugiemu uszkodziły płuco. Ranni żołnierze zostali przewiezieni do szpitala w Białogardzie.", + "10747": "Wizja miała zweryfikować zeznania świadków tragedii, która rozegrała się po meczu koszykówki i wywołała kilkudniowe zamieszki w mieście. Podejrzany o umyślne pobicie pałką chłopca i nieumyślne spowodowanie jego śmierci st. sierżant Dariusz W. odmówił w niej udziału. Nie przyszedł również st. sierżant Robert K., któremu przedstawiono zarzut nieudzielenia pomocy rannemu chłopcu.", + "10748": "Rosja przeprosiła pośmiertnie członków rodziny Adolfa Hitlera, którzy zmarli w sowieckim więzieniu po II wojnie światowej. Po wkroczeniu na terytorium Austrii sowiecki wywiad aresztował siostrę cioteczną Hitlera Marię Koppensteiner, jej męża Ignaca, dwóch braci ciotecznych wodza Edwarda i Johanna Schmidta wraz z synem Johannem.", + "10749": "Jednak ostatnio system finansowy tego kraju przeżywa duże kłopoty. Taka decyzja będzie oznaczać automatyczne zmniejszenie ocen ratingowych dla wszystkich japońskich papierów dłużnych i obligacji. Ocena wiarygodności przyznana krajowi wyznacza bowiem górny pułap ocen, jaką mogą otrzymać papiery dłużne wystawione przez firmy i instytucje danego kraju.", + "10750": "Dąb był dodatkowym - obok nagrody pięciolecia \"Gazety\" - prezentem jej dziennikarzy dla Kuklińskiego. Na placu Zamkowym, oprócz zwolenników Kuklińskiego, oczekiwali również pułkownika lewicowi demonstranci z \"młodzieżówek\" SLD. Obrzuceni jajami, wycofali się pod ochroną policji. Pułkownik oddał hołd polskim oficerom, którzy zginęli w ZSRR i w kraju, skazani w ludobójczych procesach.", + "10751": "6 przestępców uciekło ze szpitala psychiatrycznego w Radomiu. Wśród nich jest 17-letni Mariusz S. z Nowego Miasta, podejrzany o udział w zabójstwie w lutym tego roku 29-letniego mężczyzny. Sąd Rejonowy w Grójcu zastosował wobec niego areszt tymczasowy i zarządził umieszczenie go na obserwacji w szpitalu psychiatrycznym. Wśród uciekinierów jest 40-latek z Radomia oraz pięciu nieletnich.", + "10752": "Adam Brodziak zrezygnował z funkcji członka zarządu TVP na znak protestu przeciwko powoływaniu postkomunistów na wysokie stanowiska w telewizji publicznej. Brodziak to jedyny członek obecnego, zdominowanego przez SLD i PSL zarządu, który wywodzi się z \"Solidarności\". W stanie wojennym był internowany.", + "10753": "Irlandzka Armia Republikańska - organizacja katolików, walcząca o oderwanie Irlandii Płn. od Korony Brytyjskiej - pozwoliła wczoraj partii Sinn Fein (swemu politycznemu skrzydłu) wziąć udział w przyszłym zgromadzeniu prowincji. 22 maja odbędzie się w Irlandii Płn. i Republice Irlandii referendum, decydujące o zatwierdzeniu układu pokojowego z 10 kwietnia.", + "10754": "Naukowcy z Uniwersytetu w Portland w USA sklonowali rezusa, czyli małpę należącą do rzędu naczelnych. A człowiek i rezus należą do tego samego podrzędu naczelnych: małp wąskonosych. Samemu rezusowi zawdzięczamy nazwę czynnika ludzkiej krwi \"Rh\" (po łacinie Rhezus). Metoda zastosowana przez badaczy polega na tym, że uzyskany w laboratorium embrion dzieli się na cztery części w momencie, gdy składa się z ośmiu komórek.", + "10755": "500 pojazdów (samochodów, motocykli i ciężarówek) oraz 1365 załóg muszą przetransportować organizatorzy Rajdu Dakar 2000 ze stolicy Nigru Niamey do Libii. Wykorzystają w tym celu trzy samoloty Antonow-124, które czeka co najmniej osiemnaście lotów w tę i z powrotem.", + "10756": "W Sądzie Rejonowym we Wrocławiu rozpoczął się wczoraj proces Jacka K. - prokuratora oskarżonego o to, że dwa lata temu ugryzł w palec Alinę F. oraz znieważył czterech policjantów. Prokuratorowi grozi do 5 lat więzienia. Jacek K. wycofał wyjaśnienia, jakie złożył w prokuraturze. Dwa lata temu tłumaczył: - Kobieta uderzyła mnie w twarz oraz złapała za dolną wargę.", + "10757": "Ośrodek badania raka piersi u kobiet, apteki, szkolenia dla lekarzy i ekip ratunkowych działających w nagłych wypadkach - to dzieła Suwerennego Wojskowego Zakonu Maltańskiego w Polsce. - Jesteśmy zawsze w służbie biednych i chorych - mówił na konferencji prasowej ambasador zakonu hrabia Francois de Waresquiel. Zakon powstał w Jerozolimie w XI wieku w czasie wypraw krzyżowych i wielkich pielgrzymek.", + "10758": "Henryk Lehnert, oświęcimski filmowiec amator uzyskał drugą nagrodę - Srebrny Dyplom - za film \"Randez-Vous\" na XXX Międzynarodowym Festiwalu Filmów Amatorskich w Rijece w Chorwacji. To już 279 nagroda w dorobku oświęcimskiego filmowca, który jest najczęściej honorowanym twórcą kina na świecie, dzięki czemu w 1997 roku trafił do Księgi rekordów Guinnessa.", + "10759": "John Lennon, legendarny muzyk z zespołu The Beatles, wspierał terrorystów z Irlandzkiej Armii Republikańskiej (IRA) oraz trockistów - takie rewelacje ujawniła wczoraj brytyjska prasa. Brytyjskie gazety powołują się na korespondencję między amerykańskimi i brytyjskimi służbami specjalnymi FBI i M15, której odtajnienie nakazał niedawno sąd w USA.", + "10760": "Przez dwie godziny więźniowie Zakładu Karnego w Kłodzku (woj. dolnośląskie) słuchali największych przebojów znanej piosenkarki Violetty Villas. Dane to było jednak tylko tym, którzy za kratami dobrze się sprawują. Z 600 więźniów na koncert wpuszczono 80. Występ charytatywny zaproponowały artystce władze zakładu karnego.", + "10761": "Czekolada, spożywana w umiarkowanych ilościach, może chronić nas przed chorobami serca. Jak poinformował Cesar Fraga z Uniwersytetu w Buenos Aires, przeprowadzone tam badania wykazały, że czekolada wzmacnia antyutleniacze znajdujące się we krwi, zwiększając odporność na zaburzenia serca i naczyń wieńcowych.", + "10762": "Jedno z japońskich przedsiębiorstw kolejowych znalazło na to sposób. Przejazdy kolejowe pomalowano na przyjemny dla oka błękitny kolor (co ma poprawić nastrój i odpędzić czarne myśli), a na peronach ustawiono lustra (które maja zachęcać do spojrzenia za siebie i zastanowienia, czy warto targnąć się na życie).", + "10763": "Setki martwych ptaków leżały rano przed pałacem Kultury i Nauki w Warszawie. Z relacji pracowników wydziału służby porządkowej PKiN wynika, że początek tragedii nastąpił poprzedniego dnia o godz. 22, gdy woźni stojący przed głównym wejściem zauważyli olbrzymią chmarę ptaków. Krążyły wokół świateł oświetlających wejście i przylegający plac. Zaczęły spadać.", + "10764": "Z szacunkowych danych wynika, że stopa bezrobocia w kwietniu wyniosła 13,6 proc. To o 0,3 proc. mniej niż w marcu, kiedy w urzędach pracy zarejestrowanych było 2 mln 533 tys. osób (w tym 1 mln 379 tys. stanowiły kobiety). Spadek bezrobocia odnotowano we wszystkich województwach.", + "10765": "Według Funkcjonariuszy ZOMO, którzy zeznawali w środę w katowickim sądzie na procesie 22 byłych członków plutonu specjalnego oskarżonych o pacyfikację w grudniu 1981 r. kopalń \"Wujek\" i \"Manifest Lipcowy\", pluton, strzelając do górników, \"uratował im życie\". W \"Wujku\" zginęło 9 górników, a 21 zostało rannych.", + "10766": "Trzech mieszkańców Słupska odpowie za rozebranie \"do skarpetek\" słuchacza szkoły policyjnej w jednym z miejskich lokali. Sprawcom grozi kara 8 i 7 lat więzienia. Do incydentu doszło w październiku ub. r. Miejscowi mafiosi, zajmujący się na co dzień wymuszaniem haraczy, sterroryzowali pistoletem dwóch policjantów. Przed sądem tłumaczyli, że broń była w istocie zapalniczką.", + "10767": "Ostatecznie prezes zarządu PKP zagroził wyciągnięciem konsekwencji wobec tych, którzy nie podejmą pracy. Nie wykluczył zwolnień. Strajk zawieszono. Jego przywódcę Jana Zaborowskiego oskarżono o zorganizowanie nielegalnego strajku. Prokuratura zarzuciła mu, że naruszył ustawę o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, bo nie przekazał pracodawcy postulatów związku i nie podjął negocjacji.", + "10768": "Rekordy popularności bije album dziecięcego zespołu chrześcijańskiego, założonego przez Roberta \"Litzę\" Friedricha. Płyta \"A gu gu\" Arki Noego, której członkami są dzieci z zaprzyjaźnionych z Friedrichem rodzin, sprzedała się już w nakładzie 200 tys. egzemplarzy.", + "10769": "12 czerwca odbędzie się pierwsza emisja niemieckiej telewizji muzycznej w polskim wydaniu. 14 czerwca w Warszawie na promocyjnej imprezie z okazji rozpoczęcia działania Viva Polska wystąpią grupy Bomfunk MC's, Passion Friut, Myslovitz i ONA. 6-godzinne polskie okno, prowadzone przez rodzimych prezenterów, nie jest jednak powodem do dumy Vivy.", + "10770": "Radni powiatowi z Nowogródka zdecydowali wczoraj, że w rodzinnym mieście Adama Mickiewicza nie będzie polskiej szkoły. Miejscowi Polacy zapowiadają zaskarżenie decyzji do sądu. Związek Polaków na Białorusi (ZPB) od czterech lat stara się o zgodę na budowę szkoły, argumentując, że placówka zostanie wybudowana za pieniądze Związku oraz stworzy nowe miejsca pracy.", + "10771": "Od kilku dni trwa we Francji kolejna fala protestów hodowców trzody chlewnej, spowodowana bezprecedensowym spadkiem cen hurtowych wieprzowiny. W Bretanii rozgniewani hodowcy podpalają na drogach stosy opon i zatrzymują ciężarówki transportujące mięso, żeby sprawdzić, czy nie ma w nich wieprzowiny importowanej z innych krajów.", + "10772": "Prezydent podpisał ustawę 6 stycznia. Od dziś przepisy zaczynają obowiązywać. Dotyczą one wyroków z lat 1944-89. Krajowa Rada Sądownictwa będzie teraz mogła z urzędu albo na wniosek osoby pokrzywdzonej jakimś orzeczeniem, wszczynać przeciwko sędziom postępowania dyscyplinarne.", + "10773": "Trzęsienie ziemi o sile 6 stopni w skali Richtera dotknęło w poniedziałek pięć prowincji. Poważnym zniszczeniom uległo 20 większych miast i regiony uprawy kawy. To najgorszy wstrząs sejsmiczny zarejestrowany w Kolumbii. Najbardziej ucierpiały miasta w zachodniej części kraju - Armenia, Pereira i Calarca.", + "10774": "Neapolitańska policja zatrzymała czterech młodych Polaków pod zarzutem wymuszania pieniędzy i rabunku. Wcześniej policja otrzymała doniesienia, ze Polacy wymuszali haracz w wysokości 150 tys. lirów (około 100 dolarów) jednorazowo od sprzedawców polskich gazet na placu Garibaldiego i od przewoźników na trasie Polska - Włochy.", + "10775": "Prawdopodobnie dziś lub jutro zarząd Nafty Polskiej podejmie decyzję o tym, czy sprzeda Rafinerię Gdańską konsorcjum Rotch Energy. Skupiające kilka zagranicznych i krajowych podmiotów konsorcjum do wczoraj miało wyłączność na negocjacje o zakup akcji Rafinerii. Rzecznik Nafty Polskiej Krzysztof Nering poinformował PG, że zarząd Nafty może podjąć decyzję o podpisaniu umowy z Roth Energy już we wtorek lub środę.", + "10776": "Henkel na preferencyjnych warunkach KGaA zaoferuje swoim pracownikom akcje spółki. Sprzedaż koncern zaplanował na listopad tego roku. Do każdych dwóch zakupionych akcji pracownik otrzyma jeden walor za darmo. Propozycja ta ma zachęcić pracujące w firmie osoby do identyfikacji z koncernem i zmniejszyć rotację pracowników oraz ma zapewnić im dodatkowy przychód w przyszłości.", + "10777": "Władze Chorzowa wyznaczyły 25 mln zł jako cenę wywoławczą za blisko 9-hektarowy teren w pobliżu centrum miasta, przy drodze do Kielc. Zgodnie z planami zagospodarowania przestrzennego i rewaloryzacji śródmieścia Chorzowa działka ta przeznaczona jest na centrum usługowe, na terenie którego znajdzie się m.in. część halowa, gastronomiczna oraz sportowa i rekreacyjna.", + "10778": "Webvan był pionierem wśród internetowych firm w dziedzinie tworzenia zautomatyzowanych centrów zamówień, dzięki czemu mógł obniżyć znacząco koszty osobowe i narzucać na swoje produkty wyższe marże niż jego konkurenci, handlujący żywnością w sieci. Zbyt wysokie koszty ogólne funkcjonowania, niewystarczająca baza klientów i konkurencja lokalnych dostawców żywności, którzy pozakładali własne, komercyjne strony w Internecie, to przyczyny upadku sklepu.", + "10779": "Kopiowanie dokumentów służy wyłącznie zabezpieczeniu usługodawcy lub kredytodawcy, gdyż stanowi uprawdopodobnienie faktu zawarcia umowy. Obecnie zdarzają się nieuczciwi klienci, którzy wypierają się podpisania umowy, a nieczytelny podpis nie daje podstaw do analizy grafologicznej. Kserowanie oraz dostęp do informacji o utraconych dokumentach tożsamości pozwoliłby - według KRROG - na ograniczenie wykorzystywania tych dokumentów w procederze wyłudzania.", + "10780": "Po czterech latach kierowania największą linią lotniczą Europy, w piątek ustąpił ze swojego stanowiska Bob Ayling, dyrektor wykonawczy British Airways. Do czasu znalezienia następcy, obowiązki ustępującego dyrektora firmy zamierza pełnić jej obecny prezes, Lord Marshall.", + "10781": "Jak poinformował rzecznik Sony Computer Entertainment, spółki wyspecjalizowanej w produkcji gier, nabywcy konsoli skarżyli się na trudności z odtwarzaniem cyfrowych dysków wideo, DVD. Playstation jest flagowym wyrobem japońskiej firmy, a jego nowa wersja miała potwierdzić dominację Sony na rynku gier komputerowych.", + "10782": "Coraz większym zainteresowaniem cieszą się fundusze inwestycyjne działające na terenie Szwecji. W lutym do instytucji tych trafiło aż 8,8 mld koron (1 mld USD). Jak w całej Europie najpopularniejsze były oczywiście fundusze inwestujące w akcje, których kapitał inwestycyjny powiększył się w ubiegłym miesiącu o kolejne 6 mld koron.", + "10783": "Unimil będzie miał branżowego inwestora strategicznego w postaci niemieckiej firmy Condomi. Trwające od kilku miesięcy przepychanki z krakowskim Biurem Inwestycyjnym CODE najwyraźniej dobiegły końca. Nie obędzie się bez wezwania, choć nie w ten sposób Niemcy zapewniają sobie pakiet kontrolny producenta prezerwatyw.", + "10784": "Im badani są lepiej wykształceni, tym częściej twierdzą, że bogaci stanowią stosunkowo niewielką część społeczeństwa - do 5 proc. Połowa ankietowanych (52 proc.) sądzi - podobnie, jak przed dwoma laty - że ludzi naprawdę bogatych będzie w Polsce przybywać; tylko nieliczni uważają, ze będzie odwrotnie. Równocześnie, zdecydowana większość uważa, że w Polsce tylko nieliczni mogą się wzbogacić.", + "10785": "Od poniedziałku zaczną się negocjacje między rządem a związkami zawodowymi służby zdrowia - zapowiedział w piątek minister zdrowia Wojciech Maksymowicz. Decyzja jest owocem zakończonej w Jachrance konferencji negocjacyjnej pomiędzy obiema stronami. Według ministra, w Jachrance stworzono płaszczyznę porozumienia i określono \"punkty zapalne\" systemu.", + "10786": "Firmy badawcze, instytucje korzystające z wyników badań, a także sami respondenci będą mogli zwrócić się do Sądu Arbitrażowego z zastrzeżeniami dotyczącymi przeprowadzonych badań. Regulamin tego sądu został już przyjęty przez Zgromadzenie Przedstawicieli Organizacji Firm Badania Opinii i Rynku. Sąd Arbitrażowy OFBOR ma charakter instytucji opiniującej i rozjemczej.", + "10787": "Chiński organ nadzoru ubezpieczeniowego opracował nowe ścisłe przepisy co do kwalifikacji, jakim powinna odpowiadać kadra kierownicza towarzystw ubezpieczeniowych i firm agencyjnych, krajowych i z udziałem kapitału zagranicznego - od prezesa zarządu do kierownika działu. Od tej pory będą oni zatrudniani za uprzednią zgodą wspomnianego organu nadzoru.", + "10788": "Minister skarbu ogłosił wczoraj przetarg nieograniczony na wybór doradcy w procesie ponownej wyceny DT Centrum. Zainteresowane podmioty mogą składać oferty do 30 marca. Wyłoniony doradca będzie miał trzy miesiące na wykonanie prac polegających m.in. na wycenie wartości nieruchomości, do których spółka ma, lub będzie miała prawo, a także ocenie i weryfikacji wcześniejszego oszacowania wartości spółki.", + "10789": "Szefom organizacji przedsiębiorców nie spodobał się pomysł prof. Mirosława Handke, ministra edukacji narodowej, by firmy zapłaciły podatek za korzystanie z wykształconej kadry. Zarys swojej koncepcji przedstawił minister w wywiadzie opublikowanym w piątkowym dodatku do PG Gospodarka.", + "10790": "W Warszawie mówi się, że zrestrukturyzowany Zakład Lotniczy, zatrudniający jedynie 1000 osób, nie chce już produkować Iryd, opierając swoją egzystencję na montażu lekkich samolotów transportowych M28 oraz rolniczych i przeciwpożarowych Dromaderów. Krążą informacje o tym, iż pokaźny pakiet akcji Zakładu Lotniczego Mielca przejęła jako rekompensatę za należności jedna z warszawskich firm consultingowych.", + "10791": "W br. nie zmieniły się zasady dokonywania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Nadal, jak w ubiegłych latach zobowiązane są do tego zakłady pracy zatrudniające co najmniej 25 pracowników, w których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest niższy niż 6 proc.", + "10792": "Na spotkaniu z dziennikarzami przebywający wczoraj w Opolu zastępca kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jerzy Wóźniak powiedział, że spośród siedmiu tysięcy podań o przyznanie uprawnień kombatanckich, które w ostatnim czasie wpłynęły do Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, aż w dwóch tysiącach dopatrzono się niewiarygodnych zeznań świadków, część wniosków skierowano do prokuratury.", + "10793": "Śniegowe bałwany w jarmułkach pojawiły się wczoraj rano na ulicach Jerozolimy, gdzie spadło ok. 50 cm białego puchu. Takich opadów nie notowano tu od 6 lat. Zjawisko tak niecodzienne w Izraelu na wiele godzin sparaliżowało życie tego kraju. Zamknięto większość sklepów i urzędów. Armia izraelska odwołała ćwiczenia i manewry. Obrady w Knessecie odbędą się tylko z powodu głosowania nad votum nieufności dla rządu.", + "10794": "Większość Polaków uważa, że przekazywanie dzieciom wiedzy o życiu seksualnym człowieka jest potrzebne, a obowiązek edukacyjny w równym stopniu spoczywa na nauczycielach i na rodzicach - wynika ze styczniowego sondażu CBOS. 25% Polaków opowiada się za nałożeniem tej powinności przede wszystkim na rodziców.", + "10795": "Z powodu ciemności po godz. 17.00 w poniedziałek przerwano poszukiwania pięciu osób, ofiar niedzielnego wypadku na jeziorze Śniardwy (woj. suwalskie) śmigłowca Mi-2 (na zdjęciu - śmigłowiec tego typu). Nikogo nie odnaleziono. Miejsce poszukiwań oznaczono bojami. Akcja zostanie wznowiona we wtorek rano. Po ponad 30 godzinach od katastrofy żadna z poszukiwanych osób nie ma szans na przeżycie w lodowatej wodzie.", + "10796": "ZChN-owcy argumentują, że w klubie nie odbyła się żadna debata na temat polityki gospodarczej prowadzonej przez koalicję. Zresztą sam lider konfederatów Adam Słomka podnosi takie argumenty i zapowiada, ze będzie domagał się dyskusji o realizacji programu AWS i konieczności rekonstrukcji rządu.", + "10797": "Państwowa Komisja Wyborcza skierowała już do Prokuratora Generalnego wnioski przeciwko 94 komitetom wyborczym. Komitety te bądź w ogóle nie sporządziły sprawozdania finansowego z kampanii wyborczej; uczyniły to, lecz nie opublikowały go w dzienniku ogólnopolskim; opublikowały, ale niezgodnie z ustaleniami lub po upływie terminu.", + "10798": "Pomieszczenia w piwnicach budynku, należące kiedyś do Urzędu Rejonowego, zagospodarowało w październiku starostwo uznając, że ma do nich prawo. Gdy urzędnicy powiatowi chcieli przenieść się do nich, zastali zamknięte drzwi. Urząd Miasta wymienił w nich zamki. Starostwo wniosło pozew da sądu.", + "10799": "Policjanci z Pieniężna od dawna szykowali się do akcji przeciwko miejscowym kłusownikom. Między innymi od myśliwych wiedzieli, że kilku mieszkańców wsi Łoźnik od dawna kłusuje w pobliskich lasach. W czasie obławy policjantom z Pieniężna udało się zatrzymać dwóch kłusowników. Jeden z nich był uzbrojony w pistolet maszynowy PM 43 z 23 nabojami w magazynku.", + "10800": "Trwa akcja \"Lodowisko od strażaka, dla dzieciaka\". Dzięki pomocy strażaków na terenie naszego województwa powstało 48 lodowisk. W Olsztynie można korzystać z 9 takich ślizgawek, po 5 powstało w Giżycku, Nidzicy i Ostródzie, 4 w Mrągowie. Po 3 mają Elbląg i Lidzbark Warmiński, po 2 Iława i Nowe Miasto Lubawskie.", + "10801": "Dopiero w sobotę będzie wiadomo, czy powstanie rząd koalicyjny, czy mniejszościowy. Zdecydują o tym rady krajowe SLD i Unii Pracy oraz Rada Naczelna PSL. Aleksander Kwaśniewski, będąc wczoraj w Belgii, powiedział, że wie, jaki powstanie rząd, ale odmówił podania konkretów.", + "10802": "Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaleca ostrożność przy planowaniu wyjazdów w rejony dotknięte konfliktami oraz odradza podróże do Afganistanu i Pakistanu. Jednocześnie MSZ informuje, że na stronach internetowych ministerstwa (www.msz.gov.pl, w rubryce \"Polak za granicą\") znajdują się aktualne wiadomości dotyczące bezpieczeństwa polskich turystów w poszczególnych państwach na świecie.", + "10803": "Rannymi cywilami zaopiekowali się najpierw amerykańscy sanitariusze z personelu naziemnego. Potem ambulans powietrzny z 236. Kompanii Medycznej, czyli śmigłowiec \"Black Hawk\", dostarczył poszkodowanych do wojskowego szpitala w Wałczu. Mężczyźni pochodzą z Pomierzyna, stan jednego płk Janusz Napiórkowski, ordynator szpitala, określił jako krytyczny.", + "10804": "W pierwszym, zakończonym w sierpniu 1994 r., został uniewinniony wraz z gen. Zenonem Płatkiem, dyrektorem IV Departamentu MSW. Wyrok ten uchylił sąd apelacyjny. Ciastoń odpowiada teraz sam, bo Płatek jest chory. 76-letni dzisiaj Ciastoń w chwili zabójstwa ks. Popiełuszki był wiceministrem spraw wewnętrznych i szefem Służby Bezpieczeństwa.", + "10805": "Na wniosek rządu wejście w życie reformy przesunięto o cały kwartał (pierwsze składki do funduszy emerytalnych popłynęły nie w styczniu, ale maju 1999 roku). - We wnioskach NIK nie ma o tym ani słowa - przypomina wiceminister pracy.", + "10806": "Sławne ucieczki więźniów w Niemczech nie miały w ostatnich latach nic wspólnego z podkopami czy innymi elementami przypominające filmy sensacyjne. Polegały raczej na wykorzystaniu łagodnego podejścia do skazanych, nawet tych z wyrokiem dożywotniego więzienia.", + "10807": "W nowym białoruskim parlamencie znalazło się kilka osób z, jak określają to władze, \"konstruktywnej opozycji\". Po niedzielnej drugiej turze wyborów Izba Reprezentantów będzie liczyła 97 deputowanych. 13 nie udało się wybrać ze względu na zbyt niską frekwencję.", + "10808": "Wszystkie otwarte fundusze emerytalne mają za sobą prawie dwa i pół roku działalności inwestycyjnej, a większość z nich zbliża się do trzyletniego okresu inwestowania naszych emerytalnych składek. Okres ten pozwala już wytypować dotychczasowych liderów i największych przegranych, a ich klienci mogą mieć powody do satysfakcji lub rozczarowania.", + "10809": "Lubelska Prokuratura Apelacyjna zarzuca mu, że w grudniu zniszczył wiele dokumentów z dyrektorskiego sejfu i usunął ważne zapisy z komputera w sekretariacie, przez co zatarł ślady i utrudnił prokuraturze prowadzenie postępowania. Prokuratura prowadzi śledztwo w sprawie nieprawidłowości w Dyrekcji Generalnej Poczty w latach 1999-2001.", + "10810": "Pozew do sądu przeciwko wydawcy \"Gazety Wyborczej\", jej naczelnemu i jednemu z dziennikarzy zapowiedział sekretarz KRRiTV Włodzimierz Czarzasty. Chodzi o artykuł, w którym \"Gazeta\" - interpretując wypowiedź jednego z radiowych nadawców - zasugerowała, że Czarzasty wywierał na właścicieli stacji nacisk, by osiągnąć korzyści majątkowe.", + "10811": "Były partyzancki dowódca Xanana Gusmao został triumfalnie wybrany na prezydenta Timoru Wschodniego, nowego państwa, które wyłania się z ruin i biedy na obszarze, należącym jeszcze trzy lata temu nieformalnie do Indonezji. W środę potwierdzono jego przytłaczające zwycięstwo 83 procentami głosów w wyborach, które odbyły się w ostatnią niedzielę.", + "10812": "Pół worka podartych i pomiętych dokumentów znaleźli katowiccy policjanci, którzy w niedzielę wieczorem wkroczyli do biura firmy IGF. Pani prezes firmy nie otwierała im przez godzinę, a pięć minut po policji do biura wpadł Paweł Kamiński. Osoby te i firma IGF Consulting odegrały kluczową rolę w opisanej przez nas w sobotę sprawie wyprowadzania publicznych pieniędzy przez śląskich urzędników.", + "10813": "Wypłacenia szkołom wyższym 150 mln zł, których brakuje do wykonania tegorocznego budżetu, żądają rektorzy szkół wyższych, kierując list w tej sprawie do premiera Jerzego Buzka. Obradujące w sobotę prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich poparło starania ministra edukacji Edmunda Wittbrodta o skierowanie pod obrady rządu projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.", + "10814": "12 tys. niepełnosprawnych uczestniczyło wczoraj w celebrowanej przez papieża Jana Pawła II mszy w Bazylice św. Pawła za Murami, poza centrum Rzymu. W pierwszych rzędach ustawiono wózki inwalidzkie z dziećmi dotkniętymi paraliżem i ciężkimi chorobami neurologicznymi. W kolejnych rzędach stali niewidomi, część z psami-przewodnikami, a także niesłyszący i niemi.", + "10815": "Niejasność dotyczy jednak kwestii, o jakich wpłatach informowano Chiraca. Do 1995 roku francuscy przedsiębiorcy mogli legalnie dotować partie polityczne. Pani Casetta twierdzi jednak, że oprócz tych legalnych wpłat, zwanych \"darami\", rozwinął się system wpłacania łapówek w formie nielegalnych prowizji za uzyskanie zamówienia.", + "10816": "W Teatrze Chaillot w Paryżu odbyła się w sobotni wieczór uroczystość rozdania nagród Akademii. W gali uczestniczył premier Francji Lionel Jospin. Nagrodę dla najlepszego aktora otrzymał Katalończyk Sergi Lopez za rolę we francuskim filmie \"Harry un ami qui vous veut du bien\".", + "10817": "Wodę z mieszkania należy jednak starać się wylać. Rzecznik prasowy PZU Adam Taukert zapewnia, że w przypadku prostych szkód zalewowych, tzn. gdy ziszczone zostały tzw. powłoki malowane, tapety czy wykładziny PZU stosuje uproszczoną procedurę umożliwiającą wypłatę odszkodowania w ciągu kilku dni. Warta obsługuje powodzian w pierwszej kolejności.", + "10818": "Ustawa zezwala na wywieszanie w klasach tekstu dekalogu \"lub innych tekstów związanych z religią, które mają znaczenie historyczne i wpłynęły na system prawny i organizację państwa amerykańskiego\". Według KAI zaskarżenie ustawy do sądu zapowiedziała już organizacja American Civil Liberties Union.", + "10819": "Szef rządu przedstawił w poniedziałek informację o majątku na swojej stronie internetowej. W ubiegłym roku premier i jego żona zarobili 262 tys. zł. Zapłacili 65 tys. podatku. Mają mieszkania w Warszawie - 55 m kw. (dla córki Agaty) oraz w Gliwicach - 47 m kw. i 73,5 m kw.", + "10820": "Zainauguruje je \"Wieczór z piosenką kabaretową\", którego gwiazdą będzie kabaret Szum z Zielonej Góry. Następnie Teatr From Poland z Katowic pokaże spektakl \"Saxsofonista\". W konkursie zmierzy się 12 kabaretów z Białegostoku, Zielonej Góry, Rybnika, Wrocławia, Rzeszowa, Dąbrowy Górniczej, Lublina, Warszawy, Gdańska i Piotrkowa Trybunalskiego.", + "10821": "Przez zamknięcie przejścia granicznego kupcy stracili niemieckich klientów. Według nich z polsko-niemieckiego handlu utrzymywało się trzy tysiące osób. W piątek kilkuset mieszkańców Świnoujścia wspieranych przez radnych zagrodziło więc tor wodny do Szczecina. Ponad dobę pływali w poprzek Kanału Piastowskiego, najwęższego miejsca na szlaku, promem \"Karsibór\".", + "10822": "Zgodnie z nowym prawem małżeństwa gejowskie, tak jak pary heteroseksualne, będą miały prawo ubiegać się o adopcję dzieci (mogą to jednak być dzieci tylko narodowości holenderskiej, by uniknąć konfliktów z zagranicznymi organizacjami adopcyjnymi). Małżonkowie muszą jednak przedtem wytrwać w stadle co najmniej trzy lata.", + "10823": "Niestety, niektóre dane z tego dokumentu dotyczące Polski pochodzą sprzed siedmiu lat (chodzi głównie o badanie analfabetyzmu funkcjonalnego, czyli rozumienia tekstu, tabel, wykresów, umiejętności dokonywania obliczeń oraz o dokształcanie się dorosłych) - później takich badań w Polsce na zlecenie OECD nie prowadzono.", + "10824": "W niedzielę o świcie funkcjonariusze Scotland Yardu przeprowadzili nalot na opustoszałą fabrykę guzików w południowo-wschodnim Londynie. Jest ona ponoć bazą anarchistów, a na jej terenie odbywały się treningi dla aktywistów anarchistycznych, przygotowujących się do wywołania 1 maja w stolicy demonstracji i zamieszek. Fabrykę zaplombowano, konfiskując także podejrzane materiały.", + "10825": "Samice, które były na diecie niskobiałkowej, częściej miały potomstwo wytwarzające mniej komórek macierzystych, przekształcających się w trzustce w tkanki produkujące insulinę. W większych ilościach wytwarzały je tylko te zwierzęta, których matki otrzymywały w czasie ciąży taurynę - występujący w żółci matabolit cysteiny.", + "10826": "Andrzej Chronowski, dotychczasowy minister skarbu, złożył wczoraj dymisję na ręce premiera. Została przyjęta. Przypomnijmy, że między ministrem skarbu, właścicielem spółki Totalizator Sportowy, a nadzorującym ją ministrem finansów trwa spór w związku z wyborem nowego operatora lottomatów.", + "10827": "W samo południe 10 tysięcy warszawiaków podniosło w górę ręce na znak sprzeciwu wobec narkotyków. - Chciałbym, aby to młodzież przejęła w swoje ręce walkę z narkotykami - mówił Marek Kotański, szef Monaru i organizator akcji.", + "10828": "Powód oficjalny - Niemcy nie mieli wymaganych przez polski urząd dokumentów. Nieoficjalnie jednak mówi się, że to odpowiedź na piątkową akcję niemieckiej policji, która zabroniła polskim jednostkom zawijania do niemieckiego portu Altwarpie. Kolejny już konflikt w ciągu ostatnich lat dotyczy dwóch armatorów - niemieckiego Adlera Shiffe i polskiej Żeglugi Pomorskiej.", + "10829": "Miał podobno również dostęp do tajnych dokumentów. Prowadzący śledztwo są zdania, że w Rosji może być wielu studentów i doktorantów, którzy formalnie uczą się języka rosyjskiego i zajmują studiami nad Rosją, a faktycznie przygotowują się na miejscu do przyszłej pracy wywiadowczej. Ambasada amerykańska w Moskwie kategorycznie odmówiła komentarzy do tej sprawy.", + "10830": "Nadzwyczajnym zbiegiem okoliczności udało się uratować 13-miesięczną dziewczynkę, która pozostawiona sama na mrozie wypełzła z łóżeczka. Znaleziono ją dopiero po kilku godzinach, gdy temperatura jej ciała obniżyła się do zaledwie 16 st. C, a serce nie pracowało od dwóch godzin.", + "10831": "Odchodzący dyrektor w 1981 r. przeszedł na wcześniejszą emeryturę, by w 1983 r. powrócić z powrotem do pracy. Jan Nikołajew nie potrafi jednoznacznie ocenić, czy planowana reforma poprawi czy pogorszy sytuację ZUS-u. - Reformę trzeba przeprowadzić - twierdzi odchodzący dyrektor. - Przy okazji mogą się zdarzyć potknięcia.", + "10832": "Kilka radiowozów zjechało wczoraj około godziny 18. na ul. Hucisko w Gdańsku. Policjanci zatrzymali kilku młodych mężczyzn. Po chwili sytuacja wróciła do normy. Próbowaliśmy ustalić co się stało? Bez skutku. Oficer dyżurny Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku był wyraźnie zaskoczony, w ogóle nie wiedział, co się dzieje na podległym mu terenie.", + "10833": "Duża liczba gości odwiedzających Sopot skłoniła przedstawicieli gminy do wszczęcia starań o przyznanie Sopotowi praw miejskich. Przyznano je kurortowi 8 października 1901 r. Projekt został podpisany przez cesarza Wilhelma II. Praktycznie jednak egzystencję miasta Sopot rozpoczął dopiero 1 kwietnia 1902 r., kiedy rozpoczął funkcjonowanie burmistrz i rada miejska.", + "10834": "W niedzielę w gdańskiej ASP odbył się wykład Instytutu Wiedzy o Tożsamości Misja Czaitanii. W związku z wcześniejszymi przypadkami zakłóceń spotkań instytutu przez członków i sympatyków Ligi Republikańskiej została wynajęta przez organizatorów ochrona oraz powiadomiono policję, która miała interweniować w przypadku jakichkolwiek nieprzewidzianych zajść.", + "10835": "Przyjechało wielu ciekawskich, ale też kupujących. Jeśli komuś zabrakło pieniędzy, mógł zapłacić za towar kartą płatniczą lub po prostu wypłacić pieniądze z bankomatu. Jedyny tutaj elektroniczny kasjer nie akceptuje jednak wielu kart bankomatowych... - W naszym hipermarkecie funkcjonuje jeden bankomat PKO BP - poinformowała \"Głos\" Anita Gdula, asystentka dyrektora z Auchan Gdańsk.", + "10836": "Dokumenty w tej sprawie znajdują się w Zakładzie Obsługi Urzędu Wojewódzkiego. Uznałem, że sprzedaż tego gmachu jako jednostki Skarbu Państwa jest mało celowa. Po drugie, następowała niebezpieczna monopolizacja rynku prasowego. \"Dziennik Bałtycki\" jest związany ze wszystkimi drukarniami prasowymi i gdyby w dodatku przejął budynek i archiwa, inna prasa byłaby całkowicie na jego łasce.", + "10837": "Organizatorzy podkreślają, że przywrócenie wspaniałej Wagnerowskiej muzyki temu amfiteatrowi (zbudowanemu na operowe wagnerowskie prezentacje) będzie próbą generalną przed wystawieniem pełnego spektaklu operowego w Sopocie. Podpisano już na koncert w lipcu kontrakt z Jamesem Brownem, kontrowersyjnym wokalistą soulowym, który wystąpi z własnym zespołem, a na koncert przybędzie specjalnym, klimatyzowanym autobusem z lotniska w Warszawie.", + "10838": "Dziecko przejechało w ten sposób aż 6 pięter. Wypadek zdarzył się w Gdyni w bloku przy ul. Władysława IV 1/5. 3-letnia Joasia wybierała się z dziadkiem na weekend. Dziecko niespodziewanie wsiadło do czekającej na piętrze windy. Jak twierdzi mama Joasi, drzwi nie były zamknięte w momencie, gdy winda samoczynnie ruszyła. Noga dziecka utkwiła pomiędzy drzwiami a ścianą szybu.", + "10839": "Głównym punktem festynu zorganizowanego pod hasłem \"Teatr w zoo\" było plenerowe przedstawienie bajki Andersena. Przed rozpoczęciem przedstawienia dzieci odpowiadały na pytania związane ze zwierzętami mieszkającymi w oliwskim ogrodzie. Ku zaskoczeniu Michała Targowskiego, dyrektora zoo, dzieci wykazały się olbrzymią wiedzą i bezbłędnie odpowiadały na pytania.", + "10840": "Kazimierz Osipów, prezes Spółdzielni Mieszkaniowej zarzucił tymczasowej Radzie Gminy zaniechanie budowy mieszkań socjalnych, doceniając jednak wkład w rozwój infrastruktury na osiedlach. Po oficjalnej części ostatniego w tej kadencji posiedzenia, radni i zaproszeni goście udali się do leśniczówki w Mirachowie, gdzie już w luźnej atmosferze rozpoczęło się ich wspólne pożegnalne spotkanie.", + "10841": "Na razie jednak wiatr zerwał w ubiegły czwartek blachę będącą elementem ozdobnym wiaty stacji. Bujająca się na silnym wietrze, tuż nad głowami tankujących, mogła spaść na samochód lub klienta. Stacja BP dysponuje ośmioma dystrybutorami z całym zakresem paliw.", + "10842": "Dwie ofert przedstawił Neoplan. Jego niskopodłogowy, przegubowy autobus o długości 15 metrów może pomieścić 160 pasażerów, a dzięki specjalnej konstrukcji silnikowi wieżowemu, nie ma ani jednego schodka. Drugi, wystawiony przez Neoplan, autobus nie jest co prawda przegubowy, ale prezentuje typ wielkopojemnościowy.", + "10843": "Przypomnijmy, że na budowę centrum hurtowego nie zgadzają się mieszkańcy Osowej. Na inwestycję przyznano 28 milionów marek kredytu, który przyznano na 15 lat z pięcioletnią karencją spłaty odsetek. Porozumienie zostało podpisane pod koniec 1997 roku w Waszyngtonie. Zdaniem Katarzyny Kaczmarek, żaden z banków nie zaproponowałby lepszej oferty.", + "10844": "Głównym celem przebudowy było dostosowanie promu do nowych, zaostrzonych po katastrofie \"Estonii\", wymogów bezpieczeństwa żeglugi. Z obu stron kadłuba zainstalowano tzw. zbiorniki suche, stanowiące rodzaj stalowych pontonów, zwiększających stateczność jednostki. Zmodernizowano także część hotelową promu, wyremontowano siłownię, zainstalowano 6 nowych wejść na pokłady.", + "10845": "Specjalne samoloty, specjalne pociągi, specjalne łącza komputerowe i 70 firm spedycyjnych rozpoczęło wczoraj przeprowadzkę Bundestagu z Bonn do Berlina. Niemiecki parlament powróci do Berlina po 66 latach przerwy. Codziennie 40 kontenerów skrzyń i pudeł z biurkami, krzesłami, aktami, biurowymi bibelotami i obrazami będzie przemierzało 600 km z Bonn do nowej (a raczej starej) siedziby władz.", + "10846": "Pojawienie się 15 czerwca w okolicach Bartoszyc (warmińsko-mazurskie) rosyjskich śmigłowców doczekało się reakcji na drodze dyplomatycznej. Cztery maszyny sił powietrznych rosyjskiej Floty Bałtyckiej stacjonującej w okręgu kaliningradzkim przez kilkanaście minut krążyły nad ziemią, widziane przez mieszkańców okolicznych wsi. Ministerstwo Spraw Zagranicznych wysłało do Rosji notę protestacyjną.", + "10847": "Agencja Reutera pisze, powołując się na rosyjską gazetę \"Moskiewski Komsomolec\", że tak właśnie stało się w Rosji, którą, podobnie jak Polskę, zalał wielki żar z nieba. Dla przywykłych do krótkich i raczej chłodnych lat Rosjan ostatnie upały to zjawisko raczej mało spotykane. I stąd być może - jak piszą zagraniczni dziennikarze - seria brutalnych morderstw.", + "10848": "Minister łączności podpisał koncesję dla sieci PTK Centertel na telefonię komórkową w systemie GSM 900, w którym działają już operatorzy Plus GSM i Era GSM. Koncesja dla Plusa i Ery na system GSM 1800, w którym działa Centertel nie zostały jeszcze podpisane, choć obaj operatorzy spodziewali się, że minister przyzna koncesje równocześnie.", + "10849": "5 rzutów karnych podyktował paragwajski sędzia w meczu Argentyna - Kolumbia (0:3) w turnieju Copa America. Piłkarze zdołali wykorzystać zaledwie jedną jedenastkę. Największą tragedię przeżył argentyński napastnik Martin Palermo, który nie wykorzystał żadnego z trzech wykonywanych rzutów karnych. Jedenastkę przestrzelił także Kolumbijczyk Hamilton Ricard.", + "10850": "W poniedziałkowych wydaniach próżno by szukać dobrze znanych Niemcom literek \"B\", długachne wieloczłonowe słowa zostały brutalnie rozerwane, a pisownia wielu słów zmieniona. Dziennikarze niemieccy umówili się, że od 1 sierpnia br. będą drukować gazety zgodnie z zasadami nowej pisowni, uchwalonymi już w 1996 roku.", + "10851": "I w tej atmosferze w minioną niedzielę właściciele otworzyli domy handlowe w Dreźnie, Lipsku, Berlinie i Zgorzelcu, wykorzystując lukę w prawie pozwalającą na niedzielny handel, ale tylko dla turystów. Niedzielny eksperyment z \"nielegalnym handlowaniem\" był pełnym sukcesem dla sprzedawców: klienci głosowali w tym dniu nogami, oblegając sklepy i przysparzając handlowcom rekordowych obrotów.", + "10852": "Internetowego pirata złapała łódzka policja. 27-letni Paweł C. jest podejrzany o prowadzenie nielegalnej kopiarni programów komputerowych i płyt muzycznych. Proponował na swej stronie WWW przesłanie za zaliczeniem pocztowym wybranych nagrań, gier i programów. Kopie były wysokiej jakości i niewiele kosztowały.", + "10853": "Współpraca obu firm rozpoczęła się 10 marca zeszłego roku. Polkomtel Plus dla potrzeb swojej sieci dzierżawił wtedy od Tele-Energo dwadzieścia łączy światłowodowych o przepustowości 2 Mb/s o łącznej długości 1,7 tys. km. Obecnie dzierżawi ponad 8 tys. km łączy cyfrowych.", + "10854": "W języku dyplomacji to potwierdzenie wystosowania takiego listu. Joaquino Navarro-Valls zapowiedział, że Stolica Apostolska w najbliższym czasie wyda w tej kwestii oświadczenie. Może stać się to nawet dziś. Ali Agca przebywa w więzieniu już 18 lat. Wielokrotnie apelował do władz włoskich i do papieża o ułaskawienie bądź ekstradycję do Turcji.", + "10855": "Ta radykalna propozycja, choć może byłaby skuteczna, u nas się jednak nie przyjmie. Żaden \"rozsądny\" młody Polak nie pójdzie przecież na egzamin bez zapasu wiedzy w kieszeniach lub w pończochach. Zresztą po co. Minister edukacji nie popiera ściągania, ale nie chce za nie karać.", + "10856": "Dzięki umowie Polacy i Ukraińcy będą się stale konsultować i wymieniać informacje o zmianach w prawie. Na rozstrzygnięcie kwestii upamiętnienia ofiar wojen i represji na Ukrainie i w Polsce protokół daje czas do 2001 roku.", + "10857": "W zeszłym roku najwięcej aut najwyższej klasy - F - sprzedała w Polsce Honda. Jej model legend wybrało aż 48 osób, czyli co czwarty nabywca luksusu na czterech kołach. Auto to jest zdecydowanie najtańsze w klasie (nie licząc przestarzałego już troszkę peugeota 605).", + "10858": "Obrazy Jana Tarasina, malarza, grafika, eseisty i filozofa zostały wystawione w warszawskiej Galerii Sztuki A. B. Wahl. Artysta w rozległych przestrzeniach obrazu umieszcza znaki, które można porównać do przedmiotów o zredukowanych kształtach. Owe znaki-przedmioty, bardziej narysowane niż malowane farbami, zawsze występują w określonym porządku.", + "10859": "W jednym z państw położonych nad Zatoką Biskajską wybuchły zamieszki. 15 okrętów należących do NATO oraz polski ORP \"Piast\" ewakuowało znajdujących się tam turystów. Tym razem były to tylko manewry. - Zarówno okręt, jak i załoga zebrały dużo pochwał ze strony wojsk NATO-wskich - powiedział \"Głosowi\" dowódca ORP \"Piast\", kmdr ppor. Józef Kaczmarski.", + "10860": "Od kilku tygodni trwa wyprzedaż sprzętu gdańskiego lunaparku \"Cricoland\". Licytacja jest prowadzona przez III Urząd Skarbowy w Gdańsku na poczet zaległości wobec skarbówki i ZUS. Podczas pierwszej tury, kiedy oferowano sprzęt za 75 proc. wartości, nie doszło do żadnej transakcji. Chętni znaleźli się dopiero podczas licytacji za 50 proc. wartości.", + "10861": "Przewodniczący Paweł Adamowicz przypomniał, co ostatnio po prawej stronie sceny politycznej zdarza się rzadko, że to jednak polscy żołnierze pojawili się w Gdańsku jako pierwsi. Ostatnim akcentem uroczystości było wciągnięcie flagi państwowej na maszt w Dworze Artusa. Tu obserwatorzy uroczystej chwili padli ofiarami drobnej mistyfikacji.", + "10862": "Idąca do pracy 34-letnia Ewa S. została zaatakowana przez nieznajomego mężczyznę, następnie zaciągnięta do lasu, pobita i zgwałcona. Zdarzenie to miało miejsce 28 marca około godziny 20, przy ulicy Śliskiej w Gdyni. Napastnik skuł ofiarę kajdankami i zgwałcił. Kobieta w szoku wróciła do domu, umyła się i poszła do pracy.", + "10863": "Do ostatniego samochodu stojącego na postoju taksówek w Kartuzach w sobotni wieczór wsiadło trzech mężczyzn. Zaoferowali 50 zł za kurs do Miszewa. Na trasie zatrzymali samochód w lesie. Osoby siedzące z tyłu zaatakowały kierowcę przystawiając mu nóż do gardła. Następnie napastnicy wyciągnęli taksówkarza z samochodu, pobili i odjechali.", + "10864": "Wicewojewoda Głombiewski (mieszka w Lęborku) zgodził się ze stwierdzeniem, że w jego nominacji na to stanowisko można dopatrywać się ukłonu w kierunku nowych obszarów województwa: - Moja praca na tym stanowisku może stać się przyczynkiem do integracji tych terenów - stwierdził. - Nie chciałbym być jednak postrzegany jako osoba, która będzie zajmować się tylko problemami byłego województwa słupskiego.", + "10865": "Ponad 100 prac plastycznych i pisemnych nadesłali do redakcji \"Głosu\" mali uczestnicy wspólnej akcji telewizji Fox Kid, policji i \"Głosu Wybrzeża\". \"Zostań Spidermanem w swoim mieści\" - brzmiało hasło ogólnopolskiego programu edukacyjnego, którego bohaterem jest komiksowy człowiek-pająk, walczący z przestępcami i złem.", + "10866": "Pierwsze i jedyne w województwie krematorium miało być zlokalizowane na cmentarzu Łostowickim, potem pojawił się projekt ulokowania go na cmentarzu w Pierwoszynie. Władze miasta przerażał koszt i niewielkie zainteresowanie tą formą pochówku. Ostatnia coraz bardziej realna koncepcja to zlokalizowanie krematorium na terenie cmentarza Witomińskiego, w Gdyni.", + "10867": "Prawdopodobnie niesprawna instalacja elektryczna była przyczyną tragicznego pożaru w mieszkaniu przy ulicy Słupeckiej w Gdyni. Dym z okna mieszkania na drugim piętrze zaczął wydobywać się kwadrans po północy z soboty na niedzielę. Wtedy też powiadomiono straż pożarną.", + "10868": "Jednocześnie burmistrz gminy w Pelplinie zwrócił się o pomoc finansową związaną z organizacją wizyty Jana Pawła II. Powiat Kartuzy w ramach pomocy zaoferował 10000 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu płyt jumbo w celu utwardzenia dojść i parkingów. Po wizycie papieża płyty mają zostać zwrócone powiatowi kartuskiemu.", + "10869": "Prezydent dużego miasta może zawiesić prowadzenie swojej działalności gospodarczej. Pracując w urzędzie otrzyma on bowiem odpowiednie wynagrodzenie. Inaczej jest w małych urzędach. Śmieszne jest natomiast, że osoba prowadząca, na przykład, prywatny warsztat, po objęciu funkcji radnego musi zrezygnować z prowadzenia działalności gospodarczej.", + "10870": "Nastolatki zaciągnęły uczennicę w krzaki. Zażądały od niej spodni i kurtki. Dziewczynka nie zgodziła się i zaczęła płakać. Jej reakcja nie zmieniła żądań nastolatek. Jedna z nich uderzyła ją w twarz. Wtedy dziewczynka zdjęła spodnie i kurtkę, a także buty. Te ostatnie dziewczyny zostawiły, ponieważ były za małe.", + "10871": "Od czterech tygodni w centrum Gdańska znajdują się nieuprzątnięte śmieci. Na Targu Rakowym z tyłu restauracji Big John zalegają śmieci, które są pozostałością po zorganizowanych tam imprezach. - Wielokrotnie zawiadamiałem kierownictwo ROM o nieporządku i niestety nie doczekałem się żadnej reakcji - mówi Janusz Pisarski, właściciel restauracji.", + "10872": "Po raz pierwszy wezmą w nim udział artyści z Mołdawii, Rosji, Ukrainy i Czech. W tym roku zostanie przyznana nagroda specjalna Marszałka Województwa Pomorskiego oraz po raz drugi Stowarzyszenia Promocji Artystów Wybrzeża \"Era-Art\". Biennale potrwa od 25 czerwca do 15 września.", + "10873": "Do Gdyni dotarła wczoraj oczekiwana od kilku dni amerykańska koszykarka Edna Campbell. Mistrzynię świata i olimpijską zastaliśmy w pokoju numer 3 hotelu \"Olimp\". Sposobiła się właśnie do snu po wyczerpującej podróży. - Jestem bardzo zmęczona, leciałam piętnaście godzin. A dopiero co wróciłam od fotografa, gdzie robiono mi zdjęcia do licencji.", + "10874": "Nietrzeźwy poszkodowany miał pecha. Mianowicie, kiedy leżał ranny na jezdni, został przejechany przez inny, nieustalony pojazd i na skutek wstrząsu pourazowego zmarł następnego dnia w szpitalu. Sprawę prowadziła Prokuratura Rejonowa w Pruszczu Gdańskim, która skierowała akt oskarżenia przeciwko Marianowi P. do Sądu Rejonowego w Gdańsku.", + "10875": "Finał zakończył się \"Integracyjnym balem gastronoma\" z udziałem zaproszonych przedstawicieli władz Trójmiasta. Podczas balu przeprowadzono aukcję grafik, z której dochód w wysokości 2600 zł został przekazany pani prezydent Ewie Sienkiewicz na pokrycie potrzeb Domu Dziecka im. Janusza Korczaka.", + "10876": "Pieniądze odprowadzane są do dystrybutora codziennie, a kierownicy kin rozliczają się z tego, co rzeczywiście sprzedali. Gospodarka biletami prowadzona jest bardzo restrykcyjnie - nie będzie żadnych darmowych wejściówek i nawet dziennikarze nie będą mieli swoich zwykłych przywilejów w tym względzie.", + "10877": "Dzięki temu rybacy, marynarze, żeglarze i pasażerowie promów mogą łączyć się ze światem z pomocą telefonów komórkowych. Wraz z istniejącymi już stacjami w Jastrzębiej Górze, Helu i Ustce, zapewniają one możliwość połączenia telefonicznego z odległości około 70 km od brzegu. Jest to możliwe dzięki temu, że nadmorskie nadajniki mają dwukrotnie większą moc od używanych na lądzie.", + "10878": "Rodzinne przeszczepy nerki do tej pory przeprowadzano w Polsce sporadycznie i to jedynie w dwóch ośrodkach: w Warszawie i w Poznaniu. Gdańska operacja była pierwszą tego typu na Pomorzu. 56-letni ojciec podarował zdrową nerkę swojemu 26-letniemu, choremu na niewydolność nerek synowi.", + "10879": "Mieszkańcy boją się wzrostu czynszów oraz zagęszczenia zabudowy. W debacie wzięło udział ok. 60 osób. Większość mieszkańców chwaliła przygotowany projekt. Nie zabrakło jednak uwag krytycznych. Największy niepokój u mieszkańców Głównego Miasta wzbudziła wypowiedź prezydenta Adamowicza, iż ten rejon Gdańska stanie się w przyszłości najdroższą dzielnicą.", + "10880": "Taki rachunek wystawił jej gdyński Szpital Miejski. Jedyną nadzieją na niemożność wyegzekwowania tej kwoty jest fakt, że domowy budżet kobiety składa się wyłącznie z alimentów i zasiłków. Na szczęście te świadczenia nie podlegają komorniczej egzekucji. Bo na dobroduszność szpitala matka Kamila nie ma co liczyć.", + "10881": "Niewielkim zainteresowaniem cieszyło się otwarcie Studia Festiwalowego w hangarze obok teatru. Pojawiło się zaledwie kilka osób... Nie zwabił młodych ludzi nawet casting do filmu \"Romeo i Julia\". O zobojętnieniu gdynian imprezą świadczyła minisonda, którą przeprowadziliśmy dzień przed otwarciem festiwalu.", + "10882": "Polscy parlamentarzyści zarzucają stronie rosyjskiej lekceważenie problemu opieki nad uchodźcami i gwałcenie standardów praw człowieka wobec ludności cywilnej. - Uważamy, że środki zastosowane przez Federację Rosyjską wobec Czeczenów są niewspółmiernie ostre w stosunku do charakteru konfliktu - powiedział \"Głosowi\" Longin Pastusiak, poseł SLD, z-ca przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych.", + "10883": "Wychłodzony noworodek, w stanie krytycznym trafił do szpitala. Stwierdzono u niego wstrząs oraz znaczne zaburzenia układu oddechowego i układu krążenia. Dzięki wysiłkowi lekarzy udało się uratować mu życie. Podczas postępowania karnego kobieta stwierdziła, że nie wiedziała, iż fatalnego dnia urodziła dziecko. Uwierzyła dopiero, gdy pokazano jej noworodka w szpitalu.", + "10884": "Zamiast deklarowanych czekolad gdyńscy celnicy wykryli wczoraj na statku \"Westwind\" bandery Antigua 6,5 mln papierosów o wartości ok. 1,5 mln zł. M/s \"Westwind\" przypłynął do Gdyni z Emiratów Arabskich. Według dokumentów celnych miał przewozić wyroby czekoladowe. Uwagę funkcjonariuszy gdyńskiego Urzędu Celnego zwróciły znajdujące się w pierwszych rzędach kontenera miski ceramiczne.", + "10885": "Radni Malborka podjęli uchwałę w sprawie nowych stawek za wodę i odprowadzane ścieki. Od 1 stycznia 2000 roku mieszkańcy płacić będą za jeden metr sześcienny wody 1,50 zł + 7 proc. VAT, a za ścieki 50 groszy + 7 proc. VAT. Z początkiem roku droższe też będą przejazdy autobusami Miejskiego Zakładu Komunikacji.", + "10886": "Większość ugrupowań postanowiła wyciszyć swe kampanijne działania. Ośrodki badania opinii publicznej publikują właśnie swe najświeższe sondaże, które potwierdzają utrzymujące się od wielu miesięcy trendy. Niekwestionowanym liderem jest SLD, zaś UW i AWSP walczą o miejsce w parlamencie.", + "10887": "Stoeckmann docenił dotychczasowe postępowanie Waszyngtonu, mówiąc: - To, co w tym momencie jest wymagane, to umiarkowanie, i sądzę, że USA przeprowadzają bardzo dokładną analizę i nie widzą uniwersalnego rozwiązania, którego my też nie widzimy. Dodał, że jest pewien, że USA przedstawią dowody wskazujące na odpowiedzialnego za ataki terrorystyczne, które będą stanowić uzasadnienie akcji militarnej.", + "10888": "Jest obecnie prawdopodobnie w Pakistanie, gdzie wyjechali też i inni członkowie organizacji islamskich fundamentalistów hamburskiej politechniki. Federalny Urząd Śledczy prowadzący dochodzenie otrzymał już ponad tysiąc informacji z całego kraju, które mogą ułatwić śledztwo. Prokuratura nie chce jednak relacjonować szczegółów, a poda je dopiero po zakończeniu sprawy.", + "10889": "Jego kosztów nie jest w stanie udźwignąć samodzielnie ani gmina, ani kopalnia \"Bolesław Śmiały\". Wczoraj na ten cel 1,5 mln zł obiecała przekazać Gliwicka Spółdzielnia Węglowa, 3 mln zł Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Gmina Łaziska mogłaby dać 1 mln zł, a powiat mikołowski między 1 a 1,5 mln zł.", + "10890": "Gospodarcza mapa Hindenberga ma wymiary około 2,7 na 3 metry. Obecnie składa się z 13 części. Została wykonana z różnych rodzajów płótna i papieru. Różnymi technikami były również nanoszone poszczególne rysunki. Autor wykorzystał do tego m.in. atrament, tusze i kredki.", + "10891": "Rano w Belfaście został zastrzelony człowiek, nie znane są szczegóły tragedii. Wcześniej Oranżyści odmówili zmiany trasy pochodu do centrum miasta, gdzie zebrało się wczoraj na masową paradę 10 tysięcy członków tego bractwa. Zamierzają oni uczcić rocznicę zwycięstwa Wilhelma Orańskiego nad katolickim królem Jakubem w bitwie nad rzeką Boyne 12 lipca 1690 r.", + "10892": "Polsko-bułgarski gang zajmujący się handlem kobietami i sutenerstwem rozbiła w Grójcu mazowiecka policja. Zatrzymano kilkanaście osób. Policja podejrzewa, że gang może mieć powiązania \"z mafijnymi strukturami międzynarodowymi\". - Ofiarami gangu były Polki i cudzoziemki, które były uprowadzane, ukrywane, maltretowane i zmuszane do prostytucji - powiedziała wczoraj Agnieszka Gołąbek z biura prasowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Radomiu.", + "10893": "Dotychczasowe propozycje utworzenia z \"Sierszy\" nowego podmiotu okazały się tylko mrzonkami. List intencyjny, podpisany przez prezesów NSW, nie miał żadnej mocy prawnej, - Żeby to powiedzieć, wystarczyły dwie minuty, a nie dwie godziny dyskusji - podsumował rozmowy wojewoda małopolski Ryszard Masłowski.", + "10894": "Ale głębokie zarysowanie, do blachy, powodowało złuszczanie się i odpadanie lakieru na całej karoserii. Technologię fosforanowania powierzchni blachy, czyli przygotowania jej do położenia lakieru, przygotowała dla Daewoo-FSO firma Henkel. Przedstawiciele obu spółek ustalili, że wspólnie pokryją koszty wymiany samochodów.", + "10895": "W piątek otrzymała w nagrodę kuchenkę mikrofalową, ufundowaną przez Makro. Po nagrodę przyszła z synem. - Bardzo się cieszę, przyda się w kuchni - przyznała pani Grażyna. - Tym bardziej, że nie miałam mikrofalówki. Przypominamy, ciągle trwa nasz wakacyjny konkurs \"Szukamy Skarbu\".", + "10896": "Walka starostwa tyskiego o własną siedzibę rozpoczęła się od samego dnia narodzin powiatu. Początkowo zlokalizowano go w budynku urzędu skarbowego w Tychach. Na jednym z pierwszych posiedzeń Rady Powiatu, 5 stycznia radni przegłosowali, że starostwo powinno być blisko ludzi, czyli gdzieś na terenie powiatu tyskiego.", + "10897": "Kilkaset fiolek wypełnionych prawdopodobnie amfetaminą znajdowało się w paczce przysłanej do więźnia Zakładu Karnego w Potulicach (Kujawsko-Pomorskie). - Wszystko wskazuje na to, że jest to amfetamina. Czy jest tak rzeczywiście, przekonamy się po przeprowadzeniu specjalistycznych badań - powiedział zastępca dyrektora zakładu kpt. Andrzej Seweryn.", + "10898": "Glenn Hoddle został zdymisjonowany ze stanowiska selekcjonera piłkarskiej reprezentacji Anglii. Powodem były jego publiczne wypowiedzi na temat ludzi upośledzonych fizycznie. 41-letni Hoddle prowadził drużynę od 1996 r. Najpoważniejszym kandydatem na to stanowisko jest były kapitan reprezentacji Bryan Robson.", + "10899": "- Ceny polskiego węgla spadły o 15 proc., od kiedy wzrósł jego eksport na brytyjski rynek. Jest to bezpośrednim rezultatem subwencjonowania węgla przez polski rząd, rocznie subwencje sięgają 200 mln funtów szterlingów - twierdzi rzecznik brytyjskiego ministerstwa.", + "10900": "Skład delegacji WAK na konferencję w Rambouillet pod Paryżem, która ma się rozpocząć w najbliższą sobotę, zostanie ogłoszony w środę. Wcześniej, we wtorek, przedstawiciel polityczny WAK, Adem Demaci, wypowiedział się przeciwko udziałowi WAK w rozmowach.", + "10901": "W ustnym uzasadnieniu SA podkreślił, że oparł się m.in. na ekspertyzie historyka faszyzmu, prof. Jerzego Borejszy. Stwierdził on, że \"WC Kwadrans\" nosił cechy ideologii faszystowskiej - jak m.in. apoteoza siły i przemocy oraz agresywność. To powoduje, że nie można mówić, iż działanie Łazarkiewicza było bezprawne - uznał SA. \"Naczelny kowboj III RP\" może się jeszcze odwołać do Sądu Najwyższego.", + "10902": "W górnośląskiej aglomeracji pomnikowe okazy przyrody są rzadkością, więc należałoby je chronić szczególnie pieczołowicie. Ale jak to często bywa - nie zawsze wiemy, co posiadamy. Np. w Gliwicach status pomników przyrody posiada tylko aleja 16 klonów srebrzystych przy ul. Kłodnickiej i jesion przy kościele WNMP w Starych Łabędach.", + "10903": "O napadzie i kradzieży zawiadomił policję sam poszkodowany, pracownik jednej z katowickich firm dealerskich. Z jego zeznań wynika, że wczoraj około godziny 15 podjechał samochodem na ulicę Grażyńskiego. Miał zamiar wpłacić do banku Pekao SA kwotę 160 tysięcy złotych. Gotówkę niósł w neseserze.", + "10904": "Samolot przewoził ponad 59 kilogramów papierów i przedmiotów wartościowych, w tym prawie 50 kilogramów banknotów - powiedział Klaus Knappik, szef frachtu towarzystwa Swissair. Banknoty były przeznaczone dla jednego z amerykańskich banków w Genewie, którego nazwy nie podano. Wśród przewożonych przedmiotów wartościowych również obraz Pablo Picassa zatytułowany \"Malarz\" o wartości 1,5 mln dolarów.", + "10905": "Taki licznik można uruchomić za pomocą karty magnetycznej, którą trzeba będzie kupić. Zakłady elektroenergetyczne bez entuzjazmu przyjmują rozwiązanie proponowane przez Ministerstwo Gospodarki. Zdaniem rzecznika prasowego Górnośląskiego Zakładu Elektroenergetycznego SA Łukasza Zimocha, propozycja resortu jest atrakcyjna, bo w kasie firmy szybko pojawi się gotówka za zużyty prąd.", + "10906": "Mimo przeszkadzającego ulewnego deszczu i przenikliwego zimna najcelniej strzelającym spośród prawie 30 zawodników okazał się nasz redakcyjny kolega Ryszard Stelmaszczyk. Kolejne miejsca zajęli Marek Mierzwiak z Radia Katowice i Andrzej Kanonowicz z Magazynu \"Ochroniarz\". W klasyfikacji zespołowej ekipa \"TŚl.\" zajęła zaszczytne trzecie miejsce. Wyprzedziły nas jedynie zespoły Magazyn \"Ochroniarz\" i Radia Katowice.", + "10907": "Udział mogą wziąć osoby uprawiające malarstwo i rzeźbę, określane terminami: twórcy ludowi, niedzielni, współcześni prymitywni, artyści dnia siódmego itp. Warunkiem uczestnictwa w konkursie jest zgłoszenie najwyżej 3 prac, które powstały w ostatnich trzech latach i nie były nagradzane w innych konkursach.", + "10908": "Pierwsze z nich wymyślili pracownicy Jedynki, którzy chcieli widzów uczulić na to, że w dobie przemocy ważna jest jak dziecko traktowane jest przez rodziców, że \"jeśli dostaje miłość w domu, to oddaje ją innym\".", + "10909": "Euro rodzi się w bólach - aż jedenaście godzin trwały targi o obsadę stanowiska prezesa Europejskiego Banku Centralnego (EBC), który będzie zarządzał nową walutą. Zostanie nim 62-letni Holender Wim Duisenberg, szef Europejskiego Instytutu Walutowego.", + "10910": "Zdaniem niezależnych ekspertów, straty te sięgają 115 mld dolarów. Embargo zostało nałożone na Irak w 1990 roku, kiedy kraj ten dokonał zbrojnej inwazji Kuwejtu. Irak, który dysponuje drugimi po Arabii Saudyjskiej rezerwami ropy naftowej w skali światowej, był w 1990 roku także drugim eksporterem ropy naftowej.", + "10911": "W ciemnościach nocy funkcjonariusze napotkali znajomego Małgorzaty G., który wciąż poszukiwał zgubionych przedmiotów. Słowo do słowa i układanka zaczęła nabierać kształtów. Policjanci w odruchu litości postanowili znaleźć jeszcze jedną zgubę - fragment języka. Mimo tej ofiarności Roman S. został trwale okaleczony, ze względu na upływ czasu nie dało się języka przyszyć.", + "10912": "Polscy, słowaccy i czescy ufolodzy, obradujący w Pradze, postanowili utworzyć Środkowoeuropejską Radę d/s Badania Zjawisk Paranormalnych. O inicjatywie poinformowano podczas konferencji prasowej zorganizowanej w ramach drugiego międzynarodowego kongresu badaczy UFO oraz \"Zjawisk granicznych\". - Do sypialni Polaków coraz częściej wchodzą istoty posiadające zdolność przenikania przez ściany.", + "10913": "Paradą ponad 700 ciężkich motocykli po ulicach Warszawy rozpoczął się w sobotę V Zlot Harleyowców. Uczestnicy przyjechali z Polski oraz m.in. z Austrii, Belgii, Białorusi, Czech, Francji, Holandii, Szwajcarii i Ukrainy. Na Cyplu Czerniakowskim rozegrali wiele konkursów. Najwięcej emocji wzbudził konkurs wolnej jazdy.", + "10914": "Polska Misja Medyczna po ponad czterech miesiącach pracy na Bałkanach, kończy działalność i za kilka dni powrót do Polski - poinformował w nocy z soboty na niedzielę lekarz misji Michał Poprawski. Decyzję o likwidacji misji podjęli po wizytacji baz w Albanii i Kosowie przedstawiciele Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej i MSWiA.", + "10915": "Łodzią płynęli: czterdziestoletni Jan P., muzyk rockowy, szef redakcji artystycznej Radia Plus, jego żona Maria i dzieci - roczna Barbara, sześcioletni Franciszek, czteroipółletni Jacek, oraz trzydziestoczteroletni Marek A., właściciel motorówki, wraz z pięcioletnią córką Anią. Łódź stanęła w płomieniach nagle. Wezwana na pomoc ekipa strażaków-ratowników odnalazła w łodzi zwęglone zwłoki dziecka.", + "10916": "Projekcje wszystkich będą połączone z dyskusją na tematy warsztatowe, a także nad sytuacją ukraińskiego kina. W okolicach Pińska żyje jedna z największych kolonii mniejszości ukraińskiej. Jej przedstawiciele stanowią większość na widowni. Jednym z nurtów tegorocznych spotkań są dyskusje. Prawie wszystkie odbywają się w plenerze, nad malowniczymi jeziorami.", + "10917": "Składa się on z kilku elementów: radaru, centrum zarządzania bojowego, kontroli, łączności i wywiadu oraz wyrzutni i pocisków rakietowych. THAAD jest pierwszym systemem obrony przeznaczonym do chronienia baz wojskowych i dużych skupisk ludzkich przed rakietami balistycznymi o znacznie mniejszym zasięgu niż kontynentalne. Pozwoli on zestrzeliwać rakiety w atmosferze oraz poza nią.", + "10918": "Podczas ostatnich nalotów NATO użyło tzw. bomb grafitowych, które na wiele godzin sparaliżowały jugosłowiański system energetyczny. Sojusz stracił natomiast dwa kolejne samoloty - myśliwiec F-16 oraz Harrier. W niedzielę władze jugosłowiańskie uwolniły i przekazały pastorowi Jesse Jacksonowi trzech amerykańskich żołnierzy wziętych do niewoli 31 marca w pobliżu macedońskiej granicy z Kosowem.", + "10919": "Ciężarówka została wynajęta od krakowskiego przewoźnika, który już wcześniej dostarczał samochody do przewozu pomocy humanitarnej dla uchodźców z Kosowa. Dziewięć dwudziestotonowych tirów jadących do Macedonii to trzeci konwój rządowy pomocy dla uchodźców z Kosowa. Tiry wyjechały z Warszawy tydzień temu.", + "10920": "Wczoraj minister finansów i pięciu innych szefów resortów zrezygnowali ze swoich stanowisk. Zrobili to w odpowiedzi na wotum nieufności, które w zeszłym tygodniu postawił wobec premiera prezydent Litwy. Według informacji rzeczniczki prezydenta, Violety Gaużaskajte, do czasu sformowania nowego gabinetu ministrowie muszą pozostać na stanowiskach.", + "10921": "Wyjątkiem będą maszyny z tymi tłumikami zarejestrowane w Europie do maja 2000 r. Pod naciskiem USA przesunięto o rok termin homologacji i początku zakazu lądowań. Amerykanie oceniają liczbę swoich samolotów objętych nowymi terminami na 1000, UE na 1000-1500. Ministrowie uzgodnili też nowe reguły walki z opóźnieniami w płatnościach handlowych.", + "10922": "Rzecznik zauważa, że ogranicza to również w bezzasadny sposób wolność właściciela apteki w doborze kadry kierowniczej. Przypomina, że zgodnie z orzecznictwem TK oraz w myśl zasad konwencji międzynarodowych dyskryminacją kobiet jest wszelkie zróżnicowanie uniemożliwiające im korzystanie z praw na równi z mężczyznami.", + "10923": "Pałac w Sieniawie był główną - po konfiskacie po powstaniu listopadowym siedziby w Puławach - rezydencją ordynacji. Przechowywane były tu m.in. zbiory obecnej Biblioteki Czartoryskich w Krakowie. Odzyskanie rodowej siedziby jest jednym z głównych celów Fundacji założonej w latach 90. przez ks. Adama Czartoryskiego. Dotychczasowe starania spełzły na niczym.", + "10924": "Oznacza to odejście od negocjacyjnego kształtowania wysokości płacy minimalnej. KERM nie zdecydował wczoraj, który wariant zostanie ostatecznie zapisany w projekcie ustawy. Decyzję ma podjąć Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, kierując się wpływem projektowanej ustawy na rynek pracy.", + "10925": "Podczas poszukiwania wczoraj zwłok zaginionego mężczyzny w jeziorze Krzywym w Olsztynie, strażacy-płetwonurkowie znaleźli 2,5-kilogramowy uzbrojony ładunek trotylu. Na trotyl natrafiono w miejscu, które wskazał radiesteta, zatrudniony przez rodzinę zaginionego. Miały się tam znajdować jakoby zwłoki. Zamiast nich na głębokości 3 m spoczywał trotyl uzbrojony w dwa palniki i lonty.", + "10926": "Wieczorem spotkał się z prezydentem Aleksandrem Kwaśniewskim, a potem z premierem Jerzym Buzkiem. Premier zapewnił, że z pełną determinacją przygotowujemy się do wejścia do UE. Jednym z elementów tych przygotowań są reformy podjęte w kraju: - Silna Polska wzmocni Unię - mówił. Zaprosił też szefa KE do przyjazdu z oficjalną wizytą.", + "10927": "Była to pierwsza próba Airsat i Iridium w locie z prędkością naddźwiękową. Piloci wykonywali podstawowe manewry i serie wznoszeń, nurkowań, pętli i zwrotów. Połączenie nawiązywano w obu kierunkach. Dzięki tym doświadczeniom możliwość wykorzystania platformy systemu Iridium uległy znacznemu rozszerzeniu.", + "10928": "Hotel został otoczony. Policjanci znaleźli Pawła N. w jednym z pokoi. Przy zatrzymaniu nie stawiał oporu. Paweł N. był poszukiwany listem gończym za udział w bójce z jednym z lokali w Wesołej. Śledztwo prowadzi prokuratura na Pradze-Południe. W tej samej sprawie podejrzany jest także drugi syn \"Dziada\" - Robert.", + "10929": "Zespół naukowców z University of Alabama poinformował o znalezieniu dowodów na to, że wirus HIV został przeniesiony na ludzi od szympansów. Jak wykazały testy genetyczne, wirus HIV jest ściśle spokrewniony z wirusem, którym zarażają się te małpy, które jednak nie chorują z tego powodu.", + "10930": "Niedzielna prasa doniosła o zatrzymaniu przez brytyjskich celników konserwatywnego posła Parlamentu Europejskiego, który wracał z Amsterdamu. Tom Spencer posiadał przy sobie pisma pornograficzne i kasety video dla homoseksualistów oraz marihuanę. Za szmugiel niedozwolonych towarów zapłacił celnikom grzywnę 550 funtów. Partia Konserwatywna zawiesiła Spencera w obowiązkach posła.", + "10931": "Minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej likwiduje od 1 lutego placówkę granicznej kontroli weterynaryjnej w porcie w Kołobrzegu. Sprzeciwiają się temu importerzy ryb, przedstawiciele największych w kraju zakładów przetwórczych i właściciel portu - Polska Żegluga Bałtycka. Przez port w Kołobrzegu przechodzi rocznie około 30 tys. ton ryb mrożonych.", + "10932": "Po 11 miesiącach ubiegłego deficyt obrotów bieżących bilansu płatniczego wyniósł 5522 mld USD. Jest to o 38,6 proc. więcej niż w podobnym okresie 1997 r. W listopadzie jak co roku nastąpił spadek wartości zarówno eksportu, jak i importu.", + "10933": "Ks. Marian Chmielowski podporządkuje się zakazowi kontaktów ze środowiskiem Unii Chrześcijańsko-Społecznej, wydanemu przez metropolitę lubelskiego abp. Józefa Życińskiego, choć zrobi to \"z bólem\". Arcybiskup w liście do księdza przypomniał, że \"w sytuacjach konfliktów między Kościołem katolickim a PZPR, Unia Chrześcijańsko-Społeczna przemawiała zawsze głosem PZPR\".", + "10934": "Niektórzy spośród demonstrantów odnieśli obrażenia. Kilka osób trafiło do aresztu. Zamieszki wybuchły po modłach w meczecie, w którym około pięciu tysięcy osób uczciło pamięć przywódcy nacjonalistycznej opozycji, Daryusha Foruhara, i jego żony, zasztyletowanych 22 listopada przez nieznanych sprawców.", + "10935": "19 dziennikarzy, o 7 mniej niż w 1997 roku, zginęło w roku 1998 podczas pełnienia obowiązków służbowych - podała w czwartek organizacja \"Reporterzy bez Granic\". Od roku 1994 (gdy śmierć poniosło 103 przedstawicieli mediów) liczba mordowanych podczas pracy dziennikarzy z roku na rok maleje.", + "10936": "Rząd Brazylii ogłosił kolejny pakiet działań zmierzających do osiągnięcia uzgodnionej z Międzynarodowym Funduszem Walutowym wielkości tzw. pierwotnego deficytu budżetowego (przed kosztami obsługi zadłużenia). Działania te stały się konieczne, po tym jak kongres odrzucił program reformy emerytalnej i odsunął w czasie głosowanie nad kontrowersyjnym projektem podniesienia podatków od transakcji finansowych.", + "10937": "Coraz rzadziej wystrój grobów nawiązuje do wydarzeń politycznych. W Krakowie, w krypcie pod kościołem księży pijarów stało się tradycją, że oprawę plastyczną Grobu Pańskiego przygotowują artyści plastycy. W tym roku jego autorem jest piątka młodych absolwentów i studentów ASP. Przy wejściu do piwnicy ustawili realistyczny stół z resztkami jedzenia po ostatniej wieczerzy.", + "10938": "Osiem osób odniosło lekkie obrażenia w wyniku zderzenia dwóch tramwajów, do którego doszło w czwartek po południu w centrum Warszawy. Tramwaj linii 2 jadący ul. Marszałkowską wjechał w przejeżdżający przez skrzyżowanie tramwaj linii 44. Pogotowie ratunkowe odwiozło rannych, m.in. motorniczego \"dwójki\", do szpitala na Solcu.", + "10939": "14 członków lewackiego ugrupowania terrorystycznego zginęło w strzelaninie z policją - podała w czwartek indyjska agencja prasowa. Do jednego starcia doszło w okręgu Medak, a do drugiego w - Adilababie w południowej części Indii. Wśród zabitych - członków ugrupowania maoistycznego Ludowa Grupa Wojenna - są trzy kobiety. Ugrupowanie to jest uważane za jedną z najbardziej okrutnych organizacji terrorystycznych działających w Indiach.", + "10940": "Według dyplomatów, obaj kandydaci nie różnią się tak bardzo, chodzi raczej o zadrażnienia osobiste między delegatami, a nie o zasadnicze problemy. Przewodniczący rady Ali Mchumo z Tanzanii wyraził jednak ubolewanie z powodu przeciągania się procedury wyboru nowego szefa WTO, bo wywołuje to plotki, podejrzenia i zagraża nawet przyjaźniom.", + "10941": "Tragiczny wypadek zdarzył się na trasie kolejowej z Piły do Chojnic. Nad ranem z soboty na niedzielę z pędzącego pociągu wyskoczyła 17-letnia dziewczyna. Trafiła wprost na słup trakcji elektrycznej. Zginęła na miejscu. Funkcjonariusze policji przypuszczają, że ofiara zasnęła. Gdy obudziła się, była już za miejscem, gdzie powinna wysiąść.", + "10942": "Młodzi ludzie przy pomocy tortu chcieli zaprotestować przeciwko reformom rządu Jerzego Buzka. Ochrona zatrzymała młodych ludzi, którzy zostali odwiezieni do śródmiejskiej komendy. Przeciwko sposobowi ochrony premiera przez BOR protestują młodzi działacze RS AWS, organizatorzy feralnego spotkania.", + "10943": "Niemal 50-proc. wzrost przypadków zachorowań na grypę odnotowały w większości Czech stacje sanitarno-epidemiologiczne. W niektórych powiatach panuje już epidemia. Najbardziej gwałtownie grypa zaatakowała na północy kraju. Choroba, która do Czech przyszła najprawdopodobniej z Niemiec, ma bardzo gwałtowny przebieg.", + "10944": "Dyrektor firmy Palm przeprowadził pierwszą bezpieczną transakcję płatności na odległość przy pomocy firmy Visa International oraz mieszczącego się w dłoni urządzenia PDA - minikomputera (palmtopa) funkcjonującego w oparciu o technologie bezprzewodowe. Na świecie sprzedano już 9 mln urządzeń PDA firmy Palm - funkcja umożliwiająca płatność kartami Visa za ich pośrednictwem stanowi z pewnością istotny krok na drodze ku dostarczaniu klientom nowych wygodnych, a co najważniejsze bezpiecznych metod płatności za towary i usługi.", + "10945": "W wypadku polskiego autokaru w Czechach poważnych obrażeń doznała 53-letnia kobieta. Do wypadku doszło w Hranicach na Morawach w poniedziałek wieczorem. Prowadzący śledztwo oskarżył o spowodowanie wypadku polskiego kierowcę. Autobus scania z 30 pasażerami, jechał w kierunku Ołomuńca. Dojeżdżając w ulewnym deszczu do niewielkiego ronda na drodze wyjazdowej z Hranic kierowca nie zdążył wyhamować.", + "10946": "Portal Wirtualna Polska gościł wczoraj premiera Jerzego Buzka. Premier przekonywał, że administracja jest mniejsza niż cztery lata temu, inne dane uznał za fałszywe. Mówił, że tylko 1 proc. ludzi sądzi, iż najgorzej oceniana reforma służby zdrowia stanowi dla nich jakiekolwiek zagrożenie. Nie czuje się premierem przegranym.", + "10947": "Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych sprzeciwia się koncepcjom ratowania finansów państwa kosztem najuboższych, które pojawiają się w kampanii wyborczej. Związek nie zgadza się na zamrożenie wzrostu płac budżetówki, rent i emerytur oraz na likwidację zasiłków rodzinnych.", + "10948": "Polska perkusistka Marta Klimasara zdobyła I nagrodę na 50. Międzynarodowym Konkursie ARD w Monachium. Poza pierwszą nagrodą przyznaną przez jury, Marta Klimasara otrzymała także nagrodę publiczności. Konkurs odbywa się w tym roku w kategoriach skrzypiec, wiolonczeli, saksofonu, perkusji i kwintetu dętego. Zakończy się w piątek.", + "10949": "W miniony czwartek w referendum ratyfikacyjnym Irlandia odrzuciła ten Traktat, otwierający drogę do rozszerzenia Unii. W przyjętym oświadczeniu szefowie dyplomacji nie wyszli ani na krok poza poprzednie wspólne deklaracje \"piętnastki\" poświęcone poszerzeniu Unii i w ogóle nie wspomnieli o datach. Określeniu daty sprzeciwiały się otwarcie Francja, Hiszpania i Finlandia.", + "10950": "W poniedziałek nad ranem morze wyrzuciło na brzeg niemiecki jacht \"Tramp\". 6,5-metrowa jednostka najprawdopodobniej weszła na mieliznę, kilka mil na zachód od Ustki. Sytuacja była groźna, gdyż było jeszcze ciemno, lał deszcz i wśród żeglarzy była jedna osoba niepełnosprawna.", + "10951": "Kontrakty te są nowym instrumentem polityki rozwoju regionalnego. Oparte mają być na nie stosowanych dotychczas rozwiązaniach prawnych, dotyczących np. określenia stron kontraktu oraz trybu procedowania nad tego typu dokumentem rządowym. Nowością jest finansowanie kontraktów przez łączenie środków z różnych źródeł - budżetowych, samorządowych i unijnych.", + "10952": "Do 12 osób wzrosła liczba ofiar śmiertelnych katastrofalnej powodzi w Teksasie, gdzie od piątku padały ulewne deszcze, wywołane tropikalnym huraganem Allison. Około 12 tys. domów i firm jest pozbawionych energii elektrycznej. Prezydent George W. Bush ogłosił stan klęski żywiołowej na obszarze 28 hrabstw otaczających Houston, dzięki czemu do stanu może napływać pomoc federalna.", + "10953": "Jutro (godz. 19) w warszawskim klubie Proxima wystąpi legendarny niemiecki punk rockowy zespół Die Toten Hosen. Grupa powstała we wczesnych latach 80. Muzycy z Die Toten Hosen (Martwe Spodnie) znani są z licznych skandali i nadal nie zgrzecznieli, chociaż mają już prawie po czterdziestce. Grają łagodną wersję punk rocka, przez ortodoksów oskarżani są o zdradę i komercję.", + "10954": "15-letnia polska uczennica Anna W. ze Słupska zginęła w Adrszparskim Kamiennym Mieście - rezerwacie przyrody we wschodnich Czechach niedaleko Cieplic nad Metują, gdy na grupę polskich kolonistów spadł potężny konar drzewa. Dwie dziewczynki odniosły drobne obrażenia. Doznały jedynie stłuczeń kończyn i po opatrzeniu ran w szpitalu w Broumovie zostały zwolnione.", + "10955": "KRRiTV podkreśla, że dziennikarze nie mogą łączyć swoich powinności zawodowych z bezpośrednim zaangażowaniem się w kampanię wyborczą po stronie któregokolwiek z kandydatów. Rada uznała również, że konieczne jest, by wszyscy kandydaci mieli zagwarantowane równe szanse, by jednakowo pokazywano ich działania, przybliżano ich programy wyborcze, które powinny być \"poddawane profesjonalnemu omówieniu i rzetelnej analizie\".", + "10956": "Po spotkaniu w magistracie faktycznie ją wynajął za własne pieniądze. Wiceprezydent Gosiewski oskarżył posła PPS o demagogię i organizowanie wiecu politycznego, gdyż, jak wiadomo, Ikonowicz startuje w wyborach prezydenckich. Kobiety, pracownice supermarketu z oburzeniem odpowiedziały na te zarzuty, że dla nich jest ważne to, że ktoś chciał im pomóc.", + "10957": "Genetycznie zmodyfikowane komary z jadem skorpiona mogłyby powstrzymać rozprzestrzenianie się malarii. Tak twierdzą meksykańscy naukowcy o czym donosi tygodnik \"New Scientist\". Od lat uczeni myśleli o zastąpieniu komarów z rodzaju widliszek genetycznie zmodyfikowanymi insektami, niezdolnymi przenosić zarodźca malarii.", + "10958": "Likwidacja określana przez władze miasta jako przeniesienie postoju oznacza, że dorożki nie będą miały już na co dzień możliwości wjazdu na słynny zakopiański deptak. Dotychczas mogły poruszać się po krótkim odcinku Krupówek od skrzyżowania z ul. Kościeliską do postoju, od lat funkcjonującego na wysokości straganów z pamiątkami.", + "10959": "Wisła w Toruniu przekroczyła stan alarmowy o 80 cm, a wody wciąż przybywa. Mieszkańcy miasta mówią, że od 20 lat rzeka nie miała tak wysokiego poziomu. Fala kulminacyjna, która - zgodnie z wcześniejszymi prognozami - miała nadejść około godz. 22 w środę, spodziewana jest dziś rano. Eksperci twierdzą, że zależeć to będzie od ilości wody spuszczanej z tamy we Włocławku.", + "10960": "Oznacza to, że w najbliższym czasie związek nie przeprowadzi strajku na kolei. Po blisko 8-godzinnych negocjacjach ustalono, że do czasu wejścia w życie ustawy o restrukturyzacji PKP (co powinno to nastąpić 30 czerwca) zarząd PKP nie będzie zwalniał pracowników.", + "10961": "Chodzi o materiały wywiadowcze dostarczane przez polski wywiad na użytek Brytyjczyków. Stanowią one świadectwo wkładu Polski w zwycięstwo nad Niemcami hitlerowskimi. W wyniku rozmów przeprowadzonych w Londynie przez dyrektora Archiwów Państwowych, prof. Darię Nałęcz, postanowiono powołać wspólną komisję historyczną.", + "10962": "Prezes Radia dla Ciebie zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich o wyjaśnienie podstaw prawnych, na jakich oparł się Sellin żądając odpowiedzi na temat przynależności do partii. RPO podjął się zbadania sprawy. Wyszedł z założenia, że wskazane przez Sellina przepisy ustawy o radiofonii i telewizji - mające stanowić podstawę do wystąpienia o informacje na temat przynależności partyjnej członków zarządów publicznych mediów - takiego prawa nie dają.", + "10963": "Nadal trwały, otoczone tajemnicą, negocjacje z porywaczami, którzy ostro zareagowali na ucieczkę pilotów. W negocjacjach brała udział pani Hope Hanlan, przedstawicielka Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców. Pojawiły się spekulacje, że porywacze, a nawet część pasażerów, (ponoć ok. 40 osób) domagają się azylu w którymś z państw europejskich.", + "10964": "Katastrofa kolejki spowodowana przez nieuwagę amerykańskich pilotów, stała się powodem napięcia w stosunkach amerykańsko-włoskich. Po wypadku pojawiły się żądania wprowadzenia zakazu lotów nad Italią dla amerykańskich samolotów wojskowych. Oliwy do ognia dolało uwolnienie pilota samolotu, Richarda Ashby, z oskarżenia o nieumyślne spowodowanie katastrofy i śmierci 20 osób.", + "10965": "Lech Wałęsa poprosił minister sprawiedliwości \"o szczególny nadzór\" nad śledztwem w gdańskiej prokuraturze. Sprawdza ona, czy były szef gdańskiego UOP dzięki fałszerstwu doprowadził do procesu w sprawie zniknięcia tzw. teczki \"Bolka\". - Do tej pory nie starałem się niczego wyjaśniać. A przecież parę razy podrabiano mi przecież dokumenty i jakąś współpracę.", + "10966": "Natomiast BBC podało, że pos. Woda wsiadł do ekspresu \"Malinowski bis\" jadącego z Krynicy do Warszawy przez Kraków-Płaszów z pominięciem stacji Kraków Główny. Woda powiedział, ze kiedy w Krakowie-Płaszowie zauważył, że pociąg jedzie inną trasą, z sąsiedniego przedziału wyszedł inny zdenerwowany pasażer. - Poszliśmy we dwóch do kierownika pociągu.", + "10967": "Siedem twardych dysków komputerowych zawierających nielegalne oprogramowanie do składu komputerowego i kilkanaście \"pirackich\" kopii programów wykorzystywanych do produkcji gazet zabezpieczyła samodzielna sekcja ds. przestępczości gospodarczej Komendy Powiatowej Policji w Zgorzelcu (Dolnośląskie). Policjanci wraz z przedstawicielami producentów oprogramowania przeszukali redakcję dwóch zgorzeleckich tygodników.", + "10968": "Kością niezgody jest nadal powstanie niezależnej korporacji prokuratorów. Zamiast tego resort proponuje bliżej nie sprecyzowaną \"indywidualną niezależność prokuratorów\" oraz prowadzenie pracy operacyjnej, nad którą prokuratorzy nie mieli by żadnej kontroli. Suchocka nie jest osamotniona w swej walce z prokuratorami.", + "10969": "20-letni żołnierz z jednej z kołobrzeskich jednostek wojskowych zastrzelił się na warcie w nocy z soboty na niedzielę. Pochodzący z południa Polski szeregowiec dwukrotnie postrzelił się w głowę z \"kałasznikowa\". Samobójcze strzały padły, gdy pełnił służbę wartowniczą. Nie są znane motywy tego czynu.", + "10970": "Ok. 500 osób wzięło udział w marszu milczenia, który przeszedł w niedzielę ulicami Tarnobrzega (Podkarpackie) w proteście przeciwko śmiertelnemu pobiciu 19-letniego Grzegorza B. Marsz, który rozpoczął się o godzinie 11 koło domu Grzegorza, zorganizowali koledzy ofiary. W milczącym pochodzie ulicami miasta szło około 300 młodych ludzi.", + "10971": "Sześć krajów afrykańskich zaangażowanych w wojnę w Demokratycznej Republice Konga (dawny Zair) podpisało w sobotę w stolicy Zambii, Lusace, porozumienie o zawieszeniu broni, którego nie podpisali jednak rebelianci kongijscy. W wojnie tej zaangażowane są po stronie władz centralnych Zimbabwe, Angola i Namibia, zaś po stronie rebeliantów Uganda i Ruanda.", + "10972": "W zeszłym tygodniu na drogach wydarzyło się 960 wypadków, w których zginęło 95 osób, a 1168 zostało rannych - podała w poniedziałek Komenda Główna Policji. Wśród zabitych było: 33 kierowców i 22 pasażerów samochodów, 33 pieszych oraz 4 rowerzystów, 2 traktorzystów i motocyklista.", + "10973": "Słowa te padły przed projekcją filmu \"Fotoamator\" w Pałacu Prezydenckim z okazji 56. rocznicy powstania, z udziałem prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, premiera Jerzego Buzka, przedstawicieli Sejmu i Senatu, organizacji żydowskich i świata kultury. \"Fotoamator\" został oparty na kolorowych slajdach wykonanych przez głównego księgowego Getta Łódzkiego, odnalezionych w jednym z wiedeńskich antykwariatów.", + "10974": "Celem ataków NATO z niedzieli na poniedziałek był Nowy Sad w Wojwodinie, położony zaledwie 100 km od granicy węgiersko-jugosłowiańskiej. Prowincję tę zamieszkuje 400-tys. mniejszość węgierska. Korespondenci budapesztańskich gazet donoszą, że wielu miejscowych Węgrów wyjechało do krewnych na wieś albo uciekło na Węgry.", + "10975": "Polski Komitet Zwalczania Raka przedstawił w poniedziałek, inaugurując Dni Walki z Rakiem, program wczesnego wykrywania nowotworów złośliwych. Zdaniem onkologów, profilaktyka wykrywania nowotworów obejmuje pięć najczęściej występujących, czyli: piersi, szyjki macicy, jelita grubego, gruczołu krokowego oraz skóry.", + "10976": "32-letni mężczyzna, mieszkaniec Głogowa (pow. przeworski), zmarł w poniedziałek w wyniku wyziębienia organizmu. Leżącego na trawie obok drogi mężczyznę zauważyły przejeżdżające tamtędy przypadkowe osoby. Znajdował się on w stanie agonalnym i mimo przewiezienia do szpitala i prób reanimacji lekarzom nie udało się go uratować.", + "10977": "Od 1 lutego wszystkie białoruskie partie i ugrupowania muszą ponownie złożyć wnioski o rejestrację. Jak twierdzą krytycy Łukaszenki, decyzja prezydenta ma na celu określenie liczby i tożsamości przeciwników politycznych, gdyż do ponownej rejestracji partii konieczne będzie przedstawienie list z co najmniej tysiącem podpisów.", + "10978": "Polska Żegluga Morska podpisała kontrakt na przewóz ok. 550 tys. ton apatytów z Murmańska do Polic pod Szczecinem. Ich odbiorcą będą Zakłady Chemiczne Police. Przewóz ładunku będzie się odbywał statkami typu handy-size, czyli jednostkami o nośności od 21 do 40 tys. DWT. Przewozy zostaną zrealizowane od lutego do grudnia br.", + "10979": "Został obezwładniony przez policjantów. Desperat pojawił się na blokadzie, na trasie z Łomży do Grajewa o godz. 14. Mężczyzna wyszedł z grupy protestujących. Miał ze sobą pojemnik, którego zawartość wylał na siebie. Groził, że się podpali. Gdy podeszli do niego dwaj policjanci, wyciągnął z pudełka zapałkę i oświadczył, że jeśli funkcjonariusze podejdą bliżej, spełni groźbę.", + "10980": "Biologom z Białowieży udało się go uwolnić, nie wiadomo, czy zwierzę przeżyje. Wilk wpadł we wnyki z grubej linki stalowej. Kłusownicy używają takich do łapania dzików. W nocy biolodzy z Zakładu Badań Ssaków PAN obserwowali watahę, w której skład wchodził uwięziony wilk. Udało się go namierzyć i znaleźć nad ranem dzięki obroży telemetrycznej, którą miał na szyi.", + "10981": "15 redaktorów 13 więziennych gazetek ukazujących się w zakładach karnych całej Polski rozpoczyna dziś \"Ogólnopolskie Spotkanie Animatorów i Redaktorów Gazet Więziennych Pen-Press Białystok '99\". Jest to pierwsze spotkanie tego typu w kraju. Do Białegostoku przyjechali funkcjonariusze służby więziennej m.in. z Warszawy, Krakowa, Barczewa, Czarnego i Koziegłów.", + "10982": "Ideą konkursu jest propagowanie kultury polskiej na Wschodzie. Okazuje się, że zaproszona grupa baletowa prawdopodobnie będzie musiała zrezygnować z udziału w festiwalu. Główną przeszkodą jest brak pieniędzy na opłacenie transportu (20 osób plus czwórka wychowawców).", + "10983": "Przy organizacji imprezy masowej, w której uczestniczy ok. 2 tys. osób, niezbędne są m.in. zezwolenia z Urzędu Miasta, policji i straży pożarnej. Jak nas poinformował Wiesław Kulesza, zastępca komendanta białostockiej policji, nie wpłynął do niej żaden wniosek w sprawie koncertu. Opinia policji jest potrzebna Urzędowi Miejskiemu do wydania pozwolenia na imprezę masową.", + "10984": "Ponad połowa białostockich przedsiębiorców uważa, że władze miejskie nie stwarzają odpowiedniego klimatu dla rozwoju działalności gospodarczej. Być może te oceny ze strony biznesu nie będą tak surowe po dzisiejszej sesji Rady Miejskiej, która w całości poświęcona będzie sytuacji gospodarczej Białegostoku. Zwołania takiej sesji domagały się organizacje białostockich przedsiębiorców.", + "10985": "Zgodnie z projektem nowelizacji do określenia wysokości diety zobowiązany byłby szef resortu spraw wewnętrznych i administracji. Podobne rozwiązania dotyczące maksymalnej wysokości diet radnych w powiatach i województwach zostały już określone w ustawach o tych szczeblach samorządu.", + "10986": "Zmieniła się cyrkulacja powietrza. Zamiast wyżu, powodującego napływ arktycznego powietrza z północy, dostaliśmy się w zasięg niżów, które przez najbliższy tydzień będą powodowały napływ wilgotnego powietrza znad Atlantyku. Zmiana cyrkulacji nie oznacza wcale, że będzie cieplej. W niedzielę w Białymstoku było tylko 8 stopni C.", + "10987": "Dziewczynka spacerująca w sobotę po lesie natrafiła na torbę plastikową z dziwną zawartością. Przyniosła pakunek do domu, gdzie rodzina zorientowała się, że w torbie jest granat i dwie laski dziwnego materiału. Znalezisko wyniesiono na podwórko i powiadomiono policję. Po przybyciu na miejsce policjantów z grupy rozpoznania minersko-pirotechnicznego Kompanii Antyterrorystycznej podjęto decyzję o ewakuacji mieszkańców sąsiednich domów.", + "10988": "Młody białostoczanin założył w internecie firmę wysyłkową, gdzie można było zamówić tzw. twardą pornografię. Zamiast erotycznych filmów wysyłał jednak kasety ze śrubkami lub plasteliną w środku. Pomagało mu w tym dwóch kolegów. Przed białostockim Sądem Rejonowym toczy się właśnie pierwsza \"internetowa\" sprawa w naszym regionie.", + "10989": "Zostali zatrzymani przez policję na gorącym uczynku. Po przesłuchaniu zwolniono ich do domu. O włamaniu do kościoła zawiadomił policjantów jeden ze świadków. Włamywacze zostali zatrzymani w chwili, gdy po rusztowaniu dostali się do środka świątyni. Policjanci przewieźli niedoszłych włamywaczy do Policyjnej Izby Dziecka.", + "10990": "W konkursie wzięło udział około 40 dzieci spoza Białegostoku. Przedszkolaki musiały przygotować jedną piosenkę o tematyce dziecięcej i zostać najpierw laureatem eliminacji powiatowych. Żaden z uczestników nie odszedł jednak w piątek bez nagrody - tuż po występie mógł sobie wybrać drobny upominek. Festiwal zorganizował WOAK i Podlaskie Kuratorium Oświaty w Białymstoku.", + "10991": "Porcelanowe serwisy stołowe, srebrne platery, lichtarze z cyny, rzeźba i malarstwo - to wszystko można od piątku zobaczyć na wystawie \"Secesja\" w Muzeum Podlaskim w Białymstoku. Swoich zbiorów użyczyło Muzeum Mazowieckie w Płocku. Secesja to kierunek w sztuce z przełomu XIX i XX wieku. Jego cechą charakterystyczną są giętkie, wydłużone formy, bogata ornamentyka.", + "10992": "Komplet punktów zdobyły trzy najlepsze zespoły II ligi piłkarskiej. Tym razem najmniej kłopotów z pokonaniem rywali miała opolska Odra, która przed własną, czterotysięczną publicznością pokonała Polonię Bytom 2:0. Lider FAMEG Radomsko bardzo męczył się z - już praktycznie zdegradowanym - Dolcanem Ząbki. Do przerwy był remis 2:2.", + "10993": "Grupa działała według jednego schematu: wyszukiwała młode dziewczyny, odwiedzała je w domach, opowiadała o wielkich zarobkach. \"Opiekunowie\" rozmawiali nawet z rodzicami dziewcząt, opisując, co konkretnie będą robiły w Holandii ich córki, gdzie będą mieszkały itd. Jeden z oskarżonych pokazywał nawet swój paszport i pozwalał spisać jego numer.", + "10994": "Wczoraj o godz. 12.50 16-latek chciał popełnić samobójstwo - zamierzał wyskoczyć z ubikacji, mieszczącej się na XIV piętrze budynku magistratu przy ul. Słonimskiej 1. Siedział już w oknie, z nogami wystawionymi na zewnątrz, ale w porę obezwładnili go i ściągnęli z okna strażnicy miejscy.", + "10995": "Dzieci zdrowe nauczą się tolerancji i zdobędą nowe doświadczenia, a sprawne inaczej poczują się potrzebne - mówi Helena Rogucka, dyrektor SP nr 35 w Białymstoku. Jak przystało na imprezę w tłusty czwartek, dzieci zjadły słodkie pączki od sklepu \"Non-Stop\", zaś na pożegnanie otrzymały upominki. Ich spotkanie możliwe było dzięki dofinansowaniu z Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych.", + "10996": "O wilczej przysłudze aplikanta adwokackiego mówić może pewien białostoczanin, który postanowił kupić sobie mercedesa. W podróż do Olsztynka, gdzie zawierał transakcję, zabrał ze sobą kilku kolegów, w tym aplikanta adwokackiego. Ten ostatni, jako prawnik, gwarantować miał, że wszystko odbędzie się zgodnie z prawem. Okazuje się jednak, że są zdolni i mniej zdolni prawnicy.", + "10997": "Dla drugiej grupy podatkowej, do której należą dzieci wnuki i prawnuki rodzeństwa, rodzeństwo rodziców i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa oraz małżonkowie wnuków i prawnuków, kwota spadku lub darowizny wolna od podatku została zwiększona z 5670 zł do 6838 zł.", + "10998": "Wczoraj na wniosek Witolda Mroziewskiego, trenera piłkarzy IV-ligowej Jagiellonii Wersal Podlaski Białystok, do drugiego zespołu karnie przesunięto dwóch najbardziej doświadczonych zawodników - Dariusza Czykiera oraz Jarosława Gierejkiewicza. Czykier został ukarany za niesportowy tryb życia, zaś Gierejkiewicz stracił zaufanie szkoleniowca.", + "10999": "Prawdopodobnie jeszcze w tym roku jeden z tych projektów zostanie zrealizowany i na polskich ulicach pojawią się pierwsze nowoczesne kioski. Konkurs ogłosiła centrala \"Ruchu\" w Warszawie w połowie października ubiegłego roku. Był skierowany do studentów V roku Wydziału Architektury. Wzięło w nim udział około 80 studentów.", + "11000": "Ostatnia wizyta we Włoszech miała przede wszystkim charakter gospodarczy. Jej program układał radca handlowy ambasady RP w Rzymie. Przedstawiciele województwa podlaskiego (m.in. starosta powiatu białostockiego Wiesław Pusz i senator Lech Feszler) spotkali się z przewodniczącym komisji europejskiej do spraw polityki regionalnej.", + "11001": "Na ławie oskarżonych zasiada również czterech Polaków, spełniających rolę figurantów w spółkach. Obcokrajowiec chcący kupić ziemię w Polsce musi mieć zgodę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Według aktu oskarżenia, odpowiadający przed szczecińskim sądem obywatele Niemiec tworzyli fikcyjne spółki, w których nominalnie mieli 49 proc. udziałów, a Polacy - 51 proc.", + "11002": "Jest to Konsumencki Znak Jakości Q, który dostała polędwica wołowa wiejska. Jak poinformował nas Mariusz Borsuk, dyrektor zakładu ds. sieci handlowej jego firma produkuje ten wyrób od 1997 roku według technologii opartej na tradycyjnych wiejskich recepturach. Surowiec jest np. peklowany przez 30 dni \"na sucho\" z dodatkiem specjalnego zestawu przypraw.", + "11003": "Odkryty w grudniu ubiegłego roku asteroid XF11 zbliży się za 30 lat na mniejszą odległość od Ziemi niż jakikolwiek znany obiekt kosmiczny we współczesnych czasach - poinformował Brian Marsden z mieszczącej się w Cambridge, w stanie Massachusetts Międzynarodowej Unii Astronomicznej.", + "11004": "Oskarżona, podając się za inną osobę, podjęła z cudzego konta 3 tys. dolarów USA na szkodę białostockiego oddziału Banku PKO S.A. Kilka miesięcy później, na podstawie podrobionego zaświadczenia, zawarła umowę sprzedaży ratalnej, na podstawie której otrzymała telewizor. Przywłaszczyła sobie rzeczy o łącznej wartości ponad 4 tys. złotych.", + "11005": "Około 2900 listków bibuły nasączonej LSD - silnym syntetycznym narkotykiem o wartości około 115 tys. zł znaleźli stołeczni policjanci u trzech mężczyzn na warszawskim Mokotowie - poinformował wczoraj podinspektor Witold Gierałt, rzecznik prasowy komendanta stołecznej policji.", + "11006": "Ostatnia seria meczów narodowego zespołu, zwłaszcza sprawdziany lutowe, miały służyć gruntownemu przetestowaniu dyspozycji polskich zawodników. - Można by uciec od tego i patrzeć na to kiedy rusza liga - stwierdził Wójcik. - W naszej drużynie nie ma gwiazd, potrzebni są ludzie nieprawdopodobnie zaangażowani w grę.", + "11007": "Wczoraj po południu ciężki wojskowy helikopter MI-17 wydobył z bagna koło Uhowa wrak rozbitego w miniony wtorek śmigłowca Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej. Cała siedmioosobowa załoga \"Kani\" ocalała, ale trzech najciężej rannych doznało urazów kręgosłupa. Maszyna została zdruzgotana - kadłub, śmigło i łopaty wirnika. Uratowano jedynie kamerę termowizyjną oraz jeden reflektor.", + "11008": "Trzy niecodzienne wypadki wyłudzenia pieniędzy odnotowała białostocka policja. Do jednego ze sklepów przy ulicy Składowej wszedł elegancko wyglądający mężczyzna. Poprosił ekspedientkę o dostęp do telefonu, tłumacząc, że musi zadzwonić do swojego wspólnika. Tak zręcznie poprowadził rozmowę, że sprzedawczyni uwierzyła, że znajomy jest współwłaścicielem sklepu.", + "11009": "Wstępna koncepcja zagospodarowania przedstawiona przez nabywcę zakłada utworzenia na 17 ha, w rejonie dawnej betoniarni, kortów tenisowych i innych obiektów rekreacyjnych, którym towarzyszyć będzie zaplecze gastronomiczne. Do kasy gminy trafi ponad 166 tysięcy złotych, a w przyszłości będą także wpływy podatkowe.", + "11010": "We wtorek około południa nieznani sprawcy ukradli telefax Panasonic z biura poselsko-senatorskiego AWS przy ulicy Kościuszki w Suwałkach. Złodzieje wykorzystali chwilową nieobecność pracownicy biura. Sprzęt nie był ubezpieczony. Straty właściciela - Kancelarii Sejmu - wynoszą 1695 zł. Śledztwo utrudnia fakt, iż kradzież została zgłoszona dopiero wczoraj rano.", + "11011": "Na konferencji prasowej w szpitalu, gdzie Havel leży na intensywnej terapii, wystąpiła małżonka prezydenta - Dagmar. Według niej, Havel czuł się źle już w niedzielę. W poniedziałek miał gorączkę 39 stopni i skarżył się na bóle brzucha. Leki na obniżenie temperatury nie działały, a sytuacja, według słów Havlovej, w nocy z poniedziałku na wtorek stała się krytyczna.", + "11012": "Prawdopodobnie chodzi o jeden ze szpitali w północno-wschodniej części kraju, gdzie tylko kilku anestezjologów pracuje na etatach. Nawet przy najniższych stawkach polscy lekarze z Białorusi mogliby zarobić miesięcznie trzy razy więcej niż po wschodniej stronie granicy.", + "11013": "Tym samym inflacja jest najmniejsza od 18 lat. Ponadto zdaniem Głównego Urzędu Statystycznego, średnio zarabialiśmy więcej niż przed rokiem. Po raz pierwszy od 18 lat w minionym roku roczna inflacja (czyli wzrost cen w ciągu roku) spadła poniżej 10 procent.", + "11014": "Nie jest to pierwszy przypadek, kiedy Jerry Hall groziła rozwodem. Zdarzało się to już kilkakrotnie - niemal zawsze wtedy, gdy plotkarska prasa donosiła o kolejnych sercowych podbojach gwiazdy rocka. Teraz jednak swoje zapowiedzi przekuła w czyn - i pozew trafił już do londyńskiego sądu. Obserwatorzy życia gwiazd uważają, że na swoim rozwodzie Jerry Hall może nieźle zarobić.", + "11015": "Choć z jaja wykluje się dopiero za kilka dni, już teraz budzi niezwykłą ciekawość. - Jajo przywiózł do nas osobiście dyrektor płockiego zoo. Rodzice kondorka trochę się pospieszyli. Pracownicy płockiego zoo nie zdążyli na czas przygotować inkubatora i dlatego przywieźli jajo do nas - powiedział nam Andrzej Kruszewicz, ornitolog z warszawskiego zoo.", + "11016": "Dwaj nieznani mężczyźni okradają restauratorów we Włochach, Opaczy, Pruszkowie. - Przychodzą podszywając się pod przedstawicieli firmy stomatologicznej. Mówią, że chcą wynająć salę na bankiet dla gości z Zachodu. Jeden rozmawia z właścicielem, drugi biega z miarką po sali, by sprawdzić, czy zmieszczą się materiały promocyjne.", + "11017": "Najdroższy polski obraz zlicytowano wczoraj na aukcji w hotelu Sheraton. Cena wywoławcza płótna Eugeniusza Zaka \"Lutnista\" (na zdjęciu) namalowanego w 1921 roku wynosiła 400 tys. zł. Nabywca pobił tym samym dotychczasowy rekord, który padł w 1999 r.", + "11018": "Listy zawierające takie propozycje zostały wycofane z ujawnionego właśnie archiwum korespondencji dyplomatycznej. Zawierają bowiem jeszcze inne sensacje. Wynika z nich, że zarówno lord Halifax, jak i królowa matka liczyli się z tym, że w razie zajęcia Wielkiej Brytanii przez Niemców ród panujący nadal pozostałby u władzy, ale już pod opieką Hitlera.", + "11019": "W niedzielę minęła 60. rocznica dnia, w którym najwyższe władze ZSRR podjęły decyzję o wymordowaniu polskich jeńców, trzymanych w obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. W egzekucjach przeprowadzonych w Miednoje, Charkowie i Katyniu zabito 15 tys. polskich oficerów. W samym tylko Katyniu rozstrzelano prawie 4,5 tys. osób.", + "11020": "Modelka Claudia Schiffer i jej narzeczony Tim Jefferies (oboje na zdjęciu) wyznaczyli datę ślubu. Pobiorą się 20 maja w małym kościółku, najprawdopodobniej w ojczyźnie Claudii, w Niemczech. Zanim jednak staną na ślubnym kobiercu, podpiszą umowę, według której w przypadku rozwodu każde z nich zachowa prawo do swojego majątku.", + "11021": "Gdy tylko dowiedział się, że fragmenty wspomnień jego byłej pracownicy zamierza opublikować gazeta \"Mail on Sunday\", w ciągu jednej nocy załatwił zakaz publikacji. Wspomnienia byłej niani ukazały się tylko w części nakładu gazety, który zdążono wydrukować, nim oficjalny zakaz trafił do wydawnictwa.", + "11022": "23,4 mln dolarów odszkodowania będzie musiała zapłacić katolicka diecezja z Dallas w Teksasie za \"wyczyny\" jednego ze swoich księży, Rudolpha Kosa. Został on skazany na dożywocie za molestowanie seksualne czterech chłopców, którzy służyli do mszy. Trzech innych wytoczyło księdzu oddzielny proces.", + "11023": "Gdyby Bergvall zdecydował się przewieźć wydobyty alkohol do Finlandii, zapłaciłby ogromny podatek. Dlatego też cenny towar trafi prawdopodobnie do Niemiec lub do Danii. Tymczasem jedna butelka szampana Heidsieck, który spoczywa jeszcze pod wodą, może kosztować na aukcji ponad trzy tysiące dolarów. Specjaliści, którzy mieli szczęście spróbować trunku z wydobytych próbnie kilkuset butelek, byli zachwyceni.", + "11024": "Nie tylko na ulicach Paryża trwa wielkie szaleństwo po zdobyciu przez piłkarską reprezentację Francji Pucharu Świata. Wszyscy miłośnicy sportu, którzy kibicowali zwycięskiej drużynie Francji, będą mogli dzisiaj wyrazić swoją radość podczas trwającej do białego rana imprezie w klubie \"Grand Zero\".", + "11025": "Władze białoruskie postanowiły ich wysiedlić z ambasad pod pozorem remontu dyplomatycznego osiedla. Ambasady zostały pozbawione dopływu prądu i wody. W rezultacie większość ambasadorów - w tym i przedstawiciel Polski - wróciła do swoich krajów.", + "11026": "Poznańscy policjanci uwolnili porwanego właściciela warsztatu samochodowego. Mężczyzna zajechał wczoraj przed swoją firmę citroenem. Nie zdążył wysiąść z samochodu, gdy napadło go czterech bandytów. Grożąc bonią wepchnęli go do citroena i odjechali. Porywacze żądali od mężczyzny 50 tysięcy zł okupu. Obława policyjna przyniosła skutek.", + "11027": "Słynny aktor Dustin Hoffman pisemnie przeprosił właściciela firmy, z której jego córka ukradła 8 tysięcy dolarów, bo \"była bez grosza\". 31-letnia Karina Hoffman-Birkhead rozwiodła się w ubiegłym roku. Aby mieć z czego żyć, zatrudniła się w firmie swoich przyjaciół. Niestety, jej pensja okazała się za mała w stosunku do trybu życia, jakie prowadziła córka słynnego aktora.", + "11028": "Arszenik jest śmiertelną trucizną, ale może też okazać się podstawowym lekiem w walce z białaczką. Tak przynajmniej twierdzi dr Raymond Warrell z Centrum Raka szpitala Sloan-Kettering w Nowym Jorku. Doktor Warrell przetestował arszenik - oczywiście w określonych dawkach - na 10 pacjentach cierpiących na ostre przypadki białaczki szpikowej.", + "11029": "Kupcy z pawilonów przy ulicy Marszałkowskiej, blokujący budowę stacji metra Świętokrzyska, wyprowadzą się ze swoich sklepów. Wczoraj dogadali się z zarządem miasta. Zajmą pawilon przy ulicy Zielnej 6. Miejsca w nim zwolniły się po handlowcach, którzy lokal opuścili wcześniej na własną rękę.", + "11030": "To był mecz podwyższonego ryzyka, bo kibice Polonii i Zawiszy tłukli się zawsze. Nawet gdy był to tylko - jak przedwczoraj - mecz seniorów o Puchar Polski. Na niedawnym meczu na stadionie Zawiszy (wtedy ten klub wygrał 3:0) na murawę stadionu wbiegła świnia z szalikiem Polonii. Przedwczoraj, przed meczem rewanżowym, na płocie stadionu Polonii pojawiła się lala z sexshopu z szalikiem tego klubu.", + "11031": "W niedzielę łódzka policja po pościgu i blokadzie drogi zatrzymała szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego Marka Siwca za przekroczenie prędkości. Minister kierujący czarnym BMW jechał z prędkością znacznie powyżej 100 km/godz. Policjanci jedynie pouczyli kierowcę i sporządzili notatkę służbową.", + "11032": "Od 23 do 25 czerwca trwać będzie w grodzie nad Brdą Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. \"Lęk i depresja - problemem interdyscyplinarnym w medycynie\". Organizatorzy spodziewają się, że stanie się ona forum edukacyjnym, służącym promocji zdrowia. Weźmie w niej udział kilkuset lekarzy różnych specjalności z Polski, Niemiec, Norwegii i USA.", + "11033": "Podróżujący pierwszą klasą będą odtąd mogli wypoczywać podczas lotu na rozkładanych podwójnych siedzeniach. Głośny ostatnio skandal, wywołany przez pewną parę, której w uprawianiu seksu nie przeszkadzało liczne towarzystwo zbulwersowanych pasażerów, zmuszonych do oglądania takiego widowiska oraz liczne raporty o podniebnych wyczynach gejów - nie były podobno dla Bransona inspiracją.", + "11034": "W turnieju kobiet w pool-bilardzie rywalizowano o puchar burmistrza Ciechocinka. Najlepsza okazała się Agnieszka Witamborska (Wodzisław Śląski), która w finale pokonała 3:1 Agatę Lindę (Sulejówek). Trzecie miejsce zajęła Małgorzata Borkowska (Konstancin), a czwarte Violetta Skowron (Sieradz).", + "11035": "Wczorajsze aresztowanie potwierdza policyjne przypuszczenia, że bandytom, którzy napadli 28 lutego na kasę Urzędu i zrabowali 83 tys., ktoś pomógł. Od początku dochodzenia właśnie postawa jednej z kasjerek budziła wiele kontrowersji. Kobieta ta, wbrew zasadom bezpieczeństwa, słysząc pukanie otworzyła drzwi od pomieszczenia kasowego. A za drzwiami czekali bandyci.", + "11036": "Seryjny morderca, któremu udowodniono zabicie około 100 pakistańskich dzieci, został wczoraj skazany przez sąd w Lahore na karę śmierci. Sąd postanowił również, że Dżawid Ikbal zostanie stracony publicznie, na oczach rodziców zamordowanych dzieci. Egzekucja odbędzie się na terenie parku miejskiego w Lahore.", + "11037": "Ponad 127 tysięcy dolarów zapłacili nabywcy trzech filmowych strojów Marilyn Monroe na internetowej aukcji pamiątek po gwiazdach Hollywoodu. Wyceniony na 15 do 20 tys. dolarów kostium, w którym Marilyn Monroe występowała w filmie \"Przystanek autobusowy\", sprzedano za 51,75 tys.", + "11038": "36-letniego Janusza M., kiedyś znanego boksera bydgoskiego Zawiszy, dziś rencistę, zgubił alkohol. W nocy z 13 na 14 listopada 1998 roku przez okno w łazience włamał się do domu w Janowcu Wielkopolskim. Kiedy był w pokoju, przebudziła się Regina S., właścicielka mieszkania. Zawołała: - Kazik, to ty?!", + "11039": "System skupu będzie taki sam jak w ubiegłym roku: im dłużej rolnicy przetrzymają zboże, tym wyższą uzyskają dopłatę. Rząd i związki ustaliły też, że banki będą udzielały kredytów obrotowych dla rolników od 25 marca. Inne kwestie, które poruszono podczas rozmów (paliwo rolnicze, skup rzepaku i inne) mają być omawiane podczas kolejnego spotkania 24 marca.", + "11040": "Świadkowie, którzy pomagali rannym bojownikom twierdzą, że kilkudziesięciu z nich leży wokół tego szpitala na śniegu. Według specjalnej wysłanniczki regionalnego dziennika \"Ouest-France\", miasteczka broni około 2200 bojowników. Wcześniej rzecznik bojowników czeczeńskich Mowładi Udugow powiedział agencji Reuters, że wszyscy bojownicy opuścili Grozny.", + "11041": "W przypadku stwierdzenia braku właściwych warunków do świadczenia usług, umowne punkty, według których rozlicza się usługi przyznane takiemu gabinetowi, mają zostać przekazane innym kontrahentom Kasy z terenu danego powiatu. Właściciele gabinetów stomatologicznych, gdzie w czasie kontroli stwierdzono nieprawidłowości, zostaną wezwani na rozmowę do siedziby Kasy.", + "11042": "Dziesięciu jeźdźców pokonuje trasę z Torunia do Pucka. Ułanów nie powstrzymała nawet wichura i są już na półmetku. Z Torunia do Pucka wyruszyli 18 stycznia. Dokładnie tą samą trasą, jaką pokonał gen. Józef Haller przed 80 laty.", + "11043": "Już wcześniej odkryto, że niektóre bakterie żyjące w ziemi wytwarzają enzym o nazwie epothilone będący skutecznym lekiem przeciwko wielu odmianom raka. Enzym ten, w przeciwieństwie do wielu leków antyrakowych, nie powoduje skutków ubocznych, a także, co jest szczególnie ważne, jest skuteczny w leczeniu różnych rodzajów raka od nowotworów piersi i jajników, po raka płuc.", + "11044": "Tysiące zwiedzających oblegało stoiska. Prezentowano na nich ofert wypoczynku na wsi, częstowano regionalnymi specjałami, pokazywano dzieła twórców ludowych. Przygrywały kapele, występowały zespoły i soliści. Furorę robili sygnaliści z Tucholi. Ekspozycję Pomorza i Kujaw przygotował Urząd Marszałkowski. Prezentowano gospodarstwa agroturystyczne i przetwórstwo rolno-spożywcze.", + "11045": "Bomba podłożona została pod stojącego na osiedlowym parkingu jeepa. Wybuch poważnie uszkodził luksusowe auto, ucierpiały też cztery inne samochody stojące na placu. Właścicieli renaulta megane, citroena, cinquecento i fiata uno czeka poważny remont ich aut. Na szczęście o tej porze ulica była zupełnie pusta i nikt nie został ranny.", + "11046": "Przed dwoma laty z braku funduszy, przerwano remont ostatniej z trzech ciechocińskich tężni, noszącej numer dwa. Roboty finansowało w całości uzdrowisko. Dotychczas wyłożyło 235 tys. zł, tymczasem potrzeba łącznie 17,3 miliona. Coraz bardziej realna staje się groźba zawalenia budowli.", + "11047": "Według władz, Espinoza przygarniała dzieci, bowiem otrzymywała żywność i pomoc finansową od rządu. Żeby uniknąć podejrzeń, kolejne \"narodziny\" rejestrowała w urzędach na wsi, gdzie nie było systemu komputerowego. Espinoza zdobyła sławę, gdy została zaproszona do popularnego programu telewizyjnego. Wręczono tam jej nagrodę za \"płodność i macierzyńską bezinteresowność\".", + "11048": "W piątek w Warszawie wręczone zostały nagrody w konkursie na najlepszy produkt mięsny 2001 r. Organizatorem konkursu był Instytut Przemysłu Mięsnego i Tłuszczowego, patronem - minister rolnictwa. Wśród nagrodzonych znalazły się trzy firmy z woj. kujawsko-pomorskiego. 48 zakładów mięsnych z całego kraju zgłosiło do konkursu 213 swoich produktów.", + "11049": "Tylko 12 tys. lirów, niecałe 7 dolarów, zapłacił anonimowy włoski gracz za niewielki zakład systemowy, w którym trafił w sobotę wieczorem \"szóstkę\" w superenalotto wartą 85 mld lirów (50 mln) dolarów - rekord gier liczbowych w Europie. Zakład był systemowy, więc superenalotto wypłaci mu jeszcze - obok pieniędzy za \"szóstkę\" - wygraną z tytułu 15 trafionych \"piątek\".", + "11050": "Tym razem jednak warstwa była zbyt cienka. Usłyszeli tylko trzask. Poczuli lodowate zimno. Wpadli. Jako pierwszy do ratowania chłopców rzucił się 23-letni brat Damiana, Rafał. Zaraz za nim na pomoc pospieszył sąsiad Łukasza 33-letni Mariusz Kujawa. W tym samym czasie ktoś wezwał straż pożarną. Na szczęście, gdyż mężczyźni mieli ogromne problemy z wyciągnięciem chłopców spod lodu.", + "11051": "Opiekunowie zrealizowali też program \"Siedem kroków\", uświadamiający dzieciom szkodliwość uzależnień. Rok ten był dla dzieci i opiekunów bardzo pracowity i pełen wrażeń. Spotkania odbywały się w domu katechetycznym przy ulicy Bydgoskiej. Maluchy i starsza młodzież spędzały tam czas po lekcjach, ucząc się i bawiąc.", + "11052": "W Dziecięcym Szpitalu Klinicznym Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w sobotę zmarła 5-letnia Ania L. z Rzepiennika koło Gorlic, która jest pierwszą w tym roku w naszym regionie ofiarą trującego grzyba, muchomora sromotnikowego. Ania trafiła na salę intensywnej terapii Oddziału Leczenia Stanów Nagłych Instytutu Pediatrii kilka dni temu ze szpitala w Dębicy.", + "11053": "Powiedział jedynie, że do tej pory do ZUS wpłynęło 27 mln przelewów z NBP z różnych tytułów, w tym 2 mln wpłat firmy zaniżyły. We wrześniu, październiku i listopadzie 1999 roku będzie obowiązywać nowy wymiar składek na ubezpieczenie społeczne dla tych grup ubezpieczonych, dla których podstawę wymiaru składek stanowi dochód deklarowany.", + "11054": "15-letnia panda wielka z zoo w prowincji Syczuan na południowym-zachodzie Chin urodziła trojaczki. Jest to pierwszy przypadek ciąży mnogiej u żyjącej w niewoli pandy. Sfotografowane tuż po urodzeniu maluchy ważyły po około 140 g. Niestety w sobotę jedno z nich, najsłabsze (w środku) zdechło.", + "11055": "Przez dwa lata działalność 43-letniego szantażysty spędzała sen z powiek niemieckim konsumentom. Pochodzący z Rumunii ślusarz wodził za nos policję i dyrekcję niemieckiej filii szwajcarskiego koncernu żywnościowego Nestle, podrzucając do sklepów na terenie Niemiec zatrute cyjanowodorem (kwasem cyjanowodorowym zwanym też pruskim) sosy, musztardę i majonez marki Thomy.", + "11056": "Największym wydarzeniem Sopot Festival '99 był wczorajszy występ amerykańskiej supergwiazdy Whitney Houston. Koncert w Sopocie był pierwszym i jedynym występem Houston w Polsce. Natomiast gwiazda sobotniego koncertu Lionel Richie (na zdj. z prawej) pożegnał wczoraj Sopot. Artysta odleciał do Egiptu, gdzie wystąpi na dwóch koncertach.", + "11057": "W Stanach Zjednoczonych i Europie pojawił się nowy internetowy wirus, przekazywany za pośrednictwem poczty elektronicznej. Nowy wirus - nazwany \"ZippedFiles\" - pojawił się już w kilkunastu krajach, w tym przede wszystkim w USA, a także w Niemczech, Norwegii, Izraelu i Czechach.", + "11058": "42-letnia Silvana Spalino z miasteczka Bivona na Sycylii jest policjantką - nieubłaganą i nieprzekupną. Ostatnio dostała nagrodę za wzorowe pełnienie służby - zatrzymała i doprowadziła do komisariatu swego 14-letniego syna. Synek pani Silvano jechał motorowerem, bez wymaganego kasku, przez skrzyżowanie, na którym pełniła służbę jego mamusia.", + "11059": "Sąd Rejonowy dla Krakowa Podgórza skazał wczoraj 36-letniego Aleksandra Ł., oskarżonego o znieważenie zwłok kolegi, na 9 miesięcy więzienia w zawieszeniu na trzy lata. Wyrok nie jest prawomocny. Do zdarzenia doszło w trakcie libacji 13 września ub. roku.", + "11060": "Co prawda wokół sobiborskich bagien rozłożono na przynętę mięso, ale nie bardzo wierzono w obecność egzotycznego gada. Tymczasem ostatnio krokodyl pojawił się w najmniej spodziewanym miejscu - w najbliższej okolicy Jeziora Białego. Zauważył go Mikołaj Panasiuk, mieszkający w Okunince nad Jeziorem Białym. Gad wylegiwał się na asfaltowej jezdni 100 metrów od Jeziora Białego.", + "11061": "Wczoraj zaczęto zwozić elementy stalowej konstrukcji ołtarza. Betonowe fundamenty zostały wykonane już wcześniej. Beton zastygł i teraz można montować zasadniczą część konstrukcji. Stalowe kratownice mają wagę 46 ton, a na plac czerwcowej celebry dotarły one z sądeckiej firmy Remko. Kiedy utworzą całość zacznie się kolejny etap prac - montaż zewnętrznych elewacji z drewna.", + "11062": "Jak ujawniła wczoraj policja, z zapisków jednego z młodocianych morderców wynika, że po dokonaniu rzezi w kompleksie szkolnym chcieli oni spustoszyć również okoliczne osiedla, a potem uprowadzić samolot, zmusić go do lotu nad Nowy Jork i doprowadzić do spektakularnej katastrofy nad centrum Manhattanu.", + "11063": "Opłata za przejazd samochodem obwodnicą wiodącą przez działkę Trzcińskiego wynosi 2 złote za dzień. Zdesperowany Trzciński wyjaśniał zdziwionym kierowcom, że od wielu lat nie otrzymuje rekompensaty od samorządu za wybudowanie obwodnicy na jego ziemi i dlatego zaczął sam pobierać opłaty. Bez opłat przepuszczane są m.in. pojazdy specjalne i taksówki.", + "11064": "Jak się na ich podstawie okazało, wielkość zasięgu Cartoon Network jest ogromna. W samej Polsce jest on ulubionym programem 85 procent dzieci. 40 proc. z nich biorąc do ręki telewizyjnego pilota włącza ten program jako pierwszy. W dalszej kolejności znajduje się kanał Fox Kids (12 proc.), tyle samo małych widzów optuje za bajkami w TVP1, a 11 proc. za historiami wyświetlanymi w Polsacie.", + "11065": "Afgańska agencja AIP podała, że charyzmatyczny przywódca afgańskiej opozycji Ahmed Sah Masud zmarł wczoraj w następstwie ran odniesionych w niedzielnym zamachu. Agencja poinformowała, że Masud zmarł w Afganistanie. Miejsce pobytu przywódcy walczącej z talibami afgańskiej opozycji nie było znane od niedzielnego zamachu, którego dokonało dwóch zamachowców-samobójców.", + "11066": "Sześć banków z konsorcjum, które w 1998 roku udzieliło Hucie Katowice SA 400 mln zł kredytu, zagroziły, że jeżeli do 18 września nie dojdzie do porozumienia w sprawie restrukturyzacji kredytu, rozpoczną windykację długu. Reprezentujący konsorcjum Bank Przemysłowo-Handlowy poinformował o tym ministra gospodarki oraz skarbu państwa.", + "11067": "Będzie można zwiedzić nie tylko niedostępne dla przeciętnego turysty historyczne obiekty, ale także niedawno odnowione, poznać mało znane zakątki Małopolski zanikające zawody. Wszystko to będzie możliwe 15 i 16 września br. podczas III Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego.", + "11068": "Tłumaczył, że nocny atak agresji mógł mieć podłoże w tym, że ojciec mocno przeżywał separację z żoną. Władysław P. miał też długi, był schorowany i zażywał duże ilości leków. Silna depresja, w jaką popadł oskarżony była prawdopodobnie powodem zaatakowania rodziny siekierą.", + "11069": "Sześć kobiet i sześciu mężczyzn przez 105 dni będzie walczyło przed kamerami o zrzucenie zbędnych kilogramów. Umieszczeni w luksusowym \"zdrowotnym gospodarstwie\" w Kolonii pod opieką Margarethe Schreinemakers, byłej gospodyni znanego talk-show, i czujnym okiem ekspertów, będą dzielić z widzami frustracje i radości związane z odchudzającą dietą.", + "11070": "Wczoraj po południu znaleziono ją w Dolinie Za Mnichem - całą i zdrową, tylko przemarzniętą, bo kobieta spędziła w tatrach noc. W niedzielę zaniepokojona rodzina z Krakowa zawiadomiła TOPR, że cierpiąca na zaburzenia psychiczne ich krewna, prawdopodobnie poszła w góry z zamiarem popełnienia samobójstwa. Poszukiwania przy użyciu śmigłowca trwały całą niedzielę.", + "11071": "Powstaje cykl multimedialnych programów \"Licealista\" - pomocnych w przygotowaniach do egzaminu maturalnego i wstępnych na uczelnie. Cyklem objętych zostanie 10 przedmiotów - na razie przygotowano program z zakresu języka polskiego. Dzięki multimedialnym programom licealiści będą mogli w sposób nowoczesny, wykorzystujący zdobycze techniki, uzupełniać wiedzę podręcznikową.", + "11072": "Policję zaalarmowała pracownica jednego z krakowskich szpitali. Jej zdaniem coś złego wydarzyło się w mieszkaniu przy ul. Składowej, w którym wraz z siostrą mieszkała jej koleżanka. Kobieta, bez uprzedzenia, nie przyszła wczoraj do pracy, a w mieszkaniu świeciło się światło. Ponieważ na pukanie nikt nie reagował, policjanci wyważyli drzwi.", + "11073": "Za sportowe audi, jakie dostał w nagrodę, musiałby zapłacić 5 proc. cła, 22 proc. VAT-u i 6,4 proc. akcyzy. W Polsce, jak poinformował nas krakowski dealer Audi, takie auto (z silnikiem 1800 ccm i turbodoładowaniem) warte jest około 200 tysięcy złotych. Skoczek musiałby więc wydać na graniczne podatki i opłaty kilkadziesiąt tysięcy.", + "11074": "Dwaj wędkarze wpadli do wody, gdy wieloryb zaatakował ich łódź u południowo-wschodnich wybrzeży Australii. Paris Vella i Glen Connell wędkowali w odległości 1,8 km od miejscowości Merimbula, w Nowej Południowej Walii. Wieloryb szarżował dwukrotnie. Za drugim razem wybił dziurę w burcie 4,5-metrowej łodzi.", + "11075": "Medalion ze stearyny, konstrukcje z siana, makaronu, ciasta czy mydła albo z dachem z liści laurowych - takie są najbardziej oryginalne szopki bożonarodzeniowe, zgłoszone na VI konkurs na najpiękniejszą szopkę \"Nasza nadzieja w Betlejem\", w Białymstoku.", + "11076": "Podwyżka nie będzie jednakowa. Ceny wzrosną o 12, 9 i 7 procent w zależności od rodzaju pociągu. Najbardziej - średnio o 12 procent zdrożeją przejazdy tak zwanymi pociągami kwalifikowanymi (Intercity, Eurocity i ekspresowymi). Średnio o 9 procent zdrożeją bilety w pociągach pospiesznych. Najmniej - średnio o 7 procent podrożeją przejazdy pociągami osobowymi.", + "11077": "W jedynej, w historii polskiej pasażerskiej żeglugi, międzynarodowej katastrofie zginęło 55 osób, w tym 20 marynarzy. Wyjaśniający przyczyny tragedii Marek Bluś, dziennikarz z Gdańska i jednocześnie kapitan żeglugi wielkiej, opublikował wiele artykułów odsłaniających nieznane kulisy sprawy. Według niego, podczas dochodzenia ukrywano dowody mogące mieć wpływ na ustalenie przyczyn zatonięcia promu.", + "11078": "Właściciel dyskoteki był pewien, że za sprawą stoją gangsterzy, podawał nawet ich \"ksywki\". Nie był to pierwszy tego rodzaju incydent w tym lokalu. Już w czerwcu grupa bandziorów domagała się pieniędzy za \"ochronę\". W październiku ponad 30 osiłków \"zabawiło\" się kosztem gości...", + "11079": "W piątek koalicja AWS i UW nie zdołały się porozumieć w sprawie wspólnego kandydata. Swoją propozycję zgłosił też SLD. Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich, który ma chronić prawa i wolności obywatelskie, utworzono w 1987 roku. Pierwszym rzecznikiem była Ewa Łętowska, kolejnymi - Tadeusz Zieliński i Adam Zieliński.", + "11080": "Jako support wystąpi młody wrocławski kwartet wokalny \"The Sound Office\". Późnym wieczorem, bo o 22.30, warto będzie zajrzeć do \"Blue Note\", gdzie odbędzie się koncert prezentującej collage hip-hopu, acid jazzu i free jazzu formacji Virtual J@zz Reality. Niedzielny wieczór to wielki koncert w Auli UAM.", + "11081": "Dzisiaj w Poznaniu rozpoczyna się III Międzynarodowa Konferencja Naukowa \"Media a edukacja\". Jej celem jest ukazanie roli mediów w życiu dzieci i młodzieży. Konferencja będzie miejscem wymiany poglądów, doświadczeń i wyników badań nad oddziaływaniem mediów. Udział zgłosiło ponad 200 osób z Polski i zagranicy.", + "11082": "Przy rejestracji pojazdu wydawane będą dwie tablice rejestracyjne, dowód rejestracyjny, komplet znaków legalizacyjnych (dwie holograficzne naklejki - jedna na tablicy, druga w dowodzie) i jedna kontrolna nalepka na szybę. Nowe tablice rejestracyjne będą białe z czarnymi napisami i znakiem legalizacyjnym. Nie ma ustawowego okresu wymiany starych tablic na nowe.", + "11083": "Po trzydniowej, chwilami burzliwej debacie, przeciwnicy Jelcyna nie zdobyli w sobotnim głosowaniu wymaganego poparcia - minimum 300 głosów - dla swoich zarzutów przeciwko prezydentowi. Najgroźniejsze oskarżenie, że Jelcyn bezprawnie wywołał wojnę w Czeczenii, uzyskało 283 głosy, pozostałe cztery - od 238 do 263.", + "11084": "15 maja 33-letni Władysław K. przyszedł do baru w Siedlisku, aby pograć w bilard. W lokalu pojawił się także Sławomir K., jego starszy o rok szwagier. Wyciągnął Władysława przed bar i zaczął kłótnię. Powodem sprzeczki, którą zaczął Sławomir K., był pobyt na dyskotece córki jednego z nich. Podczas kłótni Sławomir K. ugodził kuchennym nożem Władysława K.", + "11085": "Uduszenie było prawdopodobną przyczyną śmierci 5-letniej Ewy, która w sobotę zaginęła w Ustrzykach Dolnych (Podkarpackie). Do zbrodni przyznał się 22-letni mieszkaniec tego miasta. Matka po raz ostatni widziała dziecko ok. godz. 16.30. dziewczynka bawiła się na podwórku przed blokiem. Kiedy dziecko nie wróciło do domu, rodzina samodzielnie rozpoczęła poszukiwania.", + "11086": "Co najmniej 20 osób zostało rannych, a jedna ugodzona nożem odniosła poważne obrażenia, w wyniku awantury kibiców wywołanej pod koniec sobotniego meczu Serie A we Florencji. Sympatyk AC Fiorentiny został ugodzony nożem w brzuch przez fanatyków Lazio Rzym. Poszkodowanego poddano operacji w miejscowym szpitalu. Kilku innych kibiców po udzieleniu pomocy medycznej zwolniono do domów.", + "11087": "Jeszcze kilka dni temu działacze Lecha byli za bojkotem pierwszoligowych rozgrywek. Ich odpowiednicy w Amice Wronki zupełnie natomiast nie zgadzali się z ideą strajku. Z przebiegu gry na Bułgarskiej wynika jednak, że to poznaniacy byli lepiej przygotowani do gry.", + "11088": "Zgodnie z nim, dyrektorzy wojewódzkich kolumn złożą do końca lutego w Ministerstwie Zdrowia programy restrukturyzacji zakładów. Jeśli resort zaakceptuje programy, będzie je finansować. Porozumienie \"S\" z rządem nie zadowala kierowców z wojewódzkiej KTS w Poznaniu, którzy od kilku dni prowadzą głodówkę protestacyjną. Do sześciu głodujących w Poznaniu dołączyło w piątek trzech związkowców ze Śremu.", + "11089": "Delfina w herbie ma Szkoła Policealna Pracowników Służb Socjalnych w Poznaniu. To zwierzę wyróżnia się umiejętnością niesienia pomocy. Budynek szkoły wzniesiony za fundusze PHARE ma nowoczesne rozwiązania architektoniczne. Słuchacze poznają wiele elementów prawa, psychologii, socjologii, polityki społecznej, informatyki. W piątek odbyła się w szkole uroczystość wręczenia dyplomów kolejnemu rocznikowi absolwentów.", + "11090": "Gwałtownej odwilży nie ma, więc zalegający w górach śnieg nie powoduje jeszcze powodzi. Zagrożenie jednak istnieje. - Najgorzej może być w Sudetach, a także na Górnej Wiśle i na Sanie, także na górskich dopływach tych rzek - twierdzi Bogdan Płuciennik, dyrektor poznańskiej Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej, który wrócił właśnie z posiedzenia Głównego Komitetu Przeciwpowodziowego.", + "11091": "Ładunek wybuchowy umieszczony wewnątrz policyjnego radiowozu, tuż pod siedzeniem, które zajmował komendant, eksplodował około północy, gdy wraz z dzielnicowym st. post. Markiem C. patrolował on ulice pobliskiego Wojanowa. Drugiemu policjantowi nic się nie stało i natychmiast zawiadomił pogotowie i najbliższą jednostkę policji.", + "11092": "Również wczoraj ogień całkowicie strawił drewniany domek jednorodzinny stojący przy ul. Mrągowskiej w podbydgoskim Myślęcinku. W momencie wybuchu pożaru w budynku nie było nikogo z domowników. Jak nas poinformował oficer dyżurny KW PSP w Bydgoszczy, w budynku spłonęły najprawdopodobniej dwa psy. Trwa ustalanie przyczyn wybuchu ognia, prawdopodobnie było to jednak zwarcie instalacji elektrycznej.", + "11093": "Prawdziwy dramat przeżył na ławce trenerskiej szkoleniowiec zaplecza pierwszego zespołu Wdy Zbigniew Ratkowski. Jego zespół po efektownym występie z Victorią Koronowo 7:0 w ubiegłym tygodniu mecz w Bydgoszczy mógł wygrać. Piłkarze Świecia prezentowali się dobrze, ale tworzyli zlepek indywidualistów. Nieskutecznie zagrał atak Wdy.", + "11094": "Szwed Lennart Johansson został ponownie wybrany prezydentem Europejskiej Unii Piłki Nożnej (UEFA). Podczas odbywającego się w Dublinie Kongresu UEFA, Johanssona, który był jedynym kandydatem na to stanowisko, poparli przedstawiciele wszystkich 51. państw zrzeszonych w tej organizacji. 68-letni szwedzki działacz piłkarski stoi na czele UEFA od 1990 roku. W czerwcu, na kongresie w Paryżu zamierza ubiegać się o prezydenturę Światowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA).", + "11095": "Festynem rycerskim w ruinach krzyżackiego zamku rozpoczęły się w piątek w Toruniu imprezy V Festiwalu Muzyki i Sztuki Krajów Bałtyckich \"Probaltica '98\". Członkowie Rycerskiego Bractwa Zamku Gniewskiego i Toruńskiego Bractwa Rycerskiego w szczęku zbroi i broni pojawili się po południu na Rynku Staromiejskim w Toruniu i barwnym orszakiem przemaszerowali przez starówkę na tereny zamkowe.", + "11096": "Na krótko przed przejazdem pociągu ekspresowego na wiadukcie w Eschede doszło do wypadku drogowego. Samochód przebił barierkę i spadł na tory. Wkrótce potem na samochód najechał pociąg. Takie wyjaśnienie przyczyn katastrofy podało ministerstwo spraw wewnętrznych Dolnej Saksonii.", + "11097": "Sprawcami pożaru w gmachu aleksandrowskiego sądu są prawdopodobnie znów nieletni. Jak już informowaliśmy, przedwczoraj nad ranem lokatorzy mieszkający w sąsiedztwie sądu, zauważyli ogień w jednym z pomieszczeń. Wezwano straż pożarną, która przez półtorej godziny gasiła ogień, rozprzestrzeniający się w pomieszczeniu wykorzystywanym jako magazyn materiałów budowlanych.", + "11098": "Na terenie boiska szkoły dwóch nastolatków chciało zmusić ucznia podstawówki do wydania 10 zł. Chłopak uciekł i opowiedział wszystko policji. Funkcjonariusze zidentyfikowali podejrzanych, którymi są: Rafał D. i Daniel S. Okazało się, że obaj już wcześniej usiłowali wyłudzać pieniądze i buty.", + "11099": "W kolejnej rundzie spotkań ligi okręgowej krajeńskie drużyny Krajna Sępólno i Grom Więcbork rozgrywały swe spotkania na wyjeździe, i to z wymagającymi przeciwnikami. Co prawda punktów nie zdobyli, ale tym razem pokazali się z dobrej strony, przegrywając swe mecze jedną bramką i walcząc do końca o zmianę niekorzystnego rezultatu.", + "11100": "Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu uznał wczoraj za słuszną skargę obywatela polskiego Antoniego Belzinka przeciwko Polsce. Trybunał nie zasądził jednak żądanego przez Belzinka odszkodowania ani nie obciążył strony pozwanej kosztami procesowymi. W 1993 r. sąd wojewódzki w Tarnowie odrzucił odwołanie Belzinka od wcześniejszego wyroku sądu rejonowego skazującego go na 3 lata więzienia za usiłowanie kradzieży samochodu.", + "11101": "Nieznani sprawcy wysadzili w powietrze pawilon warzywno-owocowy na warszawskim Mokotowie - poinformował st. asp. Tomasz Grzelewski z biura prasowego stołecznej policji. Nie ma ofiar w ludziach. Ładunek pod pawilonem eksplodował ok. godz. 3.30. Wybuch był tak silny, że z pawilonu zostały jedynie dwie ściany i kawałek dachu.", + "11102": "Wczoraj na ul. Gdańskiej przy wylocie ul. Dworcowej sporo ludzi gromadziło się wokół stojącego na chodniku samochodu. W kartonowym pudle spało 5 ośmiotygodniowych szczeniaków alaskan malamute... Były na sprzedaż. Właściciel słodkich maleństw za alaskana bez rodowodu życzył sobie 550 zł. Skłonny był jednak do obniżenia ceny ze względu na to, że psiaki wkrótce muszą zostać poddane dość drogim szczepieniom.", + "11103": "Nie udało się zdobyć kompletu punktów liderowi ligi okręgowej - Chojniczance - w pierwszym meczu rundy wiosennej sezonu 1997/1998 w meczu z rezerwami II-ligowego Zawiszy Bydgoszcz. Od początku meczu na boisku rozpoczęła się walka o każdą piłkę. Gra toczyła się przeważnie w środku boiska.", + "11104": "Na stadionie WP w Warszawie w towarzyskim międzypaństwowym meczu piłkarskim Polska pokonała Słowenię 2:0 (1:0). Cieszy zwycięstwo, lecz styl w jakim odnieśli go podopieczni Janusza Wójcika pozostawia wiele do życzenia. Goście prezentujący znacznie słabsze umiejętności piłkarskie nie sprawiali naszym obrońcom zbyt wielu trudności.", + "11105": "Bydgoszczanin ogłosił w prasie, że poszukuje panienek do pracy w Niemczech. Nie wspomniał, że idzie o zatrudnienie w lokalu nocnym Turka. Zgłosiły się trzy panie. Aby wywieźć je do Niemiec, nie używał wobec nich ani podstępu, ani przemocy. Wiedziały w jakim charakterze będą zatrudnione.", + "11106": "Luksusowego forda explorera nieznani sprawcy skradli wczoraj w Warszawie generałowi rosyjskiej milicji. Bandyci pobili Rosjanina i wyrzucili z samochodu na Pradze. Policja po kilku godzinach odzyskała skradziony samochód, jeszcze przed oficjalnym zgłoszeniem przestępstwa. Nieoficjalnie wiadomo, że poszkodowanym jest generał-major moskiewskiej milicji, który przeprowadzał z Niemiec do Rosji luksusowy samochód mający służyć tamtejszym milicjantom.", + "11107": "Wczoraj przy ul. Orłowity 22 wybuchł pożar w piwnicy jednego z budynków mieszkalnych. Spłonęły papiery, stare szmaty, niepotrzebne sprzęty. Jednak po dokładnych oględzinach straż pożarna odkryła ofiarę pożaru. Okazało się, że był nią pies. Nie udało się ustalić rasy, wiadomo jedynie, że zwierzak był wielki.", + "11108": "Francuski internacjonał Christian Karembeu złożył swój podpis na pięcioletnim kontrakcie z Realem Madryt opiewającym na 400 mln peset (2,7,mln USD). Piłkarz od wielu miesięcy nie znajdował miejsca w podstawowym składzie Sampdorii Genua. 27-letni pomocnik po pomyślnym przejściu badań lekarskich został zaprezentowany dziennikarzom.", + "11109": "Włodarze mistrzów Polski pragną podpisać z braćmi Gollobami co najmniej 2-letnie umowy. Po sezonie 1998 skończy się bowiem kontrakt Piotrowi Protasiewiczowi, zaś jednoczesne prowadzenie rozmów z trzema liderami na pewno przekroczyłoby wówczas finansowe możliwości klubu. Z kolei Tomasz i Jacek pragną podpisać roczne kontrakty.", + "11110": "W niedzielę około godziny 21.30 autobus marki \"Jelcz\", należący do mieleńskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, zmierzał z Warszawy do Kołobrzegu. Na niebezpiecznym zakręcie w pobliżu Radacza, na trasie Szczecinek - Barnice, pojazd wpadł w poślizg i zjechał do głębokiego przydrożnego rowu, następnie przewrócił się na dach.", + "11111": "Zmęczeni walką z muchami Chińczycy postanowili osiągnąć maksymalne korzyści z tego owada. Z larw uzyskuje się ekstrakt, który zainteresował przemysł spożywczy i farmaceutyczny. W wyniku ośmioletnich badań stwierdzono, że larwy much to cały \"magazyn\" pożytecznych dla ludzkiego organizmu substancji. Z każdego kilograma udaje się uzyskać do 500 gramów czystego białka, a także 200 gramów aminokwasów i oleju o niskiej zawartości tłuszczu.", + "11112": "Pokoszarowy budynek przy ul. Zwycięstwa 50 w Białogardzie miasto swego czasu chciało adaptować na mieszkania komunalne. Na początku kadencji obecnej Rady Miejskiej rozpoczęto szereg inwestycji i okazało się, że na adaptację koszarowca zabraknie pieniędzy. Rajcy postanowili więc sprzedać budynek spółdzielni mieszkaniowej - kupiła go Białogardzka Spółdzielnia Mieszkaniowa.", + "11113": "Zdaniem wiceprezesa szczecińskiego OZPN Jana Wilka, ok. 30 piłkarzy z przygranicznych polskich klubów ligi okręgowej i klasy A nielegalnie reprezentuje barwy zespołów niemieckich w rozgrywkach o mistrzostwo niższych, regionalnych lig niemieckich. Grają, nie mając wymaganych polskich certyfikatów, stwierdził J. Wilk w rozmowie z dziennikarzem.", + "11114": "Policjanci z Bornego Sulinowa zatrzymali kłusowników, którzy na Zalewach Nadarzyckich \"łowili\" przy pomocy agregatu prądotwórczego. Znaleziono przy nich 25 kilogramów szczupaków, okoni, linów, płoci, leszczy. Dwaj ujęci kłusownicy są mieszkańcami pobliskich Nadarzyc. Kłusownictwo w tym rejonie jest wciąż popularne. Ostatnio dwie sprawy trafiły do sądu.", + "11115": "Trzech mężczyzn postanowiło wczoraj wzbogacić się tanim kosztem. Ich celem był sklep spożywczy w Niedalinie. Około godz.14 do sklepu weszło trzech mężczyzn. Najstarszy z nich kupił wino i wyszedł na zewnątrz. Pozostali wybrali colę. Pili ją w sklepie. Odczekali aż w pomieszczeniu nie będzie innych klientów i poprosili sprzedawczynię o zważenie jabłek.", + "11116": "W styczniu radni Darłowa oficjalnie nadali swemu miastu miano królewskiego. Jak na królewskie miasto przystało, Zarząd Darłowa z zadowoleniem przyjął zapowiedź utworzenia księstwa łebskiego. O planach grupy biznesmenów z Łeby mówi się coraz głośniej. Chcą oni utworzenia samodzielnego, wolnocłowego księstwa (coś na kształt księstwa Monako).", + "11117": "Laureatem koszalińskiej edycji konkursu \"Sukces '97\", organizowanym przez naszą gazetę wspólnie z Radiem Koszalin SA, został Marek Kwaśnicki - twórca firmy MK Cafe & Tea. To jemu jury, pod przewodnictwem prof. dra hab. Krzysztofa Wawryna z Politechniki Koszalińskiej przyznało statuetkę. Uroczystość wręczenia nagrody urozmaicił koncert orkiestry Filharmonii Koszalińskiej.", + "11118": "Weekend zapowiada się dość wietrzny. W sobotę na Bałtyku wiatr powieje z południowego zachodu z siłą 5-6 stopni w skali Beauforta, okresami będzie dochodził do 7 stopni. Tak samo ma być w niedzielę. Natomiast na poniedziałek synoptycy przewidują sztorm o sile 7-9 stopni i wiatr zachodni. Nadal będzie dodatnia temperatura, na wybrzeżu około 5 stopni.", + "11119": "Strefa wydobycia szmaragdów w środkowej Kolumbii przez długi czas była uważana za enklawę - wzorem amerykańskiego Dzikiego Zachodu. Władze bały się tam zaglądać, a jedyne prawo wyznaczał pistolet czy karabin. Obecnie rząd podejmuje próbę odzyskania kontroli nad handlem cennymi kamieniami i usiłuje poprawić wizerunek kopalnictwa, splamiony powiązaniami z przemytem narkotyków i prawicowymi \"szwadronami śmierci\".", + "11120": "Wczoraj o godzinie 10 w pobliżu głównego wejścia na plażę spadł z drabiny, pracujący na budowie, mężczyzna. Drabina miała zaledwie 2,5 metra wysokości, to jednak wystarczyło. Robotnik spadł na leżący pod drabiną gruz. Gdy zabierała go karetka był przytomny, lecz po przewiezieniu do szpitala zmarł.", + "11121": "Informowaliśmy wczoraj o zatrzymaniu w Słupskim Lasku Południowym 65-letniego Michała H., którego policjanci schwytali podczas patroszenia dzika. Zatrzymany nie przyznał się do skłusowania zwierzęcia, lecz prokurator postawił mu zarzut o nielegalne wejście w posiadanie dzikiej zwierzyny. A za to grozi kara pozbawienia wolności do 5 lat.", + "11122": "Czeski parlament uchwalił ustawę o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za przechowywanie, rozpowszechnianie i produkcję narkotyków. Ustawa przewiduje karę więzienia za przechowywanie określonej ilości narkotyków. Ilość tę określać będzie policja, która otrzymała prawo zatrzymywania osób winnych naruszania ustawy i oddawania ich pod sąd. Narkotyki stają się coraz większą plagą wśród czeskiej młodzieży.", + "11123": "Do wczoraj nie udało się ustalić jednostki, która w nocy 16 marca uderzyła w stojący w morzu na kotwicy ustecki kuter UST-110 i zbiegła z miejsca wypadku. O zdarzeniu natychmiast zostały powiadomione wszystkie kapitanaty portów, ale do tej pory nie znaleziono kutra z uszkodzeniami. Jak się dowiedzieliśmy, w czasie zderzenia na wodach, na których doszło do wypadku, nie było jednostek rosyjskich.", + "11124": "W środę po godz. 16 koło dworca PKS w Białogardzie dwie kobiety stały na ulicy i rozmawiały. W pewnym momencie zauważyły przechodzącego obok nich mężczyznę. Ten raptem zawrócił, stanął za jedną z nich, przyłożył jej nóż do szyi i zażądał, by obie oddały mu torebki. Panie przestraszyły się i zdenerwowały, ale nie straciły zimnej krwi.", + "11125": "W centrum Kołobrzegu w pobliżu hotelu \"Solny\" miejscowi chuligani napadli trzech młodych wrocławian. Najbardziej ucierpiał Maciej Z., który został ranny w głowę. Ponadto napastnicy zabrali mu zegarek o wartości 260 złotych. Przyjezdni musieli skorzystać z pomocy medycznej, gdyż każdego z nich \"poczęstowano\" gazem łzawiącym.", + "11126": "Prokuratura Rejonowa w Białogardzie zastosowała środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego wobec szarżującej po ulicach Białogardu obywatelki Kanady. Cudzoziemka spowodowała w sobotę groźny wypadek drogowy na ul. Szosa Połczyńska. Jadąc fordem escortem nie ustąpiła pierwszeństwa karetce pogotowia. Spowodowała wypadek, w którym ucierpiał przewożony właśnie do szpitala chory.", + "11127": "Większa anonimowość i jeszcze większa tajemnica otaczająca pracę ludzi walczących z przestępczością zorganizowaną - to główne postulaty obradującej wczoraj sejmowej Komisji ds. Służb Specjalnych. Posłowie zastanawiali się, jak zapewnić bezpieczeństwo ludziom walczącym z przestępczymi gangami. Posłowie zwrócili uwagę na konieczność złagodzenia przepisów, dotyczących posiadania i używania broni przez policjantów i agentów służb specjalnych.", + "11128": "Para młodych Szkotów zaklina się na wszystkie świętości, że przez 10 minut przyglądali się tajemniczemu stworowi, który później zniknął w otchłani jeziora Loch Ness. Od 1930 roku, kiedy to potwór ukazał się po raz pierwszy, tysiące ludzi zapewniało, że go widziało. Co roku nad szkockie jezioro przybywa około pół miliona osób w nadziei zobaczenia \"Nessie\".", + "11129": "Większość Japonek, które wzięły udział w ankiecie na temat przemocy w domu, przyznało, że są bite przez mężów i to niestety tak dotkliwie, że trafiają do szpitala. Okazało się, że japońscy mężowie są bardziej brutalni wobec żon, niż się powszechnie przypuszcza. Z 795 ankietowanych pań, aż 78,5 proc. przyznało się, że są bite.", + "11130": "We Francji odbyły się 18. już mistrzostwa świata w pluciu na odległość pestkami melona. Zwyciężyła po raz pierwszy kobieta, 22-letnia Portugalka. Uzyskała ona wynik siedem metrów 53 centymetry, pokonując w ten sposób 54 rywali. Daleko jej jednak do pobicia rekordu świata należącego do francuskiego emeryta, który uzyskał kiedyś wynik dziesięciu metrów i 46 centymetrów.", + "11131": "Pewien zdesperowany mieszkaniec Złej Wsi Wielkiej koło Torunia przyszedł do banku spółdzielczego ze swoją krową. I to nie dlatego, że nie miał jej z kim zostawić w domu. Krowa posłużyła mu jako narzędzie terroru i szantażu. Rolnik przypiął krasulę na kłódkę do drzwi wejściowych i zapowiedział, że nie odepnie jej, dopóki bank nie umorzy mu zaciągniętego kredytu.", + "11132": "Burmistrz brazylijskiego miasta Bocaiura do Sul w stanie Parana, ogłosił bezpłatne rozdawanie mężczyznom viagry. Ma to na celu podniesienie przyrostu naturalnego, a dzięki temu zwiększenie federalnej pomocy finansowej dla miasta. W ubiegłym roku wprowadził on zakaz sprzedawania prezerwatyw, ale musiał się z tego wycofać, gdyż władze zwierzchnie uznały to posunięcie za sprzeczne z konstytucją.", + "11133": "Południowoafrykański adwokat Hints Sivisa zostawił na ulicy walizeczkę. Czujna policja uznała, że znajduje się w niej bomba i nie zastanawiając się długo, zamknęła ruch w centrum miasta East London, po czym zdetonowała podejrzany przedmiot. Walizeczkę podarowała adwokatowi żona z okazji urodzin, zaś w srodku znajdowała się amunicja do osobistej broni adwokata, specjalisty w dziedzinie ochrony praw człowieka.", + "11134": "Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Zakopanem w 2006 roku pomału przestają być mrzonkami grupy działaczy. Na początku tygodnia kandydaturę tę poparł polski parlament, a wczoraj decyzję podjęła Rada Ministrów, udzielając gwarancji dotyczących swobody wjazdu do Polski uczestnikom ZIO, co było jednym z warunków postawionych przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski.", + "11135": "Podczas trzydniowego spotkania rektorzy przygotowali i przekazali premierowi J. Buzkowi propozycje poprawek do projektu ustawy o szkolnictwie wyższym. Przygotowali też projekt utworzenia przy MEN komisji akredytacyjnej, sprawującej nadzór nad jakością kształcenia akademickiego i Komitetu Badawczego - Fundacji Rektorów Polskich, jako organizacji pozarządowej działającej na rzecz doskonalenia systemu edukacji.", + "11136": "Odchodząc od wcześniejszego sprzeciwu, rząd Izraela oświadczył, że będzie współdziałał z grupą badawczą, kierowaną przez byłego amerykańskiego senatora George Mitchella, weterana procesu pokojowego w Irlandii Północnej. Jego ekipa spodziewana jest na Bliskim Wschodzie w ciągu dwóch najbliższych tygodni.", + "11137": "Kwotę taką wymienił w sobotę wiceszef ukraińskiego parlamentu Stepan Gawrysz, cytowany przez agencje Interfax. Według Gawrysza, co najmniej miliard dolarów potrzeba będzie na likwidację skutków społecznych zamknięcia elektrowni, szczególnie na przekwalifikowanie i ponowne zatrudnienie zwolnionego personelu Czarnobyla.", + "11138": "Obok wielu biur podróży, oferujących różne formy wypoczynku, elementem wyróżniającym targi był udział firm zaopatrujących hotele oraz lokale gastronomiczne. Imprez o podobnym charakterze jest w Polsce zaledwie kilka. Swoje walory wypoczynkowe zachwalały także okoliczne gminy, których stoiska były chętnie odwiedzane przez zwiedzających. Na targach \"wystawiał \" się także Słupsk.", + "11139": "W ciągu czterech dni piłkarze awansowali z drugiego miejsca w IV lidze na drugie w III lidze! Przedstawiciele Zarządu Pomeranii Police, podpisali bowiem umowę z działaczami BROK Gwardii Koszalin i na jej mocy koszaliński klub przejął miejsce Pomeranii w rozgrywkach trzecioligowych.", + "11140": "Podobnie obchody wyglądać będą w Koszalinie. Nie przewidziano żadnych uroczystości związanych z obchodami Dnia Europy. Jedynym - czysto symbolicznym akcentem - będzie wciągnięcie flagi Unii Europejskiej. Przedstawiciel Regionalnego Ośrodka Informacji Europejskiej weźmie również udział w obchodach Dnia Godności Osoby z Niepełnosprawnością, który jest organizowany w ramach Europejskiego Dnia Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych.", + "11141": "Lasy są tak przesuszone, że płoną nawet w regionach dotychczas uznawanych za \"małopalne\", np. w woj. podkarpackim i małopolskim. Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej podała, że podczas długiego weekendu (od Wielkiej Soboty do 3 maja) wybuchło w kraju 1065 pożarów lasów. Ogółem pożarów było 4711.", + "11142": "W ciągu najbliższych tygodni Słońce i sześć planet ustawiać się będą w jednej linii. - Jest to tylko ciekawostka astronomiczna, która nie ma żadnego wpływu na nasze ziemskie życie - powiedział dr Tomasz Kwast z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Seria tzw. złączeń planet ze Słońcem wystąpi od 8 maja do 6 lipca.", + "11143": "Wczoraj oficjalnie placówkę powołał. Koszalińska delegatura będzie podlegać oddziałowi IPN w Gdańsku i będzie się składać z dwóch pionów: prokuratorskiego - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (prokurator Andrzej Bukowski z Koszalina już współpracuje) oraz archiwalnego Wydziału Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów. Kiedy będzie można zajrzeć do teczek?", + "11144": "Rzecznik izraelskiej policji podał, że bomba wybuchła w autobusie komunikacji publicznej w dzielnicy French Hill, a ofiarą śmiertelną jest zamachowiec-samobójca. Policja poinformowała o 22 rannych, z których jeden jest w stanie krytycznym. We wtorek rano również w Jerozolimie wybuchł samochód-pułapka, raniąc co najmniej trzy osoby.", + "11145": "Tłumaczą oni, że z powodu niemożności znalezienia stałej pracy utrzymują się tylko z pieniędzy uzyskanych w sezonie, a ich domy są zbyt małe, by wynajmować pokoje wczasowiczom. Obawiają się więc, że wysokość opłat zniechęci potencjalnych sprzedawców do wydzierżawienia latem pod handel ogródków wokół prywatnych posesji. Proponują, by każdy handlujący do 5 lipca wpłacił do kas gminy po 300 złotych.", + "11146": "Kilku pracujących \"na czarno\" rikszarzy zostało zatrzymanych i ukaranych mandatami. Niektóre sprawy trafiły nawet do kolegium. To wystarczyło, żeby przestraszyć pozostałych kierowców trójkołowych pojazdów, którzy też pracowali nielegalnie. - Jeździ nas teraz kilkunastu, może 20 - mówi rikszarz, który wszystkie papiery o działalności gospodarczej ma w porządku.", + "11147": "Ponad 2 kg suszonych grzybów uzbierała już w tym roku Krystyna Włodarczyk z Łodzi. Wraz z córką Anią codziennie wstaje o 4.30 i autobusem jedzie do lasu łagiewnickiego. Grzybów rośnie tak dużo, że w ciągu trzech godzin zapełnia się duży, wiklinowy koszyk. Zwykle są to mniejsze pojedyncze okazy.", + "11148": "Funkcjonariusze Komendy Miejskiej w Opocznie zatrzymali Ireneusza Ch. \"Żyletę\", podejrzanego o śmiertelne pobicie kolegi. Po południu, w pobliżu opuszczonych szop przy ul. Granicznej pięciu mężczyzn i kobieta raczyli się denaturatem. Po wypiciu litra trzej mężczyźni usnęli, a dwaj pozostali (jeden w wieku 51 lat, drugi - 30) pokłócili się o kobietę.", + "11149": "Był to kolejny etap dorocznej, tzw. biegowej pielgrzymki z Bytowa w woj. pomorskim. W tym roku bierze w niej udział 16 osób. Biegną na zmianę, codziennie od godz. 9 do 17 (zmiennicy jadą samochodami). Przedsięwzięcie wpisane jest do oficjalnego kalendarza Polskiego Związku Lekkiej Atletyki. W ponad 500-kilometrową trasę pielgrzymi wyruszyli z Bytowa 6 sierpnia.", + "11150": "Piosenka polskich pielgrzymów, która tak bardzo spodobała się papieżowi podczas niedzielnej modlitwy Anioł Pański w Castel Gandolfo, powróciła podczas audiencji generalnej wczoraj na Placu Świętego Piotra. W środowym spotkaniu z papieżem uczestniczyło około 20 tysięcy wiernych, w tym około 2 tysięcy Polaków.", + "11151": "Nie ustąpiła pierwszeństwa i zderzyła się wpierw z fiatem a później z luksusowym fordem scorpio prowadzonym przez prezydenta. Wezwani policjanci bez dwóch zdań stwierdzili, że winna kraksy była kobieta z toyoty. Dostała 500-złotowy mandat. Wszyscy byli trzeźwi. Nikomu nic się nie stało. Ucierpiały jedynie auta. Ford ma rozbitą lampę, toyota skasowany przód a maluch - tył.", + "11152": "Od godziny 6.38 do 8.28 na wysokości ul. Tamka powstała ogromna kałuża wody. Autobus był kierowany objazdem przez ul. Smutną. Ulice pokryły się także gałęziami połamanymi przez wiatr. Wielki konar zatarasował jezdnię przy posesji na ul. Wolborskiej 3. Jego usuwaniem zajęli się strażacy ze specjalistycznym sprzętem. Burza szalała ponad dwie godziny.", + "11153": "To niemal już standardowe zajęcie policji latem. Zaczynają się jeszcze przed końcem roku szkolnego, gdy uczniowie znają już oceny, jakie otrzymają na świadectwach. Wtedy bojąc się reakcji rodziców, wolą po prostu zwiać. Najczęściej jednak dzieci opuszczają dom, bo... mają go dość i chcą odreagować.", + "11154": "Informując o tym wczoraj włoskie Ministerstwo Kultury podkreśliło, że zwiedzających było o około 100 tysięcy więcej niż przeciętnie w ciągu miesiąca. Najbardziej oblegany był Panteon (200 tysięcy zwiedzających). Koloseum zwiedziło ponad 60 tysięcy uczestników Dni Młodzieży, a Zamek Świętego Anioła - 20 tysięcy. Młodzież chętnie odwiedzała także złoty Dom Nerona i Galerię Borghese.", + "11155": "Są też zastrzeżenia do stanu zabezpieczeń na wypadek pęknięcia rur z wodą lub parą. Eksperci GRS doszli też do wniosku, że niedostateczna jest pojemność akumulatorów, mających zapewnić awaryjne zaopatrzenie obiektu w energię elektryczną. \"Ten przestarzały projekt nie będzie wkładem w nowoczesną, przyjazną dla środowiska energetykę w Republice Czeskiej\" - głosi oświadczenie dane przez Trittina.", + "11156": "W budynku znajdował się dozorca, który uratował się uciekając z płonącego budynku przez okno. W trwającej ponad siedem godzin akcji ratowniczej, suwalskim strażakom pomagali druhowie z OSP w Raczkach, Jeleniewie i Potaszni. Silny wiatr, łatwo palna konstrukcja i problemy z wodą sprawiały, że pożar objął szybko cały budynek. Łuna widoczna była z odległości kilku kilometrów.", + "11157": "Najbardziej bulwersujące były, zdaniem dyrektor, wcale nierzadkie przypadki, w których pacjent zmieniał lekarza pierwszego kontaktu w 3-4 miesiące po własnej śmierci. - Taki proceder można traktować jako wyłudzenie, podlegające ściganiu z urzędu - mówi Jerzy Florys, dyrektor PKCh. - Jeśli udowodnimy lekarzom, że działali celowo, przepisując do siebie zmarłych pacjentów, będziemy zawiadamiać prokuraturę.", + "11158": "Na przejście drogowe w Budzisku około 6.00 rano podjechał specjalistyczny autobus z przyczepą-warsztatem na motocykle. Pojazd poddano szczegółowej kontroli. W wielu różnych skrytkach, w podwójnych ściankach, siedzeniach i łóżkach ukryte były paczki papierosów. W sumie celnicy znaleźli 25 tys. paczek papierosów West o wartości 112,5 tys. zł.", + "11159": "Przez dwie godziny w miniony piątek nie pracowali technicy elektroradiologii. W godz. 10-12 przeprowadzana była ogólnopolska akcja protestacyjna związku zawodowego tej grupy pracowników służby zdrowia. Protest był na tyle spokojny, że nie doszło do żadnego zagrożenia zdrowia i życia pacjentów. Zarząd Główny Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Techników Medycznych Elektrokardiologii ogłosił 29 listopada pogotowie strajkowe.", + "11160": "Z komunikatu wynika, że taka decyzja jest wynikiem zwiększającej się ilości zdiagnozowanych przypadków BSE w krajach ościennych. Od 29 listopada w Polsce obowiązuje zakaz importu bydła, mięsa wołowego, jego przetworów, jelit, mączki mięsno-kostnej z 10 państw Europy Zachodniej: Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwajcarii, Portugalii, Francji, Hiszpanii, Belgii, Holandii, Niemiec i Danii.", + "11161": "Na stoisku można kupić kasety kilku polskich zespołów, których przekaz słowny sprowadza się głównie do treści takich jak: \"Zabić wszystkich Żydów\" lub \"Won z Murzynami\". Za rozpowszechnianie ideologii rasistowskich i nazistowskich grozi kara grzywny lub pozbawienia wolności do dwóch lat. Jak zapowiedział nadkomisarz Juliusz Brant z giżyckiej policji, sprawa na pewno będzie wyjaśniana.", + "11162": "Akcja zbierania podpisów jest prowadzona od wtorku. Jak powiedział Aleksander Pugacewicz, przewodniczący Rady Województwa Podlaskiego Krajowej Partii Emerytów i Rencistów, mieszkańcy Białegostoku chętnie podpisują się pod wnioskiem. Wczoraj, w ciągu pierwszych dwóch godzin dyżuru przed siedzibą ZUS, podpisy złożyło 90 osób.", + "11163": "Kobieta była trzymana w zamknięciu, w okratowanym pomieszczeniu rodzinnego domu. Nie wychodziła z niego przez kilkanaście lat. Rodzice - 70-letnia matka i 77-letni ojciec są inwalidami I grupy. Twierdzili, że nie oddali córki do szpitala, bo nie mogliby jej odwiedzać. Kilka miesięcy temu sytuację pokazali i opisali dziennikarze.", + "11164": "Głównymi tematami Zjazdu będzie problematyka ochrony zabytków pogranicza i hydrologicznych. Podsumowane zostanie 50-lecie Komisji Opieki nad Zabytkami ZG PTTK, przedstawiona działalność Wigierskiego Parku Narodowego w zakresie ochrony wartości kulturowych. Obrady toczyć się będą w pierwszym dniu zjazdu, w Domu Pracy Twórczej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Wigrach.", + "11165": "Aż 7,9 promila alkoholu wykazał alkomat po pierwszym dmuchaniu u 30-letniego łomżanina Mirosława G. Przy drugim zasłabł on i trzeba było sprowadzić karetkę pogotowia. Zatrzymany został w nocy z soboty na niedzielę, kiedy dobijał się do jednego z barów w mieście. Był z kolegą (u którego alkomat wykazał \"tylko\" 2,33 promila), a w kieszeni miał... butelkę wódki.", + "11166": "Nie wiadomo, czy skala zachorowań na krztusiec w naszym regionie nie jest większa niż odnotowana przez WSSE. Aby sanepid zarejestrował przypadek kokluszu, choroba musi być potwierdzona badaniem krwi, a u chorego uporczywy kaszel musi się utrzymywać od co najmniej 21 dni.", + "11167": "3-miesięczny chłopczyk z ciężkimi obrażeniami głowy i pęknięciem czaszki trafił do wrocławskiego szpitala. Prokuratura zarzuca 22-letniej matce dziecka znęcanie się ze szczególnym okrucieństwem. Według policji, kobieta już wcześniej biła dziecko. Jednak dopiero teraz chłopiec został tak skatowany, że \"ktoś z członków rodziny zawiadomił o tym policję\".", + "11168": "Redukcja zatrudnienia obejmie przede wszystkim pracowników administracji i obsługi produkcji. Zwolnienia zostaną rozłożone na cały 2001 r. - Biznesplan na 2001 r. nie został jeszcze nam przedstawiony. Na pewno jesteśmy przeciwni zwolnieniom - stwierdza Bazyli Kuptel, szef zakładowej \"Solidarności\".", + "11169": "Ci, którzy uważali, że powstanie nowego ugrupowania zaszkodzi polskiej prawicy, tłumaczyli że rozdrobnienie nigdy nie pomaga, a każdy podział wpływa źle. Ci, którzy wybierali odpowiedź nie, zazwyczaj motywowali to w następujący sposób - polskiej prawicy nic już nie może zaszkodzić (takich odpowiedzi było najwięcej).", + "11170": "43-letnia kobieta, która przyszła załatwiać sprawy do Urzędu Gminy w Waligrodzie w Bieszczadach, wczoraj kilka minut po godz. 9, urodziła syna. Poród odbył się w sali narad z udziałem lekarza i pracowników. - Można powiedzieć, że przez prawie godzinę wszyscy - bezpośrednio lub pośrednio - byliśmy zajęci akcją porodową.", + "11171": "Zrzesza ok. 1100 dostawców mleka. W 2000 roku sejneńscy mleczarze skupili ponad 23 mln litrów surowca. W zakładzie przetwórczym zatrudnionych jest 125 osób. Mleczarnia specjalizuje się w produkcji serów twardych. - Władze \"Mlekpolu\" zapewniają o utrzymaniu dotychczasowego poziomu zatrudnienia - informuje J.Miszkiel.", + "11172": "Wielki turniej strzelecki dla gimnazjalistów organizują wspólnie policja oraz suwalska Liga Obrony Kraju. Młodzież, pod okiem fachowych instruktorów, będzie mogła sprawdzić swoje umiejętności trafiania do celu z broni pneumatycznej oraz karabinków sportowych. Jak zapowiada kom. Wojciech Rutkowski, naczelnik wydziału prewencji KMP, w zawodach przewidziano kilka konkurencji.", + "11173": "Wśród wybranej czwórki znalazło się przedsiębiorstwo z Siemiatycz. Jak na razie, nie wiadomo kto, kiedy i za ile kupi cztery zakłady, które zarząd Hortexu zdecydował się sprzedać. Obecnie nie ma ewentualnych nabywców. Do tak drastycznej decyzji szefostwo holdingu zmusiła sytuacja ekonomiczna.", + "11174": "W trakcie nabożeństwa śpiewać będą chór grekokatolicki i alumni białostockiego Wyższego Archidiecezjalnego Seminarium Duchownego. W niedzielę, 23 stycznia, uroczystej mszy św., która o godz. 18 rozpocznie się w archikatedrze pw. Wniebowzięcia NMP, będzie przewodniczył metropolita białostocki - abp Stanisław Szymecki.", + "11175": "Właściciel agencji towarzyskiej w Słupsku najpierw pobił klienta swojej firmy Marka Z., a potem zamknął go w pokoju, do którego wpuścił dwa rottweilery. Te ciężko pogryzły klienta. Obaj mężczyźni byli pijani. Do zdarzenia doszło w niedzielę. Pogryziony mężczyzna z poważnymi obrażeniami trafił do szpitala, ma m.in. rany szarpane nóg.", + "11176": "Najbardziej niezdyscyplinowani posłowie będą wyrzuceni z klubu AWS - zapowiadają politycy Akcji. Decyzję w tej sprawie odkładają do przegłosowania w Sejmie wniosku o odwołanie ministra skarbu Emila Wąsacza (AWS). O sytuacji spowodowanej wnioskiem o wotum nieufności wobec Wąsacza mieli rozmawiać wczoraj wieczorem liderzy koalicji AWS-UW.", + "11177": "Tę dwuletnią szkołę pomaturalną ukończyło 15 absolwentów. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej w Hajnówce pokazał bogactwo i piękno prawosławnego śpiewu. Wiele osób, które prowadzą chóry parafialne, zapragnęło podnieść swoje umiejętności. Powołano zatem specjalistyczną szkołę, której dyrektorem jest hajnowski dziekan ks. Michał Niegierowicz.", + "11178": "W pasie nadmorskim, gdzie znajdują się przymorskie jeziora Bukowo i Kopań, leży kilkanaście wiosek, które od kilku dekad mają status letniskowych. Dotychczas, tylko m.in. w Dąbkach, Dąbkowicach i Bobolinie, pobierano (np. od turystów) opłaty miejscowe, czyli tzw. klimatyczne. Na ostatnim posiedzeniu rady, radni gminy podjęli uchwałę o zmianie planu zagospodarowania przestrzennego kilku wsi.", + "11179": "Na ostatniej sesji Rady Gminy w Dobrej Szczecińskiej nadano nazw nowym ulicom. W Mierzynie powstały Cedrowa i Milenijna. Dobra ma ulicę Przytulną, a Bezrzecze Parkową. - Gmina błyskawicznie się rozrasta, powstają nowe osiedla, więc staramy się szybko realizować wnioski mieszkańców - poinformowała Teresa Dera, sekretarz gminy.", + "11180": "Nie uprzątnięte szkło, połamane plastikowe części, rozlany olej, to dobrze znane kierowcom ślady wypadku. Stwarzają one zagrożenie dla wszystkich uczestników ruchu, więc powinny być jak najszybciej usunięte. To oczywiste stwierdzenie najczęściej nie znajduje potwierdzenia w naszej drogowej rzeczywistości.", + "11181": "Udział z grupowaniu zadeklarowało ponad 300 karateków z całej Polski. Po drodze do Bielska zatrzymał się na dwa dni w Szczecinie. Na prośbę Wacława Antoniaka, prezesa Polskiego Związku Karate, oraz klubu Shogun poprowadził trening dla szczecinian.", + "11182": "We wtorek koło Kukułowa silne wiatry spowodowały podniesienie stanu wody na Dziwnie, która zerwała drogę. Obok drogi przebiegał nasyp pod obwodnicę. Woda zniszczyła konstrukcję nasypu na długości ok. 30 m. Do walki z żywiołem natychmiast przystąpiła ekipa Zarządu Dróg Powiatowych Starostwa Powiatowego w Kamieniu Pomorskim i w środę wieczorem sytuacja została opanowana.", + "11183": "Na terenie województwa szczecińskiego aż 75 proc. dróg nadaje się do remontu. Powinny być przynajmniej przykryte nową nakładką asfaltową. Drogowcy mieli jednak za mało pieniędzy aby podjąć się tego zadania. Dlatego w minionym roku zdecydowali się tylko na prowadzenie prac remontowych. Ich celem było po prostu zlikwidowanie wszystkich dziur.", + "11184": "Codziennie na polickich drogach dochodzi do około 180 wypadków. Ginie w nich średnio 20 osób, a ponad 200 doznaje obrażeń ciała. W każdym województwie istnieją strefy szczególnie niebezpieczne, w których częściej niż gdzie indziej dochodzi do wypadków śmiertelnych oraz kolizji. Aby zmusić kierowców do szczególnej uwagi, wymyślono \"czarne punkty\".", + "11185": "Decyzja Agencji Rynku Rolnego o sprzedaży zapasów wyłącznie przez Warszawską Giełdę Towarową może doprowadzić do bankructwa inne giełdy towarowe w kraju. Dotychczas największe z nich handlowały głównie towarami agencyjnymi. Postępowanie AAR prawdopodobnie uniemożliwi też planowaną konsolidację WGT z Giełdą Poznańską, która - pozbawiona towarów agencyjnych - może przestać istnieć.", + "11186": "W ostatnim roku przybyło 11 państwowych i 29 niepaństwowych nowych uczelni. W tym uniwersytety: Zielonogórski i Rzeszowski, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej i Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach oraz państwowe wyższe szkoły zawodowe w Tarnobrzegu, Przemyślu, Sanoku, Nysie, Chełmie, Nowym Targu i Ciechanowie.", + "11187": "Jeszcze wczoraj Francja miała zarządzić blokadę kont Osamy bin Ladena oraz 26 innych osób i organizacji znajdujących się na amerykańskiej liście terrorystów. Listę tę prezydent Stanów Zjednoczonych przekazał w poniedziałek innym państwom. Dodał, że jeśli którykolwiek zagraniczny bank nie zgodzi się na zamrożenie kont podejrzanych, musi liczyć się z tym, że jego transakcje dokonywane w USA zostaną zablokowane.", + "11188": "Po trzecie, nie ma mowy o jakichkolwiek negocjacjach politycznych, a jedynie o warunkach powrotu Maschadowa do życia w warunkach pokojowych. Większość mieszkańców Czeczenii sceptycznie odnosi się do szczerości Putina. Spodziewa się, że po upływie terminu ultimatum siły federalne rozpoczną nowe działania wojenne.", + "11189": "Pierwotnie wybór Balcerowicza miał odbyć się w serii porannych głosowań. Poprzedziła go jednak półtoragodzinna przerwa. Antoni Macierewicz i Henryk Goryszewski zgłosili zastrzeżenia co do legalności głosowania w tej sprawie. Macierewicz pytał, czy w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji niejawnych Balcerowicz \"przeszedł procedurę sprawdzającą\".", + "11190": "Szwedzi deklarowali, że kompletna oferta złożona zostanie Polsce niezwłocznie po wszelkich uzgodnieniach w Sztokholmie. Ostentacyjnie też zastrzegali, że wypożyczenia pierwszych szesnastu maszyn nie uzależniają od ostatecznej suwerennej polskiej decyzji o zakupie myśliwców. Ewentualne koszty wypożyczenia i dalszej lotniczej współpracy miałyby być przedmiotem negocjacji z firmą SAAB.", + "11191": "Wniosek będzie musiał zawierać dowody wydatków poniesionych w związku z projektem lub wydatków, które mają być poniesione. Każda transza kredytu będzie miała osobno ustalane oprocentowanie, stałe lub zmienne. W dniu zawarcia umowy zmienna stopa procentowa stosowana przez EBI wynosiła 4,85 proc., natomiast stopa stała - 6,5 proc. Spłata kredytu nastąpi w 18 półrocznych ratach.", + "11192": "Dyrektor finansowy ubezpieczeniowej grupy Allianz Paul Achleitner powiedział w wywiadzie dla dziennika \"handelsblatt\", że jego firma przewiduje zwiększenie inwestycji w Europie. Stwierdził, że aktualnie inwestycje Allianzu są za bardzo skoncentrowane na akcjach niemieckiego indeksu giełdowego DAX 30, i dał do zrozumienia, że grupa będzie chciała pozbyć się papierów niektórych niemieckich spółek.", + "11193": "Polska jest w obszarze niżu z centrum nad Morzem Północnym. Napływa do nas ciepła i wilgotna masa powietrza. W dzień w kraju będzie zachmurzenie duże z większymi przejaśnieniami, głównie na zachodzie, południu oraz na Mazurach. Miejscami opady deszczu. Wiatr słaby i umiarkowany, na zachodzie chwilami silniejszy, południowo-zachodni i południowy.", + "11194": "Lista leków za złotówkę dla osób po 65. roku życia będzie znana dopiero po nowelizacji ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powiedział na konferencji prasowej we wtorek minister zdrowia Marek Łapiński. Poinformował, że rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym umożliwiającej udostępnienie osobom po 65. roku życia części leków za 1 złotówkę.", + "11195": "Zdaniem dyrektora programu ds. migracji w ISP Krystyny Iwickiej, analiza powrotów Polaków z USA, Wielkiej Brytanii i Niemiec wskazuje, że Polska odzyskuje swych obywateli, którzy wracają do kraju. Dotyczy to jednak przede wszystkim osób w wieku 30-40 lat, które wychowały się za granicą, uzyskały tam dobre wykształcenie i w potocznym rozumieniu tego słowa są ludźmi sukcesu.", + "11196": "Dzieci zaczepiali na katowickim dworcu PKP. Potem przenosili się do mieszkań lub mysłowickiego hotelu, gdzie nagrywali przebieg spotkań na video. Wśród aresztowanych, mających od 20 do 55 lat, są zarówno elektromonter, ślusarz, absolwent podstawówki, jak też pracownik znanej na Śląsku instytucji kulturalnej oraz kierownik księgarni.", + "11197": "Pierwsze \"zlecenie\" Artur O. otrzymał jednak na zabicie Roberta Sz. Mężczyzna ten przywiózł z Niemiec renault megane. Auto tak bardzo spodobało się jego znajomemu - Adamowi K., że postanowił pozbyć się właściciela wozu. Ceną za wykonanie zlecenia był... nissan - Artur O. miał dostać taki właśnie samochód.", + "11198": "Dzień po przyznaniu się do niewłaściwego zaksięgowania prawie czterech miliardów dolarów koncern WorldCom został oskarżony przed sądem o oszustwo księgowe i stanął na krawędzi bankructwa - największego w dziejach USA. Aby ukryć straty, WorldCom, gigant telekomunikacyjny, księgował sumy podatkowe na opłaty za korzystanie z sieci innych firm jako inwestycje.", + "11199": "W ostatnim wydaniu niedzielnego programu dla dzieci wystąpił Pan Maciej ps. Ebo, który zachęcał dzieci do założenia własnego pamiętnika w internecie. Na własnym pamiętniku pokazywał, jak wpisywać swoje notatki oraz jak mogą je komentować inni internauci. Adres jego strony był widoczny na ekranie telewizyjnym dostatecznie długo, by nawet małe dziecko go zapamiętało.", + "11200": "W jednym z bloków osiedla Sikorskiego w Kętach, w przeciągu dwóch godzin zmarło dwóch młodych mężczyzn najprawdopodobniej z powodu przedawkowania narkotyków. Lekarz nie zauważył obrażeń zewnętrznych u 25-letniego Rafała Ż. i 31-letniego Macieja K. stwierdził natomiast, że ich organizmy były skrajnie wyniszczone narkotykami i to mogło być przyczyną śmierci.", + "11201": "Angelina Jolie jest bezgranicznie zakochana w swoim adoptowanym synku, który niedawno urodził się w Kambodży. 9-miesięczny obecnie chłopiec ma na imię Maddox. I nie ma takiej siły, która zmusiłaby aktorkę do rozstania z dzieckiem choćby na jeden dzień. Tymczasem wszystko jest już gotowe do kręcenia kolejnego filmu z serii \"Tomb Rider\". Angelina oczywiście wyraziła chęć ponownego zagrania Lary Croft.", + "11202": "Teatr Pantomimy AP z Wrocławia zainauguruje Spotkania Teatralne \"Gama\", które odbędą się dzisiaj w Chorzowie na ul. Wolności przy budynku Poczty Głównej. Zaprezentują oni spektakl pt. \"Blubominy\". Jest to seria etiud utrzymanych w konwencji burleskowej i groteskowej, które ukazują rzeczywistość w krzywym zwierciadle techniki pantomimicznej.", + "11203": "Śledztwem w sprawie afery w łódzkim pogotowiu może być objętych kilkadziesiąt osób - poinformował w środę wieczorem podinspektor Jarosław Berger, rzecznik łódzkiej policji. - Zgromadzony materiał dowodowy uprawdopodobnił popełnienie przez konkretne osoby bardzo poważnych przestępstw kryminalnych. Berger nie chciał powiedzieć, ilu osobom mogą zostać przedstawione zarzuty.", + "11204": "Uważany za genialnego projektanta mody, debiutował w 1955 r. jako asystent Christiana Diora. Po nagłej śmierci Diora stanął na czele jego domu mody w 1957 r. Miał wówczas zaledwie 20 lat. W 1961 r., wspólnie z Pierre'em Berge, stworzył własny dom mody.", + "11205": "Przedstawiciele koalicji SLD-PSL-UP uzgodnili w środę, że wybory samorządowe powinny odbyć się 16 czerwca; wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mają być wyłaniani w wyborach bezpośrednich; ma być mniej radnych. Premier Leszek Miller stwierdził, że gdyby wybory do samorządu odbyły się wiosną byłby to sygnał, że także wybory parlamentarne powinny odbywać się na wiosnę.", + "11206": "Michajłow oświadczył, że bombowce strategiczne muszą zostać zmodernizowane, by mogły przenosić nowe pociski. Jego poprzednik, generał Kornukow, powiedział, że na krótko przed rezygnacją zatwierdził seryjną produkcję nowego typu pocisku. Żaden z generałów nie podał nazwy pocisku, ani jego charakterystyki. Kornukow przyznał, że nie udało mu się otrzymać funduszy na wprowadzenie w ubiegłym roku do uzbrojenia nowych pocisków obrony lotniczej S-400 Triumf.", + "11207": "Kością niezgody jest oczyszczalnia, jaką Bytomskie Przedsiębiorstwo Komunalne planuje wybudować przy jednym z radzionkowskich osiedli domków jednorodzinnych. BPK mogłoby wykorzystać pieniądze Unii Europejskiej - 8,2 mln euro, pod warunkiem ukończenia inwestycji do września tego roku.", + "11208": "Prezydent odwiedził w sobotę teren poligonu drawskiego, na którym trwają ćwiczenia NATO \"Strong Resolve 2002\". Prezydent wypróbował 4-kołowy, wojskowy pojazd, który sam poprowadził. Wcześniej przyglądał się, jak siły pokojowe NATO ćwiczą rozpraszanie zamieszek na tle etnicznym.", + "11209": "Ludmiła Putin, żona prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina, rozpoczęła wczoraj wizytę w Polsce od zwiedzenia zamku na Wawelu. Wizyta ma charakter prywatny. Pierwsza dama Rosji przyleciała do Polski na zaproszenie Jolanty Kwaśniewskiej. Obie panie w katedrze na Wawelu podziwiały m.in. Kaplicę Zygmuntowską i Kaplicę Świętokrzyską, a potem zeszły do grobów królewskich.", + "11210": "Co dwudziesty pacjent w Czechach, leczący się w szpitalu, choruje na tzw. choroby szpitalne: żółtaczkę, zapalenie płuc, zapalenie górnych dróg oddechowych. Rocznie w czeskich szpitalach leczy się około dwóch milionów dwustu tysięcy osób. Na choroby szpitalne choruje 5 proc. z nich. Zdaniem lekarzy, szpitale cierpiące na brak pieniędzy podejmują drastyczne programy oszczędnościowe.", + "11211": "Rzecznik brytyjskiego premiera Tony'ego Blaira zdementował informację, jakoby Waszyngton zażądał od Londynu 25 tysięcy żołnierzy w celu wspólnego zaatakowania Iraku. Londyński \"Observer\" napisał wczoraj, że rząd brytyjski rozważa wspólnie z Amerykanami plan obalenia reżimu Saddama Husajna, i że właśnie o tym Tony Blair będzie dziś rozmawiał z wiceprezydentem USA Dickiem Cheneyem.", + "11212": "Zamknięty przez trzy lata tunel pod Mount Blanc, łączący Francję i północne Włochy, został oficjalnie otwarty w sobotę w południe. Ceremonia odbyła się zgodnie z planem mimo porannego zamachu bombowego u wjazdu do tunelu oraz protestów okolicznych mieszkańców. Nad ranem w pozostawionym przy wjeździe do tunelu samochodzie eksplodowała bomba.", + "11213": "Złożenie dokumentów i podpisów wczoraj wieczorem zapowiedział jeszcze komitet Piotra Ikonowicza. Deklaracje złożenia podpisów złożyli przedstawiciele komitetów Mirosława Pawlaka i Bolesława Tejkowskiego. Z kandydowania w wyborach zrezygnował Bogusław Rybicki, który w czwartek po swojej rozprawie lustracyjnej wyjaśnił, że w związku z pogłoskami o jego rzekomej współpracy ze służbami specjalnymi wielu ludzi zniechęciło się do zbierania podpisów.", + "11214": "Specjalny uroczysty koncert z okazji 20 lat Solidarności organizuje Szczecińskie Towarzystwo Teatralne. Koncert odbędzie się 27 sierpnia, w niedzielę, o godz. 16 w Teatrze Letnim. Udział w gali zapowiedzieli m.in. Joanna Szczepkowska, Joanna Trzepiecińska, Krzysztof Kolberger, Jerzy Zelnik, Edyta Geppert oraz chór Collegium Maiorum pod dyrekcją Anny Tarnowskiej.", + "11215": "Auto oddaliło się w kierunku ul. Mickiewicza. Mąż okradzionej właścicielki sklepu ruszył innym autem w pościg za złodziejem, który jechał w kierunku Dziwnowa, po czym powiadomił o zajściu policję. Tymczasem na ul. Kościelnej (na wysokości Łukęcina) uciekający stracił panowanie nad kierownicą i staranował ogrodzenie ośrodka wypoczynkowego \"Mieszko\".", + "11216": "Imię św. Karola Boromeusza otrzyma w niedzielę Szpital Miejski w Szczecinie. Uroczystość będzie połączona z 55-leciem istnienia placówki medycznej. Wcześniej był to szpital kolejowy. O godzinie 11 w intencji szpitala, jego pacjentów i pracowników zostanie odprawiona msza święta w kościele pw. św. Dominika przy placu Ofiar Katynia. Po mszy zgromadzeni przejdą do Szpitala Miejskiego.", + "11217": "W izbie wytrzeźwień przebywało 22 pacjentów, w tym 3 panie. Dwie już wcześniej kilka razy gościły w \"wytrzeźwiałce\". Kolejna dokonała kradzieży w sklepie. W izbie zatrzymano dwoje nieletnich - 17-letnia dziewczyna uciekła z domu, stwierdzono u niej 1,52 prom. alkoholu we krwi. Jej rówieśnik wypił prawie tyle samo.", + "11218": "Tak nieprawdopodobnego przebiegu finału piłkarskich mistrzostw Europy nie spodziewał się raczej nikt. Drużyna Włoch, grając bardzo dobrze w obronie, po jednej z nielicznych swych akcji zdobyła w 55. min. prowadzenie po strzale Delvecchio. Francuzi długo nie potrafili odrobić strat. Minęło 90 regulaminowych minut, ale sędzia nakazał doliczyć jeszcze kolejne cztery.", + "11219": "Blokada trwała około 40 minut i zakończyła się po negocjacjach ze starostą bialogardzkim i komendantem powiatowym policji w Białogardzie. Blokada była protestem przeciwko brutalnym - zdaniem protestujących - działaniom Straży Rybackiej. Straż Rybacka 28 czerwca przeprowadziła działania przeciwko kłusownikom na rzece Parsęcie. zatrzymano kilku kłusowników.", + "11220": "Program trzydniowej zabawy był bardzo bogaty. Wszyscy chętni mogli wziąć udział w każdej z dziewiętnastu konkurencji sportowo-rekreacyjnych. Przewidziano m.in. turniej piłki nożnej, siatkówki, biegi przełajowe, zawody wędkarskie, turniej szachowy. W sobotni wieczór uczestnicy festynu bawili się na zabawie tanecznej. Dużym zainteresowaniem cieszył się przegląd twórczości oraz konkurs wiedzy o problemie alkoholowym.", + "11221": "Prawdziwym szlagierem okazała się w sobotę loteria fantowa, w której wygrywał każdy los. Nic dziwnego, że przeżywała od rana prawdziwe oblężenie. Na scenie bez przerwy prezentowały się zespoły młodzieżowe z Reska, Szczecina, Polic i Wolina. Wieczorem na stadionie królowały już dorosłe gwiazdy z Haliną Frąckowiak na czele. Nie zabrakło również tradycyjnych wyborów Miss Czarownic.", + "11222": "Przez ostatnie osiem lat był tu pasaż handlowy. Teraz garaż będzie wykorzystywany zgodnie z zamierzeniami twórców budynku. W garażu jest miejsce na 53 samochody. Wjazd znajduje się od ul. Kaszubskiej, wyjazd od ul. Wojciecha. Są też osobne wejścia dla pieszych i zaplecze sanitarne. Koszt remontu pomieszczeń wyniósł 400 tys. zł.", + "11223": "W sobotę około godz. 13.30 wycieczkowy stateczek Jar-32 \"Wanda\" z Jarosławca został zaatakowany przez samolot myśliwsko-bombowy Su-22. Zrzucona bomba ćwiczebna spadła 50 metrów od łódki, na pokładzie której znajdowało się 11 krośnieńskich kolonistów z wychowawczynią.", + "11224": "Wczoraj w Kołobrzegu odbyła się ostatnia zbiórka i uroczyste pożegnanie sztandaru 8. Kołobrzeskiej Brygady Zmechanizowanej. Jednostkę zlikwidowano w ramach reorganizacji polskiej armii. Rozformowanie ma być zakończone do końca roku. Żołnierzy oraz 35 pracowników cywilnych pożegnał płk Andrzej Baran, dowódca 8. Bałtyckiej Dywizji Obrony Wybrzeża.", + "11225": "W Łebie na terenie punktu obserwacyjnego Marynarki Wojennej odnaleziono fragment tajemniczej lufy. Z dokumentów i relacji świadków wynika, że w tym miejscu w czasie II wojny światowej znajdował się tajny niemiecki poligon rakietowy, na którym dokonywano prób pod okiem Wernera von Brauna, hitlerowskiego speca od rakiet \"V\". Według Leszka Kotarskiego z Lęborskiego Bractwa Historycznego, który od ponad trzech lat zajmuje się wyjaśnianiem wojennych tajemnic poligonu, na terenie dzisiejszego wojskowego ośrodka wypoczynkowego i punktu obserwacyjnego Marynarki Wojennej znajdowały się niemieckie wyrzutnie rakiet Rheintochter i Rheinbote.", + "11226": "Serbowie poinformowali, że odbili z rąk albańskich separatystów miasto Belacewacz, jeden z najważniejszych ośrodków przemysłowych w Kosowie. Rebelianci z tak zwanej Wyzwoleńczej Armii Kosowa zajęli Belacewacz tydzień temu. Od poniedziałku toczyły się walki o jego odbicie. W pobliżu granicy Kosowa z Albanią zginęło w walkach z serbskimi żołnierzami co najmniej ośmiu albańskich separatystów.", + "11227": "Tęsknota za dawnym zawodem kolejny raz zaprowadziła za kratki byłego kierowcę autobusowego z francuskiego miasta La Rochelle. Zatrzymano go w momencie, gdy po raz 23. usiłował wyprowadzić autobus za bramę zajezdni. Ponad 40-letni kierowca, po wypiciu sporej dawki alkoholu, zakradł się do zajezdni i zasiadł za kierownicą autobusu, w stacyjce którego pozostawiono kluczyki.", + "11228": "Prezydent Aleksander Kwaśniewski podpisał nową ordynację wyborczą do Sejmu i Senatu. Zapowiedział, że wybory parlamentarne odbędą się 23 września. Politycy wszystkich ugrupowań zasadniczo pozytywnie ocenili decyzję Kwaśniewskiego. Bardziej krytycznie oceniają wyznaczony przez prezydenta termin wyborów. Nowa ordynacja wprowadza zmodyfikowaną metodę St. Lague'a korzystną dla małych i średnich partii.", + "11229": "Spółdzielnie przygotowują się do realizacji nowej ustawy o wykupie mieszkań. Wnioski będą leżały dotąd, aż uporamy się z uregulowaniem własności gruntów, ich scaleniem, podziałem nieruchomości, na co mamy czas do 24 kwietnia - mówi Andrzej Filip, zastępca prezesa Rzeszowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej.", + "11230": "Kamińskiego chce odwołać opozycja - radni PSL, SLD i część radnych AWS wykluczonych z tego klubu. Taki wniosek złożyła Komisja Rewizyjna. Podczas specjalnie zwołanej sesji, podczas której nie udało się odwołać starosty, zapowiadano, że zarząd nie dostanie absolutorium za wykonanie budżetu w ub. roku. W miniony piątek przegłosowano ten wniosek.", + "11231": "Samorząd Stalowej Woli jest jednym z nielicznych w kraju, który nagradza swoich twórców. Pierwsza \"Gałązka Sosny\" została wręczona w ub. roku, a odebrał ją mieszkający w Nowej Sarzynie poeta Zbigniew Janusz. W tym roku do nagrody nominowano kilkunastu twórców, wśród których dominowali poeci.", + "11232": "18 Polaków - nielegalnych imigrantów - zatrzymano we wtorek w kolejnym rajdzie policji w Southampton - poinformowały brytyjskie służby imigracyjne. Zatrzymań dokonano podczas wspólnej operacji policji i służb imigracyjnych. Wszyscy zatrzymani to Polacy - potwierdził rzecznik brytyjskiego MSW. Akcja wciąż trwa - dodał.", + "11233": "Odbędzie się on w Warszawie 4 października. Ma to być protest przeciw zawetowaniu przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego ustawy o powszechnym uwłaszczeniu obywateli. Według związkowców z \"Solidarności\", prezydenckie posunięcie jest kolejnym uderzeniem w polskie rodziny. Tylko powszechne uwłaszczenie obywateli stwarza dla Polaków ostatnią szansę na uzyskanie realnych praw własności.", + "11234": "109 wystawców prezentowało autobusy i tramwaje, jak też wyroby związane z motoryzacją (osprzęt, wyposażenie kasowe, ogumienie, stacje paliw, a nawet przystanki). Obok Autosanu swoje \"mieszczuchy\" prezentowały tak renomowane firmy jak: Man, Neoplan, Volvo, Jelcz oraz Evo Bus Polska (Mercedes Benz).", + "11235": "Do dramatycznego zdarzenia doszło ok. godz. 19.30. Mężczyzna będący najprawdopodobniej pod wpływem alkoholu, podczas domowej awantury pobił swą 32-letnią żonę. W bójce użył też noża. Dramat rozegrał się w obecności czwórki dzieci, w wieku od dwóch do ośmiu lat. Po zranieniu żony, napastnik zbiegł.", + "11236": "Wrocławska klinika Akademii Medycznej jako pierwsza w Polsce zacznie niedługo stosować terapię genową. Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej AM unowocześniła i powiększyła swój Dziecięcy Oddział Przeszczepiania Szpiku Kostnego i Terapii Genowej. Obecnie ma największy oddział w Polsce, który liczy 12 łóżek.", + "11237": "Regionalny przedstawiciel koncernu Coca-Cola wycofuje ze sprzedaży wodę mineralną Bonaqua. W poniedziałek szklane butelki o poj. 0,33 l zaczęły znikać ze sklepowych półek i restauracji na Podkarpaciu. Polski koncern Coca-Coli jeszcze nie zdążył otrząsnąć się po aferze z wadliwym napitkiem wyprodukowanym w Belgii, a tu kolejna wpadka.", + "11238": "Obaj piloci doznali ciężkich obrażeń i poparzeń ciała w katastrofie samolotu, który uderzył w zbocze góry w Żylinie na Słowacji. Po zetknięciu z ziemią maszyna wybuchła, a siła eksplozji wyrzuciła dwóch słowackich mechaników i Marka Panasia. W płonącym samolocie został Wojciech Tomczak, przygnieciony deską sterowniczą i ze zmiażdżoną miednicą.", + "11239": "Zbigniew Wciślak z Rzeszowa wypływa dziś statkiem z portu w Gdyni, by za kilka-kilkanaście dni dotrzeć do polskiej stacji na Spitsbergenie. Polarnik z Rzeszowa, w cywilu pracownik lotniskowej stacji meteorologicznej w Jasionce, jest uczestnikiem 22 wyprawy Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk.", + "11240": "Do 23 wzrosła wczoraj liczba ofiar śmiertelnych ulewnych deszczów, które do kilku dni dają się we znaki mieszkańcom południowo-zachodniej Japonii. Wiele osób zginęło pod zwałami osuwającej się ziemi. Deszcze spowodowały znaczne zakłócenia w komunikacji kolejowej i lotniczej na południu kraju. Zamkniętych zostało kilka autostrad.", + "11241": "Niedźwiedź broniąc się przed napastnikiem uciekł na drzewo. Został jednak stamtąd ściągnięty przez człowieka i poraniony drewnianym kijem. Doznał wielu obrażeń ciała. Ma wybitych kilka zębów i uszkodzoną skórę w okolicy pośladków. Leśnicy przypuszczają, że miś z racji bardzo młodego wieku dał się zaskoczyć człowiekowi. Szanse były też wyrównane, ponieważ mężczyzna z postury sam przypominał niedźwiedzia.", + "11242": "Tarnobrzescy policjanci zatrzymali w pobliżu Stalowej Woli 12 nielegalnych emigrantów. Wśród osób, które nielegalnie przekroczyły wschodnią granicę, było sześciu obywateli Bangladeszu, dwóch Afgańczyków i czterech Kurdów irackich, w tym kobieta z dzieckiem. W kierunku zachodnim przewożono ich mercedesem.", + "11243": "Krzaklewski odpowiedział, że materiały te będą analizowane w związku z \"dyskusją dekomunizacyjną\". Dodał, że rozmawiał z Bukowskim o sposobach \"rozliczenia z przeszłością\", czemu służyć mają m.in. materiały archiwalne, które znajdą się w Instytucie Pamięci Narodowej.", + "11244": "Nie poinformowano również polskiej ambasady, gdy 19 marca aresztowano go po raz drugi, mimo że krasnojarski prokurator zgodził się, by przedsiębiorca odpowiadał z wolnej stopy. Co więcej - Lipińskiego umieszczono w jednej celi z dwiema osobami skazanymi za morderstwa, co w danym wypadku jest niedopuszczalne. Dopiero po interwencji strony polskiej przeniesiono go do celi jednoosobowej.", + "11245": "Włosi pozbawieni zostali we wtorek gazet i dzienników radiowo-telewizyjnych z powodu 24-godzinnego strajku dziennikarzy. Włoskie agencje prasowe strajkowały 24 godziny, w poniedziałek i we wtorek wznowiły nadawanie serwisów. Dziennikarze włoscy strajkują na apel Krajowej Federacji Prasy dla poparcia swoich żądań odnowienia umowy zbiorowej.", + "11246": "Zapierające dech w piersiach akrobacje lotnicze w wykonaniu Sebastiana Chrząszcza były ozdobą Święta Lotnictwa, które w niedzielę obchodzono w Aeroklubie Opolskim. Na zorganizowany z tej okazji piknik przybyło kilka tysięcy opolan. Nawet nie najlepsza pogoda nie odstraszyła miłośników lotnictwa.", + "11247": "Wczoraj przez bite sześć godzin co kilkadziesiąt sekund nad opolskim amfiteatrem wybuchały salwy śmiechu. \"Strzelało\" nimi około 3,5 tysiąca ludzi, którzy mimo deszczowej pogody przyszli na \"Wielki Fajer na 103,2, czyli śląski wieczór kabaretowy\". W niedzielę amfiteatr przywitał publiczność - w większości osoby po czterdziestce - oryginalną śląską, wiejską scenografią.", + "11248": "W wieku 88 lat zmarł w niedzielę w Tokio znany japoński reżyser Akira Kurosawa. Kurosawa - najgłośniejszy japoński reżyser filmowy i scenarzysta - zyskał światową sławę przede wszystkim dzięki swemu historycznemu filmowi \"Rashomon\", uhonorowanemu na festiwalu filmowym w Wenecji w 1951.", + "11249": "- Prezyden RP Aleksander Kwaśniewski obiecał, że jeszcze w czwartek wieczorem rozpocznie w Sejmie mediacje w sprawie podziału terytorialnego kraju - powiedział nam Ryszard Wilczyński, przewodniczący opolskiego Sejmiku Samorządowego, który uczestniczył w Warszawie w marszu protestacyjnym pięciu zagrożonych likwidacją województw. Taką obietnicę otrzymała grupa bydgoszczan, która uczestniczyła wczoraj w spotkaniu z Aleksandrem Kwaśniewskim.", + "11250": "Przyłączyły się w ten sposób do ogólnopolskiej jednodniowej akcji protestacyjnej środowiska medycznego. W szpitalach wstrzymano zaplanowane operacje, zabiegi i badania. Przyjmowano tylko chorych z zagrożeniem życia. Tak było m.in. w Opolu, Nysie, Krapkowicach, Kluczborku, Strzelcach Op. W tej ostatniej miejscowości odbył się miniwiec lekarzy i pielęgniarek na dziedzińcu szpitala.", + "11251": "\"Był strach i łzy, jest uśmiech i radość\" - taki napis widnieje na tablicy pamiątkowej przytwierdzonej do ściany obok wejścia do Domu Dziecka przy ulicy Powstańców Śląskich 14 w Opolu. Wychowankowie placówki zadedykowali go wszystkim, którzy przyczynili się do odbudowania ich domu po powodzi.", + "11252": "Największy zespół rockowy świata - The Rolling Stones - wystąpi późnym latem na Stadionie Narodowym w Chorzowie. Ustalony już termin 14 sierpnia najprawdopodobniej przesunie się z powodu wypadku gitarzysty Keitha Richardsa. Koncert Stonesów będzie częścią gigantycznej trasy koncertowej promującej płytę \"Bridges To Babylon\". Zespół wystąpił już z kilkudziesięcioma koncertami w obu Amerykach.", + "11253": "Każdy duży sklep samoobsługowy lub mięsny wyposażono w krajalnice do wędlin. Nie posiadają ich, niestety, mniejsze sklepy, stoiska na targowiskach ani też sklepiki wiejskie. Trudno też spotkać krajalnice do serów twardych. Wielu klientów unik kupowania wędlin w kawałku, jak również drogich serów, ponieważ jest to nieekonomiczne (w domu, przy pomocy noża niełatwo pokroić je w cienkie jak pergamin plasterki).", + "11254": "Członkowie delegacji z Biełgorodu, którzy od kilku dni zwiedzali Opolszczyznę, przywieźli dla nas dary: karetkę pogotowia i pieniądze dla Państwowego Domu Dziecka w Chmielowicach. Karetka, wartości 62 tys. zł, została przekazana Wojewódzkiej Kolumnie Transportu Sanitarnego w Opolu. A kluczyki do niej, m.in. w obecności wojewody Ryszarda Zembaczyńskiego, wręczył pierwszy zastępca premiera obwodu biełgorodzkiego Wiaczesław Iwanienko.", + "11255": "30 proc. respondentów opowiedziałoby się w referendum przeciw powiatom i za utrzymaniem 49 województw. 14 proc. ankietowanych chciałoby pozostawić obecną liczbę województw i utworzyć w ich ramach samorządowe powiaty. 6 proc. zadeklarowało, iż nie wzięłoby udziału w referendum.", + "11256": "W czwartek rano prezydent odbył godzinną rozmowę z premierem, po południu Aleksander Kwaśniewski udaje się na Światowe Forum Gospodarcze w Davos. Prezydent poinformował, że z premierem rozmawiał m.in. o reformie samorządowej oraz o zmianie na stanowisku komendanta głównego policji.", + "11257": "Cztery koncert zagra na Opolszczyźnie kultowa już grupa \"Stare Dobre Małżeństwo\". Zespół od 15 lat cieszy się niezmienną popularnością. Zaczną 6 lutego w Paczkowie. Potem zagrają kolejno: w Brzegu (6.02), Namysłowie (8.02) i Krapkowicach (9.02.). Dominować będą piosenki do tekstów Edwarda Stachury.", + "11258": "W tym roku w Łódzkiem skradzino już prawie 4,5 tys. samochodów. Najwięcej fiatów, volkswagenów, polonezów, mercedesów oraz nissanów. Ostatnio plagą stały się kradzieże samochodów japońskich, które do tej pory nie ciszyły się wzięciem u złodziei. Auta są kradzione dla okupu. Giną więc wozy, których właściciele nie ubezpieczają ze względu na wysokie stawki.", + "11259": "Już w przyszłym tygodniu rozbłysną lampy w parku Źródliska II. Oświetlona zostanie główna aleja od pl. Zwycięstwa do ul. Targowej. Zabytkowe latarnie, które przywieziono z Gdańska, już stoją. Lampy są stylowe podobne do tych, które świecą w parku Źródliska I. Kończą się inwestycje w łódzkich zieleńcach.", + "11260": "Wczoraj po południu po ul. Dąbrowskiego w rejonie ul. Tatrzańskiej paradowało dwóch młodych - 23 i 24 lata - mężczyzn... ze skrzynką pocztową w rękach. Obaj byli pijani. Policjanci odwieźli delikwentów do izby wytrzeźwień. Mężczyźni zarzekali się, że skrzynkę ktoś wcześniej zerwał ze słupka, oni ją tylko znaleźli.", + "11261": "Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił w obronie inwalidów wojennych i wojskowych, którym wprowadzono obowiązek płacenia za pobyt w sanatoriach uzdrowiskowych. RPO interweniował w sprawie zwolnienia inwalidów z tych opłat już w 1993 r. Wówczas minister zdrowia zgodził się z opinią RPO i zmienił zasady.", + "11262": "Ponad sto łabędzi krzykliwych koczuje od kilku dni na polach tuż przy szosie Sławno-Słupsk. Ptaki, ku utrapieniu rolników, żywią się oziminą i ani myślą o podróży do cieplejszych krajów. Łabędzie krzykliwe występują przede wszystkim w Skandynawii i północnych rejonach Rosji. W Polsce zatrzymują się przy przelotach wiosennych i jesiennych do cieplejszych miejsc.", + "11263": "Kwitnie handel paszportami. Piloci biur podróży twierdzą, że potrafią na pierwszy rzut oka rozpoznać turystę, który ma zamiar sprzedać dokument. Najwięcej osób wraca do kraju z dokumentami konsularnymi z Niemiec i Wspólnoty Niepodległych Państw. Za polski paszport można dostać za wschodnią granicą nawet tysiąc dolarów.", + "11264": "Są również kredki za 17 zł, plastelina za 10 złotych oraz zeszyty do wycinanek z samoprzylepnym papierem za 6 złotych 10 arkuszy. Amerykańskie pióro dla pierwszaka można kupić za 60 złotych, a niemieckie za 36. Podręczniki dla siedmiolatka kosztują około 150 złotych.", + "11265": "Cztery miesiące temu również zdrożały leki nasercowe. Przed podwyżką kosztowały 1,50 zł. Teraz nawet dziesięć razy więcej. Wytwarza je krajowy przemysł farmaceutyczny i nie mają tańszych zamienników. Drogie są także leki pomagające zwalczyć negatywne skutki chemioterapii. Najskuteczniejsze, zalecane przez lekarzy, kosztują 100 zł.", + "11266": "Na ul. Kolumny zginął wczoraj pod ciężarówką mężczyzna w średnim wieku. Świadkowie twierdzą, że pieszy rzucił się pod koła rozmyślnie. - Przed wejściem na ulicę patrzył na samochód - opowiadają. - To musiał być samobójca. Denat nie miał przy sobie dokumentów. Policja prosi osoby, które mogą pomóc w jego identyfikacji o kontakt z nr. telefonu 635-25-00.", + "11267": "Jacht, skonfiskowany na rzecz Skarbu Państwa po ucieczce Kuklińskiego w 1984 r. na zachód, został pułkownikowi uroczyście przekazany 3 maja tego roku, podczas jego wizyty w Gdańsku. Już wówczas Kukliński wspomniał, że nie będzie w stanie opłacić obowiązującego w Polsce podatku od darowizny. Pełnomocnik pułkownika zwrócił się do Ministerstwa Finansów z prośbą o załatwienie tej sprawy.", + "11268": "W ubiegłym roku w regionie północno-wschodnim wydarzyły się dwie katastrofy lotnicze. W kwietniu do jeziora Śniardwy wpadł śmigłowiec Mi-2 należący do 49. Pułku Śmigłowców Bojowych w Pruszczu Gdańskim. W wyniku \"niefrasobliwości lotniczej - m.in. niezdyscyplinowania załogi i naruszenia obowiązujących przepisów\" zginęło dwóch żołnierzy, a trzech zostało rannych.", + "11269": "W piątkowy wieczór doszło do dyskusji o przyszłości oddziału telewizji regionalnej w Białymstoku. Spotkanie poprowadził dyrektor TVB Kazimierz Puciłowski. Wzięli w nim udział parlamentarzyści trzech województw północno-wschodniej Polski, wojewodowie oraz wiceprezes TVP SA Marian Zalewski. W trakcie spotkania zgłoszono kilka krytycznych uwag pod adresem regionalnego ośrodka.", + "11270": "Martwy bielik znaleziony 10 stycznia w pobliżu Suraża na uroczysku Bindziugi, padł z wyczerpania i głodu. Takie orzeczenie wystawił dr Krzysztof Lewandowski z wydziału biologii Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie, który zajął się wypreparowaniem ptaka.", + "11271": "Po feriach zimowych do nowej szkoły wprowadzili się uczniowie Liceum Ogólnokształcącego w Drohiczynie. Poprzednia siedziba nie nadawała się już do użytkowania ze względu na stan techniczny. Wojewoda białostocki przekazał wcześniej budynki prawowitemu właścicielowi czyli kurii biskupiej w Drohiczynie. Nowa szkoła i jej otoczenie są wykończane głównie własnymi siłami rodziców i gminy.", + "11272": "Czwartkowa noc i piątkowy ranek w regionie północno-wschodnim stały pod znakiem burz i silnego, porywistego wiatru. W nocy nad Bielskiem Podlaskim przeszła burza, która uszkodziła głównie drzewa i sieci energetyczne. Piorun był też przyczyną pożaru obory w Bujnowie. Nikt z ludzi nie ucierpiał podczas wichury. Burzowo było też w Białymstoku, co widać na zdjęciu.", + "11273": "Podwyżki nie obejmą reszty województwa. Jak poinformował Jan Gardocki, dyrektor I Inspektoratu PZU w Białymstoku, zgodnie z dyrektywami centrali PZU, od 1 sierpnia Białystok znajdzie się w tzw. IX grupie szkodowości. Dotychczas ryzyko zagrożenia wypadkami oceniano w naszym mieście o punkt niżej. Awans do wyższej grupy ryzyka oznacza automatyczny wzrost - według dyrektora Gardockiego, średnio o 10 procent - składek za obowiązkowe ubezpieczenie OC.", + "11274": "Wśród powodów odejścia z klubu Akcji posłowie Rodziny wymieniali sprzedaż Stoczni Gdańskiej. - Dla nas priorytetem było, aby ona istniała, produkowała i dawała miejsca pracy - tłumaczył Żak, dodając, że dzięki zbiórce zorganizowanej przez AWS tak się stało.", + "11275": "Wczoraj grupa posłów AWS przesłała do laski marszałkowskiej projekt ustawy dekomunizacyjnej, pod którym podpisało się 105 parlamentarzystów. Zgodnie z projektem, dekomunizacji mają podlegać członkowie PZPR od szczebla dzielnicowego i gminnego w górę oraz byli funkcjonariusze SB.", + "11276": "Punkt Interwencji Kryzysowej przede wszystkim udziela kilkudniowego noclegu dla ofiar przemocy. Oferuje również pomoc w załatwianiu spraw urzędowych z prawnikiem, policją i pracownikiem socjalnym. Budynek otrzymany od parafii wymaga remontu, a placówka nie otrzymała jeszcze żadnej dotacji. Planowana modernizacja ośrodka wyniesie około 90 tysięcy złotych.", + "11277": "Chłopiec odszedł na moment od matki, z którą czekał na przystanku na autobus do Białegostoku. Zbiegł po skarpie na oblodzony betonowy brzeg zalewu i zniknął pod wodą. Wokół było wielu wędkarzy, ale nikt nie widział tonącego chłopca. Po prawie dwóch godzinach poszukiwań zwłoki dziecka znaleźli miejscowi strażacy.", + "11278": "Od 1 marca stypendia dla bezrobotnych absolwentów wynoszą: w okresie odbywania szkolenia - 251 zł (60 proc. zasiłku podstawowego), w okresie odbywania stażu - 419 zł (100 proc. zasiłku), w okresie kontynuowania nauki - 251 zł (60 proc. w rejonach \"zagrożonych\").", + "11279": "Świadek ten był wezwany na wniosek Rzecznika Interesu Publicznego. Tomaszewski był rozgoryczony tak długim odroczeniem swojego procesu. Sędzia Grzegorz Karziewicz wyjaśnił dziennikarzom, że powoła swoich świadków - współpracowników z Solidarności, ale dopiero wtedy, gdy skończą zeznawać świadkowie Rzecznika.", + "11280": "W imprezie weźmie udział około 200 przedstawicieli środowiska medycznego, prawniczego i biznesu, którzy będą mogli uczestniczyć w loterii fantowej, aukcji obrazów oraz wysłuchać koncertu Bogusława Meca. Pieniądze uzyskane z balu będą przeznaczone na zakup sprzętu dla Kliniki Kardiologii Akademii Medycznej w Białymstoku.", + "11281": "Prawdopodobnie już w przyszłym roku kontrole drogowe będą przeprowadzać nie tylko policjanci, ale również inspektorzy drogowi. Będą oni sprawdzać, czy przewoźnicy towarów, zarówno krajowi jak i zagraniczni przestrzegają przepisów dotyczących korzystania z dróg. W Ministerstwie Transportu i Gospodarki Morskiej jest już gotowy projekt ustawy o inspekcji transportu drogowego.", + "11282": "Pięcioletnia dziewczynka, porwana wczoraj przez 65-letniego mężczyznę w Chorzowie na Śląsku, odzyskała wieczorem przytomność. Dziecko przez kilka godzin było w śpiączce. Jego życiu nie zagraża już niebezpieczeństwo. Według dyżurnego Komendy Miejskiej Policji w Chorzowie po przebudzeniu dziecka stwierdzono, że zostało ono upite.", + "11283": "Głównym postulatem związkowców było żądanie zwolnienia pani wiceprezes. Zarzucali jej naruszenie praw pracowniczych i niekompetencje. Odmiennie pracę wiceprezes oceniał Zarząd Miasta, wstrzymując się z jej odwołaniem. Konflikt zaostrzył się w ciągu ostatnich dni. Gdyby Celina Szulc pozostała na stanowisku, związkowcy zamierzali ogłosić wczoraj strajk okupacyjny w łomżyńskich wodociągach.", + "11284": "Brytyjczyk Jim Brightwell widział już dziesięć całkowitych zaćmień Słońca w różnych częściach świata i mówi, że woli obserwację tego zjawiska nawet od seksu. Środa jest dla Brighwella ważnym dniem; o godzinie jedenastej, 11 minut i 11 sekund, po raz jedenasty w życiu zobaczy całkowite zaćmienie Słońca.", + "11285": "W piątek policjanci zatrzymali sprawcę kolizji, który jechał samochodem marki Honda. po sprawdzeniu okazało się, że auto zostało przed miesiącem skradzione we wsi Dubiny koło Hajnówki. Kolejne czynności doprowadziły do zatrzymania dwóch sprawców kradzieży (mieszkańcy podhajnowskich wsi) oraz dwóch paserów. Po przeszukaniach w ich mieszkaniach i posesjach funkcjonariusze odzyskali wiele skradzionych przedmiotów.", + "11286": "W tym roku inkasenci Zakładu Gazowniczego w Białymstoku będą wystawiać rachunki za gaz w blokach co trzy miesiące. Dotychczas lokatorzy budynków, w których zainstalowane są gazomierze, płacili za gaz co dwa miesiące. Okazuje się, że część mieszkańców Białostockiego wolałaby płacić po staremu.", + "11287": "Pierwszy z ujawnionych przemytów miał miejsce w kwietniu 1994 roku. Niemcy zabrali wówczas z wiejskiej stodoły około 10 tysięcy sztang Marlboro. Przy załadunku asystował Stanisław M. Przyjechał tam w mundurze, samochodem policyjnym kierowanym przez innego policjanta. Naczelnik nie pomagał przenosić papierosów, ale brał udział w rozliczeniu finansowym.", + "11288": "Z lotniska udali się na spotkanie z misją OBWE, która przyleciała tym samym samolotem. Zgodnie z porozumieniem zawartym z Unią Europejską, dyplomaci mają miesiąc na uprzątnięcie i opuszczenie swoich rezydencji w Drozdach. W zamian białoruskie władze pomogą im w znalezieniu nowych pomieszczeń i wypłacą odszkodowanie za zmianę standardu i inne niedogodności.", + "11289": "Amerykański eskmistrz świata wagi ciężkiej Mike Tyson (na zdjęciu) powrócił na ring po odzyskaniu licencji boksera zawodowego i w nocy z soboty na niedzielę w Las Vegas znokautował w piątej rundzie Francoisa Bothę z RPA. Walka w hotelu Grand MGM musiała rozczarować tych miłośników pięściarstwa, którzy oczekiwali czystego, arcyciekawego pojedynku.", + "11290": "Ostatnia ekspertyza, przeprowadzona w czerwcu przez rzeczoznawców i biegłych z Ministerstwa Ochrony Środowiska, określa w sposób jednoznaczny stopień zagrożenia dla jeziora. Stwierdzono w niej m.in., że w przypadku wstrzymania prac rekultywacyjnych należy się liczyć z naturalnym i niekontrolowanym przemieszczaniem się wolnej ropy wraz z wodami gruntowymi.", + "11291": "Młody mężczyzna skoczył na głowę z pierwszego piętra świdnickiego sądu tuż po tym, gdy sędzia wydał nakaz jego aresztowania. Z połamanymi kończynami i uszkodzonym kręgosłupem przestępca trafił do szpitala. Na salę mężczyzna został doprowadzony wraz z trzema innymi kolegami w wieku od 17 do 19 lat. Zostali zatrzymani, gdyż po zablokowaniu drogi szlabanem i skatowaniu właściciela auta, ukradli samochód wart ok. 31 tys. zł.", + "11292": "Komendant szpitala mówi, że nie rozumie, dlaczego zdecydowano się wieźć pacjenta właśnie do jego placówki, podczas gdy inna była bliżej i lepiej przygotowana do właściwego i szybkiego zdiagnozowania chorego. Dyrektor pogotowia natomiast tłumaczy - \"Chory, to były wojskowy. Wybór tamtego szpitala wydawał się więc właściwy\".", + "11293": "Szlifierz kamieni szlachetnych, farmaceuta, zmianowy w izbie wytrzeźwień - to jedne z najbardziej pożądanych zawodów na rynku pracy województwa śląskiego. Nie ma natomiast pracy dla górników i mechaników urządzeń przemysłowych. System kształcenia w województwie śląskim jest niedostosowany do potrzeb rynku pracy - wynika z badań Zakładu Badań Ekonomicznych i Społecznych Głównego Instytutu Górnictwa w Katowicach.", + "11294": "Jeszcze tylko dzisiaj w koszalińskim biurze obsługi klientów Telekomunikacji Polskiej SA (przy ul. Racławickiej) można oglądać wystawę fotografii z planu zdjęciowego filmu \"Quo vadis\" w reżyserii Jerzego Kawalerowicza. Są na niej zdjęcia autorstwa Piotra Bujnowicza i Krzysztofa Wojciechowskiego (również to prezentowane poniżej).", + "11295": "Do Wydziału Gospodarczego Komendy Miejskiej w Szczecinie dotarła informacja o tym, że pracownica jednego z hipermarketów wyłudzała pieniądze od prowadzącego w nim bistro handlowca. Za powiększenie stoiska z lodami miała wziąć od niego 2 tysiące zł. Z każdego miesięcznego utargu żądała 20 procent zysków.", + "11296": "Jeszcze parę tygodni temu szpital w Goleniowie był dziwnym \"kadłubowym\" organizmem, łączącym w praktyce dwie, oddalone od siebie o ponad 25 kilometrów, lecznice. Władze gminy Nowogard nie akceptowały takiego stanu rzeczy, dlatego przystąpiły, mając poparcie lokalnej społeczności, z wnioskiem o przejęcie na swój gminny garnuszek miejscowego szpitala.", + "11297": "Przypomnijmy, że w ubiegły poniedziałek około godz. 19.20 nastolatkowi nazywanemu \"Domino\" wybuchła zawartość reklamówki. Jego kompani czym prędzej się ulotnili, a on z urazami ręki trafił do szpitala. Na miejscu specjalna ekipa zbadała pozostałości po eksplozji.", + "11298": "Dziś rozpoczyna się w Szczecinie wizyta delegacji chińskiej prowincji Guandong (Kwantung). Na czele delegacji, w której składzie są przedstawiciele departamentów kultury, pracy i opieki społecznej, biura spraw zagranicznych oraz wiceprezydenci miast Nanhai i Zhongzhan, wicegubernator Zhong Qiquan.", + "11299": "Pierwszy dzień listopada dla służb publicznych to jednak nie święto, ale przede wszystkim okres ogromnej mobilizacji. Nad bezpieczeństwem w Zachodniopomorskiem czuwało 2500 policjantów, w tym 500 z drogówki. Sterowali ruchem w pobliżu cmentarzy, kontrolowali trzeźwość kierowców poruszających się drogami województwa.", + "11300": "Budowa jednego z najbardziej znanych na świecie budynków rozpoczęła się w październiku 1792 roku, a decyzję w tej sprawie podjął George Washington, który sam wybrał miejsce \"prezydenckiego domu\", lecz nie zdążył w nim zamieszkać. Pierwszą parą prezydencką, która wprowadziła się do nowej rezydencji, zbudowanej według projektu architekta pochodzenia irlandzkiego Jamesa Hobana, byli John i Abigail Adamsowie.", + "11301": "Kontrolę prywatyzacji jednoosobowych spółek Agencji WRSP Izba przeprowadziła na zlecenie sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zbadano działania prywatyzacyjne dokonywane przez agencję w latach 1997-1999. NIK podkreśla, że w czasie prywatyzacji AWRSP następowało pogorszenie sytuacji ekonomicznej Polski.", + "11302": "W piątek (3 bm.) do świnoujskiego portu wojennego wpłynie zespół okrętów wchodzący w skład Sił Natychmiastowego Reagowania NATO. Dzień wcześniej natowski dywizjon wraz z jednostkami Polskiej Marynarki Wojennej przeprowadzi ćwiczenia na Zatoce Pomorskiej. Zespół składający się z siedmiu okrętów sił morskich Niemiec, Wielkiej Brytanii, Belgii, Norwegii i Danii nosi nazwę Mine Countermemeasures Force North Europa.", + "11303": "Przez cały rok trwają zmagania uczniów, szkolne i międzyszkolne, w różnych typach szkół i rozmaitych dyscyplinach sportowych. Najważniejsze, że młodzież oprócz nauki ma możliwość przyjemnego i pożytecznego spędzania wolnego czasu. Taki model rozrywki - gdzie nie wynik jest najważniejszy, lecz masowy udział - jest ze wszech miar godny propagowania.", + "11304": "Na szczęście wicher zdrowo rozwiał nas po świecie i nasz mały teatrzyk STS wszędzie ma swoich ludzi. Holowany przez nich na łańcuchu szczęścia siedziałem na dziko w tym pierwszym naszym torontońskim mieszkaniu na Charles Street jak mysz pod miotłą, gdy nagle ktoś zapukał do drzwi....", + "11305": "Rysiek dziękował Bogu, że nie wręczył prezesowi dolara w parku, boby wtedy nie miał czego szukać. A tak jest dziś człowiekiem sukcesu. Powiodło mu się. Wąż w kieszeni go uratował.", + "11306": "Gość w wełnianej czapce, pomyślałem, co prawda pasjonuje się nie wężami, lecz psami, niemniej nigdy nie wiadomo, czy jak wróci do domu, nie okaże się kimś innym niż w parku.", + "11307": "Miało to jednak taką samą szansę na powodzenie jak próba rozmowy Wojtka Szczuckiego z suką Norą w Queens Parku. Teraz Wojtek miał łzy w oczach i ocierał je ukradkiem. Stał przy swej filipińskiej żonie Neryssie, którą ten pogrzeb wyraźnie zszokował. Słuchała gry Józia z szeroko otwartymi ustami. Nasze wzruszenie i jej się udzieliło.", + "11308": "Tak to jest z nami artystami. Nie tyle talent, co ślepy przypadek i fortuna rządzą naszą karierą. I te trzydzieści dwa w końcu nigdy niezrealizowane młotki, które, waląc na oślep po głowie, często nas dobijają.", + "11309": "Andrzej Pawłowski patronował naszym malarzom i pisał recenzje z wystaw artystycznych do „Związkowca”. Pewnego dnia powiedział mi, że zastępcą redaktora naczelnego pisma jest Robert Długoborski. Roberta znałem z Programu III Polskiego Radia jako młodego redaktora.", + "11310": "Kazał Paoli przynieść sobie drinka. Wypił go i otarł usta ręką. Chwycił palcami za dolną wargę i ściskając ją jak w cęgach, przez chwilę dumał posępnie. Pierwszy raz widziałem go w takim stanie. Ręce mu drżały, gdy podnosił szklankę. Poprawiał wciąż aparat w uchu, jakby chciał lepiej usłyszeć. Dopiero teraz zdałem sobie sprawę z jego wieku. W końcu jest po osiemdziesiątce. Ma prawo wysiąść. Dosyć przeżył. Konia by powaliło.", + "11311": "W ten sposób na jesieni 1992 roku wziąłem maszynę do pisania i poleciałem do San Diego. Salon w San Diego, który od czasu mego wieczoru autorskiego gościł plejadę gwiazd z Polski i Stanów, niedługo będzie obchodził swoje dziesięciolecie. Oczywiście jako „pisarz miły” i salonowy pionier zostałem znów zaproszony.", + "11312": "Ustaliliśmy ze Stachem, że jeszcze trochę pociągnę pismo dla honoru domu i odejdę. Szkoda by było niszczyć dziennik, który ciekawie się rozwijał i przełamywał monopol prasowy Dąbrowy. Szukałem na gwałt następcy. Tym bardziej wściekałem się na Piotra za jego szaleństwo. Zostawił mnie „z ręką w nocniku”. Byłby wymarzonym szefem. Ale stało się. Chłopcy zrobili swoje.", + "11313": "Nie bardzo mogłem sobie wyobrazić, że za miesiąc będę w Toronto. John Roder otrzymał propozycję objęcia nowego laboratorium przy znanym szpitalu Mount Sinai Hospital i z całym zespołem z Kingston przenosił się do Toronto. Jak mało który z Kanadyjczyków interesował się historią naszego kraju. Z wielkim trudem próbował ją zrozumieć. Zdziwienie Roderów w kwestiach u nas oczywistych było czasem wzruszające i świadczyło o wielkiej przepaści, jaka dzieliła nasze dwa światy.", + "11314": "Z.D. – Tym bardziej chcielibyśmy usłyszeć. Pan Bielski pełni teraz publiczne funkcje...", + "11315": "R.C. – Ja też, panie redaktorze. I mam prawo do prywatności...", + "11316": "Z.D. – Ale pan został zlustrowany. I nie ma pan nic do ukrycia.", + "11317": "R.C. – To prawda.", + "11318": "Z.D. – A on nie.", + "11319": "R.C. – Nie będziemy lustrować w Kanadzie. To niczemu nie służy.", + "11320": "Z.D. – Stąd pewnie zwinął żagle i przeniósł się do Kanady?!", + "11321": "R.C. – Możliwe. Wiem tylko, że jego żona jeszcze w Nowym Jorku zdecydowała się wrócić z synem do kraju. A on przez parę lat pracował w piekarni...", + "11322": "Z.D. – A dziś w gazecie poucza nas i potępia innych. Jako Newyorker. Tak podpisuje swoje felietony. Ciekawe, pod jakim pseudonimem działał w Stanach w naszych służbach. Pewnie Konrad...", + "11323": "Nie przeżył tego dnia. A grajcar, o którym pisał, to było roczne stypendium twórcze. Miałem je pobierać w miesięcznych ratach.", + "11324": "Napisałem, oczywiście, o Farmerze dłuższe wspomnienie. Dołączyłem do niego parę zdjęć. Dwa z wczesnej młodości i to ostatnie, które robiłem w stajni. Jak stoi przy swej karej klaczy Aleksie uśmiechnięty, ze szczęśliwą twarzą lwa Bongo. Nie zdążył tego zdjęcia obejrzeć, ale myślę, że by mu się spodobało.", + "11325": "R.C. – Ale skansen Jana Podolca jest całkowicie prywatny i ma jeszcze jedną atrakcję, której wasz na pewno nie ma.", + "11326": "Z.D. – Mianowicie?", + "11327": "R.C. – Plener.", + "11328": "Z.D. – Nasz Black Creek Village też ma plener...", + "11329": "R.C. – Ale nie rzeźbiarski. O plenerze rzeźbiarskim mówię, panie redaktorze. Nie sądzę, by był w waszym czarnym strumyku.", + "11330": "Z.D. – My żartujemy, że Niagarę należy na jakiś czas oddać do remontu i wyłączyć, żebyśmy nie musieli nad nią wozić bez przerwy gości z Polski. Myślę jednak, że takie muzeum ptactwa kanadyjskiego pod nazwą na przykład »Blue Jays«, ten piękny ptak o niebieskich skrzydłach jest – jak wiadomo – znakiem firmowym najlepszej naszej drużyny w palanta, cieszyłoby się ogromnym powodzeniem.", + "11331": "Tę hekatombę biedronek potwierdził również Tadeusz Gonsik, tyle że mówił o nich jako o pladze. W jego ukochanej „Ostoi” zniszczyły mu lipy, których nasiona wiózł z Polski, tak że je znienawidził. „Dawniej w Nowogródku kochałem boże krówki, a teraz widzę, że to szkodniki! – rzekł zdziwiony. – Muszę wszystko spryskiwać. Takich chmar biedronek w życiu nie widziałem. I do tego one strasznie gryzą” – poskarżył się swym śpiewnym, kresowym akcentem...", + "11332": "Ją też coś musiało oszołomić. Kiedy opuściłem głowę i zdjąłem dłoń z zesztywniałej szyi, twarz Jovanki opadła powoli, ocierając się aksamitem policzka o mój szorstki zarost. Leżała z nosem wtulonym w mój obojczyk, łaskocząc mnie włosami w ucho i oburącz przytrzymując się mych ramion. Była strasznie ciężka, strasznie ciepła i strasznie miła w dotyku.", + "11333": "Oczywiście zwilgotniały. Na chwilę.", + "11334": "Mogliśmy mieć dużo szczęścia, ale szansa, że skończy się to miażdżącym wynikiem dwa do zera, była prawie żadna. Z rachunku prawdopodobieństwa wynikało, że jeśli nawet załatwimy tamtych, zwycięstwem ucieszy się tylko jedno z nas. Sto godzin temu poszedłbym na taki układ. Teraz nie umiałem.", + "11335": "Niemal od razu serce podeszło mi bliżej gardła. W jednej z nisz stał ni to worek, ni plecak, sprawiający wrażenie nowego. Rozglądałem się, prowadząc lufę śladem spojrzenia. Nic, cisza i pustka. Podłoże upstrzone było drobnymi odchodami, może ptaków, może nietoperzy. Ktokolwiek zostawił plecak, nie zamieszkiwał tutaj.", + "11336": "Diabli wiedzą, dokąd doprowadziłaby nas ta rozmowa. Na szczęście na drodze pojawiła się astra. Usiadłem obok Doroty, klnąc w duchu firmę Opel, która nie pomyślała o wypuszczeniu tego modelu z trzema rzędami foteli. Dwa wymuszały swego rodzaju deklarację.", + "11337": "Przed domem Bulatovicia wyłączyła silnik i wysiadła, nie pytając mnie o zdanie.", + "11338": "Wówczas uznałem to za zbędną złośliwość, bo choć od dawna w milczeniu, Dorota niczym innym się właściwie nie zajmowała. Jej uwagę zdawała się zaprzątać wyłącznie kwestia przetrwania, a ponieważ miała na karku tylko samą siebie, doszedłem do wniosku, że jakoś sobie radzi. Kilometr dalej nadal tak uważałem. Nawet wtedy, gdy pień mijanej przeze mnie sosny zadudnił nagle głucho.", + "11339": "Plecy dziewczyn były czarne. Nie na tyle jednak, bym przegapił, że tylko te Doroty przecina pasek stanika, w przypadku zaś Jovanki jest to wyłącznie czerń pokrytej szlamem skóry. Szedłem powoli, dając jej czas, by usiadła inaczej, trochę dalej od słonecznych promieni, za to wyraźnie tyłem i jeszcze dalej od osi mego spojrzenia.", + "11340": "Siedziałem w ciemnym barakowozie, wpatrując się w niewyraźny zarys półlitrówki. Zawierała jeszcze jakieś sto gramów żytniej i gdyby dolać je do tego, co już wypiłem, może zapomniałbym, że po świecie chodzi jakiś Chruślak. Kiedy usłyszałem ten dźwięk, decyzja zalania się w pestkę jeszcze nie dojrzała. Mógłbym tak siedzieć i następne dwie godziny.", + "11341": "Znów zapachniało celą. Uznałem, że wymienił pierwszą z brzegu porę w ramach stawiania świadka w krzyżowym ogniu pytań, chcąc zbić dziewczynę z tropu: że liczy się trzynasta dziesięć i alibi na ten czas załatwia sprawę. Chyba byłem bliski prawdy – jednak nie całej.", + "11342": "Tym razem rzucił granat zaczepny, walcowaty. Trudno przeoczyć kształt obiektu, który odbija się kolbą jak tenisową rakietą. Nie powiem, bym zastanowił się nad tym, co robię. Dopiero potem, gdy paskudztwo wybuchło za okopem, pomyślałem, że nie wygłupiłem się tak bardzo.", + "11343": "Pośliniła palec i zaczęła trzeć. Skóra wokół poczerwieniała, a w kącikach ust pojawił się grymas skrywanego bólu. Rozzłościłem ją i widać było, że gotowa jest znęcać się nad nogą, ale chociaż byłem pod wrażeniem, zauważyłem, że równie mocno przytrzymuje skarpetę, zapobiegając zsunięciu się jej z przedniej części stopy.", + "11344": "Na kolację, oprócz gulaszu, był chleb i masło, a do masła dodano nóż. Do dziesiątej udało mi się za jego pomocą wyciągnąć listwy z plastikowego okna i nie rozbić przy tym szyby. Przygotowałem też namiastkę drewnianej łopatki, zastąpił ją widelec, dobrze owinięty chustką. Dorota zjawiła się o dziesiątej dziesięć. Błyskawicznie usunąłem plastikowe kliny i wyjąłem szybę z ramy.", + "11345": "Sofia ze szpitala przeniosła się do narzeczonego, który co prawda mieszkał w dwudziestometrowym pokoju w mieszkaniu matki, ale nigdy jej nie uderzył, choć do miękkich facetów też nie należał. Klub przeniósł się do osiedlowych garaży pod blokami. Ich mieszkańcy do dzisiaj pamiętają wojnę z rozwydrzoną młodzieżą, wojnę o prawo do spokojnego snu, którą w końcu wygrały dla nich oddziały gestapowskiej policji. Wiele się jeszcze musiało wydarzyć, zanim to nastąpiło.", + "11346": "Zerknął na siedzącą z tyłu Sofię. Chyba schodziły z niego te ostatnie kreski. – Zawieźć cię do was? – spytał. Skinęła głową i gapiła się dalej przez okno. W końcu spytała: – O co ci chodziło z tym tam, na końcu, że ty nie oszukujesz, z narkotykami niby? – Julek zdrętwiał i wytłumaczył nieskładnie, że to taki żart, ale chyba nie przekonał dziewczyny.", + "11347": "Mówili sobie, że są jak kapłani, powracający do świątyń zagubionych w dżungli. Otwierali na nowo zbezczeszczone ołtarze dziecięcej wyobraźni, polerowali posągi emocji, zapalali kadzidła uczuć. Odmawiali mantry o potrzebie bezpieczeństwa, śpiewali gazale o poczuciu opuszczenia, czytali święte księgi zranionych chłopców i dziewczynek. Gubili się w dawno zapomnianych słowach, z trudem nazywali drgnienia serca. Wstydzili się, ale mówili, wspominali i wypominali. Płakali jak w tanich serialach.", + "11348": "Te sady i ogrody otoczone litym murem z gliny i kamieni, sięgającym niemal wierzchołków drzew owocowych, śniły mi się po nocach i marzyłem, że uda mi się kiedyś przekroczyć wąską furtkę, zamykaną przemyślną zasuwą o wielu zapadkach, którą otwierało się drewnianym kluczem wkładanym w otwór w glinianej ścianie ogrodu czy sadu, że uda mi się przeniknąć w ich głąb, niedostępną obcym,", + "11349": "Tutejszy piasek, iskrzący się w gwałtownym słońcu wczesnego popołudnia, niczym właściwie nie różnił się od tamtego dalej na północ, w którym kopano doły pochłaniające nagie ciała umarłych, wynoszone na postojach z wagonów wzdłuż szlaku wiodącego z Panina, miejsca zesłania, na południowy wschód, przez wiele miast Rosji, a potem przez Ałma Atę, Samarkandę, Czymkent, Taszkent i Bucharę do Krasnowodzka,", + "11350": "Śniło mi się, że wprowadziłem huśtawkę w ruch obrotowy, że wraz z nią krążę dookoła coraz to prędzej i prędzej, tak że noc zmienia się w przejrzystą czarną wstęgę, przez którą prześwituje wieczność, i ogarnia mnie ona teraz, wprowadzonego na orbitę, a tam nie jestem już tylko ja jeden, nie jestem sam,", + "11351": "Bawiliśmy się w najlepsze: Obi, Kuba i ja, na brzegu przepływającego przez dziedziniec naszego zakładu strumyka, prześladując Bogu ducha winne kraby, które przypłacały życiem swoją niefrasobliwość i powolność i traciły misternie inkrustowane pancerze, które – wysuszone – dołączaliśmy do zbioru naszych łupów i trofeów, kiedy nagle dostrzegliśmy z daleka nadpływającą nieprzyjacielską fregatę,", + "11352": "My, chłopcy, zadomowiliśmy się w Esfahanie niemal natychmiast i już po kilku dniach czuliśmy się tu jak u siebie, choć różniliśmy się od swoich miejscowych rówieśników nie tylko strojem, ale jaśniejszym odcieniem skóry, a blondyni – kolorem włosów, bo tutaj wszyscy mieli gęste, czarne, często kędzierzawe czupryny, i byliśmy siebie nawzajem ciekawi, i ilekroć spotykaliśmy się, próbowaliśmy się porozumieć, ale wszystko musiało odbywać się poza słowami, bo nie znaliśmy swoich języków, było więc sporo wymachiwania rękoma i uśmiechów,", + "11353": "Uczyliśmy się tego miasta, Esfahanu, którego nazwę ja wywodziłem na własny użytek od imienia bohatera staroirańskich legend i podań – Esfandera, tego miasta z baśni tysiąca i jednej nocy i którego nigdy nie nazywałem Isfahanem – niespiesznie, jakbyśmy wiedzieli, że pozostaniemy tu długo, dłużej niż w Paninie, dłużej niż w tych uzbeckich wioskach, gdzie nie wiliśmy gniazd, przysiedliśmy tylko jak przelotne ptaki w drodze pod rodzinną strzechę, zwijając skrzydła przed dalszym lotem,", + "11354": "Wyjechało ją z Polski, wróciło. Do spożywczaków oklejonych pijakami jak gówno muchami, do schizomatki. Nie wróci. Została z tłuczkiem – kością chuja i japońską skorupą. To był jej łup, błysk marzenia wabi – gliniany Graal. Mogła sobie w nim utłuc rokokowym samojebem dziecko z krwi, spermy i chromosomów śliny. Albo ubić faceta z wiecznie zadartym ornamencikiem w rozporku.", + "11355": "Statek powoli, lekko drżąc, wypływał w pastelową przestrzeń. Głosy pasażerów, leniwie przechadzających się po pokładzie, były stłumione, dochodziły do Heleny jak przez ścianę. W miarę oddalania się od lądu odczuwała coraz większy spokój i – co było dla niej kompletnie niezrozumiałe – jakąś wewnętrzną czystość, stan szczególnej łaski.", + "11356": "Przypłynęły do niej słowa ulubionej piosenki, zaczęła je cicho nucić:", + "11357": "Dla Jerzego nie było to żadną pociechą, odwrócił się i szybko wyszedł z kawiarni.", + "11358": "Kiedy wieczorem po raz kolejny przegryzał całą historię, oprócz żalu i rozczarowania odkrył w sobie także uczucie ulgi. Powoli powracał rozsądek. Może otrzeźwił go ten ironiczny błysk w oku Zelmana... „Wiem, co pan czuje...” Dobre sobie, co ten nawiedzony bluesowo grubas mógł wiedzieć o meandrach jego serca? To nie była szczera empatia, w tym z pozoru sympatycznym odruchu współczucia ukrywała się jawna drwina.", + "11359": "Tyle się naczytała o przypadkowych spotkaniach, które w naturalny sposób rodzą bliskość. To niezrozumiałe, intymność płynąca z obcości. Coś musi przecież mocno łączyć. Nie wystarczy wspólna podróż, dwoje ludzi przemierzających ramię w ramię kawałek przestrzeni. Jak spotkanie dwóch ziarenek piasku w wąskim przesmyku klepsydry.", + "11360": "Czy rzeczywiście już się kiedyś spotkali? Szczerze mówiąc, ani trochę nie wierzyła w te patetyczne pierdóły o wędrówce dusz ani o kolejnych efektownych inkarnacjach: z konika polnego w antylopę, a później, jeśli będziesz grzeczna, w buddyjskiego mnicha.", + "11361": "Sprawiedliwie, ukrywając wstyd faworyzowania, upychała im po kieszeniach pieniądze, słodycze, po równo męcząc troską i pouczeniami. Zawsze coś, nigdy nie zostawiała ich z pustymi rękami, jakby spotkanie z nimi domagało się zadośćuczynienia, konkretnej zapłaty. Była pierwszorzędną babcią.", + "11362": "Jerzy zdał obszerną relację z podróży. Opisał barwnie i dowcipnie urok miejsca, wyżywienie, męki zakwaterowania, miłą powierzchowność sąsiadów, zalety okolicy.", + "11363": "Jaka szkoda, że Helena nie może tego zobaczyć – pomyślał. A jeśli i ona nie znalazłaby w tym nic komicznego? Może to wszystko nie było wcale śmieszne ani tragiczne, ani nawet smutne? Grupka zgwałconych przez los i historię biedaków, którzy do końca swojego życia hodują patetyczne mity. Dwa smętne, podpite samczyki, puszące się przed stadem zdziecinniałych staruszek.", + "11364": "Ważył w dłoniach mały, srebrny aparacik. Zawsze czuł wobec tych urządzeń jakiś instynktowny lęk. Niechęć. Wbrew wszystkim i wszystkiemu wzbraniał się długie lata przed posiadaniem komórki, do końca nawet nie wiedząc dlaczego. Może po prostu chciał się – od coraz bardziej nachalnego świata – odciąć, nie być na okrągło dostępny. Teraz niestety będzie musiał. Cierpliwie wycisnął numer.", + "11365": "Znalazł w niej miejsca, dotyk, o których nie miała pojęcia. Otulona nim, podtrzymywana uściskiem nad przepaścią orgazmu, próbowała swojego nowo stworzonego ciała, nie usiłując się nim oddzielić od Kamila. Zamiast się dopasowywać, przyzwyczajać do spania na jednym boku, nastrojów i upodobań, zrastali się. Razem medytowali, jedli to samo, oglądali to samo. Nie rozstawali się od dwóch miesięcy. Dopiero dzisiaj w trędowatej kaplicy rozdzielili się na kata i ofiarę. To nie była już zabawa w odpychanie – przyciąganie, ale gwałt.", + "11366": "Z nerwów zaczęła mi się psuć cera. Wypryski, trądzik (?!). Byłam na oczyszczeniu u kosmetyczki. Kupiłam nowy krem Estée Lauder na mleku i jeszcze jeden, potwornie drogi, z placenty. Placenta jest łożyskiem. Nie wiem: zwierząt? Ludzi? Trochę pomogło.", + "11367": "Muszę do dermatologa. Najlepszy, kryjący make-up już nie pomaga. Robiłam raz na tydzień piling, dwa razy maseczkę nawilżającą i nadal mam wysypkę. Krosty działają chyba jak przyciski: wcisnę jedną–wyskakuje druga.", + "11368": "Lunch z copywriterami. Oni myśleli, że byłam nówka i Miszka mnie rozdziewiczył. Wcześniej nie zauważyłam, że z tego palanta wycieka palantyna. Siedzieliśmy w nowej, modnej knajpie. Drewniane stoły, nieheblowana podłoga, nic na ścianach. Podobało mi się. Powinnam urządzić podobnie mieszkanie. Zdjąć te cholerne obrazki po właścicielu.", + "11369": "Angielscy archeolodzy porównali malowidła Buszmenów z malowidłami w jaskiniach francuskich. Buszmeni z obrzeży pustyni Kalahari bez problemu objaśnili badaczom, co przedstawia malunek przodków, i odtańczyli go w transie. Buszmeński szaman opisał transowy lot w przestworzach, prowadzony przez duchy zwierząt. Przeszywający ból, cierpienie widoczne na jego spoconej twarzy są oznaką łaski. Bóstwo wysłuchało prośby o zesłanie mocy. Droga krzyżowa miłosierdzia.", + "11370": "Strawione jedzenie krąży po organizmie, odżywiając komórki. Jego porcje powędrują w części ciała wygłodniałe witamin i energii. Wessie je mózg, wątroba, rurką pępowiny popłyną do Poli. Odżywczy obiad niechcący trafia mi jednak z żołądka do gardła. Zaciskam zęby, nie porzygam się. Poniżej, w przełyku, zaczyna się mozolna, proletariacka harówa metabolizmu, pozbawionego wydelikaconego zmysłu smaku, mam nadzieję. A jeżeli nie? I ręka albo noga mają wyrobione gusta kulinarne?", + "11371": "A ty zdziro. Zapraszasz faceta kobiety w zaawansowanej ciąży, licząc na jego erotyczne wygłodzenie. Znalazła się samarytanka z mężem i trojgiem dzieci. Może to biologiczny odruch samicy, godowy taniec jajników? Uwodzić zapładniającego skutecznie mężczyznę. Po co ma się marnować z brzemienną... Gdybym ją znała, podsunęłabym jej złośliwie najnowszy numer “Jag är gravid” (miesięcznik “Jestem w ciąży”), rozdział “Sex”. Opis wyjątkowo wyuzdanych przyjemności w ósmym, dziewiątym miesiącu.", + "11372": "Nocą słyszymy skrzypienie, jakby ktoś przechadzał się po niebie ułożonym ze starych, drewnianych desek. Otwieramy okno, nad nami krążą kanadyjki, zwołując się i przymierzając do odlotu. Skrzykują te, które wzbiły się za wysoko na wschodzący księżyc.", + "11373": "Rozbieram się do snu. Zdjęłam już z siebie wszystko. Coś jednak zostało, przyciężkie, nie moje. Najchętniej odpięłabym też brzuch. Wyciągnęła się płasko i wygodnie przy Piotrze.", + "11374": "Sztormowa opowieść Teski: po burzy pojechała na wysepkę niedaleko Okinawy. Całe wybrzeże było zasłane nie glonami, wyrzuconymi po sztormie rybami czy śmieciami. Na plaży więcej niż ziaren piasku było wpatrujących się w Teskę przerażonych oczu, wyrwanych morską burzą rybom głębinowym.", + "11375": "Chleba! Chleba! Ja tu za polskim chlebem. Szwedzi, biedny naród, nie znają zapachu piekarni, świeżego, prawdziwego chlebka. Udaje mi się wyżebrać kromkę w hotelowej kawiarni tuż przed zamknięciem. Zasypiam, ssąc chrupką skórkę przy migoczącym w telewizji Człowieku z żelaza. Jak kombatant chciałabym powiedzieć: “Tacy byliśmy młodzi: No i co? Skoro Człowiek z...,to jutro kończy się sierpień. Jedyne, z czym po latach kojarzy się «Solidarność», z kalendarzem”.", + "11376": "Milczący Europaci, ściskając między nogami aktówki, wypijają kolejne puszki piwa i miażdżą je w dłoniach. Faceci ze Wschodu siedzą spokojnie w poczekalni, gawędząc. Indyjscy biznesmeni (ciało z garnituru, głowa owinięta turbanem) mówią coraz głośniej, melodyjniej. Wystukują rytm dłońmi i zaczynają tańczyć. Podnoszą do góry ręce, śpiewają. Otacza mnie podrygująca grupka.", + "11377": "Ostatni w linii prostej potomek Konfucjusza uciekł na Tajwan w 1948. Zdewastowane pawilony Qufu, noszące niegdyś wyrafinowane nazwy: Sali Wielkiej Doskonałości, Sali Świętych Dokumentów, nawiedzały zjawy. „Sam widziałem ruszające się strzępy ksiąg” – mówi chłopak, pracujący w luksusowym chińsko-amerykańskim hotelu, zbudowanym po odnowieniu ogrodów. Nazywa się, jak większość tubylców, Kong. „Nie wierzę w duchy – dodaje rozsądnie. – To ruszały się zapisane myśli.”", + "11378": "Jego odejście od lewaków do religijnych ortodoksów spowodowało, rzecz jasna, szyderstwa i krytykę, ale wbrew powszechnym oczekiwaniom nie został odrzucony przez media. Tak jakby ludzie z kręgów kulturalnych bali się Szuwara, jakby mając nieczyste sumienie, chcieli jednak go wysłuchać, dopuścić do głosu. Dlatego mimo aury zwyczajowych i całkiem przewidywalnych kpinek Szuwar od czasu do czasu wyłania się i łapie czy to w telewizji, czy w prasie swoje pięć minut.", + "11379": "Wiem natomiast, co zrobiłem po powrocie do domu. Przyniosłem z piwnicy albumy rodzinne, usiadłem z flaszką whisky Canadian Club i waląc prosto w gardło złocisty napój, patrzyłem na nasze zdjęcia, żeby odczarować tamten obraz.", + "11380": "Odbijam w rozgrzebaną jak zwykle Emilii Plater.", + "11381": "A więc umrę jako ortodoksyjny katolik? Na to wygląda. Jako facet, którego siurek ani razu nie był uciskany przez kondom? Zresztą to chyba nie uciska. Kurwa, nie wiem.", + "11382": "I tylko ten dowcip, o aptece, gdzie przy okienku jurny młodzieniec kwestionuje jakość prezerwatyw: „Pani magister, te prezerwatywy są tak słabe, że pękają!” A staruszek z końca kolejki dorzuca słabowitym, skrzekliwym głosikiem: „I zsuwają się!”", + "11383": "No co? Trabancik też samochód!", + "11384": "Biorę do ręki flaszkę Jamesona i myślę: o tak, dzisiaj się uwalam i choćby Małgocha protestowała, popuszczam sobie bąki w salonie. Muszę to wszystko z siebie wydalić. Trudno. Potem się wywietrzy. W ostateczności wyjdę na taras. Owinę się kocem, wezmę flachę w łapę i patrząc na nocną panoramę osiedli, będę tankował.", + "11385": "W jej tonie nie było nic zalotno-kpiarskiego. Sama rzeczowość. Jakby pytała, czy idę do dentysty, lekarza, na dworzec.", + "11386": "Łgać nie wypadało, ale wysiliłem się na niedopowiedzenie; normalnie to ja się umawiam z pięcioma dziewczynami dziennie, a tylko dzisiaj wyjątkowo nie mam ochoty – sugerowało chytrze moje „nie”.", + "11387": "Przez chwilę szliśmy obok siebie w milczeniu. Zaskakującą w centrum miasta polną drogą.", + "11388": "Nie pamiętam, czy pokazała mi, czy sam dostrzegłem na płótnie podpis „Jacek Chorąży”.", + "11389": "Gdy wychodziliśmy, zachowywała się trochę jak ludzie, którzy po komunii wstają od ołtarza, ale w holu wypisano hasło „Alkohol zabija powoli” i mijając je, Milena Hrabicz uczyniła w swym nastroju przerwę.", + "11390": "Mój ojciec zarabiał wtedy nie więcej niż dychę, a ja miałbym dwadzieścia razy tyle! Dziennie prawie cała ojcowska pensja! Jak Chorąży zacznę palić marlboro, pić trunki z Peweksu; jak krakowscy kumple Mileny będę hulał w nocnych barach orbisowskich hoteli, może wręcz, jak sam Siwy, kupię porsche. Serio, taki gówniarz i prymityw przemówił wtedy we mnie.", + "11391": "Mają dom z tawerną; Milena nazywa to tawerną – jakieś myszką trącące określenie, ale fajne, bo kojarzy się z pijaną marynarską bracią i szantami. Krok po kroku rozmija się już ze zwyczajnym językiem polskim współwłaścicielka domu i tawerny; kupili to z myślą o polskiej klienteli, ale złażą się tam różni, przeróżni, siła by gadać...", + "11392": "Chorąży ma na twarzy spokojny uśmieszek, bo dla niego to wszystko, co robiła wcześniej, w tym ze mną, zdaje się równie bez znaczenia jak dziecięce zabawy w doktora; dopiero on jest pierwszym mężczyzną Mileny. I patrząc na nią przy nim, przyznaję, że ma rację.", + "11393": "Dotarło do mnie, że Milena nigdy przy stosunkach nie objawiała głosem, co czuje, najwyżej oddech jej przyspieszał i mimika reagowała; uśmiechała się, zamykała oczy, a gdy kończyłem, szeptała moje imię lub łagodnym dotykiem dłoni przywracała mnie do rzeczywistości; było niezmiennie tak, że to ja silniej przeżywałem i mnie trzeba było do rzeczywistości przywracać.", + "11394": "Podobnie jak dotyk moich dłoni ocala cię przed czymś, tak samo chroni cię teraz moje kłamstwo.", + "11395": "Bo to nie tylko tak, mały, że ja lubię tych ludzi i ten styl; po co masz wiedzieć, że prócz tego są cholerne, zastarzałe układy, z których nie potrafię się wyplątać, bo po prostu jestem od Siwego zależna materialnie. Odkąd walczę ze starą, on głównie mnie utrzymuje.", + "11396": "MILENA: To był bardzo zły pomysł, żebym tu przyjechała.", + "11397": "Miło coś takiego usłyszeć, Mick, co nie? Więc krzywisz się. (Michał krzywi się, wyraźnie zirytowany.)", + "11398": "MICHAŁ: Miałaś lepszy?", + "11399": "MILENA: Wiesz dobrze, że nie.", + "11400": "Przytula się do Michała, by powiedzieć to, co on najmniej chciałby usłyszeć.", + "11401": "MILENA: Będę musiała wrócić; Michał, zrozum, zostawiłam męża i dziecko!", + "11402": "MICHAŁ: Rozwiodłaś się.", + "11403": "Łaziłem po Rynku, chodziłem do kościołów, trzy razy wysłuchałem hejnału, wreszcie poszedłem na dworzec zorientować się, o której mam powrót, i tu zmęczenie ostatecznie mnie dopadło, bo tej nocy, jak dzieciak w oczekiwaniu atrakcji, nie zmrużyłem oka, co zresztą wobec braku budzika wydawało się gwarancją bezpieczeństwa, iżbym nie zaspał na pociąg; byłem dziwnie pewien, że Magda by mnie nie obudziła.", + "11404": "To była pierwsza rozmowa tego rodzaju, gdy tak od serca gadałem z prymitywem. Później przyszło mi się przekonać, że wszystkie prymitywy, oczywiście te życzliwe – bo istnieją niestety także nieżyczliwe – reagują podobnie. Więcej, to jest jakby ich ideologia: „Gdyby nie my, prymitywy, wy, zapatrzeni w gwiazdy, co rusz wdeptywalibyście w gówno”.", + "11405": "Co pomyślała Danka? Pewnie, że ojcu serce zmiękło i że źle go dotąd osądzała. A co Romek? Mniej więcej to samo i że pewnie po drodze będzie chciał po męsku się rozmówić. Coś pan za jeden? Z których Hrabiczów? Jakie plany względem córki itede.", + "11406": "Ku-ku-ku ramaja! Jeszcze nikt w życiu nie nazwał jej maną, nie wie, czy ma się obrazić; on jest w swoim żywiole i dlatego bezwiednie używa swej prawdziwej mowy; idzie do saloonu niedbałym, westernowym krokiem, za nim, kuśtykając, podąża dziki, ciemny brat.", + "11407": "Rzeczywiście na światłach stoi jakiś superwóz, ja się na tym dobrze nie znam, odróżniam najwyżej syrenę od trabanta; na twarzy Mileny fascynacja i napięcie; światła się zmieniają i wóz rusza z impetem, jakby pod maską siedział Belzebub i pięćdziesiąt pomniejszych diabłów.", + "11408": "Romer zdejmuje ze ściany owalne lusterko w pozłacanej ramce. Kurz przyprószył złoty połysk, powierzchnia zwierciadła pozostała czysta, a mimo to mężczyzna przeciera ją rękawem, nie widząc cienia, który tańczy w tym czasie dziki taniec śmierci. Podryguje i rozdwaja się jak wielorękie i wielogłowe bóstwo.", + "11409": "M.: – Są przecież inni mężczyźni. To chcesz powiedzieć?", + "11410": "K.: – Jest ich coraz mniej.", + "11411": "M.: – Jak chcesz jakiegoś znaleźć, musisz się pośpieszyć.", + "11412": "K.: – Mógłbyś znieść myśl, że leżę w łóżku z kim innym? Powiedz prawdę, ty przecież nigdy nie kłamiesz. Leżymy sobie tak bliziutko jak my teraz, szukam wgłębienia na jego ramieniu, żeby ułożyć głowę...", + "11413": "Po chwili przyjechał fotograf i wszystko stało się jasne. Ulica zaludniła się natychmiast.", + "11414": "Najpierw wynieśli matkę w przezroczystym worku, a potem wyprowadzili Sinalka. Szedł sobie jakby nigdy nic. Nie płakał, ale też się nie uśmiechał. Wyglądał tak samo jak co dzień w drodze do biura. Jego twarz miała dokładnie ten sam wyraz powagi i godności.", + "11415": "Uciekła od tych poszukiwań, od siebie samej, uznawanej wówczas za piękność, ubranej z ekstrawagancją podkreślającą smukłą sylwetkę i kobiece kształty. Mężczyźni oglądali się za nią na ulicy, nie miała żadnych problemów z zawarciem znajomości. Jej kalendarzyk nie mógł pomieścić imion wszystkich tych, którzy chcieli się z nią spotkać.", + "11416": "Ciągnęła monolog, w którym celnie uwypukliła nieludzkie cechy jego matki. Słuchał go jak mowy prokuratorskiej i choć wszystko, co mówiła, było prawdą, jednak nie mógł stanąć po stronie oskarżyciela. Nie chciał też podjąć się roli obrońcy ani sędziego. Każda z tych ról byłaby komedią graną w imię jakichś wyższych racji.", + "11417": "Jego „r” zabrzmiało dokładnie tak jak „r” Madame w jej „au revoir”.", + "11418": "Wiktoria leżała na tarasie, przykryta kąpielowym ręcznikiem. Patrzyliśmy na siebie przez chwilę. Ona była w lepszej sytuacji, ponieważ jej oczy, ukryte za ogromnymi niebieskimi okularami, miały nad moimi przewagę: widziały, same nie będąc widoczne. Stałem w słońcu tak gorącym, jakby ten taras zagarniał je dla siebie z całej okolicy.", + "11419": "Ludzie żyją godnie i bez szaleństw – tak mówiła matka.", + "11420": "Nie, nie. Odpowiedział sobie w myśli na niezadane pytanie: czy chcę żyć godnie i bez szaleństw? Nie, nie. Wolę być zdziczałym psem bez pana, szarpać zębami inne psy, gryźć, walczyć, dopadać suki.", + "11421": "Był obrażony, nie rozumiał, o co chodzi, przynosił przecież z własnej woli najlepsze, najdelikatniejsze kęsy, a spotkała go za to taka niesprawiedliwość. Nigdy się nie rozumieli. Owszem, dostawał jeść w swojej misce, ale przecież jedzenie nie było najważniejsze, mógł zdobyć je sam.", + "11422": "Ludzie dawno przestali liczyć się w jej uczuciach. Taniec i słońce to były dwie rzeczy, które kochała. Taniec był zawsze tym samym. Wtedy gdy tańczyła na scenie, kiedy kłaniała się nisko, coraz niżej pod ciężarem nasilających się braw, i teraz przed srebrnymi lustrami ustawionymi w taki sposób, że czyniły z niej balet starych kobiet.", + "11423": "Teraz, po dwudziestu bez mała latach, wszedł znów na tę samą klatkę schodową. Stał tak długo, dopóki jego oczy nie przyzwyczaiły się do ciemności. Dotknął drewnianej poręczy. Była sucha i śliska. Powoli jak medium wchodził na pierwsze piętro. Próchno schodów skrzypiało znacznie bardziej niż wtedy, mimo że starał się stąpać równie lekko.", + "11424": "Te dwa epizody, oba w słońcu, były początkiem i końcem. Znów to samo. Znów początek i koniec. Te mikropoczątki i końce stanowią strukturę wielkiego początku i końca, mieszczą się w nim od: urodził się, do: umarł, a on jest takim samym początkiem i końcem czegoś większego, czym dla niego był epizod z psem. Pies jest jego epizodem, on jest epizodem kraju, kraj epizodem świata, a świat kosmosu. I na tym nie koniec, to pewne.", + "11425": "Poczuł to, co powinien. Kochał tę kobietę jak nikogo do tej pory. Czuł zapach wanilii, którym nasycony był jej biały fartuch; zapach trochę zwietrzały, ale wyraźny.", + "11426": "Poruszał rytmicznie kolanami, unosząc lekko siedzącą na nich kobietę. Wymykała mu się, a potem znów przyciskała do niego.", + "11427": "I udowodnił zapracowaną mądrość, niszcząc cały mój misterny atak. Przegrałam po raz kolejny.", + "11428": "W redakcji świetnie radzono sobie beze mnie. Osiągaliśmy oszołamiającą sprzedaż, co pozwalało naczelnemu wchodzić do bączkowskiego banku z miną człowieka gotowego w każdej chwili wykupić bank.", + "11429": "Tylko pani Ludwika Trol chodziła podenerwowana i trochę zła. Na pytanie, co się stało, zaciągnęła mnie po żołniersku do pustego o tej porze biura i wyjaśniła:", + "11430": "Tym bardziej nie mogłaby mi otworzyć drzwi wspomniana panna, odarta ze swojego, że tak powiem, gimnastycznego odzienia. W redakcji już od dwóch tygodni komentowano kontuzje, które panna Mazaniec skwapliwie odnosiła na własnych lekcjach, aby w ten prosty sposób trafić na dyżur Igora.", + "11431": "Linda sprawnie nakrywała do stołu, a Blondyn nie spuszczał z oczu jej wąskich stóp opatulonych w grube skarpety. Biegał za nią od kuchni do pokoju, przystając tylko na moment, gdy ustawiała półmiski. Potem wracał z wysoko uniesionym podłamanym kikutem, aby w dalszym ciągu być obok.", + "11432": "Z tych europejskich eksperymentów najczęściej los stykał mnie z pierworodnym Morgenem, Karolem. Karol od świtu do nocy tkwił w wejściowych drzwiach, odnotowując czerwonymi oczami moje wyjścia i powroty. Miał już za sobą ponad trzydzieści lat bezowocnego życia i może dlatego wydał mi się bliskim człowiekiem. − „Willkommen, pani Włodek” − mawiał, gdy próbowałam przesunąć się przez próg domu wypełniony jego zwalistą postacią.", + "11433": "I nagle zrozumiałam! Zobaczyłam dwóch identycznych Kaczorków, jak ciągną do ołtarza dwie różne kobiety. Najpierw Romuald wyższy, kroczący obok biustu Mariolki, szlachetnie okrytego białym welonem, a za nimi w zgodnej parze Ryszard niższy, ciągnący w stronę księdza Koszałko atłasowy żabot, zakończony ruchliwą głową pani Trol.", + "11434": "W piątek siedziałam naprzeciw księdza Koszałko i z satysfakcją notowałam jego kolejną przegraną. Dokonywałam takich spustoszeń na planszy, jakby mnie tu przysłał sam diabeł w celu doprowadzenia proboszcza do ostateczności. Mimo to z ust plebana nie schodził dobrotliwy i pełen łaski uśmiech, a gdyby przyjrzeć się jego wargom, można by sądzić, że mruczały jakąś przyjazną modlitwę.", + "11435": "Wracając do skąpej listy sukcesów Włodka, trzeba uczciwie powiedzieć, że najjaśniejszym w niej punktem jest Blondyn. Bo to Włodek przywiózł go z jakiegoś filmowego planu, gdzie Blondyn został posmarowany wodą utlenioną, aby udawać albinosa. Ówcześni właściciele Blondyna stwierdzili, że ta wersja kota wcale im się nie podoba, a ponadto cała wieś się z nich śmieje, że mają stukniętego aktora w chałupie.", + "11436": "Blondyn miał rozwolnienie, ja alergię na maseczkę z alg, nie zmiecione resztki lustra skrzypiały pod moimi butami, obrus zmalał i zmienił się w smutną kupkę nieszczęścia a uchylone drzwi od łazienki przypominały mi defekt, z którym mógł uporać się tylko Złota Rączka. Tymczasem Złota Rączka wyjechał na budowę do Austrii i chyba nikt inny w Bączkach nie potrafił skutecznie pogrzebać w spłuczce, aby robiła, co do niej należało.", + "11437": "Była już głęboka noc, kiedy zza kotary, przytrzymanej przez Armanda, wyszedł Grzegorz, dźwigając ciężką tacę. Stał na niej w obłoczku ostrej woni zwyczajny, gliniany garnek z żurem, w którym pływały kawałki kiełbasy, obok niego półmisek brązowozłocistego bigosu, świecącego od tłuszczu, parujące zrazy, napęczniałe gryczaną kaszą, i duża butelka z niebieskiego szkła, zatknięta krzywym korkiem.", + "11438": "Posłusznie zajął miejsce i z bliska patrzył na kosmyki brudnobiałych włosów, wymykające się spod nocnego czepca. W fałdach zmarszczek, w jamach zapadniętych oczu zaległy głębokie cienie, czyniąc z tej pięknej niegdyś twarzy przeraźliwą maskę, kontrastując z półprzejrzystą, pokrytą brunatnymi skazami skórą policzków. Jak można aż tak się zmienić w ciągu paru tygodni, Boże mój! – przemknęło mu przez myśl.", + "11439": "Wrócił do apartamentu. Czuł jeszcze w powietrzu jej obecność, czuł zapach, którego nie potrafił nazwać, zapach Virny, taki sam jak w Wenecji. Dotknął wilgotnego ręcznika w łazience, pogładził mięsistą połę szlafroka, powąchał mydło w cedrowej kasetce.", + "11440": "Potem usiadł na brzegu łóżka i ukrył twarz w dłoniach.", + "11441": "Otrząsnął się już po chwili, zmienił ubranie, łyknął odrobinę martella z płaskiej podróżnej butelki. Zbliżała się godzina bankietu, trzeba było zejść na dół.", + "11442": "Wprowadziła go do pokoju \"bazaltowego\", przekręciła kontakt. W \"Villa Eucalipti\", w przeciwieństwie do domu Ostrogskiego, założono już elektryczność i jaskrawa, ordynarna pożoga zalała nieprzytulne wnętrze. U siebie pozwolił zainstalować to modne urządzenie jedynie w kuchni i w wozowni.", + "11443": "Po kwadransie poproszono go na górę. Mała lampka rozpraszała mrok, rzucając nikłe światło na błękitną tapetę. Pod uniesionymi zasłonami rozległego łoża z trudem udało mu się dostrzec ginącą w powodzi koronek, pomarszczoną twarz pani Lamaire.", + "11444": "Decyzja Pomianowicza z pozoru niczego nie zmieniła, ale w gruncie rzeczy zmieniła bardzo wiele. Przede wszystkim \"Transatlantyk\" zaczął ni stąd, ni zowąd dostawać pieniądze. Zwiększono nakład, objętość, pojawiły się nawet honoraria.", + "11445": "Im pismo było bogatsze, tym mniej można było w nim napisać. Co chwila dzwonili towarzysze z różnych instancji i coś Pomianowiczowi delikatnie sugerowali. Za każdym razem była to oczywiście propozycja nie do odrzucenia.", + "11446": "Na scenę wypadli lekko łysawi muzycy w t-shirtach z wielkimi czerwonymi literami \"MIG\" i zaczęli gorączkowo podpinać się do aparatury nagłaśniającej. Po chwili zagrzmiała gitara basowa, rozdarł się puzon, beztrosko zadźwięczał keyboard, po czym na podest wypadła ważąca sto trzy kilo Laura Wasąg i ryknęła basem w mikrofon:", + "11447": "I otarł oczy rękawem fartucha.", + "11448": "Na oddziale neurologii panował spokój i cisza. Chorzy leżeli w łóżkach lub spacerowali wolno korytarzem. Byli to, najkrócej rzecz ujmując, chorzy mający problem z głową.", + "11449": "Dla lekarzy początku trzeciego tysiąclecia ludzki organizm nie jest wielką tajemnicą. Wiadomo, co i jak w nim funkcjonuje, co musi ulec destrukcji, jak i to, że leczenie prędzej czy później zakończy się katastrofą. Lekarze na różne sposoby usiłują katastrofę opóźnić i często im się to udaje.", + "11450": "I ciężko usiadł na sąsiednim krzesełku.", + "11451": "Po wieczorze spędzonym w telewizyjnym studiu zwolennicy Zdzisia udali się na uroczysty bankiet i ostatecznie Jan wrócił do domu około szóstej rano. Chwiejnym krokiem wkroczył do kuchni, napił się porządnie mleka z kartonu, a następnie padł w ubraniu na łóżko i natychmiast zasnął.", + "11452": "Znalazłszy jej nazwisko, zwróciłem natychmiast uwagę na nazwiska sąsiadów i, na wszelki wypadek, kilka z nich nakazałem sobie zapamiętać. Uzbrojony w tę wiedzę – i odprężony nareszcie – ruszyłem wolnym krokiem w kierunku właściwej sieni. Teraz mogłem ją spotkać nawet przy samych drzwiach. Na jej najbardziej zdumione czy podejrzliwe pytanie miałem gotową odpowiedź: “Idę do państwa...” – tu wymieniłbym nazwisko kogoś kto mieszkał wyżej – “cóż w tym nadzwyczajnego?”", + "11453": "Dokonawszy pośpiesznie wieczornej toalety, ułożyłem się w łóżku i zaraz zgasiłem światło. W mieszkaniu było już cicho, radio w stołowym milczało.", + "11454": "W ciemności, leżąc na wznak z zamkniętymi oczami, przystąpiłem natychmiast do przeżuwania zdobyczy – tego ogromu wiedzy, który niespodziewanie, przynajmniej w takim wymiarze, stał się moim udziałem.", + "11455": "Na tych pięknych pytaniach, choć jakże dojmujących, monolog jej postaci adresowany do mnie urwał się niespodzianie. Moja stacja odbiorcza przestała go dyktować. To zaś było wynikiem zmiany w polu widzenia.", + "11456": "Do konstelacji trzech osób, które obserwowałem, zbliżył się mianowicie Dyrektor Service Culturel, trzymając odkorkowaną, lśniącą butelkę szampana (z białą serwetką na szyjce zawiązaną jak szalik), i po dolaniu wszystkim musującego trunku poprosił prawdopodobnie, ażeby przeszli z nim dokądś – bo tak się właśnie stało.", + "11457": "Nie krzyknąłem. Nie drgnąłem. Zamknąłem tylko oczy, aby lepiej czuć dotyk i słyszeć własne myśli. Dostarczały mi one najprzeróżniejszych słów, wyrażeń i całych zdań, którymi mógłbym spełnić ideę mej Wielkiej Gry: za pomocą języka przeżywać to, co się działo, jako coś całkiem innego; przemieniać magią mowy – “wodę” pierwszej pomocy w “wino” miłosnej ekstazy; stwarzać przez nazywanie; urzeczywistniać Słowem.", + "11458": "Gmin reagował na to natrętne wciskanie mu kitu układaniem niezdarnych anegdot lub kpiarskich wierszowanych sentencji w rodzaju:", + "11459": "Do tego wszystkiego dochodziła jeszcze sprawa samej nazwy, a ściślej – jej pisowni. Odczytywana po polsku, bez uwzględnienia reguł niemieckiej wymowy, mieniła się pewną dwuznacznością, co stanowiło niewyczerpane źródło uciechy pospólstwa – i to dopełniało reszty.", + "11460": "No dobrze, zapytacie, lecz w takim razie dlaczego w ogóle się znalazła na odcinku oświaty, i to aż tak wysoko, na kierowniczej pozycji. Jest to kluczowe pytanie!", + "11461": "Zostało to wymuszone przez wrogie nam mocarstwo, burżuazyjną Francję, odstręczającym szantażem. Dano nam, mianowicie, jasno do zrozumienia, że jeśli nam zależy na docencie Dołowym i jego wszechstronnym rozwoju, to musimy się zgodzić na jej kandydaturę.", + "11462": "ES patrzył na mnie z narastającym osłupieniem na twarzy, lecz gdy wybrzmiała ostatnia linijka mej zaimprowizowanej tyrady, odzyskał sparaliżowany na chwilę refleks i podjął rzucone mu wyzwanie:", + "11463": "Przywdział na twarz błazeńsko srogą minę, postąpił krok w stronę sekretarki i wyciągnął ku niej ramiona w hipnotyzującym geście:", + "11464": "Zerknąłem na deskę rozdzielczą. Istotnie, oznakowanie było w języku rosyjskim. Nawet kształt cyfr arabskich na tarczy szybkościomierza miał w sobie coś z cyrylicy. Środkowa zaś część obudowy imitowała radio: chromowane listewki na naciągniętej materii maskowały rzekomo ukryte pod spodem głośniki, a metalowa sylwetka drapacza chmur z iglicą (w rodzaju Pałacu Kultury) z czerwoną gwiazdką na czubku niby pełniła rolę wysmukłej, pionowej skali z kontrolną lampką u szczytu.", + "11465": "Po pięćdziesiątym szóstym zwalczanie egzystencjalizmu przybrało nową formę. O ile w okresie zimnej wojny był on po prostu tabu, o tyle wraz z “odwilżą” pozwolono mu się pokazać i przemówić własnym głosem, głównie jednak w tym celu, aby go kąsać i chłostać, piętnować i ośmieszać. Wymagał tego przynajmniej oficjalny rytuał i tak się właśnie działo w rozlicznych publikacjach, na sesjach naukowych i na łamach czasopism. Cóż więc dopiero mówić o pracy magisterskiej, pisanej w dodatku pod kierunkiem docenta o tak złowieszczym, a zarazem... wieloznacznym nazwisku!", + "11466": "Na skutki fatalnej demaskacji nie musiałem długo czekać. Ledwo usiadłem wymiętoszony przez Żmiję, doszły mnie szepty połączone z ukradkowymi spojrzeniami w moją stronę. Nie miałem wątpliwości – obgadywano mnie, sycono się moim upadkiem, znajdywano małoduszne pocieszenie w tym, że i ja dzielę męczeński los adoratorów Damy z Lodu.", + "11467": "Było to nie do wytrzymania.", + "11468": "Oklaski, którymi nagrodzono mój występ, nie były może owacyjne (bądź co bądź, miał on w sobie coś obraźliwego), lecz szczere i pełne respektu.", + "11469": "Powziąwszy postanowienie, oddałem się bez reszty wymyślaniu “debiutów” oraz “list dialogowych”.", + "11470": "Trud ten okazał się jednak całkowicie daremny. Przez cały następny dzień nikt do mnie nie zadzwonił –ani by się dowiedzieć o moje samopoczucie, ani z innego powodu. Przełknąłem gorzki smak niespełnionej nadziei i licząc mimo wszystko na jakiś dalszy ciąg, z ręką spowitą w bandaż i tkwiącą na temblaku (co było zbytkiem dbałości o gojenie się rany) udałem się w środę do szkoły.", + "11471": "Grzeszna i słaba, pełna hipokryzji biała gwardia. Tyle tylko, że odważna. Wystarczająco odważna, by umrzeć.", + "11472": "A naprzeciwko niej zdyscyplinowani citoyens. Obywatele. I jeden czysty język, mówiący się przez ich usta. Poprzez ich przypadkową ludzką powłokę. Pomimo niej. Pierwsza śmierć podmiotu.", + "11473": "Może w tym miejscu pojawia się najlepsza okazja, żeby powiedzieć kilka słów o religijności Marka. O tych rzeczach nie powinno się mówić zbyt wiele, ale to on sam przecież zaczął. Mówił o swojej religijności w czasie panelowych dyskusji, pisał o niej w polemicznych artykułach. Dlatego nie może mieć teraz pretensji o to, że spróbujemy trochę pogłębić naszą wiedzę na temat niezwykłego fenomenu jego wiary.", + "11474": "Później dowiadywał się o gorszości miejsca, w którym przyszedł na świat, od swoich nauczycieli, od pisarzy, którym już zaczynał wierzyć, dopóki także u nich nie doczytał się wielkiego kompleksu. Aby sobie z nim poradzić, wymyślali taką czy inną ucieczkę, taki czy inny grymas. Ci wszyscy wielcy zdrajcy i święci polskiego kościoła, jedynego, w którego dogmaty mimo wszystko wierzył, nawet jeszcze teraz...", + "11475": "Oparł ręce na kierownicy. Przekręcił kluczyk, szybko zmienił bieg i wyjechał z hotelowego parkingu na szosę. Mógł jeszcze zostać pogodzonym, melancholijnym mieszkańcem liberalnego świata. W najlepszym wypadku będzie obserwować, jak Marta nudzi się nim coraz bardziej, zaczyna to przed nim ukrywać, a w końcu zaczyna przed nim ukrywać jakąś swoją kolejną fascynację. Także on może wkroczyć na drogę łatwych związków. Takie przygody nie będą przecież powodować bólu. Tylko przyjemność.", + "11476": "Dla tej ojczyzny nawet lepiej było, kiedy owi emigranci nie odwracali się za siebie, nie próbowali powrotu. Bo to nie oni zmieniali się wtedy w sól, na to byli zbyt spragnieni życia. Ale jeśli choć raz naszła ich pokusa odwrócenia głowy, w sól zmieniało się to, na co wówczas spojrzeli.", + "11477": "Zza kulis wychodzi aktorka grająca Magdalenkę. Podchodzi do Wojtka i staje po jego lewej stronie.", + "11478": "Generał Judenicz obejmuje dowództwo rosyjskiej Bałtyckiej Floty. Dowódcy i załogi Floty Bałtyckiej muszą niezwłocznie podporządkować się jego rozkazom.", + "11479": "Śmierć bolszewikom!", + "11480": "Niech żyje wyzwoleńcza Ochotnicza Rosyjska Armia!", + "11481": "Niech żyje generał Judenicz!", + "11482": "Niech żyje nasza Ojczyzna, Wielka Ruś!", + "11483": "Wzywamy marynarzy wszystkich załóg do rozprawienia się z zarazą bolszewicką we własnych szeregach.", + "11484": "Odpowiedział tak po raz pierwszy podczas tego wieczoru. Na pozdrowienia pijących z jednego kieliszka, a tylko tak tu się pijało: bądź zdrowy, pij na zdrowie... Saszka dotychczas nie odpowiadał. Teraz powiedział tak normalnie: “pij na zdrowie”, a potem sam wypił.", + "11485": "Wódka skłania do szczerości, otwartości, ale też usposabia do mówienia o rzeczach najważniejszych, których by się inaczej nie powiedziało. Pijanego, na dobrą sprawę, może rozumieć tylko inny napity. Dla trzeźwego jest to tylko bełkot.", + "11486": "Reszta nocy upłynęła przy ognisku, gasnącym z wolna, w miarę jak gasła ta melancholijna melodia o końcu świata.", + "11487": "Rano Saszka zapukał do drzwi. Pilnujący już go znali, więc mu nie przeszkadzali. Ilia jeszcze drzemał. Fiokła spała w sąsiednim pokoju. Saszka pogłaskał go delikatnie po głowie – i prorok otworzył oczy.", + "11488": "Ja, apostoł Szymon, wierny sługa ukochanego ojca naszego, proroka Ilii, oznajmiam wam, ludy świata, ludzie ruscy, polscy, niemieccy: prorok Ilia przyszedł do wdowy Polski i osiedlił się nad ruczajem, jak i stary prorok biblijny, żeby głosić wieść najdroższą, wieść o dniach ostatnich i nastaniu królestwa Bożego na ziemi. Dziś już nie ma wdowy Polski, ale pozostała ta droga nam wieść proroka Ilii.", + "11489": "Saszce rzeczywiście odeszła chętka do dalszej rozmowy. Gest Handzi poruszył go głęboko. Taki sobie dziewczęcy pocałunek – niby nic. Naiwny, ulotny, a może to pocałunek partyjny – licho wie. Ale Saszkę to wzruszyło. Znów, jak owego wieczoru w jego domu, chciało mu się przytulić Handzię i pocałować. Ale wokół ogniska panowała powaga, jak w świątyni. Siedzieli jeszcze chwilę w milczeniu, zapatrzeni w ognisko.", + "11490": "Tak się zaczęło.", + "11491": "Gdy zajęliśmy miejsca przy stoliku w oczekiwaniu na gong zapraszający do stołu w jadalni, do salonu wtoczyła się ministrowa z małżonkiem, za nimi wszedł dyrektor bardzo ważnego departamentu, a po chwili, nieoczekiwanie, w drzwiach stanął Naczelny. Naczelny! W ciszy pełnej szacunku wstaliśmy z miejsc. Był bez krawata, trzymał w opuszczonej ręce butelkę whisky Chivas Regal, lekko nią huśtał i patrzył na Gugę. Grzecznie i z szacunkiem wstałem od stolika, siadł na moim miejscu i powiedział:", + "11492": "A ona, pozornie do siebie:", + "11493": "Mieszkałem w domu polskich księży, niedaleko osobliwej piramidy, grobowca Cestiusza. Pokochałem włoską dziewczynę. Rozczytywałem się w Słowackim i w myślach nazywałem ją Ellenai. Moja Ellenai miała włosy krucze, nie złote, jak w jego poemacie czy na płótnach Pruszkowskiego i Malczewskiego, była najładniejszą kreacją Italii, producentki arcydzieł.", + "11494": "Wczoraj zebrałem się w sobie i pomimo zaplanowanych ważnych zajęć, a wśród nich niecierpiących zwłoki, nie poszedłem do pracy. Wziąłem lodowaty prysznic, po śniadaniu wyłączyłem telefony i w ciszy gabinetu nastawiłem w pamięci taśmę mojego życia. Uważnie analizując następujące po sobie epizody, doszedłem do wniosku, że kiedyś był dramat, teraz jest groteska.", + "11495": "Jasno, brutalnie, najprościej.", + "11496": "Pomimo nawału pracy – sprawozdania i raporty, oficjalne i nieoficjalne spotkania, wręczanie dyplomów i przypinanie orderów – coraz częściej urządzam w domu przyjęcia. Są pożyteczne, zbliżają ludzi i umacniają przyjaźnie, a artystom garmażerni, barmanom, kelnerom i sprzątaczkom płaci kasjer ambasady. Wczoraj przybył do mnie ambasador ze swoim doradcą politycznym, pułkownikiem Czerwińskim, z sekretarzami i radcami, kto miał żonę, przybył z żoną. Po wstępnych kieliszkach było przyjemnie.", + "11497": "Kuba, zbliż no się do mnie, niech cię pocałuję. Dobrze nam, co? Bo my, uważasz, Europę kładziemy brzuchem do góry, a potem stroną odwrotną, oglądamy, macamy ladacznicę i wiemy, jaka ona, co z czym, po co i do czego. I jest nam dobrze, bo my nad nią duchem, a ona na dole. Dosyć mam tego chmielu, wina mi nalej! – przepuścił przez gardło pół szklanki wina, wierzchem dłoni przetarł usta.", + "11498": "Płakała. Płakaliśmy oboje.", + "11499": "Wciąż kocham Ellenai i pójdę z nią tam, skąd przyszliśmy – ku dobremu Bogu.", + "11500": "Ściskam, przyjedź, czekam”.", + "11501": "Oddałem list Stefanowi bez słowa. Patrzyliśmy na siebie. On pamiętał Ewę z moich opowieści, ja jego francuską dziewczynę z ulicy Widok. Myślał zapewne to samo co ja: Jesteśmy obaj jak jego przyjaciel Jerzy, autor listu, rozumni i dobrzy, subtelni i czuli. Wierni. Mocno uścisnąłem mu rękę, on przedłużył uścisk. – Kuba, lecimy do Kanady na ryby – powiedział.", + "11502": "Przysiadł na oparciu fotela, objął mnie ramieniem. – A płyta? Przecież twoja płyta! – stuknął ręką czoło. – Ludzka pamięć, drewniany dzwon, sekunda, nazbierało się tego. – Nastawił płytę. Tłum na Champs-Elysées, szczebiot dzieci, Edith Piaf, walczyk na akordeonie. Co mnie obchodzi Piaf i wieża Eiffla – przeszło mi leniwie przez głowę. Było, minęło, naiwne i głupie to wszystko. Paryż? Gdzie to jest?", + "11503": "Bóg mnie opuścił?", + "11504": "Mózg neandertala był równie duży, jak człowieka. Neandertalczycy żyli w Europie dwieście tysięcy lat. Jednak ich narzędzia i cała ich cywilizacja w ciągu tego ogromnie długiego czasu nie wskazują na jakikolwiek rozwój czy postęp. Nie znali Boga? Czterdzieści dwa tysiące lat temu do Europy przybyli prymitywni ludzie i spowodowali ich szybką zagładę. Byli ulubieńcami Boga?", + "11505": "Stałem w tłumie na placu Wolności w Poznaniu, niedaleko kawiarni Esplanada, obok chłopskiej banderii konnej. W tłumie okrzyk: „Gdzie reszta z Londynu?” Pytanie podejmują tłumy, wołanie przemienia się w skandowany grzmot: „My – chcemy – Londynu!!!” Krzyczę z innymi, nie prośba to, ale żądanie dziesiątków tysięcy ludzi stłoczonych na placu i w pobliskich ulicach. Agenci w mundurach i po cywilnemu porywają z tłumu pierwsze ofiary i przemocą odprowadzają do najbliższych bram, tłum tego nie widzi, zahipnotyzowany, wpatrzony w człowieka na mównicy.", + "11506": "Żadnej reakcji. Przypomniałem sobie cenę, jaką zobowiązałem się uiścić po wizycie, i szlag mnie trafił. Podniosłem się, żeby zawołać strażnika; ale gdy przechodziłem obok gościa, moich uszu dobiegł jakiś szmer. Günther mamrotał coś, nie wiem, do siebie czy do mnie. Pochyliłem się nad nim:", + "11507": "Wyszliśmy na dwór, a potem kroczyliśmy smutno ulicą Wolności, obok naszej piekarni, naszego fryzjera, naszej apteki. Dlaczego się na to godziłem? Na skrzyżowaniu Lidka zatrzymała się nagle. Wystarczy, powiedziała sucho. Gdyby powiedziała co innego... ale powiedziała tylko to, więc zatrzymałem się posłusznie i tylko patrzyłem, jak odchodzą. Nie było na co czekać; ale gdy się odwracałem, zobaczyłem, że przystanęła i patrzy w moją stronę.", + "11508": "Ajataka wzruszyła ramionami i pociągnęła mnie do windy. W środku śmierdziało papierosami i moczem, patrzyłem na nią z czułością i obrzydzeniem, bo choć miała zielone oczy i czerwone usta, było w niej coś odrażającego, coś obcego, coś, czego nie sposób było przytulić. A może, gdybym się przemógł, potłumiłbym jej zaklęcia?", + "11509": "Tydzień upłynął w całkowitym milczeniu. Wstrząśnięty wszystkim, co się stało, przestałem odwiedzać kochankę, a kiedy raz zagadnęła mnie na parkingu, odpowiedziałem jej coś opryskliwie. W domu nie było wcale lepiej i zacząłem rozumieć, że mężczyźni w takich razach zaczynają szukać mieszkania do wynajęcia. W pracy pytano mnie, dlaczego tak źle wyglądam. Odparłem wymijająco, że mam kłopoty.", + "11510": "5. Uczniowie Twoich uczniów uczynią sobie z Twej nauki oręż i źródło dochodów, odbiorą ludziom wolność, zbyt ciężką na ich barki, i wymordują całe narody z imieniem Miłości na ustach.", + "11511": "6. I będą się bronić przed moją mądrością i głosić, że jest kłamstwem. Lecz ja będę czekał, bo na każdego przyjdzie godzina prawdy. I owieję każdego swoim zimnym tchnieniem.", + "11512": "Wrócili na prawą jezdnię; Antek wyprzedził malucha, za którym snuli się przez ostatni kilometr, i dodał gazu, jakby chciał nadgonić stracony czas. Było mokro, więc przestał się odzywać, skupiony nad kierownicą. Ale Krzysztof chciał się dowiedzieć więcej. Spoglądał co chwila na przyjaciela, wyczekująco; w końcu nie wytrzymał.", + "11513": "Gdyby naprawdę spieszył się do pracy, pewnie by go zirytowała. Ale teraz miał trochę czasu i zdążył uświadomić sobie, że nigdy go o to nie prosiła. Zawsze była po jego stronie, choć przecież nieraz, zwłaszcza na początku, zastanawiał się, jak to znosi. I nagle coś takiego. Jeszcze trochę zły, ale już umiejący to skutecznie ukryć, wziął ją za rękę.", + "11514": "Teraz zaczynał się najbardziej pokreślony fragment. Pismo zrobiło się powyginane, litery zachodziły na siebie, jakby Kazimierz pisał po ciemku. Aniela czytała z wysiłkiem, przeskakując oczami zamazane stronice:", + "11515": "1. Brudne podwórko cytadeli. Szary świt, zmarznięta warta, na środku szubienica, konstrukcja równie hańbiąca, jak niegdyś krzyż.", + "11516": "Falk podniósł na niego swoje wiecznie załzawione oczy i dwaj mężczyźni mierzyli się przez chwilę spojrzeniami, jakby chcieli sobie paść w ramiona. Wyglądało to niezwykle dostojnie, ale Kazimierz z rozpaczą uświadomił sobie, że nie potrafi się tym przejąć. Teatr, wszystko to teatr – skrzeczało w nim coś przeraźliwie przyziemne.", + "11517": "3. Rozkaż lepiej tej pustyni, by zarosła zbożem i wydała plon obfity. Zmuś ziemię, by wykarmiła swoje nędzne dzieci. Skoro Mojżesz mógł wybłagać strawę dla marnej bandy koczowników, jakie bogactwa dla wszystkich ludów Ziemi możesz wybłagać Ty!", + "11518": "4. Posil się, by umysłem Twym nie zawładnęły widma, powołane do życia przez wycieńczone ciało. A gdy obejmiesz rzeczywistość myślą jasną [Kazimierz dopisał na marginesie: trzeźwą?], ja otworzę przed Tobą wszelkie tajemnice Ziemi.", + "11519": "2. Ale ja poprowadziłem go na bardzo wysoką górę i pokazałem mu wszystkie krainy Ziemi. I ujrzeliśmy, jak lew rozdziera antylopę; jak wąż dławi małe pisklęta; jak sowa, upiór nocy, szybuje bezgłośnie nad myszą, a ta nie ma się gdzie schronić; jak mucha oblepiona pajęczyną czuje drżenie sieci pod łapami nadchodzącego pająka.", + "11520": "Pierwsze prawdziwe zdanie tego listu. Podniósł wzrok na stertę czasopism, poukładanych porządnie tego ranka. Prędzej czy później można było liczyć, że Anita przyjmie jego zaproszenie. Należałoby wcześniej umyć okna. Ale jeśli to będzie po zmroku, wystarczy zaciągnąć zasłonki. Krzysztof postanowił dorzucić do maila trochę autentyzmu. Odrobinę więcej.", + "11521": "6. Jak odpłacimy się za te bezmierne dobrodziejstwa? Powiedz, jeśli wiesz!", + "11522": "7. Ta kobieta jednego dnia straciła męża i dowiedziała się o śmiertelnej chorobie swej córki. Tamta urodziła dziecko z wielkim okiem pośrodku czoła. Żyją, tak, żyją dalej. Radujmy się z nimi, bo żyją!", + "11523": "Nadawca drugiej – kuba.rowecki@wp.pl – zdziwił go, a może nawet zaniepokoił w pierwszej chwili. „Nie znam”, pomyślał, starając się nie pamiętać, że to, zdaje się, nazwisko męża kobiety, której pocałunek (w policzek) tak go przed dwiema godzinami rozradował. Otworzył list:", + "11524": "Idę już spać, ale chciałabym Ci jeszcze podziękować za spotkanie. To był miły wieczór. Mam o czym myśleć. Całuję. A.", + "11525": "Zamilkła i wyszła do kuchni, żeby przynieść dzbanek kawy grzejący się w ekspresie. Krzysztof pomyślał, że przy okazji usłyszał w końcu to, co najważniejsze: Stefania wprawdzie przeczuwała oszustwo, ale ktoś gdzieś prowadził eksperymenty nad podobnymi do niego przypadkami. Jednak kiedy wróciła do stołu, widać było po jej zamyślonej minie, że nie skończyła jeszcze mówić.", + "11526": "Może my byliśmy po prostu od razu starzy, może my w ogóle nigdy nie byliśmy ludźmi młodymi? Cóż w końcu obchodzą młodego człowieka moje szpargały, niewyraźne nieraz litery na pożółkłych już kartkach, owe informacje mówiące, że ktoś tam redagował jakieś czasopismo, prosił o utwory, chwalił czy ganił, mówił, że nie ma pieniędzy i kto wie, czy będzie nadal prowadził nieopłacalny interes.", + "11527": "Nawet przy największej mgle igły sosny były zawsze bardzo widoczne, na ich tłustej nawierzchni zatrzymywało się kilka kryształków wody i niekiedy, gdy mgła opadała i pierwsze promienie słońca przeciskały się przez jej powłokę, igiełki te lśniły, jakby były pociągnięte cienką warstewką srebra. Wówczas widać było zaledwie połowę pierwszego łuku mostu, ciemną u dołu, srebrzystą u góry i łuk ten przełamany w połowie, przypominał mu zanikającą tęczę pozbawioną jedynie kolorów.", + "11528": "Dwa tygodnie później dość długo dzwonił do mieszkania stryja, chwilę zaczekał sądząc, że stryj może śpi, a pokojówka skorzystała z okazji i wyskoczyla coś załatwić lub zobaczyć się z ukochanym. Ostatnio spotkał ją ściskającą się z jakimś sierżantem policji w kuchni, idź, sprawdź, dlaczego ona tak długo nic nam nie przynosi, powiedział stryj.", + "11529": "W oczach tych z naprzeciwka nie było także nienawiści, jeśli już, to fanatyzm ideowy, przeświadczenie, że trzeba dać wyraz swoim poglądom, protestować wobec niesprawiedliwości i bogactwu, a potem poszedł do swojego gabinetu i pracował do późnych godzin popołudniowych, patrząc od czasu do czasu na biwakujących studentów i połyskujące z dala, poza ogrodzeniem i bramą campusu, bagnety.", + "11530": "Z Władkiem przed wojną zetknął się kilkakrotnie, utkwił mu w pamięci jego artykuł o młodych intelektualistach francuskich, miał rację pisząc, że po pierwszej wojnie zostali oni bez przywódców duchowych, ci, którzy mogli się nimi stać, zginęli na polach bitewnych, wojna zawsze zabiera najlepszych, potem więc powstają luki, w które się natychmiast wciskają różne szumowiny, gdyby dzisiaj przyszło doliczać się tych, którzy byliby potrzebni, okazałoby się, że sytuacja jest bardzo podobna.", + "11531": "Dziękuję ci, kochanie, ale ja naprawdę nie drzemię, nie czyń ze mnie staruszka, czasami jedynie przymykam oczy, gdy zmęczę się czytaniem albo gdy światło zbytnio mnie razi, wiesz przecież, jakie mam oczy wrażliwe na światło, jeśli jednak chcesz, kupimy ten fotel, choć do tego bardzo się przyzwyczaiłem, a dzisiaj, widzisz, jestem po prostu zmęczony po wczorajszej wycieczce i wieczornym przyjęciu, to istotnie było trochę dużo na mnie.", + "11532": "Tak, mój drogi, takiej radości sprawdzonej, w którą wierzę i w której żyję. Zawsze byłeś wobec mnie bardzo krytyczny, ale i twojego sądu się nie boję, ufam, że i ty odkryjesz moją wiarę w radość życia. Jest jeden zaledwie cień na mojej radości, im jestem pewniejszy, że nastąpi to nieuchronnie, tym mniejszą widzę konieczność obecności Boga.", + "11533": "Z daleka widać było pierwsze motorówki i łodzie żaglowe wyruszające na połów krewetek, daleko, na horyzoncie snuła się smużka niemal niewidocznego dymu, znak, że jakiś parowiec zbliżał się do portu, białe plamki rybitw podchodziły łukiem niemal do domków osiedla, by później lotem ślizgowym opaść na wody zatoki.", + "11534": "Może ten drugi obraz jest jakąś przestrogą dla mnie, tajemnym ostrzeżeniem, Grzegorzu, uważaj, Śmietana jest także zupełnie trzeźwy, no co, szlachcicu, napijesz się wreszcie ze mną, Du hast wohl recht: ich finde nicht die Spur von einem Geist, und alles ist Dressur, słuchaj uważnie, co ci powiem, po twojemu mówi się spieprzaj, a po mojemu ejk sak po trimpu.", + "11535": "Ja zaś widząc, że i tej nocy syn nasz kładzie się na wielbłądziej skórze, wiedziałam, że usłuchał on zaleceń anioła, i byłem pewien, że dopiero po trzeciej nocy połączy się w bojaźni bożej z oblubienicą, dziękowałem więc Bogu za czas próby, którą nasz syn przeszedł szczęśliwie, i zastanawiałem się, którego z baranów trzeba będzie w podzięce złożyć na ołtarzu.", + "11536": "Powietrze od rana było przejrzyste, niemal krystaliczne, przez trzy dni, jak zwykle o jesiennej porze, wiał potężny wiatr od oceanu, źle zwykle wtedy sypiał, obudził się około szóstej i zdziwiła go cisza, żaluzje przestały skrzypieć, ustały gwizdy, wreszcie koniec, pomyślał, przeszedł na werandę i otworzył szeroko okno.", + "11537": "Na wzgórzu miał swoje ulubione miejsce z widokiem na Antokol i rzekę, która w tym miejscu skręcała łagodnym łukiem na północ, rozłożyste konary dębu dawały wystarczającą ilość cienia, a powiew od Wilii łagodził nawet najbardziej upalne dni. Nikt tam prawie nie zaglądał, czasami ktoś jak i on przygotowujący się do finału akademickiego roku.", + "11538": "Ode złego a, kiedy kończył men, butelka rozpryskiwała się dokładnie w miejscu, gdzie wieżyczka czołgu przylegała do nadwozia, więcej, w czasie objętym owym \"men\" płomień ognia wyskakiwał wysoko i zasłaniał wąski otwór, za którym kryła się obsługa działa i maszynowego karabinu.", + "11539": "Skąd jego gorliwość, dlaczego i on w tej wspólnocie, stać go chyba na więcej, wydawało się, że potrafi patrzeć na literaturę o wiele szerzej, rozsądny był jego artykuł w \"Piśmie\" o wolności nadrealizmu, dopiero nadrealizm uświadomił nam, że twórcza wyobraźnia jest bez granic, pamięta dobrze, że Zdanowicz był z eseju Władka zadowolony i cieszył się, że udało mu się przyciągnąć do siebie najmłodsze pokolenie, oni nas kiedyś zastąpią, mówił.", + "11540": "Przed chwilą przyniosła mu nową filiżankę kawy, odłożył więc kwestionariusze, które wypełniał i otworzył okno, czynił tak zawsze w chwili odpoczynku. Pogoda była piękna, hen, daleko, na skraju horyzontu płynęło kilka jachtów, wiatr wybrzuszał ich białe i kolorowe żagle, płynęły szybko, zwinnie, muskając tylko wody zatoki.", + "11541": "Dlaczego, Tobiaszu, Bóg cię pokarał, czym go obraziłeś, jakim sprzeciwiłeś się jego rozkazom? Miałeś uzdrowić, a sam straciłeś znacznie więcej, pozostałeś poza społeczeństwem. Męczył go ten obraz, męczy nadal, czy nigdy nie oderwę się od przeświadczenia, że gdzieś w historii tych dwu płócien zaszyfrowana jest moja własna historia?", + "11542": "Wczorajszy list Lewskiego był gruby, kilka kartek, niemal jak zawsze Lewski zaczynał od spraw ogólnych, później dopiero przeszedł do tego, co już było z nim związane osobiście, czytał jednak list uważnie już od pierwszych zdań, bo te pierwsze zdania mówiły o sytuacji, którą w ostatnich miesiącach śledził w prasie i w radio.", + "11543": "Anno, chodź, opowiem ci swój dzisiejszy sen, za dnia wprawdzie nie widzę i musisz mnie za rękę prowadzić do stołu, w nocy jednak moje oczy odzyskują blask i widzą wszystko, chodź, Anno, proszę cię, posłuchasz opowieści swojego męża, starego Tobiasza, bo w śnie tym jest dużo niejasności i mimo że widzę nocne obrazy nadal wyraźnie, nie rozumiem, co Bóg mi w tym śnie chciał powiedzieć.", + "11544": "Ale Hristina nie drgnęła. Nawet się nie obejrzała. Patrzyła na to, co właśnie ukazało się spod poderwanej wiatrem niebieskiej folii, wciśnięte między pryzmę plastikowych butelek a jakiś obłażący z lakieru złom. Rzuciła się do ucieczki, płacząc i wzywając głośno swojego ciemnookiego Boga i wszystkich świętych ze złoconych ikon.", + "11545": "Adam przyjechał natychmiast. Drzwi mieszkania Ewy były – jak zawsze – otwarte. “Jezus, one się kiedyś doigrają”, pomyślał. Sam pochodził z dzielnicy, w której nawet obicie drzwi dwucentymetrową blachą nie gwarantowało spokojnego snu. Po pomalowanym w pionowe, turkusowo-białe pasy przedpokoju kręcił się zaburzony Błażej. Pomiaukując alarmująco, zaprowadził Adama do dużego pokoju. Na kanapie spoczywał szczelnie owinięty kocem tłumok, z którego dobiegało stłumione łkanie. Kot usiadł obok i znowu miauknął.", + "11546": "Jaro pofatygował się zadośćuczynić życzeniu klienta, a tymczasem dziewczyny na scenie dały spokój rurce. Jedna przysiadła na stoliku i zapaliła papierosa, druga oparła się o ścianę i masowała sobie podbicie. Obie nie zwracały już na gościa najmniejszej uwagi. Zwłaszcza że po chwili zagapiły się na nowe i niespodziewane widowisko.", + "11547": "Dziewczyny posłusznie podążyły za policjantem w głąb budynku. Pokonawszy kilka zakrętów korytarza, Kulesza pchnął wreszcie wahadłowe drzwi i cała trójka znalazła się w sali prosektorium. Zapewne znajdowały się tam jakieś sprzęty, ale po wyjściu z budynku Ewa nie mogła ich sobie przypomnieć. Pamiętała tylko ocynkowany, wmurowany w podłogę stół, na którym spoczywał przykryty prześcieradłem kształt – tak mały, że materiał swobodnie opadał już w dwóch trzecich długości stołu.", + "11548": "Po sali krzątał się starszy mężczyzna w zielonym kitlu.", + "11549": "16.01. – Enriko Romantiko – rozkosze prostego życia na ciepłych wyspach (A czy pani redaktor lubi opalać się nago?).", + "11550": "16.20. – Torbiel Jan – paszkwil na «Barcerowicza». Dawniej człowiek mógł wszędzie wyjechać, do Soczi żonę zabrać czy nad Balaton, a teraz, odkąd Barcerowicz rządzi, wszystko rozprzedali, rozgrabili majątek państwowy.", + "11551": "Staads wstał i skierował się do wyjścia, za nim, gęsiego, podążyli jego współpracownicy.", + "11552": "Gagosian nadal milczał, siedząc za biurkiem na swój sztywny sposób. Odczekał, aż za napastnikami zamkną się drzwi, po czym zaklął i chwycił kopertę. Przeszywający ból w ramieniu sprawił, że zaklął jeszcze raz i rozluźnił palce. Z koperty wypadły jakieś fotografie. Przez chwilę patrzył na nie w osłupieniu. Nagle drgnął na dźwięk interkomu.", + "11553": "Towarzyszący mu mężczyźni osłupieli, nie wyłączając najbardziej z nich zimnokrwistego Marka. Schmidt śmiał się serdecznie i głośno, może nawet zbyt głośno, a przez to nieco teatralnie. Trwało to dobrą chwilę. Dziewczyny za kontuarem kafejki zbiły się w gromadkę. Ostatnia dwójka gości poderwała się z krzeseł i śpiesznie wyszła. Wreszcie śmiech urwał się – równie gwałtownie, jak się zaczął. W oczach pana Schmidta nie było śladu wesołości.", + "11554": "Parę godzin wygodnego życia w opuszczonym mieszkaniu, to wszystko, na co mógłby teraz liczyć narrator, gdyby go zostawiono w spokoju. Parę godzin błogiego snu w podwójnie szerokim łożu. Tymczasem jednak dzwoni telefon. Dzwoni zawzięcie i nie wygląda na to, by miał dać za wygraną. Narrator znajduje ostre nożyczki i przecina kabel. Przez krótki czas napawa się ciszą, w której słychać usypiające brzęczenie much, jednej, drugiej, trzeciej, zataczających beznadziejne pętle pod żyrandolem. Ale przecięty kabel to za mało, żeby uciszyć uparty dzwonek telefonu. Po chwili znów się odzywa. Narrator zaczyna w końcu rozumieć, że to jest telefon do niego. Powinien go odebrać, jeśli nie zamierza spalić za sobą wszystkich mostów. Ten, kto dyktuje warunki, kto powołał narratora i kto tak długo zostawiał bez odpowiedzi listy i faksy, przypomina sobie co jakiś czas o zaległych sprawach, poczynając od cieknącego kranu, a kończąc na bankowych dyspozycjach. Wtedy wyciąga zawieruszony w pomiętej pościeli telefon komórkowy, by wszystkie je po kolei załatwić.", + "11555": "Podziękował i wstał. Księżna towarzyszyła mu aż do głównej alei, tam pomachała Aleksandrowi Rawskiemu, który na tarasie zabawiał rozmową jakichś gości.", + "11556": "Przyszły zięć przerwał konwersację i podążył w ich kierunku.", + "11557": "Nim jednak zrównał się z nimi, Delfina, ściszając głos, powiedziała Romanowi:", + "11558": "Mimo ostrzeżeń ze strony Brytyjczyków i dramatycznych raportów z Warszawy od agenta ulokowanego na szczytach MON-u, prezydent Ed Kennedy nawet nie przerwał swego urlopu na Hawajach. Odbył jedynie krótką telefoniczną pogawędkę z prezydentem ZSRR Gromowem. \"Stosunki radziecko-amerykańskie są lepsze niż kiedykolwiek\" – głosiło wydane po niej oświadczenie rzecznika Białego Domu, Strobe'a Talbotta. \"Planowo postępuje dalsze ograniczanie arsenałów atomowych\"...", + "11559": "Tak nadeszła noc Walpurgi, z 30 kwietnia na pierwszy maja.", + "11560": "Wewnątrz znajdowała się płyta CD, a na niej krótki napis: \"Nasze ulubione monstrum na szpilkach\". Wzruszenie złapało go za gardło – rozpoznał kanciasty charakter pisma Karola.", + "11561": "Nie odpowiadając na pytania Agnes: \"Czy to coś ważnego?\", pobiegł do swego pokoju. Zapomniał o butelce, drżącymi rękoma otworzył laptopa i wsunął krążek do czytnika dysków.", + "11562": "Pamiętasz, rozmawialiśmy kiedyś o zwornikach, najsłabszych punktach historii, których zmiana mogłaby odmienić wszystko. Wytypowaliśmy wtedy trzy lub cztery miejsca w historycznej czasoprzestrzeni.", + "11563": "Decyzja należy do ciebie. Jednak, dokonując wyboru, weź pod uwagę nie tyle rozmach przedsięwzięcia czy początkową głębokość zmiany, ile szansę realizacji. Plan, jeśli ma się powieść, musi być przede wszystkim możliwy.", + "11564": "O 14.30 gotów był spędzić z nią całe życie.", + "11565": "O 16.15 nawet się z nią ożenić.", + "11566": "Między 17.03 a 17.05 ich ciała wreszcie odnalazły się nawzajem, i było to epokowe spotkanie na miarę zderzenia Julii z Romeem, Daimlera z Benzem czy redaktora Stanleya i doktora Livingstone'a.", + "11567": "Całe szczęście, że ich uniesienie skończyło się przed 17.34, kiedy to zadzwonił ktoś z centrali CNN, zainteresowany ofertą współpracy złożoną agencji przez młodą reporterkę.", + "11568": "Teraz akcja przeniosła się do studia architektonicznego, pełnego modeli nigdy niezbudowanych gmachów i rzeźb, obrazujących germańską tężyznę. Za biureczkiem siedział dystyngowany dżentelmen, przemawiający ze swadą, jakby chodziło o przebieg nowego konkursu urbanistycznego. Na dole ekranu ukazał się podpis: Albert Speer.", + "11569": "Czwarty czwartek listopada. Dzień Dziękczynienia. Atlanta. Tłumy mieszkańców Georgii, zgromadzone wzdłuż Peachtree Avenue, witają prezydenta Deweya, dokonującego roboczego objazdu kraju. Jego hasło \"Pokój i gospodarka\" budzi spontaniczne poparcie. Orkiestry murzyńskie grają ragtime'y, tłum cheerleaderek tworzy radosny, falujący szpaler. Stojąc w otwartej limuzynie, prezydent pozdrawia obywateli. W planie ma wizytę w Savannah, gdzie będzie uczestniczył w ceremonii wodowania transatlantyka dla niemieckiego armatora. Transatlantyk ma nosić nazwę \"Schleswig-Holstein\".", + "11570": "Jak było do przewidzenia, lód nie wytrzymał i pierwsza maszyna zapadła się, znikając w nurtach lodowatej rzeki. Druga usiłowała hamować, ktoś wyskoczył wierzchem, ale zawrócić skota już się nie udało, pojazd nie utrzymał się na pochyłości i podzielił losy pierwszego.", + "11571": "Wyminęła szerokim łukiem miejsce katastrofy. Mózg pracował intensywnie.", + "11572": "Skąd brała się ta dziarska muzyka? Najwyraźniej wzdłuż podskarpia, obok przejezdnej Wisłostrady, rozwieszono głośniki-szczekaczki. Wkrótce dało się rozpoznać również słowa.", + "11573": "\"W przededniu święta Wyzwolenia Stolicy – gdakał spiker postawionym głosem filmowego amanta – całe społeczeństwo i władze Autonomicznej Republiki Nadwiślańskiej oddają hołd radzieckim wyzwolicielom Warszawy z pęt faszyzmu, imperializmu i nacjonalizmu\". Wypowiedź kończyło dobitne: \"Niech żyje Socjalistyczna Eurazja! Niech żyje lepsze jutro swobodnych ludów!\"", + "11574": "Intensywny zapach pomarańczy...", + "11575": "Kiedyś woń taka kojarzyła się z przygotowaniami do Wigilii. Z tarciem skórki, niezbędnej do pieczenia świątecznego ciasta. Jednak nie znajdował się w kuchni babci Zosi. Zapach dochodził od strony dojrzewających sadów pomarańczowych, spływających po stokach wzgórz prawie do samego ganku jego nowego domu.", + "11576": "To nie tylko o to chodziło, że Artur czuł się zaniepokojony snem, w którym strach stawał się cuchnącym drewnem. Drewnem unieruchamiającym kończyny, ugniatającym klatkę piersiową. Odbierającym dech, zatykającym gardło, aż w końcu stającym się gardłem. Krtanią suchą od trocin. Drewno ciągnęło w tył, do upadku, aż do leżenia na wznak – wiecznego leżenia z rozrzuconymi rękami. Rękami wyrosłymi z drewniejącego, choć nie do końca zdrewniałego ciała.", + "11577": "Wyruszył w głąb mieszkania. W dużym pokoju znów przypomniał sobie o Wandzi. Była tutaj jeszcze kilkanaście, a może nawet kilka godzin temu. Kilka? Miałaby tu siedzieć do nocy? Po co?", + "11578": "Kartka na stole leżała nie całkiem tam, gdzie ją zostawił. To Wandzia musiała brać kartkę w dłonie. W swoje miękkie, wilgotne paluszki. Musiała się przestraszyć. Czy oni bali się takich rzeczy?", + "11579": "Przez kolejne szeroko otwarte drzwi widział dziewczynę już od progu. Leżała na wersalce z nosem wtulonym we włochatą poduszeczkę. Nogi zgięte w kolanach wspierała o parapet pod otwartym na oścież oknem. Miała na sobie skąpy lniany kostium kąpielowy, ten sam, który nosiła na działce Wagnerowicza. Była zawsze taka posłuszna. Może dlatego miał przez kilkanaście sekund dziką pokusę, aby wyciągnąć pasek ze spodni i dla postrachu potrząsnąć nad nią.", + "11580": "Siedział po turecku na skraju futra, oparty o tapczan obok plecaka Artura. Wpuszczał do własnej głowy bezład, podobny temu, jaki zastał w pokoju. W końcu poddał mu się zupełnie.", + "11581": "Od podłogi oderwał go dopiero dzwonek telefonu. Chaos rozproszył się, ustąpił miejsca obłej czerwonej słuchawce. Przytknął ją machinalnie do ucha. Nie usłyszał niczego poza niejasnym poszumem.", + "11582": "To była rockerska kurtka, jedna z tych, jakie nosili jeszcze czasem młodzi ludzie, z gąszczem pionowych, poziomych i ukośnych suwaków, kieszeni. O wiele za obszerna dla chuchra, sięgała mu do połowy ud. Rękawy pożerały prawie całe dłonie. I było coś jeszcze dziwniejszego od kurtki, naciągniętej na pochyłe ramiona straszydła niczym cudza, źle dopasowana skóra. Mimo gęstniejącego mroku, starowina nosił przeciwsłoneczne okulary. Różowa latarnia prześwitująca od ulicy pobłyskiwała raz za razem w szkłach wielkich jak samochodowe lusterka.", + "11583": "Adrian Zabawski pojął, czym może być koszmar, kiedy o czwartej rano wpuszczał do swojego mieszkania Jana Pomstyla, a z nim spłakaną Hankę. Policjant obejmował dziewczynę ciężkawym ramieniem, a ona na to pozwalała. Ale w kilkanaście minut później ta sama dziewczyna cisnęła w Adriana żółtą puszką po piwie tatra i zmusiła krzykami, aby się wycofał ze swojego ulubionego pokoju.", + "11584": "Nie była do końca pewna, czy nie chce jej wyprowadzić w pole, podpuścić, zagubić w mieście. Taki miał uśmiech, jakby się zmówił z samym Dębczakiem. “Damy nauczkę tej pannie. Tak, moja panno”.", + "11585": "Wychodząc z mieszkania numer cztery, powstrzymywała się do ostatniej chwili, by nie pójść do sąsiada, zameldować się, zeznać, że wróci później niż zwykle.", + "11586": "One, jak również mężczyzna. Ukryty jakieś dziesięć metrów od leśnej drożyny, trwał tak konsekwentnie w uporczywym czekaniu, że patrząc z drogi, można go było pomylić z burawym pniakiem.", + "11587": "Szust! trzask! – ktoś wyrwał się z krzaków po przeciwnej stronie dróżki. Był to niewielki staruszek, nagi do pasa, w zielonkawych spodniach. Miał mały plecaczek, a przed sobą dźwigał wypchany szary worek. Nazywano go Leśnym Człowiekiem.", + "11588": "Zęby miał ciągle w porządku, ale plecy bolały go czasami i w nocy nawiedzały ataki bezsenności. Zostawało po nich następnego dnia takie nieco dziwne uczucie mdłości, jakby kaca. Tamtego dnia użył w dodatku niecelnego argumentu i wiedział o tym. Użył go z irytacji, więc pewnie się starzał. Takie jak ona zawsze to wiedziały. To po to była tak naprawdę ta cała dyskusja.", + "11589": "Nie ciesz się, pieprznięty dziadu! I tak ubawiliśmy się nieźle. Jak już przestałeś piłować mordę, jak sobie poszedłeś ze swoimi groźbami, my ruszyliśmy w miasto. Ludziom na przystankach podsuwaliśmy półmiski z sałatką, którą zrobiła Mariola, bratowa Waldka. Klaskali, śmiali się, nawet tacy starzy jak ty to robili. A ciebie tak pieprzyliśmy. Och, jak cię strasznie nie cierpieliśmy.", + "11590": "Wiem co – mogła mu odpowiedzieć. – Ta lampa. Ten portret. Ten pokój... Wszystko, na co gapili się teraz w przesadnym blasku wieczornego słońca. Wszystko, co gapiło się na nich. “W domu nie zdarzyło się nic, co mogłoby mnie przestraszyć...” Milczała...", + "11591": "Jego matka mogła być teraz w pustym mieszkaniu na trzecim piętrze. Mogło jej też tam nie być.", + "11592": "Jeszcze trzy miesiące temu chłopak mieszkał nie tutaj ze starszą od siebie kobietą, którą poznał jako własną korepetytorkę, kiedy był w czwartej klasie liceum. Natychmiast po odejściu od niej zajął się Kasią Baligą. To jest raczej zajął się nią, zanim jeszcze odszedł od tamtej. A kiedy odszedł, znowu zamieszkał tutaj.", + "11593": "- O kurwa! Jak ja za wami tęskniłam!", + "11594": "Wracam od niej przygnębiony. Czarne parasole. Krople deszczu w kałużach. Moje perspektywy dość ponure. No, ale dopóki nie prowadzi psich zaprzęgów... Franiu - mówię sobie jak komu dobremu - przyjrzyj się tymczasem bliżej temu Rodionowi Romanyczowi, ćwicz wytrwale na orankach, bądź chłopcem praktycznym i rozgarniętym.", + "11595": "Relacjonując to memu bratu, opuszczam różne własne domniemania, czy ów motyw jazdy na trasie z Bordeaux do Paryża, powtarzający się wiecznie w szczególikach, nie jest aby metaforycznym odpowiednikiem pewnych istotnych zdarzeń na jawie. Nie będzie mi Prosiaczek wchodził w duszę buciorami.", + "11596": "Tylko mała chwila przerwy. Taka, jaka potrzebna jest bratu nad krzyżówką przy pytaniu \"ostatnia faza baroku\" na sześć liter. Olśnienie. Rozwiązał.", + "11597": "Już nie znajduje pretekstów, aby oglądać się do tylu na dziewczynę i jej psa. Moja ciemna duma milczenia. I to dodatkowe okrucieństwo: nie jestem na właściwym miejscu, zawsze, w całym życiu. Ani w kolejce. Niestety. Ponura diagnoza mojej sytuacji. Postaci dość dziwacznej. Uwikłanej w niepojęte tajemnice innych. Kim i po co jestem? Musiała być jakaś przyczyna, że ja, atom, zaistniałem w kosmosie. Banalne igrce lędźwi?", + "11598": "- A ty, jak ci na imię, klawy jesteś!", + "11599": "A więc zauważyła. Fakt. Jestem drobny. Przy nim jak Dawid przy Goliacie. Moje ciężkie milczenie.", + "11600": "- Rodzina - dopiero teraz objaśnia Prosiaczek.", + "11601": "- Masz miłego brata - ona do mnie. Ja bełkocący, ciężki, krtań ściśnięta:", + "11602": "- To nie tak, Księżniczko. To mój brat ma wspaniałego brata, a poza tym: małe jest piękne.", + "11603": "Chata jak trzeba. Abakany. Abakany z czasów, gdy Mistrzyni tkała, nie robiła jeszcze sztuki ze słupów telegraficznych. Sofa przy kominku. Sofa monstrum domowej przytulności. Tamże rozparci, na pełnym luzie, już w koszulach rozpiętych do pępków - gospodarz i Dominik. Cały bar. Tatuś zostawił dużo trunków. Kostki lodu pobrzękują w szklanicach niczym sygnaturki wiejskich kościółków. Przyjaciele nieco spici, ale jeszcze pieprzą górnolotnie. Sporządzając mi drinka, Pućka kończy wcześniej rozpoczętą kwestię.", + "11604": "Bez wątpienia, Margaret i Dorothy starały się maksymalnie dostosować do nowej sytuacji, zachowywać się naturalnie, nie okazywać zdziwienia, choć wszystko wokół było tak absurdalnie zaskakujące i trudne. Pokój, do którego zaprowadzono gości, miał zaokrąglone wszystkie ściany. Odpowiednio do tego, łóżka także miały kształt łukowaty. Na szczęście pościel, którą na nich położono, była miękka i ciepła.", + "11605": "Ogehur był niezmiernie wdzięczny przyjacielowi za jego szlachetną propozycję. Miał na pewno dość pracy w gospodarstwie, i było oczywiste, że robi to dla niego.", + "11606": "Wypad do miasteczka to była cała wyprawa. Gładkie jezdnie, po których jeździły jezdniki, były tylko w miastach, mieszkańcy wsi i miasteczek poruszali się po polnych, nieutwardzonych drogach za pomocą swoistych pojazdów gąsienicowych. Pokonanie pięćdziesięciu paru kilometrów dzielących dom gospodarzy od miasteczka zajmowało prawie trzy godziny.", + "11607": "Dziewczynki nie przybywały same, lecz w licznej asyście kapłanek z ich Świątyń. Wraz z Iriome na pielgrzymkę udały się nie tylko trzy jej nauczycielki, lecz także wiele innych wysoko postawionych kapłanek. Tak jak wszyscy inni pielgrzymi, przyjechały koleją, tą samą linią, którą tydzień wcześniej odbyła podróż Iglione.", + "11608": "Spożywanie posiłku nie miało być największym wyzwaniem tego dnia. Do wieczora nic się szczególnego nie wydarzyło, oprowadzono je jedynie po Sanktuarium, dokładnie opisując przebieg wszystkich ceremonii i panujące tu zwyczaje. Jednak po wieczornym posiłku młodsze kapłanki zaprowadziły gości do łazienki, grzecznie przepraszając za niedostateczne wygody. Rzeczywiście, było to małe, wilgotne pomieszczenie, z jednym, jedynym, prymitywnym kranem dostarczającym wodę i kociołkiem do jej nagrzewania.", + "11609": "Przez dłuższą chwilę stała przy wyjściu z wieży, zbierając się na odwagę. Sprawdziła, że nikt nie patrzy w jej stronę i powolnym krokiem, z opuszczoną głową wyszła z jej cienia. Przeszła parę kroków i stanęła pod murem. Kilka osób minęło ją obojętnie. Postała tak chwilę, rzucając ostrożne spojrzenia na wszystkie strony, po czym, spocona z wrażenia, umknęła z powrotem do wieży.", + "11610": "Wiadomość o rozruchach została przekazana do Sanktuarium nieomalże natychmiast. Obawy Oalerie sprawdziły się, i to w sposób, jakiego nie była w stanie przewidzieć sobie w najczarniejszych nawet wyobrażeniach.", + "11611": "Trudno opisać szok, jaki przeżyły wszystkie kapłanki ze Świętego Kręgu, gdy dotarła do nich ta straszna wieść. Oto zniknięcie Margaret objawiło swe nieprzewidziane, porażające konsekwencje. Niesiona przez nią wersja Ceremonii Pochłonięcia rozniosła się, wywołując zamieszanie i bunt prowadzące do rebelii.", + "11612": "Zmęczona, na moment zamknęła oczy. Słyszała jakieś głosy, wokół niej zrobił się ruch, a potem nagle wszystko ucichło. Zaniepokojona, otworzyła oczy. Dziecko, gdzie jest dziecko?! Rozejrzała się wokół siebie, ale pokój był pusty. Ogehur i akuszer zniknęli, a z nimi dziecko!", + "11613": "Przerażona Margaret zaczęła krzyczeć. Po chwili do jej pokoju wbiegł zaniepokojony akuszer.", + "11614": "Kiedy później Ogehur uświadomił sobie, że prawdopodobnie już wtedy byli poszukiwani przez Kapłanki, nie mógł pojąć, jak to się stało, że ich wtedy nie znalazły, choć wszyscy wokół znali ich historię, i aż cierpł na tę myśl.", + "11615": "To wcale nie znaczy, że nietypowa towarzyszka przestała sprawiać kłopoty. Któregoś dnia na przykład koniecznie chciała, aby poszli ,,coś zjeść'' do wiejskiej gospody.", + "11616": "Gdy tak szedł zamyślony, nogi same zaniosły go do parku, w którym bywał ostatnio prawie codziennie. Ale wtedy miał przed sobą różne plany i nadzieje, a teraz... Cholera, dlaczego człowiek w trudnych chwilach musi być tak okropnie sam, mając wszystkich przeciw sobie. Ach, Vego, dlaczego musiałaś odejść akurat w momencie, gdy jesteś najbardziej potrzebna!", + "11617": "Peter przyjął fakt aresztowania dość spokojnie. W obecnej sytuacji odpowiadała mu każda forma rozgłosu. Jednak rozmowa z oficerem śledczym, a potem prokuratorem była dość trudna. Jak w sposób przekonujący opisać wszystko to, co się wydarzyło? Peter starał się podkreślać jedno: albo jest szalony i wszystko to sobie ubzdurał, albo też jest łajdakiem, który to wszystko zaplanował. Łajdakiem udającym wariata? Szaleńcem, który sam wywołuje zjawiska, w które potem wierzy? Nieświadomie?", + "11618": "Obok Johna stał Ed Lovell czekając, aż tamten odejdzie. Patrzył na Petera ze smutkiem i zdumieniem zmieszanym z podziwem. Ten facet naprawdę oszalał. Głosić takie wywrotowe poglądy przed takim audytorium! Że też miał tyle odwagi! Może nie zdawał sobie sprawy z gry, w której uczestniczy?", + "11619": "Jak wielu naukowców, większość dnia profesor spędzał w pracy, wracając dopiero na kolację. Ale za to w domu nigdy nie pracował: był to czas przeznaczony dla rodziny i na wypoczynek. Tak samo było i tym razem. Siedząc wygodnie w fotelu i przeglądając gazety już zawczasu cieszył się na chwile spędzone pod strumieniami wody, na przemian gorącymi i zimnymi. Wreszcie złożył gazetę, wstał z fotela i ruszył w kierunku łazienki.", + "11620": "Nawiązanie kontaktu z Systemem Doe rozwiało resztę obaw i wątpliwości co do zagrożenia Ziemi. Ponadto z Doe dostarczono wszystko, czego brakowło Vedze i jej braciom do w pełni poprawnego funkcjonowania. Vega stała się silniejsza niż była od dłuższego już czasu.", + "11621": "Było to jednoznaczne z całkowitą, nieuchronną zagładą.", + "11622": "Geon, w pełni świadom, jaką reakcję wywołają dostarczone przez niego informacje, zaznaczył natychmiast, że zaobserwowane zaburzenia tworzą niezwykle skomplikowany, długi i powolny proces. Niemniej jednak, jeśli nie zostaną szybko podjęte jakieś próby powstrzymania tego procesu, Wszechświata nie da się uratować.", + "11623": "Karolina spuściła głowę. Chciało jej się płakać. Myśl o skonstruowaniu balonu przyszła jej do głowy niedługo po przyjeździe do Miasta, gdy zorientowała się, jak duże są możliwości techniczne w Miejscu. Nawet dziwiła się, dlaczego Przybysze sami nie starali się w ten sposób opuścić Miejsca. Teraz zrozumiała, jak było naprawdę.", + "11624": "Przybysze nie mogli się z tym pogodzić. Kolejne grupy ludzi wyruszały na zbadanie terenu, próbowali nawet wspinać się na góry. Ale góry się nie poddawały. Kilku śmiałków runęło w przepaście. Nie było powrotu do Świata, nie było nawet możliwości rzucenia okiem na morze, za którym znajdują się dalekie kraje Świata.", + "11625": "Ewa była jeszcze bardziej niż Ania przerażona zachowaniem się Karoliny u pani Trauvois. Opowiedziała wszystko mężowi stwierdzając, że zachowanie Karoliny jest skandaliczne, jej maniery: brak jakiejkolwiek powściągliwości czy wstydu -- wprost nie do przyjęcia, a prezentowana wizja Świata -- przerażająca i mało prawdopodobna.", + "11626": "Wioślarze wrócili zmęczeni, dzieci także, więc apetyt wszyscy mieli znakomity. Jedzenie znikało błyskawicznie. Ania i Ewa próbowały prowadzić błahą, pogodną rozmowę, odpowiednią na piknik. Ale trudno byłoby uznać, że naprawdę udało im się stworzyć prawdziwie pogodną, wypoczynkową atmosferę. Jedynie dzieci były w wyśmienitych humorach, których nie był w stanie zniweczyć niepokój dorosłych.", + "11627": "A zupełnie już nie mogła sobie wyobrazić, co będzie potem. Co potem?! Czy potrafiłaby jeszcze wrócić do swego dawnego życia, walczyć na nowo o utraconą pozycję? I czy jest możliwe wrócić do Świata nie skazując jednocześnie Miejsca na nieuchronną zagładę? Nie mogła, nie była w stanie o tym myśleć. Siedziała i bezmyślnym, tępym wzrokiem wpatrywała się w leżący na jej kolanach telefon.", + "11628": "W dwie godziny później Ania i Norbert siedzieli w fotelach w pokoju gościnnym przy łóżku Karoliny. Ania trzymała w ręku robótkę -- dziergała koronkę. Przedtem Norbert dwa razy zaglądał do pokoju, ale Karolina spała. Teraz siedziała wyprostowana na łóżku, z napięciem wpatrując się w twarze Blothów.", + "11629": "Poza pochówkiem ciał należało coś zrobić z masą przedmiotów, które ich otaczały. Jeszcze rano Ania zasugerowała, że skontaktuje się ze swoimi znajomymi ze studiów, zajmującymi się Historią i Literaturą Świata, którzy nadal pracowali na uczelni. Do tego czasu postanowiono poskładać wszystko do kilku skrzyń, które zgodzili się przechować u siebie w szopie Jonesowie i ich najbliźsi sąsiedzi, Carrowie.", + "11630": "Kiedy woda szła, powódź od Tatr, oba się modlili. Jamrozik prosił: \"He, święty Antoni, urwijże też Wawrzkowi, a mnie przyczyń!\"... A Bieńkowski zaś wołał: \"Święty Jacku, śliczny, piękny, gdyby też Kubie ubyło, a mnie przyrosło!...\"", + "11631": "Przyszedł taki rok, że i Kubie, i Wawrzkowi urwało.", + "11632": "Idzie Kuba ku świętemu Antoniemu, co na półce stał: \"Cóż Ty robisz?\" - pyta się.", + "11633": "Grabosz pod tym ciężarem schylił się nieco. Potem postawił pierwszy krok. Tłum zafalował, wzniósł się szmer zdumienia... Ktoś krzyknął, ktoś śmiać się zaczął. Jedynie rycerz na koniu siedział posępny i milczący.", + "11634": "Kowal stąpał powoli, bardzo powoli, lecz pewnie i śmiało posuwał się naprzód. Zdawał sobie dobrze sprawę, że od niego zależy przyszłość Ostródy. Tłum postępował za nim w wyczekującym milczeniu.", + "11635": "Ale trzej bracia nie zważali na przeszkody. Popędzali swoje konie, bo koniecznie chcieli dopaść upatrzonej zwierzyny. Jak długo trwała ta gonitwa, nie wiem, bo nie było przy tym wypadku ani mnie, ani mego dziadka, ani nawet prapradziadka. Ale wydaje mi się, że Lech, Czech i Rus musieli bardzo długo pędzić za jeleniem, dzikiem i niedźwiedziem. I podobno wcale ich nie dogonili.", + "11636": "I ruszył w góry. Dobrał sobie wkrótce pomocników i towarzyszy; miał pod sobą dwunastu zbójników - a chociaż żaden Janosikowi dorównać nie mógł, wszyscy jednakże musieli się czymś nadzwyczajnym odznaczyć, ażeby on ich przyjął pod swoją komendę. Każdemu kazał wprzódy próby odbywać i różnych sztuk dokazywać w swojej obecności.", + "11637": "Bo cudowne rzeczy dzieją się nie zawsze w tajemniczej dalekiej krainie za siedmioma górami, za siedmioma rzekami, ale i na bliskiej ojczystej ziemi.", + "11638": "W znanym podaniu dzielny Krak, który zwyciężył smoka, zamieszkał w zamku na Wawelu, krasnoludki czuwały nad skarbami w polskich górach, syrena z dalekich mórz pokochała Wisłę, a śpiący rycerze Bolesława Chrobrego oczekiwali w tatrzańskich grotach na znak wzywający do walki o wyzwolenie ojczyzny...", + "11639": "Najął więc dziedzic robotników i dalej do roboty. Wykopali głębokie rowy, przez które spłynęła woda ze stawu, ukazało się dno. A na dnie leżał ogromny, oślizły, pokryty wodorostami kamień. Był to rzeczywiście niezwykle wielki głaz. W dodatku, gdy zaczęto oczyszczać go z mułu, okazało się, że na kamieniu wyryty jest napis:", + "11640": "\"Zmiłuj się, jeżeli masz serce ludzkie, i obróć mnie!\"", + "11641": "Już z dala słychać było okrzyki, a łuny płonących wsi znaczyły drogi, którymi zbliżał się wróg.", + "11642": "W samą noc świętojańską przybyły liczne zastępy wrogów i rozłożyły się w pobliskim lesie przy ogniskach, a dzikie ich śpiewy i przechwałki odbiły się echem o stare mury zamku.", + "11643": "Z dumą patrzyli krakowianie, jak w Rynku rosła wspaniała świątynia, którą poświęcili czci Najświętszej Marii Panny. Działo się to za czasów Bolesława Wstydliwego, gdy Iwo Odrowąż był biskupem krakowskim. Wznosiły się w górę potężne mury, zamykały łukami wysokie a smukłe okna, zawisło na wysokości śmiałe sklepienie wsparte na sześciu kolumnach, a ciężkie mury wieżyc dźwigały się i dźwigały codziennie wyżej i budziły nadzieję, że wierzchołkami chyba obłoków dosięgną.", + "11644": "Wtedy przypomniał sobie Paweł Duda dziwne zdarzenie, dawne, sprzed ćwierci wieku chyba. Działo się to w kopalni, kiedy Paweł pracował na dole jako maszynista i prowadził lokomotywkę ciągnącą wózki z węglem. W zdarzeniu owym występowała również lampa. Wielka, wspaniała, miedziana, jaką tylko dojrzeć można w mroku kopalni.", + "11645": "Umyślił teraz opowiedzieć to zdarzenie choremu wnuczkowi. Może chłopiec zasłucha się i zaśnie?...", + "11646": "I Pan Jezus krzyż nad nimi uczynił, a oni się zamienili w trzy drzewa jabłonne.", + "11647": "Potem zaraz z świętym Piotrem zniknął.", + "11648": "I zrozumieli ludzie, że tu Bóg był, i zburzyli ten sądowy dom, aby w nim nikt już więcej po Panu Jezusie nie sądził, a przed jabłonnymi drzewami postawili krzyż i on do dziś tam stoi.", + "11649": "Dali wzgardę i zdradę, zapłacili zwykłą swą monetą. Schlebiał komtur krzyżacki dumnemu szlachcicowi, obiecywał posłuchanie u wielkiego mistrza, tytuły, zaszczyty, nawet jakieś udzielne niemieckie księstewko - obiecywał i łudził, póki skrzynie złota nie przeniosły się do olbrzymich malborskich lochów, do tych sławnych piwnic, arcydzieł budowniczej sztuki, co w wielkie, do palmy podobne, zbiegając się sklepienie, na jednym słupie podtrzymują cały zamek.", + "11650": "Trupy wrzucono do Gopła.", + "11651": "Zbrodnia jednak została prędko ukarana. Z ciał potopionych stryjów wylęgły się tysiące myszy i wyruszyły wszystkie do Kruszwicy, prosto na dwór zbrodniarza.", + "11652": "Przerażony Popiel, nie umiejąc walczyć z takim nieprzyjacielem, ratował się ucieczką i z całą rodziną szukał schronienia w murowanej wieży, wznoszącej się pośród jeziora na wyspie. Lecz myszy popłynęły za nim, dopadły go na wieży i zagryzły.", + "11653": "Spłoszyły się stolemy i rozbiegły na wszystkie strony, łamiąc z trzaskiem po drodze gałęzie, przewracając drzewa i krusząc mosty.", + "11654": "A stolem, który dźwigał ostatni wielki głaz, upuścił go w miejscu, gdzie leży po dziś dzień, i od tego kamienia wieś przybrała nazwę Kamieniec.", + "11655": "Tama zaś zapadła się w szczecińskim jeziorze tak głęboko, że tylko bardzo pogodnego dnia można ją widzieć w czystej wodzie.", + "11656": "Na zegarze kościelnym wybiła północ. Ponad miasteczkiem śląskim świecił księżyc, wokół niego tysiąc gwiazd migotało na niebie to zielonym, to błękitnym, to żółtym światłem. Na cichych ulicach leżał śnieg, nie widać było zapóźnionych przechodniów, tylko bure i łaciate koty przemykały do piwnic na nocne łowy.", + "11657": "Bieda nigdy nie przychodzi sama. Jak się raz zacznie, to idzie jedna za drugą, jak pacierze w różańcu. Wkrótce po stracie jałoszki zdarzyło się Jaśkowi nowe, gorsze sto razy nieszczęście; zakochał się biedaczysko. Jeszczeć że się zakochał, może by to i nie było tak źle bardzo, boć powiadają, że to nawet czasem na dobre bywa; ale licho go skusiło zakochać się w Małgoli, córce młynarzowej z łomżyńskiego przedmieścia.", + "11658": "Inne stolemy wyniosły się dawno do zamorskich krajów i ludzie przestali się już bać, że padną ofiarą ich psot.", + "11659": "Stolem, zakochany w wójtównie, trzymał się wioski rybackiej najdłużej. Bo ciągle jeszcze żywił nadzieję w swym sercu.", + "11660": "Koniec jego był bardzo smutny.", + "11661": "Ale mijały lata, a dokoła gdańskiego Ratusza wciąż rozbrzmiewała obca mowa i obce pieśni. Aż pewnego wiosennego dnia zatrzęsły się mury miasta, zakołysały wieże. Potężny huk armat wdzierał się w ulice, którymi pierzchali w popłochu przerażeni wrogowie. Podniosły głowy ratuszowe lwy.", + "11662": "A co w sercu nosił ten pan możny?...", + "11663": "Codziennie przyjeżdżał na koniu do Ostródy, do swej ulubionej gospody. Szynkarz kłaniał mu się nisko. Sam konia odprowadzał do stajni i miał zawsze pilne staranie, by obsłużyć gościa.", + "11664": "Dietrich butnie wchodził do oberży.", + "11665": "Właściciel zamku był nie tylko bogaty, ale co ważniejsze - dobry i sprawiedliwy. Lud okoliczny darzył go zaufaniem i przywiązaniem, ale przystąpić do niego z bliska nikt się nie odważył, bo oblicze jego było surowe - ludzie mówili, że kamienne.", + "11666": "Najmilszym jego zajęciem było wychodzenie latem na najwyższą platformę zamku, kiedy zachodzące słońce bramowało złotem niebo, a zorza w płaszcz szkarłatny ubierała krajobraz.", + "11667": "Ile bowiem razy zrozpaczony bies próbuje zerwać węzły i wydostać się z pułapki, fale poczynają się kotłować, pienią się jak war, a z głębi dochodzi przeraźliwy ryk spętanego diabła, który wścieka się na kaszubską przebiegłość.", + "11668": "KTO PIERWSZY ZAPALIŁ OGIEŃ NA ROZEWIU?", + "11669": "Bolko nie posiadał się z radości. Pałającymi oczyma śledził przebieg tej dziwnej walki i ostateczną klęskę wojsk napastniczych. A kiedy ostatni wróg legł pod ciosami potężnych kruków, wtedy dopiero ocknął się i odwrócił się, ażeby podziękować swemu wybawcy. Ale króla kruków już nie było. Znikł niepostrzeżenie.", + "11670": "A w Polsce z dawna był obyczaj, że kniaź w ważniejszych sprawach zwoływał na radę starszych kmieci, czyli gospodarzy, właścicieli ziemi. Taka rada, z kmieci złożona, nazywała się wiecem.", + "11671": "Popiel nie chciał zwoływać wieców, a kmiecie rozgniewani o to nie chcieli z nim chodzić na wojnę, odmawiali mu posłuszeństwa.", + "11672": "Po wielu, wielu latach przybyło w okolice Łańska dwóch rybaków. Byli to bracia Borkowscy. Oczarowani pięknem wyspy i okolicy postanowili pobudować sobie chaty. Wzięli z Łańska żony i pozostali na wyspie.", + "11673": "Tak powstała wioska, która nazywa się także Lalka.", + "11674": "A wkoło wyspy Lalka krążą dwie białe mewy co nockę, co nockę i krzykliwym głosem wołają: \"Pójdź! Pójdź! Pójdź!\"", + "11675": "Wyświetlano film polski. Szedłem nań z zapałem.", + "11676": "Zapał poszedł na marne. Ledwie wysiedziałem.", + "11677": "Pokazano w tym filmie wieś spółdzielczą w skrócie...", + "11678": "Ba, konik uciekł.", + "11679": "Kupiłem chleb. Wczorajszy, czerstwy, lecz z zakalcem.", + "11680": "Przypominał mi glinę, gdy go gniotłem palcem.", + "11681": "Którędy się idzie, by zejść na manowce?", + "11682": "Czy mańkut z natury już jest lewicowcem?", + "11683": "Skąd wiedzą sąsiedzi, czym chata bogata?", + "11684": "Czy cyrk to jest sztuka, czy raczej oświata?", + "11685": "Czy wszystkie drabiny należą do drabów?", + "11686": "Dlaczego babiarze udają nababów?", + "11687": "Czy każdy podatnik to człowiek podatny?", + "11688": "Czy pijak to człowiek, czy sektor prywatny?", + "11689": "Dlaczego nie bywa z głowami sardynek?", + "11690": "Czy Budrys i Bryndas to krewni Brandysa?", + "11691": "Czy Nysa po polsku brzmi ładniej niż Nissa?", + "11692": "Dlaczego trzech bubków to zaraz ekipa?", + "11693": "Kto pierwszy powiedział, że wszystko jest 'lipa'?", + "11694": "Gdzie można najłatwiej żyć z samych zaliczek?", + "11695": "Czy dostać po zębach to też jest policzek?", + "11696": "Gdzie diabeł nie może? Czy komar to ssak?", + "11697": "Dlaczego każdemu pieniędzy wciąż brak?", + "11698": "Dlaczego, kolego?", + "11699": "Sztuka kulinarna, w odróżnieniu od wszelkich innych rodzajów sztuki, wymaga umiejętności, zdrowego sensu i dobrego smaku. O dobrą sztukę mięsa jest u nas dzisiaj trudniej niż o dobrą sztukę teatralną.", + "11700": "Jeśli chodzi o mnie, to dawno już zrozumiałem, że twórczość literacka w bardzo rzadkich wypadkach przynosi sławę i nieśmiertelność. Nie każdy przecież jest wieszczem.", + "11701": "Pisarze są na ustach wszystkich. Zamiast dziesięciu linijek w kronice kulturalnej zajmują teraz całą kolumnę w kronice sportowej. Wzruszone głosy sprawozdawców obwieszczają przez wszystkie megafony ich apoteozę, omawiają każdą linijkę wiersza, opisują malowniczo ich uda, ręce i włosy, improwizują najponętniejsze konterfekty i życiorysy. Przydziały papieru rosną. Nakłady rosną. Wydawcy kłaniają się w pas. Pisarze są noszeni na rękach.", + "11702": "Nareszcie!", + "11703": "Niejeden z naszych rodaków usiłowałby opylić skarby na czarnym rynku, geolodzy byli jednak ludźmi o niezachwianych zasadach etycznych. Skarby sprzedali do muzeum, a uzyskane pieniądze przekazali swoim żonom przez Bank Narodowy.", + "11704": "Trudno opisać radość tych zacnych niewiast, gdy w Centrali Banku wypłacono im po 1150 złotych gotówką, i to przed Świętami.", + "11705": "W trosce o spokój i zdrowie obywateli postanowiono zająć się również ich życiem od strony podwórek. W tym celu powołano Międzyresortową Komisję Koordynacyjną, która opracowała Kodeks Podwórzowy na wzór istniejącego już Kodeksu Karnego i Kodeksu Drogowego. Zawarte w nim postanowienia i przepisy regulują dokładnie stosunki ludzkie na tym tak ważnym terenie. Przytaczamy poniżej zbiór przepisów dotyczących jednej tylko dziedziny, a mianowicie trzepania.", + "11706": "Istnieje u nas w ocenach twórczości artystycznej tradycja nawiązywania do słonia. Trąba zaś staje się w tych sprawach podstawowym kierunkowskazem. Tradycja, o której wspominam, jest bardzo stara. Sięga czasów faraonów, kiedy to piramidy egipskie miały swoim niezniszczalnym ogromem utrwalać pamięć mało zasłużonych władców.", + "11707": "Człowiek posiada mieszkanie. A mieszkanie zapełniają złośliwe przedmioty martwe. Mówi się: postęp techniczny, mówi się: nowoczesny komfort. Jak to wygląda w praktyce?", + "11708": "W mieszkaniu jest kanalizacja, elektryczność, centralne ogrzewanie, urządzenia wodociągowe, piecyki gazowe. Są także drzwi, klamki, zamki, okna, szafy, meble. Są ściany, podłogi i sufity.", + "11709": "Ale na razie Garbowski nie podejmuje wezwania, nie przyjeżdża do Grodna, w odpowiedzi śle na kartkach obramowanych girlandkami róż serdeczny list do \"siostrzanej duszy\", lecz w tych różanych wianuszkach kryje się ostrze sztyletu: wiadomość o nieszczęśliwym zakochaniu się w jednej młodej osóbce z Krakowa, słowa o jej \"szatach mających woń Libanu\", o jego melancholii ogarniającej czarną chmurą, o marności świata i o nachodzącej go czasami chęci... powieszenia się.", + "11710": "Wyszła z tej pensji \"nie tylko fizycznie, ale i moralnie dziewicą, co musiało w późniejszym życiu przynieść następstwa\" - napisze po latach.", + "11711": "Tajemniczy, nieco zagadkowy jest ten końcowy, refleksyjny komentarz o następstwach dziewictwa podwójnej natury. W związku z tym nasuwa się pytanie: Czy w małżeństwie pozostała długo tą fizycznie nietkniętą...", + "11712": "Sytuacja patriotycznej matrony, wychowawczyni młodzieży, ofiarnej społecznicy sprawia, iż zamierają na ustach słowa: \"kocham\", \"cierpię\", \"płaczę\", \"płonę\", \"tęsknię\", i rodzą się inne zastępcze wyznania, współbrzmiące z ogólnym tonem melodii na temat \"miłości ojczyzny\", \"cierpienia narodu\", \"płaczu ludu\", \"tęsknoty za równością i za wolnością\"...", + "11713": "Zawiadomienie o ślubie w Święto Trzech Króli, wydrukowane złotymi literkami na dwóch złożonych arkusikach o ząbkowanych brzegach, powędrowało do srebrnego pudełka o rytym, kwietnym ornamencie. W szkatułce tkwiło już inne zaproszenie, nie na ślub, lecz na odsłonięcie pomnika. Widniała na nim kolumna znakomitych nazwisk Honorowego Komitetu, bo to wielki Adam miał ukazać się na wysokim cokole.", + "11714": "Niespodziewana, nagła choroba zaściankowego Casanowy zmieniła sytuację. Lęk o jego życie wyparł urazy. Poczuła się potrzebna biedakowi, gdy z tyfoidalną gorączką, z ostrym zapaleniem dróg oddechowych bredził w malignie. Któż pielęgnowałby go wtedy z takim oddaniem?... Niespodziewaną rekompensatą za wszystko stało się to poświęcenie, przynoszące wszechobejmującą rozkosz.", + "11715": "Za naszym domem też tęsknił, pisał, że nie może zapomnieć Wigilii przy kolędach na Wzgórzu. Gdy znalazł się w Anglii, nie znał języka, więc żalił się na swoje lenistwo, że \"za młodych lat lekceważyłem sobie naukę, nie korzystałem z możliwości, że w domu była angielska nauczycielka, gdy mój ośmioletni siostrzeniec, syn Kuki, płynnie już mówił po angielsku. Spotyka mnie teraz zasłużona kara. Zarabiam tu na życie, próbując malować\".", + "11716": "Ta korespondencja \"z pokoju do pokoju\" zawiera krótkie meldunki, natomiast długie dywagacje na temat literatury, pozytywizmu, religii, filozofii wiary zamieszcza w listach do Bochwica. Skarżył się jej przecież, że w kieracie prozaicznych zajęć, wśród ludzi zajętych tylko sprawami chleba powszedniego, brak mu rozmów na poważne tematy. A więc teraz szczodrze wynagrodzi mu niedosyt!", + "11717": "Julka! Była taka dziewczyna, czarna i żywa jak weneckie diablę, pełna rozpierającej ją energii i pomysłów na najbardziej dzikie eskapady. Chłopcy, którym przewodziła, byli jej ślepo posłuszni. Podległy był też jej we wszystkim, patrzący w nią jak w obraz niespełna czternastoletni Gustlik...", + "11718": "Pan doktor śpiewa niezwykle \"ślicznym tenorem\"... Pan doktor gra piękne melodie na fortepianie... Pan doktor wyrysował dziś naszą topolową aleję... Pan doktor wymalował dla mnie postacie mitycznych kochanków ze starożytnych czasów i balkonową scenę z szekspirowskiej sztuki. Więc i \"ja rzuciłam się w sztuki piękne, bo gdy dwoje ludzi chce razem pójść w życie, toć oboje winni dążyć do tego, aby duchowe swe nastroje zlać w jak najściślejszą jedność\".", + "11719": "Odwiedzałam często najmłodszego syna wychowanki pani Elizy - Janusza Kunickiego.", + "11720": "Powracali tam ci dawno pożegnani. Pojawiali się w naszych rozmowach, na starych fotografiach, na zwątlałych kartkach z ich pismem. Pan Janusz zmarł przed sześciu laty.", + "11721": "Jeździłam na rozmowy do Bielska-Białej - do jego bratowej i wiele wieczorów spędziłyśmy pod starymi portretami, pod ołtarzykiem od Orzeszkowej, na fotelach - pamiątkach ocalonych przez młodego Fałata.", + "11722": "I wtedy to, w ten pokutny czas pojawia się człowiek z krwi i kości - Zygmunt Święcicki. Przyjechał tu na Milkowszczyznę już jako doktor. Przypomniał swą pierwszą sprzed kilku lat wizytę w Ludwinowie w 1860 roku, zabawił kilka dni, zburzył spokój samotniczki.", + "11723": "Następne słowa pani Zofii zagłuszył trzask odsuwanych foteli. To kilkuosobowe Prezydium z Konopnicką na czele wstało zza stołu i kroczyło, zgorszone, na znak protestu, w stronę drzwi. Z ociąganiem podążyła za nimi i panna Dulęba, przesyłając z daleka prelegentce uśmiech i pocałunek dłonią.", + "11724": "Gdy rozmowa zeszła na terrorystów, na tamte sprawy sprzed kilkunastu lat, Eliza Orzeszkowa ucieszyła się, że kandydat na męża Jadzi przytakiwał, że nie można akceptować w żadnym wypadku tej - pożal się, wielki Boże - filozofii terroryzmu stosującego gwałt.", + "11725": "Zofii nie przeszkadza więc teraz to napięte, z rzadka przerywane milczenie. Ale matka próbuje nieporadnie zmienić atmosferę i rzuca dość bezsensowną w tej sytuacji propozycję: - Zaśpiewajmy coś wspólnie... jak dawniej...", + "11726": "Nikt nie podchwycił nieśmiałej próby, jedynie najmłodszy, Ryszard, któremu nagle zrobiło się przykro, wstał szybko i udając radosne ożywienie, odbiegł od stołu i stanąwszy na tle aksamitnej kotary zdobiącej wejście do salonu zawołał: - Powiem wam wierszyk!", + "11727": "Trudno pojąć, że pisała je ta sama ręka przeszło pięćdziesięcioletniej kobiety, w tym samym mniej więcej czasie, gdy ostrymi jak brzytwa słowami raniła zakochanego w niej młodego Maksymiliana Gumplowicza, odpychała od siebie, przedtem skokietowawszy. Jeszcze niedawno, bo przed dwoma, trzema laty \"dumna z konkiety\" spędzała z Maksem długie godziny, wypłakując na jego piersi skargi, że \"nigdy miłości nie zaznała, bo ojciec, nie pytając, wydał ją za pijaka\".", + "11728": "Błyskotliwy wykładowca-matematyk o mrocznej urodzie zafascynował młodą studentkę. Wypatrzył ją wśród wielu dziewczyn. Kathleen była delikatna, wrażliwa, podatna na hipnotyczny wręcz wpływ profesora Palla. Toteż usłuchawszy go, rzuciła studia, uciekła od rodziców do profesorskiego domu, wkrótce wyszła za mąż za wykładowcę i urodziła dzieci. Pragnął mieć ich wiele. - Trzeba tworzyć nowe życie, nowych ludzi - mówił. Przyszło ich na świat chyba z pięcioro.", + "11729": "Mówią też: leczenie za darmo — leczeniem na darmo — pomyślał Adam — czy o moim leczeniu też tak mówią? Westchnął ciężko.", + "11730": "Po następnym pacjencie — prosta przepuklina, cóż poradzi internista? Tylko skierowanie do chirurga, zerknął Adam do kieszeni. 20 tysięcy. Oj, nie przelewa się dziadkowi na tej jego rencie!", + "11731": "Ponownie odczuł wyrzuty sumienia, nie było jednak czasu na rozmyślania. W drzwiach ukazała się lisia twarz pana Hawełko.", + "11732": "Zbyszek bywa tu raczej rzadko, a stara Pawłowska pewnie faktycznie nie ma sił. Chociaż pamiętał ją, jak w ubiegłym roku jeszcze brała się za kosę. Twardzi są ci starzy. Jak my będziemy wyglądać w ich wieku? Czy w ogóle dożyjemy?", + "11733": "Nacisnął klamkę i wszedł do mieszkania. Ludzie spoza miast rzadko zamykają swe domy na klucz.", + "11734": "Wspomnienie o nowych meblach, które teraz niszczy Domek, wypełniły mu drogę do szpitala. Podjechali pod izbę przyjęć. Jak zwykle nie było noszowych. Chcąc nie chcąc Adam ponownie złapał za rączki noszy.", + "11735": "Młody lekarz, który dziś tam urzędował, nie znał Adama. Wyglądał na wyraźnie niezadowolonego. Ledwie rzucił okiem na skierowanie. — Stara! — powiedział — i kto ją umyje?", + "11736": "Wzruszyła ramionami. — Ty tylko byś bił! Jak ten poseł, co go krytykujesz. Wszyscyście po równych pieniądzach.", + "11737": "W przykrótkiej, rozchylonej na piersiach koszuli nocnej wyglądała zaskakująco sexy. Dziwiąc się sam sobie pogłaskał ją po zmierzwionych włosach, pocałował w policzek. Miał ochotę mocno przytulić.", + "11738": "Tymczasem jeden \"doktor\" z ministerstwa powiedział nawet w telewizji, że wizyta w przychodni to dla pacjenta dezorganizacja dnia i strata czasu — a więc lekarz rodzinny pomoże!", + "11739": "Panie! Do psychiatry! Albo chociaż na pół roku do rejonu. Nic tak nie rozwiewa urojeń, które lęgną się za ministerialnym biurkiem, jak codzienna, solidna i ciężka praca.", + "11740": "Oczywiście wezwali pogotowie. Pojechał \"Apostoł\". Nawet nie wszedł do domu. Spokojnie stwierdził, że odwiezie pacjenta do \"czubków\" jak mu go uspokojonego przyprowadzą do sanitarki. Postał chwilę pod domem, po czym polecił wracać do stacji pogotowia.", + "11741": "Jacek znowu zaczął szaleć i na ponowne wezwanie dyspozytor znowu wysłał \"Apostoła\".", + "11742": "Jedną ręką otworzył drzwi, drugą wciąż obejmował matkę. Razem weszli do mieszkania.", + "11743": "Na jego widok ojciec, dotychczas wygodnie odpoczywający w fotelu, zaczął wstawać. Złapał rękami za poręcze. Kolana prostowały się z trudem, a ciężkie siedzenie nie chciało się oderwać od poduszek fotela.", + "11744": "Adam skoczył na pomoc. Kątem oka widział matkę, wierzchem dłoni ocierającą łzy.", + "11745": "Następnego dnia Adam nie miał możliwości przyjechać. Rozmawiał tylko przez telefon, Nurek choć słaby, był już przytomny. Powiedział nawet coś do telefonu. Nurkowa zapewniała, że leki, które zlecił, są podawane.", + "11746": "Dopiero dziś, po dwóch dniach, Adam przyjechał do kontroli. Siła życia Nurka była imponująca. Siedział na łóżku. Na widok Adama próbował nawet wstać.", + "11747": "Tuż opodal kiosk z mlekiem i jeszcze te dwa okna...", + "11748": "To stara blizna, nie czuje jej wcale. Wie tylko, że ona tam jest...", + "11749": "Z uśmiechem pokiwał ręką wyglądającemu przez okno Bogusiowi. Ileż piasku przesypali razem w piaskownicy. Ile razy ścigali się na rowerach. Boguś mieszka tu i pracuje. Ożenił się z dziewczyną z sąsiedztwa. Kiedyś razem ciągnęli ją za starannie uplecione blond warkoczyki z czerwonymi kokardkami.", + "11750": "Wypisał recepty i kartkę ze sposobem zażywania. Uczciwie mówiąc, miał nieco stracha. Chcąc nie chcąc, podjął się jednak leczenia w przychodni, mimo że specjalista uznał to za zbyt ryzykowne.", + "11751": "Jeszcze przez parę dni myślał potem o upartym dziadku, lecz ten jakoś się nie zgłaszał. Dopiero dziś!", + "11752": "Cholera, co za dzień! — roześmiał się sam do siebie — mam jednak dość niebezpieczny zawód. Ta też chciała \"na zdrowie\"?", + "11753": "Dzięki Bogu, ból głowy jakoś minął. Tak się wciągnął w tę gierkę, że nie miał czasu o nim myśleć. I proszę, przeszło.", + "11754": "Wyruszamy. Ściemnia się. Czeka koń z furą. Sześć sióstr chwyta trumnę i na furę. Welony, rękawy symetrycznie, poruszyły się. Zapalają się świece.", + "11755": "\"Dobry Jezu a nasz Panie\" i fura z trumną, z pochodniami, z ludźmi, ze śpiewem wchodzi między drzewa, jeszcze gołe, jedzie drogą, droga nieprosta, kręci, piach pachnie, czuje się go pod nogami, fura skrzypi, ciemno, świece, gacki latają, gałęzie, gałęzie, skręty...", + "11756": "Dostaliśmy się z Gracją tramwajami bez popychania. Nawet siedziała. Raz przesiadka tylko. Niepotrzebna. Róg Stalowej.", + "11757": "Wysiadamy. Tłum monument - można powiedzieć - Wszystkich Świętych na szczycie. Posuwamy się w systemie. Zamurowani na lewo tramwajami, na prawo chryzantemami, plus handel świec.", + "11758": "Radość, oklaski. Na cześć pani doktór, moją i Wandzi. Więc mogę. I wszystko jeść, i pić, i w ogóle. Co za ulga, co za radość. Co za noc. Płyty. Popęd. Jazda do Garwolina. Na dożywienie się. Do Mamy. Na zastrzyki z różnych witamin B. Właśnie.", + "11759": "Marszałkowa kazała Jakubczykowi (temu od dzieciństwa Pana Jezusa z heblem) w okupację namalować marszałka. Był marszałkiem powiatowym. Jeszcze w Maczowie. Potem mu nie dopłacili. Jakubczykowi. Bo uważali, że on powinien mieć zaszczyt, że taka osoba, taki dom - Maczów, marszałek, a jeść i tak dawali (do malowania). Portret był w kontuszu. Z iego kontusza potem Marszałkowa sobie uszyła serdako-suknię. A na portrecie służąca dawno wzięła i nożyczkami wydrapała oczy.", + "11760": "Le. i ja poszliśmy, bo słyszeliśmy, że z panią Bie. jest źle. Puk-puk w parter, Mokotowska, długo nic, dzwonimy do sąsiada, z którym Le. miał futrowe spięcie, pozytywne, czyli się w dwóch futrach rozpoznali, bo już się znali, właśnie stąd. Pan otworzył, prosi, rozbiera z okryć, właśnie pani Bie. telefonuje od niego.", + "11761": "Tadzio śpi. Po seansie budzi się, patrzy na świece, stolik, na mnie i na Studjochę, ze śpiącym podziwem, bo Studjocha płynnie tłumaczy: miał papiery, zanocował u Chaima w oberży. Był z żoną, Wandą. I tu widocznie zaszła ta zdrada. Edwarda potem złapali. Chaim został stracony. Przedtem Wanda zdradziła z nim męża. Miała dziecko...", + "11762": "Matka Boska Le. z lewej strony niżej. W konfrontacji. Le. ją obchodzi, doszepty - moje z paniami. On. zmieszany - jak się okazało. I ja niepewny. Od samego pomysłu zestawienia.", + "11763": "Tylko że kopia Le. miała płaszcz w ciemne lazury, a tamtej płaszcz się iskrzył jak szyba zmrożona od brylantów.", + "11764": "Malarz, mówił o pisaniu wierszy, swoim, szedł na zebranie. Dnionoce. Ja w ogłupieniu. Oni wszyscy tacy dobrzy, subtelni. Niesłychane to wszystko razem. I to, że mnie tu trzymają, mało tego, nie puszczają, dbają; tu jestem wzruszony, tu boli, tu złość, tu smutno, że koniec takiego jak dotąd życia; teraz to życie gorsze? a może jakoś będzie, zwykle się układa w końcu.", + "11765": "Potem i na lewo wianki, kwiaty, komu światło. No i na prawo. Nogi w błocie. Jezdnia czarna. Od chytrych podlatujących i od już wracających. Milicjanci głoszą, każą. Kontrolerzy obwieszczają. Przez białe tuby. Co dokąd. Regulacja jeszcze wisząca. Z lin. Robi się gardło, korek. Chryzantemy idą w górę. Parasole. Dalej balony. Na lewo już stoliki ze lwami, niedźwiedziami, psami.", + "11766": "Gramy Beethovena, dziś nawet idą tradycyjnie koncerty fortepianowe. Mówi, że ten drugi, zaprzyjaźniony zakonnik wychodzi w przyszłym tygodniu. On sam drukuje recenzje o kimś, kto napisał o tym, co pisał ten stary, no, na A, zaraz, Arystoteles. O, i studiuje podwójność intelektualną człowieka, każdego jedna jest czynnościowa, druga możnościowa.", + "11767": "Ale mówię. W końcu. Domownik odplombowuje licznik. Ja nie chcę. Nie pomaga. Światło jest.", + "11768": "Ostatecznie zapłaciłem.", + "11769": "24-26 października. W kasie, byłem, tej od światła. Kręciłem, musiałem, że przyjechałem, prosto skądyś, nie wiem (Paryż, Garwolin), wiem tyle, że płacić! płacić (trzeba)!", + "11770": "Skoro się przeprowadzili na jedenaste piętro z szóstego dawnego typu, Jasio rozhodował się w rybkach i roślinkach. Miś Holender przysłał mu czerwone anemony i hiacynty na ostatek.", + "11771": "W czasie socu Henio z Mewą zjawili się w Centralnej Agencji Fotograficznej - bo ktoś był akurat tam i mówił potem - w sprawie powiększonych przez siebie portretów ówczesnych dostojników. Wytargowali lepsze honorarium. Głównie słychać było Mewę.", + "11772": "Domownik pożyczył od jednego sąsiada krzesło. Białe. I pokazał. Korki. Egzekutywie. Nie nasze. A pani Janiny, obok, opiekunki terenowej, między nami a Reginką.", + "11773": "A w ogóle ten świat jest nietego. Te obrony. Przed przeciekami. Jak ludzie mogą? Tramwaj, tak, to jedzie, bo mogą; a tak, toby nie ruszył. Jak to sobie pomyślałem, zapatrzony na tramwaj, te trolejbusowi za plecami zleciał pałąk.", + "11774": "Augustynowicza. Antek Dzieduszycki pół godziny przez lornetkę patrzał na tę Odaliskę, zachwycał się...", + "11775": "Le. wyciął żerdkę. Bo Marszałkowa wyjęła buczacz, ale źle go przechowywała. Złożony był we czworo. Zrobiły się załomy, więc Le. na tę żerdkę nawinął, nawinął. I może się uratuje, załomy skasuje.", + "11776": "W ogólnym rozgardiaszu jedynie Kosiński i Gorczyca zachowywali się spokojnie. Obaj skrupulatnie przepisywali rezultaty kolejnych odcinków specjalnych, by w pokojach hotelowych dokładnie je przeanalizować. Okazało się, że rzeczywiście przez całą pierwszą pętlę szli łeb w łeb, to jeden, to drugi wygrywał o sekundy. Gorczyca wiedział doskonale, że mimo trzynastosekundowej przewagi, jaką uzyskał w sumie, najmniejszy błąd na drugiej pętli może mu odebrać zwycięstwo. Kosiński wiedział o tym również.", + "11777": "Razem skierowali się w stronę wejścia.", + "11778": "Na parkingu wrzało. Za każdy samochód zabierali się od razu mechanicy, zmieniali koła, usuwali uszkodzenia powstałe w czasie forsownego treningu, wymieniali zdarte nakładki hamulcowe, regulowali silniki.", + "11779": "Od strony wjazdu zbliżał się ubłocony fiat Kosińskiego. Stojący w drzwiach hotelu Wyroba natychmiast ruszył w jego kierunku. Za nim podreptał wiotki młodzieniec z magnetofonem na ramieniu.", + "11780": "Usiedli przy stoliku w rogu i szybko spłodzili protokół, w którym czarno na białym stwierdzili, że samochód z numerem startowym jeden, prowadzony przez Jacka Kosińskiego i Romana Dymka, jest wozem seryjnym, kwalifikującym się do udziału w rajdzie w grupie pierwszej, i że nie stwierdzono żadnych niezgodności z kartą homologacyjną.", + "11781": "Kosiński z Dymkiem zostawili Osińskiego na schodach i udali się do parku. Dymek wsiadł do samochodu Piekarskiego i wyjechał nim na środek, potem obaj wypchnęli wóz Kosińskiego i złączyli je linką holowniczą, po czym wsiedli do samochodów i wolno ruszyli.", + "11782": "Na parkingu do samochodu Kosińskiego dosiadł się Osiński.", + "11783": "Dymek westchnął ciężko, ale zgodził się. Wiedział, że Kosiński na dobrą sprawę nie ma do kogo zwrócić się z tego rodzaju prośbą, poza tym nie umiał odmówić w takiej sytuacji. Zapisał sobie numer telefonu matki Alicji i obiecał, że natychmiast zadzwoni.", + "11784": "Przyjechał po pół godzinie. - Słuchałem po drodze powiedział kładąc na biurko japońskiego Sony - na tej połówce kasety tego nie ma. - Przewrócili na drugą stronę. Była tam nagrana jakaś muzyka. Znaleźli jeszcze jedną taśmę z nagraniami z rajdu. Uważnie wysłuchali całości. To nie było to. Pozostałe kasety zawierały albo muzykę, albo jakieś wywiady i przemówienia. Stracili na to ponad godzinę - bez żadnego efektu.", + "11785": "Skowroński po wyjściu z pokoju Kosińskich odetchnął głęboko z wyraźną ulgą. Czuł się fatalnie. Dopiero teraz uświadomił sobie, co mogłoby się stać, gdyby Kosiński przyjechał wcześniej i zastał go nie w łazience, lecz w łóżku Alicji. Zdenerwowany długo nie mógł wydobyć ż kieszeni klucza do swego pokoju, gdy tymczasem zza drzwi dobiegał natarczywy dzwonek telefonu. Wreszcie wpadł do pokoju i szybko podniósł słuchawkę.", + "11786": "Komandor nie czekał na resztę relacji. Dopadł żołnierza z obsługi łączności. - Zamykamy odcinek - zadysponował - neutralizacja dla reszty. Który oni tam numer puścili? Ósmy? No, to mamy jeszcze pięciu. Daj Boże, żeby nic się nie stało.", + "11787": "Zdenerwowany Piekarski relacjonował incydent kapitanowi.", + "11788": "Kosiński, gdy Dymek poinformował go o pomyśle Osińskiego, wzruszył ramionami i powiedział, że swój silnik może mu nawet dać na tydzień do domu, a i tak niczego niezgodnego z kartą nie znajdzie, choćby nawet szukał z całą rodziną.", + "11789": "Natomiast Gorczyca pominął w ogóle sprawę milczeniem. Myślał już o czekającym go etapie.", + "11790": "Molenda posłusznie wysiadł.", + "11791": "Kosiński wcisnął drugi hak linki holowniczej między swój błotnik i oponę, wsiadł do samochodu. Dymek w tym czasie ekspanderem przymocował otwartą klapę. Kosiński wystartował jak do oesu i zatrzymał się. Cały prawy błotnik wraz ze światłami został na haku.", + "11792": "Otyński jeszcze raz przebiegł wzrokiem pokój. Skwarski i Kosecki, rozebrani niemal do naga, byli bez wątpienia pijani. Na stole walały się puste butelki, w pokoju panował zupełny chaos. Tylko na fotelu w kącie siedział sprawiający wrażenie zupełnie trzeźwego Lisiecki i uśmiechał się jak zawsze drwiąco. Otyński uznał, że jest on jedynym partnerem do rozmowy.", + "11793": "W biurze rajdu kolejka kierowców topniała w oczach. Rudowłosa pani Hania błyskawicznie wydawała karty drogowe, tablice rajdowe, plakietki, oficjalne itinerery. Wszystko miała jak zwykle poukładane systematycznie w numerowanych kopertach. Drugą ręką podsuwała kierowcom listę do podpisu. Ostatni stanął w kolejce Osiński. Lewą ręką chwycił kopertę, prawą wydostał zza pleców.", + "11794": "Ruszyli w stronę wyjścia. Przy innych wozach również kończono prace; każdy zdawał sobie sprawę, że jeśli czegoś nie dokończy w przewidzianym czasie, komisja techniczna po prostu każe przerwać. Niezastosowanie się do polecenia mogło być ukarane tylko w jeden sposób - absolutną dyskwalifikacją.", + "11795": "Mechanicy zajęli się już samochodem Gorczycy. Dwóch z nich podstawiło pod wóz podnośniki i jednym ruchem podrzuciło bok samochodu do góry. Gorczyca ze Skowrońskim stanęli z boku i jedli kanapki popijając kawą z termosu. Mechanicy zabrali się do następnej pary kół, ich szef podszedł do Gorczycy.", + "11796": "Drzwi znowu się otworzyły i stanął w nich komandor w towarzystwie kilku dziennikarzy. W pokoju natychmiast zrobiło się głośno, z pater poznikały w oszałamiającym tempie przygotowane ciasteczka i słone paluszki. Błyskawicznie potworzyły się małe grupki, w których dyskutowano listę startową, szanse faworytów, trudności na trasie.", + "11797": "Lisiecki nie włączył się w żadną z grup rozmawiających o rajdzie. Zaciągnął w kąt grubego, jowialnego Skwarskiego.", + "11798": "Gorczyca. Przez bok samochodu po stronie kierowcy, niemal od przednich do tylnych świateł, szło przecięcie, równe i proste niczym zrobione nożem. Tylko tuż. przy wlewie paliwa sterczały ostre zadry metalu.", + "11799": "Pilot i sędzia powtarzali manipulacje z kartami, tymczasem zanim ktokolwiek zdołał zapytać, co się stało, Piekarski rozpiął pasy i wyskoczył z wozu.", + "11800": "Po kolacji większość zawodników udała się do siebie, mechanicy wrócili do stojących na parkingu samochodów, parę osób zdecydowało się na wspólną wyprawę do koktajl-baru. Nie wszyscy bowiem uważali, że przedstartową noc można spędzić jedynie w łóżku i to bez towarzystwa.", + "11801": "Puławską. Wziął na dole przepustkę - wiedzieli już tam, że kapitan na niego czeka - i poszedł na górę. Czuł się w gmachu dość swojsko, bo kiedyś pisał reportaż o wielkiej sferze łapówkowej i był tutaj częstym gościem.", + "11802": "Kapitan powitał go serdecznie. - Przepraszam, że pana ściągałem - tłumaczył się - ale byłem dość zajęty. Pogadamy tutaj, czy pójdziemy gdzieś na kawę?", + "11803": "Recepcjonistce oczy rozszerzyły się ze zdumienia. Już chciała coś powiedzieć, gdy Skwarski roześmiał się na cały głos i zatoczył na środek hallu. Chwilę próbował utrzymać równowagę na splątanych nogach, zrobił krok do przodu i byłby runął jak długi, gdyby nie wpadł prosto w objęcia przechodzącego komandora.", + "11804": "I tak jak badacz po wielu żmudnych próbach doznawszy olśnienia znajduje klucz do zagadki, tak też i ja znalazłem.", + "11805": "Piękny, zaczerpnięty z wielkiej muzyki, sygnał wspaniały.", + "11806": "0, nie Etiuda rewolucyjna, za trudne do wykonania.", + "11807": "Natomiast pierwsze takty VII Symfonii Beethovena...", + "11808": "To dopiero coś.", + "11809": "Pam, pam, pam... paaam...", + "11810": "I z drżeniem serca zadzwoniłem!", + "11811": "A łysy?", + "11812": "0, demoniczny łysy, za którym stały nieznane Siły, skierował na Chińczyka swoje pałające spojrzenie...", + "11813": "Ich oczy się zetknęły.", + "11814": "I wyglądało, jakby dwa diabły spozierały na siebie, biały i żółty, żółty i biały.", + "11815": "Aj, czyżby się porozumieli?!", + "11816": "Każdy uśmiechnął się półębkiem.", + "11817": "Lecz nikt nie kwapił się zagadać do syna Państwa Środka.", + "11818": "Żałosna taktyka!", + "11819": "Na przeczekanie...", + "11820": "Nic mądrzejszego ten naród nie potrafi wymyślić.", + "11821": "I jak długo będę tak tkwił z głową zżeraną gorączką?", + "11822": "Ze struchlałym sercem?", + "11823": "Papieros sparzył mi palce, rzuciłem go w śnieg.", + "11824": "Wiem, co zrobię.", + "11825": "Nie będę kluczył, umykał, próbował się prześliznąć.", + "11826": "Pójdę prosto przed siebie.", + "11827": "Śmiało, z podniesionym czołem.", + "11828": "I tak zrobiłem.", + "11829": "A kiedy mijałem czujkę, kobiecie wyrwało się głośne westchnienie: \"No, nareszcie...\"", + "11830": "Pokrzepiła mnie tym na duchu.", + "11831": "Ileż to razy udało mi się uniknąć zguby?", + "11832": "- Jak ten las pachnie, nigdy potem nie mogłem sobie przypomnieć tych woni. Dopiero teraz czuję i wilgoć zimnych szpilek, i przemarzniętą żywicę, i gorzką gniliznę poszycia. Pan, zdaje się, o ile mnie pamięć nie myli, szykuje się na medycynę.", + "11833": "- Tak.Przedtem zdam maturę. Za trzy tygodnie.", + "11834": "- Matura to była wielka rzecz - westchnął człowiek.", + "11835": "- Pan się na mnie gniewa - w tym stwierdzeniu była obraźliwa pewność.", + "11836": "- Słowo daję, że się nie gniewam. Skąd to pani przyszło do głowy? Wtedy zza krzaków wyleciał ten wielki, dziwny pies i zaczął straszliwie ujadać kłapiąc zębami niebezpiecznie blisko łydek Wicia.", + "11837": "- Uspokój się, Rex, do nogi pies! - zawołała Alina.", + "11838": "Tak samo pilnie mnie obserwuje, kiedy wypijam przyniesione przez nią lekarstwa.", + "11839": "- Dlaczego nie zjadła pani wszystkiego? - zauważa resztki jedzenia na talerzu.", + "11840": "Nie czekając na odpowiedź siada.", + "11841": "Co dzień rozmawia ze mną, najczęściej zadaje pytania, a ja odpowiadam.", + "11842": "Bywa jednak, że ja pytam, aby przedłużyć jej obecność.", + "11843": "Coraz bardziej boję się nocy w tym pokoju.", + "11844": "W końcu oboje rzucili się pod pociąg.", + "11845": "W gazecie piszą, że wybrali zakręt torów, aby maszynista nie mógł w czas zahamować.", + "11846": "Stali i trzymali się w objęciach.", + "11847": "Dobre, co?", + "11848": "- Kiedy to się stało? - pytam, aby podtrzymać rozmowę.", + "11849": "- Kilka dni temu.", + "11850": "Wie pani, myślę, że tak mogą tylko dzieci, bo prawdziwej miłości nie ma na świecie.", + "11851": "W takim żelazie, gęstym, niemal kędzierzawym, hartowanym w wodzie, w białej i czerwonej glinie, o wiele głębiej i wyraźniej można było ryć wzór roślinnej łodygi, palczastej paproci, sokolego pióra, czubiących się o świcie kogutów.", + "11852": "Poza tym tych delikatnych wzorów nie zalewała minia i lakier.", + "11853": "Nie imała się ich rdza.", + "11854": "Oczywiście tę moją zapobiegliwość o każdy szczegół bryczki spostrzegł kowal.", + "11855": "Zanim się wygramoliłem, zanim się uniosłem na łokciach, ona już siedziała na mnie okrakiem targając mnie za włosy i tłukąc pięściami.", + "11856": "Zasłaniałem się, jak mogłem.", + "11857": "Chichocząc i wierzgając nogami krzyczałem, że mam rozbity nos i wargi.", + "11858": "A gdy dziewczyna przestała mnie okładać na chwilę, jednym szarpnięciem ciała próbowałem się wyrwać spod niej.", + "11859": "Chowaliśmy się przed nimi do komory, właziliśmy na stryszki zasypane sianem, do stajni, gdzie tuliliśmy się do zwierząt, na których, jak żywa, chodziła cała skóra.", + "11860": "Ale bywały też kłótnie chłopskie w karczmie po napitku, na jarmarku, w polu.", + "11861": "Wiedzieliśmy, że do nich musimy się przyzwyczaić, przysłuchiwać się im niemal nabożnie, gdyż za lat kilka nauka ta będzie nam potrzebna.", + "11862": "Poczynając od tych dużych mechatych jak koniki stepowe, przez te średnie świecące jak komety na wiosennym niebie, po najdrobniejsze pleniące się w gnojówce z godziny na godzinę.", + "11863": "Niemal się słyszało wzbierający z coraz wyższym na niebie słońcem powolny rozkład.", + "11864": "Musze jaja, żółte, białe, fioletowe w porannym świetle, pękały, sączyły trupi jad w jadło.", + "11865": "Się przypuszcza teraz, że chyba na pewno gdzieś wtedy, gdzieś pod ów czas.", + "11866": "Ach, Santa Polonia, się sobie przypomniało w tej chwili, po raz pierwszy w życiu, po tylu tylu latach, coś niesamowitego...", + "11867": "- Wiesz, Michał...", + "11868": "- Przepraszam cię, Jolka; nie odzywaj się jeszcze przez moment.", + "11869": "- Ciągle nasłuchujesz?", + "11870": "- Tak.", + "11871": "- Tak bardzo nie chcę, żebyś odszedł, i wiem, że musisz odejść - szepnęłam.", + "11872": "- Będę myślał o tobie w każdej chwili. Moje spojrzenie ponad jego głową ślizgało się po ciemnych gałęziach świerka rosnącego pod oknem, tegoroczne odgałęzienia odcinały się ostro od ciemnozielonego tła.", + "11873": "- Tak bardzo cię kocham - powiedziałam.", + "11874": "I wtedy on przycisnął mnie do siebie i poczułam, jak ciepłe, jak upragnione jest mi jego ciało.", + "11875": "- Tak, tak - powiedział trochę bez sensu, bo go nagle osaczyła pamięć. Miewał takie chwile zapaści, tajemnicze i bolesne, kiedy bez żadnej przyczyny tracił na moment kontakt z rzeczywistością, oddalał się od niej, wciągnięty w wir swojej przeszłości.", + "11876": "Jego matka, stara Szwarcblatowa, mówiła często:", + "11877": "- Jesteś chory, jesteś strasznie chory.", + "11878": "I Trojan to samo pomyślał, bo mu w cholewach błysnęła iskierka strachu, niepewności, jakieś płowe, tygrysie spojrzenie.", + "11879": "Czarnocki przez chwilę poczuł słabość, leciutki zawrót głowy. \"Nie bój się\" - powiedział sobie. - \"Nic takiego jeszcze się nie dzieje.\"", + "11880": "Ale wiedział, że niebawem zacznie się dziać.", + "11881": "Jasno mi tego nie tłumaczył. Zapytał, czy słyszałam słowo Eden.", + "11882": "Pewnie, że słyszałam. - Po tamtej stronie zaczyna się Eden - rzekł. - Albo Gehenna - dodał po chwili.", + "11883": "Wielebni Ojcowie raczą pamiętać, że Diego jest poetą i człowiekiem szalonym.", + "11884": "Dygresję tę proszę przyjąć jako niezbędny - tak mi się przynajmniej wydaje, że niezbędny - wstęp do historii mojej niezwykłej przyjaźni z Galileuszem. Wstęp do zwierzeń z cząstki życia, może wydawać się - małej, lecz takiej, od której potem zależy reszta życia.", + "11885": "Poznaliśmy się w okolicznościach osobliwych. W chwili, gdy przeprowadzałem przez Alpy słonie Hannibala.", + "11886": "Tomasza korciło, żeby wyrządzać jej przykrości i wystawiać ją na próby. Na jej wezwania na spacerze, żeby wziął ją pod rękę, nie odzywał się zaraz, chował się za pniem drzewa i w ogóle tak się urządzał, żeby wuyrwać z tej okrągłej, różowej kulki lękliwe skargi: \"oje, oje\"", + "11887": "Może diabły upodobały sobie Issę ze względu na jej wodę? Mówi się, że ta ma właściwości wpływające na usposobienie ludzi, jacy się rodzą nad jej brzegami. Są skłonni do zachowania się ekscentrycznego, dalecy od spokoju, a ich niebieskie oczy, jasne włosy i nieco ociężała budowa są złudnym tylko pozorem nordyckiego zdrowia.", + "11888": "- Niestety - rzekł. - Chyba niewiele potrafię tu pomóc. - Mimo to odłożył torbę i, wciąż ignorując Aurelię, przykląkł ze smutkiem obok pralki, westchnął, nie patrząc wsadził rękę w jej wnętrzności, pokręcił, znów westchnął i powiedział: - Chyba już. Proszę sprawdzić, czy działa.", + "11889": "- Tak, wnuczka - mówiła. - Tak, tak, córka Eugeniusza. Przyjechała na wakacje.", + "11890": "Przed kościołem, podobnie jak w mieście, stały samochody, ale też i kilkanaście rowerów, którym to środkiem lokomocji posługiwano się tu najchętniej. Solenni właściciele garniturów oraz poważne matrony w odświętnych sukniach i koralikach zajeżdżały z fasonem na swych wagantach czy wigrach, zsiadały, strzepywały spódniczki i ustawiały swe pojazdy na specjalnych żelaznych stojakach albo i wprost pod murami kościoła.", + "11891": "- Zdawało ci się, Maćku - młoda matka odstawiła wysączoną do ostatniej kropli butelkę. - A zresztą gdyby nawet - trzeba to zrozumieć. Geniusia przeżyła naprawdę ciężki szok. Może dlatego tak nas teraz unika, przecież przypominamy jej najgorsze chwile życia.", + "11892": "- A zadzwoń pan, panie Bronku, na chodzenie to nóg szkoda.", + "11893": "Pan Jankowiak uznał słuszność tej racji.", + "11894": "Sięgnął po słuchawkę, wybrał numer wewnętrzny sekretariatu, ale odezwała się tylko sprzątaczka.", + "11895": "- Nie ma ich już, poszły panny! - zameldowała ochryple. - Wpół do pierwszej było, jak leciały do domu.", + "11896": "Gburek już wprost nie wiedział, co z sobą począć, tak był znudzony. Popatrzał na lalki, z nudów sięgnął po Rachelę i zajrzał jej pod żakiecik, potem wziął Pana Młodego i zaczął go obmacywać, zdejmując mu czapkę i chichocząc głupio oraz próbując poruszać jego kończynami. Kiedy sięgnął po kolejne dramatis personae, Konrad, nie przerywając wykładu, odebrał mu je spokojnie, lecz stanowczo i położył marionetki z powrotem na stole, przed panią domu.", + "11897": "Buzię! - popychany przez nią, zdegustowany i zawstydzony, Konrad wstał i podniósł swoją torbę. W głowie mu huczało, przed oczami latały ogniste kręgi i czarne płatki. Zatoczył się lekko, więc babcia podtrzymała go tą ręką, w której dzierżyła zielone piórka koperku. Poszedł zanią w poczuciu klęski.", + "11898": "- Mam nadzieję, że zapali bez problemu. To mój samochód jeszcze sprzed wojny. Sądziłem, że nadaje się na szmelc, ale mechanik dokonał cudu.", + "11899": "Ruszyli bez żadnych kłopotów, reflektory oświetliły drogę i pnie przydrożnych drzew.", + "11900": "- Wrócił pan z zagranicy?", + "11901": "- A wyglądam na takiego?", + "11902": "- Nie wiem, tak sobie pomyślałam...", + "11903": "- Ewelinko! Słyszysz mnie? Powiedz coś do nas...", + "11904": "To znowu ta dziewczyna. Jej słowa wwiercają się w mózg, nie pozwalają zebrać myśli.", + "11905": "- Ewelinko!", + "11906": "- Ja wszystko słyszę... - odezwała się wreszcie.", + "11907": "- Ewelinko, czy pamiętasz jakiś wiersz?", + "11908": "Wiersz... zdumiała się. Teraz miałaby mówić wiersz, dlaczego właśnie wiersz... Czy pamiętała jakiś wiersz?", + "11909": "- Co to jest? - spytał.", + "11910": "- Ona ci kazała to dać - odrzekła dziewczynka, stojąc obok pianina.", + "11911": "- Czeka na ciebie?", + "11912": "- Nie, powiedziała, że mam zostać z tobą.", + "11913": "Jasia ogarnęło złe przeczucie, przerwał w połowie Gershwina, melodię z Porgy and Bess, i wziąwszy córkę za rękę, poszedł z nią na zaplecze. Tam niecierpliwie otworzył kopertę. Kochany Janku!", + "11914": "Była przy żonie Andrzeja, dopóki nie urodziło się dziecko. Chłopiec. Jego donośny krzyk zrobił na Ewelinie silne wrażenie. Oto jakaś cząstka Andrzeja domagała się dla siebie prawa do życia w sposób tak zdecydowany, nie znoszący sprzeciwu.", + "11915": "- Chłopiec - powiedziała głosem pełnym ulgi matka dziecka. - Mój mąż będzie szczęśliwy. Tak bardzo pragnął syna...", + "11916": "Suzanne patrzyła na mężczyznę, jakby nie rozumiejąc, co do niej mówi.", + "11917": "- Może nadejdą lepsze czasy i wróci do nas.", + "11918": "Suzanne pokręciła przecząco głową.", + "11919": "- Tu potrzebny jest ktoś młody, energicz-ny. Trzeba postawić majątek na nogi. Ja już też nie mam tej siły co kiedyś - westchnęła. - Idę się położyć, jutro muszę raniutko wstać. Dobra-noc.", + "11920": "- Dobranoc, ciociu.", + "11921": "- Może dlatego nie wygrali żadnego z nich.", + "11922": "- Kto wie...", + "11923": "Zbliżyli się do auta, Ewelina nie bardzo znała się na markach samochodów, ale wydało jej się, że jest to opel. Mężczyzna otworzył jej drzwiczki, potem dopiero zajął miejsce przy kierownicy.", + "11924": "Szła w stronę rzeki ogarnięta coraz większym niepokojem. Eweliny nigdzie nie było widać. Minęła zakręt i skierowała się w stronę mostku. Była już blisko, kiedy nagle zobaczyła siostrzenicę. Stała oparta o balustradę i patrzyła na wodę. Słysząc kroki Suzanne, spojrzała w jej stronę i uśmiechnęła się. To był uśmiech jej ojca...", + "11925": "- Twoja mama brała udział w wojnie z bolszewikami - powiedziała, starając się zachować spokój. - Janek... twój ojciec przywiózł ją ledwie żywą.", + "11926": "- Ale potem! Potem!", + "11927": "- Co potem?! - wybuchnęła. - Jakie potem?!", + "11928": "- Przeszła na ich stronę. Byłam w archiwum, przeglądałam gazety. Nic w nich prawie nie było o procesie tego zabójcy. Wiesz dlaczego? Bo to nasi musieli ją sprzątnąć!", + "11929": "- My nie z takimi chojrakami dawalim radę - powiedział. - W nocy las jest nasz! Załatwimy cię, jak tego przed tobą, ty kuternogo!", + "11930": "Nie mam wyboru, pomyślał Tadeusz. Widział twarz kłusownika, a to oznaczało wyrok śmierci. Ci ludzie byli gotowi na wszystko. Poprzedni leśniczy został przez nich pobity, znaleziono go nieprzytomnego w pobliżu leśniczówki, zmarł nie odzyskawszy przytomności.", + "11931": "- Kto to był? - spytał rannego.", + "11932": "- Nie wiem - wyjęczał kłusownik.", + "11933": "- Albo powiesz, albo cię tu zostawię i do rana zdechniesz z upływu krwi.", + "11934": "- Klimecki Wojciech z Trzcianki.", + "11935": "- A strzelba czyja?", + "11936": "- Niczyja. Trzymali my ją w szałasie. Z naszej wsi, to prawie wszystkie polujo...", + "11937": "- W Janowie to była dziecinada. Ty jutro wyjeżdżasz, ja tu zostaję.", + "11938": "- Mimo to możemy być razem.", + "11939": "- Na odległość?", + "11940": "- Jeżeli się chce z kimś być, to się z nim jest - rzekła z przekonaniem.", + "11941": "Andrzej długą chwilę milczał.", + "11942": "- Ale ja nie jestem pewien, czy chcę z kimś być...", + "11943": "- Czy zastałem panią Ewelinę Lechicką? - spytał mocno zaciągając, bez wątpienia pochodził z Kresów.", + "11944": "- To ja - odrzekła zaintrygowana.", + "11945": "- Mam to pani oddać - powiedział wręczając jej pakunek.", + "11946": "- Ale... co to jest i od kogo?", + "11947": "- Mam się nie wdawać w rozmowy, tylko oddać i wracać na pociąg.", + "11948": "- Owszem, prowokacja - odrzekł. - Podstawili mu kapusia, który zezna, co trzeba. I pani mąż będzie ugotowany.", + "11949": "- Ale to jednak niemożliwe.", + "11950": "- Możliwe i to bardzo. Pan Kozłowski sprzedawał dolary na tą cegielnię...", + "11951": "To był cios między oczy. Ewelina ukryła twarz w dłoniach, ogarnęło ją uczucie takiej rozpaczy, że nie chciała, aby ten człowiek to oglądał.", + "11952": "- To co ci zamówić?", + "11953": "- Oranżadę. Cytrynową.", + "11954": "- Jest cytrynowa oranżada? - spytała Ewelina.", + "11955": "Tym razem kelnerka skinęła głową. Była to niezbyt urodziwa dziewczyna o włosach skręconych trwałą ondulacją i srebrnej koronce na samym przodzie; kiedy otwierała usta metal połyskiwał, co irytowało Ewelinę.", + "11956": "- A ja proszę herbatę. Z cytryną.", + "11957": "- Cytryny nie ma.", + "11958": "- Więc samą herbatę, ale żeby była gorąca.", + "11959": "- Dlaczego nie śpisz? - spytał.", + "11960": "- Śpię - odrzekła niepewnie.", + "11961": "- Nie sypiasz od dawna, co się dzieje?", + "11962": "- Nerwy.", + "11963": "Tadeusz wziął ją pod brodę i patrząc jej w oczy, powiedział:", + "11964": "- Stać mnie na to, aby ci zafundować kosztowną zabawkę. Jeżeli zabawka się zepsuje, wyrzucimy ją. Po prostu.", + "11965": "- Mogę cię zrujnować.", + "11966": "Tamtego jesiennego dnia, po powrocie do domu nie mogła nic powiedzieć. Po prostu głos uwiązł jej w gardle. Stała w drzwiach, nagle siły odmówiły jej posłuszeństwa, oparła się więc o framugę. Tadeusz podszedł do niej i wprowadził ją do środka.", + "11967": "- Zmęczyłaś się? - spytał pomagając jej zdjąć płaszcz.", + "11968": "- A czy nie wystarczy jakiś pochłaniacz metanu?", + "11969": "- Nie, astrogatorze . To znaczy nie opłaci się produkować pochłaniaczy, bo trzeba by je często zmieniać, a poza tym procent tlenu jest jednak dosyć niski. Osobiście jestem za aparatami tlenowymi.", + "11970": "- Mhm. Inni panowie też?", + "11971": "- Nie domknięta była tylko klapa zewnętrzna, kolego Gaarb. Świadczy o tym piasek w komorze ciśnień. Wewnętrzna była zamknięta...", + "11972": "- Mogli ją zamknąć potem, gdy już zaczęli odczuwać trujące działanie gazu...", + "11973": "- Przecież to niemożliwe, Gaarb. Wewnętrznej klapy nie otworzy pan, kiedy otwarta jest zewnętrzna. Otwierają się na przemian, to wyklucza wszelką nieostrożność czy niedbalstwo...", + "11974": "- Rohan!", + "11975": "Stał przed nim Gaarb. Ten okrzyk otrzeźwił go. Drgnął.", + "11976": "- To pan?... Doktorze... widział pan? Kto to był?", + "11977": "- Kertelen.", + "11978": "- Co?! To niemożliwe.", + "11979": "- Widziałem go prawie do samego końca...", + "11980": "- Do jakiego końca?", + "11981": "- Byłem z nim razem - powiedział nadnaturalnie spokojnym głosem Gaarb.", + "11982": "Rohan widział błyskanie świateł korytarza w jego szkłach.", + "11983": "- Za wcześnie pytać naszych ludzi, ale planeta wygląda mi na starą. Takie zmurszałe jajo musi mieć ze sześć miliardów lat. Zresztą słońce też kawał czasu temu wyszło z okresu świetności. To prawie czerwony karzeł. Tak, ta nieobecność życia na lądzie jest zastanawiająca. Szczególny rodzaj ewolucji, która nie może znieść suszy. No tak. To by wyjaśniało obecność tlenu, ale nie sprawę \"Kondora\".", + "11984": "To znaczy - mniej niż nic, pomyślał. Zresztą tamci nie zginęliby przez tak grubą nieostrożność, automatyczne czujniki podniosłyby alarm, nawet gdyby nikt się nie zatroszczył o stereotyp badań.", + "11985": "- Atmosfera?", + "11986": "- Azotu siedemdziesiąt osiem procent, argonu dwa procent, dwutlenku węgla zero, metanu cztery procent, reszta to tlen.", + "11987": "- Szesnaście procent tlenu!? Na pewno?", + "11988": "- Na pewno.", + "11989": "- No, będzie na dzisiaj.", + "11990": "- A co z nim? - spytał ostrożnie pułkownik. Wódz zacisnął sine wargi.", + "11991": "- Odmarsz! Kuśtykając ruszyli wolno pod górę, w stronę prześwitującego między drzewami kościoła. Kiedy stanęli pod cmentarzem, Kękuś odwrócił się ku dolinie, gdzie w zielonym pierzu olszyn toczyła się Jaskula, i powiedział:", + "11992": "- No, to załatwione. Rysio spojrzał nań uważnie.", + "11993": "- Ja wiem, gdzie jest Polek.", + "11994": "- Ooo, jaki klawy. Ja nawet tego nie wiem.", + "11995": "- A ja widziałem.", + "11996": "- Nie zawracaj głowy, bo jak dam po szniuku...", + "11997": "- Podglądałem jego wczoraj wieczorem. Kajaki zatrzymał się i spytał odrobinę łagodniej:", + "11998": "- Pobożysz się?", + "11999": "- Jak Boga kocham.", + "12000": "- Ale ty w Boga nie wierzysz.", + "12001": "- Wierzę. Bardzo mocno wierzę.", + "12002": "- Jakoś teraz głupio - rzekł po chwili porucznik Szczypa.", + "12003": "- Przestało mnie to bawić. Milczeli nie wiedząc, co dalej czynić. Polek zdecydował się oprzeć plecami o ścianę. Wyczuł ze zdziwieniem, że cała klatka odsunęła się od muru, tworząc szparę na szerokość dłoni. Ostrożnie zaparł się nogami o podłogę swego drewnianego więzienia i jak bochen chleba z worka jął się wysuwać z kleci.", + "12004": "Dziewczyna szła jednak uparcie w pewnej odległości za wozem. Zebrała dłonią mokrą bluzkę na piersiach, pochyliła głowę, ociekający wodą kosmyk włosów łaskotał jej długie czarne rzęsy.", + "12005": "Kiedy mijali ostatnie domy, Kajaki zbliżył się do wozu i położył łokieć na drabince. Spotkali się wzrokiem z Polkiem. Krywko patrzył jakoś przejmująco, jakby chciał powiedzieć, jakby się chciał poskarżyć.", + "12006": "- Polek, co tam widziałeś? - szepnął Kajaki.", + "12007": "- Z ust mi wyjął dobrodziej, jak Boga kocham - rzekł naraz głośno pan Skierś. Uczyniło się raptem cicho. Wszystkie spojrzenia pobiegły w to miejsce, gdzie chwiał się niezbyt rytmicznie nieszczęśliwy szewc. Ksiądz Karszun zgubił wątek. Przełknął ślinę, patrząc trochę bezmyślnie na intruza. Jednak zapanował nad kłopotliwą sytuacją i jął kontynuować jak gdyby nigdy nic:", + "12008": "Wieczorny mrok gęstniał coraz bardziej w drobnym i dokuczliwym deszczu. Stali obaj pośrodku drogi, przemoczeni doszczętnie, nieczuli już na wilgoć.", + "12009": "- Powiedz pierwszy, to i ja powiem - zaproponował ustępliwie Kajaki.", + "12010": "- Nie, ty pierwszy.", + "12011": "- A guza! Oszukasz mnie.", + "12012": "- No zobaczysz.", + "12013": "- Pobożysz się?", + "12014": "- Jak Boga kocham. Kajaki wycisnął wodę z włosów, przetarł twarz i rzekł bardzo uroczyście:", + "12015": "- Klawo - pochwalił Bocian. - Sosny prawidłowe, od razu poznałem.", + "12016": "- No nie - bronił się fałszywie Polek - trochę się tam u góry rozmazało.", + "12017": "- To te sosny za torami?", + "12018": "Polek zawahał się, lecz próżność jednak zwyciężyła.", + "12019": "- Tak. Te. Trochę może wyższe zrobiłem.", + "12020": "- A po co to malowałeś?", + "12021": "- Tak sobie.", + "12022": "- Co on tam z tobą robił? - spytała wreszcie Babka, nie mogąc poskromić ciekawości. Polek milczał. Głowa jego chwiała się bezwładnie na ramieniu Dziadzi. Twarz miał tak przejrzystą, że, zdawałoby się, widać w niej było każde ścięgno, każde naczynie krwionośne, każdą najdrobniejszą żyłkę.", + "12023": "- Słyszysz? Lecz spojrzawszy na Polka umilkła.", + "12024": "- Morską, dla odmiany.", + "12025": "Yennefer gwałtownie rozpostarła ręce, wykrzyczała zaklęcie, wykonując dłońmi krótki, zawiły gest. Przez otwarte okno powiało nagle ostrym, mokrym chłodem, okiennice zatrzęsły się, a do izby wdarła się ze świstem zielona, skotłowana w nieregularną kulę kurzawa. Balia zapieniła się od wody, falującej niespokojnie, uderzającej o brzegi, pryskającej na podłogę. Czarodziejka usiadła, wracając do przerwanej czynności.", + "12026": "- Za jakiś miesiąc należałoby spenetrować wysypisko, najlepiej z psami. Małe zeugle nie są niebezpieczne.", + "12027": "- A ty byś tego nie mógł zrobić, wiedźminie? Co do zapłaty, dogadamy się.", + "12028": "- Nie. - Geralt odebrał pieniądze z rąk Przegrzybka. - Nie mam zamiaru tkwić w waszym urokliwym mieście nawet przez tydzień, a co dopiero miesiąc.", + "12029": "Zawsze. Jeszcze jedno dziwactwo. Yennefer miała nieprawdopodobną liczbę dziwactw.", + "12030": "- Yen?", + "12031": "- Aha?", + "12032": "- Kiedy stąd wyjedziemy?", + "12033": "- Nie nudź. - Ostro szarpnęła pierzyną. - Jesteśmy tu od trzech dni, a ty zadałeś to pytanie co najmniej trzydzieści razy. Mówiłam ci, mam tu sprawy do załatwienia.", + "12034": "- Z Istreddem?", + "12035": "- Tak - westchnął i objął ją, nie kryjąc intencji.", + "12036": "- A perły zobaczą dopiero moje wnuki? - skrzywił się książę. - Za długo by czekać, Zelest.", + "12037": "- No, tak źle nie będzie. Widzi mi się... Rzeknę tak: z każdą łodzią poławiaczy dwie łodzie łuczników. Wnet nauczymy te potwory rozumu. Nauczymy ich strachu. Prawda, panie wiedźmin?", + "12038": "Spojrzała na niego kątem oka i wiedźmin zrozumiał nagle, że się pomylił. Nagle wiedział, że fałsz, kłamstwo, udawanie i brawura powiodą go prosto na trzęsawisko, na którym między nim a otchłanią będą już tylko sprężynujące, zbite w cienki kożuch trawy i mchy, gotowe w każdej chwili ustąpić, pęknąć, zerwać się.", + "12039": "- Dlaczego? - powtórzyła.", + "12040": "Nie odpowiedział.", + "12041": "- Szukasz kobiety na tę noc?", + "12042": "- Belleteyn! - krzyknęła prosto w ucho Geralta młoda, niewysoka dziewczyna. Ciągnąc go za rękaw, zmusiła do obrócenia się wśród otaczającego ich korowodu. Zapląsała obok, furkocąc spódnicą i powiewając włosami pełnymi kwiatów. Pozwolił, by zakręciła nim w tańcu, zawirował, zwinnie schodząc z drogi innym parom.", + "12043": "Zaczajona w twych oczach tęsknota...", + "12044": "- Nowa ballada?", + "12045": "- Aha. Nazwę ją: \"Zima\". Ale jeszcze niegotowa, nie mogę skończyć, przez Vespulę cały jestem roztrzęsiony i rymy mi się nie składają. Aha, Geralt, zapomniałem spytać, jak tam z Yennefer?", + "12046": "- Nijak.", + "12047": "- Rozumiem.", + "12048": "- Gówno rozumiesz. No, gdzie ta karczma, daleko jeszcze?", + "12049": "Geralt przyskoczył z boku i ciął mieczem z szerokiego zamachu, kończąc walkę jednym uderzeniem. Drzewo podziałało jak katowski pień.", + "12050": "Braenn zbliżyła się powoli, z napiętym łukiem, kopnęła wijący się wśród traw, przebierający odnóżami tułów, splunęła na niego.", + "12051": "- Dzięki - rzekł wiedźmin, miażdżąc ucięty łeb wija uderzeniami obcasa.", + "12052": "- Ee?", + "12053": "- Uratowałaś mi życie.", + "12054": "- Biegnij! - krzyknął. - Zatrzymam ich!", + "12055": "- Geralt...", + "12056": "- Biegnij, Jaskier! Zaraz woda wypełni rozpadlinę, a wtedy nie wydostaniemy się stąd! Pędź ile sił!", + "12057": "Jaskier jęknął i pobiegł. Wiedźmin biegł za nim, licząc, że potwory rozciągną się w pościgu. Wiedział, że w walce z całą grupą nie ma szans.", + "12058": "- Yen...", + "12059": "- Nic nie mów... Proszę...", + "12060": "Dotyk jej nagiej, gładkiej, chłodnej skóry elektryzujący palce i wnętrze dłoni. Dreszcz wzdłuż pleców ukłutych jej paznokciami. Od strony ognisk krzyk, śpiew, gwizd, daleka, odległa kurzawa iskier w purpurowym dymie. Pieszczota i dotknięcie. Jej. Jego. Dreszcz. I niecierpliwość. Posuwiste dotknięcie jej smukłych ud, obejmujących biodra, zwierających się jak klamra.", + "12061": "- Smoku chędożony! Słuchaj, co ci rzeknie herold! Znaczy się ja! Jako pierwszy zabierze się do ciebie honorowo obłędny rycerz Eyck z Denesle! I wrazi ci kopię w kałdun, wedle świętego zwyczaju, na pohybel tobie, a na radość biednym dziewicom i królowi Niedamirowi! Walka ma być honorowa i wedle prawa, ziać ogniem nie lza, a jeno konfesjonalnie łupić jeden drugiego, dopokąd ten drugi ducha nie wyzionie albo nie zemrze!", + "12062": "Do tego, co za nami i do tego, co przed nami.", + "12063": "Tak, człowieku!", + "12064": "Do wszystkiego!", + "12065": "8> - Wystopyrczył na mnie oczy, pobladł, poczerwieniał i zapiał znienacka: - A odpierdol się, baranie!..", + "12066": "Zerwał się z ławy, na której siedzieliśmy w takiej komitywie, i otrząsając się jak pies po przymusowej kąpieli, wyrzekał na cały głos: - Ja ci dam robić ze mnie wała!...", + "12067": "Picuś glancuś.", + "12068": "Końskie nerwy trzeba tu mieć.", + "12069": "Ja już, chłopie nie mogę się doczekać.", + "12070": "Trzeci jestem w kolejce na wolne miejsce na odwykówce, a byłem, masz pojęcie, szesnasty!", + "12071": "Teraz już przede mną tylko jeden kolejarz, jeden dziennikarz, a szofer wczoraj poleciał jak na skrzydłach.", + "12072": "Przyjdzie i moja kolej, Matko Najświętsza.", + "12073": "A ty, który jesteś w ogonku?", + "12074": "- Poleciała po milicję! - krzyknął ktoś.", + "12075": "- Wstawaj - powiedział mój przeciwnik i podniósł mnie za ramiona.", + "12076": "Wypchnięto nas ze sklepu. Na ulicy wyjąłem z kieszeni chustkę i przyłożyłem ją do nosa.", + "12077": "- No i po co to było?", + "12078": "- Musiałem coś zrobić. Albo kogoś zaprawić, albo wybić szybę, obojętne co.", + "12079": "- Pieprzysz - odparł.", + "12080": "- Przepraszam cię - powiedziała Monika i zdusiła papierosa.", + "12081": "- Cholera, te guziki!", + "12082": "- Wiesz, że nie chciałam ci zrobić przykrości.", + "12083": "- No, w końcu zapiąłem.", + "12084": "- Nigdy ci nie chcę zrobić przykrości.", + "12085": "- Będę musiał kupić nowe buty.", + "12086": "- Nie mam powodu, żeby ci ją robić... Nie zawiązałeś dobrze sznurowadła.", + "12087": "- Wsiadaj - usłyszałem głos Leszka.", + "12088": "- Czyje?", + "12089": "- Stało za rogiem.", + "12090": "Wsiadłem. Ruszyliśmy natychmiast. Leszek, pomimo że był pijany, prowadził wóz pewnie. Wprawdzie zbyt ostro ścinał zakręty, lecz o tej porze nie ma prawie żadnego ruchu. Wyjechaliśmy za miasto.", + "12091": "- Chcesz poprowadzić?", + "12092": "- Nie.", + "12093": "- Kiedyś lubiłeś...", + "12094": "- Lubiłem.", + "12095": "- Zebrałem trochę gotówki - powiedział - i przyszedłem obejrzeć te rękawiczki.", + "12096": "- Nie mówiłem o sprzedaży - odpowiedziałem, idąc z nim po schodach - po prostu zaprosiłem pana, żeby mógł pan te rękawiczki obejrzeć.", + "12097": "Otworzyłem drzwi.", + "12098": "- Pan do kogo? - zapytała mego gościa gospodyni.", + "12099": "- Przecież idzie ze mną - odparłem.", + "12100": "Wiosenny późny wieczór. Ulice były jeszcze zapełnione ludźmi i pojazdami. Szedłem wolno, dłonie trzymając w kieszeniach płaszcza. Nie oglądałem się za kobietami.", + "12101": "Wszedłem na plac. Brzegi chodników były zastawione ławkami. Usiadłem na jednej z nich i zacząłem odczytywać gazetę świetlną.", + "12102": "\"Wielka katastrofa lotnicza w Argentynie. Stop\".", + "12103": "\"Nowe morderstwo londyńskiego psychopaty. Stop\".", + "12104": "Bar powoli zaczął się zapełniać. W przyległej sali grała orkiestra. Z mojego miejsca mogłem widzieć obite krwistym pluszem podium i grających mężczyzn w czarnych garniturach. Kilka par tańczyło w przyćmionym świetle, które zdawało się być substancją podobną do mgły z tiulu.", + "12105": "Leżeliśmy przez chwilę w milczeniu, wsłuchując się we własne oddechy.", + "12106": "- Kochanie, przynieś mi wody.", + "12107": "Zeskoczyłem na podłogę. Zrobiłem szybko dwa przysiady i skierowałem się do łazienki. Wymacałem dłonią kontakt. Przy tej okazji stwierdziłem, że drżą mi ręce. Napełniłem szklankę wodą i wróciłem do pokoju. Położyłem się obok Wandy i zacząłem mówić:", + "12108": "- Cześć - powiedziała. - Jurek mnie puścił.", + "12109": "- Wypijesz?", + "12110": "Skinęła głową. Kupiłem drugą wódkę. Wracając zauważyłem, że dziewczyna osuwa się ze stołka.", + "12111": "- Wypij - powiedziałem i zrobiłem minę, według mego przekonania mającą oznaczać wesołość.", + "12112": "Wypiliśmy. Podałem jej papierosa.", + "12113": "Robię się czerwony i zeskakuję z okna.", + "12114": "- Pani nie ma żadnego umiaru - krzyczę - i nie wie pani, kiedy można błaznować, a kiedy nie. Z panią absolutnie nie można się porozumieć.", + "12115": "- Oj, młody człowieku - śmieje się wciąż Janka - co ty tam o mnie wiesz.", + "12116": "Przechodzę szybkim krokiem przez pokój i wychodzę trzaskając drzwiami.", + "12117": "- Pana nigdy dobudzić się nie można; skarży się pan, że przeszkadzamy panu rozmowami, a potem pretensje.", + "12118": "- Pan to w ogóle cały dzień tylko by spał - dodaje inny.", + "12119": "- A pewnie, co mam tu lepszego do roboty?", + "12120": "- Ejże, ejże, zdaje się, że ma pan tutaj wcale niezgorszą robotę, wszyscy panu zazdroszczą...", + "12121": "- Jeżeli pan nie ma nic przeciwko, to i ja nie.", + "12122": "Trwałoby to Bóg wie jak długo, gdyby Janka, która była przy tym, nie zawołała wreszcie ze zniecierpliwieniem:", + "12123": "- No więc?", + "12124": "- Więc ja - rzekł zahlmeister - nie mam nic przeciwko temu, o ile pan leutnant się zgodzi.", + "12125": "- Jeżdżą, składają wizyty, gadają. Co z tego wszystkiego będzie, moja droga Ludko? Obawiam się, że jesteśmy w przededniu wielkich wydarzeń. Wydaje mi się, że nie unikniemy wojny.", + "12126": "Ludka potrząsnęła głową.", + "12127": "- Nie, wojna to niemożliwe. Świat nie jest na nią przygotowany psychicznie. Takie gwałtowne przejście z jednej rzeczywistości w skrajnie różną rozsadziłoby psychikę człowieka i obezwładniło go.", + "12128": "- Człowiek ma obowiązek objawić się innemu człowiekowi, o ile oczywiście nosi w sobie coś godnego objawienia. Ma obowiązek objawić rzeczywistość swoją i rzeczywistość swojego otoczenia, to znaczy tę, która wpływała na kształtowanie jego rzeczywistości, w tym wypadku mam na myśli naród - kończy Vilbert recytując to z powagą niby werset Pisma świętego w Wielki Piątek.", + "12129": "- Ludy! Winkelried ożył! - wrzasnąłem nagle tak strasznym głosem, że w pierwszych rzędach cofnęli się i zrobiło się w ogóle małe zamieszanie, a w oknie kamienicy naprzeciwko ukazała się siwa głowa w mycce, z porcelanową fajką o długim cybuchu w zębach, rozejrzała się po niebie i zawołała niespokojnym głosem do sąsiada z góry:", + "12130": "Janka nic nie odpowiada i zamyka drzwi.", + "12131": "Za schodami przy alkowie stoi stół, na którym internowani w deszczowe dni pisują listy lub grają w karty. Staję koło stołu i czekam. Mija pięć minut. Nie przychodzi. Mija dziesięć. Nie ma. Aha! Chce sobie zrobić tę satysfakcję, że czekam na nic. Oj, Suzanne, Suzanne.", + "12132": "Po piętnastu minutach nadchodzi.", + "12133": "W dniu odczytu już nie pracuję rano.", + "12134": "- Wszystko przygotowane - mówię Macowi i Vilbertowi i idę po śniadaniu na podwórko.", + "12135": "Od czasu gdy wyjechała Suzanne, podział godzin spaceru dla mężczyzn i kobiet zatarł się zupełnie, nawet ktoś zdarł wiszącą na drzwiach kartkę godzin i nie wywieszano już nowej.", + "12136": "W tej chwili wpada do pokoju dziadunio, który wziąwszy wózkiem rozpęd, roztworzył drzwi jak taranem. Wchodzi pani Natolska.", + "12137": "- Ach, cóż za śnieżyca. - Sława, Maryna i Krzysztof podbiegają i odbierają od niej paczki.", + "12138": "Przywitania, nowiny z miasta. Więcej o tym wszystkim nie było mowy tego wieczoru, ale ja słowa Leona zanotowałem sobie w sercu i jestem mu za nie głęboko wdzięczny\".", + "12139": "No... a teraz, koledzy, do pracy. Żeby sie ten nasz obchód trzymał kupy. I głos mi wyregulować na jakiś górny ton! Żeby szopenem zalatywało, cooo? Prosze ułożyć mi coś, żeby ludzie zębami zgrzytali, włosy darli, płakali, ale i równocześnie wroga szukali... No, wszystkiego! (zatrzymuje się przed drzwiami) Byłbym zapomniał! Stołeczna tkalnia w czynie tysiąclecia podjęła się regularnej produkcji płótna pasiakowego. (miłe zaskoczenie na twarzach W.1 i W.2) Tak, tak... lekki len na lato, a na zime osiemdziesiątka... nawet niczego. Jest mowa i o plastikach w paski na kurtki dla pocztów sztandarowych. (zadowolony) Cooo? Robi się te rzeczy! Dba sie o ludzi. A wy, koledzy... niech mi ta scenka zabrzmi! Kontraścikiem buchnie!", + "12140": "Aż wreszcie otworzysz mi ty.", + "12141": "I powiesz: Miły mój, witaj mi!", + "12142": "Tęskniłam tysiąc nocy i dni!", + "12143": "Niech żyje ziemia!", + "12144": "Niech żyje niebo!", + "12145": "I ty, co tęsknisz, żyj!", + "12146": "Niech żyje ziemia!", + "12147": "O, jaka zorza w oknach. I działa biją.", + "12148": "Nilem zielonym płynie koszykowa łódka Mojżesza.", + "12149": "Nieruchomo stojąc w powietrzu nad kwiatami lecimy.", + "12150": "Śliczne goździki, piękne tulipany na niskich stołach.", + "12151": "Słychać i rogi myśliwskie, ogłaszają Halla-li.", + "12152": "Nieprzebrane, niepoliczone substancje ziemi.", + "12153": "Zapach cząbru, kolor jodły, szron, tańce żurawi.", + "12154": "A wszystko równoczesne. I chyba wieczne.", + "12155": "Kraj winnic rudy, rdzawy, karminowo-brunatny o tej porze roku.", + "12156": "Niebieski zarys gór nad żyzną doliną.", + "12157": "Ciepło dopóki słońce, w cieniu wraca chłód.", + "12158": "Ostra sauna, potem pływa się w basenie okolonym drzewami.", + "12159": "Ciemne sekwoje, przezroczyste bladolistne brzozy.", + "12160": "W ich delikatnej siatce wąski sierp księżyca.", + "12161": "Tam gdzie upadły imperia, a ci co żyli, umarli.", + "12162": "I nie ma już tu i nigdzie stolicy świata.", + "12163": "I wszystkim obalonym zwyczajom wrócono ich dobre imię.", + "12164": "I już wiem, że czas ludzkich pokoleń niepodobny do czasu Ziemi.", + "12165": "A z ciężkich moich grzechów jeden najlepiej pamiętam:", + "12166": "– Chodźcie, pokażemy wam przygotowane pułapki – odparł Wilmowski i ująwszy Tomka za rękę, ruszył pierwszy w głąb pastwiska. Tomek nie mógł powstrzymać okrzyku podziwu, ujrzawszy niezmierzone mrowie australijskich merynosów. Sprawiały one wrażenie wielkich kłębków wełny toczących się wśród trawy. Nawet zakrzywione rogi baranów niemal kryły się w gęstej, puszystej, jakby fryzowanej wełnie.", + "12167": "Strzelecki cieszył się pięknem i bogactwem nowo odkrytej ziemi. Na cześć gubernatora Australii nazwał ją Gippslandem. Przekonany był, że stanie się ona w przyszłości najbogatszą częścią kontynentu. Nie pomylił się w swoich przewidywaniach. Naszkicował dokładną mapę Gippslandu, sporządził plan przyszłych robót melioracyjnych, po czym wędrując w górę rzeki La Trobe, dotarł do jej źródeł leżących w górach.", + "12168": "Nazajutrz Tomek osiodłał pony i razem z Dingiem wyruszył do parowu. Bez przeszkód dotarł do zagradzającego drogę skalnego bloku, za którym znajdował się obóz poszukiwaczy złota. Przywiązał pony do drzewa, po czym wspiął się na skałę. Jednocześnie z Dingiem wychylił głowę, spoglądając ciekawie za załom parowu. O’Donellowie siedzieli przy ognisku. Smażyli ryby złowione w strumieniu. Tomek zsunął się ze skały i podbiegł do nich.", + "12169": "Na nocleg zatrzymali się przy małej kępie drzew akacjowych. Naścinali suchej trawy, aby urządzić sobie miękkie posłania. Zjedli puszkę konserw i kilka sucharów, popijając herbatą, której zabrali po dwie pełne manierki dla każdego. Wierzchowcom wydzielili skąpe porcje wody ze skórzanego wora, po czym przywiązali je na noc do drzewka, wokół którego mogły skubać trawę.", + "12170": "– Łowca musi być cierpliwy i przewidujący – tłumaczył mu ojciec. –Bądź pewny, że nie tracimy czasu na próżno. Podczas gdy my będziemy organizowali nagonkę, nasi towarzysze pozostawieni na farmie sporządzą skrzynie do przewozu zwierząt i zmontują wozy przywiezione w częściach na statku. Trzeba się odpowiednio przygotować. Transport zwierząt na „Aligatora’’ sprawi nam najwięcej trudności.", + "12171": "– Pomieszkaj tylko tak jak my w ich pobliżu, a przestaniesz się nimi zachwycać. Żaden plon się w polu nie ostoi przed ich żarłocznością. Podobnie jak małpy, więcej zniszczą, niż zjedzą. Ponadto niektóre gatunki, na przykład kakadu, mają jakieś przedziwne zamiłowanie do niszczenia wszelkich przedmiotów. Czy wiesz, że przecinają one grube deski, cienką blachę, tłuką szkło i próbują nawet drążyć dziury w murze?", + "12172": "Wieczór i następny dzień minęły nadzwyczaj szybko. Pani Bentley okazała się bardzo miłą i gościnną kobietą. Wypytywała rodaków o Warszawę, interesowała się przeżyciami Tomka w czasie wyprawy i nawet namawiała go usilnie, aby pozostał w Australii. Pożegnalny obiad był prawdziwą ucztą. Zaproszono na niego Toniego, który szczególną sympatią darzył Małą Głowę. Kiedy podróżnicy przygotowywali się już do powrotu na statek, Bentley ofiarował Tomkowi na pamiątkę prawdziwy bumerang, dzidę i tarczę.", + "12173": "- Zastaliśmy ze trzydzieści osób: urzędnicy, inteligencja, członkowie Towarzystwa Indyjsko-Węgierskiego. - Zresztą ci sami należą też i do czeskiego, i do bułgarskiego.", + "12174": "- Sympatycy socjalizmu - wtrącił profesor Dass.", + "12175": "- Niekoniecznie. Snoby, a części to wprost zalecono, tylko spora ilość raportów daje pewność, że działalność Towarzystwa nie wymknie się spod kontroli - dorzucił fabrykant. - Może panu przykro, mr Terey, ale tak musi być. Samoobrona.", + "12176": "- Chcesz go na pamiątkę? - trzymał łańcuch w końcach palców, złota dłoń o rysunku kwiatu lotosu błyskała czerwono zanurzona w smugę słońca.", + "12177": "- Piękna robota - podtrzymywała dłonią włosy, próbując zapiąć na karku zameczek.", + "12178": "- Dłubią, polerują, bo mają czas, kształt uświęcony od wieków. Podoba ci się?", + "12179": "Skinęła głową, przyciągnęła Istvana ku sobie, całowała w policzek.", + "12180": "- Kriszan, odwieziesz pana na Stare Delhi.", + "12181": "- Dobrze, sab.", + "12182": "Malarz wylewnie się żegnał dłonią lepką od trzcinowego syropu.", + "12183": "Istvan czekał, aż wóz odjedzie. Tego wymagała grzeczność. Na suficie werandy, koło żarówki, przywarowały białawe jaszczurki, miały tam świetne łowisko. Przechodząc, zawsze zadzierał głowę i patrzył podejrzliwie, czy mu któraś na kark nie spadnie. Jednak trzymały się mocno.", + "12184": "- Co panowie zamawiają? - nachylił się barman w białym ogromnym turbanie, sztywnym jak mdłe ciastka z bitego białka, klaśnięcie go przywabiło.", + "12185": "- Dla mnie nic - odżegnywał się Nagar. - Darujcie ze względu na wiek i siwiznę - pogładził się kokieteryjnie po kruczych, rzedniejących, gładko ulizanych włosach. - Gdzie ciebie nosiło? Nie śmiem pytać, z kim?", + "12186": "- Trochę mnie dziwi to pouczenie.", + "12187": "- Mnie też. Nie jesteście młodym źrebakiem, Terey, żebyście mi tu wierzgali. Pora byłaby pomyśleć poważnie o przyszłości.", + "12188": "- Właśnie to robię - odpowiedział twardo.", + "12189": "Odwrócił się i wyszedł, jednak czuł, że ambasador nie spuszczał z niego wzroku i z trudem powstrzymuje się, by go nie przywołać.", + "12190": "- Czy nie masz ochoty, ale tak na chwilę, bodaj na chwileczkę, położyć się ze mną.", + "12191": "- Mam - odpowiedziała z radosną gotowością, która aż go dławiła. - Tylko czy na chwilę warto?", + "12192": "Zaśmiał się szczęśliwy, pomagał jej rozpinać guziki na plecach.", + "12193": "- Może byś przynajmniej drzwi zamknął... Jest dzień - prosiła garnąc się do niego.", + "12194": "PS Minęły znów dwa dni. Jest spokój, a więc możemy być zadowoleni. Nie wierzę w pocztę, jeszcze niesprawnie działa, daję ten list korespondentowi z Wiednia, który dziś odjeżdża, bo u nas nie dzieje się nic niezwykłego. Chwała Bogu. Tylko o takich komunikatach marzę.", + "12195": "Sępy łomocząc skrzydłami zeskakiwały na ziemię, szły kiwając długimi szyjami. Szukały kości, resztek wygarniętych z menażek, wypukiwanych o pnie. Wydzierały sobie z dziobów strzępy zatłuszczonych papierów.", + "12196": "- Właściwie, dlaczego by do nich nie strzelić - zżymał się Bradley. - Śmierdzą mi przy jedzeniu...", + "12197": "Istvan chętnie by mu pomógł, przycupnął obok i przechwytując gotowe zestawy nowin czytał chciwie przez ramię. Jednak wypadało poczekać. Nagar choć zna obie strony rozdzielonego świata, zmuszonego do współżycia, do zbieżnych prób ocalenia ludzkości, jednak należy do tamtych.", + "12198": "Powrócił z taśmą papierową na szyi zwisającą mu do kolan, lekko spocony, z zadowolonym uśmiechem krawca, któremu udała się przymiarka, klient powinien być zadowolony...", + "12199": "Gdy kucharz wrócił z obrusem i sztućcami, zapytał wprost:", + "12200": "- Co za zbiegowisko w kuchni?", + "12201": "- Krewni przyjechali ze wsi, pierwszy raz są w mieście, chcieli obejrzeć jak my bogato mieszkamy, sab i ja. Oni niczego nie ruszą, a spać mogą na barsati. Na dachu dosyć miejsca.", + "12202": "- Istvan, chodź tu - usłyszał zza drzwi głos Margit.", + "12203": "- Jak to lekarz tłumaczy?", + "12204": "- Czy to nie wszystko jedno? Życia nie wróci. Kapur mówi, że płód był nieduży, jak zwykle pierwsze dziecko. Pod wpływem jakiegoś wzruszenia matki, a bodźce się udzielają, wykonał obrót i zaplątał się. Ale Grace nie miała żadnych zmartwień, taka była szczęśliwa.", + "12205": "- To okropne. Przekaż jej moje...", + "12206": "- A jak z płaceniem? Czek czy gotówka?", + "12207": "Kupiec wskazał wzrokiem na woźnego, wyraźnie świadek rozmowy mu przeszkadzał.", + "12208": "- No, więc, panie Gupta?", + "12209": "- Jest gotówka - niechętnie wyjmował z kieszeni szerokich spodni, wymiętych szarawarów grubą kopertę. - Pan Ferenz nie lubi czeków.", + "12210": "Próbował dyskretnie podać radcy rozdętą zwitkiem banknotów wytłuszczoną kopertę.", + "12211": "- Co to za pieniądze? - zdziwił się.", + "12212": "A jeżeli teraz z równą łatwością pozbyła się i jego? Starła tablicę? Mam już swoje trzydzieści sześć lat, połowa drogi za mną i jeszcze wierzę kobietom, a jednak karcił się w myśli: bądź uczciwy, bo ona nie może się bronić, nie ma jej...", + "12213": "Dziewczęta wybuchnęły śmiechem.", + "12214": "- Dosyć już - Margit wyszarpnęła dłoń i ukryła za sobą, jakby się bała coś więcej usłyszeć. Oczy miała spłoszone i zaciśnięte usta.", + "12215": "Istvan cichaczem wysunął się z gromady dziewcząt, poczuł nagły przesyt, były zbyt piękne. Chód ich był jak muzyka. Jedwab ciasno spowijał ich biodra, obnażone talie miały ciepły odcień brązu. Długie, szczupłe ręce gięły się z wdziękiem, sypiąc iskrami klejnotów.", + "12216": "- Ja też mam nadzieję - potwierdził, zmierzając do stolika Margit.", + "12217": "W serdecznej komitywie, pokpiwając z siebie, jak na dobrych kolegów przystało, zajechali przed rozległy, piętrowy budynek szpitala. Pod ścianami, na osłoniętych blaszanym dachem werandach, koczowały chłopki w buraczkowych i zielonych sari, kolorowo tam było i gwarnie. Kiedy zaparkował wóz, owionął go duszący odór środków dezynfekcyjnych, ropy, krwi i potu, jaki cierpienie wyciska z ludzkich ciał.", + "12218": "Grace zerwała się, zgarnęła ręką włosy.", + "12219": "- Wyjdź - prosiła. - Uciekaj.", + "12220": "- Kiedy cię zobaczę?", + "12221": "- Nigdy. - Wiedział, co ma na myśli. - Za godzinę wypowiem słowa przysięgi... I dotrzymam. Hinduska nie zdradza męża.", + "12222": "Wywinęła mu się z ramion.", + "12223": "- Idź, już idź - popychała w stronę drzwi.", + "12224": "Przekręciła klucz i wyjrzała.", + "12225": "- Dobrze, tylko pozwól mi się wykąpać.", + "12226": "Zrzuciła sukienkę, przyklękła i rwała blask, ochlapywała się migotami, ciało jej szczupłe nabierało lśnienia późnego złota, łagodnie osunęła się z głębokim westchnieniem układając się na piaszczystym dnie płytkiej rzeczki. Woda dokoła niej poróżowiała od zmytego kurzu.", + "12227": "- Margit! - krzyknął, otwierała niechętnie oczy, słońce dokuczało. - Siadaj.", + "12228": "- Nie chcę. Nie mogę.", + "12229": "Drżała, jakby przejęta chłodem, od morza ciągnęło słonawym powiewem, zapachami butwiejących zwałów roślinnych i wilgotnego piasku, nadlatywał niechętny łoskot bijących fal.", + "12230": "Przycisnęła jego dłoń do ust i policzka, na którym poczuł łzy.", + "12231": "- Tu jest ścieżka, sab - białe światło chlusnęło między zjeżone, suche trawy.", + "12232": "- Idź pierwszy, Danielu - rozkazał puszczając Margit.", + "12233": "Margit wypiła kawę. Zapaliła papierosa i niecierpliwie zdusiła.", + "12234": "- Odwieziesz mnie - poprosiła - teraz poczułam się zmęczona.", + "12235": "Kiedy siedzieli w aucie ujęła go za rękę.", + "12236": "- Nie gniewaj się, pomyśl, zrobiliśmy im taką przyjemność. Autorytet kucharza urósł, będą mieli co opowiadać, gdzie to ich nie przyjmowano, czego nie widzieli. Chyba mnie jeszcze zaprosisz, bo mi leczo bardzo smakowało?", + "12237": "I wtedy wrócił do Margit, która drgnęła przez sen czując chłód jego ciała. Leżał z otwartymi oczami stężały z bólu.", + "12238": "- Po coś przyjechał? - szept Margit, wydawało mu się, że jeszcze ma zwidzenia.", + "12239": "- Musiałem być przy tobie.", + "12240": "Gorzkie skrzywienie warg, cień, wspomnienie uśmiechu.", + "12241": "- Bałeś się, że...", + "12242": "- Tak.", + "12243": "Ferenz drgnął jak przyłapany, nachylił się przez biurko i krzyknął:", + "12244": "- Nikt nie ma prawa mnie oskarżać! Ja wierzyłem. Miałem rozkaz, więcej, wytłumaczyli mi, że tak trzeba, że to konieczne dla dobra partii.", + "12245": "- Wierz, słuchaj, nie myśl, a spotkamy się tam - Terey pokazał mur za oknem.", + "12246": "- A cóż ty masz z tym wspólnego?", + "12247": "Pośród smukłych pni palmowych, u stóp podrytego pagórka stał dżip, policjanci w krótkich spodenkach i czerwonych turbanach tkwili nieruchomo, wysoki brzeg roił się od półnagich, spowitych w biel rybaków.", + "12248": "Niewiele musieli nadłożyć drogi, żeby zobaczyć, co ten tłum zwabiło. Chłopi w skupieniu śledzili zabiegi policjantów badających niewyraźne ślady podpłynięte sypkim piaskiem.", + "12249": "Oni potrafią leczyć tylko skutki, objawy...", + "12250": "Łagodzić...", + "12251": "Do przyczyn nawet nie sięgną!", + "12252": "Więc można bawić się tak ad Kalendas Graecas!", + "12253": "Ech, dajmy temu spokój.", + "12254": "- A mnie się wydaje... - powiedziałem kładąc palec na ustach.", + "12255": "- Co ci się wydaje?", + "12256": "- Do przyczyn dojść trzeba samemu.", + "12257": "Wszystkiego doszukać się w sobie.", + "12258": "Wywlec siebie na jaw, przed swoje biedne oczy...", + "12259": "Jeśli nie cofniesz się, będziesz tego pragnął, to podołasz...", + "12260": "- To i nie trzeba.", + "12261": "- Dlaczego tak? - spytała cierpliwie.", + "12262": "- Bo tak.", + "12263": "Będę jadł, ale pod warunkiem, że ze wszystkimi razem, w stołówce.", + "12264": "- Powtarzam, że jajecznicy pan tam nie dostanie.", + "12265": "Nic lepszego nie mamy.", + "12266": "A i tego nie możemy mieć dla wszystkich.", + "12267": "- Właśnie o to chodzi.", + "12268": "- Rozumiem! W takim razie ja też postawię warunek...", + "12269": "Te torby, które żona dźwiga z miasta, są wyłącznie dla pana.", + "12270": "Na ulicy Taszkientu spotkałem mojego ojca.", + "12271": "Był w kufajce.", + "12272": "Twarz miał zmęczoną, zniszczoną i smutną.", + "12273": "Wcale się nie ucieszył z naszego spotkania.", + "12274": "- Wyjaśnij mi tylko jedno - powiedziałem.", + "12275": "- Dlaczego nie wróciłeś?", + "12276": "- A on mi odparł: - Wiesz, ile mam lat?", + "12277": "Sześćdziesiąt i osiem.", + "12278": "No, widzisz, widzisz, sam widzisz...", + "12279": "Tropiłeś mnie bez ustanku, aż znalazłeś!", + "12280": "- Tak rzekł bez gniewu, lecz i bez podziwu.", + "12281": "Za chwilę - rozpacz, potem mord wygrzebię...", + "12282": "Lecz to nie ludzi, to zjawisk są cienie!", + "12283": "Sadyba dość obfita, gnać Relikwię trudno.", + "12284": "Zwłaszcza, kiedy popatrzeć, jak takiego suszy.", + "12285": "Wspólnym frontem kopsnęli \"Pod trupka'' na Bródno.", + "12286": "A myśl ukryła się w tłumie.", + "12287": "Lecz jeszcze jedno to umiem:", + "12288": "To były z filcu utoczone dzwony.", + "12289": "\"Cóż jeszcze mogę darować ci, Słodka?", + "12290": "Jak pies się szarpie z nieposłuszną szmatą...", + "12291": "Może ja piszę sonety prorocze?", + "12292": "Męskość poety dojrzewa tak biało, jakby gruźlica zwapniała mu nerwy.", + "12293": "Nitka naprawdę tańczyła z igiełką?", + "12294": "Jeszcze natura jest dla chłopca składna:", + "12295": "- Powiedz mi, jak mnie kochasz.", + "12296": "- Powiem.", + "12297": "- Więc?", + "12298": "- Kocham cię w słońcu. I przy blasku świec.", + "12299": "Kocham cię w kapeluszu i w berecie.", + "12300": "W wielkim wietrze na szosie i na koncercie.", + "12301": "W bzach i w brzozach, i w malinach, i w klonach.", + "12302": "Dzisiaj. Wczoraj. I jutro. Dniem i nocą.", + "12303": "I wiosną, kiedy jaskółka przylata .", + "12304": "- A latem jak mnie kochasz?", + "12305": "- Jak treść lata.", + "12306": "- A jesienią, gdy chmurki i humorki?", + "12307": "- Nawet wtedy, gdy gubisz parasolki.", + "12308": "- A gdy zima posrebrzy ramy okien?", + "12309": "- Zimą kocham cię jak wesoły ogień.", + "12310": "Blisko przy twoim sercu. Koło niego.", + "12311": "A za oknami śnieg. Wrony na śniegu.", + "12312": "Nie czas mnie, ale ja go wziąłem na kowadło.", + "12313": "Zaraz przyjdzie rodzina i zacznie się uczta.", + "12314": "Córy moje, nim siądą, przejrzą się do lustra.", + "12315": "I chmara gości ściągnie. I nastąpi taniec.", + "12316": "Podjedzą sobie setnie i podpiją dobrze.", + "12317": "I pasterz z gobelinu też huknie na kobzie.", + "12318": "A potem wieczór przyjdzie. I znikną w altanie.", + "12319": "Wszyscy byliśmy zawsze niezmiernie ciekawi, jak pan Kleks radzi sobie z gotowaniem na tyle osób, ale wstęp do kuchni był zabroniony. Dopiero w zeszłym tygodniu pan Kleks oznajmił, że przydziela mnie do kuchni i wyznacza na swego pomocnika. Byłem tym zachwycony i chodziłem po Akademii dumny jak paw.", + "12320": "Na placach poczęły gromadzić się grupy przechodniów z zadartymi do góry głowami. Widziałem, jak niektórzy z nich wdrapywali się na słupy i na dachy i przyglądali mi się przez długie lunety, a po chwili poczułem na sobie światło reflektorów. Tymczasem mój lot nie ustawał i w dalszym ciągu nie wiedziałem, w jaki sposób wrócić na ziemię. Szybko zapadał mrok, nagle się ochłodziło i po chwili zacząłem dygotać z zimna i ze strachu. Wiedziałem, że nie mogę spodziewać się pomocy pana Kleksa, gdyż jego wszechwiedzące oko znajdowało się na księżycu, a na nikogo innego liczyć nie mogłem.", + "12321": "Któregoś dnia pewien listonosz wrzucił mnie za karę do basenu z rakami, kiedy indziej znów jakiś garbus wytarzał mnie w pokrzywach, a pewna starsza pani, której urwałem guzik od płaszcza, obiła mnie parasolką.", + "12322": "- Nie słów, ale czynu nam trzeba, ostatniego! - odparł Inhiston.", + "12323": "Zadrżała rada, ale jednym głosem odrzekła:", + "12324": "- Ty powiedziałeś!", + "12325": "- A więc niechaj się stanie! - rzekł król. - Teraz, kiedy już postanowione, wypowiem imię istoty, która przywiodła nas do tego; słyszałem o niej, wstępując na tron. Czy to człowiek?", + "12326": "- Ty powiedziałeś! - odparła rada.", + "12327": "- Jeśli to biała śmierć była, niegroźna już nam, albowiem statek martwy jest i ktokolwiek na nim żeglował, w pierścieniu raf obronnych poległ - odparli.", + "12328": "- Nieskończona jest moc owych bladych istot, gdyż jeśli giną, wielokroć razy odradzają się na nowo, z dala od mocnych słońc! Czyńcie waszą powinność, o atomiści!", + "12329": "- Ach! - rzekł sobie. - Poznaję ten głos - to wszak wielki programista królewski, który kazał mnie wczoraj wyrzucić z pałacu i jeszcze nic mi nie zapłacił - ale skądże wziął się na moim strychu?", + "12330": "Przystawił drabinę do klapy, wszedł na nią i spytał:", + "12331": "- Czy to wy, Wasza Wielmożność?", + "12332": "- Przecież tak wszyscy mówią do pana.", + "12333": "- Ale pani i pani szlachetny ojciec mówcie do mnie Korsak. Ja przyjechałem przeprosić, pokłonić się do samej ziemi. Co ja mówię. Dlaczego kłaniać się, to nie po naszemu. Wypijemy szampańskiego, ot co.", + "12334": "I wyciągnął z mokrego wnętrza kosza wysokie kieliszki, a później grzechocząc w resztkach lodu wydobył smukłą butelkę.", + "12335": "Szli chwilę w milczeniu i Helena spostrzegła, że kierują się w stronę plebanii. Przystanęła z rozterką i nie wiedziała, co powiedzieć.", + "12336": "- Tobie dobrze, ty jeszcze niewinna - westchnął proboszcz.", + "12337": "- Ach Boże, jak mnie dziś boli serce.", + "12338": "- Wejdź do domu, każę samowar zapalić.", + "12339": "- Nie, nie, dziękuję, muszę jechać.", + "12340": "Potem pewnie usnęła, bo kiedy obudziła się ponownie, Emilka koczergą rozbijała żarzące się głownie w piecu.", + "12341": "- To ty, Emilio? - spytała.", + "12342": "- Tak to ja, na pewno ja - zaśmiała się kobieta.", + "12343": "- Wy śpicie niedaleko mnie, prawda?", + "12344": "Emilka milczała chwilę.", + "12345": "- Słuchaj, ty pewnie wyższą akademię talmudyczną w Mirze ukończyłeś?", + "12346": "Zrobił jakiś nieokreślony ruch ręką.", + "12347": "- Po całym świecie się uczyłem.", + "12348": "- No to już idź, bo mamy dużo pracy.", + "12349": "- A kiedy mogę przyjść?", + "12350": "Zawahała się na moment.", + "12351": "- Przychodź jutro, pojutrze. Im szybciej skończymy, tym lepiej.", + "12352": "Patrzył na nią bez słowa. Ona unikała jego spojrzenia. Jakież to wszystko męczące, pomyślała. Jaka ja jestem zmęczona.", + "12353": "- Pani mnie zwodzi.", + "12354": "- Ach, panie Aleksandrze, sama już nie wiem. Może nie powinnam ojca opuszczać.", + "12355": "- Dlaczego opuszczać? Będziemy wszyscy blisko.", + "12356": "Zza ciemniejących pni drzew wyłonił się strzelec.", + "12357": "- Wielmożny panie - rzekł do Platera - stangret się upił i dokazuje.", + "12358": "- Dobrze, zaraz będziemy jechać. No idź już, wracaj do powozu.", + "12359": "Panna Helena ocknęła się z zamyślenia.", + "12360": "- No, niech Konstanty powie, mam ja iść za mąż?", + "12361": "Furman nie odwracając się długo milczał, aż wreszcie powiedział bez pośpiechu:", + "12362": "- Musi sama najlepiej wie.", + "12363": "- A pójdzie Konstanty ze mną do pana Platera?", + "12364": "Stary znowu milczał jakiś czas.", + "12365": "Mimo tych trudności Gluś nakręcił swój film - w ciepłym, wrześniowym słońcu, wśród zieleniejących wzgórz i olbrzymich kudłatych chryzantem, skradał się dzielny szeryf, by w ostatniej chwili wyrwać piękną lady z łap fałszywego drozda. Lecz choć zdążył w porę, rozszalały strumień porwał tratwę wraz z lady, która wyciągała rozpaczliwia ręce do swego zbawcy. Ale wiewiórka, piorąc bieliznę, wyławiała lady i następował szczęśliwy koniec.", + "12366": "- Nie \"złośliwy\"? Więc dlaczego jest mi gorzej, coraz gorzej... Gorzej niż przed operacją!", + "12367": "- Nie wiem... Ale...", + "12368": "- Dosyć się napatrzyłam. Nie chcę! Po co mnie tak męczyli? Nic nie pamiętam, nic nie rozumiem.", + "12369": "- Ewa, posłuchaj, to na pewno minie...", + "12370": "- Nie chciałam tego wszystkiego. Chciałam umrzeć! Chcę umrzeć! Uśpijcie mnie. Jak psa!", + "12371": "Ale ona szamoce się, wyrywa. Powtarza: - Koniec, koniec - i nagle krzyczy:", + "12372": "- Czy muszę się przespać z innym, żebyś w to wreszcie uwierzył?!", + "12373": "Co?! Nigdy nie była tak ordynarna!", + "12374": "- Nie będziesz żałować? - pytam wściekły.", + "12375": "- Nie - histeryzuje. - Idź już. Idź.", + "12376": "- Nie musisz tego drugi raz powtarzać. Cześć!", + "12377": "- Chyba nie... Nie wiem...", + "12378": "Nic nie wie, cielęcina. Ale ma rację, lepiej Jędrkowi nic nie mówić. Dlaczego ja jestem dziewczyną? Chłopak to może rwać baby jak śliwki, i jest okay. A dziewczyna? Same nieszczęścia na jeden tapir.", + "12379": "Wracamy do pokoju. A oni znów trują o muzyce:", + "12380": "- Dla mnie Dinu Lipatti...", + "12381": "- Michelangeli!", + "12382": "Ach, Ewo!", + "12383": "Wszyscy patrzą na Ewę, a ona nagle chwieje się, blednie i chwyta Grzegorza za ramię. Jędrek urwał... Co jej jest? Zamyka oczy, jakoś tak dziwnie sapie. Pstryk. Zapalam światło. Wszyscy rzucają się ku niej.", + "12384": "- Co ci jest? Co się stało?", + "12385": "Otwiera oczy.", + "12386": "Ogarnia mnie lęk, czy dam radę dźwigać dalej ten ciężar, który dobrowolnie na siebie przyjąłem.", + "12387": "Jak trudno być serdecznym, wyrozumiałym, pełnym optymizmu, skoro ona tego wcale nie chce. Skoro pogrąża się w rozpaczy i gniewie. Czy potrafię być silniejszy od jej rozpaczy i gniewu? Czy będę miał w sobie dość siły?", + "12388": "Kundlowi działa się krzywda, tego Adam był pewny. Łańcuch nie za długi, marne trzy metry, do tego smród gnoju i tuż sztachety kurnika. Ani pognać, dokąd się chce, a choćby tylko postraszyć ślepawe pierzaste tałatajstwo bezkarnie obnoszące swą kurzą głupotę po rozdrapanym pazurami podwórku.", + "12389": "Kundel nie chciał Adamowych-Borsuczych obwarzanków. Warczał.", + "12390": "Zamknął szafę, sznurowadła rzucił byle gdzie, stał chwilę nieporuszenie, a potem wyszedł z sypialni.", + "12391": "Z łazienki dobiegał szum lecącej z wielu kranów wody. Jakaś grupa, pewnie Rybki - pomyślał obojętnie - została zapędzona do odbycia ablucji. A może był to akt dobrowolny - upał, kurz, mogli sami chcieć.", + "12392": "Miał ochotę się uszczypnąć, sprawdzić, czy nie śni. To nie mogło być naprawdę. Znał cały Kaleń, całą górę - tak mu się zdawało, jego plaża była na końcu ziemi, już za słupami Heraklesa - a przecież od nich dopiero zaczynał się świat.", + "12393": "Kto zdejmie? Nie poznali charakteru pisma, takie wielkie litery...", + "12394": "Nie przypuszczali, że któryś ośmieli się publicznie...", + "12395": "Ośmielił się.", + "12396": "Niezgrabny, o nijakiej twarzy, Leszek Rogala ze średniej grupy.", + "12397": "Był taki, jaką miał twarz. Ani lubiany, ani odrzucany.", + "12398": "Nie wybierano go do reprezentacji, nie odwracano się, kiedy podchodził.", + "12399": "I wtedy obok stołu coś szurnęło. Przeciskając się pomiędzy plecami i stołkami przytaszczył się do nich dyżurny od smarkaczy. \"Zajączek\" z pierwszej grupy. (Druga była Muchomorków, trzecia Wiewiórek, słodko i obrzydliwie, odwracali głowy, przechodząc.)", + "12400": "- Ty tu czego, odkicaj , bo uszy oderwę - odtrącił go Listonosz. - Szoruj, no!", + "12401": "- Dziewuchy są strasznie głupie. - Franciszek spojrzał z politowaniem na obie. - Marmolady. - Przeniósł wzrok na szczerbatą: - To czego się śmiałaś, że strzelam Panu Bogu w okno? Też tylko tak. - Uznał sprawę za skończoną i, nie zawracając sobie więcej głowy dziewczynkami, pomaszerował przez boisko.", + "12402": "I wtedy do domu wróciła mama.", + "12403": "Oniemiałej ze zdziwienia Dominice wymówiła się bólem głowy (Dominika dobrze wiedziała - i widziała - że to wykręt!) i zamknęła się zaraz w pokoju obok.", + "12404": "Mama przestała odwiedzać panią Martę. Nawet \"czasem\" nie chciała \"wpaść\" na Kilińskiego siedemnaście.", + "12405": "Wróciła i przez pół roku przy łóżku ojca siedziała, a potem, gdy zmarł, do szkoły tej paskudnej nie odjechała i, nie czekając końca żałoby, za młodego organistę, Bogusza, wyszła, choć matka dla syna inną partię, Annę od młynarza, bogacza na Kaleń i okolicę, zamówioną miała. (Rozumiesz, Dominiko? Tak było. Tak mówili.)", + "12406": "- Nie.", + "12407": "- Co nie?", + "12408": "- W niczym się nie orientuję. Wiem, że Duda cholernie jest pani wdzięczna za Draba. I w ogóle myślę, że wszystko jest okay.", + "12409": "- Bo już chyba jest okay. Ale Dzidzia mordowała mnie wczoraj o Olka... Jak teraz \"odwinę\" całą tę historię, boję się, że będzie sobie robiła wyrzuty...", + "12410": "Alicja milczy. Żadnego: \"A mówiłam ci\", \"A widzisz\".", + "12411": "Drab znów dałby jej 1:0, chociaż nie, Dzidzia też spisała się z tym sprostowaniem, więc byłoby 1:1... Biedny Drab, gdzie on teraz, czy aby żyje...", + "12412": "- Gdzieś szukała? - pyta Alicja.", + "12413": "Widać, że zastanawia się, co robić dalej.", + "12414": "- Nie stanowi. (Pętal od czasu do czasu używa tego \"nie stanowi\", ale czego i dlaczego nie wiadomo.)", + "12415": "I tyle. Fajny jest Pętal.", + "12416": "- Więc jak będzie jutro? Zaczekasz na nas czy pójdziemy razem?", + "12417": "- Posiedzę przy telefonie, a wy raz dwa kopsniecie się z Alicją. Zresztą umówimy się w budzie.", + "12418": "- Nie idę do budy.", + "12419": "- Idziesz.", + "12420": "- Nie idę.", + "12421": "Dlaczego człowiek jest taki dziwny? Odkrycie, którego dokonała, nie powinno było jej do tego stopnia porazić, a jednak tak się stało: czuła, że coś się zawala, zapada, że do jej wszystkich ciężarów na sercu dokłada się jeszcze jeden, wcale nie mniejszy, ciężar jakiegoś zawodu i smutku, i świadomości, że z jej przyjaźni z Teresą także będą nici.", + "12422": "- Gdyby ciocia miała wąsy, toby był wujaszek - mówi nagle Maja nie w takt i równie nagle Dzidzia nie ma już więcej ochoty mówić o całej sprawie.", + "12423": "Chciała pogadać, ale jak ta się wygłupia, to i ona może. Nawet całkiem łatwo.", + "12424": "- Jadę statkiem z tatkiem Tadkiem - mówi.", + "12425": "- Co?", + "12426": "- Bronka... Pamiętasz, jak myśmy kiedyś tak rozmawiały o tym, że trzeba szukać ideału... Kogoś takiego... no pod każdym względem bez zarzutu. Żeby nigdy nie kłamał, żeby się nie bał, żeby był dobry, szlachetny, odważny, prawy, wybitnie inteligentny... pamiętasz?", + "12427": "Bronka podnosi patyk i rysuje na ziemi ósemki, jedną koło drugiej.", + "12428": "Bo drugą nienawiścią Draba byli pijacy. W mieście nieraz trzeba było płacić za ich porozrywane ubrania. Coś w nich od razu zwracało jego uwagę, jakaś odmienność czy nieskoordynowanie ruchów, podbiegał, wskakiwał łapami na ramiona, szybko doprowadzając pijanego do przytomności przez samo przerażenie, przewalał go na ziemię, często dołożywszy ogonem po gębie. Niby krzywdy nie robił, bo nie gryzł nigdy, ale wrzasku i wymyślań bywało zawsze co niemiara.", + "12429": "Straszny ziąb w nawie, nawet anioł ze środkowego pilastru wydaje się drżeć z chłodu. Z ust tłoczących się gości weselnych i nie zaproszonych ciekawskich unoszą się obłoki pary, z wysoka tak dudnią organy, że aż uginają się płomienie ołtarzowych świec.", + "12430": "- To oni mają za nią biegać, nie ona za nimi - w głosie babci zawibrował śmiech. - Mila jest do mnie podobna. W jej latach byłam, jak malarz, który kościół odnawiał, przyszedł i mówi: \"Jeśli pani się zgodzi, panno Wisiu, to ja panią namaluję jako anioła\".", + "12431": "- I co? - chciała wiedzieć mama.", + "12432": "- Jasne, że zatańczę. I to nie raz.", + "12433": "Nim Marcin odejdzie, dzieje się coś dziwnego. Zamiast zwyczajnie oddalić się, całuje babcię w rękę, po babci Joannę, a na końcu mnie. Ten pocałunek parzy mi dłoń.", + "12434": "- Dobrze wychowany młodzieniec - chwali babcia, gdy Marcin znika w mroku nocy. - Mało teraz takich.", + "12435": "- Dobry chłopak - dołącza skąpą pochwałę ojciec.", + "12436": "- Chodźmy, siostry. Próżne było nasze czekanie.", + "12437": "- A co ze mną będzie? - zaszeleściły liście jaworu powtarzając pytanie dziewczyny. - Co mam czynić?", + "12438": "- Czyń, co chcesz, Zorzo. Nigdy nie zostanie rusałką ta, która pokalała swój wianek. Takie rusałczane prawo, od niepamiętnych czasów ustanowione.", + "12439": "- Mnie droga do rodzinnej chaty zamknięta.", + "12440": "- Proszę naciskać, który się panu podoba.", + "12441": "- Na początek nie chcę jechać za wysoko.", + "12442": "To mówiąc Ferdynand nacisnął guzik pierwszego piętra. Po chwili już tam byli.", + "12443": "- Teraz pojedziemy na szóste.", + "12444": "- Doskonale - powiedział dyrektor.", + "12445": "- A teraz z szóstego na drugie.", + "12446": "- Znakomicie.", + "12447": "- A teraz z drugiego na ósme.", + "12448": "- Pysznie - przytaknął dyrektor.", + "12449": "- Chrapie?", + "12450": "- Chrapie.", + "12451": "- Sam jest?", + "12452": "- Sam.", + "12453": "- Żeby tylko nikt więcej nie wsiadł do tego przedziału - powiedział jeden z cieni ochrypłym głosem.", + "12454": "- Nic się nie martw - odparł drugi cień. - Pozamykamy drzwi i nikogo nie wpuścimy.", + "12455": "- Mogą się dobijać - zauważył pierwszy cień.", + "12456": "- Niech się dobijają - powiedział drugi. - Będziemy udawali, że śpimy.", + "12457": "- Wobec tego chodźmy spać. Dobranoc szanownemu panu!", + "12458": "- Ależ oczywiście, że zaraz siadamy - uspokajała tatusia ciotka Agata - a Karolcię natychmiast zawołam.", + "12459": "- Boże, co teraz będzie! - westchnęła Karolcia. A Piotr tylko zwiesił głowę. Tymczasem mamusia zaczęła czegoś gwałtownie szukać w torebce.", + "12460": "- Czekaj, czekaj - powiedziała do tatusia - chcę ci jeszcze coś pokazać! Wyobraź sobie, że znalazłam coś dziwacznego w kieszeni palta...", + "12461": "- Ty niewidzialny? - głos Karolci był teraz niepewny, wahający się. - Sama nie wiem...", + "12462": "- Ach, błagam cię! Zrób to - prosił Piotr. - Pomyśl, jak moglibyśmy we dwójkę pysznie się bawić, gdybyśmy tak oboje byli niewidzialni...", + "12463": "Tak, to rzeczywiście mogłaby być pyszna zabawa.", + "12464": "Ale czy się uda? Czy życzenie będzie ważne i wobec Piotra?", + "12465": "- Poszła już, ciociu! - zapewniała Karolcia.", + "12466": "- To dobrze - ucieszyła się ciotka. - Bo to chyba pomylona panienka. Ale wiesz co? Mówiła, że się nazywa Karolcia.", + "12467": "Karolcia zaczerwieniła się i nic nie odpowiedziała. Ciotka tymczasem już krzątała się w kuchni.", + "12468": "- Prawda - szepnęła Karolcia - ale dlaczego ja widzę ciebie, a ty widzisz mnie?", + "12469": "- Bo prawdopodobnie niewidzialni ludzie widzą siebie nawzajem - powiedział Piotr. - Ale możemy się przecież przekonać, czy jesteśmy niewidzialni, czy nie.", + "12470": "- Prawda - ucieszyła się Karolcia. - Musimy spróbować, czy nas kto zobaczy. To będzie najpewniejszy dowód.", + "12471": "Naraz auto zatrzymało się. Drzwiczki otworzyły się z trzaskiem i z trzaskiem zamknęły. To niewidzialni Piotr i Karolcia szybko wysiedli z samochodu.", + "12472": "- Zwariowałem, nic innego - mruknął kierowca. - Motor warczy, drzwiczki otwierają się i zamykają - co to ma znaczyć?", + "12473": "Nie rozumiałam też sposobu, w jaki Lilka kochała Bronka. Robiła z tego tragedię: tłukła wazony, szlochała, przecinała sobie żyły. Ja, na jej miejscu, postępowałabym inaczej: napisałabym do Bronka list, że go kocham i bardzo bym chciała, żeby mnie odwiedził. Dla zachęty wspomniałabym, że dostanie czekoladę. Jestem pewna, że Bronek by przyszedł.", + "12474": "- Że... co?! - wytrzeszczyłem oczy.", + "12475": "- Pytam, czy mógłbyś mnie pokochać - powtórzyła, jej ciemne oczy patrzyły na mnie ciepło i zarazem z powagą. - Pokochać i być prawdziwym przyjacielem.", + "12476": "- Dlaczego?!...", + "12477": "- Bo kocha mnie twój ojciec - odparła poważnie, bez uśmiechu. - I ja go kocham. A ty jesteś cząstką swojego ojca, więc kocham również ciebie.", + "12478": "- Nic - odparłem. - Normalka.", + "12479": "Spojrzałem na Wikę. Owszem, ładnie wyglądała: minispódniczka w szkocką kratę, wiśniowy blezerek, długie opalone nogi, czarne włosy przyczesane w nieskazitelną grzywkę. Schludna, czyściutka, pachnąca konwaliami. Była mi kompletnie obojętna.", + "12480": "- Poszedłbyś do kina na szóstą? Grają \"Pana Dodka\", duży ubaw.", + "12481": "- Nie mogę dzisiaj.", + "12482": "- No, to jutro. Wezmę bilety.", + "12483": "- Pan Tadzio buja tylko o rybach. Zresztą tak naprawdę nie jestem pewien, czy w naszym jeziorze nie ma szczupaków.", + "12484": "- Mogą być - zgodził się Prospero.", + "12485": "Usłyszałem, że wstał z wersalki i rozpoczął nerwowy spacer po pokoju.", + "12486": "Majka siedziała obok mnie na pniu przewróconej brzozy. Przełknęła ostatni kęs pomidora, zagryzła chlebem i wierzchem dłoni wytarła usta.", + "12487": "- Czy mógłbyś wreszcie coś powiedzieć? - spytała.", + "12488": "- Więc jednak nie jest ci ze mną dobrze - powiedziałem.", + "12489": "- Nie rozumiesz - odparł. - Nam obu byłoby lepiej, gdyby do domu wprowadziła się kobieta.", + "12490": "- Komu byłoby lepiej? Mnie czy tobie?", + "12491": "- Nam obu - powtórzył. - Tylko ja o tym wiem, a ty jeszcze nie wiesz.", + "12492": "Światło spod drzwi. Stukot rozstawianej wersalki, szelest pościeli. Później drzwi do mojego pokoju zaczęły się wolno uchylać i w progu wyrosła sylwetka Prospera, już w piżamie, w rozdeptanych króliczych bamboszach. Podszedł do mnie, pochylił się, popatrzył.", + "12493": "Czułem, że patrzy, choć miałem zamknięte oczy.", + "12494": "- Ty nie śpisz, Arielu. Dosyć udawania. Dlaczego jeszcze nie śpisz?", + "12495": "- Bo myślę - odparłem, nie unosząc powiek.", + "12496": "- Wiedziałeś od początku - szepnąłem.", + "12497": "- Dlaczego jej pomagasz?", + "12498": "- Ponieważ potrzebuje pomocy. Z początku było mi jej żal. A teraz...", + "12499": "Urwałem. Nie potrafiłem powiedzieć tego Prosperowi.", + "12500": "- Źle robisz, Arielu. Przypuszczam, że gdyby nie ty, Skowronówna już dawno byłaby w domu.", + "12501": "- Ona wróci - powiedziałem. - Powinna to zrobić dobrowolnie. Myślę, że jutro Majka wróci do domu.", + "12502": "Przeczytał dokładnie, po czym obejrzał się na tablicę.", + "12503": "- Pana prezesa jeszcze nie ma.", + "12504": "- Miałam być o piętnastej - odrzekłam strapiona.", + "12505": "- Skoro tak, to proszę zaczekać.", + "12506": "Znowu popatrzył na mnie. Głos miał uprzejmy z cieniutką nutą porozumienia. Czekałam, aż mrugnie do mnie. Nie zrobił tego.", + "12507": "- Spałaś?", + "12508": "- Uczyłam się.", + "12509": "Popatrzyli na biurko, potem na mnie, twarze pod daszkiem były zakłopotane. Wreszcie zdjęli czapki. Dostrzegłam, że patrzą na mnie ze współczuciem.", + "12510": "- Piotr Rokicki to twój ojciec?", + "12511": "- Tak.", + "12512": "Znowu popatrzyli na siebie.", + "12513": "- Ubierz się - powiedział jeden z nich.", + "12514": "Nie poruszyłam się.", + "12515": "- Mój Piotr jak się u was sprawuje? - spytała lekko.", + "12516": "- Tata jest w porządku.", + "12517": "- Naprawdę? Jesteś zbyt ładna, aby mieć młodego ojczyma.", + "12518": "- Ma już czterdzieści - rzekłam tonem uczennicy.", + "12519": "- Plus cztery - uzupełniła. - Najdalej za rok będzie się stawał coraz młodszy. Bądź czujna.", + "12520": "- Tata nie jest taki - odrzekłam.", + "12521": "Dzwonek u drzwi odzywał się raz po raz, coraz gwałtowniej. Otworzyłam, nie sprawdzając. W progu stał Irek. Chwilę patrzyliśmy na siebie, wyglądał jak zjawa. Odtrącił mnie, wszedł do środka, kierując się wprost do pokoju. Stanął przy oknie i zapatrzył się w ulicę prawie niewidoczną we mgle.", + "12522": "- Zabiję się - wyszeptała.", + "12523": "- Nie zrobisz tego. Pan Bóg ci zakaże - odrzekłam zgryźliwie.", + "12524": "Nie odezwała się. Siedziała na krześle, jeszcze ładna mimo podpuchniętych oczu, jeszcze zdolna wywrzeć wrażenie swoją bezbronnością, lecz najdalej za dwa miesiące będzie już tylko opuchniętym zwierzątkiem, które przyniosło wstyd rodzinie.", + "12525": "- Rozmowa z tobą lepsza jest od nitrogliceryny.", + "12526": "- To unik, tato.", + "12527": "- Owszem.", + "12528": "- Skoro wszystko, jak twierdzisz, jest wypadkową czegoś tam, to tak zwany wolny wybór jest jeszcze jedną bajeczką. Zawsze słuchamy dyktatu i wybieramy, co wygodniejsze, co zyskowniejsze, albo co nas gruntownie ogłupiło.", + "12529": "- Ale wybieramy. Możemy to zrobić także wbrew swojej wygodzie. Dla tych głębszych rzeczy.", + "12530": "Mama jak zwykle usiłuje łagodzić:", + "12531": "- On zaraz przyciszy. - Prawda, Jurku, że przyciszysz? Mnie ta muzyka nie przeszkadza, już się przyzwyczaiłam.", + "12532": "- A ja się nigdy nie przyzwyczaję do tego barbarzyństwa. To nawet nie powinno nazywać się muzyką.", + "12533": "Wymieniłyśmy i my imiona.", + "12534": "- Z podstawówki?", + "12535": "Już miałam potwierdzić, gdy usłyszałam odpowiedź Agnieszki:", + "12536": "- Z ogólniaka.", + "12537": "Nawet jej głos nie drgnął.", + "12538": "- Ja też z ogólniaka, Zbyszek jeszcze z podstawowej. Z ósmej. Za dwa miesiące kończy. - Tu wiśniowy utknął, wydawało mi się, że oni, tak jak ja, nie bardzo wiedzą, co trzeba dalej mówić i robić, i też by najchętniej stąd uciekli.", + "12539": "Na szczęście Agnieszka pamiętała o najważniejszym.", + "12540": "- Uważam jednak, że wprowadzenie wolnych sobót wymaga przemyślanego zaplecza komunikacyjno-rekreacyjnego. Chodzi o to, żeby wolny czas był spożytkowany sensownie, a nie stracony na koszmarne gniecenie się w przepełnionym pociągu i koszmarne wystawanie w kolejce do stolika w restauracji, gdzie można zjeść wyłącznie koszmarny bigos.", + "12541": "- Magda, upadłaś na głowę!", + "12542": "- Musiałam. Tak wyszło, że musiałam.", + "12543": "Z pełną świadomością poinformowałam Agnieszkę o tym, co zaszło wczoraj w moim domu, w ten sposób odcięłam możliwość pogadania o Darku i Zbyszku, jeżeli ci dwaj tak się nazywali, o sukcesie, o wściekłości Beaty i o tym najważniejszym, że to my, my dwie, Magda i Agnieszka, byłyśmy zwyciężczyniami tego osobliwego konkursu. Bo chcę o tym zapomnieć.", + "12544": "Tak też można widzieć świat, czuć świat, ten pies niuchnie i myśli: \"tędy godzinę temu przechodził ten bokser z drugiego piętra\", niuchnie drugi raz: \"tu jest kret, jakby mi się chciało kopać, mógłbym go złapać\", niuchnie trzeci: \"znajomy pudel jest przeziębiony, czuje się dzisiaj fatalnie, wyrazy głębokiego współczucia\".", + "12545": "- Nie warto, Elzo. Po prostu pospieszmy się.", + "12546": "\"Niemożliwe, żeby Karol... Był w końcu njabliższym przyjacielem Jędrka, znali się tak długo, polubili od razu. Dziwne. O! Trzeba zwolnić!\"", + "12547": "Policjant zaświecił lizakiem. Sto siedemdziesiąt na liczniku godne było co najmniej solidnego mandatu. Jednocześnie Janik przypomniał sobie wszystkie sceny z filmów sensacyjnych i wszystkich przestępców przebranych za policjantów.", + "12548": "Przez uchylone drzwi widziała płaszcz tamtej kobiety, dywanikową torbę na szczupłym ramieniu.", + "12549": "- Skoro tak - pokiwał głową z rezygnacją - to chodź, poznasz Julię.", + "12550": "Ciemne włosy, spięte w koczek, podtrzymywała złocista spinka. Zdążyła odejść kilka kroków, lecz obróciła się jeszcze.", + "12551": "- Ale pani jest piękna! - krzyknęła Natalia mimowolnie.", + "12552": "Tamta patrzyła zaskoczona.", + "12553": "Ojciec włożył płaszcz.", + "12554": "- Panie podchorąży, co to jest? - spytał mnie Kud, kiedy po którymś z takich nawrotów wracałem do działa. Spojrzałem w ślad jego wyciągniętego biczyska. - Gwiazda chyba.", + "12555": "- Ee, taka czerwona?", + "12556": "Rzeczywiście czerwień tego świetlnego punkciku była uderzająca.", + "12557": "- Nie wiem, Kud. Jakieś światło.", + "12558": "- To się rusza, panie podchorąży.", + "12559": "- Paweł! - poznałem głos Kopczyńskiego. - Wsadzili mnie na takiego trupa, bracie. No, bywaj. Celuj dobrze...", + "12560": "Chciałem odespać tę noc w czasie postoju. Nie mogłem. Ledwo zamknąłem oczy, zapach schnącego siana i dźwięczne, wilgotne od porannej rosy pogadywanie ptaków plątały się męcząco z widokami przerwanego marszu, trapiąc obsesją nie spotykanych dotąd zagadek. Nastrój wakacji i nastrój kataklizmu pogrążyły mnie w jakieś bezsilne podniecenie.", + "12561": "- To przez onego - rzekł Sławik i wskazał na Kantera palcem. - Chyciliśmy fajnego kokota, ale on go oddał.", + "12562": "Mały wręczyciel stał przede mną ze spuszczoną głową. Rudawy zarost na policzkach podchodził mu pod same oczy. Przypomniałem sobie, że w koszarach twarz ta była okrągła i czerstwa, teraz wyglądała nędznie: zżółkła, wokół ust potworzyły się głębokie bruzdy. W całej postaci było coś z zabiedzonego osiołka o wypukłym czole.", + "12563": "- Nie widać tego po was. Chłopy jak smoki!", + "12564": "- Jedziemy bronić Krakowa!", + "12565": "- Nie trza, damy se sami radę!", + "12566": "Wjeżdżamy między niechlujne zabudowania Płaszowa. Wokół toru ślepe, tylne ściany bezładnie porozrzucanych domów. Szare fabryczki w oknach opalizujących mętnie kwadracikami drobnych, zapleśniałych szybek. Labirynt czarnych podwórek, walących się parkanów, uwiędłych ogródków. Sterty rdzewiejącego żelastwa, śmietniki i znowu skrawki zagonów, bardzo żałosne, nie wiejskie już, zatrute i wyjałowione oddechem nadciągającego miasta.", + "12567": "- Miał pan takie samo prawo mówić wtedy, jak i teraz - odparłem, zirytowany tym sztubackim \"moje na wierzchu\". - Sprawa nie jest wyjaśniona, a ich uszkodzone działo, któreśmy znaleźli, wcale nie świadczy o dezercji. Trzeba być bardzo ostrożnym z przedwczesnymi sądami.", + "12568": "Pociąg nabierał coraz szybszego, pewniejszego rytmu. Rozkołysany swą mechaniczną pieśnią, mknął zapamiętale w rudy blask zachodu, w mrok świetlisty jeszcze, ale stygnący prędko, nasiąkający pustką i chłodem. U samego już progu nocy mignęła mi mgliście wielka, leśna polana z pasącym się spokojnie stadem saren. I nie wiem dlaczego ten właśnie widok przypomniał mi raz jeszcze apokaliptyczne proroctwa Mefista.", + "12569": "- Trzeba to pokazać porucznikowi Herbstowi - radził doktor Kurek ze zmarszczoną brwią. - Przecież to jest skandal!", + "12570": "Ale oficerowie, korzystając z ciszy, jaka zapanowała na stanowiskach, poszli do leśniczówki. Popołudniowa pora nie przyniosła ochłody. Słońce prażyło z ukosa, wysysając do spółki z głodem siłę ze zmęczonych ciał. Duszno było, żaden powiew nie poruszał szklistego powietrza nad łączką.", + "12571": "Nawet los mojej dawnej baterii wydawał mi się teraz lepszą legitymacją owego nowego braterstwa niż wszystko, co przytrafiło mi się dotychczas.", + "12572": "Wracałem do działonu rozgorączkowany i niemal nie poznałem Cymbaluka, który zastąpił mi drogę. - Panie podchorąży, niech się pan pośpieszy. Pan porucznik Barański pana szuka.", + "12573": "- Co się stało?", + "12574": "- Wyznaczyli nas na działon przeciwpancerny.", + "12575": "Zaroiło się po ścierniskach i bruzdach. Ludzie rzucili swoje kopaczki, swoje kosze, biegli przed siebie z wyciągniętymi w oczekiwaniu upadku rękoma.", + "12576": "Teraz pola są już puste. Ale jest dzień i pogoda przygniata świat ciężkim tłokiem.", + "12577": "Tymczasem to, co się stało w Bochni, było w ciemności. Może dlatego zachowałem się tak głupio.", + "12578": "Orzechowe oczy garncarza wpatrzyły się badawczo w twarz Kaliasa.", + "12579": "- A gdzie matka?", + "12580": "- Sprzedana do niewoli, pod Neapol.", + "12581": "- A ty?", + "12582": "Kalias spuścił głowę. Nie chciał kłamać. Grek zmarszczył czoło i chwilę jeszcze badał go uważnie wzrokiem.", + "12583": "- Głodnyś, co?", + "12584": "Podszedł do jednej z półek, wyciągnął spore zawiniątko, dzban i gliniany kubek.", + "12585": "Podał mu dwa kawały chleba z zimnym mięsem pachnącym czosnkiem, nalał do kubka wina rozcieńczonego wodą.", + "12586": "\"Przeliczyłeś się, wodzu, przeliczyłeś - urągał w duszy jakiś nieustanny głos. - Czyż naprawdę nie ma innego wyjścia, tylko pchnąć w nienawistną, niesytą krwi rzymską gardziel tę ofiarę z dwustu dzielnych? Gdyby tak znaleźć inną drogę z tej przeklętej góry... Gdyby tak mieć mocne liny!...\"", + "12587": "Po chwilowej ciszy zapytał głos zza bramy:", + "12588": "- A gdzie Marek? On tu miał pełnić straż.", + "12589": "- Marek w gmachu. Zamieniłem się z nim, bo chciał posłuchać przysięgi gladiatorów.", + "12590": "I znowu zapadła minuta denerwującej ciszy. Widocznie dowódca straży wahał się, co ma czynić. Nagle skądiś z góry przeraźliwy krzyk rozdarł powietrze:", + "12591": "- Na pomoc, na pomoc! Bunt!", + "12592": "- To Furius?! - zawołał jeden z otaczających. - Przecie ja pracowałem z Tytusem Furiusem... mówił mi...", + "12593": "Wódz rzymski podskoczył ku niemu i chwycił gwałtownie za szerokie bary.", + "12594": "- Coś ty powiedział?! - krzyknął chrapliwie.", + "12595": "- E, przyjacielu, nie duś mnie! - rozgniewał się żołnierz. - Chcesz, to opowiem, ale nie szarp mnie...", + "12596": "- Mów, na Jowisza zaklinam, mów...", + "12597": "Naradzali się długo, a potem poszli do Spartakusa. Zgodził się, dał kilka dobrych rad i wyznaczył Polluksa na dowódcę.", + "12598": "Przygotowania trwały krótko. Spośród trzystu ochotników Polluks wybrał stu najlepiej znających się na morzu. Załadowano się na pięć barek i o zmierzchu wyruszono. Noc szła ciemna, bezgwiezdna i bezksiężycowa. Czy Milon zdecyduje się na powrót?", + "12599": "Jeden z grających spojrzał na chłopca i uśmiechnął się.", + "12600": "- No jak, dobrze ci?", + "12601": "- O, tak. Vilicus dobry, wy też jesteście dobrzy... Chyba i pan będzie dobry...", + "12602": "- Zobaczysz, zobaczysz - oschle, dziwnym tonem rzucił pytający i powrócił do gry.", + "12603": "Poszedł Dratewka nad stawy. Stanął na grobli i zadumał się głębokim zadumaniem, i zafrasował się wielkim zafrasowaniem. Jakże mu ten kluczyk znaleźć? Czy to wie, gdzie go panna upuściła? W którym stawie się kąpała? Czy wie, jakie tam w wodzie głębiny przepastliwe? Jakie tam w wodzie wiry zdradliwe?", + "12604": "- Zrobi się - Maniuś skinął przytakująco głową. - Od wczoraj to moja specjalność.", + "12605": "- Ty, Boguś - zwrócił się Mandżaro do Perełki - będziesz miał za zadanie wyśledzić brodacza...", + "12606": "- Ojej! - skrzywił się Perełka. - Czy ja zawsze muszę dostać najtrudniejszą robotę?", + "12607": "- Nie martw się - pocieszył go Paragon. - On wcale nie taki straszny.", + "12608": "Tymczasem, nie zwracając na nich uwagi, rzekł do pani Lichoniowej:", + "12609": "- Jeżeli jest samochód, to mam nadzieję, że właściciel też się znajdzie. To jakiś dziwak albo pomylony.", + "12610": "Gospodyni westchnęła:", + "12611": "- Dałby Bóg, żeby to się dobrze skończyło.- Zapłacił pani za cały miesiąc?", + "12612": "- Boisz się? - usłyszał w ciemności głos Mandżara. - Nie... ale trochę...", + "12613": "- Ja też trochę.", + "12614": "- Ja może nawet więcej niż trochę - zaśmiał się cichutko Paragon. -Co tu dużo gadać, mam porządnego pietra. Ale to nic, jakoś nam pójdzie.", + "12615": "Malarz chwycił go mocno za ramię.", + "12616": "- Słuchaj - wyszeptał -jeżeli wiesz, kto to straszy, to powiedz. Nie będziesz żałował.", + "12617": "Chłopiec wzruszył ramionami. \"Ty, braciszku - pomyślał jesteś za bardzo ciekawy\". Potem powiedział spokojnie:", + "12618": "- Gdybym wiedział, to bym panu jak na spowiedzi... Ale co ja mogę wiedzieć o duchach? Mnie duchy nie interesują.", + "12619": "Malarz uspokoił się. Poklepał chłopca po ramieniu.", + "12620": "- A nic takiego ważnego, proszę pani - wybąkał starając się ukryć pod wiatrówką odlew. Czynił to tak niezręcznie, że pani Lichoniowa spostrzegła jego manewry.", + "12621": "- Co ty tam masz?", + "12622": "- A nic... Tak sobie... - Co: tak sobie?", + "12623": "- Tak sobie... bawiłem się w modelarza - kłamał. - Właśnie zrobiłem model gipsowy podeszwy...", + "12624": "- On boi się własnego cienia. Tamten obruszył się.", + "12625": "- Nie mam ochoty wpaść przez was. Gdzie to nowe miejsce? zapytał oschle malarz.", + "12626": "- W bocznym korytarzu. - Suche?", + "12627": "- Suche, ale nie tak pewne jak tamto. - Co chcesz przez to powiedzieć?", + "12628": "- Trudniejsza będzie robota.", + "12629": "- To nic. Kamienie przygotowane?", + "12630": "Zapytała mimochodem:", + "12631": "- Ci państwo zapewne na długo, gdyż przywieźli dużo rzeczy.", + "12632": "- Przemili goście - podjęła gospodyni. - Zapłacili z góry za dwa tygodnie i powiedzieli, że zostaną prawdopodobnie do końca miesiąca.", + "12633": "- Rzeczywiście, mili... a pokój zapewne bardzo im się podoba? - Są zachwyceni.", + "12634": "- Ja również. Czy mogłabym obejrzeć ten drugi?", + "12635": "Dziewczyna dopiero teraz raczyła spojrzeć na inspektora z Klubu Młodych Detektywów. Oszacowała go szybkim, przelotnym draśnięciem oka, wydęła lekko wargi i rzuciła z przekąsem:", + "12636": "- O tym wie nawet niemowlę w żłobku.", + "12637": "- Szanowna księżniczka już dawno ze żłobka wyszła. Zatrzepotała gęstymi rzęsami.", + "12638": "- Przeszłam do szóstej klasy, jeżeli na tym komu zależy.", + "12639": "- Zastanawiam się, dlaczego pan chciał popełnić samobójstwo, drogi panie inżynierze?", + "12640": "Gospodarz żachnął się.", + "12641": "- Ej, psycholog! Opowiedz takiemu anegdotkę, a dopatrzy się licho wie czego.", + "12642": "- Pamięta pan? Głęboką noc. Prószył śnieg. Dzwoniły dzwoneczki u sań. A diabeł siedział w panu.", + "12643": "Gospodarz milczał opuściwszy powieki, jakby się lękał zdradzić spojrzeniem.", + "12644": "- Położył pan nagan na stole, a w bębenku był jeden nabój.", + "12645": "- Nie poznaje pan? A sztukę mięsa z kwiatkiem w \"Europejskiej\" pamięta pan?", + "12646": "- Czyżby... pani Ziuta?! - zawołał. - Dalibóg to pani!... Tak bardzo pani schudła, że poznać trudno.", + "12647": "Padli sobie w objęcia. Ziuta uściskała go i ucałowała w oba policzki.", + "12648": "- A to się pan uchował! Co się z panem działo?", + "12649": "- Daj żyć, dziewczyno, tego nie mówię. Ale tak się nasz naród rozprasza... Toż my jak Żydowiny jakieś wędrujemy coraz dalej i dalej... Wczoraj Jurek mi powiada, że stąd do kraju będzie blisko pięć tysięcy kilometrów. Wyobrażasz sobie, pięć tysięcy! A teraz płyniemy jeszcze dalej... Z czego mam się cieszyć, że kości rozsiejemy po świecie? Niedobry nam los przez Boga został przeznaczony.", + "12650": "- Parowozu nie ma. I nie będzie. Ewakuujcie się na drugą stronę rzeki.", + "12651": "- Kiedy właśnie stamtąd idzie pożar!", + "12652": "- To siedźcie spokojnie na swoim brzegu i nie kręćcie głowy! Pożar nie zmoże rzeki.", + "12653": "- Dobrze wam gadać, jedrieni babuszki! Gdybyście tu byli... - z wściekłością cisnął słuchawkę na widełki.", + "12654": "- Do Buzułuku?", + "12655": "- Och, nie. Jesteśmy teraz na południu. Jeszcze zimą przerzucono nas z Buzułuku, Tockoje i Tatiszczewa, całe wojsko do Uzbekistanu. Mój pułk kwateruje w Jangi-Julu pod Taszkientem, gdzie sztab główny z generałem Andersem, który dowodzi całą armią... A jak wam tutaj? Pracujecie na budowie? Pani męża dobrze z Grodna pamiętam - zwrócił się do Jaśki. - Odnalazł się?", + "12656": "- Synku, ale mi ciebie zabiją!", + "12657": "Stach patrzył na nią, dziwnie postarzałą, z załzawionymi oczami, pobladłą twarzą, którą znał tak dobrze, patrzył wstrząśnięty tym okrzykiem. Nieprzyjemny dreszcz przebiegł mu po grzbiecie. Stali wśród namiotów, w których krzątali się nadwołżańscy Niemcy, zruszczeni po wiekach. Ten jej okrzyk zwrócił ich uwagę, choć tamci ludzie niekoniecznie musieli go zrozumieć. Stach objął ją ramieniem i poprowadził z wolna.", + "12658": "Ale tamten potrząsnął głową.", + "12659": "- Ja mało rozumiem - powiedział. - Proszę iść z nami.", + "12660": "Lecimy do Yat.", + "12661": "I podszedł do Jeana podając mu rękę, jakby chciał pomóc mu wstać.", + "12662": "Ale Jean wstał o własnych siłach, a wyciągniętą rękę uścisnął.", + "12663": "A potem się roześmiał.", + "12664": "Ika słuchała tego wszystkiego z otwartymi ustami.", + "12665": "Groszek zaśmiał się.", + "12666": "- Zamykaj buzię, bo ci świecący ptak do niej wleci.", + "12667": "- Nieźle to pomyślałeś - powiedziała.", + "12668": "- Mowa - mruknął dumnie.", + "12669": "Ze zbieraniem materiału na ognisko nie było wiele kłopotu.", + "12670": "- Ty rozumiesz? - krzyknął.", + "12671": "- Nie - szepnęła. - Nie rozumiem.", + "12672": "- Tutaj nie ma grawitacji.", + "12673": "- Czego?", + "12674": "- No... przyciągania. Rozumiesz? Nie ma.", + "12675": "Ale Ika potrząsnęła przecząco głową.", + "12676": "- Gdyby nie było, tobyś wisiał w powietrzu.", + "12677": "Groszek spojrzał na nią nieprzytomnie. I po chwili palnął się w czoło.", + "12678": "Srebrzyste Kule, kierując się samodzielnie ku swym miejscom przeznaczenia.", + "12679": "Potem? Potem profesor Lalos pokazał im szkołę dziecięcą.", + "12680": "W łóżeczkach szkoły leżeli drobni, śpiący twardo Vegowie.", + "12681": "- Jak pilnie śpią - rozczuliła się Meda.", + "12682": "- J... jak to? - spytał Groszek wytrzeszczając oczy.", + "12683": "- Dzień dobry - powiedział Groszek. - O co chodzi?", + "12684": "Blondyn naprawdę się zdziwił, że powiedziano mu \"dzień dobry\".", + "12685": "To go speszyło - i sam coś bąknął pod nosem.", + "12686": "- O co chodzi? - zapytał Groszek.", + "12687": "Blondyn zaczął być zły.", + "12688": "- Twoje auto?", + "12689": "- Nie.", + "12690": "- Na pewno - powiedział z powagą.", + "12691": "Pomilczeli chwilę. Wreszcie Groszek wstał.", + "12692": "- Pora na nas.", + "12693": "I poszli.", + "12694": "Szli, co chwila unosząc głowy ku niezmiernie wysokiemu niebu.", + "12695": "- To jest mgławica Oriona - powiedział Groszek.", + "12696": "- A... a ja - szepnęła Ika - nazwałabym ją mgławicą... na przykład mgławicą Medy.", + "12697": "Groszek nagle poderwał głowę.", + "12698": "- Pozorne? - spytał ostro. - Jak to \"pozorne\"?", + "12699": "- Właśnie - powiedziała Ika. - Ładne pozory.", + "12700": "Przewodniczący Vegów uśmiechnął się jakby z zakłopotaniem.", + "12701": "- Prawdziwego niebezpieczeństwa - rzekł - nie było.", + "12702": "Nigdy byśmy zresztą nie posunęli swej próby aż tak daleko.", + "12703": "- Zamiast przemyśliwać?", + "12704": "- Właśnie.", + "12705": "Po jego słowach poznała, że mimo wszystko nie ma teraz czasu na żarty.", + "12706": "Ale przekora jest przekorą - a Ika lubiła być przekorna.", + "12707": "- No to... zamieniam się - mruknęła.", + "12708": "- W co?", + "12709": "- A... w słuch! - powiedziała.", + "12710": "- Wiesz? To jest pomysł! - pochwaliła Karolcia i dodała uprzejmie: - Proszę, może ty narysujesz? Na pewno zrobisz to lepiej ode mnie.", + "12711": "- Myślisz? - spytał skromnie Piotr. I wziął niebieską kredkę od Karolci, aby zabrać się do roboty. - Ale gdzie ma być ten zegar? Na ścianie?", + "12712": "- Mógłby wisieć na ścianie, ale może lepiej, żeby stał na stoliku, co? - zastanawiała się Karolcia.", + "12713": "- Pewnie, że warto - zgodziła się Karolcia. - Tylko wiesz, temperówki zawsze łamią czubek kredki! Mówię ci! I dlatego okropnie się boję, czy i teraz tak się nie stanie.", + "12714": "- Ale gdybyśmy tak bardzo ostrożnie, najostrożniej na świecie spróbowali? Co?", + "12715": "Łzy płynęły teraz po jej brzydkiej twarzy, a ona wycierała je ręką.", + "12716": "- Przecież dałam ci chusteczkę - przypomniała Karolcia. - Dlaczego nie wycierasz buzi chusteczką?", + "12717": "- Bo już mi jest i tak wszystko jedno. Pójdę sobie.", + "12718": "- Lewaw cieszy się razem z nami! Akceptuje naszą decyzję!", + "12719": "I nagle, ku zdumieniu Allian, na Lewawie w jednej chwili rozkwitły wszystkie kwiaty, krzewy i drzewa do tej pory martwe. Rozśpiewały się ptaki, powracające gromadami w mury Zamku. Był to niezbity dowód, że Pajęczaki także zniknęły stąd bezpowrotnie.", + "12720": "Bartek wreszcie odnalazł drabinkę i odpychając ze wstrętem cielska Pajęczaków tarasujące zejście, zsunął się w dół.", + "12721": "A jednak jakoś nie chcą mnie kąsać te paskudy! - myślał stąpając ostrożnie. - Cuda-dziwy! Nic nie rozumiem! Pajęczaki zabijają Allian, a ja jestem im obojętny! Dlaczego? Oni są śliczni, a ja... taki brzydal! Może dlatego mnie nie chcą - zaśmiał się nagle i ten śmiech jakby dodał mu nieco odwagi.", + "12722": "- Najmądrzejsi Allianie nie umieli tego wyjaśnić - dodał Kelef. - Pytałem też Mędrców, ale pokiwali tylko głowami i orzekli, że ich komputery nie są w stanie tej zagadki rozwikłać. Jeden z nich zasugerował, że byłeś Nienazwanemu potrzebny do jakichś magicznych obrzędów, ale w końcu, tak czy owak, zostaniesz zabity. Tak więc ten wypadek wydał się wszystkim niezwykły i dziwny...", + "12723": "Dlatego Marek z kartonem stał teraz na poboczu, czekając na Grzesia i jego półciężarówkę. Gdy zahamowała tuż obok, chłopak otworzył bagażnik.", + "12724": "- Co to za worki?", + "12725": "Grześ wzruszył ramionami.", + "12726": "- Nie wiem. Jakieś cholernie ciężkie żelastwo. Obiecałem je podrzucić do miasteczka.", + "12727": "- Żelastwo? - Samochód ruszył włączając się w strumień innych.", + "12728": "- Mógłbyś obrać?", + "12729": "- Spróbuję. Przyznam, że nie jestem najlepszy w te klocki.", + "12730": "- To się nauczysz, synku. Mężczyzna musi umieć zapanować nie tylko nad światem, ale również nad miską z kartoflami.", + "12731": "Marek skinął głową.", + "12732": "- Moją wiedzę na ten temat trzeba oglądać pod mikroskopem. - Nóż niezbyt sprawnie odkrawał ziemniaczane spirale. - Z młodymi chyba łatwiej. Wystarczy wyszorować...", + "12733": "- Nie wpadłabym - odparła uprzejmie. Kiwek zawsze tak zaczynał rozmowę. Miał nadzieję, że kiedyś mu nie odmówi. - Podać coś jeszcze?", + "12734": "Rozłożył dłonie. Dziewczyna wysupłała zza dekoltu banknoty dziesięciomarkowe. Kiwek, spluwając w palce, uważnie odliczał złotówki.", + "12735": "- To twój dzisiejszy zarobek? U mnie miałabyś więcej.", + "12736": "- Nie trzeba mi więcej - schowała zwitek do kieszonki. Brzęcząc pustymi kuflami, weszła do środka.", + "12737": "Zatrzymałem się i teraz dopiero zrozumiałem, że to wyszła matka Reni.", + "12738": "- Proszę pana - mówiła głosem nieprzyjemnym i od razu się zorientowałem, że usłyszę coś bardzo przykrego. - Dowiedziałam się, że pan spotyka się od pewnego czasu z Renią. Oczywiście, to już reguła, że o takich rzeczach rodzice dowiadują się ostatni. I mnie o waszych spotkaniach powiedzieli uczynni sąsiedzi.", + "12739": "Czy to, co mówi większość, jest zawsze słuszne i sprawiedliwe? A jeśli nie, to komu trzeba się podporządkować? Temu, co mówią wszyscy, czy temu, co mnie samemu wydaje się słuszne?", + "12740": "Czy naprawdę najważniejsza jest solidarność, a ten, kto ją łamie, jest parszywą owcą, zdrajcą i wyrzutkiem?", + "12741": "A z tą rudą Ceśką? Czy naprawdę byłbym jej coś zrobił za Zucha? Pędzimąż mi wytłumaczył wszystko i cicho odszedłem. Zresztą nie wiem, może naprawdę lepiej było odejść.", + "12742": "Albo w tej akcji na Pantykę. Robiłem to, co wszyscy \"czarni\". Było nas wielu. To nie żadna odwaga robić to, co wszyscy. To chyba w ogóle nie miało nic wspólnego z odwagą.", + "12743": "- Co ci jest?", + "12744": "- Nic.", + "12745": "- Bo wyglądasz, jakbyś dostał rozstroju żołądka albo grypy.", + "12746": "- Tak ci się zdaje.", + "12747": "- Ja mam oko.", + "12748": "- To miej.", + "12749": "- Bo jeśli ci babka dopiekła, to się nie przejmuj. Wszystkie one mają fanaberie i ten wygrywa, co się nie przejmuje.", + "12750": "- Wygrywa?", + "12751": "Zawód odmalował się na twarzy Feliksa.", + "12752": "- Jesteś jednak stoikiem! - wybuchnął niezadowolony.", + "12753": "- Nie jestem stoikiem - jeszcze raz zaprzeczył Paweł. - Jestem sługą Jezusa.", + "12754": "I chcę, aby świat cały począł służyć Jezusowi. I ty także, Feliksie!", + "12755": "- Ho, ho, ho! - zagulgotał Rzymianin. - A mój los?", + "12756": "- Sam go sobie stworzysz.", + "12757": "Głos faryzeusza stał się roztrzęsiony i płaczliwy:", + "12758": "- Ten złodziej... Arie... ten świniarz... odwołał się do cezara... do cezara w Rzymie...", + "12759": "Podły! A ten głupi Rzymianin powiedział, że go tam odeśle... To człowiek bez sumienia...", + "12760": "Dawaliśmy mu złoto...", + "12761": "- Złoto, Arie! - krzyknął ktoś obok.", + "12762": "- Nie jedź do Jerozolimy!", + "12763": "Usłyszał także głos Łukasza.", + "12764": "- Pawle, nie jedź do Jerozolimy!", + "12765": "Zaprzeczył ruchem głowy.", + "12766": "- Popłynę... Nie odwódźcie mnie... Trzeba mi iść. Duch Boży mówi, abym szedł...", + "12767": "Nie odwódźcie... Ale wiem, że mnie tam czekają więzy...", + "12768": "W głębi izby ktoś nagle zapłakał. Głosy zrywały się coraz żałośniejsze:", + "12769": "Neron przejrzał jego grę i zamiast dać mu obietnicę zostania, skaże go na śmierć.", + "12770": "Oddychał prędko, dławiła go flegma.", + "12771": "Ale cezar rzekł w końcu cicho:", + "12772": "- Odłożę podróż... Ale ty - pamiętaj...", + "12773": "Potem nadął się, przymknął swe białe oczy i stał tak jakiś czas, nic nie mówiąc.", + "12774": "- Powiedziałem Senece, że się z nim pogodziłem. Posłałem mu swe wiersze.", + "12775": "Tygellin poczuł, że gra się rozszerza. Nie namyślał się długo w takiej chwili.", + "12776": "Zapytał nienawistnym tonem:", + "12777": "- A czy jesteś pewny, boski, że Seneka nie pragnął śmierci małej Augusty?", + "12778": "- I nie słyszałeś - zapytał Arie - na co nazarejczyka skazali?", + "12779": "Nie tego nie słyszał. Człowiek z jasną brodą powiedział sentencjonalnie:", + "12780": "- Bogaty wyśliźnie się, a ubogi cierpi. Pogański sąd niesprawiedliwy.", + "12781": "- Bądzcie zdrowi - powiedział im na pożegnanie Arie.", + "12782": "- I tobie niech zawsze zdrowie służy.", + "12783": "- Niech Pan ześle anioła, by prowadził was w drodze.", + "12784": "- Gwałcił szabat! To wszyscy wiedzą!", + "12785": "- A teraz odwodzi lud!", + "12786": "- Jeśli lud przestanie słuchać naszych nauk, zostanie pożarty przez pogan!", + "12787": "- Izrael zginie!", + "12788": "- Czcigodni rabini! Izrael nie może zginąć!", + "12789": "- Lud jest nasz!", + "12790": "- Lud musi być z nami!", + "12791": "- A to twój niewolnik? - Tygelin wskazał palcem Ariego.", + "12792": "- Nie, najszlachetniejszy, to mąż mojej córki.", + "12793": "- Ha! Więc masz córkę? - Na twarzy Tygellina pojawił się wyraz okrutnej złośliwości.", + "12794": "- Może piękna? - oblizał swe długie, wąskie wargi. - Żydówki bywają piękne...", + "12795": "- Masz rację. Pogadamy. I jeszcze o jednym... - Szymon stawał się coraz grzeczniejszy.", + "12796": "- Czy to prawda, że ty, Manahemie, posiadasz miecz Hyrkana?", + "12797": "Bawiąc się chwastami swojej simlah Manahem mrużył coraz podstępniej oczy.", + "12798": "- A jeżeli prawda, to co? - zapytał.", + "12799": "- I o tym należałoby pomówić... Nie sądzisz?", + "12800": "Wolno przewrócił się na bok, wsparł się na łokciu.", + "12801": "- No i co? - zapytał.", + "12802": "Tyburcjusz skłonił się nisko.", + "12803": "- Nie śpisz, najczcigodniejszy?", + "12804": "- Nie śpię. Mów, coś załatwił.", + "12805": "- Wszystko, szlachetny. Moi ludzie odnaleźli tego Pawła.", + "12806": "- Jest nadal w Rzymie?", + "12807": "- Tak. Mieszka tam, gdzie i poprzednio. Za bramą miejską. Był wzywany do Seneki...", + "12808": "- Do Seneki? - Zmarszczka przecięła czoło Tygellina. - I co?", + "12809": "Jakaś kobieta zawołała:", + "12810": "- Teraz widać, że to nieprawda, co mówili o tobie...", + "12811": "- To nieprawda - powtórzyło z przekonaniem kilka głosów.", + "12812": "- Jesteś prawdziwym sługą Jezusa...", + "12813": "- Nauczasz prawdziwie...", + "12814": "To wtedy Łukasz szepnął:", + "12815": "- Wydaje mi się, że jest jak dawniej...", + "12816": "Neron przejrzał jego grę i zamiast dać mu obietnicę zostania, skaże go na śmierć.", + "12817": "Oddychał prędko, dławiła go flegma.", + "12818": "Ale cezar rzekł w końcu cicho:", + "12819": "- Odłożę podróż... Ale ty - pamiętaj...", + "12820": "Potem nadął się, przymknął swe białe oczy i stał tak jakiś czas, nic nie mówiąc.", + "12821": "Grono czarownych służy jej Charytek.", + "12822": "Z greckich i rzymskich ziół ciągnione treści.", + "12823": "Kto mu się skłoni, będzie tylko sługą.", + "12824": "Gardzić nim będzie jego nowy pan.", + "12825": "Potem zapałka w małym domku dłoni.", + "12826": "Czemu nie hubka? Czemu nie krzesiwo?", + "12827": "On pisał odę do Matki-Syberii.", + "12828": "Jeden z piękniejszych, tak jest, polskich wierszy.", + "12829": "Słomy - ojciec przodem.", + "12830": "- Gdzie - zapytał po chwili. - Co ty mówisz?", + "12831": "Obejrzałem się. Nikogo nie było. Ale przecież stał pod olchami.", + "12832": "Jedną rękę trzymał na pniu. Gdzie się podział? Znów wytężyłem wzrok.", + "12833": "Tylko mgła, ciemne gałęzie.", + "12834": "- Podpłyń tam - poprosiłem. - Tu gdzie drzewa.", + "12835": "- Kamera, co nie? - zaśmiał się Kojak. Tamci dwaj stali pod gruszą.", + "12836": "Rozmawiali odwróceni plecami.", + "12837": "Ojciec zarzucił plecak na ramię. - Chodź, Antoni! - powiedział.", + "12838": "Ruszył w stronę brzegu.", + "12839": "- Dokąd, dokąd? - zainteresował się Kojak, ale nie zatrzymywał nas.", + "12840": "Zbiegliśmy ścieżką.", + "12841": "Po śniadaniu pobiegłem nad rzekę. Chwilę stałem na wysokiej skarpie, w miejscu, gdzie kończyła się ścieżka między jabłonkami. Roztaczał się stąd widok na dalekie pola, jakby widać było cały kraj. Za linią lasu błysnęła w słońcu blacha na wieży kościoła. Czułem ciepły wiatr na twarzy, wiejący znad tej dalekiej przestrzeni, od nieba z piętrzącymi się obłokami.", + "12842": "UCHODŹCA IV Pułkownik Raszyn-Raszuński.", + "12843": "PANI BOGUSIA posuwa w jego stronę przydział Prosze pułkowniku, sto trzydzieści pięć ,,kameli\", puszka soku pomarańczowego, trzy ,,korned-bify\" i para wełnianych skarpetek...", + "12844": "UCHODŹCA IV Sto trzydzieści pięć? Akurat tyle? A te piętnaście, co? Pani mi nie powie... że Amerykanie pakują po sto trzydzieści pięć... Kto tu tak dzieli, wydziela ten przydział tak dziwnie?", + "12845": "PANI DZIUBA Kolaszczakiewyłogowskiego jasny szlag trafi!", + "12846": "PANI ZOSIA Tę starą żmiję Marchwiakówne pokręci, jak się dowie! Księdza należy pozyskać...", + "12847": "PANI DZIUBA z tajemniczym uśmiechem Mogę się tym zająć...", + "12848": "STASIEK Ja bym był za... kolegą Hejrublańskim... Polędwicowa, że niech mnie wesz rozszarpie!", + "12849": "PANI DZIUBA entuzjastycznie A jego ,,krakowska\"! Już widze Opłatek w kulinarnej oprawie Hejrublańskiego! Czy pan hrabia ceni jego wyroby?", + "12850": "UCHODŹCZYNI II Wróci, kochany panie pułkowniku... wróci. Oni TU przyjadą, zobaczy pan... przyjadą prosić, żeby pan objął dowództwo. Ta Wisła pod Toruniem nie po-płynie do morza... tak sobie... woda za wodą... ja ci słodkiej buzi podom... ale za-wró-ci i wstęgą to miasto ułańskie otoczy.", + "12851": "GERDA DE STUIP Bo pan przy nim pewnie też nic nie mówił, tylko się przysłuchiwał.", + "12852": "ANNA VAN PRUIM z pasją Wylazło szydło z worka. Jagniątko farbowane lisem... Zastanawiam się... czy Jego Eminencja wie o tym? Bo ta kobieta na pewno to przed nim ukryła.", + "12853": "Rzecz dzieje się tuż po drugiej wojnie w Louvain i w Brukseli.", + "12854": "Cyk!", + "12855": "Towarzystwo Pomocy dla Uchodźców. Przestrzeń podzielona na biuro i małą poczekalnię. Grudniowy ranek. Dziewiąta. Od lewej pojawia się PANI BOGUSIA, pierwsze poważniejsze zmarszczki na szczudłach; od prawej i to równocześnie, wpadają do poczekalni zmarznięci UCHODŹCY. Gwar. PANI BOGUSIA zdejmuje buty", + "12856": "ANTEK stawiając ,,polską kawę\" Proszszszę... to dobrze robi na organizm (gest) powyżej i poniżej pasa...", + "12857": "KLARA upijając łyk Mmmmm... Ale dlaczego to się jeszcze nazywa kawą?", + "12858": "ANTEK Polska kawa!", + "12859": "KLARA A... rozumiem... oczywiście. Czy wszyscy goście zaczynają od tej kawy?", + "12860": "ANTEK A nie. Nikogo nie zmuszamy. Klient może zamówić hierbatkie.", + "12861": "KLARA śmiejąc się ,,polską\"?", + "12862": "Zajmujemy się sobą, myślimy o swoich ambicjach, urazach.", + "12863": "Porównujemy. Uważamy, że jesteśmy lepsi od wielu innych.", + "12864": "A przecież pierwszym spośród nas jest ten, kto jest najbliżej Jezusowego krzyża.", + "12865": "Nieważne są nasze sądy.", + "12866": "On wie, kto z nas jest na pierwszym, a kto na ostatnim miejscu.", + "12867": "- Taribal wiedział, że kupujesz zaklęcie dla mnie, i mimo to tyle zażądał?", + "12868": "- Nie mówiłem mu, kim jestem, ojcze.", + "12869": "- Szkoda, szkoda. Zawsze milczysz niepotrzebnie. Taribal byłby oddał taniej.", + "12870": "Znam go. Widziałeś przed jego domem tablice z przykazaniami prawa królewskiego?", + "12871": "- Ta niewiasta kąpie się co dzień w gorącej krwi młodych dziewcząt albo chłopców...", + "12872": "Skupują dla niej niewolników, których zarzyna jak barany... Strzeż się, Segubie!", + "12873": "Sprzykrzysz się i pójdziesz na kąpiel...", + "12874": "- Nie wierz złośliwcom! Przyjdź! - piszczała natarczywie stara...", + "12875": "- Czy chcesz, niewiasto, wziąć udział w uroczystościach ku czci bogini Zirbanit?", + "12876": "Spojrzała nań ze zdumieniem.", + "12877": "- Pozwoliłbyś?!", + "12878": "- Gdybym pozwalając rzekł: Idź!", + "12879": "Zaczerwieniła się, wzgardliwie odymając usta.", + "12880": "- Za nic nie poszłabym. Powiadają, że to obmierzłe plugastwo...", + "12881": "- Spodziewałem się, że tak odpowiesz, Sarai!", + "12882": "- Czy należą do moich poddanych?", + "12883": "- Żyj wiecznie, panie mój! Cały świat jest tobie poddany.", + "12884": "- Powiedz mi zatem, wiele składają daniny do twego skarbca?", + "12885": "Patesi zbladł.", + "12886": "- Nie było rozkazu pobierać od nich daniny - wyjąkał.", + "12887": "- Czemu więc nazywasz ich moimi poddanymi? Poddanym jest ten, kto płaci podatki.", + "12888": "Odrzucił płaszcz, czoło miał zroszone potem.", + "12889": "- Oddaję ci, bracie Nachorze, terafim ojca naszego. Są twoje.", + "12890": "Nachor aż się zachłysnął z radości.", + "12891": "- Złote jabłka w srebrnym liściu - takie słowa! - Nie dowierzał swemu szczęściu.", + "12892": "Ujął z tkliwością obie figurki i przycisnął je do piersi.", + "12893": "Wyjął z woreczka z żalem piękną złotą monetę i wręczył kapłanowi.", + "12894": "- Obaczę - rzekł tamten - czy tak jest, jak mówisz...", + "12895": "Odszedł. Tymczasem Obed pojawił się cicho jak zwykle i stanął w postawie wyczekującej.", + "12896": "Ab-Ram kipiał wewnętrznie z oburzenia na bezczelnego kapłana.", + "12897": "- Jak zowią tego baru? - zapytał Obeda.", + "12898": "- Sep-Sin - odparł niewolnik.", + "12899": "- Skąd wiesz?- badał Ab-Ram podejrzliwie.", + "12900": "- Pojadę z Elizerem i synem moim Izaakiem na górę Morie złożyć ofiarę Panu.", + "12901": "Pan tak kazał - oznajmił Ab-Raham żonie.", + "12902": "- Przecież chory jesteś! - oburzyła się Sara. - Ledwo się na nogach trzymasz!", + "12903": "Jakże pojedziesz?", + "12904": "- Ozdrowieję może, gdy wolę Pana wypełnię.", + "12905": "- Zostaw Izaaka. Mały jeszcze. Po co go bierzesz?", + "12906": "Sarai opowiedziała o niegodziwości, jaką popełnił niewolnik Tarego syna Nachora.", + "12907": "- To pewnie Obed - domyśliła się Idith. - Jego oczy patrzą chytrze.", + "12908": "- Skąd go znasz?!", + "12909": "- Widziałam kiedyś... Nie pomnę już kiedy... Cieszę się, że nic nie posłałam.", + "12910": "Lot syn Arana, Hebrajczyk?", + "12911": "Siwiejący mąż siedzący pod murem podniósł się na te słowa:", + "12912": "- Jam jest Lot syn Arana, Hebrajczyk. Powiedz, czego chcesz ode mnie, młodzieńcze?", + "12913": "- Witaj, synu Arana. Pozdrawia cię przez moje usta stryj twój, Ab-Raham.", + "12914": "- Nie znam Ab-Rahama. Ten li to, który zwał się Ab-Ramem synem Tarego?", + "12915": "- Nim zejdę - rzekł - pragnę popatrzeć na widok, jaki się stąd rozpościera...", + "12916": "- Żyj wiecznie, panie nasz. Widok jest rozległy.", + "12917": "Kapłani odsunęli się na bok. Nergal Sar wycofał się na górę niepostrzeżenie.", + "12918": "Patesi stanął przy królu. Hamurabi puścił wzrok daleko przed siebie.", + "12919": "- Zbądź obawy, ojcze. Nie stanie się nam nic złego.", + "12920": "- Czy twój bóg zapewnił cię o tym?", + "12921": "- Tak! - zawołał Ab-Ram z mocą. - Wiem, że Pan nas osłoni.", + "12922": "- Uczynię zatem wszystko, co mi przez ciebie rozkaże - poddał się Tare uspokojony.", + "12923": "Zdarzenie z kamykiem nie wychodziło mu z głowy.", + "12924": "Małe oczki króla zamigotały złowrogo.", + "12925": "- Użyczę chętnie - przystał Ab-Ram. Lot odwiódł stryja na bok.", + "12926": "- Czemu nie chcesz przyjąć słusznej nagrody od syna Henosa? - zapytał z żalem.", + "12927": "- On ma złota tyle co król Egiptu albo więcej, dobrze ukrytego... Bierz!", + "12928": "- Nie potrzebuję jego złota. Nie stoję o nie.", + "12929": "Miał równie pokraczną głowę, krótki tułów. Zwał się Samaliel.", + "12930": "- Czy znasz dziesięciu sprawiedliwych w tym grodzie?", + "12931": "- Nie rozumiem, czego chcesz, Hebrajczyku?", + "12932": "- Dziesięciu mężów sprawiedliwych, obleczonych w uczciwość, bojących się bogów?", + "12933": "Grubas roześmiał się głośno, przytrzymując ręką pióra na głowie.", + "12934": "- Na wonne łono bogini, miłej opiekunki grodu! Nie znam ani dwóch sprawiedliwych!", + "12935": "Zaklęcia nie skutkowały i zmęczona, spocona zaklinaczka szepnęła Resie:", + "12936": "- Biegnij do Ab-Rama syna Tarego, niech da tabliczki, wszystkie, jakie posiada...", + "12937": "Demony są bardzo uparte. Obstawimy łoże tabliczkami...", + "12938": "Resa pośpieszyła do Ab-Rama, czekającego niecierpliwie w swoim namiocie.", + "12939": "- Nie mam tabliczek - odparł posłyszawszy, o co chodzi.", + "12940": "Wiem, że w ich sercach bije tętno całej ludzkości.", + "12941": "Trzymając się za ręce usiedli cicho nad brzegiem.", + "12942": "Pień drzewa i ziemia w księżycu: niedoszeptany tli trójkąt.", + "12943": "Mgły nie dźwignęły się jeszcze. Serca dzieci wyrastają nad rzekę.", + "12944": "Czy zawsze tak będzie - pytam - gdy wstaną stąd i pójdą?", + "12945": "Wtem obu się trafiają życiowe przypadki:", + "12946": "Jan na grypę zachorzał, a Piotr zbrukał gatki.", + "12947": "O, Rurka, ty już nie masz lotów!", + "12948": "Jesteś umarlak! Jesteś gotów!", + "12949": "Więc jednak się znalazła rada!", + "12950": "Tej dziwce zaś już bobu zada!", + "12951": "A cóż ja z tym wspólnego mogę mieć?", + "12952": "Ja o tym wcale nie chcę słyszeć!", + "12953": "I on takiego trzymał zbója!", + "12954": "O, Rurka, tyś jest kawał chuja!", + "12955": "Lecz co się stało, nie odstanie!", + "12956": "Na cóż pogłębiać straszliwy kryzys?", + "12957": "Bracie Gęgaczu, rozchmurz swą fizys!", + "12958": "Jak szybko doszło do stosunku?", + "12959": "Ile odbyła z nim stosunków?", + "12960": "Jaki jest Stoss naprawdę w łóżku?", + "12961": "Czy posługuje się poduszką?", + "12962": "Czy na stojąco, czy na wznak?", + "12963": "A może w grę też wchodził rak?", + "12964": "Wtem genialny pomysł błyska:", + "12965": "To śmiertelność jest zbyt niska.", + "12966": "Ach, od dawna tom już czuł!", + "12967": "W fałszywej talii - każdy as zgrany.", + "12968": "Zrozumcie: nas już nie nabierzecie!", + "12969": "Do Komitetu! Rządzić! Władać!", + "12970": "Zaleźć za skórę! Bobu zadać!", + "12971": "Niech płaszczą się przed groźnym wieprzem!", + "12972": "Gnom bowiem z Bagnem zawarł sojusz.", + "12973": "Pomyślał Rurka: No, mam kija!", + "12974": "Teraz to ja załatwię go już!", + "12975": "Czy przerywany, czy normalny?", + "12976": "Czy był oralny i analny?", + "12977": "Czy Stoss używa prezerwatyw?", + "12978": "Czy dyma ciągiem, czy na raty?", + "12979": "Czy długo pieści sutki wprzód?", + "12980": "A jak wygląda Stossa wzwód?", + "12981": "Miała szeroka być - jest wąska!", + "12982": "Miała głęboka być - jest grząska!", + "12983": "Wypadek podczas polowania!", + "12984": "Żebym go chociaż mocno zranił!", + "12985": "Lecz ja go tylko śrutem w tyłek!", + "12986": "Czy monde jest jeszcze urażony?", + "12987": "Chcąc sprawdzić, idzie do Simony.", + "12988": "Simona ją przyjęła groźna:", + "12989": "Gdzie pani znikła? Jak tak można?!", + "12990": "Szukamy panią noc i dzień!", + "12991": "Po takim błysku - schodzić w cień?", + "12992": "I do Warszawy! Do Warszawy!", + "12993": "Po nowe laury, nową sławę!", + "12994": "Z donosów, intryg pełnym worem!", + "12995": "Przez chwilę panowała cisza. Pestka zauważyła zamyślenie przyjaciółki.", + "12996": "- Ty właściwie jesteś pierwszy raz ze swoim ojcem na dłużej, prawda?", + "12997": "- Tak.", + "12998": "- Dlaczego?", + "12999": "Ula zaczerwieniła się gwałtownie. Pestka nigdy dotąd nie pytała o takie rzeczy.", + "13000": "- Dlaczego? - powtórzyła Pestka i pochyliła się naprzód z serdecznym uśmiechem.", + "13001": "- Wytłumacz mi to!", + "13002": "Pił małymi łykami, parząc wargi - aż do dna. Ula czuła radość.", + "13003": "- Rozpaliłaś ognisko umyślnie?... - Tak.", + "13004": "Nie podziękował jej, nie było to wcale potrzebne. Uli wystarczyło samo to zapytanie.", + "13005": "- Niech się pali dalej - odezwała się po chwili. Prawda?", + "13006": "- Przyjemnie, jak się pali.", + "13007": "- Muszę przynieść więcej gałęzi.", + "13008": "- Nie.", + "13009": "- Szkoda.", + "13010": "To słówko wzburza Ulę Jakim prawem ojciec tak mówi?", + "13011": "- Nie masz do mnie zaufania, prawda? - pyta ojciec.", + "13012": "- Skąd mogę mieć zaufanie? Przecież ja tatki prawie nie znam!", + "13013": "- Zdaje się, że przede wszystkim nie chcesz mnie poznać.", + "13014": "- Ach! - zawołała U la z niezwykłą u niej gwałtownością. - Czy ty nie rozumiesz?", + "13015": "On nie kupował sobie chleba, nie miał za co... I te jabłka to dlatego...", + "13016": "- Skąd wiesz, że nie kupował? Mówił ci? - Nie, ale się domyśliłam.", + "13017": "- A ja w to nie wierzę. Jak przynosiliśmy mu jedzenie...", + "13018": "- Tyle co kot napłakał! - wtrącił Julek.", + "13019": "Powinien co prędzej wrócić do domu, pójść do lekarza, położyć się do łóżka...", + "13020": "Nie wiedziała, jak udzielić mu tych rad, czuła, że śmiałby się znowu.", + "13021": "- Przejdzie, nie warto się przejmować.", + "13022": "Wsparł się na łokciu i wyjrzał na polankę. Zobaczył Dunaja.", + "13023": "- To twój pies?", + "13024": "- Tak. To znaczy, nie jest naprawdę mój - raczej niczyj. Przyszedł tu ze mną...", + "13025": "- Tak - poparł Pestkę Marian. - Musisz .", + "13026": "Chłopak krzyknął Marianowi - prosto w twarz: - Zwariowaliście?!...", + "13027": "Pestka nie przejęła się tym okrzykiem.", + "13028": "- Wcale nie zwariowaliśmy, tylko uważamy, że z taką nogą spacerować nie możesz.", + "13029": "- Nie mam czasu chodzić do doktora, ani mi się śni! Nie jestem na wycieczce!", + "13030": "- Jak tam twój nos? Nie złamałem ci go? - spytał wstając z klęczek.", + "13031": "- Skończyłeś już zmywać? Zimno tu - padło w odpowiedzi z balkonu.", + "13032": "- Już kończę. Możesz wracać.", + "13033": "Tomek wszedł do pokoju, zostawił jednak drzwi otwarte na oścież.", + "13034": "Wpadł do pokoju nauczycielskiego i od razu skierował się do telefonu.", + "13035": "Słuchawka leżała odłożona na stoliku obok czyjejś niedopitej herbaty.", + "13036": "- Tak, słucham? - rozpoczął rozmowę przyłożywszy słuchawkę do ucha.", + "13037": "- Czy pan Tomasz Klepka?", + "13038": "- Tak jest, to ja. Czy coś się stało z Krzyśkiem?", + "13039": "Minęła chwila ciszy.", + "13040": "- No i co niby bym tam ujrzał?", + "13041": "- Gdzie?", + "13042": "- No gdzie. W dupie. W twoim środku, bucu.", + "13043": "- No i popatrz. Kto tu jest cham. Kto tu się odzywa w chamski sposób.", + "13044": "Musiałeś użyć brzydkiego słowa? Musiałeś? To było silniejsze od ciebie?", + "13045": "Musiało mu to mimo wszystko zająć trochę czasu.", + "13046": "Wiem, że tu przyjdziecie. Ewa ma klucze. Wejdźcie. Jest z wami?", + "13047": "Zostawiam wam Owsika, trzeba z nim natychmiast wyjść. Nie będzie sądu.", + "13048": "Gonią mnie potwory. Od środka.", + "13049": "Podlewajcie kwiaty. Kocham was wszystkich.", + "13050": "Azaliż wątpiliście w to?", + "13051": "Ewa upiła łyk kawy i wypuściła kolejny obłok dymu. Była zdenerwowana.", + "13052": "A tak było spokojnie, zanim przyszła Zosia.", + "13053": "- Zośka.", + "13054": "- Co?", + "13055": "- Czy ty, po moim rozstaniu z Krzyśkiem, widziałaś się z nim kiedyś?", + "13056": "Zośka lekko się zmieszała.", + "13057": "- Z Krzyśkiem? A czemu pytasz?", + "13058": "Szumią przy tym troszkę.", + "13059": "Ale mi myśli chodzą po tej mojej skołatanej głowie.", + "13060": "Kurczę, naprawdę mam ochotę.", + "13061": "Szumiące myśli. Co ja pieprzę? W głowie mi szumi i tyle.", + "13062": "Poza tym po co w ogóle tyle o tym gadać? Przecież to już się dzieje.", + "13063": "Samo się zaczęło. Kiedy? Jak? Ja nic nie robiłam. To samo.", + "13064": "Doceniała to. I wtedy, i teraz.", + "13065": "W ogóle, sporo było rzeczy, które doceniała.", + "13066": "Ale jednak czegoś jej zaczęło brakować. Czuła się źle, coraz gorzej.", + "13067": "Nie miała ochoty wracać do domu. Dusiła się w domu.", + "13068": "To chyba była, może najbanalniej w świecie, zwyczajna nuda.", + "13069": "- Wiesz co? Jesteś prawdziwy fiut. Kutas złamany.", + "13070": "- Jeszcze jedno twoje słowo, a rozwalę ci pysk.", + "13071": "Tomkowi roziskrzyły się oczy.", + "13072": "- Tak? To spróbuj skurwielu! Tylko spróbuj!", + "13073": "- Ostrzegam cię! - Krzysiek kompletnie tracił panowanie nad sobą.", + "13074": "- No co! Chcesz ty dostać? - Tomek wrzasnął mu prosto w twarz.", + "13075": "- Taa, obiecanki cacanki.", + "13076": "Krzysiek parsknął śmiechem.", + "13077": "- Chodzi mi o nagranie, ty wariatko.", + "13078": "Mówiąc to, delikatnie dotknął włosami jej włosów. Nie odsunęła głowy.", + "13079": "Oboje czuli już trochę skutki popijania wódeczki.", + "13080": "Marzena zaczęła wreszcie opowiadać.", + "13081": "- W tym śnie byłam gdzieś na wakacjach. Gdzieś w plenerze, na wsi.", + "13082": "O, cieplutko, zaraz będzie cieplutko. Czuję czyjeś ramię. O rany!", + "13083": "Cholera! Kto to? Kto...? To ty?", + "13084": "To naprawdę ty? Skąd się tu wziąłeś? Przecież...", + "13085": "No dobrze, dobrze, już nic nie mówię. Możesz mi już zdjąć dłoń z ust.", + "13086": "Już będę cicho.", + "13087": "Tomek.", + "13088": "- Czekaj, muszę to naprawdę zmyć, bo się jeszcze raz wyrzygam.", + "13089": "- Sądząc po ilości, nie masz już czym.", + "13090": "- Wolę jednakowoż nie ryzykować.", + "13091": "- Wybacz, ale ci w tym nie pomogę. Pozwolisz, że pójdę na balkon?", + "13092": "- A idź. Tylko nie skacz. To mój pomysł, nie zapominaj o tym.", + "13093": "Ale zdenerwowało go to do żywego.", + "13094": "Zamilkł.", + "13095": "Cisza trwała już kilka minut. Nie mógł jej już dłużej znieść.", + "13096": "Zdecydował się wreszcie coś powiedzieć.", + "13097": "- No i dziwisz się bucu. Miało cię nic nie dziwić.", + "13098": "Tomek nie zareagował. Wpatrywał się w niego wyczekująco.", + "13099": "- Bo nic jakoś nie mówisz.", + "13100": "A po chwili:", + "13101": "- To uczonyś teraz.", + "13102": "- Jaki tam uczony - żachnąłem się.", + "13103": "- Uczonyś - powiedział nieustępliwie - i nie broń się.", + "13104": "I znów zapadł w to pochmurne zamyślenie, ale nie na długo, bo doszedł mnie znów jego cichy, niepewny głos:", + "13105": "- To wszystko już teraz potrafisz?", + "13106": "Przez całą drogę nic do siebie nie mówiliśmy, to znaczy on nic nie mówił, ja zaś bałem się przerwać jego milczenie, pilnowałem się, aby mi się słowo przypadkiem nie wyrwało, które mogłoby zakłócić mu to jego zapatrzenie pochmurne w dal.", + "13107": "A potem wjechaliśmy w las i wtedy ojciec odezwał się:", + "13108": "- A, to wy.", + "13109": "Uśmiechnął się w podzięce za to łaskawe poznanie jego osoby.", + "13110": "- No, co tam znowu? - zapytała trochę niecierpliwie, jakby już rozmowa stała się przydługa.", + "13111": "- To syn mój - wyrzucił z siebie ojciec, niczym nowinę. Ujął mnie za łokieć i popchnął trochę do przodu.", + "13112": "- Choć kapkę - prosił błagalnie. - Uwolnimy się tylko od tego ptaszyska przeklętego i pójdziemy dalej. Żyć nam nie da! Zadręczy nas.", + "13113": "Słońce nas tak nie zmoże jak on. Jakaś klątwa idzie z nami, jakieś myśli mściwe, a kto wie czyje, kto wie. Rzep nie skowronek. Nie widzicie, że się na nas uwziął? Posłuchajcie, prześmiewa się z naszej drogi, chichocze.", + "13114": "- Ziemię dają. To dobrze, to dobrze, mój synu.", + "13115": "A może właśnie tego się bałem, bo czułem się cały czas jakby ściśnięty przez nadzieję, że podejdzie nagle zwyczajny, zwykły w tych swoich dwóch, trzech krokach ku oknu, w tym swoim głosie zwykły. A tymczasem tyle z tego, że pozbyłem się znów jego spojrzenia, bo na nowo zamknął się cały w tym siedzeniu pod kuchnią.", + "13116": "- Pod żadnym pozorem nie należy nikogo zabijać.", + "13117": "- Nawet w takich chwilach? - zapytałem go.", + "13118": "- Nawet. To nie są ludzie. A mój naród nie ginie, tylko cierpi.", + "13119": "- Ale do zwierząt, które atakują człowieka, też się strzela.", + "13120": "- Zabija się tylko dla jedzenia. Po to, żeby żyć.", + "13121": "Przyprowadzili go do naszej brygady i mówią:", + "13122": "- Pan Pisarz chciałby z wami pogadać.", + "13123": "- O czym? - zapytał Stary.", + "13124": "- O wszystkim, o życiu.", + "13125": "- A coś ty za jeden, żebyś chciał z nami o tym mówić?", + "13126": "- Ja jestem pisarzem.", + "13127": "- Nie znam takiego, co się tak nazywa - rzekł na to Stary.", + "13128": "Franc powiada:", + "13129": "- Witajcie. Gdzie Zuza, bo ja po nią.", + "13130": "- Nie - mówi Wypłosz.", + "13131": "- Co nie? - pyta Franc.", + "13132": "- Nie dam ci jej - Wypłosz na to.", + "13133": "- Czy ja dobrze słyszę? Kto to tak mówi do mnie?", + "13134": "- Ja. Wypłosz!", + "13135": "- Piłeś bimber ze mną? Gdzie jest Zuza? Możeś ty chory?", + "13136": "- Nie.", + "13137": "Przyszliśmy nad ranem. Pisarz już był przytomniejszy.", + "13138": "- Chodźmy, ciołku, pokażemy ci most - powiedział Byk.", + "13139": "- Pokazać mu most, takiemu, żeby pamiętał do końca życia.", + "13140": "- Dobra - zgodził się Pisarz i poszliśmy na most.", + "13141": "- Obejrzyj go sobie dokładnie. To jest dobra robota - mówił Ślązak.", + "13142": "- Wszyscy mamy dosyć wojny! No nie? - zapytał Wiluś.", + "13143": "Niemcy kiwnęli głowami.", + "13144": "- Żołnierz, dobry żołnierz lubi walczyć tam, gdzie zwycięża.", + "13145": "Niemcy kiwnęli głowami.", + "13146": "- Zwyciężamy my - ciągnął Wiluś.", + "13147": "Niemcy kiwnęli głowami.", + "13148": "- No to ognia za zwycięstwo! Niech żyje Polska! - wrzasnął Wiluś.", + "13149": "Szczęśliwi ubodzy Duchem, albowiem ich jest Królestwo Niebieskie.", + "13150": "Gdy zabijałam ukochanego, byłam jak ona: ślepogłodna.", + "13151": "Światłość wiodła mnie wiekuista, nie drżała uświęcona ręka.", + "13152": "A teraz nie wiem: z głodu zabiłam czy z Miłości do Ciebie?", + "13153": "I nie wiem: Ty mi go przysłałeś, Panie, w łaskawości niemiłosiernej?", + "13154": "- A właśnie że wie - uśmiechnęła się przekornie i znacząco spojrzała na matkę.", + "13155": "- Jak w takim razie ma na imię? - spytał Roland.", + "13156": "Zamyśliła się i jakby psotny uśmieszek rozognił jej oczy.", + "13157": "- A czy mogę wziąć ją do mojego pokoju, wujo? - spytała błagalnym tonem.", + "13158": "Od instynktu samozachowania wybaw nas, Panie.", + "13159": "Twoi pasterze błogosławią ciągnące na wojnę armaty.", + "13160": "Kropidłami żegnają granaty i rynsztokami płynie woda święcona.", + "13161": "Od wolnej woli wybaw nas, Panie.", + "13162": "Czterdzieści tysięcy dzieci codziennie z głodu umiera.", + "13163": "Tylko Ty, Panie, wiesz, ilu umiera z przejedzenia.", + "13164": "Od samotności niepoczytalnej i obłędu uchroń nas, Panie.", + "13165": "Twoi Duchowni twierdzą, że siedzibą Szatana są nasze podbrzusza.", + "13166": "W konfesjonale nie nasza dusza ich zatrważa, lecz nieczystość ciała.", + "13167": "Spraw, Panie, aby przejrzeli na oczy i nie wiedli nas na pokuszenie.", + "13168": "Spraw, aby nie odwracali naszej uwagi od tego, co święte.", + "13169": "Od zbłąkanych misjonarzy uchroń nas, Panie.", + "13170": "Boję się miast, boję się luksusu eleganckich metropolii.", + "13171": "- Będę mógł po śniadaniu napić się kawy? - spytał, kładąc paczuszkę na stole.", + "13172": "- Tak - przytaknęła kobieta - ale wpierw ją oczyszczę.", + "13173": "- Z czego chce ją pani oczyścić? - zdziwił się.", + "13174": "- Głównie z kofeiny - odrzekła - ale i z reszty balastu.", + "13175": "- A kto to jest Józwa? - spytał Roland.", + "13176": "- Józwa to... no Józwa...- roześmiała się bezradna. - Józwa ma konika...", + "13177": "- To mamunia była już dzisiaj na dole?", + "13178": "- Nie, Mamunia szykuje śniadanie. - Zbita z tropu uśmiechnęła się niepewnie.", + "13179": "ABRAHAM ABULAFIA.", + "13180": "1240 Narodziny Abrahama syna Samuela Abulafii w Saragossie.", + "13181": "1260 Podróż do Grecji i Izraela. Małżeństwo w Italii.", + "13182": "1271 Pierwsze wizje prorocze. Głoszenie kabały ekstatycznej w Hiszpanii.", + "13183": "1273 Opuszcza Hiszpanię, \"by wieść życie wagabundy\" (Gershom Scholem) w Italii i Grecji.", + "13184": "- Nawet w kościele umiesz zrobić balangę - przymocował mnie do siebie pętlą szalika.", + "13185": "Byliśmy postaciami z komiksu, z naszych ust unosiły się dymki oddechów. Zanim się rozwiały, można było z nich odczytać słowa i myśli:", + "13186": "Myśli się słowami czy wyobrażeniami?", + "13187": "Myśli się myślami.", + "13188": "Zobacz taka mgła, że szyby parują światłem.", + "13189": "Widzę, o motyl! Jest ciemno, ćma.", + "13190": "Na Golgocie Chrystus był między dwoma łotrami, jeden uwierzył w Jego słowa, drugi je przeklął. Symetria, symetria świata wartego 30 srebrników. Chrystus żył 33 lata, ale nauczał zaledwie 3 i tylko te 3 lata, gdy objawiał swą wiedzę i miłosierdzie są nie z tego świata, nie da się ich kupić za złoto wszystkich królestw, 30 srebników, nie 33.", + "13191": "- Ale częściej głupi - powiedział smutno.", + "13192": "- Chciałam ci pokazać coś dziwnego w lesie. Mama mówi, że to jest środek Prawieku, a ty nie chcesz iść.", + "13193": "- Dobra, to chodźmy.", + "13194": "W lesie nie było słychać wiatru, za to zrobiło się parno. Izydor widział na karku Ruty maleńkie kropelki potu.", + "13195": "- Odpocznijmy - odezwał się z tyłu. - Połóżmy się tu i odpocznijmy.", + "13196": "Pewnego razu, gdy Izydor przyszedł na pocztę z plikiem listów, urzędniczka w błyszczącym fartuchu przysunęła nagle twarz do okienka i powiedziała:", + "13197": "- Naczelnik jest bardzo z ciebie zadowolony. Mówił, że jesteś naszym najlepszym klientem. Izydor znieruchomiał z kopiowym ołówkiem nad blankietem reklamacyjnym.", + "13198": "Rzadki sosnowy las był połamany i dymił. W ziemi ziały ogromne dziury. Wczoraj musiał przejść tędy koniec świata. W wysokiej trawie leżały setki stygnących ludzkich ciał. Krew parowała czerwono w szare niebo, aż zaczęło zabarwiać się karminowo na wschodzie.", + "13199": "Topielec zobaczył jakiś ruch w tej martwocie. Słońce wyrwało się z pęt horyzontu i zaczęło uwalniać dusze z martwych ciał żołnierzy.", + "13200": "- Weź wiadra i chodź ze mną nad rzekę.", + "13201": "- Co powie twój mąż?", + "13202": "- Jest w pałacu.", + "13203": "- Co powiedzą robotnicy?", + "13204": "- Pomagasz mi.", + "13205": "Eli chwycił wiadra i ruszył za nią kamienistą dróżką.", + "13206": "- Zmężniałeś - powiedziała Genowefa, nie odwracając się.", + "13207": "- Czy ty myślisz o mnie, kiedy się nie widzimy?", + "13208": "- Myślę wtedy, gdy ty o mnie myślisz. Codziennie. Śnisz mi się.", + "13209": "Lewe, Góra, Prawe, Dół.", + "13210": "A także:", + "13211": "Oko, Ucho, Nos, Usta.", + "13212": "Wiele takich poczwórności znalazł w Biblii. Jedne z nich wydawały się bardziej pierwotne, starsze, i te rodziły inne. Miał wrażenie, że pod jego okiem czwórki rozmnażają się i powielają w nieskończoność. Zaczął w końcu podejrzewać, że sama nieskończoność też musi być poczwórna, jak imię Boga:", + "13213": "- Córka Marii Auderskiej urodzona 10 września o godzinie 20. Waga 2800, 48 centymetrów.", + "13214": "WITAJ SIOSTRO! ZNOWU JESTEM! I kto cię teraz obejmie w swoje niszczące posiadanie?", + "13215": "Nikczemni najemnicy - chrząszcze, muchówki, nicienie i wije, zielone trupnice.", + "13216": "Kolejni robotnicy tanatomorfozy. Aż staniesz się Niczym.", + "13217": "W zarządzie nekropolii gruba zakonnica niechętnie wyciągnęła stare księgi.", + "13218": "- Jak pan mówił? Paulina Anderska?", + "13219": "- Auderska, pochowana w 1980 roku. - Jakub starał się być spokojny i uprzejmy.", + "13220": "- Nie ma. - Zakonnica zamknęła księgę i przestała się interesować Jakubem.", + "13221": "Hiszpanki. Jej opowiadał o tobie. A tobie nie powiedział nic o niej? Nie zdążył.", + "13222": "Nie miał czasu. Zostawił cię dla nas. Skończ już z tymi wspomnieniami, Siostro!", + "13223": "To, co wyprawiasz, nie ma żadnego sensu.", + "13224": "- Mario, jesteś już w domu. U siebie. Tylko ty i ja. - Jakub oddychał z trudem.", + "13225": "- Co pani wyprawia? - wrzasnął, kiedy zatrzymali się przy pisuarach.", + "13226": "- To bardzo ważne, oni są już blisko. Pan nic nie widzi, nic nie wie.", + "13227": "Wyrwał rękę i pomyślał, że powinien natychmiast wyjść.", + "13228": "- Wyrzucili mnie z kliniki.", + "13229": "Jakub zatrzymał się.", + "13230": "- Z jakiego powodu?", + "13231": "Głos Mary drżał i załamywał się.", + "13232": "- Tylko to uchronić może przed prześladowaniem...", + "13233": "Jakub usiadł na łóżku obok Marii.", + "13234": "- Jakim prześladowaniem? Musisz mi powiedzieć. Musisz mi pomóc!", + "13235": "- Nie wiem. Naprawdę nie wiem. Piotr nie powiedział mi wszystkiego. Nie chciał.", + "13236": "Mówił, że tak będzie lepiej. Że woli, żebym była jego żoną niż jego lekarzem.", + "13237": "Jak gdyby mną halny targnął, ubyło mi nagle dwadzieścia lat. Patrzeć musiałem na niego dziwnie, bo chciał się tłumaczyć.", + "13238": "Przeniósł się potem na moją pryczę. Uczyłem go techniki dźwigania worków, sposobu oddychania, by jak najmniej nadwerężać serce. Odkryłem przed nim skomplikowany układ społecznej hierarchii obozowej, uczyłem taktyki samoobrony, strzegłem, by nie jadł obierzyn z kartofli i szukał wszy na własnej skórze. Był bardzo młody i niedoświadczony.", + "13239": "Podziękował, zarzucił plecak na ramię i choć mężczyzna, który udzielił mu informacji, czekał na parę słów wyjaśnienia - nie powiedział ani słowa i poszedł we wskazanym kierunku. Idąc czuł, że wzbudza ciekawość, ludzie stawali, patrzyli za nim. Przypomniał sobie, że od trzech dni nie golił się i nie umył przyzwoicie... Jego wiatrówka była szara i brudna, buty pokryte grubą warstwą kurzu.", + "13240": "Omotana strachem, prowadząc w myślach nie kończący się dialog z Antonim o bezsensie swojej misji, nie spostrzegła nawet, jaką ulicą idzie.", + "13241": "Nagle stanęła przygwożdżona do ziemi. W odległości pięćdziesięciu metrów jezdnię tarasowały ciężarówki. Na chodniku przed budynkiem kręciło się kilku gestapowców, grupka ludzi znikła właśnie za bramą. Niemcy chodzili tam i z powrotem, ciężarówki odjechały.", + "13242": "- Łapią? - spytała Alina chłopca, który przed chwilą minął Niemców i szedł spokojnie dalej.", + "13243": "- No to masz dobrze, on się na pewno chce z tobą ożenić.", + "13244": "- Ale, coś ty.", + "13245": "- Mówię ci, na pewno, jak ci to powiedział.", + "13246": "- Teraz ty powiedz - poprosiła Szprycha.", + "13247": "- Ja wczoraj widziałam tego małego trupka.", + "13248": "- Ale też wygląda, śmieje się jak głupi do sera.", + "13249": "Mężczyzna śmiał się głośno pokazując górną lewą złotą trójkę. Klepał Jazończyka po ramieniu, ciągle ze śmiechem, mimo że twarz tamtego wyrażała surową powagę.", + "13250": "Wuja nie uczestniczył w rozmowie przyglądając się im obu bez sympatii. Pająk ze Szprychą postali chwilę, a potem schronili się pod daszek na podwórku. Wiatr kołysał nieznacznie wierzchołkami topoli, otrząsając zbędne krople deszczu, który przestał padać zupełnie.", + "13251": "- Mnie to co innego.", + "13252": "- A co myślisz, że ja jestem głupia?", + "13253": "- Taa. Przyjdziesz dziś po obiedzie?", + "13254": "- Jak gdzieś idziemy, to nas zawsze ktoś widzi.", + "13255": "- Niech sobie widzi.", + "13256": "- Ale wiesz.", + "13257": "- No wiem. To będę czekał za rogiem.", + "13258": "- Nie wiem, czy mnie puszczą, może będą się bali.", + "13259": "- Jak przyszłam tu z małym Marychem to stały puste mieszkania na pierwszym piętrze, ale takie duże, to dla nas za eleganckie, powiedziałam sobie i też my nie wzięli takiego.", + "13260": "- Widzi pani, a Blokowa wzięła i się nie zastanawiała, i ma, i może robić, co chce.", + "13261": "Muszę zobaczyć.", + "13262": "- Nie boi się pani? - spytała Blokowa.", + "13263": "- Jak kto ma czyste sumienie, to się nie boi.", + "13264": "Wszystkie kobiety opuściły podwórko i ojciec Eli stojąc na balkonie spokojnie nabijał fajkę. Oparł się o mur i patrzył spod przymkniętych powiek na sinawe aromatyczne obłoki dymu rozpływającego się w letnim powietrzu.", + "13265": "Czarny ptak załopotał nerwowo skrzydłami, ocierając pióra o liście drzewa morelowego, ale kiedy przekonał się, że ten długi świdrujący dźwięk to po prostu budzik, siedział dalej spokojnie, zupełnie inaczej niż gołębie i wróble krążące bez potrzeby między domami.", + "13266": "Zaczął się już najwcześniejszy letni ranek.", + "13267": "Sasza zrobił nieokreślony ruch ręką.", + "13268": "- Nagrody - powiedział z pogardą - nie mają w gruncie rzeczy znaczenia.", + "13269": "- Ale skoro się je przyznaje, powinna być sprawiedliwość.", + "13270": "- To jest sprawiedliwość z twojego punktu widzenia. A z punktu widzenia starców z Akademii sprawiedliwie było przyznać Nobla Miłoszowi...", + "13271": "- I Pasternakowi.", + "13272": "Sasza skrzywił się, a ja się roześmiałam.", + "13273": "- A jakie masz szanse?", + "13274": "- Chyba jakieś mam.", + "13275": "- To będę trzymała kciuki.", + "13276": "Byłam wstrząśnięta tym, co mi opowiedziała. Wstrząśnięta i pełna poczucia winy. Przecież to ja w jakiś sposób skazywałam ją na wybór pomiędzy nim a mną, to ja nie przyjeżdżałam do niej na Wigilię, zmuszając ją, by pamiętała, że jestem tam sama.", + "13277": "- Już! - powiedziała Nadia. - Miałeś rację, grzywka też powinna być krótka.", + "13278": "Podała mi lusterko. Po raz drugi w tak krótkim czasie nie potrafiłam siebie rozpoznać.", + "13279": "Wtedy za przyczyną starego płaszcza, teraz... Wszystko się w mojej twarzy zmieniło.", + "13280": "Miałam inne policzki, inne oczy, inny nos... Zrobił się jakby lekko zadarty...", + "13281": "- Paryż wart jest jednej mszy - wyrzekłam.", + "13282": "Spojrzał na mnie zaskoczony.", + "13283": "- Podobno w tym miejscu Henryk IV powiedział coś takiego - uśmiechnęłam się.", + "13284": "- Wiem, kogo cytujesz!", + "13285": "- Wiem, że wiesz, ale chciałam nawiązać rozmowę.", + "13286": "Pokiwał na to głową.", + "13287": "- To Moskwa potrzebuje mszy. I to nie jednej...", + "13288": "W końcu jednak znalazła dla Ewy coś, co ją usatysfakcjonowało: krem ze szparagów i brokuły z opiekanymi kartoflami. Dla siebie zamówiła eskalopki cielęce. Bałam się, że Ewę ten wybór urazi, ale ona na szczęście nie była tak ortodoksyjna jak Grzegorz, który nie jadał nawet jajek, bo jego zdaniem były symbolem życia.", + "13289": "Konfrontacja z kobietą w szybie była dla mnie wstrząsem. Pożałowałam, że mimo namów Ewy, mojej córki, nie sprawiłam sobie niczego nowego na ten wyjazd. Studentom jest wszystko jedno, jak wyglądam - pocieszałam się w myślach, wsiadając do taksówki.", + "13290": "Czy przypuszczałam wtedy, podając taksówkarzowi adres małego hoteliku na lewym brzegu Sekwany, że wyruszam naprzeciw najbardziej zdumiewającej przygody mojego życia? Wąskie schody, sfatygowany chodnik, recepcjonistka jak z prozy Colette.", + "13291": "Markiz odłożył księgi. Czuł suchość w ustach. Złożył głowę na wysokim oparciu fotela i przymknął oczy. Znowu zaczynały go szczypać.", + "13292": "- To rzeczywiście zrobiło na mnie wrażenie, panie Delabranche - powiedział. - Cały świat zmieszczony na stronicach kilku ksiąg.", + "13293": "- Coraz częściej podejrzewam, niestety, że to, co udało mi się tu przedstawić, to tylko cień prawdziwego świata, pojedynczy refleks, nie sądzi pan?", + "13294": "Pan de Berle stał przy oknie i patrzył na park. Noc zamazała fantastyczne kolory i wszystkie klomby wyglądały teraz jednakowo. De Berle wątpił. Wątpił w Księgę, w sens wyprawy, w osiągnięcie jakiegokolwiek celu, w uwolnienie kawalera. Miał świadomość, że rozwój wypadków już za daleko odwiódł ich od wcześniejszych planów.", + "13295": "- Czy go nie obudzimy? - zapytała Weronika.", + "13296": "- On nigdy nie śpi - rzekł Delabranche, otwierając drzwi.", + "13297": "Markiz podszedł do szklanej granicy dwóch światów i długo patrzył w spokojną i piękną twarz stworzenia. Wydawało mu się, że nie potrzebujące powiek czarne oczy patrzą na niego z obojętną wyniosłością, w której jest także ironia... Zamrugał w końcu, bo nie wytrzymał tego przenikliwego spojrzenia.", + "13298": "- Jeżeli tak się pani podobają moje włości, to chętnie pokażę pani coś szczególnego.", + "13299": "Wszystkim - dodał - ale dopiero po kolacji.", + "13300": "Pierwszy Burling dał znak, że posiłek skończony, prosząc wszystkich o pozwolenie \"powąchania tytoniu\", jak mówił o zażyciu tabaki. Chevillon zaś wstał, wziął świecznik i oświetlił ścianę, która do tej pory pozostawała w mroku.", + "13301": "Problemem było, czy nie czyni się zwierzakom krzywdy, bo przecież u takiego antysemity kocięta nie będą jadły koszernieV. Cały plan popierany skrycie przez Sanhedryn o mało nie upadł, lecz stwierdzono, że nasłane kocięta nie muszą jeść koszernie, skoro już myślą koszernie. Podstawiono więc niewinne kocięta temu Céline'owi, żydożercy i on je oczywiście zjadł, ale nie z antysemityzmu, tylko z nihilizmu.", + "13302": "- Ależ wybacz. - Wolfgang przestawił swoje krzesełko w cień. - Tobie nic takiego nie grozi. Czy ty kogokolwiek naprawdę kochałeś?", + "13303": "- Tak, moich rodziców, tyle że oni są temu niewinni.", + "13304": "Bim-bam, bim-bom, niedzielne dzwony kościoła Saint-Sulpice dopełniły niedzielny krajobraz Ogrodu Luksemburskiego.", + "13305": "- Znowu jakiemuś skurwysynowi było bliżej do domu.", + "13306": "I kolejarz poszedł dalej szukać tego zerwanego hamulca i pewnie go znalazł, bo po kilku minutach ruszyliśmy. Wtedy odnalazłem papierosy, a Kostek siedział jak szara mumia, patrzył w okno i wkrótce zaczęły z niego wypadać słowa jak drobne kamyki, jak trociny z lalki.", + "13307": "- I tak dobrze, że to na mnie nie padło.", + "13308": "- Dlaczego?", + "13309": "- A chciałbyś mnie nieść?", + "13310": "Zaśmialiśmy się wszyscy trzej. Gąsior zaraz złapał się za nos, a nasz chichot zamarł, bo jakoś nie pasował do absolutnej ciszy lasu. Kostek stał parę kroków od nas i patrzył na mapę. Wetknął ją za pazuchę, zdjął plecak i powiedział:", + "13311": "- Poczekajcie. Zaraz wrócę.", + "13312": "- Wiemy. Chcemy tam przenocować, a rano dalej.", + "13313": "- Gdzie dalej? Dalej jest granica.", + "13314": "- No właśnie. My za granicę. Zjednoczona Europa...", + "13315": "- Zamknij się, Kostek. Wie pan, chcemy górami aż pod Gardlicę...", + "13316": "Stanowczo mi nie szło. Sierżant popatrzył na mnie jak na idiotę.", + "13317": "- Będę musiał poprosić panów o dokumenty. I, przykro mi, ale plecaki też chciałbym obejrzeć. Tu jest strefa przygraniczna, sami rozumiecie.", + "13318": "- Ale nie ty go będziesz zatrzymywał. Spierdalaj stąd. Pod okno.", + "13319": "Mówił wolno, całkiem dobrotliwie, a właściwie to mógł żartować. Kostek nie ruszył się z miejsca, więc wziął go za klapy, okręcił swe wielkie ciało i posłał sukienny tłumok przez pokój. Wasyl ledwo uskoczył, piec zakolebał się od uderzenia. Kostek Górka pierdolnął o ścianę i osunął się na jedno kolano.", + "13320": "- Kto ma dzisiaj coś do ruskich?", + "13321": "- My, Ukraince.", + "13322": "- To już nie do Lachów?", + "13323": "- U nas niet Lachów.", + "13324": "- A ruskie są? No to schowaj tego kosmicznego gana. Schowaj. Może się przydać.", + "13325": "Oni byli w kosmosie, to może zadziała.", + "13326": "Mołojec spojrzał nieprzychylnie, ale Kostek nie dał mu szansy i poszedł dalej.", + "13327": "Wiedziałem, że oni tam w schronisku nie mogą nas w żaden sposób ochronić, nawet gdyby chcieli. Cała ta banda nas widziała, wszystkich pięciu. To tylko kwestia paru godzin, może świtu, może południa. I Gąsior to wiedział, i Bandurko. I byłem im wdzięczny, że nic nie mówią, tylko robią to, co można w tej sytuacji zrobić: spierdalać, spierdalać, zanim cię złapią. Zwierzęcy odruch, więc pewnie sensowny.", + "13328": "A potem wszystko się wyjaśniło.", + "13329": "- Straż Graniczna. Proszę się zatrzymać.", + "13330": "- Przecież stoimy - odpowiedział Kostek.", + "13331": "Facet był w mundurze, sam, miał pagony sierżanta. Wybielona światłem twarz nie miała żadnego wyrazu.", + "13332": "- Dokąd się panowie wybierają?", + "13333": "- W góry. - Głos Kostka był wyzywający.", + "13334": "- Góry są wszędzie dookoła. Chciałbym wiedzieć, dokąd konkretnie.", + "13335": "- Pomóż mi, muszę wyjść - powiedział.", + "13336": "Wyplątał się z okryć, wsparł na moim ramieniu i wyszliśmy. Na progu zwymiotował wszystko, co zjadł. Z powrotem niemal go niosłem.", + "13337": "- Grzane piwo - wymamrotał. - Napiłbym się grzanego piwa. Jezu, jakbym się napił.", + "13338": "- Nie przynieśliśmy piwa, Gąsior. I tak ledwo doszliśmy. Chcesz kawy? Z wódką?", + "13339": "- Widzisz Jadźka, jakie ja tobie szczęście przyniosłem?", + "13340": "- Jakie to szczęście? - wzruszyła ramionami. - Niemcy ukryli.", + "13341": "- Teraz będziecie mieli na czym gości przyjmować.", + "13342": "- Taż to nie nasze, tylko poniemieckie.", + "13343": "- Wszystko to nasze, bośmy wojnę wygrali - zdecydował Witia.", + "13344": "- A on czego tu łapę pcha?", + "13345": "- Oddajcie jajko, Leonia.", + "13346": "- Ot tobie na. Zbiesił sia czy jak?", + "13347": "- Nasza kura, nasze jajko.", + "13348": "- On do cała kołowaty chyba: taż ja te jajko w naszej stodole naszła.", + "13349": "- Boście moje kury w sąsieku zamknęli.", + "13350": "- A cóż ona taka zwarzona, jak ta żaba na brusku?", + "13351": "- Bo nasz kot dezerterem okazał sia...", + "13352": "- Nie może być! - krzyknął Pawlak i zaczął się rozglądać po podwórzu.", + "13353": "- A może jemu kocicy zachciawszy sia?!", + "13354": "- Tak czy siak soli ty jemu pod ogon nie nasypiesz.", + "13355": "- Mała strata, krótki żal. Co innego Mućka...", + "13356": "Kiedy obaj byli już na skraju pola, Kaźmierz odetchnął głęboko.", + "13357": "- No i wyprowadził ja ciebie.", + "13358": "- Co za czasy. Durny przodem idzie.", + "13359": "- Jak powiedział?! - oczy Kaźmierza zmieniły się w dwa sztylety.", + "13360": "- Jakie wojsko?", + "13361": "- Nasze, tato - wydyszał z siebie Witia.", + "13362": "- Ot, pomorek . - Na kogoż oni tak lizą?", + "13363": "- Na nas, tato.", + "13364": "- Po kiego czorta?!", + "13365": "- Miny nasze usłyszeli i myślą, że to Wehrwolf pożar wzniecił.", + "13366": "Witii można powiedzieć, ale nie to, że on nie samoswój!", + "13367": "- Gorszy jak bolszewik! Do gwałtu się bierze.", + "13368": "- A na co jemu gwałt, jak ona sama chętna, kluzdra jedna.", + "13369": "- Bo ją pewnie twój pod karabinem trzymał.", + "13370": "- Chyba że go w portkach ukrył!", + "13371": "- Ja tego twojego ogiera raz-dwa brzytwą w wałacha zamienię!", + "13372": "- Jakby Wieczorek tak bił, toby chleba na zimę nie dobił sia...", + "13373": "Wieczorek uderzył i znów głowę przekrzywił.", + "13374": "- A cóż on taki zasłuchany, jakby dzwon kościelny posłyszał?", + "13375": "- Bo tam coś jest - mruknął Wieczorek.", + "13376": "- Co jest? - Pawlak patrzył pytająco na Wieczorka.", + "13377": "\"Warszawiak\" półgłosem przekonywał o czymś Kokeszkę.", + "13378": "- Podkupić go chce! - szeptał Witia, podając ojcu karabin.", + "13379": "Pawlak podszedł bliżej i skierował lufę na \"Warszawiaka\".", + "13380": "- Ja jemu raz darował życie, ale drugi raz ja tego błędu nie zrobię.", + "13381": "Dostał on za niego flaszkę spirtu?", + "13382": "Pierwszy Minister stanął przed Królową i powiedział krótko:", + "13383": "- Stało się!", + "13384": "Królowa uśmiechnęła się.", + "13385": "- Wiem o tym równie dobrze jak pan - odrzekła.", + "13386": "- Wasza Miłość nie rozumie! Stało się! Formicus chce nam narzucić swą Formicję Czarną na następczynię. Postawił ultimatum.", + "13387": "Królowa wzdrygnęła się:", + "13388": "- Mam nadzieję, że nie dopuści pan do tego, by wstrętna czarna mrowica pożarła mój abdomen.", + "13389": "Konstabl, stojący na warcie, przywąchiwał mu się uważnie.", + "13390": "- Stop! - zawołał. - Dokąd idziesz?", + "13391": "Jegomość z robaczkiem wyciągnął antenki.", + "13392": "- Dokąd idziesz? - powtórzył konstabl.", + "13393": "Jegomość z robaczkiem świętojańskim odrzekł:", + "13394": "- Szukam Termita.", + "13395": "- Co takiego? - zdziwił się konstabl. - Co robisz?", + "13396": "- Szukam Termita! - odrzekł jegomość ze świętojańskim robaczkiem.", + "13397": "- Czy prawdą jest, że Czterdzieści Dziewięć Mamek zamkniętych jest w Pokrywie Pokryw pod strażą i bez racji celulozy? - Delegat wychrypiał.", + "13398": "Głowa zastanowiła się chwilę. Lecz w tym momencie drugi sekretarz Głowy podszedł do niej i oznajmił lekkim swędem, że jedna z uwięzionych mamek umarła z głodu i że zostało ich już tylko czterdzieści osiem.", + "13399": "- Czego się drzecie? Wy w ogóle nie macie prawa głosu!", + "13400": "- Sami nie macie!", + "13401": "- Za pierwszym! Za pierwszym!", + "13402": "- Kury opierzone! Gęsi opierzone! Kaczki!", + "13403": "- Sami jesteście kaczki! I... I... strusie!", + "13404": "- Za drugim! Za drugim!", + "13405": "Prof. Mmaa stukał długo podbródkiem o katedrę, ale na próżno. Straciwszy wreszcie cierpliwość, podniósł głowę i zagwizdał. Słuchacze, którzy zapomnieli już byli o obecności profesora, ucichli zaskoczeni.", + "13406": "- Zdaje się, że rozumiem - rozległ się głos Niebylejakiego. - Pozostaje jednak jeszcze drugie zagadnienie. Mianowicie: skąd go wziąć? Skąd wziąć homo-osobnika? My jesteśmy za biedni! Do zorganizowania takiej rzeczy, jak schwytanie homo , konieczna jest wyższa stopa życiowa całego Osiedla ; albo też całe Osiedle musiałoby się poświęcić fanatycznie tej idei, której nawet zrozumieć nie może.", + "13407": "Prof. Mmaa milczał chwilę. A potem rzekł sam do siebie półgłosem:", + "13408": "- Niewolnictwo było kiedyś piękną rzeczą.", + "13409": "Nimfa usłyszała słowo: ,,Niewolnictwo\".", + "13410": "- Ja nie jestem niewolnica! - krzyknęła plując wokoło dekstryną. - Taki wypedikiurowany niby inteligent, a nie zna się na ustawach! Ja jestem Mademoiselle! Mademoiselle Marguerite!", + "13411": "- Je vous demande pardon, Mademoiselle Marguerite! - rzekł prof. Mmaa i chciał odejść.", + "13412": "Przepraszam, może pan mi poda...\"", + "13413": "\"Otworzyć okna? Ja otworzę...\"", + "13414": "\"Tu jeszcze dziecko usiąść może...\"", + "13415": "\"Gdzie klucze? Czyś ty nie brał kluczy?...\"", + "13416": "Galowy mu do gardła przystawił dwururkę.", + "13417": "Gajowy:", + "13418": "\"Hej, wilku bury!", + "13419": "Łapy do góry!", + "13420": "Coś zrobił z babcią i Czerwonym Kapturkiem?", + "13421": "Następnie tygrys i dwie pantery.", + "13422": "Proszę. Ruszamy w stronę kamery...", + "13423": "Wolniej... Szczerzymy kły jak należy...", + "13424": "Nie, moi drodzy. Struś nic nie szczerzy.", + "13425": "A teraz słonie... Czy mogę prosić?", + "13426": "Bardzo proszę, jeśli można.\"", + "13427": "Córki stały przy Starości.", + "13428": "Syknął: \"Też o łaskę proście.\"", + "13429": "Przykro słuchać tych złorzeczeń.", + "13430": "Ma być pieczeń - będzie pieczeń!", + "13431": "Jak piłką nożną - buch!", + "13432": "Król woła: \"To mi zuch!\"", + "13433": "I do zwierząt rzekł bezczelnie:", + "13434": "- A to dziwna jest przygoda!", + "13435": "\"Łapcie! - wołał - Łapcie, gapie!\"", + "13436": "Ale takiej nikt nie złapie!", + "13437": "Zechce posunąć swoją teczkę.\"", + "13438": "\"Gdzie nasze miejsca? Wprost nie sposób!", + "13439": "W jednym przedziale tyle osób...\"", + "13440": "\"Przepraszam, tutaj pan ten siedział...\"", + "13441": "\"Józefie, chodź, to inny przedział...\"", + "13442": "Jak w tajemniczej opowieści.", + "13443": "Jeszcze dwa krzaki... Jeszcze krzak...", + "13444": "Niestety! Stało się! No tak!...", + "13445": "Mam się gnieść wśród tylu osób?", + "13446": "Wiem, co zrobię! Mam już sposób!\"", + "13447": "Tylko niech pan tę lufę odsunie...", + "13448": "Muszę się wytężyć maluczko...", + "13449": "Eech... Eech... Uuch... Masz pan babunię...", + "13450": "Uuch... Eech... Uuch... Razem z wnuczką!\"", + "13451": "Zbudować Miasto Dzieci da się.", + "13452": "Marzeniu więc się stanie zadość!", + "13453": "Tyle, ile go przypadło.", + "13454": "Lis już stał przed swoją norą.", + "13455": "Spojrzał: owszem, sadła sporo!", + "13456": "Gdy nagle groźny pomruk usłyszał:", + "13457": "To lwy zwęszyły w puszczy przybysza.", + "13458": "Niech wyżłobią na tej ścianie twoje druhny:", + "13459": "\"Tu mi śpiewał, tu mnie kochał ubożuchny.\"", + "13460": "Poeta zadumany nad Sześcioletnim Planem?", + "13461": "Gdzie się znajdują słowa godne twego patosu?", + "13462": "W jakich orkiestrach szukać dość natchnionego głosu?", + "13463": "Która mnie tak okrutnie przybliża do grobu.", + "13464": "Obok snują się twarze, mijają przechodnie...", + "13465": "A jeszcze stal i węgiel. I znowu stal i węgiel!", + "13466": "Górnicy i hutnicy kują naszą potęgę.", + "13467": "Nie masz granicy szczęścia, gdy tworzy się epoka:", + "13468": "Nie umiem gryźć łańcuchów ni pięścią gwoździ wbijać!", + "13469": "Bóg stworzył mnie obłokiem, co mija, aby mijać.", + "13470": "Niech biją w moje serce spocone, ciężkie pięści!", + "13471": "Idę i wracam - nie do domu.", + "13472": "Ileż mi życia pozostało?", + "13473": "Nie wiem. Za dużo czy za mało?", + "13474": "Może ktoś zabłąkał się?", + "13475": "Nie, to tylko pies ujada.", + "13476": "Pomyśl także i o psie.", + "13477": "Wszystko dzieje się za sprawą wichru...", + "13478": "Nie ma ciszy, nie ma snu...", + "13479": "Jest tylko milczenie.", + "13480": "Wszystko dzieje się za sprawą wichru.", + "13481": "Więc poeta mu śpiewa. A on - marzy i milczy.", + "13482": "Chyba wiersze, co w zeszycie pozostały.", + "13483": "Nawet imię ci zostawię niezbyt głośne:", + "13484": "Takie imię jak pokrzywa w jarze rośnie.", + "13485": "Nasza miłość? Ach, nie nasza! Ach, nie twoja!", + "13486": "Jam samotnie pił truciznę z tego zdroja.", + "13487": "Święta Weronika bez chusty.", + "13488": "Nierozerwalne koło - zaczarowany krąg!", + "13489": "Ach, komu to wszystko potrzebne?", + "13490": "- Myślę, że nigdy się nie rozstaniemy - powiedziała przechylając kokieteryjnie głowę.", + "13491": "- Myślisz? Ja jestem pewien - odrzekłem i pomyślałem, że słowa te brzmią jak zaręczyny.", + "13492": "Nadszedł wreszcie dzień wyjazdu.", + "13493": "Na dworzec odprowadził nas profesor Garraud, doktor Adler i przełożona pielęgniarek, pani Grivet. Przynieśli dla Kiry pęki konwalii, jak to jest w zwyczaju pierwszego maja.", + "13494": "- Wróciłeś? - powiedziała niemal szeptem.", + "13495": "- Wróciłem. Kazałaś czekać - czekałem.", + "13496": "- Wierzyłam, że żyjesz... Musiałeś okropnie wycierpieć...", + "13497": "- Wszystko minęło. Myśl o tobie dodawała mi sił do przetrwania.", + "13498": "Pozwoliła mi się objąć i z westchnieniem przytuliła głowę do mojej piersi. Poczułem, jak serce we mnie ucicha i pierwszy raz odpoczywa po latach niepokoju i udręki.", + "13499": "- Jak pani redaktor sobie życzy - rzekł Gordon z lekką ironią w głosie. - A może pani czuje się za młoda, aby wolno było tak panią tytułować?", + "13500": "- Z tą młodością pan chyba przesadza. Mam już skończone studia polonistyczne.", + "13501": "- Naprawdę? No cóż, bardzo z tym pani do twarzy.", + "13502": "Spotkania z Izoldą odbywały się odtąd częściej. Trwały próby i nagrywania poszczególnych partii audycji na taśmę.", + "13503": "Pewnego dnia po próbie Gordon zaprosił Izoldę na kolację. Siedzieli w przytulnym kącie sali, z dala od hałaśliwych saksofonów, które bardziej przypominały uliczny zgiełk aniżeli uporządkowaną grę instrumentów.", + "13504": "Kiedy kelner podał zamówione przez Gordona szparagi, Izolda zawołała z rozbrajającym zdziwieniem:", + "13505": "- Co to? Nigdy tego nie jadłam!", + "13506": "Nic nie robi cały dzień.", + "13507": "\"O, wypraszam to sobie!", + "13508": "Jak to? Ja nic nie robię?", + "13509": "A kto siedzi na tapczanie?", + "13510": "A kto zjadł pierwsze śniadanie?", + "13511": "A kto dzisiaj pluł i łapał?", + "13512": "\"No, a gdzie jest pięćdziesiąta?\"", + "13513": "Sześćdziesiątą nogę beszta:", + "13514": "\"Prędzej, prędzej! A gdzie reszta?\"", + "13515": "Dopomogą w twojej biedzie.\"", + "13516": "Ale niedźwiedź tylko mlasnął:", + "13517": "\"Każdy nosi odzież własną!\"", + "13518": "Niechaj służba go poszuka.\"", + "13519": "Wnuk, wiadomo, był siłaczem.", + "13520": "\"Niechaj orzech ten zobaczę.\"", + "13521": "Wziął go, włożył między szczęki.", + "13522": "\"Rzeczywiście, nie jest miękki!\"", + "13523": "Jak rodowita kukułka.", + "13524": "A grał w ping-ponga? Grał!", + "13525": "A znał arytmetykę? Znał!", + "13526": "Rozumiał po czesku? Rozumiał!", + "13527": "I tylko szczekać nie umiał.", + "13528": "Więc czym prędzej się pobierzmy.\"", + "13529": "Czapla piórka swe poprawia:", + "13530": "\"Nie chcę męża mieć żurawia!\"", + "13531": "Poszedł żuraw obrażony.", + "13532": "A jajko na to najbezczelniej:", + "13533": "\"Na ulicy nie ma patelni.\"", + "13534": "Kura mówi: \"Ostrożnie! To gorąca woda!\"", + "13535": "A jajko na to: \"Zimna woda! Szkoda!\"", + "13536": "Maszyna kołowała na pas startowy. Kiedy oderwała się od ziemi, widać było oddalające się brunatne, nagie pola, wkrótce utopione w szarej mgle, która w chwilę potem, z góry, przybrała wygląd dywanu utkanego z brudnej waty. Rozejrzała się po kabinie. Zaledwie połowa miejsc była zajęta. Również fotel obok niej pozostał pusty. Położyła na nim torebkę, odetchnęła głęboko i przymknęła oczy.", + "13537": "Rozmowa schodzi na miłośnika i znawcę Hellady Lawrence'a Durella, a potem na Henry Millera, który, choć Amerykanin niemieckiego pochodzenia, wykazał podatność na bakcyla Grecji jak rasowy mieszkaniec Albionu. Mary jest zdania, że wszystkie wypowiedzi ludzi Zachodu dotykają helleńskiego fenomenu tylko powierzchownie. Są bardziej projekcją intelektualistów, zafascynowanych kolebką europejskiej cywilizacji niż rzeczywistym obrazem kraju.", + "13538": "Po powrocie do Pafos wstępują do \"Extasy\", gdzie tym razem mimo buchającej jak zawsze aż na ulicę hałaśliwej muzyki panuje inna atmosfera. Miejscowi, stojąc przy barze, zerkają co chwilę na ekran telewizora w oczekiwaniu wieczornego dziennika. Turystami siedzącymi przy stolikach zdaje się nie interesować nawet Manolis. Tylko angielska nauczycielka jak co wieczór z niewzruszonym spokojem popija w kącie swą brandy sour.", + "13539": "- Ale ofiara może być dobrowolna - nie daje za wygraną młodsza. - I właśnie w tym jest sens. Przynajmniej w tym - jeśli nie ma innej drogi.", + "13540": "Lilith milczy, po czym pyta szyderczo:", + "13541": "- Sens? W takim razie dlaczego w imieniu Ukrzyżowanego popełniono co najmniej tyle samo zbrodni, co przed jego przyjściem?", + "13542": "- Myślałam, że przynajmniej tego się domyślisz, erudytko oczytana w Herodocie! Kapłance Bogini w Pedasos z a w s z e wyrastała broda, ilekroć mieszkańcom miasta groziło niebezpieczeństwo! - Wyjmuje zza ucha ołówek do brwi i rysuje siostrze na czole trzecie oko. Ona - wskazuje na Anę - winna mieć oko na dłoni, co oznaczało widzenie przez dotyk.", + "13543": "- To naprawdę przypominało atrakcje w wesołym miasteczku...", + "13544": "- It was a strong one. Fortunately very short.", + "13545": "- But tell me, please - nie może opanować ciekawości - dlaczego, na miłość boską, przede wszystkim otwarłeś drzwi?!", + "13546": "Spogląda na nią z pobłażliwą wyższością człowieka mającego zakodowane w genach odruchy przodków, którzy tylko dzięki przytomności umysłu w podobnych sytuacjach ocalali życie.", + "13547": "Tymczasem on, nie pytany, zaczyna opowiadać. Zelektryzowana słowem \"komunista\", Anna z coraz większym napięciem słucha spokojnej relacji. Jest to opowieść o chłopcu, który, mając niespełna szesnaście lat, wstąpił do nielegalnej partii. Jego ojciec, lekarz onkolog, należał do komunistycznej inteligencji, która po wojnie domowej i upadku ELAS - jeśli udało jej się uniknąć plutonu egzekucyjnego czy obozów reedukacyjnych - rozproszyła się na emigracji, głównie w Europie Wschodniej.", + "13548": "Lilith podrywa się jak dźgnięta szydłem.", + "13549": "- Tylko mi nie wyjeżdżaj z animą! Wypraszam sobie takie porównania. Może jeszcze i ten, jak mu tam... animus, co?!", + "13550": "- No, co to, to nie! - kręci głową siostrunia. - Jako animus byłabyś typowym przykładem opętania!", + "13551": "Odrzuciwszy koc i prześcieradło, Stelios przez chwilę przygląda się Annie ze zmarszczonymi brwiami, jakby zastanawiając się nad czymś, po czym siada na brzegu łóżka i zabiera się do dekorowania jej plasterkami ogórka i jajka na twardo.", + "13552": "- Cosa fai, pazzo?! (Ogórki są podobno dobre na cerę - ale czy akurat w t y m miejscu?)", + "13553": "Maciura i Olek. Z żadnym z nich nie byłem blisko. Obaj byli wysocy, zwaliści, misiowato potężni. Może śmierć zabiera właśnie takich. Olek i Maciura. Już zdążyli się rozłożyć, ich wielkie ciała zgniły, trupi odór wypełnił trumny, mięso odpadło od grubokościstych szkieletów, mocnych kości udowych, szerokich miednic, dużych czaszek.", + "13554": "Zdarza się, napisałby w tym miejscu Kurt Vonnegut.", + "13555": "Dżabie odbiło się walerianą.", + "13556": "Milczącemu urodziła się córka.", + "13557": "Kudłatemu znowu coś popieprzyło się w obliczeniach finansowych.", + "13558": "Szamanowi zrobiło się niedobrze.", + "13559": "Matka poczuł jak zżera go jakiś nowotwór. Postanowił go szybko zlokalizować. Ilość plam pulsujących w jego oczach mnożyła się w zastraszającym tempie.", + "13560": "Otwierały się przed nami największe tajemnice wszechświata. Spod wody wyłaniały się nowe kontynenty.", + "13561": "Dżabie chrupnęło w kościach.", + "13562": "Kurwa, puść wreszcie \"I wanna be adored\" mówię do Runia, który zmienia Bustersów na Specialsów albo na odwrót. Nie wiem gdzie to jest, kaseta mi zginęła, mówi jakby właśnie gdzieś wcięło walizeczkę z pierwszą pomocą albo zginęły ostatnie naboje.", + "13563": "Nacierają na nas wrogie czołgi.", + "13564": "- Nadejdą gorsze lata - powiedział wuj Jehuda.", + "13565": "- Coo? - Teraz zaszła w niej niepojęta zmiana. - Co wy wszyscy ode mnie chcecie - powiedziała tylko ciotka Chawa.", + "13566": "- Aś, aś, aś - ubolewał dziadek. Zakurzoną perukę otrzepał o kolano. Kłąb martwych włosów opierał się niedołężnym dłoniom. - Dzieci, co mówicie. Nie trzeba tak, nie.", + "13567": "Matka pochyla się nisko. Wtyka do butów wyprane grube wełniane skarpety.", + "13568": "Gasi karbidówkę wilgotną dłonią, jakby gasiła świecę. Wynosi rozpuszczony, syczący karbid razem z lampą do sieni, aby w nocy zwietrzał do reszty.", + "13569": "Stęka. - Buba trzyma opał, karbid w piwnicy. Tam wilgoć. Wczoraj znalazła dwa zdechłe szczury.", + "13570": "Ziewając zasypiali; cicho, nie skrzypnąwszy nawet, otworzyły się drzwi.", + "13571": "- Tam, tam, trzymać, łapać, bo będzie za późno!", + "13572": "- Co ci znów ukradła? Co posiadasz takiego, dziadu, że ci mogła ukraść?", + "13573": "- Przepustkę!", + "13574": "- Co komu pomoże twoja przepustka. Zdychać razem ze wszystkimi można i z przepustką.", + "13575": "- Zdychać? Kto mówi od razu zdychać? Tam dopiero czeka nas przyzwoite życie, a nie wegetacja jak tutaj.", + "13576": "Zatarta w pamięci twarz wynurzyła się z cienia i wuj Jehuda staje nad nimi - z ramieniem wysuniętym miękko do przodu. Ostatnie, niskie promienie barwią nikłym pyłem jasny zarost, łagodnie plamią blade czoło, lgną do białej koszuli widocznej spod rozchylonego płaszcza.", + "13577": "- Łobuzino - przyciąga Dawida przyjaźnie do siebie. Żyjesz? Jak tam, Jakow... w domu?", + "13578": "- Zuruck! Halt!", + "13579": "- Nie idę dalej. Niech padnę trupem na miejscu. Motłoch i ciągle depczą mi po nogach.", + "13580": "- Odwagi, wszystko będzie dobrze.", + "13581": "- Mojsze, gdzie jesteś, Mojsze? Zaczekaj.", + "13582": "- Tak, tak, moi drodzy, czwarta przeprowadzka w ciągu tego roku. Jak to wszystko człowiek wytrzymuje, nie wiem.", + "13583": "- Sura, łyżkę wzięłaś? Łyżkę!", + "13584": "Ojciec żachnął się. - A inni? Milczeli.", + "13585": "W gasnącym świetle rakiety uniosły się zaciśnięte pięści.", + "13586": "- Inni też są dla was na wagę złota? Oni, tam. Wszyscy... Mów, Jehuda?", + "13587": "Wuj Jehuda milczał.", + "13588": "- Ona jest dla mnie na wagę złota i nie zostawię jej samej, choćbym jechać miał za nią do samej Treblinki.", + "13589": "- Szaleniec!", + "13590": "Szczep nie zazieleni się więcej. Owoc dojrzały nie wyda nasion, kiść uschnie. Panie, pustynią odtąd władać będziesz... Ziemia jest naga. I zginie wszelki ślad twego stworzenia, amen. Amen. Amen. Rachmunes, gite menszn! Rachmunes, rachmunes ! Gite menszn, hot rachmunes, warft a sztikełe brojt. Brojt, brojt... Umarli, rzućcie chleb umarłym.", + "13591": "Długo czatowali pod usypiskiem śmieci. Dzień wlókł się, jak konający z głodu po kamieniach.", + "13592": "- Szpadlem przez łeb, raz - i Ernest pokazywał energicznie, jak uderzy szpadlem.", + "13593": "- I drągiem.", + "13594": "- I drągiem przez łeb.", + "13595": "Elijahu radził byle co rzucić na przynętę. Byle co, od razu przyjdzie do ręki.", + "13596": "- Ale co? Przełykali ślinę.", + "13597": "- Kobieto, tobie przecież usta nie zamykają się od rana do nocy.", + "13598": "Ojciec kluczem naciągał szprychy na obręczy koła i palcem próbował, czy dobrze osadzone.", + "13599": "- No, nie mówiłam, że wykipi? I wykipiało! Kiedy ja grzeję mleko, ty zawsze musisz zrobić awanturę.", + "13600": "- Ja? Awanturę?", + "13601": "- Wszyscy mówili, że stary Lewin okropnie się w niej kochał.", + "13602": "- E, gadanie.", + "13603": "- A jednak poszła z nimi za mur. Popatrz, złoto, nie dziewczyna.", + "13604": "Ojciec powtarza:", + "13605": "- Osiem krzeseł, dwa fotele, stół z pomocnikiem i kanapka. Widzę jak dziś.", + "13606": "- Otwórz przed nami widok ziemi Chanaan. Daj głowę złożyć strudzoną na jerozolimskim kamieniu. Przenieś nas do ziemi ojców naszych. Amen.", + "13607": "I urwał.", + "13608": "- Mordarski, mam świadków - wołał tragarz. Zabiegł mu drogę i stanął przed kupcem.", + "13609": "- Jajeczny, ja ci mówię, że nie masz świadków. - Mam !", + "13610": "Zyga znalazł pierwszy gryps.", + "13611": "Stara Zełda szurając bamboszami wyszła z jakiegoś ciemnego zakamarka piwnic, popatrzeć i ucałować strzęp urwany z gazety, zapisany ludzkim pismem. Rozpłakała się na ten widok. Bóg przecież jest na niebie. Długo chlipała. Eli, Eli szebaszamaim! Mordarski kazał jej być cicho.", + "13612": "- A tak, tak, wiem, czytałem w gazetach o tym procesie z Haubitżem - skinął głową Szwajcar. - Po przyjeździe do Jasienia dowiedziałem się, że niestety nie udało się pani odnaleźć pamiętnika. To przykre, bo całą duszą i sercem jestem po pani stronie. Czy nie mógłbym okazać się pomocny?", + "13613": "- A tak - odparłem z rezygnacją, gotów na najgorsze. -- Ma pani w motocyklu pęknięty tłumik, źle ustawiony zapłon .", + "13614": "Jeździ pani zbyt hałaśliwie.", + "13615": "Rzuciła mi miażdżące spojrzenie. Jej niebieskie oczy aż pociemniały z gniewu, lecz wzruszyła tylko pogardliwie ramionami:", + "13616": "- Pan sądzi, że tu w pobliżu jest jakiś warsztat, w którym mogliby mi naprawić tłumik i wyregulować zapłon?", + "13617": "Słońce przedarło się przez chmury i natychmiast zrobiło się upalnie, a nawet parno. To kilku kilometrach, za zakrętem drogi, uwidoczniła się przed nami zielona, zwarta kępa drzew. Była to wieś Dolsko. Po lewej stronie na wzgórzu stał otoczony starymi drzewami romański kościółek z XIII wieku.", + "13618": "- W Moryniu czeka na nas wspaniałe jezioro. A tu nie ma wody, ani do umycia się, ani do zagotowania herbaty - odrzekł doktor .", + "13619": "Pojedynczo opuszczaliśmy mauzoleum i poganiani przez doktora, znikaliśmy w bukowym lesie.", + "13620": "- A jednak mauzoleum to świetne miejsce na ukrycie pamiętnika - powiedziałem do Hildy, po raz ostatni oglądając się na brzydki budynek grobowca. Tell właśnie zamykał drzwi i zawieszał na nich kłódkę.", + "13621": "- Tak? Inwentaryzuje pan zabytki, oprowadza pan wycieczki szkolne i ostrzega: \"Proszę nie dotykać eksponatów\" - kpiła Hilda. Nie wierzyła moim słowom.", + "13622": "- A jednak to prawda. Zajmuję się zabytkami, inwentaryzuję je, niekiedy oprowadzam wycieczki - odparłem z powagą.", + "13623": "- Pański samochód, który pływa po wodzie jak najlepsza motorówka, też należy do muzealnego wyposażenia? - spytała z ironią.", + "13624": "Zapukano do drzwi. Kierownik szkoły Zarychta przyszedł w swetrze i w rozdeptanych sukiennych pantoflach. Milcząco przywitał się z teściem i szorstko odprawił syna do odrabiania lekcji.", + "13625": "Trudno uwierzyć! Trudno uwierzyć! - odezwał się zmęczonym, chropowatym głosem, gdy drzwi zamknęły się za chłopcem. - Wyśmiałbym, jakby mi kto dwa, trzy lata temu powiedział, że coś takiego może się zdarzyć na \"Anzelmie\" !", + "13626": "Spojrzała na mnie nie rozumiejąc. Po chwili wybuchnęła szczerym śmiechem.", + "13627": "- No wie pan!... Nigdy by mężowi coś takiego nie przyszło do głowy! Zresztą nieraz zabierałam do kina korepetytorów Joli...", + "13628": "Patrzyła na mnie i śmiała się dalej. Nagle ją znienawidziłem, bo ten śmiech był bardzo okrutny.", + "13629": "- Dobrze - odparłem. - Ja też bardzo lubię chodzić do kina.", + "13630": "- Szybko się zadomowiłaś w tym buduarze, Teresko.", + "13631": "- Nic chciałam cię tu zapraszać, ale jeżeli już mnie znalazłeś przy pomocy tego zdrajcy Didiera...", + "13632": "- Nie mówmy o tym osobniku. Muszę przyjąć twoją decyzję. Może na twoim miejscu postąpiłbym podobnie?", + "13633": "- Dziękuję panu. Tylko proszę nie zawieść. Wyjątkowo mi zależy na tej sobocie.", + "13634": "- Nie będę gorszy od moich poprzedników - odparłem ze smutną ironią. W tym domu rola korepetytora była bardzo delikatna.", + "13635": "Nazajutrz, w czwartek, mieliśmy lekcję zaraz po obiedzie. Majorowa była tego dnia bardzo roztargniona, co chwilę wychodziła z pokoju, później długo rozmawiała przez telefon z przyjaciółką i mogłem mówić z Jolą bez przeszkód.", + "13636": "Pocałowała mnie w czoło i wyszła, zanim zdążyłem coś powiedzieć. Zaraz wszedł podniecony Zdzisio.", + "13637": "- Aleś ty cwaniak! - zawołał. - Już się o ciebie nie martwię. I mnie mógłbyś pomóc w tarapatach.", + "13638": "- Wcale nie wiadomo, czy ojciec Renaty utrzyma się na swoim stanowisku - westchnąłem.", + "13639": "- A obywatelka skąd o tym wie?", + "13640": "- Mamusia mi mówiła, że zastępcy komendantów do spraw bezpieczeństwa bardzo lubią jeździć na polowania. To zapoczątkował jeszcze pan minister Radkiewicz.", + "13641": "- A od czego był pan minister Radkiewicz? - zapytał milicjant. - Od polowania?", + "13642": "W takim to nastroju stanąłem znowu przed kapitanem Baniakiem. W jego oczach dojrzałem zaciekawienie: jak też wyplączę się z pułapki, w którą mnie wpędził? Zupełnie bez przygotowania zacząłem gadać. Potok wyrazów wypływał mi z ust bez najmniejszego trudu. Dotąd nie rozumiem, jak to się stało: dla ratowania skóry człowiek może się, widać, zdobyć na wszystko.", + "13643": "- Przyznaję się do powiązań z angielskim wywiadem - rozpocząłem.", + "13644": "- Ale mama siedzi! Bezprawnie ją aresztowano!", + "13645": "- Cha, cha, cha! - zaśmiał się sardonicznie dziadek. - Bezprawnie aresztowana! Zapamiętaj sobie, mała, że prawo jest po to, żeby służyć kierownictwu. I tak się z wami cackają jak z chińską porcelaną, bo co to w ogóle znaczy - zamknąć na dziesięć lat setkę osób? Mówiłem twojej matce, żeby nie wsadzała palca między drzwi.", + "13646": "- Ja w ogóle mam duszę pielęgniarki - powiedziała Tereska. - Niestety, staruszek jest jeszcze bardzo żwawy. Byłaby pani mile zdziwiona, pani Alicjo.", + "13647": "Odeszliśmy pozostawiając Alicję w stanie zirytowanego zdumienia. Na pewno odbiorą jej sen domysły, skąd dochrapałem się dewiz. Należało mi się choć takie zadośćuczynienie za jej dawną nieczułość.", + "13648": "- Nie spodziewałem się tego po tobie, Teresko! Udawać moją utrzymankę!", + "13649": "- Zaraz po świętach.", + "13650": "- Tereska nie zasługuje na żadne prezenty - oświadczyła nauczycielka. - Jest niemożliwa na lekcjach.", + "13651": "- Nie uczy się?!", + "13652": "- Demoralizuje klasę. Zadaje głupie pytania. Musiałam jej obniżyć stopień ze sprawowania.", + "13653": "Tereska mrugnęła do mnie porozumiewawczo i opuściła głowę, jak każda strofowana uczennica.", + "13654": "- Pani zapewne uczy historii? - zapytałem.", + "13655": "- Historii i polskiego.", + "13656": "- Nie będzie się pan wstydził Alicji - oświadczyła z dumą. - Boże, jak ja się kiedyś bawiłam po balach! A ona co, biedactwo? Zdeptana młodość! Gdyby nie pan, panie Janku...", + "13657": "- Nawet w tych czasach Alicja znalazłaby stu wielbicieli, którzy by ją zaprosili na bal, gdyby tylko chciała! - zawołałem z przekonaniem.", + "13658": "- Cierpienie pana uszlachetnia? Ale ilu jest takich cierpiących? Rozpędzeni pałkami studenci, zmuszeni do emigracji Żydzi, oburzeni literaci, część inteligencji, bo pamięta jeszcze dekalog... A pan tylko dlatego, że trafiło pana rykoszetem. Gdyby pan był protegowanym nie Tubalnego, ale Jagódki, cieszyłby się pan z awansu swego szefa i popierał go na każdym zebraniu nienawiści.", + "13659": "- Może pani ma rację... Choć ja też znam dekalog.", + "13660": "- Ale ma pan nadzieję?", + "13661": "- Muszę ją mieć - odparłem. Na twarzy mamy pojawiło się zniechęcenie.", + "13662": "- Co mogą zdziałać dwie samotne kobiety niewłaściwego pochodzenia klasowego, bez stosunków i bez pieniędzy? - westchnęła. - Przyjdzie mi tu umrzeć, jeżeli wcześniej ta rudera się nie zawali.", + "13663": "I znowu spojrzała na mnie z pewną nadzieją.", + "13664": "I położyła rękę na mej ręce, którą to rękę ja położyłem na balustradzie. Nie wyczułem kpiny w jej głosie, choć należało być ostrożnym. Jako osoba wrażliwa, wyczuła prawdopodobnie we mnie napięcie i tym dotykiem chciała mnie uspokoić, ale wywołała bolesny dreszcz. Ten barwny świat już ją porwał, a ja, dobry tatuś z bajeczki, stałem się tylko przeszkodą. Wtedy, na wieży Eiffla, zacząłem nie lubić Paryża.", + "13665": "- Wyleją cię znowu z redakcji - oznajmił. - I dostaniesz zakaz druku. Napadłaś na Kucyka, a to jest ich człowiek w terenie i nie dadzą go ruszyć.", + "13666": "- Ależ to kanalia! Zaszczuwa ludzi!", + "13667": "- Nieważne, że zaszczuwa. Jest nietykalny.", + "13668": "- I ty uważasz, że tak powinno być?!", + "13669": "- Tak było i tak będzie - odparł jej ojciec. - Uprzedziłem cię.", + "13670": "I były dygnitarz wyszedł trzasnąwszy drzwiami.", + "13671": "- Wszystko zrozumiałem, panie naczelniku - odparłem. - Ja się trochę na tym znam. Prowadziłem w naszym biurze gazetkę ścienną, gdzie wklejałem liczne artykuły z centralnej prasy. Cały ten materiał mam w małym palcu.", + "13672": "- Tak? - zdziwił się naczelnik i otworzył notatnik na chybił trafił.", + "13673": "- O ile wzrosło u nas pogłowie bydła rogatego? - zapytał.", + "13674": "- Nie będę was zatrzymywał w Instytucie, kolego - oświadczył. - Wkraczamy w okres intensywnego i selektywnego rozwoju celem osiągnięcia nowych, jakościowo wyższych form gospodarowania i nie tylko gospodarowania. Również i nauki. Właśnie w ramach selektywnego rozwoju naszego Instytutu nie bardzo was tu widzę.", + "13675": "Położył rękę na ręce Tereski. Coś się między nimi zawiązywało. Jacek widać wyczuł mój niepokój, bo uśmiechnął się do mnie przyjaźnie. Odpowiedziałem grymasem.", + "13676": "- Jesteś zmęczony, tatusiu - powiedziała Tereska. - Idź spać.", + "13677": "- A ty?", + "13678": "- Niech pan zostawi córeczkę pod moją opieką - wtrącił Jacek. - Pogadamy sobie jeszcze i odprowadzę ją do drzwi hotelu.", + "13679": "W ciągu paru sekund pochłonęli sandwicze i wypili piwo. Wyglądało na to, że jest to ich pierwszy posiłek od rana.", + "13680": "- Wy zarabiacie na mieszkanie w Polsce?", + "13681": "- Ja wracam gratem - wyjaśnił z dumą Marek.", + "13682": "- A ja zbieram na posag - powiedziała Basia. - Przywiozę tysiąc dolarów, to chłopak zaraz się znajdzie.", + "13683": "- Omówiłem to z dyrektorem - odparłem lekceważąco. Kozienicki uśmiechnął się znowu, bardzo widać zadowolony.", + "13684": "- Dobrze - odparł i wyszedł. To mi się wydało niepokojące, bo po zachowaniu się wroga poznajemy siłę własnej pozycji. Pytanie \"Pan tutaj?\" było ze wszech miar zaskakujące. Serce zabiło mi w nagłym przeczuciu nieszczęścia i chwyciłem słuchawkę telefonu wewnętrznego.", + "13685": "- Tu Piszczyk. Chciałem wejść na chwilę do dyrektora.", + "13686": "- Trzyma. Szwagierka prowadzi z subiektem. Korbal tylko dogląda. Siedzi przeważnie w nowym sklepie na Świętego Antoniego, no i na politykę musi mieć czas. Gazety o nim piszą. W zarządzie jest.", + "13687": "- U chadeków?", + "13688": "- Nie, w Stowarzyszeniu Kupców. Chadeków rzucił, z rządem teraz idzie, z Bebe.", + "13689": "Szli szosą warszawską, skąpo oświetloną latarniami, wzdłuż nowego cmentarza.", + "13690": "A kiedy usłyszał, jak Piłsudski powiedział na radzie ministrów: \"Trzeba będzie dobrać inny gabinet, ale Składkowskiego nie wezmę, bo się migdali... Ja się zresztą namyślę, ale musi bić jak stupajka!\" - to przyklasnął :", + "13691": "- Dobre!", + "13692": "I pogroził drańskiemu szpakowi, co go z brzózki przedrzeźniał :", + "13693": "- Ty, Stupajka!", + "13694": "- No jak, Weruś? Spodobało się?", + "13695": "- Zmęczyłam się, wiesz, to już nie dla mnie...", + "13696": "- Co to znaczy \"już?\" Dwadzieścia parę lat i już? Patrz, Kachna cały czas tańczy i nie jest zmęczona...", + "13697": "Kachna szła do nich z Leonem. Oboje byli rozgorączkowani i strasznie czymś ubawieni.", + "13698": "- Nóg już nie czuję... Muszę trochę odsapnąć.", + "13699": "- Spotkaliśmy się, towarzyszu rektorze...", + "13700": "Dobiszewski nie pamięta. Szczęsny przypomina: uniwersytet ludowy przy ulicy Wolność, rozmowa w kancelarii, podanie załatwione przychylnie.", + "13701": "- Wybaczcie, towarzyszu, rzeczywiście, zdaje mi się, żeśmy się widzieli. Tyle miałem podań i tyle młodzieży, że rozumiecie...", + "13702": "- Rozumiem. Kawał czasu. A ja wtedy tylko o tym marzyłem, żeby się dostać do was.", + "13703": "- Tymczasem uczelnia sama przyszła, co?", + "13704": "Zocha osunęła się na kanapę, głową na wznak. Szczęsny całował jej ramiona i szyję, i w jamkę nad obojczykiem, coraz mocniej, kąśliwiej, a gdy zamarł rozdygotany, z rąbkiem stanika w zębach, zrozumiała dlaczego.", + "13705": "- Ty nie wiesz? Ty się wstydzisz?!", + "13706": "Niech jedzie. Jak mu faszyści przyrżną, ale tak na fest! to i z głowy wyskoczą różne pakty-akty z trzema kropkami wieczności, cały miękisz poglądów. Gdyby tak zgolił romantyczną bródkę, a w sobie stwardniał i jakoś się wyprościł, to byłby może z niego człowiek.", + "13707": "Zeskoczył z drabki. Wyciągnął rękę.", + "13708": "Teraz na nas kolej...", + "13709": "Kamykówna wyjęła z torby czerwony proporzec, Władek nadział go na laskę i podniósł wysoko nad głową.", + "13710": "Ludzie, których Jaś daremnie prosił, aby się zatrzymali i zrobili dla nich miejsce - naraz sami stanęli. Jasieńczyk spojrzał, gdzie wszyscy patrzyli - za siebie, a tam biła w górę czerwień jara, ognista! Jeden jedyny proporzec i dwa transparenty, razem trzy płomyki z szumiącej dokoła zieleni.", + "13711": "- Widział pan?", + "13712": "W głosie redaktora nie było oburzenia ani zachwytu. Raczej nutka wesołości psotnej jak po dobrym kawale. Ale Potoczek pocił się wyraźnie zaniepokojony: - Jakim sposobem oni się tu dostali?", + "13713": "Widocznie nie był przy tym, jak Władek rozwinął swój sztandar. Nie widział przy nim Szczęsnego.", + "13714": "- Przecież pan ich przyprowadził.", + "13715": "- A coście? Ja bym komunę prowadził? !", + "13716": "- Mamo, a czy to dużo - dwie morgi? - Dla nas dużo.", + "13717": "- A może myśmy mieli więcej niż dwie morgi? Może dwie z kawałkiem?", + "13718": "- A kto by tam mierzył kawałki?...", + "13719": "Tak być musiało, chociaż Bida tego nie mówił, tak było na pewno: własne morgi w oczach im rosły z latami, i obraz Polski jak na druczku olejnym, i żrąca tęsknota za domem w Rzekuciu.", + "13720": "Chciał wymienić, kogo z towarzyszy wzięli, ale w porę sobie uprzytomnił, że dla tych tutaj są to puste nazwiska. W myśli tylko tę listę przebiegł zatrzymując się na najbliższych, na Weronce z Jankiem. Weronka i Janek Bajurski siedzą.", + "13721": "- A Madzia?", + "13722": "Jasieńczyk o nią zapytał. Nie zapomniał widać tamtego lata w Dojmach.", + "13723": "- Kładźcie się na moim posłaniu - powiedział Szczęsny ja się pójdę zabawić.", + "13724": "- Już cię świerzbi pieniądz, coś go dostał za nic - strofował go Mormul. - Zamiast zbierać grosz do grosza, wszystko tracisz. Dziadem byłeś, dziadem będziesz!", + "13725": "Nazajutrz nie mógł się dobudzić Szczęsnego.", + "13726": "- Nie, co mi tam pokażecie... Chodźmy.", + "13727": "Obeszli sad, do kępy lip i kasztanów, przez które wypaloną cegłą przeświecały szczątki murów pałacowych i biała, urągająca niebu kolumna.", + "13728": "- Są tu czyjeś ślady - zauważyli na rumowisku. - Po co tu chodzicie?", + "13729": "- Za potrzebą, panie szefie. Czasem tu się kuca.", + "13730": "Upływały tygodnie. Szczęsny nie wracał.", + "13731": "A w tym czasie rozbito już wojska wszystkich interwentów, bandy Machno na Ukrainie i kułackie powstanie Antonowa w sąsiedztwie, na prawym brzegu Wołgi. Rewolucja leżała skrwawiona i zwycięska, nabierając sił do nowej walki. To nowe czasem brzmiało z ulicy ogłuszającą, marszową piosenką: \"Strzeż się, strzeż, Antanto, toć to komsomolcy jadą na budowę !\"", + "13732": "Spotkał Brońcię z białą kózką.", + "13733": "Mała poskarżyła się, że koza się jej nie słucha. Mamesi kazała chodzić z kozą koło domu, ale ta ciągnie ją za sznurek w krzaki i do lasu - wszędzie. A jak do niej mówić, to bobki robi i dalej sobie idzie.", + "13734": "- Nie bała się tak w biały dzień?", + "13735": "- Pozwolenie dla niej dostał zięć od swego kolegi - rzekł Olek. Twarz miał kościstą, wychudłą, ściągniętą mrozem. Zrzucił czapkę. Sztywne od wapna włosy rozmierzwiły mu się nad czołem.", + "13736": "- A córka?", + "13737": "- Została z mężem. Kłóciła się ze starą, że musi zostać jeszcze dzień. - Popluł w żylaste, wykrzywione dłonie, zżarte od cementu i wapna, i gipsu.", + "13738": "- Jurek jest? - spytał Alek.", + "13739": "- Już dawno. Pierwszy przyszedł.", + "13740": "Zgasił latarkę. Ostry skręt korytarza otworzył przed nimi nagle niezbyt rozległą, lecz wysoko sklepioną piwnicę. Zawieszona na ścianie latarka oświetlała chwiejnym płomykiem rude mury i twardą, lecz szczelnie ubitą podłogę. Po kątach ciemniał półmrok. W kilku miejscach bielały duże kamienie, przytoczone tutaj w owych jeszcze czasach, gdy służyć miały jako siedzenia przy uroczystych naradach szlachetnych wodzów Indian.", + "13741": "- Idziemy?", + "13742": "- Mamy czas - mruknął. - Dziewiąta.", + "13743": "- To co?", + "13744": "Drewnowski wnikał w coraz gęstszy wewnętrzny szum. Ale było mu z tym dobrze. Widział wszystko wyraźniej, ostrzej i wszystko wydawało mu się niewiarygodnie łatwe do osiągnięcia. Samo życie szło mu do rąk. Miał w tej chwili pewność, że może je kształtować, jak zechce. Rozpierała go potrzeba działania.", + "13745": "- Zwariowałeś? - ożywił się Puciatycki.", + "13746": "- Wcale nie. Mam tu poważne propozycje. - Ty?", + "13747": "- Żebyś wiedział. Doskonała posada. W każdej chwili mogę zostać szoferem w Prezydium Rady Ministrów.", + "13748": "Przy stoliku zaległa cisza. Przerwał ją dopiero śmiech Puciatyckiego:", + "13749": "- A, to świetnie! To ci się udało. Znakomity kawał. Teleżyński wzruszył ramionami:", + "13750": "Drozdowski spojrzał na niego z nie ukrywanym politowaniem: - Tak, tak, mecenasie. Trzeba to sobie wyraźnie powiedzieć. Po tej wojnie koniec z wszelkimi prawami. Za dużo widzieliśmy. Kuglarze i prestidigitatorzy zdemaskowali swoje sztuczki. Koniec szantażu.", + "13751": "Krajewski dalej przecierał szkła.", + "13752": "- I co w takim razie zostaje według pana? - Bardzo dużo, mecenasie. Życie zostaje.", + "13753": "- Zgadza się.", + "13754": "- Więc to stąd znajomość! A ten drugi? - Nie wiem. Nie znam go.", + "13755": "- To walmy.", + "13756": "- Poczekaj - zatrzymał go Szretter. - Ten drugi nie wiadomo co za jeden.", + "13757": "- A nas co to obchodzi? Jeżeli twój gość jest pewny?", + "13758": "- Pewny jest. Za dużo ma różnych spraw, żeby nie był pewny. - No więc?", + "13759": "- Ja? A może to wy idziecie nie tą drogą, którą należy?", + "13760": "- Nie, Janie - odparł Szczuka. - Partia idzie słuszną drogą. Możemy na niej popełniać te czy inne pomyłki, możemy robić błędy, ale kierunek naszej drogi jest słuszny. Mówisz o Święckich. I cóż z tego, że są? Owszem są. Jutro odpadną.", + "13761": "Kalicki znów dłuższą chwilę milczał.", + "13762": "Andrzej poczerwieniał. - Przypuszczam.", + "13763": "- A, przypuszcza pan!", + "13764": "Z sąsiedniego pokoju dobiegał wśród rozgwaru ogólnej rozmowy niski i ciepły śmiech Staniewiczowej. Waga sięgnął po papierosa.", + "13765": "- Znowu jednak odbiegamy od tematu. Jak długo Szczuka zabawi w Ostrowcu?", + "13766": "- Według naszych informacji, do środy. W środę rano ma wyjechać.", + "13767": "- Zostają zatem trzy dni. - Jeden.", + "13768": "- Mój Boże! - odpowiedziała cicho. - Chyba bez znaczenia. Lecz oczy jej, bardzo teraz rozszerzone i w niego wpatrzone, zdawały się mówić co innego.", + "13769": "- Rzeczywiście bez znaczenia? Nic nie dopowiedziała.", + "13770": "- Powiedz...", + "13771": "- Nie wiem! - szepnęła. - Obejmij mnie mocniej.", + "13772": "Uczynił to. Teraz było jej dobrze. To wszystko. Lekko rozchylonymi wargami całował jej wpółprzymknięte powieki.", + "13773": "- Czy pan major już w las? - zachłystywał się entuzjazmem szept sierżanta.", + "13774": "- Tak. Przeciw bandom UPA - odpowiedział z wysiłkiem Zygmunt.", + "13775": "- Panie majorze, nasza siatka jest odbudowana. Dowódca okręgu daje panu przeze mnie kontakt...", + "13776": "- Skąd wiecie o mnie? - spytał Zygmunt, jakby rozpaczliwie chciał zyskać na czasie.", + "13777": "W lewo. Ogląda się. Zygmunt biegnie drugim chodnikiem. \"Boże! Przecież mam na wierzchu stena!\" - olśniewa go myśl na widok Zygmuntowego bergmanna. Byle do rogu. W pewnej chwili słyszy za sobą szybki jazgot peema. Zmusił się do obejrzenia. Na rogu ulicy stoi żandarm. To nie Zygmunt. Zygmunt jest na lewym chodniku, teraz biegnie ku niemu przez jezdnię, na wprost. \"Co on robi? Po co?\"", + "13778": "Strzały milkną.", + "13779": "Kłócili się zażarcie od pół godziny.", + "13780": "- Przecież ciebie, idioto, kijem można zatłuc - wściekał się Olo i wyszedł trzasnąwszy drzwiami.", + "13781": "Jerzy został sam.", + "13782": "\"Gdzież ten kretyn poleciał? - przestraszył się jak dziecko pozostawione w ciemnym pokoju. - Dostanę rozstroju nerwowego, jak nie przestanę tego miętosić w głowie\" - kpił z siebie: Podszedł do okna.", + "13783": "- Jakiej?", + "13784": "- Żeby wyśledzić łobuza i dać mu w czapę... - wymówił nabożnym szeptem. - Nie? - skomentował z widoczną ulgą milczenie Jerzego. W każdym razie może pan poświadczyć, że robię, co mogę, i w w a s z y c h (szept) sferach...", + "13785": "Jerzy skinął nijako głową. Zaczął mu się ten Żaboklicki wydawać nieco dziwny.", + "13786": "- Posterunek - Leszek podjął słuchawkę.", + "13787": "- Samborski? - odpowiedział ktoś pytaniem.", + "13788": "Nim komendant zdał sobie sprawę z tego, co robi, bąknął podsłuchanym u swego zastępcy pytającym:", + "13789": "- No?", + "13790": "- To ja, Władek, dziś w nocy \"Akcja Katolicka\" będzie w Rudlu, rozumiesz?", + "13791": "- No?", + "13792": "- Odezwij się, do cholery... - głos w słuchawce zawibrował jakimś niepokojem.", + "13793": "Łanowski szybko zagadał konsternację. Jerzy, przejęty uwielbieniem dla starucha, którego książki szanował, podsunął się bliżej i zaczął - byle coś mówić - opowiadać o. Ahlgrimie, o tym, że przecież nawet sami Niemcy nie są tak \"jednoznaczni\" ideowo.", + "13794": "Gdy powiedział o karcie z jego pamiętnika, do rozmowy włączył się młody człowiek z blond aureolą nad głową:", + "13795": "- Gratuluję.", + "13796": "Nim Olo zdążył o cokolwiek zapytać, Budzisz wskoczył szybko - Zostaliście przedstawieni do K. W. Wy i ten ranny.", + "13797": "- Dziękuję w imieniu służby - mruknął jeszcze kapitan.", + "13798": "Olo stał z otwartymi ustami.", + "13799": "- I Ponury? - wyszeptał wreszcie zamiast zamierzonego: \"Za co?...\" Budzisz nerwowo skinął głową.", + "13800": "Bogoria był już na środku placyku. Sanitariuszki biegiem unosiły nosze. Te same sanitariuszki?\" - zastanowił się Olo.", + "13801": "Ze złością obserwował tyczkowatą postać Bogorii kiwającą się rytmicznie przy ramieniu pompy. Poderwał się ku niemu biegiem ze swoim wiadrem.", + "13802": "W drodze powrotnej musieli często odpoczywać. Bogoria miał czas wyłożyć swoją koncepcję.", + "13803": "- Dziad - odwraca twarz do zawstydzonej powtórnie obsługi. Celowniczy pokornie, jak podarunek, przyjmuje z jego ręki kolbę \"naprawionej\" broni. Pochyla się nad strzelnicą. Nagle ciska się do przodu, jakby chciał wyskoczyć przez okno. Wczepiony w worki, ściąga je na podłogę. Przez otwarte okno wwala się strumień żelaza. Olo stoi przyciśnięty do ściany, widzi, jak z drugiej strony turla się po podłodze Wołodyjowski.", + "13804": "- To jest Freta - wyjaśnia ktoś szybko, jakby chciał od tamtego oddalić niebezpieczne podejrzenia.", + "13805": "- Przecież ja tu mieszkam... Mieszkałem... - bąka cień. - Jeszcze przedwczoraj... Panowie, gdzie jest Freta? - pyta z naciskiem, jakby groził.", + "13806": "- On nie od Jana Bożego... - kwituje rzeczowy głos. Rozpacz tego człowieka wydaje się odbierać mu zdrowe przecież zmysły.", + "13807": "- Gdyby tylko co, od razu strzelać! - instruuje szeptem swoich ludzi. W łeb! - dodaje z pasją, bo oto okno znów gra światłem. Teraz po widocznym stąd suficie pokoju krążą jakieś ogromne cienie.", + "13808": "- Ale morsuje... - zastosował nowe pojęcie któryś z mniej rozgarniętych żandarmów.", + "13809": "- Na który punkt? - Zygmunt podchwycił intencję dowódcy. - U babci.", + "13810": "Kolumb drgnął. A więc jego nowe mieszkanie używane było również jako skrzynka Dywersji?", + "13811": "- Likwidujemy tam nasze sprawy, to będzie już ostatni przekaz na ten adres, więc możemy go trochę zdekonspirować - major patrzył na Zygmunta: - Może tam kogoś poślecie i jeśli paczka jest, od razu ją do mnie.", + "13812": "- Jak to? - jeszcze raz bąka Jerzy, ruchem głowy wskazując za okno. - Generalski wóz - chrypi Zygmunt biorąc Alinę pod rękę. Oszołomiony Jerzy rusza ku wyjściu.", + "13813": "- Zygmunt, oszalałeś? Zrobiłeś wóz? Przecież... - Nic się nie bój.", + "13814": "Opadli na szerokie siedzenia. Alina chwyciła Jerzego za rękę. Samochód ruszył bezszelestnie.", + "13815": "- Nie tędy - zawołał Jerzy widząc, że siedzący przy kierownicy Zygmunt rusza prosto.", + "13816": "\"Mówili, że trupi jad w kanałach powoduje ślepotę\" - pomyślał w pierwszej chwili. Ta jedna myśl w pustej, wyziębionej zmęczeniem głowie załomotała nowym bólem i strachem.", + "13817": "- Niteczko! - zawołał głośno, jakby nie miał jej stale tuż, jakby nie była jego siłą. Echo grzmotnęło z powrotem, głośne i ponure, jak w katakumbach. - Cicho, kurwa-że mać - przyniosło groźne od przodu.", + "13818": "- No i co? - dziewczyna spytała go szeptem, jakby konspiracyjnie pytała o rozkazy.", + "13819": "Wzruszył ramionami, uśmiechając się mimo woli. - Ja i tak wiem - odpowiedziała mrużąc oczy.", + "13820": "\"Jaka ładna\" - spostrzegł teraz dopiero, kiedy okoliczności zdjęły jakieś zawodowe piętno z jej uśmiechu. - Co wiesz?", + "13821": "- Załamałeś się nerwowo - osądził go na ulicy. - Wcale nie chodziło ci 0 oszczędność, chciałeś wiać. Teraz dokąd? - obrażonym tonem.", + "13822": "- Bierzemy hotel.", + "13823": "- Klamoty na razie zostawimy? - zatroszczył się o rzeczy zostawione w koszarach.", + "13824": "- Do jutra.", + "13825": "- Ale jak będzie z meldowaniem w hotelu? Na numerki jenieckie?", + "13826": "- Dały łaj, jakby miały dzika, i co? - Ano miały.", + "13827": "- Gdzie, gdzie, którędy poszedł z miotu? - gorączkują się myśliwi.", + "13828": "- A czemu miał pójść? Leży tam ano... - Ogórek wkładał do pochwy swój bagnet.", + "13829": "Tak więc, rzuciwszy zgorszone słowa: \"na dużym polowaniu\", Olo poczuł się nijako, że wspomina znów, z dziedzicowskimi fumami, dawne, przekreślone czasy.", + "13830": "Przechodził obojętnie wobec piękna istnych pejzaży z kamienia. Po godzinie wałęsania znaleźli się wśród wąskich uliczek starego miasta. Tutaj weszli do jakiejś małej restauracji.", + "13831": "Jerzy badawczym wzrokiem spojrzał na kartę. Nie znał francuskiego na tyle, by zorientować się w potrawach, nie znał też wyniku transakcji dokonanej przez Ola.", + "13832": "- Na co nas stać? - zapytał.", + "13833": "Ciało Gwieździka znaleziono przypadkiem. Natrafiły nań dzieci zbierające zioła dla starej Felakowej. Leżał pod ścianą spichrza, pod wybitym okienkiem, z którego zwisał sznur. Obok ciała rozdarty kulą worek, z otworu ciurkał strumyczek owsa. Zwilgotniał trochę przez noc, spęczniał. Gwieździk miał ten owies na twarzy, w otwartych ustach, na oczach. Palce wbite jak szpony w nasyconą zieleń trawy. Już stężał.", + "13834": "- Pani Marto, co robić? Kierownik z Regnowa polecił nauczycielkom promować każdego niezależnie od wyników. Jak? Oni powinni znaleźć się w specjalnych warunkach, bo ja wiem gdzie, w internatach i pod opieką lekarza? Im trzeba długiej, indywidualnej pomocy, rozmów, leczenia. To nie są normalne dzieci.", + "13835": "Reidernowa skrzywiła się, kiedy zapytała ją, czy we dworze znajduje się coś w rodzaju podręcznej apteczki. Nie wiedziała. Kłopotom zaradziła Gawlikowa. Wyciągnęła z przepastnej kieszeni fartucha kluczyk i zaprowadziła Martę do kredensu. Tam na ścianie wisiała przykurzona szafka.", + "13836": "- Od czasu, gdy pani Reidernowa objęła rządy, nikt tutaj nie zajrzy - zganiła porządki Gawlikowa.", + "13837": "- Wobec tego pański pobyt w Maleniu...", + "13838": "- Był nieodzowny. Nie mogę wprowadzać tu nowych ludzi. Przekonamy się. Jeśli jest, jak przypuszczam, Niemcy mocno się rozczarują. Już mnie tu nie zastaną i będą bardzo zdziwieni.", + "13839": "- Nie zostaje pan na noc? Borowski wyjechał, wróci najwcześniej jutro albo za dwa dni.", + "13840": "- Przemawia przez panią gniew. Proszę się uspokoić. Nic nie zmieniamy. Kiedy się coś tworzy od nowa, w praktyce pewne rzeczy wyglądają inaczej. Teoria nie da się ująć w sztywne ramy.", + "13841": "- Proszę wyjrzeć na podwórze. Gdzie jest fabryka? Nie będzie potrzebna. Wybudujecie nową, za co? Zostawiacie wszędzie zniszczenie, karczowisko. To się nazywa nienawiść, a nie odbudowa państwa.", + "13842": "- Dlaczego?", + "13843": "- Dlaczego, dlaczego. Za wiele pan chce... Przywykliście do zadawania pytań, do badań. Lubicie wyciągać z ludzi... Tym razem ja powiem: skończmy z tym.", + "13844": "- Czytałaś dzisiejsze Życie?", + "13845": "- Dlaczego pytasz? Nie czytałam.", + "13846": "- Jest nekrolog. Jakiś ksiądz Balcerzak. Staruszek, ponad dziewięćdziesiąt lat.", + "13847": "- No i co?", + "13848": "- Musi ci być bardzo ciężko - powiedziała Marta i położyła rękę na ramieniu Marysi.", + "13849": "Dziewczyna przerwała ścieranie kurzy, popatrzyła na rozmówczynię ciemnymi, prześlicznymi oczami, które przypominały dwa kasztany w otoczce pierzastych rzęs.", + "13850": "- Ja już tyle widziałam i przeszłam, proszę pani. Ludzie są, a potem ich nie ma. Trzeba żyć.", + "13851": "- A gdzie jest właściwie Hieronim i Sylwek?", + "13852": "- Pojechali ściągnąć kontyngenty od kułaków. Nie zazdroszczę im. Mogą przy okazji oberwać.", + "13853": "- Co to kułacy?", + "13854": "- Nie wie pani? Obecnie gospodarze. Jak choćby nasz sołtys. Mają po dwadzieścia i więcej hektarów. Który nie dostarczył zboża na przemiał, będzie odpowiadał.", + "13855": "- A, jeżeli pani się za nim wstawia... - puścił delikwenta, nie omieszkał jednak na ostatek kopnąć chłopaka w siedzenie. Mały podyrdał, nie oglądając się na wybawicielkę.", + "13856": "- To huncwot! Jak go jeszcze raz przyłapię, skórę będę darł! - dyszał utrudzony. - Cała rodzina nic nie warta, jeszcze plotki robią, ale przyjdzie czas, policzymy się. Kużden dostanie, co należne.", + "13857": "- Co takiego? - Irenka z plamami na policzkach szarpała ramię syna, szarpała klapy nie dopiętej kurtki. - Ty ośmielasz się nie tylko czytać, ale przynosić tutaj te rzeczy? Czyś pomyślał, czym to grozi tobie, mnie, ojcu? Żądam, abyś w tej chwili, natychmiast to zniszczył. Gdzie to masz?", + "13858": "- Mamusiu!", + "13859": "- Niepełny drugi miesiąc, więc jeszcze możesz się zastanowić - mówi Julia.", + "13860": "- Jeszcze masz kilka tygodni, usunąć możesz w czwartym, a nawet w piątym miesiącu - powtarza Marlena. - Tyle już miałam skrobanek. Gdybym urodziła te wszystkie bachory, to chyba zapełniłabym pół \"Adrii\".", + "13861": "Tańczysz, poruszasz zmieniającą się purpurą mulety, wykonujesz ruchy nie istniejącą szpadą, uderzasz, a każdy cios w tańcu jest celny.", + "13862": "A tobie - właściwie dlaczego? - wydawało się, że wszyscy patrzą wymownie na ciebie i za chwilę wskażą cię palcem.", + "13863": "- Potajemny związek dusz i ciał. \"Powiem ci w sekrecie, że oni są małżeństwem. Obowiązuje dyskrecja... Cicho sza\".", + "13864": "- Czy to tylko strach przed rodziną?", + "13865": "- A jeżeli to wstyd przed rodziną? Może wstydzi się mnie?", + "13866": "W południe bezwietrznego listopadowego dnia podjechała taksówką na ulicę Topiel, gdzie mieszkała stara akuszerka, masowo produkująca aniołki. Nazywano ją Wiedźmą, Babą Jagą, Morową Agatą, Pijanicą, a każdy, kto spojrzał w jej mętne, jasnoniebieskie, stale łzawiące oczy lub stanął obok krępego, zwalistego cielska i wciągnął nosem powietrze, nie miał wątpliwości, że określenia te były głęboko trafne, słuszne i celne.", + "13867": "Dotknęła cię ta ironia, niemal obraziła, chociaż Zygmunt wypowiedział te słowa spokojnym, pozornie obojętnym tonem.", + "13868": "- Witek walczy gdzieś pod Toruniem, nie mam od niego wiadomości.", + "13869": "- O ile dobrze wiem, to wielu naszych żołnierzy dostało się do niewoli.", + "13870": "Zmarszczyła brwi. Ogarnęła ją niepewność i rozgoryczenie. Nagle zatęskniła za Witkiem. Wydało ci się, że w oczach Zygmunta dostrzegłaś współczucie.", + "13871": "- A więc?", + "13872": "- Może w przyszłości pozna mnie pani z którymś z tych pięknych młodzieńców wyczekujących na panią po występach w \"Adrii\"? Ale to później. A teraz proponuję po prostu przyjaźń - wyciągnął dłoń - i pakt o nieagresji. Zgoda?", + "13873": "Twarz ojca wydawała się dziwnie zasępiona. On sam był rozgoryczony i wyglądał, jakby nie spał przez całą noc. Odniosłaś wrażenie, że chce matce coś powiedzieć, z czegoś się zwierzyć, wyrzucić z siebie dręczącą go, upiorną troskę.", + "13874": "Bał się mówić wprost, nie wiedział, jak to zrobić. Dopiero kiedy przed dworcem czekała na nas dorożka, a nie wytworny samochód, matka spojrzała na ojca ze zdziwieniem, a raczej przerażeniem.", + "13875": "Im głębszy zapadał zmrok, tym więcej buszowało tych złowieszczych cieni, grabiących, myszkujących, zagarniających co tylko dało się wynieść.", + "13876": "Nie zważali na żar, ogień i surowe wojenne prawa... Im więcej było nieszczęścia i rozpaczy, tym bardziej stawali się bezwzględni, bezczelni i pewni siebie. Każdy zbombardowany, okaleczony, nieszczęśliwy dom stawał się teraz ich celem.", + "13877": "Roześmieliśmy się obaj. Wstaliśmy. Znowu buldog - ze swoim szczekaniem. Maliński:", + "13878": "- Na miasto?", + "13879": "- Na miasto. - Podwieźć pana?", + "13880": "- Nie mogę w ten sposób nadużywać pańskiej uczynności. - Jadę w stronę Palazzo di Giustizia.", + "13881": "- A gdzie to jest?", + "13882": "- W pobliżu Watykanu. - Ja do biblioteki.", + "13883": "- Mogę zatem liczyć, że pan odda to pismo swemu ojcu? - A cóż innego mogę z nim zrobić?", + "13884": "- W takim razie poproszę o nie na chwilę. Winienem je opieczętować.", + "13885": "Podałem dokument. Ksiądz otwiera szufladę biurka, z której wydobywa pieczęć. Zapala świecę. Zaczyna rozgrzewać lak.", + "13886": "- Ordynariusz? - zapytałem. - To znaczy, że ksiądz nie jest z Rzymu?", + "13887": "- Nie - odrzekł. - Jestem w Rzymie tylko czasowo.", + "13888": "- Na studiach?", + "13889": "- O, nie. Studia już skończyłem. Mieszkam w San Sisto, niedaleko Orsino. Mam tam probostwo.", + "13890": "- Ale widzę, że tu, w Bibliotece, ksiądz nad czymś pracuje. Zasępił się.", + "13891": "- Uwierzy! Uwierzy! A ściślej mówiąc, już uwierzył. Rozmawiałem z nim wczoraj o tym.", + "13892": "- Wczoraj! - zdziwiłem się. - O której ?", + "13893": "- O której ? - teraz on z kolei zdziwił się tak szczegółowej indagacji. - O dwunastej czy o pierwszej. Mniej więcej w tych godzinach.", + "13894": "- W takim razie wszystko skończone! - zawołałem.", + "13895": "- Czy ojciec otrzymał mój ostatni list? - pytam głupio. - Nie! Od dwu tygodni nie mam od ciebie listu! Zaczynam wyjaśniać przerwę w korespondencji: Dobieram słowa ostrożnie, bo wiem, że chociaż trudności zostały przeżwyciężone, zdenerwowałby się nimi.", + "13896": "- Kręciliśmy się w miejscu. Nie odzywałem się więc, z dnia na dzień czekając, żeby przekazać konkretniejsze wiadomości. Skoro tylko się to okazało moż1iwe, natychmiast napisałem.", + "13897": "- Już wiem! Od jednego adwokata do pana dzwonili, a także z jednego biura w kurii.", + "13898": "Rozdzieram kopertę. W przedpokoju jest ciemno. Zapalam światło.", + "13899": "- Pana dawny pokój jest nie zamieszkany - powiada cameriera. - To ja tam zaniosę walizkę.", + "13900": "- Doskonale. Już idę!", + "13901": "Lęk ma większą szybkość niż myślenie. Zanim więc zdążyłem sobie uprzytomnić, że to nonsens, by do kurii telefonowano w wypadku jakiegoś nieszczęścia z ojcem, ogarnęła mnie pewność katastrofy. Machinalnie jednak przyciskałem słuchawkę do ucha, chociaż było mi już wszystko jedno.", + "13902": "- Zmarł wczorajszej nocy w Toruniu biskup Horzeliński. Chciałem się z tobą zaraz podzielić tą wiadomością.", + "13903": "- Wracam zaraz - powiedziałem.", + "13904": "- Słusznie! Porozmawiamy.", + "13905": "Powściągliwość Niekrasowa była łowcom bardzo na rękę. W innej sytuacji na pewno nawiązaliby z nim bliższą znajomość, ale na tej ryzykownej wyprawie woleli unikać osób podejrzanych dla policji. Agent Pawłow nieustannie wodził wzrokiem za kapitanem, pilnie nadstawiał ucha. Na polecenie Smugi, wierny Udadżalaka w dalszym ciągu śledził każdy krok agenta, toteż łowcy mogli się nie obawiać, że zostaną zaskoczeni.", + "13906": "- Rozumiem, rozumiem, ale jakoś jestem dzisiaj bardzo niespokojny - usprawiedliwiał się Tomek.", + "13907": "- Nie myśl o chunchuzach, może wcale nie przyjdą - pocieszył go marynarz.", + "13908": "- Dość czczej gadaniny! Bosmanie, wleź na drzewo i umocuj siatkę nad pochyłym konarem - rozkazał Smuga. - Urządź to tak, aby sieć spadła za jednym pociągnięciem sznura.", + "13909": "- Tak, tak, pamiętam, osobiście czytałem wasz raport przesłany tu wraz z papierami więźnia. Podkreśliliście czerwonym ołówkiem: Niebezpieczny, wzywać do meldowania co trzeci dzień.", + "13910": "- Dobrą ma pan pamięć - ostrożnie pochwalił Wilmowski. - Władze cenią to; jak widzę, słusznie należała się nagroda...", + "13911": "Urjadnik zadowolony, naraz okazał niepokój.", + "13912": "- Czy to miało być jakieś ważne przesłuchanie? - zagadnął.", + "13913": "Przez jakiś czas Fu Czau szeptem rozmawiał z ojcem. Ten potrząsał głową, co chwila zerkał na śpiących gości. W końcu Fu Czau zdjął z kołka na ścianie starą, powiązaną drutem strzelbę, nabił ją starannie i usiadł na progu w otwartych drzwiach fanzy. Ojciec zdmuchnął świece w latarniach, przykucnął za plecami syna.", + "13914": "- Dziękuję za tę informację - odpowiedział Wilmowski. - Łatwiej dojdziemy z nim do porozumienia.", + "13915": "- Ubijecie interes, nie pogardzi zarobkiem - mówił Kramer. - Nikt na Syberii nie odtrąca ręki podsuwającej państwowe papierki ze stemplem bankowym. To kraj wszelkich możliwości i... łapówek. Posmarujesz, pojedziesz!", + "13916": "Wilmowski zamilkł, a do rozmowy wtrącił się Smuga:", + "13917": "W godzinę później złożyli wizytę gubernatorowi. Ten przyjął ich w swoim prywatnym domu, w obecności trzech adiutantów. Wypytywał o przebieg łowów, życzył powodzenia oraz zapewnił, że sprawcy wczorajszego napadu będą ujęci lada chwila i zostaną przykładnie ukarani.", + "13918": "Łowcy w jak najlepszych humorach powrócili na \"Sungaszę'', było bowiem zupełnie widoczne, że policja, po nieudanej prowokacji, stara się pozorami uprzejmości zatuszować własną niezręczność.", + "13919": "- Może masz rację, przecież ukąszenie przez jadowitego węża zostało spowodowane przez czarownika. Trochę mi lepiej, gdy wiem, że to nie tylko z mojej winy wyprawa musiała zawrócić z drogi - wtrąciła Sally.", + "13920": "- Czarownicy rozpuszczali wieści, że zaklinamy dusze wojowników w martwe rajskie ptaki, aby móc je potem dręczyć - mówił Tomek. - Nawet podczas naszego pobytu na wyspie ci szarlatani judzili Bena Bena, aby przestali nam pomagać.", + "13921": "Obok klatek z dorosłymi ptakami krążyły dwa małe kazuary, grzebiąc w odpadkach w poszukiwaniu pożywienia.", + "13922": "Tomek zaledwie ujrzał małe, śmieszne ptaki, natychmiast odezwał się do Smugi:", + "13923": "- Proszę pana, może krajowcy zgodziliby się sprzedać nam te dwa młode kazuary. Chciałbym ofiarować je Sally. Podobno małe kazuary przyzwyczajają się łatwo do człowieka i chodzą za nim jak psiaki.", + "13924": "- Czy pan naprawdę sądzi, że Tommy jest zakochany? - filuternie podchwyciła Sally.", + "13925": "Tomek natychmiast pochylił się nad talerzem, by ukryć zmieszanie, a kapitan Nowicki ciągnął dalej:", + "13926": "- A jakże, ale nie tylko on jeden został ugodzony przez Amora. Spostrzegłem, że pan James Balmore często wpatruje się w księżyc i potem zamyślony wpisuje coś do notesu.", + "13927": "- Dwumasztowiec - dodał Tomek.", + "13928": "- Na pewno skrył się tutaj przed burzą, tak jak my - domyślała się Sally.", + "13929": "Nowicki trochę zły podniósł lunetę. Nie mógł sobie wybaczyć, że sam do tej pory nie zauważył statku zakotwiczonego w pobliżu wybrzeża. Za to obecnie ze zdwojoną uwagą przesunął okiem lunety po jego masztach, długo obserwował pokład.", + "13930": "- A ja zgłaszam się na drugiego świadka - dodał Smuga.", + "13931": "Nowicki zaraz podał Sally mniejszą obrączkę.", + "13932": "- Trochę za duża - mruknął. - Noś ją na środkowym palcu, bo zgubisz.", + "13933": "- Dobrze... - szepnęła Sally.", + "13934": "- Czy będziesz szanował Sally i nie opuścisz jej aż do śmierci? - zwrócił się Nowicki do Tomka.", + "13935": "- Przypuszczam, że to właśnie wojownicy Ku-ku-ku-ku napadli na nas po drodze - domyślił się Wilmowski.", + "13936": "- Ja również tak sądzę - potwierdził Smuga.", + "13937": "- Obyśmy jak najprędzej znaleźli się na wyspie - wtrącił Tomek. - Biedna Sally znów czuje się gorzej!", + "13938": "- Rzeka jest blisko - pocieszył go Smuga. - Niebawem wyruszymy. Kobiety już niosą dla nas prowiant!", + "13939": "- Ach, jakiż piękny ma kolega sygnet.", + "13940": "A wtedy bym powiedział:", + "13941": "- Cieszę się, że się koleżance podoba. To po ojcu.", + "13942": "- O, to ojciec kolegi musiał być?… - chciałaby mnie pewnie spytać.", + "13943": "- Niestety, nie żyje - powiedziałbym.", + "13944": "- Jakżeż mi przykro - rozczuliłaby się, bo któż by się nie rozczulił.", + "13945": "- Może jeszcze wróci - powiedział z nadzieją, jakby chcąc oddalić wiszącą w powietrzu kłótnię z wujkiem Władkiem. - Po latach nieraz psy wracają.", + "13946": "- Muszę znaleźć tego sukinsyna, co mu oko wybił - złagodniał i wujek Władek. - Mógł o to oko nie wrócić, że się dotąd nie pomściło. Teraz, po wojnie, będzie łatwiej, zaczną wywlekać różnych zdrajców i inną gangrenę.", + "13947": "- I stoi - zasapanym głosem westchnął któryś.", + "13948": "Z wysiłkiem otworzyłem oczy.", + "13949": "- O, i patrzy - któryś się nawet ucieszył. - E, dobry już jest.", + "13950": "Pójdzie.", + "13951": "- Chłopaki, może by go jednak odprowadzić do domu?", + "13952": "- E, pójdzie. Wyjdziemy na dwór, złapie świeżego powietrza i pójdzie.", + "13953": "Co, Piotrek, pójdziesz, prawda?", + "13954": "Rozłożywszy talerze, przystępuje babka do dzielenia koguta, z powagą i namysłem, jakie przystoją sprawiedliwości. Temu udo, temu drugie udo, temu pół piersi, temu drugie pół, tam kuper, tu skrzydełko, drugie skrzydełko, szyja, za mało tych skrzydełek, za mało tych ud, więc tu coś ujmie, tam dołoży, przełoży, uszczknie, zamieni, doda, przepołowi, medytując, że taki wielki wydawał się ten kogut, taki wielki, póki chodził po obejściu, a nie ma czym dzielić.", + "13955": "- Matko Święta, a przecież Zygmunta czapka w pokoju wisi!", + "13956": "I pobiegła do pokoju, gdzie ta czapka wisiała na gwoździu nad łóżkiem, a wróciwszy z nią, otworzyła drzwiczki do paleniska i zaczęła tę czapkę wpychać w ogień. Ale czy to ręce tak się jej trzęsły, czy daszek okazał się za sztywny, za szeroki, w każdym razie czapka nie chciała się dać wepchnąć.", + "13957": "- Jak nie na tej? - zaperzył się Szmul. - Powiedzieli, jak bożnica.", + "13958": "Ty mi się każesz Pana Boga iść spytać, a ty nie widzisz, gdzie bożnica.", + "13959": "Ty przejrzyj na oczy. Ty patrz, co ty widzisz. Nie na tej. A na której?", + "13960": "Zbłądziliśmy. Już my więcej nie będziemy błądzić.", + "13961": "Dziadek zatrzymał jednak konie i powiedział:", + "13962": "- Zamiast kłócić się, to idźcie się gdzieś spytać.", + "13963": "Szmul niechętnie zaczął schodzić z wozu.", + "13964": "- O, tu ci specjalnie ten chwast zostawiłam i ominąłeś. I tu. I tu. E, z takim twoim plewieniem. Zostawisz chwaścik, a jutro, pojutrze wyrośnie ożóg. Nie nauczysz się plewić, to niczego się porządnie nie nauczysz.", + "13965": "Znów się pochyliła, głośnymi kląsknięciami obmacując ścieżkę. Szła już prawie na bałyku, a od kląsknięć jej dłoni aż się echo hen, w ciemności, rozlegało.", + "13966": "Ale i wujkowi Władkowi żal się nagle tej czapki zrobiło:", + "13967": "- Szkoda takiej czapki. Po wojnie byłaby jak znalazł.", + "13968": "- Co po wojnie!? - Przypierając czapkę drzwiczkami, matka aż się poderwała z kucek. - Po wojnie będzie nosiło się cywilne. Dosyć już tych wojen!", + "13969": "- To by się oderwało gwiazdki i byłaby cywilna - powiedział wujek Władek.", + "13970": "- Nie pal mi tej czapki - powiedział ojciec, patrząc jak się matka z nią szamocze, trochę z żalem, lecz spokojnie, nie przerywając nawet mieszania kaszy.", + "13971": "- Wolę cię mieć żywego niż oficera - wybuchnęła matka. - Zresztą oficerem już i tak nie będziesz.", + "13972": "- Tak tylko dłoń po niej zsuwam - powiedziałem. I coś ścisnęło mnie w piersiach od tych jego słów. - Ale wyślizgana. Ileż to rąk musiało po niej przejść. A przecież niewiele mieszkało ludzi na Rybitwach. Można by sobie wyobrazić taki łańcuch rąk, sunący po tej poręczy, gdzieś tam między nimi i moje, twoich dziadków, panien Ponckich.", + "13973": "- Mama, widziałem Kuferbluma!", + "13974": "- Co ty, dziecko, Kuferblum, a skąd?", + "13975": "- Widziałem, mama.", + "13976": "- E, zdawało ci się. Nie chodź mi tam więcej. Broń cię, Panie Boże.", + "13977": "- Był w mycce na głowie, w chałacie i miał długą białą brodę.", + "13978": "Któryś nawet mi pod nogi splunął:", + "13979": "- Nagła krew, buta zgubić. O, bym zlał, bym zlał.", + "13980": "Inny aż zakipiał:", + "13981": "- Surowym rzemieniem bym zlał. I po gołym tyłku. Ażby krew sikała.", + "13982": "A któremuś oczy wyszły na wierzch, twarz spurpurowiała i wycharczał:", + "13983": "- A może podać kieliszki?", + "13984": "- Nie, szklanki - powiedział.", + "13985": "Postawiła więc dwie szklanki, jedną przed nim, drugą przede mną.", + "13986": "- Tylko synowi niech pan dużo nie leje. Jeszcze po tych egzaminach.", + "13987": "O, jaki to wymizerowany. Nie zje tam jak trzeba. Nie wyśpi się.", + "13988": "- Szlag by go jasny trafił! - Wracał ten, który poszedł do kierowcy.", + "13989": "- No, i co? - ktoś z trwogą zapytał.", + "13990": "- A co, będzie zepsuty.", + "13991": "- Ale przecież jedziemy, to moglibyśmy już dojechać.", + "13992": "Nadstawiłem uszu, bo i mnie zaczął się udzielać niepokój ludzi.", + "13993": "- Mógłby wolniej jechać, aby tylko dojechać. W zeszłym tygodniu tak.", + "13994": "- Nie widać ich, cholerów, dał Bóg. Odjechali.", + "13995": "- Chcieliście przecież, żeby odjechali - powiedział dziadek.", + "13996": "- Co miałem nie chcieć. Ale nie tak daleko.", + "13997": "- Tata siądzie - rzuciła Sulka. - Wóz się chybnie i zlecą.", + "13998": "Usiadł, znów zdjął czapkę i znów się podrapał.", + "13999": "I tak szamocząc się od brzegu do brzegu drogi, znaleźliśmy się znów przy starcu siedzącym na ławeczce, w słońcu, z psem wygrzewającym się u jego nóg. Może byśmy go minęli, tak nas ta figura gdzieś ukryta przed nami pośród chałup, płotów, ogródków, drzew, krzaków zmamiła, lecz nagle jakby spod ziemi doszedł nas jego martwy głos:", + "14000": "- Nie mówiłem, że szukacie czegoś?", + "14001": "- Różnie - odparł, jakby strzepnął coś z siebie.", + "14002": "- Jak to? - zdziwiła się matka.", + "14003": "- Gdzie przed nocą przybiję. Raz na tym, raz na tamtym.", + "14004": "- Ale dom gdzie pan ma?", + "14005": "- Mówię, raz na tym, raz na tamtym brzegu.", + "14006": "Za to w zwykły dzień tygodnia nie przeszło się przez wieś, żeby się nie natknąć na Hankego, jak z tym aparatem na piersiach, nieraz od samego rana, łowił ludzi niczym diabeł dusze i pstrykał. Pstryk. Pstryk. Czy to taką służbę ma, czy taką mściwość? Bo nikomu nie darował, młodym, starym, chłopom, babom, dzieciom.", + "14007": "Blady strach na wieś padał, kiedy Hanke pojawiał się z tym aparatem.", + "14008": "Gospodarzę, można powiedzieć.", + "14009": "- Więc krótko i węzłowato - nie.", + "14010": "- Nie. Na razie nie. A robotę dawaj, jaką tylko masz. Podołamy. Już teraz wielu rzeczom podołamy.", + "14011": "W rozmowie tej była jednak część nie dopowiedziana. Stacho siedzi nad \"Małym Rocznikiem Statystycznym\" z trzydziestego szóstego roku i nie może zmusić się do szukania potrzebnych danych w kolumnach drobniutkich cyferek.", + "14012": "Konwojent, delegowany przez fabrykę, został już obrobiony. Chodziło teraz o to, aby dopilnować uczciwego załatwienia interesu.", + "14013": "- Najpierw weźmiecie wózek i z Mietkiem od dozorcy zawieziecie puste beczki po melasie do tego składu węgla. Beczki trzeba zabrać od Koralowej z Kercelaka, wiesz gdzie? No, to wszystko.", + "14014": "Rób - dostaniesz dwie setki.", + "14015": "Młodzieniec skrzywił się.", + "14016": "Jurek milczał.", + "14017": "- Mam ci coś prawdziwego powiedzieć? Nie daj się z tego kantu uderzyć. Szkoda byłoby, boś chłopak łebski i przydałbyś się nam.", + "14018": "- Komu - nam?", + "14019": "- Jurek! Do roboty! Deski nosić! - Majster podkreślił - \"deski nosić\", aby chłopak nie wyobrażał sobie, że jest wielkim rzemieślnikiem.", + "14020": "Oto Jacek ukradł pistolet i nie chcą go nawet dać do ręki \"Jeannotowi\". Powiadają: \"Przeszkoliliśmy się w rozbieraniu, czyszczeniu i celowaniu, daliśmy na dzielnicę - niech inni się szkolą. Jeśli będzie akcja - broń znajdzie się\". Zatracą, zatracą na pewno. A jemu nie wierzą.", + "14021": "Zastanawiał się chwilę i lojalnie przyznał: - Mają rację.", + "14022": "- Niech pan zrozumie, nie zdołałem załatwić formalności, jestem Niemcem oczywiście...", + "14023": "Komendant machnął dłonią.", + "14024": "- Na swoją własną odpowiedzialność pan wejdzie do miasta.", + "14025": "Ja nic o tym nie wiem. Radzę iść środkiem ulicy i podnosić ręce na każde wezwanie. Pański dom leży w rejonie nie opanowanym przez bandytów. Heil Hitler.", + "14026": "- Heil Hitler.", + "14027": "- Jacuś, daj spokój - poprosił Stacho. - Daj, bracie miły, spokój, bo zaczynasz gadać na okrągło i do niczego już nie dojdziesz. Narobiliście mi mętliku w głowie.", + "14028": "Każda z jego myśli zakończona była teraz znakiem zapytania.", + "14029": "Najgorsze było to, że wyczuwał, iż nie są wyprane z sensu apele Jurka, żeby nie upraszczać, a w gadaninie Jacka tkwią również ziarna prawdy.", + "14030": "- Broń będzie. Jeszcze nie wiem dokładnie, gdzie chowają.", + "14031": "Ale we wtorek przyniosę do Jurka. -- To powiedział nagle Jacek Szermentowski, a wszyscy zamilkli. Twarz Jacka nie wyrażała żadnych uczuć - ani dumy, ani troski. Komunikował wieść po swojemu, wadliwie akcentując słowa.", + "14032": "- Jak to? - \"Jeannot\" łyknął ślinę i z półotwartymi ustami gapił się w drewniane oblicze Jacka. - Ty? Jak?", + "14033": "- A co mam zobaczyć?", + "14034": "- A weź teraz włosy strzepnij na czoło... jak grzywkę czy grzywę... o tak, jeszcze mocniej. No i co?", + "14035": "- A co ma być?", + "14036": "- Zrób wesołą minę.", + "14037": "- Zrobiłem.", + "14038": "- A teraz smutną.", + "14039": "- No zrobiłem.", + "14040": "- Boże Panie Święty... - jęknięcie. Mruk jęknął.", + "14041": "- Co się stało, Mruk? - Profesor.", + "14042": "- Uklęknijcie ze mną... - Mruk.", + "14043": "- Dlaczego?", + "14044": "- Pomodlimy się...", + "14045": "- Co się stało, Mruk?", + "14046": "- Uklęknijcie... Ja klękam, uklęknijcie ze mną...", + "14047": "- Dlaczego, Mruk?!", + "14048": "- Wy Polacy, chcę pomodlić się razem - Mruk. - Ostatnia wasza dla mnie przysługa. Uklęknijcie... Pomódlcie się ze mną.", + "14049": "- Ale co się stało, Mruk?", + "14050": "- Wiem, trzeba będzie zaiwaniać... Ale tysiąc tygodniowo, brat! Gdzież ja tyle zarobię.", + "14051": "- Spać, zjeść, robota, spać, zjeść, robota... Na okrągło. Siedem dni w tygodniu. A jakby tydzień miał osiem, to osiem...", + "14052": "Stuknięcie drzwi. Wyszedł z łazienki.", + "14053": "- Rok ma ile tygodni? - Pank.", + "14054": "- Pięćdziesiąt i dwa - Nowy.", + "14055": "- Cholera... - Brzdąknięcie. - Tyle nie wytrzymam. Ale pół?", + "14056": "- Oj, niech pani nie przypomina. Tak samo wydawało mi się, że znam angielski. Pobyłem tu i wstydzę się odezwać.", + "14057": "- A ja się uczę. Jedna z moich kobiet kupiła samouczek dla sprzątających. To trochę spisałam i wkuwam. A czemu wy mówicie na Ignaca: Potejto?", + "14058": "- Potejto, po polsku ziemniak.", + "14059": "- Aha... - Pauza. - A gdzie wy garnki trzymacie?", + "14060": "- Wybaczy pan, Profesorze... - Lojer. - Ale od tych dyskusji z panem... noga mnie rozbolała... i pójdę się położyć. Które łóżko było Panka?", + "14061": "- Pokażę... - Potejto.", + "14062": "Szmer kotary - dużo kroków - drzwi.", + "14063": "- To drugie... - Potejto. - Pierwsze, jak pan widzi, zajęte.", + "14064": "- Dzień dobry... - Głos Lojera.", + "14065": "W roku 1953, pragnąc rozwinąć szerszą działalność społeczną, założyłem w O. Spółdzielnię Transportową i udało mi się zrzeszyć prawie wszystkich wozaków miejscowych i z okolicy, do tej pory działających luzem.", + "14066": "W uznaniu moich osiągnięć społecznych i organizacyjnych zostałem w roku 1954 za zgodą Komitetu Wojewódzkiego PZPR mianowany dyrektorem Zakładu Wytwórczości Płyt Trzcinowych i Domków Jednorodzinnych w Wilkasach.", + "14067": "Przez trzy dni samolot wraz z pasażerami przebywał na lotnisku w Seulu, gdzie trwały pertraktacje pomiędzy władzami południowokoreańskimi a porywaczami. Ostatecznie porywacze zwolnili pasażerów w zamian za japońskiego wiceministra transportu Yaramurę, z którym, odlecieli do Phenianu. Władze KRL-D zwróciły samolot, załogę i wiceministra.", + "14068": "- Na Bliskim Wschodzie toczyły się walki powietrzne nad deltą Nilu oraz lądowo-powietrzne na froncie izraelsko-syryjskim.", + "14069": "Dzisiaj od rana duszno i parno, ale krótka burza dopiero po popołudniu. Jurek Skolimowski kręci w Monachium nowy film dla producenta belgijskiego.", + "14070": "Niepokój, co znajdę we fragmentach opublikowanych w swoim czasie w \"Twórczości\", od tego czasu, więc od trzech i pół lat, nie zaglądałem do nich i nie pamiętam dokładnie tekstu. Także niepokój, żebym znów nie popadł w nastrój zniechęcenia.", + "14071": "Immonen, w czarnych dżinsach welwetowych i w zgniłozielonym golfie, nie zdążył jeszcze zrzucić kożucha.", + "14072": "Dość przestronny salon, przylegający do sypialni, przypominał wnętrze kwiaciarni, tak gęsto go wypełniały wielkie kosze oraz liczne wazony z kwiatami ciętymi.", + "14073": "Halina Ferens przeszła do sypialni, lecz po chwili, już bez futra, stanęła we drzwiach.", + "14074": "Suche trawy łamią się pod racicami twoich baranów, owiec i kóz.", + "14075": "Zamiera łono ziemi.", + "14076": "Wyschły źródła.", + "14077": "0, ojczulku! wielkie nieszczęście, zagłada straszliwa zagląda nam w oczy.", + "14078": "Słyszysz żałosne skargi głodnych i złaknionych zwierząt? Prawie wszystkie znam na pamięć, od kiedy moja pamięć sięga.", + "14079": "- Dobrze! - mówi szybko. - Soit! Karetkę wezwaliśmy do inżyniera Karola Żegoty, a osoba w przezroczystej koszulce jest jego siostrą.", + "14080": "Przyglądam się ich nieszczęściu od lat.", + "14081": "Inżynier mimo troskliwej siostrzanej opieki znów usiłował popełnić samobójstwo.", + "14082": "Tym razem zażył środki nasenne. Rozumie pan? Jeszcze raz! W istocie zabija bar dziej ją niż siebie.", + "14083": "Odmawia zaproszenia do siatkówki, do bridża, nawet do kąpieli.", + "14084": "Marznie, chowa się pod pledy i froty, kiedy zaś po niedługiej rześkiej kąpieli wracamy do niego, Małgorzata chwyta mnie za ramię, prosi szeptem: niech śpi, zostawmy go w spokoju.", + "14085": "Twardowski usnął twarzą ku niebu.", + "14086": "Nie budzi go huk przejeżdżającego pociągu ani blask słońca, kiedy odpływa kolejny obłok.", + "14087": "Nie masz dla mnie czasu jak ojciec.", + "14088": "Ulegasz milczącym smutkom, jak Kuba.", + "14089": "Umiesz zabawić się niczym stary Tw ardowski.", + "14090": "Bywasz powściągliwy i ofiarny jak Madejów Kuba.", + "14091": "Bawią Cię moje zalety, jak bawiły ojca.", + "14092": "Wobec moich wad jesteś pobłażliwy jak Kuba.", + "14093": "Kiedy wypłynęliście z tamtą lodowatą dziwką w morze, nagle znalazłem się nad brzegiem Dunajca.", + "14094": "Od strony plaży ostry gwizdek.", + "14095": "Dla nas ten sygnał? Tak.", + "14096": "Widzę dwie sylwetki - biało odziany ratownik i letni drelich milicyjny.", + "14097": "Wzywają do powrotu.", + "14098": "- Będzie mandat! - stwierdzam. - Ale płacicie wy.", + "14099": "Daliście zły przykład, sprowokowaliście do grzechu! Przekroczyliśmy granicę bezpieczeństwa.", + "14100": "Płyniemy z powrotem w równym tempie, trochę na popis.", + "14101": "Milicjant i ratownik zaczynają od powrzaskiwań i epitetów.", + "14102": "Była to też swoista samoobrona przed nimi, przed sobą. Czasem niemal bolesna.", + "14103": "Obecnie zaś tzw. względy i urzędy - czyli list z Ministerstwa, zaproszenie od Mairrou - nakazują jak najszybciej przerwać nasz \"urlop zdrowotny\".", + "14104": "Powinienem zobaczyć się z Twardowskim już dzisiaj, a fakt ten złości mnie z tej prostej przyczyny, że mnie cieszy.", + "14105": "Psy darły jamy, ziemia sypała się za ogonami.", + "14106": "Szumiała rzeczka, prychały konie i czasu nie było końca.", + "14107": "Daleko, dal eko szły słupy telegraficzne - coraz mniejsze i mniejsze, i coraz mniejsze jaskółki siedzące na drutach.", + "14108": "Kiedy Dudi silił się, żeby nadążać za Misiem Kundą i nie upaść ze zmęczenia, cienie na podłodze dwoiły się, a krok zaplatał.", + "14109": "Ciekawa rzecz - dodał ksiądz - jakie piękne ma oczy. Chodź zobaczyć.", + "14110": "I Wasicińska, wytarłszy ręce o zapaskę, ukroiła pajdę gęstego chleba, wyszła za księdzem do sieni, spojrzała: - Całkiem wróbelek - zaśmiała się. - Prawda? - Ksiądz podał chleb zmarzniętemu garbuskowi.", + "14111": "Ten poprawił węzełek pod lewą pachą, zdusił garściami kromkę i łapczywie jak pies począł rwać i łykać.", + "14112": "Każdy upływający dzień przejmował go strachem.", + "14113": "Budziła się w nim trwoga przemijania.", + "14114": "Może jeszcze nie wobec życia, a tylko wobec dzieciństwa.", + "14115": "W końcu to na jedno wychodzi.", + "14116": "Za krańcami dzieciństwa kryła się nicość.", + "14117": "Dużo później zrozumiał, że ojcu ani przez chwilę nie przyszło poważnie do głowy, by martwić się o to, iż on, Henryk, nie będzie niczym w życiu.", + "14118": "To, że ją spotka, było sprawą oczywistą.", + "14119": "Nie myślał też o tym, co zrobi, gdy ją zobaczy, nie zastanawiał się, czy podejdzie, czy przemówi.", + "14120": "To wszystko było nieważne, ważna była dziewczyna.", + "14121": "Z bramy wychodziły pensjonarki.", + "14122": "Niosły teczki, rozprawiały ze sobą hałaśliwie, miały na głowach przekrzywione berety, pod ich nogami skrzypiał śnieg.", + "14123": "Henryk stanął przy budce z wodą sodową.", + "14124": "Zaległa pełna niepewności cisza.", + "14125": "Ktoś zaśmiał się hałaśliwie, urwał.", + "14126": "- Jest uzbrojony po zęby.", + "14127": "Ma w kieszeniach granaty, a u pasa pod kurtką po dwa pistolety z każdej strony. A w ogrodzie jego koń a na koniu - karabin maszynowy.", + "14128": "- Mówiłeś, duszko, że kuzyni... - bąknął profesor.", + "14129": "- A teraz mówię, że bandyci.", + "14130": "Półtorej doby wcześniej, rano: ich wzmożone, choć taktownie powściągliwe perswazje.", + "14131": "Ich dobra wola: oni dwaj i warszawa Smoka powiozą mnie, owszem, z bazy noclegowej w miasteczku w kierunku tego Nie-Wiadomo-Gdzie - i już ja sam zobaczę, sam się przekonam, że \"warszawą\" takiej dziczy, takiego odludzia nie przebijesz i że rozmyte, zamulone świeżą ulewą bezdroża narzucają jedno jedyne przystojne rozwiązanie: rezygnację.", + "14132": "- Na co czekacie? - krzyknął. - Jazda! Za pięć minut piłka ma być z powrotem!", + "14133": "Joniec i Miksa spojrzeli po sobie, obcierając oczy. - Już... Włazić natychmiast i nie wracać bez piłki. Chłopcy wahali się. Czarny, wilgotny otwór jamy przerażał ich.", + "14134": "- Już! Tchórze! - pchnął ich Gola.", + "14135": "- Daj spokój - wtrącił się Batura. - Bez lamp i tak nic nie znajdą.", + "14136": "Karlik oddychał ciężko. Przymknął oczy i szarpał róg koca. Powiedzieć im?! Zbyt drogo zapłacił za odkrycie tej tajemnicy, żeby owoce tego miał zbierać kto inny. I to kto? Batura! Ten pyszałek Batura.", + "14137": "Nie, sami muszą doprowadzić tę akcję do końca. Zresztą Batura mógłby popsuć. Tak, na pewno popsułby.", + "14138": "- Nie mogę ci powiedzieć - zachrypiał. Batura zerwał się z łóżka.", + "14139": "Wizytator pokręcił surowo głową.", + "14140": "Zajączkowski urywanym ze zdenerwowania głosem opowiedział o trudnych warunkach pracy, o wypadku Sądeja, o nieprzybyciu nowej siły.", + "14141": "Tymczasem do sieni wsadził głowę Kropa i dzwonił natarczywie.", + "14142": "Wizytator przeprosił kierownika i udał się z powrotem do klasy szóstej.", + "14143": "- Dla pewności posypmy z wierzchu ziemią, wtedy nie zauważy - powiedział Karlik.", + "14144": "Pomysł przyjęto z uznaniem. Nawapnioną powierzchnię \"ocukrzyli\" pyłem zdrapanym ze zniszczonej polepy chałupy (s. 313).", + "14145": "- Ale zasadzka! - krzyknął uradowany Wiktor. - Jak ciocię kocham, nic nie widać. Wdepnie jak złoto!", + "14146": "- I jeszcze odciski stopy weźmiemy - przypomniał Karlik.", + "14147": "Ale to zaraz przeszło. Tylko krew pulsowała mu w skroniach i serce waliło jak młot. Zacisnął zęby.", + "14148": "- Kryza, właź! - szepnął i podsadził chłopca, który, choć drżał jak osika, posłusznie wdrapał się do niecki.", + "14149": "Batura wciągnął się na rękach za nim. Związane ciała poruszyły się słabo. Zobaczył spieczone gorączką, z trudem chwytające powietrze usta i półprzytomne, błyszczące, przymrużone od światła oczy.", + "14150": "- Cii... bo chłopak zgłupieje do szczętu. Nie widzicie, jak się patrzy? Dziecko się zrobiło nerwowe po tych przejściach. Trza mu spokoju. Idźcie już z Bogiem, sąsiedzi kochani. Bóg zapłać za odwiedziny. Jeszcze ma sierota opiekunów - odgradzał ludzi od Wiktora, odpychając ich pomału, ale stanowczo ku drzwiom.", + "14151": "- To Malinowski cię kablem okładał! Potwór! - krzyknął jeszcze od progu podniecony Skórka (s. 140).", + "14152": "- Proszę pana, a pan jakiego przedmiotu będzie nas uczył?", + "14153": "- Ja? - zdziwił się Nowy. - Żadnego.", + "14154": "- To pan będzie tylko drużynę prowadził? - Drużynę? Co wam wpadło do głowy?", + "14155": "Chłopcy patrzyli po sobie trochę z ulgą, a trochę z niepokojem.", + "14156": "- To panu w Komitecie nic nie mówili? - wykrztusił Batura:", + "14157": "- Przez okno! - krzyknął Gola.", + "14158": "Cisnął zawinięty drut pod łóżko i schwyciwszy znalezione przewody rzucił się do okna. Wiktor szarpnął zasuwkę. Chwilę później biegli już przez ogród.", + "14159": "- Stój, matka! - syknął Wiktor.", + "14160": "Rzeczywiście Stopina rozwieszała w ogrodzie bieliznę. Odwrót był przecięty. Cofnęli się z powrotem pod okno, gdzie krzaki gęstego bzu dawały im schronienie.", + "14161": "Batura przygryzł wargi.", + "14162": "- Mam pilną sprawę, muszę się z nim koniecznie widzieć. Żałował, że to powiedział. Osuch przeszył go nieprzyjemnym, badawczym spojrzeniem.", + "14163": "- Idź! Idź do domu, kowaliku! - zachrypiał. - Nic tu po tobie, ty dla naszego Wicia nie kolega! No, idź (s. 143)!", + "14164": "Batura poczerwieniał z upokorzenia i gniewu. Wykręcił się na pięcie i wybiegł na dwór z rozpaloną głową.", + "14165": "- Może to nie jest czapka Stopy? - powiedział (s. 113).", + "14166": "Zajączkowski w milczeniu pokazał na daszek, gdzie wyskrobane były jakieś znaki. Stelmach przesunął okulary na czoło i, wodząc nosem po daszku, odczytał na głos:", + "14167": "- Wiktor Stopa - CWKS Warszawa.", + "14168": "- I to wszystko, co pan odnalazł? - zapytał Stelmach. - Wszystko.", + "14169": "- Co? - zdumiał się. - Odpisujesz rachunki? Przecież dzisiaj nie będzie lekcji arytmetyki. - Spodziewał się raczej wszystkiego niż zadania o szynce.", + "14170": "Joniec milczał zawstydzony. Czuł na sobie ciężkie spojrzenia całej klasy.", + "14171": "- No, powiedz, po co odpisywałeś to zadanie? - nalegał kierownik, ale na próżno. Joniec milczał jak grób.", + "14172": "Kierownik spojrzał na niego zaskoczony.", + "14173": "- To pan nam powiedz, co pan robił do tej pory w klasie. Sądej zdziwił się.", + "14174": "- Jak to \"co\"?... Uczyłem. Nauczyciele wymienili spojrzenia.", + "14175": "- A... a co się stało? - zapytał Sądej.", + "14176": "- Nic... nic... ma pan zdrowe nerwy, kolego... - Nie rozumiem.", + "14177": "- Zaraz... Koledzy pozwolą na górę.", + "14178": "ONA - Fatalna sytuacja.", + "14179": "WIDMO - Za pozwoleniem, ja bym wolał z panią teraz o czym innym. Ja w sprawie teścia.", + "14180": "ONA - Pan jest cudowny!", + "14181": "WIDMO - Ja?", + "14182": "ONA - Po prostu nadzwyczajny!", + "14183": "WIDMO - Czemu pani tak sądzi?", + "14184": "ONA - Bo pan jest taki inny...", + "14185": "WIDMO - No tak, to prawda.", + "14186": "ONA - Uduchowiony...", + "14187": "WIDMO - Nie da się zaprzeczyć.", + "14188": "KAPITAN SAPERÓW - A może nie było żadnej łyżeczki, co?", + "14189": "JA - Była, była. (znajduje łyżeczkę) O, jest! He he, ja wiedziałem, że pan kapitan tylko żartuje.", + "14190": "KAPITAN SAPERÓW (chowa pistolet) - No, tym razem się panu udało. Ale na przyszłość radzę się nie wtrącać.", + "14191": "JA - Ja już nigdy nie będę, nigdy, daję słowo! Czy mogę odejść?", + "14192": "JÓZIO - Czy mam garb na plecach albo długą szyję?", + "14193": "BARBAR - Kto cię tam wie. Może nie masz, ale może i masz. Jeżeli masz, to znaczy że ukrywasz, bo nic nie widać. Czyli oszukujesz prawowitą władzę. Jeżeli nie masz, to byś na pewno ukrywał, gdybyś miał. Tak czy inaczej, jesteś winien, bo dzisiaj każdy albo oszukuje, albo chciałby oszukać. Na wszelki wypadek weźmiemy cię za wielbłąda.", + "14194": "WIDMO - Co nieco widziałem!", + "14195": "TATO - Pozory mogą mylić...", + "14196": "WIDMO - Ładny mi duch czasu, ty stary krętaczu! Młodsza jest od ciebie co najmniej ze trzy razy!", + "14197": "TATO - Chwila słabości...", + "14198": "WIDMO - Oszuście!", + "14199": "TATO - Przelotny romans...", + "14200": "WIDMO - Łgarzu!", + "14201": "TATO - Ja się zapomniałem!", + "14202": "WIDMO - A ja cię widziałem przed nią na kolanach.", + "14203": "TATO - Tak się złożyło...", + "14204": "WIDMO - Słyszałem przysięgi!", + "14205": "TATO - No, coś tam było.", + "14206": "WIDMO - Nie \"coś\". Namiętność.", + "14207": "TATO - Nie przesadzajmy.", + "14208": "WIDMO - Ja mam dowody.", + "14209": "TATO - Na przykład jakie?", + "14210": "WIDMO - Ot, choćby taki moment: stoję na balkonie, a ty na dole, zwrócony ku mnie. Skinąłem ręką i to wystarczyło, żebyś krzyczał ze szczęścia. Byłeś gotów zginąć na moje skinienie.", + "14211": "TATO - I wódz w to wierzy?", + "14212": "SKRZYPEK - Nie, mamo, nie trzeba. Niech śpiewa. (słychać kłótnię dwóch kobiet. Najpierw podniesiony głos Matki, potem krótka odpowiedź, zaraz zagłuszona wzburzoną, nieprzerwaną wymową Matki) Za późno.", + "14213": "Kłótnia trwa. Nie można odróżnić słów, ale charakter kłótni jest wyraźny. Ostatni, gwałtowny okrzyk Matki i na zakończenie trzaśnięcie zamykanego okna w głębi domu.", + "14214": "MATKA - No, nareszcie. Teraz będziesz miał spokój.", + "14215": "SKRZYPEK - Dziękuję, mamo.", + "14216": "OTELLO - Sir, manifestacja przed ambasadą. Tłum domaga się wydania zbiega.", + "14217": "Ambasador w dalszym ciągu stoi odwrócony i bez ruchu.", + "14218": "Pauza.", + "14219": "OTELLO - Jakie dyspozycje, Sir.", + "14220": "PEŁNOMOCNIK - Wydać go natychmiast.", + "14221": "OTELLO (do Pełnomocnika) - Pan pozwoli zwrócić sobie uwagę na fakt, że ja się pana nie pytam o zdanie. Ja się pytam o zdanie mojego ambasadora.", + "14222": "AMBASADOR - Ależ dlaczego!", + "14223": "CZŁOWIEK - Bo osłabiają wiarę.", + "14224": "AMBASADOR - Któż to jest szatan, w takim razie?", + "14225": "CZŁOWIEK - Szatanem jest wszystko, co nie jest wiarą, ale pewnością. Wszystko, co jest na pewno.", + "14226": "AMBASADOR - Czyli wszystko, co się wie na pewno.", + "14227": "CZŁOWIEK - Tak, ponieważ pewność czegokolwiek jest przeciwieństwem wiary.", + "14228": "DAMA - Hańba? Nie, oczywiście nie. Ale... odwaga.", + "14229": "NIEUD - A coż to za odwaga - przyznać się do miłości.", + "14230": "DAMA - Odwaga - i to wielka, jeżeli uczucie jest szczere.", + "14231": "NIEUD - Dla mnie to nie jest żadna odwaga. To potrzeba i wielka radość.", + "14232": "DAMA - Pan jest wyjątkowym człowiekiem.", + "14233": "BETA - Dlaczego?", + "14234": "ALFA - Bo mi to dobrze robi na samopoczucie, nastraja mnie odpowiednio. Kiedy pana nie widzę, zaczynam zapominać o różnych sprawach. Przestaję myśleć jasno. Inaczej mówiąc, kiedy pana nie widzę, jest mi lepiej. Ale na pański widok znowu chce mi się rzygać.", + "14235": "AMBASADOR - Dziękuję. Więc o co chodzi? Słucham pana.", + "14236": "PEŁNOMOCNIK - Bo przecież ten uciekinier to nie jest dla pana żadne towarzystwo. Nie na pańskim poziomie i w ogóle nieodpowiedni człowiek pod każdym względem. Ale, ale, skoro już o nim mówimy... Jak z nim będzie?", + "14237": "AMBASADOR - Bez zmian.", + "14238": "AMBASADOR - Chcecie go zabrać siłą?", + "14239": "Pełnomocnik rozkłada ręce teatralnym gestem pokory i bezradności.", + "14240": "AMBASADOR - Jeśli go zabierzecie siłą, będzie to pogwałcenie eksterytorialności naszej ambasady.", + "14241": "PEŁNOMOCNIK - Drogi panie kolego. Przecież nie będziemy sobie powtarzali jeszcze raz tego samego, co obaj już wiemy o waszej ambasadzie.", + "14242": "AMBASADOR - Dobrze. Załóżmy nawet, że nie nastąpią żadne represje ze strony naszego rządu.", + "14243": "WDOWA PIERWSZA - Na linoleum?", + "14244": "WDOWA DRUGA - U nas jest dywanik.", + "14245": "WDOWA PIERWSZA - Linoleum lepiej się czyści.", + "14246": "WDOWA DRUGA - I zaraz potem umarł.", + "14247": "WDOWA PIERWSZA - Jak już się chciał pojedynkować bez szalika, to mógł chociaż po południu, kiedy jest cieplej.", + "14248": "WDOWA DRUGA - No właśnie. Albo chociaż wziąć szalik.", + "14249": "WDOWA PIERWSZA - Jakby wziął szalik, to by się nie przeziębił.", + "14250": "BARTODZIEJ - Czy mam się rozebrać?", + "14251": "PSYCHIATRA - Nie, tylko rozluźnić kołnierzyk.", + "14252": "Bartodziej kładzie się na leżance. Psychiatra przysuwa krzesło do leżanki i siada obok Bartodzieja z notesem w ręku. Anatol bierze drugie krzesło i stawia je obok Bartodzieja i Psychiatry.", + "14253": "PSYCHIATRA - Nie! Pan siedzi - tam!", + "14254": "Pan Drugi odwraca się, idzie na lewo, odwraca się i rozkrzyżowuje ramiona.", + "14255": "Pan Pierwszy nie rusza się z miejsca.", + "14256": "Rozlega się muzyka, ta sama co poprzednio.", + "14257": "Pan Pierwszy wznosi szpadę i z przeciągłym okrzykiem mordercy rzuca się w stronę Pana Drugiego.", + "14258": "PAN PIERWSZY - Aaarrrgh!", + "14259": "Z wyciągniętą poziomo szpadą, mierząc prosto w serce Pan Pierwszy biegnie, żeby zabić Pana Drugiego.", + "14260": "MAGNUS - Nie mogłem dłużej!", + "14261": "MORIS - Minąłby dokładnie tydzień i umowa byłaby rozwiązana. Na skutek przedawnienia.", + "14262": "MAGNUS - To znaczy, że ty byś nie przyszedł po mnie?", + "14263": "MORIS - Być może.", + "14264": "MAGNUS - Miałeś jakiś plan, jak to zrobić, tam, na górze?", + "14265": "MORIS - To jest mój problem.", + "14266": "SJEJKIN - Iwan Zachedrynski wystarczy.", + "14267": "TATIANA - Pan zna jego wiersze?", + "14268": "SJEJKIN - Nie, ale znam Iwana Zachedrynskiego.", + "14269": "TATIANA - Mnie się one nie podobają.", + "14270": "SJEJKIN - A Iwan Zachedrynski?", + "14271": "TATIANA - (nie odpowiadając na jego pytanie) Według mnie są za bardzo... Za bardzo poetyczne.", + "14272": "SJEJKIN - Wiersze?", + "14273": "TATIANA - Czegoś w nich brakuje. Brakuje w nich... Już wiem, brakuje w nich logiki.", + "14274": "SJEJKIN - W wierszach?", + "14275": "WOLF Nie broń się!", + "14276": "LILY Nie będę. Lecz jaka przyczyna!", + "14277": "WOLF Chusteczkę, tak mi drogą, którą tobie dałem Dałaś ją Kassiowi.", + "14278": "ZACHEDRYNSKI - Jaką chusteczkę?", + "14279": "LILY Nigdy w życiu, przysięgam na mą duszę. Poślij po niego, niech przyjdzie i zaświadczy.", + "14280": "ZACHEDRYNSKI - Właśnie!", + "14281": "WOLF O, duszo niewinna! Uważaj, uważaj Na krzywoprzysięstwo. Jesteś na łożu śmierci.", + "14282": "LILY Przecież żyję jeszcze.", + "14283": "OKTAWIA - Winda być musi. Ale co Bartodziej...", + "14284": "ANABELLA - Słyszałam o nim, że ma znajomości, to może by pomógł.", + "14285": "OKTAWIA - Bartodziej?", + "14286": "ANABELLA - Gdzieś coś załatwił, pogadał z kim trzeba.", + "14287": "OKTAWIA - Za późno, kochanie, on już nic nie może.", + "14288": "ANABELLA - Nie zna nikogo?", + "14289": "OKTAWIA - To już nie te czasy. On dawno w odstawce.", + "14290": "ELEONORA - Może byś co zjadł?", + "14291": "ARTUR - Ja nie chcę jeść, ja chcę zapanować nad sytuacją!", + "14292": "ELEONORA - Ja sypiam z Edkiem od czasu do czasu. Prawda, Edek?", + "14293": "EDEK (roztargniony) - Co? Ach, tak, owszem. (rozkłada plansze) No, proszę, wszystko w kolorach.", + "14294": "STOMIL (pochyla się nad nim) - Jest zupełnie pijany.", + "14295": "EUGENIUSZ - To potwarz, bezczelne oszczerstwo! Ten młody człowiek zna miarę i obowiązek!", + "14296": "ELEONORA - Ja też nie wierzę. Artur nigdy nie pije.", + "14297": "STOMIL - Chyba znam się na tym?", + "14298": "ELEONORA - Ale żeby akurat dziś.", + "14299": "STOMIL - Kawalerski wieczór.", + "14300": "Ala nalewa wody do szklanki i poi Artura.", + "14301": "PRZYBYSZ - W durnia jeszcze mniej.", + "14302": "STARZEC - Nigdy pan się nie uczył?", + "14303": "PRZYBYSZ - Owszem, ale nie miałem zdolności.", + "14304": "STARZEC (chełpliwie) - To prawda. Do tego trzeba mieć głowę.", + "14305": "PRZYBYSZ - ...I nie lubię hazardu.", + "14306": "STARZEC - Nonsens. Pograć sobie od czasu do czasu nikomu nie zaszkodzi.", + "14307": "PRZYBYSZ - ...I nie mam szczęścia.", + "14308": "STARZEC - Trzeba spróbować.", + "14309": "AA - Skąd wiesz, że ja nic nie robię? Tobie się wydaje, że praca polega tylko na kopaniu rowów?", + "14310": "XX - No to co robisz na łóżku?", + "14311": "AA - Myślę.", + "14312": "XX (niecierpliwie, lekceważąco) Eh!... A o czym?", + "14313": "AA - O tobie, między innymi. Zastanawiam się na przykład, czy mógłbyś mnie zadenuncjować.", + "14314": "STUDENT - Po co?", + "14315": "NIEZNAJOMY - Nie jest pan ciekaw?", + "14316": "STUDENT - Nie.", + "14317": "NIEZNAJOMY - Trudno, zaryzykuję. Otóż nie aresztuję owego osobnika z sympatii.", + "14318": "STUDENT - Pan? Na pańskim stanowisku?", + "14319": "NIEZNAJOMY - Słabość. Jestem tylko człowiekiem. Jego młodość przemówiła do mnie. Ostatecznie nie jestem bez serca.", + "14320": "STUDENT - I dla zwyczajnej sympatii zdradza pan Boga, Honor i Ojczyznę?", + "14321": "XX - Bo były.", + "14322": "AA - Przestań!", + "14323": "XX - Mam mówić, że nie były, jak były?", + "14324": "AA - Były, były i co z tego? Czy to znaczy, że ja mam do końca życia pamiętać o jakichś idiotycznych muchach? Ja mam inne rzeczy do roboty.", + "14325": "XX - Teraz sam mówisz, że były.", + "14326": "Przytyka Studentowi kieliszek do ust i poi go szampanem.", + "14327": "ONEK - Po raz ostatni zwracam ci uwagę... (Student wyciąga do Onka butelkę, zachęcająco) Myślałem, że pan jest poważnie myślącym młodym człowiekiem. Tymczasem widzę, że pan również przyłączył się do tej niesmacznej orgii. STUDENT - Wyzywam pana na pojedynek, pif-paf!", + "14328": "Udaje, że strzela do Onka z palca, jak z pistoletu.", + "14329": "AA - Wszystko rozumiem. To dlatego nigdy nie miałeś pieniędzy.", + "14330": "XX - Oddaj, złodzieju!", + "14331": "AA - Licz się ze słowami. Gdybym chciał cię okraść, zrobiłbym to już dawno. Ty myślisz, że ja nie wiedziałem, gdzie ty chowasz pieniądze?", + "14332": "XX - Podglądałeś, co?", + "14333": "AA - Najpierw domyślałem się tylko. Tacy, jak ty, nie trzymają pieniędzy w banku. A potem, pewnego wieczoru, przyznaję...", + "14334": "XX - Widziałeś?", + "14335": "- Może być nawet szlauch - przechwalał się Józio. - Ja każdemu poradzę.", + "14336": "Wtedy przypomnieliśmy sobie, że synek kasjerki hoduje zaskrońca. Mimo późnej pory skoczyliśmy po niego. Klatkę z płazem postawiliśmy na bufecie. Józio ustawił się naprzeciwko, a my dookoła. Zaskroniec spał w podściółce.", + "14337": "- No to zaczynaj, Józiu - dał sygnał Księgowy.", + "14338": "Zapytacie: w tajemnicy czy nie, takie zebranie przecież zwołujemy, jakże wtedy wyglądamy wobec samych siebie? Pozwólcie, że nie odpowiem publicznie na to pytanie, pozostawię je każdemu z was do rozstrzygnięcia...", + "14339": "Głosy: - W wydawnictwach jest kumoterstwo!... Oddaj mi pan blok-notes!... Co jest?!", + "14340": "\"Poczekaj, łajdaku - pomyślałem. - Ja mam czas, zostanę dopóki inni nie wyjdą, a wtedy już ja ci pokażę\".", + "14341": "Dopiero po północy sam w parku zostałem. Zimno, deszcz siąpi, noc jesienna, nastrój w sam raz dla zboczeńca. Zrobiło mi się nieswojo.", + "14342": "Nareszcie patrzę: jakaś postać z krzaków się wyłania i do mnie podchodzi.", + "14343": "- Chce pan pięćset złotych? - pyta.", + "14344": "- Niech będzie - powiadam. - Ulegam przemocy.", + "14345": "Drugiego dnia widział go jeszcze woźny przez dziurkę od klucza, jak zawieszony na linie, na zboczu akt, jeszcze coś porządkował.", + "14346": "Trzeciego dnia zniknął. Prawdopodobnie zapuścił się dalej.", + "14347": "Szóstego dnia rozległ się daleki grzmot, Stary, doświadczony woźny był zdania, że przywaliła go lawina. Niebacznie stanął pod nawisem, oberwało się i przywaliło.", + "14348": "- Nie ma tu u was kowala? - pyta go pilot. - Coś mi się w motorze zepsuło.", + "14349": "Pobiegł Janek po kowala. Nie minęła godzina, kiedy pilot znowu do kabiny wsiada. I tak zapytał chłopca:", + "14350": "- Chciałbyś i ty pewnie tak w przestworzach bujać?", + "14351": "Rumieniec buchnął na policzki Janka.", + "14352": "- Tak, proszę pana - wyszeptał.", + "14353": "Zrozumiałem teraz, dlaczego ludzie w oberży nie chcieli rozmawiać ze mną o śniegusach.", + "14354": "- Kto tu? - zawołał nagle książę.", + "14355": "W półmroku stała jakaś postać. Książę porwał żagiew z komina i podniósł ją wysoko. Migotliwy płomień oświetlił twarz Johanna. Zauważyłem, że po raz pierwszy powieki nie zakrywały jego źrenić, żółtych i okrągłych.", + "14356": "- Anarchizm nie jest tak prymitywną postawą, jak by się wydawało - wtrąciłem. Nie zależało mi na anarchii, ale instynktownie wyczułem, że trzeba mu się przeciwstawić, dla samoobrony.", + "14357": "- Czy jest pan anarchistą?", + "14358": "- Nie.", + "14359": "Nie chciałem być niczym, nawet anarchistą.", + "14360": "- A więc? O co panu chodzi?", + "14361": "Milczałem.", + "14362": "- Tak.", + "14363": "- Czekam na pana w biurze w najbliższy poniedziałek. Z gotowym tekstem, oczywiście. O tej rozmowie zapominamy. Dobranoc.", + "14364": "Zawiesił słuchawkę. Ja również. Stałem przy telefonie tak długo i bezmyślnie, aż obudziło mnie zimne dotknięcie na czole. Zdrzemnąłem się, kiedy tak stałem, czy też popadłem w letarg i głowa pochyliła mi się na aparat. Wróciłem na górę i zasnąłem natychmiast, ale tym razem w pozycji leżącej.", + "14365": "Ja i strażnik spojrzeliśmy na nią.", + "14366": "- Chciałam z panem zamienić jeszcze parę słów.", + "14367": "Strażnik oddalił się. - Niech pan mu powie, żeby on powiedział... Pan wie co.", + "14368": "Skinąłem głową.", + "14369": "- Ja bardzo proszę.", + "14370": "Skinąłem głową.", + "14371": "Odwróciła się od drzwi i dodała z uśmiechem, który był wart co najmniej tyle, ile każda z dotychczasowych propozycji.", + "14372": "- Czekam na pana przy wyjściu.", + "14373": "Osadziłem świecę na powrót w lichtarzu i z krzesła przedostałem się na postument. Omal nie spadłem, kiedy straciwszy równowagę przytrzymałem się świętego, chwyciwszy go wpół. Nie pomyślałem o tym, że nie był on przytwierdzony do postumentu, zdejmowano go przecież rokrocznie. Zachwialiśmy się obaj, puściłem go, żeby przytrzymać się ściany. Miejsca na postumencie było mało i musiałem uważać, żeby nie postawić stopy w próżnię.", + "14374": "- Biedny... - współczuła księżna.", + "14375": "- Inne czasy - przytaknąłem. - Teraz i Wasylko wiedzący i wodociąg u nas wynaleźli.", + "14376": "- Smutna historia - westchnął K.M.B. - Ale piękna. Nic dziwnego, że u was takie talenty.", + "14377": "- Dupa - odezwał się niespodziewanie garbus.", + "14378": "Opowieść o uciśnionym Wasylku widać ich poruszyła, poczuli się współwinni.", + "14379": "W nocy obudziło mnie pytanie:", + "14380": "- Czy pan lubi pingwiny?", + "14381": "Najpierw myślałem, że śnię. Ale na moim posłaniu ktoś siedział.", + "14382": "- Kto tu?", + "14383": "- Lubi pan?", + "14384": "- Tak, dosyć... - odparłem w zgodzie z moim sumieniem.", + "14385": "- Co to znaczy dosyć?", + "14386": "- To znaczy raczej popieram. W każdym razie nie mam nic przeciwko. Czy mogę zapalić światło?", + "14387": "- Górą nie sięgną?", + "14388": "- Chyba nie sięgną. Są powolne i głupie.", + "14389": "Między belkami dosyć prześwitów, żeby widzieć rozległy majdan. Zdawało mi się, że w oddali lazło jedno z tych zwierząt, jeśli to określenie odnosi się do czegoś, czego nie znamy. Teoretycznie wiadomo, że coś takiego żyło na ziemi, ale nie na naszej, nie za mojej pamięci.", + "14390": "- P... p... p...", + "14391": "A niech ją trzęsie.", + "14392": "I dopiero jak nie wypali:", + "14393": "- P... p... p... Pif-paf!", + "14394": "Zerwałem się na nogi. Tymczasem musiałem się zdrzemnąć, bo słońce już zachodziło. Znaczy się przez całe popołudnie tak się męczyła.", + "14395": "Teraz zrozumiałem: mam strzelbę-jąkałę.", + "14396": "Tomasz Zombie wszedł w towarzystwie strażnika. Po czym stanął, zawrócił i wyszedł.", + "14397": "Spojrzałem na kobietę i stwierdziłem, że po raz pierwszy jej twarz zasługiwała na uwagę.", + "14398": "Wrócił strażnik, ale bez więźnia. Zbliżył się do nas, wydawał się zakłopotany.", + "14399": "- Pan ma spotkanie z Zombiem?", + "14400": "- Też nie. Jesteś zwyczajny, normalnie głupi podlec i to wszystko.", + "14401": "- Nic szczególnego?", + "14402": "- Nic.", + "14403": "- Nic ciekawego, interesującego, nic takiego, o czym można by sobie pogadać?", + "14404": "- Nie, nic takiego.", + "14405": "- No to żegnam - rzekł zimno, wstał i poszedł.", + "14406": "I okazało się, że doniósł. Do Świętej Inkwizycji i do Humanistów-Ateistów jednocześnie. Szybko mu to poszło, bo pisał donos przez kalkę.", + "14407": "Mieszkam w domu niedaleko drogi. Koło tej drogi, przy zakręcie, rośnie drzewo.", + "14408": "Kiedy byłem dzieckiem, droga była jeszcze polna. To znaczy pylna w lecie, błotnista na wiosnę i jesienią, w zimie zakryta śniegiem tak samo jak pola. Teraz jest asfaltowa o każdej porze roku.", + "14409": "Kogut przeczytał ogłoszenie: \"Potrzebujemy zwierząt - Cyrk\".", + "14410": "- Zgłoszę się - powiedział składając gazetę. - Zawsze chciałem być artystą.", + "14411": "Po drodze snuł wielkie plany:", + "14412": "- Sława i pieniądze. A może nawet wyjazdy za granicę.", + "14413": "- I z powrotem - dodał Lis.", + "14414": "- Dlaczego z powrotem? Za granicą podpiszę kontrakt z Metro Goldwyn Meyer.", + "14415": "- Ma pan chlebuś przy sobie?", + "14416": "- Nie, ale tu za rogiem jest piekarnia. Skoczę i przyniosę.", + "14417": "- Nie bardzo mi się to podoba ze względu na rzucanie chlebem. Chlebem jakoś nie wypada, to dar Boży.", + "14418": "- Ale tak jest wyraźnie powiedziane w instrukcji.", + "14419": "Kiedy byłem młody, drogą przejeżdżały chłopskie wozy zaprzężone w woły, i tylko między wschodem a zachodem słońca. Znałem je wszystkie, bo były tutejsze. Rzadziej wozy konne. Teraz drogą przejeżdżają samochody nocą i dniem. Nie znam żadnego, ukazują się skądś i znikają dokądś.", + "14420": "Tylko drzewo pozostało takie samo, zielone od wiosny do jesieni. Rośnie na moim gruncie.", + "14421": "- Może by zmienić... Co pan proponuje?", + "14422": "- Colt python 357 magnum.", + "14423": "Tak. to było to, o to chodziło. Poczułem ciepło w palcach, ładując ciężkie złote kluski do komór, potem ciężar w dłoni nagle jakby zdrobniałej...", + "14424": "- Niech pan lewą trzyma bardziej od dołu - poprawił mnie instruktor. - Nogi bardziej ugięte i pamiętać o oddechu. Z tym nie ma żartów.", + "14425": "Ale którejś wiosny Janek się nie zjawia. Wsiada na prom i płynie do Szwecji, by ją zdobyć, jak hajdamacy ze swoich czajek zdobywali Carogród. Po pół roku wraca z łupami. Dżinsowe ubrania pełne napisów i lśniących ozdób i piękna koszula w zielone palmy, złote papugi, a na nogach białe adidasy. Stawia w knajpie, mówi: \"Do lasu to ja na wycieczki chodzę\". Potem znowu wyrusza za morze.", + "14426": "Tak. Upał w głowie miesza, w upał dubeltowo chce się pić, w ludziach jakiś ogień się zapala. Nie dojdziesz prawdy, chociaż byś tam był. Pożar, jak się palą łąki, w sierpniu, w nocy... wtedy w niebo idzie taki czerwony dym.", + "14427": "Ten taniec łamie kości, he-he, he-he, he-he.", + "14428": "\"Poprowadzą nagich na rzeź do wielkiej, kamiennej doliny.\"", + "14429": "Ten taniec obdziera ze skóry, he-he, he-he, he-he.", + "14430": "\"Słyszę odgłos ich kroków.\" – mówiła.", + "14431": "Ten taniec zabija, he-he, he-he, he-he.", + "14432": "\"Zbliżają się, tańczą taniec śmierci.\"", + "14433": "- Jak sobie wyobrażasz kino bez aktorów?", + "14434": "- W tym problem.", + "14435": "Akurat dzwoni telefon. Wybawiciel. Cztery dzwonki.", + "14436": "Podnoszę słuchawkę. Uśmiecham się. Słyszę głos, którego nie spodziewałam się usłyszeć. Reżyser nastawia ucha. Podchodzi do mnie, staje blisko i mówi głośno, tak żeby ktoś po tamtej stronie usłyszał: to jednak kochanek.", + "14437": "- Muszę kończyć.", + "14438": "Głos pyta, co to za pajac.", + "14439": "- A jakie ty masz swoje sprawy? - pytała matka.", + "14440": "- Nikomu nic do moich spraw.", + "14441": "- Nie bądź krnąbrna, to grzech.", + "14442": "Adela i Bernard prowadzili w sypialni długie rozmowy na temat mojego wychowania. Małe światło, uchylone drzwi, intymne szepty. Tak było, gdy wykąpana leżałam w łóżku i przed zaśnięciem wsłuchiwałam się w tajemnicze szelesty.", + "14443": "Gdyby zrobiła coś takiego chociaż raz naprawdę, ale nie, siedzi sztywna, z sercem walącym, jakby nie wiadomo co się działo.", + "14444": "To się już skończyło. Zostało zapakowane w paczkę, wysłane w przeszłość. Nie ma, nic nie zostało z tych lęków, które wydają się jej teraz początkiem ciężkiej choroby.", + "14445": "- Widzisz, jaki to musiał być wielki dom? Te wszystkie domy, ten, ten i ten, powstały z niego.", + "14446": "Matka nie powiedziała, że ojciec kłamie, ani też, że mija się z prawdą. Zadała kłam jego wypowiedzi, pokazując trzy duże domy i jedną małą chałupkę, powstałą z jednego, przeżartego nędzą i złem domu Schönmythów.", + "14447": "W kłamstwie czy w prawdzie, nie znam nic lepszego niż życie. Tłumaczę mu to, ale nie może pojąć, o co chodzi.", + "14448": "- To znaczy, że mnie też okłamujesz?", + "14449": "- Też?", + "14450": "- Tak jak swojego męża.", + "14451": "- Nie okłamuję go.", + "14452": "- Ale nie mówisz mu, co czujesz.", + "14453": "- A co czuję?", + "14454": "- Od dawna nie żyją - odpowiedział obojętnie. Słowem nie zająknął się o Bognie, jakby w ogóle nie istniała. Miał czerwone spierzchnięte usta. Znałam ich dotyk.", + "14455": "- A Molly?", + "14456": "- Kto?", + "14457": "- Pies Molly.", + "14458": "- Molly? Nie wiem, jest tam jakiś pies, ale czy Molly, nie wiem.", + "14459": "- A stara Rzepowa?", + "14460": "- Madame Tiwi? Wykorkowała jakieś dwa lata temu.", + "14461": "- Od dawna tu mieszkasz?", + "14462": "- Jasna cholera! - powiedział ochrypły głos. - Jest tam kto?", + "14463": "Henryczek Fichtelbaum nie zwlekał ani chwili, gdyż wiedział, że żaden duch nie mógłby zamknąć wygódki od środka, i odpowiedział cicho:", + "14464": "- Zaraz wychodzę! Jeszcze momencik. - Poczekam - odparł głos spoza drzwi.", + "14465": "Przez chwilę trwała cisza. Ale Bóg jest miłosierny dla poszukujących Go, nawet jeśli szukają w tak osobliwych okolicznościach, pośród brudu i zniewag świata.", + "14466": "- Masz na tramwaj - powiedział. - I omijaj mnie łukiem! Ujął Joasię za rączkę, mówiąc:", + "14467": "- Ten pan zachorował, pomieszało mu się w głowie. Wyszli z bramy. Piękny Lolo z trudem dźwignął się na nogi. Ale nie mógł jeszcze chodzić. Oparł się o ścianę i stał, dysząc ciężko. Krew ciągle płynęła mu z nosa. Był obolały, upokorzony i pełen nienawiści.", + "14468": "- Musiała być jakaś akcja - zawyrokował Pawełek.", + "14469": "- Jaka akcja, jaka akcja - żachnęła się Fela. - Popił sobie i skoczył do Niemca. I drugi go zastrzelił. Prosto w serce.", + "14470": "- Nieszczęście - rzekł Kujawski. - Szkoda człowieka. - Lepsi od niego giną - odparła Fela, odwróciła się i odeszła w mrok.", + "14471": "- Niech pani nie będzie śmieszna, kochana pani Seidenman. Idziemy!", + "14472": "Wziął ją pod ramię. Miękko i łagodnie, bo kiedyś był dobrym fordanserem.", + "14473": "- Nazywam się Gostomska - powiedziała głośno. Jakiś przechodzień spojrzał i zmarszczył brwi.", + "14474": "- Nazywam się Gostomska i nie jestem Żydówką - powtórzyła jeszcze głośniej. Dwaj mężczyźni zatrzymali się.", + "14475": "- Czego pan chce od tej pani? - spytał jeden.", + "14476": "- Gdzie Buciek? - zapytałem od razu.", + "14477": "- Nie ma Bućka - odpowiedziała.", + "14478": "- A gdzie jest?", + "14479": "- Nie ma go...", + "14480": "- Nie męcz matki - powiedziała gospodyni. Przecież widzisz, że jest zmęczona. Jak ją będziesz dalej dręczył, to sobie pójdzie i wcale nie wróci. Idź lepiej na podwórze, pobiegaj!", + "14481": "- Ale ja chcę wiedzieć, gdzie jest Buciek! - zawołałem.", + "14482": "Nocą podeszliśmy do zaciemnionej stacji i wsiedliśmy do również ciemnego, zatłoczonego pociągu, w którym odzywali się do nas ludzie, a my odpowiadaliśmy na ich odezwania ośmieleni tym, że ani oni nas, ani my ich nie widzieliśmy. A kiedy zajechaliśmy na miejsce, był dzień, zakurzony, dworcowy poranek. Wujek Aron wprowadził mnie do małej cukierni i zamówił dla mnie kakao i rogalik, bo to wszystko tu jeszcze istniało...", + "14483": "- Czemu tak dziwnie mówią o Breitenheide? - zapytał wreszcie. - Jakby tu straszyło albo działy się jakieś potworności. Słyszę tę nazwę od początku, jak tylko przyjechałem do Nieden.", + "14484": "- Ludzka natura gadać bzdury. - Gospodarz, podochociwszy sobie nieco, był bardziej wylewny. - Tu ludzie ciemni, do wszystkiego dorobią nie wiadomo jakie historie. Wystarczy, że koń poniesie, piorun trzaśnie w drzewo, już widzą diabły, masonów i Bóg wie co.", + "14485": "Ruszył brzegiem w prawo, ku przystani. Wszedł na drewniany pomost, po uginających się deskach dotarł do końca i oparł łokcie na białej chyba, olejno malowanej belce. Niosło wonią smoły i wodorostów, woda pluskała cicho o łódki przywiązane do omszałych pali.", + "14486": "Bezradnie, powoli włożył gruby sweter, zebrał dokumenty, kluczyki, cinkciarę i wyszedł na nogach jak z waty.", + "14487": "Żuk stał przechylony bokiem przy krawężniku, łypiąc wygaszonymi ślepiami w perspektywę ulicy, tej samej, którą tamtej czerwcowej nocy, dawno temu, przyszli razem z Teską. Odwiązany płat plandeki nadal miarowo i mokro plaskał o drewnianą burtę.", + "14488": "Jak zwykle pośliznął się na posadzce w przedpokoju, chłodnym i białym niczym Antarktyda we mgle. Karolinka, która zbiegła z góry zobaczyć, kto przyszedł, zaśmiała się głosem torbacza z Disneyowskiej kreskówki.", + "14489": "- Wujek, bądź gzecny. Stłuces głobe!", + "14490": "Wyciągnął z kieszeni dwa batoniki Bounty.", + "14491": "Gdy ściemniało się i światło słońca płonęło już tylko ciepłym prostokątem na parapecie, Hanemann odkładał książkę. Na zielonym płótnie okładki połyskiwały złote litery. W ogrodzie powietrze było wciąż lekkie i jasne, i nawet kosmaty motyl, burozłoty i niespokojny, bezgłośnie trzepoczący ciemnymi skrzydełkami o szybę, nie mącił spokoju zmierzchu. Z ulicy dobiegały czyjeś kroki. Nad tujami gasło czyste, wysokie niebo.", + "14492": "Ciemność przed oczami. Coś ściska za gardło. Jeszcze chwila. Nie, to niemożliwe. Jak to zabrać? Adama? Nam? Dokąd? Przecież tamten wieczór. Czarna kolejowa kurtka. Nauka palcowania. Bajki na wzgórzach. Ucieczka z sali parafialnej. Wszystko to nagle powróciło. Każdy gest. Wszystko. Zabrać go? Dlaczego? Co zrobiliśmy? Przecież Hanka tak go kocha. Przecież mu z nami chyba dobrze. Co zrobiła? Mają coś na nią? Co to znaczy?", + "14493": "Potem opłukała naczynia i ustawiła na drucianej kratce, by obeschły. \"No, to...\" - powiedziała, wycierając ręce. \"Zaczekaj - Mama nie ruszyła się z miejsca. - Gdzie teraz pójdziesz?\" Hanka zawiesiła ręcznik na haczyku: \"A bo to mało miejsca...\" \"Daj spokój, gdzie będziesz mieszkać?\"", + "14494": "Ale Hanka tylko się odwróciła. Przytrzymałem ją za rękę. \"Hanka, nie idź nigdzie. Zostań z nami\". \"Nie\". \"Dlaczego...?\" Wzruszyła ramionami.", + "14495": "Ale czy to była prawda? Gałązki brzozy kołysały się za szybą. Hanemann nie odrywał oczu od drobniutkiego trzepotania liści. \"Zupełnie jak ćmy\" - pomyślał. Wciąż słyszał ostatnie słowa malarza: \"Nie zasypiaj przede mną, nie zostawiaj mnie samego...\" Jak echo. Wilgotny las. Czarna łuna. Rosa na mchu. Właściwie tylko to zapamiętał z opowieści pana J. Tylko te kilka słów.", + "14496": "Po chwili na pomost wbiegali już inni, ale oficer z blachą na piersiach uniósł pistolet i napierający tłum cofnął się na odgłos strzałów oddanych w powietrze. \"Niech pan weźmie swoje rzeczy! - wołała z pomostu pani Walmann, uświadomiwszy sobie, że w biegu zapomniała o neseserze Hanemanna. - Jeszcze pan zdąży!\" Więc Hanemann, machinalnie, pchnięty ciepłą siłą tego głosu, ruszył ku rampie, podszedł do schodków...", + "14497": "- Może będzie lepiej!", + "14498": "Wszyscy się roześmieli. Nawet koledzy ze studium przygotowawczego. Nie roześmiał się tylko kolega Gąsiorek, który był górniczego pochodzenia, urodził się w Belgii, niedawno przyjechał do kraju i prawdopodobnie nie bardzo był wrażliwy na tego rodzaju niuanse językowe.", + "14499": "- Przestać się mądrzyć, Łapa! Nie ty będziesz mnie uczył, co nie ma sensu, a co ma sens. Mówię ci, lepiej chodź!", + "14500": "- A ja mówię panu profesorowi, że nie pójdę.", + "14501": "- Łapa, bo ci wstawię dwóję na okres! - zagroził Flakus drżącym głosem.", + "14502": "- To już pana sprawa, panie profesorze - odpowiedział pogodnie Łapa.", + "14503": "Pewnej nocy obudziły mnie głosy u drzwi.", + "14504": "- Niech pan wejdzie dalej, kapitanie - zapraszała kogoś gościnnie kapitanowa.", + "14505": "- Dziękuję, ale muszę już iść - odpowiedział kapitan.", + "14506": "- Tylko na filiżankę kawy - wyjaśniła kapitanowa.", + "14507": "- Dziękuję, nie piję kawy o tak późnej porze.", + "14508": "- To podam herbaty.", + "14509": "- Może innym razem, dziękuję.", + "14510": "- Zabierz od niej walizkę, ty byku!", + "14511": "- Wstyd, wstyd!", + "14512": "Adamiec zatrzymał się i próbował zabrać od góralki swoją walizkę, ale stara nie chciała mu oddać. Adamiec rozłożył ręce, żeby pokazać, że nic nie może poradzić, i chciał iść dalej, ale zawyliśmy znowu tak głośno, że znowu się musiał zatrzymać. Zastąpił góralce drogę, ale uparta staruszka zręcznie go wyminęła i pruła naprzód, cała przykryta jego wielką walizą.", + "14513": "- Można wiedzieć dokąd? - grzecznie spytałem.", + "14514": "- Na Sikawę.", + "14515": "- Na długo?", + "14516": "- To zależy...", + "14517": "- A czy można wiedzieć, za co?", + "14518": "- Za różne rzeczy...", + "14519": "- Ale na przykład?...", + "14520": "Sierżant zajrzał w papiery.", + "14521": "- Jesteście winni państwu mandat, grzywnę za niezapłacenie mandatu, grzywnę za dwukrotne niestawienie się przed Kolegium Orzekającym, za koszty proceduralne przewodu... I tak dalej.", + "14522": "- Jak to, nie należysz do partii? - zdumiał się Lolek. - To kto ma należeć?", + "14523": "Uszer opowiedział mu szczerze, że był karany za spekulację, więc o wstąpieniu do partii nie mogło być mowy. Lolek za głowę się złapał, kiedy to usłyszał. Za spekulację? On, Uszer? Jego najlepszy uczeń?", + "14524": "- Zaraz, zaraz, już wstaję!", + "14525": "W drzwiach stał mój ojciec w zielonej kurtce z wojskowego sukna, z czarnym barankowym kołnierzem, w butach z cholewami i w płaskiej, przedwojennej czapce, z pachciarskim workiem na plecach. Przyszedł jako Sałata i, jak zwykle, bez uprzedzenia.", + "14526": "Staliśmy z Miszką Bulwarem za sznurem, przysłuchując się cygańskim narzekaniom argentyńskiego tanga i westchnieniom sosen, gdy nagle Miszka szturchnął mnie, wskazując kobietę, która uśmiechała się zza pleców wybrylantynowanego Cygana.", + "14527": "- Ma ze trzy dychy - powiedziałem.", + "14528": "- To co, takie są najlepsze.", + "14529": "- Wrogowie chcą nas odizolować! Nie dajmy się!", + "14530": "- Przyjaciele chcą nas zaanektować! Nie dajmy się!", + "14531": "- Wrogowie czyhają na nasze ziemie! Nie dajmy się wrogom!", + "14532": "- Przyjaciele czyhają na naszą wolność! Nie dajmy się przyjaciołom!", + "14533": "- Jesteśmy krajem socjalistycznym!", + "14534": "- Precz ze stalinowcami!", + "14535": "- Jesteśmy krajem katolickim!", + "14536": "- Precz z fanatykami!", + "14537": "- Polska dla Polaków!", + "14538": "- Precz z antysemitami!", + "14539": "- Dlaczego ty nie chcesz się uczyć, Łapa? Nie zależy ci na tym, żeby wstąpić na politechnikę, być kimś? Przecież tobie powinno zależeć bardziej niż innym. Dlaczego jesteś przeciwko wszystkim?", + "14540": "- Jeśliś ty taki mądry, to dlaczegoś taki głupi? - odpowiedział Łapa. - Taki głupi, że aż mnie zastanawia, z czego się taka głupota bierze? Powiedz, ty wierzysz we wszystko, czego cię uczą w szkole, no nie?", + "14541": "- Nie stójmy bezczynnie! - wołali jedni. A my brawo.", + "14542": "- Nie dajmy się sprowokować! - wołali drudzy. A my znowu brawo.", + "14543": "- Nie dajmy się stalinowcom! - wołali pierwsi. A my brawo.", + "14544": "- Nie dajmy się prowokatorom! - krzyczeli drudzy. A my znów brawo.", + "14545": "- Niech żyje Polska Ludowa, ale naprawdę ludowa! - A my \"niech żyje!\"", + "14546": "- Co koleżanka Czernowilska ma w tej sprawie do powiedzenia? - spytałem.", + "14547": "A koleżanka Czernowilska, odgadując wszystkie nasze myśli, przestała się nagle uśmiechać i ze spokojem urodzonego oprawcy zadała mi cios prosto w serce.", + "14548": "- Mam tylko to do powiedzenia, że koledzy z zarządu szkolnego są po prostu zazdrośni, że chodzę z towarzyszem Mikuciem, a najbardziej zazdrosny ze wszystkich jest kolega przewodniczący!...", + "14549": "Dom dziecka chętnie mi pozwolił wyprowadzić się do internatu. Wyposażył mnie nawet w poduszkę i kołdrę z waty, dwa ręczniki, szczoteczkę i pastę do zębów, trzy pary skarpet, piżamę, obsadkę, stalówkę, parę ołówków i brulionów - trochę z wszystkiego, co było w magazynie. Oficjalnie pozostawałam na utrzymaniu domu dziecka, który nota bene bardzo się cieszył, że będzie miał wreszcie \"wychowankę\" w szkole artystycznej, bo to dobrze brzmi w każdym sprawozdaniu.", + "14550": "Pewnego dnia między zupą i drugim daniem rozległ się nad dachami dźwięk podobny do łoskotu morskich fal. Ludzie podchodzili do okien i wpatrywali się w niebo. Z dziedzińca koszar pułkownik Ahlberg obserwował przez lornetkę aeroplan. Wiatr szarpał szalik pilota, a szkła lotniczych okularów błyskały purpurą.", + "14551": "- Różne rzeczy się czasem zwidują - mruczał komendant garnizonu. Przywołał żołnierza niosącego wiadro.", + "14552": "- Dobrze mu tak - szeptały mściwie kobiety stojące w ogonkach. - Takie kartofle! Za takie pieniądze! Z tej pazerności chyba zapomniał, że zgnilizna jest zaraźliwa.", + "14553": "Tak przeto kartofle wciąż jeszcze były mu coś winne, aż w końcu zrozumiał, że nigdy się do końca nie wypłacą. Przygryzając wargi z bezsilnej złości, Chmura wołał Adasia.", + "14554": "- Co jej dolega? - pytał szeptem.", + "14555": "- Serce stanęło jak uszkodzony zegarek - rzekł doktor, rozkładając ręce. Nic więcej nie wiedział, uderzenie nie zostawiło śladu, ani jedna kropla krwi nie zbrukała pięknych loków. Loom niespokojnie dotknął własnego zegarka, który miał złotą kopertę i tykał bardzo głośno w lewej górnej kieszonce kamizelki.", + "14556": "Stryj Edward postanowił odejść z tego świata i Bóg zbudził się na chwilę z drzemki, by spełnić jego życzenie. Stryj wychudł, osłabł, nie wstawał już z łóżka. W domu ucichło, pojawił się zapach lekarstw, zasłonięto okna, by stłumić hałasy dobiegające z ulicy. Z wolna pokój stryja zaczął przypominać przestronny grobowiec, gdzie jeszcze to i owo było związane z życiem, ale dominowała śmierć.", + "14557": "Nastąpiły uściski, pocałunki, radosne przytupywania i dopiero wtedy ojciec rozpoznał swych ukochanych Białorusinów, którzy na skutek nieporozumień z Armią Czerwoną musieli porzucili swą słodką Ojczyznę i stać się Dolnoślązakami.", + "14558": "Z szafy wywędrowały dwie flasze samogonu, spod płaszcza jednego z gości wychynął tradycyjny parsiuczek, uprzednio już upieczony - siedli, jedli, pili i opowiadali, co i jak.", + "14559": "- Pst!", + "14560": "Mama też podniosła palec i powiedziała:", + "14561": "- Pst!", + "14562": "Potem zapomnieli o Niemcach, ruinach i wszystkim wokół. Stali na przeciw siebie i mówili: - Pst! - na najróżniejsze sposoby, a gdy im się znudziło, zaczęli umawiać się na spotkanie, długo i solennie, żeby się, broń Boże, coś któremuś z nich nie pomyliło.", + "14563": "- Na nic, panie Modeście, prawda?", + "14564": "- Otóż to. Na nic.", + "14565": "Pan Modest zamyślał się głęboko, wychylał kieliszeczek i ocierał wierzchem dłoni usta.", + "14566": "- Pani - kontynuował - to nic nie rozumie. Ale pan Henryk to mądry człowiek. Każdego zrozumie, nawet zduna. Bo zdun, droga pani, jest jak szamotówka: wkleją człowieka, gdzie popadnie, a potem grzej cudze plecy!", + "14567": "Kpił. Zawrocie oddaliło nas od siebie. Był z innego świata - tego tutaj nie rozumiał. I był tu właściwie na razie niepotrzebny. Milczałam.", + "14568": "- Zrobisz, jak zechcesz - dodał chłodno. - Ja muszę wracać do miasta. Zaczynam pracę nad nowym spektaklem.", + "14569": "- To dobrze.", + "14570": "- Nie będę czekał długo.", + "14571": "- Wiem.", + "14572": "- Liza jest w mieście - powiedział po południu następnego dnia.", + "14573": "Zastygłam z lekko przechylonym dzbankiem.", + "14574": "- Dlaczego mi to mówisz?", + "14575": "Podszedł do okna. Palił papierosa i patrzył na harce kotki. Widziałam tylko jego profil.", + "14576": "- Mówię, żebyś wiedziała.", + "14577": "- To nie jest odpowiedź, Michał.", + "14578": "- Jedź ze mną.", + "14579": "- Uratowałaś je? Przed kim?", + "14580": "- Właśnie, przed kim? Na to pytanie także będziesz musiała odpowiedzieć sobie sama. Zapłaciłam ci za listy. Jesteśmy kwita.", + "14581": "- Tak. Jesteśmy kwita. To prawda - umiesz liczyć. Myślę, że robisz to ze strachu.", + "14582": "- Czyżby?", + "14583": "- Co mi po babie, której nie ma tygodniami? Widzisz w tym jakiś sens?", + "14584": "- Tak się ułożyło. Potrzebuję trochę czasu. Niewiele. Takie rozstanie dobrze nam zrobi, zobaczysz. - Przybliżyłam się do niego. Wciągnął do płuc zapach ulubionych perfum.", + "14585": "- No dobrze. Dam ci jeszcze trzy tygodnie. I ani dnia więcej. Wpadnę tam za jakiś czas, by zobaczyć, jak się sprawujesz.", + "14586": "- To nie potrwa długo, kochanie - uspokajał cię, patrząc pytająco, bo nie był pewien, czy zechcesz zostać sama z Feliksem, a ty przyzwalająco skinęłaś głową i Feliks opadł na krzesło, chociaż wiedział, że powinien wyjść razem z Maurycym. Bał się samego siebie. Jeszcze cię spytał, czy na pewno nie przeszkadza, ale ty odpowiedziałaś uprzejmie:", + "14587": "- Ależ skąd. Taki piękny wieczór. Zagram panu coś jeszcze.", + "14588": "- Słucham.", + "14589": "- Chciałbym, żeby na razie tu został. Jeśli, oczywiście, nie przeszkadzają ci moje wizyty. Zabiorę go, gdy zdecydujesz się sprzedać albo wynająć Zawrocie. Co ty na to?", + "14590": "- Jest twój i może tu stać.", + "14591": "Przyniosłam mu dodatkowy klucz.", + "14592": "- To na wypadek, gdybyś chciał pograć podczas mojej nieobecności.", + "14593": "Postawiłem samochód na podziemnym parkingu pod hotelem i wszedłem do windy. Nacisnąłem przycisk piątego piętra, ale winda zatrzymała się na parterze. Wysiadłem nie zastanawiając się. Właściwie nie czułem się jeszcze senny, chociaż miałem za sobą dość długi i męczący dzień.", + "14594": "- Oczywiście. Do widzenia. Położyłem słuchawkę i spojrzałem na Kurasińską. - Trochę za późno obudziła się w pani czujność. - W panu też - odcięła się. - Wasz bank pokornie dał się skubać przez przeszło dwa lata! Cholernie zajadła baba. Pomyślałem, że nie chciałbym być w skórze jej męża. Chociaż pewnie nie miała męża. Miała charakter niewyżytej starej panny.", + "14595": "Idąc do butiku Stefaniakowej, wstąpiłem na pocztę i zadzwoniłem do Regionalnego Banku Gospodarczego. Nie chciałem korzystać z telefonu w mieszkaniu Barbary ani z komórki. Ta rozmowa nie była przeznaczona dla żadnych postronnych a ciekawskich uszu. W RBG telefon odebrała jakaś nowa panienka, która długo nie mogła pojąć, z kim ma mnie połączyć. Wreszcie udało mi się dotrzeć do dyrektora Kowalskiego.", + "14596": "- Na pewno. Rozmowę uznałem za skończoną. Zaangażowano mnie w celu udowodnienia, że Mojka miał wspólników w Banku Prowincjonalnym. Nie było żadnych wątpliwości, że on sam tkwił w tym po same uszy. Chodziło o unieszkodliwienie całej bandy. Żaden z jej członków nie zasługiwał na specjalne względy. Nie zamierzałem zaspokajać ciekawości Mojki. Ja dostałem to, po co tu przyszedłem. Nacisnąłem guzik, żeby wezwać wartownika.", + "14597": "Rano przed wyjściem z domu włączyłem telefon, ale nie zdążył już zadzwonić. Usłyszałem go, wsiadając do windy. Nie było sensu wracać do mieszkania. W agencji zastałem piekło. Na korytarzu cuchnęło jak w toalecie knajpy najgorszej kategorii - smród przetrawionego alkoholu walczył z jakimś szpitalnym odorem. Zauważyłem na schodach sprzątaczkę szorującą deski lizolem.", + "14598": "Kiwnąłem na barmana, żeby zapłacić. Piwo rzeczywiście było dobre, lecz nie miałem ochoty na więcej. Wyszedłem na ulicę i ruszyłem, dokąd mnie nogi poniosą. No, może niezupełnie tak: skręciłem w lewo, bo doszedłem do wniosku, że gdybym był alkoholikiem, w tej fazie starałbym się ani nadmiernie nie zbliżać, ani nie oddalać od swojej firmy. Okrążyłbym ją, by nie stracić od razu drogi odwrotu.", + "14599": "- W porządku - mruknąłem upokorzony. - I co dalej? Wzruszył ramionami. - Nic. Jeżeli zamierzasz nadal szukać Krzywosza, proszę bardzo. - Dzięki za łaskę, ale chyba zdajesz sobie sprawę, że nie mogę tego dłużej robić na zlecenie Piontka. - Możesz - Urbański uśmiechnął się cierpko. - Byłoby lepiej, gdybyś był tak lojalny w stosunku do nas jak w stosunku do niego.", + "14600": "Identyczną odbitkę miałem w kieszeni. Wybrałem zdjęcie, na którym Krzywosz siedział z kieliszkiem w ręce i mówił coś do fotografa, ten zaś widocznie za szybko nacisnął spust wyzwalacza. Pod względem technicznym zdjęcie było jednak zupełnie niezłe, a o wiele bardziej charakterystyczne od upozowanego na tle ciężarówki. Schowałem je do kieszeni i ruszyłem na dół.", + "14601": "- Czekaj! A wojsko, Czesi, granica? Przecież kontrabanda dzisiaj nie taka łatwa. Jasiu!", + "14602": "Flacha tylko pokiwał głową. - Kochany. Szmalec, szmalec! Za pieniądze ksiądz się modli!", + "14603": "Znów wypili. W sąsiedniej sali śpiewali chłopi: \"Niejedna panienka i niejedna wdowa...\"", + "14604": "Muszyna słyszał te uderzenia, jakby bili cepami. Wieprzek rzucał się trochę, próbował wstać, kwiczał jeszcze, potem wtulił łeb w ziemię, między racice, i tylko dreszcz wstrząsał nim po każdym uderzeniu. Krople krwi leciały na boki. Przestali bić, kiedy znieruchomiał.", + "14605": "Szeląg odrzucił łom. Stał rozkraczony - ścierał pot z twarzy. Józik klęknął (takie zdjęcie zrobił Muszyna: kierowca klęczy, wsparty na drzewcu siekiery).", + "14606": "Rybaczyński śmiał się. - Nic ci nie zrobi, znam go. To dobry gość.", + "14607": "Szeląg nie mógł się uspokoić. - Weź mnie kiedy, Jasiu, jak będziesz z nim pić - poprosił. - Postawię wam pół literka, pogadamy...", + "14608": "- Załatwione - obiecał Flacha. Wyczołgał się z klatki.", + "14609": "Ktoś otworzył drzwi obite skórą. Mężczyzna odwrócił się, ale była to tylko Stefcia gońcówna ze szklanką gorącej herbaty.", + "14610": "Lenka opowiadała potem maszynistce Stasi z komitetu (siedziały w ogródku za domem, na plecionych krzesłach ustawionych pod jabłonką):", + "14611": "- Był u nas jeden gość, wiesz, taki jakiś... - I zamyśliła się.", + "14612": "- A ty skąd wiesz, jak koniak smakuje?", + "14613": "- A wiem, pluskawami jego czuć i rym od siwuchy odróżnia sia. Takoż mocno rozgrzewa. Dalej - patrzę - leży puszka z tuszonką.", + "14614": "- E, tam. Z tuszonką? U Niemców? I jak ty ją otworzył?", + "14615": "- A scyzorykiem, widzicie, właśnie tym. Nu, byli tam i insze różności: konserwy, suchary, kompoty...", + "14616": "- A wy skąd pieśni nasze, katolickie, znać możecie? Toż do kościoła idę, nie do cerkwi.", + "14617": "I koniec, i po śmiechu. Popławski mało nie zadychał sia ze złości, Deczko chmurny jakiś stał, w siebie zapatrzony. I w samej rzeczy nie dosyć tego wydziwiania, kiwania głowami?", + "14618": "Ale chyba z tej przyczyny wziął ja na pokoje psa. Przedtem do głowy by taka rzecz nie przyszła. Pies musi być podwórzowy, zły, w budzie na łańcuchu siedzący. Niby tak. Tylko że okrutnie chciało sia mnie zobaczyć jeszcze raz psią wierność w oczach. I wdzięczność, i wiarę w moją mużycką siłę. Jak w oczach Ma ryny, Sylwestra czy biedniażki Kaziuka z sybirskiego transportu.", + "14619": "- Broś! Broś, eto nasze.", + "14620": "A tamten ani odpowie, ani nawet ramieniem ruszy, nic, prosto jakby komar jemu brzęknął nad uchem. Nu, to Bronek za obłupany z kory drugi koniec chwycił i ciągnie do siebie, i stoją tak, milczą, wilkiem na siebie patrzą, przepierają sia, mocują, a czerwone wisienki chyboczą sia, między liśćmi huśtają.", + "14621": "- A wy, towarzyszu, możecie zrobić tę ulicę przejezdną? Zaraz. Cholernie nadojedli mnie te wszystkie objazdy. Tak czy nie?", + "14622": "Tamten mówi, że może, jak ludzi dostanie, ciężarówki dostanie, łopaty i miotły... Szef aż podskoczył! Jakby to wszystko miał, krzyczy, to od dawna nie byłoby barykad w mieście, bajzla w komunikacji! I pyta Lepa:", + "14623": "- Na pojutrze rozbierzecie?", + "14624": "- Tak jest!", + "14625": "Znaczy tak. Nasze chłopaki na pierwszych postojach za Bugiem zachodzili we wsiach do chałup, niby o gorącą wodę do mycia odparzonych nóg proszący, ale naprawdę ot tak, byle popatrzeć na tamte chałupy, już na pewno polskie, i na polskie baby, byle powiedzieć do gospodyni, po tylu latach pierwszy raz, to słowieczko: matko.", + "14626": "- Nie tak prędko. Wolniej, wolniej.", + "14627": "Ale nie chcieli od nas odejść, widać musieli wszystko z siebie wyrzucić i w kółko opowiadać, opowiadać, opowiadać.", + "14628": "- Tak było. Właśnie tak. I my to przeżyli. Właśnie my.", + "14629": "Nu, słuchali my ich szeptów, pokrzykiwań, jęków: patrzcie, uważnie patrzcie. W tym baraku buty upchane 0d ziemi aż do drewnianego stropu.", + "14630": "- Znaczy, wino zrobisz z głogu? Abo z leśnych jeżyn? Bo nie z jabłek? Jabłka dzieciakom na zęby chcesz ostawić?", + "14631": "- Kto chce? - jak nie wrzaśnie Lep. - Kto, pytam ja ciebie? Chytry z ciebie Poleszuk, Drozd, dużo wiesz, a pary z gęby nie puszczasz. Pewnie, że wino takoż z jabłek robić można.", + "14632": "Niedługo, bo naraz ryknęli moździerze, zaterkotali karabiny maszynowe, gdzieś szkopy musieli blisko być i ciężarówki z orłami wypatrzyć. Pod tymi pociskami uformowali sia my w kolumny i poszli precz z placyku, bez jednego strzału, taki był rozkaz. Dokąd poszli? Nu, jasna rzecz: obsadzić wyznaczony odcinek. Szef mówił, że Niemcy zebrali tam co najlepsze swoje dywizje, okrutnie umocnili sia, obwarowali i przygotowali do długiej obrony. Ot, jak.", + "14633": "Tak zamyślił sia ja, w siwy dym zapatrzył, że prawie na głos powtarzał: \"moja, moja\". Aż tu naraz jakiś cień spoza tego dymu wyrywa sia i leci do mnie, leci, chwieje sia, ręce rozrzucone, ot, żywy krzyż na rozstajach. Chciał ja splunąć, marę odpędzić, ale wszędzie ogniska, jak tu na ogień pluć?", + "14634": "- Gdzie może być? - teraz ja się odzywam.", + "14635": "- Spotkałem jego starego, wrócił - dodaje Afek.", + "14636": "- I co? - w głosie filmowca słychać strach.", + "14637": "- Nic. Ale jego siostrę trochę osłabił.", + "14638": "- Trochę? - w głosie filmowca można wyczuć zdziwienie - po tym jak go podkablowała gliniarstwu?", + "14639": "\"Takie postawienie sprawy może tylko ją skomplikować, nie chcę. Przeprowadziłem rozmowy z nimi. Zrobimy tak: ja nie będę mówił, że to prawicowi fanatycy, a oni, że skołowany bojownik z komuną. Rozumiecie?\"", + "14640": "\"Zawieszenie broni?\"", + "14641": "\"Tak, ale o ile ona się znajdzie\".", + "14642": "\"Jak uważasz\".", + "14643": "- Dobre, nie? Albo to... - cieszy się kurdupel.", + "14644": "\"Słuchaj, to prawda z tym Spławikiem?\"", + "14645": "\"On i tak wyjdzie\".", + "14646": "\"Nie wyjdzie\".", + "14647": "- To on - spostrzega ten o kulach.", + "14648": "- On? - pyta zaintrygowany karzeł.", + "14649": "Trzęsą mi się nogi. Ślina cieknie mi z ust jak głodnemu psu na widok żarcia, to zapewne efekt działania amfetaminy.", + "14650": "- Szukam Piotrka - oświadczam, siadając na betonowym występie, bo za chwilę chyba się przewrócę.", + "14651": "- Jest tu gdzieś - zbywają mnie.", + "14652": "- Mógłbym wejść do Internetu? Chcę zobaczyć, czy w mojej skrzynce coś jest.", + "14653": "- Nie da rady, coś dziwnego się dzieje. Jest jakaś awaria w sieci.", + "14654": "- Łącza są kompletnie przeciążone, moim zdaniem, ktoś ostro spamuje. Kupa serwerów poleciała - przerywa karakanowi ten z kulami. Wiesz, co to spaming, mówiłem ci kiedyś, zasypujesz sieć korespondencją. Firmy reklamowe czasem robią taki numer.", + "14655": "Tak, oczywiście, to byłaby bzdura, gdyby Jacek był normalnym człowiekiem, ale gdy wyjeżdżałem, nie był kimś takim. A po różowym proszku ma się czasem naprawdę dziwne myśli, różne szalone pragnienia, kto wie, jakie ogarnęło Jacka.", + "14656": "- Chcesz nas w to wrobić?", + "14657": "Weszliśmy na jakiś mały placyk zarośnięty trawą, z paroma ławkami naokoło. Nad jedną bramą wisiał zardzewiały szyld przedstawiający rozbrykanego konia.", + "14658": "- Tutaj chodziłam na wagary - powiedziała niespodziewanie Baata.", + "14659": "- A tam co było? - zapytałem chcąc wykazać minimum zainteresowania.", + "14660": "- To znaczy?", + "14661": "- MOGĘ SIĘ DOMYŚLAĆ.", + "14662": "- Więc nie wiesz, jak to jest naprawdę?", + "14663": "- A CO TO ZNACZY NAPRAWDĘ?", + "14664": "- No, nie jesteś wszechwiedzący?", + "14665": "- MÓGŁBYM, GDYBYM CHCIAŁ, ALE KIEDY MOŻESZ WIEDZIEĆ WSZYSTKO, CO TYLKO ZECHCESZ, TO PRZESTAJE CI SIĘ CHCIEĆ.", + "14666": "- To co tam robisz?", + "14667": "- ROZMAWIAM, ZAWIERAM ZNAJOMOŚCI.", + "14668": "- A kto tam jeszcze z tobą siedzi, ze znanych osób?", + "14669": "Kobieta, która mogłaby być jego matką, zostawia pierwszy banknot, nachylając się, jakby raczej coś podnosiła, a nie odkładała do czapki. Na: - Bóg zapłać! - odpowiada: - Amen - czyżby modliła się do mnie o wsparcie? Błogosławię jej, na ile mogę.", + "14670": "Staruszka, wdzięczna, że los jej tego oszczędził, odlicza złotówkę od renty - mógłbym ją dofinansować, jeśliby jednocześnie zostawiła numer rachunku lub adres.", + "14671": "Co dodać? Wyznanie miłosne, na jakie się nigdy nie zdobyłem w obawie przed potknięciem? Studia niefilologiczne, wbrew powołaniu? Okrzyk wzniesiony na demonstracji, do protokołu? Rozmowę telefoniczną, której wysłuchałem niechcący, bo centrala łączyła nas masowo, w grona na konferencji? Pierwsze nieśmiałe próby, zaraz skreślane - skreślenia skreśleń? Wreszcie, spóźniony już, debiut w piśmie katolickim? (Debiutowałem wierszem.)", + "14672": "Nie piszę, nic nie powiem. Notuję już tylko martwą naturę przedmiotów. Na moim biurku żółty ołówek, od lat nie używana obsadka ze śladem atramentu, lampa jak lampa, nie spodziewajcie się żadnych porównań, lornetka, przez którą podglądam wróbla na trzepaku, gdzie przez całe popołudnie wisi dywan z powtarzającym się wzorem, szary komputer, kompatybilny z czymkolwiek. W sztuce nie ma nic bardziej żywotnego od martwej natury przedmiotów.", + "14673": "- Jestem - powiedziałem - jeśli to mnie pan szuka. - Słucham.", + "14674": "Prawdę mówiąc, zapomniałem o nadchodzących wyborach, na których używali sobie domorośli literaci z innego biura (będziesz wybierał, wybierz nasz produkt). Spotkaliśmy się jeszcze tego samego wieczoru i ustaliliśmy harmonogram na najbliższe tygodnie - miał zmienić bieg historii.", + "14675": "Słońce świeci prosto we mnie. Oślepia. Z trudem dostrzegam siedzących pod oknem Stefana i Wiktora. Słyszę tylko, jak szepczą. Naradzają się.", + "14676": "Już drugi dzień próbują pocieszyć Ewę. Bezskutecznie.", + "14677": "A ona stoi tuż przy mnie. W skupieniu odlicza tabletki i przesypuje do małych, papierowych torebeczek. Porusza się jak w transie. Teraz poprawia kołnierzyk czarnej sukienki.", + "14678": "Na odgłos kroków Stefan wyłącza radio. Dobiega mnie głos Ewy. Przyszła przypomnieć o obiedzie i uprzedzić, że wróci później ze zbiórki.", + "14679": "- Kochanie, mogłabyś później przejrzeć aspirynę? - Stefan z uznaniem przygląda się jej nowemu mundurkowi. Czarno-białej chuście, czarnym getrom, opasce z czerwonym krzyżem. - Przeterminowaną wyrzuć, bo...", + "14680": "- Wydziela kwas salicylowy. Wiem.", + "14681": "- Skąd ta pewność?", + "14682": "- Stąd - Gabriela potrząsa gazetą. - O, niech pan łaskawie spojrzy. Tu, na ten nekrolog. To niepodważalny dowód. Niepodważalny...", + "14683": "Haberda patrzy na Gabrielę bez sympatii. Przenosi obojętne spojrzenie na stronę z nekrologami, którą Gabriela przygważdża do stołu kościstym palcem.", + "14684": "Po co? Oczekuje pochwały? Podziękowania? Ţe przyszła... Ţe nie zapomniała... Nie wiem, czego ode mnie chce. A może boi się, że ją wydam? Opowiem, jak było. Jak kłamała. Jak kłamała o Zofii. Podchodzi coraz bliżej. Wyciąga ręce.", + "14685": "- Zostaw mnie! - krzyczę. Nie słucha. Widzę jej oczy. Blisko. Tak blisko, że nie wiem już, gdzie jest między nami granica.", + "14686": "- Widziałam białe wieloryby i słyszałam ich śpiew - powiedziała Kaśka.", + "14687": "- Mogło ci się wydawać. W tym kraju wiele rzeczy nie jest naprawdę.", + "14688": "- Ja nie jestem z tego kraju. Znam jedno przejście. Przychodzę tu tylko czasami, na godzinę lub dwie.", + "14689": "- To masz szczęście - powiedział mężczyzna. - Ja muszę być tu zawsze. Codziennie jadę tramwajem do pracy, a potem do baru.", + "14690": "Dzwonił zazwyczaj w soboty rano, gdy Eliasz nie musiał iść do szkoły. Monika, gdy nie pracowała, sypiała do południa.", + "14691": "Kilka razy zdarzyło się jednak, że to ona podniosła słuchawkę. Feliks wtedy wyłączał się. Rozmowa z Moniką i tak nie miała sensu. Raz powiedział:", + "14692": "- To ja, Moniko...", + "14693": "Krauze podszedł bliżej. Między wysokimi trawami zobaczył biały, lśniący kształt, kobiecy wypięty tyłek. Ten biały tyłek, duży, zaokrąglony i śliczny, oświetlany przez światła przejeżdżających samochodów, na przemian ginął i powstawał z niebytu. Jego właścicielka, w jasnej aureoli włosów, kucała pod krzakiem.", + "14694": "To jest powitanie - pomyślał Krauze. - Wieki nie widziałem takiej dupy.", + "14695": "- To najlepsze papierosy na świecie - powiedział Mały Mirek.", + "14696": "- Czy wiesz, która jest godzina, chłopcze? - zapytał S. Spielberg.", + "14697": "- Piąta.", + "14698": "- Czy jest to piąta po południu?", + "14699": "- Nie, rano.", + "14700": "- Czy coś się stało, co usprawiedliwia twoją wizytę?", + "14701": "- W czwartek jest pogrzeb mojego przyjaciela - powiedział Eliasz.", + "14702": "- Tutaj nie byłoby tak fajnie. Tu nie ma żadnego Legolandu.", + "14703": "- Przecież wiem, tato. Ale chciałbym cię widzieć.", + "14704": "- I tak nie mógłbyś mnie zobaczyć naprawdę. Widziałbyś mnie tylko na monitorze.", + "14705": "- Wiem, Jakub mi mówił. On rozmawiał ze swoją ciocią przez wideofon. Jego ciocia zaśpiewała mu nawet piosenkę. Ona występowała w dyskotekach.", + "14706": "Minibus zatrzymuje się przed szarym drewnianym domem. Na tym domu nie ma żadnego afisza ani szyldu, tylko mała, zielona tabliczka.", + "14707": "TARO: Niech pan stanie. Tu, za rogiem.", + "14708": "Taksówka staje w pewnym oddaleniu. Z minibusu dwóch chłopaków w dżinsach i adidasach, z białymi opaskami na włosach wyprowadza grubą kobietę w łachmanach. Niemalże ją niosą. Wbiegają do szarego domu. Drzwi otwierają się i zatrzaskują za nimi. Minibus odjeżdża.", + "14709": "- Jasne, że ci pomogę, Taro. Telefonowałem do ciebie. Chciałem oddać ci plecak. I chciałem ci powiedzieć, że nie jestem starym dupkiem. To Ueno jest starym dupkiem. Powiedziałem mu to przed chwilą. Prosto w oczy. Żebyś wiedział. Jak chcesz, możemy pojechać tam, na autostradę. Zobaczysz. Obronimy ich. Musimy bronić praw człowieka. Każdy człowiek jest człowiekiem, kloszard też.", + "14710": "- Nie wiedziałem, że pan mówi po polsku, panie Ueno - mówi Krauze. - Pan mówi całkiem nieęle.", + "14711": "- Nie ma tłumaczki. Pan umie tylko polski. Chcę z panem rozmawiać, muszę mówić po polsku. Angielskiego pan nie zna też - mówi Japończyk.", + "14712": "Tym razem na Rybnym Targu było zupełnie pusto. Uprzątnięto stragany, deszcz zmył kamienną posadzkę. Starsza kobieta, ubrana w czarny przeciwdeszczowy płaszcz z kapturem, niosła czerwone emaliowane wiadro. To wiadro było jedyną kolorową rzeczą na tym smutnym podwórku, w które zmienił się Rybny Targ.", + "14713": "- Muszę wrócić do swojego imienia, Feliksie, inaczej mnie nie poznają. Wypijesz ze mną bruderszaft?", + "14714": "Feliks podszedł do profesora z kieliszkiem w ręku, profesor podniósł swój i dopełnili rytuału, kończąc go pocałunkiem w usta. W pokoju pociemniało, witraże w suficie zgasły. Odezwała się daleka burza.", + "14715": "Jakie ma miękkie wargi - pomyślał Feliks.", + "14716": "- Rozbierajcie się i chodźcie do środka. Nie dość, że kończy się wódka, to prawie wyczerpał nam się repertuar kolęd. Może znacie jakieś?", + "14717": "- Pewnie, że znamy. O winnisach.", + "14718": "- A... żeśmy byli winnisami. To śpiewaliśmy już trzy razy.", + "14719": "- Ale to my jesteśmy winnisami - powiedział Marek. - Parką biednych, spragnionych winnisów.", + "14720": "- Robisz twarożek?", + "14721": "- Chyba widzisz.", + "14722": "- Dlaczego jesteś taka niegrzeczna? Postaraj się mnie zrozumieć. Po prostu nie sądzę, aby kłamstwo mogło komuś naprawdę pomóc. Nie zatamujesz krwi fałszywym bandażem.", + "14723": "- Trata-ta-ta. Bandaż mamy okazał się skuteczny, a więc prawdziwy.", + "14724": "- To znaczy, moja mała, że jesteś przedstawicielką pragmatyzmu. Wiesz, co to znaczy?", + "14725": "- Coś jeszcze? - Józinek zaczął kręcić się na krześle.", + "14726": "- Jest poważniejszy problem. Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że nie jesteś ochrzczony?", + "14727": "- To niemożliwe, wszystkie małe dzieci się chrzci, bo inaczej mogą trafić do otchłani albo do piekła.", + "14728": "- Ale myśmy zapomnieli... - Jezus, Maria, co ja plotę, pomyślał Jacek.", + "14729": "- O wszystkim zapominacie, ale Anna na pewno pamiętała.", + "14730": "- Nooo...? - Nie zabrzmiało to ani zachęcająco, ani entuzjastycznie.", + "14731": "Jacek westchnął. Trudno, kiedyś trzeba odbyć tę rozmowę.", + "14732": "- W tym roku masz podobno przystąpić do Pierwszej Komunii...", + "14733": "- No.", + "14734": "- Nie powtarzaj w kółko \"no\"!", + "14735": "- Jasne.", + "14736": "- A więc, czy zastanawiałeś się... Czy chcesz tego?", + "14737": "- No.", + "14738": "Józinek uważnie przypatrywał się mijanym grobowcom.", + "14739": "- A gdzie leżą ci, którzy pójdą do piekła?", + "14740": "- Co???", + "14741": "- Tu wszędzie jest napisane Ś.P., świętej pamięci, oni chyba już są święci i po Sądzie Ostatecznym trafią do nieba, więc gdzie są ci, co pójdą do piekła?", + "14742": "- No i co to takiego leżeć na Potter's Field - zauważył Grzesio. - Ja tam byłem popatrzeć, jest całkiem dobrze.", + "14743": "- Akurat tam byłeś - mruknął Pchełka. - Tam jest więzienie, nikogo nie wpuszczają.", + "14744": "Wypili jeszcze parę łyków, twarze im pojaśniały, ręce przestały dygotać.", + "14745": "Roztyta Hiszpanka podaje i kawę, i precelki na tarasie. Trochę się odzwyczaiłem, a tu ktoś mnie rozumie. Coraz to popatruję w okno Lubow, ale matka uspokaja.", + "14746": "- Ona zawsze długo śpi.", + "14747": "Znów popatruję, a matka swoje:", + "14748": "- Zdrowie u niej delikatne.", + "14749": "- W Warszawie wstawała wcześnie rano.", + "14750": "- Jest bardzo wrażliwa.", + "14751": "- Ja też.", + "14752": "- Niestety, urwało się to także - smutnie zaseplenił Jan B. - Ale `a propos: kiedy ty wreszcie skończysz z tą bezsensowną Ewą, z tymi bezsensownymi recenzjami i zajmiesz się w końcu poważnie prowokacją, szantażem i donosem? Moje uszanowanie, witamy, witamy.", + "14753": "- Nie wiedziałam, że jest pan awanturnik. Osobiście radziłabym panu iść do domu.", + "14754": "- A co ja mam za inne wyjście niż zostać? - odpowiedziałem zgodnie z prawdą.", + "14755": "Zaczęła na to kręcić głową.", + "14756": "- Pan robi ze siebie małe dziecko. Niech pan powie od razu, czy pan chce wygrać z policją, wojskiem, partią i Edwardem Gierkiem?", + "14757": "Natalia spoważniała. Czy chcę ich oboje z Cezarem obrazić, zapytała. Owszem, chciałem ich obrazić, tyle że nie było mnie na to stać na razie. Wciągnąłem więc wdzianko i spodnie w kolorze buraka z rozrzutnym srebrnym stebnowaniem i dyskretną różyczką niewiele od kalafiora większą i rozchylającą płatki na wysokości płuc.", + "14758": "Heniek wzruszył ramionami.", + "14759": "- W kopalni to nie. Może przy maszynach gdzieś...", + "14760": "- Wspomniał wam towarzysz, że nie macie wykształcenia - zniecierpliwił się ten z zatrudnienia.", + "14761": "- No właśnie - chrząknął nauczyciel - no właśnie. Niech pan pomyśli, jaką rodzice mieliby niespodziankę, gdyby pan ukończył siedem klas. A może pan chciałby recytować?", + "14762": "- Tacy są ludzie, co pan chce!", + "14763": "- Jezu, jak ja bym chciał się napić - jęknął Włosiak.", + "14764": "- Niech się pan nie martwi. Na pewno stąd wyjdziemy i jeszcze dzisiaj będzie pan miał swoją setkę. Tu jest za porządnie. To miejsce jest wyraźnie zadbane, tędy muszą chodzić ludzie.", + "14765": "Perkusja robiła straszliwy hałas. Wykorzystując to spytałem:", + "14766": "- A czy są z tym jakieś kłopoty?", + "14767": "- A niech pan spróbuje.", + "14768": "- Przecież nas tu w ogóle nie chcieli wpuścić - szepnąłem, znikając mu pod ramieniem w skomplikowanym tanecznym przejściu.", + "14769": "- Tym bardziej nie zechcą wypuścić.", + "14770": "- Przecież to idiotyzm.", + "14771": "Znowu tańczyliśmy blisko siebie.", + "14772": "- Tak - oświadczyłem - bardzo.", + "14773": "- No właśnie. Ale może wrócę.", + "14774": "- Tak?", + "14775": "- Tak, może. Teraz odejdę.", + "14776": "Sputnik zawirował po raz ostatni, zatrzymał się i zgasł.", + "14777": "- Uwaga, zbliża się godzina dwudziesta czwarta, czyli równa północ. Zapraszamy w stronę okien w celu obserwowania fajerwerków wykonanych przez wytwórnię \"Fajerwerk'', od niemieckiego Feuer - ogień.", + "14778": "- Coś ty, Tadek, coś ty!", + "14779": "Teraz krótko zamachnął się Władek. Duży poleciał na drzwi i wolno osunął się po nich na ziemię. Władek skręcił w stronę szarego, który zaszył się w kąt. Potem nagle włożył hełm na głowę i wyszedł.", + "14780": "- Ładnie go uderzył, musiał kiedyś ćwiczyć. Pan go zna? - zwrócił się do mnie szeroki, przyjaciel Jarosława.", + "14781": "- Może ćwiczył - odpowiedziałem.", + "14782": "Jarosław spokojnie podniósł kieliszek.", + "14783": "Akurat wtedy po korytarzu zatupotały klapciatowate kroki i do środka wsunęła się przylizana na gładko twarz, a wybałuszone oczy popatrzyły ciekawie. Kapusto zwiesił głowę, zakrył twarz rękami, aż nagle przemówił: - Tyle jeszcze pracy, tyle pracy. - I twarz jego przybrała wyraz skupionej udręki.", + "14784": "Wzbudzająca współczucie wyrazem straszliwego smutku twarz zakołysała się na wychudłym ciele. Beczący głos uciszył sprzysiężonych.", + "14785": "- Nasza sytuacja jest wynikiem ogólnego upadku moralności, czasów małej wiary, gdy księża potajemnie biorą śluby, w Watykanie wisi portret przewodniczącego Mao w odległości paru metrów od portretu Pawła VI.", + "14786": "- I co z tego? - przerwał buldogowaty. - Co pan tu pieprzy.", + "14787": "- Dżiokonda. - A powiedział po francusku: - Oto utalentowana nadzieja naszej literatury.", + "14788": "Poeta splunął. Lubow uśmiechnęła się, Pola zatrzepotała rzęsami i powiedziała:", + "14789": "- Chodźmy się przejść, pokazać jej, bo to przecież zima nasza, mroźna, biała.", + "14790": "- To pijak - powiedziałem. - Niedawno napoczął moją melbę. Ma skłonności homoseksualne.", + "14791": "- Najgorsze jest to, że oni są wszyscy bezkarni. - Różowiutki sędzia uderzył pięścią w stół. - Nie boją się.", + "14792": "- Ani rozpustnicy, ani cudzołożnicy, ani rozwiąźli, ani mężczyźni współżyjący z mężczyznami nie wejdą do królestwa Bożego - zabeczała ponura twarz.", + "14793": "- Świetny pomysł - ucieszył się Niedźwiednik.", + "14794": "- Prosimy, prosimy - rozległy się wokół głosy i śmieszki.", + "14795": "- Co ty na to, Himilsbach, masz ochotę pomuzykować? - spytał Maklako.", + "14796": "- Traktuj to lekko - rzucił Himilsbach.", + "14797": "- Może jakiś malutki koncercik - ironizował antypatycznie Karzeł.", + "14798": "- Proszę bardzo, możemy - zgodził się Maklako.", + "14799": "- Zagramy z przyjemnością - Himilsbach uśmiechnął się do przyjaciela.", + "14800": "- Jakby coś, niech pan przychodzi do nas, do naszego domu. Znajdzie pan życzliwe serce i przyjazne ręce do pracy. My, jajogłowi, musimy trzymać się razem, właśnie dlatego, że nikt nas nie lubi.", + "14801": "- Nikt nas nie lubi - przytaknął Marciniak, opierając się o mur.", + "14802": "Brygadzista Jurek przemawia, że dyrekcja za naszymi plecami daje autobusiarzom podwyżkę dwa tysiące, żeby tylko ruszyli na miasto, ale autobusiarze nie tacy, a tu ludzie mruczą: - A jacy? A jak się, dajmy na to, za naszymi plecami domówią i wyrolują...?", + "14803": "- Czyli, znakiem tego, uważasz Kapustową za niebezpieczną czarownicę...", + "14804": "Aż odskoczyłem, bo też nigdy nic takiego nie przeszło mi przez gardło.", + "14805": "- O, ho, ho, zaraz od razu nigdy.", + "14806": "- Nigdy - powtórzyłem z mocą.", + "14807": "- Ale - spojrzał się, zachichotał, szturchnął - nieraz coś się chlapnie, niby że tak się wymknie, a potem, tego, są świadkowie.", + "14808": "- Aurea prima sata est - wyskandowała pani Freda. - Czy uczą was w szkole łaciny?", + "14809": "Powiedziałem, że uczą, uśmiechnąłem się do Rogera i wychyliłem kieliszek. Robert coś żywo tłumaczył Marice, Sobiesław szybko wychylił jeden po drugim dwa kieliszki i nałożył sobie trzecią porcję karpia. Szwedzi jedli ostrożnie, wytwornie manewrując widelczykami.", + "14810": "- A do Polski wrócić to nie? - zakołysał się Sobiesław w stronę Anny.", + "14811": "- Wrócić? - uśmiechnęła się. - Może.", + "14812": "- No właśnie - zaczął - no właśnie. - Urwał, machnął ręką, pochylił się do mnie. - Ja bym ją najpierw tak...", + "14813": "- Może wódeczki? - wychylił się znad stołu Roger. - Może śledzika?", + "14814": "- Jak to ofiara? - przestraszył się szpakowaty.", + "14815": "- No ofiara w ich mniemaniu, to znaczy oni padną ofiarą imaginacji. Krótko mówiąc, mam odpowiedniego człowieka. Proponuję Włosiaka.", + "14816": "- Ale przecież poprzednio - sędzia wydobył przeciągły ton z trąbki, przyglądał jej się ze zdziwieniem - poprzednio był pan przeciwny.", + "14817": "Tańczą na środku pokoju. Teresa musi już wyjść.", + "14818": "- Dziś wraca z Paryża Wiktor, ma wpaść do mnie do domu.", + "14819": "- Kiedy ślub?", + "14820": "- Za dwa, trzy tygodnie. A ty i Wanda?", + "14821": "- Za jakąś godzinę. - Nie jest dobrze, ale trzeba być dowcipnym. Odprowadza Teresę do przedpokoju. - Odwieźć cię? - To byłaby duża szansa uderzenia Wandy.", + "14822": "Napotykam spojrzenie Marka, który patrzy na mnie wyczekująco i uśmiecha się półgębkiem, jak ktoś, kto też kiedyś nie radził sobie z nachalnym Goebbelsem, a teraz bawi się obserwowaniem, jak będą sobie radzić inni. Przypomina mi się zwrot, który powoduje, że Goebbels natychmiast się uspokaja. Bez wahania mówię: \"Norymberga!\" - i biedny schizofrenik nakrywa się kołdrą aż po czubki włosów.", + "14823": "- Dobrze.", + "14824": "- A co to było w nocy?", + "14825": "- Nic.", + "14826": "- Nic? Chciałbym z panem porozmawiać po obchodzie. Proszę stawić się w moim gabinecie za godzinę.", + "14827": "Lekarze wychodzą z sali. Zimińskiemu pewnie chodzi o to, co robiliśmy z Markiem, choć przecież nic takiego się nie stało. Marek zniknął na dobre. Ciekawe, co z nim zrobili?", + "14828": "- No właśnie, jakie są objawy? - zapytał najstarszy z całego grona. Jeśli nie ma wśród nich Zimińskiego, pewnie był to ordynator oddziału obserwacyjnego, tak przynajmniej mi się wydawało.", + "14829": "- Zatamowanie - odparł młody lekarz - rozkojarzenie i rzecz jasna brak poczucia choroby.", + "14830": "- Omamy? - spytał ordynator.", + "14831": "- Słuchowe. Głosy. Imperatywy.", + "14832": "- Maleńkie rozkojarzenie, panie kolego? - mówi i uśmiecha się złośliwie. - Pytałem, czy wie pan, jak działają elektrowstrząsy?", + "14833": "- Prąd przepływa przez mózg - recytuję jak wyuczoną lekcję - oddziałuje na międzymózgowie, powoduje mobilizację wegetatywną...", + "14834": "- No dobrze - wpada mi w słowo - ale jakie to oddziaływanie? Co tam się dzieje konkretnie?", + "14835": "Patrzę na niego niepewnie. O co mu właściwie chodzi?", + "14836": "Gdy wróciła, usiadła obok niego na tapczanie. Zaczęła opowiadać o Marii.", + "14837": "- Wzięłam ją ze szpitala tydzień temu...", + "14838": "- Jak to wzięłaś? - zapytał.", + "14839": "Okazało się, że Karina niedawno ukończyła szkołę pielęgniarek i została skierowana na staż do Rigshospitalet, największego duńskiego szpitala. Karina pracowała na oddziale dziecięcym.", + "14840": "- Tak - skinęła głową policjantka, całkowicie zepchnięta do defensywy i zmuszona do krótkich odpowiedzi.", + "14841": "- Ma dość ciemną skórę, ale chyba nie jest Murzynem?", + "14842": "- Jego twarz jest zazwyczaj dość blada, czasami ma nieco zielonkawy odcień. Nasi lekarze nie potrafią jednoznacznie wypowiedzieć się na temat rasy przybysza - potwierdziła.", + "14843": "- Czy chce otrzymać azyl w Danii?", + "14844": "- Tak - powtórzyła.", + "14845": "- Hej, Karina - zawołał.", + "14846": "- Wejdź - powiedziała cicho i położyła palec na ustach.", + "14847": "Korytarz był teraz oświetlony i ze zdumieniem zobaczył drewnianą, białą swastykę, wiszącą na ścianie. Nie dostrzegł jej za pierwszym razem. Zatrzymał się, zaskoczony. Karina stała tuż obok. Nic nie mówiła.", + "14848": "Profesor zamilkła i popatrzyła na B. Ten szybko zamknął usta, bez jego woli układające się w \"o\", a może nawet w niedemokratyczne \"ó\".", + "14849": "- Jestem pewna, że tak młody człowiek jak pan - ciągnęła uczona - nie związany konserwatywnymi przesądami lingwistycznymi, a przeciwnie, ożywiany duchem demokracji, w pełni doceni motywacje i przewidywane owoce takiego otwarcia na Zachód.", + "14850": "- O - odparł zmieszany, ale i ucieszony.", + "14851": "- Co chciałeś powiedzieć ? - spytała, pochylając się co chwila nad zaplamioną podłogą. - Nie, nie patrz na mnie, kiedy mam okulary.", + "14852": "Zdjęła je szybko i spojrzała na B. Trzymał pierścionek na dłoni, ale jego kolor na tle ściany musiał dla astygmatyka i krótkowidza (a Karina była i jednym, i drugim) zlewać się w niespokojną, jasnobrązową plamę.", + "14853": "- Znowu te bzdury o miłości - szeptał mężczyzna. - Nie chcesz mnie zrozumieć. Stworzenie człowieka wcale nie wymaga miłości. Tylko odrobiny seksu. A seks jest przymusem. Na początku świata ludzie otrzymali nakaz rozmnażania się. I robią to, gdyż nie ma takiej siły, która może powstrzymać seks. Natomiast delikatna możliwość miłości została zarezerwowana jedynie dla nielicznych. No, włóż szybko koszulę! Nie tutaj! Idź tam, za róg!", + "14854": "Poszliśmy do ostatniej salki i zajęliśmy stolik w kącie.", + "14855": "- Może jednak napijemy się czegoś mocniejszego? - zaproponował Władek. - Chyba że jest pan na służbie.", + "14856": "- Ja jestem zawsze na służbie.", + "14857": "- Nawet piwka nie?", + "14858": "- Nie, jestem wozem.", + "14859": "- To dobry chłopak - uznał za konieczne wystawić opinię studentowi, który zniknął za drzwiami. - Jeżeli mu się nie znudzi, może być świetnym patologiem... Masz coś konkretnego czy przyszedłeś z wizytą kurtuazyjną?", + "14860": "- Mam konkretną prośbę.", + "14861": "- Znowu zajmujesz się jakimś morderstwem? Człowieku, powinieneś był zostać w policji!", + "14862": "- Poza policją jest mi dużo lepiej.", + "14863": "Jurek zamówił golonkę. Ja nie byłem zbyt głodny, więc poprzestałem na sałatce. Czekałem, aż Jurek zacznie mówić, najpierw jednak zjadł i dopiero wtedy zapytał:", + "14864": "- Rozmawiałeś z Alfredem Wolnym?", + "14865": "- Tak. Byłem tam po południu.", + "14866": "- I jakie zrobił na tobie wrażenie?", + "14867": "- Jeżeli mam być szczery, trochę dziwne.", + "14868": "- Jak go dorwę, to nie ręczę za siebie.", + "14869": "- Jeżeli mu spadnie chociaż jeden włos z głowy, ja umywam ręce! Nie wolno ci się pokazywać w okolicach Słonecznej, nie wolno ci się kontaktować z nikim, kto zna Zenka, i nie wolno ci z nikim o tym rozmawiać. Jasne?", + "14870": "- Aż tak źle chyba nie jest.", + "14871": "- Żyjemy w chorym systemie, proszę pana! Przeszliśmy z jednej skrajności w drugą: od totalitaryzmu do kompletnej abnegacji! Wyrzekliśmy się naszych zasad i małpujemy kraje, które pogrążyły się w nihilizmie moralnym!", + "14872": "To zabrzmiało ostro.", + "14873": "- Jakie zasady ma pan na myśli?", + "14874": "Kiedy miałem dwadzieścia lat, Rodacy, nie tak wyobrażałem sobie mój wiek dojrzały. Wydawało mi się, że wśród dekoracji wieku dojrzałego przeważały będą książki, obrazy i wielka muzyka naszego przemijania; że moje życie toczyło się będzie w poczuciu ładu i osobistego bezpieczeństwa, że służyło będzie duchowi pokoju i międzyludzkiego porozumienia. Natomiast kiedy to piszę, czuję na piersiach chłód lufy pistoletu, kieszenie mam wypchane magazynkami nabojów i zgoła niewyobrażalnymi zwiastunami mordu.", + "14875": "Powiedzmy, że studiowałem fizykę. Szybko okazało się, że potrafię oddać się przedmiotowi moich studiów z takim zapałem i tak całkowicie, jak przedtem potrafiłem poświęcać się moim przeróżnym namiętnościom i funkcjom. Widocznie za każdym razem spalała się we mnie ta sama, szukająca ujścia, energia. Równie dobrze mógłbym być chyba biologiem, geometrą.", + "14876": "2. Kompetencje i prawa wprowadzonego na teren TRYBUNY posterunku Milicji Obywatelskiej podlegają za każdym razem i w każdym wypadku rozporządzeniom i dyrektywom SEKRETARIATU KOMISJI DO SPRAW INTEGRACJI;", + "14877": "3. KOMISJA DO SPRAW INTEGRACJI wzywa niniejszym wszystkich uczestników do czujności oraz współpracy z władzami WOLNEJ TRYBUNY.", + "14878": "Tow. Gruszka: A jednak \"ładnej pogody\". Nie ma nic gorszego niż deszcz i mgła. Czujka jest zasadniczo nieuzbrojona. W pogodę deszczową, we mgle, wszystko wygląda inaczej. Wróg może się czaić za węgłem domu, może stać przy każdej latarni. Nieidentyfikowalny. Ulice i chodniki są mokre, jak w lustrze odbija się w nich każdy cień. Brrr...", + "14879": "Redakcja: A zatem \"ładnej pogody\". I czuj-czuj!", + "14880": "Po drugie, obawiam się, że jeżeli nic decydującego nie nastąpi, moje życie lada moment przestanie mnie bawić. Ja zostałem wychowany wedle pryncypiów nader ambitnego programu edukacji: w duchu walki o nadanie życiu ludzkiemu wielorakiego sensu, tak indywidualnego jak społecznego. I tylko taki format mojej społecznej egzystencji jest w stanie zaspokoić moje prywatne oczekiwania.", + "14881": "Nadążacie, Towarzysze? Na pewno?", + "14882": "Jest godzina 16.00, kiedy wysłannik naszego pisma red. Wł. Kuperek zjawia się w progach WOLNEJ TRYBUNY i napotyka Dyżurną Porządku i Higieny, tow. Różę Potylicową. A oto jego raport:", + "14883": "Red. Kuperek: Dzień dobry!", + "14884": "Dyżurna Porządku i Higieny: Dzień dobry. Pan do kogo?", + "14885": "Red. Kuperek: Nasza Redakcja chciałaby postawić wam kilka pytań. Macie coś przeciwko temu?", + "14886": "Oczywista płacić tym towarzyszkom musiałoby państwo raczej lukratywnie. Ale i to ma swój pozytywny aspekt: Nie zapominajcie, towarzysze, że im więcej gotowi jesteśmy za to zapłacić, tym wyżej podskakuje wartość ciała . Tym więcej wolno nam od tego ciała wymagać.", + "14887": "Drogi Obywatelu!", + "14888": "Niniejszym zawiadamiamy Pana (Obywatela), że dnia 3 Maja br. - na podstawie tajnego głosowania PREZYDIUM Konspiracyjnej Opozycji Politycznej - został Pan (Obywatel) mianowany Członkiem Biura Politycznego Opozycji. Od wyboru tego może się Pan (Obywatel) odwołać drogą zamieszczenia (nie później niż w ciągu następnych 3 dni) w Rubryce Ogłoszeń ŻYCIA STOLICY inseratu następującej treści: \"Mam działkę wielkości 200 m 2. Czekam na propozycje\".", + "14889": "Nie mam dzisiaj sił i tak dalej. Nawet pisać mi się nie chce. La-lalala-lala, tak postukam trochę jak jaka gęś i zobaczę, co mi się ułoży, bo to niekiedy układa się jak szyfr i tak dalej. (wer23451erdfghjklłlpoiujzhzbdfghuz786543ihgfcym.lkj908ż7654fds). Nic nie wychodzi. Nawet moje złe duchy odwróciły się do mnie plecami.", + "14890": "Na jednym z pocześniejszych miejsc w katalogu naszych reform stoi postulat powrotu do społeczno-filozoficznego pluralizmu światopoglądowego - do pluralizmu pojętego jako zasada organizacji społecznego istnienia ludzi. Pociągnie to za sobą konieczność decentralizacji modusów administrowania rzeczywistością społeczeństwa. Planiści wypracowali już koncepcję drogi, na której przeobrażenie to winno się odbyć kosztem możliwie minimalnych ofiar.", + "14891": "(Na koniec jedna - ale za to praktyczna - rada: ponieważ jednym ze środków uświęconych przez dalekosiężne cele WOLNEJ TRYBUNY jest maszyna do pisania, manicure bardziej przeszkadza, niż pomaga. Najlepiej obciąć paznokcie na krótko - ulga z tego ogromna, a strata względna, bo kto lepiej od nas, kobiet, wie, że paznokieć odrasta?)\"", + "14892": "Jeżeli - zgodnie z wyżej wyrzeczonym Ultimatum czasowym - Organa Śledcze nie zwolnią z aresztu prof. Juliana Kornhausera, Organizacja nasza aresztuje i potraktuje jako więźniów 6 (słownie: sześciu) wiodących funkcjonariuszy Aparatu Władzy. Zmartwychwstały Pyrrus kłania się Partii i życzy rychłego powrotu do zdrowia.", + "14893": "Układają ostrożnie Carlosa i sami przysiadają na rozpłaszczonych kartonach, oparci plecami o wrota z brązu. Nad ich głowami wypiętrzają się kolejne kondygnacje olbrzymiej neogotyckiej fasady. Katedra jest o tej porze nocy jak zimna fajansowa góra, w środku pusta i doskonale czarna, nie opromieniona nawet jednym kwantem światła. Katarakta nocy zasnuwa każdą rubinową szybkę witrażowej rozety nad portalem.", + "14894": "- To te, po które pojechałeś? Te, co Michalina mówiła?", + "14895": "- Nie, inne. Tamte były marlborasy, nie golden american... I trochę więcej. Ciężarówka.", + "14896": "- Ciężarówka?", + "14897": "- Niech ci będzie, że furgonetka. La camionette to po polsku będzie... Furgonetka papierosów.", + "14898": "- Ty żeś się rozpalił, stary.", + "14899": "- Nie, tylko czasem pomagam chłopakom. Jak wódz pozwoli.", + "14900": "- Co? - Gipson mruga oczami czerwonymi jak u królika, a poblask jarzeniówki omywa mu białka oczu.", + "14901": "- Ty patrz, jaki poliglota tamten twój bamburyło. Kilo koki sobie zawinął w \"Dziennik Związkowy\". Zobacz, \"w służbie wychodźstwa polskiego w Ontario\" - Dyzio bezlitośnie rozszarpuje gazetowy zwitek i czyta dalszy ciąg winietki.", + "14902": "- Co się tam stało? - zapytał ktoś, kto widział, jak wysiadają z łodzi.", + "14903": "- Kismet się pali! - odkrzyknął Anglik i pobiegł za Lidką. Przy krzywym pawiloniku firmy taksówkowej dyspozytor i dwójka kierowców także popatrywała na widowisko za wodą.", + "14904": "- Stój, zakuta pało... Idziesz w złą stronę!", + "14905": "Anglik nadal cofał się w górę schodów, które wiodły na nieznaną kładkę, ścigany złym głosem gestykulującego Carlosa:", + "14906": "- Weź się opamiętaj, co? Stój! No, alt! Do jazu jest tędy. Tędy, mówię. Nie tędy! Tędy do jazu. No, tam! A tamtędy na Niskie Łąki. Taka ulica. Nie tu, tylko tam. Masz jeszcze ten kluczyk?", + "14907": "- O, ty też masz karaluchy.", + "14908": "- Niestety. Nic nie pomaga psikanie. Co, ty też?", + "14909": "- Ja? Mało. Za zimno im w piwnicy. A cukier masz?", + "14910": "Anglik zatrzaskuje lodówkę pełną puszek z filmem i stawia na chwiejnym stoliku resztki podwędzanej mozzarelli, napoczęte foliowe opakowanie salami, słoiczek masła orzechowego.", + "14911": "- I co tam w Polsce?", + "14912": "- To samo. Dawno nie byłem.", + "14913": "- Nie, dziękuję. Przepraszam, ale muszę już iść.", + "14914": "- Nie, nie, poczekaj, moja droga. Chcę ci coś opowiedzieć. Widziałem rano, jak rozmawiałaś z tym sympatycznym młodzieńcem, Abibem Denisem. Lubisz go?", + "14915": "- Tak. - Alicja zarumieniła się lekko.", + "14916": "- Więc powinna cię zainteresować historia, którą chcę ci opowiedzieć. O tym, w jakich okolicznościach Abib został poczęty i przyszedł na świat.", + "14917": "- Pani jest bratanicą zmarłego? - Usłyszała nagle Alicja. - Przyjechała pani z Warszawy?", + "14918": "Podniosła wzrok. Przed nią stał jeden z mężczyzn, którzy pchali samochód.", + "14919": "- Tak - odparła.", + "14920": "- Można się przysiąść?", + "14921": "- Proszę.", + "14922": "Mężczyzna usiadł obok. Na oko był niewiele starszy od niej. Właściwie nie miała ochoty z nim rozmawiać, ale pomyślała, że może dowie się czegoś o stryju.", + "14923": "- Pytajcie głowę, o co chcecie - powiedział derwisz.", + "14924": "Nikt nie śmiał zadać pytania. W końcu derwisz zwrócił się do niej sam:", + "14925": "- Powiedz nam, głowo, co czeka ten kraj w ciągu najbliższych dziesięciu lat! - rozkazał.", + "14926": "Usta głowy drgnęły, po czym popłynął z nich chrapliwy głos.", + "14927": "Chłopak umilkł. Patrzył wyczekująco na Alicję, która nie bardzo wiedziała, co powiedzieć, a potem zobaczył wychodzącego z wody Abiba i jakby się spłoszył.", + "14928": "- To ja już sobie pójdę - rzekł szybko, wstając. - Do widzenia. I jeszcze raz dziękuję za figurkę!", + "14929": "- Do widzenia.", + "14930": "- Naturalnie! - potwierdziła z entuzjazmem jego żona. - Nie wyobrażam sobie piękniejszej śmierci. Co to za frajda umierać we własnym łóżku? - Zwróciła się do Alicji. - A jak pani chciałaby umrzeć?", + "14931": "- Nie zastanawiałam się nad tym - odparła Alicja, nieco zbulwersowana pytaniem.", + "14932": "- Daj jej spokój, jest młoda, ma jeszcze mnóstwo czasu, żeby myśleć o tych rzeczach.", + "14933": "Woziłam cię w wózku po bazie i myślałam, że oszaleję. Marzyłam o tym, żebyśmy przenieśli się do Kalifornii albo gdzieś na Wschodnie Wybrzeże. Było to realne, gdyż wkrótce po twoim urodzeniu Jerzy odwiedził parę ośrodków naukowych, gdzie poddano go testom. Wszyscy amerykańscy uczeni, którzy mieli z nim kontakt, byli zafascynowani jego fenomenalną pamięcią i umiejętnością przeprowadzania w głowie skomplikowanych obliczeń. I chętnie zabraliby go von Braunowi.", + "14934": "- Zajmuje się konstrukcją urządzeń służących do badań meteorologicznych - odrzekł z uśmiechem kapitan. - Nic więcej nie mogę pani wyjawić.", + "14935": "- Kiedy będę mogła się z nim zobaczyć?", + "14936": "- Tak się składa, że chwilowo nie ma profesora w Kairze. Naturalnie powiadomimy go o pani przyjeździe. Jestem pewien, że się ucieszy. Za kilka dni skontaktuję się panią. A do tego czasu proszę nikomu nie mówić o naszej rozmowie, dobrze?", + "14937": "- Czym cię tak zezłościli ci Anglicy w hotelu? - spytał Abib, kiedy wreszcie, ociekający wodą, usiedli przy stoliku. - Rozmawiałem ze starym Mortonem kilka razy i wydał mi się całkiem sympatyczny.", + "14938": "- A rozmawiałeś choć raz z jego żoną?", + "14939": "- Nie.", + "14940": "- A wiesz, czym zajmuje się tutaj?", + "14941": "Znów się zawahała, ale nie miała przecież nic do ukrycia.", + "14942": "- Tak. Konstruuje jakieś sprzęty do badań meteorologicznych. Podobno były nawet pokazywane na wystawie przemysłowej, która odbyła się tu w zeszłym roku.", + "14943": "- Wiesz, co to za sprzęty? Jak wyglądają? - Frank aż uniósł się z krzesła.", + "14944": "- Nie.", + "14945": "- A kto ci o nich powiedział?", + "14946": "- Masz! Czytaj!", + "14947": "Był to telegram następującej treści: ALICJO UMIERAM ZA TRZY DNI STOP PRZYJEDŹ STOP TEODOR SIECIECH.", + "14948": "- Kto to jest Teodor? - spytała zdziwiona Alicja.", + "14949": "- Brat twojego ojca.", + "14950": "- Jak to?! Ani ty, ani matka nigdy nie mi wspominałyście, że ojciec miał brata.", + "14951": "Gdy Kamar przemówił, mieszkańców wsi ogarnęło przerażenie. Uciekli z polany i skryli się między drzewami. Królewicz długo ich wołał i przekonywał, że nie wyrządzi im krzywdy, zanim zdecydowali się wrócić. Bał się jednak, czy ze złości, że ich przestraszył, nie porąbią jego głowy na kawałki, jeśli wyjawi im prawdę. Powiedział więc, że jest wielkim czarownikiem z kraju leżącego nad Nilem, po czym złajał ich za to, że strzelali do sępa.", + "14952": "- Zamierzałam ją wyrzucić. Bierz!", + "14953": "Chłopak zerwał się z miejsca, złapał posążek i ścisnął mocno w dłoni.", + "14954": "- Dziękuję pani! Ogromnie dziękuję!", + "14955": "- Co robisz w Egipcie? - spytała Alicja.", + "14956": "- Mój ojciec pracuje w BRH, biurze radcy handlowego. W Egipcie sporo jest Polaków; handlowców, inżynierów. No i polska stacja archeologiczna.", + "14957": "- Podoba ci się tutaj?", + "14958": "Nagle skojarzyła sobie, że kiedy po otwarciu się trumny zobaczyła zwłoki Teodora, były dziwne, jakby zamiast twarzy miały pomalowaną maskę. Teraz wiedziała, że takie maski mają egipskie mumie. A może wtedy w Sieciechowie wcale nie widziała zwłok ojca, tylko owiniętą w bandaże kukłę? Może Teodor nadal żyje?", + "14959": "- Nie rób tego! - krzyknął Wiktor. - Zabraniam ci! Nie niszcz mojego dzieła!", + "14960": "Alicja przestała się wahać. Podbiegłszy do klosza, zdjęła przylegającą ciasno metalową pokrywę, po czym zamknęła oczy i wsunęła rękę do środka. Kiedy poczuła pod palcami włosy, wpiła się w nie mocno i szarpnęła.", + "14961": "- Żegnaj, Alicjo! - usłyszała, a potem już tylko dobiegały ją chrzęsty i świsty, jakby ktoś dmuchał z bliska do mikrofonu.", + "14962": "- Ty! Piki, żarłoku! - Kurtz nie mógł sobie odmówić. - A gdzie oni jedli, wiesz?", + "14963": "- Na dole jest stołówka, ale sekretarze nie schodzili jeść do stołówki. - Piki był dumny ze swojej wiedzy. - Mieli własną na pierwszym piętrze. Tak zwana speckuchnia. Cztery kucharki, szefowa i kelnerki. Woziły im posiłki na wózkach.", + "14964": "- Obiecałem mojemu młodszemu, że przyniosę mu dzisiaj dwie kulki... Zamienia je w klasie na dżiajdżoły.", + "14965": "Kurtz usłyszał zza bocznych drzwi głuche uderzenia i okrzyki bólu. Teflon nie zareagował, ale Kurtzowi przyszło do głowy idiotyczne skojarzenie.", + "14966": "- Dwie kulki? Pamiętasz? Co to za zagadka: dwie kulki i armatka?", + "14967": "- Jestem przyjacielem pana Kurtza. A dzwonię sprzed hotelu, gdzie na szanownego pana czekam.", + "14968": "Kurtz widział, jak Hoffman wychodzi przed kasyno. Opuszkami paców głaskał brzegi kart i obserwował scenę przez wielką szybę przeszklonego parteru. Siedemnasty, w niedzielnych garniturach, wysiadał z samochodu Hoffmana. Pistol poprawiał krawat, a Fanga wręczał kluczyki. Hoffman wsiadł do samochodu i zaczął dotykać kierownicy. Otworzył półkę, puścił radio, jakby nie chciał wierzyć własnym oczom.", + "14969": "- Panie, co pan? Co pan? Panie, no co pan?", + "14970": "Frik wyciągnął plik banknotów i wcisnął je kierowcy w rękę. Ten błyskawicznie przeliczył.", + "14971": "- Panie, co pan? - powtórzył. - To pięć baniek!", + "14972": "Frik bez słowa zatrzasnął drzwi taksówki.", + "14973": "- Kurwa, coś takiego... Co za dzień! - powiedział do siebie głośno.", + "14974": "- W czym problem? Kajzer go wyciągnie?", + "14975": "- W tym problem, że Kajzer by go zabił, gdyby się dowiedział. Jesteś farciarz, Kurtz, złapali go na Pradze. Jego akta leżą na biurku Teflona. Ale twój Wicio ma jeszcze jeden problem. - Pająk uśmiechnął się widząc zaciekawienie Kurtza i nachylił się do jego ucha. Czyjeś jęki za ścianą przeszły w cichy płacz, przerywany kolejnymi uderzeniami. Nagle drzwi kabiny pilota otworzyły się.", + "14976": "- Przecież od miesiąca leje - zauważyła.", + "14977": "- Naprawdę? Widocznie jestem źle poinformowany.", + "14978": "Nagle pochylił się i szybko pocałował ją w szyję. Poczuł wówczas zapach alkoholu. Dziewczyna położyła Frikowi dłoń na ramieniu i szepnęła mu coś do ucha. Ruszył w stronę baru. Kupił butelkę whisky i szybko wyszli. Frik spojrzał na niebo. Zaczynało padać.", + "14979": "Dominika zauważyła chłopców i przyglądała się im prowokująco.", + "14980": "- Zagrajmy! - Jacek nagle ożywił się i wyciągnął z kieszeni karty. - Kto przegra, zasuwa na golasa dokoła ogrodu.", + "14981": "- Głupi pomysł. - Fred przeczuwał kłopoty. Był wyraźnie na nie.", + "14982": "- Pikularus, drefisz!? - Tomek był zdecydowanie na tak.", + "14983": "- Ja drefię? - oburzony Fred połknął haka. - Gramy!", + "14984": "- Te, Bergol, oddaj gałęzie, bo dostaniesz wpierdol - wyseplenił Teflon. Siedemnasty ryknął śmiechem.", + "14985": "- To z naszej kamienicy. - Fanga strzyknął śliną przez zęby. - Oddajcie gałęzie!", + "14986": "- Bo co? - Jacek nie ustępował.", + "14987": "- Gucio w zoo, złodzieju jeden! Oddaj!", + "14988": "Barszczucha rozwinęła kabel i włączyła do kontaktu. Następnie rozłożyła wysoki statyw, zawiesiła na nim pudełko, przeprowadziła od niego przezroczysty przewód do igły, którą wcześniej automatyczny iniektor umieścił w żyle na przedramieniu Irka. Z lodówki wyjęła niewielki dozownik wypełniony rubinową cieczą i bardzo ostrożnie wcisnęła go do otworu w pudełku.", + "14989": "- Co to jest?", + "14990": "\"Pan trzyma, wyleciało gdzieś spod desek albo ze schowka. W niektórych takich antykach robili schowki\".", + "14991": "Między kartkami była legitymacja szkolna z pieczątką VI Państwowego Gimnazjum imienia Stanisława Staszica we Lwowie, dokładnie pamiętam. Ze zdjęcia patrzyła chłopięca twarz mojego ojca, mającego dwanaście, może czternaście lat. Pod spodem figurowało zupełnie inne nazwisko.", + "14992": "Ponownie musiał użyć ręcznika.", + "14993": "W stanie obrzydzenia przyprawiającego o nowe mdłości nie zauważył nawet, że wielki ból zaczyna z wolna zanikać. Jakby ktoś dusił niezliczone ogniska rozsiane po wszystkich członkach, wygładzał zaciśnięte węzły, przebijał wzdęte bąble.", + "14994": "Ciało znalazło nareszcie dla siebie miejsce. Mógł w tej wszechogarniającej słodkości zasnąć prawdziwym, choć wymuszonym snem.", + "14995": "I nie czekając na odpowiedź, pośpieszył z konkluzją, wygłoszoną na stojąco przy niespodziewanym akompaniamencie jakiegoś samoczynnie włączającego się, kwilącego elektronicznego sygnału:", + "14996": "- Pański wewnętrzny świat, panie Ireneuszu, stoi u progu apokalipsy!", + "14997": "Zapadło milczenie.", + "14998": "Na Irku cały ten wywód nie zrobił żadnego wrażenia. Obrazki z arkuszy przedstawiały jakieś obce mięso, na które mógł patrzeć pełen obrzydzenia albo obojętności, ale nie odniósłby nigdy do własnej osoby.", + "14999": "- Dlaczego akurat teraz? - jej głos zabrzmiał miękko, trudno było przypuszczać, że w ogóle umie tak mówić.", + "15000": "- Szczerze?", + "15001": "- Jak chcesz...", + "15002": "- Znudziło mi się. Już mi się nie chce dłużej. Cholera mnie bierze, nie mogę spać, myśleć, czuć. To i tak tylko formalność, właściwie już mnie nie ma - argumentował w pośpiechu.", + "15003": "Woda zaczęła bulgotać. Usiedli obydwaj przy herbacie zaparzonej w grubych szklankach. Ojciec na powrót zmalał, wyjął z szuflady pokrojony chleb i wolno smarował kuchennym nożem, odwiniętym z wytłuszczonego papieru.", + "15004": "- Wczoraj dostałem pasztetową w Bisztynku, jedz, Iruś, spróbuj, smaczna, jeszcze świeża, za oknem trzymałem, a w nocy było zimno.", + "15005": "Okazało się, że wszystko przebiega bardzo sprawnie i zgodnie z harmonogramem, powitanie wypadło bardzo dobrze, skromne przyjęcie w hallu nie budziło zastrzeżeń, tylko towarzysz Korbas zwrócił uwagę, kiedy skończył się kawior, że ponieważ będą towarzysze radzieccy, norma kawioru na głowę musi być odpowiednio podniesiona i on ze swojej puli każe rzucić, ile się da, zza żółtych firanek w Komitecie. Męską decyzję Korbasa przyjęto z uznaniem.", + "15006": "Zebrałem się na odwagę i wypaliłem:", + "15007": "- Bo myśmy właśnie z Baśką postanowili się pobrać wkrótce i ja przyjechałem do Warszawy, bo pragniemy zamieszkać w stolicy, ja muszę ukończyć studia, a i Baśka by chciała dyplom zrobić. Zresztą, co stolica, to stolica - paplałem.", + "15008": "Hrabina pierwsza umiała się znaleźć.", + "15009": "- Matko Przenajświętsza - zachłystywała się ciotka Wojciechowa przymierzając do swojego obfitego biustu delikatnie haftowany biustonosik wywleczony z walizy. - Co też te ludziska nie nawymyślają, wstydu takie ci to nie mają. Nie dziwota, że skaranie boskie musi przyjść...", + "15010": "Marta tymczasem wyciągała z walizy plik bieluchnych obrusów grubo haftowanych w roślinne wzory. Pewnie wyprawa jakiejś dworskiej panienki - domyślałem się.", + "15011": "Udało mi się wykazać, że dostatecznie silne pole akustyczne przyśpiesza wzrost buraków cukrowych i ziemniaków. Wpływ nie był szokujący, nie zapowiadał rewolucji w rolnictwie, niemniej statystycznie był zdecydowanie istotny. Wynik jednak był nie do pogardzenia jeszcze z innego względu, a mianowicie z powodu \"chwytliwości\" społecznej tego rodzaju badań.", + "15012": "- Czemu Bóg tak ciężko nas doświadcza? I żeby tylko nas, dorosłych grzeszników - widać zaliczała się do dorosłych - ale czemu skazuje na cierpienia niewinne dzieci, starców, co całe życie nie splamili się niegodziwością i bluźnierstwem czy skargą? Kiedy to wszystko się skończy...", + "15013": "- Ale, ale, mamy dla was niespodziankę - zmienił ton dziekan. - Teraz pojedziecie sobie z żonusią na zasłużony urlopik, nasze związki pomogą wybrać wam odpowiedni dom wczasowy, no i zaraz po waszym powrocie, za dwa, trzy tygodnie, towarzyszu, będziemy mieli kogoś z góry, będzie, towarzyszu, egzekutywka, podejmiemy męskie decyzje i do roboty! No to żegnam towarzysza, cześć pracy, cześć pracy, człowiek w tym kieracie, towarzyszu...", + "15014": "Wiedziałem, że dalsza indagacja do niczego nie doprowadzi, ale na wszelki wypadek nie zbliżałem się do pola obstrzału dzielnego ormowca. Ostatecznie trzeba dać osobisty przykład przestrzegania przepisów BHP - pomyślałem i na dalsze rozpamiętywanie incydentu nie miałem czasu, bo czekała mnie jeszcze kupa roboty.", + "15015": "Baśka, nie patrząc na mnie, zgasiła światło, podeszła do mojego łóżka, pogładziła mnie po czole i powiedziała po matczynemu:", + "15016": "- Śpij, kochanie, dobranoc.", + "15017": "Nie odezwałem się, udawałem, że już śpię, tylko przez przymrużone oczy, poprzez ciemność nieco rozjaśnioną ulicznym światłem obserwowałem jej ruchy i kształty, jak zdjęła szlafrok i zupełnie naga wsunęła się powoli, kocim ruchem pod kołdrę.", + "15018": "Zapewniłem, że naprawdę i że jej kiedyś to wszystko pokażę. Trydka lubiła, żeby jej jedną i tę samą rzecz opowiadać kilka razy, najlepiej się jej wtedy usypiało. Jeśli jednak w opowiadaniu coś zmieniałem albo pokręciły mi się imiona zwierzaczków, nawet już z półsnu potrafiła się ocknąć i mówiła zaspana:", + "15019": "- Nie tak, to było inaczej - i musiałem się poprawiać.", + "15020": "Ucieszyłem się, że nie pyta o skład gatunkowy ziół, z których robiłem pożywkę, a to dla mnie samego było najważniejszym niedociągnięciem. Czując życzliwy nastrój podałem swobodnie i zgodnie z prawdą:", + "15021": "- Nie miałem kłopotu z regulowaniem czasu podawania pożywki, robiłem to dokładnie, kiedy zegar ścienny gospodyni wybijał daną godzinę, a temperatura wywaru była zgodna z temperaturą wrzenia wody.", + "15022": "Trudniej było się zdecydować, na co pójdę.", + "15023": "Ojciec chciał, żebym został inżynierem. Zrealizowałyby się w ten sposób jego marzenia, kiedy to chciał iść na petersburską politechnikę, ale nie było stać go na takie wybryki. Skończył więc jakąś szkołę rosyjską i zabrał się do interesu.", + "15024": "Matka chciała, abym był lekarzem. Nic to lepszego niż mieć lekarza w domu, a i na całe życie zarobek pewny.", + "15025": "Pękaliśmy z dumy.", + "15026": "- Sekretarz pokazał swój lwi pazur - komentował potem Zdzich.", + "15027": "Zdecydowano także zdjąć z programu salwę honorową.", + "15028": "- Tyle lat po wojnie towarzysze odwykli od wąchania prochu, zresztą może to budzić jakie nieprzyjemne skojarzenia - orzekł sentencjonalnie pierwszy.", + "15029": "Zagamał podziękował mu, inni przychylnie pokiwali głowami.", + "15030": "Głos zabrał towarzysz Korntopf od nauki. Zupełnie inny, ciemne włosy spadały mu na czoło i od czasu do czasu zarzucał je potrząsając głową. Miał świdrujące małe, ciemne oczy, którymi omiatał otoczenie z prawa na lewo i potem z lewa na prawo, jakby starając się rozpromieniować mądrość swojej wypowiedzi sprawiedliwie na wszystkich.", + "15031": "- Polak, no tak, tak sobie od razu pomyślałam. Rosjanie mają nieco inny akcent... Proszę uzgodnić z recepcją terminy, przełączam. Niech będzie Stwórca pochwalony.", + "15032": "- Pochwalony - bąknąłem i znów usłyszałem w słuchawce \"jingle bell\".", + "15033": "Za chwilę zgłosiła się ta sama recepcjonistka i bez wstępów, widocznie konsultowała rzecz z siostrą, powiedziała:", + "15034": "- Łączę z działem obsługi pielgrzymów.", + "15035": "- Nie ruszałam tego nawet w najgorszej mordędze, raz tylko, jak trzeba było dać łapówkę Niemcom za zwolnienie męża... nie zrobisz mi tej przykrości, bardzo proszę, tak się cieszyłam, że będę mogła wam pomóc.", + "15036": "Pochyliłem się do jej ręki zasmolonej kurzem zgarniętym z półki i ucałowałem z szacunkiem. Chyba sam miałem mokro w oczach; zawsze miałem oczy ustawione w mokrym miejscu.", + "15037": "- Ale na pewno znacie się na dialektycznej walce przeciwieństw, nieprawdaż? - zapytałem z nadzieją.", + "15038": "Mój rozmówca natychmiast zastrzelił mnie cytatami z dzieł koryfeuszy ludzkości.", + "15039": "- A chcielibyście poeksperymentować na temat walki przeciwieństw? - zapytałem go podchwytliwie.", + "15040": "Ale nie był on taki głupi jak myślałem i odpalił:", + "15041": "- Prosit... - Proboszcz pierwszy nadpił.", + "15042": "- Ciekaw jestem, czy pan pozna. - Prosit... - Hans upił tyle że tyle... oblizał wargi i uśmiechnął się. - To jakiś trunek egzotyczny, bo i smak chyba śródziemnomorski... Jakby zapach skórki pomarańczowej... Wspaniałe.", + "15043": "Proboszcz klepnął się dłońmi w kolana.", + "15044": "Obszedł powtórnie ruinę i już chciał wrócić na szosę, kiedy spostrzegł, że na dwóch głazach mech był odarty. Cofnął się, żeby nabrać rozpędu. Stanął na górnej płycie. Uf! \"Wejście?\" Raczej dół, dzieża, a na dnie popiół i głownie sczerniałe. I aluminiowa patelnia.", + "15045": "Spojrzał na zegarek. Dochodziła szósta. \"Najwyżej się spóźnię\". Zbiegł po płycie. Pod czołem jakiś głos uczniowski powtarzał z uporem: \"To tu, to tu...\"", + "15046": "- Chodzi o co innego... Właśnie chciałem pana docenta... nie tyle przestrzec, co poinformować o... o bolesnej treści \"foliału\", kiedy przerwała nam Gerta. - Patrzy Hansowi w oczy i widać, że waży troskliwie podpływające do ust słowa. - Kiedy już dojdzie do rozmowy z ojcem... niech pan nie pyta o rodzinę... o żonę... Dziś poza nimi, ojcem i synem, i poza mną... chyba nikt nie wie o tamtej tragedii.", + "15047": "Aż słychać ich dychanie, jak tak stoją na bocianim gnieździe. Hans obróci głowę w stronę Polaka.", + "15048": "- Vielen Dank, Herr Doktor...", + "15049": "Tamten uśmiechnie się twarzą nieoczekiwanie poważną. I obaj patrzą na morze w mgle wstającej na pogodę, to znów na las, co o światło ociera swe grzywy. Patrzą.", + "15050": "- Palant! - mruknął garbus.", + "15051": "- Kto? - Goethe groźnie pochylił się nad Kafką.", + "15052": "- Jasne, że szyper tego trupa - pokurcz wskazał na barkę, która zmierzała w stronę kołyszącej się na wodzie butelki.", + "15053": "- Cholera! - zmartwił się olbrzym. - Przez niemiecką żeglugę śródlądową jakaś dzikuska nie będzie miała frajdy.", + "15054": "- A, to pan komisarz - wyszczerzył spróchniałe zęby. - Złapaliście już tego trupożercę?", + "15055": "- Jestem zmęczony - westchnął Handler. - Wolałbym o tym nie mówić.", + "15056": "Dozorca strzyknął brunatną śliną.", + "15057": "- Ja tam nie wiem, ale ludzie różnie gadają. Że to niby Żydzi napadają na porządnych Niemców. Że nas wszystkich zeżrą!", + "15058": "- Mam do spełnienia misję.", + "15059": "- Czy w zaświatach dalej puszczasz się z żydowskimi demonami?", + "15060": "- Żydowskie duchy mają w sobie wprost nieziemski seksapil.", + "15061": "- Nawet po śmierci potrafisz się kurwić.", + "15062": "- A propos. Jak twoje igraszki?", + "15063": "Naczelnik ulicznych rzeźników wykrzywił twarz.", + "15064": "- Na pewno dobrze wiesz. Jedyny członek partii, który mnie zawiódł, to mój własny.", + "15065": "- Kto to jest Achacy? - odważyłam się spytać.", + "15066": "- Mój przyszywany brat. Od dziecka wychowywali go mędrcy.", + "15067": "- Ciebie też?", + "15068": "Oczy Nony zalśniły. Położyła dłoń na ręce Nelina i dopiero wtedy powiedziała:", + "15069": "- Najpierw wychowywał mnie Nelin. Znalazł mnie na Zatrutej Polanie.", + "15070": "- A ponieważ była chora, poszedłem z nią do znajomej Koloraczki - odezwał się chrapliwie Nelin. - Do Hiacynty.", + "15071": "Pani Rylicka odchyliła się do tyłu. Patrzyła na mnie tak, aż zrobiło mi się nieprzyjemnie i zaczęłam żałować swoich słów. No, ale dostanę burę.", + "15072": "- Masz rację, Janino - odezwała się wreszcie zmęczonym głosem. - Nie będę się już wtrącać w twoje sprawy. Jesteś mądrą panienką i sama sobie dasz radę z... Stefuniem i Piotrunkiem. Idź już, dziecko, idź.", + "15073": "Ale dzisiaj umysł mędrca od razu uleciał w stronę Ciemnej Gwiazdy. Wieża z jego ciałem już dawno przestała być widoczna. Miasto Siedmiu Wież wyglądało niczym plama rozjaśniona drobnymi iskierkami, rozlana tuż obok Srebrzystej Rzeki. Po chwili ujrzał swoją planetę wielkości piłki do hurlati - ulubionej gry małych Koloraków.", + "15074": "- Dziękuję. - Byłam bardzo wzruszona.", + "15075": "- Teraz już idź. Mędrzec nie powinien na ciebie czekać - powiedział trochę szorstko.", + "15076": "Wypadłam ze sklepu i pobiegłam na umówione miejsce. Bizbir już był. Zamyślony, zgarbiony i bardziej ponury niż zwykle. Strzelił palcami i obok niego pojawiła się puchata chmura. Usiadł w niej i zaprosił, bym zajęła obok niego miejsce.", + "15077": "- Nic ci się nie stało? - spytała jasnym głosem.", + "15078": "- Nic. - Pokręciłam głową i spojrzałam na nią z prawdziwym zachwytem. Była piękna. Włosy zaplecione w warkocz do pasa, twarz o idealnych rysach, zgrabna sylwetka.", + "15079": "- Jestem Nona. A ty jesteś pewnie Jargołka, tak?", + "15080": "- Tak. Skąd wiesz?", + "15081": "Podniosłam oczy znad talerzyka z malinami, posypanymi cukrem.", + "15082": "- Spacerowałam, byłam nad rzeką.", + "15083": "- A na złomowisku byłaś?", + "15084": "- Nie.", + "15085": "- To bardzo dobrze, Janino. To nie jest miejsce dla dziewczynek. A co będziesz robiła?", + "15086": "- Jeszcze nie wiem - odparłam zgodnie z prawdą. - Może pójdę do Zosi?", + "15087": "- Co u niej?", + "15088": "- Wszystko w porządku.", + "15089": "Dziękujemy panu, panie komisarzu. Następny program tak zwanej \"Sprawy Kilera\" już wkrótce.", + "15090": "Na ekranie TV, na zatrzymanej stop-klatce Jurka Kilera idą napisy końcowe programu. Muzyka.", + "15091": "W studiu, mimo braku fonii, widać wściekłość Ryby, który z impetem odpina mikroport i rzuca nim na stolik.", + "15092": "Pisankę? Nie ma problemu!", + "15093": "Na to Kudłaty zamaszyście zdejmuje górne okrycie i pokazuje wytatuowaną klatkę piersiową. Po czym podaje Kilerowi butelkę tuszu i sporą igłę. Sam kładzie się na stoliku, wprost przed Kilerem i wypina pierś. Kiler patrzy na igłę z zakłopotaniem.", + "15094": "Głuche!... Sowy się kłócą. Jedna mówi: \"Mam cię w dupie!\", \"Co?!\", \"Mam cię w dupie!\", a druga na to: \"A ja cię w dupie!\"", + "15095": "Policjanci śmieją się, odreagowując stres.", + "15096": "Wtem na leśnej drodze pojawia się granatowa lancia. Auto zatrzymuje się i wysiada z niego dwóch facetów po cywilnemu. Faceci wyglądają na prawdziwych twardzieli. TWARDZIEL 1 pokazuje legitymację służb specjalnych.", + "15097": "- Także pod nosem gestapo. Ma pan coś ciekawego?", + "15098": "- Sam pan oceni. Stary działacz komunistyczny, prawdopodobnie ma powiązania z tą bandycką radiostacją w lesie.", + "15099": "- Przyznał się?", + "15100": "- Nie zna ich pan? Oni przeczą, wszystkiemu przeczą, nawet oczywistym faktom.", + "15101": "- Mam nadzieję - powiedział Kloss - że zdjął pan całą siatkę, nie jednego agenta?", + "15102": "- Przesada - powiedział. Teraz zaczynała się rozgrywka. - Przesada - powtórzył. - Mielibyście mnie w ręku, gdyby informacja o dyslokacji trzeciego korpusu odpowiadała prawdzie. Mogę pana zapewnić, że nie odpowiada, ponieważ została wymyślona tu, na tej kanapie. Inne informacje też... - Teraz zwracał się do Lizy: - Chciałem się przekonać, Lizo, czy dobrze pracujesz dla Pollera...", + "15103": "- Ja przecież tego nie powtórzyłam Pollerowi! - krzyknęła Liza.", + "15104": "Wszedł do wagonu, w przejściu natknął się na konduktora - służbistę, który zrobił mu wykład o niebezpieczeństwie związanym ze wskakiwaniem do pociągu w biegu.", + "15105": "Kloss w milczeniu wysłuchał pouczeń zrzędliwego staruszka, powtarzając w myśli te trzy zdania: \"Najlepsze kasztany są na placu Pigalle\". \"Zuzanna lubi je tylko jesienią\". \"Przysyła ci świeżą partię\".", + "15106": "- Uważa pan to miasto za tak interesujące?", + "15107": "- W Paryżu - powiedział tamten, patrząc mu prosto w oczy - najlepsze kasztany są na placu Pigalle.", + "15108": "- Najlepsze kasztany są na placu Pigalle? - powtórzył von Vormann. - Być może, ale dlaczego uznał pan za konieczne poinformować mnie o tym?", + "15109": "Ormel wybuchnął śmiechem. Ten śmiech wydał się Erikowi nieszczery, jakby wymuszony.", + "15110": "- Co pana tu sprowadza? - Kloss przerwał ten wywód dość bezceremonialnie.", + "15111": "Puschke zapalił cygaro, długo delektował się dymem, potem wyjął z kieszeni zapieczętowaną paczuszkę i położył na biurku. Nie ma co prawda koniaku, ale ma właśnie te cygara, jeśli pan oberleutnant zechce przyjąć... Pan oberleutnant miał jednak dosyć tych wstępów.", + "15112": "- Panie majorze - wstał Kloss - melduje się oberleutnant Kloss...", + "15113": "- Ach tak... - Rhode przesunął kaburę na brzuch. - Był pan szybszy, co?", + "15114": "- Dziękuję za pochwałę... - powiedział Kloss.", + "15115": "- Pochwałę! Wszyscy precz - powiedział cicho. - Czekać w korytarzu.", + "15116": "Zostali sami: Rhode i Kloss.", + "15117": "- Nooo, Kloss - von Rhode patrzył na pistolet swego oficera - proszę schować broń.", + "15118": "- A wstąp tam, mój drogi, do tej meliny - dodał Lothar. - Może spotkasz swojego starego znajomego, Szmidta. Bardzo chciałbym z nim pogadać.", + "15119": "Więc pozwalają mu odejść i Ruppert odchodzi, nie myśląc, że to tylko odroczenie wyroku. Wyjść - najważniejsze w tej chwili wyjść i nie widzieć bladej gęby Lothara i kamiennych płyt dziedzińca tego gmachu.", + "15120": "- Myślałem - mówił - że może nadszedł czas, byśmy wymienili informacje.", + "15121": "- Może - stwierdził Brunner. W jego głosie Kloss usłyszał wahanie.", + "15122": "Co wie? - myślał. - Czego zdążył się dowiedzieć? Oczywiście Glaubel zameldował mu o spotkaniu na przedmieściu. To był błąd, gruby błąd. Danka nie powinna była chodzić do mieszkania Kazika. Brunner powiedział: \"Dobranoc, jutro się zobaczymy\", a Kloss odłożył słuchawkę i raz jeszcze rozważał wydarzenia dzisiejszego wieczoru.", + "15123": "Nie podał Klossowi ręki, wskazał mu tylko krzesło. Porucznik nie zamierzał wykładać swoich kart, a przynajmniej nie zamierzał robić tego od razu.", + "15124": "- Jestem przyjacielem panny Ingrid Kield - zaczął i spojrzał na generała, ale twarz starego Prusaka pozostała nieruchoma. - Mam powody przypuszczać - ciągnął dalej Kloss - że pan generał rozporządza informacjami (sądził, że zręcznie to sformułował) dotyczącymi losów tej młodej osoby.", + "15125": "- Co byśmy bez ciebie zrobili, Hans? - powiedział Friedrich. - Kiedy dojdziemy do naszych...", + "15126": "- Nie - powiedział Kloss - poczekamy tu na naszych. Lothar by nie doszedł, a nasi są niedaleko. Musimy dotrwać.", + "15127": "Zagrzebali się w słomę. Lothar trochę majaczył, miał wysoką gorączkę. Kloss z Friedrichem i Brunonem ustalili, że poczekają dwa dni. Jeśli do tego czasu Niemcy nie zajmą opustoszałej wsi, spróbują się jednak przedrzeć.", + "15128": "W gruncie rzeczy nie obchodziła go odpowiedź Heleny. Nie po to tu przyszedł, żeby wyduszać z tej kobiety drobne szczegóły. Raczej z przyzwyczajenia niż z potrzeby zagroził jej aresztem.", + "15129": "- Wiem dosyć - oświadczył - żeby panią zamknąć. Na razie choćby pod zarzutem utrudniania śledztwa. Na razie...", + "15130": "Potem warknął:", + "15131": "- Kochanek nie miał?", + "15132": "- Nie miał - powiedziała Helena.", + "15133": "Kloss patrzył na ulicę. Widział tylko skrawek chodnika; co chwila przebiegali polscy żołnierze.", + "15134": "- Chłopcy - rzekł - jestem...", + "15135": "Tamten mu przerwał:", + "15136": "- Sam powiedziałeś: kapitan Hans Kloss.", + "15137": "Jeszcze parę sekund; trzeba uderzyć sierżanta i wyskoczyć na ulicę. Czy zdąży? Niewielka szansa, prawdopodobnie obaj żołnierze strzelą i któryś z nich musi trafić. W tej chwili, gdy już podejmował decyzję, zobaczył biegnącego środkiem jezdni Nowaka.", + "15138": "Poznał. Po wyrazie jego twarzy Wąsowski odgadł.", + "15139": "- Nie rozumiem - powiedział - co pan chce przez to powiedzieć.", + "15140": "- Ooo! \"Pan\"! To już lepiej! Kiedy zacznie mi pan mówić \"panie hrabio\", dojdziemy do porozumienia.", + "15141": "- Co to znaczy, że ta wiedza musi mi wystarczyć? - Lohse przechodził do porządku dziennego nad aluzjami dotyczącymi wspólnych kąpieli.", + "15142": "- W \"Café Rosé\" - odparł Witte.", + "15143": "- To świetnie - powiedział konsul. - Mam nadzieję, że będzie pan tam jeszcze przed naszym przyjęciem. Byłbym bardzo rad, gdyby panna Rosé chciała być na naszym przyjęciu. Zaproszenie wręczy pan jej osobiście. Osobiście - powtórzył. - Odnoszę wrażenie, że znajomość z tą panią będzie przydatna w naszej pracy...", + "15144": "Schenk zwarł obcasy i wykrzyknął: - Heil Hitler! - Wydawał się teraz innym człowiekiem. To ciągle działało. Berta była także wzruszona; podsunęła mężczyźnie krzesło i oświadczyła, że przyniesie coś do zjedzenia.", + "15145": "W mieszkaniu Ringów zapanował nagle inny nastrój; warkot motorów i głosy dobiegające z ulicy zdawały się mniej straszne i bardziej odległe.", + "15146": "Chciałby zbagatelizować te obawy, uznać je za irracjonalne, a więc sprzeczne z jego naturą, która lubi, aby wszystko było proste i zrozumiałe. Ale doświadczenie uczy, że nie wolno lekceważyć nawet tych ledwo uchwytnych obaw.", + "15147": "Zaczęło się to już wczoraj po południu, po przyjściu Edyty. Czekał na nią i trochę się bał, zupełnie niepotrzebnie. Było tak, jak powinno było być.", + "15148": "O jego wcieleniach wie jeszcze Kloss, ale to już zupełnie inna historia. Nie Józef decydował, czy może ufać Klossowi, za niego zadecydowała centrala. Po prostu któregoś dnia, osiem miesięcy temu, otrzymał pilny szyfrogram centrali, z którego dowiedział się, że od dziś począwszy został wraz ze swymi ludźmi oddany do wyłącznej dyspozycji oficera wywiadu, kryptonim J-23.", + "15149": "- Akcję trzeba natychmiast odwołać! - krzyknął. - I zmienić plany!", + "15150": "Tomala patrzył na niego nie rozumiejąc.", + "15151": "- Dlaczego?", + "15152": "- Nawet mysz nie prześliźnie się przez las Weipert.", + "15153": "- Był czysty jeszcze dzisiaj. Tę informację sam przekazałem.", + "15154": "- Do dzisiaj - powiedział Kloss.", + "15155": "Tomala sięgnął po kieliszek. Jego ręka drżała.", + "15156": "- Ja już nic nie mogę zrobić.", + "15157": "Nowak zameldował natychmiast, że otrzymał rozkaz wyjaśnienia dowódcy pułku zadania, z jakim go tu przysłano.", + "15158": "- Trzeba było wcześniej - stwierdził major. - Teraz za późno. Nie chcę o niczym wiedzieć, mam dość własnych kłopotów.", + "15159": "Jakby na potwierdzenie tych słów, przed sztabem wybuchł pocisk. Usłyszeli brzęk szyb, dym i kurz wdarły się do pokoju; mapy i papiery poleciały na podłogę.", + "15160": "- To pan nic nie rozumie - powiedział Leutzke. - A zresztą nic dziwnego: szok po klęsce. Przegrał hitleryzm, pociągając w przepaść armię niemiecką. Ale armia niemiecka nie została stworzona przez Hitlera. Istniała wcześniej i będzie istniała potem. Nie wolno odbierać narodowi rzeczy najcenniejszej: szacunku dla własnych żołnierzy.", + "15161": "- Bzdura - powiedział Kloss. - Mówi pan: żołnierzy, a myśli o szacunku dla bandytów i morderców.", + "15162": "- Tak - powiedział Antoni - tylko ty jeden z całej siatki znałeś wszystkie cztery jego adresy i nazwiska.", + "15163": "- Jeśli mnie podejrzewacie...", + "15164": "- Adama znam od ośmiu lat - powiedział Bartek. - Jeśli ma to dla was jakieś znaczenie, ręczę za niego.", + "15165": "Adam już wyszedł. Siedzieli nad glinianymi miseczkami ze zsiadłym mlekiem, które postawiła przed nimi gospodyni.", + "15166": "- Co ty wygadujesz? Kto ci to powiedział? - W głosie Schenka dźwięczała nie tajona groźba. - Twój stryj nigdy nie strzelał do kobiet.", + "15167": "- Owszem, strzelał. Do kobiety! Do Niemki! - Cofała się do ściany; ogarnął ją nagle strach, nie poznawała ich: Schenka, Berty, Anny-Marii... Zbliżali się do niej groźnie.", + "15168": "Dopiero przed chwilą Kloss uświadomił sobie, skąd wydał mu się znajomy ten dom w pseudoorientalnym stylu.", + "15169": "Dzisiejszej nocy przechodził koło niego dwukrotnie. Był jedynym budynkiem po prawej stronie w uliczce obok postoju taksówek. Tylko zapuszczony ogród dzielił go od konsulatu.", + "15170": "- Zabijecie Wittego? - zapytał Mżawanadze.", + "15171": "- Jestem tu sam - powiedział z naciskiem.", + "15172": "- Więc dobrze, zamierza go pan zabić?", + "15173": "- Dobrze na ciebie działam? - roześmiała się. - Jak muzyka, bieganie, ciepła kąpiel?", + "15174": "Nie śmiał się razem z nią, był poważny i skupiony, jakby odkrył coś, czego się nie spodziewał.", + "15175": "- Tak. Dobrze na mnie działasz - powiedział raz jeszcze, już bez zdziwienia, a teraz Joanna czuje, pewnie tak samo mocno jak on, że przestała na niego dobrze działać.", + "15176": "W jej domu jest coraz więcej jego rzeczy, coraz więcej tu jego, jakoś uporał się z tą pracą, nikt się nie zorientował, że coś jest nie tak, nic go już nie gnębi, nic nie oddziela go od Joanny.", + "15177": "Czeka na nią na dworcu. Skąd wiedział, kiedy przyjedzie? Zawsze wie, jak ją zachwycić.", + "15178": "- Cudownie, że jesteś.", + "15179": "- Cudownie, że jesteś.", + "15180": "- Ożenisz się ze mną? - pyta zdjęta nagłym lękiem.", + "15181": "- Jeśli nie będziesz mnie zdradzać. - Joanna śmieje się na samą myśl, że mogłaby go zdradzić, co mu przychodzi do głowy, nie pamięta już, że przed chwilą myślała o tym samym.", + "15182": "- Kiedy im to powiemy? - pyta Joanna, gdy dochodzą do jej domu. - Wejdziesz ze mną?", + "15183": "- Co pan wygaduje, niech się pan od niej odczepi! - Maciek chwycił rękę Krzyśka i próbował uwolnić Joannę.", + "15184": "- Weź te ręce, gówniarzu! Mam prawo trzymać narzeczoną, za co chcę.", + "15185": "- Narzeczoną? To moja dziewczyna - Maciek szarpał się z nim i nie dawał za wygraną.", + "15186": "- Może być twoja, byleby mi dalej obciągała druta. Jakoś się pogodzimy.", + "15187": "- Widzę, że bardziej cię obchodzi to robactwo niż moje życie. - Helena przestała już być słaba i bezbronna, teraz wykorzystywała swoją przewagę.", + "15188": "- Nie, mamo, ale powiedz, proszę, co z nią zrobiłaś - Joanna używała liczby pojedynczej z nadzieją, że obecność drugiej liszki nie została odkryta.", + "15189": "- Dostałam twój list, przyjedź, jeśli chcesz...", + "15190": "- Bardzo chcę.", + "15191": "- Czekam.", + "15192": "Stoi w progu, w jasnym płaszczu, z torbą przewieszoną przez ramię i z różą w ręku. Przez chwilę patrzą na siebie niepewnie, z nieśmiałym uśmiechem, po czym padają sobie w ramiona, tulą się jak para na kartce, od której wszystko zaczęło się od nowa.", + "15193": "- Ale spójrz, mamo, za rurę.", + "15194": "- Nie widzę powodu, żeby sprawdzać twoje urojenia. Marsz do łóżka, wystarczy, że obudziłaś cały dom.", + "15195": "W pokoju Joanna odnalazła wypchanego watą kotka, którego uszyła na pracach ręcznych. Rozpruła go zębami. Z bólem brzucha, z gardłem obolałym od krzyku i z odzyskanym kawałkiem waty w spodniach wkroczyła na drogę przemiany w kobietę.", + "15196": "- Komunistów dużo powiesili? - zainteresował się.", + "15197": "- Ani jednego.", + "15198": "- Uciekli?", + "15199": "- Nie, zostali.", + "15200": "- Patrz pan, jakie ludzie są głupie - zmartwił się. - A ksiądz żyje?", + "15201": "- Który? Szwedyc?", + "15202": "- No jo. Ten.", + "15203": "- Już dawno umarł.", + "15204": "- Nie może być. Nie był stary.", + "15205": "- Człowieku, ten nowy też już zdążył się zestarzeć. Nazywa się Topp. Mówię przecież, minęło trzydzieści sześć lat!", + "15206": "- Uważaj, pewnie będzie rzygał - powiedział ktoś inny zza moich pleców. - Bandyta jeden. Wszystko popsuł.", + "15207": "- Nie przesadzaj. Mój tata nazywał takich \"upierdliwy pasażer\" - powiedział ten pierwszy. - Sprawiają drobne kłopoty, ale nie zakłócają pracy kolei. Odwróć go trochę na bok, już dosyć cię opaskudził. Ta koszula jest chyba nie do uratowania. W zimną wodę by trzeba.", + "15208": "- Kurwa, to przecież pier kardę!", + "15209": "- Lepiej nie. Tamci tu wrócą.", + "15210": "- Mówili, że dopiero na wieczór... - Tola ugryzła się w język. Kiedy zajrzałem do kuchni, była skupiona na przelewaniu naparu przez szmatkę do garnuszka i studzeniu. - Musisz go im wydać, prawda? - zapytała po długiej chwili.", + "15211": "- Nic nie muszę.", + "15212": "- To co zrobisz? - zaniepokoiła się.", + "15213": "- Maniek Zieniuk jest dalej komendantem w Nowym Mieście?", + "15214": "- Spóźniliśmy się, dziadku - szepnąłem. - Prawdziwe ranne ptaszki ci Kulkowscy.", + "15215": "Nie myślał rezygnować.", + "15216": "- Poszczują nas psami - perswadowałem.", + "15217": "- One tylko za siatką takie ostre.", + "15218": "- Finek, skurczybyk, już się gdzieś schował. Wrócimy tu w nocy - ciągnąłem go za rękaw. - Może lepiej nam się poszczęści.", + "15219": "- O czym myślisz? - zainteresowała się.", + "15220": "- Eee... czy masz dzieci?", + "15221": "- Naprawdę chcesz wiedzieć? Nie pytałeś do tej pory, więc myślałam, że... To bardzo miłe z twojej strony, Maksiu.", + "15222": "Chrząknąłem skromnie.", + "15223": "- Mam syna, nazywa się Erich - oświadczyła uroczyście. - Wiosną zdał maturę, będzie studiował nauki polityczne w Hamburgu. Moja wielka duma.", + "15224": "Teraz nas zaaresztują. Pewnie czają się gdzieś w pobliżu. Rozglądając się wokół, zauważyłem Kupsztyka, jak kucał ze swoją małą kamerką w dłoni i zawzięcie filmował. Wyraźnie ta zabaweczka nadawała się również do zdjęć nocnych. Ruszyłem w jego kierunku, obchodząc łukiem ogień i uważnie stawiając stopy, żeby nie wdepnąć w którąś z płonących kałuż. Jeżeli był to napalm lub jego pochodna, moje tenisówki przeżarłby w okamgnieniu.", + "15225": "I wtedy mnie obskoczyli.", + "15226": "- Zamienił dziadek na zielone czy zakopał złotówki?", + "15227": "- Jeszczem nie mieniał. Babcia chciała kupić dolary w Iławie, ale hycel zegarmistrz żądał po sto dziesięć złotych. Twoja mama mówi, że we Warszawie kupi się po sto.", + "15228": "Nie było sensu tłumaczyć mu, że forsy nie mogło już być na podwórku Kulkowskiego, bo słoik wykopał on sam osobiście. Tyle że - jak by to powiedzieć? - w innym porządku chronologicznym.", + "15229": "- Gdzie on jest? - przerwałem ciszę.", + "15230": "- Poszedł pod kościół. Siedzi na schodach z czapką w ręku i robi z siebie widowisko.", + "15231": "- Jak to?", + "15232": "- Płacze i opowiada ludziom, że został wygnany z majątku. Przyprowadzisz go do domu? Mnie nie chce słuchać.", + "15233": "- A ludzie jak reagują?", + "15234": "- Ty mnie wcale nie słuchasz!", + "15235": "- Patrzę na ciebie.", + "15236": "- Nie ma na co.", + "15237": "- Chodź tutaj.", + "15238": "Miała chętne, miękkie ramiona.", + "15239": "- Nie uciekniesz? - szepnęła, kiedy wzięliśmy przerwę na oddech.", + "15240": "- Nie.", + "15241": "- Naprawdę przyjechałeś do mnie, Maksiu? W męskiej sprawie?", + "15242": "- Żadnej innej.", + "15243": "Balansowaliśmy na niskim murku, trzymając w dodatku kieliszki w rękach, którymi jednocześnie się obejmowaliśmy.", + "15244": "I rachunki telefoniczne, które otrzymywali moi rozmówcy. To coś bardzo ważnego, chciałam jeszcze wrócić do tego tematu. I dlatego muszę wspomnieć o Krzysiu z Częstochowy. Mówiłam ci już o nim. dostał rachunek na 4000 zł. ludzie, jak dostają coś takiego, w pierwszej chwili myślą, ze źle policzyli zera. Krzysiek musiał wziąć kredyt z banku. Mieszkał z ojcem i nie chciał, żeby ktoś wiedział, że płaci takie duże rachunki.", + "15245": "Siedziałam w milczeniu. Dopiero po paru minutach powiedziałam cichym głosem.", + "15246": "- Dobrze, że żyjesz.", + "15247": "- Też się z tego cieszę - zaśmiał się.", + "15248": "Dopiłam kawę. Wylizałam łyżeczkę po lodach.", + "15249": "- Może jeszcze ci coś zamówić - zaproponował.", + "15250": "Nie, dziękuję. Niedługo mam następny pekaes. Muszę jechać do domu.", + "15251": "Tym razem nie będę mógł cię odwieźć - zmartwił się.", + "15252": "- Ja go naprawdę nie kocham - zapewniłam.", + "15253": "- Wszystko jedno - zdecydowała nagle. - Nie mogę robić ci świństwa.", + "15254": "Spojrzałam jej w oczy. - Nie płacz, Wisienko. Rozmażesz sobie makijaż.", + "15255": "Uśmiechnęła się przez łzy. - Odkąd cię poznałam, chciałam być taka jak ty.", + "15256": "Poważna sprawa. To jest jakaś organizacja.", + "15257": "A teraz oddajemy głos naszej drogiej doktor Bernie.", + "15258": "Zebrałyśmy się tutaj, siostry, ażeby wspólnie zadecydować o dalszych losach dwóch osobników rodzaju drugiego, który zamiast zgodnie z logiką ewolucji wyginąć, przez dziwny kaprys losu pojawili się między nami. Chciałabym stanowisko Służby Archeo przedstawić na końcu, gdyż niejako z urzędu mamy najwięcej danych na ich temat. Kto chciałby zabrać głos?", + "15259": "I był. Wylądował niepewnie, drapiąc pazurami deski pokładu i machając skrzydłami. Szeroko otwierał szkarłatne oczy, drgały mu wrażliwe nozdrza.", + "15260": "\"Kamyk.\"", + "15261": "\"Pożeracz Chmur.\"", + "15262": "Tylko tyle. Nie trzeba było więcej. Zatopieni w pełnym kontakcie, przestaliśmy zauważać resztę świata. Objąłem wielką smoczą głowę, a Pożeracz Chmur otoczył mnie łapami. Od dawna nie czułem się tak szczęśliwy, spokojny i absolutnie bezpieczny. Wróciłem do domu.", + "15263": "\"Dlaczego nie wyjąłeś strzały? W ten sposób nigdy się nie zagoi.\" - Niektórych rzeczy jednak nie rozumiał.", + "15264": "\"Nie potrafię\" - odparłem. - \"Nawet gdybym potrafił... przyjacielu, to się chyba nie zagoi. Raczej tego nie przeżyję.\"", + "15265": "Pożeracz Chmur aż się otrząsnął.", + "15266": "\"Nie myśl o takich głupotach! Oczywiście, że przeżyjesz! Nawet nie próbuj się poddawać. Zabiję cię, jeśli umrzesz!\"", + "15267": "Uśmiechnąłem się wtedy blado, doceniając niezamierzony dowcip.", + "15268": "Zakryłem oczy w geście rezygnacji.", + "15269": "\"Gdzie ty masz rozum? Między nogami? I właściwie co te baby w tobie widzą?\"", + "15270": "Była to jedna z niepojętych tajemnic natury.", + "15271": "Czas biegł nieubłaganie. Na galerii leżał nieboszczyk, lada chwila mógł natrafić na niego nocny patrol lub zapach krwi przywabiłby hajgońskie pantery. Jedynym człowiekiem, jaki przyszedł mi na myśl i do którego mieliśmy zaufanie, był Wiatr Na Szczycie.", + "15272": "Jej warkoczem oplątany.", + "15273": "To stara piosenka miłosna. Opowiada o dziewczynie, a mnie wydaje się, jakby Gryf śpiewał o naszej wyspie. Bo i ona nas wszystkich właśnie tak usidliła. Nie odejdziemy stąd, nie uwolnimy się od jej urody i nawet tego nie chcemy.", + "15274": "\"Nikogo nie ma. Kamyk, żebyś wyłysiał... nienawidzę wody... Wyzdrowiej tylko, a zobaczysz, jak cię stłukę...!\"", + "15275": "Pokiwałem tylko głową.", + "15276": "\"Dobrze, dobrze. Tylko wejdź do morza, błagam.\"", + "15277": "Cofnął się jak oparzony, gdy fala obmyła mu łapy.", + "15278": "Prosiłem go, groziłem i przeklinałem na przemian. Czułem jego mięśnie napięte pod skórą, twarde jak drewno.", + "15279": "Zebraliśmy się u Nocnego Śpiewaka.", + "15280": "- Masz dziesięć minut - pouczał Myszkę Koniec, gdy chłopiec był już gotowy. - Skaczesz, rozglądasz się i wracasz. I koniecznie zabierz ze sobą jakąś książkę. Pamiętaj, dziesięć minut. Po piętnastu zawiadamiamy Kowala, że coś ci się stało.", + "15281": "Pospiesznie wkładałem na siebie przypadkowe części ubrania, podczas gdy Nocny Śpiewak przekazywał mi, co się zdarzyło, szorując ręce w miednicy.", + "15282": "Zwycięski Promień Świtu leżał na jego łóżku, kredowo blady, z szyją owiniętą ręcznikiem.", + "15283": "\"Nie miał chłop kłopotu, wziął sobie młodą babę\" - wyrzekał Nocny Śpiewak, trzęsąc się z nerwów. - \"Trup na korytarzu, krew... Co z tym dworskim pieskiem, zostanie mu tak?\"", + "15284": "Pościg nadciągnął, tak jak się spodziewałem. Skryły nas liście i iluzja niewidzialności. Nie byłem jednak pewien, jak długo zdołam ją utrzymać. Bolał mnie bok, bałem się o Liskę i siebie samego, a to nie ułatwiało koncentracji. Poza tym starałem się odepchnąć od siebie natrętne myśli. Co się stało z Pożeraczem Chmur? Gdzie podział się mój przyjaciel? Dlaczego zostawił siostrę samą?", + "15285": "Tymczasem słońce podniosło się wyżej. W szybkim tempie spijało rosę. Pożeracz Chmur przełknął ostatni kęs i oblizał palce. Zaczął rozbierać się, rzucając niedbale części ubrania na trawę. Skupiony, ze zmarszczonymi brwiami, zatoczył niewielkie kółko, badając trawę bosą stopą. Kręcił się, wybierał miejsce niczym pies szykujący się do snu.", + "15286": "\"Ale i tak cię nastraszyłem\" - myśl białego smoka zabarwiona była satysfakcją.", + "15287": "\"Niewielka sztuka\" - wytknąłem mu. - \"Jesteś dużo większy i silniejszy\".", + "15288": "Był naprawdę duży. Nie jestem pewien, czy dałbym radę dosięgnąć jego barków, nawet gdybym stanął na palcach.", + "15289": "\"Nadal rosnę\" - pochwalił się.", + "15290": "\"Kto to był?\"", + "15291": "\"Liść. Czasem przychodzi rysować.\"", + "15292": "\"Był dziwny. Ten rysunek też jest dziwny. Co to jest?\"", + "15293": "Moneta długo szukał odpowiedniego znaku. Przerobiliśmy \"Duże Groźne Zwierzę\", \"Ptaka z Włosami\", \"Kota z Piórami..\". Można było zgłupieć od tego. W końcu po prostu wcisnąłem mu do rąk pióro i kazałem napisać. Potrząsnął tylko głową, porażony prostotą rozwiązania i narysował zgrabny znak oznaczający \"Gryfa\".", + "15294": "- Życzę powodzenia - Regis zapiął torbę, rozwinął płaszcz. - Bywaj. Ach, jeszcze jedno. Jak wysoka musiałaby być nagroda za moją głowę, byś zechciał się fatygować? Jak mnie wyceniasz?", + "15295": "- Cholernie wysoko.", + "15296": "- Łechczesz moją próżność. A konkretnie?", + "15297": "- Spieprzaj, Regis.", + "15298": "- Już. Ale przedtem wyceń mnie. Proszę.", + "15299": "- Za zwykłego wampira brałem równowartość dobrego konia pod wierzch. A ty przecież zwykły nie jesteś.", + "15300": "- Ile?", + "15301": "- Nie.", + "15302": "- Ach, a jam myślał... Wżdy straszne to, panie, gdy wojna białogłowy brzemienne krzywdzi...", + "15303": "- Milczcie, ani słowa o tym. Co to za chorągwie?", + "15304": "- Nie wiecie, dla kogo walczyliście? Dziw, dziw... To armia Lyrii. Widzicie, lyrijski orzeł czarny i rivskie rauty czerwone. No, gotowym. To jeno stłuczenie. Krzyż trocha boleć będzie, ale nic to. Ozdrowiejecie.", + "15305": "- Pamięć funkcjonuje. To dobrze.", + "15306": "Yennefer opuściła głowę, spojrzała między swoje uda, nad którymi przemykały złote rybki.", + "15307": "- Każ potem zmienić wodę w sadzawce, Enid - zamamrotała. - Właśnie wysikałam się do niej.", + "15308": "- Drobiazg - uśmiechnęła się Francesca. - Zwróć jednak uwagę, czy w wodzie nie widać krwi. Zdarza się, że kompresja niszczy nerki.", + "15309": "Wiedźmin skrzywił usta w uśmiechu.", + "15310": "- Teraz chyba rozumiesz, Jaskier? Pan hrabia nawet przez moment nie miał nas za szpiegów, inaczej nie udzieliłby nam tak dogłębnych wyjaśnień. Pan hrabia wie, że jesteśmy niewinni. Ale palcem nie ruszy, gdy Vissegerd wyda na nas wyrok.", + "15311": "Milva, która wyszła wkrótce po nim, chrząknęła niepewnie. Jej długi cień zrównał się z jego cieniem.", + "15312": "- Czemu z powrotem zwłóczysz? - spytała. - Naprawdeś się na nich rozeźlił?", + "15313": "- Nie - zaprzeczył.", + "15314": "- Po kiego biesa stoisz tu tedy sam, po księżycu?", + "15315": "- Liczę.", + "15316": "- Opuść kuszę, Kolda - powiedział niski człowiek w słomianym kapeluszu, odwracając się od pnia buka, podskakując na jednej nodze i zapinając spodnie. - To nie ci, na których czekamy. Ale to klienci. Nie strasz klientów. Czasu mamy niedużo, ale pohandlować zawsze zdążymy!", + "15317": "- Ki diabeł? - zamruczał Jaskier za plecami Geralta.", + "15318": "- A ty?", + "15319": "- O mnie się nie martwcie. Nie czekajcie na mnie i nie oglądajcie się.", + "15320": "- Ale...", + "15321": "- Jaskier - syknął wiedźmin. - Masz się o niego nie martwić, słyszałeś?", + "15322": "- Wychodźcie - powtórzył Regis. - Powodzenia. Do zobaczenia, Geralt.", + "15323": "Wiedźmin odwrócił się.", + "15324": "- Dziękuję ci za ratunek - powiedział. - Ale lepiej, gdybyśmy się już nigdy nie spotkali. Rozumiesz mnie?", + "15325": "- Nie sądzę, by tu były ghule .", + "15326": "- Sam mówiłeś - warknął Zoltan - że wisielca na dębie ghule obgryzły. A gdzie cmentarz, tam i ghule.", + "15327": "- Nie zawsze.", + "15328": "- Trzymam cię za słowo. Tyś wiedźmin, specjalista, będziesz nas tedy bronił, mam nadzieję. Maruderów dziarsko pochlastałeś... Czy ghule biją się lepiej od maruderów?", + "15329": "Odnalazł Jaskra, kibicującego łupiącym w gwinta krasnoludom. Bez słowa wziął poetę za rękaw i odciągnął w las. Jaskier od razu zorientował się, o co chodzi, wystarczyło mu jednego spojrzenia na twarz wiedźmina.", + "15330": "- Papla - powiedział cicho Geralt. - Gaduła. Kłapigęba. Jęzor by ci w leszczot należało wziąć, bałwanie ty. Wędzidło w zęby wsadzić.", + "15331": "- Rozumiem.", + "15332": "- Miło, że chcesz rozumieć. Życzę ci szczęścia, tobie i twojej kompanii. Dziwnej kompanii, ośmielę się zauważyć.", + "15333": "- Chcą mi pomóc - rzekł cicho wiedźmin. - To dla mnie coś nowego. Dlatego postanowiłem nie dociekać pobudek.", + "15334": "- Mądrze - Zoltan ściągnął z pleców swój krasnoludzki sihill w pochwie z laki, omotanej kocimi skórkami. - Masz, bierz. Nim się nasze drogi rozejdą.", + "15335": "- Wytłumaczysz. Nie Milvie, tylko Regisowi. Regis będzie wiedział, co należy zrobić. A my... Gdy Cahirowi czupryna nieco mocniej przyschnie do czerepu, powędrujemy ku Toussaint. Tam się jakoś odnajdziemy. No, nie mitręż, dziewczyno. Na koń i jazda. Nie daj pogoni się zbliżyć. Nie pozwól, by ścigali cię na oko.", + "15336": "- Nie ucz dziada, jak charchać! Trzymajcie się! Do zobaczenia!", + "15337": "- Do zobaczenia, Angouleme.", + "15338": "Nie skomentował.", + "15339": "- Ja jestem śmiercią - podjęła dziwnie brzmiącym głosem. - Każdy, kto styka się ze mną, umiera.", + "15340": "- Nie każdy - zaprzeczył, przyglądając się jej bacznie. - Nie Bonhart, ten, którego imię wykrzykiwałaś w gorączce, ten, przed którym chcesz teraz uciekać. Wasz styk zaszkodził raczej tobie, nie jemu. To on... zranił cię w twarz?", + "15341": "Spojrzał jak kto głupi. I dostał prawą pięścią w zęby, tak, że ujrzał wielką jasność.", + "15342": "- Oooooo! - pukacz wyszczerzył z gęstwy śmierdzącej brody wielkie krzywe zębiska. - Od dziecka o tym marzyłem! Spójrz w prawo.", + "15343": "- Dosyć - rozległ się gdzieś z głębi jaskini głośny i dźwięczny rozkaz. - Dosyć tych igraszek i figli. Proszę go puścić.", + "15344": "Vysogota nie powiedział jej tego wszystkiego wprost. Powiedział to ogródkami. Ale tak, by wiedziała, że on wie. By uświadomić jej, że jeśli ktoś tu jest zagadką, to z pewnością nie ona - cudem zbiegła z obławy małoletnia grasantka z bandy grasantów małolatów. Oszpecona smarkula próbująca otaczać się nimbem tajemniczości...", + "15345": "- Nie wiesz, kim jestem. Ale nie obawiaj się. Odjadę wkrótce. Nie narażę cię na niebezpieczeństwo.", + "15346": "W tęczy kolorów, rzucanej przez witraż, na tle myśliwskiej tapiserii, stał mężczyzna o imponującej tuszy, ubrany w kapiący od złota kaftan i obszywaną wyporkami delię. Choć w sile wieku męskiego, był mocno łysy, a policzki zwisały mu jak u ogromnego buldoga.", + "15347": "- Witaj, Leo - powiedział. - I ty, pani...", + "15348": "- Żadna pani - Bonhart pokazał łańcuch i obrożę. - Witać nie trzeba.", + "15349": "- Grzeczność nic nie kosztuje.", + "15350": "Geralt pokosił na niego oczy i z trzaskiem złamał patyk, którym się bawił.", + "15351": "- Ale w miastach zdobytych przez tę kulturalną nację biblioteki podlegają puszczaniu z dymem - powiedział niezaczepnym tonem, ale z wyraźnym przekąsem. - Mniejsza z tym, wszelakoż. Mario, też mi się zdaje, że przesadzasz. Pisanina Jaskra nie ma, jak zwykle, żadnego znaczenia. Dla naszego bezpieczeństwa także.", + "15352": "Na oko jakieś sto pięćdziesiąt karatów.", + "15353": "- Jego nawet nie trzeba by było ciąć - szepnęła Yennefer. - Ma szlif w rozetę, dokładnie taki, jakiego potrzebuję. Akuratne fasetki do defrakcji światła...", + "15354": "- To znaczy, że mamy szczęście.", + "15355": "- Wątpię. Za chwilę zjawią się kapłanki, a ja, jako bezbożnica, zostanę zelżona i wyrzucona stąd na zbity pysk.", + "15356": "- Przesadzasz?", + "15357": "- Ani trochę.", + "15358": "- W celu pogawędzenia z jednym moim znajomkiem. Tutejszym sztygarem. Chodźcie za mną. Ha, już go widzę! O, tam, pod stolarnią. Chodźmy.", + "15359": "- To ten krasnolud?", + "15360": "- Tak. Nazywa się Golan Drozdeck. Jest, jak mówiłam...", + "15361": "- Tutejszym sztygarem. Mówiłaś. Nie mówiłaś natomiast, o czym chcesz z nim gawędzić.", + "15362": "- Tak.", + "15363": "- No, no. Yennefer, czy ty się aby nie nawróciłaś? Co się tam wydarzyło, na wyspie?", + "15364": "- Nieważne. Wracam do świątyni i tyle.", + "15365": "- A środki finansowe, o które prosiłaś? Będą potrzebne?", + "15366": "- Raczej tak.", + "15367": "- Seneszal Guthlaf wypełni każde twoje odnośne polecenie. Ale, Yennefer, wydaj te polecenia szybko. Pospiesz się. Odebrałem nowe wieści.", + "15368": "- Wywód zgrabny i wart epigramatu. Ty, jasna rzecz, umiesz przepowiadać trafnie.", + "15369": "- Nader często. Ja, drogi Geralcie, umiem sporo i wiem sporo. Wskazuje zresztą na to mój, jak to powiedzielibyście wy, ludzie, tytuł naukowy. W pełnym brzmieniu: Aen Saevherne.", + "15370": "- Wiedzący.", + "15371": "- W samej rzeczy.", + "15372": "- I zechcący, mam nadzieję, podzielić się wiedzą?", + "15373": "Avallac'h milczał przez chwilę.", + "15374": "- Zdezerterowali? - powtórzył z niedowierzaniem Bonhart. - Następni zdezerterowali? I ot, tak sobie, odjechali? Skellen? Pozwoliłeś?", + "15375": "- Jeśli nas sypną... - zaczął Rience, ale Puszczyk przerwał mu natychmiast.", + "15376": "- Nie sypną, bo im samym głowy miłe! A zresztą, co mogłem zrobić? Gdy Kriel do nich dołączył, ze mną zostali tylko Bert i Mun, a ich było czworo...", + "15377": "Zakraca poszukał papierosa, zapalił, zaciągnął się.", + "15378": "- Dlaczego? - spytał, odruchowo przykrywszy ich obu szybkim antypodsłuchowym.", + "15379": "- Bo to jest coś więcej, niż ci się wydaje.", + "15380": "- Co takiego?", + "15381": "- Polecisz.", + "15382": "- Polecę. Rozkaz. Oczywiście że polecę. Ale demon w intuicji podpowiada mi, żebym był ostrożny.", + "15383": "- Masz dobrze ułożone demony - uśmiechnął się Generał. - Bądź ostrożny; bądź zawsze.", + "15384": "- Nie powie mi pan?", + "15385": "- Powiem.", + "15386": "- Adrianie.", + "15387": "Dawno minęliśmy wzgórze, na którym pożegnałem Cavalerra. Oddaliliśmy się od linii orki pala; w tym rowku za tłustą skibą coś się ruszało. Zostawiliśmy też za sobą trójkątny szpaler rachitycznych drzew żużlowych, czarniejszych od czerni Nazgulowego ciała; schodziliśmy w niziny. Na horyzoncie, odrzecznie i zabramnie, majaczyły jakieś miękkopopielate spiczaste koślawce rozdrapujące bogaty miód nieba doskonałymi geometrycznie pazurami. Stalin zaszedł, wzeszła Honda i British Airways. Powietrze zwiosenniało.", + "15388": "- Generał wspomniał, że zna sposób na obejście wyrwiduszy - podniósł głos Zakraca.", + "15389": "- Doprawdy? - uniósł brwi re Quaz.", + "15390": "- No przecież to oczywiste - rzekł Żarny. - Teleportacja.", + "15391": "- Uch.", + "15392": "- Loteria śmierci.", + "15393": "- Są lepsze pomysły?", + "15394": "- Zawsze można czekać.", + "15395": "- Przynajmniej żyjemy; jeszcze nas nie eksterminują. Po co z własnej woli iść na rzeź?", + "15396": "- Słyszałem, że szejk jest pana przyjacielem - zagadnął Winston.", + "15397": "- Ja również słyszałem.", + "15398": "Claymore sięgnął po swoją colę.", + "15399": "- Szkoda, że nie ma pan chociaż piwa; taki upał może człowieka na dobre wykończyć. Zimne piwo, wie pan...", + "15400": "- Alkohol. Koranu pan nie zna? Takie prawo. Trzeba było lżej się ubrać.", + "15401": "- Proszę bardzo - westchnął nieziemsko cierpliwy kulturysta i wyciągnął skądś z samego środka bałaganu nie opisaną dyskietkę. - Szyfruj pan tym. Ale po odbiór i tak będzie się pan musiał zgłaszać osobiście. Nie puszczamy w powietrze materiałów obciążających.", + "15402": "- No to kiedy ten odbiór?", + "15403": "- Już się zabrało do roboty dwa tuziny osób z naszej strefy aktywności. Czekaj pan.", + "15404": "- Zdaję sobie sprawę, że masz gorączkę...", + "15405": "- Zadzwoń do Remustera. Na pewno masz jakiś specjalny, alarmowy numer.", + "15406": "- Wybij to sobie z głowy!", + "15407": "- Zadzwoń - warknął de la Croix.", + "15408": "Voestleven wyprostowała się, obróciła. Tam, nad Danielem, musiał się właśnie odbywać prawdziwy pojedynek na spojrzenia. Voestleven miała w oczach laser, ale znowuż de la Croix był ze skały.", + "15409": "- A gdybym spróbował oszukiwać? Kontrolować rzuty. Lub w ogóle rzucać sfałszowaną monetą.", + "15410": "- Jeśli tylko będziesz robił to świadomie, jeśli choć raz pomyślisz o tym, Allah odczyta to i również otrzymasz wynik nic nie oznaczający.", + "15411": "- Chcesz powiedzieć, że on zna nasze myśli? Czyta w nich?", + "15412": "Maastrachni odłożył filiżankę.", + "15413": "- To mi wygląda na prawdziwą operację wojskową - mruknął Daniel i zerknął pytająco na Wrońskiego.", + "15414": "Major powinien teraz uśmiechnąć się porozumiewawczo, lecz nie uczynił tego.", + "15415": "- Powiedzmy, że dostali dobre namiary - rzekł, pomagając Redingowi zejść po schodach.", + "15416": "- Kilmouth ma udziały w GeoMacie, jeśli mnie pamięć nie myli.", + "15417": "Zagryzła wargi. Zmieniła taktykę: odstąpiła, wskazała wiecznopisem dioramę.", + "15418": "- Widzisz?", + "15419": "Spojrzał.", + "15420": "- O co chodzi?", + "15421": "- Drzewo wiadomości.", + "15422": "- No.", + "15423": "- Przejrzałam oba filmy, ten twój i ten Malika. Wrzuciłam do komputera na symulację nakładających się prawdopodobnych radiacji. Powinnam wcześniej na to wpaść. - Podeszła, postukała w dioramę. - Widzisz?", + "15424": "Z wrażenia aż usiadł.", + "15425": "Lopez milczał.", + "15426": "Chłopak milczał.", + "15427": "Ukryci poza zasięgiem ich wzroku żołnierze i Celiński wsłuchiwali się w tę ciszę.", + "15428": "- A jak on skoczy mu do gardła? - niepokoił się Janusz.", + "15429": "- To jest ryzyko - przyznał major.", + "15430": "Chłopak spytał o coś.", + "15431": "- Klasyczny aramejski - zidentyfikował język Ho. - Pyta, czy Lopez czegoś nie chce - dodał, zupełnie niepotrzebnie zresztą, bo wszyscy w aramejskim byli podobnie biegli.", + "15432": "Lopez odchrząknął.", + "15433": "- Nie chciałbym psuć ci zabawy, Johnny, tak jak ty mi zepsułeś urlop, ale...", + "15434": "Dunlong zamachał rękoma.", + "15435": "- To był twój wybór.", + "15436": "- Nie powtarzaj mi tego, bo jeszcze zmienię zdanie.", + "15437": "- Ale też ty nie wypominaj mi rzeczy, których nie zrobiłem.", + "15438": "- Kusicielu. Specjalnie podesłałeś mi Celińskiego.", + "15439": "- Zejdźcie mi z oczu - wyszeptał. Wtem obejrzał się za siebie, otworzył szeroko usta. Coś widział, coś chciał zobaczyć - lecz niczego i nikogo za nim nie było. Padł na kolana, uderzył pięścią w kamienistą ziemię, pociekła krew. - Alicjo! - krzyknął z rozpaczą w niepuszczę. - Alicjo! Ja tego nie chciałem, ja nie chciałem!!", + "15440": "6.", + "15441": "- Co to?", + "15442": "- Komar, cholera.", + "15443": "- Myślałem, że rano komary nie gryzą.", + "15444": "- Pobożne życzenia.", + "15445": "- Śmierć komarom.", + "15446": "- Śmierć!", + "15447": "Plask.", + "15448": "Szli przez jedną z kamienistych równin Andaluzji, słońce malowało długie i głębokie ich cienie. Na Ziemi Stalina zieleniłyby się tutaj owe słynne hiszpańskie winnice - to jednak nie była Ziemia Stalina i nawet nie wiedzieli, czy ewentualni tuziemcy nazywają te tereny Andaluzją.", + "15449": "Muchobójca spojrzał nań beznamiętnie z wysokości swych dwóch metrów dwunastu centymetrów.", + "15450": "- Prezes Claymore wynajął mnie, abym zlikwidował problem duchów. Uczyniłem to. Daję panu moje słowo, że więcej ich nie spotkacie, nie będą wam w niczym przeszkadzać. Czego więcej pan ode mnie żąda?", + "15451": "Peter mimowolnie uśmiechnął się.", + "15452": "- Czy da pan również swoje słowo, iż wszystko to, co naopowiadał pan o duchach, jest prawdą?", + "15453": "- Kto cię ściga? - krzyknęła, wprawnie opanowując tańczącego konia. - Prawo? Gadaj zaraz!", + "15454": "- Nie jestem przestępcą...", + "15455": "- Za co więc?", + "15456": "- Za miłość.", + "15457": "- Ha! Od razu tak pomyślałam. Widzisz ten rząd ciemnych drzew? Tamtędy płynie Stobrawa. Jedź tam co tchu i zapadnij w moczary na lewym brzegu. A ja odciągnę ich od ciebie. Dawaj opończę.", + "15458": "- Powtórzę biskupowi słowo w słowo - uśmiechnął się drwiąco Pomurnik. - Ale wątpię, by się zląkł. Nie jest z tych strachliwych. Jak wszyscy Piastowie.", + "15459": "Po poprzednim wrzasku wydawało się, że torturowany głośniej i przeraźliwiej wrzasnąć już nie zdoła. Ale tylko się tak wydawało.", + "15460": "- Brat... - zaszlochał chłopiec - Deodat... Przeze mnie...", + "15461": "- Mówże składniej, frater!", + "15462": "- W brata Deodata - krzyknął mniszek, unosząc zaczerwienione oczy - wstąpił zły duch! I opętał go! To i nakazał mi opat co tchu... Co tchu gonić do Świdnicy, do Braci Kaznodziejów... Po egzorcystę!", + "15463": "- Lepszego jeźdźca w klasztorze nie było?", + "15464": "- Nie było... Toć ja najmłodszy... O, ja nieszczęsny!", + "15465": "- Nikoletto... - ścisnął jej dłoń. - Katarzyno...", + "15466": "- Wolę być Nikolettą - przerwała natychmiast. - Ale ciebie... Ciebie wolałabym jednak nazywać Reinmarem. Gdy cię poznałam, byłeś, nie przeczę, zakochanym Alkasynem. Ale wszak nie dla mnie nim byłeś. Nic nie mów, proszę. Słowa nie są potrzebne.", + "15467": "Starzec, teraz można to było stwierdzić, wcale nie był starcem. Młodzikiem nie był, rzecz jasna, także, ale biała szedź jego włosów, Reynevan dałby głowę, brała się mniej ze starczej siwizny, bardziej z częstego wśród magów albinotyzmu. Również gigantyczny wzrost okazał się wytworzonym przez magię pozorem - wsparty na kosturze białowłosy był wysoki, ale bynajmniej nie nadnaturalnie.", + "15468": "- Bliskim?", + "15469": "- Zdziwilibyście się, jak bardzo. Zdziwilibyście się, ile nas łączyło.", + "15470": "- Mnie już nic nie zdziwi.", + "15471": "- To się wam tylko tak zdaje.", + "15472": "- Jeśli faktycznie byłeś Peterlinowi druhem - rzekł po chwili wahania Reynevan - to uraduje cię wieść, że jego zabójców spotkała kara. Nie żyje już Kunz Aulock ani nikt z jego kompanii.", + "15473": "Urwał, widząc na drodze to samo, co Reynevan.", + "15474": "- Nasze znajome wiedźmy - szepnął - nie kłamały zaiste. Nie ruszaj się.", + "15475": "Na przesiece, schyliwszy głowę i szczypiąc trawę, stał koń. Zgrabny koń pod wierzch, lekki palefrois o cienkich pęcinach. Cisawej maści, z ciemniejszą grzywą i ogonem.", + "15476": "- Nie ruszaj się - powtórzył Szarlej, zsiadając ostrożnie. - Taka okazja może się już nie powtórzyć.", + "15477": "Reynevan odetchnął głęboko. Nie jadł ciepłej strawy od czasu obiadu z kanonikiem Ottonem w Strzelinie. Szarlej zaś wpatrywał się w piwo Dzierżki tak wymownie, że i im przyniesiono niebawem ociekające pianą kubki.", + "15478": "- Dokąd to Bóg prowadzi, Szarleju? - odezwała się wreszcie niewiasta. - I czemuż to wdajesz się po lasach w bitki z wieśniakami?", + "15479": "- Obrażacie nas.", + "15480": "- Wolę was niż mój rozsądek.", + "15481": "- Bracie - napięcie rozładował, podchodząc, któryś z husyckich dowódców, sympatyczny grubasek o wyglądzie kwestarza lub wytwórcy wędlin. - Bracie Ambrożu...", + "15482": "- Co jest, bracie Hlusziczka?", + "15483": "- Mieszczanie złożyli okup. Wychodzą, jak było umówione. Wpierw baby z dziećmi.", + "15484": "Z prawej wyskoczył cwałem ciężkozbrojny bez hełmu, schylił się, usiłując chwycić za szory zaprzęgu. Tassilo de Tresckow zajechał go i ciął mieczem. Krew spryskała bok mierzynka.", + "15485": "- Pogaaaniaaaj!", + "15486": "Z lewej pojawił się Samson, zbrojny tylko w leszczynową witkę, oręż, jak się pokazało, całkiem adekwatny do sytuacji.", + "15487": "Młody książę stanął w strzemionach, rozejrzał się.", + "15488": "- Związać łotra - rozkazał. - I utopić.", + "15489": "- Gdzie? - zdziwił się Ogończyk. - Toć nie masz tu nijakiej wody.", + "15490": "- Tam w rowie - wskazał Wołoszek - jest kałuża. Fakt, niewielka, ale głowa zmieści się akuratnie.", + "15491": "Tak mało nas już zostało, powiedziała dziewczyna, tak mało. Nie daj się schwytać, nie daj się otropić. Co nie zostawia śladu? Ptak w powietrzu, ryba w wodzie.", + "15492": "Ptak w powietrzu, ryba w wodzie.", + "15493": "Chciał ją spytać, kim jest, skąd zna nawęzy, czym - bo przecie nie prochem - wywołała eksplozję komina. Chciał ją spytać o wiele rzeczy.", + "15494": "Nie zdążył. Obudził się.", + "15495": "Urodzona panienka Ofka miała to wszystko gdzieś. Miała tylko jedno pragnienie - wrócić pod wał grodowy i rzucać płaski kamień na krowie kupy.", + "15496": "Już na schodach usłyszała dźwięki dobiegające z komnaty dziadka. Wieści przekazane przez wuja Apecza musiały być zaiste przerażające i wielce niemiłe, Ofka bowiem jeszcze nigdy nie słyszała, by dziadek tak ryczał. Nigdy. Nawet wtedy, gdy dowiedział się, że najlepszy ogier stadniny struł się czymś i zdechł.", + "15497": "- Wyznał.", + "15498": "- Bene. Bo już mnie to zaczynało nużyć.", + "15499": "Mnich uniósł oczy. Nie było w nich niechęci. Ani znużenia. Oczywistym było, że procedura w ratuszowym podziemiu nie znużyła go bynajmniej ani nie zdegustowała. Wręcz przeciwnie. Oczywistym było, że z chęcią zacząłby od nowa. Pomurnik uśmiechnął się do bratniej duszy. Dominikanin uśmiechu nie odwzajemnił.", + "15500": "- I cóż? - ponaglił inkwizytor.", + "15501": "- Oto zaś - podjął Kantner - pan seneszal Rudiger Haugwitz. A to moi rycerze i mój gość...", + "15502": "Reynevan poczuł szarpnięcie za rękaw. Usłuchał gestów i syknięć Krompusza, wyszedł wraz z nim na podwórze, na którym nadal trwał wywołany przyjazdem księcia rejwach. Na podwórzu czekał Ebersbach.", + "15503": "- Adsumus - pozdrowił półgłosem Pomurnik.", + "15504": "- Adsumus - odrzekł cicho Krzyżak z Gwiazdą, składając dłonie. - W imieniu Pana.", + "15505": "- W imieniu Pana - Pomurnik w sposób odruchowo ptasi poruszył głową i ramionami. - W imieniu Pana, bracie. Jak się mają sprawy?", + "15506": "- Jesteśmy stale w pogotowiu - szpitalnik nadal mówił cicho. - Ludzie wciąż przychodzą. Notujemy pilnie wszystko, o czym donoszą.", + "15507": "- Między nami mówiąc - dokończył po chwili ciężkiego milczenia - cała moja w nim, w Samsonie, nadzieja. Że coś wymyśli i zorganizuje. I to szybko. Inaczej... Inaczej możemy mieć kłopoty.", + "15508": "- Z Inkwizycją? A o co nas oskarżą?", + "15509": "- Problem - głos Szarleja był nader ponury - nie w tym, o co nas oskarżą. Problem w tym, do czego się przyznamy.", + "15510": "Spojrzał zdumiony.", + "15511": "- Żartujesz. - Ale czuł, że nie żartuje.", + "15512": "- Nie rozumiesz? - nacisnęła. - To podlega tym samym prawom inżynierii memetycznej co reklamy, polityka, marketing czy mody artystyczne. Akceptując estetykę zła, czynisz pierwszy krok do akceptacji zła jako takiego. Obrazy. Słowa. Melodie. Kształty. Jak to się stało, że wybrałeś taką właśnie wizualizację? Skojarzenia nie biorą się z powietrza. To znaczy... Chciałam powiedzieć...", + "15513": "- Spokojnie, spokojnie - mruknął Nicholas, masując sobie nadwerężony nos. - Jurdy zaraz tu będą.", + "15514": "Tak na niego spojrzeli, że był pewien, iż Cień ponownie się nań rzuci, niemal już słyszał ten rozkaz Vassone.", + "15515": "Ale ona tylko skinęła na okrwawionego fenomulata.", + "15516": "- Przykryj go.", + "15517": "Mężczyzna ani nie mrugnął. Odwrócił się i zniknął w głębi mieszkania.", + "15518": "- Przyrzekniesz mi coś, Hunt.", + "15519": "- Że jak?", + "15520": "- Przyrzekniesz mi.", + "15521": "- Przyrzeknę...? - Śmiać się? Wściekać? Gapił się na nią w śmiertelnym zdumieniu.", + "15522": "- Dasz mi słowo, że zrobisz wszystko, by pomóc mi wyciągnąć nas z tego bagna.", + "15523": "- Ależ oczywiście, jasne, że ci pomogę, dlaczego miałbym nie pomagać?", + "15524": "- Bo co?", + "15525": "- Bo nakarmiłaś mnie wersją o ulicznym najemniku, a ja coś nie wierzę w aż takie oddanie Bushido.", + "15526": "- Ryzyko wliczone miał w koszta.", + "15527": "- Mhm. Odstawił tam auto da fé, byle osłonić twoją ucieczkę. Na którą w dodatku mógł mieć tylko słabą nadzieję.", + "15528": "- Vittorio...", + "15529": "- Tak.", + "15530": "Żachnęła się.", + "15531": "- I co, przeżyję? - Teraz była zgryźliwa.", + "15532": "Wszystko to wygłosiła tym samym tonem, bez specjalnego nacisku, nie spuszczając wzroku z Nicholasa jakby tylko z grzeczności.", + "15533": "- Pani oczywiście też nic wcześniej o tej wszczepce nie wiedziała - mruknął zgryźliwie, niezdolny powstrzymać się od desperackich uszczypliwości. - Założę się, że badanie pani mózgu...", + "15534": "Pokiwała na Hunta palcem niczym na rozpuszczonego wnuka. Obecność jurdy nic nie dawała, Chigueza upupiała Nicholasa każdym kolejnym gestem.", + "15535": "Nicholas zrobił to wszystko, bez efektu.", + "15536": "- Jeszcze jakieś pomysły? - sarknął.", + "15537": "Lucyfer założył ręce na piersi.", + "15538": "- Zamordują pana, sir. Nie mają wyjścia.", + "15539": "- Wiem - mruknął Nicholas i wsparł się ciężko na lasce.", + "15540": "- Zaprowadzę pana do krzesła. Tutaj. O. Ostrożnie. Tak.", + "15541": "Hunt usiadł.", + "15542": "- Dzięki.", + "15543": "Lucyfer wyczarował sobie stołek i też usiadł.", + "15544": "Biedny doktor wrzasnął wniebogłosy i rzucił się do ucieczki. Zaraz jednak potknął się, przewrócił, na dodatek wpadł na AGENTA17. Wrzasnął ponownie. Echo zadzwoniło we wnętrzu złomobusu.", + "15545": "Hunt wypuścił powietrze i wypluł MoP-a, Metallica ucichła (Blinded by me, you can't see a thing; just call my name, `cause I'll hear you scream, Master...).", + "15546": "Odpalił to makro, nawet nie wychodząc z trybu edycji. Baryshnikov automatycznie skorzystał z Rangera. Praworęczność Hunta czyniła różnicę o tyle, iż lewe ramię miał Nicholas gorzej umięśnione i unerwione, lecz przy tak małej odległości od celu Ranger łatwo to kompensował.", + "15547": "Teraz program musiał wybrać moment: ów ułamek sekundy, gdy oni jeszcze niczego nie widzą zza krzywizny ścian studzienki i strzelający z dołu posiada przewagę pierwszego ruchu.", + "15548": "Światło i ciemność, światło i ciemność - tylko takie zmiany były dostrzegalne. Najwyraźniej przebiegł przez holo tej reklamy. Następnie zbiegł po jakichś schodach; zbiegał długo. Skądś zeskoczył. Podmuch obrócił go i Nicholas zahaczył barkiem o coś miękkiego. W załzawionym świecie jeden diabeł posiadał kontury ostre i wyraźne. Machał na Hunta ponaglająco, jakby w istocie w Nicholasa mocy było jeszcze bardziej przyspieszyć pracę nóg.", + "15549": "Nicholas odwrócił się od krzyża. Fenometys wciąż kręcił głową, światło lamp odbijało się na bezwłosej skórze idealnymi refleksami. Transmisja z jego strony szła przez dwa serwery anonimizujące, mógł przebywać w dowolnym miejscu na Ziemi. Sygnał dla bezpieczeństwa wędrował okrężną drogą: Nicholas raz i drugi wychwycił wyraźne opóźnienie w słowach i gestach oligarchy.", + "15550": "- Tu miał czekać - zsiadłszy ze swej groza-szkapy, wskazał Lucyfer tablicę informacyjną przy zakręcie.", + "15551": "Rzeczywiście, tak się umówili by e-mail tuż po opuszczeniu przez Nicholasa Grobowców.", + "15552": "Hunt rozwinął z prawego przedramienia ledpad . JESTEM, CZEKAM, napisał Qurantowi. Julius najwyraźniej zajęty był jednak czym innym, nie odpowiedział.", + "15553": "Taras był niewielki, jakieś cztery na siedem jardów; w kącie, pod zawiniętą siatką asekuracyjną, leżały składane krzesła, pod ich stos podwiało małą hałdę śmieci. Wejść tu można było tylko prostą kładką od wind/schodów, holoreklama zamykała przestrzeń z dwóch stron, blask bił w oczy. Tuż za tarasem, gdzie trzy-cztery jardy wyżej biegła ukośnie kolejna estakada, pęczniał olbrzymi pająkowaty cień od jej wsporników i zaczepów mononici, na których była zawieszona.", + "15554": "- Zamilcz, niewierny - machnął na niego Hunt. - My tu o wzniosłych rzeczach mówimy.", + "15555": "- Ja wiem, ja wiem - pokiwała palcem Marina. - To Czarny, piątka. \"Nie moje niebo, siódma brama, hurysy czarnookie\". Prawda?", + "15556": "- Coś tam przecież widział - nacisnął Nicholas.", + "15557": "- Monadę widział.", + "15558": "- Więc przeczy pani?", + "15559": "- A niby czemu przeczę?", + "15560": "- Ciągłości umysłowej świadomości.", + "15561": "- Ty spróbowałeś.", + "15562": "- Tak.", + "15563": "- Przeciwko własnemu lobby.", + "15564": "- Bo najgorsze jest to, że wszyscy doskonale wiedzą, co należy zrobić! Wiedzą doskonale od lat, wiek już chyba będzie, jak opisano strategie mające zapewnić dobrobyt przyszłym pokoleniom Amerykanów. Ale co z tego, przyszłe pokolenia nie głosują dzisiaj!", + "15565": "- Jezu, ciebie to naprawdę dręczy.", + "15566": "- A żebyś wiedziała!", + "15567": "- A ci co? Wszystkich tak jak mnie? - spytał cicho. Widać jednak nazbyt głośno jak na to miejsce. W kącie coś się poruszyło, dwóch mężczyzn wstało.", + "15568": "- Gadałeś coś, smarku? - złodzieje powoli podeszli do Magwera.", + "15569": "Byli może potężniejsi, ale Magwer nie uważał się za ułomka. Potrafił walczyć, ćwiczył wszak najpierw u boku Ostrego, potem Dorona.", + "15570": "Olgomar miał wyruszyć nazajutrz. Przed opuszczeniem ziemi swoich przodków chciał jednak złożyć pokłon Kamieniowi Ptaków. Oczywiście Olgomara wpuszczono by do Kręgu - przed Liściem otwierały się wszelkie zapory - ale Olgomar nie wierzył w siłę Pierścienia. Ufał za to potędze trzech ptaków miasta, objawiających się w mocy banów. I właśnie przy Kamieniu Ptaków chciał pożegnać Dorona.", + "15571": "- Krew! Krew!", + "15572": "I stało się, że jeden z żołnierzy zbyt mocno uderzył syna Tol Suutariego, szewca z podgórza. Chłopak padł na ziemię bez czucia.", + "15573": "- Przeklęty! - Suutari chwycił wojownika, wyrywając mu broń z ręki.", + "15574": "Żołnierze runęli w tłum.", + "15575": "- Krew!", + "15576": "A gdy ciżba zagrodziła im drogę, gdy zobaczyli, że Suutari umknie, zaczęli bić ludzi.", + "15577": "Doron skoczył do przodu. Ciął. Jego karogga zagłębiła się w płomienie, sięgnęła czegoś twardego. Ognista łapa przejechała po głowie Liścia, ledwie zdołał jej umknąć.", + "15578": "Łoś podniósł łeb. Z jego przepalonego i odsłaniającego rusztowanie kręgów gardła wydobył się syk. Dźwięk niepokojąco podobny do tego, jakim krzyczał potwór, charkot przypominający nieco wężowy głos, ale dziesięciokroć głośniejszy i stokroć bardziej okrutny.", + "15579": "Wtem, tuż za ścianą, rozległ się głośny kobiecy śmiech. Doron drgnął. Jednym susem przeskoczył próg izby. Sam skryty w półmroku, mógł obserwować wejście.", + "15580": "Kobieta otworzyła drzwi, wpuściła do środka czarnowłosego mężczyznę. Zachichotała, gdy ten przycisnął ją do ściany, sięgając rękami pod spódnicę.", + "15581": "Doron zdołał umknąć, czerwony ślad wykwitł na jego policzku, popiół oblepił wargi. Lecz gdy się podniósł, natychmiast skierował ostrze karoggi ku przeciwnikowi.", + "15582": "Magwer zrobił kolejny krok. Jest obok!", + "15583": "Syk łosia umilkł. Zwierzę zwróciło łeb ku człowiekowi, białe, martwe oczy spojrzały na Magwera, aż ten zadrżał. Żadne zwykłe stworzenie tak nie patrzy, żaden człowiek, zwierz czy ryba.", + "15584": "Doron skręcił w boczną uliczkę i zatrzymał się przed niską, małą ziemianką obrośniętą trawą i bluszczem. Skrzypnęły drzwi i Liść wszedł do środka.", + "15585": "- Kupiłeś coś? - spytał witającego go Magwera.", + "15586": "- Mleko. Panie, jak zobaczyłem, ile paciorków oddać będę musiał za kawałek mięsa, to jakby mi lód rękę ściął. Kupiłem mleko i trochę sera, chleb został jeszcze z wczoraj.", + "15587": "- Ależ... - z wymuszonym szacunkiem skłonił się przed Hugonem. Jakieś przeczucie kazało mu nie lubić tego człowieka. - Mój panie, znamy tę jaskinię. To, uczciwszy uszy, prosta dziura, nadająca się do tego, by śmieci tam wyrzucać i być może skazańców do diabła posyłać, nie zaś jakaś machina manipulująca czasem i przestrzenią.", + "15588": "- Muszę wyjechać. Im szybciej tym lepiej. Kupicie dom? Tanio wezmę...", + "15589": "Matka Mirka, Janeczka - najbardziej porywcza z sióstr - zapytała odruchowo:", + "15590": "- Dlaczego my? Inżynier nie kupi?", + "15591": "Jarzębowski wzruszył ramionami.", + "15592": "- Jemu nie sprzedam. Jego żona to Żydówka.", + "15593": "- No to co? - zainteresowała się ciotka Jadwiga - Żydzi mają pieniądze. I są dobrymi gospodarzami.", + "15594": "Spróbował poruszyć głową. Coś zachrzęściło na poduszce, ale poruszył się. Ręce i nogi dalej nie dały się uruchomić.", + "15595": "- Leżeć spokojnie - warknęła pielęgniarka, stojąca koło łóżka. Dopiero teraz ją zauważył. - Zaraz przyjdzie doktor.", + "15596": "Jaworski pokazał się po kilku minutach, z nim Anka. Starsza pielęgniarka wyszła.", + "15597": "- Aleś nam wywinął numer! Żeby w szpitalu dostać zawału! Niby zaoszczędziliśmy na transporcie, może dostaniesz medal...", + "15598": "- Jedziemy pojutrze. Ojca wywalili. Matka nie pracowała. Wzięliśmy paszport. Najpierw do Austrii, a potem się zobaczy. Matka ma siostrę w Stanach, więc może tam...", + "15599": "Milczeliśmy. Słowa pociechy czy zachęty do pozostania jakoś nikomu z nas nie chciały przejść przez gardło. Wreszcie, pamiętając o Jurku, wydusiłem z siebie:", + "15600": "- Może byś został? Dasz radę, jeszcze trzy lata uczelni, potem z dyplomem będzie łatwiej...", + "15601": "Wzruszył ramionami.", + "15602": "Pisarz wysłuchał uważnie, zapytał, o które drzewo chodzi i spojrzawszy na zegarek napełnił oba kieliszki.", + "15603": "- Będę musiał już iść, jeszcze nie mam biletu. Dziękuję za zaufanie, no i za kolację. Na pewno pan nie wróci do Zakopanego?", + "15604": "- Na pewno nie. Serce, rozumiesz... No co, będziesz kopał?", + "15605": "- Na wieki wieków, amen - odpowiedzieli wierni.", + "15606": "Po chwili na tle świetlistej komory zobaczyliśmy tajemniczą postać, owiniętą skromną opończą, wspartą na kosturze. Wyszła przez jaskinię i przysłoniwszy oczy, wpatrzyła się w mrok, w którym siedzieliśmy przy ognisku.", + "15607": "- Kto tu?- ozwał się kobiecy głos.", + "15608": "- Jean, biskup Aix i burmistrz Marcin z towarzyszami. Tyżeś to, pani, słynna sługa boża Wiktoria?", + "15609": "- Może pan zdradzić, dlaczego pan tak interesuje się tą górą? Nie, nie dziwi mnie to - ja sama od lat na nią patrzę, a kiedyś była mi jeszcze bliższa, ale w końcu ja z nią obcuję na co dzień od..., no, mniejsza z tym od ilu - od wielu lat, a poza tym ja właśnie też mam na imię Wiktoria. Pretensjonalne, co?", + "15610": "Zastanowiłem się.", + "15611": "- Rektorzy! Trzeba się dostać na posiedzenie Komitetu i po prostu głośno to wszystko powiedzieć. Wtedy przynajmniej rozejdzie się po ludziach, że to prowokacja i jak nie daj Boże do czegoś dojdzie, to już nie będzie im tak prosto.", + "15612": "- A nas zapudłują za zepsucie takiej ładnej zabawki - Witek wzruszył ramionami - dobra, idziemy do nich.", + "15613": "- Na pewno sobie poradzę! - tryskała optymizmem - ale muszę trochę wypocząć. To był fatalny rok. O, popatrz, mama idzie.", + "15614": "Marta, objuczona zakupami, szła osiedlową uliczką od strony Chełmskiej. Podbiegłem i wziąłem siatkę. Nawet na mnie nie popatrzyła, rzuciła torebkę w kuchni i zamknęła się w łazience. Wyszła po kilkunastu minutach, nieumalowana. Widać było, że płakała.", + "15615": "Leżała na łóżku, przykryta kocami, blada i wymizerowana. Siadłem przy niej. Otworzyła oczy i uśmiechnęła się.", + "15616": "- Bolało? - spytałem.", + "15617": "- Nie. Tak. Nie mówmy o tym - jej głos brzmiał, jak z drugiego pokoju, Nie patrzyła już na mnie.", + "15618": "- Kochasz mnie?", + "15619": "- Tak - szepnęła - ale jestem zmęczona. Poczekaj aż zasnę, potem idź.", + "15620": "- Spóźniliśmy się. Nie będzie Niejakiego Piórko. Spóźniliśmy się...", + "15621": "Jak planował, pojechał do Jurka wczesnym popołudniem. Dobijał się tak głośno do drzwi mieszkania na Koszykowej, że aż otworzyła sąsiadka. Zapytana o Jurka, który mieszkał z matką, flecistką z Orkiestry Radiowej, najpierw rozejrzała się po klatce schodowej, a stwierdziwszy, że nikogo nie ma - bez słowa wciągnęła Krzyśka do swojego mieszkania.", + "15622": "- Wolałabym usłyszeć obietnicę. Świat bywa zaskakująco mały.", + "15623": "- Dziękuję za uznanie.", + "15624": "- Uznanie?", + "15625": "- To rekin, a ty się boisz, że przy pierwszej okazji wytarmoszę go za płetwy. To pochlebia facetom. - Sapnęła, ale pod warstwą chłodu zamajaczyła iskierka rozbawienia. - Co jeszcze mamy robić? Siedzieć tu i pisać raporty? To po to zafundowali ci laptopa?", + "15626": "Iskierka zgasła, ustępując miejsca podejrzliwości.", + "15627": "Adamek nie zdążył skomentować. Coś się poruszyło. Właśnie tam.", + "15628": "Poderwał lornetkę. Zdążył w ostatniej chwili.", + "15629": "- Co jest? - Bogdan, sądząc po bezładnych ruchach jego lornetki, nie miał tyle szczęścia. - Drzymalski?", + "15630": "- Nie wiem - mruknął Adamek, sięgając po sztucer. - Ale coś się dzieje. Właśnie wyskoczyła. Po tamtej stronie, bliżej rzeki.", + "15631": "Bo było w tym facecie coś, co - delikatnie mówiąc - niepokoiło.", + "15632": "Stał oparty o toyotę szefa programu drugiego i jak gdyby nigdy nic wpatrywał się w oddalonego o trzy metry Zdrzałkowicza.", + "15633": "Mądrzej byłoby ominąć go szerokim łukiem. Ale Kostek już był spóźniony. Wysiadł więc i piknął pilotem, blokując centralny zamek.", + "15634": "- Szyba.", + "15635": "- Proszę?", + "15636": "- Dzwoniłeś? - Niżycki pozostawał nieprzytomny dobre dziesięć minut, miał prawo się łudzić. Ostatecznie rany mu opatrzyli.", + "15637": "- Nie kradnę, nie sprzedaję narkotyków i nie morduję za pieniądze. - Kiernacki usiadł bez pośpiechu. - Jestem biedny i nie stać mnie na telefon. Mam prawo nie wiedzieć, jak się toto obsługuje. Nadążasz?", + "15638": "- Nie dzwoniłeś. - Nadążał. - Pójdziesz za to siedzieć, wiesz?", + "15639": "Dziwne, ale nie od razu zrozumiał.", + "15640": "- Nie, no co ty...", + "15641": "- Co ja? - zapytała spokojnie. - A cóż w tym dziwnego? Cała armia wyszła wtedy na ulice. Nie mów, że ty jeden... Zagroda zaraz by cię wsadził za kratki. Człowiek był tu albo tam. Jak to na wojnie.", + "15642": "- To nie była wojna.", + "15643": "- Niech ci będzie. Nie była.", + "15644": "- Nie jestem zadna królewna - burknęła.", + "15645": "- Wyjmij skarpety z mojej walizki - rzucił Kwiczoł, nie patrząc za siebie. - Chyba nie zdążyła odmrozić nóg, ale w tych bamboszach nie można jej trzymać. A ty pokaż drugą nogę... - zerknął na przyprószony bielą kożuszek - ...Śnieżko.", + "15646": "- Nie jestem... - Zmieniła taktykę. - Zostaw mnie. Musę jechać do taty. Do \"Wujka\".", + "15647": "- Rozstrzeliwuje się ich? - zapytał niepewnie Kostek.", + "15648": "- Właśnie. Tego może nie mówiłem, ale że macie wojnę ze mną, to i powiedziałem, i pokazałem. Nikt mnie raczej nie bierze za jajcarza, z którym można sobie pożartować, prawda?", + "15649": "- Prawda.", + "15650": "- I chyba mogę potraktować zgodnie z prawem wojennym kogoś, kto pomaga wam mnie zabić?", + "15651": "- Nie chcę o tym mówić - powiedziała trochę płaczliwie.", + "15652": "- Mleko już się rozlało. Dużą macie słuchalność, panie Kostku?", + "15653": "- Sporą - rozległ się poważny głos Zdrzałkowicza. - Jeśli wolno... Mógłby jej pan nie męczyć? Chyba wszyscy zrozumieliśmy, w czym rzecz. To zaczyna być okrutne.", + "15654": "- A to jeszcze nie wszystko! Próbowałem dziś wpaść do znajomych, którzy mieszkają naprzeciw pana premiera. I wie pan co? Nie dało się! Ulica zablokowana, a wszędzie kręcą się smutni panowie w garniturach. Myśli pan, panie Kostku, że to z gazociągów?", + "15655": "Długi ograniczył się do spojrzenia.", + "15656": "- Wojna się skończyła - mruknęła dziewczyna. - A ja jestem żołnierzem.", + "15657": "Pokiwał głową. Zastanawiał się.", + "15658": "- I jego kobietą? - wskazał wreszcie Kiernackiego. Zawahała się.", + "15659": "- I jego kobietą - powtórzyła spokojnie.", + "15660": "- Naprawdę?", + "15661": "- Naprawdę. Jak dobrze pójdzie... Może w styczniu zaproszę cię na chrzciny. - Dopiero teraz uśmiechnęła się blado. - Jesteśmy sobie pisani.", + "15662": "- Jezu... Nika, nie gap się. On naprawdę...", + "15663": "W udach miała watę, w łydkach ołów. Przed bieganiem nie brała nic do ust, ale i tak czuła, że lada moment zwymiotuje.", + "15664": "- Coś ci się... przywidziało.", + "15665": "Monice też zaczynało brakować tchu. Wraz z nadwyżkami tlenu uszły z jej organizmu zapasy niefrasobliwości. Może jeszcze się nie bała, ale była już blisko.", + "15666": "- Nogi całe? - upewnił się Kiernacki. Nie patrząc, posłała torbę łukiem do góry i za siebie. W trakcie przelotu nad płotem wysypało się z niej kilka naboi, a sama torba wylądowała kawałek od Kiernackiego. Dziewięciomilimetrowy glauberyt, daleki polski kuzyn sławnego uzi, tkwił w dłoniach dziewczyny jak w imadle.", + "15667": "- Zapomnijcie o autobusie - powiedział spokojnie wysoki. - Pojedziecie z nami, zabawicie się. Po bieganiu coś się wam od życia należy.", + "15668": "Dorota z trudem przepchnęła słowa przez zaciśnięte gardło.", + "15669": "- Nie jesteśmy zainteresowane.", + "15670": "Autobus był dopiero w połowie drogi. Uświadomiła sobie, że kilkadziesiąt sekund to całe wieki.", + "15671": "Mariola odstawiła torebkę na malutki stołeczek. Uśmiechnęła się do Hehego. Ten uśmiech skojarzył się Hehemu z filmami Angelli. Na ułamek sekundy znieruchomieli, patrząc sobie w oczy, i w sekundę potem przywarli do siebie. Hehe chciał jak najszybciej dotrzeć tam...", + "15672": "Poczuł dłonie Marioli w swoich włosach, na karku, potem pod koszulą na plecach. Przylgnął do niej z całych sił. Czuł jej piersi przez delikatną bawełnę. Przed oczami stanęła mu Angella.", + "15673": "- Nie, dzięki. Może po prostu wodę. Strasznie tu napalone papierosami. - Mana poczuła, że znowu robi się jej trochę niedobrze.", + "15674": "Hehe poszedł po wodę do baru. Wrócił i sięgnął po papierosa. Mana wypiła łapczywie kilka łyków. Nie wiedziała, jak poprosić Hehego, żeby nie palił. Zrobiło się jej duszno. Najchętniej uciekłaby stąd.", + "15675": "Nadal piszcie do mnie, moje kochaniutkie, Maju i Teresko... chcę być przy was.", + "15676": "Pora rozstać się z Hehem i chłopakami. Niech śnią spokojnie. Nurtuje nas tylko jeszcze jedno pytanie: Co robił Hehe w obiecujących latach dziewięćdziesiątych, kiedy Krzysztof Lenart i Marek Murawiec ze słabnącym, ale jednak entuzjazmem budowali kapitalizm?", + "15677": "No i co? Mamy na dzisiaj spokój. Wypchnąłeś to całe gówno, Euzebku. Można się zwijać i nie robić sobie dłużej tutaj obciachu. Tylko gdzie tłuścioch?", + "15678": "Zadzwonimy do Patrycji... Gdzie by tu z nią się umówić? Może w Donaldzie. Ale czy się tam dostaniemy? Kolejka, kurwa, do wejścia taka... Euzebku, tylko co dalej, no, co dalej? No, gdzie z nią pójdziesz? Jak mam dość tego kręcenia śmigłem!", + "15679": "Mimo to czuję pewną niezręczność, gdy tak się nagle pojawia. Nigdy nie wiem, czy mam wstać, czy siedzieć. No, ale w końcu wszyscy jesteśmy tutaj jedną wielką rodziną. Mówimy sobie po imieniu i każdy ma jakieś ważne zadanie, i dlatego nie odczuwa się różnicy w hierarchii.", + "15680": "Uśmiechnęła się do niego zwyczajnie i w tym momencie się stropił, bo był pewien, że zauważyła, z jaką ciekawością przypatrywał się podkoszulkowi.", + "15681": "- Hello - Angella wyciągnęła rękę. - Ty jesteś Andrew, yes? - Zrobiła ręką gest zapraszający do środka. - \"Your Desire Magazine\", isn't it? \"Twój Popęd\" - powtórzyła po polsku.", + "15682": "Nie podoba mi się! Upili się na smutno... Korowód manekinów. Szare twarze, wpatrzeni gdzieś w dal. Co ten Christophe wyprawia! To ma być pozytywna impreza, a nie jakieś cmentarne obrzędy... Ludzie muszą stąd wyjechać naładowani, zintegrowani, zidentyfikowani, zmotywowani... A oni wyglądają na kompletnie nieprzytomnych... Wszyscy zamroczeni... Co za naród. I ta cholerna muzyka. Będą tak krążyć, dopóki się nie poprzewracają.", + "15683": "Nie mogę zajmować się tymi duperelami. Usiadł na łóżku i schował twarz w dłoniach. W takich warunkach niczego dobrego nie napiszę.", + "15684": "Hehe wspinał się mozolnie po schodach starej kamienicy przy Poznańskiej. Piętra były wysokie, a Hehe musiał dotrzeć aż na trzecie. Zatrzymał się na półpiętrze.", + "15685": "Tylko co zrobić z Moniką i jej ciągłymi prośbami? Otarł twarz dłonią. Dlaczego życie musi być aż tak banalne? Dziecko, które potrzebuje pieniędzy, i ojciec, który z tego powodu musi sprzedawać swoje ideały... Rozstał sił z Jolką nie po to, żeby znowu kasa rządziła jego wyborami. Ten cholerny discman! Ciężko westchnął.", + "15686": "- Dobrze, mogę spróbować - powiedział z namysłem.", + "15687": "Oszołomiony znalazł się na ulicy. Przed oczami ciągle widział koronki samonośnych pończoch Many, a pod opuszkami palców czuł delikatną skórę nad nimi.", + "15688": "- Co taki smutek na obliczu? - Z zamyślenia wytrąciło go mocne klepnięcie w plecy. - Co? Nie powinniśmy już tak balować... latka lecą... - Stał przed nim Ciotka z białym kundelkiem na ręku, w towarzystwie Żaby i Kinsky'ego.", + "15689": "Czujesz bluesa?", + "15690": "Ja przy komputerze!", + "15691": "Daj spokój, facet, jak tylko wyzdrowiałam, wróciłam tutaj. Zresztą co to za kasa, śmiechu warte, ale na chlebuś starczyło i na lekarstwa. Władek, znaczy, właściciel tego burdelu, też gość w porządku, chorobowego mi przecież nie wypłaci, to nie fabryka, ale dobrego klienta mi naraił, żebym się trochę odkuła po chorobie. On mnie lubi, mówi, że jedyna porządna kurwa w mieście jestem.", + "15692": "Ładnie pachnie ten twój sweter i drapie tak przyjemnie. Fajny taki sweter, długi jak sukienka, ty duży jesteś.", + "15693": "Mogłabym wszystko ściągnąć spod spodu.", + "15694": "Chcesz?", + "15695": "No to już.", + "15696": "Trzymaj, włóż to do tego swojego plecaczka.", + "15697": "Nie będę szła z majtkami w ręce.", + "15698": "Pomógł mi znaleźć nowy sens, podarował mi moc tworzenia, moc rozmowy z Bogiem.", + "15699": "Co stanie się dalej?", + "15700": "Co będzie z Emilką? Czy zdarzy się cud? Niemal taki sam cud, jak moja ewentualna wygrana w totka.", + "15701": "Czy jeszcze kiedyś spotkam Anię? Życie jest niezbadane, nie wiadomo, co przyniesie następnego dnia. A ja wciąż pamiętam jej stopy.", + "15702": "Nikt tak jak on nie opowiadał mi bajek. Kiedy kończyły się już książki i wszystkie znane opowiastki, i te mniej znane, a ja wciąż chciałam więcej, z cierpliwością godna anioła, bez śladu znudzenia wymyślał niestworzone historie: o muszce, która ugryzła domek w kominek, o ogródku, co go rozbolał płotek...", + "15703": "Dziś zaczęłam kolejne opowiadanie i znowu nie wiem, gdzie mnie poniesie, ale stało się to pod wpływem Kloci. Coś się we mnie urodziło, kiedy zobaczyłam dzisiaj po raz pierwszy, jak płacze. Nie sadziłam, że jej się to zdarza. Wstyd mi trochę, głupia jestem, widziałam w niej tylko wesoła dziewczynę, pozbawiona zahamowań, zwariowana. Nie pomyślałam o tym, jaka jest samotna i jak bardzo musi jej to czasem doskwierać.", + "15704": "- Rzeczywiście wczoraj tam spacerowałam, no i co z tego? - Blondynka popatrzyła na tancerzy, którzy przy bufecie głośno rozmawiali z właścicielem knajpy.", + "15705": "- Zwariowałaś? Mało ci było wtedy? Przecież on może wrócić.", + "15706": "- Nie boję się. Kupiłam pistolet na gaz. Poza tym nie mogę się po własnym mieście przemykać jak cień. Będę robiła wszystko, na co mam ochotę. Będę normalnie żyć, tak jak przedtem.", + "15707": "- Bo odpowiadają na listy.", + "15708": "- No i widzi pan, czy to nie brzmi dziwnie, piszesz pan listy i później się dziwisz.", + "15709": "- Ale to nie ja piszę te listy. One myślą, że to ja, bo ktoś podaje mój adres.", + "15710": "- Czyli że ktoś się pod pana podszywa.", + "15711": "- Właśnie.", + "15712": "- A skąd bierze adresy tych pań?", + "15713": "Kelnerka przyniosła napoje.", + "15714": "- Mam wobec pana wyrzuty sumienia. Robiłem wszystko, jak trzeba. Nie chciałem panu zaszkodzić. Żeby znaleźć sprawcę, musiałbym się tylko tym zajmować kilka miesięcy, a wie pan, jak jest w mieście. Mam trzy włamania w tygodniu i z pięć kradzieży samochodów.", + "15715": "- Wierzę panu, niech mi pan jeszcze raz powie, teraz już prywatnie: powiedział pan Jasińskiemu czy nie?", + "15716": "- Przysięgam, że nie, przecież to by było świństwo.", + "15717": "Kleks kapnął na stenogram Lewina. Stary stenograf najpierw westchnął, a potem rozpostarł ręce, wyciągnął je ku niebu i krzyknął:", + "15718": "- No nie, nie wytrzymam, gdy słyszę takie głupoty! On chce - pokazał palcem na Meinerera - zatrudnić kabalistę! Czy pan w ogóle wie, co to jest kabała?!", + "15719": "- Czy ktoś pana prosił o zdanie, Lewin? - zapytał chłodno Meinerer. - Niech się pan skupi na swoich obowiązkach.", + "15720": "- To niewyobrażalne, drogi panie - damie pomyliło się i zamiast lorgnon do oka przyłożyła cygarniczkę. - Bileterem na dzisiejszym balu jest sam markiz Żorżyk de Leschamps-Brieux!", + "15721": "Najwyraźniej dotknięta niewielkim wrażeniem, jakie wywarła na radcy jej informacja, popłynęła w stronę foyer, wypuszczając dym jak parowiec, natomiast sam Żorżyk, oskarżony przez Mocka o picie wódki w szkole powszechnej, spojrzał pogardliwie na jego zaproszenie.", + "15722": "- Nie pozwolę się upokarzać, ty skurwysynu - słowa te zostały wypowiedziane przez Hockermanna normalnym tonem. Bez emocji, bez szczękania zębami.", + "15723": "Mock patrzył mu przez chwilę w oczy, a potem się odwrócił do pozostałych policjantów.", + "15724": "- Pozwólmy mu trochę pomyśleć nad swoimi manierami. To wstyd, żeby profesor gimnazjalny tak się wyrażał.", + "15725": "- Naprawdę? To ten słynny von Finckl? - Knüfer zgarnął do hebanowej szkatułki górę żetonów, które wygrał, po tym jak krupier oznajmił \"dwadzieścia trzy czerwone\". Zapalił pierwsze dzisiaj cygaro. - Jak się nazywacie?", + "15726": "- Richter, proszę szanownego pana...", + "15727": "- Powiedzcie mi, Richter, dlaczego to wszystko mi opowiadacie? Przecież personelowi kasyna nie wolno rozmawiać z gośćmi! Krupierzy mogliby wchodzić z graczami w rozmaite układy...", + "15728": "Mühlhaus ujął Mocka pod ramię i popchnął go lekko w stronę sań. Młody człowiek uśmiechnął się na powitanie i stuknął palcem w rondo melonika, zdradzając wojskowe przyzwyczajenie. Mock odsalutował.", + "15729": "- Przedstawiam panu, panie radco - rzekł Mühlhaus - prywatnego detektywa z Berlina, pana Rainera Knüfera.", + "15730": "- Mieszka pan od dawna w Berlinie? - Mock wyciągnął rękę do detektywa Knüfera.", + "15731": "- Próbowałem wytłumaczyć tym panom, że już nie ma miejsc na dzisiejszy występ... - piszczał pikolak, podnosząc swoją czapkę.", + "15732": "- Nie ma miejsca dla mnie? - zapytał brunet i spojrzał uważnie na szatniarza. - Powiedz, Urbanek, czy to prawda, że w tym tingel-tanglu nie ma miejsc dla mnie i dla moich przyjaciół?", + "15733": "- Ten pański asystent Smolorz jest zbyt małomówny - Meinerer triumfował. - Nie powiedział, że na ścianie wisiał kalendarz \"Universal\", taki z wyrywanymi kartkami. Wie pan, jaka kartka było ostatnio wyrwana?", + "15734": "- Z 12 września? - Mock spojrzał z uznaniem na potakującego Meinerera. - Ta, którą morderca przypiął agrafką do kamizelki zmarłego? Macie ten kalendarz przy sobie?", + "15735": "- Jeśli pan wie wszystko, Herr Kriminaldirektor - Mock postukał kolejnym papierosem w denko papierośnicy - to chętnie dowiem się czegoś o czeladniku ślusarskim Honnefelderze, zanim spotkał na swej drodze rozżalonego i sfrustrowanego drwala.", + "15736": "- Ten drwal - Mühlhaus uśmiechnął się kwaśno - sądząc po zamiłowaniu do kalendarzy, musi być także niezłym murarzem.", + "15737": "Przypominał pasażera tonącego okrętu, który miast się ratować, schodzi na najniższy pokład, siada na krześle i spokojnie, popijając brandy, oczekuje na spotkanie z żywiołem. W elegancji ojca chodziło o coś więcej niż rozwiązane sznurówki, niezapięta kamizelka czy nieuczesane włosy. Nie mówiąc już o poważniejszych brakach.", + "15738": "Ojciec opowiadał, już jakby w półśnie, zmęczony, dziwne historie o konwojach, o ciężarówkach, które przewożą lawę z czynnego krateru na wyspie Uznam ulicą Lubelską do wielkich pieców w hucie, albo o wiatrakach, nieustannie obracających się w głębi nocy.", + "15739": "Prawie słyszałem dźwięk mielonej w żarnach ciemności.", + "15740": "A jednak zawsze, gdy odwiedzałem go w miejskim szpitalu, uśmiech znowu pojawiał się na jego twarzy, już nie taki bezrozumny czy też udający rozpoznanie, i widać było, że z tym uśmiechem skądś wracał, z dalekich, ciemnych eskapad, niekończących się podróży, w których był mu potrzebny niczym bilet lub zaproszenie.", + "15741": "Zrozumiałem to kilka lat później. Czym był ów nieruchomy, dla nas niewidzący wzrok ojca, utkwiony w wybranym punkcie sufitu.", + "15742": "W czasie deszczu wokół neonów tworzyły się wielkie aureole; niekiedy odrywały się od źródła światła i wędrowały samotnie między budynkami, zaplątywały w liściach topoli i lip, podobne do rzadkich, tropikalnych owoców. Myliliśmy je z kulistymi piorunami i z bezpiecznego miejsca obserwowaliśmy, gdzie uderzą.", + "15743": "Nie mogłem pojąć nagłego szczęścia ukrytego w objęciach ciemnozielonego zamszu, tej nowości, niespodziewanych dźwięków, które jeszcze nienazwane tkwiły w uśpionej alchemii instrumentu, a przede wszystkim nie mogłem pojąć wyróżnienia. Czułem się bowiem wyróżniony, wreszcie miałem możliwość zademonstrowania swojej inności, odrębności, i już nie chciałem być bardziej męski, wulgarny, przestałem przeklinać, strzykać śliną, ostatecznie zaakceptowałem odmienność mojej anatomii, która wyrażała się między innymi budową dłoni, a zwłaszcza długością palców.", + "15744": "- Nie dla mojego zdrowia chyba mnie szukałeś, co? - pierwszy strzelił Północny.", + "15745": "- Oczywiście, mam w dupie twoje zdrowie - wypalił obojętnie Zygmunt.", + "15746": "- A ja twego nie - załadował Północny.", + "15747": "- Może konkretniej? - zarepetował Zygmunt.", + "15748": "Północny usiadł na ziemi.", + "15749": "- Wiesz... umierasz powoli.", + "15750": "- Co ty? Hajdegera się naczytałeś? To ciekawe, nikt inny nie umiera, tylko ja. Tak? - znowu zakpił Zygmunt.", + "15751": "- To już powiedziałaś. Co dalej? - twardo domagał się Zygmunt.", + "15752": "Trawka spuściła głowę, przesunęła palcem po krawędzi teczki. Oklepany trik. Nagle roześmiała się sztucznie i pozornie niezbita z tropu, wyrzuciła wesoło:", + "15753": "- Nie pamiętam! Ale obiecał kupić obraz. Za dwa kawałki. W ogóle fajny facet. Trochę śmieszny.", + "15754": "- Dla takiej muzoli mogę uwierzyć w każde czary. Nawet w Koperfilda uwierzę - przyznał Bednarz, kiwając głową w kierunku charta. - Co się tak gapicie, jak biba, to biba! Będziemy uskuteczniać drętwiałkę? Po to tu przyszliśmy? - fuknął pytająco, widząc konsternację reszty. - Ty, stary, bawimy się, bawimy! Nie śpij, stary, nie śpij! Zobacz, kupa trawy! - klepnął w plecy Tomaszka, który otworzył oczy, po czym zanurkował w sałatce.", + "15755": "- Doczekali się, doczekali.", + "15756": "- W końcu może będzie jakiś porządek!", + "15757": "- Teraz tylko w Bogu nadzieja...", + "15758": "Na półpiętrze żona Kobelskiego stała z dwiema staruszkami, mieszkającymi drzwi w drzwi z Zygmuntem. Na jego widok ucichły. Kobiety rozstąpiły się w złowrogim milczeniu. Zygmunt przeszedł bez słowa i gdy zaczął chrobotać kluczem w zamku, rozmowa, wspomagana westchnieniami, potoczyła się dalej:", + "15759": "- Ech, dożyliśmy czasów...", + "15760": "- Daj spokój z obrazkami! - Zygmunt nie miał zamiaru ciągnąć tej rozmowy, choć mimowolnie zerknął w rozświetlone słońcem okno. - I posłuchaj mnie dobrze: nie wiem, w jakie się bawisz klocki, ale chyba nam nie po drodze. Inna bajka. Pomyłka.", + "15761": "- No wiesz... wczoraj twój koleś przeholował. Niepriorytetowy chyba jest albo co. To jemu nie po drodze, ale nie nam. Nie mogłem nic zrobić...", + "15762": "- To dziecko jest martwe!", + "15763": "Słyszą na pewno. Oj, słyszą. Rozbawił go bezsens sytuacji, tym bardziej że za drzwiami na drugim piętrze, niczym odpowiedź, rozległ się płacz dziecka.", + "15764": "- Martwe jest! - powtórzył.", + "15765": "Płacz jeszcze bardziej się wzmógł.", + "15766": "- Martwe!", + "15767": "Płacz jeszcze, jeszcze głośniejszy.", + "15768": "- Naprawdę, jak Boga kocham, martwe jest to dziecko!", + "15769": "Dzieciak zaczął drzeć się wniebogłosy.", + "15770": "Andrzej podjął nagłą decyzję.", + "15771": "- Okay. Robimy tak: ja gdzieś przywaruję na godzinę i spotkamy się... - zmarszczył czoło. - Trzysta metrów od jego domu jest dom towarowy Aldi. Za nim musi być parking.", + "15772": "Zatrzymał się w zatoczce i zerknął na zegarek.", + "15773": "- Jest czwarta dwadzieścia. Za godzinę.", + "15774": "Michał sięgnął do klamki, ale Wasielewski chwycił go za rękaw i przytrzymał.", + "15775": "A przecież kiedy strzeliła do kierowcy forda, poczuła aż bolesną przyjemność, zimne gniotące mrowienie w podbrzuszu. Żałowała tylko, że nie załatwiła dwóch pasażerów. Jeśli wyszli cało, zaraz powiadomią całą sforę i kordon się zamknie. Inna gnała na złamanie karku, żeby dojechać do miasta, zanim policja rozpocznie obławę.", + "15776": "- A to larwa! - syknęła Krystyna. - Założę się, że umyślnie czekała na okazję, żeby cię dopaść.", + "15777": "Pogłaskał ją po dłoni i znowu mimowolnie zastanowił się nad kopertą od Bazarewicza.", + "15778": "- Ale nie dopadła. Idziemy zatańczyć?", + "15779": "- Będziesz tańczył tylko ze mną i nikomu mnie nie sprzedasz? - upewniła się, wstając.", + "15780": "- Pocieszasz mnie. Więc ściga nas tylko polskojęzyczna policja niemiecka? - Nagle parsknęła śmiechem ku zaskoczeniu Michała. - Wiesz co, mam ich gdzieś! Musimy tylko podjąć decyzję, co robimy i jak.", + "15781": "Spróbowała kawy i uniosła brwi ze zdziwioną aprobatą.", + "15782": "- Na pewno nie możemy po prostu zwrócić dokumentu. Musimy się zabezpieczyć, jak radził Bazarek.", + "15783": "- Hm...Michał wyciągnął rękę z dokumentami w stronę Krystyny, ale zanim zdążyła ich dosięgnąć, zadzwonił telefon. Zawahała się, chwyciła plik, położyła na stoliku i podniosła słuchawkę. Michał zaczął zmagać się z niewyraźnym pismem Marka. Jeszcze zanim przedarł się przez pierwsze zdanie, uderzyło go podobieństwo obu listów - Olgi i Marka: nerwowo i pospiesznie kreślone litery, jakiś żar bijący od słów. Potrząsnął głową, odchrząknął.", + "15784": "- Przynieść konsolę? - zapytała z pokoju niewidoczna Krystyna, ale odkrzyknął, że nie trzeba.", + "15785": "- Szczegóły są nieważne - oświadczył, gdy weszła na taras w granatowo-białym pasiastym szlafroczku. - Zwłaszcza że pewnie są zafałszowane, jak się okazuje. Zaraz, skąd masz ten szlafrok?", + "15786": "- Zadzwoniłam i pokojówka mi przyniosła.", + "15787": "- Wynosimy się.", + "15788": "Dopiero kiedy wsiedli do samochodu, dokończył:", + "15789": "- Hans nic sensownego nie powiedział, ale zażądał, żebym do niego przyszedł. Sam. Chyba trzeźwiał w miarę rozmowy.", + "15790": "Wasielewski wyprowadził wóz z parkingu i włączył się do ruchu.", + "15791": "- Nie możemy teraz tam jechać - pokręcił głową. - Namierzyli ciebie, odsłuchają treść rozmowy. Przez godzinę wiele można zdziałać.", + "15792": "- Świetna robota, majorze! - pochwalił, zanim gospodarz zdążył się przedstawić. - Bardzo proszę o dwa wozy, cywilne, dwaj kierowcy obeznani z miastem. Priorytet w łączności i gotowość do założenia blokady, ale nie na ulicach przylegających do sklepu. Tam ma nie być nikogo oprócz nas! Dziękuję.", + "15793": "Wszakże niepotrzebnie się obawiałem. Mijała minuta za minutą, czas wlókł się w nieskończoność, a nie pojawiał się nikt.", + "15794": "Zadowolony, iż pierwsza część zadania przebiegła nader gładko, chociaż przygotowany byłem na większe trudności i komplikacje, ostrożnie, bacząc aby się nie przewrócić, opuściłem się w głąb lochu. Szedłem niskim i wąskim korytarzykiem, oświetlając sobie drogę uniesioną ku górze latarką.", + "15795": "Znów poczuła bolesny skurcz gardła i łzy zbierające się pod powiekami.", + "15796": "- Pamiętam. Tak, pamiętam. Lecz cóż z tego? Minęło tyle lat... Czy sądzisz, że teraz, po tych wszystkich latach, rzucę dom, dzieci i pójdę za tobą? Cóż więcej mi możesz dać prócz tego, co już mam?", + "15797": "- Siebie - powiedział ledwie dosłyszalnym szeptem.", + "15798": "- Kto tam? - powtórzyła pytanie.", + "15799": "Po upływie wielu chwil doleciał do niej przytłumiony głos mężczyzny:", + "15800": "- Otwórz... Małgosiu.", + "15801": "Na dźwięk owych słów jakoś odruchowo przekręciła gałkę zamka, a potem nacisnęła klamkę. Drzwi uchyliły się z lekkim skrzypieniem nie naoliwionych zawiasów.", + "15802": "Prostokątna plama światła rozpostarła się na posadzce korytarza, a w samym jej środku stał mężczyzna.", + "15803": "- Dlaczego uciekasz? - pytał. - Co się stało?", + "15804": "- Nic. Po prostu nie chce się z tobą spotykać.", + "15805": "- Ale dlaczego?! Dlaczego?!", + "15806": "Jeszcze bardziej przyśpieszyła kroku.", + "15807": "- Chyba możesz mi odpowiedzieć? Przecież wczoraj byłaś zupełnie inna!", + "15808": "- Może. Zresztą... nie myśl o tym, co było wczoraj. To wszystko nie ma sensu... Żadnego sensu... Żadnej przyszłości...", + "15809": "Usiadłem pod jednym z silnie rozrośniętych krzewów, kryjąc głowę w cieniu, który rzucał. Ogarnął mnie miły chłód i chociaż ból ciągle dokuczał, to przecież zelżał nieco. Zelżał do tego stopnia, iż mogłem już zebrać myśli.", + "15810": "Tą, która w owym momencie najbardziej mnie pochłaniała i zaprzątała całą uwagę, była myśl o wodzie. Zimnej, czystej, krystalicznej wodzie.", + "15811": "\"- Cóżeś uczynił? Coś uczynił?... Lecz jeszcze masz czas, jeszcze nie jest nazbyt późno... Jeszcze dozwolono ci wybrać... Chociaż nie masz mocy odwrócenia Zła, strącenia go na powrót do niebytu, to przecież możesz przynajmniej ocalić własną duszę...\"", + "15812": "Wpół zmartwiałymi wargami szeptałem:", + "15813": "- Kimkolwiek jesteś, uratuj mnie. Kimkolwiek jesteś, uratuj mi życie.", + "15814": "- Wyciągnij go spod ziemi, ale muszę go mieć dzisiaj.", + "15815": "Odłożył słuchawkę radiotelefonu i kazał się wieźć do sklepu Spawacza. Właściciel prywatnego sklepu pachniał, jak zwykle, lawendą, był dziś w niebieskiej muszce w białe grochy i tweedowej marynarce. Blondyny nie było, sam stał za ladą.", + "15816": "- Czym mogę służyć panu kapitanowi?", + "15817": "- Nie myślał pan o zawiadomieniu milicji?", + "15818": "Znów to milczenie. Wyciągnął z paczki chesterfielda, zapominają o dobrych manierach nie poczęstował Olszaka. Zaciągnął się głęboko.", + "15819": "- Przyszła rano. Powiedziała, że zwrócą mi cały towar, zapłacę dziesięć tysięcy, żebym miał nauczkę, wyraziła się - że oni lubią regularnych płatników.", + "15820": "- Co to jest?", + "15821": "- Szmaciany pajacyk - powiedział. - Czy nie widziała pani nigdy takiego pajacyka?", + "15822": "Krótkie wahanie. Chyba się nie mylił, na pewno wahanie.", + "15823": "- Nie widziałam - stwierdziła. - To jakaś maskotka.", + "15824": "Olszak posadził pajacyka na tapczanie. Dobrze nawet pasował do kolorowej narzuty.", + "15825": "- Był tutaj - oświadczył.", + "15826": "- Nie - wyszeptał chłopak.", + "15827": "- Nie warto kłamać, prawda? A czyj to adres?", + "15828": "- Jakiejś dziewczyny, panie inspektorze. Siedziałem z jakąś dziewczyną w kawiarni i zanotowała mi, gdzie mieszka. Pan wie, jak to jest.", + "15829": "- Jak się nazywa ta dziewczyna?", + "15830": "Chłopak zawahał się. Wahanie trwało zbyt długo, by jakakolwiek odpowiedź mogła być wiarygodna.", + "15831": "- Gdzie poznałeś Konrada Sielczyka? - powtórzył Olszak.", + "15832": "- Czy będzie tam nocować?", + "15833": "- Sądzę, że tak. Już dość późno.", + "15834": "Downar wyjął papierośnicę i w zamyśleniu począł obracać ją w palcach.", + "15835": "- To jest willa bliźniacza, prawda? Czy w tej drugiej części domu nikt nie mieszka? Nie widziałem świateł w oknach.", + "15836": "- Mieszkał doktor Fechner. W zeszłym tygodniu wyprowadzili się. Na razie nikt tu nie mieszka.", + "15837": "- Musowo - przytaknął Bolek.", + "15838": "Jechali w ponurym milczeniu. Bo i o czym mogli mówić? Tamci zadrwili z nich bezlitośnie. Dali się podejść jak niedoświadczone dzieci. Podczas gdy oni sobie najspokojniej rozmawiali, snuli rozmaite plany, radzili nad losem Karolaka, byli pewni sukcesu... nieznani sprawcy nie tylko uwolnili Karolaka, ale jeszcze ukradli służbowy samochód.", + "15839": "Zatrzymali się na rogu Włodarzewskiej.", + "15840": "- Bardzo słuszna zasada - powiedział z aprobatą Walczak. - I jeszcze jedno. Czy pan zna inżyniera Jarzęckiego?", + "15841": "Mogło się zdawać, że kasjer był przygotowany na to pytanie.", + "15842": "- Oczywiście. Był mężem mojej bratanicy.", + "15843": "- Która została zamordowana w Zakopanem.", + "15844": "- Niestety.", + "15845": "- Widzę, że pan niezbyt się przejął tą zbrodnią.", + "15846": "W miarę, jak Walczak mówił, twarz kasjera nabierała koloru szarozielonego. Stracił cały swój początkowy tupet. Raz po raz poprawiał na nosie okulary i nerwowo wyłamywał sobie palce ze stawów. Widać było, że to, co posłyszał, wywarło na nim piorunujące wrażenie. Zdawał się zbierać myśli i szukać odpowiednich słów.", + "15847": "Ostatnie tony koncertu umilkły. Sala zabrzmiała oklaskami. Dyrygent kłaniał się z uśmiechem, ocierając spocone czoło.", + "15848": "Publiczność wychodziła na przerwę do foyer. Walczak poczuł dręczące pragnienie. Najwidoczniej obiad w stołówce był przesolony. Przedostał się więc do bufetu i poprosił o butelkę \"Fructovitu\". Kiedy napełniał szklankę, posłyszał urywek rozmowy:", + "15849": "- Czy wiesz, że podobno Stach Jarzęcki nie żyje?", + "15850": "- Weiss, Romuald... plac Żółkiewskiego 27, mieszkania 80, Sulejówek, telefon 78 10 14 - flegmatycznie rzekł Halbert. - Znalazłem w książce telefonicznej.", + "15851": "Langer chwycił drogocenny kawałek papieru, żeby wykręcić numer, ale zrujnowany telefon leżał w kawałkach u jego stóp.", + "15852": "- Mogę powiedzieć tylko tyle, że negocjacje trwają. - Langer z grubasami popychał dziennikarską brać do wyjścia. - Porywacze uwolnili na naszą prośbę część kobiet oraz akredytowanych w naszym kraju dyplomatów. To wszystko! Proszę wyjść!", + "15853": "Pokój 240 naparł silnie na dziennikarzy i prawem fizyki wywalił ich z przepełnionego namiotu. Redaktor Słomczyński ustawił się na tle sejmowego okrąglaka i gestem dał znać kamerzyście, że może filmować.", + "15854": "- Zakładnicy... lecą... - dyszał, wyrzucając z siebie pojedyncze słowa - chmarą... lecą...", + "15855": "- Meldunki! Żądam porządnych meldunków! - zapiszczał swoim irytującym głosikiem Kopacz. - Co to za porządki!", + "15856": "- Melduję... melduję...", + "15857": "- Nie melduj, człowieku, tylko mów jaśniej! - zawołał Langer, uciszając gestem kurdupla.", + "15858": "- Zwolnili zakładników!", + "15859": "Langer po raz pięćsetny tego dnia przeciągnął łapskiem po twarzy.", + "15860": "- Dobrze, zostawmy to. Gdzie są przetrzymywani zakładnicy?", + "15861": "- W sali plenarnej - odparło dziewczę z pewnym wahaniem - a kobiety w Sali Kolumnowej.", + "15862": "- Rozumiem. A co z premierem i prezydentem? Gdzie ich trzymają?", + "15863": "- Nie wiem.", + "15864": "- A co z telefonami komórkowymi posłów i całej reszty?", + "15865": "- Mam przyjemność poinformować - mówił Langer głucho i dobitnie - że polecenia pańskie tyczące się referendum zostały zrealizowane. Komisja sędziego Kramarza przystąpiła do pracy.", + "15866": "- Doskonale, mój drogi pułkowniku - Zani z trudem ukrywał radość. - Wierzyłem w wasz zdrowy rozsądek. Widzę, że ostatnia lekcja czegoś was nauczyła.", + "15867": "- Tak - chrapliwie przerwał Langer - nauczyła...", + "15868": "- A zatem do roboty. - Admirał łaskawie uścisnął prawicę dowódcy \"Pioruna\". - Proszę meldować o postępach w planowaniu akcji! Co wojsko, to wojsko! Od razu widać, że nasi chłopcy nie zasypywali gruszek w...", + "15869": "- Jeśli można - Szalawski z kwaśną miną przerwał peany Świrskiego - to chciałbym zamienić jeszcze z panem admirałem słówko na osobności.", + "15870": "Zani zrzucił z siebie jęczącego komandosa - szczęściarza, który na skutek rany łydki nie dostał się pod rzeźnicki ogień karabinu maszynowego. Komendant wyglądał strasznie, utytłany we krwi komandosów, która rozlała się szerokim strumieniem po całej posadzce. Ten widok nawet go specjalnie nie przeraził - był tak surrealistyczny i nierealny, że mózg Zaniego po prostu nie przyjął go do wiadomości.", + "15871": "Cichy dalej męczył papierosa, Martinez uśmiechnął się drwiąco, a Zani z pogodną miną zamknął oczy.", + "15872": "- Myślę, że jednak nam nie darują - Feri gadał dalej, nie zrażony milczeniem kumpli. - Ja bym...", + "15873": "- Jak wygramy referendum, nikt nie ośmieli się nas tknąć - stwierdził Martinez, gładząc leżący przed nim w luźnych kartkach tekst nowej konstytucji. - Niech tylko spróbują... ludzie powywieszają ich na latarniach!", + "15874": "- To zdaje się ona. - Góralka pokazała wpis.", + "15875": "Piotr przepisał do notesu dane personalne.", + "15876": "- Nie wiecie, dokąd poszła?", + "15877": "- Na Morskie, bo mówiła, że idzie przez Szpiglasową, to gdzie indziej przecież nie można.", + "15878": "- Co to była za dziewczyna?", + "15879": "- No, normalna.", + "15880": "- Sama była?", + "15881": "- Siadaj - zwrócił się do niego Pablo. - Wam dziękuję. Wyjdźcie - dodał pod adresem mundurowych.", + "15882": "- Chcę rozmawiać z adwokatem - powiedział Wójcik, gdy usiadł.", + "15883": "- Na twoim miejscu wolałbym z księdzem.", + "15884": "- Chcę zadzwonić do adwokata - spokojnie powtórzył aresztant.", + "15885": "Pablo podszedł do Wójcika. Usiadł na blacie biurka, metr przed jego krzesłem.", + "15886": "Goldman zrobił pauzę. Ostatnie zdanie zawisło w powietrzu nad Piotrem jak katowski miecz.", + "15887": "- Kto panu zlecił śledzenie mojej córki i nagrywanie moich rozmów u księdza dyrektora? - zapytał spokojnym tonem minister.", + "15888": "- To nie tak, to przypadek...", + "15889": "- Tracimy czas. - Goldman wstał. - A mój czas jest cenny. Miał pan szansę.", + "15890": "A ci - nic. Spokój. Żadnego zdenerwowania.", + "15891": "Jakiś kulawy facet zaszedł mu drogę. Podpierając się na kuli, szedł środkiem wąskiej ulicy. Pablo nie miał sumienia trąbić na kalekę. Zahamował, wrzucił luz i nacisnął pedał gazu, żeby mężczyzna usłyszał głośno pracujący silnik samochodu. Kulawy drgnął i zszedł na pobocze.", + "15892": "- No ładnie - poszerzyłem uśmiech. - Jeszcze i złodziejka.", + "15893": "- Akurat nie miałam przy sobie pieniędzy.", + "15894": "- Powiem Agnieszce. Ucieszy się, że ktoś kradnie jej książki.", + "15895": "Kąciki jej ust uniosły się nieznacznie. Była zakłopotana, ale chyba i zadowolona, że sobie z niej żartuję. Tyle że długo to nie trwało. Zaraz potem spoważniała.", + "15896": "- Komu zwracasz uwagę? - Wziąłem się w garść i posłałem jej twarde spojrzenie. Trochę potrwało, nim zrozumiała. W zamian za oczekiwanie podarowała mi żałosną, przepraszającą minkę.", + "15897": "- Tobie - powiedziała cichutko, po czym maska pękła, ukazując szelmowski uśmiech od ucha do ucha. - Ejackowi.", + "15898": "- To było wredne - odpowiedziałem uśmiechem.", + "15899": "- Siebie nie liczę - przyznałem. - Ale dobrze: niech będzie siedem. Teoretycznie mogłem to zrobić. Durna metoda jak na lekarza, ale przyjmijmy, że też jestem podejrzany.", + "15900": "- Jest pan - mruknęła bez zapału. - Bez urazy.", + "15901": "- Bez urazy - zgodziłem się. - Ja też brałem panią pod uwagę.", + "15902": "- Mnie? - Była zbyt zaskoczona, by poczuć się dotknięta.", + "15903": "- Chyba ci odbiło...", + "15904": "- Nie mówię, że na pewno. Ale okłamałaś mnie.", + "15905": "- To już ustaliliśmy. - Uciekła spojrzeniem z mojej twarzy. - Ten jeden raz. Reszta to prawda. A poza tym...", + "15906": "- Nie ustaliliśmy - spokojnie wszedłem jej w słowo. - W tym problem. Zaręba dał ci ten rozkaz wyjazdu.", + "15907": "- Co?", + "15908": "- Wiem: to nic wielkiego. Ale rozmawiamy o twojej wiarygodności.", + "15909": "Wrócił na czołg po własnych śladach.", + "15910": "- Tu są miny, siostro - usłyszałem głos Lesika. - Nie ma sensu ryzykować.", + "15911": "Miał świętą rację, ale sam święty chyba nie był, bo kiedy po jakimś czasie zerknąłem za siebie, w pobliżu nie było nie tylko T-72 i wystraszonej dziewczyny w szortach. Brakowało też kapelana.", + "15912": "- Przyznaję bez bicia: nie spieszyliśmy się. - Olszan, krzywiąc się, pomógł Agnieszce usiąść po ocienionej stronie czołgu. - Przywilej cywila. Można się bezkarnie czaić po kątach.", + "15913": "- Niech go pan nie słucha. - Wielogórska posłała mu blady i ciepły zarazem uśmiech. - Wóz strasznie znosi, praktycznie nadaje się tylko do jazdy po rondzie. I musieliśmy robić przerwy, żeby studzić silnik.", + "15914": "- A śmigłowcem nie pozwolił ci lecieć? - upewniłem się.", + "15915": "- Gdyby pozwolił, nie bawiłabym się w fałszerza.", + "15916": "- Ale dlaczego? Dodatkowy pasażer to zerowy wydatek. A leki kosztują. Wycyganiłaś pieniądze, a nie udało ci się wyprosić darmochy?", + "15917": "- Skończyły mi się argumenty - uśmiechnęła się niezbyt radośnie.", + "15918": "- Argumenty?", + "15919": "- Lesik nie zabił Giełzy - kiwnęła głową na znak zgody.", + "15920": "- Nie upilnował go, to wszystko - westchnąłem. - Samobójstwo. Ale to nie za dobrze dla Krzyśka.", + "15921": "- Bo nie stawia go poza kręgiem podejrzanych? - Nawet nie próbowała ukrywać, że tylko to jedno chodzi jej po głowie.", + "15922": "- Następna dziura w ziemi - mruknąłem bez zapału.", + "15923": "- Tym razem może być gorzej. Wąwóz był jak okop: trudno wyleźć, ale można się dobrze bronić. A to tutaj... I stromo.", + "15924": "Nie podobała mu się ta trasa. Mnie, prawdę mówiąc, też nie.", + "15925": "- Rozmawiał pan z Filipiakiem?", + "15926": "- Nie chciał mnie słuchać. Chyba nie bardzo mi ufa.", + "15927": "- Poborowy? Na takim sprzęcie? - zapytałem z niedowierzaniem.", + "15928": "- Zastępstwo - wzruszył ramionami. - Normalnie jest kontraktowy, ale tak wypadło. Grochulski - wskazał rudego - też robi za siebie i operatora radaru. Mamy w Ferfer małą epidemię, no i święta idą.", + "15929": "Olszan odstawił kubek i odszedł w kierunku śmigłowca. Jakaś staruszka dreptała z dzbanem po wodę. Wieś powoli budziła się do życia.", + "15930": "- Nie wiem, co się stało. - Wciąż nie patrzyła w moją stronę, co zaczynało już wyglądać nienaturalnie. - Cały czas było spokojnie.", + "15931": "Wahałem się jeszcze chwilę. Potem podniosłem rękę.", + "15932": "- Jest gdzieś tam.", + "15933": "Popatrzyła z niedowierzaniem na mój kciuk. I na mnie.", + "15934": "Czekałem na to. Nie doczekałem się.", + "15935": "- Jeszcze raz. - Nie chciało mi się wierzyć, że to mówię.", + "15936": "- Mam strzelać?", + "15937": "Nie rwał się do tego. Nic dziwnego: właśnie wylądowała nam przed nosami spora gałąź. Odłupał ją od drzewa jeden tylko pocisk, ale właśnie dlatego nabrałem nagle szacunku do polującego na nas kaemu. Półcalówka, jak nic. Małe monstrum, z definicji niezdolne do zadawania lekkich ran.", + "15938": "- Utopili? - mruknął Olszan. - No, no... Sporo wiesz.", + "15939": "- Tak - przyznałem. - Całkiem sporo. Szkoda, że wcześniej... Co to ma być? Spowiedź? Chcesz pogadać czy tylko postawić warunki?", + "15940": "Pomacał lekko brzuch. Na jego twarzy nie dostrzegłem bólu, ale bladość chyba już tak.", + "15941": "- Gapa...", + "15942": "- Wiem, że to kiepska pora. Też ledwo żyję. Śmierdzę, a ciebie boli. Ale to chyba ostatnia okazja.", + "15943": "Sięgnąłem dłonią do jej policzka. Poruszył się pod opuszkami mych palców. Była zbyt czarna, bym widział uśmiech. Ale poczułem go.", + "15944": "- Nie mam niebieskich oczu. - Też musiałem się uśmiechnąć.", + "15945": "- Dużo komu po forsie w zimną afrykańską noc.", + "15946": "- Hę?", + "15947": "- Nie przytulisz się do forsy - westchnęła.", + "15948": "- Też w zimną afrykańską? - zapytał się po chwili Olszan. Teraz ona pomilczała przez chwilę. Może była bardziej pijana, niż myślałem. Albo na odwrót.", + "15949": "- Aaa... nie. Mówię ogólnie. - Jeszcze raz westchnęła. - W Polsce jeszcze bardziej marznę.", + "15950": "- Nie tym razem. Mamy na górze radar, a zaraz będziemy mieli zenitówkę z termowizorem i czołg. A poza tym... - zawiesił z premedytacją głos.", + "15951": "- Tak? - Wołynow nie skorzystał z danej mu szansy.", + "15952": "- Ten rozciągnięty szyk drogo nas kosztował. Dałem się panu przekonać i przeszli przez nas jak przez masło.", + "15953": "- Ponieśli duże straty.", + "15954": "Twarz Gabrieli była szara. Nie tylko od kurzu.", + "15955": "- To ktoś, kto przyleciał sokołem - powiedział Filipiak.", + "15956": "- Nie ja - popatrzyła mu w oczy. Jakiś czas mierzyli się wzrokiem. Wytrzymała, choć była przerażona tym, co sugerował. Napinała mięśnie, ale niewiele to pomogło: raz po raz wstrząsał nią dreszcz.", + "15957": "- Dlaczego ona? - zapytałem. - A nie na przykład ja?", + "15958": "- O co ta cała wojna? - zapytałem. - Skoro to tylko głowica... Nie mogliście jej podmienić, zgubić? Sfałszować raport komisji?", + "15959": "- O co? - uśmiechnął się. - A o co są wojny? O forsę. I baby.", + "15960": "- Baby? - Musiałem stoczyć krótką walkę z szyją: uparła się, by obrócić głowę w stronę Gabrieli.", + "15961": "Najpierw myślałem, że mówi do mnie. Chyba zasnąłem i chyba mi się śniła. Jej głos był cichy, łagodny, prosiła o coś. Potrwało trochę, nim zrozumiałem, że nie mnie, a Gniewka. Prawdę mówiąc, musiałem rąbnąć prawą piętą o ziemię, by oprzytomnieć.", + "15962": "Zassałem powietrze.", + "15963": "Casals: No... Pieniędzy nigdy za dużo. Jakoś nie miałem do nich szczęścia...", + "15964": "Parezzio: A teraz wszytko może się zmienić. Jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. W moim fioletowym świecie takie cuda są możliwe. A skoro, zupełnie nieoczekiwanie, jak we śnie albo w filmie, już raz pan natrafił na klucz do skarbu - mam na myśli Sacro Arsenale - kolejne niespodzianki nie powinny pana dziwić.", + "15965": "Podejrzewam, że na mojej twarzy pojawił się uśmiech sugerujący nie tyle lekceważenie, co skrajny sceptycyzm, bo zapytał:", + "15966": "- Nie wierzy ojciec w to, ze średniowiecze stanowi dla nas wciąż wielką niewiadomą?", + "15967": "- Ależ wierzę - odparłem. - Po prostu nie mam złudzeń, że uda się kiedykolwiek wykopać złoty powóz. Może to i lepiej?", + "15968": "Kiedy już senat uniwersytetu zgodził się wydelegować Victora do Toskanii, ten zaproponował mi dłuższy spacer. Chciał mi o czymś opowiedzieć, a że sprawa wzbudzała w nim wielkie emocje, nie mógł się z niej zwierzyć na siedząco. Cóż - piłkarz... Równie dobrze mógł zaproponować, abyśmy spotkali się na jakimś trawniku i pokopali sobie futbolówkę.", + "15969": "Stefano wiedział tylko tyle, że chodziło o jakiegoś bardzo bogatego kolekcjonera, chyba z pochodzenia Jugosłowianina - nie wiem, czy Serba, czy Chorwata, ja tam ich za bardzo nie odróżniam - zamieszkałego gdzieś za oceanem. Może w Santiago, może w Miami, a może w Buenos Aires? Czort go wie. Pewne ślady prowadzą wprawdzie do Chile, ale w Ameryce Południowej aż gęsto od rozmaitych śladów.", + "15970": "- Zmykajcie – szepnęła Selene do kotów. – Ja się tym zajmę.", + "15971": "Kocynda i Nocek zniknęli, jakby ich nigdy nie było. Dziewczyna odchyliła głowę do tyłu, odsłaniając piękną, pulsującą szyję.", + "15972": "- Pij – powiedziała spokojnie. – Wiem, czego ci trzeba. Dam ukojenie – dodała, widząc jego wahanie. – Nieraz już leczyłam tak Jarowita. Moja krew jest niezwykle energetyczna. Przekonasz się, nie gorsza niż u niejednego świeżego młodzika.", + "15973": "Kola parsknął śmiechem. Wydało mu się groteskowe, że rozplotkowana petersburska dama i cyniczny kulawy Anglik odgrywają w tym obrzędzie role prawdziwych bóstw. Spojrzał nawet porozumiewawczo na babuszkę. Ta jednak zachowała powagę. Jej twarz była nieporuszona, a oczy bez wyrazu.", + "15974": "Spojrzał znowu w lustrzaną taflę. Wielki Kofta pytał właśnie:", + "15975": "- Zamilknij, nędzny sługo – odparł ozięble milioner. – Zły, nieudolny agencie. Nie tego się po tobie spodziewałem. Zawiodłeś na całej linii i powinieneś zostać ukarany. W starciu z moimi kozakami nie masz najmniejszych szans...", + "15976": "- Baczyw ty? – zwrócił się wąsaty do atamana, łypiąc groźnie na wijącego się w ich uściskach Kolę. – Trastia joho mordowała!", + "15977": "- Cztob joho bisy proklały! – zawtórował mu watażka.", + "15978": "Uniosła się lekko z miękkiego, tętniącego życiem posłania.", + "15979": "- Co?!... Co się roi w twoim szalonym ruskim łbie?", + "15980": "- Masz rację, to chyba szaleństwo. Pomyślałem nawet, że nie tylko jestem sam sobie panem. Mogę, jeśli tylko zechcę, stać się potężniejszy niż carewicz Dymitr albo nawet Rockefeller Sacharow.", + "15981": "Odmierzał słowa jak precyzyjne ciosy, wymierzane prosto w serce dziewczyny. Liczył na wściekłość. Tym razem się udało.", + "15982": "Kola i Selene wyszli z piwnicy na Rynek, by zaczerpnąć świeżego powietrza, którego brakowało w lokalu przepełnionym dymem luborowych papierosów. Wieczorne chłodne powiew niósł wprawdzie cmentarną woń zniczy i gnijących jesiennych liści, jednak dawał przyjemne orzeźwienie.", + "15983": "Z otwartych wrót kościoła Mariackiego dobiegała czadowa muzyka kościelna. Rosnący ryk wielu gardeł rozbrzmiewał niczym huk morskich fal rozbijających się o skalisty brzeg.", + "15984": "Kola spojrzał na niego. Gładkie oblicze strzygonia stężało, alabastrowa skóra napięła się, jakby miała zaraz pęknąć. Oczy wyszły nieomal z orbit. Wysunął spomiędzy karminowych warg długi język i oblizał łakomie usta. Kły stały się jeszcze dłuższe, jak u tygrysa polującego na jakieś miłe, delikatne zwierzątko. Ze wszystkimi w lokalu działo się coś podobnego.", + "15985": "Hrabia zareagował chwilkę wolniej niż Kola. Detektyw precyzyjnym sztychem przeszył jego prawe ramię. Cagliostro krzyknął z bólu. Upuścił żądło. Rękaw pięknie wyszywanego fraka prędko nasiąkł krwią. Koronki mankietu wyglądały jak kłąb zlepionych brudną farbą szmat. Hrabia przysiadł, bezmyślnie patrząc przed siebie. Klinga detektywa natarta była trującym wywarem dyptama jesionolistnego, wywołującego parogodzinny stupor i utratę przytomności. Mag osunął się bezwładnie.", + "15986": "Zawahał się, jakby chciał coś dodać.", + "15987": "- Eee... w razie czego wie pan, gdzie mnie szukać - odwrócił się, nie podając Wilkowi ręki i odszedł w kierunku wind. Wilk odprowadzał go wzrokiem, aż ciemna sylwetka rozpłynęła się w mroku korytarza.", + "15988": "- Nie pasuje? - wyczuł nutkę niepokoju w głosie Anki.", + "15989": "Dlaczego tak jej zależało? Nie spodziewał się wiele po imprezie, ale jej zachowanie intrygowało go coraz bardziej. Nie dowie się niczego, ani od imprezowiczów, ani od niej, jeżeli nie pójdzie.", + "15990": "- Nie, ale jakoś się zorganizuję. Wiesz, jak trafić do Trawińskiego?", + "15991": "- Oczywiście.", + "15992": "- Przyjechać po ciebie?", + "15993": "Wilk patrzył zafascynowany. Wysunięta ręka Kołodzieja wyrwała go z zauroczenia. Przywitali się krótkim, zdecydowanym uściskiem dłoni.", + "15994": "- Wszyscy o panu mówią, ale nikt pana nie widział, więc zwątpiliśmy w pana istnienie. - Oczy bankiera wyrażały życzliwość i zaciekawienie. - Nie wierzyłem, że Ance uda się oderwać pana od tropienia przestępców. Mam nadzieję, że dobrze będzie się pan z nami bawił.", + "15995": "Mówiła to prawie bez emocji, jakby czerpiąc ukojenie z faktu, że Karol nie był jedyną ofiarą Cytadeli.", + "15996": "- Domyśla się pani, dlaczego mąż zdecydował się wracać do domu przez Cytadelę?", + "15997": "- Nie wracał do domu.", + "15998": "- A dokąd szedł?", + "15999": "- Do jednej ze swoich dziwek. Zawsze miał ich trzy lub cztery.", + "16000": "Wilk nie zadawał już pytań, ale ona wcale ich nie potrzebowała.", + "16001": "Wilk zastanowił się chwilę, po czym z lekkim drżeniem w sercu zadał najważniejsze pytanie.", + "16002": "- Czy Wojtek był biseksualny?", + "16003": "- Nie.", + "16004": "- Jest pan pewien?", + "16005": "- Tak. Ja jestem biseksualny. Wojtek nie był.", + "16006": "- Mówi panu coś nazwisko Barzanek?", + "16007": "- Wiem od Kasi, że jest podejrzany o zabójstwo Wojtka.", + "16008": "- Nigdy wcześniej pan się z nim nie spotkał?", + "16009": "Przedstawił się Wilkowi krótko, konkretnie:", + "16010": "- Grzegorczyk.", + "16011": "Usiadł, nie podając ręki.", + "16012": "- Niewiele wiem o dyrektorze Smykale - zaczął niepytany. - Widywaliśmy się tylko w pracy, a tu prowadzenie życia towarzyskiego jest zakazane - teatralnie rozłożył ręce.", + "16013": "- Lubi pan swoją pracę? - spróbował optymistycznie Wilk.", + "16014": "- Bardzo lubię - padła natychmiastowa odpowiedź. - Zapewnia mi samorealizację i rozwój.", + "16015": "- Inwalida wojenny! Obu nóg katapulta drakleńska mnie pozbawiła! Odsuńcie się, ludzie! Przepuśćcie!", + "16016": "- Grubla daję za miejsce!", + "16017": "Debren zostawił przymiar Neleyce, zaczął oglądać nogi już sprawdzonych, te długie na damską stopę. Szło powoli. Stopą długości wczesnowiecznej stopy damskiej dysponowały głównie staruszki, młodziutkie dziewczęta i głodzeni od kołyski nędzarze. Co rusz musiał przerywać, cucić omdlałą z duchoty i kolejkowego wysiłku kandydatkę. Albo kandydata.", + "16018": "- Chciałem tylko zwrócić twą uwagę na fakt, że złe duchy i potwory mieszczą się w takim oto zwykłym, maleńkim robaczku. Więc dlaczego miałyby nie pomieścić się w dużym wiatraku?", + "16019": "- Komar to żywa istota.", + "16020": "- Skąd wiesz? Bo skrzydłami macha? Wiatrak też macha. Krew pije? Wiatrak też pije, tyle że wodę.", + "16021": "Było szaro. Wciąż nie rozpoznawał barwy jej oczu. Rozczarowanie i błysk desperacji rozpoznał.", + "16022": "- Tak myślałam. - Teraz, gdy napotkała jego przytomne, trochę kpiące, a trochę ostrzegawcze spojrzenie, plany uległy zmianie i nóż z ust powędrował do lewej dłoni. - Tylko uczciwi śpią twardo. I pijacy. Trzeba było cię porządnie ugościć. Mój błąd.", + "16023": "- Witaj, Lenda. I wy, szanowna pani kucharko.", + "16024": "- Dwa sążnie stóp cztery!", + "16025": "- Admirale, moglibyśmy dwa słowa...?", + "16026": "- Nie teraz, Debren. Luwanec, dawać tego konia!", + "16027": "Coś stuknęło głucho o burtę. Szalupa. Sześciu marynarzy i sternik stanowiło zbyt słaby zaprzęg, by pomóc karaweli przy wchodzeniu do zatoki, ale teraz, na spokojnej jak w stawie wodzie, mogli oddać wielkie usługi.", + "16028": "Nie cholera - cisnął ze złością płat czegoś szarego, spleśniałego, rozłażącego się w dłoniach. - Nie da się tego odczytać.", + "16029": "- To nie ludzki mózg, co, Debren? A o trzy dukaty?", + "16030": "- Chyba że mi skredytujecie. Wtedy i - zastanowił się - i o pół tuzi... nie, o pięć.", + "16031": "- Procent jaki?", + "16032": "- Uwolnij go, Debren. Wstręczyciel jest i alfred, ale Prycopuliss bronił. I popłynął tam, kiedy wszystko co żywe na północ umykało. Uwolnij go, wujku. Mój brat też się z Wezyratem bił i już do domu nie wrócił. Niech chociaż pan Vens wróci.", + "16033": "No i nie zagoszczę tu długo. - Rzuciła mu uważne, trochę zmieszane, a trochę ostrzegawcze spojrzenie. - Nie patrz tak. Podłoga ładna, ale na belkową nie zarobiłaś. To deski. Cienkie. Pod spodem sitowie pewnie albo słoma, więc w porównaniu z podmokłym klepiskiem rozkosz dla stóp. Ale na wysokie progi żadna pomoc. Co nie ma znaczenia, bo nie od progów cię nogi bolą.", + "16034": "- Venderk to prawnik. Hiena i hipokryta. Ale wie, że z krzywdy ludzkiej żyć będzie długo i dostatnio tylko wtedy, gdy tajemnic zawodowych dochować potrafi. Zaangażowałem go za denara i teraz będzie milczał jak głaz. Tobie coś podobnego proponuję. Zgódź się, a oprócz swego jeszcze jedno życie ocalisz. Szalupą ciężko się pływa po Gardzieli, jeśli nie ma kogo przy drugim wiośle posadzić.", + "16035": "- Jedno jest pewne - mruknął, szczękając jakimś rdzawym żelastwem. - Nie siedem sympatycznych krasnali tu mieszka. I nie siedmiu rycerzy z zakonu świętego Yurry, patrona tych, co na smoki polują.", + "16036": "- Zostaw ten potrzask - powiedział Debren. - Za jakąś kuszą się lepiej rozejrzyj. Kołowrót do napinania widzę, więc może i kusza...", + "16037": "- I co dalej, mistrzu Gremk? - uśmiechnął się złośliwie Vensuelli. - Mistrzu Debren! Jakieś błyskotliwe sugestie?", + "16038": "Prawnik powoli, mocno trzymając się liny, przeszedł na koniec trapu. Bez wielkich skrupułów dotarł po plecach Saskoure'a do miejsca, gdzie krawędź desek wyznaczała granicę lądu. Przytrzymując się prawą ręką, lewą złapał za włosy trupa, uniósł głowę, podciągnął jak mógł wysoko. I rąbnął nią o ziemię, aż pacnęło.", + "16039": "Twój znajomy magun Debren.", + "16040": "- Podkreśliłem to, co do ciebie doszło - wyjaśnił, chyba niepotrzebnie, Debren. - Dużo trzeba przyznać, od siebie nie dodali. Ale ujęli sporo. Kto by pomyślał, że tak można sens wypowiedzi wypaczyć.", + "16041": "Lenda złożyła powoli papier.", + "16042": "- Masz rację - powiedziała, chowając list. - Wygłupiłam się jak nigdy w życiu. Wybacz.", + "16043": "- A z Hanusem co?", + "16044": "Przewróciła plaster sarniny na drugą stronę. Spod czerni i płomieni zaczynały już wyglądać żółtawe żebra trupa. Debren starał się nie patrzeć na coś, co było do niedawna twarzą smolarza.", + "16045": "- Rozsądek nakazywałby zabrać go ze sobą. Goły nie goły, na parę klepsydr zastąpiłby chorą nogę. A jako potworzyca, krwi ciepłej mogłabym się jeszcze napić, gdy już padnie.", + "16046": "Coś poruszyło się z tyłu, za ramieniem dziesiętnika. Ten z kuszą? Nie potrafił dojrzeć.", + "16047": "- Debren! - To Lenda krzyczy? - Legnij!", + "16048": "Zastawił się przed cięciem w prawy bok. I padł, wykorzystując impet ciosu. Dopiero waląc ramieniem o ziemię, poczuł strach. To przecież była śmierć. Stojąc, mógł się od biedy bronić. Powalony, nie miał żadnych szans. Co ona...?", + "16049": "- Kiedy ten list dostałaś? - przerwał jej gwałtownie.", + "16050": "- We wtorek. Pod wieczór - dodała, widząc jak dalece mało usatysfakcjonowała Debren naga informacja o wtorku. - Bram jeszcze nie zamykali, mogła być z grubsza...", + "16051": "- Lenda - rzucił przez zęby - ja o miesiąc pytam.", + "16052": "- Chyba ci te czary na głowę zaszkodziły. Ja trzech kroków...", + "16053": "- Konia nie mamy i sanek też, ale ja mam grzbiet. Poniosę cię.", + "16054": "Rzuciła mu niemal wrogie spojrzenie. Rozumiał ją. Nadzieja boli. I wtedy, gdy odchodzi, i wtedy, gdy powraca.", + "16055": "- Posrasz się, a nie poniesiesz - warknęła. - Kawał baby jestem, a ty byle miecza nie udźwigniesz.", + "16056": "Debren udał, że nie zrozumiał.", + "16057": "- Potem ją związali i do stodoły zawlekli - powiedział. - A w stodole? Jak sądzisz?", + "16058": "- Nie byłem - oznajmił pospiesznie Olryk. - Przysięgam.", + "16059": "- Pytam, co sądzisz, a nie czy byłeś. Jak długo to trwało? Zdążyli...?", + "16060": "Maurycy odpowiedź znał od zawsze i przedstawił ją z rozbrajającą szczerością: otóż chce być bogaty i chce odnaleźć Augusta. Jahulec, którego biegłość w bilardzie dorównywała biegłości w kartach, tak że potrafił, nie przerywając rozmowy, demonstrować najwyższej próby uderzenia, spokojnie dokończył to, co zaczął, mistrzowskiego tripla, po czym odłożył kij i zapytał:", + "16061": "- A co to konkretnie znaczy?", + "16062": "Ich znajomość, zaczęta w pośpiechu i sekrecie, nigdy nie zmieniła swojego charakteru. Przychodził często, ale na krótko, przemykając niczym nocny złodziej, mimo iż na miłosne gniazdko wybrał kamienicę bez pretensji do moralności, gdzie jedynym problemem mogło być zaleganie z czynszem, a ten akurat płacił regularnie. Trochę z nadmiaru ostrożności wmówił stróżce, że jest wujem Genowefy, i co zabawne: pozostał w przekonaniu, że ten sprytny w jego mniemaniu fortel naprawdę chwycił.", + "16063": "Ale tak już z nią było: jeśli miała tkwić w domu, jeśli miała być dodatkiem do humorów męża, jego mieszczańskich lasek, biurek i mebli, które raz poustawiane, nie miały prawa zmienić miejsca, to przynajmniej wszystko, co w tym domu było żywe, chciała mieć tylko i wyłącznie dla siebie.", + "16064": "Najczęściej widywał go w sądzie, gdzie sam chodził, wiedziony najpierw synowską tęsknotą, a potem już dla przyjemności, dając początek pasji, która z czasem przerodziła się w jego drugą naturę i dla której znalazł wreszcie bardziej cywilizowaną formę: został ławnikiem w Sądzie Rejonowym dla Krakowa Podgórza, w Wydziale Karnym.", + "16065": "Poprosiła Boga, by wybaczył jej to kłamstwo, świadoma, że gdy minie rok i sześć tygodni żałoby, zaczną się najdziwniejsze lata jej życia. Nie potrafiła ich sobie wyobrazić, ale jedno było pewne: po trwającej siedem dni małżeńskiej wojnie i po tym, co jeszcze zrobi, Maurycy nie wpuści jej już do swojego nieba.", + "16066": "Bo zemsta, którą mu zapowiedziała, właśnie stawała się ciałem.", + "16067": "Maurycy przedstawił historię taką, jaka była naprawdę, nie taką, jakby mógł i chciał wspominać, z ufnością w nieskończoną mądrość, która kazała Adeli wysłuchać go do końca, zadawać pytania tylko wtedy, gdy zgubiła wątek, a potem ominąwszy rafy, od razu znaleźć drogę do portu:", + "16068": "- Pięknie opowiedziałeś tę historię - powiedziała.", + "16069": "- Ale na trzymanie za rączkę nie licz - powiedział. - Zaśniesz sam.", + "16070": "Jahulec uśmiechnął się już na karuzeli snu, ale zdołał jeszcze przesłać Maurycemu ostatnią przedsenną myśl:", + "16071": "- Zawsze były z nas skurczybyki.", + "16072": "Wtedy Maurycy poczuł, że Jahulec przyjechał naprawdę.", + "16073": "- Jeśli tak, to musi to być pewnikiem Duch Święty.", + "16074": "Miała dużo uciechy, widząc jego minę, dość było bowiem spojrzeć, by zrozumieć, że przez chwilę poważnie rozważał taką możliwość. Już dla czystej frajdy, nadawszy głosowi ton należytej powagi, dodała:", + "16075": "- Szukaj go w jakim kościele. - I od tego dnia nie powiedziała nic więcej.", + "16076": "Tak zresztą było. Maurycy postawił nagrobek osiem lat wcześniej, kierując się bardziej przezornością niż chrześcijańską pokorą, w czasach, gdy dawni włodarze miasta, wyzbywszy się kolejno księgozbiorów, mebli, stołowych zastaw, obrazów i oleodruków, poczęli wystawiać na sprzedaż resztki z resztek dawnej świetności, na jakie niespodziewanie pojawił się popyt: miejsca w rodzinnych grobowcach.", + "16077": "Powieść podejmuje niezwykle aktualne wątki godności i odpowiedzialności dziennikarzy w świecie wszechwładnych mediów. Jest także przenikliwym i ironicznym obrazem życia rzadko opisywanego środowiska korespondentów wojennych, a przy tym przejmującą, zachwycającą swym rytmem opowieścią o konfrontacji różnych kultur, postaw życiowych i systemów wartości.", + "16078": "- Teraz ty możesz do niego napisać - powiedział.", + "16079": "Maurycy w jednej chwili cofnął się o niemal dwadzieścia lat, do dnia, gdy Henryk przyszedł się z nim pożegnać, i do tego samego pytania, którego wtedy nie potrafił wykrztusić nawet w samotności.", + "16080": "- Czy on się domyśla?", + "16081": "- Myślę, że on wie - odpowiedział Jahulec. - Wie i wiedział już wcześniej.", + "16082": "- To mu się ode mnie należy.", + "16083": "A po ciszy dodała:", + "16084": "- Jestem mu to winna.", + "16085": "Proboszcz uczepił się ostatniego słowa.", + "16086": "- Nie ma takiej winy, którą można by odkupić śmiercią - powiedział, mając na myśli wdowę i jej wdowi reżim, ale ona zrozumiała to inaczej.", + "16087": "Ledwie usiadł przy stoliku, ogarnęło go przeczucie, że coś się wydarzy. Zdołał jeszcze zamówić piwo i rozejrzeć się po wnętrzu, gdy drzwi otwarły się z hukiem i pośród nieopisanego wrzasku do szynku wpadła gromada dziwolągów wszelkiej maści, chromych, garbatych, półślepych i bezrękich, pędzona przez mężczyznę w kraciastej oprychówce, ryczącego ponad głowami kalek:", + "16088": "- Oto nasze koniki!", + "16089": "- Ja nie należę do partii - odparł Maurycy. Było oczywiste, że cała ta przemowa skrojona jest specjalnie dla niego. Dawno już nie doznał podobnego afrontu, ale zdołał opanować się na tyle, by odparować bon motem:", + "16090": "- Jedyna partia, jakiej jestem członkiem, to partia ludzi interesu - powiedział.", + "16091": "- Ale ja tak chciałam mieć ten program - pochlipywała Karolina. - Tak chciałam.", + "16092": "- I jeszcze go będziesz miała. Naprawdę.", + "16093": "- Kiedy? Ile mam czekać? Od tylu lat obietnice. Ja tak już nie mogę!", + "16094": "- Linko. Wiesz, że zrobię wszystko, żebyś... Linko! Linko!", + "16095": "- Ptak, powiadasz?", + "16096": "Na rozświetlony granit, gdzie stali, prószył drobny śnieg.", + "16097": "Czarnooka roześmiała się nagle.", + "16098": "- Okej, uznaję odpowiedź. Teraz twoja kolej, błaźnie. Jeśli masz w ogóle pytania.", + "16099": "- Mam. Postawisz mi pizzę?", + "16100": "- Postawię ci oczy w słup - odrzekła bez wahania. Na rzęsach miała płatek śniegu.", + "16101": "Kłąb ubrań przy łóżku wciąż rósł.", + "16102": "- Twój nosorożec jest teraz nagi i bezbronny. Popatrz!", + "16103": "- Zawsze są nagie. Taki klimat. Puszczaj, bo zabiję!", + "16104": "Nie puścił. Gdzieżby tam. Pouczył tylko spomiędzy jej nóg:", + "16105": "- Nosorożce są pod ochroną. Kłusownictwo? Z miłości?", + "16106": "Znieruchomiała, z ustami przy pokaźnym rogu. Czarna rozpacz powróciła jej w jednej sekundzie.", + "16107": "- Dlaczego fundusz ma dwie rady nadzorcze i dwa zarządy? Pana zdaniem?", + "16108": "Aureliusz słuchał kątem ucha, odbierając teczkę z depozytu.", + "16109": "- Ja odpowiem tak - odwarknął indagowany. - Zaznaczam, że koledzy państwa, którzy będą o to wypytywać przy wejściu głównym, mogą usłyszeć trochę co innego. Więc, proszę państwa: my w każdej z tych sytuacji zabezpieczamy interes.", + "16110": "Wtedy do salki weszła ona.", + "16111": "Nie sama, bo w towarzystwie tęgawej blondyny. Obie audytorki przedstawiono obecnym, po czym rozpoczęły się techniczne, kompletnie dla Aureliusza niepojęte dyskusje, głównie na temat dobrej woli. Jeżeli Aureliusz dobrze słyszał, przy zakupie przedsiębiorstwa nabywca miał prawo zamortyzować sobie goodwill. O czyją dobrą wolę chodziło? W biznesie takie sentymenty?", + "16112": "Od drogi z betonowych płyt doleciał pomruk silnika. Dalekie kropki reflektorów w szarówce popołudnia. Ciężarówka zakołysała się na przejeździe przez tory i podskakując na spoinach płyt, skręciła ku domkowi ogrodnika. Kierowca zatrzymał wóz, zgasił motor i rozparł się w szoferce. O ziemię zastukały ciężkie buty. Rozległa się seria rozkazów, a po niej brzęk tłuczonych okien, trzask drewna.", + "16113": "Tadeusz odłożył słuchawkę i nareszcie rozpiął kurtkę.", + "16114": "- Gdzieś się wczoraj zaszlajał, Lesław?", + "16115": "Popatrzył bykiem na załogantów ze zmiany.", + "16116": "- Jaki Lesław, co? Respekt, niggas!", + "16117": "- Pierwsza Kadrowa po ciebie dzwoniła. Masz iść do niej raz-dwa.", + "16118": "- Elunia?", + "16119": "- Przed chwilą. Więc może jednak Lesław, co, Lesław?", + "16120": "- To już moja sprawa.", + "16121": "Wariat. Błędny rycerz? Czyżby jednak nie chłopiec z ferajny? W takim razie idiota.", + "16122": "- To nie jest tylko pani sprawa. Pytam, dlaczego?", + "16123": "- Dlatego. Może mi jest wszystko jedno.", + "16124": "Bez ceregieli zostawiła go na korytarzu i odeszła z obojętną miną. Rozryczała się dopiero w pokoiku na górze.", + "16125": "Niech przyjdzie, niech rękę nam poda.", + "16126": "Gdy wejdziesz w tę zgraję, twój smutek ustaje.", + "16127": "My -wicher i zła pogoda!", + "16128": "Duk-dam!", + "16129": "Duk-dam!", + "16130": "Duk-dam-hajl!", + "16131": "- Co to znaczy, ten \"dukdam\"? Ty na pewno słyszałeś - zapytał go ukradkiem Sylwek.", + "16132": "- Pogańskie zaklęcie bojowe. Żeby wrogów zwabić w zakreślone koło. Podobno.", + "16133": "- Ty jednak wszystko wiesz, Arek. Szanuję to. Nawet podziwiam.", + "16134": "Piszczajko postanowił znaleźć twardy grunt pod nogami. Niech coś, cokolwiek na razie, stanie się prawdziwe i jasne. Nauczyć się mówić \"nie\", odmawiać, zaprzeczać. Swój narcyzm na zewnątrz wypchnąć, siebie tylko kochać, dostrzegać rozkosz płynącą z pieszczot ego i żreć życie jak ledwo wysmażony kotlet. Prezydentowej nie ulegać. Przed snem pornole oglądać, laski kręcić. Szmal robić. Na siłownię się zapisać. Bawić się! Kij bejsbolowy pod poduszką trzymać. Frajerów kroić! Żrećbawićsiępieprzyćkroićbleeeeee...", + "16135": "Sala błyskawicznie ucichła. Grajkom instrumenty wypadły z rąk i gruchnęły o podłogę. Szambelan odstawił kielich i przywarł do poręczy tronu. Spojrzał ze zgrozą na króla, a Piszczajko powtórzył:", + "16136": "- Z Prezydentową jeden taniec, królu... Obok okien...", + "16137": "Herod zaczerwienił się strasznie, pielęgniara strasznie przygryzła wargi, cisza straszna zawisła nad głowami zebranych.", + "16138": "- Wuuu-jejeje! Wuuu-jejeje! Wuuu-jejeje! - i wypili do dna.", + "16139": "Mieszkańcy zaczęli przestępować z nogi na nogę i pomruk przeszedł nad głowami. Wciąż nie było wiadomo, czemu Wuje się tak wydzierają. Zażegnany kryzys czy nie? Chyba tak, skoro świętują na dachu.", + "16140": "- Co oni krzyczą? Ktoś rozumie? - jęknęła aptekarka, zmrużywszy z wysiłku oczy.", + "16141": "Pozostaje pusty blat stołu - piaszczysty brzeg jakże nieznośnie znanego lądu. Rozbitek wychodzi do przedpokoju i siada w kucki. Palcem rysuje na wykładzinie małe syrenki.", + "16142": "- Synu, otwórz - prosi.", + "16143": "Lecz za drzwiami ten sam śmiech. Dziwny, jakby nie człowiek się śmiał.", + "16144": "- O, cholera! - wykrzyknął kumpel.", + "16145": "Smutny wyskoczył z szoferki. Szybkim krokiem podszedł do Gorliwych. Chwyciwszy oburącz pierwszego z brzegu, zaniósł go do żuka i wrzucił na pakę. Potem następnego - wyjąwszy mu uprzednio resztki potłuczonego lustra z rąk.", + "16146": "- Może pomóc? - pospieszył z propozycją kumpel.", + "16147": "Ale pan się spieszy, pan zaspał, pan musi do pracy! Pan rodzinę musi utrzymywać na barkach swych wątłych, a nie na karetkę czekać, co to pan, wygląda jak Czerwony Krzyż? Odchodzę, ale ciało moje zostaje. Nie słucha mnie, no to zostaję również, nie rozdwoję się przecież, trudno, pan zostaje, autobus przyjeżdża i odjeżdża, a pan czeka z nimi na karetkę.", + "16148": "Po lewej mam kościół, ludzie z niego wychodzą i do niego wchodzą. Kościoły nie interesują mnie specjalnie. Pionowe budowle, raz mniejsze, raz większe, wyrastają z poziomej ziemi. Od wewnątrz, żeby mnie onieśmielić, wysokie ściany, poobwieszane wydłużonymi twarzami typów spod smutnej gwiazdy.", + "16149": "Po prawej mam huśtawkę, za nią budki telefoniczne. Na huśtawce huśta się dziecko, huśtawka skrzypi. Telefonujący krzyczą \"halo?!\", \"halo?!\".", + "16150": "\"Z niewypowiedzianą radością, głęboko poruszeni i wdzięczni przeżywamy Pańskie, mój wodzu, i Niemiec wielkie zwycięstwo - wejście niemieckich oddziałów do Paryża. Przekracza ludzką wyobraźnię to, jakich dokonuje Pan czynów, one w historii ludzkości nie mają sobie równych. Jakże mam Panu dziękować? Złożyć gratulacje to o wiele za mało w porównaniu z tym, co czuję\".", + "16151": "- Psy łatwiej kochać - bąknęłam.", + "16152": "- No właśnie, łatwiej! - zatriumfowała moja siostra, a Julek odciągnięty od gąsiorowego korka, wydarł się wniebogłosy.", + "16153": "- A gdzie tam łatwiej! - żachnęła się babcia, ustawiając grzybki między żurawiną a majonezem. - Wcale nie łatwiej! Jak musiałam za okupacji ukrywać wilczura, to wcale mi łatwiej nie było...", + "16154": "- Całkiem, całkiem - powiedziałam.", + "16155": "- Bierzesz?", + "16156": "Wzięłam się w garść. Nie było czasu na kombinacje, musiałeś wracać do pracy, powinnam cię zmienić przy Julku.", + "16157": "- Chyba tak - odparłam.", + "16158": "- Ale jak tam teraz jest? - zapytałeś.", + "16159": "- W porządku, jeśli się marzy o wielkiej korporacji. Ale jeśli się marzy o jednoosobowej firmie, takiej jak powiedzmy miała Gwyneth Paltrow w Przypadkowej dziewczynie...", + "16160": "- To co z tym kinem? - Monika odłożyła miseczkę po lodach na podłogę. - Podobno ten film nakręcili na podstawie dzienników jakiejś babki. Czytałaś?", + "16161": "- Ostatnio wszyscy piszą dzienniki, ze mną włącznie! A zresztą nie mam czasu na czytanie. - Machnęłam ręką.", + "16162": "Rękaw trzy czwarte podkreślał szczupłość jej przedramion i mocarność nadgarstków, które wyglądały jak doczepione z obcych rąk.", + "16163": "Karolina wysunęła z piekarnika blachę z pizzą i dotknęła jej czubkiem palca. Żółty ser przylgnął do opuszki i rozciągnął się złotym pasmem na tle światła padającego z okapu kuchennego.", + "16164": "- A ty jak się czujesz? - zapytałam skuloną Monikę.", + "16165": "- To jest słabe. I już to znam - wyznał chłopczyk, poprawiając okulary gestem geniusza.", + "16166": "- No to narysuj mi zebrę! - huknął desperacko Purzyński Piotr, pocąc się coraz obficiej. - Umiesz chociaż?!", + "16167": "- Tato, tam coś leci po kaloryferze...", + "16168": "Przeniosłam pełen podziwu wzrok na Magdę. Dokonała cudu bajkowej przemiany. Patrząc na nią, uświadomiłam sobie, ile wysiłku mnie czeka - jak bardzo będę musiała się ograniczyć, pohamować i zdefasonować, jak bardzo pognębić, pozbawić i oduczyć, żeby znów wpasować się w świat biurowych klatek.", + "16169": "KARLOS - Ty mnie wołasz?", + "16170": "KLIENT CZELADNIK - Masz rację, my się znamy.", + "16171": "KARLOS (odwraca się do niego twarzą) - Jesteś czeladnikiem.", + "16172": "KLIENT CZELADNIK - Nie. Przypomnij sobie.", + "16173": "KARLOS - Nic nie pamiętam.", + "16174": "KLIENT CZELADNIK - Przypatrz się dobrze. Ty mnie już widziałeś.", + "16175": "KARLOS - Nie, nie pamiętam.", + "16176": "KLIENT CZELADNIK - Natęż wyobraźnię. Złociste galony, jedwab jak śnieg biały, strój majestatu.", + "16177": "KARLOS - A to głupie żarty.", + "16178": "KRAWIEC - Ja nie żartuję.", + "16179": "Pauza.", + "16180": "KARLOS - Niesmaczna metafora. Szyje się z jedwabiu, płótna, z aksamitu, ale nie z Karlosa. Jaka ze mnie przędza.", + "16181": "KRAWIEC - W istocie nietęga.", + "16182": "KARLOS - Sam widzisz.", + "16183": "KRAWIEC - ...Lecz niezastąpiona. Uszyć ubranie z czyjejś tożsamości to tryumf krawiectwa. Będzie z ciebie kaftan, a może i spodnie, jeżeli wystarczy...", + "16184": "KARLOS - Czego?", + "16185": "KARLOS - Cóż wy, na wodza podnosicie rękę?", + "16186": "ONUCY - Słyszycie, durnie? On mnie rozpoznał, zaraz zaświadczy...", + "16187": "KARLOS - Ja swojego wodza miałbym nie rozpoznać? (spostrzega przebranie Onucego) Boże! (zbliża się do Onucego) Czy to możliwe, czy dobrze widzę? Nie! To moje oczy kpią sobie ze mnie.", + "16188": "ONUCY - Na co jeszcze czekasz? Każ opuścić włócznie!", + "16189": "NANA - Nie mieszaj się, Karlosie!", + "16190": "Splotła silne dłonie. Stary pierścionek z rautami zaświecił nikło. Na paznokciach zobaczyłem resztki lakieru.", + "16191": "- Czas był wtedy pogodny. Wybaczcie, że o takich szczegółach mówię, ale ów dzień, pora, a nawet smak powietrza wydają mi się ściśle związane z wydarzeniem, jakie przeżyłam.", + "16192": "- Bez ministra nie zaczną - uspokoił nas unosząc dłoń po rzymsku. - Macie chyba trzecią szklaneczkę...", + "16193": "Do sali zjechaliśmy godnie, windę znarowioną już naprawili. Wszyscy czuli ulgę. Syn marnotrawny powrócił i spoczął pod opieką mamusi. Mamy spokój. Tak się przynajmniej wydawało.", + "16194": "- Mój pies też aportuje - zaśmiał się pogardliwie - tylko mu trzeba rzucić...", + "16195": "Jakoś nikt sporu nie podjął. W przedziale zrobiło się ciemno, światło ledwie się tliło. Pociąg zwolnił, z trudem się przebijając w tumanach zamieci. Tylko okno pozostawało czyste i czarne, jak czasem bywa lód w zamarzłym przeręblu.", + "16196": "Ja natomiast zająłem się pogrzebem, wydałem deski na trumnę i załatwiłem z miejscowym księdzem Mikołajem Koreckim miejsce na cmentarzu - poświęcone. Tegoż dnia pochowaliśmy zwłoki Stanisława Witkiewicza.", + "16197": "Książeczka oficerska Stanisława Witkiewicza była w moim posiadaniu, ale po pewnym czasie na żądanie władz oddałem ją sekretarzowi rady - Tuszycowi.", + "16198": "Paliła swoje mentolowe, wydmuchiwała dym, jakby mnie odpychała. Małe szare oczka wpatrywały się we mnie drwiąco, wyraźnie triumfowała.", + "16199": "- A ja myślałem, że niosę jej pocieszenie...", + "16200": "- Boże, jakie te chłopy są głupie! - pokiwała głową w szyderczym współczuciu. - I ciebie uważają za znawcę duszy kobiecej!", + "16201": "Zastawałem Janka w ciemnym pokoju. Na ścianach wisiały pamiątkowe fotografie i adresy gratulacyjne. Pokoje wysokie, nie do ogrzania kaflowym piecem. Piszę o tym specjalnie, bo tyle się zawistni nagadali, że sobie pałac pobudował, porósł w piórka i pycha go wzdęła. Nikt natomiast nie powiedział, że swoją funkcję sprawował honorowo, żył skromnie, z honorariów za książki, no i z renty, bo mu już stuknął ósmy krzyżyk.", + "16202": "- No, panowie, pora kopać! - poganiał młody. - Już noc!", + "16203": "- Zaraz, co ci tak pilno - powiedział nagle wąsaty. - Przymierzymy jeszcze!", + "16204": "- Przecie pamiętam dobrze, gdzie trumna docierała, trza poszerzyć.", + "16205": "- Nie gadaj dużo, tylko bierz za sznur. - Przydeptał koniec nogą i stanął, czekając na nas. Gdyśmy się ustawili, skinął głową: - Puszczać!", + "16206": "Jednak nasz wiceminister Kazimierz Molek zapewniał gromko: \"Gdzie ja jestem, tam zawsze imprezy idą jak z płatka, poradzimy sobie z duplikatem pochówku! Tylko dużo nie gadać! Że też Polacy zawsze muszą swoje trzy grosze wtrącić... A powinni się cieszyć, że gospodarze na siebie wzięli najgorszą robotę\".", + "16207": "- A ja na zimowym przedświtku, po czyszczeniu konia w mroku stajni, opierałem czoło o szyję i szybciutko dosypiałem. Lubiłem zapach sierści. Przelewała się we mnie jego siła, poczucie spokoju.", + "16208": "Trzymał mnie rękami, żebym go nagle nie porzucił, nie uciekł w dziurawy mrok między drzewa.", + "16209": "CHŁOPIEC - Nie.", + "16210": "STARZEC - Może był w ogrodzie...", + "16211": "Chłopiec nie odpowiada.", + "16212": "STARZEC - Albo poszedł po drzewo. Zbierał dzisiaj drzewo?", + "16213": "CHŁOPIEC - Nie widziałem.", + "16214": "STARZEC - To co ty widzisz? No jedz. W obórce go też nie było?", + "16215": "CHŁOPIEC - Nie.", + "16216": "STARZEC - A może był w obórce, tylko go nie widziałeś?", + "16217": "Chłopiec nie odpowiada. Odsuwa miskę po chwili.", + "16218": "STARZEC - Czemu nie jesz?", + "16219": "SĄSIADKA - A co pani myślała?", + "16220": "CIOTKA - Wstydu ona nie ma.", + "16221": "SĄSIADKA - A po co jej wstyd?", + "16222": "CIOTKA - Ja bym się nigdy na to nie zgodziła.", + "16223": "SĄSIADKA - E, proszę pani, panią przecież nikt nie prosi.", + "16224": "CIOTKA - Że też Pan Bóg do tego dopuszcza...", + "16225": "Chłopiec wynurza się spod stołu, trzymając na dłoni rozbite jajko, strzaskaną skorupkę, rozlane żółtko i oślizłe białko.", + "16226": "CHŁOPIEC - Tak.", + "16227": "Dłoń Starca działa na niego usypiająco.", + "16228": "STARZEC - Gdybyś znalazł, oddaj mi go. Ale tylko mnie. To jest tajemnica między nami. Tylko między nami dwoma.", + "16229": "Chłopiec zasypia. Zasnął z głową opartą o skraj łóżka. Ukołysany dłonią Starca, jak małe dziecko. Oddycha spokojnie i miarowo. Zorientowawszy się, że Chłopiec już śpi, Starzec patrzy przed siebie i porusza bezgłośnie ustami, prowadząc sam ze sobą jakąś rozmowę.", + "16230": "ROSEMARIE - Idź sobie.", + "16231": "Chłopiec wstaje, otwiera drzwi. Kiedy odwraca się, żeby zamknąć drzwi za sobą, widzi, jak Rosemarie prowadzi Hauptmanna, otoczywszy go ramieniem, bezwolnego, wyczerpanego, w stronę łóżka. Po drodze nachyla się ku lampie stojącej na stole. Przykręca knot i dmucha w płomień lampy. Lampa gaśnie. Teraz Chłopiec widzi tylko ciemność.", + "16232": "Chłopiec wstaje, żeby wziąć tacę ze śniadaniem. Ciotka odpycha go łokciem.", + "16233": "CIOTKA - Zostaw! Ja sama zaniosę.", + "16234": "Ciotka bierze tacę ze stołu i wychodzi do sieni. Do sieni wchodzi Służąca.", + "16235": "SŁUŻĄCA Proszę pani!", + "16236": "CIOTKA - Co jest?", + "16237": "SŁUŻĄCA Przywieźli węgiel.", + "16238": "CHŁOPIEC - Z Robertem.", + "16239": "WŁAŚCICIEL - Znasz go?", + "16240": "CHŁOPIEC - Mam ważna sprawę.", + "16241": "Właściciel wyciera ręce w ścierkę i daje znak Chłopcu. Wyprowadza Chłopca przez drzwi za kontuarem do małego korytarza. Zatrzymuje się przed innymi drzwiami i puka w umówiony sposób. Wskazuje Chłopcu na drzwi, do których zapukał, i wychodzi. Chłopiec stoi przez chwilę przed drzwiami, potem kiedy nikt się nie odzywa, naciska klamkę i wchodzi.", + "16242": "Pole widzenia lunety. Okręt na horyzoncie. Kobieta przestaje patrzeć przez lunetę, odchodzi od okna i kieruje się ku drzwiom.", + "16243": "STARZEC - Co, znowu wychodzisz?", + "16244": "KOBIETA - Muszę.", + "16245": "STARZEC - Dokąd?", + "16246": "KOBIETA - Mam coś do załatwienia.", + "16247": "STARZEC - Co takiego?", + "16248": "Kobieta całuje go w czoło.", + "16249": "STARZEC - Przyjdziesz dziś wieczór?", + "16250": "ROSEMARIE - A mnie? Czy tak zachowuje się dżentelmen?", + "16251": "Rosemarie siada. Chłopiec nalewa do drugiego kieliszka. Rosemarie wznosi kieliszek.", + "16252": "ROSEMARIE - Prosit.", + "16253": "CHŁOPIEC - Prosit.", + "16254": "Wypijają. Ona gładko, on krzywi się mimo woli. Żeby dodać sobie animuszu, zaciąga się znowu papierosem.", + "16255": "ROSEMARIE - Opowiedz mi coś o sobie. Ile masz lat?", + "16256": "CHŁOPIEC - Osiemnaście.", + "16257": "ROSEMARIE - Osiemnaście?", + "16258": "CHŁOPIEC - Siedemnaście.", + "16259": "- Oni nie mają po pięćdziesiątce tak jak pan - powiedział Maliszewski. - Mogą bardzo długo bawić się w ten sposób. Ja jak byłem młody, toteż mogłem się w ten sposób bawić godzinami. Naprawdę tak było. Wstąpimy po mojego szwagra i podskoczymy tam, chce pan? On już wrócił z roboty i chętnie pójdzie z nami. O, patrz pan, już idzie!", + "16260": "Otwarcie zaworu gazowej rury raz jeszcze stało się przyczyną tragicznego wypadku. Tym razem straciła życie moja starsza siostra. Jej śmierć była wynikiem wyjątkowego zbiegu okoliczności: dziewczyna znalazła się obok zagadki syczącego zaworu akurat w momencie, gdy odkryła tajemnicę elektrycznego wyłącznika.", + "16261": "- Mam dziesięć lat - odezwałem się.", + "16262": "Wszyscy spojrzeli na mnie. Niecodzienny fakt, nie pytany przez nikogo zabrałem głos w rozmowie dorosłych.", + "16263": "- Jeśli tak jest, to tym lepiej - powiedział pan Consman. - Bo skoro czyta już i liczy, to pójdzie od razu do trzeciej klasy.", + "16264": "- A czy ja mu tego kiedykolwiek broniłem? - zapytał pan Rozent, wzywając sufit na świadka.", + "16265": "- Wiesz, że uczeni w piśmie usłyszawszy tę mowę zgorszyli się?", + "16266": "A on rzekł:", + "16267": "- Wszelki rodzaj, którego nie szczepił Ojciec mój niebieski, wykorzeniony będzie. Ślepi niewidomych prowadzą w dół. Zaniechajcie ich, bo powiadam wam, iż z każdego słowa próżnego, wypowiedzianego na planie, zdacie sprawę w sądny dzień.", + "16268": "- Ty wiesz, co ja przed chwilą widziałem? - zapiszczał.", + "16269": "- Pewnie coś bardzo ciekawego, bo inaczej ze wzruszenia nie próbowałbyś mnie zaraz udusić.", + "16270": "- Chodziłeś po powierzchni wody!", + "16271": "- Zalewasz.", + "16272": "- Widziałem ciebie na środku jeziora, powtarzam.", + "16273": "- Pływałem tam w ubraniu?", + "16274": "- Nie. Szedłeś po powierzchni wody.", + "16275": "- Mógłbyś mi takich kawałków nie opowiadać.", + "16276": "- Ktoś, kto w pierwszym akcie napomyka o bombie... - przerwał znacząco - w ostatnim musi mi coś odpalić.", + "16277": "Patrzyłem na niego w milczeniu. Łypnął szklanym okiem i niby to dla pustej zabawy rąk przyzwyczajonych do operowania symbolami jął polerować woskowy medal. Rozgrzewał go tarciem plastykowych palców i dopóty gładził i płaszczył, aż parafinowa kupka uzyskała imponujące rozmiary.", + "16278": "- Nie słyszysz, jak wiele oskarżeń wnoszą tu przeciwko tobie?", + "16279": "Płowy Jack milczał. Kapłani dalej domagali się ukarania proroka. Prokurator zadał mu jeszcze kilka pytań, które pozostały bez odpowiedzi.", + "16280": "Prawnik zamyślił się przy otwartym oknie. Wreszcie zwrócił twarz do zebranych w gabinecie manekinów i oświadczył bezbarwnym tonem:", + "16281": "- Żadnej winy nie znajduję w tym człowieku. Ale na wasze żądanie zatrzymam go.", + "16282": "Przywołał karabinierów i kazał im opróżnić korytarz.", + "16283": "Pokręciła głową i usiadła na krześle.", + "16284": "- Niesamowite. I co pan zrobi jeżeli znajdzie pan już wzory?", + "16285": "- Jeszcze nie zastanawiałem się nad tym.", + "16286": "- Przecież coś takiego byłoby warte majątek. Chociażby dla firm ubezpieczeniowych. Co ja mówię? Przecież w ten sposób mógłby pan ostrzec ludzi o niebezpieczeństwie i uratować im życie!", + "16287": "Niebieskie światełko zgasło. Piloci i Nakamura, choć siedzieli przy tym samym stole, tak samo zagłębieni w fotelach jak Steergard i Arago, zdawali się tylko widzami, którzy nie mogą się wtrącić w rozgrywaną scenę. Jakby się nie liczyli w tym spotkaniu.", + "16288": "Istoty rozumne umieją dostrzec to zagrożenie, ależ tak, kiedy już jest za późno. Wyzbywszy się wiar religijnych, przemierzywszy ich późne, zwyrodniałe odmiany jako ideologie, nęcące spełnieniem doczesnych, tylko doczesnych życzeń, cywilizacje usiłują wyhamować własny rozpęd, lecz to już niemożliwe. Nawet tam, gdzie ich nie rozdziera żaden wewnętrzny antagonizm.", + "16289": "Czy tamci mogli oczekiwać takiego kataklizmu? Z planety musiał się jawić jako niesamowity, bezustanny wybuch wysoko w niebiosach, lecz nie widzieli chyba tęcz, lecących piorunami w górę, bo miliardy lodowych odłamów runęły już na nich. Kipiące w powietrznych grzmotach góry lodowe padały tam z roznoszonych na strzępy chmur, ale nie było to widowisko dla tych, co ginęli pod gromowym lodospadem.", + "16290": "Jego skutki, dostrzegalne optycznie, choć statek potroił już dystans od Kwinty, były przeraźliwe. Z oceanicznego epicentrum rozbiegły się fale tsunami. Masy wód, spiętrzonych na stukrotną wysokość największych przypływów, zalały, jako bliższe, wschodnie wybrzeża Heparii i tysiącmilowym frontem zatopiły jej ogromną równinną połać. Ocean wtargnął w głąb lądu i nie odpłynął cały, tworząc jeziora rozmiaru mórz, bo głęboka płyta litosferycznego płaszcza Kwinty uległa zgnieceniu, a wody zapełniły powstałe na powierzchni depresje.", + "16291": "Było jeszcze w tym grubym tomie wiele uczonych spekulacji. Przybysz, który niedorozwiniętych gospodarzy wprowadzi w arkana sideralnej inżynierii, już by lepiej dawał dzieciom odbezpieczone granaty do zabawy. Jeśli zaś NIE ujawni swej wiedzy, narazi się na posądzenie o dwulicowość, chęć dominowania, więc tak źle i tak niedobrze.", + "16292": "Głębia wywodów zmogła wreszcie czytelnika, który usnął dzięki programowi SETI tak głęboko, że z książką w ręku i w świetle lampki.", + "16293": "Nareszcie wieczorem wydzieliwszy przypadającą na ten dzień porcję wody wdrapałem się na szczyt bardzo wielkiego kopca. Myślę, że pamiętał czasy Cezara. Już bez nadziei rozglądałem się, gdy wtem zobaczyłem w lunecie czarny punkt. Myślałem zrazu, że szkło jest zabrudzone. Myliłem się. To był ten kopiec.", + "16294": "Nagle w głębi zamajaczyła widmowa olbrzymia twarz, odwrócona oczami w dół, zawieszona w powietrzu. Don Esteban krzyknął. Był to krzyk straszliwy, ale Guilielmo zrozumiał słowa. Towarzysz jego wzywał Jezusa i jego Matkę, a tacy ludzie jak Esteban wołają te słowa tylko twarzą w twarz ze śmiercią. Gdy rozległ się krzyk, Guilielmo zakryl twarz rękami. Potem zagrzmiało, owiał go płomień i stracił przytomność.", + "16295": "Jeśli siły inwazorów i obrońców twierdzy księżycowej są z grubsza równe, nikt nie może w pełni opanować trabanta. Prawdopodobnie to właśnie zaszło, gdy instalacja baz była jednostronnie w toku. Zaszachowani musieli porzucić Księżyc, a szachującym nie starczyło sił, aby go okupować.", + "16296": "Odwrót mógł mieć też inną przyczynę: nowe postępy rozrywania zdalnej łączności. Jeżeli do tego doszło, Księżyc stracił wartość strategiczną jako pozaplanetarna baza dowódcza dla operacji wojennych.", + "16297": "Przez korytarzyk, zastawiony piramidkami metalowych krzeseł, weszliśmy do pokoju ciemnego raczej, choć paliła się w nim duża lampa sufitowa: druga, w zielonym abażurze, stała na biurku. Czarne szafy, pełne grubych książek o złoconych tytułach, w okładkach ze skóry, też czarnej, podpierały ściany z trzech stron. Opodal jednej znajdował się niski, okrągły stół ze stojącą na nim czaszką i dwa fotele.", + "16298": "Zionęło zgnilizną, wydającą nieprawe pochodzenie. Węszyłem, jak pijany, mord, który krył się za smukłą bla-dożółtawą elegancją, krwawą dziurę, z której została wyłu-piona, powąchałem jeszcze raz: połysk, schludność, biel - wszystko było oszustwem. Co za wstręt! Jeszcze raz powąchałem, chciwie, ze strachem, rzuciłem ją na stół i zacząłem gwałtownie wycierać wargi, nos, palce rąbkiem kąpielowego płaszcza, a już ciągnęło mnie do niej na powrót, och, jak ciągnęło...", + "16299": "- A, chyba że tak...", + "16300": "Butelka podjęła obroty wokół stołu. Sączony z namaszczeniem, szlachetny trunek poprawiał szybko humory zwarzone nieco niedawnymi przejściami. Z podjętej rozmowy dowiedziałem się, że profesor Barran zajmuje się między innymi hellenistyką.", + "16301": "- Takie oderwane studium? - spytałem.", + "16302": "- Tak myślisz? Zaraz... jednego tylko nie rozumiem... W jaki sposób możesz wiedzieć to o Gmachu, jeżeli wszystko jest obwarowane taką tajnością i nikt o tym nie wie? A dajże mi pan święty spokój! - odtrąciłem rękę krematora, który podszedł do mnie. - Wiem, wiem, serwis, podstawka, proszę nie przeszkadzać! Więc skąd o tym wiesz?", + "16303": "- A! Profesor Suppelton! Witamy drogiego kolegę! - huknął, aż echo odebrzmiało, Deluge. Tamci podchwycili okrzyk, przestali tupać, pląsać, powymieniali ukłony, kordialne uściski rąk; przybyły, w tużurku, siwy, z muszką, uśmiechał się ze zrozumieniem.", + "16304": "- Profesorze Shnelsupp! Prosimy o wtajemniczenie niższego stopnia: co to jest! - hałaśliwie odezwał się Barran, tym niegrzeczniej, że nogi drobiły mu na miejscu, jakby chciał puścić się w hołubce.", + "16305": "Polna droga, prowadząca do Osiek w kierunku lasu, wrzynała się w grubą po obu stronach warstwę śniegu. Mróz skrzypiał pod nogami Marcina, który szedł raźnym krokiem i pogwizdywał wesoło.", + "16306": "Ani się spostrzegł, kiedy osiągnął skraj lasu. Nietrudno było znaleźć miejsce pracy - na oświetlonym księżycową poświatą zboczu odcinały się ciemna barwą stosy zrąbanych gałęzi, tu i ówdzie leżały jeszcze nie wywiezione wczoraj sosnowe pnie.", + "16307": "Zaciekawiony obejrzał kamień ze wszystkich stron, lecz nic nadzwyczajnego w nim nie dostrzegł. Był on podobny do innych i chyba od dawna tu leżał, gdyż nawet u dołu obrósł warstwa mchu. Żeby jednak pozbyć się resztek wątpliwości - oparł się o kamień ramieniem i spróbował ruszyć go z miejsca.", + "16308": "Podniósł głowę wysoko białopióry łabędź, zdziwił się nawet ociężały bąk i wytknął z zarośli swój długi dziób. Cóż to za rumak zakłóca im spokój? Cóż to za jeździec samotny kieruje się o tej porze w grząską, zdradliwą i pełną zasadzek topiel?", + "16309": "W tym czasie kupiecka karawana podążała wytrwale naprzód. Jeszcze nie było słychać żądnych odgłosów ani podejrzanych szmerów. Lecz oto spokojne dotychczas konie zwietrzyły niebezpieczeństwo. Wszystkie jednocześnie podniosły głowy, zachrapały i - strzygąc uszami - szarpnęły zaprzęgami. Poderwali się woźnice, wytrąceni z błogostanu kupcy kazali natychmiast zatrzymać kolumnę i rozglądali się wokoło, usiłując przebić wzrokiem zapadające ciemności.", + "16310": "Wieś rozsiadła się opodal traktu wiodącego prosto do Koszalina. Mijali właśnie pierwszą z brzegu zagrodę, kiedy przez otwarte okno dobiegł z wnętrza izby podniesiony głos kobiety. Po chwili słychać było stamtąd dziewczęcy płacz.", + "16311": "Gniewko ściągnął wodze i wzrok obrócił w stronę zagrody.", + "16312": "Półkole słuchało jednak Badacza bez śmichów chichów. To znaczy, prawie bez. Ktoś się na skraju półkola rozchichotał, ale zaraz swój chichot połknął. Bo lufki. Lufki wysunęły się z większości oczu, ustalając osobę chichotu. Lufki znowu jak sikawki. Siu! Cicho! Siuuuuu!", + "16313": "Nie pobudziłam. Okna bloków zdawały się umarłe.", + "16314": "Ciche - ciszą połyskliwie kamienną.", + "16315": "Powiem jednak krótko, dlaczego sądzę, że był to kamień filozoficzny. A bo zrodziły mi się tam bardzo ważne myśli. Ważne. Tak. Dla mnie - ważne.", + "16316": "A po ocknięciu się z kamienia osiągnąłem jeszcze dwie, straszne w swej prostocie, myśli. Wycisnąłem postfactum z pobytu tam.", + "16317": "Tego samego dnia pewna lokatorka odleglejszych bloków susząc suszarką włosy swemu dziecku siedzącemu w wannie, w kąpieli, upuściła suszarkę do wody i uśmierciła siebie i dziecko.", + "16318": "Tego samego dnia w naszym bloku te dupy, co na mój widok wsiąkają bezszelestnie w ściany, podpaliły nam zsyp. Na szczęście straż przybyła migiem i ugasiła nas.", + "16319": "Ale właśnie zaraz migiem stali się ogniem krzyżowym, bez takiego skutku, że jeden zwyciężał.", + "16320": "Więc rozwinęli się cudacznie.", + "16321": "Drugi, ten ścisły, spodobniał do zrolowanego dywanu, podeszłego starym kurzem, dywanu jak ze śmietnika; zadębiałego dywanu. Grzmiał to swoje \"wiem, wiem, prawdę znam, prawda jest jedna i nie ma na nią żadnego ale\" - z dziury podobnej do wyjedzonej przez mole.", + "16322": "Nie mówił, co to jest prawda.", + "16323": "Ale listy nadal pisał. Po powrocie z pierwszej degustacji mamałygi opisał drzewa. Nazwał je żyłami bez mięśni. Szczegółowo odmalował ich nieruchomy przez życie krok. (Idą swymi liśćmi, gubionymi jesienią. Idą swym szumem. Lecą ptakami swymi. Biegną wiatrem)...", + "16324": "Zaczął do Justynki pisać, do swojej ślubnej, pięknie bożorudej żony. I też do tej drugiej, do nieślubnej żony blond.", + "16325": "No więc tak. Wszystko zaczęło się od książek.", + "16326": "To było tak. W tych zagranicznych powieściach, jakoś tak dziwnie się złożyło, że w jednej za drugą, Janek Prosty począł się natykać na opisy żucia mamałygi.", + "16327": "Przewraca Janek strony tej owej powieści, a tu ten ów bohater mamałygę żuje. Żuje, i myślami swymi cały czas wokół mamałygi się kręci. Ani przez chwilę nie położy myśli swojej na czym innym.", + "16328": "A tu. Bożorude dzieciątko sierotą. Bożoruda matka żoną kłamliwą. Ech.", + "16329": "No i wtedy znalazł tę drugą.", + "16330": "A ta druga rodzina, nieślubna żona, chłopczyk nieślubny, byli oboje całkiem blond. Jak śniegi dwa.", + "16331": "I oj! - go do siebie przywiązali, czego się w pierwszej fazie zemsty nie spodziewał.", + "16332": "Jestem teraz sceptykiem, pomyślała, i nie mam oczu wiary, które widziałyby cuda w plamach zostawionych przez szmatę i szczotkę w blokowej szybie z podłego szkła. Szkło tu zawsze jest brzuchate i samo w sobie jakby z zaciekami. Benzynowymi.", + "16333": "Nie sądź, a nie będziesz sądzony, uspokoiła się. Sama przecież tworzyła kiedyś Mateczki z Dzieciąteczkami wiedziona instynktem chybionym.", + "16334": "To samo uczynią w opuszczonym, nawet chwilowo, czyimś domu. Widziałem i takie świątynie, i takie domy. Z położonym znakiem obecności człowieka: poważną kupą.", + "16335": "Dlaczego nasz człowiek nie upija się na różowo, tylko na srająco, myślałem gniewnie, krążąc po bloku. Już mówiłem, nasz blok kształtuje tylko samą złość i same nerwy.", + "16336": "Nikogo nie znalazłem, tylko same ściany z powsiąkanymi w nie dupami. I ślady ognistych ściennych pierdów.", + "16337": "Rzecz w tym, że nie było świadków. Pies żaden świadek. A niewidomy adwokat, cóż to za świadek. Nawet gdyby co słyszał. Nic nie słyszał. Nie przechodził o jedenastej wieczór przez most.", + "16338": "Anglicy tego samego ranka, którego spotkali Blumę, wyjechali gdzieś na południe Europy, zanim zdążyła dotrzeć do nich policja, wypytać, czy nie widzieli jakiegoś podejrzanego typa szwendającego się po parku. I tak zresztą byliby nieprzydatni.", + "16339": "Bardzo się z Justynką waśnił. Nie mógł się opanować.", + "16340": "Dniami i nocami wypominał jej kłamstwo j nieczułość na los własnego dziecka. Nie było w domu spokoju.", + "16341": "Justynka była ruda. I jej przytułkowe dziecko było rude. Janek Prosty uważał rude włosy za szczytowe osiągnięcie Pana Boga. We włosach rudych widział boży ogień.", + "16342": "Nie mogliśmy się dotknąć, ja i czasy.", + "16343": "Czasy. To było coś takiego jak straszna zupa mleczna, którą przyrządzała mi ciągle Moja Wdowa. Nie znosiłem tych białych zup. Ja się z nimi nie mogłem dotknąć! Ale Moja Wdowa uważała, że zupy te czynią żołądek gładkim i młodym. Pluj i jedz, wymagała. Podporządkowywałem się tu. Albowiem stale dotykaliśmy się cudownie we wszystkich pozostałych sprawach.", + "16344": "Utrzęsła mnie, zbiła w szarą kupkę prochu oficjelowata kołysanka, będziesz rogiem, będziesz mleczkiem, będziesz rogiem, będziesz mleczkiem...", + "16345": "Sądziłem, że szarość nie powinna być niema.", + "16346": "Perfekcyjnie opanowałem ujmowanie się w karby, ujarzmianie ekstaz lecącego do mogącego umknąć.", + "16347": "I wtedy okazało się, że opanowana w powyższy sposób kupka prochu, może jedynie pisywać do pisemek. Działalność rogu, działalność mleczka, jaskrawo popuszczaj, popuszczaj se, oto co się stało dewizą czasów. Raczej halucynacja.", + "16348": "Razu pewnego mój wuj, to było dawno, po wojnie zaraz, poszedł do lasu poszukać chrustu. Zbierał te suche rozstajne krótkie drogi, wiązał w pokaźne drapadła o ściśniętym kierunku. Rozstaje te wiązał w talii i potem jeszcze raz w szyi, i potem jeszcze ostatni raz we włosach, tak że drapadła te ostatecznie przypominały układy krwionośne wyciągnięte z żylastych bab i starannie jakby przygotowane do strasznej kolekcji. Lubił wiązać to.", + "16349": "Uczyniła gwałtowny krok wstecz. Uznała, że próba wiary była mocniejsza niż wiara, niż farby, które zmieszała z wiarą, a więc - mocniejsza od wiary. I to w wyniku gry, która nie była fair play. Nie popisywała się przecież. Zaufanie do nieziemskich energii wydzielanych przez oko nie miało granic. Potulna barania radość tworzenia!", + "16350": "Tak. Ale myśli nabyte od ikon pozostały.", + "16351": "Spod cara, przez Galicję, do cesarza.", + "16352": "Cztery lata. Rzadkie i krótkie listy do domu.", + "16353": "Ciężka praca. Różni ludzie. Katolicy i lutry.", + "16354": "Po polsku, czesku, słowacku, żydowsku i niemiecku.", + "16355": "Także po góralsku. Kim jesteś? Tym - albo tym.", + "16356": "Albo wymijająco: Góral, Cieszyniak, Ślązak, Tutejszy.", + "16357": "I żeby zabrał koc. Przyda ci się, idą przymrozki.", + "16358": "Ubrała się, zeszła do Ciotki, zaczęły grać.", + "16359": "Skrzypce to diabelski wymysł - pomyślał.", + "16360": "Koło dworca kolejowego zaczepiło go dwóch Cyganów.", + "16361": "Zagrać kawalerowi?", + "16362": "Nie zrozumiał, oszołomiony rozstaniem.", + "16363": "Cygan brzdąknął palcami po strunach. Rozpalone żelazo.", + "16364": "Wyrwał mu skrzypce, roztrzaskać je o bruk.", + "16365": "Michał! - to jej głos.", + "16366": "Poczuł na piersi ostrza noży. Kątem oka dostrzegł pastora.", + "16367": "Usłyszał: Hedwiga, nie wtrącaj się.", + "16368": "W stodole spostrzegła zarys postaci w nieheblowanych deskach. Objaśnij.", + "16369": "Kobieta pierze nad balią na tarce mężowskie koszule a może gacie.", + "16370": "Płacze. Przez niego.", + "16371": "Za dużo wiesz - powiada Maria bez zdziwienia.", + "16372": "A te napisy?", + "16373": "Maria odczytuje swoje pismo sprzed lat: Rana prana z rana.", + "16374": "Popatrz na mnie tymi swoimi ślepiami - mówi kobieta.", + "16375": "Wsuwa się pod głowę leżącego, błądzi palcami po jego twarzy.", + "16376": "Nawet o tym nie śniłam, przeznaczenie, znaczenie, zna-czenie.", + "16377": "Co to jest - czenie?", + "16378": "Takie spotkanie dwojga, które nie jest grzechem.", + "16379": "Nie gryzie go wstyd i nie dziwią go jej słowa.", + "16380": "Pocałuj mnie.", + "16381": "Parokrotnie Wajdowie osobiście kwestowali na ulicach Japonii. Związek Zawodowy Kolei Wschodnio-Japońskich urządzał kwesty na peronach i w poczekalniach, zebrał około miliona dolarów! Gmach bezinteresownie zaprojektował Arata Isozaki, jeden z wybitnych architektów współczesnych. Dach przypomina fale morskie, które często zdobią japońskie drzeworyty. 30 listopada 1994 roku Jego Wysokość Książę Takamado oraz prezydent Lech Wałęsa dokonali otwarcia Centrum. Ufundowanie muzeum dla zbiorów Jasieńskiego było naturalnym odruchem obywatela, miłośnika sztuki.", + "16382": "Emocje przeżywane w czasie kupowania wartościowych poloników okazyjnie tanio przyrównałbym do satysfakcji z dobrych wyników sportowych.", + "16383": "Kiedyś antykwariusz w Wiedniu pokazał mi dwa rysunki na kawałkach podłego papieru i pyta: \"co to może być?\". Nie powiedziałem mu, że to Piotr Michałowski i kupiłem za dziesięć dolarów arcydzieła!", + "16384": "Jednym z filarów politycznego oporu wobec komuny był w tamtych czasach malarz Jerzy Tchórzewski. W swoich wspomnieniach wydanych w latach dziewięćdziesiątych przez Akademię Sztuk Pięknych podkreślił, że w stanie wojennym on i jego środowisko objęli bojkotem państwowe galerie, ale tylko wystawiennicze! Galerii handlowych świadomie nie bojkotowali, bo z nich nadal czerpali kasę. A przecież w takim samym stopniu były to galerie państwowe, a więc w domyśle komunistyczne.", + "16385": "Jeśli nawet był to oryginał, to raczej słaby. Może to falsyfikat namalowany specjalnie pod prasowe ogłoszenie? Celowo wyrażałem także inne wątpliwości. Wyraźnie drażniło to gospodarza, ale jednocześnie wzbudzało zdumienie i go ożywiało. Inni goście tylko mu potakiwali, dlatego był zaskoczony moimi uwagami. Miałem ochotę i odwagę się sprzeciwić.", + "16386": "Każdy z nas dźwiga na plecach jakiś krzyż. Dla Stasysa Eidrigeviciusa jest nim sztuka, która przesłania mu świat, jak pędzle przesłaniały mu oczy tam na wernisażu. Każdy z nas wytycza jakąś indywidualną drogę życia. Kiedy jako dziecko codziennie szedł wiele kilometrów do szkoły w Poniewieżu, droga ułożona była z bierwion. W Krakowie symbolizowały je deski. Stasys zawsze czerpie ze wspomnień dzieciństwa.", + "16387": "Tomaszewski zaskakuje piszących o nim dziennikarzy, kiedy zapewnia, że fotografia tak naprawdę go nie interesuje. To nie kokieteria, lecz szczere wyznanie. Fotografia jest dla niego tylko środkiem do poznania świata i własnych możliwości. Dzięki niej może wyrazić siebie. W odpowiedzi na jego fotoreportaże nadchodzi przeważnie osiem, dziesięć tysięcy listów. \"National Geographic\", gdzie często drukuje, ma nakład około dziesięciu milionów egzemplarzy i dociera do blisko sześćdziesięciu milionów czytelników na świecie.", + "16388": "Od początku gromadził też księgozbiór. Korzystał z fachowych rad między innymi historyka sztuki profesora Jerzego Mycielskiego, uznanych antykwariuszy oraz legendarnych kolekcjonerów, na przykład Tadeusza Wierzejskiego.", + "16389": "Kolekcja Leona Dietz d'Army budzi zachwyt w Muzeum Zabytkowym w Pszczynie (www.zamek-pszczyna.pl). Wyeksponowano tam sto najlepszych zabytków. Zainteresowani powinni pamiętać, że pszczyńskie muzeum czynnej jest tylko do piętnastej, a kasa zamykana jest godzinę wcześniej.", + "16390": "Bogato intarsjowana sekretera ma na jednych drzwiach herb Ciołek, ponieważ jedna z babek była z domu Mycielska. Na drugich drzwiach widnieje Samson, herb Wattów. Sekreterę zrobił jakiś prowincjonalny ebenista. Właściciel śmieje się, że mimo wyraźnych starań mistrza Samson i lew wyglądają jak małpy. Rodowy herb Samson widnieje na sygnecie, który malarz nosi na palcu.", + "16391": "Soter pragnął zostać aktorem. Aktorstwo było również marzeniem Mariana, który jednak po relegowaniu z Politechniki Warszawskiej podjął studia inżynierskie w Lozannie i Liege. Gdzieś około 1914 roku nastąpił szczęśliwy splot wydarzeń. Marian Dederko zaprzyjaźnił się z wybitnym już wówczas fotografikiem Janem Bułhakiem, a w prezencie od żony dostał aparat fotograficzny. W ten sposób ojcowska pasja została wzmocniona dwoma silnymi bodźcami.", + "16392": "Zbieranie dzieł twórców nieprofesjonalnych zapewnia światowy prestiż i międzynarodowe przyjaźnie.", + "16393": "W 2001 roku Baltimore American Visionary Art Museum po raz kolejny wystawiło dzieła z kolekcji Leszka Macaka. W rankingu najbardziej cenionych amerykańskich muzeów placówka w Baltimore znalazła się na czwartym miejscu, zaraz za Frick Collection, a przed nowojorskim Muzeum Sztuki Współczesnej.", + "16394": "Z Teatrem 77 występował w Brazylii. Grał między innymi w Pakistanie i Japonii. Objechał świat. Ale cały czas marzył, żeby zobaczyć Samarkandę.", + "16395": "Każdy w Polsce słyszał o Samarkandzie, świętym mieście w Uzbekistanie. Jochweda pociąga Wschód, ten azjatycki. Wyrósł z tamtego świata. \"Mieszkańcy Zachodu w stosunkach międzyludzkich kierują się rozumem. Ja staram się kierować sercem tak jak Azjaci\" - mówił.", + "16396": "Bliźniaczki jednojajowe Alicja i Bożena Wahl, rocznik 1932. Malarki, absolwentki (1954) warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni słynnego kolorysty Eugeniusza Eibischa. W sztuce, jak deklarowały w wywiadach, wszystko zawdzięczały Leopoldowi Buczkowskiemu, oryginalnemu artyście, który na nie postawił, zaszczepił młodym malarkom wiarę w siebie.", + "16397": "Babka ze strony matki, Zofia Czetwertyńska, była żoną Seweryna Czetwertyńskiego, słynnego działacza Narodowej Demokracji, członka Dumy, wicemarszałka Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej. Mój dziadek był antykomunistą, ale miał przydomek Czerwony Książę, bo już w latach dwudziestych głosił: \"Jeśli nie damy chłopom ziemi, to nas powywieszają na latarniach\". Dziadka więziono do Auschwitz jako numer 14080.", + "16398": "Uważny obserwator ma prawo odnieść wrażenie, że zarabianie pieniędzy nie jest bezpośrednim celem właściciela galerii. Przede wszystkim kreuje on wartości estetyczne. Stanowi klasę sam dla siebie. Taki gatunek marszandów już u nas wyginął, a właściwie chyba się jeszcze nie na rodził. Gdyby w statucie nagrody Krytyki artystycznej imienia Cypriana Kamila Norwida uwzględnić również marszandów wizjonerów, to Starmach jako pierwszy powinien dostać tę honorową nagrodę. Postuluję to od lat.", + "16399": "Japończycy z entuzjazmem przyjęli inicjatywę reżysera. Krystyna i Andrzej Wajdowie w 1988 roku powołali Fundację Kyoto-Kraków, która kosztem pięć i pół miliona dolarów wzniosła budynek Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej \"Manggha\" przy ulicy Marii Konopnickiej 26, w zakolu Wisły, naprzeciw Wawelu. (www.manggha.krakow.pl)", + "16400": "Z całego nakładu książki Witkacego wycięto stronę przedtytułową. Powodem był rysunek Alicji Wahl, który uznano za \"pornograficzny\". Wystarczy otworzyć jakikolwiek egzemplarz pierwszego wydania powieści 622 upadki Bunga, czyli demoniczna kobieta (Państwowy Instytut Wydawniczy, 1972 rok), żeby zauważyć brak strony. Dawniej to były skandale! Kiedyś Galeria Alicji i Bożeny Wahl to było w Warszawie najważniejsze miejsce życia towarzyskiego, życia sztuką.", + "16401": "Czy w Kielcach uczył się w szkole rabinackiej i czy naprawdę był rabinem, jak zapewniał Fangora i inne osoby w Ameryce? Zachowane dokumenty znów mówią co innego.", + "16402": "Następna sprawa, czy opuścił Państwowy Zakład Higieny z powodu antysemickich prześladowań, jak opowiadał po wojnie? Okazuje się, że nadal pracowali w nim Żydzi, w tym na przykład sławny immunolog profesor Ludwik Hirszfeld.", + "16403": "Przełom w dziejach firmy nastąpił 5 listopada 1994 roku. Prasa odnotowała, że pierwsza aukcja zakończyła się ogromnym sukcesem. Odtąd zaczęto stale pisać o \"perłach z Lamusa\" i kolejnych cenowych rekordach (rękopis Anny Jagiellonki sprzedano za dwadzieścia tysięcy złotych, a na przykład Statuty Łaskiego za sto dwadzieścia tysięcy złotych)", + "16404": "Do 1990 roku nie sprzedawał obrazów do Polski. Z czasem w kraju powstał wolny rynek antykwaryczny i rozwinął się na tyle, że w 2000 roku Mielniczuk wykonał kolejny skok do przodu - z Paryża wrócił do Warszawy, choć miał obywatelstwo francuskie i dobrą sytuację finansową, bo we Francji z powodzeniem handlował nie tylko obrazami, lecz także nieruchomościami.", + "16405": "Za dziesięć czy dwadzieścia lat nikt nie będzie pamiętał nazwisk z listy stu Polaków, którzy obecnie uchodzą za najbogatszych. Dziś są bohaterami masowej wyobraźni. Za parę lat będą modni jacyś inni tak zwani bogacze. Koniec! Śmietnik historii. Ale może być inaczej. Wystarczy, że bogacz zostanie mecenasem sztuki na miarę Feliksa Jasieńskiego (Mangghi) lub rodziny Kulczyckich ze Lwowa. Sztuka zbliża widzów do Boga, a mecenasa czyni nieśmiertelnym, jak już pisałem.", + "16406": "Na początku XX stulecia niektórzy mieszkańcy Konstancina przy swoich domach budowali sale koncertowe i prywatnie zapraszali słynnych artystów - w jednej z willi śpiewał na przykład Fiodor Szaliapin. Tak było przed drugą wojną światową. Natomiast dziś w Konstancinie nic takiego nie ma już miejsca. Właścicielom wystarcza kino domowe, a bogate panie nie potrafią docenić kunsztu Anny Jaxy-Chamiec.", + "16407": "Witała mnie ta moja Polska jak natręta, jak jelenia, jak durnia, którego na każdym kroku trzeba pognębić, obrobić, bezlitośnie wykorzystać; ile się da, do granic możliwości. Pozbawiała mnie złudzeń dzień po dniu. Przyznaję, przeklinałem ją wtedy, na czym świat stoi, bo dopiekła mi do żywego; kraju mój ukochany, ziemio rodzinna, czegoś ty taka nieżyczliwa dla swoich wiernych sług, dlaczego tak mnie doświadczasz, czegoś taka nieludzka, złodziejska, skorumpowana do szpiku kości...", + "16408": "Eternitu na dachach nie widać, przeważnie dachówka albo łupek. Blach mało.", + "16409": "Przejeżdżamy przez jakieś miasteczko i widzimy, że zbudowane całkiem inaczej niż na Podlasiu. Rynek. Ratusz.", + "16410": "Od rynku, z każdego rogu, uliczki. Zamysł jest, logika.", + "16411": "Burdel na pierwszy rzut oka mniej widoczny. Niemca po tym wszystkim można poznać. Porządek większy.", + "16412": "Palenie wzbronione.", + "16413": "Nie, nie, tak mi się nie myślało.", + "16414": "Z tym że - zdecydowanie to podkreślam - wszystko co tu spisuję, zdarzyło się rzeczywiście.", + "16415": "To po prostu najprawdziwsza prawda.", + "16416": "Może trochę i wstydliwa, może gorzka, ale rzetelna szczera aż do bólu.", + "16417": "Aż mnie ciarki przeszły po krzyżu.", + "16418": "Przebrzmiała już wiadomość zaczęła powracać, jakbym cofał taśmę magnetofonową i wysłuchiwał fatalnego technicznie nagrania. Zanim zdążyłem krzyknąć: - Runę! - już pojawiła się na ekranie telewizora mapka z naniesionymi na nią strzałkami kierunku wiatru, obłoczkami zachmurzenia oraz liczbami określającymi wysokość jesiennych temperatur.", + "16419": "Od razu coś mnie tknęło.", + "16420": "Marki rozkłada, przelicza, dodaje, odejmuje, mnoży, dzieli, cuda wyprawia. Na koniec upycha je w tajemnicy przed nami do jakiegoś schowka, paznokcie śrubokrętem przeczyści i kładzie się spać.", + "16421": "Zachwycony Niemcami, że dają mu dodatkowo zarobić. Mało kiedy można go zastać wieczorem w hotelu. Cieszy się, że po tapetowaniu ma już zamówienie na malowanie i sprzątanie. Nie przebiera, bierze co popadnie.", + "16422": "Chadaj wciąż dzwonił, ostrzegał: zastanów się dobrze, nie rób nic zbyt pochopnie, żebyś później nie żałował. Zachód sam do ciebie przyszedł, masz dobrą robotę, co innego, gdyby to było NRD. Tysiące Polaków chce się tu załapać, na wszelkie możliwe sposoby, na byle robotę, nawet za pięć, sześć marek na godzinę, byleby tylko tu być, a ty chcesz wszystko rzucić? Nie może nadziwić się mojej lekkomyślności.", + "16423": "Odzywamy się z rzadka, wszystko dla nas nowe, nieznane, nawet jeśli enerdowskie, socjalistyczne; wszystkiemu się przyglądamy, porównujemy.", + "16424": "Domy, ogólnie rzecz biorąc, podobne do naszych. Też szare i zniszczone. Z tym że drewnianych nie ma w ogóle. Krat w oknach brak, bielizna suszy się na podwórzu; znaczy, że nie kradną, inaczej by nie wynosili. U nas schnie na balkonach, żeby nikt nie ściągnął, od pierwszego piętra wzwyż.", + "16425": "Weźmy Siedlce.", + "16426": "Gdy się wysiądzie na dworcu autobusowym, to po lewej ręce ma się od razu więzienie, jeszcze chyba carskie, a naprzeciwko niego stara hala targowa, też pewnie po zaborach. Po drugiej stronie ulicy Świerczewskiego urząd miasta, a zaraz za dworcem, wejście od Sienkiewicza, Nowa, najlepsza w mieście restauracja.", + "16427": "Groch z kapustą.", + "16428": "Po bokach dwóch nietypowych. Niewyrośniętych. Włosy czarne, cera śniada, twarz okrągła, oczy lekko skośne. Bardziej do Chadaja podobni, a nawet do Tatarów, niż do Niemców. Pierwszy karakan grubawy, prezentuje się jak Nibelung, drugi odznacza się tym, że mu pusty rękaw od marynarki powiewa.", + "16429": "Zastanawiamy się, gdzie mógł rękę stracić.", + "16430": "Czy aby nie w powstaniu warszawskim?", + "16431": "Wtedy pomyślałem: zawsze sobie coś znajdzie, żeby się szamotać, nic go nie zmieni, nawet nie ma co próbować. Trudno. Niech każdy odpowiada za siebie i o siebie się martwi.", + "16432": "Żyj ty, człowieku, swoim życiem, a ja moim, tak będzie najlepiej.", + "16433": "Nie było takich czasów i już nie będzie.", + "16434": "Nieustające, wielkie święto.", + "16435": "Zdzicho najbardziej się wówczas zaangażował więc, w robocie miał poważanie, a przy tym wielki ryzykant, od razu został szefem nowych związków.", + "16436": "Zaciągam się papierosem i próbuję przypomnieć sobie dawnego Dziedziuszkę.", + "16437": "Patrzymy co za piwo.", + "16438": "Sternburg, Köstritzer, Radeberger, nie żadne siki. Pobalujemy dzisiaj, nie ma co.", + "16439": "Spoglądamy po sobie, ślinę do jedzenia przełykamy, a jeszcze więcej do tego piwa. Z kartkowego kraju przybywamy, nie z Ameryki, od kaszanki, pasztetowej, czarnego salcesonu, od piwa Sarnackiego.", + "16440": "Nie najgorzej nas tu na początek podejmują. Jubel będzie ekstra.", + "16441": "Po niemiecku widelec - die Gabel, do nieba sięgać miała wieża Babel. Kto zabił Kaina?", + "16442": "Uczniowie chórem: - Abel!", + "16443": "Ksiądz rozgniewany, że nie myślą, patrzy krzywo i czeka, kto rozpozna jego podstęp. Nasza sąsiadka, wówczas mała dziewczynka, podnosi rękę i wyrywa się do odpowiedzi.", + "16444": "Wiemy już, że nazywa się Lutz Weber. Opiekun naszej grupy. Z ramienia związków zawodowych.", + "16445": "Rudawy, twarz rumiana, byczysko - typowy Helmut.", + "16446": "Przy nim dwaj blondyni. Wygląd tak samo szwabski. Jeden w niebieskiej koszuli z napisem FDJ, czyli młodzieżowiec, drugi normalnie, po cywilnemu. Na razie nie wiadomo kto to taki.", + "16447": "Dołączamy zgodnie: - Stukaaają, pukaaają puść panienko, stukaaają, pukaaają puść panienko. Jak raz jesteśmy w takim nastroju, który do śpiewania nadaje się jak najbardziej. Niemcy słuchają. Nie mają wyboru.", + "16448": "O Jeeezu, a cóóóż to za wojacy, O Jeeezu, a cóóóż to za wojacy, otwieeeraj, nie bóóój się, my Polacy otwieraj, nie bóóój się, my Polacy.", + "16449": "W telewizji klaszczą i śpiewają. Z tego, co mówią, rozumie się niewiele. Dużo mniej niż piąte przez dziesiąte. Patrzymy jak sroka w kość, bierzemy na domysł. Nawet Chadaj nie potrafi przetłumaczyć, o czym szwargolą. Z tym że szprechają mało.", + "16450": "Pomanipulowato się trochę, pomajstrowało i zaraz mamy do odbioru telewizję RFN-owską.", + "16451": "Przełączamy: karnawał - śpiewają i klaszczą. Jak na komendę.", + "16452": "Zgodnie z umową.", + "16453": "Nareszcie!", + "16454": "Na rezurekcji modlę się jak nigdy, dziękuję Panu Bóg, że mnie nie opuszcza, że ma litość nade mną i tym bezbożnym krajem, za którym, niestety, tak mi się przykrzy.", + "16455": "Niecałe dwa tygodnie później - w drogę.", + "16456": "Trasa niby znana, a jedzie się i jedzie. Co zasnę, to si zrywam. Mało nie sfiksuję.", + "16457": "Od tego czekania.", + "16458": "Od razu jednak można zorientować się, że to Niemcy, nikt inny. Z tym że po czym da się rozpoznać, nie bardzo wiadomo, bo przecież z ulicy ich niemieckiego szwargotu nie słychać. Z karabinem nie chodzą, piwa nie piją.", + "16459": "Pani Doroto! - pytamy. - A pani Polka czy Niemka?", + "16460": "Przed wieczorem należy się już tylko porządnie umyć, przebrać i czekać aż pojawi się pierwsza gwiazdka. Jak tylko zabłyśnie, można zaczynać.", + "16461": "Dla Grit wszystko to nowość, słucha uważnie, żeby czegoś nie przegapić. Chwali, że co jak co, ale świętować umiemy.", + "16462": "To tu przystaniemy, to tam.", + "16463": "Rzucimy okiem i dalej, bo zakład niemały.", + "16464": "Połaziliśmy, popatrzyliśmy, wystarczy na początek tego dobrego, nogi bolą.", + "16465": "Chciałoby się wrócić do hotelu, na tapczaniku położyć, wypróbować, czy wygodny, odpocząć trochę.", + "16466": "Gdzie tam!", + "16467": "Odsapnąć nie pozwalają. Z zakładu znowu w autobus, wiozą nas na badania lekarskie.", + "16468": "Nie trzeba - krzyczymy - wszyscy w Polsce zrobiliśmy! Ale Helmut - nie, przekonać się nie daje.", + "16469": "Przypomnij sobie, Zdzichu, te jego zabiegi, przy fazy przygotowawczej, badanie terenu, łapanie powolne, rozważnie przygotowane natarcie, w trakcie którego można było znaleźć się w niezwykłym stanie nią, kiedy słowa galopują obok siebie jak szalone, na jeszcze w kłębowisku pijackiego bełkotu, doceń co mówią inni, a przede wszystkim można powiedział ani przedtem, ani potem powiedziane być nie może.", + "16470": "Trzęsionka lata z jednego końca stołu w drugi, nad sytuacją chce zapanować, ale nie jest w stanie. Stracił kontrolę. Nie wypada mu strofować nas przy Helmutach.", + "16471": "Szum.", + "16472": "Gwar.", + "16473": "Szczęk.", + "16474": "Brzęk.", + "16475": "Niemcy wrzeszczą po swojemu, my po swojemu, niewiele im ustępujemy.", + "16476": "Sztasiek Baranowski blady i czerwony.", + "16477": "Blady.", + "16478": "Czerwony.", + "16479": "Na przemian.", + "16480": "Wystarczy, że celnik na niego spojrzy. Od razu ma przechlapane. Sam się o to prosi.", + "16481": "Uspokój się, pierdoło jedna - upomina go Chadaj. pancerfaustów nie przewozisz, tylko pieprz, czekoladę, branka. Przez ciebie na wszystkich podejrzenie padnie. U Baranowski nie słucha. Nie dociera do niego, co Chadaj mówi. Patrzy przestraszonym wzrokiem na drzwi, na torbę wygina, nogą nerwowo postukuje.", + "16482": "Chciałem go obudzić, pożegnać się, powiedzieć, że wychodzę - nie dało rady. Przewrócił się tylko na drugi bok, coś zamamrotał i spał dalej.", + "16483": "Zatrzasnąłem dokładnie za sobą drzwi, zszedłem na dół.", + "16484": "Jezu Chryste, Zdzichu, Matko Boska! Co z tobą.", + "16485": "Grit siedziała już u Weberów.", + "16486": "Nie wyglądałem najlepiej, mimo że porozpinany przeszedłem do nich najdłuższą drogą, żeby choć trochę ochłonąć.", + "16487": "My, niestety, nie tak jak Chadaj, język musimy ćwiczyć przede wszystkim z Dorotą na dialogach z podręcznika, na przeróżnych durnych rozmówkach o balecie, zegarmistrzu, lotnisku, kwiaciarni... Nawymyślali historyjek nie z tej ziemi! Pan Bóg jeden wie, do czego mogą nam się przydać, poza tym że mamy niezłą rozrywkę.", + "16488": "Cum wol!", + "16489": "Na zdrowie!", + "16490": "A po wypiciu znowu śpiew. Idą w ruch podmoskowyje wiecziera oraz razcwietały jabłonie i grusze. Rozlega się jak w operze.", + "16491": "Przeważnie lalalala, bo słów dokładnie się nie zna.", + "16492": "Z tym że melodię bardzo dobrze.", + "16493": "W Chadaju odezwała się podlaska dusza.", + "16494": "Słuchamy uważnie, podpytujemy, żeby było wiadomo, na co się głównie nastawić.", + "16495": "Tuż przed Wielkanocą poważna wizyta. Z Lipska.", + "16496": "Przedstawiciele z polskiego konsulatu i Kulturzentrum: funkcjonariusz i sekretarka. Sztasiek blady.", + "16497": "Biadoli, że Trzęsionka doniesie im o naszym pijaństwie.", + "16498": "A niech donosi.", + "16499": "Wywiozą nas do Polski!", + "16500": "Akurat! Prędzej jego niż nas. Siadamy w sali telewizyjnej.", + "16501": "A Grit: - Daj spokój. Nie psuj im humorów. Zapytaj - mówi - Polaka, tego samego, przeciętnego inteligenta, o nazwiska kobiet ukraińskich, białoruskich, litewskich...", + "16502": "Faktycznie.", + "16503": "Jak Kuba Bogu...", + "16504": "Wejście mieliśmy ostre. Pokazało się Helmutom, jak trzeba pić, pokazało się, jak należy pracować, więcej już nie było co pokazywać.", + "16505": "Nadszedł normalny, szary dzień po dniu.", + "16506": "Zapanowała cisza, przede wszystkim ze zdumienia, że sędzia mógł znać imię skromnej krawcowej Sary Grünspan mieszkającej na Legionów przy Cmentarnej. Nie trzeba było długo czekać, aby znalazł się jakiś zuch, który pomyślał, że cud może dotyczyć także jego. Był pierwszy, bo kilku innych także otwierało usta.", + "16507": "Już nie patrząc na niego, sięgnęła do gumy majtek. Najpierw zobaczył pępek wielki niczym krater, tak wiele obiecujący, że chciałby zsunąć się w jego czeluść i ogrzać w jego cieple. Za chwilę jednak opadający jedwab odsłonił krzak gorejący, przy którym kędziory pach wydały się kępkami mchu zaledwie. Patrzył w niego w zachwyceniu, a potem przestał widzieć cokolwiek, bo zemdlał.", + "16508": "Wszyscy się obejrzeli, bo kobieta siedziała w ostatnim rzędzie. Teraz wstała, podpierając się kulą. Mogły być w tym samym wieku, jednak Regina nie dostrzegła w niej najmniejszych śladów urody czy choćby wdzięku. Jedyne, czego nie można jej było odmówić, to poczciwość twarzy.", + "16509": "Nie mogłem tego słuchać. Kompromitowali nie tylko siebie, ale i Polskę. I brał w tym udział funkcjonariusz państwowy. Choć majakiem byli, może nawet nieuleczalnym, zapragnąłem wyciągnąć szablę. Przed oczyma stanął mi obraz z domu dziadka Antoniego, przedstawiający księcia Józefa z dumną miną rzucającego się w nurty Elstery. Zrobiłem krok do przodu i pociągnąłem Dorę za sobą.", + "16510": "Mężczyzna z sumiastymi wąsami nazwany kawalerem wyraźnie się speszył. Długo szukał po kieszeniach, lecz wyjął z nich tylko zapałki. Pozostała jedna szansa na autograf. Marek skłonił się i wskazał dwie kobiety siedzące na korytarzu, a doktor pokiwał głową ze zrozumieniem. Pani o rudych włosach była bardzo mądra: kiedy dobiegał, już z pudełeczka wyłożonego ciemnozielonym aksamitem wyciągała pióro. Podała mu je otwarte i gotowe do pisania.", + "16511": "Widziała, że mówiąc to, jakby specjalnie zwracał się do Chai Buber z ławy przysięgłych, która przed wojną miała stragan na Wolborskiej i nie znała nie tylko tych, ale i wielu prostszych słów. Regina nie uznała tego za eleganckie ani tym bardziej śmieszne.", + "16512": "Tego już było za wiele nawet na malignę czy podwojony atak natręctw. Pierwsze, co pomyślałem, to czy Jurek na korytarzu zorientuje się, kto wchodzi. Zawsze powtarzał, że od dziecka chciał ją poznać. Szukał kobiet potężnych w każdej kategorii, także w sferze ducha. Na sali nie nastąpiło poruszenie, czemu trudno się dziwić, a ja obrażony bezczelnością swojej choroby wyszedłem, aby wreszcie stanowić o sobie.", + "16513": "Powoli wszedł na piętro. Wszystkie drzwi były tu białe, a spod łuszczącej się farby prześwitywał mahoń. Wreszcie znalazł zielone, o których mówił sędzia, także pomalowane niedokładnie. Złapał za klamkę. Gdyby go spytano, dlaczego jej nie nacisnął, miałby trudności z odpowiedzią. Może zniechęciły go słowa sędziego o niemożliwości ucieczki, a może tylko chciał dalej słuchać, co mówią dorośli. W każdym razie zawrócił bez pośpiechu.", + "16514": "Regina znała Wolickiego z widzenia, ale nawet jej przez myśl nie przeszło, że okaże się taki głupi. A przecież Chaim kazał mu dać kieliszek wódki, kiedy przyszedł w dzień po ich ślubie wstawić szybę w okno, bo było jej zimno.", + "16515": "Na szczęście fruwające popielniczki, wpadające potem w te same otwory w narożnikach stołu, zrobiły odpowiednie wrażenie, bo Chaim spuścił z tonu, co poznała po nisko opuszczonej głowie. Poczuła, że ktoś ją głaszcze po ręce, i zobaczyła Marka, który być może chciał w ten sposób dodać jej otuchy. Nie nakrzyczała więc na niego, że się oddalił bez pozwolenia.", + "16516": "Jak zwykle, kiedy wpadał w falset, uderzał laską o podłogę. Tym razem jednak robił to tak mocno, że pod stopami poczuła drżenie. Pamiętała, że na dźwięk tego przeraźliwego głosu ludzie chętnie schowaliby się pod ziemię, ale teraz ku swojemu zdziwieniu usłyszała na sali śmiech, i to wcale nie tłumiony. Sędzia także to zauważył.", + "16517": "Wreszcie szelesty pięknie go uśpiły i jakby na zawołanie przyśniło mu się zakole rzeki Rudki, gdzie był z rodzicami na wakacjach. Słońce, ciepły piasek i piegowate plecy Moniki Nonas, córki sąsiadów, sprawiły, że przyjął pocałunek w policzek jako rzecz przynależną ciepłu i słońcu. Tym bardziej nie mogło go obudzić ciche skrzypnięcie drzwi.", + "16518": "Prokurator był tak pewny swego, że kiedy usiadł, wyciągnął z kieszeni pilnik do paznokci i zaczął się nim bawić. Uznała to za niedopuszczalne i była ciekawa, czy sędzia to widzi. Jeśli nawet widział, to nie zwrócił prokuratorowi uwagi. Bornstein trzymał się za głowę, lecz zanim otworzył usta, przechadzał się chwilę między ludźmi, starając się zajrzeć w oczy najbliżej siedzącym.", + "16519": "W książce wykorzystano fragmenty Dziennika Sándora Máraiego w przekładzie Teresy Worowskiej (Warszawa 2004) oraz książki Żydzi i Niemcy Gershoma Sholema w przekładzie Marzeny Zawanowskiej i Adama Lipszyca (Sejny 2006).", + "16520": "Cytaty z dramatów Williama Shakespeara w przekładzie Józefa Paszkowskiego i Leona Ulricha na podstawie Dzieł dramatycznych (Warszawa 1973), w opracowaniu autora.", + "16521": "Wyszli na taras, po muzykach został tylko futerał na skrzypce, co znaczyłoby, że wyjeżdżali w pośpiechu. Gdyby nie to, że tym razem dostojny starzec dźwigał walizki, wszystko wyglądałoby tak samo jak podczas przyjazdu. Nawet wiatr zdawał się ten sam, bo podobnie wirowały w powietrzu resztki bawełny, a kartki z porzuconych kwitariuszy magazynowych wcale nie odfrunęły daleko.", + "16522": "Dałbym głowę, że wspominając dzieciństwo, zachlipał żałośnie, i tego już było za dużo. Przyjrzałem mu się uważnie. Buty miał stare, ale od Johna Lobba z St. James Street, do tego starannie wyczyszczone. Dobre zęby i zadbane dłonie. Oszukiwał więc, a garnitur magistrackiego urzędnika, ohydny krawat, a przede wszystkim słowa były przebraniem. Jednak po co zadawał sobie tyle trudu? Uśmiechnął się do moich myśli.", + "16523": "Regina po raz kolejny zastanowiła się, czy w razie czego znajdzie się na sali lekarz. Poszukała wzrokiem i z ulgą dostrzegła doktora Zachariasza, który miał nawet na szyi stetoskop. Nic dziwnego, bo jeśli dobrze pamiętała, zastrzelono go, kiedy badał pacjenta.", + "16524": "Tymczasem obrońca czytał dalej, a w miarę czytania sprawiał wrażenie, że sam przemawia na placu Strażackim. Dobrze znałem to przemówienie, więc gdyby w tym stanie umysłu było to możliwe, z chęcią bym się zdrzemnął, aby dać odpocząć głowie.", + "16525": "Regina z ciekawością słuchała czytającego z kartki Bornsteina. Nie znała tego przemówienia, a było w nim wszystko, co potrzebne do przekonania wszelkiej maści niedowiarków.", + "16526": "Od notariusza dzieliło ją kilka metrów, ale i tak dostrzegła, jak bardzo jest zaskoczony. Jednak już po chwili na jego twarzy pojawiło się coś w rodzaju ulgi, a do oczu napłynęły łzy. Nie mogła się mylić, bo odbite od łez światło dawało wyraźny błysk.", + "16527": "I której nie sprostał z powodu swej chuci. Tak właśnie myślał o seksualnym pragnieniu niedającym mu spać, bo skąd miał wziąć inne słowa. Zaprawdę straszliważ targała nim chuć! Problem braku lokalu, znany wielu parom z Piaskowej Góry, w przypadku Dominiki i księdza Adasia stał się szczególnie bolesny. Niełatwo było im też kontaktować się ze sobą.", + "16528": "Halina przygotowuje śniadanie dla siebie i Dominiki, nie wyjmując papierosa z ust, słodka herbata, parówki, chleb; między jednym gestem a drugim wypuszcza wartkie strumienie dymu, które tracąc impet, snują się po kuchni. Babcia Kolomotywa, nazywa ją dziecko, bo lokomotywa (co stoi na stacji i pot z niej spływa) to długie słowo i lubi się przekręcić na języku.", + "16529": "Jak na przykład takiego inżyniera Waciaka podejść, jak mu zakadzić, żeby myślał, że mu się w tyłek włazi. Chociaż inna sprawa, że być docenionym przez takiego człowieka, to aż przyjemnie się robi. Rozumisz, Dziunia? Stefan słyszał od starszych dołowych i Jadzi powtarza, że inżynier Waciak to taka szycha się zrobiła, że wyżej sra, niż dupę ma.", + "16530": "Dominika krzyczy, zatrzymaj się, Edyta wymiotuje na tylnym siedzeniu, a Jagienka śpiewa, wyrwij murom zęby krat. Zęby krat, jej zęby, żyletka, połam bat. Tylko ktoś zupełnie wyjątkowy może tak szaleć, tak śpiewać i ten ktoś wymyka jej się spod kontroli, zwraca przeciwko niej samej, jakby od początku o to chodziło.", + "16531": "I już nic mnie dobrego nie czeka.", + "16532": "Aaaa!!!", + "16533": "Nauczycielski głos Heleny Demon wzmocniony niedawnym awansem na dyr. dudnił i drżał. Patrząc na nią z braku lepszego zajęcia, Kazimierz pomyślał, że jako dziewczynka mogła być całkiem ładna, z oczami i odnóżami w mniejszym rozmiarze i z niezużytego materiału. Ale, ale, czy ona czasem nie ma takiej małej całkiem jeszcze córeczki?", + "16534": "Po maturze awansowali Stefana na nadgórnika, który stoi nad zwykłym górnikiem i ma drogę otwartą wzwyż ku sztygarom. A taki sztygar to ma życie, mój Boże! Stefan musował, aż mu nosem szły bańki, i wciąż go trzeba było straszyć, bo chronicznie nabawiał się czkawki.", + "16535": "Na Piaskowej Górze zmieści się ich aż trzydzieści tysięcy, bo będą dobrze upchani w podzielonych na jednakowe przegródki pudłach domów. Wśród przyjezdnych jest młoda Jadzia Maślak. Ma agrestowe oczy zmęczone długą podróżą, tekturową walizkę, kosz wiejskich jaj i płaszczyk o dwóch różnych rękawach. Trudno ją zauważyć w tłumie, bo wiele kobiet wygląda podobnie.", + "16536": "Jednak na co dzień Zbyszek lubił ćwiczyć muskuły w klubie i mieć kolację na stół podaną bez żadnych dziwnych przypraw i zielenin, zwłaszcza żeby frytki do wszystkiego.", + "16537": "Na dyskotece w Domu Spółdzielcy na Piaskowej Górze stał pod ścianą i patrzył, którą by tu zamiast Jagienki, żeby tylko była blond, raczej nie za gruba, nie za chuda, lecz średnia.", + "16538": "Jadzia Dominice ciemne włosy poprawia, jakby swoje poprawiała. Jeszcze wszystko przed tobą! mówi. Przekreśla Jadzia Dominiki trzydzieści trzy lata. Zdmuchuje jak okruchy ze stołu. Za Dominiką więc nic. Jak zrobi krok w tył, to wpadnie w dziurę. Jadzia mówi jednak, że przecież jakby co, to zawsze może się zaczepić na Piaskowej Górze.", + "16539": "Oklapł, opadły mu ramiona i tylko piwny brzuszek sterczał nad paskiem spodni. Patrz, Dziunia, a mnie tak wyrolowali, mówił, patrząc zza firanki, jak szczęśliwy sąsiad Ludwik Lepki wyładowuje z dwudziestoletniego audi przywiezione z Enerefu skarby: proszek do prania w wielkich kolorowych pudłach, pięciolitrowe butle płynów do kąpieli, całe zgrzewki puszek fanty, piwa, coca-coli, czekolady mleczne i nadziewane, wieżę stereo. Cały Babel na to patrzył!", + "16540": "Nie czochraj się! pohukuje, zostawże, buszmenko, ten wianek! Od czwartej na nogach, dwie godziny kręcenia papilotów, a tu jeszcze moment, a lunie. Sukienka podłużona tiulową falbaną, bo w ciągu miesiąca od kupna wyrosła z niej tyczka grochowa, już krzywo ma wianek z perełkami, w deszczu na marne pójdzie matki staranie.", + "16541": "O Wałbrzychu nie słyszały, bo Wałbrzycha jeszcze niedawno w ogóle nie było i nie jeździły do niego żadne pociągi, a już na pewno nie z Zalesia. Przez Zalesie pośpieszne przelatywały z wyciem i hukiem, tak że wioska nawet nie zdążyła odbić się w szybach i już znikała.", + "16542": "Przekręcane słowa cieszą dorosłych, bo wtedy upewniają się oni, że dziecko jest nieporadne i małe, a oni duzi i sobie poradzą. Nie wolno jednak przesadzić, bo wyjdzie się na dziecko upośledzone, a takie mają miejsce poślednie i mamusie się ich wstydzą przy innych paniach.", + "16543": "Ten wiersz Dominika przykleiła sobie nad biurkiem, a Jadzia dziwiła się. Biała Lokomotywa? Ty, córcia, już całkiem fiksum-dyrdum. Ksiądz Adaś, starszy od Dominiki o dziesięć lat i dziesięć razy bardziej tą miłością przerażony, powoli, lecz nieuchronnie zmierzał od uznania Dominiki za dar Boga do wzięcia jej za próbę, na którą został przez niego wystawiony.", + "16544": "Gdy Dominika przyjechała po matkę, Babel dożywał swych dni. Kolos na piaskowych fundamentach, jego kontur na tle nieba wciąż wyraźny, jak wycięty nożem, ale od spodu grząsko. Przebiegające pod miastem chodniki kopalni zalano wodą, a wzgórze zgniło i zapadło się w ziemię jak przydeptane.", + "16545": "Jej wina, nie dopilnowała! Adaś odziedziczył po matce dobry słuch i na dwa głosy śpiewali sobie piosenki, które z radia Szarotka prosto w ucho wpadały. Księdzu piękny głos jest bardzo potrzebny, taki głos, taki głos to połowa sukcesu, szeptała Leokadia i karmiła swoje dziecko multiwitaminą.", + "16546": "Starsze, na przykład Lepka, mówią, że najbardziej szkodzi częste mycie, a od tych odżywek to włosy tylko się tłuszczą, lepiej nie myć, sypać mąką, ona wyciągnie tłuszcz, potem wystarczy wyczesać i są czyste. Jagienka jest młoda i nowoczesna, idzie do Iwony, by zrobić sobie pasemka.", + "16547": "Zbyszek zaczyna na ich spotkania przynosić magnetofon, który zostawia włączony w torbie przy łóżku. Ma tam wszystko czarno na białym, jak Jagienka go szantażuje, jak źle się wyraża o swoim ojcu, jak kpi z narzeczonego, który tylko na foczkę i o, taki malutki, jak mu grozi i zaraz potem wyznaje uczucia wyższe.", + "16548": "Państwo Chmura nigdy nie doczekali się przydziału telefonu, mimo iż Stefan złożył odpowiednie pismo, gdy tylko wprowadzili się na Babel. Po jego śmierci Jadzia uznała, że nie ma co, w łapę i tak nie da, a bez tego prędzej człowiek strzeli w kalendarz, niż dostanie numer; zresztą do kogo, pytała retorycznie, miałaby dzwonić i na jakie telefony czekać, skoro skończyła na tym bocianim gnieździe samotna i opuszczona.", + "16549": "Miastowe zasrańce jedne! Nieznajomy nazywał się Marek Czerwiński, historyk, podał Zofii wizytówkę, którą niezdarnie schowała do kieszeni fartucha, bo nie nawykła, żeby jej kto tak poważnie jak mężczyźnie tu ściskał rękę, a tam dawał wizytówkę, że czort wie, jak się zachować i co z tym papierkiem zrobić.", + "16550": "Opowiadała potem Iwona Dominice, że Zbyszek Lepki nie tylko zatańczył z nią dwa wolne, ale też zapytał, czy wolna jest w sobotę, bo jeśli tak, to pójdą na Wejście smoka z Brucem Lee. Potem zaprosił Iwonę na krem sułtański do kawiarni Barbórka w wałbrzyskim rynku.", + "16551": "Obietnica Haliny się nie spełniła i Dominika nie wyjaśniała na słońcu jak praciotka z albumu starych z pociągu. Przeciwnie, to, co w niej kiedyś było złotawe, sczerniało, ostre wyostrzyło się, dziwne zdziwniało. Jej walka z nadmiarem ciemnych włosów dopiero się zaczynała. Co kilka dni rozrywała pensetą linię brwi zrastającą się uparcie nad nosem, a czerwone ślady po wyrwanych włoskach krwawiły jak ukłucia cierni.", + "16552": "Lipiec przychodzi tak suchy, że na Babelu brakuje wody i do beczkowozów ustawiają się kolejki z wiadrami, a ludzie są zbyt źli i zmęczeni, by móc się w pełni nacieszyć kolejnym samobójcą, tym bardziej że skoczył tylko Szczurek, któremu wróżono to od lat.", + "16553": "Matka śliniła palec i przewracała stronę, gdzie bardziej właściwe spódniczki i szmizjerki rozkwitały tulipanowo na biodrach modelek gładkich jak brzoskwinie, uśmiechniętych zębami o bieli welonu. A takie sobie wyobraź firany, marzyła matka koronkowo-atłasowo, i do tego pod kolor narzuty na kanapę, fotele, żeby się nie niszczyły.", + "16554": "Sprawa, jaką ma do niej, musi więc należeć do gatunku pospolitych i co najwyżej trzeba będzie wyłożyć parę groszy na to czy owo. Albo posłać w diabły jak tę młodą parę z aparatem fotograficznym, która pytała zeszłej wiosny, czy Zofia nie chciałaby sprzedać domu, i którą pogoniła miotłą tak, że na pewno nie wrócą.", + "16555": "Stefan wzbił się w górę do skoku przez skórę. Wystrzelił w powietrze jak katapultowany i cała aula zadarła głowy, bo przebił sufit i poszybował jak radziecka rakieta na podbój kosmosu. Dziura w dachu, tynk się sypie, słoneczko wpada do sali gimnastycznej, śpiew ptaków, a Stefana ani śladu. Koledzy z zasadniczej górniczej patrzyli w niebo i czekali. Wróci czy nie?", + "16556": "Adaś mógł być pewny, że z każdych tarapatów wydostanie się po drabinie miłości matczynej, złapie go mama, gdy się potknie, utuli i nafaszeruje ptasim mleczkiem po ojcowskich razach, a gdy będzie tonął, Leokadia rzuci mu koło ratunkowe albo sama zamieni się w ponton o dużej wyporności i ruszy na ratunek, jak wówczas gdy na brzegu Bałtyku oberwał po głowie od silniejszego kolegi, który do tego zabrał mu wiaderko i łopatkę.", + "16557": "Samolot Ignacego odrywał się od ziemi, a Dominika i Adaś nie mogli oderwać się od siebie i intensywność ich spotkań rosła kosztem ostrożności. Dominika wybierała się do Zalesia za kilka dni, by poznać dziadka, a gdy wróci, walizki na nowe życie będą spakowane. Jadzia nadęła się i była poznawaniu przeciwna, z uporem powtarzając od ubiegłego lata, że jej ojciec bohater poległ na wojnie, kwiatami jabłoni obsypany.", + "16558": "Sąsiedzi rodziny Chmura mieli pudla wystrzyżonego na lwa i cieszyli się jak dzieci, że im jaskółki w rogu okna ulepiły gniazdo. Jadzia obserwowała z balkonu, jak sypią okruszki na parapet i przemawiają czule do ptaków. Młodszy drobił chleb, a starszy tulił w ramionach białego psa o jazgotliwym głosie. Pudel wabił się Oskar. Oskar! Co to w ogóle za imię dla psa?", + "16559": "Gdy na Piaskową Górę przyszło lato tak suche, że drzewa były szare od pyłu, a z nieba sypały się iskry w kolorze siarki, zapadła decyzja. Pojadą od razu we dwoje. Najpierw Zalesie, potem Warszawa i nowe, wspólne życie, które czeka na nich jak biała wykrochmalona pościel. Za trzy dni, dziesiątego lipca.", + "16560": "Są tu ciepłe wieczory i restauracje, w których gra na żywo muzyka, są arbuzy tak wielkie, że w połówce jak w kołysce mieści się dziecko. Schody zbiegają wprost do morza, kawę pijemy z widokiem, a wiosną góry kwitną biało, żółto, liliowo. To wszystko wcale dużo nie kosztuje, jeśli nie będziesz przeliczać na złotówki.", + "16561": "Ani matka Jadzi, Zofia Maślak, ani jej babka Jadwiga Strąk świata nie widziały, tyle co do Skierniewic na targ czy na pielgrzymkę do Częstochowy, a ta druga już na pewno świata nie zobaczy, bo w żółtym piachu pochowana na wieki wieków amen.", + "16562": "Stefan ulegał sanacyjnej pasji Jadzi, ale nie robił tego na poważnie, błaznował, szczerząc świeżo wyszorowane zęby i zionąc jej w twarz ciepławym rozkładem trawionego obiadu, pytał, no jak, Dziunia, jak kapitan Kloss? Gdy nie miał nastroju do żartów albo wypił za dużo, wyzywał ją od zakichanych hrabin i walił się na łóżko bez kąpieli.", + "16563": "To ich zabawy domowe, tego się przy obcych nie robi, ale swój jest swój. Stefan nieraz nadkładał drogi po pracy, by popatrzyć, jak rośnie ich dom. Wiatr rozwiewał mu włosy w kolorze obierek i wyciskał łzy z oczu obrysowanych węglem, a on liczył piętra i w myślach urządzał imieniny, otwierał barek nieistniejącej meblościanki. Teraz to wszystko staje się naprawdę, doczekał się Stefan Chmura Piaskowej Góry.", + "16564": "Jadzia wolałaby, żeby za bardzo nie oddalały się od siebie i żeby Dominika tak nie latała. Matki marzeniem jest, by córka osiadła, zaczepiła się gdzieś. Nie ciekaj, latawcu, powtarza, chociaż wie, że córka nie lubi, gdy mówi z wiejska. Miastowa taka. Wziąć, mamo, a nie wziąść, poprawia ją mądrala, włączać, a nie włanczać, sobie, a nie se. Jakby była jakaś różnica. Jadzia żadnej nie widzi, Jadzia woli widzieć to samo.", + "16565": "Chór uznał, że to byłoby na tyle. Hej, zakon nasz mu jest znan. Hej, zakon nasz mu znan. Niech wejdzie lis Chmura w świetny stan, górników polskich stan. Cała orkiestra w galowych mundurach z czerwonymi kitami na czakach była po jego stronie; zabrzmiały werble, i co to były za werble nad werblami!", + "16566": "Wszystko dzięki zmyślności Stefana. Koniec gnieżdżenia się na kupie w poniemieckiej ruderze, koniec z szafami po hitlerowcach i gestapowskimi sedesami, z piecami, od których dopiero co dom dalej człowiek na Szczawienku się zaczadził. Do usranej śmierci czekać by mogli, mówi Stefan Jadzi, gdyby nie wiedział, jak z ludźmi rozmawiać.", + "16567": "Wałbrzyska ziemia odzyskana budzi nadzieje zwłaszcza w tych, którzy swojej nigdy nie mieli. Są znikąd, ale chcą wyjść na swoje, by być skądś. Najpierw zajmują stare domy po Niemcach, ale już wkrótce jest ich za mało - dwadzieścia lat po wojnie wokół starych dzielnic Wałbrzycha, niepozbawionych pewnej urody, a na pewno ordnungu, zaciśnie się betonowy pierścień nowych, budowanych w pośpiechu dla przyjezdnych.", + "16568": "Jadzię prezent od ubogiej teściowej wyprowadza z równowagi, ale nie bardziej niż zawieszone nad Piaskową Górą niebo jak brudna gąbka. Przetrze się? Żeby się tylko przetarło! Jadzia, niespokojna o córki loki i falbany, topnieje pod różową garsonką bukle jak masło.", + "16569": "Janek Kos poznał go od razu. Mimo iż był po paru głębszych w Sosence, nie miał wątpliwości, gdy stał pod ścianą swojej chałupy i patrzył na drogę prowadzącą od stacji. Czas, który jego zeżarł i wyrzygał, obszedł się łaskawie z Ignacym Goldbaumem.", + "16570": "Ona jednak zadba o to, by kolejne okazje do poniżenia i wywyższenia zdarzały się przynajmniej raz w tygodniu, i da Zbyszkowi do zrozumienia, co może stracić w jej osobie. W inteligentny sposób Jagienka porówna się do dziewczyn, które jej do pięt nie dorastają, ale które nie mogą aktualnie wypowiedzieć się na ten temat.", + "16571": "Janek Kos wpada na swoje podwórze i kopie psa. Otwiera drzwi i po ciemku znajduje napoczętą butelkę wódki, pije z niej łapczywie, a potem sięga pod stół, gdzie wśród kartonowych pudeł, szmat i pleśniejących kawałków chleba stoi kanister z benzyną.", + "16572": "Cykady rozpoczęły wieczorne jam session. Piłkarz Bayernu fiknął kozła po strzeleniu gola. Frytki i mięso stały na stole. Izaura szukała w notesiku kodu pocztowego do szpitala, pomna tego, co mawiano w miasteczku o naczelniczce poczty: była to kobieta tak złośliwie zasadnicza, że potrafiła odesłać do nadawcy list, który nie miał kodu. Pan Marian, z czapeczką piwnej piany na nosie, wciąż gadał o sobie.", + "16573": "Ciężki, kleisty lęk wypełnił jej serce. Po raz pierwszy z taką mocą uświadomiła sobie, że uczestniczy w wydarzeniach, które ją przerastają. Jakby weszła do ponurego filmu dla wyjątkowo perwersyjnych koneserów. Oglądała niedawno coś takiego na TVP Kultura. Ciągano jakiegoś nieszczęśnika po mrocznych pomieszczeniach, chcąc mu wytoczyć proces za czyny, których nie popełnił. Ambitne kino hiszpańskie, koprodukcja z Norwegią, brrr...", + "16574": "Zbiegł do holu, który wyglądał dokładnie tak, jak według drogiego europejskiego projektanta powinien wyglądać hol mauretańskiego pałacu. Na ekranie japońskiego telewizora wyprodukowanego we Włoszech dwóch arabskich intelektualistów argumentowało po angielsku, że należy przeciwstawić się amerykańskiemu imperializmowi. Tak, świat stał się globalną wioską, tylko gdzie w tej wiosce można kupić baterie?!", + "16575": "Generał Koprowski polecił nawet zbadanie Lewickiego wykrywaczem kłamstw, ale jedyne takie urządzenie pozostające na stanie Agencji akurat się popsuło. Można było, rzecz jasna, skorzystać z usług którejś z profesjonalnych prywatnych wywiadowni gospodarczych lub firm ochrony, lecz to wymagało zgody ministra, a ten się zaciął i stwierdził, że \"on byłym esbekom zarobić nie da\".", + "16576": "Oprócz gotówki Lewicki podarował jej kartę płatniczą. Srebrną, więc z limitem, który nie przyprawiał o zawrót głowy, ale w zupełności wystarczał do zakupu tego wszystkiego, dzięki czemu, jak się wyraził darczyńca, Izaura miała zacząć wyglądać jak człowiek. Spełniła jego życzenie ochoczo i do ostatniej złotówki.", + "16577": "Sala nabita była kobietami, na ogół młodymi i w średnim wieku, które poczynały sobie tu nadzwyczaj swobodnie. Panował nastrój ostatniej fazy wieczoru panieńskiego, gdy cała szarlotka już zjedzona, alkohol wypity, wszystkie skręty wypalone i jedyną rzeczą, która pozostaje do zrobienia, jest zawołanie facetów. Jeden ze stolików wołał więc: \"Cyn-gle! Cyn-gle!\" Kobietom odpowiadał uwodzicielsko nastrojony głos ukrytego w jakiejś dziupli wodzireja.", + "16578": "Pakowali się dalej, nie reagując.", + "16579": "Tunezja. Mój Boże, już sama nazwa łaskotała jej wyobraźnię. Jak Kostaryka, Pernambuko, Madagaskar, Bora-Bora, nie mówiąc o Honolulu.", + "16580": "Starszy zastąpił im drogę. Jego oczy mówiły: \"No jasne, popełniłem nietakt z tymi piętnastoma dolarami! Przepraszam. Umówmy się, że to był żart\".", + "16581": "Gdy ekspres w sekretariacie Borcza trudził się nad kawą dla gościa, asystentka kapitana bezskutecznie próbowała przywołać telefonicznie podporucznika Gromyka. W tym czasie pułkownik Karpowicz przyglądał się mężczyźnie na zdjęciu, które mu podsunięto. Facet kogoś mu przypominał, jakiegoś aktora, chyba z Ameryki.", + "16582": "Lewicki... Lewicki... - szarpiąc się z opakowaniem strzykawki, próbowała przywołać w pamięci twarz chorego. - Aha, to ten stary, który nazwał mnie szympansicą!", + "16583": "Wkroczyła do sali niczym filmowy komisarz podczas nalotu na podejrzaną spelunę. Zamiast rewolweru i policyjnej odznaki trzymała w uniesionych dłoniach strzykawkę oraz gumowy kołek do gryzienia.", + "16584": "Izaura przepuściła Lewickiego w drzwiach i złapała się na tym, że ocenia jego odciskający się pod szlafrokiem tyłek: był proporcjonalny, jak u nastolatka, i wyglądał na jędrny. Oj durna ty, durna - przywołała się do porządku i potruchtała do pokoju ordynatora.", + "16585": "Kapitan przypomniał sobie zapaszek, jaki przez cały czas rozmowy zalatywał od demonicznego mecenasa. Nie była to woń kosztownej wody kolońskiej, nie była to woń cygar, nie była to woń siarki, więc czego zatem? Czyżby...? Ależ tak, kapitan nie miał już wątpliwości. \"Diabeł\" cuchnął barem mlecznym. Takim najtańszym, gdzie krupnik jest po dwa pięćdziesiąt, a w kącie nad kubkiem kakao grzeje się zbieracz złomu o poharatanych rękach i życiorysie.", + "16586": "A tamten zalotnik od kina okazał się jednodniową jętką, choć nazwisko miał niezłe: Dębski.", + "16587": "Anakonda - postanowiła w myślach. Anakonda... Zacznę od dziś nazywać Lewickiego Anakondą. Zachichotała do własnych erotycznych skojarzeń. Mirosław Anakonda Lewicki... To jak pseudonim jakiegoś boksera albo zapaśnika. Władca ringu z wielkim łbem węża wytatuowanym na klacie. Uścisk, który zabija...", + "16588": "Pieprzyć państwo, życie ważniejsze! Państwo nie zbiednieje, najwyżej złapie kilku szpiegów mniej. A zresztą, pewnie i tak zmarnowałoby te pieniądze. Kilka milionów złotych... Myśli kapitana poszybowały na moment do odległych Alp Julijskich i zawisły nad stylowym pensjonatem ze świerkowych bali.", + "16589": "I mijają dwa dni, kiedy pozostali lokatorzy sali detoksykacyjnej widzą tylko biały owal na łóżku świeżego. I kroplówkę z przewodami znikającymi pod pościelą. Czasem owal zmieni pozycję, czasem zachrapie. Trzy razy dziennie pod kołdrę zajrzy ktoś z personelu medycznego, podetka kaczkę, wstawi basen.", + "16590": "Już wiemy, do kogo należy niewidzialna ręka rynku! Ona należy do polskiego kontrwywiadu, który na warszawskiej giełdzie trzepie taką kasę, że można by nią nakarmić niejedno ministerstwo z wiecznie głodnymi przyległościami. Na dodatek nasi tajniacy zarabiają tak nieostrożnie, że o wszystkim dowiaduje się wygrzewający się na śródziemnomorskiej plaży przedstawiciel rosyjskiego wywiadu.", + "16591": "A potem kremowy mercedes z firmy taksówkarskiej zawiózł je na obrzeża miasta, gdzie za palisadą reklam rozciągała się potężna kolonia sklepów i gdzie naprawdę nie miało się czasu na rozterki, chyba że dotyczyły one fasonu buta.", + "16592": "Zanim wsiadły do taksówki, Izaura podniosła z chodnika dwuzłotówkę i obejrzała ją pod słońce niczym cenny okaz robaka.", + "16593": "Przed rotundą Panoramy miała wrażenie, że dostrzegła jednego z pacjentów ośrodka, niepozornego człowieczka o ptasiej twarzy i kruczoczarnych włosach, które wyglądały na farbowane. Wydało jej się to dziwne, choć teoretycznie było możliwe. Mężczyzna zniknął jednak w kolejce i przestała o nim myśleć.", + "16594": "Z lektury wybił ją klakson. Drogie auta nawet jak trąbią, to ucho odczuwa pieszczotę. Zarzuciła na ramię podrobionego adidasa, w dłonie ujęła kiść toreb i pomagając sobie nogą, zatrzasnęła drzwi służbowego mieszkania. Lewicki wystartował spod lexusa, aby pomóc jej nieść bagaże.", + "16595": "W drodze gadał za nich wesołek z radia, bo co mieli sobie ważnego do powiedzenia, powiedzieli w nocy. Okazało się jednak, że nie wszystko, bo Lewicki w końcu przemówił.", + "16596": "To aresztowanie miało miejsce cztery miesiące temu i od tamtej pory nie dostałam od Niego znaku. Szukałam, oczywiście, że szukałam. Zgłosiłam na policję, w prokuraturze, w Agencji Bezpieczeństwa czy jak tam się teraz nazywa ten UOP, w redakcji gazety. Ale bez rezultatu, wszędzie mnie zbywano i traktowano jak wariatkę, jakbym sobie to wszystko zmyśliła.", + "16597": "A może to któraś z jego byłych kobiet?! Żona? Kochanka? Może mieszkała tu przed nią? Godzinami wylegiwała się w łazienkowym sarkofagu? Siadała z poranną kawą przy tym samym oknie, przy którym siada teraz ona? Może to ta kobieta, po której w mieszkaniu nie został żaden ślad, choć Izaura tak pilnie próbowała go wytropić?", + "16598": "Samo słowo \"czyściec\" pojawiło się dosyć późno, bo w XI wieku. Oficjalne zaś sformułowanie i niejako zatwierdzenie jego istnienia nastąpiło w roku 1274, podczas konsylium w Lyonie.", + "16599": "Tarot Marsylski powstał prawdopodobnie w końcu średniowiecza, gdy świeże były jeszcze skojarzenia Czyśćca z refrigerum.", + "16600": "Nieco historii - w średniowieczu astrologów nazywano psami, prawdopodobnie po tym, jak ich apokaliptyczne przepowiednie o końcu świata mającym nastąpić w roku 1000 nie spełniły się. W Tarocie Karola VI z roku 1425 na karcie przedstawiającej Księżyc narysowani są dwaj astrolodzy zapatrzeni w niebo. W Tarocie Marsylskim zastąpiono ich dwoma psami wyjącymi do Księżyca.", + "16601": "Michał naciągnął mi na oczy kaptur, omotał szalikiem i kazał wracać do domu.- Żadnego włóczenia się po znajomkach i bistrach. Zrób kolację. Poczekajcie z Gabrielą na nas, tylko błagam, nie la pasta italiana, marzę o zwykłym schabowym.", + "16602": "Z Halles dojechałam do Gare du Nord, stamtąd przez Barbes i Pigalle do Blanche. Podwórko pachniało cytrusami. Konsjerżka, jak większość konsjerżek Portugalka, szorowała chodnik i mury ryżową szczotką.", + "16603": "Ile można czekać, nie zostawiłaś kartki, kiedy wrócisz. Na szczęście masz wygodną wycieraczkę i miękki dywan na schodach. Z piętra wyżej zszedł dystyngowany sąsiad z chartem na białej smyczy. Chart nie raczył nawet mnie obwąchać. Będę zapisywać, co się dzieje, ma Chčre Gabrielle. Krótki raport ze schodów, zapis twojej nieobecności - lubisz takie stylowe zdania. Niech ci będzie, pasują do marmurowych ścian korytarza i mosiężnej klatki windy.", + "16604": "Rozlepiając nowe ogłoszenia, myślałam więc o Michale, o jego pralni i o tym, żeby zamieszkał z nami, bo dość mam homilii Xaviera. I Michał nareszcie się odnalazł, to znaczy spotkałam go w bibliotece obłożonego tomami komentarzy do Kartezjusza. Usiadłam obok.- Cogito ergo sum - przywitał mnie.", + "16605": "Michel mógł jeszcze długo mówić o lunarnej symbolice srebra. Zasłuchany Xavier chłonął każde jego słowo, byle miało coś wspólnego z alchemią. Mnie nie przekona, nie dotknę kolczyków. Niech poszuka jubilera, takiemu będzie obojętne, w czym dłubie. Michał udawał, że czyta, Thomas przestał układać słowniki i próbował zwrócić na siebie uwagę Michela czarującym uśmiechem.", + "16606": "W pociągu Łódź-Toruń, ogrzanym zapachem piwa i zjełczałych bułek, poważna rozmowa pomiędzy nauczycielem a gospodynią domową. Próbują zrozumieć, co miał na myśli ksiądz Tischner mówiący w telewizji po pierwszej turze wyborów prezydenckich o piętnie homo sovieticusa noszonym przez każdego, kto żył w komunizmie.", + "16607": "Thomas znowu oglądał salę w dole, Xavier zaciągnął się papierosem.- Macie rację, tylko Hiszpanie mogli wymyślić barok. Popatrzcie na tamtych dwoje w rogu, pod zegarem.", + "16608": "Gruba blondynka i chłopak o południowej urodzie rozmawiali po hiszpańsku, popijając na przemian wino i mleko. Na ich stoliku leżały pokruszone papierosy, cygara, przewrócone filiżanki.", + "16609": "Gryps metafizyczny pod reklamą naukowej książki o zagadce życia po śmierci: \"Jakie są dowody, że istnieje życie przed śmiercią?\"", + "16610": "W metrze są też drzewa: kloszard poobwieszany bombkami, z wyrysowaną gwiazdą na czole, owinięty złotym łańcuchem po czekoladkach zastępuje drogę w wąskich przejściach, prosząc o datki dla bożonarodzeniowej choinki.", + "16611": "And. macha ręką, \"Lepiej nie mówić\", myśli, odchodzi. Zen. patrzy jeszcze, aż And. zniknie w domu, \"Dzisiaj przychodzi Małg.\", myśli, \" Ale on musi przedtem wyjechać\", myśli, pochyla się nad chwastami.", + "16612": "Tad. słyszy kroki na schodach, \"And.\", myśli, \"Nie naprawił auta, pojedzie pociągiem\", myśli. Słyszy pukanie, \"Przecież nigdy nie puka\", myśli, otwiera.", + "16613": "Nie lubisz, Stasieńku, o ślubie; jakoś tak bezweselnie, pospiesznie, ubogo. Co tam do zapamiętania, błogosławieństwo? Z matką nic szczególnego, w zapłakaniu, w przytuleniu takim żałosnym pożegnalnym, ale ojciec... Z ojcem mogło być rozmaicie, bo na tenże poranek uparł się być trzeźwy, po raz pierwszy od niepamięci i ostatni w życiu, jak się później okazało, Stasieńku.", + "16614": "Nie mogę, no nie mogę już doczekać się nowiutkich klawiszuniów, kosteczek słoniowych, żłobionych podpór w kształcie lwich łap, secesyjnych świeczników, rzeźbionych uchwytów po bokach do przenoszenia (to już zbytek, ale cóż poradzić, tak było na zdjęciu), wszystko będzie skopiowane co do joty, jakże ja się napatrzę, nadotykam, nagram, niech tylko przywiozą wreszcie.", + "16615": "Małg. męczy się, przerywa zmywanie, siada na krześle, sapie. \"Kiedyś umrę w tej kuchni\", myśli. Włącza radio, znajduje muzykę, wraca do naczyń.", + "16616": "And. zamyka garaż, idzie przez ogród, zatrzymuje się przy czereśni, sięga do najniższej gałęzi, bierze do ręki owoce, próbuje, \"Za tydzień dojrzeją\", myśli. Zauważa Zen., podchodzi do płotu.", + "16617": "Zen. podchodzi, obejmuje ją, całuje w czoło.", + "16618": "And. odstawia pusty kufel, wychodzi z knajpy, przechodzi ulicą, wchodzi do bloku, do windy, wjeżdża na górę, staje pod drzwiami, dzwoni, wchodzi, całuje Graż. w usta, zaczyna ją rozbierać, przenosi na łóżko.", + "16619": "\"Pił\", myśli Graż., pozwalając zdzierać z siebie bieliznę.", + "16620": "Mama i pani Ela poszły sobie pod rękę, wyjadając orzeszki. Dzieciaki, udając wariatów, biegały wokół, ich ojcowie dopijali piwo i wycierali wąsy z musztardy. Opodal trenowali skoki chłopcy na deskorolkach. Wszystko spajała melodia nowego przeboju, płynąca z rozwieszonych tu i ówdzie głośników. Odrzutowiec z hukiem przekraczał barierę dźwięku, patrzyłem, jak rozpruwa niebo.", + "16621": "Stoi i patrzy.", + "16622": "Pomyślałem o tych wielkich smutnych oczach, w których musimy się tak ładnie odbijać.", + "16623": "Mówi, że cała jego głuchota zeszła, jako mniejsza uciążliwość, na drugi plan, z czasem wręcz przestała być zauważana, z przypadłości stała się cechą - wyróżniającą, lecz nie zubażającą. Cieszył się, bo nie musiał słuchać niczego wbrew woli; ale słyszał i tak: myśli, dźwięki odtwarzane przez pamięć, no i te przykre fantomy hałasów, piski w mózgu uciążliwe, choć nieistniejące, a przybierające na sile tym bardziej, im gorliwiej chciał się ich pozbyć.", + "16624": "Zen. zacina się, klnie, widzi krew na lustrze. Wyciera twarz, otwiera apteczkę, szuka, \"Nie ma plastra\", myśli. Odrywa kawałek papieru toaletowego, przykłada do rany, czeka, patrzy sobie w oczy.", + "16625": "\"Stary jestem\", myśli.", + "16626": "Małg. wychodzi z wanny, bierze ręcznik, staje przed lustrem, widzi. \"Boże, jaka jestem stara\", myśli.", + "16627": "Kryst. podkłada pod siebie papier, czeka, aż wypłynie z niej sperma, wyciera się, ubiera, siada w fotelu.", + "16628": "Film się kończy, Małg. idzie do kuchni, zabiera się do naczyń. \"Garkotłuk jestem\", myśli. \"Zrobili ze mnie garkotłuka\", myśli.", + "16629": "\"To już koniec. Złom\", myśli And. i wyciera ręce w szmatę, \"Trzeba było sprzedać, kiedy jeszcze jeździł\", myśli i zamyka klapę. \"Teraz go za darmo nie wezmą\", myśli i zabiera narzędzia.", + "16630": "\"Rozumiem, że płacze pani ze szczęścia, choć sprawa nie jest tak oczywista, jak byśmy wszyscy chcieli\".", + "16631": "Stop-klatka. Nawet krew na tę chwilę się zatrzymała, czekając na informację, czy warto płynąć dalej.", + "16632": "\"Domyślam się, że od pewnego czasu pani kontakt z małżonkiem był cokolwiek utrudniony. Niestety, mam podstawy sądzić, że w tej materii nic się już nie poprawi\".", + "16633": "And. przerywa grzebanie w aucie, zaczyna grzebać w fartuchu, wyciąga pudełko, staje pod domem. - Złapiesz? - pyta.", + "16634": "Tad. czeka w oknie, łapie zapałki, zamyka, zapala papierosa, wraca do biurka, bębni. \"A jeśli Kryst.?\", myśli, podchodzi do telefonu, wykręca numer. Nikt nie odbiera, \"Mówiła, że wyjeżdża, zapomniałem\", myśli.", + "16635": "\"Nie znamy jeszcze genezy, ale istnieje prawdopodobieństwo, och, znowu to słowo, że to jakaś hipersomatyzacja nerwicy lękowej, bo oni wszyscy mieli przedtem podobne objawy: zaniżona samoocena, depresje, hipochondria, wreszcie kryzys w małżeństwie czy związku, i to malenie jest jakby reakcją, wie pani - metaforyka neurozy, wszystko zawsze skupia się na głowie, ale proszę tak nie pędzić, czy pani mnie słyszy?...\"", + "16636": "Akurat do grania słuch mu nie był potrzebny. Bo słyszał wszystko w środku. Mówi, że właściwie nawet lepiej mu się grało po utracie słuchu, bo dźwięki, jakie rzeczywiście się dobywały z instrumentu, już mu nie przeszkadzały, nie rozpraszały tego skupienia; zawsze i tak słyszał to, co chciał, jego muzyka nie miała związku z tą, która docierała do cudzych uszu.", + "16637": "Czy jej go nie żal? Oczywiście, że tak, przecież Róża dobrze wie, ile się będzie musiał nacierpieć, żeby przestać kłamać; serum prawdy dla nałogowego oszusta to najwyższy wymiar kary, cóż jej jednak pozostało, skoro Pan Mąż tyle razy się zapierał, Róża czuje się utytłana jego kłamstwami, po prostu chce wziąć kąpiel.", + "16638": "Zaczyna się.", + "16639": "Dziękuję z całego serca tym, bez których nie wydobyłbym się z senności: Urszuli Kuczok za nadzór i chwałę Matczyzny, Radosławowi Kobierskiemu za światopodgląd i całą resztę, Wolfgangowi Kuhnowi za pokój 22, Grzegorzowi Olszańskiemu za twórcze degustacje, Magdalenie Piekorz za myślenie fotogeniczne i współpracę bezcenną, Karinie Przewłoce za pierwsze redakcje i współpracę bezecną i panu Krzysztofowi Zanussiemu za pierwsze tchnienie. Wojciech Kuczok", + "16640": "Praktykantka teraz się rumieni (chyba nie trzeba dodawać, że robi to ślicznie), wypina biuścik, trzepocze rzęsami (na studiach to zawsze skutkowało), głosik sobie ustawia o ton wyżej, bezbronna jest jak embrion, Teść musi w takich chwilach odczuwać przemożną potrzebę ochrony jej eterycznego jestestwa i brać ją na kolana.", + "16641": "Jednak lepszy będzie wywar, Róża doleje mu go do wina, liście bielunia mają nieprzyjemny posmak, mógłby nie zjeść wystarczającej ilości. Za to mięso przyprawi szczyptą lulka.", + "16642": "Pan Mąż mimo zamkniętych drzwi czuje z kuchni jakieś zapachy; głód jest silniejszy niż honor, chętnie by spojrzał, co mu tam znowu wypichciła, nie musi z nią przecież rozmawiać.", + "16643": "Podano do stołu.", + "16644": "(Adam widzi, że Piękniś skończył taniec i od niechcenia z kumplami się żegna, a więc trzeba pospiesznie się wycofać, schować; Adam tymczasem nie jest gotowy, żeby do Pięknisia przemówić, na razie tylko wyśledził go i podgląda z ukrycia, próbuje wypatrzeć swoją szansę.)", + "16645": "Zwyrol nie może odżałować, że Piękniś odebrał mu okazję do małej napierdalanki, przecież to była wyraźna prowokacja, można było frajera nauczyć, jak się chodzi po ulicach i komu w pierwszej kolejności należy ustępować, nauczyłby go, kurwa, kodeksu chodnikowego, praw pierwszeństwa przejścia, Piękniś coś się zrobił za łagodny ostatnimi czasy, może trzeba będzie zmienić kompanię.", + "16646": "Robert sięga po książkę, sytuacja się stabilizuje, Żona wraca do łóżka i do magazynu nowoczesnych kolorów, ale tylko na chwilę, zdenerwowała się, litery przestały udawać słowa, nie może czytać, chce zgasić lampkę i zasnąć, no ale ten tu znowu teraz będzie przy świetle zatapiał się w lekturze, trzeba coś zrobić, żeby go wyłączyć.", + "16647": "Adam zostaje w sypialni i sprawdza sprytnie pomyślaną drogę ewakuacji, tajne drzwiczki, wychodzi nimi przed dom, siada na schodkach, podpiera głowę jak przydrożny świątek i rozmyśla, czy Ojciec wie, że od czasu pobytów w zastanawialni Adam czuje się bezpiecznie tylko w pomieszczeniach mających dodatkowe wyjście, co najmniej dwoje drzwi wyjściowych, Adam zastanawia się, czy Ojciec okazał się aż tak przewidujący i wspaniałomyślny, czy też to standardowe rozwiązanie z katalogu budowlanego.", + "16648": "I jeszcze chłopcom macha na pożegnanie, a co, niech stare kwoki zbuki ze złości zniosą; kierowca jest tak poharatany nieszczęsnym małżeństwem z kobietą katastrofalną, że jakby miał drugi raz wybierać, też by się wolał z chłopem związać, wiedzą, co robią, ci homo, mądrze myślą, myśli i zawraca na właściwy przystanek. Owóż Adam i Piękniś stają u furtki i mają zamiar ją przekroczyć, nie porzucając nadziei.", + "16649": "Ten niewyszukany dowcip Adam już skądś zna, Ojciec używa go w chwilach zakłopotania jak magicznego zaklęcia, które oznacza, że jest zmęczony niezręczną sytuacją i chciałby wrócić na poziom prostych prawd, jasnych podziałów, na poziom tak zwanego chłopskiego rozumu.", + "16650": "Matka znowu się wzrusza, wszak napięcie opadło, łzawi na widok syna i ojca w zgodzie przy stole siedzących, głaska Adama po głowie.", + "16651": "Robertowi przyśniła się pani, która niczego od niego nie wymagała. Z którą pił z jednego kubeczka, jadł z jednego talerzyka, spał w jednym łóżeczku, czuł ten sam słodki popłoch pod skórą i mówił jednym głosem. Z którą rozmowy były tak gęste i pożywne, że żal im było milczeć nawet, kiedy się kochali. Pani, którą chciałby mieć przy sobie, kiedy będzie umierał.", + "16652": "Pan Mąż daje właśnie napiwek pokalanej panience, może sobie na to pozwolić, znowu mu się zgadzają bilanse.", + "16653": "Piękniś przybija tabliczkę z numerem na domu Adama; Adam pyta Matkę, która im właśnie przyniosła kanapki, czy Ojciec już wyszedł z zastanawialni, w której się zamknął na znak protestu; Matka kręci głową, ale twierdzi, że już z nią zaczął rozmawiać i wszystko wskazuje na to, że niedługo mu przejdzie.", + "16654": "Róża już nie musi na to patrzeć, może sobie nawet zasnąć - najbardziej usypiająca okazuje się uporczywa myśl o tym, żeby nie spać za wszelką cenę, wystarczy przestać się tym przejmować: dyktafon pracuje, Pan Mąż jest tak wzruszająco szczery; to będzie naprawdę przebojowe nagranie.", + "16655": "Adam słyszy pukanie i budzi się, któraż to, któż to, zaspał, jak zwykle dzień po dyżurze, gdzie Piękniś, myje się, wodę w łazience słychać; znowu pukanie, niechże Adam wreszcie otworzy, sprawdzi, spławi, kogo tam diabli przygnali. Wkłada spodnie i pospiesznie je zapinając, kaleczy sobie fiutka zamkiem błyskawicznym, syczy z bólu, otwiera drzwi i w niedopiętych gaciach staje przed Ojcem we własnej osobie.", + "16656": "Żona pod opieką Psychiatry wyjątkowo sprawnie dochodzi do siebie, zwłaszcza od kiedy jej wytłumaczył, że ludzie tak naprawdę mogą mieszkać tylko w innych ludziach, depresja to nic innego, jak bezdomność, na depresję cierpią ludzie, którzy nie mają w kim mieszkać, a potem zaproponował, że otworzy przed nią swoje drzwi.", + "16657": "Spójrzmy zatem na modelową sytuację, która ilustruje interesujący nas problem: Róża w koszuli nocnej wchodzi wieczorem do sypialni, widzi, że Pan Mąż pospiesznie kończy gmerać przy komórce, jakby dopisywał SMS-a, wyłącza telefon i odkłada. Róża wchodzi do łóżka, przytula się uwodzicielsko, odwraca uwagę Pana Męża i sięga po telefon, po czym siada na łóżku i próbuje go odblokować.", + "16658": "Już pora. Zbliża się koniec światła. Słowem: ciału się wstało i myszkowało między wami, lat bez mała czterdzieści, dość było czasu na marność i pożytek, teraz już pora zasnąć, nic więcej, wyścig dobiega końca, czas zająć ostatnie miejsce; Robert już je dla siebie znalazł. Poza domem. Dopakowuje torbę.", + "16659": "Usłyszałem trzepot skrzydeł - gołębie zleciały się do wysypanego przez dziecko ziarna.", + "16660": "Najbardziej się bałem, że już nigdy nie zobaczę syna.", + "16661": "Mój drogi, nigdy nie zostawaj w mieszkaniu po żonie. To jest przestrzeń raz na zawsze przyporządkowana, to była scena waszych wzlotów i upadków, ale spektakl już się skończył, bilety straciły ważność, trzeba się rozejść, rozejść się! Nie zostawaj tam, nie czekaj, tylko wiej, chłopie, lepiej wiej na cztery wiatry.", + "16662": "Pistolet nawalił, kiedy chciał ją zastrzelić, więc pogruchotał jej czaszkę kilkunastoma uderzeniami kolbą.", + "16663": "Potem naprawił broń, sprawdził na psie.", + "16664": "Powiedział, że chce jeszcze tylko zobaczyć, jak to jest, kiedy się boję.", + "16665": "Wymierzył we mnie.", + "16666": "\"Już się nie zacina\", powiedział i strzelił.", + "16667": "Kurważeż jego mać, strzelił do mnie!!!", + "16668": "\"Przepraszam, najpierw chciałem trafić w brzuch, ale to tandenty sprzęt\", powiedział, kiedy umierałem z dziurą w sercu.", + "16669": "Potem przyłożył sobie lufę do skroni.", + "16670": "I pomni się, że w monogamicznej monotonii miewało się sny erotyczne z tłumnym udziałem anonimowych statystów, starannie dobranych w podświadomym castingu partnerów, lecz nigdy ze współmałżonkiem; ze współmałżonkiem się spało nie po to, żeby o nim śnić. Śni się tylko o kimś, z kim się być nie może; chyba że się śni o kimś, z kim się rozstało.", + "16671": "Kiedy zamknęły się za nimi drzwi, słyszałem jeszcze przez chwilę ich kroki, głosy, potem dźwięk zjeżdżającej windy. A kiedy już zostałem sam z martwą ciszą opustoszałego mieszkania, zacząłem się zastanawiać, co mi grozi w przypadku niezgody na rozwód, cóż takiego dla mnie przygotowała na wypadek, gdybym robił trudności. Zadałem sobie pytanie, ile mogę zaryzykować, czego najbardziej się boję.", + "16672": "Wiem, wiem, pan nie potrafi żyć dla siebie, pana życie musi mieć adresata, tak jest z każdym, w przeciwnym razie po cóż by ludzie spisywali testamenty. Pana adresatem musi być kobieta, pan czuje, że życie ma sens tylko jako list miłosny. Gdyby pan każdy krok, każdy gest i słowo ważył tak, jakby to były wersy miłosnego listu - wszystko byłoby dobrze, prawda?", + "16673": "Nigdy nie ośmieliłbym się powiedzieć jej prosto w oczy, że jest chora.", + "16674": "Zostawiłem to przypadkowi: wypis ze szpitala, diagnoza i lekarstwa były na wierzchu szuflady; w każdej chwili mogła się na nie natknąć.", + "16675": "Nigdy nie znalazłam w sobie dość odwagi, żeby mu dowieść, że oboje nie żyjemy. Wiedziałam, gdzie są fotografie z naszych pogrzebów; wystarczyło, żeby poszperał trochę w szufladach.", + "16676": "Wiktor stoi na korytarzu przed drzwiami, czeka, puka, pukanie jest bardziej poufałym sposobem zasygnalizowania swojej obecności zza drzwi, dzwonek brzmi oficjalnie, anonimowo, a każde pukanie ma swój odrębny charakter, po pukaniu można rozpoznać człowieka, puka swój, pukanie mówi \"otwórzcie, przecież to ja\". Wiktor przypomina sobie, jak pukał przed laty, w rytm deszczowej piosenki, puka ponownie.", + "16677": "Na spotkanie z Jeffreyem przyszła spóźniona, umówili się w kawiarni nieopodal opery. O tej porze było tu pusto. Idąc pomiędzy stolikami w jego stronę, doznała uczucia, iż jest to ktoś obcy. A przecież znali się od tylu lat, kiedy Elizabeth przyprowadziła go do domu, był młodym chłopcem, oboje chodzili jeszcze do college'u. Zrobiło jej się nagle bardzo smutno.", + "16678": "Zaproponował, żeby najpierw odwieźć Aleka do ojca, który od tygodnia przebywał w hotelu. Chłopiec wyraźnie się tego przestraszył. Rozumiała go i bardzo mu współczuła. Najpierw opuściła go jedna matka, potem druga. Podrzucano go jak kukułcze pisklę to tu, to tam, albo do sierocińca, albo do dziadków, wreszcie zawędrował aż do Nowego Jorku i też nie wiadomo, czy tam jeszcze wróci. On po prostu nie wiedział, gdzie jest jego dom.", + "16679": "Andrew wolałby, aby Elizabeth pożegnali tylko najbliżsi. I pani Julia też by sobie tego życzyła. Niestety, stało się inaczej. Amerykańską ambasadę reprezentował konsul Knitte. On też powiedział kilka słów.", + "16680": "Kiedy dębową trumnę spuszczano do grobu, uczuł silny ból pod mostkiem i był pewien, że to zawał. Po chwili jednak skurcz puścił i mógł rzucić grudkę ziemi na wieko.", + "16681": "Wszystko, co mówił zięć, było logiczne, a jednak miała wrażenie, że to nie jest ten sam człowiek, którego tak dobrze znała. Brakowało jakiegoś rysu dawnego Jeffa. To, co mówił, było za grzeczne, wydawało jej się, że po tym, przez co musiał przejść, jego reakcje powinny być inne. Powinien krzyczeć, buntować się, przecież odebrano mu kawał życia, rozdzielono z najbliższymi, a wyglądał na pogodzonego z sytuacją.", + "16682": "W chwili kiedy Julia wypowiedziała te słowa, dla Andrew zatrzymał się czas. Działał jak automat. Pojechał z konsulem do szpitala, w którym zresztą szukał Elizabeth jeszcze kilka godzin temu, aby zidentyfikować jej zwłoki.", + "16683": "Pielęgniarz prowadził ich do podziemi wąskimi schodami.", + "16684": "Andrew z szacunkiem pocałował ją w rękę.", + "16685": "Borys miał absolutną rację, to była osoba z dużą klasą, co z daleka rzucało się w oczy.", + "16686": "Potem był ten przygnębiający szary budynek szpitala, bezosobowa klatka schodowa, schody prowadzące na dół i chłodnie, w których trzymano zwłoki.", + "16687": "Ale córka bała się skoczyć.", + "16688": "Wtedy zsunęła się z pomostu do wody, która sięgnęła jej po szyję. Gdyby było odrobinę głębiej, zanurzyłaby się z głową. Uchwyciła się burty i przyholowała łódź z powrotem, przywiązując do pala.", + "16689": "Przeżywały potem to, co się stało, każda osobno...", + "16690": "Oczom Andrew ukazał się nieprawdopodobny widok. W pomieszczeniu pozbawionym okna prawie nie było sprzętów, tylko stolik, krzesło, w kącie wiadro, pełniące widocznie funkcję klozetu. Wprost na podłodze rozpościerał się siennik, a na nim leżał człowiek. Ubrany był w coś w rodzaju pasiastej piżamy, miał długą brodę, włosy opadały mu na ramiona. Andrew zauważył, że przykuto go za nogę do ściany, żelazna obręcz obejmowała kostkę.", + "16691": "Wkrótce sprawa się wyjaśniła. Kobieta, która odwiedziła dom Sanickich, była ściągniętą przez Jeffa z Nowego Jorku pielęgniarką. A więc to nie były czcze pogróżki z jego strony, naprawdę miał zamiar wywieźć dziecko.", + "16692": "Julia naradzała się z Andrew, co robić. Można było zabarykadować się w domu i rzeczywiście nikogo nie wpuszczać, ale przecież Jeff mógł się pojawić w asyście milicji. Co wtedy?", + "16693": "Andrew wiedział, że taki ruch w szachach nie istnieje i że chodzi tu o panią premier. W napięciu czekał na odpowiedź Amerykanina. - Jeszcze nie wiem - odrzekł tamten.", + "16694": "Następnego dnia zatelefonował do Julii z pytaniem, co może powiedzieć o swoim ministrze spraw wewnętrznych.", + "16695": "Nie powiedziała jakie, a on nie wypytywał.", + "16696": "W miasteczku były dwa sklepy na krzyż, ale mieszkańcy tej dziury i okolicznych wiosek robili zakupy na targu, gdzie wszystkiego było pełno: świeżych warzyw, jaj, mięsa. Alona wybierała produkty ze straganów, a pan Jeffrey nosił za nią koszyk.", + "16697": "Zaskoczył ją tłum, który wypełnił cmentarne aleje, ludzie stali też na chodniku przed bramą i na jezdni, hamując ruch. Pojawił się milicjant i kierował samochody w boczne ulice. A potem były długie przemówienia, których nie rozumiała, ale ludzie przerywali je oklaskami. Niektórzy nawet płakali.", + "16698": "Po wyjściu Informatora Andrew zaczął się zastanawiać, co mogło się kryć za tą wizytą. Jakoś nie chciało mu się wierzyć w szlachetność intencji tego człowieka. Może chciano odwrócić jego uwagę od śledztwa, które miało wyjaśnić okoliczności śmierci Elizabeth. Wypadek mógł być przecież upozorowany. Wszystko wskazywało na to, że jednak tak nie było, ale należało to dokładnie sprawdzić.", + "16699": "Andrew wszedł do budynku konsulatu. Sekretarka wprowadziła go do gabinetu, przepraszając jednocześnie w imieniu szefa, który utknął w korku.", + "16700": "Dała mu do przejrzenia prasę. Na okładce kolorowego amerykańskiego magazynu zobaczył fotografię Gongadzego i podpis:", + "16701": "\"Wznowione śledztwo. Czy zaginiona głowa dziennikarza powróci na swoje miejsce?\"", + "16702": "Uznał ten podpis za mało taktowny. Ale taka była prasa amerykańska, przede wszystkim goniła za sensacją.", + "16703": "Elizabeth pomogła jej otworzyć ciężką, kutą bramę i weszła za staruszką do ciemnej sieni, w której panował okropny zaduch, w miarę jak się przybliżały do schodów, zaduch stawał się coraz intensywniejszy, jakby powietrze gęstniało. Idąc po schodach w zupełnych ciemnościach, miała uczucie, że za chwilę się udusi. Stanęły wreszcie przed jakimiś drzwiami.", + "16704": "Na ganek wyszła starsza pani, ubrana w niemodną sukienkę z koronkowym kołnierzykiem i mankietami. Zupełnie białe włosy miała zaczesane w kok.", + "16705": "Sanicki przedstawił jej Elizabeth. Jego matka znała słabo francuski, ale jako tako mogły się porozumieć.", + "16706": "W salonie zastawionym antykami wisiał na ścianie portret starszego mężczyzny o surowym spojrzeniu. Okazało się, że był to dziadek Sanickiego. On też miał we Lwowie kancelarię prawniczą.", + "16707": "W pokoju na górce położyła chłopca w swoim łóżku i zeszła na dół. Pani Sanicka była w kuchni. Rozchodziły się tu inne zapachy niż w tamtej zatęchłej piwnicy, przyjazne, domowe. Elizabeth nie wiedziała, jak jej powiedzieć, że przywiozła chore dziecko. A właściwie, że je porwała.", + "16708": "Rozmawiali niby spokojnie, ale gdzieś nad nimi wisiało ogromne napięcie. Stawka była bardzo wysoka.", + "16709": "Dużą część drogi odbyli w milczeniu, każde zatopione w swoich myślach. Elizabeth miała za zadanie rozpoznać drogowskaz, przy którym powinni zjechać z głównej drogi, potem na trzecim kilometrze skręcić w prawo i tam na małym leśnym parkingu, używanym tylko latem, będzie czekał Andrew z chłopcem.", + "16710": "Z domku wyszedł im na spotkanie niski mężczyzna o nienaturalnie szerokich ramionach i krótkich, krzywych nogach. Miał przekrwione oczy i nabrzmiałą twarz. Patrzył na nich nieufnie.", + "16711": "Stalker długo coś mu wyjaśniał, potem wyjął torbę z \"prezentami\". Mężczyzna zajrzał do środka, przeliczył butelki wódki, papierosy, widocznie ilość go zadowalała, bo kiwnął głową, aby szli za nim. Sam zniknął w środku.", + "16712": "Samochód zatrzymał się przed bramą jednego z domów, w dzielnicy willowej, którą Elizabeth zapamiętała z poprzedniej wyprawy z Sanickim. Podobały jej się ogrody otaczające stare wille. Do domu matki Sanickiego wiodła droga przez sad, na drzewach pomiędzy liśćmi czerwieniły się jabłka. Było ciemno i Elizabeth dostrzegła je dopiero z bliska. Ogarnęło ją dziwne wzruszenie.", + "16713": "Zjedli razem obiad w hotelowej restauracji. Elizabeth chciała zamówić barszcz ukraiński, który tak jej smakował w willi za miastem, ale nie było go w karcie. Zjadła więc zraz mielony z kaszą, w jakimś sosie, który nie przypadł jej do gustu. Także wino, które zamówili, było kwaśne.", + "16714": "Prezydent:", + "16715": "A najważniejsze, że trzeba go z tego wypchnąć, Wołodia (Wołodymyr Łatwyn, szef administracji Kuczmy - przyp. red.), trzeba, żeby go wykradli Czeczeni i wywieźli do Czeczenii tam na chuj... i zażądali okupu.", + "16716": "Minister:", + "16717": "My pracujemy.", + "16718": "Prezydent:", + "16719": "Mówię, wywieźć go, wyrzucić.", + "16720": "Oddać Czeczenom, a potem okup...", + "16721": "A jeżeli to Jeff... jeżeli to było jego ciało... Starała się nie dopuścić do siebie takiej myśli, która wypowiedziana głośno mogła stać się rzeczywistością. Powinna wierzyć, że jej mąż żyje, a te biedne zwłoki należą do kogoś innego...", + "16722": "Leżała w ciemnościach z otwartymi oczami. W całym domu było cicho, tej ciszy nie przerywały znajome odgłosy, skrzypienie starej szafy, szum wiatru za oknem. Zupełnie jakby świat wstrzymał oddech...", + "16723": "Tego wieczoru nie padły już między nimi żadne słowa. Byli ze sobą, tak blisko, jak blisko siebie mogą się znaleźć kobieta i mężczyzna. Elizabeth została do rana. Spała z głową na jego ramieniu i obudziła się z uczuciem, że spotkało ją coś, co się już nigdy nic powtórzy.", + "16724": "W trakcie rozmowy Elizabeth ze zdumieniem zdała sobie sprawę z dwóch rzeczy: że francuszczyzna jej rozmówczyni jest nienaganna i że, mimo wyglądu żebraczki, stara kobieta jest osobą wysoce inteligentną. Powiedziała Elizabeth, iż jest Polką, a to miasto kiedyś należało do Polski.", + "16725": "Rozpoznała strażnika, który przyniósł jej obiad. To był ten sam młody chłopak o dziewczęcych policzkach i sypiącym się wąsiku pod nosem, który przyprowadził ją na pierwsze spotkanie z Oksaną. On też ją rozpoznał i uśmiechnął się do niej. Odpowiedziała uśmiechem. Tak w milczeniu zawarli pakt pokoju. Nie jego to przecież wina, że się tutaj znalazła.", + "16726": "Dotarli wreszcie do \"ich\" przełęczy, Elizabeth poznała to miejsce po olbrzymim kamieniu na skraju drogi, który kojarzył jej się z rzeźbą Rodina Myśliciel, podobne pochylenie głowy, rysunek lekko zgarbionych pleców. Przewodnicy coś tam burknęli pod nosem, oddalili się szybko. Znowu zostały tylko we trzy. Elizabeth uśmiechnęła się do kobiet, a one uśmiechnęły się do niej. Żadna z nich nic nie mówiła.", + "16727": "Następnego dnia Elizabeth podjechała taksówką pod szkołę Aleka. Po kilku minutach drzwi się otworzyły i zaczęły wybiegać z nich dzieci, synka Oksany nie było jednak pośród nich. W pewnej chwili podeszła do niej dziewczynka z cienkimi warkoczykami. Niestety, z tego, co mówiła, Elizabeth nie zrozumiała ani słowa. Obejrzała się na taksówkarza, ale z nim też przecież ledwo mogła się porozumieć. Zdesperowana wyjęła \"rozmówki\".", + "16728": "Przez chwilę nie wiedziała, gdzie się znajduje. Otaczały ją obce sprzęty: duża dwudrzwiowa szafa z rzeźbioną nadstawką, a na niej bukiety ususzonych ziół, rokokowe biureczko, stara skrzynia z żelaznymi okuciami.", + "16729": "W koszuli nocnej, boso podeszła do okna i odsunęła firankę. W sadzie przed domem kilku ludzi zrywało jabłka, pomiędzy drzewami ustawione były duże wiklinowe kosze. Elizabeth cofnęła się, może lepiej, żeby jej tu nikt nie widział.", + "16730": "Nie była wcale pewna, czy nic im nie zrobią w razie wpadki, ale przystała na to. Nie miała innego wyjścia.", + "16731": "Stało się dokładnie tak, jak zaplanowały. Irina podała dwa paszporty, \"pogranicznik\", jak go nazywały Rosjanki, zerknął do środka, potem oddał dokumenty bez słowa. To samo towarzyszący mu celnik. Spytał tylko, czy nie mają czegoś do oclenia, kobiety zaprzeczyły.", + "16732": "Było to ciasne wnętrze, w kącie na sienniku przykrytym derką siedziało dwoje umorusanych dzieci, a obok glinianego pieca na ławie spał brodaty mężczyzna.", + "16733": "Widok ten przywiódł Elizabeth na myśl mroczne powieści Dostojewskiego, ten brodacz spod pieca powinien zerwać się zaraz i zaatakować ją siekierą...", + "16734": "Prezydent:", + "16735": "Coś o Gongadzem milczycie.", + "16736": "Minister:", + "16737": "Otwarcie mówię, staraliśmy się, coś nie wyszło...", + "16738": "Prezydent:", + "16739": "No, żeby to nie ciągnęło się, bo brud rzucają do Rosji przez Internet. No, do Internetu przez Rosję...", + "16740": "Minister:", + "16741": "Jasne, ja Gongadzego nie wypuszczam. Po prostu wyniknął problem... chcę jego kontakty zbadać, z kim on się spiknął, taki jest drugi, przez tą kurwę współpracownicę Gongadzego... Weźmiemy się za to, ale trzeba zacząć od niego...", + "16742": "Strażnik przyniósł jej kubek zbożowej kawy i grube pajdy chleba posmarowane smalcem na blaszanym talerzu. Wypiła tylko kawę.", + "16743": "Po nocnej przeraźliwej ciszy zaczęły docierać do niej różne dźwięki, otwieranie i zamykanie drzwi, strzępy rozmów ludzi idących po korytarzu, czyjś śmiech. Więc tutaj można się nawet śmiać - pomyślała. Ale to z pewnością nie był śmiech żadnego z aresztowanych. Słyszała też odgłosy zza okna, szum jadących samochodów, pośpieszny stukot obcasów...", + "16744": "Powstrzymała się od kolejnego pytania, choć wiele ją to kosztowało. Nie rozumiała, dlaczego tak bardzo pragnie się dowiedzieć, co Andrew o niej myśli. Prawie znalazła na to odpowiedź, bo kiedy ich spojrzenia się spotkały, w oczach Andrew odnalazła niezwykłe ciepło, nikt do tej pory tak na nią nie patrzył. Nikt, nawet Jeff.", + "16745": "W tym momencie zrozumiałam, że ona się myli. Nie miałam matki. I chociaż wtedy byłam zupełnym dzieckiem, przysięgłam sobie, że nie będę o niej myślała. Nigdy. Chyba mi się udało. Jeżeli mnie coś boli, to puste miejsce po niej. Czuję to puste miejsce w swoim sercu.", + "16746": "Mam czekać tak długo - potem pomyślałam: - Czy ty wiesz, czym jest rozpacz? Nie potrafię opowiedzieć jej słowami. Ból, który rozłazi się jak robactwo, jest wszędzie, w ustach, w przełyku, w żołądku. I nie można uciec. Coś bardzo niedobrego w mózgu. Odczuwa się jak nasadzoną, gnijącą czapę, w rodzaju grzyba... Rozpacz cuchnie... Nie można pozbyć się tego zapachu...", + "16747": "Ta kobieta przystanęła na chodniku, a potem cała zwróciła się w moją stronę. Pierwsze wrażenie, że znam tę twarz. A potem: Wera! Patrzyłyśmy na siebie bez słowa. Prawie się nie zmieniła, miała dość ostry makijaż. Była tylko trochę starsza i nosiła gładkie włosy, schowane pod chustką.", + "16748": "Stałyśmy tak o kilka kroków od siebie, w końcu ja podeszłam.", + "16749": "Już dawno zrobiłam sobie krzywdę - pomyślałam, ale bez emocji.", + "16750": "Nie poczułam ukłucia, to było coś takiego, jakby ktoś wysypał mi na plecy tysiące maleńkich mrówek, takich mrówek faraona, które swoim zwyczajem wędrowały jedna za drugą. Biegły tak w różnych kierunkach. Mrówki biegną gęsiego - pomyślałam z odrobiną czegoś, co mogło być poczuciem humoru, ale zaraz pojawiła się ta czarna melancholia. Z oczu pociekły mi łzy.", + "16751": "Nic nie odpowiedziałam, tylko patrzyłam na niego. Wtedy chyba zrozumiałam, że kocham tego człowieka, że kochałam go od dawna, a raczej, że kochałam Was obu. To było jak nieszczęście. On musiał zrozumieć mój wzrok. Nagle zmienił się na twarzy. Podszedł do mnie. Oparłam głowę o jego ramię, jak ktoś chory albo bardzo zmęczony. Tak się czułam.", + "16752": "Tyle lat minęło, a pamiętam słowa starego Żyda z getta. Powiedział: \"Jabłko, które za daleko padnie od jabłoni, zgnije, zrobaczywieje\". Czy jestem takim jabłkiem? Od pierwszej chwili, kiedy Cię ujrzałam w drzwiach, byłam już tylko kobietą. Zakorzeniłam się w swojej miłości i w swoim strachu. Miłość i strach stały się istotą mojego życia.", + "16753": "Kiedy weszłam do pokoju, tatuś siedział w fotelu. Drzemał. Nagle uświadomiłam sobie, jak bardzo się ostatnio postarzał. Nigdy nie był wysoki, ale teraz jakby się jeszcze skurczył, plecy mu się pochyliły, głowa uciekła w ramiona. Już na pierwszy rzut oka widać było, że jest to człowiek załamany psychicznie. Uśmiechnął się na mój widok.", + "16754": "Nie pytałam, czy także pierwszą, bo być może odpowiedź byłaby twierdząca, a tego bym już chyba nie zniosła. Teraz doszedł jeszcze Michał, a raczej jego konflikt z ojcem. Mieszkał w akademiku, na waleta. Miał tam przyjaciela. Mógł wchodzić dopiero po zgaszeniu światła i to przez okno. Opowiedział mi o tym, bo się do mnie odezwał. Wiedział, kiedy jestem sama.", + "16755": "Płakałam z bólu, ten uścisk był nie do wytrzymania. Nagle na jego twarzy zobaczyłam krople krwi. Myślałam, że to coś z nim, ale to mnie krew poszła z nosa. On oprzytomniał. Ułożył mnie wysoko. Przyniósł z kuchni lód i zrobił mi zimny okład.", + "16756": "Było już widno, wyraźnie widziałam znajome sprzęty. Drewnianą malowaną szafę, którą kupiliśmy od starej Niemki. Tak się tą szafą cieszyliśmy, była piękna... i komódka z lustrem, rzeźbione rydle, na jednym z nich leżał Twój szlafrok. Widok szlafroka napełnił mnie bólem, to był skrawek normalnego życia, które tak teraz było ode mnie daleko...", + "16757": "W końcu była pierwsza gwiazdka, Michał wypatrzył ją z okna. Zaczęliśmy się dzielić opłatkiem. Marysia z Michałem, ja z Michałem, no i ja z Marysią. I wtedy stało się coś niesłychanego, jednocześnie przypadłyśmy do siebie. Była prawie mojego wzrostu, ale obejmując ją, zlękłam się, że tak jej mało. Czułam te ruchome kosteczki i bałam się, że mi się rozpadną w rękach. Ona płakała, a za chwilę płakałyśmy już obie.", + "16758": "W połowie drogi zatrzymaliśmy się, żeby odpocząć. Michałowi chciało się pić, wyciągnęłam więc termos i kanapki. Siedziałam pod zdziczałą gruszą, która rodziła drobne, kwaśne owoce. Pełno ich leżało w trawie. Oparłam się plecami o jej pień i opanowało mnie dziwne uczucie. Wydawało mi się, że prowadzę z drzewem bezgłośny dialog. Wiedziałam, że to nie ma sensu, a jednak wsłuchałam się w szept drzewa.", + "16759": "Potem poszliśmy z Michałem do lasu, cieszyłam się, że go nie strofujesz i pozwalasz mu włazić w najgłębsze zaspy. On to bardzo lubił. Kiedy zapadał się po pachy, wyciągaliśmy go ze śmiechem, otrzepując śnieg z kurtki i spodni. Trzeba było wracać na obiad. Przywołałeś Michała, który galopował gdzieś przed nami.", + "16760": "Całymi godzinami nie było Cię w domu, zjawiałeś się dopiero, kiedy Michał szedł spać. Wyjątek stanowiły niedziele. Jednej takiej niedzieli wybraliśmy się za miasto. Jechaliśmy podmiejską ciuchcią, siedziałam naprzeciw Was obu i coś takiego myślałam, że oto widzę dwóch najważniejszych ludzi na świecie. Mężczyznę i chłopczyka. W tym momencie przyłapałam Twoje uważne spojrzenie. Spłoszyły się nasze oczy.", + "16761": "Wtedy po powrocie z Kolonii prosto z lotniska pojechałeś do kliniki, a ja na Noakowskiego. Kiedy stanęłam przed drzwiami z tabliczką: \"Krystyna i Andrzej Korzeccy\", miałam uczucie, że znalazłam się tu po raz pierwszy. Otworzyłam drzwi własnym kluczem i przeszłam przez próg, a właściwie sama siebie przez ten próg przeniosłam. Tak, po raz pierwszy poczułam się w domu, nie u Ciebie, nie u Michała, po prostu u siebie.", + "16762": "Mniej więcej po trzech miesiącach zdecydowałam się na rozmowę. Wybrałam moment, kiedy nie był zajęty i miał dobry humor. To był poniedziałek, a on spędził sobotę i niedzielę na rybach i złowił dużego szczupaka. Opowiedział mi ze szczegółami, jak się to odbyło. Potem podałam mu papiery do podpisu, ale nie odchodziłam. Czekałam.", + "16763": "Nagle spostrzegłyśmy, że samotnie siedzi przy stole i nakłada na talerz kawałek karpia.", + "16764": "Ale dla niej było za dużo wzruszeń, nie mogła nic przełknąć. Widziałam, jak bardzo się stara, nie chcąc nam wyrządzić przykrości. Postawiłam przed nią filiżankę z barszczem.", + "16765": "Stałam na chodniku z uczuciem, że wszystko dokoła jest ruchome. Patrzyła na mnie z politowaniem, ale w jej oczach pojawiło się coś ciepłego. Witała we mnie wspólniczkę. To był pierwszy stopień wtajemniczenia. Gotowa byłam iść dalej i ona o tym wiedziała. Ujęła mnie pod rękę.", + "16766": "Musiałam przerwać pisanie, bo obudził się Michał. Bardzo przeżył śmierć matki. Płakał, nie odważył się do niej wejść. Siedziałam przy nim, dopóki nie zasnął na naszym tapczanie, a teraz podbiegł do mnie boso. Przytuliłam go. I właściwie oboje płakaliśmy, bo i mnie łzy płynęły po policzkach.", + "16767": "To, co teraz nastąpiło, można przyrównać do tryumfalnej odysei, poprzez podminowane Bałkany, a w dalszej kolejności - kraje Bliskiego Wschodu. Stacją docelową był Kair, kwatera główna Armji Brytyjskiej w basenie Morza Śródziemnego. Tam rezydował sztab SOE, najwyższa władza zdolna wyrokować o dalszych losach Krystyny. Wzdłuż marszruty placówki angielskie podawały sobie z rąk do rąk Krystynę, owianą sławą węgierskich dokonań; Andrzeja zaś traktowano jako \"księcia małżonka\".", + "16768": "Na cmentarzu Kensal Green znajduje się grób kobiety, która w pięknym ciele nosiła wielkiego ducha prawdziwych wojowników. Walczyła o wolność, walczyła z przemocą; przez swoje zamiłowanie do wolności i swoją postawę nie umiała się pomieścić w świecie powojennym. Głosy rodaków Krystyny po jej śmierci były pełne bólu i goryczy. \"Krystyna Skarbek nie miała z czego żyć\" - pisała polska gazeta w Londynie.", + "16769": "Klub jest stowarzyszeniem ludzi podzielających pewne gusta, stosunek do życia czy zapatrywania polityczne. White's, którego nazwa pochodzi od założyciela jednej z pierwszych kawiarń, White'a, zgromadził zwolenników gry w karty, zakładów, wyścigów, arystokrację poszukującą rozrywki we własnym gronie; St. James Club jest klubem dyplomatów; Traveller's Club należy do angielskich sfer ziemiańskich; Army and Navy Club tłumaczy się samą nazwą.", + "16770": "W samolocie myślałam o tych dniach spędzonych z Kowerskim. To niezwykłe, że mogłam go poznać. Myślałam też o tym, że poznałam go jako człowieka, którego ona już nie znała. Nie śledziła zmian na jego twarzy, nie odnotowywała jego pierwszych siwych włosów. Nie mogła zobaczyć, jak pięknie się starzeje...", + "16771": "Karol Zbyszewski, znany emigracyjny dziennikarz i felietonista, napisał o Krystynie: \"...miała namiętność do zapoznawania ze sobą swych mężczyzn. (...) Sprawiła, że Ledóchowski, przelotny romans, zaprzyjaźnił się z jej stałym towarzyszem, Kowerskim. Ściągnęła na Bliski Wschód swego porzuconego męża, Giżyckiego, pod pozorem, że to geniusz i że obejmie po niej robotę w Budapeszcie. Naturalnie przedstawiła mu zaraz Kowerskiego...\".", + "16772": "Dziś w kościele Św. Krzyża odbyła się ceremonja ślubna hr. Jerzego Skarbka z panną Stefanją Goldfeder. Błogosławieństwa nowożeńcom udzielił ks. kanonik Wesołowski. Pannę młodą prowadził do ołtarza jej ojciec, znany i poważany powszechnie bankier warszawski, p. Teofil Goldfeder.", + "16773": "Krewna Krystyny, która wciąż stała obok mnie, zajrzała mi przez ramię.", + "16774": "Krystyna jakby odżyła po tym nużącym i beznadziejnie wlokącym się czasie spędzonym za ladą u Harrodsa; nie potrzebowała już namawiać podstarzałych Angielek do kupna nowego biustonosza czy majtek, co przekładało się na wysokość jej pensji, nie musiała też grzebać się w czyichś brudach, dosłownie, przewlekając hotelową pościel.", + "16775": "Postanowiłam zacząć od kobiety. Starsza pani przyjęła mnie w dziwnym stroju i w jeszcze dziwniejszym uczesaniu: góra ufryzowanych loczków przykryta czymś, co miało udawać mantylkę, a przypominało robioną na szydełku serwetkę, której róg zachodził aż na czoło. Na rękach miała niciane rękawiczki bez palców.", + "16776": "A mnie się wydaje, że wręcz przeciwnie. Na dowód przeprawa Krystyny do Polski z panem L. Tam też było niebo nad głową i plecak zamiast poduszki, a nie przeszkodziło jej to w dokonaniu miłosnego podboju. Czyżby teraz przepuściła okazję, mając tuż obok przystojnego młodego mężczyznę?", + "16777": "Podczas mojej pierwszej bytności w Londynie miałam, dzięki uprzejmości pani z biblioteki polskiej, dostęp do teczki Krystyny. Zawierała kilka wycinków, ale podawały jedynie jej życiorys i dokonania jako agentki angielskich służb specjalnych. Znalazłam tam również ten artykuł o klubach i o roku 1952 jako \"roku zgubionym\"...", + "16778": "Stałymi towarzyszami Krystyny Skarbek byli: wysoki blondyn z włosami zaczesanymi do tyłu i pan kulejący z powodu sztucznej nogi. Przy ich stoliku zbierali się także inni. Krystyna Skarbek miała dar swobodnego obcowania z ludźmi i przyciągała ich do siebie. Jak się dowiemy, bywała też przykra dla tych, których nie lubiła.", + "16779": "P. Granville pochodziła ze starej rodziny, znanej w jej kraju. Cały świat wie, że była ona dzielną kobietą i oddała swej przybranej ojczyźnie w czasie wojny usługi, których jej nie zapomnimy. Mam nadzieję, że dzięki tym moim uwagom pamięć o niej będzie w przyszłości tak czysta, jak było jej życie w przeszłości\".", + "16780": "Mój przyjazd tutaj to gorzka pigułka. Bo Andrzej bardzo się zmienił, to już nie jest ten człowiek, którego pamiętam. Wciąż dzwonią do niego jakieś baby. Czasami, jak słyszą mój głos, odkładają słuchawkę, ale inne bezczelnie się domagają Andrzeja. Coś mi tam szwargoczą łamaną angielszczyzną, że niby mają bardzo pilną sprawę.", + "16781": "Adwokat rodziny zaprzecza twierdzeniom oskarżonego o związku miłosnym z ofiarą. Dennis George Muldowney został wczoraj skazany na karę śmierci przez powieszenie.", + "16782": "Po wprowadzeniu na salę oskarżonego pisarz sądowy odczytał mu akt oskarżenia zarzucający, iż uderzeniem noża pozbawił Krystynę Skarbek życia w dniu 15 czerwca br. w hotelu Shelbourne. Zapytany, czy do zarzutów się przyznaje, Muldowney odpowiedział stanowczym głosem: \"Przyznaję się do winy zgodnie z aktem oskarżenia\".", + "16783": "Kair. Krystyna traktowana była jak prawdziwa gwiazda przez stacjonujących tutaj Anglików. Można by do niej odnieść hebrajskie powiedzenie: \"Imię twoje cię wyprzedza\", ale właśnie przy jej profesji było to ze wszech miar niewskazane. Andrzej Kowerski pozostawał w jej cieniu i nie wiadomo, jak to znosił.", + "16784": "W drodze powrotnej do Monachium zniknęły resztki skrępowania, jakie wobec siebie odczuwaliśmy. Może to wyprawa do fortu nas do siebie zbliżyła, w końcu kosztowała sporo wysiłku, przede wszystkim była dla nas obojga wielkim przeżyciem. W każdym bądź razie Andrzej zaczął mi opowiadać rzeczy coraz bardziej osobiste. Miałam wrażenie, że od dawna czekał na kogoś takiego jak ja, że gromadzone latami wątpliwości, żal, niepewność, wreszcie poczucie winy, teraz mogły znaleźć ujście.", + "16785": "Biedna kobieta, co musiała przeżywać, widząc podobiznę Krystyny, pod którą wymieniona była suma za jej głowę!", + "16786": "A Krystyna... co mogła czuć, oddając się temu odrażającemu człowiekowi, poświęcając swą intymność, czyli coś dla niej najważniejszego, co stanowiło o smaku życia. Prawdą jest, że miała wielu kochanków, lecz sama ich wybierała. I byli to zawsze mężczyźni obdarzeni nie tylko przymiotami ciała, ale i duszy.", + "16787": "Mieszkanie Arka rzeczywiście było obszerne, ale dziwnie rozplanowane. Zaraz za niewielkim przedpokojem zaczynał się salon, z którego wchodziło się do kuchni i do łazienki, a który kończył się schodkami prowadzącymi na coś w rodzaju antresoli, gdzie stało biurko i regały pełne książek; światło wpadało tam przez umieszczone wysoko niewielkie okienko, przesłonięte z zewnątrz gałązkami dzikiego wina, w słoneczne dni jego liście rzucały na ściany i podłogę postrzępione, ruchome cienie.", + "16788": "Staruszka wyjęła z kredensu album oprawiony w zniszczoną ciemnowiśniową skórę. Z dziwnym uczuciem brałam go do ręki. Za chwilę miałam zobaczyć twarz swojej bohaterki... Otworzyłam go na pierwszej stronie i natknęłam się na pożółkły wycinek z gazety. Był to \"Goniec Warszawski\" z 12 grudnia 1898 roku.", + "16789": "Otwieram drzwi z szybkami, które przesłaniają udrapowane firanki. Kwadratowe stoliki przykryte kraciastymi serwetami, na nich nieduże wazoniki, w każdym kwiatek. Schludnie i bezosobowo. Nic mi nie mówi to wnętrze, które kiedyś musiało wyglądać zupełnie inaczej. Jak? Jak czuła się Krystyna, schodząc tu co rano na śniadanie?", + "16790": "Krystyna w swoich dziennikach opisała jedno jedyne polowanie, może dlatego, że nie mogła się pogodzić z zabijaniem zwierząt, a to było bezkrwawe: pogoń za lisem, czyli za jeźdźcem z lisią kitą przypiętą do ramienia, którą należało mu odebrać. Miała wtedy osiemnaście lat.", + "16791": "Jak ona wtedy wracała... jak wyglądała jej przeprawa przez góry, o których napisała w swoich dziennikach, że są surowe, ale mniej zdradliwe od gatunku ludzkiego... Zwierzała się Kate, że przejście miała tym razem bardzo trudne, a w Karpatach pikował na nią niemiecki samolot i nawet puścił serię.", + "16792": "Trzeba było pomyśleć teraz o zorganizowaniu sobie życia na nowo i pogodzić się z faktem, że się będzie emigrantem ze wszystkimi tego skutkami. Któregoś dnia Andrzej zjawił się u Krystyny w hotelu, tym samym, w którym potem zginęła. Odstawiony, w marynarce, pod krawatem.", + "16793": "Mam teraz... no, powiedzmy, ileś tam lat. Ale czy to tak dużo? Moje ciało i dusza nie zestarzały się ani na jotę, od czasu jak bazgrzę w tych zeszytach. Zapisałam co prawda wiele stron, ale jedna strona to na szczęście nie jeden rok, to tylko jeden dzień albo nawet chwila...", + "16794": "Ruszyliśmy dalej i po niedługim czasie znaleźliśmy się w okopie otaczającym fort. Był porośnięty wysoką, pokładającą się trawą i drzewami, których rozrośnięte korzenie wystawały gdzieniegdzie jak zakrzywione szpony. Uczucia niesamowitości dopełniały betonowe, pokryte zielonkawym mchem mury. W dole zaś rozciągał się widok na pofałdowane pagórki, doliny, przełęcze, wyraźnie widać było wijącą się nitkę rzeki.", + "16795": "Chytrzy a mało moralni przedsiębiorcy zakładający kluby w Soho, w Kensington, na Bayswater niszczą tradycję i dobry ton. Także postępująca demokracja, niwelacja najwyższej warstwy społeczeństwa i mieszanie się klas czynią z klubów przeżytek. Stare gmachy, dostojne i omszałe, coraz bardziej upodobniają się do mamutów, wchłanianych w błoto epoki polodowcowej.", + "16796": "W czasie pobytu u sióstr w klasztorze Krystyna korespondowała z ojcem, niecierpliwie wyczekując jego listów. Ich głównym tematem był park i konie. \"Ten wiąz na kępie - pisał ojciec - co pierwszy czerwienieje na jesieni, wiatr przewrócił. Kazałem ogrodnikowi zasadzić nowy\". Albo: \"W zeszłą niedzielę mieliśmy straszną burzę, jakiej najstarsi ludzie nie pamiętają. Piorun strzelił w ten wysoki świerk za mostkiem na kanale\".", + "16797": "Krystyna pomyślała, że ta władza jest szczególnie okrutna i nie ma co liczyć, iż wykaże w przyszłości choćby najzwyklejsze ludzkie odruchy, ale nie powiedziała tego głośno.", + "16798": "Matka też się o nią bała. Kiedy Krystyna wracała z miasta, zastawała ją na czatach przy drzwiach.", + "16799": "Może pozwoliłby jej nawet odejść, w jego oczach dostrzegła cień współczucia, ale chłopki towarzyszyły im do samego posterunku. Okupując wejście, czekały, co się wydarzy. Milicjant, krostowaty młokos, długo spisywał jej zeznanie. Tylko chwilę zastanawiała się, czy powiedzieć o dziecku, instynkt ostrzegł ją jednak, aby tego nie robić. Dziecko znalazłoby się w niebezpieczeństwie, gdyby motłoch je odkrył. Milicjant zakręcił korbą i połączył się z komendantem w miasteczku.", + "16800": "P: Dlaczego?", + "16801": "M: Nie umiem tego wytłumaczyć, kiedy ten materiał ich oplątywał, odczuwałam coraz większy niepokój... Chciałam, żeby walc się wreszcie skończył, ale on trwał i trwał... a gdy muzyka ucichła, oni oboje tak byli omotani tym tiulem, że nie mogli się rozdzielić...", + "16802": "Kirchhoff uśmiechnął się, ten uśmiech odmłodził mu twarz.", + "16803": "Nie wyobrażała sobie dnia bez muzyki, ale słuchała jej w czterech ścianach, odtwarzanej z płyt. Miała bardzo dobry sprzęt, na który nigdy nie było jej żal pieniędzy. Kilka lat temu wymieniła adapter na kompakt wysokiej klasy.", + "16804": "Wydawało się, że jej życie dobiegnie końca bez większych niespodzianek. Aż tu nagle ten głos z przeszłości. Coś z tym trzeba było zrobić. Nie mogła udawać, że list z Afryki do niej nie dotarł. Minęło już kilka dni, odkąd go jej doręczono.", + "16805": "M.E.: Niestety nie.", + "16806": "V.P.: To się nie mieści w głowie... Jak można się tak rozstać, po tym, co obie przeżyłyście?", + "16807": "M.E.: Widać można, w rodzinie von Saarow skrywało się uczucia... i trudno przychodziło wybaczenie...", + "16808": "V.P.: A może ona matki szukała? Tylko nic o tym nie wiadomo?", + "16809": "M.E.: Miała szanse mnie odnaleźć, gdyby naprawdę chciała. Nie przepadłam bez śladu, miejsce mojego pobytu było do ustalenia.", + "16810": "W pociągu na trasie Warschau-Danzig ogarnęły mnie takie refleksje, że wypędzenia to nie tylko sprawa tyranów, zaryzykowałbym nawet stwierdzenie, że powojenne przesunięcia granic to również w dużym stopniu dzieło demokratycznie wybranych przywódców! Dopiero interwencja w Kosowie była pierwszym zdecydowanym krokiem przeciw wypędzeniom, zapewne nigdy się nie dowiemy, czy chodziło o sprzeciw moralny, czy o rachunek ekonomiczny i kalkulację polityczną.", + "16811": "V.P.: No bo Bóg jest dawcą deszczu!", + "16812": "M.E.: Ale ten Bóg, dawca deszczu, świetnie się obchodzi bez swojej ziemskiej administracji, to jest Bóg biednych ludzi...", + "16813": "V.P.: O takim Bogu mówi też papież.", + "16814": "M.E.: Jego Bóg nie lubi kobiet, z najpiękniejszej sprawy, jaką jest macierzyństwo, uczynił piekło... ten nakaz rodzenia jest takim samym błędem jak inkwizycja!", + "16815": "Sekretarz zjawił się punktualnie o piątej po południu. Przyjrzała mu się uważnie, jakby widziała go po raz pierwszy. Był dość wysoki, a przy tym bardzo szczupły, wręcz chudy. Jasne włosy, krótko ostrzyżone, sprawiały, że jego twarz wydawała się bardziej pociągła niż w rzeczywistości. I gdyby nie inteligentne, bystre spojrzenie niebieskich oczu, mogłaby powiedzieć, że jest nijaki. To spojrzenie wyróżniało go z tłumu.", + "16816": "V.P.: Dla mnie jest to... nie do pojęcia... Tak wszystkie trzy siebie pogubiłyście... i tak chętnie przystawałyście na rozstanie... Dlaczego, na miłość boską?", + "16817": "M.E.: Przez cały czas zadawałam sobie to pytanie, chciałam je też zadać Elizie von Saarow, ale wygląda na to, że mi nie odpowie... Vaclavie, czy pan się dobrze czuje?", + "16818": "V.P.: Chyba dobrze.", + "16819": "M.E.: Na pewno? Nie boli pana głowa, nie ma pan nudności?", + "16820": "Chciałbym poznać na to odpowiedź, ale chyba nie nadejdzie ona za mojego życia, a szkoda.", + "16821": "Droga moja, podróż do krainy Twojej młodości wzruszyła mnie, pozwoliła też lepiej Cię zrozumieć, nie odmówiłem sobie spaceru brzegiem morza, bo chciałem poczuć, niejako w Twoim zastępstwie, słony wiatr na twarzy. A może nie jest to taki zły pomysł, abyśmy powtórzyli to we dwoje?", + "16822": "Ściskam Cię serdecznie, kochana moja, oddany jak zawsze H.", + "16823": "V.P.: Ale ja... ja się nie nadaję na spowiednika, może ojciec Josef?", + "16824": "M.E.: Ojciec Josef nic z tego nie zrozumie.", + "16825": "V.P.: Ale dlaczego ja?", + "16826": "M.E.: Może jest pan wysłannikiem zupełnie innej Osoby niż ta, o której myśleliśmy... Czy zgodzi się pan na nowy układ?", + "16827": "V.P.: Jeżeli matka mnie potrzebuje...", + "16828": "Po kilku godzinach tej niemal walki dotarł wreszcie do budynku misji. Tuż przy schodach stała Aisza w towarzystwie starej kobiety, której twarz robiła niesamowite wrażenie, zwłaszcza ukryte w głębokich zmarszczkach oczy. Wydało mu się, że te oczy wszystko o nim wiedzą, że znają każdą jego myśl.", + "16829": "V.P.: W jakim mieście mieszkała matka w Ameryce?", + "16830": "M.E.: W Nowym Jorku. Eliza skończyła tam medycynę, potem pracowała w jednym ze szpitali, aż do swojego wyjazdu...", + "16831": "V.P.: Czy macie ze sobą dobry kontakt?", + "16832": "M.E.: Nigdy tak naprawdę nie nawiązałyśmy kontaktu. Ona jest bardzo podobna do swojej matki, nie tylko fizycznie...", + "16833": "Z twarzą zalaną łzami przystawiła dziecko do piersi, nie wiedząc, czy nie jest za późno, czy jeszcze żyje. Nie poruszało się, było takie zimne. I ona była jak skamieniała, porażona daremnością tego wydarzenia. Po długiej chwili wydało się jej, że dziecko delikatnie musnęło brodawkę, nie dowierzała, dopóki nie zaczęło ssać...", + "16834": "Vaclav Pavelka: To dlatego ojciec Josef karmi mnie na okrągło plackami z kukurydzy albo jakąś papką.", + "16835": "M.E.: W tym klimacie to naprawdę najzdrowsze.", + "16836": "V.P.: A czy matka pamięta jeszcze śnieg?", + "16837": "M.E.: Nawet biegam po nim boso w snach, te sny są tak realne, że czuję, jak marzną mi stopy...", + "16838": "V.P.: Przez trzydzieści lat nie opuszczała matka Afryki?", + "16839": "Kelner przyniósł jej zamówione capuccino. Eliza wypiła łyk i stwierdziła zdegustowana, że kawa jest zwyczajnie zimna. Przypomniała sobie niedawną rozmowę na ten temat z Kirchhoffem i zrobiło jej się przykro. Od czasu ich rozstania w noc sylwestrową telefonował kilka razy, ale nie potrafiła z nim rozmawiać tak jak przedtem. Po raz kolejny przeszłość rzuciła cień na jej życie.", + "16840": "V.P.: A teraz?", + "16841": "M.E.: Teraz jeszcze nad tym panuję, a jak odejdę, Berta będzie musiała sobie radzić sama. Siostra Berta to moja nadzieja, zresztą nie ma ludzi niezastąpionych. Słynna matka Teresa odeszła, a los jej podopiecznych niewiele się zmienił, jak byli chorzy i nieszczęśliwi, tak nimi pozostali. Ona umiała tylko gładzić ich po główce, według chrześcijańskich ideałów: pokora nade wszystko.", + "16842": "Jego uwagę przykuła anachroniczność tego ogłoszenia, nikt już takich zwrotów jak \"kandydat płci męskiej\" albo \"towarzysz do rozmów i lektur\" nie używał. Podejrzewał, że ta \"samotna osoba\" to kobieta, ale nie miało to większego znaczenia. A może zwyczajnie potrzebował pieniędzy. Odpowiedział na ogłoszenie, podając swój adres i telefon. I telefon wkrótce się odezwał.", + "16843": "V.P.: Więc dlaczego matka nie opuściła Kościoła?", + "16844": "M.E.: Służę Bogu i ludziom... nie papieżowi!", + "16845": "V.P.: Ale papież tylko pilnuje, aby prawo boskie było przestrzegane. Mówiliśmy już o tym.", + "16846": "M.E.: Prawo boskie nakazuje przede wszystkim strzec życia już poczętego, a wiele kobiet oddaje swoje życie zbyt wcześnie, umierają w połogu, rodzą dzieci zarażone AIDS... krew afrykańskich położnic jest zatruta...", + "16847": "Eliza zobaczyła przez okno swojego pokoju nieco staroświecki samochód Kirchhoffa i pomyślała, że jego klienci muszą mu wybaczać te dziwactwa.", + "16848": "Jak zwykle przybywał punktualnie na jej wezwanie. Otworzył bagażnik, wyjmując z niego czarną walizeczkę i zapakowany w papier bukiet kwiatów, po namyśle jednak kwiaty wrzucił z powrotem. Szybkim krokiem skierował się w stronę wejścia.", + "16849": "V.P.: Ale dlaczego?", + "16850": "M.E.: W końcu jej wyjawiłam prawdę. Uważałam, iż jest na tyle dorosła, że zrozumie... i że mi wybaczy...", + "16851": "V.P.: Ale nie wybaczyła?", + "16852": "M.E.: Nie, nie wybaczyła. Czekałam na to cztery lata... potem wyjechałam do Afryki.", + "16853": "V.P.: Ale... to było trzydzieści lat temu? I od tego czasu nie miała matka od niej żadnych wiadomości?", + "16854": "Szczegóły umarłego życia... prawie zobaczyła swoją dawną klasę, koleżanki i kolegów. Nosiła białą bluzkę i czarny fartuch na skrzyżowanych na plecach szelkach, obszyty falbanką. Włosy splecione miała w dwa grube warkocze, ciążyły jej jak polana... Piegowata Margaretka też już nie żyje, a jej owdowiały mąż coś tam plecie...", + "16855": "Chyba nie da się porównać tych dwóch utopii, hitleryzm przypominał krwiożerczego potwora, który rzucał się i zagryzał swoje ofiary. W przypadku stalinizmu było to bardziej skomplikowane: wsączał się w duszę, wolno zatruwał swoich poddanych, aż w końcu sami przystawali na własne unicestwienie.", + "16856": "Nieoczekiwanie dla samej siebie nie wróciła po zajęciach do domu, ale pojechała do Hamptons. Jej przyjaciółka Sharon po śmierci męża zrezygnowała z pracy i całe miesiące spędzała w letnim domu, z którego rozpościerał się przepiękny widok na ocean.", + "16857": "Wyruszyły na długi spacer plażą, Elizabeth szła boso po rozgrzanym piasku i dziwnie ją to uspokajało.", + "16858": "\"Boże, ile wspomnień\" - pomyślała.", + "16859": "Taksówka wjechała teraz w inną część miasta. Mijając wille i opustoszałe jesienne ogrody, wspinała się pod górę znaną lipową aleją. Stare lipy też już pozbyły się liści, ale jak zawsze były niezwykle dostojne. I oto fronton secesyjnej willi, z drewnianym rzeźbionym gankiem. Na ganku pojawiła się właścicielka pensjonatu, pani Maria, z warkoczem ciasno oplecionym wokół głowy.", + "16860": "Elizabeth wysiadła, taksówkarz wystawił jej bagaże i odjechał.", + "16861": "Nie powiedziała mu, że leży w szpitalu. Mogła to ukryć, bo dzwonił do niej wyłącznie na komórkę, zwykle wtedy, gdy jechał samochodem.", + "16862": "Nagle miała dużo czasu. Przyszło jej na myśl, aby jeszcze raz przejrzeć dokumentację, którą Jeff zbierał do swojej pracy o zabytkach na Ukrainie i którą kiedyś Informator przesłał jej w paczce na dowód, że nie siedzi bezczynnie. Zatelefonowała do Alony i poprosiła, aby przyniosła do szpitala zieloną teczkę.", + "16863": "Śniadanie zamówili do pokoju, parę minut po dziewiątej wjechało na wózku cappuccino w starych porcelanowych filiżankach, cornetti, gorące rogaliki pachnące cynamonem, i obowiązkowo spremuta d'arancio. Andrew dodatkowo zażyczył sobie jajecznicę na boczku, bo stwierdził, że po tak cienkim śniadanku nie dotrwałby do obiadu.", + "16864": "Jej podał do łóżka srebrną tacę, przykrytą białą serwetką, gdzie obok talerzyków i filiżanki stał mały wazonik z orchideą; miała zielone płatki i fioletowy środek.", + "16865": "Poczuła się zmęczona upałem i głodna, postanowiła więc wstąpić na lunch. Jak zwykle do małej restauracyjki nieopodal jej hotelu. Zajęła ten sam stolik, co wtedy z Andrew, przy oknie z widokiem na mur porośnięty ukwieconym pnączem. Tym razem jednak spotkał ją zawód, kwiaty już przekwitły i widok z okna raczej przygnębiał.", + "16866": "\"Jak prosto jest załatwiać interesy z dzieckiem - pomyślała z rozczuleniem - i jakie to jednocześnie zobowiązujące. Żeby, broń Boże, nie zrobić krzywdy komuś, kto jest od nas pod każdym względem zależny, bezgranicznie nam ufa i przedstawia nader dziecinne argumenty\".", + "16867": "Odprowadziły Aleka do obozu, a same wyruszyły w poszukiwaniu noclegu. Elizabeth uzgodniła z wychowawcą chłopca, że następnego dnia z samego rana zabierze Aleka na wycieczkę i odwiezie go wieczorem.", + "16868": "Dlaczego pojechał właśnie na Ukrainę? Zawsze fascynowała go południowa Azja, wiele czasu spędził w Indiach, studiując tamtejszą religię i kulturę. Elizabeth towarzyszyła mu w czasie wakacji, ale źle znosiła upał i bała się tropikalnych chorób. Natomiast Jeff czuł się tam jak ryba w wodzie. Owinięty w zwiewne szaty, zasiadał na schodach świątyń, medytując godzinami. Kiedy do niego przychodziła, miał nieprzenikniony wyraz twarzy, jakby nieobecny.", + "16869": "Przyszła do mnie chora na raka kobieta z bardzo dziwną sprawą. Chciałaby zapisać w testamencie majątek, naprawdę niemały, swoim kotom i obawia się, że po jej śmierci rodzina to zakwestionuje.", + "16870": "Śniło mi się, że zapomniałam, jak wyglądasz. W tym śnie nie pamiętałam Twojej twarzy i to było niczym koszmar.", + "16871": "W kilka dni później Andrew został oficjalnie poinformowany przez prokuratora, że Oksana Krywenko zmarła. \"Podczas przymusowego karmienia doszło do śmiertelnego zachłyśnięcia się przez podejrzaną\".", + "16872": "Po tej wiadomości Elizabeth dostała wysokiej gorączki, majaczyła. \"To nieprawda! - krzyczała. - Zabili ją, bo przerwała głodówkę. Oni ją zabili! Ja ją zabiłam!\"", + "16873": "Andrew cały czas był przy niej, jak za mgłą widziała jego przejętą, współczującą twarz.", + "16874": "Mimo jej wścibstwa Elizabeth ją lubiła. Była postawną kobietą o wydatnym biuście i szerokiej, szczerej twarzy, taką kobietą domową. Jej przepastna spiżarnia ukrywała prawdziwe skarby: nalewki własnej roboty, konfitury, kiszone ogórki, marynowane grzyby i wekowane mięsa, kruche, rozpływające się w ustach. Miała okazję się o tym przekonać za tamtym pobytem i wyglądało, że nic się nie zmieniło na gorsze.", + "16875": "Andrew jej to wytłumaczył. Chodziło o to, aby prezydent był zwykłym figurantem, marionetką. Każdy, kto chciał mieć w tym kraju coś do powiedzenia, musiał w końcu odejść. Odwoływano po kolei ministrów spraw zagranicznych, bo marzyło im się przystąpienie do NATO, odwołano Juszczenkę z funkcji premiera, bo wolał handlować z Polakami niż z Rosją. \"Ciągle ta Rosja, Rosja - pomyślała z niechęcią. - Jakże wielkie ciążą na niej zbrodnie\".", + "16876": "Myślała też o tym, co matka opowiadała o Juszczence. Usłyszała gdzieś, za co rodacy go lubią. Za to, że był takim dobrodusznym dyrektorem banku, wzbudzającym zaufanie człowiekiem, w przeciwieństwie do Kuczmy, który lawirował, nigdy nie patrzył ludziom w oczy. Miał naturę lisa. A Juszczenko, jak się okazało, był z zamiłowania pszczelarzem. Podobno w jego gabinecie zamiast drogich, obitych skórą mebli można zobaczyć łapcie, kozacką bandurę i stare wydanie ukraińskiej Biblii.", + "16877": "Tamta zatrzymała się przy drzwiach i mimo że Elizabeth uczyniła gest, zapraszając ją dalej, tkwiła na swoim miejscu. Podała jej tylko złożoną na pół, wyrwaną ze szkolnego zeszytu kartkę. Kto wie, może był to dawny zeszyt Aleka.", + "16878": "Miała w ręku list, napisany po angielsku, więc z pewnością ktoś go przetłumaczył.", + "16879": "Nie chciałem jej przypominać, jak tamta skończyła, ale ona sama do tego nawiązała: \"Mnie nie spalą na stosie, jeszcze pan o mnie usłyszy i przekona się, że to ja miałam rację\" - powiedziała.", + "16880": "Kiedy teraz do mnie przyszła, zaczęła mnie namawiać, abym się do nich przyłączył. Powiedziała, że liczą na moje doświadczenie i znajomość świata. \"Potrzebujemy pana. Juszczenko pana potrzebuje, tylko on się naprawdę liczy\".", + "16881": "Nie da się porównać tego, co obie przeżyły. Sharon mogła odtworzyć ostatnie chwile swojego męża. Pewnie nie zdawała sobie sprawy, jakie to ważne wiedzieć, jak umierała bliska osoba. Niepewność jest bardziej niszcząca niż największy ból, który w końcu przemija.", + "16882": "Chciała to powiedzieć przyjaciółce, ale nie potrafiła. Siedziały więc obok siebie w milczeniu, patrząc na ocean.", + "16883": "Przyszła bez zapowiedzi, gdyż umówić się z matką było niezmiernie trudno. Często trzeba było przekładać spotkanie na inny dzień, bo w ostatniej chwili coś matce wypadało, a potem albo godzina jej nie odpowiadała, albo Elizabeth niechętnie odwiedzała swój dawny dom, jakby w jego ścianach ciągle tkwiły zastarzałe urazy.", + "16884": "Po jakimś czasie dojechała do rozwidlenia dróg i musiała dokonać wyboru. Stała tak długą chwilę, silnik głośno pracował, jakby samochód już się bardzo zmęczył. Po namyśle skręciła w prawo, bo tutaj koleiny były głębsze i szersze, co wskazywało, że ta droga była bardziej uczęszczana.", + "16885": "Mróz stawał się coraz większy, w światłach reflektorów migotały tysiące drobinek śniegu, jakby przed maską samochodu odbywał się jakiś śnieżny balet.", + "16886": "Stan Saszki się pogarszał. Mało jadł, zapominał krowom dać karmę, oborę zamknąć, powtarzał dziwne zdania o antychryście, o grzechu i śmierci. Poczucie winy, grzechu stawało się nie do zniesienia. Był przekonany, iż jest to pokuta za coś złego, co zrobił, tylko nie wiedział za co.", + "16887": "Dźwignął się z trudem, ociężale i ruszył do następnego pokosu. Czuł ostry ból w całym ciele i zwalającą ociężałość. Kosił jednak do utraty tchu. Ten fizyczny ból sprawiał mu nawet przyjemność. Chwilami jakby o coś w tej pracy chodziło i jakby miało to sens. Ale było tak tylko przez moment.", + "16888": "No tak, pomyślał Saszka, przecież on zna stodołę lepiej ode mnie. Wie, gdzie jest siano, a gdzie słoma, i tak dalej. Miesiąc temu myśl taka lub podobna doprowadziłaby go do furii, teraz sprawiała mu dziwną przyjemność. Myślał o Wiktorze jako o współgospodarzu domu.", + "16889": "Uśmiechnął się smutno. Dziadka na pewno nie ma. Mamy chyba też. Miał nadzieję, że jego wieś ocalała, chociaż większość wsi się spaliła. Teraz wyglądały jakoś nieziemsko: osmalone kikuty kominów, kamienne fundamenty, gdzieniegdzie resztki zabudowań stojących na uboczu tonęły w płowiejącej zieleni dzikiego burzanu, łapczywie porastającego każdy skrawek rumowiska.", + "16890": "Wódka skłania do szczerości, otwartości, ale też usposabia do mówienia o rzeczach najważniejszych, których by się inaczej nie powiedziało. Pijanego, na dobrą sprawę, może rozumieć tylko inny napity. Dla trzeźwego jest to tylko bełkot.", + "16891": "No więc Saszka i Wiktor byli coraz bardziej pijani i coraz lepiej się rozumieli.", + "16892": "Rozmyślał o tym sennym widzeniu. Nic z tego nie rozumiał. Dlaczego Bóg pogroził palcem? Czy Saszka robi coś niegodziwego? Czy coś da się naprawić lub zmienić? Czy jest to niezgodne z wolą Bożą? Co innego może uczynić niż to, co czyni?", + "16893": "Postanowił zostać tu, wysuszyć siano, złożyć w kopy i potem wrócić do Wierszalina. Do Kamienia nie pójdzie. Rozebrał się, wszedł do rzeki, zanurkował przy urwistym brzegu. W plątaninie korzeni i wodorostów wymacał solidnego okonia i wyrzucił na brzeg. Potem jeszcze kilka innych ryb. Rozpalił ognisko, przysmażył ryby, zjadł i poszedł do najbliższej suchej kopy na łące sąsiada, zarył się w nią głęboko i usnął.", + "16894": "Orgia trwała godzinę, a może znacznie dłużej, Saszka, powodowany ciekawością, od czasu do czasu uchylał kołdrę, żeby zobaczyć, co się dzieje.", + "16895": "Nagle wszystko ucichło. Saszka znów otworzył oczy. Siedzieli na zydlach, Roksana w swej powłóczystej spódnicy i schludnej bluzce, szczelnie zapiętej pod szyją.", + "16896": "Saszka wszedł w gęstwinę leszczyn i jałowców. Wyskoczyli z niej mężczyźni i rzucili się na Ilię. Próbowali go powalić i zakneblować mu usta. Ilia zdążył jednak krzyknąć, jak mógł najgłośniej: \"Ratunku! Ochrona!\". Nadbiegli, roztrącając zarośla jałowców i paproci. Napastnicy rzucili się do ucieczki. Padł strzał, ale to było pudło. Saszka stał bezradny i przerażony. Strażnicy podnieśli Ilię z ziemi, odkneblowali usta.", + "16897": "Rano obudził się z obolałą głową. Uświadomił sobie najpierw, że Wiktor śpi obok w pokoju, później zaczął sobie przypominać zdarzenia minionej nocy: burzliwą rozmowę z Wiktorem, nocne spotkanie z Handzią i ten osobliwy zawód, który sprawił mu Wiktor na koniec.", + "16898": "Na śniadanie Handzia podała ziemniaki z zsiadłym mlekiem i postawiła przed Saszką i Wiktorem dwa kubki kwasu z dzieży chlebowej.", + "16899": "Siedzieli, patrząc w dopalające się ognisko, rozmawiając wcale nie o Leninie ani jego epokowych odkryciach w dziedzinie fizyki. Saszka podszedł do Handzi, usiadł obok na kłodzie. Gawędzili ot tak sobie, że noc piękna, pogodna, że ognisko ładnie płonie. Podszedł Alosza, opuściwszy na chwilę towarzysza Mellera, do którego przysiadło się trzech młodych chłopców.", + "16900": "Wrócił do stodoły, na siano. Handzia leżała na plecach, postękując lekko, Wiktor rżnął ją monotonnie i beznamiętnie. Przez chwilę wydało mu się to banalne i nudne.", + "16901": "Pogoda się poprawiła. Zwożono z pól owies i jęczmień, zabierano się do gryki, myślano o wykopkach. Sierpniowe bezchmurne słońce zmiatało z pól resztki płodów lata.", + "16902": "Poszedł w stronę cerkwi. Drzwi były zamknięte. Wisiała na nich kartka napisana ręką Ilii, rozpoznał jego duże, koślawe litery. Przeczytał:", + "16903": "Ogłaszam całemu światu Wiadomość Najdroższą, to jest Najdroższą Wiadomość. Droższej od tej wiadomości nie ma i nie będzie wieki wieków. Ogłaszam Wtórne Przyjście Chrystusa Pana Naszego na ziemię.", + "16904": "Był rok 1919. Z Estonii posuwały się w stronę Petersburga antybolszewickie formacje generała Judenicza. Wśród marynarzy znów wrzało. Odbywały się burzliwe zebrania załogi, pokład i kajuty zarzucone były ulotkami głoszącymi wierność marynarzy Czerwonej Floty ideałom rewolucji.", + "16905": "My smieło w boj pojdiom za włast' sowietow.", + "16906": "Ruszył przed siebie. Dotarł do zabudowań Ilii. Gdy mijał stodołę, z krzaków wyskoczyło nagle dwóch rosłych mężczyzn, chwycili go za ręce, wykręcili do tyłu, zaczęli wiązać powrozem. Saszka był tak zaskoczony, że przez moment słowa nie mógł wymówić. Po chwili zaczął krzyczeć: \"Ratunku!\". Mężczyźni szybko zakneblowali mu usta i poprowadzili do chaty proroka.", + "16907": "Wiktor sięgnął do torby, wyjął manierkę. Wypili po kieliszku. Saszka nagle uprzytomnił sobie, że nieświadomie zmierza ku temu, by we trójkę spali w pokoju Handzi. Przez głowę przeleciały mu obrazy z Roksaną na statku. Ale nie, oczywiście, że nie... to nie o to chodzi. Ale gdyby tak położyć Wiktora z Handzią. A on by podglądał i podsłuchiwał?", + "16908": "A więc to tak, myślał Saszka, trzeba aż tyle przeżyć i być na granicy piekieł, by usłyszeć raz jeszcze głos Pana Boga. Przejść po wzburzonym oceanie życia, żeby wrócić do swej ostatecznej przystani.", + "16909": "Rozejrzał się dookoła. Wszystko było tak, jak było: kot łowił pasikoniki, ptak świergotał na gałęzi, a po niebie spokojnie płynęły białe obłoki.", + "16910": "Alosza roześmiał się serdecznie, jakby rozbrojony tą zabawną piosenką o królestwie niebieskim. Saszce jednak było nie do śmiechu. Czuł się zagubiony w tym świecie pełnym sprzecznych słów. A tu jeszcze ta białoruskość i ruskość rewolucjonistów.", + "16911": "Siedzieli tak długą chwilę. Eliasz w milczeniu patrzył przed siebie. Saszka spojrzał na twarz Ilii, która wydała mu się w tej chwili twarzą prawdziwego proroka. Miała w sobie coś z ikony. Malowało się na niej boskie skupienie i cierpienie. Po policzku potoczyła się łza.", + "16912": "\"Ewo, wiem, że to okropne. Rozumiem Twoje skrupuły. Ale coś się przecież stało takiego między wami, że znalazło się miejsce dla mnie. Odwiedź mnie jeszcze dzisiaj, błagam\".", + "16913": "W Zbrodni i karze:", + "16914": "\"Ewo, od Twoich pocałunków kręci mi się w głowie. Niech się dzieje, co chce, za jeszcze jeden pocałunek oddam wszystko. Nie karz mnie swoją nieobecnością, błagam\".", + "16915": "W tych okolicznościach, po gruntownym przeanalizowaniu sytuacji, widziałem przed sobą dwie drogi. Jedna prowadziła do lasu, gdzie należało dopaść łosia królobójcę i zabić bez wysłuchiwania wyjaśnień, że koronę nawlókł sobie na rogi przypadkiem, znalazłszy ją, dyndającą bezpańsko na krzaku. Druga wiodła wprost do zamku. I tą właśnie poszedłem - jak się później okazało, uratowało mi to życie - nałożywszy na tę okazję swoją paradną czarną zbroję.", + "16916": "(Nie mogłem wtedy wiedzieć, że już nazajutrz Leszek będzie mi tłumaczyć: wypiłeś za dużo. Że już zawsze będę przypatrywał się wszystkim mijanym kamieniom, oburzony ich upartym bezruchem. Że w końcu dzieci z podwórka odkryją moją obsesję i nazwą mnie po latach Kamiennym Dziadkiem.)", + "16917": "(Przyglądałem mu się z mieszaniną współczucia i rozbawienia. Czy naprawdę myślał, że postęp techniczny da się zahamować? Czy nie zdawał sobie sprawy, że po erze telegrafu przychodzi zwykle czas na telegraf bez drutu?", + "16918": "Potrząsnąłem głową; połączenie zostało zerwane. Otworzyłem oczy, usiadłem gwałtownie na łóżku.)", + "16919": "Co miałem mu powiedzieć? Przez chwilę patrzyłem za okno, tam ciągle lało i zresztą Bossica zwolniła mnie na resztę dnia. Wziąłem ze stołu buteleczkę z klejem, śmierdział jak zmywacz do paznokci, który Zosia trzymała w szufladzie biurka. Odstawiłem parasol, usiadłem obok Ryśka.", + "16920": "Znowu sięgamy po kieliszki, wznosimy toast: przeciwko, tylko nie pijcie za zdrowie gospodyni, prosi Madame. O tak, potwierdza Piotr, to tu reguła. - To częściej cię tak nawiedzają? - Dosyć. Mnie w to graj, balanga z dostawą do domu. - A dawno się znacie?, nie daje mi to spokoju, żeby kumpel mnie z taką dziewczyną nie poznał, egoista jeden. Względne, mówi Piotr. Rok, mówi Madame Jutro Jutro.", + "16921": "\"Miła moja, jak bardzo rozczulają mnie Twoje powieki, puch na Twoim karku i to miejsce pod szyją, z kostkami, które wyglądają, jakbyś ukrywała pod skórą rozkrzyżowanego ptaka. Uwielbiam Cię, Ewo\".", + "16922": "Teraz już nie było wątpliwości i ręce zaczęły mi drżeć. Po mojej lewej ręce stała cała seria Dostojewskiego. Rzuciłem Cortazara na podłogę i wyciągnąłem pierwszy tom Braci Karamazow.", + "16923": "Nic. Schodki po lewej, prowadzące w dół, pogrążone były w ciemności. Stopień po stopniu zanurzałem się w nią, wodząc ręką po brudnej kamiennej ścianie - żeby nie upaść. Oczy powoli przyzwyczajały się do mroku. Piwnica okazała się głębsza, niż sądziłem - nigdy nie zaglądałem tu wcześniej - dopiero po trzech zakrętach znalazłem się w rozległym pomieszczeniu, przedzielonym kilkoma szeregami grubych kolumn. W głębi coś się poruszyło.", + "16924": "Kiwnąłem głową szybciej, niż pomyślałem - ale wprost nie mieściło mi się w głowie, żeby Irek zdolny był do czegoś takiego. Ludzie rozsunęli się natychmiast, robiąc szpaler aż do drzwi plebanii. Dotarło do mnie, że jeśli mój przyjaciel zwariował - a na to właśnie wyglądało - potrzebny tu jest specjalista, a nie ja; ale było za późno, żeby się wycofać.", + "16925": "Ale gdy chciałem wejść z powrotem do mieszkania - zobaczyłem go. Stał na środku przedpokoju, hipnotyzując wzrokiem Lidkę, która wpatrywała się w niego z niedowierzaniem i zachwytem. Sterczący czarny ogon drżał lekko, czarne ciałko z rudym prawym uchem dygotało, jakby niepewne, czmychać czy iść dalej. Kot obejrzał się na mnie i usiadł, starannie zawijając ogon na przednie łapki. W piersiach charkotało mu coś, nie wiem: chorobliwie czy miłośnie.", + "16926": "Rozglądam się zakłopotany, nie chcę odpowiadać, wolę (przypominam sobie dziecinną grę w chińczyka) przeczekać swoją kolejkę. I nagle odkrywam podsłuchującego: z siedzenia po drugiej stronie przejścia wpatruje się we mnie elegancki szesnastolatek, stary malutki, ubrany jak z zachodniego żurnala mód. Marynareczka, krawacik, beżowy płaszczyk. Odpowiadam na jego wzrok zbyt długo, zbyt hardo. Zanim zdążyłem spojrzeć znowu na Ajatakę, tamten mówi coś do mnie ze złością.", + "16927": "Coś dławiło mnie w gardle, ale powiedziałem sobie, że nie będę przecież kota opłakiwał, więc z kamienną miną wyciągnąłem odkurzacz i zacząłem sprzątać. Dopiero gdy przyszło do odstawienia miseczek za szafę, nie dałem rady. Siedliśmy z Lidką na kanapie i przytuliliśmy się do siebie, siąkając nosami.", + "16928": "Wreszcie coś szczęknęło obiecująco. Słucham, usłyszałem raźny głos matki. Uderzyła mnie ta pogoda w jej tonie, jakby nagle, przez ten czas, kiedy spałem, wyszła wreszcie z cienia, przezwyciężyła ból tamtego dnia, kiedy odszedł ojciec. I zrobiło się jaśniej w ten niepokojący poranek, więc: dzień dobry, mamo, odezwałem się z ulgą, tu Andrzej. Dobrze, że jesteś. A moja matka odparła: Andrzej? Nie znam żadnego Andrzeja, i odłożyła słuchawkę.", + "16929": "Teraz opowiem wam, jak zostałem królem. Taka wiedza każdemu może się kiedyś przydać. Mało jest marzeń równie powszechnych. Co do mnie: państwo, które wybrałem na swoją intronizację, miało już, ściśle biorąc, swojego króla. Król jednak wybrał się jesienią ubiegłego roku, aby polować na łosie, i jak dotąd nie wrócił. Zachodziła więc obawa, co mówię!, istniała nadzieja, że koronę królewską nosi teraz po puszczy jakiś łoś.", + "16930": "Woda - Tomasz ...ewski, Instytut Gospodarki Wodnej - powiedział gość, pokazując błyszczącą legitymację. - Pan Andrzej Walczak, jak sądzę? Mam do pana bardzo ważną sprawę. Nie da się tego ująć w dwóch zdaniach. Czy może mi pan poświęcić kwadrans? Nie więcej.", + "16931": "A ja czułem spokój, bo najważniejsze było to, co od niego usłyszałem. Być może, poniekąd, w każdym razie coś podobnego, zabełkotał i ruszył dalej w swoją stronę, chwiejnym krokiem. Przecież nie mogłem liczyć na więcej. Przecież \"więcej\" się nie zdarza, może nigdy się nie zdarzało. Ale z drugiej strony nie chciałem, żeby moja przyjaciółka uznała mnie za wariata.", + "16932": "Zręcznie manewrując na ciasnym parkingu, wcisnął swoje cinquecento między obdrapanego kadetta i srebrnego jaguara (\"pewnie któregoś z trzynastego piętra\" - pomyślał nieuważnie). Troszkę nieostrożnie otworzył drzwiczki, ale na szczęście nie od dziś wiadomo, że na srebrnym lakierze drobnych wgnieceń prawie nie znać. Ujął krzepko dwie turystyczne lodówki pełne smakołyków i ruszył w stronę szklanych drzwi wieżowca.", + "16933": "Dwanaście pięter wyżej odlepiła nos od szyby mała blondynka, Asia, stażystka w \"Bazarze Warszawskim\".", + "16934": "Co słychać w Ameryce? Jak kryzys? Zmuszają was tam do zachowania ciszy elektronicznej? A może odebrało ci władzę w palcach, że nie piszesz?", + "16935": "W Polsce bez zmian - młodą demokrację przeżera rak korupcji, biznesmeni piorą brudną kasę gangsterom, żeby opłacić polityków, a kobietom, dzieciom i uczciwym ludziom jest ciężko jak zawsze. Aha, psom i kotom też nie wiedzie się najlepiej. Wykryto nadużycia finansowe w schronisku dla zwierząt.", + "16936": "Znał dobrze urzędników gminnych i ich nieskończoną flegmę oraz absolutny brak poszanowania dla czasu bliźnich. Nie był zainteresowany wysłuchiwaniem pełnego statutu owej \"komórki\", do którego recytacji zabierał się najwyraźniej pan Staads. I tak każe ją prześwietlić swoim asystentom w minutę po tym, jak goście opuszczą jego gabinet. Staads posłał mu urażone spojrzenie.", + "16937": "\"Ech, ta Amanda...\" - Siny skracał sobie drogę przez Nowy Świat. Wszystkie psy świata mogły mu w tym momencie naskoczyć. Zajmowały go znacznie ważniejsze sprawy, na przykład przewidywana reakcja szefostwa na rewelacje Wiewiórskiego. \"...Nawet po śmierci sprawia kłopoty\".", + "16938": "Druga kwestia zajmowała Sinego jeszcze bardziej. \"Dziennikara węsząca w \"Kocie\" w trakcie spotkania?\" - pokręcił głową. O tym szefostwo nigdy się nie dowie, już on się o to postara.", + "16939": "Na sali gimnastycznej panował przenikliwy ziąb. Kilku mężczyznom przebierającym się pod ścianą w białe doboki leciała z ust para, ale jako etatowi twardziele starali się trzymać fason. W duchu owszem, klęli równo politykę kosztową Komendy Głównej Policji, za sprawą której od listopada nie wymieniono w obiekcie skorodowanych rur. Niewątpliwie, taniej wypadało odciąć centralne.", + "16940": "Oczy tej kobiety! Ewa nigdy takich nie widziała. Miały przejrzystą, turkusową barwę, bardzo ciemną oprawę i lekko skośny, migdałowy wykrój. \"Gdyby była kotem, to na pewno potomkinią syjama i abisynki. Tylko ta kręcona szata... czyżby dziadek devon rex?\", pomyślała idiotycznie.", + "16941": "Domniemana wnuczka dewona z zakłopotaniem wytarła ręce w spodnie.", + "16942": "Elwira uśmiechnęła się na wspomnienie czarnowłosego chłopaka w marynarskim kołnierzu. Ciekawe, zapamiętała go takim sprzed wojny. Szykowny dżentelmen, którego widziała potem dwa czy trzy razy, z wizyty na wizytę coraz bardziej siwy, jakoś nie potrafił zastąpić wyrytego gdzieś w zakamarku pamięci monidełka.", + "16943": "Dzień ciągnął się jak jakaś potworna, pozbawiona ładu i składu telenowela.", + "16944": "Odcinek 263: Don Adam dowiaduje się, że donię Ewę okropnie boli głowa i w związku z powyższym czuje się zmuszona złamać świętą obietnicę i wydać go, samotnego, na pastwę donny Henryki i jej gości.", + "16945": "Malwina spojrzała na niego z odrazą, Kulesza się zaczerwienił, ale Ewa, o dziwo, parsknęła śmiechem. Śmiała się i śmiała, aż nagle jej śmiech przeszedł w łkanie. Malwa zdusiła niedopałek na talerzyku, objęła przyjaciółkę i wyprowadziła ją z kuchni, na odchodnym rzucając policjantowi pełne wyrzutu spojrzenie.", + "16946": "Bordowe volvo jest zarejestrowane na nazwisko Jana Burackiego. BMW na nazwisko Małgorzaty Kownackiej.", + "16947": "Gdybyś nie wiedziała, to Jan Buracki jest prezesem i współwłaścicielem firmy budowlanej Buracki i Ska. Pewnie ciekawi Cię, kim jest pani Kownacka? Otóż jest żoną Marka Kownackiego, twojego ulubionego pana \"czyste ręce\". Radny Kownacki rozumnie nie posiada niczego na własność, poza żoną oczywiście.", + "16948": "\"Co za ciekawski gość. Zaczyna mnie na dobre wkurzać. To przez jego gumowe ucho muszę się chować z telefonem w kiblu!\" - Adam obrzucił potylicę Rafała nieprzyjaznym spojrzeniem i wyszedł, trzasnąwszy drzwiami.", + "16949": "Kulesza oczywiście nie wstał na jego powitanie. Siedział odchylony za swoim biurkiem z taką miną, jakby dowodził całą policją, Interpolem i FBI na dodatek i delektował się kawą.", + "16950": "W gabinecie zapadło milczenie. \"Ta komórka to ziszczony sen jakiegoś wariata\", myślał szybko Gagosian. A zdawało się, że po zeszłorocznym skandalu z lotnym oddziałem do mierzenia długości krewetek gmina poskromi swoje biurokratyczne zapędy. Zwłaszcza że powołanie tej krewetkowej policji okazało się projektem młodego artysty o wielce wywrotowych poglądach. Sprawna jak maszyna pamięć Gagosiana wyrzuciła momentalnie nazwisko artysty: Levinsson.", + "16951": "Schmidt skinął na towarzysza. Ruszyli w dół. Z zadowoleniem stwierdził, że przeraźliwy ryk klaksonu umilkł jak nożem uciął. Po chwili znaleźli się w podziemiach domu. I wtedy dobiegł ich inny dźwięk: cichszy, ale daleko bardziej intrygujący. Hans wyjął z kieszeni pistolet i przekręcił koło blokujące zasuwy drzwi do starej kotłowni.", + "16952": "\"I tak mi pieprzył przez dziesięć minut, ględził i szarpał te swoje wąsiska, a na końcu powiedział, że nie puści tekstu. Stary, podły cap\". Ewa poczuła kłucie w boku i stanęła zdyszana. W witrynie pełnej wazonów, szklanych rybek i innych wątpliwej urody cacek zobaczyła rozczochraną babę o dzikim wejrzeniu. \"O rany\", machinalnie przygładziła włosy.", + "16953": "To jeszcze nie koniec.", + "16954": "Toyota należy do Jana \"Jansona\" Nowoleśnego. Jego specjalność, jeśli zapomniałaś, to przerzut amfeczki.", + "16955": "Lanosem kierowca zbiegł z miejsca wypadku w Zielonce w zeszłym tygodniu.", + "16956": "Rejestracje na citroenie według dokumentów powinny znajdować się na fordzie fiesta.", + "16957": "Wnioski pozostawiam pani redaktor.", + "16958": "PS Przypominam, że to informacje poufne.", + "16959": "Odpowiedziała jej cisza. Wstrząsana suchym szlochem rzuciła się na materac. Po chwili uspokoiła się na tyle, by utrzymać w rękach prawie już pustą butelkę. Upiła łyk i sięgnęła po torebkę z bułką. Właściwie nie była głodna. Niezdecydowanie obracała papier w rękach. Dziwne. Wcześniej nie zauważyła tego nadruku. \"Bäckerei und Konditorei Thürmann\". Napisy okrążały schematyczny wizerunek wypieczonego chleba. \"Prenzlauerberg 60 11 1460 Berlin\".", + "16960": "Wąsaty, czyli redaktor naczelny Jan Matysiak, rządził \"Bazarem\" żelazną ręką. Był fetyszystą faktów i sprawdzonych informacji, co trochę kolidowało z ogólnie plotkarskim profilem pisma, ale - o dziwo - dawało efekt rosnącej sprzedaży. Od roku \"Bazar\" skutecznie konkurował z plagą bezpłatnych dzienników.", + "16961": "Po raz kolejny przeczytała poprawiany w nieskończoność list, po namyśle wymazała \"Całuję\", dopisała \"straszną\" do \"świnią\" i wcisnęła send. Wyłączyła komputer i podeszła do lustra. Stwierdziła z zadowoleniem, że całość prezentuje się bardzo wiarygodnie, zwłaszcza w przyćmionym świetle. Tylko... te włosy... Zaraz, Malwa miała gdzieś wosk. Może w łazience? Mijając miejsce, w którym zginął Młody, wzdrygnęła się i odwróciła wzrok.", + "16962": "16.01. - Enriko Romantiko - rozkosze prostego życia na ciepłych wyspach (A czy pani redaktor lubi opalać się nago?).", + "16963": "16.20. - Torbiel Jan - paszkwil na \"Barcerowicza\". Dawniej człowiek mógł wszędzie wyjechać, do Soczi żonę zabrać czy nad Balaton, a teraz, odkąd Barcerowicz rządzi, wszystko rozprzedali, rozgrabili majątek państwowy.", + "16964": "Cóż - potem spróbowała trochę nadrobić stracony czas, i oto siedzi od paru godzin pod obrazem Przenajświętszej Panienki i kontempluje kredens na wysoki połysk, zdana na gościnność i pomoc autochtonów. Chłop grzebie w jej kochanym samochodziku, a baba po raz szósty opowiada tę samą historię.", + "16965": "Niektóre rzeczy zwyczajnie nie mogą się wydarzyć bez udziału osób trzecich. Należą do nich morderstwa i książki. Ta, dla przykładu, nie powstałaby, gdyby nie święta cierpliwość Piotra, fachowe rady mojej Mamy, krytyczny wkład Agnieszki Gozdek oraz doping Joasi Leszczyńskiej, Kasi Prażmowskiej, Marty, Krystyny i reszty moich przyjaciół, w tym kota Błażeja.", + "16966": "\"Rany, ale ten dom jest ogromny!\", przemknęło Ewie przez głowę. Minęli jakąś suterenę z maleńkimi okienkami. Wydało jej się, że słyszy kobiece głosy i stukot obcasów. W jednym z okienek mignęły białe buty na kolosalnych platformach, a za nimi drugie, żółte.", + "16967": "Adam zgrzytnął zębami i wyciągnął prawo jazdy.", + "16968": "W nocy Mahir jęczał, na przemian tracił i odzyskiwał przytomność, w końcu zapadł w ciężki, kamienny sen. Wtedy i Ewa zdrzemnęła się, przytulona do Joli. Ocknęła się obolała, zmęczona, z niesmakiem w ustach i zerowym poczuciem miejsca i czasu.", + "16969": "Było jeszcze po czwarte - jakaś wariatka zadzwoniła i stwierdziła, że zna denatkę. Skąd jej to przyszło do pokręconego łba? W dodatku wariatka należała do znienawidzonego gatunku hien prasowych i Paweł przez skórę czuł kłopoty.", + "16970": "Piąte było takie samo od paru dni. Obrzydliwa śliwa pod okiem. \"Niech ja spotkam tego Mahira, czy jak mu tam...\" - w Pawle znowu się zagotowało.", + "16971": "Jeżeli chcieli przyciszyć telewizor, to mogli przecież zadzwonić do drzwi, a nie od razu je wyłamywać z futryny. I dlaczego Inspektor mówił o znalezieniu sobie fajniejszego zajęcia? Po co znajdować sobie fajniejsze zajęcie, skoro to zajęcie, które się ma, jest najfajniejsze pod słońcem? Siedzisz sobie wygodnie w fotelu, bez wysiłku, i sobie patrzysz. A jak ci się jedno znudzi, to robisz pstryk i patrzysz na drugie.", + "16972": "Miał całkowitą rację. Teraz wszystko zaczęło układać się w miarę logiczną całość.", + "16973": "Ale nie do końca.", + "16974": "Kiedy chłopcy wrócili do domu, Franek za nic w świecie nie chciał się zgodzić, żeby Jasiek zostawił go samego. W końcu to był jego pomysł, żeby pojawić się w Zakładzie Napraw. Więc teraz dlaczego tylko Franek ma ponosić za to konsekwencje?", + "16975": "Jasiek i Franek zostali sami.", + "16976": "Ale nie na długo.", + "16977": "Korzystając z okazji, Franek z Jaśkiem postanowili dokładnie przyjrzeć się wypełniającym biuro rzeczom. W końcu znalezione przedmioty mogą ułożyć się w całkiem ciekawą historię. Na przykład taką - gdzie i w jaki sposób można znaleźć peryskop z łodzi podwodnej, do którego przyczepiona jest wędka, wełniane rękawiczki ośmiopalczaste i seledynowe wdzianko z odblaskami.", + "16978": "Zza drzwi mieszkania numer sto piętnaście dobiegł czyjś rozpaczliwy krzyk.", + "16979": "Potem rozległy się jeszcze inne równie przerażające odgłosy.", + "16980": "A potem pod drzwiami mieszkania numer sto piętnaście nie było już nikogo.", + "16981": "Po pani Florczakowej i Kropce został tylko jeden ślad.", + "16982": "Błyszczące odblaskami, porzucone na wycieraczce, seledynowe wdzianko.", + "16983": "Bo na przykład we wtorki Inspektor patrzył przez okno tylko w górę, gdzieś tam, gdzie kończyły się dachy i siadały gołębie. A w środy tylko w okna na wysokości pierwszego piętra. Patrzył na firanki, kwiaty, a czasami zwierzaki na parapecie. Natomiast wyścigi na sygnale, slalomem między uskakującymi samochodami i przechodniami, często na jednym kole albo, dla zyskania na czasie, spodnią stroną mostu, przyprawiały go o ból głowy.", + "16984": "W pierwszym rzędzie, na honorowych miejscach siedzieli Dyrektor cyrku, Dyrektor zoo i... Opiekun. Siedzieli i bili brawo.", + "16985": "Puzon zrozumiał, że oto nadszedł koniec przedstawienia. Przedstawienia, w którym razem z Torbą zagrali, jak widać, główne role.", + "16986": "Tego było dla niego za dużo.", + "16987": "Puzon zachwiał się, a potem tracąc na chwilę przytomność, wylądował na deskach areny. Publiczność oszalała z radości...", + "16988": "W tym właśnie momencie, wypowiadając te słowa, zrobił pierwszy krok do swojej, przebiegle zaplanowanej, wielkiej kariery.", + "16989": "Nie przypuszczał jednak, że ten pierwszy krok może okazać się ostatnim...", + "16990": "Pawilon słoni po brzegi wypełniony był snem. Tak jak całe zoo o tej porze.", + "16991": "Kierowca nie zdążył odpowiedzieć, bo w tym momencie na ulicę wtargnęło dwoje przechodniów. Właściwie nie wtargnęło, tylko przy zielonym świetle dla pieszych weszło na pasy. Ale kierowca zajęty był rozmową i nie miał czasu zwracać uwagi na takie drobiazgi jak kolor świateł. Samochód ostro zahamował, a kierowca wychylił się przez okno.", + "16992": "Nawet nie spodziewali się, w jak wielkim byli błędzie.", + "16993": "Szli powoli przed siebie. Torba ze wzrokiem wbitym w chodnik, nic nie mówiąc. Właściwie to chętnie by coś powiedział, ale od paru minut Puzon bez sekundy przerwy suszył mu głowę, nie dopuszczając do głosu. Dokładnie zanalizował zachowanie Torby, a wnioski, jakie z tego wypływały, nie były zachwycające.", + "16994": "W całym zoo tylko kilka osób nie przejawiało zainteresowania tym zdarzeniem.", + "16995": "Jedną z nich był Dyrektor, który przez szparę w żaluzji okna swojego gabinetu od kilku minut z uwagą obserwował teren ogrodu. Szkła potężnej wojskowej lornetki tkwiącej w dłoniach Dyrektora wycelowane były na wybieg dla słoni.", + "16996": "Drzwi zamknęły się.", + "16997": "Puzon odetchnął z ulgą, odwrócił się i zobaczył coś, co spowodowało, że jego trąba pokryła się gęsią skórką.", + "16998": "Torby w tramwaju nie było. Czyżby został na przystanku? Jeśli tak, to trzeba będzie po niego wrócić. Łatwo powiedzieć: wrócić. Tramwaj gnał coraz prędzej.", + "16999": "Spokojne oddechy, chrapania, przewracania się z boku na bok - te odgłosy snuły się po alejkach ogrodu i wypełniały jego każdą wolną przestrzeń. Miasto, ze swoimi przepełnionymi wiecznym szumem i hałasem ulicami, chodnikami i domami, odpływało gdzieś daleko i nic nie zakłócało spokoju szybujących po sennych krajobrazach zwierzaków.", + "17000": "To ranne uśpienie przeciął nagle dźwięk kroków.", + "17001": "Puzon otworzył oczy i zaczął nasłuchiwać.", + "17002": "Czasami zapominała o wielu istotnych rzeczach. Wsuwała mi we włosy długie palce, zakończone równie długimi paznokciami. Ściskała. Zapominała na przykład, że jestem już dorosła, nie biegam po korytarzach Vivesstade ze śmiechem radości na ustach.", + "17003": "– Powtarzam, proszę ją zostawić.", + "17004": "Uchwyt zelżał, więc, poświęcając część włosów, wyszarpnęłam głowę.", + "17005": "– To jest m o j a córka, sukinsynu! – wrzasnęła. – A ja jestem królową Rechington i to ja tutaj rządzę, jak chcesz wiedzieć! I nie będziesz tak się zwracać do mojej córki, bo ci strażnicy mają przede wszystkim słuchać mnie i zaraz tak ci dowalą, że…", + "17006": "Serena zamruczała coś przez sen i rozłożyła się na mojej połowie. Niech sobie leży. Spała niespokojnie, często rzucała się na łóżku, zdarzało jej się nawet krzyczeć. Czyżby powodowała to tęsknota za ojczyzną, za rodziną? A może wywoływały to wspomnienia, w końcu – próbowałam postawić się w jej sytuacji – miała za sobą ciężkie chwile?", + "17007": "– Jest jakaś taka choroba, która toczy barbarzyńskie plemiona gdzieś w zamorskich krajach. Nazywają ją „kuru” albo „śmiejąca się śmierć”, bo umierającym dziwnie twarz przed zgonem wykrzywia. Ponoć cierpią na nią ludożercy. Tak samo jak ci tutaj.", + "17008": "– Jednej rzeczy nie pojmuję. Przecie oni razem służyli na Kremlu. Czy Budziło nigdy nie zmusił się kanibalizmu?", + "17009": "– Powiadają, że samozwaniec był bękartem Stefana Batorego.", + "17010": "– A kto go tam wie? Różnie ludzie plotą. Ale to jeno bajdy. Griszka Otriepiew, bo tak go zwali, był zbiegłym z monastyru czerńcem.", + "17011": "– Yyyyyy… kim? – zapytał Korniaktowski.", + "17012": "– No, mnichem prawosławnym. Wszystko ci trzeba, Korniakt, tłumaczyć, głupiś jaki czy co? Nie przerywaj panu chorążemu.", + "17013": "– O, kurde! – wyraziłem swe zdziwienie bardziej elegancko.", + "17014": "– Musimy pogadać – walnął tamten „ja”.", + "17015": "Skąd ja znam ten tekst? Nigdy nie zapowiadał niczego dobrego.", + "17016": "– O, kurde! – powtórzyłem inteligentnie. „Mój komputer chce sobie ze mną pogadać!” przebiegło przez moje nasycone chemią zwoje, zaśmiałem się i dorzuciłem: – No, to zasuwaj, brachu!", + "17017": "– Do kaduka, mało brakowało. Pewnie to jakiś maruder albo konfederat. Ponure chłopisko. Taki najpierw cię rozsieka, a potem pomyśli za co – szepnął Jędrzej.", + "17018": "– Trzeba najpierw patrzeć, a nie kłapać jęzorem.", + "17019": "Na zewnątrz, mimo świszczącego wichru, dały się słyszeć jakieś głosy i parskanie koni. Ktoś szarpnął wrota i karczma zaczęła się zapełniać. Do wnętrza weszło kilku dostatnio ubranych szlachciców. Klnąc i prychając, otrzepywali burki ze śniegu.", + "17020": "– Dzięki – rzuciłem, zastanawiając się, z jakiegoż to powodu wszystkie moje słowa, które jeszcze chwilę temu stały w tak schludnym, przedbitewnym ordynku, nagle zdezerterowały w chaos.", + "17021": "– Nie ma sprawy – mruknął.", + "17022": "Wyczułem, że Shadrach nie jest w najbardziej rozmownym nastroju. Spoglądając na kanał, wyglądał raczej jak jakaś instalacja z czasów Sztuki Przedmiotów.", + "17023": "– Hari, chcę, żebyś wrócił do Shanny – powiedział.", + "17024": "Długie lata praktyki w kontaktach z nadkastowymi pozwoliły Hariemu zachować kamienną twarz. Przewidywał to i myślał, że jest gotowy, ale skwierczący żar w piersi uświadomił mu, że nigdy nie byłby na to gotowy.", + "17025": "– Byłbym zdziwiony, gdyby przekazały coś ludziom, sir. Ja dowiedziałem się tylko dlatego, że jestem krasnoludem, a Ringfunder bardzo chce awansować, no i szczerze mówiąc, podsłuchałem ich przypadkiem, ale nie wierzę, żeby krasnoludy z drukarni wspomniały o tym redaktorom.", + "17026": "– Chcecie mi wmówić, kapitanie, że krasnoludy w straży zachowałyby morderstwo w tajemnicy?", + "17027": "Marchewą wstrząsnęła taka sugestia.", + "17028": "Najszczęśliwszy sen, jaki potrafił przywołać na skałach obok basenu Marca Vilo, opowiadał o tym, jak leżał na obesranym bruku zaułka w Ankhanie i wykrwawiał się na śmierć.", + "17029": "Na jego twarz padł cień, i to go obudziło.", + "17030": "Serce mu zabiło mocniej, zerwał się, przesłaniając oczy przed słońcem, ledwie łapiąc oddech…", + "17031": "Nad nim stał Vilo w słonecznej aureoli.", + "17032": "– Jadę do Frisco. Chodź, Hari, podrzucę cię do domu.", + "17033": "– W jego biurze? – powtórzył niezbyt mądrze Hari. Kollberg nigdy nie przyjmował ludzi w swoim gabinecie. Hari nie gościł u niego od dziesięciu lat. – O co chodzi? Następną Przygodę mam dopiero w przyszłym roku.", + "17034": "– Ehm, nie wiem tak naprawdę, Komediancie. Administrator nic nie powiedział. Kazał mi tylko przekazać, że gdyby pan pytał, mam powiedzieć, że chodzi o pańską żonę.", + "17035": "– Jak wyglądał?", + "17036": "– Ja… ja nie wiem. Rozmawiałam z nim przez telefon.", + "17037": "– O co pytał?", + "17038": "– Właściwie to o nic… – Recepcjonistka umilkła na moment. – Chciał tylko wiedzieć, czy pan tu mieszka.", + "17039": "– I powiedziała mu pani – skwitował Anders.", + "17040": "– Oczywiście – w głosie recepcjonistki zabrzmiało zdumienie. – Przepraszam, ale nie widziałam powodu…", + "17041": "– Jasne! – przerwał Anders. – Dziękuję pani. – Odłożył słuchawkę.", + "17042": "Ruszyła na północ.", + "17043": "Miała czas. Dużo czasu. Doskonale wiedziała, że pozostanie w Ciężkich Górach już na zawsze. Próbowała raz uciec; nie udało się. Teraz mogła chodzić, szukając czegokolwiek – choćby zwidów bredzącego w malignie Dartańczyka.", + "17044": "Tym bardziej, że jeśli nie były zwidami…", + "17045": "A wreszcie – czy to, czemu poświęciła życie, było normalnym zajęciem? Mordowanie sępów…", + "17046": "Spojrzała w niebo, oceniając, kiedy znów zacznie padać.", + "17047": "Obudziła się, spocona mimo zimna. Usiadła, obejmując dłońmi ramiona.", + "17048": "– Karenira…", + "17049": "Po raz pierwszy wypowiedział jej imię.", + "17050": "Kiedyś nie lubiła tego człowieka. Prawie nienawidziła. Ciężkie Góry nie były miejscem dla Dartańczyka. On jednak sądził inaczej. I dowiódł słuszności swych racji, w ciągu paru lat wyrastając na znanego przewodnika po najbardziej niebezpiecznych rejonach Ciężkich Gór.", + "17051": "– Przy telefonie – potwierdził.", + "17052": "– Mąż Joanny Aleksandry Gradowskiej? – upewnił się rozmówca.", + "17053": "– Tak.", + "17054": "Ukłucie niepokoju spowodowało, że przebiegł go dreszcz. Nikt nie zaczyna tak rozmowy, tak urzędowo, chyba… chyba że ma do przekazania oficjalną wiadomość. Nieprzyjemną oficjalną wiadomość…", + "17055": "W słuchawce zaległa długa cisza.", + "17056": "– Słucham… – Piotr zacisnął dłoń na aparacie. Dopadły go naprawdę paskudne przeczucia.", + "17057": "– Oni się douczą. Potrafią już tyle, żeby dalej ćwiczyć. Nawet bez ciebie, pani.", + "17058": "To akurat było zgodne z prawdą. Wytrwałe ćwiczenia rzeczywiście mogły przemienić tych żółtodziobów w zupełnie niezłych strzelców. Lecz wątpiła, by ktoś w Badorze poważnie myślał o dalszym szkoleniu.", + "17059": "Ognisko zgasło. Rozmawiali dalej w ciemnościach – wprawdzie nie tak głębokich jak zwykle w Grombelardzie, bo dzień był bardzo pogodny.", + "17060": "Zmarszczyła szerokie brwi; pytanie było nieoczekiwane. Wzruszyła ramionami.", + "17061": "– No… nie wiem, naprawdę – powiedziała. – Czy chodzi o eliksir młodości? W takim razie zaufaj mi koniecznie. Nie uronię ani kropli, bo pochłonę go razem z flakonem.", + "17062": "Słaby śmiech rozbrzmiał krótko, urywanie.", + "17063": "– Czujesz się stara, Łowczyni?", + "17064": "– Jak te skały.", + "17065": "Przez chwilę milczeli.", + "17066": "– Marysiu. Przynieś mi, proszę, kawę po irlandzku. Tylko mocną, jeśli można. Ustal mi też namiary na dziennikarza, który nazywa się Tarkowski. Znajdź i natychmiast mnie z nim połącz.", + "17067": "Opary porannej mgły nad jeziorem znikały w złotych promieniach słońca. Na atramentowej powierzchni wody chybotał się samotny biały żagiel.", + "17068": "Tak jak przewidywał, kilkanaście minut później ceremonia pogrzebowa krywów dobiegła końca. Ogień dogasał. Większość ludzi się rozeszła. Tylko kilku mężczyzn krzątało się jeszcze przy stosie, zagarniając do środka niedopalone szczapy. Przywódca osady przyglądał się temu w milczeniu.", + "17069": "Nieznajomy podniósł się lekko. Ruszył przed siebie, szurając nogami. Nie chcąc zaskoczyć krywów, starał się wywołać jak największy hałas.", + "17070": "Przewróciła oczyma w stronę baru, starając się wyglądać na osobę wyrafinowaną i znudzoną, lecz udało jej się zrobić wrażenie licealistki na balu. Wyglądając zza jej szczupłej, owiązanej fartuszkiem talii, zerknęłam na trzech pijaków o oczach płonących pożądaniem. To była stara tradycja. Przyjęcie drinka oznaczało przyjęcie kryjącego się za nim zaproszenia. Kolejna sprawa, którą powinna się zająć pani Rachel. Wyglądali na normalnych, ale nigdy nic nie wiadomo.", + "17071": "Zanim skończyłem mówić, zaatakował mnie z dwunastu stron naraz.", + "17072": "Czułem się, jakbym wpadł do młockarni: uderzył mnie kolanami w nieosłonięte uda, pięściami i łokciami w żebra, głową w żołądek… Zanim się zorientowałem, co się dzieje, miałem twarz wciśniętą w podłogę, unieruchomione ręce i nogi, obolałe całe ciało.", + "17073": "– Ojciec Benedykt służył tutaj?", + "17074": "– Tak. Był młody, tak jak ojciec teraz. Bardzo gorliwy i pracowity, całkowicie oddany swoim obowiązkom. Byłeś wspaniały, Benedykcie. Byłem z ciebie bardzo zadowolony… w gruncie rzeczy.", + "17075": "– Dziękuję, ojcze Wilibaldzie – krótko odpowiedział Benedykt.", + "17076": "– A jak to się stało, że odszedł ojciec do Wykonawców? – zapytał ojciec Wieńczysław.", + "17077": "Znowu poprawiłam torbę na ramieniu i westchnęłam. Skórzane spodnie, czerwone buty do kostek i bluzka bez pleców niewiele się różniły od tego, co zwykle wkładałam w piątki, żeby wkurzyć szefa, ale ubrać się w coś takiego na wieczór, idąc na róg ulicy…", + "17078": "– Gówno – mruknęłam do Jenksa. – Wyglądam jak dziwka.", + "17079": "Zrobiło mi się przyjemnie.", + "17080": "– Wiesz o tym? – zapytałam, wyrywając legitymację Peterowi i chowając ją w torbie.", + "17081": "– Wiedzą o tym wszyscy w dziale przydzielania funduszy. – Pixy się roześmiał. – Oraz o próbie przyszpilenia tego łaka za pomocą zaklęcia swędzenia i zgubieniu go w kiblu.", + "17082": "– Ojcze Wilibaldzie, jestem ojciec Wieńczysław… – zaczął, ale starzec przerwał mu zmęczonym głosem:", + "17083": "– Przeczytałem ojca rekomendacje, także niektóre ojca prace – wskazał na stertę papierów porozrzucanych na stole. – Ukazują ojca w bardzo dobrym świetle, chociaż w naszej sytuacji i tak nie moglibyśmy sobie pozwolić na wybrzydzanie. Cieszymy się, że ojciec przybył, brakuje nam ludzi.", + "17084": "– Brakuje? – zapytał ojciec Wieńczysław.", + "17085": "– Ja umarłam wcześniej niż moja obietnica. Jestem martwa, a wciąż jeszcze ją kocham!", + "17086": "– Dziewczętom jest przeznaczone kochać chłopców, mieć dzieci, być matkami. Wasza miłość to dziewczęcy kaprys. Ona już jutro będzie kobietą!", + "17087": "– Co ojciec wie o miłości? I o kobietach? – powiedziała z zaledwie odrobiną pogardy w głosie.", + "17088": "Przerwał, dopiero w tym momencie dostrzegając, że chłopiec trzyma w ręku kopertę. Dokładnie taką samą jak ta, którą Brown dostał rano. Z instrukcjami.", + "17089": "– Daj! – Wyciągnął do chłopca rękę, a potem szybkim ruchem wyszarpnął z koperty kartonik i przeczytał jego treść.", + "17090": "Panie Brown!", + "17091": "Sala kameralna, pamięta pan? Ileż można czekać?!", + "17092": "Zerknął na zegarek i zaklął pod nosem.", + "17093": "Uczniowie Kolegium Magji unikali siłowni aż do późnego popołudnia, kiedy neandertale z Walki albo miały wykłady, albo gromadnie wylegały na boiska turniejowe.", + "17094": "Michaelson wyróżniał się z tłumu w siłowni. Tylko on jeden ważył tu poniżej stu kilogramów; nawet nieliczne kobiety miały nad nim po dziesięć, jedenaście kilo przewagi. Z wykrzywioną z wysiłku twarzą leżał na plecach na ławce do wyciskania.", + "17095": "– Jeśli Nawar spróbuje mi zaszkodzić, ściągnie sobie na głowę pół Kolegium. A Tasires tylko marzy o tym, żeby kogoś pokroić.", + "17096": "Risenius uśmiechnął się. Wizja Nawara Derela na stole sekcyjnym musiała być bardzo zabawna. Główny konkurent Dinah nie raz napsuł krwi im obojgu. Zapewne uważał za punkt honoru wiedzieć, nad czym aktualnie pracuje nadworny mag.", + "17097": "– Uważam, że to genialny pomysł, panie Welles – stwierdził Johnson odkładając na bok scenariusz. Wzorem większości producentów przeczytał wyłącznie krótkie streszczenie zawarte na pierwszej stronie, ale po jego minie można było wyczytać, że sama koncepcja go urzekła.", + "17098": "Orson wręcz pękał z dumy.", + "17099": "Orson parsknął.", + "17100": "– Leżącego? Panie Johnson, doprawdy. RKO Pictures to potęga i przyszłość. Wystarczy zapomnieć o artystycznych aspiracjach i zająć się tworzeniem niezapomnianej rozrywki. Pyta mnie pan o przyszłość kina, więc oto i ona. Właśnie czysta, niczym nie skażona rozrywka.", + "17101": "– Jak King Kong?", + "17102": "Welles potrząsnął głową:", + "17103": "– King Kong to za mało, panie Johnson. Stanowczo za mało.", + "17104": "– Callian wyznaczył nagrodę dla tego, któremu uda się…", + "17105": "– Au – podsumował mężczyzna. – Rzeczywiście musisz coś z tym zrobić. Ale sposobu na usmażenie mózgu ode mnie nie dostaniesz. Nie żebym go nie znał, ale nie chcę, żebyś pogrążyła się jeszcze bardziej.", + "17106": "– Więc co proponujesz?", + "17107": "– Daj się uwieść. A potem zgłoś się do księcia po nagrodę. Osobiście.", + "17108": "– Jeśli możecie, panowie – poprosiła – zostawcie nas samych…", + "17109": "Wycofali się. Dinah zamknęła drzwi i usiadła na krześle obok łóżka. Spojrzała na delikatną twarz mężczyzny.", + "17110": "– To bardzo ważne, że się obudziłeś, ale chyba wszyscy oczekiwaliśmy zbyt wiele…", + "17111": "Dwoje oczu mrugnęło, jakby mężczyzna dawał do zrozumienia, że nie pojmuje, o co właściwie chodzi.", + "17112": "Wyczekał, aż prorok – a wyglądał dzisiaj zgoła po pańsku, niczym karmazynowy kogucik w srebrzystym żupanie, purpurowym kontusiku, czapce z czaplim piórkiem i wysokich butach z polerowanej skóry – da znak. Kiedy zaś to nastąpiło, ze spokojem usunął kliny spod kół. Wóz z turkotem potoczył się po zboczu, a za nim kolejne.", + "17113": "Ból był straszliwy. Ale przynajmniej już zacząłem czuć nogi i mogłem poruszać palcami w tenisówkach… w tenisówce. Dopiero wtedy zauważyłem, że jedna z tenisówek spadła mi z nogi – prawdopodobnie podczas tej przeprawy pod pociągiem! Pierdolić to! Żeby tylko uciec… żeby tylko uciec…", + "17114": "– Llostris, Llostris, Llostris… – załkał znów zwajecki kniaź.", + "17115": "Wiedźma odwróciła się ku niemu z mozołem, wkładając w ten drobny ruch wszystkie swoje siły. Trzymający ją mężczyzna roześmiał się. Opór tylko go rozochocił.", + "17116": "Chmury rozsunęły się na moment, odsłaniając wytarty miedziak słońca. Promień sieknął ją w twarz i oślepił, a potem wszystko zgasło i usunęło się sprzed niej bez śladu.", + "17117": "No to koniec, zdążyłem pomyśleć, nie zestrzeliłem żadnego Niemca i rozbiję się, lecąc powietrznym burdelem.", + "17118": "A potem dwupłatowiec wniknął w nasz bombowiec niczym duch.", + "17119": "Popatrzyliśmy z Ludwikiem na siebie, zaskoczeni, bez słowa.", + "17120": "– Dobra, ląduj – powiedziałem wreszcie po dłuższej chwili. – Chyba już nam dzisiaj wystarczy.", + "17121": "– Nie dokuczam, mamo! Prawda, proszę pana, że panu nie dokuczam? – protestowała dziewczynka.", + "17122": "– Oczywiście, że nie – odpowiedział pan, przezwyciężając znudzenie. – Niech się pani nie martwi, ta pani Marysia to niezwykle urocze dziecko.", + "17123": "– Tak, tak… Gdyby jeszcze nie trzeba jej było na siłę zmuszać do nauki…", + "17124": "– Mamo!", + "17125": "– Dobrze – zgodziłem się bez dalszych pytań.", + "17126": "Nic właściwie mnie nie zmuszało, żebym dotrzymywał tej obietnicy, ale dlaczegóż by nie? Zabić jednego mniej czy jednego więcej, co za różnica? Zabijam i tak. Krew to krew, każda jest dobra. A pomoc teraz bardzo by mi się przydała.", + "17127": "– No to się zgadzać?", + "17128": "– Każdy popełnia błędy, Dinah.", + "17129": "– Błędy niektórych mają większą cenę, niż błędy innych. Elsser, arcykapłan, Nawar Derel, oni wszyscy wygrali, a ja nie mam już nic. To koniec.", + "17130": "– Król chce Riseniusa jako twojego następcę.", + "17131": "– Tak? – Przywołała na twarz wysilony uśmiech. – Przynajmniej tyle…", + "17132": "– Dinah… – Kairen otoczył ją ramieniem. – Strasznie mi przykro z powodu tego wszystkiego…", + "17133": "– Wyglądasz na skołowaną – stwierdził na przywitanie.", + "17134": "– A ty wyglądasz na bardzo zadowolonego z siebie.", + "17135": "– Wcale nie. Po prostu śmieję się z tych romantycznych bzdur. – Odłożył książkę na bok. – Nie wiem, czy wiesz, ale mogę już stać.", + "17136": "Ktoś za plecami Bogorii westchnął rzewnie.", + "17137": "– Synkowie nasi!", + "17138": "Szlachcic obrócił się gwałtownie.", + "17139": "– Kurwi synkowie – rzucił z pasją – co dla bujdy pozłocistej poszli do zdrajcy na służbę. Wrazi sobie jeden z drugim jabłoniowy chabaź w kuper, rad, że oto się w bohatera przemienił. Niedoczekanie! Pierwej im się te chabazie świeżym kwieciem pokryją.", + "17140": "– Chciałabym… – zaczęła. W tej chwili była dwiema osobami, jedną trzeźwą i racjonalną, drugą pijaną, nie kontrolującą własnych słów i ruchów. – Chciałabym nigdy cię nie znaleźć! – wyrzuciła z siebie, po czym trzasnęła drzwiami.", + "17141": "We własnym pokoju rzuciła się na łóżko i prędko zasnęła.", + "17142": "Tak się bowiem składało, że każdy z nas, ledwie go wypuszczano w powietrze, kręcił młynki, beczki, spirale i korkociągi byle jak najwięcej bez żadnej przerwy – jak w starej dobrej szkole Pamuły. Chodziło oczywiście o to, by angielskie dowództwo zobaczyło wreszcie, jaką potęgę militarną marnuje.", + "17143": "Bardzo żałuje, że robił dotąd. Nie chciał nigdy obrażać Pana Boga ani przysparzać cierpień Panu Jezusowi. Gdyby wiedział, nigdy, przenigdy by się to nie zdarzyło, bezwzględnie przyrzeka poprawę.", + "17144": "Z początku nie wyglądało to tak źle. Raczej to szczęście, że się w porę dowiedział. Teraz to koniec. Ludzie popełniają błędy, tego nie da się uniknąć.", + "17145": "Z pewnością mord w takiej skali musi być aberracją umysłową której my, zwykli ludzie, nigdy nie zdołamy pojąć. Uważa się, że albo rozwinęła się ona z instynktu przywódcy stada, lub dzikiego kacyka, który już z góry eliminuje każdą potencjalną konkurencję, albo też z potrzeby kompensacji kompleksu niższości.", + "17146": "Po kompromitującym czynie, logiczna jest likwidacja świadków, to typowy sposób postępowania wszystkich szanujących się gangsterów. Faktycznie później Niemcy wkroczyli na tą piekielną drogę, ale konsekwentnie zastosowali ją dopiero w stosunku do Żydów. Rozumowanie Angusa nie było więc pozbawione podstaw, ale jeszcze zbyt daleko biegło w przyszłość. W tym momencie, Niemcy nie byli jeszcze przygotowani do tego etapu i przejście na nową technologię miało potrwać dłużej, niż Angus przypuszczał.", + "17147": "Ale wtedy, z tej rozmowy, wynikało pośrednio, że Niemcy wykonali coś pożytecznego, chociaż, drobny mankament, w niewłaściwy sposób. Nic dziwnego, że od tej pory Angus nie chciał mieć nic wspólnego ani z ONR'em i MWP, ani z NSZ. To był prawdziwy szok. Nie było też mowy, żeby zgłosić się do Brygady Świętokrzyskiej, to byłby ciężki błąd. Bóg ustrzegł.", + "17148": "Także i krewni Angusa walczyli w ostatnim powstaniu 1918-9 r., nareszcie zwycięskim, niektórzy stracili życie, więc ono było dla Angusa czymś bardzo osobistym. Nie mówiąc już o tym, że półtora wieku niewoli znalazło odbicie w literaturze i czytał o tym wiele książek, dla niego były to czasy heroiczne, czasy w których gorąco pragnął żyć i walczyć, czasy jego pragnień i marzeń.", + "17149": "Zarówno Stach jak i Stefan grywali lepiej od Angusa, który podciągał się przy nich. Odejście Stefana z zespołu matmy nie miało żadnych ujemnych skutków, przeciwnie, dopiero potem rozwinęła się bliższa znajomość. Ogromnie cenił możliwość zyskania kolegów, a zwłaszcza Stacha Konara którego traktował jako prawdziwego przyjaciela, jakiego dotąd nie posiadał, starszego i bardziej doświadczonego we wszystkim z wyjątkiem matematyki.", + "17150": "Angus powątpiewał, a jeszcze bardziej upewnił się w tym, kiedy w następnym roku, chociaż lotnictwo niemieckie latało teraz w drugą stronę, zima też była bardzo surowa. Wszystkie zimy do końca wojny były bardzo ostre, lecz nigdy aż tak, jak pierwsza, stopniowo łagodniały.", + "17151": "To tak, jakby ktoś został napadnięty i ostrzelany, szczęśliwie ocalał i teraz miał się czuć winny, bo koło niego zginęli inni ludzie. Chociaż faktem jest, że Hubal okropnie przeżył te zdarzenia. Ponury też, mówiło się że jego osobista brawura to było świadome poszukiwanie śmierci. Żyd przynajmniej zginął na miejscu i nie miał tych problemów, lecz gdyby żył dłużej, czy miałby też doświadczać poczucia winy?", + "17152": "To prawda, że przez krótką chwilę widział niebo i znalazł się w nim, ale zaraz bramy się zatrzasnęły. Ta krótka chwila miała wystarczyć na resztę życia, nigdy nie mieli się już spotkać, przynajmniej na tym świecie. Co więcej, musiał tego bezwzględnie dotrzymać, nie mógł po raz drugi złamać słowa, Ale jednocześnie nie potrafił się z tym pogodzić, ani wyobrazić sobie dalszego życia.", + "17153": "Natomiast autentyczność poszczególnych obrazów i sytuacji nie trudno odczuć, bo wprost bije w oczy i mówi sama za siebie. Ludzi nie przedstawiam, bo tego nie potrafię, więc wszystkie postaci pozmieniałem i pomieszałem, oczywiście za wyjątkiem znanych postaci historycznych, których nie można było pominąć.", + "17154": "W sumie jakby abstrakcyjny, anonimowy reportaż, pokazujący świat nieznany i obecnie bardziej niezrozumiały i tajemniczy, niż najbardziej egzotyczne i niedostępne zakątki ziemi.", + "17155": "Potrząsając głową i wymachując rękami, bezgłośnie mówiąc sam do siebie, wrócił do pozostawionych nart, ciągle żałując, że nie powiedział o parę słów więcej albo inaczej. Doszedłszy do domu, otworzył furtkę, ale cofnął się znowu i poszedł naprzeciwko, do lasu, aby tam, w samotności, między drzewami jeszcze raz wszystko przemyśleć. Nic nie rozumiał, nie mógł pojąć, dlaczego już na samym początku spotkał się z taką nieoczekiwaną reakcją.", + "17156": "Polska nadal bazowała na sojuszu z Francją i była temu bezwzględnie wierna, ale to nie znaczyło, że ma sama narażać się Niemcom. Nie miała dostatecznej siły, armia polska nie mogłaby sama oprzeć się armii niemieckiej. W czasie kryzysu austriackiego i czeskiego Polska nie angażowała się, bo tak postąpiła Francja, ale dla nikogo nie ulegało wątpliwości, że biła by się razem z Francją w wypadku wojny.", + "17157": "Z drugiej strony Angus czasem nie mógł już wytrzymać w pomieszczeniu. Jego ubranie znajdowało się w przegródce koło łóżka, a nie miał żadnych zaleceń ani też zakazów. Jeżeli tu dłużej pozostanie to czuł, że mimo oczyszczającego wpływu kataru mózg przestanie mu funkcjonować. Ubrał się więc i wyszedł, najpierw obejrzeć budynek szpitalny. Chociaż oczywiście ciągnęło go do rannych żołnierzy, pamiętając słowa lekarza nie chciał tam chodzić, póki nie minie przeziębienie.", + "17158": "Następnego dnia pociąg stał w polu, gdzieś między Radomiem i Skarżyskiem. Ranek był mocno chłodny i dzień też, po raz pierwszy tej jesieni pochmurny i mokry.", + "17159": "Najwyraźniej Niemcy nie podjęli jeszcze decyzji, co mają zrobić z tym transportem, bo nadal głównie stali, a od czasu do czasu jechali w zmiennych kierunkach.", + "17160": "Było już dobrze po południu, nadal okropny upał. Jednak Agnus przestał się już właściwie pocić, w każdym razie nie tak obficie, bo był już mocno odwodniony, choć po drodze pił z kilku studni. Starał się tam także spłukać kurz i pot, ale oczywiście i tak wkrótce osiadał nowe.", + "17161": "Przedtem szukał, próbował szczęścia i miał zwykle pełno wątpliwości, teraz żadnych, czuł instynktownie. Nagle zrozumiał, że poprzednie usiłowania, próby i błędy, nawet okresy frustracji i depresji, to wszystko było potrzebne. Każde z tamtych doświadczeń wprowadzało cenną informację, wzbogacało go wewnętrznie i przyczyniło się, doprowadziło do obecnej pozycji. Dzięki temu mógł rozpoznać bezbłędnie, instynktownie to, czego dotychczas poszukiwał na ślepo.", + "17162": "Jedenastego dnia pod wieczór, gdy Angus, wciąż jeszcze nie otrząsnąwszy się z fascynacji, patrzył przez okno na wirujące niebo pełne ptaków, przed domem zatrzymały się sanki z których wysiadła matka. Bóg go wysłuchał, wróciła szczęśliwie.", + "17163": "Najpierw opowiadała wszystkim co widziała, ale nie zbyt długo, zmęczona wycofała się do pokoiku zanim zrobiło się późno. Tam jednak, jeszcze przed zaśnięciem, opowiedziała dopiero teraz Angusowi, co stanowiło właściwy cel i sens wyprawy.", + "17164": "Ale potem okazało się, że dawanie im czegokolwiek nie ma sensu, oni nienawidzili wszystkich, zarówno swoich jak obcych, a tych co im dali jeść jeszcze bardziej za to, że mieli co dawać. Można powiedzieć że zamieniono ich w prawych komunistów, sami nie mieli nic i gotowi byli zabić każdego, kto coś miał. W gruncie rzeczy to jak znaleźć się w towarzystwie chorych, wściekłych zwierząt.", + "17165": "Trudno opowiedzieć komuś kto nie widział.", + "17166": "Otóż do tego obszaru leśnego Agnus względnie Agnus z ojcem dochodzili zwykle nie od szosy, ale od strony odwrotnej, polnej drogi i skręcali zwykle w lewo, na południe albo zaraz za ogrodzeniem, albo dopiero spory kawał dalej. Agnus wiedział wprawdzie, że w tym kierunku w lesie znajdują się jakieś samotne domy, ale raczej nie zbliżali się i nie zauważyli tych domów.", + "17167": "Nic nie wskazuje, ani na jedną ani na drugą stronę. A w takim wypadku, zwykle polega się na instynktownym własnym przekonaniu. Możliwe, że to skutek stanu, albo złej konstrukcji, wad i błędów mojego umysłu. Ale póki nie mam nic lepszego, trzymam się tego co mam, nazywając to wiarą.", + "17168": "Sojusz Hitlera ze Stalinem był od samego początku wprost nieprawdopodobnym zjawiskiem. Przymierze najskrajniejszej prawicy z najskrajniejszą lewicą, ognia z wodą. A poza tym to jakby Lukrecja Borgia zawarła małżeństwo z Henrykiem Sinobrodym, obie strony bardzo ryzykowały i faktycznie, przesądziły fatalnie przyszłość swych krajów.", + "17169": "Ostatni rząd polski, tzw. \"sanacyjny\", z pewnymi zmianami pozostający u władzy od czasu zamach stanu Piłsudskiego przed trzynastu laty, już wcześniej nie miał poparcia społecznego, a po poniesionej klęsce był wprost znienawidzony i obarczany wszelkimi możliwymi i niemożliwymi winami, nawet całkiem niesłusznymi.", + "17170": "Tym bardziej - mówiono - Niemcy nie mają żadnych szans i rozpadną się przy pierwszym uderzeniu. My tutaj nie wiemy wszystkiego, nie znamy całej sytuacji, nie mamy wglądu w ważne informacje i decyzje sztabowe - ale tam pracują nad tym ludzie mądrzejsi, najwybitniejsi fachowcy. Przecież Francja już raz pobiła Niemcy - i to wtedy, gdy były one większe i potężniejsze, a Francja mniejsza i słabsza.", + "17171": "Przed oczyma Angusa przesuwały się obrazy z przebytej epopei. Często szczegóły myliły się i zacierały, nie by w stanie ich uporządkować, zapamiętać, biegły zbyt szybko po sobie. Ale z drugiej strony, poszczególne drzewa nie zacierały teraz obrazu lasu, łatwiej dostrzegał ogólny kształt.", + "17172": "Kierując się tymi zasadami, Agnus przyjął, że nie będzie nigdy wdawać się w bijatykę, ale wykorzystując swoją masę i wagę po prostu przyjmie ewentualne ciosy i zdoła od razu przejść do pełnego zwarcia i wtedy zastosować jeden z kilku skutecznych, prawdopodobnie śmiertelnych sposobów, których się nauczył. Oceniał, że nawet jeżeli oberwie na początku, powinno udać mu się skrócić dystans i wejść w przeciwnika.", + "17173": "Po wschodniej stronie granica właściwie nie przypominała granicy, ale zastygły front z czasu wojny. Jakakolwiek normalna wymiana handlowa była z pewnością niemożliwa choć od czasu do czasu dochodziło do zawarcia niewielkich traktatów handlowych na drodze rokowań dyplomatycznych, każda transakcja traktowana jako element polityki i propagandy. Dlatego właśnie wykluczone było. żeby strona rosyjska wpuściła polską żywność.", + "17174": "Minęło z pietnaście minut i czuł się już całkiem normalnie. Kiedy teraz się rozejrzał, zobaczył wreszcie w oddali zbliżający się oddział. Nie szli w kolumnie, ale i nie tyralierą, grupami lub może rojami. Nie widział ich jeszcze dokładnie i mógł sobie pozwolić na co najmniej jeszcze dziesięć minut. Ostatni, najważniejszy odpoczynek przed walką.", + "17175": "Wojska GPU, zorganizowane w wielkie jednostki i wyposażone w broń ciężką, to była wtedy absolutna nowość. Niemcy dopiero zaczęli tworzyć wojska SS (wcześniej wspomniano o pierwszej chyba takiej jednostce, pułku Germania, który całkowicie zginął podczas kampanii wrześniowej).", + "17176": "Ojciec miał okazję przyjrzeć się batalionowi motocyklistów GPU, który kilka dni zatrzymał się w Choroszczy. Odróżniali się oni na pierwszy rzut oka wyglądem.", + "17177": "Angus powtarzał to wszystko, nawet, jeżeli sam w coś nie wierzył. Tak czy owak, przecież Niemcy poniosą wkrótce klęskę, ale tymczasem ludzie cierpią i rozpaczają. trochę pokrzepiających wiadomości pozwoli przetrwać najgorsze.", + "17178": "Chodzi o to, żeby nie załamali się tuż przed zwycięstwem. Prawdziwe czy nie, pocieszenie było potrzebne.", + "17179": "Nadal nie stracił nadziei, zresztą nie miał innego wyjścia, jak za wszelką cenę wyrwać się z otchłani grzechu i zła. Właściwie nie rozumiał, jak to się działo, że mimo wszelkich wysiłków, wciąż ponawianych postanowień, nie potrafił się wyzwolić, tkwił w obrzydliwym grzechu. Nigdy nie przypuszczał, że jest aż do tego stopnia nędzny i słaby. Może to zły sen?", + "17180": "Doświadczenia historyczne w tym wypadku nie mogły być przydatne, ponieważ nigdy dotąd ani Polacy ani Żydzi nie byli w takiej sytuacji, nie mieli do czynienia z takim wrogiem. III Rzesza była państwem opartym i w założeniu zaprogramowanym na podstawie nieracjonalnego, \"wściekłego\" terroru. Można powiedzieć, że tam ukształtował się nowoczesny terroryzm w swojej koszmarnej, nieracjonalnej postaci. Z poprawką, gdyż należy też uwzględnić ZSRR.", + "17181": "Tego powszechnego przekonania nie zmieniły optymistyczne wiadomości prasy - zapewnienia przyjaźni ze strony Niemiec, znowu drobne ochłapy rzucone w prezencie Polsce i urzędowa radość, że \"mamy wspólną granicę z Węgrami\".", + "17182": "Tydzień później próba definitywnego pozyskania Polski przez Hitlera osiągnęła apogeum przy okazji tzw. kryzysu kłajpedzkiego. 22 marca Hitler w czasie pokoju nakazał zajęcie siłami zbrojnymi portu i miasta Kłajpeda, należącego do Litwy.", + "17183": "Postanowił niezwłocznie jutro, na mszy w kościele zwrócić się w tej sprawie do Pana Boga, obmyśli do tej pory jakąś odpowiednią ofiarę albo ślubowanie.", + "17184": "Niewątpliwie w wieku 12 lat chłopiec staje się już prawie dorosłym mężczyzną i może się bić, a nawet zginąć bohaterską śmiercią, jak w książkach.", + "17185": "Zarówno sam Stach, jak i jego ojczym, pan Marian, byli silnie zaangażowani w konspiracji, a pośrednio i matka też. Chociaż Stach nigdy nie zdradził motywów swego postępowania, Agnus w każdym razie zauważył, że kolega bardzo się śpieszy i szybko chce przerobić klasę, zależy mu na jak największej ilości materiału i dobrym tempie każdej lekcji.", + "17186": "Ogółem w tzw. akcji AB, jak nazywała się oficjalnie pierwsza masowa fala terroru, zginęło ponad 50 tys. osób. Chociaż nie było takich pokazowych egzekucji, jak w Wielkopolsce i innych ziemiach wcielonych do Rzeszy, gdzie masowy terror rozpoczął się wcześniej, już w poprzednim roku, ukazywały się liczne ogłoszenia o wykonanych wyrokach śmierci. Szerzyły się też ponure wiadomości o znacznie szerszym zasięgu mordów, niż podany w ogłoszeniach.", + "17187": "Udało się, przywiózł lekarza, a matka żyła, na szczęście. Odzyskała przytomność, w każdym razie w pewnym stopniu, bo nie była świadoma gdzie jest i co się stało.", + "17188": "Nie mogła się też podnieść, przewracała się natychmiast nawet gdy tylko próbowała usiąść. Ale jednak przyjechali w porę, nie umarła.", + "17189": "Oczywiście nie do swojego domu. To już teraz nie był ich dom i pokazanie się tam oznaczałoby natychmiastowe uwięzienie, z którego raczej nie wychodziło się. Ale postanowiła dotrzeć do siostry i rodziny w Podłozinach i jeszcze raz poprosić o pomoc.", + "17190": "Następnego dnia, Agnus był wprawdzie bardzo osłabiony, ale większość niepokojących objawów minęła. Rano tylko jedno umiarkowane wypróżnienie, bez mdłości i sensacji. Nie miał termometru, ale był pewien, czuł, że nie ma absolutnie gorączki. Tylko mocz miał nadal bardzo ciemną barwę, a nieduża ilość wydzieliny była nadal płynna i prawie biała. Nie umiał obie tego wytłumaczyć, nigdy nie spotkał się ani nie słyszał o takich objawach.", + "17191": "Wątpię, czy w Polsce, albo gdziekolwiek indziej, można by znaleźć obecnie choćby kilka butelek prawdziwej starki, zapewne łatwiej byłoby np. o szkielet dodo.", + "17192": "Oczywiście, także wtedy, na początku 1940 r., nie chodziło o starkę. W tej chwili istniało zapotrzebowanie po prostu na jakiekolwiek wódki w butelkach.", + "17193": "Potem obserwował już, jak się zbliżali. Pierwsze grupki zatrzymały się na wysokości kilkuset metrów przed nim i kilkuset w bok, to dobrze, strzały z boku zawsze są skuteczniejsze niż z przodu. Widocznie robili krótki odpoczynek na odległość dalekiego strzału przed wejściem do lasu, być może czekali tu na wiadomość od patroli.", + "17194": "Jest faktem, że od wielkiej rewolucji, która wzburzyła fale i od samego dna wyrzuciła nowe, wybitne jednostki, wystarczająco na epopeję napoleońską, Francja nie miała szczęścia do generałów. A raczej żołnierze mieli permanentne nieszczęście znajdować zły los, klęskę i śmierć pod fatalnymi dowódcami.", + "17195": "Odtworzyła się kasta zawodowych dowódców wojskowych, jakby dziedziczna, gdzie każde kolejne pokolenie było bardziej ograniczone, bardziej pyszałkowate i pewne swojej pozycji.", + "17196": "Trudno ocenić, ilu się udało a ilu nie. Przez analogię, w roku 1939 oprócz około dwudziestu tysięcy oficerów, Rosjanie wzięli też do niewoli 115 tys. żołnierzy i z nich przeżyło tylko około 15 tys. Być może, po roku 1944 cyfry były zbliżone.", + "17197": "Żadne dziewczyny oczywiście nie mogły przychodzić na stancję chłopców, była więc jedyna wśród wielu chętnych i miała zapewniony monopol.", + "17198": "Stopniowo zdobywała przewagę, może i dlatego, że nie odczuwała jeszcze prawdziwego pociągu płciowego. Nie pozwalała oczywiście na nic ostatecznego i także nie zgadzała się na to żeby partnerzy zabawy doszli aż do ejakulacji.", + "17199": "Uprzedzając rozpoczynająca się ofensywę włoską w Północnej Afryce, Anglicy obeszli tą armię głębokim łukiem i zrolowali front uderzeniem od tyłu i z boku.", + "17200": "Efektowne uderzenie, bez najmniejszej wątpliwości lepsze od niemieckiego Blitzkrieg'u, wspaniałe. W gazetach pojawiły się nazwy nieznanych dotąd miejscowości, Benghazi, Sollum, Sidi el Barani. Anglicy prawie zwyciężyli, zabrakło trochę, żeby zepchnąć włoskie wojska z Afryki. Ale już nie zdążyli, na pozostałym kawałku lądowały niemieckie dywizje pancerne.", + "17201": "Żadnych wiadomości o sytuacji na froncie, a miał nadzieję, że nasi dzielnie biją Niemców. Ciągle wiadomości o nalotach, jakieś litery i cyfry szyfrem i że nadchodzi, albo przeszło. Nie poszedł nawet obejrzeć strąconych samolotów czekając na jakąś ważną i dobrą wiadomość, zresztą spadły daleko, mama i tak by go nie puściła.", + "17202": "Faktem jest, że nawet Hitler nie oczekiwał aż takiej reakcji Stalina. Przeszła ona jego najśmielsze oczekiwania. Przez kilka następnych lat najsilniejsza armia świata po prostu przestała się liczyć, utraciła siłę bojową. To znaczy, ani liczebność tej armii ani jej budżet nie zmniejszyły się w sposób widoczny, ale została ona zdekapitowana, pozbawiona kadry fachowej i kompetentnego dowództwa.", + "17203": "Chyba po prostu krótki postój przed wejściem w las, czekają na patrole, które poszły sprawdzić w głąb i już dość dawno minęły lizjerę lasu, ale na pewno nie wejdą daleko, raczej po kilkudziesięciu, może trochę więcej metrów położą się i poczekają, a potem powiedzą że byli daleko i nic nie widzieli.", + "17204": "Prawdopodobieństwo małe, a Angus nie miał czasu na czekanie. Wojna tak długo nie potrwa. Po długich namysłach, doszedł do wniosku że skoro nie zdoła trafić i przystąpić do tajnej organizacji, to musi sam taką założyć. Nawet nieduża grupa ludzi ma o wiele większą szansę na kontakt niż jedna osoba. Nie wiedział jeszcze jak ta przyszła organizacja ma działać, ale trzeba zacząć od tworzenia. To pierwszy krok, a potem się zobaczy.", + "17205": "Przypomniały mu się słowa przeczytanego polskiego tłumaczenia \"Domu w Kentucky\" - \"Jeszcze tylko czas krótki nosić będę ciężkie brzemię, jeszcze tylko czas krótki, potem zwalę się na ziemię...\". Jeżeli teraz jeszcze odpocznie, jeżeli będzie leżał spokojnie do ostatniej chwili, może zdoła dotrwać do końca tego dnia. Ale nawet gdyby się to powiodło, na pewno nie zdoła już przetrzymać następnego.", + "17206": "Matka Angusa była prędka i popędliwa, myślała szybko ale i działała szybko i często też zmieniała zdanie, była niekonsekwentna. Ojciec bardziej odpowiadał wyobrażeniom Angusa o tym, jaki powinien być mężczyzna, konsekwentny, starał się trzymać stałej linii, ale też czasem po prostu był zmuszony bronić swego zdania.", + "17207": "Stopniowo codzienne pogawędki przekształciły się jakby w serwis wiadomości, powtarzał wszystko co usłyszał, informacje lokalne i zwłaszcza o wojnie, z jakimś dodatkiem dla pokrzepienia serc. Takie pocieszające plotki krążyły w poczcie pantoflowej, a to o wielkich przygotowaniach Francji i Anglii, które wkrótce się ruszą, a to o potężnych nalotach na Niemcy, a to wypowiedzi różnych mężów stanu na temat Polski, oczywiście pełne najwyższego uznania.", + "17208": "Co więc mieli robić ci, faktycznie nieszczęśliwi rozbitkowie życiowi? Właściwie nie mieli żadnej nadziei, Powiedzmy szczerze, w najlepszym razie mogli zająć się przestępczością. Przed wojną, jednym z bestsellerów i hitów literackich stały się pamiętniki, właśnie Litwaka, znanego włamywacza i bandyty, Urke Nachalnika.", + "17209": "Mimo, że z pewnością nie były przeznaczone dla młodzieży, Agnus też je czytał.", + "17210": "Na przykład kupowanie żywności zagrożone było teoretycznie karą śmierci, ale praktycznie wpadka kończyła się zwykle utratą zakupionego bez kartek towaru, Niemcy zabierali sobie, jak to nazywali, szmugiel i czasami zarabiało się dodatkowo kilka siniaków. Natomiast polowanie na ukrywających się Żydów należało do podstawowych priorytetów, najważniejszych zadań Niemców i kara śmierci obejmowała bez wyjątku wszystkich, którzy udzielili w tym pomocy, a egzekwowano ją zwykle dla przykładu na miejscu i natychmiast.", + "17211": "Dowódca odczytywał ostatni rozkaz komendanta Armii Krajowej.", + "17212": "Tak, te wszystkie niemożliwe, nie mieszczące się w głowie plotki były prawdą. To był po prostu pogrzeb, uroczysty pogrzeb Armii Krajowej, ich oddziału, ich pragnień, idei, wiary - a bardzo możliwe że ich samych, bo tam gdzie teraz będą musieli wrócić mogą się już pogrzebu nie doczekać.", + "17213": "Ale nawet gdyby stało się inaczej, gdyby została głową jakiegoś sprzysiężenia, to na pewno nie ułatwi synowi kontaktu i za nic nie pozwoli mu wstąpić do tajnej organizacji. Samo poruszenie tego tematu byłoby błędem, utrudniło w przyszłości działanie.", + "17214": "Tak więc decyzja była łatwa i jasna, ale jej wykonanie trudne.", + "17215": "Grad kul z broni maszynowej sypał się na obóz z zupełnie ciemnej jeszcze strony północno-zachodniej w stronę wschodnią, lekko dopiero się rozjaśniającą. Kule szły dość wysoko, przeważnie po drzewach, z góry sypał się drugi grad szyszek, gałęzi i po prostu igieł, ale odróżniało się też i pacnięcia kul o ziemię. Obudzeni ludzie chwytali broń, wyskakiwali z szałasów i pędzili w stronę, skąd dochodził ogień, naprawdę jak do pożaru.", + "17216": "Wobec powyższego Angus uznał obecny wykład za głupi, wprost śmieszny absurd. To nie była żadna normalna wojna, i nawet nie dlatego, że nie została formalnie wypowiedziana - to był po prostu zwyczajny napad rabunkowy z perspektywą wymordowania napadniętych. Aby stosować prawo, trzeba by najpierw pojmać przestępców, a oni właśnie byli teraz panami, zwyciężyli. Jednak, choć tak naiwna, opinia prawnika wyraźnie wywierała uspakajający wpływ na wstrząśniętych ludzi.", + "17217": "Ostatecznym celem całego szkolenia i ćwiczeń jest wyrobienie możliwości szybkiego oddania strzału w momencie potrzeby, co oczywiście poprzedzone musi być szybkim wyjęciem i uchwyceniem broni. Można powiedzieć, że istnieją różne szkoły, ba nawet różne specjalne urządzenia, ale o tym Angus słyszał tylko teoretycznie i oczywiście niedokładnie.", + "17218": "To typowo polskie określenie i cały opis zdarzeń, może być niezrozumiałe dla czytelnika, nie będącego Polakiem, albo jeżeli nie zna on tradycji walki o odzyskanie wolności. Walki, która trwała, oczywiście z przerwami, około półtora wieku, wiele razy przegrywana i znów podejmowana na nowo; chociaż nigdy nie miała takich cech rozpaczliwych zmagań już nie tylko o wolność, ale o przeżycie w sensie fizycznym jak w ostatniej wojnie i okupacji.", + "17219": "Oficjalnie wyjaśniano to wielkimi mrozami i śniegami oraz mówiono o całych stadach wilków. Jeżeli to i prawda, to może zantagonizowana ludność, która wiele wycierpiała, miała jakiś udział w rzuceniu żeru tym wilkom.", + "17220": "Faktycznie więc wstępne warunki kapitulacji, że wszystkie niemieckie wojska mają się wycofać z obcych terytoriów, był dla nich ocaleniem. Wszystkie inne warunki miały być ustalone później, na konferencji pokojowej.", + "17221": "Zatrzymał się na miejscu i na wszelki wypadek uniósł ręce. Teraz uświadomił sobie, że nie zna hasła na ten dzień. Za wszelką cenę starał się dogonić swoich, ale nie pomyślał, jak to będzie praktycznie wyglądało. Chciał powiedzieć - Swój! Polski żołnierz - ale z ust wydobył tylko niezrozumiały skrzek.", + "17222": "Była to nieduża pani już w wieku pobalzakowskim, bardzo obowiązkowa i gorliwa, naładowana energią jak dynamomaszyna - a przy tym niestety bardzo spostrzegawcza, bystra - prawdziwe sokole oko. Jeżeli pech zrządził, że była akurat w krytycznym momencie w pobliżu, to poprawki murowane. Nic nie uszło jej uwagi.", + "17223": "Natomiast właśnie w tym czasie, kiedy Agnus jeszcze znajdował się w Michniowie, oczekując na decyzję o swoim ewentualnym przyjęciu do oddziału, w Ostrowcu doszło do innej tragedii, w akcji na Fabrykę Słodyczy Amor. Tą właśnie, w której przygotowaniu nieświadomie uczestniczył Agnus, towarzysząc Strachowi Konarowi podczas ostatniego rozpoznania.", + "17224": "Byli jednak tacy, którzy przypisywali to wszystko nadzwyczajnej odporności ludzi. Mówiono na przykład: \"Patrz, Ruski potrafi spać na śniegu jak my na pościeli. A Niemiec w takich warunkach zaraz by umarł. Ci, co tak mówili nie zastanawiali się nad tym, ilu Ruskich umarło przedtem i że z tego powodu wprowadzono właśnie tą odzież. A poza tym, że wytrzymali i przeżyli tylko ci najsilniejsi.", + "17225": "Można by zauważyć, że życie go nie rozpieszczało, bo nawet galernik albo niewolnik w rzymskim ergastulum zrobiłby marny interes, zamieniając się z nim. Bynajmniej nie dlatego, żeby nie miał albo miał złych rodziców, przeciwnie, cała rodzina była ze sobą silnie związana, a on pozostał teraz jako jedyny w domu. Po prostu wszyscy nie byli w lepszym stanie, dla nich wojna okazała się wyjątkowo pechowa.", + "17226": "Jedyne, co mu pozostawało to zginąć, lecz chciał chociaż zabrać ze sobą kilku Niemców. Dlatego ukrył się i przedostał w środek nieprzyjacielskiego oddziału. Jednak okazało się, że wniosek ten (pozornie uzasadniony złym stanem fizycznym i wyczerpaniem), był przedwczesny, oparty na zbyt małej ilości znanych faktów i nie uwzględniający zbyt dużej ilości niewiadomych.", + "17227": "Być może, wspominanie tych i wielu podobnych projektów stanowi tylko stratę czasu, gdyż ich jedyną znacząca cechę stanowi połączenie fantazji z ignorancją, oczywiście. Tym niemniej Angus rozpoczął to teraz, w szpitalu, a do końca zimy zapełnił trzy bruliony. Dopiero wtedy przeprowadził pierwszy i ostatni eksperyment, ważąc na zwykłej wadze osobno magnes, kawałek żelaza oraz zeszyt, a następnie ten sam kawałek żelaza, położony z magnesem (przedzielone zeszytem).", + "17228": "Niezupełnie tak, przecież w tym okresie obie orientacje były niebezpieczne dla kraju prowadzącego wojnę i musiały być kontrolowane, a właśnie partia komunistyczna, wbrew deklaracjom o gotowości do obrony Francji, stanowiła faktycznie największą masową siłę defetystyczną. Przecież to ona podtrzymała, wynalezione przez niemiecką propagandę hasło \"Nie chcemy umierac za Gdańsk\", przecież ona spełniała polecenia najbliższego w tym czasie sojusznika Hitlera.", + "17229": "To jedna z ochotniczych sióstr pomocniczych zastosowała ofiarnie własne metody leczenia. Podobno miała niezwykłe poprawy najcięższych wypadków, przywróciła wprost wielu chęć do życia, ale wyprzedzała swoje czasy i przyjęte przesądy. Kiedy sprawa się wydała, wyleciała z hukiem ze szpitala. Została w piosence.", + "17230": "Nie znalazł się nikt, kto odważyłby się przeciwstawić, powiedzieć słowa prawdy dyletanckiemu dyktatorowi i ostatecznie Niemcy zakończyły rok 1941 utratą między 800 tys, a miliona ludzi. Wprawdzie to tylko ułamek strat rosyjskich, ale i tak zarówno to, jak i ciężka porażka w ostatniej chwili wstrząsnęły armią niemiecką.", + "17231": "Agnus dogonił idącego dalej wciąż równym krokiem chłopaka i zapytał: - Przepraszam, czy my się znamy?", + "17232": "Zapytany zatrzymał się i odwrócił, uśmiechając szeroko. Miał twarz jak stworzoną do takiego właśnie uśmiechu, szeroką już z natury, mocno rumianą i jak się to mówi, pyzatą, z grubymi wargami i dużymi oczyma, jak młodociany Szwejk.", + "17233": "Ale tutaj w łóżku i towarzystwie chłopców, również rozebranych, przestała odczuwać skrępowanie.", + "17234": "Jedynie w przyszłości, gdy kiedyś zawołali kolegów mieszkających obok i pokazali ją również im, przez chwilę bardzo chciała się schować, ale później i to przeszło.", + "17235": "Tego samego dnia Halpark zaproponował reguły na przyszłość, Jeżeli będzie miała ochotę, mogą spotykać się w tajemnicy i zabawiać podobnie co jakiś czas.", + "17236": "Napływały wspomnienie ostatnich dni. Najpierw jazda w taksówce z Żydowa do Poznania - niewiarygodnie krótka. Podróż w tamtą stronę trwała tydzień. No nie, to już razem z pobytem w Żydowie, pociągiem jechali trzy dni. A z powrotem tylko około godziny. Ale niestety złe wiadomości się potwierdziły: tego dnia niemiecka armia wkraczała do Poznania. Tego dnia i następnego pozostawali za zamkniętymi drzwiami, nie wychodząc z mieszkania, z wyjątkiem najniezbędniejszych zakupów.", + "17237": "Palenie ognia miało dużo uroku, a Angusa najbardziej fascynowało rozpalanie w piecach kaflowych, zwykle przez przenoszenie pełnej łopatki żaru z kuchni.", + "17238": "Rozpalał też czasem ogień w kuchni, ale nigdy nie mógł dorównać pani Misiorowej, ona chyba znała jakieś specjalne czary, kilka ruchów rąk i ogień palił się niezawodnie.", + "17239": "Wiele lat później, Agnus doszedł do przekonania, że nie było i nie mogło być żadnego przepływu energii, wrażenie było złudne. To umysł może wywierać potężny wpływ na ciało, ta moc, siła czy energia, cokolwiek to było, generowana była w ich własnych mózgach, zupełnie niezależnie. Natomiast dotyk był tylko sygnałem, który uruchamiał ten mechanizm. To jedyne logiczne wyjaśnienie, o ile tu można mówić tu o logice.", + "17240": "Po paru dniach znał już wszystko i wszystkich i spędzał na górnych piętrach każdą wolną chwilę, wychodząc tylko w porze posiłków i oczywiście snu.", + "17241": "Dowiedział się też dziejów wszystkich pacjentów, przeważnie od początku wojny, czasem tylko od przybycia do szpitala, a czasem aż od urodzenia.", + "17242": "Dzięki temu, Agnus zdołał wkrótce nabyć \"Od gwiazdy do atomu\" i \"Nowoczesna alchemia\", a potem prawie wszystkie inne, które go interesowały, to znaczy głównie z zakresu nauk ścisłych. Niestety na \"Człowiek, istota nieznana\" albo \"Wielka rewolucja Francuska\", nie starczyło mu chwilowo pieniędzy.", + "17243": "Ale najgorszy moment tego czystego szaleństwa i paskudnego zachowania Angusa miał dopiero nastąpić. Agnus kipiał, bulgotał z wściekłości, ale wciąż jeszcze siedział cicho. Dopiero kiedy Violet wspomniała o jego ostatnim fatalnym niepowodzeniu, na dodatek z takim komentarzem, że próbował zaczepiać starszą panią, to była kropla która przepełniła czarę. Agnus szarpnął drzwi i wyskoczył ze swego pokoju jak diabeł z pudełka.", + "17244": "Nie miał czasy na głupstwa, z takim ciężarem na karku. Próbował cofnąć, uwolnić nogę i odsunąć się, ale bez rezultatu, po chwili Violet ponowiła kontakt. Nie chcąc szarpać się, zwrócić uwagi ojca, małej Anisi i ewentualnie innych osób, musiał się z tym pogodzić. Tolerował więc dotyk, ale siedział, jak z drewna. Z drugiej strony, wtedy właśnie zaczął reagować, odczuwać to w inny sposób niż dotąd, to znaczy przelotną uciążliwość.", + "17245": "Mizerka była drobną grą, o wartości prostego bez atu i rozgrywana przez wszystkich graczy indywidualnie tylko ze swoich kart, nawet jeżeli jeden z oponentów przejął inicjatywę, jak się to mówiło przyzwał drugiego, to w tym wypadku oznaczało tylko wzięcie odpowiedzialności za wynik na siebie, a kart nie otwierano i przyzywający nie miał możliwości wyjść ani podyktować wyjścia swojemu partnerowi. Każdy znał tylko swoje karty, a więc grał na wyczucie.", + "17246": "Druga możliwość, to było pójść najpierw do Chmielowa, wsi położonej ok. 6 km od Ostrowca, ale wysuniętej we właściwym kierunku. Tam mieszkał jeden z kolegów z jego klasy, Mandelski. Wprawdzie nie byli bliskimi przyjaciółmi, ledwie raz pogadali sobie trochę dłużej od serca, bo ten kolega trochę się jąkał i może dlatego nie należał do rozmownych. Ale znali się na tyle dobrze, że mógł liczyć na otrzymanie wskazówek.", + "17247": "Tego słonecznego kwietniowego dnia, Angus wyszedł z jednej z ostatnich lekcji łaciny, bez pogadanki, wcześniej niż zwykle. Zamiast do domu, skierował się najpierw na boisko w lesie, gdzie dopiero zjeżdżali się chłopcy i dziewczyny.", + "17248": "Parę osób siedziało na pieńkach lub nawet wprost na ziemi, na złożonych kurtkach, po południu zrobiło się ciepło.", + "17249": "Można powiedzieć, szeroki przegląd środowiska. Te dosyć nerwowe i gorączkowe poszukiwania własnego miejsca, w niektórych wypadkach zwracało uwagę i nawet mogło budzić podejrzenia w środowiskach konspiracyjnych, ale wtedy, za każdym razem, otrzymywał dobrą, czysta opinię z lokalnego oddziału AK. Także i wtedy, kiedy na własna rękę spróbował po raz pierwszy dotrzeć wprost do oddziału partyzanckiego.", + "17250": "Francja i Francuzi mogli być i często bywali wspaniali, ale jednak nie wszyscy i akurat wtedy na ich czele stały nieuczciwe i wyjątkowo nędzne kreatury. Zresztą także i w kraju gentlemanów, właśnie tych zabrakło w rządzie. Pech. A może niedopuszczalna łatwowierność, naiwność i lekceważenie własnych interesów.", + "17251": "Samopoświęcenie w cudzej sprawie.", + "17252": "Stach był tzw. średnio dobrym uczniem, stracił wprawdzie dwa lata, ale teraz chciał je nadrobić. Na intensywnej nauce zależało mu głównie dlatego (oczywiście była to głęboka tajemnica), że dopiero po ukończeniu czterech klas gimnazjum mógł zostać przyjęty do konspiracyjnej podchorążówki, a to był najważniejszy cel i marzenie jego życia. Ale nie puścił pary z gęby i Angus nie miał o tym pojęcia.", + "17253": "ONR i MWP, dotąd organizacje raczej nieliczne i o marginalnym znaczeniu, spęczniały od nowych członków. Była to głównie tzw. pseudointeligencja i lumpenproletariat, ale także wielu ludzi z wygórowanymi ambicjami, którzy mieli o sobie wysokie mniemanie i duże plany, ale nie widzieli drogi do ich realizacji. Tu obiecywano im to, czego sami nie zdołali osiągnąć. Najłatwiej przyciągnąć ludzi wezwaniem do rabunku.", + "17254": "Musiał milczeć.", + "17255": "W końcu oświadczył, że nie może odpowiedzieć na to pytanie i nie ma sensu go powtarzać, bo dopóki żyje niczego więcej nie powie. Mimowolnie, wypowiedział prawie te same słowa, które od dawna przygotowywał sobie na wypadek, gdyby w związku ze swoją wymarzoną działalnością, znalazł się na badaniach w gestapo.", + "17256": "Potem już się nie odzywał.", + "17257": "Następne dwa dni, to był najpracowitszy okres, jaki kiedykolwiek spędził Angus przy szachownicy. Po prostu jakiś szalony maraton szachowy. Wiele mówiono, ale wyłącznie o tematach neutralnych. Na przykład chwalono i komentowano szopkę. Ale absolutnie nikt nie poruszył sprawy przyszłości, nikt nie mówił o swoich planach, nikt też się nie żegnał.", + "17258": "W końcu z tych chaotycznych wyjaśnień, jakoś złożyła się logiczna całość: mieszka w Ostrowcu, u rodziny osoby, której szuka i koniecznie musi przekazać pilną wiadomość, osobiście.", + "17259": "Sprzedawca powiedział, że on naprawdę nikogo takiego nie zna i nie ma pojęcia o kogo chodzi. Wszystko, co może zrobić, to spróbować się dowiedzieć, ale to nie da się tak zaraz. Czy Angus mógłby wpaść ponownie, powiedzmy za dwa dni?", + "17260": "Angus na całe życie uwielbił naukę o broni. Nic nie mogło się z tym równać. Już w Podłozinach pozwalano mu niekiedy dotknąć strzelby, a raz nawet z niej wystrzelić, ale to była strzelba myśliwska, zupełnie co innego. Nie był nigdy na polowaniu, a całą sympatię rezerwował dla zwierzyny.", + "17261": "Natomiast obawiał się, że może jednak wykonany jest z marnego kruszcu, kto wie czy nie załamie się w śledztwie i nie będzie mówić, zdradzać. To był koszmar który prześladował go czasem lub zły sen, po którym budził się zlany zimnym potem i długo nie mógł przyjść do siebie.", + "17262": "Większe z ostrowieckich gimnazjów, mieściło się w nowo zbudowanym dużym i nowoczesnym gmachu, właściwie już poza zabudową miejską, przy szosie biegnącej na zachód, w kierunku Starachowic. Było tam bardzo dużo miejsca dokoła, na boiska i przyszły rozwój, także naprzeciwko zbudowano wielką szkolę, a dookoła rozciągały się puste tzw. błonia, położenie niewątpliwie doskonałe i zdrowe.", + "17263": "Krótko mówiąc wciąż się tasują, ale to wciąż ta sama talia i nowi zdolni ludzie nie mogą się przebić do tego zamkniętego grona. Na szczycie trwa ciągła karuzela, a chociaż to formalnie jeszcze demokracja, w rzeczywistości ma wszelkie wady oligarchii przy braku takich zalet, które mają ustroje o silnej, stabilnej władzy. Jednym słowem wyłącznie cechy ujemne, a zwłaszcza słabość wewnętrzna i chwiejność, uniemożliwiająca zorganizowane działanie.", + "17264": "Oczywiście, to było konstruktywne myślenie. Walka jaka dokoła się toczyła, bohaterska, z najwyższym poświęceniem, godna najwyższego szacunku i wspaniała, była jednak tylko działaniem wymuszonym. To Niemcy ją spowodowali, doprowadzając sprawy do ostateczności, do samej krawędzi otchłani. Można było tylko walczyć lub ginąć, dzięki walce kupowało się trochę więcej czasu. On, teraz i tutaj znalazł coś więcej. Wielką ideę, dla której warto żyć i umierać. Zaraz, jak to było?.", + "17265": "Co do książek, informacje o tej sprawie znalazł Angus u Bertrand'a Russel'a.", + "17266": "Pisarz ten był właśnie modny w Polsce, mniej więcej na równi z Hemingway'em i Kisielewskim (mowa tu o autorze \"Ziemia gromadzi prochy\"). W Podłozinach kupowano zwykle nowe głośne książki - prawdopodobnie dlatego, że nie mogli tak wygodnie jak on korzystać z biblioteki - komentował Angus, uszczęśliwiony, że on mógł mieć wszystko nie wydając pieniędzy.", + "17267": "Dla drugich - i jeżeli ci pierwsi, rozumujący prymitywnie, może stanowili większość, to właśnie ci drudzy kształtowali i reprezentowali opinię publiczną, Francja była prawie drugą ojczyzną i siostrą Polski. Prawda, że ta wielka i irracjonalna miłość była nieodwzajemniana i że to tylko Francja odnosiła korzyści z działań Polaków, a oprócz paru przychylnych słów od czasu do czasu nie zrobiła nic wzajemnie dla nich.", + "17268": "Tym razem Profesor właśnie przyniósł zaopatrzenie, kiedy do domu wrócił niespodziewanie jeden z podoficerów, o całkowicie nietypowej porze, zaledwie w pół godziny po wyjściu, zapomniał czegoś i dowódca kazał mu to zaraz przynieść. Wejście oczywiście było słychać i profesor Iaruga zdążył się cofnąć do schowka i zamknąć klapę.", + "17269": "Niestety jednak nie umiał się zachowywać jak Indianin.", + "17270": "Już od dawna postanowił, że jeżeli przekona się że nie zasługuje na życie, że brudzi tylko i zohydza świat, będąc wstrętnym i podłym gadem, to trzeba będzie ten świat od siebie uwolnić. Najwyraźniej ten czas nadszedł.", + "17271": "Ale jest to oczywiście wybieganie w przyszłość, na razie nie zrezygnował i jeszcze próbował ze sobą walczyć. Przegrywał, ale starał się i był pewien, że w końcu wygra.", + "17272": "Ponieważ zaś sam nie był dostatecznie przygotowany, trzeba było odłożyć to na później.", + "17273": "Nie trzeba wyjaśniać, że ze strony odmawiających była to nie żadna złośliwość, ale zdrowy rozsądek, jego pomysły miały mniej więcej taką wartość, jak tygrysi skok Mao. Byłaby to próba produkcji przemysłowej, metodami nawet nie rzemieślniczymi, bo każdy rzemieślnik, nawet czeladnik czy uczeń, musi zdobyć pewne doświadczeni i wiedzę praktyczną, ale używając starego określenia cechowego, tzw. partactwa.", + "17274": "Trzydzieści lat później, dwadzieścia dziewięć po wojnie ten sam plecak utonął podczas wywrotki na bystrzynie. Gdyby nie to, być może za następne trzy tysiące lat byłby pokazywany jako starożytność w jakimś muzeum, trochę wyblakły od zewnątrz w kolorze, ale poza tym bez żadnej widocznej zmiany.", + "17275": "Należy od razu wyjaśnić, że w tym okresie przyjęty był inny styl strzelania, niż stosowany obecnie lub raczej znany z licznych filmów, telewizji itd. Przez cały czas wojny Angus w ogóle nie widział ani jednego strzału z broni krótkiej trzymanej w obu rękach, chociaż widział, raczej wyjątkowo strzały przy podparciu jednej ręki drugą.", + "17276": "Wyglądało to tak, jakby ci ludzie czekali aż pociąg sobie pojedzie, ale kiedy nie ruszał, postanowili kontynuować drogę. Niemieccy konwojenci nimi się nie interesowali. Po pewnym czasie pojawiła się też mniejsza grupa, zmierzająca w odwrotną stronę.", + "17277": "W ciszy zapadającego wieczoru głos się roznosił i każde słowo słychać było z daleka.", + "17278": "Tak, to był naprawdę najlepszy dzień jego życia, dzień w którym wszystko się udawało, dzień złudnego szczęścia, i nierealnych marzeń, dzień w którym wydawało się, że zdoła zrealizować swoje największe pragnienia, że to już następuje, jest w zasięgu ręki. Do diabła, czy nigdy nie przestanie by dzieciakiem, wierzyć w bajki?", + "17279": "Jeszcze przez pewien czas w nie wierzył.", + "17280": "Oczywiście, nie było w tym żadnej systematyki ani powiązania, wszystko to przypominało raczej kupę śmieci, z których starał się wybrać i odłożyć w pamięci części, dostępne i zrozumiałe i które, miał nadzieję, mogły przydać się w przyszłości. Nie tracił nadziei, że kiedyś staną się one użyteczne. Jeszcze w Podłozinach usiłował namówić wujka żeby spróbował hydroponicznej hodowli roślin.", + "17281": "Państwa demokratyczne bez wątpienia są wyższą formą od totalitarnych, ale niech nikt nie twierdzi, że są ideałem. Najlepszym przykładem tego jest ten kaganiec informacyjny. Cenzura bynajmniej nie wynikająca ze względów wojskowych, lecz mająca na celu świadome okłamywanie, celową dezinformację własnych społeczeństw. Ten konkretny przypadek był nie mniej haniebny, jak najbardziej brudne wzory propagandy hitlerowskiej lub komunistycznej.", + "17282": "Pierwsza z tych kolejnych kroków nasuwał się sam i był oczywisty. Potrzebował pomocy co najmniej kilku silnych i zdecydowanych mężczyzn. Mały chłopak nie mógł sam napaść i obezwładnić patrolu, nawet składającego się tylko z dwu ludzi, nie mówiąc o zaatakowaniu trzyosobowego z psem. Jego siła fizyczna nie wystarczałby prawdopodobnie do pokonania ani jednego dorosłego mężczyzny, nawet z zaskoczenia.", + "17283": "W tym wypadku także była pewna analogia w przeszłości. Po wojnie 1870/1, amerykańskie banki udzieliły Francji wielkich pożyczek, była to pierwsza masywna ekspansja kapitałowa na stary kontynent i z doskonałym rezultatem, zwróciła się szybko i z dobrym zyskiem. Francja nie zdołałaby zapłacić kontrybucji i odbudować kraju bez tej pomocy.", + "17284": "Wtedy jednak okazało się że ma jedną zdolność i zamiłowanie, które dopiero teraz mogło się rozwinąć, a to do posługiwania się śmiercią. Stalin nie tylko mordował masowo dla strategicznych, a nawet i taktycznych celów, jak Hitler. Stalin mordował z zamiłowaniem również swoje najbliższe otoczenie, może po prostu nie umiał inaczej, bo taka była jego natura - jak w wypadku znanej opowieści o skorpionie.", + "17285": "Do poważniejszych walk doszło w Grodnie, gdzie po odejściu garnizonu pozostały mobilizujące się dopiero oddziały tyłowe. Te oddziały przez kilka dni skutecznie broniły Grodna, odpierając rosyjskie ataki - i w końcu, zgodnie z dyrektywami przerwały walkę, przebiły się z otoczenia i wyruszyły w kierunku frontu niemieckiego, choć nie zdołały tam dotrzeć i złożyły broń na granicy litewskiej.", + "17286": "Najbardziej śmieszne lub smutne jest to, że te wszystkie, gigantyczne i zawsze przegrane walki ze sobą, napawające go rozpaczą i pogardą dla siebie, rodzące przekonanie, że jest tylko bezwartościowym śmieciem, który oczywiście nie nadaje się do żadnego wielkiego celu - były nie tylko niepotrzebne, ale w ogóle bez sensu.", + "17287": "Bronili się i to skutecznie przez dwa dni i oczywiście wszyscy zginęli, zresztą była to w założeniu akcja samobójcza, ale nie wzięli pod uwagą strasznych represji, które dotknęły ich rodziny, a także całkiem przypadkowych znajomych, sąsiadów i wielu innych ludzi.", + "17288": "Kiedy zdarzyło się czasem mimo woli, że nie zdołali nad sobą zapanować, Violet obrażała się na nich i przez pewien czas bojkotowała, ale w końcu pozwalała się przeprosić. W rzeczywistości była nawet zainteresowana, ale nie chciało posuwać się za daleko, a także przekonała się, że określenie z góry granicy i postawienie twardych wymogów, zapewnia jej przewagę i dominująca pozycję.", + "17289": "Na razie jednak warunki materialne i finansowe rodziny układały się pomyślnie.", + "17290": "Pensja ponad 300 zł miesięcznie i stale podnoszona każdego roku, (co według ówczesnego przelicznika odpowiadało ok. 60 $ (ale przy zupełnie innej wartości pieniądza - za 1 złoty można było kupić mniej więcej tyle, co obecnie za 10 $).", + "17291": "Jeszcze kiedy starał się o przyjęcie do oddziału Ponurego usłyszał, z drugiej ręki o nadzwyczajnych osiągnięciach i samego Ponurego i Nurta, który był jego zastępcą, a obecnie jakby następcą. Zbierał też każde źdźbło informacji jaką powtórzyć umieli partyzanci o tym, co Ponury sam mówił o sposobach uzyskania tych umiejętności.", + "17292": "Tak pozostało nawet w okresie, kiedy Sztab Generalny formalnie został rozwiązany po przegranej pierwszej Wojnie Światowej, a faktycznie funkcjonował nadal pod nazwą Truppenamt'u. Także i w pierwszym okresie władzy hitlerowskiej, choć część istotnych uprawnień Sztabu Generalnego przeniesiono do Oberkomando des Heeres (OKH).", + "17293": "To oczywiście nie znaczy, żeby po tym niepowodzeniu Agnus zrezygnował ze swych celów życiowych. Tego nie mógł zrobić bo to znaczyłoby, że w ogóle utracił sens życia. Ale po pierwsze czuł się głęboko skompromitowany, a po drugie wydawało się wątpliwe, żeby mógł jeszcze coś w tamtym środowisku osiągnąć. Zapewne nawet i te dziewczyny, które tak ofiarnie starały się mu pomóc, miały go już dosyć.", + "17294": "O tych wszystkich wydarzeniach Agnus dowiedział się z opóźnieniem, gdyż rodzice w pierwszym okresie nie chcieli przekazywać mu złych wiadomości. Ponadto sami nie wiązali tych zdarzeń i miejsc, nazwa Michniów nic im nie mówiła, podobnie wiadomości o strzelaninie gdzieś na peryferiach miasta nie łączyli z Konarem ani żadnym innym kolegą.", + "17295": "Wrócił do domu już dość późno, ale rodzice czekali na niego i to z dobrą kolacją. Nie robili żadnych wymówek, tego dnia skończył szkołę i myśleli, ze poszedł pożegnać się z kolegami. Przy stole, matka snuła plany, jak wykorzystując utartą już drogę, również na przyszłość zabezpieczyć syna przed Arbeitsamtem. Angusa to już nie dotyczyło, ale nie bąknął ani słowa na ten temat.", + "17296": "Z miasta, od strony pól za ogrodem, wracała właśnie osoba, którą uwielbiał. Zauważyła Angusa, podeszła się przywitać i zapytała co tu robi. Agnus wyjaśnił, że czeka na jej ojca. Pani Piesewicz usiadła i zapytała go jak mu teraz idzie, Agnus odpowiedział, że ma wreszcie to świadectwo szkoły powszechnej i z kolei, chce formalnie zakończyć kurs gimnazjum, na razie z przedmiotów matematyczno-przyrodniczych.", + "17297": "Matka zadziałała w najprostszy, bezpośredni sposób. Sama udała się do Arbeitsamtu zabierając wezwanie Angusa i porozmawiała z niemieckim szefem swoim doskonałym berlińskim akcentem, wyjmując w odpowiednim momencie kopertę wypchaną banknotami. Od tej chwili wszystko przebiegło pomyślnie, Niemiec zgodził się, że jeżeli Agnus zostanie przyjęty, może po szkole powszechnej jeszcze dalej uczyć się w szkole zawodowej.", + "17298": "Polska została o tej akcji powiadomiona i jednocześnie zaproszona, zapewniono ją, że Niemcy będą przychylnie patrzeć na zajęcie części lub nawet całego terytorium Litwy. To miał być wstęp i ostateczna zachęta do odzyskania dawnych historycznych granic na drodze gwałtu i zaboru. Początek ekspansji Polski na wschód, która miałaby przebiegać pod patronatem Hitlera i ostatecznie pchnąć Polaków w jego ramiona.", + "17299": "Niektórym zresztą ta aktywność wydawała się niepoważna, zainteresowania nie tyle twórcze czy literackie, co wprost dziecinne. Ale Angus rozumiał tych ludzi bardzo dobrze. Wszyscy mieli pecha, dotknęło ich nieszczęście i to dopadło ich ekspresem w kilka dni, zanim zdążyli dobrze się zorientować, co się dzieje.", + "17300": "A przy okazji jeszcze jedna ciekawostka: najbardziej szacowna instytucja finansowa współczesnych czasów, Bank of England, bynajmniej nie powstała, dużo dawniej, w celu zarządzania jakimiś fantastycznymi bogactwami, jak można by się spodziewać, ale wprost przeciwnie, dla obsługi ogromnych długów wojennych.", + "17301": "Zresztą nie tylko Niemcy, które rozpoczęły i przegrały I Wojnę Światową, wyszły z niej osłabione i zadłużone, także i zwycięzcy alianci mieli ogromne długi.", + "17302": "Nie wiadomo, co miał na myśli: cmentarz czy w ogóle miasto wydające ostatnie tchnienie pod rozżarzoną kulą słońca, ale właśnie od tego zdania, powiedzianego od niechcenia, zdania, które nie było skierowane do żadnego z nas i poleciało w powietrze, od tego właśnie zdania zaczęła się nasza prawdziwa przygoda z Weiserem.", + "17303": "Weiser siedział wyprostowany, głowę miał nieruchomą i tylko palce tak samo jak wcześniej bębniły o kolano.", + "17304": "\"Chryste! - myślałem - niech on tam zejdzie! Niech pokaże, co potrafi, bo przecież potrafi, niech spojrzy jej w oczy tak samo jak wtedy w zoo, niech ją poskromi, zmusi do uległości, zgniecie jej bunt, niech ją skruszy jak tamtą, zamieni w zalęknionego psa, małego ratlerka, niech zrobi to, zanim będzie za późno!\"", + "17305": "Kiedy ja włóczyłem się z Weiserem i Elką, chłopcy grali na murawie obok pruskich koszar, rozkoszując się strzałami prawdziwą, skórzaną piłką. To od niej właśnie zaczęły się nieszczęścia tego dnia. Żeby nie było wątpliwości, powtarzam jeszcze raz: nieszczęścia tego dnia, a nie nieszczęścia w ogóle.", + "17306": "Nie zastanawiam się dalej, idę ulicą w dół, a potem w prawo do góry i jestem, gdzie miałem trafić. W prawo od bramy cmentarza skręca się do szpitala czubków. Gdybym poszedł tamtędy i minął zakratowane pawilony otoczone starym parkiem, mógłbym dojść do miejsca, gdzie po raz ostatni widziałem Weisera. Ale nie po to zrobiłem taki szmat drogi. Teraz muszę porozmawiać z Piotrem.", + "17307": "Wszystko było jasne, poza tym, co pokaże nam Weiser lub co każe nam robić. Pierwszy miesiąc wakacji mieliśmy już za sobą, o tym wiedzieliśmy, nikt jednak nie przypuszczał, że do końca naszej znajomości pozostało już niewiele dni.", + "17308": "Nazajutrz na cmentarzu nie zastaliśmy Żółtoskrzydłego.", + "17309": "Szymek kopał sosnowe szyszki, których pełno leżało na drodze, a ja mełłem w ustach długą trawę z kitą na końcu. Mieliśmy już za sobą wzniesienie i za zakrętem opadającej łagodnie drogi wyłonił się skraj cmentarza. Od tej strony wszystkie nagrobki były porozbijane, a zardzewiałe krzyże, obrośnięte perzem i pokrzywami, wyglądały jak sterczące maszty zatopionych okrętów. Gdy dalej idąc w dół, już cmentarzem, mijaliśmy nagrobek Horsta Mellera, gwałtownie huczały dzwony.", + "17310": "Dzięki rozpiętemu rozporkowi pan Korotek - choć z podbitym okiem i zakrwawioną koszulą - był w domu przed szesnastą, a my pół godziny później mieliśmy parabellum i nasze ćwiczenia mogły się rozpocząć.", + "17311": "Więc co było na początku?", + "17312": "Obłok kadzidlanego dymu, z którego wyłonił się nieoczekiwanie Weiser.", + "17313": "Dlaczego, zamiast opowiadać dalej, cofam się, wracam, powtarzam?", + "17314": "Podszedłem do nich, ale zdążyłem policzyć wszystkie kratki kwadratu - było ich trzydzieści sześć, po sześć w każdym boku. Piotr mówił teraz, że jeśli wybuch się uda, woda zaleje łąkę i po jakimś czasie z braku odpływu podejdzie do drogi.", + "17315": "Wszystkim zrobiło się smutno. Rzeczywiście, pojutrze mieliśmy stać w sali gimnastycznej w białych koszulach i ciemnych spodenkach i słuchać przemówienia dyrektora, że kończy się już niedługo lato, że wypoczęci jesteśmy i opaleni i że wita nas znowu z radością w tych murach, które powinniśmy cenić i szanować.", + "17316": "Dopiero gdy przerwał, a wyglądał wtedy jak martwy, spojrzałem na Elkę. Siedziała nieruchomo pod ścianą i właściwie nie była już Elką, tylko drewnianą kukłą. Jej oczy wpatrzone w Weisera przypominały szklane paciorki lalek z dziecinnego teatru. Nie poruszyły się nawet i nie drgnęły, gdy Weiser uniósł wreszcie ciało do pozycji klęczącej i przesunął świecę bardziej na środek.", + "17317": "Pani Korotkowa nie znała litości, bo zatrzasnęła okno, a my patrzyliśmy, jak pan Korotek, siedząc teraz na ziemi, wkłada buty na bose stopy i jak prawa noga myli mu się z lewym butem i odwrotnie. Wreszcie, gdy dopasował już obuwie, opuścił podwórko marynarskim krokiem, śpiewając wcale nieźle:", + "17318": "Adieu, moja droga kochanko!", + "17319": "Adieu, moja droga Mulatko!", + "17320": "W ciemną, bezksiężycową noc, kiedy jedynie gwiazdy spoglądały na nas milcząco, budynek nieczynnej cegielni, który wyrósł niespodzianie przed naszymi oczami, wydał się wielkim gmaszyskiem ze strzelistą wieżą komina, czarnymi jamami okien i spadzistym dachem, w którym straszyły odsłonięte krokwie jak żebra wielkiego zwierzęcia.", + "17321": "Nie był to najlepszy pomysł, bo nawet stojąc na krypcie nie można było dostrzec, co się dzieje koło dzwonnicy. Ale biegliśmy, jakby to nas ścigano, a nie wariata, który uciekł od czubków i ukrywał się gdzieś w okolicy. Minęły może trzy minuty, podczas których echo odbijało się o ściany lasu, i nastała cisza.", + "17322": "Na pierwszy ogień poszedł Szymek, niknąc w czeluści gabinetu pokornie i cicho, zostaliśmy więc z Piotrem sami, nie na długo jednak. Za chwilę przysłano woźnego, żeby nas pilnował. Odtąd siedzieliśmy w zupełnym milczeniu, wypełnionym tykaniem zegara ściennego i przerywanym gongiem wybijającym pełne godziny.", + "17323": "Pukano do jego drzwi i nikt nie otwierał, więc wreszcie je wyważono i okazało się, że pan Weiser umarł na atak serca. Podobno znaleźli go siedzącego na krześle, z głową opartą na starej maszynie do szycia marki Singer, nad nie wykończoną robotą. Była to, jak dowiedziałem się później, kamizelka od garnituru zamówionego przez wdowę po kapitanie - dlaczego akurat przez wdowę, tego nie wiem.", + "17324": "Pomyślałem wówczas, że Weiser wolałby pewnie być tam, na arenie, występować w jakimś wspaniałym stroju, kłaniać się publiczności i zbierać, tak jak tamci, oklaski za dobrze wykonany numer. Tak pomyślałem widząc jego skupioną twarz i dystans, celebrowany i aż nadto widoczny, dystans wynikający z przekonania: \"ja bym to lepiej zrobił\", znanego wszystkim nie rozpoznanym artystom.", + "17325": "Dzisiaj, kiedy nie odwiedzam żadnych ogrodów zoologicznych, zdanie M-skiego o najpiękniejszym zoo w Europie brzmi bardzo śmiesznie i głupio. Zupełnie tak, jakbyśmy oprowadzani przez przewodnika w obcym mieście usłyszeli nagle: \"Oto, proszę państwa, najpiękniejsze więzienie, jakie kiedykolwiek zbudowano w naszym mieście, a być może nawet w całej Europie\".", + "17326": "Wracając do domu, akurat gdy przechodziłem obok betonowego okrąglaka, na którym od miesięcy szarzały strzępki tych samych afiszy, zobaczyłem, jak wlekli się przygnębieni, bez nadziei na zwycięstwo w drugiej połowie. Szymek powiedział mi, o co chodzi.", + "17327": "Po obiedzie wróciliśmy na murawę, gdzie pasła się krowa, wyjadając kępy zeschniętej trawy. Tamci przyszli trochę później, pewni, że mają piłkę w garści.", + "17328": "W istocie, znaczki te skupywał sklep filatelistyczny na Starym Mieście, a w języku zbieraczy nazywało się je zwyczajnie Adolfami.", + "17329": "Ale kolekcja Weisera nie była zwyczajną kolekcją, bo kiedy już obejrzeliśmy cały zbiór, wydobył pięć czerwonobrunatnych podobizn kanclerza, zamknął klaser i podszedł ze znaczkami do przeciwległej ściany, gdzie przykleił je do cegieł, śliniąc uprzednio każdą sztukę.", + "17330": "Tyś jest Bóg prawdziwy w świętej Hosty-i...", + "17331": "A właściwie nie tyle jej słowa, do których nie przywiązywałem wówczas specjalnej wagi, tylko melodię, powolną i dostojną, ciągnącą się wąską strużką pamięci niczym smuga kadzidlanego dymu - i ta nostalgiczna melodia podziałała na mnie kojąco.", + "17332": "Co było dalej?", + "17333": "A zresztą o czym można powiedzieć: \"rozumiem to\"? O czym w ogóle i o czym w odniesieniu do tej historii? Czy rozumiem, na przykład, dlaczego Weiser odsunął mnie od siebie na jakiś czas? Czy rozumiem, co właściwie ciągnie mnie na grób Piotra? Żadna teoria nic tu nie wyjaśni. Jedyne, co mogę zrobić, to opowiadać dalej.", + "17334": "Zaraz za wysokim wałem strzelnicy rozpoczynała się dolina, gdzie przycupnięty zagajnik, wysokie trawy i gęste partie krzaków dawały szanse skutecznej ucieczki, gdyby zaszła taka potrzeba. Zresztą dolina przechodziła dalej w ciągnącą się ze dwa kilometry i porośniętą sosnowym borem rozpadlinę, na której zamknięcie żołnierze potrzebowaliby z pięćdziesięciu ludzi.", + "17335": "Wówczas ujrzeliśmy najpiękniejszą część widowiska - bo wszystko to było przecież jak widowisko: ci dorośli mężczyźni w wieku naszych ojców z motykami i grabiami, a pośrodku Żółtoskrzydły niczym bohater legendy czy opowieści.", + "17336": "Mężczyźni podchodzili coraz bliżej, a Żółtoskrzydły stanął w rozkroku.", + "17337": "Tak, dwadzieścia pięć miesięcy temu usłyszałem od Piotra: \"A teraz już idź, jestem zmęczony\". I była to ostatnia rozmowa na temat Weisera, jaką prowadziłem, lub raczej jaką usiłowałem prowadzić. Później zacząłem pisać, gdyż nie było już innego sposobu, który mógłby coś wyjaśnić lub przynajmniej dawał taką nadzieję.", + "17338": "Tak, znaleziono Elkę nad stawem, tam gdzie potok, już za tunelem, rozlewa się szeroko wśród gęstych szuwarów. Nie wiadomo, skąd się tam wzięła. Żyje, ale nie odzyskała na razie przytomności. Zawieźli ją do Akademii. Wcześniej przeczesywali całą okolicę, ale tylko do wojskowej strzelnicy. Nie wiadomo też, co się stało z Weiserem. Milicja szuka teraz po tamtej stronie, gdzie ją znaleźli.", + "17339": "Ale Szymek nerwowo regulował pokrętła i nie odzywał się w ogóle.", + "17340": "Rybka powędrowała do akwarium ustawionego przez asystentkę na stoliku. Widać było, że żyje i pływa jak każda rybka w normalnym akwarium.", + "17341": "Magik powtórzył zacięcie i wybranie kilka razy, i zawsze było tak samo: nie wiadomo skąd, jakby z powietrza, na haczyku zjawiała się kolejna rybka, tak samo żywa i tak samo ochoczo pływająca w akwarium.", + "17342": "Jerzy, decydując się na podwójne życie, brał na siebie coś nieporównanie trudniejszego. Nigdy nie był wierny żonie, ale swój dom traktował śmiertelnie serio.", + "17343": "Różne romanse niczym mu nie groziły, ja byłam zagrożeniem.", + "17344": "Dręczyłam tego człowieka o niełatwym losie i w żadnym razie nie byłam tym wytchnieniem, którego mógłby szukać.", + "17345": "I to nie całkiem z własnej woli. Przedtem nie chciałam jej oglądać, nie chciałam jej też widzieć zaraz po urodzeniu...", + "17346": "Pozostawiono mnie na stacji z \"wypiską\" w ręku i powiedziano, że muszę poszukać sobie pracy i mieszkania. W tym miasteczku lub w okolicy, ale tylko w promieniu pięćdziesięciu kilometrów.", + "17347": "Dalej poruszać mi się nie wolno. Moi Aniołowie Stróże wsiedli z powrotem do \"przedziału służbowego\".", + "17348": "Byliśmy na parkiecie w tłumie obcych ludzi. Jego usta dotykały mojej skroni i było to jak najpiękniejsza pieszczota. Ale on już nie mógł powstrzymać się od mówienia.", + "17349": "Jak tylko wróciliśmy do stolika, wypił jednym haustem kieliszek, który kelner usłużnie napełnił.", + "17350": "Przypomina mi się piosenka Okudżawy \"Ostatni trolejbus\" i konstatuję, iż wyobrażałam go sobie w innej scenerii: tu jakaś cerkiew, tam pałacyk. A widzę tylko bloki i, w przeważającej części na jezdni, ciężarówki.", + "17351": "Jadą i kopcą. I tak postęp, że wiozą nie tylko więźniów. Z jednej z nich wystają jakieś rury, na których końcu powiewa czerwona szmata, i to jedyny weselszy akcent w tej ponurości i mżawce.", + "17352": "Drzwi wagonu towarowego były na oścież otwarte, tłoczyłyśmy się w nich, wystawiając twarze do anemicznego słońca, niektóre dziewczyny przekomarzały się z najbliższym \"męskim wagonem\", tam też widziało się same młode twarze. Nastrój jesiennej majówki zepsuła ta dziewczyna. Ona jedna nie brała udziału w paplaninie.", + "17353": "No, ale jak inaczej. Raz jeden znalazłam się w tamtym domu dzięki uporowi, czyli \"humorom\", jak on to określał.", + "17354": "Wróciliśmy znad augustowskich jezior, Jerzy zatrzymał samochód przed moją kamienicą, ale wyjął z bagażnika tylko moje rzeczy. Na mój pytający wzrok uśmiechnął się przepraszająco.", + "17355": "Wkrótce widzę już szary mur bloku, tym razem nie uderza mnie jego szpetota. Nie myślę już o nim, że jest jak sen schizofrenika. Ostatnio tyle razy wyobrażałam sobie, że się do niego zbliżam. Wchodzę na klatkę schodową, jadę windą...", + "17356": "Otwiera Ewa z twarzą numer dwa, czyli Ewa przegrana.", + "17357": "Nawet nie widzę jej oczu, tylko spuszczone łódki powiek.", + "17358": "Wzięła mnie na ręce i zaniosła na łóżko.", + "17359": "Zgasiła światło. Tego właśnie chciałam, ciemności, w której mnie rozbierała. Potem odnalazły mnie ręce.", + "17360": "Dotknięcia języka przyjmowałam z wewnętrznym drżeniem, a kiedy przywarł do moich brodawek zaczęłam cicho jęczeć.", + "17361": "Palce błądziły po mojej skórze, delikatne i natarczywe.", + "17362": "Młodszy przytaknął tym swoim rudym łbem, a starszy, uważając sprawę za zakończoną, zajął się jakimiś papierami. Ale dalej stałam pośrodku biura komitetu obwodowego partii, bo na dworze było minus czterdzieści stopni.", + "17363": "Oni obaj zachowywali się, jakby w pokoju oprócz nich nie było nikogo, w końcu jednak moja postawa wywołała w tym starszym gniew.", + "17364": "Ewa ma bliznowca, operacja plastyczna mogłaby to jeszcze pogorszyć.", + "17365": "Przy jej nadwrażliwości na własny wygląd. Histerie, że nigdy nie wyjdzie za mąż, bo się przed nikim nie rozbierze. Jej ciąża to był szok, ale też ulga, że chociaż tę bliznę mamy z głowy. Nic z tych rzeczy.", + "17366": "Traktowano mnie jak amatorkę, a kiedy zdecydowałam się wystąpić w świątyni, jaką jest dla nich teatr, zostałam ukarana. Do dziś śni mi się, że stoję na scenie i widzę pogardliwe twarze kolegów, maszynistów, suflera i gram coraz gorzej, mylę się, nawet seplenię...", + "17367": "Fiodor Aleksiejewicz rzeźbił je wszystkie w chwili śmiertelnego zagrożenia. Nie było w jego twórczości afirmacji życia, była tylko negacja i śmierć. To też wyjaśniało mało zrozumiały związek z dużo starszą, schorowaną kobietą. Wyglądało to na kompleks Edypa, ale kompleks Edypa nie jest chyba czymś typowym dla syberyjskich chłopów...", + "17368": "Góra dół. Góra dół. Nikt by tego nie wytrzymał.", + "17369": "Przeżyłam obóz, ale w porównaniu z tym, to właściwie nic... Ciągle chwytam się pozorów. Witek... ten człowiek, o którym niedawno mówiłam, stwierdził, że biorę życzenia za rzeczywistość. Ale przecież inaczej bym już nie żyła...", + "17370": "Aksinia nie złorzeczyła koniowi, że padł w środku jesiennej orki. Widziała w nim długoletniego przyjaciela, który teraz ją opuszczał. Ta kobieta udzieliła mi kilku ważnych lekcji. Taki obraz: późnym wieczorem Fiodor Aleksiejewicz ciągnący pług i Aksinia idąca za pługiem. Ja stoję w bruździe i w uniesionej ręce trzymam zapalony fanarek. Ciemno, chmury nie przepuszczają księżyca. Jak to musiało wyglądać z daleka...", + "17371": "Może specjalnie jest tak zamaskowana przed niepowołanymi oczami.", + "17372": "Położona jest u wylotu rzeczki, która wpada do morza.", + "17373": "Czasami widujemy żołnierzy, jak pogłębiają jej koryto, żeby łódź mogła swobodnie wypłynąć na wielką wodę.Komendantem strażnicy jest, jak się okazuje, całkiem niestary porucznik. Spogląda na mnie surowo, potem wzrok mu łagodnieje.", + "17374": "Jak ją bardziej przycisnęłam, okazało się, że nie miała nigdy solowego numeru, tylko fikała nogami w tle, ale i tak było to czymś egzotycznym w stosunku do obecnej sytuacji. Dziwna to była para, on przeszło dwadzieścia lat starszy, małomówny i, co tu mówić, niezamożny.", + "17375": "Nie potrafię siebie rozpoznać w tym, czego teraz doświadczam.", + "17376": "Nic się nie liczy, tylko fakt, że mogę tam pojechać.", + "17377": "Ręce mi drżą, kiedy zapinam płaszcz, potem nie mogę znaleźć torebki, kluczy. Po policzkach spływają łzy, wycieram je jak wiejska baba wierzchem dłoni.Wybiegam przed dom. Próbuję zatrzymać jakiś samochód.", + "17378": "Trafia się taksówka. Drżącym głosem podaję adres.", + "17379": "Tak dobrze mu we mnie, tak się rozsiadł wygodnie, tak się rozgościł. Czegokolwiek bym w sobie dotknęła, jest przesiąknięte bólem... Nawet miłość nie była nigdy radością. Dźwigałm ją, upadałam jak pod krzyżem... Grafomańskie porównanie, ale prawdziwe...", + "17380": "Każdy dźwiga jakiś krzyż, moim stała się miłość.", + "17381": "I w pół roku po jego śmierci inny mężczyzna obejmował mnie, a ja tego chciałam. Kręciłam wtedy film. To była dość banalna historia.", + "17382": "Kobieta w czasie okupacji przechowuje u siebie Cygana. Oczywiście romans, potem koniec wojny, on odchodzi. Już sam pomysł, żeby ta kobieta była piękna i jasnowłosa mógłby wiele powiedzieć. Właściwie nie powinnam przyjąć tej roli, ale w tamtej sytuacji byłoby to bardziej niż nierozsądne.", + "17383": "Obcowanie z cudzą fizyczną miłością z wolna unieważniło wigilijny incydent i, mimo że nigdy nie udało się to do końca, pewne rzeczy niemożliwe stały się do przyjęcia.", + "17384": "Potem był oczywiście Jerzy, ale nasze fizyczne stosunki dużo zawdzięczały ciemnemu syberyjskiemu chłopu. Zdrowie i męska siła przestały budzić we mnie odruchowy strach.", + "17385": "Bez Rosji jestem niczym, bez narodu, dla którego piszę, nie istnieję... Lecz bez wolności umieram...Powiedział to wszystko tak po prostu, jakby mimochodem, ale zrobiło to na mnie ogromne wrażenie. O tym Wołodii nie wiedziałam nic. Spytałam o niego mężczyznę siedzącego obok.", + "17386": "Pochlapani farbą siadaliśmy w kuchni przy stole. Jerzy wyciągał z lodówki po kawałku kiełbasy, stawiał na stole słoik z ogórkami, które ona kisiła. Była świetną gospodynią, w piwnicy wszystkie półki zastawione były marynatami, kompotami i konfiturą. Jedliśmy te doskonałe ogórki i zapijaliśmy wódką. Nastroje się poprawiały.", + "17387": "Czym jest mój czas teraźniejszy, myślę.", + "17388": "Raz to wąski pasek pomiędzy obrazami przeszłości, innym razem rozszerza się na cały ekran mojego życia.", + "17389": "Swój prywatny film mogę cofać do woli. I zawsze dziwię się, że byłam taka. Zawsze dla siebie niezrozumiała, uwikłana w splot zdarzeń. I to moje jakieś fatalne szczęście.", + "17390": "Myślałam, że jako ktoś z zewnątrz będę obserwowana. Nic podobnego. Moje pojawienie się w studiu przyjęto oklaskami. Każdy chciał się ze mną przywitać, dotknąć mnie, obejrzeć. Zupełnie jakby pojawiła się znana gwiazda. Wszyscy zapewniali, jak bardzo się cieszą, że będziemy razem pracować. Nie mówiąc o reżyserze.", + "17391": "Kobieta przestudiowała ją, potem otworzyła drzwi.", + "17392": "Buchnęło na mnie ciepło - to była ostatnia rzecz, jaką pamiętam. Ocknęłam się w jakimś pomieszczeniu, leżałam na kozetce. Nie miałam na sobie płaszcza.", + "17393": "Chciałam usiąść, ale nie starczyło mi sił.", + "17394": "Byłam tu sama. Puste ściany, sufit. Wyobrażałam sobie, że zostałam znowu aresztowana i ta myśl mnie uspokajała.", + "17395": "Po chwili w otworze u szczytu drabiny pojawiły się czyjeś nogi w łapciach, a potem cała reszta potężnej męskiej postaci. Fiodor Aleksiejewicz, mąż gospodyni, spojrzał na mnie spod chmurnie ściągniętych brwi. Twarz miał męską, urodziwą, oszpeconą tylko rzadką brodą.", + "17396": "Bez słowa wyminął mnie i zatrzymał się przed dzieckiem. Nieoczekiwanie wziął je na ręce.", + "17397": "Tego roku w Gołdapi zima była dojmująco ostra. Na sekcji ekspedycji i odbioru wiało mrozem ze starych zamarzniętych pruskich okien, kaloryfery szybko stygły na szerokich korytarzach. W sali pakunkowej leniwie stukał młotkiem pan Bogucki, ot, byle się trochę ogrzać. Do drugiej sali przybiegła pani Zosia okutana w zbyt dużą kufajkę, a za nią przyczłapał ogromny i brzuchaty pan Dąbrowski, dźwigając kosz pełen butelek rozmaitych kształtów.", + "17398": "Wstał i pobiegł do łazienki, przez drzwi słychać było charczące odgłosy, a potem straszliwy łomot. Kowalik i Stryjek zerwali się, drzwi do łazienki na szczęście były otwarte. Podporucznik Ziemba przewrócił piec kolumnowy i wstawał niezdarnie z posadzki, przysypany nieco popiołem i sadzami.", + "17399": "Pomogli mu, podnieśli też z trudem kolumnę zaklinowaną w kącie i osadzili na trzonie. Na szczęście w piecu już wygasło.", + "17400": "Elektryczne iskry przeskakujące w głowie podporucznika Kowalika błyskały z trzaskiem i gasły, pozostawiając nieznośne wibracje i migocące punkciki przed oczami. Myśli rozbiegane bezładnie jak mrówki w mrowisku rozkopanym kijem, w gardle nieznośna suchość, blada cera, pocące się dłonie. Podporucznik skierował się do toalety, pochylił nad umywalką, pociągnął łyk śmierdzącej chlorem wody, potem umył twarz i wytarł chusteczką do nosa. Otwarły się drzwi, wszedł podporucznik Orszyc-Druszlewski uśmiechnięty jak promienne słońce.", + "17401": "Ruch na drodze był mizerny, nadjechała z przeciwka ciężarówka pełna ziemniaków, kierowca zdziwionym spojrzeniem obrzucił oficerów. Truchtali spokojnie, bez pośpiechu, z przodu dostrzegli sylwetkę w zielonym mundurze, zbliżyli się powoli. Na przydrożnym słupku siedział kapitan Kosiński, z twarzą wykrzywioną bólem trzymał się za bok.", + "17402": "Świńska metamorfoza budziła niefortunne skojarzenia, coś jakby wyrzuty sumienia, czy od tej pory kawałek kiełbasy nie będzie przywodził na myśl okrwawionych ochłapów mięsa... Podporucznik Kowalik, nie mogąc znieść kuchenno-masarnianego obrządku i słodkawego zapachu krwi, ubrał się i wyszedł z domu. W bramie spotkał podporucznika Samczyca.", + "17403": "Podporucznik Ziemba dygotał jak ratlerek, wargi mu z lekka posiniały, nie mieli ze sobą żadnej odzieży, dzień był upalny. Doktor Kamiński podał podporucznikowi Ziembie zapalonego papierosa, wziął go mokrymi palcami, zaciągnął się łapczywie i zakaszlał.", + "17404": "Hromadko i Stan Guz zwinęli tymczasem żagiel punta leżący na wodzie i próbowali postawić żaglówkę.", + "17405": "Na sekcji pakowano ostatnie przesyłki zaopatrzenia wiosennego, które właściwie kończyło się, gdy nadchodziła prawdziwa wiosna. W salach pakunkowych stukano młotkami, pan Dąbrowski kłócił się z panią Zosią.", + "17406": "Z kancelarii podporucznik Kowalik zadzwonił do podporucznika Stryjka, do sekcji narzędzi chirurgicznych. Telefon odebrał podporucznik Orszyc-Druszlewski, nieco zdziwiony, że Stryjka jeszcze nie ma.", + "17407": "Zapach kawy przeważał nad odorem spalonego tłuszczu z kuchni i chloraminy z toalet. Na sali nudziły się kelnerki, a przy stoliku w kącie siedział podporucznik Samczyc w towarzystwie pianisty Mundka. Na widok wchodzących kolegów podporucznik Samczyc odetchnął z ulgą, liczył na rychłe wybawienie. Mundek odwrócił się od stolika z radosnym uśmiechem, zapraszającym gestem wskazał wolne miejsca.", + "17408": "Oglądał go z zainteresowaniem, choć twarz miał wykrzywioną bólem. Podał podporucznikowi Kowalikowi, grudka ołowiu nieregularnie spłaszczona w niczym nie przypominała śmiercionośnego pocisku. Tymczasem miednice wypełnione podrobami przenoszono do kuchni. Szwagier pana Korzeniowskiego toporem rozrąbał świński łeb i wydobył mózg. Mógł się zmieścić w złożonych dłoniach.", + "17409": "Wyszli na rynek, wieczór ledwie się zapowiadał, czerwono zachodziło słońce, barwiąc wełniste obłoczki, ale prawie nikt nie był urzeczony majową grą świateł i kolorów, pod kinem \"Przyjaźń\" stało kilka osób, w kiosku u Brudasa dawno zabrakło piwa, budka z lodami, przewrócona w tajemniczy sposób, stała na swoim miejscu. Lodów jeszcze nie sprzedawano.", + "17410": "Odbieralnik wypełniło z pięć litrów płynu, gdy uznali, że czas przerwać odpędzanie. Otwarli kocioł ostrożnie, by się nie poparzyć i wylali zawartość do zlewu. Kłęby pary wypełniły kuchnię, zapach gorącego zacieru drapał w gardło, nieprzyjemnie wiercił w nosie... Podporucznik Stryjek zamknął okno.", + "17411": "Na starej baszcie sterczało puste bocianie gniazdo, przykryte pierzyną śniegu.", + "17412": "Środek rynku zdobiła strażnica z wieżyczką. Pod okapami śniegu zwisającymi z ogromnych, rozłożystych lip stała warszawa, a wokół niej biegał, przytupując dla rozgrzewki, gołdapski taksówkarz. Ze strażnicy zerwało się stado czarnych ptaszysk, zakręciły się w powietrzu, przysiadły, skrzecząc z zimna, na drzewie, zrzuciły na stary samochód płaty śniegu.", + "17413": "Pociągnęli karty, zmienili miejsca, podporucznik Kowalik wyszedł do ubikacji, umył ręce w zimnej wodzie, zakręcił kapiący kran. Wrócił po chwili, wycierał starannie dłonie ręcznikiem.", + "17414": "Rozdawał Śledziejko, talię trzymał przy piersi w skurczonej ręce, ruchy miał szybkie, nerwowe, kart nie liczył.", + "17415": "Na pożegnanie zarezerwowano małą salę bankietową w kasynie. Pierwsi goście zastali stoliki zestawione razem i pokryte białymi obrusami, poukładane talerzyki, sztućce, szkło, butelki oranżady zgrupowane po cztery zdobiły środkową część stołu, żółciły się we flakonach narcyzy. Alkoholu jeszcze nie podano, popielniczki błyszczały czyste i nie skażone. Stołki, zachęcająco odsunięte, czekały na biesiadników.", + "17416": "Zaorana ziemia pachniała wiosną, szeregowy Welocyped dociskał rączki pługa, łaskotał leniwe konie końcem bata. Podrywały się do wysiłku, odwalały czarne skiby. Niewątpliwie znał się na tej pracy i lubił konie. Podporucznik Kowalik spróbował orać, szeregowy ustąpił mu miejsca za pługiem, ale nie było to takie proste. Lemiesz nagle wyskakiwał na powierzchnię, jakby go coś od dołu wypychało i trzeba było się cofać z całym zaprzęgiem. Podporucznik Kowalik oddał pług oraczowi.", + "17417": "Dzień był pogodny, pracy niewiele, przy boisku do siatkówki stali podporucznicy Hromadko, Kowalik, Ziemba, Kawiarz i Stan Guz. Leniwie zdejmowali mundury, układając je na ławeczce. Dróżką między klombami nadchodził podporucznik Rybczak, niosąc pod pachami, niczym arbuzy, dwie piłki do siatkówki, na palcu powieszone za sznurówki dyndały mu tenisówki.", + "17418": "Szarpnęli razem i wyrwali maszt z wody, zakołysał się, ale pozostał w pionie, zatopiony punt trzymał się jakoś na powierzchni, podali cumę na omegę, przeleźli przez burtę. Kowalik i doktor Kamiński dobyli pagajów, powolnymi ruchami kierowali łodzie w stronę przystani.", + "17419": "W sobotę podporucznik Ziemba przeniósł swoje łóżko do kuchni, rowery wstawiono do pokoju podporucznika Kowalika. Stryjna przyjechała i mieszkanie wypełniło się jej obecnością. Z półeczki pod lustrem wyeksmitowała większość kosmetyków podporucznika Ziemby, na sznurku nad wanną wisiały części damskiej bielizny i nie można już było chodzić w samych majtkach. Podporucznik Stryjek pożyczył od pana Królasika dwa stare rowery, jeździł sobie ze Stryjną po okolicy.", + "17420": "Zbliżyli się do kajaka przed nimi, Roman wyhamował, nieco kontrując umiejętnie to prawym, to lewym piórem. Płynęli przez chwilę w milczeniu, Rospuda przecinała pola, prosta i nudna jak nie uczęszczany trakt. Niekiedy brzegi łączył drewniany mostek, kładka właściwie, a obok dochodziła wyjeżdżona polna dróżka wyżłobiona koleinami, oznaczona końskim nawozem. Na tych przejazdach woda była płytka, ale dno piaszczyste nie groziło uszkodzeniem łodzi.", + "17421": "Żołnierze cofnęli się o krok, Kowalik wraz z sierżantem weszli na korytarz budynku sztabowego. Skierowali się do kancelarii, sekretarka dała sierżantowi znak, że może wejść. Zapukał do drzwi, rozległo się krótkie wojskowe: \"wejść!\" - sierżant otworzył drzwi, wszedł i wyprężył się. Kowalik stanął obok.", + "17422": "Wypili herbatę, popluwając wiórkami. Do godziny czternastej Marceli Hromadko nie odezwał się, spoglądał jedynie na zegarek, popędzając wściekłym wzrokiem pełzające wskazówki, a gdy spełniły oczekiwania, przekroczyły magiczną strefę, za którą czekała jaśniejsza część dnia, wstali i ubierali się pośpiesznie. Przeszli alejką obok sztabu, przy bramie trzasnął im kopytami wartownik, skręcili w lewo w stronę kasyna.", + "17423": "Zamawiali dwa śledzie po japońsku, gdy wszedł Waldek ze swą orkiestrą. Dostrzegł podporucznika Kowalika, skinął mu porozumiewawczo głową. Mundek zasiadł jak zwykle przy pianinie, Czesiek kiwał się przy kontrabasie. Dwoma skokami spóźniony perkusista wypadł z kuchni, wycierając usta rękawem, sadowił się za bębnami, szurnął szczotkami po czynelach, walnął w werbel. Waldek podszedł do mikrofonu, chrząknął, spojrzał z zadowoleniem na salę, chrząknął jeszcze raz, poprawił zwisający saksofon.", + "17424": "Podporucznicy Hromadko i Kowalik w pewnym momencie uświadomili sobie, że podpułkownik Krabel był z wykształcenia felczerem, podobnie jak kapitan Gierasym. Miał podstawy do obaw...", + "17425": "Wyszli w trójkę na korytarz i zaraz natknęli się na podporucznika Orszyca-Druszlewskiego, który serdecznie przywitał się podporucznikiem Kawiarzem. Znał go ze studiów.", + "17426": "Kłęby dymu chmurzyły się pod sufitem, przewalały nad parkietem i znikały w otworze wentylatora za podwyższeniem dla orkiestry. Nie było wolnych miejsc. Waldek saksofonista kończył solówkę, dojrzał podporuczników, wskazał im stolik służbowy. Skinęli porozumiewawczo głowami i usiedli. Omijając tańczących na parkiecie, podeszła kelnerka Zosia i postawiła na stoliku pół litra wyborowej. Oficerowie spojrzeli na siebie.", + "17427": "\"Dobrze by było mieć takie ciasteczka na prawdziwą rozwagę. Częstować wkoło, każdego, kogo się spotka, jednym nie zaszkodzą, a ilu pomogą...\". Tak rozmyślając, podporucznik Kowalik z regulaminem pod pachą i bułką wrocławską, czy też weką, w ręce wkroczył do jadalni kasyna oficerskiego. Grabowski i Samczyc kończyli już obiad. Dosiadł się do nich, napełnił talerz zupą pomidorową.", + "17428": "Pierwszym z dni, które mają przeminąć, jest 8 marca, święto bardzo ważne w składnicy sanitarnej. Podpułkownik Krabel polecił, aby kadra i kobiety spotkali się w sali odpraw na pierwszym piętrze o godzinie czternastej. Pracownikom, którzy nie są kobietami i nie chodzą w mundurach, zezwolono na wcześniejsze wyjście do domu, z czego skwapliwie skorzystali. Stoły ustawiono w podkowę, przykryto białymi obrusami. Na stołach ciasteczka, butelki oranżady, popielniczki.", + "17429": "Wcisnął pan Bogucki czapkę na głowę, dopiął kufaję i wypadł z pokoju. Przez górną, odtajałą już trochę od zamrozu część szyby widzieli, jak dosiadł roweru i ślizgając się nieco na zakręcie, popędził niczym na lotnej premii w Wyścigu Pokoju. Dojedli śniadanie, wyjęli papierosy, zapalili.", + "17430": "Długo stali w ciemności, niewidoczni jak dwa duchy. Nikt nie przechodził, nikt nic nie słyszał i nikt nic nie widział.", + "17431": "Pani Zosia wymieniła porozumiewawcze spojrzenia z panią Simonow, gdy podporucznik Kowalik stanął w drzwiach kancelarii. Nic oczywiście nie zauważył, przeszedł do pokoju oficerów, wydobył z biurka szklanki, tym razem czyste, nasypał do nich szczodrze wiórków herbacianych.", + "17432": "Pan Korzeniowski zerwał się z krzesła, podbiegł do szafy, wysunął dolną szufladę, chwilę grzebał w papierzyskach. - O, proszę - wyprostował się z dumą - proszę...", + "17433": "Podawali sobie z rąk do rąk legitymację podporucznika rezerwy. Z wypłowiałego zdjęcia uśmiechała się azjatycka, młoda twarz pana Korzeniowskiego, wystrojonego w mundur zapięty pod szyją.", + "17434": "Wkrótce przybyli jeszcze doktor Kamiński z podporucznikiem Samczycem, podporucznicy Kawiarz i Stan Guz, a każdy z butelką wódki. Nie przybył podporucznik Orszyc-Druszlewski, z sercem przepełnionym goryczą pełnił służbę. Chirurdzy z Białegostoku nie chcieli pić wyrobów monopolowych, podporucznik Kowalik napełniał z dymionu kieliszki do płukania oka, docent Majewski kiwał z podziwem głową, doktor Jańczak długo wypuszczał powietrze, wyzbył się obaw doktor Korsak i twierdził, że bimber przypomina mu najprawdziwszą whisky.", + "17435": "Wyjął portfel, otworzył, powąchał i ponownie schował między okładki albumu. Powtórzył to kilkakrotnie, był niewymownie szczęśliwy, jak Kłapouchy w Kubusiu Puchatku, chowający pęknięty balonik w baryłce po miodzie. Wreszcie opadła głowa podporucznika Śledziejki pomiędzy talerze bigosu, zasnął słodko z albumem na kolanach.", + "17436": "Wstali w milczeniu i pożegnali się z Mundkiem uściskiem dłoni. Pozostawili szklanki z nie dopitą kawą. Wychodzili, zabierając z sobą poczucie winy, jakiś wstyd, jakby uciekli przed nie zapłaconym rachunkiem. Gdy byli już przy drzwiach, Mundek podniósł znad stolika smutną twarz.", + "17437": "Zerwał się podporucznik Hromadko, podszedł do stolików zajętych przez oficerów z pułku artyleryjskiego, nie wiedzieli nic więcej, wrócił i usiadł przy milczących kolegach. Cisza panowała przy ich stoliku, wiadomość nie odebrała apetytu jedynie podporucznikowi Śledziejce, kończył już śniadanie i przeprowadził szybki rachunek w pamięci.", + "17438": "Wypili ochoczo, a wtedy Orszyc-Druszlewski wskoczył na krzesło i unosząc dłonie jak dyrygent przed orkiestrą, zamarł w bezruchu. Ucichli wszyscy, czekając na znak.", + "17439": "\"Zmarł biedaczysko w szpitalu polowym, wczoraj był wesół i zdrów\" - zabrzmiała pieśń, gdy tylko Orszyc-Druszlewski dał znak.", + "17440": "Powietrze grudniowe stawało się ciężkie i gęste, wisiało w nim coś groźnego, nie spełnionego jeszcze. Powrócono do szkoleń politycznych, na których trzeba było walczyć z wszechogarniającą sennością.", + "17441": "Podpułkownik Krabel zarządził bieg terenowy. Oficerowie i sierżanci zebrali się ubrani w polowe mundury, pełni złych przeczuć ładowali się pod plandekę ciężarówki, siadali na ławach zaczepionych o burty. Jedynie sierżant Jendruszko, w radosnym oczekiwaniu zwycięstwa, patrzył na wszystkich z politowaniem i wyższością.", + "17442": "Podpułkownik Krabel zarządził strzelanie na garnizonowej strzelnicy. Z prawdziwym strachem brali oficerowie do rąk swoje pistolety, niezawodne wprawdzie, ale ciężkie jak sumienie szpiega. Z odległości dwudziestu pięciu metrów tarcza wydawała się maleńka niczym dziurka od klucza, a gdy spojrzało się przez szczerbinkę, rozmywała się, odpływała w bok lub w górę, a tu jeszcze należało wyłowić wzrokiem muszkę, wstrzymać oddech, pociągnąć za spust.", + "17443": "Wróciliśmy nad kanał.", + "17444": "- Wysiadaj, Kaśka. A ty, Adam, nic nie kombinuj.", + "17445": "- Zakop obok coś żelaznego - poradziłem, zastanawiając się, czy dobrze robię. - Łatwiej znaleźć.", + "17446": "Wysiadły obie, ale kombinować nie próbowałem. Nie zamierzałem kaleczyć sobie nadgarstków bezowocną szarpaniną. Nawet gdybym się uwolnił, pozostawała Kaśka w roli zakładniczki - a tego już nie przeskoczę.", + "17447": "Znów było jak tam, przy moście: zostawiłem decyzję losowi, zamiast pogłowić się, wyważyć szanse i wybrać mniejsze zło. Nie odkładając pocisku, sięgnąłem do kabury. Bez pośpiechu. Pewnie to go zmyliło. Albo nie był zmylony, tylko po prostu rozsądny. Nie znał Ilony. Nie zrobiła mu z mózgu obolałej papki, chciało mu się żyć i wierzył, że innym też się dostatecznie mocno chce.", + "17448": "- Mamy własnego stara. Będzie pewnie załadowany. Wystarczy wyjechać z magazynu - wskazałem barak numer 3. - Gorzej z mostem, ale żuraw powinien w kilkanaście minut przewieźć kratownice nad kanał. Wykop i południowe baraki są w jednej linii. Ci w Piątce nic nie zobaczą, bo stołówka zasłania. Ułoży się most, star przejedzie, kratownice wrócą na miejsce, zatrzemy ślady i poczekamy.", + "17449": "- Mówię tylko, że jeśli pójdzie dobrze, zyska Polska i my. Na drugiej szali mam sprzedanie... no, właściwie przyjaciela. A teraz jeszcze narażanie ciebie. Oczywiście wywalą mnie z wojska. I posadzą. Ostatecznie mogłem przyjść z donosem wcześniej i nie wchodzić w to tak głęboko.", + "17450": "- Chcesz powiedzieć, że możesz nie mieć okazji, by zameldować o wszystkim żandarmerii - podsumowała.", + "17451": "- To wojna - zatoczyłem dłonią. - O wypadek nietrudno.", + "17452": "- Boisz się?", + "17453": "- Boję się zginąć bez sensu. Na przykład dla ratowania kilkuset państwowych pocisków. Bo jeśli Szamocki ma rację, to za rok, dwa podatnik słono zapłaci za ich utylizację.", + "17454": "- Beznadzieja to jest teraz. - Ostrożnie ująłem jej dłoń. Za same koniuszki palców. Były spocone, jak moje. Gdyby się wyśliznęły, wyglądałoby to całkiem naturalnie. - Nie wiem jak u ciebie, ale u mnie gorzej być nie może.", + "17455": "- U mnie chyba też - powiedziała cicho. I jakby trochę szorstko. Ale jej palce...", + "17456": "Też były szorstkie.", + "17457": "- To da się zrobić - powtórzył Lechowski.", + "17458": "- Już nie - zauważyła Kaśka z uśmiechem. Było za ciemno, bym potrafił ocenić jego rodzaj, ale sam uśmiech słyszałem wyraźnie. - Zabrali nam Młodego.", + "17459": "- I on na to poszedł? - zapytał Grześkowiak z niedowierzaniem.", + "17460": "- Plutonowy poprowadzi - kusił Lechowski. - Ty tylko udasz, że nic nie widziałeś.", + "17461": "- Pojebało cię?!", + "17462": "- Mam granatnik - zameldowałem. - Kaśka?", + "17463": "- W porządku. Jestem.", + "17464": "Marnie to zabrzmiało. Nawet nie strach: bardziej rezygnacja. Chyba miała już dość.", + "17465": "- U mnie cicho. Facet musiał wyłączyć silnik. Na razie stójcie. Jak dotrę do baraków, dam wam znać.", + "17466": "Strażnik raczej nie wychyla się z wozu, co znaczy, że to ja wcześniej usłyszę naszego bewupa.", + "17467": "Na chwilę mignęła mi sylwetka dziewczyny z łopatą na ramieniu. Patrycja nie wyglądała na ekscentryczkę, która wybiera się nad kanał, by akurat tam kopać groby dla swych ofiar, ale mimo wszystko przez następne kilka minut podświadomie nasłuchiwałem odgłosu wystrzału.", + "17468": "Naturalnie wróciły obie, całe i zdrowe.", + "17469": "- Teraz prościutko na wschód. Równy kilometr.", + "17470": "- Takiego chuja! - Też się bał i też krzyczał.", + "17471": "- Puszczę!", + "17472": "- Pojebało cię?! - Głos Patrycji brzmiał jakoś bełkotliwie, widocznie, mimo dżentelmeńskich zahamowań, trafiłem ją gdzieś w okolice szczęki.", + "17473": "- Puszczę!", + "17474": "- Życie ci obrzydło?! - To znów Student.", + "17475": "- Zabierz od niej tego skurwysyna! Bo wam sfajczę forsę! To fosforowy!", + "17476": "- To tylko dwie ściany - zauważyła.", + "17477": "- Mamy tu więcej stanowisk strzeleckich. Wystarczy wybrać dwa dobre, by pokryć ogniem wszystkie wyjścia.", + "17478": "- I nikt nie zginie? - Nie wyglądała na przekonaną.", + "17479": "- Jeśli nikt nie zgłupieje, skończy się na strachu.", + "17480": "- I hałasie.", + "17481": "- Z Lechowskim i Szamockim jest kiepsko. - Miała przynajmniej na tyle rozsądku, by zareagować od razu. - Im szybciej trafią do szpitala... Ci faceci mogą ich zabrać.", + "17482": "- Do Afganistanu?", + "17483": "- Nie wciskaj mi kitu. Są stąd. Pojadą drogą i dawno będą w domu, nim my w ogóle dowleczemy się do bazy.", + "17484": "- Lepiej popływajmy.", + "17485": "- Zimno mi. Lodowata ta woda.", + "17486": "- Ale...", + "17487": "- Wiem, o co ci chodzi - pochwaliła się. - Nie bój się. Będę przekonująca. - Poruszyła się, co wziąłem za początek wychodzenia z wody. - Wyniesiesz mnie? Chuda nie jestem, ale za to mała. - Zaśmiała się, szczerze i gorzko zarazem. - Nieszczęścia chodzą parami.", + "17488": "Zaraz potem jakiś złośliwy chochlik zaczął odpalać odlatujące wraz z wieżą granaty dymne. Zanim pomyślałem o naprowadzeniu armaty na cel, granaty powybuchały i znów przestałem cokolwiek widzieć.", + "17489": "Mimo wszystko spróbowałem szczęścia. Na pamięć.", + "17490": "Chyba trafiłem.", + "17491": "Potem oni strzelili. Pocisk przeleciał na tyle blisko, że podmuch zatrzasnął mi klapę nad głową.", + "17492": "- Zabił go pan! - Była naprawdę zła, a rozzłoszczeni ludzie zwykle używają ojczystego języka. - Po cholerę?!", + "17493": "- Ewa...", + "17494": "- A ty się zamknij! - Zacisnęła pięści pochlapane krwią. Machnęła w stronę śmigłowca. - Musiałeś dopiąć swego?! Cholerny rycerzyk!", + "17495": "Teraz wybijałem jej to z głowy.", + "17496": "- Nie wiem po co, ale on wyraźnie chce tej mobilizacji. A daru przekonywania nie sposób mu odmówić.", + "17497": "- Nie wiesz, po co? - skrzywiła usta. - A niby czemu tak go ten dziadek wkurzył? Bo by się dziennikarze do niego w kolejce ustawiali. Zamiast do bohatera, co to naród poderwał, stanął na czele i cudu nad Ławinką dokonał.", + "17498": "Na północy i wschodzie strzelano. Nie za często, głównie z karabinów. Ale wiedziałem, że to pozory spokoju, a ona, w gruncie rzeczy cywil, nawet tych pozorów nie powinna dostrzegać, tylko trząść się z uzasadnionego strachu.", + "17499": "- O co ci chodzi? - zapytałem.", + "17500": "- O nic. Skąd masz granaty?", + "17501": "Śliski temat. Podrzuciłem kluczyki w dłoni.", + "17502": "- Znam Marzenę. Mogę podpowiedzieć, co robić, by sobie u niej nie nagrabić.", + "17503": "Zabrzmiało to jak składana z całą powagą oferta.", + "17504": "- Coś robię nie tak?", + "17505": "- Sporo. - Oparł się nonszalancko o bufet. - Wie pan, skąd cały problem? Jej starzy to para dewotów.", + "17506": "Udało mu się mnie zaskoczyć.", + "17507": "- Zdarza się - bąknąłem. - W Polsce nawet często.", + "17508": "- I to by było na tyle - stwierdziła bez żalu Marzena, wycierając jedną upapraną dłonią drugą, równie brudną. Dopiero teraz zwróciłem uwagę, że nie nosi biżuterii ani chyba nie ma lakieru na krótko obciętych paznokciach. Konsekwentna dziewczyna, choć na szczęście nie do końca: ostatecznie mogła się jeszcze ostrzyc na rekruta.", + "17509": "Most opustoszał. Resztkę nadziei zgasił wraz z reflektorami kierowca honkera.", + "17510": "- No... - utknąłem. Jak na złość, zza rogu wyjrzała Marzena. Coś mi mówiło, że nie ułatwi tej rozmowy.", + "17511": "- To w sumie dwadzieścia dziewięć kilo - powiedziała Ludmiła. - Wychodzi, że jeśli zabierzemy wszystkie, poleci siedem osób. A jeśli część, jeszcze ósma się załapie.", + "17512": "Paradoksalnie: w pojedynkę byliby trudniejsi do zastraszenia. Samotny człowiek wie, co chce i jest w stanie zrobić, może zaplanować każdy ruch, wybrać moment ataku. Element niewiadomej wprowadza tylko przeciwnik. Gromada niepewnych sojuszników dorzuca tyle znaków zapytania, że potykasz się o nie jak o zasieki. Koledzy owszem, mogą pomóc, ale też zabiec drogę, przewrócić, potrącić lufę. No i, przede wszystkim, stać się zakładnikami.", + "17513": "- Już nic. Wracaj do łóżka... to znaczy... spać.", + "17514": "To potknięcie uświadomiło mi, na czym polega problem. Leżał w jej stroju. Zestawienie niewinności staroświeckiej koszuli z wielką spluwą w dłoni mogło wywoływać u mężczyzn myśli i emocje, czyniące piekłem życie kobiet-oficerów. W dodatku tłem tego pikantnego obrazka byłem ja: facet, który w trakcie ostatniego spotkania z Łabiszewskim klepał ją po tyłku. Prawie jej współczułem.", + "17515": "- Chyba Grochniarz - zawahał się Dudziszewski. - Zero dowódców drużyn. Paczoch ma moździerz, ci z bewupów też nie mogą... A on jest najstarszy. Rezerwa, córka w ogólniaku...", + "17516": "- Gdzie teraz jest? - zapytał Łabiszewski.", + "17517": "- W tamtej stodole - wskazał. - Obok bewupa.", + "17518": "Poseł bez słowa ruszył na zachód.", + "17519": "- Co jest? - zapytałem Dudziszewskiego.", + "17520": "- Może lepiej... sam pan zobaczy. To niedaleko.", + "17521": "- O nie... Tak łatwo się pani nie...", + "17522": "- Będzie ją pani ratować niezależnie od tego, co powiem. - Takie odkrycie miała prawo skwitować odrobiną triumfu. Ustrzegła się tego. Zrobiła krok do tyłu, potem drugi, trzeci. - Powodzenia, pani doktor.", + "17523": "- To nie jest żadna odpowiedź! Nie może pani...", + "17524": "Marzena znikła za progiem. Na wszelki wypadek zastąpiłem Ewie drogę ku drzwiom.", + "17525": "Czułem, że nic nigdy nie wymaże z mej pamięci tej sceny i obu grających główne role bohaterek. Zlały mi się w jedną postać, pozbawioną wyraźnych rysów, barw i kształtów. Postać potwornie skrępowanej, dumnej kobiety, walczącej o godność z dziesiątkami lepkich i bezwzględnych w swej ciekawości ludzkich spojrzeń.", + "17526": "- A ty, koleś - zawołał - do Warszawy lepiej nie zaglądaj! Bo do pogadania mamy. Nie myśl sobie.", + "17527": "Poszerzyłem uśmiech, unosząc puste dłonie. Odczekałem, aż dojdą do drzwi, po czym dopadłem stołu.", + "17528": "- Nie... - zaczęła Nadia. Zignorowałem ją, łapiąc karabin i nabój z paczki. Idąc do okna, wepchnąłem go bezpośrednio do komory.", + "17529": "- Tyle że Sobczak w niego nie wierzy.", + "17530": "- Po co miałbym kłamać?", + "17531": "- Nie wiem. Taktyka to twoja działka.", + "17532": "- Myślisz, że pomagam Millerowi?", + "17533": "- Mówię, co być może myśli Sobczak.", + "17534": "Wysiedliśmy, ale nie ruszaliśmy ku drzwiom. Gdy wjeżdża się chłopu na podwórko, zwykle sam wychodzi naprzeciw.", + "17535": "- Sobczak nie myśli. W tym problem.", + "17536": "- Nie mam czasu, nie widzi pan?", + "17537": "- Spróbuję załatwić lekarza. - Zamarła; w jej twarzy nadzieja walczyła z niedowierzaniem i gorzkim sceptycyzmem człowieka, który wie, że w życiu wszystko kosztuje. - I wezmę je do siebie.", + "17538": "Nie szukał cierpienia ani śmierci. Bał się jej, co widzimy w Ogrójcu, gdy mówi: „Ojcze, zabierz ode mnie ten kielich\" (Mk 14,36). I te najbardziej dramatyczne słowa Syna Bożego, wypowiedziane z krzyża: „Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił?\" (Mt 27,46). Naprawdę, nie śmierci poszukiwał w swym życiu Jezus. Ale gdy przyszła, nie umiała Go zwyciężyć.", + "17539": "My tymczasem chcemy zwrócić się ku Bogu, który jest Przyszłością, a więc nie jest dany, jest nieuwarunkowaną nowością. Czyżby więc rozumienie jako odniesienie do przeszłości było niemożliwe? Oto crux hermeneuticorum! Przyszłość jest dla nas jedynie jako myśl o przyszłości, podobnie jak Bóg - sam w sobie, jest dla nas dziś jedynie myślą o Bogu: jest intencją. Klasyczna teologia powiedziałaby, że nie potrafimy utworzyć sobie pojęcia Boga. Rozumienie staje się niemożliwe.", + "17540": "Jesteśmy istotami, które dla szczęśliwego i spokojnego życia muszą zapewnić sobie odpowiednią dawkę bezpieczeństwa. Jeśli więc nie znajdujemy jej w miłości, znajdziemy ją w duchu legalizmu prawnego. Nie bardzo więc można się dziwić tym, którzy sztywno trzymają się przepisów. Oni chcą żyć. Tak działa ich instynkt samozachowawczy.", + "17541": "Opisane tu postawy to wady ludzkie znane od pokoleń. Klerykalizm nie jest jedynym imieniem nastawienia niechętnego uznaniu wartości życia, myśli i wolności drugiego człowieka.", + "17542": "Piszę o tym w przekonaniu, że zmiana takich postaw nie dokona się sama. Trzeba zwracać uwagę, przypominać, ryzykując choćby gwałtowną niechęć oponentów. Jeśli nie będziemy pamiętać o zasadach rzetelnej dyskusji, nigdy nie uda nam się zbudować społeczeństwa, w którym szacunek i dialog są wartościami pierwotnymi, swoistą konstytucją relacji międzyludzkich.", + "17543": "Unikając przesadnej apologii papieża rodaka (miał on przecież swoje porażki, choćby klęskę dialogu z prawosławiem czy odebrane jako obraźliwe nazwanie buddyzmu „systemem w znacznej mierze ateistycznym\"), warto przełożyć istotę jego przesłania na własne myślenie i na publiczny dyskurs o odmiennych kulturach i religiach. Przekreślenie wrogości, ukierunkowanie na dialog, rozmowa, trwanie w spotkaniu: wyjście z otwartymi rękami - to istota tej postawy wobec innych religii.", + "17544": "Świat dostał zapowiedź krwawych jatek, zamachów realizowanych z apokaliptycznym rozmachem, przy nieświadomym, choć starannie wyreżyserowanym udziale globalnych mediów. Im większa masakra, tym pewniejszy sukces medialnego reality show, tym gorętsza debata analityków i intelektualistów załamujących ręce nad biednymi tego świata. Zapoczątkowane eksplozją dzieło zniszczenia nabiera dynamiki. Nieustające relacje i komentarze dekonstruują brutalną fizyczność aktu terroru, przepuszczają ją przez kod kultury i wprowadzają do powszechnego obiegu symbolicznego.", + "17545": "Majestatyczna Sala Regia Pałacu Watykańskiego wypełnia się dostojnikami. Purpuraci z Kurii Rzymskiej, korpus dyplomatyczny akredytowany przy Stolicy Apostolskiej, członkowie Papieskiej Akademii Nauk, w końcu wkracza sam papież, Jan Paweł II. Za chwilę rozpocznie się jedna z najważniejszych papieskich audiencji, podsumowująca trwającą czterysta pięćdziesiąt lat debatę między wiarą, nauką i rozumem.", + "17546": "Błogi spokój został zakłócony. Powstaje pytanie, czy mamy do czynienia ze zjawiskiem zupełnie nowym gatunkowo, czy jest to kolejne wcielenie takich form protestu i kontestacji, jakie pojawiły się w maju 1968 roku? Czy dzisiejsza Genua, Praga, Seattle to nowe Berkeley i Paryż? Szukanie podobieństw jest bardzo ryzykowne, bo choć skutki i struktura \"zadym\" współczesnych i tych sprzed trzydziestu lat są podobne, to jednak ich kontekst jest zupełnie odmienny.", + "17547": "Daleko za kręgiem polarnym, w Karaule bierzemy z Wołodią szalupę i płyniemy do wioski po rybę. To mała osada rybacka o strategicznym jednak znaczeniu ze względu na stację radarową. Docieramy do składu z rybą, Wołodia zaczyna negocjacje. Odbywa się rytuał jak w jenisejskim browarze. Najpierw do kantoru. W kantorze wypisują bumagę. Z bumagą po rybę.", + "17548": "Zostało więc powiedziane: nie jesteśmy Innym, jesteśmy tym samym, czym jesteście wy. Tego jednak było zbyt wiele, rasizm odwrócony ustąpił miejsca faktycznemu, miejsce zainteresowania zajęła pogarda: nie, nie jesteście Nami, być może wasz antysemityzm nie różni się od naszego, ale wy na dodatek jesteście brudnymi, leniwymi fundamentalistami religijnymi, łasymi na bogactwo, które my uzyskaliśmy ciężką pracą!", + "17549": "Z izby wychodziło się do przedpokoju, gdzie były schody na górę i wejścia do pozostałych pomieszczeń. Drzwi do łazienki, wyjęte z zawiasów, stały oparte o ścianę. Na podłodze leżał zbiornik od termy. To przez tę termę Agnes z Sonią siedem lat temu wróciły do Warszawy.", + "17550": "Antoine przy przystawkach, w obecności Gregoire'a, mówi: – To bardzo mądre, Pierre, że zaprezentowałeś zarządowi swoje wnioski, rzeczywiście należy skończyć miodowy miesiąc w tej Polsce. Tak. Bardzo mądre posunięcie. To jest zawsze piękny czas, kiedy firma nie liczy się z kosztami, inwestuje z rozmachem i nie trzeba pilnować budżetu, raportów, zestawień, planów. Cyfry nas nie interesują, tylko zdobywamy rynek.", + "17551": "Mimo to czuję pewną niezręczność, gdy tak się nagle pojawia. Nigdy nie wiem, czy mam wstać, czy siedzieć. No, ale w końcu wszyscy jesteśmy tutaj jedną wielką rodziną. Mówimy sobie po imieniu i każdy ma jakieś ważne zadanie, i dlatego nie odczuwa się różnicy w hierarchii.", + "17552": "Tu przy drodze inna bajka. Z daleka można się przyjrzeć i jak się nie spodoba, to jechać dalej... a tam ten alfons w kuchni... Wszystko przez Brodacza, który zachowuje się jak jakaś ciota i nie może podjąć podstawowych decyzji – kopnąć w dupę Klaudiusza i dać mi wreszcie warszawskie Positive'y, żebym nie musiał jeździć jak ten głupek po czterysta kilometrów i całymi tygodniami być poza domem, a mój pyton, nie ma przebacz, musi mieć zajęcia regularnie.", + "17553": "Spojrzała zaskoczona. Zaczerwieniła się. Przez chwilę obserwowała coś przez boczną szybę. – Dobrze, możemy się umówić. – Spojrzała na mnie, a w jej oczach znów ujrzałem to, co tak wiele zamieszania robiło we mnie od momentu, gdy ją zobaczyłem.", + "17554": "Spotkaliśmy się w porcie. Falochron, stara ceglana latarnia morska, woda bulgocząca między betonowymi blokami. I kwilące mewy. A w powietrzu maj.", + "17555": "Weszli do środka.", + "17556": "Guma nie rozstawał się z laptopem i rzutnikiem. Hehe w każdej ręce targał ogromną siatę z jedzeniem. Melenkof niczego nie kupował, bo nie miał za co.", + "17557": "Z małej sieni wchodziło się do dużej izby z piecem kuchennym. Porozrzucane naczynia, opakowania po jedzeniu, ubrania, buty – wszystko leżało na podłodze i meblach. Porządek panował jedynie na wielkim drewnianym stole. Cokolwiek tam się znalazło, konsekwentnie było zrzucane na podłogę.", + "17558": "Kto mógł przypuszczać. Jeszcze tylko trzeba wdrożyć strategię stabilizacji zyskowności i w Paryżu już czeka fotel w dyrektorskim gabinecie.", + "17559": "Nie wierzyłem w ani jedno słowo Antoine'a, w ani jedno słowo... w ani jedną cyfrę w prognozach rozwoju tego rynku. Myślałem, że nasz dział analiz jak zwykle stworzył wirtualny świat fikcji lub że lobby europejskie tym razem wzięło górę nad azjatyckim i wyszarpnęło dużą porcję aktywów, które gdzieś trzeba było ulokować. A co innego można było myśleć?", + "17560": "Nie zapomnę tego pierwszego dnia. Tu wszystko wyglądało strasznie. Nikt nie uwierzyłby w powodzenie... Tak, pamiętam jak dziś... Koniec października. Samolot kołuje w smugach burego śniegu z deszczem. Wysiadam z niego i nie wiem, gdzie jestem... Rozglądam się i nie wierzę własnym oczom. Czy to może być port lotniczy? Czy coś takiego może być lotniskiem? Chyba tylko w Kinszasie lub Nereire. Jakiś barak... parterowy i chyba z blachy falistej?", + "17561": "Wnętrze Ejakulatio błyszczało. Bar, rozległą antresolę, poręcze i schody zrobiono z wypolerowanej stali. Stoliki, krzesła, sufit i parkiet do tańczenia – z matowego i przezroczystego szkła. Hehe pomyślał, że znalazł się w najnowocześniejszym laboratorium naukowym jakiejś tajnej korporacji. Niepewnie stawiał kroki na szklanej tafli, obawiając się, że załamie się pod nim jak kruchy lód.", + "17562": "Muszę wyjść od mojego sąsiada. Muszę jak najszybciej opuścić jego apartament. Widzę Łzy w kącikach jego oczu. Łzy w kącikach oczu mężczyzny! O, tego to ja już nie zniosę! Mazgajstwa, rozklejania się. Miękas, miękas, miękas. Zwisior, zwisior, zwisior! Nie mogę na to patrzeć. Baba, nie facet!", + "17563": "– Tak, January, wiem, że powinnam. Ty nie wiesz, January, jaka to radość czekać na mężczyznę. I to takie szczęście, że wreszcie wróciłeś, że żyjesz. – Mama gładzi dłoń Dziadka. – Masz takie męskie dłonie, January. I takie twarde, takie dzielne.", + "17564": "– Tak. To dłonie żołnierza – w głosie Dziadka słychać dumę. – Już zapomniałem, jak to się dotyka kobiety. Od dawna moją towarzyszką była tylko szabla.", + "17565": "A drzwi do apartamentu Alexa otwarte jak zwykle na oścież. Światło reflektorów bije na klatkę schodową. Wchodzę po cichu. Nikt mnie nie zatrzymuje, bo zwyczaj jest taki, że sąsiedzi mogą sobie zajrzeć i popatrzeć, i w ogóle ma być taka formuła otwarta.", + "17566": "Alex niby rozluźniony, a jednak trochę nerwowo podnosi pokrywki, zagląda do jednego garnka, do drugiego. Jakaś panna podbiega do niego i poprawia mu jeszcze grzebieniem fryzurę i brodę. Alex układa równo łyżki duże, stalowe, spogląda na miseczki i talerze, które stoją obok.", + "17567": "– Ty sobie nie rób tutaj żartów! – Dziadek zagrzmiał swoim głosem basowym. – Ja ci tutaj mówię coś, co może ci się w życiu twem przydać, a ty żarty sobie stroisz. – Westchnął ciężko. – Otóż mężczyźnie, mężczyźnie Polakowi najbardziej do twarzy ze śmiercią. I to musisz, Wiktorze, zapamiętać! A kobiecie Polce we Łzach i w czerni jest najlepiej. Jakże one wtedy są piękne!", + "17568": "– Co powiedziałeś? No, może powtórzysz to jeszcze raz! Jestem głupkiem? – Alex dał mu elegancko z czółka. Tamten chwycił się za twarz i od razu upadł. Nawet nie zdążyłem mu dobrze przyłożyć z piąchy, a już leżał. Nie było więc wyjścia, po prostu zacząłem go kopać, gdzie popadnie.", + "17569": "– Przestańcie! Zostawcie go! – Sandra usiłuje wejść pomiędzy nas.", + "17570": "– Ale sąsiada to jeszcze tutaj nigdy nie widziałem. – I uśmiechnął się do mnie szeroko. – Nie przychodzicie razem z małym do Piaskownicy?", + "17571": "– A jesteśmy sąsiadami? – wyrwało mi się tylko takie pytanie.", + "17572": "– My mieszkamy na samej górze. – Pokazał ręką przeszklone okna penthausu. – Ja widuję czasami sąsiada w samochodzie... Ale jako kierowca sąsiad nie zwraca uwagi na przechodniów... – Znowu zarżał jak koń.", + "17573": "Resztka świadomości mówiła mi, że moja ukochana nie miała orgazmu. Nie powiedziała mi o tym, ale która z nich chce się do tego przyznać? Z pewnością nie odnaleźliśmy punktu A, pomyślałem. Może jednak był to punkt G albo U. Do diabła z tym! Zastanowię się jutro, postanowiłem i poczułem, jak wszystko nagle znika. Wtulając się w jej ciało ciepłe jak lisie futro, zapadłem w sen.", + "17574": "– Jest w Paryżu.", + "17575": "– Już nie. Dostała półroczny kontrakt w Ameryce Południowej.", + "17576": "– Jak mam jej szukać? To całkiem spory kontynent.", + "17577": "– Rzeczywiście. Niestety, nie zostawiła adresu.", + "17578": "– Zastanawiam się, czy ona tak mi umyka, bo chce, żebym jej szukała, czy też ktoś nie chce mi pomóc?", + "17579": "– Uważam, że pani sama musi odnaleźć swoją przyjaciółkę.", + "17580": "– Już mi to pan mówił.", + "17581": "– Wątpię. On robi to, co mu się podoba, i z nikim się nie liczy.", + "17582": "Podniosła słuchawkę telefonu i wystukała numer Filipa. Odebrał Ferdynand.", + "17583": "– Nie martwcie się, kot jest u nas – powiedziała.", + "17584": "– Wcale się nie martwię. To zwierzę to prawdziwy czort. Wyskoczył przez okno, z drugiego piętra – stwierdził Ferdynand. – Całą noc coś mnie gryzło. Rano zajrzałem do Encyklopedii zwierząt.", + "17585": "W kilka godzin później wyjechałem z ciężkim sercem i obietnicą szybkiego spotkania. Musieliśmy się rozstać choćby po to, żeby przemyśleć to, co się nam zdarzyło. Odjeżdżałem zakochany jak jeszcze nigdy przedtem.", + "17586": "Po trzech dniach Śpiąca Królewna wróciła do Warszawy. Oznajmiła mi to przez telefon i nie mówiąc nic więcej, odłożyła słuchawkę.", + "17587": "– Dzień dobry, chciałabym mówić z Moniką... – powiedziała, pomijając zwroty w rodzaju: “Przepraszam, czy nie obudziłam pana?”, ponieważ było oczywiste, że wyrwała go z porannego snu.", + "17588": "– Z kim mówię? – spytał.", + "17589": "– No tak, nie przedstawiłam się... Ludwika...", + "17590": "– Nie znam pani.", + "17591": "– Ja pana także nie.", + "17592": "W słuchawce zaległa cisza. Słyszała spokojny oddech mężczyzny, który postanowił nie ułatwiać jej zadania.", + "17593": "Minął cały dzień, ale nawet nie bardzo zdawałem sobie z tego sprawę. W pewnej chwili otworzyłem oczy, wyrwany z gorączkowej drzemki jakimś ruchem. Nade mną stała Jędrusia. W pierwszej chwili zdawało mi się, że wyszła z mojego snu, że jest nierzeczywista, ale pochyliła się i położyła mi zimną dłoń na czole.", + "17594": "– Najpierw chciałbym sprawdzić jakość tego francuskiego łóżka.", + "17595": "– Jest doskonałe, zapewniam cię – oświadczyła. – Nawet nie musisz sprawdzać.", + "17596": "Miała rację. Rozejrzałem się po sypialni. Wszystko tu było zrobione z myślą o wygodzie i miłosnych uciechach. Nawet duże lustro na staroświeckiej komodzie służyło z pewnością do różnych celów. Poruszyłem się na łóżku, które odpowiedziało sprężyście. Jędrusia przysiadła na brzegu. Przyciągnąłem ją do siebie.", + "17597": "Wtedy też niespodziewanie pojawiła się Dorcia. Stanęła w drzwiach mojego domu rodzinnego któregoś ranka, a za nią chowała się moja córka. Eks-małżonka była zdenerwowana.", + "17598": "– Czy mogę? – zapytała matkę, która wpuściła ją bez słowa.", + "17599": "Samson przyglądał się jej badawczo, kiedy zakładając nogę na nogę, usiadła na jego fotelu. Pewnie starał się sobie przypomnieć, gdzie widział ją ostatnio. Dopiero wtedy Dorcia zobaczyła, że od ostatniego widzenia bardzo się zmieniłem.", + "17600": "– Oczywiście, było o tym głośno. Mam dużo czasu i mogę oglądać i czytać, ile tylko mam ochotę. Nic innego nie robię od kilku miesięcy – całkiem niepotrzebnie okazałem zdenerwowanie, które chciałem przed nimi ukryć. Mój niespodziewany wybuch skłonił ich do ponownej wymiany spojrzeń, tym razem uczynili to bardziej dyskretnie. W ten sposób mogło zachowywać się małżeństwo z długim stażem, rozumieli się bez słów.", + "17601": "– Mam pecha do mężczyzn – usłyszałem. – Co jeden to palant, dlaczego tak się dzieje?", + "17602": "Usiadła na fotelu, zakładając nogę na nogę, miała spódniczkę przed kolana. Wyglądało to kusząco. Za te nogi kiedyś gotów byłem oddać życie, teraz mogłem na nie patrzeć prawie obojętnie. Jak to się stało?", + "17603": "– Na świecie pełno jest palantów. Prawdziwe zatrzęsienie. Nie zauważyłaś?", + "17604": "– Dwa razy w tygodniu, u nas w szkole – potwierdziła to, co usłyszałem od Dorci.", + "17605": "– Oboje lubimy tańczyć – uśmiechnąłem się na wspomnienie naszych radosnych podskoków w moim mieszkaniu.", + "17606": "– Bardzo – zawsze była oszczędna w słowach.", + "17607": "– Masz tam wielu kolegów? – zahaczyłem. – Słyszałem, że jeden z nich odprowadza cię do domu.", + "17608": "– Powierzam ci tylko sprawy najważniejsze, resztą zajmę się po powrocie – wyjaśniła.", + "17609": "Nawet kiedy usiłowała mówić spokojnie, była opryskliwa, w tym względzie nic się nie zmieniło po naszym rozwodzie. Wciąż traktowała mnie z góry. Być może na to zasługuję. Julka przez cały czas milczała, głaszcząc wpatrującego się w nią jak w obrazek Samsona. Moja żona wybiera się do Tunezji, strzeżcie się, Tunezyjczycy.", + "17610": "Posmutniałem i ona to dostrzegła.", + "17611": "– Coś się stało? – spytała.", + "17612": "Pokiwałem głową.", + "17613": "– Zgubił się przed dwoma dniami. Byłem z nim na spacerze, pognał gdzieś przed siebie i przepadł jak kamień w wodę. Szukałem go wszędzie, dałem ogłoszenia do prasy, ale poza kilkoma wariatami – to słowo nie powinno się tu pojawić, Iwona przyjęła je z uśmiechem – nikt nie zadzwonił. Nie wiem, co robić.", + "17614": "– Nie odbierałeś telefonu – powiedziała z wyrzutem.", + "17615": "– Nie było mnie. W całym domu wysiadło ogrzewanie, więc przeprowadziłem się do mamy. – Nie wiem czemu uznałem, że powinienem to wyjaśnić.", + "17616": "– Wiem, tylko tak zapytałam. Wiem o tobie wszystko. – Iwona była tajemnicza. Jej słowa docierały do mnie powoli, ich przekaz zadziałał niczym sygnał alarmowy. Co chciała przez to powiedzieć?", + "17617": "Dotąd oglądał go tylko na portretach i w kronice filmowej. Albo w produkcjach Mosfilmu, granego przez zabawnie odętych aktorów. Teraz mógł obejrzeć go sobie z bliska. Największym zaskoczeniem były chyba włosy, bo to, że wielki przywódca jest niewielkiego wzrostu, wiedział już przedtem. Ale włosy? Stalin najwyraźniej łysiał i gdy nieopatrznie pochylał", + "17618": "Chwilę siorbali gorącą i mocną kawę, parząc sobie wargi i popluwając fusami. Dla skądinąd sympatycznego stewarda istniał tylko jeden rodzaj kawy - po turecku. Polegało to na zalaniu grubo zmielonych ziaren, zasypanych cukrem, wrzątkiem z elektrycznego samowara. Napój był mocny i aromatyczny, ale picie z rżniętych w kwiaty szklanek, oprawionych w blaszane koszyczki, odbierało podniebnej kawowej ceremonii wiele uroku.", + "17619": "Uświadomił sobie nagle, że gdyby podłożyć pod film rosyjski tekst i wyretuszować amerykańskie kokardy i napisy na tablicach przyrządów, film w całości można by wykorzystać także i tu. Pompatyczność i lalkowata uroda wybranych pewno specjalnie najprzystojniejszych pilotów i załogantów.", + "17620": "Myszkin zdążył już odwołać swoją gwardię i urzędował za stołem razem z Legendą, rozlewając wódkę. Gdy wznosili naczynia, orkiestra zagrała z werwą Yankie Doodle, a sala wstała, salutując w stronę Amerykanów. Kobiety biły brawo. Ktoś nawet przeraźliwie zagwizdał na palcach. Pojawił się także maitre z butelką szampana w srebrnym wiaderku.", + "17621": "Otworzył jej właz. Pomógł wyjść. Unikali patrzenia sobie w oczy, przełykając metaliczny smak śmierci.", + "17622": "Usiadła na fotelu drugiego, którego ciało Harold zaciągnął za fotele i starannie oparł o burtę obok ciała bombardiera. Zajęli fotele pilotów z namaszczeniem godnym skazańców siadających na krześle garoty. Harold pokazał jej, jak podłączyć kable i przewód grzejny. Wyłączył autopilota i przez chwilę korygował położenie samolotu.", + "17623": "Hemmings zdjął okulary, które służyły mu do patrzenia na dalsze odległości, i umiejętnie dozując napięcie dramatyczne, zamienił je w futerale z tymi do czytania, które nasadził na nos. Teraz z kolei nie będzie widział półuśmieszków i porozumiewawczych spojrzeń tego stada pancerników, ale będzie mógł korzystać z notatek.", + "17624": "To zabrzmiało gorzko i miało nutę pretensji, tak jakby bosa dziewczyna w czarnej wieczorowej sukni, siedząca obok niego i dotykająca go, była współwinna sytuacji, w jakiej się znalazł. Nie zignorowała tej nutki, ale nic nie powiedziała, tylko króciutko i delikatnie, samym muśnięciem pełnych, wypukłych warg pocałowała go w policzek.", + "17625": "Choć nie zabrzmiało to jak polecenie, Darrell posłusznie przywołał w myślach obraz człowieka uroczystego, o najzupełniej konwencjonalnym stylu. Z tym wszakże, że nie był to dyrektor szkoły, ale jego ostatni zwierzchnik. Dowódca grupy bardzo ciężkich bombowców, pułkownik Jak-mu-tam. Wspomnienie było tak zabawne, że Harold uśmiechnął się. I na to dziewczyna także zdawała się czekać.", + "17626": "Smoliarow był pod wrażeniem. Wyobrażał sobie minę Każe-duba czytającego jego raport. A napisze go jeszcze dziś wieczorem. Za taką sensację awans murowany. Swoją drogą, co by dał, żeby przelecieć się takim samolotem. Do pełniejszego obrazu Smoliarow potrzebował jeszcze kilku informacji, ale musiał być ostrożny.", + "17627": "Krótki płomyk radości rozjaśnił szare myśli Tumiłowa, ale zaraz przygasł. „Bawi się ze mną. Co za drań! Nie wystarczy mu upokorzenie. Musi mnie poturlać po dywanie, jak kot nadgryzioną mysz\". Andriej spekulował, ale twarz Każeduba obiecywała wiele. Śledczy miał minę taką, jaką zapewne miał dobry Bóg w szczególnie owocnej chwili stworzenia.", + "17628": "Rozumiał wszystko i sam nieźle mówił, pracując stale z Rosjanami, potwierdził więc gorliwie i dopiero teraz dotarło do niego to, że słyszy głos kobiety. To było tak, jakby przemówił do niego anioł, i Vomela zapomniał nawet, że jest mu zimno.", + "17629": "Spojrzała na niego zachęcająco i ciekawie znad swojego pucharu. Gdy raz i jej przerwano, uznawała siłę rozmówcy, pozwalając mu się wygadać. On też to zauważył i wyciągnął natychmiast wnioski bojowe. Najlepiej walczyć z nią, stosując jej chwyty.", + "17630": "Chmury. Chmury. Chmury. W dole i po bokach. To było zabawne wrażenie. Wydawało się, że są bardzo blisko i wystarczyłoby tylko wyciągnąć rękę, żeby poczuć ich ulotny dotyk. Ale były także bardzo realne. Przepływały majestatycznie, niczym trącone łyżeczką kupki słodkiej pianki z białek, pływającej po mlecznej powierzchni zupy nic.", + "17631": "Był zmęczony. To może nie droga przez mękę, ale z pewnością droga przez niekompetencję. I kończył się drugi miesiąc, odkąd na nią wstąpił.", + "17632": "Zaczęło się niewinnie. Tak jak prosił go Harold, następnego dnia po przylocie do bazy wojskowej na Wschodnim Wybrzeżu stanął do raportu, prosząc o powiadomienie wywiadu.", + "17633": "Nie mógł oderwać od niej wzroku ani myśli. Była wspaniałą dziewczyną, niezależnie od roli, jaką przyszło jej pełnić w tym spektaklu. Nie miał zupełnie pomysłu na to, gdzie ją ulokować na skali przyjaciół i wrogów. Z tego, co o sobie mówiła, wynikało, że niezupełnie była Rosjanką, raczej Polką albo - co gorsza - Japonką.", + "17634": "Kira ze skupieniem wykonała reiho, a potem pierwsze kata poziomu Hasegawa tak, że dech mu zaparło. Nie mówił nic, a ona zrozumiała. Siedziała pokorna i pokonana przez rzeczy, które tkwiły pomiędzy nimi w przestrzeni, których obydwoje byli teraz w pełni świadomi, które doceniali i których tajemnica nieznacznie i na krótko się przed nimi odkryła.", + "17635": "Wziąłeś slipki? Nie? - Obrzuciła go karcącym spojrzeniem. - Nie szkodzi. Wykąpiemy się na golasa. Na dole jest moja prywatna plaża. Ogrodzona. Nikt tam nie zagląda. Zawsze tak robię, gdy tu jestem.", + "17636": "Fala gorącej krwi uderzyła Toru do głowy. Nie bardzo wiedział, co ma powiedzieć, więc posłusznie postawił walizki na matach.", + "17637": "Nie miała wiadomości od admirała podejrzanie długo. Może jego misja się przedłużała? A może... - Przez chwilę odpędzała natarczywą złą myśl, ale ta zła myśl wracała.", + "17638": "To nie byłoby takie najgorsze...", + "17639": "Nie była tego oczywiście pewna, ale intuicja podpowiadała jej, że gdyby Kotielnikow szczęśliwie powrócił z rejsu, trudno by mu było zrozumieć, dlaczego dziecko (nieważne, czy to będzie syn, czy córka) ma rysy japońskiego komandora...", + "17640": "Kaneyasu kiwał głową, akceptując pomysł Kiry. Jemu też nie podobała się wizja wzdętych trupów pływających w ciemności i ocierających się o siebie bokami. Shimada wyznaczył więc ludzi i za chwilę wnętrze góry poczęło błyskać upiornym światłem palników i ożywiło się znów koszmarną krzątaniną.", + "17641": "W sztuce miecza faza oddechu jest bardzo ważna, bo szermierz biorący oddech jest wtedy najsłabszy. Największą energią dysponuje szermierz „na wydechu\", dlatego wszelkie rozstrzygające działania powinny mieć miejsce w tej fazie. Osobną sprawą - rzecz jasna - jest umiejętność „zamaskowania\" oddechu, tak by przeciwnik nie wiedział, w której fazie jest szermierz.", + "17642": "Szerokie rękawy bluzy przewiązywano taśmą, by nie zaplątała się w nie blisko trzydziestocentymetrowa rękojeść miecza.", + "17643": "Miecz po lewej stronie siedzącego sygnalizował gotowość do walki - łatwo go było bowiem wyjąć prawą ręką, lewą chwytając za pochwę. Miecz po prawej stronie sygnalizował pokojowe intencje i kładziono go tak na przykład podczas wizyty w zaprzyjaźnionym domu.", + "17644": "Stolik familii Kidery bawił się w najlepsze. Kaneyasu od razu domyślił się, że to jego osoba jest obiektem żartów, bo córka pułkownika, zabawnie wywracając oczy i zaciskając wargi, naśladowała jego „milczącą formę\", imitując miecz parą pałeczek.", + "17645": "Admirał pomyślał, że gdyby kiedyś, schorowanemu i cierpiącemu, przyszło mu pełnić taką wypełnioną gorzkim przeczuciem nadchodzącej śmierci wachtę, to wyglądałby właśnie tak.", + "17646": "Kaneyasu widział w obrazie to, co chciał zobaczyć, i zastanawiał się, jakim cudem ta drobna, ładniutka i trzpiotowata Polka zdołała przewidzieć to, co być może miało się wydarzyć. Taką zdolnością obdarzeni są jedynie ludzie wyjątkowo dojrzali i wyjątkowo doświadczeni przez los. Kira też zobaczyła to, co chciała.", + "17647": "Potrzebna była maszyna o wyjątkowych parametrach i admirał kazał sobie dostarczyć dokumentację nie tylko latających w linii, sprawdzonych konstrukcji, ale także modeli będących w fazie prototypu, serii informacyjnych lub nawet projektowej. Na tym etapie nie zabiegał jeszcze o najlepszych konstruktorów lotniczych, uważając, że jego opinia, opinia człowieka niezaangażowanego w ich konstruktorskie idee i spory, będzie najbliższa niezależności i zdrowemu rozsądkowi.", + "17648": "Na koniec owego wspaniałego dnia zaprosili go, by odwiedził ich w domu. Kidera zapraszał tak szczerze i serdecznie, że nie wypadało wykręcać się ponad miarę. Pułkownik wstał i kłaniając się, wystosował zaproszenie w najlepszym stylu, więc Kaneyasu, który także wstał, dziękował i był wdzięczny oraz nieco zmieszany, bo mała Ki podobała mu się coraz bardziej, a jej oczy coraz bezczelniej lustrowały jego twarz.", + "17649": "We wnętrzach okrętu było niewiele drewnianych sprzętów, toteż stół był obiektem adoracji ludzi tęskniących za widokiem lądu i zieleni. Także za zapachami lądu. Kaneyasu pomyślał, że niepotrzebnie lakierowano stół. Można by go było również wąchać. Ale nielakierowany nasiąkłby jednak szybko zapachami okrętu, ludzkich dłoni i posiłków, a tak pachniał przynajmniej olejnym lakierem.", + "17650": "No tak... - Kotielnikow przerwał wertowanie danych i telefonicznie polecił przynieść sobie herbatę. Ledwie drzwi zamknęły się za oficerem dyżurnym, admirał otworzył kluczykiem dołączonym do kluczy do segregatorów absolutnie tajną szufladę, w której trzymał prawdziwą kontrabandę: butlę aromatycznego jamajskiego rumu. Kieliszek 45-procentowego, pachnącego trunku i gruby plaster cytryny ze skórką zmieniły służbową herbatę w napój najzupełniej rozkoszny, a Kotielnikow, siorbiąc ten grog własnego pomysłu, zagłębił się w dalsze systematyczne rozważania.", + "17651": "Swoich oficerów i stażystów Kaneyasu traktował więc z całym szacunkiem z powodu owej antylekcji, której mu niegdyś udzielono. Gdy przychodzili do niego ze skargami na kolegów, odsyłał ich bezpośrednio do adresata, nie angażując swojego autorytetu w spory i intrygi. Nie był jednak miękki.", + "17652": "– Puśćcie! No puśćcie do cholery! To boli!", + "17653": "Iwanuszka był zły, ale nie dlatego, że Chińczyk sprawiał mu ból, ale dlatego, że w jego pojęciu złamał reguły gry, nie broniąc się kijem. O tym, że on sam chciał oszukać przeciwnika, Iwanuszka nie pomyślał.", + "17654": "Wstał i w zadumie potarł zaniedbaną od kilku dni, a zwykle tak starannie przystrzyżoną hiszpankę:", + "17655": "– Jasne, cholera, że dałem się podpuścić...", + "17656": "Zrozumiał w tym momencie dokładnie, że Lenin wszystkie te rzeczy, za które można by go kiedyś sądzić i powiesić, robi cudzymi rękami.", + "17657": "– W nocy miałem okazję przekonać się, iż pani intelekt i uroda są w stanie rzucić na ziemię każdego przeciwnika płci męskiej.", + "17658": "Podciągnęła ku brodzie także drugie kolano.", + "17659": "– Sądzi pan, poruczniku, że tam, dokąd mnie pan wysyła, nie będzie innych kobiet?", + "17660": "Salomea Szlifersztajn, lat 21, Moskwa, kantor Natana Szlifersztajna w zaułku Gieorgijewskim, luty 1918, godzina 12 w południe.", + "17661": "Widownia westchnęła ze współczuciem, a Iwana to uskrzydliło.", + "17662": "– Zamordowali, sukinsyny. Zadźgali zza węgła. Najlepszego spośród siebie. Wielkiego wodza. Wielkiego człowieka. Jak wieprza. Nawet jego najbardziej zaufany towarzysz, Brutus, brał w tym udział i zadał decydujący, śmiertelny cios. Stąd, towarzysze, to porzekadło „I ty, Brutusie, przeciwko mnie?” – Widownia ze zrozumieniem pokiwała głowami.", + "17663": "– Nie zachęcaliście ich zbyt żarliwie! – odparował natychmiast zarzut zarzutem, a Barrows poczerwieniał na mięsistym obliczu.", + "17664": "– Ale to pan, Admirale, i Denikin nie chcieliście uznać ich postulatów.", + "17665": "Admirał poczuł się nagle zmęczony rozmową, która w tej postaci była jedynie odwlekaniem tego, co nieuchronne.", + "17666": "– Eunuchem? – zainteresowała się słabo, bo jej intelektualna wrażliwość rozpływała się w narkotycznym dotyku jego palców. – To taki, co nie może?", + "17667": "– Właśnie. Wyobraź sobie, że nie mogę. Wtedy będziesz bardziej chciała.", + "17668": "– Ale ja jeszcze nie chcę. Jeszcze nie dziś. Tak jest dobrze.", + "17669": "– No więc dobrze – dłoń Salomei ścisnęła palce obu stóp z niespodziewaną, sprężystą siłą. – Nie mam już tego kawałeczka skórki, jeśli o to chodzi, ale wszystko tylko na tym się skończyło. Nawet porządnie nie poczułam.", + "17670": "– A chciałaś poczuć porządnie?", + "17671": "– Jasne. Przecież sama go sprowokowałam.", + "17672": "– No to – jak mówią w Polsce – na drugą nóżkę.", + "17673": "Zabrała butelkę przyjaciółce i pociągnęła łyk, od którego wszystko w przedziale pojaśniało, a obrazek zawieszony nad kozetką, przedstawiający jakiś smętny, brzozowy i rosyjski krajobraz, od razu poweselał.", + "17674": "– Na drugą nóżkę? – spytała Salomea, wyciągając rękę po alkohol. – A cóż to niby ma znaczyć?", + "17675": "– A depesza?", + "17676": "– Jaka znowu depesza?", + "17677": "Iwan delikatnie postawił Sibircewa na oblodzonej ziemi. Tymczasowy przewodniczący otrzepał klapy półkożuszka niby ze śniegu, który rzeczywiście pró­szył, ale tak naprawdę chcąc odzyskać choć trochę godności. Lwiej części tej godności gwałtownie pozbawiła go depesza Dzierżyńskiego, czyniąca z niedawnego aresztanta kogoś decydującego o jego, Sibircewa, życiu lub śmierci.", + "17678": "– Pozwólcie, towarzyszu Każedub, do biura. Po drodze wam wszystko wytłumaczę.", + "17679": "– Mam tam się dostać jako radiotelegrafistka, ot tak, po prostu?", + "17680": "Natan pokręcił z przyganą głową.", + "17681": "– A po co ty masz się tam dostawać ot tak, po prostu? Oszalałaś dziecinko. To by się nie udało. Już się tam dostałaś. Nie jestem głupi. Znasz mnie... od dziecka.", + "17682": "Dodajmy dla porządku, iż Natan był dzieckiem z nieprawego łoża, co nie przeszkadzało mu w snuciu najrozmaitszych domysłów na temat wspaniałości swego drzewa genealogicznego, którego korzenie najchętniej widziałby w czasach biblijnych proroków.", + "17683": "– Po co ty ściągasz te buty? – spytał Natan z czułością.", + "17684": "Poradziła sobie wreszcie i sięgnęła po krzesło, lokując się tuż przy piecu.", + "17685": "– Owszem – replikował Barrows. – Byliście panowie.", + "17686": "Barrows wyrażał się tak, jak ów obrońca sądowy, który w wypadku uniewinnienia mówił klientowi: „No, wygraliśmy!”, a w wypadku wyroku skazującego informował: „Niestety, przegrał pan”.", + "17687": "– Ale proszę mi wytłumaczyć – indagował – choćby taką najprostszą rzecz...", + "17688": "– Chociaż muszę przyznać, że rozbraja mnie jego nieprawdopodobna uroda. No i to, że kiedyś razem go leczyłyśmy. Pamiętasz? To pewnie też był powód, dla którego się za nim wstawiłam u tego Kravaka. A powiem ci, że to czeskie bydlę jest wyjątkowo nieapetyczne.", + "17689": "– Chyba mu się nie oddałaś?", + "17690": "Zatarł ręce i pokiwał głową.", + "17691": "– Czy mam to potraktować jako lekcję, moja droga?", + "17692": "Odpowiedziała bez namysłu:", + "17693": "– Jeśli to dla pana coś odkrywczego i przyda się panu do czegoś, będę szczęśliwa, że mogłam panu podsunąć tę myśl, a zaręczam, że to działa.", + "17694": "– Papierosa?", + "17695": "– Nie, dziękuję.", + "17696": "– Czekoladkę?", + "17697": "– Nie, dziękuję.", + "17698": "– A może landrynkę lub cukierka miętowego? (pierwsze pytanie Podgurki).", + "17699": "– A może kanapeczkę lub śledzika marynowanego? (kolejne pytanie Zabielskiego-Woynicza, ministra i pasterza).", + "17700": "– Dziękuję, nie (odpowiedź profesora Franciszka Orłowskiego).", + "17701": "– A może paróweczkie albo wykałaczkie? (pytanie unisono wicepasterza Henryka Woynicza-Zabielskiego i Romualda Konstantego Podgurki, zastępcy tegoż).", + "17702": "– Najserdeczniej dziękuję (odpowiedź stanowcza wybawiciela od spodeczkowej zmory).", + "17703": "– Przeto przejdźmy do rzeczy (tu mówi Woynicz- -Zabielski).", + "17704": "Clos de Ste Cathérine 1978.", + "17705": "Dopiero po deserze (la meringue aux fraises de bois), przy cygarach i koniaku zaczęła się poważna rozmowa.", + "17706": "– Znów czytam Boską komedię – oznajmił Groddek. – Tym razem pokusiłem się o Niebo.", + "17707": "– To jednak nudne – skrzywił się Ben. – Próbowałem teraz w lecie na jachcie. Zło zawsze bardziej podnieca i nie widzę, dlaczego mamy się wstydzić i usprawiedliwiać – dodał pospiesznie, widząc zgorszoną minę Hermanna.", + "17708": "– Tego socjologa? – zdziwiła się Omega.", + "17709": "– Nie, to Czerwiński – zgorszył się magister Prącz.", + "17710": "– Ale to przecież stara historia, kierowniku – zauważył Alef.", + "17711": "– Nie występujemy w farsie – odparł nieco zirytowany przeor Prącz – nie chodzi mi o Adama Czerniakowa ani o Adama Czahrowskiego z Czahrowa, ani nawet o Chinue Achebe, tylko o tego a j e n t a obcego wywiadu.", + "17712": "Gdzieś na oceanie, kilkadziesiąt mil na południowy wschód od Cejlonu, uświadamiam sobie pełne znaczenie słów „człowiek jest śmiertelny”. Dotychczas widywałem siebie osierocanego przez przyjaciół, którzy mnie odumierali. Teraz, po raz pierwszy, w skwarze tropikalnego południa, zdałem sobie sprawę, że obserwacja ta odnosi się też do mnie.", + "17713": "– Korepetycje jej dajesz? Ze staty? Z... – spytała go Sandra Kwiczoł, zadzierając wysoko głowę.", + "17714": "– Niezupełnie. To raczej... coś w rodzaju znalezienia swoich najmocniejszych stron, życia w harmonii ze sztuką... Powiedzmy.", + "17715": "– Harmonia ze sztuką? Ciekawe, bardzo ciekawe... – Sandra skubała kółeczko przy torebce. – Znajdowanie mocnych stron... Ja sama mam talent do znajdowania mocnych stron, wszystkie swoje już znalazłam, hih hhih.", + "17716": "– A co, ktoś się kręci?", + "17717": "– Kręci! Kręci, nie kręci, nie wiem, jak mi to moja szwagierka powiedziała, ta, co pracuje w MRN-ie, no to ja jej powiedziałam, żeby nikomu więcej nie mówiła, i sama rozumiesz, że trzeba jej coś tam odpalić...", + "17718": "– O, ta jest akurat młoda. Ale tak pomyślałam, że tamta obok to pewnie sprzed lat, prawda?", + "17719": "– Taaa, z pierwszego składu.", + "17720": "– A ten tu z przodu? Takie ma wąsy i brodę jak na tym poprzednim filmie, ale młody chyba.", + "17721": "– Ten jest młody, tamten umarł na AIDS w dziewiędziesiątym którymś. Nowego najęli. Ale świetnie się rusza. No, tyle wystarczy.", + "17722": "– Co cię, Tońcia, tak nosi? Ósma już, obiadu nie ma, statki niepozmywane...", + "17723": "– E, nic, Kasiu. Kolokwia. W bibliotece siedziałam.", + "17724": "– W bibliotece i w bibliotece.", + "17725": "– No, w bibliotece.", + "17726": "Albo:", + "17727": "– Trzeci dzień z rzędu cię nie ma. Nie żebym miała coś przeciwko, ale się zmarnujesz, Tońciu.", + "17728": "– Wiesz, studia.", + "17729": "– Oczywiście. Nie wiem, czy pani Lidia opowiadała panu o moich metodach pracy?", + "17730": "– Nie, nie mówiła, ja jej właściwie nie znam, pani Dereczko to w zasadzie koleżanka żony, no i znajoma pana znajomego, prawda? Ona opowiadała, ale tak ogólnie raczej, ogólnie.", + "17731": "– To, jeśli oczywiście może mi pan poświęcić jeszcze chwilę, bo orientuję się, że jest pan człowiekiem bardzo zajętym...", + "17732": "– No, teraz to już zupełna katastrofa, ten zamek w łazience znowu popsuty...", + "17733": "Musiała spędzić sporo czasu, wykręcając mechanizm, potem skrzywić jakiś element kombinerkami i włożyć całość z powrotem w drzwi; Adrian w tydzień znalazł odpowiedni zamek, wymontowany z drzwi, które stały przed wejściem do jakiegoś śmietnika na Powiślu; pani Lidia była wściekła i zamknęła się na cały wieczór w swoim pokoju.", + "17734": "Naprawić zamek? Tego nie robi się kocicy.", + "17735": "– Ale że Dorotka tak... że wszystko urządzi i w ogóle, to naprawdę nie podejrzewałam – mówiła Halina do stojącej obok koleżanki z działu spedycji, która od dłuższego czasu usiłowała na widelczyk nałożyć resztkę kremu, przesuwającą się po całym talerzyku.", + "17736": "– Serce córki.", + "17737": "– Tak, tak. Tylko że taka zapracowana, nie ma chwili wolnej, bo zwalniają tam i pracy przybywa. Nie spodziewałam się.", + "17738": "– Ciocia, jest taka sprawa. Że ja znam jednego architekta, co teraz buduje domy na tej ziemi, co ciotka Tośka sprzedała. Kawałek teraz osuszyli i budują.", + "17739": "– I co?", + "17740": "– I to są szeregowce takie, wiesz, w rzędzie domy stoją, jeden przy drugim, ale z ogródkiem każdy, nieduże, niektóre większe, ale nieduże w sumie.", + "17741": "– I co?", + "17742": "– Masz przy sobie komórkę? – zapytała Felicyta-Katarzyna w okolicach Płońska; od jakichś dwustu kilometrów myślała o czymś usilnie, w milczeniu, świdrując swoim hipnotycznym wzrokiem największego komara przyklejonego do przedniej szyby; Tońcia drzemała spokojnie na tylnym siedzeniu, Maryla starała się skupić na drodze.", + "17743": "Tyle intermezzo.", + "17744": "Tymczasem na scenę wraca mój dziadek; dziwnym trafem zaczął spędzać coraz więcej czasu w okolicach Kielc, a najchętniej zatrzymywał się w Lisowie. Julek chodził po dworze i mruczał: „Krakus z firmy Dwuwatek\", bo przed wojną była taka firma, produkująca gilzy do papierosów, i na opakowaniach był wymalowany hoży, rumiany Krakus z efektownym wąsem.", + "17745": "W tym samym czasie, kiedy dziadek Zygmunt głodował w Murnau, niezwyciężona armia radziecka wkroczyła na terytorium Polski i rozpoczęła wiekopomną ofensywę. W styczniu przyszedł front. Przyszedł, bo jest to rodzaj ruchomego święta, przemieszczająca się impreza masowa. Najpierw ogłoszenia - race i wystrzały, potem dużo huku.", + "17746": "Teraz jest już tylko zbiorem zdjęć. Najpiękniejsze zawsze na stole, na komodzie, nad babcinym łóżkiem. „No powiedz, to był jednak niesłychanie przystojny mężczyzna!\" Dziadek współistnieje tam na pokojowych warunkach z Julkiem, Walerianem Karnauchowem, moją mamą, wujem, bratem, kuzynami i resztą rodziny. Ale wtedy zgody z Julkiem nie było.", + "17747": "I nagle zamyślam się nad tą osobliwością świata; babcia, która coraz mniej pamięta, po siedemdziesięciu latach wzrusza się lalką z dzieciństwa, które nie istnieje, z dworu, który nie istnieje, z epoki, która nie istnieje; po żadnej z moich dziecięcych miłości nie płakałem tyle, co po pomarańczowym plastikowym krokodylu, znakomicie pływającym w wannie, którego rodzice wyrzucili kiedyś niechcący przy malowaniu łazienki.", + "17748": "I tak, co trzy tygodnie, pisałem w dzienniku na przykład coś takiego:", + "17749": "Wczoraj byłem u babci i Moniki - wszystko w porządku, chociaż hydraulika nadal popsuta, ale tego się chyba nie naprawi. Za to babcia w zębach, wyprowadzona na spacer, etc., a poza tym na każdą próbę buntu i utyskiwań Monika mówi: „ Ależ pani Heleno, przecież umawiałyśmy się, że to ja tu jestem kapitanem\". I koniec.", + "17750": "Stary pan Przypkowski był kolekcjonerem, naukowcem i konstruktorem zegarów, a młody - rzeźbiarzem i germanofilem. Przed samą wojną, kiedy wszyscy na gwałt zapisywali się do towarzystw przyjaźni polsko-angielskiej i polsko-francuskiej, on zapisał się do Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Niemieckiej. Mówił, że kiedy odwiedzał kolonie, przekonał się, że Anglicy to łajdacy", + "17751": "Główną jednak atrakcją pozostał seks mimowolny, czyli koncepcje babci dotyczące naszych ukrytych stosunków. Ostatecznie ktoś z kimś musi spać i zawsze jest w tym jakaś zmowa. Najpierw była tylko Basia, więc możliwości mniej, by nie rzec: mało. Ale i tak sporo dało się powiedzieć. Jak wtedy, kiedy Basia źle się czuła i w środku dnia położyła się na tapczanie.", + "17752": "W ten sposób powinny się kończyć wszystkie historie.", + "17753": "Ale na ogół, niestety, trwają dłużej.", + "17754": "Dziadek kupił sobie cukrownię, automobil i wielki dom. Podróżował po całym świecie, skupując obrazy, lakowe parawany, rzeźby i meble; prowadził korespondencję z uczonymi cukrownikami w Berlinie i Paryżu.", + "17755": "Za to Milewskiego o mało nie rozstrzelali. Znaleźli u niego w domu porcelanową filiżankę; a jak farfor, to burżuj. I nie wiem, czy dobrze pamiętam, czy sam to sobie zmyśliłem, czy może zmyśliła to kiedyś babcia, bo wydaje mi się to aż niemożliwe w swym przytupującym moralizatorstwie, ale była to jedyna rzecz, którą zatrzymał sobie z „mienia pożydowskiego\" zwiezionego przez jego żonę z Kielc albo Staszowa.", + "17756": "I co - uśmiechnął się - trzy sekundy smaku? Ale jakiego smaku! Najpierw zaczęto je robić w klasztorach, i tak się przyjęło, ty też, weź, proszę - łypał oczkami na Piotra, który podszedł nieśmiało, przygarbiony, i chwycił jeden cukierek, mrucząc coś pod nosem.", + "17757": "Więc stryj wciąż nieźle prosperował. Był prawie piętnaście lat starszy od ojca i traktował go nieco protekcjonalnie; wciąż wydawało mu się, że jest mieszkańcem stolicy imperium, a Lwów, w którym osiadła rodzina jego brata, to jakieś prowincjonalne miasto; kiedy przeprowadzili się do Warszawy, mówił to samo o Warszawie. Nie, że prowincja, ale że stolica sezonowego państewka.", + "17758": "A potem całą siłą woli oderwała się od posągu i ruszyła dalej nawą, popatrując z perspektywy na białą piramidę, coraz ciemniejszą.", + "17759": "Ooo, dopytywali się, dopytywali. Matka, szczególnie matka - czy ci coś nie zaszkodziło, czy, chodź no tutaj, co, okres? Nie? A spóźnia się może? Za gorąco ci w tym ubraniu, zawsze powtarzam, co to za pomysły, w taki upał. To o co chodzi?", + "17760": "Kaspar Furt był jednym z nich.", + "17761": "Kaspar Furt wcale o tym nie wiedział.", + "17762": "Kaspar Furt uważał się za skromnego człeczynę, który do końca życia będzie spełniał swą służbę w farze Świętego Michała.", + "17763": "Kaspar Furt był jednak ciekawski. I dlatego Pan uczynił go jednym z siedemdziesięciu filarów. A imię jego było Przekora.", + "17764": "I wszyscy śmiali się z podwójnego obowiązku, względem dramatyzującej Jasi i bagatelizującej mamy, co zresztą pani Sierczyńska skwapliwie wykorzystywała, bo człowiek wyczerpany wymuszonym śmiechem zgodzi się na najnudniejszy wykład, byleby tylko mógł chwilę wypocząć od uchachania.", + "17765": "I płynął nad stołem aromat trawionej włoszczyzny, wywaru miętowego i konfitur, a rozmowy kleiły się i rozklejały w najbardziej uroczy, rozleniwiony i bezmięsny sposób.", + "17766": "Cóż jeszcze mogliśmy zrobić? Kupiliśmy sobie granity. Uznaliśmy, że stać nas tylko na jeden kubeczek, ale że Liza chciała mandarynkową, a ja cytrynową, to poprosiliśmy o dwie połówki osobno, a pani przy automacie popatrzyła na nas wyrozumiale i nalała nam prawie do pełna.", + "17767": "Szyba opuściła się i zobaczyli wściekłą twarz kierowcy.", + "17768": "– Jak leziesz, pizdo!", + "17769": "Marek z całej siły kopnął w zderzak.", + "17770": "– Jedź już, kolego! I uważaj, co mówisz!", + "17771": "Z samochodu wyskoczył młody, krótko ostrzyżony facet. Dopadł Marka i chwycił za klapy płaszcza.", + "17772": "– Coś ci się nie podoba, brandzlu jeden!", + "17773": "Potrząsnął nim z całej siły.", + "17774": "Marta nie była w stanie się poruszyć ani wydać z siebie głosu.", + "17775": "Położyła się, podciągnęła koc pod brodę i sięgnęła pod poduszkę, gdzie trzymała sekretne lekarstwo na takie okazje, Muminki. Ciekawe, co by w tej sytuacji zrobiła Mama Muminka?", + "17776": "Doczekam do przyjścia Est, a w międzyczasie wszystko samo się rozwiąże. Józinek ochłonie, sprzątnie, przeprosimy się. W końcu niepotrzebnie tak się darłam. Mam nadzieję, że nie dostanie wstrząsu mózgu. Chociaż, rzecz jasna, miałam rację.", + "17777": "– Ja też mam nadzieję, że się dobrze bawicie.", + "17778": "Patyk roześmiał się i pognał obcałowywać kolejne panny, a Marta podeszła do wciąż stojącej obok Kaszki.", + "17779": "– Wesołego nowego!", + "17780": "– Oby był lepszy od starego! – Kaszka puściła do niej oko. Chyba naprawdę była całkiem w porządku!", + "17781": "Marta otarła się jeszcze o kilka osób i stanęła twarzą w twarz z Blond Bródką.", + "17782": "– Nie. Muchomory trujące dla kotów, kiedy kot zje takiego kotomora...", + "17783": "Mały robił się zdecydowanie męczący!", + "17784": "– Wiesz, która jest godzina? Pora do łóżka! – Marta postanowiła położyć kres tej rozkosznej konwersacji.", + "17785": "– Ale tam jest paw!", + "17786": "– To połóż się u rodziców.", + "17787": "– Ale tam jest za duże łóżko!", + "17788": "– Chyba zaraz cię zastrzelę! – Martę znowu ogarnęła wściekłość.", + "17789": "Mirka i Marta ryknęły śmiechem, tylko Józinek odął się:", + "17790": "– Nie rozumiem!", + "17791": "– To znaczy, że pora na ciebie. Myć się i spać!", + "17792": "– Wytłumaczcie mi! – domagał się stanowczo.", + "17793": "– No dobrze – powiedziała mama – jak już będziesz w łóżku, przyjdę do ciebie i przynajmniej spróbuję.", + "17794": "Dlaczego wymyśliła to nieślubne dziecko? Za dużo przeczytanych romansów?", + "17795": "To wymyślone dziecko, tę fantazję, porzuciła, kiedy miało trzy miesiące. W sierocińcu, w Bukareszcie. Nie sądziła chyba, że opowieść o hańbie przysporzy jej sympatii, zwłaszcza ze strony rodziny, zwłaszcza tej niemieckiej. Lektura książek historycznych powinna ją tego nauczyć, że uznanie jej za księżniczkę doprowadziłoby za dwadzieścia lat do konieczności uznania jakiejś bukareszteńskiej sieroty za jej sukcesora. Coś takiego byłoby naprawdę nie do pomyślenia.", + "17796": "To absurdalne, pomyślałam, nie mogę pozwolić się tak prowokować. A jeśli on na przykład zasłabnie, nie będę przecież wzywać pogotowia.", + "17797": "– To wszystko, Nigel – powiedziałam, odpinając klamry z lepkich pleców. – Twój czas minął. Kiedy odwiedzisz nas ponownie, będziesz mile widzianym gościem – dodałam, zamykając drzwi. Nie jest to najlepszy sposób na żegnanie klienta, pomyślałam. Nie wróci, trudno, taki dzień.", + "17798": "Proszę sobie tylko wyobrazić! Wielka migracja rumuńskich sierot do Berlina, w nadziei, że któraś z nich okaże się prawowitym księciem. To byłoby śmieszne, groteskowe. Nie poradziliby sobie z tym.", + "17799": "Dziecko pojawia się w tej historii tylko dlatego, że nie mogła się powstrzymać, by o nim nie opowiedzieć.", + "17800": "– Gdyby potrafiła się odezwać, ponieważ jej wrodzone poczucie godności cierpi, gdy dotykają jej przypadkowe ręce.", + "17801": "– Właśnie.", + "17802": "– To ja może już pójdę – powiedział mój narzeczony.", + "17803": "Podniosłam się.", + "17804": "– Ja też muszę niedługo wyjść. Właściwie zaraz.", + "17805": "– Mieszkanie czy praca?", + "17806": "– Nie pamiętam. Praca... Albo mieszkanie... W każdym razie to ważne.", + "17807": "Od jakiegoś czasu śni mi się Polska.", + "17808": "Bardzo dobrze się śni. Przyjemnie.", + "17809": "Nie ma już więcej snów emigranta, ciemnych półtonów, pułapek.", + "17810": "Otwarte przestrzenie, słoneczne ulice, nigdy nie jestem sama. Zawsze ktoś ze mną jest. Jakiś przyjaciel z przeszłości. Wędrujemy – dokądś, odwiedzamy – kogoś. Niewiele pamiętam, poza nastrojem tych wędrówek. Sympatii, zabawy, nieżałowanego czasu.", + "17811": "Telefon w sprawie przyspieszenia terminu zebrania rady nadzorczej muzeum, kwestia wymaga naszej natychmiastowej reakcji. Nie dość przemyślana, moim zdaniem, ustawa, ograniczająca pułap darowizn na rzecz instytucji zajmujących się przechowywaniem dóbr kultury. Nowe prawo podatkowe wchodzi w życie niebawem. Zalecana podwyższona świadomość.", + "17812": "Clemens – propozycja. Znakomity obraz Francisa Bacona Studium portretu kardynała. Zestawienie z El Greco, którego mamy w zbiorach Malarstwa Europejskiego. Optymalny termin – sezon jesienny. Negocjacje do rozpoczęcia. Bardzo dobrze.", + "17813": "– Może przeszedł nad nami jakiś potworny huragan, a my ocaleliśmy tylko dlatego, że jesteśmy zatrzaśnięci w windzie?", + "17814": "– Straszny banał.", + "17815": "– Czy można cię prosić do tańca?", + "17816": "Poruszają się miękko niebaczni na przepaść, która otwiera się pod nimi.", + "17817": "– Czy zdarzyło ci się kiedykolwiek tańczyć w windzie zawieszonej między piętrami?", + "17818": "– Nigdy w życiu. Po raz pierwszy tańczę z kimś w windzie zawieszonej między piętrami.", + "17819": "– Czy był jakiś powód, dla którego Caravaggio nie malował blondynów? – zapytałam.", + "17820": "Ariel podniósł na mnie wzrok i pocałowaliśmy się.", + "17821": "Potem weszliśmy schodami na górę, do działu sztuki średniowiecznej, gdzie wciąż było ciemno jak w katakumbach, ale przynajmniej znajdowali się ludzie. Ariel ścisnął mnie za rękę:", + "17822": "– Jeśli Patti zobaczy, że wychodzimy stąd razem, od jutra będziemy zobowiązani odgrywać Tristana i Izoldę.", + "17823": "Odsunęła maskę i głos przymierzył się do twarzy; tej samej, zawrotnie czystej, słodkiej twarzy Madonny.", + "17824": "– To są moi nowi przyjaciele. – Zwierzęta skinęły głowami. – Zakładamy klub muzyczny. Zaprosimy cię na otwarcie, przysięgam. A co u ciebie, w porządku? Słyszałam, że nieźle sobie radzisz. Nie miałam czasu przyjść po pieniądze, tacy byliśmy zajęci. To jest Emanuel, on mnie namówił, prowadził już coś takiego wcześniej.", + "17825": "– Czy nie widzieli państwo takiej... – zawahałam się. Kobieta podniosła na mnie lekko przezroczyste, ale z pewnością widzące oczy.", + "17826": "– Przychodzą tutaj o świcie różne i czekają. Czasem się pojawi, a czasem nie. A my już tak z mężem usiedliśmy i siedzimy. Kiedyś przyjdzie.", + "17827": "Spojrzałam na jej męża, ale oczy miał zasłonięte kapeluszem.", + "17828": "– Chciałabym pisać felietony.", + "17829": "– Nie, nie wierzę w intelektualną siłę felietonów.", + "17830": "Po tej rozmowie z Najsztubem, naczelnym “Przekroju”, wyhaftuję sobie na koszulce “Jezus był też inteligentny”.", + "17831": "Czy powinnam mieć drugie dziecko? Jestem coraz starsza... A jeśli urodzi się chore (ledwo daję radę wychować zdrowe), lub gorzej – jest 50 procent prawdopodobieństwa, że chłopiec. Za duże ryzyko.", + "17832": "Nie, nie wyrobiłabym znowu – od plemnika do jajnika, nieprzespane od kolki noce. Poród, przy całym krwawym romantyzmie tej chwili, był masakrą – wpadnięciem pod wielotonowy transporter natury. Co parę minut skurcz – ciężarówa w przód, chwila odpoczynku i ciężarówa wraca, miażdżąc ciało.", + "17833": "Jeżeli kolory są częstotliwością fali, to musi być gdzieś we wszechświecie fala inteligencji, dzięki której ludzie widzą podobnie, mają na chwilę zbieżne poglądy, póki się nie rozmówią i nie rozstroją.", + "17834": "Dusza zostaje jako metafizyczna zawiesina z trupa. Może tak jest po śmierci?", + "17835": "Wreszcie się stało. Piżgnęłam burtą czołgu w furtkę, aż zdarłam listwę. Drzwi wozu do wymiany, płot się chwieje. Piotr otworzył bramę i pokazywał mi drogę z przodu, siostra nawigowała z tyłu, ja wolniutko miażdżyłam ogrodzenie. Zamiast listka dla początkujących chcę graficzny znak ręki z uniesionym środkowym palcem – spierdalaj, jestem niebezpieczna.", + "17836": "Zdzieliła mnie po głowie muzyka. Płyta włączona przypadkowo podczas poszukiwań: dzyń, dzyń bell, Merry Christmas! Usłyszałam kilka taktów renesansowych. Chłodnych, prawie krystalicznych. Tak powinno się świętować Boże Narodzenie. W chłodzie proporcji, bieli i soplach szkła.", + "17837": "Mam dość uroczych świąt. Przytulnych, staropolsko-wiejskich.", + "17838": "Zobaczyłam siebie przebraną za Wigilię: z siankiem w uszach i ustach, świecidełka we włosach, w ręku jodełki, a bombki na biodrach kręcących się w rytm kolęd. Brakuje mi tylko ukulele.", + "17839": "Wiedząc tyle o jatce historii, to, że mogę trzymać moją córeczkę za rękę, wydaje się cudem. Że ma do kogo biec i śmiać się, wołając: “Mama! Tata!”, jest zaprzeczeniem ludzkiego rachunku okrucieństwa. Tutaj zamiast kanapy mógłby być łagier, za łazienką Auschwitz, a ja spreparowana w słoiku. Mój ojciec, niewolnik Trzeciej Rzeszy, dostawał do mycia w majątku Bismarcka przydział mydła. Nikt wtedy nie wiedział, że te słabo pieniące się kostki są z ludzi.", + "17840": "– Nie, proszę pana, nie sądzę. Nie wyglądają na Żydów.", + "17841": "Dyplomata jednak dyskretnie popatrzył zza firanek na niefortunnych ochotników i potwierdził zdanie Andrzeja.", + "17842": "– Rzeczywiście, cóż, bardzo mi przykro...", + "17843": "Tak więc Andrzej też ocenił, że bez mocnych papierów, na sam wygląd, trudno mi będzie zostać Żydówką.", + "17844": "– To od strony męskiej, a od żeńskiej?", + "17845": "– Pewnie, że Magdalena. Pierwsza przyszła do grobu Chrystusa i dlatego została patronką pielgrzymów do Ziemi Świętej. Jedni pielgrzymowali przez morza jak rycerze wypraw krzyżowych, templariusze, szpitalnicy. Inni pielgrzymowali w gotyckich katedrach wzdłuż posadzkowych labiryntów – jak robili to średniowieczni masoni.", + "17846": "– W Odeonie grają ten film, o którym opowiadają wszyscy Polacy. Le Complot – „Zabić księdza”. Musimy to zobaczyć.", + "17847": "– Rastman, widziałam ten film dwa razy, idź sam.", + "17848": "– Co? Sam? Już nie pamiętasz, kto ci tłumaczył wszystkie programy z Afganistanu, jakie to miasto i jaki oddział mudżahedinów. A gdzie przyjaźń polsko-afgańska? Płacę za twój bilet, idziemy.", + "17849": "Noc spędzili namiętnie. Nie widzieli się miesiąc i musiał ponownie oswoić Gosię. W dzień, gdy próbował ją pocałować w usta, odsunęła się.", + "17850": "– Co jest? – zapytał. – Nie paliłem i umyłem zęby...", + "17851": "– Przepraszam... – powiedziała. – Przepraszam. Nie gniewaj się...", + "17852": "– Zobacz – powiedział do Natalii mężczyzna z długimi włosami.", + "17853": "Spojrzała na rysunek. Na górze napis: DYLEMATY EUROPEJSKIE, i postać stojąca przed sedesem, a w dymku: USIĄŚĆ CZY UKLĘKNĄĆ?", + "17854": "– Fajne, nie? – dopytywał się autor.", + "17855": "Potwierdziła, chociaż sam – co widziała po minie – był wystarczająco zadowolony ze swojego dzieła.", + "17856": "– Powieszę na tablicy – rzekł.", + "17857": "Blondynka przycupnęła na brzegu krzesła.", + "17858": "– Spoko, dziecko, ja wolę kobiety w zbliżonym wieku – wyjaśnił Berg. – Mam syna starszego od ciebie... Nie patrz tak. On sam znajduje sobie partnerki. A ty mogłabyś prowadzić program. Zupełnie nowy talk-show. Usiądź wygodnie, bo chcę przedstawić ci pewien pomysł...", + "17859": "– I co ty na to? – zapytała Joanna.", + "17860": "– Dobry.", + "17861": "– Kurde, popieprzone głupki, nie?", + "17862": "Natalia potwierdziła. Co miała odpowiedzieć? Michał nie był aż tak radykalny i choć wyrażał się dość krytycznie o młodzieżowej przybudówce, niektóre partyjne materiały propagandowe były z ducha opisanej organizacji. Natalia wstydziła się za nich i za niego. Za siebie.", + "17863": "– Przyniosłem ręcznik – powiedział Michał, gdy pociechy przerwały na chwilę.", + "17864": "Zdziwiła się i nic nie odrzekła.", + "17865": "– Rodzice i twój brat wrócili do domu. Powiedzieli... – zaczął wyjaśniać. Zamilkł. – Nie wołałaś mnie – stwierdził ze smutkiem. – Aniu, idź już sama... Tak... Wytrzymaj, Natalio. Nie dla mnie, ale dla rodziny. To tylko kilka godzin.", + "17866": "– Opublikujmy mój pomysł: posypuję ziemniaki vegetą i smażę w głębokim tłuszczu – powiedziała Klaudia. – Są świetne.", + "17867": "– Kurde, a ja myślałam, że jesz tylko sałatę. – Joanna z lekkim wyrzutem spojrzała na młodą koleżankę. – Cholera, gdybyś chociaż była głupia, to byłoby łatwiej. A ty jesteś ładna, zgrabna, wysoka, miła i mądra... Wszyscy potwierdzili. Adam podzielił się swoim pierwszym wrażeniem na temat Klaudii, dodając, że się pomylił. Dziewczyna podziękowała.", + "17868": "– Niech się pani nie przejmuje – powiedziała mama Janki, kończąc malować paznokcie klientki. – Zmieni się. Młody jest, porywczy, ale złagodnieje z wiekiem. Może się zakocha i jakiejś kobiecie nieba przychyli? Na pewno tak będzie – dokończyła, bo wiedziała, że klientki trzeba pocieszać.", + "17869": "– Proszę pana, czy gdyby ktoś wypadł z szóstego piętra, to na pewno umrze?", + "17870": "Mężczyzna spojrzał w górę.", + "17871": "– Chyba tak, chociaż... – zastanawiał się przez chwilę. – Mógłby zatrzymać się na którymś z balkonów. Pani widzi, jak są zbudowane. Wylądowałby na czwartym...", + "17872": "– A wieżowiec telewizji nie jest wyższy? – zapytała Irena.", + "17873": "Zaprzeczył, ale ziarno niepokoju zostało zasiane. Gdy jechali nad jezioro Głębokie i ojciec Roberta z ronda skręcił w aleję Wojska Polskiego, chłopak zaczął krzyczeć. Stary nie wiedział, o co chodzi, więc zatrzymał samochód niedaleko budynku telewizji.", + "17874": "– Syneczku, co się stało?", + "17875": "Syneczek, skulony na tylnym siedzeniu, wył, jakby go zarzynali.", + "17876": "– Spokojnie, mam też karty.", + "17877": "Około czternastej trzydzieści był drugi telefon, już z Kołbaskowa. Henryk informował, że Jenny przespała granicę i nikt jej nawet nie budził.", + "17878": "– Spojrzeli tylko na tablicę rejestracyjną, popatrzyli w dokumenty i nic. Lubię być obywatelem Unii Europejskiej! – radośnie powiedział Henryk.", + "17879": "– Marto, dlaczego ukrywasz pomadkę? – zapytała psycholożka. Wszyscy pacjenci byli po imieniu, bo terapeutka tak kazała, ale ona sama pozostała „panią magister”.", + "17880": "– Stara nie pozwala – odpowiedziała.", + "17881": "– Stara, czyli...", + "17882": "– Moja matka.", + "17883": "– To brzmi o wiele lepiej. Używajmy ładnych określeń – pouczyła pani magister. Mówiła powoli i wyraźnie. – Dlaczego twoja mama zabrania używania pomadek?", + "17884": "– Ja już pójdę – powiedział, gdy podał receptę.", + "17885": "– Nie, musimy pogadać.", + "17886": "W salonie pozostały ślady imprezy. Ciotka usiadła w fotelu i wcale się nie odzywała. Marek zaczął sprzątać: wyniósł do kuchni brudne naczynia oraz butelki. Przetarł stół.", + "17887": "– Zaparzę cioci kawę – zaproponował.", + "17888": "– Nie. Musimy pogadać – powtórzyła.", + "17889": "– Do you speak English? – zapytał.", + "17890": "– Yes.", + "17891": "Henryk szykował się, by wypowiedzieć następne zdanie, ale spojrzał na książkę.", + "17892": "– Historia myśli socjologicznej – przeczytał tytuł.", + "17893": "– Polak – bez zdziwienia powiedziała młoda kobieta. – Nie musimy gadać po angielsku.", + "17894": "Myślała, że mieszka w Berlinie, i ucieszyła się, że jest przyjezdnym ze Szczecina.", + "17895": "– Dobrze – powiedziała Jenny.", + "17896": "Kupił ją. Kupił tak, jak kupuje się jałówkę, by mieć później cielaka i mleko. To zdanie mama Henryka powtarzała po polsku, dopiero potem przechodziła na jidysz. Zapamiętał.", + "17897": "Nie chciał mieć krowy. Potomstwa też nie, a zresztą kobieta, którą odnalazł, miała już pięćdziesiąt trzy lata. Musiał jednak zapłacić.", + "17898": "Wyłączył telewizor, czując, że jeszcze chwila i od świątecznego patosu wyrosną mu skrzydła husarskie.", + "17899": "W kilka dni po święcie armii do Marka zatelefonowała Beata: u koleżanki z żonatym narzeczonym coś się stało i tylko on mógł pomóc. Zapytał, czy ma wziąć narzędzia: spodziewał się, że będzie musiał naprawiać kran lub piecyk. Beata zaprzeczyła. W tle słyszał monotonny płacz.", + "17900": "Pod koniec tygodnia zaczął jej szukać. Zadzwonił do szpitala w porze wieczornej.", + "17901": "– Jenny? – dopytał wesoły neurochirurg, który miał nocny dyżur. – To wariatka. Stuknięta, ale fajna. Trudna – ściszył głos.", + "17902": "– Możesz mówić?", + "17903": "– Tak... Chwileczkę... Już... Owija facetów wokół palca. Ciebie też wzięło – dodał ze śmiechem.", + "17904": "– Odwieziemy moją córeczkę? – zapytała.", + "17905": "– Tak – potwierdził Henryk, chrząkając.", + "17906": "Jenny ubrała się w kremową sukienkę, włosy spięła w kok i zrobiła delikatny makijaż. Na ramiona zarzuciła starą liliową chustę.", + "17907": "– Dobrze? – zapytała Henryka.", + "17908": "– Wyglądasz pięknie.", + "17909": "– Pies. Weźmy też psa – powiedziała.", + "17910": "– Prezes był miły, owszem... ale zarazem, hm... nie był miły! Niech pan nie ładuje paluchów między drzwi! – tak do mnie powiedział. – Co to ma znaczyć?", + "17911": "– Nie wiem – odrzekł Mikołaj, śmiejąc się.", + "17912": "– Właśnie... – dorzuciłem.", + "17913": "– Ale, swoją drogą... – nie dawał za wygraną Profesor.", + "17914": "– Tak?", + "17915": "– Kto tu właściwie rządzi?", + "17916": "– W jakim sensie?", + "17917": "W końcu, chcąc nie chcąc, zdecydowałem się na zamianę prawdziwych imion na fikcyjne. Niestety, ona wciąż wynajdywała powody, dla których mój zapis jej snu był dla niej nie do przyjęcia. Wkrótce dalsze negocjacje stały się niedorzecznością. Zaczęliśmy się nawzajem przegadywać, ja powoływałem się na wolność słowa, ona na to, że to się jej śniło, nie mnie, i tak dalej.", + "17918": "– Chodź wreszcie – woła, próbując przekrzyczeć szum wody w łazience.", + "17919": "Po chwili szatynka wychodzi. Ma na sobie szlafrok i turban z ręcznika na głowie.", + "17920": "– Twoje zdrowie – mężczyzna podnosi kieliszek i wypija jego zawartość.", + "17921": "Szatynka robi to samo. Przez chwilę siedzą w milczeniu, patrząc przez okno.", + "17922": "– Czy ty mnie w ogóle kochasz? – pyta ona, uważnie przyglądając się jego twarzy.", + "17923": "Wszedłem do jego sterylnego gabinetu. Wysmakowany picuś... Na ścianach awangardowe obrazy. Pokój był „dizajnerski i opływowy”. On siedział za nowoczesnym biurkiem. Sama lampa, która na nim stała, musiała kosztować ze dwie moje pensje. Widziałem podobną w galerii. Przywitaliśmy się sztywno. Ręką wskazał mi fotel. Siedzieliśmy twarzą w twarz. I wtedy padło fundamentalne pytanie, na które nie mogłem znać odpowiedzi.", + "17924": "– Mnie żadna pomoc nie jest potrzebna – powiedziała obrażona.", + "17925": "– Pani Vero, dopiero wróciła pani ze szpitala. Trzeba się oszczędzać, żeby mogła pani być z nami jak najdłużej – tłumaczyła Erika, i to chyba była dosyć trafna argumentacja.", + "17926": "Jean Paul nie odzywał się.", + "17927": "– A pan co nic nie mówi? – rzuciła nagle Vera w jego stronę, dosyć opryskliwie.", + "17928": "Jak dostałem taką grubą kopertę, pomyślałem, że mi Pan przesyła czasopismo z wydrukowanym opowiadaniem – na dowód!", + "17929": "Bo co Panu z tego przyjdzie, jak Pan wyda własnym sumptem czy naciągnie rodzinę? Książka w nikłym nakładzie to rodzaj wizytówki.", + "17930": "Nie napisał mi Pan, dlaczego się Pan przenosi do Warszawy. Ja mam przestoje w wydawaniu książek, a cóż dopiero debiutant. Oczywiście niech Pan po przyjeździe się zgłasza.", + "17931": "– Pani nadal go kocha?", + "17932": "– A pan czeka, aż zapytam którego?", + "17933": "Nie odpowiedziałem.", + "17934": "– Na takie pytania odpowiada się tylko w powieściach. No... i w telewizji.", + "17935": "– Czy myśli pani, że jeszcze kiedyś mogłaby pani się spotkać z moim ojcem?", + "17936": "Teraz ona nie odpowiadała. Milczeliśmy.", + "17937": "– Czy jest pan zadowolony?! – krzyczałem.", + "17938": "Nawet go to nie poruszyło. Chciałem, żeby skomentował, coś odpowiedział. Ale nie... był na to zbyt profesjonalny. Nie mógł sobie pozwolić na zniżenie się do poziomu pacjenta.", + "17939": "Siedziałem jak na szpilkach, czekając na koniec piekielnego seansu. Co chwila łapałem się za rękę, zakrywając zegarek.", + "17940": "Po dokładnie wyliczonych pięćdziesięciu minutach zaprosił mnie na kolejne spotkanie, na którym powie mi, czy może mi pomóc. Dzisiaj jeszcze nie może, niestety, zaproponować kontraktu, ale następnym razem będę miał pełną jasność.", + "17941": "Nie wiem. Upić się czy rzucić pod samochód?", + "17942": "Miguel pilnuje więźnia. Jest sama w domu. Nie boi się. Ma broń. Nie pozwoli skrzywdzić dziewczynek ani siebie, gdyby Hartman posunął się do gangsterskich metod. Ale nie posunie się. Na to jest zbyt wielkim tchórzem. Teraz pewnie wydzwania do swoich kumpli w rządzie i sejmie, skamląc o pomoc.", + "17943": "Sandra pierwszy raz w życiu jest na dworcu. Straszny tłum. Jak na targu. I pełno barów. Sklepów. Tylko najważniejszego nie widać - pociągów. No ale gdzieś muszą być, skoro to dworzec. Łysielec powiedział, że dworzec, a on na pewno dobrze wie, bo często jeździ do Carthaginy. Zresztą zobaczyła litery CR, takie same jak u nich, w domku dróżnika nad oknem i u matki na służbowym fartuchu.", + "17944": "Właśnie wrócił z oględzin miejsca zbrodni i zdawał relację Brygidzie. Była tak poruszona, że pierwszy raz zapomniawszy o etykiecie, przyszła do jego gabinetu w ratuszu. Dotąd zawsze ona go przecież wzywała; nawet u nich w domu, jeśli omawiali sprawy służbowe, kapitan stawiał się w pokoju sędzi, nie odwrotnie.", + "17945": "Około dziesiątej usłyszała, że ktoś jest w świetlicy, narzuciła więc szlafrok i zbiegła na dół. Właśnie zagwizdał czajnik i z wnęki pod schodami, gdzie mieściła się kuchenka, wyszedł Uttamar. W jasnym błękicie pogodnego nieba były jego dżinsowe spodnie i bluza; na tacce niósł do stołu dwie szklanki kawy.", + "17946": "Nie podzieliła się. Nie tylko dlatego, że domysł mimo wszystko wydawał się fantastyczny; za równie fantastyczne i bajkowe uznano by na komisariacie realia Ultra Montana, w które siłą rzeczy musiałaby wtedy wprowadzać. I to było głównym powodem jej milczenia.", + "17947": "Około dwudziestej trzeciej obaj zatrzymani podpisali zeznanie, wedle którego śledzenie Sandry stanowiło formę adoracji; podobała się im, lecz śmiałości brakło. Zaproponowali, że przeproszą, i obiecali poprawę.", + "17948": "Coś animalnego w niej jest, podkreślonego jeszcze przez wyzierający z oczu strach. A zarazem aura demoralizacji - w sylwetce, ruchach, rysach twarzy, jak gdyby oskarżona urodziła się po to, by siać zgorszenie. Całą sobą obrażać zasady, które wyznaje prosty tutejszy lud. Ten, co wydał spośród siebie Brygidę Lopez, aby chroniła go przed złem. Wszelkim. Także tym zagnieżdżonym w ciele Sandry Coluny.", + "17949": "Ale kiedy przewrócili Firstwooda na ziemię i trzymali z wykręconymi rękami, a jeden z kelnerów wrócił do restauracji, by zadzwonić po gliny, musiała działać.", + "17950": "Na szczęście to właśnie on wskazywał jej zarezerwowany stolik i podawał aperitif, nie szczędząc przy tym zalotnych słówek i żarcików; ognisty Włoch, a takich dziewczynie najłatwiej zbajerować.", + "17951": "Firstwood zapalił trzeciego papierosa, ustanawiając go ostatnim i ostatecznym przedłużeniem czekania. Gdy skończy, nieodwołalnie już pójdzie do baru. W gruncie rzeczy był pewien, że ma przed sobą zwykły wieczór i noc powszednią z butelką. W tej monotonii jedynie wczoraj dokonał się wyłom, ale - na powtórkę już nie liczył; panna swoje osiągnęła, o dziesiątej odebrała z sekretariatu zezwolenie, po co więc miałaby dziś znowu przychodzić?", + "17952": "Podejrzewano, że jest prowokatorem. Szeptano, że ma źle w głowie. Centrala ostrzegała przed takimi radykałami. Zalecano inną taktykę. Przeczekać. Wtopić się w legalne struktury. Wygrać wybory do samorządu uczelni. Brygida nazywała to drogą donikąd.", + "17953": "I trzy lata później musieli przyznać jej rację. Gdy rektor samowładnie skreślił z listy kandydatów Christiana Oliviera i wszystkich innych związanych ze Stowarzyszeniem.", + "17954": "Brygida liczy w myślach do dziesięciu i podnosi powieki. Jak okiem sięgnąć widzi gęsty las rąk. Tylko Siostry Anielskie z opuszczonymi ramionami stoją i kilkanaście osób w pierwszych rzędach. Ma wrażenie, że podest, jak przez kata kopnięty stołek, wylatuje jej spod nóg i pętla jakaś niewidzialna zaciska się wokół szyi.", + "17955": "Natomiast do przestrzeni na zewnątrz pani Firstwood nie miała żadnego szacunku; niepohamowana jej wyobraźnia szpikowała ją makietami westernowych miasteczek, konstrukcjami z ustawionych na sobie fortepianów, fantazyjnie wiszącymi na pantografach wrakami trolejbusów, a któregoś dnia wymyśliła nawet galerię figur woskowych. Oczywiście, jako świadomą zabawę kiczem.", + "17956": "I choć był to ten sam głos, który znał od urodzenia, to jednak po raz pierwszy Jonathan dosłuchał się w nim innego tonu. Wreszcie nie mówił dorosły do dziecka, lecz mężczyzna do mężczyzny. A w jego pytaniu brzmiała nie tylko konsternacja, lecz również coś na kształt zdziwionego uznania.", + "17957": "Firstwood doskonale pamięta noc, gdy po raz ostatni zebrali się całą grupą przy komputerze, dla którego było już dziecinnie proste ustalić, że mężczyzna od papierośnicy robi codziennie zakupy w supermarkecie na Garden Avenue. Wtedy porucznik Cichomsky wyciągnął pierwszą butelkę i rozlał do plastikowych kubków po kawie.", + "17958": "Sędzi Brygidy Lopez nie zastałem w jej biurze, które mieściło się na pierwszym piętrze ratusza i przylegało do sali sądowej. Oba pomieszczenia były na głucho zamknięte, a siwy woźny poinformował mnie, że Jej Dostojność udała się na dwa dni do Villa Valentia, gdzie rozpatruje skomplikowaną sprawę cywilną. Jeśli więc chcę złożyć pozew, względnie oskarżenie przeciw komuś, muszę udać się w tym celu na dół, do siedziby szeryfa.", + "17959": "A najgorsze, że zaraz noc, i gdzie ją spędzić - na dworcu? A jak się gwardyjskie doczepią? Za włóczęgostwo albo co gorszego. Już słyszała o przypadkach, że panienki z okręgu Villa łapali tu, w Carthaginie, i odsyłali do domu. Oj, wolałaby nie być w skórze takiej odesłanej.", + "17960": "Moment - jest przecież jeszcze Piotruś. Mieszka tu w... - Boże, jak to się nazywa?", + "17961": "Znów podchodzi do pilnującego wejścia na perony.", + "17962": "Brygidę pozbawiono stypendium, odtąd więc musiała wieczorami zarabiać jako sprzątaczka biur. Lecz to właśnie jej odpowiadało. Miała prawdziwy kontakt z ludźmi pracy. Z proletariatem. Wyrwała się wreszcie z inteligenckiego, uniwersyteckiego getta. Rewolucyjna świadomość rosła. Krzepła. II Wydział Polityczny założył jej teczkę. Wkręceni do Stowarzyszenia szpicle nagrywali każdą jej wypowiedź. Każdą jej wypowiedź nagrywał w sercu i myślach Jonathan. Nie opuszczał żadnego zebrania.", + "17963": "Szkoda, że nie chce, żebym ją podwiózł - myśli Joe. - Wreszcie byłaby okazja, zwłaszcza że pewnie rozstała się z nim. A tak już nigdy jej nie zobaczę.", + "17964": "Od dwóch tygodni bohaterką jego wizji przed snem przestała być Justyna, koleżanka z liceum, a jej miejsce zajęła Sandra. Trudno - westchnął w duchu i zaczął wykręcać numer korporacji.", + "17965": "Boże! - Dłoń Firstwooda zanurza się we włosach Sandry, która wydaje senny koci pomruk. - Jakie ona miała oczy, puste, przerażone, jakby stała w kostnicy nad jego ciałem.", + "17966": "\"O co ci chodzi, Joasiu? Przecież jestem najsławniejszym gliną Federacji\".", + "17967": "Wtedy rozpłakała się - Firstwood wolno gładzi plecy dziewczyny - i ty, mała, też już niedługo tak będziesz płakać. Jeżeli nieszczęściem zakochasz się we mnie.", + "17968": "A najgorsze, że nie wiadomo, czy jest stąd jakieś inne wyjście. Najpewniej nie ma. Przecież inaczej wilk dawno by już uciekł i grasował po mieście. Żeby chociaż drobną szczelinkę znaleźć, przez którą wypuściłaby kota. A sama jakoś sobie poradzi. Może nad ranem wróci do hali i spróbuje wydostać się przez okno. O tej porze morenos raczej śpią. Wyspa pusta, jest szansa, że niezauważona dostanie się na most.", + "17969": "Teraz ja jestem pielęgnowana - pomyślała, przypomniawszy sobie wyrażenie, którego Sandra użyła w Hacjendzie.", + "17970": "Rano, choć najchętniej by go odwołała, znowu był dzień i musiała na ósmą powlec się na zajęcia; po dwóch godzinach snu ledwie widziała świat wokół, a jeszcze mniej rozumiała, co się tam dzieje. I gdyby nie zawołał, nie zastąpił drogi, weszłaby do budynku, nie zauważywszy czekającego przed drzwiami - Piotra.", + "17971": "Położył dłonie na jej ramionach.", + "17972": "Kinga usiłuje zebrać myśli; najpierw zadzwoni na policję, powie im o swoich podejrzeniach. A potem - zwróci się o pomoc do dziadka. Niech zadziała przez gubernatora, postraszy Miguela, jeśli maczał palce w porwaniu Sandry. Bo ze wszystkich wersji za najpewniejszą uważa porwanie; wywiezienie do Santiago i szantaż. Żądanie, by wróciła.", + "17973": "– Od kiedy to wchodzi? – zapytał Wesołowski czy któryś z chłopaków.", + "17974": "– Od jesieni, najprawdopodobniej koniec września – powiedział szef. – Mamy miesiąc z małym kawałkiem, żeby coś zrobić. A biorąc pod uwagę zatwierdzanie mediaplanów, to w ogóle nie mamy czasu. Za parę dni, no dobrze, tydzień, macie mi tu przynieść na stół kilka milionów na jesień. Wychodzi po trzysta–pięćset tysięcy na głowę.", + "17975": "Retmaniak uwijał się jak w ukropie. Pod nosem nucił cały czas refren, który przybłąkał mu się wcześniej. “Jest już za późno, nie jest za późno”. Wypełnił oświadczenie i opis zderzenia, spisał dane furgonetki, potem razem ze staruchem zepchnęli ją na trawnik, a jeszcze wcześniej zadzwonił po pomoc drogową i taksówkę, tak że kiedy po kilkunastu minutach przyjechał Jasiński, wszystko było gotowe. Taksówka czekała z zapalonym silnikiem, a ci od pomocy drogowej wkładali jeepa na podnośnik.", + "17976": "Wilczyński nadal był zdziwiony, ale pokiwał głową.", + "17977": "– A jakie są tu zwyczaje? – szefowa firmy PR zwróciła się teraz do Retmaniaka, który tym razem zupełnie nie wiedział, o czym mówią.", + "17978": "– Dla dziennikarzy chyba może być, ale inwestorzy chcieliby mieć prognozę zysku total, bo tak podają inne firmy z branży, jest to więc niezbędne do porównywania wyników – odpowiedział za niego przytomnie Wilczyński.", + "17979": "– A to szkoda, bo ja mam jechać w okolice Nicei – powiedziała z udawanym zawodem.", + "17980": "– Tak czy owak, mogłabyś wpaść. Przecież autostradą to jest godzinka. Karl jest bardzo gościnny. Lubi Polaków. Jego babka kochała się w jakimś ułanie emigrancie – namawiał ją Wasiak i w końcu zmusił, żeby na odwrocie jego własnej wizytówki zapisała sobie adres tego Karla.", + "17981": "– Czy ja wiem? Może zdam się na panów?", + "17982": "– My zrobimy wszystko. Ale pani wyznacza kierunek. Dla kogo to ma być? Niech pani da przykład. Wchodzi pani klientka: kim ona jest, co chce tu kupić.", + "17983": "Wyszli po godzinie.", + "17984": "Idąc przez galerię, milczeli, ale za zakrętem, gdy wiadomo było, że ich nie widać, Wawrzak złapał nagle Kamińskiego za rękę.", + "17985": "HELENKA Był twój pomysł, ty nas w to.", + "17986": "KOCIAK Tak nie chciałem, to ty nas w to tak. Wymusiłaś na mnie.", + "17987": "HELENKA Się domagałeś, a potem zgodziłeś.", + "17988": "KOCIAK A co miałem, w tej sytuacji, miałem robić.", + "17989": "HELENKA Pieniędzy chciałeś, za to.", + "17990": "KOCIAK Myślisz, że mi łatwo, za twoje, zarobione.", + "17991": "A może nawet Tata buti!, rozkaz. Na plja blja rządzi Siam, notujemy na bieżąco ważne spostrzeżenie.", + "17992": "Teraz parę uwag na temat małej architektury. Piaskownica jest okrągła, murowana, a jej brzeg wyłożony drewnem. Deska jest szeroka. Można na tym siedzieć. Siam buti i tata buti też. Tata znajduje jakieś patyki, wtyka, kładzie na wierzchu jakąś foremkę ogólnego użytku, piaskownicową.", + "17993": "HELENKA Udusił ją, a mówisz, że on ofiara?", + "17994": "KOCIAK Wplątany w intrygę, przez złego omotany.", + "17995": "HELENKA Udusił, jednak.", + "17996": "KOCIAK Ale poduszką, bo jej krwi nie chciał, nie mógł widzieć, bo tak kochał. A sam siebie mieczem, przebił się.", + "17997": "HELENKA Z miłości, poduszką? Nie kochał, skoro zaufania nie miał.", + "17998": "KOCIAK Ufał, zanim dowody dostał.", + "17999": "HELENKA Sfabrykowane.", + "18000": "KOCIAK Przecież chusteczka.", + "18001": "HELENKA Ukradziona.", + "18002": "HELENKA Źle ci? Wolałbyś? To dlaczegożeś nie. Kiedy mogłeś.", + "18003": "KOCIAK Wyrzucasz mi, wypominasz.", + "18004": "HELENKA Przypominam. Tylko.", + "18005": "KOCIAK Zostawisz mnie? Masz tam lepszych, co? Ja ci już nie odpowiadam.", + "18006": "HELENKA Kto to powiedział?", + "18007": "KOCIAK Zabierzesz mi ją, tak. Przed sądem.", + "18008": "Kochajcie się, bądźcie parą w pytkę. To poradnik małżeński, który podpowie wam, jak żyć w związku, długo i szczęśliwie, światowy bestseller, w samych Stanach trzy miliony sprzedanych egzemplarzy już po pierwszym tygodniu. Ta książka odmieniła życie Johna Smitha i jego żony. Kup ją, a przekonasz się, że odmieni także twoje. Kochajcie się, bądźcie parą w pytkę!", + "18009": "Trawnikiem, od ulicy zbliżają się ludzie. Przez okna widzieli gonitwę, facet z szablą gonił drugiego, bez szabli. Ale historia. O co im poszło? I uciekł tamten czy nie? Bo jakby nawet, to wariata trzeba złapać, jeszcze komuś krzywdę zrobi. Wysiedli z samochodów, zaniepokojeni, szukają. Co, co, co tam, krzyczą, idąc, się stało. Stało się coś?", + "18010": "W ostatniej chwili. Chybabym, w papę bym jej dał. Dzieciak długo spał. Soku nie lubi tego, woli bananowego. Więcej chętniej go pił. Trzeba kupić w hipermarkecie, w naszym samie nie ma. Zaglądałem. Pieluszki jeszcze są. Dziś cztery poszły. Furda! Miałem zapas na dole wózka. Kupa duża jak dwie inne, po obiedzie. Potem jeszcze kaszkę ryżową dałem.", + "18011": "Przenoszę wzrok niżej, na mecenasa, przyglądam mu się. Jaki męski! Zdecydowanie w typie Kotusia, brwi zmarszczył, zrobiła mu się pionowa kreska na czole. Czy na pewno dobrze zrobiłem, wylewając przed nim i na niego swoje żale, próbując wzbudzić tym jego litość, opowiadając mu o sobie aż tyle, ze szczegółami, pokazując się w świetle, raczej niekorzystnym.", + "18012": "Za pół godziny. Najwyżej czterdzieści minut. Nie, ja sam. Mam licencję. Długo by opowiadać. Na MI-2 robiłem. Dawno temu w Afganistanie. Byłem korespondentem wojennym. Stare czasy. Kiedyś ci opowiem. Jaką lubisz muzykę? Zobacz, płyty są w skrytce przed tobą. Wybierz, jaką chcesz, i włóż do odtwarzacza. Ale najpierw zapnij pas, będę jechał szybko.", + "18013": "Helenka budzi się, owszem, razem z nim, ale tylko na chwilę. Jaki telewizor? Prosi, przestań mnie szarpać, muszę wstać o szóstej, odwraca się do niego plecami i zasypia. A on zostaje do rana bez fety z okazji przyznania tytułu Tata Sezonu, z dyplomem i medalem, bez zainteresowania kolorowych magazynów, bez dużego zdjęcia w reklamie płatków śniadaniowych i bez honorarium za sprzedanie twarzy na wyłączność.", + "18014": "– Dobre wrażenie to mało. Co z tego, że ktoś ładnie pisze. Co na to nasz ekspert? Rozmawiałeś z Anną?", + "18015": "– Jeszcze nie. Na razie przesłałem jej tylko hasło do serwisu. Powinna to zbadać… A właściwie dlaczego jej tutaj nie ma?", + "18016": "– Takie czasy, każdy dorabia jak może. Ma teraz zajęcia ze studentami. Będzie dostępna około czternastej. Zjawi się, jeżeli będzie potrzebna.", + "18017": "– Wasowski, ten od Starszych Panów? No popatrz, nie wiedziałam.", + "18018": "– Dobra, co z wiadomością? Widzisz coś?", + "18019": "– No cóż… Pierwsza część oznacza, że przyznaje się do co najmniej dwu morderstw. Zna ich szczegóły. Ale na to pewnie sam wpadłeś. Druga część to kolejna zagadka, którą masz rozwiązać. Zacząłeś dobrze, wiesz, o kogo chodzi.", + "18020": "– Przynajmniej jeszcze jednej rzeczy się dowiedzieliśmy. Facet był najwyraźniej nieco konfliktowy, miał niewyparzony język, więc mógł kiedyś powiedzieć słowo za dużo.", + "18021": "– Kiedyś to znaczy dawno temu albo właśnie teraz, w niedzielę?", + "18022": "– Tak. Może zwrócił komuś uwagę w tramwaju. Komuś, kto się zachowywał ordynarnie, nie wiem, jakiemuś złodziejaszkowi.", + "18023": "– I trafił na psychola gotowego zadźgać człowieka?", + "18024": "– Widziała pani jeszcze kogoś? Ktoś był na przystanku? Ktoś wysiadł z tramwaju?", + "18025": "– Na przystanku poza tym człowiekiem nie było nikogo. Paru pasażerów wysiadało. Widziałam ze cztery osoby. Jakieś starsze małżeństwo i dwóch chłopaków, i chyba jeszcze ktoś.", + "18026": "– Czy ktoś z państwa też prowadził siedemnastkę? – Nowak zwrócił się do pozostałych.", + "18027": "– Przyzwyczaiłem się do jeżdżenia tramwajem.", + "18028": "– I masz szczęście. Nie tylko dlatego, że żyjesz. Znowu ci się udało być we właściwym miejscu o właściwej porze.", + "18029": "– Czułem, że musi tam być, gdzieś na Bemowie.", + "18030": "– No i dobrze czułeś. Ja siedziałem jak głupek na przystanku trójki. Miałem udawać pijaka, tak jak ty. Kurde, nawet chciałem wziąć piersiówkę. Byłbym bardziej autentyczny.", + "18031": "– Jak to niesympatyczny?", + "18032": "– No, taki oschły, trochę nieprzyjemny w obejściu, jak to mówią. Nikt nie lubi spowiadać się u niego. – Policjant się roześmiał. – A skuteczny, bo pomógł załatwić materiały budowlane dla parafii, zbudował przedszkole, zorganizował zbiórkę odzieży dla ubogich. Jak tu przyszedł, były plotki, że trafił do nas za karę.", + "18033": "– Za karę?", + "18034": "– Hm… Wie pan. Na spotkania przychodzi od kilkunastu do kilkudziesięciu osób. Trochę zależy to od pogody, od pory roku. Wielu z nich widzę na wszystkich spotkaniach, niektórzy pojawiają się raz i więcej nie wracają, bo mają ważniejsze sprawy.", + "18035": "– Ale dla pana to chyba dość ważne, prawda? Praca wykonywana na co dzień stanowi jednocześnie pana hobby. Zazdroszczę.", + "18036": "– No, o samochodach. Naprawdę. Mirek miał mi brykę skołować, zna gościa z komisu, który ściąga auta z Holandii. Miał jakąś niezłą tanią vectrę.", + "18037": "Kościelniak mówił, że nie zna adresu domowego Sankowskiego. Numer telefonu miał być za to w książce telefonicznej komórki, którą znaleziono w samochodzie Kościelniaka.", + "18038": "– No, to jeszcze jedno – powiedział Nowak. – Noże.", + "18039": "– Co noże?", + "18040": "Zakrzewski stał już na miejscu z kubkiem. Też nie wyglądał na wyspanego.", + "18041": "– Skąd masz kawę?", + "18042": "– A jak myślisz? Kupiłem sobie. Na stacji benzynowej. – Zakrzewski machnął ręką w kierunku BP po drugiej stronie Alei Krakowskiej.", + "18043": "– Kto to jest? – Nowak pokazał na ciało przykryte czarną płachtą folii, leżące w krzakach za budkami telefonicznymi.", + "18044": "– Na ziemię! – wrzasnął Zakrzewski. – Połóż się! Ręce do tyłu. Do tyłu, mówię!", + "18045": "Kiedy udało im się skuć zatrzymanego i podnieść go, ten nagle zaczął krzyczeć.", + "18046": "– Wy chuje, wy policyjne pedały, gównojady, lachociągi jebane! – darł się Kościelniak. – Odpierdolcie się ode mnie, ścierwa! Nie wiecie, z kim zadzieracie!", + "18047": "– Jak dużą?", + "18048": "– Trzy na trzy metry. Może nawet większą.", + "18049": "– Puść jeszcze raz – powiedział Nowak. – Widzisz? To by się zgadzało. Zatrzymaj. Oni są w rogu. Tam musi być włączona lampa. Czy gdzieś było gniazdko elektryczne? Kontakt?", + "18050": "– No... Chyba było. Sprawdzę na naszej taśmie.", + "18051": "– Jest też oświetlenie na suficie.", + "18052": "– Rozumiem. To właśnie złupienie Palermo?", + "18053": "– Jak najbardziej. Pozwolono na stopniowe niszczenie starych pałaców. Biedniejszych mieszkańców nakłaniano do przenoszenia się do bloków na peryferiach, zbudowanych oczywiście przez mafię. Bogatsi postawili wille w centrum, na ruinach. W Palermo przez dwadzieścia lat ludność zwiększyła się dwukrotnie. Ale w samym centrum zmniejszyła o dwie trzecie.", + "18054": "– Zabito miasto – powiedział Nowak.", + "18055": "– Na szczęście nie wykryto żadnych obrażeń wewnętrznych – wtrącił Brzozowski.", + "18056": "– Uderzyli cię w głowę? Może masz wstrząśnienie mózgu? Nie powinieneś tu zostać do jutra? Co mówią lekarze?", + "18057": "Powstrzymał jej pytania ruchem ręki. Znów pomógł mu aspirant.", + "18058": "– Lekarze mówią, że powinien poleżeć parę dni.", + "18059": "– Nie będziemy przecież obciążać podatników, nie? – Nowak zirytował się.", + "18060": "– Adam, powinieneś zostać.", + "18061": "– Dam sobie radę.", + "18062": "– A może po prostu zlekceważyli przeciwnika?", + "18063": "– Może. Chciałbym w to wierzyć. Matko Boska...", + "18064": "– Robisz się religijny, kiedy mówisz o piłce nożnej.", + "18065": "– Bo trzeba wierzyć w cuda. I nie tracić czujności, bo wtedy, kiedy wierzysz, że szczęście jest blisko, tak jak teraz, pojawia się archanioł z mieczem. I to, psiakrew, nie ognistym, ale miedzianym.", + "18066": "– Raczej dożywocie. Widziałaś już tego człowieka, pamiętasz? Wtedy na Szczęśliwicach, kiedy wyszedłem z koncertu.", + "18067": "– No i co z tego? Widziałam... Czekaj, on mógł mieć coś wspólnego z napadem na mnie?", + "18068": "– Mógł. Ale nie poznałaś go na zdjęciu.", + "18069": "– No to już nikogo nie napadnie. Adam, przeżyjemy to.", + "18070": "– Chcesz żyć z zabójcą?", + "18071": "– Nie piernicz. Zachowujesz się jak baba.", + "18072": "– Dawno temu. Nie pamiętam.", + "18073": "– A Joannę Skoczylas? Tę kobietę. – Nowak pokazał kolejne zdjęcie, spod kościoła. Na próbę. Intuicja czy coś.", + "18074": "– To jego dupa, nie?", + "18075": "Nowak spojrzał na Cichonia i na zdjęcie.", + "18076": "– Słucham?", + "18077": "– Jego dupa. Małego. Malanowskiego. Pamiętam ją. Wozili się trochę po mieście.", + "18078": "Intuicja okazała się przydatna. Cichoń znów poczuł się bezpieczniej, komisarz przestał pytać o niego. I nagle zrobiło się ciekawie.", + "18079": "– Musimy spisać zeznanie – powiedział, spoglądając to na komisarza, to na Kasię.", + "18080": "– Zeznanie – powtórzył Nowak.", + "18081": "– Przecież pan wie.", + "18082": "– Wiem. Niech pan zostawi nas jeszcze przez chwilę, dobrze? Ja wszystko zanotuję, a żona podpisze.", + "18083": "Policjant spojrzał na Nowaka. Chyba zrozumiał, że nie ma co z nim teraz dyskutować.", + "18084": "– Dobrze.", + "18085": "– Znajdźcie ich – powiedział Nowak. – Zróbcie wszystko, ale ich znajdźcie.", + "18086": "– Do Niemiec też nie? Może kłamali? – zauważył Nowak.", + "18087": "– Co ty nie powiesz? – burknął Karol.", + "18088": "– Ufasz miejscowym?", + "18089": "– Mieszkańcom? Tubylcom? Tambylcom?", + "18090": "– Nie. Policjantom – powiedział Nowak.", + "18091": "– Nikomu nie ufam. Powiedziałem ci, że kawał skurwysyna z tego mechanika. Będziemy go obserwować. Nasi ludzie, nie ci z Raszyna.", + "18092": "– No wie pan! Trofeów! Chce mnie pan obrazić?", + "18093": "– Zamierzam rozmawiać i dzielę się z panią różnymi wrażeniami.", + "18094": "– Taki z pana znawca dusz ludzkich? Gustav nie był taki niewinny, miał już kilka kobiet przede mną. Nie uwiodłam go ani on się nie zakochał we mnie. To była świadoma decyzja dwojga ludzi. Można powiedzieć: umowa.", + "18095": "– Nie, nic nie zginęło. Zresztą, prawdę mówiąc, nie sądzę, żeby Magnus Rytterberg dokładnie wiedział, co ma i w co się ubiera jego syn. Chyba że mu to osobiście podarował. W takim wypadku zapewne umieścił rzecz w uaktualnianej na bieżąco ewidencji prezentów. – Jackiewicz spojrzał na komisarza ze zdziwieniem. – Może coś rozpozna. Pokażemy mu.", + "18096": "– Sąsiedzi opowiedzieli coś ciekawego? Jakieś okrzyki, odgłosy szamotaniny, wołanie o pomoc?", + "18097": "Poranna Łunia świeciła nad miastem Krakowem, gdy wsiadałam do pociągu. A w domu zaś flagi zwisają: wiatr na tę Łunię był zdechł. Ach, za socjalizmu dumnie łopotały sztandary, przynajmniej na obrazkach, w perspektywie, z Łunochodem w tle w “Perspektywach”. Teraz nie wiem, jak to będzie z perspektywami.", + "18098": "O zakończenie wątku. Bo tak sobie fajnie flirtowaliśmy, a tu nagle jeb!!!", + "18099": "Ja się zwalam z całym bagażem swojego psychicznego rozmamłania na głowę i pocieszać się Pani każę, i jeszcze płaczę na dodatek, o czym skwapliwie zresztą informuję...", + "18100": "Myślę, że nie po to się wchodzi na randki do netu, by wyciągać stamtąd beksy.", + "18101": "Czyli obojeśmy pożar umysłów mieli. Wykrakał Pan o tych aniołkach i normach zagęszczenia lokali. Ale nic nie pisze Pan, że się poparzył, czyli ofiar brak. Czy doszła do Pana moja Scena Zazdrości? Mam wrażenie, że poszła w eter...", + "18102": "PS A czy ja Pana, pardon i na marginesie, na imieniny zapraszałam??? Sobie nie przypominam, Panie Siostrzeniec Kwadrat.", + "18103": "Jak ja mogłam zauroczyć się facetem bez klasy?! Dlaczego dałam sobie wmówić ciemnotę i sobą poniewierać? Oto jest pytanie. A tak w ogóle – jestem wolna! Nawet maniery z niego opadły: najdłużej trzymały się maski.", + "18104": "Nie wracajmy więcej do sprawy – przysięgam, że niewarta. Odnotowałam ją, aby dać Panu pojęcie, że czasami trudno mi się wygłupiać.", + "18105": "ON (uspokojony): Dobrze, że uważasz...", + "18106": "ONA (coraz bliższa furii): Milcz, kiedy do mnie mówisz! Chcę powiedzieć, oznajmić ci, iż uważam, że konieczność twojej obecności w naszym związku staje się mocno kontrowersyjna.", + "18107": "ON: Że, iż co? Możesz to powtórzyć?", + "18108": "ONA (a raczej jej opadające ręce): Nie. Ja już nie mogę!", + "18109": "ON: Ja też. Zaraz skonam z głodu. Idę coś zjeść.", + "18110": "Drogi Flagellancie!", + "18111": "Sado-maso mnie nie kręci, więc nie licz na okład z rivanolu na Twych sponiewieranych plecach.", + "18112": "Suka, z którą śpię – nie ma pcheł, tylko cieczkę. Zatem Pańska zazdrość nie ma pokrycia.", + "18113": "Niestety, dalszy ciąg też nie ma pokrycia. Do Pańskiego Towarzystwa Świadomego Dziadostwa zgłasza bowiem akces mój rezydent, Hrabia. Cytuję: “Powiedz, że deklaruję w ramach składki 2 zeta miesięcznie. Zapłacę, jak będę miał”.", + "18114": "A te koleje wąskotorowe to mają takie wąskie ławeczki, drogi panie Purkrapku, prawda?! To bardzo korzystne, że trzeba tam siedzieć z plecami pod kątem prostym do ciała i o podłogę się nogami mocno zapierać. Taaak, ja tak lubię pociągi: gdy koła stukają o spawy w szynach, to ciało przenika taka drobna wibracja, delikatna, a rytmiczna, Pana też to bierze?", + "18115": "Kubiewowej znowu zaszkliły się oczy.", + "18116": "– Może lepiej napisać „zagon” zamiast „morga”? – Spojrzała pytająco na męża, ale zbył ją milczeniem.", + "18117": "Kubiew zamyślił się i po chwili skinął potakująco w stronę żony, na co ona posłusznie wygrzebała z portmonetki osiem pięćdziesiąt.", + "18118": "– A popiół z fajerki może być? – upewniał się gospodarz, wystukując z lufki zażółconego peta.", + "18119": "I szedłem przez te stygnące odchody coraz bardziej markotny, a przygnębienia przybywało mi z każdym krokiem. Zaczynałem rozumieć, że radość z własnego rozumu też może być ograniczona. Co zrobiłem dla moich Hermańców, które rozpadają się nam teraz jak niełatana stodoła Gawrysia?", + "18120": "– Od razu wiedziałem, że ona nie wyrwałaby takiego eleganta. – Edek wydął z pogardą wargi, a ja natychmiast pożałowałem, że to tylko kuzyn. O ileż ciekawiej rozwijałaby się nasza znajomość, gdyby jakiś elegant próbował stanąć na drodze naszych uczuć. Ale trudno, lepszy kuzyn niż nikt.", + "18121": "– Mów, co chcesz, kuzyn jednak eksportowy – broniłem obcego faceta przed całkowitą pogardą Edka.", + "18122": "Matkę zdumiewało, że po jej drobiazgowych wywodach padało pytanie, na które przed chwilą sama odpowiedziała.", + "18123": "– Przecież właśnie o tym mówiłam – załamywała ręce, zdumiona.", + "18124": "– No, tak. Rzeczywiście – reflektował się ojciec i pochylał się nad papierem, kreśląc zarys nowego pomnika.", + "18125": "Szedłem do biblioteki, rozmyślając o fenomenie suczego biznesu. Szedłem i myślałem o głupocie Gośki, która, jak twierdzi Edek, siedzi na walizkach i czeka, kiedy ją, jak tego nieszczęsnego szczeniaka, zabiorą do Warszawy.", + "18126": "Jeżeli w stolicy panuje moda na brzydotę, kalkulowałem sobie, to nie Gośka powinna siedzieć na walizkach. Jest u nas kilka nieprzyzwoicie brzydkich panien, co by się tam znacznie lepiej sprzedały.", + "18127": "– Jakim konkretnie? – nie dawał mi spokoju.", + "18128": "– Trudno przed eksperymentem powiedzieć. Załóżmy, że jesteś złośnik i awanturnik. To po maglu Rocha schodzisz do wsi spokojny i zrównoważony jak... jak...", + "18129": "– No właśnie – zasępił się Janczak. – W Hermańcach nikogo takiego nie ma.", + "18130": "– To będziesz pierwszy – szepnąłem. – Miło jest być kimś wyjątkowym...", + "18131": "I kiedy podszedłem już do werandy, na tyle blisko, że słychać było śmiech Jagody, uznałem, że nie powinienem jej w tym śmiechu przeszkadzać. Ani dziś, ani jutro.", + "18132": "Niech się raduje – myślałem, szybko wycofując się do furtki. – Niech sobie spokojnie u nas, w Hermańcach, wypoczywa. Przyzwoitość każe szanować gości i ja właśnie w ten elegancki sposób uszanuję Jagodowe wakacje.", + "18133": "– Popatrz sobie teraz na tę swoją Dolinę Majtek – w głosie Rocha zadrgała kpina. Nie pierwszy raz wychodziłem od niego trochę wystraszony, że potrafi się jednak dobrać do naszych najskrytszych marzeń i jeszcze uczynić je powodem nagłego zawstydzenia.", + "18134": "– Nie znoszę Doliny Majtek – skłamałem szarmancko i z niewyraźnym uśmiechem opuściłem gabinet.", + "18135": "– Niech pan mi powie, ale tak szczerze, czy pan już zaczął tęsknić? – Modesta dotykała ust serwetką, ostrożnie, żeby nie rozmazać szminki. Kończyli obiad „Pod Orłem” w Toruniu. Przedtem włóczyli się po mieście, topniał śnieg, szumiało w rynnach, czuć było powiewy ciepła i zgnilizny, nad dachami tłukły się kłębiaste chmury.", + "18136": "– Do czego niby mam tęsknić?", + "18137": "– Do miejsc, z których pan przyjechał.", + "18138": "– Kompletnie zgłupiałeś! Zupełnie! Codziennie z tobą gorzej, już ludzie gadają! – krzyczała. – Ja mam śpiewać? Tyle lat przeszło, tyle rzeczy się stało, a ja mam śpiewać? Zresztą nie obrażaj mnie! Nie widzisz, jak wyglądam? – rzuciła wściekle zwojem pieniędzy, który trzymała w ręku, gumka pękła, szarobłękitne wizerunki młodej królowej rozsypały się po dywanie.", + "18139": "Vogt niespokojnie poruszył się na miejscu.", + "18140": "– Głupio mi, wstyd... Szczególne uczucie – mówił cicho. – Jakby znowu jakieś kolejne kółko się zamknęło, choć i tak wszystkiego nie znalazłem... Prawie nic się tu nie zmieniło, nawet zamek w drzwiach ten sam. Inna lampa na biurku. Zawsze też były kwiaty, Ludmiła mu wstawiała...", + "18141": "– Niech już tylko pan nic nie opowiada. Pan wie, że nie cierpię opowieści. Druga w nocy!", + "18142": "– Chyba pan na tym nie poprzestanie? To dopiero początek! – przekrzykiwał harmider przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej.", + "18143": "– Zagrajcie państwo u mnie! – zapraszał dyrektor sanatorium kolejowego.", + "18144": "– I u mnie! W Toruniu, w Dworze Artusa! – dodawał spocony, ziejący wódką jegomość, też pewnie jakiś kierownik czy prezes.", + "18145": "– Do sanatorium? – zdziwił się, aż założył okulary. – Do jakiego sanatorium, pani koleżanko? Przecież przez okrągły rok, świątek, piątek i w niedzielę permanentnie przebywa pani w sanatorium.", + "18146": "– Nigdy w życiu nie widziałam morza.", + "18147": "– To chyba nieprawda, pani koleżanko?", + "18148": "– Tak, ma pan rację, nieprawda... Byłam nad morzem. W Nicei, na Lido, u nas w Juracie też kiedyś. Ale to nie było to życie.", + "18149": "Już bez strachu, z niedowierzaniem i błyskiem w oczach przekładała paczki z ręki do ręki.", + "18150": "– A... ile tego jest?", + "18151": "– Policzysz, jak zechcesz. Może nie taka znowu fortuna, ale wystarczy do... końca. Zaczekamy parę lat, aż się do mnie przyzwyczają, kupimy nieruchomości, działki, jakiś dom kupimy, albo może zbudujemy, zobaczymy. Wszystko twoje. Urządzimy też prywatny gabinet.", + "18152": "Wstydził się niesprzątanego, umeblowanego byle jak mieszkania, lecz spostrzegł z ulgą, że ona nie zwraca uwagi na bałagan i brud. Poprosił, żeby usiadła, poszedł zaparzyć herbaty. W kuchni przygotowywał wszystko, trzęsąc się z emocji i pośpiechu. Zrzucił na podłogę torbę z cukrem, nie mógł znaleźć dwóch jednakowych łyżeczek, wpadł we wściekłość, kiedy narosły latami osad nie chciał zejść ze ścianek imbryka.", + "18153": "– Myślę tak samo jasno jak dwadzieścia, czterdzieści lat temu – mówiła dalej. – Śpię, zapominam, a potem budzę się, patrzę w lustro i dech mi zapiera z przerażenia. Prawie tracę przytomność, gdy widzę przed sobą to... truchło. Wolałabym umierać w przytułku, zmarnieć z pomieszania zmysłów, ze zdziecinnienia niż tak strasznie, tak świadomie cierpieć.", + "18154": "Twarze przed nim demonstrowały skupienie i zasłuchanie. Rzędy zmarszczonych czół, napiętych policzków, skroni podpartych dłonią. Wiedział, że większość przyszła tu nie dla Nietzschego, Wagnera i Bizeta, ani nawet dla prelegenta Thomasa Manna, ale po to, żeby uczestniczyć w wielkim wydarzeniu. Błądził spojrzeniem ponad głowami i nagle o mało co nie urwał zdania w połowie wyrazu. Serce uderzyło gwałtownie.", + "18155": "Nie czekał długo, po kilku minutach wybiegła, wyraźnie spłoszona. Zadrżał jak młokos na widok jej sprężystości i harmonii ruchów. Skulona, ze spuszczoną głową, zniknęła na schodach.", + "18156": "Wrócił do apartamentu. Czuł jeszcze w powietrzu jej obecność, czuł zapach, którego nie potrafił nazwać, zapach Virny, taki sam jak w Wenecji. Dotknął wilgotnego ręcznika w łazience, pogładził mięsistą połę szlafroka, powąchał mydło w cedrowej kasetce.", + "18157": "– Takim jesteś moralistą, skurwysynu... – Mock wstał, a jego twarz nabrzmiała z gniewu. – No to powiedz mi, czy dwie kobiety, które zamordowałeś rękoma twojego siepacza, wybrałeś z rozmysłem czy przypadkowo? Sprawdziłeś, czy mają dzieci, czy żyją ich rodzice, czy ktoś będzie po nich płakał? Czy było ci wszystko jedno? Powiedziałeś sobie: „kurwa to kurwa”? O czym myślałeś, kiedy na miejscu zbrodni patrzyłeś na opuchnięte dziąsła i wyłamane zęby?", + "18158": "– Chciał pan chyba powiedzieć „u nas”. Od dwóch godzin jest pan członkiem loży „Lessing”. – Na ustach radcy kryminalnego pojawił się drwiący uśmieszek. – Został pan przyjęty jednogłośnie, mimo że dwa tygodnie temu niecnie potraktował pan żelaznym prętem jednego z trzyosobowego ścisłego prezydium loży.", + "18159": "– Zaraz, zaraz. – Mock przystanął. – Nie chciałbym być traktowany w sposób uprzywilejowany... Ja przecież nie mam za sobą próby życia i śmierci...", + "18160": "Nieoczekiwanie i bardzo mocno uderzył w piersi łysego, wąsatego mężczyznę. Ten stracił równowagę. Jego muskularne ciało cofnęło się i uczyniło dużą wyrwę w zbitym tłumie. Mock wsadził w tę wyrwę ramiona i silnymi ruchami – jakby płynął w gęstej wodzie – wyrąbał sobie przejście i oddalił się szybkim, zdecydowanym krokiem. Zbyt szybkim, aby wzbudzić strach i zaskarbić sobie szacunek.", + "18161": "Smolorz powtarzał to sobie kilka razy w czasie jazdy przez miasto. Słowo w słowo odtwarzał polecenie Ilssheimera, kiedy wjeżdżał w zadrzewioną Bismarckstrasse, przy której mieścił się budynek urzędowy oznaczony numerem 5, jednocześnie posterunek policji, areszt, urząd i przytułek dla biednych w Deutsch Lissa. Zatrzymał doktorwagena przed samym wejściem, przywiązał lejce do barierki przy krawężniku, pogłaskał konia po chrapach i wszedł do królestwa Polizeiwachtmeistra Starkego.", + "18162": "– Dziękuję bardzo za pańską uprzejmą zgodę na bezwarunkową dyskrecję – uśmiechnął się Mühlhaus i ugniótł rzeźbionym ubijakiem tytoń w fajce. – Natomiast pana, doktorze – spojrzał na Tugendhata – właśnie pana prezydent usilnie prosi o dyskrecję warunkową. Dopóki Mock nie stanie w Königsbergu przed trybunałem, będą się pojawiać wśród dziennikarzy różne plotki. Pan będzie te plotki dementował, podawał sprzeczne informacje na temat miejsca procesu i jego daty... W zamian...", + "18163": "– Niech pan leży spokojnie – powiedziała siostra i otarła mu pot z twarzy.", + "18164": "Mock, poczuwszy jej dłonie na swojej twarzy, nie miał już żadnych złudzeń co do posiadania maski. Zamknął oczy, aby nie widzieć obrzydzenia na twarzy pielęgniarki.", + "18165": "– Gdzie ja jestem? – Aż się zdziwił, słysząc swój zwykły tubalny głos zamiast wątłego zachrypniętego rzężenia, którego się spodziewał. – I jak długo tu będę?", + "18166": "– Już panu mówiłem, kapitanie – Schmoll założył nogę na nogę – że nie udzielam informacji...", + "18167": "– Ja wcale nie żądam od pana informacji – powiedział spokojnie Mock. – Ja tylko chcę się zobaczyć z więźniarką Gertrudą von Mogmitz. Każdy w Breslau wie, że hrabina siedzi w tym obozie...", + "18168": "Porucznik zamyślił się. Jego długie, wypielęgnowane palce zagrały na blacie stołu fragment etiudy Brahmsa.", + "18169": "– Po co? Jeśli go pan nie rozpoznaje, to dziękujemy już panu, a tego człowieka puszczamy wolno.", + "18170": "– Nie wie pan, że w wypadku zbrodniarzy wojennych ofiara wypiera z pamięci wszystko...", + "18171": "– Pan był ofiarą? O ile wiem, to raczej pan rozkazywał (z irytacją). No już! Niech pan mu się jeszcze raz przyjrzy!", + "18172": "– Chętnie. – Mock zapalił i rozsiadł się w fotelu.", + "18173": "– Kapitanie – powiedział von Rodewald bez wstępów – czy ma pan mi coś do powiedzenia na temat swoich ostatnich poczynań?", + "18174": "– Nie mam nic do powiedzenia, panie generale – odparł Mock. – Wciąż jestem zawieszony w obowiązkach i od dwóch miesięcy działam jako człowiek prywatny, nie jako oficer kripo...", + "18175": "Hrabina odwróciła się od Mocka. Łódź zakołysała się gwałtownie. Poruszyły się wskaźniki na podświetlanych zegarach. Mock przytulił się do hrabiny i objął jej kruche ramiona. Znajdowali się w odmętach rzeki, z daleka od oblężenia, z daleka od bomb i płomieni. Kołysali się jak w bezpiecznych wodach płodowych, a ich stalowy kokon rozgrzewał się od serca maszynerii.", + "18176": "– A która to jest? – Mock również zapalił, lecz bez marnotrawstwa. Po jedzeniu jego organizm chciwie wciągał nikotynę każdą swoją tkanką.", + "18177": "– No ta, którą przywiozłeś mi w prezencie z Paryża...", + "18178": "– Ach, mówisz o pomarańczowej! – Zidentyfikował z uśmiechem suknię, kupioną w salonie Coco Chanel. – No tak, rzeczywiście ci w niej do twarzy...", + "18179": "– Ponieważ wyszłyby wówczas na jaw okoliczności, w jakich się z nią zabawiałem – odparł Mock.", + "18180": "– No wie pan, kapitanie! – wykrzyknął Kraus. – Czy nie zdaje pan sobie sprawy z ohydy tych poczynań? W pańskim wieku, na pańskim stanowisku torturować kobietę! To wstrętne! To nie licuje z godnością niemieckiego oficera!", + "18181": "– Znowu się schlałeś! – dobiegł go głos ojca.", + "18182": "Namydlił się na karku i pod pachami. Mruknął coś w odpowiedzi i usiadł w miednicy, czując, jak mu się z zimna kurczą jądra. Za kotarę wpadł Rot i merdając ogonem, stanął na dwóch łapach. Mock mokrą dłonią pogłaskał go po łbie i wrócił do swych ablucyj.", + "18183": "– Co jest, do cholery?! Co to ma znaczyć?! – krzyczał ojciec, stukając fajerkami. – Gdzie byłeś tej nocy?", + "18184": "Zasapany Mock zszedł ze stołu i włożył głowę do żeliwnego zlewu. Zimna woda tryskała na głowę, szyję i płonące uszy.", + "18185": "– Ręcznik! – krzyknął z wilgotnego i zimnego wnętrza zlewu.", + "18186": "Ktoś położył mu na ramiona prześcieradło. Mock podniósł się i nakrył głowę. Strumyki wody wpłynęły mu za kołnierz. Czuł się jak w namiocie. Chciałby być teraz w namiocie, oddzielony od wszystkiego. Po chwili odsłonił głowę i uważnie lustrował zaniepokojone twarze.", + "18187": "– Jedźcie, Smolorz, do tego Rissego, a ja zabieram dziewczynę – powiedział Mock, nie komentując spostrzeżenia swojego podwładnego. Po chwili na tyłach trafiki Krziwaniego pozostali jedynie Sorg i Smolorz.", + "18188": "– Co za sprawiedliwość – powiedział do siebie Smolorz, ściskając w ręku wizytówkę, którą otrzymał w gospodzie od człowieka z bokobrodami o manierach kamerdynera. – On z dziewczyną, a ja – do pedała.", + "18189": "Sorg milczał i badał palcem dziurę w materiale munduru – w miejscu, gdzie wisiał przedtem Krzyż Bałtycki.", + "18190": "– Dziękuję za słowa pocieszenia.", + "18191": "– Nie zostanie pan jednak całkiem odsunięty od śledztwa. – Ilssheimer był nieco dotknięty, że Mock, zwracając się do niego, nie używa zwrotu “panie radco”. – Będzie pan rozmawiał z doktorem Kazniczem. On wydobędzie od pana informację, która pomoże Mühlhausowi ująć mordercę.", + "18192": "– Już przeżyłem jeden seans psychoanalityczny z doktorem Kazniczem i to nic nie dało.", + "18193": "– Dziękuję miłemu panu – powiedziała z silnym pomorskim akcentem i zaczęła wciągać bieliznę, a potem układać fałdy sukni. Po chwili byli sami.", + "18194": "– Dlaczego ją odprawiłeś, Ebi? – Erika siedziała wciąż naga, otulając się sukienką. – Powiedz mi na koniec naszego miesiąca... Miodowego i zarazem ostatniego... Powiedz mi, dlaczego ją odesłałeś... Powiedz, że nie chcesz się z nikim mną dzielić w ciągu tych szczęśliwych darłowskich dni. Skłam i powiedz, że mnie kochasz...", + "18195": "Mock uznał za absurdalną myśl, że tłusty Huhmann, mszcząc się na nim za dawne poniżenia, mógłby gdzieś przenosić ciała zabitych i łamać im kości. Ludzie się zmieniają – pomyślał – mężnieją, stają się silni, podsycają dawną nienawiść. Nie zwracając uwagi na zrzędzenie ojca, któremu nie dawało zasnąć trzeszczenie synowskiego łóżka, sięgnął do wiszącej na krześle marynarki i wyjął z niej notes. Pociągnął potężny łyk alkoholu i zapisał nazwisko Huhmanna.", + "18196": "\"Cześć, tu Tosia. Ważę trzy kilo, mam cztery włosy i fajnych rodziców. Mama ma piękne oczy, a tata duży nos... \" - Leżę w łóżku i wymyślam, jakiego SMS-a wyślę do znajomych zaraz po urodzeniu Tosi.", + "18197": "\"Cześć, Edziu. Już niedługo będziemy się razem bawić. Moi rodzice są fajni, a Twoi?\" - to kolejna wersja.", + "18198": "Aż pęcznieję z dumy. I bawię się obrączką.", + "18199": "Dzień sześćdziesiąty czwarty [6 marca - poniedziałek] Jedziemy do Zakopanego.", + "18200": "Aga cały czas pyta, czy nie będę się nudził. Bo ona przecież w ciąży i nie może jeździć na nartach.", + "18201": "Zamawiam śledzia i zupę borowikową i na chwilę mi przechodzi. Zjadam i znów postanawiam wyjaśnić sprawę. Mówię o tym, że uzależniłem się od pracy, że czuję się gorszy od tych wszystkich narciarzy, sportowców, spokojnych, opalonych i pewnych siebie.", + "18202": "Aga słucha.", + "18203": "Potem mówię, że nie wiem, dlaczego tak się dzieje. I czuję się zagubiony. Ale nie mogę przestać mówić.", + "18204": "Tłumaczę znowu, że miała o siebie dbać, miała się o siebie troszczyć, a przesadza z tą pracą. I czuję, jakbym grochem o ścianę rzucał.", + "18205": "Biorę torbę i wychodzę. Idę na przystanek autobusowy. I nagle zdaję sobie sprawę, że zachowałem się jak ostatni głupek. Poniosło mnie i teraz stoję o ósmej na przystanku, głodny, nieumyty i jadę do pracy, do której zwykle chodzę na dziesiątą.", + "18206": "Przez chwilę rozglądam się w poszukiwaniu kogoś, kto gada przez telefon. Jakbym znalazł, to chybabym zarekwirował. Ale nie widzę, więc wpadam na pomysł, by zresetować swój telefon. Wyłączam go, a potem włączam. Pojawia się zasięg. Wybieram numer. Tiii, tiii, tiii...", + "18207": "Zawsze jak robiło się ciepło, to gdzieś wyjeżdżaliśmy. Albo przynajmniej mieliśmy taki zamiar. A teraz, przez tę ciążę, jesteśmy uziemieni. Potem urodzi się dziecko i znów tak z rok nie będzie można się ruszyć. To znaczy nigdzie daleko. I oczywiście nie ma sprawy, oczywiście fajnie, że dziecko, ale czasem robi się żal. A jak się robi żal, to pojawiają się marzenia.", + "18208": "Ale najbardziej cieszę się z tego, że Aga mnie nie ustawia. Wierzy, że zrobię to, co mam do zrobienia, najlepiej jak będę potrafił. I to jest dla mnie ważne!", + "18209": "I mimo że Jantar właśnie śpiewa: \"Nic nie może przecież wiecznie trwać\", myślę, że się myli!", + "18210": "A po meczu na kebab.", + "18211": "A po kebabie wracam do domu.", + "18212": "Leżymy na łóżku i oglądamy film. Trochę głupi. O dziewczynach, co je matka uwięziła w domu, a one na znak protestu, albo z jakiegoś innego powodu, zaczynają się wieszać.", + "18213": "Kładę się na łóżku i nic mi się nie chce. Agnieszce wręcz przeciwnie. Żwawa i wesoła. Pyta, czy brzuch jej się powiększył, bo co do piersi nie ma wątpliwości. Urosły ogromnie. I bardzo piękne się zrobiły. To znaczy zawsze takie były, ale teraz są jakby cięższe i bardziej krągłe. Bardzo to podniecające.", + "18214": "Potem nie chce mi się sprzątać łazienki.", + "18215": "Kłaniając się przepraszająco, opuściliśmy z panem Adamkiem zakład pogrzebowy.", + "18216": "W szpitalu na Strahovie, gdzie się natychmiast udaliśmy, najpierw nikt nie chciał z nami gadać. Staliśmy z panem Adamkiem, gapiąc się głupio w okno, z którego był piękny widok na słynny strahovski stadion. Wreszcie nadszedł lekarz, o którego nam chodziło.", + "18217": "Bulinin zdjął z pleców strzelbę, mierzył krótko i wypalił akurat w chwili, gdy Iwan sięgał dłonią do klamki balkonowych drzwi. Cieśla zachwiał się, zrobił jeszcze jeden rozpaczliwy wysiłek, by chwycić klamkę, lecz umknęła mu ona, ujrzał nad sobą błękit nieba i na łeb na szyję poleciał w dół.", + "18218": "Wszystko ucichło. Nawet ptaki przestały śpiewać. Przez burtę statku Imperatorowej zaczęły się wychylać różne postaci, żeby zobaczyć, co też tam się dzieje na brzegu.", + "18219": "W Pradze Innokientijowi Lwowiczowi chciano powierzyć kierownictwo orkiestry grywającej podczas zabaw ogródkowych. Dumnie odmówił. Nie doceniał uroków czeskiej “dechovki”, nie znał repertuaru i nie chciał znać. Czekał na coś lepszego przez rok, dwa lata, aż zaczął się z biedy wynajmować jako statysta do filmów, gdzie z racji potężnej postury i imponującej brody wielce go ceniono.", + "18220": "Stanisław podciągał, opuszczał, zręcznie przestawiał lampy podświetlające obrazy.", + "18221": "Wystawa składała się wyłącznie z portretów. Wszystkie były malowane w manierze firmy portretowej Witkacego, z tą wszakże różnicą, że Mistrz Witkacy nie dbał zbyt o swoich modeli, tu zaś wyraźnie widać było troskę malarza, by portretowani wypadli interesująco, nieco tajemniczo, czasem poetycznie, to znów z odrobiną szaleństwa, krótko mówiąc, dla każdego coś miłego, na tym bowiem polegało malarstwo Edy Kivo, której wystawę przygotowywano.", + "18222": "To prawda.", + "18223": "Decydując się na wyjście za mąż za pana Kowalskiego, muszę odrzucić myśli o ślubie z panem Nowakiem.", + "18224": "Tyle że będąc księgową, kobieta może być zarazem żoną i matką. Decydując się na życie mnisze, Siostra odbiera sobie możliwość bycia matką.", + "18225": "Nieprawda. Jestem matką, choć nie w sensie biologicznym. Jestem matką w zupełnie innym wymiarze.", + "18226": "Ja nie chcę swojego „autentycznego geniuszu\", lecz równej płacy. Nie chcę „nowego feminizmu\", lecz sprawiedliwego traktowania. Zapewne dla wielu kobiet słowa Jana Pawła II są ważne i zbawienne, ale słowa nie wystarczą. W końcu jak papież był chory, to nie leczył się słowami i modlitwą, tylko nowoczesną medycyną. Więc powinien był zrozumieć, że kobietom słowa nie wystarczą i nie wystarczą im wzniosłe nobilitacje. One potrzebują równego traktowania.", + "18227": "Czy zatem chrześcijaństwo wspierało dyskryminację kobiet i umacniało struktury patriarchalne?", + "18228": "Chrześcijaństwo umacniało struktury społeczne ustanowione przez tradycję, to pewne. W tych ramach wspierało także hierarchicznie gorszą pozycję kobiet. Tak jak wspierało porządek feudalny, posłuszeństwo parobków wobec dziedzica, robotników wobec właściciela fabryki, rodziców wobec dzieci.", + "18229": "Pani obrońcy po „wypowiedzi sztokholmskiej\" mówili z kolei, że w zasadzie kwestia, którą Pani poruszyła, powinna się stać przedmiotem badania seminaryjnego. I tu pojawia się problem. Bo feminizm - także ten w polskim wydaniu - jest często postrzegany jako rodzaj mody, stylu bycia kobiet, które i tak mają dobrą pracę, zarabiają pieniądze. Krótko mówiąc, są wyzwolone i niezależne. Czy nie ma Pani poczucia, że feminizm w Polsce jest salonowy?", + "18230": "Jeśli zatem będziemy tu nawet operowali terminami: „lepsze prawo\", „gorsze prawo\", będziemy mieli na uwadze prawo mniej bądź bardziej restryktywne, ale jednak prawo niegodziwe. Brak prawa wcale nie wydaje się jednak salomonowym wyjściem, ponieważ oznacza zupełną swobodę działania.", + "18231": "Pewnie gdyby to zależało od proboszczów, dziewczynki nie chodziłyby do szkoły, zwłaszcza te starsze dziewczynki. Ale liczni proboszczowie w XIX wieku także nie spieszyli się z szerzeniem oświaty wśród wszystkich chłopców. Z ich punktu widzenia mieli rację, edukacja to niebezpieczny czynnik w życiu społecznym.", + "18232": "W jaki sposób?", + "18233": "Socjalistyczni znajomi ojca przysłali do getta kobietę, która zajmowała się szmuglowaniem dzieci. Ta moja przewodniczka miała przekupionego żołnierza niemieckiego na wachcie getta; rodzice dali jej trzy złote zegarki, na wypadek gdyby musiała jeszcze kogoś przekupić. Miała zaprowadzić mnie do domu siostry matki, ciotki Frani, która przed wojną wyszła za mąż za katolika i dlatego ukrywała się po stronie aryjskiej.", + "18234": "Ja mu na peronie każę czekać, a sam do banku idę, a tam urzędniczka przytula do mnie swoje blond włosy i tak mi do ucha szepce: „Nie namalowałam mu, bo za mało zapłacił, w Ameryce za to biorą więcej”. Więc już orientuję się, że jestem w polskim banku, a blondynka całuje mnie coraz czulej i mówi tak: „Dla ciebie namaluję za darmo”. Biegnę pocieszyć kuzyna, a peron pusty.", + "18235": "– Może w Danii by to uszło, w wytartym ubraniu, bez zęba, ale nie tutaj.", + "18236": "– Co to znaczy „uszło”?", + "18237": "– Nie mam na to odpowiedzi.", + "18238": "– Czy brak zęba w Danii nie spowodowałby utraty zarobków?", + "18239": "– Wyglądasz staro.", + "18240": "– A co złego w tym, że wyglądam staro?", + "18241": "Tej nocy po raz pierwszy śnił mi się ojciec. A było tak, że po świecie jeździłem i film o postępach medycyny robiłem. Nagle ktoś mi mówi, że doktor Kuszner nadawałby się do filmu. Doktor Kuszner? Przecież mój ojciec tak się nazywał, ja Kusznerem się urodziłem.", + "18242": "– To nie jest prawo, to jest obowiązek uczciwego autora, sztuki nie można kodyfikować, jest ona aktem zbrodni i kary, którą wymierza każdy z odbiorców z osobna.", + "18243": "– Tu jeszcze raz Izabela Bójko. Czy pana książka jest dokumentem czy fikcją?", + "18244": "– Wszystko, co rodzi się w mózgu, jest fikcją, dokumentalne jest tylko ciało.", + "18245": "– Z pana książki wyłania się obraz nienasyconego erotomana.", + "18246": "– Gdzie złodzieje? – pyta Jason, a ja na to:", + "18247": "– Poznasz ich po czerwonych butach.", + "18248": "Do wagonu trudno wsiąść, bo całująca się rodzinka zablokowała wejście, to polskie ślinienie się ja do Ameryki zabrałem, Jasona nawet nauczyłem policzki do całowania podstawiać.", + "18249": "A więc najpierw odrzuć wszystko co egzotyczne, gdyż zdaniem Gagulki restauracja nie jest miejscem dla dowcipów: surowe ryby japońskie, azjatyckie igranie z ogniem na podniebieniu, chińskie, pod przykrywką wegetarianizmu, pływanie w tłuszczu i pozostałe dotłuszczania, dosalania, dopieprzania i dosładzania w wydaniach francuskich, włoskich, hiszpańskich oraz wszystkie inne nadużycia narodowych flag nie robią na niej wrażenia.", + "18250": "Palant! – jeszcze raz przekląłem Wronka w myślach. Położyłem się na ziemi i wyciągnąłem nogi.", + "18251": "Słońce ogrzewało twarz i osuszało stopy. Liście kołysały się na wietrze, gałęzie drzew szumiały jak morze w snach.", + "18252": "Mógłbym tak leżeć do końca świata. A przynajmniej do końca wakacji. Szkoda, że to już za kilka dni – pomyślałem. Zerwałem suchą trawkę i zacząłem ją powoli żuć.", + "18253": "Przez wiele lat mój ojciec był wielki. I to dosłownie. Kiedy o nim myślałem, widziałem olbrzymiego faceta, przesłaniającego niebo, który spierze każdego, kogo wskażę; człowieka, który nauczył mnie, jak rozpoznawać kierunek północny po mchu porastającym korę drzew; faceta, który pił wytwórniankę bez przepijania i zagrychy, a jednocześnie potrafił w niedzielę zrobić śniadanie dla całej rodziny.", + "18254": "– Dobra, dobra, mój ojciec wie, co robi. Jak kazał się zabarykadować, to tak zrobiłem. Teraz nikt tu się nie dostanie, nawet Trzynacha.", + "18255": "Odsunął się od drzwi i zapalił światło. Ciemny korytarz rozświetliła żarówka.", + "18256": "– No co się tak gapisz, zwykła barykada, nie? Chodź, poszukamy czegoś na Trzynachę. Jak już mi uwierzyłeś, to będzie łatwiej.", + "18257": "– Co będzie łatwiej?", + "18258": "– Szybciej, szybciej! Zobaczy nas!", + "18259": "– No zaraz, już otwieram. – Usłyszałem, że klucz przekręca się w zamku i po chwili już schroniliśmy się w mieszkaniu Wronka.", + "18260": "Pierwsze, co zauważyłem, to biurko, na nim ławę i krzesło, ustawione zaraz za drzwiami i przygotowane do zabarykadowania wejścia. W wakacje byłem kilka razy u Wronka, jednak barykadę zobaczyłem pierwszy raz.", + "18261": "Podniósł się, w ręku trzymał pusty słoik. Pochylił się nad stołem.", + "18262": "– Hej, mały, pieprzą ci się karty, ile masz w ręku?", + "18263": "– Piętnaście i dwadzieścia – wybełkotałem.", + "18264": "– Ale się ujebałeś. Dawaj, bo zarzygasz. – Wyciągnął mi karty z ręki i odłożył na kupkę. – Jak chcesz haftować, to pod stół.", + "18265": "Tak też zrobiłem. I pod stołem już zostałem.", + "18266": "– Nie przeszkadzam? – spytał Dyna.", + "18267": "– Mamusiu, powiedz mu, że przeszkadza – poprosił Mieszko ze szczerością, która mogła przyprawić o zawał.", + "18268": "Dyna nie wydawał się obrażony. Widać rozumiał, że taki malec jak Mieszko to zaledwie surowiec w długim procesie wychowawczym.", + "18269": "– O, jaki śliczny chłopczyk! – wykrzyknął i spalił się do reszty.", + "18270": "– Adidasy – podpowiedział Zbyszek.", + "18271": "– Może być, że adidasy. Za moich czasów mówiło się trampki albo pepegi.", + "18272": "– Pająkowska była sama czy z chłopcem?", + "18273": "– Samiutka. I na schodach też słyszałam tylko jej kroki. Tak sobie myślę, że dziecko nie szłoby tak cicho jak dorosły, pewnie coś by mówiło.", + "18274": "– Panie dzielnicowy, pod jakimi oknami? Raz, że do okien daleko, dwa, że to są najszczelniejsze okna z możliwych. Oni w domu mają klimę i nie wietrzą się tak jak my. A jak cierpi, to niech wyłączy monitory i podsłuch! – zdenerwował się Italski.", + "18275": "– Chce pani powiedzieć, że Pająkowski by sprawdził?", + "18276": "– Nie.", + "18277": "Miała w sobie dużo czaru i uwodzicielskiej kokieterii. Dyna, choć służbowo uodporniony na kobiece wdzięki, patrzył nie bez przyjemności na smukłe, opalone kształty Ludmiły. Przy okazji zauważył, że wcale nie była skończoną pięknością, lecz tylko doprowadziła do artyzmu trudną sztukę makijażu. Ubierała się też ładnie: zwiewnie i kobieco.", + "18278": "Stenia, przyzwyczajona do najróżniejszych zachowań Reginy, nie była specjalnie zdziwiona wybuchem. Zamknęła drzwi wejściowe i wróciła do salonu.", + "18279": "– Czysta wariatka – ziewnęła Wiesioniowa.", + "18280": "– Nie wariatka, pani Zosiu, tylko chore, znerwicowane dziecko – zaprotestowała Becowa.", + "18281": "– A ja, pani profesorko, mówię, że wariatka – ziewnęła jeszcze szerzej Wiesioniowa. – Żeby pani wiedziała, jak ona lata za moim Sebkiem. Jak jakaś głupia.", + "18282": "– Identyczny nóż widziałem na ganku u Korzyńskiej! – wykrzyknął z ulgą. – Leżał na rękawicach ochronnych i też był popaprany ziemią. Narzędzie zbrodni i rogi pochodzą z dworku, ty to czujesz? Wszystko zaczyna się nieźle układać. Bierzemy pod lupę najbliższych sąsiadów. Sprawdziłeś, o co cię prosiłem?", + "18283": "Aspirant przerzucił kilka kartek w notesie.", + "18284": "– Wolisz rybę z warzywami czy gotowane udko? – zatroszczyła się Paulina, wyczulona na mężowski głód.", + "18285": "– Woli pan konopny sznurek czy jedwabny? Tak spytali skazanego na powieszenie – mruknął sarkastycznie Dyna.", + "18286": "– I co on wybrał?", + "18287": "– Ja w każdym razie wybieram chłodny prysznic.", + "18288": "– Wyrzućcie stąd tę dewotkę – warknął Stopa. – Niech nie zatruwa naszych myśli.", + "18289": "Dozorca i drugi mężczyzna, stojący obok, wzięli kobietę pod ręce i wyprowadzili na korytarz.", + "18290": "– Przebaczam wam, synkowie – powiedziała, zanim zatrzasnęły się drzwi.", + "18291": "Wiktor z Kamilem spojrzeli na siebie porozumiewawczo.", + "18292": "– Dlatego że co noc robisz dwa kroki dalej i wolisz każde inne rozwiązanie, byleby nie wyśnić koszmaru do końca?", + "18293": "– Skąd wiesz?", + "18294": "– Co ci się śni? Tamta dziewczyna? – Kamil zignorował pytanie Wiktora.", + "18295": "– Musiałbym być szalony, żeby ci powiedzieć.", + "18296": "Kamil spuścił głowę i odchylił się na krześle. Nie odezwał się.", + "18297": "– No, słuchamy.", + "18298": "Kamil podniósł wzrok, ich spojrzenia się spotkały. Wiktorowi złośliwy grymas spełzł z twarzy, gdy dojrzał bezmiar smutku czającego się w oczach chłopaka.", + "18299": "– Uwierz mi, człowieku – odezwał się cicho Kamil. – Jeśli nasze koszmary są naszymi winami, to nie przelicytowałbyś mnie. Nigdy. Uwierz mi. I mówi się ziomalski, a nie ziomarski.", + "18300": "Przed południem ubrałem się ładnie, w krawat i marynarkę. Miała przyjść do mnie dama, a ja umierałem z ciekawości, nie mogąc się doczekać, żeby zobaczyć, jak wygląda. Czy jest taka jak jej głos? Byłaby piękna.", + "18301": "Od jedenastej siedziałem jak na szpilkach. O wpół do przyłapałem się na tym, że nerwowo oblizuję wargi. Próbowałem spisywać zawartość ostatnich kaset, ale nie mogłem skupić się na robocie. Znałem to na pamięć. Po co jeszcze przepisywać?", + "18302": "Ludzie odeszli i zwrócili się w stronę Wiktora.", + "18303": "– Bo co? – zapytał buńczucznie dozorca. – Teraz pan tu rozkazuje?", + "18304": "– Zamknij się, cieciu – zganił go ktoś, kogo Kamil nie znał.", + "18305": "– Nie, nie rozkazuję – odpowiedział spokojnie Wiktor. – Chcę tylko zrozumieć, co się tutaj dzieje, pewnie tak samo jak państwo. Nie ma sensu, żebyśmy wszyscy się pchali, skoro nie możemy wyjść.", + "18306": "– To tylko jedna noc. Głupie kilka godzin – poparł mnie Kamil.", + "18307": "– Głupie kilka godzin. Tak jakby – zgodził się niechętnie Wiktor, a ja byłem skłonny postawić każde pieniądze, że niewypowiedziana część zdania brzmiała: “Zawsze możemy go zgnoić później”.", + "18308": "Spojrzał na mnie jeszcze raz z nienawiścią i wyszli. Odetchnąłem i ruszyłem zrobić porządek w kasetach i dokumentach, żeby przygotować się na jutrzejsze spotkanie. Czekała mnie długa noc.", + "18309": "– Co jest?", + "18310": "– Wychodzi mi, że jeszcze pół godziny!", + "18311": "Zaczęli się śmiać jak szaleni.", + "18312": "– Wielkie dzięki. Byłeś świetny – zwrócił się Wiktor do Kamila, kiedy ochłonęli. – Masz niezły refleks i od groma zimnej krwi płynie w twoich żyłach, młody. Może zostaniesz kiedyś kierowcą rajdowym.", + "18313": "Marianna powinna była spakować manatki i wynieść się z Bródna. Niebrzydka była z niej kobieta, na pewno urządziłaby sobie życie gdzie indziej. Ale poczucie krzywdy i duma były silniejsze niż zdrowy rozsądek. Po tym, jak jej starsza córka została pobita “przez nieznanych sprawców”, poszła do kościoła i zapowiedziała Warslichowi, że kto podniesie rękę na nią lub na jej dzieci, skończy tak samo jak nieświętej pamięci małżonek. Nerwy jej niepotrzebnie puściły.", + "18314": "Zaraz potem, bez żadnych ceregieli, skoczyła Filomena. Elegancko i lekko złapała się gałęzi, po czym Tom pomógł jej stanąć na półce.", + "18315": "Eryk podszedł na trzęsących się nogach do miejsca, z którego należało skoczyć. Był ledwo żywy ze strachu. Odległość do przeskoczenia wydawała się przeogromna, gałąź - cienka i krótka jak wypisany ołówek, a przepaść - bez dna. Widział, jak jego przyjaciele patrzą wyczekująco. Skoczył.", + "18316": "Teraz dostrzegła, że są poukładane piętrami. Pierwszy pakunek miał numer L-I, czyli 10, a ostatni LI_I_I, czyli 166. Wzdrygnęła się. Czy to możliwe, żeby sala była aż tak wysoka? Na małym pulpicie w windzie nie było guzików oznaczających poszczególne piętra, było tylko piętnaście awerdyńskich cyfr, które trzeba było nacisnąć w odpowiedniej kolejności, a potem pociągnąć za metalową dźwignię z bursztynową gałką. Wcisnęła „L\", potem „-\" i pociągnęła.", + "18317": "Zagryzła wargę.", + "18318": "– Nie pomyślałam o tym.", + "18319": "Szacki sięgnął po otwarte akta sprawy i przeczytał: „I pomyślałam sobie, że być może ktoś mu wyrządził przysługę, bo naprawdę nie ma chyba światów, gdzie panu Henrykowi mogłoby być gorzej niż tutaj”.", + "18320": "– To pani słowa – powiedział.", + "18321": "– Ale nie przypominam sobie, żeby były w protokole – wypaliła, patrząc mu w oczy.", + "18322": "– A ten nie był odpowiedni?", + "18323": "– Nie. Chciałem to zostawić na koniec. Jeszcze jakieś pytania?", + "18324": "Szacki zaprzeczył.", + "18325": "Rudzki: – Dobrze. Teraz zastąpimy rodziców pana Henryka krzesłami – (odsuwa Jarczyk i Kaima na bok, stawia w ich miejscu dwa krzesła) – a pan Henryk ustawi swoją rodzinę aktualną. Pani Barbara będzię pańską żoną, pan Kaim synem, a pani Hania córką.", + "18326": "Szacki wytarł usta serwetką.", + "18327": "– Potrąci mi pan z tej kwoty za doradztwo inwestycyjne? – zakpił. – Czy też darowizna jest obwarowana warunkami, w jaki sposób wolno mi wydać pieniądze?", + "18328": "Trzeci punkt. Za dużo powiedział i dostał po łapach. Najwyższa pora przejąć kontrolę nad tą rozmową.", + "18329": "– Dwieście tysięcy i oczywiście pomożemy panu udokumentować ten dochód. Propozycja jest poważna, więc proszę sobie darować żarciki.", + "18330": "Dzielnicowy Urząd Spraw Wewnętrznych? Co to, u diabła, jest, zastanawiał się Szacki, przepisując notatkę. Milicja? Prokuratura? Jakaś zakamuflowana komórka esbecji? Sprawa była efektowna, ale pachniała meliniarstwem na kilometr. Później doczytał się, że sprawca był pijany, ofiara również, a dźgnął ją dlatego, że nie chciała mu przynieść papierosów z kiosku.", + "18331": "Wróbel zapatrzył się w przestrzeń, zupełnie jak Telak zatrzymany w kadrze na ekranie telewizora.", + "18332": "– Czy jest pan w stanie stwierdzić, jak długo może się utrzymywać stan takiej „hipnozy”? – zapytał prokurator.", + "18333": "– Nie. Nie mam pojęcia. Ale czuję, do czego pan zmierza, i myślę, że to ślepa uliczka. Jak narządy płciowe transwestyty. Z wierzchu może to wyglądać obiecująco, ale głębiej nic nie ma.", + "18334": "Szacki ukrył twarz w dłoniach.", + "18335": "– Przepraszam, Oleg, mam paskudny dzień. Łeb mnie boli od tego terapeuty, nie wiem, czy mnie czymś nie zaraził. Na dodatek zapomniałem, po co tutaj jestem.", + "18336": "– Chciałeś się ze mną spotkać, bo mnie lubisz – Kuzniecow pogłaskał prokuratora po jego białych włosach.", + "18337": "– Odpierdol się.", + "18338": "– Uuu, niegrzeczny prokuratorek.", + "18339": "Szacki się roześmiał.", + "18340": "– O nie – jęknął.", + "18341": "– O tak – krzyknęła Hela, szybko zgarnęła pozostałe trzy pary i rzuciła mu się na szyję.", + "18342": "– Powiedz, kto jest królową loteryjki?", + "18343": "– Ja jestem królem loteryjki – stwierdził bezczelnie Szacki.", + "18344": "– Wcale nie!", + "18345": "– Wcale tak. Dziś wyjątkowo przegrałem.", + "18346": "– Nie wierzę w takie historie, Oleg. Zaraz się okaże, że portier przespał pół nocy, że jakiś żulik wpadł ukraść coś na wino, po drodze zderzył się z biednym nerwicowcem, przestraszył bardziej od niego i wsadził mu kosę. Pochwali się któremuś z waszych kapusiów i będzie po sprawie.", + "18347": "Kuzniecow wzruszył ramionami.", + "18348": "– Trudno mi ocenić, nigdy nie miałem przyjemności.", + "18349": "– Nie chwal dnia przed zachodem słońca, mawiali starożytni Chińczycy. A może Rzymianie, nie jestem pewien. No, ale przejdźmy do rzeczy.", + "18350": "– Chętnie. Nie ukrywam, że mój kalendarz jest raczej zapełniony.", + "18351": "– Proszę mi opowiedzieć o finansach pana Henryka Telaka. Rozumiem, że był pan jego księgowym.", + "18352": "Matka mówi do synka: – Tygrysie! Mój najpiękniejszy dzielny zuchu, właśnie tak, właśnie. Dam ci wszystko, co lubią tygrysy.", + "18353": "Cały dzień wymyśla najczulsze nazwania i gdy ich już braknie, powtarza je jak refreny. On przecież słyszy, choć słów nie rozumie. Ma dopiero trzy dni.", + "18354": "Wieczorem często wpada zgraja dziewczyn z patologii. To znaczy: z sąsiedniego oddziału patologii ciąży.", + "18355": "– Co się urodziło, pokażcie! – wołają od progu. Śmieją się jedna przez drugą, podskakują brzuchy.", + "18356": "Odwiedzają moją sąsiadkę, bladą dziewczynę spod ściany. Przybyła z daleka, leży tu już długo i urodziła chore dziecko.", + "18357": "Nie zobaczył(am) nic szczególnego: płyty chodnikowe. Wyraźne pęknięcia. Światło grudnia. Wiatr pędził śmieci wzdłuż krawężnika. Podzwaniała wpółzgnieciona puszka po piwie. I to zaraz się rozproszyło. Nie było mnie tam. Byłam zgubiona.", + "18358": "Straszny sen! I tyle zostaje z marzenia o przełamaniu principium individuationis. Inaczej! Inaczej zobaczyć świat!", + "18359": "Widziałam. Nie ma wyzwolenia. Albo jest, ale niczego nie otwiera. Jesteśmy nieodwołalnie osobne, ona i ja.", + "18360": "– To chodźmy do pokoju – zdecydowała LaTonya. – Opłuczemy się w łazience.", + "18361": "Zmyli piasek z nóg pod kranem przy basenie i pobiegli do hotelu. Antek złapał jeszcze ręcznik, który nie był mu już potrzebny. Sól morska i zimna woda sprawiły, że slipy były tylko delikatnie wybrzuszone.", + "18362": "Heniek postawił na stole telewizor. Kofi Annan spokojnie, a zarazem stanowczo, ale tylko trochę stanowczo, żeby nie urazić Rosji i Chin, żądał od rządu Sudanu zaprzestania masowych mordów w Darfurze.", + "18363": "– No i czego ta Zośka chce? – Heniek spojrzał pytająco na brata.", + "18364": "– Chodzi o to, że w Darfurze mordują Murzynów i nikt się temu nie sprzeciwia. Ten Murzyn to sekretarz generalny ONZ, Kofi Annan.", + "18365": "– Jeszcze jedno piwo – zawołał do pani Hani, obsługującej klienta w drugim końcu baru.", + "18366": "– Nie możesz, gnoju, grzeczniej? – odezwał się gość siedzący kilka stołków dalej.", + "18367": "Antek zmierzył go wzrokiem, jakiś nowy, nigdy go tu nie widział. Wcześniej ciągle zagadywał do pani Hani i najwyraźniej nie podobały mu się konfidencjonalne szepty między nią a Antkiem.", + "18368": "Rozległa się burza oklasków i okrzyki: Tony! Tony! Tony!", + "18369": "Przewodniczący w pierwszej chwili chciał skierować wniosek do komisji spraw zagranicznych, ale po krótkiej naradzie z członkami prezydium podszedł do mikrofonu i powiedział, że całkowicie się solidaryzuje z przewodniczącą delegacji Florydy i w imieniu prezydium konferencji udziela wnioskowi pełnego poparcia. LaTonya oficjalnie powitała Tony'ego Kozlowskiego w gronie delegatów na konferencję paryską.", + "18370": "Antek zbaraniał i nie bardzo wiedział, co o tym wszystkim myśleć. Pierwszy pogratulował mu Paterson, potem inni koledzy z delegacji brooklińskiej.", + "18371": "– Kaśka, może byśmy poszli na kolację?", + "18372": "– Bardzo chętnie, ale nie dzisiaj. Idę z Robertem na koktajl w konsulacie Republiki Południowej Afryki, strasznie z nimi trudna sprawa, nie chcą się zgodzić na darmową dystrybucję leków na HIV i AIDS.", + "18373": "– Co? Na darmową? – Antek popatrzył z niedowierzaniem, za darmo to przecież każdy weźmie.", + "18374": "– Ach, o to ci chodzi, nie, jestem Polakiem!", + "18375": "– Cooo? – Duże oczy LaTonyi zrobiły się jeszcze większe. – Urodziłam się w Chicago, widziałam wielu Polaków, ale czarnego... nie, to niemożliwe...", + "18376": "– Niemożliwe? No to się przyjrzyj, siedzi przed tobą Polak – Antoni Kozłowski. Jestem Murzynem czy nie?", + "18377": "– Jesteś, Tony, oczywiście, że jesteś!", + "18378": "– Czego? – Antek zaczął żałować, że nie został z Indianami.", + "18379": "– Krów morskich. To takie spokojne, nikomu niewadzące, roślinożerne zwierzęta, które władze Miami chcą wytrzebić, bo rzekomo stanowią zagrożenie dla motorówek. A wszystko dlatego, że to duże zwierzę, różne tam małe morskie fretki, szopy czy wiewiórki nikomu nie przeszkadzają, ale krowa morska dlatego że duża to zaraz wróg! Typowe myślenie naszego establishmentu – zażywna blondyna była silnie wzburzona.", + "18380": "Członkowie ścisłego zarządu fundacji pożegnali się i odłożyli słuchawki.", + "18381": "Antek jeszcze raz przejrzał się w lśniącym blacie biurka. Poprawił chusteczkę w kieszonce i strzepnął jakiś pyłek z klapy. Cholera! To znaczy jestem milioner! – Uśmiechnął się i wstał zza biurka. Można by się napić, w końcu jest okazja. Rozejrzał się po gabinecie. Barku chyba nie ma, to błąd. Trzeba będzie powiedzieć Johnowi, żeby zainstalowali. Otworzył drzwi i wszedł do sekretarek. Doris wisiała na telefonie z boyfriendem, a Byonce malowała paznokcie.", + "18382": "Przedstawili się: inspektor Jesse Paterson i protokolantka Sue Minh. Zażądali listy płac i zgłoszeń podatkowych firmy, żeby sprawdzić liczbę stałych pracowników.", + "18383": "– W porządku. – Inspektor Paterson przejechał grubym paluchem po liście pracowników. – Dziesięć osób?", + "18384": "– Tak jest – potwierdził skwapliwie pan Skrzek.", + "18385": "– Czyli że jak ktoś cię uderzy, to co?", + "18386": "– To mięśnie mogą się tak spiąć, żeby on poczuł, że uderza w beton.", + "18387": "– I twoje mięśnie tak się spinają?", + "18388": "– Nie, ja zdecydowałem się na trudniejszą formę treningów.", + "18389": "– To znaczy?", + "18390": "– Kiedy ktoś mnie uderzy, poczuje, jakby uderzał w gumę. Ręka odbije się od elastycznej materii z głuchym „plop”! Chcesz spróbować?", + "18391": "– Bar... Bardzo cię proszę... Nie sprzeciwiaj mi się, dobrze?... Bo możesz mnie zabić.", + "18392": "– Jasne.", + "18393": "– I nie mów takich rzeczy, w ogóle nie używaj słów „umrzeć”, „żyć” i tak dalej. To bardzo denerwujące, bo nie wiesz, o czym mówisz.", + "18394": "– Dobrze – powiedziałem. – Kocham cię.", + "18395": "– Tym bardziej trzeba to zjeść?", + "18396": "– No. Chodźmy na sushi, tutaj na osiedlu.", + "18397": "– O nie. Nie zasłużyłaś na to. Zasłużyłaś na coś zupełnie innego – mówię i przewracam ją na łóżko, całą mokrą.", + "18398": "– O! – woła, przewracając się na brzuch. – Zachowałeś się jak mężczyzna. Ciekawe, że to jest jedyne miejsce, w jakim zauważam u ciebie... takie zachowania.", + "18399": "– Nie... gadaj... w ten... sposób...", + "18400": "– To też cię denerwuje?", + "18401": "– Przypomina... Przypomina tego twojego pedała ze Służewa.", + "18402": "– Nie, ale ja chciałem ci tylko powiedzieć, drogą jakich dziwnych skojarzeń, poprzez jednorożca, ludzie uwierzyli, że dziewictwo ma coś wspólnego z nieśmiertelnością, bo sproszkowany róg jednorożca miał też dawać nieśmiertelność.", + "18403": "– Nie mów „kocham cię” – powiedziała, jak już doszła do siebie. – To też wkurwia, bo to nic nie pomaga.", + "18404": "Teraz głos miała inny. Chwilami jak cienkie wiertło. Kiedy słyszałem to wiertło, wiedziałem, że to może być koniec. Za każdym razem, gdy się denerwowała, groziła jej śmierć.", + "18405": "– I co?", + "18406": "– I zwolnili go zaraz po zatrudnieniu. Wiesz dlaczego.", + "18407": "– Dlaczego?", + "18408": "– Należysz do pokolenia, które gołą dziewczynę zobaczyło po raz pierwszy w „Playboyu”?", + "18409": "– No tak. Ja już się załapałem na to pokolenie. Bo koledzy starsi o rok, dwa mogli stracić dziewictwo jeszcze w komunizmie.", + "18410": "– Ogromna, zasadnicza różnica.", + "18411": "– Dlaczego?", + "18412": "– A pamiętasz swoje pierwsze wrażenie, kiedy zobaczyłeś gołą dziewczynę w naturze?", + "18413": "– Słuchaj – wołam, wchodząc pod prysznic. – A to, co ty robisz w ogródku... Te jakby pozycje, te gesty... Ty coś ćwiczysz?", + "18414": "– Taką jedną sztukę walki. Właściwie, jestem instruktorem.", + "18415": "– Ewelinka, zamknęłaś się od środka?!", + "18416": "– Tak, otwórz sobie kluczami.", + "18417": "– Nie możesz mi otworzyć?", + "18418": "Zeszła z głównej alejki i skręciła w sieć bocznych dróżek. Dziwnie było iść białymi korytarzami, nie wiedząc, dokąd prowadzą. Tylko niektóre oddawały prosty układ osiedla, reszta wiła się w różnych kierunkach, jakby kopiący wzięli odwet za lata chodzenia pod linijkę.", + "18419": "Poszukała wzrokiem krzaku bzu, ale w miejscu, gdzie powinien rosnąć, stała piramida starych opon. Weszły głębiej w działki i stanęły pod kępką wątłych drzew; tu przynajmniej było ciszej. Hanka spojrzała na górę śmieci widoczną zza kurtki Agnieszki. Musiały jej powiedzieć, teraz.", + "18420": "Otworzyła usta.", + "18421": "Moja babka jest odważna. Niania musiała o tym wie dzieć, skoro właśnie jej opowiedziała tamtą historię. Może liczyła na to, że babka przekaże ją mnie, a ja Agnieszce? Oczywiście, babka przekazała ją mnie, a ja powiedziałam Agnieszce, ale zrobiłam to za późno. Czego się bałam?", + "18422": "Na dworze było ciepło i wszyscy chodzili już w letnich ubraniach. Raz czy dwa zobaczyła Hankę i Agnieszkę wracające ze szkoły, ale zanim zdążyła pomachać z okna, poznikały w swoich klatkach. Mani wciąż nie było i Beata pomyślała, że wyjechała już na wakacje. Chyba pierwsze w życiu, bo dotąd zawsze zostawała na osiedlu.", + "18423": "Dziecko było niewiarygodnie małe i kruche, chryzantemy wyglądały przy nim jak palmy. Przysiadła na brzegu łóżka. Mania powiedziała, że Agnieszka była przy niej cały czas, ale niedawno poszła do domu. Kiepsko wyglądała, musiała być wykończona tą dobą. Mania nie śmiała jej już prosić, żeby zawiadomiła Hankę i Beatę, pomyślała, że sama zadzwoni wieczorem, jak zabiorą małą.", + "18424": "Mania też pochyliła głowę. Jej brat wciąż był w wojsku, ale nie chcieli powiedzieć, w jakiej części kraju. Tak dawno nie miała od niego żadnych wiadomości. Ani od Mickiewicza. Dotknęła brudnego bandaża, którym owijała opornik. Zdjęła materiał z palca i wsadziła do kieszeni kurtki. Tutaj nie musiała się bać.", + "18425": "W piątek wieczorem przebrała się w nocną koszulę, położyła w dużym pokoju i włączyła telewizor. Rodzice pojechali pod Warszawę na pogrzeb kolegi ojca z wojska i zabalowali na stypie, Krzysztof z Agnieszką siedzieli w górach. Zerkała na czarno-biały obraz i pogryzała słone paluszki. Nie chciało jej się nawet zrobić kanapek; leżała, nie wprawiając niczego w ruch, a życie toczyło się obok, inaczej niż zwykle, odświętnie.", + "18426": "Zaprosiła go na studniówkę. To będzie dobry moment, żeby przedstawić Krzysztofa ojcu. Skoro jej wersja związku tak bardzo odbiegała od jego wersji, to może swoboda widywania będzie tym, co ich zbliży. Denerwowało ją, kiedy powtarzał: „Nie ma dla nas przyszłości, dziewczynko\".", + "18427": "W domu wspomniała o studniówce przy niedzielnym obiedzie. Ojciec uśmiechnął się.", + "18428": "Agnieszka popatrzyła przed siebie. Dopiero teraz zobaczyła, że nad podwójnym łóżkiem wisi niewielki obrazek w grubych ramach. Był na nim Nowy Świat i kawałek Foksal, konne tramwaje, przechodząca przez ulicę kobieta w długiej sukni, z czerwoną parasolką. W tle szpica kościoła Świętego Krzyża i dachy kamienic, ale Ordynackiej, schowanej za zakrętem, nie było widać.", + "18429": "Była jak z innej planety, kolorowej i wesołej. Beata zdziwiła się, kiedy uprzytomniła sobie, jak często u nich bywa. Powiedziała nawet o tym ojcu, a on uśmiechnął się i powiedział: „To też jest twój dom!\" Miała potem wyrzuty sumienia - przecież nie przychodziła do niego, tylko do Lidki.", + "18430": "Mimo ciepłego dnia pani domu przyjęła ją otulona w brązowy blezer, spod ciemnej spódnicy wystawały chude łydki. Po paru minutach rozmowy zapytała:", + "18431": "– Your accent. Jesteś Brytyjką?", + "18432": "– Nie. – Przystupa się zaczerwieniła. – To David...", + "18433": "– Ach – straciła zainteresowanie pani domu, rodowita Angielka. – Chodź, pokażę ci, co jest do sprzątania.", + "18434": "– Kate zachorowała – przypomniała Charlotta i na chwilę zrobiło się cicho.", + "18435": "– Dajcie spokój, to tylko rak piersi! – roześmiała się z wysiłkiem Bywalczyni-Kate.", + "18436": "– Może i w tym roku pospacerujemy? Przecież jesteś już zdrowa. Let’s do something! – rzuciła Gun, dając jednocześnie znak Przystupie, by wycofała się spomiędzy pań.", + "18437": "Pan czytywał czasem artykuł po kolacji, kiedy przyzwoitość nie wymagała już od niego, by pisał teksty czy brzdąkał na gitarze, próbując komponować. „Dopóki zarabia, dopóty jest prawdziwym mężczyzną i może robić, co chce” – mawiała Matka Gwiazdy takim tonem, jakby nie rozumiała, co mówi. Czasem tak cytowała coś lub kogoś, a potem rozglądała się dokoła przytomniejącym wzrokiem medium po seansie z wirującym stolikiem.", + "18438": "– Gdzie one są? – zapytał.", + "18439": "Miał na sobie płaszcz, w jednej ręce trzymał teczkę, w drugiej pustą puszkę na drobniaki. Przystupa wzruszyła ramionami. Fin zrobił ruch, jakby chciał wejść do środka, ale tylko szerzej otworzył drzwi. Pirkka zadrżał pod wpływem przeciągu.", + "18440": "– Nie myj mu tyłka! – warknął Fin.", + "18441": "Wysiadła na zakręcie przed Hagen. Przeszła dołem koło stolarni i zadarła głowę – nad nią wznosiła się góra ognia. Może chciała wejść po niedawno zbudowanych drewnianych schodkach, stanąć za innymi, poszukać wzrokiem Ylvy; zamiast tego stała na dole, słuchając śpiewów i śmiechów dochodzących z góry, patrzyła, jak pióropusz ognia bucha w nocne niebo i odbija się w Järlasjön.", + "18442": "Przystupa otworzyła oczy. Nie wiedziała, jak długo Francuzka stała w progu. Pod jej nosem błyszczał pot, musiała biec, widocznie firma pilnująca mieszkania nie zawiadomiła jej o wyłączeniu alarmu.", + "18443": "– Co tu się dzieje? – Wycelowała kluczami w koronkową bieliznę.", + "18444": "Przystupa odstawiła szklankę po whisky i skuliła się w fotelu, pan Cox wyglądał, jakby się właśnie obudził.", + "18445": "– Nigdy nie poszłam na całość. – Zajrzała jej w oczy spłowiałym błękitem tęczówek. – Ale teraz chcę...", + "18446": "Przystupa usiłowała wyrwać rękę, ale Lekarka była zadziwiająco silna.", + "18447": "– Jesteś piękna – powiedziała starsza kobieta, oddychając ciężko. – Masz smukłe ciało, jasną skórę, drobne piersi i twarz... – Zamilkła, żeby nabrać powietrza, usta jej drżały. – Twoja twarz z profilu jest półksiężycem.", + "18448": "Jesienią do domu Gwiazdy zapukał mały człowiek. Miał przykrótki surdut i rozczłapane buty, nogi w iksa i spojrzenie basseta. Zanim przedstawiono go Gwieździe, jakiś czas spędził w kuchni w towarzystwie jej matki i Przystupy. To im pierwszym pokazał album ze zdjęciami, o którym mówił „my portfolio”. W pełnej charakteryzacji był Charliem Chaplinem.", + "18449": "Pan pił metodycznie, zawsze po kolacji, nigdy wcześniej. Nie docierał do sypialni, tylko zostawał w salonie, ale pewnego razu, gdy Przystupa odniosła naczynia po kolacji do kuchni, wyładowała zmywarkę, zrobiła nowy wsad, nasypała proszku, przetarła ścierką blaty w kuchni i poszła do swojego pokoju – Pan wtarabanił się za nią.", + "18450": "Twój telefon i to, co wtedy powiedziałaś, były dokładnie Tym, czego mi w tym momencie było trzeba. Chciałam, żebyś o tym wiedziała. Dziękuję Ci, Agnieszko.", + "18451": "To jeszcze nie koniec listu. Chcę się jeszcze z Tobą podzielić ciemnym kawałkiem mnie. Ty jedna przychodzisz mi do głowy jako ktoś w rodzaju spowiednika (?) w tej sprawie.", + "18452": "Nieraz już byliśmy w tej cudownej, ekscytującej grze. Tu jest źródło uzależnienia: w tej cudowności, błogości, naturalności, bliskości, pragnieniu.", + "18453": "Tak musi się czuć człowiek uzależniony od alkoholu, gdy moczy usta w pierwszym, po długiej przerwie, kieliszku. A może, może jeszcze wcześniej – gdy biegnie do domu ze swoją połóweczką i wie, że za pięć minut...", + "18454": "Czynię to.", + "18455": "Nie jestem razem z nim.", + "18456": "Nie jestem w związku.", + "18457": "Teraz jestem sama.", + "18458": "Na to decyduję się teraz, dzisiaj.", + "18459": "Wycofuję energię z “my”.", + "18460": "Przeznaczam ją na rekonstrukcję “ja”.", + "18461": "Sama, osobno.", + "18462": "Myślenie o tym pozbawia mnie wewnętrznego mułu. Czuję znany, bolesny chłód źródlanej wody. Prawdy. To nie jest działanie “przeciw”.", + "18463": "To jest powrót do źródeł, do wolności, która gdzieś zaczęła się zatracać.", + "18464": "Z tęsknoty za pełnym związkiem z mężczyzną dałam się uwieść pozorom.", + "18465": "Bardzo chciałam udowodnić nam naszą niezależność.", + "18466": "Drugie straszne łgarstwo to zaprzeczenie mojemu sylwestrowemu paleniu i to w tonie świętego oburzenia.", + "18467": "Niby rozgrzeszyłam samą siebie z tego incydentu, niby go sobie wybaczyłam i zaakceptowałam, ale nie starczyło mi odwagi, żeby się do tego przyznać.", + "18468": "Wróciłam dziś do pracy z przyjemnością.", + "18469": "Na pierwszej stronie pierwszego zeszytu, wstrząśnięta, czytam precyzyjny opis mojego skryptu z kochanymi mężczyznami, z rozpoznanym źródłem w dzieciństwie! Wszystko tu jest! Sześć lat temu!!! Tłumienie siebie z obawy przed rozczarowaniem ojca. Bycie sobą tylko w samotności. Martwota, sztuczność, lęk przed byciem sobą w osobistym kontakcie.", + "18470": "Myślałam, że odkryłam to w tym tygodniu! Kolejny dowód na to, jak skrypt ogłupia, chcąc uniknąć zmiany czy choćby zdemaskowania.", + "18471": "Początek jesieni.", + "18472": "Dziś Jacek kupił i zainstalował telefon bezprzewodowy. Ależ mu patrzyłam na ręce, ale studiowałam instrukcję (jakbym była w stanie coś zrozumieć!). Jak mało mu okazałam zaufania, wiary. A przecież sama dziś doświadczyłam czyjegoś sceptycyzmu. Wiem, jak to podcina skrzydła.", + "18473": "Piekło jest brakiem przestrzeni.", + "18474": "Wystarczy ludziom zostawić przestrzeń, żeby byli, oddychali i rozwijali się.", + "18475": "– Pamiętaj, że lody są dobre dla duszy.", + "18476": "– Zawrzyj pokój z samą sobą.", + "18477": "– Powieś hamak i połóż się w nim.", + "18478": "– Pomaluj paznokcie u nóg na czerwono.", + "18479": "– Nie martw się; żyj jednym dniem naraz.", + "18480": "– Stań nad wodą albo usiądź na ręczniku, aby popatrzeć na morze.", + "18481": "– Podczas letniej burzy usiądź na środku łóżka w ciemności i patrz w okno.", + "18482": "– Poszukaj książek, które lubiłaś jako dziecko...", + "18483": "Dopiero w dwie godziny po porannym otwarciu oczu uświadomiłam sobie, że dziś są urodziny Krzysztofa i rocznica naszego ślubu. I że mój mąż nie żyje od ponad siedmiu lat, a we mnie wciąż dokonuje się przemiana będąca owocem tego małżeństwa.", + "18484": "Od kilku lat w górnej szufladzie mojego biurka leży biały zeszyt. Często wyjmuję go stamtąd i coś zapisuję. Co kilka miesięcy zapisany zeszyt odkładam na półkę, a do szuflady wkładam nowy. Z kilkunastu zeszytów powstała książka. Nadal piszę.", + "18485": "Mieszkam teraz sama ze zwierzętami i z dźwiękami domu. Zegar tyka – to dusza. Bez niego cisza staje się martwa, sieroca. Szumi czajnik, krople deszczu stukają o parapet.", + "18486": "Jeśli chcę zatrzymać w sobie obraz, dźwięk, dotyk, uczucie – lepiej, żebym milczała. Doświadczenia i tak nie sposób przekazać słowami. Jeśli jednak nie mogę czegoś w sobie udźwignąć, jeśli zbyt trudno lub zbyt boleśnie mi to pomieścić – słowa, zwłaszcza dobrze zaadresowane, przyniosą ulgę.", + "18487": "W jesiennej „Gazecie Morskiej” rozmowa z mądrą feministką Kazimierą Szczuką.", + "18488": "Oko dziadka olbrzymie, bo w lupie, nad klaserem. O, o, ten znaczek kupiłem wtedy, kiedy rodziła się twoja mama, widzisz? A ten wcześniej, dużo wcześniej, kiedy przenosiłem twoją babcię przez próg.", + "18489": "Babcia Janina, babcia Jańcia, piękniejsza od wszystkich innych Jańć. Dumna z siebie jak paw, do końca. Na wy sokich obcasach, żeby nikt nie żałował, że ją przeoczył, konsekwentnie, z twarzą suszonej śliwki, doszła do swojej trumny.", + "18490": "Konsul krzyczy, do nas, przez balkon, z tego samego miejsca. Że granat był jednak prawdziwy, ale z pierwszej wojny, bez ładunku zapalającego i zawleczki. I żebyśmy już szli, rozeszli się, tam, gdzie ludzie przeważnie się rozchodzą.", + "18491": "Czas w miejscu stanął, my też. Na długo. Na dzień, dwa albo trzy.", + "18492": "Furtka skrzypi, Dostojewski wystaje z pyska psa. Stary pies stoi przy furtce i w starym pysku trzyma świeżą gazetę. Pies nie jest psem Wdowy ani Kopernika, pies jest psem sąsiadów Wdowy. Mylą mu się domy. Gazety odnosi potem Kopernik albo przychodzą po nie", + "18493": "Dla mnie język jest, był, sposobem bycia.", + "18494": "Nie mówić, wszyscy mówią, ty nie.", + "18495": "Człowiek czuje się jak niewidzialny...", + "18496": "Dziwi się, że ludzie ustępują mu z drogi, że go widzą...", + "18497": "Niewidzialny jak Bóg, słowo powiedz, a spełniona będzie wola twoja...", + "18498": "Nie mówić to znaczy słuchać, zamienić się w słuch. W ucho.", + "18499": "W ucho się zamienić.", + "18500": "Pierwszy dochodzi do siebie Dyrygent. Dyrygent pyta Wdowę, czy ma ochotę na polską zupę, na polski rosół, z koguta, jak już nie ma kury, bo z kury lepszy, wiadomo, bo nie tak tłusty, a z koguta, wiadomo, tłusty, ale lepszy taki niż w ogóle żaden.", + "18501": "– A jeśli wyrządzają krzywdę tylko mnie? – spytała cicho.", + "18502": "– Ja nie wiem, ale spytaj naszego księdza – Mateusz pochylił się nad tekstem. – Na pewno ci powie.", + "18503": "Wtedy nie wytrzymałem. Wyskoczyłem z krzaków i wrzasnąłem: – Pewnie, że powie! Zwłaszcza jak kłamać i zdradzać przyjaciół! Mateuszowi już powiedział!", + "18504": "Zagrodziłem im drogę i zacisnąłem pięści. Przestraszona Zosia schowała się za wózek.", + "18505": "– Proszę księdza, niech będzie pochwalony Jezus Chrystus! – niemal wykrzyczeliśmy.", + "18506": "– A ja wam odpowiem: na wieki wieków, amen. I nie wolno jeść na lekcji! – wbił karcący wzrok w Zosię.", + "18507": "– Na wieki wieków amen i nie wolno jeść na lekcji – wyrecytowaliśmy.", + "18508": "Ksiądz jęknął. – Nie! To ja mówię: na wieki wieków. A wy tylko: niech będzie pochwalony. Jasne?", + "18509": "Nagle ktoś psyknął za moimi plecami. Podskoczyłem. Jezus z fresku wyciągał do mnie rękę z małym woreczkiem. Zacisnąłem palce na szorstkim płótnie i wyczułem obłe kształty pocisków. Ukląkłem przy Mateuszu i szybko wcisnąłem mu woreczek do ręki. Woreczek zagrzechotał cicho.", + "18510": "– Słyszałeś? – podniósł głos. – Po co go tu przysłali?", + "18511": "– Nie wiem.", + "18512": "– Byłeś u niego. Rozmawiałeś z nim.", + "18513": "– Kazał mi przynieść wody i napalić w piecu. Potem otworzył jakąś książkę i mruczał.", + "18514": "– Modlił się. A potem?", + "18515": "– Rozpakował rzeczy.", + "18516": "– Pytał o coś?", + "18517": "Zmarł w wieku 66 lat, opatrzony św. Sakramentami. Pogrążeni w smutku. Rodzina i cała zagadkowa masa spadkowa. Nawet piędź ziemi nie zostanie, rozdrapią jak głodne kruki.", + "18518": "– Dzwonił jakiś Kluba, pytał się, czy wiesz, że Zając nie żyje.", + "18519": "– Gienek Zając?", + "18520": "– Nie wiem... chyba.", + "18521": "– Gienek, bo kto... jakżeż mam nie wiedzieć, jak widziałem, jak go z klatki wynosili.", + "18522": "– W co ty się ubierasz? – pyta pan Rysiek żonę. – Coś ty se za kapelusik znalazła?", + "18523": "– No jaki?", + "18524": "– Jakiś taki dziwny... z takim belosem z tyłu. – Pan Rysiek się krzywi, bo wie, jak coś takiego może zostać odebrane przez społeczeństwo, jak... a, nawet nie chce mówić jak. – Ubierz się jakoś, do ludzi idziesz.", + "18525": "– Ja to wiem – odezwał się Artuś, a oczy otworzyły mu się szeroko z podniecenia. – Ja to widziałem na filmie o takim radzieckim czołgu, oni się tam wszyscy ukrywali i nie mogli się pokazać, a potem strzelali do wrogów.", + "18526": "– Proszę panią, Radek mnie kopnął – wykrzykuje Marta z tłumu dzieciaków.", + "18527": "– Wcale jej nie kopnąłem – przekrzykuje Martę Radek.", + "18528": "– Właśnie że mnie kopnął – krzyczy Marta.", + "18529": "– Wcale że nie.", + "18530": "– Wcale że tak.", + "18531": "– Ten komplet narzędzi służył do ćwiartowania korpusów. Dzielił je na mniejsze części, poręczniejsze w dalszej obróbce, w tej oto, proszę zobaczyć, wygodnej, dwuosobowej wannie...", + "18532": "Godzina pływania w zimnej, zaflegmionej wodzie w zupełności wystarczy. Dulda wygramolił się na północny, pokryty białymi kaflami brzeg sadzawki, wypróżnił komory nosowe gestem sygnalizowanego obrzydzenia i udał się pod natrysk, żeby spłukać zarazki, jakie mogły podczas uprawiania sportu pokryć jego delikatne ciało. Ciepła woda obmywała go przyjemnie, likwidując odrętwienie członków, ale od momentu, kiedy wszedł pod prysznic, dręczyła go zmora.", + "18533": "Izba świeciła pustką, na stoliku leżał enigmatyczny, telegraficzny w stylu karteluszek: \"Kochanie! dzwonili... mama chora, ledwo ledwo... niedobrze! muszę jechać, dam znać, całusy, twoja, na zawsze twoja Lilia\". Czy na to go dzisiaj plecy swędziały? Czy to ta niemoc grzybowa zwiastowała? Na takie pytania Bulsza nie umiał dać odpowiedzi, ale widać był to czas straszliwej kaszy.", + "18534": "Jest wczesne popołudnie, na dworze mży, jakaż szarość! Boję się myśleć, że będę musiała wyjść i stawić czoło światłu dziennemu, czuję się bardzo źle i wiem, że zwrot treści żołądkowej jest tylko kwestią czasu, a na dodatek dręczy mnie myśl, że należałoby posprzątać łazienkę.", + "18535": "Owa niezapomniana chwila zawierała nieprawdopodobny ładunek patosu.", + "18536": "Zacisnął na szyi supeł i nie pozwalając wahaniom zmącić klarowności podjętej decyzji, odkopnął się od rzeczy prozaicznych i poziomych, ze swadą zrzucił wiążące go ze światem więzy. Taboret upadł z dramatycznym łoskotem, a on, wierzgając nogami, zawisł niczym gotowy do wypatroszenia wieprz.", + "18537": "Chwilę potem wylądował na dupie.", + "18538": "Dziewczyna obracająca się kusząco na parkiecie wydała mu się wyjątkowo wyjątkowa. Obserwując ją, zrozumiał, co to znaczy zobaczyć linie papilarne losu, zwłaszcza gdy te tworzyły łagodną kreskę, wychylającą się spod odzienia pięknej tancerki.", + "18539": "Przepraszam, pupa pani wystaje, chciał grzecznie oznajmić Ślęk, ale po dokonaniu podczaszkowych obliczeń postanowił, że bardziej opłaci się milczeć i delektować ową miękką linią losu, wróżąc z niej świetlaną przyszłość.", + "18540": "Wytopiłby z niego sporo smalcu, pomyślał Bulsza, ignorując zanętę dziada, po czym stanowczym krokiem dołączył do obracającego nalewki tłumku. Na drzwiach wejściowych wisiał kolorowy plakat, reklamujący walki kobiet w kisielu; Bulsza zakonotował skwapliwie datę i godzinę, pomyślawszy, że należałoby z zabawy skorzystać, po czym zaległ przy ławie, uraczył się kolorowym trunkiem i po chwili zapadł w niezdrowy przydrożny sen.", + "18541": "– Nie wiem, proszę pana, nie ja to wymyśliłem. – (O kurwa!) – Jeżeli mogę coś powiedzieć, to pozwolę sobie zauważyć, że tego typu czytniki są przeznaczone wyłącznie dla osób posiadających naszą kartę i to właśnie te osoby mogą dostać się do pomieszczenia bankomatowego poza godzinami pracy, jeśli zaś w zeszłym tygodniu pana karta pasowała, to jest to tylko pana szczęście.", + "18542": "– Ale dlaczego nie pasuje teraz? Dlaczego? Ale dlaczego?", + "18543": "– Cóż, ta... więc w pracy zawodowej najbardziej cenię sobie zaangażowanie i upór, z jakim dążę do postawionych sobie celów. To moja recepta na sukces.", + "18544": "– A co by pan jeszcze, gdyby pan... a jakby panu, to wtedy co pan by... a jeżeli to, to wówczas co?", + "18545": "– Ależ to nasz obowiązek – odpowiada jej Basia.", + "18546": "– No tak, ale przecież nie musieliby państwo, to nie tak jak w innych bankach – starszej pani jest tu tak miło, że aż nie chce wyjść.", + "18547": "– Staramy się, by było naprawdę dobrze – podtrzymuje konwersację Basia.", + "18548": "– Panuje tutaj taka rodzinna atmosfera – starsza pani patrzy z uśmiechem w naszą stronę, a my odwzajemniamy miły uśmiech.", + "18549": "Spieprzona demokracja, taoistyczne metody zapobiegania zapłodnieniu, teorie spiskowe o zamazanej strukturze, bliżej nieokreślone reklamy batoników. To wszystko żyje wewnątrz zupełnie niezależnym bytem.", + "18550": "Zaczynasz się dusić i myślisz tylko o tym, żeby się wyrzygać. Żeby się wyrzygać i choć na pięć minut mieć spokój. Ale nie. Ciałem szarpią suche torsje. Nic nie wypada na zewnątrz. Nawet kropla.", + "18551": "– Ale przecież powiedziałam: dzień dobry, w czym mogę pomóc.", + "18552": "– No właśnie widziałam, jak powiedziałaś, i jeszcze dyskutujesz ze mną na ten temat, wiesz co, Jola, ja wiem, że niektórzy się do tej pracy nie nadają, jak nie umiesz tego robić, to przynajmniej postaraj się, pokaż, że chcesz.", + "18553": "– Ale przecież ja się staram, ja chcę.", + "18554": "– Dlaczego ja? Dlaczego ja? – Pindel był uparty.", + "18555": "– Bo ja wiem? – Monte Cassino rozłożył bezradnie ręce. – Tyle głów rozłupaliśmy przed twoją... Ho, ho!... – rozmarzył się na samo wspomnienie.", + "18556": "– To ja nie pierwszy? – zawołał Pindel.", + "18557": "– A co myślisz?! – fuknął Monte Cassino. – Ale albo trafiał się cwaniak i nie mogliśmy go podejść, albo nieborak ze słabą główką.", + "18558": "– A to kto? – wskazał na Kolumba, który słuchał piąte przez dziesiąte, poddany głaskaniu Żyrardynki. – Z tym nie piłem, nie znam. Nowy. Mam rację?", + "18559": "– Kolumb, zeszłej śliwkowiśni przybył – oznajmił od niechcenia Rysio i czknął. – Ale skończ już. Chcesz pić, to pij, nikt ci nie broni, tylko już siedź cicho.", + "18560": "– Kokonica. Świruska. Idiotka.", + "18561": "– Motylica. Szajbuska. Kretynka.", + "18562": "Tragarze gadają głośno, otwarcie i obgryzają smoliste od papierosów paznokcie.", + "18563": "– O dzieciach słyszałeś?", + "18564": "– Płynie ogromny transport z demograficznym wyżem. Oj, zmieni się nasza wyspa.", + "18565": "– Mumifikatorzy będą się mieli z pyszna.", + "18566": "– Myślą, że to bujda na skrzypiących resorach, jak w naszych wózkach.", + "18567": "– Za późno... Za późno.", + "18568": "W twarzy Che tkwiła trudno uchwytna skaza. Dopiero teraz znalazł przyczynę – tęczówka oczu pozbawiona była pigmentu. Oczy sprawiały niezdrowe wrażenie przezroczystości wokół czarnych źrenic. Kusiły, by zajrzeć do środka. Kolumb wzdrygnął się. Nie czekając na kolejną zachętę, otworzył furtkę.", + "18569": "– Grzeczny dziadzio. – Che obrzucił go pustym spojrzeniem tęczówki. – Ładnie żeście się wjebali – trzasnął furtką i odszedł, ścinając głowy łopianowym rzepom.", + "18570": "– Kochasz kogoś? – usłyszał ostry niczym brzytwa głos Lisiego Kołnierza.", + "18571": "– Tylko dawno umarłych – wyszeptał, czując, że tonie, lecz chwycić się tego głosu nie może, musi wyznać wszystko, co od dawna kołatało się w głowie.", + "18572": "– Stare wyrazy żyją?", + "18573": "– Zagryzł je język, lecz są mi potrzebne.", + "18574": "– A nowe wyrazy?", + "18575": "– Dławię się nimi i obrastam jak tłuszczem.", + "18576": "Jeszcze przez chwilę starcy przytrzymywali Pindla niczym zarżniętego wieprzka, niepewni, czy przypadkiem zwierzę nie dźgnie racicami, nie zerwie się i nie zacznie ganiać po obejściu.", + "18577": "– No, i po herbacie. Oddycha? – spytała Lisi Kołnierz.", + "18578": "– Ledwo, ledwo – oznajmił Rambo Złoty Ząb.", + "18579": "– Słyszałem o dzieciach, ale lepiej uzbroić się w cierpliwość. Zobaczymy, co zwiozą nam do młodni. A tragarzy nie słuchaj. Ileż to razy wszczynali alarm. Nam, mumifikatorom, nie godzi się z nimi zadawać. Pozłotko ty moje, to poniżej pewnego poziomu. Pamiętaj, należysz do wyższej klasy wyspiarskiej. Po prostu nie wypada – poradził z dumą arystokraty, dla którego błękitna krew była ważniejsza od szlachetnych, lecz niestosownych kaprysów egalitaryzmu.", + "18580": "– Przekażcie sobie znak pokoju – nakazał i odwrócił się w stronę tabernakulum. Jedno ucho kopnął niechcący w kąt.", + "18581": "Staruszkowie skwapliwie wyściskali Pindla, a on stał oszołomiony. Dopiero gdy usiedli na swoich miejscach, bąknął:", + "18582": "– Pokój wam wszystkim... w ucho...", + "18583": "Urzędnik był grubawy, mówił z charakterystycznym brooklyńskim akcentem, ale wtedy nie mogłam jeszcze tego wiedzieć. Ujął w parówkokształtne palce moją wypełnioną drżącym pismem boarding card, z adresem, pod którym zamierzałam się zatrzymać: numer, ulica, New York, Brooklyn, NY, kod pocztowy.", + "18584": "Ożenił się, a jego żona nienawidziła NY. Spakował się więc, biedaczek, i siedząc już na walizkach, urządził pożegnalne bawarskie śniadanie. Przybyły sezonowe modelki, kanadyjscy poeci, węgierscy fotografowie... przybył Bratwurst i niemieckie piwo. Bawiliśmy się tak szampańsko, że nikt nie zauważył, kiedy Th. wezwał taksówkę i pojechał na lotnisko.", + "18585": "Tak oto nieznany mi z nazwiska urzędnik instytucji, którą wkrótce znienawidziłam, wprowadził mnie w pierwszą nowojorską tajemnicę - zasadę, którą powinien opanować każdy, kto jako imigrant przybywa do Big Apple: że najdłuższa droga na świecie prowadzi z Brooklynu na Manhattan.", + "18586": "Zagadka uderzających podobieństw rozwiązana, ale co z umarłymi, których można spotkać w metrze albo w parku? Może jednak istnieje jeszcze inne wytłumaczenie? Może te dziwne spotkania dowodzą nie ograniczoności form w naturze, ale tego, że nic nie ginie, że każda żywa forma trwa i nieustannie powraca tam, gdzie dostrzeże choćby cień czyjejś myśli, do której można się przykleić, odrobinę tęsknoty, która usprawiedliwiłaby jej ulotne bycie właśnie tu, właśnie teraz.", + "18587": "Oczywiście najważniejsze jest lokum, więc J. chodził, oglądał, wybrzydzał, fotografował, i wreszcie po długim rozglądaniu się znalazł coś, co mu się spodobało. Ooo, to, to, tam wysoko, na dachu! - podekscytowany pokazywał R., który towarzyszył mu w wędrówkach po Mieście. - Jaki fajowy domek, jakby wielka beczka ze stożkowatą czapeczką... Tam chciałbym mieszkać!", + "18588": "Nie będziesz wiedział dokładnie, kim jestem ani co oznaczam, Ale mimo to będę dla ciebie zdrowiem, Będę filtrem i fibrynogenem twojej krwi.", + "18589": "Jeśli nie uchwycisz mnie za pierwszym razem, nie trać nadziei, Jeśli nie znajdziesz mnie w jednym miejscu, szukaj w innym -Zatrzymam się gdzieś i poczekam na ciebie.", + "18590": "Pani Pomidorowa uśmiecha się przepraszająco spod jasnej grzywki i tłumaczy, że szefowie restauracyjnych kuchni wszystko już wykupili, a ja wiem, że dzień jest bezpowrotnie zmarnowany i nawet pachnące jak fabryka koncentratów spożywczych morele z sadów Garden State nie zdołają mi poprawić humoru.", + "18591": "Niech później mi nikt nie mówi, piszę, jak było, nie jak kłamliwa z gruntu, nomenklaturowa, komunistyczna, ruska retoryka próbuje wmówić, jaki on jest wspaniały, nie mówię nie, jest naprawdę dzielnym gościem, ale tak kłamliwym, tak przewrotnym, nie skarżę się, ale te wszystkie nieprzespane noce, ten wysiłek...", + "18592": "Zgadzam się z Papieżem - prezerwatywa to przekleństwo.", + "18593": "Hotel Europejski, powrót, kariera w showbiznesie, gdzie mieszkać?", + "18594": "Wróciłem do Polski, chłopaki robią wielkie sprawy, nie mogłem dłużej siedzieć i sprzątać, pielić ogródków, nie mogę, wracam, będę jeździł. W tę i we w tę. Chłopaki jak robokopy wkraczają w nową rzeczywistość, ja tu będę się marnował? Nigdy!", + "18595": "Tuż przed poznaniem Aldony nie było ze mną najlepiej, kiedy się dojrzewa, jest się bardzo neurotycznym, nie można chyba tego cierpienia uniknąć.", + "18596": "Wejście z galerii przez okno Jezuuu, żeby tym razem się udało, żeby się nie obudzili, co ona mogła myśleć innego.", + "18597": "Trygon Wenus do Marsa - Wolek i właścicielka mieszkania jadą samochodem.", + "18598": "Ona przyjechała pobrać opłatę za mieszkanie, miała się spotkać z byłym mężem we Wrzeszczu. On należał do tych chłopaków, którym się udało, którzy na przemianie zyskali. Zabrała mnie ze sobą, była to dobra okazja, żeby zafundować sobie darmową terapię, pojechać szybko jej passatem do Gdańska. Była uznanym psychoanalitykiem.", + "18599": "Kochany Wolku, ojej, odkryłeś stronę Surps? No cóż. Cały czas jestem chora i zmęczona, bo piszę ten artykuł dla Jungle World i cały czas nie podoba mi się, a muszę do jutra mieć to gotowe. Będę więc dalej pracować, pojutrze lecę do Meksyku, ale w sobotę wracam. Opiszę ci wszystko!", + "18600": "Na korytarzu pojawił się adwokat, dobry adwokat, adwokaci ci od rozwodów to często źli ludzie, ubierają się w togi... Czynią tak, bo pozornie chcą dobrze dla ciebie i innych ludzi, i dla swoich dzieci, ale tylko namnaża się zamieszanie, piszą odwołania, powołują ekspertów i przysyłają rachunki. Ten to był dobry adwokat z lat osiemdziesiątych, taki, co to broni ludzi przed systemem, w garniturku, idziemy korytarzem. Zaraz rozprawa. Stres.", + "18601": "Normalny blok (koty, sąsiadki, zboczeniec). Ciemność.", + "18602": "Bloki ginące w mroku.", + "18603": "Słyszymy dzwony z oddali, szczekanie psa, odgłosy zasypiającego Przymorza.", + "18604": "Następnie słychać dziwny odgłos, jakby płacz dziecka. Po chwili jednak rozpoznajemy marcujące koty.", + "18605": "\"Pani Jadziu, niech się pani wnukiem nie przejmuje, niech się pani psem zajmie\".", + "18606": "Wtedy Bóg złapie to całe towarzystwo łącznie ze mną i wrzuci w ogień piekielny, a będzie tam płacz i zgrzytanie zębów.", + "18607": "Liceum ogólnokształcące, pierwsza klasa Za chwilę rosyjski.", + "18608": "Jak ma na imię ta dziewczyna, ta zarozumiała dziewczyna, która na bok i z nikim, podejdę do niej? nie, ona jest z pierwszej C. Dlaczego ja je wszystkie ubóstwiam, Bóg z Boga, światłość...", + "18609": "– Ona zrobiła sobie operację plastyczną i przebiera się za mężczyznę – mówi chłopczyk, nie patrząc mi w oczy. – Widziałem na zdjęciu.", + "18610": "– Ona cię kocha. Bardzo ją bolało, jak napisałeś w liście, że nie chcesz jej widzieć.", + "18611": "– Dziadek mi kazał. Bardzo się wstydzę. Chciałbym ją zobaczyć.", + "18612": "– Może napisz do niej.", + "18613": "Podjedzie frajer, zapyta: – Po ile laska?", + "18614": "– Sto trzydzieści – ona rzuci obojętnie, celowo zawyżając cenę. Frajer odjedzie. Cameron będzie obserwować, jak wolno objeżdża trotuar, oglądając inne dziewczyny. I w końcu wróci do niej.", + "18615": "– To ile? – zapyta jeszcze raz.", + "18616": "– Sto pięćdziesiąt – uśmiechnie się Cameron.", + "18617": "A on powie: – Wskakuj.", + "18618": "I właśnie z tego najtrudniej się wyleczyć.", + "18619": "– Dlaczego zacząłeś opowiadanie od tej najstarszej? Czy to z nią miałeś stosunki płciowe?", + "18620": "– Nie, nie z nią...", + "18621": "– Co jest atrakcyjnego w dziewczynkach?", + "18622": "– Są tak samo atrakcyjne jak dorosłe kobiety.", + "18623": "– To dlaczego nie spotykałeś się z dorosłymi?", + "18624": "– Bałem się, że nie będą mnie chciały. Dziewczynki łatwiej jest zainteresować, sprawić, by były z tobą.", + "18625": "– Wykorzystać?", + "18626": "Zerkam, w czuprynie łysa plamka.", + "18627": "Wsiadamy do taksówki.", + "18628": "– Pani córka ma trudną sytuację materialną – mówię. – Zasiłek, który pani dostaje, sąd ściąga z jej renty...", + "18629": "– Może ona jeszcze chce się tu sprowadzić?", + "18630": "– Nie chce się sprowadzić. Ale chciałaby czasem przyjechać was odwiedzić.", + "18631": "– Nie chcę jej znać.", + "18632": "– To pani dziecko.", + "18633": "Ale natychmiast nadbiega myśl, która wszystko burzy. Przecież pisać mogą tylko ci, którzy wiedzą, kim są. Czy ja, dziecko dwóch narodów, mieszkający w samym środku trzeciego, a w dodatku skłócony wewnętrznie, mogę stworzyć coś trwałego?", + "18634": "Czy samobójstwo nie jest jedynym, bo logicznym rozwiązaniem tego śmiertelnego węzła?", + "18635": "Chłopiec (odsuwa papier): - Nie zdradzę swoich ideałów.", + "18636": "Pierwszy Polityk: - Wprost przeciwnie, pan je nareszcie zrealizuje. Przecież jeżeli podzielimy się władzą, będzie mógł pan uwolnić swoich przyjaciół. Chcemy pana zrobić władcą!", + "18637": "Chłopiec (zdumiony): - W jaki sposób chcecie oddać mi władzę? Przecież przegraliście, nie macie już nikogo!", + "18638": "Dobrze - postanowiłem - przełamię bariery istniejące między ludźmi, wyciągnę braterską dłoń do innego i może On odpowie tym samym? Wtedy moje życie będzie potwierdzone. Wszak nie ściska się dłoni nikogo, palców, których nie ma.", + "18639": "Postanowiłem, że opowiem Mu swoje życie. Szczerze z Nim porozmawiam, jak Polak z Polakiem.", + "18640": "Mette ma około czterdziestu lat, obcisły, fioletowy sweterek (co chwila dotykający błyszczącej, zielonej powierzchni biurka) i krótką, czarną spódniczkę. Gdy siada przy plastykowym stoliku, jej uda błyskawicznie uwalniają się z ciemnej jaskini materiału, aby zaczerpnąć swobodnego oddechu. Może to jest chwila, aby postarać się o lepszą pracę? Patrzę na jej nogi, zapewne nieco dłużej niż powinienem. Ale to nie moja wina. Cudza śmierć zawsze rozbudza we mnie pragnienie pełnego życia.", + "18641": "Puszczam Jego dłoń. Powoli się uspokajam. Dlaczego na Niego krzyczę? Może dlatego, że gdy mówiłem o tej sprawie żywym, nikt mnie nie poparł, nikt nie chciał zadzierać z potężną instytucją. Co było dalej? Członkowie komisji, zamiast wziąć się do roboty i zacząć czytać właściwe książki, poczuli się ośmieszeni ujawnieniem ich zawodowej niekompetencji. Nigdy dotąd nie byli publicznie krytykowani (któż by się odważył!). Postanowili się więc zemścić. Zatem komisja", + "18642": "Chłopiec: - Kiedy zwyciężymy, nikt nie będzie zagrożony. Nasza sprawa jest czysta.", + "18643": "Pierwszy Polityk: - Czy można uwierzyć dziesięciu milionom ludzi? Przecież oni sami nie wiedzą, czego chcą. Raz zapragnęli socjalizmu, potem zwrócili się przeciw socjalizmowi... Teraz wołają o kapitalizm, choć wcale go nie znają.", + "18644": "Chłopiec: - Chcą demokracji, kapitalizmu z ludzką twarzą.", + "18645": "Pierwszy Polityk: - A w kapitalizmie zaczną żądać socjalizmu. Zobaczy pan.", + "18646": "Uśmiechnęła się tylko do siebie. Oglądała film Disneya w telewizji, z wyłączonym głosem; a nuż jakaś sąsiadka usłyszy, że w domu jest śmiech i gwar - tuż po śmierci ojca! Zostałaby zdemaskowana jako zła żona. - Gdzie mi będzie tak dobrze, jak tutaj? - spytała cicho.", + "18647": "Układałem paczki na wózki. Należało to robić dokładnie, inaczej paczki spadały przy wjeżdżaniu do windy. Nadto tylko pewne pisma mogły być obok siebie, na przykład dzienniki nie mogły sąsiadować z tygodnikami kulturalnymi. Jeszcze więcej: tylko pisma kierowane do sąsiadujących powiatów mogły leżeć na jednym wózku. Myliłem się często, więc kobiety zwolniły tempo pracy i majster przyszedł nas skrzyczeć.", + "18648": "Powtarzam to w kółko kilka razy, coraz ciszej, a potem, wyczerpany, opadam na krzesło, walę jeszcze pięścią w poręcz, tam gdzie siedzi ojciec, o, żebym mógł mu utrącić jego przeklętą rękę, którą mnie nigdy nie dotknął, gdybym mógł mu teraz zdrowo przyłożyć... choć dawno umarł!", + "18649": "W Autobiografiach opowiadam także o marcowej przygodzie, która nie była bynajmniej ruchem zbiorowym, jakimś działaniem, aby być razem z wieloma, ale przeciwnie - przynajmniej pierwsza decyzja, aby pójść na pierwszą demonstrację, pierwszy strajk, pierwszy protest, była z pewnością indywidualna.", + "18650": "Dalej wydarzenia potoczyły się w następujący sposób: nieruchomy do tej pory na ścianie cień pani Florczakowej zadrżał i powoli zaczął zbliżać się do wersalki.", + "18651": "Za oknem jakiś zbłąkany gołąb poślizgnął się na mokrym parapecie i teraz, drapiąc pazurkami o metal, usiłował złapać równowagę. Do pełnego efektu brakowało jeszcze tylko postrzępionej kreski błyskawicy przecinającej niebo na pół.", + "18652": "Jasiek wysłuchał opowieści Franka i zastanawiał się, czy Franek chce mu zrobić jakiś kawał, czy też może chodzi o coś zupełnie innego. W sumie nie za bardzo się kolegowali, bo Jaśka interesowały zupełnie inne rzeczy niż Franka, ale postanowił jakoś Frankowi pomóc. Zwłaszcza że takie zniknięcie telewizora, nawet jeśli jest nieprawdą, może być początkiem jakiejś niesamowitej historii.", + "18653": "Puzon i Torba przechylili szklanki, a za chwilę ich oczy zrobiły się okrągłe i obaj jak na komendę parsknęli płynem, krztusząc się przy tym niemiłosiernie.", + "18654": "Pan uśmiechnął się z zadowoleniem, ale Puzon i Torba nie zauważyli tego, bo złapały ich jakieś dziwne drgawki. Na całe szczęście szybko doszli do siebie.", + "18655": "Kajtek doskonale wiedział, kiedy Puzon żartuje, a kiedy jest poważny.", + "18656": "W tym momencie był śmiertelnie poważny. Zważywszy na sytuację i miejsce, w jakim się znajdowali, to mogło oznaczać tylko jedno.", + "18657": "\"Nie ulega wątpliwości, że Puzon zwariował - myślał gorączkowo Kajtek. - I teraz trzeba mu pomóc. Tylko jak???!!!\"", + "18658": "Szczęśliwe zakończenia nigdy nie bywają szczęśliwsze, niż to możliwe. Wydawałoby się, że przynoszą, tak samo jak wiosenne odwilże, obiecujący początek czegoś nowego, lecz jest inaczej. Odsłaniają tylko przegniłą materię zawiedzionych nadziei. Pomyślne zwroty akcji nie przynoszą ulgi, przeżarte pleśnią niezamierzonych ironicznych znaczeń, nasiąknięte zatęchłą rozpaczą minionych sezonów. I to z nich właśnie, z tych zakończeń nie kończących niczego, wykiełkują nowe historyjki.", + "18659": "Służąca, przeciwnie, nie chce w żadnym razie wypaść z roli, co przecież także jest zrozumiałe – potłukłaby się boleśnie. Musi więc udawać, że on wcale nie oparł policzka na jej ramieniu, że jego dłoń tymczasem nie obmacuje jej ciała. Musi, niczego nie dostrzegając, dalej spokojnie obierać włoszczyznę. On robił to już tak wiele razy, że ryzykowna sytuacja zaczęła jej się wydawać w miarę bezpieczna.", + "18660": "Sprzątanie i naprawy, naprawy i sprzątanie, żmudne starania o zatrzymanie chaosu na zewnątrz, codzienne odpychanie przeciwmiasta –  wszystko to całkowicie wypełniało życie mieszkańców, nawet jeśli oni sami wyobrażali sobie, że robią coś innego: zarabiają pieniądze na życie albo starają się sprostać jego trudom. I jeśli nawet miasto było zaopatrzone w jakieś specjalne instalacje do usuwania tego, co niepotrzebne, oni się tym nie interesowali, ufni, że właściwa instancja zadba o nich należycie.", + "18661": "Przy kuchennych stołach, nad stygnącą herbatą, domyślali się, że nie są tymi, dla których miasto zostało zbudowane. Widzieli sami, że wszystko w nich jest za miękkie i za kruche, że wola ugina się łatwo, a pragnienia uciekają to w tę, to w tamtą stronę bez żadnej przyczyny. Ręka ledwo pasowała do uchwytu narzędzia, serce było całkowicie oddzielone od reszty świata klatką żeber i powłoką skóry. Niczego tu dla nich nie było, wszędzie wokół odkrywali obcość.", + "18662": "Uparci i bezkompromisowi, jednych przerażali, innych zachwycali. Odrzucili żądania Ameryki, domagającej się wydania saudyjskiego banity Osamy ben Ladena, który z afgańskiej ziemi wypowiedział wojnę wszystkiemu, co amerykańskie. Na próżno Amerykanie obiecywali talibom, że uznają ich reżim w zamian za wydanie Saudyjczyka. Na nic zdało się pięć milionów dolarów wyznaczonych za głowę ben Ladena i rakietowy atak na jego kryjówki.", + "18663": "O tym, co naprawdę działo się w kraju, wiedzieli tylko nieliczni notable. Przekupnie w bazarowych zaułkach opowiadali, że upadek rządu jest bliski i nieuchronny, a ministrowie i generałowie knują spiski albo pakują walizy i szykują się do ucieczki za granicę. Mówiono nawet, że sam prezydent Nadżibullah czeka tylko na specjalny samolot, którym zamierza się udać wzorem innych afgańskich władców na wygnanie do Indii, dokąd wcześniej odesłał już żonę i córki.", + "18664": "Dwa dni wcześniej podający się za dziennikarzy Arabowie dokonali samobójczego zamachu bombowego, zabijając Ahmada Szaha Massuda.", + "18665": "Było ich dwóch i zawsze widziano ich razem. Młodszy, w okularach, był wysoki i miał jaśniejszą skórę. Przedstawiał się jako Mohammad Karim Tuszani. Starszy, dobiegający czterdziestki, nazywał się Mohammad Kassim i przypominał raczej Berbera niż Araba. Krępy, o potężnym karku, muskularnych barkach i udach wyglądał jak atleta. Podczas którejś kolacji wyznał, że przez kilkanaście lat uprawiał pięściarstwo.", + "18666": "Zazwyczaj jednak, gdy rosyjscy żołnierze lądowali na skalistych zboczach doliny Pandższiru, zastawali ją pustą. Wojsko przeszukiwało porzucone chałupy, wystawiało posterunki, a po kilku dniach okupacji oddziały szturmowe, których zadaniem było nie zajęcie doliny, lecz unicestwienie Massuda i jego buntowników, wycofywały się z wąwozu. Wtedy wracali chłopi, a wraz z nimi albo wkrótce po nich w pandższirskich wioskach pojawiali się mudżahedini.", + "18667": "Bunt dojrzewał w całej Arabii.", + "18668": "Afgańska wojna, która wybuchła wkrótce po rebelii w Mekce, okazała się niespodziewanie odsieczą zarówno dla rodziny Saudów, jak wszystkich reżimów w świecie islamu. Mogli teraz odwrócić uwagę poddanych od oskarżeń kierowanych pod ich adresem przez coraz liczniejszych buntowników nawołujących do powstania. Udzielając poparcia świętej wojnie, mogli poprawić swoją nadszarpniętą reputację. I co najważniejsze, mogli pozbyć się wywrotowców, wysyłając ich na wojnę i pewną śmierć do Afganistanu.", + "18669": "Wysłał umyślnych do władcy sąsiedniej prowincji Baghlan, Sajjeda Dżafara Naderiego, ponieważ doniesiono mu, że ten szczerze nie znosi długowłosych mudżahedinów. Spotkali się, przypadli sobie do gustu. Podczas którejś z rozmów zakrapianych rosyjską wódką wyliczyli, że we dwóch panują prawie nad całą północą kraju. I gdy w Kabulu zaczęto szeptać, iż po północnej stronie Hindukuszu dojrzewa nowy bunt, do akcji wkroczył mędrzec Modżaddidi, którego panowanie zbliżało się powoli do końca.", + "18670": "Warowne mury potężnych, skalistych gór otaczających zewsząd Pandższir, a jednocześnie liczne, bezpieczne drogi ucieczki z doliny czynią z niej niedostępną, groźną twierdzę. Można stąd trzymać w szachu stolicę, Kabul, ale przede wszystkim biegnącą tuż obok, za sąsiednią doliną Andarabu, drogę przez przełęcz Salang, jedyną klamrę spinającą rozdzieloną Hindukuszem północ z południem kraju.", + "18671": "Droga z Kabulu do Kandaharu wiodła przez skalistą, rdzawoszarą pustynię, zamkniętą na horyzoncie monumentalnymi, nagimi skałami Hindukuszu, z których najwyższe pokryte już były białymi czapami śniegu. Jest to kraina ponura i bezludna. Z rzadka spotyka się przejeżdżające samochody, jeszcze rzadziej pasztuńskie wioski, złożone z glinianych, otoczonych wysokimi murami domostw.", + "18672": "Zrazu jednak nie dawał za wygraną. Postanowił walczyć, by ratować ze starych porządków, co się da. A przynajmniej choćby na jakiś czas powstrzymać zalewający kraj rewolucyjny potop. Zasiadał na najwyższym urzędzie. Miał szacunek i znane, poważane imię. Nie miał jednak siły, a więc także i władzy. Aby to zmienić, potrzebował kogoś, kto byłby jego całkowitym zaprzeczeniem. I znalazł. Dostuma.", + "18673": "Rewolucje, wojny i rządy mają twarze swoich przywódców – buntowników, generałów, mądrych mężów stanu, oszalałych tyranów. Obliczem afgańskiej rewolucji stali się jej szeregowi żołnierze, bosonodzy oberwańcy o zmierzwionych brodach i w czarnych zawojach turbanów na głowach. Mułła zaś, choć mówił o nim cały świat, pozostawał niewidzialny, bez twarzy. Wszechobecny, ale nieznany, więc złowróżbny.", + "18674": "Następca Kalamughina, mułła Wali Mohammad, nie miał już tej charyzmy, a jego imię nie budziło wśród kabulczyków tak panicznego strachu jak imię poprzednika. Wzorem emira i większości jego ministrów Wali Mohammad nie dbał zresztą o stolicę i na krok nie ruszał się z rodzinnego Kandaharu. W stolicy panował więc w jego zastępstwie pasztuński mułła i wojownik Mohammad Salem Haqqani, który łączył w sobie nieśmiałość parweniusza i okrucieństwo fanatyka.", + "18675": "Walczył od dawna. W jego armii służyli teraz synowie śmiałków, którymi dowodził przed laty. Ci zaś z dzisiejszych żołnierzy, którzy dochowali się potomków, już teraz wychowywali ich na wojowników przyszłej armii komendanta. Na nim samym zaś czas nie odcisnął piętna. Jakby postanowił uczynić go wiecznym. Albo zesłać mu śmierć, zanim się zestarzeje.", + "18676": "Czerń, ulubiona barwa, ostro podkreślała niezwykłą, niemal ascetyczną bladość oblicza emira. Długa, czarna, nienaznaczona siwizną broda, czarny turban i poczernione węglem, na wzór Proroka Mahometa, oczy nadawały jego twarzy wyraz posępny, ale i pełen majestatu. Regularność i szlachetność rysów zakłócała paskudna blizna, pokrywająca zmiażdżony przed laty prawy oczodół.", + "18677": "Co jakiś czas z piskiem opon przejeżdżał dżip albo terenowa toyota obwieszona zielonymi, białymi lub czarnymi chorągwiami. Taki rozpędzony samochód z portretem Massuda czy Haqqaniego zasłaniającym połowę przedniej szyby nie zważał ani na światła, ani na przepisy drogowe, ani na tłum na ulicach. Odtąd w opanowanym przez partyzantów z gór i pustyń Kabulu toyoty zawsze już miały pierwszeństwo, ponieważ jeździli nimi mudżahedini.", + "18678": "Wyprawiając się do którejś z pasztuńskich agencji – nie wszystkie są otwarte dla cudzoziemców – należało uzyskać najpierw stosowne zezwolenie, a także oświadczyć na piśmie, że nie będzie się zgłaszać żadnych pretensji i żądać jakiejkolwiek pomocy, że odtąd bierze się na siebie całą odpowiedzialność za swoje losy.", + "18679": "Opowiedziano mi kiedyś historię o Pasztunie idącym na targ w Peszawarze.", + "18680": "Mudżahedini i talibowie zabraniali tego, co komuniści zalecali. Jedni pozwalali, drudzy zakazywali, ale z samymi kobietami nie miało to nic wspólnego. Zawsze były jedynie elementem rozgrywki o władzę, kierunek polityki, strategię.", + "18681": "Perski czador czy afgańska burka stawały się politycznym manifestem. Nieliczne dzielne kobiety (za panowania talibów jedynie najdzielniejsze odważały się wychodzić samotnie na ulice miast i żebrać), które ośmielały się nie zgadzać z obowiązującymi porządkami, wykorzystywały swój ubiór jako przejaw buntu.", + "18682": "Afgańczycy nie uznawali ani wiecznych wrogów, ani wiecznych przyjaciół. Brytyjczycy, którym mimo wielu prób nigdy nie udało się ich podbić czy choćby okiełznać, mawiali o Afgańczykach, że “ci z nich, którzy są usposobieni przyjaźnie, strzelają do ciebie nocą, a usposobieni wrogo strzelają również w dzień”. W opinii tej było tyleż przesady, ile podziwu dla niepokornych górali, którzy pozostawali wierni i lojalni, dopóki stara przyjaźń nie zaczynała dla nich samych stanowić zagrożenia.", + "18683": "Przed chwilą Jędruś przyszedł przeczytać mi swoją kartę napisaną do babci, a ja, zdenerwowana, że nieporządnie zaadresował, gorączkowałam się: „Jędrusiu! To jest bardzo ważne! Wyobraź sobie. Siedzi FACET na poczcie, czyta i oczywiście, że nie wie, jakie to miasto!“. Na to słyszę z dołu głos mojego męża: „To może być KOBIETA!“ – „Słucham? Co mówisz?“ – krzyczę. – „Nic. Mówię tylko, że na poczcie pracują też kobiety!“.", + "18684": "Lubię, jak dzwoni moja córka i pyta, czy wszystko u mnie w porządku.", + "18685": "Lubię, jak moje dzieci przychodzą do mnie w nocy, a po nich zjawia się i pies, i kot, mąż mimo to zostaje w łóżku, leżymy tak na kupie i nie możemy spać, bo nam duszno, a najbardziej psu.", + "18686": "19 czerwca 2000. Wypłynęliśmy, ale miałem książeczkę do nabożeństwa. Z Bakaru przepłynęliśmy pod największym mostem Chorwacji i dopłynęliśmy do portu Vrbnik, na wyspie Krk. Przeszła tam procesja. Miliony ludzi ze świecami. Młode dziewczynki śpiewały.", + "18687": "20 czerwca 2000. Odpłynęliśmy do Baški, gdzie zjadłem bardzo dobre kuglice, w luźnym tłumaczeniu – lody kulkowe. Wypłynęliśmy z Baški. Na Pach, gdzie Andrzej znalazł ostrygi, a potem od razu je zjadł. Zrobiliśmy zakupy.", + "18688": "A teraz wyznam Ci, że uwielbiam jeść szynkę i befsztyki, pod warunkiem że nie myślę, nad niczym się nie zastanawiam i nikt mi nie przypomina, skąd się te produkty wzięły. Nie cierpię kelnerów, którzy pytają: „Jaki befsztyk? Krwisty?“. Po co to od razu używać takich określeń, czy nie można zapytać: „Jak wysmażony?“. Po zapytaniu, czy krwisty, zmieniam zamówienie albo restaurację.", + "18689": "My z Joasią wróciłyśmy do naszego hotelu, zeżarłyśmy po dwa befsztyki, obaliłyśmy wino, wypaliłyśmy po paczce papierosów i poszłyśmy spać o świcie, pogodzone ze światem, głównie Joasia. Ja rano myślałam, że trzeba będzie do mnie wzywać pogotowie, i postanowiłam żyć od tego momentu zdrowo i ekologicznie, a w każdym razie spróbować.", + "18690": "Znalazłam z trudem jakieś zdjęcia. Musiałam napisać na nich jeszcze raz... „Jarkowi...“ „Monice...“ „Justynie...“. Wypchnęłam człowieka, jak sam się nazywał, za drzwi i przewróciłam się na łóżko ze zmęczenia. Rano dowiedziałam się, że w nocy woda zalała piwnice hotelowe i ten człowiek, rozebrany do bielizny, ratował, co się dało. Z narażeniem życia, jak mówiono rano w recepcji, bo nie zdawał sobie sprawy, że może go porazić prąd.", + "18691": "Nie wypowiadamy czegoś… Usiadłem i znowu zacząłem słuchać… Tak, ta nawa była właściwym – centralnym – audytorium… akustyczną niszą. Usłyszałem to… Na uporczywy rytm, jak na ostrze, nadziany był jękliwy błagalny motyw – witrażowa nawa podniesiona została od razu do rangi przybytku mistycznego wtajemniczenia, w przetaczający się pod podziemnym kanałem ukryty sens tego wytrąconego z codziennej pracowitej pustki miasta.", + "18692": "Patrzyłem przez chwilę i znów zamknąłem pudełko… Na jak długo?", + "18693": "Teraz leżą tam w ciemności oba kosmyki i płyną w przyszłość spiralnym torem.", + "18694": "Wszystko przygotowane, ustrojone… Flora już wszystko zrobiła. Przestawiła wieńce, zmieniła miejsce wiązanek i bukietów – usunęła „szpetne”, jak powiedziała, wiadro, w którym panoszyły się kwiaty. Niepotrzebnie, bo i tak kwiaty więdną, kurczą się, czernieją…", + "18695": "Zacząłem go obnażać… No tak, wszystko było w gruncie rzeczy znane, po prostu ciało drugiego człowieka, przynoszące dotykowi znany odzew, bez tej jakiejś szczególnej sensacji, która czasem w takich sytuacjach tryska, wynurza się, wyskakuje – nie wiadomo właściwie z czego.", + "18696": "Ten pokój, ta klatka schodowa, przecież tu się odnalazł… a poza tym miejscem nie ma już nic, co by znał. Może dochodzi do niego, że coś nie tak… kiedy zgłodnieje, przecież idzie gdzieś jeść… potem śpi gdzieś… jak zwierzę, które idzie jeść gdzie indziej… gdzie karmią… a potem wraca pod drzwi zmarłego pana…”", + "18697": "Słyszę, jak Lidia dalej mówi o tym Janku… znowu jest przy jego urodzie… znowu… potem, że płakała.", + "18698": "Kolorowe fotografie, które oglądałem kiedyś w jakimś piśmie, traktującym problem ze wszelkich możliwych perspektyw, nie pozostawiały żadnych złudzeń: kukła, źle naśladująca człowieka!", + "18699": "Gdyby ktoś zrobił taki manekin do teatru – nie przyjąłbym!", + "18700": "No tak… raczej ta swoista metafizyka… Marysia mówi, że trzeba iść drugą bramą, tą pod murem kremlowskim.", + "18701": "Tu zbiegały się strumienie poszczególnych pieśni… były tylko nieznającymi dopełnienia fragmentami. Teraz znów – już w hotelowym pokoju, do którego przed kwadransem Hindus przyniósł dwa czekoladowe, opakowane w czerwone złotko cukierki, znów przez gwar… dobiega banalny hit… śpiewany po francusku… tęskny i mówiący o tej wysysającej duszę nostalgii – nostalgii niespełnionego święta.", + "18702": "Westchnienie… i Boże Boże i chmura na niebie. Wiatr delikatnie porusza gałęziami, oddalony szum samochodów.", + "18703": "I krzyki sąsiada na podwórzu, bo znów przyjechała nowa ciężarówka, zapobiegliwe krzyki sąsiada.", + "18704": "Jakże mówić możemy o bliskości? Te nasze samotności są samotne naprawdę i na zawsze, na wieki tajne. Rozpadają się wraz z nami, przestają istnieć.", + "18705": "Na Maneżskiej Płoszczadi widzę Lenina w czarnym garniturze… Lenin – myślę sobie – Lenin! Przechodzę, przybliżam się, Lenin rozmawia z jakimś człowiekiem w mundurze. „Co oni wiedzą – mówi Lenin. – Czy oni znają jakąś prawdę, czy mogą znać jakąś prawdę? Co oni wiedzą o Leninie?”", + "18706": "I ten grób, gdzie leży już obok siebie małżeństwo – moi rodzice.", + "18707": "Właściwie to ja jestem sierota – pomyślałem wczoraj w ogrodzie. I znów pracowaliśmy przy tym grobie – wkładaliśmy kwiaty, wygrzebałem patykiem dołek na wazon, myśląc, czy to nie przesada tak grzebać patykiem w Wielkanoc.", + "18708": "Potem zjawił się ten mężczyzna… Był tu jakimś… Był jakimś dyrektorem. Ja byłam zupełnie bezwolna i zagubiona… Chodziliśmy od kawiarni do kawiarni… Nieprzespane noce… A potem… jak… wyrzucenie na śmietnik! Wypadłam z pochylonego kubła. W jakiś dzień… W jakąś całkiem nieznaną rzeczywistość.", + "18709": "Nikt nie może tego zobaczyć, jeśli ktoś by zechciał odkopać – wszystko by znikło. Może choćby dlatego warto żyć w stanie małżeńskim, by potem leżeć razem w bezczasie…", + "18710": "Mamy urodziny. Wielki Piątek. Zbiegły się te dwa dni, które od kilku lat zbliżały się do siebie.", + "18711": "Rok 1938 był ostatnim pełnym rokiem dzierżawy domeny państwowej w Jerce. Wańkowicze wrośli już w tutejszy teren i próbowali się utrzymać. Ale nic nie można było poradzić, termin okazał się niepodważalny. Ale nim opuszczą Jerkę, czeka ich radosne wydarzenie: Hania zaręcza się z Krzysztofem Morawskim, dziedzicem Turwi. Majątek ten przekazała mu Tekla Chłapowska (ciocia Uja), wdowa po Zygmuncie, który był bratem matki Krzysztofa.", + "18712": "Roman, Rom– urodzony w styczniu 1920 roku - podobny do ojca, wesoły, prostolinijny. I chyba bardzo dobry. Na dziecinnych fotografiach najczęściej jest w towarzystwie ukochanych piesków. Przekazana nam została legenda, że jeden z nich, odpowiednio przez Roma podduszony, potrafił powiedzieć “mama”.", + "18713": "Dom był szeroko otwarty dla gości, zwłaszcza uchodźców z Kresów. “Staraliśmy się stworzyć dom nie tylko dla siebie i dzieci, ale także dla bliższej i dalszej rodziny rozproszonej na skutek wojny i wygnania po całej Polsce, by mieli w nas – w punkcie stałym – oparcie”. Nic dziwnego, że Aniela Chłapowska, zapraszając Wańkowiczów na święta, musiała przyjąć 15 osób.", + "18714": "Poznali się w Monachium, dokąd Czajkowski przybył studiować malarstwo w roku 1891. Podobnie jak jedna z koleżanek Olgi, Maria Czajkowska, mimo zbieżności nazwisk nie będąca siostrą Józefa, jak sugerowała Helena Blum w Zarysie monografii Olgi Boznańskiej, Czajkowski był uczniem profesora Ludwika Hertericha. Młodzi ludzie zobaczyli się po raz pierwszy w pracowni Olgi, gdzie musiał ich ze sobą zapoznać któryś ze stałych jej gości:", + "18715": "W sprawach uczuciowych była zarazem ślepa i ogromnie poważna. Faleński w jakiś sposób musiał ją oczarować – ten młodzieniec (w chwili ich poznania miał lat 20, ona zaś 36) wywierał chyba na nią niepojęty, wręcz magnetyczny wpływ. Po którymś z licznych nieporozumień, w ramach przeprosin, pozostawił u Olgi bilet wizytowy, który doskonale oddaje klimat ich wzajemnych relacji i stanowi idealne dopełnienie innych przytoczonych w tym miejscu listów:", + "18716": "Widok z mej pracowni, Róże i Róże na tle pejzażu – śmiesznie niską cenę, pisząc na kwicie, że na taką cenę umówiła się z Olgą. Kwota, jaką mu przekazano, odpowiadała wartości 56 franków! Tego rodzaju wiadomości żadną miarą nie mogły nastroić Olgi optymistycznie i zachęcić jej do powrotu do kraju.", + "18717": "W dalszej części listu Morelowski donosił:", + "18718": "Tutaj nie ma nic wesołego. Prawie wszyscy znajomi odsunęli się od Oluni, a z pozostałych jedna umarła na zapalenie płuc (Czeszka, ułomna, bardzo była wprawdzie nieznośna), druga Angielka [...] leży od 2 miesięcy na suchoty, trzecia Francuzka [...] chora na oczy [...] [MNK]", + "18719": "Panna Boznańska jest oryginalna, jednakże nadmiernie dąży do rozmglenia. Maluje na wypełzłym jedwabiu twarze jakby oglądane przez zasłonę z gazy. Jest to przesłodzony Carrière, nie pozbawiony przy tym jednak pewnych wartości. [MNK*]", + "18720": "Bardziej dla niej łaskawy dziennikarz pisma Comaedia informował czytelników w kwietniu 1910:", + "18721": "Drugim wiecznie potrzebującym wędrowcem był Bohdan Faleński – wojna zaskoczyła go we Florencji. Polacy – poddani rosyjscy – zostali wszyscy zatrzymani, on zaś, według słów własnych, jako niezupełnie zdrowy dzięki protekcjom właściciela domu, w którym mieszkał, pozostał na wolności. Wkrótce popadł w finansowe tarapaty i już 9 grudnia 1914 pisał do Olgi:", + "18722": "Bardziej jeszcze niż duchowej pociechy potrzebował Faleński pieniędzy – tych ostatnich domagał się wręcz, posługując się nawet w tym celu subtelnym szantażem, którego skuteczności w przypadku Olgi był całkowicie pewien. Pisał na przykład:", + "18723": "Cipuś drogi, [...] z dotrzymaniem przyrzeczonego Cipusiowi słowa będzie mi trudno, mój stan zaś chorobliwy dużo pieniędzy kosztuje.", + "18724": "Bezinteresowność pana Edwarda miała swoje granice – trudno sobie zresztą wyobrazić, żeby osoba tak dumna, hojna i dobrze wychowana jak Olga zgodziła się na układ, w którym miałaby być stroną obdarowywaną. Pod słowem bezinteresowność rozumiał pan Chmielarczyk wynagrodzenie w obrazach, które miały jeszcze wówczas ceny dość wysokie.", + "18725": "Mówiliśmy naturalnie dużo o Pani, pytał mnie się Ojciec, czy znam adres Pani, a ja zapomniałem o liście pisanym do Pań obu i powiedziałem, że nie znam. Dostałem pozwolenie napisania do Pani – czy czasem nie wyniknie co z tego mimowolnego kłamstwa? Okropna nieuwaga z mojej strony. [BPP]", + "18726": "Przez cały ten czas coraz bardziej zaniepokojona Iza szturmowała listami Julię Gradomską (bowiem siostry Boznańskie pisywały do siebie z rzadka), pragnąc ją wybadać w sprawie dalszych zamiarów Olgi. Korespondencja zaczyna się niewinnie, powiadomieniem Julii o przyjeździe Olgi do Krakowa:", + "18727": "8 sierpnia 1930 Olunia zajechała szczęśliwie do Krakowa z pieskiem i kanarkiem. Jest zadowolona i ma portret jeden zamówiony.", + "18728": "W grudniu 1930 Julia donosiła Izie:", + "18729": "Adresse à M. Auguste Radwan Dax, tamtego 14 maja 1903 Panu dziś dziękujemy, Pana komplementujemy, Za sprawą tych pięknych melodii Uśmierzył Pan ból i choroby, Wsłuchując się w Pana akordy, Każdy z nas poczuł się młody. Gdy Pan gra, Pana serce śpiewa, Zachwyca nas i porywa [...] [MNK*]", + "18730": "Czy La Famille Richet istotnie została zaprezentowana w Edynburgu? Brak na ten temat informacji.", + "18731": "W roku 1912 Olga w związku z kolejną przygotowującą się pod jej nieobecność wystawą zasięgnęła rady Sainsèrea przy wyborze obrazów. W odpowiedzi przesłał jej do Krakowa dwa listy, z których wynika, że jej wybór był i jego wyborem:", + "18732": "13 listopada 1938 podyktowała list do Edwarda Chmielarczyka:", + "18733": "Obrazy moje przesłane na XXI-szą Biennale do Wenecji wrócą w najbliższym czasie do mnie, do Paryża. Z okazji jednakowoż Międzynarodowej Wystawy w Nowym Jorku wysyłam na prośbę Komisarza Generalnego Rządu Polskiego oraz pana Profesora dr. Mieczysława Tretera z Warszawy również kilka obrazów. [MNK]", + "18734": "Potem nadeszła kartka wysłana 7 marca z Messyny i adresowana jeszcze do Krakowa:", + "18735": "Pozostawiłem w Messynie jacht arcyksiążęcy i oto spaceruję samotnie po tym starym klasztorze. Zakosztowawszy atmosfery dwóch wygasłych wulkanów, teatru greckiego oraz Etny, atmosfery wielkiej sztuki, wolności i wiecznego osamotnienia – czuję, jak opadają z mych ramion kajdany – w tamtej chwili skupienia myślałem o Pani. [BPP*]", + "18736": "Edouard Jean Vuillard... Olga bardzo pragnęła go poznać i nigdy nie doszło do spotkania tych dwojga malarzy, którzy mieli ze sobą wiele wspólnego. Sposób widzenia świata, zamiłowanie do dyskretnych, stonowanych i bardzo wyrafinowanych kolorów, życiowa bezradność, wielka skromność, wiek... Nawet to, że oboje malowali na kartonie, w jakiś sposób ich łączy. Gdyby się poznali, mogliby zostać przyjaciółmi.", + "18737": "W roku 1909 malarstwo Olgi było nowatorskie, nowoczesne, dla części tradycyjnej krytyki i burżuazyjnej publiczności niezrozumiałe i trudne do zaakceptowania. Wystawa Mademoiselle przyciągnęła jednak prawdziwych znawców i sądząc z recenzji zamieszczonych w paryskiej prasie główną jej atrakcją był nie kto inny jak owa étrangère, galicienne, przybyła z nieznanego Wschodu, który tak naprawdę nikogo specjalnie nie interesował.", + "18738": "W korespondencji Raisa pojawiają się interesujące, nie sprawdzone dotąd informacje. W jednym z wcześniejszych listów była mowa o rzeźbach Olgi, w liście z 10 lipca 1910 wspomina o ewentualnym jej zamiarze wykonania litografii ze swoich obrazów, do czego zachęca ją gorąco:", + "18739": "Olga pisała wiersze – w jednym z listów wspomina o tym Józef Czajkowski:", + "18740": "Proszę bardzo przysłać mi trochę wierszów swoich, choć cząsteczkę Pani muszę mieć tutaj, bo już inaczej nie wytrzymam, dobrze?", + "18741": "Wolno nam zatem przypuszczać, że w pewnej części są to jej własne przemyślenia ujęte w lakoniczne maksymy, jakże pasujące do jej osobowości i życiowych problemów.", + "18742": "Na temat pracowni przy Campagne-Première niewiele nam wiadomo – był to jej pierwszy paryski pied à terre, jeszcze w roku 1907 otrzymywała listy tam właśnie adresowane. W momencie przeprowadzki na Montparnasse – rue Campagne-Première numer 17 na zawsze znikła z jej korespondencji.", + "18743": "Modele panny de Boznańskiej nie mają w sobie ani wdzięku, ani piękna, jednak szczególny sposób, w jaki przedstawia swoje postacie, siła myśli, która od nich promieniuje, i bardzo osobisty czar ich spojrzenia i uśmiechu stanowią wartość tego malarstwa. I zachwyceni jesteśmy tym darem wydobywania na jaw życia wewnętrznego człowieka poprzez jego oczy, jego usta... [MNK*]", + "18744": "Niestety to radosne wydarzenie nie na długo poprawiło sytuację materialną, bowiem nagrodę miasta Warszawy już wkrótce miał wykraść z komody, gdzie przechowywała pieniądze, któryś z ubogich odwiedzających jej pracownię.", + "18745": "Z kraju nadeszły gratulacje od kilkorga przyjaciół i znajomych – 29 kwietnia uradowana Julia pisała do Izy:", + "18746": "Gerżabek zacytował Olgę nie ze względu na treść jej wypowiedzi (zapewne była dłuższa, lecz nie zapamiętał wszystkiego), lecz na zachwyt i entuzjazm mówiącej, którym zawsze potrafiła zarazić swoich słuchaczy. Pomimo dziesiątek lat, jakie dzieliły Olgę od tej pierwszej malarskiej fascynacji, Velázquez nadal był obecny w jej życiu.", + "18747": "Inny wiersz, nieznanego autora, zapewne też wybrany i przepisany w trakcie lub bezpośrednio po wakacjach w Szwajcarii:", + "18748": "O gdyby wtedy wydarte z osnowy Natury zręby runęły z wysoka, Pewnie bym dumnej nie uchylił głowy I nie przymrużył spokojnego oka, Lecz niewzruszony stałbym wśród rozgromu Nieba i Ziemi i podobny skale, Martwy dla burzy i głuchy dla gromu, Konaniem zwiędły konałbym niedbale.", + "18749": "Powróćmy do Krakowa. W archiwum Boznańskich zachował się program jednego z koncertów w Hotelu Saskim:", + "18750": "Program koncertu z dnia 13 lutego 1884 w Sali Hotelu Saskiego. Koncert pana Sarasetego skrzypka) ze współudziałem p. Schlozera, profesora konserwatorium warszawskiego. W programie Mendelssohn, dAlbert, Moszkowski, Schlozer, Sarasate, Zarzycki, Chopin, Liszt, Sarasate. Początek o godzinie wpół do 8 wieczór.", + "18751": "Czekał długo, schowany pośród liści, na ukazanie się człowieka, ale pod murem nikt nie przechodził, na jego szczycie nie zjawiali się uzbrojeni strażnicy i żadne twarze nie wyglądały z otworów. Stawało się mroczno, a z szarego powietrza sypały się płatki popiołu i okruchy żużlu.", + "18752": "Awaru wodził spojrzeniem po szarych powierzchniach, były puste, nagie i surowe, gdzieniegdzie smugi zacieków, plamy porostów.", + "18753": "Miał teraz do wyboru: cofnąć się albo iść naprzód bez żadnych wahań i zatrzymań, udając mieszkańca budowli, gdyż we wnętrzu galerii nie było już gdzie się ukrywać.", + "18754": "Sylwetka loki chwiała się w oczach Awaru, głowa stawała się coraz cięższa. Wypełniały ją myśli i strzępy obrazów, o których nie wiedział już, czy są jego własne, czy też przekazane mu przez loki. Nie umiał już znieść tego dłużej. Chciał wyrwać się spośród ścian, nikogo już nie słyszeć, nie musieć odpowiadać, usnąć lub pozwolić się zabić...", + "18755": "Rzym ulegał druzgocącym najazdom, tracił znaczenie gospodarcze, tracił swój dawny blask i bogactwa, zamierał jako centrum świata antycznego. W miarę umacniania się chrześcijaństwa trwało zwalczanie kultury pogańskiej. Gdy Teodozjusz Wielki ogłosił chrześcijaństwo religią panującą, dawne kulty zaczęto systematycznie zwalczać, a całą pogańską kulturę i budownictwo sakralne niszczyć.", + "18756": "Jak zmieniała się sytuacja miasta, świadczy choćby dzieło cesarza Aureliana. Zafundował Rzymowi nie kolumny czy łuki tryumfalne, nie teatry czy nowe pałace, ale mury obronne 19-kilometrowej długości z licznymi basztami w obawie przed plemionami barbarzyńskimi. Budowę murów aureliańskich rozpoczęto w 271 roku. Spore fragmenty fortyfikacji zachowały się do dziś.", + "18757": "W listopadzie lud rzymski ponownie porwał za broń, uderzył na Kwirynał, a zagrożony papież uciekł do Gaety. W styczniu 1849 roku Norwid wyjechał z Rzymu do Paryża z ogromnym żalem, z tęsknotą za wybranym miastem, która nie opuszczała go do końca życia. Jeden z jego biografów napisał o tym wydarzeniu: \"Norwid opuścił Rzym tylko fizycznie, ale duchowo pozostał w nim na zawsze\".", + "18758": "Nie wiadomo, czy to tylko rady zapisane w notatniku, czy też autor występował z nimi wobec władz rzymskich, może w formie jakiegoś memoriału? Podobnych rad udzielał Włochom w sprawie zagospodarowania ruin Pompei i Herkulanum.", + "18759": "Duże partie \"Dziennika\" można śmiało nazwać podręcznikiem historii sztuki Rzymu, a także obszernym przewodnikiem dla turysty.", + "18760": "Dalszymi dokumentami podpisanymi w Moskwie, których treści już jednak nie ujawniono, były: tajny protokół dotyczący przesiedlenia osób narodowości niemieckiej z obszarów, które znalazły się w strefie radzieckiej, oraz osób narodowości białoruskiej i ukraińskiej ze strefy niemieckiej. Przesiedlenie miało być dobrowolne, tzn. obejmowało osoby, które wyraziły życzenie opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania.", + "18761": "Nazajutrz korespondent \"Prawdy\" przekazał z Berlina następującą informację:", + "18762": "\"Wszystkie gazety na pierwszych kolumnach drukują wiadomość z Moskwy o obiedzie, jaki odbył się na Kremlu na cześć niemieckiego ministra spraw zagranicznych Ribbentropa. Podkreśla się, że obiad na Kremlu upłynął w wyjątkowo serdecznej atmosferze. W szeregu toastów wyrażono wolę dalszego pogłębiania i umacniania stosunków politycznych i gospodarczych między Niemcami i ZSRR\".", + "18763": "\"1. Ewakuację wojsk niemieckich ze wszystkich terytoriów okupowanych; 2. Rozwiązanie partii nazistowskiej i rozpisanie wolnych wyborów; 3. Położenie kresu dyktaturze; 4. Przywrócenie dawnej niemieckiej granicy wschodniej sprzed wojny; 5. Masową redukcję potencjału wojskowego, aby zapobiec na przyszłość nowej agresji; 6. Kontrolę zbrojeń; 7. Postawienie pod sąd przywódców nazistowskich i zbrodniarzy wojennych\".", + "18764": "Minister wskazał następnie na osiągnięte wczoraj między rządem Niemiec i rządem ZSRR porozumienie w sprawie obszernego programu ekonomicznego, który przeniesie korzyść obu mocarstwom. Na zakończenie p. von Ribbentrop oświadczył:", + "18765": "\"Rozmowy toczyły się w szczególnie przyjacielskiej i wspaniałej atmosferze.Jednakże przede wszystkim chciałbym odnotować wyjątkowo serdeczne przyjęcie, jakie zgotował mi rząd radziecki, a szczególnie pp. Stalin i Mołotow\".", + "18766": "Przebiegiem wizyty Langego i Orlemańskiego interesował się żywo Waszyngton. O sprawach tych rozmawiał ambasador Harriman z Mołotowem 25 kwietnia i 3 czerwca. Ambasador amerykański ostrzegał wprawdzie Mołotowa, by ten nie przeceniał wpływów Langego wśród Polonii amerykańskiej, ale wyrażał się o nim pochlebnie, podkreślając jego realistyczne podejście do kwestii politycznych. Podobne opinie przekazywał też do Londynu 19 maja ambasador Clark-Kerr.", + "18767": "Ale Stalin i tak żądał więcej. 18 kwietnia zwrócił uwagę Churchillowi, że przywódca SL nie wspomniał słowem o granicy wschodniej. Wówczas były premier 22 kwietnia uznał linię Curzona, łącznie z pozostawieniem Lwowa po stronie radzieckiej, o czym Churchill natychmiast powiadomił gospodarza Kremla.", + "18768": "Na temat pomocy dla AK poprzedniego dnia rozmawiał z lordem Selborne’em gen. Kopański. Przełożony SOE oświadczył, że jeśli tylko dojdzie do porozumienia polsko-radzieckiego, to, jego zdaniem, \"sprawa pomocy dla AK ze strony angielskiej i sowieckiej nie będzie przedstawiać trudności\". Na podstawie tego wszystkiego ppłk M. Utnik informował 2 sierpnia gen. Komorowskiego, że \"Anglicy uzależniają poważniejszą pomoc dla Was od wyników rozmów moskiewskich\".", + "18769": "Fiasko pierwotnych zamierzeń reorganizacyjnych miało również wpływ na zagadnienie liczebności etatów rządowych. Wprawdzie 8 lipca Rada Ministrów uchwaliła 125 cywilnych etatów rządowych, ale pod koniec sierpnia sam Sikorski uznał, iż nie należy obstawać przy formule skromnego liczebnie aparatu rządowego, \"ponieważ należy mieć możność utrzymania w aparacie rządowym specjalnie na to zasługujących osób\".", + "18770": "2 lipca radziecki chargé d’affaires w Stanach Zjednoczonych Andriej Gromyko informował Moskwę o swoim spotkaniu z przewodniczącym komisji spraw zagranicznych Izby Reprezentantów Kongresu USA, który powiedział mu, że komisja ta nie interesuje się w ogóle polskimi sprawami terytorialnymi, podobnie zachowuje się też komisja zagraniczna Senatu. Przewodniczący komisji wyraził przy tym pogląd, iż wspomniane kwestie terytorialne znajdują się w sferze wyłącznego zainteresowania Rosji.", + "18771": "Tego samego dnia Gusiew, ambasador radziecki w Londynie, depeszował do Moskwy, wystawiając mowie Churchilla bardzo wysoką ocenę (\"znaczący krok naprzód\") i trafnie zauważając, iż była to pierwsza publiczna akceptacja praw radzieckich do — jak pisał — \"Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi\".", + "18772": "Sprawa zwrócenia się do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża oceniona została nie tylko przez Edena i Grosfelda. 2 maja Anthony Draxell Biddle, ambasador amerykański przy rządzie polskim, mówił Sikorskiemu: \"Fakt, iż przed ogłoszeniem komunikatu rząd polski nie konsultował się ani z Londynem, ani z Waszyngtonem, wywołał wrażenie, że rząd ten woli nie porozumiewać się z nami, gdy zamierza powodować trudności, natomiast wówczas, kiedy popadnie w tarapaty, chce, żebyśmy go ratowali\".", + "18773": "Anglicy uprzedzili Mikołajczyka, iż może być w każdej chwili zaproszony do Moskwy. Tak też się stało. Stalin i Churchill bez trudu porozumieli się, dzięki czemu 11 października na lotnisku moskiewskim wylądowali Bierut, Osóbka-Morawski i Rola-Żymierski, zaś następnego dnia — Mikołajczyk, Grabski i Romer. 10 października nad sprawą wizyty obradowała Rada Ministrów. Ustalono, że podstawą rozmów może być tylko memorandum z 29 sierpnia.", + "18774": "Wszystko to nie zahamowało jednak ostatnich prac poprzedzających podpisanie układu. 27 lipca, o godz. 4.00 rano, w Foreign Office odczytano depesze od Stafforda Crippsa z Moskwy o wynikach starań czynionych na Kremlu w sprawie zmian w projekcie układu. Przede wszystkim ambasador informował, że Stalin, z którym miał rozmowę, wyraził zgodę na ogłoszenie w układzie zapowiedzi o amnestii dla wszystkich represjonowanych w ZSRR obywateli polskich.", + "18775": "Ulica Donati 12, Jasiewicz, ostatnie instrukcje przed pierwszą kurierską wyprawą, zaświadczenie tożsamości. \"Preisner Jan, urodzony 15 września 1919 roku we Lwowie, narodowości ukraińskiej...\" Ojciec Niemiec, matka Ukrainka... Kiedy się ocknął, szarzało. Pociąg stał przy peronie jakiegoś dworca. Janek poderwał się, rzucił okiem na nazwę stacji: \"Św. Martin\". Chwycił walizkę i pędem dopadł drzwi wyjściowych. W samą porę. Tu właśnie musiał się przesiąść na pociąg zdążający do Twardoszyna.", + "18776": "Gdy weszli do pokoju i usiedli przy stole przybysz podał kilka różnych szczegółów, które uwiarygodniły jego osobę. Zamierzał wraz z dwoma towarzyszami, którzy czekają w pobliskiej szopie, możliwe najszybciej przedostać się za granicę. Oświadczył też, że idą z polecenia organizacji z bardzo ważnym zadaniem.", + "18777": "I znów przyszedł czas na wypoczynek i zarazem oczekiwanie na następny kurs do kraju. Po tygodniu Staszek został wezwany do bazy przerzutowej na Donati 12. Otrzymał jak zwykle pocztę i pieniądze na wydatki w drodze: węgierskie, słowackie, polskie okupacyjne i marki niemieckie. Były mu one niezbędne na utrzymanie\" opłacenie taksówkarzy, biletów i inne ewentualne wydatki. Tak wyposażony wyruszył na dobrze mu znany szlak kurierski.", + "18778": "Nadjechał pociąg. Oficerowie wsiedli, Długo machali rękami zostającemu na peronie Staszkowi Kuli. Dopiero następnego dnia wieczorem ruszył w powrotną drogę. Zbyt mordercza byłaby dalsza wędrówka po górach bez odpoczynku. Przenocował u znajomego Słowaka w Podbańskiej. Zawierał już po tamtej stronie granicy znajomości mogące się przydać w przyszłości. Jego konspiracyjna działalność się zaczynała.", + "18779": "Kongres USA ustanowił The Ordinance of 1787, prawo otwierające dla osadnictwa białych obszerne tereny Indian. Nowo mianowany gubernator Północno-Zachodniego Terytorium, generał St. Clair, który miał swą siedzibę w Marietcie, z całym okrucieństwem rozprawił się z niepokornymi Indianami, aby zapewnić bezpieczeństwo osadnikom.", + "18780": "Od Indian pochodzi pokarm milionów ludzi na ziemskim globie, jak kukurydza, którą uprawiali już dwa i pół tysiąca lat przed naszą erą, dynie i fasola - uprawy o półtora tysiąca lat młodsze, a ponadto bataty, orzeszki i in.", + "18781": "Prawie połowa nazw stanów w USA wywodzi się od nazw plemion lub od słów idiańskich: Massachusetts, Illinois, Missisipi, Missouri, Utah, Connecticut, Delaware itd.", + "18782": "A teraz krótko o obrządku pogrzebowym. Ciało zmarłego, ubrane w najlepszy jego strój i zawinięte w koc, umieszczane było na specjalnej platformie i dopiero gdy zostały z niego jedynie wysuszone kości, grzebano je w ziemi. Konie i przedmioty będące własnością zmarłego otrzymywali jako dary członkowie klanu.", + "18783": "Imię Tecumseh wywodzi się od szauniskich słów tecumthe, tecumtha lub tikamthi. Ich angielska interpretacja jest bardzo zróżnicowana. W czterech różnych książkach, opisujących dzieje tego wielkiego wodza Indian, uczeni autorzy podają co najmniej pięć tłumaczeń. Nie wdając się w głębsze rozważania na ten temat przytaczam wiernie, co według nich oznaczało imię Tecumseh: Przechodzi Z Jednego Miejsca Na Drugie, Spadająca Gwiazda, Leżący Żbik Który Czyha Na Łup, Przekraczam Czyjąś Ścieżkę.", + "18784": "Dwa dni później było po wszystkim! Zapędzeni jak bydło do wagonów towarowych pojechali do fortu Leavenworth w obecnym stanie Kansas. Na nic zdały się protesty wodza Józefa, nie pomogły sprzeciwy Milesa ani Howarda. Złamanie obietnicy danej Indianom podczas kapitulacji nie miało najmniejszego znaczenia dla zwycięskich władców zaborczego państwa amerykańskiego.", + "18785": "W myśl warunków kapitulacji Niedźwiedzie Futro, to znaczy Miles, i Jednoręki Wódz Żołnierzy, czyli Howard, zobowiązali się dopilnować, by Nez Percé trafili do swoich, do rezerwatu Lapwai, gdzie mieli żyć dalej w spokoju. Jakże naiwny był Józef, kolejny raz ufając obietnicom białych! Sam później powiedział, że gdyby wątpił w słowa, które padły w trakcie kapitulacji, nie poddałby się i prowadził walkę do ostatniej kropli krwi.", + "18786": "Oddział Reno - otoczony przeważającą liczbą wojowników - został po odniesieniu dużych strat zmuszony do zejścia z koni, wycofania się w zarośla, a potem na przeciwległe wzgórze. Żołnierze okopali się tam i celnymi strzałami odpierali atakujących. Tymczasem na niefrasobliwie galopującego Custera rzucili się Oglalowie i Czejenowie, a po jakimś czasie dołączyli do nich wojownicy Żółci, którzy przerwali obleganie Reno, by wziąć udział w starciu z głównymi siłami białych.", + "18787": "Francja zdawała sobie sprawę z tego, że mimo wszystko znajduje się wciąż w stanie odosobnienia. Sojusznik rosyjski pochłonięty swymi sprawami azjatyckimi nie mógł dać ostatecznego poparcia przeciwko Niemcom. Układy z Włochami zabezpieczały Francję od ataku na froncie alpejskim, osłabiały państwa centralne, ale też nie przyniosły nic poza tym.", + "18788": "W 1900 r. zreorganizowana została na innych szerszych podstawach agencja Associated Press w Stanach Zjednoczonych (założona w 1848 r.) i znacznie powiększyła zakres działalności. Związek Hawas-Reuter-Wolff po krótkiej walce przekonał się, że nie zdoła złamać nowego konkurenta i zawarł z nim porozumienie: Amerykę Północną, Meksyk, Kubę i Filipiny uznano za strefę wpływów Associated Press. Agencja ta otrzymała ponadto prawo działania wespół z Havasem na terenie Ameryki Południowej.", + "18789": "Jeżeli koalicja nie spieszyła się z zawarciem rozejmu, nie znaczy to, aby zamierzała przedłużać działania wojenne. Przeciwnie, zarówno ogólne zmęczenie wojną, jak obawa przed rewolucją, jak wreszcie niechęć mocarstw europejskich do imperializmu amerykańskiego i jego zbytniej przewagi, nakazywały kończyć wojnę.", + "18790": "Układ ten, zawarty w Berlinie 18 czerwca 1881 r. na lat trzy, przedłużony w 1884 r. na dalsze trzy lata, zawierał dość ściśle określone postanowienia i mógł polityce niemieckiej oddać znaczne usługi zarówno łagodząc rozdźwięki austriacko-rosyjskie, jak i nie dopuszczając do zbliżenia między Petersburgiem a Paryżem. Na dłuższą metę okazało się to wszakże rzeczą niemożliwą.", + "18791": "Impresjonizm rozwinął się w pełni po roku 1871 we Francji.", + "18792": "Prekursorem tego kierunku był Edouard Manet, głoszący postulat przepojenia obrazu światłem i powietrzem.", + "18793": "W Paryżu wystawiali swe płótna Claude Monet, Camille Pissarro, Alfred Sisley, Edgar Degas, Paul Cézanne, August Renoir i inni. Nieżyczliwa krytyka nazwała ich ironicznie impresjonistami od obrazu Moneta zatytułowanego \"Impresja – wschodzące słońce\". Nazwa ta przyjęła się powszechnie i bardzo prędko straciła pierwotny odcień niechętny i żartobliwy.", + "18794": "Tymczasem Ulsterczycy zajęli stanowisko tak bezwzględne, że nawet rząd angielski zaczął przeciwko nim występować. Ale wtedy doszło do rzeczy niesłychanej. W marcu 1914 r. oficerowie angielscy w miasteczku Curragh w hrabstwie Ulster zagrozili gremialnym podaniem się do dymisji, gdyby im kazano walczyć przeciwko ochotnikom ulsterskim.", + "18795": "Mały traktat wersalski próbowano uzasadnić potrzebą ochrony dawnych ciemięzców przed wybuchem gniewu i zemsty uciemiężonych. Nie zatroszczono się wszakże o ochronę mniejszości w tych państwach, które od dawna praw ich nie szanowały.", + "18796": "Rzecz znamienna, że opór wielkich mocarstw, przede wszystkim Anglii, nie pozwolił na wprowadzenie ustawodawstwa broniącego przed dyskryminacją rasową czy wyznaniową na terenach kolonialnych mandatowych, chociaż oddane były one teoretycznie pod zwierzchnictwo Ligi Narodów.", + "18797": "Sztandar bojowy podniosły także narody podbite i uciemiężone przez carat. W Polsce, na Ukrainie, na Łotwie, w Estonii, na Kaukazie walka o wyzwolenie społeczne łączyła się z walką o wolność narodową.", + "18798": "Walkom rewolucyjnym towarzyszyły klęski rosyjskie na Dalekim Wschodzie w wojnie z Japonią.", + "18799": "Prądy te zarysowały się najpierw we Francji, która utrzymywała jeszcze wówczas stanowisko prekursora.", + "18800": "Emile Zola był mistrzem naturalizmu. W 20-tomowym cyklu Les Rougon Macquart, 1871-1893, odmalował losy członków podupadającej rodziny za II Cesarstwa. Do cyklu tego należą m.in. powieści: Assommoir, 1877 (wyd. pol. 1902), przedstawiająca życie paryskiego robotnika, Germinal, 1885 (wyd. pol. 1891) – górnika, La débâcle, 1892 (Klęska, 1892) – obrazująca klęskę roku 1870/1871.", + "18801": "Kongresy Międzynarodówki poruszały zawsze ważne problemy, istotne dla życia politycznego i społecznego danego okresu. Nie zawsze jednak umiały dać trafne rozwiązanie. Nie zawsze również uchwały i postanowienia II Międzynarodówki były respektowane.", + "18802": "Kongres zuryski wskazywał robotnikom na konieczność walki o powszechne prawo wyborcze i demokratyzację systemu wyborczego. Kongres londyński żądał zniesienia stałych armii i zaprowadzenia sądów rozjemczych dla pokojowego rozstrzygania sporów międzynarodowych, protestował przeciwko tajnym traktatom.", + "18803": "Kiedy książę spostrzegł, że jest pilnowany przez policję, ogarnęła go wściekłość. Dla człowieka, który wymknął się niegdyś z carskiego Petersburga, wymknięcie się z papieskiego Rzymu było drobnostką. Pewnego ranka mieszkańcy Rzymu dowiedzieli się ze zdumieniem, że il buono Polacco wraz z piękną szewcową i potomkiem bawi we Florencji.", + "18804": "Najgorzej na całej sprawie wyszedł signor Luci. Po stracie żony i pensji książęcej biedny szewczyna zapił się podobno z rozpaczy na śmierć.", + "18805": "Książę Andrzej Poniatowski, porucznik armii francuskiej, odwiedził Polskę w roku 1919 jako członek francuskiej misji wojskowej. Jak mi opowiadano, młody książę szeroko reklamował swoje królewskie pochodzenie, co wzbudziło w Warszawie wielką sensację - szczególnie wśród mieszkańców Starego Miasta.", + "18806": "Ostatnim potomkiem bohatera tej książki, zasługującym na wspomnienie, jest syn ks. Andrzeja Poniatowskiego di Monte Rotondo - również Andrzej.", + "18807": "Dyplomacja polska wszczyna zabiegi o uzyskanie zgody cesarzowej na spotkanie z królem. Katarzyna, która przed trzema laty podobną ofertę odrzuciła, teraz wyraża aprobatę. Spotkanie ma się odbyć bezpośrednio po wyjeździe imperatorowej z Kijowa. Na miejsce spotkania zostaje wybrany ukraiński Kaniów nad Dnieprem, miasteczko znajdujące się w dobrach ks. Stanisława Poniatowskiego. Jemu więc przypadnie zaszczyt gospodarzenia na zjeździe monarchów.", + "18808": "Po śmierci ojca książęta di Monte Rotondo - nie krępowani już żadnymi rygorami rodowej tradycji - zorganizowali się w rodzinne Stowarzyszenie Artystyczne dla uprawiania sztuki włoskiej. Na kapitał zakładowy tego niezwykłego przedsięwzięcia złożyły się pozostałości polskich funduszów narodowych oraz nieco operetkowy toskański tytuł książęcy.", + "18809": "Godzina szósta. Nic nie słabło. A więc co, leżeć? Tracić cenne godziny?", + "18810": "– Ruszmy się – Marek uniósł się.", + "18811": "– Wieje – usłyszał głos Wojtka.", + "18812": "Sensowna odpowiedź! Wieje! W tym pieprzonym rejonie zawsze wieje. Tu latają cyklony, podejdą wyżej, będzie wiało od wyżu. Godzina siódma.", + "18813": "– Chodźmy – powtórzył. – Zróbmy próbę w taką pogodę…", + "18814": "Ruszyli dalej. Teren puszczał z trudem. Szczeliny, woda, torosy.", + "18815": "Z pamiętnika Marka:", + "18816": "Nerwy i mięśnie napięte do granic wytrzymałości, zamieniam się w maszynę, która bada teren i gna naprzód. A teren ciężki. Powoli czuję, jak przychodzi bezsilność na szczeliny, wodę, słaby lód pod nami, wiatr i torosy.", + "18817": "Z pamiętnika Wojtka:", + "18818": "Myślałem tylko o biegunie i żeby mieć to z głowy.", + "18819": "Dwadzieścia pięć kilometrów do bieguna.", + "18820": "Cofnęło ich tylko dwa kilometry na południe. Wiatr zmęczył się także. Przez chmury starało się przebić słońce. Wyglądało na to, że coś się wreszcie zmieni. I nie za bardzo mogli w to uwierzyć.", + "18821": "Siedząc na spakowanych pulkach spojrzeli na południe, skąd przyszli. Starali się przeniknąć zamglone powietrze, dostrzegali w myślach niewidoczny zarys wierzchołka góry nad Ward Hunt Island, skąd wyruszyli.", + "18822": "Jakieś 40 kilometrów głębiej, w połowie drogi między wybrzeżem a Londynem, bombowce natrafiły na nową, silniejszą zaporę Hurricanów tworzących jak gdyby drugą, główną linię oporu. Tu impet Luftwaffe się załamał. Wyprawa, zmuszona do przyjęcia walki, rozbiła się na wiele części. Tym samym przestała istnieć jako czynna jednostka uderzeniowa. Po prostu rozpadła się w kilkudziesięciu pojedynkach i poniosła klęskę.", + "18823": "Nie ulega wątpliwości, że Urbanowicz przedstawiał krystalizujący się typ nowego żołnierza. Z żołnierską, uczciwą żarliwością wchłaniał w siebie istotę metalu i stwarzał nowy stop, zdrowy, tęgi, zdobywczy, a bynajmniej nie wyzbyty cech ludzkich. Unerwione aluminium, w którym biło żywe, ludzkie serce. Dlatego Urbanowicz stanowił tak ciekawy typ człowieka nowoczesnej techniki i dlatego może Anglicy, wyczuwając to, tak o niego zabiegali.", + "18824": "Adiutant był człowiekiem odważnym, a jednak na myśl o tym, na co jego i siebie narażał \"ten szalony Felek\", czuł mróz chodzący po kościach. Jaworski chrapał.", + "18825": "Za oknem dały się słyszeć przyciszone głosy.", + "18826": "- Spalą nas z pewnością - pomyślał Stokalski, zbliżając się ostrożnie do okna. Przez szpary rozróżnić można było słowa: - Ne budesz spaty? - ostrożnym półszeptem dopytywał się gospodarz.", + "18827": "Śliczne czapki, brązowe z czarnym aksamitem, na które każdy z nas spoglądał ze słuszną dumą.", + "18828": "I wśród ogólnego podniecenia i radości wiadomość o zajęciu Szepetówki przez Niemców przeszła prawie że niepostrzeżenie.", + "18829": "Krótki, półtoramiesięczny okres pomiędzy wzięciem Starokonstantynowa a wyjściem 2. pułku ułanów do Bobrujska był być może najpiękniejszą chwilą w epoce tworzenia się Wojsk Polskich na Wołyniu.", + "18830": "Ale Rzeczpospolita jej nie potrzebuje...", + "18831": "Bezwiedne płyną łzy żalu, zasłaniając oczom widok. Na obszarach łąk zielonych wstają białe smugi, a poprzez ich długie przędziwa wesoło trzepie się rzeka.", + "18832": "Za łąkami bór ogromny, niezmierzony, niezdeptany. Za borem wzgórza i łany. Hen, daleko, w sercu boru, popioły Sławuty; na prawo wyniosłe Płużno Tyszkiewiczów wznosi ku niebu opalone mury niby ramiona skrzywdzonego człeka.", + "18833": "Chwilami ogarniały głucha złość i bunt. A nie! Taki nie pojadę! Jak to? Po takiej pracy, po podniesieniu na nowo wszystkiego, znowu wyjeżdżać? Znowu tułaczka, bezdomność... i za co? Co zrobiliśmy komu?...", + "18834": "Ale los wtedy o winę nie pytał...", + "18835": "W pustym hallu, zebrani przy swoich skrzynkach żołnierskich, stali nasi chłopcy.", + "18836": "Krok w krok za straszliwą pochodnią tego pożaru sunęły się nowe kwestie, równie palące jak tamta główna. Nie dosyć jest ziemię rozdać, ale jak rozdać i komu?", + "18837": "Choć świat taki jest szeroki, ziemi dla wszystkich nie starczy, i w tym leży cała tragiczność pytania. Ponieważ niemożliwym jest przysporzyć więcej ziemi, trzeba zmniejszyć ilość czekających na nią ludzi.", + "18838": "Cóż znaczyło ośmiu ludzi wobec zbrojnych i groźnych tysięcy? Żart, śmiech pusty; skazywanie wiernej garstki na okropną śmierć w torturach. Pierwszym obowiązkiem naszym, jako ludzi, było wysłanie ich w ślad za Golikowem. Wysłanie zaś - to nasz wyjazd razem z nimi, to pozostawienie drugi raz wszystkiego, co się już dźwignęło, na nowe, gorsze zniszczenie...", + "18839": "Nieobsianie ziemi zdawało się zbrodnią każdemu z tych ludzi, przesiąkłych tradycją, związanych wiekami z tym samym warsztatem. Nigdy może przepaść kulturalno-rasowa, dzieląca dwa światy, nie miała zarysować się tak wyraźnie i krańcowo jak wówczas.", + "18840": "Oba te światy nad wszystko pożądały i pragnęły ziemi. Ale chłop miał dopiero w sobie chciwość ziemi, gdy ziemianin przesiąkł cały już miłością ku niej.", + "18841": "W końcowym rezultacie rząd polski przerwał 18 listopada rokowania z Niemcami w Berlinie. Nie zadowoliło to jednak Francuzów. Zażądali, aby Polska wycofała się z porozumień berlińskich, a w szczególności, ażeby cofnęła zgodę na żeglugę niemiecką na Wiśle. Tak też się stało.", + "18842": "Ogólne oceny położenia Polski wśród sąsiadów wypadały negatywnie. Dyplomaci polscy działali w poczuciu izolacji i otaczającej ich wrogości. Charakterystyczne pod tym względem było wyznanie Władysława Baranowskiego, który pod datą 1 lutego 1919 r. zanotował: \"Ze wszystkich stron otoczeni jesteśmy przez nieprzyjaciół i odcięci od świata\".", + "18843": "Piłsudski oskarżył Ponikowskiego i Skirmunta o zbyt słabą i uległą, zwłaszcza wobec Rosji Sowieckiej, politykę, która nie była w stanie sprostać wymaganiom chwili: \"Czy Polska w tej sytuacji – mówił Piłsudski – może mieć rząd chodzący wygodnie w szlafroku i w nocnych pantoflach\". W związku z wyrażonym wotum nieufności, Ponikowski w imieniu całego gabinetu poprosił o dymisję, która została przyjęta.", + "18844": "Tymczasem rząd sowiecki wystąpił z nową inicjatywą. Zaproponowano, by niezależnie od moskiewskich pertraktacji prowadzonych przez Knolla przeprowadzić bezpośrednią wymianę poglądów na wysokim szczeblu na temat wielu ważnych kwestii stosunków wzajemnych ze szczególnym uwzględnieniem tranzytu. Seyda wyraził zgodę na tę propozycję, pod warunkiem jednakże uprzedniego załatwienia sprawy notyfikacji ZSRR w sposób proponowany przez stronę polską.", + "18845": "Beck osiągnął w Londynie i dużo, i mało: dużo, bo światowe mocarstwo, jakim była Wielka Brytania, postanowiło zawrzeć z Polską, do której Albion nastawiony był przez ostatnie dwadzieścia lat co najmniej sceptycznie, układ o wzajemnej pomocy; mało, bo takiego układu nie zawarł. Od momentu, gdy Hitler i Keitel włączyli rozrusznik niemieckiej machiny wojennej, dla Polski czynnik czasu zaczął odgrywać istotną rolę.", + "18846": "Trzecia tura (13-23 I) obfitowała jeszcze w dyskusję nad nie uzgodnionymi do końca art. 2, 3 oraz art. 4 dotyczącym zobowiązań obu stron z tytułu zawartych dotychczas umów międzynarodowych; próbowano też znaleźć ostateczną formułę dotyczącą rozwiązywania sporów, uzgodnić sprawę ratyfikacji paktu i terminu jego obowiązywania.", + "18847": "Na tym etapie Konferencji Rozbrojeniowej przewodniczący delegacji polskiej August Zaleski odniósł się 10 lutego 1932 r. oficjalnie do najważniejszych kwestii rozpatrywanych w Genewie. Udzielił poparcia propozycjom francuskim (plan Tardieu), akceptował przygotowany projekt konwencji rozbrojeniowej jako podstawę do dyskusji, poparł ideę ograniczenia wydatków budżetowych na zbrojenia jako logicznego i skutecznego instrumentu w tej dziedzinie, skrytykował nadmierne rozbudowanie organizacji paramilitarnych jako potencjalnych sił wojskowych.", + "18848": "Wypełniając te polecenia, wysłannicy francuscy i brytyjscy interweniowali dwutorowo – dyplomaci w MSZ u Becka, wojskowi, nawet natarczywiej, w Sztabie Głównym u Stachiewicza. Bezowocna wymiana zdań sztabowców toczyła się zwłaszcza 18 sierpnia. Dyskusja pozostała bezpłodna, gdyż attachés wojskowym trudno było znaleźć argumenty na to, iż żądania sowieckie mają wymiar strategiczny, a nie polityczny. W pewnej fazie dyskusji goście postulowali, aby Polacy zgodzili się na pozostawienie sprawy w zawieszeniu.", + "18849": "Powyższe wystąpienie Dmowskiego zasługuje na uwagę nie tylko z tego względu, iż było to pierwsze oficjalne przemówienie delegata polskiego na Konferencji Pokojowej. Ukazało ono w ogólnym zarysie zakres polskich roszczeń terytorialnych oraz zaprezentowało sposób ich uzasadniania, do którego będzie się niejednokrotnie powracać.", + "18850": "Sytuację komplikował wrogi, nieprzejednany stosunek, który rząd niemiecki nadal przejawiał wobec Polski. Bardzo charakterystyczne dla tego nastawienia były słowa kanclerza Josepha Wirtha wypowiedziane poufnie w 1922 r.: jedno oświadczam jasno i bez ogródek: Polskę trzeba wykończyć. Polityka moja zmierza do tego celu… Nie zawrę żadnych układów, które mogłyby Polskę wzmocnić\".", + "18851": "Niewiele to jednak pomogło. Delegacja polska stanowczo odrzuciła nową propozycję. Delegacja litewska, chociaż początkowo wyraziła w zasadzie gotowość przyjęcia projektu, potem zaczęła się wycofywać, zgłaszając wciąż nowe poprawki. Mediacja Ligi Narodów znalazła się w impasie. Fazę negocjacji formalnie zakończyło 12 stycznia 1922 r. wycofanie się Ligi Narodów ze swej misji pośredniczenia \"wobec odrzucenia wniosków Ligi przez obydwie strony\".", + "18852": "Konstruktywna rola Polaków na spotkaniach międzynarodowych tak szerokiego zasięgu, jak rzymskie (58 delegacji państwowych) była istotna dla poprawy wizerunku Rzeczypospolitej na arenie międzynarodowej, deprecjonowanego przez ciągłe oskarżenia – głównie ze strony niemieckiej – o prześladowanie mniejszości narodowych. W tym aspekcie pomyślne było zakończenie sporów granicznych z Czechosłowacją – aczkolwiek w sposób mało satysfakcjonujący stronę polską – i wspomniana półoficjalna umowa o zaprzestaniu wzajemnej agresji propagandowej.", + "18853": "Polska miała za sobą poparcie Francji. Postawa rządu litewskiego wywoływała krytycyzm Anglii, a szczególnie ministra spraw zagranicznych Austina Chamberlaina. Jego irytacja wynikała z przekonania, że rząd litewski lekceważy zalecenia Ligi Narodów, narażając prestiż tej organizacji. Zastępca sekretarza generalnego Ligi Narodów Joseph Avenol uznał stanowisko Litwy za aroganckie, stanowisko Polski zaś za całkowicie poprawne, zalecając nadal postępowanie spokojne i cierpliwe.", + "18854": "W rozmowach, które Wielowieyski prowadził w Bukareszcie w styczniu i lutym 1926 r. Rumuni skarżyli się na sposób stawiania sprawy przez stronę polską. Mieli pretensje o kapitulanctwo wobec ZSRR, przy równoczesnych dążeniach do uwikłania Rumunii w działania antyniemieckie. Wielowieyski starał się rozwiać te obawy, dowodząc, iż odnowiony sojusz musi mieścić się w narzuconych przez porozumienia lokarneńskie standardach traktatów gwarancyjnych.", + "18855": "Pozory takiego stanu rzeczy były potrzebne w warunkach dużego zaognienia stosunków polsko-niemieckich i polsko-gdańskich. Dominowały sprawy gospodarcze (wojna celna na tle wygaśnięcia obowiązku Niemiec dotyczącego dopuszczania na swój rynek bez cła towarów polskich) oraz prestiżowe (spór o skrzynki pocztowe RP w Gdańsku). Ich wpływ na osłabianie politycznej pozycji Polski wobec nadchodzących rozstrzygnięć był oczywisty.", + "18856": "Powaga sytuacji zaowocowała 29 sierpnia kolejną naradą Mościckiego, Rydza i Becka na Zamku. Na zwołanym następnie posiedzeniu Rady Ministrów Beck przedstawił grozę sytuacji, poinformował o mediacji brytyjskiej i prognozował następujące alternatywy: albo atak Niemiec na Polskę, albo międzynarodowy kompromis kosztem Polski. Osobiście preferował walkę i popierał rozporządzenia mobilizacyjne.", + "18857": "Mało natomiast sklepów. Niewielka ich liczba znajduje się na dwóch odcinkach środkowych, gdzie ulokowało się kilka najlepszych kin, teatr rozrywki \"Platforma Um\", prezentujący widowiska z udziałem legionu urodziwych Mulatek, gdzie wcisnął się superluksusowy magazyn garderoby damskiej \"Rosita\", a także anioł hamburgerów, McDonald. I jeszcze dwa kościoły, japoński pałac ślubów, luksusowy szpital, sąd, muzeum sztuki nowoczesnej.", + "18858": "Profesor Józef Siemiradzki w książce \"Za morze\" opisał zbadane przez siebie zjawisko ruchu wychodźczego do Brazylii, przybierającego w końcu ubiegłego stulecia formę prawdziwej brazylijskiej gorączki. Siemiradzki wtedy już, w roku 1894, oceniał liczbę Polaków w Paranie na osiemdziesiąt tysięcy i dodawał, że około piętnastu procent wymarło w rezultacie trudnych warunków życia. A wielka fala imigracji miała dopiero się podnieść.", + "18859": "Tomasz nastawił radio. Grali właśnie \"Cidade Maravilhosa\". Jedną z tych melodii, którą słyszy się co krok.", + "18860": "Cidade Maravilhosa, Cudowne Miasto! Odrobinę mokre, lecz fascynujące.", + "18861": "Są miasta, które mają we krwi wojnę; ich mieszkańcy walczą bohatersko lub leczą rany po walce, są bojowi nie tylko na barykadach, ale i w ogonku do dyskoteki. Istnieją też miasta, dla których nigdy nie ustaje karnawał.", + "18862": "Gdy kapitan przyszedł już całkowicie do siebie i zajął się sprawami statkowymi, Zaborowski zaprosił mnie do swej kabiny i „pod setką białych róż” uczynił wyznanie: — Siedziałem u intendenta, gdy przyniesiono pocztę. Dorysowałem szybko na pocztówce drugi komin — tak że nawet intendent nie zwrócił uwagi.", + "18863": "Zapytany przez nas radiotelegrafista zdradził treść oddanej depeszy. Była od agenta z Kopenhagi, a zawierała następującą wiadomość:", + "18864": "PRZYKRO MI PANU DONIEŚĆ, ŻE T.S.S. KOŚCIUSZKO W TEJ PODRÓŻY PRZYWIÓZŁ Z NOWEGO JORKU PASAŻERÓW NA GAPĘ. DZIEWCZYNĘ I TRZECH CHŁOPCÓW, JAKO PASAŻERÓW KABINOWYCH. KOSZTA SĄDOWE BĘDĄ BARDZO DUŻE, A ŚCIĄGNIĘCIE ZAPŁATY BARDZO PROBLEMATYCZNE. ZMUSZONY JESTEM ZAWIADOMIĆ DYREKCJĘ.", + "18865": "Nie posiadała pani Klaudia urody. Ale gdy schodziła ze statku na ląd w doskonale skrojonym i z najlepszego materiału ubiorze, świetnie dostosowanym do pory roku i dnia, a także do jej dojrzałego wieku — wyglądała jak gdyby wycięta z najnowszego żurnalu.", + "18866": "Jak każdy człowiek na stanowisku, miał admirał Vernon swych zwolenników i wrogów, a każdy z nich inaczej interpretował ochrzczenie przez niego rumu wodą.", + "18867": "Zwolennicy twierdzili, że chcąc utrzymać załogę w zdrowiu, kazał w tropikalnym klimacie wszystkim marynarzom pić rum z wodą. Nazwano mieszaninę tę GROG — od jego SURDUTA z wielbłądziej sierści, zwanego GROGRAM, a skróconego do GROG.", + "18868": "Ponieważ nie tylko nie umiałem, ale i nie wiedziałem, jak należy pisać, postanowiłem pisząc zwracać wyłącznie uwagę na to, żeby było „ładnie”, bez oglądania się na prawdziwość i ścisłość faktów, bez ujmowania tego, co warto naśladować, a co miało być najważniejszym zadaniem w mojej zamierzonej książce o kapitanie Mamercie Stankiewiczu.", + "18869": "Piszę o tym za zgodą kapitana Domejki. Spotkanego w Gdyni po wielu latach spytałem, czy nie ma nic przeciwko temu, że chcę o nim pisać, prosząc jednocześnie o wybaczenie, że nie będą to pochwały na jego cześć, lecz tak zwane SPRAWY WESOŁE.", + "18870": "Kapitan Domejko, dobroduszny z natury, znał doskonale opowiadane o nim prawdziwe i zmyślone potknięcia językowe. Zdawał sobie z nich sprawę i wiedział, że czynią go POPULARNYM.", + "18871": "– OK – odpowiada. – Listę masz? – Podaję mu bezbłędny maszynopis i gotowe.", + "18872": "Podczas gdy siedzę w kawiarni nad kawałkiem apple pie wielkości Przylądka Kanagawa, wielebny ojciec wędruje z listą wzdłuż nieprzebranych bogactw USA, do których obcy nie mają dostępu. Nim mija pół godziny, kapelan raportuje po wojskowemu, że wszystko OK, a sprzęt załadowany do taxi.", + "18873": "Ja sam boję się wielu rzeczy i nie wsadziłbym w nie palca, tak jak wielu ludzi nie wyruszyłoby (za co ich nie potępiam!) czółnem przez ocean. Czego się boję ja, który nie lękam się płynąć tysiące mil samotnie? Panicznie boję się wszelkich szaleńczych doktryn. Ludzi pokroju Napoleona, Hitlera, Mussoliniego. Jestem przekonany, że wsiadłszy w ich łódź szybko dożeglowałbym do ostatecznej przystani.", + "18874": "Ale kiedy już wszystko zawiodło, okazało się, że nie zawiedli nas Japońscy przyjaciele. Ze wschodnim uporem i takąż wytrwałością badali każdą ewentualność sami, przez swych znajomych, przez znajomych, aż znaleźli.", + "18875": "Jak się potem okazało, szansa jedna na sto, bo na zatłoczonej Honsiu, nie mówiąc już o Kanagawa Prefecture, trudno jest znaleźć miejsce na postawienie stopy. Cóż dopiero jachtu!", + "18876": "Żegnaj, Big Hawai – największa wyspo. Wyspo ognia wulkanicznego, wyspo kawy rwanej przez nas wprost z drzew, wyspo rybaków o sercach tak szczerych, jak prostych. Zawsze będę was pamiętał, szemrzące palmy, w których cieniu odpoczywaliśmy po nurkowaniu, po obiedzie czy wędrówce. Nie zapomnę was nigdy pieczone na rozpalonych kamieniach ryby, biwaku na rybackim molo, zachodzie słońca na Kona.", + "18877": "Żegnajcie, Hawaje! Żegnajcie i do zobaczenia!", + "18878": "Przeraził mnie zimny ton w głosie Stroopa, jakiś praktycyzm w fachowo katowskim i grabarskim traktowaniu problemu masowych mordów na Pawiaku. Stroop rozumiał, jakim ułatwieniem dla pawiakowskiej maszyny ludobójczej były ostatnie fazy walk w getcie oraz późniejsze miejsca straceń w ruinach okalających Pawiak. \"Pustynia ceglano-kamienna'' stała się w następnych miesiącach bazą egzekucji na więźniach.", + "18879": "Z Hamburga Stroop był delegowany na krótkie kursy języka rosyjskiego do SS-owskiej centrali w Berlinie. Już wówczas zaczęto go przygotowywać do przyszłej akcji na Wschodzie. Ale Stroop był antytalentem językowym i ani w ząb nie znał rosyjskiego, poza kilkoma najprymitywniejszymi określeniami. Lecz kazali się uczyć, to się uczył.", + "18880": "Stroop, odczuwając nasze niecierpliwe zaciekawienie, przekornie milczy. Otwiera okno i przegląda się w lustrze szyby, poprawia włosy na skroniach, przygładzając je śliną, potem wystukuje paznokciami kilka rytmów marszowych po kaloryferach i chodzi wzdłuż wąskiej celi z rękami splecionymi do tyłu i piersią wypiętą. Wojskowy sznyt, generalski fason!", + "18881": "Stroop zaopatrzył członków Werwolfu w mapy, na które naniesiono obiekty przeznaczone w przyszłości do zniszczenia. Część werwolfowców miała się umieścić w grotach, sztolniach kopalnianych, kamieniołomach lub innych dobrze zamaskowanych miejscach. Każda z podstawowych jednostek Werwolfu (1+3) musiała dysponować co najmniej trzema kryjówkami dla ludzi oraz zapasów żywności, amunicji itp.", + "18882": "Czwarty kwartał 1932 roku przywlókł chmurę na czoło Wotana-Hitlera. Po sukcesie wyborczym NSDAP w lipcu 1932 naród niemiecki zaczyna przejawiać ślady otrzeźwienia. Spada koniunktura dla brunatnych koszul. W kraju rośnie napięcie, bo m.in. kryzys trwa, a liczba bezrobotnych dochodzi do sześciu milionów.", + "18883": "Czy wiernie przekazuję istotę słów i postaw Stroppa oraz Schielkego? Myślę, że tak. Tym bardziej że wkrótce po opuszczeniu więzienia poczyniłem notatki i zapiski, a niektóre elementy wypowiedzi Stroopowskich sprawdziłem w archiwach i dostępnej dokumentacji historycznej. I nigdzie nie natrafiłem na ślad, że Stroop w rozmowach ze mną kłamał czy zbyt podbarwiał.", + "18884": "Jesienią 1937 Stroop wchodzi w skład wyższej elity SS-owskiej. Mianują go SS-Standartenführerem (odpowiednik pułkownika). Znalazł się nareszcie wśród tzw. dębowców. Określenie to pochodzi stąd, że oficerowie SS, poczynając od stopnia SS-Standartenführera wzwyż, mieli na obu patkach mundurowego kołnierza dystynkcje z różnych kombinacji listków dębu, urozmaiconych czasem kwadratową gwiazdką. Jeden Himmler miał zastrzeżony dla siebie wianuszek laurowy wokół Eichenlaubu.", + "18885": "Papa (tak nazywaliśmy Ojca) wynosił natomiast żebrakom przy każdej nadarzającej się okazji ulubioną ciemnozieloną mantylkę, czyli krótki, luźny płaszcz Mamy podbity wyleniałymi futerkami króliczymi. Ojciec uważał mantylkę za haniebnie zniszczoną i nie nadającą się do noszenia, Mama kochała ją i zawsze w ostatniej chwili zdołała wyrwać ją z rąk Ojca, idącego do sieni.", + "18886": "Majątek moich rodziców był rozległy. W Starejwsi, odległej o kilometr, mieścił się najważniejszy folwark - z gorzelnią, dużą oborą, stajniami, lokomobilami parowymi i innymi maszynami, a przede wszystkim z ponadstuhektarowym sadem. Sad ten został założony przez mego Ojca. Również grójeckie sady, słynne dziś, założone zostały w latach dwudziestych i trzydziestych przez mojego Ojca, doktora Stankiewicza z niedalekiego Błędowa i trzeciego ziemianina, gospodarującego gdzieś koło Góry Kalwarii, pana Daszewskiego.", + "18887": "Ostatnia z wielu funkcji, jaką pełnił wobec wsi nasz dom - to rola wypożyczalni książek. Była u nas ogromna biblioteka, gromadzona od pokoleń. Obok cennych starodruków, jak \"Statut Łaskiego\", drukowany u Wietora w Krakowie w 1507 roku, była tam cała literatura polska, od klasyki poczynając, wiele przekładów literatury europejskiej, podręczniki, poradniki, encyklopedie, a także kilkaset tomów literatury i piśmiennictwa w językach francuskim i angielskim.", + "18888": "Syndrom bohaterstwa, nadzwyczajnego wyczynu, wzniesienia się, choćby na jeden moment, ponad to czego można by oczekiwać od zwykłego człowieka - oto dźwięk, na który jak kamerton reaguje polska dusza, zaprogramowana od pokoleń tradycją narodową, czerpiącą siłę nie z sukcesu, którego nie było, ale z dramatu, ze zbiorowej ofiary, a nawet z oczywistego, choć bohaterskiego, szaleństwa.", + "18889": "Szedłem teraz jego śladami. Szła po nich przez następne lata cała Polska.", + "18890": "Ci dwaj byli na siebie specjalnie uczuleni. Eugeniusz był snobem, a tej cechy Waldemar szczególnie nie znosił. Poza tym jako młodszego o pięć lat uważał za smarkacza.", + "18891": "Zdarzyło się kiedyś, że będąc u Edwarda postanowił odwiedzić Nogalen, w którym właśnie przebywała zaproszona tam ciocia żony Edwarda, Marynia Władzińska.", + "18892": "Jeśli wygasa ród, którego ostatnią podporą jest jedyny potomek, sprawa jest łatwa do zrozumienia. Jeśli jednak w ciągu kilkudziesięciu lat znika nagle nazwisko noszone przez kilkunastu zdrowych młodych ludzi, rzecz jest bardziej skomplikowana i może skłonić do uwierzenia w fatum.", + "18893": "Związali się ze sobą reprezentanci dwóch ogromnie starych wprawdzie, ale rozgałęzionych rodów i nagle jakaś niewidzialna ręka ściera oba te nazwiska, jakby były wypisane kredą na tablicy.", + "18894": "Nikt na szczęście nie zdziczał do tego stopnia, żeby się cieszyć, a mama przestała kłaść kabały.", + "18895": "Dawny Kazuń umarł właściwie we wrześniu trzydziestego dziewiątego roku. Ale dopóki mieszkali w nim - choć zniewoleni - ludzie, którzy go kochali, zachował wiele ze swego dawnego uroku. Choć ogołocony z większości drzew i krzewów, z wielkim, martwym podwórzem bez budynków, czekał na wyzwolenie i prawdziwą odbudowę, w co wszyscy niezachwianie wierzyli.", + "18896": "Dobrze zbudowana, na starość otyła, poruszała się szybko i zręcznie. Cały dzień była na nogach - widziała wszystko, co działo się dokoła, i to ona właściwie zajmowała się domem.", + "18897": "Włosy miała czarne, sczesane gładko i upięte w wielki kok z tylu głowy, brwi krucze, zrośnięte nad nosem, oczy przenikliwe, często wesołe i serdeczne, czasem surowe i groźne.", + "18898": "Niestety, w końcu przestała przychodzić, bo dzieci (miała dwie córki i syna) położyły kres szmuglerskiej działalności matki.", + "18899": "Podobnych przykładów zdumiewającej zdolności przystosowania się do drastycznie trudnych warunków było w czasie okupacji mnóstwo. A co najbardziej zachwycało, to zachowanie pogody ducha i wiary w ostateczne zwycięstwo.", + "18900": "Danka chwyta zawsze gotową strzykawkę, dolantynę i biegnie do ojca. Z daleka słyszy jego rzężący oddech, ale kiedy odsłania ramię i wkłuwa igłę, robi się cicho. Ma wrażenie, że coś jest nie tak, ale co!... Jest lipcowa noc i wszystko dokoła jest jak zwykle - oprócz tego nieruchomego kształtu na tle białego prześcieradła...", + "18901": "Śmierć jest zgodna z prawami natury, dlaczego więc budzi tak straszny bunt?...", + "18902": "Stary park jest zdziczały i przetrzebiony. Nie ma już w nim łączki liliowej wiosną od fiołków.", + "18903": "A kazuńskie sady - jeden duży, na wysokiej skarpie nad szosą, gdzie rosły wszystkie możliwe odmiany drzew owocowych, i drugi mały, niedaleko dworu, za pagórkiem i szparagarnią - czereśniowy. Kiedy obydwa pokryły się kwiatami, trudno było znaleźć coś piękniejszego.", + "18904": "Niemiecka służba wywiadowcza pozostawała jednak w bliskim kontakcie z faszystowską organizacją serbską Zbor, której przewodził oficer rezerwy Vladimir Ljotić, oraz z nacjonalistycznym ruchem czetników. Oba te ugrupowania skłonne były przeprowadzić zamach stanu, utworzyć rząd faszystowski i zawrzeć ścisłe porozumienie z Niemcami.", + "18905": "Szybkie zmiany następowały w życiu politycznym. NSDAP stała się oficjalnie monopartią, rozpoczął się proces \"ujednolicania\" (Gleichschaltung), oznaczający, że partia narodowosocjalistyczna kieruje wszystkimi organizacjami, które spadają do roli jej przybudówek lub branżowych ekspozytur. Po rozwiązaniu wybranego w marcu Reichstagu (14 października) odbyły się wybory (12 listopada) będące zupełną fikcją. Na jedyną listę NSDAP padło 92,2 proc. głosów. W Reichstagu zasiadło 639 posłów-nazistów i 22 \"gości\".", + "18906": "Uderzenie w partię komunistyczną, a więc w niemiecki ruch robotniczy, było brutalne i silne. Równocześnie bowiem zakazano wydawania całej prasy komunistycznej i socjaldemokratycznej, a tego samego dnia prezydent Rzeszy wydał rozporządzenie karne (ciągle w trybie art. 48 konstytucji) \"o ochronie narodu i państwa\".", + "18907": "W lutym 1944 r. polscy bojownicy Armii Krajowej dokonali w niezwykle trudnej sytuacji zamachu na warszawskiego wyższego dowódcę SS i policji (HSSuPF) Kutscherę, w którym poniósł on śmierć. We wrześniu 1943 r. w Mińsku partyzanci radzieccy zgładzili, detonując bombę, szczególnie znienawidzonego komisarza Rzeszy na Białoruś Wilhelma Kubego.", + "18908": "Osobny układ rozejmowy podpisany został w dwa dni później z Włochami. Pod wpływem \"przekonywań\" Hitlera Mussolini zrezygnował z okupowania południowej Francji. Tunezja pozostała francuska, los Korsyki miał być rozstrzygnięty później, Włosi zyskali tylko niewielki skrawek terytorium francuskiego wokół Nicei jako obszar okupowany oraz strefę wolnocłową w porcie Dżibuti we francuskim Somali.", + "18909": "Historia przedstawiona w tej książce zawiera mniej znane fragmenty dziejów zjawiska, które tak straszliwie poraziło ludzkość. Wojna i okupacja były tylko finałem, nieuchronnie wynikającym z samej istoty faszyzmu. Najpierw - jak zawsze w historii - musiał być początek, później nastąpił rozwój, który w końcu doprowadził do tragedii. Noc i mgła zacierać miały ślady zbrodni. Postarajmy się wyśledzić je od początku. O tym przede wszystkim będzie mowa w tej książce.", + "18910": "Stanowisko hitlerowskich Niemiec podobnie jak faszystowskich Włoch dalekie było od biernego objawienia sympatii. Mimo londyńskiego porozumienia mocarstw europejskich z października 1936 r. o \"nieinterwencji\" w Hiszpanii (którego sygnatariuszami były Francja, Wielka Brytania, Niemcy, Włochy, a także Związek Radziecki) zasada ta została od razu złamana przez Niemcy i Włochy.", + "18911": "Formacje Einwohnerwehr nie zdziałałyby jednak wiele. Wspierały je regularne jednostki tak zwanych Freikorpsów, złożone ze świetnie uzbrojonych i wyćwiczonych oraz fanatycznych w swym nacjonalizmie żołnierzy-ochotników. Monachium stało się po upadku rewolucji jednym z głównych skupisk niemieckich Freikorpsów, co rzecz jasna wpływało na specyficzny klimat polityczny tego miasta w pierwszych latach powojennych.", + "18912": "Freikorpsy to jeden z głównych elementów burzliwego życia politycznego Niemiec, przynajmniej w ciągu pierwszych pięciu lat po wojnie. Reminiscencje ich ponurej działalności przetrwały znacznie dłużej, szczególnie w postaci skrytobójczych mordów, które stały się tak rozpowszechnionym środkiem rozstrzygania konfliktów politycznych, jak nigdzie współcześnie na świecie, nie wyłączając nawet krajów Ameryki Południowej i Bliskiego Wschodu.", + "18913": "Ale ras Kasa, który miał dobre \"chody\" wśród duchowieństwa, dowiedział się, którędy abuna będzie jechał na koronację, i urządził na niego zasadzkę.", + "18914": "Po czym - mając już w swym ręku metropolitę i wiezione przez niego insygnia władzy cesarskiej - zażądał, aby abuna jego samego ukoronował na cesarza.", + "18915": "Zwierzchnik kościoła abisyńskiego nie wzdragał się specjalnie przed wywyższeniem sławnego \"obrońcy wiary chrześcijańskiej\".", + "18916": "Nie ma to jak dobre rady dawnych kolegów szkolnych! Ale cóż było robić? Nazajutrz odprowadziłem Pawła na lotnisko i z rozdartym sercem przyglądałem się jego odlotowi.", + "18917": "Dzień później - po bezsennie spędzonej nocy - z samego rana udałem się do ambasady sudańskiej, aby wszcząć osobiste starania o wizę.", + "18918": "Ambasada sudańska mieściła się w niedużym pałacyku, położonym w centralnym punkcie kairskiego śródmieścia.", + "18919": "Poczułem głęboką wdzięczność do Naczelnego za to, że tak o wszystkim pamiętał.", + "18920": "Jak mogłem nawet we śnie wyobrazić go sobie jako rekina! Tymczasem smutny urzędnik konsulatu zajął się moim bagażem.", + "18921": "Był to jakiś dziwny typ.", + "18922": "Mimo gorąca nosił grubą jesionkę, a szyję otuloną miał ciepłym szalem.", + "18923": "Punktem wyjścia dla myśli chrześcijańskiej było uświadomienie sobie odrębności chrześcijaństwa wobec objawienia Mojżeszowego. Mimo to pierwsza literatura chrześcijańska odtwarza formy literackie ówczesnego judaizmu. Znajdujemy w niej objaśnienia Starego Testamentu robione metodą rabinistyczną. Nowość polegała na tym, że nauczyciele chrześcijańscy wykazywali, iż w osobie Jezusa Chrystusa wypełniły się wszystkie przepowiednie proroków. Pierwszym etapem chrześcijańskiej myśli teologicznej była dążność do utrwalenia nauki Chrystusa i apostołów.", + "18924": "Pełne następstwa teologiczne ekspansji wschodnich autorów na Zachodzie ujawniły się dopiero wówczas, gdy nowe, tworzące się środowiska szkolne zachodnioeuropejskie przyswoiły sobie najważniejsze elementy filozofii greckiej, podstawowe pojęcie greckiej metafizyki: pojęcie przyczyny (causa: materialis, formalis, motiva, finalis), materia, forma, substantia, accidens itp. Wszystkie one znalazły zastosowanie w teologii. Wraz z nimi przyjmują się w teologii metody filozoficzne. W następstwie tego procesu dokonuje się racjonalizacja wiary.", + "18925": "Nie jest rzeczą łatwą podsumować rezultaty teologicznych prac dwudziestowiecznych pokoleń intelektualistów katolickich. Wydaje się, że w okresie poprzedzającym Vaticanum II zarysowały się w teologii dwie tendencje: z jednej strony pragnienie ścisłego kontaktu z tradycją, czyli nawrót do źródeł, z drugiej strony konfrontacja i adaptacja chrześcijańskiego posłannictwa do potrzeb współczesnego świata.", + "18926": "Od tego czasu oficjalna działalność Cerkwi rosyjskiej ograniczona była wyłącznie do kultu, obowiązywał zakaz religijnego nauczania dzieci i młodzieży, zamykano masowo kościoły, wywożono księży. Równocześnie rozwijano agitację antyreligijną, która na początku lat trzydziestych uzyskała monstrualne rozmiary. W takich warunkach wielu duchownych decydowało się na organizowanie katakumbowego życia religijnego. Tworzyły się tajne wspólnoty religijne, klasztory, seminaria duchowne. Katakumbowa Cerkiew odegrała ważną rolę w zachowaniu wartości chrześcijańskich.", + "18927": "Od końca XVIII w. w wielonarodowym cesarstwie austriackim widoczne były coraz wyraźniej przejawy budzenia się poczucia odrębności narodowej u poszczególnych społeczności i grup językowo-etnicznych. Odrodzenie madziarskiej świadomości narodowej, które miało oparcie w węgierskim kalwinizmie, doprowadziło do przekształcenia cesarstwa w monarchię austro-węgierską (1867). Od 1868 r. do upadku Austro-Węgier w 1918 r. postępował proces bezwzględnej madziaryzacji królestwa węgierskiego i pogłębiała się walka Madziarów z Wiedniem o autonomię językową i kulturalną.", + "18928": "Widać z tego, co powiedziano, że istniały wielorakie związki między misjami i cywilizacją europejską, tak głębokie, iż w praktyce nie było możliwe przyjęcie chrześcijaństwa bez jednoczesnego przyjęcia cywilizacji europejskiej, wraz ze wszystkimi, płynącymi stąd konsekwencjami społecznymi, gospodarczymi i politycznymi. Konsekwencje te ujawnią się w momencie, kiedy układ sił w świecie zacznie się przesuwać na niekorzyść Europy i kiedy ludy kolorowe zaczną uświadamiać sobie własną odrębność kulturową.", + "18929": "I wiadomo było, że jak już rodzice zostają, to odbywa się bardzo poważna rozmowa. A potem był ich powrót do domu. Mój ojciec miał dosyć mocną rękę, jeżeli chodzi o te sprawy. Nie było \"przebacz\": poczułem parę razy mocną, silną ręką ojcowską. Poczułem, że jest po prostu wkurzony i tyle. Więc jak oni przychodzili, to było tłumaczenie.", + "18930": "A to się raczej w drugą stronę bierze. Ziemię z Przemyśla wiezie się dla rodaków w Nowym Jorku.", + "18931": "Jak tylko przyjechaliśmy do Polski, zaczęliśmy montować to, co nakręciliśmy. Mamy tego trzydzieści kaset - piętnaście godzin. I montujemy z tego dziewięćdziesięciominutowy program.", + "18932": "A potem ta moja droga do Orkiestry była już raczej prosta. Bo przez tych ludzi, których spotkałem, pracując jako psychoterapeuta, poznałem potem Michała Lorenca, znanego teraz muzyka filmowego. On mnie poznał z Jankiem Pospieszalskim. Później właśnie przez niego poznałem Wojtka Waglewskiego z zespołu Voo Voo. I wtedy wszystko się tak naprawdę zaczęło.", + "18933": "I co się okazuje tydzień później? Tydzień później się okazuje, że w Finale powinniśmy im pozwolić na zrobienie piramidy z trzystu pracowników i na koniec ktoś tam będzie machał chorągiewką - chociaż wcześniej o tym nie mówiliśmy zupełnie! \"No wie pan, oni tam jeszcze na koniach przejadą, piękne panie będą i taki transparent rozłożą. No i samoloty będą robiły korkociągi. Narysują na niebie nazwę naszej firmy wielkości pięciu kilometrów kwadratowych\".", + "18934": "Słuchaj, my ich po prostu pobiliśmy. Pobiliśmy ich, a ta reszta uciekła gdzieś jeszcze dalej. Na Dworcu oni dali innym cynk, że nie ma co wychodzić. My wracamy - i od tej pory jak ręką odjął. A my hipisi byliśmy trochę stremowani, bo wiesz, powinniśmy iść do nich z kwiatem.", + "18935": "2-3 grudnia 1655. Intensywne bombardowanie artyleryjskie twierdzy Jasna Góra od świtu 2 grudnia do wieczora 3 grudnia z dział rozmieszczonych w reducie RI na południu i w reducie R1 na północy. Efekt bombardowania mierny. Lokalne pożary w budynkach klasztornych wzniecane pociskami zapalającymi sprawnie likwidują obrońcy.", + "18936": "Drugie architektoniczne dzieło jasnogórskie profesora A. Szyszko-Bohusza to ta o skromnie brzmiącej nazwie Przybudówka. Powstało w latach 1929-1933. Jest to najnowsza część kaplicy Matki Boskiej, zbudowana na miejscu dawnych krużganków klasztornych, zwanych atrium. Projektant przebudował je na obszerne pomieszczenie kryte szklanym dachem z trzema wejściami obramowanymi portalami z szarego marmuru śląskiego. Jest to mniej udane dzieło A. Szyszko-Bohusza, aczkolwiek rozwiązane bezbłędnie.", + "18937": "19 czerwca - 31października 1771 roku. Intensywne przygotowania twierdzy do obrony. Podporządkowanie płk. K. Pułaskiemu oddziałów konfederackich działających na Mazowszu oraz w rejonie Płocka i Rawy Mazowieckiej a także Sanoka i Przemyśla. Nieudana próba przedarcia się tych oddziałów do Warszawy, zakończona niefortunną bitwą 31 października pod Skaryszewem.", + "18938": "Dużo więcej z idei S. Vaubana występuje w prowizoriach fortyfikacyjnych wzniesionych w XVIII wieku wokół twierdzy Jasna Góra.", + "18939": "Należy do nich system zapór fortyfikacyjnych, którymi prowincjał o. K. Moszyński otoczył twierdzę klasztorną w latach 1709-1713. Konstrukcja tych zapór jak i ich lokalizacja są bowiem identyczne jak w pogranicznych twierdzach francuskich zbudowanych pod nadzorem tego wielkiego fortyfikatora.", + "18940": "Dowodząc, działającymi przeciw konfederatom różnymi zgrupowaniami wojsk rosyjskich, płk I. Drewicz zdobył rozgłos swymi okrucieństwami i łupiestwami. Szczyt tych barbarzyńskich poczynań następuje po objęciu dowództwa nad rosyjskim korpusem interwencyjnym przez gen. Iwana Weymarna. Ziemie polskie opuszcza dopiero w 1774 roku w stopniu brygadiera. Następnie mianowany generałem majorem, służy w garnizonach na Ukrainie, gdzie nadano mu szereg majątków.", + "18941": "15 stycznia 1919 r. ukazał się dekret o poborze rocznika 1898, co umożliwiło rozpoczęcie organizacji dalszych 36 pułków piechoty i 14 pułków kawalerii oraz batalionów zapasowych przeznaczonych do szkolenia rekrutów. 7 marca Sejm RP uchwalił powołanie do wojska mężczyzn z roczników 1896-1901.", + "18942": "Po rozbiciu polskiej grupy wypadowej, do miasta wdarły się szwadrony 10 dywizji kawalerii rosyjskiej. Rozpoczęły się walki na ulicach Płocka, którego oprócz wojska broniły luźne grupy policjantów, Straży Obywatelskiej oraz ludności cywilnej, cofające się systematycznie do mostu, który dawał im możliwości ochrony życia i wydostania się z objętego pożogą miasta.", + "18943": "12 sierpnia 1920 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych na wiadomość o zajęciu przez nieprzyjaciela Mławy i Działdowa i o zbliżaniu się 3 Konnego Korpusu Gaja-Chana do Sierpca, wydało rozkazy dowódcom Okręgów Generalnych Łódź,", + "18944": "Pomorze i Poznań o przyspieszeniu organizacji obrony dolnej Wisły oraz prowadzeniu jej obrony w sposób najbardziej aktywny.", + "18945": "Wiosną i latem 1919 r. nastąpiło znaczne wzmocnienie Flotylli Wiślanej. Otrzymała ona wówczas cztery statki: \"Kiliński\", \"Warta\", \"Bug\" i \"Wawel\" oraz motorówkę \"M5\" od Ministerstwa Robót Publicznych; motorówki \"M6\", \"M7\" i \"M12\" od dowództwa Okręgu Generalnego Warszawa, statek \"Różycki\" od Sekcji Eksploatacji Dróg Wodnych. Departament dla Spraw Morskich zakupił na potrzeby flotylli w Kaliszu dwie motorówki - \"M14\" i \"M15\".", + "18946": "Wróćmy na Kościelec, na jego piękną zachodnią ścianę. 30 czerwca 1983 r. o godz. 14.00 przychodzi wiadomość, że na Zachodniej zdarzył się wypadek. Z \"Murowańca\" wyrusza Janusz Kubica oraz Andrzej Kusion, Franciszek Łukaszczyk i Sławomir Jankowski. Z Zakopanego śmigłowcem pilotowanym przez T. Augustyniaka dociera drużyna kierowana przez M. Gąsienicę. Są w niej: W. Bartkowski i R. Janik, A. Blacha i Piotr Konopka, Maciej Berbeka i Z. Chmiel.", + "18947": "Zdecydowanie się na marsz Doliną Cichą do Podbańskiej uratowało niejednego. 11 lutego 1965 r. z Kalatówek poinformowano GOPR, że jeden z mieszkańców schroniska wyjechał o godz. 16.00 na Kasprowy Wierch i dotychczas, mimo że upłynęły blisko 4 godziny, nie powrócił. Z Kasprowego miał zjeżdżać przez Goryczkową.", + "18948": "A więc stromo i przepaścisto. Dodajmy do tego konieczność uważania, aby nie zagubić się w ściankach i grzędach. Dodajmy śnieg zalegający półeczki i tarasy. Dodajmy mgłę i oblodzenia często otulające ten rejon. Klamry ułatwiają podchodzenie i schodzenie, ale przecież nie czynią tej trasy całkowicie bezpieczną. Gdzie jest bardzo stromo, gdzie dużo powietrza pod nogami - tam zawsze jest możliwość wypadku.", + "18949": "31 stycznia J. Gąsienica Roj i lekarz-ratownik R. Janik odwiedzili dziewczynę w szpitalu, chcąc uzyskać od niej informację, gdzie znajduje się ciało zmarłego towarzysza. Okazało się wtedy, że stosunkowo nisko, zaledwie w jednej trzeciej ściany. Tak więc wszyscy w Morskim Oku ulegli złudzeniu sądząc, że wołanie dochodziło z dwóch trzecich wysokości. Takie pomyłki zdarzają się dość często.", + "18950": "Po Alekseju pozostały ślady: w zagłębieniu ciasnego korytarza przechodzącego w szczelinę pozostał jego aparat oddechowy, jest też i linka poręczowa biegnąca ukośnie w górę, na nieznaną stronę syfonu. On tam był. Ten syfon jest jego. Pokonał nieznane, ale nie było mu dane opowiedzieć o tym...", + "18951": "Dotarliśmy wreszcie pod szczyt Mnicha. Tam nastąpił podział sprzętu i ludzi. Do zjazdu zostali wyznaczeni J. Uznański i S. Janik, ważną rolę opuszczającego kolegów na stalowych linach przejął jak zwykle W. Gąsienica Roj I. Pozostali, zgodnie z przydziałem czynności, wykonywali inne zadania - od założenia stanowiska asekuracyjnego po przygotowanie herbaty.", + "18952": "Mówiliśmy już, że na Żabim Mnichu zdarzały się wypadki nietypowe. Jak dotychczas, mimo licznych odpadnięć, nie zginął tu żaden taternik. Spadali pod samą ścianę, tkwili kilka godzin w pionowych zerwach bojąc się głębiej odetchnąć, aby nie odpaść, doznawali lekkich i poważnych kontuzji, gubili haki i spadali kolegom na głowy czy plecy - ale wracali żywi.", + "18953": "W rok później - 2 września - na szlaku zejściowym ze Świnicy na Zawrat zdarzył się poważny wypadek. Tym razem śmigłowiec pilotował J. Siemiątkowski, a całą wyprawą kierował K. Gąsienica Byrcyn. Po dotarciu ekipy do rannej umieszczono ją w specjalnych noszach i wciągnięto na pokład śmigłowca.", + "18954": "Inna grupa w tym czasie znosi spod ściany zwłoki drugiego ze wspinaczy.", + "18955": "Stanowisko zjazdowe gotowe, Robert już przypięty do stalowej liny. Jeszcze sprawdza zapięcia uprzęży i sprawność swego radia. Dzięki łączności radiowej - i dobrej widoczności!- W. Cywiński może spełniać rolę naprowadzającego... O godz. 18.15 rozpoczęto zjazd długości 220 m. Robert i zwożony wspinacz lądują pod ścianą już o 18.50.", + "18956": "Druga, trzecia...", + "18957": "Z wolna wpadamy w stan jakiegoś odrętwienia. Od czasu do czasu, któryś z nas, kiwając się jak Żyd w szabas, zagłębia się w krótką drzemkę.", + "18958": "Nareszcie zaczyna się rozwidniać. Czarne kontury dolnych urwisk Mięguszowieckiego stają się coraz bardziej widoczne. Wyżej - jest zupełnie biało. Tam siedzi nasz umrzyk.", + "18959": "Nazajutrz ekipa dowodzona przez J. Gąsienicę Roja przystępuje do transportu zwłok. Mimo silnego wiatru Henryk Serda decyduje się na lot śmigłowcem. Część ekipy desantuje się w pobliżu zmarłej, reszta idzie od dołu.", + "18960": "Pierwszy dzień 1984 r. rozpoczął się od smutnego obowiązku.", + "18961": "Warunki były trudne: mokry i głęboki śnieg, szlak nie przetarty, w godzinach wieczornych zerwał się silny wiatr. No i trasa wymagająca. Z Kasprowego Wierchu na Giewont droga wiedzie granią przez Czubę Gorczykową, Suchy Wierch Kondracki, Kopę Kondracką i Przełęcz Kondracką.", + "18962": "To nie był rozsądny pomysł.", + "18963": "Jednocześnie telewizja wchłania historię, mitologie, estetyki zaczerpnięte z różnych kultur. Jest systemem komunikowania, który może reprodukować dzieła największej liczby innych systemów, zarazem je przekształcając, upraszczając, a nawet trywializując. Dobrze ilustruje to anegdota popularna wśród telewizyjnych profesjonalistów: Przypuśćmy, że w czasach Mojżesza była już telewizja. Kiedy Mojżesz schodził z góry Synaj z Dziesięciorgiem Przykazań, na dole czekała na niego ekipa.", + "18964": "Dlaczego przestajemy słuchać muzyki klasycznej? Dlaczego coraz mniej młodych ludzi potrafi zdefiniować słowo \"filharmonia\"? Dlaczego nawet wizyty wielkich gwiazd opery nie robią dziś wrażenia? Dlaczego na wydarzenia muzyczne coraz częściej chadzają nie melomani lecz robiący to dla prestiżu biznesmeni? Czyżby prawdą było, co sami zbyt chętnie przyznajemy, że jesteśmy narodem niemuzykalnym?", + "18965": "Zastanawiam się, dla kogo naprawdę przeznaczone są owe podziękowania? Dla wymienionych w nich osób? Dla nabywców płyt, żeby mieli wrażenie podpatrywania swego idola przez dziurkę od klucza? A może dla samego siebie, żeby wydać się mniej egoistycznym i szlachetniejszym? Premierowe liściki wystawione na widok publiczny pozbawione są tajemnicy, szczerości, uczucia. Są jedynie dowodem na to, że nie tylko na muzyce, ale także na Bogu można zarobić w show-biznesie.", + "18966": "Porno to czysty seks w oderwaniu od uczuć. Pewnie dlatego ma tylu przeciwników. Ale kto wie, czy nie dlatego także każdy człowiek choć raz w życiu chciałby zobaczyć pornosa. Żeby się dowiedzieć lub choćby tylko porównać. Albo żeby zobaczyć realizację swoich własnych mokrych snów i... wrócić do przyzwoitego życia oraz wychowywania spłodzonych bez świntuszenia dzieci.", + "18967": "Z raportów instruktorów wynikałoby, że młodzi ludzie wyciągnęli cały arsenał środków do zwalczania zarówno ZMP, jak i polityki nowej władzy - od zwykłego żartu czy zachęcania do pójścia do kina, zamiast na zebranie zetempowskie, poprzez rozrzucanie ulotek, aż do gróźb popełnienia samobójstwa i morderstwa. Sprzeciw, silny w skupiskach młodzieży robotniczej, szczególnego wymiaru nabierał na wsi.", + "18968": "Zarzygane schody, powybijane szyby, połamane stoły, brudna zalana tanim winem pościel. Cerber w portierce - stara, otyła baba - długo oglądała moją legitymację. Były to bowiem czasy purytańskie, z aparatu wyrzucano dziewczynę za to, że przespała się z chłopcem. Więc oczywiście do tego Domu Młodej Robotnicy mężczyzn nie wpuszczano. Na pierwszym piętrze pijana dziewczyna, jaskrawo umalowana, w waciaku powiedziała do mnie: - u, malutki, lalunia, pójdziemy w gruzy?", + "18969": "\"Naszym ideałem był bohater książki Jak hartowała się stal Ostrowskiego. Komsomolec, który całe swoje życie oddał budownictwu socjalistycznemu, nie jadł, nie spał, rozchorował się w czasie jakiejś budowy. W rezultacie niewidomy, sparaliżowany leży w łóżku i pisze tę książkę. Do końca służy rewolucji, sam się nie liczy, zrezygnował z miłości, ze wszystkiego\".", + "18970": "Przed wyjazdem z byłej francuskiej kolonii poszedł na Hey Ram. Produkcja z Bombaju-Bollywoodu, gdzie kręci się większość komercyjnego kina przeznaczonego dla całych Indii. Reżyserem i główną gwiazdą Hey Ram jest Kamal Hassan, tłustawy Hindus bez znaków szczególnych. Gra Hindusa-anglofila.", + "18971": "Bohater traci ukochaną żonę podczas walk hinduistów z muzułmanami w Kalkucie. Od tamtej pory cierpi na depresję, a w końcu rodzaj paranoi, która popycha go do próby zamachu na Gandhiego.", + "18972": "O zachodzie słońca filozofował na plaży z Simonem. Mateo nie bierze udziału w tych sesjach. To uroczy facet, ale kontakt jest ograniczony przez jego nieznajomość angielskiego. Max porozumiewa się z nim mieszanką słów francuskich, włoskich, hindi i angielskich. Mateo mieszka na Elbie, gdzie latem wynajmuje turystom motorówki. Zimą jeździ po świecie, zostawiając żonę i dwójkę dzieci w domu. Simone musi mu przypominać o urodzinach córki-ojciec nie pamięta.", + "18973": "Niebo pokrywa się ciemnymi chmurami. Max jedzie z powrotem, podśpiewując. Zaczyna padać. Chowa się w małej wioskowej świątyni. Murowany dach na słupach, brak ścian, za zamkniętymi drzwiami posąg Ganeśa. Pod dachem siedzi też młody Hindus, oczywiście wąsaty. Mówi, że jest inżynierem rolnictwa i prowadzi tutaj prace terenowe. Rozmawiają o tamilskich i hinduskich filmach. Słyszał o wszystkich, które wymienia Max, ale nie widział ich, bo od dłuższego czasu siedzi na wsi.", + "18974": "W historii szuka tylko starych bredni, które już zna. Jeśli spróbujesz nauczać go, rozgniewasz go tylko i upokorzysz. Nie próbuj go oświecać. Wołać będzie wielkim głosem, że ubliżasz jego wierzeniom\" (z przedmowy do Wyspy pingwinów).", + "18975": "Polska historiografia powoli wybija się na normalność. Co nie znaczy wcale, aby zdjęto z niej jeden serwitut, jakim jest aktywny udział we wszelkiego rodzaju jubileuszach, rocznicach i obchodach.", + "18976": "W owym czasie nie było jeszcze rygorystycznego podziału na dziejopisarstwo sensu stricto i powieść lub dramat, więc niektórzy historycy wypowiadali swoje sądy o Ludwice Marii ustami bohaterów.", + "18977": "Karol Szajnocha w dramacie Jerzy Lubomirski (1850) pokazuje tytułowego bohatera jako wzór cnót obywatelskich i obrońcę ojczyzny, który pada ofiarą ponurej intrygi, uknutej przez królową.", + "18978": "Trudno i darmo: doświadczenie historyczne uczy, iż każda walka o poszerzenie osobistych swobód człowieka przynosiła w rezultacie i rozluźnienie cenzury obyczajowej.", + "18979": "Tak było w czasach odrodzenia, kiedy to Savonarola, ponury mnich, mający \"nominację do świętości\", kazał mieszkańcom Florencji rzucać na stos rześby i malowidła, uznane przez niego za sprośne, a przedstawiające nieraz znaczną wartość artystyczną.", + "18980": "Moskwa będzie bowiem wolała mieć do czynienia z rządem, za którym opowiada się lwia część Narodu, aniżeli z garstką komunistów, których już mało kto popiera. Nie chciano pamiętać, iż podobne motywy kierowały grupą polityków, która wiosną roku 1945 dała się zwabić na \"rozmowy\" z generałem Sierowem. Zakończyło się to jak wiadomo procesem szesnastu w Moskwie, która w krajach satelitarnych zawsze wolała mieć rządy mogące liczyć wyłącznie na jej poparcie.", + "18981": "Zapewnienia, jakoby barbarzyńskie elity gardziły złotem, pozwoliła skorygować archeologia. W kwestii rygoryzmu obyczajowego, a także w sprawie gościnności udało się uzupełnić i skorygować świadectwa źródeł narracyjnych, sięgając do spisów prawa. Czy jednak matryca kultury klasycznej nie odcisnęła swojego piętna także na pisemnych kodyfikacjach tradycji prawnej ludów barbarzyńskich? W jakiej mierze tzw. leges barbarorum pozwalają przekroczyć ograniczenie perspektywy badawczej przez horyzont umysłowy źródeł narracyjnych?", + "18982": "Była to zapewne tradycyjna forma represji, praktykowana na długo przedtem nim król postanowił stosować ją wobec kobiet, które dopuściły się \"męskiej\" zbrodni rozboju. Sam termin decalvatio, występujący również w edyktach z 726 i 750 r., oznaczał karę hańbiącą, związaną z trwałym oszpeceniem i napiętnowaniem. Chodziło raczej o zdarcie niż o zwykłe obcięcie włosów.", + "18983": "Przedstawiony świadek musiał być jednym z sąsiadów (conmarcanus) i powinien był stwierdzić pod przysięgą: „Ja słyszałem to na własne uszy i widziałem na własne oczy, że praca tego człowieka na tej ziemi była wcześniejsza niż twoja, i że to on zbierał plony\" (Quia ego hoc meis auribus audivi et oculis meis vidi, quod istius hominis prior opera fuit in isto agro quam tua et labores fructum ille tulit).", + "18984": "Warto pójść tym tropem i przyjrzeć się ludziom uprawnionym do wergeldu. To ci, którym trzeba było dać okup, aby uniknąć zemsty. Udziałowcy wergeldu stanowili zbiorowy podmiot wróżdy, grupę zobligowaną nakazem honoru do krwawego odwetu na zabójcach krewniaka. Normy określające podział wergeldu mogą nam dać wyobrażenie o zasięgu i strukturze tej grupy.", + "18985": "Ani jednak edykt Rotariego, ani edykty Liutpranda, Ratchisa i Astulfa, ani dokumenty prawno-gospodarcze VIII w., ani źródła z okresu karolińskiego panowania w Italii nie wspominają o jakimkolwiek podatku gruntowym lub pogłównym. Miarodajna jest zwłaszcza nieobecność czegokolwiek, co przypominałoby iugatio-capitatio w immunitetowych zwolnieniach od ciężarów publicznych. Figurują tam tylko rozmaite opłaty targowe i celne.", + "18986": "Informacja Herborda o \"jakimś pogańskim święcie\" zdaje się wskazywać, że mowa o zgromadzeniu dorocznym. Wiece, o których pisał Helmold, odbywały się częściej: nie co poniedziałek wprawdzie, jak mniemał kronikarz, ale zapewne co miesiąc (księżycowy). Najdalej idące podobieństwo łączy jednak opowieść Helmolda z rozdziałem 6 Żywota św. Lebuina, gdzie opisano z nadzwyczajnym bogactwem szczegółów przebieg wielkoplemiennego, dorocznego wiecu Sasów w Marklo nad Wezerą.", + "18987": "Tacyt wiedział o Germanach, Adam Bremeński zaś o Szwedach i Prusach, że zróżnicowanie społeczne jest u nich mniejsze, a standard życia prostszy niż w cywilizowanym świecie. Obaj autorzy nadinterpretowali tę wiedzę, przypisując barbarzyńskim elitom - mylnie, ale w zgodzie ze stereotypem \"szlachetnego dzikusa\" - lekceważenie dla złota i zbytku. Na szczęście możemy skorygować ten wizerunek, choć nie zawsze źródła dają nam taką możliwość.", + "18988": "Moim zdaniem tak właśnie rodziło się regale ziemne. Wraz z pozbawieniem sąsiadów tradycyjnego prawa sprzeciwu wobec wprowadzania przez panującego obcych właścicieli na teren wspólnoty, król mógł użyczać bifangu, komu chciał i gdzie chciał. Utorowało to drogę przekonaniu, że władca ma prawo nie tylko sam zajmować, ale i swobodnie rozdawać ziemię, która nie należy do żadnego innego właściciela.", + "18989": "Umieszczona na wstępie praw Burgundów Prima Constitutio stanowiła, że sprawy sporne między Burgundem a Rzymianinem mają być rozstrzygane \"według naszych praw\", natomiast \"sprawy między Rzymianami, jak to zostało ustanowione przez naszych przodków, nakazujemy sądzić według praw rzymskich\". Aby sędziowie nie tłumaczyli się nieznajomością rzymskiego prawa, mieli oni otrzymać jego spis z objaśnieniami wskazującymi, jak wyrokować.", + "18990": "Ludzie pracujący w górnictwie doskonale wiedzieli, jak wyniszczająca jest to praca. Górnik z Jastrzębia Adam Kowalczyk: \"Jest takie powiedzenie: jak ktoś popracuje dziesięć lat w górnictwie i powdycha metan na dole, to go nawet na świadka do sądu nie biorą. Bo niby rozum mu się psuje\".", + "18991": "Oni jeszcze próbowali wciskać nam, że jesteśmy jedyną kopalnią, która strajkuje na terenie Jastrzębia, że powinniśmy podjąć pracę, bo wszędzie pracują.", + "18992": "Załatwcie nasze postulaty, to wtedy pójdziemy do roboty. Ale tu - jak się później okazało - Grudzień (I sekretarz komitetu Wojewódzkiego PZPR - przyp. red.) się zaparł - i rano poleciał już strajk na innych kopalniach.", + "18993": "Jak się to zaczęło zmieniać, kiedy pojawiły się media niezależne?", + "18994": "Jak wyglądało w czasie stanu wojennego i w latach późniejszych, kiedy na Śląsku, na tym najbardziej strzeżonym, represjonowanym obszarze dostatniego życia robotnika pojawiła się również prasa podziemna, m.in. ze specjalistycznym pismem \"Górnik Polski\", którego każdy numer był od deski do deski czytany właśnie w Radiu \"Wolna Europa\"?", + "18995": "Był już wieczór. Wiele godzin czekałem przy samochodzie na moment, w którym będę mógł jechać. Z minuty na minutę samochód był coraz bardziej zabłocony. Wreszcie ruszyłem do Wrocławia. Ale cięższą przeprawę mieli ci dziennikarze, którzy szli do centrum prasowego, by stamtąd jechać dalej autokarami. Musieli się przebić przez ludzkie gromady idące w przeciwnym kierunku. Interpressowska organizacja okazała się dobrze pomyślana...", + "18996": "Na czym polegała moja działalność w MKR-ze? Uruchomiłem pisemko, żebyśmy mieli swoją gazetkę. Obsługiwałem zebrania po całym Śląsku - w województwach bielskim i opolskim też. Trudno wymienić te miejscowości i zakłady, do których człowiek był zapraszany. Na tym polegała nasza praca.", + "18997": "Dochodził do tego jeszcze drugi aspekt naszej ówczesnej egzystencji. Nasz dotychczasowy świat polityczny i ideologiczny legł w gruzach. Rozpaczliwie szukaliśmy sensu wydarzeń. Nie podzielaliśmy przekonania niektórych ludzi z naszego otoczenia, że w Rosji miał miejsce przewrót faszystowski, ale sięgaliśmy do wielkiej rewolucji francuskiej - narzucała się analogia z obaleniem Robespierre'a, a \"thermidor\" wydawał się właściwym hasłem.", + "18998": "Dziękuję za Pani zainteresowanie i sympatię, które Pani okazywała mojej córce i rodzinie.", + "18999": "Dziękuję za pozdrowienia, które Pani przesyłała mojej mamie.", + "19000": "Dziękuję za Pani cenne porady.", + "19001": "Dziękuję Pani za wtajemniczenie w bogate wspomnienia i przeżycia, nie zawsze przecież szczęśliwe.", + "19002": "Dziękuję za tyle ciepła i pomocy, za słowa nadziei i dodawanie mi odwagi.", + "19003": "W Łodzi najbliżsi zesłańców przyciskają się do zakratowanych okien, aby wymienić ostatnie parę słów, ostatnie spojrzenie z odjeżdżającymi. Żołnierze z obnażoną szablą na ramieniu stoją przed oknami i nie pozwalają się do nich zbliżyć. Z twarzą przyciśniętą do szyby żegnamy się, żony, siostry, dokoła płacz.. Ostry gwizd i pociąg rusza.", + "19004": "Mogłem szczęście dać. Dziś przepadło wszystko - i nikomu już nie wyśpiewam hymnu życia. Po co złamałem drugie życie? By ona mogła rzucić w twarz mi: byłam Ci dziewką, gdy zbliżyłam się z całą wiarą - wierząc Ci święcie. Nie - nie żądza pchnęła mnie. Nie znam tajników duszy własnej, lecz nie podłość ludzka pchnęła mnie. Był jednak mus nieprzeparty.", + "19005": "3. Nasz rozłam a losy socjalizmu polskiego i rosyjskiego. Rozpatrywany z punktu widzenia organizacyjnego rozwój naszego \"rozłamu\" od czasu swego powstania streszcza się dla mnie w pytaniu: partia czy bluff partyjny? Rozpatrywany z punktu widzenia politycznego rozwój ten jest w moich oczach nie mniej potwornym zjawiskiem.", + "19006": "Wspomnienia o latach okupacji w Warszawie - działy się rzeczy nie do uwierzenia...", + "19007": "Swoje wspomnienia, obejmujące dzieciństwo i młodość, jak również lata międzywojenne, a przede wszystkim lata okupacji w Warszawie, Sabina spisała bezpośrednio po wojnie, po polsku, w Szwecji, gdzie pracowała w polskiej placówce konsularnej. Nie były nigdy wydawane, przechowywaliśmy je w archiwum rodzinnym.", + "19008": "Takie złudzenia nie dały się jednak zbyt długo utrzymać i pieniądz papierowy w miarę upływu czasu coraz szybciej tracił na wartości. Nastąpiła całkowita dezorganizacja rynku pracy i cen towarów, uniemożliwiająca wszelkie sensowne działania gospodarcze. Podatki wymierzone na podstawie danych sprzed kilku miesięcy pokrywały coraz mniejszą część koniecznych wydatków państwowych i druk pieniędzy nabrał charakteru lawinowego.", + "19009": "Prócz tego każdy z czynszowników otrzymał domek murowany czteroizbowy, otynkowany i pobielony, otoczony ogródkiem. Domki te wybudowano wzdłuż drogi bitej, wiodącej z Cielec do Tomisłowic. Gdy w roku 1948 przejeżdżałem tamtędy samochodem, oglądałem je. Po 100 latach były w dobrym stanie, bez widocznych zniszczeń zewnętrznych.", + "19010": "Wypłata odszkodowań dla dziedziców miała formę listów zastawnych o długotrwałej amortyzacji, a na sumę złożyło się przeliczenie wartości uzyskiwanych poprzednio usług pańszczyźnianych, podobnie jak to miało miejsce we wcześniejszych okresach w pozostałych zaborach. Ziemiaństwo zmuszono do przejścia na gospodarkę folwarczną, w której robociznę opłacano gotówką, co również miało znaczenie pozytywne, ale w warunkach wspomnianej depresji gospodarczej i małej sprawności organizacyjnej majątków oraz niskiej kultury rolnej, spowodowało przejściowe zamieszanie.", + "19011": "15 maja 1950 roku przedsiębiorstwo zostało przejęte przez władze państwowe. Pracownicy przeszli do pracy w nowo powstałym Państwowym Domu Towarowym bądź rozproszyli się po Polsce. Niektórzy w dalszym ciągu pracowali w handlu, ale nie wszyscy.", + "19012": "W nakreślonej tu przeze mnie historii ekonomicznej rodu dominowała w latach 1831-1880 działalność jednostki. Były to pojedyncze osoby, które lepiej lub gorzej realizowały dziewiętnastowieczną koncepcję pracy organicznej.", + "19013": "Na ostatnie przedwojenne Boże Narodzenie dostałyśmy z Irką Sander od rodziców po wielkim atlasie świata Romera. Co to była za frajda! Jakby gnane chęcią ucieczki s t ą d podróżowałyśmy po lądach i morzach, po szczytach górskich i rzekach, ucząc się ich dopływów. Licytowałyśmy się, kto lepiej zapamiętał. Zawsze ona.", + "19014": "Zamość. Wielki Rynek. Większy od miasta. Na nim konie tańczą. Prychają, targają uzdy. Na nich na oklep krasnoarmiejki w cienkich milanezowych koszulach narzuconych na mundury; w kapeluszach wywleczonych z żydowskich sklepików w podcieniach. Szczęśliwe, zalane. Nahajkami strącają kupców czepiających się strzemion, chcących odzyskać choćby pokradzione obuwie. Lamentują, jakby śpiewali. Wszędzie fruwają papiery i pierze. Kurz.", + "19015": "Chociaż był kimś, kogo dawniej nazywało się blagierem. Ktoś powiedział: - Jak sobie raz w ciągu dnia nie skłamie, chory jest. - Jednakże nie były to kłamstwa ważne. Ot, blaga. Dużo jest takich ludzi, którzy tym sposobem podbudowują swoje ego.", + "19016": "Romans Kuby z Maryśką przeciął kontakty ze wszystkimi, w tym i z pijacką paczką.", + "19017": "Chłopca w białym swetrze widywałam potem latami na ulicach Warszawy. Długo nosił ten sweter. Patrzyłam, jak dorasta, już w garniturze, starzeje się wraz z nami i znika, jak wielu. Jak strącany kolejny pionek. Nadal jednak pozostał mi w oczach w tym robionym na drutach swetrze w szwedzkie wzory, w geście osłaniania głowy...", + "19018": "Istniało wiele zwyczajów i obrzędów związanych z zawieraniem małżeństw i swataniem. Domy, w których mieszkały panny na wydaniu, oznaczano, malując ściany w białe cętki, zawieszając w oknach lub na specjalnych tyczkach wianki, a czasem koło od wozu. Dziewczęta hodowały w ogródkach i doniczkach wiecznie zielone rośliny: rozmaryn, rutę, lawendę, mirt, z których później robiły wianki będące częścią tradycyjnego stroju.", + "19019": "Istniało wiele innych obrzędów wiosennych o charakterze magicznym, które - nie uwzględnione w chrześcijańskim kalendarzu - uległy w końcu całkowitemu zapomnieniu. Tak stało się ze zwyczajem zatykania chmielu na rogi wołów podczas pierwszej wiosennej orki, dosypywania do ziarna podczas siewu m.in. popiołu czy obchodzenia pól z procesją. Silnie nasycone magią ludowe obrzędy w czasach chrześcijańskich ulegały nie tylko ilościowemu ograniczeniu.", + "19020": "U ludów słowiańskich rodzina miała charakter patriarchalny, a przewodził jej ojciec. Co więcej, we wczesnym średniowieczu traktowano go nie tylko jako zwierzchnika, lecz również jako posiadacza rodziny i to w sensie dosłownym, gdyż zgodnie ze słowiańskim obyczajem to on decydował o losach jej członków (w okresie przedchrześcijańskim miał nawet prawo decydowania o ich życiu i śmierci), a swą żonę kupował od jej rodziców.", + "19021": "Przy końcu ceremonii, po darowaniu sobie przez młodych osobistych podarków, zawarta umowa była opijana piwem, przy czym jako pierwsza przepijała dziewczyna. To wielokrotne potwierdzanie w trakcie zmówin podjętego zobowiązania miało wyeliminować niedotrzymanie w przyszłości umowy. Oczywiście do zerwania zmówin dochodziło. Prawdopodobnie odbywało się ono przez podanie wieńca z grochowin.", + "19022": "W wypadku arystokratek w początku stulecia obowiązującym w korespondencji językiem był francuski. Polskim, który w mowie i piśmie słabo znały, damy posługiwały się rzadko lub wcale. Klementyna z Tańskich Hoffmanowa dopiero z czasem opanowała język ojczysty, który w przeciwieństwie do francuskiego sprawiał jej duże kłopoty.", + "19023": "Trudno jednak stwierdzić czy kary tej nie egzekwowali poszkodowani, np. zdradzony mąż, zhańbiona rodzina, w Statutach Kazimierza Wielkiego znalazło się bowiem miejsce dla zasady, że jeśli ktoś pohańbił żonę lub córkę rycerza i został złapany, był zdany na łaskę pokrzywdzonego. W każdym razie w tekstach średniowiecznych można znaleźć wiele opowieści na temat rozwiązłości mężczyzn i kobiet.", + "19024": "Szczególnie trudny do zaakceptowania był ich awans materialny, niejednokrotnie bardziej spektakularny niż mieszkających w sąsiedztwie Polaków. W początkach lat 60. w badaniach opinii publicznej Polacy deklarowali największe sympatie wobec Francuzów i Węgrów, traktując ich jako narody przyjazne, największą nieufnością obdarzając sąsiadów: Niemców, Rosjan i Czechów. Podobne badania przeprowadzone w 1995 r. ujawniały największy poziom nieufności wobec Romów i Niemców, a największe sympatie w stosunku do Francuzów, Włochów i Amerykanów.", + "19025": "W dobie modernizacji mobilne społeczeństwo wyrwało się z okowów miejskiego systemu cechów i granic wsi. W nowych warunkach zmieniło się myślenie o pracy, która - pozostając formą zdobywania środków do życia - zyskała wymiar działalności na rzecz społeczeństwa. Pojawiające się wraz z rozwojem cywilizacyjnym i postępem technicznym nowe profesje, formy i miejsca pracy przyczyniały się do tworzenia nowych więzi społecznych, w których zacieśnianiu obyczaje związane z pracą odgrywały znaczącą rolę.", + "19026": "Przeobrażenia społeczne idące w parze z przemianami gospodarczymi wpłynęły na silniejsze zróżnicowanie w budownictwie, zwłaszcza w XIII w. Pojawiła się wtedy zabudowa typowo miejska, znacznie wzrosła też liczba budynków reprezentacyjnych związanych z Kościołem i zarządem terytorialnym książąt dzielnicowych. Stopniowo, począwszy od terenu Śląska, powstawała nowa forma budownictwa mieszkalnego, tzw. słup.", + "19027": "I umysłem i ciałem winni pracować ci, co dążą do życia szczęśliwego. Obu tymi rodzajami pracy ćwiczą się ludzie niegnusni, znużeni jednym przechodzą do drugiego, aby i ulgę znaleźć w tej odmianie, i bardziej ochoczo wrócić do tej pracy, od której odeszli.", + "19028": "Jednym z tych, którzy przeniesieni zostali na Śląsk, jest Jerzy Beski, absolwent Krakowskiej Akademii sztuk Pięknych, wybitny malarz, akwarelista, grafik i renowator dzieł sztuki. Autor dekoracji malarskich słynnej sali \"Pod Pawiami\" w zamku Tiele-Winklerów w Mosznej i portretów w stylu barokowo-renesansowym książąt panujących na zamku Piastów Śląskich w Brzegu.", + "19029": "Walka o Zbaraż w 1649 roku, ta jedna z wielu XVII-wiecznych bitew, stała się niezwykle ważna dla historiografii polskiej i ukraińskiej. Dla Ukraińców podpisanie układów między Kozakami a szlachtą polską w pobliskim Zborowie było - jak piszą dziś w swych przewodnikach: \"pierwszym uprawomocnieniem faktu istnienia niepodległego państwa ukraińskiego\".", + "19030": "\"Zaczęło się. Zawrzało. Biją z całego frontu przed nami. Trzeszczą cekaemy i tną powietrze. Rwą się pociski. Wszystko zlane w łomocie galopu. W oku urywki. Ten leci z siodła, tamten wali się z koniem. Chrapliwy, przerywany galopem dźwięk trąbek: \"Marsz, marsz\".", + "19031": "Cwał.", + "19032": "Wkrótce po zbudowaniu wspaniałej bazyliki proboszcz Eustachy Jełowicki zachorował na zapalenie wyrostka robaczkowego i podczas banalnego zabiegu zmarł, co wywołało szok w Trembowli i w całej lwowskiej diecezji. Został pochowany na cmentarzu Łyczakowski. Jego pogrzeb był jedną z największych manifestacji żałobnych okresu międzywojennego we Lwowie.", + "19033": "Jedna z legend głosi, że w czasie jesiennego najazdu Tatarów w XIII wieku obrońcy - wykorzystując niezwykle mroźne noce - uciekli się do niespotykanego fortelu. Całą górę zamkową, która nie była wówczas porośnięta drzewami, polali obficie wodą zgromadzoną w studni. Zbocza góry stały się lodowiskiem, po którym nie sposób się było wdrapać do zamku.", + "19034": "Obaj byli przyjaciółmi Kisiela, więc ich znajomość pojawiła się w sposób naturalny. Bruderszaft wypili gdzieś pod koniec lat czterdziestych.", + "19035": "Przez chwilę byli razem w \"Słowie Powszechnym\", ale Tyrmand szybciej niż inni pojął, czym naprawdę jest PAX, i ze \"Słowa\" odszedł. Andrzej Micewski zrobił to dopiero w roku 1956. Kontakty towarzyskie utrzymywali jednak przez cały czas.", + "19036": "Była w nim, wspomina Sierpiński, wielka wiara w siebie, pewność, która dziewczyny zjednuje. One nie lubią chłopaków, których trzeba brać za rękę i wsadzać ją sobie za stanik. A Tyrmand taki nie był. Nie był przesadnie wybredny, ale też nie brał wszystkiego, co nie uciekało na drzewo. Nie lubił dziewczyn głupich, chyba, że były bardzo piękne.", + "19037": "Wiele razy słyszała od Wacka opowieści o wizytach Tyrmanda w Krakowie, kiedy zatrzymywał się u Kisielewskich na Krupniczej. Któregoś ranka Wacek obudził się i zobaczył w rękach Tyrmanda coś fascynującego. Głośno burczało, a Tyrmand jeździł tym po twarzy. To była elektryczna maszynka do golenia.", + "19038": "Potem przyjeżdżał do nich małym czerwonym fiatem, aż wreszcie zabrał Wacka na festiwal jazzowy w Sopocie.", + "19039": "Tyrmand był zachwycony Ameryką, wypisywał najpierw w \"New Yorkerze\", a później w \"Chronicles of Culture\" peany na cześć nowej ojczyzny, a Najder tego zachwytu nie podzielał. Tyrmand pisał z pozycji Europejczyka, który dobrze wie, czym jest komunizm. Chciał wytłumaczyć Amerykanom, że powinni cieszyć się z tego, co mają. Mówił im, że nie wiedzą, jacy są szczęśliwi i narzekają bez sensu.", + "19040": "Dalej, z jednym worem na ramieniu, schodzę przez niskie progi, przesuwam się rozkrokiem ponad jeziorkiem i skacząc po kilku potrzaskanych blokach docieram na poziomą platformę zwaną Relais. Za mną łomot butów i migotanie zbliżających się lamp. Przede mną krawędź. Za nią obszar bez dna, bez echa. Zdaje się, że w tym miejscu jaskinia uchodzi w nieskończoność.", + "19041": "Okrążyłem szkołę. W oknie kamiennej budy ze skrzynkami coca-coli i piwa stał Indianin, opuchnięty na twarzy, owinięty w szare, wełniane sarape, z kapeluszem zsuniętym na oczy, z oczami jak szparki wąskimi, i dmuchał w otwór wielkiej muszli morskiego ślimaka.", + "19042": "– Musisz to robić? – spytałem. – Tam ludzie chcą odpocząć.", + "19043": "Rządek Indian Chamula patrzył w milczeniu z wysokiego muru. Jednakowe, czarne jak smoła krótkie suknie-worki przepasane powrósłem, gołe nogi, powęźlone i krzywe, i paluchy wyłażące z rzemiennych trepów.", + "19044": "Opadał kurz w uliczce i cuchnęły w upale spaliny pracujących silników. Dzieło tej starej kobiety było dokonane, życie spełnione, a jednak wciąż zależne od tego, jak zechce je przyjąć przyjezdny nieznajomy.", + "19045": "Jeszcze ktoś był w chacie; dopiero chrapliwy, powolny oddech spoza rzadkiego przepierzenia zwrócił moją uwagę na człowieka leżącego na wznak na łóżku wysokim jak stół. Spoza płótna, którym był nakryty, sterczały tylko stopy, olbrzymie i płaskie, wychudzone, i widać było twarz, ciemną i pobrużdżoną, częściowo przesłoniętą tyczkami przegrody.", + "19046": "Dowiedziałem się, że żona gospodarza oraz dwie rodziny mieszkające w pozostałych chatach polany Hidalgo są Indianami z plemienia Chontal.", + "19047": "Stalowa linka była opuszczona, deskę umocowano do zaczepu i uniesiono do pionu. Radiotelefon, którym łączono się z obsługą kołowrotu na górze, zapewniał zgodność działań. Na dwóch linach, wiszących po dwu stronach Cubera, wspinało się po dwóch ludzi. Trzej Amerykanie i Szczęsny. Przesuwając swe przyrządy, sunęli równolegle do rannego, bacząc na węzły, prowadzenie liny i sterczące ze szczelin korzenie.", + "19048": "Wróciłem na placyk. Już był pełen dzieci, mały nauczyciel spędzał je do szkoły. Otaczały półkolem Musioła, który kazał im, by wyniosły go przed sklepik. Psy grzebały w śmietniku. Gdy rozpędzał je kamień, uciekały w krzaki z pyskami wbitymi w puszki po konserwach.", + "19049": "Na ścianie przylepiona grudką błota bieli się kartka. Czytam raporty poprzednich grup:", + "19050": "\"I grupa szturmowa, godz. 13.00 (a więc byli tu dwadzieścia jeden godzin temu), zabieramy ze sobą worek nr 22 zawierający trzy racje «J».Śmiałek\".", + "19051": "\"II grupa szturmowa, godz. 22.30 (a więc byli tutaj dwanaście godzin temu), zabieramy ze sobą worek nr 21 zawierający 3 racje «J». Karcz\".", + "19052": "Jeszcze inni specjaliści uważają, że malaria jest ceną postępu. Jakże to jest możliwe? Ano – powiadają uczeni – odbiera się dżungli szmat ziemi i zakłada tam pole ryżowe, oczywiście nawodnione. Tworzą się zbiorniki wody stojącej, idealne wylęgarnie komarów. Całe szczęście, że tylko kilkanaście gatunków komarów przenosi malarię, inaczej pewnie rodzaj ludzki dawno by już został wytępiony przez kolportowane przez nie pasożyty.", + "19053": "Opat nie ograniczył się jednak do biernej postawy. Wezwał mnichów i kapłanów do współpracy. Szeroko otwarto wrota świątyń i w biały dzień na oczach zebranych tłumów weszły tam ekipy, wnosząc swój sprzęt. Potem roztworem chemicznym starannie spryskano bezcenne posągi i stare mozaiki. Nie chodziło wcale o ustrzeżenie tych dzieł sztuki przed komarami, ale był to milczący symbol zgody na działanie – przyzwolenie na komarzą zagładę.", + "19054": "Po krótkim okresie spokoju nowi piraci pokazali się na wodach wokół Hongkongu. Nie pomogły gniewne okólniki cesarskie: „Na cóż jeszcze czekają miejscowi urzędnicy? Czemu są nieruchliwi niczym drewniane posągi? Marynarka wojenna nie wypływa wcale na morze…”.", + "19055": "W istocie wytknięci palcem dostojnicy albo woleli nie narażać się piratom, albo też po kryjomu byli udziałowcami ich wypraw.", + "19056": "Już po raz drugi oglądam tę chorobę w działaniu. Widziałem, jak wielka epidemia uderzyła w Hongkong. Ale wrażenia z tych dwu spotkań są odmienne. W Hongkongu spędzałem codziennie kilka godzin w szpitalach zaimprowizowanych naprędce w budynkach szkolnych lub koszarowych. Lekarze i pielęgniarki o oczach czerwonych od niewyspania słaniali się na nogach ze zmęczenia, samoloty dowoziły szczepionkę z różnych końców świata: epidemia była przecież wtedy zaskoczeniem.", + "19057": "Gdyby doktor policzył swych pacjentów, miałby ich teraz 2,4 miliarda w dziewięćdziesięciu krajach, czyli zagrożenie zimnicą istnieje dla czterdziestu procent ludności naszej planety. Od trzystu do pięciuset milionów ludzi zapada rocznie na tę chorobę. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że rocznie od dwóch do trzech milionów zgonów jest wynikiem malarii. Przewiduje się pięćset milionów nowych zachorowań w 1996 roku.", + "19058": "Antoni Słonimski rozpoczął w \"Polityce'' druk Alfabetu wspomnień. Pomysł niezły. Wspomnienia o ludziach w porządku alfabetycznym. Pierwszy odcinek dość lichy. To, co śmieszne, było już wykorzystywane przez autora wiele razy gdzie indziej. Sądy i oceny z przedwojennej kawiarni. Jeśli chodzi o reklamę własnej osoby - podobne do Wańkowicza.", + "19059": "Czytam teraz znakomitą książkę amerykańskiego pisarza Lawrence'a Durrella pod tytułem Justyna. Pożyczył mi Górzański. Trzeba trochę połatać braki w erudycji. Wspaniała opowieść o miłości. Kompozycja jeszcze kunsztowniejsza niż u Kuśniewicza, a kunsztowność jej mniej widoczna. I potężna siła emocji, bez czego nie może być wielkiej książki. To bardzo dobrze świadczy o Górzańskim, że podobają mu się takie książki. Poleciłem mu do przeczytania Króla Obojga Sycylii. Ciekaw jestem jego zdania.", + "19060": "Auderska opowiadała plotki. Wilhelmi ma być ministrem kultury. Wroński na miejsce Łukaszewicza. Łukaszewicz na miejsce Kępy. Kępa do NIK-u. Moczar do Bułgarii. I podobno odejść ma (?) Szydlak. Pierwsze i ostatnie byłoby najgorsze, lecz nie wydaje się prawdopodobne.", + "19061": "Napisałem pierwsze dwie strony. Tośka zdała arytmetykę. Gdyby nie drętwienie nóg, czułbym się dobrze. Od wczoraj szalona poprawa nastroju. Czy rzeczywiście dlatego, że zacząłem pisać?", + "19062": "No i tak powstała jedyna wojenna namiastka, która dawała się zjeść ze smakiem.", + "19063": "Dziwne, jak moje wspomnienia okupacyjne kręcą się wokół spraw kulinarnych. Choć może i nie takie dziwne. Ostatecznie trzeba było żyć i przeżyć, a po to trzeba było jeść. Taka była prawda.", + "19064": "Gdy dotarliśmy wreszcie do schroniska na Pysznej, prowadzonego wtedy przez Staszka Karpiela, Oppenheim siedział już sobie dobrze obeschnięty na ławie pod piecem i popijał tak zwaną przez Byrcyna \"mądrą herbatę\" - pół na pół ze spirytusem. Zobaczywszy nas, pokiwał głową i bez złości skonstatował: - Eh, młodzi, młodzi...", + "19065": "Kierował wówczas całym interesem inż. Askanas, człek nie-głupi i energiczny, cieszący się dużym autorytetem u przedwojennych działaczy, którzy stanowili przytłaczającą większość. Askanas jednak odszedł wkrótce - pojechał organizować Targi Poznańskie - a do PZM-u przyszedł w charakterze sekretarza generalnego Jakub Toruńczyk.", + "19066": "No to może być \"Fräulein Doktor\" albo \"Mata Hari\"! -; zaproponowałem.", + "19067": "Idiota! Kretyn! Gówniarz! - rozwrzeszczał się Jasio. - Szopki sobie robi, a tu ojczyzna... W ogóle takich nie potrzebujemy w podziemiu!...", + "19068": "Coś ty, Jasiu?... - próbowałem go uspokoić. - Przecież ja ijjo tak... Nie chcesz \"Maty Hari\", to nie.", + "19069": "Degraduję cię! - rozdarł się zwykle łagodny Jasio.", + "19070": "Nie wychodziło jakoś. Albo politura szła tępo, bez śladu poślizgu, albo dawała poślizg, ale to ścierała się ze zdumiewającą szybkością już po jednym zjeździe z byle górki. Łuszczyła się, rozmazywała, nie chciała schnąć albo też schła z nieprawdopodobną szybkością. Nieustannie poprawialiśmy, odkrywali nowe składniki, cedzili, oczyszczali, nastawiali i udoskonalali.", + "19071": "Ale ja hamowałem po raz pierwszy. Najgorsze zaś, że miałem przed sobą jeszcze jeden rok nauki, której tak nie lubiłem. Odwlekałem powrót do Warszawy z tygodnia na tydzień i z dnia na dzień, starałem się jak najpóźniej stawić na zupełnie w tych warunkach nieciekawą rozmowę z Matulą. Wolny od naukowych trosk nie schodziłem właściwie z nart, do późnej wiosny wykorzystując śnieg w kotłach i na północnych zboczach.", + "19072": "Oscylowałem na pograniczu tych dwóch światów, mając dostęp do obu. Pozycja społeczna rodziców pozwalała mi w każdej chwili na wstęp wszędzie, gdzie miałbym ochotę, ale rzecz w tym, że ochoty na ogół nie miałem, gdyż w wytwornych klubach było najzwyczajniej nudno, oficjalnie i pobyt krępowały tysiące regulaminowych przepisów i zwyczajów.", + "19073": "Byłem w Cino95 i widziałem \"Córkę Bogów\". Anette Kellermann bycza dziewka, szkoda, że cenzura powycinała masę scen.", + "19074": "Myślałem, że z nudów zdechnę, gdy zatelefonowałem do L. i O'Connorów. Byłem u nich na małym balu. Lorna także przyszła i odprowadziwszy ją do domu starałem się pocałować, ale się bestyjka tak broniła, że dałem spokój. [...]", + "19075": "Różne ciekawostki, zdobyte od Erenburga, a mogące zainteresować gen. Franco, przekazywałem - ot tak, od niechcenia - attaché hiszpańskiemu Parsentowi, którego także dobrze znałem, by w końcu wydobyć od niego szczegółową, z nazwiskami, listę członków Brygady Międzynarodowej pochodzących z terenów RP, która to lista była dla Oddziału II bardzo potrzebnym materiałem informacyjnym.", + "19076": "Zmieniono nam miejsce postoju, przenieśliśmy się do warsztatów meblowych Luśniaka koło ul. Pięknej i otrzymałem rozkaz fortyfikowania Pola Mokotowskiego za Dowództwem Obrony Warszawy, znajdującym się wtedy przy ul. Rakowieckiej na wprost sławnego więzienia, oraz budowania małego lotniska w części Alei Niepodległości przed tak zwanym Hotelem Kiepury, dziś siedzibą Urzędu Patentowego PRL.", + "19077": "Polowanie w Alzacji miało zupełnie inny charakter. Tam były winnice i gąszcz, wszędzie się roiło od królików. Trudne, szybkie strzały na małe dystanse: albo było pudło, albo nawet nie warto było się schylać po rozstrzelanego czasem wprost \"na gulasz\" zwierzaka. Rzadkie tam były na strzał sarny i nie zabierało się sztucerów, dlatego wolno było strzelać śrutem.", + "19078": "Wśród 50 starych dokumentów listy królewskie Zygmunta Augusta i Augusta II, bardzo ciekawy testament wojewody sieradzkiego Jana Chryzostoma Odrowąż-Pieniążka i kodycyl do tego aktu, sporządzony na Jasnej Górze w 1709 r., seria uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które uległy spaleniu w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie, m.in. wyrok śmierci na uczestnika powstania 1863 roku.", + "19079": "Dla celów wtedy bliżej nieokreślonych, po zajęciu Zaolzia przez nasze siły i rozpoczęciu okupacji Czechosłowacji przez hitlerowców, dostałem w Sztabie Głównym mapę Zaolzia. Była to sztabówka nie opublikowana i nie do nabycia normalnego, miała dokładnie wytyczoną granicę z południowym sąsiadem i odegrała podczas okupacji kapitalną rolę podczas przesłuchiwania mnie w gestapo, aresztowanego 2 stycznia 1940 roku. Ale o tym będę pisał gdzie indziej.", + "19080": "Dziś może bym to całe towarzystwo rodaków przyrównał do hipisów, lecz wtedy kolegów mych, wyposażonych we fraki, smokingi, no i cylindry, szapoklaki jako nienaganny strój codzienny i z temperamentem szukających zwady z miejscową studenterią niemiecką, korporantami w deklach, z gębami pociętymi, pełnymi szram po rozbitych menzurach, z którymi szli na ostro, jak z szablami w ręku, nie oceniałem źle.", + "19081": "Ponieważ byłem ciężko chory na zapalenie stawów i niedomogę serca, co stwierdził lekarz więzienny, uzyskałem zezwolenie przebywania leżąc pod ścianą na moim barłogu z zawiniątkiem bielizny pod głową, gdzie promień słońca czasem zawitał. I wtedy kiedyś, a było to w Wielkanoc, ujrzałem przez szybę błękit nieba i zieleniejącą się liściem gałązkę jakiegoś krzewu, świadczącą że wiosna jest już na świecie, poza murami naszej niedoli.", + "19082": "Kroniki nieustannych wojen Guiscarda zapełnione są opowieściami o fortelach, które obmyślał i osobiście wprowadzał w czyn. W początkach kariery, gdy był jeszcze nie znanym szerzej lokalnym watażką, nie wahał się przekradać w przebraniu wieśniaka do osad i miast mających być celem ataku. Ta skłonność do zbytecznego nadstawiania karku nie opuściła go i w późniejszych latach. Dowodem zdarzenie z początku siódmej dekady XI wieku.", + "19083": "Czas spędzony przez Renalda na Bliskim Wschodzie podzielić można na dwa całkowicie różne okresy: przed i po szesnastoletniej muzułmańskiej niewoli. W pierwszym ambitny książę Antiochii łupił, mścił się i oszukiwał tak sprzymierzeńców jak wrogów, w drugim natchniony wiarą słoń Chrystusa uprzedzał ciosy, śmiało odpowiadał na prowokacje i broniąc się atakował najpotężniejszego z nieprzyjaciół stopniowo zaciskającego pętlę wokół państw krzyżowców.", + "19084": "Guiscard umocnił pozycję lokalnego watażki żeniąc się z Abelardą, krewną normańskiego feudała z Apulii Gerarda de Buonalbergo (prawdopodobnie swojego kuzyna po kądzieli). Odtąd miał wspólnie z nim zdobywać Kalabrię, lecz oczywiście szybko się usamodzielnił. Najistotniejszą dla Roberta częścią małżeńskiej umowy był posag oblubienicy. Zamiast złota, klejnotów i posiadłości składał się on z 200 rycerzy!", + "19085": "Zwycięstwo Saladyna było całkowite, armia Królestwa Jerozolimskiego została unicestwiona. Z pola walki uciekło około 3 tys. żołnierzy, wśród których było ledwie kilkudziesięciu rycerzy. Reszta poległa bądź dostała się do niewoli. Króla Gwidona pojmał Kurd Dirbas a zmęczony i załamany władca nie miał nawet dość sił, by na znak poddania przekazać mu w własny miecz. Sługa emira Ibrahima al-Mihraniego pojmał Renalda de Châtillon. Jeszcze tego samego dnia książę został zgładzony.", + "19086": "Pieśń o Rolandzie była więc odbiciem pragnień oraz ideałów rycerstwa z przełomu XI i XII wieku. Wyobraźnię wszystkich ówczesnych chrześcijan, bez względu na ich przynależność stanową, pobudzały wówczas osiągnięcia i krwawe zmagania krzyżowców na Bliskim Wschodzie. Wpływ tych wydarzeń zdominował treść utworu. Wszechobecnego w Pieśni o Rolandzie ducha krucjaty ucieleśniają, oprócz tytułowego bohatera, Karol Wielki i arcybiskup Turpin, których słowa i czyny stanowią łatwo zrozumiałą, prostą wykładnię ideologii wojującego chrześcijaństwa.", + "19087": "Sława, którą okrył się podczas wspomnianej wojny oraz zagarnięte w jej trakcie łupy ułatwiły młodemu Haraldowi zorganizowanie silnego oddziału, gotowego do dalekich wypraw. Zebrawszy grupę około 500 śmiałków skierował swe okręty z biegiem Dniepru, wpłynął na wody Morza Czarnego i dotarł do Konstantynopola zwanego przez Normanów Miklagard, czyli Wspaniały Gród, gdzie zaoferował swe usługi cesarzowi.", + "19088": "Aby pozbyć się niespokojnego ducha z Apulii, Onufry wysłał Roberta do Kalabrii. Dał mu wolną rękę we wszystkich działaniach i na dobry początek nadał niewielki zamek Scribla w dolinie Crati. Wzniesiona na nadrzecznym pagórku warownia nie oferowała przybyszom niczego prócz dachu nad głową i względnej ochrony przed najazdem zaniepokojonych sąsiadów. Okolica była malaryczna i nie obfitowała w żywność, więc uczynienie z niej bazy ekspansji było naprawdę wielką sztuką.", + "19089": "W okresie zaborów rodzi się patriotyzm nie tylko martyrologiczny i bezinteresowny, ale i zewnętrznoroszczeniowy. Przez tyle wieków pomagaliśmy Zachodowi w charakterze przedmurza. Zwłaszcza zaś Francji, uniemożliwiając powstaniami z roku 1794 i 1830 stłumienie najpierw Wielkiej Rewolucji Francuskiej, a potem rewolucji lipcowej. Braliśmy udział w walkach o niepodległość Stanów Zjednoczonych Ameryki Południowej. Niechże więc teraz Paryż, Londyn i Waszyngton pomogą nam w powrocie na polityczną mapę Europy.", + "19090": "Osobiście nigdy nie żałowałem, iż zostałem historykiem. Zajmowanie się przeszłością to wielka przygoda intelektualna, sprawiająca mnóstwo satysfakcji, zwłaszcza kiedy z całego morza oddzielnych wzmianek źródłowych wyłania się wreszcie obraz całości. Celują w tym mediewiści, toteż trudno się dziwić, że ich właśnie wywiad i kontrwywiad brytyjski najchętniej w czasie ostatniej wojny zatrudniał w roli współpracowników. Jak ognia wystrzegano się natomiast przyjmowania dziennikarzy, znanych ze skłonności do konfabulacji.", + "19091": "W zabawny sposób opowiadał o tarapatach z korektą wybitny mediewista Kazimierz Tymieniecki. W jednym ze swoich rękopisów użył on terminu \"interpolacja\". W odbitce korektowej wydrukowano \"interpelacja\". Wychodząc z założenia, że bezpieczniej będzie zastosować wyraz rodzimy, profesor skreślił interpolację i na jej miejsce wpisał wtręt. Niewiele to pomogło, gdyż i to korektorzy przerobili i w rezultacie w ostatecznej postaci publikacji ukazał się w tym miejscu \"wstręt\" .", + "19092": "Na próżno byśmy jednak poszukiwali tych utworów w różnego rodzaju bibliografiach, z Estreicherową na czele, jak również w Centralnym Katalogu Starych Druków, pieczołowicie uzupełnianym przez pracowników Biblioteki Narodowej, w której się ów katalog znajduje. Lwią część tych tytułów powołała do życia satyra doby oświecenia, lecz wymyśliła ją tak zręcznie i w zgodzie z potocznym obrazem czasów saskich, że ta znalazła wiarę w kolejnych pokoleniach przeciwników naiwnej dewocji.", + "19093": "Płucami Warszawy, pasem zieleńców nazywają do dziś oficjalnie osiedla położone wśród lasów linii otwockiej.", + "19094": "Teoretycznie wolno podobno ciąć tylko drzewa uschnięte, ale w praktyce wygląda to inaczej.", + "19095": "Ponawożone, ukryte w cieniu drzew tu i ówdzie masy cegieł świadczą o tym, że dewastacja zieleni przybiera coraz większe rozmiary. Jest to powszechnie stosowana metoda faktów dokonanych.", + "19096": "Kiedyś na przykład Związek \"Społem\" zamówił u mnie prezent imieninowy dla dyrektora ś.p. Rapackiego. Miała to być artystyczna mapa przyszłej Polski. Zrobiłem ją najpiękniej, jak mogłem. Oczywiście, ze Szczecinem, Wrocławiem i granicą na Odrze i Nysie. Akcenty folkloru, stroje ludowe i symbole produkcji zdobiły i uzupełniały mapę.", + "19097": "Pewnej niedzieli udałem się do Warszawy, by doręczyć ową mapę na ul. Grażyny (gdzie mieściło się \"Społem\").", + "19098": "Makabryczna groteskowość życia Warszawy za okupacji, jej osławiony wisielczy humor nie da się ująć w paru wierszach. Warszawa kpiła z okupanta w sposób dosadny i zjadliwy, a paradoksalność sytuacji polegała na tym. że częste ocieranie się o śmierć nie miało nic z jej majestatu, a trąciło nieraz farsą.", + "19099": "Utopie udaje się czasowo zrealizować. Życie przechodzi przez nie ostatecznie zwycięsko. Potrafi ono oddzielić plewy od ziarna. Trzeba uświadomić sobie to, że pośród chybionych prób, jądro naukowej prawdy narasta wytrwale. I o tej prawdzie można powiedzieć: jakkolwiek się zmienia, pozostaje zawsze ta sama. Uczmy się patrzeć satyrycznie.", + "19100": "\"Głuszec, ten wielki piewca miłości! Jakże przepięknie wygląda, gdy siedząc wysoko na gałęzi sosnowej, z rozpostartym w wachlarz ogonem, z przymkniętymi oczyma, wygłasza cudowną pieśń miłośną; a gdy ją skończy, zaczyna drugą, trzecią... dziesiątą, każdą następną coraz piękniejszą, coraz gorętszą. Naraz się zatrzymuje, wyciąga długą szyję, ubarwioną szmaragdowo-seledynowymi piórami; rozgląda się, nasłuchuje, jakie pieśń jego zrobiła wrażenie\".", + "19101": "W pewnym oddaleniu od dworu, ale na tyle blisko, by można było tam w każdej chwili zajrzeć, znajdowały się zabudowania gospodarcze, czyli stajnie, owczarnie, obory, chlewy i kurniki, dalej pomieszczenia do przechowywania plonów i inne przeznaczone na maszyny rolnicze, warsztaty, mieszkania pracowników i wozownie. Najbardziej interesują nas te ostatnie, jako że były najbliżej związane z życiem codziennym.", + "19102": "Tak było, kiedy panienka uczyła się w domu, ale istniały przecież także pensje dla dziewcząt. Często były to szkoły prowadzone przez zakonnice, ale zdarzały się i takie, jak pensja pani Latter z Emancypantek. Niejednokrotnie wiedza stamtąd wyniesiona była bardziej usystematyzowana niż ta zdobyta w domu. Ponadto, jeśli w wyniku różnych nieszczęść kobieta traciła majątek i materialne podstawy bytu, to świadectwo ukończenia jakiejś szkoły umożliwiało jej podjęcie pracy nauczycielki domowej.", + "19103": "Choinka bardzo szybko zadomowiła się we wszystkich dworach i tak jak dziś stanowiła dla dzieci największą atrakcję bożonarodzeniowych świąt. W tajemnicy stroili ją dorośli, by w odpowiednim momencie objawić ją dzieciom już ubraną i z zapalonymi świeczkami. Była dodatkowym prezentem, jednocześnie zachwycała i oszałamiała oraz stwarzała niezapomnianą, magiczną atmosferę świąt. Nic dziwnego, że została natychmiast pokochana i uznana za nasz własny, słowiański, prastary obyczaj.", + "19104": "Widać z tych zapisków, jak w obcowaniu z tak niezwykłym człowiekiem, jakim był Czapski, Anna Kowalska odżywa po dusznej atmosferze kraju, jak wraca do równowagi ducha. Nie zapominajmy też o francuskiej babce pisarki, o znajomości języka, która pozwala pani Annie czuć się we Francji jak u siebie.", + "19105": "Zmienia się ton, jakim do siebie mówimy. To zwiastun porozumienia.", + "19106": "Zaraz zaczyna się rozmowa, w której rozumiemy się jak nikt z nikim, gadamy jak najęci, śmiejemy się, także z samych siebie, trzeba opowiedzieć sobie o tym, co działo się podczas tego duchowego rozstania, czujemy się, jakbyśmy spotkali się po długiej podróży.", + "19107": "Tak więc jest ogromna różnica w małżeńskiej zazdrości. Kobieta nie ma bowiem największego i najgłębszego męskiego problemu, straszliwej niepewności, jaka dręczy mężczyznę: Czy to naprawdę jest moje dziecko? Oczywiście to się zmienia, nie ma już tak wielkiej wagi jak kiedyś, ale w wielu pokutuje jeszcze zazdrość o geny, jak dawniej o błonę dziewiczą, o to, kto był pierwszy.", + "19108": "Podniosła głowę. Wyprostowała plecy. Odwróciła się i zaczęła szybko iść w moją stronę. Stałam jak zahipnotyzowana, pewnie chciałam zrobić się przezroczysta, ale zauważyła mnie, wzięła za rękę i powiedziała, nie wiedziałam, czy do siebie, czy do mnie, odezwała się z wielką mocą, jednym jedynym słowem: NIGDY.", + "19109": "Wiecie, kiedy się odzywa? Po krótkiej drzemce, jak poczuł głód, wtedy mówi, że chyba trzeba by coś przekąsić! Jest wesolutki, chętny do spędzania czasu przy kolacji. Chodź do kuchni, zrobimy sobie coś dobrego, kupiłem to hiszpańskie wino, które lubisz, wypijemy po kieliszku. Jest szczęśliwy, zauważa moją nową fryzurę. Bluzkę chwali, czy to coś nowego, nie widziałem jej na tobie, świetny kolor!", + "19110": "Młody, bo ledwie dwudziestoletni francuski tłumacz Jacques Benoist Mechin nie mógł poradzić sobie z przełożeniem tego fragmentu, ponieważ po francusku kobieta mówi: Je veux bien, co brzmi słabiej niż Je veux, żeby więc wzmocnić wymowę tekstu, młody tłumacz dodał na samym końcu OUI. TAK.", + "19111": "Ich oczy spotykają się. On ma ochotę ją uderzyć, niekiedy zabić.", + "19112": "W jej oczach wiszą łzy, jak krople deszczu na liściach, zaraz spadną.", + "19113": "Jego oczy ciskają się wściekle po jej twarzy, po ścianach. Siłowanie się wzrokiem. Zaczyna padać deszcz łez. Ulewny. Od dawna się zbierało. W mężczyźnie narasta napięcie. Burza. Wyładowanie.", + "19114": "Siłowanie się, szarpanie. Ona nie puszcza. On jej wyrywa. Krzyki.", + "19115": "Ja, która wbiegałam po schodach do Wandy na piętnaste piętro, może nie biegłam, ale wchodziłam szybko, równo, bez odpoczynku!", + "19116": "Wyniki wczorajszych badań.", + "19117": "Żeby się nie obsunęły ciałka, białe i czerwone, ta flaga nasza, krew z krwi, limfa z limfy, mój biało-czerwony patriotyzm wewnętrzny. By nie powiedzieć fizjologiczny.", + "19118": "Co dać?", + "19119": "Oprócz dobrego obiadu.", + "19120": "Oprócz uśmiechniętej twarzy.", + "19121": "Trudnej miłości.", + "19122": "Nie chcę o tym za długo rozmawiać, bo to tylko powiększa czarną dziurę.", + "19123": "I tak jakoś wleczemy się, czołgamy, jakby ta sztuka o nas miała trwać wiecznie. Czy nie szkoda czasu na depresje? Czy to ma znaczenie, jeśli końcówka jest zawsze taka sama? Ma, bo poszczególne akty mogą być lepsze lub gorsze.", + "19124": "Cudza depresja jest jak ospa, zaraża.", + "19125": "Same mięśnie z tym najważniejszym dla sprawy zawsze gotowym.", + "19126": "Znam kilku, co i dziś by chcieli, ale ja - by odejść od formy bezosobowej - nikogo nie pragnę.", + "19127": "A jednak, mam to, czego chcę, w domu.", + "19128": "Ciekawe, myślałam, że czas zamknąć ten prywatny sex shop, a tu niespodzianka.", + "19129": "Czy naprawdę seks jest taki długowieczny?", + "19130": "Gdy wróciliśmy, siadłam do komputera i przepisałam z głowy dokładnie to, co mówił. Znam też jego życie, wychowywał się bez ojca, bez matki, w lesie, nie chodził do szkół. Gdzie pracował?", + "19131": "\"Koledzy moi, szanowna pani, na moją prośbę jeździli za starszym synkiem i badali, z kim się spotyka, ujawnili mi jego kontakty, wiedziałem o każdym jego ruchu\".", + "19132": "Stąd metoda wychowawcza z kajdankami.", + "19133": "Postanowiłam, że nie będę się zmuszała do pracy, ale wzięło mnie i poprawiłam całość. Spadło napięcie, że nie będę mogła pracować. Chyba dam radę. Co mnie obchodzi, czy ktoś to będzie czytał, czy nie. Ważne, że ja sama uznam coś za dobre. Przysięgłam sobie już kiedyś, że nigdy nie będę pisała pod konkursy czy publiczkę, nawet felietony muszą mieć, co trzeba, z puentą włącznie.", + "19134": "O interpretację. Mówię, że to ojciec, o którym myślę prawie codziennie, został odsunięty przez śmierć Jonasza od moich wspomnień, przyszedł więc, dlatego kaleki, domagać się swego. To pierwsza. Druga: czeka tam na mnie, przygotuje mi strawę, na razie jednak żyję, i to ja go wspominam, to strawa, którą mogę mu przygotować.", + "19135": "Moja wiara w Boga, w tę pierwszą przyczynę, nasiliła się gwałtownie. Szukam, nie znajduję, nie wierzę, ale się do niego odwołuję. Jedynie siła nadprzyrodzona może nam pomóc, więc nie pozostaje nic, tylko gorące ucieleśnienie zimnej pascalowskiej abstrakcji.", + "19136": "Chrystus jest w każdym zabijanym człowieku bardziej niż w szczęśliwym, dlatego że Chrystus objawił się dopiero na krzyżu. Chrystus jest cierpieniem boskim.", + "19137": "Ruszyły sprawy spadkowe. Mirek był w mieszkaniu ojca i zgromadził wszystkie potrzebne papiery.", + "19138": "Lektura: Życie i niezwykłe sprawy żołnierza Iwana Czonkina. Nieprawdopodobna książka. Ma w sobie to, co ma wielka literatura rosyjska, zrozumienie dla miłości, ułomności i ludzkiej podłości. Ten Wojnowicz umiał napisać to, czego brakuje w naszej literaturze podziemnej.", + "19139": "Pracuję od rana (przygotowałam obiad, kąpiel i do biurka) w samotności - to jest dla mnie teraz jak modlitwa. Tylko tak potrafię wyrażać siebie. Najpełniej, bo także wydarzenia i uczucia pochłaniają mnie. Ta samotność jest czymś innym niż opuszczenie. Jest odrębnością.", + "19140": "Dru przyjechał z Niemiec późnym wieczorem, po osiemnastu godzinach jazdy. Przywiózł różności potrzebne (pasty do zębów, kremy do golenia, mydła) i niby całkiem zbędne, przyjemne drobiazgi (to, co lubię, papeterię, ładne koperty). Dużo różnych drobnych prezencików dla całej rodziny. Jogurty dla Wawrzyna.", + "19141": "Od rana do wieczora nad Pawilonem. Wieczorem sztuka Ibsena grana przez Norwegów. Bardzo mi się podobała. Surowe, dobrze dobrane twarze aktorów. Po tych serialach, to naprawdę coś, co warto obejrzeć. Myślę i myślę bez luk, monologi, na nich dialogi, wszystko w obrazach. Do tego potrzebna jest przestrzeń, a ja ciągle zmagam się z kartką papieru, która jest płaska.", + "19142": "Cały dzień praca przy biurku. Wieczorem ogród.", + "19143": "Wawrzyn. Całkiem sam zrobił drugie danie i deser. Mogłam spokojnie pisać. Zabawna rzecz. Wpływ dziecka na ojca. Mirek obiecał, że on będzie robił obiady w sobotę, bo przecież ja mam tyle pracy! I proszę, po osiemnastu latach małżeństwa już takie wspaniałe efekty. Szkoda tylko, że człowiek ma jedno życie. Bo gdyby miał dwa, po prostu stworzyłby sobie raj.", + "19144": "Myję okna, umyłam trzy. Widzę samochody.", + "19145": "Dziś znów ubecja krąży po osiedlu. Oni śmierdzą przez szyby. Czegoś szukają, może tylko obserwują. Może Rafała? Stroje na luzie, a jednak czuje się, że to służbowa jazda. Nie kryją się z tym, chcą być widziani, rozpoznani?", + "19146": "Muszę się zmienić. Muszę być inna, bo przecież dałam sobie wydrzeć już tyle rzeczy, tyle moich godzin, kiedy mogłabym pisać, malować - ja przecież nie próżnuję i dlatego razi mnie, to co on ze mną robi.", + "19147": "Przyszła Kryska i zdziwiła się, że jestem taka blada. Jakoś nie przeglądam się, w takim stanie, jak ostatnie dni, w lustrze. Sprawdziłam. Kreda.", + "19148": "Niesamowitą historię opowiadała mi pewna stara kobieta. Była przy śmierci swojej przyjaciółki, która umierała na raka. Był przy niej także syn. Ostatnie słowa umierającej były skierowane do syna. Powiedziała: \"Leszku, wyjmij mi tego węża z cipki, tak bardzo mi przeszkadza\". I z tym umarła. A była podobno wręcz dewotką! Całe dnie spędzała w kościele. Może dlatego uwierał ją ten grzeszny wąż.", + "19149": "Równocześnie z brygadą remontową Rysio Zatorski. Brygada ma w trzy dni usunąć wszystkie usterki. Piszemy potem w stukocie remontów, jakby szewcy Witkacego mnie odwiedzili.", + "19150": "Mirek zatelefonował z automatu do Międzylesia do Sów. Urodził im się syn, z drugiego na trzeciego. Ma na imię Mikołaj. Z każdą książką bardziej umieram.", + "19151": "Pogrzeb Mietka. Omalże nie doszło do tego, żeby się nie odbył. Nie \"dowieziono zwłok\" do kaplicy, ale na szczęście zdążyli przywieźć. Faceci, którzy myli i ubierali Mietka, z własnej inicjatywy \"dorobili mu\" nogę. Chyba po to, żeby nie kuśtykał w drodze na tamten świat.", + "19152": "To fascynujące móc obserwować, przewidywać i sprawdzać. Szkoda, że na własnej skórze.", + "19153": "W \"Czytelniku\" u Anki B. Dostałam Tolkiena, trzy wielkie tomy. Wawrzyn będzie miał co czytać. O ludziach, choć nazywa się ich Hobbitami. Wielka zdobycz, dostałam z listy samego prezesa Bębenka.", + "19154": "Komoljan wczoraj wyjechał.", + "19155": "Dziś dostałam autorskie egzemplarze Wizjera. Odebraliśmy je z Mirkiem z \"Czytelnika\". Spotkaliśmy Andrzeja Heidricha, rozmawiamy o okładce, na której są moje rysunki. Jest z niej zadowolony, uważa, że farba mogłaby być bardziej czarna. Ja inaczej, sądzę, wypadło lepiej, niż oczekiwałam.", + "19156": "Była Marusia. Jak zwykle. Logoreja. Cały dzień przy jej słowotoku przy wekach na zimę. Pracujemy jak mrówka z wiersza La Fontaine'a. Galaretki, sok. Pięknie wyglądają w szkle.", + "19157": "Wieczorem na imieninach sąsiada, Mecenasa. Dużo dobrego jedzenia i białego, lekkiego wina, które w upał lubię najbardziej, a Piotruś wie o tym i specjalnie przywiózł mozelskie.", + "19158": "Rano Mirek \"odmieniony\". Dobry, czuły, robi ze mną obiad.", + "19159": "Był Szulkin. W lepszym humorze; po powrocie z Niemiec. Tyle że, niestety, w dalszym ciągu nie ma aktorki. To zaczyna źle wyglądać. Moja nadzieja topnieje, jak kawałek lodu na wiosnę. Na zebraniu Zespołu w tej sprawie Szulkin chce poprosić Morgensterna o odwołanie kręcenia filmu na pół roku. Niech robi, co chce, ja nie mogę głowy sobie tym zajmować.", + "19160": "Wszystko zniechęca do prowadzenia dziennika. Znałam dwu Kornackich: namiętnie proradzieckiego i antysowieckiego, filosemitę i antysemitę, śpiewającego wdzięczne pieśni własnego układu i obscenistę, babrzącego bardzo niewybredne anonimy. Miałam go za przyjaznego, okazał się wrogi.", + "19161": "A Helena! Odwiedziłam ją dwa razy, nieszczęsną, całkiem głuchą, okropnie postarzałą. Chciałam ją przygotować do przyjęcia faktu, że Kornacki pisał anonimy, \"po co wzięli maszyny?\". Wydawała mi się bezbronna i tak strasznie niezaradna!", + "19162": "Wczoraj rano wróciłam z Wrocławia. Co za przeżycia! Czułam się chora, zbita, zmiażdżona. Miasto tak obce, inne, że nie odnalazłam, nie potrafiłam odszukać nic, nic z tych obrazów, które w ciągu tamtych lat powstały. Sam dom, ogród, każdy kamień, drzewo, krzak - widziałam w pamięci w tych różnych barwach, nastrojach. Czy to tak było? Co jest, a co jest grą wyobraźni? Ohyda tego domu dzisiaj.", + "19163": "Wczoraj sprzedałam kryminały za sto dziewięćdziesiąt złotych, dziś za dwieście trzydzieści. Opłaciłam telefon. Nie jadamy mięsa, a sto złotych nie starcza. Od czasu wojny nie byłam w takiej sytuacji. Bawi mnie to w jakiś ponury sposób. Zaczyna się zjadanie domu, niszczenie domu, nim się dom rozpadnie.", + "19164": "Sobota siódma rano. Nareszcie wczoraj nie padało, a dziś czysty błękit. W jadalni trzydzieści pięć stopni, w moim pokoju rozkosznie chłodno. Zmieniłam pościel, napisałam list do Iłły, czytam P. Greena.", + "19165": "Zaczynam pisać recenzję. Mam tak wielki odpór wewnętrzny przed pisaniem tego, co przyszło z zewnątrz, że ilość czasu, jaką trawię na napisanie stronicy starczyłaby na napisanie opowiadania.", + "19166": "Wczoraj Tula przywiozła mi tulipan, \"za własne zarobione pieniądze\" i sok z marchwi, który na poczekaniu z wielkim łaknieniem wyduldałam. Bardzo jest przejęta nową sytuacją, domem pustym, swoją rolą nauczycielki.", + "19167": "Rano opatrunek. Brak bandaży elastycznych. Siostra zdenerwowana, bo nie ma czym bandażować. Wciąż mimo, że rana się goi gromadzi się masa surowicy - wody z krwią. Obawiam się, że to lubi długo trwać.", + "19168": "Bardzo śmieszny był Przyboś - przekrzywił główkę i bladym, starczym, nauczycielskim głosem zaskwierczał: A ja - inaczej.", + "19169": "Gdy w sobotę opowiedziałam Maryjce - ożyła. Przygnębiający był ten stan bierności, marazmu, kiśnięcia.", + "19170": "Żukrowski uciekł do Szczecina, aby się nie narazić. Biedny Wojtek wysługuje się.", + "19171": "Chciałam kupić jakiś prezent na jutro - Jadwiga Kapuścińska. Przeraził mnie widok miasta, pustych sklepów. Jedynie ładne są rękawiczki skórkowe, jakich już dawno nie widziałam. Powinnam kupić ze dwie pary.", + "19172": "Rano świetne umysłowe samopoczucie. Otóż dochodzę do wniosku, że można by zrobić wielką tragedię w najlepszym stylu - z punktu widzenia komunistycznego.", + "19173": "Wczoraj odniosłam do radia dwa opowiadania. Przysłano mi kilka numerów \"Słowa Powszechnego\". Co za zaduch. Ładnie byśmy wyglądali, gdyby zapanowało \"Królestwo Boże\"!", + "19174": "Budzę się o piątej i jestem niedospana. [...] Wciąż czekam, na zbyt wiele rzeczy czekam. Moja praca staje się rzeczą uboczną, a życia moich domowników rzeczą pierwszą. Tylko zabawa jest życiem w czasie teraźniejszym.", + "19175": "Czekam na Wańkowicza, który zadzwonił przed ósmą rano, że będzie o wpół do dziewiątej, a dochodzi w pół do dziesiątej. Sprawiło to, że się właśnie wytuszowałam i ubrałam.", + "19176": "Przeglądam dziennik swój. Jest bardzo prawdziwy, szczery. Tym ważniejsze jest pisanie, że mniej się pamięta, kiedy tyle się dzieje.", + "19177": "Woda z Jałówki ma rzeczywiście niezwykle wysoki poziom energetyczny, sięgający ponad 7200 jednostek Bovisa, co w ciekach powierzchniowych jest rzadkie. Istnieje jeszcze jedno tajemnicze zjawisko związane ze strumykiem. Otóż, co jakiś czas kierunek przepływającej w nim wody zmienia się. Płynie zamiast do Rospudy, w odwrotną stronę - do jeziora Jałowego.", + "19178": "\"Co za straszni ludzie znajdują się między klientami tych domów - oburzał się felietonista \"Prawdy\" w pierwszej połowie 1882 roku i pytał: - Czy wśród Warszawy błąkają się jeszcze półdzikie indywidua z epoki krzemiennej, czy jacyś dziwni wariaci, czy senatorowie z czasów upadku państwa rzymskiego, którzy nie zdążyli umrzeć, czy też są to wytwory dzisiejszej wyższej cywilizacji?\"", + "19179": "Prokurator żądał kary 4 lat robót fabrycznych i dożywotniego pobytu na Syberii. Sąd rozważał prawne wątpliwości: czy pieniądze stanowiły już własność kościoła, skoro nie wpisano ich do ksiąg parafialnych i czy nastąpiła obraza świętości, skoro na skarbonkach nie było krzyży? Ostatecznie przyjęto, że kradzież nastąpiła z obrazą świętości, bo miała miejsce w kościele: zesłano więc oskarżonego na Sybir. Karol B. nie apelował, zadowolony widocznie, że uniknął ciężkich robót.", + "19180": "Nie wszyscy jednak przekupnie handlowali w tak komfortowych warunkach. Najbardziej prymitywne panowały na wielkim targowisku na placu Muranowskim; tu co piątek sprzedawano konie, słomę, siano i zboże. \"Najgorsze są place, na których sprzedają się ogrodowizny, a zwłaszcza bydło i konie; tutaj rosną wciąż nieuprzątane przez nikogo kupy gnoju, na których czasem dogorywają konie porzucone przez właścicieli\" - spostrzegł dziennikarz niemiecki zwiedzający Warszawę na początku lat czterdziestych.", + "19181": "W 1886 roku z inicjatywą otwarcia takiego kantoru wystąpiła Otylia Megner - \"specjalistka w interesie swatowskim\", była bowiem przedtem współwłaścicielką podobnego kantoru w Berlinie; ponadto wydawała tam specjalny biuletyn zawierający oferty matrymonialne pt. \"General Anzeiger\". Władze carskie nie miały jednakże zrozumienia dla tego rodzaju instytucji i nie życzyły ich sobie na terenie całego cesarstwa; siłą rzeczy nie wydawano więc i w Królestwie Polskim na nie \"konsensów\".", + "19182": "\"Gdyby ściany sali miały ręce - stwierdził na koniec - przyklasnęłyby niewątpliwie temu wyrokowi. Z martwych paragrafów kodeksu błysnęło wspaniałe światło tej sprawiedliwości, które każda uczciwa dusza z występku wykrzesze. Wyrok w tej sprawie będzie jedną z najpiękniejszych kart w księdze sądów naszych. Bo jeżeli w nim brak czegoś, co by sumienie dopisać chciało, to jest wszystko, co kodeks orzec pozwolił\".", + "19183": "Po odbyciu kary Zdankiewicz znów brylował w podrzędnych knajpach. Twierdził, że napisał pamiętniki, ale kilkanaście kajetów zawierających historię jego życia ktoś mu ukradł w więzieniu. Jeśli tak się stało rzeczywiście, to nie było większej straty: ktoś komuś opowiedział swoje dzieje, opublikował w \"Roju\" maleńką broszurkę, ale nie była to pasjonująca lektura - zwyczajne banały.", + "19184": "Świeżak popełnił morderstwo wespół z 17-letnim Janem Kowalczykiem, którego parę miesięcy temu sąd doraźny skazał na karę śmierci, lecz p. prezydent Rzeczypospolitej ułaskawił.", + "19185": "Zbrodnia była dokonana pod Urlami. Zamordowano 10-letniego Stasia Urmańskiego, któremu młodociani przestępcy zrabowali 50 złotych, by mieć pieniądze na przejażdżkę samolotem. Ofiarę udusili paskiem i dobili kamieniami. Obaj przyznali się do winy.", + "19186": "W dawnych latach, jak zapisał Kazimierz Władysław Wójcicki, kat ścinał skazanych mieczem na Rynku Starego Miasta, obok pręgierza. Podobno mieszkańcy z trwogą omijali wieczorem to miejsce, powszechnie wierzono bowiem, że niewinnie ścięta katowskim mieczem służąca jakiejś wielkiej pani stawała po zachodzie słońca przy pręgierzu i trzymając głowę pod pachą, obchodziła wokoło ratusz i cały rynek.", + "19187": "\"Pajęczarze\" rzadko wpadali w ręce stróżów prawa, bo gazety pisały o podobnych przypadkach jak o niecodziennym wydarzeniu. \"Kurier Warszawski\" bodajże po raz pierwszy dopiero w 1845 roku doniósł o schwytaniu 6-osobowej szajki takich właśnie specjalistów. Ujął ich patrol policyjny przechodzący przez Rynek Starego Miasta, zaalarmowany przez mieszkańców jednej z posesji, że złodzieje ukradli bieliznę ze strychu. Znaleziono ich w opuszczonym domu z dowodami winy.", + "19188": "Musiało takich \"orłów\" być na pęczki, skoro pod koniec kwietnia tego samego 1931 roku \"Kurier Polski\" pisał z lekką przesadą jako o \"królu oszustów\" o niejakim Stanisławie Długokęckim - \"Arsenie Lupinie w krajowym wydaniu\". Stanął on wówczas przed Sądem Okręgowym i został skazany na 4 lata ciężkiego więzienia, co go na pewno nie zniechęciło do oszukańczego fachu.", + "19189": "Generał: To chyba dobrze, Sowieci by ich nie wydali.", + "19190": "Zamoyski: Obawiam się, że Amerykanie też ich nie wydadzą, panie Generale.", + "19191": "Generał: Niby z jakiego powodu? To przecież przyjaciele.", + "19192": "Zamoyski gorzko się na to uśmiecha.", + "19193": "Zamoyski: Kiedy w grę wchodzą interesy, przyjaźnie się kończą.", + "19194": "Generał: Mógłby pan wyrażać się jaśniej?", + "19195": "U schyłku życia Generał odbył rozmowę ze swoją odzyskaną kanadyjską córką:", + "19196": "Nie myślisz powiedział że Stalin był jedynym tyranem w historii, który jednocześnie sprawował rząd dusz?", + "19197": "I jedynym, który głównie wyrzynał swój naród dodała córka. To niepojęte, że do tej pory jest czczony w wielu rosyjskich domach, a jego portrety wiszą obok ikon prawosławnych bogów.", + "19198": "Kiedy Anna Maria poznała swojego przyszłego męża, niewiele wiedział o Generale. A ich kilkunastoletni syn Robert? Ostatnio napisał pracę szkolną o swoim dziadku, z czego bardzo dumna jest jego babcia. Tyle tylko, że pracę tę tworzył w języku angielskim, bo wnuk Generała nie mówi i nie pisze po polsku...", + "19199": "To właśnie świadczyło o wielkości tego człowieka, każdy na jego miejscu postawiłby mnie pod sąd albo kazał od razu rozstrzelać.", + "19200": "Sadzę, że nie zrobił tego przez sympatię do ciebie odrzekła. Piłsudski myślał kategoriami państwa i widocznie uważał, że możesz się jeszcze przydać.", + "19201": "Być może masz rację, ale ludzie są tylko ludźmi...", + "19202": "Józef Rurawski tytułuje swoją recenzję w \"Nowych Książkach\": \"Fenomen Nurowskiej, czyli kłopot z bogactwem\".", + "19203": "Moim zdaniem Nurowska, dobra przecież autorka, a w kilku przypadkach (w powieściach Po tamtej stronie śmierć czy Postscriptum) znakomita, pisząc i publikując w ostatnich latach najwyraźniej zbyt wiele, popełniła jakiś błąd...", + "19204": "Zadzieram głowę i widzę mojego wnuka na samym czubku rozłożystego dębu. Tkwiłam pod tym drzewem, a Agnieszka wsiadła w samochód (o czymś takim jak komórka się wtedy nie słyszało) i pojechała po pomoc. Sprowadziła straż pożarną.", + "19205": "Listy... poszły w świat, były tłumaczone na kilkanaście języków, nawet na chiński, śmiać mi się chciało, kiedy dostałam egzemplarze autorskie, gdzie zamiast liter były same robaczki.", + "19206": "Dziadek powiedział kiedyś: \"W naszej rodzinie były przeważnie panny i wdowy, mężczyzn zabierała historia\". Jego opowieści o ludziach, o umarłych rodach zapełniały moją głowę.", + "19207": "Jeden z naszych bliskich krewnych miał rozległe dobra na Ukrainie i nazywany był przez okoliczną ludność \"dobrym panem\", co nie przeszkodziło temu, że po wejściu bolszewików jego oddany sługa, Kozak, osobiście ściął mu szablą głowę. Małżonka krewnego przezornie schowała się do skrzyni i to ją uratowało.", + "19208": "Ojciec był zapalonym myśliwym i często wybierał się na polowania, zasilając w ten sposób naszą spiżarnię. Nie to było jednak najważniejsze, a trofea, które z dumą zawieszał potem na ścianie: rogi jelenie, spreparowany łeb odyńca, wypchanego głuszca.", + "19209": "Zupełna katastrofa. Sołtys powiedział, że za nic nie wsiądzie na motor, bo kiedyś spadł z konia i ma uszkodzony kręgosłup, a z tyłu na siodełku bardzo trzęsie.", + "19210": "To niech Komendant jedzie sam i zatrzyma Starego. W końcu Komendantowi najbardziej powinno zależeć, żeby Stary nie zabił Jadźki. Bo jak Stary Jadźkę zabije, to nie kto inny, a Komendant będzie miał kłopoty.", + "19211": "Złożoność biografii Wilhelma bez wątpienia nie stanowiła tajemnicy dla jego współczesnych. Benedyktyn Mateusz Paris (ok. 1200-1259) wspomniał, że po otwarciu grobu hrabiego Pembroke w 1240 roku okazało się, że jego zwłoki znajdują się w stanie daleko posuniętego rozkładu i obrzydliwie śmierdzą, i uznał to za dowód jego wielkiej grzeszności za życia.", + "19212": "Niestety nie dotrwała ona do naszych czasów i jej wygląd znany jest jedynie z dawnej ikonografii. Nagrobek zniszczono podczas pospiesznej rozbiórki opactwa w 1529 roku. Przy tej okazji doszło ponoć do jakiś nadużyć, a czaszkami wydobytymi wówczas z krypt i grobów mało bogobojne pospólstwo grało w kręgle.", + "19213": "Kiedy umierał Dietmar von Aist, w twórczości innych niemieckich poetów ujawniały się już wyraźne wpływy prowansalskie oraz północnofrancuskie, widoczne w treści i w formie wierszy. Wiele z powstałych wówczas pieśni było kontrafakturami, czyli ich teksty śpiewano do niezmienionych melodii zapożyczonych od trubadurów i truwerów. Ten okres minnesangu zakończył się w ostatniej dekadzie XII wieku, gdy naśladownictwa ustąpiły nowym tematom i formom wypracowanym przez miejscowych poetów.", + "19214": "Zdobywanie wpływów i wyższej pozycji na dworze wymagało podjęcia rywalizacji nie tylko z rycerzami, lecz także z duchownymi. Świeccy konkurowali z nimi w zabiegach o zaszczyty oraz o względy niewiast i konflikt między tymi grupami dworzan miał już w czasach Wilhelma Marszałka długą historię.", + "19215": "Osobnym zagadnieniem była wierność w relacjach między kochankami. Trubadur głosił, iż jej dochowanie należało do obowiązków damy, lecz niczego nie gwarantowało niewieście. Dowodem, los książęcej \"przyjaciółki\" wspomnianej w Napiszę wiersz, całkiem o niczym (Farai un vers de drei nien), porzuconej bez żalu dla innej, jeszcze bardziej uległej i piękniejszej.", + "19216": "Pan zamku Liechtenstein karierę robił u boku ostatniego księcia Austrii z dynastii Babenbergów Fryderyka II Bitnego (1230-1246), który, co dla Ulryka było wyjątkowo sprzyjającą okolicznością, w rok przed objęciem władzy ożenił się z merańską księżniczką Agnieszką, córką Ottona i Beatrycze. Możliwość przywołania zasług w dworskiej i rycerskiej służbie zarówno dla rodziców księcia Austrii jak i jego małżonki stanowiła niebagatelny atut w rywalizacji o ich łaski.", + "19217": "Ponieważ książka stanowi drugą część cyklu, aby uniknąć nużących Czytelników powtórzeń, pominąłem w niej wyjaśnianie zagadnień omówionych w pierwszym tomie. Ze względu na jej popularnonaukowy charakter zachowałem zasadę, że zamieszczone przypisy stanowią przede wszystkim wskazówki bibliograficzne oraz zachętę do dalszych lektur.", + "19218": "Stary król okazał się wyrozumiały dla towarzyszy zmarłego syna i najlepszych z nich przyjął na swój dwór. Marszałkowi, którego lojalności wciąż nie był pewien, w dość nietypowy sposób pomógł zebrać fundusze na wyprawę do Palestyny. Zatrzymał dwa konie rycerza, jako gwarancję jego powrotu, a w zamian dał mu ich równowartość w gotówce. Umożliwiło to Wilhelmowi natychmiastowe wyruszenie w drogę i oddalenie się od kapryśnego monarchy.", + "19219": "W dwóch innych pieśniach porannych kwestionował sens rozdzielania się kochanków. Jeżeli zostali oni zaskoczeni przez świt i ich miłosnemu związkowi grozi ujawnienie, rycerz żadną miarą nie powinien narażać niewiasty na taką niesławę i ryzykować, że zostanie dostrzeżony jak opuszcza jej alkowę. Zamiast wychodzić, lepiej aby znalazł w komnacie bezpieczne schronienie i w ukryciu poczekał do następnej, wypełnionej rozkoszą nocy!", + "19220": "W tym czasie, jak obliczyli ukraińscy historycy, przez jego oddziały przeszło łącznie 20 tysięcy chłopów i dezerterów. Miał na sumieniu kilkaset napadów na majątki szlacheckie, liczne morderstwa i zwycięskie potyczki z wojskami rządowymi. Jego kariera zakończyła się dopiero w 1835 roku, kiedy na skutek zdrady towarzyszy wpadł w zasadzkę i został zastrzelony.", + "19221": "W Jarmolińcach mieszkał sędziwy maronita przybyły z dalekiego Libanu ożeniony z miejscową Polką. I choć maronici są chrześcijanami i uznają władzę papieża, wyznawca św. Jana Marona z Podola został zapakowany do dębowej beczki i spalony na stosie. Ale i to nie pomogło. Morowe powietrze ustąpi. o dopiero \"jak ręką odjął\" z nastaniem zimowych chłodów.", + "19222": "Lamentował Antoni Urbański w Podzwonnym na zgliszczach Litwy i Rusi: Rozkopiesz mogiłę, znajdziesz brzeszczot i dziryt ordyńca. Gdzie legenda i placówka polska, tam teraz gruzy.", + "19223": "Od czasów Scytów i Sarmatów Podole było krainą grobowców i kurhanów.", + "19224": "I dziś te wyniosłe, ziemne nasypy są intrygującym elementem jego krajobrazu, nadal dominują nad podolską równiną. Nie zdołały ich unicestwić nawet wielkie jak parostatki kołchozowe traktory orzące ciężki czarnoziem.", + "19225": "Urodzajność swoją zawdzięcza Podole czarnoziemnej glebie. Jest to czarnoziem zaliczony do gleb stepowych o bardzo wysokiej, sięgającej 20% zawartości próchnicy i powstały na bazie urodzajnego lessu pokrywającego granitową płytę podolską. Jego miąższość w wielu miejscach jest imponująca, sięga 3 metrów na Podolu górnym; jest to gleba tłusta i ciężka. Taką ją ujrzał i doświadczył Zygmunt Krasiński, który jesienią 1845 roku wizytował swe rodzinne dobra na Podolu (Krasińscy mieli tu Dunajowce).", + "19226": "W styczniu 1756 roku w Lanckoroniu nad Zbruczem, Frank z grupą wyznawców zostaje aresztowany i postawiony przed sądem rabinackim.", + "19227": "W kwietniu wydano wyrok: obłożono klątwą heretycką wiarę frankistów i równocześnie wysłano pismo do kahałów podolskich nakazujące uwięzić wszystkich, którzy mają z nimi coś wspólnego. Frank jako poddany turecki wydalony został poza granice Polski.", + "19228": "Pytań takich stawiać można nieskończenie a odpowiedź na nie jest zawsze taka sama: wszystkie one świadczą o bogactwie i przemienności życia w miasteczku. Są skondensowaną jego historią, której odczytanie stanowi wyzwanie; domaga się wiedzy i wyobraźni , zrozumienia tajemnicy życia.", + "19229": "Takie też bunkry budowali na naszych terenach ostatni \"leśni\", bojownicy o prawdziwą wolność. Niezłomni mieszkańcy podziemnych kryjówek, trwający w nich do ostatka aż zdrada czy kolejna akcja UB doprowadzi do wykrycia. Wtedy też najczęściej wybierali wolność, sami zadawali sobie śmierć i na przekór prześladowcom \"uciekali do nieba\".", + "19230": "Ich rozwalone kryjówki, leśne ziemianki i bunkry budowane pod wiejskimi zagrodami u zaufanych gospodarzy, nadal tkwią w krajobrazie i głoszą pamięć tamtych ludzi.", + "19231": "Bo pod koniec czerwca 1940 w wyniku zdrady sowieckie wojsko spaliło gajówkę na Kobielnie i zabiło kilkunastu przebywających w niej partyzantów. Ich ciała pogrzebano w pobliżu. Co gorsza w ręce NKWD wpadł później spis uczestników konspiracji z nadbiebrzańskich gmin. Represje objęły około kilkaset ludzi a wielu nigdy nie powróciło z łagrów.", + "19232": "Wydarzenia te miały jednak miejsce w pierwszej połowie wieku X jak więc wytłumaczyć pojawienie się sto lat później na najdalszych peryferiach państwa Piastów licznej grupy obcych przybyszów manifestacyjnie przestrzegających swych pogańskich zwyczajów pogrzebowych, już w Polsce - przynajmniej oficjalnie - chrześcijańskiej?", + "19233": "Dalej podążymy do Radzymina, niegdyś ważnego miasta o średniowiecznej metryce, gdzie po trudach wędrówki przez podwarszawskie bagna i lasy wędrowcy zbierali siły do dalszej podróży. Wbrew bowiem potocznej etymologii nazwa tego miasteczka nie pochodzi od życzliwego ostrzeżenia przez zbójcami i nieprzyjaznymi mieszczanami (Radzymin - \"Radzę omiń\") ale ma źródło patronimiczne, pochodzi od starosłowiańskiego Radzima.", + "19234": "Wszystkie te zaś doniesienia, odległe i najnowsze jak to z Pogonówki, domagają się i od nas specjalnej gotowości. Być może bowiem właśnie w tym momencie gdy idąc polną ścieżką mijamy stos kamieni usypany na pograniczu pól, gdy zapatrzeni w horyzont ledwie omiatamy go zmęczonym spojrzeniem, tam właśnie na swego odkrywcę od stuleci wyczekuje niecierpliwie i z nie gasnącą nadzieją staropruska baba, pogański idol, który tak wiele ma nam do powiedzenia.", + "19235": "Słowem, byliśmy w dołku. Ojciec nie uczył już w polskiej szkole. Szukał - jak wielu innych - roboty. Jakiejkolwiek. I znajdował. W jaki sposób - nie wiem. Przenosiliśmy się tak często z miejsca na miejsce, że nie jestem w stanie odtworzyć dziś chronologii owych przeprowadzek.", + "19236": "A teraz wujek Józiek stoi na peronie i czeka. Dlaczego z nami nie jedzie? Miał widać jakieś tam swoje racje. Wróci do Polski za Gierka, by złożyć tu swoje kości. A tymczasem stoi i czeka, aż pociąg ruszy.", + "19237": "Pociąg wreszcie powoli zaczął posuwać się do przodu. Ja, przywarty do okienka wagonu, ledwie widzę wujka Jóźka. Ściana łez zasłania mi jego postać.", + "19238": "Kiedy nastały czasy Solidarności, szybko wystąpiono o nadanie Renému tytułu profesorskiego, z czym dotychczas zwlekano. Pierwszym zgłaszającym się przez telefon z gratulacjami był nie kto inny jak B.B., który protestował na Radzie Wydziału przeciw profesurze Renégo pod pretekstem, że ten nie prowadził jakiegokolwiek wykładu rocznego (którego za jego sprawą mu nie powierzono!)...", + "19239": "W końcu lipca przyjechał po mnie Ojciec i pojechaliśmy do Kielc. Oboje z Zosią już pracowali. Gdzie i jak - nie miałam wtedy pojęcia. O wszystkim dowiedziałam się po wielu, wielu latach i zanotowałam to w poświęconej memu Ojcu książce Pan Puchatek, w której zresztą szerzej o wielu mych przed- i powojennych wspomnieniach piszę.", + "19240": "Potem na aryjską stronę przeszli Tetka i Ojciec, a także inni przyjaciele rodziców. Zajmowały się tym już Zofia Korczak-Blatonowa i Aniela Cieszkowska. Obie były zaangażowane w działalność AK. Tata ukrywał się na Żoliborzu u Zosi, mojej przyszłej wspaniałej macochy, jako Pan Nikt. Bywałam u nich niestety z rzadka, ale zawsze ku ogromnej radości.", + "19241": "Wyniki, jakie udało się uzyskać w Seattle, skłoniły m.in. uczonych z Uniwersytetu Stanforda (USA), aby w badaniach nad psychokinezą zastosować urządzenie, wktórym wiązka elektronów zastępowałaby zbyt mało czułe tradycyjne kostki czy kulki. O założeniach i przebiegu eksperymentów informują G. E. Puthoff i R. Targ.", + "19242": "Ręczę za to, że tak zrobi - powiedział lekarz.", + "19243": "W porządku - odparła babka.", + "19244": "Irlandczykowi trzeba było tłumaczyć kilkakrotnie w jakiej znajduje się sytuacji, a kiedy wreszcie zrozumiał, co się z nim dzieje, zgodził się na postawione mu warunki. Działo się to po południu. Późnym wieczorem już był na nogach i mógł wsiąść na japoński statek płynący do USA.", + "19245": "Dlaczego pacjent zasypia? Istnieją na ten temat dwa poglądy i oba - jak sugerował Droh - zapewne są słuszne:", + "19246": "1. Elektronarkoza hamuje dopływ informacji biologicznych do mózgu.", + "19247": "2. Prąd działający na centralny system nerwowy powoduje nagłe wydzielenie się do krwi pewnych metabolitów, hormonów i innych substancji, które z kolei działają na części mózgu będące ośrodkami regulującymi sen i czuwanie: podwzgórze i układ siatkowaty.", + "19248": "W kolejnym liście Marianowicz poinformował, że ekspertyza potwierdziła identyczność obu książek, ale brak jest przesłanek, by po latach ocenić, na czym polegało opracowanie tekstu przez Waldorffa. W tej sytuacji spór o to, kto i w jakim stopniu jest właścicielem praw autorskich do książki, może rozstrzygnąć wyłącznie sąd powszechny.", + "19249": "Jeśli chodzi o gotowość do wywoływania awantury na całą Polskę można było mu wierzyć. Minister też uwierzył i Jerzy Waldorff dostał upragnionego fiata w kolorze palonej wiśni.", + "19250": "To był pierwszy samochód w jego życiu. Wcześniej nie miał nawet prawa jazdy. Na kurs poszli razem z młodszym synem Stefana Kisielewskiego.", + "19251": "W Polsce \"Śmierć miasta\" została wznowiona w roku 2000, po sukcesach wydań na zachodzie Europy. Ale była to już zupełnie inna opowieść. Nawet tytuł otrzymała nowy - \"Pianista\". \"To jest przerobiona zupełnie na nowo książka\" - mówił Kubikowi Władysław Szpilman.", + "19252": "Zmiany w niemieckim i kolejnych wydaniach książki stały się przyczyną sporu między Waldorffem a Władysławem i Andrzejem Szpilmanami.", + "19253": "Zgoda, ale jutro - mówił Waldorff.", + "19254": "Dziś, bo jutro, być może trzeba będzie pójść do szpitala - tłumaczył profesor.", + "19255": "Waldorff wreszcie zgodził się: Dobrze, ale potem pójdziemy na kurwy - oświadczył rozbrajając profesora.", + "19256": "Jeszcze tego samego wieczora, 29 grudnia 1999 roku zmarł. Do końca byli przy nim Mieczysław Jankowski oraz Maryla i Jerzy Kisielewscy.", + "19257": "Przed Jankowskim był Isio, kolega z gimnazjum imienia Marciniaka, i... były dziewczyny. Wśród nich takie, z którymi znajomość traktował bardzo poważnie. Z podróży do Włoch, latem 1935 roku, pisał do matki, że jest chyba najszczęśliwszym z ludzi. Bo... zakochał się. \"...w razie czego będziesz miała synową ef, ef!\" - zapewnił matkę. Ale ślub będzie możliwy najwcześniej za dwa lata, pisał, bo ukochana ma dopiero... 15 lat.", + "19258": "W przedostatnim w 1999 roku numerze \"Polityki\", pod nową winietą Dwa Jerze..., ukazała się podwójna recenzja, Jerzego Waldorffa i Jerzego Kisielewskiego, poznańskiego koncertu Krystiana Zimermana.", + "19259": "To Waldorff wpadł na pomysł, że będą pisać wspólnie. Sam nie mógł pojechać do Poznania. Usprawiedliwił się zapaleniem płuc, które dopadło go w listopadzie i zmusiło do spędzenia prawie miesiąca w szpitalu. Kisielewski miał odtąd pełnić rolę jego oczu i uszu.", + "19260": "Romantyczka ubiera się lekko i tanio. Jest wysoko zapięta pod szyję, wysmukła jak kwiat. Ideałem jest biust - osy. Mówi Fantazy o Idalii: \"Jej talia jest do połowy z mgły, druga połowa bez kości\". Modnisie żywią się listkami róży i jedzą kwaśne cytryny, aby schudnąć. Wypada być chudą, bladą, melancholijną. Wie o tym doskonale trzpiot romantyczny Gucio, w Ślubach panieńskich Fredry.", + "19261": "Upadek mieszczaństwa w szlacheckiej Rzeczpospolitej był na rękę interesom okupantów. Austria i carska Rosja niszczyły je dalej systematycznie. Austriacki trafikant miał na oku jedynie groźbę konkurencji gospodarczej, dźwigało się z wolna kupiectwo zaboru rosyjskiego. Jeden tylko Prusak zrozumiał, że dobrobyt miast zagarniętych - jest jego dobrobytem.", + "19262": "Setki i tysiące bohaterów zginęło w kazamatach Poznania, Moabitu, św. Michała w Krakowie czy na zesłaniach rozmaitych. Błyskali często najwyższą cnotą zaparcia, heroizmem milczenia. Tu stała kolebka ruchów narodowych i porywów roku 1846 i 1848. Reprezentowane zaś były wszystkie stronnictwa i odłamy polityczne - od konserwatystów do wywrotowców.", + "19263": "\"Gdy Polak skona - mówi z przekąsem jenerał w Konfederatech barskich Mickiewicza - konspiruje jeszcze przynajmniej dwadzieścia cztery godzin!\"", + "19264": "Ta żarliwa agitatorka, Roza Weneda dołów społecznych w zachodniej Polsce, ogłosiła na długo przed Wiosną Ludów taki oto program maksymalny: 1) wywłaszczyć szlachtę, 2) poskromić kler i ograniczyć jego wpływ na lud. Jeszcze dalej, najdalej ze wszystkich romantyków naszych, poszedł poznański poeta Ryszard Berwiński, wołając:", + "19265": "Z nami Bóg! kto nasz wróg, mordować do nogi.", + "19266": "A potem mi jeszcze klarował, że muzyka Bacha, Mozarta jest dla niego jak zimna w swej doskonałości rzeźba grecka, świetną proporcją się zalecająca. Beethovena pasje wielkie a gwałtowne są na miarę tytanów, nie ludzi. O mnie powiedział, żem ja pierwszy muzykę wczłowieczył, tchnąc w nią duszę ludzką, ze wszystkimi niuansami tego, co tylko człowiek czuć zdoła.", + "19267": "Jak zaś dopełnił swych obietnic uroczystych \"anioł pokoju\"? - Władzę naczelną na wojskiem polskim, wbrew obietnicom i awansom czynionym we Wiedniu, wbrew opinii narodu spodziewającego się Kościuszki na tym stanowisku, oddał bratu swemu, Konstantemu; frazesy zaś o konstytucji przedarł akuratnie tak samo, jak swą \"przyjaźń dozgonną\" z Adamem Czartoryskim.", + "19268": "Marzenia snute w mrokach konspiracji wydobywa na jaw i krystalizuje Wiosna Ludów. Mickiewicz, który poczuł w piersi siłę Konrada, zrywa się do czynu konkretnego, niby Farys przez chwilę zwycięski: \"Idea narodowości jest wyrokiem śmierci dla Austrii... Istnienie tego cesarstwa - woła na mityngu w Bolonii w r.1848 - nie da się pogodzić z istnieniem narodowości, które się podnoszą.\"", + "19269": "\"Nie był to bój trzydniowy na ulicach - pisze rewolucjonista rosyjski Hercen - lecz wojna rozpaczliwa, dziewięciomiesięczna, wojna prowadzona przeciw trzykrotnie silniejszej armii przez wojsko ginące za lud, nie za władzę, za katów! Przydławieni siłą, zaprzedani przez rządy Zachodu i własnych zdrajców Polacy cofnęli się walcząc na każdym kroku. Potem wzięli ze sobą własną ojczyznę i nie schylając głowy dumnie i odważnie ponieśli ją w świat.\"", + "19270": "Wierni byli ludzie błękitni wszyscy bez wyjątku etykiecie wersalskiej. Gorszy się słynna malarka francuska Vigée-Lebrun dojrzawszy w r. 1801 na koncercie za płatnymi biletami grającego w orkiestrze ks. Antoniego Radziwiłła na wiolonczeli. Usprawiedliwiało go chyba jedno: rzecz działa się w Berlinie, a książę-muzyk był tamże wychowany.", + "19271": "Minister skarbu, pamiętny z energicznej ręki, Drucki-Lubecki, woła z trybuny sejmowej: Sto pięćdziesiąt tysięcy rąk roboczych przybyło z Niemiec, i mimo podnoszonych zastrzeżeń, że to może być groźne na przyszłość, daje wyraz przekonaniu, że ten import fachowego rzemieślnika przyczyni pomyślności przemysłowi polskiemu, a przybysze ulegną powolnej asymilacji.", + "19272": "Dopiero w drugiej połowie XIX stulecia rozwój higieny i wysiłki lekarzy uświadomią w części społeczeństwo, że żadne pachnidła nie są w stanie zrównoważyć szkód, jakie wyrządza społeczeństwu brud i zaduch... Rozwój zaś chemii pozwolił na niebywały rozkwit przemysłu zapachowego, szczególnie w południowej Francji.", + "19273": "Pierwsi wyznawcy Łukasińskiego dla większej malowniczości zjeżdżają się po głupiemu na białych koniach, w karmazynowych konfederatkach, aby zrobić tym większe wrażenie na gawiedzi na Bielanach! Jeszcze w r. 1831 - Maurycy Mochnacki będzie do tłumu stołecznego przemawiał z drabiniastego, wymoszczonego zbożem wozu; nawet wyroki śmierci na zdrajców utrzymane są w stylu: strzępek kiru pogrzebowego, trupia główka z piszczelami na papierze.", + "19274": "W tym samym czasie ktoś z budujących sobie w ruinach mieszkanie, rozbijając piec, znalazł w nim parę milionów carskich rubli w banknotach. Naturalnie pieniądze te nie miały żadnej wartości.", + "19275": "Zdenerwowana grupa kolegów czekała na Henia w \"Lajkoniku\". Wreszcie po jakichś dwu godzinach zjawił się z kieszeniami pełnymi banknotów. Po chwili zaczął rozdawać po kolei miliony carskich rubli.", + "19276": "\"Witając pana Chestertona, nie mogę powiedzieć, że jest on największym przyjacielem Polski, gdyż największym jej przyjacielem jest sam Pan Bóg\".", + "19277": "Chesterton w swych wydanych w Anglii wspomnieniach z wizyty w naszym kraju cytuje tę mowę i zamyka ją komentarzem, zapytując:", + "19278": "\"Ciekaw jestem, czy w całym Brytyjskim Imperium znalazłby się choć jeden pułkownik kawalerii, który byłby zdolny zabłysnąć taką inteligencją i zdobyć się na takie przemówienie?\".", + "19279": "Dawniej, przed wojną, w Aninie (gmina Wawer) miałem telefon z automatem i nakręcałem sobie numer warszawski bezpośrednio, natychmiast uzyskując połączenie. Dziś, mieszkając oficjalnie w obrębie m.st. Warszawy, łączę się telefonicznie przez centralę poczty w Aninie, podając pożądany numer, co przy najlepszych nawet chęciach telefonistki trwać nieraz musi do dziesięciu minut. A czasem w ogóle nikt się nie może dodzwonić do mnie ani ja do nikogo. Wiadomo... stolica!", + "19280": "Nie mniej charakterystyczny był spór akademicki o istnienie Boga osobowego. Kiedy uzbrojony w doświadczenie i świetny w dialektyce przeciwnik nie dawał się przekonać, Fiszer po dwudziestominutowej dyskusji oświadcza, że za chwilę da argument miażdżący i najbardziej przekonywający, argument nie do odparcia, że Bóg osobowy nie istnieje. Kiedy wszyscy zamarli z ciekawości, zagrzmiał swym basem:", + "19281": "- No więc daję wam na to słowo honoru!", + "19282": "Ich rozwaga, ich rozsądek i - chcę użyć tego słowa - humanizm. Najwyższą karą było - zostać usuniętym ze strajku. I oto scena (zresztą rzadka), kiedy w Gdańsku załoga stoczni postanawia usunąć człowieka, który ją skompromitował. Wałęsa: \"Proszę wszystkich, aby pan ten mógł spokojnie i bez żadnej obrazy opuścić stocznię. Proszę was o godne i szlachetne zachowanie\".", + "19283": "W Pochwale historii Marca Blocha: \"Kolejne rewolucje techniczne niepomiernie poszerzyły dystans psychiczny między pokoleniami\". Uwaga ta została napisana przez Blocha w 1941 roku. O ileż to jest bardziej trafne i prawdziwe dziś, po tylu latach. O ileż ten dystans jest większy, bardziej wyrazisty, bardziej przepastny. Pojęcie pokolenia obejmuje coraz węższy przedział czasu, warty pokoleniowe zmieniają się coraz szybciej, wśród młodych pięć lat - to już wielka różnica!", + "19284": "Amonit - mięczak, głowonóg. Żył w muszli, jak ślimak. Wymarł 75 milionów lat temu.", + "19285": "Dyktatura opiera się nie tylko na strachu, ale i na korzyściach. A także - na przyzwyczajeniach. Również na braku czynnika porównawczego (ludzie nie wiedzą, że gdzieś jest inaczej, lepiej).", + "19286": "Terroryzm to dla tych, którzy go uprawiają, rodzaj narkomanii, z tym że w narkomanii siła niszczycielska jest zwrócona do wewnątrz człowieka, a w terroryzmie - na zewnątrz, przeciw bliźniemu, któremu nałożyło się przedtem maskę wroga.", + "19287": "Zło, które czynią inni, sprawia, że nie wolno mi czuć się zadowolonym. Ja też odpowiadam.", + "19288": "12.5.", + "19289": "Tulipany rosnące wprost przed moim oknem (mieszkam przy Bradmore Road w suterenie) zauważyłem dopiero wówczas, kiedy jednemu z nich opadł płatek. To znaczy zobaczyłem obraz poprzez nieregularność, która się w nim nagle objawiła. Dopiero w tym momencie!", + "19290": "George Steiner: Ciemne, żywe oczy, w których jest błysk chłopięcej radości z powodu ciągle odkrywanego świata. Twarz ciepła, o ruchliwej mimice.", + "19291": "Profesor Pigoń w swoich wspomnieniach obozowych daje receptę na przeżycie w sytuacjach najcięższych: \"Nie dać dostępu zwątpieniu, prostracji, zaszyć się w swym najciaśniejszym ostępie i - trwać jak kamień w gruncie. Niechże mnie wysadzą!\"", + "19292": "Scena świata ma strukturę obrotową. Każde wydarzenie, choćby największe (a kolejne wydarzenie to kolejna scena), szybko znika z naszych oczu i ustępuje miejsca nowemu wydarzeniu-scenie. Uwaga ludzi, skupiona dotąd na jednym wydarzeniu, przenosi się na inne, następne. O tym poprzednim wszyscy rychło zapominają.", + "19293": "Terror niczego nie tworzy, jest jałowy. Zajmowanie się terrorem, jako tematem - jest jałowe. Mechanizm terroru to mechanizm rozwijającego się i złośliwiejącego raka. Świat straszny i monotonny, przerażający i pusty, ziemia szara, wydrążeni ludzie, skowyt, krzyki, wielkie obszary milczenia, nieustający spacer więzienny - chodzenie w koło, w kręgu otępienia i bólu.", + "19294": "Czytanie jest u kalwinów powinnością religijną, obowiązkiem wierzącego.", + "19295": "Günter Grass o Celanie czytającym Mandelsztama: \"Miało się wrażenie, że odpoczywa od własnego życia\".", + "19296": "Maria Janion mówi, że w literaturze są dwa światopoglądy: epicki i tragiczny. Epika: człowiek na tle panoramy historycznej, fresku kultury. Tragedia: jednostka i jej dramat. Tragedia tkwi choćby w tym, że, jak dowodzi życie, piękno zostaje splugawione przez ohydę.", + "19297": "W Bogocie spotykam poetę i eseistę kolumbijskiego - Williama Ospinę. Rozmawiamy o mediach: \"Media, mówi, powinny nie tylko informować, ale i cywilizować. Ta druga rola, w społeczeństwach zapóźnionych, jest nawet ważniejsza!\" A potem dodaje: \"Nowoczesność przejawia się nie w technice, ale w ideach. Ktoś może dysponować najnowszą techniką, ale mentalnie, kulturowo należeć do epoki kamienia łupanego\".", + "19298": "Wszędzie - nowe nazwiska. W literaturze, w malarstwie, w muzyce. Nowe twarze. Nowe tytuły utworów. Zmiany wart są coraz częstsze i szybsze. Jutro jest już dniem dzisiejszym, aby zaraz stać się przeszłością, historią. Żyjemy w epoce czasu rozciągniętego, wydłużonego. Bo z jednej strony nawet najbardziej odległa przyszłość staje się niezauważalnie teraźniejszością aktualnie przeżywaną, z drugiej - odkrycia archeologiczne cofają udokumentowaną przeszłość coraz bardziej wstecz i wstecz.", + "19299": "Wybór otoczenia, środowiska jest ważny, gdyż przecież nie tylko my oddziałujemy na innych - inni także oddziaływają na nas, narzucają nam wzorce zachowań i w dużym stopniu decydują o poziomie naszego myślenia. W izolowaniu się, w odgradzaniu od hołoty, tkwi konieczny warunek higieny umysłowej.", + "19300": "Demokracja amerykańska zbudowana jest na rzezi Indian i krwawicy afrykańskich niewolników.", + "19301": "Metysi (nowa rasa Ameryki Łacińskiej) powstała po wymordowaniu Indian i innych miejscowych plemion, dokonanym przez Hiszpanów i Portugalczyków.", + "19302": "Demokracja i nowa rasa to pozytywne fenomeny. Czy więc dobro może być zbudowane tylko na tym, co złe?", + "19303": "Internet to początki świata, w którym literatura znajdzie się w rękach amatorów. Każdy bowiem będzie mógł pisać i prezentować swoją twórczość.", + "19304": "Żeby zrozumieć i zasmakować wysokiej kultury, również jej odbiorca musi mieć wysoką kulturę.", + "19305": "Życie upływa nam wśród kiczu, w otoczeniu zdominowanym przez kicz. Nawet ci, którzy oddają się sztuce wysokiej, poruszając się w codzienności, ciągle ocierają się o kicz.", + "19306": "Wchodzę do kościoła. W blaskach świateł stoi drewniana rzeźba, postać ślicznej dziewczyny. Dzieło nie jest dokończone, ale twarz, głowę, ramiona mistrz zdążył już oddać w szczegółach. Są to szczegóły najwyższej klasy. Ludzie podchodzą, przyklękają, zginają grzbiety. A ja zadzieram głowę wysoko. Nie mogę się napatrzeć.", + "19307": "Zawróciłem do miasteczka. Zamilczę jego nazwę, a reportaż wyjaśni, dlaczego. Leży ono w północnej części Białostocczyzny i nie ma człowieka, który by przynajmniej raz w swoim życiu nie oglądał jednego ze stu takich miasteczek. Nie różnią się one niczym. Mają senne twarze, całe w liszajach zacieków i bruzdach spękanych murów, a kiedy ktoś przechodzi rynkiem, odnosi wrażenie, że wszystko przygląda mu się spod przymrużonych powiek nieruchomo, natrętnie.", + "19308": "Czego tu szukam?", + "19309": "71 drzwi.", + "19310": "Wydeptuję schody, duszę dzwonki. Są drzwi, które milczą. Można postawić przy nich kreskę - nie ma nikogo w domu. Ale inne drzwi mówią, przekazują pytania z piętra na piętro, od klamki do klamki: kto tam?", + "19311": "Król królów wstaje o świcie, następnie uczestniczy w porannej mszy, a później pogrąża się w lekturze. Niekiedy prosi o wiadomości na temat przebiegu rewolucji. Dawny wszechwładca jeszcze teraz powtarza to, co oświadczył w dniu swojej detronizacji: \"Jeżeli rewolucja jest dobra dla ludu, jestem za rewolucją\".", + "19312": "Przyjęcie odbywało się w starym pałacu cesarza. Goście szli wśród długich szpalerów gwardii cesarskiej uzbrojonej w szable i halabardy. Oświetleni reflektorami trębacze grali na szczytach wież hejnał cesarski. Na krużgankach trupy teatralne odgrywały historyczne sceny z życia zmarłych cesarzy. Z balkonów dziewczęta w strojach ludowych obsypywały gości kwiatami. Niebo wybuchało pióropuszami sztucznych ogni.", + "19313": "Wśród ludzi często obserwuje się lęk przed upadkiem. A przecież upadki zdarzają się nawet najlepszym zawodnikom łyżwiarstwa figurowego; spotykamy się z nimi także w życiu codziennym.", + "19314": "Upaść bezboleśnie trzeba umieć.", + "19315": "Na czym polega bezbolesny upadek? Jest to upadek kierowany, tzn. po znacznym zachwianiu równowagi kierujemy ciało w tę stronę, na której będzie on najmniej złośliwy.", + "19316": "W cztery godziny później, o 6.15, w remizie straży pożarnej zadzwonił telefon. Dyżurny strażak podniósł słuchawkę. Nieznany głos podał mu miejsce, w którym znajdują się zwłoki Karla von Spreti.", + "19317": "23.", + "19318": "Hrabia leżał w opuszczonej lepiance na siedemnastym kilometrze drogi ze stolicy Gwatemali do miasteczka San Pedro Ayampuc.", + "19319": "Zginął od jednego strzału w głowę.", + "19320": "Kilka klanów tworzy związek, który Europejczycy nazywają plemieniem. Ashanti to połączenie ośmiu klanów. Na czele stoi król - Ashantehene, otoczony radą starszych. Związek taki łączą nie tylko wspólni praprzodkowie. Jest także wspólnota terytorialna, kulturowa i polityczna. Czasem takie plemię jest potężne, wielomilionowe, większe niż niejeden naród europejski.", + "19321": "Jeszcze i to: mieszkaniec Afryki w połowie XX wieku nie ma żadnych źródeł informacji poza tym, co powie mu sąsiad albo szef plemienia czy kolonialny administrator. Wie on więc o świecie tyle, co sam zobaczy w najbliższej okolicy albo co usłyszy od innych w czasie wieczornej pogwarki przy ognisku.", + "19322": "Tych wszystkich kombatantów II wojny, którzy wrócili potem z Europy do Afryki, spotkamy wkrótce w szeregach różnych ruchów i partii walczących o niepodległość swoich krajów. Liczba tych organizacji rośnie teraz szybko, powstają jak grzyby po deszczu. Mają różne orientacje, stawiają sobie odmienne cele.", + "19323": "Jeżeli życzę swojemu wrogowi, aby się rozchorował, to nie popełniam nic złego, żadnego grzechu. Dopiero kiedy wróg rzeczywiście rozchoruje się, mogę być posądzony o zły uczynek - że zaszczepiłem mu chorobę (ponieważ wierzy się tam, że przyczyny chorób nie są biologiczne, lecz biorą się z czarów rzucanych przez naszych przeciwników).", + "19324": "Droga górzysta i pusta. Ani samochodów, ani stad bydła. Szkielety krów na szarej, spalonej na popiół ziemi. W cieniu akacjowca kobiety z wielkimi glinianymi stągwiami czekają - a nuż będzie jechać do miasta cysterna z wodą i kierowca ulituje się, zatrzyma, na chwilę odkręci kran?", + "19325": "\"I stało się słowo Pańskie do mnie powtóre, mówiąc: Co widzisz jeszcze? I rzekłem: Widzę garniec wrzący.", + "19326": "I rzekł: Przetoż ty przepasz biodra swoje, a wstawszy mów do nich wszystko, co Ja tobie rozkazuję: nie bój się ich\".", + "19327": "Odłożył Biblię i wskazując ręką w stronę zgromadzonych, krzyknął: - I ja się was nie boję! Ja tu nie przyszedłem, żeby się was bać, tylko żeby wam mówić prawdę i was oczyścić!", + "19328": "Dostaję klucz i biegnę do swojego pokoju. Ledwie jednak wszedłem, jeszcze szybciej wybiegłem: okno było nie tylko otwarte, ale jego ramy otaczała gruba, masywna powłoka lodu. Ani mowy, żeby je zamknąć. Pędzę do pokojówki z tą hiobową wieścią. Pokojówka zupełnie nie dziwi się. - Te okna u nas takie są - uspokaja mnie, nie chce, żebym się denerwował. Co poradzisz, takie jest życie, takie są okna w hotelu \"Workuta\".", + "19329": "Książka ta nie jest ani historią Rosji i byłego ZSRR, ani historią narodzin i upadku komunizmu w tym państwie, ani też podręcznym kompendium wiedzy o Imperium.", + "19330": "Jest ona osobistą relacją z podróży, jakie odbyłem po wielkich obszarach tego kraju (czy raczej - tej części świata), starając się dotrzeć tam, gdzie mi pozwoliły czas, siły i możliwości.", + "19331": "Tak oto dwie mapy kształtują od pokoleń dwie różne wizje świata.", + "19332": "W czasie wędrówek po obszarach Imperium zwróciło moją uwagę między innymi to, że nawet w opuszczonych i zapadłych miasteczkach, nawet w pustych niemal księgarniach z reguły była do kupienia wielka mapa tego kraju, na której reszta świata znajdowała się jakby na drugim planie, na marginesie, w cieniu.", + "19333": "Zaczął się wielki exodus. Ludzie plemienia Ali-ili, plemienia Chyzr i Tiwedżi (ci ostatni zwani również poganiaczami wielbłądów) ruszyli na południe, ponieważ powszechna była wówczas sława południowych oaz Mary i Tedżenu. Wygnańcy szli przez pustynię Kara-Kum, co oznacza Czarne Piaski, największą pustynię Turkmenii i całej Azji Środkowej. Za sobą mieli martwą rzekę, która leżała wśród piasków jak rozbity dzban. Piasek zasypywał aryki, pola i domy.", + "19334": "W dzielnicy Założnej mróz jest zbawieniem.", + "19335": "Mróz trzyma tu otoczenie, środowisko, glebę w rygorystycznej dyscyplinie, w żelaznym porządku, w mocnej i stabilnej równowadze. Osadzone na zamarzniętej, twardej jak beton ziemi, domy stoją prosto i pewnie, po ulicach można chodzić i jeździć, koła nie grzęzną w oślizłych trzęsawiskach, buty nie zostają w mazistej brei.", + "19336": "Do beczek wlewa się winogronowy spirytus. Pięćset, tysiąc litrów, to zależy. Beczkę kładzie się na stojak i tak się ją zostawia. Nic więcej nie trzeba robić, trzeba czekać. Na wszystko przyjdzie czas. Ten spirytus wchodzi teraz w dębinę i wtedy drzewo oddaje wszystko, co ma. Oddaje słońce, oddaje zapach, oddaje kolor. Drzewo wydusza z siebie soki, pracuje.", + "19337": "Szach musi odejść!", + "19338": "Nie dyskutujcie, nie gadajcie, nie naprawiajcie, nie zbawiajcie. To nie ma sensu, to niczego nie zmieni, to próżny wysiłek, to złudzenie. Dalej możemy iść tylko po gruzach monarchii, innej drogi nie ma.", + "19339": "Szach musi odejść!", + "19340": "Nie czekajcie, nie zwlekajcie, nie śpijcie.", + "19341": "Szach musi odejść!", + "19342": "W czasie tym Iran, wyczerpany, wyniszczony wiekowymi wojnami z Bizancjum, jest świeżo podbity przez Arabów, którzy zaczynają krzewić nową wiarę - islam. Proces ten odbywa się powoli i w atmosferze walki. Dotychczas Irańczycy mieli oficjalną religię (zoroastryzm) związaną z panującym reżimem (Sassanidów), a teraz usiłuje się narzucić im inną oficjalną religię, związaną z nowym (w dodatku obcym) panującym reżimem - sunnicki islam. Trochę to jak z deszczu pod rynnę.", + "19343": "26 października 1953 Teymur Bakhtiar zostaje mianowany gubernatorem wojskowym Teheranu. Okrutny i bezlitosny, otrzyma wkrótce przydomek \"Zabójcy\". Zajmuje się głównie ściganiem stronników Mossadegha, którym udało się ukryć. Opróżnia więzienie Qasr ze wszystkich kryminalistów. Czołgi i wozy pancerne strzegą więzienia, do którego ciężarówki wojskowe bez przerwy przywożą aresztowanych. Zwolennicy Mossadegha, ministrowie, podejrzani oficerowie, działacze Tudeh są przesłuchiwani i torturowani. Na dziedzińcu odbywają się setki egzekucji.", + "19344": "Po przewrocie władzę w Algierii objęła Rada Rewolucyjna. Większość rady stanowi elita armii algierskiej. Jest to duża armia, łącznie z oddziałami policji licząca 100 tysięcy ludzi. Jest dobrze uzbrojona.", + "19345": "W sytuacji, jaka istnieje w Afryce, rząd Bumediena jest dziś rządem nacjonalistycznym, lewicowym.", + "19346": "Nagle na drodze zrobił się ruch. Dojeżdżaliśmy do miejsca, gdzie na polanę wciętą trójkątem w las zwożono rannych. Jedni leżeli na noszach, inni wprost na trawie. Kręciło się tu kilku żołnierzy i dwóch sanitariuszy, nie było lekarza. Obok czterech żołnierzy kopało dół. Ranni leżeli spokojnie, cierpliwie, najbardziej zdumiewająca była ta cierpliwość, niepojęta nadludzka wytrzymałość na ból, tak charakterystyczna dla Indian. Nikt tu nie krzyczał, nikt nie wzywał ratunku.", + "19347": "Coraz bardziej koncentrował władzę w swoich rękach. Był prezydentem Republiki i sekretarzem generalnym partii. Zaczął również przejmować ministerstwa. Sam decydował, kto będzie członkiem Biura Politycznego, kto będzie członkiem KC, kto będzie w rządzie i parlamencie. \"Decydował o wszystkim\" - zapewniał potem Buteflika dziennikarzy.", + "19348": "Dokonał śmiałego aktu upaństwowienia i oddania pod zarząd robotników porzuconych przez osadników plantacji i przedsiębiorstw. W ten sposób stworzył duży sektor socjalistyczny w gospodarce algierskiej.", + "19349": "Nie dopuścił do wojny domowej, która Algierii groziła i która mogłaby doprowadzić ten kraj do długotrwałego upadku.", + "19350": "Przygotował nowy etap reformy rolnej, która zmieniłaby życie kilkuset tysięcy robotników algierskich.", + "19351": "Kwame powiedział, że jedna bitwa o Ghanę została wygrana: kraj jest wolny. Teraz toczy się druga bitwa \"o zbudowanie gospodarki i wyzwolenie ekonomiczne\". Jest ona znacznie trudniejsza i bardziej skomplikowana. Wymaga większego wysiłku, ofiarności i dyscypliny.", + "19352": "Tu przypuścił ostry atak na własne szeregi. Uderzył w biurokratyzm partyjny. W karierowiczów i dygnitarzy.", + "19353": "Dorośli, życzliwe olbrzymy. Mają zapewnić przychylność świata. Zamknąć mnie w bezpiecznym kręgu, w którym kryją się sami, a którego ściany są z brązowych i czerwonych okładek. Ja też mam się znaleźć w labiryncie stron pewnych, okalających mnie murem pozłacanym po brzegach.", + "19354": "Splątały się sznurki. Lejbuś skacze w panicznej ucieczce przed psami, które i tak muszą go dogonić. Splątała się jawa ze snem. Tylko strony zapamiętały się w czasie i w przestrzeni. \"Rozwiąż nas\" - mówią. \"Odczytaj\".", + "19355": "Zawsze około Bożego Narodzenia.", + "19356": "To jest właśnie czas tajemnicy, która ma się za chwilę odsłonić.", + "19357": "Może i dlatego tak kocham Tomaszów: biały dom na planie kwadratu ze wspaniałymi schowkami i zakamarkami, otwarty na przestrzeń salonu z tarasem o białej balustradzie. Na słoneczne jedwabie i koronki babcinej sypialni. Na rozbiegane plamki świateł i cieni w dzikim winie werandy. Na kasztanowy szpaler podjazdu. Na wszystkie cztery strony świata, które pozwalają fruwać moim głupio rozhuśtanym myślom, wiecznie buntującym się przeciw uwięzieniu, jaskiniom, korytarzom i labiryntom wielkiego miasta.", + "19358": "Więc boję się ulotności snów. One mi nie dają poczucia trwania i bezpieczeństwa. Albo, co gorsza, są nieprzyzwoite - wstydzę się za nie sama przed sobą; im jestem starsza, tym więcej jakichś obscenicznych pytań, dręczących mile i niemile zarazem, pozostawiających uczucie winy. Nie wolno zdradzić się z nimi przed Dzidką, przed nikim.", + "19359": "Tezy są skonfiskowane, ale to są rzeczy wiadome. Później były w socrealizmie stokrotnie podawane i w Polsce powojennej. Więc jak widzisz, te dwa wiersze bardzo oświetlają sytuację poety w świecie komunistycznym. Prawda? Trzeba przyznać, że Broniewski miał bardzo wielką siłę poetycką i siłę charakteru, mógł sobie pozwolić na tę schizofrenię.", + "19360": "Stawar pisał o Czarnych skrzydłach - kamuflaż. Tamci raczej szli na szerszy front, na to żeby przyciągnąć. Partia była i zachwycona, i rozczarowana \"Miesięcznikiem\". Zachwycona tym, że pismo miało takie szalone echo wśród młodzieży, robotników itd. , mimo że było trudne. Ale też rozczarowana, bo właściwie partia chciała mieć pismo bardziej zamaskowane. Partia chciała, żeby \"Miesięcznik\" przyciągał niezdecydowanych, bardziej postępowych pisarzy, młodzież literacką itd., a my byliśmy sekciarzami.", + "19361": "Żydowscy piekarze na święta. więc oczywiście były wszystkie świąteczne smakołyki. Był Broniewski, Stawar i ja i był Hempel i Nowogródzki, który pierwszy czy drugi raz przyszedł na zebranie komitetu redakcyjnego. Cela była wesoła, to byli komuniści przyzwyczajeni do defensywy. Zresztą ich często aresztowano i wypuszczano. Środowisko było tak interesujące dla nas i nowe, że właściwie nie miało się czasu myśleć o sobie. To były jakieś bardzo ożywione dni.", + "19362": "Przypuszczam, że ich szlag trafiał, chociaż ten wspominkarz twierdzi, że warto było. Pewnie, że do pewnego stopnia może i warto było. Jednak był poetą. Ale w więzieniu to było straszne. Dla mnie na przykład to było moje pierwsze więzienie, okropnie się męczyłem, nie mogłem w nim żyć, a ten mi rabował moje noce. Wiersze to pół biedy, ale jeszcze budził na duże dyskusje i zadawał bardzo niedorzeczne pytania.", + "19363": "W Senacie zgłosił swoje przystąpienie do komunistów senator Boguszewski, wybrany z listy BBWR, już przedtem miał kontakty. W ogóle powiem ci, że wtyczkowanie było wtedy w pełni. Trudno sobie dziś wyobrazić, do jakiego stopnia. Dopiero po wojnie można było się przekonać, ile było wtyczek na wysokich urzędach w różnych sferach.", + "19364": "Zajął się nią i odratował. Jeden syn, którego odnalazła, zginął na froncie, a drugiego nie odnalazła. Sama bardzo szukała potem i ambasada polska, i partia szukała. Bardzo szukano, ponieważ Bierut był wychowankiem Hempla, Hempel właściwie był takim jego mentorem, Hempel dla niego szalenie dużo zrobił, tak że Bierut się tym bardzo interesował. Hempel umarł prawdopodobnie dość szybko, to był człowiek chory, słabowity i prawdopodobnie nie wytrzymał.", + "19365": "2) Przekreślamy historię i potomność, także Rzym, Tołstoja, krytykę, kapelusze, Indie, Bawarię i Kraków. Polska winna się wyrzec tradycji, mumii, księcia Józefa i teatru. Miasto burzymy. Wszelki mechanizm: aeroplany, tramwaje, wynalazki, telefon - zamiast nich pierwotne środki porozumiewawcze. Apoteoza konia, domy jedynie składane i ruchome, mowa krzyczana i rymowana.", + "19366": "3) Ustrój społeczny rozumiany przez władztwo idiotów istotnych, kapitalistów. Jest to grunt najbardziej płodny w śmiech i w rewolucje.", + "19367": "Tak samo jak jeszcze przed \"Miesięcznikiem\" radziłem Kisterowi Kafkę, Zamek. I zresztą mówiłem ci o tym, że przez cały czas mojego komunizmu nie wydrukowałem ani jednego wiersza i ani jednego opowiadania, chociaż opowiadania pisałem. Ale były one albo bardzo niemarksistowskie, albo próbowałem pisać po marksistowsku i nie wychodziło. PISZĘ SZTUKĘ NA POWSZECHNĄ WYSTAWĘ KRAJOWĄ. BERLIN 1928", + "19368": "To był czystej wody dziennikarz, nie tyle przez pisanie, ile przez te zakulisowe, kuluarowe orientacje i znakomite stosunki, jak amerykańscy dziennikarze na większą skalę. Singer był pod szalonym wpływem, jakby pod hipnozą Deutschera. Deutscher u nich mieszkał i to była trójka, właściwie wspólne gospodarstwo. Singerowa, Singer i Deutscher. Deutscher miał oczywiście dostęp do wszystkich informacji Singera, poza tym Deutscher nieraz inspirował artykuły.", + "19369": "Ponakupywał mnóstwo rzeczy na Moskwę. Dwadzieścia par nożyczek, dwieście brzytew itp. Kazał wszystko odsyłać do ambasady. Szczególnie wszystko, co było jakąś taką frymuśną, wymyślną rzeczą, wywoływało w nim szalony entuzjazm. Potem, po latach dowiedzieliśmy się, że on to wszystko rozdawał przyjaciołom. Ale znowu zetknąłem się z tym po raz pierwszy, jeszcze wtedy nie rozumiałem, później dopiero w Rosji zrozumiałem, co to znaczy: głód rzeczy w Sowietach.", + "19370": "Dopiero w połowie dziewiętnastego wieku mieszkańcy wielu krajów europejskich zyskali, w sposób na ogół przykry, świadomość, że zawiłe i zbyt trudne dla przeciętnego śmiertelnika książki filozoficzne mają wpływ całkiem bezpośredni na ich losy.", + "19371": "Przyjazd na Zachód jest dla człowieka ze Wschodu dużym wstrząsem, gdyż w obcowaniu z innymi — poczynając od tragarza i szofera taksówki — nie napotyka na żaden opór — są oni zupełnie rozluźnieni, brak im tej wewnętrznej koncentracji, która wyraża się w opuszczeniu głowy albo w latających niespokojnie oczach, gadają, co im ślina na język przyniesie, śmieją się głośno; czyż to możliwe, aby stosunki pomiędzy ludźmi mogłybyć aż tak proste? Aktorstwo dnia codziennego tym się różni od aktorstwa w teatrze, że wszyscy grają przed wszystkimi i wiedzą nawzajem o sobie, że grają.", + "19372": "Przepisy te mogły być wprowadzone, by chronić interesy uprzywilejowanych grup, ale trwają, chociażby nawet interesy się zmieniły, i zastąpienie ich innymi przepisami nie jest bynajmniej łatwe. Każdy obywatel tkwi w sieci ustawy siegających datami ich powstania daleko wstecz. Jest to bardzo uciążliwe, mechanizm życia zbiorowego jest ociężały i ci, którzy chcieliby naprawdę działać, szamoczą się bezradnie.", + "19373": "Nic z malowniczości Miedzynia nie ujawniło się na małych, niewyraźnych fotografiach, robionych prymitywnym aparatem. Są to przeważnie zdjęcia osób, często niedoświetlone, lub prześwietlone: ojca, macochy, brata, siostry, mnie samego, gości, a wśród nich dość ostra podobizna autora tych zdjęć i ofiarodawcy albumu, Zygmunta Hertza. Na jednym ze zdjęć, nie nadającym się już zupełnie do reprodukcji - coś jakby smużka czereśniowej alei przecina pola ku fordońskiej szosie.", + "19374": "- Godzinę temu Witold odebrał telefon z zakładów PZInż. Kazali mu się natychmiast spakować do samochodu i stawić ze mną na punkcie ewakuacyjnym. - powiedziała macocha zupełnie bezbarwnym, apatycznym głosem. - To wszystko, co zdołaliśmy przez tę godzinę spakować i załadować. Z resztą rób, co będziesz uważał za stosowne.", + "19375": "Kiedy Alek Nadelman odwiedził mnie po owej długiej, półtorarocznej przerwie w naszych kontaktach, poskarżył mi się, że już po raz drugi bezskutecznie usiłował dostać się na Politechnikę. Był zawsze wybitnie zdolny z matematyki i fizyki i nie wyobrażał sobie innego kierunku studiów. Ale na Politechnice Warszawskiej obowiązywał \"numerus clausus\" dla Żydów. Demokratyczna II Rzeczypospolita nie życzyła sobie żydowskich inżynierów.", + "19376": "Ożenił się bowiem porucznik Mianowski nie tylko z moją siostrą, Haliną. Rzec można, że poślubił ją wraz z jej (naszą) mamą. Co prawda, moja siostra nie zniosłaby związku bez mamy. Ale też inny pretendent do jej ręki na miejscu porucznika zrezygnowałby niewątpliwie z obu pań. Lub też niewykluczone, że, po podjęciu takiego ryzyka, dążyłby do pozbycia się teściowej.", + "19377": "Lokatorzy mieszkający \"od frontu\", w przestronnych mieszkaniach, do których wiodły schody z białego marmuru, rzadko się zniżali do korzystania z podwórkowych atrakcji. Co innego ich dzieci, dla których wstęp do kuchni był wprawdzie zabroniony, ale za to o ileż przez to bardziej nęcił i skłaniał do łamania zakazu. Czyż nie przyjemniej było oglądać podwórkowe widowiska z kuchennych okien w gronie równie jak ja zainteresowanej spektaklem kucharki czy pokojówki.", + "19378": "Niepewni, co nas czeka, nakłoniliśmy wreszcie Sierożę, mimo jego protestów, aby przeniósł się do Losek. Wyprowadziwszy go tylnym wyjściem wróciliśmy na taras i usiedliśmy przy stole. Siedzieliśmy w milczeniu, każde pogrążone we własnych myślach i wspomnieniach. To tu, na tarasie, jadaliśmy w lecie obiady w gronie całej, dużej i głośnej rodziny.", + "19379": "Utopić się nie utopił, bo głęboko tam nie było, ale utytłanego po pachy wyciągnąłem i ociekającego cieczą cuchnącą, bo chyba i z chlewów gnojówka ściekała tam, nie tylko ta \"pachnąca\" wołowa, le i wieprzowa, która nie pachnie. No i takiego ociekającego i nie pachnącego, przestraszonego do białości prowadzę do domu. A przed domem ojca spotykamy na gumnie , który upomniał mnie surowo, że śmiech z cudzego nieszczęścia, itd...", + "19380": "Se non e vero...", + "19381": "Przybytek przy ulicy Mokotowskiej, do którego zawiózł nas z Bolkiem dorożką, czy taksówką Julek, można by więc nazwać nie tyle domem, co chatynką skromną publiczną, w której rzekłbyś uboga wdowa z dwiema mieszkała dziewojami, tyle że oneż nie na wydaniu za mąż, a - za dziesięć złotych seans.", + "19382": "Drugi epizod mojego powrotu, to widok Warszawy lewobrzeżnej z Wału Miedzyszyńskiego, kiedy się zbliżałem do mostu Poniatowskiego. W tak krótkim odstępie czasu już drugi raz wracałem do Warszawy. Za pierwszym razem - z autokaru, który odjechał beze mni wracałem do Warszawy pierwszych, wojennych nocy.", + "19383": "Natomiast piękna pani Jana była pierwszym w moim życiu źródłem doznań nurtu drugiego. Jana była przyjaciółką domu, życiową partnerką jedynego przyjaciela ojca, Leonarda Bończy-Stempińskiego, w kręgu rodzinnym zwanego Lolkiem. Na scenie występował jako Leonard Bończa.", + "19384": "Nie obeschła jeszcze farba drukarska po opisach tragicznych wydarzeń na\"Krzywoustym\", gdy na czołówki światowych gazet weszła nowa, z tego samego regionu pochodząca sensacja. Duński armator Svea Chartering ze Svedenborgu nie wyciągnął niestety wniosków z dramatu Bolesława Krzywoustego — donosiła Polska Agencja Prasowa. — Los polskiego drobnicowca podzieliła niemal w identycznych okolicznościach mała jednostka z Danii m]s Svea Atlantic. Scenariusz stał się udziałem Polaków płynących Morzem Czerwonym. Wczoraj bowiem 12 lutego około godziny 5.00 rano ośmioosobowa załoga Svea Atlantic nadała rozpaczliwy komunikat o zaatakowaniu statku przez niezidentykowaną łódź motorową, pełną uzbrojonych mężczyzn.", + "19385": "Porywają więc — jak choćby wynika z darłowskiego przykładu — motorowe łodzie i jachty, zmuszają do zmiany kursu płynące po morzu wodoloty i statki spacerowe, uprowadzają rybackie kutry i trawlery, a nawet okręty marynarki wojennej. Pierwszym chyba po wojnie i nie budzącym wątpliwości przykładem uciekinierskiego terroryzmu pod biało—czerwoną banderą był bunt marynarzy i uprowadzenie do Szwecji okrętu hydrograficznego marynarki wojennej Żuraw.", + "19386": "Pierwsza wiadomość o uwolnieniu załogi \"Krzywoustego\" dotarła do Warszawy i Gdyni 15 stycznia: \"Marynarze od miejsca zatrzymania podróżują w stronę Port Sudanu przez bezdroża Afryki i pozbawione dróg góry — donosiła Polska Agencja Prasowa — poruszając się głównie na wielbłądach, osłach i na własnych nogach. Jest to kilkaset kilometrów. Ponadto z uwagi na toczące się w tym rejonie walki, załoga \"Krzywoustego\" może poruszać się tylko nocą\". Wiadomość ta okazała się, niestety, przedwczesna. Radość rodzin porwanych znów ustąpiła niepokojowi i pesymizmowi. Na szczęście, rodziny nie wiedziały o jeszcze większym niebezpieczeństwie, które zawisło nad ich bliskimi. — W dniu 17 stycznia zimny pot oblał moje rozgrzane temperaturą rozmów i tamtejszego klimatu ciało — wspominał potem szef polskiej misji negocjacyjnej, Jerzy Vonau.", + "19387": "Listopadowa noc 1977 roku w Lagosie była równie czarna, jak wszystkie poprzednie w tym afrykańskim zakątku naszego globu. Wachtowy marynarz niewielkiego frachtowca duńskiego \"Lindinger Ivory\" o nośności tysiąc sześćset ton z oczywistym znudzeniem oglądał przecinającą czarne niebo żółto—różową łunę świetlne punkciki przybrzeżnych latarń. I trudno się temu dziwić. Ten sam widok oglądał wczoraj, przedwczoraj, przez wiele poprzednie nocy. Zdążył już przyzwyczaić się do conocnego rytmu psiej wachty, do plusku fali, leniwie uderzającej w stalowe burty, a także do stojących na kotwicach statków—sąsiadów, których światła miał w zaszęgu wzroku. Było cicho, spokojnie i sennie. Powieki same opadały na oczy..", + "19388": "Współczesnych piratów z Dalekiego Wschodu interesują nie tylko jednostki pływające. Napadają również na platformy wydobywające spod morskiego dna ropę naftową, co zmusza koncerny: Shell, Esso, British Oil, Exxon i inne do regularnego składania im okupu. Swoją \"dolę\" przekazywać im muszą również przybrzeżne rafinerie, kopalnie złota, fabryki i zakłady przetwórcze.W przeciwnym razie płoną zbiorniki paliwa, wybuchają rurociągi, zasypywane są szyby i chodniki kopalń, giną górnicy, dyrektorzy i zarządcy. Terrorem wymuszają też uległość ludności oraz władz przybrzeżnych wsi i osad.", + "19389": "\"Na Dalekim Wschodzie — pisał wychodzący w Hongkongu tygodnik Asiaweek\" — mieszkańcy boją się piratów bardziej niż rekinów, tsunami i tajfunów\". I niestety, mają rację. Ani rekiny-ludojady, ani olbrzymie fale — tsunami, spowodowane wybuchami podwodnych wulkanów, ani tak groźne w tym rejonie świata tajfuny nie są w stanie poczynić takich spustoszeń, jakich dokonują morscy rabusie.", + "19390": "Wypływające z Varadero szybkie łodzie motorowe handlarzy narkotyków, eskortowane były do granic kubańskich wód terytorialnych przez kutry dozorowe straży granicznej. Wkrótce operacje narkotykowe tak się rozrosły, że głośno o nich mówiono w środowisku emigrantów kubańskich w Miami, dowiedziały się o nich także władze USA w Waszyngtonie. Groził międzynarodowy skandal. W tej sytuacji Fidel Castro postanowił ratować swą reputację. Kozłem ofiarnym stał się generałem Ochoa i jego najbliżsi współpracownicy.", + "19391": "- Czytałem, czytałem, a jakże, i zdjęcie piękne.", + "19392": "Stefan uśmiechnął się zadowolony, że ma czytelników nawet wśród fryzjerów.", + "19393": "- Nie mam śmiałości - krygował się nadal fryzjer - a mam wielką prośbę do pana literata - i spozierał niepewnie w oczy Stefana.", + "19394": "- Niech pan mówi - odparł Stefan, przekonany, że idzie o jego powieść. Zdecydował się już bowiem ofiarować swemu mistrzowi od strzyżenia egzemplarz z dedykacją.", + "19395": "Na zakończenie jeszcze jedno wydarzenie z życia Jerzego.", + "19396": "Otóż w czasie okupacji Jerzy śpieszył się do domu, ponieważ zbliżała się już obowiązująca godzina policyjna.", + "19397": "Częste patrole żandarmerii niemieckiej obchodziły się bezpardonowo z ludźmi, którzy nie przestrzegali zakazu przebywania na ulicy po godzinie ósmej wieczorem. Jerzy miał jeszcze kawał drogi do swego mieszkania, gdy naraz posłyszał z sutereny kamienicy, obok której przechodził szybkim krokiem, przeraźliwe jęki i wołanie o pomoc.", + "19398": "Adam już przedtem przetłumaczył - moim zdaniem kongenialnie - farsę starofrancuską pt. Mistrz Piotr Pathelin, którą można, jeśli o ducha języka chodzi, porównać z przekładami wierszy Villona przez Boya-Żeleńskiego.", + "19399": "Z teatrem Adam miał do czynienia od młodości. Prowadził na przykład scenę robotniczą w Sosnowcu w latach 1928-1929, gdzie wystawiał swoje pomniejsze utwory, i należał do współzałożycieli teatru \"Cricot\" na Łobzowskiej.", + "19400": "Maciek również napisał sztukę pt. Samotność, która nie cieszyła się zbytnią frekwencją. Artur skwitował ją cytatem: \"Samotność, cóż po ludziach\".", + "19401": "O Maćku chodziły legendy, które sam zresztą stwarzał, często zmieniając swój życiorys. Podobno był w powstaniu warszawskim, później w żandarmerii amerykańskiej, potem jeszcze gdzie indziej. Na okładce jego powieści pt. Lądujemy 6 czerwca umieszczono fotografię autora w amerykańskim hełmie wojskowym, jakby na potwierdzenie wiarygodności opisywanych wydarzeń.", + "19402": "- Dałbyś sobie włeszcie spokój z tymi obsesjami - mówiła Samozwaniec.", + "19403": "- Weź sobie, Madziu, kochankę, zobaczysz wtedy, jakie to cudowne uczucie.", + "19404": "- Myślisz, że nie phóbowałam? W życiu trzeba zaznać wszystkiego, co ludzkie. Ale to wstłętne! Zboczenie!", + "19405": "- Zboczenie to pieprzenie baby. Pan Bóg wyjął Ewę z boku Adama i to jest zboczenie.", + "19406": "Ta osobista tragedia odcisnęła swe piętno na jego usposobieniu. Nie potrafił dzielić z nami radości i w pełni uczestniczyć w naszych zabawach.", + "19407": "Sądzę, że nadejdzie pora, gdy książki Mariana pokażą się znowu na półkach księgarskich i znajdą swoich czytelników.", + "19408": "Był to bowiem pisarz mądry, ciekawy, który oparł się reżymowym nakazom, by nie stracić swej wiarygodności.", + "19409": "Swą młodość spędził na Krupniczej Witold Zechenter, którego ojciec był redaktorem \"Czasu\", \"Roli\" i \"Głosu Narodu\". Witold poszedł w jego ślady i również poświęcił się dziennikarstwu. Pisywał dla \"Ilustrowanego Kuriera Codziennego\" felietony, fraszki i dowcipne opowiadania.", + "19410": "Znany był ze złośliwego, ciętego języka i licznych satyrycznych wierszy, tyczących przede wszystkim krakowskiego środowiska artystycznego.", + "19411": "Stał chwilę nieruchomo, aż chłopak zniknął za rogiem Szujskiego.", + "19412": "- Chętnie bym poznał tego młodzieńca - westchnął - ale nie wypada mi biec za nim. Prawda, że wspaniały?", + "19413": "Tak, to mój Maciek.", + "19414": "Przyznałem mu słuszność i aż do Rynku musiałem słuchać jego dociekań, kim mógł być ów młody człowiek.", + "19415": "Dlatego zajął się Kołem Młodych i młodzież przyjęła jego patronat z pełną aprobatą. Iluż poważnych obecnie pisarzy czytało swe pierwsze próby literackie w sali przy Krupniczej, siedząc wokół dębowych stołów zsuniętych pośrodku. Trudno by było zliczyć. I każdy z nich na pewno nosi w sercu sporo sentymentu do tych chwil, kiedy Stefan przewodził ich grupie i zachęcał do pracy, pomagając przy tym znaleźć miejsce dla początkujących na kolumnach krakowskiej prasy.", + "19416": "Jego opowiadanie pt. Garb wstrząsnęło mną i kolegami.", + "19417": "A słuchali przecież Otwinowscy, Brandysowie, Andrzejewski i Broszkiewiczowie, którzy nie zachwycali się byle czym i stawiali wysoko poprzeczkę dla prób literackich.", + "19418": "Gdy skończył czytać, zapanowało długie milczenie. Po prostu tak zawładnął naszą wyobraźnią, takie wywołał wrażenie, że nikt nie mógł zebrać i uporządkować myśli.", + "19419": "W maju 1951 roku zorganizowaliśmy spotkanie członków ZLP z przodownikami pracy z Nowej Huty.", + "19420": "Przyszło ich coś dziesięciu, wybrana przez partię sprawdzona kadra. Kolegów zjawiło się niewielu. I dyskusja.", + "19421": "Początkowo rozmowa kulała, robotnicy byli onieśmieleni, musieliśmy ich zachęcać, aby zabierali głos, podrzucać im tematy. Jakoś się to potem rozwinęło. I co się okazało?", + "19422": "Tadeusz Mrugacz, któryś tam z rzędu przewodniczący Rady Miejskiej, drukarz z zawodu, porządne chłopisko, często wymykał się z urzędu do kawiarenki \"Lili\" przy Grodzkiej 1, gdzie spotykało się grono pisarzy, i przysłuchiwał się naszym dyskusjom. Sam mówił: - Ja się na tym nie znam. Kazali mi, to jestem przewodniczącym, ale to godność nie dla mnie.", + "19423": "Jeśli ten uderzy, drugi się zbije (13, 2).", + "19424": "Zaleca też walczyć o prawdę, aż do śmierci (4, 28), choć takie zalecenia są u niego rzadkie. Odznacza się roztropnością, ale brak mu delikatności uczuć. Jest typowym przedstawicielem swej epoki i przemawia z pozycji właściciela - jako wyrachowany i surowy, przede wszystkim swój interes uwzględniający przedstawiciel klasy panów:", + "19425": "Dla osła - pasza, kij i ciężary.", + "19426": "Księgę zamyka niewielki epilog spisany prozą (42, 7-7), składający się z dwóch części. W pierwszej Jahwe pochwala Hioba i gani postawę jego przyjaciół (42, 7-9). Druga jest krótką opowieścią o tym, jak Jahwe wynagrodził Hiobowi jego cierpienie i wierność i przywrócił mu w dwójnasób wszystko, co posiadał, zapewniając mu pomyślność i długie życie (42, 10-17).", + "19427": "Zważywszy więc, że jeszcze w I w. n.e. traktowano poszczególne części tego pięknego, lirycznego poematu jako pieśni miłosne, najbardziej słuszne jego przyjęcie zwykłej, naturalnej, dosłownej interpretacji. Pieśni nad pieśniami należy więc traktować jako zbiór świeckich liryk miłosnych, pochodzących z różnych, może i bardzo dawnych czasów. Jednak ich układ i redakcja, które mogą być nawet dziełem jednego autora, są znacznie późniejsze i zapewne pochodzą z IV wieku p.n.e.", + "19428": "Trzeci fragment tej części księgi rozpoczyna pytanie, czy należy pościć i pokutować w rocznicę zburzenia świątyni (7, 1-3). Zamiast postu prorok żąda miłości bliźniego i sprawiedliwości (7, 7-14). Dalej zaś podaje dziesięć wypowiedzi (8, 1-23), w których zapowiada zbawienie wyznawcom judaizmu (8, 1-17) - dni postu i pokuty zamienią się w radość i wesele (8, 18-19) - i nawrócenie pogan, którzy przybędą do Jerozolimy, aby oddać cześć Jahwe.", + "19429": "O proroku Joelu, którego nauki w niej zebrano, dowiadujemy się tylko z jej tytułu, że był synem Petuela (Jl 1, 1). Poza tym brak w tej księdze jakichkolwiek danych dotyczących życia osobistego proroka czy też sytuacji historycznej, w której rozwijał swoją działalność. Nic więc dziwnego, że opinie na temat czasu jej powstania bardzo się zmieniały.", + "19430": "Głębszy charakter ma moralność Księgi Hioba, której autor szamotał się z praktycznymi aspektami problemu niezasłużonego cierpienia, starając się podać religijną odpowiedź tym, których przygnębiało tego rodzaju doświadczenie. Porusza ona analogiczny problem jak babilońska \"Księga Hioba\", która wcześniej starała się ten problem wyjaśnić, wskazując, że poddanie się woli bożej i rezygnacja jest jedynym wyjściem z trudnej sytuacji.", + "19431": "Co to jest Pięcioksiąg?", + "19432": "Nazwy ,,Pięcioksiąg\" używa się obok innej, Pentateuch, pochodzącej od greckiego terminu pentateuchos, czyli ,,pięć zwojów\", zaświadczonej po raz pierwszy w II w. n.e. Zbiór ten, stanowiący początkowo jedną całość, określa się w języku hebrajskim mianem Tora. Składa się nań obecnie pięć pierwszych ksiąg Biblii.", + "19433": "W przeciwieństwie do proroków sprzed niewoli babilońskiej, który często negatywnie ocenili sam kult i składane w ich czasach w świątyni ofiary i dlatego nawet, jak zwłaszcza Jeremiasz, zapowiadali zniszczenie \"domu Jahwe\", Aggeusz był cały pochłonięty troską nie tylko o odbudowę świątyni, ale i przywrócenie w niej ofiarnego kultu. Kontrast ten może nawet świadczyć o jakiejś obojętności czy martwocie religijnej panującej w czasach proroka.", + "19434": "W greckim przekładzie Starego Testamentu ksiąg proroków mniejszych występują w innej kolejności: Ozeasz, Amos, Micheasz, Joel, Abdiasz, Jonasz, Nahum, Habakuk, Sofoniasz, Aggeusz, Zachariasz i Malachiasz. Różnica układu ksiąg w zbiorze Septuaginty może wskazywać, że wówczas, kiedy je tłumaczono, kolejność tych ksiąg nie była jeszcze ustalona. Przemawia za tym również to, że w Septuagincie księgi proroków mniejszych znajdują się przed księgami proroków większych, czyli Izajasza, Jeremiasza i Ezechiela.", + "19435": "Aramejski pozostał językiem potocznym Bliskiego Wschodu do czasu podbojów arabskich w VII wieku n.e. Od tego bowiem czasu rozpoczęła się ekspansja języka arabskiego, który z upływem czasu wyparł z użycia nie tylko aramejski, ale także inne języki, którymi posługiwano się na obszarach podbitych przez Arabów, tzn. nie tylko na Bliskim Wschodzie, ale także w północnej Afryce. Obecnie arabskim mówi się od Zatoki Perskiej na wschodzie do Oceanu Atlantyckiego na zachodzie.", + "19436": "Zbiór ten określa się także księgami proroków mniejszych, a występujących w nim autorów mianem \"prorocy mniejsi\". Nazwą tą posłużył się po raz pierwszy Augustyn w swym dziele De civitate Dei (XVIII, 29), przy czym wyjaśniał, że czyni to, by podkreślić mniejszą objętość ich utworów w porównaniu do księgi: Izajasza, Jeremiasza i Ezechiela. Nie chciał zaś przez to pomniejszać ich znaczenia.", + "19437": "Struktura Księgi Hioba, jej styl i zawarte w niej idee sprawiają, że stanowi ona najwybitniejszy przykład hebrajskiej literatury mądrościowej. Natomiast jej forma narracyjna wiąże ją już z hagadą, czyli opowieścią budującą, a więc rodzajem charakterystycznym dla późniejszej literatury hebrajskiej. Takie połączenie opowieści z dialogiem w formie dysputy filozoficznej, roztrząsającej różne zagadnienia moralne, było jednak znane od dawna w szkołach literackich starożytnego Bliskiego Wschodu.", + "19438": "Narrator opisuje potem, jak Dawid, umiejętnie sterując nastrojami panującymi wśród poddanych, pozyskał sobie opinię publiczną i znowu zdobył sympatię całego narodu wróciwszy do Jerozolimy, którą utrzymał już do końca życia, mimo buntu plemion północnych pod wodzą Szewy. Bunt ten został stłumiony przez Joawa (2 Sm 19-20).", + "19439": "Cykl kronikarski, który powstał prawdopodobnie jako jednolita całość, jest zarazem w literaturze hebrajskiej jedynym dziełem historycznym uwzględniającym dzieje judaizmu na terenie Palestyny, a szczególnie dzieje Jerozolimy i świątyni w czasach perskich. Dotyczy więc okresu, który poprzedził podbój Bliskiego Wschodu, w tym i Palestyny, przez Aleksandra Macedońskiego, a wydarzenie to, jak wiadomo, zapoczątkowało na tym obszarze nową epokę, epokę hellenistyczną.", + "19440": "Izajasz stanowczo występował przeciw tym, którzy wątpili w jego misję lub mu ją utrudniali, przede wszystkim przeciw kapłanom i fałszywym prorokom jako swoim głównym przeciwnikom (Iz 28, 7-13). Surowo też piętnował niesprawiedliwość społeczną i ucisk, gdyż w nich widział szczególnie rażące naruszenie porządku ustanowionego przez Jahwe i bunt przeciw jego woli (Iz 2, 12-24).", + "19441": "To niewielkie dziełko, składające się z czterech rozdziałów obejmujących czterdzieści siedem wersetów i znajdujące się obecnie w zbiorze dwunastu mniejszych proroków, różni się znacznie od pozostałych utworów należących do tej kolekcji, gdyż reprezentuje zupełnie inny rodzaj literacki. Księga Jonasza nie zawiera żadnych proroctw, wyroczni i nauk proroka. Jest pisaną prozą, z wyjątkiem hymnu w drugim rozdziale, opowieścią biograficzną o jakimś proroku.", + "19442": "Anachronizmy i podwójne opowieści, tzw. dublety, to zaledwie nieznaczna część powodów przemawiających przeciw Mojżeszowemu autorstwu Pięcioksięgu. Jest ich znacznie więcej, toteż sądzę, że warto zapoznać z nimi czytelników. Będzie to zarazem pewna ilustracja rezultatów prac wielu pokoleń uczonych zajmujących się krytyką biblijną, którzy zwrócili na nie uwagę i starali się je wyjaśnić.", + "19443": "Do domu przyjechałem zupełnie głodny. W mieście wszędzie ogonki, po wszystko ogonki. Oczywiście awanturowanie się na każdym kroku, bo ludzie są rozdrażnieni. Rozczochrane i śmierdzące harpie toczą oczami wokoło, szukając na kogo można by otworzyć plugawy pysk. Zachłanność i zawiść, zazdrość i nienawiść kurczą wszystkie twarze.", + "19444": "- Nie, nie byłem. Pracowałem. Zostałem zmobilizowany do przemysłu.", + "19445": "- No i cóż? Chciałby pan pewnie wrócić do Polski. Miejsce każdego dobrego Polaka jest teraz w Polsce. Musimy pracować, wziąć się do uczciwej pracy...", + "19446": "- Nie.", + "19447": "Jest zaskoczony, ale zamydla dalej.", + "19448": "- Robię, co mogę, żeby umożliwić wszystkim powrót, ale ta akcja księdza Cegiełki i pewna działalność polskich elementów komunistycznych uniemożliwia mi robotę, opóźnia wszystko...", + "19449": "Przerwałem mu sucho:", + "19450": "- Teraz już za późno! Następnym razem...", + "19451": "Podchwycił:", + "19452": "- Tak, następnym razem wspólnie odprowadzimy ich do Berlina.", + "19453": "- Avec plaisir! Monsieur (Z przyjemnością! Żegnam) - ukłoniłem się już nie patrząc na niego i wysypałem szachy z pudełka. Odszedł, coś poszeptał z kolegami i dalej pili. Tadzio patrzył na mnie i widziałem, że mu było żal. Zawiedziona szlachecka fantazja przeglądała mu z niebieskich oczek. Bigosować, mościpanowie!", + "19454": "Rano, w cieniu kościoła spotkałem mera. Mrugnąwszy figlarnie jednym okiem, powiedział mi: C'est fini en Sicile... (Na Sycylii już po wszystkim) No - nareszcie. Teraz będą lądować w południowych Włoszech. Znowu wszystkim wydaje się, że to już niedługo koniec. Mnie nie.", + "19455": "Często wydaje mi się, że tak zwany rozsądek jest najbardziej zakłamanym kątem duszy człowieka. Siedlisko bakcyli najzgubniejszego zakłamania. Bardzo często.", + "19456": "Wiara w coś nie jest właściwie niczym innym, jak laską podpierającą kulawe myśli. Zerwanie z kimś, kogo się lubi lub kocha jest często dlatego tak przykre i trudne, bo jest zerwaniem z sobą samym.", + "19457": "- Co pan wie o tej sprzedaży futer przez panią markizę?", + "19458": "- Właściwie nic nie wiem.", + "19459": "- Ach, więc pan zeznaje na korzyść tej pani?", + "19460": "- Nic nie zeznaję.", + "19461": "Zapisał to wszystko po niemiecku i przeczytał mi na głos. Podpisałem. Pan radca jest jedynym przedstawicielem Niemców i naszym \"duchem opiekuńczym\". Żadne inne władze niemieckie nie zajmują się nami - jest ON. I tak się jakoś trwa.", + "19462": "Tadzio rozwalił się na ławce i powiada: \"Masz pojęcie? Monte Carlo. I to TAKIE lejtki jak my...\" Postanawiamy przeznaczyć na grę 30 franków, to znaczy po 15 franków każdy; wygrana równo na połowę, niezależnie od tego, kto wygra.", + "19463": "- Tak, ale czy ty wiesz, jak to się gra? - pyta niespokojnie Tadzio.", + "19464": "- A to tutaj, zaraz na lewo - panowie pewnie nowi pensjonariusze... Witamy, witamy...", + "19465": "- Nie, my tylko przejazdem. Chcemy odwiedzić kolegów.", + "19466": "- Ach tak. A gdzież to panowie tak podróżują?", + "19467": "- Jedziemy do Paryża. Wracamy, bo tam...", + "19468": "- Co? Do Paryża? Do Niemców? Zdrhhaajcy! Zosiu, Helenko chodźcie. Z tymi panami nie ma o czym mówić... - I poszły, duszając rupkami.", + "19469": "- Rozprawa odbyła się w piątek.", + "19470": "- A jaki wyrok? - pytam.", + "19471": "- Tego nie mogę panu powiedzieć, czy pan jest kimś z rodziny?", + "19472": "- Nie.", + "19473": "- Alors je ne peux pas. (Więc nie mogę.)", + "19474": "- Ale ja wiem, że rozprawa ma się odbyć jutro...", + "19475": "- Nic więcej nie mogę powiedzieć. Może panu powiedzą coś tam i tam.", + "19476": "Nie piszę, nie czytam, nie myślę - robię model jakiejś starej francuskiej awionetki. Fascynujące. Wracam do domu i kleję patyczki w milczeniu, pochłonięty całkowicie rozwiązywaniem trudności montażowych. Basia spogląda na mnie jak na pomyleńca i znosi cierpliwie nieporządek w pokoju, śmieci i bałagan. Wspaniale przy tym odpoczywam.", + "19477": "W 18-ym okręgu wyleciał w powietrze burdel dla żołnierzy niemieckich. Zabiło dwóch, kilku rannych. Od dziś dnia cały 18-ty arrondissement jest zamknięty od 6-ej po południu. Zarządzenie to obowiązuje aż do odwołania. Znowu wszędzie czerwone afisze. Timoszenko goni Niemców za Rostowem. Anglicy jąkają się w Libii, idąc podobno naprzód.", + "19478": "Wyszedłem od nich pod wieczór zupełnie wybity z czasu i z epoki. One, ich dom, stara matka, podwieczorek, zapach w mieszkaniu - wszystko było skończone, doskonałe. To coś francuskiego, co jedynie można nazwać \"praesens plusquamperfecti\". Teraźniejszość czasu więcej niż dokonanego.", + "19479": "Płacimy i idziemy na dworzec. Zapada mrok, bierze lekki przymrozek. Wtacza się pociąg. Siadam w kącie i usypiam, budząc się na Gare du Nord. Idziemy jeszcze do bistra na grog z sacharyną. Patronka siedzi przy kasie z kotem na kolanach i popędza garsonów, jakieś dwie wycofane ze śródmiejskiego obiegu filles (prostytutki) rozmawiają, kaszląc chrapliwie.", + "19480": "Ale nie zapominajmy o jednym: Świat, panie dzieju, zawsze spogląda na nas. Oni nic nie mówią, ale zawsze, panie dzieju, z nas biorą przykład. Bo Polak, panie dzieju, to pan wie... ha... psiakość... pan wie, Polak, to rozumie pan... jak by to powiedzieć, panie dzieju... Właśnie. JAK BY TO POWIEDZIEĆ?", + "19481": "- Tadziu, skąd znasz to powiedzenie \"Ociec - prać?\" - zapytałem.", + "19482": "- Z \"Potopu\", Andrzejku. Te dwa flimy Kiemlicze zawsze się tak pytali starego, jak ktoś zaczynał tak podskakiwać, jak ten gifrajter wycofany z obiegu.", + "19483": "Zadanie na pół godziny przed zaśnięciem: przemyśleć wpływ \"Trylogii\" na Polskę.", + "19484": "Mój młody towarzysz przybiegał do mnie co chwila i wołał: Venez donc et regardez - jestem pewny, że to prawdziwy antyk - ça vaut au moins 100 000 francs (Niech pan tu przyjdzie i popatrzy (...) to jest warte co najmniej 100 000 franków.). Francuski zmysł oszczędności i ukochania przeszłości poprzez kapitał, jaki ona reprezentuje, buntował się w nim do żywego.", + "19485": "Basia nie dostała dziś nic na targu. Stała w ogonku dwie godziny po odrobinę białego sera, przypominającego raczej gips. Z dodatkiem mleka w proszku z naszych zapasów, będzie to można jeść. W naszej kantynie fabrycznej zmniejszono nam obiad o jedno danie. Dr K. i ja chodzimy głodni i wściekli.", + "19486": "Po południu wiadomość, że kolejarze zastrajkowali. Metro staje w sobotę o 13.30 i będzie nieczynne do poniedziałku do 13.30. Oczywiście nikt nie pójdzie do pracy. W Paryżu zaczyna się wyczekiwanie. Już są w Chartres. Miasto huczy od plotek. Amerykanie rzeczywiście zrobili śliczny manewr pancerny. Zdolny ten Patton. Niemcy ciągle kontratakują w Normandii. Właściwie trudno zrozumieć, jaki jest ich plan.", + "19487": "- No i jak to było ostatnim razem? W tej willi tylko parter był zarekwirowany przez Niemców, a mademoiselle (panna) wzięła ubranie z szafy w ścianie (placard), w kuchni na pierwszym piętrze?", + "19488": "Dziewczyna milczy - wtrąca się jej adwokat:", + "19489": "- Tak, one spały z Niemcami na parterze, ale w nocy elle est montée dans la cuisine pour, pour... (poszła na górę do kuchni, żeby, żeby...)", + "19490": "Nie ma w tym zaczepnej brutalności Niemców, wyzywającej do walki, żadnego \"Drang\". Francuz jest jak ślimak. Urażony w najczulszy koniec swego rożka posłannictwa, chowa go, kurczy się i zamyka w skorupie d'une indifférence aimable (grzecznej obojętności). Ale na pierwszy odgłos Vive la France, wykrzyczany przez byle kogo, gotów jest wyskoczyć nie tylko ze skorupki, ale z własnej skóry. Jest to może jedyna okoliczność, w której Francuza opuszcza na chwilę materializm.", + "19491": "Potem dialogi i dialogi; błyskotliwe, subtelne. SŁOWO. Pojedynek. Przyjaciel z prowincji powiada, że żona mogłaby zapobiec pojedynkowi już na placu. Wobec tego mąż delikatnie informuje o tym żonę. Gdzie tam - pani ani myśli o interwencji. Przeciwnie: jest zachwycona. Będzie się o nią bił; PO TRZYDZIESTU LATACH. Jak on ją jeszcze kocha!", + "19492": "Nagle wpada jeden z nich i mówi: \"Pan Schwerbel prosi pana na górę\". Zaskoczyło mnie to. Nigdy nie mieszkałem w żadnym schronisku. Już mu powiedzieli... Idę. Przy maszynie do pisania siedzi młody jeszcze mężczyzna, ubrany bardzo starannie, pali angielskie \"Black Caty\" (obłowili się po Anglikach), wita mnie uśmiechem. Mówi doskonale po polsku.", + "19493": "\"I co Niemcy będą nam zawracać głowę o swojej wielkości i genialności, o wspaniałej organizacji i kulturze, jeżeli oni nigdy nie potrafili zorganizować zwyczajnej, porządnej, ludzkiej zagrychy\" (casse-croûte).", + "19494": "W tym krótkim zdaniu jest - Francja. Nie im imponować poświęceniem \"der deutschen Grenadiere\", Arno Brekerem, Wagnerem, Führerem. Żreć - a potem możemy ewentualnie porozmawiać. Ideały? Nie ma się ich wiele z pełnym brzuchem, a cóż dopiero z pustym.", + "19495": "Na obiedzie u państwa P. Symfonia. Zupa. Potem ryba z wody. Pieczarki w białym sosie, kartofelki obsmażane w oliwie, do tego \"Chablis 1926\". Brukselka. Gruszki w kremie. Rozegrałem przy stole eine wirkliche Vernichtungsschlacht. Zniszczyłem. Opchałem się na całą pojemność skurczonego żołądka.", + "19496": "- Savez-vous (Wie pan,), tego proboszcza zamknęli już kilkanaście lat temu. Za handel miejscami w raju. Figurez-vous (Proszę sobie wyobrazić,), sprzedawał bigotkom miejsca w raju. Za \"fauteuil d'orchestre\" (miejsce na parterze) koło Św. Antoniego brał 3000 franków, a za dostawiane krzesło koło tego patrona rogaczy, Św. Józefa, 1500 franków. Ale zamknęli go, zanim zdołał wywiesić w zakrystii kartkę, że już ma komplet.", + "19497": "Gdyby nie to, że we wszystkim istnieje prawo reakcji, niezależne, można by zupełnie zwątpić. I czym głębiej spadniemy, tym silniejsza będzie reakcja. Za trzydzieści, czterdzieści lat może obudzić się nowy człowiek. Europa może stać się kulturalniejszą i wolniejszą niż w epoce największego rozkwitu dotychczasowego. Może jeszcze dożyję tej chwili.", + "19498": "Dziś leżeliśmy na piasku. Cisza zupełna. Słońce było wprost gęste i wyciekało z nieba powoli i ciężko, jak morelowa konfitura z puszki. Tadzio nagle usiadł, zgarnął wypłowiałe włosy i wypalił:", + "19499": "- Faktycznie powiedz mi, co to się robi na tym świecie?", + "19500": "Dochodzi 5-ta i zaległa cisza. Jest noc księżycowa, tak jasna, że można by czytać. Wracają i pracują solidnie. Znowu jeden nieprzerwany huk. Paryż obstawiony jest flakiem - po nalocie na \"Renault\" zmądrzeli. W miarę jak Anglicy przelatują, działa odzywają się gdzieś daleko i potem huczą koleją. Jak na polowaniu na kaczki. Basia otworzyła jedno okno i powiedziała: \"Żydy i masony odleciały - możemy spać\".", + "19501": "Tłumaczę, że mam tam żonę, że zostawiłem ją bez środków do życia i że już cztery miesiące jej nie widziałem. Jeden z nich uśmiecha się melancholijnie:", + "19502": "- Ja nie widziałem już mojej żony od trzynastu miesięcy - verstehen Sie - od trzynastu miesięcy...", + "19503": "Mam głupią minę. Czeka mnie jeszcze większa niespodzianka.", + "19504": "Pomimo całej barwności i gorąca bijącego od takich opisów, wydaje mi się, że we wszystkim panuje jakiś wewnętrzny chłód. Ma się wrażenie, że przy pomocy tego wszystkiego ci ludzie chcą rozgrzać kawał lodu przenikający ich krew. Bije od tego zupełna obcość, coś tak obcego, że wydaje się, iż nie może tu być żadnych punktów stycznych między nami.", + "19505": "Tutaj odpoczywam. Śniadanie w pokoju, z ubraniem nie ma kłopotu. Koszulka, lniane spodnie i pantofle na sznurkowej podeszwie. Wychodzimy w pola, biorąc z sobą książkę po to, aby jej w ogóle nie czytać. Okolica pagórkowata. Między pagórkami wąskie, polne drogi. Wielkie łąki otoczone żywopłotami. Pasą się krowy i owce.", + "19506": "Wracamy przed 10-tą, dojeżdżamy do Châtelet i nie łapiemy już połączenia. Idziemy z Châtelet do domu na piechotę. Przeszło godzina spaceru pustym i ciemnymi ulicami. Smętnie kapie deszcz i jest duszno.", + "19507": "Amerykanie wzięli La Haie du Puy. Lotnictwo szaleje. Ci tego nafabrykowali. Rosjanie zajęli Baranowicze i biją się na przedmieściach Wilna.", + "19508": "Weygand podał się do dymisji, ma dosyć kolaboracji. Krąży na ten temat mnóstwo pogłosek. Afryka północna nabiera wielkiego znaczenia. Anglicy rozpoczęli w Libii ofensywę w wielkim stylu i twierdzą, że idą naprzód. Opinia ogólna: Niemcy zaczynają przegrywać wojnę i właściwie ją już przegrali. Czas przyszły dokonany.", + "19509": "Mąż: - W hotelu!... No i...", + "19510": "Żona: - I w hotelu... Kiedy wiesz... no cóż, zwycięstwo, a ty krytykowałeś Cesarza. Nawet w pewnym momencie... tak, w pewnym...", + "19511": "Mąż - W pewnym momencie... psychologicznym...", + "19512": "Żona - Tak; w pewnym momencie psychologicznym krzyknęłam nawet: Vive l'Empereur!", + "19513": "- Nie jest pan z rodziny - nie mogę panu nic powiedzieć.", + "19514": "- Jestem więcej niż z rodziny, jestem przyjacielem. Oskarżony nie ma w całej Francji nikogo z rodziny, jest sam.", + "19515": "- Sam! Il est seul (Jest sam) - i mruga na mnie zaczerwienionymi powiekami zasuszony bratek.", + "19516": "Zdjął kapelusz, wywinął wewnętrzny pasek skórki, podniósł podszewkę i zaczął upychać kapelusz dolarami, wsuwając je pomiędzy podszewkę i filc. Przy tym wszystkim puszczał oczy w tak dziki taniec, że mimo woli odczuwałem w głowie ból i musiałem się powstrzymywać, aby samemu nie zezować.", + "19517": "- Panie Zygmuś... co pan wyprawiasz z tymi oczami?", + "19518": "- Jakbyś pan był pijany przez czterdzieści lat bez przerwy, to by się panu wszystko obluzowało. Orewuar.", + "19519": "Jakieś nowe prawo o rekwizycji do pracy mężczyzn od lat 16 do 60 i kobiet od 18 do 45. Przygotowuje się nowy transport do Niemiec.", + "19520": "Kończę czytać \"Muson\" Bromfielda. \"Hintertreppenlitteratur\". Niezłe opisy obok zupełnego barbarzyństwa nieraz kilkunastu kartek. Nie wiadomo, o co chodzi.", + "19521": "Udało się. De Gaulle w tych dniach pozyskał Francję. Właściwie teraz może już spokojnie spać. Jednym uderzeniem buta Niemcy rozdarli subtelną pajęczynę. Stülpnaglowi powinni dać po wojnie Legię Honorową. Zawsze tacy sami. Teraz będą chcieli to naprawić, bo nie są aż tak głupi, żeby nie zorientować się w ogromie klęski psychologicznej.", + "19522": "Na Saint-Germain siadam na tarasie kawiarni. Migają w słońcu rowery i kolorowe plamy ładnych kobiet. W ciepłe dni wszystkie kobiety są jakby \"otwarte\", jak kwiaty. A może tylko są to resztki wrażenia, bo w oczach mam ciągle bukiet piwonii. Amerykanie zajęli Carantan.", + "19523": "Rano atmosfera naprężona - kontredans plotek i komentarzy. Anglicy zaatakowali Madagaskar, desant w Diego Suarez. To znaczy, że konsjerżki miały rację. W wieczornych gazetach ukazał się już oficjalny komunikat o \"tchórzliwym zamachu Anglików na francuską posiadłość i o bohaterskiej obronie załogi Diego Suarez\". Chociaż to. Już bałem się, że Francuzi oddadzą to Japończykom.", + "19524": "W naszym pokoju gorąco i zapach kurzu. Na stole filiżanki z nie dopitą i zapleśniałą herbatą, kawałek zeschniętego chleba, ogryzki z gruszek, nad którymi krążą wstrętne, małe muszki. W pokoju jest jeszcze ciągle 2 sierpnia.", + "19525": "Robimy przeciąg i rozbieramy się. Myję brudne i lepkie ręce.", + "19526": "- Dobry wieczór. Pańskie nazwisko jest mi znane albo z literatury, albo z historii...", + "19527": "Boję się, ale mam ochotę wybuchnąć śmiechem.", + "19528": "- Jeszcze ani z jednego, ani z drugiego. Pan się myli - odpowiadam z uśmiechem.", + "19529": "- Aaa... myślałem. Pan co robi we Francji?", + "19530": "- Przyjechałem przed wojną, pracowałem i pracuję u Francuzów...", + "19531": "- Pan w wojsku nie był?", + "19532": "Siedzieliśmy ściśnięci przy niewielikim stolilku. Omawialisiny hałaśliwie szkolne sprawy, śmieliśmy się, wspozminaliśmy letnie przygody...", + "19533": "- Biada! Powstali Pieczyngowie! - zawołałem naśladując papugę Pluja.", + "19534": "Wania zabulgotał jak indyk.", + "19535": "- Ciszej! - uspokajał nas Szymba. - Zachowujecie się jak dzikusy. A tam w kącie grucha jakaś parka. Przeszkadzacie im.", + "19536": "Wuj Bronisław... Cóż mnie obchodził ten stary dziwak, którego widziałem raz jeden, przed wielu laty w Petersburgu!", + "19537": "- Trudno... Nie ma rady - powiedziała Kazia. - Zdrowiej będzie dla ciebie, jak wyjedziesz. Zresztą jutro wraca Aliosza...", + "19538": "- Ja się Alioszy nie boję - odpowiedziałem hardo.", + "19539": "Kazia spojrzała na mnie filuternie i roześmiała się.", + "19540": "Spojrzałem na nią i ze zrozumieniem skinąłem głową. Oczywiście, matka uważa, że to, co się teraz będzie działo w domu, to nie dla mnie. Trudno. Niech tak myśli!", + "19541": "Toteż gdy Jewdokia zatrzymała konia za mostem, wyskoczyłem z dorożki i pobiegłem szybko pod górę w kierunku znajomej bramy.", + "19542": "- No ruszaj się, niedźwiedziu! No - hopla!", + "19543": "I nagle niespodziewanym skokiem dopadł karku przeciwnika, założył mu błyskawicznie \"nelsona\" i zanim Gawriła zdołał się spostrzec, leżał na obu łopatkach.", + "19544": "To było po prostu wspaniałe...", + "19545": "Gawriła powoli wstał, otrząsnął śnieg i zapalił papierosa:", + "19546": "- Zuch Szurka! - powiedział po chwili milczenia.", + "19547": "Ojciec roześmiał się, wobec czego powtórzyłem to samo zdanie imitując ruchy i sposób mówienia Jurczenki.", + "19548": "- Masz zdolności aktorskie - powiedziała matka. - Może i ty byś się uczył u Sołowjowa-Tamarina?", + "19549": "- Nie ma głupich - odparłem, ale widząc groźne spojrzenie Poliny, ugryzłem się w język.", + "19550": "- A może potrafisz i mnie naśladować? - spytała zaczepnie Polina.", + "19551": "- Tak, tak, pokaż Polinę! - zawołała Krysia.", + "19552": "Wspomniałem już wyżej, że informacje dostarczane przez Stiebłową nie pozostały bez wpływu na utworzenie w Paryżu Towarzystwa Przyjaciół Ludu Rasyjskiegó. W związku z tym Gorki pisał do France'a: \"Ucieszyłem się płomienną radością serca, bowiem stosunek wasz do narodu rosyjskiego umacnia we mnie wiarę w patęgę sztuki - wskrzesza marzenie o braterstwie ludów\".", + "19553": "- Port Artur padł... To ten sukinsyn Stessel sprzedał nas Japończykom.", + "19554": "Ojciec parsknął śmiechem, ale natychmiast spoważniał i zapytał:", + "19555": "- Skąd wiesz?", + "19556": "- Czytałem w gazecie.", + "19557": "- Czytałeś? To może i teraz mi coś przeczytasz - powiedział biorąc z nocnego stolika \"Moskowskije Wiedomosti\".", + "19558": "Bo nas strzeże z kolei, z kolei moch.", + "19559": "W gwarze warszawskiej \"moch\" oznaczał rosyjskiego żandarma-Moskala.", + "19560": "Na podwórzu grywaliśmy nieraz w klasy i wtedy z okna sutereny przyglądał się nam Jędrek, syn stróża Bronisława, chłopiec o krzywych, rachitycznych nogach. Ciotka Aniela nie pozwalała nam zadawać się z nim, bo, jak mówiła, \"Jędrek brzydko kaszle\".", + "19561": "- To sprawiłoby waszemu nauczycielowi dużą przyjemność.", + "19562": "Podczas pauzy postanowiliśmy urządzić losowanie.", + "19563": "- Po co losowanie! - zawołał Biełokur. - Niech idą ci, których Fiodor Michajłowicz najwięcej lubił.", + "19564": "- Ma rację! - krzyczał Aleksandrow stojąc na ławce. - Niech idą ci dwaj - wskazał na mnie i na Pluja - a na trzeciego może być Ritter. Dostałeś ostatnio piątkę z algebry? No, właśnie. Trzech wystarczy.", + "19565": "Wania za namową swego ojca postanowił przenieść się do naszej szkoły.", + "19566": "- Ucz się handlu, Wańka - mówił Siemionycz. - Po diabła ci nauki realne? Ty, bracie, odziedziczysz po mnie majątek, a to jest rzecz handlowa. Trzeba ruszać mózgiem, każdą kopiejkę wpisywać do księgi, obliczać, kombinować... Spójrz na swoich kolegów. To łebskie chłopaki! Wiedzą, co robią. Przenieś się do szkoły handlowej. Radzę ci i wymagam.", + "19567": "Zakradałem się też niepostrzeżenie do pokoju Krysi, szczypałem ją w kark i szybko uciekałem na podwórko. Krysia podnosiła lament, a ja, z miną niewiniątka, wołałem z podwórza:", + "19568": "- Mamo! Czemu Kryśka beczy?", + "19569": "Jej zemsta dosięgała mnie wcześniej czy później i trafiała zawsze w najboleśniejsze miejsce.", + "19570": "- Dzionek jak skowronek - powiedział Franciszek zmuszając się do uśmiechu.", + "19571": "- Co panu jest, panie Franciszku? - zapytałem siadająć przy nim na brzegu łóżka.", + "19572": "- Co mi jest... Co mi jest... - powtarzył. - Słaby jestem... Wstyd się przyznać... Siusiam pod siebie... A żona się gniewa, bardzo się gniewa... Teraz zawiązałem sobie sznurkiem... Może wytrzymam... Syn ma przyjechać z Białegostoku... Słaby jestem...", + "19573": "- Ech, durnie! Przepędźcie baby!", + "19574": "- Dubiną go przez łeb!", + "19575": "Doktor Jakub stał blady i milczący. Futro spadło mu z jednego ramienia. Raisa wybiegła przed dom i stanęła obok ojca.", + "19576": "Z oddali doleciały urywane dźwięki strażackiej trąbki. I oto, jakby na odgłos tego sygnału, nagle wśród awanturującej się ciżby wyrósł łeb konia. Pierś jego napierała na ludzi. Kopyta rozpryskiwały błoto.", + "19577": "- To wcale nie jest moja historia ojczysta - odparłem.", + "19578": "- Jak to? Nie jesteś Rosjaninem? - spytał przedstawiciel okręgu.", + "19579": "- Jestem Polakiem... - rzekłem z dumą, która mnie samego zdziwiła.", + "19580": "- Tym bardziej godne jest pochwały, że nie będąc Rosjaninem, znasz dzieje imperium rosyjskiego, które obejmuje również Priwislińskij Kraj - wtrącił Korieniewski.", + "19581": "- To nie jest \"Priwislińskij Kraj\", to jest Polska - sprostowałem z godnością.", + "19582": "Sięgnął jeszcze raz do portfelu i wyjął stamtąd fotografię.", + "19583": "- Nie znaliście mego syna... To on...", + "19584": "Na zdjęciu zobaczyłem chłopca w chustce zawiązanej po korsarsku na głowie, z miną pełną zawadiackiego zuchwalstwa.", + "19585": "Poznałem Paszę, mego \"szeryfa\" z Bojarki, towarzysza śmiałych wypraw.", + "19586": "A więc to on właśnie nazywał się Paweł Kołosow, on, który zranił nożem Wanię Mandrowskiega, a potem zniknął bez śladu.", + "19587": "Stałem obok ojca i przyglądałem się grze. Wieczór był ciepły i pełen spokoju. Z oddali dobiegały smętne dźwięki harmonii i kobiecy głos zawodził:", + "19588": "Ach, zacziem eta nocz' tak było charasza...", + "19589": "Księżyc wypłynął zza chmury, w trawie potrzaskiwały świerszcze. Daleko, za parkanem, dudniąc kołami po szynach, przemknął kurier i mignęły oświetlone okna wagonów.", + "19590": "- Hej, Winniczenko!", + "19591": "Przypomniało mi się, że w Nowych Sokolnikach po aresztowaniu Gawriły ojciec powiedział do Frołowa:", + "19592": "- Dajcie znać Winniczence o tym, co zaszło.", + "19593": "Krysia osłaniając dłonią oczy od słońca wpatrywała się w dal i co chwila wykrzykiwała:", + "19594": "- O, już jedzie! Nie! Zdawało mi się... O! Teraz jedzie na pewno! Prawda, mamo? Jedzie! Jedzie!", + "19595": "W pewnej chwili zjawiła się na ulicy Kazia. Rozejrzała się i szybko pobiegła w stronę przechodniej bramy.", + "19596": "- Adamczyk! Dawno już widziałam, że tu stoisz. Pewnie zmarzłeś, biedaku! Nie mogłam się wcześniej wyrwać. Chodź do Andriejewa, napijemy się herbaty i zjemy po ciastku.", + "19597": "Z urzędu pojechaliśmy na pocztę. W zakopconej sali o zakratowanych oknach, przesiąkniętej wonią klajstru, tuszu i spalonego laku, stał stół, na którym Sierkin swoją jedyną ręką przybijał stemple na listach. Ojciec usiadł obok i skrobiąc zardzewiałą stalówką napisał tekst depeszy, po czym podszedł do okienka.", + "19598": "Coraz mniej się dziwię, że tylu ludzi nas nie cierpi.", + "19599": "ANNA: - Ja się dziwię. Jak przy pani Thatcher. Uwielbiam silne indywidualności! I Cyganów. I protestantów. I dziwaków z Dickensa. I upiorną rodzinkę z rysunków pana Addamsa. I węże. I szkielety.", + "19600": "Ale widzisz, mnie chodzi o coś innego. O co, u diabła?", + "19601": "Po powrocie z kabaretu możesz jeszcze ugotować w rondelku trochę marchwi (potrzebnej na te śliczne plasterki, które potem znajdujesz w słoikach z grzybkami, kiedy chcesz sobie coś przegryźć pod zimną wódkę, więc nie tak strasznie do miękkości, ale i na twardo też nie. Sam rozumiesz). Wypijasz lampkę burgunda i idziesz spać.", + "19602": "MARIA: - Przepraszam, że przerywam, ale zaszło jakieś nieporozumienie. Pięknie to wszystko opisałaś, naprawdę pięknie, mówię bez cienia ironii. To jest świetne literacko i poruszające (jeśli nie wstrząsające!) psychologicznie, obyczajowo, no, krótko mówiąc, życiowo. Ale. Ale ja naszą Antologię zachowań seksualnych wyobrażałam sobie odrobinę inaczej. Diabła tam, odrobinę?! Całkiem inaczej.", + "19603": "Co w sumie nie ma większego znaczenia. Jesteśmy tu, na tej ziemi. Nikt nic nie wie. Nikt niczego nie wybiera, coś wybiera za nas. (Nie, nie jestem jeszcze pijana: po prostu się mądrzę. To się zdarza każdemu).", + "19604": "Ach, siostro moja ukochana! Komu ja mogłabym to wszystko powiedzieć?", + "19605": "Bo teraz trzeba je USMAŻYĆ i POSYPAĆ.", + "19606": "Cukier-puder (30 dkg) zmieszany z cukrem waniliowym (\"do smaku\", niestety: no, parę torebek) lepiej przygotować wręcz poprzedniego dnia. Ale nie ma nieszczęścia.", + "19607": "Smalcu przygotować półtora kg jak nic, najwyżej trochę zostanie: lepiej niż gdyby zabrakło.", + "19608": "Świście, ratuj!!!", + "19609": "No, faks zaczyna buczeć, papier powolutku wychodzi.", + "19610": "Przyj, kochany, przyj!", + "19611": "Wiedziałam, moja droga siostro, że można na ciebie liczyć! Prawdziwą intelektualistkę poznaje się w biedzie.", + "19612": "ANNA: - Opamiętaj się, bieda dopiero przed tobą. Znasz mnie: nie umiem mówić ani pisać bez wiecznych dygresji. Sama jestem Wiekuistą Dygresją. Więc NAJPIERW dygresja. Anegdotka.", + "19613": "Nie ma to niczego wspólnego z rzeczywistością.", + "19614": "Pieśni. Piosenki. Wiersze. Cmentarze. Ludzie wolni. Ludzie umarli. Wzruszenia. Wyobraźnia.", + "19615": "Równie dobrze mogę to kochać na Madagaskarze. Albo w Peru. W Londynie, w Paryżu, w Tobolsku. Wszędzie. Byle nie tu, na miejscu. Tu ojczyzną jest moje mieszkanie. Z dobrze zaryglowanymi drzwiami. Z wyłączonym telefonem. Z Kazikiem na full. Tu mój jest cały świat. Tylko tu. Wolałabym nigdy nie wychodzić z domu. Nigdy.", + "19616": "ANNA: - Podbijam piłkę nosem, tańczę charlestona ze słoniem, zmywam makijaż, przyrządzam gin z tonikiem i odpowiadam. Jak na spowiedzi. Jak w telewizji.", + "19617": "CZY MUSZĘ?!!!!!", + "19618": "Znam twoją odpowiedź. Muszę.", + "19619": "Dobrze, jeszcze papieros. Fioletową cygarniczkę, która doprowadziła do rozdźwięków w Peerelu, dawno mi ukradli, ale mam trzy nowe: czarną, czarno-wiśniową i czarno-złotą. Wybieram brązową. Palę, piję, i odpowiadam.", + "19620": "MARIA - Nie mogę. Troi mi się w oczach. Może za dużo koniaków sobie dziś strzeliłam, a może taka jest moja podświadomość. Tych domów jest dużo. No, sporo. Kilka. Przepraszam.", + "19621": "ANNA: - A ja widzę domek Baby Jagi. No, dalej. Widać mur. Co jest za tym murem?", + "19622": "MARIA - Szarość. Magma. Sama nie wiem.", + "19623": "Daj przepis na faworki.", + "19624": "Usmaż jeszcze kiedyś faworki, błagam.", + "19625": "Idę płakać nad moim losem. DZIŚ idę płakać nad moim losem, rozumiesz? Bo wtedy, w dzieciństwie, całkowicie solidaryzowałam się z rodzinnymi decyzjami, choćby (zrozumiałam to o wiele za późno!) mnie krzywdziły. Niewiarygodne, co?", + "19626": "Kiedy miałam pięć lat, posłano mnie do szkoły. Okazało się, że wszystko od dawna umiem i tylko marnuję czas w pierwszej klasie. Po miesiącu zdałam egzamin i przeniesiono mnie do drugiej klasy, do innej szkoły. Podobno mogłam pójść do czwartej czy piątej, ale nie było takich możliwości. Poszłam do drugiej. Gorsza rzecz nie mogła mnie w życiu spotkać.", + "19627": "Rydzyki marynuje się tak. Pierwszego dnia (żeby się nie przemęczać) gotujemy ocet. Dobry ocet. Ma być pięcioprocentowy, więc trzeba dodać proporcjonalnie zimnej, przegotowanej wody (z pełnego, wystygłego czajnika). Powiedzmy, jedną szklankę wody na 5 szklanek octu, jeżeli kupiłeś 6.procentowy. Stawiasz to na gazie. Sypiesz ziarnka czarnego pieprzu, listki laurowe, ziele angielskie, kilka łyżek cukru (wszystkiego na oko, czyli w miarę). Zagotowujesz to, gasisz gaz, przykrywasz garnek i idziesz do kabaretu.", + "19628": "A potem wywieszono listę przyjętych, i mnie tam nie było.", + "19629": "No, trudno. Poszłam zdawać na filozofię.", + "19630": "Ale kiedy chciałam odebrać moją TEKĘ (moje PRACE), zgodnie z przepisami, okazało się, że ktoś je ukradł. CIEEE-KAWE!", + "19631": "A jeszcze później rektor czy prorektor, nie pamiętam, skontaktował się z naszą matką. Żeby jej coś wytłumaczyć.", + "19632": "I tyle. Koniec.", + "19633": "A teraz (Myszkinku drogi, chodź do pani na kolana, no, chodź) wyrzucam moją PAMIĘĆ do piwnicy, niech ją tam szczury zjedzą. Mam sprawę do załatwienia. Sprawę Pierwszorzędnej Wagi. (Myszkinku, jakie ty masz futerko, lazurowe po prostu! Jak ja cię kocham, sreberko moje zielonookie! Jak ty cudnie mruczysz!) List muszę w tej sprawie napisać. Do męża. Ślubnego zresztą. Zaczynam nowe życie. Pa.", + "19634": "Piję wino, jem czereśnie, czytam bzdury. Szmatławe pisma, marną pornografię. Głupieję.", + "19635": "Jedyna miła chwila dnia: kiedy idziemy na lunch do jednej z okolicznych knajpek. Do Quercy najczęściej. Do l'Alsacienne. Albo podjeżdżamy kawalątko do Dôme, do Coupole, do Rotonde, do Closerie des Lilas: to bliziutko. W kinie, na ostatnim filmie Allena, zasnęłam. Bardzo mnie bawił, ale zasnęłam. Tak się jakoś kończę.", + "19636": "ANNA: - ...albo angulas, a potem cigalas czy małego bretońskiego homarka z topionym masłem, i jeszcze poziomki na deser...", + "19637": "MARIA: - ...i każde nasze życzenie w lot zostaje spełnione. Lubimy jeść, n'est-ce pas? Z piciem byłoby co prawda gorzej, bo u Sieroszewskiego obrus był chorobliwie abstynencki, za żadne skarby świata nie chciał dawać alkoholu...", + "19638": "MARIA: - Mnie samej wstyd. Tyle że ciebie - w przeciwieństwie do Franza Kafki i Janis Joplin - znam. Osobiście znam, z bardzo bliska. Jesteś moją siostrą, do diabła! I wcale nie twierdzę, że (żebyś przestała cierpieć) należałoby ci zrobić lobotomię! Ot, po prostu zastanawiam się, co można by w tym celu zrobić POZA lobotomią. Bo jesteś moją siostrą. I tyle.", + "19639": "Już. Już przechodzę do rzeczy.", + "19640": "Przez lata całe wierzyłam w mit feministek, emancypantek, Niebieskich Pończoch itp. Biedna kobieta, ofiara losu, natury i Boga Wszechmogącego, ukarana miesiączką, ciążą i porodem, koszmar!!! Ach, mężczyzna to wybraniec losu, nic go nie boli, nic mu nie dokucza, nic mu nie dolega, pozostaje sexy do śmierci (o ile ma dużo pieniędzy, ale o to mniejsza), i w ogóle. A potem przeczytałam (przeczytałyśmy obie) Romain Gary.", + "19641": "Strasznie byłam szczęśliwa tam, na wsi francuskiej, u byłej żony mojego aktualnego. Kiedy siedziałyśmy sobie rano na schodkach, w słońcu, pijąc pierwszą kawę - strasznie. I wiele razy, wiele razy.", + "19642": "A kiedyś nigdy bym nie uwierzyła, że można mieć choćby sekundę szczęścia!", + "19643": "Tyle tylko, że oprócz opowieści świadków wydarzeń, wścibski historyk ma do dyspozycji także raporty meteorologów. Piękna pogoda była wtedy w Paryżu, nie spadła ani kropla deszczu, nie mówiąc już o burzy! I komu wierzyć?", + "19644": "Pisząc \"Śmierć Robespierre'a\" uwierzyłam ludzkiej pamięci. A teraz już nie wiem.", + "19645": "Do licha, czy przejdę wreszcie do rzeczy? Nie martw się, już przechodzę.", + "19646": "No, więc jedziemy obie (uroczyście zaproszone) do Dworku Sierakowskich w Sopocie na spotkanie z Dunkami. Przejrzałam materiały. Złotko ty moje. O czym te baby piszą?!!! Bo wiesz co? Moim zdaniem - Chryste, jaka ja jestem staroświecka! - tzw. miesiączka, period, okres, menstruacja, to coś, o czym się nie mówi! (Ty masz inne zdanie: proszę, chętnie wysłucham).", + "19647": "Putrament pokazywał swoje Mazury, komu tylko mógł. Zwoził tu znanych pisarzy, gdy uznał, że oficjalne szlaki: Kraków-Gdańsk należy zastąpić czymś nowym. Pamiętam spotkanie z Johnem Steinbeckiem w listopadzie 1963, kiedy to wielki pisarz z autentycznym zachwytem opowiadał o Mazurach, o polowaniu, o poznaniu Igora Newerlego, o ognisku, o polskiej wódce i bigosie. Nie tylko on uległ czarowi tego zakątka.", + "19648": "\"My tylko możemy w cichości ducha podziwiać i przeżywać to, co wielki poeta nam zostawił\" - Barbara i Andrzej Hulaniccy z Warmii.", + "19649": "\"Szkoda, że fotel za biurkiem jest pusty\" - podpis nieczytelny.", + "19650": "\"Jest to miejsce, do którego wracam często i chętnie\" - Jan Kaczyński.", + "19651": "\"Oby się spełniła wielka myśl poety i oby się nad nami wreszcie zapaliło wielkie światło\" - komandor rejsu dla studentów SZSP - Łódź.", + "19652": "Takie bukiety nosiłam parędziesiąt lat później na grób pani Popowskiej, na brzydki, pełen jednakowych lastrykowych nagrobków, nowy cmentarz w Rucianem. Zawsze wydawało mi się, że wiechciowaty bukiet przyniesiony przez kogoś z jej domu może i teraz sprawić pani Popowskiej trochę radości...", + "19653": "Teraz, mniej więcej przed dwoma laty, dokupili do dawnej działki trochę ziemi i postawili nowy duży dom. Przeprowadzili się do niego na wiosnę 1997, kiedy Jurek przeszedł na emeryturę. Nie znamy jeszcze tego domu \"Pod kogutem\", ale sądząc z opisów Krystyny jest równie piękny jak ich poprzednie domostwa.", + "19654": "Myślę, że i tam wkrótce dotrzemy.", + "19655": "Wiele stron w Opowieściach mojej żony, w Pisane nocą poświęcił Mirosław puszczy i jezioru, owemu leśnemu odmiennemu światu, który go urzekł. \"Powietrze przesycone jest zapachem igliwia i ziół, ma inną wilgotność, jakąś miękkość, zwiastującą być może bliskość wielkich jezior. Pod wieczór na śródleśnych łąkach snuje się różowa mgła, nadając ciszy jakby trzeci wymiar.", + "19656": "Gorący lipiec 1982 roku. Siedzieliśmy w ogrodzie pijąc południową kawę. Usłyszeliśmy nagle szurgot samochodowych opon. Janek wstał, żeby zwrócić kierowcy uwagę, że i jego obowiązuje znak zakazu ustawiony przy parkingu. Ale zanim doszedł do furtki, obok niej pojawił się pan ubrany w czarne sztruksy i tego samego koloru koszulę z podwiniętymi rękawami. Przedstawił się: \"Jestem proboszczem z parafii w Rucianem\". (W Nidzie jeszcze wówczas nie było kościoła).", + "19657": "Spojrzałam na niego, jakby w ogrodzie Sobczyńskich wysiadł przed chwilą z talerza kosmitów. Powiedziałam: \"I ty także?...\"", + "19658": "Odpowiedzią była cisza.", + "19659": "Wstaliśmy i wyszliśmy. W samochodzie długo milczeliśmy. Chyba dopiero w Praniu oprzytomniałam na tyle, że zaczęliśmy rozmawiać o całym zdarzeniu. Mój mąż je bagatelizował, mnie było strasznie przykro.", + "19660": "I stało się. Na posiedzeniu plenarnym komitetów wojewódzkich PZPR, ZSL i SD poświęconym problematyce kultury przedstawiono dane: 75 proc. robotników nie ma żadnych kontaktów z kulturą, wolny czas poświęcają majsterkowaniu, rybom, działkom, a największym powodzeniem cieszy się związek filatelistyczny. Na wsi sytuacja wyglądała jeszcze gorzej!", + "19661": "I właśnie na tym posiedzeniu zapadła decyzja o przywróceniu \"Kontrastom\" ich regionalnej formuły.", + "19662": "Tamtego lata występował także Lech Kondracki, który swój \"składany\" klawesyn wozi w większym samochodzie. W prańskich koncertach wystąpi jeszcze parokrotnie. Zagrał też przepiękny zespół viol da gamba - \"The concert of Viols\".", + "19663": "Tak zaczęła się rodzić tradycja - ładna, miła, mądra. Na tym samym plakacie szef Biura Koncertowego, Zdzisław Pawlicki, napisał mi: \"Z podziękowaniem i cichą nadzieją, że jednak będzie można tu wrócić\".", + "19664": "- Wiesz, mam spotkanie z Chopinem...", + "19665": "Pracował z trudem, mozolił się nad każdym słowem. Kreślił, poprawiał zapisane strony, wyrzucał i zaczynał od nowa. Szukał słów najwłaściwszych, najprostszych. Rozumiał wagę tego poematu.", + "19666": "Któregoś z ostatnich październikowych świtów zatrzymał się przed leśniczym, właśnie zaczynającym swój pracowity dzień, i oznajmił:", + "19667": "- Panie Stanisławie, skończyłem Niobe. Najważniejszy mój poemat.", + "19668": "To był nasz świat, który chcieliśmy urobić na podobieństwo swoje, a który nas formował boleśnie na wzór na szczęście niezupełnie swój i podobieństwo nie całkiem swoje. \"Ślad\" - w zgodzie z tytułem - to zapis przeżytej wojny, ale już się rodzi, już jest w rękopisie, już jest w książce \"Rola główna\", chudy (na szczęście) tomik debiutancki o tematyce współczesnej.", + "19669": "Ta druga może być szmatą pozostając triumfem autora. Ale gdy mowa o fikcji, kochasiu, trzymający oto pióro, by beztrosko użyć pierwszej osoby: byłem, miałem, chciałem, dokonałem.", + "19670": "W Zjeździe urządzonym przez \"Płomienie\" - a więc nie w zjeździe zetwuemowców, zatem chyba w zjeździe elementów \"demobilowych\" - figurują (cyt. wg \"Świata Młodych\") w prezydium Morawski, Wróblewski, Jaworska i Wolski, z zaproszonych gości, którzy \"zaszczycili\": Sokorski, Przyboś, Polewka, \"liczna\" delegacja łódzka to sami Woroszylscy, zaś wśród elementów, nazwanych nie wiem czemu \"niezależnymi\" - Castelatti, Wirpsza i Holland.", + "19671": "Sapientia veterum philosophorum...", + "19672": "Bez żadnej aluzji do konkretnych osób czy szkół, tytuł odwołuje się do wiedzy dawnych filozofów. Których? Tradycyjna anonimowość patriarchów ezoteryzmu nie daje temu pytaniu szansy na odpowiedź. Wiadomo jedynie, że dawni filozofowie to adepci dyscypliny zwanej \"sztuką hermetyczną\". Hermetycy, przekonani, że alchemia jest najstarszą formą wiedzy, uważali ją wręcz za sztukę boską, to znaczy taką, jakiej używał Stwórca w dziele kreacji.", + "19673": "Moje oczy otwierały się na Śląsk stopniowo i z udziałem wielu akuszerów. Nie będę tu wspominał mego dziadka ani ojca. Im jestem winien osobne słowa, które kiedyś napiszę. Ale muszę wydobyć z pamięci tych wszystkich, którzy odsłaniali mi sedno śląskiej rzeczy. Zacznę od osoby prawie nie znanej mi, dość przypadkowej w moim doświadczeniu.", + "19674": "Gabinetów takich, będących sekretną świątynią, której ściany są stronami świata, było i jest zapewne więcej. Wyobrażam sobie sztaby, gdzie nad mapami zapadają wyroki. Militarno-diabelskie podziemia, w których czubek ołówka - przedłużenie generalskiej ręki - wykreśla na mapie kształty rzeczywistości. Bo i mapa posiada zastosowanie w hierofanii zła. Ale święto zniszczenia, roztrwonienia i nadużyć - czyli wojna - jak nas przekonywa Roger Caillois, jest także sakramentem.", + "19675": "Nieco podobnie, trzysta lat później, naiwną imitacją - w najlepszym znaczeniu tego słowa - kubizmu były obrazy Tadeusza Makowskiego, także urodzonego w Oświęcimiu. Podpisywał się na nich - Tadée - jakby to bardziej czyniło go Francuzem. Niegdyś byłem wrażliwy na ich wdzięk. W pamięci zapisał mi się dobrotliwy Szewc, którego Makowski namalował gdzieś w Bretanii.", + "19676": "Nie ma już czego szukać we Wrocławiu. Pożegnaliśmy Anioła Ślązaka, który umożliwił nam przeprawę przez kolejny odcinek tej pośpiesznej podróży. Przebyliśmy połowę drogi oszacowanej przez Martina Helwiga na dziewięć dni. Mamy w perspektywie Zgorzelec, który w różnych czasach zmiennie nazywano - Gorzelice, Gorzelec, Görlitz. Tutaj we wrześniu roku 1577 na Büttnergasse spadła nocą kometa i - jak pisze Erhard Scultetus - spowodowała pożar.", + "19677": "Podobno trzydzieści lat później znów go widziano żywego.", + "19678": "Także inny \"hrabia\" z tej samej epoki był w posiadaniu recepty na nieśmiertelność. Odkrył ją pomiędzy książkami w pałacowej bibliotece rodziny von Waldstein, gdzie spędzał ostatnie lata barwnego życia. Ale posiadanie sekretu nieśmiertelności nie uchroniło Giacomo Girolamo Casanovy przed pochówkiem na cmentarzu w północnoczeskim Duchcovie (zob. Appendix 3).", + "19679": "Krakowie, po inkubacji Rosji. Już na szkolnej ławie w Petersburgu literatura rosyjska, rzeczywistość rosyjska były moimi pierwszymi przeżyciami intelektualnymi, które mnie naznaczyły. W Brzozowskim odkrywałem od pierwszej chwili podobną temperaturę myśli. W pismach swoich pisze on wielokrotnie, ile zawdzięcza Rosji; według niego, społeczna myśl rosyjska była głębsza i nawet widzenie Zachodu pełniejsze i nowocześniejsze niż w Polsce. (Mickiewicz pisał to samo o Rosji Mikołajewskiej w swoich listach do Odyńca).", + "19680": "Równoległy rozwój sztuki użytkowej, której przykładem jak Cieślewicz, wiąże się z tym i również znaczy.", + "19681": "Czy koniec malarstwa?", + "19682": "Daleko mnie zaprowadziły rozważania o sztuce Cieślewicza i nowej akustyce na świecie. Chciałbym zakończyć wyznaniem, z jakim zniecierpliwieniem, nawet pasją, słucham coraz to powracających proroctw o niechybnym końcu malarstwa.", + "19683": "Nie mogę, nie potrafię cytować nazwisk. Opowiadać treści przeczytanych czy dopiero przejrzanych stron, bo nie tylko ilość, ale i wyjątkowa ich jakość na to mi nie pozwala. Zresztą zdaje mi się, że nie należy czytać tej książki jednym tchem; trzeba ją mieć zawsze przy sobie, coraz to ją otwierać na jednej czy drugiej stronie i medytować.", + "19684": "Te 80 reprodukcji obrazów i rysunków Waliszewskiego świadczą o uratowanych jego pracach - nie mogę zagłuszyć w sobie gorzkiego żalu, że to tylko drobna część ogromnego dorobku krótkiego życia artysty, dorobku, który zginął w \"naufragio Patriae\", to także szczątki uratowane po zniszczeniach i grabieżach ostatniej wojny. Wspomnieć chcę na wstępie o tych stratach tylko, o których tu - z daleka od kraju - wiem.", + "19685": "Za tymi świadectwami sztuki, które milczeniem krzyczą, mamy setki tekstów zebranych przez ojca Salija, dominikanina, wszystkie zmierzające do jednego celu: \"miłujcie nieprzyjacioły Wasze\". Te teksty ciągną się od zarania naszych wieków aż do dnia dzisiejszego. Jedne za drugimi, modlitwy błagalne, wiersze i proza autorów sławnych i zupełnie nie znanych, od Wincentego Kadłubka z XII wieku poczynając.", + "19686": "Anarchiści poczęli wołać, że wszystko nad czym trudziliśmy się w ostatnich latach to wyłącznie nieudolność namaszczona wazeliną i że teraz wszystko będzie wolno.", + "19687": "Popłochowcy wstrząśnięci uczynkami anarchistów i nade wszystko zbyt udręczeni lękiem przestrzeni historycznej, którą do niedawna bezpiecznie osłaniały parkany, jęli z rozrzuconego drewna klecić pośpiesznie nowe ogrodzenia, tyle że luźniejsze i bardziej bezładne od poprzednich...\"", + "19688": "Zdolność Cieślewicza wcielania najróżniejszej tematyki w formę żywą, nie zatęchłą - ależ to odbicie się całkowite od pięćdziesięciu lat pryncypialnych dyskusji, to nie tylko oderwanie się od tego \"rozwodu\" sztuki abstrakcyjnej i figuratywnej, ale ponadto włączenie znów w plastykę tematyki, którą tak zwani czyści malarze pogardliwie nazywają literaturą.", + "19689": "Opierając się na pismach Brzozowskiego, nie tylko nie był on katolikiem, ale nawet wiara jego w Boga była więcej głodem wiary, tęsknotą za wiarą. (\"Najważniejsze jest wiedzieć, że jest się głodnym\" - pisze Simone Weil). U Brzozowskiego jest to również reakcja przeciw płyciźnie polskiej bezreligijności.", + "19690": "Dlaczego ich właśnie tu wspominam? Czuję się z nimi związany więcej niż przyjaźnią, latami wspólnej pracy, dyskusji, kłótni i radości, bojów homeryckich o sprawy, których broniliśmy z jednakową pasją; Waliszewskiemu i Cybisowi zawdzięczam, że jestem malarzem.", + "19691": "W 1939 r. mieliśmy przeciw sobie jeszcze zwarte fronty malarzy już dziś nie istniejące, ich polemiki i niechęć, dziś inne kierunki, konstruktywiści, taszyści, neosurrealiści, inne pokolenie malarzy - są w oku cyklonu.", + "19692": "I tutaj zaczyna się w Polsce okres \"krajewszczyzny\" - radosna twórczość na modłę sowiecką, więc panowanie tego, co w Rosji reprezentował Gierasimow, a u nas J. Krajewski, przy tym Porębski, do pewnego tylko stopnia Bogucki, ale już najkonsekwentniej chyba Starzyński krytycznie podbudowywali.", + "19693": "Nagle poczułem się ogołocony: co wiedziałem, to powiedziałem! Co dalej?", + "19694": "Ale życie się nie zatrzymuje, napływają nowe przeżycia, wywołują jakby nowe spojrzenie na tematy wielokrotnie przeze mnie poruszane, nie tylko następuje nowe widzenie rzeczy, ale i potrzeba, konieczność wypowiedzenia się o nich.", + "19695": "Po bombardowaniu wyszliśmy. Wołano do następnej barykady, przed samą Żelazną. Mężczyzn. Poleciałem. Rozdali kilofy i łomy. Do bruku i płyt. Zresztą już część rowów była wykopana. Pierwszy raz zobaczyłem; że taka plątanina rur i przewodów. Uprzedzali, żeby kopać ostrożnie. Na czwartym rogu Żelaznej wywrócili kiosk z papierosami, jako przeszkodę, papierosy się posypały. Jeden facet zaczął zbierać.", + "19696": "Jadło się wtedy dwa razy dziennie. Nie było więc źle. Dostawało się czasem może coś i z ogólnego przydziału. Ale któregoś dnia wybuchła panika:", + "19697": "- Straciliśmy. magazyny na Stawkach!", + "19698": "Właśnie z magazynu na Stawkach dostaliśmy raz kartofle w płatkach. O kartoflach w ogóle nawet się nie marzyło. Przez całe powstanie. Była to więc nadzwyczajna okazja.", + "19699": "- A, gdzie ja nie byłam. Jadę tramwajem. Zamieszanie. Patrzę w koszyk. A tu mi ktoś podrzucił opaskę. Zatrzymują tramwaj, , biorą nas na Gęsiówkę. Tam jesteśmy, odbijają nas powstańcy, lecimy przez Ogród Krasińskich, Bielańską i potem przez Ogród Saski, tu Niemcy, tu się cofamy, Żelazna Brama, ludzie klęczą, mają rozstrzeliwać, uciekamy, cudem, ach, panie Mironie.", + "19700": "- No zobaczymy.", + "19701": "- Zostańcie z nami.", + "19702": "Halina i ja byliśmy zdecydowani. Wcale mi się nie chciało wychodzić do Niemców na niewiadome, na te roboty. Niby liczyło się, że niedługo. Ale licho wie ile. Może pół roku jeszcze? Nie lepiej tu zostać w gruzach?", + "19703": "- Kto nas znajdzie?", + "19704": "Zupy było strasznie dużo. Zawsze dobrej. Podjeżdżały beczkowozy czy cysterny, czy nie wiem co, i nalewali, ile kto chciał. Tak było przez cały tu pobyt, aż dostałem sraczki, latałem do wielkiej i długiej latryny, w której zawsze był tłok.", + "19705": "Z hali piątej przenieśli nas do innej.", + "19706": "- Co to?", + "19707": "My, ci niedoświadczeni. Bo ktoś zaraz na kilka osób przed nami szepnął:", + "19708": "- Łączniczka.", + "19709": "- Nic, nic - podaliśmy dalej - łączniczka...", + "19710": "- Aha - łączniczka.", + "19711": "- Łączniczka.", + "19712": "- Uwaga - u-wa-ga...", + "19713": "Światełko nagle zrobiło się bliskie, szybko idące, chlupot też szybki.", + "19714": "- Uwaga - uwaga - to łączniczka. Minęła nas ze świeczką.", + "19715": "Potem znów:", + "19716": "- Uwaga, właz, nie wiadomo, czy nie otwarty.", + "19717": "- Żeby cię, cholero, pierwsza bomba zabiła!", + "19718": "I Nanka natychmiast wyszła do Niemców.", + "19719": "Więc wróćmy do Zochy. Przy kuchni. Coś głupiego w związku z Ojcem. Na Mamę... Tak, byle klepnąć.", + "19720": "- Przecież żyła z twoim ojcem - to do Taty.", + "19721": "- Jak to? - ja na to nagle.", + "19722": "- No jak to? A nie siedziała teściowi na kolanach?...", + "19723": "- Czterdziesty - czterdziesty.", + "19724": "- Pięćdziesiąty drugi - pięćdziesiąty drugi...", + "19725": "Zaczęliśmy to traktować - bo i czuć - jako jedyne rzeczywiste, co było, jest. I będzie. Żartowało się:", + "19726": "- I co? A jak nadejdzie zima?", + "19727": "- Właśnie? I Boże Narodzenie?", + "19728": "- No? I tak będziemy siedzieli...", + "19729": "- Może choinki... skądś będą.", + "19730": "Obce nam były sprawy zimna. Dalekie. W tym roku. Szczególnie.", + "19731": "Trzask!", + "19732": "Nie, obok, chyba - no bo jesteśmy. Innego dowodu nie było. I już lecą, wyją...", + "19733": "- Raz, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem, dziewięć, dziesięć...", + "19734": "Trzask! Ale już następne:", + "19735": "- Raz, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem, dziewięć, dzie-sięć, jedenaście... dwa-naś-cieee... trzyna...ście...", + "19736": "- O...", + "19737": "Potem mogła być nagle przerwa. Pół godziny. Godzinę. I...", + "19738": "- Raz; dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem, dziewięć, dziesięć...", + "19739": "- Już są - bo już było słychać zlatujące na nas samoloty. Zaraz, pewnie pierwszego dnia, pod filarami pamiętam w szarym świetle z okienka ławkę pod ścianą. Zaczęli się schodzić ze zbombardowanych domów. Obdarci. Głodni. Z czymś w ręku ledwie albo bez niczego.", + "19740": "Tam stawiamy nosze. W środku - na parterze (nie wiem, czy w piwnicy brakło miejsca?). Pamiętam szare światło. Jeden tłok, nędza i szarzyzna.", + "19741": "- Chwileczkę, obywatelu - chyba tak się do mnie zwrócono tu trzeba przenieść tylko z łóżka (łóżka?) na (na coś tam) rannego porucznika bez obydwóch nóg.", + "19742": "- Dobrze - czekam zaszokowany. Ale nie. Za ileś minut zwalniają mnie:", + "19743": "Na ulicy był taki ruch, że ludzie szli jezdniami. Pełno uciekinierów z całej Warszawy. Wszystko, co uciekło z Woli, to tu. Stare Miasto - słynna reduta. (Już słynna.) Nie do zdobycia. Barykady. Węzizny. Nie dla czołgów. Stare Miasto jest mocne. Ma całe mury. I grube. I w ogóle. I tradycje.", + "19744": "W pierwszych latach po wojnie najwięcej uwagi poświęcano w tych kawałach samym Rosjanom, ich charakterystycznym obyczajom, reakcjom i nawykom. Przykład. W roku 1945 żołnierz rosyjski pyta przypadkiem napotkanego Polaka:", + "19745": "- Słuchaj pan. Tyle hałasu z waszego powodu. Czy was naprawdę tak dużo?", + "19746": "- No, dosyć dużo.", + "19747": "- To ilu was jest?", + "19748": "- Jakieś dwadzieścia pięć milionów.", + "19749": "- Czy może pan Lehmann ma dzisiaj urodziny? (Gdy Majster mówił \"pan Lehmann\" zamiast \"Stary\" zawsze to miało głębsze znaczenie.)", + "19750": "- A bo co? - zainteresowali się rzemieślnicy.", + "19751": "- Bo mu tu Raszewski taki wieniec plecie.", + "19752": "W kilka dni później pokazałem Majstrowi pierwsze dno, jakie sam wykonałem. Było wycięte z dębowych desek, krawędzie zaostrzyłem mu, jak trzeba, za pomocą płaskiego struga.", + "19753": "Co do \"fraszki\", słowem tym oznacza się dzisiaj utwór pisany, najczęściej wierszowany, podczas gdy kawał może być co najwyżej zapisany (a powstaje, jak się rzekło, bez użycia pisma) i przeważnie jest prozaiczny. Do wyjątków należą wierszowane kawały w rodzaju stwierdzenia:", + "19754": "Czy się stoi czy się leży tysiąc złotych się należy.", + "19755": "A. (Około roku 1946.) Obywatele! - woła prelegent do zgromadzonych - ten orzeł to obraz tej Rzeczypospolitej. Ta głowa tego orła to jest ten nasz prezydent. To lewe skrzydło to jest ta Polska Partia Robotnicza. To prawe skrzydło to jest ta Polska Partia Socjalistyczna. Te pazury to jest ta nasza armia. Głos z sali:", + "19756": "- A ta pierzasta d... to ty.", + "19757": "- Cóż to, towarzyszu - mówi sekretarz - nie dość, że śpicie na zebraniu partyjnym, to jeszcze się nadymacie?", + "19758": "Przykłady te pozwalają poznać, do jakiego stopnia wymowa kawału zależna jest od interpretacji, co w wypadku dobrego wykonania zapewnia powodzenie, ale sprawia, że nawet najlepszy kawał blednie po zapisaniu.", + "19759": "Majster traktował ich uprzejmie, ale z rezerwą, jakkolwiek starszy hamburczyk czynił mu różne awanse, szczególnie wychwalając jego znajomość niemieckiego.", + "19760": "- Umiem także wiersze po niemiecku - pochwalił się Majster.", + "19761": "- O, wiersze - zainteresował się hamburczyk.", + "19762": "- Tak - odparł Majster z dumą i zaczął deklamować:", + "19763": "Weg nach Leisse, Haufen Scheisse...", + "19764": "Taki był cel wydania \"Kilku podań...\".", + "19765": "Na kartach tego dziełka pojawił się, jako osobny rozdział opis wizyty monarchinii na budowie kościoła Karmelitów na Piasku:", + "19766": "To archetypiczny tekst legendy o stopce królowej Jadwigi, potem powielany w nieco odmiennych wersjach. Na zakończenie swoich rozważań, Mączyński opisuje dalsze losy tej niezwykłej pamiątki po Jadwidze. Po zniszczeniu kościoła przez Szwedów podczas potopu, wśród gruzów świątyni karmelitańskiej odnaleziono ów kamień ze stopką królowej.", + "19767": "ANCEL - areszt wojskowy.", + "19768": "APEL MUNDUROWY - organizowane co jakiś czas, przez szefa kompanii, sprawdzenie posiadania przedmiotów, otrzymanych na stan. W razie stwierdzenia braku, musimy za to zapłacić. Apele te są zapowiadane, więc przed apelem zaczyna panować wszechobecna amba.", + "19769": "BANIAK - żołnierz, stojący wyżej w hierarchii falowej od \"kota\" a niżej od \"wicka\". Baniakiem staje się po przycince (czyli po około 4 miesiącach).", + "19770": "KWIT - dokument papierowy; filar Wojska Polskiego i jego biurokracji.", + "19771": "MŁODY - patrz KOT.", + "19772": "MON - Ministerstwo Obrony Narodowej.", + "19773": "MUSZTRA - trening żołnierski wg Regulaminu Musztry. Trenuje się np. chodzenie krokiem równym, defiladowym, oddawanie honorów, chwyty bronią itp.", + "19774": "NADTERMINOWY ŻOŁNIERZ - patrz TERMINATOR.", + "19775": "NAKRYWKA (DRUŻYNKA) - służba w kuchni. Drużynki jako takie występują na szkółkach. W jednostkach liniowych obsługa kuchni jest stała.", + "19776": "Pierwsze służby minęły spokojne. Między pierwszą służbą a drugą mogłem wyskoczyć do domu na stałkę. Cóż to było za szczęście. Widzieć te szare, śmierdzące, ale jakże kochane, rodzinne miasto. W drugim tygodniu złapałem jeszcze służbę na biurze przepustek. Było z tego później wiele śmiechu.", + "19777": "Ref.", + "19778": "Jakie wojsko taka twórczość. Piosenki jak piosenki - jedne śmieszne, inne smutne.", + "19779": "Można zauważyć powtarzające się tematy i problemy, ale cóż - na papier przelewane są te smutki i radości, które są w wojsku najważniejsze.", + "19780": "W następnej części tego dodatku przedstawię wierszyki i aforyzmy ośmieszające określone zachowania, zwyczaje i postępowania. Bardzo często uwieczniane na chustach rezerwistów lub wykorzystywane przez starszych żołnierzy.", + "19781": "SZAŁ JEDYNEK - patrz DDC.", + "19782": "SZWEJ - popularne określenie żołnierza odbywającego służbę zasadniczą.", + "19783": "SZYNKA Z PRZESZKODAMI - tak na szkółce nazywaliśmy salceson. Później zabroniono podawać podroby.", + "19784": "ŚCIEMNIAĆ - 1. Udawać, że się coś robi. 2. Tłumaczyć się; usprawiedliwiać się.", + "19785": "TARYFA - 15-dniowy urlop wypoczynkowy, który przysługuje każdemu żołnierzowi służby zasadniczej. Urlop ten może wykorzystać najwcześniej po 6 miesiącach odbywania służby.", + "19786": "- Faktycznie, wyglądasz jak byś jechał na Hallowen - odpowiedziałem próbując ukryć moje zaskoczenie. Usiedliśmy, zamówiliśmy do picia napoje chłodzące.", + "19787": "- Może byśmy coś zjedli? - zapytał krótko Robert.", + "19788": "- Jeśli masz ochotę, to proszę, ja dziękuję - odpowiedziałem.", + "19789": "Pozostaliśmy przy napojach.", + "19790": "- Co to za temat? - zapytałem niecierpliwie.", + "19791": "- Historia najemnika, którą usłyszysz z pierwszej ręki.", + "19792": "Po smacznym obiedzie miałem jeszcze chwilę dla siebie. Popływałem trochę w basenie i wyruszyłem do hotelu La Mirage na spotkanie z moim \"najemnikiem\". Robert czekał już na mnie przy tym samym stoliku, przy którym spotkaliśmy się wczoraj rano. Znowu wyglądał inaczej - jakby dopiero wrócił z kortu tenisowego. Zobaczył mnie i krzyknął.", + "19793": "- Witam mojego kochanego autora!", + "19794": "Przyszedł Grudzień, kolejna manifestacja nieufności, a wraz z nim Gierek. Nigdy nie cieszył się zaufaniem. Przyjęty z wielką rezerwą, zdobył później pewną tolerancję społeczną na skutek polityki dobrobytu z pierwszych paru lat. Tolerancję, nie zaufanie. Stracił ją w 1976 roku. Od tego roku ześlizgiwaliśmy się ku Sierpniowi.", + "19795": "Mamy kłopoty z papierem. Chcą nam obciąć 200 ton i dać gorszy. Z notatek o wsi wyrzucam wiadomość, że wały przeciwpowodziowe robiono workami z mąką. Niesprawdzone, a bulwersujące.", + "19796": "Po południu w redakcji był Geremek. W poniedziałek KKP ma dyskutować i zatwierdzić referat sprawozdawczy na Zjazd, a referatu nadal nie ma. Zobowiązuję się napisać cząstkę - Polska przed i po Sierpniu - lecz nie wiem, czy zdążę, bo to na pojutrze.", + "19797": "Wtorek, 26 sierpnia 1980 r.", + "19798": "Główna wiadomość poranna: przyjeżdżają! Po niepewności i niepokoju snujących się cały poniedziałek ulga oraz zaciekawienie. Z czym przyjeżdżają? Czy dadzą to, o co chodzi i pozwolą skończyć strajk? Iść do domu, umyć się, wyspać, pobyć z rodziną i pójść normalnie do pracy. Ludzie chcieli tej normalności, nikt nie strajkował z lekkim sercem. No, ale przecież musieliśmy mieć swoje!", + "19799": "Poniedziałek, 13 października 1980 r.", + "19800": "Piszę z prawie tygodniowym opóźnieniem i nie pamiętam, czy stało się coś ważnego.", + "19801": "Wtorek, 14 października 1980 r.", + "19802": "Halina z Natalią pojechały na dwa tygodnie do Raciborek, wsi pod Szczecinkiem, w której po wojnie osiedlili się jej rodzice, rolnicy pochodzący z Lubelszczyzny. Natusia była bardzo dumna, że jedzie pociągiem i to w wagonie sypialnym.", + "19803": "Waszej jedności, potęgi gospodarczej i obronnej oraz waszego przywiązania do całej Europy wolnej od murów i drutów pragnęlibyśmy my, którzy nie będziemy wybierać posłów do Parlamentu Europejskiego. Mając jednak zarazem nadzieję, że wybierzecie tych, którzy przybliżą nas, choćby o maleńki krok, do chwili, gdy razem wybierali będziemy parlament całej Europy.", + "19804": "Tadeusz wyraźnie stroni od zatrudnienia Jerzego Zieleńskiego, obawiając się jego powiązań z grupą KOR-owską i ewentualnych konfliktów na tle politycznym. Afera z Gałązką, szefem naszej organizacji związkowej - zaopatrzeniowcem redakcyjnym. \"Prawdziwy Polak\" uważa, że w redakcji prym wiodą Żydzi, którzy ukradli pismo robotnikom. Pisze na Mazowieckiego akty oskarżenia i rozsyła je po władzach Związku. Skąd się biorą takie typy zaślepione fanatyzmem?", + "19805": "W czasie pobytu krótko rozmawiałem z Lechem Bądkowskim. Żalił się na Joannę Gwiazdę, żonę Andrzeja Gwiazdy, że nie jest w stanie z nią współpracować. Andrzej Celiński powiedział, że jest to kobieta nerwowa, o skłonnościach doktrynerskich. Wieczorem przyjechała Grażyna Celińska z dziećmi i razem zjedliśmy kolację. Andrzej namawiał mnie, bym przyjął pracę w Ośrodku Gdańskim za 5000 zł, ale powiedziałem, że jeszcze muszę pomyśleć.", + "19806": "Po południu piękny odczyt Jerzego Jedlickiego o umowie społecznej. Na tle tego pięknego odczytu dyskusja była mizerna. Językiem z 1956 roku mówił rozwlekle ekonomista Mieczysław Rakowski z Instytutu Planowania. Potem socjolog Włodzimierz Pańkow wywodził coś bardzo teoretycznie. Pierwsze brawa zebrał Bugaj polemizujący z Rakowskim. Odczyt zorganizowany przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne odbył się w Sali Lustrzanej Pałacu Staszica. Uczestniczyło około dwustu osób.", + "19807": "Czwartek, 2 października 1980 r.", + "19808": "Sąd przysłał uwagi do statutu \"Solidarności\". Wielowieyski zwrócił uwagę, że pismo przewodnie nie ma numeru sprawy i że adresowane jest do Lecha Wałęsy, szefa MKZ Gdańsk, a nie do Wałęsy - szefa Komisji Porozumiewawczej NSZZ \"Solidarność\". Był to wyraźny dowód, że władze nie uznają Komisji za formalne przywództwo \"Solidarności\".", + "19809": "Tego dnia odbyliśmy jeszcze (grupa ekspertów) spotkanie z przedstawicielami MKZ Jastrzębie, którzy między innymi pytali, jaki powinien być stosunek do KOR. Powiedzieliśmy, że związek zawodowy musi mieć związkowe stanowisko i nie powinien kierować się innym - ani partii, ani nawet KOR, choć KOR ma duże zasługi w przygotowaniu warunków do strajku gdańskiego.", + "19810": "Piątek, 5 grudnia 1980 r.", + "19811": "Zachód nadal robi groźne miny, mimo uspokajającego wystąpienia Klasy. Jest jednak chyba lepiej. Zbigniew Brzeziński, doradca prezydenta Jimmy'ego Cartera do spraw bezpieczeństwa, zaapelował o umiar do robotników, władzy i Kościoła w Polsce. Powiedział też, że interwencja jeszcze nie grozi. Jeżeli chodzi o ruchy wojsk, to w ciągu ostatnich 24 godzin - według oświadczenia Departamentu Stanu - nie nastąpiły żadne istotne zmiany.", + "19812": "Reakcją Związku na oświadczenie Biura Politycznego jest oświadczenie rzecznika prasowego Janusza Onyszkiewicza wydane po nocnym posiedzeniu części Prezydium KK. Oświadczenie bagatelizuje wypowiedź Biura Politycznego, robi wrażenie przegadanego, za miękkiego. Tadeusz i ja uważamy, że reakcja powinna być spokojna, ale bardziej stanowcza, w rodzaju: odrzucamy oskarżenia, ostrzegamy przed użyciem siły, apelujemy do członków o czujność i niepodejmowanie akcji. Coś podobnego do reakcji na Bydgoszcz.", + "19813": "— A nie mówiłem: \"ostrzej\", panie Mazowiecki? - powiedział Jaworski jak człowiek, którego obawy się spełniły.", + "19814": "— A nie mówiłem: \"mądrzej\", panie Sewerynie?", + "19815": "— I na co się panu ta mądrość przydała?", + "19816": "— A na co panu ta ostrość? - zakończył Mazowiecki dialog mówiący o polskich wydarzeniach więcej niż powie niejedna książka.", + "19817": "Zaatakowany tak dyrektor Urzędu Likwidacyjnego zażądał sprostowania tych oszczerczych rewelacji. Czasopismo nie tylko tego nie uczyniło, ale opublikowało następny artykuł w tym tonie: teraz oskarżyło Zarembę, że traktował wrogo tych Polaków, którzy ukończyli studia za granicą i nie zatrudniał ich w magistracie. Przytoczono też dalsze nazwiska urzędników, którzy z powodu oskarżenia ich przez wiceprezydenta o nieprawomyślność utracili posady.", + "19818": "- Czy to pan jesteś jubiler? - zagadnęła zainteresowana kupnem.", + "19819": "- Tak, a czym mogę służyć?", + "19820": "Odbyło się taksowanie. Rzekomy fachowiec wyjął z kieszeni lupę, mikrometr, obejrzał dokładnie kolczyki i oznajmił:", + "19821": "- To jest warte półtora tysiąca. Gdybym miał pieniądze, to kupiłbym bez namysłu. Jeśli państwo zaczekacie, mogę zapłacić tę sumę w przyszłym tygodniu.", + "19822": "- Przepraszam, czego chciał tamten pan?", + "19823": "- On się pytał o jubilera - odparła niewiasta.", + "19824": "- Oj, to niech go pani goni! On ma do sprzedania za bezcen kolczyki brylantowe!", + "19825": "Pani Gitla dopędziła oddalającego się jegomościa, złapała za rękaw i rzekła:", + "19826": "- Panie, masz pan brylanty? Ja bym chciała obejrzeć.", + "19827": "Udała się tam specjalna ekipa i razem z pracownikami banku ustalono, że do filii banku przy ulicy Marii Panny 34 przylega dom, którego właścicielem jest niejaki Rajchert. Mieszkanie u niego wynajął osobnik, podający się za Zylbermana, mieszkającego pod fikcyjnym adresem przy ulicy Grójeckiej w Warszawie. Zapłacił on za częstochowski lokal tytułem odstępnego aż 10 tysięcy złotych!", + "19828": "16 grudnia 1922 roku, wkrótce po godzinie dwunastej, Eligiusz Niewiadomski, lat 53, w młodości świetnie się zapowiadający, a później raczej niespełniony artysta malarz, strzelił trzykrotnie z bliskiej odległości przez futro, w plecy Gabriela Narutowicza, który tylko przez 3 dni sprawował najwyższy w kraju urząd - prezydenta odrodzonej Polski.", + "19829": "Taką też karę wymierzył Chaskielewiczowi Sąd Okręgowy. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że wszyscy świadkowie wykluczyli, by Bujak kiedykolwiek \"prześladował\" oskarżonego. Zdarzały się nawet fakty szczególnej wyrozumiałości dla niego, a był przecież żołnierzem złym, krnąbrnym i leniwym. Sąd przyjął, że zabójstwo popełnione zostało z motywów społecznych i politycznych, gdyż Chaskielewicza znano jako zwolennika ustroju komunistycznego i czyn swój popełnił z powodu wrogiego nastawienia do państwa i armii.", + "19830": "Jak stwierdzał akt oskarżenia: \"Obowiązki swe porzucili pielęgniarze i pielęgniarki nawet w tych oddziałach, w których byli ciężko chorzy, furiaci oraz tam, gdzie byli podsądni oddani z mocy decyzji sądowej do szpitala na obserwację\".", + "19831": "\"Chorych - oburzał się przedstawiciel oskarżenia, przodownik policji - pozostawiono własnemu losowi. Opiekowali się nimi tylko lekarze i siostry miłosierdzia. Porzucili służbę państwową!\".", + "19832": "Czy jednak Piasecki - pytał - chciał odmówić Sieroszewskiemu jego zasług? Przeciwnie, podkreślił w samym artykule, że chodzi o osobę byłego bojownika o niepodległość, rewolucjonistę i zesłańca. Właśnie w zestawieniu z tą przeszłością wystąpienie senatora wydało mu się tak jaskrawym.", + "19833": "\"Wacław Sieroszewski - powiedział na koniec - przegrał proces w opinii publicznej. Wyroki skazujące mego klienta nie zmienią tego stanu rzeczy\".", + "19834": "Obrońca oskarżonego, wybitny adwokat - Jan Nowodworski, późniejszy dziekan Rady Adwokackiej, złożył skargę apelacyjną, w której dowodził, że prawo nie może działać wstecz i art. 108 k.k. nie ma w tym przypadku zastosowania. Innego zdania był jednak Sąd Apelacyjny i utrzymał w mocy wyrok I instancji.", + "19835": "Na rozprawie sądowej, która odbyła się 18 kwietnia 1922 roku, osiemnastoletnia Gruszczyńska zaprzeczała złożonym wcześniej zeznaniom, twierdząc, że wymusiła je na niej policja. Często mdlała i padała na podłogę, płacząc histerycznie. Histerycznie zachowywała się też, gdy sędzia ogłosił wyrok: 5 lat ciężkiego więzienia. Do końca nie wydała żadnego ze swych wspólników.", + "19836": "Tak też uważał Sąd Apelacyjny, do którego odwołał się mecenas Paschalski. Uznano, że poszlaki były wątłe i niepewne, zwłaszcza podobieństwo papieru i sznurka. Wówczas odwołał się prokurator, ale Sąd Najwyższy w kwietniu 1928 roku odrzucił jego kasację i wyrok uniewinniający utrzymał się w mocy, ale o tym gazety już się nie rozpisywały. Zagadka śmierci młodej prostytutki pozostała nierozwiązana.", + "19837": "Obrońca oskarżonego Marian Niedzielski (był też jednym z obrońców w procesie Kowerdy), świetny mówca, niebawem uwieńczony Złotym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury za krasomówstwo, dowodził, że nie był to zamach polityczny, lecz zemsta za ojca. Wnioskował też o zmianę kwalifikacji czynu: Lizariew nie był dyplomatą, lecz raczej kupcem, i w związku z tym nie był to zamach na urzędnika państwowego.", + "19838": "Wszystko zaczęło się od kampanii prasowej, jaką na łamach prorządowego dziennika \"Głos Prawdy\", reprezentującego najbardziej radykalny nurt obozu sanacyjnego, rozwinął ją przeciwko Urzędowi Śledczemu redaktor Radosław Wojnicz. W swoich demaskatorskich artykułach podawał konkretne przypadki konszachtów agentów śledczych ze złodziejami oraz brania łapówek, czym zmusił odpowiednie władze do wszczęcia śledztwa.", + "19839": "Częściej natomiast tradycyjnie porywano dorożki w celu fantazyjnego pojeżdżenia po mieście; kradzież \"dryndy\" z koniem, by je potem \"spylić\", to już temat sam w sobie bardzo urozmaicony w międzywojniu, a jeszcze bardziej w XIX wieku. Rzadko jednak amatorzy kawalerskiej jazdy trafiali do kozy, bo trudno ich było schwytać.", + "19840": "- Dlaczego pan mnie uderzył? - zwrócił się taksówkarz do oficera. - Czy pan wie, kim jestem?!", + "19841": "- Ty jesteś łobuz! Szofer! - usłyszał w odpowiedzi.", + "19842": "- Sam jesteś łobuz! - odpysknął Stróżko i to były ostatnie słowa, jakie wypowiedział w życiu.", + "19843": "Biuro Polityczne KC KPZR uważa za wskazane zwrócić się do Was, ponieważ jesteśmy żywo zaniepokojeni poważnym skomplikowaniem sytuacji w Waszym kraju. Wiemy o wysiłkach polskich towarzyszy, podejmowanych dla przywrócenia porządku. Nie mamy wszechstronnej informacji na ten temat, lecz docierające do nas fakty świadczą o tym, że sytuacja polityczna u Was staje się niepokojąca. Można sądzić, że rozruchami została objęta znaczna część klasy robotniczej.", + "19844": "- Piotr, jestem strasznie zmęczony - zaczął Edward. Jego wygląd w pełni potwierdzał słowa. Pogłębiły się zmarszczki, sczerniały sińce pod oczami; był blady i jakby przygarbiony. Mówił powoli, ważył słowa - widać było, że jest kłębkiem nerwów, spięty i zupełnie zdekoncentrowany. Przede mną stał rozklejony, postarzały człowiek. Takiego go nigdy nie widziałem. Stracił pewność siebie i to jest groźne - zanotowałem sobie w pamięci.", + "19845": "A oni zrobiliby wszystko, aby nie powtórzyć Czechosłowacji albo broń Boże Afganistanu. Spokój, jeszcze raz spokój - kto to zapewniał, był dobry i popierany, kto tego nie umiał, musiał odejść. Tego jednak wówczas nie wiedzieliśmy spacerując po plaży [...]. Rozmawiałem również z Adamem. To bardzo mądry i uczciwy człowiek, kochający ojca syn i przyjaciel. Ostatni raz dzieliłem się z nim swoimi troskami, kiedy popłynęliśmy daleko w morze i odpoczywaliśmy trzymając się boi.", + "19846": "- Towarzyszu Leonidzie, dziękuję za szczere przyjacielskie przedstawienie swego stanowiska. Dziękuję zwłaszcza za przychylne potraktowanie próśb i propozycji w sprawach gospodarczych. Bardzo nam zależy na ich realizacji, bo na nich opieramy nasze dążenie do poprawy sytuacji Polski i bytu społeczeństwa. Z uwagą wysłuchałem waszych ocen niektórych naszych problemów. Cóż mogę powiedzieć?... Mamy problemy, nie ukrywam, ale [...] Breżniew nie reagował. Nie wiem, czy zachował, jak zawsze w takich sytuacjach, kamienny spokój, czy był już dostatecznie znużony i nie był w stanie podjąć normalnej rozmowy.", + "19847": "- Dorogoj towariszcz Edward... Gierek miał dobry wzrok, toteż widział, że Breżniew jak zwykle czytał ze specjalnego maszynopisu tekst wydrukowany ogromnymi literami. Najpierw Breżniew mówił o sytuacji w Związku Radzieckim bardzo krótko, może była o tym jedna kartka. Ocena była optymistyczna: oczywiście mamy problemy, ale kto ich nie ma. Potem ustosunkował się do tego, co wcześniej przekazaliśmy w sprawach gospodarczych.", + "19848": "Z pozostałymi członkami dawnego kierownictwa związanymi z Gomułką plenum obeszło się bezceremonialnie, usuwając ich w większości ze składu KC. Później uznano, że owo rozliczanie się z ludźmi \"Wiesława\" przypominało klasyczną czystkę partyjną, od jakiej ludzie partii po październiku odwykli. Uważano więc w partii, że Gierek, po antrakcie Ochaba, powrócił do praktyki niszczenia poprzedników przez następców. Natomiast fakt, że uchronił Gomułkę od więzienia, nie został w PZPR chyba przez nikogo doceniony.", + "19849": "W miarę zbliżania się spotkania z genesekiem Gierek coraz bardziej niecierpliwie dopytywał się, w jakiej Breżniew jest formie i czy będzie można z nim porozmawiać otwarcie. Cóż miałem mu powiedzieć? Breżniew był bardzo chorym człowiekiem, można było z nim spędzić najwyżej godzinę. Potem zmęczenie tak go opanowywało, że nie był zdolny do jakiegokolwiek wysiłku fizycznego i intelektualnego [...] Breżniew i otaczający go koledzy w kierownictwie radzieckim wówczas z całych sił popierali Gierka i ani im w głowie były jakieś zmiany.", + "19850": "Chcieliśmy tamtej grudniowej nocy przekonać się na własne oczy, jak wygląda zrewoltowana Polska. Jechaliśmy do Szczecina - miasta, które ruszyło się później niż Gdańsk i Gdynia, a w czwartek przeżyło prawdziwą gehennę pacyfikacji. Tam bowiem milicja oddała strzały do tłumu demonstrantów, którzy podpalili gmach Komitetu Wojewódzkiego partii. Byli zabici i ranni. Pięćset kilometrów dzielących Warszawę od Szczecina przejechaliśmy nocą przez nikogo nie zatrzymywani.", + "19851": "W czerwcu 1982 roku - pierwszym roku stanu wojennego, generał Wojciech Jaruzelski otrzymał w codziennej poczcie list, nadesłany przez Paulinę Koziak z Sosnowca-Zagórze zamieszkałą przy ulicy PKWN 114. List był uzbrojony w pełną ówczesną tytulaturę generała, nie ustępującą wcale nagłówkom listów sygnowanych przez panów na Nieświeżu, Birżach czy Łubniach. Niczym niegdysiejsze dobra wymieniano w nim funkcje: pierwszy sekretarz Komitetu Centralnego PZPR, potem: prezes Rady Ministrów, a na końcu: przewodniczący Ocalenia Narodowego (Radę, ze zdenerwowania, najwyraźniej autorka \"połknęła\").", + "19852": "Ostatnia realna szansa przetrwania pierwszego sekretarza pojawiła się po wysłaniu do stoczni gdańskiej wicepremiera i zastępcy członka Biura Politycznego, Tadeusza Pyki. Był jednym z nielicznych jeszcze ludzi Gierka, i za wszelką cenę w tamtych dniach próbował zakończyć strajk gdański. Jego rozmowy w stoczni nieomalże zakończyły się sukcesem. Przyjął bowiem, zgodnie z zaleceniami z Warszawy, zasadę nierozmawiania z właśnie utworzonym międzyzakładowym Komitetem Strajkowym. (Komitet ten powstał 17 sierpnia i był jeszcze nieokrzepły).", + "19853": "Jak na historyczne ziemie polskie był to region uprzemysłowiony. Wyróżniał się licznymi szybami górniczymi, kryjącymi w swych wnętrzach wieże wyciągowe i windy do przewozu ludzi i węgla. Ludzie tu żyli z wydobycia węgla, a także z przemytu. Nie był to jednak region dostatni; uprzemysłowiony i zurbanizowany po bałaganiarsku - zdecydowanie różnił się in minus od pobliskiego pruskiego Górnego Śląska, a mimo to, dzięki trudnej i niebezpiecznej pracy pod ziemią, można tu było żyć zdecydowanie lepiej niż na pobliskiej Kielecczyźnie czy w Ziemi Piotrkowskiej.", + "19854": "- A opozycja?", + "19855": "- Piotrze, uwierz mi, to nagłaśnianie przez Zachód opozycji to naprawdę przesada. - I powtarzał swoje ulubione: - My naprawdę mamy ich policzonych na palcach, a za każdym z nich chodzi czterech ludzi Staszka Kowalczyka... To nie jest problem.[...].", + "19856": "Śląski sekretarz opowiadał, że gdy usłyszał te okrzyki, nogi się pod nim ugięły i dreszcz grozy przeszedł mu po plecach. W tym momencie miał bowiem świadomość końca swej kariery. Ponad wszelką wątpliwość wiedział, że takich okrzyków nigdy mu Gomułka nie daruje. Dlatego gdy przyszła rozprawa z Czechami i Słowakami, Gierek ze wszystkich sił wspierał Gomułkę, by zaznaczyć swą polityczną przydatność.", + "19857": "- My, Chilijczycy, tworzymy jeden naród, jesteśmy jednym narodem, świadczy o tym to, że zarówno na dalekiej północy, w Arice, nad granicą Peru, jak i ponad cztery tysiące kilometrów na południe, blisko koła podbiegunowego, mówimy tym samym językiem, bez żadnego dialektu. Rozmawiając z Chilijczykiem nie sposób powiedzieć, z jakiej części kraju się wywodzi. \"Stanowicie naród\" - powiedział generał de Gaulle, gdy odwiedził Chile.", + "19858": "— W sprawie wywiadu moja sekretarka skontaktuje się z pańską sekretarką.", + "19859": "I nigdy więcej niczego na ten temat nie usłyszeliśmy.", + "19860": "Natomiast były prezydent Patricio Aylwin na odczyt przyszedł, a obok niego sto innych osób. Sala im. Ignacego Domeyki była wypełniona. Witając przybyłych na odczyt, podziękowałem rektorowi za to, że w sali imienia wielkiego Polaka może dziś przemawiać inny wybitny Polak.", + "19861": "— Nie mogę, muszę napisać raport.", + "19862": "— Ależ on umrze! Pojadę z nim, proszę mnie przykuć do piecyka, który będę ciągnął za sobą. Trzeba zapobiec utracie przytomności.", + "19863": "Nie miał już tętna i nie oddychał. Zanieśliśmy go biegiem do ambulatorium. Po 20 minutach doszedłem do wniosku, że nie przywrócimy tętna i że nie żyje.", + "19864": "— Zostawmy go w spokoju — powiedziałem. — Odpocznie od tego nieszczęścia.", + "19865": "Na wszelki wypadek, aby nie rozdrażniać pana dyrektora, od razu przyznałem, że popełniłem błąd.", + "19866": "- Nie powinienem był o sobie napisać, że jestem wariatem, bo nie wszyscy o tym wiedzą - powiedziałem. - Nie wszyscy czytelnicy wiedzą, co to jest licentia felietonica.", + "19867": "- Bez zgody ministra żaden ambasador nie może pisać w prasie. Minister kilkakrotnie zwracał uwagę panu Passentowi i informował go o obowiązującej procedurze - powiedział nam Bogusław Majewski, rzecznik prasowy MSZ. Przyznał, że Passent publikując w \"Polityce\" łamie obowiązujące w resorcie przepisy.", + "19868": "— Dlaczego nie osądzono komunistów?", + "19869": "— Osobiście chciałam, żeby zostali osądzeni i miałam zaszczyt proponować to w Radzie Europy, gdzie postulowałam utworzenie Norymbergi II dla osądzenia zbrodniarzy komunistycznych. Ale Europa Zachodnia jest bardzo łagodna i tolerancyjna wobec zbrodniarzy komunistycznych.", + "19870": "— Czym pani to tłumaczy?", + "19871": "— Wielu Europejczyków wyznaje ideologię komunistyczną.", + "19872": "— Jakie jest oblicze tego komunizmu, które pani widzi w Europie? Nie odpowiada ono na przykład prototypowi stalinowskiemu.", + "19873": "— Różnicę pomiędzy mną a Domeyką chciałbym mieć w dolarach — wtrącił Michnik. Poruszyłem następnie strunę poważniejszą:", + "19874": "— Myślę o Adamie Michniku z podziwem i z zazdrością, że ja sam w tamtych latach nie umiałem tak odważnie i konsekwentnie zmierzać ku wolności.", + "19875": "Po odczycie podszedł do mnie jeden z obecnych, Sergio Jiménez, poprzedni minister górnictwa, i powiedział:", + "19876": "— Twoje zagajenie było zbyt emocjonalne i zbyt osobiste.", + "19877": "— Niech pan ambasador go zapyta, czy jest żonaty.", + "19878": "— Mówi, że nie jest żonaty.", + "19879": "— To proszę go zapytać, dlaczego nie jest żonaty.", + "19880": "— Mówi, że na razie studiuje w Akademii Lotnictwa.", + "19881": "— Niech przyjedzie do Polski, to my mu znajdziemy dziewczynę.", + "19882": "— Mówi, że ma dziewczynę.", + "19883": "Młyn. Zbliżała się wizyta prezydenta Kwaśniewskiego z małżonką, a za nimi ogon długi i szeroki: dziesięciu ochroniarzy (po co aż tylu?), dwóch lekarzy, trzech wiceministrów, kilku dyrektorów i urzędników, kilkunastu przedsiębiorców, tyluż dziennikarzy, ponad dziesięć osób załogi samolotu, łącznie przeszło 60 osób — ogromne przedsięwzięcie, także logistyczne.", + "19884": "Kołodko jest człowiekiem ambitnym i myślę, że gdyby istniało stanowisko ministra finansów półkuli północnej albo wręcz wszechświata — skłonny byłby się o nie ubiegać. Ale megalomania Kołodki najbardziej szkodzi jemu samemu, innym zaś ludziom nie powinna przesłaniać jego zalet. Kiedy zaproponowaliśmy mu kąpiel w basenie, pływał długo i energicznie, jak gdyby miał przed sobą kanał La Manche.", + "19885": "\"D. Passent jest niewątpliwie utalentowanym dziennikarzem i felietonistą, jednak jego teksty miały zawsze charakter wysoce kontrowersyjny, co może mu bardzo utrudnić sprawowanie misji ambasadora\" - głosi jedna z ekspertyz sporządzona w Ministerstwie Spraw Zagranicznych dla szefa resortu, Dariusza Rosatiego. Dziennikarz \"Polityki\" otrzymał wcześniej propozycję objęcia stanowiska ambasadora w Chile.", + "19886": "W głębi duszy zgadzałem się z pismem wiceministra Mroziewicza, który zwracał uwagę, że \"niektórzy nasi pracownicy ubierają się niestosownie. Spotkałem osoby noszące luźne swetry, dżinsy, adidasy itd. Również ci, którzy przychodzą do pracy w garniturach, często zdejmują marynarki i poruszają się po gmachu w samych koszulach [...] Służba dyplomatyczna zobowiązuje do dbałości o wygląd zewnętrzny\". Ale pełne powagi rady dyrektora na temat skarpetek i paska do spodni brzmiały kabaretowo.", + "19887": "Na lotnisku Wnukowo zamiast samolotu policyjnego RFN czekał na Honeckera cywilny samolot Aerofłotu typu executive. W grudniu 1992 roku, po trzech miesiącach, Honecker został zwolniony przez sąd w Berlinie za względów humanitarnych. Tego samego dnia otrzymał paszport RFN i nazajutrz odleciał do Santiago, gdzie czekała na niego rodzina i chilijscy towarzysze. Zgodnie z ustaleniami nie udzielił żadnych wywiadów ani nie wydał żadnego oświadczenia politycznego.", + "19888": "- Jaką rolę odegrał i odgrywa generał Pinochet w złożonym procesie chilijskiej transformacji?", + "19889": "- A jak wygląda polsko-chilijska współpraca kulturalno-naukowa?", + "19890": "- Jakie są Pańskim zdaniem cechy dobrego dyplomaty?", + "19891": "Przez całą rozmowę Krzysztof Rogala nie wstał z kolan, co stanowiło dla mnie dobrą zapowiedź. Jeżeli kiedykolwiek \"Tygodnik Powszechny\" zechce mnie odpytać na okoliczność mojej posługi w Chile, to nie mam się czego obawiać.", + "19892": "Jakubowski: - Mamy przygotowany tekst, czekamy na reakcję Wilna i Kijowa.", + "19893": "Następne pytanie: - Jakie działania podjął urząd prezydenta w sprawie konfliktu na Białorusi?", + "19894": "Piotr Nowina-Konopka: - Co funkcjonuje w tej prezydenturze? Dobrze byłoby wiedzieć, czy coś w ogóle funkcjonuje... Wspólne wystąpienie trzech prezydentów to nie wszystko. MSZ koordynuje, a nie zwróciło się do Kancelarii Prezydenta!", + "19895": "- Nic - odparł kelner i wyjaśnił, że restauracja jest co prawda własnością peruwiańską, ale dania są międzynarodowe.", + "19896": "Genaro zamówił więc - doskonałe, jak się okazało - grzanki z móżdżkiem, które przypomniały mi pewne spotkanie w domu Krzysztofa i Bożeny Toeplitzów w Łomiankach, lat temu co najmniej dwadzieścia.", + "19897": "Mój wuj, Jakub Prawin, był synem kolejarza, zawiadowcy stacji Olszówek Pleśna koło Tarnowa. W owym czasie syn zawiadowcy stacji mógł wyjechać na studia. Wujek wyjechał więc do Wiednia około 1920 roku i wrócił do Warszawy jako doktor Prawin. Został komunistą, służył w Armii Czerwonej, w Dywizji Kościuszkowskiej i w Berlinie. W 1950 roku wrócił; w 1957 roku utonął w Wiśle.", + "19898": "Początkowo w Bonn panowało przekonanie, że Honecker wkrótce stanie przed sądem w Berlinie.", + "19899": "— Pańskie zadanie jest łatwe — mówił Holgerowi ambasador Dieter Kastrup w Bonn. — Honecker to zbrodniarz. Za dwa tygodnie będzie pan z powrotem w Nowym Jorku.", + "19900": "\"Życie jest zbyt krótkie, żeby pić liche wina\".", + "19901": "\"Wino na stole to światło w domu.", + "19902": "Posiłek bez wina jest jak dzień bez słońca\" (francuskie przysłowie ludowe).", + "19903": "\"Słyszę, mój drogi przyjacielu, że pijesz tylko wodę. Popełniasz błąd. Powinieneś pić wino, bo ono jedynie może złagodzić dolegliwości twojego żołądka\".", + "19904": "Dlaczego wino?", + "19905": "Bo w winie jest światło i prawda, jest zdrowie i krew.", + "19906": "Że brzmi to nazbyt patetycznie? Cóż, patos jest nastrojem towarzyszącym zwykle rzeczom wielkim.", + "19907": "Wino jest rzeczą wielką.", + "19908": "Ale wino jest także rzeczą powszednią. Czy stać jakąś powszedniość, by stała się rzeczą wielką? Owszem, jeżeli przedostanie się przez ucho igielne sztuki.", + "19909": "\"A Melchisedek, król Salemski, wyniósł chleb i wino, a ten kapłanem był Boga Najwyższego\".", + "19910": "Najpewniej król nakarmił głodne ciało, a kapłan napoił wysuszoną duszę.", + "19911": "\"I błogosławił mu, a rzekł: - Błogosławiony Abram od Boga Najwyższego, dzierżawcy nieba i ziemi\" (Genesis 14-18, 19).", + "19912": "Ale nim zamkniemy naszą ucztę jego rozkoszami, przypomnijmy, jak potrafiły one wkomponować się w świętą winną zwyczajność. Oto dwa drobne epizody z wypraw włoskich Jarosława Iwaszkiewicza, wielkiego smakosza trunków, a zwłaszcza win, choć to on w pewnych okazjach zwykł był mawiać: \"Iz samych lohkich francuzskich win ja predpaczitaju kan'iak\" (właśnie po rosyjsku, co w jego ustach brzmiało i kpiarsko, i nostalgicznie).", + "19913": "Oba rodzaje Barola - Barolo di Barolo oraz Barolo di La Morra - wywodzą się ze szczepu Nebbiolo i wyróżniają się w ocenie Veronellego intensywnym, rubinowym kolorem, połyskującym na starość pomarańczowym złotem, pełnym bukietem zapachu, muśniętego fiołkiem i różą, smakiem poważnym, stanowczym, rasowo tanicznym. No i groźną mocą, sięgającą 14 procent alkoholu.", + "19914": "Wino najlepiej pije się przy świecach. Kiedy zmierzch litościwie ściera z naszych oczu zmęczenie dnia i przy stole rozsiadają się przyjaciele. W ciszy, jaka powstaje po swarach z oczywistością, po zgiełku proceduralnym w procesie prawdy, gdy już wiadomo, że nie da się jej przekonać do życia po życiu, gdzieś tam za Styksem, w gajach pamięci, oblężonych poprzez nicość.", + "19915": "W Polsce jest tego mniej, więc jeszcze lepiej smakuje. Czasem, to prawda, trudniej jest zgrać to włoskie wino z polskimi potrawami. Bo jak powtórzyć tę kompozycję, jaką zaoferował nam wspomniany już pan Coselschi de Topór podczas swojej cenetta Bacchia (Bachusowa kolacyjka), a której menu - do każdej butelki odpowiednie danie - brzmi jak wiersz pełen zapachów, smaków i odwiecznego ładu? (Przepisuję z karty po włosku dla większej autentyczności).", + "19916": "Zaś franciszkanin opróżni piwnicę.", + "19917": "Ze strony zakonów odpowiadano sloganem: \"Ile wina w brzuchu, tyle mocy w duchu\". Ale duch towarzyszył raczej prawodawcom zakonnym, którzy ograniczając dolewanie wody do wina, postawili na jego jakość. Święty Bernard jeszcze potrafił narzekać, że przynosi mu się kielich napełniony tylko do połowy i wino tu raczej się wącha i kosztuje niż pije, ale niektórzy odczytują to już jako zachętę do powściągliwości na rzecz smakowania.", + "19918": "- A powiesz o tym na społeczności?", + "19919": "- Nie rozumiem.", + "19920": "- No, czy powiesz to przy wszystkich podczas społeczności?", + "19921": "- A czy była jakaś rzecz, o której bałem się powiedzieć na społeczności?", + "19922": "- Ale to przecież twoi koledzy.", + "19923": "- No właśnie.", + "19924": "Tak powoli już się działo, jeśli chodzi o mój stosunek do reguł i zasad, czyli do tego, co w Głoskowie najważniejsze. Wtedy już mówiono w kuluarach: \"Nie rozmawiaj za dużo z Wojtkiem, bo on wszystko powie na społeczności\". W gruncie rzeczy tylko na tym zyskiwałem. Odsuwali się ode mnie ludzie wątpliwej uczciwości. Nie potrafiłem i nie chciałem w sposób mistrzowski manipulować społecznością. Może bardziej nie chciałem, niż nie potrafiłem.", + "19925": "Ucz się jak najwięcej nowych rzeczy. Największą wartość ma to, czego jeszcze nigdy nie robiłeś. Najważniejsze są te chwile, kiedy przełamujesz się do tego, czego nie lubisz i co Cię denerwuje.", + "19926": "Nie powielaj starych schematów myślenia. Nie sprawdziły się skoro brałeś narkotyki. Zacznij wszystko od nowa.", + "19927": "Martwiłem się także relacjami z rodziną. Miałem poczucie winy związane z tym, co działo się ze mną i między nami przed moim przyjazdem do Głoskowa. Wiedziałem także, że z ludźmi o pewnym sposobie myślenia trudno mi będzie się dogadać. Cały czas wracało pytanie, kto jest dla mnie kimś tak naprawdę bliskim? Co jest ważniejsze - pokrewieństwo wynikające z krwi czy to, które bierze się z wartości, zasad i wspólnych przeżyć?", + "19928": "Od samego początku czułem niedosyt - niezadowolenie z tego, że mogłem zrobić więcej, że gdzieś zabrakło mi konsekwencji, organizacji. Z drugiej strony miałem w sobie wiele radości - nie takiej kompulsywnej, ucieczkowej. Czułem się wspaniale, wiedziałem, że wiele z siebie mogę dać innym, i to zarówno tutaj, jak i tam, kiedy już znajdę się w normalnym świecie.", + "19929": "Z zasady podczas terapii w Głoskowie pacjent najpierw musi nauczyć się słuchać uwag społeczności i wcielać je w życie. Z czasem jednak trzeba uniezależnić się od głosu opinii publicznej, mieć własne poglądy i zdanie. Bardzo często bezpośrednio po ocenie następuje wewnętrzny bunt. Niezwykle trudno jest się godzić z bardzo często surową opinią społeczności. Jednak im bardziej krytyczne są oceny, tym większa możliwość zmian i zysk z pobytu w Głoskowie.", + "19930": "Przez cały czas starałem się specjalnie nie zmieniać swojego zachowania - mówiłem mniej niż jako nowicjusz, byłem spokojniejszy, jakby przygnieciony odpowiedzialnością. Bardzo wiele osób oczekiwało ode mnie jakichś fajerwerków, a ja nie bardzo potrafiłem sprostać takim oczekiwaniom. Poza wszystkim wiedziałem, że teraz nie będzie łatwiej ani przyjemniej, teraz będzie coraz trudniej i trudniej.", + "19931": "W trudniejszych chwilach wraca to wszystko, czego zacząłem się uczyć w Głoskowie. Zastanawiam się, co by na to, co mnie dręczy, powiedziała Ela, przypominam sobie zdania wypowiedziane na społeczności przez Jasia lub Andrzeja. Czasem wraca jakieś niezłe szyderstwo Wojtasa. Na najczarniejsze chwile mam słowa, które po mojej ostatniej ocenie wypowiedział Andrzej: \"Zdaje się, że wreszcie dochowaliśmy się absolwenta z krwi i kości\".", + "19932": "Jaś stwierdził, że w zasadzie mam rację, że w życiu nie chodzi o to, żeby dostosowywać się do normy, tylko rzecz tkwi w tym, by zachować własne wartości i być w zgodzie z nimi. Może więc nie jestem aż taką porażką. Przynajmniej jestem świadomy tego, jak i dlaczego chcę żyć. W zasadzie jeśli tylko uda mi się wprowadzić swoje plany w życie, nie powinno być żadnych specjalnych problemów.", + "19933": "Wiele lat wcześniej bowiem jego utwory otworzyły przed mną głębię znaczeń i wicher emocji, gdy powróciłem do nich po jednej z najważniejszych \"podróży intelektualnych\" w życiu, czyli zakupieniu i \"połknięciu\" w latach 1973 - 1976 wszystkich 11 tomów pomnikowego wydania \"Pism wszystkich\" Cypriana Norwida w edycji Juliusza Wiktora Gomulickiego.", + "19934": "- To zrozumiałe, a i trudno mieć jakiekolwiek zastrzeżenia do tej sympatycznej inicjatywy. Stanowi ona doskonałe dźwiękowo-dokumentacyjne uzupełnienie tematu naszej rozmowy... Osobną grupą nagrań stały się, zarejestrowane w tym samym 1966 roku dla radia, piosenki rosyjskie: \"Nie odchodź\" i \"Kołysanka\" Babajewa oraz dwa tematy ludowe: \"Bradiaga\" i \"Ja wstrietił diewuszku\". Wracając do rozstania z macierzystą formacją - jaki miało ono przebieg?", + "19935": "Bez czułostkowości i sentymentalizmu, bez fałszywego egocentryzmu, warto zadać retoryczne pytanie - ilu młodym ludziom w tym czasie, tak jak i wcześniej, ten konglomerat autentycznych wartości pozwalał przeżywać głębiej, wybierać rozumniej, oceniać sprawiedliwiej?! Czy nie jest to któraś z kolei weryfikacja, a z drugiej strony kolejny dług - nie do spłacenia? Bo Piękno na to jest, by zachwycało / Do pracy - praca, by się zmartwychwstało...", + "19936": "Finis coronat opus? Nic podobnego - ten ocean dźwięków i przeżyć nie kończy się, bo nie umiera ani wraz z nim, ani wraz z nami: tak więc początek pieśni przyjmij, Czytelniku -", + "19937": "Bo pieśń nim dojrzy, człowiek nieraz skona.", + "19938": "A niźli skona pieśń, naród pierw wstanie.", + "19939": "Taka oto \"kręta\" edukacja trwała do roku 1958, kiedy to rodzina Wydrzyckich zdecydowała się na emigrację do Polski. Czesław namawiał do tego swego ojca także dlatego, że - podobnie jak jego kolegom, z których wielu na zawsze przepadło i zrusyfikowało się podczas przymusowych peregrynacji po całym imperium - groził mu pobór do \"czerwonego\" wojska, czego - z oczywistych powodów - nie mógł ścierpieć...", + "19940": "Bez względu na akcydentalność losowych czynników budujących umiejscowione w czasie podłoże - etap, w którym Niemen staje się nie tylko - powiedzmy w porządku chronologicznym - wykonawcą, kompozytorem, autorem tekstów, projektantem okładek własnych płyt, producentem nagrań, ale także jednoosobowym zespołem akompaniującym i autorem wszystkich piosenek prezentowanych w pełnorecitalowym programie, jest logicznym krokiem, który prędzej czy później zostałby przez niego zrobiony.", + "19941": "Po przytoczeniu opinii czwórki licealistów następuje passus szczególnie nas interesujący: Szkoda, że oszczędzono młodzieży widoku Niemena, który po swoim ostatnim występie w Radomsku - chociaż przy zsuniętej kurtynie - ściągnął spodnie i wypiął się na publiczność. Może widok idola z gołym tyłkiem pozbawiłby nastolatków złudzeń.", + "19942": "- W pańskim komentarzu umieszczonym we wkładce płyty \"Spodchmurykapelusza\"\" czytamy m.in.: \"Spokorniałem i nie męczy mnie głód awangardowego zawracania głowy\". Zważywszy na muzyczną i tekstową zawartość płyty, trudno się z tym zgodzić...", + "19943": "- Kolejne nieporozumienie. Ta płyta nie jest ani w jednym calu awangardowa na miarę muzyki rodem z \"Warszawskiej Jesieni\" czy modernistycznych zapędów art.-rocka, jaki uprawiałem w latach siedemdziesiątych.", + "19944": "Nie bez przyczyny przytoczyłem całą ówczesną wypowiedź artysty - nie tylko dlatego, że wiąże w jeden łańcuch poprzednie (LP \"Niemen Aerolit\") i planowane (ostatecznie - album \"Idée fixe\") zamierzenia. Ta próba autokomentarza stanowi znacznie rozbudowane, w stosunku do informacji werbalnych, a nie insynuacji imaginacyjnych, jakie może wysnuć słuchacz albumu, \"uzasadnienie\" i osadzenie w świecie niemenowskich fascynacji tego okresu.", + "19945": "- Poezja walcząca o coś jest mi niewątpliwie bliższa, niż - jak się jeszcze do niedawna mówiło - \"niezaangażowana\", choć zaangażowanie to rozumiano dość jednostronnie i płytko, jako walkę słowem o wcielanie zdezawuowanej ideologii, miast o poprawę ludzkiego wnętrza, jego \"konstrukcji moralnej\".", + "19946": "Program - w innej sytuacji politycznej absolutnie neutralny: subtelnie zaaranżowanym melodiom towarzyszył obraz artysty przygotowującego wigilijną wieczerzę, kładącego siano pod obrusem na stole - nagle nie tylko stał się symbolem \"zdrady\" Niemena, ale i perfidnym posłużeniem się symbolami chrześcijańskimi do pacyfikacji wzburzonych nastrojów społecznych!", + "19947": "Kolejne miesiące i lata wzbogaciły pulę realizacji m.in. o film \"Teraz na ciebie zagłada\" według noweli Jerzego Andrzejewskiego, oparty na chińskich motywach spektakl teatralny \"Wdzięczna pani Strumyk\" czy \"Sen nocy letniej\" Williama Szekspira w Łodzi. Przez wiele lat trwała także współpraca ze znaną szeroko w świecie Olsztyńską Pantomimą Głuchych, zapoczątkowana w 1978 roku wspomnianą już \"Galateą\", a kontynuowana m.in. spektaklem \"Bankiet\" według Witolda Gombrowicza z 1983 roku.", + "19948": "- Proszę się nie oburzać: tylko drobiazgowe i chłodne przyjrzenie się Pana ówczesnym wyborom i motywom może uwiarygodnić dalsze dociekania, prezentacje i analizy, dać nam podstawę do rzetelnej oceny dokonań. Zauważmy więc, że poza wykonywaniem standardów i parafraz polskich motywów ludowych, równolegle rozpoczyna Pan własną drogę twórczą...", + "19949": "- Wybrał się tam Pan jesienią, zdążywszy jedynie - właściwie na pożegnanie \"Grupy \"Niemen\"\" - zrealizować w czerwcu jeden utwór do oratorium bitowego \"To pejzaż mojej ziemi\". Fragment był zatytułowany - jak na ironię! - \"Przecież nas wita...\" (do słów Jacka Hohensee i Adama Kreczmara, z muzyką Marka Sewena), choć z drugiej strony było to właśnie powitanie tych \"zaoceanicznych\" nadziei, by po kilkunastu zaledwie miesiącach znów tracić kolejne złudzenia...", + "19950": "Niemożliwość rozwiązania zagadki rodowodu Maćka nie umniejsza w niczym uznania i podziwu, jaką budzić musi talent i podkreślana przez córkę pracowitość jej ojca, a także jego zakorzenienie w angielszczyźnie, które jednak zawdzięczał przecież matce, a nie rzekomemu ojcu, z którym się nigdy osobiście nie zetknął.", + "19951": "Pierwsza po Noblu karteczka-kolaż jest z 24.II.1993 i przedstawia uroczą dużą małpę z podpisem \"mój nowy image\". A oto jej treść: \"Kochani! Po wielu miesiącach tornada zabrałem się na nowo do wyklejanek. Pierwsza z nich idzie do Was! Błagam, nie chorujcie i żadnych kłopotów nie miejcie! Wasza Wisława\".", + "19952": "- Idźcie na dół. Tam na was czeka wasza żona... - powiedział. Zbiegłem. Beacie towarzyszył mój starszy kuzyn, inżynier Wacław Straszyński. Powiedzieli mi, że ojciec popełnił samobójstwo. Na klatce schodowej domu u zbiegu Alei Jerozolimskich i Nowego Światu skoczył z wysokości trzeciego piętra. Zabił się na miejscu. Potem ktoś mówił, że podobno kogoś pytał, czy jeżeli z góry tej klatki ktoś by spadł...", + "19953": "Sam zawdzięczam Michałowi Jagielle miłą możliwość spotkania z czytelnikami Biblioteki na moim zeszłorocznym poranku autorskim. Nie mówiąc o tym, że staram się regularnie uczęszczać na analogiczne poranki moich kolegów i zdaję sobie sprawę, ile te spotkania zawdzięczają, gdy chodzi o ich klimat, osobistemu wkładowi prowadzącego je dyrektora Biblioteki.", + "19954": "Mój Piotrek uchodzi za speca w dziedzinie drewnianego budownictwa na Podhalu. Ktoś go polecił Szczepańskim. W czasie rozmowy Janowi Józefowi coś się musiało skojarzyć, bo rozbawił Piotrka nieoczekiwanym pytaniem:", + "19955": "- Czy pan ma może coś wspólnego z Ryszardem Matuszewskim, tym krytykiem? No i oczywiście Piotrek mu wyjaśnił, że jestem jego ojcem.", + "19956": "A jednak, kiedy Staff wydał \"Wiklinę\" pomyślałem sobie, że kto wie, czy to nie ostatnia okazja i - oczywiście po odpowiednim zapowiedzeniu się - złożyłem Staffowi wizytę w jego mieszkaniu na Nowym Świecie. I otrzymałem na egzemplarzu \"Wikliny\" jego dedykację. Napisał po prostu: \"Ryszardowi Matuszewskiemu z serdeczną przyjaźnią\". I postawił datę: 14.X.1954.", + "19957": "Kanwa dramatycznych przeżyć narratora, zakończonych klasycznym happy endem (ocalał on, rodzice, a nawet dziadkowie ze strony matki), pozwala nie tylko mówić o tzw. wyjątkowym szczęściu, ale wręcz wyobrazić sobie ich opis w konwencji pełnego napięć, przygodowego filmu. Tyle, że w takiej konwencji nie ostałby się nawet cień gorzkiej prawdy psychologicznej.", + "19958": "Na razie wiedziałem tylko, że upamiętniła je dedykacja Mirona na ofiarowanym mi przez niego egzemplarzu \"Wierszy zebranych i dobranych\": \"Rysiowi Matuszewskiemu, który mnie odwiedził z naszym laureatem, p. Czesławem, w Boże Ciało 1981 i po staremu kręcił swój sznurek - Miron Białoszewski\".", + "19959": "Jeszcze kilkanaście lat temu, w zbiorze \"Żadnych marzeń\", trafnie oceniał kłopoty twórcze takich autorów jak Maria Dąbrowska, Kazimierz Brandys czy Jerzy Andrzejewski, podnosił walory \"nieczystych form\" w poezji Różewicza, wagę świadectwa przemian ideowych autora i jego generacji w \"Powrocie do kraju\" Woroszylskiego, przełomowe znaczenie \"Poematu dla dorosłych\" Ważyka, zwalczając z polemiczną swadą samochwalstwo i tromtadrację lizusów systemu w rodzaju W. Kubackiego czy J. Z. Jakubowskiego.", + "19960": "W dziesięć lat później, w przeddzień upadku PRL, Andrzej Braun został zrazu wiceprezesem, a w latach 1990-1993 prezesem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, powstałego w proteście przeciw formom politycznego podporządkowywania sobie ludzi pióra w \"odwieszonym\" po stanie wojennym Związku Literatów, noszącym wprawdzie oficjalnie dawną nazwę o skrócie ZLP, ale przez pisarzy określanym jako \"neo-zlep\", od którego ogół opozycyjnych wobec PRL autorów się odżegnał.", + "19961": "W ostatniej klasie znaliśmy już niezawodne sposoby, aby nastąpiło upragnione \"nawalenie lekcji\". Wystarczyło np. wysunąć spod ławki rąbek nowego numeru \"Wiadomości Literackich\".", + "19962": "- Co? Masz nowe \"Wiadomości\"? Nie na lekcji, nie na lekcji!... Pokaż!", + "19963": "Nie potrafił się oprzeć pokusie, by przynajmniej przejrzeć podany sobie numer, co oczywiście czas lekcji skracało o kilka minut.", + "19964": "- Rysiek, dam ci ciężarówkę, ale mi nią przywieziesz Nałkowską z Adamowizny i Gojawiczyńską ze Stawiska!", + "19965": "Na bezdomne po Powstaniu Warszawskim dwie głośne pisarki czekały w Łodzi zarezerwowane dla nich mieszkania. Oczywiście nie bez dumy podjąłem się powierzonego mi zadania i obie panie, nie bez pewnych przygód związanych z mankamentami ówczesnego sprzętu motoryzacyjnego, do Łodzi szczęśliwie dowiozłem.", + "19966": "Irenka mi opowiadała, że kiedyś, w pierwszych latach po wojnie, była na spektaklu wznowionej, Tuwimowskiej przeróbki \"Żołnierza królowej Madagaskaru\", niebywale śmiesznej. O rząd przed nią, ale trochę z boku, tak że mogła go obserwować, siedział Gomułka. Sala wiła się ze śmiechu, ale twarz Gomułki pozostała do końca kamiennie obojętna, nie uśmiechnął się ani razu.", + "19967": "- Oj, panowie, panowie - czuł widać potrzebę podzielenia z kimś swego zachwytu - ale tu pięknie!", + "19968": "- Jedźcie dziadku do Warszawy - odpalił mu Tadeusz - zobaczcie dom partii. Jeszcze piękniejszy!", + "19969": "Dopiero po 3 lipca 1951 roku, na wieść o śmierci Tadeusza przy odkręconych kurkach gazowych, zaczęła nas drążyć niespokojna myśl o tym, co kryło się pod warstwą jego żartobliwej i jakże pozornej niefrasobliwości.", + "19970": "Pamiętam, że tematem burzliwej dyskusji na pierwszym, masowym zebraniu koła \"Przyszłość\" była w gruncie rzeczy przede wszystkim sprawa ujawnienia się stosunku jego uczestników do aktualnej sytuacji politycznej, czyli do rządów ekipy zwolenników Piłsudskiego. Sala natychmiast podzieliła się na \"Piłsudczyków\" i \"endeków\"; to, co dotychczas było prywatną sprawą każdego z nas, nagle stało się sprawą publiczną.", + "19971": "Na szczęście Miłosz nie brał chyba wszystkich paskudztw wypisywanych przez uroczego Zygmunta za dobrą monetę. Najlepszy dowód - stosunek Miłosza do Aleksandra Wata. To przecież wyłączną zasługą Miłosza jest to, że nieprawdą okazały się przepowiednie Zygmunta Hertza, iż u Wata \"z żadnego pisania nic nie będzie\". Czy Hertz naprawdę nie zdawał sobie sprawy z ciężkiej choroby Wata? Obawiam się, że \"Mego wieku\" sam, biedny, przeczytać już nie zdążył...", + "19972": "Gajewski Stanisław (1912-199?). Jak wielu moich rówieśników inaczej swoje życie planował, a inaczej się potoczyło. Jako prawnik szykował się do zawodu adwokata cywilisty, tymczasem po wojnie zrobił nieoczekiwanie krótką, ale błyskotliwą, karierę dyplomaty: zaskakującą, gdyż nie należał ani do gwardii starych komunistów, ani do bezkrytycznych zwolenników systemu, a na początku swej służby w dyplomacji Polski powojennej, dopóki nie został dyrektorem departamentu w MSZ, nie był nawet członkiem partii.", + "19973": "PS Czwarty tom \"Ćwiczeń z pamięci\" Erwina Axera, który przeczytałem już po napisaniu niniejszego hasła, mnoży dowody na to, że wybitny intelektualista, jakim był Jerzy Kreczmar, przeważnie mylił się w przewidywaniach, dotyczących strefy przeżywanych przez nas historycznych wydarzeń. Axer otwiera swą książkę przypomnieniem, że latem 1939 roku twierdził on np., że wojny nie będzie. Tzw. zdrowy rozsądek dyktował mu na ogół przewidywania optymistyczne, tymczasem bieg historii zdrowemu rozsądkowi przeważnie przeczył...", + "19974": "Na placówkę do Pragi Czeskiej ściągnął go już w czerwcu 1945 r. mianowany wtedy tamtejszym polskim ambasadorem Stefan Wierbłowski. Wierbłowski był właśnie starym Kapepowcem, ale z tych, którzy po przeżyciu lat II wojny światowej w Sowietach wiedzieli o tamtejszej rzeczywistości wszystko, łącznie z tym, że dla własnego bodaj bezpieczeństwa lepiej się z tą wiedzą z nikim nie dzielić.", + "19975": "To, że we Lwowie NKWD aresztowało Władka, dziś już nikogo nie powinno dziwić. I wtedy nie powinno było dziwić. Takie jego wiersze jak \"Bagnet na broń\", \"Żołnierz polski\" czy \"Syn podbitego narodu\" były dla stalinowców nie do przyjęcia. Obowiązująca doktryna nakazywała wtedy witać z radością \"czołgi znad Wołgi\" i cieszyć się - jak Elżbieta Szemplińska w swoich ówczesnych wierszach - że \"upadła Polska burżuazyjna\".", + "19976": "Sam Stern natomiast - w czasie, kiedy go odkrywaliśmy - miał już tę buntowniczą młodość za sobą i zajmował się głównie pisaniem dla zarobku licznych scenariuszy filmowych. Jego debiutanckie \"Futuryzje\" (1919) i późniejsze nieco tomy wierszy - \"Anielski cham\" (1924), \"Ziemia na lewo\" (1924, razem z Brunonem Jasieńskim), \"Bieg do bieguna\" (1927) były dla ich autora trochę zamkniętą kartą młodości.", + "19977": "I sam jak życie się zmieniałem.", + "19978": "I to była prawda. Pamiętam go jeszcze z moich studenckich czasów, ale tylko jako jednego z \"areopagu Nieśmiertelnych\", z otwartych posiedzeń Polskiej Akademii Literatury, kiedy usiłowałem z daleka wypatrzyć jego postać, czy to kiedy się tam zjawiałem, by posłuchać odczytu Paula Valéry, czy w czasie uroczystego przyjmowania Kazimierza Wierzyńskiego do Akademii.", + "19979": "Kiedy poeta wchodzi w ogród ziemi (...)", + "19980": "W dalszych strofach przyszły Noblista kilkakrotnie powtarza swój werdykt: \"Chwała stronie świata która wydaje poetę!\", \"Szczęśliwy naród który ma poetę (...)\" O nikim innym Miłosz tak nie pisał, a wymowa tych orzeczeń wydaje się tym większa, że dykcja poetycka startującego Różewicza wydaje się całkiem odmienna od tej, w której przemawia autor \"Ocalenia\". Miłosz wyraźnie pokazuje więc, że umie cenić odmienność.", + "19981": "\"Trzecią jesień\" i \"Na wsi wesele\", opublikowane w czasie przedpaździernikowej \"odwilży\", opinia oficjalna - pomimo zdecydowanej i zamierzonej przez autorkę nieortodoksyjności tych opowiadań z punktu widzenia kanonów socrealizmu - wolała uznać za swoisty, właściwy pisarce sposób częściowej afirmacji przez nią tzw. nowej rzeczywistości\"...", + "19982": "Żuławscy byli na ogół family proud i w związku z tym niekiedy szczególnie wyczuleni na punkcie swego nazwiska. Mirek gwałtownie zaprotestował, kiedy ktoś w jakiejś powieści nazwiskiem Żuławski opatrzył postać potraktowaną negatywnie. Julek okazał się mniej drażliwy. Sprawę znam z relacji mojej Irenki.", + "19983": "Ale to już ostatnia dedykacja dla nas obojga. Na następnym tomie swej prozy pt. \"To ty jesteś Daniel\" (2001) Hania mi napisała: \"Rysiu kochany, to pierwsza książka, której Irena nie przeczyta, ale pierwsza, w której jest. Pozdrawiam Cię najczulej Hanka, Warszawa, 11.X.2001\".", + "19984": "Panu Arnoldowi nie wystarczało nigdy czasu i dzwonek na pauzę przerywał mu zazwyczaj opowieść w najciekawszym miejscu. Dopiero gdy zbliżał się koniec okresu, profesor przypominał sobie, że powinien nas przepytać. Marzyłem, żeby mnie wywołał, jemu jednak to przepytywanie szło jakoś niesporo: wydawało się, że wcale go ono nie bawi. Przebiegając wzrokiem listę uczniów, wyławiał z niej wreszcie jedno nazwisko i wołał: Handelsman!", + "19985": "Riposta była wręcz nieoczekiwana, ale też i niezbyt do rozmowy ośmielająca: - Ach, więc pan zna tego nudziarza? - rzucił wesoło pan Stanisław i zaczął wyjaśniać: - Bo wie pan, kiedy on był mały, to cały czas chorował, a nad łóżkiem miał wielką półkę z książkami, pełną greckich i łacińskich autorów. I on to, proszę pana, wszystko przeczytał i niczego z tego nie potrafi zapomnieć", + "19986": "Demon wchodzi bez pukania...", + "19987": "\"No, Piłsudski, jak się macie?\"", + "19988": "Zmarli obaj prawie jednocześnie: Piłsudski i autor \"Łukasińskiego\". Oszczędzony mu był na szczęście tragiczny los jego smutnej i bezbronnej córki, z którą dane mi było popłynąć kajakiem po wodach Niemna i jezior augustowskich.", + "19989": "Dedykując mi swoje \"Rozstania\" Magda napisała: \"Panu Ryszardowi z nadzieją, że rodzice oddali wszystkie długi\". Uśmiecham się i mam ochotę odpowiedzieć: - Nie martw się Magdusiu! Nigdy nie było żadnych długów. To ja czuję się dłużnikiem Stasia, winnym mu wdzięczność za jego - niby z niedbałą lekkością pisane - a jakżeż urocze książki!", + "19990": "\"Człowiek, który dorasta - zanotował w swych wspomnieniach, w rozdziale pt. \"Pierwszy wybór\", powinien się buntować przeciwko zastanemu porządkowi świata. Bowiem zawsze ten porządek sprzeniewierza się ideałom, w których wychowuje się dzieci. Alternatywą każdego młodzieńczego buntu jest przystosowanie, a więc posłuszeństwo i naśladownictwo, a przecież każdy człowiek, a zwłaszcza młody, chce być podmiotem swojego życia\".", + "19991": "Miewał zawsze wielu antagonistów. Pod koniec lat 40. ostro atakowali go młodzi, marksizujący poeci za \"estetyzm\" i konserwatywne gusty, a w gruncie rzeczy za surową ocenę ich kiepskich wierszy. Jego kult romantyków dzielił go później od Miłosza, który głosił zwrot ku klasycyzmowi i uważał, że przechył w stronę romantyzmu ogranicza możliwości polskiej poezji.", + "19992": "Urywam cytat, choć myślę, że te kilkadziesiąt wierszy z \"Wojny nerwów\", a potem jeszcze z tomu \"Koniec gry\"(1987) - to rzecz ważniejsza nawet od licznych międzynarodowych i polskich nagród, jakie zbiera w owym czasie poeta, czy od honorowego członkostwa francuskiego Pen Clubu, które otrzymuje po zawieszeniu Pen Clubu Polskiego w stanie wojennym.", + "19993": "Jedno jest pewne: nikt z jego najbliższych nawet przyjaciół nie przewidział tragicznego końca pisarza, a diagnozę ujawniającą już przedłagrowych czasów sięgające zaczątki jego depresyjnych stanów i prób samobójczych upublicznił Tadeusz Drewnowski w swym studium o Borowskim (\"Ucieczka z kamiennego świata\") w blisko dwadzieścia lat po śmierci autora \"Pożegnania z Marią\".", + "19994": "Natomiast parodia mickiewiczowskiego wiersza \"Do B. Z.\" (Bohdana Zaleskiego) zaczynającego się od słów: \"Słowiczku mój! a leć a piej!\", włożona w usta wdowy po Jerzym, Kazimiery Żuławskiej, wykpiwała wymuszany jakoby przez nią na synach duchowy obowiązek \"bycia artystą\", a wyrażający się wezwaniem:", + "19995": "Mareczku mój! a leć, a piej!", + "19996": "Juleczku mój! a leć a piej!", + "19997": "Pisałem już jak posłał mnie do Stanisława Stempowskiego i jak ja skontaktowałem go z kolei z Jankiem Rossmanem ku obopólnej satysfakcji. Pisałem też jak w końcu roku 1942 posłał mnie do Zofii Nałkowskiej z wiadomością o śmierci Brunona Schulza. Był niewątpliwie zaangażowany w działania mające na celu uratowanie tego pisarza.", + "19998": "Zosia Szymanowska była starszą siostrą Antka, mego dawnego kolegi od Batorego. Zobaczyłem ją w tańcu, na tanecznym wieczorku w gościnnym domu państwa Landau, o którym już wspominałem, pisząc o Kaziku Brandysie. Gdybym był Trembeckim, który napisał znany wiersz \"Na Kossowską w tańcu\", może napisałbym analogiczny \"Na Szymanowską w tańcu\", bo ją do dziś widzę wirującą w salonie na Żurawiej.", + "19999": "Mirian Akavia debiutowała jako pisarka dopiero trzydzieści lat po przybyciu do Izraela. \"Niełatwo było - wyznaje - przejść z języka polskiego na hebrajski, a po hebrajsku pisać o klimacie polskim, polskiej przyrodzie, polskich porach roku, polskich miastach i wsiach, o górskich rzekach i gęstych lasach, o zapachach grzybów po deszczu i zapachach bzu...\".", + "20000": "Dobrze zapamiętałem to jej wystąpienie, bo dało początek wyzbywaniu się przeze mnie wielu złudzeń. Nie, w tzw. nieomylność partii nie wierzyłem nigdy, w końcu partia byli to zwykli ludzie, a ludzi nieomylnych nie ma. Przestałem natomiast się łudzić w kwestii zdrowego rozsądku i przyzwoitości wielu jej fanatycznych działaczy. Więc może właściwie powinienem być Bristigerowej wdzięczny za dość wczesne otwarcie mi oczu?", + "20001": "- No tak, on jest \"święty\" - powiedział wtedy Kroński, kiedy starałem się nakreślić im portret pana Tadeusza w tych barwach, w jakich go widziałem i podziwiałem, z całym jego ofiarnym zaangażowaniem w robotę podziemną, a jednocześnie niezwykłą skromnością, stałym, usuwaniem w cień własnej osoby. - Ale święci - dodał - nie robią polityki. Oni już nie wskórają niczego...", + "20002": "- Widzisz - mówił mi, śmiejąc się szyderczo, ten gmach na rogu Alei i Nowego Światu to bardzo dziwny gmach. Kiedy tam zasiądziesz, to tak, jakbyś włożył na głowę czapkę niewidkę! Niczego nie widzisz! Kiedy jeżdżę tramwajem, to przynajmniej coś niecoś posłyszę...", + "20003": "W tym pierwszym okresie był jeszcze tym, który dowcip cenił ponad wszystko, kochał życie i umiał się nim cieszyć. \"Antoni był człowiekiem niewątpliwie serio. Poważnie odnosił się do poezji, do sztuki, poważnie i konsekwentnie do swojej postawy politycznej, poważnie traktował ludzkie krzywdy i niesprawiedliwość. (...) Przy całej jednak powadze - napisze po jego śmierci Irena Szymańska - był przede wszystkim \"homo ludens\" - człowiekiem zabawy\".", + "20004": "- Mama mówiła po ukraińsku, śpiewała ukraińskie kołysanki, podejrzewam, że strasznie przy tym fałszowała.", + "20005": "Wspomina cudowne zabawy w żydowskiej karczmie, i mówi o tym, jak miejscowa ludność nie bardzo liczyła się z profesorskimi tytułami jego ojca.", + "20006": "- Skoro baba umiera, to pan doktor musi przyjść. I tyle. Tak uważali nasi gospodarze. I ojciec szedł.", + "20007": "O czym to ja mam tu opowiadać? Facet w moim wieku, który w Polsce przeżył okupację, musi mieć życiorys dla Francuza czy Amerykanina niebanalny, dla Polaka - zupełnie banalny.", + "20008": "- To może na początku o pana banalnych korzeniach.", + "20009": "- Dużo o tym pisał Antoni Słonimski, mój stryj. Słonimscy wprowadzili oświecenie do ciemnoty żydowskiej w Polsce i Rosji. Ale ja jestem bardziej dumny z sukcesów matki niż ojca czy stryja.", + "20010": "Przez następne lata Nicolas nadal komponował - czasem dla całej orkiestry, lecz częściej na fortepian lub dla solisty z akompaniamentem fortepianu. Spytałem go, dlaczego nigdy nie napisał całego koncertu - innymi słowy, dlaczego nie podszedł bardziej poważnie do swojego komponowania.", + "20011": "- Niby po co? - odparował. - A co, czy najem się recenzjami?", + "20012": "Czyżby muzyka w nim nie wzbierała, nie domagała się ujścia?", + "20013": "- Ja to rozumiem - powiada Leonow. - Być komunistą w Polsce - to wymaga bohaterstwa. Jest to droga męczeńska. (...)", + "20014": "- Sądzę, że informacje pana nie są zupełne - odpowiedziałem. (...)", + "20015": "Rozmowie przysłuchuje się ironicznie uśmiechnięty urzędniczak sowiecki.", + "20016": "- Przyzna pan jednak - wtrąca się do rozmowy - że konfiskuje się u was książki i pisma komunistyczne.", + "20017": "Po fortepianie ulubionym sprzętem domowym Siergieja Słonimskiego jest kanapa: kiedy nie komponuje, leży i czyta książki.", + "20018": "- Jestem współczesnym wariantem Obłomowa - mówi. - Jeśli czegoś nie lubię, nie zrobię tego za żadne pieniądze. Robienie pieniędzy to zresztą kłopot Rotschildów, specjalnością Słonimskich od pokoleń była filozofia i czysta matematyka, literatura i muzyka.", + "20019": "Milicja po raz pierwszy po 1956 roku użyła armatek wodnych i gazów łzawiących. Strzały jeszcze nie padły.", + "20020": "A \"Życie Warszawy\" komentowało: \"W godzinach popołudniowych w rejonie Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu powstały zakłócenia w ruchu ulicznym i komunikacji. Przyczyną była sytuacja, jaka wytworzyła się na terenie Uniwersytetu Warszawskiego w wyniku mało odpowiedzialnych wystąpień grupy studentów, do których dołączyły elementy chuligańskie\".", + "20021": "\"Polska Rzeczpospolita Ludowa do dziś nie ma nowego polskiego hymnu narodowego - czytamy w raporcie ambasadora ZSRR w Warszawie z lipca 1953 roku, już po śmierci Stalina. (...) - Tekst hymnu pod względem politycznym jest absolutnie przestarzały, a jego treść jest antyrosyjska i szowinistyczna\".", + "20022": "W polskim Londynie ukazywało się wtedy pismo \"Jestem Polakiem\", którego redaktorem był ksiądz Stanisław Bełch. Pojawił się tam list otwarty Adama Doboszyńskiego do Antoniego Słonimskiego, w którym ten lider obozu endeckiego pisał: \"Pan, panie Słonimski, nie wróci do powojennej Polski, bowiem tam nie będzie miejsca dla Żydów i liberałów\".", + "20023": "- Kazimierz Brandys opowiada w \"Miesiącach\": \"Pewnego dnia z celi na Montelupich w Krakowie przywieziono Piotra do Urzędu Bezpieczeństwa. W pokoju zobaczył szczupłego pana z białą chusteczką w kieszonce. - Cóż za ładość! Stłyj Antoni! - ucieszył się Piotr. Po czym wyraził życzenie, by pójść do cukierni Maurizia. Zjadł sześć ciastek z kremem\".", + "20024": "Endecy nie skrywali swej fascynacji reżimem Mussoliniego i faszyzmem, który rozlewał się szeroko po Europie. Zwycięstwo Piłsudskiego w maju 1926 roku było dla Słonimskiego zatrzymaniem fali endecko-radykalnej, która zapowiadała rządy faszyzmu w kolorach biało-czerwonych. Sprawa brzeska była dalszym ciągiem polityki maja 1926 roku: represji pozaprawnych, wymierzonych w opozycję pod hasłem obrony państwa przed destabilizacją i elementami wywrotowymi.", + "20025": "- Zapomina pan - mówi poważnie Leonow - że u nas w Rosji pisarze godzą się na ten stan rzeczy. Że ta cenzura jest raczej wspólną pracą, że pisarz chce uzgadniać swoją działalność z potrzebami państwa. Nie cenzuruje nas wrogi urzędnik, ale towarzysz partyjny\".", + "20026": "\"Występujemy jako sędziowie świata skazanego na zagładę\" - powiedział Maksym Gorki, otwierając I Zjazd Pisarzy Radzieckich.", + "20027": "Pobyt w Lefortowie nie trwał jednak długo. W nocy z 22 na 23 czerwca całe więzienie zaciemniono, a straż miała przy sobie maski gazowe. Ze tym razem nie są to ćwiczenia więźniowie przekonali się nad ranem, gdy usłyszeli wybuchy bomb i salwy artylerii przeciwlotniczej.", + "20028": "Stefan Kozłowski rozwijał też szerszą działalność społeczną. Zakłada w Kielcach pierwsze w Kongresówce Towarzystwo Rolnicze, inicjuje utworzenie w Miechowie chłopskiej organizacji rolniczej \"Jutrzenka\", upowszechnia służące szerzeniu oświaty na wsi popularne wydawnictwa Konrada Prószyńskiego, wspiera rozwój ruchu narodowego na Górnym Śląsku i działalność Wojciecha Korfantego, walczy o prawo używania języka polskiego w gminach, upamiętnia postacie wybitnych Polaków.", + "20029": "Za tę zbrodnię wymierzył mu karę śmierci, utratę praw obywatelskich, publicznych i honorowych a ponadto przepadek majątku, oraz zdolności dziedziczenia. W uzasadnieniu sąd uznał przyjęcie do wojska za dowiedzione na podstawie zeznań mjr Miałkowskiego i płk Kosiby, fakt przejścia na stronę niemiecka na podstawie zeznań rtm Cumfta i ppłk Halewskiego, zaś oddanie się całkowicie na usługi rządu niemieckiego na podstawie depeszy z Londynu.", + "20030": "Sytuacja Leona Kozłowskiego była, jak na ówczesne warunki, w porównaniu do wielu innych ciągnących do Buzułuku więźniów i zesłańców stosunkowo komfortowa.. Jego stopień oficerski został zweryfikowany, a on sam miał osobiste przyrzeczenie Dowódcy Armii, że jakiś przydział w wojsku dostanie.", + "20031": "Dlaczego z tego nie skorzystał?", + "20032": "Wydaje się, że o decyzji przesądziły trzy czynniki. Tak przynajmniej wynika z zachowanych dokumentów i relacji.", + "20033": "O \"konferencjach metodycznych\" organizowanych pomiędzy władzami niemieckimi i sowieckimi wiemy też z badań Sławomira Dębskiego, autora obszernej monografii o stosunkach niemiecko sowieckich w latach 1939- 1941. Podaje on nawet pewne szczegóły tych spotkań, jednak w konkluzji stwierdza, że jak dotychczas nie znaleziono przekonywujących dowodów na powiązanie tych konferencji ze sprawą Katania.", + "20034": "Leon Strasburger - dziadek ze strony matki, na którego cześć nadano pierworodnemu synowi imię, jako osiemnastolatek uciekł ze szkoły, przyłączył się do oddziału Langiewicza, w którym walcząc, został ranny w bitwie pod Małogoszczą. Zachowała się jego piękna fotografia w powstańczym stroju, wykonana w jednym z krakowskich atelier, a także oryginalne dokumenty, powstańcza prasa i ulotki. Wuj matki, Bronisław Werner, spędził pięć lat w aresztanckich rotach w Orenburgu.", + "20035": "Tyle relacja Franciszka Ancewicza. Także Luciana Frassati Gawrońska, która pisze wprawdzie o Leonie Kozłowskim jako o \"człowieku pechowym i zupełnie pozbawionym powagi\" stwierdza, że był on pod ciągła kontrolą gestapo, i że stosunek doń Niemców był niechętny.", + "20036": "Skąd zatem tak powszechne przekonanie o jakichś trwających w Berlinie rozmowach, pewność na ten temat w polskim Londynie i - w konsekwencji - proces sądowy i wyrok w Buzułuku?", + "20037": "\"I pokazali\" komentuję ten opis Marian Romeyko.", + "20038": "Już 10 października powołana została komisja rządowa dla zbierania faktów i dokumentów dotyczących przebiegu wypadków związanych z klęską wrześniową. Formalnie komisja ukonstytuowała się w listopadzie w składzie: generałowie Haller i Modelski oraz ministrowie Stroński i Ładoś. Prace komisji szybko przezwanej \"czerezwyczajką\" w sposób nieuchronny prowadziły do rozpanoszenia się donosicielstwa i intryg.", + "20039": "Wicepremier zapowiedział dymisję. W końcu sprawa zakończona została polubownie, Mikołajczyk w rządzie pozostał , ale być może to kolejne rządowe przesilenie dodatkowo wpłynęło na ostre stanowisko w sprawie Leona Kozłowskiego. Zresztą sami Piłsudczycy bardzo byli działaniami byłego premiera poruszeni. Generał Sosnkowski pisał 27 stycznia do swych kolegów w USA: Uważam, że piłsudczycy powinni się ostro odciąć(...) podkreślając ostry kurs antyniemiecki. Niepoczytalną akcję Kozłowskiego trzeba bezwzględnie napiętnować.", + "20040": "Nie bawił się też Witold tak jak większość panów. Nie pachniała mu wcale \"Europa\" czy \"Francuska\" w Radomiu, gdzie zbierali się okoliczni dziedzice. Nigdy tam z bratem nie pojechał, Romanow zawsze woził tylko porucznika, potem czekał na niego aż do rana. Bywało, że już nawet policjanci przeganiali go do domu.", + "20041": "- I ty, chłopie, zamarzniesz, i ta twoja kobyła - mówili.", + "20042": "Parasol marki \"Słoń\" ma piękną rączkę, kuzynka Marcela - piękne nogi. Parasol marki \"Słoń\" chroni nas od deszczu - Marcela od nudy. Dlatego radzę - kupujcie parasol marki \"Słoń\", a kochajcie się w Marceli!", + "20043": "Przeszło tysiąc mórg wspaniałej ziemi z lasem oraz łąkami i co ważniejsze - przemysł. Huta z piecami pudlinkami, gdzie wytapiano żelazo, papiernia, cegielnia, tartak, młyny, goździarnia . Szklarski Józef, który był u ostatniej dziedziczki za lokaja, trzyma w domu jeszcze kilka takich goździ , bo dziś już takich nie robią - mają trzy kanty.", + "20044": "Znów więc niepokoił się wyłącznie o pozostawione przez niego mieszkanie, którym trzeba się zaopiekować, czyli po prostu zająć. Dobrze jednak byłoby zapobiec usunięciu inwentarza kol. Bąka z jego mieszkania poprzez czynniki zewnętrzne, pozazwiązkowe, jako że i tak, jak to zresztą wiadomo, umieszczeniu Bąka w zamkniętym zakładzie towarzyszy trudna atmosfera sprawy niejako politycznej.", + "20045": "To, co przeżyłem podczas okupacji niemieckiej i w obozie pracy w Niemczech, było sielanką wobec moich doświadczeń w ostatnich latach. Niczego mi nie oszczędzono. Członkowie Związku brali udział w prześladowaniu mnie, namiętny, długotrwały i konsekwentny.", + "20046": "Ale Związek był wtedy klatką bez wyjścia. 19.12.1956 Prezydium Zarządu nie przyjęło do wiadomości jego rezygnacji.", + "20047": "Marek Piwowski z dumą i większą niż zazwyczaj dozą powagi mówi również o spełnieniu marzeń z dzieciństwa: uzyskaniu licencji pilota, prezentując przy tej okazji orzeczenie lekarskie nr 2048, wydane przez Główny Ośrodek Badań Lotniczo-Lekarskich Aeroklubu Polskiego, w którym został uznany jako zdolny według IV-V grupy warunków sprawności fizycznej i psychicznej do wykonywania czynności pilota szybowcowego i pilota samolotowego turystycznego.", + "20048": "Identyczne w swojej istocie dialogi toczą się także na samym początku filmu, kiedy padają takie oto kwestie:", + "20049": "- Ma pan bilet?", + "20050": "- Skąd! A pan ma?", + "20051": "- A skąd mam mieć.", + "20052": "- No. To wchodzimy.", + "20053": "- No oczywiście.", + "20054": "Chwilę później pada pytanie.", + "20055": "- Bardzo przepraszam, ale ja jestem nietutejszy tutaj i trochę się zgubiłem. Do śródmieścia prosto?", + "20056": "- Prosto - pada odpowiedź.", + "20057": "- I na prawo?", + "20058": "W 1997 roku (z okazji międzynarodowej konferencji historyczno-naukowej w Jachrance pod Warszawą), została odtajniona niezwykle wymowna dokumentacja amerykańska - informacje, raporty, sprawozdania: CIA, wywiadu wojskowego, Departamentu Stanu, Ambasady USA w Warszawie oraz połączonych wywiadów (CIA, wywiad wojskowy, narodowa organizacja bezpieczeństwa, organa wywiadowcze Departamentu Stanu i Departamentu Finansów). A mówią one, zwłaszcza o 1981 roku w Polsce, bardzo wiele. Przedstawiają grozę sytuacji, realność interwencji oraz wprowadzenia stanu wojennego.", + "20059": "Podobnie zeznawał 19 września 1995 roku członek Biura Politycznego, Sekretarz KC Mirosław Milewski. Na pytania zadawane mu przez posła Bogdana Borusewicza, odpowiedział:", + "20060": "Pytanie: \"Jak z mocy ministra spraw wewnętrznych oceniał Pan zagrożenie interwencją radziecką? Czy jej nasilenie było jednakowe w całym okresie 1980-1981 roku?\"", + "20061": "10.12.- \"Nadal utrzymują się trudności w przekazywaniu tranzytu i eksportu, szczególnie na przejściu granicznym Terespol-Brześć. Na szlakach PKP oczekuje 37 pociągów, a w Małaszewiczach 990 wagonów\";", + "20062": "11.12. - \"Od kilkunastu dni utrzymuje się zahamowanie odbioru ładunków przez koleje radzieckie. W dniu 10 grudnia na przekazanie oczekiwało 31 pociągów na trasie oraz 900 wagonów na stacji Małaszewicze\";", + "20063": "Do tego dodam - najbardziej niebezpieczne jest puszczenie spraw samopas: jakoś to będzie, jakoś się uda, jakoś \"rozejdzie się po kościach\". Bowiem nawet decyzja kontrowersyjna, którą podejmuje się z ciężkim sercem, daje przewagę nad brakiem decyzji. Pozwala bowiem sterować określonym procesem, kontrolować go i korygować. Czymś ten proces zamknąć, tak jak znieśliśmy stan wojenny. Natomiast proces żywiołowy, niesterowany, nad którym nikt nie panuje, prowadzi do nikąd, prowadzi w otchłań.", + "20064": "- Na terytorium Polski?", + "20065": "- Tak, na terytorium Polski, ażeby nie pozwolić aktywizującej się \"Solidarności\" zmienić istniejący ustrój, w strategicznie szczególnie ważnym dla nas regionie.", + "20066": "- Czy jako dowódca dywizji otrzymywaliście jakieś rozkazy, instrukcje, lub chociażby sygnały o przygotowywanej operacji wojskowej przeciwko Polsce?", + "20067": "Dla Związku Radzieckiego było to również mniejsze zło. Nie musieli interweniować, angażować swych sił zbrojnych w Europie Środkowo-Wschodniej, zakłócać stosunków z Zachodem. Ale i dla nich było to złem, bo jednak w Polsce utrzymał się proces odnowy, traktowany jak swego rodzaju herezja, odchylenie od doktrynalnej linii, rozsadnik złego przykładu. Z ich punktu widzenia wyrwaliśmy tylko natkę od marchewki, pozostawiając korzeń w ziemi.", + "20068": "Wreszcie Amerykanie. Wydaje mi się, że duża część amerykańskiego establishmentu wyznawała podobny pogląd, jak Zachodnia Europa, że lepszy jednak stan wojenny niż jakaś awantura, która może zakłócić bieg spraw tego świata. Ale były też pewne koła, które oczekiwały, że w Polsce dojdzie do wybuchu, i w rezultacie do interwencji, która spowoduje perturbacje w bloku, osłabi go, osłabi Związek Radziecki.", + "20069": "Wreszcie okoliczności zewnętrzne.", + "20070": "1956 rok - Gomułka, nowe polskie kierownictwo perswadowało Chruszczowowi. Przechyliło jednak szalę stanowcze ostrzeżenie -przeciwne wkroczeniu, stanowisko kierownictwa Chińskiej Republiki Ludowej, z którym Moskwa musiała się liczyć. Chińczycy jednak wkrótce poparli interwencję na Węgrzech, bo tam już lała się krew. Szczegółowy, interesujący obraz ówczesnej sytuacji przedstawia prof. Andrzej Werblan w 3 numerze miesięcznika \"Dziś\" z 2002 roku.", + "20071": "Bo tak to zwykle bywa: gdy zbyt obcesowo wskazujesz na Boże anioły, one wskażą ci ciebie, tylko ciebie, jako twoje najważniejsze zadanie do spełnienia.", + "20072": "Więc kim się staniesz, gdy nie pojmiesz ich prostego języka, ich naturalnych gestów?", + "20073": "Więc co będzie wtedy z pałubą twojego ciała?", + "20074": "Jaki amok ją czeka, jaki mrok ją ogarnie?", + "20075": "Los chciał wszakże znowu inaczej: Ludwik zmarł we wrześniu 1382 roku, Węgrzy zaś natychmiast obwołali Marię swoją królową. W tej sytuacji panowie polscy zdecydowali, na razie jednomyślnie, że władczynią Polski zostanie właśnie Jadwiga, do czego przychyliła się też węgierska królowa wdowa Elżbieta.", + "20076": "Nie wszystkim to się spodobało.", + "20077": "Z czego - oczywiście - musi płynąć równie cudowna nauka o wyższości sacrum nad profanum, czyli, w polskich warunkach, Kościoła nad państwem.", + "20078": "Tak więc Piotrowin musi zostać wywleczony z grobu niczym Łazarz, aby świadczyć o słuszności biskupich praw do jednej jakiejś wioszczyny (choć Bolesław bardzo szafował dobrami na rzecz Kościoła).", + "20079": "On to bowiem - na zjeździe w Łęczycy w 1180 roku - obdarzył, po raz pierwszy w polskich dziejach, wybraną grupę społeczną immunitetem ekonomicznym, zrzekając się dwóch odwiecznych praw panującego: prawa łupu, które pozwalało władcy (w całej ówczesnej Europie) przejmować majątek zmarłego biskupa, oraz (ciążącego także na włościach kościelnych) obowiązku dostarczania podwody i żywności urzędnikom książęcym.", + "20080": "Zastanawiałem się zawsze nad kondycją czy też rolą proroka.", + "20081": "Nie nad proroctwem zatem, ale nad człowiekiem, który proroctwo głosi i który jest przez nie miotany.", + "20082": "Przypatrywałem się mu w jego rozmaitych wcieleniach, jak entomolog przypatruje się swym lotnym ofiarom, kiedy dostaną się już w jego siatkę - to znaczy: bezlitośnie, lecz nie beznamiętnie.", + "20083": "Jedyną pamiątką z powstania stała się dlań żelazna rura, którą dano mu miast protezy i którą musiał wlec za sobą.", + "20084": "Jan Paweł II: \"Powstanie styczniowe było dla Rafała Kalinowskiego i Alberta Chmielowskiego etapem na drodze do świętości, która jest heroizmem życia całego\".", + "20085": "Jej postawa \"Marii\" wyrażała się w poszukiwaniu żarliwej, głębokiej i intymnej więzi z Bogiem, za której świadectwo uchodzi tak zwany Czarny Chrystus z katedry na Wawelu.", + "20086": "Jej postawa \"Marty\" miała ujście zarówno w drobnych przejawach troski o \"szarego człowieka\", znękanego szaleństwami Wielkiej Historii i zwykłymi trudami życia, jak w specyficznej \"teologii polityki\" i \"teologii kultury\".", + "20087": "Potem była odpowiedź dana ojcu, za radą przełożonych, gdzie Stanisław wystawiał swe wybranie przez Boga (do zakonu, do zakonu!) jako zaszczyt, nie hańbę dla rodu.", + "20088": "Potem była już pokora i czystość: słów, myśli i serca.", + "20089": "Potem była już tylko asceza: spanie na podłodze, biczowanie się, radykalne posty.", + "20090": "Żadnej w takim świetle metafizyki, żadnej pod nim czułości nerwów, żadnego łkania wątpi.", + "20091": "Widzenie jest więc wyraźne, nie mąci go nic zupełnie.", + "20092": "Pierwszą i większą trumnę - ciemną, cynową, z inskrypcją na prawej stronie wieka, stojącą na nóżkach o kształcie lwich łap - ustawiono na kamiennym postumencie, który obejść można dokoła.", + "20093": "To w niej właśnie spoczęło ciało zmarłego, przeniesione w 1695 roku.", + "20094": "Nie stanowi ona jednak po prostu kolekcji żywotów, lecz - w krytycznym spojrzeniu współczesnym, ocierającym się być może niekiedy o blasfemię czy libertynizm - próbuje odsłonić świętość jako radykalne wydarzenie antropologiczne: jako dramat człowieka, jako dramat jego duszy i ciała, gęsty nieraz od porażających wypadków i paradoksów, od niebywałych zdarzeń i dziejowych zawikłań, które trwają i całe stulecia, angażując kolejne pokolenia (różnych zresztą narodów i wyznań).", + "20095": "A innym razem, wymknąwszy się czujności siepaczy i szpicli, prorok stawał swą osobą (on, naczynie Pańskiego gromu, on, oręż apokalipsy) przed złotym tronem faraona, króla czy szacha - aby nagle, dotąd skarlały i brudny, z robactwem w zmierzwionej brodzie i szwach opończy, wznieść się ponad cały blask ziemskiej władzy, ponad jej kruchy blichtr.", + "20096": "Mówię w tej książce nie tylko o żywych.", + "20097": "Mówię w niej bardzo dużo o umarłych, o ich uświęconych zapachach i o ich uświęconych szczątkach, o trupich odorach przemienionych w cudowne wonie i o relikwiach.", + "20098": "Mówię zatem o specyficznym spotkaniu - w kulcie zwłok - miłości i śmierci, Erosa i Thanatosa.", + "20099": "Zakończywszy jednak w 1233 roku misję na Rusi, Jacek ruszył na północ: w przerwach między krzyżackimi pacyfikacjami chrystianizował Prusy, umacniał nowe domy zakonne na Pomorzu (Gdańsk i Chełmno) i na świeżo podbitych ziemiach (Elbląg). Zdołał wówczas wtedy dotrzeć jakoby do Litwy, a nawet - jak wspomniałem - i do Szwecji.", + "20100": "Nic bowiem lepiej niż modły nie potrafiło w Polsce 1648 roku, który - jak wiadomo - był \"dziwnym rokiem\", rokiem niebywałych znaków na niebie i ziemi, sprostać wrażej mocy.", + "20101": "Zanoszono je tedy codziennie w kościele bernardynów (jak się miało okazać, skutecznie) do Jana z Dukli, bo o nim mówię, aby wstawił się za oblężonym przez kozacką armię Chmielnickiego Lwowem.", + "20102": "\"Jacek narodu polskiego [...] rodzaju był zacnego, z młodości dobrze w bojaźni Bożej wychowany [...]\" (s. 112).", + "20103": "\"Był Jacek jako wzór i świeca cnót kapłańskich, w nabożeństwie gorący, na sumnieniu piękny, na ciele czysty, w obcowaniu mądry, w rozmowie przyjemny i ostrożny i we wszystkim barzo przykładny\" (s. 113).", + "20104": "Ważne oczywiście poza tym schematem duchowości, rzekomo indywidualnej, rzekomo niepowtarzalnej, które współczesna hagiografia ubiera w hasła: eremityzm - asceza - praca fizyczna i modlitwa (ora et labora!, ora et labora!) - kontemplacja i ekstaza - nawracanie pogan i umacnianie osłabłych w wierze (czyli, w rzeczywistości, baczenie na kryptopogan).", + "20105": "Ważne w materialnych, jędrnych szczegółach, niezależnie od tego, kto w nich siedzi: diabeł czy anioł?", + "20106": "Myślę - bo w istocie nie wiadomo dobrze, dlaczego Bolesław zabił podstępnie (zaprosiwszy go do siebie) swego brata - że właśnie o to dziewictwo, o tę ascezę, o to anielskie towarzystwo chodziło. Nie były to wszak cnoty, które w tym czasie pozwalały porządnie rządzić państwem, które dawały mu stabilizację i znaczenie.", + "20107": "Tak więc musi domniemany Stanisław rzucać domniemaną klątwę na zbrodniczego króla (chociaż milczy o tym jedyny świadek, Gall).", + "20108": "Tak więc musi zostać zabity przez owego króla przy ołtarzu, w nagłym i nierozumnym gniewie (chociaż zgładzono go inną ręką, jak mówi Gall, po osądzeniu i wyroku).", + "20109": "Jadała zresztą tylko raz dziennie, a w niedziele i wielkie święta - dwa razy.", + "20110": "Przez lat czterdzieści nie przełknęła przy tym ani kawałeczka mięsa, ani też niczego, \"co mięśną tłustością okraszone było\" (tamże, s. 158).", + "20111": "W niedziele, wtorki i czwartki jadła bowiem tylko ryby oraz potrawy mleczne, w soboty i poniedziałki - tylko jarzyny, a we środy i piątki poprzestawała na chlebie i wodzie.", + "20112": "Obok nakazu spowiednika Faustyna wspomina wielokrotnie w Dzienniczku o wyraźnym poleceniu pisania, danym jej przez samego Jezusa. Utożsamia tym samym nakaz księdza, sprowadzając go tylko do roli ziemskiego pośrednika, z nakazem Bożym, powiada: \"Każesz pisać, Boże\".", + "20113": "Dla porządku trzeba powiedzieć wreszcie, że pierwszy zapis powstał w Wilnie 28 lipca 1934 roku, ostatni zaś w Krakowie, najprawdopodobniej po 24 czerwca 1938 roku, gdy Faustyna zbliżała się już szybko ku śmierci.", + "20114": "Stanisław Kostka - mam nadzieję, że nie urażam jego świętości (bo nie chciałbym jej urazić) - kojarzy mi się z dwiema, nie, z trzema rzeczami.", + "20115": "Po pierwsze, z gorącym kurzem.", + "20116": "Po drugie, z jajowatym kształtem.", + "20117": "Po trzecie, ze słodkawym zapachem.", + "20118": "Asocjacja trzecia jest najważniejsza, bo od niej wszystko się zaczęło (choć wtedy, kiedy się zaczęło, wcale nie mogłem wiedzieć ani przeczuwać nawet, że się zaczęło).", + "20119": "Może właśnie z racji tej uczoności w 1441 roku zlecono mu reformę Akademii Krakowskiej - a co to znaczyło, Bóg raczy wiedzieć. W każdym razie nie rewolucję.", + "20120": "A już na pewno z racji tej uczoności w 1456 roku dostał katedrę teologii, na której pozostał do końca dni swoich.", + "20121": "Z tymi samymi utworami, za namową Kisiela i Waldorffa, poszli do radia. Tadeuszowi Wysockiemu, kierownikowi muzycznemu Polskiego Radia, który objął to stanowisko po Władysławie Szpilmanie, spodobało się oryginalne brzmienie duetu studentów. Zaproponował im cykl audycji. Co niedziela, dziesięć minut, tuż po wiadomościach o 12.00.", + "20122": "- Propozycja była świetna, ale związana z kolosalną pracą - mówi Marek Tomaszewski.", + "20123": "Matka wie, że związek córki nie ma przyszłości. Relski wstydzi się dziewczyny, która jest matką jego dziecka. Kolegom przedstawia ją jako kuzynkę. Ale oni szybko domyślają się prawdy. Drwią. Bo są przekonani, że tak trzeba, że ich idol Przybyszewski też w takim momencie drwiłby.", + "20124": "Jesz: Na szatana, co to jest?!", + "20125": "Witoldyński: Homunculus. Chowajcie milczenie.", + "20126": "Praca w \"Do broni\" nie trwała długo. Okazało się, że ofensywa Niemców i Austriaków na Warszawę nie powiodła się, a i entuzjazm ludności w Łodzi dla idei narodowego powstania jest raczej umiarkowany. Odtrąbiono odwrót.", + "20127": "\"W dniu 1/XI stanęliśmy wszyscy w Krakowie. Ekspedycja nasza trwała trzy tygodnie. Poza poruszeniem opinii łódzkiej, nie zrobiliśmy wiele\" - napisała Szczęsna Hanna Rzepecka.", + "20128": "Obaj, zwłaszcza po wódce, posługiwali się słownictwem raczej koszarowym, co przysłuchującą się ich rozmowom ciotkę Helę wprawiało w przerażenie. Po protestach obiecali, że będą przeklinać wyłącznie w językach obcych. Na przykład, zamiast \"job twoju mać\", będą mówić po angielsku \"dżob your mother\".", + "20129": "Do obowiązków Zygmunta należało ponadto organizowanie radiowych wystąpień i odczytów samych pisarzy oraz krytyków. Bardzo pilnował ich jakości. Nikt nie mógł usiąść \"na żywo\" przed mikrofonem, dopóki pan zastępca kierownika osobiście go nie przesłuchał.", + "20130": "\"Obok bezspornych zalet miał jeszcze jedną przykrą wadę, której - ani rusz - pozbyć się nie potrafił: podejrzliwość\" - napisał Edward Kozikowski.", + "20131": "Zagrali koncert dla załogi, ale głównie zajmowali się słodkim nicnierobieniem.", + "20132": "\"Na statku przegrałem w \"Bingo\" (b. dobra gra hazardowa) 2 dolary i w tej chwili nie mam już nic, ale jutro dostajemy zaliczkę\" - informował Wacek rodziców.", + "20133": "Na koncerty przychodziła przede wszystkim Polonia i zaproszeni przez Wojewódkę przedstawiciele amerykańskiego show-biznesu, którzy mieli zachwycić się polskimi gwiazdami i zaproponować im lukratywne kontrakty.", + "20134": "Zawieszenie w próżni, zakaz druku, przymusowa banicja z życia publicznego, wszystko to sprzyjało, nie ukrywał tego, szukaniu alkoholu.", + "20135": "\"Wczoraj zalałem się w knajpie na Mokotowie, tańczyłem nawet i pokrzykiwałem ochoczo - o ile pamiętam\" - zanotował 5 stycznia 1969 roku.", + "20136": "Przyjaciela z Krupniczej Wacek wprowadził do Helikonu jako swojego młodszego brata. Taka rekomendacja wystarczyła.", + "20137": "- Wacek, Romek Kowal, Tomek Stocki i Marek Skicki tworzyli grupę towarzyską pod nazwą \"jazz-promontor\" - wspomina Jan Polewka. \"Promontor\" to była nazwa najpopularniejszego wówczas słodkiego wina węgierskiego.", + "20138": "Sam przekonał się o tym boleśnie. Redakcja któregoś z pism literackich poprosiła go o opowiadanie. Posłał świeżo ukończoną nowelę Młodzieniec , która ukazała się później w zbiorze Porcelanowe oczy i została dobrze przyjęta przez krytykę.", + "20139": "Ale redakcja Młodzieńca odrzuciła. Bo był za mało zaangażowany i nie zawierał \"czynnika społecznego\". Poproszono Zygmunta o coś innego.", + "20140": "- Nie promował swoich poglądów, nie przekonywał nas, że to on ma rację, a nie my - dodaje Jerzy - potem jednak okazywało się, że moi koledzy w klasie buntują się przeciwko swoim ojcom, jakoś tam związanym z partią i ustrojem PRL, a ja nie, bo się z ojcem zgadzam.", + "20141": "Załadował na wóz wynajętych gazeciarzy i rozwiózł po mieście, każąc rozdawać list przechodniom. \"...miał poczucie, że bierze duży udział w polityce\" - napisała po latach żona.", + "20142": "Zaatakowali go za to socjalista Stanisław Brzozowski z jednej strony oraz endek i bezwzględny polemista Adolf Neuwert-Nowaczyński z drugiej.", + "20143": "Mówił mu o rzeczach, których Zygmunt nie rozumiał. Nie ma się nigdy zakochiwać. Kochają się tylko filistry albo idioci, gehst du zu Frauen, vergiss die Peitsche nicht! Idąc do kobiety, nie zapomnij o pejczu...", + "20144": "Zygmunt wciąż słuchał brata jak wyroczni.", + "20145": "- Pamiętaj, co ci powiada twój brat starszy, który wkrótce będzie sławny - Jan August zakładał wyświechtany melonik i wybiegał.", + "20146": "Na plantach Zygmunt spotkał brata. Sławek-Jan August wyglądał jak panicz, który chwilowo tylko zabawił w mieście. Miał elegancki jasny garnitur, jedwabny fontaź, na głowie panamę, a w ręku laseczkę.", + "20147": "- Jak się masz, idioto! - Jan August powitał brata jak zwykle.", + "20148": "Konstanty Ildefons Gałczyński ogłosił w \"Odrodzeniu\" wiersz Sprzysiężenie ; o tym, jak Pan Bóg wysłał Szatana na świętą ulicę Wiślną, do dewocyjnego sklepu \"Tygodnika Powszechnego\". Szatan kupił katechizm, nakleił na nim okładkę Sprzysiężenia i powędrował do księdza.", + "20149": "Xiądz założył monokiel.", + "20150": "Czyta. Chwali. Głębokie.", + "20151": "Dekalogi, Akty Wiary.", + "20152": "To po prostu nie do wiary!", + "20153": "W polskiej ambasadzie w Paryżu dostał pieczątkę uprawniającą do wielokrotnego przekraczania granicy i przyjechał. Po raz pierwszy od ponad trzech lat.", + "20154": "- Wiele osób myślało, że jego powrót to moja zasługa, że wracał do mnie - opowiada Joanna Kisielewska-Tilszer. - Prawda jest taka, że on strasznie tęsknił za Polską i w ogóle nie nadawał się do życia zagranicą.", + "20155": "W 1896 roku rodzina, już bez najstarszego syna, rzeczywiście przeprowadziła się do Krakowa. Wszystko w nim było nowe. Koledzy, szkoła w podkrakowskim Podgórzu (dziś to dzielnica miasta), nauczyciele, miasto, teatr i stryj ojca, ministerialny urzędnik \"we Widniu\", wobec którego ojciec zachowywał się z pokorną uniżonością.", + "20156": "\"Jeszcze w r. 1922 z rozkoszą prawdziwie sadystyczną uśmierciłem mego sobowtóra Zysława z \"Robotnika\"\" - napisał po kilku latach we wstępie do Doktora Pawła .", + "20157": "Miał dość polityki, pozostał w dzienniku jedynie jako redaktor działu literackiego. Pomagał debiutować wielu młodym, w tym zbuntowanym przeciw cywilizacji ekspresjonistom z grupy literackiej \"Czartak\", m.in. Emilowi Zegadłowiczowi, Edwardowi Kozikowskiemu, Janowi Nepomucenowi Millerowi, z którymi wyraźnie sympatyzował.", + "20158": "NOTA MARTINA DE ARIÑO Z tego, co mi wiadomo, nikt lam nie oglądał nigdy na płaskowyżu bogotańskim, bo żyją znacznie dalej na południe. Ubolewam zatem nad ignorancją kogoś, kto zbyt krótko w Nowym Królestwie przebywa i stron tych nie zna, a wypowiada się o sprawach, które z książek tylko zgłębił.", + "20159": "21 PRZYPIS WYDAWCY Simón podaje datę około 137 roku naszej ery. Natomiast według Piedrahity, jak to już było powiedziane, miało to miejsce znacznie wcześniej, bo około 463 roku p.n.e. Historycy nadal spierają się o pochodzenie Mwisków. Obok wspomnianych już teorii są i takie, które potomków Mwisków każą szukać w Ameryce Środkowej, na wybrzeżu karaibskim, a nawet nad brzegami jeziora Titicaca.", + "20160": "Są wreszcie stwory, których oko ludzkie nie oglądało przed Kolumbem, że wymienię tylko trójokie półkoty, półptaki, orły przedpotopowe, chwytające w swe szpony wielkie zwierzęta, perfidne bestie szlochające jak dzieci, by zwabić swe ofiary, węgorze wkradające się nocą na statki, by pożreć marynarzy, małpy o ludzkim obliczu i kończynach, gigantyczne nietoperze, chłepczące krew ludzką, ryby chrząkające niczym wieprze i wiele innych tym podobnych.", + "20161": "Jeden stary kufer na prowiant.", + "20162": "Dwa słoje z oliwkami.", + "20163": "Dwa dzbany oliwy, jeden napoczęty.", + "20164": "Dziesięć pustych dzbanów na wodę.", + "20165": "Jedna mycka brązowa.", + "20166": "Dwie łyżki srebrne.", + "20167": "Jedna szpada.", + "20168": "Jedno tejuelo z czystego złota, o wadze czterystu i osiemnastu pesos i pół.", + "20169": "Nadto inne złote tejuelo z fodyny, o wadze dwustu i dwudziestu trzech pesos.", + "20170": "Nadto inny kawałek złotego tejuelo z fodyny, o wadze stu dziewięćdziesięciu i jeden pesos.", + "20171": "8 PRZYPIS WYDAWCY Duquesne bardzo dobrze znał kalendarze i systemy liczenia stosowane w Mezoameryce, co być może zaważyło na jego hipotezach.", + "20172": "9 PRZYPIS TŁUMACZA A jednak badacze potwierdzili istnienie kamieni opisanych przez Duquesnego. Cała dokumentacja graficzna została przedstawiona w jednej z publikacji bogotańskiego Muzeum Złota (Boletín del Museo del Oro, nr 25, 1989, ss. 43-69).", + "20173": "NOTA LUISA LOPEZA Gregorio Garcia w traktacie O pochodzeniu Indian, powołując się na Arystotelesa, pisze, że „monstra biorą się z tego, że natura w ich wypadku nie osiągnęła swego doskonałego celu, co na tym polega, że każdy płodzi to, co doń podobne, nie osiągając bowiem owego celu, monstrum płodzi monstrum, powielając te części, co od wzorca pierwotnego odbiegają\".", + "20174": "1 PRZYPIS WYDAWCY Krótką notkę na jego temat zawarł Rodríguez Freyle w Baranie: „Nauczał [języka tubylczego] ojciec Bermúdez, ksiądz, wielki znawca języków, z tytułem profesora języków, z pensją, która była", + "20175": "i nadal jest wypłacana ze skarbca królewskiego, na mocy królewskiego dekretu\".", + "20176": "Skąd biorą początek tamtejsze rzeki, czy wypływają ze śniegów topniejących w wysokich górach, czy ze źródeł i krynic lub jakiegoś jeziora?", + "20177": "Jakie tam ryby zamieszkują, o jakim smaku, walorach i korzyściach?", + "20178": "Jakie wulkany ogniste są w pobliżu osady lub w Waszej okolicy i w jakiej odległości?", + "20179": "Tak dziejopis komentuje ksylografię, noszącą tytuł „Indianie rozmawiają z demonem\", a powtarza się ona w tym dziele kilkakrotnie. Widzę na tej rycinie stojącą po lewej stronie grupkę ludzi ubranych w proste, długie szaty, którzy wskazują palcem na człowieka pogrążonego w przyjacielskiej pogawędce z diabłem.", + "20180": "12 PRZYPIS WYDAWCY Anonim z Suesca nie podaje żadnej informacji, czy miał w ręku przekład hiszpański tego tekstu, czy też powołuje się na relacje osób trzecich. Zwraca uwagę fakt, że według Lektora Foliał powstał po konkwiście. W innych swoich glosach Lektor wzmiankuje „Księgę zapisaną na kamieniach\", ale nigdzie nie wspomina o jej związkach z Jelenim Foliałem.", + "20181": "Waża, umorusany chłopak w panterce i wiśniowym berecie armii gruzińskiej. Mógł mieć szesnaście–siedemnaście lat. Siedział w kucki z grupką żołnierzy na skwerku przed sztabem partyzantów Zwiada Gamsachurdii w Zugdidi. Nie wyglądali na jeńców.", + "20182": "– To dezerterzy, zdrajcy – tłumaczył mi dowódca wartowników. – Nie dość, że służyli Szewardnadzemu, to jeszcze teraz uciekają z frontu. – Za paczkę papierosów pozwolił mi porozmawiać z jeńcami.", + "20183": "Alijew przez rok drażnił się z premierem Husejnowem, bawił jego gafami, upokarzającymi pomyłkami, niepowodzeniami, a także jego bezsilną wciekłością, gdy odsuwał go coraz bardziej od władzy. Minął ledwie rok i Husejnow, oskarżony o spisek i zdradę, musiał uciekać do Moskwy. Dzień zaś ponownej intronizacji Hajdara Alijewa ogłoszono w Azerbejdżanie świętem narodowym – Dniem Ocalenia Narodowego.", + "20184": "Wiele domów w sąsiedztwie Nikitycza stało już pustych. Ludzie wyjechali w poszukiwaniu wygody. W domu Nikitycza nie było ani bieżącej wody, ani toalety. Za potrzebą trzeba było biec w podwórze, wiecznie zagracone i zaśmiecone, jak wszystkie podwórza w tej okolicy.", + "20185": "Na ulicy Gogola, na pordzewiałej huśtawce naprzeciwko domu Nikitycza bawiła się gromadka dzieci. Nikitycz z troską dotykał zabłoconym butem białej okiennicy opartej o chodnik.", + "20186": "Potem wystrojony w wojskowy mundur przyjechał do abchaskiej Oczamcziry, żeby podnieść na duchu swoje wojska, które zamierzał poprowadzić na Tbilisi.", + "20187": "Rozmawialiśmy dwa razy, w Zugdidi i Oczamczirze.", + "20188": "– Po sześciuset dwudziestu dniach wygnania wrócił pan do Gruzji. Po co?", + "20189": "– Wróciłem, bo potrzebuje mnie naród. Szewardnadze zgubił kraj. Przyjechałem, żeby ratować Gruzję.", + "20190": "Nas, gruzińskiej elity, którzyśmy ostrzegali przed śmiertelnym niebezpieczeństwem, nie słuchano. Oskarżali nas o tchórzostwo, nazywali wrogami narodu. Nasze apele ginęły w wiecowym zgiełku. Straciliśmy rząd dusz. Przejęli go demagodzy jak Gamsachurdia. Oni nie kierowali wydarzeniami, nawet nie próbowali. Dawali się nieść fali, nie troszcząc się, dokąd poniesie ich samych i Gruzję. Rewolucje nigdy nie są dobrym czasem dla intelektualistów – dla ludzi pełnych wątpliwości, świadomych zagrożeń, nieufnych wobec ekstremizmów.", + "20191": "Przed sklepem, gdzie sprzedawano chleb, ustawiła się kolejka.", + "20192": "– Jeszcze wiosną można było kupić prawie wszystko na rynku. Chłopi uciekali ze wsi przed wojną i zabijali krowy, świnie, owce. Teraz nie ma nie tylko mięsa, ale nawet mąkę trudno dostać. Chłopi nie obsiali wiosną pól. Przywożą nam żywność przez góry z Władykaukazu. Ale zimą drogi są nieprzejezdne – tłumaczył Czybirow. – Od wiosny całe miasto przygotowywało się na zimę.", + "20193": "Było ich trzech. Stali na chodniku przed odrapanym budynkiem w Erewanie, w którym mieścił się Komitet Karabachu. Nie wiem, czemu ich zapamiętałem. Może dlatego, że ludzie przed budynkiem krzyczeli, lamentowali, biegali z miejsca na miejsce, a oni stali spokojnie, paląc papierosy. A może dlatego, że byli jedynymi młodymi mężczyznami w tym wrzeszczącym tłumie ubranych na czarno kobiet.", + "20194": "Dać paru Ormianom po łbie i zaraz się uspokoją! Ktoś wyrwał sztachetę z płotu. Inni dołączyli do niego i razem ruszyli ulicą, krzycząc: Bić Ormian! Jeden po drugim ludzie wtapiali się w tłum, który na rogatkach miasta liczył już kilka tysięcy osób.", + "20195": "Agdam dzieli od Stepanakertu 26 kilometrów krętej, asfaltowej szosy. Szli drogą i biegnącymi obok niej torami kolejowymi, rozbijając po drodze wszystko, co uznali za ormiańskie.", + "20196": "Mężczyzna, który powitał mnie w komendanturze wojskowej w Agdamie i towarzyszył w czasie całej podróży po Karabachu, nosił polowy mundur w żółto-zielono-brunatne cętki. Na jednym pagonie miał gwiazdkę, na drugim – dwie.", + "20197": "Kiedyś zapytałem kierowcę naszego gazika, kim właściwie jest mój przewodnik?", + "20198": "– Alif jest majorem – odpowiedział kierowca, zaglądając mi głęboko w oczy.", + "20199": "Basajew szybko wymknął się lasami w bezpieczne góry. Wydawało się, że wojna jednak go przerosła, przeraziła. Zatracił gdzieś wcześniejszą brawurę i zawadiacką pozę. Co chwila się gubił, wahał, nie wiedział, co robić, popełniał błędy. Pod Wiedeno dał się podejść Rosjanom, którzy wybili mu oddział. Na wieść o tym, że stracił najlepsze wojsko, Dżochar Dudajew rwał z wściekłości mundur. Gdyby mógł wtedy dopaść Szamila, niechybnie by go zabił.", + "20200": "Dżochar Dudajew był może lekkoduchem, może nawet szaleńcem, ale nie głupcem. Maschadow mógł go drażnić służbistością i niezrozumieniem dla fantazji, ale nie miał pod ręką lepszego oficera, któremu można było powierzyć zbudowanie od podstaw czeczeńskiej armii. Trudno było sobie nawet wyobrazić, by Maschadow zdradził i przejął powierzoną mu armię. Nie wydawał się żadnym zagrożeniem, gdyż zarówno do polityki, jak do odwiecznych kaukaskich rodowych waśni odnosił się z pełną wyższości pogardą.", + "20201": "Lubiłem wracać do wioski o zmierzchu, gdy ze zmęczenia nie chciało się już nawet mówić, a milczenie było usprawiedliwioną i zasłużoną chwilą wytchnienia, nie krępowało, nie wymuszało obowiązku podtrzymywania rozmowy. Przez otwarte okna ciepły wiatr przynosił zapach palonych jesienią traw i wilgotniejących we mgle liści.", + "20202": "Odwraca się i pyta gospodarza:", + "20203": "– A ty? Jak ci na imię?", + "20204": "– W papierach mam niby zapisane, że Sulejman, ale wszyscy mówią na mnie Malika.", + "20205": "Zanim zginął na podwórzu własnego domu w ostatniej z bitew, uczestniczył w niezliczonych strzelaninach z dżygitami Dudajewa i odniósł w nich tyle ran, że mówiono, iż lekarze nie nadążali wyciągać z jego ciała odłamków i kul.", + "20206": "Staliśmy przed odrapanym czteropiętrowym budynkiem, który w czasie wojny stał się jego wieżą z kamienia. Był wieżą z kamienia także dla mnie, odkąd wdarłem się w życie Isy, pragnąc przekonać się, jak to jest po drugiej stronie.", + "20207": "Dnie, wszystkie jednakie, spędzałem w mieszkaniu Isy. Początkowo poddawałem się po prostu upływowi czasu, bezczynnie i biernie. Potem, gdy przekornie stanął w miejscu, opracowałem sobie szczegółowy rozkład zajęć.", + "20208": "Podczas poprzedniej wojny dowodził własnym batalionem i, jak zapewniał, miał jeńców na tuziny. Szeregowych, podoficerów, oficerów, nawet oficerów służb specjalnych – za nich można było wykupić prawie każdego. Ale przecież tym razem Isa nie był na wojnie.", + "20209": "– Skąd ja im teraz wytrzasnę trzech oficerów?! – wykrzykiwał, miotając się po zagraconym mieszkaniu.", + "20210": "Szamil dopiął swego, odwrócił losy wojny (choć wymuszone przez niego rozmowy pokojowe zostały zerwane pół roku później), stał się najprawdziwszym bohaterem, spełnił się jego sen. Teraz znany był już nie tylko w Czeczenii, nie tylko na Kaukazie. Mówił o nim cały świat.", + "20211": "– Sam przyśle po ciebie, jak przyjdzie czas – powiedział.", + "20212": "Wyraźnie za Basajewem nie przepadał. Może mu zazdrościł. Byli niemal rówieśnikami. Szamil miał lat trzydzieści cztery, Mansur był o dwa lata młodszy. Ale wiedział, że już mu nie dorówna i ta świadomość kresu możliwości przygnębiała go i nastawiała wrogo do wszystkich, którzy w jego przekonaniu osiągnęli więcej.", + "20213": "Machinalnie sięgnął po leżącą na stoliku książkę Dumasa. Wpatrywał się w nią przez chwilę, jakby zdziwiony, że takie rzeczy plączą się po domu.", + "20214": "– Jutro wybierzemy się do takiego jednego Chalida, może ma jakieś wieści z gór. Może wiedzą coś o Husajnie.", + "20215": "Chalid mieszkał w pobliskich Starych Atagach nieopodal meczetu. Tylko wtajemniczeni wiedzieli, że w jego domu mieści się punkt kontaktowy, przez który przepływa korespondencja między niemal wszystkimi najważniejszymi powstańczymi politykami.", + "20216": "W przerwach pobytu na festiwalu uciekaliśmy z Markiem Kondratem byle gdzie i wygłupialiśmy się do rana, zaśmiewając na śmierć. Tylko to ma znaczenie i sens. Pozdrawiam.", + "20217": "A poza tym jestem w jakiejś depresji, pewnie po tym festiwalu, i poczuciu, że już mówię z krawędzi jakiegoś grobu lub z gabloty. A w dodatku ostatnio jestem pesymistycznie nastawiona do wszystkiego.", + "20218": "Miałam kiedyś przyjaciółkę we Francji. Młodą początkującą aktorkę. Irenka była Belgijką. Jej dziadkowie emigrowali z Białegostoku, z Polski. Wychowali ją. Pamiętała jeszcze kilka słów po polsku. Było jej ciężko samej we Francji. Miała ciągłe kłopoty. Artystyczne, finansowe, miłosne. Opowiadała mi je nieustannie. Telefonicznie, listownie, osobiście. Kiedy była długo bez angażu, na bezrobociu, zakręcała wswoim maleńkim mieszkanku paryskim ogrzewanie.", + "20219": "Zapomniałam notesu ze wszystkimi telefonami i kartki z kolejnością.", + "20220": "Potem nagle siedziałam z kimś z telewizji, kto mówił, żebym się nie martwiła, bo takie rzeczy reżyser ują się same, trzeba tylko ustalić kolejność i z głowy.", + "20221": "Co chwila dzwonił jakiś aktor albo aktorka i mówili, że oni muszą wystąpić, bo ktoś to im obiecał, albo dlatego, że nienawidzą Krakowa.", + "20222": "Muszę poprosić Marysię o oddanie kasety pt. \"Wakacje, rok 1976\". Pożyczyła i zapomniała oddać.", + "20223": "PS Niedawno przypadkowo natknęłam się na zapis jakichś dawnych włoskich wakacji, które spędzaliśmy w gronie przyjaciół. Zobaczyłam fragment przedstawienia zrobionego wtedy przez nasze dzieci. Ze zdumieniem zauważyłam, że Marysia i syn Jurka Stuhra, Maciek, starają się podczas tych występów najbardziej ze wszystkich dzieci. Inne są jakby mniej zaangażowane.", + "20224": "Spotkać piaski, spotkać lody, (Tak, tylko żeby nie sypał w oczy, a lód tak, ale w whisky.)", + "20225": "Wejść na wielkie świata szczyty. (Nie na wszystkie, nie na każdy.)", + "20226": "Umieć znaleźć trop jelenia, (A niech sobie biegnie w spokoju w swoją stronę.)", + "20227": "Wlesie ogień móc rozpalić. (Kiedyś też miałam takie ambicje, zrezygnowałam.)", + "20228": "Znaleźć miejsce do schronienia, (Znalazłam.)", + "20229": "Jadę do Katowic w sprawach różnych, poprzecznych i podłużnych, jak mówią moje dzieci. Ale głównie na dzień zdjęciowy do Przedwiośnia. Ach, Boże, już zapomniałam, co tam gram i o co mi chodziło. Przypomnę sobie podczas podróży. Dobrego dnia. Cały dzień będę grała Barykową w Zarządzie Spółki Węglowej. Z synem Cezarym przychodzę zasięgnąć wiadomości o mężu, który przepadł gdzieś na wojnie. Najważniejsze, że z grubsza znam sens podstawowy.", + "20230": "Wczoraj dostałam niespodziewanie kartę od \"Prokopa\", z pozdrowieniami od... Irenki. Ale bez adresu zwrotnego ani jakiejkolwiek informacji, co się z nią dzieje, za to z informacją, że wysłała też kartkę do naszej wspólnej znajomej Niemki. Kartka zaadresowana do mnie czekała w Teatrze Powszechnym. Więc Irenka nie wie, gdzie mieszkam. Ja nie wiem, gdzie ona i gdzie Niemka. No. I jak tu wrócić?", + "20231": "A propos dzisiejszych świętych, znam stosunkowo wielu ludzi, którzy zbierają anioły, pod wszelkimi postaciami. To bardzo miłe hobby. A może coś więcej. Zobaczcie, jakiego ja mam zawsze koło siebie. To prezent od mojego dyrektora teatru.", + "20232": "Jadę do Szczecina grać Opowiadania po trzymiesięcznej przerwie. Cieszę się. Dobrego dnia.", + "20233": "W niedzielę wieczorem druga generalna. Zobaczymy, co będzie wtedy, jakie będą reakcje.", + "20234": "Nie można przeżyć wojny, żeby czymś nie zaryzykować, jakoś się nie narazić - ten mienie, ten życie, ten to i drugie. Oby takich było w Polsce najwięcej, którzy by i jedno, i drugie dla Polski ryzykowali. Bo już o tym wątpię, że są i tylko okazji czekają. Wszystko im się nie okazją zdaje, na wszystko odpowiedź, że i to nie chwila, że jeszcze nadejdzie czas.", + "20235": "Zdecydowałam wyjazd do Sabinowa na dwa tygodnie. Jutro wyjeżdżam. Mam już pierwszy egzemplarz mojej \"Historii Polski\". Ale jak mi się ta książka nie podoba. Nie mogę jej czytać. Po prostu niektóre poglądy tam wyrażone wydają mi się płaskie. O iluż rzeczach mam już poglądy całkiem inne. Choćby o pogaństwie. Przy tym korekta fatalna, cenzura podła.", + "20236": "Drugie, nie ocenzurowane i znacznie rozszerzone wydanie dzienników Marii Dąbrowskiej, które zaczęło się ukazywać w osiem lat po wydaniu pierwszym (1988, 5 tomów), zostało rozpołowione i pojawia się w odwrotnej kolejności. W roku 1996 ukazały się \"Dzienniki powojenne\" w czterech tomach, parokrotnie już od tego czasu powielane, a dopiero obecnie rusza analogiczne wydanie dzienników wcześniejszych z lat 1914-1945 w trzech tomach.", + "20237": "Rząd powołany przez Konwent Organizacji A z I. Daszyńskim na czele, konkurencyjny wobec rządu powstałego z dziedzictwa Rady Regencyjnej, skompromitowanej w społeczeństwie. W Manifeście wzywał do tworzenia demokratycznego państwa polskiego i zapowiadał reformy społeczne. Rozwiązał się przekazując władzę J. Piłsudskiemu.", + "20238": "Rano ze St. na Powązkach - kopiemy, grabimy, siejemy trawę. Na dworze zrobiło się nagle zupełne lato i wielki upał, tak że chce się pić, jeść lody itp. Na obiad przyszli Stella z Wojtkiem i Hela z Danusią. Jadzia nie przyjechała. Po obiedzie przyszły na czarną kawę Elżunia z matką. Zrobiło się wesoło i rodzinnie. Ale ja się w końcu zmęczyłam. Wieczorem przyjechała Jadzia.", + "20239": "Przyjechali z Grudziądza Bogusiowie z dziećmi. Nie mogę się napatrzyć na małego Jureczka - uosobienie czaru. Przygoda z autobusem. Stach Hepke źle podał godzinę przejazdu autobusu przez Morsk i Bogusiowie odjeżdżają koleją późno wieczór. Drżę, aby dzieci się nie pozaziębiały. Ten Jurek bardzo mi przypomina Piotrusia z \"Nocy i dni\". Ksiądz Szybowski, młody, bardzo zabawny i wesoły błazen.", + "20240": "Wieczorem mój odczyt o Belgii, bardzo udany. Potem poszliśmy na drugi odczyt księdza Jakubisiaka, który bardzo kiepsko wypadł, tak że żałowaliśmy popsutego wrażenia po pierwszym. Potem z Zońką Poniatowską, Rettingerami i panią Hoffmanową u Lourse'a (odczyt był w uniwersytecie) na herbacie z tartinkami i pączkami, przeze mnie ex re otrzymanego za odczyt honorarium fundowanymi.", + "20241": "Na obiedzie byli Józewscy. Dowiedziałam się jeszcze paru szczegółów o śmierci Jerzego Cz. Umarł 16 stycznia (nie w grudniu) w Warszawie w szpitalu elżbietanek. Pochowany w Jaworzu cichym tajnym pogrzebem, jakim czasem chowają zmarłych w zakładach leczniczych. Umierał w ciężkich męczarniach.", + "20242": "Na dworze znów ochłodziło się do 3° ciepła. Czytam na nowo \"Don Kichota\". Siedzę dziś cały dzień w domu i obiad jemy w domu.", + "20243": "Pracuję do czwartej. Jestem w troszeczkę lepszym usposobieniu. O piątej przyszli Hauboldowie, zrobiliśmy im herbatę i było dość przyjemnie. Wiadomości o odrzuceniu przez Indie propozycji angielskiej i zajęciu części Filipin przez Japończyków.", + "20244": "Do rozpaczy mnie doprowadza, że nie mogę się zakochać w kimś, kto tak bardzo mnie kocha - i do kogo jestem bardzo przywiązana, a kogo nie jestem w stanie tak uszczęśliwić, jakbym chciała.", + "20245": "Dziś cały dzień od północy trwa ulewny deszcz, który ani na chwilę się nie zmniejsza - chwilami się tylko nasila. Od czasu do czasu przechodzi gwałtowny huragan.", + "20246": "Po obiedzie przyszła p. D., przyjaciółka Maryni. Po jej odejściu około 2 godzin pracuję przy urządzaniu, myciu i czyszczeniu balkonów. Posadziłam nasturcje we wszystkich skrzynkach. Wieczorem już po ósmej przyszła p. Nelly - ze swym pieskiem... Bardzo tęskno do Stachy. Żeby to choć móc karty pisać jak się należy.", + "20247": "Ojciec nie chciał nawet o tym słyszeć. Spieszył do swojego zarządu Koleji Dojazdowych i na posiedzenie zarządu Towarzystwa Rosyjsko-Belgijskiego.", + "20248": "Wyszliśmy więc razem kierując się na prospekt Newski. Na prospekcie uderzyło nas, że był prawie pusty. Posuwając się w kierunku Admiralicji, słyszeliśmy coraz głośniejsze strzały.", + "20249": "Przy rogu ulicy Sadowej koło Pałacu Gościnnego natknęliśmy się na uciekające z drugiej strony grupki ludzi i pojedynczych przechodniów.", + "20250": "Emanuel Nobel załatwił miejsce w tej klinice. Z Mińska przyjechała siostra Julii, Marynia Dernałłowicz, która odwiozła ją do Helsingforsu. Łukomscy poprzez angielską guwernantkę córki załatwili opiekunkę dla moich dzieci.", + "20251": "Była to Angielka w średnim wieku. Nazywała się miss Stanislas Smith. Pozostała z moimi dziećmi do końca ich dzieciństwa, często zastępując im matkę. Wychowała Andrzeja, wychowała Krysię, i opuściła moje dzieci, dopiero gdy same stanęły na własnych nogach.", + "20252": "Rzeżyca, zwana dawniej \"Rositten\", była kiedyś, obok Dyneburga, największym miastem na Inflantach Polskich. Od XVI wieku po rozbiory Rzeżyca była starostwem Rzeczypospolitej.", + "20253": "Stał tutaj dawniej zamek rycerzy mieczowych wzniesiony w wieku XIII przez komtura Wilhelma von Schanauburgen. Zamek popadł w ruinę. Na wzgórzu zamkowym, tuż przy mieście, pozostały tylko szczątki dawnych murów obronnych i tam spacerując samotnie spędziłem resztę wieczoru.", + "20254": "Rozruchy trwały nadal. Obezwładniono garnizon twierdzy Pietropawłowskiej.", + "20255": "Na ulicach Petresburga pojawiły się grupy, przybyłych z Kronsztadu, marynarzy. Już sam widok tych bandyckich twarzy i postaci ubranych w skórzane kurtki z wiszącymi na rzemiennych pasach \"naganami\" mógł wzbudzić nienawiść do rewolucji. Te oddziały bandyckie bezkarnie plądrowały mieszkania znęcając się nad napadniętymi. Bez cienia skrupułów w sercu rozstrzelałbym tę hołotę.", + "20256": "Na czele odsieczy zobaczyłem krępą postać Totka Radziwiłła w towarzystwie znanych również ze swojej siły: von Bahrlöwena, studenta z Bałtyki i Andrzeja Bower de St Clair, spolonizowanego Szkota, członka naszej Arkonii.", + "20257": "Na widok tych trzech, znanych wśród studentów siłaczy, tłum się rozstąpił.", + "20258": "Lokaj zeskoczył na ziemię i z uszanowaniem uchylił drzwiczki. Kobieta wysiadła, ale nie wydała mi się już tak piękna jak zimą w saniach. Przestałem marzyć.", + "20259": "Na wiosnę zaczęły się egzaminy.", + "20260": "Musiałem uczyć się jeszcze więcej, by, jak mówił ojciec, \"pomyślnie wybrnąć z interesu\".", + "20261": "Zorganizowanie w ciągu paru tygodni szpitala na dwieście łóżek wymagało ode mnie sporo pracy i zapobiegliwości. Na rzecz lazaretu wpłynęły jednak liczne ofiary. Sporo ziemian zobowiązało się wpłacać pieniądze na łóżko swojego imienia.", + "20262": "Niemałą troską było zmobilizowanie personelu sanitarnego, szczególnie sióstr. Szczęśliwie, na mój apel zgłosiło się wiele młodych kobiet ze sfer ziemiańskich i inteligencji miejskiej. Niespodziewanie znalazłem się na czele najpiękniejszego zespołu pań i panienek.", + "20263": "Przed stacją stała już w pogotowiu czwórka kasztanów zaprzężona do wygodnej długiej bryczki. Stangret przywitał nas uprzejmie jak starych znajomych, umieścił nasze walizki, okrył porządnie derkami i ruszyliśmy w drogę. Miałem duży sentyment do tej starej, oddanej, jakby zrośniętej z dworem służby. Ceniłem jej uważny a przyjacielski stosunek do dziedzica, jego rodziny i jego gości, o ile ci ostatni potrafili zyskać jej sympatię.", + "20264": "Lunch, jak wszystko w tym kawalerskim domu, był wytworny. Wypiliśmy po dystyngowanym kieliszku starki, potem były fantastyczne \"vol-au-vent\", następnie medaliony cielęce w sosie pieczarkowym, a na deser podano słodkie \"crepes\", naleśniki, z nadzwyczajną mieszaniną konfitur i smaków. Po lunchu, jak przystało, piliśmy nie wino, ale prawdziwy pilzen nalewany z kryształowego dzbanka do takichże rżniętych kufelków.", + "20265": "Doktor Jurasz, który zajmował się rannym poinformował mnie, że grożące generałowi niebezpieczeństwo minęło, ale kuracja będzie długa i uciążliwa. Zaprosił mnie do swojego gabinetu i tam poufnie powiedział mi, że generał celował w serce, ale w kieszeni jego munduru znajdowała się gruba, metalowa papierośnica, która odbiła kulę, przy czym doktor uśmiechnął się znacząco. Przypomniałem sobie czapkę generalską Sosnkowskiego obok maciejówki Piłsudskiego, jaką widziałem parę tygodni przedtem w mieszkaniu Ady.", + "20266": "Pewnego dnia siedziałem sam przy spóźnionym śniadaniu. Byłem już od szóstej rano na koniu, więc rozkoszując się jedzeniem, sięgnąłem machinalnie po pocztę. Między innymi natrafiłem na pismo urzędu skarbowego z nowym wymiarem podatku gruntowego. Momentalnie straciłem cały apetyt, gdy ze zdumieniem znalazłem nakaz na opłatę podatku gruntowego od 3600 morgów, a więc trzy razy więcej niż Kamień posiadał.", + "20267": "Sewer jako właściciel hotelu i dobry administrator siedział zwykle przy stoliku w rogu sali, skąd mógł śledzić czy wszystko jest w porządku.", + "20268": "Chociaż po ostatnim zjeździe ziemiańskim stosunki nasze nieco ochłodły, skorzystałem z tego zaproszenia, aby wybadać stanowisko endeków, jako że Czetwertyński był zagorzałym zwolennikiem endecji.", + "20269": "Przywitaliśmy się serdecznie.", + "20270": "Nie przeszło pół godziny, gdy w drzwiach restauracyjnych ukazał się Raue. Nie znałem go przedtem, bo za moich czasów wileńskich był jeszcze sztubakiem, a potem przebywał za granicą.", + "20271": "Bez dłuższych wstępów przedłożyłem mu całą sprawę i zaproponowałem pracę. Raue z entuzjazmem przyjął tę propozycję.", + "20272": "Dzięki Opatrzności Boskiej zyskałem więc od razu trzech współpracowników, którym mogłem zawierzyć najbardziej poważne sprawy.", + "20273": "W parę tygodni po przybyciu kmdr. Hanrahana wpłynął do portu lekki krążownik amerykański. Ku naszemu zdziwieniu wyładowano z okrętu potężny samochód osobowy, pomalowany w wojskowe barwy ochronne, i małego, szczupłego porucznika armii amerykańskiej o wielkim nosie, nazwiskiem Henry Bankford Smith.", + "20274": "Hanrahan poinformował mnie, że por. Smith przyjechał z polecenia Hoovera, aby sprawdzić konosamenty statków przybyłych do Gdańska z towarami, przysłanymi przez American Relief Mission.", + "20275": "Na dworcu nie zastaliśmy nikogo poza Harveyem; czym byłem nieco zdziwiony, że nie ma generała Hakinga i nie ma nikogo z przedstawicieli Gdańska. Harvey był bardzo zdenerwowany. Wreszcie nadszedł pociąg berliński. Konduktor wskazał nam specjalny wagon sypialny, dany do dyspozycji Sir Reginalda.", + "20276": "W drzwiach wagonu ukazał się wysoki, chudy Anglik o jastrzębiej, okolonej spiczastą, siwiejącą bródką twarzy.", + "20277": "Najlepszym jednak dowodem przyjaźni, który do dziś mnie wzrusza, jest krótki tekst z Dnia na dzień - felietonów drukowanych w \"Literaturze\".", + "20278": "Tekst cenzura skonfiskowała i ukazał się dopiero w pośmiertnym wydaniu publicystyki Andrzejewskiego w książce. Pochodzi z roku 1976 i dotyczy mego przejścia na przedwczesną emeryturę, którego okoliczności już parokrotnie opisywałam.", + "20279": "Już nazajutrz po śmierci Irenki dwie nieocenione nasze przyjaciółki, Ania Bikont i Joasia Szczęsna, zebrały liczne głosy o Niej, wypełniając nimi stronice \"Gazety Wyborczej\" z 10 maja 1999.", + "20280": "Znowu ktoś ważny z krajobrazu mojej Warszawy zniknął - zanotowały słowa Wisławy Szymborskiej. - Osoba obdarzona talentem nie każdemu danym: talentem do przyjaźni. Irena Szymańska. Dla mnie po prostu Irena. Irena mądra. Irena czarująca. Irena serdeczna.", + "20281": "I. S.: - Pod nami mieszka młody człowiek, który kocha Balzaka. Kiedy dostał ode mnie Jaszczura, ręce zaczęły mu się trząść. Czy mogę mu nie pożyczyć książki?", + "20282": "R. M.: - I on naprawdę przeczytał Jaszczura?", + "20283": "I. S.: - Jeszcze jak!", + "20284": "R. M.: - I oddał?", + "20285": "Po dłuższym milczeniu, kiedy zajmował się głównie działalnością opozycyjną, Jerzy wiosną roku 1976 drukuje w \"Twórczości\" Już prawie nic. Książka ta, którą uważał za jeden ze swoich najlepszych utworów, a która opowiada o ostatnich dniach życia niemieckiego pisarza wzorowanego na Tomaszu Mannie, nie wzbudziła większego zainteresowania. Również po ukazaniu się w \"Czytelniku\" w 1979 roku.", + "20286": "Barbara N. Łopieńska: - Pani spędziła pół życia przy literackich stolikach w kawiarniach. Jak dużo mówiło się tam w ogóle o książkach?", + "20287": "Irena Szymańska: - Siedziałam przy stoliku blisko trzydzieści lat. A mówiło się tam o wszystkim. Nie wolno było tylko opowiadać snów i rozprawiać zbyt serio.", + "20288": "Ryszard Matuszewski: - O książkach się nie mówiło.", + "20289": "Rzecz jasna celem tej kwerendy było nade wszystko odnalezienie żyjących potomków rodziny Bandurskich. Ślad urywał się jednak na ich jedynej córce, której dokumentów małżeństwa nie udało się odszukać. Za pośrednictwem mieszkańców domu przy ulicy Barskiej 30, którzy pamiętają jeszcze sędziwego architekta, udało się nawiązać kontakt z jedyną prawnuczką autora Salwatora. Niestety, próby uzyskania od niej jakichkolwiek materiałów ikonograficznych czy informacji nie powiodły się.", + "20290": "4. Ilu Irlandczyków trzeba do wkręcenia żarówki? Pięciu. Jednego do trzymania żarówki, a czterech do kręcenia stołem.", + "20291": "5. Ilu Polaków trzeba do umycia samochodu? Dwóch. Jednego do trzymania gąbki, a drugiego do ruszania samochodem w przód i w tył.", + "20292": "6. Ilu Polaków trzeba do wkręcenia żarówki? Pięciu. Jednego do trzymania żarówki, a czterech do szukania właściwego śrubokręta.", + "20293": "I to, co najważniejsze: jak wielkie spustoszenie dokonuje fakt pozostawania bez pracy w stosunku do jego psychiki, do otoczenia? Czy i jeżeli tak, to jakim zmianom ulega jego wartościowanie relacji do siebie, społeczeństwa, do Boga?", + "20294": "Wydaje się, że powrót do pracy jest swoistym lekarstwem. Czy jednak tak jest i czy podjęcie zatrudnienia przywróci wewnętrzny spokój? Czy jest w stanie dokonać tego bezrobotny sam?", + "20295": "Pracownicy socjalni ośrodków pomocy społecznej jednoznacznie wskazują na konieczność pomocy materialnej i rzeczowej w przypadku długotrwale pozostających bez pracy i w rodzinach, gdzie ma miejsce kumulacja bezrobocia; w rodzinach, gdzie do „starej biedy” dołączyła nowa – brak pracy. Jednocześnie są zgodni, że należy propagować i uczyć metod poszukiwania pracy, usprawnić pośrednictwo pracy, rozpowszechnić kursy dokształcania i przekwalifikowania; zachęcić do uruchamiania własnej działalności gospodarczej.", + "20296": "Zastanawiając się nad miejscem, jakie przyznajemy w naszej pamięci społeczności żydowskiej i Zagładzie dzisiaj, w najnowszej literaturze, musimy odnieść się też do wcześniejszych narracji. Oraz pamiętać o politycznym wymiarze tego problemu.", + "20297": "Witek, “prostaczek” z książki Komendanta, był apolityczny. Komendant, przytaczając pamiętnik, początkowo pominął jego pierwszy fragment. Tłumacząc to strategią pisarską i grą z czasem, umieścił go dalej, ze szczegółowym komentarzem.", + "20298": "Refleksja dotycząca życia społecznego wyniesiona z lektury staje się punktem odniesienia dla naszych praktycznych działań oraz dla interpretacji innych dyskursów i własnego procesu interpretacyjnego, a to z kolei będzie wpływało na interpretacje kolejnych lektur. Rzeczywistość i interpretacja, rzeczywistość i literatura są splecione ze sobą, są częściami składowymi tego samego procesu. Społeczeństwo nigdy nie jest skończone ani gotowe, jest stale w budowie.", + "20299": "Krótkotrwałe pojawianie się niedźwiedzi na terenach znajdujących się na obrzeżach niektórych ostoi jest wynikiem wędrówek tych drapieżników z najbliższych stałych miejsc ich bytowania na stosunkowo nieduże odległości. Ponieważ są to tereny gęsto zaludnione, niemal każda taka \"wizyta\" związana jest z serią szkód. Obszarami odwiedzanymi przez niedźwiedzie w zachodniej części polskich Karpat są Beskid Śląski i w mniejszym stopniu Beskid Mały i Średni.", + "20300": "Wójtostwo w Kozłowie powstało wraz z założeniem tej wsi w 1473 r. przywilejem potwierdzonym z 1362 r. i dotrwało jako jedno z nielicznych do końca Rzeczypospolitej . Było niezłą posadą, choć należało do raczej ubogich. Miało dwa łany, ogród, wspólny z gromadą wygon zwany skotnicą oraz inne uprawnienia majątkowe.", + "20301": "Wprawdzie była to oczywista próba usprawiedliwienia agresji, niemniej potwierdza ona przekonanie Rosjan o gotowości do ustępstw niektórych polityków fińskich. Do nich należeli niewątpliwie Mannerheim, Paasikivi i Tanner. Jednakże polityka zagraniczna kształtowała się w Helsinkach pod wpływem powszechnego przekonania, że przyjęcie radzieckich żądań doprowadzić musi do załamania się podstaw niepodległości Finlandii, a nawet do narzucenia jej systemu komunistycznego.", + "20302": "Istotne jest, aby cele edukacji ekologicznej zostały przełożone na język konkretów mających zastosowanie w codziennych działaniach ucznia. Chodzi o to, aby uczniowie w odpowiednich warunkach mogli realizować cele w ramach poszczególnych przedmiotów, zajęć pozalekcyjnych czy pozaszkolnych.", + "20303": "J. Ochenduszko, Potrzeba zmian w edukacji ekologicznej, [w:] Którędy po Ziemi? Jak kształcić zgodnie z ideą rozwoju zrównoważonego, NFOŚ, Warszawa 1993.", + "20304": "Skazany przebywa na terytorium kraju swojego domicylu. Wtedy możliwe jest zwrócenie się do państwa pobytu z wnioskiem o przejęcie wykonania kary, o ile obydwa ustawodawstwa przewidują możliwość przejęcia lub przekazania wykonania kary i posługują się pojęciem domicylu;", + "20305": "Rozmiary porów są na ogół niewielkie, średnice nie przekraczają 1 [mm]. W takich warunkach dominuje przepływ laminarny, choć w grubych żwirach i w szczelinach skalnych można się lokalnie spotkać z ruchem turbulentnym.", + "20306": "Filtracja (filtracja liniowa) jest to laminarny przepływ płynu przez ośrodek porowaty.", + "20307": "Fluacja (filtracja nieliniowa) jest to turbulentny przepływ płynu przez ośrodek porowaty.", + "20308": "O wierze w Biblii napisano wiele. Ogólne informacje znaleźć można w: B. Marconcini, Fede, w: NDTB, s. 536–552.", + "20309": "Przez „wymiar soteriologiczny” królestwa Bożego chce się w teologii wypowiedzieć tę jego cechę, dzięki której jest ono najwyższym darem dla człowieka, niosącym w sobie spełnienie wszystkich jego oczekiwań i zapewniającym mu stan ostatecznego szczęścia. Stan ten nosi miano zbawienia, z grecka soteria.", + "20310": "Dzisiaj staje się modne podkreślanie żydowskości w postaci i zachowaniu Jezusa. Może o tym świadczyć świeżo wydana w Polsce książka pt. Jezus Żyd praktykujący, autorstwa „Brata Efraima”, wydana w Krakowie w 1994 roku; książka ta jest zaopatrzona we wszystkie kościelne aprobaty. „Brat Efraim” jest najprawdopodobnej pseudonimem któregoś z pisarzy żydowskich bądź chrześcijanina bliskiego tradycji i mentalności żydowskiej.", + "20311": "Po silnie pobudzających wyobraźnię wzrokową odbiorcy obrazach białej lilii i czerwonej róży autor wprowadza kolejny człon porównania, tym razem “uruchamiający” zmysł powonienia: “Ani nardus swą wonnością”. Nard (łac. nardus) jest rośliną pochodzenia indyjskiego, z korzeni której uzyskuje się drogocenny olejek aromatyczny, wspomniany m.in. w ewangelicznej scenie namaszczenia stóp Jezusa przez Marię Magdalenę (Mk 14, 3; J 12, 3).", + "20312": "5) Omówienie zadania domowego.", + "20313": "Zgodnie z postanowieniem, pomogę mamusi w pracy i przyniosę karteczkę z podpisem rodziców. Karteczki te złożymy do klasowego skarbca.", + "20314": "6) Podsumowanie i ocena pracy zespołów w ciągu dnia.", + "20315": "Zliczenie zdobytych punktów. Gratulacje i nagrody dla zwycięskiej grupy.", + "20316": "7) Zakończenie lekcji.", + "20317": "Żegnamy się nowo poznaną piosenką i okolicznościowym hasłem.", + "20318": "W różnych krajach słowiańskich ruch odrodzeniowy powstawał z podobnych inspiracji, ale różnie się realizował. Nie dotyczył np. Polski, gdzie - jak słusznie zauważa Ewa Siatkowska - \"upadek państwa nie oznaczał jednak upadku języka, który żył i rozwijał się nadal, a ponadto dostarczał wzorców innym językom słowiańskim\" .", + "20319": "Tematy są związane z piosenkami i są bliskie dzieciom i ich zainteresowaniom. Autorzy wybranego podręcznika – Ch. Delbende i R. Heuzé – byli nauczycielami nauczania początkowego we Francji, a następnie pracowali jako nauczyciele języka francuskiego (jako obcego) w Niemczech.", + "20320": "Program zakłada naukę języka w wymiarze 3 godzin tygodniowo, bez podziału na grupy; klasa nie powinna liczyć więcej niż 25 uczniów.", + "20321": "Postęp w zakresie nauk podstawowych.", + "20322": "Wymaga oddzielnego omówienia przez specjalistów w tej dziedzinie. Najbardziej spektakularne są obecnie osiągnięcia w zakresie inżynierii genetycznej, rokujące na wprowadzenie ich do Kliniki w ciągu najbliższych 3-8 lat. Badania nad wykorzystaniem metod genetycznych, głównie w leczeniu czerniaka, czeka nadal daleka droga do prawidłowej weryfikacji klinicznej dotychczasowych wyników.", + "20323": "Powyższe exempla zamykające pierwszą księgę historii Kadłubka, które pełnią funkcję ilustracyjną i dokumentacyjną układają się wedle następującego schematu: 1) formułka wstępna otwiera, a zarazem łączy oba exempla; 2) podstawą źródłową pierwszego exemplum jest dzieło Justyna (IUST. 15, 2), drugiego zaś Pismo Św. (1 Kr 6, 5); 3) część trzecią zamyka formułka o charakterze uogólniającym, gnomicznym.", + "20324": "Mój kolega poprosił o podwyżkę. Ja również powinienem to zrobić.", + "20325": "W naszych rozważaniach ograniczymy się jedynie do ‘kanonicznego’ przypadku anafory do FN (przykład z hasła oraz 4). Zaskakująco, poprawna (tzn. zgodna z ocenami użytkowników języka) interpretacja anafory na gruncie gramatyki Montague okazała się zadaniem niełatwym.", + "20326": "Istota rozmnażania płciowego polega na tym, że nowo powstający osobnik posiada w swoim genotypie, czyli pełnym diploidalnym garniturze chromosomów określanym jako 2n, połowę chromosomów pochodzących od ojca i przekazanych za pośrednictwem plemników oraz drugą połowę chromosomów pochodzących od matki przekazaną za pośrednictwem komórki jajowej. Gamety męskie i żeńskie zawierające haploidalną, czyli pojedynczą liczbę chromosomów (określaną jako n) w procesie zapłodnienia, dają początek organizmowi potomnemu o diploidalnej, czyli podwójnej liczbie chromosomów.", + "20327": "Niedobór immunoglobulin klasy IgG jest tym większy im krótszy jest czas trwania ciąży, ponieważ przechodzą one przez łożysko w końcowej fazie życia płodowego. Niedobór ten jest uważany za jedną z przyczyn większej zapadalności wcześniaków na poważne zakażenia, przede wszystkim posocznice. Jednak próby profilaktycznego uzupełniania IgG nie dały wyników przekonywujących do ich rutynowego stosowania. Jedynie w leczeniu rozwiniętej posocznicy celowym jest stosowanie dożylnych preparatów immunoglobulin w uzupełnieniu terapii antybiotykowej.", + "20328": "Wprowadzenie dyszy i nadmuchu gazu zmienia kształt plazmy i podnosi maksymalną temperaturę. Jednak temperatura ta jest niższa od wartości otrzymanych w pomiarach.", + "20329": "Metoda obliczania stałych materiałowych ma zauważalny wpływ na wyniki modelu, lecz bez względu na użytą procedurę obliczania stałych materiałowych maksymalna temperatura w plazmie pozostaje niższa niż otrzymana z pomiarów spektralnych.", + "20330": "W niniejszej pracy zamierzam dodatkowo sprawdzić wpływ wybranych parametrów sytuacji głosowania na działanie poszczególnych metod wyboru i na ich odporność na głosowanie strategiczne. Parametrami tymi są: ilość alternatyw poddanych pod głosowanie i liczba wyborców biorących udział w głosowaniu.", + "20331": "Praca pozwoli odpowiedzieć na pytanie o to, czy głosowanie strategiczne prowadzi do wyników lepszych od wyników głosowania szczerego.", + "20332": "Zapewne pamiętamy, że w poznańskiej katedrze pochowani zostali także inni przedstawiciele dynastii piastowskiej. Szczątków ich już dzisiaj nie ma. Nie zostały jednak \"rozdrapane\" przez żądnych sensacji kolekcjonerów, lecz zwyczajnie unicestwione przez czas. Rozsypały się w proch i pył i na zawsze połączyły z matką-ziemią.", + "20333": "\"Postępowanie niemieckich konserwatorów było ze wszech miar uzasadnione. Katedra poznańska istotnie została zbombardowana, ponieważ znajdowała się na linii ostrzału cytadeli - mówiła prof. Alicja Karłowska-Kamzowa. \" W taki sposób zostały zniszczone płyty w katedrze wrocławskiej, która również została zbombardowana. Gdyby Niemcy nie wywieźli płyt wielkopolskich, czekałby je los dokładnie taki sam, jaki spotkał płyty wrocławskie.", + "20334": "Właściwości organoleptyczne to sformułowanie znane 69% ankietowanych. Często zdarzały się odpowiedzi typu: właściwości organoleptyczne to smak, węch, dotyk. Zamysł respondentów był dobry, lecz czynili oni niezamierzony błąd, polegający na podaniu nazwy zmysłów, zamiast cechy produktu, ocenianej za pomocą dotyku, smaku czy węchu. Odpowiedzi takie zaliczałam do poprawnych mimo zaistniałej pomyłki.", + "20335": "Bezpieczna żywność atestowana nie powinna zawierać w ogóle syntetycznych barwników, środków aromatycznych oraz innych substancji, których stosowanie nie jest niezbędne technologicznie. Ograniczać należy środki konserwujące, zwłaszcza kwas benzoesowy i jego sole, które są częstą przyczyną alergii.", + "20336": "Tymczasem sytuacja międzynarodowa zaczęła się zmieniać - po kryzysie kubańskim, który zakończył się porażką ZSRR, nastąpiło w Europie pewne odprężenie, które doprowadziło do podpisania traktatu o częściowym zakazie prób jądrowych (Moskwa, 1963 r.). Rosły za to napięcia w Azji tak na granicy radziecko-chińskiej, jak i w Wietnamie.", + "20337": "Biblioteki kościelne zostały także obdarowane kolekcjami. Były to placówki archidiecezji rzymskokatolickiej i greckokatolickiej we Lwowie (po 1 księgozbiorze domowym), archidiecezji ormiańskiej we Lwowie (1 kolekcja w całości i fragment 1 innej), diecezji rzymskokatolickiej i greckokatolickiej w Przemyślu (po 2), Seminarium Duchownego Rzymsko-Katolickiego w Przemyślu (1) i Prowincji Małopolskiej zakonu jezuitów w Krakowie (1).", + "20338": "Wydawnictwo Towarzystwa Pedagogicznego pośredniczyło w rozprowadzaniu publikacji “Macierzy Polskiej” i Komitetu Wydawnictwa Dziełek Ludowych. Wydawnictwo Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych także postępowało w ten sam sposób. Na łamach ich organów – zarówno “Szkoły”, jak też “Muzeum” – zamieszczano informacje o działalności obu instytucji, reklamując ich publikacje.", + "20339": "FERSTER MORYC – kupiec i przedsiębiorca budowlany, niezwykle aktywny na kieleckim rynku pod koniec XIX w. Handlował nieruchomościami i parcelami budowlanymi. Jeden z nielicznych w Kielcach aktywnych działaczy Towarzystwa Opieki nad Zwalnianymi z Więzień czyli Patronatu, które powstało w 1909 r. na terenie zaboru rosyjskiego i zajmowało się niesieniem pomocy więźniom kryminalnym oraz politycznym.", + "20340": "BRAUN NOE – doktor medycyny, znany działacz społeczny, nauczyciel, dyrektor Żydowskiego Gimnazjum Męskiego w Kielcach. W r. 1919 przewodniczący komisji do zwalczania epidemii tyfusu w Kielcach. W 1932 r. wyjechał do Palestyny. Specjalista w zakresie kultury arabskiej.", + "20341": "Obok umiaru drugim czynnikiem jednoczącym jest muzyka (yue), harmonia tego, co obyczaj (li) różnicuje.", + "20342": "Owe cnoty rodzinne w wydaniu publicznym stają się zarówno obowiązkiem lojalności poddanych wobec władzy (zhong), jak i znowru nakazem szczerości (shi), nakazem krytycznego dystansu i z całym szacunkiem prowadzonego, mądrego napominania króla, gdy zbacza on z drogi. Zgodność z obyczajem, sprawiedliwość (yi) i cnota humanitarności (ren) muszą znaleźć swój wyraz na wszystkich poziomach.", + "20343": "Wspominając jego osobę Ludwik Ręgowicz zapisał, że Zakrzewski wykładał z pamięci. Z pamięci również podawał bibliografię, bo pamięć miał olbrzymią. Wykłady jego cechowała treściwość, zwartość i brak jakichkolwiek ozdób retorycznych. Na seminarium historycznym występowały wszystkie wielkie walory uczonego i nauczyciela. Tu ujawniała się jego sumienność, skrupulatność i krytycyzm. Nieugięcie surowy i wymagający, był równocześnie znakomitym nauczycielem, życzliwym doradcą i przyjacielem młodych studentów.", + "20344": "Przykładem w miarę równomiernego wzrostu akumulacji zimowej wraz z wysokością jest lodowiec Stor w Norwegii (Hagen, 1988) (por. rys. 4.9). Na południowym Spitsbergenie stwierdzono przyrost akumulacji wraz z wysokością o 11 g/cm na 100 m (Migała i in., 1988), 13 g/cm (Pulina – informacja ustna). Na poszczególnych lodowcach warunki lokalne modyfikują tę zależność.", + "20345": "Transport i modyfikacja moreny dennej w przypadku ruchu po nieskonsolidowanym podłożu zależy od cech reologicznych warstw podłoża, które są silnie związane z ich cechami hydrogeologicznymi. Według hipotezy G.S. Boultona i R.C.A. Hindmarsha (1987) cechy te mogą przyczyniać się do powstawania drumlinów na skutek przekształcenia glacjalnych i fluwioglacjalnych osadów w wyniku awansu i przesunięcia się po nich lodowca (rys. 9.12).", + "20346": "Rozprzestrzenienie dawnych moren i innych osadów glacjalnych na nizinach europejskich, jak też obserwacje współczesnych obszarów zlodowaconych dowodzą, że lodowce zmieniają swoją wielkość. Mogą rosnąć i rozpełzać się szeroko, pokrywając spore powierzchnie kontynentów, np. w plejstocenie, lub zmniejszać powierzchnię, co np. obserwuje się w rejonach zlodowaceń górskich od ok. 100 lat (Haeberli i in., 1989). Są to efekty zmian klimatu Ziemi.", + "20347": "Globowe zróżnicowanie dopływu masy do lodowców podlega prawidłowościom ogólnoklimatycznym, natomiast jeżeli chodzi o poszczególne lodowce czynniki klimatyczne nakładają się na warunki topograficzne w skali regionu i zlodowaconego basenu (por. rozdz. 2.2). Oznacza to, że klimat ogólny decyduje o „przedziale” możliwości akumulacji śniegu. Klimat lokalny natomiast wraz z rzeźbą terenu danego basenu zlodowaconego wymuszają zróżnicowanie przestrzenne akumulacji zimowej.", + "20348": "Wspomniane nachylenie dolnych części studni, chociaż dyskusyjne (Hooke, 1989), pozwala wyobrazić sobie łagodne połączenie z kanałem podlodowcowym. Obserwacje dennych części studni na Lodowcu Werenskiolda, na głębokości 130 m zdają się potwierdzać takie wyobrażenia (por. rys. 6.4).", + "20349": "Podlodowcowy system hydrauliczny podlega podobnym prawom, jak drenaż wewnątrzlodowcowy.", + "20350": "Jest wiele czynników komplikujących ów wyidealizowany rozkład stref akumulacji. Jednym z nich są wahania lodowców w odpowiedzi na zmiany klimatu lub w efekcie zmian ich dynamiki. Nakładające się na siebie osady i modyfikowane później formy są pozostałością zlodowaceń. Odczytanie na ich podstawie zachowania lodowca w przeszłości jest zadaniem trudnym, ale możliwym do wykonania. Poszczególne procesy glacjalne zapisują swój przebieg bardziej lub mniej czytelnie w osadach i formach utworzonych przez lodowiec.", + "20351": "Wyraźnie bardziej kontynentalne warunki klimatyczne ma lodowiec Peyto (5140A szer. geogr. pn.) położony w kanadyjskich Górach Skalistych (Alberta) (odległość od Pacyfiku ok. 500 km). Akumulacja roczna w okresie 1981 - 1985 wynosiła średnio 79,1 g/cm. Linia równowagi w latach 1981 - 1985 leżała na średniej wysokości 2720 m n.p.m. Różnice w wielkości akumulacji i położeniu linii równowagi są więc wyraźne, na korzyść lodowców Sentinel i South Cascade z pasm pacyficznych.", + "20352": "Zróżnicowanie warunków klimatycznych i topograficznych sprawia, że na Ziemi występuje mnogość lodowców różniących się wielkością i kształtem. Morfologia lodowca zależy od ilości lodu i rodzaju rzeźby terenu, na którym się zgromadził. Pewne znaczenie ma ponadto struktura termiczna lodowców (por. rozdz. 5.3), gdyż decyduje o właściwościach reologicznych lodu, a więc o tempie jego rozpływania się (por. rozdz. 7.2). Tym samym oddziałuje także na rozległość lodowców.", + "20353": "Stan termiczny lodowca jest rezultatem współdziałania kilku procesów. Zasadnicze znaczenie ma bilans cieplny powierzchni, dna i jego wnętrza. Przewodnictwo, ruch lodu i przesiąkanie wody przemieszczają ciepło w obrębie lodowca. Znaczenie ma także wielkość akumulacji zimowej. Rola poszczególnych czynników zmienia się w określonych warunkach klimatycznych, a nawet w różnych strefach wysokościowych tego samego lodowca.", + "20354": "5) W klimacie silnie oceanicznym (Islandia, Nowa Zelandia) akumulacja zachodzi głównie w okresie zimowym, lecz jest przerywana częstymi odwilżami– okresami ablacji (Paterson, 1981; Dołguszyn, Osipowa, 1989).", + "20355": "Poza wymienionymi, charakterystycznymi rodzajami przebiegu akumulacji w ciągu roku stwierdza się ich modyfikacje lub rodzaje pośrednie.", + "20356": "W przypadku lodowców dolinnych jest możliwy dopływ wód z nie zlodowaconych stoków w otoczeniu lodowca. Mają one największe znaczenie w okresie wiosennego topnienia pokrywy śnieżnej. Stoki o odpowiedniej ekspozycji i przy ciemniejszych skałach lepiej pochłaniają ciepło. Roztopy występują zatem wcześniej. Ilość wód z otoczenia lodowca zależy od wielu czynników środowiskowych, jak ilość śniegu, rodzaj podłoża, obecność zmarzliny, nachylenie stoków itp. (fot. 18).", + "20357": "W dolnych częściach strefy śniegu mokrego nasączony wodą śnieg tworzy papkę wodno-śnieżną („błoto śnieżne” – slush). Papka śnieżna może zawierać taką ilość wody, że człowiek nie jest w stanie utrzymać się na powierzchni i nogi zapadają się bardzo głęboko, nawet jeżeli używa się nart. Na lodowcach Spitsbergenu, które są słabo nachylone, ta strefa jest bardzo rozległa (fot. 13).", + "20358": "Ostatnio prace nad tym zagadnieniem posuwają się w następujących kierunkach: 1) rozszerzenia poznania lodowcowych fal kinematycznych i doskonalenia ich matematycznego opisu (Shumskiy, 1975; Landon, Raymond, 1978; Hutter, 1980; Fowler, 1982) i 2) wykorzystania bilansu masy do komputerowego modelowania płynięcia lodowców (Budd, 1975; Bindschalder, 1982).", + "20359": "Przytoczone przykłady bezpośredniego i pośredniego wpływu lodowców na środowisko geograficzne wskazują na ogromne znaczenie funkcjonowania systemu glacjalnego, jeśli chodzi o ewolucję środowiska także w skali globu ziemskiego. Można nawet stwierdzić, że zachwianie delikatnej równowagi pomiędzy środowiskiem a systemem lodowcowym może wywołać drastyczne zmiany większości elementów środowiska geograficznego na całej Ziemi.", + "20360": "Zastosowanie stosunkowo lekkiego termoelektrycznego urządzenia do wiercenia w Jungfrau w Alpach (1947 r.) zrewolucjonizowało możliwości uzyskiwania otworów w lodowcach, a tym samym pomiarów jego miąższości, temperatur, ruchu wewnętrznego. R. Finsterwalder (1954) opracował w tym okresie fotogrametryczną (kartograficzną) metodę badania zmian objętości lodowców, a H.W. Ahlmann (1948, 1953) opublikował syntetyczne studia nad związkami lodowców z klimatem oraz ich przejrzystą klasyfikację morfologiczną.", + "20361": "Przeszkody wystające z dna lodowca sprawiają, iż następuje pionowe i poziome odchylenie trajektorii ruchu okruchów skalnych, jak to pokazano na rysunku 9.11. Po bokach przeszkód następuje pogrubianie moreny dennej, a staje się ona cieńsza nad kulminacjami przeszkód.", + "20362": "Wielkość lodowców, ilość zgromadzonego lodu i specyficzne procesy zachodzące w ich obrębie powodują, że stanowią one bardzo wyraźny i zarazem wyjątkowy element środowiska przyrodniczego Ziemi, powiązany procesami wymiany masy i energii z innymi jego elementami. System lodowcowy ma charakter otwarty i reaguje na zmiany w środowisku oraz wyraźnie na to środowisko oddziałuje.", + "20363": "W podręczniku przedstawiłem wybrane, oryginalne rezultaty badań lodowców spitsbergeńskich prowadzonych podczas wypraw Uniwersytetu Śląskiego i PAN. Badania te, analiza wyników i opracowanie niektórych materiałów stanowiły elementy realizacji programu C.P.B.P. 03.03.B (koordynowanego przez Instytut Geofizyki PAN), a także najnowszych projektów badawczych finansowanych przez Komitet Badań Naukowych.", + "20364": "Na rysunku 4.10 podano wysokość linii równowagi (ELA) na lodowcu Storbreen (Norwegia) w wybranych latach. W latach o bilansie wyraźnie ujemnym EL przebiega wysoko, natomiast gdy EL leży niżej bilans jest dodatni. Zestawienie danych o reszcie bilansowej i wysokości linii równowagi dowodzi ścisłej zależności tych elementów (rys. 4.12), którą można wyrazić w postaci regresji liniowej.", + "20365": "Właściwości reologiczne lodu, zależne od jego struktury krystolograficznej i rozkładu temperatur w lądolodzie, jak też warunki jego rozpełzania związane z rzeźbą podłoża determinują wielkość i kierunek ruchu deformacyjnego. To z kolei wpływa na kształt powierzchni lądolodu (por. rozdz. 2.3). Kształt powierzchni lodu wpływa natomiast na tempo deformacji, które jest największe w brzeżnej strefie największych nachyleń powierzchni.", + "20366": "Użyte tutaj terminy i definicje po okresie dyskusji i prób (Meier, 1962) weszły do powszechnego użycia zaaprobowane przez Międzynarodową Komisję Śniegu i Lodu (UNESCO/IAHS, 1970). Podstawowe terminy powstały podczas badań lodowców w górach umiarkowanej strefy klimatycznej. Pewne trudności pojawiają się, gdy zastosuje się te definicje do lodowców innych stref.", + "20367": "Na terenach wulkanicznych wypływ energii z wnętrza Ziemi jest tak intensywny, iż tworzą się rozległe, podlodowcowe jeziora, jak w przypadku kaldery Grimsvötn w obrębie czaszy lodowej Vatnajökull na Islandii (por. rys. 6.13).", + "20368": "Jeżeli nie występuje wieloletnia zmarzlina, spód lodowców dolinnych może być zasilany w wodę w wyniku jej migracji w płytkich warstwach wodonośnych lub poprzez głębokie krążenie wód szczelinowych.", + "20369": "Lądolód grenlandzki traci lód w wyniku cielenia szybkich lodowców wyprowadzających, np. Jakobshavns Isbr – 23 km/rok (Bauer, 1968). Obliczenia rocznej ablacji przez cielenie dla Grenlandii wahają się w granicach od 215 km e.w. (Bauer, 1968) do 279 km e.w. (Reeh, 1985). Stanowi to około połowy rozchodów masy tego lądolodu.", + "20370": "Dokonany przegląd zmian prędkości lodowców w różnych przedziałach czasowych wskazuje na nakładające się okresy zmian: od fluktuacji godzinowych, przez cykl dobowy i sezonowy do zmian wieloletnich. Ma to istotne konsekwencje w odniesieniu do innych procesów glacjalnych, np. wahań lodowców lub przebiegu procesów geomorfologicznych.", + "20371": "Określanie bilansu masy lodowca sprowadza się do zbadania stosunku akumulacji do ablacji. Pojawia się wówczas zagadnienie związane z przestrzennym i czasowym zdefiniowaniem wyników. Zazwyczaj pomiary odbywają się w wybranych punktach lodowca (np. w nawiązaniu do sieci tyczek). Jednak zasadniczym celem pomiarów jest najczęściej poznanie bilansu całego lodowca, a także zróżnicowanie bilansu w jego poszczególnych strefach wysokościowych.", + "20372": "Zmiana pozycji krawędzi czoła lodowca z powodu zcienienia lodu będzie zależeć od nachylenia powierzchni czoła. Przy nieznacznym nachyleniu czół wzrost ablacji odzwierciedla się większą recesją niż w przypadku czół stromych. W przypadku czoła Lodowca Werenskiolda na Svalbardzie, w miejscach, gdzie jego spadek wynosi 3 wzrost ablacji o 0,5 m/rok może spowodować dodatkową recesję ok. 9,5 m/rok.", + "20373": "Istotnym elementem topografii lodowca jest jego rozciągłość – odległość od linii równowagi do czoła. W długich, wąskich dolinach odpowiedź czoła na zmiany bilansu masy będzie późniejsza niż w przypadku bardziej zwartego lodowca lub czapy lodowej. Potrzebny jest czas na pokonanie tej odległości przez falę kinematyczną przyspieszonego ruchu.", + "20374": "Temperatura lodu lodowcowego z kolei warunkuje wartość jego parametrów fizycznych, wpływając na prędkość wielu procesów glacjalnych, a więc decydując o funkcjonowaniu systemu glacjalnego. Wpływ lodowców na klimat odbywa się ponadto przede wszystkim poprzez bilans cieplny ich powierzchni. Poznanie składowych bilansu energetycznego i struktury termicznej lodowców jest dlatego niezwykle ważne.", + "20375": "Inny jest też sposób cofania się lodowców. Mogą roztapiać się na dużej przestrzeni i ich powierzchnia będzie się obniżać stopniowo; mówimy wtedy o deglacjacji arealnej (powierzchniowej). Mogą też topnieć od czoła tak, że będzie się ono cofać równolegle; jest to deglacjacja frontalna.", + "20376": "W wyniku zrzucenia materiału niesionego przez lodowce powstają różnorodne formy i grupy form rzeźby terenu, zbudowane przez charakterystyczne tylko dla lodowców osady morenowe.", + "20377": "Krupa pojawia się najczęściej w górach, i to w okresie lata. Warunkiem powstania takiego opadu jest duża grubość chmur, tak by spadające kryształki śniegu mogły ulec oszronieniu lub oblodzeniu. Dzieje się to zazwyczaj w pionowo rozbudowanych, konwekcyjnych chmurach kłębiastych. Na nizinach najczęściej można obserwować ten rodzaj opadów wiosną. Warto pamiętać, że krupa lodowa jest młodszą siostrą gradu.", + "20378": "Śliska szreń na stokach śnieżnych jest bardzo niepożądana przy tajaniu i spływie wód roztopowych. Nie przepuszcza wody i utrudnia jej wsiąkanie w śnieg i grunt pod śniegiem. Przy pojawieniu się deszczu sprzyja nagłemu spływowi wód i powstawaniu powodzi.", + "20379": "Wytrawni narciarze używają bardzo obrazowych określeń pokrywy śnieżnej. Cieniutkie szkliwo lodowe powstałe na skutek nadtopienia śniegu przez zimowe słońce nazywają boraksem, a zbity śnieg gruboziarnisty - betonem.", + "20380": "Spadek temperatury powietrza wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza jest widoczny zwłaszcza w górach. Nawet w lecie na szczytach można dostrzec śnieg, choć w dolinach upały pozwalają na zażywanie kąpieli. Oziębienie wznoszonego powietrza bez dopływu ciepła z zewnątrz nazywa się ochłodzeniem adiabatycznym.", + "20381": "W czasie jednego takiego polowania myśliwych plejstoceńskich mogło zginąć nawet kilkaset sztuk dużej zwierzyny. W południowo-wschodniej Francji, u podnóża krawędzi skalnego płaskowyżu, natrafiono pod przepaścią głębokości 300 m na warstwę kości koni 2,5 m grubości. Naliczono w niej szkielety około 100 000 koni! Warstwa ta narastała przez 5000 lat (od 20 000 do 15 000 lat temu). Podobne warunki terenowe charakteryzują cmentarzysko w Předmostí.", + "20382": "Zastanawiające, prawda?", + "20383": "W Natalu jednak odkryto najpełniejszy inwentarz śladów niezwykle dawnego lądolodu. Składa się nań wielosetmetrowa warstwa gruzu morenowego, gliny z porysowanymi głazami, iłów warwowych i żwirów rzek lodowcowych. Scementowane osady morenowe starszych epok lodowych nazwano tillitami. W innych miejscach znaleziono wyszlifowane i porysowane przedkarbońskie skały podłoża.", + "20384": "Następne pytanie dotyczy odporności lodu na działanie sił zewnętrznych. Inne ciała, znane z życia codziennego, są łatwiejsze do opisania. Wiadomo doskonale, że aby zgiąć (odkształcić trwale) pręt stalowy, trzeba przyłożyć większą siłę od tej, jaka jest niezbędna do odkształcenia takich samych rozmiarów pręta ołowianego. Zatem wielkość odkształcenia zależy od charakteru materiału i użytej siły. Jakim materiałem jest lód? Przyjrzyjmy się mu dokładniej.", + "20385": "Niektóre rzeki nie zamarzają w ogóle. Związane to jest z chemicznymi zanieczyszczeniami przemysłowymi, często też ze spuszczaniem do rzek ciepłych wód z fabryk. Najlepiej to widać w zlewni Przemszy na Górnym Śląsku.", + "20386": "Wiosenny spływ kry przyczynia się do wielkich powodzi wywołanych zatorami lodowymi. Najpierw bowiem ruszają lody na południu kraju, a później na północy. Podobne wezbrania wiosenne, ale na ogromną skalę, powtarzają się na rzekach syberyjskich.", + "20387": "Nagłe przyspieszenia pełznięcia lodowców, nierzadko zakończone tragicznymi następstwami, wywoływały oczywiste zainteresowanie ludzi. Lodowcowe szarże odnotowywano już przed stuleciami w Alpach, a także w innych górach. W 1653 roku zarejestrowano niespotykany awans wielkiego lodowca Aletsch. W roku 1678 bawarski Vernagtferner niebezpiecznie posunął do przodu swój tryskający wodą jęzor; kolejny zryw tego lodowca opisano w 1772 r.", + "20388": "Dochodzimy wreszcie do odpowiedzi na pytanie o przyczyny istnienia lodowców ciepłych i zimnych. Wyraźnie widać, że lodowce ciepłe rodzą się już ciepłe, a zimne - zimne. Ich narodziny są uwarunkowane klimatem, czyli bilansem termicznym górnych warstw lodu. Proponowane na początku doświadczenie z ogrzewaną kostką lodu nie odzwierciedla w pełni żywego, złożonego zjawiska. Przyroda jest o wiele bardziej skomplikowana niż proste modele.", + "20389": "Chciał szybko skończyć robotę. Pozostały jeszcze dwie warstwy do zmierzenia i określenia gęstości śniegu, a ręce mu już zupełnie zgrabiały. W rękawicach można wykopać w śniegu dół badawczy i oczyścić łopatką jego ściany tak, by rozróżnić każdą warstewkę śniegu. Przeszkadzają jednak w prowadzeniu notatek, mierzeniu grubości lamin i określaniu gęstości za pomocą specjalnej wagi.", + "20390": "Narastanie lodu kotwicowego, bo tak lód denny nazywają Anglicy, jest jednym z bardzo licznych przejawów zamarzania wody w przyrodzie. Zniszczenia mostów, uszkodzenia śluz i przystani, awarie elektrowni wodnych oraz ogromne powodzie stanowiły wystarczający powód, by zaczęto poważnie badać zlodzenie rzek. Oprócz lodu dennego, czyli kotwicowego, wyróżniamy dwie inne formy zlodzenia rzek: lód brzegowy i śryż (lód prądowy).", + "20391": "Przygoda u czoła Lodowca Hansa uświadomiła mi, że lepiej bezpośrednio nie dotykać lodowego klifu. Trzeba znaleźć metodę zdalną. Wybór padł na fotogrametrię naziemną.", + "20392": "Wystarczy przecież wykonać zdjęcie stereoskopowe czoła lodowca na początku lata, kiedy cielenie się zaczyna, oraz na końcu, kiedy powinno ustać, i opracować na ich podstawie mapę. Oczywiście, nie zapominając o zmierzeniu tempa pęłznięcia jęzora.", + "20393": "Śnieg gruboziarnisty stopniowo zagęszcza się, a jego kryształy-ziarna systematycznie rosną. Gdy są już odpowiednio duże, mamy do czynienia z firnem. Metamorfoza ta wyraża się wzrostem gęstości pokrywy śnieżnej i usuwaniem powietrza oddzielającego poszczególne ziarna. Powietrza tego jest dużo, więc jego uwalnianie odbywa się powoli.", + "20394": "Nacisk gromadzących się ciągle, corocznie przybywających warstw śniegu zbliża ziarna firnu. Następuje kompakcja, czyli zmniejszenie objętości i wzrost gęstości, pokrywy firnowej.", + "20395": "Bergson gani uczonych z powodu ich \"manii wtłaczania faktów w uprzednio istniejące kategorie\", ale właśnie ta mania pozwoliła Newtonowi odkryć, że planety poruszają się wedle tych samych praw, co spadający kamień, Lavoisierowi ustalić, że oddychanie jest formą spalania, a Maxwellowi stwierdzić, że wibracja świetlna jest polaryzacją dielektryczną.", + "20396": "Zwyczajne życie religijne przechowuje coś z mistycznego ognia, ale wymagania materialnej egzystencji przytłumiają go. Poprzez te zwyczajne formy nieco iskier z tego mistycznego płomienia może jednak się udzielić wszystkim. Niewidzialny wpływ wielkich mistyków trwa i zostaje wzmocniony, kiedy nowa niezwykła dusza pojawi się w odpowiedniej chwili. Ale nawet najwięksi mistycy chrześcijańscy są naśladowcami - oryginalnymi, lecz niepełnymi - tego, który stoi u źródła chrześcijaństwa: samego Jezusa Chrystusa.", + "20397": "Pierwotny instynkt życia chce rozszerzyć, jak to tylko możliwe, obszar wolności w świecie, a w tym celu musi bez przerwy zmagać się z oporem materii, ze skutkami drugiej zasady termodynamiki (tendencja zmierzająca do równowagi termodynamicznej), której się przeciwstawia. Ośrodek energii twórczej nieustannie pracuje przeciwko naturalnej tendencji ku rozkładowi i śmierci. Tym ośrodkiem jest Bóg: nie rzecz, ale samo działanie.", + "20398": "Klasa V szkoły podstawowej. Przyjrzyj się fotografiom i rysunkom w podręczniku przedstawiającym przykład krajobrazu śródziemnomorskiego. Na podstawie tych ilustracji powiedz co najmniej pięć zdań na temat cech krajobrazu śródziemnomorskiego. Klasa II licealna dawnego programu. Przygotować i wygłosić referat nt. \"Produkcja i spożycie przypraw i używek na świecie\". Klasa III licealna. Dokonać charakterystyki Tatr na podstawie mapy wielkoskalowej.", + "20399": "W psychologii wyróżnia się mowę wewnętrzną i mowę zewnętrzną. Mowa zewnętrzna przyjmuje postać dźwiękową (mowa mówiona), pisaną lub ruchową (S.L. Rubinsztejn 1964). W aspekcie środków dydaktycznych interesuje nas głównie mowa pisana, która ma charakter alfabetyczny i cyfrowy. Przechodząc na grunt dydaktyki geografii, można wyróżnić następujące rodzaje mowy pisanej: szkolny podręcznik geografii, zeszyt przedmiotowy i zeszyt ćwiczeń, geograficzną lekturę uzupełniającą i tabele statystyczne.", + "20400": "Praca z książką to metoda oparta na słowie drukowanym. Polega ona na nauczaniu-uczeniu się za pomocą uczniowskiego podręcznika geografii, geograficznej lektury uzupełniającej i atlasu geograficznego. Metoda ta nadaje się zarówno do poznawania nowych wiadomości, jak też ich utrwalania, a w przypadku tekstów programowanych także do kontroli i oceny. Za pomocą słowa drukowanego można także stwarzać pozytywne motywacje uczenia się oraz rozwijać różne umiejętności zdobywania wiedzy lub umiejętności retoryczne.", + "20401": "Pytaniowy układ treści, podobnie jak układ opisowy, był typowy dla podręczników i lekcji geografii w XVIII i XIX w. Wówczas często zapoznawano uczniów z geograficzną wiedzą za pomocą prostych pytań i jednobrzmiących odpowiedzi. Zupełnie inne cechy miał pytaniowy układ treści zastosowany we wspomnianym już podręczniku E. Romera (1904). Autor tego podręcznika za pomocą 1017 pytań i poleceń oraz towarzyszących im odpowiedzi zapoznawał uczniów z geografią fizyczną i polityczną.", + "20402": "W krajoznawstwie jest miejsce na realizację indywidualnych pomysłów, na zabawę, na interpretację i dostosowanie programu do zmieniających się okoliczności. Kierunki, formy i metody pracy krajoznawczej mogą być bardzo różne, toteż plan naszej pracy powinien uwzględniać specyfikę środowiska, zainteresowania członków koła krajoznawczego, wytyczne władz oświatowych, kalendarz imprez krajoznawczych. W tym miejscu można podać jedynie bardzo ogólne założenia planu pracy koła krajoznawczego, które mogą być przydatne dla mało doświadczonego organizatora pracy krajoznawczo-turystycznej.", + "20403": "W świetle opinii logików wnioskowanie redukcyjne jest wnioskowaniem uprawdopodobniającym, tj. nie dającym pewności, że wysunięty z prawdziwych przesłanek wniosek jest również prawdziwy. Rozumowanie to jest zawodne, ponieważ następstwo \"podniesiony stan wody w rzece\" może mieć inną przyczynę, np. otwarcie śluzy w wyżej położonych zaporach.", + "20404": "Jest to ekran, wykonany z płyty pilśniowej, przymocowany do drewnianej podstawy. W ekranie są wycięte pionowe szczeliny, umożliwiające przesuwanie w górę i w dół klocków umocowanych na śrubach. Klocki są wykonane z pomalowanej w pasy deski. Przesuwając odpowiednio poszczególne klocki w górę i w dół, ilustrujemy pionowe ruchy skorupy ziemskiej oraz powstawanie struktur, takich jak: uskok tektoniczny, zrąb, rów tektoniczny, powierzchnia przesunięcia.", + "20405": "Zaliczamy do nich: dyskusję, obserwację i pomiar, ćwiczenia kształcące formalnie (ćwiczenia w rozumowaniu, ćwiczenia retoryczne, ćwiczenia wyobraźni), metodę problemową, gry dydaktyczne, metodę studiów przykładowych i metodę seminaryjną. Metody te umożliwiają samodzielne poszukiwanie wiedzy i rozwijanie zdolności poznawczych. Ze względu na cele i zadania współczesnej szkoły, metody te należy majoryzować lub traktować co najmniej równorzędnie z metodami asymilacji wiedzy.", + "20406": "Kategorie celów: A. Zapamiętanie wiadomości: 1. Znajomość faktów geograficznych (wiedza faktograficzna); B. Zrozumienie wiadomości: 2. Rozumienie terminów geograficznych (pojęcia), 3. Rozumienie geograficznych prawidłowości (prawa stochastyczne), 4. Rozumienie teorii wyjaśniających; C. Stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych: 5. Umiejętności merytoryczne z geografii; D. Stosowanie wiadomości w sytuacjach problemowych: 6. Formalne umiejętności poznawcze, 7. Umiejętność wartościowania.", + "20407": "Itineraryjny układ treści jest podstawowym układem wszelkich wycieczek, ale może mieć także zastosowanie w szkolnym podręczniku geografii i w lekcjach geografii. W dwóch ostatnich przypadkach owo przemieszczanie będzie się odbywać nie w rzeczywistości, lecz werbalnie, ewentualnie będzie wspierane różnymi obrazami.", + "20408": "Środki dydaktyczne, wymienione w przyjętej typologii, w zasadzie powinny znajdować się w każdej szkole, w której odbywa się proces nauczania-uczenia się geografii. Ograniczona objętość opracowania zmusza nas do charakterystyki środków mających podstawowe znaczenie w tym procesie, a równocześnie sprawiających trudności wielu nauczycielom tego przedmiotu.", + "20409": "Uszczegółowieniem koncepcji B. Suchodolskiego była propozycja Instytutu Programów Szkolnych z lat siedemdziesiątych, dotycząca struktury i hierarchii treści kształcenia w projektowanej szkole dziesięcioletniej. Aktualnie układ problemowo-kompleksowy zastosowano przy konstruowaniu programów nauczania ochrony i kształtowania środowiska oraz zajęć fakultatywnych w grupie przyrodniczej. Tym samym stworzono warunki do stosowania tego układu na lekcjach, m.in. przez nauczycieli geografii.", + "20410": "Program nauczania geografii obliguje nauczyciela do wykorzystania różnych przyrządów do przeprowadzania pomiarów. Przyrządy nie powinny stanowić treści nauczania geografii. Mają dostarczyć wymiernych informacji o cechach przedmiotów, zjawisk i procesów geograficznych oraz sposobach ich pomiaru. Treścią poznania są uzyskane wyniki pomiarów, które powinny być wykorzystane do precyzyjniejszego opisu rzeczywistości.", + "20411": "Na podstawie zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 1992 r. ( Zarządzenie... 1992) z każdego przedmiotu ogólnokształcącego, w tym z geografii, mogą być organizowane zawody dla uczniów w formie olimpiady przedmiotowej. Dla uczniów szkół podstawowych kurator oświaty może organizować konkursy geograficzne o zasięgu wojewódzkim lub regionalnym.", + "20412": "Początki geografii jako nauki to starożytne i średniowieczne opisy Ziemi ( gé - Ziemia, grápho - piszę, opisuję), np. Herodota lub Strabona. Opisowy sposób popularyzacji wiedzy geograficznej jest więc najstarszy i najsilniej zadomowiony m.in. w szkolnych podręcznikach geografii i w lekcjach geografii. Istotą układu opisowego jest zapoznawanie Czytelnika lub słuchacza (ucznia) z zewnętrznymi, łatwo postrzegalnymi zmysłowo rzeczami i zjawiskami, bez wyjaśniania ich przyczyn i skutków.", + "20413": "Model ten składa się z koła ilustrującego płaszczyznę równika i z półkola ilustrującego półpłaszczyznę południka 0. Elementy te są wycięte ze sklejki lub płyty pilśniowej, połączone ze sobą pod kątem prostym i osadzone na podstawce. Do podstawki i półkola jest przymocowany druciany, ruchomy pręt o kształcie półokręgu, ilustrujący dowolny południk. W środku układu jest zamocowany ruchomy pręcik pełniący rolę promienia ziemskiego. Za pomocą modelu można demonstrować długość i szerokość geograficzną.", + "20414": "Metody praktyczne umożliwiają nabywanie różnych praktycznych umiejętności bądź też kształtowanie otaczającej rzeczywistości. Równocześnie metody te wpływają na świadomość, przekonania i postawy ucznia. Metody te można podzielić na dwie grupy. Pierwsza z nich obejmuje ćwiczenia techniczne i terenowe, druga - metody służące realizacji zadań wytwórczych i usługowych.", + "20415": "5.Zostaw na swoim miejscu to, co znajdziesz i zobaczysz.", + "20416": "6.Rozpalaj ogniska tylko wówczas, gdy jest to naprawdę potrzebne i rób to w sposób jak najmniej szkodliwy dla otaczającej przyrody.", + "20417": "7.Używaj tylko opakowań i pojemników, które nadają się do recyklingu.", + "20418": "8.Szanuj pracę i wysiłki osób chroniących przyrodę.", + "20419": "9.Przemieszczaj się po ustalonych i oznaczonych ścieżkach i szlakach dla dobra przyrody, którą podziwiasz.", + "20420": "Głównym pomysłodawcą i propagatorem projektu, zwanego w początkowej wersji \"La Ruta Maya\", był dawny redaktor naczelny czasopisma \"National Geographic\" - Wilbur E. Garrett, który w 1989 r. na łamach tego znanego magazynu podróżniczego zaproponował utworzenie ekoturystycznego szlaku dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego długości 1500 mil (ok. 2400 km), łączącego najważniejsze zabytki archeologiczne, żywe ośrodki kultury dzisiejszych potomków Majów, obszary chronione oraz inne atrakcje regionu (rys. 11).", + "20421": "Narodowe Stowarzyszenie im. Audubona sformułowało podróżniczy regulamin w formie kodu etycznego, który musi być zaadaptowany przez każdego turoperatora działającego pod jej auspicjami. Wszystkie agencje podpisują umowę, w której zobowiązują się przestrzegać zasad regulaminu. Uczestnicy wycieczki na końcu podróży są proszeni o wypełnienie kwestionariuszy. W ten sposób bada się, czy organizatorzy imprez oraz zatrudniani przez nich pracownicy pracują zgodnie z przyjętymi regułami i priorytetami.", + "20422": "Kiedy rośnie popyt na pamiątki, również rzemiosło artystyczne, a więc kultura materialna, jest narażone na zubożenie i zniekształcenie. Pośród masowo produkowanych i sprzedawanych suwenirów gubią się wyroby tradycyjnego rękodzielnictwa artystycznego, malarstwa, rzeźbiarstwa, tworzone przez utalentowanych twórców ludowych. Tandetne przedmioty mają mało wspólnego ze sztuką, tym bardziej, kiedy wytwarzają je, nieraz \"taśmowo\", ludzie nie obdarzeni talentem artystycznym. Turyści mają więc często wykrzywione pojęcie o autentycznej kulturze materialnej regionu.", + "20423": "Do form podróżowania, których z pewnością nie można zaliczyć do rodzajów ekoturystyki, należą m.in.: pobyty w wielkich, renomowanych kurortach nadmorskich i górskich oraz wielkich ośrodkach narciarstwa zjazdowego, zwiedzanie ośrodków przemysłowych i obiektów współczesnej nauki i techniki, wyjazdy na olimpiady sportowe, wakacje w ośrodkach rozrywkowych i hazardowych, wyjazdy rozrywkowo-towarzyskie do wielkich miast, zwiedzanie ogrodów zoologicznych, wyjazdy biznesowe itp.", + "20424": "Wysoki stopień świadomości ekologicznej elit rządzących stanowi niewątpliwie dużą szansę dla zrównoważonego rozwoju Mongolii, przy równoczesnym zachowaniu dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego kraju. Państwa, które przechodzą dzisiaj transformację systemową i gospodarczą, mają szansę wykorzystać błędy krajów wysoko rozwiniętych i realizować nowy model ekorozwoju, który łączy zdobycze współczesnej nauki z przekazywaną z pokolenia na pokolenie wiedzą i mądrością rdzennych kultur.", + "20425": "Jeziora są naturalnymi zbiornikami retencyjnymi, lecz są one także często wykorzystywane jako zbiorniki po sztucznym podwyższeniu do określonej rzędnej poziomu ich wód. Stosunkowo małym kosztem można więc gromadzić i regulować zarazem przepływ pewnych ilości wód. Jezioro podpiętrzone może spełniać wiele funkcji, np.: przeciwpowodziową, żeglugową, zaopatrywania w wodę, rekreacyjną, a najczęściej pełni kilka funkcji jednocześnie.", + "20426": "Odczyn wód zmienia się w przebiegu wieloletnim, rocznym, jak też jest zróżnicowany w pionowym układzie wód. W tabeli 16 zestawiono powierzchniowe zakresy pH dla wybranych jezior, przy czym dotyczą one obserwacji jednorocznych lub wartości średnich z kilku lat.", + "20427": "Wody silnie zasadowe występują w strefach wulkanicznych lub też o bardzo zaawansowanej eutrofii, natomiast wody kwaśne w jeziorach dystroficznych (np. w Finlandii) lub też leżących wśród torfowisk i bagien (np. Tasek Bera).", + "20428": "Jeziora pod względem powierzchni oscylują w przedziale od kilku metrów kwadratowych do kilkuset tysięcy kilometrów kwadratowych. Wyjątkowo duży udział, bo aż 15% całkowitej ich powierzchni, przypada na Morze Kaspijskie, ok. 32% na 10 największych jezior, 46% na 40 największych jezior i aż 54,5% na 130 jezior większych od 1000 km2 .", + "20429": "Spośród innych miar wymiany wody można wykorzystać współczynnik intensywności wymiany pionowej, określony ilorazem wielkości parowania i pojemności, stosowany np. w odniesieniu do jezior bezodpływowych. Inną miarą jest współczynnik intensywności wymiany całkowitej, uzyskiwany jako stosunek odpływu i parowania do objętości wód jeziora.", + "20430": "Typ 16. Jeziora podparte aluwiami wypełniającymi dolinę poniżej dawnego zasięgu jeziora, np. jeziora Kintla i McDonald w Montanie (Stany Zjednoczone).", + "20431": "Typ 17. Jeziora utworzone w dolinach bocznych przez morenę czołową w głównej dolinie (Clairvaux w Jurze), bądź przez morenę boczną w głównej dolinie (Barterand w Jurze).", + "20432": "Typ 4. Jeziora tworzone na skutek osadzania osadów rzecznych delt, z których powstaje przegroda dzieląca pierwotne jezioro na dwa, np. Brienz i Thun w Szwajcarii.", + "20433": "Typ 5. Jeziora meandrowe leżą w dolinach rzecznych między wałami przykorytowymi ciągnącymi się wzdłuż brzegów aktualnie aktywnego i opuszczonego koryta rzeki meandrującej - zajmują więc obszar poniżej wałów brzegowych między starorzeczem a rzeką (ryc. 30).", + "20434": "Wtedy powstały między innymi takie pozycje, jak Daruma (Bodhidharma, 1911) autorstwa Bunzaburo Matsumoto.", + "20435": "Poszukiwania pierwotnego zen w odróżnieniu od jego wypaczonych form stały się przyczyną licznych polemik na temat historii tej filozofii, które nie były wolne od wpływu zadawnionych animozji między japońskimi szkołami zen. Informacje na temat historii zen i różnych szkół znajdzie Czytelnik w chronologicznym zestawieniu najważniejszych wydarzeń z historii zen w Chinach i Japonii.", + "20436": "Yueshan: \"Słowa i czyny na nic się nie zdadzą\".", + "20437": "Shitou: \"Na nic się nie zda także brak słów i czynów\".", + "20438": "Yueshan: \"Nie ma nawet miejsca na wetknięcie szpilki\".", + "20439": "Shitou: \"To tak, jakby sadzić kwiaty na skale\".", + "20440": "5. Pokazały się jego pokrętne intencje. Gdzie zmierza ten stary człowiek?", + "20441": "6. Jest pokonany. Ale ciągle coś jest, a może tylko połowa.", + "20442": "7. Mnich dobrze go naciska, jego język jest przyciśnięty do podniebienia.", + "20443": "8. Mnich zmiażdżył na śmierć tego starego człowieka, musi on upaść w tył bardzo daleko.", + "20444": "9. Patrz! Gdzie on zmierza? Zagonił go aż na drzewo.", + "20445": "Choćby nie wiem jak bardzo niezliczone były istoty czujące - ślubuję je wyzwolić.", + "20446": "Choćby nie wiem jak bardzo niewyczerpane były pasje i żądze - ślubuję je ugasić.", + "20447": "Choćby nie wiem jak bardzo niezgłębione byłyby wszystkie dharmy - ślubuję je zgłębić.", + "20448": "Choćby nie wiem jak bardzo tajemna byłaby Prawda - ślubuję ją pojąć.", + "20449": "Drugi koan:", + "20450": "Ostateczna 'droga' nie jest trudna.", + "20451": "Wskazówka wstępna:", + "20452": "Niebo i ziemia są ciasne, słońce, księżyc i gwiazdy ciemnieją jednocześnie. Nawet jeśli uderzenia pałką spadają jak deszcz, a okrzyki rozlegają się jak grzmoty, ciągle jeszcze nie dożyłeś momentu, kiedy jesteś w stanie pojąć istotę wozu transcendencji.", + "20453": "Dogen wyjaśnia, iż bampo ni shoserareru oznacza odrzucenie ciała i umysłu, bardziej klarowne jest zachowanie znaczenia shoserareru jako bycia oświeconym. Gdyby zależało nam na zachowaniu tłumaczenia shoserareru jako bycia potwierdzonym, miałoby to sens w tłumaczeniu opisowym: \"odnajdując (potwierdzając) swoją tożsamość w dziesięciu tysiącach dharm\".", + "20454": "Moim zdaniem odpowiedź na pytanie o to, czy osoby, które nie dostąpiły 'oświecenia', mogą się wypowiadać w kwestii zen, można znaleźć w rozważaniach Leszka Kołakowskiego na temat mistyki chrześcijańskiej. Kołakowski krytykuje pogląd, iż \"niepodobna analizować mistyki nie będąc samemu mistykiem albo nie mając przynajmniej za sobą doświadczeń mistycznych; inaczej mamy sytuację taką, jak gdyby głuchy chciał uprawiać krytykę muzyczną\".", + "20455": "W bardzo niskiej temperaturze para wodna często przechodzi, pomijając stan płynny, w stan stały. Zjawisko to jest określane mianem sublimacji, a obiekty, na których dokonuje się przejście wody ze stanu gazowego w lód, noszą nazwę jąder sublimacji. W procesie sublimacji powstają kryształki lodu o bardzo małych rozmiarach i o różnorodnych kształtach.", + "20456": "Obszar atmosfery o podwyższonym ciśnieniu położony pomiędzy dwoma obszarami o ciśnieniu niższym (na tym samym poziomie) nosi nazwę klina barycznego. Na mapie zaznacza się w postaci zespołu izobar w kształcie litery U.", + "20457": "Obszar pomiędzy dwoma niżami lub zatokami niskiego ciśnienia i dwoma wyżami lub klinami wysokiego ciśnienia ułożonymi na przemian (na krzyż) jest nazywany siodłem barycznym.", + "20458": "Na kuli ziemskiej obszary charakteryzujące się tak ukształtowanymi warunkami pogodowymi występują w kilku miejscach. Szczególnie wyraźnie rezultaty wyżej zarysowanego oddziaływania mas powietrza są widoczne w strefach okołozwrotnikowych tam, gdzie w pobliżu wybrzeży przepływają zimne prądy morskie (np. Pustynia Namib - Prąd Benguelski, Pustynia Atakama - Prąd Peruwiański, Zachodnia Sahara - Prąd Kanaryjski).", + "20459": "Od ogólnej, planetarnej cyrkulacji atmosfery należy odróżniać cyrkulacje o mniejszym zasięgu przestrzennym, które zazwyczaj nazywa się lokalnymi (wiatry lokalne), bowiem są wywołane czynnikami specyficznymi właściwymi dla niewielkich obszarów. Przykładem cyrkulacji lokalnej jest bryza morska, wiatry górskie i dolinne, fen, bora i wiele innych. Te cyrkulacje o niewielkim zasięgu przestrzennym nakładają się niekiedy na prądy powietrzne tworzące obraz cyrkulacji ogólnej atmosfery.", + "20460": "Prognostyczne mapy pogody są opracowywane w centralnym biurze pogody danego kraju, bowiem ono dysponuje największą liczbą informacji o warunkach pogodowych panujących w chwili obecnej i w minionych kilku terminach obserwacyjnych nie tylko z obszaru całego kraju, ale również obszarów bardziej odległych.", + "20461": "Powierzchnia frontowa oddziela dwie masy powietrza różniące się także temperaturą. Wyznaczanie przebiegu frontów ułatwia więc w pewnym stopniu również analiza temperatur powietrza na stacjach synoptycznych.", + "20462": "Miejsce położenia frontu stosunkowo bardzo dobrze wskazuje wielkość i rodzaj zachmurzenia oraz opady atmosferyczne. Rodzaje chmur, a także charakter opadów, są dobrymi wskazówkami przy identyfikacji aktualnego miejsca położenia i rodzaju frontu.", + "20463": "Wzrost zainteresowania ozonem w atmosferze pojawił się głównie z obawy, że działalność gospodarcza człowieka może mieć wpływ na trwałość warstwy ozonu w atmosferze, może spowodować drastyczny spadek zawartości ozonu w powietrzu, a tym samym wpłynąć na wzrost szkodliwego dla żywych organizmów promieniowania nadfioletowego.", + "20464": "Wyniki obserwacji meteorologicznych poprawnie zestawione i obliczone, po kontroli są udostępniane różnym użytkownikom, stanowią podstawę do dalszych opracowań dostarczających informacji o stosunkach pogodowych i klimatycznych w przekroju wieloletnim. Wyniki pomiarów i obserwacji meteorologicznych głównie są udostępniane w postaci systematycznie publikowanych różnego rodzaju roczników. Do najważniejszych należy Rocznik meteorologiczny oraz rocznik Opady atmosferyczne.", + "20465": "Wiatr geostroficzny pojawia się tylko w sytuacji prostoliniowego układu izobar. Z takim ich układem w rzeczywistości spotykamy się bardzo rzadko, bowiem najczęściej formuje się krzywoliniowy układ izobar, gdzie przemieszczanie powietrza odbywa się pod wpływem działania nie dwóch, lecz trzech sił (sił: gradientu ciśnienia, Coriolisa i odśrodkowej). W takim przypadku cząsteczki powietrza poruszają się z jednostajną prędkością po ułożonych koncentrycznie torach kołowych. Powstający ruch powietrza określamy mianem wiatru gradientowego.", + "20466": "Słońce jest głównym i praktycznie jedynym źródłem energii dla powierzchni Ziemi i jej atmosfery. Opierając się na wynikach badań spektroskopowych stwierdzono, że Słońce jest zbudowane głównie z wodoru i helu. Te dwa pierwiastki łącznie stanowią ponad 98% jego masy. Prócz nich występują w małych ilościach: tlen (0,8%), węgiel (0,4%), neon (0,2%), żelazo (0,1%), azot (0,1%) i inne.", + "20467": "Znaczący wkład do rozwoju agroklimatologii w Polsce wnoszą prace Romualda Gumińskiego (1896-1952), autora m.in. podziału Polski na regiony agroklimatyczne, a także prace Mariana Molgi (1906-1980), autora wielokrotnie wznawianego podręcznika Meteorologia rolnicza. Wincenty Okołowicz (1906-1979) jest autorem pierwszego polskiego obszernego podręcznika z zakresu klimatologii ogólnej, licznych map klimatycznych Polski i świata, był długoletnim przedstawicielem Polski w Światowej Organizacji Meteorologicznej.", + "20468": "Poziomy gradient ciśnienia jest wektorem skierowanym w stronę niższego ciśnienia wzdłuż linii normalnej do izobar. Zwrot tego wektora informuje o kierunku, w którym następuje największy spadek ciśnienia. Wielkość spadku ciśnienia jest wyrażana stosunkiem różnicy ciśnienia powietrza do umownej jednostki odległości równej 100 km. Niekiedy jeszcze funkcję umownej jednostki odległości pełni długość łuku południka odpowiadająca kątowi 10, która wynosi ok. 111,3 km.", + "20469": "Grubości atmosfery nie można określić tak, jak głębokości oceanu lub grubości warstwy skał, ponieważ nie ma ona wyraźnej górnej granicy. Atmosfera Ziemi rzednie stopniowo wraz z wysokością, zlewając się ostatecznie z przestrzenią międzyplanetarną. Również właściwości fizyczne atmosfery Ziemi są wyraźnie inne od właściwości atmosfer planet sąsiadujących z Ziemią (tab. 3.1.1).", + "20470": "Wykorzystując oznaki lokalne do prognozy pogody należy mieć na uwadze, że wnioskowanie na podstawie tylko jednej oznaki zazwyczaj okazuje się błędne, bowiem prawdopodobieństwo trafnej prognozy jest tym większe, im większa jest liczba oznak wskazujących na ten sam charakter zmian stanu pogody. Jest ponadto prawidłowością, że jeśli oznaki lokalne są wyraźne i zmieniają się szybko, to również zmiany pogody będą następować szybko, i odwrotnie.", + "20471": "Pierwsze powstają podczas nasuwania się chłodnego powietrza nad cieplejsze podłoże, a chmury St i Sc powstają, gdy powietrze ciepłe zalega nad chłodnym podłożem. Wszystkie chmury wymienione wyżej są jednak również charakterystyczne dla procesów zachodzących na frontach meteorologicznych, a więc na powierzchni styku dwóch różnych mas powietrza.", + "20472": "Pyranometr Janiszewskiego, znany po nazwą pyranometr uniwersalny M-80, działa na podobnej zasadzie, jak solarymetr Gorczyńskiego. Głównym elementem reagującym na natężenie promieniowania słonecznego jest termostos Molla, a wielkość tej reakcji wskazuje podłączony do niego galwanometr. Procedura pomiaru promieniowania całkowitego jest taka sama, jak solarymetrem. Pyranometr ten można również wykorzystać do pomiarów promieniowania rozproszonego, promieniowania odbitego oraz do pomiaru wielkości albeda.", + "20473": "Mały pionowy gradient temperatury powietrza lub występująca inwersja termiczna hamuje rozwój ruchów turbulencyjnych w atmosferze. Z kolei mała stateczność atmosfery występująca podczas równowagi chwiejnej stwarza dogodne warunki do rozwoju silnej konwekcji termicznej i sprzyja pojawianiu się silnych porywów wiatru w przyziemnej warstwie troposfery.", + "20474": "Wspomniane techniki umożliwiają dokładniejsze śledzenie burz i stref opadów atmosferycznych. W ramach światowego systemu służby pogody meteorologiczne systemy satelitarne stwarzają możliwości wykorzystania przy sporządzaniu prognoz pogody danych o stanie pogody na rozległych obszarach uzyskanych za pomocą obrazów satelitarnych (np. system METEOSAT).", + "20475": "Z powyższych pierwotnych produktów kondensacji pary wodnej w postaci mikroskopijnych kropelek wody i kryształków lodu są zbudowane główne ich skupiska w atmosferze w formie mgieł i chmur. Mgły i chmury, mimo że mają wiele cech wspólnych, powstają z różnych przyczyn i mają odmienne zasięgi przestrzenne występowania.", + "20476": "W miarę zbliżania się do osi równikowego pasa niskiego ciśnienia pasaty słabną i zanikają. Poziome przemieszczanie się powietrza jest osłabione, natomiast wyraźnie silniej zaznaczają się ruchy pionowe powietrza. Między wiatrami pasatowymi półkuli północnej i południowej występuje strefa przejściowa, która nosi nazwę międzyzwrotnikowej strefy zbieżności (MSZ) lub strefy konwergencji. Występowanie i położenie tej strefy w ciągu roku decyduje o głównych rysach cyrkulacji atmosfery w szerokościach międzyzwrotnikowych.", + "20477": "Do najważniejszych obszarów jonosfery należą warstwy oznaczane zazwyczaj symbolami F1 i F2. Ich powstanie jest uwarunkowane oddziaływaniem promieniowania nadfioletowego Słońca o długości fal od 17 do ok. 170 nm. Koncentracja elektronów jest tu znacznie większa niż w pozostałych warstwach jonosfery. Najwięcej jest ich na wysokości ok. 300 km, gdzie przypada ponad 1 mln cząstek obdarzonych ładunkiem elektrycznym na 1 cm 3 .", + "20478": "W wyniku nieadiabatycznego ochładzania najniższych warstw troposfery powstają, ogólnie biorąc, najniższe chmury warstwowe. Ochłodzenie może być rezultatem wymiany ciepła pomiędzy ciepłym powietrzem a chłodnym podłożem lub warstwą chłodniejszego powietrza na skutek promieniowania i przewodnictwa. Formowaniu się chmur warstwowych sprzyja turbulencyjne mieszanie powietrza zachodzące przy powierzchni Ziemi. Głównymi rodzajami chmur pojawiającymi się wskutek działania powyższych procesów są chmury niskie warstwowe (St) oraz sporadycznie kłębiasto-warstwowe (Sc).", + "20479": "Mapa, na którą naniesiono za pomocą znaków umownych i cyfr informacje meteorologiczne, przedstawia miniony stan pogody, w praktyce sprzed co najmniej kilkudziesięciu minut. Same wyniki pomiarów i obserwacji meteorologicznych przeniesione z meldunku nie stanowią jeszcze przejrzystej informacji o stanie pogody mającej stanowić podstawę prognozy pogody na najbliższe godziny. Muszą one zostać uporządkowane, stać się bardziej czytelne w wyniku dokonania ich tzw. analizy synoptycznej.", + "20480": "Bardzo często jesienią i zimą obserwujemy mgły zalegające nad otwartymi wodami (jeziorami, stawami, rzekami), a także w czasie lub po deszczu. Są to tzw. mgły parowania (lub mgły z parowania). Wywołane są parowaniem cieplejszej powierzchni wodnej i unoszeniem się pary wodnej oraz jej kondensacją w chłodniejszym powietrzu. Najliczniejsze mgły z parowania obserwuje się jesienią, a nad niezamarzającymi morzami zimą.", + "20481": "Wyróżnia się parowanie potencjalne, czyli możliwe i parowanie rzeczywiste. Parowanie potencjalne to maksymalna ilość pary wodnej, jaka może zmieścić się w powietrzu nad określonym obszarem kuli ziemskiej. Parowanie rzeczywiste to faktyczna ilość wyparowanej wody na danym obszarze w określonych warunkach meteorologicznych.", + "20482": "Z tendencją do przemieszczania się wyżów w niższe szerokości geograficzne jest związany napływ ciepłego powietrza w zachodniej części układu. W miarę rozwoju wyżu staje się on obszarem ciepłego powietrza na wszystkich poziomach, a więc wysoki wyż baryczny (bardzo dobrze rozbudowany) jest ciepłym obszarem troposfery.", + "20483": "Powyższą koncepcję w latach późniejszych rozwinął zespół meteorologów norweskich. W latach 1918-1922 i w latach trzydziestych grupa meteorologów kierowana przez V.F. Bjerknesa (1862-1951) opracowała w miarę wszechstronnie koncepcję tworzenia się cyklonów na pograniczu różnie skierowanych prądów w masach powietrza o odmiennych cechach fizycznych. Matematyczne podstawy teorii falowej tworzenia się niżów barycznych V.F. Bjerknes wraz z H. Solbergiem opublikowali w 1933 r.", + "20484": "Z porównania wielkości obu gradientów wynika, iż gradient suchoadiabatyczny jest większy. Pionowy gradient temperatury, który jest miarą zmiany temperatury na 100 m zmiany wysokości w konkretnej masie powietrza, a więc odpowiadający aktualnemu pionowemu rozkładowi temperatury powietrza, nazywa się faktycznym lub rzeczywistym gradientem temperatury.", + "20485": "W rejonach okołobiegunowych obserwuje się kolejny stopniowy wzrost ciśnienia atmosferycznego. W tej strefie średnie gradienty ciśnienia są skierowane ku niskim szerokościom geograficznym. Przeważają więc wiatry ze sektora wschodniego. Szczególnie wyraźnie ten kierunek przemieszczania powietrza zaznacza się u wybrzeży Antarktydy. W rejonach okołobiegunowych na półkuli północnej, m.in. różnorodność podłoża sprawia, że tutaj notuje się większą zmienność kierunków i prędkości wiatru niż na półkuli południowej.", + "20486": "Wiatr to poziomy ruch powietrza względem powierzchni Ziemi, spowodowany różnicą ciśnienia atmosferycznego. Określa się dwie jego cechy, prędkość i kierunek. Kierunek wiatru (skąd wieje) wyznacza się w stopniach miary kątowej według 16-stopniowej skali lub w rumbach, a jego prędkość w metrach na sekundę lub w kilometrach na godzinę (rys. 2.5.9.1).", + "20487": "Dwutlenek węgla odznacza się zdolnością łatwego przepuszczania promieniowania krótkofalowego Słońca i zatrzymywania (pochłaniania w paśmie 13-17 «m) promieniowania długofalowego (podczerwonego) emitowanego przez powierzchnię Ziemi w kierunku przestrzeni kosmicznej. Znaczna koncentracja tego gazu w przyziemnej warstwie atmosfery sprzyja więc podwyższaniu temperatury powierzchni Ziemi.", + "20488": "Ogólnie biorąc, główną cechą tych rozkładów ciśnienia jest strefowość, a więc występowanie równoleżnikowych stref podwyższonego i obniżonego ciśnienia, wynikająca z podobnego rozkładu temperatury powietrza oraz mechanizmu ogólnej cyrkulacji atmosfery powodującego koncentrację mas powietrza na jednych obszarach i ich jednoczesny odpływ w inne rejony kuli ziemskiej.", + "20489": "Wreszcie obrazy satelitarne sporządzane w różnych zakresach widma promieniowania elektromagnetycznego umożliwiają badanie głównych cech cyrkulacji atmosfery i ich związku z procesami radiacji, w których wielkość zachmurzenia nieba jest wiodącym czynnikiem wpływającym na bilans energetyczny systemu Ziemia-atmosfera. Informacje uzyskane w ten sposób mają istotne znaczenie w badaniach klimatu Ziemi.", + "20490": "Metody określania wielkości odpływu gruntowego w rzece są z konieczności uproszczone ze względu na kosztowność badań hydrogeologicznych.", + "20491": "Do metod najczęściej wykorzystywanych należy wymieniona powyżej krzywa recesji odpływu, opisana równaniem wykładniczym (Mailleta i Dębskiego), metoda hydrologiczno-hydrogeologiczna uproszczona (Radczuk i Szarskiej, 1986) i metoda hydrogeologiczna uproszczona Bindemanna.", + "20492": "Biorąc pod uwagę, że ewapotranspiracja roślinności jest na ogół głównym składnikiem parowania terenowego zlewni, strukturę modelu parowania terenowego oparto przede wszystkim na strukturze modelu ewapotranspiracji, uwzględniając w niej dodatkowo m.in. parametr określający powierzchnię obszaru quasi-jednorodnych pól. Powierzchnię czynną i podłoże tych pól scharakteryzowano za pomocą parametru szorstkości, albedo, zdolności emisyjnej powierzchni czynnej, polowej pojemności wodnej profilu glebowego, współczynnika trwałego więdnięcia itp.", + "20493": "W przypadku, gdy dysponujemy wystarczającym rozpoznaniem hydrologicznym warstwy lub warstw wodonośnych hydraulicznie związanych z rzeką, znamy rytm wahań zwierciadła wód podziemnych różnych horyzontów i dokładny hydrogram odpływu, możemy przeprowadzić na podstawie jednego z czterech schematów rozdział hydrogramu wezbrania (Ground Water Studies, 1975). Dokładny opis schematów rozdziału hydrogramu przedstawiono na rysunku II.16.", + "20494": "Metody badawcze w sieci małych zlewni najczęściej sprowadzają się do analizy regionalnej elementów hydrometeorologicznych i fizycznogeograficznych. Wykorzystują one informację o zasilaniu i odpływie z sieci zlewni do identyfikacji prostych modeli regresyjnych w zlewniach o niedostatecznej kontroli hydrometrycznej. Zagadnienie to omówiono wyczerpująco w rozdz. XIV.", + "20495": "Czwarta faza występuje wówczas, gdy sieć cieków (naturalna lub sztuczna) jest wystarczająco gęsta, aby mogło nastąpić połączenie się łańcuchów plam z wodami drenażowymi. Jeżeli warunek ten nie jest spełniony, fala wód zretencjonowanych na powierzchni osiąga lokalną bazę drenażu zatrzymując się w najgłębszym zagłębieniu, kończąc tym samym proces transformacji na trzeciej fazie.", + "20496": "Opad ciekły w okresie zimowym i wegetacyjnym na pokrywie roślin iglastych zatrzymuje się na ogół jednakowo.", + "20497": "Inne jest tempo procesu intercepcji roślin, gdy występuje deszcz ze śniegiem, inne wreszcie, gdy pada wyłącznie śnieg. Płatki śniegu docierają bez przeszkód do podłoża, inne zatrzymują się na szpilkach drzew iglastych, suchych liściach, gałęziach", + "20498": "Model SSARR (Streamflow Simulation and Reservoir Regulation), opracowany i wdrożony w końcu lat sześćdziesiątych w Stanach Zjednoczonych do prognozowania odpływu i sterowania systemu wodnego rzeki Columbia (Runoff evaluation..., 1971), stanowi jeden z prostszych modeli symulacyjnych zlewni. Algorytm modelu stanowią równania empiryczne, a parametry równania są identyfikowane w procesie optymalizacji. A zatem model ten może znaleźć zastosowanie wyłącznie w zlewniach o kontrolowanym odpływie.", + "20499": "Analiza krzywych wysychania ma duże znaczenie w aspekcie poznania reżimu cieków i rzek oraz rezerw wód podziemnych. Krzywe te charakteryzują przepływ podstawowy rzek, a zatem ich charakterystyki w okresie deficytu opadowego. Tłumaczą wyczerpywanie zasobów wodnych warstw wodonośnych, pozwalają także obliczyć pojemność retencyjną zlewni.", + "20500": "Stopień osłonięcia gruntu i gęstość roślin uprawnych wpływają na wielkość plonu i stanowią o przyroście biomasy w większości agrocenoz, a maksymalna pojemność retencji intercepcji Smaks. jest od niej bezpośrednio zależna. W modelu holenderskim (Makkink, van Heemst, 1975) przyjmuje się maksymalną pojemność retencji intercepcji w agrocenozach trawiastych jako połowę ich biomasy.", + "20501": "Metody badawcze stosowane aktualnie w indywidualnych zlewniach badawczych można podzielić na dwie podstawowe grupy:", + "20502": "1) pomiary i obserwacja interesujących nas elementów hydrometeorologicznych i parametrów fizycznogeograficznych, opracowywanie ich wzajemnych współzależności oraz próba wnioskowania na ich podstawie o formie tych zależności w innych zlewniach;", + "20503": "W Wielkiej Brytanii wprowadzono gęstość sieci cieków jako liczbę węzłów hydrograficznych (połączeń) na 1 km2 zlewni.", + "20504": "Podobnie jak sieć cieków, tak i jeziora można scharakteryzować przez gęstość, tzw. jeziorność zlewni . Pod tym pojęciem należy rozumieć obecność jezior w zlewni, określoną ilościowo jako łączna powierzchnia jezior i innych zbiorników wodnych.", + "20505": "Rozwiązanie przyjętego równania filtracji polega na określeniu funkcji ciśnienia bądź swobodnego zwierciadła wód gruntowych wewnątrz obszaru (pola) filtracji.", + "20506": "Schematyzacja geometrii obszaru filtracji jest zagadnieniem złożonym i zależy od wielu czynników (Procesy hydrologiczne, 1989) (p. rozdz. X).", + "20507": "Współczynniki filtracji w zależności od rodzaju litologii warstwy wodonośnej przedstawiono w tabeli XII.1.", + "20508": "Parowanie rzeczywiste w zimnej porze roku obejmuje w okresie bezśnieżnym parowanie lub sublimację z powierzchni roślin, parowanie lub sublimację z gleby oraz transpirację kutykularną roślin, a w okresie zalegania śniegu przede wszystkim parowanie lub sublimację z pokrywy śnieżnej i lodowej.", + "20509": "Na rysunku IV.5 pokazano schemat modelu, który może być przykładem modelu integralnego podsystemu górnej części zlewni. W tym przypadku możemy wyróżnić dwa komponenty: powierzchni i gleby. Wejście do systemu to opad i warunki meteorologiczne, wyjściem są procesy, takie jak odpływ bezpośredni (suma odpływu powierzchniowego i podpowierzchniowego), zasilanie wód podziemnych oraz ewapotranspiracja. Każdy pojedynczy proces zachodzący wewnątrz systemu, w przypadku modelu integralnego, wymaga odrębnego opisu matematycznego.", + "20510": "Poza tym występuje stała wymiana pary wodnej między powietrzem glebowym a powietrzem atmosferycznym. Na ogół jednak ilości wody przemieszczające się w postaci pary są w glebie niewielkie.", + "20511": "Woda błonkowa jest związana siłami molekularnymi z cząstkami gleby. Dookoła cząstki gleby formują się błonki wody przyciąganej z bardzo dużą siłą. W miarę oddalania się warstw molekuł wodnych od powierzchni cząstki stałej, siły przyciągania maleją aż do zera w całkowicie nasyconej glebie.", + "20512": "Przestrzenna skala wykorzystania modelu jest bardzo elastyczna, od pojedynczego profilu glebowego (badanie i opis infiltracji) do dużych obszarów obejmujących nawet kilka zlewni. Model jest w sposób ciągły rozwijany pod kątem możliwości zastosowań w nowych dziedzinach.", + "20513": "SHE ma zintegrowaną strukturę modularną, dzięki czemu każdy z modułów można użytkować także rozłącznie. Struktura modularna pozwala na znaczną elastyczność w praktycznych zastosowaniach.", + "20514": "Już za czasów Piotra powstała tajna policja polityczna, której kierownictwo sprawował tzw. Preobrażeński prikaz (nazwa od ulubionej podmoskiewskiej rezydencji cara). Przyjmował on i sprawdzał relacje szpiegów i donosicieli, zajmował się też badaniem - tymi właśnie metodami - opinii publicznej. Donosiciele byli hojnie wynagradzani, często znaczną częścią majątku ofiary. Po krótkotrwałej likwidacji Prikazu za Piotra II, odrodził się on już za panowania Anny pod nazwą Tajnej Kancelarii Śledczej.", + "20515": "Wiek XII przyniósł kompletne rozbicie polityczne Rusi Kijowskiej. Rurykowicze, przenoszący się dawniej z jednej dzielnicy do drugiej, \"awansujący\" z biedniejszej na bogatszą, ustabilizowali się, ale jednocześnie uzależnili od lokalnych grup możnowładztwa (bojarów) i kupiectwa. Stali się więc wyrazicielami interesów dzielnicowych, zapominając o całości. Nie wahali się sprowadzać sąsiadów, nawet pogan-koczowników, przeciw krewniakom, mimo że na podnoszące się w ówczesnej literaturze i publicystyce głosy przestrogi wzywały do obrony \"ziemi ruskiej\".", + "20516": "Najbardziej dotkliwe były najazdy tureckich Połowców, którzy, pustosząc ziemie na południe od Kijowa i nieustannie zagrażając samej stolicy, doprowadzili do wyludnienia dawnych polańskich terenów osadniczych. Stepowa granica Rusi zaczęła przesuwać się na północ, a ludność tych obszarów wędrowała na północ lub zachód, szukając nowych, spokojniejszych siedzib. Książęta kijowscy tracili podstawy gospodarcze swej pozycji politycznej.", + "20517": "Podobnie zachowała się burżuazja niemiecka. W pierwszych tygodniach rewolucji liberałowie potępiali rozbiory Polski i skłaniali się do przyjścia jej z pomocą.", + "20518": "Polaków w owej chwili traktowano jako zaporę, która osłania jednoczące się Niemcy przed interwencją cara Mikołaja. Lecz wkrótce burżuazja zerwała z rewolucją i wówczas poparła w pełni rząd pruski w jego walce z powstaniem poznańskim.", + "20519": "Chłop małorolny ze sprzedaży wieprzka i nabiału miał na ogół większy dochód w gotówce niż z produkcji ziarna. Rozmiary hodowli ograniczał jednak brak paszy, a poniekąd też rąk do obsługi.", + "20520": "Folwark zatrzymał nadal gospodarczą przewagę nad wsią: miał w swoim ręku lasy, dyktował wiejskiej biedocie ceny robocizny i miał za sobą poparcie władzy politycznej.", + "20521": "Widoczne jest tedy, że zbawienie doskonałe od rzeczowej formy istnienia, gdyby było efektywnie wykonalne, byłoby uśmierzeniem wszelkiego niepokoju, jaki budzi sytuacja odpowiedzialności, sytuacja taka jest bowiem unieważniona ogólnym dekretem, który znosi ryczałtem wartości zastane.", + "20522": "Marta w powieści Orzeszkowej zjawia się w szwalni dopiero wtedy, gdy po śmierci męża zawiodły wszystkie inne sposoby zdobycia środków do życia. Literatura pozytywistyczna stworzyła wzorzec bohatera — inżyniera bądź przedsiębiorcy, jak Borowiecki z Ziemi obiecanej Reymonta — któremu szło o szybkie dorobienie się dzięki menedżerskiej pracy umysłowej, choć w razie potrzeby umiał zakasać rękawy na przykład przy budowie własnej fabryki.", + "20523": "Ojczyzna to miejsce, w którym żyje naród - z którego pochodzą ojcowie. Miejsce to jest ojczyzną nawet wówczas, gdy naród nie dysponuje własną państwowością.", + "20524": "Nie każdy jednak naród posiada własną ojczyznę. Liczne są przykłady narodów żyjących w rozproszeniu, w diasporze. Wśród bardziej znanych przypadków wymienić trzeba Żydów, zanim uzyskali swą siedzibę narodową w Izraelu, oraz Romów.", + "20525": "Koronka rogotwórcza (ryc. 184), szerokości około 0,5 cm, znajduje się w miejscu, gdzie skóra przechodzi w puszkę rogową. Ma ona brodawki o długości 1-2 mm, skierowane ku dołowi i wytwarza szkliwo, czyli polewę rogową, pokrywające puszkę rogową. W tym miejscu występuje cienka warstwa podskórna.", + "20526": "W organizacji współczesnego społeczeństwa występują wielokierunkowe działania, kształtujące różne dziedziny życia: kulturę, oświatę, naukę, obronę i bezpieczeństwo, ochronę zdrowia itd.", + "20527": "Pojęcie zadrzewienia przydrożnego wynika z ustawy z 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz.U. nr 14, poz. 60 ze zmianami) i należy przez nie rozumieć drzewa i krzewy rosnące w pasie drogowym. Ustawa ta przesądza jednocześnie, że drzewa i krzewy rosnące w pasie drogowym są własnością państwa.", + "20528": "Wyprowadzają one małe koźlęta na płaty śniegu i uczą je zjeżdżać na racicach. Stanowczo odradza się naśladowanie ich przez turystów, ponieważ dla człowieka wejście na leżący na zboczu płat śniegu kończy się tragicznie.", + "20529": "Z naszego punktu widzenia ważne są trzy etapy tworzenia wizji świata i człowieka. Pierwszy to okres embrionalny i niemowlęcy wraz z okresem poniemowlęcym, kiedy rozwija się organizm dziecka, a dziecko (w okresie niemowlęcym) odkrywa i tworzy swój świat, w którym odkrywa siebie.", + "20530": "Działanie wazopresyny na poziomie komórkowym, przynajmniej w kanalikach nerkowych, odbywa się za pośrednictwem receptora sprzężonego z cyklazą adenylanową (receptor V2). Obserwuje się także pod wpływem wazopresyny nasilenie metabolizmu fosfatydyloinozytolu (receptor V1). Stężenie wazopresyny w osoczu wynosi 1-5 pg/ml, a jej okres półtrwania w osoczu ok. 5-7 min. Wazopresyna jest szybko unieczynniana przez peptydy osocza. Głównym czynnikiem regulującym wydzielanie wazopresyny jest osmolalność osocza, determinowana głównie przez stężenie jonów Na+.", + "20531": "Jednostką pomiarową natężenia PM jest ersted (Oe), ale stosowane są też gaus (Gs) lub tesla (T). Gaus jest jednostką indukcji magnetycznej mniejszą od tesli (T). 1 Gs = 0,001 T = 0,1 mT", + "20532": "Magnesy nakładane na PA są zwrócone przeważnie biegunem południowym (s) do skóry, chociaż mogą istnieć specjalne wskazania do stosowania odwrotnej polaryzacji. Przypadki te wymagają konsultacji z lekarzem.", + "20533": "W depresjach organicznych chory często czuje się zagubiony, bezradny, opuszczony i samotny. Poczucie, że jest otoczony opieką, serdecznością, że w trudnej sytuacji znajdzie oparcie, przywraca mu pewność siebie, a tym samym zmniejsza przygnębienie. Rozmowy z chorym umożliwiają mu wypowiedzenie się na temat swych obaw, urazów, negatywnych nastawień uczuciowych. Dzięki nim zmniejsza się u chorego zaleganie afektu, rozładowują się utrwalone stereotypy uczuciowe, obiektywniej widzi swoją sytuację.", + "20534": "Filozofia akceptuje zatem mimesis tylko wtedy, gdy jest ona praktycznym zastosowaniem teorii. Teza ta odnosi się w równej mierze do Platona jak i Arystotelesa. Jak Platon w życiu, tak Arystoteles w poezji chce ustalić zasady dobrego naśladowania. Obydwaj filozofowie stwierdzają, że najbardziej niebezpieczna jest mimesis spontaniczna, ponieważ miesza rozum i przekracza granice ustalone między teorią a praktyką.", + "20535": "Podejście Wildera ma tę zaletę, że pozwala na śledzenie ewolucji matematyki w ramach danej kultury i w sferze kontaktów między kulturami, jak również na przewidywanie w jakimś sensie jej rozwoju. Warto przy tym podkreślić specyfikę spojrzenia Wildera na rozwój matematyki.", + "20536": "Przykładem norm aksjologicznych są uznawane przez nas normy moralne. Powinienem pomagać chorym, bronić słabych, odpłacać dobrem za zło nie dlatego, że ktoś dla mnie takie normy ustanowił, ale dlatego, że te działania lub ich następstwa uważam za dobre w pewnym szczególnym znaczeniu. Podobnie uzasadnione są normy estetyczne: powinienem nie brudzić ścian, bo brudne ściany brzydko wyglądają.", + "20537": "Układy ACC technologiczne stosuje się przede wszystkim do obróbki zgrubnej w celu maksymalizacji wydajności obróbki. Maksymalizację wydajności skrawania osiąga się dzięki maksymalizacji przekroju warstwy skrawanej i prędkości skrawania. Przeszkodą w nadmiernym zwiększaniu prędkości skrawania jest okres trwałości. Dlatego praktycznie zrealizowane układy ACC osiągają swój zasadniczy cel poprzez maksymalizację posuwu (głębokość skrawania jest na ogół traktowana jako wielkość zakłócająca, która zmienia się odpowiednio do naddatku obróbkowego).", + "20538": "3. Udowodnić, że \"sprawca\" jest \"typem człowieka\", który mógłby się dopuścić inkryminowanego czynu.", + "20539": "W trakcie procesu sądowego, przykładowo, jednostkowy akt kradzieży zostaje uogólniony na osobę sprawcy (złodziej), przy czym oskarżony staje się już także \"osobowością złodziejską\". Ustala się przy tym, dlaczego dopuścił się on kradzieży, przypisuje mu się odpowiednie motywacje i przez ich pryzmat ocenia się także inne (przeszłe, obecne, potencjalne) działania.", + "20540": "Generalnie wysnuć można wniosek, iż spośród artystów jedynie pisarze mieli jakiś istotniejszy wpływ na kształtowanie się społecznych wybrażeń na temat ruchu anarchistycznego. Niestety był to wpływ negatywny, pogłębiający istotniejące już uprzedzenia. Znaczny potencjał propagandowy, jakim ruch dysponował, został w tej dziedzinie wykorzystany w bardzo nikłym stopniu.", + "20541": "Procedura przyjęta w konstytucji (art. 45 i 46) odznacza się dwiema charakterystycznymi cechami: po pierwsze – wzmocnieniem roli premiera, który osobiście ubiega się o inwestyturę przyznawaną mu personalnie oraz dobiera sobie współpracowników; po drugie – wyrażaniem przez Zgromadzenie Narodowe zaufania – absolutną większością głosów – nie tylko kandydatowi na premiera, ale także i programowi działania rządu.", + "20542": "Najważniejsze jest jednak funkcjonowanie w epoce, w której powstał, a wówczas był potęgą. Nie nadwerężały go nawet polemiki skierowane przeciw niemu, o czym świadczy przypadek Brzozowskiego, a więc krytyka i myśliciela, który był najbardziej krytyczny wobec sposobów myślenia obowiązujących w jego epoce, mimo to jednak do ukształtowania młodopolskiego kapitału interpretacyjnego się przyczynił i był jednym z tych, którzy zdecydowali o tym, jaką postać przybrał i jak funkcjonował.", + "20543": "A jeśli tak się sprawa ma w przypadku - stosunkowo mało przecież emocjonalnych - kontaktów człowieka z pejzażem, to jakże mogłoby to ominąć z gruntu emocjonalne jego kontakty z drugim człowiekiem? - I tak oto wraca nam zagadnienie erotyki. Poświęciłem mu wiele miejsca i powtórnie szczegółowo rozważał go nie będę, ale pewne nowe jego oświetlenie w kontekście problematyki światów możliwych wydaje mi się niezbędne.", + "20544": "3. Dyscyplina (wynika z dobrego przewodzenia na wszystkich szczeblach organizacji).", + "20545": "4. Jedność rozkazodawstwa (pracownik przy danej operacji otrzymuje polecenie od jednego kierownika).", + "20546": "5. Jedność kierownictwa (jeden kierownik posługujący się jednym planem).", + "20547": "6. Podporządkowanie interesu osobistego interesowi ogółu.", + "20548": "7. Wynagrodzenie (sprawiedliwe dla pracowników i pracodawców).", + "20549": "8. Centralizacja (znalezienie właściwego stopnia centralizacji).", + "20550": "9. Hierarchia (linia władzy w organizacji).", + "20551": "10. Ład.", + "20552": "11. Odpowiednie traktowanie personelu.", + "20553": "Spośród produktów rzepakowych najlepiej poznaną paszą dla świń jest śruta poekstrakcyjna, która stanowi źródło wysokowartościowego białka.", + "20554": "Homogeniczności ekspresji sprzyja izomorfizm faktury chóralnej. Bynajmniej nie mechaniczny, związany z operowaniem wyłącznie stałym układem głosów, lecz izomorfizm jako idea nadrzędna - założona i indywidualnie realizowana przez kompozytora. W połączeniu z estetyką harmoniki brzmieniowej - sonorystycznej, tworzy struktury o jednorodnym typie ekspresji.", + "20555": "Profesor K. Mothes, dyrektor Instytutu Biochemii Roślin w Halle w Niemczech, przyczynił się do stworzenia podwalin wiedzy o cytokininach, Kilku naszych badaczy odbywało staż w jego laboratorium. Był społecznikiem, przeciwnikiem totalitaryzmu.", + "20556": "Z jego szkoły wyszli badacze regulatorów roślinnych światowej sławy, jak profesorowie G. Sembdner, D. Gross i G.Schneider.", + "20557": "Cytokininy. Jedną z ich właściwości jest zmniejszanie dominacji wierzchołkowej. Drzewa i krzewy traktowane BA (50500 mg/L) odznaczały się silnym rozkrzewieniem i wzrostem pędów bocznych [94a, 129, 144].", + "20558": "Cytokininy zastosowane w postaci pasty lanolinowej lub opryskiwania roślin stymulowały również wybijanie pąków bocznych na pędach pekana i jabłoni [48, 175].", + "20559": "Badania metylacji histonów podczas regeneracji wątroby szczura wykazały, że maksymalne włączanie grup metylowych w histony argininowe zachodziło tuż po zainicjowaniu maksymalnej syntezy DNA i histonów (por. [106]). Przypuszcza się, że omawiana modyfikacja jest zasocjowana ze strukturalnymi i funkcjonalnymi zmianami, jakie zachodzą w chromatynie tuż po mitozie. Jednak do dziś ta sugestia pozostaje wysoce spekulatywna.", + "20560": "ADP-RYBOZYLACJA.", + "20561": "Zanieczyszczenia cytoplazmatyczne i błonowe są również groźne, stanowiąc prawdopodobne źródło zarówno aktywności proteolitycznej, jak i białek cytoplazmatycznych w puli niehistonowej. Podjęto wiele wysiłków w celu usunięcia zewnętrznej błony otoczki jądrowej i przytwierdzonych do niej strzępów siateczki śródplazmatycznej. Stosuje się w tym celu SDS (np. 0,4%), a spośród niejonowych detergentów najczęściej Triton X-100 (0,25-1%) oraz tzw. podwójny detergent według [159], tj. mieszaninę deoksycholanu sodu (0,43%) i Tween 40 (0,86%).", + "20562": "Ludność i terytorium państwa.", + "20563": "Obszar II Rzeczypospolitej obejmował ponad 388 tys. km.2, co dawało Polsce szóste miejsce w Europie. Według pierwszego po wojnie spisu powszechnego ludności z 1921 r. żyło tu ponad 27 mln obywateli, w tym ok. 35% pochodzenia niepolskiego. W ciągu 20 lat niepodległości ludność kraju wzrosła do 35 mln.", + "20564": "Jego potomek nazywał się człowiekiem wyprostowanym, Homo erectus (pitekantrop i sinantrop).", + "20565": "Znaleziono go najpierw na Jawie i w Chinach, później w Afryce i Europie. Był więc wielkim eksploratorem i odkrywcą. Do Nowego Świata jednak nie dotarł.", + "20566": "Znał ogień i umiał się nim posługiwać; w jaskini Zhoukoutian (Czou-kou-tien) pod Pekinem, w której przebywał, znaleziono ślady zwęglonego drewna.", + "20567": "Spróbuję teraz uzasadnić swoje stanowisko. Przy czym - uprzedzam - nie będę zajmował się tu problematyką nauczania psychologii jako sztuki pomagania ludziom oczekującym pomocy psychologicznej (przygotowanie do wykonywania zawodu psychologa). Tutaj interesuje mnie etyczny kontekst transferu naukowej wiedzy psychologicznej z laboratorium badacza do sali wykładowej i laboratorium studenckiego - czynniki go ułatwiające i utrudniające, ale lokowane na stosunkowo wysokim poziomie ogólności.", + "20568": "Chleba rzuconego umarłym B. Wojdowskiego; idzie w nich, oczywista, o dwie kultury całkiem różne i ginące inaczej.", + "20569": "Słabszą stroną odkrywczej księgi Myśliwskiego jest język. O ile w sensie myślowym i wyobraźniowym jest to dzieło oryginalne, o tyle autorowi jakby zabrakło zdecydowania w wyborze języka. Autor zapewne umyślnie cofał się przed ścisłym odpowiednikiem gwarowym, lecz kreacja języka chłopskiego u Myśliwskiego wydaje mi się tworem cokolwiek hieratycznym.", + "20570": "Mimo pewnej zbieżności w dążeniach obu głównych pism emigracyjnych i faktu, iż współpracowali z nimi często ci sami autorzy, ich orientacje światopoglądowe wkrótce spolaryzowały się. \"Wiadomości\", wbrew przedwojennemu rodowodowi, ulegały konserwatywnemu przeważnie środowisku londyńskiemu, zamykały się przed światem i krajem, stawały się coraz bardziej anachroniczne.", + "20571": "3) Motywy związane z pragnieniem spędzenia z kimś czasu poza miejscem stałego zamieszkania: motyw wyjazdu z rodziną, motyw wyjazdu z człowiekiem kochanym, motyw wyjazdu z grupą przyjaciół.", + "20572": "4) Motywy związane z pragnieniem zawarcia nowych znajomości, pozyskania nowych przyjaciół: motyw nawiązania bliższych kontaktów społecznych z tymi, z którymi wyjeżdżamy, motyw nawiązania kontaktów z osobami poznanymi na miejscu.", + "20573": "W Zurychu egzekucja zwłok stanowiła obrzęd jeszcze bardziej ponury i wyszukany, w zależności od sposobu pozbawienia się przez samobójcę życia. Zwłoki ćwiartowano, fragmenty rozrzucano na cztery strony świata itp.", + "20574": "Postępując za wyeksplikowaną powyżej siatką pojęciową, przeprowadzone będą kolejno analizy i interpretacje poszczególnych rodzajów piękna ruchu w nawiązaniu do typów zjawisk, takich jak: piękno natury, piękno naturalnego ruchu ciała ludzkiego, piękno ruchu wyspecjalizowanego, czyli świadomych zachowań publicznych i w sztuce tańca. Na zakończenie przedstawiona zostanie syntetycznie współzależność sztuki ruchu z innymi rodzajami sztuk.", + "20575": "Struktury organizacyjnej obozowego terroru nie da się w pełni zrozumieć bez analizy uprzemysłowionej instytucji masowego uśmiercania. Do 1942 roku transport do obozu oznaczał, że przywieziony tu więzień skazany jest na włączenie do zbiorowości zmuszonej do pobytu w Oświęcimiu.", + "20576": "Pojawiają się zatem w naszym fizycznym opisie świata nowe oddziaływania na odległość, odznaczające się przede wszystkim tym, że poza pewną, niewielką zresztą odległością oddziałujących ciał całkowicie znikają.", + "20577": "A: I tak minęło trzydzieści lat...", + "20578": "S: Właśnie. Dopiero 3 kwietnia 1968 roku w Duke University, Irwin Fridovich i Joe McCord badający redukcję cytochromu c przez oksydazę ksantynową doszli do wniosku, że redukcja ta nie jest następstwem bezpośredniego kontaktu obu białek, lecz zachodzi za pośrednictwem uwalnianego przez oksydazę ksantynową wolnego rodnika - anionorodnika ponadtlenkowego.", + "20579": "Liczne rysunki prezentujące dane doświadczalne, pomocne dla zilustrowania problemów poruszanych w wykładach, zaczerpnięto z podręczników polecanych w tym opracowaniu; niekiedy podajemy odnośniki do oryginalnych prac naukowych.", + "20580": "II - Proces percepcji jakościowej struktury dzieła wraz z uzupełnieniem jego schematyczności, czyli konkretyzacja - prowadzi do wytworzenia lub nie, przedmiotu estetycznego.", + "20581": "Według Rawlesa, nierówny podział wartości społecznych nie jest sprzeczny ze sprawiedliwością. Innymi słowy, powraca wciąż niemożliwy do jednoznacznego rozstrzygnięcia problem: czy równość jest wyrazem sprawiedliwości . Nawiązując do rozstrzygnięć historycznych, autor głosi, że każdy człowiek ma oparte na sprawiedliwości prawo do osobistej nietykalności. Nikt nie może zostać pozbawiony tego prawa, czy ściślej: uprawnienia, ze względu na dobro wspólne społeczeństwa.", + "20582": "Liczba pierwszych pochodnych danej funkcji jest równa liczbie zmiennych, od których funkcja ta jest zależna. Licząc pochodne drugiego rzędu mamy jeszcze więcej możliwości. Dla dwóch zmiennych mamy trzy pochodne: yxx, ytt, i yxt = ytx. Dla funkcji trzech lub więcej zmiennych różnych pochodnych cząstkowych jest odpowiednio więcej.", + "20583": "Czyż mogły nie denerwować? Myślę, że nie tylko dla górników z Doniecka i Kuzbasu był to ważniejszy przejaw głasnosti niż rewelacje \"Moskowskich Nowosti\" nie mówiąc już o \"Nowym Mirze\".", + "20584": "Zobowiązania potencjalne przekształcają się w realne wówczas, gdy skarb państwa musi ponieść wydatki na rzecz banków w przypadku niesolidnych podmiotów, którym udzielono poręczeń rządowych. Wprawdzie istnieje możliwość egzekucji należności skarbu państwa, jednak nie jest to łatwy proces, o czym można się przekonać śledząc wzrost należności skarbu państwa z tego tytułu w latach 1994-1995.", + "20585": "Przez czynniki ekonomiczne należy rozumieć te, które kształtują rozmiary i strukturę dochodów oraz wydatków budżetowych. Między dochodami a wydatkami budżetowymi niewątpliwie istnieją współzależności; dotyczą one zwłaszcza rozmiarów globalnych dochodów i wydatków, tym niemniej inne czynniki kształtują stronę dochodową, a inne stronę wydatkową, a w konsekwencji saldo budżetu.", + "20586": "Przyczyny zła są powierzchowne, to jakiś błąd w urządzeniu świata, a może nawet tylko nieporozumienie. Wystarczy niewielka korekta, aby rzecz naprawić. A jeśli nawet się nie uda, to niewielka strata, życie jest ruchem, poszukiwaniem form nowych, zużyte kształty zostawia się poza sobą, to normalna kolej rzeczy i nie ma czego żałować.", + "20587": "Cóż jednak pozostaje komuś, kto chce przyjąć rolę gorliwego czytelnika Huellego-autora i Huellego-czytelnika? Chyba jedynie pocieszać się myślą, że jeśli prawdą jest, iż \"nie ma niczego poza tekstem\", to i tak w M-skiego naprawdę nigdy się nie zmieni, nawet gdyby pragnął tego ze wszystkich sił... Jeśli zaś świat logosu istnieje, to może mieć nadzieję, że Duch powieści mu to wybaczy.", + "20588": "Uderzająca w dramatach Słowackiego swoboda w zakresie gatunkowej poetyki oraz manewrowania efektami scenograficznymi skłaniała historyków literatury do pytania o skalę rozbieżności między wymową tekstu czytanego a tego, który przemawia ze sceny. Im więcej w utworze czytanym jest niedopowiedzeń, miejsc niedookreślonych, tym większe jego przestrzenie musi wypełniać wyobraźnia odbiorcy - samodzielnie czytającego dramat lub oglądającego go w teatrze, gdzie dopełnia tekst wizja reżysera.", + "20589": "1. Próbkę gruntu przeznaczoną do badań suszy się na powietrzu. Masa próbki w stanie powietrznosuchym powinna wynosić 2,5-3 kg na 1 dm3 objętości cylindra użytego do badania.", + "20590": "2. Według tabeli 36 dobiera się wariant badań (metody I-IV) w zależności od warunków, w jakich grunt będzie pracował.", + "20591": "Regresja o charakterze klęski ekologicznej. Omówione wcześniej przykłady regresji obejmowały sytuacje, w których obserwowano kurczenie się areału jednego zbiorowiska, a poszerzanie się innego, kiedy to gatunek będący wcześniej głównym składnikiem strukturotwórczym stał się jednym z elementów innego zbiorowiska. Jednakże coraz częściej obserwuje się na świecie, a także w Polsce, absolutną regresję zbiorowisk roślinnych. Dzieje się tak wówczas, gdy środowisko zostaje radykalnie zmienione.", + "20592": "Wobec faktu powstawania bliźniąt jednojajowych, nie należy pochopnie uznawać klonowania ssaków za rzecz nienaturalną. Mimo iż bardzo rzadko, zdarza się ono w naturze.", + "20593": "Niewątpliwie najsłynniejszym radarem okrętowym jest AN]SPY-1, opracowany przez amerykańską firmę RCA już w połowie lat siedemdziesiątych. Radar ten stanowi podstawowe źródło informacji dla bardzo \"wyrafinowanego\" systemu dowodzenia obroną okrętu, oznaczonego symbolem AEGIS i instalowanego na amerykańskich krążownikach i niszczycielach. Radar AN]SPY-1 został opracowany dla konkretnych wymagań tego systemu i stanowił ogromny postęp w skuteczności obrony przeciwlotniczej okrętu.", + "20594": "Poza wymienionymi lornetami, wśród brakujących przyrządów były jeszcze: zastępczy aparat centralny, który mógłby kierować ogniem baterii w wypadku uszkodzenia aparatu właściwego oraz stacja meteorologiczna.", + "20595": "Na zakończenie rozważań o tym wzorze szabli - ciekawostka. W zbiorach Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu znajduje się szabla krechowiacka, kompletna z pochwą, której francuska głownia wyprodukowana w 1842 r. pochodzi ze sławnej manufaktury w Chatellerault.", + "20596": "Zgodnie ze wzorem komunisty-kombatanta głównym kryterium selekcji elity była akceptacja pryncypiów komunistycznej ideologii potwierdzona przynależnością do partii, aktywnością w organizacjach politycznych działających w czasie wojny w Związku Radzieckim, a następnie w Polsce lub zasługami wojennymi zdobytymi w utworzonej w ZSRR armii polskiej.", + "20597": "Wzór komunisty-kombatanta-proletariusza z jednej strony zaostrzał obowiązujące kryteria polityczne, z drugiej - poszerzał grono uprawnionych o \"właściwym\" pochodzeniu społecznym i właściwej przynależności klasowej.", + "20598": "Bardziej radykalny charakter przyjmowały bezpośrednie wystąpienia w obronie swobód obywatelskich, instytucja zbiorowych protestów i apeli.", + "20599": "W literaturze, sposobie jej uprawiania, rozumieniu zadań, jakie przed nią stoją i celów, do których zmierza, pewną zapowiedź przełomu przyniosła poetycka praktyka i krytycznoliteracki program \"nowej fali\".", + "20600": "Rośliny podczas swego rozwoju pobierają fosfor zarówno z gleby jak i z podawanych nawozów, ale żadne metody analityczne nie były w stanie określić jakie występują proporcje w pobieraniu fosforu. Użycie fosforu promieniotwórczego w nawozie pozwoliło określić te proporcje dla różnych gatunków roślin z dużą precyzją.", + "20601": "I tak też wyglądała żegluga w czasach starożytnych - na łasce wiatrów, mając za przewodnika w dzień Słońce, w nocy gwiazdy. Nie sposób nie żywić uczucia podziwu dla odwagi pierwszych żeglarzy. I trudno o piękniejszy jego wyraz niż te linijki jednej z ód Horacego (65-8 p.n.e.):", + "20602": "Pierwszy kierunek wydaje się dość oczywisty, jeśli weźmie się pod uwagę podstawowe zależności między poziomem obciążeń podatkowych a aktywnością gospodarczą. Polegają one (w uproszczeniu) na tym, że przekazywanie części wytworzonych dochodów, w postaci podatków, na rzecz sektora publicznego zmniejsza oszczędności podmiotów gospodarczych, będące podstawowym źródłem finansowania inwestycji. Z kolei inwestycje są podstawą wzrostu gospodarczego. Obniżanie podatków może więc korzystnie wpływać na aktywność gospodarczą.", + "20603": "Racjonalna eksploatacja systemów transportowych wymaga również - w celu zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa jazdy - stosowania monitoringu niezawodności.", + "20604": "Model Gerbnera akcentuje fazy transformacji, jaka dokonuje się w procesie komunikowania: źródło informacji (nadawca) postrzega pewne wydarzenie jako własną percepcję, choć zapewne sądzi, że postrzega obiektywną rzeczywistość (fakt). Przekazuje tę percepcję w formie komunikatu do odbiorcy, który odtwarza pierwotny fakt, ale w przefiltrowanej formie. Oczywiste jest, że nie ma równoważności między faktem, postrzeżeniem, komunikatem i recepcją.", + "20605": "Przeczytać głośno:", + "20606": "Wykonywanie, to proces wieloetapowy, począwszy od magazynowania składników po pielęgnację zagęszczonej mieszanki. W żadnym etapie mieszanka nie może ulegać pogorszeniu, które ograniczyłoby możliwość uzyskiwania wysokiej jednorodności betonu. Największy szkodliwy wpływ może mieć niewłaściwe układanie i zagęszczanie. Opóźniona pielęgnacja nie da tego efektu, co rozpoczęta we właściwym czasie i prowadzona odpowiednio, zgodnie z założeniami.", + "20607": "Odgazowanie bierne jest jednym z rozwiązań zapobiegających niekontrolowanej migracji gazu poza obręb wysypiska. W praktyce odgazowanie bierne jest skuteczne tylko w określonych sytuacjach i w niewielu przypadkach, np. na wysypiskach o niewielkiej pojemności i usytuowanych w znacznej odległości od zabudowań oraz od terenów rekreacyjnych.", + "20608": "(4) Usunięcie budzących sympatię wątków osobistych. W zdaniach na temat wykształcenia podsądnych wyłączono wzmiankę o tym, że byli utalentowani, pozostawiono informację o niewdzięczności za wykształcenie ofiarowane im przez PRL;", + "20609": "Narzędziem roboczym omawianego osprzętu jest łyżka z krawędzią skrawającą gładką lub wyposażoną w zęby. Osprzęt podsiębierny może być używany także do innych robót ziemnych, na przykład do prac melioracyjnych lub przy utrzymaniu dróg. W takim przypadku konieczne jest zastosowania łyżek o specjalnej konstrukcji (rys. 1.8).", + "20610": "Komora fermentacyjna pracowała przy obciążeniu 8,3kg ChZT/( m 3 d) lub 5,5kg BZT5/( m 3 d). Średnie zmniejszenie ChZT na stopniu beztlenowym wynosiło 88,4%, a BZT5 92,9%. Przy zastosowaniu złoża fluidalnego w komorze fermentacyjnej można zwiększyć znacznie obciążenie ładunkiem zanieczyszczeń [32].", + "20611": "Coolidge uzyskał większość w 36 stanach, Davis w 11, a La Follette w 1 (Wirginia). W kolegium elektorskim Coolidge miał 382 głosy (71,9%), Davis 136 głosów (25,6%) i La Follette 13 głosów (2,5%).", + "20612": "4 marca 1925 r. Coolidge został zaprzysiężony jako prezydent na kadencję, która trwała do 3 marca 1929 r. W sumie pełnił funkcję prezydenta przez 5 lat i 214 dni.", + "20613": "Przemówienie Roosevelta w Charlottesville odbiło się szerokim echem w świecie, choć nadal było ono ogólnikowe i względnie ostrożne. Hitler i Ribbentrop liczyli się z możliwością przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny. Na wszelki wypadek Führer zapewnił publicznie, że nie żywi złych zamiarów wobec Stanów Zjednoczonych.", + "20614": "Federaliści przegrali wybory. Adams odpowiedzialnością za tę porażkę obarczał Hamiltona i jego ludzi, którzy doprowadzili do rozłamu wśród federalistów.", + "20615": "Ostatnią decyzją Adamsa, podjętą przed opuszczeniem Białego Domu, było podpisanie nominacji dla Johna Marshalla na prezesa Sądu Najwyższego. Funkcję tę pełnił przez 35 lat i wywarł ogromne piętno na prawodawstwie amerykańskim.", + "20616": "Także miłośników paleontologii najbardziej pociągają te kopalne morskie zwierzęta, które imponują rozmiarami bądź szczególnie niezwykłym wyposażeniem anatomicznym do uprawiania myśliwskiego procederu. Wynika to z intuicyjnego odczucia rzeczywistego rozkładu wielkości i form w świecie żywym. Większość zwierząt, szczególnie w dawnych epokach geologicznych, miała bowiem rozmiary ledwie kilku- czy kilkunastocentymetrowe.", + "20617": "Projektując komunikat lub serię komunikatów reklamowych mających efektywnie spełniać swe funkcje w warunkach percepcji o różnej intensywności warto uwzględnić wpływ dwóch kardynalnych dla modyfikowania procesu odbioru reklamy procesów psychicznych: uwagi oraz zaangażowania odbiorcy. Określają one sposób odbioru zarówno samej wiadomości, jak i poszczególnych jej elementów.", + "20618": "Na zapach gazów odlotowych z wytwórni kwasu fosforowego może wpływać dodatkowo stosowanie środków przeciwdziałających pienieniu się zawartości reaktorów, takich jak: kwasy alkilobenzenosulfonowe o 9-12 atomach węgla w łańcuchu oraz ich sole, kwas izopropylonaftalenosulfonowy oraz jego sole lub alkohol oleocetylowy. Kwasy alkilobenzenosulfonowe bywają stosowane w ilościach 0,05-1,0 kg/Mg surowca, kwas izopropylonaftalenosulfonowy - w ilościach 0,05-1,5 kg/Mg.", + "20619": "Rzeźby wykonywano zawsze z jednego kloca drewna, tylko w wizerunku Ukrzyżowanego dorabiano do niego ręce. Figury przeważnie komponowano frontalnie, chyba że miały stanąć w kapliczkach otwartych na cztery strony świata. Pięknym przykładem rzeźby, którą można oglądać z wielu stron, jest Frasobliwy z Makowa (obecnie w Rabce).", + "20620": "Pobudzane przez muzykę wyobrażenie jest funkcją rzeczywistości duchowej człowieka, która z racji swojej niedefiniowalności, kreatywności i niemożności poznania, związana jest ze sferą sacrum.", + "20621": "To, że muzyka nie potrafi sprecyzować i skonkretyzować konotacji, jakie wzbudza [...] umożliwia [...] wyrażenie tego, co można by było nazwać bezcielesną istotą mitu, esencją przeżyć centralnych i niezbędnych dla egzystencji ludzkiej.[...] Muzyka prezentuje zdarzenia ogólne, \"kompleks konotacyjny\", który ulega następnie uszczegółowieniu w przeżyciu indywidualnego słuchacza.", + "20622": "Dusze tak prawych, jak i niegodziwych, wypuszczone naówczas z piekła, będą przechodzić przez tę kipiel gorejącego metalu.", + "20623": "Chopin zdecydował się opuścić Warszawę w same Zaduszki, to jest 2 listopada 1830 roku. Być może pocztamt przy Trębackiej oferował akurat na ten dzień wygodniejsze miejsce w dyliżansie. A może chciał się jeszcze Fryderyk pochylić nad mogiłą najmłodszej swej siostry, Emilki?", + "20624": "Nietrudno docenić naukowe znaczenie reformy, trudniej natomiast zdać sobie sprawę z przewrotu w umysłach ludzi. Reforma kalendarza wywoływała bunty - ludziom zdawało się, że odebrano im 10 dni życia. Równie trudno było pojąć, że Chrystus urodził się dziesięć dni wcześniej niż sądzono. Można bowiem łatwo przystać na wcześniejsze obchodzenie pamiątki Narodzenia, ale nie na zmianę daty obecnego w czasie sakralnym faktu.", + "20625": "Worek Judaszów jest swoistą encyklopedią zła - zbrodni, występku, nieprawości. Jeśli jeszcze raz można użyć określenia summa - to jest to summa doświadczeń lubelskiego rajcy, ławnika, burmistrza, rejestr zarówno przestępstw, które przychodziło mu sądzić, jak i społecznych niesprawiedliwości, które dotykały dumę mieszczańskiego dostojnika.", + "20626": "Życie teatralne, w którym jawne działanie wydaje się w ogóle warunkiem jego istnienia, zeszło do konspiracji. Dopuszczone przez okupanta teatrzyki komercyjne poddane dyktatowi propagandy hitlerowskiej wystawiały teksty trywialno - erotyczne lub propagandowo - antysemickie; w tych warunkach więc, rolę sceny oficjalnej przejęły sceny tajne. Repertuar teatrów tajnych był ambitny i sięgano niejednokrotnie do dzieł trudnych, poszukiwano nowych rozwiązań scenicznych. W konsekwencji liczne konspiracyjne inscenizacje teatralne miały charakter twórczy.", + "20627": "82 Z lektury tekstu I. Hallanda i V. Normana wynika, że rozwiązanie to jest w zasadzie tożsame z pełnym członkostwem.", + "20628": "83 Wart podkreślenia jest czteroprocentowy spadek produkcji metali oraz ponad sześcioprocentowy spadek produkcji tekstyliów i odzieży. Tendencję spadkową można także zauważyć w sektorach wyrobów metalowych, drewna i papieru.", + "20629": "84 Opracowanie to występuje także pod innymi tytułami: Ekonomika 1992 lub Koszty nie-Europy.", + "20630": "Z planów Seton-Watsona nie zostało zrealizowane praktycznie nic. Wszystkie wymienione ziemie, z wyjątkiem Krainy, Karyntii i Styrii, przejęli pod swoje zwierzchnictwo Włosi. Na pozostałych obszarach kontrolę zaczęły sprawować słoweńskie i chorwackie oddziały narodowe. O przestrzeganiu na nich praw obywatelskich nie było mowy z powodu rozpoczętych walk. Co ważniejsze jednak, Seton-Watson nie przedstawił projektu granicy, jaka powinna oddzielać Austrię od okupowanych terenów zamieszkałych przez Słowian Południowych.", + "20631": "Materiał leksykalny z krakowskiego zabytku wykorzystuje, ale nie systematycznie, S. Rospond, porównując język średniowiecza i renesansu w oparciu o literaturę psałterzowo-biblijną. Dowodząc ubóstwa leksykalnego i szablonowości języka przekładów średniowiecznych, badacz stawia Psałterz krakowski w jednym rzędzie z przekładami floriańskim i puławskim .", + "20632": "W przypadku osób fizycznych odpowiedź na wyżej postawione pytanie nie jest już tak jednoznaczna. Osoba fizyczna jako podmiot nie może podlegać przekształceniom własnościowym, nie jest bowiem niczyją własnością. Należałoby więc raczej szukać związków między przekształceniami własnościowymi realizowanymi w gospodarce, a zachowaniami i preferencjami inwestycyjnymi tej grupy inwestorów indywidualnych.", + "20633": "Pomimo jednak, iż PIONEER FPAI lokował większość swych środków w akcje notowane na giełdzie, nie mógł on wywrzeć większego wpływu na rynek giełdowy. Wartość posiadanych przez niego na koniec 1996 r. akcji stanowiła bowiem ok. 0,8% kapitalizacji giełdowego rynku akcji (przy rozproszeniu inwestycji funduszu w akcje 55 spółek).", + "20634": "Drugim towarzystwem jest KORONA Towarzystwo Funduszy Powierniczych SA, zarządzające do końca roku 1996 jednym funduszem - KORONA Fundusz Powierniczy.", + "20635": "Dodatkowo - wiedząc o wadze relacji ekonomicznych pomiędzy rodzicami a dziećmi - przyjrzyjmy się częstości występowania poszczególnych form pomocy finansowej, ofiarowywanej przez rodziców swym dzieciom. W tym przypadku zainteresowani będziemy jedynie wsparciem kierowanym ku dorosłym dzieciom mieszkającym poza domem rodziców, a zatem w jakiejś przynajmniej mierze samodzielnym (tab. 3.12).", + "20636": "Głównym zadaniem techniki hybrydowej jest połączenie preferencji poziomów oraz ważności poszczególnych cech z ogólną preferencją niektórych wariantów produktu. Wynikiem tego jest funkcja użyteczności, która ukazuje indywidualne różnice w ocenie produktów. W metodzie hybrydowej od każdego respondenta powinny zostać zebrane trzy typy danych : preferencje względem poziomów cech dla każdej cechy, ważność poszczególnych cech, ocena ograniczonej liczby wariantów produktu.", + "20637": "Wiele uwagi poświęcają autorzy problemom związanym z przezwyciężaniem (comeback) przez jednostkę trajektorii choroby (Strauss, Corbin 1991: 136 - 159; zob. Strauss 1987). Poddają oni analizie te komponenty pracy biograficznej, które wiążą się z aktywnymi próbami przezwyciężania \"logiki upadku\", tendencji do izolacji psychicznej i społecznej oraz \"zadomowiania\" się w traumatycznej sytuacji.", + "20638": "Należy tutaj zaznaczyć, iż w wielu przedsięwzięciach doradczych występuje konieczność współudziału kilku wymienionych typów doradztwa. I tak np. prywatyzacja przedsiębiorstwa państwowego wymaga i analiz ekonomiczno-finansowych, i doradztwa prawnego, kadrowego oraz marketingowego.", + "20639": "Kryterium zakresu działalności doradczej wiąże się ze skalą zaangażowania doradców w procesy funkcjonowania organizacji gospodarczych oraz w realizację określonych zmian i usprawnień.", + "20640": "2. Proszę odpowiedzieć na pytania:", + "20641": "1. Co rozumie się przez pojęcia: import, eksport?", + "20642": "2. Które towary sprowadza się z zagranicy?", + "20643": "3. Które towary wywozi się za granicę?", + "20644": "4. Jak oblicza się saldo bilansu handlowego?", + "20645": "5. W jakim celu porównuje się wartość towarów importowanych i eksportowanych?", + "20646": "Sprawę komplikuje to, że są dwa rodzaje egzystencjalistów: pierwsi to chrześcijanie wyznania katolickiego, do których Jaspersa i Gabriela Marcela, drudzy - to egzystencjaliści ateiści, do których zaliczyć należy Heideggera oraz egzystencjalistów francuskich i mnie samego. To, co jest nam wspólne, to po prostu uznanie, że istnienie poprzedza istotę rzeczy (egzystencja poprzedza esencję) lub, jeżeli ktoś woli, że punktem wyjścia powinna być subiektywność. Co należy przez to rozumieć?", + "20647": "Jezeli wspolczynnik korelacji jest rowny 0, to zmienne sa nieskorelowane.", + "20648": "Jezeli wartosc wspolczynnika korelacji jest rozna od zera i nalezy do przedzialu <-0.3 ; 0.3>, to korelacja miedzy badanymi zmiennymi jest slaba. Jezeli nalezy do przedzialu (-0.8; -0.3) lub (0.3 ; 0.8), to korelacja jest srednio silna.", + "20649": "W pozostalych przypadkach korelacja jest silna.", + "20650": "Źródło : studenckie badania terenowe, maj 1996 rok.", + "20651": "Jak wynika z prezentowanej wyżej tabeli największą, bo przeszło 1/3 część miasta stanowią w Głownie tereny zieleni i rekreacji. Są to w przeważającej większości lasy sosnowe. Otaczają one miasto od południa i zachodu. Wybitnie rekreacyjny charakter ma dzielnica przylegająca od południa do zbiornika wodnego na Mrodze utworzonego już w okresie międzywojennym a poszerzonego po wojnie.", + "20652": "Erozyjno - akumulacyjny poziom - powierzchnia geomorfologiczna powstała w wyniku akumulacji osadów na płaskim cokole skalnym, powstałym w wyniku erozji, która usunęła wcześniej nagromadzony materiał skalny.", + "20653": "Ewapotranspiracja - parowanie łączne z powierzchni ziemi oraz z roślin.", + "20654": "Facja - nagromadzenie osadu wyróżniające się specyficznymi cechami litologicznymi i paleontologicznymi określonych fizycznogeograficznymi i geologicznymi warunkami ich powstania, np.: facja płytkomorska, facja głębokomorska.", + "20655": "Pragnę podziękować też artystom, którzy zechcieli udzielić zgody na nieodpłatną reprodukcję ich obrazów w tej publikacji, przede wszystkim Jerzemu Dudzie-Graczowi, a także Kazimierzowi Mikulskiemu i Marianowi Kępińskiemu. Dziękuję także dyrekcji i pracownikom Muzeum Sztuki w Łodzi, Galerii BWA w Łodzi oraz Galerii Autorskiej J.Dudy-Gracza w Bytomiu, którzy umożliwili mi przeprowadzenie badań socjologicznych w trakcie ekspozycji.", + "20656": "Pani Profesor Antoninie Kłoskowskiej poświęcam.", + "20657": "Pojęcie \"system\" oznacza ex definitione \"zespół zasad organizacyjnych, norm i reguł obowiązujących w danej dziedzinie\". Wychodząc z tej prostej definicji system przetargowy budownictwa zdefiniować można jako zespół procedur, zasad, instytucji oraz źródeł i kanałów informacji, umożliwiający efektywne zlecanie robót i obiektów budowlanych w trybie przetargowym.", + "20658": "Endogenizacja stopy inwestycji wymaga wprowadzenia do modelu P. Krugmana i A. Venablesa kapitału jako drugiego czynnika produkcji, co oznacza konieczność modyfikacji funkcji kosztów produkcji - uwzględnienia stopy procentowej jako składnika kosztowego. Kapitał \"produkowany\" jest w sektorze I, w którym występują efekty zewnętrzne związane z rozlewaniem się wiedzy (ang. spillover).", + "20659": "Analiza przewidywanych zmian ujawnia jako dominujące zmiany w obrębie własnej osobowości i stylu życia (39). Na szczególną uwagę zasługują wyraźnie zaakcentowane potrzeby pracy nad własnym charakterem. Istotna jest też zmiana stylu życia, który zapewniłby respondentom \"więcej czasu dla siebie\", \"większą aktywność\", \"życie w spokoju\". Badanym dopisywałoby zdrowie oraz byliby zadowoleni ze swego wyglądu zewnętrznego. Styl ten też uwzględniłby edukacyjny rozwój jednostki.", + "20660": "Rozdział III pracy \"zwieńczają\" dwie typologie badanych osób dorosłych, opracowane według reguł badań jakościowych. Obie ukazują, poprzez analizę indywidualnych przypadków, edukację jako czynnik modyfikujący samotność i osamotnienie. Typologia I próbuje ukazać związek między rodzajami samotności i osamotnienia a typem uczestnictwa edukacyjnego, II zaś ujawnia relację między samotnością i osamotnieniem a znaczeniem (rolą) edukacji w osobistym doświadczeniu respondenta samotnego i/lub osamotnionego.", + "20661": "Brak opieki całościowej i ciągłej, brak lekarza odpowiedzialnego za koordynację diagnostyki i leczenia.", + "20662": "Liczne konsultacje oraz odsyłanie bez uzyskania pomocy, brak właściwej współpracy między placówkami służby zdrowia.", + "20663": "Niskie uposażenia oraz niski prestiż lekarzy zatrudnionych w POZ.", + "20664": "Częste podejmowanie przez lekarzy samodzielnej pracy bezpośrednio po ukończeniu stażu, a przed odbyciem szkolenia podyplomowego, oraz utrudnienia w podnoszeniu kwalifikacji.", + "20665": "Przy bezpośrednim wprowadzaniu danych dowody księgowe są indywidualnie przekazywane do przetwarzania. Trudniejsze jest wtedy automatyczne sprawdzanie kompletności. Nie wyklucza to jednak możliwości tworzenia paczek i liczenia sum kontrolnych po zarejestrowaniu dokumentu w komputerze.", + "20666": "Niezależnie od tego, jaki jest tryb wprowadzania, dane z dokumentów podlegają kontroli bezbłędności, która może być wykonywana automatycznie na poziomie pola i rekordu.", + "20667": "Obecny ośmiogodzinny czas pracy dorosłych i wcale nie mniejsza liczba godzin zajęć szkolnych ich dzieci, przyczyniają się do tego, że każdy członek rodziny funkcjonuje sam w swoim świecie. Współczesna rodzina jest więc rodziną \"otwartą\" i \"odśrodkową\". Rodzice zajęci nawałem pracy nie mają czasu dla swoich pociech, zaś dzieci z przeładowanym programem nauczania chętniej czas wolny spędzają w gronie rówieśników.", + "20668": "Bardziej pogłębioną teoretycznie analizę w tej kwestii przedstawił Williamson (1975) w swoim modelu kosztowej transakcji. Dla niego wybór strukturalnej formy organizacyjnej jest zdeterminowany nie tyle efektywnością ze względu na dany cel, ale efektywnością ze względu na wybór celu (Williamson 1975:132). Zdegradowanie wewnętrznej efektywności przez brak dostosowania pomiędzy strategia i strukturą może zniekształcić \"... procesu podejmowania decyzji, w którym preferuje się inne cele, niż cele skierowane na zysk\" (Williamson 1975:133).", + "20669": "H. Muszyński podkreślając ich ważność i emocjonalną bliskość dla jednostki, pisze: \"Właśnie one wyznaczają określoną strukturę systemu jednostkowej moralności przez wysunięcie w nim określonych zasad czy wartości nadrzędnych w stosunku do wszystkich uznawanych norm postępowania\".", + "20670": "Istotą sądów i przekonań moralnych jest jednak przede wszystkim charakter podawanych uzasadnień, wyjaśniania własnych opinii czy działań.", + "20671": "Oszczędności prywatne netto (gospodarstw domowych i przedsiębiorstw) kształtowały się stale na wysokim poziomie i wzrastały w stosunku do PNB - od 9,9% PNB przeciętnie w latach 1952-1954 do 19,7% w latach 1970-1972 (por. tabela 6.1); przy czym podstawowe znaczenie posiadały oszczędności ludności (6,7% i 13,4% - odpowiednio w badanych okresach).", + "20672": "Analiza sposobu kordynacji czterowiązalnego atomu fosforu wykazała, że atomy związane z atomem fosforu obsadzają naroża znacznie zdeformowanych czworościanów. W obszarze omawianych ugrupowań nie udało się stwierdzić symetrii charakterystycznej dla czworościanu.", + "20673": "Geometria pierścieni piranowych w zbadanych związkach nie odbiega w istotny sposób od geometrii w strukturach znalezionych w literaturze.", + "20674": "Cele \"Narodowego Programu Przygotowań Polski do członkostwa w UE\" można podzielić na dwie grupy. W pierwszej mieszczą się te, których realizacja ma zbliżyć w płaszczyźnie instytucjonalnej i realnej nasz sektor gospodarki żywnościowej do standardów unijnych.", + "20675": "Druga grupa celów o charakterze strukturalnym stanowi właściwie (poza punktem dotyczącym zatrudnienia w rolnictwie) odzwierciedlenie nowych priorytetów WPR.", + "20676": "Każdą treść duchową trzeba jednak własnym wysiłkiem wcielać w świat, \"przeć przez ciało\", uzasadniać rzeczywistość idei życiem. Tak rozumiał, w ostatecznej konkluzji, jeszcze przed Brzozowskim, sens towianistyczno-mickiewiczowskiej \"idei realizacji\" Szczepanowski.", + "20677": "Wbrew zastojowi gospodarczemu Galicji i powszechnemu kryzysowi wartości pragnął rzucić, jak mówił Feldman, \"granit pod tęczę\".", + "20678": "Z perspektywy dalszej działalności i twórczości Górskiego można to zdanie potraktować jako credo życiowe. Powrót do \"zgubionego wątku\" towarzyszył odtąd jego poszukiwaniom światopoglądowym i dokonaniom twórczym.", + "20679": "K. Wyka w omówieniu programów, syntez i polemik literackich okresu zwraca uwagę na odmienność programu i postawy Górskiego, jednocześnie podkreślając jej niepopularność w okresie ekspansji przybyszewszczyzny.", + "20680": "Jedną ze znamiennych cech współczesnej refleksji kulturowo-geograficznej jest próba wypracowania takiego ujęcia kultury, które oddałoby napięcie między globalnością i homogenicznością a lokalnością i tradycją, między światem wszechogarniającej kultury popularnej a próbami tworzenia wspólnot wyobrażeniowych, w których współczesny człowiek poszukuje jakichś form autentycznego zakorzenienia. Współczesna geografia jest skierowana na badania nie tyle trwałości i całościowości wzorów kulturowych, ile procesów, transformacji, zmienności jaki one podlegają", + "20681": "W sytuacji przesadnego ulegania naciskom grupy nauczyciel powinien dyskretnie wspierać poczynania twórcze \"poszkodowanych\" uczniów, zapobiegać stosowaniu mniej lub bardziej jawnych sankcji grupowych, wykorzystywać proces grupowy do włączania szczególnie uzdolnionych jednostek w prace zespołowe. Jak podkreśla Nęcka, prowadzący zajęcia twórcze powinien zadbać o to, by nacisk grupowy kontrolował jedynie zachowania uczniów, a nie ich procesy psychiczne (1995, s. 161). Chodzi o to, by cenzura zewnętrzna nie przerodziła się w nieuświadomioną autocenzurę.", + "20682": "Przykłady z niektórych państw Trzeciego Świata - dotyczy to przede wszystkim krajów Ameryki Łacińskiej - dowodzą, że odpowiednia polityka rządowa poparta określonym ustawodawstwem może spowodować, że wybrane miary badania efektywności importowanej technologii muszą być stosowane w sposób obligatoryjny. Trzeba jednak zaznaczyć że w praktyce gospodarczej większość krajów Trzeciego Świata nie jest w stanie prowadzić w pełni efektywnej polityki ekonomicznej w zakresie wyboru i selekcji importowanego postępu technicznego.", + "20683": "Literatura przedmiotu wskazuje na błędy wychowawcze rodziców które stanowią przyczynę zaburzeń w zachowaniu przystosowawczym ich dzieci. Skutkiem tych błędów jest również odzwierciedlenie (czyli percepcja) w umysłach dzieci obrazu tych postaw, który niezależnie już od faktycznych postaw rodziców ma swoją moc sprawczą w zaburzaniu kontaktów dziecka z otoczeniem społecznym.", + "20684": "Dalsza pogłębiona analiza percepcji postaw rodzicielskich określi istotność różnic między grupami kryterialnymi i kontrolnymi w zakresie średnich wyników percepcji postaw rodzicielskich.", + "20685": "Problemowi pisemnych efektów pracy naukowców poświęcony jest zbiór tekstów pod redakcją S.Woolgara i M. Lyncha \"Representation in Scientific Practice\"; Massachusetts Institute of Technology Press, Cambridge MA 1990, patrz szczególnie wprowadzenie \"Introduction: Sociological Orientations to Representational Practice in Science\" napisane przez Lyncha i Woolgara.", + "20686": "We współczesnej dyskusji takie zarzuty stawiali H. Williams, N. Abercrombie, J. Larrain, W. Carlsnaes. Zostały one omówione w 3 rozdziale mojej pracy: Machnikowski, R ; \"Koncepcja socjologii wiedzy Karla Mannheima we współczesnej socjologii anglo - amerykańskiej\"; Omega - Praksis, Łódź 1996", + "20687": "Po przeprowadzonym eksperymencie częściowe potwierdzenie znajduje druga z postawionych hipotez badawczych dotycząca braku różnic w ogólnej sprawności fizycznej pomiędzy grupami eksperymentalną a kontrolną. Nie potwierdzają jej zwłaszcza pomiary prób siły oraz częściowo mocy i zwinności, natomiast znacząco potwierdzają próby szybkości i wytrzymałości.", + "20688": "Wspólną cechą strategii dywersyfikacji poziomej i pionowej jest rozwój w ramach własnego środowiska ekonomicznego firmy, co oznacza, że w sytuacji posiadania nie najlepszej kondycji, nie gwarantującej szans dalszego rozwoju, powinna ona rozważyć wybór innej opcji strategicznej w postaci dywersyfikacji równoległej (koncentrycznej lub konglomeratowej).", + "20689": "3. Czy polityka wschodnia miała szansę na sukces w kształcie możliwym do zaakceptowania przez państwa Bloku Wschodniego. Należało przy tym uwzględnić założenia imperialnej polityki ZSRR i narodowe cele każdego państwa satelickiego.", + "20690": "4. Czy polityka wschodnia była do 1955 roku świadomie ograniczana przez kanclerza nie tylko na skutek nacisku wysokich komisarzy i czy w tym okresie wygodniej było załatwiać problemy niemieckie w państwach satelickich ZSRR korzystając z pośrednictwa Zachodu.", + "20691": "Norma określa zestawy znaków, separatory czyli znaki rozdzielające, strukturę i składniki wymiany, zasady upakowywania danych. Zawiera także definicje segmentów pomocniczych. Poszczególne komunikaty, segmenty danych użytkowych, jak również elementy danych oraz kody są oddzielnie stopniowo projektowane i zatwierdzane.", + "20692": "Polski odpowiednik tej normy PN-92/T-20091 został opublikowany przez Polski Komitet Normalizacji i Miar. Obowiązuje od 1.01.1993 r.", + "20693": "Potwierdzany w badaniach przekrojowych utrzymujący się wysoki udział biednych Polaków nie informuje o skali biedy trwałej. W opracowaniach poświęconych materialnym warunkom życia w Polsce i współczesnej polskiej biedzie coraz częściej spotka się określenia, np. \"postępująca pauperyzacja\", \"utrwalająca się bieda\". Stwierdzenia te dowodzą o dostrzeganiu czasowych aspektów współczesnego ubóstwa, ale poza nielicznymi próbami, których wyniki nie są jednoznaczne, brak pogłębionych analiz trwania biedy w Polsce.", + "20694": "Marksizm był religią naszego bezreligijnego wieku.", + "20695": "Człowiek powinien mieć złudzenia, nie tylko co do życia wiecznego, ale także doczesnego.", + "20696": "W ujęciu pewnych ideologów historia nie ma nic lepszego do roboty niż potwierdzać ich koncepcję, obalać zaś koncepcje ich przeciwników.", + "20697": "Bóg nigdy nie karał sam występujących przeciwko niemu. Robili to zawsze ludzie.", + "20698": "Emeryt z Turynu żył w taki trumienny sposób, bo nie mógł umrzeć. Wrzucony do grobu, nie mógł stanąć nad grobem. Kiedy wybrał śmierć, śmierć go odepchnęła (nieudana próba samobójcza), kiedy wybrano dlań śmierć (miał zostać rozstrzelany przez Niemców), on ją odepchnął. Osierocony nagle przez bliskich, wykopał sobie prywatny dół samotności. Zbiorowość - milczenie było znaczące - nakazała mu w nim umrzeć. Samotnie.", + "20699": "Podobnie jak przy zastawie rejestrowym na pojazdach mechanicznych przepisy ustawy o zastawie rejestrowym na maszynach i aparatach przewidywały możliwość zaspokojenia zastawnika w drodze egzekucji sądowej oraz w pozaegzekucyjnej drodze realizacji rejestrowego prawa zastawu.", + "20700": "Egzekucja z przedmiotu rejestrowego zastawu na maszynach i aparatach toczyła się w zasadzie według przepisów d.k.p.c. o egzekucji z ruchomości z pewnymi odrębnościami przewidzianymi w ustawie o tym zastawie.", + "20701": "Oprócz pipet o stałej pojemności są w użyciu pipety skalowane (rys. 13b) Są to rurki szklane cylindryczne o zwężonym końcu. Podobnie jak biureta, pipeta taka podzielona jest na całej swej długości na dziesiętne części mililitra.", + "20702": "Przed nabraniem roztworu do pipety należy ją przepłukać niewielką ilością tego roztworu, ponieważ woda pozostała na ściankach po myciu rozcieńczyłaby roztwór mianowany.", + "20703": "Prawda, że czasem Arystoteles zdaje się jakby odchodzić od swego empiryzmu, snując utopijne rozważania o przyjaźni, nie tylko między poszczególnymi ludźmi, lecz także i między całymi narodami, o jakiejś idei powszechnej miłości ludzi - co miało nastąpić jako skutek realizacji panhellenistycznego kosmopolityzmu Aleksandra Wielkiego. Wiadomo, że ostatecznie zawiedzie się na tej idei Stagiryta.", + "20704": "Będzie Katon jakby praojcem całej agrarystycznej literatury - wcale nie tylko polskiej. Linia pochodzenia pewnych do Katona zbliżonych idei będzie tu prosta, lecz składająca się z długiego łańcucha idei pośrednich - nie zawsze możliwych do zidentyfikowania.", + "20705": "Rodzi się pytanie, jaka jest struktura wiedzy, z której korzysta profesjonalista ? Jeśli wiedza profesjonalna jest efektem \"spotkania\" wiedzy naukowej i wiedzy pochodzącej z doświadczenia to czy przy podejmowaniu decyzji o podjęciu działania i przy uzasadnianiu tego działania profesjonalista odwołuje się do odmiennych zasobów wiedzy? Czy wiedza naukowa wykorzystywana jest, jak sugerują wyniki badań Kronera i Wolffa, głównie post factum jako źródło uzasadnień dla podjętych decyzji ?", + "20706": "W tym działającym otrzeźwiająco świecie musimy zachować trzeźwy pogląd na temat perspektyw demokracji i uwzględnić możliwość tego, że potężna trzecia fala demokratyzacji, która przyniosła demokrację do ok.40 państw, może wytracać swoją zewnętrzną dynamikę i przechodzić z fazy rozprzestrzeniania się do fazy konsolidacji.", + "20707": "Trudno jednak zgodzić się z opinią, że pozbawienie osób fizycznych wskazanego uprawnienia oznacza formalny zakaz udzielania upoważnień pośrednikom niepaństwowym. Wśród \"organizacji i instytucji\", działających obecnie w Polsce w charakterze pośredników pracy, jest wiele podmiotów niepaństwowych, których przykładem mogą być fundacje, stowarzyszenia czy związki zawodowe. Przytoczona opinia budzi wątpliwość także w świetle międzynarodowej praktyki stosowania postanowień konwencji nr 96 MOP.", + "20708": "Fitocenozy Caricetum vulpinae nie są częste na badanym terenie, choć sama Carex vulpina jest bardzo pospolita. Zbiorowisko to rozwija się w płytkich dołach powstałych po dawnej eksploatacji rud żelaza metodą powierzchniową. Woda w płatach na powierzchni podłoża występuje tylko okresowo w ciągu roku - wiosną i jesienią.", + "20709": "Podobnie było w roku następnym. Wydatki preliminowane w roku budżetowym 1936/37 na szkolnictwo powszechne wzrosły wobec rosnących opłat za komorne, opał i kanalizację oraz w związku z zakontraktowaniem nowych, lepszych lokali na potrzeby szkół. Uwzględniając wymagania sanitarno-higieniczne podniesiono wydatki na naprawy budowlano-instalacyjne i na zakup inwentarza szkolnego. Przewidziano kredyty na otwarcie II Miejskiej Wypożyczalni Książek", + "20710": "Również W. Winogradski uważa, że najlepszą formą spędzania wolnego czasu jest poświęcanie go działalności literackiej:", + "20711": "Jak wynika z następnej wypowiedzi, swego czasu wolnego nie tracili również uczniowie. Niektórzy z nich bowiem nabytą w szkole wiedzę teoretyczną z zakresu translatoryki stosowali w praktyce przekładając różnorodne teksty z języków obcych na język rosyjski:", + "20712": "Arcybiskup Ochrydy przypisuje Borysowi także i inne cechy, które wzbogacają jego wizerunek. Według Teofilakta Borys nie dość że jest człowiekiem głęboko religijnym, ale również mądrym i dobrym.", + "20713": "Arcybiskup Ochrydy dostarcza nam również bardzo konkretnych informacji dotyczących Borysa. Pisze, iż jego rządy trwały lat 36 i że jego następcą był Włodzimierz.", + "20714": "W dwóch pierwszych przykładach elidowane są wyrażenia konieczne do semantycznej pełności wypowiedzeń, określające przynależność desygnatów. Gramatyczne \"ja\" następnych zdań pozwala dokonać uzupełnienia: matka, ciotka... - moje; na tym samym piętrze - na moim piętrze, na tym samym piętrze, na którym ja mieszkam.", + "20715": "Zastanawiając się nad szansami powstania majowego na Ukrainie Prawobrzeżnej w 1863 r., trudno nie postawić kilku zasadniczych pytań:", + "20716": "1) w jakim stopniu istniejące, silne antagonizmy społeczne, narodowe i wyznaniowe miały wpływ na uczestnictwo w powstaniu?", + "20717": "2) kto był głównym motorem napędowym ruchu narodowowyzwoleńczego?", + "20718": "3) jakie były cele, dążenia i skala przygotowań powstańczych?", + "20719": "Co prawda akcenty określające rodzaj korzyści wydają się być rozłożone prawidłowo, ale należy pamiętać o tym, że była to ocena dokonana przez pracowników zaplecza naukowo-technicznego badanych przedsiębiorstw.", + "20720": "Jeżeli chodzi o zamierzenia badanych przedsiębiorstw dotyczące dalszej współpracy w sferze B+R, to dyrekcja i naczelna kadra kierownicza przedsiębiorstw wskazywały na następujące kierunki w tym względzie. Przedstawia to tabela nr 10.", + "20721": "Praca naukowa dr Bogusława Kaczmarka pozostaje w ścisłym związku z dydaktyką. Prowadzi zajęcia na różnego rodzaju kierunkach i trybach studiów dotyczące podstaw zarządzania, teorii organizacji, zarządzania przedsiębiorstwem, kierowania zespołami ludzkimi oraz seminaria magisterskie i dyplomowe. Pod jego kierunkiem zostało napisanych 70 prac dyplomowych i magisterskich.", + "20722": "Znaczenia Zjazdów nie da się przecenić; może nawet nie w pełni uświadamiamy sobie ich wartość. Nie sposób dzisiaj wracać pamięcią do każdego z nich. Niech mi wybaczą organizatorzy innych Zjazdów, że przywiodę na pamięć tylko niektóre z tych doniosłych wydarzeń.", + "20723": "Przedstawione w tabeli 4.2 regulacje w zakresie alokacji podatku dochodowego z jednej strony były skutkiem dyskusji teoretycznej prezentowanej w tej części pracy, z drugiej stanowiły inspirację do podejmowania badań empirycznych, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Przegląd najistotniejszych badań alokacji podatku dochodowego zamieszczono w następnym punkcie niniejszego rozdziału.", + "20724": "Przedstawione powyżej podejścia, koncepcje i metody dają duży wybór w określeniu docelowego modelu alokacji. Dziś już wiadomo, że powszechnie akceptowany na świecie jest model bazujący na podejściu bilansowym, koncepcji pełnej alokacji i metodzie zobowiązań.", + "20725": "Podejście bilansowe to skutek przyjęcia - jako podstawy systemu rachunkowości - definicji aktywów, stanowiącej punkt wyjścia do zdefiniowania zobowiązań, przychodów i kosztów.", + "20726": "Z literatury naukowej wynika więc, że środowisko otaczające człowieka składa się z wielu elementów, a jego struktura jest bardzo skomplikowana. Niemniej jednak należy pamiętać, że \" wszystkie elementy składające się na środowisko nie istnieją w izolacji i są ze sobą ściśle sprzężone \" . Na jednostkę w każdym momencie jej życia oddziaływuje całość bodźców środowiskowych, które będąc w ścisłym związku ze sobą determinują jej życie.", + "20727": "2. Gdy po raz pierwszy przestąpiłam próg, a raczej bramę naszego uniwersytetu, zaintrygowały mnie surowe budynki z czerwonej cegły. Jednak gdy weszłam na drugie piętro, a potem do jednej z wielu okropnych, zimnych i nieprzytulnych sal, mój entuzjazm opadł na myśl, że spędzę tu prawdopodobnie pięć najbliższych lat.", + "20728": "Kilka osób spytało mnie, czy jestem dzięki feminizmowi szczęśliwsza. Nie wiem. To chyba nie jest kwestia szczęścia (?). Tak mi się przynajmniej wydaje. Raczej bezpieczeństwa wynikającego z uświadamiania sobie pewnych spraw. I może mniejszej niepewności.", + "20729": "Pomijam też niby żartobliwe pytania w rodzaju: czy w ramach swojej nienawiści do wszystkich mężczyzn świata miałabym ochotę któregoś wykastrować – bo są po prostu żenujące.", + "20730": "Opowieść uczestniczy także w pochodzie performatywów, stwarza wzory i poglądy. O tym pamiętają pisarki – na przykład o roli, jaką może odegrać saga oparta na innej więzi z przeszłością niż ta budowana w militarno-łowieckich historiach mężczyzn. Saga, która daje świadectwo pożądaniu życia, nie zaś podążaniu ku śmierci.", + "20731": "Praktyka akademicka proponuje formalizm zamiast przeżywania tekstu świata. Bez względu na przyjętą opcję metodologiczną utrzymuje więc, iż tekst, “tekst” w szerokim sensie, posiada pewną poprawną interpretację, a wszelka uczuciowość, której nie da się opisać jako metafizycznej wzniosłości, epifanii, transgresji – kategorii przyjętych do słownika naukowego humanistyki – dyskwalifikuje czytelnika jako eksperta. My zaś, na uniwersytecie, kształcimy eksperta-encyklopedystę.", + "20732": "Zaleski, jako jeden z nielicznych, nie daje wiary rzekomej “warsztatowej nieporadności” Kane. Przyznam, że zastanawiał mnie ten komentarz, wypowiadany przez wielu, w odniesieniu do autorki, która pisania uczyła się na uniwersytecie i w końcu podbiła światowe sceny. Czyżby wina tłumaczeń? Zapewne mogłaby się udoskonalić, nabrałaby umiejętności selekcji, gdyby pisała dłużej, lecz może jednocześnie traciłaby siłę?", + "20733": "Tu zapala się lampka Pomysłowego Dobromira – bohatera moich dobranocek, za którym coraz bardziej tęsknię, znudzona dostępnymi wszędzie półfabrykatami konsumpcyjnego szczęścia (on umiał zrobić coś z niczego, jak Adam Słodowy). Oczywiście. “Sexu”. Przyjaciółka, Barbara Limanowska, wie, co mówi, należy do matek-założycielek polskiego ruchu feministycznego, a matek należy słuchać (o czym pouczają feministki). Genialności tej tezy dowieść można, analizując kilka przesłanek.", + "20734": "Są przesłanki, aby sądzić, że nie tylko kardynał Wojtyła, ale także prymas Wyszyński i arcybiskup Kominek wierzyli w stosunkowo szybki upadek komunizmu. Wiedzieli jednak, że właśnie niemieckie żądania rewizji granic oraz fakt, że ZSRR był jedynym gwarantem polskiej granicy zachodniej, stabilizowały ten system. Gdyby Polacy przestali się bać niemieckiego zagrożenia, mogliby z większym zdecydowaniem wystąpić przeciwko komunizmowi.", + "20735": "Ale później, w latach sześćdziesiątych, wywiązała się intensywna publiczna debata na temat stosunków polsko-niemieckich...", + "20736": "Tak. Kiedy już mogła funkcjonować niemiecka polityka zagraniczna, po podpisaniu traktatów rzymskich, po burzliwych sporach w Bundestagu na temat relacji z Zachodem - wtedy Europa Wschodnia, przede wszystkim oczywiście ZSRR, ale potem także i Polska, stały się tematem do dyskusji. Ale dopiero o wiele później kwestia ta stała się jednym z kluczowych zagadnień.", + "20737": "Stosunki polsko-niemieckie współtworzą podstawę obecnego ładu w Europie, tak jak stosunki niemiecko-francuskie. Tymczasem, nie jest to w polityce w dostatecznym stopniu brane pod uwagę. Wiążą się z tym dwie sprawy: problem Centrum przeciw Wypędzeniom - mam nadzieję, że zostanie on rozwiązany - i kwestia rurociągu na dnie Morza Bałtyckiego.", + "20738": "W Polsce natomiast Memorandum Bensberskie zostało bardzo pozytywnie przyjęte. Nie list biskupów niemieckich, lecz właśnie je uznano za \"wystarczającą odpowiedź na list polskiego episkopatu\". Jeśli prześledzić podejście prasy środowiska Znak do problematyki niemieckiej, widać wyraźnie, że nie wymiana listów, lecz właśnie Memorandum Bensberskie zmieniło atmosferę stosunków polsko-niemieckich. Obraz Niemiec w mediach katolickich stał się bardziej pozytywny, zaś oceny polsko-niemieckich perspektyw na przyszłość bardziej optymistyczne.", + "20739": "Można odnieść wrażenie, że w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych łatwiej było znaleźć Polakom zrozumienie i chęć kontaktów po stronie ewangelickiej niż katolickiej. Nawet kardynał Wyszyński skarżył się w liście do kardynała Döpfnera w 1970 roku, że polscy katolicy byli zirytowani tym faktem...", + "20740": "A czy miał Pan jakiś kontakt np. z biskupem Kominkiem, który odegrał centralną rolę w napisaniu Orędzia?", + "20741": "Nie, nie miałem z nim kontaktu. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych spotykałem się z różnymi katolikami działającymi publicznie, ale nie z biskupami.", + "20742": "W jaki sposób Pana kontakty z Niemcami odbijały się w Pana publicystyce oraz linii \"Polityki\"?", + "20743": "Nie przypominam sobie dyskusji, tym bardziej burzliwych. Traktowano je jak gest jedyny w swoim rodzaju. To zdanie polskich biskupów: \"Przebaczamy i prosimy o przebaczenie\" było wspaniałe. Dzisiaj może nie brzmi to już tak sensacyjnie, ale wtedy budziło wielkie emocje. Pootwierało wiele zamkniętych dotąd drzwi. Tak to w każdym razie oddziałało na ludzi związanych z Kościołem, zaangażowanych w Aktion Sühnezeichen, wyczulonych na te kwestie.", + "20744": "Czy jest Ksiądz Arcybiskup zadowolony z ostatecznego brzmienia wspólnego oświadczenia biskupów polskich i niemieckich na czterdziestolecie Orędzia? Niemiecki dziennikarz Thomas Urban zarzucił, że jest ono tak ogólne, iż każda strona może je interpretować na swoją korzyść i pozostać przy starych poglądach, co zresztą, według Urbana, właśnie się dzieje.", + "20745": "Maximilian-Kolbe-Werk, tworzyły swego rodzaju boczny nurt, który dopiero w latach osiemdziesiątych połączył się z nurtem głównym.", + "20746": "Było tak między innymi dlatego, że stosunki polsko-niemieckie budziły wiele emocji wśród części katolików, również w szeregach Pańskiej partii. Czy spotykał się Pan z protestami czy nawet niechęcią w związku z Pańskim zaangażowaniem w sprawy polskie?", + "20747": "Tak więc ludzie, którzy przeżyli więcej, byli zdecydowanie bardziej powściągliwi, nie było w nich gotowości do spotkania z gośćmi z Niemiec. Otwarcie przyznawali, że nawet posługiwanie się językiem niemieckim przychodzi im z wielkim trudem. Człowiekiem, który robił pod tym względem duże wrażenie, zwłaszcza gdy uwzględni się jego biografię, był Mieczysław Pszon. Ani w stosunku do władzy komunistycznej, ani do Niemców nie zdradzał nigdy tego rodzaju emocji.", + "20748": "Z dzisiejszej perspektywy wyraźnie widać, że Polacy, reagując na inicjatywę polskich biskupów, nie uwzględnili stanowiska ewangelików niemieckich, którzy jako pierwsi wypowiedzieli się w sprawie granicy na Odrze i Nysie.", + "20749": "Jednak w miarę nasilania się kampanii rządowej wobec Kościoła coraz więcej ludzi, uprzednio sceptycznie nastawionych do Orędzia, stawało po stronie prymasa Wyszyńskiego. Czy mógłby Pan powiedzieć kilka słów o tej kampanii?", + "20750": "Za pomocą czeków można realizować zarówno rozliczenia bezgotówkowe, jak i gotówkowe. Rozliczenia bezgotówkowe są przeprowadzane za pomocą czeków rozrachunkowych, którymi mogą być także zwykłe czeki, oznaczone napisem \"tylko do rozrachunku\". Taki czek nie może być bezpośrednio zamieniony na gotówkę.", + "20751": "Odpowiednio wypełniony czek na okaziciela może być przekazywany z rąk do rąk (pierwsza osoba, która go otrzyma od wystawcy musi wtedy indosować go, czyli stwierdzić ten fakt na odwrotnej stronie).", + "20752": "Naturalną tendencją jest dążenie banków do stworzenia kontrolowanych przez siebie grup kapitałowych, w skład których wchodziłyby rozmaite instytucje finansowe, a także i inne przedsiębiorstwa usługowe. Pozwala to bankom na zapewnienie sobie trwałego dopływu środków finansowych, zagwarantowanie wielkich przepływów pieniędzy, pozyskanie stałych odbiorców na kredyt i inne usługi.", + "20753": "W krajach zachodnich kredyty budowlano-mieszkaniowe należą do najważniejszych form kredytów. Są one udzielane bardzo chętnie przez banki, które uważają hipotekę na domach mieszkalnych za bardzo dobrą formę zabezpieczenia. W niektórych krajach (m.in. w Stanach Zjednoczonych) dodatkowym plusem dla banków jest możliwość odsprzedaży należności za kredyt hipoteczny innemu bankowi, co zwiększa płynność banków.", + "20754": "Między bankami poważnie zaangażowanymi w operacje zagraniczne toczy się walka konkurencyjna o pozyskanie klientów. Bank Handlowy, na który w końcu lat osiemdziesiątych przypadało ponad 90% operacji z zakresu obsługi handlu zagranicznego, stopniowo ustępował pola dynamicznym bankom, takim jak Bank Rozwoju Eksportu, Bank Inicjatyw Gospodarczych, a także bankom zagranicznym. W ciągu ostatnich lat szczególnie wzrosło znaczenie Citibanku. Wskazuje na to rys. 13.", + "20755": "Większość wpływów banku z kredytów wynika z ich oprocentowania. Przy kredytach dla ludności oprocentowanie najczęściej jest podawane z góry i nie zależy od oceny klienta. Przy kredytach gospodarczych w większości banków publikowana jest tylko tzw. podstawowa stopa procentowa.", + "20756": "Najlepszym zabezpieczeniem przed ryzykiem niedopasowania stopy procentowej jest zrównanie wielkości pozycji pasywów i aktywów o stałej stopie procentowej. Wtedy przy zmianie stopy procentowej w jakąkolwiek stronę bank ponosi straty na oprocentowaniu jednych operacji, ale automatycznie tyle samo zyskuje na innych.", + "20757": "Kapitały własne banku zwykle stanowią mniej niż 10% wielkości sumy bilansowej, tylko w kilku bankach przekraczają tę wielkość. Tablica 6 pokazuje udział kapitałów własnych w sumie bilansowej wybranych polskich banków, według danych na koniec 1995 roku (w przypadku większości przedstawionych banków - przed audytem).", + "20758": "Nowym zadaniem polskich banków będzie emisja polskich papierów dłużnych na zagranicznych rynkach finansowych. Pierwsze takie emisje teoretycznie zostały już dokonane kilka lat temu (m.in. PBR oferował noty depozytowe), ale liczba emisji uplasowanych na rynkach zagranicznych przed połową 1996 roku była nieduża.", + "20759": "Suma aktywów, jak wiemy, jest taka sama jak suma pasywów, i też nazywa się sumą bilansową. Popatrzymy teraz na uproszczony bilans Banku Rozwoju Eksportu (podajemy nazwy stosowane w analizach ekonomicznych, ale w aktywach, w nawiasach, zostaną też podane nazwy stosowane w księgowości). Zarówno do depozytów, jak i do kredytów dodano naliczone odsetki.", + "20760": "Małżonkowie okres wojny spędzili osobno, widując się sporadycznie. On został korespondentem wojennym I Brygady, ona - najpierw pracowała w redakcji pisma \"Chłopska Sprawa\" w Piotrkowie, a od stycznia 1916 w redakcji \"Polski Ludowej\" w Lublinie.", + "20761": "Tak jak Piotrków stał się chcąc nie chcąc ośrodkiem promieniowania Departamentu Wojskowego NKN, tak Lublin stał się na jakiś czas stolicą \"roboty Piłsudskiego\", a wpływy NKN pozostały tam zawsze dosyć znikome - wspominała.", + "20762": "Namiętnie sposobię zapasy - dziś smażę borówki - zamarynowałam grzyby i rydze (dziś też jadłam smażonych rydzów, aha) - mam pod tym względem szerokie plany. Chciałabym, żeby u nas było w tym roku zacisznie i ciepło i obficie, jak na wsi - ale może to nikomu na nic nie będzie potrzebne?", + "20763": "Układy automatyki ruchu elektrod muszą charakteryzować się znacznie większą czułością i szybkością działania aniżeli układy stosowane w urządzeniach AF. Można to osiągnąć tylko przy bardzo starannym ekranowaniu wszystkich przewodów przenoszących sygnały pomiarowe, także przy niskim poziomie sygnałów oraz precyzyjnie określonej trajektorii eksploatacji urządzenia [78].", + "20764": "Niechłodzone obszary ściany bocznej wykonywane są podobnie jak trzon. Kocioł wyposażony jest w okno wsadowe z zasłoną chłodzoną wodą. Służy ono do wprowadzania niektórych dodatków stopowych i innych komponentów technologicznych (m.in. tlenu) oraz do usuwania żużla z powierzchni kąpieli, co wiąże się z koniecznością przechyłu pieca w stronę okna.", + "20765": "Przemiany elektrotermiczne mają charakter autonomiczny lub występują równocześnie z innymi rodzajami przemian energetycznych np. paliw w ciepło bądź energii elektrycznej w inną postać energii. Takie przemiany nazywa się skojarzonymi. Skojarzone mogą być także poszczególne przemiany elektrotermiczne, o ile opierają się na różnych zasadach konwersji energii elektrycznej w ciepło.", + "20766": "Nagrzewanie elektryczne jest to technika wytwarzania i wykorzystywania ciepła z energii elektrycznej.", + "20767": "Nagrzewanie elektryczne pośrednie jest to nagrzewanie elektryczne znamienne tym, że przemiana energii w ciepło dokonuje się poza obszarem nagrzewanym (wsadem) a do obszaru tego jest dostarczane zgodnie z prawami termokinetyki.", + "20768": "Według tego samego kryterium wyróżnia się dwa rodzaje urządzeń elektrotermicznych: bezpośrednie i pośrednie, których działanie opiera się odpowiednio na nagrzewaniu elektrycznym bezpośrednim i pośrednim.", + "20769": "Odpowiedź t(t) aproksymuje się krzywą zastępczą odpowiedzi układu inercyjnego pierwszego rzędu z czasem opóźnienia. Poszukiwane wartości wyznacza styczna do t (t) w punkcie jej przegięcia (rys.2.88). Wyznaczone graficznie zastępcze stałe czasowe oraz zastępcze czasy opóźnienia są funkcjami poziomu temperatury, wartości wymuszenia, kierunku wymuszenia i stanu cieplnego członu grzejnego w chwili wymuszenia.", + "20770": "Odległość między elektrodami w nowoczesnych termoelektrolizerach jest sterowana automatycznie. Zasilanie elektrolitu tlenkiem glinu bywa także zautomatyzowane. Ciekłe Al gromadząc się w misie katodowej wybierane jest okresowo co kilka dni przez zasysanie metalu rurą połączoną z kadzią próżniową. Czystość Al, otrzymanego w procesie elektrolizy, wynosi 99,5-99,7%.", + "20771": "Ogrzewacze wnętrzowe o małej powierzchni grzejnej wykonuje się w kształcie prostopadłościanów, listew grzejnych, umieszczanych wzdłuż dolnych krawędzi ścian, a także tafli grzejnych zawieszanych na ścianach. Wyposaża się je w elementy z rezystorami skrętkowymi lub taśmowymi [149].", + "20772": "Rozwiązania z użyciem bezpośrednim wpływają na atmosferę w przestrzeni pieca i dlatego musi być zapewniona możliwość regulacji ciśnienia w piecu, a jeśli realizowany jest w nim także proces rafinacji należy przewidzieć odcinanie odciągu z przestrzeni pieca. Zaletą tego rozwiązania jest łatwość wykorzystania ciepła gazów odlotowych do podgrzewania wstępnego wsadu.", + "20773": "Celem nagrzewania elektrodowego jest bezpośrednie dostarczenie energii do ośrodka ciekłego lub za jego pośrednictwem do umieszczonych w nim ciał (substancji), nie wykluczając elektrod. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z nagrzewaniem bezpośrednim, w drugim - z pośrednim. Oba te sposoby mogą niekiedy występować równocześnie, co nie zawsze jest pożądane.", + "20774": "Urządzenia z wymuszonym sztucznie przepływem płynu przy użyciu wentylatorów i pomp wykorzystywane są w charakterze ogrzewaczy lub nagrzewnic, także o bardzo dużej mocy sięgającej kilku MW [84].", + "20775": "Zarówno ogrzewacze jak i nagrzewnice wyposaża się w elementy grzejne rurkowe, które mogą być dodatkowo użebrowane w celu polepszenia odprowadzenia ciepła. W nagrzewnicach lub ogrzewaczach mniejszych mocy używa się także elementów spiralnych oraz kolczatkowych.", + "20776": "Centralna część betonowego sklepienia jest chłodzona wodą przepływającą wężownicami z miedzi. Ponad betonowym sklepieniem umieszczona jest uszczelniona względem obudowy pieca wieloelementowa pokrywa ze stali nierdzewnej. Dzięki odizolowaniu określonych jej elementów względem siebie nie istnieje niebezpieczeństwo zwarć między elektrodami i obudową pieca. W celu zapobieżenia ulatnianiu się gazów piecowych zawierających fosfor, do zsypów i w strefę uchwytów elektrod podawany jest azot.", + "20777": "Przy charakterystyce głównych procesów technologicznych terminy \"wytapiania\" i \"roztapiania\" dotyczyć będą procesów technologicznych realizowanych w jednym urządzeniu łukowym. Wytapianie rozumiane będzie jako proces kompletny, roztapianie - doprowadzenie wsadu do stanu płynnego i częściową jego obróbkę technologiczną, której główna faza odbywać się będzie w innym urządzeniu (pozapiecowym), niekoniecznie łukowym.", + "20778": "Współcześnie buduje się dwie kategorie próżniowych urządzeń łukowych: z autotyglem (piece odlewnicze) i z krystalizatorem (do wyciągania wlewków), przy czym krystalizator może być rozwiązany tak jak w urządzeniach elektrożużlowych (p.4.2.5) [244]. Urządzenia z krystalizatorem są znacznie bardziej rozpowszechnione i z tego względu dalsze informacje będą dotyczyły wyładowania łukowego charakterystycznego dla tych rozwiązań.", + "20779": "Na ten stan zagrożenia i zamknięcia w jakiejś sytuacji bez wyjścia zareagowała najpierwsza i najsilniej sztuka zgodnie ze swą funkcją. Była zawsze najwrażliwszym rezonatorem niepokojów i oczekiwań społecznych. Modernizm fin-de-siecle'u z całą swą obudową filozoficzną, intelektualną i obyczajową ujawnił się od pierwszego momentu jako gest protestu przeciw wszystkim kulturowym bezdrożom, zagrożeniom i ograniczeniom kończącego się stulecia, jego minimalistycznej filozofii i jego sztuce, gasnącej w rozpaczliwie ciasnych okowach naturalizmu.", + "20780": "Jego uczniowie objęli w Polsce niepodległej prawie wszystkie filozoficzne katedry uniwersyteckie, a przez jego ćwiczenia i wykłady przeszli wszyscy humaniści studiujący w pierwszych dekadach nowego wieku we Lwowie, w tym także pisarze, krytycy i historycy literatury. Miało to istotny wpływ na unaukowienie badań literackich i emancypację nauki o literaturze jako dyscypliny autonomicznej.", + "20781": "Talent dramatopisarski Kisielewskiego wypowiedział się w zasadzie w tych dwóch sztukach młodzieńczych. Dwie następne okazały się już niestety jakby wyrazem przedwczesnego wyczerpywania się potencji twórczej. Ostatnie spotkanie (1899) było tylko rozwiniętym do rozmiarów odrębnego dramatu epilogiem W sieci, odsłaniającym ostateczny koniec smutnej komedii ludzkiej. Sonata, dramat, który sam autor cenił sobie najwyżej, była w istocie literackim i teatralnym nieporozumieniem, eksponującym w karykaturalnej edycji wszystkie najbardziej artystycznie wątpliwe dewiacje przybyszewszczyzny.", + "20782": "W zaborze rosyjskim po śmierci Aleksandra II, który zginął w zamachu terrorystycznym, nastąpiło gwałtowne zaostrzenie polityki represyjnej we wszystkich dziedzinach życia publicznego. Wzmogła się działalność rusyfikacyjna, której wyrazem na lat wiele stały się bezwzględne rządy generał-gubernatora Józefa Hurki oraz osławionego tępiciela wszystkich niezależnych przejawów życia polskiego kuratora warszawskiego okręgu naukowego Aleksandra Apuchtina.", + "20783": "Owej bezstylowości życia, poddanego dyktaturze pospolitości i szablonu, wtórowała odpychająca standaryzacja obyczaju. Była to obyczajowość, tak namiętnie niebawem zwalczanego przez młodych, mieszczańskiego \"filistra\", \"mydlarza\", właściciela sklepiku lub nieruchomości, którego jedyną filozofią był prostacki materializm, jedyną wartością pieniądz, jedynym celem gromadzenie dobytku, jedyną normą i zasadą postępowania oportunizm i szukanie łatwizny, jedyną moralnością obłuda i zakłamanie, przesłonięte parawanem upozorowanej przyzwoitości.", + "20784": "\"Schyłek wieku\", fin-de-siecle, to chronometryczne określenie wyniesione zostało do formuły określającej ogólnie i całościowo zmierzch epoki, która mimo swoich osiągnięć i wspaniałości ujawniała zarazem swoją niemoc, wyczerpanie, znużenie i zakwestionowana została jako system, jako pewien porządek społeczny, polityczny i obyczajowy, jako pewna filozofia, pewna koncepcja, wizja i program życia.", + "20785": "W podejmowaniu \"motywów preegzystencji, metempsychozy, wizji, halucynacji, podwójnego wzroku, rozdwojenia osobowości, jak również w sztuce wywoływania najbardziej dreszczowych nastrojów nikt dotąd nie przewyższył\" romantyka amerykańskiego Edgara Poe.", + "20786": "\"Symbolizm dzisiejszy wcale nie ustępuje symbolizmowi Williama Blake'a, tego na pół obłąkanego wizjonera, który nawet przelotne nastroje duszy ludzkiej ubierał w kształty materialne i wprowadzał do akcji jako osoby mówiące\".", + "20787": "Ruszyły wreszcie studia nad kontaktami literatury młodopolskiej z piśmiennictwem europejskim. Recepcji literatury angielskiej w epoce modernizmu polskiego poświęciła całą książkę Wanda Krajewska (1972), twórczością Ibsena w sądach krytyki polskiej zajął się Jan Michalik (1971), Tomasz Weiss zbadał udział myśli Fryderyka Nietzschego w formowaniu się kultury i literatury okresu (1961).", + "20788": "Ważnym momentem w przebudzeniu seksualnym są pierwsze fizjologiczne znaki dojrzałości seksualnej: menstruacja u dziewcząt, polucje u chłopców. Dostrzeżenie tych reakcji seksualnych bez przygotowania, zwłaszcza w wychowaniu represyjnym i lękowym, może być dla młodego człowieka pewnym szokiem. Jeden z uczestników ankiety wspomina: „Moja siostra, z którą rodzice nie rozmawiali na temat dojrzewania seksualnego, wchodząc w ten okres była bardzo zalękniona. Prosiła mnie: pomóż mi, bo coś złego się ze mną dzieje”.", + "20789": "Zawsze wielką łaską jest, jeżeli młodzi małżonkowie mogą powiedzieć sobie poprzez pierwsze współżycie seksualne, które jest jednocześnie ich wzajemną inicjacją seksualną: „Jesteś kimś jedynym w moim życiu i pragnę, abyś nim pozostał”. Inicjacja seksualna staje się wówczas niezwykłym darem, jaki mogą sobie ofiarować młodzi ludzie.", + "20790": "Dzieci są szalenie bystrymi obserwatorami i łatwo zauważą każdą niespójność w zachowaniu rodziców. Z jednej strony rodzice mogą czuć się zakłopotani najprostszymi pytaniami seksualnymi dzieci, które nierzadko pomijają i lekceważą. Z drugiej jednak strony ci sami rodzice mogą zdradzać jakąś chorą ciekawość seksualną opowiadaniem „słonych kawałów”, pokątnym korzystaniem z pornografii, oglądaniem filmów erotyzujących.", + "20791": "W każdym człowieku istnieje pewna naturalna wstydliwość w dziedzinie seksualnej. Wstydliwość ta jest ochroną tego, co w seksualności jest głęboko intymne i osobiste. Fenomen wstydliwości broni ludzką seksualność przed „łatwym dostępem” do niej „niepożądanych osób”. Wstydliwość ukazuje, iż seksualność ludzka jest „miejscem strzeżonym”. Stąd łamanie wstydliwości człowieka jest zawsze bardzo poważnym naruszaniem ludzkiej godności. Każdy ma prawo do własnej intymności seksualnej.", + "20792": "Aby móc właściwie rozmawiać z dziećmi o ludzkiej płciowości, trzeba by im stworzyć odpowiedni klimat szczerości, zaufania i naturalnego spojrzenia na wszystkie życiowe sprawy. W takiej atmosferze dziecko będzie spontanicznie pytać o wszystko, co je interesuje, także o sprawy seksualne. Jeżeli dziecko pytając o sprawy seksualne spotkałoby się ze zdziwieniem rodzica, czy tym bardziej z choćby delikatnym skarceniem, wtedy oczywiście kolejny raz takiego „niestosownego pytania” już nie zada.", + "20793": "Szczególnie boleśnie przeżywa młody człowiek takie zachowania rodziców, w których jest on upokarzany przez wyśmianie lub ironię. Jest to najokrutniejsza broń, jakiej można użyć wobec nastolatków, ponieważ uderza ona w poczucie własnej wartości i godności osobistej. Takie zachowanie rodziców staje się dużą przeszkodą w nawiązywaniu dojrzałych relacji zarówno z płcią przeciwną jak i zrówieśnikami tej samej płci. Lęk przed ośmieszeniem i poniżeniem będzie bowiem hamował otwieranie się na innych.", + "20794": "Chociaż związki nastolatków najczęściej bywają nietrwałe, to jednak nie są one bez znaczenia dla późniejszego trwałego już związku małżeńskiego. W tych pierwszych związkach nastolatki doświadczają smaku ludzkiej miłości, odkrywają siłę fascynacji i wzajemnego przyciągania siebie. Miłość nastolatków może być okresem ogromnie ważnym i cennym także dlatego, ponieważ pomaga im uczyć się wyjścia ku drugiemu, poświęcania się dla niego, ofiarności, bezinteresowności, wypowiadania swoich uczuć, wzajemnego przebaczenia.", + "20795": "List ten nie został jeszcze wysłany. Ten młody człowiek uznał, iż na wysłanie go jest jeszcze za wcześnie. Odkłada to na czas późniejszy, aż okrzepnie jego nadzieja i wiara w miłość Boga i ludzi. Postanawia wysłać list dopiero wówczas, kiedy przeminie bolesny żal i spontanicznie zrodzi się uczucie przebaczenia.", + "20796": "Czym jest akceptacja i co ona oznacza? Jest potwierdzeniem dla wartości życia bliźniego. Akceptując bliźniego przekazujemy mu podstawową prawdę: „Twoje życie jest dobre. Ono posiada wartość. Ono ma sens. Ono jest celowe”. Akceptacja wyraża obiektywną prawdę o człowieku, a nie tylko subiektywne przeżycia jednostki.", + "20797": "Oczywiście należy wyraźnie stwierdzić, iż „szósty problem”, „szóste przykazanie” wcale nie oznacza „mało ważne”. Oznacza jednak, iż jest ono zwykle poprzedzone pierwszymi pięcioma. Rozwiązanie „szóstego zranienia” zależy z pewnością od rozwiązania pierwszego problemu: „Nie będziesz miał bogów cudzych przede Mną” (Pwt 5, 7). Kiedy Bóg nie jest na pierwszym miejscu, wszystko jest już nie na swoim miejscu. Wówczas rzeczywiście „szóste staje się pierwsze”.", + "20798": "Istotą seksualności ludzkiej jest otwarcie się na „drugiego”. Seksualność jest właśnie miejscem otwarcia na miłość – miejscem przyjmowania i dawania siebie. Nie chodzi jedynie o otwarcie się mężczyzny na kobietę i kobiety na mężczyznę, ale chodzi o otwarcie mające wymiar bardziej powszechny – jest to otwarcie na każdą miłość.", + "20799": "Największą trudnością w wychowaniu seksualnym, o której już wspominałem, ale którą chciałbym w sposób szczególny podkreślić, napotykają rodzice wtedy, kiedy nie posiadają emocjonalnego kontaktu ze swoimi dziećmi. Brak atmosfery serdeczności i głębokiego zainteresowania całym ich życiem sprawia, iż nie otworzą się one przed swoimi rodzicami w tej jednej dziedzinie. Z ogromną podejrzliwością będą przyjmować przekazywane im informacje, instrukcje czy zachęty.", + "20800": "W takiej sytuacji konieczna jest pomoc kompetentnej osoby, do której młody człowiek miałby zaufanie. Pomoc ta będzie polegać najpierw na odkryciu przyczyn tego „zgaszenia życiowego”, a następnie na obudzeniu w młodym człowieku chęci do życia. Za stanami zniechęcenia i depresji kryją się zwykle głębsze konflikty i problemy wewnętrzne, wyniesione głównie ze środowiska rodzinnego.", + "20801": "Nie budząc zbytnich lęków szczególnie u tych, którzy są do nich skłonni, trzeba jednak precyzować młodym ludziom, jakie zainteresowania seksualne nie tylko nie pomagają, ale wprost mogą przeszkadzać w integracji seksualnej. Z pewnością młodemu człowiekowi nie pomagają zainteresowania seksualne, które koncentrują się na doznaniach fizycznych. W świadomości nastolatka rośnie wówczas przekonanie, że doznanie zmysłowe jest zasadniczym celem życia seksualnego.", + "20802": "Rodzice rozmawiając ze swoimi dziećmi o seksualności człowieka, zwłaszcza w okresie dojrzewania, przekazują im nie tylko wiedzę, lecz także system wartości kierujący nie tylko zachowaniami seksualnymi, ale całym życiem człowieka. Wychowanie religijne, kształtowanie ludzkiego sumienia jest integralną częścią wychowania osobowego, a tym samym i seksualnego.", + "20803": "W jednej wypowiedzi ankietowej na temat problemów seksualnych pewien chłopiec pyta: „«Czy pożądanie, pragnienie dziewczyny jest czymś normalnym w okresie dojrzewania, czy jest ono dewiacją?» Za zadanie tego pytania zostałem przez wychowawcę nazwany świntuchem, a przecież wątpliwości te miały miejsce”. W kontekście tej wypowiedzi postawmy nieco szersze pytanie: Czy ciekawość i zainteresowanie sprawami seksu, pragnienia seksualne, które budzą się w młodym człowieku, mogą być ocenianie jako nieczyste lub złe?", + "20804": "Istotą rozmów o sprawach seksualnych jest klimat zaufania i szczerości. Podobnie jak dojrzałe działanie seksualne może mieć miejsce tylko wówczas, kiedy istnieje wielka serdeczność, ciepło, intymność emocjonalna oraz pewna jedność duchowa, podobnie również rozmowy o ludzkiej płciowości mogą być w pełni owocne tylko w podobnym klimacie szczerości, intymności, otwartości oraz duchowej jedności rodziców z dzieckiem.", + "20805": "Oczywiście przebaczenie sobie słabości, akceptacja siebie we własnym zranieniu, nie wiąże się z rezygnacją. Wprost przeciwnie, przebaczenie sobie słabości i zranień w wymiarze seksualnym domaga się wewnętrznej pracy i wysiłku dla uzdrowienia własnej seksualności. Uzdrowienie sfery seksualnej nie dokonuje się jednak przez jednorazowy zryw duchowy. Uzdrowienie to jest procesem. Posiada swoją dynamikę, swój rytm, swoje etapy.", + "20806": "Oddramatyzowanie problemu masturbacji nie może też łączyć się z naiwnym patrzeniem na to zjawisko i nie dostrzeganiem żadnych zagrożeń. Pewnym niebezpieczeństwem masturbacji, szczególnie wówczas, kiedy jest ona nie tyle wynikiem bezradności wobec własnego napięcia seksualnego, ale posiada hedonistyczny charakter i nie podejmuje się z nią walki, jest koncentracja na sobie samymi swoich doznaniach. Taka masturbacja utrwala niedojrzałe zachowania seksualne, które izolują zewnętrzne działanie od doświadczenia miłości i odpowiedzialności.", + "20807": "Są to jedynie najważniejsze, opisane dość pobieżnie, zranienia w dziedzinie seksualnej, które wymagają uzdrowienia. Do uzdrowienia zaś konieczne są dwa warunki: osobiste zaangażowanie oraz szukanie kompetentnej pomocy.", + "20808": "Każde nieleczone zranienie emocjonalne, szczególnie wówczas, kiedy jest ono głębsze, z upływem czasu utrwala się i pogłębia. Utrwalanie się i pogłębianie zranienia seksualnego posiada zwykle charakter bardzo zindywidualizowany. Może przybierać ono różne kierunki.", + "20809": "Nagła propozycja „rozmowy uświadamiającej” przed okresem dojrzewania mogłaby nawet dziecko wystraszyć, szczególnie wówczas, kiedy rodzice przyjmują postawę autorytarną w innych dziedzinach jego życia. Dziecko mogłoby obawiać się, że rodzice wkroczą w jego sferę intymną, że będą pytać go o sprawy, o których nie chciałoby mówić.", + "20810": "Inną przyczyną masturbacji dzieci może być wprowadzenie w tę praktykę przez rówieśników czy też deprawacja ze strony osób dorosłych. Dziecko bezbronne wobec przewagi, jaką posiada nad nim człowiek dorosły, może łatwo podlegać deprawacji seksualnej. Nawet pojedyncze seksualne wykorzystanie dziecka przez osobę dorosłą powoduje zwykle koncentrację dziecka na sferze erotycznej, co może prowadzić do masturbacji.", + "20811": "Jak można pomóc dzieciom ulegającym masturbacji?", + "20812": "Również św. Paweł mówiąc o poznaniu Chrystusa ukazuje pewne plastyczne rozmiary Jego miłości, które można dotknąć, zmierzyć, zdumieć się ich wielkością: „Niech Chrystus zamieszka przez wiarę w waszych sercach; abyście w miłości wkorzenieni i ugruntowani, wraz ze wszystkimi świętymi zdołali ogarnąć duchem, czym jest Szerokość, Długość, Wysokość i Głębokość, i poznać miłość Chrystusa przewyższającą każdą wiedzę, abyście zostali napełnieni całą Pełnią Bożą” (Ef 3, 17-20).", + "20813": "Poznanie więc Chrystusa nie jest aktem rozumu, ale przede wszystkim prawdziwym z Nim spotkaniem, w którym doświadczam Jego potęgi, Jego Mądrości, Jego Miłosierdzia. To samo można powiedzieć o Jego nauce. Nie można jej zrozumieć w podobny sposób, jak to się dzieje z innymi naukami, albowiem Jego nauka nie jest z tego świata, jest nawet zakryta przed światem, a objawiona maluczkim.", + "20814": "Prawda o zmartwychwstaniu Jezusa jest fundamentem naszej wiary. Jest to wydarzenie najważniejsze w całej historii zbawienia – wydarzenie o wymiarze kosmicznym. Jeśli bowiem śmierć zakrólowała nad ludzką historią i dokonała spustoszenia, to najbardziej upragnioną rzeczą przez ludzi jest życie. Jezus przynosi życie. Chrystus zmartwychwstał jako pierwszy spośród tych, co pomarli (por. 1 Kor 15, 20). Gdyby On nie pokonał śmierci, nasza sytuacja pozostawałaby nadal tragiczna.", + "20815": "Sama też książeczka ćwiczeń duchownych jest narzędziem kruchym, podejrzewanym i badanym wielokrotnie przez Inkwizycję. Pozostaje ona jednak cały czas w ręku Kościoła. To stwierdzenie jest bardzo ważne, ponieważ pomimo początkowych zakazów dawania ćwiczeń i pomimo wielu ich wrogów stają się one w końcu narzędziem, którym posługuje się Kościół. Tylko tak staje się poprzez nie możliwe dojrzewanie do wiary, ponieważ to Chrystus żyjący w Kościele jest jej dawcą.", + "20816": "Aniołowie dokonali wolnego wyboru. Jednak był to wybór zły, ponieważ w tym akcie nie było ani miłości, ani zaufania Bogu. Zły wybór oznacza, że wpatrzony jestem w siebie i nie myślę o dobru drugiej osoby. Taka postawa nie jest miłością – jest jej zaprzeczeniem. Źle skorzystać z wolności oznacza nie skorzystać z możliwości czynienia dobra, z możliwości kochania, z możliwości ofiarowania siebie drugiemu. A wtedy życie staje się piekłem.", + "20817": "Dlatego porzucenie grzechów jest możliwe tylko wtedy, kiedy oświeceni przez Boga zmieniamy naszą mentalność i prosimy Go o łaskę wierności. Widzimy, że grzech jest czymś złym i uciekamy od niego, robimy wszystko, co w naszej mocy, aby go unikać, a jednocześnie upadając, nie wpadamy w przygnębienie, lecz jak Piotr wyznajemy przed Bogiem: „Ty wszystko wiesz” (J 21, 17). Jest to pokorne wyznanie swojego grzechu i wiary w miłość Boga.", + "20818": "Do tych drugich, których szatan kusi pod pozorem dobra odnoszą się słowa Jezusa z Ewangelii Mateusza: „Strzeżcie się fałszywych proroków, którzy przychodzą do was w owczej skórze, a wewnątrz są drapieżnymi wilkami” (Mt 7,15) i dla nich proponuje reguły z II tygodnia.", + "20819": "Doświadczenie kierującego pozwoli rozeznać, w jaki sposób prowadzić rekolektanta, aby dawać mu takie wskazówki i reguły o rozeznawaniu duchowym, które bardziej odpowiadają jego sytuacji.", + "20820": "Bez Chrystusa byłoby to niemożliwe. Apostołowie z pewnością byli smutni z powodu rozstania się z Nauczycielem. Jednak Duch Święty, na którego czekają, przypomni im wszystko. Nada im wewnętrzny impuls do przepowiadania zwycięstwa nad śmiercią, do głoszenia Dobrej Nowiny i do rozszerzania Kościoła po wszystkich krańcach ziemi.", + "20821": "Tak więc trzecia para ludzi pokazuje postawę prawdziwej wolności, która jest owocem nawrócenia, autentycznego spotkania z Jezusem, postawienia Boga na pierwszym miejscu w życiu. Tylko wtedy człowiek jest gotowy pełnić Jego wolę, nawet jeśli tą wolą jest porzucenie 10 000 dukatów.", + "20822": "Wewnętrzne kosztowanie dóbr Bożych ma się dokonywać w szczególny sposób w kontemplacji, którą rozpoczynamy prosząc: „o wewnętrzne poznanie tylu i tak wielkich dóbr otrzymanych od Boga, abym w pełni przejęty wdzięcznością mógł we wszystkim miłować Jego Majestat i służyć Mu” (ĆD 233).", + "20823": "Dwie pierwsze kontemplacje III tygodnia nakreślają pewien ogólny kierunek następnych kontemplacji, w których patrzymy na dalsze etapy męki Zbawiciela. Są one zapisane w numerach: 208 i 209 oraz 286–298. Podobnie jak w poprzednich kontemplacjach mamy nadal być obecnymi w tych wydarzeniach, być ich świadkami, po to aby wpatrując się w mękę Zbawiciela coraz bardziej odkrywać zarówno swój grzech jak i miłość Boga objawioną w Jezusie Chrystusie.", + "20824": "Miłość, która przychodzi z góry (ĆD 237), rozbija namiot między ludźmi. Jezus, już jako zmartwychwstały Pan, dzieli się sobą i tym, co posiada. „Tak, jak promienie ze słońca” (ĆD 237), tak od Jezusa przychodzi życie wieczne, sprawiedliwość, dobroć, pobożność (ĆD 237).", + "20825": "Sąd słowa Bożego jest znakiem ambiwalentnym. Ogłoszone człowiekowi sądzi go, aby przyniósł owoce nawrócenia, a jeśli ten go nie przyjmie, przynosi potępienie. Jeśli ktoś przyjmuje ten sąd i nawraca się, nieszczęścia zapowiadane nie spełnią się. Tak było w przypadku Niniwy: „Jeszcze czterdzieści dni, a Niniwa zostanie zburzona” (Jon 3, 4). Mieszkańcy tego miasta „uwierzyli Bogu” i dlatego nie dokonało się zapowiedziane spustoszenie. Dla nich sąd słowa Bożego był znakiem zbawienia.", + "20826": "Działanie szatana widać w całej historii zbawienia. Bóg nie może pozostawić ludzkości w stanie śmierci, ponieważ jest miłośnikiem życia (por. Mdr 1, 13). Bogu nie podoba się nieszczęście ludzi, ich wieczna zatrata, gdyż powołał ich zupełnie do czego innego. Plan Boga, który przez zawiść diabła miał być zniszczony, musi być odnowiony, choćby za najwyższą cenę, jaką zapłacił Jezus umierając na krzyżu.", + "20827": "Boga można poznać poprzez wewnętrzne doświadczenie, które bardzo pięknie ukazane jest w Księdze Psalmów. Cała nasza historia jest okazją, by tego zasmakować zarówno w bólu i uniesieniu, udręce i strapieniu. Przejmującym opisem kosztowania Bożych rzeczywistości jest fragment z Księgi Ezechiela: „Synu Człowieczy, nakarm się i napełnij wnętrzności swoje tym zwojem, który ci podałem. Zjadłem go, a w ustach moich był słodki, jak miód” (Ez 3, 3).", + "20828": "Co czynię dla Chrystusa? Wierzę, że taka miłość jest jedyną prawdą świata, która wszystko zwycięży, wszystko przetrzyma, chociaż przeminie wiara i nadzieja. Taka miłość będzie trwała wiecznie, gdyż ona jest fundamentem całego kosmosu i ludzkiej historii. Jest to również fundament mojego życia. Kontemplując Jezusa pragnę budować na takiej skale.", + "20829": "Reguły I tygodnia odnoszą się do nieprzyjaciela, którym jest ciało. Reguły II tygodnia odnoszą się do nieprzyjaciela, którym jest świat. Natomiast reguły o dawaniu jałmużny, o skrupułach i o trzymaniu z Kościołem odnoszą się do nieprzyjaciela, którym jest szatan wprost. Spróbujemy to poniżej wyjaśnić nie analizując jednakże poszczególnych reguł, a raczej wnikając w ich ducha, aby zobaczyć ich związek z poszczególnymi wrogami człowieka.", + "20830": "Istnieją więc dwie postawy w obliczu sądu, którego dokonuje Jezus Chrystus – Słowo, które stało się Ciałem. Postawa tych, którzy „Go nie przyjęli” i żyją w ciemności (J 1, 5) i postawa tych, którzy „uwierzyli w Jego imię” i przez to „stali się dziećmi Bożymi” (J 1, 12).", + "20831": "Biblijnym przykładem trzeciej pary ludzi są nie tylko Apostołowie, ale także wielu innych, którzy poszli za Nim. Na przykład celnik Zacheusz, dla którego spotkanie z Jezusem było tak wyzwalające, że rozdał połowę majątku ubogim i zwrócił poczwórnie pokrzywdzonym. Gdyby Jezus powiedział, aby wszystko rozdał ubogim, z pewnością by to uczynił.", + "20832": "Dla lepszego zrozumienia całej dynamiki ćwiczeń byłoby pożyteczną rzeczą zobaczyć cały kontekst ich powstawania, a więc czasy, w jakich żył św. Ignacy – jaki był przed nawróceniem i co dokonało się potem. Jest wiele opracowań na ten temat, pragnę więc jedynie zwrócić uwagę na niektóre sprawy, które mogą rzucić więcej światła na postawiony problem.", + "20833": "Jak to jednak wygląda konkretnie w praktyce życia? W jaki sposób rozpoznać działanie największego naszego wroga, który jest zabójcą i kłamcą od początku (J 8, 44). Pomagają w tym reguły ignacjańskie o rozdawaniu jałmużny, o skrupułach i o trzymaniu z Kościołem. Przyjrzyjmy się im więc po kolei.", + "20834": "Uszanowanie i respekt przed Bogiem są bardzo mocno zaakcentowane w doświadczeniu proroków. Izajasz zdumiony świętością Boga woła: „Biada mi, jestem zgubiony! Wszak jestem mężem o nieczystych wargach i mieszkam pośród ludu o nieczystych wargach, a moje oczy oglądały Króla, Jahwe zastępów” (Iz 6, 1). Dlatego św. Ignacy radzi, abym stając przed Bogiem, modląc się do Niego, w sposób spontaniczny zajął postawę pokory i uszanowania.", + "20835": "Jest to rzadka choroba, występująca w rodzinach, których członkowie cierpią na brak inhibitora enzymu C1 esterazy w układzie dopełniacza, stanowiącego ważny element systemu obronnego organizmu. Objawy kliniczne to obrzęki skóry twarzy, rąk, okolic narządów płciowych, błony śluzowej jamy ustnej, krtani, przewodu pokarmowego. Obrzęk w krtani może zagrażać życiu. Obrzęk w brzuchu wywołuje ostry ból i może być powodem interwencji chirurgicznej. Występuje po okresie pokwitania, w wyniku zabiegów, znieczuleń, operacji, ekstrakcji zębów.", + "20836": "Zarodniki grzybów pleśniowych wywołują przede wszystkim zapalenie śluzówek nosa z niedrożnością, polipy nosa i zatok, ale też astmę o ciężkim przebiegu. Rzadkie, ale niebezpieczne są przypadki astmy na tle alergii na sierść zwierząt (zwłaszcza konia i kota, chomika). Do alergenów wziewnych, które sprzyjają powstawaniu astmy, należą mąki zbóż, najczęściej mąka pszenna i żytnia, ale zdarzają się także uczulenia na mąkę owsianą lub jęczmienną. Głównie chorują młynarze, piekarze i ciastkarze, ale czasem gospodynie domowe.", + "20837": "Przypominam: alergicy powinni unikać leków przeciwalergicznych i jakichkolwiek innych w syropach!", + "20838": "Istnieją cztery przeciwstawnie działające systemy nerwowe mające za zadanie utrzymywać oskrzela w fizjologicznym stanie lekkiego skurczu. Przewaga któregokolwiek układu skurczowego lub niedowład któregokolwiek układu rozkurczowego powoduje skurcz mięśni gładkich oskrzeli. W leczeniu skurczu oskrzeli stosuje się w codziennej praktyce głównie leki działające na dwa układy: adrenergiczny i cholinergiczny (zobacz Alergia dróg oddechowych. Astma).", + "20839": "Sytuacja pacjentów uczulonych na pyłki roślin różni się w zależności od miejsca zamieszkania. Na wsi występuje więcej pyłków roślin niż w mieście. W betonowo-kamiennym mieście rozgrzane w ciągu dnia powietrze wraz z pyłkami wędruje aż do stratosfery. Natomiast nocą masy pyłków wraz z ochłodzonym powietrzem spadają na miasto. Chory śpiący przy otwartym oknie jest narażony na ich działanie, budzi go duszność, kaszel, katar.", + "20840": "Zasadniczą część mojej książki stanowi omówienie schorzeń poszczególnych układów, których podłożem są szeroko rozumiane alergie. Będzie też mowa o stosowanych na świecie i w Polsce metodach wykrywania tych chorób i ich leczenia. Czytelnicy dowiedzą się, jak z nimi żyć i jak im zapobiegać. Aby uczynić zrozumiałymi dla laika terminy i pojęcia, którymi operuje alergologia, oraz mechanizmy uruchamiające procesy alergiczne, przed rozdziałami traktującymi o chorobach zamieszczam rozdział wyjaśniający te właśnie sprawy.", + "20841": "Przed przystąpieniem do diety eliminacyjnej konieczne jest wykluczenie alergii innych niż pokarmowa i w razie potrzeby usunięcie z otoczenia wszystkich alergenów wziewnych lub – jeżeli jest to niemożliwe – przeprowadzenie odczulania. Następnie należy usunąć z przewodu pokarmowego pasożyty i Helicobacter pylori, wyleczyć zepsute zęby i wszystkie inne infekcje. Dopiero wtedy, gdy zabiegi te zawiodą, przeprowadzamy dietę diagnostyczną.", + "20842": "Odczulanie pacjentów, u których choroby alergiczne jakiegokolwiek narządu powstają pod wpływem alergenów wziewnych działających na drodze mechanizmów nie-IgE-zależnych, odbywa się za pomocą neutralizacji.Metoda ta pozwala na indywidualne określenie dawki zobojętniającej niepożądane działanie antygenów. Umożliwia łączenie ze sobą różnych alergenów wziewnych i pokarmowych.", + "20843": "Orzechy są częstym alergenem zarówno na drodze mechanizmu IgE-zależnego, jak i innych mechanizmów. W mojej praktyce stwierdziłam, że różne orzechy wywołują bardzo bogaty wachlarz symptomów alergii – od nawrotów atopowego zapalenia skóry poprzez katar, napady duszności, afty, bóle brzucha, zapalenie ucha czy napady migreny.", + "20844": "Największe znaczenie w chorobach alergicznych dróg oddechowych mają trawy i żyto, nieco mniejsze – chwasty i drzewa. Te ostatnie powodują najczęściej katar sezonowy i sezonowe zapalenie spojówek, gardła, czasem oskrzeli, rzadziej astmę, jeszcze rzadziej nawroty atopowego zapalenia skóry. Astma jako wynik uczulenia na pyłki roślin ma burzliwy przebieg i stwarza duże niebezpieczeństwo dla chorego.", + "20845": "W rozdziale Profilaktyka przedstawiłam najnowsze doniesienia o układzie immunologicznym płodu. Już w pierwszych miesiącach życia reaguje on w sposób dojrzały na alergeny, jakim podlega matka. Nie ma więc żadnego uzasadnienia logicznego i naukowego dla stosowanej dotychczas praktyki wykonywania testów punktowych po trzecim roku życia. U podstaw takiego postępowania leżą poglądy mityczne, które muszą zniknąć z praktyki lekarskiej. Testy wykonujemy wtedy, gdy są potrzebne.", + "20846": "Należy dbać o zachowanie właściwej temperatury ciała dziecka, niezależnie od pory roku. Nie wolno dopuścić do przegrzania ani niedogrzania – wszyscy wiemy, jak łatwo o katar, jeśli na przykład przemoczymy stopy albo nas “zawieje”. Po operacji “trzeciego” migdałka jest to szczególnie ważne.", + "20847": "Nie jedzmy margaryny. Uczula i sprzyja miażdżycy, a nawet nowotworom. Nie zapominajmy, że do wyrobu produktów cukierniczych (ciasteczek, herbatników itp.) dodaje się tłuszczów cukierniczych, które mają podobne wady jak margaryna.", + "20848": "Nie spożywajmy soków i dżemów produkcji przemysłowej, barwionych i konserwowanych związkami chemicznymi.", + "20849": "Jeśli coś smażymy, to tylko na oleju oliwkowym i rzepakowym. Tłuszcze te, a także olej arachidowy i z pestek winogron, jako jedyne tłuszcze roślinne nie zmieniają nienasyconej konfiguracji pod wpływem wysokiej temperatury.", + "20850": "Utrzymanie czystości domu, samochodu najlepiej zlecić komuś z domowników lub wynajętej osobie.", + "20851": "Przygotowywanie posiłków. Osoby cierpiące na wyprysk nie powinny obierać warzyw oraz owoców cytrusowych bez osłony skóry rąk, przygotowywać przetworów zimowych z kwaśnych owoców. Czynności te należy wykonywać w plastikowych rękawiczkach. Na przykład kiszoną kapustę i ogórki z beczki można wyjmować drewnianym widelcem lub w rękawiczkach z PCW.", + "20852": "Nie jedzmy w nadmiarze trzech “białych trucizn”: cukru, mąki, soli.", + "20853": "Spożywajmy pokarmy powoli, żujmy dokładnie, pamiętając o tym, że “żołądek nie ma zębów”. No i nie przejadajmy się. Lepiej jadać pięć razy dziennie w małych porcjach niż raz dziennie a dużo.", + "20854": "Im krótsza droga żywności z drzewa lub pola na stół, tym lepsze zdrowie. Oznacza to, że nie przetworzone przez przemysł produkty mają największe walory.", + "20855": "Jeżeli dziecko z alergią pokarmową karmione jest mlekiem krowim i nie są wykluczane szkodliwe pokarmy, z czasem rozwiną się u niego objawy alergiczne i pseudoalergiczne, takie jak: atopowe zapalenie skóry (skaza białkowa), wymioty, biegunki, nawracający katar, kaszel, zapalenie oskrzeli, gardła, uszu, krtani, dróg moczowych, astma, przerost migdałków, moczenie nocne, migrena, padaczka, anemia, nadmierna potliwość, zespoły nerczycowe, zaburzenia emocjonalne, zaburzenia snu, nadpobudliwość, brak apetytu, bóle stawów i inne.", + "20856": "Objawy astmy zawodowej są takie jak każdej innej. Ma ona jednak swoje specyficzne cechy, które nie mogą być podstawą orzeczenia, ale mogą być pomocne w ustaleniu rozpoznania. Na ogół astma zawodowa poprzedzona jest przez katar i napadowy, suchy kaszel nocny, czasem występujące przez wiele lat przed pojawieniem się właściwej astmy. Obserwuje się również zwiększoną męczliwość po wysiłku, co wykrywamy za pomocą testu wysiłkowego z użyciem pomiaruPEF lub spirometrii.", + "20857": "W każdym narządzie w przebiegu tych chorób proces alergiczny lub pseudoalergiczny toczy się dokładnie tak samo, tylko objawy są różne.", + "20858": "Astma trapi ludzkość od zarania dziejów. Wzmianki i szczegółowe opisy tego schorzenia pojawiają zarówno w literaturze pięknej, jak i fachowej. O istnieniu alergii na pierze i sierść zwierząt wiedziano już kilkaset lat temu (Majmonides XII w.)", + "20859": "Konsekwencją zaniedbania leczenia przyczynowego zmian na skórze i wykluczenia alergenów u dziecka mogą być zaburzenia w sferze psychicznej. U 50 procent dzieci z azs równocześnie z procesami alergicznymi na skórze toczą się procesy alergiczne w centralnym układzie nerwowym. Wpływa to często niekorzystnie na kształtowanie się zachowań i osobowości dziecka. Tak duży udział zaburzeń emocjonalnych w przebiegu azs wynika z tego, że mózg i skóra pochodzą z tej samej grupy komórek rozwijających się we wczesnym okresie życia płodowego.", + "20860": "Musi dojść do ekspozycji na alergen lub inny czynnik powodujący powstanie zapalenia.", + "20861": "Muszą wystąpić sprzyjające warunki do wystąpienia reakcji immunologicznej lub pseudoalergicznej: zaburzone funkcjonowanie układu immunologicznego człowieka w wyniku dziedziczenia określonych cech bądź zadziałania czynników zewnętrznych (związki chemiczne, wirusy), upośledzających funkcje obronne nabłonka oskrzeli, układu immunologicznego, nerwowego i hormonalnego.", + "20862": "Aminy biogenne wyzwalane są z komórek układu immunologicznego i zakończeń nerwów lub dostają się do organizmu z pokarmami. Chemizacja produkcji i przetwarzania żywności spowodowała, iż nasze zapotrzebowanie na enzym fenylosulotransferazy znacznie wzrosło. Ci, u których nie funkcjonuje on prawidłowo, na spożycie wymienionych wyżej pokarmów reagują m.in. bólem głowy.", + "20863": "Słowo alergia robi wielką karierę we współczesnym społeczeństwie. Coraz więcej o niej wiemy, coraz lepiej wykrywamy jej mechanizmy, coraz skuteczniej ją leczymy.", + "20864": "Choroby alergiczne powstają z winy niesprawności trzech głównych układów: nerwowego, hormonalnego i immunologicznego, czyli naszej armii zaczepno-obronnej, w której każda linia komórek może być przyrównana do dywizji, batalionów i drużyn wojska. Sprawne, dobrze uzbrojone wojsko da sobie radę z każdym wrogiem. Słabo wyszkolone, źle wyposażone, chorowite nie obroni przed nikim.", + "20865": "Najnowsza wiedza o prawidłowym, zgodnym z naturą człowieka odżywianiu, z trudem przebija się do świadomości społecznej. Na szczęście, coraz częściej mówi się publicznie, że nadmiar białka zwierzęcego jest dla człowieka szkodliwy – nie jesteśmy wszak zwierzętami mięsożernymi i nasz przewód pokarmowy nie został ewolucyjnie przystosowany do trawienia mięsa.", + "20866": "Wykluczenie alergenu z otoczenia chorego jest trudne. Istniejące zmiany chorobowe na skórze można smarować maściami steroidowymi o różnej mocy w zależności od stadium i zaawansowania choroby. Nazwy chemiczne substancji uczulających na ogół nic pacjentowi nie mówią. Aby ułatwić sobie pracę, wręczam pacjentowi listę alergenów z wyszczególnieniem, w jakich przedmiotach czy okolicznościach może się zetknąć z każdym z nich. Pacjent ma za zadanie sprawdzić, czy wymienione na liście substancje lub przedmioty rzeczywiście wywołują u niego reakcję chorobową.", + "20867": "Wymieńmy najczęstsze spożywcze substancje chemiczne powodujące zaburzenia centralnego układu nerwowego. Należą do nich: aspartam, azotany, chlorek amonu, pirofosforany, barwniki syntetyczne, glutaminian sodu, kwas benzoesowy.", + "20868": "Z moich badań wynika, że zaburzenia emocjonalne i kłopoty ze snem występują u około połowy dzieci z atopowym zapaleniem skóry. U większości po zastosowaniu diety eliminacyjnej następuje poprawa. Po drugim, trzecim roku życia objawy emocjonalne u dzieci z alergią są trudniejsze do opanowania.", + "20869": "Jakie zanieczyszczenia znajdują się w wodzie i jaki jest ich wpływ na zdrowie człowieka?", + "20870": "Chlor i jego trujące związki sprzyjają powstawaniu alergii dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Niszczą strukturę śluzówek, ułatwiając penetrację alergenu w głąb tkanek do krwi, wywołują u chorych z alergią napady astmy, kaszlu, kataru.", + "20871": "Należy pamiętać, że odporność skóry jest obniżona przez co najmniej 4–5 miesięcy po całkowitym zniknięciu objawów wyprysku. Dlatego powyższe zasady winny być przestrzegane długo po klinicznym wyleczeniu wyprysku. W sytuacji tych chorych bardzo uzasadniony jest zakup zmywarki do naczyń i pralki automatycznej.", + "20872": "Stosowanie kremów ochronnych może częściowo zmniejszyć kontakt skóry z czynnikami uczulającymi lub drażniącymi.", + "20873": "Najbardziej alergogennymskładnikiem kosmetyków są środki zapachowe. Uczulają się na nie szczególnie fryzjerzy i kosmetyczki. W Polsce najczęściej obserwuje się alergię na olejki: cytronelowy, cynamonowy, sosnowy, pomarańczowy, eukaliptusowy oraz geraniowy. Stare perfumy uczulają łatwiej ze względu na starzenie się olejków zapachowych. Substancje zapachowe są również dodawane do środków czystości oraz żywności.", + "20874": "Fluor uszkadza nerki, zmniejsza odporność na infekcje i sprzyja rozwojowi alergii. Uszkadza też centralny układ nerwowy, co objawia się zmęczeniem, depresją, nadwrażliwością. Ponieważ wiąże magnez, sprzyja powstawaniu zawałów serca i wszystkich problemów, jakie wynikają z niedoboru magnezu. Kumuluje się w łożysku ciężarnych i jest zagrożeniem zarówno dla matki, jak płodu, sprzyjając powstawaniu wad wrodzonych, a potem nowotworów.", + "20875": "I na zakończenie części żywieniowej kilka wskazówek.", + "20876": "Tułów jest rzadko zajęty przez wyprysk kontaktowy. Charakterystyczne są jednak ogniska w miejscach przylegania metalowych elementów w spódnicach i spodniach dżinsowych.", + "20877": "Moja koleżanka skarżyła się na dokuczliwe swędzenie skóry brzucha poniżej pępka i bioder. Maści łagodziły wyprysk tylko na krótko. Większość garderoby koleżanki stanowiła obcisła odzież dżinsowa. Okazało się, że ogniska występowały w miejscach, gdzie znajdowały się metalowe guziki przy pasku, nity mocujące kieszenie, zamki błyskawiczne. Koleżanka zmieniła garderobę i wyprysk ustąpił raz na zawsze.", + "20878": "Wady steroidów ogólnego stosowania są szczególnie widoczne wtedy, gdy zażywa się je codziennie, przewlekle, w dawce dziennej przewyższającej 10 mg.Prednisolon przyjmowany w dziennej dawce 5–10 mg (tzw. dawce podtrzymującej) co drugi dzień najczęściej, poza defektami kosmetycznymi, nie przynosi szkód dorosłemu. Leczenie podtrzymujące za pomocą steroidów jest oczywiście gorszym rozwiązaniem niż leczenie polegające na usunięciu przyczyny.", + "20879": "W naszym kraju rola grzybów pleśniowych w powstawaniu chorób alergicznych, głównie chorób dróg oddechowych, jest niedoceniana. Wynika to z faktu, że nie jest rozpowszechniona diagnostyka, mająca na celu wykrywanie i odczulanie wszystkich rodzajów uczuleń na grzyby pleśniowe.", + "20880": "Mechanizm, na drodze którego grzyby pleśniowe wywołują chorobę, w 70 procentach przypadków jest działaniem innym niż IgE-zależne. Tak więc testy punktowe nie zawsze wykrywają alergie na grzyby. W takich przypadkach stosuję testy śródskórne i atopowe naskórkowe.", + "20881": "Do wykrywania atopii służą testy punktowe i swoiste przeciwciała IgE skierowane przeciwko konkretnemu alergenowi (na przykład roztoczy, pyłków drzew, traw, zbóż, chwastów, sierści zwierząt, jadu osy lub pszczoły).", + "20882": "To szersze pojęcie, obejmujące i atopię, i inne typy nadwrażliwości powstające na skutek uruchamiania odmiennych mechanizmów immunologicznych niż obserwowany w atopii. Alergii, która nie zależy od przeciwciał IgE, nie da się wykryć testami punktowymi czy badaniem poziomu tych przeciwciał we krwi.", + "20883": "Czternastoletni chłopiec cierpiał z powodu ciężkiej alergii wielonarządowej, której objawami były atopowe zapalenie skóry, astma oskrzelowa oraz całoroczny katar. Objawy astmy zdecydowanie osłabły po zastosowaniu szczepionki i wyeliminowaniu roztoczy. Niestety, nie było możliwe całkowite wyłączenie z diety pokarmów odpowiedzialnych za nawroty zmian skórnych, gdyż chłopiec jest niezdyscyplinowany i trudno narzucić mu dietetyczne rygory.", + "20884": "Chcę podkreślić z całym naciskiem, że nie wolno nam rutynowo traktować każdego kaszlu, kataru, duszności, chrypki, bólu gardła, ucha i gorączki jako infekcji bakteryjnej. W przypadku pojawienia się powyższych dolegliwości nie można zaczynać leczenia od podawania antybiotyku! Nie zawsze kaszel, katar i gorączka są objawami przeziębienia.", + "20885": "W dalszym ciągu tego rozdziału omówię kolejno:", + "20886": "Jeżeli doświadczyłaś surowego wychowania, możesz mieć cechy apodyktycznego rodzica. Jeżeli zaś twoi rodzice przepełnieni byli lękiem, prawdopodobnie boisz się wszystkiego lub przeciwnie, masz skłonność do nadmiernego ryzyka.", + "20887": "Pamiętając złe chwile z dzieciństwa, chcecie postępować z dziećmi zupełnie inaczej niż wasi rodzice. Gdy myśleliście o swoim rodzicielstwie, obiecywaliście sobie nie popełnić ich błędów. Staracie się uniknąć tego, co was wtedy raniło. Chcecie dać swoim dzieciom to, czego wam brakowało w relacjach z rodzicami.", + "20888": "Nie jest możliwe, by na jednym spotkaniu każdy zajął się wszystkimi swoimi problemami. Dlatego ważne jest określenie tematu i czasu wypowiedzi, który można zmieniać w zależności od liczby uczestników.", + "20889": "Raz w miesiącu warto poświęcić trochę czasu na sprawy organizacyjne. Można sprawdzić, czy nadal wszystkim odpowiadają terminy, co się dzieje z osobami, które nie przychodzą, czy wypracowane zasady spotkań są dobre, albo omówić inne, aktualne dla życia grupy problemy.", + "20890": "Sama złość nie jest uczuciem niewłaściwym, jak sądzi wielu. To normalne, że w tylu sytuacjach ją przeżywamy. Jest nam potrzebna – dodaje energii, pozwala pokonać przeszkody, mobilizuje. Trudne dla nas samych i otoczenia są sposoby jej okazywania.", + "20891": "Wyrażenie złości, nawet przez podniesienie głosu, nie jest niczym złym, jeżeli nie niszczy poczucia godności dzieci i nie przeraża ich.", + "20892": "Rodzice w różnym stopniu angażują się w wychowanie dzieci. Czasami jest to wybór, wspólna decyzja, czasami konieczność życiowa. Zdarza się, że jedno z nas zaczyna dominować w rodzinie i tylko sobie daje prawo do wpływu na zachowanie i życie dzieci. Niezależnie od sytuacji dzieci mają odmienny kontakt z każdym z nas. W naszej kulturze dzieci są na ogół bardziej otwarte w kontakcie z matką. W tej sytuacji ojciec może czuć się odsunięty, przeżywać zazdrość, frustrację i w konsekwencji wycofywać się z kontaktu.", + "20893": "Każdy chce być jak najlepszym rodzicem. Mamy wysokie standardy. Dużo oczekujemy od siebie i swoich partnerów. Wiemy, jak nie chcemy, żeby było. Ale jak ma być? Rzadko jesteśmy przygotowani do roli rodziców. „Czy istnieje jakiś przepis? – zastanawiamy się. – Zbiór cech i umiejętności, które gwarantują sukces wychowawczy?”", + "20894": "Bywa, że dzieci ulegają nam, podporządkowują się naszej woli. Rzadko je to uszczęśliwia, często się buntują i wtedy cała rodzina ma problemy. Zaczyna nam być razem źle.", + "20895": "Bywa też tak, że dzieci nie wiedzą, czego chcą, i to też nas rozczarowuje. Chcemy, by lepiej rozumiały siebie, a one tego nie potrafią.", + "20896": "Granice mogą być waszym problemem, jeżeli często przeżywacie złość, czujecie się pokonani, przygnębieni, wykorzystani lub przepracowani. Te uczucia-znaki ostrzegawcze powinny uczulić was na sytuacje, w których potrzebujecie wyznaczenia granic między sobą a otoczeniem.", + "20897": "Gdy zrozumiemy potrzebę zdrowych granic dla siebie i zastosujemy tę wiedzę w swojej rodzinie, ustalenie ich w kontaktach z dziećmi okaże się proste.", + "20898": "Odpowiadać dziecku na wszystkie pytania. Powiedzieć, czym jest lekcja i co uczniowie robią zazwyczaj na przerwach, co to znaczy spóźniać się i dlaczego dorośli o to się gniewają. Można pójść z nim do szkoły i zaznajomić się z jej atmosferą, zanim dziecko zostanie uczniem. Ważne jest wytworzenie dobrego nastawienia dziecka do szkoły, niezależnie od tego, jak sami się w niej czuliśmy.", + "20899": "Sprawdź, jak jest z tobą.", + "20900": "Zaznacz te z poniższych zdań, które mogłabyś odnieść do siebie.", + "20901": "Zazwyczaj pojawiający się problem zajmuje twoje myśli przez cały dzień.", + "20902": "Masz często kłopoty z zasypianiem, śpisz niespokojnie lub budzisz się zbyt wcześnie, choć czujesz się niewyspana.", + "20903": "Myślisz często o sprawach, które się nie wydarzyły, ale mogą zagrażać dziecku lub waszej rodzinie - wypadek, groźna choroba, zdrada małżeńska.", + "20904": "Znajdowanie dobrych rozwiązań w trudnych sytuacjach to umiejętność, którą można doskonalić, analizując własne sukcesy i porażki i przyglądając się temu, jak radzą sobie inni.", + "20905": "Może ci w tym pomóc:", + "20906": "Jeżeli chcesz się dowiedzieć, w jakich sytuacjach potrafisz zadbać o siebie, a co sprawia ci trudność, wykonaj poniższe zadania. Realizuj je stopniowo w chwilach, gdy możesz się skupić na sobie.", + "20907": "22.00 Jadłam kolację? Nie, już za późno. Nie jadam po dziewiątej. Chyba w końcu nic nie jadłam. To dobrze. Schudnę. Jestem chuda? To profilaktyka.", + "20908": "22.30 „Koszula na jutro? Koniecznie ta beżowa? Możesz włożyć granatową. Jest wyprasowana. Nie. To prasuj sobie sam. Ja siadam do komputera! Na jutro. Przeszkadza ci. Nie, to dobrze? Chcesz mi pomóc? To cudownie! Pozmywaj i ogarnij kuchnię. Jutro? Dobrze, jutro”.", + "20909": "Mamo, proszę, zgódź się, tylko tym razem. To przecież osiemnastka mojego chłopaka. Pozwól mi wrócić jutro. Wszyscy będą do rana.", + "20910": "Syn, włączając telewizor, mówi: „Jestem taki zmęczony. Nie mogę wynieść tych śmieci. Niech Piotrek to zrobi”. Zerkasz na grafik i widzisz, ze dzisiaj to jego obowiązek.", + "20911": "Dlaczego nie mogę włożyć swetra Anki? Przecież jej nie ma. Nie dowie się.", + "20912": "W tym momencie nadarza się okazja, żeby wyrazić pani domu uznanie za przyjęcie. Jeżeli jego uczestnicy opuszczają gościnny dom z uczuciem pewnego żalu, że skończyło się miłe zebranie, to znak, że przyjęcie się udało i że wszyscy będą je mile wspominać. To najwyższa nagroda dla gospodarzy.", + "20913": "Jest to nakrycie do lunchu. Po zdjęciu serwetki i położeniu jej na kolanach na małym talerzyku spożyjemy przekąskę. Sądząc po sztućcach, może nią być danie rybne. Na dużym talerzu będzie danie główne, a na talerzyku na lewo — pieczywo.", + "20914": "Na prawo — kieliszek do wina i szklanka do wody mineralnej. Widelczyk leżący nad talerzami jest widelczykiem deserowym. Deser zostanie podany po sprzątnięciu talerza głównego.", + "20915": "Na początku były palce. Nasz praprzodek posługiwał się nimi, jeszcze zanim zasiadł do pierwszego \"stołu\". Był to w jego przekonaniu najwygodniejszy sposób jedzenia, nie miał zresztą pojęcia o żadnych sztućcach, nic więc dziwnego, że palce uważał za jedyne i najlepsze.", + "20916": "Z mebli znajdujących się w naszych mieszkaniach jedynie stół może sobie rościć prawo do współtworzenia kultury towarzyskiej. Zauważyli to wszyscy autorzy książek pełniących rolę przewodników po dobrych obyczajach. Sposób zachowania się przy stole zawsze określał poziom cywilizacyjny i ciągle jeszcze stanowi probierz kultury towarzyskiej oraz towarzyskiego obycia.", + "20917": "Usłyszałem w odpowiedzi, że mówi przecież o rozmowie przy dobrze zastawionym stole, a poza tym spotkanie się obydwu sztuk — bo rozmowa także do sztuk należy — na jednym przyjęciu jest ideałem rzadko jedynie osiągalnym, lecz gdy to się stanie, wtedy doskonała kuchnia rozgrzewa temperamenty, inspiruje umysły, rozwiązuje języki, a co najważniejsze — pobudza do aktywności nawet leniwe intelekty.", + "20918": "Szczególnie świąteczny wygląd powinien mieć stół weselny.", + "20919": "Przy jego dekoracji można sobie pozwolić na nieco fantazji i np. ubrać go kwiatami w kształcie girland przypiętych do obrusa, wstążkami, a przy każdym nakryciu położyć maleńkie bukieciki kwiatów.", + "20920": "Na środku stołu, który zazwyczaj jest dość długi, kładzie się płytę lustrzaną, a na niej wazę z kwiatami. Urodę stołu znakomicie podniosą antyczne lichtarze ze świecami, kryształy i srebra.", + "20921": "Na początku naszych dziejów wspomina się o dwóch ucztach: jednej skromnej — czym chata bogata — a drugiej wspaniałej. Piast i Rzepicha podejmowali swoich gości z okazji postrzyżyn syna Ziemowita oraz Bolesław Chrobry wydawał wielką ucztę na cześć cesarza Ottona III.", + "20922": "Parówki gotowane we wrzątku i podawane wprost z rondla bierze się na talerz i usuwa błonę, w której były gotowane. Nie robi się tego palcami.", + "20923": "Parówkę można jeść ze skórką, jeżeli jest odpowiednio cienka, lub też krajać na kawałki i po kolei zdejmować skórkę, można wreszcie przekrajać parówkę na połowę i oddzielić mięso od skórki. Skórkę zostawia się na talerzu.", + "20924": "Ciekawej rozmowy przy dobrze zastawionym stole nic zastąpić nie może — oświadczył mi kiedyś bywalec wielu znakomitych przyjęć i niekwestionowany autorytet w sprawach savoir-vivre’u. Znałem go jako wielkiego i wybrednego smakosza, żywiłem więc niejakie wątpliwości co do absolutnej szczerości jego słów, odezwałem się więc nieco przekornie, że przecież sztuka kulinarna renomowanych mistrzów może stanowić poważną konkurencję dla najbłyskotliwszej rozmowy.", + "20925": "Czy do wszystkich potraw używa się sztućców? Czy niczego nie jada się palcami? Czy wypada nie używać pałeczek w chińskiej restauracji? Z której strony siedzącej przy stole osoby nalewa się alkohol, a z której podaje się półmiski? Kiedy wolno dolać wina do kieliszka? Jaki trunek do czego pasuje? Kiedy wznosić toasty? Kto pierwszy wstaje od stołu?", + "20926": "Temu samemu celowi służy zawiązanie białą serwetką szyjki butelki, gdy wino nalewa się wprost z niej. Pijąc czerwone wino, czarkę kieliszka trzyma się w dłoni, aby niczego nie stracić z aromatu wydzielającego się przy podgrzewaniu. Wino białe pije się inaczej.", + "20927": "Szampany i wina musujące mogą być podawane po winach niemusujących lub przed nimi, ale nie między nimi. Szampany i wina musujące tolerują dolewanie do kieliszka, mogą także być wychylone jednym haustem. Błędem gospodarzy byłoby podanie w czasie przyjęcia tego samego gatunku mięsa dwa razy, a także dwóch różnych gatunków, lecz tak samo przyrządzonych.", + "20928": "Stół musi być wesoły, jasny i samym swoim wyglądem nastrajać pogodnie. Miła atmosfera zależy oczywiście od zebranych przy stole gości i tu żadnych reguł ani przepisów być nie może. Przede wszystkim jednak uśmiech. O reszcie pomyśli szef kuchni, którym niekoniecznie musi być profesjonalny kuchmistrz.", + "20929": "Wyjątek można zrobić tylko dla osoby sędziwej lub cieszącej się powszechnym szacunkiem, dla gości honorowych. Tym względom podporządkowuje się reszta towarzystwa. Nikt nie powinien okazywać swojej wyższości, bo wyjdzie na zarozumialca lub pyszałka, łatwo też tym sposobem sprawić komuś przykrość.", + "20930": "Zupa może być podana na talerzu albo w filiżance z jednym lub dwoma uszkami, w każdym wypadku zupę je się inaczej. Zupa podana na talerzu budzi niespokojne pytanie, czy pod koniec jedzenia talerz wolno przechylić i wypić zupę do reszty.", + "20931": "Estetyka stołu i miła atmosfera panująca wokół niego to podstawy udanego przyjęcia. Każda niezręczność popełniona przy stole jest bardzo łatwo zauważalna, dlatego znajomość zasad savoir-vivre’u jest tak ważna, a wiedza ta staje się coraz bardziej potrzebna w miarę rozwoju życia towarzyskiego.", + "20932": "Umytą brukiew kroimy w kostkę i gotujemy sposobem \"nishime\". Możemy podawać jako samodzielne danie warzywne lub łączyć z innymi warzywami, na przykład z kapustą, cebulą, papryką. Wtedy warzywa układamy warstwowo i razem gotujemy sposobem \"nishime\".", + "20933": "Umytą brukiew wkładamy do piekarnika i pieczemy około 35 minut. Po upieczeniu kroimy w plastry i podajemy jako dodatek na gorąco lub na zimno.", + "20934": "Pojęcie makrobiotyki upowszechnił w Europie po raz pierwszy Christoph Hufeland, lekarz niemiecki, żyjący na przełomie XVIII i XIX wieku.", + "20935": "Był on jednym z największych autorytetów lekarskich w Europie i w swojej praktyce posługiwał się wieloma systemami leczniczymi. Był również profesorem uniwersytetów w Jenie i Berlinie. Jest autorem dzieła pt.", + "20936": "Janginizowane stanowią smaczny dodatek do dań obiadowych.", + "20937": "Łączymy je w następującej proporcji: 2 kg jabłek i kg dyni kroimy na kawałki, według upodobania możemy dodać również odrobinę wanilii, goździków lub cynamonu.", + "20938": "Janginizujemy razem. Do jabłek, nawet jeżeli są kwaśne, nie musimy dodawać soli, ponieważ dynia łagodzi ich kwaśny smak.", + "20939": "Należą do nich: 1. Cukier oraz produkty zawierające cukier: a) wszelkiego rodzaju słodycze i ciasta, b) desery (budynie, kisiele, galaretki, kremy i inne), c) napoje słodzone i gazowane oraz soki produkowane przemysłowo.", + "20940": "Trzeba przy tym pamiętać, że produkty te są szkodliwe również z uwagi na zawarte w nich dodatki zapachowe, koloryzujące i konserwujące.", + "20941": "Sosy makrobiotyczne możemy sporządzać na bazie kremów zbożowych (patrz — kremy zbożowe) lub na zasmażce mąki z olejem.", + "20942": "Pierwszy sposób zajmuje mniej czasu, ponieważ gotując krem zbożowy możemy jego część zostawić do sporządzenia sosu. Dodając do kremu rozmaite dodatki warzywne i przyprawy możemy przygotować różne pod względem smakowym masy.", + "20943": "Do pożywienia roślinnego autor Makrobiotyki zalicza ziarna takie, jak ryż, pszenica, żyto, owies i jęczmień oraz nasiona roślin strączkowych, jak groch, fasola, soczewica i bób, \"kartofle zaś nie powinny stanowić powszechnego pokarmu. Zdrowie człowieka ucierpi, jeżeli kartofle zajmą miejsce chleba i pokarmów ziarnistych\". Natomiast warzywa i owoce uważane są za pokarm zdrowy, który ułatwia trawienie.", + "20944": "Przy gotowaniu postępujemy podobnie jak w przepisie 108.", + "20945": "Jednak ponieważ biała rzodkiewka jest bardziej delikatna, dla zaostrzenia smaku, pod koniec gotowania, można dodać 1/2 łyżeczki sosu sojowego.", + "20946": "Umyte brokuły dzielimy na cząstki i układamy w naczyniu.", + "20947": "Solimy, dodajemy olej i janginizujemy na małym ogniu do miękkości, od czasu do czasu mieszając.", + "20948": "Pieczenie na ruszcie, wykorzystujące energię ognia, dodaje pożywieniu również energii silnie jang. Z tego względu sposób ten powinien być stosowany raczej zimą. Na ruszcie możemy piec takie warzywa, jak buraki, brukiew, marchew, seler i inne.", + "20949": "Pieczenie w piekarniku odbywa się sposobem tradycyjnym i podobnie dostarcza energii silnie jang. Sposobem tym pieczemy pasztety makrobiotyczne, chleb, czapati i ciasta oraz warzywa, jak buraki, ziemniaki, marchew, brukiew oraz jabłka.", + "20950": "Kiedy ich górna część zacznie żółknąć, przewracamy je na drugą stronę, aż całe zbrązowieją. Należy wrzucać stopniowo po jednej łyżeczce mieszanki warzywnej.", + "20951": "Na powierzchni powinno znajdować się nie więcej niż jedna warstwa kawałków tempury. Jeżeli ciasto troszeczkę rozlatuje się w oleju, oznacza to, że zostało prawidłowo przyrządzone. W przeciwnym wypadku należy je rozrzedzić wodą.", + "20952": "Smażyć placki na oleju i podawać z owocami janginizowanymi lub surowymi.", + "20953": "Płatki owsiane zalać wodą do napęcznienia. Dodać mąkę, kaszę kiełki i sól.", + "20954": "Wszystko dobrze wymieszać, jeżeli potrzeba, dodać wody, aby ciasto było odpowiednie do smażenia. Na gorącym oleju smażyć placki. Podawać z sosem pieczarkowym jako \"szybkie\" danie obiadowe lub kolacyjne.", + "20955": "Dobrze jest odparować nadmiar wody z ogórków, aby potrawa nie była zbyt wodnista.", + "20956": "Oddzielnie myjemy rzodkiewki i jej liście, od których oddzielamy części zepsute.", + "20957": "W małym naczyniu na dnie układamy rzodkiewki w całości, dodając 2 łyżki wody.", + "20958": "Gotujemy na małym ogniu 15 minut. Pod koniec gotowania (4 minuty) dodajemy liście rzodkiewki. Stanowią one razem z rzodkiewką potrawę pełnowartościową, dając jednocześnie ciekawy efekt dekoracyjny.", + "20959": "Ponadto należy zaznaczyć, że zgodnie z zasadą równowagi powinno się mało pić.", + "20960": "Wynika to stąd, że woda zawarta w potrawach makrobiotycznych, przede wszystkim w gotowanych kaszach i nasionach roślin strączkowych, zaspokaja nasze zapotrzebowanie.", + "20961": "Ilość napojów, przy prawidłowym odżywianiu makrobiotycznym, na ogół nie powinna przekraczać 0,5—1 l na dobę. W upalne dni jednak może okazać się za mała i należy wtedy kierować się pragnieniem.", + "20962": "Pod koniec gotowania dodajemy sos sojowy i na kilka minut pozostawiamy pod przykryciem. Podajemy w miseczkach lub na talerzach. Cebulę pokroić w krążki i zjanginizować z łyżką oleju.", + "20963": "Zagotować wodę lub wywar. Mąkę uprażyć w łyżce oleju i po ostygnięciu rozprowadzić wodą. Cebulę i zasmażkę dodać do gotowanej wody i gotować razem 15 minut.", + "20964": "Ponieważ Ziemia jako ciało, które obraca się wokoło Słońca — reprezentuje siłę jin, a Słońce, które znajduje się centralnie oraz jest źródłem ciepła i światła — reprezentuje siłę jang, zgodnie z powyższą zasadą Ziemia i Słońce są dla siebie dopełnieniem.", + "20965": "Podobnie dzień (jang) jest dopełnieniem nocy (jin), tak jak noc jest dopełnieniem dnia.", + "20966": "Na miejsce cukru należy stopniowo wprowadzać niewielkie ilości miodu, wywar z korzenia lukrecji oraz suszone owoce.", + "20967": "2. Oczyszczone produkty zbożowe, do których należy biały ryż i biała mąka oraz wszelkie z nich wyroby, takie jak białe pieczywo, makarony i ciasta, które pozbawiono cennych składników odżywczych i które dostarczają organizmowi tzw. pustych kalorii. Dr Marian Lemeyda w swojej książce pt.", + "20968": "Codziennie przynajmniej przez godzinę należy odbywać ćwiczenia.", + "20969": "Należy jednak przyjąć zasadę: żeby ruch nie przedłużał się aż do wielkiego zmęczenia. Najzdrowszy czas (na ćwiczenia) jest przed jedzeniem albo 3 lub 4 godziny później\".", + "20970": "Ciekawie również w dzisiejszych czasach przedstawiają się ćwiczenia wzroku.", + "20971": "Pory kroimy na kawałki o długości 5 cm, układamy w naczyniu.", + "20972": "Dodajemy olej, 4 łyżki wody, solimy, posypujemy rodzynkami i dusimy na małym ogniu pod przykryciem 15—20 minut.", + "20973": "Pietruszką ścieramy na grubej tarce, cebulę drobno kroimy.", + "20974": "Warzywa mieszamy, dodajemy 3 łyżki wody i dusimy na małym ogniu do miękkości. Pod koniec gotowania dodajemy gomasio i natkę pietruszki.", + "20975": "Dla wyraźniejszego podkreślenia różnic, jakie pomiędzy nimi występują, niektórzy nauczyciele makrobiotyki posługują się dodatkowo znakami \"+\", \"-\" i \"0\". Stąd wymienione znaki Czytelnik zauważy na listach produktów.", + "20976": "Tendencje jang zostały oznaczone znakiem \"+\", a wielokrotność tego znaku (++) wyraża nasilenie tendencji jang.", + "20977": "Tendencje jin zostały oznaczone znakiem \"-\", a jego wielokrotność (--) wyraża nasilenie tendencji jin.", + "20978": "Znakiem \"0\" zostały oznaczone te produkty, w których tendencje jang i jin są zrównoważone.", + "20979": "3 sierpnia. Ukazuje się pierwszy numer „Przeglądu Zakopiańskiego” pod red. Walerego Eljasza-Radzikowskiego. Potem pismo prowadzić będzie Dionizy Bek.", + "20980": "16 września. Poświęcenie murowanego kościoła przy Krupówkach.", + "20981": "25 października. Otwarcie linii kolejowej Chabówka – Zakopane. Liczba gości w Zakopanem przekracza 5 tys. osób rocznie.", + "20982": "1979 11 grudnia. Otwarcie Muzeum TPN.", + "20983": "1982 1 czerwca. Przywrócenie tzw. wypasu kulturowego owiec w Tatrach.", + "20984": "1984 9 sierpnia. W BWA premiera „Pragmatystów’’ Witkacego w reżyserii Andrzeja Dziuka – spektakl dyplomowy studentów PWST z Krakowa. Młodzi aktorzy postanawiają osiąść w Zakopanem.", + "20985": "1985 Uroczyste obchody 100-lecia urodzin Witkacego.", + "20986": "26 czerwca. Otwarcie kasyna w hotelu „Giewont’’. Prowadzi je firma „Cassino-Orbis’’.", + "20987": "4 lipca. Pierwsza sesja nowej Rady. Burmistrzem zostaje senator Franciszek Bachleda-Księdzularz.", + "20988": "1 grudnia. Premier Waldemar Pawlak podpisuje rozporządzenie o likwidacji Gminy Tatrzańskiej i utworzeniu gmin w Poroninie, Kościelisku i Zakopanem. Rozporządzenie wchodzi w życie 31 grudnia.", + "20989": "29 grudnia. Ostatnia sesja Rady Gminy Tatrzańskiej.", + "20990": "Ściany skalne zbliżają się w tym miejscu i dalsza droga prowadzi w ciasnym wąwozie. W 1877 roku na wniosek Walerego Eljasza-Radzikowskiego zwężeniu temu nadano miano Bramy Kraszewskiego, dla uczczenia jubileuszu 50-lecia pracy pisarza, o czym informuje tablica wmurowana po przeciwnej stronie potoku. Warto obejrzeć ciekawe urwiskowe formy lasu, z trudem utrzymującego się na stumetrowych, stromych ścianach.", + "20991": "Pensjonat prowadziła najstarsza z trzech sióstr Sobczakówien – Katarzyna, obdarzona talentem literackim, którą na kartach swojej powieści „Róża bez kolców’’ ukazała Zofia Urbanowska. W 1892 r. zatrzymał się tutaj na stancji młody uczeń zakopiańskiej Szkoły Przemysłu Drzewnego, a później znany malarz – Karol Kłosowski. Po studiach powrócił do Zakopanego, ponownie zamieszkał w „Sobczakówce’’ i ożeniwszy się z Sobczakówną, podjął nauczycielską pracę w szkole, którą przed laty ukończył.", + "20992": "Wracamy do szosy i jedziemy w stronę sąsiedniego Falsztyna. Miejscowość związana również z rodziną Berzeviczych z Zamku Niedzickiego, choć założona w XV wieku, zapewne przez niemieckich osadników. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od słowa Falkenstein – Sokola Skała, nadawanego urwiskom Zielonych Skałek, rezerwatowego terenu nad brzegiem Dunajca, w pobliżu wsi. Droga do Falsztyna prowadzi przez łagodne wzgórza Pienin Spiskich. Z lewej strony w dalszej perspektywie ruiny zamku czorsztyńskiego.", + "20993": "Kenar Antoni (1906–59), rzeźbiarz, pedagog, taternik. Po ukończeniu zakopiańskiej Szkoły Przemysłu Drzewnego i warszawskiej ASP osiadł w Zakopanem. Nauczyciel, potem dyrektor w Liceum Plastycznym (obecnie nosi jego imię). W licznych miejscach Zakopanego znajdują się jego rzeźby. Taternik, autor kilku pierwszych przejść letnich i zimowych. Od 1994 działa w Zakopanem Towarzystwo miłośników jego twórczości. Pochowany na Starym Cmentarzu.", + "20994": "Siedzibą tej parafii jest usytuowany przy skrzyżowaniu ulicy Zamoyskiego i Sabały nowoczesny kościół Świętego Krzyża. Został on wybudowany w latach 1982–91 według projektu arch. Witolda Cenckiewicza, który także jest projektantem wnętrza świątyni. Duchowym patronem kościoła jest św. Brat Albert, którego figurę zdobiącą wnętrze wyrzeźbił Antoni Grabowski. Prace metaloplastyczne w kościele wykonywał Władysław Gąsienica Makowski. Witraże projektował Jerzy Skąpski, a wykonali w 1991r. Anna i Ireneusz Zarzyccy.", + "20995": "1972 Rada Ministrów podejmuje uchwałę 306/72 w sprawie rozwoju Zakopanego (nie zrealizowaną).", + "20996": "1973 Utworzenie w Zakopanem powiatu dla gmin Zakopane, Poronin i Kościelisko-Witów.", + "20997": "Ukazuje się I wydanie „Encyklopedii tatrzańskiej’’ Zofii i Witolda H. Paryskich.", + "20998": "1975 3 grudnia. Elektryfikacja kolei Kraków – Zakopane.", + "20999": "Wprowadzenie nowego podziału administracyjnego kraju, Zakopane zostaje włączone do województwa nowosądeckiego.", + "21000": "Pierwszym wojewodą zostaje były naczelnik Zakopanego, Lech Bafia.", + "21001": "9–15 czerwca. „Zakopiańskim szlakiem Witkacego’’ – przegląd teatralno-muzyczny, zorganizowany przez Towarzystwo Muzyczne im. K. Szymanowskiego i Muzeum „Atma’’.", + "21002": "16–23 czerwca. I Zakopiańskie Prezentacje Artystyczne – festiwal teatralny, zorganizowany przez Teatr im. S.I. Witkiewicza.", + "21003": "1986 15 czerwca. Przeniesienie z Powązek na Stary Cmentarz prochów Kazimierza Przerwy-Tetmajera.", + "21004": "1988 14 kwietnia. Rzekomy pogrzeb szczątków Stanisława Ignacego Witkiewicza na Starym Cmentarzu. Jak się później okazało, z Ukrainy sprowadzono prochy zupełnie innej osoby, młodej kobiety.", + "21005": "Szczyt o bardzo charakterystycznym kształcie, dla historii polskiego taternictwa bardzo znaczący, ale zarazem tragiczny: tutaj większość taterników pobierała pierwsze nauki, tutaj też niektórzy tragicznie kończyli swoją karierę: Mieczysław Karłowicz, Mieczysław Świerz, Jan Długosz… Z Hali Gąsienicowej 1,5 godz., 4 km, 670 m różnicy wysokości. Znaki czarne, niebieskie i czarne. Wymagana niewrażliwość na ekspozycję i obycie z górami. Dojazd do Kuźnic autobusem lub mikrobusem, parking przy ul. Bronisława Czecha.", + "21006": "1989 4 czerwca. Wybory do Sejmu i Senatu, tzw. kontraktowe. Posłem z Podhala zostaje m.in. Stanisław Żurowski, działacz „Solidarności’’, senatorem Zofia Kuratowska.", + "21007": "1990 12 lutego. Naczelnikiem Zakopanego zostaje desygnowany przez „Solidarność’’ Maciej Krokowski.", + "21008": "19 maja. Reaktywowanie TOPR-u.", + "21009": "27 maja. W wyborach samorządowych wygrywają reprezentanci Komitetu Obywatelskiego „Solidarność’’.", + "21010": "1877 12 sierpnia. Poświęcenie placu pod budowę murowanego kościoła przy Krupówkach. W październiku – rozpoczęcie budowy.", + "21011": "1878 Upaństwowienie Szkoły Przemysłu Drzewnego.", + "21012": "1879 Zamknięcie hut w Kuźnicach.", + "21013": "1880 Właścicielem dóbr zakopiańskich zostaje Magnus Peltz, zięć Ludwiga Eichborna.", + "21014": "1881 Przekształcenie szkoły parafialnej w ludową: 1-klasowa, 2-oddziałowa, 200 dzieci. Mieściła się przy ul. Kościeliskiej.", + "21015": "Założenie w Kuźnicach pierwszej papierni.", + "21016": "Niemal wszyscy zwiedzający Tatry w pierwszej połowie XIX wieku zbierali w nich okazy przyrodnicze. Pierwszy zalążek muzeum przyrody tatrzańskiej utworzyli w Kuźnicach Homolacsowie – właściciele huty i dóbr zakopiańskich. Po utworzeniu Towarzystwa Tatrzańskiego jego działacze, wespół z nowym właścicielem Kuźnic Ludwigiem Eichbornem założyli muzeum, w którym zgromadzono kilkaset okazów flory, parę przykładów fauny i kolekcję minerałów. Kustoszem zbiorów był lekarz tamtejszej huty – dr Ludwik Ganczarski.", + "21017": "Lipki, wzgórze w centralnej części Zakopanego, między ul. Kasprusie, ks. Stolarczyka i Za Strugiem. Pastwiska, zimą dwa wyciągi orczykowe, na obrzeżach wille i dwa osiedla spółdzielcze – Lipki (przy ul. Stolarczyka) i Kasprusie.", + "21018": "Lutnia, willa przy rogu ul. Sienkiewicza i Kościuszki, wybudowana na pocz. XX w. W latach 1907–09 mieszkał w niej Mieczysław Karłowicz (tablica pamiątkowa). Obecnie należy do rodziny Danków.", + "21019": "1944 listopad. Rozpoczyna działalność zakopiańska tajna Ekspozytura Politechniki Warszawskiej (Wydział Architektury i Wydział Mechaniki). Przetrwała do sierpnia 1945 r.", + "21020": "1945 16 stycznia. Partyzanci AK oddziału „Kurniawa’’ dokonują egzekucji „Goralenfürsta’’ – Wacława Krzeptowskiego, wykonując wyrok sądu wojskowego AK.", + "21021": "25–27 stycznia. Gestapo i niemieckie władze opuszczają Zakopane, wraz z niektórymi konfidentami z „Goralenvolku’’.", + "21022": "27 stycznia. Konspiracyjne powołanie przez Delegaturę Rządu dra Stanisława Totwena na stanowisko burmistrza.", + "21023": "Dojście od Krzeptówek lub Drogą do Walczaków i Drogą pod Reglami. 20 minut (ale dojście z centrum Zakopanego – przeszło godzina), 800 metrów, deniwelacja 90 metrów. Znaki zielone. Parking przy Drodze do Walczaków lub na ul. Strążyskiej.", + "21024": "Może najciekawsza krajobrazowo (interesujące formy dolomitowe) niewielka dolina, z powodu odległości od Zakopanego prawie nie uczęszczana. Niegdyś często przedstawiana na obrazach i widokówkach, dzięki swej malowniczości ulubione miejsce plenerowej działalności zakopiańskich artystów.", + "21025": "Ponieważ już dawno minęło południe, mamy szansę bez dłuższego oczekiwania wyjechać na „narciarską górę’’. Uwaga: od kilku lat przed stacją pojawiają się handlarze, oferujący bądź bilety, bądź same tylko miejsca w kolejce. Jak dotąd, ani Państwowe Koleje Linowe, ani straż miejska, ani policja nie potrafiły poradzić sobie z konikami. Pamiętajmy – tylko istniejący popyt powoduje opłacalność nieuczciwej sprzedaży.", + "21026": "Przejawy folkloru materialnego to przede wszystkim istniejące jeszcze do dziś stare chaty góralskie (patrz rozdział „Budownictwo i architektura’’), ciekawe zdobnictwo i sztuka użytkowa, a także sztuka ludowa, którą można podziwiać w wielu izbach twórców ludowych (kowalstwo, malarstwo na szkle, stolarstwo i rzeźba).", + "21027": "Osobna sala poświęcona jest na prezentację eksponatów flory i fauny w Tatrach. Jedno z pomieszczeń ma charakter dydaktyczny – zwiedzający mogą tu wziąć do ręki poszczególne okazy minerałów, kawałki drewna i inne eksponaty. Przy muzeum znajduje się sala wykładowa, gdzie odbywają się odczyty i konferencje naukowe, a także prezentowane są filmy o tematyce tatrzańskiej.", + "21028": "Bachleda Klemens (Klimek) (1849–1910), przewodnik, współtwórca Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, zdobywca wielu szczytów, autor pierwszych wejść letnich i zimowych. Zginął w służbie Pogotowia, niosąc pomoc rannemu taternikowi na ścianie Małego Jaworowego Szczytu. Pochowany na Nowym Cmentarzu.", + "21029": "Na muzeum przeznaczono część parteru drewnianego budynku. W trzech niewielkich pokoikach zebrano pamiątki osobiste po Bronisławie, sprzęt narciarski i taternicki, zdjęcia i dokumenty, trofea sportowe – dyplomy, medale, puchary, a także listy z Oświęcimia i malowane tam obrazki. Siostry Bronka Czecha, pełniące w tym muzeum funkcje opiekunek zbiorów, zgromadziły także obszerne kroniki Memoriału im. Czecha i Marusarzówny i albumy dokumentacji prasowej, dotyczącej brata.", + "21030": "W przeciwieństwie do poprzednio przedstawionych muzeów biograficznych, w domu Szymanowskiego nie wykonywano pełnej rekonstrukcji pomieszczeń. U podstaw tej różnicy leży przede wszystkim fakt, że dom ten po wyprowadzeniu się Szymanowskiego był użytkowany jako budynek lokatorski, stąd też jego wnętrze w momencie przekazania go muzeum nie miało z kompozytorem wiele wspólnego. Główną treścią ekspozycji jest informacja o Szymanowskim – kompozytorze, o jego miejscu w kulturze Polski, o jego związkach z Zakopanem.", + "21031": "Od przeszło 150 lat przewijają się przez Zakopane największe sławy polskiej – i nie tylko polskiej – sztuki. Większość artystów przyjeżdża na wypoczynek (część – w domach ZAiKS „Halama’’ i „Orlik’’ przy ul. Piłsudskiego), ale wielu też pokazuje się na tutejszych scenach. Niestety, prócz występów znakomitości muzycznych, teatralnych i estradowych, w Zakopanem od lat pleni się chałtura objazdowa – plaga życia kulturalnego polskiej prowincji.", + "21032": "W Rynku, wśród barokowych kamienic różnobarwnie pomalowanych przez opolskich plastyków w latach siedemdziesiątych, na uwagę zasługuje dom pod nr. 4 o neoklasycznej elewacji.", + "21033": "Przy ul. Opolskiej i Pstrowskiego zabytkowe piece wapiennicze z XIX w. W prawobrzeżnym Otmęcie trzynastowieczny kościół pw. Wniebowzięcia NMP.", + "21034": "Do ważnych placówek w Raciborzu należą filie Miejskiej Biblioteki Publicznej i Biblioteka Główna przy ul. Kasprowicza 12.", + "21035": "W Raciborzu odbywa się wiele imprez kulturalnych. Organizuje się tu m.in. Międzynarodowe Biennale Małych Form Graficznych, Festiwal Pieśni Chóralnej do słów Josepha von Eichendorffa, Dni Muzyki Organowej, plenery malarskie, cykle koncertów symfonicznych i kameralnych \"Muzyka w zabytkach\", Dni Kultury Górnośląskiej, Dni Raciborza.", + "21036": "Miasto (8500 mieszk., 225 m n.p.m.) nad Nysą Kłodzką i jej prawym dopływem Kamienicą u podnóża Gór Złotych. Ośrodek turystyczny (polskie Carcassonne) i przemysłowy. Przemysł drzewny i chemiczny (Fabryki Mebli, Zakłady Chemii Gospodarczej \"Pollena\") oraz maszynowy (Paczkowski Zakład Przemysłu Maszynowego i Leśnictwa \"Famad\", Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Remontowe Maszyn Budowlanych \"Zremb\"), Urząd Miasta i Gminy.", + "21037": "Żywiecki Park Krajobrazowy. Powołany w marcu 1986 uchwałą WRN w Bielsku-Białej obejmuje obszar 35870 ha, z czego 80% stanowią lasy. Na terenie parku bogato reprezentowana flora i fauna, m.in. wilcza jagoda, czosnek niedźwiedzi; borsuk, ryś, jeleń, wilk, niedźwiedź, gołębie grzywacze, głuszce. Przez tereny parku wiodą 44 szlaki turystyczne piesze i 10 narciarskich.", + "21038": "W centrum wsi pałac Larischa. Poza tym kościół ewangelicki z 1782, park ze starodrzewem i egzotycznymi drzewami, cmentarz z obeliskiem rodziny Saint Genois. We wsi drewniany spichlerz na podmurówce. Przy skrzyżowaniu dróg obelisk ku czci 57 mieszkańców wsi i okolicy, zamordowanych przez hitlerowców.", + "21039": "W Jaworzu odgałęzienie drogi do Strumienia przez Jasienicę, Chybie (21 km).", + "21040": "Gotycki kościół powstał w XIV w. (prezbiterium). Nawa i wieża wzniesione w. XV w. Rozbudowany został w XVII w. w stylu baroku (sklepienia beczkowe z lunetami). Ze średniowiecznej świątyni oprócz zewnętrznej elewacji i skarp zachowały się gotyckie portale kamienne, a w prezbiterium wnęka ze średniowieczną ławą.", + "21041": "2 km na zach. Bogacica, wieś należąca do zakonu krzyżowców z czerwoną gwiazdą (1253-1810). Kościół barokowy z l. 1797-1805, wewnątrz ołtarz z przełomu XVII i XVIII w. z kościoła franciszkańskiego w Namysłowie. W ołtarzu rzeźby Czternastu Wspomożycieli. We wsi chałupy drewniane z końca XVIII w. i murowany późnoklasycystyczny dwór z pocz. XIX w.", + "21042": "Podczas II wojny światowej na Górze św. Anny mieścił się obóz pracy przymusowej dla Żydów z różnych krajów Europy, a także przejściowo jeńców radzieckich z Łambinowic - zatrudnionych przy budowie autostrady. W klasztorze mieścił się obóz przejściowy dla Niemców sprowadzonych z Rumunii. Od 1 VII 1945 Góra św. Anny stała się miejscem patriotycznych manifestacji i imprez politycznych.", + "21043": "W dzielnicy Borynia (11 km od centrum Jastrzębia) w zabytkowym parku klasycystyczny pałacyk z pocz. XVIII w. o dwóch kondygnacjach. Elewacje z płytkimi ryzalitami, pilastrami korynckimi i z dekoracją roślinną, gzyms profilowany i trójkątne przyczółki.", + "21044": "W dzielnicy Jastrzębia Bziu Zameckim, gdzie m.in. pokłady borowiny, piętrowy dwór obronny z XVII w. o jednym trakcie sklepionych izb oraz odbudowany w 1983 pomnik Niepodległości (wzniesiony w 1932, zniszczony przez hitlerowców w 1939).", + "21045": "Do 1945 Bielsko znane było jako ośrodek niemczyzny na ziemi cieszyńskiej, w którym Polacy w 1910 stanowili zaledwie 15% ogółu mieszkańców. Dopiero w latach trzydziestych złamano dominację Niemców. W 1938 Polacy stanowili już 70% mieszkańców. Było to tym ciekawsze, iż w przemyśle bielskim 90% zatrudnionych stanowiła ludność polska codziennie dojeżdżająca do pracy.", + "21046": "W listopadzie 1980 oddano do użytku nowe organy, zbudowane wg najdoskonalszych tradycji baroku przez firmę Gregor Hradetzky, Krems (Austria). Organy mają 3700 piszczałek od 7 m do 1,5 cm i są pierwszym w Polsce instrumentem tej wielkości o trakturze w pełni mechanicznej. W krypcie od ul. Jordana kościół akademicki. W podziemiach katedry pochowani są biskupi katowiccy: Stanisław Adamski, Juliusz Bieniek, Herbert Bednorz, Józef Kurpas.", + "21047": "3 km na pn. Wierzbica Dolna. Zrekonstruowany kościół drewniany z 1939, wieża z 1688 o barokowym hełmie z latarnią. Wyposażenie barokowe. Godne uwagi: gotycka Pieta z XV w. i krucyfiks z XVI w. oraz drewniane epitafia z doby renesansu. Domy z pocz. XIX w. (nr 52 i 55).", + "21048": "W l. 1951-77 włączono w obręb Tych samodzielne dotąd jednostki administracyjne: Żwaków, Paprocany, Cielmice, Kobiór, Urbanowice, Jaroszowice, Bojszowy, Międzyrzecze, Jedlinę, Bieruń Stary, Bieruń Nowy, Lędziny, Hołdunów, Czułów, Wartogłowiec i Wyry. Obszar miasta wynosi 271 km2 , co plasuje je na 5 pozycji po Warszawie, Krakowie, Szczecinie i Wrocławiu. W 1991 dokonano kolejnych zmian administracyjnych. Usamodzielniły się Wyry, Bojszowy, Lędziny i Bieruń.", + "21049": "Wzdłuż rzeki Psiny zespół parkowy z dużym kąpieliskiem (ul. Powstańców), stadionem i halą sportową (ul. Niepodległości). Do podmiejskiego \"lasku Marysieńki\" prowadzi trzyrzędowa aleja lipowa (ul. Sobieskiego), uznana za pomnik przyrody. W lasku restauracja z dancingiem.", + "21050": "13 km na pd. zach., w Pietrowicach Głubczyckich, ośrodek wodny nad sztucznym zalewem (ośrodek niedzielnego wypoczynku) oraz zespół boisk do gry. W ośrodku nocleg w pawilonach i na polu namiotowym.", + "21051": "Kościół św. Anny jest jednonawową świątynią gotycką o barokowym wystroju i sklepieniu kolebkowym z lunetami. Wieża kościoła z XIX w. W ołtarzu głównym bukowa figura św. Anny Samotrzeciej z końca XV w.", + "21052": "Klasztor fundacji Gaszynów posiada sklepione cele i korytarze komunikacyjne. Do klasztoru przylega dziedziniec odpustowy, tzw. Rajski Plac, otoczony z trzech stron krużgankami.", + "21053": "W rynku kilka barokowo-klasycystycznych kamieniczek pod nr. 12, 13, 16, 18, 67 o interesujących sklepionych sieniach. Również w rynku neogotycki ratusz z 1. poł. XIX w. (przebudowany w 1866 i 1913), w pobliżu fontanna z tańczącymi dziećmi oraz posąg Madonny z 1809. Przy ul. kard. Stefana Wyszyńskiego i Wyzwolenia neoromański gmach d. Seminarium Nauczycielskiego z 2. poł. XIX w.", + "21054": "We wsi XVI-wieczny kościół paraf., przebudowany po 1827 przez Ernesta Samuela Friebela.", + "21055": "3 km dalej na wsch. wieś Maciejów, z którą związane były ostatnie lata J. Dzierżona. We wsi drewniany kościół z XVI w. (zachowały się gotyckie rzeźby). Z przełomu XVIII i XIX w. pochodzi klasycystyczny pałac. W 1979 utworzono tu Szkołę Mistrzów Pszczelarskich.", + "21056": "Na mapie ośrodków turystycznych pojawił się Szczyrk w II Rzeczypospolitej. Od 1920 zaczęto urządzać wycieczki narciarskie Bielsko - Szczyrk. W 1924 na Skrzycznem (1210 m n.p.m.) zbudowano pierwsze schronisko, a w Szczyrku pierwszy pensjonat. W latach następnych powstały kolejne pensjonaty, a miejscowość stała się modna zwłaszcza po 1932, kiedy rozbudowano drogę z Białej przez Bystrą i Szczyrk uzyskał stałe połączenie z Bielskiem i Białą.", + "21057": "Wieś na szlaku bursztynowym. We wsi sklepiona kapliczka wieżowa z poł. XIX w. z rzeźbą ludową św. Jana Nepomucena.", + "21058": "Odgałęzienie dróg: w prawo do Centawy (3 km) i Jemielnicy (8 km), w lewo do Kotulina (3 km).", + "21059": "3 km na pn. wieś Centawa. Kościół z XV i XVI w. restaurowany w l. 1886-87. We wnętrzu piękna polichromia kasetonowego stropu z 1586 z rzeźbionymi rozetami. Ufundowany przez Magdalenę Centawską.", + "21060": "Z Goleszowa wywodzą się znani sportowcy, skoczkowie narciarscy Leopold i Władysław Tajnerowie i piloci szybowcowi Edward Makula i Franciszek Kępka. Goleszów ma swoją gazetę ukazującą się od 1991 - miesięcznik \"Panorama Goleszowska\".", + "21061": "Z zabytków goleszowskich na uwagę zasługują: kościół ewangelicki z 1793 i kościół katolicki z l. 1913-21 oraz XVIII-wieczna plebania.", + "21062": "W wielu wsiach i miasteczkach do dzisiaj mieszkańcy kultywują sztukę ludową. Kobiety wykonują pięknie haftowane serwetki (górale beskidzcy z Koniakowa). Mężczyźni uprawiają rzeźbę w drewnie, w graficie elektrodowym, węglu oraz malarstwo sztalugowe. Najciekawszymi do tej pory reprezentantami nieprofesjonalnej twórczości robotniczej w malarstwie byli Teofil Ociepka i Paweł Wróbel górnicy z Katowic-Janowa.", + "21063": "Ulicą Kościelną dochodzimy do rynku bielskiego, przy którym kamieniczki z XVII i XVIII w. (nr. 2-4, 8-10, 12, 14, 15, 19-21). Do pobliskiego zamku doprowadzi nas XVII-wieczna uliczka Podcienie, przy której zabytkowe domy z XVII-XIX w. (nr. 3, 5, 7, 9, 11, 13 i 29).", + "21064": "Wieś w obrębie miasta i gminy Trzebinia.", + "21065": "Neogotycki zespół pałacowy z ok. 1859, wzniesiony przez Juliusza Ozdobę Florkiewicza w miejscu zburzonego przez Szwedów dworu z 1603. W 1898 arch. Zygmunt Hendel przebudował pd. skrzydło pałacu w stylu neorenesansu francuskiego. Park krajobrazowy z XIX w. o historyczno-architektonicznym ukształtowaniu wnętrza parkowego. W parku romantyczne ruiny baszt, bram i mostów kamiennych, zbudowane wraz z pałacem.", + "21066": "Na terenie miasta piękny park miejski i kilka stadionów sportowych, a w bezpośrednim sąsiedztwie wielkie kompleksy lasu sosnowego z udziałem świerka i jodły.", + "21067": "4 km na pd. we wsi Wachowice ośrodek wypoczynkowy z 18 domkami turystycznymi (44 miejsca noclegowe), basen kąpielowy i pole biwakowe.", + "21068": "Wokół miasta i w dorzeczu Ścinawy Bory Niemodlińskie z licznymi stawami.", + "21069": "5 km na pn. (droga do Lewina Brzeskiego) wieś Szydłowiec, w której renesansowy kościół z 1617. Wnętrze z epoki. Sklepienie kolebkowe zdobione stiukową dekoracją. W parku krajobrazowym ze starodrzewem ruiny dworu z XVII w.", + "21070": "Dla chętnych proponujemy wycieczki przez Bory Niemodlińskie, wzdłuż Ścinawy Niemodlińskiej (prawego dopływu Nysy Kłodzkiej).", + "21071": "Od 1966 można zwiedzać izbę regionalną \"u Gwarków\" w Koniakowie-Legierkach z dorobkiem koronkarskim Marii Gwarkowej (1896-1962), założycielki Spółdzielni Koronkarskiej w Koniakowie (1962). Tradycje koronkarskie są kontynuowane m.in. przez Zuzannę Gwarek i Helenę Kamieniorz. U Józefa Ruckiego galeria sztuki nieprofesjonalnej. Od 1952 działa tu Zespół Regionalny \"Koniaków\". Z nazwą miejscowości związana jest pobliska przełęcz - Przełęcz Koniakowska (732 m n.p.m.) między dorzeczami Olzy i Soły.", + "21072": "Wieś znana z żywej działalności organizacji polskich. W l. 1931-39 czynna była tu polska szkoła. W kościele obraz z XVI w. malowany na desce i kuta krata z XVII w. oraz renesansowe płyty nagrobne z XVI/XVII w. Kościół otacza mur, na którym renesansowa postać rycerza.", + "21073": "W latach osiemdziesiątych XIX w. pojawiły się pierwsze polskie organizacje - Stowarzyszenie Matek Chrześcijańskich w Lipinach, w 1886 Towarzystwo Alojzjanów w Lipinach (a w latach dziewięćdziesiątych w Zgodzie i Świętochłowicach). Również Towarzystwo Katolickich Robotników powstało jako pierwsze w Lipinach (1891), które jak alojzjanie prowadziło własny teatr amatorski wystawiający sztuki Piotra Kołodzieja z Siemianowic.", + "21074": "Wieś u podnóża wzgórz - tzw. Góry Grójeckiej i Góry Lubszeckiej (366 m n.p.m.), najwyższych wzniesień na ziemi lublinieckiej. Tutaj Józef Lompa (1797-1863) przepracował 30 lat jako nauczyciel. Dziś na budynku, w którym mieszkał i pracował, tablica pamiątkowa. W 1931 odsłonięto tu pomnik autora wielu książek o Śląsku (zniszczony w 1939 przez hitlerowców).", + "21075": "W latach międzywojennych majątki okoliczne i w samej Lubszy należały do Donnersmarcków ze Świerklańca k. Tarnowskich Gór.", + "21076": "Przechodzenie ziem książęcych w ręce nowych właścicieli stworzyło możliwość powstania na Górnym Śląsku nowych form własności feudalnej - \"wolnych państw stanowych\" (pszczyńskiego od 1546 i bytomskiego od 1697), których przedstawiciele mieli prawo udziału w śląskim sejmie krajowym. Ówcześni mieszkańcy Górnego Śląska zajmowali się rolnictwem, ogrodnictwem, hodowlą bydła, bartnictwem i rybołówstwem. Rozwijało się rzemiosło, górnictwo, handel.", + "21077": "We wsi murowany kościół z XVI w., drewniana wieża o konstrukcji słupowej. We wnętrzu barokowe ołtarze. Przy jednej z kaplic drzwi okute z XVII w., zachowała się również renesansowa płyta nagrobkowa. Dzwony z XIV i XV/XVI w. Obok dwukondygnacyjny spichlerz z XIX w.", + "21078": "2 km na wsch. Rozmierka, gdzie kościół z 1365, przebudowany.", + "21079": "Przy pl. Teatralnym, w pobliżu ul. Zamkowej i Menniczej, w miejscu dawnych koszar zbudowano w 1910 gmach teatru, jako odpowiedź na działalność polskiego teatru amatorskiego działającego od 1901 w Domu Narodowym (dziś Cieszyńskie Centrum Kultury). 14 XII 1920 odbyła się tutaj polska premiera ,,Zemsty\" Aleksandra Fredry w wykonaniu aktorów Teatru Słowackiego z Krakowa.", + "21080": "Z domów mieszkalnych z XVIII i XIX w. zasługują na uwagę klasycystyczne obiekty przy ul. Wielkie Przedmieście 21, 1 Maja 18 i 32, A. Mickiewicza 5 i 8, L. Labora 7 i 22 oraz barokowa kamienica przy ul. Jaronia 7.", + "21081": "U wylotu ul. Mickiewicza przy Rynku Spółdzielczy Dom Handlowy \"Skarbek\" (proj. J. Jarecki), oddany do użytku w styczniu 1975. Jest najbardziej okazałym domem towarowym w mieście, o kubaturze 62962 m3 i powierzchni użytkowej 11884 m2 . Budynek klimatyzowany.", + "21082": "Ligota Górna, obecnie w granicach administracyjnych miasta Kluczbork.", + "21083": "Na cmentarzu kaplica drewniana o konstrukcji zrębowej z 1787 wzniesiona przez cieślę Jana Kabata na prośbę sołtysa Adama Nowaka. Na uwagę zasługują barokowa ambona i drewniane epitafia z polskimi tekstami oraz wyroby ludowego kowalstwa artystycznego z 1. poł. XIX w. (pająk żelazny). Pod nr. 22 spichlerz drewniany z ganeczkiem z XVIII/XIX w. pokryty strzechą oraz XIX-wieczny zajazd.", + "21084": "3 km wieś Podlesice, a za nią w prawo Góra Zborów albo Berkowa Góra (462 m n.p.m.) - rezerwat ostańców o fantastycznych kształtach. Nazwa góry związana jest z jej właścicielami; pierwszym właścicielem był Berk, a później ks. Zborski. Wśród skał liczne gatunki roślin, m.in. czerwony goździk skalny.", + "21085": "Pomnik Powstańców Śląskich usytuowany tuż obok Ronda - to trójskrzydłowa bryła symbolizująca czyny zbrojne bojowników trzech powstań śląskich w 1919, 1920, 1921, a nazwy miejscowości wykonane z brązu i wtopione w kamienne płyty skarpy u podnóża pomnika upamiętniają stoczone bitwy powstańcze.", + "21086": "Obiekty zostały zagospodarowane zbiorami etnograficznymi (sprzęt domowy, wytwory rzemiosła), a teren wokół zabudowań uzupełniony o kapliczki, studnie, żurawie, zabytkowe ule itp.", + "21087": "Muzeum Wsi Opolskiej organizuje doroczne imprezy folklorystyczne: \"Jarmark wielkanocny\", \"Kiermasz twórczości ludowej\", \"Jarmark staroci\", \"Opolski żniwniok\".", + "21088": "Skansen czynny od 15 IV do 15 X od wtorku do niedzieli w godz. 10-17 (kasy), do godz. 18 zwiedzanie.", + "21089": "24 III 1945, po zaciętej walce, twierdza hitlerowskiego oporu została zdobyta przez oddziały Armii Czerwonej. 80% miasta legło w gruzach.", + "21090": "Po 1945 rozpoczęto odbudowę miasta, zwłaszcza jego historycznych zabytków. Równocześnie wznoszono nowoczesne dzielnice mieszkaniowe.", + "21091": "Z miastem związanych jest wiele wybitnych nazwisk ludzi, którzy się tu urodzili. Są to m.in. Bernard Grzimek (1909-1987), wybitny zoolog; Konrad Bloch (ur. 1912), biochemik, laureat nagrody Nobla w 1964, mieszkający w USA.", + "21092": "Historyczne centrum zachowało cechy średniowiecznego miasta; małe kamieniczki o stromych dachach i głębokiej zabudowie (Rynek nr 2, 4, 12 i 15, ul. Kościelna 19, ul. Zamkowa 9), wąskie i łukowo zbieżne ulice charakterystyczne dla śląskich miast owalnicowych, chociaż Rybnik nigdy nie miał murów obronnych.", + "21093": "1. Na Malinowską Skałę (1152 m), zn. czerwone - 1 godz.15 min.", + "21094": "2. Na Przełęcz Salmopolską (915 m), zn. czerwone - 1 godz. 15 min.", + "21095": "3. Na Klimczok (1117 m) przez przełęcz Karkoszczonkę (736 m), zn. żółte i czerwone - 1 godz.15 min.", + "21096": "Za wsią, przy trasie między rzeką Smortawą a wsią Rogalice, rezerwat leśny \"Rogalice\" (6,5 ha) obejmujący rzadkie fragmenty leśne olszy czarnej (Alnus glutinosa), jesionu wyniosłego (Fraxinus excelsior) i świerka pospolitego (Picea excelsa). Wśród krzewów panuje kruszyna (Frangula alnus) i jarzębina (Sorbus aucuparia). W części podmokłej różne gatunki paproci i czermień błotna (Calla palustris).", + "21097": "Kolejny etap uprzemysławiania terenów dzisiejszej Rudy Śląskiej przypadł na 2. poł. XIX w., kiedy to w Bielszowicach uruchomiono w 1863 kopalnię \"Bielszowice\", a w 1899 kopalnię \"Pokój\" w Nowym Bytomiu.", + "21098": "Przekształcenie osad rolniczych w osady przemysłowe wprowadziło do nich kapitalistyczne stosunki. Powstawały robotnicze kolonie przyfabryczne wiążące pracobiorcę z pracodawcą. Mimo tych zależności na przełomie XIX i XX w. i w okresie międzywojennym wybuchały tu liczne strajki.", + "21099": "Wieś nad rz. Padoń. Tutaj urodził się Paweł Stalmach (1824-1891) - wybitny działacz narodowy, współzałożyciel \"Gwiazdki Cieszyńskiej\" i Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego. W 1930 założono mleczarnię szkolną Wyższej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w Cieszynie. Od 1933 doświadczalna w zakresie produkcji serów ementalskich typu twardego.", + "21100": "Na najwyższym wzniesieniu miasta (\"Górka\") w pobliżu muzeum, podominikański zespół klasztorny z kościołem paraf. Matki Boskiej Bolesnej, klasztorem (dziś Szpital Wojewódzki im. Karola Miarki) i kaplicą św. Wojciecha, przylegającą do zach. skrzydła szpitala.", + "21101": "We wsi park podworski z XVIII w., kościół z poł. XVI w. i fragment zabudowań folwarcznych z 1830.", + "21102": "4 km na pn.wsch. wieś Łagiewniki Wielkie, w której drewniany kościół z 1691 z późnogotyckimi rzeźbami świętych Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty.", + "21103": "Przy ul. Piastowskiej d. przyszpitalny kościół św. Mikołaja z XVIII w. Barokowy kościół sklepiony kolebkowo z lunetami o ascetycznej wręcz elewacji i ośmiobocznej wieży z typowym dla epoki hełmem. Na cmentarzu barokowy kościółek Świętego Krzyża z pocz. XVIII w. o konstrukcji szkieletowej.", + "21104": "Przy ul. Młyńskiej sześciopiętrowa wieża wodna Kopernika, z XVI w., wzniesiona z cegły. W średniowieczu połączona była systemem rur drewnianych, dostarczających wodę mieszkańcom Głogówka.", + "21105": "Od XVII w. miasto podupadło, podobnie jak inne miasta, nawiedzały je częste pożary. Ostatni, w 1822, strawił większość drewnianej i murowanej zabudowy. Zubożała również ludność okolicznych wsi. Dotknięta wojennymi ciężarami buntowała się i odmawiała odrabiania pańszczyzny. W 1811 wybuchło powstanie chłopów ziemi wodzisławskiej pod wodzą Józefa Bienia z Jedłownika, stłumione przez oddziały jazdy.", + "21106": "Po przeciwległej stronie, przy ul. Nabrzeżnej, zachowały się fragmenty murów obronnych z XIV w. Rozbiórkę murów rozpoczęto w 1922; jako ostatni fragment fortyfikacji przestała istnieć Brama Odrzańska (1899).", + "21107": "Na rogu ul. Kolegiackiej i Katedralnej XVIII-wieczny budynek z rzeźbą św. Józefa.", + "21108": "Przed wsią odgałęzienie drogi do Opola przez Dąbrowę.", + "21109": "6 km na pn. wsch. wieś gm. Dąbrowa. We wsi w zabytkowym parku z XVII w. o pow. 22 ha zamek z l. 1615-17, przebudowany w l. 1894-97. Wnętrza częściowo sklepione z późnorenesansową dekoracją stiukową. Na wzniesieniu kościół z pocz. XVII w. We wnętrzu ambona rokokowa i wystrój z XVII/XVIII w.", + "21110": "Krapkowice były jednym z typowych miast śląskich, których dzieje splecione są z losami księstwa opolskiego (do 1532), należącego do książąt piastowskich. Od 1562 do 1765 właścicielami miasta była rodzina Redernów, a następnie Hallowitzów.", + "21111": "W poł. XIX w. 63,4% mieszkańców stanowili Polacy. W przeszłości miasto było często niszczone przez pożary i wojska walczących stron, mimo że chroniły je mury obronne z XIV i XV w.", + "21112": "Wieś gminna w woj. częstochowskim, wzmiankowana w 1262. W latach II wojny światowej działał tu tysiącosobowy batalion AL, który współdziałał z jednostkami partyzanckimi BCh, AK.", + "21113": "Skałki Kroczyckie są miejscem treningów członków śląskich klubów wysokogórskich. Wieś leży na Szlaku Zamonitu z Błędowa do Poraja.", + "21114": "W Gliwicach, na Cmentarzu Centralnym, stał drewniany kościółek z XV-XVI w. z dzwonnicą o barokowym hełmie z 1777, przeniesiony w 1925 z Zębowic. W 1976 poddany został zabiegom konserwatorskim, wymieniono m.in. gontowy dach. Obecnie rozebrany do kolejnej konserwacji.", + "21115": "Na peryferiach miasta godne zwiedzenia: w Starych Gliwicach, przy ul. Wiejskiej, spichlerz folwarczny z kamienia polnego z XVII w. wzmocniony narożnymi przyporami.", + "21116": "Miasto (13000 mieszk., 300 m n.p.m.) położone nad Czarną Przemszą na przecięciu dróg Katowice-Warszawa i Tarnowskie Góry-Zawiercie. Urząd Miasta i Gminy. Ośrodek rolniczo-przemysłowy w pn. części woj. katowickiego. Zakłady \"Polgaz\", zakłady mleczarskie i zbożowe, kaflarnie i cegielnie. W okolicy liczne piaskownie.", + "21117": "27 I 1945 Świętochłowice zostały wyzwolone przez oddziały Armii Czerwonej.", + "21118": "Po 1945 trzy organizmy gminne - Świętochłowice, Lipiny i Chropaczów, zostały scalone w jeden organizm miejski (w 1951 Świętochłowice otrzymały prawa miejskie). Przez następne trzydziestolecie dokonała się integracja miasta. Nowe centrum wyrosło w rejonie Piaśnik, powstały nowe osiedla mieszkaniowe, m.in. Na wzgórzu, Słoneczne, Nowowiejskie oraz duży ośrodek sportowo-rekreacyjny \"Skałka\" z zespołem basenów, stadionem żużlowym i boiskami sportowymi.", + "21119": "Drugą co do znaczenia uczelnią papieską jest Uniwersytet Laterański, który oprócz prawa kanonicznego uczy prawa cywilnego i innych dyscyplin jurysprudencji świeckiej.", + "21120": "Papieski Uniwersytet im. Urbana VIII (Universita Urbaniana) podlega Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów. Uczelnia ta szkoli przede wszystkim misjonarzy i kler z krajów misyjnych, a więc z Afryki, Azji, Oceanii.", + "21121": "Obserwatorium pełni natomiast pewną rolę polityczną. Tak np. przez długie lata pracujący tam jezuici byli jedynymi duchownymi utrzymującymi kontakty z Chińską Republiką Ludową. Chodziło oczywiście o kontakty ściśle naukowe, ale umożliwiły one później wysłanie jezuity, astronoma, do Chin. Po powrocie opracował on gruntowny raport o sytuacji Kościoła w ChRL i, co ważniejsze, nawiązał zerwane od lat bezpośrednie kontakty z członkami tamtejszej hierarchii.", + "21122": "Z pewnością im się to udało.", + "21123": "Dziś, po latach od owego 16 października 1978 roku, nie pamiętamy już z całą wyrazistością pierwszych reakcji w świecie na decyzję kardynałów, wyznaczającą zwierzchnikiem Kościoła katolickiego duchownego z kraju komunistycznego. Wówczas wiadomość ta - i tam, gdzie powitano ją z zadowoleniem, i tam, gdzie wzbudziła przestrach - wywołała olbrzymie, wstrząsające wrażenie, zwracając na osobę nowego papieża uwagę i ciekawość całego świata.", + "21124": "Jednak audiencje nie zawsze odbywają się w auli im. Pawła VI. Od wczesnej wiosny, która we Włoszech rozpoczyna się już w końcu lutego, do późnej jesieni, czyli do połowy listopada, w Rzymie jest ciepło, jeżeli nie gorąco, a dni pochmurne czy deszczowe należą do rzadkości. W sezonie ciepłym napływ turystów i pielgrzymów do Wiecznego Miasta przybiera na sile. Czyż zaś można być w Rzymie i nie zobaczyć papieża?", + "21125": "W owym czasie nie istniały jeszcze jakiekolwiek oficjalne, stałe kontakty między Watykanem a władzami polskimi. Jedynymi osobami z Warszawy akredytowanymi przy Stolicy Apostolskiej (ściślej przy Sali Prasowej) byli wówczas dwaj dziennikarze - Dominik Horodyński i ja. Nam też przypadło w udziale przyjmowanie mniej lub bardziej oficjalnych wyrazów ubolewania ze strony różnych czynników za Spiżową Bramą.", + "21126": "Wspomniany artykuł 1271 Kodeksu Kanonicznego nie pozostał martwą literą. Jan Paweł II powołał jednocześnie komisję kardynalską, tzw. radę piętnastu, zarządzającą sprawami ekonomicznymi Stolicy Apostolskiej, oraz mianował szefem Prefektury Ekonomicznych Spraw Stolicy Apostolskiej kardynała Edmunda Szokę, Amerykanina polskiego pochodzenia. W 1991 roku papież zwołał też naradę z wielu krajów kardynałów w celu przeanalizowania sytuacji finansowej Watykanu i znalezienia metod jej uzdrowienia.", + "21127": "Tajemnicza instytucja finansowa Watykanu, która według struktury oficjalnej jest tylko \"związana ze Stolicą Apostolską\", to bank noszący eufemistyczną nazwę Instytut Dzieł Religijnych (Istituto delle Opere Religiose - IOR), założony w 1942 roku przez Piusa XII. Mieści się on w wieży Sykstusa V, zabytkowej wczesnorenesansowej budowli w obrębie murów watykańskich. Instytut Dzieł Religijnych przestrzega tajemnicy bankowej jeszcze ściślej niż banki szwajcarskie. Zatrudnia zaledwie 60 urzędników, wśród nich tylko czterech księży.", + "21128": "Dowiedziałem się o konieczności zamknięcia urzędu prof. Papée znacznie wcześniej, niż to nastąpiło. Kiedy przekonałem się naocznie, że przybita przed wielu laty tabliczka anonsująca ambasadę została zdjęta z drzwi, udałem się do wysokiego urzędnika Papieskiej Komisji Środków Społecznego Przekazu z prośbą o wyjaśnienie okoliczności likwidacji tej placówki. Z doskonale zagranym zdziwieniem ten włoski duchowny odparł, że nie wie o niczym i że Watykan nie podjął żadnych kroków w tej sprawie.", + "21129": "Jedyną pozostałością z czasów, kiedy wydawany był oficjalnie Indeks Książek Zakazanych (Index Librorum Prohibitorum), jest publikowana okresowo rubryka oceniająca filmy wyświetlane w Rzymie. Przy każdym tytule obok informacji o rodzaju filmu (dramat, komedia, kryminał itp.) podana jest ocena moralna dzieła: zalecany ze względu na wysokie wartości moralne, dopuszczalny, dopuszczalny z zastrzeżeniem, wątpliwy, absolutnie niedopuszczalny.", + "21130": "Zmieniła się również polityka sądu. Jeżeli jeszcze przed dwudziestu laty w zasadzie obowiązywała surowa formalna wykładnia przepisów kanonicznego prawa małżeńskiego, to obecnie stosuje się wykładnię rozszerzającą, a więc łagodną. W rezultacie wszystkich tych poczynań otrzymanie unieważnienia małżeństwa we Włoszech nie trwa o wiele dłużej i nie kosztuje drożej niż uzyskanie rozwodu przed sądem powszechnym. Sytuacja nie zmieniła się za pontyfikatu Jana Pawła II.", + "21131": "Kiedy Monica Vitti przyklękła przed papieżem, jej czarny szal rozchylił się całkowicie, a stanik pod wpływem ruchu przestał pełnić swą funkcję. Papież widząc tę wystawę wdzięków kobiecych, wzbogaconą jeszcze kolanem i połową uda wychylającymi się z rozciętej spódnicy, wzniósł oczy do góry i oświadczył:", + "21132": "W niezbyt odległej przeszłości, kiedy Państwo Kościelne było jeszcze potężnym organizmem, mającym rozległe, nie tylko duchowe interesy i wpływy, władcy świeccy widzieli w działalności nuncjuszy i Kościoła przejaw naruszania ich suwerenności, próbę usankcjonowania obcej ingerencji w sprawy państwa. Kościół bywał wówczas państwem w państwie, a rywalizacja między władzą świecką, państwową, a duchowną przybierała ostre formy, czego przykłady zna również historia Polski.", + "21133": "Na polecenie papieża Watykan publikuje co rok dane o wysokości świętopietrza, czyli datków od wiernych całego świata do osobistej szkatuły i dyspozycji papieża. Roczna wartość tych ofiar wynosi 53-58 milionów dolarów, wykazując z roku na rok wyraźny wzrost. Są one przeznaczane na różne dobre cele przez samego Ojca Świętego.", + "21134": "Papieżem, który przeszedł do historii jako wyjątkowo sprawny finansista, był Sykstus V, panujący w latach 1585-1590. Zastał finanse Państwa Kościelnego w katastrofalnym stanie, potworne długi i chaos, tysiące ludzi posiadających znaczne synekury i nie zobowiązanych z tego tytułu do żadnej działalności.", + "21135": "Piszę o tej sprawie, aby uświadomić, jak łatwo dziś, w czasach masowej, wszechobecnej informacji, a także dezinformacji, wpływać na świadomość i poglądy znacznych środowisk lub całej opinii publicznej. Niestety, ostatnie lata przyniosły w związku ze sprawami Watykanu niejedną aferę tego typu.", + "21136": "Następnego dnia słyszałem ją nie tylko w zairskim radiu, ale i na ulicy. Zairczycy są bowiem, jak cała Czarna Afryka, niezmiernie muzykalni.", + "21137": "Ile polskiej twórczości utorowało sobie dzięki papieżowi drogę w szeroki świat, ilu polskich twórców wypłynęło dzięki międzynarodowym aspektom obecnego pontyfikatu na szerokie, światowe wody? Ile milionów ludzi z antypodów dzięki wizytom dowiedziało się czegoś o Polsce?", + "21138": "W sumie trudno więc było przyjąć, że w miejscu uważanym za grób Piotra Apostoła znajdowały się właśnie jego szczątki. Przyznając to, archeolodzy papiescy poddali znalezione fragmenty szkieletu badaniu izotopowemu. Ta metoda pozwala ustalić z dokładnością niemal do roku wiek wykopaliska. Przeprowadzone badanie wykazało, że kości pochodzą z lat sześćdziesiątych I wieku po narodzeniu Chrystusa, a więc ściśle z okresu, kiedy nastąpiła śmierć św. Piotra.", + "21139": "Wpływy dyplomatów w fioletach są zbyt skromne, aby można było mówić o ich istotnej, a tym bardziej decydującej roli w działalności pokojowej na skalę międzynarodową. Z pewnością jednak są oni gotowi uczynić dla tej podstawowej sprawy wszystko, co leży w granicach możliwości współczesnego papiestwa.", + "21140": "O roli Jana Pawła II w tym aspekcie dziejów najnowszych będzie mowa w innym rozdziale. Obecnie powiedzmy jednak, że właśnie ze względu na tę rolę papieża jego wybór oceniany jest powszechnie w Kościele katolickim jako proroczy, opatrznościowy. Dziś wszyscy zdajemy sobie sprawę, że to był czynnik decydujący o takim, a nie innym wyborze. Wówczas, w 1978 roku, wcale nie było to takie oczywiste.", + "21141": "Jeżeli zważyć, że przeciętny okres pontyfikatu nie przekraczał siedmiu lat, łatwo się domyślić, ile takich rodzin książęcych namnożyło się w Rzymie i okolicy. Ich przedstawiciele, służąc w Gwardii Szlacheckiej, dodawali splendoru Stolicy Piotrowej, a jednocześnie znajdowali tam niejednokrotnie środki dla wygodnego życia, ponieważ za swą służbę otrzymywali pensje.", + "21142": "Na Ukrainie i Białorusi została już częściowo odtworzona struktura administracji kościelnej. Tak np. Kościół ukraiński (greckokatolicki albo unicki) ma dziś arcybiskupa metropolitę we Lwowie i biskupów diecezjalnych w Iwano-Frankowsku (dawniej Stanisławów), Kołomyi-Czerniowcach, Samborze-Drohobyczu, Tarnopolu i w miejscowości Zboriw (Zborów). Kościół katolicki obrządku łacińskiego obok metropolii lwowskiej ma diecezje w Kamieńcu, Łucku i Żytomierzu.", + "21143": "Dodajmy, że w czasie wizyt papieża i przy innych okazjach nieraz przebywał w Polsce, jego korespondencje zaś z naszego kraju, również te pisane po proklamowaniu stanu wojennego, potwierdzając konserwatywne poglądy ich autora, udowodniły też, że jest dziennikarzem mającym szacunek dla faktów.", + "21144": "Don Macchi (tytuł \"don\" przysługuje w języku włoskim księżom, w odróżnieniu od \"monsignore\", czyli \"mości pan\" - zastrzeżonego dla prałatów i biskupów) nie miał żadnej, najmniejszej nawet władzy, nie miał żadnych formalnych uprawnień. Publiczność widywała go czasami wciśniętego skromnie w kącik obszernego siedzenia olbrzymiego mercedesa wiozącego papieża z Watykanu do Castel Gandolfo.", + "21145": "Zadanie komisji okazało się bardzo trudne.", + "21146": "Przez ponad pierwszych tysiąc lat istnienia Kościoła katolickiego żadne reguły nie określały zaliczenia takiego czy innego sługi Bożego w poczet świętych. Nie przeprowadzano procesów beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych, nie gromadzono akt i dokumentów dotyczących życia i działalności kandydata na świętego, jak to się dzieje w ostatnich kilku wiekach.", + "21147": "Dopiero papież Jan XXIII wprowadził w 1962 roku zasadę, że wszyscy kardynałowie muszą być biskupami. W praktyce zasada ta była przestrzegana już od dwóch wieków, jednakże w okresie renesansu, a nawet jeszcze w XVIII wieku kardynałami bywali albo ludzie świeccy, którym papież nadał ten tytuł (np. członkowie rodzin królewskich), albo wyświęceni duchowni, którzy jednak pełnili funkcje i stanowiska świeckie, jak choćby kardynał Richelieu, który rządził Francją za panowania Ludwika XIII.", + "21148": "W rokowaniach poprzedzających zawarcie traktatów laterańskich uczestniczyły delegacje, którym ze strony papieskiej przewodniczył kardynał Pietro Gasparri, a ze strony królestwa włoskiego - ówczesny premier Benito Mussolini. W wyniku układów powstało Państwo-Miasto Watykańskie w dzisiejszym kształcie.", + "21149": "Jednym z praw zagwarantowanych w układach laterańskich jest zwolnienie tego mikropaństwa od wszelkich podatków w stosunku do państwa włoskiego.", + "21150": "Krótko mówiąc, mało znacząca audiencja zapoczątkowała proces odcinania się Watykanu od polityki kolonialnej Salazara i jego następców. Dziś, kiedy po salazarowskiej Portugalii nie zostało śladu, a Angola, Mozambik, Gwinea Bissau są od dawna niepodległymi państwami, możemy w pełni ocenić realizm i dalekowzroczność Pawła VI.", + "21151": "Porównując ten sposób myślenia ze średniowiecznym, ale odżywającym tu i tam duchem integryzmu prowadzącym do potępienia każdego, kto odrzuca koncepcję dominującej roli etyki katolickiej jako podstawy praw i miejsca Kościoła jako ich co najmniej pośredniego egzekutora poprzez nakazy prawa promulgowanego przez państwo - widzimy wyraźnie, jak ogromnie zmienia się usytuowanie religii w społeczeństwie, a tym samym rola Kościoła i Watykanu.", + "21152": "Z kolei konkordat sankcjonuje zasadę niezależności Kościoła i państwa równoznaczną z zasadą ich rozdzielności. Kościół nie ma żadnych prerogatyw z zakresu władzy państwowej. Republika włoska przyznaje mu całkowitą wolność wykonywania misji duszpasterskiej, wolność organizacji, wykonywania misji nauczycielskiej, posługi duchowej, sprawowania aktów jurysdykcji kościelnej itd.", + "21153": "I trzecie wydarzenie: kiedy samolot papieski, tym razem afrykańskiej linii UTA, wiózł nas do Rzymu z Wybrzeża Kości Słoniowej, ostatniego etapu kolejnej afrykańskiej wizyty Jana Pawła II, papież wszedł niespodziewanie do dziennikarskiej kabiny i rozmawiał kolejno z każdym z nas.", + "21154": "Kiedy doszedł do mnie, zapytałem:", + "21155": "Forum Romanum, dziś przedmiot największego pietyzmu i cel wycieczek z całego świata, jeszcze przed 150 laty rzymianie nazywali vaccheria, czyli krowiarnia. Pasły się tam w wysokiej trawie krowy, a kto chciał, przyjeżdżał po kamień ze starożytnych budowli.", + "21156": "Głównymi odbiorcami tego budulca byli sanpietrini (dosłownie: świętopiotrowcy), czyli grupa robotników i rzemieślników zatrudnionych przy konserwacji Bazyliki św. Piotra, do której budowy również użyto w znacznej części materiału pochodzącego ze starożytnych ruin.", + "21157": "Wnętrze bazyliki, mającej kształt krzyża, dzięki harmonijnym proporcjom głównej nawy, naw bocznych i przyległych do nich kaplic, nie wydaje się tak ogromne, jak jest w rzeczywistości. Nie odczuwa się również wysokości budowli, której sama główna kopuła, arcydzieło architektury renesansowej, ma wysokość 95 metrów, a więc ponad 30 pięter współczesnego domu. Cała bazylika wraz z kopułą sięga wysokości 132,5 metra.", + "21158": "Dziś w Watykanie nie ma ani jednego polskiego kardynała kurialnego, a jedynym biskupem polskim pracującym w Kurii jest wybitnie ponoć zdolny prawnik ksiądz Zenon Grocholewski, pełniący obowiązki sekretarza Trybunału Roty Rzymskiej. Trzej polscy arcybiskupi są też nuncjuszami papieskimi. Są to wysokie stanowiska, ale poza obrębem Watykanu.", + "21159": "Papież Leon X, jak już pisaliśmy, stale znajdował się w trudnościach finansowych, ponieważ wydawał ogromne sumy na potrzeby swoich krewnych oraz na popieranie artystów. Sprzedaż monti i stanowisk nie pokrywała chronicznego deficytu. Papież pożyczał więc od różnych osób, m.in. od swoich kardynałów, a także możnowładców świeckich. Aż do śmierci nie był w stanie wypłacić się z długów w wysokości 400 tysięcy skudów.", + "21160": "Nie we wszystkich ważnych dziedzinach swej działalności Watykan opiera się wyłącznie na kadrze duchownych. Tak np. finansami Państwa Kościelnego zawiadują w znacznym zakresie ludzie świeccy, choć niekiedy przysparza to Watykanowi poważnych kłopotów, a nawet strat. Mimo to współczesne Państwo Kościelne uważa, że duchowni nie mogą kierować przedsiębiorstwami stanowiącymi jego własność, gdyż postawiłoby to ich w sytuacji sprzecznej z powołaniem i tym samym szkodziłoby opinii Watykanu w świecie.", + "21161": "Państwo Kościelne, przynajmniej w teorii, nie zajmuje się polityką. Jeżeli zabiera głos w kwestiach politycznych czy społecznych, to jedynie jako wyraziciel autorytetu moralnego Kościoła, nie zaś jako stronnik tego czy innego państwa lub takiej czy innej koncepcji politycznej. Watykan zabiera też głos i zajmuje stanowisko w kwestiach światopoglądowych, przedstawiając punkt widzenia zgodny z doktryną katolicką.", + "21162": "Szacunki dotyczące zysków Watykanu z jego nieruchomości, akcji i innych inwestycji kapitałowych były dość różne. Wiadomo, że Watykan posiada znaczny majątek we Włoszech i w wielu innych krajach. Są to akcje, udziały w różnych przedsiębiorstwach albo nieruchomości. Trudno ustalić wysokość pochodzących z nich zysków, ponieważ często chodzi o udziały w korporacjach i przedsiębiorstwach międzynarodowych, które - w każdym razie jeśli chodzi o kapitały Stolicy Apostolskiej - unikają najczęściej opodatkowania.", + "21163": "Fotografia Lollobrigidy dygającej przed Janem XXIII w swym przezroczystym stroju, całkowicie prześwietlonym fotoreporterskimi fleszami, obiegła wówczas światową prasę ilustrowaną, przydając jeszcze popularności pięknej Ginie i nie po raz pierwszy przekonując Watykan, że kontakty papiestwa z gwiazdami filmowymi są trudne i najeżone niebezpieczeństwami.", + "21164": "Niech zstąpi Duch Twój!", + "21165": "Niech zstąpi Duch Twój!", + "21166": "I odnowi oblicze ziemi.", + "21167": "Tej ziemi!\"", + "21168": "Mało kto rozumiał wtedy w pełni sens tych słów, choć homilia na placu Zwycięstwa wywołała wstrząsające wrażenie nie tylko w Polsce, tej wierzącej i tej niewierzącej. Podróże papieża po całym świecie były kontynuacją tego wołania, były apelem, prośbą, przekonywaniem świata, aby stał się takim, jakim chciał go widzieć Zbawiciel.", + "21169": "Do dziś widzę wyraz przerażenia na twarzy profesora Alessandriniego, kiedy pani Dzieduszycka na konferencji prasowej z ówczesnym, nieżyjącym już kardynałem Algieru Leonem Duvalem, występującym jako jeden z zastępców przewodniczącego sesji Synodu Biskupów, zapytała: \"Dlaczego synod, obradujący na temat sprawiedliwości społecznej, nie podjął uchwały w sprawie wyzwolenia zwierząt i zapewnienia praw przynależnych każdej żywej istocie?\"", + "21170": "Innymi słowy, pisze się o Watykanie nie dlatego, aby poinformować możliwie bezstronnie o tym niezwykłym i jedynym w swym rodzaju zjawisku w skali światowej, lecz by przekonywać czytelnika do własnych poglądów nie tylko w odniesieniu do Stolicy Apostolskiej, ale całego Kościoła czy w ogóle religii. I w jednym, i w drugim wypadku zakres i tematyka informacji cierpią na tym ogromnie.", + "21171": "W długiej historii Kościoła, a ściślej Państwa Kościelnego, nieraz dochodziło w związku z konklawe do wojen domowych i krwawych rzezi. Mimo różnych intryg, przekupstwa i gwałtownych wybuchów namiętności związanych z wyborami papieża sam przebieg konklawe od czasów Grzegorza X zasadniczo się nie zmienił.", + "21172": "Napoleon polecił wywieźć panującego wówczas papieża Piusa VI z Rzymu na południe Francji (1799 r.) i wcielił większość obszaru jego państwa do stworzonych przez siebie księstw. Po upadku Napoleona Państwo Kościelne nigdy już nie odzyskało dawnej pozycji. Osłabienie państwowości spowodowało pogorszenie sytuacji finansowej papiestwa. Tylko w latach 1831-1846 w samym banku francuskim Rothschilda papieże pożyczyli 12 milionów skudów w złocie.", + "21173": "Po całym Rzymie i w sąsiedztwie Wiecznego Miasta rozsiane są różnego rodzaju kolegia i instytuty papieskie (działają m.in. kolegium i instytut polski). Są to placówki przeważnie prowadzące działalność pensjonatowo-hotelową. Mieszkają tam i żywią się księża z danego kraju czy zakonu studiujący, niekiedy przez wiele lat, na uczelniach papieskich.", + "21174": "Juliusz II znalazł dosyć skuteczny, ale jak się później okazało, brzemienny w skutki sposób zwiększenia wpływów. Wydał w 1514 roku bullę, na mocy której dawano specjalne odpusty w formie tak zwanych jubileuszy. Odpust taki mógł otrzymać każdy, kto pomagał finansowo w budowie Bazyliki św. Piotra.", + "21175": "Kościół gotycki z 1 poł. XIV w., kilkakrotnie przebudowywany; na ambonie figura świętego z 2 poł. XIV w. Poklasztorny kościół Reformatów z XIII-wiecznym prezbiterium pochodzącym z dawnej kaplicy szpitalnej, rozbudowany w 1717; budynek dawnego klasztoru z XVIII w. Pozostałości fundamentów krzyżackiego zamku. 15 km na pd. zach. Stary Dzierzgoń – koniec trasy 4.b z Małdyt.", + "21176": "Pojezierze Mrągowskie leży w środkowej części Pojezierza Mazurskiego. Zasadniczym elementem urzeźbienia tej krainy są biegnące równoleżnikowo wzgórza moren czołowych i liczne jeziora rynnowe o układzie południkowym, wypełniające kilka podłużnych rynien polodowcowych. Najwyższe wzniesienia przekraczają wysokość 200 m n.p.m. (221 m), zwierciadła jezior leżą na wysokości 120–140 m n.p.m., wysokości względne dochodzą do 60 m. Największe jeziora: Juno, Czos, Kiersztanowskie, Salęt, Juksty, Wągiel i Probarskie.", + "21177": "Początek szlaku w porcie Żeglugi Mazurskiej nad jez. Niegocin w Giżycku, skąd prowadzi na pd. przez środkową część Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Na szlaku jez. Niegocin, trzecie co do wielkości jezioro krainy i jedno z największych jezior w Polsce oraz kilka mniejszych jezior połączonych za pomocą kanałów.", + "21178": "WINCENTA Wieś założona ok. 1490 u ujścia Wincenty do Pisy. W XIX w. była tu komora celna na granicy z Prusami. W 1941–44 istniał obóz dla jeńców radzieckich, w którym hitlerowcy zamordowali ok. 12000 osób – na cmentarzu pomnik. Nad Pisą ośrodek wypoczynkowy. Za Wincentą trasa opuszcza woj. łomżyńskie i wkracza na teren woj. suwalskiego.", + "21179": "DOBRE MIASTO Miasto (11200 mieszk.) nad Łyną, w pn. części Pojezierza Olsztyńskiego. Ośrodek przemysłowy, m.in.: największy w woj. olsztyńskim zakład przemysłu maszynowego – Warmińska Fabryka Maszyn Rolniczych \"Agromet-Warfama\" i fabryka cukierków \"Jutrzenka\", znana z produkcji śliwek w czekoladzie i krówek.", + "21180": "Rozgałęzienie dróg. 5 km na pn. zach. Wysoka Wieś, skąd polna droga (ok. 700 m) prowadzi na najwyższy szczyt regionu – Dylewską Górę (312 m n.p.m.), będącą jednocześnie nawyższym wzniesieniem na tej szerokości geograficznej między Wisłą i Niemnem. Ze szczytu rozległy widok na malowniczą okolicę.", + "21181": "Z prawej rezerwat leśny \"Czapliniec Bałda\" (pow. 11,6 ha), utworzony w 1958 w celu ochrony miejsc gnieżdżenia się czapli siwej. Obejmuje on fragmenty lasu mieszanego z drzewostanem sosnowo-świerkowym. Od kilku lat czapli tu już nie ma, mimo to rezerwat ma dużą wartość przyrodniczą (m.in. stare drzewostany w wieku 150–180 lat).", + "21182": "Atrakcyjny szlak pieszy w obrębie Wigierskiego Parku Narodowego. Na trasie pn. skrawki Puszczy Augustowskiej, ciekawe widoki na największe pod względem obszaru i drugie co do głębokości jezioro Suwalszczyzny – Wigry, zespół klasztorny we wsi Wigry, rzeka Czarna Hańcza i kilka innych miejscowości letniskowych, jak: Stary Folwark, Gawrych Ruda i Bryzgiel.", + "21183": "BABIĘTA Wieś nad Babięcką Strugą, stanowiącą odcinek Krutyni (szlak kajakowy 2). Dawny młyn wodny z XVII w., rozbudowany w XIX–XX w. (obecnie mała elektrownia wodna). 6 km na pn. Nawiady. Wieś założona w 1397. Dawny kościół ewangelicko-augsburski (obecnie katolicki) z XV w., odbudowany w 1600–03; wieża z 1683. W pobliżu jez. Nawiady (pow. 225 ha, głęb. 29,8 m).", + "21184": "Garb Lubawski to najwyższe wzniesienie między Wisłą i Niemnem, ciągnące się pomiędzy Lubawą i Nidzicą (Garb Lubawsko-Nidzicki). Wysokości względne przekraczają tu 100 m, bezwzględne 200 m. Kulminację Garbu stanowi Dylewska Góra (312 m n.p.m.). Z Garbu Lubawskiego wypływają niewielkie rzeki. Jezior jest tu stosunkowo mało (największe: Dąbrowa Wielka, Mielno, Kownatki i Rumian).", + "21185": "DŁUŻEK Niewielka wieś nad pd. krańcem jez. Dłużek (pow. 233,8 ha, dł. 6,2 km, szer. 0,6 km, głęb. 38 m). Założona w 1780. Okoliczne lasy były miejscem ostatecznego rozbicia armii gen. Samsonowa przez wojska niemieckie dowodzone przez Hindenburga (1914). Relacja o prześladowanej w Dłużku przez Niemców rodziny Kiwickich znalazła się w książce Melchiora Wańkowicza \"Na tropach Smętka\".", + "21186": "POZEZDRZE Wieś, siedziba Urzędu Gminy. Klub jeździecki.", + "21187": "Założona w 1543. W czasie epidemii dżumy w 1710 zmarło tu 309 osób. Parafia Pozezdrze jeszcze w 1890 na 2630 parafian liczyła 658 Polaków. Mimo to, że statystyki oficjalne rejestrowały tu już tylko 200 Mazurów, jeszcze w 1926 w wielkie święta odprawiane były nabożeństwa w języku polskim.", + "21188": "MŁYNARY Miasto (ok. 1800 mieszk.), które 1 stycznia 1984 odzyskało utracone w wyniku zniszczeń wojennych prawa miejskie. Kościół św. Piotra z XIV w., przebudowany w XVII w., z barokowym wystojem wnętrza z XVII i XVIII w. Niewielkie fragmenty fortyfikacji miejskich z XIV w.", + "21189": "SPYTKOWO W pobliżu wsi (z prawej) rezerwat florystyczny \"Spytkowo\" (pow. 3,34 ha), utworzony w celu ochrony i zachowania najbogatszego w tym regionie stanowiska wierzby lapońskiej i wielu rzadkich roślin torfowiskowych.", + "21190": "3 km na pn. zach. wieś Pieczarki, leżąca nad jez. Dgał Wielki (pow. 94 ha, głęb. 17,6 m). Istniała już przed 1481, kiedy to był tu młyn i huta żelaza (przejęta od Marcina z Lecka przez Marcina Pieczarkę).", + "21191": "Wzniesienia Elbląskie (inaczej Wysoczyzna Elbląska, Wzgórza Elbląskie) to falista równina o pow. ok. 380 km2, osiągająca w najwyższym punkcie (Maślana Góra) 197 m n.p.m. Równina ta opada stromymi krawędziami ku sąsiednim nizinom i Zalewowi Wiślanemu. Jej środek zajmują pola uprawne, natomiast pocięte malowniczymi wąwozami krawędzie porasta piękny las mieszany ze starymi bukami, dębami i grabami. Wzniesienia Elbląskie stanowią nieduży węzeł hydrograficzny, z którego we wszystkich kierunkach spływają niewielkie rzeki.", + "21192": "GUTKOWO Dawna wieś, obecnie w granicach Olsztyna.", + "21193": "Wieś wzmiankowana w dokumentach z 1352. W 1517 Mikołaj Kopernik, administrator dóbr kapituły warmińskiej, przekazał tu dodatkową ziemię nowemu osadnikowi. Zimą 1807 w pobliżu Gutkowa miała miejsce bitwa wojsk francuskich z wojskami pruskimi, a jej przebieg obserwował z wieży miejscowego kościoła cesarz Napoleon.", + "21194": "PRZEZMARK Wieś nad jez. Mołtawa. Siedziba leśnictwa.", + "21195": "W 1 poł. XIII w. istniało tu pruskie grodzisko, usytuowane na półwyspie pomiędzy jeziorami Mołtawa Wielka i Mołtawa Mała, przy którym była osada targowa. Po zajęciu miejscowości Krzyżacy zmasakrowali miejscową ludność. Na miejscu pruskiego grodziska zbudowali zamek, rozbudowany w XIV w.", + "21196": "DZIERZGOŃ Miasto (5000 mieszk.) w pd. części Pojezierza Iławskiego, nad uchodzącą do jez. Druzno rzeką Dzierzgoń. Niewielki ośrodek produkcyjno-usługowy (Zakłady Elektrotechniczne Aparatury Morskiej, betoniarnia).", + "21197": "W 1248–60 Krzyżacy wznieśli tu warowny zamek. Powstała przy zamku osada miejska była wzmiankowana już w 1254. Rozszerzone prawa miejskie otrzymała w 1288–90. W 1466–1772 w granicach Polski. W czasie II wojny światowej miasto było poważnie zniszczone.", + "21198": "Trasa boczna prowadzi drogą drugorzędną w kierunku zach. przez środkową część Garbu Lubawskiego, w niewielkiej odległości od najwyższego wzniesienia regionu – Dylewskiej Góry (312 m n.p.m.). Łącznie z odcinkiem Olsztyn – Olsztynek – Pawłowo (trasa 2) stanowi część Szlaku Kopernikowskiego, prowadzącego z Torunia do Olsztyna. Urozmaicony krajobraz polodowcowy, niewielkie kompleksy leśne, upamiętnione miejsce wielkiej bitwy grunwaldzkiej, zabytki architektury.", + "21199": "Odgałęzienie drogi lokalnej. 4 km na wsch. wieś Rostki założona w 1448, w której jest wiatrak holenderski z XIX w. 2 km dalej (na pd.) nad jez. Roś wieś Pilchy, założona w 1465. Nazwa wsi pochodzi od nazwiska właścicieli – Tomka i Jana Pilchów.", + "21200": "Z leżącej niedaleko miejscowości Borki wywodziła się rodzina Wincentego Pola. Społeczeństwo Warmii ufundowało pamiątkową tablicę ku czci Pola, wmurowaną w międzymurzu zamkowym w Reszlu.", + "21201": "W Reszlu koniec wariantu 7.1 z Biskupca, koniec trasy bocznej 6.c z Lidzbarka Warmińskiego, początek trasy bocznej 7.d.", + "21202": "Przystań statków Żeglugi Mazurskiej w Rucianem-Nidzie nad jez. Guzianka Wielka. Połączenie z trasą 9 i punktem końcowym trasy 7.f oraz ze szlakiem pieszym Pisz – Mikołajki – Giżycko – Węgorzewo (czerwony). Początek szlaku pieszego, noszącego imię K.I. Gałczyńskiego, do dawnej leśniczówki Pranie (muzeum poety) i szlaku biegnącego do Pisza wzdłuż wewnętrznego łuku Jez. Nidzkiego. W pobliżu przystani krótkie połączenie pod mostem drogowym i kolejowym z pn. krańcem Jez. Nidzkiego.", + "21203": "Śluza Mikaszówka, podnosząca poziom wody o dalsze 2,7 m (dł. 44,31 m, szer. 6,05 m). Na ścianie tablica z informacją, że śluza była budowana przez por. inż. Wojciecha Korczakowskiego w 1828. Na obu brzegach kanału wieś Mikaszówka, w której drewniany kościół. Poniżej śluzy jezioro o tej samej nazwie (pow. 17,3 ha, dł. 0,82 km, głęb. 4,7 m).", + "21204": "GRABOWO Wieś położona częściowo na zboczach Wzgórz Szeskich. Założona w 1585 przez Jana Bałamutowskiego. Kościół poddany poważnej renowacji w 1680, całkowicie przebudowany i powiększony w 1732 – wówczas też dobudowano murowaną wieżę. Na pn. zach. od Grabowa wzniesienie Stroma Góra, osiągające wys. 228 m n.p.m. 5 km na wsch., w lesie, w pobliżu wsi Nasuty, duży głaz narzutowy o obwodzie ponad 15 m – pomnik przyrody.", + "21205": "Jez. Zyzdrój Wielki (pow. 210 ha, dł. 4,25 km, głęb. 14,5 m). Zwężające się ku pd. wsch. jezioro przechodzi w jez. Zyzdrój Mały (pow. 50,7 ha, dł. 1,42 km, głęb. 12,8 m). Brzegi jezior wysokie i prawie na całej długości zalesione. Na jez. Zyzdrój Wielki 3 wyspy, z których 2 mniejsze zalesione.", + "21206": "WOZŁAWKI Wieś istniała już w 1397. Kościół gotycki z XIV w. z kamienia i cegły; kaplica św. Bernarda dobudowana w 1727–28. Dom nr 19 neoklasycystyczny, z końca XIX w. Kapliczka przydrożna z XIX w., 2 kapliczki z pocz. XX w. We wsi skrzyżowanie dróg drugorzędnych – w lewo do Bartoszyc, w prawo do Bisztynka i Biskupca.", + "21207": "Na odcinku 5 km (do Bisztynka) przebieg trasy pokrywa się z trasą boczną 7.b.", + "21208": "Z dawnych zabytkowych budowli pozostał tu jedynie kościół gotycki z XVI w., z barokowym wystrojem wnętrza z XVII w. Ołtarz główny ozdobiony jest rzeźbami wykonanymi przez ludowego artystę. Nad jeziorem (pow. 227,3 ha, dł. 4,86 km, głęb. 45,2 m) kąpielisko, wypożyczalnia sprzętu wodnego, ośrodki wypoczynkowe. Przepływająca przez jezioro Lega umożliwia spływ kajakowy w kierunku Ełku, Rajgrodu i dalej do Warszawy.", + "21209": "Ok. 1 km za wsią, przy drodze do Tolkmicka kapliczka z XVIII w., ślad po dawnym cmentarzu dla umarłych w czasie epidemii cholery.", + "21210": "Z rozwidlenia we wsi, drogi do Elbląga – na pn. przez Tolkmicko i na pd. zach. przez środkową część Wzniesień Elbląskich (23 km). Wyjazd w kierunku Tolkmicka. Na trasie malownicze, zalesione jary Wzniesień Elbląskich, przypominające tereny podgórskie.", + "21211": "SZCZECINOWO Wieś na wsch. brzegu pd. części jez. Szóstak. Założona w 1544 przez Rafała i Adama Bronaków. W 1719 wyłącznie ludność polska. Jez. Szóstak (pow. 500,8 ha, dł. 6,5 km, głęb. 28,4 m) ma linię brzegową rozwiniętą, brzegi bezleśne, dno kamieniste. Na jeziorze kilka wysp. W 1867 podczas robót melioracyjnych przeprowadzanych nad jeziorem, obniżono poziom wody i naprzeciw wsi Dobra Wola odkryto resztki osady palowej.", + "21212": "Trasa przecina wsch. część Pojezierza Olsztyńskiego, pn. część Pojezierza Mrągowskiego i wkracza na teren środkowej części Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Jest to pd. część historycznej Warmii, a potem (tuż przed Świętą Lipką) Mazury. Do Mrągowa droga nr 16, potem droga drugorzędna. Na trasie cenne zabytki architektury (Barczewo, Reszel, Święta Lipka, Kętrzyn), ruiny byłej wojennej kwatery Hitlera w Gierłoży, liczne jeziora, urozmaicony krajobraz, w Barczewie, Kętrzynie i Mrągowie muzea.", + "21213": "BRÓD MAŁY Z prawej dolina i starorzecze Czarnej Hańczy (obecnie łąki). Ok. 4 km na pd. zach., w pobliżu niewielkiej wsi Korkliny, zespół jaćwięskich kurhanów z III–V w. z pochówkami szkieletowymi i późniejsze (VI–VIII w.) z popielnicami. W jednym z kurhanów znaleziono srebrny pieniądz cesarza rzymskiego Commodusa.", + "21214": "MYSZYNIEC Miasto (ok. 2800 mieszk.) nad Rozogą, prawobrzeżnym dopływem Narwi, na Równinie Kurpiowskiej. Centrum handlowe i kulturalne ziemi kurpiowskiej. Początki Myszyńca sięgają 1650. W 1791 uzyskał prawa miejskie, które utracił już w 2 poł. XIX w., odzyskał w 1993. W mieście kościół neogotycki z pocz. XX w. Przy kościele barokowa brama-dzwonnica z 2 poł. XVII w. Koniec trasy 9.b.", + "21215": "Wyjazd ze Szczytna na wsch. ul. Poznańską.", + "21216": "RUDZIENICE Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1249, istniała jednak przypuszczalnie już wcześniej i była prawdopodobnie centrum władzy pruskich Pomezanów. Jeszcze w 1576, jak wspominają akta wizytacyjne, mieszkali tu wolni Prusowie. We wsi kościół neogotycki z 1857–60, wieża z 1866.", + "21217": "Na cmentarzu wojskowym wydzielona kwatera z 20 mogiłami, gdzie spoczywają zwłoki 125 żołnierzy radzieckich II Frontu Białoruskiego – przy mogiłach obelisk. Przy ul. Lipowej, w miejscu egzekucji mieszkańców miasta w 1944, pamiątkowa tablica. Przy wjeździe do miasta, z prawej, w tzw. lasku nawrowskim stoi monumentalny pomnik poświęcony bojownikom o wolność tej ziemi.", + "21218": "RYCHNOWO Wieś w pn. części Garbu Lubawskiego, powstała z nadania w 1325. Drewniany kościół ewangelicki z pocz. XVIII w. (obecnie katolicki). Wewnątrz polichromia z ok. 1730; w wielkim ołtarzu późnogotycki tryptyk z 1517. Wolno stojąca drewniana dzwonnica z pocz. XVIII w., murowana kostnica z XVIII w. Kopia rychnowskiego kościoła znajduje się w Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku.", + "21219": "Najdawniejsza wzmianka sięga 1362. Był miastem szlacheckim, do 1592 w posiadaniu Górków, następnie Czarnkowskich, Grudzińskich i Działyńskich. Po śmierci Jana Działyńskiego (zmarłego bezdzietnie w 1880), rezydencja z kluczem majątków kórnickich przeszła w posiadanie Władysława Zamoyskiego, który po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1919 całość majątków wraz z pałacem Działyńskich w Poznaniu i wykupionymi przez siebie lasami zakopiańskimi przekazał narodowi jako fundację „Zakłady Kórnickie’’.", + "21220": "Wieś nad Prosną. W 1831 pod Komorzem A. Mickiewicz próbował przekroczyć granicę zaborów biegnącą na Prośnie, aby wziąć udział w powstaniu listopadowym. Dwór z 1 poł. XIX w. położony w zaniedbanym parku (5,4 ha) z drzewami pomnikowymi.", + "21221": "2 km na pd. wieś Przybysław, ciekawy przykład wsi folwarcznej z licznymi budynkami mieszkalnymi i folwarcznymi o interesującej architekturze z lat ok. 1915–30.", + "21222": "Z ul. Fredry al. Niepodległości na pl. Mickiewicza.", + "21223": "Po prawej przy ul. Wieniawskiego Dom Technika (1962). Dalej Collegium Minus Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, zbudowane w 1910 w stylu renesansu holenderskiego na siedzibę pruskiej Akademii Królewskiej, od 1919 Uniwersytet Poznański. Mieści się tu Rektorat Uniwersytetu oraz aula, w której odbywają się koncerty Filharmonii Poznańskiej i konkursy skrzypcowe im. Henryka Wieniawskiego.", + "21224": "Wielkopolska posiada dobrze rozwiniętą sieć dróg żelaznych i bitych. Na 100 km2 przypada tu ok. 8 km linii kolejowych oraz prawie 50 km szos.", + "21225": "Pierwszą linię kolejową (Poznań – Krzyż – Szczecin) zbudowano w 1848, najwięcej powstało na przełomie XIX i XX w. Od 1964 do Poznania docierają pociągi elektryczne z Warszawy. Do 1983 zelektryfikowana została większość głównych linii kolejowych w Wielkopolsce.", + "21226": "Katedra, pomnik kultury polskiej o najwyższym znaczeniu, gromadzi w sobie olbrzymią ilość dokumentów historycznych i zabytków sztuki. W 1966 w konkursie magazynu turystycznego „Światowid’’ znalazła się na liście laureatów konkursu „7 pereł architektury polskiej’’.", + "21227": "Pod koniec IX w., wg pewnych hipotez, na terenie podgrodzia powstał najstarszy kościół zbudowany na planie prostokąta.", + "21228": "Skrzyżowanie z drogą leśną, d. karczma „Modrzewina’’ (obecnie nowe budynki), pętla autobusowa.", + "21229": "1 km na zach. rez. „Dębina’’ (30,4 ha) obejmujący najładniejszą w Wielkopolsce dąbrowę w wieku 230–280 lat. Rosną tu w środowisku zbliżonym do naturalnego dęby o obwodzie 120–410 cm i wys. do 40 m.", + "21230": "2 km na pn. od Wysokiej (dojazd drogą brukowaną ze wsch. krańca wsi, po 1 km drogą polną) w lesie znajduje się wjazd w system tuneli łączących poszczególne forty MRU. W kazamatach fortyfikacji MRU w 1980 utworzono rezerwat przyrody „Nietoperek’’ mający za cel ochronę letnich i zimowych kolonii nietoperzy. W lochach fortyfikacji zimuje 12 gatunków tych latających ssaków w liczbie 3–4 tys. osobników.", + "21231": "Prezbiterium w ostatnich latach otrzymało całkowicie nowy wystrój.", + "21232": "Znajdują się tu cenne zabytki jak i dzieła współczesne.", + "21233": "Stojący pod łukiem tęczowym ołtarz ofiarny, wykonany z ciosu kamiennego osłoniętego płytami ze złoconego brązu zdobionymi scenami i symbolami religijnymi, jest dziełem (1997) artysty niemieckiego H.G. Bücknera.", + "21234": "Przypominać ma pierwszy ołtarz katedralny z 1000, z okresu wizyty Ottona III.", + "21235": "Gotycki kościół z pocz. XVI w. z wysoką wieżą, jednonawowy. W ołtarzu głównym gotycki pentaptyk (ołtarz 5-skrzydłowy) z 1514. Renesansowe: ambona, chrzcielnica, obrazy. Barokowy krucyfiks. Szereg płyt nagrobnych z XVI w. i pocz. XVII w., m.in. w prezbiterium nagrobek Stoscha. Obok kościoła ruiny późnobarokowej rezydencji pałacowej zbudowanej na miejscu renesansowego zamku. Park o pow. 2,4 ha.", + "21236": "Na cmentarzu zbiorowa mogiła 67 żołnierzy Armii „Poznań’’ poległych w 1939 oraz grób zakładników – mieszkańców miasta zabitych przez hitlerowców w 1939. Ciekawym elementem krajobrazu jest dolina Warty, szeroka, płaska, porośnięta wikliną.", + "21237": "W Uniejowie koniec trasy 3.c.", + "21238": "2 km na pd. Grzegorzew. Wieś, siedziba Urzędu Gminy. W XIII w. własność arcybiskupów gnieźnieńskich. W XIV w. miasto i ponownie miasto od 1550 do 1870. Drewniany kościół z 1776 kryty gontem z ładnym barokowym wyposażeniem wnętrza. Późnogotycka chrzcielnica kamienna z XVI w.", + "21239": "31 I 1945 wojska polskie dotarły do Gwdy. W toku walk o Podgaje Niemcy wzięli do niewoli i następnie żywcem spalili w stodole 32 żołnierzy polskich. Zbrodnia hitlerowców została ujawniona, gdy po trzydniowych bojach wieś została zdobyta. Ogółem w walkach o Podgaje poległo 233 polskich żołnierzy, a 510 zostało rannych. Zniszczonych zostało ok. 90% zabudowań wsi.", + "21240": "Dawniej miasteczko królewskie, lokowane z przywileju Zygmunta II Augusta w 1562. Utrata praw miejskich w 1870. 29 IV 1863 wojska powstańcze poniosły tu ciężką klęskę zadaną im przez wojska carskie.", + "21241": "Dowódcą oddziału powstańczego był Francuz, płk. Leo Young de Blankenheim. Zginęło wielu ochotników z Wielkopolski, między nimi 68 uczniów gimnazjum w Trzemesznie. Poległ syn Karola Libelta, poznańskiego filozofa i społecznika.", + "21242": "Jest tu 16 jezior, łącznie z 4 jeziorami na obrzeżu, znajdującymi się już poza administracyjną granicą WPN. Największe jest Jez. Łódzko-Dymaczewskie (126ha, dł. 3850m), najmniejsze jez. Skrzynka (2ha), najładniejsze i najgłębsze jest Jez. Góreckie (97ha, głęb.15,5m), dla kąpieli najbardziej odwiedzane – jez. Lipno (9ha).", + "21243": "W parku (4,7 ha) dworek z 4 ćwierci XVIII w. konstrukcji szkieletowej z belek modrzewiowych, wypełnionych gliną. Parterowy z mieszkalnym poddaszem i czterema murowanymi alkierzami narożnymi, nakryty dachem czterospadowym. W dworku Muzeum Ziemi Średzkiej ze zbiorem dokumentów historycznych regionu średzkiego dotyczących szczególnie powstań narodowych 1848 i 1863 oraz okupacji hitlerowskiej. W dziale etnograficznym stroje regionalne, hafty i instrumenty muzyczne.", + "21244": "Stanisław Kostka, w ołtarzu po lewej gotycka figura Chrystusa z ok.1430 i obraz ucznia S. Czechowicza – św. Ignacy Loyola.", + "21245": "Ul. Gołębią na zach. i ul. Wrocławską na prawo do Starego Rynku.", + "21246": "Przy ul. Wrocławskiej szereg zabytkowych domów z XVIIw. do pocz. XXw.", + "21247": "Przy pd. końcu ulicy stała do pocz. XIXw. Brama Wrocławska – jedna z czterech bram miejskich.", + "21248": "Miasto (3300 mieszk.), 120 m n.p.m., lokalny węzeł drogowy. Tartak i spółdzielnia odzieżowa. Wieś znana od 1362. Miasto przed poł. XV w. W 1567 pracowało tutaj 18 rzemieślników, a w 1793 Tuliszków liczył 365 mieszk. W 1870 pozbawiony praw miejskich. Odzyskał je w 1919.", + "21249": "Wieś. Park krajobrazowy z XIX w., w nim dwór z 1 poł. XIX w., przebudowany.", + "21250": "4 km na pd. wsch. Cerekwica. Wieś w 1265 wzmiankowana jako włość rycerza Marcina. Kościół z przełomu XIII i XIV w., przebudowany w XVI i XIX w. w stylu neogotyckim. Portal z przełomu XIII i XIV w. Wyposażenie wnętrza z XIX w. Pałac (W. Stabrowski – 1876) eklektyczny – neorenesansowy.", + "21251": "Z placu wejście granitowymi schodami na wzgórze, pośrodku skarpy platforma ołtarzowa.", + "21252": "Przy szosie nr5 obszerny parking i pawilon obsługi turystów.", + "21253": "Wsch. narożnik ulic Łaskiego i Jeziornej zajmuje pałac arcybiskupi, zbudowany wg planów znanego arch. K. F. Schinkla w 1830–36, przebudowany ok. 1928 i rozbudowany o skrzydło wsch. w 1994.", + "21254": "Loża masońska zbudowana na kształt Panteonu na planie koła z wejściem przez portyk o 4 kolumnach toskańskich. Monopter wzniesiony na wyspie na kolistym podmurowaniu, osiem kolumn toskańskich, podtrzymujących spłaszczoną kopułę. Oficyna wzniesiona na planie prostokąta.", + "21255": "Romantycznym akcentem parku są sztuczne ruiny kamiennej groty. Wśród starodrzewu paklon o obwodzie pnia 4,5 m i platan o obwodzie 9,6 m, jedno z najgrubszych drzew w kraju.", + "21256": "Na nowym cmentarzu parafialnym przy ul. Koszewskiego okazały pomnik z kamienia ofiar II wojny światowej oraz pomnik i kwatera żołnierzy radzieckich poległych w 1945.", + "21257": "Przy obwodnicy szosy E261 (nr 5) stylowy gościniec wielkopolski „U Dudziarza’’ oraz zrekonstruowany wiatrak koźlak z 1714.", + "21258": "W Kościanie początek bocznicy 7.a. do Gostynia.", + "21259": "Ul. Długą na zach. i ul. Strzelecką na pd. do kościoła Bożego Ciała.", + "21260": "Przy ul. Długiej, ul. Strzeleckiej, a szczególnie bocznej ul. Kopernika szereg domów eklektycznych z pocz. XXw. Przy ul. Strzeleckiej 31 w 1859–1913 mieściła się fabryka Hipolita Cegielskiego – później przeniesiona na Wildę i rozbudowana w potężny kombinat przemysłowy.", + "21261": "Na rynku (pl. Kosynierów) pomnik ofiar z 1939.", + "21262": "Kościół zbudowany w 1755, znacznie rozbudowany w 1948–49. Rokokowa chrzcielnica i obraz MB z Dzieciątkiem z XVII w. Poewangelicki kościół z 1912.", + "21263": "5 km na pn., nad Wartą Gogolewo. Drewniany kościół z 1779, kryty gontem. Wyposażenie wnętrza z XVIII w., obrazy z XVII w. Na drewnianej dzwonnicy z XVIII w. dzwon z 1533. Murowany dworek z XVIII w.", + "21264": "Kościół drewniany z XVII w., kryty gontem, odnowiony w 1739 (data odnowienia na belce stropowej). Wyposażenie z XVII i XVIII w. Rzeźba Chrystusa Frasobliwego, późnogotycka, z pocz. XVI w. Dzwonnica drewniana z 1750 kryta gontem. W parku pozostałości pierwotnego założenia regularnego: szpaler grabowy i aleja kasztanowa, na sztucznej wyspie fundamenty dworu z XVIII w.", + "21265": "Miasto (3600 mieszk.), 85 m n.p.m., nad rz. Małą Wełną i Jez. Skockim.", + "21266": "Szosa objazdem omija centrum miasta.", + "21267": "Prawa miejskie od 1367. W XVII w. w posiadaniu Mikołaja Reja, potomka Mikołaja z Nagłowic. Skoki były wtedy dużym ośrodkiem braci czeskich (miasto liczyło 6000 mieszk.). W 1632 założenie Nowego Miasta. W XVIII w. rozwój sukiennictwa.", + "21268": "W głównym obraz Z. Wilińskiej (kopia zniszczonego obrazu F. Smuglewicza) „Wniebowzięcie NMP’’. Przy prezbiterium dwa nagrobki opatów: A. Mielińskiego (zm. 1584) oraz M. Kosmowskiego (zm. 1804). Na ścianach filarów nawy obiegającej tablice epitafijne, m.in. ufundowana w 100 rocznicę śmierci J. Kilińskiego.", + "21269": "W Parku nie ma większych wsi. Dyrekcja Parku mieści się w Drawnie, na pn. jego krańcu. W centrum znajduje się osada Głusko stanowiąca dobry punkt wyjścia na teren Parku m.in. nad jez. Ostrowiec. Turystyczną penetrację Parku ułatwiają znakowane szlaki m.in. ze Starego Osieczna do Drawna – czerwony, 42 km i ze Starego Osieczna do Człopy – zielony, 19 km.", + "21270": "2 km na wsch. gościniec „Darz Bór’’ oraz zrekonstruowany zameczek myśliwski z XIX w., wzniesiony wg proj. S. Mielżyńskiego, należące do gospodarstwa „Biegrol’’.", + "21271": "3 km na zach. Winna Góra. W średniowieczu istniały tu winnice książęce.", + "21272": "W 1250 Bolesław Pobożny oddał je biskupowi poznańskiemu wraz z siedmioma winiarzami. W posiadaniu biskupów poznańskich wieś pozostawała aż do rozbiorów Polski, kiedy zagarnął ją rząd pruski.", + "21273": "Dawna nazwa Łokacz. Pierwotnie wieś olęderska założona 1701, zasiedlona osadnikami polskimi. Miasto powstało na pd. od wsi. Swój szybki rozwój zawdzięczało korzystnemu położeniu na skrzyżowaniu dróg. W 1848 połączenie kolej. z Poznaniem i Szczecinem, w 1852 z Berlinem i Bydgoszczą. Nazwa Krzyż od poł. XIX w. Miasto od 1936. Do 1939 miasto leżało po niemieckiej stronie granicy. 24 I 1945 wojska radzieckie przełamały tu pas umocnień hitlerowskich wzdłuż Noteci.", + "21274": "Na pn. od Starego Rynku, nad Wartą d. zbór ewangelicki z 1880, a na wsch. od mostu przy ul. Kajki 44 znajduje się Muzeum Technik Ceramicznych. Zbiory obrazują rozwój technologii produkcji ceramiki stołowej ze szczególnym uwzględnieniem fajansów.", + "21275": "Nowsza część miasta położona jest na prawym brzegu, na pn. od rynku.", + "21276": "2 km na pn. zach. od Potarzycy Nosków. Wieś znana od XIV w. Drewniany kościół z 1749, kryty gontem z wyposażeniem z XVII w. Na belce tęczowej grupa figuralna z 1420.", + "21277": "3 km na zach. od Potarzycy Rusko. Siedziba dużego gospodarstwa rolnego Skarbu Państwa. W parku krajobrazowym (7,2 ha) pałac z 1873. W kościele szachulcowym z 1835 fragment wyposażenia z XVII w.", + "21278": "Wyposażenie wnętrza w większości z XVIII w. W pd. części wsi osiedle mieszkaniowe pracowników Zootechnicznego Zakładu Doświadczalnego.", + "21279": "1 km na pd. duża nowoczesna ferma trzody chlewnej – zakład hybrydyzacji (tworzenia mieszańców różnych ras) zbudowany 1971–79. Ładna architektura m.in. dużej mieszalni pasz oraz budynku administracyjnego.", + "21280": "Nad Jez. Kuchennym (63 ha). W 1933 k. Śródki prof. Józef Kostrzewski odkrył na d. terenie leśnym 12 grobów z młodszej epoki brązu. Przy grobach znaleziono szereg naczyń. Pałac zbudowany w 1858–61 w formach gotyku romantycznego. W sąsiedztwie wsi kilka jezior, m.in. 1km na pn. Jez. Wielkie (pow. 261ha, głęb. 30m, 3 wyspy). W sąsiedztwie wsi rośnie kilkanaście dębów-pomników przyrody.", + "21281": "Wyposażenie późnobarokowe, polichromia T. Szukały (1970). W kaplicy nagrobek Doroty Jabłonowskiej (zm. 1773) z jej portretem. Przy kościele spoczywają powstańcy z 1831 i 1848.", + "21282": "W kaplicy przy ul. Kościańskiej (zbudowanej 1905) gotycka figura Madonny z Dzieciątkiem i obraz św. św. Anny i Joachima z ok. 1640.", + "21283": "200 z nich chronionych jest jako zabytki architektury ogrodniczej. W rolniczym, płaskim krajobrazie, zwłaszcza w okolicach ubogich w lasy, stanowią one wartościowe oazy zieleni wysokiej. Często, zwłaszcza w parkach starszych, rosną drzewa o wymiarach pomnikowych – w parku pałacowym w Rogalinie dąb o obwodzie 9 m, w parku pałacowym w Dobrzycy platan o obwodzie 8,9 m, uchodzący za najgrubszy w Europie. Najstarszy jest park w Kórniku, początkami sięgający XVI w., przekształcony w XIX w.", + "21284": "5 km na pd. przy szosie nr 25 do Strzelna, wieś Markowice. Miejscowość pielgrzymkowa. Znana od XIV w. Urodzili się tutaj Gustaw Zieliński (1809–1881), poeta romantyczny i powstaniec z 1831, oraz Ulrich von Wilamowitz-Möllendorf (1848–1931), światowej sławy filolog, profesor uniwersytetu w Berlinie.", + "21285": "Gospodarstwo hodowli roślin. W parku krajobrazowym z XVIIIw. o pow. 6,4ha dwór z XVIIIw. ze skrzydłami dobudowanymi w XIXw., odbudowany w 1984.", + "21286": "1,5km na zach. rynnowe, bezleśne Jez. Prusieckie (68ha).", + "21287": "1km na pn. rynnowe, bezleśne Jez. Wiatrowskie (27ha).", + "21288": "2km na wsch. Przysieczyn z cegielnią wapienno-piaskową.", + "21289": "W Kobylinie koniec trasy bocznej 6.d. z Krobi i wariantu 8.1.", + "21290": "6 km na pn. przysiółek Targoszyce k. Kromolic. Dwór z 1 ćwierci XIX w.", + "21291": "Od 1852 mieszkał w nim Józef Łukaszewicz (1799–1873), historyk, publicysta, bibliotekarz i wydawca. Był on autorem m.in. pierwszych prac o charakterze krajoznawczym dotyczących Wielkopolski.", + "21292": "Wieś nad Wartą przy szosie Mosina – Kórnik. Na nadwarciańskiej wydmie kościół drewniany z pocz. XVIII w., gruntownie restaurowany ok. 1970.", + "21293": "Wyposażenie wnętrza częściowo z XVIII w. Przed kościołem znajduje się głaz narzutowy wydobyty z Warty, ustawiony jako pomnik poległych i pomordowanych w obu wojnach światowych. Niezwykle ciekawa trasa wycieczki szlakiem czerwonym z Rogalinka do Rogalina skrajem dąbrowy i łąk nadwarciańskich.", + "21294": "Wg legendy nazwa pochodzi od krzewu czeremchy. W X i XI w. w sąsiedztwie obecnego kościoła, nad Jez. Trzemeszeńskim istniał gród obronny.", + "21295": "Tradycja związana ze św. Wojciechem głosi, że w X w. założył on w Trzemesznie klasztor benedyktynów. Badania prowadzone w 1987–95 dowiodły, że pierwszy klasztor powstał na pocz. XII w. z fundacji Bolesława Krzywoustego dla kanoników regularnych (norbertanów) sprowadzonych z Flandrii.", + "21296": "W bocznym, lewym ołtarzu obraz św. Antoniego, malowany na tle Poznania (Stefan Ratajski – 1658). Przyległy do kościoła klasztor zamieniony został w 1813 na szpital wojskowy. Zmarłych żołnierzy francuskich i bawarskich pogrzebano na cmentarzu przykościelnym.", + "21297": "Pamiątką tego jest „obelisk Napoleona’’ – kolumna zwieńczona krucyfiksem.", + "21298": "Miasto (9300 mieszk.), 85 m n.p.m. Zakład przetwórczy kazeiny, tartak, Leśny Zakład Doświadczalny AR w Poznaniu (3670 ha lasów).", + "21299": "Prawa miejskie przed 1389. W XVII w. w posiadaniu Rozdrażewskich. W 1800 miasto liczyło 95 domów i 953 mieszk. W 1813 stanęły w mieście wojska rosyjskie ścigające Francuzów. W 1848 udział w Wiośnie Ludów. Stąd pochodził znakomity hellenista prof. Bonawentura Graszyński (1859–1922).", + "21300": "16. Zagroda z Pakosławia k. Lwówka w zach. Wielkopolsce. Chata drewniana z 1834.", + "21301": "17. Zagroda: drewniana chata ze Sławna k. Gniezna z 1844, stodoła z Rogalina k. Mosiny z XIX w.", + "21302": "18. Zagroda z Dzierżanowa z ok. Krotoszyna. Drewniana chałupa z 1840 i budynek inwentarski konstrukcji szkieletowej z 1 poł. XIX w.", + "21303": "Wieś przy rozwidleniu szos do Szczecinka (Koszalina) i Chojnic (Gdańska).", + "21304": "Podczas zimowej ofensywy wojsk 1 Armii WP w 1945 Podgaje były miejscem jednej z najcięższych bitew, jakie stoczyła na swym szlaku bojowym 1 DP im. T. Kościuszki. Wieś leżała w pasie przesłaniania Wału Pomorskiego.", + "21305": "Pośrodku parku muszla koncertowa, nieopodal popiersie Z. Wilkońskiego – założyciela uzdrowiska, fontanna, przy klubie zdrojowym pomnik upamiętniający 100 rocznicę założenia uzdrowiska (1875–1975). Wokół parku liczne domy uzdrowiskowe o bardzo zróżnicowanej architekturze, zależnie od okresu powstania.", + "21306": "W Inowrocławiu koniec trasy 2 i wariantu 2.1.", + "21307": "Głównymi szosami: na pn. do Bydgoszczy – 43 km, na pn. wsch. do Torunia – 36 km.", + "21308": "Renesansowy nagrobek piaskowcowy sufragana gnieźnieńskiego Stanisława Falęckiego (zm. 1585) z popiersiem zmarłego.", + "21309": "Kaplica MB Częstochowskiej (9) z poł. XIV w., w obecnej postaci z 1785.", + "21310": "W zwieńczeniu barokowego portalu z różnobarwnego marmuru krata gdańska, renesansowa. Nad portalem w ostrołukowej arkadzie gotycka polichromia z XV w., odsłonięta 1960.", + "21311": "16 km na pn. Żegocin, wieś na skraju doliny Prosny. W parku krajobrazowym (5,8 ha) pałac z XVIII w., rozbudowany w poł. XIX w.", + "21312": "Drewniany kościół z 1714, kryty gontem, z barokowym i rokokowym wyposażeniem wnętrza. Wiatrak koźlak z XIX w.", + "21313": "3 km na pn. wsch. Lenartowice. Drewniany kościół z 1758 z wyposażeniem wnętrza z XVII i XVIII w. Ludowa kapliczka z rzeźbą Chrystusa Frasobliwego.", + "21314": "Przy ul. Wawrzyniaka 3 secesyjny dom z 1873 Banku Spółdzielczego, d. Banku Ludowego, z tablicą pamiątkową ks. Piotra Wawrzyniaka (1849–1910), wybitnego działacza patriotycznego i gospodarczego, twórcy banków ludowych i Spółdzielni „Rolnik’’, patrona Związku Spółek Zarobkowych. W 1879–98 kierował on pracą banku w Śremie.", + "21315": "Płyta ta i 4 inne zrabowane w 1942 przez Niemców zwrócone zostały w 1990 przez Rosjan.", + "21316": "Kaplica św. Józefa z gotyckim sklepieniem gwiaździstym. Sarkofag kardynała Mieczysława Ledóchowskiego (Władysław Marcinkowski – 1903).", + "21317": "Pomnik księży – ofiar hitleryzmu (K. Bieńkowski – 1964).", + "21318": "W otoczeniu wspaniałych starych lip i jesionów kościół drewniany z 1738, kryty dachem gontowym z szerokim okapem. Wewnątrz dwa obrazy Madonny z Dzieciątkiem i obraz św. Franciszka, z warsztatu wielkopolskiego XVII/XVIIIw. oraz portret ks. Michała Jachowskiego, proboszcza w Bronikowie 1687–1716. Pałac z końca XIXw., park 6,1ha, zespół interesujących zabudowań folwarcznych z XIXw.", + "21319": "Prawa miejskie od pocz. XV w. W 1436 urodził się tu Jan Ostroróg, wojewoda poznański, znakomity pisarz polityczny, autor traktatu „O urządzeniu Rzeczypospolitej’’, a także rozprawy na temat gry w szachy (jako pierwszy w świecie wprowadził numerację pól 1–8 i a-h).", + "21320": "Po II wojnie światowej odkopano potężne mury fundamentów nie istniejącej jego części. W podwórzu posesji przy ul. Kaliskiej 35 zachowany fragment gotyckiego muru miejskiego. Na cmentarzu pomnik powstańców z 1863.", + "21321": "W Pyzdrach koniec bocznicy 4.a. z Mieszkowa przez Żerków oraz bocznicy 4.c. z Kalisza. Wyjazd szosą nr 466 na wsch. (kierunek Konin).", + "21322": "W sąsiedztwie kaplicy przy palatium i świątyni z grobowcami oraz na przestrzeni między nimi znajdowało się rozległe cmentarzysko z XI–XV w.", + "21323": "Kopanie grobów zniszczyło wiele śladów dawniejszej zabudowy grodu. Z badań wynika, że gród był zabudowany domami drewnianymi konstrukcji wieńcowej, a poziom podłóg w tych domach znajdował się ok. 0,5–1,0 m poniżej poziomu obecnej łąki.", + "21324": "2 km na pd. Siekierki Wielkie. Dawna posiadłość jezuitów poznańskich. Z ich fundacji kościół drewniany z 1762. Wyposażenie wnętrza barokowe z XVII i XVIII w. Ława kolatorska renesansowa, rzeźbiona z 1 poł. XVI w. Na stropie polichromia późnobarokowa i iluzjonistyczna z 3 ćwierci XVIII w.", + "21325": "Ok. 5–8 km na wsch. od Gąsawy w rynnie polodowcowej położonych jest kilka jezior. Nad nimi (m.in. Jez. Chomiąskim, Jez. Oćwieckim) kąpieliska i ośrodki wczasowe.", + "21326": "1km od Gąsawy, przy szosie do Żnina, na przesmyku między Jez. Gąsawskim i Jez. Godawskim położony jest parking przydrożny ozdobiony mozaiką ze sceną śmierci Leszka Białego. Z parkingu ładny widok na jeziora, gród w Biskupinie i Wenecję.", + "21327": "Lokacja miasta zapewne w 1426. Na wojnę z Krzyżakami wysłał Kórnik 2 żołnierzy. I wojna szwedzka przyniosła mu spustoszenie i upadek. W 1793 liczył 1200 mieszk. i 165 domów. Był miasteczkiem rolniczym i rzemieślniczym, miał: 46 krawców, 33 szewców, 28 sukienników, 21 płócienników i 8 kuśnierzy oraz 10 czynnych wiatraków, młyn wodny i olejarnię.", + "21328": "3 km na zach. od Biezdrowa Pożarowo. W parku o założeniu krajobrazowym (3,5 ha) z 1 poł XIX w. dwór o pewnych cechach klasycystycznych z pocz. XIX w. Przy nim piękny okaz platana o obwodzie 600cm. Za Pożarowem rozpoczynają się lasy i jeziora. Jest to wsch. kraniec Pojezierza Międzychodzko-Sierakowskiego.", + "21329": "Centralna część Puszczy znajduje się w administracji Akademii Rolniczej w Poznaniu, stanowiąc lasy doświadczalne. O zróżnicowanej i częściowo unikalnej florze świadczy istnienie tutaj ośmiu rezerwatów przyrody.", + "21330": "Skupiskami wielu rzadkich roślin są szczególne okolice Dziewiczej Góry i Promna. Obok rezerwatów na obszarze Puszczy znajduje się szereg drzew pomnikowych, często zgromadzonych w d. parkach dworskich. Do najciekawszych należą parki w Wierzonce i Owińskach.", + "21331": "Palmiarnia – ul. Matejki w dzielnicy Łazarz (dojazd z centrum tramwajem linii 5, 8, 11).", + "21332": "Palmiarnia stoi w parku Wilsona (założonym w 1834, od 1903 do 1925 ogród botaniczny). Jedna z największych w Europie, zbudowana w 1929 (proj. S. Cybichowski). Całkowicie przebudowana w 1982–92.", + "21333": "Duża wieś, siedziba Urzędu Gminy. Plebania – d. dworek z 1 poł. XIXw., park o pow. 4,2ha. W okolicy odkryto w 1960 duży wysad solny o pow. 5×2km.", + "21334": "7km na pn. wieś Srebrna Góra, 1km na wsch. od szosy do Wapna. Dawna wieś wymieniana w XIVw., w XV–XVIw. miasto należące do Górków. Bardzo cennym zabytkiem jest klasycystyczny zespół dworski z końca XVIIIw.", + "21335": "1,5km na pn. zach. od Rynku, na skraju d. wsi Pożegowo (dziś przedmieścia Mosiny) i lasów WPN, parking. Głaz-pomnik (1994) gen. W. Zamoyskiego – przywieziony z Tatr, tzw. studnia Napoleona i piękny widok na obniżenie Jez. Budzyńskiego. 1km dalej szlakiem niebieskim malownicze jez. Kociołek.", + "21336": "W kierunku pd.-wsch. wybiega z Mosiny lokalna szosa do Krajkowa, biegnąca równolegle do lewego brzegu Warty.", + "21337": "Z racji roli, jaką odgrywało Zakrzewo wśród Polonii w Rzeszy Niemieckiej, nazywane było przez Niemców „Małą Warszawą’’.", + "21338": "Z 1839–41 pochodzi kościół zbudowany z kamieni polnych. Wyposażenie wnętrza barokowe z XVIII w. oraz neobarokowe z okresu międzywojennego.", + "21339": "Utraciła prawa miejskie w poł. XIXw. Od 1812–23 mieszkał tu gen. Amilkar Kosiński, współtwórca legionów polskich we Włoszech. Kościół murowany z 1840, bezstylowy. Posiada wyposażenie z XVII i XVIIIw. i późnogotycką chrzcielnicę kamienną z poprzedniego spalonego kościoła drewnianego. Dzwonnica drewniana z końca XVIIIw. kryta gontem. Park, 6,7ha, z resztkami założenia regularnego.", + "21340": "Stylowy gościniec wielkopolski „U Huberta’’, 20 miejsc noclegowych, restauracja, parking. Barokowy kościół z 1789 z klasycystycznym wnętrzem. Klasycystyczna dzwonnica z 1793.", + "21341": "5 km na wsch. Tursko, na skraju lasów ciągnących się z Gołuchowa do doliny Prosny. Miejscowość pielgrzymkowa. Późnobarokowy kościół z 1777–86 z wyposażeniem wnętrza z końca XVIII i pocz. XIX w.", + "21342": "Siedziba Urzędu Gminy. Wieś nad rz. Kiełbaską, lewym dopływem Warty. W 1836 otrzymał ją od cara gen. Kreutz, zdobywca rozsławionej poematem A. Mickiewicza reduty Ordona (1831). W posiadaniu Kreutzów do I wojny światowej. Ośrodek kształcenia rolniczego z zespołem szkół rolniczych i ośrodkiem doradztwa rolniczego woj. konińskiego.", + "21343": "Milcząc, spuściła wzrok. Mony natychmiast znalazł się tuż za nią. Zadarł jej spódnicę i odsłonił rozkoszny tyłek, którego pośladki były tak mocno zwarte, iż mogło się wydawać, że łączą je jakieś wiekuiste śluby.", + "21344": "Ona sama zaś, gorączkowo, z iście anielskim uśmiechem na wargach, jęła teraz rozdzierać straszliwą ranę konającego pacjenta. Pochyliła się z wolna, tak iżby Mony mógł się bardziej podniecić widokiem jej zadka.", + "21345": "Rodzice mają dziesiątki, czasem setki przyjaciół i znajomych, ale żadna z tych osób nie mówi o tego rodzaju kłopotach z dziećmi. W większości nic o tym nie wiedzą, dopóty, dopóki ucho dzbana się nie urwie.", + "21346": "Ich matki rumienią się, a ojcowie chrząkają, gdy słyszą: PENIS, WAGINA, PENIS, WAGINA, PENIS, WAGINA.", + "21347": "Proszę czytać te słowa głośno. Raz, jeszcze raz i jeszcze raz. PENIS, WAGINA.", + "21348": "Zwłaszcza wagina, jako wklęsła, samym swym istnieniem prowokuje penis.", + "21349": "GDYBY NIE BYŁO WAGINY, PENIS BYŁBY GENERAŁEM W STANIE SPOCZYNKU i świat nie miałby problemu z grzechem i \"tymi rzeczami\".", + "21350": "O tym, że dzieci przeżywają koszmar, dorośli dowiadują się najczęściej przypadkiem. Dzieci przerywają także swe milczenie, gdy np. widzą, że sprawca zaczyna krzywdzić siostrę czy braciszka. Bywa też i tak, że matka (sprawcami w 90 procentach są mężczyźni), zaniepokojona dziwnym zachowaniem dziecka, zwraca się o pomoc do lekarza.", + "21351": "Pępek twój jako czasza okrągła, która nie jest bez napoju; brzuch twój jest jako bróg pszenicy osadzony lilijami.", + "21352": "Obie piersi twoje są jako dwoje bliźniąt młodych sarniąt.", + "21353": "Szyja twoja jako wieża z kości słoniowych; oczy twoje jako sadzawki w Hesebon podle bramy Batrabiu; nos twój jako wieża na Libanie, która patrzy ku Damaszkowi.", + "21354": "Większość kobiet ma zamiłowanie do czystości, wciąż wszystko piorą. Dlatego też bez zwracania większej uwagi wypiorą i wysuszą cienkie jak mgiełka majteczki, schnące mniej więcej trzy minuty, a wtedy szukaj wiatru w polu, głupi zazdrośniku.", + "21355": "Jest jeszcze jeden problem natury duchowej: CZY MOŻNA MÓWIĆ O PARTNERSTWIE I WZAJEMNYM ZAUFANIU, PODDAJĄC MĘŻA LUB ŻONĘ DOMOWYM BADANIOM KRYMINOLOGICZNYM?", + "21356": "Gdy stanie się jasne, że dziewczynka jest w ciąży, rodzice robią jej przesłuchanie. W klasycznym przesłuchaniu, jak wiadomo z filmów i nie tylko, biorą udział dwaj śledczy. Jeden jest dobrym wujkiem, drugi złym. Groźbą i prośbą starają się wymusić zeznanie. Na przemian straszą i obiecują. Najpierw pytanie: \"Jak do tego doszło?\"", + "21357": "Zestaw zwany S-check składa się z dwóch rodzajów aerozoli, którymi \"spryskuje się bieliznę małżonka. Pod ich wpływem niewidoczne gołym okiem ślady nasienia zaczynają świecić na zielono. S-check wykrywa zdradę do dwóch tygodni od momentu jej popełnienia. Jedyny warunek: bielizna nie może być przez ten czas prana\" - informuje \"New Scientist\".", + "21358": "Kobieta przez wieki tłamszona, przygniatana na sto sposobów, brzydząca się przemocą i ulegająca jej, gwałcona, molestowana i poniżana w swej kobiecości i człowieczeństwie, wyuczona fałszu, manipulująca sobą, kobietami i mężczyznami, by przetrwać, wreszcie ma szansę otrząsnąć się z plwocin, jakie do niej przylgnęły przez wieki, może nie pozwalać na poklepywanie się po tyłku i podszczypywanie, będzie umiała się obronić przed brutalami i zyska wolny wybór stylu życia.", + "21359": "Rozpoczęła współżycie dopiero w zeszłym roku, ale od razu weszła ostro jak żyleta. Żyleta to seksówa, Pamela Anderson, z ustami nabrzmiałymi jak serdelki. Jarek mówił, że jest do niej podobna, właśnie z ust, bo do silikonu w staniku jeszcze daleko.", + "21360": "Życie intymne jest ostatnim miejscem odczuwania bezpośredniej bliskości: policzek przy policzku, skóra, dotyk, pocałunek, pieszczota, wreszcie dialogi Pana Penisa z Panią Waginą, proste lub wyrafinowane, częste albo rzadkie, codzienne i te od święta, od wielkiego dzwonu i brzęczące małymi dzwoneczkami leśnych kwiatów, łagodne lub brutalne w związkach sado-maso. Nie mamy dość miejsca, by wymienić rozmaite preferencje, możliwości i sposoby.", + "21361": "Na ławie oskarżonych zasiądzie dwóch mężczyzn - 38-letni Andrzej B. oraz 54-letni Tadeusz K. Młodszemu z nich prokuratura przedstawiła aż 12 zarzutów, jego koledze - sześć. Dotyczą one wykorzystywania seksualnego dzieci poniżej 15. roku życia, filmowania ich podczas takich czynów oraz pokazywania dzieciom filmów pornograficznych. (...)", + "21362": "Co jest ich powodem?", + "21363": "\"Za obfite wyżywienie, bo to pobudza zmysł płciowy i zwodzi do onanji. Szkodliwie też działają tutaj obfite kolacyje\".", + "21364": "Jak leczyć tę dolegliwość?", + "21365": "\"Ćwiczenia leczniczo-gimnastyczne, jako to rzucanie ramionami, łokcie w tył, rąbanie, wypieranie ramion naprzód, w bok, do góry, piłowanie, rzucanie ramionami tam i sam, krótki czas przed kolacyą.", + "21366": "Jeżeli osoba owa silna jest i wiek zdatny ma do małżeństwa, wtenczas jest najlepiej jeśli się ożeni\".", + "21367": "Dwa lata leży w aktach ohyda. I śmierdzi jak rozkładający się ochłap padliny. Marta nie wiedziała, ale teraz wyobraża sobie ich radość z jej milczenia. Cieszą się do tej chwili, że znaleźli powód, by jej dopiec, do żywego. Ośmieszyć. Poniżyć.", + "21368": "A więc tak, definitywnie, skończyło się jej małżeństwo, pomyślała, wpatrując się w czarny prostokąt okna.", + "21369": "I nawet teraz, po tylu gorzkich doświadczeniach, nie potrafi wzbudzić w sobie nienawiści do tego oprawcy. \"Coś\" zablokowało wnętrze i jak obracająca się z nagranym tekstem magnetofonowa taśma powtarza, że człowiek (przez duże \"C\") nie powinien nienawidzić kogoś, z kim przeżył choćby jedną chwilę szczęścia. Nawet złudnego. Paranoja!", + "21370": "Wodzi oczyma po stojących postaciach. Niepewna czy istotnie poznaje, ale odważa się i zaczyna wolno wymieniać imiona. Raz się pomyliła, raz nie wiedziała kim jest z boku stojąca młoda osoba.", + "21371": "To szpital, a to łóżko i ona w nim leży. Dlaczego?", + "21372": "Bezmyślnie zdeptałeś po drodze wszystko i wszystkich. Upragnioną miłość zanurzyłeś w najpodlejszym, cuchnącym bagnie.", + "21373": "I znów poczułeś się zwycięzcą!", + "21374": "Czy ty masz duszę i sumienie?", + "21375": "Czy w ogóle wiesz, co to jest?", + "21376": "Nie zdołałeś do dna wyrwać tej maleńkiej drobiny, zachowanej w czeluści mego serca. To ona, niemal ostatnim tchnieniem, cichutko zawołała o ratunek, zwracając się do Tego, który jest samą miłością.", + "21377": "Wspomina w tej chwili okres z przed kilkunastu lat własnej i synów działalności w Solidarności, która przyciągnęła na początku lat osiemdziesiątych wiele milionów ludzi, widzących jedyną, polityczną szansę dokonania zmian w naszym państwie, zniewolonym od czasu zakończenia wojny przez okrutny reżim sowiecki.", + "21378": "Dzień wstał szary i niemrawy. Niebo, z wieczora zupełnie czyste i wyiskrzone gwiazdami, nad ranem zasnuło się gęstymi, nisko zwisający-mi chmurami. Około siódmej zaczął padać deszcz. Ustawał na chwilę, ale promienie słonecznie nie zdołały przedrzeć się przez szarą, ciężką opończę i tylko gdzieniegdzie rozjaśniały cieńszą warstwę skłębionych obłoków.", + "21379": "Marta dyskretnie przyglądała się trójce młodych ludzi, którzy teraz opiekują się Polą. Agatka, wysoka, smukła, zgrabna z czułością gładziła posiwiałe włosy, a do drugiego boku tuli się Patryk, domagający się prababcinych pieszczot. Marta poczuła ukłucie. Zazdrość? Może. Czy dożyje podobnej chwili? Chyba nie!", + "21380": "Gdy po kilku godzinach wróciła do domu, również czuła spokój. Inny. Weszła do gabinetu i bezgranicznie puste spojrzenie zawiesiła na fotelu. Tym samym, na którym całe cztery lata leżał pozostawiony przez NIEGO płaszcz. Ten z dwiema belkami i trzema gwiazdkami na naramiennikach.", + "21381": "Z krzykiem wybiegła wzywając pomocy. Na ulicy już była sąsiadka, z którą Marta przez telefon rozmawiała. Przybiegła Dorota z mężem i synem. Wezwali Marcina.", + "21382": "Marta leżała nieprzytomna w oparach alkoholu. Szampan. Na stole, w pokoju kominkowym stoją puste dwie butelki. I dwa kieliszki.", + "21383": "Na obrusie kuchennego stołu przewrócona pusta fiolka z napisem \"Rivotril\"... obok rozrzucone dwa maleńkie, białe krążki.", + "21384": "Nienawiść nie daje siły, tylko zaślepia.", + "21385": "Lubisz atmosferę pościgu, cierpisz gdy się kończy. Jakakolwiek stabilizacja jest dla ciebie nie do zniesienia.", + "21386": "Szukasz, ciągle szukasz, byle gdzie, z byle kim i byle jak. Bez żadnego logicznego widzenia, aby tylko zaspokoić chwilowe zachcianki. Po drodze do celu wszystko niszczysz - ludzi przede wszystkim. Obce ci są wyższe wartości - uczciwość, lojalność, odpowiedzialność, etyka i godność.", + "21387": "Przez dwadzieścia lat życia na Brooklynie, Lemańska nie jedno już widziała. Napatrzyła się, oj napatrzyła, na życie polonusów na Green Point, w tej polskiej enklawie, potocznie nazywanej polskim, nowojorskim gettem. Sama pochodzi z zapadłej wsi pod Suwałkami, tam gdzie diabeł dobranoc mówił, a bieda piszczała z każdego kąta. Skorzystali z okazji, że ktoś z rodziny ich tutaj zaprosił.", + "21388": "Musiała je mieć. W swoim domu. Nie potrzebowała dla siebie, ale wiedziała jaką ukochanemu sprawi radość. Już ma prezent, który na urodziny dostanie... ON. Nigdy nie miał własnego, wyłącznego dla siebie miejsca do pracy, do napisania listu, przeczytania codziennej gazety. Bardzo pragnął mieć (tak mówił). Teraz ona mu da i zobaczy błysk radości w oczach, niebieskich jak niebo.", + "21389": "Dokąd zdąża i czego pragnie?", + "21390": "A może znów błądzi i pogrąża się w nowy absurd?", + "21391": "Obecne życie Marty jest absurdalne i patologiczne! A może nie obecne, lecz przeszłe, w chorym związku, do którego jedna strona, od samego początku wprowadziła za sobą gruboskórność, fałsz, intrygi, kłamstwo, obłudę i... wyrachowanie? Nie, to niemożliwe!", + "21392": "W następnych tygodniach, wielokrotnie powracała myślami do ostatniej sesji, coraz bardziej zaczynała rozumieć kompleksy i relacje rodzinne obecnego życia, poczynając od najmłodszych lat. Przed nią była sesja, możliwe, że zasadnicza, która miała odpowiedzieć na ważne pytanie. Nastąpi to prawdopodobnie dzisiaj, a potem czas pokaże, w jaki sposób upora się z tym wszystkim, co tak nagle na nią runęło.", + "21393": "Marta nie potrafiła odpowiedzieć na pytania córki, gdyż sama do dnia dzisiejszego nie znała odpowiedzi. Gardło miała mocno ściśnięte, czuła silne ukłucie w okolicy serca i przyśpieszone pulsowanie powyżej prawej skroni, które za chwilę przerodziło się w dotkliwy i rozszerzający ból głowy. To sygnał, że bardzo podskoczyło ciśnienie krwi. Chyba powyżej dwustu jednostek. Nie ma czym zmierzyć, bo ON, wyprowadzając się, zabrał aparat.", + "21394": "\"Easy Life\" - \"Łatwe Życie\"?! - modne stało się w ostatnich latach używanie niepolskiego nazewnictwa, bo podobno lepiej brzmi \"shop\" - zamiast sklep, \"market\" - zamiast bazar; kawiarenka awansowała na \"Cafe\", można mnożyć głupoty co poniektórych domorosłych, bazarowych biznesmenów. A przecież już przed wiekami Mikołaj Rej powiedział \"Polacy nie gęsi, też swój język mają\". To prawda, że mają piękny i bogaty, ale widać, iż wielu to szary, pospolity drób.", + "21395": "Bała się, aby nie ponieść kolejnej porażki. Przecież dopiero co przeszła rozwód z głupim i nieodpowiedzialnym człowiekiem. Efektem krótkiego małżeństwa był syn, spłodzony dokonanym na niej gwałcie, już w trakcie procesu rozwodowego. Nie mogła pozwolić na kolejną pomyłkę, ponieważ nie była sama.", + "21396": "Poza dzieckiem była jeszcze bardzo chora na serce matka.", + "21397": "Cholera, winda stoi. Nieważne, że dziewięć pięter do pokonania, gdy nagrodą za trud, ten uśmiech szczęścia ukochanego, jego duże, łagodne dłonie tulące do piersi...", + "21398": "Teraz spogląda na to biurko, a dłoń bezwiednie gładzi powierzchnię blatu... już nieco sfatygowanego, ale nie poddającego się naturalnemu upływowi czasu. Przy nim krzesło, które też ma swoją bogatą historię...", + "21399": "Nikt się nie lituje, nie pieści z przyjeżdżającymi na zarobek. Wielu naiwnych, którym na ogół żaden z powracających tej nagiej prawdy nie powie, wyobraża sobie, że \"dulary\" leżą na ulicy, tylko się schylić i zbierać. Nie opowiadają, bo nieraz wstyd.", + "21400": "Podchodzi do głównych drzwi wejściowych, by wpuścić dwie kobiety. Czy już kiedyś były w siłowni?... Przeprasza, ale same muszą sobie poradzić, bo nie zejdzie po schodach, bo... to widać.. Że pusto?... no, bo... jak właścicielka często choruje... O tak, już dość długo... ale sprzęt jest nowy, dobry - wyjaśnia, zachwala.", + "21401": "Zeszły. Po chwili wracają.", + "21402": "Opanowało ją swoiste zniewolenie, niemoc przeciwstawienia się. Zaczęło się życie, niczym w transie hipnotycznym, z którego w żaden sposób nie potrafiła się uwolnić, zaprotestować, powiedzieć \"nie\", bo był taki delikatny, czuły, subtelny, a jednocześnie silny i męski. Poczuła swą kobiecość i było z tym cudownie. A wtedy zaczął decydować za nią.", + "21403": "W kuchni z filiżanką herbaty usiadła na swoim krześle, na wprost okna. Zapowiada się kolejna bezsenna noc. Ileż to już miesięcy nie sypia? Siedem, osiem? Aż niewiarygodne, że nigdy nie czuje charakterystycznego przy bezsenności pieczenia oczu, nawet białka nie są przekrwione. Zupełnie nie potrzebuje snu.", + "21404": "Bezwładne ciało z maską tlenową na białej, nie, szarej twarzy; włączoną do żyły igłą z długą, przeźroczystą rurką, w której kapie z butelki płyn, kładą na noszach i przykrywają kocami, obwiązują pasami i szybko wsuwają na szyny karetki. Czy dowiozą? Żadnej nadziei! Żadnej...", + "21405": "Karetka z przeraźliwym wyciem pędzi jak szalona. Za nimi Toyotą syn Doroty wiezie Marcina.", + "21406": "Mówiła im, że miłość to szczęście przeplatane cierpieniem i wtedy jest żywa. Że spadające ciernie trzeba głęboko w jamie zakopywać. Umieć wytrwać.", + "21407": "Mówiła im, że miłość trzeba chronić, otulać, ogrzewać, bo gdy wystygnie - umiera. A więc chroniła i tuliła. Jak matka niemowlę w kołysce. Uczyła ich czystej, wielkiej miłości.", + "21408": "To Marty miłość. Pełna bezwarunkowej ufności.", + "21409": "Wydaje się, że to było tak niedawno, a dzisiaj okazuje się jakże odległą przeszłością. Już jest pięknym epizodem, który może jedynie zapisać w sztambuchu wspomnień lub, jak w tej chwili... uronić łzę żalu, tęsknoty... piekącego bólu...", + "21410": "Idiotka. Nie chce nawet wspominać późniejszych kłopotów z rozwodem i procesem pozbawiającym go władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, efektem podłej przemocy. Przed nią piętrzyły się nowe obowiązki, którym musiała podołać, ale w spokoju. Była zdrowa, silna i wierzyła w siebie. Nawet spojrzeć nie chciała na jakiegokolwiek podrywającego ją faceta. Nie chciała i nie miała czasu. Aż do tego dnia, gdy ON stanął na jej drodze.", + "21411": "Dostrzega bezcelowość wysiłku wielu znajomych, cudownie życzliwych ludzi, którzy pragną dopomóc w wyjściu z zaklętego kręgu wewnętrznych zmagań, którzy, jakby zmówili się i zawzięli, że mimo oporów przywrócą ją do normalnego, zdrowego funkcjonowania, lecz ona z uporem godnym najbardziej zatwardziałego osła niweczy ich trud i pokładane nadzieje.", + "21412": "Krystyna twierdzi, że zrządzenie losu sprawiło, gdy niespodziewanie otrzymała skierowanie do sanatorium, tylko dlatego, że osoba dla której było przeznaczone, nie mogła w tym terminie pojechać. Zaproponowano więc Krystynie, która skwapliwie skorzystała. Tylko współlokatorka nie rokowała przyjemnego pobytu... Teraz, dziękuje łaskawej Opatrzności, że doskonale wiedziała kogo postawić na jej drodze.", + "21413": "W fotelu ubrany w zieloną bonżurkę, tę samą, co kiedyś kupiła mu Marta - siedzi ON wpatrzony w kolorowy ekran.", + "21414": "Serce zaczęło walić niesamowicie, aż całe ciało Marty dygotało jak w febrze. Ręce trzęsły się, że nie sposób było dłużej utrzymać lornetkę. Oddała. Nieruchomo stała wpatrzona we wciśniętą w fotelu sylwetkę męża, największej miłości swego życia.", + "21415": "To byli oni. Włodek, z szerokim uśmiechem na pucołowatej twarzy, z mocno zarysowanym, niebieskością przebarwionym nosem, typowym dla systematycznie używających wysokoprocentowych trunków i ON. Wysoki, w zielonym, wojskowym mundurze, który każdemu mężczyźnie dodaje urody i znaczenia.", + "21416": "Nie wiedziała, że w drzwiach stanęło jej przeznaczenie, przed którym nie zdołała umknąć, bo przed przeznaczeniem nie można uciec.", + "21417": "Trudno mówić o przyjemności podróżowania sowieckimi drogami. Może gdzieś w głębi kraju są lepsze, bo ta, prowadząca od granicy do Lwowa, pełna jest niespodzianek, nie tylko, że w każdej chwili można w jakiejś wyrwie uszkodzić samochód, a nawet zerwać zawieszenie, ale nieustannie ma się wrażenie, że człowiek jest całą drogę pilnowany. Tak było i tym razem, i tak jest zawsze, choć żadnego z \"pilnowaczy\", prawie nie sposób zauważyć.", + "21418": "Z każdym też miesiącem wzrastała liczba pobożnych, bezwarunkowo ufających nadzwyczajnym widzeniom dzieci, ale również ludzi po prostu ciekawskich i tych sceptycznych i nieufnych. Oczywiście odezwały się też głosy bardzo krytyczne o rzekomych objawieniach w Fatimie jako niegodnych, by ludzie oświeconej epoki dawali posłuch zjawisku doprowadzającemu do ogłupienia ludu.", + "21419": "A może istotnie, tak jak w anonimowym telefonie powiedziała Marcie rzekoma była przyjaciółka kochanki jej męża, że Iza zna jakieś paskudne \"sztuczki\", cisnęła coś wstrętnego do fundamentów jej przyszłego domu, co całkowicie zakłóciło zdrowe, normalne funkcjonowanie jej małżeństwa i rodziny? Co zburzyło miłość i wzajemny szacunek? Czyżby jakieś czartowskie działanie? Czy to w dzisiejszych czasach jest możliwe? Z oporami, ale Marta powoli zaczyna wierzyć.", + "21420": "Marta opuściła mury Kliniki przedwcześnie, na własną prośbę. Kaja bała się sama przebywać w domu. Marcin całe dnie w pracy, w Komorowie. Ciągle miała przed oczami, zwisający nad schodami sznur...", + "21421": "Bała się. Bardzo.", + "21422": "Wyrwaną śmierci, powitał piękny, słoneczny, październikowy dzień.", + "21423": "Wtórna samotność zdaje się jeszcze cięższa. Marta straciła orientację w najprostszych sprawach. Choć to może paradoksalne, ale dotychczas miała jeszcze złudne poczucie łączności z otaczającym światem, choć ostatnimi miesiącami męczył, biczował, upokarzał, lecz w jakiś sposób potwierdzał sens istnienia w kalejdoskopie złudzeń i zwątpień osobistych.", + "21424": "Choinka na Rockefeller Center ma swoją odrębną historię i sięga okresu wielkiego, amerykańskiego kryzysu lat trzydziestych. Wówczas robotnicy budowlani, chcąc umilić nowojorczykom ciężkie chwile, ustawili tam choinkę. Pomysł ten podchwycili właściciele i zarządcy Rockefeller Center. Od tamtego wydarzenia drzewko to stało się najsłynniejszą choinką na świecie, której lampki osobiście włącza prezydent, a fotografują ją telewizje całego świata. Nowojorczycy są niezwykle dumni i pielęgnują tradycję z lat trzydziestych.", + "21425": "Czy Marcie - matce udało się w pełni wywiązać z rodzicielskich powinności? Na pewno bardzo się starała się i z czystym sumieniem może powiedzieć, że jej dzieci są dobre, uczciwe i prawe. W rodzicielstwie swym była jednak ogromnie osamotniona, zagubiona, szamocząca się i nieustannie rozdarta uczuciowo.", + "21426": "I tak zostanie.", + "21427": "Może na zawsze...", + "21428": "Na biurku lampa mosiężna z abażurem koloru starego złota, która po jednym naciśnięciu guziczka rozjaśnia ciemności, by przerwać tłoczące się wspomnienia...", + "21429": "Ociężale podniosła się, dłonią przetarła oczy, jeszcze raz popatrzyła na rzędy książek, biurko z pustym krzesłem na szafirowym dywanie i wychodząc czule dłonią pogładziła... kołnierz leżącego płaszcza.", + "21430": "Poznała ją w trzy miesiące po domowej tragedii. Wówczas odwiedził Martę jeden z oficerów, który jako jedyny z poprzedniego związku zaproszony był przez niego do współpracy w nowym przedsięwzięciu. Powiedział oczywistą, choć okrutną prawdę. Wszyscy uznali, że pomysł jest dobry, ale nie chcieli jego. Zagłosowali. Otrzymał jedynie dwa głosy za swoją kandydaturą - swój własny i znajomego z sanatorium. Poniósł totalną porażkę.", + "21431": "W duszy Marty trwała nie kończąca się walka, nie mogła składać obietnicy, której żadną miarą nie zdoła dotrzymać. Zarzucała Bogu, że ją tak ciężko doświadcza. Nie była w stanie pojąć jakiegokolwiek tłumaczenia, że Stwórca każdego darzy nieograniczoną miłością i jest sprawiedliwy. Całą sobą buntowała się przeciw takiej miłości i tak wymierzanej sprawiedliwości.", + "21432": "Uległa prośbom i namowom Alicji i pojechała. Jako turystka. Na wycieczkę.", + "21433": "Głos załamał się. Niemal wyczuwalne było Marty cierpienie. Powietrze w pokoju zrobiło się gęste, jakby lepkie od jej bólu. Doktor dłuższą chwilę zastanawiał się, czy dalej kontynuować sesję, jednak zdecydował na dziś zakończyć.", + "21434": "Pozostało jeszcze kilka ważnych, niewyjaśnionych kwestii, które można było przełożyć na inny termin. Oczywiście, jeśli Marta wyrazi zgodę.", + "21435": "To hymn. To wezwanie...", + "21436": "Marta jest w jakimś transie. Koniecznie musi być sama, by mocniej wsłuchać się w zew, co z daleka dociera. Musi odpowiedzieć, zapamiętać. Musi... musi.", + "21437": "Wychodzi do drugiego pokoju, popychana, ponaglana \"dłońmi\", które niewidzialna istność położyła na jej ramionach. Zna dotyk tych dłoni, ich wielkość i ciepło. I przebiegającą iskrę, która dosięga dna serca.", + "21438": "Zaczyna się spokojniejszy i łatwiejszy okres, w którym z chłodną logiką poddaje się analizie przeżyć w odmiennym stanie świadomości.", + "21439": "W połowie maja listonosz Pawełek, pełen młodzieńczego uroku, ze smutną miną wręcza wezwanie na kolejną sprawę rozwodową. Przykro mu, że znowu przynosi wiadomość, która sprawia ból. Ale taka to praca.", + "21440": "Krystyna Tyczyńska to Marty koleżanka. Poznały się przed prawie trzydziestoma laty, na terenie pracy w reklamie. Oczywiście Marta zajmowała się zupełnie innymi sprawami niż Krystyna, która wystawiała zlecenia i uzgadniała tematy prac, realizowane potem przez fachowców. Znajomość przeniosła się na grunt prywatny, co było rzeczą prawie nieuchronną, bowiem konieczność częstych kontaktów służbowych ułatwiała wzajemne poznanie się, a następnie zbliżenie.", + "21441": "Kaja z Jackiem słuchają kompaktów. Dźwięki pięknej muzyki przeniknęły przez ściany i dotarły do pokoju kominkowego, w którym rozmawiały kobiety. W wyjątkowy sposób podziałały na Martę, bo odczuła napływającą i ogarniającą ją ogromną falę miłości do dzieci i do całego otoczenia.", + "21442": "Rysowane przez mężczyznę cudowne wizje, wspólnego kroczenia w przyszłość, absolutnie zbieżne z ukrytymi pragnieniami Marty, upoważniły, wręcz spowodowały uruchomienie kredytu zaufania, bez warunków jakiegokolwiek zabezpieczenia. Poza jego słowami.", + "21443": "Naiwne i dziecinne. Ale czy do końca?", + "21444": "W znakomitej większości każdy wchodzi w małżeństwo z potencjałem zaufania, namiętności i realizacji pragnień, które niejednokrotnie nakazują w mozole uczyć się spójności i dostosowywania siebie do wszystkiego, co wnosi partner.", + "21445": "A Marcin dostał od NIEGO upokorzenie i poniżanie, które przerodziło się w swoistą zawiść (przewyższał GO inteligencją i wieloma umiejętnościami), a potem nienawiść. Bezpowrotnie stracił piękne synowskie uczucie i mocno poranił wrażliwą duszę młodego człowieka. Skazał go na wiele niepotrzebnych cierpień.", + "21446": "Czy ty w ogóle posiadasz jakikolwiek system wartości?", + "21447": "PRZEGRAŁEŚ!", + "21448": "Musiałeś przegrać, bo twoja gra znaczonymi, brudnymi kartami od początku była nieuczciwa i wokół rozsiała pustymi ziarnami tylko kłamstwo, podłość, niezmierzony ból i rozpacz. Plony z tego siewu są już wyłącznie twoją własnością.", + "21449": "Głęboki oddech, jeszcze jeden, następny... i... z radością przytula do serca jasnowłosą główkę. Opowiada... krótko... więcej jutro, gdy wróci z pracy, a ona wypocznie po podróży. Całuje błękitne oczy i wolno wspina się po schodach.", + "21450": "Chowa się pod kołdrą, ledwo zrzuciwszy ubranie. Wstrząsa nią łkanie, z samego dna wnętrza. Chce krzyczeć, wyć... nie może... Kaja na dole.", + "21451": "Obecnie Marta jest słaba i tak nieporadna, i bezbronna, jak prawie nigdy w przeszłości. Wstydzi się zaniedbania, bo duszek ma rację. Długimi latami nie zaglądała do Księgi nie czując potrzeby. Codzienne życie wypełnione było nieustającą ciężką pracą zarobkową, domowymi porządkami i doglądaniem, a potem pomocą rosnącym dzieciom. Brakowało czasu i sił na intelektualny rozwój i zagłębianie się w rozważania duchowe i religijne.", + "21452": "Podobnych rozmów i zapewnień było wiele. Bardzo wiele. Dla uwiarygodnienia zapraszał Martę do swej pracy, przedstawiał szefom, kolegom, nie tając uczuciowego zaangażowania i konkretnych względem niej zamiarów. Niektórzy koledzy wystawiali niepochlebną opinię na temat jego żony, osoby mało inteligentnej, nieciekawej.", + "21453": "Już wie! Wyszukała numer telefonu \"fabryki\" (inaczej nie potrafiła już nazywać tej instytucji) i centralkę poprosiła o połączenie z odpowiednim od tych spraw, wysokim funkcją człowiekiem. Najlepiej z dyrektorem departamentu.", + "21454": "Po krótkiej chwili (\"pyk\" w słuchawce aparatu) odezwał się niski głos.", + "21455": "W kilka tygodni po pierwszym spotkaniu, w pierwszą niedzielę maja Alicja organizowała w osiedlowym klubie seniorów wycieczkę do Sanktuarium Maryjnego w Licheniu. Zaproponowała Marcie udział w tej swoistej pielgrzymce. Symboliczna kwota, którą musiała wpłacić, byłaby jedyną przyczyną odmowy, gdyby nie pomoc Marcina, który akurat otrzymał z ZUS-u odszkodowanie za utraconą w czasie wypadku przy pracy część prawego kciuka.", + "21456": "Jeszcze przez kilka minut starali się uporać z doznaną porażką i dramatyczną decyzją Beatki. Już dali upust swoim emocjom, nie hamowali łez. Nawet Stefan sięgnął do położonego na dywanie pudełka z kleeneksami. Z połączonych dłoni zrobili koło. Mentalnie posłali energię miłości.", + "21457": "Rozmowa toczyła się \"kulawo\", właściwie o \"wszystkim i niczym\", ale znając i przestrzegając zasad dobrej gościnności, Marta podtrzymywała drętwą, pustą gadaninę, choć bardzo pragnęła dołączyć do śpiącego męża. Jakakolwiek sensowna konwersacja z młodszym synem męża zawsze była utrudniona. Trudno wymagać od faceta o niewielkim poziomie inteligencji, wiedzy i do tego mającego trudności w formułowaniu myśli.", + "21458": "W czasie okupacji hitlerowskiej ojciec Helenki z narażeniem życia całej rodziny ukrył Tajtelbaumów u swojego brata na wsi. Nikt poza bratem i ojcem nie wiedział. Nawet matka Helenki. Zawsze znajdował dobre wytłumaczenie częstych rowerowych wycieczek na wieś. Przywoził przy tym coś do jedzenia, raz jakiś połeć mięsa, innym razem trochę jajek i ziemniaków.", + "21459": "ON schyla głowę i przekracza wysoki próg domu, w którym pewnego grudniowego dnia krzykiem oznajmił swoje przyjście na świat. Jako drugie dziecko, za pierworodną Polą. Gospodyni zaprasza do pokoju. Częstuje herbatą i własnego wypieku ciasteczkami.", + "21460": "Marta przygląda się kobiecie w chustce na głowie, o twarzy spalonej słońcem, z głębokimi bruzdami licznych zmarszczek, bardzo spracowanym, żylastym dłoniom i opuchniętym nogom, poruszającym się z widocznym trudem.", + "21461": "Ponadto, w miarę możliwości, muszę odbudować dwudziestokilkuletnie straty intelektualne, bo niestety, w tamtym towarzystwie nikt nie mógł się normalnie rozwijać i realizować. Z bólem serca stwierdzam, że stan ówczesny świadomie zaakceptowałam, zgodnie z zasadą, że nie wszystko człowiek może mieć. Z perspektywy dnia dzisiejszego, uważam te lata za stracone, jałowe, inaczej mówiąc - głęboka pustynia intelektualna... i nie tylko - głęboko westchnęła.", + "21462": "Mocno, aż do bólu zacisnęła dłonie na parapecie, łzy zamgliły jasność obrazu i w tej chwili zabolało, mocno zabolało w okolicy lewej piersi. Dwa głębokie, spokojne oddechy. Jeszcze jeden. Odrywa dłonie i powoli zaczyna schodzić na parter, kierując kroki do kuchni. Sięgnęła po buteleczkę Neocardiny, odmierzyła około czterdziestu kropli do szklaneczki z wodą, popiła tym tabletki od nadciśnienia, a na koniec, prosto z butelki łyk Neospasminy. Może ta porcja wystarczy.", + "21463": "Od tamtego dnia boi się wyjść za próg domu. Nawet, gdy suczkom wystawia na schody garnki z jedzeniem, lewą ręką kurczowo trzyma się futryny drzwi, czując, że gdy puści, to wyjdzie z domu i wówczas coś ją zmusi do poddania się ciągle tkwiącemu w niej piekielnemu głosowi, który rozkazuje wejście w gęstwinę leśną i uwolnienie się raz na zawsze od wszelkich ziemskich cierpień.", + "21464": "Mama była mądrą kobietą, zakazała jeść surowizny. Dlatego uniknęliśmy krwawej dyzenterii lub tyfusu. Jakże smakowały upieczone kartofle, nawet bez soli... do tej pory czuję tę rozkosz w ustach... To był pierwszy od dwóch tygodni gorący posiłek. Po tym ułożyliśmy się na ziemi, by spać. Miałam cudowne miejsce w środku, pomiędzy rodzicami. Nad głowami pogodne, granatowe niebo pełne gwiazd. Tylko w oddali dymy i łuna płonącego, umierającego miasta. Mojego miasta!", + "21465": "Marta przyzwyczajona jest do bezsennych nocy, a teraz czuje upojenie wrażeniami i własną odwagą, że po raz pierwszy od tragicznego grudnia, zmuszona serdecznością koleżanki, zdobyła się pokazać poza domem, że wbrew woli przezwyciężyła pierwsze chwile zakłopotania i wreszcie dotarło do świadomości, że jest niedołężną kaleką i musi nauczyć się żyć pośród ludzi, odrzucając lęk, wstyd i litość.", + "21466": "Z każdym tygodniem atmosfera w domu zagęszczała się, a czasami było wręcz nie do wytrzymania. Nie dlatego, że różniły ich jakieś ważne powody. Nie. Wystarczyła przysłowiowa słomka, a wtedy Marta balansowała pośród wszystkich członków rodziny i gasiła iskrzenie, nie dopuszczając do wybuchu.", + "21467": "Nigdy wcześniej nie odczuwała tak wielkiej miłości, dzięki której miała nieustanne wrażenie, że wszystkie cierpienia, jakie były jej udziałem w przeszłości, wypaliły się bezpowrotnie, bo teraz, dzięki ukochanemu człowiekowi płonie we wnętrzu nieskażonym blaskiem światło, rozjaśniające dotychczasowe życie. A stopy mocno stoją na twardym, świętym gruncie.", + "21468": "W krytycznych momentach, kiedy ma wrażenie, że wszystkie komórki jej fizycznego ciała nabierają coraz bardziej niekontrolowanego, bolesnego ruchu, niczym w jakimś szalonym, opętańczym tańcu - ma jedynie siłę, by na słuchawce telefonu wystukać numery do Basi i zawołać drżącym, słabym głosem - Basiu ratuj!", + "21469": "WYCIECZKI.", + "21470": "1. Na Marszałek (828m, 1godz.) i Lubań (1215m, zn. czerwone, 3. 30godz.).", + "21471": "2. Na Dzwonkówkę (984m, 2godz.) i halę Przehybę w Beskidzie Sądeckim (1175m, zn. czerwone, 4. 30godz.).", + "21472": "3. Na Trzy Korony (982m, wycieczka I w Pieniny) i do Wąwozu Szopczańskiego (zn. żółte).", + "21473": "4. Na Sokolicę (747m, zn. zielone, 1. 30godz.).", + "21474": "SZCZYTNA (455 m, 5800 mk.), m. w dol. Bystrzycy Dusznickiej. Huta szkła gospodarczego i kryształowego, zakłady przemysłu drzewnego i metalowego. Kościół barokowy (poł. XVIII w.). Na wsch. od Szczytnej wzniesienie Szczytnik (590 m), na którym \"zamek'' wzniesiony na pocz. XIX w. na wzór średniowiecznego, na miejscu d. fortu zburzonego na rozkaz Napoleona. Punkt wyjściowy wycieczek w Góry Stołowe i Góry Bystrzyckie.", + "21475": "Ul. Zamkowa doprowadza ze starego miasta do gotycko-renesansowego zamku zbud. dla Zygmunta Starego 1511-21 na miejscu dawniejszego. 1657 uszkodzony i pozbawiony attyki. Murowany z cegły (forma rozbudowanej wieży mieszkalnej), detale z piaskowca. Fragmenty d. malowideł. Siedziba Muzeum Ziemi Piotrowskiej (muzeum wnętrz, dział historyczny).", + "21476": "34 km BOGATYNIA (250 m, 19900 mk.), m. przemysłowe, główny ośrodek gospodarczy zagłębia turoszowskiego w tzw. czarnym trójkącie między Niemcami (od zach.) i Czechami (od pd. i wsch.) i jego zaplecze mieszkaniowe. Zakłady przemysłu bawełnianego, przemysł spożywczy i galanterii szklanej. Prawa miejskie od 1945.", + "21477": "Tyniec, 9 km na pd. zach. od centrum miasta. Na skale wapiennej w przełomie Wisły (282 m, 40 m nad Wisłą) opactwo Benedyktynów fund. Bolesława Śmiałego ok. 1070. Kościół gotycki pocz. XV w., powstał na miejscu romańskiego z 2. poł. XIw., przebud. 1618-22 i w końcu XVIII w.", + "21478": "JELENIA GÓRA (trasa 20). Wyjazd ze śródmieścia ul. Sudecką na pd. wsch.", + "21479": "Trasa przecina Wzgórza Łomnickie. Po prawej stronie widok Karkonoszy, z lewej Rudaw Janowickich z granitowymi skałkami Sokolich Gór (650 m). - 151 km MYSŁAKOWICE. Ośrodek przemysłu lniarskiego. Zespół ok. 60 domów w stylu tyrolskim wzniesionych w 1. poł. XIX w. przez osadników, emigrantów religijnych z Tyrolu.", + "21480": "47 km ZDUNY (120 m, 4300 mk.), m. w pd.-wsch. części Wysoczyzny Leszczyńskiej. Niewielki ośrodek przemysłu spożywczego i materiałów budowlanych. Prawa miejskie 1267. Na pocz. XVII w. gospodarczy rozwój miasta, napływają osadnicy ze Śląska, rozwijając tkactwo, gorzelnictwo i browarnictwo. Ratusz 1684, z klasycystyczną przybudówką podcieniową.", + "21481": "Domy mieszczańskie XVIII w. Barokowy kościół paraf. 1. poł. XVIII w.", + "21482": "W styczniu 1919 miasto wyzwolone przez powstańców z Chobienic, Wolsztyna, Siedlca i Rakoniewic. Traktat wersalski oderwał Babimost od Polski pomimo przewagi ludności polskiej w okolicznych wsiach.", + "21483": "Przetrwały jednak mowa polska, polskie stroje ludowe, pieśni, tańce, obyczaje, prastare instrumenty muzyczne.", + "21484": "Kościół paraf. barokowy 1730, wewnątrz cenny poliptyk 1499 pochodzenia dolnośląskiego. Kościół ewangelicki 1789. Głaz narzutowy poświęcony pamięci powstańców wielkopolskich. Izba Pamiątek Regionalnych.", + "21485": "MARCHWACZ nad rz. Cienią. Stacja Hodowli Roślin.", + "21486": "Park krajobrazowy z pocz. XIX w. z kopcem i głazem narzutowym ku pamięci braci Niemojewskich, członków Rządu Narodowego w powstaniu listopadowym. Pałac neoklasycystyczny z pocz. XX w., wzorowany na warszawskich Łazienkach, proj. arch. S. Szyller.", + "21487": "IV. Spływ przez Przełom Pieniński. Atrakcja turystyczna najwyższej klasy. Czas przejazdu na trasie Kąty - Szczawnica ok. 2.30 godz.", + "21488": "Przydatne okrycie od deszczu. Początek spływu w przysiółku Kąty (dojazd od Krośnicy). Rzeka tworzy granicę państwa. - 3,5 km Sromowce Niżnie.", + "21489": "51 km DŁUGOPOLE-ZDRÓJ (366 m), małe uzdrowisko w dol. Nysy Kłodzkiej.", + "21490": "Źródła szczawy wodorowęglanowej, odkryte w 1563. Ośrodek wczasowy.", + "21491": "Stary park zdrojowy. Kościół XV w. Gotycka wieża z renesansowym hełmem.", + "21492": "Klimat bardzo łagodny. Dogodny punkt wyjściowy wycieczek w Góry Bystrzyckie.", + "21493": "WYCIECZKI:", + "21494": "1. Do wsi Legnickie Pole, ok. 12 km na pd. wsch., teren słynnej bitwy polskiego i zaciężnego rycerstwa z nawałą tatarską 9 IV 1241. Tam kościół fundowany przez św. Jadwigę śląską, wg legendy stoi na miejscu pola bitwy i śmierci Henryka II. Obecna budowla z XIV w. mieści Muzeum Bitwy Legnickiej. Nie opodal barokowe zabudowania d. opactwa benedyktynów z kościołem pobenedyktyńskim (1727-31, J. I. Dientzenhofer).", + "21495": "Za pomnikiem Mickiewicza, przy wąskiej części Krakowskiego Przedmieścia, pod nr. 56 budynek tzw. Dziekanki, wzniesiony dla kapituły warszawskiej (1770-84). Później zamieniony na zajazd. Obszerna wnęka dla wygodniejszego zawracania wozów i karet. Po zniszczeniach podczas II wojny światowej odbud. przez mieszkańców Krakowa (1947-48).", + "21496": "Obecnie dom akademicki studentów szkół artystycznych.", + "21497": "WYCIECZKI.", + "21498": "1. Do rezerwatu geologicznego \"Wilcza Góra'' (1,7 ha), ok. 3 km na pd. - samotnie stojącego stożka wulkanicznego (373 m), z bardzo rzadkim układem wiązek słupów bazaltowych. W odl. ok. 2 km na pd. wsch. wzniesienie Kozia (375 m), a dalej na pd. widoczna lesista Łysanka (444 m), na lewo od niej Trupień (481 m) - kamieniołomy bazaltu.", + "21499": "2. Do jeziorka w malowniczym otoczeniu leśnym u stóp Prusickiej Góry (402 m, ok. 7 km na pd. wsch.).", + "21500": "Na pl. Wolnica, rynku Kazimierza, stary ratusz XV w. powiększany 1568, 1623 i 1875-76, konserwacja 1962-66, obecnie ciekawe Muzeum Etnograficzne.", + "21501": "W pobliżu przy ul. Boźego Ciała zespół sakralny kanoników laterańskich.", + "21502": "Gotycki, 3-nawowy kościół Bożego Ciała 1340-1405, fasada XV w., wieża 1566-82. Wyposażenie wnętrza barokowe i rokokowe, piękny ołtarz 1634 z obrazem T. Dolabelli, gotycki witraż ok. 1420, stalle 1629, 2 renesansowe portale. Obok klasztor z krużgankami renesansowymi.", + "21503": "WYDRA ZIELONA, w obrębie Zawiercia.", + "21504": "W odl. 5 km na pn. zach. centrum Zawiercia (320 m, 56300 mk.), m. położ. na Wyżynie Śląskiej, niedaleko źródeł Warty. Ponad 30 większych zakładów przemysłowych, w tym: huta żelaza \"Zawiercie'' (założ. 1877, po II wojnie rozbud.), zakłady bawełniane, przędzalnia \"Przyjaźń'', fabryki maszyn, opakowań blaszanych, śrub i nitów, tkanin technicznych, huta szkła. Początek Centralnej Magistrali Węglowej (1973-75 pierwszy odcinek do Radzic). Tereny rudonośne, przeważnie już wyeksploatowane.", + "21505": "Karoliny Sobieskiej de Bouillon, wnuczki Jana III (1746, L. Mattielli).", + "21506": "Obok kościoła zabudowania klasztorne (1740, A. Solari) fund. M. F. Radziwiłła. Do prowadzonej przez zakonnice szkoły uczęszczały pisarki E. Orzeszkowa i M. Konopnicka.", + "21507": "Na Rynku studzienka żeliwna, empirowa, z 2 poł. XIX w., ustawiona tu 1958. W budynku nr13 restauracja wegetariańska \"Nowe Miasto''.", + "21508": "Wyjazd z Gorzowa Wielkopolskiego na pn. zach., przez tereny bezleśne. - 119 km BACZYNA, w obrębie Gorzowa. Trasa skręca na pn. - 122 km MARWICE.", + "21509": "Kościół gotycki z ciosów granitowych z ok. poł. XIII w. - 124 km. Trasa skręca na pn. zach. i zagłębia się w Puszczę Barlinecką ciągnącą się wzdłuż koryta rz. Marwicy.", + "21510": "Zakład Biologii Rolnej PAN. W pięknym parku (21 ha) barokowy pałac z XVIII w., neogotycka kaplica z XIX w. i bogaty drzewostan, m.in. potężny dąb \"Dezydery'' o obwodzie 780 cm. 4 km na wsch. od Turwi Rąbin z gotyckim kościołem i grobami Chłapowskich, m.in. generała, jego żony i J. Grudzińskiej - żony wielkiego księcia Konstantego.", + "21511": "GORZYŃ, wieś nad malowniczym J. Gorzyńskim (76 ha, 35 m głęb.). Rolniczy Zakład Doświadczalny Akademii Rolniczej w Poznaniu. Pałac klasycystyczny XIX w. Gościniec \"Ostęp''. Okazy drzew pod ochroną (cisy, buki i in.).", + "21512": "W Gorzyniu koniec bocznicy z Przeźmierowa.", + "21513": "Rozwidlenie dróg: na wprost wariant skwierzyński, w lewo zgodnie z wariantem międzyrzeckim.", + "21514": "PRZERZECZYN-ZDRÓJ (255 m), wieś i uzdrowisko na Przedgórzu Sudeckim, w pobliżu źródeł Ślęzy. Miejscowość wzmiankowana 1254. Uzdrowisko od 1823. Obecnie istnieje 5 źródeł wód siarczkowych i 2 radoczynne. Zakład zdrojowy, pijalnia, niewielki park. Kościół XV w. przebud. XVIII w. - 59 km SZKLARY. Dawna kopalnia i huta niklu. Na trasie największe w obrębie Przedgórza Sudeckiego wzniesienie, z którego rozległy i piękny widok.", + "21515": "LUBAŃ (214 m, 24400 mk.), m. położ. na lewym brzegu Kwisy na Pogórzu Izerskim. Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego, przemysł bawełniany, gospodarcze zaplecze turoszowskiego zagłębia węglowego. W okolicy liczne łomy bazaltu.", + "21516": "ANTONIN, wieś wśród lasów iglastych. Na spiętrzonym Rowie Helenowskim staw Szperek, nad którym ośrodek wypoczynkowy. W parku podworskim z pocz. XIX w. drewniany pałacyk myśliwski Radziwiłłów, czterokondygnacyjny, na planie krzyża greckiego (1822-24, proj. K. F. Schinkel). W 1827 i 1829 gościł w nim F. Chopin.", + "21517": "BOLESŁAWIEC (180 m, 44400 mk.), m. na prawym brzegu Bobru. Ośrodek przemysłu ceramicznego, szklarskiego i elektrotechnicznego.", + "21518": "W okresie wczesnopiastowskim osiedle strzegące przeprawy przez Bóbr.", + "21519": "XIII w. kasztelania. Od XVIII w. produkcja wyrobów kamionkowych, garncarskich i fajansowych, dawniej znanych jako tzw. buncloki.", + "21520": "26 km IZBICA KUJAWSKA (2500 mk.), m. w l. 1394-1831, ponownie od 1973. Kościół gotycki XV w., restaurowany w XVII i XIX w. Wyposażenie wnętrza rokokowe. W odl. 7 km k. Wietrzychowic groby megalityczne (neolit), tzw. kujawskie. 41 km LUBRANIEC (3300 mk.), m., d. siedziba Lubrańskich. Synagoga z 2. poł. XVIII w. i klasycystyczny pałac XIX w.", + "21521": "Skręt z wariantu skwierzyńskiego na pn.zach. Trasa prowadzi dalej przez d. puszczę prawie równolegle do dol. Warty, w jej odcinku przełomowym między wysoczyznami. - 93km. Wyjazd z lasów.", + "21522": "TRZEBISZEWO. 1618 traktat polsko-brandenburski, kładący kres wojnie celnej na szlaku warciańsko-odrzańskim.", + "21523": "DESZCZNO. Wraz z sąsiednim Karninem należało do wsi zagrabionych przez Brandenburgię, z których jednak starostowie międzyrzeccy ściągali podatki.", + "21524": "Przeł. Walimska dzieli grzbiet na dwie części: zach. mniejszą, niższą i na wsch. wyższą, bardziej atrakcyjną turystycznie. Najwyższy szczyt: Wielka Sowa (1015 m) z kamienną wieżą widokową, z której panorama Sudetów, Przedgórza i Niziny Śląskiej. W większości zalesione (las bukowo-sosnowy). Na Kalenicy (962 m) i Słonecznej (950 m) malownicze skałki gnejsowe, rezerwat bukowy. Prawie cały masyw Gór Sowich stanowi park krajobrazowy.", + "21525": "Informacji o wycieczkach udzielają m.in. BORT PTTK, TPT \"Tatry'', informacja \"Orbisu'' i Domu Turysty, a także dyżurni ratownicy TOPR i kierownicy schronisk. Szlaki turystyczne szczegółowo omawiają przewodniki (J. Nyka \"Tatry Polskie'', M. Pinkwart \"Zakopane i Tatry'').", + "21526": "Stale wznawiana jest mapa PPWK \"Tatrzański Park Narodowy'' 1:30000.", + "21527": "Niżej omawiamy kilka najpopularniejszych wycieczek w Tatry - podawany w godzinach czas przejść nie uwzględnia odpoczynków.", + "21528": "W zach. pierzei Rynku zwraca uwagę dom nr2 Pod Gryfami, późnorenesansowy, o tradycyjnym stromym szczycie. Nr 8 Pod Siedmioma Elektorami, barokowy (XVIII w.) dekorowany freskami. Nr 3 secesyjny dom towarowy \"Feniks''.", + "21529": "Dwie małe kamieniczki przed kościołem św. Elżbiety ocalały z kilkunastu domów altarystów. Mniejsza po lewej stronie zachowała charakter renesansowy.", + "21530": "MIKOŁÓW (290 m, 38900 mk.), m. na Wyżynie Śląskiej w pięknej pagórkowatej okolicy w dol. rz. Jamny (lewy dopływ Kłodnicy). Duży ośrodek przemysłowy, m.in. Zakłady Mechaniczne Górnictwa i Energetyki \"Wiromet'', Zakład Doświadczalny Wyrobów z Tworzyw Sztucznych \"NitronErg'', fabryka palenisk mechanicznych, Fabryka Transformatorów i Aparatury Trakcyjnej \"Elta'', zakłady budowy maszyn górniczych, chemicznych; Śląskie Zakłady Papiernicze, Zakłady Graficzne im. K. Miarki, kopalnia doświadczalna \"Barbara''.", + "21531": "Z Mirosławic w dalszym ciągu na pd.-zach. - 34 km SOSNÓW. Koniec bocznicy z Mirosławic. - 37 km STRZELCE. W kościele doskonale zachowane polichromie z ok. 1360 wypełniają całe prezbiterium i ścianę tęczy; jeden z najciekawszych kościołów wiejskich na Dolnym Śląsku. - 47 km PSZENNO, wieś nad rz. Piławą. Kościół z końca XIV w. rozbud. w 1491, o ozdobnym, późnogotyckim szczycie. Duża, jedna z najstarszych na Śląsku cukrownia \"Świdnica''.", + "21532": "JANKI. Domy towarowe: \"Elektroland'', dom meblowy \"Ikea'' (największy dom towarowy w Polsce) oraz wielobranżowe centrum handlowe \"Janki''.", + "21533": "Rozwidlenie dróg: w lewo odchodzi trasa 36 do Kielc.", + "21534": "Trasa główna biegnie w dalszym ciągu na pd. zach.", + "21535": "Kościół XIII-XV w. Brama Bańska i fragmenty murów miejskich XIV i XV w.", + "21536": "Pomnik i mogiły 7130 żołnierzy Armii Czerwonej (przy szosie do Wełtynia) poległych 10-16 III 1945. Koniec bocznicy ze Starego Czarnowa.", + "21537": "Z miasta trasa biegnie wzdłuż krawędzi dol. Odry.", + "21538": "Przy ul. Zamkowej zamek XVII w., przebud. XIX w., o cechach baroku flamandzkiego. Przy rynku kilka barokowych kamienic z podcieniami XVII i XVIII w. Muzeum Miejskie przy ul. 1 Maja 9. Na pd. wsch. od dworca głównego Zamkowa Góra (620 m) z ruiną zamku Bolka II. Gotycka brama oraz zarysy dziedzińców zamkowych, dwóch baszt, cysterny na wodę i wyższej części zamku.", + "21539": "U zbiegu ul. Solec z ul. Wioślarską, po lewej kościół św. Trójcy, barokowy (1699-1766), odbud. po zniszczeniach wojennych. W nim ekspresyjna figura Chrystusa Boleściwego (XVII w.). Obok w d. klasztorze (zbud. po 1773) Muzeum Archidiecezjalne.", + "21540": "Za mostem Poniatowskiego dwupasmowe Wybrzeże Kościuszkowskie z małym parkiem między jezdniami oraz kortami Klubu Sportowego \"Energetyk''.", + "21541": "KOCHANOWICE. Późnoklasycystyczny kościół paraf. 1823, barokowe rzeźby XVII w. Fragmenty snycerki barokowej poł. XVIII w. Klasycystyczny pałac pocz. XIX w., przerobiony na szkołę. Spichlerz dwukondygnacyjny, pocz. XIX w. - 30km. W prawo, na zach., odgałęzienie drogi do Lubecka (6km).", + "21542": "ZAKRĘT ŚMIERCI (ok. 775 m), bardzo ostry i niebezpieczny zakręt drogi sudeckiej prowadzącej przez Góry Izerskie do Świeradowa-Zdroju, która w tym miejscu ponad stromym stokiem okrąża zbocza Czarnej Góry (965 m). Ze skałek nad zakrętem wspaniały widok na Szklarską Porębę i Karkonosze.", + "21543": "Za zakrętem droga prowadzi zalesionymi zboczami dol. Małej Kamiennej.", + "21544": "ROZDROŻE IZERSKIE. Droga wkracza w malowniczą zalesioną dol. Kwisy.", + "21545": "Widoczne spustoszenia lasów wywołane klęską ekologiczną w l. 1979-83.", + "21546": "III. Na Giewont przez Kalatówki. Jedna z najpopularniejszych wycieczek w Tatrach. Z Zakopanego autobusem do Kuźnic (4 km), stąd za zn. niebieskimi i czarnymi 0,8 km do klasztoru Albertynek. Zn. czarne wiodą dalej drogą do schroniska na Kalatówkach (z Kuźnic 1,6 km, 40 min), zaś niebieskie skręcają w lewo. Przechodzą one dołem tej polany i dalej zboczami Kalackiej Turni na Polanę Kondratową (z Kuźnic 1 godz.).", + "21547": "Za Wodzisławiem trasa przecina lesisty grzbiet 330m. Po prawej lasy dębowe i lipowe (rezerwaty).", + "21548": "KSIĄŻ WIELKI. Wieś nad górnym biegiem Nidzicy. Zajazd. Prawa miejskie 1333-70 do 1869. XIV-XVIII w. siedziba powiatu sądowego. W XVI w. znaczny ośrodek kalwinizmu (1558-62 trzy synody generalne), 1582-1727 w rękach Myszkowskich, później Wielopolskich.", + "21549": "W rynku ratusz 1821 na miejscu poprzedniego z 1640, obecnie muzeum. W śródmieściu widoczne fragmenty fosy i wałów obronnych. Szczątki bramy południowej. Na pn. zach. od rynku kościół św. Michała, prawdopodobnie 1374, odbud. XVII, XVIII, XIX w. i po zniszczeniach 1945, wieża 1856.", + "21550": "We wnętrzu godna uwagi rzeźba \"Ecce Homo'' (H. Stattler), ambona z alabastru (L. Marconi), marmurowy ołtarz (A. Sikorski) z obrazem \"Zwiastowanie'' i liczne epitafia właścicieli Wilanowa. W lewej nawie tablica z popiersiem L. Marconiego.", + "21551": "Naprzeciw kościoła neorenesansowa stara karczma (zajazd), z czasów Jana III Sobieskiego (1681), przebud. (1850, F. M. Lanci). Obecnie restauracja.", + "21552": "Trasa przecina rz. Wierzbiak (prawy dopływ Kaczawy). - 71km.", + "21553": "Skrzyżowanie z bocznicą trasy 20 do Legnicy. - 76km. Autostrada przecina rz. Kaczawę.", + "21554": "Trasa opuszcza autostradę, która prowadzi dalej do granicy i do Berlina, przecinając na 22km (do zjazdu) trasę 11 i na 39km trasę 18.", + "21555": "Najstarszy rękopis z XI/XII w. Przed zamkiem oficyny z XVIII w. i niewielka powozownia z ekspozycją pojazdów konnych.", + "21556": "Stylowy park regularny 2. poł. XVIII w., powiększony w XIX w. o krajobrazowy. Największy w Polsce park dendrologiczny (ok. 3000 gatunków i odmian drzew i krzewów krajowych i egzotycznych), ogrody doświadczalne Instytutu Dendrologii PAN.", + "21557": "2 km na pd. wsch. Niedźwiedź. Kościół paraf. 1486-93, spalony 1982, odbud. Pałac klasycystyczny XVIII/XIX w.", + "21558": "WESOŁA. W kierunku zach. droga lokalna do Skały (14 km) i Ojcowskiego Parku Narodowego (19 km, opis trasa 40).", + "21559": "WIDOMA. Ku pd. w dolinę Dłubni, potem przez wzgórza z ładnymi widokami na Kraków i dalekie pasma beskidzkie. - 110km WĘGRZCE. Ostatnie miesiące życia spędził tu S. Wyspiański (1906-07), kamień pamiątkowy.", + "21560": "Ze Szrenicy można zjechać do Szklarskiej Poręby wyciągiem krzesełkowym albo zejść szlakiem zielonym, prowadzącym obok Końskich Łbów w dół ku położonej na granicy lasu (1150-1250 m) Hali Szrenickiej.", + "21561": "Na Hali Szrenickiej w XVIII w. buda pasterska pełniła rolę schroniska.", + "21562": "1896 włączona w budynek dzisiejszego schroniska z 1940. Czynne cały rok.", + "21563": "17 km MAŁOGOSZCZ (265 m), miasto na pd. krańcu Pasma Małogoskiego.", + "21564": "Cementownia zbud. 1974.", + "21565": "Prawa miejskie 1408. XVI-XVII w. pomyślny rozwój miasta (wyrób płótna).", + "21566": "W XVII w. w czasie najazdu szwedzkiego ulega zniszczeniu. Tu kwaterował po bitwie pod Szczekocinami Kościuszko, tu też stoczyli bitwę z wojskami carskimi powstańcy 1863. Prawa miejskie ponownie od 1996.", + "21567": "We wsiach zespoły tradycyjnego budownictwa (Chochołów, Dzianisz), a także zwyczaje i obrzędy, wesela, \"poranie'' pierza, przepędy owiec na hale, czyli redyki. Podhale jest najruchliwszym w Polsce zagłębiem letniskowo-wczasowo-turystycznym - z ośrodkami w Zakopanem, Nowym Targu i Bukowinie. Świetne tereny do wędrówek letnich i narciarskich, a także do uprawiania kolarstwa górskiego.", + "21568": "Kościół XVIII w., wewnątrz renesansowy ołtarz XVI w. z rzeźbami 1430.", + "21569": "Obok kościoła wysoki cis \"Diakon''. Pałac XVIII w., zniszczony w ostatniej wojnie, odbud. 1955. W parku kasztanowce, dęby, lipy, buki czerwone, platany, magnolie, tuje, cisy o obw. do 120 cm, świerk o obw. 350 cm. W odl. 4 km na pd. zach. Czerników, duża wieś nad J. Czernikowskim.", + "21570": "BRATOSZEWICE, niegdyś miasto. We wsi Ośrodek Doradztwa Rolniczego.", + "21571": "Kościół XV/XVI w. późnogotycki, gruntownie przebud. (1898-1901).", + "21572": "Wewnątrz dwa ołtarze późnobarokowe, stalle gotyckie, nagrobki kamienne pocz. XVII w., obrazy XVII w. W rozległym parku pałac z pocz. XX w. Domy pofolwarczne (nr 7, 8, 9) z poł. XIX w. - 4 km na zach. Koźle. Kościół drewniany 1752, ołtarze barokowe. Na cmentarzu groby żołnierzy Armii \"Poznań'' z 1939 i pomnik.", + "21573": "BIADKI. Duże zakłady przemysłu drzewnego. Kościół z 1977 o nowoczesnej sylwetce. 2,5 km na pd. wsch. rezerwat lasu dębowego.", + "21574": "KROTOSZYN (140 m, 27000 mk.), m. położ. w pd.-wsch. części Wysoczyzny Leszczyńskiej. Przemysł materiałów budowlanych, spożywczy, odzieżowy i metalowy. Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego \"Delta''.", + "21575": "Klasycystyczny gmach d. trybunału 1824 wg proj. arch. S. Szpilowskiego (al. Wolności 13). Na skraju parku, przy al. Wolności Teatr im. W. Bogusławskiego (1922-36), od 1961 miejsce Kaliskich Spotkań Teatralnych.", + "21576": "Na pd. zach. most kamienny na Prośnie 1825, na filarach środkowych płyty z herbem miasta.", + "21577": "Z Kuźnic ponad lasami Dol. Bystrej na Myślenickie Turnie (1352 m, stacja przesiadkowa). Stąd zrazu nad Dol. Goryczkową z widokiem na Dol. Kondratową i Giewont (1894m), następnie ponad dzikim kotłem Dol. Suchej Kasprowej (bory limbowe) do stacji szczytowej (1959m) na Kasprowym Wierchu (z Kuźnic 20min). Tu restauracja (8-19godz.) i bufet. Z tarasu piękny widok.", + "21578": "MIELĘCIN MYŚLIBORSKI. Wieś, d. miasto na pn. granicy regionu Pojezierza Myśliborskiego. W centrum wydłużony rynek, przy nim stare zagrody.", + "21579": "Dworek z parkiem krajobrazowym. Kościół z pocz. XVIII w., ołtarz i ambona z końca XVII w.", + "21580": "PYRZYCE (30 m, 13200 mk.), m. Przemysł spożywczy. W okolicy żyzne gleby (uprawa pszenicy, buraków cukrowych, owoców i warzyw).", + "21581": "Z Paczkowa na pn. zach. odgałęzia się trasa 30 do Wałbrzycha.", + "21582": "Wyjazd w kierunku pd.-zach. - 83 km KAMIENICA, wieś ulicówka ok. 5 km dł., u stóp pn. zboczy Gór Złotych, w najbliższym sąsiedztwie granicy z Czechami. W nowym kościele wyposażenie barokowe, rzeźba późnogotycka.", + "21583": "Jeżeli sprawca był w stanie nietrzeźwości powodując przestępstwo określone jako katastrofę komunikacyjną, sprowadzenie zagrożenia katastrofą komunikacyjną lub wypadek komunikacyjny lub zbiegł z miejsca zdarzenia, obligatoryjnie zostaje pozbawiony prawa prowadzenia określonych pojazdów.", + "21584": "Kto, nie zachowując należytej ostrożności, powoduje zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny. (art. 86 k.w.)", + "21585": "Kim są osoby z syndromem DDA?", + "21586": "Każde dziecko staje się kiedyś dorosłe. Doświadczenia z dzieciństwa spędzonego w rodzinie alkoholowej u wielu mężczyzn i kobiet owocują w dorosłym życiu utrwalonymi schematami odczuwania, zachowania i myślenia. Schematy te często utrudniają im życie. Są dysfunkcyjne - sprawiają, że stosująca je osoba cierpi z ich powodu, nie wiedząc o tym, że są one możliwe do zmiany. Nazywamy to syndromem Dorosłego Dziecka Alkoholika (DDA).", + "21587": "Dziecko krzywdzone potrzebuje wszechstronnej pomocy. Osoby zajmujące się sprawą, powinny ze sobą współpracować. Nie wolno dopuścić do tego, aby dziecko było narażone na wielokrotne odpytywanie przez różnych specjalistów na temat tego, co się wydarzyło. Warto zadbać o zapis wywiadu na taśmie wideo lub magnetofonowej. Nagranie zaoszczędzi dziecku niepotrzebnych cierpień, związanych z kolejnymi przesłuchaniami.", + "21588": "Jak stawiać granice dzieciom z FAS?", + "21589": "Przekazuj zasady prostym językiem. Używaj obrazków, np.: naklejka przy umywalce w łazience przypominająca, że należy myć ręce po skorzystaniu z toalety. Używaj zawsze tych samych słów i określeń. Unikaj słów o podwójnym znaczeniu. Bądź konkretny wydając polecenia. Powtarzaj je tak często, jak to jest potrzebne.", + "21590": "Być opiekunem dziecka z FAS/FAE to wyzwanie i odpowiedzialność. Ale też radość i ogromna satysfakcja, bowiem dzieci z FAS nieustannie prowokują swoich rodziców do poszukiwania nowych rozwiązań, do refleksji nad sobą, do własnego rozwoju i zmian we własnym życiu.", + "21591": "2. Migrację komórek do niewłaściwych obszarów - oznacza to, że w procesie tworzenia się komórki nerwowe (neurony) nie trafiają do tych obszarów mózgu, w których powinny podjąć swoją pracę, ale znajdują się zupełnie gdzie indziej. W efekcie dziecko ma w głowie \"bałagan\". Ten \"neurologiczny mętlik\" uniemożliwia mu myślenie, poznawanie, zapamiętywanie, przetwarzanie informacji itp.", + "21592": "Ważne!!! Gdy wystąpi przemoc, musisz natychmiast zareagować, wezwać policję, poszukać pomocy u rodziny lub przyjaciół, tak aby natychmiast podjąć interwencję, zadzwonić na numer telefonu zaufania dla ofiar przemocy, aby dowiedzieć się m.in., jakie prawa ci przysługują i co możesz przedsięwziąć, by chronić siebie i dzieci. Nie możesz biernie czekać, przemoc żywi się strachem i milczeniem ofiar.", + "21593": "Na ogół nie od razu dostrzega się związek pomiędzy pogarszającą się atmosferą w domu a alkoholem. Nawet w sytuacji uświadomienia sobie tego problemu często nie rozumiemy natury zachodzących procesów, zadajemy sobie pytanie, czy jest normalne to, co czuję i jak mogę ten stan zmienić, gdzie szukać pomocy. Często towarzyszy temu przekonanie, że problemy naszej rodziny są w jakimś stopniu unikalne, wyjątkowe.", + "21594": "Wolontariusz powinien: Być pewnym.", + "21595": "Patrz w swe serce i pamiętaj, jak bardzo chcesz pomóc innym ludziom. Być przekonanym.", + "21596": "Nie oferuj swej pomocy, jeśli nie jesteś przekonany o wartości tego, co robisz. Być lojalnym.", + "21597": "Zgłaszaj sugestie, a nie \"uderzaj\" w innych. Przestrzegać zasad.", + "21598": "4. Nie przyjmuj na siebie żadnych zobowiązań.", + "21599": "5. Podczas spotkań myśl o innych sprawach.", + "21600": "6. Nie dziel się żadnym nowym pomysłem.", + "21601": "7. Obgaduj koleżankę/kolegę z grupy poza plecami.", + "21602": "8. Nie zachęcaj do uczestnictwa w grupie swoich przyjaciół.", + "21603": "Należy tak organizować zajęcia, by dzieci mogły doświadczać sukcesów, odkrywać i rozwijać swoje zdolności, przeżywać przyjemne emocje.", + "21604": "Kontakty z prowadzącym mają dać powód do przebudowy negatywnych nastawień do dorosłych, wynikających z dotychczasowych przykrych doświadczeń na tej płaszczyźnie (ja - dorosły).", + "21605": "Na zakończenie odbywa się wspólne dzielenie własnymi spostrzeżeniami i odczuciami z wykonywanego zadania.", + "21606": "Czy powstałe rysunki są podobne do oryginałów?", + "21607": "Czy istnieje różnica pomiędzy wykonywaniem polecenia bez możliwości zadawania pytań, a przy istnieniu takiej możliwości? Która sytuacja umożliwia osiągniecie bardziej pożądanych rezultatów?", + "21608": "Która część zadania była trudniejsza - rysowanie czy wydawanie poleceń i w której sytuacji? Na czym polegała różnica?", + "21609": "Komunikacja staje się coraz bardziej otwarta. Przepływ informacji jest dobry. Grupa koncentruje się na zadaniu i każdy chce, by współpraca była udana. Zwiększa się szacunek dla odmienności każdej jednostki.", + "21610": "Harmonia zaczyna się przejaskrawiać, co niekiedy sprawia, iż w obawie przed urażeniem kogoś, nie mówi się o niedociągnięciach, potknięciach, nadużyciach. Wkrada się monotonia i znużenie. Rodzi się nowy opór przeciwko zadaniu grupowemu.", + "21611": "Równocześnie jest tak, iż każdy z nas pragnie czegoś dla siebie. Każdemu zależy na czymś konkretnym i może to być coś odmiennego od pragnień pozostałych osób.", + "21612": "Teraz niech każdy zastanowi się nad tym, jaki cel ustanowił sobie decydując się na uczestnictwo w tym szkoleniu...", + "21613": "Czy nasze indywidualne cele pokrywają się z celem grupy jako całości? Zastanówmy się nad tym jeszcze przez chwilę.", + "21614": "Kwestię zakupów napojów alkoholowych omówmy na przykładzie 15-16-latków. Gimnazjaliści najczęściej podejmują próby zakupu piwa (45,9%), potem wódki (19,3%), a na końcu wina (14,9%). Widać też, że w zdecydowanej większości młodzieży niepełnoletniej udaje się kupić alkohol, a tylko niewielka część takich prób kończy się odmową ze strony sprzedawców - 12,4% prób zakupu piwa, 15,5% wina oraz 11,2% wódki.", + "21615": "W imię Boga Najwyższego, w imię Jezusa Chrystusa, mocą Ducha Świętego, niech wam się stanie to wszystko, co zostało stworzone w waszych umysłach w postaci wizji, na waszą bliższą i dalszą przyszłość, niech wam się stanie to, co będzie dla was dobre i zgodne z wolą Bożą. Niech wam się to stanie.", + "21616": "Ażeby skorzystać z Miłosierdzia, musisz sam być miłosiernym i obudzić w sobie miłość.", + "21617": "Nie należy bać się Boga, ponieważ wtedy nie będziemy w stanie Go miłować.", + "21618": "To niestraszny jest Bóg, ale konsekwencje nieprzestrzegania prawa Bożego, wyrzeczenie się miłości, przymierze z nienawiścią i oddalenie się od Boga.", + "21619": "Bóg jest nieskończoną miłością i pełen miłosierdzia i tą nieskończoną miłością Bóg stworzył cały świat.", + "21620": "Gdzie Pan Bóg, tam zwycięstwo. Widzi Pan Bóg z nieba, czego komu trzeba. Bóg samo serce widzi, człowiek tylko podobieństw się chwyta. Zostaw Bogu przyszłe rzeczy, dzień dzisiejszy miej na pieczy. Gdzie Bóg gospodarzy, tam się wszystko zdarzy. Każdy o sobie, Bóg o wszystkich.", + "21621": "Wie Pan Bóg, co komu sądzone.", + "21622": "Kocham i akceptuję siebie takim, jakim jestem.", + "21623": "Powierzam Tobie, Panie Boże, wszystkie swoje problemy z ufnością, że znajdziesz dla nich najlepsze rozwiązanie.", + "21624": "Powierzam Tobie, Boże, przewodnictwo mojego życia. Któż lepiej niż Ty mógłby mnie poprowadzić przez życie.", + "21625": "Wszystko w moim życiu jest dobre i układa mi się dobrze.", + "21626": "Bóg czeka na każdego z nas, na każdego, który się do niego zwróci i Jemu zawierzy.", + "21627": "Nikt tak nie szanuje wolnej woli człowieka jak ten, kto mu ją dał, jak sam Pan Bóg.", + "21628": "Zaniżone poczucie własnej wartości i przekonanie, iż nie zasługujemy na cokolwiek, a cóż dopiero na względy i łaskę Boga, skutecznie nas od Niego odgradzają.", + "21629": "To ja tworzę swoją rzeczywistość i swoje bezpieczeństwo, zarówno fizyczne, jak i psychiczne oraz ekonomiczne.", + "21630": "Zawsze i wszędzie jestem bezpieczny, w dzień i w nocy, w domu i poza domem, na ulicy i w samochodzie.", + "21631": "Wszędzie poruszam się w bezpiecznej przestrzeni.", + "21632": "Bogu zawierzam i w Bogu pokładam nadzieję.", + "21633": "On mnie chroni i prowadzi przez życie bezpiecznie i cało.", + "21634": "Jeśli zostanie uzdrowiona dusza, szybko do zdrowia powróci i ciało.", + "21635": "Zamiast spuścizny po poprzednich wcieleniach, obowiązuje nas spuścizna po przodkach, która dotyczy nie tylko majątków, ale i uczynków.", + "21636": "Przykre wydarzenia nie dotyczą karmy z przeszłości, tylko są wydarzeniami stopującymi przed karmą przyszłości.", + "21637": "Ludzie sprawiedliwi starają się nie pozostawić po sobie przed śmiercią żadnych długów czy też niewypełnionych zobowiązań.", + "21638": "W zasadzie terapię jajkową na ciele rozpoczynamy od pleców na wysokości pasa i poniżej (fot. 9.), odsłaniając porządnie całe pośladki. Dolną część garderoby osłaniamy papierowymi ręcznikami, aby nie pobrudzić jej później jajkami. Wodzimy jajkiem przy pomocy przyrządu, prawoskrętnie po końcowym odcinku kręgosłupa, a następnie po obydwu pośladkach, aż do momentu, kiedy pęknie żółtko. Możemy jeszcze trochę powodzić tym rozpadniętym żółtkiem, ale już niedużo.", + "21639": "Jeśli w szklance z wodą uformuje się nad żółtkiem cieniutki sznureczek, oznaczać to może, że w naszych myślach wciąż pozostaje jakaś bliska osoba. Może to być pierwsza, bardzo głęboka miłość, może to być ktoś bliski, który wyjechał za granicę (mąż, żona, córka lub syn, ukochany, ukochana). (Fot. 4.)", + "21640": "Jeśli w szklance powstanie szerokie białe pasmo, to można przypuszczać, że choroba pochodzi od kogoś, czyli jest to choroba umyślnie \"zadana\". Wtedy wlecze się taka choroba przez lata i nie można jej wyleczyć. Ewentualnie może to być zbiorowe podłączenie jakichś kilku upadłych dusz, które mają spośród siebie jednego za prowodyra. Z takimi duchami jest już sprawa poważniejsza i najlepiej jest skierować człowieka do jakiegoś egzorcysty. (Fot. 3.)", + "21641": "Jeśli obok żółtka pojawi się narośl, podobnie jak przy dużym kartoflu może być malutki kartofelek, to taka konfiguracja świadczy o tym, że mamy blisko siebie jakiś poważny problem. Problem z synem lub córką albo z czymś (kimś) innym (fot. 6.). Czasami konstrukcja może przypominać sieci podwieszone na pęcherzykach powietrza. Takie bąbelki mogą informować o tym, że dana osoba przyjmuje jakieś lekarstwa (fot. 7.).", + "21642": "CO TO JEST REIKI?", + "21643": "REIKI po japońsku znaczy \"uniwersalna energia życia\".", + "21644": "Cały wszechświat i to wszystko co nas otacza przepełnione jest energią życia, a więc każdego z nas ona także utrzymuje przy życiu.", + "21645": "Rei - uniwersalna siła życiowa, jej duchowy aspekt; ki - wyraża witalną siłę życiową, przepływającą przez wszystko co żyje, a więc jest cząstką nas, naszą własną, witalną energią życia.", + "21646": "Dr Mikao Usui działał pod koniec XIX wieku na niedużym uniwersytecie w Kioto. Było to dopiero po upływie niewielu lat od czasu, gdy Japończycy zaniechali dobrowolnej izolacji wpuszczając do kraju obce kultury i religie. Były to także czasy pierwszej rewolucji przemysłowej, do której szybko się dostosowali. Po długo obowiązującym zakazie, znowu do Japonii przybyli katoliccy misjonarze. Dr Usui był chrześcijańskim księdzem, wykładał w seminarium należącym do uniwersytetu.", + "21647": "Zamiast rozmawiania możesz na czas seansu włączyć wybraną przez siebie kasetę Luizy Hay - \"Uzdrowienie siebie\", Bożeny Figarskiej - \"Uzdrowienie cudem przebaczania\", Ewy Foley - \"Wybaczanie\" lub inne kasety, stosownie do okoliczności. Możesz także \"nie przeszkadzać\" i pozwolić na ten cudowny, głęboki relaks, prawdziwe \"odloty\" do głębi siebie.", + "21648": "Mikao Usui zrozumiał, że za uzdrowieniem fizycznego ciała, nie nastąpiło uzdrowienie duszy. Ludzie ci nie umieli okazać życiu żadnej wdzięczności, nie umieli przejąć nowego modelu życia, a on nie potrafił im tego zaszczepić. Skłoniło go to do sformułowania życiowych reguł Reiki.", + "21649": "Właśnie dziś nie złość się. Właśnie dziś nie martw się. Szanuj swoich rodziców, nauczycieli i ludzi starszych. Uczciwie zarabiaj na chleb. Bądź wdzięczny, okazuj wdzięczność wszystkiemu, co żyje.", + "21650": "Dorosły człowiek stosuje się do zasad (także przepisów prawa), kiedy jest przekonany, że są one słuszne. Jeśli nie - ciągle będzie mu towarzyszyło \"mrugnięcie okiem\", tak jak kiedyś w reklamach piwa \"bezalkoholowego\".", + "21651": "3. Nie zaczynaj rozmowy, kiedy dziecko ma kaca - jest rozdrażnione, źle się czuje.", + "21652": "4. Postaraj się, aby w rozmowie uczestniczył współmałżonek - rozmowa ma dotyczyć spraw całej rodziny, a umowy powinny być respektowane przez wszystkich jej członków.", + "21653": "5. Znajdź spokojne miejsce i odpowiedni czas, aby nic Wam nie przeszkadzało (wyłącz telefon i telewizor).", + "21654": "Wszystkie rodziny mają prawo do uzyskiwania profesjonalnej pomocy w radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami wynikającymi z picia alkoholu.", + "21655": "Wszyscy dorośli mają obowiązek przeciwdziałania sprzedaży i podawaniu napojów alkoholowych osobom, które nie ukończyły 18. roku życia, oraz reklamowaniu i promocji picia alkoholu.", + "21656": "Opracowanie Programu Zapobiegającego Niedostosowaniu Społecznemu i Przestępczości wśród Dzieci i Młodzieży, w tym: (...) opracowanie procedur postępowania nauczycieli i metod współpracy szkół z Policją w sytuacjach zagrożenia dzieci i młodzieży przestępczością i demoralizacją, w szczególności: narkomanią, prostytucją.", + "21657": "Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 69)", + "21658": "Uruchomią szeroko zakrojony proces umożliwiający realizację określonych strategii i osiągnięcie przyjętych celów:", + "21659": "Budowa politycznego zaangażowania poprzez opracowanie we współpracy z młodzieżą narodowych planów i strategii działania, służących obniżeniu spożycia alkoholu oraz wynikających z niego szkód, w różnych grupach wiekowych, oraz dokonywanie (wspólnie z młodzieżą) oceny postępów w ich realizacji.", + "21660": "Dzieci muszą doskonalić ważne społeczne i szkolne sprawności. Wiek szkolny to czas, w którym dziecko porównuje siebie z rówieśnikami. Jeśli jest wystarczająco produktywne, będzie zdobywać społeczne i szkolne sprawności, by nabrać pewności siebie. Porażka w zdobywaniu tych ważnych cech prowadzi do poczucia niższości. Znaczącymi \"czynnikami\" społecznymi są nauczyciele i rówieśnicy.", + "21661": "Powinniśmy być szczególnie wyczuleni na osoby z rodzin z problemem alkoholowym.", + "21662": "Spotkanie nie może nikogo ośmieszać, dyskryminować.", + "21663": "Należy wykorzystywać nabytą wcześniej przez młodzież wiedzę dotyczącą działania i skutków picia alkoholu.", + "21664": "Przeprowadzając ankietę wśród młodzieży, należy stworzyć atmosferę bezpieczeństwa - ankieta musi być anonimowa.", + "21665": "Uzyskamy lepsze efekty, odnosząc się do konkretnych przykładów i modelowania zachowań.", + "21666": "Jest to choroba wzrostowa zwana także bolesną kifozą młodzieńczą. Pojawia się zwykle w okresie dojrzewania, pomiędzy 12. a 16. rokiem życia. Badania kliniczne ujawniają nie tylko punkty bolesności rozproszone na całej długości kręgosłupa, ale przede wszystkim silne usztywnienie. Do ustalenia diagnozy może być potrzebne zdjęcie rentgenowskie. Ukaże ono obraz ubytków krawędzi kręgów lub przepukliny wewnętrzne w trzonie kręgu.", + "21667": "Jeśli jakiś przedmiot trzeba przenieść na większą odległość, należy go przenosić przy wyprostowanym kręgosłupie. Nie wolno nieść ciężaru przed sobą lub w jednej ręce. Jeśli to możliwe ciężki bagaż najlepiej umieścić w dwóch pojemnikach i nieść w obu rękach. Dzięki temu ciężar rozłoży się równomiernie na krążki międzykręgowe i zapobiegnie przerwaniu pierścienia włóknistego (rys. 21, 22, 23). Gdy bagażu nie da się rozdzielić, trzeba go przenieść we dwoje.", + "21668": "Można łatwiej zrozumieć sedno zapobiegania wadom oraz bólom kręgosłupa, gdy znana jest budowa i funkcje tego złożonego zespołu kości, stawów, więzadeł i mięśni. Łatwiej też zapobiegać pojawianiu się bólów i zniekształceń, gdy znamy i rozumiemy przyczyny i mechanizmy powstawania zmian chorobowych.", + "21669": "Serce. Jest unerwione przez cztery pary górnych nerwów szyjnych i pośrednio przez połączenie ze zwojem górno-szyjnych nerwów współczulnych. Nerw przeponowy unerwia natomiast osierdzie. Ucisk czwartego nerwu piersiowego może znacznie zwolnić liczbę uderzeń serca. Uciśnięcie któregoś z dolnych nerwów piersiowych może spowolnić przepływ krwi i zwiększyć jego ciśnienie, zaciskają one bowiem naczynia krwionośne.", + "21670": "Twarz. Jest unerwiona przez nerw trójdzielny. Unerwia on głównie mięśnie mimiczne twarzy. Nerw trójdzielny jednocześnie łączy się ze zwojem współczulnym, a ponadto wiąże cztery pary nerwów szyjnych i sześć par nerwów górno-piersiowych przez połączenie ze zwojem górno-szyjnym, przy czym 10. nerw piersiowy ma wpływ na całą skórę, a więc i na skórę twarzy.", + "21671": "Podobnie zespoły szyjno-barkowe występują u kierowców samochodowych, gdy przy otwartym oknie oziębiają jedną rękę.", + "21672": "Charakterystyczna jest także wrażliwość na infekcje. Stan kliniczny chorych często ulega pogorszeniu po nawet banalnych infekcjach, przeziębieniach, po anginie itp. Obserwuje się nawroty dolegliwości, ale nierzadko choroba ujawnia się w tym czasie po raz pierwszy. U kobiet częściej dolegliwości ujawniają się podczas miesiączki i w okresie menopauzy.", + "21673": "W przypadku pleców okrągłych zarówno dziecku, jak i rodzicom należy uzmysłowić, jakie są tego konsekwencje, zachęcać i przekonywać do podjęcia trudu pracy korekcyjnej. Samo dziecko powinno się stać podmiotem procesu korekcyjnego, a nie przedmiotem poddanym korekcyjnej \"obróbce\". Natomiast rodzice powinni aktywnie włączyć się do walki o poprawę postawy ciała swojego dziecka, zapewniając mu optymalne i sprzyjające korekcji warunki życia.", + "21674": "Jako miejsce cisku służy pierwszy lub drugi guzek. Rękę zginamy łukowato w dłoni tak, aby piąta kość śródręcza leżała w poprzek kości krzyżowej, a cisk wykonuje się ku przodowi.", + "21675": "Zwich przedni kości krzyżowej. Przy tym zwichu szczyt kości krzyżowej posiada zwich tylny na skutek częściowego obrotu kości wokół osi poziomej. Po badaniu okazuje się, że wystąpiło znaczne zagłębienie i drugi guzek leży teraz przed linią łączącą tylne kolce kości biodrowych.", + "21676": "Wiele sposobów pomagających organizmowi ludzkiemu w lepszym funkcjonowaniu wymaga udziału drugiego człowieka. Wzmacnia to więź międzyludzką i pogłębia zaufanie między członkami rodziny, udzielającymi sobie nawzajem pomocy. Niektóre z przedstawionych metod można stosować samodzielnie, ale ja chciałbym odstąpić od idei głoszącej, że każdy człowiek jest wyspą. Jesteśmy istotami społecznymi i potrzebujemy siebie nawzajem.", + "21677": "Sprawdzanie kręgów lędźwiowych. Kręgi lędźwiowe nie mają wyrostków poprzecznych, a tylko szczątki żeber, które przeważnie są bardzo cienkie. Sprawdzamy wyrostki kolczyste i łuki kręgów. Przeważnie zdarzają się zwichy tylne, obrotowo-tylne i przednie 5. kręgu lędźwiowego.", + "21678": "Sprawdzanie kręgów ogonowych. Najczęściej zdarza się zwich boczny, tylny, a nawet przedni pierwszego kręgu ogonowego.", + "21679": "LICYTACJA - Uczestniczyć: Okres trudności finansowych. Kupować coś: Wykorzystaj wszystkie okazje.", + "21680": "LICZBY - Niepokoje i nieporozumienia w rodzinie lub niejasna sytuacja w interesach, względnie zapowiedź poprawy warunków finansowych. Do 90: Oczekuj niepewności i rozczarowania. Ponad 90: Pomyślnie zrealizujesz swoje plany. 79, 82, 84. Patrz tez - Archetypy i Symbole - Liczby.", + "21681": "Wystąpi duża wrażliwość psychiczna, a szczególnie podczas modlitwy i bożego błogosławieństwa.", + "21682": "WZNIESIONE - Duże zdziwienie; cześć lub hołd skierowany do kogoś, przeważnie bliskiego.", + "21683": "WZNIESIONE Z WEWNĘTRZNĄ CZĘŚCIĄ DŁONI NA ZEWNĄTRZ - Łaska, błogosławieństwo, uzdrawianie.", + "21684": "WZNIESIONE ALBO UGIĘTE - Podporządkowanie się, a nawet poddanie się.", + "21685": "MARCHEW - Powodzenie w sprawach sercowych lub szczęście w życiu rodzinnym. Jeść: Wspaniałe samopoczucie lub dobre zdrowie, względnie ożywienie kontaktów towarzyskich. Dla kobiety: Rychły ożenek lub liczne potomstwo. 4, 32, 67.", + "21686": "MARIONETKA (kukiełka) - Uważaj, bo ktoś tobą stara się manipulować. Mieć w ręku: Starasz się kimś manipulować i musisz tego zaprzestać. Patrz też - Kukiełka, Lalka, Pacynka.", + "21687": "WAGA - Wygrasz proces lub bardziej uważaj na swoje zachowanie, względnie zadbaj o sprawy swojej rodziny. Możliwe też, że czekają cię wielkie honory. Kupować: Lubisz ryzyko. Ważyć się: Zdobędziesz uznanie bliskiej osoby. Patrz też - Ważyć.", + "21688": "WAGABUNDA - Wpadniesz w złe towarzystwo.", + "21689": "WAGARY - Pomyśl o przyszłości. Być na nich: Ktoś czeka na zachętę.", + "21690": "KIRASJER - Jesteś uwodzicielem.", + "21691": "KISIĆ - Ogórki lub kapustę: Będziesz niezadowolony z własnej działalności. 4, 61, 88.", + "21692": "KISIEL - Przyrządzać: Niespodziewany dostatek lub przyjemne rozrywki.", + "21693": "KIT - Zapowiedź szczęśliwego wykorzystania zmian lub masz wiernych przyjaciół. Kitować szkło: Osiągniesz pieniądze z miernym skutkiem. Dla młodych ludzi: Zapowiedź rychłego ożenku.", + "21694": "MAGIEL - Porządek domowy lub szczęście i radość w domu, względnie przed tobą wielki sukces towarzyski. Zanosić do niego bieliznę: Dobra pozycja finansowa. Pracować: Zwiastun bogactwa lub zdrowia.", + "21695": "MAGIK - Ciężki chleb, życie niepewne. Patrz też - Czarodziej, Czarownica, Czarownik, Kuglarz.", + "21696": "MYŚL - Nie dowierzaj wszystkim, którzy ci się śnili. 2, 90.", + "21697": "MYŚLIWY - Spotka cię wielka radość lub silne dążenie do zaspokojenia pragnień. Patrz też - Łowy, Polowanie.", + "21698": "NABIAŁ - Twój pesymizm nie ma żadnego uzasadnienia. Kupować: Powinieneś zbyt długo się nie zastanawiać. Jeść: Teraz przyda ci się trochę samotności.", + "21699": "DZIESIĄTKA TREFL (odwrócona) - Oczekuj umiarkowanego sukcesu.", + "21700": "DZIEWIĄTKA PIK - Najgorsza karta w talii. Zapowiada nieoczekiwane zgony, ciężkie choroby, katastrofy, śmierć.", + "21701": "DZIEWIĄTKA PIK (odwrócona) - Czekają cię jakieś kłopoty domowe, smutek, a przeważnie żałoba.", + "21702": "DZIEWIĄTKA KIER - Jeżeli zwyciężysz rywali, to polepszą się twoje interesy. Nadeszła również pora na miłość.", + "21703": "MIMOZA (roślina) - Jesteś czuły na czyjeś cierpienie.", + "21704": "MINA (amunicja) - Nieprzyjemne podróże lub kłopoty w interesach. Wybuchająca: Wielkie nieszczęście. Inni minują: Uważaj na wrogów lub niemoralne sprawy. Patrz też - Amunicja.", + "21705": "MINERAŁ - Optymistyczne widoki na przyszłość lub jesteś czymś ograniczony. Chodzić po nich: Trudności i zmartwienia lub brak siły przeciwstawienia się.", + "21706": "MINISTER - Przemijające szczęście lub bezskuteczne poszukiwanie pracy. Rozmawiać: Zazdrośni przyjaciele i znajomi. Patrz też - Urzędnik.", + "21707": "MÓL - Czekają cię nieprzewidziane przeszkody. Latający: Obłuda ze strony najbliższych. Łapać: Nadchodzą zatargi domowe.", + "21708": "MÓR - Głodowe lata lub nieszczęście. Patrz też - Zaraza.", + "21709": "MÓZG - Zwycięstwo nad nieprzyjaciółmi. Własny: Nieprzyjazne otoczenie lub wyprowadzisz się z równowagi. Zwierzęcy: Choroba umysłowa. Móżdżek jeść: Przyjemne życie lub niespodziewany zysk. Możliwe powiększenie wiedzy, względnie choroba. Stracić: Czyjaś śmierć.", + "21710": "UPOWAŻNIENIE - Ktoś potrzebuje twojej pomocy. Dawać: Zacznij rozglądać się za nową pracą. Dostać: W domu wytworzy się miła atmosfera. Patrz też - Pełnomocnictwo.", + "21711": "UPÓR - Dziecka: Zmartwienie. Dorosłych: Tylko silną wolą dojdziesz do celu.", + "21712": "UPRAWIAĆ - Ziemię: Przysporzysz innym pokaźnego zysku.", + "21713": "UPROWADZENIE – Niespodziewanie szybkie małżeństwo. Patrz też - Porwanie.", + "21714": "Tłumaczenie snów jest oparte na prastarych źródłach i wierzeniach, nawiązuje do odwiecznej i żywej tradycji. Czym jest SEN? Dzisiejsi uczeni, którzy za pomocą skomplikowanych przyrządów podłączonych do głowy pacjenta próbują odpowiedzieć na to pytanie, są niewiele bliżsi prawdy od starożytnych mędrców Babilonu, Chaldei i Egiptu, tłumaczących - na podstawie zapamiętanych widziadeł sennych - ich znaczenie, nadających snom proroczą rangę.", + "21715": "AGRESJA - Oznacza, że nie potrafisz odreagować niepowodzeń; kumulujesz złość.", + "21716": "CIERPIENIE - Czujesz się zagrożony; próbujesz się z czymś uporać, ale jesteś pod wpływem ciągłego strachu.", + "21717": "MIŁOŚĆ - Odczuwasz brak zrozumienia i oparcia.", + "21718": "NIENAWIŚĆ - Nie umiesz sobie radzić z bieżącymi problemami.", + "21719": "STRACH - Jesteś niespokojny i zmęczony, bo ktoś bezustannie cię zadręcza.", + "21720": "ŁADUNEK - Dźwigać: Długie i szczęśliwe życie, wypełnione pracą na rzecz innych. Upaść pod nim: Nie jesteś w stanie udzielić pomocy potrzebującym, którzy oczekują od ciebie wsparcia. Inni niosą: Czekają cię ciężkie próby, którymi jest zainteresowane otoczenie.", + "21721": "ŁAJAĆ - Być: Powściągnij się z opiniami na temat innych i poproś o poradę. 15, 22, 86.", + "21722": "ŁAN (zboża) - Dla rolnika: Będzie urodzajne lato. Dla innych: Szczęście małżeńskie.", + "21723": "ŻAŁOBNA - Suknia: Nieprzyjemna nowina. Muzyka: Czeka cię długie narzeczeństwo. Marsz: Czekają cię silne wzruszenia.", + "21724": "ŻANDARM - Jesteś o coś posądzany i mają cię na oku. Tłumaczyć się: Uważaj na plotki lub będziesz oczerniony. Rozmawiać lub kłócić się: Będziesz kogoś oskarżał o oszustwo. Zwymyślać go: Spotka cię miła niespodzianka. Uderzyć go: Spotka cię jakaś nagroda lub niespodziewane pieniądze. Być uderzonym: Będziesz poniżony. 66, 69, 96. Patrz tez - Policja.", + "21725": "SIÓDEMKA PIK (odwrócona) - Czeka cię nie tylko wysłuchanie głupich rozmów, ale i nieoczekiwane radości.", + "21726": "SIÓDEMKA KIER - Zawrzesz szczęśliwy związek, a dla rodziny - szczęście małżeńskie. Będziesz teraz dążyć do wszelkich nowych przyjaźni.", + "21727": "SIÓDEMKA KIER (odwrócona) – Czeka cię melancholia, zmartwienia i przygnębienie z powodu złamanego serca.", + "21728": "SIÓDEMKA KARO - Uważaj, bo zbliżają się jakieś plotki, a nawet oszczerstwa.", + "21729": "KAŁUŻA - Żyjesz w złym towarzystwie. Wdepnąć: Małe kłopoty, ale wynagrodzone. Zmoczyć nogi: Przyjemności nie wyjdą ci na dobre. Wpaść nieumyślnie: Nie zawieraj znajomości ze złym towarzystwem. Przeskoczyć: Unikniesz nieprzyjemności. Błota: Jakieś niepowodzenie spotka twojego przyjaciela. Krwi: Uważaj na pożar lub wielką awarię. 9, 27, 96.", + "21730": "SOSNA - Symbolizuje długowieczność i nieśmiertelność lub nieziszczalność. Szyszka tego drzewa jest symbolem fallicznym i sił rozrodczych natury.", + "21731": "WIERZBA - To żeński symbol, a zwłaszcza wdów. We śnie przypisuje się jej dobroczynne działanie medyczne i magiczne.", + "21732": "Wszystkie inne drzewa owocowe są również bardzo pomyślnymi znakami. Według Junga, to symbole naszego życia, wskazujące nadchodzącą radość lub owoce naszej pracy.", + "21733": "AMOK - Będziesz żył w przepychu. Być opętanym: Masz dobry kontakt z rodziną.", + "21734": "AMONIAK - Troski i niezadowolenie z powodu niewłaściwego zachowania się przyjaciela. Możesz też spodziewać się kłótni i sporów rodzinnych.", + "21735": "AMOR, EROS - Czeka cię jakaś subtelna miłość lub otrzymasz wiele dobrych oznak życzliwości od bliskich. Być nim: Poświęć więcej czasu rodzinie.", + "21736": "GRANATY - Są zapowiedzią władzy nad płcią przeciwną poprzez wykorzystanie seksualnej atrakcyjności.", + "21737": "GRUSZKI - Zawsze kojarzą się z nieoczekiwanym przyjęciem.", + "21738": "JABŁKA - patrz sennik Jabłka.", + "21739": "MELON - Zawsze zapowiada podróż przez morze.", + "21740": "MORELE - To zdrowie i zadowolenie.", + "21741": "OLIWKI - Jest to symbol seksualny.", + "21742": "ORZECHY - Jest to również symbol seksualny; oznacza szczęście małżeńskie.", + "21743": "POMARAŃCZE - Zawsze zapowiadają spontaniczną wesołość.", + "21744": "ŁĄKA - Dobre zamiary. Oczekuj na wielki zysk lub zwiastun wesołych i radosnych spotkań albo zapowiedź pomyślnej przyszłości, również szczęśliwe pojednanie. Spacerować: Ogólnie dobra wróżba lub poprawa stanu majątkowego. Dla dziewczyny: Szczęśliwa miłość i rychłe małżeństwo. Dla mężczyzny: Powiększenie rodziny lub zdobycie majątku, względnie długie i szczęśliwe życie. Dla kupców: Wielkie przeszkody w interesach. Leżeć: Czeka cię miłe życie. 10, 25, 75. Patrz też - Murawa, Pole, Step, Trawa.", + "21745": "JOWISZ - Musisz zacząć szanować nie tylko swoje prawa, ale i prawa innych. Możliwe jest również duże szczęście i takie same pieniądze. Patrz też znaki Zodiaku - Ryby, Strzelec.", + "21746": "KSIĘŻYC - W najbliższym czasie staniesz się nadwrażliwy. Dla kobiety: Staniesz się bardziej kobieca i seksowna. Patrz też znaki Zodiaku - Rak.", + "21747": "ZGNĘBIENIE - Być: Fałszywi przyjaciele.", + "21748": "ZGODA - Spokój serc lub spokojne i dostatnie życie.", + "21749": "ZGORZEL - patrz Gangrena.", + "21750": "ZGROMADZENIE - Zaniedbujesz swoje obowiązki. Ludowe: Niepotrzebnie nie mieszaj się w cudze sprawy. Patrz też - Wiec, Zebranie.", + "21751": "ZGRZYTANIE - Złe nowiny lub nieoczekiwany przypadek.", + "21752": "ZGUBA - Niepowodzenie lub poważne trudności w pracy. Cenny przedmiot: Poważne trudności w przedsięwzięciach lub rozstanie z bliską ci osobą.", + "21753": "3. dekada: Twoja miłość stanie się zbyt agresywna i przez kogoś zdominowana. Zwiększy się również zazdrość i przemoc. Mogą ci się zdarzać jakieś nieprzyzwoite romanse, z których, niestety, będziesz się musiał tłumaczyć. Jeśli dopuścisz do takiej sytuacji, może się to dla ciebie skończyć nawet osobistą tragedią. Patrz też - Wenus.", + "21754": "STRZELEC - W najbliższym czasie oczekuj na życie instynktowne.", + "21755": "URZĘDNIK PODATKOWY - patrz Komornik, Poborca.", + "21756": "USIŁOWAĆ - Coś: Na próżno się utrudzisz. 9.", + "21757": "USŁUGA - Komuś: Popełnisz nietakt towarzyski. Tobie: Pochwała od osoby, na której ci zależy. 2, 37, 46. Patrz też - Protekcja.", + "21758": "USMOLONY - Będziesz miał szczęście. USPOKAJAĆ - patrz Zaspokajać.", + "21759": "TRUSKAWKI - Zawsze zapowiadają uśmiech losu, zarówno w życiu osobistym, jak i w zawodowym.", + "21760": "WINOGRONA - sygnifikują święto i radość.", + "21761": "WIŚNIE - Sen o wiśniach ma dwojakie znaczenie. Wiśnie o skórce jasnoczerwonej są zawsze symbolem uczciwości, natomiast te o skórce ciemnoczerwonej są kojarzone z okłamywaniem nas przez ukochaną osobę. To samo odnosi się do wiśni dużych i drobnych.", + "21762": "Dodatkowe interpretacje poszczególnych owoców proszę znaleźć w odpowiednich literach sennika.", + "21763": "WIEWIÓRKA - Nieoczekiwana radość. W klatce: Rozczarowanie nowymi romansami. Uciekająca: Awantury lub waśnie wśród przyjaciół. Wchodząca na drzewo: Przezwyciężysz drobne kłopoty. Strzelać do niej: Niebezpieczeństwo. Zabić: Zmień egoistyczny charakter lub wielu wrogów.", + "21764": "Głaskać: Radość w domu. Jedząca: Dla ludzi wolnych: Dobry ożenek. Dla małżonków: Troski przez dzieci. Chwytać: Grozi ci niebezpieczeństwo. Być ugryzionym:", + "21765": "Zmartwienie lub drobne kłopoty domowe. Karmić: Przyjemne chwile w gronie przyjaciół.", + "21766": "Mamy też nadzieję, że masz za sobą jakieś doświadczenia profilaktyczne, może realizację jakichś programów. Wiemy też, że taki program, jaki proponujemy, jest zgodny z założeniami \"szkolnego programu profilaktyki\"", + "21767": "Sądzimy też, że należysz do osób, które są rodzicami i z tego punktu widzenia jesteś najważniejszą osobą w profilaktyce problemów alkoholowych.", + "21768": "Jest jednak coś takiego, co wydaje się bardzo dostępne dla wszystkich rodziców w każdej sytuacji. Ja sama zastosowałam tę metodę i sądzę, że była skuteczna. Domyślają się może Państwo, co to takiego?", + "21769": "Padają propozycje rodziców, niektóre poważne, niektóre żartobliwe. Po wysłuchaniu wszystkich prowadząca mówi.", + "21770": "6) Powołanie się na ustalenia uzyskane od uczniów (cenne w przypadku interwencji wobec punktów zlokalizowanych w pobliżu szkoły).", + "21771": "7) Rozdawanie specjalnie przygotowanych ulotek i materiałów informacyjnych.", + "21772": "8) Wyrażanie poparcia dla akcji, o których informacje znajdują się w sklepie w widocznych miejscach (plakaty, ogłoszenia, naklejki).", + "21773": "9) Upominanie się o wywieszki ustawowe, gdy nie są w dostatecznym stopniu wyeksponowane.", + "21774": "Nadzieją napawa fakt, że w miastach, w których prowadzono kampanię drogą różnorodnych oddziaływań, odnotowano znaczący spadek sprzedaży alkoholu nieletnim z 78% na 26%! Oczywiście doświadczenia poprzedniej kampanii pokazały, że wynik ten z czasem może ulec zmniejszeniu, dlatego niezbędne jest zarówno ponawianie interwencji, jak i prowadzenie stałej akcji edukacyjnej na terenach dotychczas nieobjętych działaniami. Dodajmy, że omawiane pomiary były prowadzone w listopadzie 2004 roku i w marcu 2005 roku.", + "21775": "\"Na trzech biwakach. Za pierwszym razem kupiliśmy piwo i wino, siedzieliśmy całą noc przy ognisku. Za drugim razem koledzy kuzyna kupili wódkę, trochę wtedy też wypiłem. Dwóch kolesi jak popiło, to chciało się bić o jakąś panienkę, mój kuzyn ich rozdzielił. Za trzecim razem przy ognisku piliśmy piwo, też było nieźle\" K.", + "21776": "\"Jeździł na biwaki i podejrzewam, że piwo to tam się mogło pojawić, ale nie napoje typu wódka, to nie\" matka K.", + "21777": "\"Na obozie żeglarskim w barze popijaliśmy tak do rana. Jak ja się upiłem, to ktoś mnie odprowadził, jak ktoś się za bardzo upił, to ja odprowadzałem. Zdarzało się zasnąć w barze\" P.", + "21778": "\"Tak pili piwo przy ognisku, nieduże ilości\" matka P.", + "21779": "Można zatem powiedzieć, że przejście ze szkoły podstawowej do średniej lub zawodowej dla większości 15-latków stanowiło znaczącą zmianę, ale tylko część nastolatków używała na określenia tych zmian słów w rodzaju \"przełom\". Status \"nowicjusza\" i przynależność do \"najmłodszych\" w nowym środowisku hamował wyraźnie takie dogłębne odczucie pozostawienia za sobą okresu \"bycia dzieckiem\" i wejścia w nowy okres młodzieńczy.", + "21780": "Z perspektywy rodziców obraz zmian jaki zachodził w ich dzieciach w związku z przejściem do szkoły średniej lub zawodowej był w znacznej mierze zbieżny z odczuciami nastolatków na swój temat:", + "21781": "\"Ona się przecież zmienia z roku na rok, ale w ostatnim roku rzeczywiście ma szczególne nadzieje na bycie dorosłą\".", + "21782": "Kultura młodzieżowa, jest dynamicznym fenomenem i trwale odmieniła obraz kultury dominującej. Młodzież przejęła, poza polityką, inicjatywę w wielu sferach życia. Również bez potrzeby uzyskiwania akceptacji dorosłych, sięga po wszelkie przyjemności zarezerwowane w kulturze tradycyjnej \"tylko dla dorosłych\", jak seks i używki. Kultura ta nie odrzuca także narkotyków, zwłaszcza \"naturalnych\", jak marihuana, która dla wielu młodych jest czymś jak \"zioło\".", + "21783": "Większość badanych nastolatków odczuła zmianę szkoły jako zmianę także w postrzeganiu siebie samych w zauważalnym stopniu:", + "21784": "\"Myślę, że tak w 70% czuję się taki bardziej dorosły, ale w 30% jestem dzieckiem\".", + "21785": "\"Poczułam się trochę inaczej. Nauka w szkole średniej to jest już poważniejsza sprawa od tego co było wcześniej. Mam dużo nauki\".", + "21786": "\"Szkoła podstawowa a szkoła średnia to duża różnica - nauczyciele traktują nas zupełnie inaczej, poważniej, już nie jak dzieci\".", + "21787": "Wejście w nowe środowisko rówieśnicze oznaczało rywalizację czego nie doświadczały nastolatki w takim stopniu przedtem w szkole podstawowej:", + "21788": "\"Dziewczyny w mojej klasie... Każda chce być najlepsza no i pół życia na to idzie. No pewnie, że już nie jestem dzieckiem, chociaż niektórzy dorośli myślą inaczej\".", + "21789": "Zjawisko wspólnego picia dzieci z rodzicami stało się w ciągu 54 lat o wiele mniej powszechne, chociaż należy zauważyć, że jeszcze w grupie do lat 11 co trzecie dziecko mogło w latach 60. pić z rodzicami. To być może obrazuje stan świadomości społecznej, w której przekonania o zdrowotnym wpływie alkoholu na organizm dziecka były podzielane przez znaczną jeszcze, chociaż już wyraźnie mniejszą niż kiedyś część społeczeństwa.", + "21790": "Euroamerykańska kultura młodzieżowa osłabia zakazy narodowej kultury dominującej reprezentowanej przez rodziców, nauczycieli itp. co do dostępu młodzieży do alkoholu i innych przyjemności zarezerwowanych tradycyjnie dla dorosłych. Konflikt kultur rodzi wśród młodzieży stan ambiwalencji w traktowaniu alkoholu. Napoje alkoholowe, a zwłaszcza piwo, dostarczają młodzieży oprócz przyjemności również symbolicznego potwierdzenia przełamania dominacji dorosłych.", + "21791": "W Warszawie chodzenie na tańce w dyskotekach jest obarczone dużym zagrożeniem bezpiecznego powrotu o czym wiedzą i rodzice i nastolatki. Stąd te przyjemności są odkładane na okres wakacji w mniejszych miejscowościach, gdzie jest bezpieczniej i nie trzeba zamartwiać tym rodziców.", + "21792": "We Francji rozpowszechniła się ostatnio metoda odmładzania twarzy pozwalająca uniknąć wykonania face liftu (strona 13). Polega ona na wprowadzeniu w głębokie warstwy skóry szyi i policzków sterylnych nici, co jak stwierdzono, pobudza procesy odnowy tkanek i poprawia napięcie skóry. Stosuje się zarówno nici nie wchłaniające się - złote lub teflonowe (GoreTex) - jak i wchłaniające się, na przykład katgutowe (wykonane z jelita baraniego).", + "21793": "Wstrzykiwanie preparatów witaminowych zawierających jako główny składnik retinol (pochodna witaminy A) poprawia jędrność skóry i powoduje regenerację komórek. Metoda ta jest szczególnie skuteczna przy usuwaniu drobnych zmarszczek na twarzy i szyi. Leczenie można wspomagać stosowaniem odpowiednich kremów. Kurację należy prowadzić pod opieką lekarza ze względu na możliwość wystąpienia objawów ubocznych spowodowanych wchłanianiem do krwiobiegu części substancji czynnych.", + "21794": "Efekty wstrzykiwania kolagenu są podobne do skutków przeszczepu tkanki tłuszczowej. Zabieg nie wymaga znieczulenia ogólnego. Tylko wyjątkowo powstają obrzęki i zasinienia, a oczekiwany rezultat jest natychmiastowy, choć niestety krótkotrwały (kilka do kilkunastu miesięcy) i niesie za sobą ryzyko powstania trudnych do leczenia odczynów alergicznych. Problemy związane ze wstrzykiwaniem kolagenu omówimy szerzej w następnym podrozdziale.", + "21795": "Ból o różnym natężeniu, który pojawia się po zabiegu, wymaga podawania przez kilka dni środków uśmierzających przepisanych przez lekarza. Do normalnych następstw należą niewielki obrzęk i zasinienie małżowiny usznej, które ustępują w ciągu 5-10 dni. Wszystkie szwy oraz zabezpieczenie przedniej powierzchni ucha zdejmuje się po 10-14 dniach od zabiegu. Niekiedy wskazane jest noszenie opaski uciskowej przez 2-3 miesiące.", + "21796": "Chirurgia estetyczna ciągle się rozwija. Na każdym międzynarodowym zjeździe pojawiają się doniesienia o nowych metodach lub urządzeniach, mających zrewolucjonizować tę dziedzinę medycyny. Wiele nowinek szybko odchodzi w zapomnienie. Mimo to dobry chirurg musi być na bieżąco, gdyż nigdy nie wiadomo, która z nich przetrwa próbę czasu.", + "21797": "Początkowo prącie jest obrzęknięte i zasinione. Objawy te ustępują zwykle po 3-4 dniach. Po kilku miesiącach część komórek tłuszczowych ulega resorpcji i konieczne może być dostrzyknięcie nowej porcji tłuszczu. Na szczęście z uwagi na zapasy tkanki tłuszczowej, której zazwyczaj jest pod dostatkiem, nie stanowi to problemu.", + "21798": "Każda z wymienionych metod leczenia teleangiektazji może przynieść dobre wyniki, jednak żadna z nich nie wyklucza powikłań. Warto więc rozważnie wybrać lekarza czy kosmetyczkę (w niektórych gabinetach kosmetycznych przeprowadza się zamykanie naczynek), u których poddamy się leczeniu. Ponadto trzeba wiedzieć, że z czasem powstają nowe lub zdarzają się częściowe nawroty starych mikrożylaków, co wymaga powtórzenia zabiegu (zazwyczaj trzeba to robić co rok lub co 2 lata).", + "21799": "Tatuaż medyczny polega na kontrolowanym wprowadzeniu pigmentu do środkowych warstw skóry w celu zamaskowania niektórych zmian skórnych, na przykład naczyniaków czy innych przebarwień. Stosuje się go niekiedy w celu nadania ciemnego zabarwienia zrekonstruowanym brodawkom piersi lub przy korekcji nieumiejętnie wykonanego makijażu permanentnego.", + "21800": "Zabieg polega na naciągnięciu luźnej, wiotkiej skóry. Linia cięcia biegnie tak, jak to przedstawia rysunek 11a. Po oddzieleniu odpowiedniej ilości skóry od podłoża ściąga się ją do środka i ku górze (rys. 11b), a nadmiar odcina. Pozwala to na wygładzenie zarysu samej szyi, ale nie zmienia wyglądu podbródka i innych części twarzy. Po zszyciu brzegów rany blizna przyjmuje kształt litery T (rys. 11c).", + "21801": "Włodek: Większość z nas uważa, że najbardziej może nam pomóc drugi człowiek z tym samym problemem. Zawsze można liczyć na zrozumienie i zaufanie kolegów, a wspólne poznawanie choroby pomaga zaakceptować fakt, że jest się alkoholikiem.", + "21802": "Ważne jest też, że w klubie czy grupie AA spotykamy ludzi z dłuższą abstynencją.", + "21803": "Włodek: Może jeszcze przykład z klubu. Janek przychodząc do nas wyznał zaraz na początku: \"Obserwuję was od kilku miesięcy i wcale nie ukrywam, że chciałbym tak jak wy być zadbany i elegancki, chodzić z dziećmi na boisko, wyjeżdżać na rajdy i wycieczki. Przedtem nie wierzyłem w ten wasz klub, ale teraz to po prostu wam zazdroszczę - przecież kiedyś piliście tak samo jak ja\".", + "21804": "Bardzo często, kiedy byłem wściekły i napięty, wypijałem na rozluźnienie piwko czy setkę.", + "21805": "Będąc w pracy trzeźwy wstydziłem się powiedzieć szefowi, aby mi dał zaliczkę.", + "21806": "Natomiast jak wypiłem, nie miałem z tym problemu.", + "21807": "Jak kiepsko myślałem o sobie, było mi smutno i źle, to sobie walnąłem kielicha.", + "21808": "Anka: Rodziny alkoholików - przeciwnie, zamykają się w sobie, izolują od ludzi.", + "21809": "Uporczywie starają się, żeby nikt nie dowiedział się o ich wstydliwej rodzinnej tajemnicy. Inni wcale nie tak często kwapią się do pomagania i wspierania, ale nawet gdy znajdą się chętni, rzadko są dopuszczani do tego zamkniętego kręgu.", + "21810": "Anka: Kostek ma już za sobą dwa lata abstynencji, pewnie dlatego zapomniał powiedzieć o niezastąpionej roli klubu dla \" świeżaków \".", + "21811": "Włodek: \"Przez pierwsze dwa miesiące abstynencji tak mnie nosiło - wspomina Tolek - że nie wiedziałem, co ze sobą zrobić. Nie mogłem się na niczym skupić.", + "21812": "W domu też nie mogłem znaleźć sobie miejsca. Nawet moje ulubione wędkowanie nie dawało mi zadowolenia. Jedynym azylem, gdzie odzyskiwałem spokój, był klub.", + "21813": "Monika: A później?", + "21814": "Anka: Pojawiają się nowe cele życiowe, nowe zainteresowania. Środowisko abstynenckie, choć nadal pozostaje ważne, przestaje być jedynym czy głównym miejscem kontaktów z ludźmi.", + "21815": "Włodek: Nasza choroba jest chroniczna i zawsze istnieje zagrożenie, że może się odnowić, ale w miarę wracania do zdrowia zaczyna zajmować coraz mniej miejsca w życiu.", + "21816": "Monika: Nie zdawałam sobie sprawy, że to jest takie ważne - żeby osoby pomagające alkoholikom były do nich przyjaźnie nastawione. Z naszej poprzedniej rozmowy wynika, że sytuacja w placówkach odwykowych pozostawia wiele do życzenia.", + "21817": "Anka: Nie chcę uprawiać propagandy sukcesu, jednak można już uczciwie powiedzieć, że jest wcale nieźle.", + "21818": "Monika w rzeczywistości nie istnieje. Jej wypowiedzi są czymś w rodzaju podsumowania pytań i komentarzy różnych ludzi, z którymi zdarza się nam rozmawiać o alkoholizmie.", + "21819": "A okazji jest pełno. Wszystkie znane nam osoby, jakkolwiek związane z leczeniem uzależnień, są bezustannie nagabywane prośbami o pomoc, konsultacje, porady w sprawie rodziny, sąsiadów, współpracowników itd. itp. Ciągle też musimy udzielać obszernych wyjaśnień, gdy w sytuacjach towarzyskich mówimy: \"Ja nie piję alkoholu\".", + "21820": "Po wyjściu raz w tygodniu po południu były zajęcia dla absolwentów. Każdy mówił, jak spędził tydzień, jak się czuje, jak mu się wiedzie, jakie ma kłopoty, jak sobie radzi, jak mu się układa z rodziną. To był taki nasz kontakt z oddziałem po leczeniu.", + "21821": "Minęło już tyle lat, a ja bardzo często przychodzę na oddział.", + "21822": "Anka: Na oddziale leczenia uzależnień w S. każdy pacjent dostaje ładną laminowaną zszywkę z różnymi kwestionariuszami i arkuszami do poszczególnych zadań, gdzie są między innymi dwie kartki z nagłówkami: \"Co to są mechanizmy obronne? Scharakteryzuj je dokładnie\" oraz \"Opisz, jakimi mechanizmami obronnymi: a) posługiwałeś się pijąc alkohol, b) posługujesz się teraz (będąc tu w oddziale)\". Sformułowanie jest inne, ale chodzi dokładnie o te same \"esy\" w przeszłości i obecnie.", + "21823": "1. Przyznaliśmy, że jesteśmy bezsilni wobec alkoholu, że przestaliśmy kierować własnym życiem.", + "21824": "2. Uwierzyliśmy, że siła większa od nas samych może przywrócić nam zdrowie.", + "21825": "3. Postanowiliśmy powierzyć naszą wolę i nasze życie opiece Boga, jakkolwiek Go pojmujemy.", + "21826": "4. Zrobiliśmy gruntowny i odważny obrachunek moralny.", + "21827": "Monika: Jasne, że zapytam.", + "21828": "Włodek: Sponsor to członek AA o dłuższym stażu abstynenckim i większym doświadczeniu, którego darzymy zaufaniem, umawiamy się, że zawsze można się do niego zwrócić w potrzebie.", + "21829": "Anka: W poradni albo na oddziale odwykowym edukacja odbywa się systematycznie, jest zaplanowaną częścią leczenia. Zwykle jest stały zestaw tematów, z którymi pacjent zapoznaje się poprzez wykłady, nagrania magnetofonowe i wideo, broszurki, książki.", + "21830": "8. Kierownictwo toleruje picie z konieczności (\"Skąd wezmę innego pracownika?\") i jest zadowolone z takich pracowników, jakich w ogóle ma.", + "21831": "9. Przemysłowa służba zdrowia załatwia \"chorobowe\" za nieobecności związane z alkoholem. Można też załatwić L-4 za alkohol.", + "21832": "10. Ani kierownictwo, ani służba zdrowia nie przejawiają zainteresowania trzeźwością załogi; nie zawsze można liczyć na poparcie ze strony osób urzędowo do tego powołanych.", + "21833": "Anka: W tej fazie okazuje się, że małżonka - chemiczna substancja C2H5OH - jest bardzo zaborcza. Zanim się człowiek zdoła zorientować, oplątuje go misterną siecią, dość szybko eliminując całą ewentualną konkurencję i stwarzając wrażenie, że poza tym stadłem nie znajdzie nic lepszego. Tymczasem, jak to w małżeństwie, zaczynają narastać konflikty i kłopoty...", + "21834": "Cierpienie jest zbyt duże, by można sobie było wyobrazić, że da się znieść je bez alkoholu. Coraz silniejsze staje się więc subiektywne przekonanie, że \"picie jest konieczne\" i \"przerwa w piciu musi się skończyć\".", + "21835": "Coraz częściej uczucia alkoholika oscylują między biegunami cierpienia i ulgi, lęku i uspokojenia, przygnębienia i pobudzenia.", + "21836": "Monika: Chyba brakuje wiary we własne siły?", + "21837": "Włodek: Przebywanie wśród ludzi z solidną abstynencją, z trzeźwym poglądem na życie dodaje \" świeżakom \" pewności, że skoro tamci potrafili - a zaczynali tak samo - to przecież ja też dam sobie radę.", + "21838": "Anka: Biorą pod uwagę nie tylko czynniki związane z samym piciem, lecz przede wszystkim jego skutki, które mogą być widoczne wcześniej i do których chyba łatwiej się przyznać. Poza tym uwzględniają też reakcje otoczenia.", + "21839": "Włodek: Monika, masz ochotę się przymierzyć?", + "21840": "Dla potrzeb rozpoznawania alkoholizmu opracowano wiele rodzajów kwestionariuszy.", + "21841": "Próbę czasu wytrzymały Michigan Alcoholism Screening Test (MAST) oraz CAGE.", + "21842": "Włodek: Podobnie \"oszałamiający\" efekt jak alkohol może mieć nawet ciągłe oglądanie filmów na wideo czy dowolna inna gorączkowa aktywność, która służy odcinaniu się od realnych problemów. Chaotyczny, pozbawiony planu tryb życia, liczne nieprzemyślane wydatki, składanie obietnic bez pokrycia - to też są pozostałości z poprzedniej epoki. Jak je dostrzegać i zmieniać, powiemy w następnej rozmowie.", + "21843": "Anka: W nowym myśleniu o sobie ważne jest też utożsamianie się z innymi alkoholikami.", + "21844": "Monika: Można by to wziąć za długofalowe przewidywanie, gdyby nie kompletny brak realizmu.", + "21845": "Anka: Tak, jesteś bardzo blisko definicji trzeźwego myślenia. Dla mnie sprowadza się ono do widzenia rzeczywistości taką, jaka naprawdę jest, nawet gdyby była przykra i bolesna. Chodzi o to, żeby nie przesłaniać sobie realnego świata wytworami własnego umysłu.", + "21846": "1. Czy odczuwałeś kiedykolwiek potrzebę ograniczenia picia?", + "21847": "2. Czy złości cię, gdy inni krytykują cię, że pijesz?", + "21848": "3. Czy czułeś się kiedykolwiek źle lub miałeś wyrzuty sumienia z powodu picia?", + "21849": "4. Czy sięgałeś kiedykowiek zaraz po obudzeniu po kieliszek (\"klin\"), aby poprawić samopoczucie lub \"zabić kaca\"?", + "21850": "Anka: Utrata kontroli nad piciem polega po pierwsze na tym, że skoro się już zacznie, nie można zatrzymać się w dowolnym miejscu. Po drugie - trudno wytrwać w postanowieniu, że w danym momencie czy sytuacji nie weźmie się alkoholu do ust. Po trzecie - nie udaje się utrzymać abstynencji na dłuższą metę.", + "21851": "2. Narastanie uczucia złości bez określonego powodu. Trudności w jej rozpoznaniu.", + "21852": "3. Huśtawka nastrojów od euforii do niezrozumiałego smutku.", + "21853": "4. Zwiększony niepokój, nieokreślone lęki.", + "21854": "5. Poczucie szarości i monotonii życia na trzeźwo.", + "21855": "6. Zagubienie w sobie i rzeczywistości. Poczucie, że nie wiem, co się ze mną dzieje, i nie rozumiem innych. \"Odkąd nie piję, świat stał się bardziej wrogi i niezrozumiały\".", + "21856": "Włodek: No właśnie, przedtem świata poza nią nie widział, ale teraz z utęsknieniem wspomina czasy, kiedy miał więcej swobody. Marzy o tym, żeby poczuć się w tym nieznośnym już związku trochę luźniej. Po prostu ma dosyć i próbuje chociaż na trochę uwolnić się od zaborczej małżonki, żeby nabrać oddechu.", + "21857": "Monika: Wciągnęło mnie to porównanie i już prawie zapomniałam, że chodzi o alkohol.", + "21858": "Monika: To jest naprawdę takie straszne?", + "21859": "Włodek: Uwierz mi, że tak. Pierwsze dwa dni piłem jeszcze dlatego, że chciałem, ale potem już bałem się odstawić alkohol, bo wiedziałem, co mnie czeka. W najlepszym razie wyglądało to tak. Ciągłe nudności i bóle żołądka nie pozwalały nic jeść.", + "21860": "Postanowiłam sprawdzić to dokładniej i oto wyniki z wczorajszego dnia: w jednym tylko odcinku \"Dynastii Colbych\" 2 jej bohaterowie piją alkohol aż siedem razy! Z rozpaczy, z radości, podczas wyznań miłosnych, przy rozstaniu i oczywiście całą rodziną do wytwornej kolacji. Chyba przez jedną trzecią czasu ktoś trzymał w ręku kieliszek z winem lub szklaneczkę whisky albo na stole stała dobrze wyeksponowana butelka.", + "21861": "Anka: Widzę, że natychmiast zbadałaś sama siebie. Ja też to zrobiłam, kiedy miałam je w ręku po raz pierwszy.", + "21862": "Włodek: Mam wrażenie, że ludzie bardzo lubią różnego rodzaju psychozabawy i jeżeli nadarza się okazja sprawdzenia, natychmiast wywołuje to w nich spore podniecenie: jestem czy nie jestem hazardzistą, typem zdobywcy, alkoholikiem? Kiedyś dałem test kumplowi - wiedziałem, że zbyt śmiało poczyna sobie z alkoholem.", + "21863": "Jak wprowadzając - usuwać tekst?", + "21864": "Wszystkiemu, co robiłeś do tej pory, towarzyszył napis wstawianie, widoczny w najniższym wierszu ekranu. Można się go pozbyć, lecz konsekwencje takiego kroku będą niezwykle poważne. Sprawdzimy? No to usiądź swobodnie przed komputerem, zrelaksuj się, uruchom TAGa i napisz:", + "21865": "Miota mną ogromny niepokój.", + "21866": "Jak ustalić układ strony?", + "21867": "Ustalenie rozmiaru strony to dopiero połowa sukcesu. Pamiętaj bowiem, że na każdej kartce możesz pisać, układając wiersze tekstu równolegle do jej dłuższego lub krótszego boku, a nawet - zwłaszcza będąc w stanie wskazującym na spożycie - całkiem \"nierównolegle\".", + "21868": "Pamiętaj o tym, aby między końcem wyrazu a występującym po nim znakiem interpunkcyjnym nie naciskać klawisza [Spacja]. Przecinek, średnik, kropka czy nawias zamykający wpisuj zawsze bezpośrednio po ostatniej literze słowa poprzedzającego ten znak. Wyjątki to nawias oraz cudzysłów otwierający: te znaki muszą być wpisane bezpośrednio przed pierwszą literą występującego po nich wyrażenia. Lekceważenie tych zasad spowoduje, że przy dzieleniu akapitu na wiersze TAG zacznie się zachowywać nieobliczalnie (a przynajmniej niegramatycznie).", + "21869": "4. Napisz TAGER i naciśnij klawisz [Enter] - przy odrobinie szczęścia ekran Twojego komputera powinien wyglądać teraz tak, jak na rysunku 23-1.", + "21870": "5. Ponieważ wyświetlany ekran to tylko coś w rodzaju komputerowego \"dzień dobry\" - naciśnij ponownie klawisz [Enter], co przeniesie Cię do głównego ekranu roboczego TAGERa.", + "21871": "Pozostałe funkcje programu dostępne za pomocą menu przedstawionego na rysunku 18-1 nie będą tutaj opisane. To jest książka o TAGu, a nie o Norton Commanderze!", + "21872": "Jeżeli po otwarciu pliku typu ASCII na ekranie zamiast tekstu zobaczysz coś, co z wyglądu przypomina efekt pracy pijanego telegrafisty piszącego alfabetem Braile'a, na dodatek potężnie popstrzony przez muchy - nie denerwuj się! To, co otworzyłeś, to nie był plik typu ASCII.", + "21873": "O ile TAG jest bardzo \"myszowaty\", o tyle TAGER - \"klawiszowaty\". Autorzy nie zrobili nic, by możliwości pracy z myszą, dodane do TAGa, wykorzystać także i w TAGERze. Efekt jest taki, że z czystym sumieniem mogę Ci poradzić, abyś podczas pracy z tym programem zapomniał o tym, że do komputera podłączona jest mysz.", + "21874": "Sposób postępowania - jak to zwykle z myszą bywa - jest niezwykle prosty. Należy:", + "21875": "1. Ustawić kursor w żądanym miejscu (można to zrobić klikając w dowolnym miejscu wybranego akapitu).", + "21876": "2. Ustawić wskaźnik myszy nad właściwym dla danej operacji przyciskiem i i kliknąć go.", + "21877": "Jak zwiększyć odstępy między wierszami?", + "21878": "2. Naciśnij klawisz [Enter] - TAG przejdzie do trybu edycji wskazanego rozdziału, ustawiając kursor na jego początku.", + "21879": "3. Zadbaj o to, by pierwszy wiersz rozdziału był wierszem pustym oraz by kursor stał na jego początku (wystarczy, że naciśniesz klawisz [Enter], a następnie [Strzałka w górę]).", + "21880": "4. Naciśnij klawisz [F4] - na ekranie pojawi się menu Linia.", + "21881": "Kolejną trudnością dla nowicjusza jest fakt, że przyczyna błędu leży poza programem TAG, a jego usunięcie wymaga elementarnej znajomości systemu operacyjnego. Mówiąc \"po chińsku\": w pliku CONFIG.SYS zadeklarowano zbyt małą, jak na Twoje potrzeby, wartość parametru FILES.", + "21882": "To może teraz powiem po polsku, co z tym trzeba zrobić.", + "21883": "Klawisz [Enter] naciskaj tylko wtedy, gdy chcesz rozpocząć nowy akapit. W żadnym razie nie używaj go, gdy zbliżasz się do końca linii. Podział akapitu na wiersze zostaw TAGowi. On to robi naprawdę nieźle! Jeżeli nie skorzystasz z tej rady, a w przyszłości zechcesz np. zwiększyć marginesy lub zmniejszyć rozmiar strony, to układ dokumentu zupełnie się rozsypie i będzie Cię czekało masę dodatkowej pracy z usuwaniem niepotrzebnych \"Enterów\".", + "21884": "1. Naciśnij klawisze [Alt+O] - na ekranie pojawią się puste matryce dla litery \"Ó\".", + "21885": "2. Naciśnij klawisz [F4] - rozwiniesz w ten sposób menu Kopiuj (rysunek 25-2).", + "21886": "3. Teraz uwaga - naciśnij klawisz [F2] wybierając polecenie Kopiuj|Grupę znaków (jeżeli literę \"O\" przygotowałeś już zarówno dla ekranu, jak i dla drukarki - wybierz polecenie Kopiuj|Grupę znaków x 2).", + "21887": "Nie inaczej w programie. Polecenia zbliżone funkcjonalnie do siebie tworzą grupy. Każda grupa (czyli menu) ma krótką, jasną nazwę. Nazwy te są wyświetlane obok siebie na ekranie, tworząc pasek menu. Jeżeli chcemy zobaczyć, co się pod którąś z nich kryje, musimy rozwinąć menu.", + "21888": "TAG jest tu zresztą lepszy od innych programów, gdyż ma nie jedno, lecz aż trzy menu - po jednym dla każdego trybu pracy.", + "21889": "Jak obsługiwać menu?", + "21890": "Jak zaznaczyć lub \"odznaczyć\" blok?", + "21891": "Starożytni znaczyli bloki marmuru dłutem i talentem. Współcześni \"artyści\" znaczą bloki mieszkalne farbą w aerozolu. A do zaznaczenia bloku tekstu wystarczy klawiatura lub mysz.", + "21892": "Czy wiesz już, jaką część tekstu chcesz zaznaczyć?", + "21893": "Po drugie, grafikę możesz - o ile pozwala na to jej rozmiar i rozstaw marginesów - przesunąć w poziomie. W tym celu musisz ustawić wskaźnik myszy w dowolnym punkcie obszaru zajmowanego przez rysunek (z wyjątkiem punktu służącego do skalowania), a następnie przeciągnąć go przy wciśniętym lewym przycisku myszy.", + "21894": "Mała rzecz, a cieszy.", + "21895": "4. Nacisnąć na koniec klawisz [Enter].", + "21896": "W przedstawiony powyżej sposób nie usuniesz jednak indeksów górnych i dolnych. Tu TAG jest dziwnie tępy i wymaga od Ciebie podwójnego wysiłku. Musisz bowiem:", + "21897": "1. Ustawić kursor na pierwszym znaku indeksu.", + "21898": "2. Nacisnąć klawisz [F1], następnie - w zależności od rodzaju indeksu - [F7] lub [F8].", + "21899": "3. Naciskaj raz za razem klawisze [+] lub [-] - aż uzyskasz żądany kolor (będziesz go widział na ekranie).", + "21900": "4. Zatwierdź zmiany naciśnięciem klawisza [Enter].", + "21901": "Jeżeli Twój komputer jest wyposażony w kartę monochromatyczną typu CGA (pracujesz w muzeum?) lub Hercules, to o możliwości definiowania kolorów możesz zapomnieć. Jeżeli natomiast posiadasz kartę typu EGA mono lub VGA mono, to uda Ci się zmodyfikować jedynie kolory tła.", + "21902": "1. Nacisnąć [F8].", + "21903": "2. Wpisać wartości przesunięcia w otwartym polu dialogu.", + "21904": "3. Zakończyć sprawę klawiszem [Enter].", + "21905": "To jednak tylko pozory. W rzeczywistości odpowiednie zgranie marginesów bocznych definiowanych za pośrednictwem polecenia Strona|Format strony z trybu hierarchii dokumentu z marginesami zdefiniowanymi w wykorzystywanych wzorcach formatowania wymaga przynajmniej jednej butelki Relanium oraz ryzy papieru na próbne wydruki.", + "21906": "Makrodefinicja to zapisany gdzieś w programie i możliwy do odtworzenia na każde żądanie ciąg instrukcji. Zapisywane są naciśnięcia wszystkich klawiszy - także funkcyjnych i sterujących położeniem kursora.", + "21907": "W dokumencie TAGa można utworzyć piętnaście makrodefinicji. Każda z nich może \"zapamiętać\" do 49 naciśnięć klawiatury.", + "21908": "15. Nawet gdy nie jestem wystarczająco przygotowany do egzaminu lub rozmowy z szefem, po prostu wchodzę i zdaję lub rozmawiam.", + "21909": "16. Lubię spędzać wakacje w coraz to innym miejscu.", + "21910": "17. Nie mam ani zbyt wysokiego, ani zbyt małego mniemania o sobie.", + "21911": "18. Wizja samotnej wędrówki w górach mnie przeraża.", + "21912": "19. Lubię zadania, których rozwiązanie nie wymaga zachodu, poszukiwania dodatkowych informacji, cierpliwości i uporu.", + "21913": "40., Za swoje niepowodzenia często winię kolegów, rodzinę bądź przełożonych.", + "21914": "41., Z uwagą czytam wszystkie tablice i ogłoszenia z nakazami i zakazami, staram się do nich dostosować.", + "21915": "42., Widząc długą kolejkę w sklepie, staram się wymyślić sposób, by dokonać zakupów poza kolejką.", + "21916": "43., Niepowodzenia nie zrażają mnie łatwo, nie szukam ciągłych pochwał i zachęt ze strony innych ludzi.", + "21917": "44., Nieufnie przyjmuję wszelkie nowinki i nowości w modzie.", + "21918": "Jakie są przejawy, formy przemocy stosowanej przez skinów?", + "21919": "Co powoduje agresję skinów?", + "21920": "Jak członkowie grup skinów odnoszą się do przejawów przemocy?", + "21921": "Co powoduje, że poszczególne osoby biorą udział w aktach przemocy?", + "21922": "Jakie znaczenie ma przemoc w ideologii skinów?", + "21923": "Co należy zrobić, aby zminimalizować agresywne zachowania skinów?", + "21924": "Poseł partii konserwatywno-liberalnej ocenia z mównicy sejmowej działania rządu słowami: rząd rżnie głupa.", + "21925": "Znana grupa rockowa śpiewa ironiczną piosenkę o księdzu, napisaną do melodii pieśni kościelnej.", + "21926": "Profesor wyższej uczelni zamiast stopni stawia studentom gwiazdki.", + "21927": "Senator pochodzący ze znanej góralskiej rodziny, przybył na inaugurację obrad senatu w stroju góralskim.", + "21928": "15-letni Paweł i 16-letnia Agata w chwilach zaskoczenia używają wyłącznie angielskich okrzyków: wow, oh, no! i damned.", + "21929": "32., Jestem mało odporny na niepowodzenia i brak pochwał.", + "21930": "33., W zwiedzaniu obcego miasta z reguły nie korzystam z pomocy tubylców, lecz sam sobie wytyczam trasy.", + "21931": "34., Nie lubię sytuacji, w których muszę podej-mować decyzje w imieniu innych.", + "21932": "35., Wizja samotnej wędrówki w górach podnieca mnie.", + "21933": "36., Nie mam dobrego mniemania o sobie.", + "21934": "59., Najchętniej wykonywałbym zawód, który nie wymaga ciągłych podróży, przemieszczania się, zebrań i narad.", + "21935": "60., Krytyczne uwagi o mojej pracy na ogół osłabiają moją motywację, wykonuję ją na odczepnego.", + "21936": "Po wypełnieniu kwestionariusza zapraszam cię do obliczenia wyników - dodaj punkty, które odpowiadają kolejnym, wypisanym poniżej numerom pytań. Sumę wpisz w zaznaczone miejsca.", + "21937": "W jednym z prowadzonych przeze mnie treningów twórczości uczestniczyła czterdziestokilkuletnia Zofia, pielęgniarka z oddziału leczenia odwykowego. Była wysoką, tęgą kobietą o miłym uśmiechu i lekko zachrypniętym, cichym głosie. Odzywała się tylko wtedy, gdy była o to proszona i przez długi czas nie zmieniała raz przyjętej pozycji na materacu. Gdy zapowiedziałem blok ćwiczeń ekspresyjnych, Zofia pozwoliła sobie na cichy okrzyk: To już po mnie!", + "21938": "Okazją do twórczej innowacji może być również... nieoczekiwane niepowodzenie. Ale to już temat na następny rozdział.", + "21939": "Barbara przypomniała sobie o dawnym sukcesie. W latach studenckich zaopatrywała w swetry własnego pomysłu i roboty pół akademika. Dziergała je błyskawicznie, czytając przy tym trudne książki lub oglądając filmy. Projekty jej swetrów były szybko kopiowane i Barbara odniosła w tamtych latach duży sukces.", + "21940": "Dosyć łatwo jest znaleźć cztery sposoby, może pięć, trudniej natomiast wymyślić zasadę, która daje znacznie więcej rozwiązań. Tak, tak, to jest możliwe, trzeba jedynie odwołać się do wyobraźni i wyjść poza rutynowe, oczywiste i najłatwiej nasuwające się sposoby. Powodzenie w rozwiązywaniu tego zadania zależy od umiejętności zerwania ze sztywnością myślenia. Na stronie 140 zaprezentowano to twórcze rozwiązanie.", + "21941": "Czasem dobrą wskazówką dla tego, czego chcę, jest uświadomienie sobie, czego na pewno nie chcę.", + "21942": "Bądź wyczulony na poczucie godności.", + "21943": "W codziennym zabieganiu, w pogoni za szczęściem i szansą łatwo nie usłyszeć tego delikatnego tonu, do którego powinniśmy się stale dostrajać.", + "21944": "Warto przed podjęciem decyzji zadać sobie pytanie: czy mój wybór zwiększy szacunek do siebie samego?", + "21945": "12. I jeszcze jeden punkt: Co zrobię, jeśli nawalę, jeśli mi się nie uda. To bardzo ważne, aby przewidzieć i taką ewentualność i oczywiście znaleźć drogi wyjścia.", + "21946": "A również zanalizować przyczyny porażki.", + "21947": "Taki punkt: znalezienie przyczyn niepowodzenia musi się koniecznie w tym co zrobię znaleźć.", + "21948": "Janka całe życie pracowała w biurze. Nie ma specjalistycznego wykształcenia, ale zawsze ją ceniono. Kiedyś myślała o zmianie pracy - wtedy dano jej podwyżkę. Potem nawet dostała jakieś odznaczenie. Kiedy przyszedł wolny rynek wszystko się zmieniło. Jej instytucja zostało jako zbędna rozwiązana, Janka znalazła się na lodzie. Jakiś czas żyła z odprawy, potem kilka miesięcy była na zasiłku dla bezrobotnych.", + "21949": "Aby cały plan dokonywania zmiany był jaśniejszy, posłużę się ilustracją.", + "21950": "Opis sytuacji:", + "21951": "Edyta od dwóch miesięcy pozostaje w bliskim związku uczuciowym z Adamem. Poznali się na weselu brata Edyty. Adam wspaniale tańczył, okazywał Edycie dużo zainteresowania.", + "21952": "Zaraz potem zaczęli się spotykać. Często chodzili do pubu, pili piwo, rozmawiali. Potem szli na romantyczny spacer, przytulali się i całowali.", + "21953": "Są też i tacy, którzy żywo przeżywają dumę z siebie, nawet pychę, nie mając żadnej podstawy w rzeczywistej swojej wartości.", + "21954": "Podobnie jest z upokorzeniem - są ludzie, którzy latami zadręczają się poczuciem upokorzenia, winy czy niskiej wartości, choć sytuacja, w jakiej się znajdują, zupełnie tego nie uzasadnia.", + "21955": "To trudne przyglądanie się sobie było ważne.", + "21956": "Można powiedzieć, że teraz stoisz twarzą w twarz z Twoim upokorzeniem. To na pewno nie jest przyjemne. To bardzo trudne. Ale to jest potrzebne.", + "21957": "Ból, który być może przeżywasz, jest początkiem wyzwolenia. W dalszym ciągu tej książki chcę Ci w tym wyzwoleniu pomóc.", + "21958": "Osoba A komunikuje osobie B pochwałę, której treść jest zgodna z tym, co sądzi o sobie osoba B.", + "21959": "Osoba A:", + "21960": "- Jesteś bardzo punktualny.", + "21961": "Odpowiedź osoby B brzmi:", + "21962": "- Też tak myślę o sobie.", + "21963": "Albo:", + "21964": "- Mam podobne zdanie na swój temat.", + "21965": "- Jest mi nieprzyjemnie, gdy mówisz do mnie w ten sposób. Robi mi się przykro, a jednocześnie ogarnia mnie złość.", + "21966": "Może też wskazać sposób, w jaki pragnie być traktowana:", + "21967": "- Jeżeli nie podoba ci się coś w moim zachowaniu, powiedz mi, co konkretnie ci przeszkadza.", + "21968": "Chętnie porozmawiam na ten temat. Ale zdecydowanie nie pozwalam, abyś nazywał mnie głupią albo pozbawioną rozumu.", + "21969": "Dzięki takim zabiegom wymiana ich opinii będzie precyzyjniejsza i osoby te bliżej poznają się nawzajem jako interesujące i całkiem odrębne jednostki.", + "21970": "Przeprowadzona w tym duchu rozmowa na temat Isaury mogłaby brzmieć następująco:", + "21971": "Osoba A:", + "21972": "- Oglądałam wczoraj Isaurę. Doskonały serial, naprawdę bardzo lubię go oglądać.", + "21973": "Osoba B:", + "21974": "- Oglądasz to? Ja od razu wyłączam telewizor, tak mnie drażnią te bzdury.", + "21975": "Po sześciu latach uporczywych studiów na różnych kierunkach, mimo swojej inteligencji, Krzysztof nie zdołał wyciągnąć wniosku z faktu, że nigdy właściwie nie udało mu się przerobić w ciągu jednego dnia materiału obszerniejszego niż 40 stron.", + "21976": "Stawiał sobie nierealistyczne wymagania, przez co nigdy nie miał powodu, aby być z siebie zadowolonym. W sprawach związanych z nauką był wciąż \"do tyłu\", zawsze nie w porządku.", + "21977": "Niektóre osoby, gdy mówi się im, że nie są w porządku, odpowiadają atakiem, co można zinterpretować jako zarzut pod adresem osoby krytykującej: To ty jesteś nie w porządku.", + "21978": "Osoba A:", + "21979": "- Jesteś strasznie leniwa!", + "21980": "Osoba B:", + "21981": "- No, wiesz! Przez cały ostatni tydzień zmywam za ciebie, ręce urobiłam, a ty mnie tak traktujesz!", + "21982": "Serca nie masz!", + "21983": "Regularnie przypominaj sobie, że jesteś pozytywną i wartościową osobą.", + "21984": "Najbardziej intensywne oddziaływanie proponuje - zafascynowana możliwościami, jakie stwarza pozytywne myślenie o sobie - Sondra Ray. Sądzi ona, że im więcej zmysłów zaangażowanych jest w przyjęcie przez nas pozytywnych zdań, tym szybciej i głębiej zostaną one wtopione w świadomość człowieka.", + "21985": "Każdy człowiek jest inny, jeżeli więc chcemy mieć takie stosunki z otoczeniem, które będą dla nas źródłem radości i przyjemności, zadbajmy o to, by udostępnić ludziom prawdziwą wiedzę na nasz temat.", + "21986": "Są oczywiście sytuacje, w których człowiek robi coś, na co nie ma ochoty, ale wcale nie pragnie tego zmienić. Każdy ma prawo do zachowań asertywnych, ale ma też prawo działać nieasertywnie.", + "21987": "Osoba A:", + "21988": "- Bardzo podobała mi się aktorka grająca Isaurę, jej gra i uroda.", + "21989": "Osoba B:", + "21990": "- To niemożliwe, przecież ona zezuje.", + "21991": "Powinni znaleźć do tej roli kogoś chociażby bez defektów urody, nie sądzisz?", + "21992": "Osoba A:", + "21993": "- Myślę, że przy jej wspaniałym sposobie gry nawet lekkie zezowanie nie przeszkadza.", + "21994": "W swoim Zeszycie wpisz tytuł \"Jestem słoniem - skala zadowolenia z siebie\" przerysuj skalę i po każdym etapie przypisz sobie odpowiednią ocenę. Wszystkie etapy ćwiczeń wykonaj w kolejności, niczego nie pomijaj, niczego nie przestawiaj.", + "21995": "Poszczególne ćwiczenia możesz wykonywać przy okazji, na przykład idąc do pracy czy po zakupy. Postaraj się, by nie trwało to dłużej niż dwa, trzy dni.", + "21996": "W drugiej sytuacji: \"Rozumiem, że jesteś zły na mnie. Przykro mi z tego powodu. (Jeśli Ci przykro.) Faktycznie nie dotrzymałem terminu.\" Możesz przeprosić.", + "21997": "Próba inwazji na Twoją posiadłość zaczyna się od chwili, w której nadawca - być może na podstawie faktów - tworzy sobie subiektywną opinię negatywną dotyczącą Ciebie lub elementu Twojej posiadłości.", + "21998": "Posłużymy się tymi samymi przykładami:", + "21999": "Nadawca w pierwszej sytuacji: \"Jesteś niechlujna\".", + "22000": "\"Zacznij wreszcie od niego więcej wymagać\".", + "22001": "Ty:", + "22002": "\"Czy uważasz, że coś z nim jest nie w porządku?\"", + "22003": "\"Owszem, jest strasznie rozpaskudzony.\"", + "22004": "Ty:", + "22005": "\"A widzisz. Tutaj różnimy się opiniami. Myślę, że to jest energiczny i uparty chłopiec, ale w ogóle nie myślę, żeby był rozpaskudzony.\"", + "22006": "Co wtedy robić i jak sobie z odmową radzić?", + "22007": "Po pierwsze, sprawdź (dopytaj), czy odmowa jest ostateczną odpowiedzią na Twoją prośbę.", + "22008": "Po drugie, zadbaj, aby nie \"zamykać się w sobie\" i utrzymać kontakt ze swoimi uczuciami (bądź świadomy swoich uczuć w związku z tą sytuacją).", + "22009": "Po trzecie, sprawdź, czy możesz podzielić się uczuciami jakie przeżywasz ze swoim rozmówcą.", + "22010": "- Kolega namawia Cię na wódkę: \"Nie zaprzeczaj, nie zaprzeczaj, przecież widzę po twoich oczach, że marzysz po prostu o jednym głębszym, a twoje oczy nigdy nie kłamią. No co, nie mam racji?\"", + "22011": "- Chcesz poruszyć z bliską osobą drażliwy temat, a ona mówi: \"Zapamiętaj sobie. Między nami jest wszystko dobrze. Nie ma takiego tematu. Ten temat po prostu nie istnieje.\"", + "22012": "Spróbuj poszukać takich rozwiązań, które nie zmuszą Cię do całkowitej rezygnacji. Na przykład:", + "22013": "\"W sprawie urlopu bezpłatnego zwrócę się do dyrektora. W wypadku odmowy zaproponuję inny termin (może dogodniejszy dla firmy).\"", + "22014": "\"W sprawie informacji podatkowej zwrócę się do urzędniczki z pokoju z napisem \"podatek dochodowy\". W wypadku odmowy zapytam o osobę kompetentną i zwrócę się do niej.\"", + "22015": "Otwórz Zeszyt. Napisz numer sesji i tytuł ćwiczenia.", + "22016": "Wypisz w Zeszycie te sprawy, które masz do załatwienia w najbliższym czasie i które wymagają, abyś \"dostał coś od kogoś\". Postaraj się użyć jak najbardziej stanowczej formy (nie pisz, że czegoś chcesz, pisz o decyzjach, planach, zamierzeniach, potrzebach).", + "22017": "Justyna staje się \"terapeutką\" - wypytuje innych, interpretuje ich zachowanie, podsumowuje to, co się dzieje, rzuca propozycje.", + "22018": "Jacek odwrotnie, zachęca innych, żeby się zajęli nim:", + "22019": "Pomóżcie mi w moim problemie... Lepiej bym się czuł, gdybyście powiedzieli o swoich uczuciach do mnie...", + "22020": "Anka koncentruje się na działaniu - proponuje i wciela propozycje w życie, sama je inicjując.", + "22021": "Blanka:", + "22022": "A mnie przeszła złość na trenerów. Czuję, że jesteśmy razem. I nie chce mi się wyjeżdżać. Mam poczucie, Krzysztof, że bardzo dużo robimy. I nie spodziewałam się, że będą takie efekty tej ciszy. I że tak głęboko pójdziemy.", + "22023": "Niemniej wyraźnie widoczny jest wątek zależności od trenera.", + "22024": "Zyta:", + "22025": "- Dowiedziałam się, że jesteś jednym z lepszych trenerów.", + "22026": "Jacek znów wraca do Marianny:", + "22027": "- Niepokoi mnie twój spokój.", + "22028": "Marianna odpowiada:", + "22029": "- A spokój Joasi cię nie niepokoi?", + "22030": "Dodaje:", + "22031": "Jest mi lżej, gdy zrzucę coś z siebie; ale złoszczę się, że zawsze potrzebuję do tego kogoś innego. Ludzi to drażni, złości.", + "22032": "Marianna opowiada o różnych reakcjach ludzi, w których obecności pozwoliła sobie na płacz. Grupa zaczyna jej \"pomagać\".", + "22033": "Następuje cisza, która trwa 40 minut. Ogólnie panuje niezbyt duża tolerancja na ciszę - Irena skubie palce, Maciek głośno przełyka ślinę, Regina kręci się, wzdycha, poprawia buty, patrzy na zegarek, Iza chowa twarz w \"daszku \" z rąk.", + "22034": "Najmniejszy pretekst - chrząknięcie Reginy - powoduje, że Maciek przerywa tę ciszę i w konsekwencji grupa zaczyna omawiać, jak na kogo ta cisza podziałała.", + "22035": "Katarzyna:", + "22036": "Prowokowaniem, żeby dostać w łeb. A właściwie to nie broniłam się!", + "22037": "Halina:", + "22038": "Na początku wyciszeniem, w miarę trwania treningu dawałam sobie więcej przyzwolenia na jakieś zachowania. Punktem przełomowym były zwroty i moje łzy.", + "22039": "Regina:", + "22040": "- Zbuntowanym milczeniem.", + "22041": "Marlena:", + "22042": "Byłam taka, jak chciałam być, nie broniłam się, nie miałam ochoty się wycofywać i nie było we mnie obrony z góry zakładanej.", + "22043": "Marianna jest wzruszona:", + "22044": "Rację mieli ci, którzy powiedzieli, że chcą pokonać swój lęk... Dużo kosztuje mnie branie tych kolejnych przeszkód... Trudno mi zaakceptować fakt, że życie się kończy... - mówi cicho przez łzy.", + "22045": "Joasia podchodzi do niej, obejmuje ją.", + "22046": "Marianna:", + "22047": "W życiu to na mnie ludzie się wieszają. Czasem się zastanawiam, czy to już zawsze tak musi być.", + "22048": "Znów zapada cisza. Blanka zachęca do buntu przeciwko trenerowi:", + "22049": "Czy wy się dobrze czujecie? Tacy jesteśmy bierni, ale oni nas olewają! Dlaczego jacyś \"oni\" mają nas tak traktować!", + "22050": "Po pytaniu Krzysztofa zapada dłuższa cisza:", + "22051": "- Czy na pewno problem tych \"onych\" został rozwiązany?", + "22052": "Odpowiada Blanka:", + "22053": "- Czuję sprzeczne uczucia zawodu i złości, trochę też wobec grupy...", + "22054": "Krzysztof:", + "22055": "- Skieruj to do określonych osób!", + "22056": "Katarzyna:", + "22057": "- To nie ma nic do rzeczy, kto dziecko wychowuje!", + "22058": "Zaczyna opowiadać o swoim synu, którego też wychowują same kobiety: - Widać, że brak mu chłopa, ale to ode mnie zależy, jakiego tatuśka mu wybiorę. - Te słowa kieruje wyraźnie w stronę Jasi.", + "22059": "Jasia mówi do Maćka:", + "22060": "- Mój mąż też nie znał ojca.", + "22061": "W kontekście emocjonalnych, osobistych wypowiedzi ta budzi podejrzenie o nieautentyczność. Bożena reaguje chaotyczną, emocjonalną wypowiedzią na swój temat, Barbara zaś pytaniem sprawdzającym:", + "22062": "Mam ochotę cię spytać, czy byłaś sama w obliczu ciężkiej choroby, czy coś straciłaś?", + "22063": "Zyta milknie, Blanka opowiada o kłopotach małżeńskich.", + "22064": "Po chwili mówi dalej:", + "22065": "Dla mnie to zero kontaktu emocjonalnego. Nie zobaczyłam do tej pory emocji. Ani my ciebie nie pobudzamy, ani ty się nie dzielisz. Opadły mi ręce...", + "22066": "Przyłącza się Dorota:", + "22067": "- Poczułaś coś, Donata?", + "22068": "Donata:", + "22069": "Zastanawiam się... Niepokój, że komuś stała się krzywda, a ja nie widzę logicznej drogi wyjścia.", + "22070": "Dorota śmieje się ironicznie:", + "22071": "- Bawisz mnie!", + "22072": "Mirka do Jurka:", + "22073": "- Wczoraj mnie drażniłeś - a dzisiaj mi się podobasz.", + "22074": "Donata (do wszystkich):", + "22075": "Mam wrażenie, że on się czymś dręczy. Po co mu o tym przypominać?", + "22076": "Dorota natychmiast atakuje:", + "22077": "- Jak to po co mu przypominać? Przecież on o tym pamięta!", + "22078": "A do Jurka ironicznie:", + "22079": "- Co się będziesz przejmował...", + "22080": "- Dla mnie to, co robisz jest sztuczne.", + "22081": "Anka odpowiada:", + "22082": "- To samo poszło.", + "22083": "Kryśka upiera się:", + "22084": "- Chciałaś to zrobić!", + "22085": "Czułam bezsilność i dlatego płakałam. Było mi przykro, miałam wrażenie, że robię coś na siłę.", + "22086": "Kryśka ironizuje:", + "22087": "- Zawsze wszystko musisz nazwać!", + "22088": "Wciąż łatwiej jest koncentrować się na innych niż mówić o sobie.", + "22089": "Anka:", + "22090": "Ciągniesz tę błazenadę, żeby nie usłyszeć przykrych rzeczy. Jest ci potrzebna, żeby ukryć to, co cię boli. Euforia zamiast bólu.", + "22091": "Teoś:", + "22092": "Ja bym się zrzygał od takich wyżebranych głasków. Nie mam zamiaru grać dalej w twoją grę.", + "22093": "Jacek smutnieje, zamyśla się.", + "22094": "Zarzuca Mariannie:", + "22095": "Przejmujesz się tylko wtedy, gdy sprawa dotyczy ciebie. Manipulujesz pod hasłem \"zajmijcie się mną\", a potem się wyłączasz.", + "22096": "Diagnozuje Justynę:", + "22097": "- Widzę dziś zupełnie inną Justynę. Twoja maska spadła.", + "22098": "Justyna odpowiada:", + "22099": "- Dla mnie twoja maska jeszcze nie.", + "22100": "Zuzanna uchyla się od mówienia o sobie.", + "22101": "Donata do Tadzia:", + "22102": "- Bardzo dobre. Przyjazne. Ciepło, życzliwość...", + "22103": "Dorota do Donaty:", + "22104": "Jestem zaskoczona tym, że to, kim jesteś, na początku mnie denerwowało. Kojarzysz mi się z egzotyczną czarownicą.", + "22105": "Róża do Wisi:", + "22106": "Mam z tobą słaby kontakt emocjonalny. Gdy ktoś komuś mówił coś przykrego, zawsze pędziłaś z pomocą.", + "22107": "W późniejszym okresie mojej pracy były sprowadzane do zoo legwany w różnym wieku. W kontaktach z nimi potwierdziły się nasze przypuszczenia, że im są starsze, a zatem i większe, tym łatwiej aklimatyzują się w warunkach sztucznych. Są bardziej rozważne i nie reagują tak gwałtownie jak bardzo młode osobniki.", + "22108": "Na kontynencie afrykańskim dominują ssaki. Z papug małych i średnich spotyka się tam zaledwie dwadzieścia cztery gatunki. Są one znane hodowcom i mimo bardzo skromnego ubarwienia od dawna przywożone do Europy. Mają niewyszukane wymagania pokarmowe i co do pomieszczenia. Na ogół są długowieczne. Niektóre z nich - na przykład nierozłączki - bardzo dobrze rozmnażają się w domowych hodowlach.", + "22109": "Ich miłośnicy tworzą specjalistyczne związki i stowarzyszenia, organizują wystawy i międzynarodowe konkursy. Potomstwo rybek, które otrzymają tam wysokie lokaty, osiąga nawet w dzisiejszych czasach bardzo wysokie ceny na rynkach światowych. Stale też wchodzą w modę nowe odmiany. Do niedawna w Stanach Zjednoczonych najpopularniejsza była złota rybka Old Black Joe z gatunku czarny welon. Żyła dwadzieścia lat i podobno umiała zmieniać barwę - z czarnej na czerwoną i błękitną.", + "22110": "W XVI wieku rozśpiewane ptaszki trafiły na pogórze Harcu i tam, w miasteczku Andreasberg, wyhodowano uszlachetnioną ich odmianę - wyjątkowo uzdolnionych wokalistów. Okręg zyskał wielką sławę, a ptaki z tamtejszych hodowli rozprzestrzeniły się w świecie pod nazwą kanarków harceńskich. Kanarki wszelkich odmian są bardzo dobrymi śpiewakami, ale największe sukcesy odnoszą kojarzone i selekcjonowane pod tym właśnie kątem. Im głównie przypadają laury na światowych konkursach śpiewaczych.", + "22111": "Rudy i wielki, i również perski kocur Mops przybył do nas później niż Kubala, a jego opiekunka przyniosła go wraz z długim rodowodem. Nie chciała zdradzić, dlaczego się z nim rozstaje. Przyczynę poznaliśmy bardzo szybko. Otóż Mopsa nie nauczono dbać o porządek. Brudzi wszędzie i nasze wysiłki, żeby zaakceptował \"kocią toaletę\", na razie pozostają daremne.", + "22112": "Węże są zwierzętami mało poznanymi, niezwykłymi i fascynującymi. Rozumiem ludzi, którzy się ich boją, lecz patrzę z pobłażaniem na tych, którzy się ich brzydzą. A już wyłącznie śmiesznie wypadają osoby, które piszczą na sam widok węża i zakrywają sobie oczy. Niektórzy manifestacyjnie omijają budynek terrarium w zoo w przeświadczeniu, że nawet tylko patrząc na węże, umrą lub nabawią się ciężkiej choroby.", + "22113": "Obecnie wśród nowości dla kotów pojawiło się w sprzedaży wiele rodzajów \"drapaczek\". Odpowiednio umocowane na ścianie czy przy listwie podłogowej, doskonale odgrywają swą rolę - problem niszczenia mebli znika. Jeżeli mamy w domu kilka kotów, dobrze będzie zadbać, żeby każdy miał swój przyrząd. Moje koty ostrzą na nich pazury nawet po kilka razy dziennie.", + "22114": "Widziałam kiedyś dzieci, które wyniosły królika na podwórko i ofiarowały innym dzieciom. Można się tylko dziwić rodzicom, którzy z taką obojętnością traktują domowe w końcu zwierzęta, nie zwracają uwagi na ich cierpienia, a przede wszystkim na bezduszność w postępowaniu własnych dzieci. I jednym, i drugim było niewątpliwie wszystko jedno, w jakich warunkach znajdzie się królik i czy zostanie w nowym domu zaakceptowany.", + "22115": "Ciąża u degu trwa trzy i pół tygodnia. Młode są od razu miniaturami rodziców. Przychodzą na świat pokryte sierścią, po kilku godzinach otwierają się im oczy i ruchliwe maluchy zaczynają baraszkować w najlepsze. Matka karmi je (musi mieć zawsze w tym okresie dodatkową wodę do picia) około trzech tygodni, ale już wcześniej małe jedzą też pokarm stały. Dorastają w wieku ośmiu miesięcy. W terrarium mogą żyć nawet do pięciu lat.", + "22116": "Nasze koty mają swoje ulubione legowiska, ale do drzemki często wybierają sobie najdziwniejsze miejsca. Każde nowo przyniesione kartonowe pudło natychmiast któryś zajmuje. Lubią sadowić się na zamkniętym pojemniku na chleb, na frytkownicy, mimo że jest nieduża, a nawet czasem na pokrywce dużego garnka. Jeżeli zostawi się puste wiaderko, też może je zająć któryś kot. Nie mówię już o wciskaniu się do nie domkniętej szafy czy nie zatrzaśniętych szafek kuchennych.", + "22117": "Są bardzo ładne, wesołe i przyjazne człowiekowi. Mają ciałka masywnie zbudowane, raczej krępe. Główkę zaokrągloną i duże uszy. Oczy ciemne i wyraziste. Ponieważ ich futerka są gęste, a kształty zaokrąglone, sprawiają wrażenie puszystych kłębuszków. Od strony grzbietowej koszatniczka jest szara, od brzusznej jasnoszara, czasem nawet biała.", + "22118": "Żył u nas dwanaście lat, co uważamy za sukces hodowlany. W literaturze ocenia się długość życia gwarków na piętnaście, dwadzieścia lat - żyją więc stanowczo za krótko według swoich miłośników. Długość ich życia w środowisku naturalnym nie jest znana, a w sztucznym - zależy oczywiście od warunków, jakie się stworzy ptakowi. Ważne tu jest nie tylko odpowiednie i bardzo urozmaicone pożywienie, ale również jakość wody, którą ptak pije.", + "22119": "W dobrych warunkach mnożą się bardzo szybko. Pamiętam z ogrodu zoologicznego w Wiedniu duże pomieszczenie koszatniczek. Było ich tyle, że trudno by wypatrzyć chociaż skrawek wolnego miejsca. Koledzy prosili nas, żebyśmy przynajmniej część tych zwierząt zabrali do naszego zoo. Właśnie to zagęszczenie chyba spowodowało, że w krótkim czasie koszatniczki w Wiedniu wyginęły. We wrocławskim zoo trzymamy je w kilku grupach.", + "22120": "Przy dobrej, fachowej pielęgnacji można długo czerpać zadowolenie z kontaktów z tym interesującym i zabawnym ptakiem. Każdy okaz jest wielką ptasią indywidualnością. Na pewno gwarek może być wspaniałym towarzyszem osoby samotnej, która potrzebuje codziennej rozmowy i bliskiego z kimś obcowania.", + "22121": "Zdrowe króliki są równie czyste jak koty i wiele czasu poświęcają czyszczeniu futerka. Dlatego nigdy się ich nie kąpie, bo mogą się przeziębić i zginąć. Poza tym królik ulega w kąpieli szokowi, który jest także niebezpieczny dla jego życia. Nie należy się przejmować, a tym bardziej przeszkadzać królikowi, gdy zjada własne odchody. Kał zawiera liczne substancje, które zostaną odpowiednio wykorzystane, gdy ponownie trafią do przewodu trawiennego.", + "22122": "Wspomniane już tutaj nierozłączki - występują one w kilkunastu gatunkach - są obok papużek falistych najmniej kłopotliwymi ptakami w chowie domowym. W Polsce są popularne, szczególnie na Górnym Śląsku, i godne jeszcze większego rozpowszechnienia. Mają potrzeby zbliżone do wymagań papużek falistych. Źle znoszą samotność i nie powinno się ich trzymać pojedynczo.", + "22123": "Oto jeszcze garść drobnych porad w sprawach, o których zdarza się zapominać.", + "22124": "Jeżeli z psem jedziemy samochodem, nie powinniśmy mu pozwalać na wystawianie głowy za okno. Narażenie rozgrzanego psa na przeciągi grozi poważnymi komplikacjami ze zdrowiem. Co jakiś czas powinno się robić postoje i wyjść z psem na mały spacer w cieniu. Pamiętajmy również, że pozostawienie psa w zamkniętym samochodzie podczas upałów, nawet na krótko, zagraża jego życiu.", + "22125": "Barwne upierzenie większości gatunków papug zawsze wzbudzało zainteresowanie i podziw. Bliskie człowiekowi stały się zapewne nie tylko z tego powodu, ale również wskutek zdolności \"mówienia\", wyjątkowej wśród zwierząt. Sympatię do tych ptaków pogłębia fakt, że oswojone wykazują głębokie przywiązanie do opiekuna, a ponieważ są długowieczne - średnia papuga żyje około osiemdziesięciu lat - powstaje szansa trwałości wzajemnego przywiązania.", + "22126": "Chcąc mieć w domu dwie szynszyle, trzeba ich szczególnie doglądać, ponieważ często wybuchają między nimi groźne bójki, nawet jeśli są to samczyk i samiczka. Z takiego starcia bardziej poszkodowany wychodzi samczyk. Zwierzęta trzeba rozdzielić i wyleczyć zranienia. Drobne można zasypać pabiamidem lub posmarować linomagiem, z poważniejszymi trzeba zgłosić się do lekarza. Łączenie szynszyli jest zawsze ryzykowne, bo jak inne gryzonie, one również mają krewki temperament i skore są do awantur.", + "22127": "W prywatnych domach coraz częściej spotyka się przedziwne okazy fauny, których z całą pewnością nie można zaliczyć do typowych zwierząt domowych. Czasami taki zakup jest kaprysem chwili, a czasem bywa ekstrawagancką żywą pamiątką z dalekiej podróży. Wielu ludzi bowiem pragnie mieć w domu coś, co zaskoczy znajomych, może nawet przerazi. W takiej sytuacji z pewnością można liczyć na węże.", + "22128": "Potrząsanie i kiwanie głowami to skomplikowany system ich porozumiewania się. Czasem szybko potrząsają wysoko uniesioną głową, a niekiedy wykonują tylko powolne, głębokie skłony. Bywa, że dwaj przeciwnicy nagle nieruchomieją, stojąc na wyprostowanych łapach, z nadętymi podgardlami, wpatrują się wzajemnie w siebie i gwałtownie kiwają głowami. W jakimś momencie któryś z nich się spłaszcza, podgardle mu wiotczeje, opuszcza normalnie głowę i powraca spokój.", + "22129": "Wszystkie ptaki, także papużki, lubią się kąpać. Służy do tego oddzielne naczynko o chropowatym dnie, pozwalającym ptakowi w kąpieli pewnie stać na nóżkach. \"Wanna\" jest zazwyczaj niewielka i można ją zawiesić na miejsce otwartych drzwiczek klatki. Część ptaków kąpie się chętnie każdego dnia, inne robią to rzadziej. Po kąpieli woda musi być wymieniona i podana świeża, najlepiej letnia.", + "22130": "Królik jest w stosunku do innych zwierząt swego gatunku bardzo towarzyski, zajmuje nory wspólne i żyje całymi koloniami. Powodem tego jest fakt, że królik niechętnie oddala się od swoich nor, zarówno wychodząc na żer, jak i wypoczywając w dzień na powierzchni. W dalsze wędrówki udaje się tylko dla zmiany ostoi.", + "22131": "Ogar polski ma wyjątkowo dobry wiatr (pracuje górnym wiatrem), jest wytrwały w gonie. Nadaje się do pracy zarówno w terenie leśnym, suchym, jak i podmokłym. Obecnie u nas ma zastosowanie właściwie jedynie w polowaniu na dziki.", + "22132": "W czasie gonu ogary szczekają w różnych tonacjach, co przy większej liczbie psów szczekających równocześnie daje grę (mówi się: ogary grają).", + "22133": "Co to jest balistyka?", + "22134": "Balistyka jest to nauka o ruchu pocisku, a więc dotyczy wszystkich kwestii związanych z ruchem pocisku od momentu odpalenia naboju do zakończenia się lotu pocisku. Rozróżnia się balistykę wewnętrzną, zewnętrzną i celu.", + "22135": "Balistyka wewnętrzna dotyczy ruchu pocisku w lufie, czego najbardziej widocznym skutkiem jest odrzut broni i rozgrzanie luf.", + "22136": "Daniel mimo ruchliwości nie lubi wędrować, tak jak np. jeleń, trzyma się raczej swojej ostoi, a w okresie bekowiska stałych rujowisk (nawet przez szereg lat).", + "22137": "Daniel ma charakterystyczny sposób poruszania się, np. w biegu skacze od razu na cztery nogi, podobnie jak koza domowa i dlatego jest trudny do strzału w ruchu.", + "22138": "Polowanie z psami polega na tym, że po otropieniu miotu podkładacz wpuszcza na tropy psy (tzw. dzikarze), które idąc za śladami dzików ruszają je z barłogu. Myśliwi natomiast obstawiają miot na przesmykach. W szczególności myśliwy powinien stać w pobliżu ostatniego wejścia dzika, bo tędy właśnie dzik może starać się wyjść z miotu.", + "22139": "Jak nauczyć psa skakania przez przeszkody?", + "22140": "Prowadząc psa na smyczy, należy podejść do niskiej przeszkody, przeskoczyć ją dając równocześnie rozkaz \"hop\" i w tym momencie pociągnąć smyczą psa za sobą. Kiedy pies zrozumie komendę \"hop\", ćwiczenie przeprowadzać na coraz wyższych i trudniejszych przeszkodach z równoczesnym aportowaniem przedmiotów.", + "22141": "Za szkody wyrządzone w obwodach łowieckich - leśnych, odszkodowanie wypłacają Lasy Państwowe, a na terenach obwodów łowieckich - polnych i na terenach nie wchodzących w skład obwodów łowieckich - wojewodowie.", + "22142": "Kto odpowiada za szkody wyrządzone w lesie przez zwierzynę?", + "22143": "Szkody wyrządzone przez zwierzynę w lesie uwzględnia się w wysokości czynszu za dzierżawę obwodu, a więc partycypuje w nich dzierżawca (koło łowieckie).", + "22144": "Chory lis powinien być niezwłocznie odstrzelony i dostarczony do stacji sanitarno-epidemiologicznej w plastikowym worku.", + "22145": "Jaka jest użyteczność z upolowanego lisa?", + "22146": "Z upolowanego lisa użyteczne jest futro, z którego robi się czapki, kołnierze i kurtki, a kły stanowią trofeum na damską biżuterię.", + "22147": "Jakiej wielkości odrostek tyki poroża uważa się za odnogę?", + "22148": "U kozłów: za odnogę traktuje się w pierwszym i drugim porożu odrostek długości co najmniej 1 cm, a u starszych 3 cm.", + "22149": "U byków: za odnogę traktuje się odrostek długości 2 cm, w klasie wieku Ib, oraz o długości 5 cm w wyższych klasach wieku.", + "22150": "Jak odróżnić kuropatwę młodą od starej?", + "22151": "Cieki: młode - żółtawe (do pierwszej zimy), stare - niebieskawoszare (sine).", + "22152": "Dziób: młode - czarny, stare - sinoszary.", + "22153": "Upierzenie głowy: młode - ciemnoszare, stare - ciemnobrązowe.", + "22154": "Obrzeże oczu: młode - niebieskosiwe, stare - czerwone, ciemno cętkowane.", + "22155": "14. Regulamin Polowań, uchwalony przez Naczelną Radę Łowiecką w dniu 30.03.1993 r.", + "22156": "15. Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w sprawie trybu i zasad opracowania oraz zatwierdzenia łowieckiego planu hodowlanego z dnia 12.07.1982 r. (Dz. U. Nr 22 poz. 162).", + "22157": "16. Zasady gospodarowania populacjami jeleni w Polsce, uchwała Komisji Hodowlanej NRŁ z dnia 14.07.1995 r., zmieniona w dniu 10.10.1995 r.", + "22158": "Jak wygląda przepiórka?", + "22159": "Przepiórka jest znacznie mniejsza od kuropatwy, ma krótszy ogon, podobna jest jednak do niej z budowy i trochę z upierzenia. Upierzenie przepiórki: na grzbiecie i skrzydłach brązowe z czarnymi i białymi podłużnie biegnącymi paskami, na brzuchu płowe, nad okiem biała półksiężycowa smuga; podgardle u samicy białosiwe, u samca - czerwonobrązowe lub czarniawe.", + "22160": "Kryteria do odstrzału selekcyjnego są zróżnicowane w zależności od rejonu siedliska.", + "22161": "Na terenach wyodrębnionych obejmujących obszary administrowane przez: OZLP Białystok, Lublin, Warszawę oraz woj. ciechanowskie, ostrołęckie (OZLP Olsztyn), woj. włocławskie (OZLP Toruń) oraz woj. płockie (OZLP Łódź) - jest niedozwolony odstrzał szóstaków (badylarzy) również nieregularnych, bez względu na wiek.", + "22162": "Na pozostałych terenach dozwolony jest odstrzał wszystkich form szóstaków (badylarzy).", + "22163": "Prowadzenie lufami zwierzyny jest niedopuszczalne, jeżeli na linii, przed lub za zwierzyną znajdują się myśliwi lub inne osoby, zwierzęta gospodarskie albo budynki, przy których mogą być ludzie.", + "22164": "Broni zarówno załadowanej jak i nie załadowanej nigdy nie wolno kierować na ludzi, nawet wtedy, kiedy jest zabezpieczona.", + "22165": "W okresie rui byk zbiera sobie chmarę łań (5-8 sztuk), którą trzyma przez okres ok. 2 tygodni, jeżeli nie zostanie wcześniej zrogowany i odpędzony przez innego byka. W tym czasie daniel-byk jest jeszcze bardziej wojowniczy niż jeleń-byk, ale z uwagi na kształt poroża walki danieli rzadko kończą się tragicznie.", + "22166": "Przepiórka składa jaja raz do roku. W wysiadywaniu jaj i wychowie młodych samiec nie bierze udziału.", + "22167": "Czym żywi się przepiórka?", + "22168": "Przepiórka żywi się owadami, nasionami traw, chwastów, krzewów, prosem, konopiami, tatarką, makiem, ziarnem zbóż (pszenicy) i młodymi pędami roślin, które łącznie z nasionami stanowią dla niej właściwie główne pożywienie.", + "22169": "Czym żywi się słonka?", + "22170": "Słonka żywi się głównie dżdżownicami, muchami, larwami i wszelkiego rodzaju owadami, które wyszukuje grzebiąc dziobem w liściach pod drzewami. Ponadto zdobywa żer w ten sposób, że wbija głęboko w miękką ziemię lub liście swój długi dziób, wkręcając go jak świderek i wydobywa pokarm (larwy, korzonki roślinne). Jednocześnie powoduje przez to wychodzenie z ziemi dżdżownic i innych żyjątek, które następnie zjada.", + "22171": "Jak należy celować z broni śrutowej?", + "22172": "Broń winna być tak przyłożona, aby było widać szynę, a zwierzyna idąca w poprzek w stosunku do myśliwego znajdowała się bezpośrednio nad muszką. Jeśli przy złożeniu się widać tylko muszkę, a nie widać szyny, strzał będzie zdołowany, a jeśli widać zbyt dużo szyny, strzał będzie zgórowany.", + "22173": "Jakie jest rozmieszczenie jelenia sika?", + "22174": "Jeleń sika należy do zwierzyny występującej tylko w woj. elbląskim, nadleśnictwo Kadyny (ok. 150 sztuk) oraz w woj. katowickim w lasach pszczyńskich, nadleśnictwo Kobiór (ok. 10 sztuk).", + "22175": "Jeleń sika nie będąc przedmiotem powszechnego zainteresowania ze strony myśliwych, nie wymaga dokładnego, wyodrębnionego omawiania.", + "22176": "Grzywacz w zasadzie lata niezbyt szybko, ale czasami osiąga nawet 90 km/h.", + "22177": "W kwietniu samica składa 2 jaja, które wysiaduje przez 17 dni. Gniazdo buduje z kawałków gałązek i trawy na wysokich drzewach, w połowie ich wysokości.", + "22178": "Grzywacze lęgną się 2-3 razy w roku.", + "22179": "Należy starać się odnaleźć każdego postrzałka.", + "22180": "Strzelać należy tylko do takiej zwierzyny, która ma jakieś użyteczne przeznaczenie albo jest szkodnikiem. Nie wolno strzelać do zwierzyny tylko dla samego efektu strzału, bo to świadczy o braku etyki nie tylko jako myśliwego, ale również jako człowieka.", + "22181": "Pierwsze poroże zaczyna budować w 8-9 miesiącu, które wyciera ze scypułu na początku września. Poroże to zrzuca w styczniu - lutym. Drugie poroże zaczyna budować w kwietniu - maju, wyciera ze scypułu w sierpniu. Poroże to ma zwykle kształt widłaka lub szóstaka; zrzuca je na przełomie grudnia - stycznia. Trzecie poroże buduje od stycznia i wyciera w sierpniu; ma ono kształt szóstaka lub ósmaka, zrzuca je w listopadzie - grudniu.", + "22182": "Gołębiarz ma długość ok. 60 cm, w tym długość ogona ok. 27 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 110 cm. Samiec waży ok. 0,75 kg, a samica ok. 1 kg.", + "22183": "Gołębiarz zamieszkuje na brzegach lasów w pobliżu pól uprawnych. Gniazdo zakłada w koronie drzew liściastych lub iglastych, maskując je od dołu na zielono. Składa 2-5 zielonkawych jaj, które wysiaduje przez 35-38 dni.", + "22184": "2) tereny w granicach administracyjnych miast; jeżeli jednak granice te obejmują większe obszary leśne lub rolne, z obszarów tych może być utworzony obwód łowiecki lub mogą one być włączone do innych obwodów łowieckich;", + "22185": "3) tereny zajęte przez miejscowości, nie zaliczone do miast, w granicach obejmujących zabudowania mieszkalne i gospodarcze z podwórzami, placami i ulicami oraz drogi wewnątrz tych miejscowości;", + "22186": "Utonięcie następuje na skutek dostania się wody do płuc, co powoduje niedotlenienie i przenikanie wody do krążenia.", + "22187": "Po wydobyciu ofiary z wody należy najpierw usunąć z jej jamy ustnej piasek i ewentualnie inne nieczystości (a także sztuczną szczękę). Następnie wylać wodę z płuc i żołądka w ten sposób, że ofiarę kładzie się brzuchem na kolanie ratującego i głową do ziemi. Natychmiast potem zastosować sztuczne oddychanie metodą usta-usta.", + "22188": "Rozsiew śrutu o średnicy 2,5 mm wynosi w odległości 50 m - 5 m, 75 m - 10 m, 100 m - 17 m i 150 m - 46 m. Powyższe wskazuje, w jak szerokim pasie jest niebezpieczny śrut przy strzale na dalszą odległość, np. w czasie polowania na kuropatwy.", + "22189": "Myśliwy po strzale ma obowiązek ustalić skuteczność strzału i uczynić wszystko, w wypadku postrzelenia zwierzyny, aby nie dopuścić do utraty tuszy zwierzyny.", + "22190": "Jakie są zasady oceny prawidłowości odstrzału selekcyjnego kozłów?", + "22191": "Podstawą oceny prawidłowości odstrzału kozła jest wiek kozła, forma poroża i zezwolenie na odstrzał.", + "22192": "Kiedy jest rozmnoża królików?", + "22193": "Króliki rozmnażają się bardzo szybko i są nawet plagą na niektórych terenach. Parkoty zaczynają się w lutym i trwają do sierpnia. Samica koci się po 30 dniach od zapłodnienia, rzucając 3-10 sztuk młodych. Wykot następuje co 5-6 tygodni.", + "22194": "Wykot ma miejsce w norze specjalnie na ten cel przygotowanej, posiadającej w środku większą koronę lęgową, dobrze wymoszczoną mchem i turzycą.", + "22195": "Balistyka zewnętrzna to zagadnięcie toru lotu pocisku, a więc prędkość pocisku i jego opad na drodze do celu. Współczesne konstrukcje broni i amunicji dążą do nadania pociskowi możliwie płaskiego toru przez zwiększenie prędkości lotu pocisku i zmniejszenie jego opadu.", + "22196": "Balistyka celu to zachowanie się pocisku po trafieniu w cel, a więc w czasie drążenia ciała zwierzyny, na co ma wpływ budowa pocisku.", + "22197": "Wpis na listę selekcjonerów myśliwego, który złożył egzamin, ale nie ma trzyletniego stażu w PZŁ, następuje po upływie tego okresu.", + "22198": "Uprawnienia selekcjonerskie dają prawo do odstrzału samców zwierzyny płowej.", + "22199": "Jakie kozły i jelenie-byki uważa się za łowne?", + "22200": "Kozły: regularne mocne szóstaki o porożu powyżej przeciętnej (a także ósmaki i dziesiątaki) w II klasie wieku, a więc 4-letnie i starsze.", + "22201": "Co to jest staż kandydacki?", + "22202": "Staż kandydacki jest to okres przygotowania kandydata do prawidłowego realizowania obowiązków łowieckich.", + "22203": "Staż ma na celu umożliwienie kandydatowi zapoznania się z prawem łowieckim, statutem PZŁ, statutem koła, regulaminem polowań, bezpiecznym obchodzeniem się z bronią myśliwską oraz praktycznym wykonywaniem zabiegów hodowlanych i ochronnych w łowisku.", + "22204": "W pogodne i słoneczne dni zające siedzą w płytkich kotlinach lub całkiem na wierzchu.", + "22205": "W lesie zające występują raczej na pobrzeżach, w głąb idą tylko w silne mrozy.", + "22206": "Jaki jest tryb życia zająca?", + "22207": "Zające żyją pojedynczo, z wyjątkiem okresu parkotów.", + "22208": "Kim jest strażnik łowiecki?", + "22209": "Strażnik łowiecki jest pracownikiem dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, obowiązany do ochrony łowiectwa i zwierzyny na powierzonym mu terenie.", + "22210": "Strażnik łowiecki poza wynagrodzeniem za pracę otrzymuje premię za pozyskaną zwierzynę oraz za zatrzymanie lub wskazanie kłusownika.", + "22211": "Nadzór nad strażnikiem łowieckim sprawuje terenowy organ administracji rządowej.", + "22212": "Jak wygląda głowienka?", + "22213": "Głowienka (Nyroca ferina). Kaczor ma w upierzeniu godowym głowę i górną część szyi brązowordzawą, dolną część szyi, pierś i górną część grzbietu czarną. Skrzydła i grzbiet popielate, czarno falowane, lusterko popielate, boki białe ciemno znaczone, podbrzusze popielate, ciemniej cętkowane. Przy ogonie z góry pióra czarne, od spodu brunatnawe. Nogi zielonopopielate.", + "22214": "Selekcja kozłów ma za podstawę oceny przede wszystkim parostki, a to dlatego, że ich jakość świadczy o stanie zdrowia zwierzęcia. Przy tej ocenie bierze się pod uwagę szlachetność formy, ukształtowanie odnóg, grubość i uperlenie tyk, a przede wszystkim masę parostków.", + "22215": "Kryteria selekcyjności kozłów w różnych klasach (grupach wiekowych) ustalane są uchwałami władz PZŁ.", + "22216": "Znacznie droższe są olejne pejzaże (80000-130000zł). Jednak największym wydarzeniem było pojawienie się słynnego olejnego portretu Leona Chwistka Udzielny Byk na urlopie, sprzedawanego w ciągu ostatnich 8 lat trzykrotnie i za każdym razem ostro licytowanego (ostatnio w 1998 r. do 340000 zł).", + "22217": "Takie fałszerskie przeróbki podpisów znane są na rynkach światowych. I tak Cuylenborch przekształcał się w o wiele droższego Poelenborgha, a mało znany monachijski malarz Eibl w wartego setki razy więcej Leibla.", + "22218": "U nas z kolei prace Chełmińskiego przerabia się na Chełmońskiego (wystarczy zmienić jedną literkę), Kazimierza Wygrzywalskiego na Feliksa Wygrzywalskiego, Władysława Szernera jr. na ojca (wymazując tylko \"jr\"), podobnie jak z prac córki Włodzimierza Tetmajera robi się obrazy taty.", + "22219": "Późna edukacja malarska spowodowała, że jego dorobek nie jest wolny od licznych, mniej lub bardziej widocznych błędów warsztatowych. Jednak treść obrazów i ich walory dekoracyjne powodują, że kupowane są nader chętnie i za niemałe pieniądze. Dziś co bardziej okazała wojenka pędzla Suchodolskiego oznacza wydatek 40000-50000 zł.", + "22220": "Jeżeli nie mieliśmy szczęścia, konkurencje okazała się zbyt silna i nic nie wylicytowaliśmy, to po aukcji odbieramy wadium i czekamy na następne okazje. Jeżeli jednak coś wylicytowaliśmy, czeka nas rozliczenie się z domem aukcyjnym. Można oczywiście przyjść na aukcję z walizką pełną pieniędzy i wszystko załatwić od ręki. Ale nie musimy się aż tak spieszyć. Na załatwienie sprawy mamy bowiem trochę czasu.", + "22221": "W minionych dziesięcioleciach wydano wiele książkowych i albumowych publikacji omawiających dorobek poszczególnych malarzy lub ugrupowań artystycznych. Samo ich wymienienie zajęłoby wiele stron. Niestety, bardzo dużo cennych publikacji ukazało się dawno, w małym nakładzie i bez wznowień. Stąd dostępne są jedynie w niektórych bibliotekach, a sporadycznie pojawiają się w antykwariatach.", + "22222": "Odrębną grupę publikacji stanowią muzealne katalogi wystaw. Szczególnie w ostatnim dziesięcioleciu wyraźnie podniosła się ich jakość graficzna.", + "22223": "Aukcjoner bardziej kieruje się tym, jak wielu klientów stara się kupić konkretny obraz. Jeżeli jest ich wielu, stawki rosną szybciej i z większym przeskokiem, jeżeli o pracę walczą tylko dwaj — i w dodatku bardzo ostrożni kupcy — stawka rośnie w mniejszych interwałach.", + "22224": "Klient, który wpłacił wadium, otrzymuje specjalną numerowaną tabliczkę (w środowiskowym slangu zwaną lizakiem) i może brać udział w licytacji.", + "22225": "Nie wszyscy klienci — z różnych zresztą powodów — chcą jednak osobiście uczestniczyć w licytacji. Mają wówczas do wyboru trzy możliwości.", + "22226": "6. Nie kupować replik. Kolejna Dziewczynka z ptaszkiem Hofmana, Starość i młodość Axentowicza, Ułan na koniu Kossaka czy Kwiaty w wazonie Karpińskiego, choć nierzadko o dużych walorach dekoracyjnych, a czasami nawet nie pozbawione walorów malarskich, stanowią w gruncie rzeczy konfekcję historii malarstwa. Zamiast zapełniać nimi ściany, lepiej starać się tropić obrazy o niebanalnej i nie powielanej w nieskończoność tematyce.", + "22227": "A***** D**** L***** Emil Krcha (1894-1972) Autor pejzaży i martwych natur licznie pojawiających się w antykwariatach i od czasu do czasu trafiających na aukcje. Malarz ujawniający wysoki kunszt malarski. Ceny oscylują w granicach kilku tysięcy złotych, choć zdarzyło się już, że parokrotnie przekroczyły granicę 10000 zł.", + "22228": "Nie są to zresztą — jak się powszechnie zwykło przyjmować— portrety, lecz studia fizjonomiczne.", + "22229": "I wreszcie czynnik trzeci: nazwisko. Oznacza to, że znacznie lepszą uniwersalną lokatą kapitału będzie zawsze obraz malarza znanego aniżeli — mające podobne, a nawet wyższe walory artystyczne — płótno malarza mniej znanego.", + "22230": "A*** D**** L*** Kazimierz Pochwalski (1855-1940) Oficjalny portrecista cesarza Franciszka Józefa oraz kolejnych rodzimych prezydentów i premierów, twórca technicznie perfekcyjny, co pozwalało mu malować obrazy będące niemal fotograficznym odbiciem rzeczywistości. Efekty dekoracyjne były imponujące, choć niewiele w tym ducha, emocji, wyobraźni czy psychologicznej głębi. Ceny za dobry olej ustabilizowane na poziomie 20000-30000 zł.", + "22231": "Są natomiast nieocenione, gdy trzeba coś sprawdzić, porównać, dowiedzieć się kilku szczegółów przed aukcją lub antykwarycznym zakupem.", + "22232": "Książki:", + "22233": "1. Słownik artystów polskich. Wydawana siłami Instytutu Sztuki PAN monumentalna i najpełniejsza publikacja zawierająca noty biograficzne polskich artystów (malarzy, rzeźbiarzy i grafików). Jej nawiększą słabością jest ślamazarny cykl produkcyjny. Tom pierwszy ukazał się w 1971r., do końca 1998 r. zaś wydano ich zaledwie sześć (do litery Pc).", + "22234": "Moda na École de Paris niewątpliwie zasłużenie dowartościowała to środowisko artystyczne, ale w przypadku niektórych nazwisk także przewartościowała. Podobnie rzecz się ma z potężną hossą na szkołę monachijską. Po jej najwybitniejszych przedstawicielach na cenowe szczyty dostali się liczni malarze, których zasługi artystyczne, poza tworzeniem dekoracyjnych i sprawnych technicznie obrazów, są raczej mizerne. Przyszłość nieuchronnie zweryfikuje te hierarchie.", + "22235": "A*** D**** L**** Olga Boznańska (1865-1940) Pierwsza dama polskiego malarstwa. Spod jej pędzla wyszły pejzaże, martwe natury, kwiaty, ale na aukcjach najczęściej pojawiają się portrety. Wspaniała, delikatna i harmonijna paleta barw, wielka wrażliwość i kultura malarska, imponujące psychologiczne \"odkrywanie\" swych modeli – to niezaprzeczalne zalety jej sztuki. W polskim malarstwie portretowym nikt chyba tak wspaniale nie malował oczu, a równocześnie tak lekceważąco nie traktował dłoni osób portretowanych.", + "22236": "A** D*** L* Zygmunt Waliszewski (1897-1936) W swych esejach nazywał go Józef Czapski \"polskim van Goghiem\".", + "22237": "Związany z kapistami, wielokrotnie jednak przekraczał wyznaczone przez nich malarskie granice. W jego obrazach znaleźć można groteskę, świadomą deformację, ale też liryzm i niezwykłą wrażliwość. Był świetnym kolorystą, nie pozbawionym jednak temperamentu ekspresjonisty.", + "22238": "Znacznie rzadziej pojawiają się na aukcjach prace najwybitniejszych współczesnych malarzy, uchodzących w potocznej opinii za trudniejszych: Teresy Pągowskiej, Jerzego Tchórzewskiego, Jerzego Stajudy, Alfreda Lenicy, Stefana Gierowskiego, Stanisława Fijałkowskiego i wielu, wielu innych. Sporadycznie tylko osiągają ceny powyżej 10000zł. Podobny los spotyka najbardziej znanych przedstawicieli abstrakcji geometrycznej: Henryka Stażewskiego i Ryszarda Winiarskiego.", + "22239": "5. amnezja i sugestia pohipnotyczna.", + "22240": "W obrębie każdej z tych kategorii istnieje zróżnicowanie za pomocą znaków \"+\" i \"-\". I tak, przykładowo, 2 punkty oznaczają, że osoba poddana hipnozie reaguje na takie sugestie, jak podnoszenie ręki i zamknięcie oczu, ale może się jeszcze przeciwstawić tym sugestiom. 2+ pacjent otrzymuje wtedy, gdy czuje, że wyżej wymienione polecenia wykonuje automatycznie. A 2- otrzymuje wtedy, gdy ma uczucie, że robi to świadomie.", + "22241": "26.", + "22242": "Twoje serce bije wolniej, jak przed prawdziwym snem. Twoje płuca pracują wolniej, jak przed prawdziwym snem. Wszystkie procesy zachodzące w twoim ciele - zwalniają.", + "22243": "25.", + "22244": "Pozwalasz całemu swojemu ciału odprężać się, uspokajać, rozprężać się. Spada tempo pracy wszystkich narządów w twoim ciele.", + "22245": "Twoja dusza raduje się na myśl o wyjątkowych doznaniach, których za chwilę doświadczysz i które wpłyną na twoje życie. Twoja dusza niecierpliwie oczekuje i jest gotowa do wchłonięcia wszystkiego, co obłok przed nią odkryje. Twoja dusza ufa mu teraz bezgranicznie. Opadasz i odczuwasz, jak relaks całego twojego ciała pogłębia się.", + "22246": "5.", + "22247": "Budzisz się jeszcze szybciej. Powracasz do zwykłego stanu świadomości.", + "22248": "6.", + "22249": "Weź kolejny głęboki, wybudzający cię oddech. Ponownie poruszaj szybko palcami stóp i dłoni.", + "22250": "7.", + "22251": "Gdy powiem: 10 - otworzysz oczy i będziesz całkowicie wybudzona, w dobrym nastroju, w dobrym humorze, pełna energii, wypoczęta, uśmiechnięta i chudnąca tak szybko, jak tylko jest to możliwe.", + "22252": "8.", + "22253": "Kolejny głęboki oddech. Budzisz się. Już prawie jesteś wybudzona.", + "22254": "9.", + "22255": "Już jesteś wybudzona.", + "22256": "Dieta ta ma wiele wad, jeśli chodzi o jej wpływ na zdrowie. Powoduje bowiem utratę białka ze skóry i krwi, podczas jej stosowania maleje masa serca i spada wskaźnik podstawowej przemiany materii.", + "22257": "Istnieje jeszcze jedna dieta, której skuteczność jest niedoceniana ze względu na jej kontrowersyjność. Jest to tzw. tłusta dieta, zwana też dietą optymalną, ułożona przez dr. Jana Kwaśniewskiego.", + "22258": "Duży spadek wagi w pierwszych tygodniach jest spowodowany głównie - niestety, ale - uwalnianiem się wody z puli glikogen-woda. Na każdy jeden kilogram spalonej tkanki tłuszczowej uwalnia się aż 3,5 kg wody w postaci pary wodnej, potu lub moczu. Gdy energia z tej puli zostanie uwolniona, dalszy spadek wagi jest wynikiem spalania tkanki tłuszczowej.", + "22259": "Jeszcze inni proponują analogiczną technikę, jak w przypadku odzwyczajenia od palenia papierosów. H. Spiegel i D. Spiegel uczą pacjenta wchodzenia w autohipnozę przez unoszenie oczu do góry, podnoszenie ręki i zamykanie oczu. Po czym pacjent powtarza trzy formułki: \"Dla mojego ciała objadanie się jest trucizną. Potrzebuję ciała do życia. Muszę o nie dbać i chronić je.\" A w hipnozie terapeuta podaje te formułki i rozwija, podkreśla i uzasadnia.", + "22260": "Jestem Niewinnością ...", + "22261": "Boską szczęśliwością ...", + "22262": "Jestem Bogactwem najwyższej jakości ...", + "22263": "Jestem czystą Światlością ...", + "22264": "A teraz czas na afirmacje, które również warto powtarzać pozostając w stanie głębokiej medytacji.", + "22265": "Bóg przejawia się przeze mnie jako ... (wybierz jedną z cech urzeczywistnienia), np.:", + "22266": "Bóg przejawia się przeze mnie jako Miłość.", + "22267": "Boski(a) ... (np. Spokój) wypełnia moją Duszę.", + "22268": "Miłość nie jest pożądaniem i namiętnością.", + "22269": "Miłość nie jest transem zakochania i fascynacją.", + "22270": "Miłość nie jest zazdrością.", + "22271": "Miłość nie jest posiadaniem siebie nawzajem.", + "22272": "Miłość nie jest przywiązaniem.", + "22273": "Miłość nie jest potrzebą.", + "22274": "Miłość nie jest wzajemną zależnością, ani uzależnieniem.", + "22275": "Miłość nie jest nadopiekuńczością.", + "22276": "Miłość nie jest troską i lękiem o siebie nawzajem.", + "22277": "Miłość nie jest wzajemnym wywieraniem na siebie presji.", + "22278": "Miłość nie jest wyrzekaniem się czegokolwiek i poświęcaniem.", + "22279": "Medytuj nad słowami:", + "22280": "1. medytacja - \"Bóg jest substancją mego bytu, siłą mego ciała, pięknem mego ducha\".", + "22281": "2. medytacja - \"Moja wola jest zgodna z Wolą Boga\", albo: \"Moja wola i Boska Wola to jedno\".", + "22282": "3. medytacja - \"Jestem czystym Światłem i Miłością\".", + "22283": "4. medytacja - \"Ja i Bóg stanowimy jedno\".", + "22284": "Podstawową energią kwiatów jest ta sama Energia, na której podłożu żyją piękne ptaki, zwierzęta i ludzie. Jeśli bierzesz od kogoś słodycze, ich podłożem jest ta sama Energia, która kształtuje kwiaty, tylko przejawia się ona w innej formie. W tym sensie, cokolwiek \"dajesz\" czy \"bierzesz\", korzystasz z różnych form tej samej Uniwersalnej Energii.", + "22285": "Każdy, kto zajmuje się energoterapią wie, że przekazując swemu klientowi energię, jednocześnie sam z niej korzysta.", + "22286": "Przyczyn może być znacznie więcej. Dlatego warto zbadać swój umysł, czy przypadkiem pod płaszczykiem rozwoju duchowego nie spełnia jakiejś innej roli. Dokończ przedstawione poniżej zdania pierwszą myślą, która przyjdzie ci do głowy:", + "22287": "Wybrałe(a)m rozwój duchowy, aby ...", + "22288": "Rozwój duchowy zapewnia (gwarantuje) mi ...", + "22289": "Niektórzy lubią być prowadzeni, pragną poddawać się wpływom tzw. silnych osobowości, a także doświadczać dziwnych stanów i mrożących krew w żyłach sytuacji. Medytacja w kontraście do nich może się wydawać nudna, nieciekawa. Jeśli należysz do takich osób, a mimo to zamierzasz osiągać duchowe sukcesy, proponuję ci stosowanie następującej afirmacji:", + "22290": "Moja medytacja jest niezwykle atrakcyjna, ciekawa i inspirująca.", + "22291": "Na koniec wręcz osobie, którą widzisz w medytacji różową różę na dowód, że wolność, którą obdarzasz swego towarzysza wypływa z czystej, bezwarunkowej miłości, a nie np. z zamiaru odrzucenia go, odtrącenia, zlekceważenia. Tak długo zwracaj wolność, aż poczujesz, że jest to całkowicie szczere i autentyczne.", + "22292": "Powyższe ćwiczenie warto przeprowadzić ze wszystkimi osobami, z którymi tworzymy związki.", + "22293": "Dość skutecznym sposobem badania opinii naszej podświadomości na dany temat są testy skojarzeń. Metoda ta polega na dokańczaniu zaczętych zdań lub odpowiadaniu na pytania bez użycia intelektu, \"pierwszą lepszą\" myślą, która przyjdzie do głowy, np.", + "22294": "Jestem zły, bo... (odpowiedź ze sfery podświadomej) drażni mnie zachowanie niektórych ludzi.", + "22295": "Najbardziej chciałbym, żeby... zmienił się świat.", + "22296": "Poniosłam taką stratę! - stwierdziła smutno istotka. - I nadal nie wiem, kim jesteś.", + "22297": "Lecz w odpowiedzi usłyszała znajome:", + "22298": "- Zanurz się we mnie, zanurz się...", + "22299": "Wtedy lalka wskoczyła w ogromne fale. Sól, z jakiej była uczyniona, rozpuściła się całkowicie...", + "22300": "Czyżby umarła? ... Ocean jakby niewzruszony nadal śpiewał swą pieśń:", + "22301": "- Zanurz się we mnie... Zanurz się we mnie...", + "22302": "To, co nazywasz problemem, nie ma realnej Mocy Boga - pozostaje tylko w świecie twoich kreacji, często niskich energetycznie. Każdy problem, jak również to, co nazywamy złem, istnieje w podrzeczywistości ludzi posiadających w swych umysłach (ciałach energetycznych) matryce sprzyjające jego kreacji. Można by je przyrównać do haczyków.", + "22303": "Sugestie do ćwiczenia pierwszego.", + "22304": "Teraz już wiesz, co powinieneś sobie dać. Jeśli ktoś marzy o miłości, lecz choćby podświadomie spodziewa się odrzucenia, jest wielce prawdopodobne, że zostanie odrzucony. Oczekuj zatem tego, co najlepsze. Koncentruj się na tym, co dla ciebie korzystne. Kochaj siebie!", + "22305": "Bóg jest w mocy idealnie dla ciebie rozwiązać każdą sprawę. Poza tym jest w stanie zrobić to naprawdę dobrze.", + "22306": "Ja, ... ufam Bogu (największej sile Stwórczej i Transformacyjnej).", + "22307": "Boska Moc we mnie, ... korzystnie dla mnie rozwiązuje każdą sprawę.", + "22308": "Wszystko jest na moją korzyść, a przy tym inni też na tym zyskują.", + "22309": "Każdy z nas posiada pełne prawo do samodzielnego zrozumienia swych błędów i do wybrania dogodnego momentu, by je naprawić. To może trwać latami, ale liczy się przede wszystkim wolna wola każdego z nas. Przestrzegaj jej. Uszanuj wolność innych ludzi. Uszanuj swoją wolność. Nie bądź wobec siebie zbyt surowy. Pozwól innym i sobie na swobodny, spontaniczny rozwój.", + "22310": "Oto w tej chwili dostrajam się do Twojej Energii, do jedynej, realnej Mocy. Czynię to pozostając w pełnej harmonii z Twoją Wolą. W Twym Świetle rozpuszcza się każda iluzja, znika każde przywiązanie. Wszelki mrok rozpływa się niczym mgła w promieniach porannego słońca. Istnieje tylko Twoje czyste Światło. To właśnie w Nim, w pełnej jedności z Tobą doświadczam najwyższych stanów istnienia, najpiękniejszych uczuć, których nie sposób wyrazić słowami.", + "22311": "Wyobraź sobie człowieka znajdującego się na ogromnej górze.", + "22312": "- Gdzie jest góra, o której mówią legendy? - pyta on swych sąsiadów.", + "22313": "- Sami chcielibyśmy wiedzieć - mówią. - Mieszkamy tu wszyscy od urodzenia, lecz nigdy jej nie widzieliśmy.", + "22314": "Strudzony i prawie zrezygnowany wędrowiec siada na krawędzi skały, skąd rozpościera się widok na jasną dolinę.", + "22315": "Pozostawanie świadomością \"tu i teraz\" jest podstawą każdej medytacji, medytacji będącej niczym innym, jak tylko świadomym życiem. Kiedy wdychasz powietrze, czuj to. Bądź świadom swego oddechu w obecnej chwili. Bądź świadom swego piękna, swych możliwości. Tylko w teraźniejszości dostrzeżesz Prawdę, nigdy indziej. Również tylko w obecnej sekundzie posiadasz moc kreowania swej przyszłości. Z tej też przyczyny afirmacje i modlitwy formułuje się w czasie teraźniejszym.", + "22316": "Cechy, które drażnią cię u innych, sam kiedyś przejawiałeś (w obecnym lub poprzednich żywotach), lecz odkąd zostały przez ciebie potępione, zamiast wyrażać się na zewnątrz, stały się mieszkańcami najgłębszych pokładów twej podświadomości.", + "22317": "Wypominamy ludziom różne rzeczy, lecz zapomnieliśmy, że kiedyś sami dokonywaliśmy podobnych czynów, reagowaliśmy w ten sam sposób.", + "22318": "Ja, ... jestem bezpieczny(a) widząc swoją przeszłość.", + "22319": "Ja, ... wybieram czystość swego serca (swej duszy), umysłu i ciała.", + "22320": "Mnie, ... Bóg uwalnia od wszelkich nabytych wzorców reakcji (zaślepień, destrukcyjnych emocji, niskich energii itp.).", + "22321": "Ja, ... jestem wolny(a) od ... (wzorców nieprzytomności, lęków itp.).", + "22322": "Ja, ... żyję, by móc w pełni wyrażać siebie prawdziwego (prawdziwą).", + "22323": "Ja, ... żyję dla własnego szczęścia i samorealizacji.", + "22324": "Jako narzędzie pomocne w koncentrowaniu się na cechach urzeczywistnienia, proponuję medytowanie nad takimi oto prawdami:", + "22325": "Na początek:", + "22326": "Ja, ... dostrzegam w sobie Boską Miłość (lub inną cechę).", + "22327": "Ja, ... akceptuję w sobie Boską Miłość (lub inną cechę).", + "22328": "Ja, ... otwieram się na to, by przejawiać Boską Miłość (lub inną cechę).", + "22329": "Potem:", + "22330": "Ja, ... przejawiam Boskie Piękno.", + "22331": "Wszystko dzieje ci się według twej woli. Skoro przez kilka lat podążałeś w kierunku przeciwnym do swego domu, nie zdziw się, że dzisiaj znajdujesz się w odległości kilkuset mil od niego. Jest tylko jeden kierunek zmierzający do urzeczywistnienia Boskości - urzeczywistniać Boskość. Nie Jej przeciwieństwa, lecz sedno - prawdziwą naturę.", + "22332": "Czy wobec tego mogłaby pani teraz powiedzieć swym najbliższym, że tamta miłość była tylko złudzeniem? (...) Czy skłonna jest pani bardziej uwierzyć znajomemu, który uważa, że miłość nie istnieje, niż dziecku mówiącego do pani: \"kocham cię\"?", + "22333": "Podobnie człowiek, który doświadcza codziennie energii miłości w różnych formach, a nawet widzi ją dzięki swym ponadzmysłowym zdolnościom, nie ma wątpliwości co do jej istnienia.", + "22334": "Ja, ... zauważam, że już jestem niezależny(a) finansowo.", + "22335": "Ja, ... szanuję siebie bez względu na to, co zrobiłe(a)m w przeszłości. Daję sobie szansę rozpoczęcia życia na nowo. Przebaczam sobie.", + "22336": "Ja, ... z każdą chwilą odzyskuję do siebie zaufanie. Przebaczam sobie, że zawiodłe(a)m własne zaufanie. Moje działania są całkowicie zgodne z mymi świadomymi wyborami. Ja, ... już teraz mogę sobie w pełni zaufać.", + "22337": "Największy problem polega na wierze w jakąkolwiek inną siłę niż Bóg, niż najwyższe dobro. Przekonanie to, niezależnie czy wierzysz w nie świadomie, czy tylko na poziomie niższego \"ja\", manifestuje się w twoim świecie.", + "22338": "Już teraz jesteś w stanie odrzucić wszelkie matryce problemów. W Boskiej Rzeczywistości problemy nie istnieją.", + "22339": "Czy słyszałeś kiedyś bajkę o lalce z soli i oceanie?", + "22340": "- Kim jesteś? - spytała ocean lalka z soli.", + "22341": "- Zanurz się we mnie, a będziesz wiedzieć - zaszumiały fale.", + "22342": "- Dobrze - zgodziła się.", + "22343": "Gdy jednak dotykała wody swą dłonią, ta nagle zaczęła się rozpuszczać! Przerażona lalka, szybko cofnęła rękę.", + "22344": "Medytacja, którą tu przedstawię przypomina praktykę z rozdziału \"Wydobyć siebie\". Obie spełniają podobne zadanie - pozwalają nie integrować się z różnymi częściami twej osobowości i z reakcjami niższego \"ja\". Jest jednak między nimi zasadnicza różnica. Poprzednio naszym zadaniem była zwykła obserwacja tychże reakcji. Teraz uczynimy to posługując się Boską Świadomością.", + "22345": "Zaprzestań dążenia. Przejawiaj! Twoje zadanie nie jest tak skomplikowane, jak ci się pewnie wydaje. Twoje zadanie, to cieszyć się swoim celem (oświeceniem, urzeczywistnieniem Boskości, szczęściem, niezależnością finansową, zdrowiem...). Afirmacja jedynie wspomaga doświadczanie tego stanu. Afirmacja w połączeniu z medytacją pomoże ci w pozostawaniu w nim. Dzięki afirmowaniu niewinności pozostajesz w niewinności. Koncentrując się na mocy, dostrajasz się do jej wibracji itd.", + "22346": "Prawdziwa Moc i świadomość mieszkają w teraźniejszości.", + "22347": "Poczucie winy, uraz, nienawiść, lęk, uprzedzenie, negatywne wyobrażenia i postawy mają swoje źródło w przeszłości. Miłość i spokój duszy istnieją w chwili obecnej.", + "22348": "Troska, zmartwienie, lęk i oczekiwanie problemów wiążą się z przyszłością, która nie istnieje. Miłość i spokój duszy istnieją w chwili obecnej.", + "22349": "Niech twoje zachowanie, sposób bycia, myśli, a nawet decyzje świadczą o realizacji wybranego przez siebie stanu tu i teraz.", + "22350": "Oddal od siebie starania, wysiłki, przymusy, konieczności. One tylko utrzymują twą podświadomość w przekonaniu, że abyś mógł osiągnąć swój cel, musisz się wiele namęczyć i natrudzić. Kreują też wizję długiej drogi do celu. Porzuć wizję tej drogi. Ona to zbyt wielu ludzi zniechęciła do celu.", + "22351": "1. Wejdź w stan medytacji. Poczuj świeżość chwili obecnej, jej piękno i lekkość. Żyj nią.", + "22352": "2. Przenieś świadomość teraźniejszości zaczerpniętą z tej medytacji na swoje codzienne życie. Żyj świeżością chwili obecnej.", + "22353": "W pewnym momencie zdałam sobie sprawę, że moja \"przyszłość\" nawet w najmniejszym stopniu nie zależy od tego, co inni - bliscy mi ludzie - robili czy myśleli, ani jakie podejmowali decyzje względem mnie.", + "22354": "W uwalnianiu dość pomocne mogą okazać się wizualizacje, ale często wystarczy tylko intencja uwalniania i odpuszczanie negatywnych emocji na wydechu.", + "22355": "1. Odreagowanie emocji.", + "22356": "Namaluj \"tego siebie\", który odczuwa negatywny stan. Wystarczy, że ujmiesz w swej pracy twarz i ręce. Przez cały czas trwania ćwiczenia oddychaj, zwracając szczególną uwagę na wydech.", + "22357": "Zawsze, gdy ktoś nas krytykuje, oskarża czy negatywnie ocenia, jego krytyka trafia do tej części \"ja\", które integruje się z nabytymi, a więc również usłyszanymi wyobrażeniem na nasz temat. W przypadku braku takiej części ciebie (która przejmuje się opiniami innych ludzi), nikt ani nic nie może cię dotknąć czy zranić. Dla czystej Boskiej świadomości cierpienie nie istnieje, bowiem żadna niska energia nie dociera do czystej Energii Boga.", + "22358": "Jeśli odczuwasz zbyt silną potrzebę izolacji, samotności, nie pozwól na zamknięcie się w swoich myślach, obawach i wyobrażeniach. Może się okazać, że zbyt surowo oceniasz siebie. Możesz mieć skłonność do przesady. To okres na zamykanie, kończenie różnych spraw. Możesz więc odczuwać silne emocje.", + "22359": "Nie wiem, czy będziesz zaskoczony stwierdzeniem, że w każdym z nas mieszka taki \"pierwotny człowiek\", który zawsze w sobie właściwy sposób przepowiada przyszłość... później zapiera się, że to głupoty, praktyki prymitywnych ludzi... do następnego razu.", + "22360": "Okres andrzejkowych wróżb jest takim właśnie okresem, gdzie każdy może sobie pozwolić na dojście do głosu tego \"pierwotnego człowieka\" w sobie, bez obaw, że zostanie to źle przyjęte...", + "22361": "To, co dzieje się pomiędzy narodzinami i śmiercią, jest stanem energetycznym. Ta chwila pomiędzy już i nigdy jest czasem, gdy energia objawia się tutaj, w tobie, przez ciebie. Istniejesz. Czy przed narodzinami nie istniałeś? A może przed narodzinami też istniałeś? A może był to jakiś inny rodzaj stanu energetycznego?", + "22362": "Żywa istota, poszukując sposobów zaspokajania elementarnych potrzeb, uczy się reagować na bodziec. Reagując na stan zaspokojenia tych potrzeb, przeżywa emocje. W swoim dążeniu do szczęścia, współdziałając z otaczającym ją światem, istota żywa wykształca uczucia. A potem mówi \"myślę, więc jestem\".", + "22363": "Kto słyszy? Kto mówi: słyszę? Popatrz, jak inni poruszają ustami.", + "22364": "STOP. Jeszcze raz - powiedz coś. Posłuchaj - samego siebie. Kto mówi? Kto słyszy?", + "22365": "A może dźwięk to po prostu fakt? Ale co to jest fakt?", + "22366": "Zaraz, zastanówmy się: może wszystkie pytania to tylko igraszki gramatyczne? Może to tylko takie zabawy językowe, lingwistyka dla naiwnych?", + "22367": "STOP. Płeć jest jednym z uwarunkowań twojego życia. Energia płci jest szczególnym ukierunkowaniem ożywiającej cię energii życia. Energia ta może być sublimowana, przekształcana. Praktyki przekształcania i sublimowania tej energii uprawiane są szczególnie przez mistyków. Zalecają oni wstrzemięźliwość i obiecują sobie i innym, że prowadzi ona do mocy duchowej.", + "22368": "Czym jest fakt, że posiadasz cechy swojej płci? Czy tylko koniecznością, która niezależna jest od twojej woli?", + "22369": "STOP. A może nie jesteś w stanie przestać myśleć? Co za myśl: a jeśli nie jest to w ogóle możliwe?!", + "22370": "Uświadamiasz sobie, że myślisz. Zadajesz pytanie, czy jest możliwe, abyś nie myślał. Wobec tego czy ten akt jest również myśleniem?", + "22371": "Czy ten człowiek, to aby nie \"partner\"? To słowo przyjęło się we współczesnej psychologii i seksuologii, która misterium płci sprowadziła do gry, do zabawy we wzajemne świadczenie przyjemności. Co się dzieje, gdy intymne porozumienie mężczyzny i kobiety staje się grą \"partnerów\"? Czy w takiej partnerskiej sytuacji porozumienie w ogóle jest możliwe? Czy istnieje coś takiego jak miłość partnerska?", + "22372": "Czy miłość potrzebuje przymiotnika?", + "22373": "STOP. Oto twoje ciało, oczy, kartka zadrukowanego papieru. Czytasz te słowa. Czytasz je, prawda? Co to jest?", + "22374": "STOP. Słowo jest sygnałem, dźwiękiem, który słyszysz lub znaczeniem, które postrzegasz na papierze. Dostrzegają je twoje oczy, słyszą je twoje uszy. Czy to ty słyszysz? Kto słucha? Kto widzi? Czy rozumiesz pytanie? Czy to jest moje pytanie?", + "22375": "Możesz zbadać również zależność pomiędzy oddechem i pojawianiem się myśli. Zatrzymaj całkowicie proces oddychania. Czy jesteś w stanie wówczas myśleć? Czy pojawiają się słowa, obrazy, wyobrażenia? Czy masz wtedy jakiś wgląd w to, co dzieje się z tobą, co się dzieje na świecie?", + "22376": "Twój smak. Dziwne i nieokreślone smaki. Gorycz, słodycz, kwaśność, Przeczytaj o tym w książkach i odłóż książki. Połóż szczyptę soli na języku. Czujesz? To fakt. A co, jeśli nie czujesz? Skąd wiesz, że nie czujesz? Poprzez porównanie. Czy to też jest fakt?", + "22377": "Dla uczczenia tego zdarzenia przynoszę filiżanki. Kiedy tylko kładę je na stół, do mieszkania zaczynają schodzić się goście: moje znajome i znajomi.", + "22378": "Idę do miasta. Po drodze spotykam jakąś starszą kobietę. Pytam ją, jak dojść do miasta.", + "22379": "- Właśnie zmierzam w tamtą stronę - odpowiada. - Może pani iść ze mną.", + "22380": "OBIAD - płacić za obiad - zostaniesz zaproszony na przyjęcie.", + "22381": "OBJAZD - pośrednia droga dotarcia do celu; konsekwencją mogą być opóźnienia w realizacji zamierzeń.", + "22382": "OBRAZ - zwróć uwagę na barwy i odczucia, jakie w tobie wywołuje; obraz jest ukazaną w specyficznej formie sytuacją, przyszłym wydarzeniem lub też wewnętrznymi odczuciami; może wskazywać na stan zakochania; perspektywy; drzemią w tobie talenty;", + "22383": "HOMAR - uczta, wystawne przyjęcie; męska seksualność.", + "22384": "HOMOSEKSUALIZM - lęk związany z określeniem własnej płci; przykrości ze strony osoby tej samej płci; zwrócenie popędu seksualnego ku samemu sobie (lub ku osobie tej samej płci, we śnie dosłownym).", + "22385": "HOROSKOP - wpływ karmy na twój los; wierzysz w horoskopy i oczekujesz właściwej przepowiedni; weź pod uwagę treść horoskopu.", + "22386": "WAŁEK - do ciasta - nieporozumienia; czyjaś wizyta w domu.", + "22387": "WAMPIR - lęki dotyczące tworzenia związku z partnerem, zwykle będące wynikiem braku zaufania do któregoś z rodziców; poczucie przytłoczenia przez rodzica lub partnera, wyssania przez nich niezależności i radości życia;", + "22388": "SAMOTNOŚĆ - poczucie odosobnienia, izolacji; powstrzymanie aktywności w stosunku do ludzi; niezależność; nieporozumienia.", + "22389": "SANATORIUM - być kuracjuszem - podróż; sytuacja wymagająca uzdrowienia.", + "22390": "SANNA - zwodnicze nadzieje; niepowodzenie w dążeniach, głównie w sprawach osobistych; (zima oznacza m.in. chłód emocjonalny).", + "22391": "SAPER - ryzykant; ktoś postawi cię w kłopotliwej sytuacji.", + "22392": "S. Mały chłopiec miał sen następującej treści: jechał rowerkiem na czterech kółkach wzdłuż ulicy, przy której mieszkał. Wiał wiatr szarpiąc jego ubranie. Nagle odpadło jedno z dodatkowych kółek. Jechał dalej, gdy nagle odleciała jakaś inna ważna część pojazdu. Śniący wpadł w przerażenie, że nie będzie w stanie wrócić do domu (chociaż jechał w przeciwnym kierunku). Tymczasem odpadła kierownica. W związku z tym nie można było zmieniać kierunków.", + "22393": "W dość kontrowersyjnej książce Neale'a Donalda Walscha \"Rozmowy z Bogiem\" napisanej w formie dialogu, możemy wyczytać na temat snu i przepowiadania przyszłości, co następuje:", + "22394": "\"Wasze doświadczenie rozgrywa się w obrębie Jest - tu kryje się też wasz największy sekret. W obrębie Jest możecie przemieszczać się świadomością w dowolny 'czas' czy 'miejsce\".", + "22395": "Chcesz powiedzieć, że możemy podróżować w czasie?", + "22396": "3. Intensywne światło padające na wasze źrenice, albo stopniowy nacisk wywierany odpowiednim aparatem pneumatycznym, sprawią, że będziecie mieli sny w kolorach.\"", + "22397": "Nawiasem mówiąc, ciekawe, na ile Dali sam stosował powyższe zasady i jakiej treści były kolorowe poniekąd sny wywołane zgodnie z zaleceniami z punktu trzeciego.", + "22398": "Pewnej nocy śniłam, że wzięła mnie w swoje władanie pewna zła kobieta. Kiedy zorientowałam się, że jestem przez nią wykorzystywana, uciekłam z posesji. Szłam teraz polną drogą, gdy nagle wyprzedził mnie rosły i dziarski staruszek. Następnie zrównał się ze mną i tak szliśmy w milczeniu. Czułam się przy nim fantastycznie: błogo, bezpiecznie, spokojnie. W pewnym momencie zaciekawiona jego osobą przerwałam milczenie:", + "22399": "PERYFERIE - miasta - znajdujesz się na granicy jakiegoś świata, jakiegoś celu; poczucie samotności i odgrodzenia od spraw międzyludzkich (od określonej grupy ludzi); moment przełomowy.", + "22400": "PĘPEK - centrum życia; powiązanie wnętrza psychiki osoby śniącej ze światem zewnętrznym; jesteś \"pępkiem świata\" (w centrum zainteresowania); znak po ludzkiej tożsamości (od rodziców).", + "22401": "BLIZNA - symbolizuje pamięć jakiejś krzywdy; uraz psychiczny; dawne wydarzenia, które nadal sprawiają ból; żal; poczucie krzywdy.", + "22402": "Na szczęście żaden sen nie przepowiada całego życia, więc potem można czynić próby naprawienia tego, co się zniszczyło.", + "22403": "KOPAĆ - zob.: łopata; praca nad odbudowywaniem podstaw.", + "22404": "MACZUGA - pradawne narzędzie walki; uważaj, aby coś na ciebie nie spadło, abyś się nie uderzył itp.", + "22405": "MADONNA - duchowy wyraz zasady żeńskiej; psyche; podatność na idee religijne; może ostrzegać przed niebezpieczeństwem lub cierpieniem, ale równocześnie przypomina nam o bożej ochronie.", + "22406": "SALA - miejsce, gdzie nawiązujemy znajomości i relacje z innymi ludźmi; porównywanie siebie z innymi (pełna ludzi); sen prawdopodobnie będzie dotyczył spraw osobistych (związku z jedną osobą), bądź postrzegania siebie w odniesieniu do pewnej specyficznej grupy ludzi; obszar działań w określonej dziedzinie;", + "22407": "KONKURENCJA - razem z innymi dążysz do jakiegoś celu; w swoich postępach możesz czuć się od nich lepszy lub gorszy.", + "22408": "KONTAKT - gniazdko elektryczne - emocjonalna sfera w związku; kontakt z kimś oparty na wielkim potencjale emocjonalnym.", + "22409": "KONTROLER - wewnętrzny kontroler twojego postępowania; aspekt prawno-moralny; lęk przed kontrolą; zob.: konduktor.", + "22410": "JEMIOŁA - w pracy potrzeba ci więcej cierpliwości, w sprawach uczuciowych wszystko powinno się dobrze ułożyć.", + "22411": "JESIEŃ - poczucie, że coś w życiu dobiega kresu; dojrzałe uczucie; \"jesień czyjegoś życia\"; dojrzałość psychiczna i duchowa do zmian; koniec twórczych możliwości.", + "22412": "JESION - symbol solidności i stabilizacji.", + "22413": "NAŁÓG - coś, czemu ulegamy; jeden nałóg ze snu obrazuje jakąś konkretną słabość charakteru (tą samą lub inną); opamiętaj się w porę; pewna dziedzina życia, z którą sobie nie radzisz; wpadniesz w jakąś obsesję; lęk przed uzależnieniem od czegoś.", + "22414": "NAMASZCZENIE - uświęcenie; przygotowanie do wykonania pewnego bohaterskiego czynu; poczucie, że jest się gotowym do wypełnienia jakiejś misji, zadania itp.; przygotowanie do śmierci; oczyszczenie.", + "22415": "POWÓDŹ - zaleją cię destrukcyjne emocje lub źle transformowana energia; nie kontrolowane emocje i popędy z wielką siłą wyłonią się z podświadomości na światło dzienne; w szczególnych przypadkach mogą to być uczucia pozytywne.", + "22416": "POWÓZ - zob.: jazda, pojazd oraz przykład pod hasłem koń.", + "22417": "ZNAJOMOŚĆ - zawrzeć z kimś - poznasz ciekawą osobę.", + "22418": "ZNAK - drogowy - na swojej drodze życia postępuj zgodnie z pewnymi zasadami; wskazówka; weź pod uwagę czy jest to znak nakazujący, zakazujący, informacyjny, czy ostrzegawczy.", + "22419": "ZNALEŹĆ - coś - dokonasz odkrycia; uzyskasz dostęp do czegoś; odkryjesz coś lub uświadomisz sobie pewne kwestie; można znaleźć bezpieczne miejsce dla siebie, odkryć swoją lub czyjąś wartość, zdolności, predyspozycje itp.", + "22420": "PRZYGODY - kłopoty; aktywny tryb życia; czasem: pragnienie, by życie było bardziej atrakcyjne, pełne niespodzianek.", + "22421": "PRZYJACIEL - Opiekun Duchowy (Wyższe Ja) lub przewodnik; niższe \"ja\"; te obie \"istności\" są dla nas niczym przyjaciele; pierwsza roztacza nad nami ochronę, sugeruje najlepsze rozwiązania, pomagając w ich realizacji; druga - przekazuje nasze prośby pierwszej, przywraca organizm do równowagi; gromadzi informacje (to tylko kilka z wielu funkcji);", + "22422": "TORPEDA - destrukcyjna siła; czyjaś agresja.", + "22423": "TORTURY - tortury fizyczne przeżywane we śnie oznaczają cierpienia psychiczne, szarpaninę oraz wewnętrzny niepokój; zdradzają również skłonności sadystyczne lub masochistyczne, zależnie od roli śniącego.", + "22424": "TRAMWAJ, metro - zob.: autobus.", + "22425": "TRATWA - płynąć nią - niepewność sytuacji; brak poczucia bezpieczeństwa; zob.: pływać.", + "22426": "JODŁA - powiedzie ci się w życiu; szczęście.", + "22427": "JODŁOWANIE - wszystko będzie się dobrze układać, szczególnie w sprawach sercowych.", + "22428": "JOGIN - rezygnacja z aktywnego życia; chęć podjęcia się pracy nad sobą; podświadoma wiara w siłę ducha i umysłu; sen może ujawniać owe możliwości.", + "22429": "- Potrzebuję pracy - wyjaśniam mu - nawet tej najgorszej. To chyba zrozumiał, bo prowadzi mnie pod długi, lecz niski budynek. Wchodzę do środka i natykam się na dozorcę.", + "22430": "- Chciałbym pracować - proszę go. Patrzy na mnie niechętnie.", + "22431": "- Nie będę sprawiał kłopotów - zapewniam, więc zgadza się.", + "22432": "CIERŃ - symbolizuje cierpienia i trudności, głównie na tle uczuciowym.", + "22433": "CIERPIENIE - fizyczne - przykrości i udręki moralne - cierpienie wyrażające się w odczuwaniu poczucia krzywdy, żalu, zranienia; - ból w okolicy serca - negatywne emocje będziesz odczuwał w sercu; może to być żal do kogoś, troska itp.; spróbuj zdystansować się do tego, co cię spotka; przejmowanie się raczej nie pomoże.", + "22434": "Sen zobrazował kryzysową sytuację życiową śniącej i jej męża. Samoloty wroga symbolizują te niszczące siły losu, których można uniknąć lub nie. Gdybyśmy wobec tych przeciwności zareagowali negatywnym myśleniem lub działaniem, pomnożymy tylko złe siły, a te zrealizują się w naszym życiu. Sen niesie ze sobą przesłanie, że kryzysowe sytuacje powinniśmy przeczekać, jednocześnie otwierając się na pozytywne zmiany.", + "22435": "REANIMACJA - starania mające na celu ocalenie tego, co ginie; np. miłości.", + "22436": "RECEPTA - sposób na coś; zob.: rada.", + "22437": "RECYTOWAĆ - będziesz odpowiadał, np. w szkole.", + "22438": "REFLEKTOR - skupiona uwaga; koncentracja; zobaczenie w \"jasnym świetle\" pewnych treści.", + "22439": "REKLAMA - twoja w środkach masowego przekazu - inni będą mogli poznać twoją twórczość.", + "22440": "KRASNOLUDEK - niewielki, lecz interesujący (niezwykły) aspekt osobowości.", + "22441": "KRAWAT - wiązać go - niepokoje i lęki związane z mającym nastąpić ważnym wydarzeniem, np. przyjęciem do pracy, ślubem, randką; starania, aby dobrze wypaść; przyjmowanie zbyt sztywnej postawy; \"branie się w ryzy\"; napięcie i zduszenie związane z \"przywiązaniem\" sobie czegoś na poziomie czakry gardła;", + "22442": "Pukałem zawzięcie. W końcu usłyszałem za drzwiami kobiecy głos:", + "22443": "- Kto tam?", + "22444": "- Mam bardzo ważną sprawę! - rzuciłem.", + "22445": "W końcu drzwi otwarły się i ukazała się w nich żona policjanta z ręcznikiem na głowie. Widocznie przed chwilą myła głowę.", + "22446": "- Ja do pani męża - wyjaśniłem. - To bardzo ważne.", + "22447": "HAMOWAĆ - będziesz musiał \"przystopować\" w pewnych działaniach; \"pohamujesz\" swoje emocje, powstrzymasz się od dalszych działań; powściągliwość w ryzykownym przedsięwzięciu; zwolnienie tempa pracy.", + "22448": "HAMULEC - konieczność zwolnienia tempa; przeszkody na drodze do realizacji zamierzeń.", + "22449": "HANDLARZ - ktoś może próbować wywrzeć na nas wpływ; nowy romans.", + "22450": "CZAJNIK - uczucia pewnej kobiety lub śniącej - letnie lub gorące (które mogą doprowadzić do kłótni); stan emocji.", + "22451": "CZAPKA - opinie; wierzenia, postawy, np. tiara wyraża religijność wraz z chęcią przewodzenia; zamiary; uczucia i emocje osoby, która we śnie nosi określonej barwy i fasonu nakrycie głowy;", + "22452": "Jednocześnie zachowuje w stosunku do niej pewien dystans (ubrany jest w garnitur), stara się być dyplomatyczny. Nie błaga, nie szantażuje, lecz czyni próbę racjonalnego wyjaśnienia problemu. Prawa strona głowy dotyczy twórczości i intuicji. Zatem naprawiając i wstawiając śniącej brakującą \"piątą klepkę\", przyjaciel czyni ją czułą na swoje potrzeby. Sprawia, że śniąca zacznie go rozumieć oraz inaczej postrzegać.", + "22453": "NAGROBEK - utrata uczuć, wzajemnej zgody czy przyjaźni z kimś; zob.: śmierć.", + "22454": "NAGRODA - poczucie, że zostało się docenionym; poczucie własnej wartości; niedocenione wysiłki (potrzeba otrzymania nagrody).", + "22455": "NAJAZD, nalot - \"nalot\" negatywnych myśli, emocji itp., którym trudno będzie się przeciwstawić; \"napad\" niskich energii, co w efekcie może wywołać chorobę; natłok spraw do załatwienia lub problemów; jesteś przeciążony psychicznie; zob.: napad.", + "22456": "RAJ - sen o raju stanowi zwykle bardzo dobrą prognozę na przyszłość; czasami mogą zostać w ten sposób ujawnione beztroskie chwile naszego życia; wewnętrzna harmonia; nasze wyobrażenie na temat \"tamtego świata\" lub wręcz doznania zaczerpnięte z wyższych poziomów świata astralnego.", + "22457": "W innym śnie również rozlega się pukanie do drzwi. Sytuacja jest podobna.", + "22458": "- To ja, mama - słychać czyjś głos.", + "22459": "- Mała ostrożnie zagląda w wizjer. Na korytarzu stoi kobieta o wyglądzie jej matki.", + "22460": "- To ja, mamusia - słychać znowu - zapomniałam kluczy, otwórz!", + "22461": "KAMERA - subiektywny ogląd sprawy; rejestrowanie wydarzeń; zawężony punkt widzenia; zob.: aparat fotograficzny, fotografie.", + "22462": "KAMFORA - ulotna natura czegoś; ostrzeżenie przed przypadkowymi kontaktami seksualnymi oraz ich następstwami.", + "22463": "KAMIENIOŁOM - żmudna, niewdzięczna praca; jest jeszcze wiele do zrobienia; trudy życiowe (pracować w nim).", + "22464": "CIAŁO - sny o ciele dostarczają informacji o jego fizycznym lub psychicznym samopoczuciu; procesy życiowe; to, co uwidacznia się w ciele podczas snu, odkrywa nasze wnętrze, a więc tkwiące w nas możliwości, zamiary, poglądy, częściej negatywne cechy charakteru; stan ciała odzwierciedla stan psyche;", + "22465": "MEDYTACJA - podświadome wyobrażenia na temat medytacji; słuchanie głosu intuicji; wyłączenie się z aktywnego życia; odizolowanie się od otoczenia.", + "22466": "METAL - twardość; \"stopień szlachetności\" uczuć; upór; silny charakter; nieugiętość lub elastyczność (zależnie od cech metalu).", + "22467": "METRYKA - możliwa czyjaś śmierć; - chrztu - narodziny.", + "22468": "MĘDRZEC - nadświadomość (Wyższe Ja) śniącego; zob.: staruszek.", + "22469": "TALIZMAN - posiadać, nosić - poczujesz się niezwykle szczęśliwy; fart, szczęście; ochrona; poczucie, że żadne złe moce nie mają na ciebie wpływu; z powodu lęku we śnie odwołujesz się do \"mocy opiekuńczych\"; bazuje to na braku pewności siebie.", + "22470": "TAMA - blokada w przepływie energii w ciele energetycznym; sposób, w jaki usiłujemy zatamować własne emocje (wodę) z powodu lęku przed ich siłą; moc (energia, potencjał) czeka na uwolnienie; zob.: zapora.", + "22471": "BILET - mieć - perspektywa podróży; - wiesz, czego chcesz od życia - teraz należy tylko podjąć decyzję i działać; - poczucie prawa własności do czegoś; - uzdolnienia i możliwości w danym kierunku (dają ci prawo wstępu na studia, do określonej pracy itp.);", + "22472": "S. Stoję na balkonie własnego domu. Nagle zauważam, że balkon chwieje się i pęka. Rozglądam się za czymś, czego mógłbym się złapać. W ostatnim momencie chwytam w dłonie jakiś kabel. Balkon spadł, a ja wiszę na kablu. Zauważam jednak, że kabel jest końcem rogu olbrzymiego nosorożca, który stoi na dole.", + "22473": "Wróćmy jeszcze do krótkiego dialogu pomiędzy śniącym, a małym chłopcem:", + "22474": "- Co ty tu robisz? - pyta śniący.", + "22475": "- A co ty tu robisz? - zapytuje chłopiec.", + "22476": "Spróbujmy teraz \"podstawić\" w miejsce chłopca matkę oraz nieco zmienić pytanie:", + "22477": "- Co robisz w moim życiu? - miał ochotę zapytać śniący swojej matki.", + "22478": "GRABARZ - senniki zapowiadają długie życie; ktoś czeka na twoją śmierć; nieprzyjaciel.", + "22479": "GRABIE - troski; zaprowadzisz porządek; poukładaj swoje sprawy, wiedzę lub dobra materialne, aby nie zaskoczył cię \"czas żniw\".", + "22480": "GRAD - smutek; przykrości w dziedzinie uczuć; krytyczny moment; niepowodzenie ze strony losu (nie możemy niczego uczynić, aby powstrzymać grad, możemy natomiast schronić się w bezpieczne miejsce, przeczekać burzę).", + "22481": "Pragnę nadmienić, że nie wszystkie marzenia i oczekiwania wywołują sny odwrotne. Nie bez powodu niektórzy mówią: \"Marzenia się spełniają\". Wszystko zależy od tego, jaki program zawiera nasza podświadomość, na ile serio traktujemy swoje marzenia, czy podsycamy w sobie pragnienia i awersje, czy też pozwalamy sobie na pozytywne nastawienie, życzliwość wobec wszystkich istot, otwartość na zmiany.", + "22482": "KALENDARZ - poczucie przemijającego czasu; możliwość zaistnienia jakiegoś istotnego wydarzenia; nagła zmiana lub nieoczekiwana sytuacja.", + "22483": "KALESONY - białe, czyste - spokój w sferze uczuć; męska seksualność z punktu widzenia osoby śniącej; dla mężczyzny: powodzenie; jeśli jednak nosi je publicznie - uczucie, że inni odkryli jego sferę intymną; niepowodzenie; poczucie bycia gorszym w towarzystwie; ośmieszenie, poniżenie;", + "22484": "PEGAZ - zob.: zwierzęta; pełnia życia; swoboda; wolność.", + "22485": "PELERYNA - może mieć podobne znaczenie co parasol; dla kobiety: powodzenie w miłości.", + "22486": "PELIKAN - ogniwo pośrednie między emocjami a intelektem, między świadomością a podświadomością; gromadzenie produktów podświadomego umysłu, aby je później zapamiętać (zjeść ryby).", + "22487": "GUZIK - można coś zapiąć na ostatni guzik; ten, kto poprawia twój guzik na ubraniu, może \"przyczepić się\" do wykonywanej przez ciebie pracy lub po prostu do ciebie; guziki ciasno zapięte utrzymują w ryzach osobowość, hamują ekspresję, wskazują na ograniczoną postawę.", + "22488": "ZIEMNIAKI - podstawowe potrzeby, treści; związek z ziemią; pożywne treści pochodzące ze sfery nieświadomej (z ziemi).", + "22489": "ZIEWAĆ - nuda; zmęczenie; obojętność w sferze uczuć; lekceważenie czegoś.", + "22490": "ZIMA - chłód emocjonalny i uczuciowy; poczucie wyobcowania; stagnacja w jakiejś dziedzinie życia; brak postępów; starość; brak perspektyw na korzystny rozwój w pewnej sprawie; zob.: śnieg;", + "22491": "ODZIEŻ - zob.: ubranie.", + "22492": "OFIARA - składać lub ponosić ofiarę - poczucie, że jesteś wykorzystywany, poniewierany; jakaś część ciebie czuje się zraniona lub nawet uśmiercona; poniesiesz pewną cenę (ofiarę) dla jakiejś sprawy; czasem służalczość; znajdziesz się w przykrym położeniu; - w postaci pieniędzy - poniesiesz pewną cenę, lecz nic w zamian nie otrzymasz.", + "22493": "S. Wszedłem do banku, aby zająć kasjerów swoją osobą. Tymczasem moi wspólnicy mieli zgarniać forsę. Spacerowałem tam i z powrotem przysłaniając małe okienko, z którego kradzione były banknoty. Widziałem, jak po wszystkim tamto miejsce zostało starannie zakryte, a złodzieje odjechali czarną limuzyną.", + "22494": "PREZYDENT - reprezentant czegoś; autorytet; najwyższa władza; nasz stosunek do autorytetów i władzy; dla niektórych osób sen o sławnych ludziach posiada negatywne znaczenie.", + "22495": "PRĘDKOŚĆ - zaangażowanie; intensywność emocji; niepokój; poczucie, że trzeba się spieszyć, aby gdzieś zdążyć lub coś osiągnąć.", + "22496": "BETON - będziesz odczuwał życie jako twarde i bezlitosne; twarde, surowe prawa.", + "22497": "BEZ - miłość; miłe chwile; doświadczysz w sobie wyższych uczuć.", + "22498": "BEZDOMNOŚĆ - lęk przed nieznaną przyszłością; brak poczucia bezpieczeństwa i ochrony przed trudnościami; poczucie osamotnienia i odrębności od swego prawdziwego \"ja\"; wewnętrzne dziecko w tobie czuje się poważnie zagubione, zagrożone, niepewne.", + "22499": "S. Znajdowałam się w jakimś dużym supermarkecie. Z zaciekawieniem przyglądałam się biżuterii - najwięcej było korali z drobnych półszlachetnych kamyczków, między innymi z bursztynu. Nieopodal znajdowało się stoisko z pamiątkami. Kiedy już skierowałam się w stronę wyjścia, zauważyłam istotę ludzką, która składała się tylko z głowy i rąk. Mimo kalectwa stwór ten dość sprawnie posuwał się do przodu używając rąk zamiast nóg.", + "22500": "KASA - zasoby, możliwości; nadszedł czas zastanowienia, czy zamierzasz zapłacić cenę, aby zrealizować swój plan; na ile cię stać? - wewnętrzna presja skłaniająca do dokonania rozrachunku z samym sobą: umiejętność brania i dawania; zob.: bank.", + "22501": "KASK - (lub hełm) - siła; ochrona; zob.: czapka, kapelusz; reakcja defensywna, chroniąca twoje postawy, światopogląd, opinie (nie dasz sobie zbyt wiele wyjaśnić.", + "22502": "KAPLICA - sytuacja, której wyjaśnienie może nadejść drogą stosowania modlitwy; nasze podświadome skojarzenie ze śmiercią (przy drodze, w mrocznej scenerii); subiektywne, osobiste podejście do spraw wiary.", + "22503": "KAPŁAN - przedstawiciel moralnej, etycznej, bazującej na religijnych zasadach strony twojej jaźni; związane z tym poczucie winy, grzechu; ktoś znajomy będzie postępował wobec ciebie mając na uwadze zasady moralne, natomiast powstrzyma się przed okazywaniem zmysłowości; zob.: duchowny;", + "22504": "KARA - zgodnie ze swoim systemem wartości podświadomość wymierza karę za jakiś występek (poczucie winy); wzorce masochistyczne (jeśli ty odbierasz karę); wewnętrzny ból; strach przed karą.", + "22505": "KARABIN - możliwość wystąpienia kłótni lub nieporozumień; agresywna męska seksualność; nie podejmuj decyzji w afekcie; zob.: broń.", + "22506": "CUKIERKI - przyjemności; miłe zaproszenie; podobne znaczenia jak cukier.", + "22507": "CUKIERNIA - kłopoty z układem trawiennym; znajdziesz się w niesłychanie miłej sytuacji.", + "22508": "CYGAN - ktoś nieuczciwy, kogo nie powinieneś darzyć zaufaniem; interpretacja snu zależy od twojego podejścia do ludzi tej rasy; może wyrażać się w ten sposób podświadome marzenie o wolności i życiu bez zobowiązań; ktoś sprytny, o odmiennym niż twój światopoglądzie;", + "22509": "ODKURZACZ - dysponujesz dużymi możliwościami do dokonania zmian we własnej lub czyjejś osobowości; odświeżenie; powodzenie u mężczyzn; odnowienie starych spraw lub też znajomości; zob. przykład pod hasłem wielkolud.", + "22510": "ODLOT - widzieć - niespełnione życzenia; pewne sprawy miną na dłuższy czas; zob.: ptaki.", + "22511": "ODMŁODNIEĆ - korzystna zmiana w twojej osobowości.", + "22512": "ODNAWIAĆ - coś - korzystna zmiana w psychice lub w życiu.", + "22513": "Słowa te wyrażały duże zdziwienie. Głos jednak nie przypominał grzmotu, przeciwnie, był łagodny.", + "22514": "- Nawet nie - odpowiedziałam już bardziej spokojna, niż przed chwilą.", + "22515": "Zauważyłam, że człowiek ten jest nawet całkiem miły. Wywiązał się między nami dialog. Dowiedziałam się, że mój rozmówca z powodu swojego wzrostu pracował na budowie. Zauważyłam, że wielkość ciała tego człowieka jest również miarą jego wewnętrznej wielkości. Był przy tym osobą wrażliwą.", + "22516": "DRWAL - ścinający drzewo - jeśli przyjąć, że drzewo symbolizuje człowieka (śniącego), drwal obrazuje mężczyznę, który może \"złamać\", zmarnować czyjeś życie.", + "22517": "DRWINY - nieprzyjemności ze strony ludzi.", + "22518": "DRZAZGA - bolesne słowa lub czyny mocno utkwią w twojej pamięci; drobna przykrość.", + "22519": "PRÓCHNO - śmierć; treści bez życia.", + "22520": "PRÓG - granica wyznaczona przez inną osobę; po przekroczeniu jej znajdujemy się w strefie odbieranej przez drugą stronę jako intymna.", + "22521": "PRÓŻNIA - zob.: otchłań.", + "22522": "PRYSZCZ - skaza, np. w charakterze; poczucie winy i bycia nie w porządku.", + "22523": "PRYSZNIC - spłyną na ciebie pieniądze; zob.: pompa.", + "22524": "PRZEBUDOWA - zob.: remont.", + "22525": "PIŁKA - grać w nią - rywalizacja; konflikt z kimś; relacja między dwiema osobami; powrót do dzieciństwa; gra; zabawa; - odbijanie piłki - to zwykle rzucanie kontrargumentów; nie zakończony konflikt; kłótnia.", + "22526": "PINGWIN - potrzeba odizolowania się emocjonalnego w związku; chłodny uczuciowo partner.", + "22527": "S. W klatkach znajdowały się dzikie koty. Podeszłam do jednego z nich, aby nakarmić go surowym mięsem. Był bardzo niebezpieczny, ale starałam się nie okazywać lęku. Byłam uważna, ostrożna, lecz przy tym stanowcza. Kot chwytał w swe przerażające kły kawałki mięsa i szybko je pożerał, po czym był gotów na otrzymanie kolejnej porcji. Patrzyłam mu w oczy, bacznie obserwując jego reakcje.", + "22528": "Rzeczywiście, na początku znajomości śniąca nie poddała się emocjom; wolała kontrolować sytuację. Ale jak widać ze snu, jej partnerowi to nie przeszkadzało, a oboje świetnie się bawili.", + "22529": "ŁACHMANY - mieć na sobie - zmartwienia i przeciwności; głównie z powodu zaniżonej samooceny, wiary we własne niepowodzenie i (lub) poczucia zubożenia; wzorce ofiary; wrażenie, że jest się kimś gorszym; wzorzec typu: \"jestem biedny, nieszczęśliwy\";", + "22530": "Po wstępnej rozmowie, oboje wędrują w stronę \"mostu porozumienia\". Czy jednak dotrą do miasta? I co nastąpi później? Tego sen nie pokazuje.", + "22531": "Jedenaście dni po pojawieniu się opisanej wizji sennej czar zaczął działać. Jednak kolejne chwile spędzone w towarzystwie przyjaciela, śniącej więcej się nie pojawiły. Jej życie potoczyło się nieco innym, choć wcale nie gorszym torem.", + "22532": "PASZPORT - poczucie przynależności do określonego narodu, kraju, grupy etnicznej; podróż; zmiana miejsca pobytu.", + "22533": "PASZTET - jeść - choroba; ostatnimi czasy trochę zubożałeś lub też czeka cię bardziej skromny byt niż dotychczas.", + "22534": "PATELNIA - dotyczy nieporozumień oraz \"przyrządzania\" sobie strawy duchowej bądź intelektualnej; ten, kto przyrządza potrawę, sam szykuje sobie określonej jakości los.", + "22535": "PIEC (czasownik) - spodziewasz się gości; uroczystość rodzinna; jesteś otwarty na to, by przyjąć kogoś w swym domu.", + "22536": "PIECZĄTKA - można przypieczętować nią związek, przysięgę, obietnicę itp.; potwierdzenie; zatwierdzenie.", + "22537": "PIECZEŃ - dolegliwości; możliwe nieporozumienia; zob.: mięso; - na stole - spodziewasz się czyjejś wizyty; - jeść - chcesz być silny i wytrwały; - okazja do świętowania.", + "22538": "SKARBIEC - mieści w sobie drogocenne skarby, a więc bogactwo umysłu i ducha.", + "22539": "SKAŻENIE - poczucie, że osoba, idea lub świat zostały skażone; rozprzestrzenią się negatywne energie w postaci emocji, mrocznych zamiarów, choroby lub poczucia winy; coś nie nadaje się do użytku.", + "22540": "SKARPETKI - przygotuj się na udział w wycieczce.", + "22541": "STRACH - wewnętrzne napięcie; aby właściwie zinterpretować sen, należy rozpoznać przyczynę strachu.", + "22542": "STRAGAN - ktoś ma coś do zaoferowania; zob.: targ.", + "22543": "STRAŻNIK - więzienny - osoba lub część jaźni, która \"trzyma cię w niewoli\", np. emocji, od której czujesz się zależny itp.; poczucie winy; samokrytycyzm; postawy, które blokują twój rozwój.", + "22544": "KAT - zły człowiek; dotknie cię smutne wydarzenie; choroba; uosobienie bolesnego końca czegoś.", + "22545": "KATAKLIZM - sen może wyrażać głęboki niepokój; przeczucie życiowego wstrząsu; pojawia się głównie w sytuacjach stresowych, może zapowiadać jakiś wewnętrzny kryzys, taki jak: rozstanie, strata, wiadomość o własnej lub czyjejś chorobie, bądź też w przypadku pojawienia się nieuzasadnionej depresji; szok na bazie jakiegoś gwałtownego wydarzenia;", + "22546": "Ojciec śniącego był człowiekiem wybuchowym (symbolizowanym w snach przez ulatniający się gaz, który może w domu wywołać wybuch, rakietę, broń atomową). Według bohatera snu zasięg takiej destrukcyjnej energii ojca mógł być olbrzymi - na całe miasto. Własny dom przestaje być wobec tego miejscem schronienia.", + "22547": "To samo jest w innych dziedzinach życia. Inaczej zachowa się sąsiad, gdy go uprzedzisz, że jutro zamierzasz zburzyć kawałek wspólnej ściany w piwnicy, bo chcesz wmurować półkę, a inaczej, gdy zobaczy znienacka, że wykułeś dziurę do jego piwnicy. Bądź więc czytelny w wykonywanych manewrach. Zyskuj wsparcie i przychylność, a nie wrogość lub nieufność.", + "22548": "Karma wypracowana ma wpływ na jakość i długość naszego życia, a jej ciężar energetyczny (emocje negatywne są cięższe - pozytywne lżejsze) w momencie śmierci ciała decyduje o piętrze Świata Nieprzejawionego, na którym dusza nasza będzie żyła do następnej inkarnacji.", + "22549": "Karma wrodzona byłaby więc porównywalna do transcendentalnych celów strategicznych, natomiast karmę wypracowaną można by porównać do sukcesów i błędów taktycznych, przybliżających lub oddalających możliwości osiągnięcia celów strategicznych inkarnacji.", + "22550": "Wyboru dokonamy w sposób tworzący optymalne warunki psychoemocjonalne do przeżywania takich cierpień wewnętrznych, o większym lub mniejszym natężeniu, jakie pozwolą nam zrozumieć, co w swoich zachowaniach względem innych ludzi należy trwale przemodelować, tzn. jakie nowe cechy automatyki reagowania wykształcić i utrwalić, aby już więcej takich stanów nie doznawać (nie powodować). Inaczej mówiąc, zrównoważyć choćby jakiś fragment sformułowanego przez Zygmunta Freuda, dynamicznego układu Id-Ege-Superego.", + "22551": "3. Postawienie człowieka w sytuacji zrujnowania lub niwelacji jego hierarchii wartości.", + "22552": "4. Przyzwolenie człowiekowi, a nawet stwarzanie okoliczności sprzyjających, aby jak najpiękniej budował swoją idealizację wprost ku... urwisku.", + "22553": "5. Inicjowanie dolegliwości, w rezultacie których człowiek wyizolowuje się z nurtu bieżących wydarzeń i otrzymuje czas wolny w unieruchomieniu, dla przeanalizowania swoich doświadczeń życiowych.", + "22554": "Rozmyślając nad modelem strategii własnego życia, dobrze jest pamiętać o zespołowym ustroju społeczności ludzkiej. Każdy gdzieś zdąża, przedziera się przez gąszcz podobnych sobie wędrowców, pokonuje trudności i tak samo jak każdy inny, chce coś osiągnąć. Wspierając bezinteresownie innych ludzi w ich dążeniach, zyskujemy dokładnie taki sam klimat dla siebie.", + "22555": "Biorcami nazywa się ludzi skoncentrowanych na sobie samych, których cała energia poświęcona jest zmaksymalizowaniu dla siebie samego usług i podziwu ze strony otoczenia. Dawcy skoncentrowani są na świecie zewnętrznym, innych ludziach, a ich energia maksymalizowana jest możliwością służenia innym, pomaganiu, wspieraniu, opiekowaniu się, towarzyszeniu. Z takim ukierunkowaniem, bardziej egoistycznym lub altruistycznym, człowiek przychodzi na świat i można te postawy wyodrębnić już w grupach przedszkolnych.", + "22556": "\"W dzieciństwie zawsze byłam kochana\". \"W dzieciństwie byłem często rozpieszczany przez mamę, ale tato mnie lał\". \"W dzieciństwie byłem często zagubiony\". \"W dzieciństwie byłam często wyzywana i bita\". \"W dzieciństwie byłam często smutną dziewczynką\". \"W dzieciństwie byłam często przytulana, zwłaszcza przez ojca\". \"W dzieciństwie byłam często dołowana\". \"W dzieciństwie byłem często chwalony\" - piszą o sobie uczestnicy jednego z moich seminariów dla osób, którym się w życiu nie wiedzie.", + "22557": "Dla odmiany, przypadek kobiety, która miała za sobą dwa nieudane małżeństwa i kilka równie nieudanych, poważniejszych romansów. Analiza wykazała, że powód zawsze był ten sam. Idealizacja wyniesionego z domu rodzinnego poglądu o zdecydowanie nadrzędnej roli kobiety w małżeństwie. Pani była sfrustrowana, że zawsze wychodzi za mąż za mężczyzn, jej zdaniem, niedojrzałych do małżeństwa.", + "22558": "Społeczność ludzka funkcjonuje w strukturach zapewniających formę organizacyjną. Człowiek zachowujący się, działający w sposób utrudniający harmonijność struktury (społeczności), jest przez jej przedstawicieli represjonowany, co z kolei rodzi jego bunt i cierpienie.", + "22559": "Zgoła inaczej mają się sprawy, gdy jednostka ludzka (dusza ucieleśniona), kieruje się empatią, rozumieniem znaczenia współzależności, przebudowaniem emocji z rozwiniętego, silnego, zawistnego, samolubnego ego w kierunku radości współtworzenia harmonii i wspierania rozwoju: człowieka, grupy, struktur.", + "22560": "Inaczej mówiąc, Bóg daje nam szansę uniknięcia kosztownych błędów, ale czy zechcemy do niej przywiązać wagę czy wybrać rozwiązania bliższe miłości własnej - to już nasza wolna wola. Refleksje przychodzą dopiero wówczas, gdy zaczynają spływać wystawione przez życie rachunki z opóźnionym terminem płatności i dość często - wysokimi odsetkami.", + "22561": "Ludzie często nie biorą pod uwagę, że brak przejrzystości w ich zachowaniach lub działaniach może w innych osobach wzbudzać poczucie zagrożenia dla ich własnych interesów. Działając wówczas niejako w obronie własnej, podejmują mniej lub więcej jawne działania, udaremniające nam posuwanie się po ścieżce, jaką kroczymy.", + "22562": "Odczucia tego człowieka wcale nie muszą być odzwierciedleniem rzeczywistości, ale one są - i to są w nim. A skoro są w nim, modelują jego reagowanie, a więc decyzje, postawy i wybory. Słowem, stają się jednym z czynników modelujących bieg życia tego człowieka, jego los. Z wyboru.", + "22563": "Sprawa wyboru warstwy społecznej nie jest zbyt jednoznaczna, ponieważ niektóre zadania karmiczne można realizować w każdej warstwie np. nauka miłości w życiu rodzinnym. Wydaje się jednak, że mimo tak uniwersalnego zadania, nie będzie ono zadaniem jedynym. Zaznaczyć przy tym warto, co do warstwy społecznej, że dane jest nam lokować się nie niżej stosunków piętra Świata Nieprzejawionego, z którego to piętra przybywamy.", + "22564": "Tranzyt - Okoliczności zmuszające do nieoczekiwanych zmian.", + "22565": "Więź na dobre i na złe. Akceptacja losu.", + "22566": "Tranzyt - Okresy negatywne, o charakterze depresyjnym.", + "22567": "Związek wymaga radykalnej zmiany środowiskowej.", + "22568": "Tranzyt - Relokacja. Nagłe i drastyczne zmiany narzucone z zewnątrz.", + "22569": "Dziwna atrakcja.", + "22570": "Tranzyt - Przymus. Zmiana w związku nadająca mu zupełnie inny, nowy charakter. Rozłam.", + "22571": "Po śmierci ojca, Dostojewski porzucił rozpoczętą karierę jako oficer armii i zaczął pisać, zyskując uznanie już za pierwsze swe nowele (\"Biedni Ludzie\"). W pięć lat później jest aresztowany pod zarzutem konspiracji (miał kontakty z grupami socjalistycznymi) i tylko w ostatnich minutach unika rozstrzelania. Wyrok śmierci zostaje zamieniony na 10 lat Syberii. Po dziesięciu latach wraca do Petersburga i do przerwanej pracy pisarskiej. W siedem lat później wydaje swe najważniejsze prace.", + "22572": "Potrzeba wciąż nowych wrażeń i zmian środowiskowych. Krótkotrwałość związku.", + "22573": "Tranzyt - Nowe okoliczności, zmiany, nagłe zmiany środowiskowe.", + "22574": "Brak stałości w związku.", + "22575": "Tranzyt - Nowe, nieoczekiwane wrażenia lub zdarzenia.", + "22576": "Ciągłe zmiany, reorganizacja osobistych planów lub sytuacji na rzecz związku.", + "22577": "Tranzyt - Nieprzewidziane wpływy - mogą być na równi dobre jak złe.", + "22578": "NEPTUN w kompozycie i tranzycie do kompozytu:", + "22579": "Wysokie ideały. Nadwrażliwość, problemy zdrowotne, pomyłka.", + "22580": "Brak zahamowań w sferze uczuć, w uzewnętrznianiu ekspresji seksualnej. Uleganie nagłym podnietom, szukanie przygód.", + "22581": "Podleganie sensacjom dyktowanym wysoką wrażliwością, pobudliwością. Okresowe ekstrawagancje, perwersje.", + "22582": "Bliskość. Stosunek osobisty, uczuciowy do \"mas\" jako coś co zastępuje formę osobistego związku. Więź uczuciowa z grupą, ludźmi w bezpośrednim otoczeniu. Osobista atrakcja, łatwość nawiązywania kontaktu.", + "22583": "Kreatywność, pożądanie. Fizyczna ekspresja uczuć, potencjał prokreatywny.", + "22584": "Lista jego przygód sięga liczby około 132 przypadków. W sumie jest to znacznie mniej niż to co mogli zaliczyć znani nam współcześnie aktorzy, piosenkarze, malarze czy pisarze. Jego potencja seksualna szybko malała i pod koniec lat czterdziestych coraz rzadziej udaje mu się pochwalić nową zdobyczą. Pozostało mu zainteresowanie, ale większe sukcesy osiągał przy dobrze zastawionym stole.", + "22585": "Impulsywne rozładowanie wewnętrznego stresu. Samokontrola doprowadzona do przesady. Wewnętrzny gniew, wewnętrzny niepokój.", + "22586": "Pożądanie, potrzeba stałej aktywności seksualnej. Nadmiar pragnień jak również nadmiar uczuć.", + "22587": "Błędna interpretacja uczuć, błędne pojęcie miłości. Uleganie wpływom otoczenia. Silna potrzeba uczucia dyktuje chwilowe nastroje, pragnienia, pożądanie.", + "22588": "Erotyczność. Silna osobista atrakcyjność seksualna, intrygująca, pociągająca osobowość. Fanatyzm w ekspresji uczuć. Obsesyjna potrzeba miłości.", + "22589": "Stałość uczuć uzależniona od rozwoju świadomości pragnień, pożądań. Podleganie impresjom lub tworzenie własnych mitów. Uleganie wpływom, sugestiom, iluzji. Bogactwo ekspresji. Dziwne podłoże uczuć. Nadmierne oczekiwania (nie do spełnienia).", + "22590": "Erotyczne pragnienia często trudne do osiągnięcia w rzeczywistości. Intensywność uczuć i wyobraźnia erotyczna. Okresy silnych wrażeń i negatywizmu na skutek braku powiązania pomiędzy pragnieniami a odbiorem wrażeń. Uczucie nigdy nie zaspokojonego pragnienia.", + "22591": "Koncept małżeństwa zawarty w procesie myślowym. Potrzeba rozmowy, komunikowania z partnerem, porozumienia. Osobisty stosunek do konceptu \"mężczyzna-kobieta\" i małżeństwa. W równej mierze układ ten stymuluje potrzebę związku jak i stawia jemu specyficzne (określone) warunki. Subiektywność, intelektualizowanie związku. Dodatkowe połączenia D dopełniają charakter układu.", + "22592": "Tranzyt - Kryzys w związku.", + "22593": "Wzajemna akceptacja trudności.", + "22594": "Tranzyt - Doświadczanie problemów, stres psychiczny. (-) Rozpad.", + "22595": "URAN w Kompozycie i tranzycie do Kompozytu:", + "22596": "Wzajemna stymulacja, wymiana podniet, aktywność. (-) Brak stałości, stabilizacji.", + "22597": "Tranzyt - Nagłe i nieprzewidziane okoliczności, problemy lub podniecenie.", + "22598": "Emocjonalny niepokój. Ciągła potrzeba nowych wrażeń. (-) Emocjonalny niepokój.", + "22599": "Tranzyt - Nagły wzrost napięcia emocjonalnego. Prowokacja.", + "22600": "Nagłe podniecenie, spontaniczność uczuć, wylewność. Nagłe impulsy uczuciowe dyktują zachowanie. Miłosne przygody, nietypowe przygody.", + "22601": "Podleganie zwodniczym wpływom uczuciowym, ułudzie. Nierealne podejście do spraw uczuć i seksu. Frustracja oraz brak satysfakcji w miłości. (Biologiczne powiązania: podłoże do infekcji).", + "22602": "Rozwój uczuć w ramach związku. Brak stabilnego związku przyczynia się do zmiany partnerów.", + "22603": "Silny apetyt seksualny. Bogactwo uczuć i ciągła gotowość seksualna.", + "22604": "Małżeństwo z Jaqueline Kennedy , w myśl spisanej pomiędzy nimi umowy, nie miało mieć charakteru seksualnego. Największym romansem jego życia była Maria Callas. Nigdy nie doszło do małżeństwa pomiędzy nimi, ale były to dla obojga najsilniejsze i najbardziej zadowalające więzy.", + "22605": "W skrócie, horoskop Aristotelesa zawiera podstawowe układy seksualne:", + "22606": "61. Uleganie nie do przezwyciężenia atrakcji do osób drugich. Brak silnej woli lub brak umiejętności selekcji partnerów doprowadza do \"przypadkowych\" powiązań. Seks \"na poczekaniu\". Seksappeal. Wywieranie silnego wrażenia na innych (atrakcja seksualna).", + "22607": "Trudność w zerwaniu istniejących więzi. Uczucia decydują o przyszłości i sekwencji wydarzeń. Nierozerwalne związki. Fatalizm.", + "22608": "Jako piosenkarka stworzyła swoisty \"mit\". Wywierała na męskiej widowni podobny wpływ jak Presley i Jimi Hendrix na kobietach. Niezależnie od jej sukcesu, niezależnie, że nie brakowało jej partnerów z grona dobrze znanych osób, brak pewności siebie decydował - był dobrze ugruntowany od dzieciństwa.", + "22609": "Impulsywność. Życie w ciągłym stresie. Spontaniczność, pragnienie osiągnięcia czegoś nadzwyczajnego.", + "22610": "Defensywność. Emocjonalne podejście do pracy. Tendencja do gwałtownych reakcji i brania na siebie wysiłku ponad miarę.", + "22611": "Nienasycenie. Doświadczanie przeciwstawnych wrażeń i podniet. Wysoki stopień podniecenia, oczekiwań. Niespełnione pragnienia. Ciągłość pragnień.", + "22612": "Intencje uzależnione od kierunku zainteresowania, od rodzaju aktywności. Nagłe przypływy niekontrolowanego gniewu, szału.", + "22613": "Tranzyt - Powiększenie rodziny, córka (pod warunkiem, że jednocześnie są dodatkowe, potwierdzające tranzyty).", + "22614": "Ciągła wymiana myśli, rozmowa.", + "22615": "Tranzyt - Sprawy formalne, urzędowe, dotyczące związku.", + "22616": "Nieustające uczucie, stała więź uczuciowa, atrakcja seksualna. (-) Niedosyt i przesada w pożądaniach seksualnych.", + "22617": "Tranzyt - Zmiany balansu hormonalnego (nadprodukcja), problemy natury biologicznej. Wzrost potrzeb seksualnych.", + "22618": "Potrzeba ciągłego rozwoju, ambicje i plany.", + "22619": "Tranzyt - Realizowanie planów. Pozytywne rezultaty.", + "22620": "Brak pewności siebie lub trzeźwość umysłu. Świadomość uczuć i samokontrola. Panowanie nad odruchami.", + "22621": "Mam wrażenie, że to wystarczy. Nie znaleźliśmy recepty na idealnego kochanka, bo... z tym się trzeba urodzić...", + "22622": "A gdzie jest jego twórcza kreatywność? - Właśnie w tym samym układzie, plus łatwość komunikowania swych myśli z ogółem - \"...niecodzienne obrazy powstające nagle w podświadomości, przenoszone w rzeczywistość\".", + "22623": "\"Wielki Boże, ześlij nam pożądanie, ...i zrób to szybko.\"", + "22624": "Potrzeba i poszukiwanie środowiska stymulującego uczucia, dające zadowolenie (satysfakcjonujące uczucia), inspirujące uczucia i dające podniety seksualne.", + "22625": "10. Prezentacja uczuć. Przywiązanie. Atrakcyjność, wdzięk osobisty.", + "22626": "Potrzeba sprawiania wrażenia na innych, \"aby być centrum zainteresowania\", pożądania - przyciągać i interesować innych (jako ktoś atrakcyjny, pociągający seksualnie). Koncentracja na własnym wyglądzie. Gracja. Poczucie piękna, sztuki. Umiejętność zaprezentowania się z najbardziej atrakcyjnej strony.", + "22627": "Ekstrawagancję i przywiązanie do matki można podporządkować układom Księżyca (czyżby to mamusia zapoczątkowała zamiłowanie do przebieranek u Władzia?).", + "22628": "Uległość na impresje zewnętrzne, błądzenie pomiędzy rzeczywistością a fantazją. Sympatia i uczuciowość. Stany nadmiernego podniecenia, swoboda zachowania. Zmiany nastrojów, wpadanie z jednej krańcowości w drugą, Życie w świecie marzeń.", + "22629": "Bez potrzeby wygody nie ma motywacji kreatywnej, bez zadowolenia nie ma chęci kontynuowania, naśladowania i rozwoju. Bez wpływu Wenus nasz świat pozostawałby w formie wegetacji zamkniętej w cyklach czterech pór roku, powtarzająca się niezmiennie i zawsze od tego samego punktu: wiosna, lato, jesień, zima, wiosna...", + "22630": "Tranzyt - Niezwykły sukces, osiągnięcie, zysk materialny, spadek.", + "22631": "Nieustający konflikt. Układ ten dyktuje zbyt uciążliwe warunki wzajemnego współżycia aby znaleźć w nim zadowolenie (w obecnych czasach), zatem trudno jest tu oczekiwać pozytywnego rozwiązania.", + "22632": "Tranzyt - Trudności niezmiernie trudne do przezwyciężenia. Załamanie się struktury związku.", + "22633": "Nie ma jak dotąd interpretacji dla takiego powiązania. Jeżeli inne wskaźniki nie są wyraźnie sprzyjające związkowi, lepiej jest unikać takiej kombinacji planet.", + "22634": "Jego układ seksualny to H/U/I pomiędzy F i WO, jak i zarówno F w bliskim położeniu z ascendentem i węzłem Księżyca naprzeciwko G.", + "22635": "Uczuciowość, osoba pełna uczuć i afekcji.", + "22636": "Bogata wyobraźnia, podleganie lub stwarzanie iluzji.", + "22637": "Powściągliwość. Silna potrzeba uzewnętrzniania uczucia przy równoczesnym braku swobody ekspresji. Poważne podejście do spraw uczuciowych.", + "22638": "Zabawmy się tu w astrologa - detektywa i popatrzmy co mówi o tym horoskop:", + "22639": "Nagła pasja, porywczość, przypływ uczuć. Nagłe podniecenie seksualne dominuje zachowanie. Nie do opanowania intensyfikacja uczuć.", + "22640": "Egoizm w miłości i życiu seksualnym, jednostronność wyrazu.", + "22641": "Żywotność i stan psychiczny uzależnione są od swobody ekspresji uczuć, ekspresji seksualnej.", + "22642": "Wieżą Boga - odizolowanie się od świata we własnym domu.", + "22643": "W położeniu odwróconym: kaprysy, potrzeba opieki ze strony bliskich, żerowanie na rodzinie, brak kontaktów z niektórymi członkami rodziny, ignorowanie potrzeb domowników, niechęć do własnego domu, ucieczka z domu, stawianie interesów obcych ponad dobro krewnych.", + "22644": "Kochankami - podkreślanie zamożności w domu i rodzinie.", + "22645": "W położeniu odwróconym: nadmierne używanie bogactwa, życie w luksusie, chciwość, skąpstwo, otaczanie się wpływowymi lub majętnymi ludźmi, zaborczość, gromadzenie bogactw jako główny cel życia, wykorzystywanie innych, skrajny materializm, przeliczanie wszystkiego na pieniądze.", + "22646": "Głos nikł i stawał się coraz cichszy. Za to tuż obok siebie usłyszałam inny głos i ten drugi, choć fizycznie bliższy, wydał mi się całkiem nierealny, jakby z tandetnego filmu:", + "22647": "- Bałem się, że już ją straciliśmy, ale praca serca normuje się. Podłączcie kroplówkę z solą fizjologiczną i elektrolitami i do rana niech ktoś przy niej czuwa, boję się, że może jeszcze się coś stać.", + "22648": "Sądem Bożym - rodzina ograniczała rozwój intelektualny.", + "22649": "W położeniu odwróconym: bardzo poważne ograniczenia w sferze intelektualnej, analfabetyzm, wrodzone wady rozwojowe ograniczające możliwości uczenia się, niechęć do nauki, nieumiejętność praktycznego zastosowania posiadanej wiedzy, chęć przewodzenia innym bez racjonalnych podstaw do tego.", + "22650": "Diabłem - wstręt do miłości fizycznej, niemoc seksualna.", + "22651": "W położeniu odwróconym: zawiść i zazdrość o sprawy materialne, dążenie do zysków materialnych przyczyną rozpadu rodziny, skrajne skąpstwo, głodzenie członków rodziny, czerpanie zysków z nierządu, zmuszanie dzieci do żebractwa, kradzieży lub prostytucji.", + "22652": "W położeniu prostym: mediator, rozjemca, negocjator, dyplomata, polityk, plastyk, malarz, tancerz, kosmetyczka, fryzjer, balwierz, krawiec, modelka, pośrednik matrymonialny, swatka, sędzia, prokurator, dyrektor teatru, dekorator wnętrz, scenograf, prozaik, recenzent teatralny lub literacki, marszand, właściciel galerii, mecenas sztuki, osoba o dużym takcie i poczuciu piękna.", + "22653": "Księżycem - brak kontaktu z realnym życiem.", + "22654": "W położeniu odwróconym: brak tolerancji, rasizm, wywyższanie się nad innych z powodu pochodzenia lub koloru skóry, działania pod przymusem, przesadna dyscyplina, skrajna asceza lub rozpasanie, nieumiejętność znalezienia złotego środka w działaniach, problemy emocjonalne, brak współczucia dla innych i siebie.", + "22655": "Koło Samsary (Sanskary) - łańcuch wydarzeń przyczynowo-skutkowych, w którym tkwimy na skutek zaciągniętych i zaciąganych negatywnych zobowiązań karmicznych, cykl nieustannych narodzin i śmierci.", + "22656": "Małe Arkana - 56 kart zgrupowanych w czterech kolorach, w każdym po czternaście kart.", + "22657": "Obiekt wróżby - osoba pytająca, ktoś na kogo rozkładamy karty.", + "22658": "W położeniu odwróconym: osoba chora psychicznie, o niezrównoważonej osobowości, a także rozchwianych emocjach, bardzo trudna w kontaktach, nerwowa, wymagająca stałej opieki oraz poświęcenia ze strony rodziny i znajomych, brak własnej woli, podatność na wpływy, chwiejny charakter, neurastenia, schizofrenia, depresje, zaburzenia osobowości, skłonności autodestrukcyjne, wskazuje na konieczność pracy nad własnym charakterem, umacniania woli i bardziej świadomego kształtowania swego życia, należy też odpracować długi karmiczne w relacjach z bliskimi.", + "22659": "W położeniu prostym: wskazuje na konieczność przepracowania zagadnień związanych z uczuciami, sprawami partnerskimi, emocjami i prawidłowymi kontaktami z ludźmi, sugeruje problemy z okazywaniem uczuć i wszelkiego rodzaju ekspresją emocjonalną, w tym także artystyczną, osoba, u której w analizowanym wcieleniu występowała dysharmonia emocjonalna.", + "22660": "1) karma czarna - nabywana w trakcie życia pełnego niegodziwości i haniebnych czynów. Dzieli się ona na zewnętrzną, uwarunkowaną negatywnym traktowaniem innych osób - obrażania ich, upokarzania itp. oraz wewnętrzną (mentalną), zdeterminowaną negatywnymi stanami własnej duszy: zawiścią, niewiarą, cynizmem itd.", + "22661": "2) karma biała - kształtuje się w wyniku określonego stanu świadomości - szlachetności i dobroci, które to nastawienie cenione jest nawet wyżej od określonych czynów.", + "22662": "Księżycem - życie w świecie iluzji i marzeń.", + "22663": "W położeniu odwróconym: życie ponad stan, dochody uzyskiwane z podejrzanych źródeł, ciągłe szukanie pomocy u innych, wykorzystywanie ludzi, uwikłanie się w sytuacje bez wyjścia, przyjmowanie lub dawanie łapówek, negowanie lub ignorowanie duchowej strony życia.", + "22664": "Światem - odkrywca i badacz nieznanych ziem.", + "22665": "W położeniu odwróconym: łapówkarz, przekupny sędzia, oszust, sprzedajny polityk, człowiek bez wykształcenia, ateista, marksista, konkwistador, przywódca sekty, rzeźnik, nieuczciwy urzędnik, koniokrad, komiwojażer, osoba, która nieuczciwie doszła do majątku. Problemy zdrowotne z wątrobą, paraliż, reumatyzm, ischias.", + "22666": "Światem - podchodzenie do wszystkiego wyłącznie w sposób intelektualny.", + "22667": "W położeniu odwróconym: wprowadzanie ciągłych zmian i korekt, chaotyczność myślenia, gonitwa myślowa, wprowadzanie w istniejącą sytuację zmian bez wyraźnej potrzeby, marazm, myślenie schematyczne, uporczywe trwanie przy starych poglądach, rutynowy tok myślenia.", + "22668": "Są takie momenty w życiu, sądzę, że w mniejszym lub większym stopniu doświadczył ich każdy, kiedy w chwili przebłysku dostrzegamy z wyjątkową wyrazistością sens tego wszystkiego, co robiliśmy, czuliśmy i doświadczaliśmy oraz uświadomienie sobie tego, że wszystkie rzeczy i osoby są na swoim miejscu, a wydarzenia toczą się tak, jak powinny. Dążenie do oświecenia, to dążenie do takiego właśnie stanu, ale przeżywanego permanentnie, przez cały czas.", + "22669": "Śmiercią - praca wykonywana pod ziemią.", + "22670": "W położeniu odwróconym: dywersant, wynalazca lub producent materiałów wybuchowych, konstruktor skrytek i tajnych przejść, osoba, która torturowała innych, twórca narzędzi do tortur, nadzorca w kopalni złota lub kamieni szlachetnych. Problemy zdrowotne z kręgosłupem, układem kostnym i zębami, reumatyzm, problemy skórne.", + "22671": "Słońcem - prawidłowe wykorzystanie posiadanych możliwości intelektualnych.", + "22672": "W położeniu odwróconym: przekonanie o własnej nieomylności intelektualnej, brak odwagi do głoszenia własnych poglądów, niechęć do solidnej pracy, pobieżność w ocenie sytuacji, brak taktu i dyplomacji, nieumiejętność przestrzegania obowiązujących norm społecznych, zaciąganie zobowiązań karmicznych w sferze intelektualnej.", + "22673": "- Czy pani wie, gdzie jest? - zadał je człowiek w białym fartuchu.", + "22674": "- Tak, jestem w szpitalu.", + "22675": "- A czy wie pani jaki jest dziś dzień?", + "22676": "- Chyba tak, bo przez sen słyszałam rozmowy na temat filmu \"Niewolnica Isaura\", a ten film idzie w niedzielę.", + "22677": "Diabłem - beztroskie podejście do spraw materialnych.", + "22678": "W położeniu odwróconym: zainteresowania militarne, rasizm, umacnianie systemu kastowego, posłuch wymuszany siłą, głoszenie idei faszystowskich, totalitaryzm, narcyzm, zachwyt nad własnym ciałem, brak naturalności oraz spontaniczności, nieumiejętność nawiązywania bliskich kontaktów z innymi ludźmi.", + "22679": "W położeniu prostym: lekarz-położnik, akuszerka, opiekunka w żłobku, przedszkolanka, wychowawca w sierocińcu, pracownik socjalny, osoba pracująca w domu opieki społecznej, reżyser, artysta filmowy, aktor, poeta, dramaturg, gospodyni domowa, producent lub sprzedawca artykułów spożywczych, dietetyk, hotelarz, armator, osoba, która umie się wczuć w sytuację i położenie innych.", + "22680": "Praca może być związana z pieniędzmi innych ludzi np. w bankowości. Jeżeli władcą jest Pluton, znak Skorpiona na szczycie 6. lub 8. domu, prawdopodobne jest zaangażowanie się w prace badawcze lub w pracę związaną z seksem (seksuolog, ginekolog).", + "22681": "Złe aspekty sprzyjają stratom finansowym w operacjach pieniężnych, chorobom spowodowanym seksem, a także negatywnej pracy w tej dziedzinie np. produkcja filmów porno.", + "22682": "Jesteś wrażliwy, a twoje intuicyjne zdolności powinny być właściwie ukierunkowane. Niezbyt praktyczny gdy chodzi o finanse, często jesteś zależny w tym względzie od partnera.", + "22683": "Seks niekoniecznie jest najważniejszy w twoim życiu, choć w niektórych przypadkach może być motywem do działania.", + "22684": "Jako planeta pokoleniowa, przy swym położeniu w znaku wskazuje na głębokie przemiany społeczne zgodne ze znaczeniem tego znaku. Położenie w domu horoskopowym określa te dziedziny życia, gdzie osoba dąży do mobilizacji swych sił twórczych, samoodnowy oraz mówi o wpływie zmian cywilizacyjnych na osobę.", + "22685": "Księżyc ma w horoskopie znaczący wpływ ze względu na swe najbliższe położenie względem Ziemi i najszybszy przebieg cyklu. Wprowadza do horoskopu pierwiastek żeński. Reprezentuje podstawy różnych początkowych działań człowieka i ich efekty.", + "22686": "Mówi o pierwotnych instynktach i wrażliwości, które objawiają się w odpowiednich formach zachowania.", + "22687": "Jest tu potrzeba pełnej ekspresji twej emocjonalnej postawy i twórczych możliwości, jeżeli władcą jest Wenus, Księżyc lub Słońce. Przy władającym Uranie twoja twórczość może ujawniać się jako zdolności wynalazcze. Zamiłowanie do sportu i talenty niesie znak Barana na szczycie 5. domu i Mars w 1. domu. Ponadto osoba jest zwykle silnie przywiązana do swych dzieci i ma z nimi dobry kontakt.", + "22688": "Pluton źle aspektowany daje niecierpliwość lub zatracenie celowości swego postępowania, wrogie działanie przeciwko najbliższym, rodzinie, rodowi, ojczyźnie (najemni, tajni agenci na rzecz obcego wywiadu).", + "22689": "PLUTON W LWIE - Przebywał w latach 1938-1957. Był to okres drugiej wojny światowej, wybuchu pierwszej bomby atomowej (Pluton rządzi siłą atomową), dyktatury w wielu krajach, rozwój telewizji.", + "22690": "Jeżeli w horoskopie mamy większość planet w hemisferze dolnej, osoba jest introwertykiem. Jest mniej obiektywna, bardziej zamknięta w sobie, nie lubi popularności, może stronić od ludzi, często zadowala się pracą w \"cieniu\". Cechy te szczególnie się uwydatniają, gdy wśród tych planet znajdzie się Słońce i Księżyc.", + "22691": "Jesteś szczery, liberalny, szlachetny i ambitny, pełen inwencji, wybitnie zdolny. Lubisz sport (lekkoatletykę, ćwiczenia siłowe), a także możesz mieć pewne skłonności do wojskowości, marynarki, odpowiada ci spartańskie wojskowe życie.", + "22692": "Twoja aktywność, inwencja, bystrość, wesołe usposobienie i zdolność konwersacji przyciągają przyjaciół.", + "22693": "Pieniądze możesz zdobyć za sprawą dziedziczenia, małżeństwa, przyjaciół. Niekiedy jednak możesz zawrzeć więcej niż jedno małżeństwo.", + "22694": "Jesteś ambitny, zdecydowany, umiesz hamować swój temperament i masz silne duchowe skłonności. Jesteś kombinacją odwagi i ostrożności. Jesteś szlachetny, masz prawe dążenia, lecz możesz być ofiarą zbytniej służalczości. Możesz również być ofiarą ograniczeń religijnych, zbytniej dyscypliny lub dzieci.", + "22695": "Staraj się odprężać i odsłaniać prawdziwe odczucia, a będziesz mile zaskoczony odzewem.", + "22696": "Żywioły obejmują cztery grupy znaków. Każdy z nich zawiera trzy znaki oddalone wzajemnie od siebie o 120°, czyli pozostające w stosunku do siebie w tzw. trygonie.", + "22697": "Żywioły różnią się przede wszystkim temperamentem.", + "22698": "ŻYWIOŁ OGNIA - zawiera trzy znaki ogniste, tj. BARANA, LWA i STRZELCA. Charakteryzuje je żywiołowość, ruchliwość, szybki sposób działania, entuzjazm, cechy przywódcze oraz romantyzm.", + "22699": "Jesteś poważny, czujny, gotowy do walki, pełen niedowierzania innym, wątpliwości, lęku, smutku, łatwo wpadasz w depresję. Potrafisz także być kłótliwym.", + "22700": "Saturn w Pannie to niezbyt szczęśliwa kombinacja na dobre małżeństwo, chyba że zdobędziesz się na wysiłek i zaczniesz bardziej optymistycznie patrzeć na świat, gdyż inaczej sam będziesz winien trosk i nieszczęść w partnerstwie.", + "22701": "Jesteś wewnętrznie zdolny do prawdziwej, platonicznej przyjaźni z osobami obojga płci bez romantycznego zaangażowania się.", + "22702": "Cieszą cię kulturalne dążenia, wytworne zabawy i filozoficzne poglądy stymulujące intelektualnie.", + "22703": "Jesteś szczery, prostolinijny, ale prawdopodobnie swoje własne opinie będziesz zatrzymywać dla siebie.", + "22704": "Łatwo zyskujesz przyjaciół, niejednokrotnie w niezwykły sposób, masz ich wielu, choć zwykle szukasz ich wśród stojących wysoko na szczeblach społecznej drabiny.", + "22705": "Masz chłonny umysł, zdolności organizacyjne, jesteś dalekowzroczny, posiadasz zdolność przewidywania i nie musisz obawiać się o wyniki swego działania. Będziesz mieć prawdopodobnie zyski dzięki swej pracy i zawodowi. Nie poddając się ograniczeniom, eksponujesz w niezależny i wolny sposób sprawy, które cię cieszą. Masz również pewne skłonności do potajemnego przeprowadzania swoich planów czy idei, aby je następnie wyciągnąć na światło dzienne.", + "22706": "PLUTON W BLIŹNIĘTACH - Przebywał ostatnio w latach 1883-1913. Jest to era odkrycia elektryczności, początków lotnictwa, transportu samochodowego. Pierwsze zainteresowanie psychoanalizą i wprowadzanie testów na inteligencję, pierwszych kolei podziemnych, filmów, kamer i wiecznych piór.", + "22707": "Może wystąpić pęd do nauki, poznawania nowych technik, zdolności krasomówcze, manualne, zdolność przekonywania, umiejętność wnikania w tajniki na drodze zmysłowej. Przy złych aspektach sarkazm, drwina, podstęp, krytyka, okłamywanie, złodziejstwo, czarna magia.", + "22708": "Neptun - aspekt ten poszerza pole działania i wskazuje na niezwykłe wydarzenia, lecz może także dać tendencje do zbytniego idealizowania. Lubisz sztukę, muzykę, śpiew i taniec. Jest to dobry aspekt dla zawodów związanych z marynarką, ropą naftową, płynami, filmem, teatrem.", + "22709": "Pluton - pomimo głębokich reakcji umiesz kontrolować swoje emocje. Cieszą cię osobiste kontakty z innymi, ale jednocześnie nie potrafisz zbyt długo wytrwać w jednym związku. Masz zdolność emocjonalnej regeneracji.", + "22710": "Możesz zmieniać pracę lub mieć dwa zawody.", + "22711": "Ogólnie masz dobry i szlachetny charakter i wysoko rozwinięty umysł. Możesz szybko poddawać się fali gniewu, ale zwykle nie żywisz długo urazy. Masz zdolność przewidywania wielu spraw i naturalne predyspozycje \"nauczyciela\".", + "22712": "Nie lubisz przebywać zbyt długo w jednym miejscu i możesz często zmieniać adres zamieszkania.", + "22713": "Jesteś skory do małżeństwa, w swoim życiu możesz zawrzeć więcej niż jeden związek.", + "22714": "Jeżeli twoja Wenus jest dobrze aspektowana, masz wielki sentyment dla rodzeństwa, sąsiadów i współpracowników.", + "22715": "WENUS W RAKU - Masz silne pragnienie osłaniać swoich najbliższych, ale i sam potrzebujesz poczucia bezpieczeństwa. Niestety, nie zawsze to będzie możliwe.", + "22716": "Powinieneś zachować ostrożność w stykaniu się z różnymi płynami, gazem, a szczególne niebezpieczeństwo może przynieść ci woda (poparzenia, utonięcie). Masz skłonność marnować czas na bezowocne marzenia i działać tylko intuicyjnie, aby je zrealizować.", + "22717": "Nie lubisz koncentrować się na jednym tylko zagadnieniu w danym czasie, a to na długo wstrzymuje możliwość dokonania tego, co zamierzałeś lub do czego jesteś zdolny.", + "22718": "Jesteś rzeczowy, oszczędny, dobry organizator, masz dobrą głowę do interesów, szczególnie poważnych manipulacji finansowych. Masz tendencje do ciągłego udowadniania czegoś sobie i innym. Częste są tu kłopoty finansowe, ale uczysz się na własnych błędach i przeciwnościach losu umiejąc wysnuć poprawne wnioski.", + "22719": "Przy silnym Plutonie masz zbyt wygórowane mniemanie o sobie.", + "22720": "W horoskopie jest personifikacją osób starszych, doświadczonych - ojca, naukowców, zakonników, jak również ludzi związanych z rolnictwem. Symbolizuje czas, starość, śmierć, ruinę, samotność, fatalizm życiowy, przeszkody i nieszczęścia.", + "22721": "Pozycja Saturna w horoskopie wskazuje tę dziedzinę życia, w której osoba odczuwa największy brak poczucia bezpieczeństwa i dąży do jego zrekompensowania.", + "22722": "Merkury i Wenus - są w stosunku do siebie najdalej w odległości 74° zatem nie tworzą kwinkunksa.", + "22723": "Mars - zwykle jesteś dobrze poinformowany lecz nie zawsze wykorzystujesz te informacje w nawale zajęć. Mimo że ciężko pracujesz nie zawsze twe wysiłki są doceniane. Jesteś niecierpliwy, bardzo impulsywny, a niekiedy irytujący. Jeżeli nie wyciszysz się, prawdopodobne są kłopoty ze zdrowiem.", + "22724": "Zwykle są to ludzie o dużej tolerancji dla poglądów innych, bywają doskonałymi nauczycielami, krzewicielami nowych poglądów, badaczami, podróżnikami, odkrywcami nowych terenów i światów (np. paleontolodzy, astronomowie, astronauci itp.).", + "22725": "Niekorzystne aspekty kreują przede wszystkim osoby ograniczone i fanatyków, negatywnych mistyków, bigotów, osoby \"nawiedzone\".", + "22726": "To położenie Raka daje niezwykłe możliwości intuicyjne i przeczuwanie nadchodzących zdarzeń, co może pociągnąć za sobą stany depresyjne czy chorobę.", + "22727": "Przy ascendencie w Skorpionie lub Koziorożcu, nieoczekiwane wydarzenia mogą skomplikować życie.", + "22728": "Powinno się stale kontrolować swoje emocje gdyż folgowanie im jest niebezpieczne.", + "22729": "MERKURY W KOZIOROŻCU - Jesteś ostrożny, rozsądny, pracowity i lubisz wszystko, co rozwija twój umysł. Możesz być niezwykle ruchliwy, co nie będzie kolidować z wykonywaniem obowiązków. Możesz być dobry zarówno w filozofii, jak i biznesie, nauce czy chemii.", + "22730": "Często jesteś niezadowolony lub niespokojny z powodu sposobu, w jaki załatwiasz niektóre sprawy, wydajesz się być podejrzliwy co do motywów działania innych.", + "22731": "Jest to klasyczny aspekt pisarzy lub nauczycieli, ponieważ jest tu wspólna oś domów: 9-tego = ideałów i 3-go = komunikacji. Powiązanie domów wskazuje również na zdobywanie wiedzy poprzez podróże. Aspekt ten występuje często u misjonarzy, którzy mają potrzebę komunikowania swej wiary innym i to w odległych miejscach.", + "22732": "Niekorzystne aspekty ograniczają możność realizowania się w powyższych dziedzinach często z braku wykształcenia, zbyt zawężonych poglądów lub trudności w komunikowaniu się z innymi.", + "22733": "Z Baranem na ascendencie możesz mieć kompleks niższości, w tym przypadku nie kontrolowane, ustawiczne sprawdzanie siebie może nieść ryzyko wypadku.", + "22734": "Byk lub Ryby na ascendencie sprzyjają sprawdzaniu siebie w seksie. Miłość dla ciebie niekiedy sprzyja ocieraniu się o śmierć. Zainteresowanie zagadnieniami śmierci u niektórych osób może być silne, a nawet niebezpieczne, szczególnie gdy Mars lub Pluton odbierają złe aspekty.", + "22735": "Nie stronisz od pewnych fizycznych, zmysłowych przyjemności, na przykład palenia papierosów.", + "22736": "NEPTUN W BYKU - Masz wielką skłonność do luksusu, łatwizny i mistycyzmu. Możesz mieć dobre serce, być cierpliwy, nieskomplikowany w działaniu i zmysłowy. Jesteś przyjacielski i niebywale entuzjastyczny, angażujesz się w sprawy, w które wierzysz. Ta pozycja Neptuna może czynić cię wybuchowym w przypadku, gdy inni nie zgadzają się z twoimi nieugiętymi przekonaniami.", + "22737": "Wiedząc to wszystko, łatwiej będzie rodzicom pomóc dziecku w przedszkolnej adaptacji.", + "22738": "Warunek najważniejszy to cierpliwość i opanowanie, o które, w gruncie rzeczy, najtrudniej. Pamiętajmy jednak, że nasza złość i niecierpliwość tylko pogorszą i tak niełatwą sytuację. Dziecko nie dość, że cierpi z powodu samotności, to jeszcze czuje się winne i ukarane, bo rodzice, zniecierpliwieni scenami w szatni, rozstają się z nim w gniewie.", + "22739": "Im głębiej przeżywamy żałobę, tym trwa ona krócej, tym korzystniej kształtuje nasz stosunek do świata i porządkuje hierarchię wartości. Łatwiej może wówczas w sercach, a szczególnie w sercach dzieci, pojawić się miejsce na nową osobę u boku mamy czy taty.", + "22740": "Dzieci zadają nam wiele trudnych pytań. W niektórych z nich kwestionują nasz sposób myślenia, nasze wybory i decyzje, wymuszając refleksje nad naszym życiem. Nie przepadamy za tym. Ale właśnie dlatego ważne i trudne rozmowy warto z dziećmi podejmować.", + "22741": "Czyj ja jestem?", + "22742": "Pojawiające się wątpliwości, co do istoty związku z opiekunami - czy aby na pewno to moi rodzice? - są też próbą ratowania się, mechanizmem obronnym stosowanym w bardzo bolesnych sytuacjach. Łatwiej wszak znosić okrutne traktowanie ze strony rodziców, mając nadzieję i wiarę, że są oni tylko rodzicami przybranymi, a nie prawdziwymi - złą macochą i złym ojczymem, w gruncie rzeczy obcymi ludźmi.", + "22743": "Co mogą zrobić rodzice jedynaków, by zmniejszyć dziecku ciężar jedynactwa?", + "22744": "Przede wszystkim warto od początku dbać o dobre relacje dziecka z rówieśnikami, troszczyć się, żeby miało ono stałe kontakty z dziećmi z sąsiedztwa czy w rodzinie. Jedynak powinien chodzić do przedszkola, a gdy dorośnie, wysyłajmy go na samodzielne wakacje, na kolonie i obozy.", + "22745": "W sytuacji zaostrzonego konfliktu potrzebna bywa fachowa pomoc terapeuty rodzinnego. Kiedy dziecko dotychczas zdrowe zdradza objawy znerwicowania lub sprawia trudności wychowawcze, ważny to sygnał, że w rodzinie dzieje się coś niedobrego. I wtedy właśnie warto poszukać pomocy, nie oddelegowując do leczenia niezbyt kochanego dziecka, pod hasłem - musisz coś ze sobą zrobić, żeby nie było z tobą kłopotów. Pomoc terapeutyczna potrzebna jest wówczas całej rodzinie.", + "22746": "Kryzys zaufania zawsze ma negatywne i długofalowe konsekwencje wychowawcze. Dziecko przestaje z nami rozmawiać, opowiadać nam o swoich problemach i kłopotach i odpłaca pięknym za nadobne. Jeśli więc jako rodzice nie potrafimy dotrzymywać obietnic, lepiej już niczego dziecku nie obiecywać, a za to od czasu do czasu zrobić mu niespodziankę.", + "22747": "Z moją babcią mam bardzo fajnie, bo ona mi płaci za to, że ją odwiedzam. Zawsze mi mówi: \"Jak przyjdziesz do babci, to dostaniesz pięć złotych\". Łukasz, mój kolega, musi do swojej babci chodzić za darmo i na pewno mi zazdrości, bo ciągle się mądrzy, że w normalnej rodzinie nikt nikomu za nic nie płaci. Czy moja rodzina jest nienormalna?", + "22748": "Budowanie relacji między rodzeństwem powinno być przedmiotem szczególnej troski nas - rodziców. I nie może ono opierać się wyłącznie na zaklęciach typu \"to przecież jest twój brat\", \"musisz kochać swoją siostrę\". Potrzebna jest nasza nieustanna uwaga, dotycząca szczególnie sprawiedliwego podziału uczuć, pochwał, uznania, dóbr, czasu poświęcanego dzieciom.", + "22749": "Bardzo chciałbym mieć brata i siostrę, żebym mógł się z nimi w coś bawić, tak jak ma mój kolega z przedszkola. Ja ciągle jestem sam i muszę sobie sam wymyślać zabawy. Proszę rodziców, żeby się zgodzili, ale oni nic sobie z tego nie robią. Dlaczego?", + "22750": "Najlepiej jest wtedy, gdy mają oni własny świat i własne sprawy i z kontrolowanym entuzjazmem godzą się, od czasu do czasu, zaopiekować wnukiem. Traktują to ze zdrowym umiarem, pamiętając, jak rozkłada się odpowiedzialność i jakie mogą być konsekwencje przeoczeń, o których mówiłem.", + "22751": "Jeśli miałabym zdefiniować swoje pojęcie feminizmu, to powiedziałabym, że jest to działanie na rzecz umożliwienia kobietom zajęcia równoprawnego z mężczyznami miejsca w życiu politycznym i społecznym. Przy czym dla mnie jest to przede wszystkim praca nad zmianą świadomości kobiet na temat ich roli.", + "22752": "J.S.: ...wszystko może nas zawieść.", + "22753": "H.B.: Tak, wszystko może nas zawieść. Z tych czy innych względów. Czasem z naszej winy...", + "22754": "J.S.: ...czasem z powodu ludzi, czasem z przyczyn od nas niezależnych.", + "22755": "H.B.: I wtedy życie traci dla nas sens.", + "22756": "J.S.: A więc musimy dokonywać różnych inwestycji.", + "22757": "I ten sam schemat powielany jest w życiu zawodowym. Kobieta może zrobić coś świetnie. Lecz jeśli tego nie opakuje, jeśli nie zakomunikuje wszem wobec, że doskonale to zrobiła, nikt nic nie zauważy. A ona nie doczeka się pochwały i może popadać w kolejne frustracje. W końcu czuje się niedowartościowana i niedoceniona. I taka sytuacja może powtarzać się w nieskończoność.", + "22758": "CZY UMIESZ CELEBROWAĆ SUKCESY?", + "22759": "Kiedy ostatni raz zaprosiłaś kogoś bliskiego, by wspólnie cieszyć się zakończonym projektem, zdanym egzaminem, podpisanym kontraktem? A kiedy zaprosiłaś większe grono przyjaciół?", + "22760": "Jak celebrujesz mak sukcesy, które osiągasz w codziennym życiu?", + "22761": "Czy dajesz sobie prawo, by autentycznie się cieszyć, wyrażać radość, którą czujesz, dzielić się nią z innymi? Jak to robisz?", + "22762": "H.B.: Ja tego nie twierdzę.", + "22763": "Najważniejsze jest jednak, jak na takie sytuacje reagują kobiety.", + "22764": "Moim zdaniem nigdy nie powinny się zgadzać na ordynarne, chamskie zachowanie. Niektóre panie uważają, że mogą sobie pozwolić na taki język. I są przez mężczyzn traktowane jak kumpelki. Ale to jest pozorna akceptacja. W ostatecznym rozrachunku mężczyźni okazują im lekceważenie i brak szacunku.", + "22765": "Myślę więc, że to jednak jest pewna forma egoizmu. Wydaje mi się, że niektóre kobiety dbają o swój wygląd, bo rzekomo podoba się to mężczyznom. W gruncie rzeczy postępują tak dla siebie. Dla swojego wyimaginowanego poczucia doskonałości. To poczucie doskonałości sprawi, że będą ładnie wyglądać. Lecz w tym celu będą stosować katorżnicze kryteria i wyśrubowane standardy.", + "22766": "Komunikowanie się z ludźmi jest stałym i niezbędnym elementem naszego życia. Nie można nauczyć się tego raz na zawsze. To jest ciągły proces.", + "22767": "J.S.: Komunikacją warto się zajmować i warto jej poświęcić nasz czas.", + "22768": "Temperamentu i charakteru na pewno nie zmienimy, nasza osobowość ewoluuje. A komunikacja jest właśnie tym, co możemy zmieniać i czego jesteśmy w stanie szybko się nauczyć.", + "22769": "H.B.: To kolejne pytanie o nasze cele. Musimy jednak dokonać świadomego wyboru. Musimy zdecydować, czy praca jest dla nas na tyle istotna, że traktujemy ją jako numer jeden w naszym życiu. Tym samym uznalibyśmy, że inne rzeczy mogą poczekać.", + "22770": "Niedobrze jest, gdy z powodu pracy zapominamy o całym świecie. Gdy wciąga nas wyścig szczurów, a niezwykle wymagający szef zmusza do ogromnego wysiłku.", + "22771": "J.S.: Powiedziała Pani wprost, że moja znajoma ma szansę, ale musi podjąć ryzyko. To jest podwójne ryzyko: rozpoczęcie działalności gospodarczej i zbudowanie swojego nowego świata.", + "22772": "Ze starym światem musi się pożegnać, bo nigdy nie znajdzie w nim zrozumienia dla swojej nowej drogi. Mnie, gdy zostałem przedsiębiorcą, większość ludzi zarzucała, że się zmieniłem.", + "22773": "J.S.: Czyli walczy ze stereotypem.", + "22774": "H.B.: Właśnie, walczy ze stereotypem. Musi więc przeskoczyć ten pierwszy etap, żeby naprawdę mogła zaistnieć. Żeby mogła rzeczywiście wystartować na ubitym już gruncie w takiej dyscyplinie, w której wszystkich zawodników - i kobiety, i mężczyzn - pyta się o to samo: Jaką masz wiedzę? Jakie masz kompetencje? Jakie masz doświadczenie? Jaką masz osobowość? Do czego się nadajesz?", + "22775": "J.S.: A jeżeli tam są inne męskie zwierzęta, które podejmują decyzje? Myśli Pani, że jestem odosobnionym egzemplarzem?", + "22776": "H.B.: Opinie, które do mnie docierają, wskazują jednak na coś innego. Posłanka ta jest raczej deprecjonowana...", + "22777": "J.S.: Oficjalnie też bym się nie przyznał, co na mnie działa. Natomiast tutaj jesteśmy jak na spowiedzi, więc mówię szczerze...", + "22778": "Wynika to z krótkiej historii uczestnictwa kobiet w życiu publicznym, co niesie większe ryzyko klęski.", + "22779": "W Stanach istnieje taka zasada, że pracownik naukowy uniwersytetu może raz na trzy lata startować w konkursie na innej uczelni. I jeśli dostanie nowe stanowisko, może pójść do swojego szefa i powiedzieć: \"Słuchaj, otrzymałem propozycję pracy na innej uczelni. Ale jeśli dasz mi podwyżkę, zostanę tutaj\".", + "22780": "J.S.: ...właściwie nie ryzykuje prawie niczego. Może pójść wszędzie.", + "22781": "H.B.: Natomiast kobieta może włożyć spodnie albo spódnicę. Spódnica może być za krótka albo za długa...", + "22782": "J.S.: Może pójść w butach na obcasach bardzo wysokich, wysokich albo płaskich...", + "22783": "H.B.: Może się umalować albo nie, może włożyć bluzkę z dużym dekoltem albo zapiętą pod samą szyję.", + "22784": "Gdy dojdziemy już do jakiejś identyfikacji, powinnyśmy się zająć szczegółami.", + "22785": "Jeśli nie lubię siebie w swojej pracy, to muszę wiedzieć dlaczego. Czy z powodu złych relacji z podwładnym lub z przełożonymi? A może zajmuję się czymś bez sensu, może za mało mi płacą? Tak czy inaczej trzeba znaleźć to, co sprawia, że jestem nieszczęśliwa. Dopiero wtedy pojawia się szansa na rozwiązanie moich problemów.", + "22786": "Męskie powiązania działają w ten sposób: Jeśli jakiś znajomy ma kłopot, to trzeba mu pomóc. Wśród kobiet, jak już mówiliśmy, zdarza się to bardzo rzadko. Nie mam na myśli wycierania łez i głaskania po głowie, bo w tym kobiety są niezłe.", + "22787": "Pierwszy to jasna hierarchia wartości i celów.", + "22788": "Jeżeli wiem, w imię czego znoszę trudy, to prawie przestaję się męczyć. Wtedy jestem w stanie znieść dyskomfort bez względu na to, czego dotyczy. Czy organizacji pracy, dojazdów, czy współpracy z osobami, które wydają mi się trudne lub toksyczne. A dzieje się tak dlatego, że wiem, w imię jakiej, bliskiej memu sercu wartości decyduję się na to.", + "22789": "H.B.: Ale chyba tak właśnie przebiega życie.", + "22790": "J.S.: Nastolatek jest zorientowany na osiągnięcia. Potem interesuje go władza. Z czasem odkrywa miłość.", + "22791": "Zresztą McClelland odkrył, że ludzie, którzy mają ogromną potrzebę władzy i jej nie realizują, cierpią dużo częściej na różne dolegliwości, tracą odporność. Po prostu - władza ma smakować tym, którzy ją zdobyli.", + "22792": "Czasem przyglądam się swoim kolegom. Wielu z nich oddało całe swoje życie ciągłemu ściganiu się, licytacji, kto ma więcej, komu jest lepiej, kto ma szybszy samochód. Nawet jeśli mają piękne pałace, żyją jakby z boku, kompletnie sami. Obawiam się, że kiedyś mogą się z tym wszystkim silnie zderzyć. Ale może to też nie będzie ich bardzo bolało. Wszystko zależy od tego, czego kto w życiu potrzebuje.", + "22793": "Męczy i wkurza mnie to, że od paru miesięcy muszę cię prosić o wykonywanie tego, co spodziewam się, że mógłbyś robić nadal sam z siebie. Teraz chodzi mi o cieknący kran w łazience. Cieknie już od tygodnia, a ty nic z tym nie robisz. Trudno mi uwierzyć, że nie zauważyłeś, że trzeba wymienić uszczelkę, bo jeszcze pół roku temu takie naprawy robiłeś od ręki.", + "22794": "Przed tą pułapką pomoże Ci się ustrzec szczególne zadbanie o to, aby dzielić się z dzieckiem nie swoim poczuciem krzywdy, ale swoim problemem. W praktyce oznacza to, że zamiast powiedzieć na przykład:", + "22795": "On znowu nie przysłał pieniędzy. Musimy je mieć na jutro, żeby zapłacić wychowawczyni za książki. Od kogo ja teraz coś pożyczę? To takie upokarzające! A ja nie umiem z tym sobie kompletnie poradzić, dlaczego on mi to robi?", + "22796": "Mówiąc o szczerym i otwartym przeżywaniu tego, co się z Tobą dzieje, mam na myśli nie tylko to, abyś pozwalała sobie na ekspresję uczuć, które pojawiają się w Tobie. To, owszem, jest bardzo ważne, ale chodzi mi o coś więcej. A mianowicie o to, żebyś docierała do swoich prawdziwych uczuć. Zaraz spróbuję lepiej wyjaśnić, co mam na myśli.", + "22797": "Obawa przed reakcją kolegów i koleżanek na informację o rozwodzie rodziców to częsty problem, przed którym staje Twoje dziecko.", + "22798": "Nie wiem, co Mikołaj, Karol i Mateusz powiedzą, kiedy dowiedzą się, że moi rodzice są po rozwodzie. Ich rodzice nie są rozwiedzeni. Nie wiem, naprawdę nie wiem, jak się zachowają. Może będą mi dokuczać? Myślę, że mogą. Tak, nie powiem im o tym.", + "22799": "Z czym sobie jakoś radzisz?", + "22800": "Co chcesz osiągnąć w najbliższym czasie?", + "22801": "Jak chcesz to osiągnąć?", + "22802": "Zapisz swoje odpowiedzi na kartce. Kiedy ułożysz je w proponowanej przeze mnie kolejności, powstanie Twoja opowieść. Następnie przeczytaj ją jeszcze raz i dokonaj, jeśli będzie taka potrzeba, poprawek.", + "22803": "Ze swojej opowieści możesz zrobić różny użytek. Możesz się nią z kimś podzielić, możesz ją zachować dla siebie. Namawiam Cię jednak, żebyś znalazła kogoś, z kim podzielisz się choćby jej częścią.", + "22804": "Po pierwsze, nie mówcie już sobie, że Wasze dziecko jest jeszcze za małe, aby martwić się i zrozumieć to, co dzieje się z Waszym małżeństwem. Ono bardzo dobrze wszystko rozumie i cierpi z powodu Waszego konfliktu. To cierpienie jest czymś naturalnym w jego sytuacji.", + "22805": "Po drugie, nie potęgujcie jego naturalnych niepokojów i obaw, stawiając je w sytuacji konieczności dokonania wyboru między ojcem i matką.", + "22806": "Albo może jest inaczej. Może coraz częściej mówi o niej. Ciągle gdzieś się z nią spotyka, kino, wizyty pod byle pretekstem. A może jeszcze inaczej...", + "22807": "Tak czy owak, czujesz, że coś się dzieje. Coś niedobrego. Ale to niemożliwe, żeby on mógł coś zrobić przeciwko nam, przeciwko mnie – myślisz.", + "22808": "Bądź w kontakcie z nauczycielami swoich dzieci – dowiedz się, jak sprawują się w szkole, na ile ich zachowania w klasie są podobne do tych w domu. Jeśli przez dłuższy czas będą się one znacznie różniły między sobą, zgłoś się do specjalisty.", + "22809": "Bądź stanowcza i zdecydowana i nie pozwól, aby Twoje dzieci były traktowane jak “dzieci problemowe”, ale jak dzieci z problemem.", + "22810": "Co i jak zmieniło się w moim domu?", + "22811": "Co i jak zmieniło się w moich relacjach z dziećmi?", + "22812": "Co i jak zmieniło się w moim życiu towarzyskim?", + "22813": "Co i jak zmieniło się w moich zainteresowaniach?", + "22814": "Co i jak zmieniło się w mojej sferze seksu?", + "22815": "Co i jak zmieniło się w moich relacjach z ludźmi?", + "22816": "Co i jak zmieniło się w posiadanym przeze mnie majątku?", + "22817": "Może nasuwa Ci się jakieś jeszcze ważne pytanie? Odpowiedz na nie też.", + "22818": "Zupełnie inaczej się sprawy mają, gdy potraktujemy je serio, a porządki w domu uznamy za wspólny problem. Ale wtedy naprawdę trzeba się liczyć ze zdaniem dzieci. Jeżeli uda nam się przeprowadzić rozmowę z poszanowaniem ich praw, na ogół chętnie włączają się do pracy.", + "22819": "Wróćmy jeszcze do porządków: powinniśmy wspólnie ustalić, co konkretnie jest do zrobienia, jak często należy to robić, i określić terminy wykonania poszczególnych prac.", + "22820": "Łatwiej jest radzić sobie z problemami, gdy ma się świadomość, że są one naturalnym elementem życia. Rozwiązując je, uczymy się odpowiedzialności i wrażliwości na potrzeby innych. Warto o tym pamiętać, wychowując dzieci. Dojrzewają, gdy mają okazję mierzyć się z różnymi, skomplikowanymi niekiedy sytuacjami.", + "22821": "Znajdowanie dobrych rozwiązań w trudnych sytuacjach to umiejętność, którą można doskonalić, analizując własne sukcesy i porażki i przyglądając się temu, jak radzą sobie inni.", + "22822": "Przeanalizuj w ten sam sposób trudne dla ciebie momenty z dzieckiem.", + "22823": "Warto próbować nowych sposobów reagowania na trudne sytuacje. Wymyślać rozwiązania samemu, podglądać innych, czytać. W ten sposób tworzy się twój własny styl zajmowania się dzieckiem.", + "22824": "Możesz sobie w tym pomóc. Pozwól, by inni dowiedzieli się, że potrzebujesz wsparcia. Mogą pomyśleć razem z tobą, wysłuchać cię i docenić to, co robisz.", + "22825": "W wielu rodzinach dziewczynki nadal wychowuje się tak, by służyły innym. Ich fascynacje, zainteresowania, potrzeby są traktowane z pobłażaniem lub lekceważone. Te, którym nie udaje się obronić przed naciskami, wchodzą w rolę opiekunek, prowadzą dom i zadowalają się pracą poniżej swoich możliwości. Jeżeli brakuje im szczęścia i uporu, ograniczają swoje życie do zajmowania się innymi kosztem samorealizacji.", + "22826": "18.30 \"Zadania też nie umiesz?\" Matematyka w trzeciej to pryszcz. Zobaczymy, co dalej. Dlaczego Ania jest taka niesamodzielna? Popełniłam jakiś błąd? \"Dobrze, kochanie, już z tobą siadam\". Wstawić pranie!!! \"Poczekaj, tylko wstawię pranie\". Skończył się proszek? Może w szamponie? Pranie nie zając. Przepiorę coś w ręku.", + "22827": "Jak to się dzieje, że niektórzy z nas są pełni lęku, a inni wciąż się złoszczą? Są uczucia, które dziedziczymy. Można tu mówić o pewnych prawidłowościach.", + "22828": "Jeśli rodzice stosowali wobec was przemoc lub szantaż emocjonalny, bywa, że jest wam trudno opanować się i powstrzymać agresję w kontaktach z dziećmi. Możecie też nieświadomie poszukiwać partnera, który będzie wobec was lub dzieci stosował przemoc. Jest tak, ponieważ najlepiej poznaliście rolę ofiary i w niej czujecie się \"pewnie\".", + "22829": "Bywa, że sami zastawiamy na siebie rozmaite pułapki, które nie ułatwiają życia z dziećmi. Budujemy nierealistyczne plany i stawiamy sobie zbyt wysokie wymagania, kolekcjonujemy problemy, pozwalamy, by inni nas wykorzystywali lub kierowali nami, no i święcie wierzymy, że wiemy najlepiej, czego potrzebuje nasze dziecko.", + "22830": "Nierealistyczne plany i przywiązywanie się do nich to najprostszy sposób, by przeżyć frustrację. Wyznaczamy sobie i rodzinie wysokie standardy i ciągle porównujemy się z innymi.", + "22831": "Podtrzymywanie tego, co jest. Choć nie jesteśmy zadowoleni z istniejącego stanu rzeczy, nie widzimy możliwości zmiany i zachowujemy się tak jak do tej pory. Nawet jeżeli widzimy jakieś wyjście, boimy się utracić tę kontrolę, którą mamy.", + "22832": "Zaprzeczanie. Udajemy sami przed sobą, że nic złego się nie dzieje. Nie jest to proces świadomy. Staramy się nie ujawniać problemu, zaprzeczamy, że istnieje, choć to on powoduje zamęt w naszej rodzinie.", + "22833": "Nad ustaleniem zasad dotyczących życia w rodzinie powinni pracować wszyscy. Warto na przykład uzgodnić, kto z przyjaciół dzieci i w jakich sytuacjach może u nich nocować, jak ma wyglądać pokój syna czy córki, co i kiedy oglądamy w telewizji. Jeżeli robicie to wspólnie, rozmawiając i negocjując, zapobiegacie choć w pewnym stopniu konfliktom.", + "22834": "Są zasady, które wprowadzają dorośli, zwłaszcza gdy dzieci są małe. Dotyczą one bezpieczeństwa, używania sprzętów i urządzeń, przyjętych w rodzinie norm moralnych i sposobu traktowania innych ludzi. Inne wymagają ustalenia.", + "22835": "Wypisz ważne dla ciebie plany i marzenia. Zaznacz te, na których ci najbardziej zależy i które chcesz urzeczywistniać w ciągu najbliższego miesiąca (napisz kiedy). Wykreśl te, z których chcesz lub musisz zrezygnować. Nierealizowane plany odbierają siły.", + "22836": "Zadanie to może zachęcić cię do chwili refleksji lub stać się bodźcem do głębszej pracy nad sobą. Może też pomóc ci uporządkować niektóre sprawy w twoim życiu.", + "22837": "Twoja rodzina może mieć szczerze dość twojej złości, a co za tym idzie ciebie, bo życie z matką czy ojcem wściekającym się bez przerwy nie jest łatwe. Bliscy zaczną trzymać się od ciebie z daleka. Nawet jeśli cię kochają, nie potrafią z tobą być. Obawa, sprzeciw, zranienie to znane im uczucia.", + "22838": "Organizując grupę, na ogół zapraszacie osoby znajome. Ten i inne powody zobowiązują was do całkowitej dyskrecji. Nic, co dzieje się w czasie waszych spotkań, nie może być omawiane w innym gronie lub ze współmałżonkiem. Tylko pilnując tej zasady, będziecie mogli szczerze i otwarcie mówić o swoich problemach.", + "22839": "Gdy przychodzą ból i cierpienie, nieodłącznie przecież związane z życiem, często jedyne schronienie i ukojenie daje wymiar duchowy – owo inne spojrzenie, inna perspektywa, zdolna nadać nowy sens temu, co się wydarza i co się wydarzyło kiedyś.", + "22840": "Z duchowością przestajemy częściej, niż się nam wydaje. Warto więc uwrażliwiać się na jej dostrzeganie w sobie, w innych, w tym, co się nam przytrafia.", + "22841": "Ktoś, kto stracił bezpowrotnie słuch w jednym uchu, może o sobie powiedzieć z uśmiechem, że jest najlepiej słyszącym na jedno ucho, lub uznać, że jego życie zostało złamane, i cierpieć z powodu straconych szans.", + "22842": "Psychologia buddyjska stwierdza, że podstawową przyczyną ludzkich cierpień są nasze pragnienia i oczekiwania, a właściwie przywiązanie do nich, do wyobrażeń, jakie się z nimi wiążą, bo wtedy rozczarowania są nieuniknione.", + "22843": "Następną przyczyną zwiększania cierpienia jest bunt, opór, wywołujący żal i rozgoryczenie – dlaczego mnie się to zdarzyło? Wszystko to zwiększa ból i koncentruje uwagę na stracie, na tym, czego już nie możemy zmienić. Zasklepiamy się w pozycji skrzywdzonego, dotkniętego nieszczęściem.", + "22844": "Jest naturalne, że staramy się unikać bólu i cierpienia. Jest też faktem, że mamy wpływ na rozmiar ich doznawania, jeżeli już się zdarzą, choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę.", + "22845": "Nie zawsze mamy możliwość dokonania takiego eksperymentu w całości, ale nawet ograniczenie się do gry wyobraźni i zadanie sobie pytania: co bym zrobił, gdybym miał przed sobą rok życia, a następnie zapisanie tego, co serce dyktuje, mogłoby się stać okazją do sprawdzenia, czy potrzebne są nam jakieś zmiany w bieżącym życiu.", + "22846": "Mogą temu posłużyć poniższe pytania:", + "22847": "Czy znasz jakieś osoby, które nazwałbyś autorytetami duchowymi? Albo takie, które promieniują czymś szczególnym? Co je charakteryzuje? Co Cię w nich pociąga?", + "22848": "Przypomnij sobie własne doświadczenia, które mógłbyś przypisać do wymiaru duchowego. Mogą to być zdarzenia, które odczytałeś jako specjalne znaki dla siebie; chwile szczególnego stanu świadomości, w którym coś się unaoczniło; momenty specjalnej radości, gdy udało Ci się przekroczyć własne ograniczenia.", + "22849": "I odwrotnie, zwiększanie udziału świadomości w naszym życiu (a jest to proces praktycznie bez końca) może wnosić coraz to nowe i nieoczekiwane bogactwa, co nie oznacza, że efekty przyjdą bez wysiłku i bólu.", + "22850": "W następnych rozdziałach spróbuję pokazać, jak na różne sposoby zwiększać świadomość własnego życia, a tymczasem zapraszam do własnej refleksji:", + "22851": "Co w Twoim sposobie życia wydaje Ci się największym zagrożeniem, co Cię destabilizuje, wnosi niepokój?", + "22852": "Spałbym mało, śniłbym więcej. Wiem, że w każdej minucie z zamkniętymi oczami tracimy 60 sekund światła.", + "22853": "Szedłbym, kiedy inni się zatrzymują.", + "22854": "Budziłbym się, kiedy inni śpią.", + "22855": "Gdyby Bóg podarował mi odrobinę życia, ubrałbym się prosto, rzuciłbym się ku słońcu, odkrywając nie tylko moje ciało, ale i moją duszę.", + "22856": "1. Organizując i prowadząc rozliczanie transakcji, o których mowa w art. 126 ust. 2 pkt 4, Krajowy Depozyt określa w szczególności zakres obowiązków stron transakcji w celu prawidłowego spełnienia przez strony świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, wynikających z zawartych transakcji.", + "22857": "3. Jeżeli czynu określonego w ust. 2 dopuszcza się osoba, o której mowa w art. 161c ust. 1 pkt 1 lit. a), podlega ona grzywnie do 5.000.000 zł albo karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8, albo obu tym karom łącznie.", + "22858": "W zakresie nieuregulowanym w art. 57 do banku prowadzącego rachunki papierów wartościowych stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego rozdziału, z wyłączeniem art. 30, art. 32-40, art. 41a-42, art. 50, art. 50b, art. 52-52c i art. 54-56.", + "22859": "1) numer Monitora Sądowego i Gospodarczego, w którym dokonano ogłoszenia, o którym mowa w art. 535 § 3, chyba że zawiadomienie to jest przedmiotem ogłoszenia,", + "22860": "2) miejsce oraz termin, w którym wspólnicy mogą się zapoznać z dokumentami wymienionymi w art. 540 § 1; termin ten nie może być krótszy niż miesiąc przed planowanym dniem powzięcia uchwały o podziale.", + "22861": "8) instytucji finansowej, która nabywa akcje na własny rachunek celem ich dalszej odsprzedaży w granicach upoważnienia udzielonego przez walne zgromadzenie na okres nie dłuższy niż jeden rok; jednakże instytucja finansowa nie może posiadać akcji własnych nabytych na tej podstawie o łącznej wartości nominalnej przekraczającej 5 % kapitału zakładowego,", + "22862": "9) nabycia akcji w innych przypadkach przewidzianych w ustawie.", + "22863": "Wszelkie zmiany danych wymienionych w art. 166 § 1 i § 2 zarząd powinien zgłosić sądowi rejestrowemu w celu wpisania do rejestru lub ujawnienia w aktach rejestrowych.", + "22864": "Jeżeli zawiązanie spółki nie zostało zgłoszone do sądu rejestrowego w terminie sześciu miesięcy od dnia zawarcia umowy spółki albo jeżeli postanowienie sądu odmawiające zarejestrowania stało się prawomocne, umowa spółki ulega rozwiązaniu.", + "22865": "Jeżeli członkowie zarządu umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu, o którym mowa w art. 167 § 1 pkt 2 lub art. 262 § 2 pkt 3, odpowiadają wobec wierzycieli spółki solidarnie ze spółką przez trzy lata od dnia zarejestrowania spółki lub zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego.", + "22866": "Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec żołnierza sąd może odwołać również na wniosek właściwego dowódcy.", + "22867": "Wniosek o zwolnienie od wykonania kary pozbawienia wolności, o której mowa w art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego, może złożyć również dowódca jednostki. Termin zawity do złożenia wniosku upływa w dniu ukończenia służby przez żołnierza.", + "22868": "Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się odpowiednio przy wykonywaniu wyroków po przejęciu obywatela polskiego skazanego za granicą; określenie kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego oraz kary albo środka karnego lub zabezpieczającego podlegających wykonaniu następuje według przepisów Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego .", + "22869": "Do czasu przekazania obcemu państwu cudzoziemca, wobec którego zapadło orzeczenie, wykonywane jest ono w trybie niniejszego kodeksu. Wykonanie tego orzeczenia w tym trybie ustaje w dniu przekazania.", + "22870": "Wszelkie nie uiszczone w terminie opłaty i koszty postępowania oraz inne należności wynikłe z tego postępowania podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych.", + "22871": "Pracownik organu administracji publicznej winny błędnego wezwania strony (art. 56 § 1) obowiązany jest do zwrotu wynikłych stąd kosztów. Orzekanie i ściąganie należności od tego pracownika następuje w trybie administracyjnym.", + "22872": "Termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą.", + "22873": "Rozprawą kieruje wyznaczony do przeprowadzenia rozprawy pracownik tego organu administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie. Gdy postępowanie toczy się przed organem kolegialnym, rozprawą kieruje przewodniczący albo wyznaczony członek organu kolegialnego.", + "22874": "1. Komornik może odkupić majątek, stanowiący środki trwałe, prowadzonej przez siebie kancelarii nabyty z funduszy pochodzących z ryczałtu kancelaryjnego.", + "22875": "2. Cenę zbycia majątku, o którym mowa w ust. 1, oblicza się przy pomniejszeniu ceny rynkowej o stopień amortyzacji.", + "22876": "2c. Dyrektorzy i wicedyrektorzy urzędów kontroli skarbowej oświadczenia majątkowe składają ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych.", + "22877": "2d. Do dokonywania analizy danych zawartych w oświadczeniach majątkowych uprawniona jest komórka organizacyjna urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych.", + "22878": "2e. W zakresie nieuregulowanym w ustawie do oświadczeń majątkowych stosuje się odpowiednio przepisy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.", + "22879": "3. W Rejestrze gromadzi się również dane o podmiotach zbiorowych, wobec których prawomocnie orzeczono karę pieniężną, przepadek, zakaz lub podanie wyroku do publicznej wiadomości, na podstawie ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. Nr 197, poz. 1661).", + "22880": "Rejestr prowadzi wchodzące w skład Ministerstwa Sprawiedliwości «Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego», zwane dalej \"biurem informacyjnym\".", + "22881": "1. Wydanie powszechnego świadectwa udziałowego w terminie określonym w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 32 ust. 1, podlega opłacie. Wysokość opłaty i tryb jej wniesienia określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.", + "22882": "2. Wysokość opłaty za powszechne świadectwo udziałowe, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 10% wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za ostatni miesiąc objęty statystyką.", + "22883": "4. Wojewoda i starosta wykonują swoje zadania przy pomocy odpowiednio wojewódzkiego i powiatowego zespołu reagowania kryzysowego, działających na podstawie przepisów o stanie klęski żywiołowej.", + "22884": "5. Wójt (burmistrz lub prezydent miasta) koordynuje funkcjonowanie krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na obszarze gminy w zakresie ustalonym przez wojewodę. Zadanie to wykonywane jest przy pomocy komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej, jeżeli komendant taki został zatrudniony przez gminę.", + "22885": "Po rocznym okresie obowiązywania ustawy Minister Pracy i Polityki Socjalnej przedstawi Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej informację o działalności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.", + "22886": "Przepisy ustawy stosuje się do świadczeń pracowniczych określonych w art. 6, do których uprawnienie powstało po upływie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.", + "22887": "8. Rejestr jest jawny. Rejestr prowadzi Państwowa Komisja Wyborcza.", + "22888": "9. Prowadzący Rejestr raz w roku, w odrębnej publikacji, podaje do publicznej wiadomości zawarte w nim dane.", + "22889": "10. Ujawnienie informacji w Rejestrze nie zwalnia od odpowiedzialności przewidzianej w ustawie za niedopełnienie określonych w niej obowiązków.", + "22890": "1. Przedmiotem przedsiębiorstwa towarzystwa jest wyłącznie tworzenie i zarządzanie funduszami oraz ich reprezentowanie wobec osób trzecich. Wyłącznie towarzystwo jest uprawnione do prowadzenia takiej działalności.", + "22891": "2. Towarzystwo tworzy i zarządza tylko jednym funduszem, chyba że zarządzanie więcej niż jednym funduszem jest skutkiem przejęcia przez towarzystwo zarządzania innym funduszem albo połączenia towarzystw.", + "22892": "3. Powszechne towarzystwo zarządza funduszem odpłatnie.", + "22893": "3) regulamin organizacyjny towarzystwa określający w szczególności sposób zapobiegania ujawnianiu informacji, których wykorzystanie mogłoby naruszać interes członków funduszu, lub która po takim ujawnieniu mogłaby w istotny sposób wpłynąć na cenę instrumentów finansowych lub powiązanych z nimi pochodnych instrumentów finansowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;", + "22894": "13) budynki i budowle nowo wybudowane bądź zmodernizowane, oddane do użytkowania, wykorzystywane przez grupę producentów rolnych na działalność statutową, po uzyskaniu wpisu do rejestru grup - w okresie 5 lat od dnia uzyskania wpisu grupy do rejestru,", + "22895": "14) nieruchomości lub ich części zajęte na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego.", + "22896": "2. W przypadku poręczenia lub gwarancji udzielanych międzynarodowej instytucji finansowej, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem lub z którą podpisała umowę o współpracy, Rada Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych, może odstąpić od wymogu, o którym mowa w ust. 1.", + "22897": "5. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wykaz stanowisk pracowniczych, uwzględniając stanowiska urzędnicze, w tym kierownicze stanowiska urzędnicze, w jednostkach, o których mowa w art. 1, oraz biorąc pod uwagę rodzaj zadań realizowanych przez poszczególne jednostki i charakter czynności wykonywanych na poszczególnych stanowiskach pracy w tych jednostkach.", + "22898": "3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do udzielenia kredytu, pożyczki pieniężnej, gwarancji bankowej lub poręczenia podmiotowi powiązanemu kapitałowo lub organizacyjnie z członkiem zarządu albo rady nadzorczej lub osobą zajmującą stanowisko kierownicze w banku.", + "22899": "4. Suma kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji bankowych i poręczeń, o których mowa w ust. 1 i 3, nie może przekroczyć:", + "22900": "2. Rada nadzorcza informuje Komisję Nadzoru Bankowego o składzie zarządu oraz o zmianie jego składu niezwłocznie po jego powołaniu lub po dokonaniu zmiany jego składu. Rada nadzorcza informuje Komisję Nadzoru Bankowego także o członkach zarządu, którym w ramach podziału kompetencji podlega w szczególności zarządzanie ryzykiem kredytowym i komórka audytu wewnętrznego.", + "22901": "Nie będzie uważany za czek dokument, któremu brak jednej z cech, wskazanych w artykule poprzedzającym, wyjąwszy przypadki, określone w ustępach następujących.", + "22902": "W braku osobnego oznaczenia, miejsce wymienione obok nazwiska trasata, uważa się za miejsce płatności. Jeżeli obok nazwiska trasata wymieniono kilka miejsc, czek jest płatny w miejscu, wymienionym najpierw.", + "22903": "2. W razie wydania postanowienia o poszukiwaniu oskarżonego listem gończym, sąd może odstąpić od poszukiwań, o których mowa w ust. 1.", + "22904": "3. W razie wydania postanowienia o poszukiwaniu oskarżonego listem gończym, do listu gończego dołącza się odpisy aktu oskarżenia i postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, a także nakaz przyjęcia oskarżonego dla administracji aresztu śledczego.", + "22905": "2. W postanowieniu o wpisie do rejestru sąd rejestrowy ustala treść wpisu w sposób zwięzły, umożliwiający wprowadzenie tego wpisu do programu komputerowego.", + "22906": "3. W wypadkach uzasadnionych, zwłaszcza gdy wpis jest bardzo obszerny, sąd może w treści wpisu powołać się na dokument złożony do akt postępowania rejestrowego. Dokument ten uważa się wówczas za objęty treścią wpisu.", + "22907": "Przy wekslu, przekazanym z jednego miejsca na inne, w którem obowiązuje kalendarz odmienny, a płatnym w pewien czas po dacie, przelicza się dzień wystawienia na dzień, odpowiadający kalendarzowi miejsca płatności, i podług tego oznacza się termin płatności.", + "22908": "Zasadę ustępu poprzedzającego stosuje się także do obliczania terminów przedstawienia weksli.", + "22909": "Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.", + "22910": "Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę.", + "22911": "Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.", + "22912": "Do umów o świadczeniu usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.", + "22913": "Z upływem lat dwóch przedawniają się:", + "22914": "1) roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujący osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy roszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom;", + "22915": "Przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy.", + "22916": "Przeniesienie posiadania samoistnego może nastąpić także w ten sposób, że dotychczasowy posiadacz samoistny zachowa rzecz w swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego, który strony jednocześnie ustalą.", + "22917": "W razie osobistego zgłoszenia się skazanego do dyspozycji sądu lub ujęcia skazanego doręcza mu się odpis prawomocnego wyroku. Na wniosek skazanego złożony na piśmie w zawitym terminie 14 dni od daty doręczenia sąd, którego wyrok się uprawomocnił, wyznacza niezwłocznie rozprawę, a wydany w tej instancji wyrok traci moc z chwilą stawienia się skazanego na rozprawie.", + "22918": "1) od uiszczenia tytułem kary grzywny dodatkowej kwoty, nieprzekraczającej jednak łącznie z kwotą już wpłaconą wysokości połowy sumy odpowiadającej górnej granicy ustawowego zagrożenia za dany czyn zabroniony,", + "22919": "2) od wyrażenia zgody na przepadek przedmiotów nieobjętych wnioskiem sprawcy, o którym mowa w art. 142 § 1, a w razie niemożności ich złożenia - od uiszczenia równowartości pieniężnej tych przedmiotów, chyba że przepadek dotyczy przedmiotów określonych w art. 29 pkt 4,", + "22920": "1. Poszczególne rodzaje elementów zbrojenia powinny być składowane oddzielnie, na wyrównanym i odwodnionym podłożu albo na podkładach.", + "22921": "2. Chodzenie po ułożonych elementach zbrojenia jest zabronione.", + "22922": "1. Elementy zbrojenia przenoszone za pomocą żurawi powinny być zawieszone stabilnie i zabezpieczone przed wysunięciem się.", + "22923": "2. Przemieszczane elementy zbrojenia należy opuszczać i układać ostrożnie. Rzucanie elementów zbrojenia jest zabronione.", + "22924": "Kto nie zachowuje należytej czystości przy świadczeniu usług w zakładach żywienia zbiorowego, w kąpieliskach, zakładach fryzjerskich, kosmetycznych, pralniczych lub noclegowych albo kto dopuszcza do takich czynności osobę dotkniętą chorobą zakaźną, podlega karze grzywny.", + "22925": "Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć.", + "22926": "Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.", + "22927": "W sprawach z oskarżenia prywatnego, w razie odstąpienia od wymierzenia kary z powodu wzajemności krzywd lub wyzywającego zachowania się oskarżyciela prywatnego, jak również biorąc pod uwagę liczbę i rodzaj zarzutów, od których oskarżony został uniewinniony, sąd może obciążyć oskarżonego poniesionymi przez oskarżyciela kosztami procesu tylko częściowo.", + "22928": "Odpis wyroku nakazowego doręcza się oskarżycielowi, a oskarżonemu i jego obrońcy - wraz z odpisem aktu oskarżenia. W każdym wypadku odpis tego wyroku doręcza się prokuratorowi. Wraz z odpisem wyroku doręczyć należy pouczenie przytaczające przepisy o prawie, terminie i sposobie wniesienia sprzeciwu oraz skutkach jego niewniesienia.", + "22929": "3) skazany na karę pozbawienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawieniu wolności, jest osobą określoną w art. 604 § 1 pkt 1,", + "22930": "4) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 604 § 1 pkt 3 i 5.", + "22931": "Wydatki poniesione przez sąd, związane z rozpoznaniem kasacji wniesionej przez podmioty wymienione w art. 521 lub wznowieniem postępowania z urzędu, ponosi Skarb Państwa.", + "22932": "Przepisy o kosztach procesu mają odpowiednie zastosowanie w sprawach o wznowienie postępowania. W razie oddalenia wniosku lub pozostawienia go bez rozpoznania, obowiązek pokrycia kosztów obciąża osobę, która złożyła wniosek.", + "22933": "Do spraw wszczętych, a nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.", + "22934": "1. Dyrektorzy regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych są obowiązani, w okresie 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy, do opracowania nowych lub uzupełnienia istniejących planów urządzenia lasów zarządzanych przez Lasy Państwowe, zgodnie z wymogami określonymi w ustawie.", + "22935": "Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach podatku od czynności cywilnoprawnych od umów, których przedmiotem są rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) nabywcy.", + "22936": "Organem podatkowym właściwym rzeczowo w sprawach podatku od czynności cywilnoprawnych jest naczelnik urzędu skarbowego.", + "22937": "1. Inicjator referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego przekazuje na piśmie, w terminie określonym w art. 14 ust. 1, komisarzowi wyborczemu wniosek mieszkańców wraz z informacją o spełnieniu obowiązków wskazanych w art. 13 ust. 1 i 3. Komisarz wyborczy niezwłocznie potwierdza na piśmie otrzymanie wniosku.", + "22938": "2. Do wniosku dołącza się karty, o których mowa w art. 14 ust. 2.", + "22939": "3. Do umowy o rozliczanie transakcji, o której mowa w ust. 1 pkt 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 35 i 36 oraz art. 46 pkt 4.", + "22940": "4. Zezwolenie na prowadzenie rachunków lub rejestrów towarów giełdowych, o których mowa w ust. 1 pkt 2, jest wydawane na wniosek zainteresowanego podmiotu.", + "22941": "1. Korzystanie z portów morskich, red, kotwicowisk i torów wodnych oraz urządzeń infrastruktury portowej i infrastruktury zapewniającej dostęp do portów dozwolone jest z zachowaniem wymagań bezpieczeństwa morskiego.", + "22942": "2. Wymagania bezpieczeństwa morskiego, o których mowa w ust. 1, określa w aktach prawa miejscowego właściwy terytorialnie dyrektor urzędu morskiego.", + "22943": "Minister właściwy do spraw środowiska przekazuje państwu uczestniczącemu w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko decyzje, o których mowa w art. 25 ust. 3.", + "22944": "1. Minister właściwy do spraw środowiska, po otrzymaniu dokumentów zawierających informacje o przedsięwzięciu podejmowanym poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, mogącym mieć oddziaływanie na środowisko na jej terytorium, niezwłocznie przekazuje je wojewodzie właściwemu ze względu na obszar potencjalnego transgranicznego oddziaływania na środowisko.", + "22945": "Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres roku od dnia wejścia w życie ustawy, zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne.", + "22946": "Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.", + "22947": "1. Dom składowy może wystawiać dowody składowe oraz zbywać przez licytację publiczną rzeczy złożone na skład na żądanie osoby uprawnionej do rozporządzania tymi rzeczami oraz w celu zaspokojenia przysługujących mu wobec składającego wierzytelności zabezpieczonych ustawowym prawem zastawu.", + "22948": "4. W przypadku braków formalnych zgłoszenia organ monitorujący import wzywa zgłaszającego do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.", + "22949": "5. Termin, o którym mowa w ust. 4, może zostać przedłużony na uzasadniony wniosek zgłaszającego złożony przed upływem tego terminu.", + "22950": "6. Nieuzupełnienie zgłoszenia w wyznaczonym terminie powoduje nieprzyjęcie zgłoszenia.", + "22951": "3. W przypadku gdy przedsiębiorca powstał w wyniku połączenia lub przekształcenia innych przedsiębiorców, obliczając wysokość jego przychodu, o którym mowa w ust. 1, uwzględnia się przychód osiągnięty przez tych przedsiębiorców w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary.", + "22952": "4. W przypadku gdy przedsiębiorca nie osiągnął przychodu w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, Prezes Urzędu może ustalić karę pieniężną w wysokości do stukrotności przeciętnego wynagrodzenia.", + "22953": "1. Rzecznika konsumentów powołuje i odwołuje rada powiatu lub rada miasta na prawach powiatu, zwana dalej “radą”.", + "22954": "2. Rzecznika konsumentów powołuje się spośród osób z wyższym wykształceniem, w szczególności prawniczym lub ekonomicznym, i z co najmniej pięcioletnią praktyką zawodową.", + "22955": "3. Rzecznik konsumentów jest bezpośrednio podporządkowany radzie i ponosi przed nią odpowiedzialność.", + "22956": "4. Usytuowanie organizacyjne rzecznika konsumentów określa statut lub regulamin powiatu.", + "22957": "2. W decyzji, o której mowa w ust. 1, Prezes Urzędu określa czas jej obowiązywania. Decyzja ta obowiązuje nie dłużej niż do czasu wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie.", + "22958": "3. Prezes Urzędu może przedłużyć, w drodze decyzji, czas obowiązywania decyzji, o której mowa w ust. 2. Przepis ust. 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.", + "22959": "2. Minister właściwy do spraw transportu, wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, określi w szczególności: szczegółowy zakres działania TDT, jego strukturę organizacyjną, siedziby jego oddziałów terenowych i zasady udzielania pełnomocnictw.", + "22960": "Tworzy się Wojskowy Dozór Techniczny, zwany dalej “WDT”. WDT jest państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.", + "22961": "WDT podlega Ministrowi Obrony Narodowej.", + "22962": "4. Przepisów ust.1-3 nie stosuje się do zabezpieczenia ustanowionego na podstawie art. 26.", + "22963": "Jeżeli na rzecz banku jako zabezpieczenie ustanowiono zarząd nad całością lub poszczególnymi składnikami majątku zastawcy, będzie on wykonywany stosownie do wniosku banku bądź według przepisów o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości, bądź według zasad określonych w umowie zastawniczej, jeżeli umowa ta możliwość taką przewiduje.", + "22964": "1. Korzystający z utworu jest obowiązany umożliwić twórcy przed rozpowszechnieniem utworu przeprowadzenie nadzoru autorskiego. Jeżeli wniesione w związku z nadzorem zmiany w utworze są niezbędne i wynikają z okoliczności od twórcy niezależnych, koszty ich wprowadzenia obciążają nabywcę autorskich praw majątkowych lub licencjobiorcę.", + "22965": "2. Jeżeli twórca nie przeprowadzi nadzoru autorskiego w odpowiednim terminie, uważa się, że wyraził zgodę na rozpowszechnianie utworu.", + "22966": "Minister właściwy do spraw finansów publicznych corocznie przedkłada właściwej komisji sejmowej informację o realizacji ustawy.", + "22967": "W zakresie gier na automatach o niskich wygranych czynności ministra właściwego do spraw finansów publicznych określone w art. 49, 50 i 52 wykonuje właściwa izba skarbowa.", + "22968": "1. Wygrane w grach i zakładach wzajemnych, o których mowa w art. 2, wypłaca (wydaje) się okazicielom losów lub innych dowodów udziału w tych grach lub zakładach, za zwrotem tych dowodów, chyba że regulamin tych gier lub zakładów stanowi inaczej.", + "22969": "1. Minister właściwy do spraw kultury fizycznej i sportu może przyznać osobom wyróżniającym się szczególną aktywnością i uzyskującym wybitne osiągnięcia w pracy zawodowej w dziedzinie kultury fizycznej odznaczenia, wyróżnienia i nagrody resortowe.", + "22970": "2. Odznaczenia i wyróżnienia mogą być przyznane również osobom wyróżniającym się szczególną aktywnością i uzyskującym wybitne osiągnięcia w działalności społecznej w dziedzinie kultury fizycznej.", + "22971": "6. Prezes Rady Ministrów na wniosek odpowiednich stron, o których mowa w ust. 5, powołuje oraz odwołuje członków Rady.", + "22972": "7. Przewodniczącego i jego dwóch zastępców wybiera Rada spośród swego grona.", + "22973": "8. Organizację i tryb pracy Rady określa regulamin uchwalony przez Radę.", + "22974": "7. Zwolnieniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 42, nie podlegają środki stanowiące zwrot wydatków poniesionych na realizację zadania publicznego lub przedsięwzięcia będącego przedmiotem umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym przez partnera prywatnego lub za jego pośrednictwem oraz środki przeznaczone na nabycie udziałów lub akcji w spółce handlowej.", + "22975": "2) podatków, w których obowiązek podatkowy ciąży na finansującym z tytułu własności lub posiadania środków trwałych, będących przedmiotem umowy leasingu, oraz składek na ubezpieczenie tych środków trwałych, jeżeli w umowie leasingu zastrzeżono, że korzystający będzie ponosił ciężar tych podatków i składek niezależnie od opłat za używanie,", + "22976": "3) kaucji określonej w umowie leasingu wpłaconej finansującemu przez korzystającego.", + "22977": "1. Orzeczenie zapada większością głosów.", + "22978": "2. Przewodniczący składu orzekającego zbiera głosy sędziów według ich wieku poczynając od najmłodszego, sam zaś głosuje ostatni.", + "22979": "3. Członek składu orzekającego, który nie zgadza się z większością głosujących, może przed ogłoszeniem orzeczenia zgłosić zdanie odrębne, uzasadniając je w formie pisemnej; zdanie odrębne zaznacza się w orzeczeniu. Zdanie odrębne może dotyczyć także samego uzasadnienia.", + "22980": "1. Lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, po wyrażeniu zgody przez pacjenta.", + "22981": "2. Jeżeli pacjent jest małoletni lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, wymagana jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego, a gdy pacjent nie ma przedstawiciela ustawowego lub porozumienie się z nim jest niemożliwe - zgoda sądu opiekuńczego.", + "22982": "1. PKP SA wniesie do spółek, o których mowa w art. 14 i 15, określone uchwałą Walnego Zgromadzenia PKP SA wkłady niepieniężne w postaci zespołu składników materialnych i niematerialnych wyodrębnionych z jej przedsiębiorstwa, niezbędnych do prowadzenia działalności w zakresie określonym w art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, oraz wkłady pieniężne.", + "22983": "1. Po upływie terminu, o którym mowa w art. 79 ust. 1, organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały organu powiatu. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.", + "22984": "2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania uchwały należy do sądu.", + "22985": "3. Po rozwiązaniu sejmiku województwa z przyczyny określonej w ust. 1 przeprowadza się wybory przedterminowe.", + "22986": "4. Do czasu wyboru zarządu przez nowy sejmik Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wyznacza osobę, która w tym okresie pełni funkcję organów samorządu województwa.", + "22987": "4. Środki na prefinansowanie udostępniane są w formie oprocentowanych pożyczek, z zastrzeżeniem ust. 5.", + "22988": "5. Pożyczki, o których mowa w ust. 4, udzielane państwowym jednostkom budżetowym, samorządom województw na zadania z zakresu zwalczania bezrobocia realizowane przez wojewódzkie urzędy pracy oraz agencjom płatniczym nie są oprocentowane.", + "22989": "4. Jednostki sektora finansów publicznych dokonują zakupów dostaw, usług i robót budowlanych na zasadach określonych w przepisach o zamówieniach publicznych.", + "22990": "5. Planowanie i dokonywanie wydatków na realizację każdego kolejnego etapu programu wieloletniego poprzedzane jest analizą i oceną efektów uzyskanych w etapach poprzednich.", + "22991": "2. Egzamin obejmuje zagadnienia z zakresu metodyki przeprowadzenia audytu, standardów audytu, administracji publicznej, finansów publicznych, mikroekonomii oraz oszacowania ryzyka.", + "22992": "3. Komisja ustala szczegółowy zakres tematów egzaminów.", + "22993": "4. Egzamin składa się z części pisemnej i ustnej. Warunkiem dopuszczenia do części ustnej jest zdanie z wynikiem pozytywnym części pisemnej egzaminu.", + "22994": "5. Za egzamin pobiera się opłatę, która stanowi dochód budżetu państwa.", + "22995": "7. Gospodarstwo pomocnicze może otrzymywać z budżetu dotacje przedmiotowe.", + "22996": "8. Nowo utworzone gospodarstwo pomocnicze jednostki budżetowej może otrzymać z budżetu dotację na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe.", + "22997": "9. Sprzedaży usług na rzecz macierzystej jednostki budżetowej gospodarstwo pomocnicze dokonuje według kosztów własnych.", + "22998": "10. Gospodarstwo pomocnicze wpłaca do budżetu połowę osiągniętego zysku.", + "22999": "1. Jeżeli stowarzyszenie nie posiada zarządu zdolnego do działań prawnych, sąd, na wniosek organu nadzorującego lub z własnej inicjatywy, ustanawia dla niego kuratora.", + "23000": "2. Kurator jest obowiązany do zwołania w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy walnego zebrania członków (zebrania delegatów) stowarzyszenia w celu wyboru zarządu. Do czasu wyboru zarządu, kurator reprezentuje stowarzyszenie w sprawach majątkowych wymagających bieżącego załatwienia.", + "23001": "1. Przekazanie danych osobowych do państwa trzeciego może nastąpić, jeżeli państwo docelowe daje gwarancje ochrony danych osobowych na swoim terytorium przynajmniej takie, jakie obowiązują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.", + "23002": "2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, gdy przesłanie danych osobowych wynika z obowiązku nałożonego na administratora danych przepisami prawa lub postanowieniami ratyfikowanej umowy międzynarodowej.", + "23003": "1. Prawo wykonywania zawodu rzecznika patentowego powstaje po złożeniu ślubowania, z dniem dokonania wpisu na listę rzeczników patentowych.", + "23004": "2. Listę rzeczników patentowych prowadzi Urząd Patentowy.", + "23005": "3. Lista rzeczników patentowych jest jawna.", + "23006": "4. Wpisu na listę rzeczników patentowych dokonuje się na wniosek zainteresowanego.", + "23007": "1. Osoba zgłaszająca urodzenie dziecka, którego rodzice pozostają w związku małżeńskim, przedstawia odpis skrócony aktu małżeństwa; obowiązek ten nie dotyczy zakładu opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 39 ust. 2.", + "23008": "2. Osoba, o której mowa w ust. 1, nie przedstawia odpisu skróconego aktu małżeństwa rodziców dziecka, jeżeli akt ten został sporządzony w tym samym urzędzie stanu cywilnego.", + "23009": "W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.", + "23010": "2. Hipoteka ustawowa powstaje z dniem wypłacenia zaliczki naliczonego podatku.", + "23011": "3. Do hipoteki ustawowej, w zakresie nie uregulowanym w ust. 1 i 2, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926).", + "23012": "Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 3-5 oraz art. 211-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1, stosuje się również art. 240-249 oraz art. 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1 i art. 248 § 3, wydaje się postanowienie.", + "23013": "2. Kontroler może być wyłączony, na wniosek lub z urzędu, z postępowania kontrolnego w każdym czasie, jeżeli zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.", + "23014": "3. O przyczynach powodujących wyłączenie kontroler lub kierownik jednostki kontrolowanej niezwłocznie zawiadamia dyrektora jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, w której kontroler wykonuje obowiązki, zwanej dalej \"właściwą jednostką organizacyjną Najwyższej Izby Kontroli\".", + "23015": "Opiekę sprawuje opiekun. Wspólne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom.", + "23016": "Jeżeli dobro pozostającego pod opieką tego wymaga, sąd opiekuńczy wydaje niezbędne zarządzenia dla ochrony jego osoby lub majątku aż do czasu objęcia opieki przez opiekuna; w szczególności sąd opiekuńczy może ustanowić w tym celu kuratora.", + "23017": "1. Dyrektorzy urzędów żeglugi śródlądowej wydają przepisy prawa miejscowego określające na obszarze ich działania szczegółowe warunki bezpieczeństwa ruchu i postoju statków wynikające z charakteru i właściwości dróg wodnych. Przepisy te wydawane są w uzgodnieniu z administracją drogi wodnej.", + "23018": "2. Przepisy prawa miejscowego są wydawane w drodze zarządzenia, które podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym właściwym ze względu na terytorialny zakres obowiązywania tego zarządzenia.", + "23019": "3a. Wymaganie, o którym mowa w ust. 3, nie dotyczy jednostki organizacyjnej wykonującej działalność z aparatami rentgenowskimi do celów weterynaryjnych pracującymi w systemie zdjęciowym oraz jednostki organizacyjnej wykonującej działalność z urządzeniami rentgenowskimi przeznaczonymi do kontroli osób, przesyłek i bagażu.", + "23020": "4. Z wnioskiem o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej może wystąpić zainteresowana osoba lub kierownik jednostki organizacyjnej.", + "23021": "7. Wykaz procedur wzorcowych podlega publikacji w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Zdrowia.", + "23022": "8. Procedury wzorcowe podlegają ocenie, w przypadku gdy pojawiają się nowe dane o ich skuteczności lub konsekwencji stosowania.", + "23023": "9. Procedury uznane, na podstawie oceny, o której mowa w ust. 8, za niewystarczająco skuteczne są usuwane z wykazu, o którym mowa w ust. 7.", + "23024": "1. Wojewódzki inspektor może zarządzić w toku kontroli, w drodze decyzji, ograniczenie wprowadzania do obrotu, wstrzymanie wprowadzania do obrotu lub wycofanie z obrotu produktów albo wstrzymanie świadczenia usług bądź niezwłoczne usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli jest to konieczne ze względu na bezpieczeństwo lub interes konsumentów albo interes gospodarczy państwa.", + "23025": "1. Spółdzielnia ustanawia na rzecz członka odrębną własność lokalu najpóźniej w terminie 3 miesięcy po jego wybudowaniu, a jeżeli na podstawie odrębnych przepisów jest wymagane pozwolenie na użytkowanie – najpóźniej w terminie 3 miesięcy od uzyskania takiego pozwolenia. Na żądanie członka spółdzielnia ustanawia takie prawo w chwili, gdy ze względu na stan realizacji inwestycji możliwe jest przestrzenne oznaczenie lokalu.", + "23026": "6. W wypadku wygaśnięcia roszczeń lub braku uprawnionych osób, o których mowa w ust. 3, spółdzielnia zwraca uprawnionej osobie wniesiony wkład mieszkaniowy albo jego wniesioną część, zwaloryzowane na zasadach określonych w art. 11 ust. 2.", + "23027": "7. W wypadku ustania członkostwa w okresie poprzedzającym zawarcie umowy o budowę lokalu osobom, o których mowa w ust. 3, przysługują roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy.", + "23028": "Samorządy zawodowe architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, zwane dalej “samorządami zawodowymi”, tworzą członkowie zrzeszeni w izbach architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.", + "23029": "Samorządy zawodowe są niezależne w wykonywaniu swoich zadań i podlegają tylko przepisom prawa.", + "23030": "6. Minister właściwy do spraw zdrowia może w drodze rozporządzenia nałożyć obowiązek dostarczenia, na żądanie odbiorcy prowadzącego działalność zawodową, karty charakterystyki preparatu nie zaklasyfikowanego jako niebezpieczny, jeżeli preparat taki zawiera, w stężeniach, które zostaną określone w rozporządzeniu, co najmniej jedną substancję stwarzającą zagrożenie dla zdrowia człowieka lub dla środowiska albo jedną z substancji określonych przez ministra właściwego do spraw zdrowia w tym rozporządzeniu.", + "23031": "4. W razie zbiegu uprawnień funkcjonariusza i jego małżonka do równoważnika, o którym mowa w ust. 1, przysługuje jeden, korzystniejszy równoważnik.", + "23032": "5. Równoważnik, o którym mowa w ust. 1, przysługuje w okresie od dnia powstania uprawnienia do jego pobierania do dnia, w którym nastąpiła utrata tego uprawnienia. Wypłata równoważnika następuje w okresach miesięcznych.", + "23033": "4. Przepisy ust. 1–3 nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek dotyczący nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki lub użycia takiej substancji do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie.", + "23034": "Udzielenie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony. Przepis art. 52 ust. 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.", + "23035": "Udzielone prawa z rejestracji wzorów przemysłowych podlegają wpisowi do rejestru wzorów przemysłowych.", + "23036": "W okresie poprzedzającym rejestrację wzoru przemysłowego Urząd Patentowy bez zgody zgłaszającego nie udziela osobom nieuprawnionym informacji o zgłoszeniu.", + "23037": "1. Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu patentu, jeżeli nie stwierdzi braku ustawowych warunków do uzyskania patentu, a upłynął już okres, o którym mowa w art. 44 ust. 1.", + "23038": "2. Udzielenie patentu następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony. W razie nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie, Urząd Patentowy stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu.", + "23039": "1. Prawo ochronne na znak towarowy nie rozciąga się na działania dotyczące towarów ze znakiem, polegające w szczególności na ich oferowaniu do sprzedaży lub dalszym wprowadzaniu do obrotu towarów oznaczonych tym znakiem, jeżeli towary te zostały uprzednio wprowadzone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez uprawnionego lub za jego zgodą.", + "23040": "1. Państwowa Komisja Wyborcza na podstawie protokołów rejestracji list okręgowych przyznaje w drodze losowania, najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów, jednolity numer dla list tego samego komitetu wyborczego, zarejestrowanych więcej niż w jednym okręgu wyborczym. O terminie losowania zawiadamia się pełnomocników wyborczych; nieobecność pełnomocnika nie wstrzymuje losowania.", + "23041": "1. Lista okręgowa powinna być poparta, w sposób, o którym mowa w art. 140 ust. 2 i 3, podpisami co najmniej 5.000 wyborców stale zamieszkałych w danym okręgu wyborczym.", + "23042": "2. Komitet wyborczy, który z zachowaniem wymogów określonych w ust. 1 zarejestrował listy okręgowe co najmniej w połowie okręgów wyborczych, uprawniony jest do zgłoszenia dalszych list bez poparcia zgłoszenia podpisami wyborców.", + "23043": "1a. W przedsiębiorstwie użyteczności publicznej, dla którego organem założycielskim jest wojewoda i którego działalność wykracza poza obszar województwa, statut zatwierdza wojewoda w porozumieniu z ministrem właściwym ze względu na przedmiot działalności przedsiębiorstwa.", + "23044": "7. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności protokół.", + "23045": "8. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany.", + "23046": "9. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany, protokół podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne i dokonuje w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany.", + "23047": "8. Bank Gospodarstwa Krajowego może uznać hipotekę ustanowioną na kredytowanej nieruchomości wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej i cesją należności z czynszów za wystarczające zabezpieczenie spłaty kredytu, o którym mowa w art. 18 pkt 1.", + "23048": "Statut może przewidywać, że członkowi przysługuje prawo do działki przyzagrodowej. W takim wypadku statut powinien określać, którym członkom przysługuje prawo do działki przyzagrodowej, wielkość działek i sposób ich wydzielania.", + "23049": "Użytkowanie przez spółdzielnię wkładów gruntowych jest odpłatne. Statut określa zasady wynagradzania za użytkowanie tych wkładów.", + "23050": "2. W rejestrach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, zamieszcza się w szczególności: imiona i nazwisko, adres, numer PESEL - w stosunku do osób posiadających obywatelstwo polskie, albo numer paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość - w stosunku do osób nieposiadających obywatelstwa polskiego, a także informację o wykształceniu i tytułach naukowych.", + "23051": "4. Koszty realizacji uprawnień wymienionych w ust. 3 pkt 1 i 2 nie mogą obciążać zakładu opieki zdrowotnej.", + "23052": "5. W przypadku zagrożenia epidemicznego lub ze względu na warunki przebywania innych osób chorych w szpitalu kierownik zakładu opieki zdrowotnej lub upoważniony lekarz może ograniczyć prawo pacjenta do kontaktu osobistego z osobami z zewnątrz, w tym do sprawowania opieki przez osoby określone w ust. 3 pkt 1.", + "23053": "1. W razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek.", + "23054": "2. Nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 1, płatnik składek jest zobowiązany przekazać do Zakładu dokumenty związane z ubezpieczeniami społecznymi określone w ustawie za okres objęty decyzją.", + "23055": "8)zasady kontroli wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych.", + "23056": "2. Rodzaje świadczeń z ubezpieczeń społecznych, warunki nabywania prawa do nich oraz zasady i tryb ich przyznawania określają odrębne przepisy.", + "23057": "3. Wypłacalność świadczeń z ubezpieczeń społecznych gwarantowana jest przez państwo.", + "23058": "1. Ustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny.", + "23059": "2b. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Prezesa NBP, określa, w drodze rozporządzenia, sposób, zakres i terminy realizacji obowiązku, o którym mowa w ust. 2a, kierując się potrzebą zapewnienia NBP dostępu do informacji niezbędnych do wykonywania jego obowiązków wynikających z ustawy oraz odrębnych przepisów.", + "23060": "3. Banki przekazują ponadto na żądanie NBP dane niezbędne do oceny ich sytuacji finansowej i ryzyka sektora bankowego.", + "23061": "2. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat.", + "23062": "3. Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy.", + "23063": "5. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń w związku z osiągnięciem przychodów, o których mowa w art. 104 ust. 1, podlegają zwrotowi za okres nie dłuższy niż 1 rok kalendarzowy poprzedzający rok, w którym wydano decyzję o rozliczeniu świadczenia, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie powiadomiła organ rentowy o osiągnięciu przychodu, w pozostałych zaś przypadkach - za okres nie dłuższy niż 3 lata kalendarzowe poprzedzające rok wydania tej decyzji.", + "23064": "11. Członkom Krajowej Rady przysługuje wynagrodzenie w formie ryczałtu. Miesięczna wysokość ryczałtu nie może być wyższa niż 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłaty nagród z zysku za ubiegły rok, ogłaszanego, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej “Monitor Polski”.", + "23065": "12. Prace Krajowej Rady są finansowane z części budżetu państwa, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia.", + "23066": "9. Zadania bojowe Sił Zbrojnych i związków operacyjnych.", + "23067": "10. Organizacja i funkcjonowanie systemu obrony powietrznej i przeciwlotniczej kraju.", + "23068": "11. Organizacja, rozmieszczenie, zadania i możliwości działania systemu rozpoznania i walki radioelektronicznej.", + "23069": "12. Planowanie i realizacja przedsięwzięć w zakresie operacyjnego maskowania wojsk.", + "23070": "13. Planowanie, realizacja, wyniki badań naukowych i prac badawczo-rozwojowych o szczególnie ważnym znaczeniu dla obronności i bezpieczeństwa państwa.", + "23071": "2. Jeżeli z zawartych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych wynika, na zasadzie wzajemności, obowiązek dopuszczenia do informacji niejawnych obywateli obcych państw mających wykonywać w Rzeczypospolitej Polskiej pracę w interesie innego państwa lub organizacji międzynarodowej, postępowania sprawdzającego nie przeprowadza się.", + "23072": "4. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki weterynaryjne wymagane przy prowadzeniu poszczególnych rodzajów działalności wymienionych w ust. 1 pkt 1-8 i 9b, a także sposób prowadzenia rejestru, o którym mowa w ust. 3c, oraz otrzymywanie z niego wypisu, mając na względzie zapewnienie ujednolicenia warunków weterynaryjnych na terytorium Unii Europejskiej.", + "23073": "1. Tworzy się Krajową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, zwaną dalej «Krajową Radą».", + "23074": "2. Krajowa Rada działa przy ministrze właściwym do spraw transportu jako międzyresortowy organ pomocniczy Rady Ministrów w sprawach bezpieczeństwa ruchu drogowego.", + "23075": "2. W przypadku pojazdu zarejestrowanego za granicą, jeżeli z przedstawionego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu wynika, że przed zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego umowa ta nie była zawarta, warunkiem zwrotu zatrzymanego dokumentu jest dodatkowo wniesienie opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia określonej w odrębnych przepisach.", + "23076": "2. Instruktor podlega kontrolnym badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym, o których mowa w art. 122 ust. 2 i art. 124 ust. 2.", + "23077": "3. Instruktor jest obowiązany posiadać w czasie szkolenia legitymację instruktora i okazywać ją na żądanie.", + "23078": "2. Polecenia i sygnały dawane przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli mają pierwszeństwo przed sygnałami świetlnymi i znakami drogowymi.", + "23079": "3. Sygnały świetlne mają pierwszeństwo przez znakami drogowymi regulującymi pierwszeństwo przejazdu.", + "23080": "2. Pierwsze badanie techniczne jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją. Badaniu temu nie podlega nowy pojazd, na którego typ zostało wydane świadectwo homologacji lub decyzja zwalniająca z obowiązku homologacji, z wyjątkiem taksówki osobowej, pojazdu uprzywilejowanego lub pojazdu odpowiednio przystosowanego lub wyposażonego zgodnie z przepisami o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych.", + "23081": "3. Okresowe badanie techniczne pojazdu jest przeprowadzane corocznie, z zastrzeżeniem ust. 4-7.", + "23082": "Broń, która jest zdolna do rażenia celów na odległość, może być używana w celach szkoleniowych i sportowych tylko na strzelnicach.", + "23083": "1. Strzelnice powinny być zlokalizowane, zbudowane i zorganizowane w sposób nie naruszający wymogów związanych z ochroną środowiska oraz wykluczający możliwość wydostania się poza ich obręb pocisku wystrzelonego z broni ze stanowiska strzeleckiego w sposób zgodny z regulaminem strzelnicy.", + "23084": "4. Zastępcę Głównego Inspektora Ochrony Środowiska powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw środowiska na wniosek Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.", + "23085": "5. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wykonuje zadania przy pomocy Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.", + "23086": "6. W skład Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska mogą wchodzić: departamenty, wydziały, zespoły terenowe, samodzielne stanowiska oraz laboratoria.", + "23087": "1. Zapytanie kieruje osoba upoważniona do występowania w imieniu podmiotu uprawnionego.", + "23088": "2. Upoważnienie powinno określać rodzaje spraw, których może dotyczyć zapytanie.", + "23089": "3. Komendant prowadzi rejestr osób upoważnionych, uwzględniając zakres udzielonych upoważnień.", + "23090": "4. Jeżeli z zapytaniem zwróci się osoba nieupoważniona lub przekracza ono zakres upoważnienia, Komendant zawiadamia o tym podmiot uprawniony oraz przekazuje mu treść złożonego zapytania bez odpowiedzi.", + "23091": "1. Centralnym organem administracji rządowej, właściwym w sprawach ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego, jest Komendant Główny Policji, podległy ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.", + "23092": "2. Komendant Główny Policji jest przełożonym wszystkich funkcjonariuszy Policji, zwanych dalej “policjantami”.", + "23093": "3. Komendanta Głównego Policji powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych.", + "23094": "2. Przy wykonywaniu innych czynności administracyjno-porządkowych nie umundurowany policjant obowiązany jest na żądanie obywatela okazać legitymację służbową lub znak identyfikacyjny w sposób określony w ust. 1.", + "23095": "1. Policjant nie może bez zezwolenia przełożonego podjąć zajęcia zarobkowego poza służbą.", + "23096": "2. Policjant obowiązany jest do złożenia, na polecenie przełożonego, oświadczenia o stanie majątkowym.", + "23097": "1. Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych odbywa się co 4 lata.", + "23098": "2. Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych jest zwoływany przez Krajową Radę Doradców Podatkowych.", + "23099": "3. Krajowa Rada Doradców Podatkowych zwołuje nadzwyczajny Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1:", + "23100": "3. Członek kolegium może być, na jego wniosek lub za jego zgodą, przeniesiony do innego kolegium. Przeniesienie następuje na podstawie decyzji prezesa kolegium, do którego członek ten ma być przyjęty, podjętej w porozumieniu z prezesem tego kolegium, którego był członkiem.", + "23101": "2. Do badań i szczepień stosuje się odpowiednio przepisy wydane na podstawie art. 147j ust. 3.", + "23102": "Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:", + "23103": "1) warunki otrzymywania, rodzaj waluty oraz wysokość dodatków, świadczeń i należności, o których mowa w art. 147h ust. 2, uwzględniając ich rodzaje i zakres przyznawania z uwagi na występujące zagrożenia, uciążliwość lub miejsce pełnienia służby oraz sprawowaną przez funkcjonariusza funkcję;", + "23104": "Funkcjonariusz zwolniony ze służby, który nie posiada prawa do lokalu mieszkalnego na warunkach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin lub żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, zachowuje prawo do przydzielonego lokalu mieszkalnego według norm powszechnie obowiązujących lub może być przeniesiony do zamiennego lokalu mieszkalnego.", + "23105": "2. Zasady gromadzenia informacji dotyczących składowania odpadów określają przepisy ustawy o odpadach.", + "23106": "3. Wojewódzka baza informacji o korzystaniu ze środowiska jest dostępna dla ministra właściwego do spraw środowiska i ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej, a także dla właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska: wojewody, marszałka województwa, starosty, wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, urzędu statystycznego oraz organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.", + "23107": "Wprowadzający produkt do obrotu powinien zapewnić spełnienie przez produkt wymagań ochrony środowiska.", + "23108": "1. Minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska, może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania w celu spełnienia obowiązków, o których mowa w art. 166.", + "23109": "2) instalacja zostanie wyłączona z eksploatacji nie później niż do dnia 30 października 2007 r.", + "23110": "3c. W przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 6, w pozwoleniu zintegrowanym stwierdza się konieczność utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.", + "23111": "3d. Pozwolenie zintegrowane, o którym mowa w ust. 3c, wywołuje skutki prawne od dnia wejścia w życie uchwały rady powiatu albo rozporządzenia wojewody o utworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania.", + "23112": "3. Wykorzystujący substancje stwarzające szczególne zagrożenie dla środowiska powinien okresowo przedkładać wojewodzie informacje o rodzaju, ilości i miejscach ich występowania, z zastrzeżeniem ust. 4–6.", + "23113": "4. Osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami przedkładają informacje o rodzaju, ilości i miejscach występowania substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska w formie uproszczonej; w tym przypadku przepisów ust. 2 nie stosuje się.", + "23114": "14. Opłata za wydanie duplikatu zezwoleń, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2, wynosi 50 zł.", + "23115": "15. Zezwolenia i decyzje, o których mowa w ust. 9-14 i art. 9 ust. 1 i 2, nie podlegają opłacie skarbowej.", + "23116": "2. W wypadkach mniejszej wagi sprawca czynu określonego w ust. 1 podlega karze grzywny do 5.000 zł.", + "23117": "3. Orzekanie w sprawach o czyn wymieniony w ust. 1 następuje na podstawie przepisów o postępowaniu karnym.", + "23118": "4. Jeżeli czyn określony w ust. 1 został popełniony w zakresie działalności przedsiębiorcy, za sprawcę czynu zabronionego uznaje się osobę odpowiedzialną za wprowadzenie napojów alkoholowych do obrotu hurtowego.", + "23119": "2. Kwoty dotacji, o których mowa w ust. 1, ustala się i rozlicza zgodnie z zasadami przyjętymi w budżecie państwa.", + "23120": "3. Dotacje, o których mowa w ust. 1, są przekazywane na zasadach określonych w odrębnych przepisach przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w sposób umożliwiający pełne i terminowe wykonywanie zadania.", + "23121": "7. Obsługę Rady Nadzorczej sprawuje Biuro Funduszu.", + "23122": "8. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb powoływania oraz odwoływania członków Rady Nadzorczej, a także szczegółowe zasady działania Rady Nadzorczej i szkolenia jej członków oraz wysokość ich wynagrodzenia za udział w posiedzeniach Rady.", + "23123": "4. Egzamin, o którym mowa w ust. 2, przeprowadza komisja egzaminacyjna powołana przez wojewodę.", + "23124": "5. Koszty związane z przeprowadzeniem egzaminu oraz wydaniem świadectwa ponosi zainteresowany.", + "23125": "6. W razie uzyskania negatywnego wyniku egzaminu zainteresowany może wystąpić z wnioskiem o wyznaczenie terminu ponownego egzaminu, który może być przeprowadzony najwcześniej po upływie 6 miesięcy od dnia pierwszego egzaminu.", + "23126": "1. Zakazuje się poddawania odzyskowi określonych rodzajów odpadów medycznych i weterynaryjnych.", + "23127": "1a. Zakazuje się unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych w inny sposób niż spalanie w spalarniach odpadów.", + "23128": "2. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska, kierując się zagrożeniami stwarzanymi przez powstające odpady, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje odpadów medycznych i weterynaryjnych, których poddawanie odzyskowi jest zakazane.", + "23129": "5. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wymagania higieniczne i sanitarne obowiązujące w handlu obwoźnym środkami spożywczymi, w tym dotyczące środków transportu, oraz wykazy artykułów, które nie mogą być wprowadzane do obrotu w handlu obwoźnym, mając na względzie warunki sprzedaży, a także zapewnienie właściwej jakości zdrowotnej żywności.", + "23130": "2. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą uzyskania wiarygodnych i powtarzalnych wyników, określi, w drodze rozporządzenia, sposób ustalenia sumy zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach.", + "23131": "4. Okres ważności nie może być przedłużony, jeżeli nastąpiła zmiana wymagań, a decyzja zatwierdzenia typu nie mogłaby być wydana na podstawie zmienionych przepisów.", + "23132": "5. W przypadku gdy okres ważności nie zostanie przedłużony, zatwierdzenie typu uznaje się za ważne w odniesieniu do przyrządów pomiarowych wprowadzonych już do użytkowania.", + "23133": "5. Sąd może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego, w szczególności jeżeli nakazanie opróżnienia następuje z przyczyn, o których mowa w art. 13.", + "23134": "6. Orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.", + "23135": "3. Ugoda bankowa, pod rygorem nieważności, powinna być zawarta w formie pisemnej.", + "23136": "4. Ugodę obejmującą wierzytelności Skarbu Państwa podpisuje w imieniu Skarbu Państwa Minister Finansów lub osoba przez niego upoważniona.", + "23137": "5. Ugodę zawieraną na warunkach określonych w art. 17 ust. 1 podpisuje w imieniu Skarbu Państwa Minister Przekształceń Własnościowych lub osoba przez niego upoważniona.", + "23138": "Udział społeczeństwa w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie zgody na zamknięte użycie GMO, regulują przepisy o udziale społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska.", + "23139": "1. Wydanie, odmowa wydania i cofnięcie zgody następuje w drodze decyzji administracyjnej.", + "23140": "2. Decyzje o cofnięciu zgody podlegają natychmiastowemu wykonaniu.", + "23141": "3. Rejestr jest jawny; przepisy art. 14 ust. 2 i art. 14a stosuje się odpowiednio.", + "23142": "4. Wgląd do rejestru jest zwolniony z opłat.", + "23143": "Użytkownik GMO obowiązany jest do prowadzenia systematycznej ewidencji i dokumentacji prowadzonych działań i przechowywania jej przez okres co najmniej pięciu lat od ich zakończenia, a także bezpłatnego i niezwłocznego udostępniania jej na żądanie ministra oraz organu, o którym mowa w art. 19 ust. 5.", + "23144": "1. Siedzibą Krajowej Izby Psychologów jest miasto stołeczne Warszawa.", + "23145": "2. Obszar działania poszczególnych Regionalnych Izb Psychologów jest zgodny z podziałem administracyjnym kraju na województwa.", + "23146": "Organami samorządu są Krajowy Zjazd Psychologów, Krajowa Rada Psychologów, Krajowa Komisja Rewizyjna, Krajowa Komisja Dyscyplinarna, Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej, Regionalny Zjazd Psychologów, Regionalna Rada Psychologów, Regionalna Komisja Rewizyjna, Regionalna Komisja Dyscyplinarna i Regionalny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej.", + "23147": "6. Pojęcie świadczeń dla ludności nie obejmuje czynności związanych z wytwarzaniem wyrobów (w tym półfabrykatów, elementów, części, obróbki elementów) przeznaczonych do celów produkcyjnych lub do dalszej odprzedaży oraz wykonywania robót budowlano-montażowych w ramach tzw. podwykonawstwa, jeżeli inwestorem są inne osoby i jednostki niż wymienione w ust. 5.", + "23148": "7. Zakres działalności oznaczonej w rubryce 2 tabeli symbolem “*” obejmuje działalność usługową i wytwórczo-usługową.", + "23149": "1. Prezes Kasy zatrudnia pracowników na podstawie umowy o pracę, chyba że odrębne przepisy wymagają zatrudnienia na podstawie powołania.", + "23150": "2. Przy wykonywaniu czynności służbowych pracownicy Kasy korzystają z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom państwowym.", + "23151": "3. Do pracowników Kasy stosuje się przepisy o pracownikach urzędów państwowych, z wyjątkiem przepisów dotyczących praw i obowiązków urzędników państwowych mianowanych.", + "23152": "3. Materiały archiwalne, o których mowa w ust. 1 i 2, znajdujące się poza granicami Państwa w posiadaniu obcych organów lub organizacji są uważane za państwowy zasób archiwalny, jeżeli na podstawie prawa lub zwyczajów międzynarodowych powinny być przekazane Rzeczypospolitej Polskiej.", + "23153": "Marszałek Sejmu określa, w drodze zarządzenia, wzory druków stosowanych w działalności kontrolnej Państwowej Inspekcji Pracy.", + "23154": "Na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia inspektor pracy ściga wykroczenia związane z wykonywaniem pracy zarobkowej, a także inne wykroczenia, gdy ustawa tak stanowi, oraz bierze udział w tych sprawach w charakterze oskarżyciela publicznego.", + "23155": "W przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.", + "23156": "Organ egzekucyjny może w razie potrzeby zastosować także środki zabezpieczenia przewidziane w art. 164 § 1. W szczególności może być dokonane zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych oraz innych wierzytelności, jeżeli w ten sposób zabezpieczy się pokrycie przez zobowiązanego kosztów wykonania zastępczego.", + "23157": "2) właściwej jednostce samorządu terytorialnego oraz organom ubezpieczeń społecznych z wezwaniem, aby najpóźniej w dniu licytacji zgłosiły zestawienie podatków i innych danin publicznych, należnych na dzień licytacji,", + "23158": "3) osobom mającym prawo pierwokupu nieruchomości, jeżeli prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości.", + "23159": "Jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy Skarb Państwa rozpoczął udostępnianie akcji na zasadach preferencyjnych, nabywanie przez uprawnionych pracowników i plantatorów akcji spółek powstałych w wyniku przekształcenia przedsiębiorstw państwowych odbywa się na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych.", + "23160": "Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.", + "23161": "W stosunku do sprawcy przestępstwa określonego w części wojskowej, który w chwili czynu był niezdolny do pełnienia służby wojskowej, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.", + "23162": "W wypadku przewidzianym w art. 10 § 4 sąd może zamiast orzekania środków wychowawczych lub poprawczych, o których mowa w tym przepisie, przekazać sprawcę właściwemu dowódcy w celu wymierzenia kary przewidzianej w wojskowych przepisach dyscyplinarnych.", + "23163": "Nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność albo winę; jeżeli błąd sprawcy jest nieusprawiedliwiony, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.", + "23164": "Nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego bezprawności; jeżeli błąd sprawcy jest nieusprawiedliwiony, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.", + "23165": "Sąd może orzec przewidziany w tym rozdziale środek zabezpieczający związany z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym tylko wtedy, gdy jest to niezbędne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego związanego z jego chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym lub uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego; przed orzeczeniem tego środka sąd wysłuchuje lekarzy psychiatrów oraz psychologa.", + "23166": "Sąd może orzec degradację tylko wobec osoby, która w chwili popełnienia czynu zabronionego była żołnierzem, chociażby przestała nim być w chwili orzekania.", + "23167": "Jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności nie przekraczającą 5 lat, a wymierzona kara nie byłaby surowsza niż 2 lata pozbawienia wolności, sąd może w stosunku do żołnierza orzec karę aresztu wojskowego.", + "23168": "1. Z dniem 31 grudnia 1998 r. wygasają akty powołania prezesów zarządów oraz zastępców prezesów zarządów dotychczasowych wojewódzkich funduszy, których siedziby znajdują się w miastach nie będących z dniem 1 stycznia 1999 r. siedzibami władz samorządu województwa.", + "23169": "3. Z dniem powołania Delegata Rządu Prezes Rady Ministrów jednocześnie powierza Delegatowi Rządu pełnienie obowiązków wojewody od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia powołania wojewody w trybie ustawy o administracji rządowej w województwie, z wyjątkiem uprawnień określonych w art. 28 ust. 1 wymienionej ustawy. Delegatowi Rządu będącemu dotychczasowym wojewodą przysługuje wynagrodzenie przewidziane dla wojewody w przepisach o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe.", + "23170": "2. Wykaz gmin, wchodzących w dniu 1 stycznia 1999 r. w skład województw, określa załącznik do ustawy.", + "23171": "3. Prezes Rady Ministrów ogłasza, w drodze obwieszczenia, wykaz gmin i powiatów wchodzących w skład województw, uwzględniając nazwy i siedziby władz jednostek samorządu terytorialnego, aktualizując wykaz w przypadku dokonania zmian granic, nazw i siedzib władz lub utworzenia albo zniesienia jednostek.", + "23172": "8. Minister właściwy do spraw finansów publicznych po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej określi, w drodze rozporządzenia, wzory sprawozdań finansowych dla komitetu utworzonego jedynie w celu zgłoszenia kandydatów na radnych do rady gminy w gminie liczącej do 20.000 mieszkańców i pozostałych komitetów wyborczych oraz szczegółowy zakres zawartych w nich informacji, a także wykaz rodzajów dokumentów, jakie należy załączyć do sprawozdania, tak aby umożliwiły one weryfikację podanych w sprawozdaniu informacji.", + "23173": "3. Wysokość opłat pobieranych za rozpowszechnianie audycji wyborczych, o których mowa w ust. 1, nie może przekraczać stawek pobieranych za reklamy i musi być ustalana według cennika obowiązującego w dniu zarządzenia wyborów.", + "23174": "4. Do audycji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o działalności reklamowej w programach telewizyjnych i radiowych, z zastrzeżeniem ust. 5.", + "23175": "1. Wojewódzka komisja wyborcza zarządza wydrukowanie, odrębnie dla każdego okręgu wyborczego, kart do głosowania i zapewnia ich przekazanie obwodowym komisjom wyborczym.", + "23176": "2. Na karcie do głosowania drukuje się odcisk pieczęci wojewódzkiej komisji wyborczej.", + "23177": "W razie skreślenia nazwiska kandydata z listy lub unieważnienia listy kandydatów po wydrukowaniu kart do głosowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 113 ust. 2 i 3.", + "23178": "1. W rozumieniu niniejszej ustawy organami stanowiącymi jednostek samorządu terytorialnego są rady gmin, rady powiatów i sejmiki województw.", + "23179": "2. Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o radzie gminy, należy przez to rozumieć także radę miasta na prawach powiatu.", + "23180": "7. Czynności kontrolno-rozpoznawcze mogą być przeprowadzane po doręczeniu kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia tych czynności przynajmniej na 7 dni, a w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 5, przynajmniej na 3 dni - przed terminem ich rozpoczęcia. Upoważnienie może być doręczone kontrolowanemu w chwili przystąpienia do czynności kontrolno-rozpoznawczych, jeżeli powzięto informację o możliwości występowania w miejscu ich przeprowadzania zagrożenia życia ludzi lub bezpośredniego niebezpieczeństwa powstania pożaru.", + "23181": "5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej określi, w drodze rozporządzenia, wysokość i szczegółowe zasady przyznawania świadczeń, o których mowa w ust. 2-4.", + "23182": "1a. Kierownik jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej nie dopuszcza do służby strażaka nieposiadającego aktualnego orzeczenia lekarskiego z badań, o których mowa w ust. 1.", + "23183": "2. Strażak może być skierowany z urzędu lub na jego wniosek do komisji lekarskiej, o której mowa w art. 29, w celu dokonania oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby lub związku przyczynowego poszczególnych schorzeń ze służbą.", + "23184": "2a. Strażak podlega okresowej ocenie sprawności fizycznej.", + "23185": "8. Agencja Rynku Rolnego niezwłocznie po otrzymaniu zbilansowanych potrzeb, o których mowa w ust. 7, udostępnia gminom pszenicę w najbliższym magazynie.", + "23186": "9. Gmina odbiera pszenicę z magazynów, o których mowa w ust. 8, i przekazuje ją osobom poszkodowanym.", + "23187": "10. Przy udzielaniu pomocy, o której mowa w ust. 1, wykorzystuje się rezerwy państwowe.", + "23188": "3. Członek komisji rewizyjnej nie może być jednocześnie członkiem zarządu.", + "23189": "4. W przypadku wygaśnięcia mandatu członka walnego zgromadzenia będącego członkiem komisji rewizyjnej walne zgromadzenie dokonuje wyboru uzupełniającego na najbliższym posiedzeniu przypadającym po dniu wygaśnięcia mandatu.", + "23190": "1. Jeżeli objęte scaleniem lub wymianą grunty zmeliorowane poddano ponownej klasyfikacji gleboznawczej przed dokonaniem szacunku i jeśli przypadły one w wyniku scalenia lub wymiany innemu uczestnikowi, opłata melioracyjna z tych gruntów obciąża w całości dotychczas zobowiązanego.", + "23191": "2. Udział w kosztach, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się w wysokości czynszu za dzierżawę obwodu łowieckiego, przy czym udział ten przypada w całości właściwemu nadleśnictwu.", + "23192": "2a. Czynsz dzierżawny ustala się, w zależności od kategorii obwodu łowieckiego, mnożąc ilość hektarów obszaru dzierżawionego obwodu łowieckiego przez równowartość pieniężną żyta, stosując wskaźnik przeliczeniowy, który nie może być wyższy niż 0,07q żyta za 1 hektar.", + "23193": "2. Wezwanie, o którym mowa w ust. 1, doręcza się na czternaście dni przed terminem wykonania świadczenia, z wyjątkiem przypadków, w których wykonanie świadczenia następuje w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych.", + "23194": "3. Od wezwania, o którym mowa w ust. 1, odwołanie nie przysługuje.", + "23195": "4. Wezwaniu, o którym mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności w terminie w nim określonym.", + "23196": "1. Przełożeni ponoszą odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny służby żołnierzy i są obowiązani zapewnić warunki ochrony ich życia i zdrowia przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.", + "23197": "2. Żołnierz jest obowiązany do przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.", + "23198": "1)w stosunku do osób zatrudnionych w istniejących jednostkach przewidzianych do militaryzacji oraz jednostkach stanowiących bazę formowania specjalnie tworzonych jednostek przewidzianych do militaryzacji - w formie zbiorowych list imiennych sporządzonych przez kierowników tych jednostek,", + "23199": "2)w stosunku do pozostałych osób - w formie wezwania wystawionego przez wojskowego komendanta uzupełnień właściwego ze względu na miejsce pobytu stałego tych osób, na wniosek kierownika jednostki przewidzianej do militaryzacji.", + "23200": "1. Pochwały udziela się ustnie lub pisemnie.", + "23201": "2. Urlopu krótkoterminowego udziela się na czas od trzech do siedmiu dni. Łączny wymiar urlopów krótkoterminowych w ciągu roku służby nie może przekroczyć dziesięciu dni.", + "23202": "3. Nagrody rzeczowej udziela się w postaci przedmiotu, którego wartość nie może być wyższa od dwukrotnego najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego, obowiązującego w dniu udzielenia tej nagrody.", + "23203": "1. Inwalida wojenny, któremu inwalidztwo utrudnia w znacznym stopniu poruszanie się i korzystanie z publicznych środków lokomocji, uprawniony jest do bezpłatnego otrzymania motorowego wózka inwalidzkiego albo może otrzymać pomoc finansową na częściowe pokrycie kosztu zakupu przydzielonego mu samochodu osobowego.", + "23204": "1. Z uposażenia żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową, ćwiczenia wojskowe lub przeszkolenie wojskowe albo pełniących służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny mogą być dokonywane potrącenia tylko na zaspokojenie roszczeń z tytułu szkody wyrządzonej jednostce wojskowej i kary pieniężne orzeczone w postępowaniu dyscyplinarnym, z tym że łączna wysokość potrąceń nie może przekroczyć 50 % miesięcznego uposażenia.", + "23205": "W razie zbiegu prawa do emerytury i renty przewidzianej w ustawie, osobie uprawnionej wypłaca się świadczenie wyższe lub przez nią wybrane.", + "23206": "1. Emerytury i renty wraz z dodatkami, zasiłkami i świadczeniami pieniężnymi, o których mowa w art. 25, wypłacają wojskowe organy emerytalne. Wypłaty dokonuje się miesięcznie w dniu ustalonym jako termin płatności.", + "23207": "Osobom uprawnionym do zaopatrzenia emerytalnego na podstawie ustawy, przebywającym na stałe za granicą, przekazuje się świadczenia pieniężne do państw, z którymi zostały zawarte umowy międzynarodowe o wzajemnym przekazywaniu pracowniczych świadczeń emerytalno-rentowych.", + "23208": "Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie pozostają w mocy przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z ustawą.", + "23209": "1. Prezes Agencji określi zasady wynagradzania pracowników Agencji.", + "23210": "2. Prezes Rady Ministrów ustala, w drodze rozporządzenia, wynagrodzenie Prezesa Agencji i członków Rady Nadzorczej, stosownie do wyznaczonych im zadań.", + "23211": "3. Żołnierzom zawodowym pełniącym czynną służbę wojskową na stanowiskach służbowych w Agencji przysługuje uposażenie i świadczenia przewidziane w odrębnych przepisach.", + "23212": "2. Funkcjonariuszowi odwołanemu z urlopu przysługuje zwrot kosztów przejazdu spowodowanych odwołaniem, według norm ustalonych w przepisach o należnościach służbowych w przypadkach przeniesienia lub delegowania.", + "23213": "3. Termin urlopu może być przesunięty na uzasadniony wniosek funkcjonariusza.", + "23214": "4. Funkcjonariuszowi, który nie wykorzystał urlopu w danym roku kalendarzowym, urlopu tego należy udzielić w ciągu pierwszych 3 miesięcy następnego roku.", + "23215": "2. Dyrektor Generalny Służby Więziennej w przypadkach szczególnie uzasadnionych względami służbowymi może przydzielić lokal mieszkalny funkcjonariuszowi, o którym mowa w ust. 1 pkt 1.", + "23216": "2. Przez uposażenie stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia, nagrody roczne i uznaniowe oraz dodatkowe wynagrodzenie wypłacane na podstawie art. 108, odpowiednio przeliczone zgodnie z art. 110 ustawy, o której mowa w ust. 1.", + "23217": "2. W uczelni artystycznej rektor może być także wybrany spośród osób nie spełniających wymagań określonych w ust. 1.", + "23218": "3. Przewodniczący właściwej komisji wyborczej wydaje akt stwierdzający wybór i niezwłocznie powiadamia o wyborze właściwego ministra.", + "23219": "4. Prorektora lub prorektorów, w liczbie określonej przez statut uczelni, wybiera organ, który dokonał wyboru rektora, na wniosek tego rektora.", + "23220": "2. Czas trwania mandatu studentów w organach kolegialnych uczelni określa jej statut.", + "23221": "3. Statut uczelni określa przypadki wygaśnięcia mandatu członka organu kolegialnego oraz jednoosobowego przed upływem kadencji oraz tryb dokonywania wyborów uzupełniających.", + "23222": "4. Rektor, prorektor, dziekan lub prodziekan może być wybrany na tę samą funkcję nie więcej niż na dwie następujące po sobie kadencje.", + "23223": "Decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów, w przypadkach określonych w regulaminie studiów, podejmuje rektor uczelni zawodowej.", + "23224": "Za postępowanie uchybiające godności studenta oraz za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni zawodowej student ponosi odpowiedzialność przed komisjami dyscyplinarnymi lub przed sądem koleżeńskim samorządu studenckiego.", + "23225": "W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym.", + "23226": "7. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określa, w drodze rozporządzenia, maksymalną wysokość opłaty, o której mowa w ust. 6.", + "23227": "8. Przepisy ust. 2-5 stosuje się do niepaństwowej uczelni zawodowej w zakresie nie uregulowanym inaczej w jej statucie.", + "23228": "Przyjęcie w poczet studentów uczelni zawodowej następuje z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut.", + "23229": "1. Poseł ma prawo uczestniczyć w sesjach sejmików województw, rad powiatów i rad gmin, właściwych dla okręgu wyborczego, z którego został wybrany, lub właściwych ze względu na siedzibę biura posła.", + "23230": "2. Senator ma prawo uczestniczyć w sesjach sejmików województw, rad powiatów i rad gmin, właściwych dla okręgu wyborczego, z którego został wybrany.", + "23231": "1. Poseł lub senator jest obowiązany powiadomić odpowiednio Marszałka Sejmu lub Marszałka Senatu o zamiarze podjęcia dodatkowych zajęć, z wyjątkiem działalności podlegającej prawu autorskiemu i prawom pokrewnym.", + "23232": "1. Rada gminy może ustalać ceny urzędowe za usługi przewozowe transportu zbiorowego oraz za przewozy taksówkami na terenie gminy. W mieście stołecznym Warszawie uprawnienia te przysługują Radzie Warszawy.", + "23233": "2. Rada powiatu może ustalać ceny urzędowe za usługi przewozowe transportu zbiorowego na terenie powiatu.", + "23234": "2. Przełożony prokurator, w uzasadnionych przypadkach, może wyrazić zgodę na zamieszkanie prokuratora w innej miejscowości.", + "23235": "3. W razie uzyskania zgody, o której mowa w ust. 2, prokuratorowi przysługuje zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do jednostki organizacyjnej prokuratury. Zwrot kosztów jednak nie przysługuje, jeżeli zmiana miejsca służbowego nastąpiła w wyniku orzeczenia kary dyscyplinarnej wymienionej w art. 67 ust. 1 pkt 4.", + "23236": "3. Prokurator delegowany na podstawie ust. 1 na czas nieokreślony może być odwołany z delegowania, względnie z niego ustąpić, za trzymiesięcznym uprzedzeniem.", + "23237": "4. Prokurator delegowany do innej jednostki organizacyjnej prokuratury, z wyjątkiem Prokuratury Krajowej, po trzech miesiącach delegowania uzyskuje na pozostały okres delegacji prawo do wynagrodzenia zasadniczego w stawce podstawowej, przewidzianego dla prokuratora tej jednostki, chyba że przysługuje mu druga stawka awansowa na zajmowanym stanowisku.", + "23238": "1. W przypadku uniewinnienia lub umorzenia postępowania w wyniku kasacji lub wznowienia postępowania, diagnoście laboratoryjnemu przysługuje roszczenie w stosunku do Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych za szkodę pozostającą w związku przyczynowym z prowadzonym postępowaniem lub wydanym orzeczeniem.", + "23239": "2. Roszczenie o odszkodowanie wygasa w razie niezgłoszenia wniosku w terminie 12 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia, o którym mowa w ust. 1.", + "23240": "2a. Informację o obowiązku złożenia przez zagranicznego dostawcę oferty offsetowej zamieszcza się w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, w części dotyczącej wszelkich przyszłych zobowiązań zagranicznego dostawcy związanych z umową w sprawie zamówienia publicznego. W informacji określa się wymagania, które powinna spełniać oferta offsetowa i termin jej złożenia.", + "23241": "4. Za przeprowadzenie wywiadu w postępowaniu wykonawczym w sprawie nieobjętej dozorem lub nadzorem prezes sądu rejonowego przyznaje kuratorowi społecznemu ryczałt z tytułu zwrotu kosztów w wysokości 4% kwoty bazowej, o której mowa w ust. 2.", + "23242": "1. Do obsługi kuratora okręgowego i jego zastępców, przy wykonywaniu ich zadań ustawowych, prezes sądu okręgowego wyznacza urzędników lub innych pracowników sądu okręgowego.", + "23243": "2. Prezes sądu okręgowego może, na wniosek kuratora okręgowego, delegować do sądu okręgowego kuratora z sądu rejonowego z danego okręgu sądowego w celu udzielania kuratorowi okręgowemu pomocy przy wykonywaniu zadań.", + "23244": "4. Osoba z misją dobrej woli pomaga stronom, których konflikt dotyczy, w jego rozwiązaniu. Jeżeli nie jest możliwe rozwiązanie konfliktu, jego strony lub osoba z misją dobrej woli występują do wojewódzkiej komisji dialogu społecznego o wyrażenie przez nią opinii.", + "23245": "2. Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, wojewoda z urzędu stwierdza wygaśnięcie wydanych na podstawie dotychczasowych przepisów decyzji w sprawie stref ochronnych.", + "23246": "3. Jeżeli przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1, prowadzący instalację ograniczy szkodliwe oddziaływanie na środowisko w stopniu uzasadniającym zmniejszenie istniejącej strefy ochronnej, wojewoda może, w drodze decyzji, dokonać stosownej korekty strefy.", + "23247": "4. W przypadku powiatów, w których liczba lekarzy weterynarii przekracza 150, rejony wyborcze ustala Krajowa Rada Lekarsko-Weterynaryjna.", + "23248": "5. Zasady przeprowadzania wyboru delegatów określa regulamin wyborów, o którym mowa w art. 39 ust. 1 pkt 6.", + "23249": "6. W rejonowym zebraniu wyborczym bierze udział co najmniej 1/2 członków okręgowej izby lekarsko-weterynaryjnej wykonujących zawód na terenie rejonu wyborczego.", + "23250": "2. Szef Służby Cywilnej przedstawia Prezesowi Rady Ministrów coroczne sprawozdanie o stanie służby cywilnej i o realizacji zadań tej służby.", + "23251": "3. Szef Służby Cywilnej może tworzyć zespoły i komisje jako organy pomocnicze lub opiniodawczo-doradcze w sprawach należących do zakresu działania Szefa Służby Cywilnej.", + "23252": "Informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do konkursu, stanowią informację publiczną w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o konkursie.", + "23253": "1. Termin do składania dokumentów określonych w ogłoszeniu o konkursie na wyższe stanowisko w służbie cywilnej nie może być krótszy niż 14 dni od dnia opublikowania tego ogłoszenia w Biuletynie Służby Cywilnej.", + "23254": "3. Termin do składania dokumentów, określony w ogłoszeniu o naborze, nie może być krótszy niż 14 dni od dnia opublikowania tego ogłoszenia w Biuletynie Służby Cywilnej.", + "23255": "4. Umieszczenie ogłoszenia o naborze w Biuletynie Służby Cywilnej jest bezpłatne.", + "23256": "Informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do naboru, stanowią informację publiczną w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o naborze.", + "23257": "1. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego do wykonywania prac określonych w art. 21 ust. 1 i 2 oraz do zorganizowania pracy rachmistrzów spisowych i ankieterów statystycznych może tworzyć, w drodze zarządzenia, agencje statystyczne.", + "23258": "2. Agencje statystyczne mogą przyjmować odpłatne zlecenia podmiotów gospodarki narodowej wykonywania obowiązków statystycznych.", + "23259": "Związki zawodowe reprezentują pracowników i inne osoby, o których mowa w art. 2, a także bronią ich godności, praw oraz interesów materialnych i moralnych, zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych.", + "23260": "Związki zawodowe mają prawo reprezentowania interesów pracowniczych na forum międzynarodowym.", + "23261": "Związki zawodowe współuczestniczą w tworzeniu korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku.", + "23262": "5) art. 646 otrzymuje brzmienie:", + "23263": "\"Art. 646. W sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych nie stosuje się przepisów o postępowaniu uproszczonym, prywatno-skargowym i nakazowym. Poza tym stosuje się przepisy działów poprzednich, chyba że przepisy działu niniejszego stanowią inaczej.\";", + "23264": "6) skreśla się rozdział 75.", + "23265": "5. Prezes Rady Ministrów, w drodze zarządzenia, nadaje ministerstwu statut, w którym określa jego szczegółową strukturę organizacyjną.", + "23266": "6. Minister ustala, w drodze zarządzenia, regulamin organizacyjny ministerstwa określający zakres zadań i tryb pracy komórek organizacyjnych ministerstwa oraz jednostek organizacyjnych podległych i nadzorowanych przez ministra.", + "23267": "7. Dyrektor Generalny zatwierdza wewnętrzne regulaminy organizacyjne komórek organizacyjnych ministerstwa oraz jednostek organizacyjnych podległych ministrowi.", + "23268": "3. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób potwierdzania posiadania przez huty podlegające restrukturyzacji gruntów, o których mowa w art. 28 ust. 1, w tym rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.", + "23269": "6. Dopuszcza się wytwarzanie paszy leczniczej z produktów pośrednich, którymi są mieszanki dopuszczonego do obrotu premiksu leczniczego z paszą, które mogą być wprowadzone do obrotu z przeznaczeniem dla innego zakładu wytwarzającego paszę leczniczą.", + "23270": "7. Mieszankę, o której mowa w ust. 6, wytwarza i wprowadza do obrotu wytwórca pasz leczniczych posiadający zezwolenie, o którym mowa w art. 12 ust. 3.", + "23271": "13. Przedsiębiorcy prowadzący działalność telekomunikacyjną w sieciach publicznych oraz podmioty świadczące usługi pocztowe są obowiązani do zapewnienia na własny koszt warunków technicznych i organizacyjnych umożliwiających prowadzenie przez Żandarmerię Wojskową kontroli operacyjnej.", + "23272": "14. Kontrola operacyjna powinna być zakończona niezwłocznie po ustaniu przyczyn jej zarządzenia, najpóźniej jednak z upływem okresu, na który została wprowadzona.", + "23273": "1. Roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem roku od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o stracie majątkowej. Jednakże w każdym przypadku roszczenie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia podjęcia medycznych działań ratowniczych lub udzielenia pierwszej pomocy.", + "23274": "6. (skreślony).", + "23275": "7. Marszałkowie województw i starostowie przedstawiają do zatwierdzenia właściwym sejmikom lub radom powiatów coroczne projekty planów oraz sprawozdania z wykonania zadań i gospodarowania funduszami, o których mowa w ust. 3 i 3a.", + "23276": "8. Środki funduszy centralnego, wojewódzkiego, powiatowego i gminnego gromadzone są na wyodrębnionym rachunku bankowym. Środki tych funduszy nie wykorzystane w danym roku kalendarzowym przechodzą na rok następny.", + "23277": "5. Rezerwę z tytułu odroczonego podatku dochodowego tworzy się w wysokości kwoty podatku dochodowego, wymagającej w przyszłości zapłaty, w związku z występowaniem dodatnich różnic przejściowych, to jest różnic, które spowodują zwiększenie podstawy obliczenia podatku dochodowego w przyszłości.", + "23278": "6. Wysokość rezerwy i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się przy uwzględnieniu stawek podatku dochodowego obowiązujących w roku powstania obowiązku podatkowego.", + "23279": "7. Jeżeli znaczący inwestor, niebędący jednostką dominującą, wycenia i wykazuje w sprawozdaniu finansowym udziały w jednostkach stowarzyszonych oraz będących spółkami handlowymi jednostkach współzależnych metodą praw własności, to stosuje zasady określone w art. 63. W przypadku niestosowania wyceny metodą praw własności, skutki, jakie spowodowałoby jej stosowanie oraz wpływ na wynik finansowy podaje się w informacji dodatkowej sprawozdania finansowego.", + "23280": "4. Jeżeli warunki, o których mowa w ust. 3, zostały spełnione, to przy wycenie zabezpieczanych aktywów lub pasywów uwzględnia się wartość nabytych dla ich zabezpieczenia instrumentów finansowych oraz zmiany ich wartości.", + "23281": "2. Na kontach ksiąg pomocniczych można w ciągu okresu sprawozdawczego stosować, obok lub zamiast jednostek pieniężnych, jednostki naturalne. Należy wówczas sporządzić na koniec okresu sprawozdawczego zestawienie zapisów dokonanych na kontach ksiąg pomocniczych w jednostkach naturalnych i ustalić ich wartość.", + "23282": "3. (skreślony).", + "23283": "2. Odpisy aktualizujące wartość należności zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych lub do kosztów finansowych – zależnie od rodzaju należności, której dotyczy odpis aktualizacji.", + "23284": "3. Należności umorzone, przedawnione lub nieściągalne zmniejszają dokonane uprzednio odpisy aktualizujące ich wartość.", + "23285": "4. Należności, o których mowa w ust. 3, od których nie dokonano odpisów aktualizujących ich wartość lub dokonano odpisów w niepełnej wysokości, zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych.", + "23286": "2. Kierownik jednostki ustala w formie pisemnej i aktualizuje dokumentację, o której mowa w ust. 1.", + "23287": "3. W sprawach nieuregulowanych przepisami ustawy, przyjmując zasady (politykę) rachunkowości, jednostki mogą stosować krajowe standardy rachunkowości wydane przez Komitet Standardów Rachunkowości. W przypadku braku odpowiedniego standardu krajowego, jednostki, inne niż wymienione w art. 2 ust. 3, mogą stosować MSR.", + "23288": "2. Adwokat nie może przenieść siedziby zawodowej do okręgu innej izby, jeżeli wszczęto przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne.", + "23289": "3. Adwokat o przeniesieniu swojej siedziby zawodowej do okręgu innej izby zawiadamia okręgową radę adwokacką właściwą dla izby adwokackiej, w której obrał siedzibę, oraz okręgową radę adwokacką w okręgu izby adwokackiej, w której dotychczas był wpisany na listę adwokatów.", + "23290": "1. Prokurator Generalny może wglądać w czynności sądów dyscyplinarnych, zwracać uwagę na stwierdzone uchybienia, żądać wyjaśnień oraz usunięcia skutków uchybienia; czynności te nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której członkowie sądów dyscyplinarnych są niezawiśli.", + "23291": "2. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, przysługują również Naczelnemu Prokuratorowi Wojskowemu w odniesieniu do Sądu Dyscyplinarnego w Naczelnej Prokuraturze Wojskowej.", + "23292": "1. Kombatantom i innym osobom uprawnionym, pobierającym emeryturę lub rentę albo uposażenie w stanie spoczynku bądź uposażenie rodzinne, przysługuje dodatek, zwany dalej \"dodatkiem kombatanckim\", w wysokości 144,25 zł miesięcznie.", + "23293": "2. Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje obok emerytury lub renty i nie jest uwzględniany przy ustalaniu wskaźnika indywidualnego wymiaru świadczenia, określonego w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.", + "23294": "2. Aplikanci radcowscy, którzy odbyli aplikację radcowską przeprowadzoną przez radę okręgowej izby radców prawnych działającą na obszarze właściwości komisji, oraz osoby, o których mowa w art. 25 ust. 2, zamieszkałe na terenie właściwości komisji, mogą złożyć w siedzibie właściwej komisji wniosek.", + "23295": "3. Osoba, która odbyła aplikację radcowską, dołącza do wniosku zaświadczenie o odbyciu aplikacji radcowskiej.", + "23296": "2) kopię zezwolenia na wytwarzanie wydane przez upoważniony organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w tym w zakresie przepakowywania;", + "23297": "3) potwierdzenie uiszczenia opłaty za złożenie wniosku.", + "23298": "9. Za złożenie wniosków, o których mowa w ust. 1, pobierane są opłaty.", + "23299": "5. W aptekach ogólnodostępnych mogą być wydawane na podstawie recepty lekarza weterynarii produkty lecznicze lub leki recepturowe przeznaczone dla ludzi, które będą stosowane u zwierząt.", + "23300": "6. (skreślony).", + "23301": "7. (skreślony).", + "23302": "8. W aptekach ogólnodostępnych na wydzielonych stoiskach można sprzedawać produkty określone w art. 72 ust. 5 posiadające wymagane prawem atesty lub zezwolenia, pod warunkiem że ich przechowywanie i sprzedaż nie będą przeszkadzać podstawowej działalności apteki.", + "23303": "5. Nie pobiera się opłat portowych od jednostek pływających Marynarki Wojennej, Straży Granicznej i Policji oraz od statków pełniących specjalną służbę państwową.", + "23304": "6. Nie pobiera się opłat portowych, na zasadzie wzajemności, od jednostek pływających sił zbrojnych Państw-Stron Traktatu Północnoatlantyckiego.", + "23305": "1. Każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej \"prawem do informacji publicznej\".", + "23306": "2. Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.", + "23307": "2. Przy przeprowadzaniu szczepień zalecanych obowiązują zasady określone w art. 14 ust. 2-7.", + "23308": "3. Koszty zakupu preparatów do szczepień określonych w ust. 1 ponosi osoba poddająca się szczepieniu.", + "23309": "4. Zalecane szczepienia ochronne osób ubezpieczonych przeprowadzają świadczeniodawcy, z którymi Narodowy Fundusz Zdrowia zawarły umowy na te świadczenia.", + "23310": "1. Wykaz chorób zakaźnych i zakażeń, do których stosuje się przepisy ustawy, określa załącznik nr 1 do ustawy.", + "23311": "2. Wykaz biologicznych czynników chorobotwórczych, do których stosuje się przepisy ustawy, określa załącznik nr 2 do ustawy.", + "23312": "2. Członek służby zagranicznej wykonujący obowiązki służbowe w placówce zagranicznej może otrzymać, na swój pisemny wniosek, wynagrodzenie w walucie państwa przyjmującego.", + "23313": "3. Członkowi służby zagranicznej wykonującemu obowiązki służbowe w placówce zagranicznej przysługuje dodatek zagraniczny na pokrycie zwiększonych kosztów związanych z wykonywaniem obowiązków służbowych w placówce zagranicznej, uwzględniający poziom kosztów utrzymania w państwie przyjmującym.", + "23314": "3. Naczelna Rada Aptekarska może zwrócić się do okręgowej rady aptekarskiej o podjęcie uchwały w określonej sprawie należącej do zakresu działania rady. Uchwała rady powinna być podjęta w ciągu miesiąca od dnia doręczenia wniosku Naczelnej Rady Aptekarskiej.", + "23315": "4. Naczelna Rada Aptekarska wydaje Biuletyn Aptekarski oraz może prowadzić inną działalność wydawniczą.", + "23316": "Naczelna Rada Aptekarska przedstawia ministrowi właściwemu do spraw zdrowia coroczne informacje o działalności samorządu aptekarskiego.", + "23317": "1d. Instytut przygotowuje raport dla ministra właściwego do spraw zdrowia, w którym ocenia, czy jednostka ubiegająca się o akredytację spełnia warunki wymagane do jej uzyskania oraz czy przestrzega medycznych zasad pobierania krwi, oddzielania jej składników oraz wydawania.", + "23318": "4. Wojewódzki inspektor transportu drogowego kieruje działalnością wojewódzkiego inspektoratu transportu drogowego.", + "23319": "5. Czynności związane z realizacją zadań określonych w art. 50 w zakresie określonym w art. 68-75 wykonują inspektorzy wojewódzkich inspektoratów transportu drogowego, zwani dalej \"inspektorami\".", + "23320": "6. W sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest wojewódzki inspektor, a organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego - Główny Inspektor.", + "23321": "2. Do czasu wyboru krajowych organów samorządu lekarzy Komitet ma uprawnienia Naczelnej Rady Lekarskiej.", + "23322": "3. Terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia wojewódzkiego, na których terenie ustalono siedziby Naczelnej i okręgowych izb lekarskich, zapewnią warunki lokalowe i techniczne niezbędne dla działalności izb.", + "23323": "3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do dodatkowego stażu, o którym mowa w art. 9c ust. 11 i art. 9g ust. 8.", + "23324": "4. Nauczyciel kontraktowy może rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej dwóch lat, a nauczyciel mianowany może rozpocząć staż na stopień nauczyciela dyplomowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej roku od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego.", + "23325": "1. Nadzór nad wydawaniem przepisów przez terenowe organy administracji morskiej sprawuje minister właściwy do spraw gospodarki morskiej.", + "23326": "2. W ramach nadzoru, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw gospodarki morskiej uchyla przepisy wydawane przez dyrektorów urzędów morskich niezgodne z ustawami oraz aktami wydanymi w celu ich wykonania.", + "23327": "1. Podmiot świadczący usługi certyfikacyjne, z zastrzeżeniem ust. 5 oraz art. 10 ust. 1 pkt 9, przechowuje i archiwizuje dokumenty i dane w postaci elektronicznej bezpośrednio związane z wykonywanymi usługami certyfikacyjnymi w sposób zapewniający bezpieczeństwo przechowywanych dokumentów i danych.", + "23328": "5. Unieważnienie poświadczenia elektronicznego, o którym mowa w ust. 4, wykorzystywanego do weryfikacji ważności certyfikatów wydanych przez kwalifikowany podmiot świadczący usługi certyfikacyjne, powoduje nieważność tych certyfikatów.", + "23329": "6. W przypadku unieważnienia poświadczenia elektronicznego, o którym mowa w ust. 4, wykorzystywanego do weryfikacji ważności usługi znakowania czasem świadczonej przez kwalifikowany podmiot świadczący usługi certyfikacyjne, art. 7 ust. 2 i 3 nie stosuje się.", + "23330": "1. Tworzy się Agencję Nieruchomości Rolnych, zwaną dalej “Agencją”. Agencja jest państwową osobą prawną.", + "23331": "2. Nadzór nad Agencją sprawuje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, a w zakresie określonym w art. 6 ust. 1 pkt 1, 2 i 7 oraz w zakresie zadań określonych w przepisach o kształtowaniu ustroju rolnego - nadzór nad Agencją sprawuje minister właściwy do spraw rozwoju wsi.", + "23332": "5. Przepisu ust. 4 nie stosuje się do członków organów Funduszu, których kadencji nie obejmuje sprawozdanie, o którym mowa w ust. 3.", + "23333": "6. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Komisji Nadzoru Bankowego, określi, w drodze rozporządzenia, szczególne zasady rachunkowości Funduszu.", + "23334": "Bankowy Fundusz Gwarancyjny zwolniony jest od podatku dochodowego od osób prawnych.", + "23335": "4. Minister właściwy do spraw gospodarki, na podstawie sprawozdania Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, o którym mowa w art. 24 ust. 1, sporządza co dwa lata raport zawierający analizę realizacji celów ilościowych i osiągniętych wyników w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii. W zakresie zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych dotyczących ochrony klimatu raport sporządza się w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska.", + "23336": "Przedsiębiorstwo energetyczne może udostępniać dane o odbiorcy na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych (Dz. U. Nr 50, poz. 424).", + "23337": "Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób finansowania Urzędu Regulacji Energetyki w okresie jego organizacji.", + "23338": "15. Zajmujący pas drogowy jest obowiązany zapewnić bezpieczne warunki ruchu i przywrócić pas do poprzedniego stanu użyteczności w określonym terminie.", + "23339": "16. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa warunki niezbędne do udzielania zezwoleń na zajmowanie pasa drogowego na cele, o których mowa w ust. 2, mając na względzie bezpieczeństwo użytkowania i ochronę dróg.", + "23340": "2. Nadawca przesyłki w transporcie drogowym rzeczy odpowiada za wszelkie koszty, jakie mógłby ponieść przewoźnik na skutek nieścisłości lub niedostateczności danych, o których mowa w ust. 1 pkt 1.", + "23341": "3. Nadawca ponosi także koszty związane z przeładunkiem przesyłki w przypadku, gdy dane dotyczące masy przesyłki, zawarte w liście przewozowym, są niezgodne ze stanem faktycznym.", + "23342": "Za uszkodzenie mienia przewoźnika spowodowane czynnościami ładunkowymi ponosi odpowiedzialność odpowiednio nadawca lub odbiorca.", + "23343": "5) przedstawi pisemną zgodę właściwych organów państwa stałego rejestru statków, właściciela statku i wszystkich wierzycieli hipotecznych na nadanie statkowi polskiej przynależności oraz zapewnienie właściwych organów państwa stałego rejestru statku, że w czasie trwania polskiej przynależności statek nie będzie uprawniony do podnoszenia bandery tego państwa,", + "23344": "6) wskaże port macierzysty statku w Rzeczypospolitej Polskiej.", + "23345": "Dłużnik ponosi koszty procesu związanego z dochodzeniem roszczenia podlegającego ograniczeniu zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego i odpowiada za odsetki od tego roszczenia ponad granicę odpowiedzialności określoną zgodnie z Konwencji o ograniczeniu odpowiedzialności, jednakże jeżeli dłużnik utworzył fundusz ograniczenia odpowiedzialności przez złożenie do depozytu sądu odpowiedniej sumy pieniężnej, to składający nie odpowiada za odsetki powstałe po złożeniu tej sumy.", + "23346": "3. Osoba trzecia może się powoływać na dokumenty i dane, w odniesieniu do których nie dopełniono jeszcze obowiązku ogłoszenia, jeżeli niezamieszczenie ogłoszenia nie pozbawia jej skutków prawnych.", + "23347": "Jeżeli wpis do Rejestru nie podlega obowiązkowi ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, to nikt nie może zasłaniać się nieznajomością treści wpisu w Rejestrze, chyba że mimo zachowania należytej staranności nie mógł wiedzieć o wpisie.", + "23348": "1. W szkole lub placówce zatrudniającej co najmniej 3 nauczycieli działa rada pedagogiczna, która jest kolegialnym organem szkoły lub placówki w zakresie realizacji jej statutowych zadań dotyczących kształcenia, wychowania i opieki.", + "23349": "2. Nauczyciele szkół zatrudniających mniej niż 3 nauczycieli są członkami rady pedagogicznej szkoły, której jest podporządkowana szkoła filialna.", + "23350": "2. Zgodę na podjęcie działalności przez stowarzyszenia i organizacje, o których mowa w ust. 1, wyraża dyrektor szkoły lub placówki po uprzednim uzgodnieniu warunków tej działalności oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii rady szkoły lub placówki, z zastrzeżeniem art. 94a ust. 5.", + "23351": "Przepisy art. 50-56 nie dotyczą szkół i placówek niepublicznych.", + "23352": "1. Jeżeli szkoła lub placówka albo organ prowadzący prowadzi swoją działalność z naruszeniem przepisów ustawy, organ sprawujący nadzór pedagogiczny może polecić, w drodze decyzji, usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie, z zastrzeżeniem ust. 5.", + "23353": "8. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia, ramowy program szkolenia kandydatów na egzaminatorów, sposób prowadzenia ewidencji egzaminatorów oraz tryb wpisywania i skreślania egzaminatorów z ewidencji, uwzględniając w szczególności obowiązkowy wymiar godzin szkolenia, a także dokumenty wymagane od osób ubiegających się o wpis do ewidencji oraz zakres danych wpisywanych w ewidencji.", + "23354": "2. Działalność oświatowa nieobejmująca prowadzenia szkoły, placówki lub zespołu, o którym mowa w art. 90a ust. 1, może być podejmowana na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807).", + "23355": "1. W rozrodzie pszczół mogą być używane tylko trutnie pochodzące od matek pszczelich lub ich córek z linii hodowlanych wpisanych do ksiąg lub rejestrów.", + "23356": "2. Wojewoda, na wniosek jednostki prowadzącej księgę linii pszczół, może, w drodze rozporządzenia, zakazać na terenie województwa lub jego części utrzymywania pszczół lub dopuścić utrzymywanie pszczół określonej linii.", + "23357": "2. Starosta, na wniosek posiadacza reproduktora, wydaje, na czas określony, decyzję o dopuszczeniu reproduktora do użytkowania w punkcie kopulacyjnym, jeżeli posiadacz reproduktora uzyskał pozytywną opinię podmiotu prowadzącego księgę lub rejestr o użytkowaniu tego reproduktora w punkcie kopulacyjnym.", + "23358": "1a. Kierownik jednostki kontrolowanej lub jego zastępca może odmówić podpisania protokołu, składając w ciągu 3 dni od daty jego otrzymania pisemne wyjaśnienie co do przyczyn tej odmowy. Uprawnienie takie przysługuje również skarbnikowi (głównemu księgowemu) lub jego zastępcy.", + "23359": "1b. Odmowę podpisania protokołu i złożenie wyjaśnień, o których mowa w ust. 1a, inspektor odnotowuje w protokole.", + "23360": "3. Na wniosek Ministra Obrony Narodowej albo innego organu wojskowego działającego z jego upoważnienia właściwy miejscowo ze względu na położenie nieruchomości starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, stwierdza, w drodze decyzji, wygaśnięcie trwałego zarządu jednostki organizacyjnej podporządkowanej lub nadzorowanej przez Ministra Obrony Narodowej w stosunku do przekazanej nieruchomości, z dniem podpisania protokołu, o którym mowa w ust. 1.", + "23361": "W okresie do dnia 31 grudnia 2005 r. funkcję wartości katastralnej dla gruntów rolnych pełni liczba hektarów przeliczeniowych, ustalana zgodnie z przepisami o podatku rolnym.", + "23362": "Wartości katastralne, przy przeprowadzanej po raz pierwszy powszechnej taksacji nieruchomości, ustala się na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok, w którym na mocy odrębnych przepisów zostanie wprowadzony podatek od nieruchomości naliczany od jej wartości.", + "23363": "5) pozbawienie uprawnień zawodowych z możliwością ubiegania się o ponowne ich nadanie po upływie 3 lat od dnia ich pozbawienia.", + "23364": "2a. Zastosowanie kar, o których mowa w ust. 2 pkt 3-5, powoduje wykreślenie osoby ukaranej z rejestru z dniem, w którym decyzja o ukaraniu podlega wykonaniu.", + "23365": "1. Organ nadzorujący w akcie o utworzeniu państwowej jednostki organizacyjnej wyposaża tę jednostkę w nieruchomości, o których mowa w art. 52.", + "23366": "2. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wykonując ustalenia zawarte w akcie o utworzeniu państwowej jednostki organizacyjnej, oddaje tej jednostce nieruchomości w trwały zarząd w drodze decyzji.", + "23367": "Przepisu art. 39 nie stosuje się w razie uzyskania przez pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.", + "23368": "Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.", + "23369": "Kodeks pracy określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców.", + "23370": "Pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.", + "23371": "Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.", + "23372": "O zastosowanej karze pracodawca zawiadamia pracownika na piśmie, wskazując rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych i datę dopuszczenia się przez pracownika tego naruszenia oraz informując go o prawie zgłoszenia sprzeciwu i terminie jego wniesienia. Odpis zawiadomienia składa się do akt osobowych pracownika.", + "23373": "Roszczenia przedawnionego nie można dochodzić, chyba że ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, zrzeka się korzystania z przedawnienia; zrzeczenie dokonane przed upływem przedawnienia jest nieważne.", + "23374": "Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na czas trwania przeszkody, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może dochodzić przysługujących mu roszczeń przed właściwym organem powołanym do rozstrzygania sporów.", + "23375": "Pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną według zasad określonych w przepisach niniejszego rozdziału.", + "23376": "Pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda.", + "23377": "Pracodawca jest obowiązany wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody.", + "23378": "5. W przypadkach, o których mowa w ust. 2 lub 3, sąd rejestrowy może wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia złożonych wniosków oraz danych niezbędnych do dokonania wpisu z urzędu, zgodnie z wymogami ustawy, o której mowa w art. 1.", + "23379": "6. Wpis, o którym mowa w ust. 4, jest wolny od opłaty sądowej.", + "23380": "1. Sprawy o dokonanie dalszych wpisów do dotychczasowych rejestrów sądowych, z wyjątkiem spraw podmiotów określonych w art. 10, wszczęte, a niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, sąd dotychczas właściwy rozpoznaje według przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż do dnia 30 czerwca 2001 r.", + "23381": "Do egzekucji ze statków morskich wpisanych do rejestru okrętowego stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości ze zmianami wskazanymi w artykułach poniższych.", + "23382": "Egzekucja należy do komornika sądu, w którego okręgu statek znajduje się w chwili wszczęcia egzekucji.", + "23383": "Do wniosku o wszczęcie egzekucji wierzyciel powinien dołączyć dowód, że statek jest wpisany do rejestru.", + "23384": "Sąd rejonowy może na wniosek pozwanego, złożony aż do zamknięcia rozprawy, przekazać sprawę sądowi okręgowemu, jeżeli pozwany wytoczył przeciwko powodowi przed tym sądem powództwo wpływające na roszczenie powoda bądź dlatego, że ma z nim związek, bądź dlatego, że roszczenia stron nadają się do potrącenia.", + "23385": "W razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom i uczestnikom postępowania występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych.", + "23386": "Sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia sprawy.", + "23387": "Zabezpieczenie w wypadkach w księdze niniejszej przewidzianych powinno być złożone w gotówce lub w książeczkach oszczędnościowych. O wydaniu zabezpieczenia sąd rozstrzyga po wysłuchaniu osób zainteresowanych. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.", + "23388": "Jeżeli złożona w postępowaniu egzekucyjnym kwota pieniężna nie podlega natychmiastowemu wydaniu, powinna być złożona na rachunek depozytowy sądu. Przepisy art. 752 stosuje się odpowiednio.", + "23389": "Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.", + "23390": "Powództwo ze stosunku członkostwa spółdzielni, spółki lub stowarzyszenia wytacza się wyłącznie według miejsca ich siedziby.", + "23391": "Zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.", + "23392": "Zabezpieczenie udzielane jest na wniosek, a w wypadkach, w których postępowanie może być wszczęte z urzędu - także z urzędu.", + "23393": "Udzielając zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania w sprawie, sąd wyznacza termin, w którym pismo wszczynające postępowanie powinno być wniesione pod rygorem upadku zabezpieczenia. Termin ten nie może przekraczać dwóch tygodni.", + "23394": "Sędzia, którego udziału lub zachowania się w procesie poprzednim dotyczy skarga, wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie.", + "23395": "Wniesienie skargi o wznowienie nie tamuje wykonania zaskarżonego wyroku. W razie uprawdopodobnienia, że skarżącemu grozi niepowetowana szkoda, sąd może na wniosek strony wstrzymać wykonanie wyroku, chyba że strona przeciwna złoży odpowiednie zabezpieczenie. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.", + "23396": "2. Prawomocne orzeczenie Sądu stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia powoduje utratę zajmowanego stanowiska lub funkcji, do których pełnienia wymagane są cechy określone w ust. 1; nie dotyczy to sędziów, którzy w tym zakresie podlegają sądownictwu dyscyplinarnemu.", + "23397": "3. Prawomocne orzeczenie Sądu stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia powoduje pozbawienie jej na lat 10 biernego prawa wyborczego na urząd Prezydenta.", + "23398": "W państwowych instytucjach filmowych, w których działa rada zespołów lub rada artystyczno-programowa, sprawy artystyczne i programowe, w szczególności wymienione w art. 36, są wyłączone z kompetencji stanowiących rady pracowniczej.", + "23399": "1. W państwowych instytucjach filmowych, których przedmiotem działalności jest dystrybucja lub rozpowszechnianie filmów, działają rady repertuarowe jako organy doradcze i opiniodawcze dyrektora instytucji.", + "23400": "1. Z dniem 1 maja 2002 r. przechodzi w stan likwidacji Główny Urząd Ceł. Likwidację urzędu prowadzi się pod jego dotychczasową nazwą z dodatkiem \"w likwidacji\".", + "23401": "2. Minister właściwy do spraw finansów publicznych powoła likwidatora Głównego Urzędu Ceł.", + "23402": "5. Funkcjonariusz celny, w terminie 7 dni od dnia otrzymania propozycji, o której mowa w ust. 1, składa pisemne oświadczenie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia propozycji.", + "23403": "6. Dotychczasowy stosunek służbowy funkcjonariusza celnego, który przyjął propozycję, o której mowa w ust. 1, przekształca się w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony lub nieokreślony, odpowiednio do rodzaju dotychczasowego stosunku służbowego.", + "23404": "2. Uświadomienie roli stosowania osiągnięć technologicznych i technicznych w rozwoju ludzkości.", + "23405": "3. Przygotowanie do rozróżniania i dobierania surowców, materiałów pomocniczych, maszyn i urządzeń do produkcji wybranych wyrobów spożywczych.", + "23406": "4. Rozpoznawanie analogii w ciągach operacji i procesów technologicznych i w oparciu o analogie planowanie własnych rozwiązań.", + "23407": "5. Poznanie podstawowych zasad higieny produkcji oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.", + "23408": "6. Przewidywanie zagrożeń środowiska naturalnego ze strony przetwórstwa surowców roślinnych i zwierzęcych.", + "23409": "6. Pomoc uczniowi w rozwijaniu poczucia własnej wartości oraz wiary we własne możliwości poprzez pozytywną informację zwrotną dotyczącą jego kompetencji językowych i wiedzy o kulturze, innego niż ojczysty, obszaru językowego.", + "23410": "7. Wspieranie ucznia w rozwijaniu postawy tolerancji, ciekawości i otwartości wobec innej kultury.", + "23411": "8. Wdrażanie uczniów do samodzielności w procesie uczenia się jako przygotowania do egzaminu maturalnego, do studiów wyższych i kształcenia ustawicznego.", + "23412": "1. Całościowe postrzeganie rzeczywistości przyrodniczej.", + "23413": "2. Obserwowanie przyrodniczych składników środowiska i ich opis.", + "23414": "3. Gromadzenie i integrowanie wiedzy koniecznej do opisywania zjawisk przyrody.", + "23415": "4. Rozpoznawanie stanów fizjologicznych organizmu człowieka. Dbałość o zdrowie przez stosowanie zasad higieny i korzystanie z różnych form rekreacji.", + "23416": "5. Dostrzeganie walorów przyrodniczych najbliższego regionu, znajomość prawnie chronionych obiektów i obszarów przyrodniczych. Rozpoznawanie, z wykorzystaniem atlasów i prostych kluczy, pospolitych gatunków roślin i zwierząt.", + "23417": "3. Doskonalenie kompetencji komunikacyjnej, to znaczy umiejętności mówienia, słuchania, czytania, pisania, odbioru różnorodnych tekstów kultury.", + "23418": "4. Tworzenie sytuacji, w których uczenie się języka następuje przez świadome i refleksyjne jego używanie (bez nawarstwiania teoretycznej, abstrakcyjnej wiedzy o systemie językowym).", + "23419": "5. Pobudzanie postaw kreatywnych ucznia w procesie zdobywania umiejętności i gromadzenia wiedzy.", + "23420": "6. Integrowanie różnych doświadczeń kulturowych.", + "23421": "3. Obwody prądu stałego. Przemiany energii w obwodach prądu stałego.", + "23422": "4. Pole elektromagnetyczne. Indukcja elektromagnetyczna. Obwody prądu przemiennego z pojemnością i indukcyjnością. Źródła napięcia. Elektryczne obwody drgające. Fale elektromagnetyczne i ich własności.", + "23423": "5. Fizyczne podstawy mikroelektroniki i telekomunikacji. Modele przewodnictwa. Półprzewodnik, dioda, tranzystor. Analogowy i cyfrowy zapis sygnałów.", + "23424": "5. Wdrażanie uczniów do samodzielnego formułowania wypowiedzi o zagadnieniach fizycznych i astronomicznych, prowadzenia dyskusji w sposób terminologicznie i merytorycznie poprawny oraz rozwiązywania prostych problemów fizycznych.", + "23425": "6. Pokazywanie znaczenia, możliwości i piękna fizyki.", + "23426": "7. Inspirowanie dociekliwości i postawy badawczej uczniów.", + "23427": "8. Stworzenie warunków do planowania i prowadzenia eksperymentów oraz analizy ich wyników.", + "23428": "9. Wykorzystywanie metod komputerowych do budowania modeli i analizy wyników doświadczeń.", + "23429": "10. Zapoznanie z możliwościami współczesnych technik badawczych.", + "23430": "Wartość kosztorysową, o której mowa w art. 78 ust. 1 pkt 2 ustawy, ustala się w wysokości 58 mln zł.", + "23431": "Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o ministrze właściwym do spraw finansów, należy przez to rozumieć odpowiednio ministra właściwego do spraw budżetu, ministra właściwego do spraw finansów publicznych lub ministra właściwego do spraw instytucji finansowych.", + "23432": "3. W uzasadnieniach dotyczących dochodów i wydatków, w przypadku zmiany zakresu działania, wprowadzenia nowych źródeł dochodów lub zamieszczenia nowych upoważnień do dokonywania wydatków, powołuje się przepisy prawne z których zmiany te wynikają.", + "23433": "2. Urządzenie zabezpieczające przed nadmiernym wzrostem nadciśnienia lub podciśnienia powinno być tak wykonane, aby zabezpieczało przed wydostawaniem się cieczy ze zbiornika i wnikaniem do niego obcych materiałów.", + "23434": "3. Przy doborze przepustowości urządzenia zabezpieczającego przed nadmiernym wzrostem nadciśnienia lub podciśnienia powinno być uwzględnione najwyższe natężenie przepływu gazu, wynikające z nagrzewania lub chłodzenia zawartości oraz napełniania albo opróżniania zbiornika.", + "23435": "W przypadku gdy europejska rada zakładowa składa się z nie więcej niż dziesięciu członków, może powierzyć prowadzenie bieżących spraw przewodniczącemu lub innemu członkowi europejskiej rady zakładowej.", + "23436": "Europejska rada zakładowa podejmuje uchwały zwykłą większością głosów obecnych członków, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 16 ust. 2, gdy europejskiej radzie zakładowej przysługują prawa i obowiązki specjalnego zespołu negocjacyjnego zgodnie z art. 35 ust. 2.", + "23437": "2. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, jest prowadzony w formie elektronicznej, w sposób uniemożliwiający jego uszkodzenie, zniszczenie lub dostęp osób nieupoważnionych.", + "23438": "3. Minister właściwy do spraw zdrowia może, w ramach środków budżetu państwa, których jest dysponentem, dofinansować koszty związane z prowadzeniem rejestru, o którym mowa w ust. 1.", + "23439": "2. Warunkiem udzielenia pomocy z tytułu nowej inwestycji jest udział środków własnych przedsiębiorcy rozumianych jako środki, które nie zostały uzyskane w ramach udzielonej mu pomocy, wynoszących co najmniej 25% całkowitych kosztów inwestycji.", + "23440": "3. Utworzenie nowych miejsc pracy oznacza przyrost netto miejsc pracy w danym przedsiębiorstwie w związku z realizacją nowej inwestycji w stosunku do średniego zatrudnienia w okresie 6 miesięcy przed dniem uzyskania zezwolenia.", + "23441": "1. Ustanawia się specjalną strefę ekonomiczną pod nazwą \"Krakowski Park Technologiczny\", zwaną dalej \"strefą\".", + "23442": "2. Strefę ustanawia się na gruntach o powierzchni 122,07 ha, położonych na terenie miasta Krakowa i miasta Tarnowa.", + "23443": "3. Teren i granice strefy określa załącznik do rozporządzenia.", + "23444": "4. Strefę ustanawia się na okres 20 lat.", + "23445": "5. Zarządzającym strefą jest Krakowski Park Technologiczny Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie.", + "23446": "1. Ustanawia się specjalną strefę ekonomiczną pod nazwą \"Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna\", zwaną dalej \"strefą\".", + "23447": "2. Strefę ustanawia się na gruntach o powierzchni 441,93 ha, położonych na terenach gmin Gromadka, Złotoryja, Polkowice, Legnickie Pole oraz na terenach miast: Legnica, Lubin i Złotoryja.", + "23448": "3. Teren i granice strefy określa załącznik do rozporządzenia.", + "23449": "4. Strefę ustanawia się na okres 20 lat.", + "23450": "2. Strefę ustanawia się na gruntach o powierzchni 337,6 ha położonych na terenach miasta Piotrków Trybunalski, gminy Sławno, miasta Ozorkowa, miasta Zgierza, miasta Łodzi, miasta Łęczycy, gminy Ksawerów, miasta Kutna, miasta Tomaszów Mazowiecki, gminy Tomaszów Mazowiecki, miasta Radomska, miasta Sieradza i miasta Rawy Mazowieckiej.", + "23451": "3. Teren i granice strefy określa załącznik do rozporządzenia.", + "23452": "4. Strefę ustanawia się na okres 20 lat.", + "23453": "Zwalnia się od podatku dochodowego od osób prawnych dochody zarządzającego strefą w części wydatkowanej w roku podatkowym lub roku po nim następującym na cele rozwoju strefy, w tym na nabycie przez zarządzającego nieruchomości lub innych rzeczy służących do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie strefy oraz modernizację i rozbudowę infrastruktury gospodarczej i technicznej na terenie strefy.", + "23454": "2. Zwolnienie od podatku dochodowego z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy przysługuje, począwszy od miesiąca, w którym przedsiębiorca rozpoczął ponoszenie kosztów pracy, aż do wyczerpania dopuszczalnej pomocy regionalnej, pod warunkiem utrzymania nowo utworzonych miejsc pracy przez okres nie krótszy niż 5 lat.", + "23455": "2. Koszty z tytułu wkładów niepieniężnych, o których mowa w ust. 1, określa się w wysokości wartości nominalnej wydanych w zamian akcji lub udziałów.", + "23456": "W przypadku przedsiębiorców, którzy uzyskali zezwolenia po dniu 31 grudnia 2000 r., za koszty inwestycji uznaje się koszty inwestycji określone w § 6.", + "23457": "1. Koszty inwestycji oraz wielkość pomocy są dyskontowane na dzień uzyskania zezwolenia z zastosowaniem średniomiesięcznych stóp sześciomiesięcznego kredytu udzielanego na warszawskim rynku międzybankowym (WIBOR) notowanych w miesiącach poprzedzających miesiąc, w którym przedsiębiorca poniósł wydatek lub otrzymał pomoc.", + "23458": "1. Budynek przeznaczony na pobyt ludzi i urządzenia z nim związane powinny być zaprojektowane i wykonane tak, aby w pomieszczeniach zawartość w powietrzu stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez grunt, materiały i stałe wyposażenie oraz powstających w trakcie użytkowania zgodnego z przeznaczeniem pomieszczeń, nie przekraczała wartości dopuszczalnych, określonych w przepisach sanitarnych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.", + "23459": "2. Przewody odprowadzające wody opadowe przez wnętrze budynku w przypadku przyłączenia budynku do sieci kanalizacji ogólnospławnej należy łączyć z instalacją kanalizacyjną poza budynkiem.", + "23460": "3. W przypadku wykorzystywania wód opadowych, gromadzonych w zbiornikach retencyjnych, do spłukiwania toalet, podlewania zieleni, mycia dróg i chodników oraz innych potrzeb gospodarczych należy dla tego celu wykonać odrębną instalację, niepołączoną z instalacją wodociągową.", + "23461": "7. Przewody wentylacyjne przed miejscem wprowadzenia do komór pyłowych i cyklonów powinny być wyposażone w urządzenia zapobiegające przeniesieniu się ognia.", + "23462": "8. Komory pyłowe i cyklony dla pyłów tworzących z powietrzem mieszaniny wybuchowe powinny być wyposażone w klapy lub przepony przeciwwybuchowe, zabezpieczające konstrukcję cyklonu i komory, a także konstrukcję budynku przed skutkami wybuchu.", + "23463": "2. Zestawienie zadań, o którym mowa w ust. 1, stanowi podstawę dla ministrów lub wojewodów do zawierania umów na realizację zadań obronnych uzasadniających militaryzację z kierownikami jednostek przewidzianych do militaryzacji, prowadzącymi działalność gospodarczą. W umowie określa się zakres zadań i wymagania dotyczące przygotowania danej jednostki do militaryzacji, a także sposób finansowania przedsięwzięć związanych z przygotowaniami do militaryzacji.", + "23464": "2. Wyciąg z rejestru powinien zawierać dane, których stwierdzenia żąda wnioskodawca.", + "23465": "3. Wyciąg z rejestru zawiera datę jego sporządzenia oraz podpis osoby sporządzającej, poświadczający zgodność wyciągu z odpowiednimi wpisami w rejestrze.", + "23466": "4. Na wniosku, o którym mowa w ust. 1, sporządza się wzmiankę o wydaniu wyciągu z podaniem daty jego wydania.", + "23467": "3. Urlopu wypoczynkowego udziela kierownik jednostki organizacyjnej Policji lub upoważniony przez niego kierownik komórki organizacyjnej.", + "23468": "4. Policjanta należy zawiadomić o terminie urlopu wypoczynkowego nie później niż na miesiąc przed jego rozpoczęciem.", + "23469": "2. Szef ABW może zarządzić, na czas określony, czynności wymienione w ust. 1, po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, którego bieżąco informuje o przebiegu tych czynności i ich wyniku.", + "23470": "3. Czynności określone w ust. 1 nie mogą polegać na kierowaniu działaniami wyczerpującymi znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary.", + "23471": "7) koordynowania działalności ABW, AW i Wojskowych Służb Informacyjnych, a także działalności służb specjalnych z Policją, Strażą Graniczną, Żandarmerią Wojskową, Biurem Ochrony Rządu, Inspekcją Celną, organami celnymi, urzędami skarbowymi, izbami skarbowymi, organami kontroli skarbowej, organami informacji finansowej i służbami rozpoznania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz ich współdziałania w dziedzinie ochrony bezpieczeństwa państwa,", + "23472": "5. Wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy postępowania w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy Inspekcji Celnej i pracowników zatrudnionych w regionalnych inspektoratach celnych rzecznicy dyscyplinarni i komisje dyscyplinarne przekazują odpowiednio rzecznikom dyscyplinarnym albo komisjom dyscyplinarnym jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej. Postępowania w takich sprawach wobec pracowników i funkcjonariuszy zatrudnionych w Generalnym Inspektoracie Celnym przejmuje rzecznik dyscyplinarny i komisja dyscyplinarna Ministerstwa Finansów.", + "23473": "2. Ratownicy górniczy, o których mowa w ust. 1, zachowują, w okresie delegowania z zakładu górniczego, uprawnienia przysługujące ratownikom górniczym w zakładach górniczych.", + "23474": "W jednostce ratownictwa powinien być sporządzony regulamin określający zadania wykonywane przez zastępy ratownicze oraz pogotowia specjalistyczne, w tym sposób szkolenia i odbywania ćwiczeń ratowniczych przez osoby wchodzące w skład tych zespołów i pogotowi; regulamin zatwierdza kierownik jednostki ratownictwa.", + "23475": "5.16.26. W przypadku bardzo trudnych warunków nurkowania penetrację podwodną prowadzi się jedynie dla ratowania życia ludzkiego. W takich przypadkach nurek penetrujący wyrobisko, w celu utrzymania założonego kierunku penetracji, powinien wykorzystać ciąg trwałych elementów instalacji zabudowanych w wyrobisku (rurociągi, kable). W przypadku utraty kontaktu z elementami wyznaczającymi kierunek penetracji, kierunek położenia bazy ratowniczej wyznacza naciąg liny asekuracyjnej (telefonicznej). Warunki widoczności powinny pozwolić na odczytanie przyrządów kontrolnych przez nurka dokonującego penetracji podwodnej.", + "23476": "6. Schematy urządzeń do odmetanowania z podaniem rurociągów odmetanowania oraz stacji odmetanowania.", + "23477": "7. Schemat rurociągów podsadzkowych oraz instalacji przemysłowego wykorzystania odpadów w wyrobiskach górniczych.", + "23478": "8. Schematy ideowe głównego i rezerwowego zasilania zakładu górniczego i jego podstawowych obiektów w energię elektryczną, parę, sprężone powietrze i wodę z podaniem zasadniczych parametrów.", + "23479": "5. Do czwartej kategorii zalicza się te otwory i odwierty, przy których istnieje możliwość wystąpienia zagrożenia toksycznego siarkowodorem o stężeniu powyżej 7 ppm, a maksymalny możliwy wypływ siarkowodoru nie przekracza 6 m3/min.", + "23480": "6. Kategorie zagrożenia siarkowodorowego, określone w ust. 2-5, odnoszą się do otworów i odwiertów w rejonach o znanej wydajności i koncentracji siarkowodoru.", + "23481": "Termiczne urabianie kopaliny wykonuje się zgodnie z projektem technicznym zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.", + "23482": "W pobliżu miejsca pracy palnika termicznego powinno znajdować się stanowisko sprzętu przeciwpożarowego. Ilość i rodzaj tego sprzętu ustala się w projekcie technicznym, o którym mowa w § 101.", + "23483": "\"Uchyla się:", + "23484": "1) art. ... i art. ... ustawy ..... (tytuł uprzednio uchylonej ustawy, w której były zamieszczone uchylane przepisy), zachowane w mocy na podstawie art. ... ustawy ..... (tytuł ustawy, która zachowała moc obowiązującą uchylanych przepisów);", + "23485": "2) art. ... ustawy ..... (tytuł ustawy, która zachowała moc obowiązującą uchylanych przepisów), w części dotyczącej zachowania w mocy przepisów wymienionych w pkt 1.\".", + "23486": "Pomieszczenia dla zwierząt i ich wyposażenie, niezależnie od utrzymywanego gatunku, muszą być wykonane z materiałów nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt i nadawać się do czyszczenia i dezynfekcji. Podłoga w pomieszczeniach dla zwierząt powinna być gładka i nieśliska oraz stanowić twardą, równą i stabilną powierzchnię.", + "23487": "Zwierzęta muszą mieć zapewniony stały dostęp do wody.", + "23488": "1. Rozporządzenie określa szczegółowy zakres i kierunki działań oraz sposób realizacji zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej \"Agencją\", w ramach realizacji Specjalnego Programu Akcesyjnego na Rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, zwanego dalej \"programem SAPARD\".", + "23489": "4. W czasie pełnienia służby dyżurnej na bluzie polowej (ćwiczebnej), koszuli polowej z krótkimi rękawami lub kurtce polowej i kurtce zimowej nieprzemakalnej koloru czarnego (z wyjątkiem służby dyżurnej operacyjnej) nosi się plakietkę z napisem: \"SŁUŻBA DYŻURNA\" przymocowaną do klapki prawej górnej kieszeni.", + "23490": "5. W temperaturze poniżej 0°C zezwala się nosić czapkę futrzaną, buty filcowo-gumowe oraz kożuch.", + "23491": "3. W skład oznak stopni wchodzą: pochewki z oznakami stopni - 3 pary.", + "23492": "4. Okres używalności oznak stopni równy jest okresowi używalności przedmiotów, do których się je nosi.", + "23493": "5. Zaopatrywanie w umundurowanie należne według niniejszej tabeli odbywa się wyłącznie w naturze (w I lub II kategorii).", + "23494": "1. Podczas pracy bębenkiem pomocniczym, przy ręcznym nawijaniu, niedopuszczalne jest stosowanie lin stalowych.", + "23495": "2. Bębenek pomocniczy wyciągu wiertniczego może być użyty do podnoszenia, opuszczania i przemieszczania w wieży narzędzi i sprzętu wiertniczego o ciężarze nieprzekraczającym wielkości określonych w dokumentacji danego urządzenia.", + "23496": "3. Dopuszcza się używanie bębenka tylko w przypadku, gdy wiertacz znajduje się przy pulpicie sterowniczym wiertnicy.", + "23497": "2. Pracownicy powracający do pracy, po nieobecności dłuższej niż trzy miesiące, powinni odbyć przeszkolenie, o którym mowa w ust. 1.", + "23498": "Na morskiej jednostce mogą być zatrudnione tylko te osoby, które posiadają aktualne świadectwo zdrowia.", + "23499": "Kierownikiem morskiej jednostki jest wyznaczona przez przedsiębiorcę osoba posiadająca kwalifikacje kierownika ruchu zakładu górniczego.", + "23500": "Transport ręczny po torach przewozu lokomotywowego jest dopuszczalny tylko po uzyskaniu zezwolenia kierownika ruchu zakładu górniczego i na warunkach przez niego określonych.", + "23501": "Zasady użytkowania i utrzymywania pojazdów oraz dróg wewnątrzzakładowych określa, uwzględniający odrębne w tym zakresie przepisy, regulamin ruchu zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.", + "23502": "3. Każda osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna przestrzegać ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego zakresu czynności, szczegółowo określającego jej obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności.", + "23503": "1. Najpóźniej w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierz otrzymuje wszystkie przysługujące mu należności pieniężne, wynikające ze stosunku służbowego.", + "23504": "2. Żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej wydaje się przysługujące mu dokumenty zgodnie z odrębnymi przepisami.", + "23505": "1. Dniem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest dzień określony w decyzji (rozkazie) o zwolnieniu, z zastrzeżeniem przepisu § 155 ust. 3. Skierowanie do wojskowej komendy uzupełnień następuje w dniu zwolnienia.", + "23506": "5. Przekwalifikowanie polega na zmianie posiadanych kwalifikacji zawodowych na inne, w celu wykonywania nowego zawodu lub podwyższenia poziomu dotychczasowych kwalifikacji w ramach tego samego zawodu. Realizowane jest w szczególności w formie krótkoterminowych stacjonarnych (do trzech tygodni) lub stacjonarno-zaocznych (do sześciu miesięcy) szkoleń albo długoterminowych, stacjonarno-zaocznych lub zaocznych studiów podyplomowych, magisterskich, specjalistycznych lub licencjackich.", + "23507": "5. Dodatek za wysługę lat jest wypłacany w terminie wypłaty wynagrodzenia:", + "23508": "1) począwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym pracownik nabył prawo do dodatku lub wyższej stawki dodatku, jeżeli nabycie prawa nastąpiło w ciągu miesiąca,", + "23509": "2) za dany miesiąc, jeżeli nabycie prawa do dodatku lub prawa do wyższej stawki dodatku nastąpiło pierwszego dnia miesiąca.", + "23510": "3. Szmaty, tampony, trociny itp. nasycone lub zanieczyszczone substancjami łatwo zapalnymi, utleniającymi się lub szkodliwymi dla zdrowia albo wydzielające uciążliwe zapachy - należy przechowywać w zamkniętych naczyniach z materiału niepalnego oraz co najmniej raz na dobę usuwać z pomieszczeń pracy i niszczyć w sposób określony w instrukcji, o której mowa w § 41.", + "23511": "4. W punktach pierwszej pomocy i przy apteczkach, w widocznych miejscach, powinny być wywieszone instrukcje o udzielaniu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz wykazy pracowników, o których mowa w ust. 3.", + "23512": "5. Punkty pierwszej pomocy i miejsca usytuowania apteczek powinny być odpowiednio oznakowane, zgodnie z Polską Normą, i łatwo dostępne.", + "23513": "3. Organy cenzury i kontroli są uprawnione do zatrzymywania w całości lub w części publikacji, przesyłek pocztowych i kurierskich oraz korespondencji telekomunikacyjnej, a także do przerywania rozmów telefonicznych i transmisji sygnałów przesyłanych w sieciach telekomunikacyjnych, jeżeli ich zawartość lub treść może zwiększyć zagrożenie konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego.", + "23514": "Ustala się klasyfikację przychodów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy, według paragrafów zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia.", + "23515": "Ustala się klasyfikację rozchodów, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, według paragrafów zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia.", + "23516": "1. Fotografie lub odbitki znaku towarowego nie mogą być mniejsze niż 3 cm x 3 cm i większe niż 5 cm x 5 cm, z zastrzeżeniem ust. 3.", + "23517": "2. Fotografia lub odbitka znaku towarowego może być wykonana dowolną techniką umożliwiającą ich reprodukcję.", + "23518": "Procesy wymiany ciepła i masy w wentylacji, klimatyzacji i chłodnictwie. Zagrożenia dla osób, ładunku i środowiska. Systemy wentylacji. Systemy kontrolowanej atmosfery w ładowniach i kontenerach. Obieg chłodniczy i pompy ciepła. Instalacja chłodnicza magazynów prowiantu i ładowni chłodzonych. Ekologiczne rozwiązania w chłodnictwie.", + "23519": "Źródła drgań i hałasów okrętowych, parametry akustyczne wnętrz, ochrona wibroakustyczna pomieszczeń, metrologia wibroakustyczna, prognozowanie i normalizacja drgań i hałasów, technologia wibroakustyczna.", + "23520": "Przykłady przedmiotów z zakresu matematyki, realizowanych na różnych specjalnościach tego kierunku - każda jednostka (uczelnia) powinna realizować co najmniej jeden z nich:", + "23521": "Statystyka matematyczna. Metody matematyczne fizyki. Logika matematyczna. Równania różniczkowe cząstkowe. Podstawy badań operacyjnych. Teoria grafów. Teoria dystrybucji. Elementy analizy funkcjonalnej.", + "23522": "Obejmuje zagadnienia związane z projektowaniem elementów i podzespołów maszyn z uwzględnieniem specyfiki maszyn rolniczych. Poruszane zagadnienia: materiały konstrukcyjne i wytrzymałość, połączenia gwintowe, nitowane, spawane, tolerancje i pasowania, połączenia cierne i kształtowe, elementy sprężyste, osie i wały, sprzęgła, łożyskowanie, przekładnie zębate, ciągnowe, obiegowe, falowe.", + "23523": "2. W trakcie studiów uczelnia powinna zapewnić studentom możliwość uzyskania przygotowania pedagogicznego i/lub przygotowania w zakresie zarządzania w pielęgniarstwie.", + "23524": "3. 20% łącznej liczby godzin przeznaczonych jest na przedmioty specjalizacyjne i specjalnościowe ustalane przez uczelnię.", + "23525": "Dodawanie niezależnych zmiennych losowych. Metoda transformacji. Funkcje tworzące, proces gałązkowy. Ogólne pojęcie splotu miar, transformacja Fouriera. Centralne twierdzenia graniczne.", + "23526": "Pojęcie procesu stochastycznego. Twierdzenie Kołmogorowa o zgodnych miarach. Przykłady procesów stochastycznych. Pojęcie warunkowej wartości oczekiwanej i martyngału.", + "23527": "Informacja o elementach wnioskowania statystycznego: zagadnienia estymacji, testowanie hipotez.", + "23528": "Elektronowa struktura atomów i cząsteczek. Wiązania chemiczne. Związki kompleksowe. Procesy utleniania i redukcji. Samorzutność reakcji. Statystyka i kinetyka reakcji. Teorie kwasów i zasad. Termodynamika i termochemia. Koloidy. Współczesne metody analityczne. Badania struktury związków. Zasady nazewnictwa związków organicznych. Efekty elektronowe, mezomeryczne, rezonans w związkach organicznych. Charakterystyka właściwości podstawowych grup funkcyjnych. Systematyka lipidów, sacharydów i białek. Właściwości biologiczne związków organicznych.", + "23529": "Zasady teorii organizacji i zarządzania oraz kierowania gospodarstwem leśnym. Struktura organizacyjna oraz ogólne przesłanki obowiązującego systemu finansowego i ewidencji księgowej zaopatrzenia produkcji i zbytu oraz ustalania i podziału wyników finansowych w Lasach Państwowych. Problemy podatkowe gospodarstwa leśnego. Główne zasady i założenia polityki leśnej państwa.", + "23530": "3. W przypadku studiów o profilu technicznym, których absolwenci uzyskują tytuł inżyniera, program studiów powinien uwzględniać kryteria akredytacji w FEANI - udział przedmiotów nietechnicznych około 10%, podstawowych około 35%, technicznych około 55%.", + "23531": "4. Przez przedmioty specjalizacyjne należy rozumieć przedmioty przygotowujące do wykonywania zawodu - w szczególności do uzyskania uprawnień zawodowych, przez przedmioty specjalnościowe - przedmioty rozszerzające wiedzę dotyczącą obranej specjalności.", + "23532": "Elementy budowy materii. Pierwiastki chemiczne, właściwości. Wiązania chemiczne. Typy związków chemicznych. Wzory strukturalne. Reakcje chemiczne. Elementy statyki i kinetyki chemicznej. Gazy rzeczywiste, ciecze, ciała stałe - właściwości, struktury. Roztwory. Korozja. Wybrane procesy chemii nieorganicznej i organicznej. Procesy spalania i korozji.", + "23533": "1. W grupie przedmiotów B i C zajęcia indywidualne (projekty, laboratoria, ćwiczenia itp.) powinny stanowić łącznie ok. 50% zajęć.", + "23534": "2. Program studiów powinien przewidywać od 8 do 12 tygodni praktyki, w tym praktykę kierunkową i dyplomową.", + "23535": "3. Przy ustalaniu szczegółowego planu i programu studiów należy mieć na uwadze kryteria akredytacji kierunku w FEANI (przedmioty nietechniczne około 10%, przedmioty podstawowe około 35% i przedmioty techniczne 55%).", + "23536": "Rachunkowość finansowa. Zasady i podstawy prawne rachunkowości. Majątek i kapitały przedsiębiorstwa. Bilans. Przychody. Koszty. Wynik finansowy. Rachunek zysków i strat. Operacje gospodarcze bilansowe i wynikowe. Zasady funkcjonowania kont księgowych. Plan kont. Ewidencja majątku, kapitałów, przychodów i kosztów. Wycena składników majątkowych. Metody ustalania wyniku finansowego.", + "23537": "Rachunkowość zarządcza. Klasyfikacja kosztów. Rachunek kosztów pełnych. Rachunek kosztów zmiennych. Analiza progu rentowności. Kalkulacja cen. Rachunek kosztów standardowych. Budżetowanie i planowanie kosztów. Systemy sprawozdawczości wewnętrznej.", + "23538": "1. W grupach przedmiotów B i C oraz D przynajmniej 60% zajęć powinny stanowić ćwiczenia i laboratoria.", + "23539": "2. Przez przedmioty specjalizacyjne należy rozumieć przedmioty przygotowujące do wykonywania zawodu - w szczególności do uzyskania uprawnień zawodowych; przez przedmioty specjalnościowe - przedmioty pogłębiające wykształcenie kierunkowe w określonych zakresach wiedzy.", + "23540": "2. Producent jest obowiązany podjąć wszelkie konieczne środki, aby zapewnić, że proces produkcji gwarantuje zgodność wyprodukowanego wyrobu z typem opisanym w świadectwie badania typu WE oraz z zasadniczymi wymaganiami określonymi w ustawie.", + "23541": "3. Producent lub jego upoważniony przedstawiciel przechowuje kopię deklaracji zgodności przez okres co najmniej 10 lat od daty produkcji ostatniego wyrobu.", + "23542": "4. Przepis art. 50 ust. 4 stosuje się odpowiednio.", + "23543": "Świadectwa kwalifikacyjne oraz certyfikaty księgowe wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują ważność po dniu wejścia w życie rozporządzenia.", + "23544": "1. Osoby, które złożyły wnioski o zakwalifikowanie do egzaminu i nie przystąpiły do niego przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, są kwalifikowane do egzaminu i przystępują do niego zgodnie z przepisami rozporządzenia.", + "23545": "4. Wynagrodzenie likwidatora jest finansowane ze środków likwidowanej jednostki i zaliczane do kosztów likwidacji.", + "23546": "5. Likwidator wykonuje prawa i obowiązki dyrektora likwidowanej jednostki w zakresie niezbędnym do zakończenia działalności jednostki.", + "23547": "2) art. 68 otrzymuje brzmienie:", + "23548": "\"Art. 68. 1. Kto narusza zakaz przewidziany w art. 4 ust. 2, podlega karze aresztu albo grzywny.", + "23549": "2. W przedsiębiorstwie odpowiedzialność przewidzianą w ust. 1 ponosi osoba kierująca przedsiębiorstwem, a jeżeli została wyznaczona osoba odpowiedzialna za prowadzenie reklamy - ta osoba.\"", + "23550": "4. W razie zaistnienia zdarzenia lotniczego dobowy wymiar czasu pracy członka Komisji może być wydłużony do 16 godzin.", + "23551": "5. Okres odpoczynku po wydłużeniu czasu pracy, o którym mowa w ust. 4, nie może być krótszy niż 8 godzin, pozostały czas odpoczynku stanowiący różnicę między liczbą przepracowanych godzin a liczbą udzielonego odpoczynku udziela się członkowi Komisji w okresie 7 dni od zakończenia pracy w przedłużonym dobowym wymiarze.", + "23552": "1. Decyzję, o której mowa w art. 71a ust. 1, wydaje się w uzgodnieniu z właściwym terytorialnie wojewodą oraz po przeprowadzeniu konsultacji z podmiotami, które mają lub mogą mieć interes faktyczny lub prawny we wprowadzeniu ograniczeń lub zakazów wykonywania operacji lotniczych, w szczególności z zarządzającym lotniskiem oraz z właściwym komitetem przewoźników, jeżeli został on utworzony.", + "23553": "6) pilot-operator modelu latającego - ukończone 16 lat, posiadanie co najmniej podstawowego wykształcenia oraz zgoda opiekunów prawnych.", + "23554": "4. Świadectwa kwalifikacji wydawane są przez Prezesa Urzędu.", + "23555": "4a. Świadectwa kwalifikacji oraz inne dokumenty stwierdzające posiadane kwalifikacje wydane dla specjalności, o których mowa w ust. 2, wydane przez upoważniony organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej, nie wymagają uznania przez Prezesa Urzędu.", + "23556": "1a. Jeżeli rozpoczęcie działalności następuje w roku kalendarzowym w wyniku komercjalizacji, przejęcia, podziału lub połączenia zakładu lub jego części z równoczesnym przejęciem pracowników, pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty oraz pracodawca, o którym mowa w art. 3 ust. 2, tworzą Fundusz.", + "23557": "2. (skreślony).", + "23558": "1. Sprawozdanie, o którym mowa w art. 36 pkt 2, sporządza się w dwóch egzemplarzach, z których jeden jest przekazywany kontrolowanej jednostce.", + "23559": "2. Sprawozdanie z kontroli podpisuje kontroler.", + "23560": "3. W zakresie zgłaszania zastrzeżeń przez kontrolowaną jednostkę do ustaleń sprawozdania oraz zajmowania stanowiska wobec tych zastrzeżeń przez kontrolującego stosuje się przepisy art. 37 ust. 4 i 5.", + "23561": "1. Zwolnienie z wyższej szkoły wojskowej słuchacza będącego żołnierzem zawodowym następuje w przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z przyczyn określonych w art. 111 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750).", + "23562": "6. Przedsiębiorca nie może żądać zapłaty, o której mowa w ust. 5, jeżeli rozpoczął świadczenie usług bez zgody konsumenta, a także jeżeli nie wskazał, zgodnie z art. 16b ust. 1 pkt 9, wysokości ceny, którą konsument jest obowiązany zapłacić w wypadku, o którym mowa w ust. 5.", + "23563": "Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.", + "23564": "W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.", + "23565": "2. Termin płatności opłaty restrukturyzacyjnej wynosi 30 dni od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, z zastrzeżeniem art. 20.", + "23566": "3. Opłata restrukturyzacyjna stanowi dochód budżetu państwa, jeżeli należności podlegające restrukturyzacji stanowią dochód budżetu państwa, albo dochód odpowiedniego funduszu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, z uwzględnieniem ust. 4.", + "23567": "2. Określone w ust. 1 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela ustalone przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, wprowadza i stosuje, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zagranicznych i Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając w możliwym stopniu minimalizację indywidualnych i społecznych uciążliwości wynikających ze stosowania tych ograniczeń.", + "23568": "1. Postępowanie w sprawie wprowadzonych do obrotu wyrobów niezgodnych z zasadniczymi wymaganiami, zwane dalej \"postępowaniem\", wszczyna się z urzędu, w przypadku gdy ustalenia kontroli wskazują, że wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań.", + "23569": "2. Postępowanie nie może być prowadzone dłużej niż 4 miesiące.", + "23570": "1. Jeżeli kontrolowany lub podmioty, o których mowa w art. 40b ust. 2, nie udzielą informacji lub nie współdziałają w toku kontroli, ustaleń dokonuje się na podstawie dowodów, danych lub informacji dostępnych organowi wyspecjalizowanemu przeprowadzającemu kontrolę.", + "23571": "6. Wysokość opłat, o których mowa w ust. 4 i 5, ustala zarządzający portem lub przystanią morską.", + "23572": "7. Opłaty, o których mowa w ust. 1, 4 i 5, są wnoszone przez statek na rzecz podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską.", + "23573": "1. W okresie obowiązywania umowy o instrument pieniądza elektronicznego posiadacz może żądać od banku albo instytucji pieniądza elektronicznego wykupienia przechowywanego na nim pieniądza elektronicznego w wartości nominalnej, w formie gotówkowej lub bezgotówkowej.", + "23574": "2. Bank lub instytucja pieniądza elektronicznego są obowiązane wykupić pieniądz elektroniczny przechowywany na instrumencie pieniądza elektronicznego o wartości nie mniejszej niż równowartość w złotych 5 euro obliczana według średniego kursu ogłaszanego przez NBP obowiązującego w dniu wykupu.", + "23575": "2. Na pierwszej sesji rada wybiera przewodniczącego rady i delegatów do sejmiku samorządowego, a także ustala termin wyboru wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz termin powołania przez radę komisji inwentaryzacyjnej, nie później jednak niż w okresie dwóch tygodni.", + "23576": "3. W czasie pierwszej sesji rady osoba, o której mowa w art. 22, informuje radę o stanie budżetu gminy, zakresie mienia, które podlega przekazaniu gminie, oraz o innych ważnych dla gminy sprawach.", + "23577": "1. Przewodniczący obwodowej komisji wyborczej przesyła niezwłocznie jeden egzemplarz protokołu głosowania w zapieczętowanej kopercie właściwej okręgowej komisji wyborczej w trybie ustalonym przez Państwową Komisję Wyborczą.", + "23578": "2. Do protokołu obwodowa komisja wyborcza dołącza wyjaśnienie dotyczące zarzutów wniesionych do protokołu przez mężów zaufania.", + "23579": "1. Rada naukowa wybiera w głosowaniu tajnym przewodniczącego i jego zastępców.", + "23580": "2. Przewodniczącym rady naukowej może być tylko osoba posiadająca tytuł naukowy lub stopień naukowy doktora habilitowanego.", + "23581": "3. Funkcja przewodniczącego rady naukowej nie może być łączona z funkcją dyrektora jednostki badawczo-rozwojowej lub jego zastępcy.", + "23582": "4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do zastępców przewodniczącego.", + "23583": "1. Minister właściwy do spraw gospodarki w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw rozwoju regionalnego, w drodze rozporządzenia, ustala plan rozwoju strefy.", + "23584": "2. Plan rozwoju strefy określa w szczególności cele ustanowienia strefy oraz działania, środki techniczne i organizacyjne służące osiągnięciu tych celów, obowiązki zarządzającego dotyczące działań zmierzających do osiągnięcia celów ustanowienia strefy i terminy wykonania tych obowiązków.", + "23585": "Muzea mogą być tworzone dla jednej lub wielu dziedzin działalności człowieka oraz tworów natury.", + "23586": "W sprawach nie uregulowanych w ustawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 493, z 1994 r. Nr 121, poz. 591 oraz z 1996 r. Nr 90, poz. 407).", + "23587": "1. Straży może być wydane świadectwo broni, na zasadach określonych w przepisach art. 29 oraz art. 31 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, na broń palną bojową do wykonywania zadań określonych w art. 11 pkt 5 i 9 oraz na paralizatory elektryczne.", + "23588": "2. Straże, po uzyskaniu świadectwa broni mogą nabywać broń i amunicję od podmiotów uprawnionych do obrotu bronią.", + "23589": "Ustawa określa zasady odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary jako przestępstwa lub przestępstwa skarbowe oraz zasady postępowania w przedmiocie takiej odpowiedzialności.", + "23590": "1. Podmiotem zbiorowym w rozumieniu ustawy jest osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, z wyłączeniem Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i ich związków.", + "23591": "7. Osoba, której cofnięto świadectwo doradcy na podstawie ust. 6 pkt 2, nie może być doradcą przez okres 3 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji o cofnięciu świadectwa. Po upływie tego terminu osoba ta, o ile spełnia wymaganie, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, może otrzymać świadectwo doradcy w trybie określonym w ust. 2.", + "23592": "1. Biegły rewident jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, czego dowiedział się w związku z wykonywaniem czynności zawodowych; obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie jest ograniczony w czasie.", + "23593": "2. Nie narusza obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz udzielanie informacji w przypadkach określonych w ustawach.", + "23594": "2) jeżeli umowa o pracę na statku z pracownikiem nie będącym marynarzem lub rybakiem uległa rozwiązaniu przed upływem terminu ważności książeczki żeglarskiej.", + "23595": "3. Posiadacz książeczki żeglarskiej podlegającej unieważnieniu z przyczyn określonych w ust. 2 jest obowiązany niezwłocznie przedłożyć ją dyrektorowi urzędu morskiego do unieważnienia.", + "23596": "2. Za wystawienie książeczki żeglarskiej pobiera się opłatę.", + "23597": "3. Wysokość opłaty za wystawienie książeczki żeglarskiej nie może przekroczyć 15 euro, a za wydanie duplikatu książeczki żeglarskiej 30 euro.", + "23598": "2. Tej samej karze podlega, kto nie usunął informacji gospodarczej w terminie 90 dni od dnia jej otrzymania od biura lub ujawnił niezgodnie z przepisami ustawy informację gospodarczą osobom trzecim.", + "23599": "Kto, będąc przedsiębiorcą, w przypadku zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej nie rozwiązuje umowy, o której mowa w art. 6, w terminie, o którym mowa w art. 12, podlega grzywnie do 30.000 złotych.", + "23600": "4. Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych oraz Minister Sprawiedliwości, każdy w zakresie swojej właściwości, po porozumieniu z Państwową Komisją Wyborczą, określą sposób realizacji obowiązków, o których mowa w ust. 3, uwzględniając konieczność zapewnienia wyborcom, o których mowa w ust. 1 i 2, możliwości wykonywania funkcji członków obwodowych komisji wyborczych i mężów zaufania.", + "23601": "Jeżeli syndyk bądź zarządca prowadzi przedsiębiorstwo upadłego, w przypadkach uzasadnionych szczególnym nakładem pracy, może otrzymać z tego tytułu dodatkowe wynagrodzenie nieprzekraczające 10% osiągniętego rocznego zysku.", + "23602": "1. O wynagrodzeniu i zwrocie wydatków syndyka, nadzorcy sądowego i zarządcy orzeka sąd na ich wniosek.", + "23603": "2. O wynagrodzeniu i zwrocie wydatków w przypadku, o którym mowa w art. 162 ust. 4, orzeka sąd z urzędu.", + "23604": "Nieważne są postanowienia umowy zastrzegające na wypadek ogłoszenia upadłości zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego, którego stroną jest upadły.", + "23605": "Po ogłoszeniu upadłości zmiana lub wygaśnięcie stosunku prawnego, którego stroną jest upadły, są możliwe tylko według przepisów ustawy, a czynność prawna dokonana z naruszeniem ustawy jest bezskuteczna wobec masy upadłości, nawet jeżeli umowa stron przewiduje inny skutek.", + "23606": "1. Nabywca przedsiębiorstwa bankowego przejmuje zobowiązania z tytułu rachunków bankowych.", + "23607": "2. Po zawarciu umowy sprzedaży przedsiębiorstwa bankowego syndyk zgłasza niezwłocznie sprzedaż banku do rejestru, w którym bank jest wpisany.", + "23608": "Jeżeli przedsiębiorstwo bankowe nie jest sprzedane w całości, syndyk za zezwoleniem sędziego-komisarza przystąpi do sprzedaży poszczególnych składników majątku upadłego banku.", + "23609": "1. Przewody doktorskie i habilitacyjne, niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych.", + "23610": "2. Przewody kwalifikacyjne I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych, niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych, jednakże w ich wyniku nadaje się stopnie, odpowiednio doktora i doktora habilitowanego sztuki.", + "23611": "4. Uchwałę, o której mowa w ust. 1, rada gminy podejmuje z własnej inicjatywy lub na wniosek wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.", + "23612": "5. Przed podjęciem uchwały, o której mowa w ust. 1, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wykonuje analizy dotyczące zasadności przystąpienia do sporządzenia planu i stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium, przygotowuje materiały geodezyjne do opracowania planu oraz ustala niezbędny zakres prac planistycznych.", + "23613": "1. Decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi zatwierdza się projekt podziału nieruchomości.", + "23614": "2. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi stanowią linie podziału nieruchomości.", + "23615": "3. Decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości.", + "23616": "Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia i ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, wykaz chorób, z tytułu których przysługują świadczenia określone w ustawie, z uwzględnieniem szczególnych właściwości lub warunków służby wojskowej powodujących powstawanie tych chorób oraz ich związek z pełnioną służbą.", + "23617": "2. Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb, sposób i warunki finansowania lub współfinansowania inwestycji, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę w szczególności kryterium efektywności ekonomicznej.", + "23618": "2. W zakresie ubezpieczeń, o których mowa w dziale I załącznika do ustawy, przed wyrażeniem przez strony zgody na zmianę warunków umowy lub zmianę prawa właściwego dla zawartej umowy ubezpieczenia zakład ubezpieczeń jest obowiązany przekazać pisemnie informacje w tym zakresie ubezpieczającemu wraz z określeniem wpływu tych zmian na wartość świadczeń przysługujących z tytułu zawartej umowy.", + "23619": "1. Zarząd krajowego zakładu ubezpieczeń odpowiada za opracowanie, wprowadzenie i funkcjonowanie regulacji wewnętrznych określających sposób wykonywania działalności ubezpieczeniowej, w szczególności w zakresie czynności zleconych innym podmiotom, w tym regulaminu kontroli wewnętrznej, dostosowanych do skali prowadzonej działalności oraz wielkości i profilu ryzyka związanego z działalnością krajowego zakładu ubezpieczeń.", + "23620": "3. W przypadku cofnięcia zezwolenia, z przyczyn określonych w ust. 2, o ponowne wydanie zezwolenia można ubiegać się po upływie 3 lat od dnia cofnięcia zezwolenia; w tym okresie nie można być członkiem organów zarządzających lub nadzorczych osoby prawnej prowadzącej działalność brokerską.", + "23621": "4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do członków organów zarządzających lub nadzorczych osoby prawnej wykonującej działalność brokerską.", + "23622": "3. Wojewoda wydaje cudzoziemcowi nową wizę na okres pobytu do czasu zakończenia postępowania w pierwszej instancji w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, w przypadku gdy wydanie decyzji z zachowaniem warunków, o których mowa w ust. 2, jest niemożliwe.", + "23623": "3. Okresy pobytu oraz ważności wizy wydanej małoletniemu upływają w tym samym terminie, w którym upływają okresy pobytu oraz ważności wizy przedstawiciela ustawowego, z tym że w przypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy te dotyczą wizy anulowanej.", + "23624": "Wiza dyplomatyczna, służbowa i kurierska, uprawnia do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 6 miesięcy od daty jej wystawienia oraz do pobytu i wyjazdu w okresie w niej określonym.", + "23625": "3. Zatwierdzone przez Walne Zgromadzenie Członków Biura sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, Biuro przedstawia ministrowi właściwemu do spraw instytucji finansowych oraz organowi nadzoru.", + "23626": "4. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb składania sprawozdania, o którym mowa w ust. 1, w tym termin jego złożenia oraz niezbędne dane, jakie powinno zawierać, uwzględniając w szczególności zapewnienie prawidłowości i przejrzystości sporządzanych sprawozdań.", + "23627": "1. Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje zdarzenia powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.", + "23628": "2. Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje, na zasadzie wzajemności, również zdarzenia powstałe na terytoriach państw, których biura narodowe są sygnatariuszami Jednolitego Porozumienia między Biurami Narodowymi - Regulaminu Wewnętrznego.", + "23629": "Umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawiera się na okres 12 miesięcy, z zastrzeżeniem art. 27.", + "23630": "2. W przypadku odwołania członka Rady lub jego śmierci Prezes Rady Ministrów uzupełnia skład Rady, powołując na miejsce opróżnione nowego członka Rady na okres do końca danej kadencji. Przepisu art. 82 ust. 3 nie stosuje się.", + "23631": "3. Członek składu orzekającego, który nie zgodził się z większością głosujących, może przy podpisywaniu orzeczenia zgłosić zdanie odrębne, podając, w jakiej części i w jakim zakresie kwestionuje orzeczenie.", + "23632": "4. Przewodniczący Rady może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym.", + "23633": "5. Rozpoznanie odwołania od decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku następuje w składzie jednoosobowym.", + "23634": "4. Z dniem, w którym cudzoziemiec korzystający z ochrony czasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej opuszcza to terytorium, traci ważność wydana mu wiza i wygasa udzielone zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony.", + "23635": "1. Zakazane jest subsydiowanie powszechnych usług pocztowych niebędących usługami zastrzeżonymi z przychodów z usług zastrzeżonych.", + "23636": "2. Zakaz, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, w przypadku gdy subsydiowanie jest dokonywane w rozmiarze niezbędnym do wywiązania się operatora publicznego z nałożonego na niego obowiązku świadczenia powszechnych usług pocztowych w zakresie usług niebędących usługami zastrzeżonymi.", + "23637": "2. Przepis ust. 1 pkt 7 lit. a nie dotyczy osób, które wyhodowały albo odkryły i wyprowadziły odmianę na podstawie umowy o pracę albo innej umowy, chyba że umowy te stanowią inaczej.", + "23638": "Do postępowania w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.", + "23639": "1. W związku z wykonywaniem swoich zadań WSI zapewniają ochronę danych identyfikujących żołnierzy WSI i osób, o których mowa w art. 35 ust. 1, form, metod i sposobów wykonywania zadań, zgromadzonych informacji oraz ochronę własnych urządzeń, obiektów i obszarów.", + "23640": "2. Żołnierze WSI, wykonując czynności operacyjno-rozpoznawcze, mogą posługiwać się dokumentami uniemożliwiającymi ustalenie danych identyfikujących żołnierza oraz środków, którymi posługuje się on przy wykonywaniu zadań służbowych.", + "23641": "1. Jeżeli właściciel lokalu zalega długotrwale z zapłatą należnych od niego opłat lub wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo przez swoje niewłaściwe zachowanie czyni korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym, wspólnota mieszkaniowa może w trybie procesu żądać sprzedaży lokalu w drodze licytacji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji z nieruchomości.", + "23642": "4. Gmina, przed zawarciem umowy kredytu, jest obowiązana złożyć w Banku aktualną uchwałę budżetową.", + "23643": "5. Zabezpieczeniem, o którym mowa w § 12b ust. 3 pkt 6, może być weksel in blanco z deklaracją wekslową lub hipoteka na nieruchomości stanowiącej własność gminy.", + "23644": "1. Dla dokonania alokacji na taryfowe grupy odbiorców usług, uzasadnione koszty pośrednie, wspólne dla wszystkich rodzajów działalności gospodarczej związanej ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę i zbiorowym odprowadzaniem ścieków, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne dzieli na poszczególne rodzaje prowadzonej działalności gospodarczej oraz na poszczególne taryfowe grupy odbiorców usług.", + "23645": "2. Dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach wpisanych do rejestru jest zadaniem z zakresu administracji publicznej.", + "23646": "3. W celu zapewnienia realizacji postanowień określonych w ust. 1 organy uprawnione do udzielania dotacji prowadzą wykazy udzielonych dotacji oraz informują się wzajemnie o udzielonych dotacjach.", + "23647": "1. Wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych jest określony ich zadaniami służbowymi, z zachowaniem prawa do wypoczynku i do czasu wolnego.", + "23648": "2. Zadania służbowe żołnierzy zawodowych powinny być ustalane przez przełożonych w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach czterdziestu godzin służby w tygodniu, z uwzględnieniem trzymiesięcznego okresu rozliczeniowego dla czasu służby ponad tę normę, z zastrzeżeniem ust. 3.", + "23649": "2. Żołnierzom zawodowym przysługują bezpłatne badania profilaktyczne na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. Nr 96, poz. 593, z późn. zm.).", + "23650": "3. Żołnierzy zawodowych skierowanych do służby poza granicami państwa obejmuje się bezpłatnymi badaniami lekarskimi i szczepieniami profilaktycznymi.", + "23651": "5. Na podstawie ocen, o których mowa w ust. 4, przełożony wystawia ogólną ocenę opiniowanego żołnierza zawodowego, wyrażoną w skali od 2 do 5 (niedostateczna, dostateczna, dobra i bardzo dobra). W okresowej opinii służbowej określa się również prognozę przebiegu zawodowej służby wojskowej żołnierza bliższą, dalszą i perspektywiczną.", + "23652": "1. Z żołnierzami powołanymi do zawodowej służby wojskowej zawiera się kontrakty na pełnienie służby terminowej, z zastrzeżeniem ust. 2.", + "23653": "2. Z żołnierzami, którzy ukończyli wyższą szkołę wojskową lub szkolenie wojskowe, o których mowa w art. 10 pkt 1 lit. a, albo szkołę podoficerską z oceną ogólną bardzo dobrą lub dobrą, mogą być zawarte kontrakty na pełnienie służby stałej.", + "23654": "4. Do osób, o których mowa w ust. 3, niespełniających wymagań dotyczących praktyki w zakresie wykonywania prac podwodnych, stosuje się odpowiednio przepisy ust. 2.", + "23655": "5. Za uznanie kwalifikacji lub potwierdzenie kwalifikacji do wykonywania zawodów, o których mowa w ust. 1-3, pobiera się opłaty w wysokości określonej w załączniku; opłaty stanowią dochód budżetu państwa.", + "23656": "2. Środki stanowiące dochody jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych podlegają przekazaniu z centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa na rachunki budżetów właściwych jednostek samorządu terytorialnego w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatek wpłynął na rachunek urzędu skarbowego.", + "23657": "1. Środki finansowe na realizację restrukturyzacji zatrudnienia zapewnia przedsiębiorstwo górnicze, wykorzystując w tym celu środki własne, dotacje z budżetu państwa oraz inne źródła finansowania; finansowanie następuje za pośrednictwem przedsiębiorstwa górniczego.", + "23658": "2. Wysokość środków finansowych przeznaczonych na finansowanie restrukturyzacji zatrudnienia w części dotyczącej budżetu państwa nie może przekroczyć maksymalnego ich poziomu określonego w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców.", + "23659": "5. Okresu zawieszenia odbywania służby zastępczej nie wlicza się do czasu trwania tej służby.", + "23660": "6. Poborowego kieruje się do odbycia pozostałego okresu służby po ustaniu przyczyn, które uzasadniały jej zawieszenie.", + "23661": "7. W sprawach związanych z kierowaniem do odbycia pozostałego okresu służby zastępczej oraz stawieniem się do tej służby stosuje się przepisy art. 18-20.", + "23662": "2. Datę i miejsce czynności, o których mowa w ust. 1, inspektor ustala z producentem chmielu.", + "23663": "3. Minister właściwy do spraw rynków rolnych określi, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku o wydanie certyfikatu na chmiel nieprzygotowany i deklaracji dołączonej do chmielu nieprzygotowanego zgłoszonego do certyfikacji, mając na względzie zapewnienie jednolitości przekazywanych danych.", + "23664": "3. Grupa producentów chmielu przekazuje Głównemu Inspektorowi informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 8, 10 i 11, do dnia 31 grudnia roku zbioru.", + "23665": "4. Przedsiębiorca, o którym mowa w art. 22 ust. 1 pkt 2, przekazuje Głównemu Inspektorowi informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 9, do dnia 31 grudnia roku zbioru.", + "23666": "Jeżeli w postępowaniu opiekuńczo-wychowawczym ujawnią się okoliczności uzasadniające umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym lub orzeczenie kary, stosuje się odpowiednio przepisy art. 42 § 2 i 3.", + "23667": "Środki, o których mowa w art. 12, stosuje się z uwzględnieniem przepisów art. 36 § 1, art. 45-46 oraz art. 49.", + "23668": "2. Jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenia rodzinne wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje.", + "23669": "3. W przypadku zbiegu prawa do zasiłku rodzinnego z prawem do walutowego dodatku rodzinnego przysługującego pracownikom polskich placówek dyplomatycznych i urzędów konsularnych przysługuje prawo do jednego wybranego świadczenia.", + "23670": "3. Świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, jeżeli zamieszkują i przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku oraz przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne.", + "23671": "1. Główny Inspektor koordynuje i nadzoruje działalność wojewódzkich inspektorów.", + "23672": "2. Główny Inspektor, w celu usprawnienia i ujednolicenia działania Inspekcji, może wydawać wojewódzkim inspektorom wiążące wytyczne i polecenia.", + "23673": "3. Wytyczne i polecenia, o których mowa w ust. 2, nie mogą dotyczyć rozstrzygnięć co do istoty sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej.", + "23674": "6. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, wzór zawiadomienia o zakwestionowanych roślinach, produktach roślinnych lub przedmiotach, które nie spełniają wymagań określonych w ustawie, przekazywanego do Komisji Europejskiej lub do organizacji ochrony roślin państwa, z którego pochodzą lub są przywożone zakwestionowane rośliny, produkty roślinne lub przedmioty, mając na uwadze ujednolicenie przekazywanych informacji.", + "23675": "3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe czynności wykonywane przez przedstawiciela podatkowego oraz sposób prowadzenia ewidencji określonej w ust. 2 pkt 5, uwzględniając konieczność zapewnienia informacji dotyczących ilości nabywanych za pośrednictwem przedstawiciela podatkowego wyrobów akcyzowych oraz kwot należnej do zapłaty akcyzy.", + "23676": "3. Wstępnych wpłat akcyzy za okresy dzienne dokonuje się nie później niż 25 dnia po dniu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Wpłaty dzienne dokonywane za miesiąc rozliczeniowy są uwzględniane przy rozliczeniu akcyzy, o której mowa w ust. 1, za dany miesiąc rozliczeniowy.", + "23677": "1. Producentem paliw silnikowych w rozumieniu ustawy jest również podmiot, który wytwarza paliwa silnikowe w drodze mieszania lub przeklasyfikowania komponentów paliwowych, a także który dokonuje rozlewu gazu płynnego.", + "23678": "2. Producentem olejów opałowych w rozumieniu ustawy jest również podmiot, który wytwarza oleje opałowe w drodze mieszania lub przeklasyfikowania komponentów paliwowych, a także który dokonuje rozlewu gazu płynnego oraz barwienia i znakowania olejów opałowych.", + "23679": "1. Ustalenia wartości zamówienia dokonuje się nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia, jeżeli przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi, oraz nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia, jeżeli przedmiotem zamówienia są roboty budowlane.", + "23680": "2. Jeżeli po ustaleniu wartości zamówienia nastąpiła zmiana okoliczności mających wpływ na dokonane ustalenie, zamawiający przed wszczęciem postępowania dokonuje zmiany wartości zamówienia.", + "23681": "8) jest nieważna na podstawie odrębnych przepisów.", + "23682": "2. Zamawiający zawiadamia równocześnie wszystkich wykonawców o odrzuceniu ofert, podając uzasadnienie faktyczne i prawne.", + "23683": "1. Zamawiający w celu ustalenia, czy oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, zwraca się do wykonawcy o udzielenie w określonym terminie wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny.", + "23684": "1. Agencja może nabywać i obejmować udziały lub akcje w spółkach prawa handlowego za zgodą ministra właściwego do spraw rynków rolnych oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych.", + "23685": "2. Prawa i obowiązki udziałowca lub akcjonariusza, w imieniu Agencji, wykonuje Prezes Agencji.", + "23686": "5. W przypadku gdy podatnik rozpoczął ewidencjonowanie obrotu w obowiązujących terminach i wykonuje wyłącznie czynności zwolnione od podatku lub jest podatnikiem zwolnionym od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9, urząd skarbowy dokonuje zwrotu kwoty określonej w ust. 4 na rachunek bankowy podatnika w terminie do 25. dnia od daty złożenia wniosku przez podatnika.", + "23687": "1. Podatnik świadczący usługi taksówek osobowych (PKWiU 60.22.11-00.00) może wybrać opodatkowanie tych usług w formie ryczałtu według stawki 3%, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, w którym będzie stosował ryczałt.", + "23688": "2. Przy opodatkowaniu usług w formie ryczałtu, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisu art. 86.", + "23689": "7. Organ celny zabezpiecza kwotę podatku, jeżeli podatek ten nie został uiszczony, w przypadkach i trybie stosowanych przy zabezpieczaniu należności celnych na podstawie przepisów celnych.", + "23690": "8. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić terminy zapłaty podatku inne niż określone w ust. 4 i 5 oraz warunki stosowania innych terminów, uwzględniając przepisy Wspólnoty Europejskiej oraz przebieg realizacji budżetu państwa.", + "23691": "3. Mali podatnicy, którzy nie wybrali metody kasowej, oraz podatnicy, o których mowa w art. 43 ust. 3, wykonujący wyłącznie czynności wymienione w tym przepisie, mogą również składać deklaracje podatkowe, o których mowa w ust. 2, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do końca kwartału poprzedzającego kwartał, za który będzie po raz pierwszy składana kwartalna deklaracja podatkowa.", + "23692": "3. Urząd celny potwierdza wywóz towaru na dokumencie, o którym mowa w ust. 2, po okazaniu przez podróżnego wywożonego towaru i sprawdzeniu zgodności danych dotyczących podróżnego zawartych w tym dokumencie z danymi zawartymi w przedstawionym paszporcie lub innym dokumencie stwierdzającym tożsamość.", + "23693": "4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do potwierdzania wywozu z terytorium Wspólnoty towarów nabytych przez podróżnego na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju.", + "23694": "2. W przypadku umowy komisu, gdy komisant nabył towar lub dokonał importu towaru przed dniem 1 maja 2004 r. i wydaje ten towar komitentowi po dniu 30 kwietnia 2004 r., ma prawo do rozliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia tego towaru zgodnie z przepisami ustawy za miesiąc maj, jeżeli podatek ten nie został rozliczony przed dniem 1 maja 2004 r. przez komitenta.", + "23695": "3. Osoba prawna, której zakłady (oddziały) rozliczały się jako odrębni podatnicy, wstępuje z dniem 1 maja 2004 r. we wszystkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki swojego zakładu (oddziału), który przestał być wyodrębnionym podatnikiem - w zakresie, w jakim dotyczą podatku od towarów i usług.", + "23696": "1. Dziennik połowowy, na wniosek armatora statku rybackiego, wydaje okręgowy inspektor rybołówstwa morskiego właściwy dla portu macierzystego danego statku rybackiego.", + "23697": "2. Za wydanie dziennika połowowego pobiera się opłatę stanowiącą równowartość kosztów wykonania tego dziennika; opłata stanowi dochód budżetu państwa.", + "23698": "1. Przewodniczący i wiceprzewodniczący izb morskich zachowują stanowiska sędziowskie oraz, z zastrzeżeniem odmiennych przepisów ustawy, prawa i obowiązki przewidziane w przepisach dotyczących sędziów.", + "23699": "2. Do pozostałych pracowników izb morskich mają odpowiednie zastosowanie przepisy o pracownikach sądów i prokuratury.", + "23700": "1. Uchodźcy udziela się pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji.", + "23701": "2. Pomocy, o której mowa w ust. 1, udziela starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania uchodźcy.", + "23702": "3. Pomocy, o której mowa w ust. 1, udziela się na wniosek uchodźcy złożony w terminie 14 dni od dnia uzyskania przez niego statusu uchodźcy.", + "23703": "8. W przypadku regionalnej placówki opiekuńczo-wychowawczej finansowanej z dochodów własnych samorządu województwa decyzję o odpłatności wydaje marszałek województwa na podstawie ust. 1, 2, 4 i 5. Przepisów art. 86 ust. 2, 4 i 5 nie stosuje się.", + "23704": "9. W realizacji opieki i wychowania w placówce opiekuńczo-wychowawczej można korzystać z wolontariatu.", + "23705": "1. Zgłaszający oblicza i wykazuje w zgłoszeniu celnym kwotę należności przywozowych lub należności wywozowych.", + "23706": "2. Jeżeli organ celny stwierdzi, że zgłaszający w zgłoszeniu celnym zadeklarował nieprawidłowe dane, mogące mieć wpływ na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego lub zastosowaną procedurę celną, wydaje decyzję, w której określa kwotę wynikającą z długu celnego lub rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego zgodnie z przepisami prawa celnego.", + "23707": "3) prowadzenia przez okręgowe rady lekarsko-weterynaryjne rejestru, o którym mowa w art. 24d ust. 1, oraz przekazywania druków paszportów lekarzom weterynarii.", + "23708": "3. Minister właściwy do spraw rolnictwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej, określi, w drodze rozporządzenia:", + "23709": "1. Minister właściwy do spraw rolnictwa w przypadku podejrzenia wystąpienia lub wystąpienia choroby zakaźnej na terytorium państwa trzeciego lub jego części może, w drodze rozporządzenia, zakazać przywozu zwierząt lub niejadalnych produktów pochodzenia zwierzęcego, które mogą przenosić tę chorobę, z całego terytorium tego państwa lub z jego części, mając na uwadze ochronę zdrowia publicznego i ochronę zdrowia zwierząt oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy Unii Europejskiej.", + "23710": "2. Posiadacz koniowatego przywiezionego z państwa trzeciego jest obowiązany zgłosić podmiotowi, o którym mowa w art. 5, jego wwóz w terminie 30 dni od dnia przeprowadzenia weterynaryjnej kontroli granicznej.", + "23711": "3. Posiadacz koniowatego przywiezionego z państwa członkowskiego jest obowiązany zgłosić podmiotowi, o którym mowa w art. 5, jego wwóz w terminie 30 dni od dnia wwozu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.", + "23712": "1. Do kapelanów wojskowych mają zastosowanie przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Kapelani stanowią wyodrębniony korpus osobowy żołnierzy zawodowych.", + "23713": "2. Kapelani wojskowi podlegają w zakresie służby wojskowej organom wojskowym, a w zakresie duszpasterstwa - władzom kościelnym.", + "23714": "1. Kościelne jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 7 i 8 oraz art. 9 ust. 1 pkt 7, nabywają osobowość prawną z chwilą powiadomienia właściwego organu administracji państwowej o ich utworzeniu przez władzę kościelną, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej.", + "23715": "5. Kompetencje biskupa diecezjalnego przysługują również Metropolicie i arcybiskupom w kierowanych przez nich diecezjach.", + "23716": "6. W sprawach majątkowych Kościół jako całość reprezentuje Metropolita.", + "23717": "7. Przełożeni (przełożone) klasztorów mogą używać innych, tradycyjnych nazw.", + "23718": "Inne jednostki organizacyjne Kościoła mogą, na wniosek Świętego Soboru Biskupów, uzyskać osobowość prawną w drodze rozporządzenia Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów.", + "23719": "2. Kościół rządzi się w swoich sprawach wewnętrznych przepisami Zasadniczego Prawa Wewnętrznego, uchwalanego przez Synod Kościoła.", + "23720": "Kościół jest samodzielny i niezależny od jakiejkolwiek pozakrajowej władzy duchownej i świeckiej.", + "23721": "Wypełniając swoje funkcje Kościół może współdziałać z innymi kościołami w kraju i za granicą, należeć do krajowych organizacji międzykościelnych, a także międzynarodowych organizacji wyznaniowych i międzywyznaniowych.", + "23722": "2. Nie powołuje się absolwentów studiów, o których mowa w ust. 1, do odbywania przeszkolenia wojskowego w okresie przygotowań do ordynacji w ciągu dwóch lat od zakończenia studiów.", + "23723": "3. Ordynowani duchowni są przenoszeni do rezerwy i nie odbywają ćwiczeń wojskowych w czasie pokoju. W razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny mogą być oni powołani jedynie do pełnienia funkcji kapelanów wojskowych.", + "23724": "W razie zniesienia kościelnej osoby prawnej, jej majątek przechodzi na Kościół jako całość.", + "23725": "Niezależnie od ustawowego ubezpieczenia duchownych, kościelne osoby prawne mogą prowadzić wewnętrzną działalność ubezpieczeniową na rzecz duchownych i ich rodzin, która w rozumieniu ustawy nie jest działalnością gospodarczą.", + "23726": "4. Postępowanie sądowe i administracyjne dotyczące nieruchomości, o których mowa w ust. 1, ulega zawieszeniu, a sądy lub organy przekazują ich akta organowi, o którym mowa w ust. 2.", + "23727": "5. Organ, który wydał decyzję ostateczną określoną w ust. 2, zawiadamia o niej sąd lub organ, który zawiesił postępowanie, zwracając akta sprawy. Sąd lub organ umorzy postępowanie.", + "23728": "6. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności protokół.", + "23729": "7. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany.", + "23730": "8. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany, protokół podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany.", + "23731": "9. Wstęp oraz wykonywanie czynności kontrolnych następują w obecności właściciela lub posiadacza nieruchomości.", + "23732": "1. Przeniesienie z ogrodu botanicznego lub ogrodu zoologicznego do środowiska przyrodniczego roślin lub zwierząt gatunków zagrożonych wyginięciem następuje po uzyskaniu zezwolenia ministra właściwego do spraw środowiska.", + "23733": "4. W przypadku stwierdzenia, że kontrolowany podmiot nie złożył w terminie pisemnej informacji w zakresie, o którym mowa w art. 3, organ przeprowadzający kontrolę powiadamia o tym naczelnika urzędu skarbowego, o którym mowa w art. 11 ust. 2.", + "23734": "5. Ilekroć w przepisach odrębnych przewiduje się ograniczenia ilości kontroli przedsiębiorców, przepisy te nie mają zastosowania do kontroli przeprowadzanych na podstawie niniejszej ustawy.", + "23735": "1. Minister właściwy do spraw gospodarki, ustanawiając kontyngent, określi sposób jego rozdysponowania zgodnie z art. 18.", + "23736": "2. Minister właściwy do spraw gospodarki, określając sposób rozdysponowania kontyngentu, stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 1, może określić wielkość transzy.", + "23737": "3. Minister właściwy do spraw gospodarki, określając sposób rozdysponowania kontyngentu, stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 i 3, określi terminy składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie pozwolenia.", + "23738": "2. Dopłaty do zakupu masła są udzielane na podstawie złożonych przez dostawców masła bonów, o których mowa w ust. 1.", + "23739": "W zakresie określonym w rozporządzeniach, o których mowa w pkt 7-9 i 11 załącznika, Prezes Agencji wydaje i poświadcza formularz kontrolny (formularz T5) w zakresie przemieszczania przetworów mlecznych wykorzystywanych w ramach dopłat, o których mowa w art. 42 pkt 2 lit. b, c oraz e.", + "23740": "4. W przypadku wykorzystywania przez producentów kazeiny i kazeinianów do produkcji serów bez zezwolenia, o którym mowa w art. 42 pkt 3, lub wykorzystywania kazeiny i kazeinianów do produkcji serów w ilości przekraczającej dozwoloną ilość określoną w rozporządzeniu, o którym mowa w pkt 15 załącznika, producent jest obowiązany do wniesienia kwoty pieniężnej w wysokości określonej w rozporządzeniu, o którym mowa w pkt 15 załącznika, na wyodrębniony rachunek bankowy Agencji.", + "23741": "2. Za przeprowadzenie egzaminu, o którym mowa w art. 33 ust. 2 pkt 3, pobierana jest opłata wnoszona przez osobę zainteresowaną lub podmiot kierujący na egzamin.", + "23742": "3. Opłata, o której mowa w ust. 2, stanowi dochód budżetu państwa.", + "23743": "5. Prezes Urzędu, w drodze decyzji, wydaje pozwolenie na rozpoczęcie badania klinicznego, którego działanie opiera się na nowych zjawiskach fizycznych lub chemicznych, po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Wyrobów Medycznych, o której mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Dz. U. Nr 126, poz. 1397 oraz z 2002 r. Nr 152, poz. 1263).", + "23744": "1. Wybory posłów do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej odbywają się w okresie wyborczym ustalonym w przepisach prawa Unii Europejskiej.", + "23745": "2. Wybory posłów do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej zarządza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze postanowienia, nie później niż na 90 dni przed dniem wyborów, wyznaczając ich datę na dzień wolny od pracy przypadający w okresie wyborczym, o którym mowa w ust. 1.", + "23746": "4. Agencja zatrudnienia ma obowiązek informowania ministra właściwego do spraw pracy o każdej zmianie siedziby, otwarciu i likwidacji oddziałów lub filii, zaprzestaniu działalności, a także okoliczności faktycznej lub prawnej mającej znaczenie dla jej działalności.", + "23747": "5. Przetwarzanie danych przez agencję zatrudnienia odbywa się zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych.", + "23748": "2. Rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień.", + "23749": "3. Bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia.", + "23750": "2. Oszczędzający, przed dokonaniem wypłaty, zobowiązany jest do poinformowania instytucji finansowej lub syndyka o właściwym dla podatku dochodowego od osób fizycznych oszczędzającego naczelniku urzędu skarbowego oraz do przedstawienia decyzji organu rentowego o przyznaniu prawa do emerytury, jeżeli oszczędzający nie ukończył 60 roku życia.", + "23751": "2. Zwolnienie od podatku dochodowego z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy przysługuje, począwszy od miesiąca, w którym przedsiębiorca rozpoczął ponoszenie kosztów pracy, aż do wyczerpania dopuszczalnej pomocy regionalnej, pod warunkiem utrzymania nowo utworzonych miejsc pracy przez okres nie krótszy niż 5 lat.", + "23752": "1. Ustanawia się specjalną strefę ekonomiczną pod nazwą \"Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna\", zwaną dalej \"strefą\".", + "23753": "2. Strefę ustanawia się na gruntach o powierzchni 487,4266 ha położonych na terenach miasta Kostrzyn nad Odrą, gminy Słubice, miasta Nowa Sól, gminy Bytom Odrzański, miasta Gorzów Wielkopolski oraz gminy Karlino.", + "23754": "2. Zwolnienie od podatku dochodowego z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy przysługuje, począwszy od miesiąca, w którym przedsiębiorca rozpoczął ponoszenie kosztów pracy, aż do wyczerpania dopuszczalnej pomocy regionalnej, pod warunkiem utrzymania nowo utworzonych miejsc pracy przez okres nie krótszy niż 5 lat.", + "23755": "Żadne z postanowień niniejszej konwencji nie może być interpretowane jako przyznanie jakiemukolwiek państwu, grupie lub osobie prawa do podjęcia działań lub dokonania aktu zmierzającego do zniweczenia praw i wolności wymienionych w niniejszej konwencji albo ich ograniczenia w większym stopniu, niż to przewiduje konwencja.", + "23756": "Ograniczenia praw i wolności, na które zezwala niniejsza konwencja, nie będą stosowane w innych celach niż te, dla których je wprowadzono.", + "23757": "2. W sprawach o rozwód lub o unieważnienie małżeństwa, w razie zasądzenia alimentów na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji, pobiera się cały wpis obliczony od wartości zasądzonego roszczenia. W razie nakazania eksmisji jednego z małżonków, przyznania mieszkania jednemu małżonkowi, podziału wspólnego mieszkania albo podziału wspólnego majątku pobiera się wpis w wysokości przewidzianej od pozwu lub wniosku w takiej sprawie.", + "23758": "5. Rokowania dotyczące kontraktu oraz jego zmian przeprowadza się przy uwzględnieniu limitów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 6, przewidzianych w Planie zatwierdzonym przez Radę Ministrów oraz programów, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2.", + "23759": "6. Kontrakt jest podpisywany przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego oraz marszałka województwa, po uzyskaniu uprzedniej zgody na tę czynność odpowiednio Rady Ministrów oraz sejmiku województwa.", + "23760": "6. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania informacji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb jej przekazywania, mając na względzie konieczność zapewnienia sprawnego przekazywania informacji.", + "23761": "Określenie \"program emerytalny\" może być używane wyłącznie do określenia programów uregulowanych w niniejszej ustawie.", + "23762": "4. W przypadku nieusunięcia przez pracodawcę nieprawidłowości w wyznaczonym w wezwaniu terminie organ nadzoru może nałożyć na pracodawcę prowadzącego program karę pieniężną w wysokości do 50.000 zł.", + "23763": "5. Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, o której mowa w ust. 4, organ nadzoru jest obowiązany uwzględnić rodzaj i wagę stwierdzonych nieprawidłowości.", + "23764": "2. Termin płatności opłat, o których mowa w ust. 1, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość opłat stała się ostateczna.", + "23765": "W sprawach opłat za substancje kontrolowane stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa.", + "23766": "1. W przypadku wprowadzenia zmian w zakresie udzielania pomocy publicznej do projektu ustawy będącej programem pomocowym notyfikowanym Komisji, Marszałek Sejmu przekazuje Prezesowi Rady Ministrów projekt ze zmianami; Prezes Urzędu przekazuje do Komisji projekt ze zmianami celem uzupełnienia notyfikacji, zgodnie z art. 20.", + "23767": "2. Jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne reprezentują prawa majątkowe uczestników funduszu, określone ustawą i statutem funduszu inwestycyjnego.", + "23768": "3. Uczestnicy funduszu nie odpowiadają za zobowiązania funduszu.", + "23769": "1. Firma towarzystwa zawiera dodatkowe oznaczenie \"towarzystwo funduszy inwestycyjnych\". Jeżeli statut towarzystwa tak stanowi, towarzystwo może zamiast tego dodatkowego oznaczenia używać w firmie skrótu \"tfi\".", + "23770": "2. Oznaczenia \"towarzystwo funduszy inwestycyjnych\" lub skrótu tego oznaczenia może używać wyłącznie towarzystwo działające na podstawie ustawy.", + "23771": "1. W towarzystwie, z wyjątkiem towarzystwa zarządzającego wyłącznie funduszami, o których mowa w art. 196, działa kontrola wewnętrzna, która sprawdza legalność i prawidłowość wykonywanej przez towarzystwo działalności oraz prawidłowość i rzetelność sporządzanych przez towarzystwo i zarządzane przez nie fundusze inwestycyjne sprawozdań i informacji.", + "23772": "4. Wydanie przez fundusz świadectwa depozytowego jest równoznaczne z upełnomocnieniem uczestnika funduszu do udziału w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy emitenta i wykonywania prawa głosu z papierów wartościowych wskazanych w świadectwie.", + "23773": "5. Fundusz nie może wydawać uczestnikowi żadnych instrukcji w zakresie sposobu głosowania.", + "23774": "2. Tytuł uczestnictwa w zbiorczym portfelu papierów wartościowych jest niezbywalny i podlega umorzeniu na żądanie jego posiadacza.", + "23775": "3. Po utworzeniu zbiorczego portfela papierów wartościowych towarzystwo może przyjmować kolejne wpłaty na nabycie tytułów uczestnictwa. W takim przypadku przepisy art. 213 ust. 2-4 stosuje się odpowiednio.", + "23776": "6. Fundusz powinien przechowywać dokumenty pozwalające na stwierdzenie spełnienia warunków, o których mowa w ust. 5, w szczególności dotyczące zasad ustalenia ceny i innych istotnych warunków transakcji.", + "23777": "Fundusz inwestycyjny otwarty może zaciągać, wyłącznie w bankach krajowych lub instytucjach kredytowych, pożyczki i kredyty, o terminie spłaty do roku, w łącznej wysokości nieprzekraczającej 10 % wartości aktywów netto funduszu w chwili zawarcia umowy pożyczki lub kredytu.", + "23778": "3. Do celów niniejszego artykułu uważa się, że brak zgodności nie występuje, gdy w momencie zawierania umowy konsument był świadomy, lub racjonalnie rzecz biorąc nie mógł być nieświadomy istnienia tego braku, albo, gdy brak zgodności wynika z materiałów dostarczonych przez konsumenta.", + "23779": "5. Żaden przepis niniejszej dyrektywy nie narusza uprawnień, jakie mogą zostać przyznane przez Państwa Członkowskie zgodnie z normami prawnymi obowiązującymi na ich terytorium, pozwalające posiadaczom dyplomów, świadectw lub innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, które nie zostały uzyskane w Państwie Członkowskim, do podjęcia i prowadzenia działalności lekarza.", + "23780": "PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:", + "23781": "1. Z zastrzeżeniem następujących przepisów, Państwa Członkowskie znoszą ograniczenia w zakresie przepływów kapitału, dokonywanych między osobami zamieszkałymi w Państwach Członkowskich. W celu ułatwienia stosowania niniejszej dyrektywy przepływy kapitału klasyfikuje się zgodnie z nomenklaturą, zawartą w Załączniku I.", + "23782": "2. Przelewy w odniesieniu do przepływów kapitału odbywają się na tych samych warunkach kursowych, jakie obowiązują przy realizacji płatności w transakcjach bieżących.", + "23783": "1. Prezes URTiP, a w zakresie określonym w art. 10 ust. 3 - Przewodniczący KRRiT, przeprowadza analizę rynków właściwych w zakresie wyrobów i usług telekomunikacyjnych.", + "23784": "2. Przez pojęcie rynku właściwego rozumie się rynek właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów.", + "23785": "3. Prezes URTiP, w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku, weryfikuje koszt netto i w zależności od wyników tej weryfikacji przyznaje, w drodze decyzji, ustaloną kwotę dopłaty bądź odmawia jej przyznania.", + "23786": "4. Prezes URTiP odmawia przyznania dopłaty, jeżeli stwierdzi, że zweryfikowany koszt netto nie stanowi uzasadnionego obciążenia przedsiębiorcy wyznaczonego.", + "23787": "4. Decyzję o cofnięciu rezerwacji częstotliwości przeznaczonej do rozpowszechniania lub rozprowadzania programów radiowych lub telewizyjnych Przewodniczący KRRiT podejmuje niezwłocznie po otrzymaniu od Prezesa URTiP zawiadomienia o naruszeniu zasad wykorzystania tej częstotliwości wynikających z przepisów ustawy lub decyzji w sprawie rezerwacji.", + "23788": "5. Rezerwacja częstotliwości wygasa z mocy prawa w przypadku cofnięcia lub upływu terminu, na który została udzielona.", + "23789": "1. Osoby zagraniczne z państw członkowskich Unii Europejskiej i państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak przedsiębiorcy polscy.", + "23790": "2. Odmowa wpisu z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 1, nie wymaga uzasadnienia faktycznego.", + "23791": "Przedsiębiorca zagraniczny, który utworzył przedstawicielstwo, jest obowiązany:", + "23792": "1) używać do oznaczenia przedstawicielstwa oryginalnej nazwy przedsiębiorcy zagranicznego wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej przedsiębiorcy oraz dodaniem wyrazów \"przedstawicielstwo w Polsce\";", + "23793": "1. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska sprawuje kontrolę nad prawidłowością gospodarki odpadami będącymi przedmiotem międzynarodowego obrotu odpadami, w szczególności w miejscach ich pochodzenia i przeznaczenia.", + "23794": "2. Przepis ust. 1 nie narusza uprawnień kontrolnych właściwych organów określonych w przepisach odrębnych.", + "23795": "1. Zakłady ubezpieczeń objęte skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym, a w szczególności jednostki zależne i współzależne powinny stosować jednakowe metody wyceny aktywów i pasywów oraz sporządzania sprawozdań finansowych zgodnie z przyjętymi zasadami (polityką) rachunkowości zakładu ubezpieczeń będącego jednostką dominującą.", + "23796": "Kształcenie dorosłych w formach szkolnych odbywa się w szkołach podstawowych, ponadpodstawowych i szkołach wyższych, zwanych dalej \"szkołami\".", + "23797": "1. Pracownikowi, który podejmuje naukę w szkole na podstawie skierowania zakładu pracy, przysługują urlop szkoleniowy i zwolnienia z części dnia pracy w wymiarach określonych w § 7, płatne według zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy.", + "23798": "3. Znak B-14 \"zakaz wjazdu pojazdów z materiałami, które mogą skazić wodę\" oznacza zakaz ruchu pojazdów przewożących, określone w przepisach o przewozie materiałów (towarów) niebezpiecznych, materiały niebezpieczne klas 3, 4.3, 6.1, 6.2, 8, gazy trujące lub gazy żrące klasy 2, lub materiały zagrażające środowisku klasy 9 w ilościach, dla których jest wymagane oznakowanie pojazdu tablicami ostrzegawczymi barwy pomarańczowej.", + "23799": "12. Ogólne warunki umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ustala się w trybie określonym w ust. 1-11, nie częściej niż raz na 2 lata, w przypadku zaistnienia istotnej zmiany uwarunkowań społeczno-gospodarczych udzielania świadczeń opieki zdrowotnej lub stwierdzonych nieprawidłowości w realizacji tych umów wynikających z przepisów wydanych na podstawie ust. 9 albo 10.", + "23800": "7. Fundusz działa na podstawie ustawy i statutu.", + "23801": "8. Prezes Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, nadaje Funduszowi statut, określając w szczególności strukturę organizacyjną Funduszu, w tym centrali i oddziałów wojewódzkich Funduszu oraz siedziby tych oddziałów, mając na względzie sprawne wykonywanie zadań przez Fundusz.", + "23802": "6. Przed upływem kadencji członka Rady Funduszu Prezes Rady Ministrów może odwołać także na podstawie wniosku podmiotu, który wnioskował o jego powołanie.", + "23803": "7. W przypadku odwołania członka Rady Funduszu albo jego śmierci przed upływem jego kadencji, Prezes Rady Ministrów powołuje nowego członka na okres do końca tej kadencji. Przepisy art. 99 ust. 1 stosuje się odpowiednio.", + "23804": "XI. Jednostki organizacyjne powstałe z przekształcenia jednostek Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w Opolu:", + "23805": "1. Zarząd drogowy w Głubczycach do zarządzania drogami powiatowymi na obszarze powiatu głubczyckiego powstały z Obwodu Drogowego w Nowej Cerekwi.", + "23806": "2. Zarząd drogowy w Kędzierzynie-Koźlu do zarządzania drogami powiatowymi na obszarze powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego powstały z Obwodu Drogowego w Chróstach.", + "23807": "3. Dziennik służy do zapisywania w porządku chronologicznym, dzień po dniu, danych o operacjach gospodarczych. Zapisy w dzienniku muszą być kolejno numerowane, a sumy zapisów (obroty) - liczone w sposób ciągły w skali roku. Jeżeli stosuje się podział na dzienniki częściowe, grupujące operacje według rodzajów podatków, to należy sporządzać zestawienie obrotów tych dzienników za każdy miesiąc.", + "23808": "4. Komitet naukowy może powołać do swojego składu specjalistów z zakresu życia gospodarczego i społecznego.", + "23809": "5. Kadencja członków komitetu naukowego i jego organów trwa 4 lata i rozpoczyna się od dnia pierwszego zebrania w nowo wybranym składzie.", + "23810": "Konto 072 służy do ewidencji zmniejszeń wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, podlegających umorzeniu jednorazowo w pełnej wartości, w miesiącu wydania ich do używania.", + "23811": "Umorzenie księgowane jest w korespondencji z kontem 400.", + "23812": "Na stronie Ma konta 072 ujmuje się zwiększenia, a na stronie Wn - zmniejszenia umorzenia wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.", + "23813": "6. Grupy robocze, o których mowa w ust. 2 i 4, tworzy się spośród osób zatrudnionych w urzędzie gminy, gminnych jednostkach organizacyjnych lub jednostkach pomocniczych.", + "23814": "7. W skład grup roboczych, o których mowa w ust. 4, mogą wchodzić również specjaliści, eksperci, osoby zaufania społecznego, a także przedstawiciele organów administracji publicznej lub społecznych organizacji ratowniczych.", + "23815": "4. (skreślony).", + "23816": "Jeżeli wykonawca stał się niezdolny do dotychczasowej pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, nakładca powinien powierzyć mu inną odpowiednią pracę. W takim wypadku wykonawcy przysługuje dodatek wyrównawczy na zasadach określonych w przepisach § 24 ust. 2.", + "23817": "Rodzinie wykonawcy przysługuje odprawa pośmiertna w wysokości i na zasadach określonych w przepisach art. 93 Kodeksu pracy.", + "23818": "1. Zabrania się używania otwartego ognia wewnątrz basenu podczas prób szczelności mokrego zbiornika gazu, prowadzonych przy użyciu nafty.", + "23819": "2. Szczelność dna basenu mokrego zbiornika gazu może być badana po uprzednim przewietrzeniu zbiornika.", + "23820": "Szkolenie powinno być zorganizowane w formie kursu - z oderwaniem od pracy - na podstawie szczegółowego programu, opracowanego przez organizatora szkolenia.", + "23821": "Program szkolenia powinien być realizowany metodą wykładów, ćwiczeń oraz innymi metodami aktywizującymi uczestników - z zastosowaniem odpowiednich środków dydaktycznych, jak: filmy, plansze, folie, programy komputerowe itp. Wskazane jest, aby ćwiczenia byty prowadzone w zakładach pracy.", + "23822": "Na podstawie art. 237 § 3 Kodeksu pracy zarządza się, co następuje:", + "23823": "1. Ustala się wzór statystycznej karty wypadku przy pracy, określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.", + "23824": "2. Statystyczną kartę wypadku przy pracy sporządza się w dwóch egzemplarzach, według objaśnień do wypełnienia tej karty, określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia.", + "23825": "1.1. Zagrożenie pracowników promieniowaniem podczerwonym rozpatruje się z punktu widzenia możliwości uszkodzenia termicznego skóry oraz siatkówki, soczewki i rogówki oka.", + "23826": "1.2. Zagrożenie uszkodzeniem termicznym skóry charakteryzowane jest przez wartości bezwzględne napromienienia w całym istotnym zakresie długości fal.", + "23827": "Szkolenie powinno być zorganizowane w formie seminarium lub kursu albo samokształcenia kierowanego - na podstawie szczegółowego programu opracowanego przez organizatora szkolenia.", + "23828": "Podczas szkolenia konieczne jest stosowanie odpowiednich środków dydaktycznych, w szczególności filmów, tablic, folii do wyświetlania informacji.", + "23829": "Uczestnicy szkolenia organizowanego w formie samokształcenia kierowanego powinni otrzymać odpowiednie materiały umożliwiające przyswojenie wiadomości i umiejętności objętych programem szkolenia (np. skrypty, przepisy, zestawy pytań kontrolnych).", + "23830": "4. Nie stosuje się postanowień ust. 1-3 od dnia, gdy:", + "23831": "1) instrument zabezpieczający wygasł, został zbyty, wypowiedziany lub wykonany; nie uważa się za wygaśnięcie lub wypowiedzenie kontraktu wymiany na inny instrument uznany za zabezpieczający, jeżeli działanie takie wynika z udokumentowanej strategii zabezpieczania przyjętej przez jednostkę,", + "23832": "2) zabezpieczanie nie spełnia warunków określonych w niniejszym rozdziale.", + "23833": "2. Zabezpieczenie planowanej transakcji oraz uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania jednostki do nabycia lub zbycia aktywów po ustalonej cenie, niewprowadzonych do ksiąg rachunkowych, jest zabezpieczeniem przepływów pieniężnych, także wtedy, gdy z planowaną transakcją lub uprawdopodobnionym przyszłym zobowiązaniem wiąże się ryzyko zmian wartości godziwej.", + "23834": "2. Jeżeli różnica pomiędzy wartością godziwą a księgową aktywów netto nie jest istotna, to za wartość godziwą aktywów netto jednostki zależnej można przyjąć jej wartość księgową.", + "23835": "3. Jeżeli skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym objętych jest kilka jednostek zależnych, to dotyczącą tych jednostek wartość firmy lub ujemną wartość firmy wykazuje się w skonsolidowanym bilansie odrębnie, bez dokonywania kompensat.", + "23836": "1. Przechowywanie oraz przewóz banderol polega na zapewnieniu odpowiednich środków transportu, pomieszczeń, miejsc przechowywania, zwłaszcza w postaci kas pancernych lub skarbców, oraz ochrony w sposób przyjęty przy przechowywaniu oraz transporcie pieniędzy.", + "23837": "1. Przemieszczanie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy, niezależnie od zastosowanych środków transportu, odbywa się na podstawie administracyjnego dokumentu towarzyszącego, o którym mowa w przepisach dotyczących dokumentacji związanej z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych zharmonizowanych.", + "23838": "5. Zwalnia się od akcyzy nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych zharmonizowanych przez Kwaterę, których rodzaje i ilość określa załącznik do rozporządzenia, pod warunkiem że wyroby te są przeznaczone na zaopatrzenie barów, mes i kantyn Kwatery i tam są sprzedawane.", + "23839": "6. Nabycie wewnątrzwspólnotowe, o którym mowa w ust. 4 i 5, może być dokonywane wyłącznie w procedurze zawieszenia poboru akcyzy.", + "23840": "2. Faktury, o których mowa w ust. 1, sprzedawca wystawia w trzech egzemplarzach.", + "23841": "3. Oryginał faktury wraz z jedną kopią otrzymuje nierezydent.", + "23842": "4. Oryginał faktury, po poświadczeniu, o którym mowa w ust. 1, nierezydent przekazuje do Fundacji w celu wystąpienia o zwrot podatku.", + "23843": "5. Zwrot podatku przysługuje, jeżeli należność obejmująca podatek naliczony z tytułu nabycia towarów i usług została w całości zapłacona.", + "23844": "1. Zaliczka jest wypłacana w dwóch równych ratach.", + "23845": "2. Pierwsza rata zaliczki jest wypłacana w terminie 15 dni po upływie kwartału, w którym złożono wniosek określony w § 6 ust. 2, a druga rata - w terminie 30 dni, licząc od dnia wypłacenia pierwszej raty.", + "23846": "3. Zaliczka jest wypłacana na podany przez podatnika jego rachunek bankowy.", + "23847": "6. Sprawozdania roczne i końcowe zawierają informacje dotyczące stanu realizacji projektów w układzie wojewódzkim oraz informacje o realizacji wskaźników postępu rzeczowego w układzie wojewódzkim, o ile wynika to ze specyfiki programu.", + "23848": "7. Informacje, o których mowa w ust. 3 pkt 3, przekazywane są instytucji pośredniczącej, a w przypadku jej braku - instytucji zarządzającej, w terminie do 7 dni po zakończeniu okresu sprawozdawczego.", + "23849": "1. Wniosek jest składany w formie elektronicznej i pisemnej.", + "23850": "2. Forma elektroniczna wniosku jest sporządzana przy użyciu programu komputerowego udostępnionego przez Instytucję Płatniczą.", + "23851": "3. Forma pisemna wniosku jest sporządzana jako wydruk z programu komputerowego, o którym mowa w ust. 2.", + "23852": "94. Aby uniknąć zbyt częstych zmian, konieczne jest stosowanie \"zasady stabilności\", zapobiegającej pojawianiu się (w demografii ekonomicznej przedsiębiorstw) istotnych zmian będących tylko artefaktem statystycznym. Zgodnie z przyjętą zasadą, aby zmiana zaklasyfikowania stała się możliwa, przez dwa lata działalność drugorzędna powinna przeważać nad działalnością, do której jednostka została przypisana.", + "23853": "- Aby można było powiedzieć, że Jednostka utrzymuje kompletny zestaw kont (rachunków), musi ona przechowywać zarówno zapisy rachunkowości, obejmujące wszystkie jej transakcje gospodarcze i finansowe, przeprowadzane w okresie rozrachunkowym, jak i bilans aktywów i pasywów.", + "23854": "- Aby można było powiedzieć o jednostce, że ma samodzielność podejmowania decyzji z punktu widzenia jej podstawowych funkcji, jednostka musi być odpowiedzialna i zdolna do rozliczania się z decyzji i akcji, które podejmuje.", + "23855": "91. Klasa 95.00 i podklasa 95.00.Z obejmuje jedynie działalność gospodarstw domowych zatrudniających pracowników (pomoc domową). Włączenie tego rodzaju działalności do PKD wynika z potrzeb rachunków narodowych, traktujących tego rodzaju działalność jako produkcję, a także na potrzeby pewnych badań ankietowych. Sami pracownicy zatrudniani w gospodarstwach domowych nie są klasyfikowani w klasie 95.00 ani w podklasie 95.00.Z.", + "23856": "28.Jednostka Instytucjonalna jest to elementarne centrum podejmowania decyzji gospodarczych, charakteryzujące się jednolitym systemem rachunkowości i autonomią w podejmowaniu decyzji związanych ze spełnianiem jego podstawowych funkcji. Jednostka jest uważana za tworzącą Jednostkę Instytucjonalną, jeśli ma samodzielność w podejmowaniu decyzji związanych z jej podstawowymi funkcjami i utrzymuje kompletny zestaw kont (rachunków).", + "23857": "Drewno konstrukcyjne lub pozostałe formy drewna przetworzonego mogą być wstępnie oheblowane lub wygładzone i złożone w wyrób końcowy, np. opakowanie drewniane.", + "23858": "Jednostki klasyfikowane są przede wszystkim na podstawie specyfiki wyrobów przez nie wytwarzanych.", + "23859": "Wyjątek stanowią tartaki oraz jednostki zajmujące się konserwacją drewna.", + "23860": "77. \"Typowe dla handlu\" traktowanie towaru może polegać na sortowaniu, rozdzielaniu, mieszaniu, pakowaniu.", + "23861": "Zasadnicze cechy towaru nie powinny być naruszone.", + "23862": "78. W handlu hurtowym występuje szereg dziedzin działalności gospodarczej, w których traktowanie towaru w sposób typowy dla handlu jest kwestią o zasadniczym znaczeniu. Typowym przykładem jest tu przepakowywanie towarów przed ich dostawą do sprzedawcy detalicznego.", + "23863": "3. Do zgłoszenia należy dołączyć kopię dowodu wpłaty zaliczki lub dowody stanowiące podstawę do zwolnienia z tego obowiązku, w przypadku osób wymienionych w § 5.", + "23864": "Rokowania można przeprowadzić, chociażby wpłynęło tylko jedno zgłoszenie spełniające warunki określone w ogłoszeniu o rokowaniach.", + "23865": "1. Rzeczoznawca majątkowy sporządzający operat szacunkowy podpisuje go, zamieszczając datę i pieczęć rzeczoznawcy majątkowego.", + "23866": "2. Jeżeli operat szacunkowy został sporządzony przez kilku rzeczoznawców majątkowych, operat podpisują wszyscy sporządzający go rzeczoznawcy majątkowi w sposób, o którym mowa w ust. 1.", + "23867": "1. Minister właściwy do spraw rynków rolnych niezwłocznie powiadamia wnioskodawcę o przypadku otrzymania sprzeciwu do wniosku o rejestrację nazwy pochodzenia, oznaczenia geograficznego lub nazwy specyficznego charakteru produktów rolnych lub środków spożywczych, ze strony innego państwa.", + "23868": "2. Wnioskodawca, w terminie 14 dni od dnia otrzymania powiadomienia, może przedstawić na piśmie stanowisko do sprzeciwu, o którym mowa w ust. 1.", + "23869": "1. Rzecznik dyscypliny odmawia wszczęcia postępowania wyjaśniającego, jeżeli stwierdzi wystąpienie okoliczności wymienionej w art. 78 ust. 1.", + "23870": "2. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego powinno zawierać dodatkowo określenie naruszenia dyscypliny finansów publicznych, będącego przedmiotem czynności sprawdzających, wraz z podaniem czasu jego popełnienia oraz naruszonego przepisu prawa.", + "23871": "3. Jeżeli zawiadomienie nie zawiera imienia, nazwiska, stanowiska służbowego lub adresu zawiadamiającego, pozostawia się je bez rozpoznania.", + "23872": "4. Jeżeli zawiadomienie nie zawiera któregokolwiek z elementów wymienionych w ust. 1 pkt 2 lub podpisu zawiadamiającego, rzecznik dyscypliny zwraca zawiadomienie, wskazując braki złożonego zawiadomienia.", + "23873": "7. Egzamin dla osób ubiegających się o uzupełnienie posiadanych uprawnień budowlanych wpisem określającym specjalizację obejmuje wyłącznie sprawdzenie umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej w zakresie danej specjalizacji.", + "23874": "1. Przedsiębiorca prowadzący strzępiarkę jest obowiązany wykonać raz na rok próbę strzępienia pojazdów wycofanych z eksploatacji w celu określenia zawartości uzyskiwanych frakcji materiałowych.", + "23875": "2. Przedsiębiorca prowadzący strzępiarkę przekazuje przedsiębiorcom prowadzącym stacje demontażu, od których przyjmuje odpady do strzępienia, informacje dotyczącą zawartości uzyskiwanych frakcji materiałowych, określonej w wyniku przeprowadzenia próby, o której mowa w ust. 1, w ciągu miesiąca od wykonania próby.", + "23876": "3. W sprawach, o których mowa w ust. 1 i 2, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące decyzji administracyjnych.", + "23877": "4. W przypadku niewykonania obowiązków wynikających z uchwały, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym.", + "23878": "5. Osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie, która prowadzi działalność w strefie przybrzeżnej w drugim Umawiającym się Państwie, która polega na świadczeniu usług specjalistycznych lub innej działalności o niezależnym charakterze, będzie traktowana jako prowadząca działalność ze stałej placówki położonej w drugim Umawiającym się Państwie, jeżeli działalność w strefie przybrzeżnej trwa przez okres 30 dni lub dłużej w ciągu każdorazowego okresu dwunastu miesięcy.", + "23879": "2. Przy stosowaniu niniejszej konwencji przez Umawiające się Państwo, jeżeli z kontekstu nie wynika inaczej, każde określenie, które nie zostało w niej zdefiniowane, będzie miało takie znaczenie, jakie przyjmuje się zgodnie z prawem tego Państwa w zakresie podatków, do których ma zastosowanie niniejsza konwencja, przy czym znaczenie wynikające ze stosowanego ustawodawstwa podatkowego tego Państwa będzie miało pierwszeństwo przed znaczeniem nadanym określeniu przez inne przepisy prawne tego Państwa.", + "23880": "Umowę niniejszą sporządzono w dwu egzemplarzach w Londynie dnia 6 grudnia 1976 roku w językach polskim i angielskim, przy czym obydwa teksty są jednakowo autentyczne.", + "23881": "Po zaznajomieniu się z powyższą umową Rada Państwa uznała ją i uznaje za słuszną zarówno w całości, jak i każde z postanowień w niej zawartych; oświadcza, że jest ona przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona, oraz przyrzeka, że będzie niezmiennie zachowywana.", + "23882": "5. Odpadki pokonsumpcyjne powinny być składowane w wydzielonym pomieszczeniu, z miejscem na mycie pojemników, dostępnym wyłącznie z zewnątrz.", + "23883": "6. Do pomieszczeń magazynowych kuchni centralnej powinien być zapewniony dojazd dla samochodów dostawczych.", + "23884": "7. Wysokość pomieszczeń kuchni właściwej powinna być ustalona w zależności od urządzeń i obliczeń wentylacji mechanicznej, jednak nie może być mniejsza niż 3,5 m w świetle.", + "23885": "O zaliczeniu maszyny, urządzenia lub aparatu do odpowiedniej podgrupy decyduje jej przeznaczenie oraz konstrukcja i wyposażenie.", + "23886": "Za odrębny obiekt uważa się z reguły poszczególne maszyny, urządzenia i aparaty wraz z wyposażeniem normalnym lub dodatkowym i specjalnym stałym.", + "23887": "Obiekty złożone konstrukcyjnie i powiązane ze sobą w ciąg technologiczny w zespoły maszyn lub maszyn i urządzeń, agregaty ekstrakcyjne itp., wraz z wyposażeniem, należy traktować jako jeden obiekt inwentarzowy.", + "23888": "4. Jeżeli powołano dwóch lub więcej dyrektorów wykonawczych, regulamin, o którym mowa w art. 42 ust. 1 zdanie pierwsze, może przyznać jednemu z nich określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami dyrektorów wykonawczych (generalny dyrektor wykonawczy), a także przewidywać, że w razie równości głosów o wyniku głosowania decyduje jego głos.", + "23889": "12. Przepisy ust. 1-10 stosuje się odpowiednio przy sporządzaniu duplikatów innych dokumentów dotyczących przebiegu nauczania, sprawdzianu lub egzaminu, o których mowa w § 1 ust. 1, albo egzaminu maturalnego, z zastrzeżeniem ust. 13.", + "23890": "13. Duplikaty indeksu i legitymacji szkolnej wystawia się z fotografią.", + "23891": "1. Sprzedawca ciepła powiadamia odbiorców o planowanych zmianach warunków dostarczania ciepła, o których mowa w § 27 pkt 3 lit. b, w terminie określonym w umowie sprzedaży ciepła, a w przypadku gdy umowa sprzedaży nie określa tego terminu - z wyprzedzeniem, umożliwiającym dostosowanie instalacji odbiorczych do nowych warunków.", + "23892": "11. Przedterminowa spłata należności głównej z tytułu pożyczki jest wolna od dodatkowych opłat.", + "23893": "12. Odsetki od pożyczki są spłacane w okresach miesięcznych albo kwartalnych.", + "23894": "13. Pożyczka jest oprocentowana w wysokości 3 % w stosunku rocznym.", + "23895": "6. W przypadku ewidencjonowania papierów wartościowych niedopuszczonych do publicznego obrotu systemy lub podsystemy informatyczne domu maklerskiego powinny gwarantować możliwość rejestrowania danych umożliwiających jednoznaczną identyfikację papierów wartościowych będących przedmiotem poszczególnych operacji.", + "23896": "1) metody obliczania funduszy własnych i wymogów z tytułu adekwatności kapitałowej oraz metody przeprowadzania rachunku adekwatności kapitałowej konglomeratu finansowego, które mogą być wskazane przez koordynatora do obliczania rachunku adekwatności kapitałowej;", + "23897": "2) szczegółowe metody i sposoby sporządzania sprawozdań w zakresie adekwatności kapitałowej.", + "23898": "5. Podmiotem wiodącym jest podmiot dominujący będący podmiotem regulowanym lub dominującym podmiotem nieregulowanym. Jeżeli w konglomeracie finansowym jest kilka podmiotów dominujących, podmiotem wiodącym jest podmiot dominujący będący podmiotem regulowanym o największej sumie bilansowej w najistotniejszym sektorze finansowym konglomeratu finansowego. W przypadku braku podmiotu dominującego, podmiotem wiodącym jest podmiot regulowany o największej sumie bilansowej w najistotniejszym sektorze finansowym konglomeratu finansowego.", + "23899": "Przyłączenie do sieci gazowej następuje z uwzględnieniem zasady równoprawnego traktowania podmiotów ubiegających się o przyłączenie, na podstawie umowy o przyłączenie, po spełnieniu technicznych warunków przyłączenia określonych przez przedsiębiorstwo gazownicze, zwanych dalej \"warunkami przyłączenia\".", + "23900": "Komornik powinien zapewnić obecnym możność obejrzenia ruchomości wystawionych na licytację.", + "23901": "Przetarg rozpoczyna się od wywołania ceny określonej w art. 867 § 2. Cena ta jest najniższą ceną, za którą można zbyć ruchomości na licytacji.", + "23902": "Do odbycia przetargu wystarcza stawienie się jednego licytanta.", + "23903": "1. Komornik uzgadnia z właściwym zakładem karnym termin doprowadzenia dłużnika oraz zawiadamia pisemnie zakład karny, na jaki okres orzeczono karę aresztu.", + "23904": "2. Jeżeli w ustalonym terminie albo w następnych dwóch dniach doprowadzenie dłużnika do zakładu karnego okaże się niemożliwe lub zbędne, komornik zawiadomi o tym zakład karny i w razie potrzeby uzgodni nowy termin osadzenia dłużnika.", + "23905": "1. Przy wykonywaniu kompleksowej modernizacji ewidencji, założonej przed wejściem w życie rozporządzenia, do sporządzenia numerycznego opisu granic działek ewidencyjnych wykorzystuje się istniejące materiały i dane państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, nawet jeżeli nie spełniają one wymagań obowiązujących standardów technicznych.", + "23906": "3. Użytkownik lokalu korzystający z przewodów i kanałów dymowych lub spalinowych oraz wentylacyjnych może powierzać naprawę i konserwację tych urządzeń wyłącznie osobom posiadającym świadectwa kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach.", + "23907": "4. Po przeróbce lub wymianie przewody i kanały dymowe lub spalinowe oraz wentylacyjne należy poddać kontroli.", + "23908": "5. W przypadku odwołania członka lub jego śmierci powołuje się nowego członka Komisji na zasadach określonych w ust. 2.", + "23909": "6. Organizację Komisji, tryb i sposób jej działania, w tym sposób podejmowania rozstrzygnięć w sprawach dotyczących interpretacji wyników kontroli anty-dopingowych, określa regulamin uchwalony przez Komisję i zatwierdzony przez ministra właściwego do spraw kultury fizycznej i sportu.", + "23910": "\"1a. Prezes Rady Ministrów może odwołać Prezesa Kasy w przypadku rażącego naruszenia interesów osób ubezpieczonych po zasięgnięciu opinii Rady Rolników.", + "23911": "1b. W skład komisji konkursowej, o której mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. o przeprowadzaniu konkursów na stanowiska kierowników centralnych urzędów administracji rządowej, prezesów agencji państwowych oraz prezesów zarządów państwowych funduszy celowych (Dz. U. Nr 163, poz. 1362), wchodzi przedstawiciel Rady Rolników.\".", + "23912": "5. Dokonywanie obrotu, o którym mowa w ust. 3 i 4, na warunkach, o których mowa w tych przepisach, następuje w terminie ważności prospektu emisyjnego lub memorandum informacyjnego oraz w terminie i na warunkach w nich określonych.", + "23913": "6. Subemitentem usługowym mogą być wyłącznie: bank, firma inwestycyjna lub zagraniczna firma inwestycyjna lub konsorcjum tych podmiotów. W przypadku konsorcjum za subemitenta usługowego uważa się również każdy podmiot wchodzący w skład konsorcjum.", + "23914": "2. Dokumenty związane z czynnościami, o których mowa w ust. 1, mogą być sporządzane na nośnikach elektronicznych, jeżeli dokumenty te będą w sposób należyty utworzone, utrwalone, przekazane, przechowywane i zabezpieczone.", + "23915": "3. Oświadczenie woli złożone w postaci elektronicznej, zawarte w dokumencie, o którym mowa w ust. 2, spełnia wymagania formy pisemnej także wtedy, gdy forma pisemna została zastrzeżona pod rygorem nieważności.", + "23916": "1. Po uzyskaniu pozwolenia, o którym mowa w art. 20 ust. 2, założyciel składa w formie aktu notarialnego oświadczenie woli o założeniu uczelni niepublicznej, zwane dalej \"aktem założycielskim\". Akt założycielski określa w szczególności założyciela, nazwę, siedzibę i szczegółowy zakres działalności uczelni, wielkość środków majątkowych przeznaczonych na utworzenie uczelni, w tym wartość rzeczy przekazanych jej na własność, termin ich przekazania oraz sposób dalszego finansowania uczelni.", + "23917": "1. Do dnia 31 grudnia 2006 r. zachowuje moc art. 24 ustawy wymienionej w art. 276 pkt 2 oraz art. 22 ustawy wymienionej w art. 276 pkt 3.", + "23918": "2. Do dnia 31 sierpnia 2006 r. zachowują moc art. 75-139 ustawy wymienionej w art. 276 pkt 2 oraz art. 49-70 ustawy wymienionej w art. 276 pkt 3.", + "23919": "Szpital uzdrowiskowy, sanatorium uzdrowiskowe i prewentorium uzdrowiskowe dla dzieci udzielające świadczeń opieki zdrowotnej osobom objętym obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki zapewniają warunki do prowadzenia nauczania i wychowania w zakresie i na zasadach określonych w art. 71c ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.).", + "23920": "1. W celu umożliwienia dokonania przeszczepień szpiku, komórek krwiotwórczych krwi obwodowej i krwi pępowinowej od dawców niespokrewnionych tworzy się centralny rejestr niespokrewnionych dawców szpiku i krwi pępowinowej, zwany dalej \"rejestrem szpiku i krwi pępowinowej\".", + "23921": "3. Karę dyscyplinarną, z wyjątkiem kary wydalenia z pracy w Prokuratorii Generalnej, uważa się za niebyłą i wzmiankę o niej wykreśla się z akt komisji dyscyplinarnej i akt osobowych radcy po upływie dwóch lat od uprawomocnienia się orzeczenia. Komisja dyscyplinarna, biorąc pod uwagę osiągnięcia w pracy i zachowanie się radcy, może na jego wniosek lub jego przełożonego uznać karę za niebyłą i zarządzić jej wykreślenie w terminie wcześniejszym.", + "23922": "1. Kredyt technologiczny jest udzielany na warunkach nieodbiegających od warunków oferowanych na rynku, z zastrzeżeniem możliwości częściowego umorzenia kwoty kapitału kredytu.", + "23923": "2. Udział własny przedsiębiorcy w finansowaniu inwestycji technologicznej, na którą będzie udzielony kredyt technologiczny, nie może być mniejszy niż 25 % wartości tej inwestycji.", + "23924": "2. Kapitał zakładowy organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego powinien być pokryty w całości wkładami pieniężnymi przed złożeniem wniosku o zarejestrowanie organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego w Krajowym Rejestrze Sądowym.", + "23925": "3. Kapitał zakładowy organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego nie może pochodzić z pożyczki lub kredytu ani być obciążony w jakikolwiek inny sposób.", + "23926": "3. W przypadku gdy nie zostało wszczęte postępowanie karne, o przepadku na rzecz Skarbu Państwa środków odurzających, substancji psychotropowych lub ich preparatów oraz prekursorów kategorii 1 orzeka sąd na wniosek wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego lub Naczelnego Inspektora Farmaceutycznego Wojska Polskiego.", + "23927": "4. W przypadku orzeczenia przez sąd o przepadku na rzecz Skarbu Państwa środków odurzających, substancji psychotropowych lub ich preparatów oraz prekursorów kategorii 1 podlegają one zniszczeniu.", + "23928": "7. W zakresie wynikającym z przedmiotu kontroli kontroler jest uprawniony do swobodnego poruszania się po miejscach i pomieszczeniach, o których mowa w ust. 1, bez obowiązku uzyskania przepustki, oraz nie podlega rewizji osobistej.", + "23929": "2. Do zadań Komisji należy również przygotowywanie projektów aktów prawnych związanych z funkcjonowaniem rynku kapitałowego.", + "23930": "3. Komisja może występować do właściwych organów z wnioskami o wydanie lub zmianę przepisów wykonawczych przewidzianych przepisami ustaw.", + "23931": "4. Komisja wydaje Dziennik Urzędowy Komisji Papierów Wartościowych i Giełd na zasadach określonych w odrębnych przepisach.", + "23932": "3. Do obliczenia wartości euro w złotych przyjmuje się kurs średni Narodowego Banku Polskiego, zgodnie z ogłaszaną tabelą kursową, z dnia zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę do wypłat rekompensat.", + "23933": "2) w art. 16 ust. 4a otrzymuje brzmienie:", + "23934": "\"4a. Fundusz może uczestniczyć w obrocie skarbowymi papierami wartościowymi także za pośrednictwem firmy inwestycyjnej i posiadać rachunek bankowy do przeprowadzania tych rozliczeń.\".", + "23935": "3. W przypadku wniosku o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej przez bank, przez regulamin, o którym mowa w art. 82 ust. 2 pkt 5, rozumie się regulamin inwestowania na własny rachunek w maklerskie instrumenty finansowe przez pracowników jednostki organizacyjnej banku prowadzącej działalność maklerską oraz przez osoby kierujące lub nadzorujące działalność tej jednostki.", + "23936": "1. Do zadań Krajowego Depozytu należy prowadzenie depozytu papierów wartościowych, prowadzenie rozliczeń i rozrachunku transakcji w papierach wartościowych, prowadzenie systemu zabezpieczania płynności rozliczeń oraz wykonywanie czynności w zakresie prowadzenia systemu rejestracji, rozliczeń i rozrachunku instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi.", + "23937": "3) opublikować, na koszt emitenta lub wprowadzającego, informację o niezgodnym z prawem prowadzeniu akcji promocyjnej, wskazując naruszenia prawa.", + "23938": "6. W przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków wynikających z ust. 2-4, Komisja może również nałożyć na emitenta lub wprowadzającego karę pieniężną do wysokości 250.000 zł.", + "23939": "3. Nabycie akcji w wyniku przymusowego wykupu następuje bez zgody akcjonariusza, do którego skierowane jest żądanie wykupu.", + "23940": "4. Ogłoszenie żądania sprzedaży akcji w ramach przymusowego wykupu następuje po ustanowieniu zabezpieczenia w wysokości nie mniejszej niż 100% wartości akcji, które mają być przedmiotem przymusowego wykupu. Ustanowienie zabezpieczenia powinno być udokumentowane zaświadczeniem banku lub innej instytucji finansowej udzielającej zabezpieczenia lub pośredniczącej w jego udzieleniu.", + "23941": "1. Kary pieniężnej nie nakłada się, jeżeli od dnia popełnienia czynu upłynęło 5 lat.", + "23942": "2. Wymierzonej kary pieniężnej nie pobiera się po upływie 5 lat od dnia wydania ostatecznej decyzji o nałożeniu kary.", + "23943": "3. Bieg przedawnienia, o którym mowa w ust. 2, przerywa się przez dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej, o której ukarany został powiadomiony.", + "23944": "Od zwracanego cła wyrównawczego nie płaci się odsetek.", + "23945": "We wszystkich badaniach dotyczących przeglądów, weryfikacji, rewizji i zwrotów stosuje się metodę wykorzystaną w trakcie postępowania, które doprowadziło do nałożenia ceł wyrównawczych.", + "23946": "Jeżeli z zobowiązań międzynarodowych wynika konieczność zmiany lub uchylenia ustanowionego środka wyrównawczego, minister właściwy do spraw gospodarki może uchylić lub zmienić, w drodze rozporządzenia, ustanowiony środek wyrównawczy.", + "23947": "Refundacja, o której mowa w ust. 1, nie może przekraczać ustalonego limitu ceny, z zastrzeżeniem art. 65 i 66 ust. 1, i dokonywana jest przez Fundusz na zasadach, o których mowa w ust. 3-5.", + "23948": "Po przeanalizowaniu przedstawionych przez aptekę zestawień zbiorczych recept, nie później niż 15 dni od otrzymania zestawienia, Fundusz dokonuje refundacji, o której mowa w ust. 1.", + "23949": "Narodowy Plan opracowywany jest co najmniej na 4 lata i zawiera również, opracowane na podstawie wojewódzkich planów zdrowotnych i planu zdrowotnego dla służb mundurowych, szczegółowe wytyczne na temat priorytetowych celów polityki zdrowotnej oraz wytyczne ich osiągnięcia na najbliższy rok kalendarzowy.", + "23950": "Zarządy kas chorych obowiązane są do współpracy z ministrem właściwym do spraw zdrowia w zakresie realizacji zadań, o których mowa w ust. 1 i w art. 200 ust. 2.", + "23951": "W przypadku uchybienia obowiązkom, o których mowa w ust. 1 i 2, minister właściwy do spraw zdrowia może odwołać zarząd kasy chorych i powołać w jego miejsce zarząd tymczasowy.", + "23952": "Rada Ministrów w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedkłada Sejmowi sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej wraz z informacją o stanie zadłużenia państwa.", + "23953": "Sejm rozpatruje przedłożone sprawozdanie i po zapoznaniu się z opinią Najwyższej Izby Kontroli podejmuje, w ciągu 90 dni od dnia przedłożenia Sejmowi sprawozdania, uchwałę o udzieleniu lub o odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium.", + "23954": "Pozostałe poprawki zawarte w uchwale Senatu mają charakter redakcyjny i zmierzają do precyzyjniejszego wyrażenia intencji ustawodawcy.", + "23955": "Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 15 lutego 2002 r. ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, przyjmuje tę ustawę bez poprawek.", + "23956": "Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w 15 lutego 2002 r. ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki: 1art. 1 otrzymuje brzmienie: „Art. 1. 1. Miasto stołeczne Warszawa, zwane dalej “m.st. Warszawą\", jest gminą wykonującą także zadania powiatu.", + "23957": "Poprawka nr 21 dotyczy części Zdrowie i polega na zwiększeniu o 25 mln zł wydatków przeznaczonych na staże i specjalizacje medyczne, co ma umożliwić kontynuację systemu specjalizacji lekarzy rodzinnych.", + "23958": "Poprawka nr 22 dotyczy budżetu Państwowej Agencji Atomistyki i zwiększa o 2 mln zł środki przeznaczone na dotacje na zadania w zakresie bezpiecznego wykorzystania energii atomowej.", + "23959": "Poprawka nr 15 zwiększa o 1 mln zł wydatki Kancelarii Senatu i zmniejsza o tę kwotę rezerwę celową przeznaczoną na koszty integracji z Unią Europejską. Zwiększenie budżetu Kancelarii Senatu jest spowodowane koniecznością sfinansowania wydatków związanych z przejęciem zarządu na nowej nieruchomości.", + "23960": "Poprawka nr 11 tworzy nową rezerwę celową – finansowanie wysokospecjalistycznych procedur medycznych z kwotą 25 mln zł. Utworzenie tej rezerwy zmniejsza kwotę wydatków przeznaczonych na dodatkową dotację dla Agencji Rynku Rolnego.", + "23961": "Poprawka nr 12 wyodrębnia w ramach rezerwy celowej przeznaczonej na budowę i modernizację dróg krajowych zadanie polegające na dofinansowaniu remontu wiaduktów na obszarze Warszawy.", + "23962": "Poprawka nr 6 zwiększa planowane przychody własne Funduszu Ubezpieczeń Społecznych o 100 mln zł, co umożliwia zmniejszenie o tę kwotę dotacji dla tego Funduszu i przeznaczenie jej na rezerwę celową na dofinansowanie zadań wynikających z kontraktów wojewódzkich, gwarantując jednocześnie 155 mln zł z tej rezerwy na metro warszawskie.", + "23963": "Poprawka nr 27 polega na „przesunięciu“, w ramach rezerwy celowej na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt, 45 mln 960 tys. zł z wydatków bieżących na dotacje i subwencje.", + "23964": "Poprawka nr 28 rozszerza zadanie określone w rezerwie celowej w poz. 45 na ośrodki wsparcia dla osób chorych psychicznie i jednocześnie zwiększa o 1 mln 200 tys. zł wydatki majątkowe kosztem dotacji i subwencji.", + "23965": "Poprawka nr 24 prowadzi do zwiększenia w części – Województwo pomorskie i Województwo warmińsko-mazurskie środków na budowę i utrzymanie urządzeń melioracji wodnych o 17 mln 200 tys. zł. Środki te mają być wykorzystane na poprawę stanu technicznego urządzeń melioracji wodnych na Żuławach.", + "23966": "Kwota ta jest uzyskana kosztem zmniejszenia wydatków na usuwanie skutków powodzi i osuwisk.", + "23967": "Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 20 marca 2002 r. ustawy o zmianie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo farmaceutyczne, ustawę o wyrobach medycznych oraz ustawę o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, przyjmuje tę ustawę bez poprawek.", + "23968": "1. Specjalny zespół negocjacyjny rozwiązuje się z mocy prawa z dniem następującym po dniu zawarcia porozumienia o ustanowieniu europejskiej rady zakładowej lub o ustaleniu innego sposobu informowania pracowników i konsultacji z pracownikami, bądź podjęcia uchwały, o której mowa w art. 16 ust. 2 lub postanowienia, o którym mowa w art. 20 pkt 1.", + "23969": "Zgodnie z dodanym przez ustawę nowelizującą do art. 9 ustępem 1a paszport tymczasowy może być ważny nie dłużej niż 12 miesięcy od daty jego wydania, a przy ustaleniu terminu ważności konsul uwzględnia przeznaczenie tego dokumentu. Zarówno względy logiczno-językowe, jak również konieczność zachowania spójności z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizowanej, który stanowi, iż paszport ważny jest przez 10 lat od daty jego wydania, przemawiają więc za wprowadzeniem poprawki nr 3.", + "23970": "Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 15 marca 2002 r. ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych, przyjmuje tę ustawę bez poprawek.", + "23971": "Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 14 marca 2002 r. ustawy o uchyleniu ustawy o Radiofonicznym Ośrodku Nadawczym w Konstantynowie, przyjmuje tę ustawę bez poprawek.", + "23972": "Poprawki nr 9, 11 i 12 zmierzają do objęcia zakresem regulacji ustawy wszystkich rodzajów szkół działających na podstawie przepisów o systemie oświaty, w szczególności gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych.", + "23973": "Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 26 kwietnia 2002 r. ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przyjmuje tę ustawę bez poprawek.", + "23974": "Senat rozpatrując w dniach 22 i 23 maja 2002 r. ustawę o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej, postanowił wprowadzić do niej 16 poprawek.", + "23975": "W poprawce nr 1, polegającej na skreśleniu lit. b, przywrócono dotychczasowe brzmienie art. 29 pkt 2.", + "23976": "Zdaniem Senatu warunkiem tego, by fakt otrzymania wezwania nie budził wątpliwości jest przede wszystkim, choć nie tylko, udokumentowanie jego przekazania.", + "23977": "Poprawka nr 8 rozszerza katalog organów, którym w czasie stanu wyjątkowego wojewodowie mogą nakazać wykonywanie czynności technicznych niezbędnych do prowadzenia cenzury lub kontroli, o organy administracji samorządowej, usuwając jednocześnie błąd w nazwie organów administracji rządowej w województwie.", + "23978": "Poprawka nr 3 jest konsekwencją poprawki nr 1 i w związku ze zmianą zasad wyboru członków Rady skreśla przepis przejściowy.", + "23979": "Poprawka nr 2 eliminuje z ustawy niewłaściwe odesłanie.", + "23980": "Poprawka nr 4 jest wyrazem przekonania Senatu o konieczności wcześniejszego, aniżeli przewiduje to ustawa w brzmieniu uchwalonym przez Sejm, wejścia w życie regulacji rozszerzających zakres ochrony konsumentów.", + "23981": "Ważka, ze względu na kształt całej ustawy i jej wewnętrzną spójność, była definicja pojęcia doświadczenia na zwierzęciu. Sejm dokonał daleko idącej zmiany w tym zakresie, co pociąga za sobą konieczność głębokiej analizy dużej części obowiązujących, ustawowych regulacji oraz konieczność daleko idących zmian merytorycznych, szczególnie w kontekście wzajemnych relacji doświadczeń i testów na zwierzętach.", + "23982": "Zważywszy na bardzo szeroki zakres regulacji zawartych w pakiecie ustaw ubezpieczeniowych, Senat postanowił przedłużyć termin ich wejścia w życie uznając, że vacatio legis zaproponowane w przedłożeniu sejmowym jest zbyt krótkie, aby zakłady ubezpieczeń mogły dostosować swoją działalność do nowego stanu prawnego (poprawka nr 5).", + "23983": "Senat wprowadził pięć poprawek do nowelizacji Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.", + "23984": "Art. 446[1.] Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem.", + "23985": "Art. 447. Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.", + "23986": "Art. 737. Przyjmujący zlecenie może bez uprzedniej zgody dającego zlecenie odstąpić od wskazanego przez niego sposobu wykonania zlecenia, jeżeli nie ma możności uzyskania zgody, a zachodzi uzasadniony powód do przypuszczenia, że dający zlecenie zgodziłby się na zmianę, gdyby wiedział o istniejącym stanie rzeczy.", + "23987": "Art. 703. Jeżeli dzierżawca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a w wypadku gdy czynsz jest płatny rocznie, jeżeli dopuszcza się zwłoki z zapłatą ponad trzy miesiące, wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminu wypowiedzenia. Jednakże wydzierżawiający powinien uprzedzić dzierżawcę udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego czynszu.", + "23988": "Art. 856. § 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie towarów w czasie od ich przyjęcia na skład aż do wydania ich osobie uprawnionej nie może przewyższać zwykłej wartości towarów, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przedsiębiorstwa składowego.", + "23989": "Rozdział XIII.", + "23990": "Środki zabezpieczające.", + "23991": "Art. 99. Jeżeli uznano, że sprawca dopuścił się czynu zabronionego w stanie niepoczytalności określonej w art. 25 § 1, a jego pozostawanie na wolności grozi poważnym niebezpieczeństwem dla porządku prawnego, sąd orzeka umieszczenie sprawcy w szpitalu psychiatrycznym albo w innym odpowiednim zakładzie.", + "23992": "Rozdział XL.", + "23993": "Przestępstwa przeciwko zasadom postępowania z podwładnymi.", + "23994": "Art. 319. Żołnierz, który nadużywa swych uprawnień w celu wyrządzenia dolegliwości podwładnemu lub młodszemu stopniem, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.", + "23995": "Art. 320. Żołnierz, który znieważa podwładnego lub młodszego stopniem, będących w służbie lub sam będąc w służbie albo w obecności innych żołnierzy, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.", + "23996": "Art. 118. W razie wyrządzenia szkody przez kilku pracowników każdy z nich ponosi odpowiedzialność za część szkody stosownie do przyczynienia się do niej i stopnia winy. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych pracowników do powstania szkody, odpowiadają oni w częściach równych.", + "23997": "1) zawiadomić pracowników o wejściu układu w życie, o zmianach dotyczących układu oraz o wypowiedzeniu i rozwiązaniu układu, 2) dostarczyć zakładowej organizacji związkowej niezbędną liczbę egzemplarzy układu, 3) na żądanie pracownika udostępnić do wglądu tekst układu i wyjaśnić jego treść.", + "23998": "Art. 80. Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.", + "23999": "Art. 81. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.", + "24000": "Art. 315. W aktach o zawiązaniu spółki powinno być wyraźnie stwierdzone, że każdy z przyszłych akcjonarjuszów, podpisujący akt, zna sprawozdanie założycieli oraz opinję biegłych rewidentów (art. 313 i 314).", + "24001": "Art. 316. § 1. Jeżeli kapitał akcyjny ma być zebrany za pomocą ogłoszeń (publicznej subskrypcji), wówczas statut projektowanej spółki powinien być uprzednio ogłoszony w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ze wskazaniem, kiedy został sporządzony i przed jakim notariuszem.", + "24002": "Art. 450. Likwidatorzy co do swych uprawnień i obowiązków podlegają przepisom działu niniejszego, przewidzianym dla zarządu spółki.", + "24003": "Art. 451. § 1. Likwidatorzy sporządzą bilans otwarcia likwidacji. Bilans ten likwidatorzy złożą walnemu zgromadzeniu do zatwierdzenia. Do bilansu tego stosuje się przepis art. 428 § 2.", + "24004": "Rozdział III.", + "24005": "Nadzór nad sprawowaniem opieki.", + "24006": "Art. 165. § 1. Sąd opiekuńczy wykonywa nadzór nad sprawowaniem opieki, zaznajamiając się bieżąco z działalnością opiekuna oraz udzielając mu wskazówek i poleceń; przy wykonywaniu tego nadzoru sąd opiekuńczy może korzystać z pomocy społecznego organu pomocniczego w sprawach opiekuńczych.", + "24007": "Art. 121. § 1. Kto, pomimo nieuiszczenia dwukrotnie nałożonej na niego kary pieniężnej określonej w taryfie, po raz trzeci w ciągu roku bez zamiaru uiszczenia należności wyłudza przejazd koleją lub innym środkiem lokomocji, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.", + "24008": "1. Jeżeli z umowy nie wynika, że przeniesienie autorskich praw majątkowych lub udzielenie licencji nastąpiło nieodpłatnie, twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia.", + "24009": "2. Jeżeli w umowie nie określono wysokości wynagrodzenia autorskiego, wysokość wynagrodzenia określa się z uwzględnieniem zakresu udzielonego prawa oraz korzyści wynikających z korzystania z utworu.", + "24010": "Art. 63.", + "24011": "Jeżeli umowa obejmuje sporządzenie egzemplarzy przeznaczonych do udostępnienia publiczności, twórcy należą się egzemplarze autorskie w liczbie określonej w umowie.", + "24012": "Art. 64.", + "24013": "Umowa zobowiązująca do przeniesienia autorskich praw majątkowych przenosi na nabywcę, z chwilą przyjęcia utworu, prawo do wyłącznego korzystania z utworu na określonym w umowie polu eksploatacji, chyba że postanowiono w niej inaczej.", + "24014": "2. W wyjątkowych przypadkach członek Zarządu Giełdy może zezwolić na określenie kursu jednolitego niespełniającego warunków, o których mowa w ust. 1 lit. a i b, o ile uzna, że wymaga tego interes uczestników obrotu giełdowego. Zezwolenie może być udzielone w szczególności, gdy nie obowiązują ograniczenia wahań kursów określone w § 148.", + "24015": "Art. 14.", + "24016": "Władzami funduszu są: walne zgromadzenie, rada nadzorcza i zarząd.", + "24017": "Art. 15.", + "24018": "1.Do dnia zwołania pierwszego walnego zgromadzenia, w którym mogą uczestniczyć akcjonariusze inni niż Skarb Państwa, członków rady nadzorczej funduszu powołuje i odwołuje, a także ustala ich wynagrodzenia właściwy minister za zgodą Prezesa Rady Ministrow.", + "24019": "1. Kapitał akcyjny towarzystwa może być opłacony wyłącznie ze źródeł udokumentowanych. Środki na pokrycie kapitału akcyjnego nie mogą pochodzić z pożyczki lub kredytu.", + "24020": "2. Osoby obejmujące akcje towarzystwa są obowiązane do udokumentowania źródeł pochodzenia gotówki i złożenia oświadczenia o wywiązywaniu się z obowiązków podatkowych, pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania.", + "24021": "1. Utworzenie, przekształcenie, zniesienie i zmiana nazwy uczelni publicznej oraz jej połączenie z inną uczelnią publiczną następuje w drodze ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2.", + "24022": "2. Utworzenie, przekształcenie, zniesienie i zmiana nazwy publicznej uczelni zawodowej oraz jej połączenie z inną publiczną uczelnią zawodową następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów.", + "24023": "7. Udział w strajku lub akcji protestacyjnej jest dobrowolny i nie stanowi naruszenia obowiązków studenta, jeżeli strajk lub akcja protestacyjna zostały zorganizowane zgodnie z ustawą.", + "24024": "9. Organizator strajku lub akcji protestacyjnej jest obowiązany zapewnić taki ich przebieg, ażeby nie zagrażały życiu lub zdrowiu ludzkiemu, mieniu uczelni lub innych osób, ani nie naruszały praw pracowników uczelni, a także studentów nie biorących udziału w proteście.", + "24025": "Art. 129. 1. Uczestnictwo powstaje przez zawarcie z Krajowym Depozytem umowy o uczestnictwo w depozycie papierów wartościowych, zwanej dalej \"umową o uczestnictwo\".", + "24026": "2. Podmiotowi, który uzyskał zgodę Komisji na prowadzenie rachunków papierów wartościowych i spełnia wymogi określone w regulaminie Krajowego Depozytu, przysługuje roszczenie o zawarcie umowy o uczestnictwo.", + "24027": "Dziś lub wczoraj czekał cię \"lepszy jeszcze stan\". Doprawdy, jak trudno jest bardzo człowieka zrozumieć, a jeszcze trudniej odczuć. \"Panowanie nad sobą przechodzi wreszcie w bunt przeciw sobie\" - to w bajeczkach dla grzecznych dzieci napisać by należało.", + "24028": "No i spokój jeno przez niepokój może być dany.", + "24029": "Myśl nie ma bezpośredniego wpływu na ciało. Ono jest wykładnikiem uczucia. Przez jakież burze morskie, dziewicze lasy, śnieżne czy płomieniste góry uczucie moje idzie z tobą, dziewczyno najdziwniejsza. Przez jakież głębie, przez jakież równiny łąk i kwiatów...", + "24030": "Mąci się wszystko.", + "24031": "Tak oto dziś otrzymałem kartę twoją i raz cię jeszcze proszę nie przyjeżdżaj, a zostaw i pieniądz i czas i ładne historie na maj. Radziłbym ci pamiętać o kursach Joteykówny tutaj, napisz do niej, ile to trwa czasu, kiedy rozpoczyna.", + "24032": "Bardzo dziękuję, bardzo całuję każdy paluszek ręki prawej, najdłużej palce, co pisały, trzymały pióro - ten artykuł o Lelewelu. Myślałaś o mnie. Tak. Wiesz, ty jedyna, ty moja, że niezmierzone jest wprost uczucie moje dla ciebie, gdy w liście znajdę najtajniejszą moją chęć spełnioną - ty - skąd ci to do tej główeńki mojej przyszło. - Ty najdroższa -", + "24033": "Oczywisty zarobek mamusi wynosi komorne za sierpień i wrzesień - którego nie trzeba będzie płacić. Oczywiście nie frasuj się całą przeprowadzką, którą ja urządzę sam i stopniowo.", + "24034": "Państwu Kłosom to nowe mieszkanie bardzo się podobało. Aha, najmilsze dla ciebie, że nie ma centralnego ogrzewania, a są olbrzymie wprost piece majolikowe (2), a jeden z białych kafli.", + "24035": "Dachom trójkątnym, łagodnym i płaskim powierzam moje stopy lunatyka. Czasy są takie niepewne. A na dachy nikt nie rzuca skórek [od] bananów.", + "24036": "Jeśli można, to trochę piasku w dłonie. Będę bawił się przesypywaniem go z ręki do ręki. Nie wiedziałem nigdy, co począć z palcami. Dlatego tak bardzo podniecały mnie giętkie szyjki tulipanów.", + "24037": "Krótko: jestem ostatnio zupełnie zarżnięty. Mieliśmy dużo wydatków nieprzewidzianych. Nagrody z Krakowa, tych pięciu tysięcy, ciągle nie wypłacają, a nic oprócz tego nie zarobiłem. Potężnie zapożyczyłem się. Na przeszło trójkę. Więc sprawa, w dużym skrócie, wygląda mniej więcej tak.", + "24038": "Piszę o tym teraz, żebyś miał czas znaleźć kogo innego.", + "24039": "I nie bądź żałośnie buntowniczy, na Boga. Czemu twoje podanie, ognisto-rozkazujące, posyłasz mnie, a nie na Komisję wprost? Posyłasz mnie, żeby CO mi udowodnić? Przecież wiesz dobrze, że ja tego podania im nie dam, bo gdybym dał, to wielkie gówno byś od nich dostał, a nie mniejsze gówno w postaci 3 x 750 zł.", + "24040": "To tyle na razie. I weź się trochę za czytanie. Jesteś straszliwe niedouczony.", + "24041": "Prokuratorzy z Łodzi już drugi rok zastanawiają się, czy były podstawy, aby zatrzymać Barbarę Blidę w jej domu i siłą doprowadzić na przesłuchanie. Nic nie usprawiedliwia tak długiego śledztwa podobnie jak niedołęstwa sejmowej komisji śledczej i jej przewodniczącego Ryszarda Kalisza.", + "24042": "Liczni obserwatorzy i eksperci wskazywali na niewykonalność całego przedsięwzięcia. Waldemar Kuczyński były minister w rządzie Tadeusza Mazowieckiego i główny doradca ekonomiczny Jerzego Buzka pisał w „Polityce”, że „wariant norweski jest najgorszy z możliwych, a przede wszystkim nierealny. Najbardziej wątpiącymi w jego wykonalność byli sami Norwegowie”.", + "24043": "Parafowanie umowy nie poprawiło szans wyborczych AWS, ale sprawa ta dalej jest wykorzystywana do celów politycznych. Niewątpliwie jest to jedyna użytkowa wartość porozumienia sprzed lat.", + "24044": "Utworzenie PL, rozbicie LiD, rosnące kłopoty SLD i trudna sytuacja lewicy stawiają kolejne pytania o przyczyny tego stanu rzeczy. Uznałem, że nie od rzeczy będzie przypomnienie czytelnikom mojego bloga fragmentów obszernego wywiadu Marka Dyducha udzielonego „Panoramie Dolnośląskiej” w listopadzie 2005 roku. Choć tamta publikacja minęła bez większego echa to czytana dziś jest jeszcze bardziej sensacyjna i dostarcza odpowiedzi na wiele aktualnych problemów.", + "24045": "Radziecka interwencja kosztowałaby życie 200 tysięcy Polaków – oceniła CIA w odtajnionych materiałach. Wiadomość z Langley oznacza, że generał Jaruzelski wprowadzając stan wojenny ocalił 200 tysięcy ludzi, ale zaślepieni hunwejbini z IPN oraz prawicowi politycy i żurnaliści uważają inaczej. Wydaje im się, że w 1981 roku mógł powstać rząd Mazowieckiego, zmieniłby się ustrój, a Polska weszłaby do NATO.", + "24046": "Jeśli wątpicie w to pozwólcie mi dać przykład. Wszyscy znamy historię Abrahama i Izaaka. Bóg rozkazał Abrahamowi żeby złożył w ofierze jego jedynego syna. Bez sprzeciwu zabiera Izaaka na szczyt góry, przywiązuje do ołtarza, podnosi nóż, jest gotów do ciosu. Tak jak rozkazał Bóg. Wiemy, że wszystko skończyło się dobrze. Bóg zesłał Anioła, bo go zatrzymać w ostatniej minucie. Abraham zdał test lojalności.", + "24047": "Afgańskie „państwo boże” to kamienowanie, biczowanie, obcinanie kończyn i publiczne egzekucje. Kobiety muszą zakrywać włosy, ramiona, nogi. Nie może ich być widać z ulicy, więc domy, w których mieszkają mają zamalowane okna. Kobiety mogą poruszać się poza domem wyłącznie w towarzystwie krewnego płci męskiej. Inaczej mogą zostać pobite. Obowiązuje zakaz edukacji kobiet.", + "24048": "6. Cała Polska zna sprawę Olewnika. Mniej znana jest sprawa małżonków Drzewińskich, uprowadzanych kolejno w biały dzień, w środku miasta, na oczach licznych świadków. Sceny jak z Iraku albo Afganistanu. I co wyprawiała prokuratura w jednej czy drugiej sprawie? Nic nie wyprawiała, bo nic nie robiła.", + "24049": "Co teraz trzeba zrobić z takimi prokuratorami?", + "24050": "Niestety te miłe pobyty są, za każdym razem, zdominowane kampaniami wyborczymi, którymi – jako świadome polskie obywatelki – bardzo się interesujemy.", + "24051": "Martwią nas niewybredne dyskusje i epitety w przedwyborczych dyskusjach, reklamach czy artykułach. Wypowiadamy się w sondach telewizyjnych a czasami przesyłamy także nasze opinie elektronicznie.", + "24052": "Gdzie diabeł nie może tam babę pośle.", + "24053": "Nie jestem krytykiem filmowym i dlatego oceniać mogę bez cechującego krytyków chłodu i dystansu; oceniać emocjonalnie.", + "24054": "Film Andrzeja Wajdy jest obrazem przerażająco smutnym, pokazującym okrucieństwa bez retuszu.", + "24055": "Ale to film wzruszający. Wzruszający głownie postawami / rolami matek, żon, córek i sióstr pomordowanych.", + "24056": "Dzięki tym wzruszeniom „Katyń” Andrzeja Wajdy pozostanie w pamięci na długo.", + "24057": "Dlaczego zgadzamy się na import zboża z UE, wiedząc że to rozkłada skutecznie nasze własne, rodzime rolnictwo? Czemu i komu to ma służyć?", + "24058": "Umowę podpisał poprzedni rząd, a umów trzeba dotrzymywać. Rząd już zapowiedział, że będzie próbował renegocjacji, nie jest to jednak prosta sprawa.", + "24059": "Panie Marszałku, proszę o udzielenie informacji w sprawie konieczności wymiany dowodów osobistych. Moja Mama ma aktualnie 80 lat i w związku z tym chciałabym wiedzieć, kiedy powinna wymienić dowód i czy w ogóle musi go wymienić na nowy. Media codziennie podają inne interpretacje. Ewa", + "24060": "Mądrą politykę gospodarcza można prowadzić także będąc w Unii. Po prostu, prowadząc tę samą (zakładam że mądrą) politykę będąc w Unii, osiągniemy lepsze rezultaty, niż będąc poza Unią. A do Azji Polski przenieść się nie da.", + "24061": "Nieprawda. Skarbnik SLD zapłacił za te przeloty.", + "24062": "Panie Marszałku, mam pytanie związane z Mariuszem Łapińskim. Jak wytłumaczyć fakt, że okazał się niegodnym bycia członkiem SLD, ale jednocześnie jest godny bycia członkiem poselskiego klubu SLD? Dla mnie ta sytuacja jest niezrozumiała.", + "24063": "Wykluczenie z SLD jest karą bardzo dotkliwą. Oznacza właściwie koniec politycznej kariery Mariusza Łapińskiego. Decyzja czy pozostanie w Klubie SLD należy do Klubu. Sprawa nie była jeszcze rozpatrywana.", + "24064": "Jak widać z powyższych danych liczbowych, związkowcy nie dominują w Sejmie, ich obecność jest jednak jak najbardziej zrozumiała. Związki zawodowe reprezentują przecież grupy obywateli i są zobligowane do dbania o ich interesy. Oczywiście głównym forum ich działania powinny być takie gremia jak reaktywowana Komisja Trójstronna.", + "24065": "Kandydatem SLD jest Jan Czekaj, więc jego poprę. Głosowanie w tej sprawie odbędzie się 26 sierpnia.", + "24066": "Panie Marszałku, Newsweek zrobił test biopaliwa. Po 54 tys. km rozsypał się katalizator. Czy będzie Pan głosował za nową (starą) ustawą o biopaliwach? Co do mojego pytania dotyczącego wypowiedzi senatora Adama Graczyńskiego. Odpowiedź c) nie istnieje. Rozumiem jednak Pańską niechęć do odpowiedzi na moje pytanie.", + "24067": "Nic nie zapowiada takiego scenariusza. Niemcy to odpowiedzialny i przewidywalny kraj. Trudno przygotowywać się do wydarzeń z gatunku political fiction. Niezależnie od powyższej oceny, zakładając, że Pani wizja miałaby jakieś pozory prawdopodobieństwa - Unia Europejska to nie tylko Niemcy.", + "24068": "Panie Marszałku! Czy wierzy Pan w to, iż wszyscy posłowie zapoznają się z sześcioma tysiącami stron traktatu akcesyjnego?", + "24069": "Szanowny Panie Marszałku, czy wykorzystywanie swojego służbowego stanowiska w celu zatrudniania znajomych innych członków partii jest etyczne? Czy można w ten sposób niszczyć innych ludzi nie związanych z żadną opcją? Co zrobić, gdy taka sytuacja się zdarzyła i w wyniku tego ktoś stracił pracę?", + "24070": "Jak to możliwe, że marszałek Sejmu nie ma swojego biura poselskiego?", + "24071": "Rzeczywiście prace organizacyjne nieco się opóźniły, ale już wkrótce biuro zacznie działać pełną parą. Adres: ul. Lwowska 5, lokal 3a, telefony: 825-53-94; 825-44-02.", + "24072": "Jakie języki Pan zna, a które chciałby znać?", + "24073": "Reakcja polskiego rządu nie wydaje mi się przesadna, nie sądzę też, żeby rząd uwikłał się w te problemy. W grę wchodziło niewpuszczenie obywatela polskiego do Rosji, jest więc zrozumiałe, że rząd domagał się podania przyczyn. Można się tylko domyślać, że decyzja ta spowodowana była problemami w stosunkach Rosji z Watykanem, a nie Polską, ale są to tylko domysły. Chcielibyśmy otrzymać pewną informację, i stąd zainteresowanie rządu.", + "24074": "Stypendium przyznawane jest za wysokie oceny. Nie ma znaczenia, czy student korzysta z indywidualnego toku nauczania, czy też nie.", + "24075": "Protestuję przeciw zagłuszaniu przemówienia A. Leppera przez telewizję publiczną, program 3. W czasie przemówienia A. Leppera w miniony piątek, kanał 3 przerwał transmisję obrad i nadal głupawy Kurier. Zatem widzowie mogli wysłuchać początku i końca przemówienia A. Leppera. Środek był ocenzurowany.", + "24076": "Tak, jak mówiłem o tym w Sejmie, niewątpliwie respekt budzi jego odwaga. Zwyczajnie, jak człowiekowi, było mi go żal, gdy w krótkim odstępie czasu stracił dwóch synów. Na Pańskie pytanie nie umiem jednak przekonywająco odpowiedzieć. Dla jednych jest to bohater, dla innych zdrajca, a dla wielu - postać jak z antycznej tragedii greckiej uwikłana w tryby nieprostej polskiej historii.", + "24077": "Panie Marszałku, czy SDPL przedstawi jakąś propozycję dla członków SLD niezadowolonych z wyboru Oleksego na przewodniczącego?", + "24078": "SDPL nie zamyka się. Jest otwarta dla wszystkich uczciwych ludzi lewicy, którzy chcą stworzyć partię wolną od tego rodzaju obciążeń i która będzie partią socjaldemokratyczną. Nie prowadzimy werbunku, ale jeśli ktoś chce znaleźć do nas drogę - to znajdzie.", + "24079": "Co sądzi Pan o inicjatywie zgłoszonej przez PO na temat zmiany ordynacji wyborczej, aby wybierać posłów w okręgach jednomandatowych systemem większościowym? Wydaje mi się, że zlikwidowałoby to nagminne kupowanie miejsc na listach wyborczych i wybieranie osób przypadkowych. W ten sposób Sejm miałby szansę mieć prawdziwy mandat społeczny. Czy jednak to przejdzie? Czy myśli Pan, że to dobry pomysł?", + "24080": "Panie Marszałku, jestem laikiem w kwestiach prawnych, dlatego pragnę zapytać, jakich dokładnie przestępstw dotyczy projekt SDPL ograniczający prawo wybieralności do Parlamentu. Czy np. polityk, który dokona morderstwa w obronie własnej, zostanie potraktowany jak ktoś, kto dokonuje zabójstwa umyślnie? Co właściwie znaczy zwrot \"przestępstwa popełnione z winy umyślnej\"? A czy po wygaśnięciu wyroku, osoba taka może kandydować do Parlamentu?", + "24081": "Jakie jest Pana stanowisko jeśli chodzi o legalizację marihuany?", + "24082": "Jestem przeciwny legalizacji jakichkolwiek narkotyków. Zarazem jednak jestem przeciwny karaniu więzieniem osób posiadających niewielkie ilości narkotyków na własny użytek. Należy im ten narkotyk konfiskować, uzależnionych kierować na leczenie, a nieuzależnionym pomóc uchronić się przed nałogiem. W tym kierunku szedł projekt ustawy przygotowany przez jedynego przedstawiciela SDPL w rządzie, ministra zdrowia Marka Balickiego, ale Sejm zdecydował inaczej.", + "24083": "Na pewno potrzebna jest walka z szarą strefą i mafiami paliwowymi. Walka ta nie może jednak odbywać się kosztem znacznego podwyższenia kosztów bytowych milionów rodzin i funkcjonowania tysięcy zakładów pracy. Jeśli działania osłonowe (zwrot akcyzy w określonych przypadkach) rząd uznaje za operację skomplikowaną, nie pozostaje nic innego, jak nasilić walkę z oszustami i przestępcami.", + "24084": "To nie pierwszy taki sygnał. Dlaczego? - nie wiem. Proponuję napisać w takim przypadku post do administratora Onetu z pytaniem, czy siedziba cenzury na ul. Mysiej w Warszawie na pewno została zamknięta, czy też obecnie mieści się w Onecie.", + "24085": "Panie Marszałku Borowski! Dlaczego język angielski ma być obowiązkowy w szkołach i to od drugiej klasy? Dlaczego nie pozostawiacie wyboru obywatelom? Pozdrawiam i dziękuję za odpowiedź.", + "24086": "Mam pytanie: czy czeka nas Polska ojca dyrektora?", + "24087": "Chyba już trochę ją mamy, dlatego potrzebne jest szerokie obywatelskie, centrolewicowe porozumienie na rzecz demokracji i rozwoju. Wybory samorządowe są okazją do zawiązywania takich porozumień na szczeblu lokalnym. SDPL jest ich inicjatorką.", + "24088": "Szanowny Panie Marszałku, mam do Pana dziwne pytanie. Co rozumie Pan przez słowo 'socjalizm'?", + "24089": "Czy zgadza się Pan z twierdzeniem, że system dwupartyjny jest lepszy od wielopartyjnego? Czy uważa Pan, że w Polsce ma szanse powstać taki system z dwoma dużymi blokami: prawicowym - reprezentującym środowiska od chadecko-ludowych po konserwatywno-liberalne oraz lewicowym - złożonym zarówno z partii skrajnie lewicowych jak i partii liberalnych?", + "24090": "Platforma Obywatelska zapowiada opracowanie Kodeksu Wyborczego, łączącego wszystkie ordynacje wyborcze. Jedna z uchwał programowych SDPL-u, mówi o jej poparciu dla tzw. \"ordynacji mieszanej\" do Sejmu RP.Czy zatem SDPL będzie przekonywać koalicjantów z LiD-u, aby ewentualnie z pozostałymi partiami doprowadzić do kompromisu w postaci tejże ordynacji, zamiast całkowitej większościowej? Jakie jest Pańskie zdanie na temat okręgów jednomandatowych w samorządach i listy krajowej do Parlamentu Europejskiego?", + "24091": "Upływa sto dni rządów Prawa i Sprawiedliwości. Podczas kampanii wyborczej wskazywałem, najgłośniej i najbardziej stanowczo spośród polityków, na zagrożenia kryjące się pod hasłem IV Rzeczypospolitej. Ujawniłem skrzętnie ukrywany projekt konstytucji PiS zmierzający do zburzenia istniejącego porządku demokratycznego. Coraz więcej faktów potwierdza, że te ostrzeżenia i przestrogi były zasadne.", + "24092": "Nikt wcześniej nie wyszedł do protestujących pielęgniarek. To mówi samo za siebie. Nic więc dziwnego, że pielęgniarki zostały w kancelarii i nie chciały opuścić budynku. Ich cierpliwość się wyczerpała.", + "24093": "Trudno o większy dowód arogancji niż zachowanie wiceministra Bolesława Piechy. Potrafi niejedno powiedzieć przed kamerami, w odległości 30 metrów od pielęgniarek, ale nie potrafi tego samego powiedzieć im w oczy, gdy wychodzi z kancelarii na drugą stronę ulicy", + "24094": "O tym, że tych efektów na pewno by nie było, mogliśmy się przekonać już dawniej. Obie największe centrale związkowe, \"Solidarność\" i OPZZ, angażowały się w politykę - związkowcy zasiadali w Sejmie i pełnili funkcje państwowe. I obie do dziś przeżywają konsekwencje tych działań w postaci nieufności ze strony pracowników. Aktywność polityczna nie przełożyła się bowiem na realizację postulatów, z jakimi związkowcy szli po władzę.", + "24095": "Wśród tych koncepcji jedna z najbardziej kontrowersyjnych dotyczy wprowadzenia bonu oświatowego. Zróżnicuje on szkoły i uczniów na lepszych i gorszych, a w konsekwencji spowoduje likwidację setek małych szkół (zabraknie im pieniędzy na funkcjonowanie) i pogorszenie warunków nauczania (zagęszczenie) w większości pozostałych.", + "24096": "Jest to dodatkowy argument za tym, by przedmiotu religia/etyka i ocen z niego nie traktować na równi z innymi. Wszystkie stopnie powinny być wystawiane na odrębnym świadectwie i w żadnym wypadku nie mogą być wliczane do średniej, bowiem uczniowie, którzy na religię nie chodzą, mieliby o jedną ocenę mniej.", + "24097": "Tak dalej być nie może. Zaapelowałem do liderów partii opozycyjnych, abyśmy odłożyli na bok partykularne interesy i dzielące nas różnice i w odpowiedzi na pakt stabilizacyjny podpisali pakt dla demokracji, w którym zobowiążemy się, że wspólnie będziemy bronić najważniejszych zasad demokratycznych, w tym m.in. neutralności światopoglądowej państwa, wolności słowa i poszukiwań artystycznych. Czas przerwać obecne odrętwienie.", + "24098": "Z drugiej strony pojawiają się pomysły, aby poprzez zmiany zapisu ustawowego to Rada Ministrów decydowała o kursie walutowym. Tak mogłoby być jednak tylko w przypadku przyjęcia kursu sztywnego, a przecież powrotu do \"kotwicy kursowej\" z początku lat 90. nikt nie aprobuje.", + "24099": "Czyż rozsądne jest zwalczanie przez opozycję wszelkich (w tym uznawanych za konieczne) inicjatyw rządu, skoro skutkuje to pogłębianiem trudności i - w konsekwencji - musi ograniczać sukcesy ewentualnego własnego rządzenia?", + "24100": "Czyż rozsądne jest, tak nieprzejednane, zwalczanie swych przeciwników politycznych, skoro nieuchronnie prowadzi to także do własnej marginalizacji?", + "24101": "W kwestii pierwszej pojawia się pewna zbieżność poglądów między naszym stanowiskiem a postulatami tzw. polityki prorodzinnej, zgłaszanymi przez część innych ugrupowań. Istnieje jednak dość istotna różnica w podejściu do tego problemu. W ramach tzw. polityki prorodzinnej zgłaszane są propozycje obciążenia systemu podatkowego tzw. ulgami rodzinnymi - ulgami na dzieci. Zgadzając się co do celu, uważamy, że metoda jego osiągnięcia nie jest dobra.", + "24102": "Po drugie, LiD nie zgadza się, aby prawo do przydzielania częstotliwości przekazać do Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Jest to instytucja podległa rządowi, a jej prezesa mianuje premier. Przyjęcie wniesionej przez PO poprawki (wybór prezesa przez Sejm) niewiele zmienia – rząd dysponuje większością w Sejmie. Uprawnienia te zawsze należały do KRRiT i tak powinno być nadal. PO nie przedstawiła żadnego sensownego uzasadnienia dla takiej zmiany.", + "24103": "S.Karpiniuk (PO): Zadzwoniła do mnie wczoraj moja babcia, która widziała tę dzicz PiS-owską pod przewodnictwem Jarosława Kaczyńskiego na komisji regulaminowej i powiedziała do mnie tak: Wnuczku, dlaczego ja muszę płacić na tę dzicz? Z jakiego powodu muszę dokładać się ze swoich podatków na tę dzicz, którą widziałam w telewizji?", + "24104": "G.s.: Ooo, brawo. Panie pośle, ale babcia płaci?", + "24105": "Zamach teczkowy unaocznił, czym jest nowa ustawa lustracyjna i jaki zamęt wprowadza. Kolejny raz okazało się też, że struktury IPN są dyspozycyjne wobec władzy, choć powinny być niezależne i traktować równo wszystkich obywateli i wszystkie sprawy. Są jednak równi i równiejsi. Np. jedna z redakcji czeka na udostępnienie teczki ojca Rydzyka już dwa miesiące.", + "24106": "Jak wynika z niedawnego sondażu opinii społecznej, 66 proc. Polaków zamierza wziąć udział w referendum dotyczącym konstytucji europejskiej, a za jej przyjęciem opowiada się 64 proc. Polacy okazują się więc najwyraźniej odporni na antykonstytucyjną i antyunijną propagandę prawicowych ugrupowań politycznych.", + "24107": "W Sejmie odbyło się pierwsze czytanie obywatelskiego projektu ustawy o przywróceniu Święta Trzech Króli. Sprawa wywołała wielkie emocje. Jak zwykle, doszło do ostrego starcia między PO, która jest przeciw tej ustawie i PiS, które jest za - ze szkodą dla argumentów merytorycznych.", + "24108": "\"Dopuszczalna jest interpretacja art. 90 Konstytucji przyjmująca, że w przypadku nieuchwalenia ustawy upoważniającej Prezydenta do ratyfikacji umowy z powodu nieuzyskania kwalifikowanej większości głosów możliwe jest podjęcie przez Sejm kolejnej uchwały i przekazanie rozstrzygnięcia suwerenowi działającemu bezpośrednio” (czyli narodowi w formie referendum - przyp. mój). W Sejmie jest większość dla podjęcia takiej uchwały. Jest więc rozwiązanie prawne dla Traktatu Lizbońskiego. Szantaż nie przejdzie - no pasaran!", + "24109": "Sejmowa debata nad ustawami dotyczącymi tzw. dezubekizacji mogłaby stać się materiałem szkoleniowym dla przyszłych jurystów na temat: jak nie stanowić prawa. Dziwi mnie jednak nie tyle postawa posłów, którzy prezentowali projekty - Arkadiusza Mularczyka z PiS oraz Sebastiana Karpiniuka z PO, ile marszałka Sejmu, Bronisława Komorowskiego.", + "24110": "Donald Tusk bardzo szybko uległ pogróżkom PiS i wycofał się z wcześniejszych, solennych obietnic podpisania Karty. Wbrew zapowiedziom z exposé nie przekonsultował tej decyzji z opozycją. Posłowie PO i PSL tak obawiali się reakcji PiS, że odrzucili projekt uchwały Lewicy i Demokratów stwierdzający jedynie, że Karta jest wartościowym i potrzebnym Polsce dokumentem. Jeśli Tusk sądzi, że w ten sposób obłaskawi PiS, to jest w błędzie. Nie obłaskawi - lecz rozzuchwali.", + "24111": "PiS okazało się osamotnione w swojej argumentacji. Przedstawiciel PO, poseł Tomasz Tomczykiewicz, mówił o Barbarze Blidzie jako o ogólnie szanowanej osobie, która swoją pozycję zawodową i społeczną zawdzięczała ciężkiej pracy. Była dumą robotniczych środowisk Górnego Śląska. Osiągnęła sukces. Niestety, stała się ofiarą chorych ambicji niektórych polityków PiS i metody rządzenia poprzez strach. Nazwał to nawet stalinizmem XXI wieku.", + "24112": "Minister zdrowia wszystko odkłada na później: ustalenie nowej sieci szpitali – w grudniu, przyjęcie koszyka świadczeń zdrowotnych - za dwa lata. A co do tego czasu?", + "24113": "Minister sprawiedliwości chętnie rozprawia o tym, jak karać przestępców, ale na to jak ich nie „produkować”, nie ma żadnego pomysłu. Wydaje się, że w ogóle go to nie interesuje.", + "24114": "Jestem za tym, żeby powstał Urząd Pełnomocnika ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn oraz za tym, żeby konstytucyjna zasada równej płacy za równą pracę została „wyniesiona na sztandary” i stała się przedmiotem debaty publicznej. Powinna ją egzekwować - korzystając z większych uprawnień - Państwowa Inspekcja Pracy. Niezbędne jest też skuteczne przeciwdziałanie molestowaniu kobiet w zakładach pracy.", + "24115": "Kto zatem najtrafniej zaprognozował tak istotne dla wszystkich tempo wzrostu PKB? Najbliżej prawdy okazał się być IBnGR i Witold Orłowski z Niezależnego Ośrodka Badań Ekonomicznych NOBE, którzy pomylili się naprawdę niewiele. Za nimi uplasowało się Ministerstwo Finansów, które jako jedyne w całej stawce prognozowało wzrost PKB na poziomie niższym, niż to faktycznie miało miejsce. Oby tak dalej!", + "24116": "Obrywa się przy okazji społeczeństwu, które nagle okazuje się przypadkowe i niczego nie rozumie. O ile jednak społeczeństwa raczej nie można wymienić, o tyle telewizję - a ściśle, jej kierownictwo - owszem. I takie zakusy co jakiś czas się pojawiają.", + "24117": "W Karcie Samorządowej SDPL przedstawiony został sposób widzenia samorządu oraz rozwiązania, które nasi kandydaci - w przypadku wybrania ich do władz - zobowiązani są stosować. Dotyczą one różnych kwestii, ale za najważniejsze uważam te, które służą budowie samorządu uczciwego, przejrzystego i obywatelskiego.", + "24118": "Tego tolerować nie można!", + "24119": "Socjaldemokracja Polska 14 lipca tego roku złożyła w Sejmie projekt ustawy eliminującej możliwość kandydowania i zasiadania w parlamencie osoby prawomocnie skazanej za przestępstwo z winy umyślnej, ścigane z oskarżenia publicznego.", + "24120": "Zwróciliśmy się do wszystkich klubów polskiego parlamentu o poparcie tej inicjatywy, a zwłaszcza o wspólne działania na rzecz korekty konstytucyjnego zapisu, gdyż projekt ten ogranicza konstytucyjne prawo wybieralności.", + "24121": "Niestety odzewu nie było.", + "24122": "WYKORZYSTAJMY EUROPEJSKĄ SZANSĘ !", + "24123": "Szansę na:", + "24124": "1. Państwo prawa, odpowiadające standardom państw europejskich - bez afer, korupcji i kolesiostwa.", + "24125": "2. Silną, dynamiczną gospodarkę i sprawiedliwy udział wszystkich obywateli w dobrobycie i poprawie jakości życia.", + "24126": "3. Skuteczną walkę z bezrobociem - plagą naszych czasów - dzięki szybszemu wzrostowi gospodarczemu i tworzeniu nowych miejsc pracy. Parlamentarzyści Socjaldemokracji będą zabiegać o pełną swobodę podejmowania pracy przez Polaków we wszystkich krajach unijnych.", + "24127": "4. Równy, demokratyczny dostęp do edukacji, kultury, nauki i zdobyczy cywilizacji.", + "24128": "5. Przyspieszenie rozwoju regionów Polski, dzięki europejskim funduszom, przeznaczonym na inwestycje infrastrukturalne, walkę z bezrobociem, rozwój obszarów wiejskich i inne ważne cele społeczne.", + "24129": "6. Bezpieczną Europę i Polskę, bezpieczny dom, szkołę i ulicę.", + "24130": "Marek Borowski wystosował 17 grudnia do premiera Marka Belki list o następującej treści: \"W związku z decyzją o przeniesieniu Pełnomocnika Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn do Ministerstwa Polityki Społecznej, w imieniu Socjaldemokracji Polskiej zwracam się do Pana Premiera o rozważenie zmiany tej decyzji i przywrócenie dotychczasowego statusu Pełnomocnikowi Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn.", + "24131": "1. określenie (jak najwęższe) listy stanowisk politycznych oraz przyjęcie zasady, iż wszystkie pozostałe stanowiska merytoryczne w administracji publicznej będą obsadzane w drodze otwartych, przejrzystych konkursów, z podaniem do wiadomości publicznej wymaganych kryteriów, osób kandydujących i ich kwalifikacji oraz osób zatrudnionych w wyniku konkursu i ich kwalifikacji. Zasada ta powinna być rozciągnięta na niektóre inne stanowiska, np. dyrektorów zakładów opieki zdrowotnej.", + "24132": "\"Socjaldemokracja Polska w swojej Deklaracji Programowej na miejscu pierwszym postawiła budowę uczciwego i sprawnego państwa.", + "24133": "Stwierdziliśmy, że chodzi nam o państwo, w którym afery, przekręty i ustawiane przetargi są potępianą patologią a nie codziennością; w którym legitymacje partyjne, układy i znajomości nie zastępują kompetencji; zdrowe państwo z jasnymi regułami postępowania, sprawną i nieupartyjnioną administracją.", + "24134": "Tylko w takim państwie - przyjaznym obywatelom, przejrzystym, z czytelnymi regułami gry - może rozwijać się demokracja, społeczeństwo obywatelskie, przedsiębiorczość.", + "24135": "W działaniach na rzecz budowy takiego państwa jesteśmy konsekwentni.", + "24136": "Nasze poparcie dla rządu Marka Belki, zarówno w głosowaniu czerwcowym, jak i w czekającym nas głosowaniu październikowym uzależniliśmy od niezwłocznego podjęcia przez jego rząd zdecydowanych działań eliminujących korupcję, kumoterstwo i niejasne układy.", + "24137": "4. Oczekujemy pilnej realizacji rządowego programu wspierania ośrodków wczesnej rehabilitacji dzieci niepełnosprawnych.", + "24138": "5. Uważamy za konieczne wzmocnienie obowiązujących i przyjęcie nowych rozwiązań czyniących realną egzekucję alimentów.", + "24139": "6. Realizacja niektórych z przedstawionych powyżej propozycji pociąga za sobą dodatkowe wydatki lub zmniejsza przewidywane oszczędności. Źródeł sfinansowania tych ubytków nie należy jednak szukać w kieszeniach najuboższych.", + "24140": "Socjaldemokracja Polska 14 lipca tego roku złożyła w Sejmie projekt ustawy eliminującej możliwość kandydowania i zasiadania w parlamencie osoby prawomocnie skazanej za przestępstwo z winy umyślnej, ścigane z oskarżenia publicznego.", + "24141": "Zwróciliśmy się do wszystkich klubów polskiego parlamentu o poparcie tej inicjatywy, a zwłaszcza o wspólne działania na rzecz korekty konstytucyjnego zapisu, gdyż projekt ten ogranicza konstytucyjne prawo wybieralności.", + "24142": "Zdaniem Socjaldemokracji Polskiej niedobrze się stało, że decyzja o podporządkowaniu urzędu Pełnomocnika Ministerstwu Polityki Społecznej zapadła w trakcie konferencji w Genewie, na której rządy europejskie podejmowały decyzje o potwierdzeniu dalszej skutecznej realizacji polityki na rzecz równości płci oraz pod nieobecność min. Magdaleny Środy.", + "24143": "Niepokoi nas także tryb podjęcia decyzji o przeniesieniu Pełnomocnika, i to, że nie konsultowano jej z organizacjami kobiecymi.", + "24144": "PKW ogłosiła wyniki wyborów w Warszawie. Zwyciężył SLD-UP uzyskując 8 mandatów,a indywidualnie wicemarszałek Marek Borowski - 149233 głosy, bijąc dotychczasowy \"rekord Polski\" Aleksandra Kwaśniewskiego z 1993 r. Komentarz Marka Borowskiego: 8 mandatów i dwoje senatorów to wspaniały sukces lewicy. Cieszę się,że mogłem się do niego przyczynić. Serdecznie dziękuję wszystkim wyborcom i tym, którzy wspomagali mnie w kampanii. Ten wynik to sukces i zobowiązanie zarazem.", + "24145": "Panie Prezesie, w ten sposób nie pomoże Pan ani Pana ugrupowaniu, ani działkowcom.", + "24146": "Apeluję do Pana o odstąpienie od tych nieprzemyślanych i nierozważnych pomysłów. Zwłaszcza, że użytkownicy działek to niejednokrotnie emeryci, renciści, ludzie bezrobotni i niemajętni.", + "24147": "Proponuję skupić się na rozwiązywaniu problemów ubóstwa i bezrobocia w Polsce, a działkowców i ich działki zostawić w spokoju, aby to co dobrze funkcjonuje, funkcjonowało tak nadal!", + "24148": "Od 115 lat ludzie pracy na całym świecie upominają się 1 Maja o swoje prawa. Przez cały rok, także w tym świątecznym dniu, Socjaldemokracja Polska jest z nimi i mocnym głosem mówi: Polska musi być państwem gwarantującym swoim obywatelom godną pracę za godziwą płacę.", + "24149": "4. wzmocnienie nadzoru nad służbami specjalnymi celem niedopuszczenia do wykorzystywania ich dla celów niezwiązanych z ich statutowymi zadaniami i zdecydowane reagowanie w przypadku pojawiania się takich sytuacji. Zapewnienie dobrej współpracy rządu z sejmową komisją śledczą ds. ORLENU.", + "24150": "5. przedstawienie opinii publicznej stanu i jak najszybsze wyjaśnienie spraw o charakterze aferalnym, w które zamieszane są osoby, piastujące obecnie lub w przeszłości funkcje publiczne.", + "24151": "Marszałek Sejmu RP i Przewodniczący Bundestagu popierają udział wszystkich 25 członków nowej europejskiej rodziny w pracach Konwentu i Konferencji Międzyrządowej nad wypracowaniem i uchwalaniem nowego ustroju Europy.", + "24152": "W ramach zjednoczonej i bezpiecznej Europy partnerskie stosunki polsko-niemieckie staną się jeszcze bardziej intensywne i znaczące poprzez codzienną współpracę, wymianę poglądów, realizowanie wspólnych europejskich projektów i przedsięwzięć oraz kształtowanie pokojowej i sprawiedliwej społecznie przyszłości Europy.", + "24153": "Zdecydowałem się skierować do Ciebie ten list otwarty przede wszystkim jako marszałek Sejmu do posła, ale też jako Marek Borowski, członek klubu SLD do byłego kolegi klubowego. Czynię to w przekonaniu, że w Twojej obecnej sytuacji masz prawo liczyć na radę ze strony człowieka, którego obdarzyłeś swoim zaufaniem w pierwszym dniu kadencji obecnego Sejmu.", + "24154": "Jak doniosła polska prasa, w poniedziałek PBK - kanał państwowej rosyjskiej telewizji ORT dla widzów w krajach bałtyckich - pokazał film dokumentalny obarczający Polskę winą za podpisanie paktu Ribbentrop-Mołotow. Nie zważając na ustalenia historyków, także rosyjskich, widzom zaprezentowano kłamstwa przez dziesięciolecia powtarzane przez radziecką propagandę, która konsekwentnie fałszowała rzeczywistą współodpowiedzialność ZSRR za wybuch II wojny światowej.", + "24155": "Domagamy się od Pana Ministra podjęcia skutecznych działań, by wszędzie tam, gdzie Skarb Państwa ma coś do powiedzenia, zarówno wynagrodzenia prezesów spółek, jak i warunki ich kontraktów nie naruszały norm współżycia społecznego odbiegając w rażący sposób nie tylko od poziomu dochodów zdecydowanej większości polskich pracowników, ale także grupy menedżerów.", + "24156": "Tak to właśnie widzę: rządzący miastem nie potrafią wykorzystać obywatelskiej energii. Nie potrafią zrobić użytku z siły kreatywności warszawskich organizacji pozarządowych, stowarzyszeń, związków kupców i przedsiębiorców - swoich naturalnych partnerów. Można wręcz powiedzieć, że władza boi się niezależności tych struktur, ich śmiałych wizji i pomysłów. Lepiej na wszelki wypadek zostawić wszystko w rękach Centrali. A Centrala wiadomo, nigdy się nie myli.", + "24157": "A teraz co do mediatora – ja uważam, że premier, który potrafi rozmawiać, obejdzie się bez mediatora, ale z tym premierem jest kłopot i mediator by się przydał.", + "24158": "J.K.: A pan by rozmawiał „pod pistoletem”, jak mówi wicepremier Gosiewski, w sytuacji, gdy pielęgniarki weszły na rozmowy i zostały na kilka dni?", + "24159": "Jestem przekonany, że takie głosowanie w wyborach prezydenckich otworzy również drogę do dialogu między środowiskami lewicy po to, żeby ta formacja, która przecież jest potrzebna demokracji - zarówno polskiej, jak i europejskiej - mogła odbudować się i zaproponować rozwiązania programowe - społeczne i gospodarcze, które będą ważne dla Polski w XXI w.", + "24160": "– Oczywiście, że tak. Powiem więcej – w moim programie wyborczym znalazł się pomysł, aby na uliach Warszawy stanęły specjalne tablice ze zdjęciami tych miejsc zrobionymi tuż po wojnie. Moglibyśmy sobie wtedy uzmysłowić, jak wiele zrobiono. Teraz nie pamięta już o tym wielu warszawiaków, o turystach już nawet nie wspominając. Ten czas narodowego zrywu musi być upamiętniony.", + "24161": "Na koalicji z Lepperem PiS dużo straci?", + "24162": "W pierwszym okresie Lepper będzie mężem stanu, politykiem odpowiedzialnym, może nawet stanie się najlepszym obrońcą polityki Marcinkiewicza. Będzie ostro atakował krytyków Marcinkiewicza i ugruntuje opinię, że bardzo się zmienił.", + "24163": "Polską lewicę od prawicy odróżnia także wizja polityki zagranicznej i miejsca Polski w świecie. Prawica odwołuje się do narodu, lewica do społeczeństwa i obywateli. W związku z tym lewica jest za stopniową federalizacją Europy, wspólną polityką zagraniczną i wspólnym prawem nie tylko w sferze gospodarki - to zwiększa nasze szanse. Natomiast PiS i PO widzą Europę głównie jako wspólny obszar gospodarczy i dostarczycielkę funduszy na rozwój Polski.", + "24164": "Kierunek pierwszy – wzrost inwestycji, wymaga zwiększenia dostępności do kredytu. Socjaldemokracja Polska proponuje stworzenie porządnego funduszu gwarancyjno-poręczeniowego dla drobnych i średnich przedsiębiorców.", + "24165": "Kierunek drugi - łamanie barier dla przedsiębiorczości, wymaga usunięcia szeregu barier biurokratycznych i usprawnienia funkcjonowania niektórych instytucji, jak np. urzędów hipotecznych, czy sądownictwa gospodarczego, gdzie trzeba zwiększyć rolę sądownictwa polubownego. Niezbędna jest także walka z korupcją, która bardzo zniechęca do inwestowania w Polsce zwłaszcza kapitał zagraniczny.", + "24166": "Czy jednak konieczna jest długa droga przez wszystkie instancje? Czy nie byłoby lepiej, prościej i taniej naprawić bubel legislacyjny? Prawo zostało tak skonstruowane, że łatwo je w sposób nieumyślny i niezawiniony naruszyć, a wielka liczba drobnych uchybień tylko to potwierdza.", + "24167": "\"Stało się tak z propozycją budowy centrum kongresowo-wystawienniczego (przedstawionego przez Kazimierza Marcinkiewicza w lipcu b.r.), plakatami zawierającymi nasze hasło wyborcze, a także z prezentacją inwestycji dla Warszawy, która zarówno pod względem wykorzystania motywu (mapka satelitarna Warszawy, prezentacja), jak i programu, jest niedoskonałą kopią propozycji naszego kandydata\" - pisze Ciesiołkiewicz.", + "24168": "Szef sztabu Gronkiewicz-Waltz Jacek Kozłowski powiedział, że program, w tym pomysł na centrum kongresowo-widowiskowe, zaprezentowany został już w sierpniu.", + "24169": "Kto jest lewicowy?", + "24170": "Zacznijmy od definicji. Czym jest lewicowość? Otóż miano lewicy przysługuje tylko tym ugrupowaniom, które promują równocześnie liberalizm światopoglądowy oraz aktywną politykę społeczno-gospodarczą państwa, charakteryzującą się wyrównywaniem szans i ochroną słabszych.", + "24171": "PiS głosi ideę państwa scentralizowanego i opiekuńczego (jak ją realizuje, to inna sprawa) oraz radykalny konserwatyzm światopoglądowy. PO głosi daleko posunięty liberalizm ekonomiczny, a w konserwatyzmie często nie ustępuje PiS-owi. Obie partie są zatem typowe prawicowe.", + "24172": "Nawołujemy do takiej manifestacji, w której obywatele mogliby swobodnie zabrać głos, nie zmuszani do zajęcia stanowiska naciskiem partyjnym.", + "24173": "Proponujemy manifestację, jakiej jeszcze nie było w naszym kraju – przyjazną dla środowiska, nie zakłócającą spokoju mieszkańców stolicy, nie wymagająca przyjazdu do Warszawy i związanych z tym kosztów. I przede wszystkim – dającą możliwość zaprezentowania swoich poglądów wszystkim obywatelom RP.", + "24174": "Jacek Żakowski: Pan marszałek będzie sam czy inni politycy SDPL też tam będą?", + "24175": "Marek Borowski: Będą inni, będą młodzi ludzie. My tam nikomu nie zaglądamy w poglądy, przekonania, orientację seksualną, ale nic o tym nie wiem, żeby byli gejami czy lesbijkami. Absolutnie popierają prawo od demonstrowania.", + "24176": "M.B.: Jest to ciąg dalszy...", + "24177": "H.S.: Prezydent powinien podpisać te nominacje, których do tej pory nie podpisał?", + "24178": "M.B.: Ja nie znam sprawy dokładnie, to znaczy nie wiem, o jakie przypadki tam chodzi. Jak do tej pory, Komisja Spraw Zagranicznych się tym nie zajmowała...", + "24179": "H.S.: Ale ma się zająć właśnie.", + "24180": "Monika Olejnik:", + "24181": "Dziękuję bardzo, gościem Radia ZET był Marek Borowski.", + "24182": "Marek Borowski:", + "24183": "Dziękuję bardzo.", + "24184": "Radio Zet. 17 czerwca 2005 r.", + "24185": "Marek Borowski przedstawił na Konwencji SDPL wizję swojej polityki zagranicznej. Borowski opowiedział się za głębszą integracją z Unią Europejską, umacnianiem stosunków z USA i partnerskim dialogiem z Rosją.", + "24186": "2. Kary za łamanie praw pracowniczych muszą być znacznie zwiększone, z możliwością nałożenia kary finansowej jako procentu przychodu spółki.", + "24187": "3. Szczególnie zwiększone muszą być kary za łamanie praw pracowniczych w warunkach recydywy.", + "24188": "4. Egzekucja prawa do wynagrodzenia musi być taka jak obowiązku podatkowego.", + "24189": "5. Państwowa Inspekcja Pracy powinna być w imieniu pracownika stroną w procesie z pracodawcą.", + "24190": "Trzeba zrobić wszystko, aby Warszawa nie stała się polem dalszego ciągu zaciekłej wojny między Platformą a PiS-em. Tylko głos oddany na centrolewicę i jej kandydata gwarantuje, że tak nie będzie.", + "24191": "Ludzie mówią: chcemy wreszcie odrobiny spokoju. Oczekujemy konkretów, twórczego myślenia i odpowiedzialności za państwo.", + "24192": "Otóż nie tylko można, ale i trzeba o tym mówić – głośniej niż dotychczas!", + "24193": "Mówił o tym Józef Pinior, mówili następni mówcy, a przecież nie umawialiśmy się co do tego. To po prostu wynika z chłodnej analizy rzeczywistości. To wynika także z wizji, jaką mamy, jaką tworzymy, jaką chcemy zrealizować. To wynika z obrazu Europy, może idealnego, jaki sobie przedstawiamy, ale też bez ideałów niczego nikt nie osiągnie.", + "24194": "Ostatnią grupę w tej dziedzinie, która też wymaga naprawy, nazwaliśmy równość i wolności obywatelskie. Powtórzę: państwo, w którym liczne grupy obywateli źle się czują, uważają, że są w jakiś sposób dyskryminowani, uważają, że ich głos nie dociera, nikt ich nie słyszy – to jest państwo, które na tym odcinku wymaga naprawy.", + "24195": "Jako prezydent będę strażnikiem tych wszystkich, podstawowych prawd.", + "24196": "Tej wiedzy powtarzam - nie zmienią oświadczenia rosyjskiego MSZ. Mając tę wiedzę i pamiętając o przeszłości chcę jednak prowadzić z Rosją racjonalny partnerski dialog oparty na fundamencie obopólnych korzyści. Dla dobra Polski i Polaków zamierzam rozmawiać z Prezydentem Rosji najpierw o gospodarce i współpracy między naszymi narodami, a potem o historii. Jako duży europejski naród mamy gdzie przypominać jej prawdziwą wersję.", + "24197": "To jest moje zobowiązanie. To jest także nasze wspólne zobowiązanie. Wyciągamy wnioski z przeszłości.", + "24198": "I wreszcie na koniec. Jestem desygnowany, mam poparcie partii politycznych, nie ukrywam swoich poglądów, nie jestem człowiekiem znikąd, ale nie jestem zakładnikiem żadnej partii politycznej. Moi kontrkandydaci reprezentują określone partie polityczne i tylko te partie. Otóż mnie nie będzie wydawał poleceń żaden brat, choćby najwyżej usytuowany!", + "24199": "Chętnie także podzielimy się naszymi doświadczeniami. Już dziś zapraszam parlamentarzystów z Litwy i innych krajów zaakceptowanych przez szczyt NATO w Pradze, do udziału w konferencji, jaką chcielibyśmy zorganizować w Warszawie na początku przyszłego roku. Polska, polski Sejm mają doświadczenia związane z pierwszymi latami członkostwa w NATO. Jestem pewien, że będziemy mieli o czym rozmawiać.", + "24200": "Przy okazji trzeba też pamiętać, że orzeł – jak to orzeł – ma nie tylko skrzydła, ale także dziób i pazury i od czasu do czasu to musi być widoczne.", + "24201": "Unia Europejska i USA to zachód. Aby mieć pełen obraz potrzeby jest oczywiście także wschód.", + "24202": "Sądzę, że warto też zastanowić się nad potrzebą wypracowania konsensusu politycznego co do sformułowania przejrzystych procedur i mechanizmów konsultacji w kwestii obsadzania tych stanowisk w instytucjach Unii Europejskiej, co do których kompetencja przypadać będzie Radzie Ministrów. Chodzi o Komisję Europejska, Europejski Trybunał Sprawiedliwości, Sąd Pierwszej Instancji, Trybunał Obrachunkowy, Komitet Gospodarczy i Społeczny, Komitet Regionów. Myślę, że to również ma pewien wymiar ustrojowy.", + "24203": "Bez wątpienia dla wszystkich mieszkańców - tych obecnych i tych, których losy związane były z miastem w przeszłości - to data znamienna i symboliczna. Choć historia sięga daleko głębiej - nazwa Nova Calisia pojawiła się już przecież w połowie XIII wieku, a przekazy mówiące o istnieniu w tym miejscu grodu słowiańskiego i osady rybackiej położonej między jeziorami i bagnami pochodzą z czasów znacznie wcześniejszych.", + "24204": "Tak właśnie, mówimy o sytuacji w kraju.", + "24205": "(Poseł Krzysztof Kamiński: Dlaczego odszedłeś z Ministerstwa Finansów?)", + "24206": "Otóż, panie przewodniczący, wezwał pan do tego, aby zmniejszyć zbyt wysokie wynagrodzenia w różnych miejscach. Chcę powiedzieć, że jeśli chodzi o sprawę samorządową, to przyłączamy się. Już wcześniej publicznie przyłączyliśmy się i nie ma tu między nami różnic.", + "24207": "(Poseł Stefan Niesiołowski: Obłuda.)", + "24208": "Polska i Litwa stały się modelowym wręcz przykładem współpracy zwanej z uwagi na tożsamość celów partnerstwem strategicznym.", + "24209": "Dała temu wyraz uchwała Zgromadzenia Poselskiego Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Sejmu Republiki Litewskiej. Istnienie i działalność naszego wspólnego poselskiego zgromadzenia jest zjawiskiem bezprecedensowym w światowej praktyce parlamentarnej. Członkowie tego zgromadzenia, delegowani przez oba nasze sejmy, wykonują znakomitą pracę na rzecz polsko-litewskiego partnerstwa i lepszego wzajemnego zrozumienia.", + "24210": "Nie dziwi więc, że Konfederacja Warszawska, a wraz z nią dorobek polskiej tolerancji znalazły uznanie niemal we wszystkich zachodnioeuropejskich i amerykańskich zarysach dziejów tolerancji, jakie ukazały się w XX wieku. Nic też dziwnego, że tak wiele miejsca poświęcają jej polscy badacze historii - w tym obecni dziś na Zamku Królewskim.", + "24211": "Przemiany w naszych krajach pozwoliły nam na wzięcie udziału w procesie rozszerzania Unii. W roku 2004 będziemy już pełnoprawnymi członkami tej organizacji. Oba nasze kraje wspierają się i współpracują w drodze do struktur europejskich. Nakazem chwili jest obecnie koordynacja naszych stanowisk tak aby nikt nie mógł wykorzystywać ewentualnych różnic między nami, konieczność maksymalnego wykorzystania swoich racji i podkreślanie strategicznego partnerstwa w kontaktach wielostronnych.", + "24212": "Przewiduję, że nowa faza współpracy na forum Zgromadzenia to konieczność zdefiniowania jego celów po wejściu naszych państw do UE i wspólne zastanawianie się nad inicjatywami wobec UE. Przekazywanie sugestii dla członków ZP Rady Europy, PE i instytucji rządowych a także swoiste \"poganianie\" w stosunkach wzajemnych.", + "24213": "Olejnik: Ale kto ma taką pretensję?", + "24214": "Borowski: Gdyby nie powołano w tej chwili komisji w takim składzie, w jakim można ją było powołać, to pan Nowek trwałby na tym stanowisku jeszcze przez trzy miesiące.", + "24215": "Olejnik: Dodam tylko, że pułkownik Konstanty Miodowicz też uważa, że pan Nowek powinien się podać do dymisji i zakończmy już tę sprawę.", + "24216": "Już raczej ustawa o tworzeniu prawa ma większy sens, np. gdyby zobowiązała rząd do kierowania wszystkich projektów ustaw do Rządowego Centrum Legislacji, a odstępstwo od takiego trybu wymagałoby odpowiednio uzasadnionej odrębnej decyzji.", + "24217": "Jeśli chcemy wyjść z tego problemu, na styku instytucja publiczna przedsiębiorstwo, to trzeba zacząć od uporządkowania finansów publicznych, uchwalenia realistycznego budżetu, z większym deficytem (niestety!), co widać już dziś, z realistycznymi dochodami i dużą dyscypliną budżetową. I surowo przestrzegać realizacji tak nakreślonego budżetu.", + "24218": "Sierakowska wyjechała jako przewodnicząca parlamentarnej grupy polsko-jugosłowiańskiej na zaproszenie parlamentu jugosłowiańskiego. Andrzej Lepper natomiast chciał jechać jako przewodniczący partii i samozwańczy obserwator. Mógł jechać, ale nie z poselskim paszportem dyplomatycznym. Dzisiaj widać, że lepiej się stało, że nie pojechał, bo miałby trudności ze skomentowaniem 100-% poparcia.", + "24219": "Żakowski: Jakim?", + "24220": "Borowski: No, jest to słoń, oczywiście z podniesioną trąbą.", + "24221": "Żakowski: I co on robi?", + "24222": "Borowski: Jest zakochany. On jest zakochany, na trąbie siedzi mrówka i wysyła serduszka. Widać, że tam jakieś fluidy przepływają.", + "24223": "Żakowski: To piękne. I jak pan sobie tę metaforkę tłumaczy?", + "24224": "Borowski: Tłumaczę wprost, że chyba coś jest między moją żoną a mną.", + "24225": "Marek Borowski: Pani Moniko, przepraszam, pani redaktor - no, kwalifikowałaby się pani do komisji śledczej.", + "24226": "Monika Olejnik: Ale ja pytam pana marszałka...", + "24227": "Marek Borowski: Nie, bo pani mnie pyta o sugestie dla komisji śledczej, co też komisja śledcza powinna teraz robić, kogo zaprosić na świadka...", + "24228": "Marek Borowski: Nadal.", + "24229": "Monika Olejnik: Nadal Pan uważa, że problemem Leszka Millera i SLD jest Aleksandra Jakubowska?", + "24230": "Marek Borowski: Nie. Nie sądzę, żeby Aleksandra Jakubowska była jakimś głównym problemem. Zresztą w tej chwili, moim zdaniem, Aleksandra Jakubowska żadnej roli już nie odgrywa w Gabinecie Politycznym.", + "24231": "Monika Olejnik: Ale nie ciągnie Sojuszu w dół?", + "24232": "Borowski: Czytałem, oczywiście.", + "24233": "Olejnik: I?", + "24234": "Borowski: Jerzy Urban jest człowiekiem, który przecież nigdy nie rozstał się z polityką. On robi pismo obyczajowe, ale robi też pismo społeczne, pismo na wskroś polityczne. Jerzy Urban chce, żeby jego głos był słyszalny. On lubi przewidywać, on lubi stawiać prognozy, można powiedzieć: sięgać sedna sprawy, tak jak on to widzi. I jest mu obojętne, o jakim rządzie pisze. Przy czym, rzecz jasna...", + "24235": "Borowski: No tak, to jest ta sama sprawa. Jest on oskarżany o to, że celowo podpalił dom, żeby wyłudzić pieniądze... Ale czy naprawdę jest już pani przekonana o tym, że tak było.", + "24236": "Olejnik: Nie, nie mieszkałam nigdy w jego domu.", + "24237": "Borowski: No nareszcie pani raz powiedziała \"nie wiem\".", + "24238": "Olejnik: Nie wiem, pan też nie wie.", + "24239": "Marek Borowski: Pomińmy nazwiska. W ogóle nie myślę o rozpadzie, a jedynie o tym, jak doprowadzić do poprawy notowań i większej skuteczności działania SLD. Ale pytanie jest retoryczne. W każdej partii jest tak, że jeśli nie potrafi ona uporać się ze swoimi problemami i jednocześnie nie ma zgody na zmiany wewnętrzne, może dojść do podziału. Jest to jednak rozwiązanie gorsze niż uporanie się z chorobą.", + "24240": "JANINA PARADOWSKA: Panie marszałku czy zamierza pan kandydować na prezydenta za dwa lata? Pana taki dystans do Sojuszu Lewicy Demokratycznej, widoczny na ostatnim kongresie, skłonił część komentatorów do rozważań.", + "24241": "MAREK BOROWSKI: No właśnie patrzę na zegarek, bo tak rozmawiamy i rozmawiamy i mnie pani nie zapytała..", + "24242": "JANINA PARADOWSKA: I nie padło to pytanie?", + "24243": "MAREK BOROWSKI: No, ale nie zawiodłem się.", + "24244": "Borowski: Do tej pory jeszcze nie, ale widać wyraźnie pewną wstrzemięźliwość, tak bym to określił.", + "24245": "Żakowski: Co to znaczy?", + "24246": "Borowski: W samym obozie wspierającym pana premiera, pojawiają się wypowiedzi w takim oto duchu: po co ta uchwała, przecież rząd udzieli niezbędnych wyjaśnień w trakcie debaty itd., itd.", + "24247": "Żakowski: A po co ta uchwała?", + "24248": "Agnieszka Kublik: Czy posłowie są równi?", + "24249": "Marszałek Marek Borowski (SLD): Generalnie tak. Istnieją jednak przepisy, które powodują, że niektórzy posłowie nie zyskują w głosowaniach aprobaty.", + "24250": "A.K. Szkoda, że posłowie Samoobrony, którzy mają sprawy karne, nie zyskali dezaprobaty podczas głosowania nad wyborem na szefów i wiceszefów komisji.", + "24251": "M.B. To rola komisji. Prezydium Sejmu nie ma w tej sprawie żadnych możliwości.", + "24252": "Nikt nie jest doskonały. Na pewno zdarzały mi się decyzje lepsze i gorsze, żadna jednak nie była sprzeczna z regulaminem. Zawsze jestem gotów do dialogu, ale nie wszyscy chcieli rozmawiać. Sejm musi przede wszystkim uchwalać ustawy, i to w terminie. Za to odpowiedzialny jest marszałek, a nie opozycja. Ostatnia rzecz, której bym pragnął, to być prywatnym właścicielem 460 posłów obecnej kadencji.", + "24253": "Z tego płynie nauka również dla innych szefów wojewódzkich. W SLD powinniśmy jasno powiedzieć, że to jest odpowiedzialna funkcja, która daje duże możliwości działania. Ale także dużą odpowiedzialność. Jeśli jej nie będzie, to takie przypadki będą zdarzały się wszędzie i bez przerwy. Szefowie organizacji wojewódzkich muszą na wszystkie sygnały, które do nich docierają - a docierają - natychmiast reagować, wzmóc kontrole.", + "24254": "Jest ich kilkanaście. Można je znaleźć na naszej stronie internetowej. Większość została spełniona. Czekamy na decyzje dotyczące „ustawy 203”, czyli przepisów dotyczących podwyżek dla pracowników służby zdrowia. Oczekujemy na potwierdzenie, że w ustawie budżetowej znajdą się środki na utworzenie funduszu stypendialnego dla uczniów szkół średnich i gimnazjalnych. No i została sprawa tej listy. Chyba dogadamy się z premierem.", + "24255": "I chcę powiedzieć jeszcze jedno – jest rzeczą niezwykle istotną, żeby ewentualne koalicje, które będą powstawały w terenie w wyborach samorządowych, nie były po prostu zwykłym powrotem w stare koleiny. To ma być nowa jakość. Tam na listach nie może być ludzi skompromitowanych, którzy nie mają dobrej opinii. To muszą być ludzie kompetentni i o dużym autorytecie społecznym.", + "24256": "Marek Borowski: Kończąc jeszcze, to samo zawarliśmy w tym liście. Dokładnie to samo, nie zamykając furtki, ale stwierdzając wyraźnie, że albo delegaci są w stanie dokonać rozliczenia, albo dalsze trwanie SLD szkodzi lewicy.", + "24257": "Monika Olejnik: Byli w stanie je dokonać czy nie?", + "24258": "Marek Borowski: Jak widać, nie byli. W zasadzie dyskusja do tego nie prowadziła. Z dyskusji przebiło się wystąpienie pana Zdrojewskiego ze słynnym „walcie się”.", + "24259": "Monika Olejnik:", + "24260": "Gościem Radia ZET jest Marek Borowski, lider SDPL. Wita Monika Olejnik, dzień dobry.", + "24261": "Marek Borowski:", + "24262": "Dzień dobry pani, dzień dobry państwu.", + "24263": "Monika Olejnik:", + "24264": "Inwigilacją papieża są zaskoczeni gen. Jaruzelski, były premier Mieczysław Rakowski. Czy daje pan wiarę ich zaskoczeniu, czy jest możliwe, żeby inwigilować papieża bez wiedzy góry ?", + "24265": "Marek Borowski: Jamroży z Wieczerzakiem to byli szefowie wielkich firm.", + "24266": "Janina Paradowska: Państwowych.", + "24267": "Marek Borowski: Zgoda, mamy dwa zjawiska. Kapitalizm polityczny ma dwa oblicza. Jedno to takie, że wielki biznesmen działa, a drugie oblicze to politycy, którzy nie pełnią funkcji rządowych, nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje, ale \"pociągają sznurkami\" dla celów politycznych. Z tym mieliśmy do czynienia w Orlenie i w PZU.", + "24268": "\"WP\": Hasło pana kampanii wyborczej to: \"Prawy człowiek lewicy\" sugeruje, że tych prawych ludzi na lewicy nie jest za dużo...", + "24269": "Marek Borowski: Na lewicy jest oczywiście wielu prawych, uczciwych ludzi. Rzecz w tym, że prawica próbuje to zakwestionować. Hasło jest odpowiedzią na te próby.", + "24270": "\"WP\": Co oznacza ta dziewczynka, którą trzyma pan na plakacie za rękę?", + "24271": "M.B.. - Oczywiście, nie odpowiem panu na tak postawione pytanie z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że do wyborów prezydenckich mamy jeszcze ponad rok, więc o tym, który z kandydatów jest najlepszy, to jeszcze trzeba zdefiniować, co to znaczy. Czy ten, który ma największe szanse...", + "24272": "W.M. - Myślałem, że pan powie: ja po prostu.", + "24273": "Lech Klupiński: - Zdziwiłem się tym jego rokoszem. Myślałem, że jest bierny, że wypłynął na fali. W szkole na pewno nie był przywódcą.", + "24274": "Zdziwiony musi być też prezydent Aleksander Kwaśniewski, który w roku 1994, po odejściu Borowskiego z rządu Pawlaka, powiedział o nim niby żartem: \"Oto polityczny nieboszczyk\".", + "24275": "M.B.: Proszę pana, ciągle... Dziennikarze, oczywiście, mają prawo wybiegać w daleką przyszłość, myśleć już o zjednoczeniach. Na dzisiaj jest tak – powstanie Socjaldemokracji Polskiej wywołało pozytywne procesy na lewicy. Sama Socjaldemokracja odeszła od pewnych złych obyczajów, a i w Sojuszu Lewicy Demokratycznej w wyniku tego zaczęły się procesy naprawcze, ale one jeszcze muszą...", + "24276": "J.U.: Pan mówi „pozytywne procesy”, tymczasem Socjaldemokracja nie weszła do Sejmu...", + "24277": "M.B.: Trudno.", + "24278": "Opinia publiczna oczekuje, że te sprawy nie będą przeciągane w nieskończoność. Oczekujemy, że minister sprawiedliwości poinformuje, co zamierza zrobić, aby tak się nie działo.", + "24279": "Które są najbardziej bulwersujące?", + "24280": "Nie chciałbym klasyfikować, co jest bardziej, a co mniej bulwersujące. Osoby pełniące funkcje publiczne powinny być poza wszelkimi podejrzeniami. Jeśli takowe się pojawiają, to samo w sobie jest oburzające.", + "24281": "Monika Olejnik: Szantaż etyczny.", + "24282": "Marek Borowski: To jest taki szantaż etyczny. Ja też mam oczywiście czasami pretensje do prasy, że coś źle napisze o mnie czy o mojej partii. W takiej sytuacji staram się zamieszczać sprostowanie, czy jakiś artykuł, czy polemizować z tym. Ta propozycja, która została złożona - nazwijmy to propozycją w cudzysłowie - zakładam oczywiście jej prawdziwość, zastrzegam się, bo to jest informacja prasowa...", + "24283": "Czy SDPL pójdzie sama do wyborów i nie wejdzie w skład innego, większego ugrupowania powstającego po lewej stronie sceny politycznej?", + "24284": "Nic o tym nie wiem i nie bardzo widzę sens powoływania nowego tworu. SDPL ma program, ma struktury, przygotowujemy się do wyborów jako SDPL. Nie widzę raczej miejsca na tej bardzo zaludnionej scenie politycznej na jeszcze jakąś partię lewicową.", + "24285": "Monika Olejnik:", + "24286": "Ale to jest też kwestia spełniania obietnic.", + "24287": "Marek Borowski:", + "24288": "Ale Sojuszu, Sojusz składał te obietnice, Sojusz zmienił zdanie, podlega to ocenie wyborców. Natomiast wspólne listy wyborcze to jest coś zupełnie innego, to jest branie wspólnej odpowiedzialności za siebie wzajemnie.", + "24289": "Monika Olejnik:", + "24290": "I pan mówi nie.", + "24291": "Siła oddziaływania na opinię publiczną nie zależy od liczebności. Z drugiej strony nie ma sensu domagać się publicznie metamorfozy SLD, jeśli nie wyjaśnia się, o co chodzi. To tak jakby wpisać się w to, co mówi Roman Giertych - popaprańcy z LiD. Nawet nie chce się takich słów komentować.", + "24292": "Janina Paradowska: Silna integracja europejska.", + "24293": "Marek Borowski: To już LiD głosi. Tu nic nowego nie ma. Silna integracja europejska, bezpłatna edukacja, świeckie państwo. Lewica i Demokraci robią to na co dzień, mówią o tym i zgłaszają odpowiednie projekty. Tu nie ma nic nowego.", + "24294": "Marek Borowski: To jest schemat, który się co pewien czas powtarza.", + "24295": "Janina Paradowska: Premier Marcinkiewicz w dzisiejszym \"Fakcie\" mówi, że znalazł dodatkowe 6 miliardów złotych dla emerytów.", + "24296": "Marek Borowski: Ile? To strasznie dużo pieniędzy.", + "24297": "Janina Paradowska: Znalazł te pieniądze w budżecie po dramatycznym apelu swoich rodziców. Będzie je wypłacał. Te pieniądze rzeczywiście były rezerwowane, bo one są związane z podwyżkami, które z kolei są związane ze wskaźnikiem inflacji.", + "24298": "Panuje tam taka opinia, że gdyby współpraca z nami była bardziej wyrazista, to mógłby nastąpić odpływ elektoratu do PiS-u, który od razu uderzyłby w wielkie dzwony, przestrzegając przed brataniem się z postkomuną. Ja uważam, że w polityce mimo wszystko trzeba pewnej odwagi.", + "24299": "MB: Panie redaktorze, podsumowanie to właściwie będzie po tym, kiedy zostaną karty z urn wyjęte i policzone. Mówiąc szczerze, dopiero wtedy będziemy mogli podsumować całą tę kampanię i wszystkie nasze decyzje - czy były słuszne, czy niesłuszne, i zachowania itd..", + "24300": "CS: A ta była słuszna? Pokusi się pan o ocenę już w tej chwili?", + "24301": "M.M.: Wczoraj państwo przedstawili swój program wyborczy. Dowiadujemy się z niego, że rola lewicy i centrum polega na tym, aby być w centrum, być z ludźmi, wsłuchiwać się w ich głosy. Dokładnie piszecie państwo tak: „Jesteśmy z wami, ponieważ nam także marzy się państwo silne, ale silne zbiorowością i poczuciem wartości swoich obywateli, a nie struktur, które tę wolność krępują”. No, to wyzwanie czy recenzja IV RP.", + "24302": "KM: Wybory w państwie demokratycznym mają tę kapitalną zasadę, że każdy jest właścicielem swojego głosu, nie zamierzam nikomu tej wolności wyboru zabierać.", + "24303": "Michał Tomasik, dziennikarz Życia Warszawy: Jak widzą Państwo role Warszawy w promowaniu sportu i organizacji imprez sportowych m.in. tej za trzy lata?", + "24304": "Jacek Żakowski: A dlaczego się to panu nie podoba?", + "24305": "Marek Borowski: Dlatego mi się nie podoba, że Aleksander Kwaśniewski jest leczony przez lekarzy i oni doskonale wiedzą, co to jest za choroba, co to jest za wirus, czy on jest groźny, czy nie jest. Gdyby był, to podjęliby stosowne kroki.", + "24306": "CS: A LiD sam z siebie chciałby, aby po wyborach Aleksander Kwaśniewski na chwilę odpoczął?", + "24307": "MB: Na pewno będzie jakimś doradcą czy konsultantem Lid-u, ale bieżące kierowanie LiD-em musi przejść w ręce tych, którzy wejdą do Sejmu, którzy będą ponosić odpowiedzialność za głosowania, za wszystkie decyzje.", + "24308": "CS: Pewnie rozmawiamy już po raz ostatni przed niedzielnymi wyborami. Panie marszałku, jakiego wyniku pan oczekuje?", + "24309": "J.G.: Ale wyborów nie wygrała.", + "24310": "M.B.: Nie wszystko się od razu przebija. To nie jest proste utworzyć partię polityczną z niczego, można powiedzieć, i wygrać wybory. Nastąpiły również zmiany w SLD, trzeba je dostrzec.", + "24311": "J.G.: A co tak naprawdę zmieniło się w SLD, oprócz tego, że jest młodzież, lider i starzy działacze partyjni już tak często nie wypowiadają się w mediach? Przecież nikt ich z partii nie wyrzucił.", + "24312": "Czy władza zachowała się zgodnie z regułami demokracji przekazując kościołowi gminny teren rekreacyjny u stóp Kopy Cwila?", + "24313": "Zdecydowanie nie! Mieszkańcy nie życzą sobie tego kościoła. Niedaleko jest przecież inny, duży kościół. Jeśli prawo wymagało zwrotu, władze powinny zaoferować zamiennie inną działkę. Nie mamy zbyt wielu terenów rekreacyjnych, aby tak lekką ręką z nich rezygnować. Być może jeszcze decyzję tę można renegocjować – jestem gotów podjąć takie rozmowy.", + "24314": "On jest zwolennikiem silnej integracji europejskiej bez typowo polskiego nadymania się i to nas łączy. Jest konserwatystą w sprawach światopoglądowych, ale mogłoby się okazać, że znaleźlibyśmy jakąś płaszczyznę porozumienia. W końcu w kwestii aborcji nie musimy się zgadzać. No i wreszcie zostają sprawy gospodarcze. Być może dałoby się znaleźć jakieś punkty wspólne.", + "24315": "MB: Podatek 15 % to jest nieszczęście.", + "24316": "CS: A co byłoby szczęściem?", + "24317": "MB: Szczęściem byłoby nie gmerać przy podatkach. Już uchwalono 18 i 32, uważam, że pochopnie. Dlatego że sytuacja budżetowa nie będzie łatwa w roku 2009. Proszę pamiętać, my mamy Euro 2012 na głowie.", + "24318": "CS: Tym bardziej, jak pan również mówi, trzeba rozpocząć rozmowy, by wstąpić do strefy euro, prawda?", + "24319": "Jak szło Panu z nauką na kolejnych latach?", + "24320": "Lepiej. Byłem w czołówce najlepszych studentów na roku.", + "24321": "Na jaki temat pisał Pan pracę dyplomową?", + "24322": "Pisałem pracę z zakresu międzynarodowych stosunków gospodarczych, o wspólnej polityce rolnej w zakresie mięsa wieprzowego w Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej, czyli prekursorce Unii Europejskiej. Proszę nie myśleć, że jestem specjalistą od mięsa wieprzowego, traktowałem je jak towar, tylko o pewnej specyfice.", + "24323": "Wyrażenie „obawiam się” nie jest najlepsze, bo SDPL nie jest przyklejona do SLD. Dawaliśmy sobie radę przez dwa lata i jakoś nie zginęliśmy. Myślę jednak, że każdy, kto z kimś współpracuje, jeśli się sparzy, a nadal chce to kontynuować, musi się zabezpieczyć. Do momentu zerwania przez SLD z demokratami, wewnętrzny poziom zaufania w LiD cały czas rósł, z grubsza wiedzieliśmy, w jaką stronę idziemy.", + "24324": "Utrzymuje Pan kontakt ze znajomymi ze studiów?", + "24325": "Tak. Poza tym, spotykam się z nimi na gruncie zawodowym. Sporo osób po moim kierunku pracowało później w bankach, ministerstwach, również w sejmie.", + "24326": "Ma Pan konto na „Naszej klasie”?", + "24327": "Wszedłem na tę stronę i zrobiłem sobie profil. Potem mnie to znudziło.", + "24328": "Czy uważa Pan, że dzisiejsi studenci już się nie buntują?", + "24329": "A wina?", + "24330": "Wina były głównie krajowe, ale o ich jakości nie będę się rozwodził. To było coś w rodzaju: „Wino marki wino”. Były też wina importowane takie jak, tunezyjskie Gellala, węgierskie Egri Bikaver. Jak one były, to przyjęcie było już na wysokim poziomie.", + "24331": "Palił Pan papierosy?", + "24332": "Tak. Paczkę dziennie. Paliłem przez 25 lat, ale rzuciłem w 1986 roku.", + "24333": "A marihuanę?", + "24334": "H.S.: Panie marszałku, dzisiejsza Rzeczpospolita informuje, że żona wiceministra pracy współpracuje z Work Service (to jest firma senatora Tomasza Misiaka), a resort przygotowywał korzystne dla tej firmy przepisy. To być może z tego będzie kolejna afera. Natomiast pan na konferencji prasowej ostatnio mówił... przypomniał swój własny projekt sprzed 2 lat...", + "24335": "M.B.: Karta Standardów Politycznych, tak?", + "24336": "Srebro - Ag Szlachetny metal, barwy srebrzystobiałej o doskonałym przewodnictwie elektrycznym i cieplnym. W przyrodzie występuje w ilościach niewielkich (0,00001% wag.). Jako metal szlachetny nie wypiera wodoru z kwasów, reaguje jedynie z gorącym kwasem azotowym i siarkowym, redukując je do odpowiednich tlenków. Łatwo reaguje z siarkowodorem (czernienie srebrnych łyżeczek), siarką, fluorowcami. Rozpuszcza się w roztworach cyjanków metali alkalicznych.", + "24337": "Alkohol pierwszorzędowy.", + "24338": "Określa się również rzędowość atomów wodoru. Pierwszorzędowe atomy wodoru (1°) są przyłączone do pierwszorzędowych atomów węgla: RCH3. Analogicznie można mówić o atomach wodoru drugorzędowych (2°; R2CH2) oraz trzeciorzędowych (3°; R3CH). Nie istnieją oczywiście atomy wodoru czwartorzędowe.", + "24339": "Kolor niebieski - pierwszorzędowe atomy wodoru.", + "24340": "Kolor zielony - drugorzędowe atomy wodoru.", + "24341": "Kolor czerwony - trzeciorzędowe atomy wodoru.", + "24342": "Wikipedia, nasz siostrzany projekt, zawiera artykuł na temat nawozów zielonych.", + "24343": "Nawóz zielony to zielona masa roślinna pozostawiona w glebie. Zwykle roślina przeznaczona na zielony nawóz uprawiana jest na polu, często jako poplon (międzyplon) a następnie wprowadzana do gleby. Znaczenie nawożenia zielonego dla ekologicznych metod produkcji roślinnej jest nieocenione, zwłaszcza zaś roślin motylkowych, które pozwalają utrzymać pozytywny bilans azotu w glebie.", + "24344": "Znaczenie nawozów organicznych * Stanowią doskonałe źródło próchnicy, zwiększającej zdolność gleby do magazynowania składników pokarmowych i poprawiającej stosunki wodno-powietrzne. * Polepszają strukturę każdej gleby, także jej pojemność wodną. * Są źródłem składników pokarmowych dla roślin i mikroorganizmów glebowych, dostarczają ich stopniowo w ciągu wegetacji, dzięki czemu ryzyko przenawożenia jest minimalne. * Łagodzą ujemne skutki, jakie mogą wystąpić w przypadku wykorzystywania mineralnych nawozów sztucznych w ogrodzie. * Większość nawozów organicznych zawiera wszelkie niezbędne roślinom składniki.", + "24345": "Ponadto współczesne aparaty mają zazwyczaj wbudowaną na stałe lampę błyskową, światłomierz, dalmierz, mechanizm autofocusu (automatycznego ostrzenia obrazu) i mechanizm stabilizacji obrazu (zapobiegający powstawaniu zdjęć tzw. poruszonych). Aparaty cyfrowe mają ponadto wbudowaną matrycę światłoczułą, procesor obrazu, pamięć stałą, wymienną kartę pamięci i umieszczony zazwyczaj na tylnej ściance kolorowy ekran ciekłokrystaliczny, na którym można obserwować obraz z matrycy zanim zostanie zapamiętany lub oglądać miniatury wcześniej wykonanych zdjęć.", + "24346": "2. Soczewki korygujące, które razem z zewnętrzną tworzą zespół ruchomy, który można oddalać i przybliżać od aparatu za pomocą pierścienia (12), co umożliwia zmianę ogniskowej obiektywu, czyli tzw. zoom.", + "24347": "3. Wbudowana w zestaw tylnych, nieruchomych soczewek korygujących przysłona, za pomocą której można regulować ilość światła wpadającą z zewnątrz do aparatu.", + "24348": "9. Wyświetlacz parametrów pracy aparatu (w wielu aparatach go nie ma).", + "24349": "10. Wizjer, przez który można obserwować kadr – w lustrzankach jednoobiektowowych dzięki zastosowaniu pięciokątnego pryzmatu i uchylnego lustra (elementy zaznaczone na zielono) w wizjerze obserwuje się obraz bezpośrednio z obiektywu. W aparatach kompaktowych obraz w wizjerze tworzony jest za pomocą dodatkowego zestawu małych soczewek i nie odpowiada on dokładnie temu, co zarejestruje aparat, zwłaszcza przy zbliżeniach.", + "24350": "Gall Anonim: \"Po jego zgonie [Siemowita] na jego miejsce wstąpił syn jego, Lestek, który czynami rycerskimi dorównał ojcu w zacności i odwadze. Po śmierci Lestka nastąpił Siemomysł\".", + "24351": "Wincenty Kadłubek: \"Otóż po Siemowicie następuje syn jego, Lestek IV, a po Lestku zaś syn jego, Siemomysł\".", + "24352": "Uwaga!", + "24353": "Władca despotyczny (despotyzm) - Władza skupiona jest w ręce tylko jednej osoby. Władca decyduje o wszystkim w państwie, nawet o życiu lub śmierci poddanych. Poddani muszą go słuchać i wykonywać jego rozkazy, a sam władca nie podlega żadnym prawom.", + "24354": "Uwaga!", + "24355": "Kodeks - zbiór praw i obowiązków które dotyczyły określonej grupy ludzi.", + "24356": "Tradycyjnie przyjmuje się, że po Romulusie Rzymem panowało jeszcze sześciu królów (Numa Pompiliusz, Tuliusz Hostiliusz, Ankus Marcjusz, Tarkwiniusz Stary, Serwiusz Tuliusz i Tarkwiniusz Pyszny), których przekazywane przez pokolenia charakterystyki przypisywały im wręcz heroiczne cechy. Królowie, z wyjątkiem Romulusa, byli wybierani przez ogół społeczeństwa.", + "24357": "W czasie królestwa miasto zostało znacznie rozbudowane, a obszar jego wpływów politycznych znacznie się poszerzył.", + "24358": "Na początku 1657 r. wojska siedmiogrodzkie na czele z Rakoczym wkroczyły do Polski. Szwedzi ponowili atak z północy. Jednak nie udało i się przełamać Polskiej obrony.", + "24359": "Korzystając z okazji Fryderyk Wilhelm zawarł z Polską w 1657 r. w Welawie i Bydgoszczy traktaty. Mówiły one o uniezależnieniu się Prus Książęcych od Polski. Umocniło to pozycje Brandenburgii na arenie międzynarodowej. Była to największa strata potopu szwedzkiego.", + "24360": "Natkę drobno posiekać. Czosnek obrać, trzy ząbki wycisnąć a jeden pokroić w plasterki. Paprykę umyć, przekroić, usunąć gniazda nasienne. Pokroić na 2-3 cm kawałki, wymieszać z czosnkiem i ułożyć na półmisku. Przykryć natką, plasterkami czosnku i filecikami. Posolić, zalać oliwą. Odstawić na noc w chłodne miejsce.", + "24361": "Warzywa umyć i osączyć. Cebulę obrać, pokroić w krążki. Paprykę przepołowić, usunąć gniazda nasienne i pokroić w nieduże słupki. Ogórek pokroić w plasterki (nie obierać). Pomidory pokroić w ćwiartki.", + "24362": "Wszystkie warzywa włożyć do miski, przyprawić solą i pieprzem, skropić olejem wymieszanym z sokiem z cytryny.", + "24363": "Przygotować wywar na żeberkach.", + "24364": "Fasolę namoczyć, a następnie ugotować.", + "24365": "Włoszczyznę pokroić, kapustę poszatkować i razem udusić.", + "24366": "Wywar odcedzić i ugotować w nim pokrojone w kostkę ziemniaki. Dodać uduszone warzywa z kapustą i fasolę. Kiełbasę pokroić w plastry, podsmażyć i dodać do zupy.", + "24367": "Podprawić przecierem, zielem angielskim, solą, pieprzem i czosnkiem. Zagotować.", + "24368": "Polędwicę pokroić w plastry, leciutko rozbić. Na patelni rozgrzać łyżkę masła, smażyć poledwicę przez około 6-7 minut.", + "24369": "Usmażone mięso odstawić w ciepłe miejsce.", + "24370": "Na patelnię (do tego masła które zostało po smażeniu) wlać wino, zagotować, wlać śmietanę, dodać zioła, camembert i musztardę. Zagotować.", + "24371": "Na pozostałym oleju podsmażyć mięso z roztartym na miazgę czosnkiem. Do lekko ostudzonego wbić jajko, doprawić do smaku solą i pieprzem.", + "24372": "Nadzieniem, za pomocą tutki z papieru lub materiału, napełnić cannelloni.", + "24373": "Na dnie żaroodpornego naczynia rozprowadzić warstwę duszonych warzyw, ułożyć napełnione cannelloni, zalać sosem. Piec 30 minut w rozgrzanym do 200 stopni piekarniku. 10 minut przed końcem pieczenia posypać żółtym serem.", + "24374": "Jajka ugotować na twardo, obrać.", + "24375": "Dymkę oczyścić i pokroić na kawałki. Marchewki obrać i zetrzeć na tarce o dużych oczkach. Kukurydzę osączyć. Sałatę opłukać i osuszyć.", + "24376": "Przygotować sos: wymieszać w miseczce jogurt ze śmietaną i łyżeczką musztardy, doprawić solą i pieprzem.", + "24377": "Substancję odniesienia zwykle dodaje się do próbki jako wzorzec wewnętrzny. Poza główną substancją odniesienia dodaje się czasem pomocnicze substancje wzorcowe (np.: jeśli przesunięcia chemiczne badanej substancji leżą w nietypowym zakresie, oddalonym od sygnałów wzorca lub z innych względów). Pomocniczymi substancjami wzorcowymi bywają rozpuszczalniki NMR.", + "24378": "1676 r -A. LEEUWENHOEK skonstruował mikroskop powiększający 300x i obserwował drobnoustroje występujące w wodzie, w rożnych wyciągach z tkanek roślinnych i zwierzęcych.", + "24379": "W połowie XIXw. L.PASTEUR stworzył podwaliny dla mikrobiologii. Wykazał znaczenie mikroorganizmów.Pasteur pierwszy wykazał, ze drobnoustroje wywołują fermentacje.To on pierwszy opracował metodę zwalczania mikroflory za pomocą wysokiej temperatury-i nazwał to pasteryzacją. Wykazał,że teoria samorództwa jest fałszywa-udowodnił, iż w powietrzu występują bakterie. Pasteur wynalazł również szczepionkę przeciw wściekliźnie.", + "24380": "3. Przeczytaj ten sam fragment jeszcze raz, ale przeznaczając na niego około trzy minuty.", + "24381": "4. Jak wyżej, z tym że czytaj fragment tekstu najwyżej dwie minuty.", + "24382": "5. Kontynuuj lekturę przez pięć minut od tego miejsca z prędkością około 2000 słów na minutę (jak w punkcie 1).", + "24383": "6. Teraz czytaj z normalnym zrozumieniem przez minutę. Wynik porównaj z dotychczasowym rekordem w czytaniu.", + "24384": "Tak się składa, że często ci, którzy naprawdę wkuwali do egzaminu, przeżywają prawdziwy stres z jego powodu. Być może nie potrafią wyłowić z ogromnej wiedzy niezbędnych dla nich w chwili próby informacji.", + "24385": "Oprócz stosowania się do zaleceń organicznej techniki studiowania możemy wykorzystać mnemotechniki do zapamiętania najważniejszych słów kluczowych z tematu, zaliczanego na egzaminie.", + "24386": "Uwaga! Uwaga!", + "24387": "W przypadku bezprzewodowej klawiatury należy zwrócić uwagę na możliwość podsłuchania wszystkich danych (haseł, numerów kart kredytowych, pinów itd.) wprowadzanych za pomocą klawiatury przez użytkownika. Nierzadko jest to możliwe ze znacznej odległości sięgającej kilka metrów także z innego pokoju, innego piętra, na zewnątrz budynku w którym się znajdujemy, czy też za inną przeszkodą terenową.", + "24388": "Ta funkcja kształtuje się na podstawie kulturowych związków między miejscem emisji turystów a miejscem docelowym, z chęci zachowania tożsamości kulturowej diaspory albo ochrony zabytków kulturowych jak pomniki czy cmentarze. Często powoduje też ułatwienie kontaktów międzynarodowych.", + "24389": "Przyjazdy niektórych diaspor, np. żydowskiej, powodują często niepokój.", + "24390": "6. Z sumy określonej w umowie gwarancji bankowej, umowie gwarancji ubezpieczeniowej lub umowie ubezpieczenia pokrywa się w pierwszej kolejności koszty sprowadzenia do kraju klientów, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Jeżeli pozostała suma gwarancji jest niewystarczająca na zwrot wszystkich wpłat wniesionych przez klientów, wypłaty obniża się proporcjonalnie do wysokości pozostałej sumy.", + "24391": "1. Harcerz sumiennie spełnia swoje obowiązki wynikające z Przyrzeczenia Harcerskiego.", + "24392": "2. Na słowie harcerza polegaj jak na Zawiszy.", + "24393": "3. Harcerz jest pożyteczny i niesie pomoc bliźnim.", + "24394": "4. Harcerz w każdym widzi bliźniego, a za brata uważa każdego innego harcerza.", + "24395": "5. Harcerz postępuje po rycersku.", + "24396": "6. Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać.", + "24397": "Odliczanie w szyku marszowym odbywa się poprzez zwrot głowy w lewo i podanie liczby do tyłu, do kolejnego harcerza w rzędzie. Pozostałe elementy analogicznie jak w szyku zbiórkowym. Ostatni odliczający podaje głośno liczbę w kierunku wydającego komendę. Przy komendzie “Kolejno – ODLICZ”, jeżeli szyk jest niepełny, lewoskrzydłowy/zamykający ostatniego szeregu, po odliczeniu, zwraca głowę w kierunku wydającego komendę i głośno melduje – “Niepełny”.", + "24398": "Jak już mówiono, PBP ma dwie strony: pierwszą z nich jest szczere uzewnętrznienie siebie, drugą empatyczny odbiór. Empatia jest zrozumieniem cudzych przeżyć przy pełni szacunku. Empatia jest zależna od naszej zdolności do bycia obecnym w bieżącej chwili. Często empatyczny kontakt pozwala nam przezwyciężyć wielki, psychiczny ból.", + "24399": "Pojęcie. Kradzież z włamaniem jest (podobnie jak kradzież rzeczy znacznej wartości) kwalifikowanym typem kradzieży.", + "24400": "Włamanie. Ustawodawca używa w art. 279 KK ogólnego określenia kto kradnie z włamaniem. O ile znamiona kradzieży zostały opisane w art. 278 KK, o tyle nigdzie nie zostało zdefiniowane pojęcie włamania. W doktrynie prawa karnego przyjmuje się wobec powyższego definicję zawartą w orzecznictwie Sądu Najwyższego.", + "24401": "W samej Europie do podrodziny pszczół właściwych należy około 70 rodzajów pszczół, podzielonych na trzy plemiona. Oprócz plemienia pszczół miodnych (Apini) zalicza się do nich także plemię trzmieli (Bombini) i plemię pszczół bezżądłowych zwanych też bezżądłymi lub meliponami (Meliponini).", + "24402": "Pszczoły miodne, podobnie jak inne owady z podrodziny pszczół właściwych, są pokryte włoskami oraz charakteryzują się posiadaniem koszyczka do przenoszenia pyłku.", + "24403": "Już od ok. 4 dnia życia młode pszczoły robotnice zajmują się karmieniem starszych larw pierzgą. Od ok. 6 dnia, w zależności od zawartości białka w spożywanym pokarmie, uaktywniają się u nich gruczoły gardzielowe produkujące mleczko pszczele, służące do karmienia młodych larw i matki pszczelej.", + "24404": "Podwójny szach jest zawsze powiązany z odkrytym szachem. Jego siłę pokazuje znana sytuacja (Diagram 2), opisana pierwszy raz przez Lucernę. Generalnie wersje tego mata są różne, jednak zasada pozostaje ta sama.", + "24405": "Czarne mają znaczną przewagę, a Biały Hetman jest atakowany. Jednak w tej partii wygrywają Białe:", + "24406": "Diagram 1 przedstawia przykładową sytuację związania. Spójrz na przekątną h2-b8. Znajdują się tam trzy bierki: Biały Goniec, Czarny Skoczek i Czarny Hetman. Jeżeli Czarne ruszą Skoczka, Biały Goniec natychmiast zbije Hetmana. Mówimy, że Skoczek jest związany, gdyż wykonanie nim posunięcia umożliwi Gońcowi atak.", + "24407": "0:00 - Wyruszamy ze Schroniska na południowy zachód.", + "24408": "0:30 - W prawo odchodzą szlaki żółty i zielony.", + "24409": "0:35 - Mijamy dolną stację krzesełek.", + "24410": "1:00 - W lewo odchodzi niebieski szlak na przełęcz Karb.", + "24411": "1:10 - Rozpoczyna się ostrzejsze podejście po kamiennych stopniach.", + "24412": "Cały szereg tego typu \"skrótów\", używanych na co dzień w naszym wnioskowaniu, został już przez psychologów opisany. Nazywa się je heurystykami sądzenia i wszystkie działają na adekwatnej zasadzie jak wymieniona już reakcja drogie = dobre. Innym tego przykładem jest siła autorytetu, gdy idąc na skróty stwierdzamy, że skoro tak mówi ekspert (osoba uznana za autorytet), to tak musi być, bez względu na fakty i treść argumentów.", + "24413": "Od odpowiedzi na pierwsze dwa pytania zależy wybór odpowiedniego stylu i języka. Teksty adresowane do ludzi młodych, publikowane w czasopismach rozrywkowych, mogą pozwolić sobie na operowanie kolokwializmami, zawierać żarty i dowcipne komentarze. W recenzjach skierowanych do odbiorcy dorosłego powinien dominować bardziej oficjalny styl, operujący wyższym językiem bez kolokwializmów. Pytanie trzecie ma nam pomóc w rozplanowaniu samej recenzji.", + "24414": "Antropologię kulturową jako dyscyplinę naukową możemy podzielić (co najmniej) na trzy tradycję. 1. Europejska (tutaj najsilniejszy wpływ ma antropologia francuska i niemiecka). W tradycji europejskiej w skład antropologii kulturowej wchodzą: etnologia etnografia 2. Anglosaska (Brytyjska). W tradycji brytyjskiej w skład antropologii kulturowej wchodzą: etnologia etnografia językoznawstwo 3. Amerykańska. W tradycji amerykańskiej w skład antropologii kulturowej wchodzą: archeologia antropologia fizyczna etnologia etnografia językoznawstwo", + "24415": "Platon (gr. Plátōn, ur. 427 p.n.e. prawdopodobnie w Atenach (wg niektórych świadectw na wyspie Eginie), zm. 347 p.n.e. w Atenach) (inne źródła podają, że żył 428-348 p.n.e.). Był twórcą systemu filozoficznego zwanego obecnie idealizmem platońskim. Zaciekle zwalczany przez jednych, broniony przez innych, system Platona w ten czy inny sposób obecny jest stale w europejskiej tradycji filozoficznej.", + "24416": "NASK czyli Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – jednostka badawczo-rozwojowa, która pełni funkcję rejestru domen internetowych (DNS) .pl, domen ENUM (dla +48) oraz oferuje usługi teleinformatyczne (IP transit, dostęp do Internetu, sieci VPN, usługi VoIP oraz usługi WiMAX).", + "24417": "Rycowanie (nakrawanie) - nacinanie powierzchni folii samoprzylepnej, papieru samoprzylepnego itp., bez przecięcia na wylot podłoża. Rycowanie służy nadawaniu nalepkom odpowiednich kształtów. Innym zastosowaniem rycowania jest nacinanie kartonu lub tektury w zaprojektowanych miejscach zagięć, mających dać wyraźnie, ostre krawędzie opakowań pudełkowych. Stosowane jest w tych miejscach, które nie będą wielokrotnie zginane podczas użytkowania.", + "24418": "Zanim umieści się układ w gnieździe ZIF, przesuwa się dźwignię lub suwak z boku podstawki, co uwalnia zaciski. W tym momencie układ jest wstawiany, a ponieważ zaciski go nie blokują, umieszczenie go wymaga marginalnego nacisku (stąd nazwa ZIF). Dopiero wtedy przesuwa się dźwignię na swoje miejsce, co powoduje zaciśnięcie zacisków na stykach.", + "24419": "System – ( systema – rzecz złożona) - jakikolwiek obiekt fizyczny lub abstrakcyjny, w którym można wyróżnić jakieś wzajemnie powiązane dla obserwatora elementy. W tym sensie podział czegoś na systemy jest względny i zależy od tego kto, przy pomocy czego i do czego poklasyfikował jakiś zbiór na systemy. Dlatego też elementy jednego systemu mogą stanowić składniki innych systemów.", + "24420": "Zwierzęta parzystokopytne miały zawsze bardzo duże znaczenie dla człowieka jako zwierzyna łowna. Dostarczały ludziom mięsa, skór, trofeów, a po udomowieniu niektórych gatunków, również mleka i wełny. Niektóre wykorzystywane są jako zwierzęta juczne, pociągowe, a nawet jako wierzchowce. W warunkach naturalnych parzystokopytne stanowią bazę pokarmową ssaków drapieżnych.", + "24421": "Zazenkai - W zen jednodniowe spotkanie w celu odbycia wspólnej medytacji zazen, wysłuchania wykładu i uzyskania dokusan.", + "24422": "Pangram (gr. pan gramma - każda litera) – krótkie zdanie zawierające wszystkie litery danego języka. Może stanowić zabawę słowną, często jest jednak również wykorzystywane do sprawdzania poprawności danych tekstowych, poprawności wyświetlania lub drukowania znaków itp. Szczególnie dopracowane pangramy zawierają każdą literę tylko w jednym wystąpieniu.", + "24423": "Jan Szczepański (ur. 14 września 1913 w Ustroniu, zm. 16 kwietnia 2004 w Warszawie) był polskim socjologiem, emerytowanym profesorem Uniwersytetu Łódzkiego, Wojskowej Akademii Politycznej oraz członkiem Polskiej Akademii Nauk. Jego prace są poświęcone teorii i historii socjologii oraz badaniom nad przekształceniami struktury społecznej.", + "24424": "Laches - wódz ateński, syn Melanoposa. W roku 427 wraz z Charojadesem dowodził flotą, wysłaną na pomoc Leontynom sycylijskim. Prześladowany przez Kleona, po jego śmierci znowu zajmował ważne stanowiska. Wraz z Nikiaszem w roku 421 p.n.e. brał udział w układach pokojowych. W roku 418 został wysłany na pomoc Argiwom, zginął pod Mantyneją. Jeden z dialogów Platona otrzymał nazwę od jego imienia.", + "24425": "Moment bezwładności to miara bezwładności ciała w ruchu obrotowym względem określonej, ustalonej osi obrotu. Im większy moment, tym trudniej zmienić ruch obrotowy ciała, np. rozkręcić dane ciało lub zmniejszyć jego prędkość kątową.", + "24426": "Gerd Binnig (ur. 20 lipca 1947 we Frankfurcie nad Menem) – fizyk niemiecki. Dyplom doktora otrzymał na Uniwersytecie we Frankfurcie w 1978. Podczas swojej pracy w laboratoriach IBM w Zurychu skonstruował razem z Heinrichem Rohrerem mikroskop tunelowy skaningowy, za co otrzymał w 1986 Nagrodę Nobla z fizyki (razem z Rohrerem, a niezależnie od Ernsta Ruski).", + "24427": "Dziękuję za reakcję! Też później jeszcze natrafiłam na PIdhoreckich. To nie mogła więc, siłą rzeczy, być pomyłka dawnego urzędnika piszącego na komputerze - O i I sąsiadują na klawiaturze. :) Zdjęcia w tych artykułach są niesamowite! Zamierzam odwiedzić te miejsca w przyszłości. Pozdrawiam! 06:37, 9 sie 2006 (CEST)", + "24428": "Współcześnie Irokezi są jedną z bardziej tradycyjnych społeczności tubylczych Amerykanów, o silnym poczuciu własnej tożsamości. Znaczna część z nich zamieszkuje rezerwaty po obu stronach granicy USA i Kanady, gdzie po części nadal kultywują tradycje Ligi Irokezów, zachowując pewną autonomię polityczną i ekonomiczną, własną kulturę, religię oraz rewitalizując języki poszczególnych plemion. Wielu mężczyzn chętnie zatrudnia się okresowo przy pracach wysokościowych, m.in. przy budowie mostów i wieżowców.", + "24429": "Dane osobowe – w lewym górnym rogu zawsze wpisujemy swoje dane osobowe, czyli imię, nazwisko, adres zamieszkania oraz telefon. Miejscowość i data – prawy górny róg to miejsce na zamieszczenie daty oraz miejsca sporządzenia życiorysu. Ważnym elementem życiorysu jest nagłówek, czyli napis na środku słowo \"Życiorys\".", + "24430": "Kognitywistyka subsymboliczna bazuje głównie na wyjaśnianiu procesów myślowych w mózgu ludzkim opartych na funkcjonowaniu sieci neuronowych. Coraz popularniejszym paradygmatem kognitywistyki subsymbolicznej staje się nauka, w której łączy się wzorce i modele pochodzące z tradycyjnych nauk o poznawaniu, psychologii, neurobiologii i wielu innych subdyscyplin nauk przyrodniczych. Jednym z najbardziej znanych specjalistów w tej dziedzinie w Polsce jest Włodzisław Duch, pracujący na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.", + "24431": "Salami - pochodząca pierwotnie z Włoch suszona kiełbasa wieprzowa (początkowo produkowana była z osła). Nazwa pochodzi od czasownika salare - solić, w czasach rzymskich salami było popularnym prowiantem legionistów z racji trwałości i pożywności. Różne gatunki salami produkowane są m.in. we Włoszech, na Węgrzech, w Niemczech, we Francji i w Hiszpanii.", + "24432": "Ciąża trwa około 7 miesięcy, z reguły rodzi się jedno młode. Po urodzeniu odżywia się mlekiem matki. W pierwszym okresie życia mały hipopotam przebywa w jednym miejscu, ukryty w zaroślach. Matka kilkakrotnie dziennie karmi małe. Po 6-8 miesiącach młode opuszcza kryjówkę. Dojrzałość płciową osiąga w wieku 4-5 lat.", + "24433": "Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie - sanktuarium położone przy ul. św. Faustyny w Krakowie-Łagiewnikach. Związane jest z życiem i działalnością św. siostry Faustyny Kowalskiej, propagatorki kultu Bożego Miłosierdzia. Od lat 40. XX wieku miejsce pielgrzymek związanych z obecnością łaskami słynącego obrazu Jezusa Miłosiernego oraz grobu św. Faustyny.", + "24434": "W artykule nie ma ani słowa o Blogspocie, przez wielu uznawanym za najlepszy serwis blogowy... www.blogspot.com -- 17:35, 29 lip 2006 (CEST): Bo to jest hasło o Weblogu, a nie blogspocie. Według mnie różnica jest taka jak pisanie o komputerze, a pisanie o zestawie komputerowym firmy X. 04:02, 31 lip 2006 (CEST)", + "24435": "Olbrzym - krótkotrwałe stadium ewolucji gwiazdy mającej średnią masę. Moc promieniowania takiego olbrzyma jest kilkaset razy większa od mocy promieniowania Słońca (nasza gwiazda za około 5 mld lat stanie się olbrzymem i jego średnica wzrośnie ponad stukrotnie, a moc promieniowania tysiąckrotnie). Fotosfera olbrzyma jest stosunkowo zimna. Olbrzymy zazwyczaj są barwy czerwonej. Na diagramie Hertzsprunga-Russella olbrzymy znajdują się ponad ciągiem głównym.", + "24436": "Po wyczerpaniu możliwości sądowej rehabilitacji ofiar zbrodni katyńskiej, zgodnie z zapowiedziami krewni zamordowanych zwrócili się z tą sprawą do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, który w styczniu 2009 roku zażądał dostarczenia mu postanowienia moskiewskiej prokuratury wojskowej o umorzeniu postępowania. Agnieszka Paprocka-Waszkiewicz, Trybunał pyta o Katyń, Nasz Dziennik, 19 stycznia 2009, nr 15 (3336).", + "24437": "Secret Intelligence Service w czasie wojny prowadziło ścisłą współpracę z innymi służbami brytyjskimi, m.in. z Służbą Bezpieczeństwa MI5, Zarządem Operacji Specjalnych (Special Operations Executive – SOE) jak i ich odpowiednikami w Stanach Zjednoczonych, a głównie z Biurem Służb Strategicznych (Office of Strategic Services – OSS), z którym często dochodziło do sporów i rywalizacji.", + "24438": "Język D – wieloparadygmatowy język programowania umożliwiający programowanie obiektowe, imperatywne oraz metaprogramowanie. D został stworzony przez Waltera Brighta, znanego jako twórca kompilatora Zortech C. Ma on być obiektowym następcą języka C, jednak w przeciwieństwie do języka C++ nie jest w pełni zgodny składniowo z poprzednikiem. Możliwe jest jednak używanie skompilowanych modułów napisanych w języku C oraz w pewnym stopniu w C++.", + "24439": "W 1336 r. nastąpił kolejnym wyłom w niezależnej polityce najbliższych krewnych Bolka – hołd lenny złożył stryj księcia świdnickiego Bolko II Ziębicki skuszony oddaniem mu w dożywotnie władanie ziemi kłodzkiej (inną przyczyną było zawarcie umów polsko-czeskich w Trenczynie i Wyszehradzie, w których Kazimierz III Wielki rezygnował (wprawdzie nie ostatecznie) z praw do księstw śląskich).", + "24440": "Denver został założony w 1858 roku i był wielkim centrum górnictwa złota i srebra; w II połowie XIX wieku powstało Muzeum Sztuki z kolekcją sztuki Indian. Klasycystyczny gmach stołeczny stanu Kolorado wybudowany został w Denver w XIX wieku. W Denver można znaleźć ogród zoologiczny, który jest najchętniej w tym mieście odwiedzaną atrakcją. Około dwóch godzin jazdy samochodem od miasta znajduje się Park Narodowy Gór Skalistych.", + "24441": "Pierwszym europejskim klubem z jakim się związał była Benfica w której występował jeden sezon 1997/1998. Był tam jednak niedoceniany i większość pobytu w Lizbonie spędził w drużynie rezerw Benfiki: Alverca w portugalskiej drugiej lidze. Choć grą w Alverce zrobił wrażenie na ludziach z FC Porto, to jeszcze jeden sezon zagrał w małym, prowincjonalnym klubie SC Salgueiros. W wyniku rekomendacji trenera Fernando Castro Deco przeniósł się do FC Porto.", + "24442": "Ten komunikat został wysłany automatycznie przez użytkownika 12:29, 27 mar 2008 (CET) Fotografię ofiarował z dedykacją w roku 1946 Jan Blaton mojemu ojcu, prof. Wojciechowi Rubinowiczowi. Było to zwyczajne zdjęcie typu legitymacyjnego, bez wartości artystycznej. W roku 1948 było wykorzystane w druku nekrologu. Inne zdjęcia nie są dostępne.", + "24443": "Przez większą część kariery sportowej pozostawał związany ze Stalą Mielec, w barwach której rozegrał 272 mecze zdobywając 111 goli w I lidze oraz 23 mecze i 6 bramek w II lidze.", + "24444": "Stal Mielec 1962-1980; KSC Lokeren 1980-1982; Atlante Meksyk 1982-1984; Polonia Hamilton 1984-1991 – rozgrywki amatorskie w kanadyjskiej prowincji Ontario.", + "24445": "Proszę bardzo :) Ale według mnie teraz artykuł wygląda bardzo licho, może podopisywałbyś trochę jego biografi. Mnie prawdę mówiąc jakoś szczególnie nie interesuje postać Zegadłowicza, poza tym siedze nad kilkoma innymi artykułami do wikipedii. A co do notaki o prawach autorskich wydaje mi się, że dotyczyły one fragmentów twórczości Zegadłowicza. -- 20:47, 11 lis 2004 (CET)", + "24446": "Moklobemidu nie należy podawać łącznie z selegiliną, klomipraminą, tramadolem, petydyną i preparatami zawierającymi dekstrometorfan. Inhibitory MAO mogą niebezpiecznie wzmacniać działanie pochodnych tryptaminy oraz fenyloetyloaminy. Moklobemid może także nasilać działanie niektórych opioidów. Nie należy również łączyć z lekami przeciwdepresyjnymi typu SSRI zawierającymi fluoksetynę, ponieważ stwarza to zagrożenie wystąpienia zespołu serotoninowego, który może doprowadzić do zgonu. Przed zastosowaniem należy zawsze przeczytać ulotkę dołączoną do leku i/lub skonsultować się z lekarzem.", + "24447": "W latach dziewięćdziesiątych XX wieku przypomniano sobie o nietypowej dla okolic budowli. Została wpisana na listę zabytków. Wnętrze uporządkowano, ustawiając trumny i układając w nich ciała, a otwarte wejście zostało zamurowane. W okna wstawiono kraty i podmurowano ściany. Od szosy zrobiono wzdłuż grobli przecinkę ułatwiającą dostęp. Obecnie trumny są zamknięte, a obiekt można oglądać jedynie przez zakratowane okienka znajdujące się po bokach i z tyłu.", + "24448": "Mambo to internetowy system portalowy CMS typu Open Source. W wyniku konfliktu między właścicielem marki Mambo a znaczną grupą twórców, z Mambo wydzielił się projekt Joomla!. Powodem konfliktu była zmiana w licencji Mambo, która wprowadziła kilka istotnych ograniczeń do systemu. Istnieje również mniej rozbudowana wersja Mambo pod nazwą Limbo (CMS), która nie wymaga bazy danych MySQL. Mambo do pracy potrzebuje Apache, PHP i MySQL.", + "24449": "Wodzisław Śląski jest znanym w Polsce ośrodkiem piłkarskim. Od 1996 w Ekstraklasie gra drużyna miejscowej Odry. Młodzież ma możliwość szkolenia również w kilku innych klubach piłkarskich działających na terenie miasta. Oprócz piłki nożnej w Wodzisławiu działają również kluby sportowe z innych dziedzin sportu np. koszykówki, siatkówki, judo czy biatlonu.", + "24450": "Homo ludens (z łaciny w dosłownym tłumaczeniu człowiek bawiący się) – koncepcja człowieka wprowadzona przez Johana Huizingę, zakładająca, że u podstaw ludzkiego działania znajduje się zabawa, gra i współzawodnictwo. Termin używany jest m.in. w pedagogice medialnej i edukacji medialnej dla określenia jednego z zastosowań środków masowego przekazu - szeroko pojętej rozrywki.", + "24451": "Na wyspie mieszka na stałe około 4100 mieszkańców, z czego około 1400 w Kingscote (1991). Ekonomia opiera się głównie na rolnictwie (wyrób win, miód, zboże, wełna i mięso), rybołówstwie i turystyce. Na Wyspie Kangura produkowany jest słynny na całą Australię miód.", + "24452": "Promieniotwórczość wzbudzona - to promieniotwórczość powietrza, gleby, materiałów i różnych przedmiotów powstająca w wyniku ich napromieniowania neutronami. W glebie, wodzie i różnych materiałach zawierających sód, mangan, krzem lub glin promieniotwórczość wzbudzona może być znaczna. Szczególnie wysoki poziom promieniotwórczości wzbudzonej jest w wodzie morskiej po nawodnych i podwodnych wybuchach jądrowych.", + "24453": "Historia prawa (historia państwa i prawa) - nauki historyczno-prawne, jedna z dyscyplin prawoznawstwa. Nauka zajmująca się badaniem rozwoju instytucji publiczno-prawnych oraz prawa prywatnego od starożytności do czasów współczesnych. Jako gałąź nauki powstała na początku XIX wieku. W strukturze nauk historyczno-prawnych wyróżnia się powszechną historię państwa i prawa, historię państwa i prawa danego obszaru (np.historia państwa i prawa polskiego) oraz naukę rzymskiego prawa prywatnego i doktryn politycznych.", + "24454": "Od 1876 poseł do Sejmu Krajowego Galicji, zwolennik ugody z Rusinami. 1879-1885 i ponownie od 1895 poseł do parlamentu autriackiego, jeden z przywódców Koła Polskiego. Zwolennik zasady decentralizacji i praw narodów monarchii austro-węgierskiej. 1906-1907 minister dla Galicji. Od 1887 - członek-korespondent Akademii Umiejętności, Od 1896 - profesor historii filozofii i estetyki Uniwersytetu Lwowskiego, gdzie cieszył się wielką popularnością wśród młodzieży.", + "24455": "Wicepremier (z łac. primus - pierwszy oraz z łac. vice - zamiast) - w Polsce zastępca premiera - Prezesa Rady Ministrów, członek Rady Ministrów. W Niemczech oraz Austrii nazywany wicekanclerzem, pełni jednocześnie (zwyczajowo) funkcję ministra spraw zagranicznych. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej nie ogranicza liczby wicepremierów, którzy mogą zasiadać w Radzie Ministrów, ani nie obliguje do powołania takiego urzędu. Wiceprezes Rady Ministrów może jednocześnie kierować ministerstwem.", + "24456": "Szubin (niem. Schubin , w latach 1939-1945 Altburgund) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szubin. Położone jest na Nizinie Gąsawskiej nad rzeką Gąsawką, należy do najstarszych miasteczek ziemi pałuckiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 9354 mieszkańców. Do 1975 r. miasto powiatowe.", + "24457": "Sandra Bullock (Gracie Hart) Michael Caine (Victor Melling) Benjamin Bratt (Eric Matthews) Candice Bergen (Kathy) Ernie Hudson (Mc. Donald) William Shatner (Stan). Agentka FBI Gracie Hart, kobieta zaniedbana i o zapatrywaniach feministycznych otrzymuje zadanie udaremnienia przygotowywanego zamachu na konkurs piękności Miss Ameryki. Aby tego dokonaćmusi przekształcić się w jedną z uczestniczek konkursu. Wymaga to wiele poświęcenia, wyrzeczeń, zmiany wizerunku zewnętrznego i zapatrywań na imprezy tego typu.", + "24458": "Pierwszym bytem państwowym na terenie Prus było państwo zakonu krzyżackiego. W 1226 r. książę Konrad I mazowiecki podarował Krzyżakom ziemię chełmińską, z której zakon dokonywał podboju Prusów. Przez następne 200 lat Krzyżacy kolonizowali Prusy i budowali swoje państwo. Na mocy postanowień II pokoju toruńskiego (1466), zakon oddał Polsce Pomorze, ziemię chełmińską i Warmię, został lennikiem Polski i przeniósł stolicę państwa z Malborka do Królewca. Powstały wówczas Prusy Zakonne.", + "24459": "Kandyra, wandelia - zwana także canero lub candirú (Vandellia cirrhosa) - słodkowodna pasożytnicza ryba zaliczana do rodziny Trichomycteridae. Polską nazwą wandelia oraz pochodzącymi z hiszpańskiego canero i candirú określa się również pozostałe gatunki ryb z rodzaju Vandellia - V. balzanii, V. beccarii i V. sanguinea.", + "24460": "Herb województwa wielkopolskiego, zgodnie z uchwałą Sejmiku Województwa Wielkopolskiego, stanowi w polu czerwonym orzeł srebrny, z przepaską złotą na skrzydłach, złotym dziobem zwróconym w prawo, złotymi nogami i złotą przewiązką na ogonie, w polu czerwonym umieszczony na planie trójkątnej gotyckiej tarczy herbowej. Jest to wyszczerbiony (pozbawiony korony) orzeł wzorowany na herbie z pieczęci majestatycznej Przemysła II.", + "24461": "26 listopada 2006 roku w drugiej rundzie wyborów na prezydenta Krakowa, Jacek Majchrowski, popierany przez środowiska lewicowe, pokonał kandydata Prawa i Sprawiedliwość Ryszarda Terleckiego stosunkiem głosów 59,57% do 40,43% przy frekwencji 38,84%. Podczas drugiej kadencji udało się dokończyć część z inwestycji zaplanowanych wcześniej – zmodernizowano Mały Rynek i plac Wszystkich Świętych, dokończono drugi odcinek pierwszej linii Krakowskiego Szybkiego Tramwaju. Rozpoczęto budowę podziemnego parkingów na groblach.", + "24462": "Witaj. Przyznaje ci tą obrotową gwiazdę Wikipedii za ogromny i nieoceniony wkład w artykuły kreskówek Jetix, Cartoon Network oraz w artykuły z filmami oraz pracę nad dubbingiem. Twój licznik wzkazuje liczbę edycji powyżej 10000. A poza tym dużo razy mi pomagałeś i wytłumaczyłeś pewne rzeczy. Należy ci się to. Pozdrawiam! 18:24, 3 mar 2008 (CET)", + "24463": "W latach 1968-1980 pracował w Instytucie Matematycznym Polskiej Akademii Nauk. Od roku 1980 związany z Uniwersytetem Wrocławskim. Tytuł profesorski uzyskał w 1993 r. Specjalista z zakresu zastosowania logiki w informatyce. Odznaczony w 2000 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W pracy naukowej zajmował się teorią modeli, unifikacją, logikami ze zliczaniem, programowaniem w logice i więzami mnogościowymi (ang. set constraints).", + "24464": "Trzemeśnianka zaczyna swą drogę u podnóża Kamiennika. Charakteryzuje się dużą ruchliwością i szybko reaguje na opady. Na przełomie okresu zimowego i letniego (czyli marzec i kwiecień) występuje tzw. zasilanie roztopowe, natomiast w porze letniej zasilanie deszczowe, co wpływa korzystnie na roślinność. Regulacja rzeki chroni zbocza przed niszczeniem w czasie dużych opadów.", + "24465": "Dominujące w badaniu duchowości są metody samoopisowe tj. kwestionariusze i wywiad psychologiczny, oraz procedury eksperymentalne i quasieksperymentalne. Od lat siedemdziesiątych coraz większą popularność zdobywa nurt neuroteologiczny. Neuroteolodzy używają metod obrazowania pracy mózgu takich jak FMRI czy EEG do ustalania związków pomiędzy aktywnością centralnego układu nerwowego a indywidualnym doświadczeniem duchowym. Badanie tych korelacji ma swoje korzenie już w ostatniej dekadzie XIX wieku, gdy zauważono zależność pomiędzy subiektywną religijnością a atakami epileptycznymi.", + "24466": "No brakuje, np. Pompejusza Wielkiego, który ponoć pokonał Mitrytadesa Wielkiego, króla Pontu. Tom.", + "24467": "Witaj! W imieniu administratorów życzę Ci przyjemnej pracy w Wikipedii. W razie pytań kontaktuj się z innymi wikipedystami poprzez strony ich dyskusji. Pozdrawiam, 12:52, 25 cze 2005 (CEST)", + "24468": "W światowym przemyśle komputerowym stronicowanie stosowano co najmniej we wczesnych latach 60. W Polsce inż. Jacek Karpiński przy konstruowaniu komputera K-202 w latach 1970–1973 innowacyjnie rozwiązał problem adresowania większej ilości pamięci poprzez stronicowanie. Inne porównywalne ówczesne komputery 16-bitowe dostępne na świecie mogły zaadresować jedynie 64 kilobajty (były to Super-Nova i Modular One). Dzięki owemu mechanizmowi komputer K-202 adresował do 8 megabajtów pamięci operacyjnej.", + "24469": "Grabina (do 1945 Buchholz) – gajówka w gminie Goleniów, sołectwie Białuń, na Równinie Goleniowskiej, na skraju Puszczy Goleniowskiej, przy drodze łączącej Żółwią Błoć z Niewiadowem. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z XIX wieku. W 1890 roku znajdowały się tutaj dwie zagrody. Obecnie jest to osada jednozagrodowa, rolnicza. Okoliczne lasy to tereny atrakcyjne dla grzybiarzy, jagodziarzy, turystów pieszych i rowerowych. Okoliczne miejscowości: Białuń, Żółwia Błoć, Niewiadowo.", + "24470": "Przeszłość absolutna jest to kategoria wprowadzona po raz pierwszy przez Goethego, podjęta następnie przez Bachtina. Opisuje stosunek czasowy pewnych społeczeństw do mitu. Akcja mitu toczy się w przeszłości całkowicie już oderwanej od związków z teraźniejszością, zupełnie odległej i odciętej od współczesności. Masakra.", + "24471": "Żółwia (do 1945 Papiermühle) – przysiółek wsi Budno w gminie Goleniów, na pagórkowatym terenie Równiny Nowogardzkiej, przy drodze nr 113 prowadzącej do Maszewa, nieopodal linii kolejowej nr 402 (Goleniów – Kołobrzeg), ok. 2 km na wschód od Goleniowa (300 m od granic administracyjnych). Przysiółek, ok. 20 mieszkańców. Znajduje się tutaj kilka gospodarstw rolnych i domów mieszkalnych. Ma tutaj siedzibę kilka firm. Okoliczne miejscowości: Goleniów, Marszewo, Budno, Helenów.", + "24472": "Krzyż był nadawany jednorazowo przez Radę Państwa uczestnikom bitwy pod Lenino. Krzyż był nadawany obywatelom polskim, mógł być także nadawany cudzoziemcom. Mógł być nadawany pośmiertnie. Nadawano go z okazji Dnia Zwycięstwa (9 maja) oraz Dnia Wojska Polskiego (12 października). Z dniem 8 maja 1999 nadawanie Krzyża uznano za zakończone (ustawą z 16 października 1992).", + "24473": "Nakładka - program komputerowy zwiększający możliwości systemu operacyjnego lub programu. Najpopularniejsze typy nakładek to:nakładka polonizująca nakładka graficzna. Przykładami nakładek są: systemy operacyjne Microsoft Windows od wersji 1 do 3.11 (uważane za nakładki, gdyż nie są samodzielnymi systemami) GeoWorks (GEOS dla komputerów PC) zobacz też: wtyczka", + "24474": "Z moją wybitnie niemrawą wiedzą na temat gramatyki języka litewskiego (ale będzie, mam nadzieje, lepsza) postanowiłem sobie przetłumaczyć z litewskiej wiki hasło i powstało z tego takie coś - Żalvarinis. Wiem, że już ten tekst był tłumaczony na polski (www.gadki.lublin.pl/east/z/index.html) ale chciałem sobie poćwiczyć i nie za dobrze mi wyszło. Proszę cię, w takim razie, o sprawdzenie i stylistyczne podrasowanie (bo też coś niezgrabnie). 01:26, 16 maja 2006 (CEST)", + "24475": "Ale może poczekaj, aż będzie mozna wpisać coś więcej niż nazwę komisji, tekst uchwały i 2 daty. Wikipedia to nie Wikinews - tutaj opisujemy fakty i zjawiska, ktore zaistniały, a nie dopiero się rodzą. Ponadto nie było źródeł 11:39, 11 sty 2008 (CET)", + "24476": "Od czasu jego otwarcia w 2005 roku, budynek Q1 Tower stał się popularny zarówno wśród turystów jak i miejscowych. Balkon widokowy na 77. piętrze jest najwyżej położonym tego rodzaju punktem w całym stanie Queensland i umożliwia szeroką obserwację we wszystkich kierunkach. Budynek ma 275 m wysokości (z iglicą 323 m) i jest najwyższym budynkiem mieszkalnym świata.", + "24477": "Na terenie gminy znajdują się trzy obiekty zabytkowe: pałac z oficynami i okalającym parkiem w miejscowości Sokolniki (Hotel, Restauracja), pałac wraz z okalającym go parkiem położony w miejscowości Walichnowy, w którym kiedyś mieściła się szkoła podstawowa, zabytkowy kościół z XV/XVI wieku położony w Starym Ochędzynie.", + "24478": "Boussois to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nord-Pas-de-Calais, w departamencie Nord. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 3461 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 550 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Boussois plasuje się na 252. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 570.).", + "24479": "Lépanges-sur-Vologne to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Lotaryngia, w departamencie Vosges. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 1006 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 133 ;osób/km² (wśród 2335 gmin Lotaryngii Lépanges-sur-Vologne plasuje się na 370. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 785.).", + "24480": "Rochetrejoux to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Kraj Loary, w departamencie Wandea. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 766 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 70 osób/km² (wśród 1504 gmin Kraju Loary Rochetrejoux plasuje się na 690. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 970.).", + "24481": "Jest też Roll Ball. Nie jest on spotykany zbyt często. Koloru fioletowego na całej powierzchni z białym szmaragdem na środku. Służy do łapania Pokémonów starożytnych, takich jak Kabuto czy Omanyte, chociaż w wersjach Fire Red i Leaf Green te dwa pokemony dostajemy w laboratorium na Cinnabar Island.", + "24482": "W zawartym w 1892 roku małżeństwie z Heleną z książąt Radziwiłłów (1874-1959) miał dwóch synów: Romana Antoniego (1893-1971) oraz Józefa Alfreda (1895-1968) dyplomatę. Źródła: Biogramy uczonych polskich , Część I: Nauki społeczne, zeszyt 3: P-Z (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1985.", + "24483": "Czy posiadasz prawa do opublikowanej fotki? Nie umieszcza się tekstu w pliku grafiki. Poczytaj o zasadach pracy na wiki. Pozdrawiam 15:18, 19 lis 2005 (CET) -- Nie wolno naruszać czyichś praw autorskich. Przeczytaj. Pozdrowienia, 16:21, 19 lis 2005 (CET)", + "24484": "Osoby zatrudnione przy pracach konserwacyjno-remontowych powinni posiadać teoretyczne i praktyczne wiadomości związane z eksploatacją, bezpieczeństwem i higieną pracy oraz przepisami dozoru technicznego. Prowadzący prace konserwacyjno-remontowe powinni posiadać: uprawnienia wydane przez Inspektorat Dozoru Technicznego właściwej dla kategorii konserwowanych, przeglądanych lub remontowanych, dźwignic zaświadczenie kwalifikacyjne dla osób zatrudnionych przy eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych (E).", + "24485": "Witaj. Można prosić o uzupełnienie danych? Prosiłbym o podanie autora/rki i zasad na jakich ta grafika może być używana w Wikipedii i poza nią (tzw. licencji). Jesli nie wiesz jak to zrobić, skontaktuj się ze mną na lub na gg (4036564). Pozdrawiam, 15:10, 28 lis 2005 (CET)", + "24486": "Brąszewice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Brąszewice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Brąszewice. Do 1953 roku miejscowość była siedzibą gminy Godynice.", + "24487": "Twoja strona wygląda jak nieudany żart - jesteś za totalną zagładą wszelkich wandali, a na tejże samej Twojej stronie można się dowiedzieć, że byłeś oskarżany o różne rzeczy (...). Oczywiście po przeczytaniu tych zarzutów połowę należało by uznać za absurdalne. Aczkolwiek wątpliwości pozostają ;). W porządku, nie widzę problemu.", + "24488": "Nazewnictwo anatomiczne (łac. nomina anatomica) jest to specjalistyczne nazewnictwo, którym posługują się anatomowie, lekarze w celu dokładnego określenia konkretnego miejsca w organizmie. Nazewnictwo anatomiczne w przeciwieństwie do nazewnictwa histologicznego określa struktury makroskopowe. Podstawowe nazewnictwo łacińskie zostało przetłumaczone na język polski. Określanie położenia struktur następuje w oparciu o pozycję anatomiczną.", + "24489": "Gmina Olecko to gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie oleckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie suwalskim. Siedziba gminy to Olecko. Według danych z 30 czerwca 2008, gminę zamieszkiwało 21309 osób.", + "24490": "Biała (kaszb. Białówc) – wieś w Polsce położona na Wysoczyźnie Polanowskiej, w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Miastko, przy trasie drogi wojewódzkiej nr 206. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.", + "24491": "Białcz – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Witnica. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.", + "24492": "Wąsosz – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Szubin. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bydgoskiego.", + "24493": "Wąsosz – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Wąsosz. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa łomżyńskiego.", + "24494": "Po abdykacji Ludwik przebywał najpierw w Czechach, w Teplicach, a po upadku Napoleona przeniósł się do Florencji, gdzie żył pod nazwiskiem hrabiego de Saint-Leu (nadanie brata z r.1805). Zmarł w Livorno w roku 1846. Pochowany został w Saint-Leu-la-Forêt w pobliżu Paryża, obok dwóch starszych synów.", + "24495": "Skoro używasz GIMPA, to pewnie nie ma technicznych przeciwwskazań, abyś załadował tą grafikę w formacie PNG oraz większym rozmiarze, co na pewno ulatwi wszystkim jej odbiór :). Pozdrawiam -- 15:55, 17 lut 2006 (CET)", + "24496": "Sam link to zdecydownie za mało. Hasełko jest fajnie opracowane... ale zrób je po swojemu, Bo inaczej będzie :( -- 23: 52, 10 wrz 2006 (CEST)", + "24497": "Nic takiego się nie stało. :) Po prostu myślałem, że usuwasz tekst tak aby go nie było... Tak robią wandale na wikipedii. Ale się przyjrzałem bliżej i stwierdziłem, że edycja jest dobra :) A przeprosiłem dlatego, że ją cofnąłem. No i witaj na Wikipedii. :) 13:39, 14 lut 2006 (CET)", + "24498": "Najważniejszymi zabytkami miasta są:Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z kaplicami Kochanowskich, w podziemiach której spoczywają szczątki Jana Kochanowskiego wraz z rodziną oraz Owadowskich spokrewnionych z Kochanowskimi, pomnik Jana Kochanowskiego z Urszulką przy Gimnazjum od ulicy Kościelnej, pomnik Jana Kochanowskiego w centralnej części parku na placu Jana Kochanowskiego, pomnik Władysława Jagiełły przy Szkole Podstawowej na ulicy Ludowej, ściana straceń w północno-wschodniej części placu Jana Kochanowskiego.", + "24499": "Teatr Montownia - grupa teatralna, która została założona 1996 r. przez absolwentów Warszawskiej Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. Od 2005 r. ma swoją siedzibę w Montowni , ul. Konopnickiej 6. W Montownii grają m.in. Adam Krawczuk, Marcin Perchuć, Rafał Rutkowski, Maciej Wierzbicki.", + "24500": "Jersey City - miasto w USA, w stanie New Jersey, na półwyspie między ujściami rzek Hudson i Hackensack do Oceanu Atlantyckiego. Około 239 tys. mieszkańców.", + "24501": "Bractwo Zakonne Himavanti (Święte Bractwa Zakonne Himawanti) - nowy ruch religijny w Polsce założony przez Ryszarda Matuszewskiego, zajmujący się nauczaniem śiwaizmu i śaktyzmu. Bractwo działa jako nieformalny ruch, budzi kontrowersje organizacji antysektowych, uważających ją za sektę destrukcyjną.", + "24502": "Beskidek to skocznia narciarska, wybudowana w 2003 roku. Punkt konstrukcyjny wynosił wtedy 20 metrów. W 2004 roku wyremontowano obiekt, bulę nadsypano z ziemi, przesunięto także punkt konstrukcyjny na 25 metr. Planowane jest również wybudowanie nowej skoczni, której punkt konstrukcyjny ma wynosić K30. Obok dużej skoczni jest też mała K8.", + "24503": "Morderstwo odbędzie się... (ang. A Murder is Announced) - powieść Agathy Christie napisana w 1950 roku. Pojawia się w niej panna Jane Marple, detektyw-amator. Historia została sfilmowana w 2005 roku w serii, gdzie pannę Marple zagrała Geraldine McEwan.", + "24504": "HUD (skrót od ang. Head-Up Display) – wyświetlacz przezierny prezentujący informacje na specjalnej szybie bez zasłaniania widoku. Początkowo technika ta miała tylko zastosowanie militarne, do prezentacji danych w samolotach bojowych, ale obecnie jest używana także dla celów cywilnych, między innymi w samolotach cywilnych, samochodach, motocyklach, a także rowerach.", + "24505": "Kłoć wiechowata (Cladium mariscus (L.) Pohl) - gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych (Cyperaceae). Występuje w niemal całej Europie z wyjątkiem jej wschodniej części oraz w Australii . W Polsce we wschodniej części Lubelszczyzny, na Równinie Augustowskiej, na Pomorzu, Ziemi lubuskiej i w Wielkopolsce, poza tym na kilku rozproszonych stanowiskach.", + "24506": "Baron de Charlus – arystokrata, esteta, homoseksualista. Jako jego rzeczywiste pierwowzory wymienia się hrabiego Roberta de Montesquiou-Fezensac, Oskara Wilde i Siergieja Diagilewa. Oriana de Guermantes – księżna de Guermantes. Robert de Saint-Loup – przyjaciel bohatera, mąż Gilberty. Pierwowzorami postaci mieli być przyjaciele Prousta: Bertrand de Fénelon, markiz Albufer i książę de Polignac.", + "24507": "Bank of America działa również w Polsce – pod nazwą Bank of America Polska S.A. Od 1997 posiada jedną placówkę w Warszawie, która zajmuje się obsługą głównie dużych przedsiębiorstw. W 2003 r. nabycie Bank of America Polska S.A. przez Santander Consumer Bank. (źródło: http://www.ptfbank.pl/108.xml)", + "24508": "Do czasu wydania Xubuntu 6.06, dystrybucję można było łatwo zainstalować na istniejący system Ubuntu 5.10 lub 6.06 dzięki instrukcji zamieszczonej na (opis w języku angielskim). Obecnie dostępne są obrazy bootowalnych płyt z niezależnym instalatorem systemu. Dytrybucja Xubuntu typu Desktop uruchamia w pełni funkcjonalny system jako Live CD udostępniając opcję instalacji na dysk twardy w tym samym trybie graficznym. Instalator pozwala też łatwo dokonywać zmian w tablicy partycji.", + "24509": "Okazuje się że powyższe maszyny mają swoje ograniczenia analogiczne go ograniczeń maszyn Turinga. O ile potrafią rozstrzygać problem stopu dla maszyn Turinga, nie potrafią rozstrzygać własnych problemów stopu: przykładowo maszyna wyposażona w wyrocznię nie będzie potrafiła odpowiedzieć na pytanie czy podana maszyna z wyrocznią kiedykolwiek się zatrzyma.", + "24510": "Utworzyłem to hasło, ponieważ nikt wcześniej go nie utworzył. Zamieściłem tam informacje które posiadałem na temat tego władcy - dynastia, lata panowania. Zgadzam się z Twoją uwagą, iż lepiej tworzyć bardziej rozbudowane artykuły. Jednak po pierwsze na dzień dzisiejszy nie posiadam więcej informacji dot. tego władcy, po drugie utworzenie tego hasła ułatwiło nawigowanie pomiędzy poprzednim/następnym władcą.", + "24511": "Klik to komiks erotyczny, którego autorem jest włoski rysownik i scenarzysta Milo Manara. Komiks opowiada o Claudii Cristiani, prezenterce telewizyjnej, której popęd seksualny kontrolowany jest przez urządzenie zwane \"Klik\". Dotychczas ukazały się 4 tomy przygód Claudii (w latach 1983, 1991, 1994, 2001); po polsku dwa pierwsze albumy opublikowało wydawnictwo Post.", + "24512": "Jeden z największych węży europejskich (150-180 cm, nawet do 2 m). Podobną długość ma wąż Eskulapa, jest jednak smuklejszy. Charakterystyczny kształt głowy o wyraźnie skróconym pysku. Duże oczy w ciemnej obwódce. Charakterystyczne tarczki nad oczami. Żrenica okrągła. Ubarwienie od jasnoszarego, poprzez oliwkowo-brązowe do szaroczarnego. Samce zawsze jednolicie ubarwione, samice mogą mieć ciemne plamki.", + "24513": "Jest wychowankiem Sportulu Studenţesc, w którym łącznie występował przez dziewięć lat. Miejsce w pierwszej jedenastce tego klubu wywalczył dopiero w drugiej połowie lat 90., a dobre występy w Divizii A w sezonie 1995-1996 zaowocowały transferem do Naţionalu Bukareszt. Przez dwa sezony grał również w Rapidzie Bukareszt, gdzie w wieku 34 lat zakończył piłkarską przygodę. Nigdy nie wystąpił w reprezentacji Rumunii.", + "24514": "Do odbioru sygnału z satelity Express-AM22 w Polsce wymagana jest czasza anteny o średnicy co najmniej 100 centymetrów. Antena powinna być skierowana na południowy wschód.", + "24515": "Wolności związkowe – to grupa podstawowych wolności człowieka związanych z tworzeniem, organizacją i funkcjonowaniem związków zawodowych i organizacji pracodawców.", + "24516": "Powinniśmy się nad tym zastanowić. Przyglądając się listom i zestawieniom zauważyłem tutaj spory chaos do którego przyczynia się bogactwo języka polskiego. Czy np. lepsze jest Kalendarium czy może Kronika albo nazwa bez takiego określenia odnosząca się do tematu. 06:15, 17 maja 2006 (CEST)", + "24517": "Po pierwsze: cytaty in extenso nie są dopuszczalne na Wiki, bo naruszają prawa autorskie. Po drugie: nie mam nic przeciwko informowaniu o torturach stosowanych przez UPA, pod warunkiem, że ktoś to przyzwoicie opracuje i poda z zachowaniem neutralnego punktu widzenia. Pozdrawiam, Grubel 14:11, 23 lut 2006 (CET)", + "24518": "Przerzucam to do Twojej dyskusji, coby wszyscy wiedzieli, że to twoja sprawka. Tamto usuwam :) Bardzo podobają mi się twoje edycje w ceny komercyjne. Zachęcam do zalogowania się! Pozdrawiam, 17:25, 7 kwi 2006 (CEST)", + "24519": "Ostatni akapit sekcji \"Żydzi biłgorajscy\": Dwie żydowskie rodziny uratował biłgorajski leśniczy, który przechowywał je przez cały czas okupacji. Bardzo przydałoby się nazwisko leśniczego. 07:43, 26 maja 2006 (CEST). Zrobione. 14:54, 5 cze 2006 (CEST)", + "24520": "Tym bardziej tzreba je rozbudować ;) 21:30, 6 lip 2007 (CEST) Co dla takich malutkich i mało znaczących klubów pewnie potrwa. Tak ze 4 lata :) 21:32, 6 lip 2007 (CEST) Oczywista sprawa. Ja tu tylko mobilizuje ;) 21:34, 6 lip 2007 (CEST)", + "24521": "Silnik strumieniowy przeznaczony do pracy w naddźwiękowym zakresie prędkości lotu ma zbieżny dyfuzor wlotowy (tzn. że przekrój przepływu powietrza zmienia się od większego do mniejszego), w środku komorę spalania i dalej rozbieżną dyszę. Jednak w tym przypadku i tak musi istnieć jakaś dodatkowa turbina dostarczająca energii mechanicznej do napędu np. pompy paliwa, prądnicy.", + "24522": "Edyta Górniak wzięła udział w piosence To nie ja byłam jego, i mimo, że nikogo nie parodiowała została wpisana do tabeli z aktorami. Wobec tego powinniśmy być konsekwentni i albo do tej tabelki dodać też Szyca i Chylińską, albo usunąć Górniak. Jak myślicie?", + "24523": "Witam. Ciekawy pomysł z tymi linkami, ale niektórzy przenoszą sobie wypowiedzi do archiwum, więc lepiej stosować trwałe linki, które w powinny mieć parametr \"oldid\". W menu \"narzędzia\" jest link \"Link do tej wersji\", który możesz skopiować wchodząc na czyjąś stronę dyskusji. Pozdrowienia,", + "24524": "Zamek w Fumel znajduje się w Fumel w Akwitani w południowej Francji. Zamek został zbudowany w XIV wieku, aby kontrolować przepływ ludności przez miasteczko podczas wojny stuletniej. Od 1960 pełni rolę siedziby merostwa. Z zamku rozpościera się widok na całe miasto, a sama budowla otoczona jest ogrodem.", + "24525": "Axis 8 jest pojedynczym odtwarzaczem płyt CD firmy Numark, szeroko wykorzystywany przez DJów. Posiada możliwość zmiany tempa utworu, co umożliwia płynne przejścia pomiędzy utworami oraz możliwość tworzenia płynnych pętli; ma również 48 sekund pamięci anty-wstrząsowej.", + "24526": "Stacey Ann Farber (ur. 25 sierpnia w 1987 w Toronto, Ontario) - kanadyjska aktorka. Gra jako Eleonora \"Ellie\" Nash w telewizyjnym serialu Degrassi: Nowe pokolenie, który jest emitowany w CTV w Kanadzie i w programie The N, w bloku Noggin w Stanach Zjednoczonych.", + "24527": "Stanisław Syrewicz (ur. 22 sierpnia 1946 w miejscowości Azow w Rosji) (poza Polską Stanislas Syrewicz), kompozytor muzyki filmowej oraz piosenek pop, m.in. np. To nie ja byłam Ewą (II nagroda Festiwalu Eurowizji). Jego córką jest Klara Syrewicz, dziennikarka TVP, \"Dziennika\", a obecnie \"Polski\".", + "24528": "Kategoria ta grupuje osoby odznaczone tytułem Right Livelihood.", + "24529": "Różne źródła jako miejsce urodzenia podają Zagórz, Załuże (nie wiadomo które) lub Załęże. Ponieważ żadne z nich nie jest IMHO w pełni miarodajne pozostawiam to do sprecyzowania znawcom tematu. -- 22:12, 2 wrz 2006 (CEST)", + "24530": "Corporación Nuevo Cúcuta Deportivo, często na świecie określany jako Cúcuta Deportivo lub tylko Cúcuta jest kolumbijskim klubem piłkarskim mającym siedzibę w mieście Cúcuta. Klub założony został w roku 1946, a swoje mecze rozgrywa na stadionie Estadio General Santander, którego pojemność wynosi w przybliżeniu 45000 miejsc.", + "24531": "Historyczny Park Stanowy Fort Churchill, znajduje się na terenie hrabstwa Lyon w stanie Nevada. Osiem mil (ok. 12.8 km.) na południe od Silver Springs. Powstał w celu ochrony Fortu Churchill. Dwa razy w roku entuzjaści amerykańskiej wojny domowej organizują w nim obozy.", + "24532": "Panie Piotrze! Zamieścił Pan interesujące zdjęcia polskich pociągów pancernych, pochodzących z czsaopisma \"Kolejowe Przysposobienie Wojskowe\". Interesuje mnie skan całego artykułu. Przypuszczam, ze zdjęcie polskiego pociągu pancernego w śniegu dotyczy jednak zimy 1918/1919. Zdjecie prezentuje początkowy wygląd polskiego pociągu pancernego o nazwie \"Gromobój\". Proszę o kontakt chrismarg@poczta.onet.pl. Pozdrawiam serdecznie.", + "24533": "Jezioro Lubiszewskie (Rokickie) (kasz. Jezoro Lëbieszewsczé) - przepływowe jezioro rynnowe położone na pograniczu Pojezierza Kaszubskiego i Równiny Charzykowskiej, w powiecie kościerskim województwa pomorskiego (\"Lipuski Obszar Chronionego Krajobrazu\"). Lubieszewskie zajmuje powierzchnię 77 ha, przepływa przez nie Wda (szlak kajakowych spływów). Jezioro znajduje się na północ od Lipusza.", + "24534": "W haśle brakuje podstawowej informacji, dlaczego w ogóle jest to postać mająca hasło w encyklopedii, chyba nie dlatego, że się urodził, miał rodzeństwo i chodził do katolockiej szkoły. Dopiero w ostatnim zdaniu informacja, że dostał nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Może pisarz niemiecki?", + "24535": "Cechyny (kaszub. Cechënë) – mała osada kaszubska w Polsce ma Pojezierzu Bytowskim położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Studzienice. Osada jest częścią składową sołectwa Łąkie i leży na zachodnim brzegu objętego rezerwatem jeziora Cechyńskiego Małego. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa słupskiego.", + "24536": "Wydaje mi się, że współczesna składnia zalicza wykrzyknienia do oznajmień, czyli równoważników zdań. Tak przynajmniej jest w \"Wykładach z polskiej składni\" Renaty Grzegorczykowej. Ma ktoś inne źródła na ten temat (poza Klemensiewiczem oczywiście). -- 22:33, 29 wrz 2006 (CEST)", + "24537": "Zgodnie z kaszubską etymologią ludową nazwa Gochy pochodzi od słówka doch (kaszb. przecież), którego tamtejsza ludność miała rzekomo przesadnie nadużywać. W rzeczystości kaszb. słowo gòchë oznacza nieurodzajne piaszczyste ziemie z kamieniami morenowymi, które są charakterystyczne dla tej części Kaszub.", + "24538": "Boeing 2707 miał być pierwszym amerykańskim ponaddźwiękowym samolotem pasażerskim. Miał osiągać prędkość 3 Ma, zabierać do 300 pasażerów i być w stanie pokonać Atlantyk. Projekt ten został anulowany w 1971 roku z powodu trudności w realizacji postawionych przed nim wymagań.", + "24539": "Widzę że znasz się na tym co robisz. Zapraszam więc do współpracy do projektu Motoryzacja. Jest tam lista zadań które należałoby wykonać (artykuły do napisania lub poprawy). Mam nadzieję że dołączysz do naszego grona, wystarczy że dopiszesz się do listy. Pozdrawiam, 09:56, 29 gru 2007 (CET).", + "24540": "Mohammed al Wasimy - nieoficjalnie najstarszy człowiek na Ziemi, twierdzi, że urodził się w 1875 r. i nadal żyje. Tuti Yusupova (ur. 1880?) - według niepotwierdzonych informacji najstarsza żyjąca kobieta świata. Hryhorij Nestor (1891?-2007) - prawdopodobnie miał ponad 116 lat, nie został jednak wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa.", + "24541": "Od września 1993 do 28 października 1997 roku był mężem aktorki Alex Kingston. Od 1995 roku żyje w nieformalnym związku z angielską aktorką Francescą Annis. Jednak po 11 latach ich nieformalnego związku, od 7 lutego 2006 roku są w separacji.", + "24542": "Sugar Land – amerykańskie miasto w stanie Teksas, tworzące metropolię wraz z miastami Houston, Baytown i Galveston. Suger Land jest najdynamiczniej rozwijającym się teksańskim miastem. Zamieszkuje je około 80000 osób.", + "24543": "Debra - dolina o przekroju poprzecznym w kształcie litery V powstała w wyniku działania erozyjnego wód okresowych na podłożu mało spoistym.", + "24544": "Mansfeldy (Mansfeld) jako folwark powstały w II połowie XIX w. razem z dworem i parkiem. Budynki rozebrano około roku 1945 r. Polska nazwa wsi – Sraczki – została zmieniona jeszcze przed pierwszą wojną światową i już jej nie przywrócono.", + "24545": "Rogoziniec – ciek wodny w Górach Bystrzyckich o charakterze potoku górskiego. Źródła pod szczytem Wolarza na wysok. ok 830 m n.p.m., uchodzi do Bystrzycy Dusznickiej w jej przełomowym odcinku zwanym Piekielna Dolina w Polanicy-Zdroju. W swym dolnym odcinku obszar zlewni potoku wchodzi w skład ustanowionego tam obszaru stanowącego część polskich obszarów Natura 2000.", + "24546": "Rozpiętość skrzydeł tego motyla wynosi ok. 5-7 cm. Zachowaniem przypomina kolibra, bo spija nektar z kielicha kwiatów za pomocą ssawki, unosząc się w powietrzu. Sylwetka ćmy jest krępa, lecz niewielkich rozmiarów. Jej skrzydła są szarobrązowe, pokryte czarnymi liniami, tylne zaś są pomarańczowe. Gąsienica jest zielona lub brązowa, zakończona niebieskim rogiem; żeruje na kwiatach przytulii.", + "24547": "Vík í Mýrdal - (is. Zatoka Bagiennej Doliny) miejscowość w południowej Islandii, około 180 km od Reykjavíku. 285 mieszkańców (grudzień 2005). Ważną atrakcją turystyczną tej okolicy jest lodowiec Mýrdalsjökull, a także występowanie populacji maskonurów na pobliskich wybrzeżach.", + "24548": "Volvo B10M to wysokopodłogowy autobus miejski, produkowany w latach 1978-2001 przez szwedzką firmę Volvo.", + "24549": "Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie Muzeum Techniki w Warszawie – 2 szt. Muzeum Techniki i Komunikacji - Zajezdnia Sztuki w Szczecinie - 2 szt. W rękach prywatnych – ok. 5 szt.", + "24550": "Diecezja łucka (łac. Dioecesis Luceoriensis) – diecezja rzymskokatolicka na Ukrainie. Wchodzi w skład metropolii lwowskiej.", + "24551": "Witam na wikipedii, zauważyłem, że bugbot często cofa twoje wypowiedzi w dyskusjach, jest to prawdopodobnie związane z używaniem przez Ciebie wielokrotnie występujących po sobie znaków (np kilka razy znak !). Postaraj się pisać nie używając takich konstrukcji, sprawdzaj również swoje wypowiedzi pod kątem błędów ortograficznych i innych. Pozdrawiam; 21:11, 15 gru 2006 (CET)", + "24552": "Rodzina augustiańska - zakony męskie oparte na regule świętego Augustyna. Należą do nich w ścisłym znaczeniu: augustianie. Zakony oparte na regule św. Augustyna (nie są augustianami): kanonicy regularni asumpcjoniści. W szerokim znaczeniu również inne zakony odwołujące się do regły świętego Augustyna czyli dominikanie, bonifratrzy, templariusze, serwici i inni.", + "24553": "Za podstawę do przekładu Nowego Testamentu służyło Novum Testamentum Graece, ed. B. Aland et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. Martini, B. Metzger, Stuttgart 1993. Tekst źródłowy dla przekładu Księgi Psalmów zaczerpnięto z Biblia Hebraica Stuttgartensia, ed. H.P. Rüger, Stuttgart 1990.", + "24554": "Dubh - druidka, której gniew i zazdrość o męża Ennę, zakochanego w innej kobiecie, doprowadziły - według tradycji iryjskiej - do powstania nazwy miasta Dublin. Dubh użyła czarów, by spowodować utonięcie rywalki. Sama z kolei została utopiona przez męża w sadzawce, która zyskała stąd nazwę Dubhlinn (\"Sadzawka Dubh\").", + "24555": "Wiechlina roczna, wyklina roczna (Poa annua L.) – gatunek rośliny należący do rodziny wiechlinowatych. Nazwa zwyczajowa – pajędza. Gatunek kosmopolityczny, wraz z człowiekiem rozprzestrzenił się po całym niemal świecie. W Polsce roślina bardzo pospolita na całym obszarze, jest jedną z najbardziej pospolitych naszych traw.", + "24556": "Straciłem serce do artykułu o Gnieźnie, moim zdaniem ostatnie zmiany idą w złym kierunku, dlatego też nie będę przez dłuższy czas tam zaglądał. Proszę o opiekę nad artykułem - usuwanie zmian wandali itp. Pozdrawiam serdecznie. Łukasz -- 17:40, 4 lip 2008 (CEST)", + "24557": "Ok, nie ma sprawy, zacznę od tych wrześniowych. A i jeszcze jedno, głupie pytanie, ale swego czasu ktoś wyraził wątpliwość i do dziś nikt jakos nie znalazłam stu procentowej odpowiedzi - wysyła się z prywatnego maila, podpsiując się własnym imieniem i nazwiskiem, prawda? :) 20:13, 5 lis 2006 (CET)", + "24558": "Nie \"wykasowałem\" (można te informacje wyciągnąć z historii hasła) ale je zredagowałem bo takie punktowe przedstawienie wygląda po prostu źle. Piszemy pełnymi zdaniami, a nie w punktach - możesz śmiało to przeredagować na podstawie oryginalnych informacji aby wyglądało jak normalne hasło. 00:39, 16 wrz 2006 (CEST)", + "24559": "Orion platinum – program do tworzenia muzyki. Produkt firmy Synapse Audio, która wydała także programy Orion Pro, Hydra, Scorpion i wiele dodatkowych łat oraz samplerów. Program oparty jest na podawaniu tonacji i częstotliwości ogromnej liczby sampli, tj. bębnów, syntezatorów, sztucznych głosów perkusji etc. Ponadto jest kompatybilny z klawiaturami MIDI.", + "24560": "Olszewo-Reszki – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Stupsk. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.", + "24561": "Brandon Wheat Kings to juniorska drużyna hokejowa grająca w WHL w dywizji wschodniej, konferencji wschodniej. Drużyna ma swoją siedzibę w Brandon w Kanadzie.", + "24562": "Jeśli dobrze pamiętam głosowanie nad encyklopedycznością klubów, to informacje z takich nieency artykułów (o klubach niegrających nigdy co najmniej w III lidze) przed zekowaniem i skasowaniem należy zamieścić na stronie miasta. Pozdrawiam :), 13:02, 13 lut 2007 (CET)", + "24563": "Witam, nie ma za co dziękować. Po prostu zerknęłam świeżym okiem - nawet jeszcze nie skończyłam, może dziś to zrobię. Pozdrawiam, 15:53, 3 lut 2007 (CET): W sekcji \"Odniesienia do Szekspira\", podsekcji o wieku XVIII jest nietrafiony link do pojęcia folk. Uważam że nieprawidłowe jest też tłumaczenie \"niemiecka twórczość folkowa\". Zmieniłabym stanowczo na \"ludowa\". Pozdrawiam, 16:21, 3 lut 2007 (CET)", + "24564": "Droga wojewódzka nr 594 (DW594) - droga wojewódzka w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego o długości ? km łącząca drogę krajową nr 57 w Bisztynku z Kętrzynem (DW592). Droga przebiega przez powiat bartoszycki, gminę Bisztynek oraz powiat kętrzyński, gminy: Reszel, Kętrzyn i miasto Kętrzyn.", + "24565": "DEL (Deutsche Eishockey-Liga) - najwyższa liga niemieckiego hokeja na lodzie, wzorowana na NHL. Posiada największą w Europie liczbę Amerykańskich i Kanadyjskich hokeistów. Poprzedniczką DEL była Bundesliga. Niemiecka liga hokeja należy do jednej z najlepszych lig w Europie.", + "24566": "Patrice Bailly-Salins (ur. 21 czerwca 1964 w Morez) - były francuski biathlonista, dwukrotny medalista mistrzostw świata, brązowy medalista igrzysk olimpijskich, a także zwycięzca klasyfikacji generalnej pucharu świata w biathlonie w sezonie 1993/1994. Sześciokrotnie wygrywał zawody pucharu świata. Karierę zakończył w 1998 roku.", + "24567": "Prof. Marian Gumowski (ur. 30 września 1881 w Krościenku nad Dunajcem, zm. 1 października 1974 w Toruniu) - polski numizmatyk i historyk. W latach 1919-1932 był dyrektorem Muzeum Wielkopolskiego w Poznaniu. Profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autor około 400 publikacji z dziedziny heraldyki, numizmatyki, sfragistyki, historii i sztuki.", + "24568": "Witaj! Po pierwsze - to co stworzyłem jest wynikiem spisywania tego, co posiadam (wykaz nie jest więc kompletny), po drugie - wchodząc na sajta tego uważającego, że plagiatuję, widać, że części utworów, które zawarł on nie mam ja i wielu zawartych przeze mnie nie ma on. Pozdrawiam serdecznie 22:07, 2 sie 2007 (CEST)", + "24569": "Palestyna – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Zgierz. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Glinnik.", + "24570": "Dąbrówka Sowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Zgierz. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Dąbrówka Strumiany.", + "24571": "Goździk postrzępiony, goździk pierzasty (Dianthus plumarius L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych. Występuje w Europie. W Polsce występuje głównie na niżu i rzadko w niższych położeniach górskich. Roślina rzadka. Jest także uprawiany jako roślina ozdobna.", + "24572": "Marchowo Wschodnie (kasz. Jezoro Môrchòwsczé) - jezioro przepływowe położone w gminie Szemud, niedaleko Kielna i Koleczkowa na północy Pojezierza Kaszubskiego. Jezioro jest połączone przez Zagórską Strugę z jeziorem Marchowo Zachodnie. Ogólna powierzchnia jeziora wynosi 18,2 ha.", + "24573": "Podstolice - stacja kolejowa w Podstolicach, w województwie wielkopolskim, w Polsce.", + "24574": "Rezerwat przyrody Jezioro Udzierz – faunistyczny rezerwat przyrody na obszarze Kociewia w kompleksie leśnym Borów Tucholskich (utworzony w 2000 roku, o powierzchni 229,88 ha). Ochronie rezerwatu podlega ekosystem akwenu jeziora Udzierz z okolicznym obszarem torfowiskowo-szuwarowo-łąkowym. Najbliższe miejscowości to Jeżewnica i Udzierz.", + "24575": "Młynek – leśniczówka w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Brusy nad \"Orlą Strugą\" i na obszarze Zaborskiego Parku Krajobrazowego. Nad Orlą Strugą znajdują się wyraźne pozostałości po małej elektrowni wodnej. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.", + "24576": "Ostrowiec-Osada – osada w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Dobiegniew. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.", + "24577": "Rozkochowo – osada w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Dobiegniew. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.", + "24578": "Moim zdaniem nazwisko Pawła jest pisane nieprawidłowo: albo spolszczamy i piszemy \"Dacjuk\", albo z angielskiego \"Datsyuk\". Tutaj mamy jakąś pomieszaną wersję. Dziękuję za zwrócenie uwagi na ten przypadek - \"kwiatek\" już poprawiony. 15:48, 24 cze 2007 (CEST)", + "24579": "Humięcino-Klary – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Grudusk. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ciechanowskiego.", + "24580": "Kołaki Małe – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Grudusk. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ciechanowskiego.", + "24581": "Rifamycyny, ryfamycyny – grupa antybiotyków pochodzenia naturalnego, wytwarzanych przez bakterię Amycolatopsis mediterranei lub produkowanych na drodze syntezy chemicznej. Należą do szerszej grupy antybiotyków ansamycynowych. Rifamycyny są szczególnie przydatne w leczeniu mykobakterioz takich jak: gruźlica, trąd czy zakażenia bakteriami wchodzącymi w skład mycobacterium avium complex (MAC). Rifamycyny zawierają macierzyste związki rifamycynowe jak również pochodne: rifampicynę, rifabutynę, rifapentynę i rifaksyminę.", + "24582": "Westland - miasto w Holandii w prowincji Holandia Południowa; 98 tysięcy mieszkańców (2006).", + "24583": "Dan Donegan (ur. 1 sierpnia 1968 w Oak Lawn, Illinois) – gitarzysta amerykańskiego zespołu hardrockowego/numetalowego Disturbed. Donegan zaczął grać na gitarze jako nastolatek i stworzył grupę o nazwie Vandal, która grała typowego rocka lat 80'.", + "24584": "Zlokalizowany jest ok. 60 km na południowy wschód od Los Angeles. Nazwa uczelni pochodzi od firmy Irvine Company, która w 1959 roku przekazała Uniwersytetowi Kalifornijskiemu 1000 akrów (4 km²) ziemi za symboliczną cenę jednego dolara oraz sprzedała dodatkowe 500 akrów (2 km²). Wokół kampusu zaprojektowano miasto, które również nazywa się Irvine.", + "24585": "Home and Away (1988) jako Geoff Thomas (1996) Shortland Street (1992) jako Stuart Neilson Echo Point (1995) jako Zac Brennan Siódme poty (Sweat, 1996) jako Tom Nash Big Sky (1997-1999) jako Scotty Gibbs Dr House (House, M.D., 2004) jako Jeff (gościnnie)", + "24586": "Audi RS4 pojawił się w 2000 roku. Zastępując sportowy model RS2 od razu zyskał spore zainteresowanie jako bardzo ekstremalna wersja rodzinnego kombi. Tym razem nie zdecydowano się na wspólny projekt z Porsche a z Cosworthem specjalizującym się w przebudowach i wzmacnianiu silników.", + "24587": "Nowotwory przerzutowe do kości nierzadko są powodem pierwszych objawów dotychczas nie ujawniajacego się nowotworu. W zasadzie każdy nowotwór złosliwy może przerzutować do kości, najczęściej są to: rak sutka rak stercza rak nerki rak tarczycy rak żołądka rak drobnokomórkowy płuca nerwiak płodowy (u dzieci).", + "24588": "Dzięki za zainteresowanie polską Wikipedią i wkład w jej tworzenie. Proszę, nie podpisuj edytowanych przez Ciebie artykułów. Twój wkład i tak pozostanie w jego historii (kliknij zakładkę historia i autorzy). Podpisujemy się wyłącznie w dyskusjach i głosowaniach. Pozdrawiam, 17:26, 18 cze 2007 (CEST)", + "24589": "Wzniesienie ze względu na położenie w Masywie Włodarza, w okresie II wojny światowej, objęte było szczególną tajemnicą przez III Rzeszę, w związku z budową kompleksu militarnego pod kryptonimem \"Riese\" (pol. Olbrzym).W masywie Ostrej znajduje się Kompleks Rzeczka nazywany Podziemne Fabryki \"Walim\".", + "24590": "Język pedi (nazywany także Sesotho sa Leboa) - jeden z jedenastu języków oficjalnych RPA. Używany głównie w prowincji północnej przez około 3 mln 600 tys ludzi. Należy grupy języków bantu, do podgrupy Sotho. Jest też zwany błędnie językiem pedi (pedi jest jednym z 30 dialektów tego języka).", + "24591": "Strona w trakcie budowy ;) Zainteresowania: Historia Historia Gdańska Gdańsk ogół tematów i pojęć związanych z morzem, żeglarstwem Do tej pory dokonałem paru anonimowych zmian, głównie były to pomniejsze zmiany, czasem drobne sprostowania. Zarówno w wersji polskiej jak i angielskiej.", + "24592": "21 sierpnia 1944 roku rozegrała się w tym miejscu pierwsza po 1939 roku regularna bitwa pomiędzy oddziałami Armii Krajowej i Armii Czerwonej. W jej trakcie zginął m.in. ppłk Maciej Kalenkiewicz. 8 września 1991 r. miała miejsce oficjalna uroczystość otwarcia cmentarza żołnierzy Armi Krajowej.", + "24593": "Usuwanie własnej dyskusji czy jej części nie jest mile widziane, jeżeli chcesz \"przenieść do archiwum\" starą dyskusję to możesz to zrobić np. przenosząc stronę do tzw. archiwum, np korzsystając z przycisku \"przenieś\" u góry strony. 01:40, 8 lis 2008 (CET)", + "24594": "Elena Rutkowska (ur. 23 grudnia 1972). Absolwentka Akademii Teatralnej w Kijowie. Urodzona w Chorwacji (Rijeka), a obecnie mieszka w Polsce. Doświadczenie zawodowe zdobyła pracując w teatrze i telewizji w Polsce i na Ukrainie. Prowadziła także programy telewizyjne dla mniejszości ukraińskiej i rosyjskiej w Polsce.", + "24595": "Proponuję przeniesienie tego artykułu na \"Łoskoń Stary\". Co prawda obie nazwy funkcjonują, ale Ł.S. występuje częściej na oficjalnych stronach (np.) -- 20:25, 15 sie 2007 (CEST): Na wjeździe do wioski też jest Łoskoń Stary więc przenoszę. 07:54, 16 sie 2007 (CEST)", + "24596": "Mam prośbę - czy mógłbyś zintegrować te dwa hasła? Ja się nie podejmę, bo już raz to robiłem i schrzaniłem. Och jak to dobrze, że nie zostałem adminem. :) Integrując użyj raczej Dionizjusz Mały, bo tak jest częściej w literaturze. Dzięki z góry 05:10, 13 sie 2007 (CEST)", + "24597": "Bősárkány - wieś i gmina w północno-zachodniej części Węgier, w pobliżu miasta Csorna. Miejscowość leży na obszarze Małej Niziny Węgierskiej, kilkanaście kilometrów od granic słowackiej i austriackiej. Administracyjnie należy do powiatu Csorna, wchodzącego w skład komitatu Győr-Moson-Sopron. Gmina Bősárkány liczy 2213 mieszkańców (2005 r.) i zajmuje obszar 23,34 km².", + "24598": "Reżyserem teledysku do \"Overprotected\" był Billie Woodruff. Współpracował już z Britney przy kręceniu teledysku do \"Born to Make You Happy\". Do USA trafiła inna wersja teledysku niż reszty świata, ponieważ w USA singlem był remiks tej piosenki w aranżacji Darkchilda.", + "24599": "Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Rudawce, kościół filialny parafii św. Stanisława w Birczy, należący do archidiecezji przemyskiej. Drewniana budowla z roku 1796. Od roku 1946 kościół rzymskokatolicki, wcześniej świątynia grekokatolicka. Kościół był remontowany w latach 60. XX wieku, oraz w latach 1971-1974.", + "24600": "Artyleria towarzysząca - artyleria przydzielona do nacierających pododdziałów piechoty i działająca w ich ugrupowaniu. Zadaniem jej jest niszczenie i obezwładnianie celów uniemożliwiających piechocie natarcie oraz osłanianie ogniem zdobytych rubieży. Działa artylerii towarzyszącej zajmują przeważnie odkryte stanowiska ogniowe i zwalczają cele ogniem na wprost.", + "24601": "Okręty US Navy o nazwie USS \"Sequoia\", pochodzącej od jubilera i językoznawcy Sekwoi: Pierwszy \"Sequoia\" był latarniowcem, który był w służbie w Marynarce w latach 1917-1919. Drugi \"Sequoia\" (AG-23) był prezydenckim jachtem, który został zakupiony w 1931, wszedł do służby w 1933 i pozostawał w niej do 1977.", + "24602": "Okres godowy saren syberyjskich przypada zwykle na drugą połowę lata, na przełomie sierpnia-września, ale może przesunąć się na późniejszy okres. Młode w liczbie od 1 do 3 rodzą się zawsze późną wiosną. Przez pierwszy tydzień leżą ukryte w wysokiej trawie, a następnie zaczynają wędrować za matką.", + "24603": "Bardzo fajny pomysł z tymi urodzinami, na pewno sie ucieszy na obczyźnie, że rodacy o niej myślą. 22:51, 29 cze 2007 (CEST): W imieniu Floriana chciałem podziękować Tobie za złożenie życzeń Niki w jego imieniu 18:48, 30 cze 2007 (CEST)", + "24604": "Pierwszymi w Polsce siłowniami wiatrowymi zbudowanymi przez firmę ENERCON był park w liczbie 14 sztuk powstał on między Wrześniem a Grudnim 2005 roku w okolicach Żarnowca a dokładnie w Lisewie osobiśćie go budowałem z niemieckim timem. Zgłoszono: Plewiński Zdzisław, 16:24, 15 wrz 2007 (CEST)", + "24605": "Uważa się, że od bhang pochodzi nazwa tradycyjnego indyjskiego tańca bhangra. Paleniu bhang przypisywane są właściwości pobudzające. Przez tą właściwość wykorzystywany był jako afrodyzjak. Zdarza się to również obecnie. Uprawa substratu do produkcji bhang jest w Indiach oficjalnie zabroniona.", + "24606": "Etap II polegał na przebudowie skrzyżowania ulic Wilczej, Komuny Paryskiej i Przyjaciół Żołnierza. Mieszkańcy okolicznych osiedli domagali się budowy w tym miejscu ronda, ostatecznie zdecydowano się jednak na budowę skrzyżowania. Nowe rozbudowane skrzyżowanie usprawnia również ruch między Centrum Szczecina a osiedlami na północy miasta (Żelechowa, Warszewo, Bukowo i in.) oraz miastem Police.", + "24607": "Stacja Nędza wielokrotnie zmieniała swoją nazwę. Od 1846 roku do 1896 roku nosiła nazwę Nensa, od 1896 roku do 1914 roku - Nendza, od 1914 roku do 1945 roku - Buchenau i ostatecznie od 1945 roku - Nędza. Kiedyś istniała tutaj wieża wodna.", + "24608": "Lou się trochę chyba pospieszyła o jeden dzień :) Za to w trakcie przygotowywania mojego czywiesza, zorientowałem się, że niestety dwa z czterech haseł które planowałem były już maleńkimi stubabami :( W zamian przygotuję pozakonkursowego MCW australijsko-architektonicznego. 13:06, 22 paź 2007 (CEST)", + "24609": "Pozostawiwszy głowę McCleesa na stoliczku i oddaliwszy, na razie, pokusę, włączenia jej, to jest głowie, telewizora, Kamil powrócił do kanciapy i zasiadł przed komputerem. W Berlinie zaś, jak poinformowałby głowę Fabiena telewizor, gdyby był włączony, Bardzo Tajne Służby przejęły od Tajnych Służb poszukiwania zaginionej kwadrygi, a w razie niepowodzenia do tej roboty sposobiły się już Najbardziej Tajne Służby.", + "24610": "BL: Wyznaczyłaś sobie jakiś moment albo okoliczności, w których skończysz karierę sportową?", + "24611": "OJ: Lata mijają i sport jest moją fascynacją, moim hobby, moim życiem, ale kiedyś będę chciała mieć rodzinę i żyć normalnie, nie na walizkach.", + "24612": "BL: Ciągłe podróżowanie, to pewnie męczące.", + "24613": "OJ: To nie jest komfortowe zaglądać do swojego łóżka i być we własnym domu tylko raz na jakiś czas.", + "24614": "Priviet! - przywitała McCleesa w swoim języku. Miała dobrze ponad 180 cm wzrostu, wschodnią twarz, w której uwagę zwracały błyszczące szaleństwem, czarne, buriackie oczy. Nosiła rozpuszczone, ciemne włosy do pupy i posiadała ciało, za które Angelina Jolie oddałaby majątek, nagrody Akademii oraz dorzuciła jako bonus Brada Pita. Ubrana była w obcisłe legginsy i bluzkę na ramiączkach, odsłaniającą zgrabny pępek.", + "24615": "Smród w łazience był nie do zniesienia. McClees spuścił wodę, chwycił ręcznik, starł rzygowiny i wyrzucił frotową kulę z ładunkiem na korytarz. Po holu przechadzał się człowiek w białych szmatach, w którym McClees rozpoznał garderobianego Ludmiły. Fabien zawołał go po francusku i dostał odpowiedź w tym samym języku.", + "24616": "Jak to zrobić?", + "24617": "W organizacji o tradycyjnej strukturze, ale również w organizacji projektowej, komunikacja odbywa się zwykle poprzez poszczególne szczeble w hierarchii. I jest to rozwiązanie dobre, ponieważ ogranicza liczbę interakcji i zapobiega chaosowi komunikacyjnemu, gdy wszyscy porozumiewają się ze wszystkimi. W dobie zagrożenia kryzysem ten schemat należy jednak złamać.", + "24618": "Sasza warknął coś pod nosem i nie interesował się McCleesem, natomiast jego towarzysz, niższy, ale równie atletyczny brunet, o twarzy skażonej odrobiną inteligencji, musnął Fabiena lodowatym spojrzeniem. „Powiało grozą. Gość mnie chyba nie lubi”. – pomyślał były stylista z mimowolnym drżeniem. Poczuł, jak wilgotnieją mu ręce.", + "24619": "Wywiad powstał 11 marca 2009 roku w Biurze Poselskim profesor Głębockiej w Gdańsku. Całość w formie tekstowej zostanie opublikowana po autoryzacji. Opublikowany fragment audio dotyczy spekulacji na złotówce, interwencjonizmu w Unii Europejskiej oraz sytuacji stoczni w Szczecinie i w Gdyni. Czas nagrania to 6 minut i 26 sekund. Rozmowy można odsłuchać z serwisu wrzuta.pl: http://libuda.wrzuta.pl/audio/3b5aXRh9az/", + "24620": "Mój Boże, pierwszy komentarz pod Wyspą Olchon! Dziękuję! Na cześć ZEWA wprowadzam wycieczkę do Rygi do nagłówka :)", + "24621": "Jubileuszowy, dziesiąty odcinek Wyspy Olchon! Fabien McClees wraca do cywilizacji i próbując ratować świat zderza się z brutalną rzeczywistością, co doprowadza go do rozpaczy...", + "24622": "Ignut wykonał polecenie, ale tylko w części – wciągnął wiadro, po czym chlusnął wodą wprost w gołe plecy pięknej Heleny, odzianej jedynie w skąpe bikini.", + "24623": "Pani doktor patolog nigdy nie robiła tego, czego się po niej spodziewano, dlatego nie zerwała się z wrzaskiem, piskiem i przekleństwami, lecz odrobinę ściągnęła łopatki, opanowała drżenie rozgrzanego ciała, poddanego nagłemu wyziębieniu i bez pośpiechu odwróciła się w stronę dowcipnisia.", + "24624": "My Was już po raz ostatni ostrzegamy abyście się z tego letargu obudzili i tego wszystkiego kolejny raz nie sknocili jak to macie w zwyczaju.", + "24625": "Kropla drąży skałę, a słowo pisane ma wielką siłę jak twierdzą wieszcze. Pamiętajcie, nie są to moje wymysły i urojenia. Przedstawiam na tym zakładowym blogu oraz w Niezależnej Telewizji Fiatowiec fakty nie mity oraz cele do spełnienia wedle sumienia dla załogi zadowolenia.", + "24626": "Ale nikt nie powiedział,że te pumy nie mają młodych?Od marcowania do sierpnia to 90 dni upłynęło-jak nic(bo tyle chodzą kotne).Zaraz się okaże ,że na Opolszczyźnie lub w Lubelskim znajdą młode pumy i znowu będzie afera!-tego nikt nie wziął pod uwagę!", + "24627": "Kontrolujący Starszy Inspektor PIP mając na uwadze fakt, że Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie przywracającego mnie do pracy ustalił z zebranego w sprawie materiału dowodowego, że ja zgłaszałem w.w. wypadki swoim bezpośrednim przełożonym jednakże pracodawca nie przystąpił bezzwłocznie do ustalenia ich okoliczności i przyczyn.", + "24628": "Zbliżającą się zapaścią systemu emerytalnego straszą nas od dłuższego czasu ekonomiści i demografowie (coraz mniej pracujących będzie się składać na świadczenia coraz większej liczby emerytów). Niedawne sugestie członków rządu, dotyczące podniesienia wieku emerytalnego (Michał Boni) i zwiększenia części składki emerytalnej pozostającej w ZUS kosztem OFE (Jolanta Fedak) mogą być traktowane jako ostateczna zapowiedź systemowych zmian.", + "24629": "Poszukujemy również redaktorów strony KoniecPZPN.pl oraz strony Stowarzyszenia S.O.S. Osoby takie będą odpowiedzialne za publikowanie informacji, tekstów, pisanie newsów, wrzucanie galerii zdjęć, filmików, itd.", + "24630": "Jeśli masz chęci, czas oraz doświadczenie w podobnej \"pracy\"- pisz na sbajdas@interia.pl albo do mnie na Prywatną Wiadomość.", + "24631": "Czyżby kluła się nowa afera tym razem leśna???", + "24632": "Z całym szacunkiem dla Pani, ale gdy Twój Tato był w armii to były inne czasy i wtedy nie byliśmy zaangażowani na tak wielu frontach, a teraz już brakuje chętnych i są rozkazy wyjazdu na misje wiem co mówię, bo mam kumpli w wojsku młodszych i starszych z nowej kadry i to jest teraz inna armia.", + "24633": "KP: A ile pracujesz?", + "24634": "TB: Dziewięć, może dziesięć. Robię sobie czasem tygodniowe przerwy, żeby po prostu pobyć z żoną i dziećmi.", + "24635": "KP: Czyli twój najnowszy, a zarazem – jak twierdzisz – póki co ostatni, krótki metraż: „Kinematograf”, historia wynalazcy, który oddając się pasji, stracił życie prywatne, to żadna osobista wycieczka?", + "24636": "4. Brak właściwej pomocy medycznej ze strony pracodawców mające charakter wręcz nieludzki (w jednym z wypadków pracownik ze zmiażdżoną ręką wciągniętą między elementy maszyny stał na palcach przez pół godziny zanim zaczęto wzywać pogotowie na jego usilne prośby).", + "24637": "5. Próby (skuteczne) przerzucania odpowiedzialności na poszkodowanych.", + "24638": "6. Wiernopoddańcze zachowania pracowników pozostających w zatrudnieniu (strach przed zwolnieniem, zgoda na pracę w najgorszych choćby warunkach).", + "24639": "Tadeusz Jan Zając zapowiada, że:", + "24640": "\"Do września opracowane zostaną procedury postępowania na wypadek wystąpienia konfliktu interesów. Podkreślam, że sami inspektorzy też chcą jasno wiedzieć, jak mają się zachować, gdy zajdzie chociażby podejrzenie istnienia takiego konfliktu, aby nie narazić się potem na zarzut łamania przepisów”.", + "24641": "TVN też bzdury wygaduje i broni Fiata że to taki dobry pracodawca! Wszystkie te telewizje gówno warte myśmy się o tym przekonali!!!!!!!", + "24642": "Koleżanki i Koledzy.", + "24643": "Wiadomo, że wielu z nas z uwagi na obawę przed utratą pracy waha się czy przyjść w niedzielę do pracy, czy jednak zostać w domu i stanąć przeciwko wykorzystującej nas do granic możliwości dyrekcji.", + "24644": "Widać, że prawda w oczy kole.", + "24645": "I szlag ich trafia, że, ludziom oczy się otwierają, a nie mogą nikogo na dywanik zaprosić.", + "24646": "Kto wiatr sieje, ten burzę zbiera.", + "24647": "Kwitnie już owoc perfidii, chamstwa, mobbingu, czasu mało by wszystko wymienić.", + "24648": "A jak ten owoc urośnie, nie będzie im do smaku.", + "24649": "Oczywiście komentarze mogą być wyrażane pod pseudonimami , choć CENNE BYŁOBY NAPISANIE NAZWY SPÓŁKI Z GRUPY FIAT LUB DOSTAWCY FAP - KOMENTATORA !", + "24650": "TO BARDZO WAŻNE DLA \"NIEPOKORNEGO\" , ABY WIEDZIAŁ CZY MA ZAMILKNĄĆ NA JAKIŚ CZAS CZY PISAĆ DALEJ???", + "24651": "Takie jest przesłanie raportu „Foresight kadr nowoczesnej gospodarki”, jaki powstał w wyniku pracy 70 ekspertów pod auspicjami Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.", + "24652": "Ma on wskazać – decydentom, uczelniom wyższym, przedsiębiorcom, rodzicom – możliwe zapotrzebowanie polskiej gospodarki na umiejętności kadr zarządzających oraz pracowników firm w perspektywie do końca drugiej dekady.", + "24653": "7. Wprowadzić w systemie zmianowym zwiększenie do 50% dodatku za prace w godzinach nocnych w systemie dniówkowym i 30% rzeczywistego zarobku w systemie akordowym. Domagamy się też dodatku za pracę na zmianę popołudniową (tak jak w przemyśle chemicznym). Postuluje się rozpatrzenie tych postulatów przez rząd do 30 listopada 1980 roku.", + "24654": "Pracownicy Spisali się na medal.", + "24655": "Omawiana powinność ma charakter powszechny w tym sensie, że dotyczy wszystkich pracodawców bez względu na liczbę zatrudnionego personelu, rodzaju przyjętego systemu wynagradzania czy też sektora własności lub formy organizacyjnej przedsiębiorstwa.", + "24656": "Nie piszcie o przeszłości, o procesie dziejowym, nie silcie się na refleksje historyczne, na filozoficzne analizy dotyczące patriotyzmu. Nie wspominajcie o ojczyźnie, jej mitach i tradycjach.", + "24657": "Połączenie ideałów robotniczych, starego ducha komunardów, maszerowania na barykady ze sztandarem, z wrażliwością narodową, religijną, tradyconalistyzną - to nie jest udana synteza.", + "24658": "Albo Komuna Paryska, albo obrona Jasnej Góry.", + "24659": "Czy musi dojść do aż tak drastycznych przypadków, żeby OIP PIP w Katowicach poważnie potraktował wyniki ankiety w sprawie mobbingu przeprowadzonej w naszej fabryce? My już wiemy o przypadkach samobójstw pracowników Fiat Auto Poland w Tychach, a czy to było spowodowane nadmiarem pracy oraz szykanami i mobbingiem to czas pokaże, a my postaramy się to dogłębnie sprawdzić i wyjaśnić.", + "24660": "A takich jak ja buntowników to się daje do równie żałosnego jak Wy kierownika ……. ehh.", + "24661": "Życzę Wam mimo wszystko sukcesu w walce o wasze postulaty, hoć nie widzę dla was żadnych szans. Z fiatem sie nie wygrywa. Nie jesteście do tego żeby stawiać warunki tylko żeby za…..ć proste!!!!!!!", + "24662": "Pracownik na wylocie za bunt w brygadzie.", + "24663": "Definicja „STRAJK”. Strajkiem jest protest pracowniczy, który ŁĄCZNIE spełnia następujące kryteria: - jest aktem zbiorowym - polega na powstrzymywaniu się od wykonywania pracy - jest prowadzony w sprawach dotyczących warunków pracy, płac, świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych.", + "24664": "AKCJA NIE SPEŁNIAJĄCA POWYŻSZYCH WARUNKÓW NIE JEST STRAJKIEM!!!", + "24665": "Co jest ważne?", + "24666": "Dyskrecja, takt i skromność to podstawowe pojęcia bon tonu. Widząc jakiegokolwiek człowieka myślimy o nim – jak jest ubrany, jak się zachowuje, co i jak mówi. Nie znaczy to jednak, że musimy go komentować.", + "24667": "Podczas pogawędki należy szerokim łukiem omijać określone tematy, które mogłyby urazić drugą osobę, lub po prostu kwestie, których rozmówca wolałby nie poruszać.", + "24668": "Warto było włożyć trochę trudu w to by pracownicy FAP mogli zapoznać opinie publiczną z tym co się dzieje w naszej firmie oraz wyrazić swoje zdanie na temat działań koncernu Fiata, które jest słyszalne teraz nie tylko w tyskiej fabryce.", + "24669": "Rajmund Pollak ukazał mi jak wygląda prawdziwe szczęście, właśnie dzięki temu człowiekowi uświadomiłem sobie: Czym jest przyjaźń oraz Solidarność przez wielkie \"S\".", + "24670": "Nurtujące jest to, że gdy tak wielki zasłużony działacz związkowy odchodzący ze związków jak i Grupy Fiata w Polsce pozostaje sam.", + "24671": "Dwadzieścia lat po wyborach do sejmu kontraktowego w tyskiej fabryce Fiata reaktywowana będzie działalność podziemna - informuje portal redakcja.pl. Taki scenariusz zapowiada \"Niepokorny\" - anonimowy pracownik firmy, który już gromadzi wokół siebie osoby zaniepokojone brakiem decyzji dotyczących podwyżek płac w fabryce oraz wprowadzeniem pracy w niedziele. Wkrótce w Tychach pojawić się ma również nieocenzurowana \"bibuła\".", + "24672": "Nie dajmy się już więcej niewolić dyrekcji musimy przestać biadolić, bo po to komunę obalaliśmy by teraz mieć wolność i swobodę, a nie strach i nakaz pracy jak w minionych czasach podczas czynów społecznych.", + "24673": "Wtedy budowaliśmy naszą socjalistyczną Ojczyznę, a teraz budujemy prestiż Fiata za uścisk dłoni dyrekcji nawet bez słowa dziękuje, która nas tylko ciągle szantażuje, straszy i palcem grozi.", + "24674": "Powiedzmy STOP takim praktykom!!!", + "24675": "A któż z Was nie czuje się pokrzywdzony?", + "24676": "Którego z Was nie obrzucano obelgami za wymigiwanie się z pracującej soboty czy niedzieli?", + "24677": "Kto z Was nie musiał tłumaczyć się z pobrania urlopu nie zaplanowanego?", + "24678": "Ilu z Was nie było oddelegowanych do innej brygady, na inne stanowisko w odzewie za nieposłuszeństwo w stosunku do dyrekcji?", + "24679": "Autorzy dokumentu uważają, że większość bezrobotnych zarejestrowała się, by mieć zapewnioną bezpłatną opiekę medyczną.", + "24680": "Czesława Ostrowska, wiceminister pracy podaje, że w tym roku w Funduszu Pracy na składki zdrowotne za bezrobotnych przeznaczonych jest ok. 500 mln zł. - A sam transfer dokumentów pomiędzy urzędami pracy, samorządami lokalnymi i pomocą socjalną o rejestracji i udzielaniu świadczeń zdrowotnych bezrobotnym kosztuje 200 mln zł - wyjaśnia \"Rzeczpopspolitej\" wiceminister.", + "24681": "Podobałoby Ci się to jak są traktowani?", + "24682": "Być KZT nie zabrania być dobrym i wyrozumiałym człowiekiem,tyle że nie w Fiacie.", + "24683": "Popatrz na tych młodych KZT.", + "24684": "Fachowość,profesjonalizm,czy kierunek wykształcenia, wszystko zero.", + "24685": "Zgłaszasz mu problem,a on w panice szuka lidera.Bo nierozumi o czym mówisz.", + "24686": "Każdą ciemnotę można mu wstawić.", + "24687": "Swoje braki nadrabiają o zgrozo ślepym wykonywaniem tego co im ktoś natłukł do głowy.", + "24688": "Podziękowaliście??", + "24689": "Zapewniam wszystkich, że słowo dziękuje nie usłyszało światła dziennego. Pomyślcie, jakie trzeba mieć waleczne serce, jak wielką odwagę by prosić w liście otwartym o dobra, z których korzystamy my wszyscy pracownicy.", + "24690": "Dla wielu był to list imponujący, nie jeden z was zacierając dłonie zachwalał Rajmunda wśród bliskich w rodzinie chwaląc się, że w końcu ktoś działa w obronie praw pracowniczych.", + "24691": "Czy miała to być tylko ściema zespołu kontrolnego PIPu zaplanowana z Dyrekcją FAP???", + "24692": "Czemu wyniki tej ankiety są takie poprażające skoro dyr. personalny Andrzej Piętka w FWN twierdzi, że w FAP jest tak pięknie jak w \"Krainie mlekiem i miodem płynącym???", + "24693": "Dzięki temu wyszło szydło z worka, ale czy ktoś za to odpowie głową???", + "24694": "Natomiast Komisja Trójstronna spotkała się na posiedzeniu siódmego września. A kolejne posiedzenie ma się odbyć pod koniec października. Dialog właściwie nie istnieje!", + "24695": "Obecnie tzw. afera hazardowa przykryła wszystko. Dochodzą niepokojące sygnały dotyczące prywatyzacji stoczni.", + "24696": "Ale to nie znaczy, że świat stanął w miejscu. Padają Zakłady Cegielskiego w Poznaniu, a dialog przenosi się na ulice.", + "24697": "Ponadto, zgodnie z ostatecznymi postanowieniami porozumienia, CNH i KAMAZ połączą swoje sieci dealerów w celu uruchomienia dystrybucji pełnej gamy zarówno rodzimego, jak i importowanego sprzętu rolniczego i drogowego marki CNH na terenie Federacji Rosyjskiej. Joint venture handlowa będzie czerpać korzyści wykorzystując dealerów KAMAZa w Rosji oraz silną pozycję produktów i marki CNH, jej handlową rozpoznawalność i sieć dystrybucji na rynku rosyjskim, czerpiąc z jej globalnych zasobów i organizacji.", + "24698": "Właśnie dzięki tej życzliwej osobie, sprawa pojawiła się w polskich mediach.", + "24699": "Oto kolejny człowiek, który poparł moje działania jest nim założyciel stowarzyszenia poszkodowanych przez nieuczciwych pracodawców Ryszard Gołowicz z Aleksandrowa Kujawskiego. Po korespondencjach z tym człowiekiem uświadomiłem sobie, że to właśnie osoby pokrzywdzone przez pracodawcę powinny walczyć z umacnianiem praworządności.", + "24700": "Publicznie w sposób jawny informujemy Panią przewodniczącą Wandę Stróżyk, że członkowie związku zawodowego „Solidarność” oraz cała załoga i redakcja bloga oczekuje oraz żąda od Pani wystosowania ostrego pisma protestacyjnego skierowanego do dyrekcji firmy Sadi A.C. Polska z wiadomością do Komisji Krajowej „Solidarności” w sprawie wypowiedzenia umowy o pracę, jakie otrzymał od pracodawcy Pan Rajmund Pollak.", + "24701": "Twój tato ma świętą rację, ja też nie jestem na Tyle stary aby to pamiętać ale wiem coś mniej więcej na ten temat. Twój tata dobrze i jasno stawia sprawę że gdyby nie gruba kreska Mazowieckiego po okrągłym stole nie byłoby takiego skoorwysyństwa w polskiej polityce i oczywiście w polskim rządzie a agenci odeszliby do lamusa. Zgadzam się z tym w 100%. Pozdro 4all", + "24702": "Czyżby jakieś złe moce zawisły nie tylko nad publicznymi mediami, ale również nad Warszawiakami? Czy gdzieś już w Polsce modlono się do telewizora???", + "24703": "Nietypowa kapliczka stoi od kilku dni na ulicy Filtrowej. Zamiast figurki Matki Boskiej stoi w niej telewizor. Nie przeszkadza to jednak wiernym modlić się przed nią.", + "24704": "1. W 2009 roku limit godzin nadliczbowych przepracowanych w związku ze szczególnymi potrzebami pracodawcy nie może przekroczyć dla poszczególnego pracownika 400 gadzin - aneks do regulaminu pracy w załączeniu. Organizowanie zbiorowej pracy w niedziele może nastąpić w wyjątkowych, nadzwyczajnych okolicznościach, których konieczność każdorazowo winna być uzasadniona przez Dyrekcję FAP i wymaga uzyskania zgody większości zakładowych organizacji związkowych.", + "24705": "Jak ustaliła w toku śledztwa krakowska prokuratura, istniały dwa poziomy organizacji przestępczej. Pierwszy - to osoby, które zamieszczały w prasie oferty zatrudnienia we Włoszech przy zbiorach warzyw i owoców, następnie organizowały transport, poprzez przeważnie własne duże firmy transportowe, głównie z terenu Podkarpacia, i pobierały opłaty przed wyjazdem. Angażowały też prywatnych przewoźników.", + "24706": "I co minął 10 września, a dyrekcja nawet nie zareagowała na postulaty TKZ Solidarność.pl. Co teraz będzie dalej? Oczekujemy nowych scenariuszy, bo ten \"Protest pampersowy\" to chyba początek prezentów od Grupy Fiatowca? My pracownicy pomożemy Wam Koledzy z TKZetu i pokażmy dyrektorom iż nie są z nas barany jak mówi w swoim wywiadzie Pan Poseł Bogdan Lis!!!!", + "24707": "Z. Dz.", + "24708": "Patrząc na to z perspektywy czasu było to dla Was dobre rozwiązanie?", + "24709": "W. S.", + "24710": "Uważam, iż wtedy było to złe rozwiązanie, ale My znaleźliśmy wtedy na to antidotum i rozwiązanie z biegiem czasu okazało się dla związku jak najbardziej pozytywne.", + "24711": "Z. Dz.", + "24712": "Co Pani nie powie, jakież to było antidotum jestem bardzo ciekaw, co to było? Może teraz związkowcy z JSW z niego skorzystają?", + "24713": "W. S.", + "24714": "Zbliża się 1 listopad. Jak każdego roku w tym dniu odwiedzamy mogiły rodzinne, znajomych oraz tych, którzy pozostawili jakiś „ślad” w naszym życiu. W związku tym, że ogromna ilość ludzi decyduje się na odwiedziny poszczególnych cmentarzy, wzrasta natężenie ruchu drogowego, a wraz z tym rośnie możliwość kolizji, czy groźnych wypadków samochodowych. Stąd policja przeprowadza akcje „ZNICZ”, by zminimalizować takie wypadki.", + "24715": "Akcje kibiców popiera już ponad 300 tysięcy osób.", + "24716": "Jeśli i Ty – czytelniku chcesz poprzeć naszą akcję, kup znicz, ale bez symboli religijnych.", + "24717": "Chcemy by ta akcja była pokojową manifestacją poparcia dla naszej idei.", + "24718": "Znicze zapalane będą od godz. 13 do godzin wieczornych.", + "24719": "Więc wszystkich zapraszamy o dowolnej porze pod adresy siedzib związków.", + "24720": "Uwagi organizacyjne!!!", + "24721": "Ale koń więcej nie pociągnie niż może,albo on padnie,albo się fura rozleci to też zimna prawda,a na fiacie jak dobrze ciągnie to mu jeszcze z bata leją.", + "24722": "Czy trzeba się z tym godzić?Produkcja większa o 30 % niż w zeszłym roku.Produkcja idzie 7 dni w tygodniu.Nie dostaniemy żadnych podwyżek ,nie dostaniemy premii efektywnościowej,jak popyt spadnie i tak nas zredukują.Nie róbmy nic nie będzie nic.", + "24723": "Jeśli chodzi o Tajlandię to mało prawdopodobne.Nie zarzyna się kury,która znosi złote jajka.Za dużo zainwestowali i robią to nadal, by ot tak zabrać zabawki i wyjechać.", + "24724": "Kasę mają,bo czy w przeciwnym razie mieli by zamiary wykupić znaczną część akcji Opla?", + "24725": "Co do pazerności to chyba się nie zrozumieliśmy.", + "24726": "Proszę mi wierzyć że wolałbym spędzić chociaż dwie soboty w miesiącu z rodziną.", + "24727": "Tym bardziej, że skąpiący pracownikom Fiat na inne wydatki, mimo kryzysu finansowego, jakoś ma pieniądze. I to nie tylko na udane (Chrysler) i nieudane (Opel) przejęcia, ale również budowę nowego zakładu w Chinach za jedyne 400 mln euro. Dlatego też Solidarność FAP nadal domaga się podpisania pakietu ekonomicznego, przewidującego zarówno podwyżkę zbiorową, jak i zwiększone dodatki za zbiorowe soboty.", + "24728": "Byłem tym bardziej miło zaskoczony gdy wieczorem nasi współpracownicy donieśli mi, że napisała o nas również Gazeta Krakowska druga gazeta codzienna tego wydawcy. W związku z tym w dniu dzisiejszym została cała południowa Polska poinformowana o tym co wyprawia Fiat w Tychach z pracownikami swojej fabryki.", + "24729": "Koni nie wolno popędzać batem!!!", + "24730": "Czy ekolodzy wyraziliby zgodę na przyspieszanie taśmy w nocy z niedzieli na poniedziałek w maju 2009roku?", + "24731": "Nie jestem przekonany czy w ogóle wolno wykorzystywać konie do pracy w niedziele po 22 godzinie.", + "24732": "Natomiast wiem , że żaden ekolog nie zaprotestował z powodu tego, że ludziom kazano pracować w jednej z najbardziej dochodowych fabryk na trzeciej zmianie w niedziele.", + "24733": "Andrzej Kralczyński: Nie trzeba było heroizmu... Wystarczyło powiedzieć „odmawiam zeznań”...", + "24734": "Dariusz Mrzygłód: Lustracja to trudny proces. Jestem za ujawnieniem dokumentów IPN-u, niech każdy je oceni. Jednak sam nie wiem, co bym zrobił, gdybym wpadł w ręce SB. Gdyby panu zagrozili (do Kralczyńskiego), że wyrzucą panu żonę z pracy?", + "24735": "Andrzej Kralczyński: Grażyna [Staniszewska - przyp. red.] nie sypała, bo miała charakter.", + "24736": "Prof. Bugaj zwraca uwagę, że dobro firmy powinno polegać na współdziałaniu pracodawcy i pracobiorców, że pokój społeczny daje szanse na lepszą atmosferę funkcjonowania i wydajniejszą pracę, a te z kolei na większe zyski zakładu, koncernu.", + "24737": "Dlatego najdziwniejsza dla profesora jest niechęć Zarządu Grupy Fiata do podjęcia wyzwania, jakim jest powstanie Tajnej Komisji Zakładowej Solidarność.pl, brak woli podjęcia rozmów i uzyskania konsensusu.", + "24738": "Dziś jednak pozytywnie oceniając zapowiedzianą, amerykańską restrukturyzację nadzoru nad rynkami finansowymi nie mogę sobie odmówić także innych pytań, a wśród nich: czy znacznie wcześniej szefowie wielkich korporacji finansowych nie zdawali sobie sprawy z defektów w funkcjonowaniu rynków finansowych i w ich konsekwencji z nadchodzących niebezpieczeństw, albo czy politycy rządzący gospodarkami czołowych gospodarczo krajów świata nie mieli świadomości skali zagrożeń?...", + "24739": "Teraz pytania do liderów związków zawodowych:", + "24740": "1. Kto z liderów związkowych lub działaczy oddelegowanych uczestniczył w spotkaniach integracyjnych z dyrekcją w latach 1993-2008? Jeśli tam był, to czy pił podczas tych spotkań alkohol?", + "24741": "2. Ilu pracowników etatowych jest w każdym ze związków zawodowych?", + "24742": "Lorenzo Sistino, prezes Fiata twierdzi, że:", + "24743": "\"Pełne wykorzystanie mocy w polskiej fabryce nie spowodowało uszczerbku w jakości aut\".", + "24744": "Rz: Fiat pokazuje na wystawie we Frankfurcie przede wszystkim małe i średnie auta z oszczędnymi silnikami. Czy to znaczy, że w tych najtrudniejszych czasach chcecie umocnić się przede wszystkim w tym segmencie rynku?", + "24745": "Może szefostwo czeka na kolejny krok?", + "24746": "Włoskie obozy pracy - tak ironicznie nazywają swoją firmę zatrudnieni w fabryce Fiata w Tychach. Mówią, że mają dość pracy na okrągło (do niedawna nawet w niedziele), karania pracą przy taśmie tych, którzy nie chcą pracować w weekendy.", + "24747": "5. Ujawnienie wyników ankiety na temat mobbingu, jaka została przeprowadzona przez PIP w trakcie kontroliw FAP.", + "24748": "6. Przywrócenie do pracy w trybie natychmiastowym Mateusza Gruźli, pracownika zwolnionego dyscyplinarnie,a bezprawnie z firmy „DENSO Tehermal Systems” Sp. z o.o. w Tychach.", + "24749": "7. Przywrócenie do pracy w trybie natychmiastowym Rajmunda Pollaka zwolnionego z firmy „SADI” A.C.Polska w Bielsku-Białej.", + "24750": "Ja pytam Was wszystkich tylko po co skoro dobrze wiemy, że to właśnie działacze związkowi, kolaboranci dyrekcyjni wykończyli by nas zanim by doszło do rejestracji nowego związku w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w czym z rozkoszą by im pomogła zakładowa służba REPO.", + "24751": "Witam w ten niedzielny wieczór rozpoczynamy nadawnie spod bram Fiat Auto Poland w Tychach.", + "24752": "Mamy nadzieję, że ten dzisiejszy bojkot wyjdzie w pełni i pracownicy dostaną wolność i swobodę której od 4 lat pragną, a pracodawca doceni Nasz wkład w rozwuj tego zakładu w postaci godziwych podwyżek zbiorowych wynagrodzenia podstawowego.", + "24753": "Jak przewidywaliśmy nie ma pod bramami Fiata żadnych związków oprócz Solidarności.", + "24754": "Wszystko jak za komuny.", + "24755": "Rząd chwali się uratowaniem gdańskiej stoczni, ale ten ratunek przypomina skecz Laskowika ze Smoleniem,gdy jeden był diabłem, a drugi aniołem.", + "24756": "W drodze transakcji diabeł pozbył się o ile pamiętam to rogów, za które anioł oddał jedno skrzydło. Anioł zadowolony śmieje się z diabła. Na co diabeł mu odpowiada ,,A SPRÓBUJ TERAZ POLECIEĆ\".", + "24757": "Pierwsza lekcja już 29 października 2009 r.", + "24758": "Wszystkich zainteresowanych prosimy o kontakt z Marzeną Niedzielą - tel.: (22) 695 22 11, lub Anną Stronkowską - tel.: (22) 695 23 38. Zgłoszenie, po uprzednim kontakcie telefonicznym, należy wysłać na adres: mniedziela@prezydent.pl lub astronkowska@prezydent.pl. Powinno ono zawierać: imienną listę opiekunów i uczniów, bezpośredni telefon kontaktowy do opiekuna, preferowaną datę i godzinę lekcji.", + "24759": "Czy bojkot dnia rodzinnego da efekt?", + "24760": "JEŻELI NA DZIEŃ RODZINNY PRZYJDĄ SAMI DYREKTORZY I DOZÓR ŚREDNIEGO SZCZEBLA, to BLADY STRACH PADNIE NA DYREKCJĘ, BO JEŚLI ZAŁOGA POKAŻE, ŻE JEST ZDOLNA DO BOJKOTU, TO MOŻE BYĆ TEŻ ZDOLNA DO STRAJKU.", + "24761": "NIEPOKORNY NAMAWIA DO BOJKOTU!", + "24762": "Szefowa Solidarności dodaje, że jak zakończy się postój w fabryce, to pracownicy zamierzają zrobić happening - przebiorą się przed wejściem do zakładu.", + "24763": "Już teraz zdarzyło się, że pracownik przyjechał w klapkach, które zdjął przed bramą i oznajmił ochronie, że to nie jest zakazane.", + "24764": "Myślę, że w tym wypadku mają prawo wyboru, zastępstwa. Dowództwo przecież nie może decydować o życiu drugiego człowieka, a prawdopodobieństwo śmierci jest duże. Ponadto ci żołnierze mają rodziny, które mogą pozostać bez jedynego żywiciela. Jak to jest, zapytam się jeszcze znajomych wojskowych. Ciekawe, co oni o tym myślą i wiedzą.", + "24765": "Uczciwość jako kategoria aksjologiczna, podobnie jak honor, dzielność i sprawiedliwość, jest ufundowana na afirmacji trzech wielkich wartości: prawdy, miłości Bliźniego i odrzuceniu zła.", + "24766": "Uczciwość w znaczeniu aksjologicznym jest więc gotowością przyjęcia prawdy o sobie i innych, w warunkach miłości Bliźniego i odrzucenia zła.", + "24767": "Czas trwania strajku wlicza się do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy.", + "24768": "INNE FORMY PROTESTU:", + "24769": "W obronie praw i interesów pracowniczych mogą być stosowane inne niż strajk formy akcji protestacyjnej.", + "24770": "Inne akcje protestacyjne mogą być podejmowane i prowadzone: wyłącznie w sprawach dotyczących warunków pracy i płacy, świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników, po wyczerpaniu trybu rokowań, w sposób nie zagrażający życiu i zdrowiu, zgodnie z obowiązującym prawem.", + "24771": "Krocząc po Parku Rzeźby (chyba nie jeden Warszawiak zna to miejsce) możemy udać się do pałacu wzorowanego na słynnej renesansowej rezydencji Villa Rotonda pod Vicenzą.", + "24772": "Tak ! Tak! Myślę o Królikarni – jest to Oddział Muzeum Narodowego w Warszawie na ul. Puławskiej.", + "24773": "Pałac Królikarnia był od początku swego istnienia żywym ośrodkiem życia kulturalnego i towarzyskiego.", + "24774": "Jak się poczuje to dziecko później, kiedy się dowie, że cała lewicowo-postępowa prasa roniła łzy nad tym nieszczęściem, że przyszło na świat?", + "24775": "To są poważne pytania. I akurat tutaj sądy rodzinne powinny pilnie sytuacji dziecka i jego przyszłości się przyjrzeć. Nikt nie powinien wzrastać w takiej atmosferze.", + "24776": "Otóż nie interesują nas takie bzdety. Tym bardziej żenujące jest, że sąd zajmuje się takimi szczegółami, które dotąd załatwiał obyczaj. Człowiek mógł babę zignorować. Prostaków się ignoruje, ale ignoruje się też marsze zboczeńców. To żałosne, że w państwie bezprawia sądów i policji, nasze podatki marnotrawione są na bzdety, a nasza uwaga szarpana maglem.", + "24777": "Ostatniego dnia przed ogłoszeniem wyników poszedłem sobie pobiegać po Phoenix i popatrzeć na kraj, który za kilka godzin zafunduje sobie największy moment populizmu w swojej historii. Oraz podumać o tym jak tłumaczy się na jakikolwiek ludzki język wyrażenie \"audacity of hope\".", + "24778": "Biegłem przez ulice identycznych domków i idealnie wyprofilowanych ulic. Myślałem, myślałem i ... nic nie wymyśliłem.", + "24779": "Prawo zabrania okaleczania ludzi, nawet jeśli ktoś sam wyrazi takie życzenie - ze swoją nogą mogę robić co chcę, ale nie mam prawa domagać się by lekarz, lub ktokolwiek inny, mi ją amputował.", + "24780": "Lekarz dokonuje amputacji w koniecznych przypadkach ratowania życia pacjenta, a decydują o tym zasady sztuki medycznej.", + "24781": "Wydaje się, że polska ustawa o warunkach dopuszczalności przerywania ciąży skonstruowana jest podobnie.", + "24782": "Mnie na przykład odstręcza od czytania stosowana nagminnie w Polsce składnia OVS czyli arabska (\"Pięciuset pseudokibiców aresztowała w piątek łódzka policja.\"). Tak rozpoczęty tekst oznacza, że autor nie ma na jego temat żadnych przemyśleń i na pewno nic ciekawego Panu nie opowie.", + "24783": "Dobra - na mnie czas. Wybywam za miasto. Pozdrowienia dla wszystkich.", + "24784": "7. Dziennikarz lokalny jest tani. Trochę utopia, ale chyba dość dobrze obrazuje. Żeby opłacić dziennikarza, przeciętne warszawskie osiedle musiałoby się złożyć po 10 groszy. Załóżmy, że zainteresowane jest 10 proc. mieszkańców - wtedy suma rośnie do złotówki. Ale to wciąż jest nic! Oczywiście modele tego finansowania są jeszcze w powijakach, ale pewne mechanizmy (znów nie będę zdradzał) już istnieją.", + "24785": "Drodzy czytelnicy - przeczytajcie sobie ten fragment trzy razy zanim przejdziecie do dalszej części tekstu.", + "24786": "O czym mówi Rydzyk według \"Gazety Wyborczej\"? Odpowiedź jest chyba jasna: o tym, że rozdawanie ulotek przez Maszkowskiego to terroryzm medialny.", + "24787": "Gdyby tak było, natychmiast bym zaprotestował. Rozdawanie ulotek NIE JEST terroryzmem medialnym! Każdy z nas się z tym zgodzi, a wypowiedź Rydzyka w tym kontekście staje się śmieszna.", + "24788": "Poda Pan źródła tych cytatów.", + "24789": "A internista to specjalista od czego jest?", + "24790": "Fakt jest taki, że pani Tysiąc nie dostała zaświadczena (zgodnego z obowiązującym prawem), że ciąża zagraża jej zdrowiu.", + "24791": "Koniec. Kropka.", + "24792": "To, że lekarz domowa takie zaświadczenie wydała nie miało żadnego znaczenia, bo nie jest ona specjalistą z dziedziny, z której ewentualne zagrożenie miało nastapić.", + "24793": "Kluczem do bezstronności dziennikarskiej jest niewchodzenie w towarzyskie układy z politykami, biznesem czy ideologicznymi zapaleńcami prowadzącymi swoje wojenki. Potworność tego zbratania się dziennikarskich Adasiów z Olkami i Leszkami, z którymi pijali wódeczki i od których otrzymywali poufne message - stała się czymś w Polsce normalnym, tak nisko upadliśmy.", + "24794": "Rosjanie mają wbudowany kompleks Wielkiej Rosji - kraju potężnego, bogatego, przodującego itp. Noszą w sobie pychę. Odpowiedź naszych mediów powinna to wykorzystać i uderzyć w ten czuły punkt.", + "24795": "Czytam teraz kapitalną książkę C.S. Lewisa \"Listy starego diabła do młodego\", gdzie jako motto przytoczony jest następująca wypowiedź Marcina Lutra:Najlepszym sposobem wypłoszenia diabła,jeśli nie ustąpi przed słowami Pisma,jest wydrwić go i wykpić,ponieważ nie może on znieść pogardy.", + "24796": "Przyjał Pan błędne założenie - Europejczycy są może \"mądrzejsi\" niż amerykanie co nie oznacza, że mądrzy. Jakkolwiek na pewno Obama bardziej zasługuje na Nobla w zdecydowanie większym stopniu niż ... BUSH. Kadencje Bush'a to była jedna wielka kompromitacja polityki Stanów Zjednoczonych.", + "24797": "Kobieta, która ma wadę wzroku rodzi przez cesarkę. Poza tym tu już dziecko się urodziło, więc te lamenty lewicy oraz roszczenia odszkodowawcze matki to atak na żywe dziecko. Usłużni doniosą. Choćby w szkole. Trauma jak w banku. Obaj wiemy, że dzieci nie są tak dyplomatyczne jak dorośli. Dziecko ma przerąbane. Sąd opiekuńczy powinien się temu przyjrzeć.", + "24798": "Co do staruszków, to poczekamy i zobaczymy. Akcja propagująca eutanazję rozkręca się.", + "24799": "A moja zaciekłość bierze się stąd, że mam reminiscencje z przykrym incydentem, który relacjonowałem prawie siedem lat temu. Też dotyczył duchownego, choć był dużo mocniejszy i tam ofiara była całkowicie niewinna. Wówczas - nota bene ramię w ramię z kolegą z \"GW\" - poruszyliśmy niebo i ziemię, żeby ukarać nierzetelnych dziennikarzy. Podjąłem wówczas również wewnętrzne ślubowanie, że będę walczył z mediakillingiem. To nie jest walka z wiatrakami.", + "24800": "Ma Pan rację jest mnóstwo pieniędzy z UE na takie działania w różnych programach operacyjnych i jeśli jest nawet nie wielka grupka ludzi to może pozyskać całkiem spore dofinansowanie projektów realizowanych dla swojej małej Ojczyzny dla środowiska w którym żyjemy lub mieszkamy.", + "24801": "No właśnie znajdziemy , ale analogii i naprawdę w historii Polski jest to zjawisko epizodyczne. Niestety. Jak się to ma np. do tradycji romantyzmu ? Sam Pan pisze że dokumentacja na temat tamtego okresu nie jest dostępna powszechnie........ Dziękuję rónież za zainteresowanie :)", + "24802": "Mamy w Polsce wielogłos w sprawie patriotyzmu. Różne ośrodki ideologiczne proponują aby to ich wersja zyskała status patriotyzmu oficjalnego, co skutkuje gorącymi sporami i polemikami wokół tego tematu. Prostej recepty na patriotyzm niestety nie ma, gdyż zjawisko jest bardzo złożone i sięga rdzenia naszej tożsamości.", + "24803": "1. pisze Pan o debacie o rzekomej wyższości nauk technicznych nad humanistycznymi. pod jakim względem? tego ile osób po danym kierunku znajdzie pracę, i to dobrze płatną? bo jeśli tak to sorry, ale kierunki humanistyczne tu przegrywają. często dlatego, że pracodawca już na starcie wymaga by pracownik JUŻ coś umiał. coś konkretnego. być może na Zachodzie jest inaczej...", + "24804": "Mimo wszystko uważam że to bezpadronowe wchodzeni mediów w życie prywatne - choć naganne stanowi cenę wolności i w ostatecznym rozrachunku należy to wliczyć w ogólne koszty wolności słowa. Szkoda tylko że media często ze swoją „misją” za daleko wchodzą tam gdzie nie powinny min. do sypialni prywatnych osób, a zbyt słabo tam gdzie powinny bić larum np. afery gospodarcze gdzie budżet państwa a więc obywatele tracą ciężkie miliardy.", + "24805": "Kazio M. jest ciekawym przypadkiem. Zna się na kobietach, ale lepiej żeby nie popadł w bezrobocie bo się okaże że się jednak nie zna...", + "24806": "Kompetencje polityków - dlaczego aby prowadzić autobus czy walec trzeba uprawnień, trzeba certyfikatu na biuro nieruchomości a na to żeby zostać posłem czy prezydentem wystarczy rekomendacja czyli nic. Lech przynajmniej przeskoczył przez płot. W tej sytuacji najlepszą kandydatką ne prezydenta powinna być Anna Rogowska, tyczkarka...", + "24807": "Wracając do podstawowego pytania czy jesteśmy w stanie ogarnąć szereg trudnych i skomplikowanych wątków, które składają się na modernizację ? Rzeczywistość pokazuje, że nie. Modernizacja z przyczyn zewnętrznych nabrała już takiego tempa, że przez nikogo nie niepokojona żyje swoim własnym życiem i idzie przez nikogo niekontrolowanym szlakiem.", + "24808": "Basia K.", + "24809": "Demokracja ma to do siebie że funkcjonują w niej najróżniejsze grupy nacisku oraz lobby. Wiadomo również że interesy owych grup nie zawsze pokrywają się z interesami i korzyściami większości społeczeństwa. Dlatego w świecie w którym rzeczywistość kreują media, nieocenioną tubą propagandową, mającą skłonić większość do poparcia jakiegoś przedsięwzięcia lub stanowiska często wbrew własnym korzyściom jest wirtualny autorytet medialny.", + "24810": "Dokładnie Pani Magusiu. Wie Pani to \"coś\" jest niezwykle istotne w naszej młodej demokracji, bo to coś buduje naszą delikatną jeszcze tkankę społeczeństwa obywatelskiego. Inżynierowie są naprawdę zdolnymi ludźmi, ale rozmawiałem z nimi dziesiątki razy na tematy polityczne i wiem jak to wygląda, dlatego pozwoliłem sobie na pewne dygresje na ten temat w tekście.", + "24811": "Bo to nie moja powieść tak naprawdę. Ukradłem ją.", + "24812": "Pisarz polski:", + "24813": "A komu, jeśli wolno spytać, pan ją ukradł?", + "24814": "Pisarz amerykański:", + "24815": "To nie jest pańska sprawa, szanowny panie, komu ja kradnę powieści. Czy ja pana pytam, gdzie pan kupuje garnitury? Albo gdzie pan ser kupuje czy masło, czy marmoladę?", + "24816": "Szanowny Panie Jarku obiecałem Panu, że nie będę już z Panem polemizował, ale obietnica ta dotyczyła tylko i wyłącznie Ringu oraz obecnego tematu na nim.", + "24817": "Jak bardzo byłem rad z tego, co Pan napisał czytając początek Pańskiego tekstu nawet cieszyłem się, że wyraża Pan skruchę, ale o bogowie jakże się bardzo pomyliłem i jak na zbyt wiele z Pańskiej strony liczyłem.", + "24818": "Jest pan gejem?", + "24819": "Pisarz amerykański:", + "24820": "Nie, ale czasami sypiam z mężczyznami.", + "24821": "Pisarz polski:", + "24822": "I co pan wtedy czuje?", + "24823": "Pisarz amerykański:", + "24824": "Nic, generalnie nic. Niczego nie czuję.", + "24825": "Pisarz polski:", + "24826": "Bierność, apatia, zupełne wycofanie? Jak pisał ten znany rosyjski prozaik w swojej książce „Rozkład wnętrza”? „Życie jest obok nas, oddycha, podchodzi blisko, ale czasami tego nie można poznać”?", + "24827": "Czy nadal ktokolwiek z Państwa prezentuje zdanie, że warto bardziej zadbać o A/H1N1, niż zatroszczyć się o kwestię Z/SI444SKAK33883AQASA? Czy wciąż są jacyś Czytelnicy mojego bloga, którzy się lękają mętnego i niekonkretnego A/H1N1, zamiast skupić się na ryzyku prawdopodobnym, na sile złowrogiego Z/SI444SKAK33883AQASA?", + "24828": "Wybaczam sympatię dla Tomasza Manna, bo z całą resztą Pańskiego wywodu zgadzam się z całą mocą.", + "24829": "Arcybiskup Józef Michalik, ordynariusz przemyski i przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, w wywiadzie udzielonym Bogumiłowi Łozińskiemu wypowiedział mnóstwo zdań niepoważnych, a przy tym nieuczciwych, przemilczając tym samym faktyczną kondycję polskiego katolicyzmu. Warto szerzej przyjrzeć się kunktatorstwu Arcybiskupa i jego optymizmowi, który jest zdecydowanie nie na miejscu.", + "24830": "I wcale nie zostałem, Fiatowcu, zapędzony w kozi róg. I wcale nie jestem niespójny. Zgoła przeciwnie: im bardziej bronię swojej spójności, im ją staranniej udowadniam, im silniej prezentuję u siebie pewną konsekwencję pogląd-życie, tym się coraz więcej odmienności między mną a dyskutantami pojawia, tym się mocniej zaznaczają przeróżne napięcia, różne metody patrzenia na świat. Odsłania się rzecz ciekawa: okazują się skrajnie różne systemy oceny rzeczywistości.", + "24831": "No, przynajmniej jednego udało się nam właśnie zidentyfikować - to z pewnością utalentowany Pan Piotr Grusztyn, który w swoim niepowtarzalnym stylu, uporał się od ręki z życiem i śmiercią Leszka Kołakowskiego.", + "24832": "Szkoda tylko, że warunki, w których to talent Piotra Grusztyna, mógłby zajaśnieć pełnym blaskiem, nie są już tak sprzyjające jak onegdaj - jak za Najjaśniejszej IV Rzeczypospolitej, co to pozwalała błyszczeć takim diamentom jak Grusztyn właśnie.", + "24833": "Mnie się natomiast nie podobało oczekiwanie dziennikarzy na śmierć Jana Pawła II, ogłaszanie całemu światu, że to już koniec, potem nie podobało mi się publiczne wystawienie Jego trumny. Niektórzy z moich znajomych pojechali na ten pogrzeb i przyjechali strasznie zmarnowani, przygnębieni.", + "24834": "Holmes także wiedział, że jest geniuszem. Nalał sobie solidną ilość szkockiej do szklanicy z grubego szkła, po raz kolejny zapalił fajkę i znużony przedsięwziął zamysł godzinnej drzemki. Po chwili jednak ocknął się, złapał za głowę i pochwycił niezmiernie ważną myśl: „Sen jest domeną lichych detektywów”; Holmes przywdział płaszcz, wcisnął na głowę melonik i wyszedł z dziećmi z sąsiedztwa na sanki.", + "24835": "Pana artykuł Panie Jarku przypomniał mi dowcip Aloszy Awdiejewa, który prezentował on jako charakterystyczny dla naszej słowiańsko-chrześcijańskiej społeczności troszkę ponadnarodowej.", + "24836": "Tuż po pogrzebie, przy pokrytym wieńcami grobie, przy którym krząta się jeszcze grabarz, stoi starsza zasmucona pani.", + "24837": "Panie Jarku, mam nadzieję, że nie będzie to cios w Pana ego, ale nie śledzę tak uważnie Pańskiej publicystyki by stwierdzić, że tak wnikliwie studiuje Pan zjawiska zachodzące w polskim kościele i że może być Pan ekspertem w tej sprawie.", + "24838": "Dodam tylko, tak poza wszystkim, że troska o pluralizm Redakcji, o jej zróżnicowanie, o szerokie spektrum autorów wyznających rozmaite światopoglądy rzeczywiście wychodzi Panu znakomicie. Tutaj solidne komplementy.", + "24839": "Jak przychodziłem do Redakcji w styczniu, to się bałem, że będzie monopol ludzi \"Dziennika\", takie pisanie korporacyjne, z kluczem, nie znałem jeszcze portalu, myślałem sobie, że dziennikowa perspektywa zdominuje tutejszą tematykę, sposób prowadzenia debaty, jej styl, konsekwencje, a także stosunki między autorami.", + "24840": "Tymczasem Pan po prostu źle sobie ponazywał pewne sprawy w związku z tekstem obok, źle go skorelował z innymi moimi tekstami, nie dostrzegł pewnych stałych moich przemyśleń, zwrotów, pewnej utartej problematyki, którą zwykłem poruszać. Nie widzi Pan kontaminacji z innymi moimi wypowiedziami, określonej konsekwencji charakteruzującej moje pisanie, pewnej mojej differentia specifica.", + "24841": "Moim celem jest wskazanie pewnego poziomu myślenia patriotycznego, które u Jaruzelskiego niewątpliwie występuje, pokazanie, że pojęcie ojczyzny jest mu bliskie, że wielu mu poświęcił uwagi. W takim wymiarze charakterologicznym, mentalnym, w zakresie pewnej formacji intelektualnej, jaką odebrał, chcę go trochę obronić.", + "24842": "Widziałem ostatnio w dość bliskim mi kościele odrestaurowaną barokową ambonę wykonaną z drewna polichromowanego. Wyglądała jak świeżo wyjęta z zakładu stolarskiego, pachniała farbą, sprawiała wrażenie dopiero zbudowanej. Barok ambony, kiedyś dla niej naturalny, płynący dzielnie przez wieki, sprawiał teraz wrażenie kłopotliwego dodatku, fanaberii artysty, był nieznośnie kiczowaty, jarmarczny. Ambona była wyjałowiona. Jej barokowość stała się jej obciążeniem.", + "24843": "P.S.", + "24844": "Paniom Wilce i Basi polecę jeszcze encyklikę \"Fides et ratio\", tam Jan Paweł II mówi rzeczy, z którymi Panie się nie zgodzą, a z którymi ja się zgadzam. Z tym, że wiara i intelekt człowieka dostarczają spójnych mniemań. Że spójny jest świat wewnętrzny człowieka. Że nie ma antagonizmów.", + "24845": "\"Panie Arturze, proszę mi zatem powiedzieć, w jaki sposób mój znajomy mógł uzyskać odprawienie mszy w intencji zmarłych nazistów, jak nie poprzez indagowanie w tej sprawie kapłanów?\"", + "24846": "Ja bym obstawiał opcję z wstąpieniem do kamedułów. Mógłby wtedy odprawiać mszę w intencji Hitlera, Himmlera, Heydricha i na przykład takiego Miroslava Filipović-Majstorovića, choćby codziennie. Wie Pan kto zacz ten ostatni? Proszę go w pisać w googlarkę.", + "24847": "Nie rozumiem, dlaczego muszę powtarzać ważne sformułowania, które pojawiają się w artykule, rzeczy w nim dość wyeksponowane, czytelne: o moich rozmowach z księżmi, biskupami, członkami grup duszpasterskich.", + "24848": "Naprawdę, kondycja polskiego katolicyzmu jest marna, a Jan Paweł II tego nie zmienił. Przy całej swojej genialności teologicznej i filozoficznej, przy całym swoim potężnym umyśle i dobrej woli.", + "24849": "Jarku ale jesteś zadufany w sobie, a skąd Ty akurat wiesz, że Benedykt XVI przyjąłby twój tok myślenia oraz postępowania?", + "24850": "Widziałeś się z Benedyktem XVI? Rozmawiałeś z nim na ten temat? Mógłbym rozłożyć ten Twój artykuł na elementy pierwsze i czepiać się szczegółów ale czy o to Ci chodzi?", + "24851": "Stachu, kurwa, to ten Homer żył gorzej niż my. Swojego dworca nie miał. Na pewno marzł w zimie. U nas to potrafi mróz czasami tak dojebać, że aż palce odpadają. A on tak spał na dworze.", + "24852": "Menel#2:", + "24853": "Ale on nie był od nas.", + "24854": "Menel#1:", + "24855": "Co ty pierdolisz? On nie był Polakiem?", + "24856": "Menel#2:", + "24857": "Nie, nie był Polakiem.", + "24858": "Tacy jak ja ani w sacrum ani w profanum nie znajdują recepty na życie. I takich ludzi, mam wrażenie, jest coraz więcej. Do Polski to tez przyjdzie (już nadchodzi), chociażby gorliwi księża nie wiem jak się starali, choćby nie wiem jak szafowali cytatami z \"naszego papieża\" i nie wiem jak przypominali o jego... a, sam już nie wiem czym.", + "24859": "Pani Basiu, przecież nie od dziś się zajmuję religią, nie od dziś przeprowadzam obserwacje, nie od dziś wypowiadam się o tych kwestiach. To nie jest mój pierwszy artykuł o polskim Kościele. Miałem trochę czasu, żeby poczytać, popytać i porozmawiać. Poodwiedzać, poangażować się, prześledzić. Dużo znam ludzi, różnych ludzi, rozmaite zadzierzgałem kontakty. Przecież nie żyję na pustyni.", + "24860": "Normalnie, Bismarck, normalnie. Weźmiesz Kraków, Częstochowę, Wrocław, zbudujesz tam ołtarze, spędzisz ludzi, uszyjecie polskie flagi, coś będziecie krzyczeć po polsku. Na przykład: zostań z nami, zostań z nami! Ja przyjadę, popatrzę, coś tam powiem ładnego. Pomodlę się za Polskę. Będzie klawo, mówię ci!", + "24861": "Otto von Bismarck:", + "24862": "Tylko taki kłopot mały jest. Bo nie ma takiego miasta jak Wrocław.", + "24863": "To dzisiaj może postawa rzadka, taka wyrazistość, ale ja faktycznie jestem zdania, że mam rację.", + "24864": "Co mnie różni od ultraprawicowych kolegów?", + "24865": "Że ładnie przeproszę, jak się okaże, że byłem w błędzie.", + "24866": "Poza tym: nie jestem tak hałaśliwy, uszanuję to, że ktoś lubi cmentarze. No przecież nie będę zwoływał chłopaków z osiedla i nie będziemy się organizować w bojówki \"Najwyższej Racji Dudycza\". :-)", + "24867": "Tragizm sytuacyjny jaki wyzierał z ekranu telewizora, był zupełnie niepotrzebny. Krew, pot i łzy, przekleństwa rzucane pod adresem włodarzy miasta, śpiewy patriotyczne, kibolska zadyma, nadmierne prezentowanie siły przez ochroniarzy, którzy nie umieli się zachować, nieszczęsna reakcja Policji, brak koordynacji w kierowaniu akcją i w tym wszystkim osoba komornika - wszystko to tworzyło całość jakiegoś nieudanego i źle przygotowanego przedstawienia.", + "24868": "Kurcze ludzie, no nie dołujcie tak zaraz po wyborze. Pijmy zdrowie i się cieszmy chociaż przez oktawę. Potem możemy już pić z rozpaczy zmarnowanej szansy, ale na razie pijmy z innej motywacji. I miejmy nadzieję, że nowy przewodniczący też jest pijący bo się nam tam ze szczętem zmarnuje :) Ale Wasza racja w tym, że pewnie ze zbijania to zostanie zbite szkło.", + "24869": "WITAM PANA!!!", + "24870": "Dziękuję, że mimo trudności odwiedza mnie Pan i komentuje moje teksty. To przyjemność rozmawiać z Panem. Cieszę się też, że w wielu sprawach zgadzamy się.", + "24871": "Zapewniam też, że to dla mnie wielka przyjemność, spełnić Pańską prośbę. Co czynię niemal z marszu.", + "24872": "Bardzo serdecznie pozdrawiam......", + "24873": "Będziemy wtedy przy pomocy OKA WIELKIEGO BRATA wszystko śledzić i wiedzieć wszystko o wszystkich, tak samo, jak w \"1984\" roku w książce George,a Orwella. 24 h na dobę. Aż do znudzenia, A co tam. Ludzie przecież lubią terror i totalitaryzm, nie? Pytanie tylko, czy lubią o tym czytać, czy uczestniczyć w tym na żywo?", + "24874": "Dziś nastąpiła rehabilitacja tamtej decyzji i cieszmy się z niej, bo nie wiadomo, kiedy może się takie wydarzenie, powtórzyć.", + "24875": "I na koniec powiem tak - każde stanowisko jest tym bardziej znaczące, im bardziej kompetentna jest Osoba, która te stanowisko piastuje.", + "24876": "Za to doskonale znane są inne słowa - afera, przekręt, forsa, mafia, nepotyzm, kolesiostwo, łamanie wszelkich zasad, a-moralność, itd. itp. Aż prosi się tu pytanie - JAKIM SPOŁECZEŃSTWEM, JAKIM KRAJEM, BĘDZIEMY ZA KILKANAŚCIE LAT ? I dalej - DLACZEGO DOPUSZCZAMY DO TEGO ? Pytania, pytania, pytania . . . . . . , wciąż pytania, a odpowiedzi brak. I znowu te dreszcze . . . . .", + "24877": "Tak sobie narzekam, ale wiem, że i tak będę obserwować naszą scenę polityczną, a to z czystej ciekawości, bądź z nadzieją, że doczekam się zwykłych i normalnych, acz interesujących wiadomości politycznych.", + "24878": "Czy jest ktoś, kto wymyślił jakąś sensowną DEFINICJĘ, określającą naszą współczesną politykę?", + "24879": "Swoim stwierdzeniem - \"jeśli są Rządy w Europie, które wspierają swój przemysł motoryzacyjny czy banki, to my musimy mieć prawo do ratowania Polskich Stoczni\" - pan Bielan bardzo się spóźnił. Temat ten na dzień dzisiejszy, jako jedno z haseł wyborczych, jest przysłowiową musztardą po obiedzie. Widocznie pan Bielan zapomniał, że Prawo i Sprawiedliwość miało swoją szansę zawalczyć o Stocznie gdy było u władzy. Nie skorzystało z tej szansy.", + "24880": "Witam Pana!", + "24881": "Tak się nieraz zastanawiam. Ile czasu jeszcze potrzebujemy, by społeczeństwo i politycy nas reprezentujący zrozumieli, że nie pracujemy dla kogoś obcego, TYLKO DLA SIEBIE SAMYCH? NA WŁASNY RACHUNEK?", + "24882": "Nie jestem w stanie przewidzieć jakiejkolwiek sensownej daty. Póki co, pacjent ledwo się trzyma, a chirurg jak nie umie, tak nie umie.", + "24883": "WITAM PANA!!!", + "24884": "Niestety, ostatnio, szczególnie w okresie lat 1989-2009, bardzo łatwo przychodziło \"politykom\" pozbywanie się już wszystkiego, co jest dla nas ważne. Nasi politycy to toksyczne potwory, które nie szanują niczego, nastawieni są tylko i wyłącznie na branie, a przecież wybieramy ich po to, by pokonywali Świat, tak?", + "24885": "Jak więc ma być dobrze, skoro tego nie czynią?", + "24886": "A w ogóle to podziwiam optymistów, naprawdę.", + "24887": "Dzięki.", + "24888": "Pozdrawiam serdecznie........", + "24889": "WITAM PANA REDAKTORA!!!", + "24890": "Więc jest tak, jak napisałam - WSZYSCY PRZEGINAJĄ.", + "24891": "Pozdrawiam serdecznie......", + "24892": "Właśnie dzisiaj minął dokładnie miesiąc (jeden miesiąc), gdy w wielkim stylu pożegnał się z nami bloger BENFRANKLIN. By opuścić nasz portal Redakcja.pl kierował się ważnymi dla siebie sprawami, które dla niektórych były niezrozumiałe czego dali dowód, a dla innych odejście to okazało się smutnym wydarzeniem.", + "24893": "Pani Basia K.!!!", + "24894": "Na podstawie przeprowadzonego sondażu wychodzi, że spora grupa ludzi nie popiera zachowania naszych artystów o czym ONI doskonale wiedzą. Jednak nie przeszkadza IM to i \"dzielnie\" bronią swojego człowieka. A Hołdysa też lubię, między innymi za Jego odważne i bezpośrednie sądy.", + "24895": "DZIĘKI i pozdrowienia serdeczne ślę......", + "24896": "To, co widzimy w narodowym lustrze, ten przykry moment prawdy opisywany dziś przez Polonkę a co roku przez prof. Czapińskiego w jego Diagnozach społecznych, to jest SKUTEK.", + "24897": "Ale, moi drodzy, uszy do góry. Ten obraz szybko się poprawi - jeśli historia przestanie nas wreszcie tarmosić, jeśli ze dwa, trzy pokolenia Polaków pożyją wreszcie w jakim takim pokoju, wolności, dobrobycie wreszcie.", + "24898": "Próba żeglugi między Scyllą a Charybdą. Słuchajcie Jazon, macie wy, wicie rozumicie, jakieś pomysły na zaistniałą sytuację, bo nam się zasoby ludzkie uszczuplają? Tylko nie mówcie, że popłyniemy zy(g)zakiem, bo te co nam zostali mają już chorobę morską jak im się krzywą linię narysuje. Pozdrawiam", + "24899": "WITAM PANA, DROGI FIATOWCU!!!", + "24900": "Bardzo dziękuję.", + "24901": "Zgadzam się z Panem, wielu porządnych Polaków, którzy oddali Polsce swoją krwawicę, klnie dziś pod nosem, a CI co oddali życie, przewracają się w grobach. Wszystkie piękne idee zostały zmarnowane, wszystkie szanse i nadzieje, tylko dlatego, że kilku łobuzów zapomniało się.", + "24902": "O tamtych i dzisiejszych czasach nie można pisać bez emocji, po prostu się nie da.", + "24903": "1. Gdyby były kary rozległ by się krzyk, że wracamy do komuny.", + "24904": "2. Dobrobyt i wzrost świadomości - czy nie zależy to od nas samych? I wychodzi na moje - lenistwo i źle pojmowana \"wygoda\". Polacy kochają \"święty spokój\", nieprawdaż?", + "24905": "Pozdrawiam.....", + "24906": "Zapomniała pani poseł jeszcze o jednej rzeczy, chyba najważniejszej. Zapomniała co to jest CZYNNIK LUDZKI. Nie wystarczy bowiem krytykować SYSTEM, bo SYSTEM to twór, którym zarządzają ludzie z krwi i kości, którzy to ludzie zakładając oczywiście, że mają ROZUM, powinni wypełniać swoje obowiązki, za które co miesiąc biorą pieniążki. Czy tak się dzieje ? Czy ci wszyscy urzędnicy z różnych MOPS-ów wielkomiejskich i tych regionalnych, wykonują swoją pracę odpowiedzialnie?", + "24907": "Co do tematu - trzeba przyznać, że jesteśmy MISTRZAMI w przejmowaniu cudzych zachowań i cudzych cech charakteru. Imponują nam \"zagraniczniaki\". Zawsze tak było. Na tą samą myśl, którą się Pan podzielił, mam inne określenie dotyczące naszych miglanców - że POLITYKA uratowała niektórym z nich ŻYCIE. Pod każdym względem. Też pasuje, prawda?", + "24908": "Powiem jeszcze, że widać gołym okiem, jak szybko tracimy własne najważniejsze WARTOŚCI, że o TOŻSAMOŚCI nie wspomnę.", + "24909": "Moja rada taka, wrócić do szkół i przypomnieć sobie zasady i obowiązki według których wykonuje się tak zaszczytny zawód, przypomnieć sobie co to w ogóle są, te Wartości Wyższego Rzędu. Bowiem w niedalekiej przyszłości możemy przestać ślepo Wam wierzyć, tak jak kibice piłkarzom.", + "24910": "Jesteśmy mistrzami w te klocki, potrafimy nieźle zamotać życie sobie i innym, a nasi politycy całkiem nieźle katują polską politykę. No i skoro już ma nastąpić ten koniec świata, trzeba by pomyśleć, jak zapewnić miękkie lądowanie naszym \"milusińskim\", bez których nasze życie będzie nieciekawe, jałowe i takie jakieś bez rozrywki. A tej rozrywki przecież nikt nam nie zapewni tak, jak to robią polscy politycy.", + "24911": "Kryminalni ustalili, że 5-letnia dziewczynka, która mieszka z mamą na Mokotowie, ostatni raz była widziana w Centrum, w mieszkaniu swojego ojca, który jest obywatelem Palestyny. W dniu, kiedy matka miała ją odebrać, nie zastała ani mężczyzny, ani dziecka. Od końca września nie miała z Basią i jej ojcem żadnego kontaktu.", + "24912": "Biegi rozpoczną się na ulicy Nowoursynowskiej przy mostku nad potokiem w Dolinie Służewieckiej. Początek Memoriału zaplanowano na godzinę 12:15. Na pierwszy ogień pójdą uczniowie szkół podstawowych, którzy rywalizować będą na dystansie 500, 700 i 800 metrów. Następnie przyjdzie czas na gimnazjalistów, którzy będą startowali w biegach na 800 i 1000 metrów. Licealiści, których zmagania zakończą rywalizację uczniów, pobiegną na 1000 i 1200 metrów.", + "24913": "Kiedy \"piecowy\" był gotów do wykonania kolejnych obowiązków podszedł do niego pomocnik piekarza i uderzył go w twarz. Kiedy ten upadł, zadał mu kolejne ciosy, tym razem kolanem. Mężczyzna wrócił do pracy, ale kiedy poczuł się gorzej, zdecydował się na wizytę u lekarza, a potem na policji.", + "24914": "Doprowadzony do komendy 28-latek ostatecznie przyznał się do pobicia, choć początkowo twierdził, że nie uderzył współpracownika. Teraz grozi mu nawet 5 lat więzienia.", + "24915": "Wydarzeniem nadchodzącego weekendu na Torze Wyścigów Konnych Służewiec będzie wyścig o Nagrodę Przedświta, w którym weźmie udział jeden z najlepszych koni minionego sezonu - Nick of Memory. W tym roku wierzchowiec radzi sobie dużo gorzej, jednak właśnie w tym biegu upatruje się jego szansy na przełamanie.", + "24916": "3.Wzrost PKB w USA?", + "24917": "Okazałem się tu pesymistą za ostatni kwartał, choć już rok temu wierzyłem w powrót koniunktury w II półroczu tego roku. Na forach pełno jest komentarzy, że program stymulacyjny w USA się kończy (pieniądze). Można to też przeczytać w wielu komentarzach analityków. Fakty - na dzień 30 października wykorzystano z 787 mld zaledwie 194,5 mld.", + "24918": "Niestety, wbrew pozorom inflacja nie pomaga bezpośrednio giełdom. Zwłaszcza w krótkim, kilkuletnim okresie. Dopiero w dłuższej perspektywie indeksy nadrabiają zaległości. Według statystyk – amerykański Dow Jones, licząc od 1926 roku, rośnie rocznie ok. 4,5 proc. nominalnie i 1,2 proc. realnie. To niewiele.", + "24919": "Komisja Nadzoru Finansowego upubliczniła wspomniany komunikat pod koniec czerwca, a więc tuż przed wakacjami. Cóż on takiego zawierał? KNF upominał w nim władze warszawskiego parkietu, a chodziło o zasady debiutów. Regulator publicznie pytał, czy giełda dopuszczając niepłynne spółki do obrotu zapewniała inwestorom odpowiedni poziom bezpieczeństwa.", + "24920": "Na początku mojej blogowej przygody z Redakcją zamieściłam dość obszerny tekst na temat ZUS. Pisałam, jak zwykli ludzie i przedsiębiorcy radzą sobie z tą instytucją. Wspomniałam o jednym ze sposobów, o którym pisze dzisiejsza Wyborcza http://wyborcza.pl/1,75478,7072995,Na_ZUS_nie_plac... Bez podawania nazw firm, ale w taki sposób, że każdy kto chciał mógł zobaczyć, o jakie firmy chodzi. Sprawę opisał też \"już w sierpniu\" portal Onet.eu, dokładnie 31 sierpnia. Sprawdźcie proszę datę mojego tekstu.", + "24921": "Nie wiem niestety więcej niż to co napisałem. Wiadomość ta pochodzi z samego źródła. Pikietujący w Cieszynie wizytę olka Ligowcy zostali prawie natychmiast zgarnięci (nie wiem czy przez cywilów czy przez mundurowych) pobicie zaś odbyło się juz na komisariacie. Obiecano mi na dniach przesłać szerszy raport o przesladowaniach politycznych w kraju. Nie omieszkam tego tematu poruszyć.", + "24922": "Jedzą dzieci w krwi ich matek. Atak na poważnie: dystrybucją towarów (np.: środki czystości) poprzez sieć dealerów. Pracownicy tej firmy obrażają się na dźwięk nazwy \"domokrążca\". Produkty nawet niezłe, system pracy sieciowy - zarabiasz na tym co sprzedałeś plus procent z zarobków ludzi których zwerbowałeś. Czyli im jesteś głębiej w sieci tym więcej zgarniasz.", + "24923": "Myślisz, czy wiesz na pewno? Bo ja myślę, że amerykańska dominacja nawet w NATO trochę już zbrzydła Europie. Patrz przepychanki wokół stanowiska szefa NATO na Europę, czy ostatnie \"popisy\" USA w Iraku - europejscy członkowie NATO bardzo oględnie poparli USA, na pewno nie tak entuzjastycznie jak \"najwybitniejszy minister spraw zagranicznych w historii Polski\".", + "24924": "Ależ kochany Wiedźmo, czy Pan jeszcze nie zauważył jak wytrawnie i ciężko on pracuje? Tylko on jeszcze sam nie zauważył, że już się kończy - wypisał się jako Burżuj, a na WL już pomysłów brakuje. I nie dziecinada to, tylko nadchodzi, powoli ale pewnie, starcze zacietrzewienie + wypływ żółci niekontrolowany.", + "24925": "A ja z Armenami świetnie się po rosyjsku dogaduję. To świadczy o tym, że mało jest pracy dla rusycystów. Zauważ, że sporo firm handluje dzisiaj z Rosją - oni nie potrzebują rusycystów, oni potrzebują pracowników ze znajomością rosyjskiego. To niby takie złe ? Szczególnie w Hrubieszowie. :-))))", + "24926": "Podoba mi się Pańskie podejście do sprawy RM: Patrzy Pan bez uprzedzeń i widzi różne aspekty: przypomina taka Większość opinii, zwłąszcza \"poprawnych politycznie\", potępia RM w czambuł. Ja nie słucham radia w ogóle, ale nie wierzę w \"spektakle nienawiści\", jakie podobno emituje RM.", + "24927": "A nie obawiasz się, że pewnego słonecznego dnia Silna Grupa Prawdziwych Polaków (GPP) z estetycznie ogolonymi głowami i obuwiem korekcyjnym na nogach wbije Ci \"poprawny patriotyzm\" do głowy przy pomocy kija \"bejzbolowego\" lub nożny masaż żeber???? Bo przecież 5% mniejszość narodowa powinna siedzieć cicho!!! (pow. 95% Narodu to przecież wierni Kościołowi Polacy-Katolicy i oni wszyscy są \"po linii\", \"z ramienia\" i \"na bazie\"...)", + "24928": "I pewnie na gadaniu się skończy bo ostatecznie co my możemy tam wysłać w ciągu tygodnia? Pluton obrony chemicznej? Jesteśmy trochę za małe Miki na potrząsanie szabelką. Jeżeli chodzi o barwy UN to wydaje mi się, iż słyszałem, że Rosja, Francja i Chiny sprzeciwiają się atakowi, a te kraje to 60% Rady Bezpieczeństwa. Czy przypadkiem nie jest to ciąg dalszy operacji \"Lewinski\"? :o)", + "24929": "W sprawie Pana Niesiołowskiego nie będę zabierał głosu, ale z Panem Cejrowskim, sprawa wygląda nieco inaczej. Na czym opierasz swoją opinię, że PZPR. Oglądałem \"Wywiad z Vampirem\" gdzie gościem byl Cejrowski. Opowiadal ze swego czasu dostal się w ręce oprawców z milicji, i gdzie sprowadzili chirurga ktory z wielka przyjemnoscią wyrywal mu palce ze stawow. Mysle, ze jest to bardzo prawdopodobne.", + "24930": "To ja Panu zycze zeby bez \"poznawania i rozumienia rzeczywistości\" wyrwano Panu zęba, że o operacji nie wspomne :-)). Gdyby nie to poznawanie i rozumienie rzeczywistości które (jak to Pan określił) jest domeną głupców tobyś Pan teraz ten tekst patykiem na piasku skrobał.", + "24931": "Czy koleżanki /bardzo nieliczne w tej grupie/ i koledzy zgadzają się z panem Donaldem Tuskiem?. Między innymi co do liczby radnych, szczególnie w mieście stołecznym Warszawa. A ciekawe co o tej wypowiedzi /w tok szoku z 27.01.99./ sądzi przełożona pana Tuska, słynna skądinąd pani marszałek Alicja Grześkowiak.", + "24932": "Witam, poszukuję pilnie Dzienników Ustaw w formie elektronicznej: 1. Dziennik Ustaw nr 151 Pozycja 717 ze zmianami \"Karta Podatkowa\" - z 1996 roku 2. Dziennik Ustaw nr 148 Pozycja 719 ze zmianami \"Zryczałtowane Formy Opodatkowania\" - z 1995 roku Będę wdzięczny za pomoc - info na adres prywatny.", + "24933": "Jeżeli Unia Wolności jest zła, \"Radiowa Trójka\" /zdaniem wielu najlepszy polski program radiowy/ jest zła, lewica jest zła, MO jest zła, prezydent jest zły, to kto jest właściwie dobry?. Nie oczekuję na odpowiedż, ale proszę zastanów się trochę.", + "24934": "No to chyba oznacza że idzie ku lepszemu, zawsze prywatne pieniądze są lepiej wykorzystywane niż państwowe. Można mieć nadzieje że jak tylko odpowiednia liczba pieniędzy przepłynie do rąk prywatnych to zaczną się inwestycje i powiększy się liczba miejsc pracy, a co za tym idzie polska gospodarka stanie na nogi.", + "24935": "To na jego miejsce znajdzie się ktoś, komu względy ideologiczne nie przeszkadzają pracować w niedziele i święta. Dlaczego chrześcijanie mają być popierani przez państwo?", + "24936": "Widze, ojczulku, że ty za to pozjadałeś wszystkie rozumy, i wszystkich o odmiennych poglądach nazywach niedouczonymi. Można dużo czytać, ale wyciągać z tych samych lektur różne wnioski. Weź to pod uwagę. Jak chcesz kogoś przekonać do swoich racji, to używaj argumentów, a nie zachowuj się jak dziadek używający \"ostatecznego argumentu\" - swojej siwej brody. To żaden argument.", + "24937": "1. Nie odpowiada mi pański poziom \"dyskusji\", 2. Ja nie pisałem w odpowiedzi Panu o mojej wypowiedzi w tym temacie tylko wiele wczesniejszych nt. polityki gospodarczej i społecznej d***kratycznych rządów w stosunku do których pańska wypowiedź jest właśnie przysłowiowym \"Filipem z konopii\". Jasne?", + "24938": "Panie Kozłowski niechże mnie pan nie rozśmiesza.to co pan pisze jest więcej niż kuriozalne. czyżby prawda aż tak bolała? Widzi pan tak się składa że mnie interesują fakty, a nie fakty prasowe. Mam nadzieję że osoba która prosiła o informacje poszukuje prawdy a nie zmitologizowanych na użytek Szechtera i jego bandy kłamców bajdurzeń które panu widzę jak najbardziej odpowiadają.", + "24939": "Owszem, zresztą wariant ten popiera również episkopat. powinien zostać tam gdzie stoi, potrzeba do tego tylko odrobinę dialogu Hola, hola, moment. Umówmy się, że nie komentujemy wypowiedzi paranoików, bo nikt przy zdrowych zmysłach nie wysuwa takich pomysłów. PS. Proszę bez takich połączeń. Jak lewak to nie liberał. Coś mi sie zdaje, że \"epitet\" \"liberał\" staje się zastępnikiem takich \"obelg\" jak \"żyd\" i \"pedał\" w sytuacjach gdy kończy się koncept. PP", + "24940": "Pan wie co to takiego \"reprezentatywność\" sondażu? Pan wie jaka jest wiarygodnośc otwartych ankiet - w których np. ja - gdybym chciał - mógłbym wprowadzić jakieś 5% zafałszowania wyników (6000 głosów - wystarczy jakies 300 adresów IP i jedziemy) Pan mnie rozśmiesza - o chadeckości albo nie świadczyć może _program_. Nie przynależnośc do jakichs tam międzynarodówek.", + "24941": "No cóż, historia o sudańskiej fabryce leków b. ładna, ale znów mamy tu głos wołającego na puszczy... CIA to organizacja przeżarta megalomanią (podobnie jak cały naród amerykański) i oni de facto mają w dupie czy zakłady x robią gaz VX czy smoczki dla niemowlaków. A bomby i tak trzeba gdzieś zrzucić... Wcale bym się nie zdziwił, gdyby były świeższe niż wejście oddziałów KFOR...", + "24942": "Dlatego uważam że Polska to kraj debili, ta wypowiedz to jesszcze jeden dowód na poparcie tej tezy:) Znacie tę piosenkę \"żeby zrobic tu porządek, trzeba rozsztrzelać 70 tys łajdaków, jak się tylu nie znajdzie to się dobirze sposród innych...\" Polacy powinni być trzymani za morde, a i tak po latach bedeą to wspominać z nostalgią....taki naród, sam jestem Polakiem, ale jak będzie wojna to będe najeżdzcą....(heheheh:))))))", + "24943": "pakiet socjalny - ??? Uzywa Pan terminów, których pan nie zdefiniował. Może teraz? Podałem daaawno temu w dyskusji podobieństwa między rządami SLD/PSL a rządami AWS/UW. I od tamtej pory czekam, żeby wskazal PAn róznice. Nadal czekam.", + "24944": "Demokracja znaczy władza ludu lub władza motłochu, plebsu, pospólstwa, to zależy, jak tłumaczy się słowo \"demos-\". Czyli takie państwo, jakie społeczeństwo. Jeden głos ma doktor i jeden gość spod budki z piwem. Banał. Dlatego demokracja musi być podbudowana aksjologią, bo bez tego jest groźniejsza niż dobra dyktatura. Polecam książkę \"Idee mają konsekwencje\" (Richard Weaver), wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 1996.", + "24945": "Tak przez przypadek wiem jak była robiona ta ankieta. Było tam miedzy innymi takie pytanie jak \"czy kiedykolwiek byłeś/aś uderzony/a przez któregoś z rodziców?\". Oczywiście kiedy odpowiadało się na nie \"tak\" (a robiła tak większość, bo któż nie został w dzieciństwie obdarzony klapsem) automatyczni był zaliczany do tych w których rodzinie istnieje przemoc.", + "24946": "Jeszcze raz spróbuję: używałem byłem stopnia wyższego: \"bogatszy\", a nie równego: \"bogaty\". Proszę zajrzeć do jakiegokolwiek podręcznika gramatyki, przeczytać o stopniowaniu przymiotników i, ewentualnie, wrócić do rozmowy. Skoro Pani tak twierdzi. Gdybym zaprzeczył tej tezie - musiałbym zarzucić Pani kłamstwo.", + "24947": "Tylko uważaj, żeby Ci maszynka do golenia nie odmówiła posłuszeństwa, no bo jak tak wejść nieogolonym w rok 2000 - toż to katastrofa! A poważnie, to ostudź nerwy człowieku. Jaki wpływ może mieć Y2K np na polską energetykę?? Albo funkcjonowanie komputerów w domach? easy, stay cool :-)", + "24948": "Rozumiem, że \"francuski PAN\" to instytucja składająca się z faszystowskich katolików? :-)) Może lepiej Maćku bardziej się zainteresuj. Zresztą jak mówi Destroyer ważne czy gada z sensem a nie co zdemoralizowanemu plebsowi się wydaje.", + "24949": "Nam SAM PAN DZIEKAN na immatrykulacji przykazał aby \"...okres studiów nie był jedynie czasem wytężonej nauki ale również pełnego korzystania z uroków życia albowiem jak mówi nasz hymn : gaudeamus igitur...\" :o)) ech... to był równy facet... \"Z wódeczką\" nigdy. Kilka razy zdarzyło się jednak, że \"na wódeczkę\". :o) Istnieje jednak różnica jakościowa między degustacją trunków w towarzystwie kadry naukowej a obalaniem jabola w bramie.", + "24950": "A co zrobiła obecna reforma emerytalna jak nie zlikwidowała \"solidarności pokoleń\". Właśnie zlikwidowała. Obecnie pracujący utrzymują dwa pokolenia. Żaden budżet nie uratuje ZUS, co najwyżej pozwoli trwać trochę dłużej. ZUS musi mieć kapitał (choćby z prywatyzacji), który pozwoli na wywiązywanie sie ze zobowiazań.", + "24951": "W swoich postach piszę co mi się podoba. Pan nie musi ich czytać Nie wiem jak nie-skini. Ja pisałem o skinach To jest prawne rozróżnienie. Dla mnioe osobiście pobićie ze skutkiem śmiertelnym niczym się nie różni od morderstwa No więc pan też się z tym zgadza. Proszę zapytać faszystów czy uważają się za lewicę czy prawicę.", + "24952": "Zgadzam się. Jednak dodam do tego zabójstwa bestialskie typu o podłożu religijnym ale jestem również za tym aby nieletnich karać tak jak dorosłych. W przypadku w którym osoba pełnoletnia zostaje skazana na karę śmierci wtedy niepełnoletni tą karę także powinien ponieść.", + "24953": "Czy KK nie popiera WOŚP? Nie wiem, ale osobiście widziałem wczoraj w Lublinie zakonnika (nie znam się na tym dobrze, ale chyba był to kapucyn) z puszką WOŚP i kilkoma arkuszami serduszek. Że nie wspomnę o sporej liczbie napotykanych zakonników (ubranych podobnie, jak wspomniany wcześniej) oklejonych serduszkami (nie mieli puszek, więc pewnie tylko się dorzucili). Też mnie to zdziwiło, ale może kościołowi się coś odmieniło?", + "24954": "Dzisiejszy DP donosi: 90 tys. zł ma kosztować opracowanie wzorcowych kodeksów etycznych radnego i pracownika samorządowego. Pieniądze pochodzą z grantu amerykańskiego funduszu Partnerstwo dla Samorządu Terytorialnego (LGGP), przyznanego Federacji Związków Gmin i Powiatów RP. Ponieważ doświadczenia na psp są w tej materii, więc może by tak zbiorowym wysiłkiem a pieniążki na jakiś zbożny cel...", + "24955": "Najmocniej przepraszam Szanowne Grupowiczki - od Was powinienem zacząć ! :-))) U Was podoba mi się najbardziej to że jesteście Kobietami, a poza tym: - u Pani Katarzyny K. imponuje mi wiedza o historii Kościoła i opanowanie, - u Pani Ravea(?) rozsądek. c.d.n.", + "24956": "Edukacja i wychowanie to zdecydowanie nie kwestie religijne ani polityczne. Przepraszam. W takim razie - miast wyrywać moje słowa z kontekstu - czytaj uważniej wątek. Piszę o wychowaniu, nie edukacji. Różnicę pokazałem w poście, na który odpowiadasz. Naucz się czytać albo skończ \"dyskutować\".", + "24957": "W rzeczy samej, film był nie najlepszy, ale mnie nikt nie zmuszał do jego oglądania więc po 15 minutach po prostu przestałem to robić. Czyżby \"rycerze Pana\" z AWS'u byli zmuszani do oglądania tak odrażających obrazów? ;-)", + "24958": "Panie Pawlak, czekamy na czym tym razem p. JKM będzie jechał po prezydenturę. Na słoniu już próbował :-) Poziom Pana maili tradycyjnie nie odbiega od poziomu politycznego UPR, partii do której należy sporo inteligentnych osób i która mogłaby zaistnieć w Polsce, gdyby nie tacy jak Pan, Panie clownie newsowy. Zapraszam na http://www.olechowski.pl/ - jest trochę nowości, reszta wkrótce.", + "24959": "Naprawdę liczy Pan na to, że ktoś Panu uwierzy na słowo, przecież efekt będzie dokładnie odwrotny, bo każdy sobie pomyśli - tam musi być coś ciekawego, ale to może tak jak z UPR-owską agitacją, która zamiast przyciągać skutecznie odstrasza.", + "24960": "Mam prośbę. Poszukuję programu do archiwizacji danych historycznych. Ma to być coś w rodzaju fiszek bibliotecznych. W swojej pracy często mam kilkadziesiąt-kilkaset informacji. Do każdej muszę zapisać żródło (autor, tytuł, rok wydania, strona). Następnie zapisuję tekst, wykorzystywany póżniej w tekście, czyli ogólnie rzecz biorąc klasyczna bibliografia. Przy wykorzystaniu chciałbym mieć dostęp z dowolnej strony (autorami, datami itd). Jeśli jeszcze byłby polski i możnaby wstawiać zdjęcia byłoby O.K. Z góry dziękuję.", + "24961": "Domyślam się, że powyższa wypowiedź ma charakter żartobliwej. Niemniej jest jeden realny sposób na doprowadzenie do zastąpienia parlamentu inną formą władzy. Mianowicie utworzenie czegoś w rodzaju miniparlamentu składającego się wyłącznie z szefów partii, którzy mieliby taki parytet głosów jaki procent zdobyło ich ugrupowanie.", + "24962": "Na tej samej zasadzie, można by potępiać każdego, kto zajmował wysokie stanowisko w KK po XVI wieku - kiedy to w imię religii mordowano \"heretyków\". Wszyscy o tym wiedzieli, a przecież biskupem też nie zostaje się z łapanki.", + "24963": "Zrób sobie Pan kompres bo upał wielki i potem przeczytaj co zostało napisane. O ile się nie mylę, to w przedmiotowej sprawie posługujemy się językiem polskim. Źródła objaśniające znaczenie słowa \"konwentykiel\" podałem. Bawi się Pan w kolejnego kundelka UPR-u?", + "24964": "A jak zabili księdza Popiełuszkę to ubek nie poszedł siedzieć? Jeszcze raz pisze widocznie powyżsi towarzysze nie byli po linii partii. Andrzej P.S. Wszyscy wiedzą, nawet wy, że Nie to organ prasowy do antyklerykalnej i antyprawicowej propagandy LSD", + "24965": "Pisze Pan książkę czy uzupełnia bazę danych - to w kwestii ochrony danych osobowych. Jeżeli chodzi o wady, to na spotkaniu klasowym też chciałbym się zapomnieć - niestety klasa była wyłącznie męska a ja jestem normalnie zorientowany.", + "24966": "Bo same warunki nie wystarczą. Trudne warunki pozwolą co najwyżej wymyśleć cieplejszy korzuch. Żeby stworzyć cywilizację techniczną potrzebne jest \"zaplecze\" w postaci matematyki, filozofii przyrody itp. Rzym nie zdążył przed swoim upadkiem dostarczyć tego zaplecza - uczynił to dopiero kościół.", + "24967": "Straszne!!! Kaśka, co cię ugryzło? To, że mnie komucha honoris causa, nazywasz wyszczekanym samodupkiem to rzecz naturalna i nobilitująca w pewnych kręgach. Jednakowoż, życzenie zasłużonemu styropianowi Alzheimera... nie uchodzi. Oni i tak już cierpią na paraliż postępowy - wynik syfilisu etycznego.", + "24968": "Jeżeli np. ja mam ukończoną liceum, ale nie mam matury to co napiszę pod zapytaniem o wykształcenie? Oczywiście - średnie. I tak analogicznie zrobił Kwach w poprzednich wyborach, a teraz sprecyzowali wykładnię dotyczącą tego punktu i Kwach nie mógł napisać wyższe bo wykładnia mówi że jak wyższe to z dyplomem a Kwach nie bronil pracy więc teraz napisał średnie!!! KUMASZ?", + "24969": "Janusz Korwin-Mikke, kandydat na prezydenta Polski, powiedział w Bielsku-Białej, że za okupacji hitlerowskiej Polacy płacili dwukrotnie niższe podatki niż obecnie. \"Podatki za Hitlera były dwa razy niższe niż obecnie i Adolf Hitler wyzyskiwał Polaków dwa razy mniej niż nasi obecni okupanci z Unii Wolności, SLD, PSL i AWS. To jest prawie okupacja pod względem gospodarczym, dwa razy gorsza niż hitlerowska\" zrodlo: PAP", + "24970": "Kiedyś za komuny policja lub inne tajne służby zabijały skrytobójczo i nikt za to nie odpowiadał, dzisiaj policja zabija przestępców o zabójstwach politycznych na zlecenie jak to było np z Popiełuszką nie słyszałem.", + "24971": "Zarabiałem wtedy 1/4 tego, co zarobiłbym \"na mieście\" na tym samym stanowisku więc istotnie, należało mi się (i nie tylko mnie) i rząd SLD był tego świadom. Teraz budżetówce nic się nie należy... :((( Robisz \"pan\" w budżetówce?", + "24972": "Potępiłeś w czambuł (C)Maćka, ale Twoja retoryka jest tego samego, jeśli nie niższego lotu. Przypomina mi archiwalne taśmy ze zjazdów PZPR oraz książeczki z lat 50-tych które u mnie przetrwały - kolejny dowód na to że nic się nie zmieniło przez te wszystkie lata - poza celem ataku.", + "24973": "Na pewno nie utracjusza Leppera ani kruchtowego seksuologa Łopuszańskiego... Np. Moją Matką. Zaskoczony, co? Nic, bo tu nie Rosja ani nie USA - Prezydent może niewiele. Wybory parlamentarne są ważniejsze. Ale przynajmniej będzie to jakiś gest. Dziwne, że muszę to tłumaczyć...", + "24974": "Kiedyś wierzyłem. że społeczeństwo może ulec transformacji, ale takie wypowiedzi jw odbierają mi resztkli nadziei. Przecież kilkanaście lat temu używano tych samych argumentów, choć co prawda w innym ugrupowaniu - \"władza dobra i dobrze chce ale nie jest poinformowana co dzieje się na dole albo i celowo okłamywana\". Chyba przydałby Ci się odpoczynek.", + "24975": "Ogłaszam konkurs dla euroentuzjastów. Kto to powiedział? \"Zamiast podtrzymywać [...] europejską rywalizację, Anglia powinna zrobić wszystko, aby doprowadzić do zjednoczenia Europy. Sprzymierzona ze zjednoczoną Europą miałaby szansę odgrywania roli arbitra w sprawach międzynarodowych\". Konkurs wprawdzie bez nagród, ale kto zgadnie będzi emiał prawdziwa satysfakcję i wykaże się wiedza na temat idei zjednoczonej Europy.", + "24976": "A gdzie ja powiedziałem, że nie mam swojej ojczyzny ? Mam ją, tylko że nie jest mi ona bliska. Żyd uczony z Koranu ;-) Cholera wie czy autor podręcznika od historii jest rabinem, ale na pewno jest to pewniejsze źródło informacji niż gadzinówki wypuszczane przez ku klux klan czy Bola Tejkowskiego.", + "24977": "Wiesz, trzeba być naprawde skonczoną gnidą, żeby cieszyć się z czyjejś choroby. A już zwłaszcza, gdy dotyczy to kogoś takiego jak Jacek Kuroń. Jest granica, gdzie kończy się nawet zajadły spór polityczny - a zaczyna zwyczajne, nędzne bydlactwo.", + "24978": "Pewnie miał zaległy urlop, polecam go szczególnej uwadze red. A. Kwiatkowskiego z \"Tygodnika Politycznego Jedynki\" tam jego \"umiejętności\" zostaną spożytkowane jako uczestnika wściekle ujadającej sfory pozostałych \"redaktorków\".", + "24979": "\"Zakaz pracy w Niemczech dla ludzi z krajów-nowych członków UE. Rząd Niemiec zamierza zamknąć swój rynek pracy przed pracownikami z nowych krajów członkowskich przez co najmniej siedem lat od momentu poszerzenia Unii Europejskiej na wschód - podał w poniedziałek dziennik \"Berliner Zeitung\".", + "24980": "Jakaś aluzja, iż ja kradnę? I jakże to w Polsce potrzebne! Miliony starych, niedołężnych babsztyli, którym miech w miech ZUS z MOICH pieniędzy refunduje leki a te zołzy jeszcze czelność mają burczeć, co o nich państwo nie dba należycie. Na MOICH pieniądzach żerują gałgany, ściery zużyte...", + "24981": "Albo ten Andersen. Propagator pogańskich wierzeń - Królowa Śniegu i czarnej magii - syrenka zamieniająca się w dziewczynę za sprawą magicznego napoju warzonego przez czarownicę przeoczoną przez świętobliwych mężów Świętego Oficjum. Zresztą po co ona zamieniała się w dziewczynę? Wpadł jej w oko królewicz. Ruja i poróbstwo. Ohyda i obraza Boga. ;-)))", + "24982": "Witam! gorąco chciałabym polecić wszystkim roządnym ludziom artykuł w ostatnim Wprost \"Test z Jedwabnego\" krótki tekst o tym jaką burzę w sieci i nie tylko wywołała książka pana Grossa. Muszę przyznać że z autorami (Jerzym Sławomirem Mac, i Jacek Borowski) zgadzam się w 100%... może ktoś jeszcze czytał? co o nim sądzicie?", + "24983": "To jest to. Popieram 100%! Prawda o Żydach jest taka, że wśród nich są też porządni ludzie. Tak się jednak składa że oni najczęściej nie zabierają zdania i nie identyfikują się z ze \"swoimi amerykańskimi braćmi\" którzy najgłośniej krzyczą i na obozach zagłady których nie widzieli na oczy chcą zrobić doskonały interes.", + "24984": "Nie wydaje ci się, że to trochę śmieszne kiedy blokuje się jakąś inwestycje, żeby się można było w spokoju opalać??? Nie mówiąc już o samym kretyniźmie opalania się w centrum miasta, gdzie stężenie kurzu przkracza wszelkie normy - na zdrowie. Ciekawe jeszcze jak opalają się te siostry ? - w kostiumach kąpielowych - czy tak jak je Pan Bóg stworzył? :-)", + "24985": "Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie ma być pośrednikiem w wypłacaniu odszkodowań za przymusową pracę w Niemczech podczas II WŚ. Na razie odszkodowań nie wypłaca, z wiadomych względów. Chyba z tych samych względów wstrzymany został remont Synagogi pod Białym Bocianem we Wrocławiu. Niezorientowanych informuję, że w.w. synagoga jest remontowana z funduszy Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie, jak głosi tablica na terenie obiektu.", + "24986": "Pomijając całą resztę artykułu, to jest kompletna bzdura. Dania odrzuciła w referendum konwergencje z eurozone. Banki to w Danii są OK. Chociaż - fajnie by było, gdyby to była prawda. Ale dużo zależy od demokracji - która nie zawsze jest po naszej myśli.", + "24987": "Kurwa, bekon! To już było! I to w ubiegłym milenium. Coś nowego prosimy, bo nudą z Jeleniej Góry zawiewa. Ja wiem, że katoliccy słowianie chrystianizowali Europę od Reykjaviku po Lisbonę i to pięć tysięcy lat przed naszą erą, ale kurwa mać, to już X razy było.", + "24988": "[CIACH] Dramatyzujesz. Jak sondaż mógł wykazać że obywatele nie będą w stanie zapłacić, skoro nie wiadomo _ILE_ ten podatek będzie wynosił. Podatek katastralny ma też swoje dobre strony - chociażby uporządkuje stan posiadania (każdy majątek będzie wyceniony - właściciel wie ile to jego coś jest warte...)", + "24989": "Rico ty jestes albo głupi albo takiego udajesz. II WS wywowała III Rzesz która byłą państwem niemieckim. Polska jako państwo i Polacy jako Naród byli ofiarami tej wojny. Nigdy nie powstał w Polsce kolaboracyjny rząd chociażby taki jak we Francji. I to jest wystarczający powód by zbrodnie popełniane przez niektórych Polaków nie obciążały państwa polskiego i Polaków.", + "24990": "Ja to jeszcze Buzka mogę ścierpieć, ale jaki widzę Krzaklewskiego albo Millera to mnie nie powiem co trafia. W szczególności jak wyjdzie Miller z uśmiechem \"możecie mi naskoczyć\" i zacznie prawić swoje demagogiczne kazania. A co najgorsze, ludzie chyba w to wierzą, skoro głosują na SLD", + "24991": "Przypuszczam, że ten człowiek nie należy do SLD. A jeżeli nawet, to widać nie do końca wyżyty, musi gdzieś odreagować stres... Generalnie pseudo anonimowość usenetu stwarza możliwości właśnie takiego odreagowania... Niestety niektórym wydaje się, że SLD to partia, która zachowuje się na sposób człowieka podpisującego się Edel. Jeżeli więc Edel należy do SLD, to mógłby partii nie oczerniać.", + "24992": "A dlaczego Wiesiu jestem dla Ciebie fanatyk? Bo byłem już rano w kościele? My katolicy chodzimy w niedzielę do kościołów. Bo staram się nie grzeszyć i zasłużyć na niebo? To już fanatyzm Wiesiu? Mógłbym przecież napisać, że jesteś wielorybem i nawet poprzeć to argumentami: jesteś Wiesiu ssakiem i to mocno otyłym:))))))))) Ale ja nie uważam Cię za wieloryba. Czy to błąd?", + "24993": "Nie spłakłbym się z tego powodu zanadto. Każdy jednak powinien wiedzieć, a przynajmniej zdać sobie sprawę, że kwestia religii jest tu drugorzędna, stanowi tylko pretekst. Prawdą jest, że od zarania dziejów człowiek rżnął bliźnich i rabował niezmiennie w imię boże. A ponieważ bóg nie istnieje, więc siłą rzeczy nie jest w stanie sprostować, że człowiek działa jedynie na własną odpowiedzialność.", + "24994": "Panie, bo mam uszy! Panie, nie pouczaj mnie Pan co należy komentować, a co nie. Kretyni na znak żałoby cieszą się i podskakują, przecież to trzeba mieć nasrane pod kopułą, żeby się w taki sposób zachowywać! NASRANE!!! Naród amerykański: zbiorowa tępota połączona z głupotą. Banda porypańców!", + "24995": "Zaiste ciekawe to, że mienisz się Polakiem a nie rozumiesz prostego zdania po polsku. Zrozum - \"Pan Piotr\" czy jak mu tam, napisał, że \"jest grupa dla polskich obywateli\". NIE JEST TO PRAWDĄ. Gdzie jest napisane, że to grupa DLA POLSKICH OBYWATELI? Co z tego, że dyskutują na niej głównie polscy obywatele?", + "24996": "Czy komuś się to podoba czy nie, Hitler był zręcznym politykiem. Potrafił tak pokierować rozwojem wydarzeń, aby politycy państw zachodnich na własną prośbę oddawali w niewolę kolejne narody sądząc, że reprezentują własną wolę. W rzeczywistości zachowywali się jak zabawki nakręcane przez Adolfa Hitlera. Wielcy lordowie i arystokraci Francji byli politycznymi pacynkami \"ulicznego krzykacza\", jak mawiali o Hitlerze.", + "24997": "Nie wiem ile jest w tym prawdy ale czy słyszałeś o wysypywaniu zboża do oceanu??? Więc zamiast wysypać może lepiej obniżyć cenę. A jaki zakład lepiej kupić ten który dobrze stoi czy bankrutujący. Diabeł tkwi w szczegółach, dlatego czy możesz podać ceny podstawowych artykułów jak chleb, telewizor, lodówka, kurczak, kiełbasa zagranicą???", + "24998": "Czarny Piotrusiu, czy tobie się we łbie popierdoliło, ja daleki jestem od utrudniania życia innym narodom, bez względu na ich religię, czy też kolor skóry... Tego samego traktowania chcę dla siebie... Poczytaj moje posty, zanim zrozumiesz moje stanowisko na tyle by je krytykować.....", + "24999": "Niestety nie zrobiło to specjalnego wrażenia na samej TPSA, która uważa że w zasadzie to wszystko jest ok. Pytanie tylko czy ci ludzie wogole zrezygnowali z telefonów czy przeszli do konkurencji. W tym drugim wypadku była by to w zasadzie pozytywna wiadomość bo może zmusi w końcu te firmę do obniżki cen.", + "25000": "Nawet wiem jakie sa produkowane w Chinach i sprzedawane na cały świat, ale także we Włoszech, Niemczech, Austrii, Szwajcarii, ale nie w Polsce... Jeżeli to Pana interesuje mogę służyć linkami... [...] SĄDZI PAN, ŻE NA BIAŁORUSI JEST GORZEJ NIŻ W OBECNEJ POLSCE?", + "25001": "Szanowny Bukiecie! Ależ oczywiście, że prof. Belka o tym wie, bo mu powiedziałem:))))))) Ja natomiast podałem tę wiadomość na grupę, żebyś mógł bukiecie dobrze ulokować swoją kasę, bo to co dasz na podatki komunistom (co chciał Ci zabrać Belka z oszczędności), to gorzej niżbyś dupę wytarł.", + "25002": "Jak się wydaje, ta miłość uzyskała ostatnio błogosławieństwo od samego prymasa, więc dla niektórych będzie szanowanym węzłem małżeńskim..... Ale jak można było dopuścić do takiego mezaliansu???? Sama Polska ma prawidłowe preferencje, tyle, że płeć ta sama, a kurestwo partnerki przekracza granice nawet bardzo tolerancynych.....", + "25003": "Jutro, w poniedziałek 3 grudnia 2001 r. o godz. 8.15 tuż po rozmowie z dzisiejszymi Gośćmi w Faktach RMF rozmówcy - Bronisław Komorowski i Henryk Dzido będą do Waszej dyspozycji na czacie. Zapraszamy do kilkumastominutowego czata o godz. 8:15 pod adresem: http://czateria.interia.pl/gosc?cid=645", + "25004": "Czyzby w SLD brakowało \"fachowców\", zawsze w odwodzie jest Jaskiernia - ten w mętności wypowiedzi nie ustepuje Piwnik. Co do dobrych życzen dla Millera to będą tak samo wyglądać jak było z życzeniami powodzenia na początku ekipy Buzka, tylko frustraci wówczas byli inni.", + "25005": "Witaj, witaj. A propos czego pytasz? Gdzie pisałem, że ma jakieś cudowne środki? Doprawdy ciekawe, jak taki \"kapitalista\", tfu, zwolennik wolnego rynku jak Ty spodziewa się, że jakakolwiek partia, w sytuacji obecnego kryzysu, mogłaby wyprowadzić gospodarkę na prostą. Póki co Bush ma z tym problemy. Nie wymagaj od naszych czegoś więcej. Cudownych środków nie ma i się nie pojawią.", + "25006": "Otóż po tym jak ktoś zburzył dwa drapacze chmur w Nowym Yorku wraz ze znajdującymi się w WTC ludźmi, to obrońcy praw człowieka zrzucili cukierki na Afganistan. Niestety tylko jeden dzień podczas trwających od miesięcy nalotów bombowych. Ciekaw jestem co by było, gdyby zamiast bomb zrzucali opozycji Talibów mąkę i ryż...", + "25007": "Spokojna głowa. Jeżeli nawet nie wiedzą, to się dowiedzą. \"Niezależna\" TV już przygotowywuje intensyfikację kampanii informacyjnej. Obiektywnej rzecz jasna. Nie odwrócą się. Z powodów jak wyżej. Złoty to on może i jest. Jak produkty znanej firmy Jablonex. Zależy co się z tej historii wybierze.", + "25008": "Co potem? Myślę, że w nowych wyborach ludzie zagłosowaliby już zupełnie inaczej po tych trzymiesięcznych występach SLD (albo raczej braku jakiegokolwiek działania). A tacy przypadkowi \"politycy\" jak Lepper, Miller i jeszcze paru innych zajęliby od dawna im należne miejsca (w pudle a nie w Sejmie).", + "25009": "Mogą przeżerać dotacje. W Niemczech płaci sie rolnikom za nieuprawianie ziemi. Czyli płaci się za to, żeby nic nie robili. A my do tego dążymy, wspólna polityka rolna Unii Europejskiej. U nas też są dokarmiani z budżetu - paliwo do celów rolniczych, ceny skupu...", + "25010": "Niedawno pisano, że UE sypie się ekonomicznie coraz bardziej, to jest jeszcze jeden dowód, już bardzo wprost. Komórka, (czy to telefon, czy pełna zapasów) to typowy socjalistyczny przedmiot luksusu, bez którego można żyć, a jeżeli nie możesz, to płać, jak za narkotyk..............", + "25011": "Poprzedni rząd zrobił COŚ co teraz można krytykować, w odróżnieniu od obecnego rządu który zrobił NIC. To zresztą było do przewidzenia, jeśli by się pamiętało kadencje 93-97, kiedy to ta sama koalicja również zrobiła NIC, a nie wywiązywanie się z obietnic wyborczych było również tłumaczone \"fatalnym stanem państwa\" jaki zastano po wyborach.", + "25012": "Nie tylko w PRL! W miedzywojennej takze! Wielu ich zdezerterowalo potem z I Korpusu gen. Andersa... I wielu było (do 1968 r.) absolwentami peerelowskiej Akademii Sztabu Generalnego! Dlatego tak szybko wygrali pewną pamiętną wojnę... I dlatego polscy specjaliści pracujacy w naserowskim Egipcie później bali się posługiwać (w otoczeniu arabskim) ojczystym językiem! Polska szkoła (wojenna) :(((", + "25013": "Nie Izrael! Nie państwo Izrael: amerykańskich podatników. Pasorzyt (od rzyci - a nie od życia) otrzymuje corocznie od USA conajmniej 5 mld USD (taką informację podała swojego czasu albo Rzepa albo Wybiórcza. Z tego około 3,5 mld $ wydaje na zbrojenia i utrzymanie armii. Reszta prawdopodobnie przeznaczona jest na propagandę i może wikt i opierunek, bo przecież potęgą przemysłowo-gospodarczą owo państwo nie jest i nie było.", + "25014": "Do czasów schizmy był częścią KK (rozrużniam KK od K Rzymsko Katolickiego, który jest częścią KK). Jest od tego samego Boga może iść ślepą uliczką. Jezus powiedział, że jest tylko jedna droga. Nie ma braku ciągłości pomiędzy nimi. N.T. jest dopełnieniem S.T. Nie rozumiem. Czy Pana zdaniem to ten sam Bóg? Czy raczej chodzi o monoteizm? W hinduizmie jest tylko jeden bóg?", + "25015": "Ależ to statystyka b. chlubna. Niestety nie możemy brać w niej udziału. USA chroni wolność i demokrację również w taki sposób. Jeżeli bandzior chce ograniczyć wolność innych, to powinien za to zapłacić. Warto zauważyć też fakt, że Stany Zjednoczone należące a Co z tego? Jakby były w tym towarzystwie z powodu wielkości produkcji wafli czekoladowych to też wstyd?", + "25016": "Byłem na waszej stronce i napotkałem notkę dotyczącą mydła. Jako 8-9 letni chłopiec miałem w ręce kostkę takiego mydła jak i kawałek wyprawionej ludzkiej skóry. Oba te \"produkty\" były w posiadaniu ojca mojego kolegi szkolnego i w tajemnicy przed jego ojcem zostały mi pokazane.", + "25017": "Wczoraj również w Poznaniu demonstrowano poparcie dla Palestyny. Ponad sto osób - w tym poznańskie środowisko arabskie, przedstawiciele ambasady palestyńskiej oraz grupa Lewy Front. Zebrani wysłuchali przemówieni kilku Palestyńczyków i reprezentantów innych krajów arabskich - mówili oni o łamaniu praw człowieka w swoim kraju, o problemach ze skontaktowaniem się z bliskimi. Z głośników leciała palestyńska muzyka. Skandowano m.in. hasła Wolna Palestyna.", + "25018": "Realo, chyba było o Sląsku, a ty mi wyjechałeś z Kaszubami. Tekst o Kaszubach, a potem jedno zdanie; propagandziarski efekt, szukasz naiwniaka? Czy zwykłą mieszaninę niemieckiego z polskim można nazwać językiem narodowym? Nie. Po drugie, dlaczego taki eurotoman i internacjonał jak ty, robi się nagle nacjonalistą? Nie ma czegoś takiego jak narodowość sląska, tak uznał NSA.", + "25019": "Alez juz to powiedzialem, dużo wcześniej:) Moze nie dosłownie odpowiedz na twoje pytanie, ale jednak: gdyby w UE dominujacy głos miala prawica, to trochę inaczej by ta UE wygladala. Mam tego szukać, czy uwierzysz na słowo?", + "25020": "Bardzo ładnie zironizowane... Wręcz ksążkowo! A jakieś argumenty? Coś, co mogło by mnie przekonać, do tego, że się myslę, a ty masz rację? Bo to, że twój punkt widzenia jest taki a nie inny, i że go tak zawzięcie bronisz nie jest dla mnie żadnym argumentem. Chyba, że na to, że jesteś głupi...", + "25021": "A co polityk ma do prywatnych spraw ludzi? Owszem, obecnie rządzący chcą mieć i to dużo do miąchania (np. owy spis ludności, który nas czeka). JKM jednak nie ma zamiaru miąchać w prywatnych sprawach ludzi. Tak więc nic Tobie do jego spraw osobistych, ani Jemu do Twoich.", + "25022": "A jeżeli nie rozumiesz to ci wytłumaczę z tym psem. Psa można wytresowac na dowolną komendę lub nawet kilka (np. kochaj go) każącą mu atakować, to może być dźwiek, ruch ręki itp. Człowiek został skazany przez PRLowski wymiar za intencję i agresję ukrytą w słowach: bierz go..........", + "25023": "Mam w piwnicy butle do nurkowania, a rower podwodny to migiem zrobię (jeździ wolniej, ale ciszej niż skutery, przypłynę do ciebie, stawiaj zapory z siatki tytanowej...... A tu powtórka: Wszystkim wątpiącym podaję, aby mnie szufladkowali do woli. Wiesiu, niech się dopatruje mongolizmu, inni żydzizmu, tester sowietyzmu........... Moje (prawdziwe) zdjęcie sprzed 35 lat... No kobiety, byłem wtedy dżygit? Czujecie tą wilgoć???? :P))))))))", + "25024": "Widzisz niedojdo, jako Polak mam inteligencję i fantazję, dlatego mogę sobie SAM wybrać styl sowizdrzalski. Tacy jak ty, faktycznie powinni być wyskrobani, są tak niedorobieni, że to od początku widać np. kiwają się w dzieciństwie i na stare lata też im to zostaje...", + "25025": "Mogą sfinansować ludziom wymianę sprzętu. Dotychczasowe urządzenia dopuszczają zmiany napięcia w granicach +5% do -10% czyli 231-198V. Napięcia 240V na dłuższą metę mogą nie wytrzymać. Większości Polaków nie stać na generalną wymianę sprzętu RTV i AGD. Kolejny argument przeciw UE.", + "25026": "Zapraszam do nowego WWW: http://www.radiomaryja.pl.eu.org/ Zawartość: - Czym jest Radio Maryja? Słownik. Wyjaśnienie pojęć związanych z Radiem Maryja. - Informacje o linii opóźniającej oddzielającej słuchaczy dzwoniących do Radia Maryja (X 2001) - Rydzykizm - o ideologii środowiska Radia Maryja (X 2001) Proszę o uwagi, poprawki, uzupełnienia, ciekawe materiały.", + "25027": "Jest, i to niebywale skutecznym. Prosze spojrzec na sądaże. Miller w dól, Lepper w góre. Może dlatego Frasyniuk zmienia swój image? A Lepper opala sie w solarium... i robi to, co się robi w demokracji aby zdobyc głosy. Obiecuje.", + "25028": "Witam! W zeszłym tygodniu, świadczeniobiorcy otrzymali z ZUS-u zawiadomienie o wysokości waloryzacji.Już dzisiaj ci sami świadczeniobiorcy, otrzymali drugą przesyłkę, w której był odcinek swiadczenia (np. renty). Podobno jedno zawiadomienie kosztuje 1 zł. Dlaczego ZUS nie zrobił tego za jednym razem?", + "25029": "\"1 września, w rocznicę napaści Niemiec na Polskę, licznie składano wieńce i kwiaty. Ubolewał nad losem Polski w 1939 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski, ubolewał premier Leszek Miller. Wczoraj, 17 września, w rocznicę napaści Sowietów, milczał prezydent, milczał premier. To tak, jakby PRL wciąż trwała jeszcze, a to echa trwają\". (\"Dziennik Polski\" 18 września 2002)", + "25030": "Przy całym szacunku dla JPII jako człowieka, który zrobił dużo dobrego dla świata przychylam się do tej opinii. Te wyznania miłości i uwielbienia, pomniki za życia itp to jest po prostu niesmaczne. Zastanawiam się też czy cały zgiełk przy okazji wizyty papieża jest wyrazem wiary w Boga czy kultu nowego bożka - papieża Polaka.", + "25031": "Z dobrze poinformowanych źródeł, wiem, że rozpatruje się wniosek o wykreślenie z dziesięciu przekazań, tego, który - co dla niektórych - może stanowić jeszcze istotny problem wiary. Zatem ma zniknąć \"Nie będziesz miał innych bogów przede mną\".", + "25032": "Będziecie rozdawać kasę? A może płacić biedniejszym więcej niż bogatszym? Teee... mam lepszy pomysł! Tak jak po wojnie... zabierzcie wszystko tym co mają, spierdolcie co jeszcze jako tako chodzi i będzie biznes jak cholera! powodzenia biznesmendo!", + "25033": "Żeby sprawdzić czy to prawda można tylko w jeden sposób. Powołać niezależnych prokuratorów i sędziów, aby sprawdzili, czy majątek tych milionerów jest zdobyty w uczciwy sposób. Jeśli nie kula w łeb. Tylko który z tych \"milionerów\" poddałby się sprawdzeniu. A wogóle po co ich sprawdzać przecież to bardzo szanowani, wspaniali, uczciwi... \"milionerzy\"?", + "25034": "To, że nienawidzą KK to prawda, to że bzdury już nie całkiem. Jeśli kogoś w moim poście wyszydzałem to teorie głoszone przez LPR, a nie katolików wyrażających swoje uczucia religijne. Cierpisz na syndrom oblężonej twierdzy, wszędzie doszukujesz się ataków, wrogów, szpiegów i sług szatana. Nawet tam gdzie ich nie ma.", + "25035": "Tester to bezczelny cham taki sam jak czerwone gnidy. Wspiera ich złodziejstwo. Obcemu opłaca się kupić, a nam Polakom nie opłaca się tu żyć. Pytanie: A niby dlaczego? Odpowiedź: BO mamy dać się potulnie do końca obrabować.", + "25036": "Wg mnie to już raczej tylko legenda, ktorą obie strony podtrzymują: islamiści bo przyznanie, że zginął byłoby przyznaniem do totalnej klęski terroryzmu, a Amerykanie do utrzymania czujności bo hydrze czasem odrastają głowy.", + "25037": "Ale ja nie napisałem ani słowa o tym, co on razem z drugim Kaczorem wcześniej wyprawiali. Właściwie zareagował na chamskie zaczepki SLD-owskiego prowokatora, i tyle... A reszty twojego postu chyba nie zrozumiałem: co on albo oni obydwaj mają wspólnego z Kiszczakiem? To już chyba raczej kontrkandydat Kaczora?", + "25038": "\"W Moskwie użyto silniejszej odmiany gazu CS\" Rosyjskie siły specjalne posłużyły się przy szturmie teatru na Dubrowce silniejszą odmianą obezwładniającego gazu CS (łac. chlorobenzylidene malonitrile) stosowanego przez brytyjską policję do rozpędzania demonstracji ulicznych i tłumienia zamieszek.", + "25039": "W ramach przeprosin ;-) inny poseł PiS-u, uratował tyłek Łapińskiemu i zaproponował podwyżkę podatków na ochronę zdrowia, co się ziściło oczywiście. W Śląskiej Kasie Chorych nowe kierownictwo, mianowane przez Łapińskiego podwyższyło pensje pracownikom o 17%. http://info.onet.pl/596713,11,item.html", + "25040": "Jest tak, jak pan pisze. Ale te posiedzenia w sprawie koncesji, a także te dotyczące rozliczeń są tajne z ZASADY. I nie ma co się na to obrażać, albowem Sejm również może utajnić swe obrady, zdarzało się tak już zresztą.", + "25041": "I skrajna opinia z drugiej strony - nastapi koniec świata, a po wejściu okaże się, że ani jedno, ani drugie. Należy więc tak jak przy sędziowaniu skoków narciarskich skrajne opinie odrzucić i nie brać pod uwagę.", + "25042": "Chyba sukcesy Millera w Kopenhadze wyglądają blado. Oficjalna telewizja UE (EbS) przez cały czas pokazuje planszę informującą o opóźnieniu się początku okrągłego stołu z udziałem Szefów Rządów krajów UE, Szefostwa UE, oraz TYCH KANDYDATÓW, KTÓRZY SĄ GOTOWI DO ZAKOŃCZENIA NEGOCJACJI. Czy to oznacza, że lada moment rozpocznie się posiedzenie bez Polski??? Miałeś chamie złoty róg???", + "25043": "Żeby była jasność, jestem porzeciwny przeszkadzaniu posłom w wystąpieniu. Ale popieranie chamstwa, prostactwa i wulgarności w parlamencie i polityce jest nie do zaakceptowania. Poprostu wstyd! \"Mołczat' sobaki\" czy \"spieprzaj dziadu\" to ma być prawo czy sprawiedliwość?", + "25044": "Cholera to na pewno Bareje też na indeks wezmą i zakażą, za kultowy monolog, o popierdoloności narodu francuskiego, z \"Co mi zrobisz jak mnie złapiesz\". Myślałem że, na wycofaniu \"murzynka Bambo\" z elementarza, się skończy, ale to wygląda że będą nawet do lochu wtrącać.", + "25045": "Właściwie z taką żarliwością powinieneś założyć, razem ze współwyznawcami, Radio Komuna. I odpierdolić się nie tylko od RM, ale i od społecznych stacji radiowych i telewizyjnych, z których wbrew woli większości, zionie waszą propagandą jak z fermantujacego szamba......", + "25046": "Nie znasz Polaków, widać żeś nie Polak. Krzakówa i wino marki Domowe zawsze będzie. Piłem kiedyś bimberek z cukru, we dwóch pół litra, czyli niedużo, Po tym piciu wyleczyłem się z nerwicy i to takiej, ze łyk wody powodował torsje... A bałem się wtedy wypić, że mi zaszkodzi......", + "25047": "Tak z ciekawości - widze że wiesz kto właściwie jest oskarżonym i o co? Miller, Michnik, Rapaczyńska, SLD, Sejm, wyborcy, Wyborcza, lobbysci, Monika Olejnik, Balcerowicz? Rywin zdaje sie poza podejrzeniami.?", + "25048": "To już nie jest błysk, nawet szarego humoru, tylko oznaka, że dno jest dziurawe i szarość widać. Pozdrawiam! Jerzy \"Bo za duzo Pan czyta Panslavisty - u niego wiadomo kiedy zartem mowi by kogos rozwalic: gdy zartuje, ma kilometrowy ogon rechotu. Szary\"", + "25049": "Po pierwsze primo to referendum jeszcze się nie odbyło. Po drugie primo jeżeli nawet dojdzie do wejścia Polski do UE to kiedy już pryśnie bańka obiecanego dobrobytu czy też jak kto woli opadną gruszki z wierzby to SLD/UW/UP/PSL/PO nie dostanie żadnego głosu w wyborach. Oprócz od swoich zatwardziałych zwolenników. Wówczas, LPR i inne partie przeciwne UE zostaną ze sporym bagażem kłopotów.", + "25050": "Za to o twoich sukcesach z kretami na razie tylko słyszałem (zresztą od ciebie samego), jeszcze nie widziałem. Ale jak się na wiosnę potwierdzą, to zgodnie z twoimi kryteriami przyznam ci honorowy tytuł \"zmieniacza ustroju\".", + "25051": "Francja, Niemcy i Belgia w wydanym oświadczeniu podkreśliły, że są gotowe \"wziąć na siebie wszelkie obowiązki wobec sojuszników, zwłaszcza wobec Turcji\", ale ich zdaniem planowanie wzmocnienia jej obrony jest przedwczesne..... http://info.onet.pl/647811,12,item.html Jezuuu...., zeby tylko nam Francja nie dala gwarancji bezpieczenstwa, bo trzeba bedzie stad spier...", + "25052": "O co Ci chodzi tym razem??? Czego znowu nie doczytałeś. Może się pomyliłeś??? Możę masz zbyt dużą tremę, bo przeczytałeś art. JKM-a. Rozumiem z tego żę zgodziłbyśsie z nakazem jakdania kurczaków w dni powszednie, a brokułow w niedzielę.!!!!! Ja nie, bo przeciwnie niż Ty, nie jestem zwolennikiem socjalizmu, ani Koreanskiego, ani Tajwanskiego ani żądnego innego.", + "25053": "Przyznam się szczerze , że mnie ten maglowy temat ani ziebi, ani grzeje, choć do zwolenników Kwaśniewskiego niewątpliwie się nie zaliczam, a może to kontratak millerowców przeprowadzony przez Urbana - z pewnością stać go na to.", + "25054": "nie wiem co tu takie śmieszne że mała liczba ofiar kościoła? to tylko takie szacowanie ale podejrzewam że i tak trzeba ja zwiekszyć o jakieś 3-4 rzędów wielkości a leczenie to ja polecam tym co sluchają radia maryja. najbardziej mnie zawsze bawi Rydzyk swoimi wystąpieniami lepszy jest niż kabaret.", + "25055": "Wiesz co, wydaje mi się, że jesteś starszy ode mnie i taaaaki bardzo głupkowaty. Nie bierzesz na siebie odpowiedzialności za to co pierdolisz bo nie masz oczywiście tego żadnej świadomości. Twoja percepcja świata ogranicza się do zródeł zaczerpniętych z kiosku Ruchu.", + "25056": "\"Nienawidzę\", \"jak ja nie lubię\" - stary, ty masz poważne problemy emocjonalne, z którymi sobie nie radzisz. Nie pisze tego, aby ci dokopać. Po prostu weź sie w garść - bo to ty jesteś w tym wypadku niedowartościowanym oszołomem, stwarzającym poważne zagrożenie.", + "25057": "\"Gdy wieje wiatr historii rosną ludziom skrzydła jak ptakom i trzęsą się portki pętakom.\" Prezes jak zwykle w znakomitej formie. Ze swadą wyśmiał i wypunktował tę pookrągłostołową zgraję rządzącą Polską z nadania Kiszczaka. No komuchy, czas na was - dudy w miech i do domu. Starczy tego rzępolenia, łajzy!", + "25058": "Powno masz tera poobijaną gębę. Pomagają okłady z rumianku. Bajki! Przeciez sam napisałeś ze boszewikiem. Zresztą nawet bez Twego wyznania dalo się to odczuć. best regards fun P.S. Nie musisz sie wstydzić swego bolszewizmu. Lenin też był i budowano mu pomniki!!!!", + "25059": "A rodzina Adamsów to chyba głosowała na inną rodzinę, na całą ligę rodzin. Kto w tym sezonie spada do drugiej ligi? Chciałbym poznać osobiście człowieka o tak niesamowitej wyobraźni. Zakazać ogladania telewizji! I trwać.", + "25060": "Widziałem tylko ostatnie 0.5 godziny, więc nie wiem czy masz na myśli \"wysłanie na drzewa\", obecnych elit (cokolwiek by to znaczyło), przez Wojtere, oraz przyszłych wyborców. Szkoda, bo zatarł nieco pozytywne wrażenie \"nowego UPR-u\", które tu na psp wytwarza nieKrzyś (pozdrawiam). Nawet Marek Jurek uznał za stosowne, ripostować, co prawda niezbyt zręcznie...", + "25061": "Ja odnoszę wrażenie, że dla P. Nałęcza najwazniejsze jest, czy prezes Niemczycki spotkał Rywina w drodze do kibla, czy po wyjściu z niego. Zabrakło mi pytania, czy prezes Nieczycki miał w tym dniu sraczkę, czy też nie.", + "25062": "A Ty mi nie odpowiedziałeś na moje pytanie o Twoje preferencje partyjne a chcesz, zebym ja Ci odpowiadał? Ale, co mi tam. Powiem tak: młodemu wszystko kojarzy sie z dupą a Tobie z komuną. Kto nami rządzi napisał ostatnio Urban w NIE.", + "25063": "Szanowny Koboldzie Erazmusie było tak dokładnie jak napisałem, a pisałem to nie mając pewności, czy nie jest to kawał primaaprilisowy, ale kawały niezamierzone pod rządami millerowców pisze samo życie, a może całokształt tych rzadów to jeden wielki dowcip niekoniecznie z okazji 1 kwietnia. ;-)", + "25064": "Mogą tym co wypełniają wnioski i je złożą, obligatoryjnie dawać 1 euro i rozgłaszać że wszyscy co chcieli dostali pomoc finansową. Dowiedziałem się że pomoc jest tylko dla 4 województw, dla branży mięsnej, mleczarskiej, rybnej i jeszcze jednej niestety nie pamiętam. Faktycznie wygląda na to że polskie społeczeństwo finansuje rolników i przemysł w UE.", + "25065": "Obstawiam ze chodzi o kasę. Moze troche \"adrenalinka\" + medale i promocje. (Czesci z nich nie byłoby stać na wycieczkę na \"pustynię\".) A ryzyko nie jest takie duże jak w przypadku wojsk USA czy UK. (Wojska chemiczne nie działają na pierwszej linii frontu.) Jak na razie żaden Polak nie zginął.", + "25066": "No i wisz drogi szczupaczku jak dobrze na Ciebie wpływa kontakt z inteligentymi ludzmi. Sam juz dostrzegasz że produkuesz głupoty! Jeszcze trochę, a może się uda, i będziesz pisał głupoty tylko w co drugim poście?", + "25067": "No i co w związku z tym ? Odpowiedziałeś posługując się sztandarowym obok Białorusi argumentem. A ja odpowiedziałem Tobie. Wiec po jaka cholerę skarżysz mi sie tutaj, kto co zaczął ? To nie przedszkole, nie mazgaj się. Tylko tyle, kiedy tracisz grunt pod nogami a zdenerwowanie nie pozwala na spokojną i rzeczową odpowiedz?", + "25068": "Niższe koszty produkcji polskich rolników to element ich konkurencyjności; wyrównywanie do poziomu niemieckich i francuskich rolników przez biurokrację na podstawie arbitralnych decyzji jawnie pokazuje jak zbiurokratyzowana i scentralizowana (niczym państwo socjalistyczne) UE. Uderzajacy w cytowanym rozumowaniu jest brak elementarnego poczucia sprawiedliwości - całkowity zanik na skutek europrania mózgu.", + "25069": "30 czerwca 1946 roku społeczeństwo polskie miało powiedzieć w pierwszym powojennym referendum. Dziś wiemy, że zostało ono sfałszowane. Wedłud instrukcji KC PPR każdy mieszkaniec kraju miał być poddany uporczywej agitacji... Co Wam to przypomina? Jeśliby jakiekolwiek referendum wypływało ze spontanicznego zrywu społeczeństwa, poszedłbym i zagłosował 3 X TAK, ale wobec nachalnej i agresywnej propagandy (zachęty) rządzących mam poważne obawy i wątpliwości, czy służy ono mi!", + "25070": "Dobrowolne do momentu kiedy będziesz chciał np. skorzystać z bankomatu albo np. przekroczyć granice albo np wejść do urzędu albo np. skorzystać z usługi medycznej. Przeciez to taki pewny, wygodny i bezpieczny sposób identyfikacji. Nie wspominajac już o lawinach.", + "25071": "Dobrze, że Pan to przyznał. Czyli - nihil novi sub sole - socjalizm wszędzie ten sam... Juz od Republiki Weimarskiej poprzez III Rzeszę Dolfika do IV Rzeszy Narodu Niemieckiego eufemistycznie nazywanej UE...", + "25072": "Ja też swego czasu korzystałem z TL, ale było to w dobie braków papieru toaletowego, a zawierała zdecydowanie dużo papieru. Mógłbyś przybliżyć w jaki sposób korzystałeś z łamów TL i ewentualnie odnaleźć jakiś swój tekst z tamtych czasów?", + "25073": "Juzer Grzegorz Stokwisz wydziabał w pocie czoła: A ciebie co udziabało? Co wykręcasz? Zdaje się, ze pisałeś o tym fakcie jako naszym wewnętrznym fakcie medialnym, gdy tymczasem cały świat już huczał na ten temat (nawet link Reutera ci podałem!). Chcesz dołączyć do gałązki kłamczuchów na której już siedzi oniemiały P-ski? Miejsce do publikacji już prawie przygotowane. CZEKAM!", + "25074": "Minister sprawiedliwości Grzegorz Kurczuk nie chce jasno powiedzieć, czy zwróci się do Sejmu o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej wiceszefa MSWiA Zbigniewa Sobotki. - Nie lubię wybiegać w przód - mówi gość Faktów RMF FM, dodając, że na decyzję potrzebuje kilku dni. http://fakty.interia.pl/news?inf=431656", + "25075": "No ale jest to zgodne z socjalizmem: Nie po to papużka ćwierkała by właściciel jej nie leczył. Gdyby obowiązywały zasady kapitalistyczne to papużka za ćwierkanie dostałaby zapłatę (a jak nie to dziób na kłódkę i ćwierkajcie sobie sami), ubezpieczyła się i ubezpieczenie by płaciło weterynarzowi.", + "25076": "Otóż to. Za Wojciechowską przemawia jeszcze jeden argument. Nikt z rządu nie domagał się sprostowania tego co napisała dziennikarka. Patrząc na tą sprawę z ludzkiego punktu widzenia, gdzie obok siebie siedzą: wystraszona młoda dziennikarka i wyszczekana pani minister na dodatek z partii, która mówi prawdę gdy się pomyli, to kto tutaj kłamie? Odpowiedź nasuwa się sama. Zobaczymy czy wystarczy pani minister tupetu, gdy będzie odpowiadała na pytania Rokity.", + "25077": "Dla mnie żadna, sam to wprowadziłem, żeby jakiś cymbał się mnie nie czepiał, ale jak taki niedorobiony Pawełek udziela komuś lekcji, a sam nie potrafi sobie prawidłowo skonfigurować czytnika to chyba na zasadzie \"uczył Marcin Marcina a sam....\"", + "25078": "\"47 proc. ankietowanych \"słyszało coś\" o projekcie Traktatu, ale \"słabo\" orientuje się, co ten dokument zawiera. Nie słyszało o Traktacie 41 proc. badanych. Około 12 proc. uczestników sondażu orientowało się, co zawiera Traktat.\" 47 + 41 = 88% ankietowanych nie ma pojecia o czym mowi.", + "25079": "A ty to wiedz, że każdy może mieć swoją opinię bo one są jak dziury w d.. - każdy ma jedną. Trzynmaj się swoich własnych argumentów a nie zastępuj ich cudzymi opiniami, zgodnymi z twoimi. Cudza opinia podobna do twojej wcale nie zastepuje jej uzasadnienia.", + "25080": "Czarzasty robił sobie po cichu swoje przekręty, aż tu niepotrzebnie Michnik wywołał go do tablicy. No i teraz Pan Włodek chce zostać wielkim politykiem, jak jakaś Jakubowska albo i Kwaśniewski. To nie żaden tam Oleksy, tylko on, Czarzasty (zresztą szef partyjny Oleksego) szykuje się teraz na urząd po Millerze... Już dzisiaj był nawet u Leszka w biurze, żeby mu o tym powiedzieć.", + "25081": "Czuję wielki dyskomfort psychiczny. Z powodu tego, że stale i we wszystkim mam rację - zweryfikowaną przez czas. Ponieważ eSBecja zbiera wszystkie moje wypowiedzi (szukają, za co by mnie oskarżyć) możliwe, że wydadzą je drukiem jako głos wołającego na puszczy...", + "25082": "Tak. Najpierw na modemie ISDN. Wrzucili mi 5000 zł kosztów nie zrobionych przeze mnie. Skończyło się. Ale byłem, przewidujący. Oprócz \"mojej\" linii mam jeszcze dwie, żony i syna. Później założyłem SDI, z którym rozstałem się 10.10. Dopiero po trzech tygodniach aktywowano mi Nartostradę, co najmniej o dwa później. Ale reklamował będę jedynie opłaty.", + "25083": "Obawiam się, że wobec faktu, ze wśród naszych rodaków Kwasniewskiemu ufa ponad 70% a ponad 50% uważa Jaruzelskiego za dobrego Polaka, nie ma na co liczyć. Niestety degrengolada poczucia przyzwoitosci w naszym społeczeństwie postępuje.", + "25084": "O czym Pan pisze? Ja już dawno wiedziałem, że nie tylko Miller, Jakubowska, czy Oleksy przejdą pozytywnie weryfikacje. Nie jest istotne czy są zarzuty, czy prokuratura domaga się odebrania immunitetu, to nie ma znaczenia. Z prostego powodu. Kruk krukowi oka nie wykole.", + "25085": "Premier Leszek Miller, pomimo iż pozostanie w szpitalu, będzie pełnił normalnie obowiązki szefa rządu, poinformował Marcin Kaszuba. Jak zapewnił rzecznik gabinetu - \"władza nie zostanie przekazana Markowi Polowi\", mimo iż formalnie wicepremier będzie \"przewodniczył pracom rządu\". http://wiadomosci.wp.pl/wiadomosc.html?wid=1692934", + "25086": "Zbyt dużo czytał Lem_ura!!! (Lemuela - Roger Zeleny) w młodości i teraz Altzheimar mu miesza w kiepełe wirtual z realem... Widać, że Chazar, Polak ma miejsce zaczepienia (Polskę - Ojczyznę), Chazaru tego brak (dzięki Ukraincom - ponad 1000 lat temu, no powiedzmy Rusinom), dlatego ma zawrotki w głowie...", + "25087": "Rupert Murdoch przygotowuje się do ekspansji w Polsce, negocjując inwestycję w Telewizję Polsat. Według pogłosek może chodzić o 1/3 udziałów w telewizji Zygmunta Solorza. Obie strony potencjalnej transakcji dementują (Polsat), lub pozostawiają bez komentarza (News Corp.) te doniesienia. (s. B3) Oboje na \"M\" w kazdym badz razie... Jakubowska bedzie naczelna?- jak wyjdzie z he! he! upadku.", + "25088": "Mówi się o tgz \"zdrowym wzroście\" a więc opartym na poprawie wyników przedsiębiorstw które zwiększają inwestycje celem dalszej poprawy swoich wyników tak po krótce wygląda samonapędzająca się koniunktura. W Polsce nie możemy mówić o takim zjawisku jeśli popyt na rynku jest finansowany przez rząd i to potężnymi kredytami spłata tych kredytów odejmie nam owe procenty którymi GW i Pan również się zachwyca.", + "25089": "Miecugow przypiął się do Lema, ze pisał i wydawał książki za komuny. :))) Cymbał jeden. (\"Właśnie Polska wstąpiła do Uni Europejskiej.. - głośno, wyraźnie, z dumo i radościo, ze szczególnym akcentem - coby wszyscy słyszeli o czym się tu gada.) A kuna, czepiłby się dajmy na to towarzyszki Szymborskiej. Ta miałaby sie z czego tłumaczyć.", + "25090": "Niech żyją okupanci. Zdrowia szczęścia pomyślności. Wiwat humanitarna pomoc armii rosyjskiej w Czeczenii, niech żyje braterstwo ludowej armii chińskiej i narodu tybetańskiego, niech się szczęści pokojowej dzielnej armii Wielkiego Państwa Izrael na terytoriach okupowanych... Poproszę o jakieś fajne stanowisko. Może być attache kulturalny na Hawajach.", + "25091": "Panie cyc, jeśli sam pan to napisałeś, to oznacża tylko jedno, zmianę barw klubowych ze stanowiska pro euro na proameryka... Nie wszystko co tu stoi napisane jest 100 % prawdą. Wbrew pozorom amerykanie są idealistami, niestety naiwnymi. Co potwierdził niejaki Lem, krytykując Busha za próbę \"demokratyzacji\" Iraku. W każdym razie USA sie obudziło i zaczyna postrzegać Polske jako coś w rodzaju Izraela. Teraz nie wolno tego spieprzyć.", + "25092": "Stopa oszczędzania nie ma wiele wspólnego z tym czy siła robocza jest wykształcona czy nawet zdyscyplinowana. Stopa oszczędzania zależy od podatków i od skłonności i możliwości do ich oszczędzania. Przypuszczalnie też od jakiś uwarunkowań kulturowych.", + "25093": "Taaa, takie supernowe albo wulkany to one sie same regulujo, a taki Czernobyl to najbardziej. Entuzjazm dla \"arms\" wieloramiennie przekręconych, wciąż nie wygasa? Oni przecież dobrze chcieli, dla narooodu, altruistycznie! A prawko!? Są przecież ważniejsze sprawy i ideały a nie jakieś tam takie drobiazgi i pierdoły jak polskie prawo. Morde ma każdy zamknąć jak największe i najmundrsze demokraty gadajo, o!", + "25094": "Borowski, Cimoszewicz, Oleksy to nie beton? Może reformatorzy? Który z nich zrobił cokolwiek, by sld stała się normalną partią, a nie partią bezkarnych aferzystów, jak za starych \"dobrych\" czasów? Siedzą cicho, nie wychylają się, bo gdzie będzie im tak dobrze jak pod skrzydłami betonowego kurdupla.", + "25095": "\"Że cynik, że abnegat, że seks, że rum? A co mu innego zostało?\" ;P))) Mam wrazenie, ze takich właśnie artystów, z Nieznalska na czele GazoWnia uwielbia najbardziej. Pochlać, poruchać, zanegować i zeszmacić cudze wartości. Dlatego apeluję: kupiłeś Wyborczą? Wyślij ją Hawańczykom! Bardzo im się przyda do celów nad wyraz praktycznych i higienicznych!", + "25096": "Panie kolego, że ktoś jest dobrym chirurgiem kardiologiem to nie oznacza automatycznie, że jest dobrym politykiem...czy chociażby ma pojęcie o grze rynkowej i jej mechanizmach... Niestety, z jego wystąpień wnioskuję, że p. Religa jest zwolennikiem tzw. socjalizmu z ludzkim ryjem... efekty socjalizmu czujemy do dziś i większość ludzi nadal nie zrozumiała o co biega ...tedy niech zajmą się tym co umieją najlepiej...", + "25097": "W zasadzie Darek W. jest zagorzałym czytelnikiem i recytatorem myśli redaktora \"plujki\" Michnika Adama. Niemniej nie należy wykluczyć, ze po ujawnionych popijawach Michnika z Urbanem (Gadzina też się stołowała na tych libacjach?), co jest wyrazem wzajemnej sympatii obu redaktorów, że i Urban mógł stać się panaDarkowym guru myśli politycznej.", + "25098": "To nie komentuj, bo nie ma co. Prowokacja. Jakiś durny pismak robi test możliwości sterowania słabymi umysłami na potrzeby wyborcze. Dałeś się złapać. Jesteś ugotowany. Przed wyborami podpowiedzą jak zagłosować na PO.", + "25099": "Znaczenie ma to dlaczego zyski z polskich banków, tytułów i innych inwestycji czerpią wyłącznie obcy. Czerpią zyski z tego co wypracowały pokolenie Polaków i miało służyć Polakom. Będzie lustracja gospodarcza Leppera to będzie wiadomo co stało się z kasą i dlaczego taka była mała. Zamiast gdakać, również sprawdź czy owi cokolwiek dostali. Moż(rz)e to jest szerokie i głębokie.", + "25100": "Mieczysław Bieniek stwierdził, że utrzymywanie kontroli nad strefą nie jest łatwe, (...) Według generała dużą rolę w destabilizacji sytuacji odgrywa duże bezrobocie i - co za tym idzie - brak perspektyw dla młodych Irakijczyków, przez co podatni są na hasła głoszone przez Muktadę al-Sadra i jego współpracowników.", + "25101": "Nie lubię LPR-u... ale faktem jest, że głąba z siebie robi ten, co mówi, że Strąk nie miał racji... a lesbija i kretyn z SLD to aniołki... dzięki nim poziom Sejmu jest tak niski. Sorry bardzo... \"Raz sierpem, raz młotem... czerwoną hołotę...\"", + "25102": "Końcowa scena komedii kompromitującej do reszty tzw. system demokratyczny w tzw. niepodległej Polsce. Szczerze mówiąc właśnie tego się spodziewałem, bo jakże by to było gdyby tzw. komisja śledcza ustaliła co innego, co ustali tzw. niezawisły sąd... A on już ustalił prawdę formuując akt oskarżenia. Koniec przedstawienia, teraz kretyni biją brawa i proszą o bisy... hazz", + "25103": "Słuchałem w radiowej \"trójce\" krótkiego wywiadu z p.Goryszewskim(ZCHN). Na pytanie reporterki, czy nie lepiej byłoby dogadać się w sprawie krzyża z opozycją, ten odpowiedział pytaniem: \"...a czy Pani(reporterka) jest ochrzczona?...\". Grubiaństwo godne posłów z ZCHN-u. W całej tej sprawie irytująca jest nie treść, bo nie sądzę, by krzyż na sali sejmowej tak bardzo przeszkadzał, ale arogancka forma, polegająca na tworzeniu faktów dokonanych.", + "25104": "Witam jako sojusznika mojego godnego przeciwnika z innej grupy. Dla mnie jest niepojęte, skąd biorą się tacy ludzie, jak Stańczyk. Ja naprawdę nie mogłem uwierzyć, że to nie jakaś (denna) zgrywa. Ale wygląda na to, że ten osobnik naprawdę wierzy w to, co pisze.", + "25105": "Jestem na Waszej liście chwilowym gościem, ale mam nadzieję, że ktoś z Was zaspokoi moją ciekawość. Czym się różni wyznanie polsko-katolickie? Jaka panuje w nim hierarchia? Kto jest najwyższym duchownym i jakie są różnice w obrządku oraz prawie kanonicznym? Byłabym wdzięczna za odpowiedź bezpośrednio na mail.", + "25106": "Ciekawe czemu ma ten system służyć? Jakie korzyści ma Ci przynieść? W razie niepowodzenia i utraty kontroli trafisz prosto do \"czubków\" z rozpoznaniem - schizofrenia i nikt Ci nie będzie w stanie pomóć. Nie za duże ryzyko? Czy warto?", + "25107": "Czytałeś ją, czy może swój pogląd opierasz na jedynie słusznej prasie typu NASZA POLSKA, GP itp.? A może powiedział Ci o tym wielebny Maryjan vel Maniek, a może mecenas Olszewski? No nie wiem. NAM tzn. komu? Czy po uchwaleniu Konstytucji zostanę zgładzony? [...] Sorry za porywczość, ale przestań pieprzyć, bo mi się słabo robi. Reszty nie mam siły komentować.", + "25108": "Piszę pracę magisterską: Więzi rodzinne a fenomen wzrostu sekt w Polsce, w latach 90. Interesują mnie spostrzeżenia, informacje dotyczące sekt Może ktoś z was zetknął się osobiście z jakąś sektą. W tym wypadku bardzo proszę o podanie: wieku, sytuacji rodzinnej (ilość osób w rodzinie - z wyszczególnieniem - matka, ojciec, rodzeństwo), wyznania.", + "25109": "(...) Apokryfy nie są natchnione przez Boga i jako takie nie mogą być brane pod uwagę poważnie. Zreszta miejscami nie niosą one żadnych konkretnych treści a jedynie bełkot pisarza, który pisze jak by był nawiedzony, np. (...) (...) (...) Ciekaw jestem jak inni listowicze podchodzą do apokryfów, także tych ze ST.", + "25110": "Przychodzą mi do głowy dwie odpowiedzi na to zagadnienie, na pewno jest ich o wiele więcej, jest to odpowiedź gorliwego wyznawcy albo szydercy-realisty. wg wyznawcy: \"Ziemia jest polem próby dla istot ludzkich, nikt nie zwycięży zła ale dla Boga liczą się wysiłki i wola\" wg szydercy: \"Miał po prostu Gość poczucie humoru, a monotonny brzęk lir zaczynał Go powoli wkurzać..\"", + "25111": "Apostołowie nie sprawdzali płci Jezusa po zmartwychwstaniu (przed zresztą też nie). Nie wiadomo zatem, czy ciało Jezusa miało po zmartwychwstaniu płeć. Określenie \"pan\" może być użyte na zasadzie przyzwyczajenia - przed śmiercią był pan, więc niech już tak zostanie.", + "25112": "A sądzisz, że nie można nieczego się nauczyć obserwując wyobrażenia ludzi na temat zaświatów, oraz ich opinie na tematy egzystencjalne?? Religia to fascynująca dziedzina, w jej imię ludzie robią i mówią najróżniejsze rzeczy wyłączając kontrolę logiki. Nie interesowały cię nigdy irracjonalne motywacje postępowania ludzkiego?????", + "25113": "Tego typu kwestie tłumaczy się wytrychem prawniczym: \"Jeżeli dana rzecz nie wynika z litery, to można zawsze stwierdzić, że wynika z ducha\". Pomysł z czyśćcem był wprost genialny; napędzał KK za jednym zamachem wielopokoleniową klijentelę: 1/ Każdy liczył na miejsce w niebie, więc \"co łaska\" 2/ Los zmarłych krewnych nie jest jeczcze zdeterminowany, można wpłynąć na długość ich \"resocjalizacji\" w czyśćcu więc \"co łaska\"", + "25114": "CI katolicy najczęściej (a wiem co mówię) nie wiedzą co do jest spirala, sam fakt, że o niej wspominasz świadczy o tym, że średnio się znasz na aktualnych metodach antykoncepcji.. Pomimo tego, że niewątpliwie jesteś na wyższym poziomie niż szara masa. Twoja propozycja jest podobna takiej, która proponowała by pozostawić rodzicom decyzje np o leczeniu farmakologicznym ich dzieci.", + "25115": "Czy teraz wśród fanatyków KK nastała już moda na zwracanie się do rozmówcy w liczbie mnogiej per \"towarzyszu\" i to tak od raz z poziomu sekretarza?. A fe, tak bezczelnie papugować to co się z taką furią sterowaną z ambony krytykuje. I wyobraź sobie p. HeSk że Pan Pawelec ma rację, tykając się z panem rzeczywiście poczułem że sam siebie obrażam.", + "25116": "Jeśli pani Eva Awe myśli, że nosimy podkowy to jest jeszcze w średniowieczu, hehehe. A swoją drogą to taka dojrzała kobieta powinna wiedzieć, że wegług jej własnej wiary (zakładam, że jest pani xtianką) jesteśmy przecież upadłymi aniołami więc racej proszę mnie pytać o rozpiętość skrzydeł... :o)", + "25117": "A znasz Odwrócony Zakład Pascala (TM)? Jeżeli jedynym Bogiem jest xiański Szatan tj. cnotą jest zło, to wierząc weń i czyniąc zło zasługujemy na życie wieczne, jeżeli go nie ma to i tak obracamy się w nicosć. Założenie, że Bóg jest \"dobry\" jest równie arbitralne co \"zły\".", + "25118": "Czekam na równie interesujące rewelacje nt. działalności kółek różańcowych, oazowiczów, Sióstr Szarytek i innych tego typu tajemnych organizacji! Od siebie dodam, że mam pewne przecieki na temat organizacji skautowskiej im. Janka Krasickiego, może to też wydrukują??? Serdecznie pozdrawiam tych, którzy myślą i Ciebie również, Tomasz Kluwak, Poznań.", + "25119": "Mi nie chodziło o kwantowanie energii jako takiej, ale fakt, że długość fali promieniowania el.-mag. ciała stałego zmienia się w sposób ciągły (jeśli oglądamy je przez spektroskop, to widzimy \"tęczę\"). Energia jest skwantowana w studni potencjału, ale nawet tam możliwe są degeneracje, które poszerzają poziom i tworząc pasmo, w którym energia może zmieniać się w sposób ciągły.", + "25120": "Jeżeli z kolei Ty chcesz być traktowany poważnie, to lepiej byś nie zarzucał kłamstawa w tak absurdalny sposób! Wskaż mi nazwiska NAUKOWCÓW (nie rozhisteryzowanych kaznodziei) którzy uważają homoseksualizm za CHOROBĘ! Najlepiej będzie jak dorzucisz stopień naukowy i publikacje.", + "25121": "Hi, hi, hi... A więc, skoro to prawo zostało nadane 1600 r. pne, to Kain bynajmniej nie popełnił żadnego grzechu zabijając Abla. Więc o co się Jahwe na niego wściekał? Lex retro non agit :-) BTW: Andrzej, przepraszam za te moje stare numery. Jak teraz na to patrzę to mi głupio.", + "25122": "\"Biblia dla dzieci w 365 opowiadaniach\" to piękna publikacja zarówno pod względem treści, jak oprawy. Opatrzona przepięknymi kolorowymi rysunkami zaciekawi nie tylko najmłodszych. Zapraszamy do naszego sklepu internetowego!!! http://www.ditkom.com.pl (Biblię... - odnajdziecie Państwo w dziale \"Wierzenia i religie świata\")", + "25123": "Karą za grzech bardziej jest brak chętnych klientów na wymianę drzwi. Zmartwychwstanie nikogo nie minie. Nikogo. Przestaszeni sekciarze mogą ze wzrastającą paniką zaprzeczać sobie do woli. Bóg nam to zmartwychwstanie obiecał osobiście. A Bóg jest Prawdomówny. W przeciwieństwie to spanikowanych w przerażeniu sekciarzy.", + "25124": "Przy tego typu informacjach mile widziane jest podanie ich źródła. Wtedy czytelnikowi tekst wydaje się bardziej wiarygodny. Czy masz drogi STAŃCZYKU jakieś pozytywne informacje o kimś znanym? Może kogoś darzysz szacunkiem i poważaniem, z jakiś nam nie znanych powodów? A może chciałbyś coś napisać w ramach tematu grupy?", + "25125": "Przykro mi, ale ja go nie znam i na te jego \"psychoterapeutycznej metody zwane rebirthingiem\" tez sie nie dam nabrać. A tak poza tym to skad pochodzi ta Twoja irytacja, czy nie z tego, że staram sie wykazać iż to ich pisanie ma niewiele wspólnego z ewangelią Jezusa Chrystusa?", + "25126": "Władza ustawodawcza nie nie posiadała legitymacji demokratycznej. Obecny parlament (bez względu na skład) jest wybierany w wolnych wyborach jest więc reprezentantem wszystkich obywateli. Nie wiem dlaczego wnosi Pan argument ze stanem wojennym, czyżby sugerował Pan, że prawo z którym się nie zgadzam mogę olewać? A więc precz z ruchem prawostronnym na drogach!!!!", + "25127": "Wyższych, czyli miłość, bezinteresowne czynienie dobra, czy choćby zwykła przyjaźń. Bóg umieścił ludzi w Raju. Jakoś ci pierwsi wyznawcy nie byli zbyt pobożni i dobrzy, skoro szybciutko zostali z niego wyrzuceni... Jeśli za \"psy\" uważasz kilku papieży, kardynałów i biskupów, to wreszcie się zgadzamy... Gorące pozdrowienia i wszystkiego najlepszego w nowym roku.", + "25128": "W najbliższy czwartek (18 lutego) rozpocznie się cykl wykładów ks. prof. Waldemara Chrostowskiego na temat \"Wielke postacie Biblii\". Wykłady będą się odbywać w Audytorium Maximum (Uniwersytet Warszawski, Krakowskie Przedmieście), sala B, godz. 17-18:30. Studenci mogą go zaliczać jako wykład ogólnouniwersytecki. Zapraszam.", + "25129": "No problem. Mogę walczyć, choć z zasady nie biję kobiet. Ale wiesz co, mam pomysł... Może byśmy tak załatwili Mafię wspólnie? Co dwóch to nie jeden... A Mafia to ponoć chłop jak dąb. Mam nadzieję że ma też jaja (nie-jak_żołędzie;))", + "25130": "Dzień dobry. Co to jest zosia? Dlaczego jest biedna? Dlaczego informujesz mnie, że zosia nie wie jak czytać grupę. Nie prosiłam o donos na temat: czego nie wie zosia. Powiedz mi proszę, co ja (!) mam zrobić, by czytać tę grupę. Co to jest wstawka antyspamowa? Dlaczego uważasz, że powinnam wiedzieć, że zosia wie co to jest? Powiedz mi proszę, co to jest wstawka antyspamowa, abym i ja wiedziała.", + "25131": "Taki np Jonasz również uważał się za proroka i słyszał jak Bóg do niego mówi... czy to znaczy, że był kopnięty?? Pewnie chłopaki chciały zarobić na ten swój przysłowiowy chlebek z masłem i jajem. Gdyby zabrakło \"niebezpiecznych wrogów wiary i świata\" straciliby posady i tym samym wpływy. A mnie zawsze zastanawiało jak Amerykanie nazywają czarnoskórego obywatela W. Brytanii lub Francji by być w zgodzie z political-corect?? :o))))", + "25132": "Ja mam tylko takie pytanie pomocnicze: Dz.7.56. (Szczepan kamienowany) I rzekł: Oto widzę niebiosa otwarte i Syna Człowieczego stojącego po prawicy Bożej. I teraz pytanie (uwaga proszę sie dobrze zastanowić, jest bardzo podchwytliwe): Gdzie jest Duch Święty? Kiedyś to pytanie już padło na psr.", + "25133": "Spluwę włożę do buzi, nacisnę spust. Nie zdążę odebrać huku. Kula spustoszy głowę, rozszarpie mózg. Roztrzaskana czaszka, rozlana biała masa... Odłamki kości, wyrwana tkanka - rozrzucone dookoła. Poplamiony perski dywan, zachlapana ściana... Dam w zastaw komputer. Dajcie mi broń!", + "25134": "Z deklaracji i wypowiedzi satanistycznych wyłania mi się raczej inny obraz. Satanista nad gadkami księdza z ambony co najwszyżej wzruszyłby ramionami - a tak zachowujesz się gorzej od tegoż kaznodziei. Nie wiem czy zauważyłeś, ale dla księdza Szatan jest osobą - nie możesz mieć pretensji, tym bardziej, że to sataniści nadali nowe znaczenie temu słowu, a nie księża.", + "25135": "Tak, ale żeby był porządek w książkach, to do dealerki wydzielono specjalną grupę. Przystanek J. się nazywa. Mają niezłą skuteczność i specyfiki które - sądząc po Twoim przykładzie - potrafią naprawdę długo trzymać. Przystankowi W. pozostała mniej intratna część interesu - granie muzy.", + "25136": "Jeszcze więcej powstało za Jaruzela :-) Ekipa Gierka po załatwieniu moczarowców przestała być ugodowa dla Kościoła i zaczęła blokować powstawanie nowych świątyń. Jego Niegodziwość Księciunio Abdulek Iktorn \" two beer or not two beer \" - William Shakesbeer", + "25137": "Pozornie nie na temat: W latach 50-tych, większość ludzi w Polsce i wschodnich okolicach, nie wierzyła że, każdy zwykły robotnik może mieć swoje auto. Racja, chociaż efekt fotoelektryczny był znany już w późnym średniowieczu. Z tego wniosek, że na pewne \"nowinki\", należy po prostu poczekać.", + "25138": "Tymczasem homilia nie była pełnym wykładem teologicznym, bo nie mogła taką być. Ograniczyła się jedynie do elementów moralnych, humanistycznych i tolerancji (o czym sam wspomniałeś). Jest tylko jednym z wielu aspektów, jednym z wielu akcentów przy egzegezie ośmiu błogosławieństw.", + "25139": "Dodatkowy szok, to pełna świadomość sprzedawcy, że źle czyni. Sprzedawca bowiem, wstydząc się swego czynu, poinformował w opisie, że katolikiem nie jest, a Hostię zachował jako suvenir. Słusznie uznał, że żaden katolik nie dopuściłby się takiego czynu. Zapomniał jednak, że nie dopuściłby się tego także żaden chrześcijanin ani Żyd ani muzułmanin.", + "25140": "Czy Wszechświat można potraktować jako Boga? Dokładniej: czy nasz wszechświat z jego prawami i wszystkie inne światy (dosłownie wszystko co istnieje choć tego nie widzimy) można potraktować jako Boga? Pytam bo gdzieś jest napisane że \"zobaczą że Ja żyję w nich a oni we Mnie...\"", + "25141": "To wiekuista Trójca jest Stwórcą, a człowiek stworzeniem. Stworzeniem, które pragnie powrócić i zjednoczyć się z Panem, Bogiem swoim. Powrót i zjednoczenie jest możliwe wyłącznie dzięki samemu TrójJedynemu Bogu. To On, poprzez krew Syna Swego Jedynego, dokonuje w człowieku odrodzenia.", + "25142": "Najciekawsze jest to że nie zaprzecza, a nawet pośrednio potwierdza ich istnienie. Samo określenie typu: \"synowie Boga\" lub \"aniołowie\", pozwala na to aby mieć świadomość że nawet w starożytności zdawano sobie sprawę z istnienia innych cywilizacji.", + "25143": "Nie od dziś przecież wiadomo, że ludzie którzy swój mózg i rozum lokują między własnymi nogami, są bezwolnymi niewolnikami, z którymi hegemon może zrobić co chce i jak chce np. sterując cenami leków w aptekach, by na ból głowy nie stosowano aspiryny lecz środki wczesnoporonne.", + "25144": "(ciach) No i mamy kolejny fakt z życiorysu Czumy - chorobę psychiczną... Spoko jak się nie ma nic do powiedzenia to się zawsze można dowalić do czyjegoś nicka, błe - podpoziom. Słyszałem, że nieźle dostałeś po dupie... Zabawne... Ludzie inteligentni potrafią podjąć dialog, poprzeć swoje tezy argumentami oraz przyznać rację oponentowi gdy ją ma...", + "25145": "Rzeczywiście mnóstwo ludzi traktuje Boga w Trójcy Jedynego jak osobistego dżina, który musi spełniać ich zachcianki na każde pstryknięcie palcami. Grożą Bogu, że jeśli nie będzie spełniać ich zachcianek, to przestaną chodzić do kościoła, na lekcje religii czy wręcz w Niego wierzyć.", + "25146": "Z tego, co mi wiadomo, policja niemiecka nie sprawdza żadnych atestów na foteliki. Prawda, obowiązek wożenia dzieci w fotelach istnieje tam od dawna, lecz każdy wozi dziecko w tym, co ma. Ważne by był przypięty pasami. Znajomi używają mocno wiekowego fotela (Bonn) - nie słyszałem by mieli kiedykolwiek kłopoty z policją niemiecką.", + "25147": "Po pierwsze - nie musisz krzyczeć ;-)))) Po drugie - pisanie _z_ogonkami_ jest standardem obowiązującym w polskich newsach. --) http://www.usenet.pl/doc/news-pl-faq.htpl#ogonki Jeśli Twój newsreader (nie znam bMolie) nie daje się prawidłowo skonfigurować, musisz to jakoś przeżyć, ale nie masz podstaw do namawiania innych, by z nich zrezygnowali.", + "25148": "Ależ bardzo chcielibyśmy! Ale pamiętaj: Rektor AM był pierwszy w kolejce do porozmawiania z Tobą! /.../ No, to wszystko się wyjaśniło! Cały nasz spór jest po prostu zwykłym nieporozumieniem! Zwyczajnie, jeśli Ty nazywasz krowami te zwierzęta, które mieszkają w chlewach, to rozmawiamy o czymś _zupełnie_innym_!!! Mając nadzieję, że nie jesteś nauczycielem biologii w szkole, pozdrawiam, Michał", + "25149": "Jakto po co? Aby zarabiać pieniądze! Zwróć uwagę na paniczne wręcz w swym brzmieniu negatywne porównanie do zwyczajnego wiaderka. Boją się, aby ktoś nie chwycił pomysłu i nie kupując od nich wiaderka wykorzystał to, które ma w domu :-) A cena jest zabójcza. Podejrzewam że przy typowych kosztach produkcji takich wytłoczek plastikowych producent zarabia pewnie 95-98%. I o to mu chodzi :-))", + "25150": "Naszego Piotrusia w zasadzie od początku fascynowały cienie. Najpierw nasze, takie na ścianie od lampki, potem jego własny. Nigdy się nie bał. Teraz ma roczek i czasem bawimy sie w cienie na ścianie. Jemu to trochę śmiesznie i nieporadnie wychodzi, ale zabawa jest przednia.", + "25151": "[ciach całe mnóstwo niepotrzebnie zacytowanych linii] słowem Zaparciem?!!! A prosiło się tyle razy: ciąć cytaty. Dziwnie się czyta dyskusję: reklamy-zaparcie-reklamy. Wiem, że na sam widok wielu reklam można dostać zatwardzenia (głównie mózgu), ale bez przesady.", + "25152": "Słuchajcie - w książce o kotach rasowych znalazłam kotka o identycznym umaszczeniu. Jego nazwa to KOT KRÓTKOWŁOSY BRYTYJSKI SZYLKTRETOWY. Piszą o nim, że jest to zwierze inteligentne o czułym i pogodnym usposobieniu. Jest jedną z najdawniej uznanych kocich ras krótkowłosych, prezentowanych na pierwszych XIX-wiecznych wystawach. Nie wiem, czy ta nasza kupka nieszczęścia jest rasowym kotkiem, ale wygląda identycznie jak ten ze zdjęcia w książce.", + "25153": "Wiesz, w Gdyni w jednej aptece bez recepty dostanie się praktycznie wszystko (trzeba się tylko z Panią aptekarką odpowiednio wcześniej zaprzyjaźnić), ale to przecież nie o to chodzi. Jeśli coś jest na receptę, to nie dlatego, by utrudnić nam życie, ale żebyśmy go zbyt szybko nie zakończyli.", + "25154": "Gdy Asiula ząbkowała używałam Dentinoxu, jest jeszcze inny środek - Calgel. Zarówno Julce jak i Asiuli podawałam Lek homeopatyczny z rumianku - Chmomilla. Jak ręką odjął!!! Asiulę bolały chyba 2 zęby przy wyżynaniu. Julka źle przechodziła tzw podchodzenie ząbków. Samo wyżynanie już spokojnie - ma teraz 6. Ostatnio przebiła się lewa górna 2!", + "25155": "Z tego co wiem mała albo już jest albo będzie pod opieką kardiologa i neurologa. Na razie trafiła do \"specjalistycznej\" (cudzysłów zamierzony) poradni, gdzie, gdyby nie wiedza mamy, zostałaby tylko zważona i zmierzona", + "25156": "Mnie przeraża trochę mniej od czasu gdy uświadomiłam sobie, że szkoła tak naprawdę nie może ani za bardzo zaszkodzić, ani za bardzo pomóc dziecku w nabywaniu wiedzy i umiejetności. Warunkim koniecznym jest dobry kontakt z rodzicami, którzy będę potrafili osłabić niektóre naprawdę stresujące zachowania nauczycieli i pokazać co naprawdę jest ważne w życiu.", + "25157": "Każde żelazo, nawet to zawarte w multiwitaminie (np.w kinderbiovitalu) często powoduje sciemnienie ząbków, ale o ile mi wiadomo, nie na zawsze. A pozatym najlepiej od razu po przyjęciu hemoferu ząbki umyć i po problemie. Nie wiem czy lekarz Ci mówił, ale spodziewaj się też czarnej kupki i możliwych zaparć przez cały czas podawania żelaza...", + "25158": "No właśnie, ja niestety nie będę miała wyboru. Mateusz po prostu będzie musiał pójść do przedszkola (kończy się babci etat). Mam nadzieję, że sobie poradzi, ale już teraz drżę na samą myśl o tym. Agnieszka Mateusz (we wrześniu będzie miał 2 i 11mies.)", + "25159": "Też tam rodziliśmy. Atmosfera doskonała, panie pielęgniarki uprzejme, uśmiechnięte i na każde skinienie. Wszystkim polecam. Odpłatność: 400zł za poród rodzinny, 200 za pojedynczy pokój z łazienką. Honorarium umówionego własnego lekarza - 800zł.", + "25160": "Tam jest pewnie tyle miodu, ile truskawek w niegdysiejszych lodach proszkowanych DrOetkera pt.: \"Lody truskawkowe\". Z tyłu etykietki stało, o ile pamiętam tak: \"w celu uzyskania smaku truskawkowego należy do przygotowanych lodów dodać świeżych, zmiksowanych truskawek\". Oczywiście podobne teksty widniały na lodach czekoladowych tejże firmy (dosypać sproszkowanej czekolady), orzechowych (dadać dowolne posiekane orzechy) itp, itp.", + "25161": "Cześć Podstawa prawna: Kodeks Pracy (wyd. II, oprac. Walery Masewicz, stan prawny 31.10.97 - obowiązujące do dziś) art. 180 par. 3: (cytuję) \"Co najmniej 2 tygodnie urlopu macierzyńskiego powinny przypadać przed przewidywaną datą porodu...\" W moim zakładzie nie zastosowano się do ww przepisu, ale to zależało tylko i wyłącznie od dobrej woli pani kadrowej. Pozdrawiam Ania i Maciuś, dziś 11mcy", + "25162": "Ja byłam nad morzem przez prawie cały maj, a termin miałam na 26 lipca, wiec tak jakby podobnie. Jechałam pociągiem (z Katowic) i wszystko było w porządku. Tylko - bo to chyba ważne - całą ciążę przechodziłam bezproblemowo.", + "25163": "Dla nas bezkonkurencyjne są wszelkie kosmetyki niemieckiej firmy Bubchen z dodatkiem rumianku. Polecam wszystkim. Co do chusteczek Baby Delfi, to Kasia dostała po nich uczulenia, z którym walczyłam chyba z tydzień. Do pupy polecam maść robioną w aptece. Skład: wazelina, lanolina i kwas borny w równych proporcjach. Używają jej w szpitalach na oddziałach noworodkowych. Rewelacja.", + "25164": "Niestety, ja też jestem na wychowawczym i ZUS niczego nie wpłacił. Miałam się tym zająć, ale jakoś tak ... do emerytury daleko a i tak mam nadzieję, że nie będę musiała z niej żyć, ale tak czy inaczej przyłączam się do powyższego pytania. Pozdrawiam Nela (od 1,5 roku na wychowawczym i zamierzam jeszcze trochę tak pociągnąć)", + "25165": "Jeśli się nie mylę to _sam Kościół_ akceptuje homoseksualistów. Nie akceptuje homoseksualizmu. Rozróżnienie wydaje się akademickie, ale podobnie w doktrynie mamy powiedziane, że uprawianie seksu poza małżeństwem jest grzechem; równie dobrze można by twierdzić, że K. nie akceptuje heteroseksualistów...", + "25166": "Ja bym odradzała, zmiana klimatu, wody, stres /a podróż jest zawsze stresująca/ może przyspieszyć poród. Wiem, że możecie wymienić kilka osób, które jeździły i nic im się nie stało, ale moja ciocia tak straciła dziecko (była w 5 miesiącu) - przyjechała do nas w góry. Z drugiej strony to ostatnie Wasze wakacje tylko we dwoje :) 3mamy!! Napisz jak poszło :))", + "25167": "Ja kiedyś na tej samej zasadzie przez dwa tygodnie jadłam Bebiko 2. Efekty były również dwa: 1) przybyło mi co nieco w biodrach - pewnie na dowód, że mieszanki kaloryczne 2) do tej pory kocham Bebiko 2 i aż mi żal było, że Martusi jakoś nie chciało wchodzić...", + "25168": "Niby tak, ale: byłam w połowie brania Duomoxu, a choroba się nasiliła. Badanie (antybiogram) trwa 5 dni+ sobota i niedziela... W ciągu tygodnia oczekiwania na wyniki, to chybabym sie wykończyła - trzeba było \"strzelać\" na ślepo.", + "25169": "Kiedy Maciek miał niecałe dwa lata, kupiłam mu grę \"Tęcza\" firmy Granna. Co prawda było napisane, że od trzech lat, ale co tam :)) Po dwóch tygodniach grania doskonale rozróżniał kolory, potem pożyczałam grę innym dzieciom, u wszystkich efekt był taki sam. Gorąco polecam (jak i inne gry tej firmy).", + "25170": "Nie wiem, ja podawałam echinaceę w tabletkach - bez alkoholu, no i moja była starsza. Słyszalam za to, że nie powinno się ingerować bez potrzeby w odporność bardzo małych dzieci. Niestety nie pamiętam, czy dotyczyło to też środków typu echinacea, no i granicznego wieku. Zawsze więc warto konsultować z lekarzem wszystkie witaminiki i nie tylko.", + "25171": "Gdzieś chyba zapodzia się mój wcześniejszy post o tym że należy koniecznie sprawdzić w lokalnym SANEPIDZIE zawartość fluoru w wodzie i powietrzu. Pediatrzy tego nie robią, a w miastach stężenie fluoru może się różnić w poszczególnych dzielnicach. Przedawkowanie fluoru może doprowadzić do fluorozy powodującej m.in czarne plamy na zębach.", + "25172": "Sorry, że się wtrącę, ale w \"moim\" szpitalu telefony komórkowe wystawały legalnie z kieszeni fartuchów co starszych stażystów, nie wspominając o lekarzach, więc dlaczego pacjentki nie mogą? W końcu nie każdy po porodzie może pobiec do jedynego - na końcu korytarza - telefonu słodkiej TPSA.", + "25173": "Przypominam, że za 20 tygodni urlopu macierzyńskiego płaci ZUS a nie pracodawca. W moim przypadku, będąc na urlopie macierzyńskim miałam opiekunke na etacie i załatwiałam przez internet sprawy służbowe, więc to raczej ja dołożyłam do interesu. Ale pracę mam nadal, a pracodawca przeżył 2 urlopy macierzyńskie w ciągu 2,5 roku.", + "25174": "Mam zatem rozumieć, że jeżeli jedno z rodziców jest niewierzące i nie ma zamiaru bawić się w chodzenie do spowiedzi u katolickiego księdza (drugie z rodziców jest jak najbardziej wierzące), to pomimo spełnienia wszystkich pozostałych warunków dziecko nie zostanie ochrzczone?", + "25175": "Eee, chyba to za wcześnie... Może to po prostu angina się szykuje. Ale dzidziusia życzę swoją drogą. Cierpliwości. Mnie to zajęło ponad pół roku (intensywnych starań), a Igor i tak zrobił niespodziankę - negatywny test ciążowy trzy tygodnie po zapłodnieniiu :-))", + "25176": "To prawda, ale z drugiej strony nie ma nic gorszego niż wydać dużo pieniędzy, a potem mimo to biegać z kartą gwarancyjną za jaśnie wielmożnym panem (tfu) serwisantem. Stąd pytam się czy Brandt ma dobrą opinię jeśli chodzi o trwałość wyrobów?", + "25177": "Zadam to pytanie jako oddzielne na tym forum. Jestem ciekawa opinii. Dla mnie sprawa jest oczywista - ludzkie życie zaczyna się w momencie zapłodnienia. A kwestia aborcji to zupełnie inny temat, o wiele bardziej skomplikowany i moim zdaniem niemożliwy do uregulowania przez jakąkolwiek ustawę.", + "25178": "[ciach] Odpowiadam ogólnie na Twoją radosną twórczość. Po pierwsze nie wszystkie dzieci są piękne. Nie czuję się staruchem. Bękart (a nie benkart ) pochodzi ze związku poza małżeńskiego, zatem moje nie będzie bękartem. Ile ty masz lat? Jeżeli źle ci na tym świecie to się powieś, a nie ubliżaj ludziom.", + "25179": "Może ktoś wreszcie zdradzi na czym polegała ta instrukcja, bo z Waszych opisów przypomina mi to metodę z książki \"Każde dziecko...\", ale tam wchodziło się do dziecka co kilka minut, a z tego postu wynika, że należy dziecko przetrzymać do oporu, a może coś źle zrozumiałam.", + "25180": "No to teraz jest to u nas. Właśnie przechorowaliśmy. Moja pani doktor twierdzi, że lekarze sami nie bardzo wiedzą, co to, ale panuje na sporym obszarze na południe od Warszawy. Na zbicie gorączki pomagają kąpiele i nacieranie wodą, bo ile można podawać paracetamol??? Na szczęście trwa tylko 4 dni w ostrej formie.", + "25181": "A Tak jak pisałam - szczepionka nie daje odporności na całe życie, a jedynie na ok. 10 lat. ROTFL!!! A ciekawe, na co idą Twoje podatki? To, że Ty nie musisz wykładać na to pieniędzy w przychodni, nie znaczy, że szczepionki sa bezpłatne. I tak za nie płacisz, tyle że okrężną drogą.", + "25182": "Ja chodziłam do bezpłatnej szkoły na Krakowskiej i byłam zadowolona. Teraz przeniesiono ją gdzie indziej. Bardzo dużo dobrego słyszałam o szkole na ul. Orzeszkowej (także bezpłatnej). Nie chodziłam tam, ale pani, która ją prowadzi była moją położną środowiskową - polecam! Fachowa, kompetentna, życzliwa i uśmiechnięta! Niestety nie mam adresu...", + "25183": "Na różyczkę i świnkę możesz doszczepić dodatkowo później. Są na pewno dostępne osobne szczepionki na te choroby. Nie wiem tylko czy nie ma jakichś ograniczeń wiekowych. Ja szczepiłam tylko na odrę. Wtedy wydawało mi się to nadmierną ostrożnością. Ale jak tak czytam, to coś mi się wydaje, że chyba nie była nadmierna.", + "25184": "Ufff Czy to się jakoś leczy ? Hie hiue hueeeee - wyssie wszystką krew buaaaaahahahaha Kabaret free - żadnych biletów, kolejek itp. Ech coś ten nasz lew wyleniały, kły powypadały, pazury połamane. Żeby wątłą kobiałkę o wampiryzm posądzić ;)))))))))))))))", + "25185": "Nie znam równie irracjonalnie zazdrosnego mężczyzna jak ja! Pociesza? Wiem doskonale z autopsji. Jednak nie kieruję tego przeciwko sobie. Po to jestem - żebym myślał i reagował. No to mamy wspólne cechy :-D Jesteś normalny! Nienormalni naprawdę (chorzy) się nad tym, nie zastanawiają.", + "25186": "Ja też sobie tak czytam posty i nie widzę takiej manii. Jasne, że czasem każdy musi się wynurzyć przed innymi, ale na razie nie ma tego w nadmiarze. Poza jednym wątkiem wszystkie od miesiąca były bardzo treściwe.", + "25187": "Dzisiaj widzę wszystko! Swoje posty i cudze :)). A przez długi okres mój OE działał wybiórczo. teraz mam tylko problemy z wysylaniem. Nieustanny sygnał \"zajęte\". Wesołych Świąt i Szczęśliwego Nowego Roku dla wszystkich ludzi, psów i babć a także satanistów.", + "25188": "Freud, mimo że Cię \"wali\", ucieszyłby się, bo potwierdziłeś właśnie jedną z jego teorii. Sen między innymi jest projekcją podświadomych pragnień, niektóre z nich zrealizowane w czasie snu, zaspokajają obolałe \"ego\" lub na szczęście przestają być atrakcyjne na jawie, z czego na pewno najbardziej zadowolona powinna być Twoja \"Ex-panna i Ty też niemniej, bo i wilk syty i owca cała. Pozdrawiam serdecznie.", + "25189": "zgadza się, kogo nie zapytam coś takiego przeżył mnie także od czsu do czasu i uważam że to fascynujące, aż zapiera dech. Wtedy człowiek zaczyna myśleć o reinkarnacji, siódmym życiu, czy wszechświatach równoległych.", + "25190": "Co Cię w nim męczy? To przecież świetny program! Poza tym, pisz na news:pl.news.czytniki! Grupa news:pl.sci.psychologia to nie forum dla takich debat. p.s. Wybierz się na świetną witrynkę poświęconą niusom i czytnikom: http://www.trzcionk.alpha.net.pl/niusy/ Tam znajdziesz informacje o wielu czytnikach, m.inn. jak je prawidłowo ustawić aby czytelnikom nie sprawiać trudności przy dekodowaniu ogonków :-)", + "25191": "A dlaczego zakładasz a priori, że się opłacać nie będzie? Masz jakieś podstawy ku temu, żeby tak przypuszczać? A jeżeli nie będzie się opłacać, to w jakiej scenerii, w jakich okolicznościach nie będzie? W jakich uwarunkowaniach będziesz za to płacił? Może wcale nie najgorszych. Dopiero rachunek per saldo okaże co i jak.", + "25192": "Przepraszan jeżeli to nie ta grupa. Mam wielką prośbę. Piszę pracę na temat: \"Stopień leteralizacji funkcji sensorycznej i motorycznej u nieletnich przebywających w domach poprawczych\" lub \"Stopień leteralizacji funkcji sensorycznej i motorycznej a trudności w przystosowaniu się do norm społecznych\" Poszukuję szelkich materiałów. Będę bardzo wdzięczna za każdą pomoc. Pozdrawiam Beata. Kontakt: beat@polbox.com", + "25193": "Jest naukowo dowiedzione, że bliskość zamieszkania wpływa na atrakcyjność w spostrzeganiu drugiej osoby. Efakt częstości kontaktów (Aronson - \"Psychologia Społeczna\"): im częściej widzimy i kontaktujemy się z drugą osobą, tym większe prawdopodobieństwo, żezostanie on naszym przyjacielem. Tłumaczy się to tym, że dużo więcej wiemy czego możemy się spodziewadź po osobach których częściej widzimy, niż po takich których rzadko spotykamy.", + "25194": "Hmm... mylisz się. Przed zabraniem głosu radziłabym przejrzenie książek do biologii (poziom szkoły podstawowej wystarczy). Ku wyjaśnieniu: Podczas połączenia się komórki jajowej (1n) z plemnikiem (1n) powstaje JEDNA diploidalna (2n) komórka - zygota :)", + "25195": "Hm... wnioskuję z Twoich wypowiedzi, że już spora część prawa masz za sobą. I tu pytanko: Miałeś już KPA? Jak poszło? U mnie jest to najgorszy egzamin wczasie trwania całych studiów, a w dodatku kierunkowy przedmiot:( brrr... Pozdrawiam Jolka Ps. Nie jestem na prawie, a mam prawie samo prawo. Zabawne:)", + "25196": "No nie wiem jak Katarzysia, ja tak :) Ja nie. Hmmm... proszę o skonkretyzowanie typu problemu, o który Ci chodzi, bo gaworzymy tu bardzo ogólnie. Ja tak. Choć w tym wątku nie widzę doradzania. Oczywiście, że tak!", + "25197": "No i dlatego wymyślono różne \"zaciemniacze\" - jak np. taniec czy też jakieś wygłupy - by można było się zbliżyć bez ryzyka innego kontekstu. Szukaj po prostu wszelkich możliwości gdzie mógłbyś się do niej zbliżyć albo bądź po prostu życzliwie bezpośredni, ale nie nachalny. To ostatnie trochę ryzykowne, ale zwykle się opłaca :)", + "25198": "To chyba źle ujmuję pojecie asertywnosci. Nie mam co prawda wykształcenia psychologicznego, wiec sprostuj jeśli cos pokpię, ale dla mnie asertywność to umiejętność forsowania własnych przekonań przy zachowaniu niezależności innych, a nie tylko agresja zrodzona agresją", + "25199": "Witam! Spotkałem się z opinią, że jednymi z najlepszych programistów są mieszkańcy Półwyspu Indyjskiego. Są podobno bardzo chętnie zatrudniani w USA. Ciekaw jestem czy to prawda? Jeśli tak, to czym to może być spowodowane? Tamtejszą kulturą, religią? Czy jakiś wpływ ma na to system kastowy? Może ma to związek z wysokim śr. IQ u Azjatów? Czy też po prostu jest ich dużo i mają małe wymagania płacowe?", + "25200": "To, że nie poczuwasz się do bycia katoliczką nie zmienia chyba faktu, że pragniesz postepować w swoim życiu uczciwie a jako matka chrzestna będziesz musiała przyrzec pomagać rodzicom w wychowaniu dzieci w wierze katolickiej. Ponieważ nie chcesz tego robić więc nie powinnaś składac takiej obietnicy.", + "25201": "Raczej, że mają poczucie humoru i silny sentyment do własnego dzieciństwa. Czyli są normalni ;-) Ja uwielbiam te na Canale+ (ptaszek Tweety i kot Sylwester), ale mam tylko to, co niekodowane... Zresztą, to poniekąd wyjasnia mój kretyński pseudonim ;-)) A najlepiej lubię w supermarketach oglądać bajki. Jest taki jeden u mnie w Rzeszowie, gdzie mam swoje stałe miejsce na plastikowym siedzeniu ;-)", + "25202": "Teraz tak, jeśli pracownik powiedzmy jest wkurzony na kogoś, że ma problemy z koncentracją przy pracy, wychodzi na chwile do takiego pomieszczenia i toczy walke z kukłą dopóki nie wyładuje agresji, podobno daje to dobre rezultaty, może by coś takiego u nas?", + "25203": "przywołując Twoje posty z innego wątku podejrzewam, że: 1. lubisz gdy się ktoś nad tobą użala, lub 2. jesteś typem uwielbiającym werbalno-intelektualne udręczenie (niekoniecznie fizyczne) 3. wypuściłaś na grupę bańkę mydlaną dla zwykłej zabawy.", + "25204": "Zaraz tam prawdziwe ;) ale wydaje mi się, ze trudno jednak pisać na temat czegoś nad czym się człowiek nie zastanawia. Jeśli tak masz to rzeczywiscie z diagnozą nawet darmową nie byłoby kłopotu :-) M-A PS. że podmiot liryczny i autor to nie to samo wie każdy kto skończył szkołę - nawet jeśli tylko podstawową :-))", + "25205": "[ciach] [ciach] Nie bój nic maleńka! Ja sam w szkole chodziłem w czapce w kamuflarz z doszytym futerkiem \"na irokeza\" i budziłem niezdrowe emocje w rówieśnikach. Teraz po nich nie został nawet smród, a ja mam satysfakcję że potrafiłem się zdobyć w młodym wieku na osranie wszystkich \"tolerancyjnych\" obywateli i rówieśników.", + "25206": "Sądze, że taka rozłąka to wielki test na ufność i wierność dla obojga partnerów. Ryzyko, że związek ucierpi na takiej rozłące nie jest małe. Uczucia mogą wygasnąć a i konkuręcja nie śpi więc po powrocie można być niemile zaskoczonym, że na nasze miejsce pojawił się ktoś inny.", + "25207": "Nie dziwię się. Gość, który bez skrupułów mówi do wszystkich kobiet, które go TUTAJ słuchają, że ma duuuże powodzenie u... \"tych prymitywnych stworzeń laskami zwanych\" - jest chyba klasycznym, gorylowatym mięśniakiem. Od takiego - jak najdalej. Chyba, że chodzi o... laski.", + "25208": "Witam, Piszę pracę o rozwoju byłych członków sekt posługujących się technikami kontroli świadomości. Poszukuję więc kontaktu z takimi osobami zamieszkałymi obecnie w Krakowie lub w okolicy. Jeśli ktoś z Was miał do czynienia z sektą, lub zna osoby które miały z nią kontakt, proszę dajcie znać.", + "25209": "Ja byłem nauczycielem i o dziwo nie wykorzystywałem sytuacji (w zasadzie) a teraz żałuję. Wcale nie jest dla mnie pewne, czy należy być takim świętym. W końcu niewiadomo co kobietom sie podoba słowa czy czyny? Poezja i odrobina romantyzmu czy konkrety i zdecydowanie?", + "25210": "Zupełnie się z Tobą nie zgadzam żeby to była rzadka cecha to raz, a dwa to przepraszam bardzo, ale co ma wrażliwość do tego!?!?!?! Nie rozumiem Twojego uzasadnienia. Jeśli się ludzie nadal kochają to nie widzę żadnych powodów do bycia sfrustrowanym. Oczywiście poza jednym - wtedy gdy żądzę wyłączności przedstawia się PONAD tą miłość.", + "25211": "Jesteś jak najbardziej normalny! A nawet wręcz godny podziwu, bo mało jest w obecnych czasach ludzi, którzy powstrzymywaliby się od tego typu używek. Wymaga to wielkiego samozaparcia i silnej woli, żeby nie ulec presji otoczenia. Pomyśl o tym, że dzięki Twojemu stylowi życia będziesz znacznie zdrowszy :-)", + "25212": "Dostaniesz komp i net za darmo. Nowa rodzina będzie tak miła, że da Ci darmowo pełną wolność: net, niechodzenie do szkoły, itp. Do końca życia będziesz żyła w dobrobycie, szczęściu i zachowasz piękność, bo nie będziesz musiała nigdy pracować. Świetnie - napisz za trzydzieści lat, jak Ci się powodzi.", + "25213": "Służby Imperium zauważyły, że użyszkodnik, wydający się być znanym jako (biglamer@net.pl), w wiadomości news:9ntb5p$jst$1@h1.uw.edu.pl wyklawiaturzył coś, co przypominało: Cięcie cytatów? ;) Jak się odkocham to wróci normalna sygnaturka. :)) BTW, nie przesadzaj z ksywką, Big Lamerzy przeważnie nie umieją korzystać z FreeBSD! :P", + "25214": "Ostanio donoszę wrażenie, że ludzie ze sobą rywalizują. Coraz rzadziej słyszy się słowo przepraszam, dziękuję, proszę, a coraz częsciej spotykam się z ogólną wrogością. Na ulicy, w pracy, w sklepie ciągle ktoś ma do kogoś jakieś ale i wcale nie próbuje poznać dobrych stron tego człowieka. Nie mówię, że jest tak zawsze, ale dosyć często.....", + "25215": "Witam, jeszcze nigdy nie pisałem na tę grupę, właściwie to mam jedno pytanie do was. Ostatnio gdzieś czytałem, że za dużo mamy w Polsce studentów nauk społecznych. Interesuje mnie konkretnie psychologia społeczna - czy przewiduje się dużo miejsc pracy dla absolwentów tego kierunku? Jakie zawody związane z TYM zagadnieniem polecalibyście? Byłbym wdzięczny za wasze opinie.", + "25216": "Epson Stylus Color II sprzedam. Cena 500 zł Rozdzielczosć 720x720 DPI (CMYK) w druku czarnym lub kolorowym. Dwie głowice piezoelektryczne. Głowica czarna wymaga czyszczenia. W cenę wliczony jest 2xatrament kolorowy i 1xczarny GRATIS - (oryginalny zestaw tych atramentów kosztuje ok. 300 zł). PS. Ta, jak i dowolna drukarka Epsona drukuje zdjęcia o niebo LEPIEJ niż DOWOLNA drukarka Hewlett Packarda.", + "25217": "Mam do sprzedania mało używany następujący sprzęt fotograficzny: - aparat Zenit 122 z obiektywem MC HELIOS - 44m -7 (na gwarancji), - obiektyw szerokokątny MC MNP - 20M, - lampę błyskową SAKAR 77 AZ (liczba przewodnia 32, głowica w pełni obracalna, półautomat, na gwarancji). Cana do uzgodnienia, w przypadku zakupu całości - na pewno taniej.", + "25218": "Banał tak - kicz nie. Powiedziałbym raczej - ironia. Mieszanka pompatyczności z coca-colą. Może to dla Ciebie niewiele znaczy, ale MI twój wiersz podobał się bardzo. Odnalazłem w nim wiele smutnych prawd współczesności. A także kilka zdań, które trafiają do mnie niezależnie od kontekstu. Rozumiem, że jako autor masz prawo deprecjonować swój wiersz, rozumiesz zatem, że jako czytelnik mam prawo mieć o to do Ciebie pretensje. Mam.", + "25219": "niezachwiany niespokojny niegwałtowny statek na morzu przy brzegu Grenlandii z dziurą jak... biegun północny tsunami podczas sztormu nieugięty niestanowczy nie pochłonie go otchłań choć może już czas i co można sobie myśleć na bocianim gnieździe rzucanym pod niebo i w piekło przez rozszalałe fale przetrwał, więc jutro znajdą na skałach skrzynkę ze statku z napisem Johny Walker Erin z Tharu", + "25220": "Sam kiedyś coś takiego napisałem w jednej naszych daawnych dyskusji. Z tego powodu prawie nie czytam (już i obecnie) książek i wierszy autorstwa moich ideowych ojców, ale co do muzyki - nie potrafię się oprzeć. Dlatego też kompozytor ze mnie jeszcze słabszy niż poeta. Zero oryginalności. Sam to widzę, i dlatego gram, gdy nikt nie słyszy. Prócz ewentualnie ludzi pijanych i bytów wszystkojednych.", + "25221": "Z racji 99% niezrozumienia jesli Gosiu pozwlisz postaram się wyjaśnić to na priv bo to ni miejsce ni sposobność. PS. Jaka telewizja, jakie kino??? Toż ja pisałem o monitorze komputera. Przecież Gosiu literki ogląda się na ekranie komputera. Chyba, że znasz inną metodę czytania postów?", + "25222": "Dojrzałość, oto co faluje nad smutkiem, a właściwie nad dramatyzmem tego wiersza. Nie wojna to, lecz przegrana obu (trzech?) stron. I mimo braku wątpliwości, co do tematu, jaki poruszyłeś (a nie często tak poważny wątek tu gości), nie wiem czy spokój, który udało się osiągnąć w utworze, to zasługa nadzei czy totalnej rezygnecji... Waham się...", + "25223": "Bez tytułu ziterpretowałam jak wejście do pokoju, w którym są jakieś duchy-nieduchy. Jak jakiś horrorek o wampirach. Bardzo. I tutaj. Są różne tytuły. Proste - takie wycięte wersy - to w wierszach właściwie bez tytułu. (często takie stusuję). Te wzmocnienia podnosza jednocześnie wiersz o kilka poziomów wyżej, pokazują jak czytać.", + "25224": "Zapewne Konradowi skojarzył się z innym wierszem, którego autor powtarzał \"Siedze [...] Siedzę [...] A ja siedzę\" :-) Można w ogóle rozwinąć temat róznych pozycji ciała :-) Marcin Jagodziński czytanie: http://marcin.webcorp.pl pisanie: marcinj@webcorp.pl", + "25225": "(..) wiersz jak wiersz niczym specjalnie się nie wyróżnia może tylko niezgrabnością, banalnością ostatniego wersu jednak treść jest z gruntu fałszywa samotność nie przychodzi nagle, nie zachodzi znienacka od tyłu ona się wślizguje powoli i zawsze sami ją zapraszamy kiedy już jest - żadne s... nie pomoże tak sądzę", + "25226": "No i kiedy wreszcie zaznajomisz się z tą starą ciotką Ortografią? Już naprawdę ręce przy Tobie opadają. Nie ma w języku polskim takich słów, jak \"okręg\" lub \"niepamiętasz\". Ja nie potrafię skupić się w tych warunkach na wierszu jako takim - to tak, jakby jeść zupę cebulową prosto z doniczki - ciągle myślę o tej doniczce. TK P.S. Szkoda, Twoja zupa smakowicie pachnie! T.", + "25227": "Cóż. Ten wiersz jest wołaniem. Rozpaczliwą skargą dziecka. Jeśli chodzi o końcówkę - zgoda. Jeszcze raz poprawiona: Pani Nadziejo! - Więc chodź dziecino! Proszę cię, nie płacz... Gorącej odwagi Zaparzę ci, skarbie. Przytul się mocno I podnieś głowę Patrząc w ich oczy Moim spokojem. Lepiej?", + "25228": "Co do tych piszących którzy boją się odwetu przy ocenie innych na swoich dokonaniach i są delikatni to ja się nie zaliczam a jak dobrze poczytać grupę to znajdziesz tych co piszą i mocno krytykują... Co do rzetelności to masz rację... (Brak znaków interpunkcyjnych zamierzony - oprócz wielokropków)", + "25229": "Idę ulicą, co widzę? Cierpienie ludzkich istnień, ból ludzkich dusz, konanie ludzkich ciał błagających o śmierć i wybawienie... od tego bólu świata czy może świata bólu?! Idę ulicą, i co? Wciąż nic, szare N-I-C Wiem, ze to kompletne dno, ale w sumie, jak na pierwszy raz, to chyba nie jest tak zle, no nie?", + "25230": "Cześć. Chciałeś jakiś \"wiersz\" mego nędznego autorstwa, który powstał na trzeźwo. Może w to nie wierzysz, ale większość tak powstała. Zresztą, kogo to obchodzi. \"Do mych braci\" Nie każdego ulubioną porą roku jest lato, Nie każdy widzi w lustrze swe odbicie, zastanawiając się nad swym bez przyszłości życiem... Nie każdemu dane smakować cierpienia, Nie każdy żyje w bezustannej samotności, nie każdy ma wszystko, takie prawo ludzkości. 24.VII.1997", + "25231": "Myślę, że wiem, co chciałeś powiedzieć, lecz Twoje spotkanie z demonem śmierci nie wniosło nic oryginalnego w moje postrzeganie tematu. Innymi słowy, coś podobnego czytałem już kilka razy, a forma, rymy (niezbyt wyszukane) i myśl pozostawiają uczucie niezaspokojenia, niedosytu. Trzy szóstki, co prawda, brzmią magicznie, ale całość, niestety, znamion magii nie posiada.", + "25232": "No właśnie - czasami słaby wiersz istnieje tylko dzięki komentarzom. Dokładnie to chciałem powiedzieć. Natomiast czy chcemy mieć więcej poezji? Tak - dobrej. Tomaszek P.S. Następujący jeszcze dłuższy komentarz o starej Warszawie pomijam - byłby ciekawym uzupełnieniem ewentualnej dyskusji, ale nie może być jej zarzewiem. To wiersz sam w sobie powinien spełnić tę rolę. To nie dogmat - to po prostu moje zdanie. T.", + "25233": "Wiersz emanuje głębią cierpienia ludzkiej duszy. Po dwóch piwach niektóre motywy sie zlewają się kolidując z zagadnieniem byt albo niebyt. Zdcecydowanie lepiej się go czyta po 300 g Bolsa (z sokiem pomarańczowym) Wtedy wyraźnie widać czym inpirował się autor. Jeśli chodzi o \"błogi stan kaca\" to w tej rzeczywistości utwór ten wypada bardzo blado. Zwroty i przenosnie wydają się banalne.", + "25234": "Trochę za mało ostre, jak na temat, wiem maiło być uderzając, jest zaledwie policzkujące, takie mlask, może dlatego że zbyt mało łechta wyobraźnie, środki wyrazu są zbyt typowe, może dlatego że zbyt szablonowe, ale ogólnie nie całkiem źle, choć poprzedni, ten o nocy piękniejszy był, bardziej.", + "25235": "Nie wiem na ile jest to prawda, ale spotkałem się w sieci z dwoma wierszami Manueli Gretkowskiej. Nawet nie wiedziałem, że pisze ona także poezję. Jeśli ktoś ma jakiekolwiek jej wiersze, lub choćby wie gdzie ich szukać: błagam, niechże da znać paollo@free.poltronic.net będę wdzięczny do grobowej deski - jest to dla mnie bardzo ważna sprawa, proszę...", + "25236": "Tak sobie myślałem, że zbyt może przefilozofowałem, że może zbyt mało poezji. Ale ten wiersz w jakiś sposób tkwił we mnie i musiałem wydobyć go na zewnątrz. Cieszę się, że te moje rozmyślania innych też pobudzają do refleksji.", + "25237": "(...) ładne, nie powiem, ale mam dziwne wrażenie jakbyś krążyła w kuli tych samych tematów mając pod ręką wciąż te same rekwizyty i stały zasób słów. kot, gwiazda i pieszczota być może są filarami Twojego świata, ale chciałoby się bogatszej architektury.", + "25238": "Niestety z mniejszymi lub większymi zmianami metoda folwarku dla wybranych jest metodą jedyną jeśli rzeczywiście dostęp do gór ma być ograniczony. Z drugiej strony jest pełen dostęp i stosunkowo szybkie i co gorsza coraz szybsze ich zniszczenie.", + "25239": "No właśnie, chcę wybrać się na kilka dni w nasze piękne Tatry i chciałbym wiedzieć, ile kosztuje wstęp. Czy są jakieś zniżki? I gdy wchodzę do parku i wychodzę po 7 dniach, to czy płacę za każdy dzień? Może ktoś mi poda jakiś adres, gdzie mogę znaleźć tego typu informacje? Interesują mnie także ceny w schroniskach. Dziękuję z \"góry\"", + "25240": "Zawsze można ignorować mazena Waldek P.S. No po tym poście trochę mi ulżyło, ale dalej czuję niesmak i gdyby sprzątanie w Rzędkach było teraz, nie pojechałbym. Czułbym się tam źle. W ramach solidarności z grupą (w żadnym razie nie z \"prezesem\") pojechałbym z wielkim worem gdzie indziej, np. w Masyw Śnieżnika i jeszcze namówiłbym parę osób z mojego środowiska.", + "25241": "Tak, prawda. Tyle, że ten sam producent produkuje też różne rodzaje gazu (różne miesznki proponu i butanu - na różne warunki) i nie słyszałem, aby ktoś stosował inne palniki. Pewnie, mogę się mylić, ale... nie wierzę w stała jakość gazu w kartuszach.", + "25242": "na Twoim miejscu podałbym co najmniej odnośniki do miejsc w sieci, z których ściągnąłeś fotki i rysunki. zmniejszy to może nieco zdenerwowanie autorów, których prace... hmm... nazwę to bardzo grzecznie... pojawiły sie nie całkiem tam gdzie chcieli. jeśli chodzi o mnie to o ile pod zdjęciem płn.Mięgusza pojawi się podpis: Zdjęcie pochodzi z witryny Polskiego Związku Alpinizmu http://www.pza.org.pl/taternik/992polnocnamiegusza.htm będę uważał cały incydent za niebyły.", + "25243": "A co z obywatelami innych krajów niż RP, którzy chcą się wspinać w Polsce? Czy będzie tak, jak w wypadku Tatr i Karty Taternika? Ustawodawca nie przewidział takiej możliwości, że wspinają się w Tatrach obywatele innych państw, więc zespół np. z Hiszpanii nie ma prawa legalnie przejść Klasycznej na Zamarłej. Poprawcie mnie, jeśli się mylę. Zaznaczam, że pytanie nie jest wyłącznie retoryczne.", + "25244": "Wybierz się do miasta Łodzi. W firmowym sklepie Mellosa (Now Bo na ul. Wydawniczej) jest akurat przecena i wyprzedaż (likwidacja sklepu). Różnica w kosztach (od 10% do 50% z cen i tak już niskich bo fabrycznych) pozwoli na bilet W-Ł-W oraz opicie w jednym z wielu łodzkich pubów nowego zakupu. Oczywiście czuję się zaproszony :-)", + "25245": "Myślę, że raczej dystrybutorzy obawiali się niewielkiej liczby widzów. Nie jestem pewien, ale obraz ten chyba nie zarobił niewielkiej nawet części tego, co dinozaury. Czytałem, że to dobry kryminał, poza tym lubię Ginę Gershon. Czy homoseksualizm jest w tym filmie na pierwszym planie?", + "25246": "Jakoś udawało mi się w życiu unikać standardów (nie specjalnie). Nie widziałem King Sizu, Seksmisji, Sagi o Kargulu i Pawlaku ani Gwiezdnych wojen. Chciałbym to nadrobić, ale wiem, że to są zdaje się trzy części, czy jakoś tak i nie chciałbym np. zacząć od drugiej. Jak się tutaj orientować? Jaka jest kolejność?", + "25247": "No niby tak, ale celowo użyłem sformułowania \"zbyt mroczni\", ponieważ obaj ci panowie reprezentują zło wcielone, a Geralt powinien mieć chyba bardziej \"ludzką\" twarz. Wydaje mi się, że w sadze o wiedźminie autor celowo ukazuje Geralta jako coraz bardziej zwykłego śmiertelnika. Pałęczkę przejęła Ciri. Podobał mi się wygląd Geralta w komiksie.", + "25248": "Naprawde odjazdowy film. Można sobie o nim fajnie pogadzć. Wczoraj leciał ostatni raz w Helikonie gdańskim, ale napewno gdzieś jeszcze go puszczą. Krytycy, radio i telewizja stwierdzili że jest to nadzwyczaj erotyczny film. to nie do końca prawda, napewno troche, ale bardziej wiemy o czym mówimy nisz naprawde to widzimy. Jeszcze taz polecam.", + "25249": "Piosenka jest stara jak świat a to nowe wielogłosowe wykonanie jest potworne (jak większość wielogłosowych wykonań). A co do gościa z jednym zębem, to przyznaję, że jest mocny. Widziałem już kilka jego teledysków.", + "25250": "Nie! Film kultowy to taki, który swą specyficzną formą, unikalną tematyką, bądz niepowtarzalnym klimatem toruje sobie drogę do widza i pozostaje w jego sercu na stałe, wywołując chęć dzielenia się wrażeniami z innymi miłośnikami tego filmu. Film kultowy ogląda sie wiele razy i za każdym razem odkrywa się w nim coś nowego. Chesz kilka przykładów?", + "25251": "Nie wprowadzają, tylko wprowadzili na samym początku. Nie jakieś dziwne, tylko logiczne... z ich punktu widzenia. A poprawki nie są pirackie, bo prawo większości krajów nie zabrania grzebać w moim własnym odtwarzaczu. Są legalnie działające firmy zajmujące się przeróbkami. Strefy za parę lat zdechną śmiercią naturalną. Prawdziwym złem, które trzeba zdusić w zarodku jest DIVX.", + "25252": "Tak myślisz? To muszę cię zdziwić, bo wśród praktykujących katolików są także ludzie myślący. Nie stawiaj znaku równości między praktykującym katolikiem a kościelną babcią, która bezkrytycznie słucha wszystkiego co ksiądz powie z ambony i która nie umie samodzielnie myśleć tylko słucha: \"ksiądz powiedział że to jest złe, to to jest złe\". Człowiek, o któryma napisałeś to katolik-fanatyk, ewentualnie \"oszołom\" jak niektórzy mówią.", + "25253": "A mogę, bo moim zdaniem jest do niczego. I to delikatnie mówiąc... Rzecz gustu :) Ja sobie z przyjemnością obejrzałam wczoraj \"Live and Let Die\". Nareszcie bez Connery'ego!!! Pasuje. Najbardziej ze wszystkich. Może trochę za ładny, ale grą pasuje. IMHO. A Connery to nie święta krowa ;)", + "25254": "Kto nie zna ten nie zna ;)) Reklama przede wszystkim ukierunkowuje popyt. Popyt tworzy marketing. A z komórkami to całkowicie zły przykład. Dowód? Tyle stuleci żyliśmy bez papieru, drukarni, aut, komputerów itp. itd... Pozdrawiam Arek p.s. Gdyby komórki i rozmowy przez nie kosztowały tyle ile powinny (czyli mniej niż w Telekomunie) to byłoby ich 30 milionów a nie 3 mln.", + "25255": "[..] No proszę, proszę... już i Michał nam się zniżył to poziomu bruku. No co też to z ludzi nie wychodzi... :((( [..] Mam nadzieję bo już chyba wszystkim zbrzydły Wasze płacze i zastanawianie się co też Wy też szukacie w listach takiego imbecyla, chama etc... I oby z tą obietnicą nie było jak w tym starym polskim przysłowiu! ;((", + "25256": "Ale dałem dupy!!! Smutek i parodia prowadzić dysputy z kimś takim jak ja :((( Bogu dzięki, że chociaż film widzałem. eee...jasne, jasne! Kiedy i gdzie? Choć muszę lojalnie uprzedzić, że byłem mistrzem pierwszego kroku bokserskiego... :))) pozdravka jaro \"Jesli chodzi o mnie, to nie znosze tego calego mycia. Nowoczesna bzdura, i tyle.\" \"Kubus Puchatek\" A. A. Milne", + "25257": "Jestem tu nowy i nie chciałem tego sam sugerować, ale dzięki temu dasz również szansę tym, którzy nie siedzą z nosem w usenecie z powodów finansowo-egzystencjalnych. Skoro i tak prowadzisz punktację dla całości zabawy, dwóch czy trzech zwycięzców nie zaszkodzi. Co do zaufania - uff uff ;)", + "25258": "Nie pamiętam, czy czasem nie odpowiadałem na to pytanie, ale jeśli nie, to: 1. Jodie Foster reszty nie chcę mi się pisać, generowanie ulubionych aktorek dugo trwa, a jeszcze tyle postów do przeczytania... Jeśli jeszcze nie wiesz, to pewnie zainteresuje Cię to [po polskawemu!!!] Jeri Ryan online [http://www.jeri.gwflota.com/main/]", + "25259": "Sorry, South Park jest etż pokazywany na takim chyba szwedzkim kanale TV4 czy jakuś tak. Czy jest jeszcze ktoś kto jest fanem tej serii? Bo ja dawno tak nie czekałam na coś w tv. Serial jest zajebisty a moim idolem jak narazie jest Cartman.", + "25260": "Mam to samo -- nie znoszę wszelkich śmieci dodawanych do lodów, ciasta, ciastek. A już najbardziej rodzynek! Nienawidzę ich! NIENAWIDZĘ!!! Jedyne co toleruję jako dodatek, to wszelkie postacie czekolady (polewy, wiórki, kawałki czekolady w ciasteczkach itp.).", + "25261": "Powiedziałbym, że jest \"inny\". Właśnie dzisiaj obejrzałem ten film pierwszy raz na HBO, nie powala na kolana, ale interesuje podjętą problematyką, kwestią moralności adwokatów, ogólnie mi się podobał, szczególnie końcówka, zaiste wg mnie w mało holywoodzkim stylu. Gościu nadaje się do takich ról jak nikt inny!! (przynajmniej nikt inny nie przychodzi mi w tej chwili do głowy)", + "25262": "Cze widziałem ten film wczoraj i muszę wam powiedzieć że mną lekko wstrząsnoł. Niepamientam żeby w jakimś innym filmie o wojnie pokazane było tyle okrucieństwa no może poza Plutonem i Szeregowcem, bo w Czterech pancernych wszystko było cool wszyscy umierali od razu i to po jednym brzydkim SS'manie na odcinek a tu Brrrrrrrrrrrrrrr............ Po obejżeniu tych trzech filmów z niepokojem oglądam wiadomości.", + "25263": "Obejrzałem sobie trajlerka filmu \"Szósty zmysł\" i odniosłem wrażenie, że to trajlerek \"Matrix'a\". Sposób zrobienia podkład muzyczny, sposób wykonania. Czy film ma również tak ilustracyjnie-psychodeliczną muzykę jak w Matrix'ie?? Wybieram się na niego w czwartek. Chyba warto???", + "25264": "Właśnie kupiłem DVD Kiler-ów 2-óch i zauważyłem że podczas oglądania film przeskakuje jakieś dobre 40min scen które powinny tam być. Sprawdziłem zawartość dysku na DVD-ROM i okazuje się że jeden z plików VOB nie daję się otworzyć! Czy ktoś spotkał się z tym problemem? Czy jest to wada jaką mają wszystkie dyski z tym filmem czy tylko jakaś seria. Dzięki za pomoc.", + "25265": "W mojej pracy zdarza mnie się że mam raz w miesiącu nockę z soboty na niedzielę. I co kończę pracę i nie mogę już nic kupić w sklepie. Jakim prawem. Mało mnie obchodzi kościół ale wierzę w jedno że ludzie nie dopuszczą tdo takiego przeginania i do całkowitego przejęcia władzy przez katolickich fanatyków.", + "25266": "Tak, to jet odwieczne pytanie czy człowiek jest dla przyrody, czy przyroda dla człowieka. Polscy ekolodzy tego dylematu nie mają wybierając w ciemno pierwszą część pytania i traktując to jako kanon swojej działalności. Chociaż może drugim punktem ich statutu jest stwierdzenie, że ekolog ma zawsze racje, obojętnie jakie są argumenty drugiej strony. Niech żyją ZIELONI (całkiem zieloni, ech kiedy oni dojrzeją).", + "25267": "Kocham cierpieć! Czy ja powiedziałam, że nie ufam Jezusowi? Hi hi hi, Paszczaczku, trochę pokory, o której On mówił... jagna PS Nie odpowiedziałeś mi na pytanie - co, jeśli reinkarnacja istnieje? I od razu zwalniam z odpowiedzi. PS II Podziwiam za wiarę", + "25268": "Szczerze mówiąc - niebardzo. Mógłbym zostać gwałcicielem, ale byłby to wyraz braku szacunku dla kobiet. Gwałt jest zły, gdyż narusza, prawo prywatności - kara to jedno, a sumienie drugie. Moim zdaniem prywatność jest najważniejszym ludzkim przywilejem - zwłaszcza teraz, gdy społeczeństwo miesza się już w prawie wszystkie aspekty życia jednostki.", + "25269": "Po prostu uważam, że ciało eteryczne nie załatwia sprawy. Chcesz tak podróżować międzygalaktycznie - Ok - Twoja sprawa. Jednak za pomocą ciała eterycznego nigdy nie uda Ci się całkowicie przenieść poprzez przestrzeń. Jaka więc to podróż? \"Travelling without moving\"? Co jednak zrobisz jeżeli konieczne będzie przemieszczanie w pełni fizyczne? Tu należy się ukłon w stronę nauki... Nie sądzisz?", + "25270": "jakiego rodzaju to ograniczenia? jakich zmysłow nam brakuje? czy naprawdę nie jesteśmy w stanie zbudować maszyn, które nam brakujące zmysły zastąpią? wczoraj czytałem w Sieci bardzo dużo o AE jeden z jego cytatów: 'wyobraźnia jest znacznie ważniejsza od wiedzy' co ty na to?", + "25271": "Nie słuchaj ich wszystkich, nie czytaj żadnych książek. Nie ma na żadnych odpowiedzi na te pytania. Też przez to przechodziłem i za każdym razem człowiek dochodzi do absurdu (bo przecież to wszystko i tak nie ma sensu). Pozdrawiam Michał P.S. Polecam zajęcie się czymś pożytecznym, albo w ogole wypełnienie sobie czymś wolnego czasu. Nie będziesz musiała sie z tym męczyć. Jak tak zrobiłem.", + "25272": "Powołujesz się na intelektualnego i emocjonalneog kastrata, ale czego innego mogłem się po Tobie spodziewać? Jeżeli ktoś prosi aby być wykorzystany, czmu mam tego nie uczynić? to Jesteś żałosnym frustratem, dość mam już Twoich insynuacji, albo nauczysz się w końcu dyskutować, albo kończę dyskusję z Tobą definitywnie", + "25273": "Kogóż widzimy!! Tak, media to niewątpliwie władza silna. Z uczciwego człowieka mogą zrobić bandytę i zbrodniarza a z bandyty wzór do naśladowania. Koleżanka zapewne wie o czym piszę? (A odpisze mi koleżanka na priva jeszcze?)", + "25274": "Hej Guhru (guhru@bbs.chip.pl) wystukal cosik takiego... Ano zobaczymy co się będzie dziać... Widziałeś kiedyś nienawidzącego swej ofiary drapieżnika? Zabijającego i kaleczącego bez powodu lub z byle przyczyny? Hehe chyba masz jakieś nieświeże dane. Jakby nic nowatorskiego nie mówił to ortodoksyjni żydzi nie posłaliby go na krzyż.", + "25275": "Poruszyłeś poważny problem. Weźmy np. takie twierdzenie Pitagorasa - czy istnieje ono niezależnie od istnienia ludzi, matematyków? Weźmy liczbę 25 - zdecydowanie nie jest ona zbudowania z materii. Istnieją poglądy filozoficzne, które mówią, że liczby są pewnego rodzaju bytami niematerialnymi. Może jeszcze coś - wiedza. Czy aby mogła istnieć porzebny jest jej jakiś pojemnik do przechowywania (np. sare komórki albo rulony papirusu)?", + "25276": "Nie mów o \"większości ludzi\", nigdy się nie dowiesz, co ona myśli. Każdy żyje według własnych zasad, czy tego chcesz, czy nie. I tak samo - każdy jest szczęśliwy lub nie zależnie od tego, jaki ma swój własny system wartości. Twojego pytania nie można rozpatrywać w oderwaniu od rozważań o względności zasad moralnych.", + "25277": "Miłości nie da się zdefiniować... ale da się podać wskazuwki jak ją rozumieć ;) A gdzie się podziała spontaniczność? ;))) Cóż ma mętlik w mojej głowie ;))) Żywy jest ten kto kocha ;))) Trupami, którzy nie znają miłości.... Bo to żywe trupy ;)", + "25278": "Moja bratanica była na pogrzebie. Trumna była zamknięta więc jakoś wszystko obyło się bez większych tragedii. Jedynie przy zakopywaniu trumny było nie ciekawie. Ale już jest wszystko po i jakoś to będzie. Sorry że pisałem na nie tą grupę ale wiem że pisze tu posty wielu inteligentnych ludzi których chciałem poznać zdanie.", + "25279": "W czym problem? Jeśli już uznaliście, że szczęście to tylko sprawianie SOBIE przyjemności, to szczęśliwi są wszyscy psychopaci z sadystami na czele. Co ze sprawianiem przyjemności innym? (nie mówię o obcych spotykanych przypadkiem w autobusie, żebyście nie robili znowu problemu. Mówię o żonach, mężach, kochankach itd.) Czemu problem szczęśliwych sadystów jest taki ciekawy?", + "25280": "Witajcie!, Informuję o przeniesieniu grupy latina-pl na serwer www.hydepark.pl, który jeśli chodzi o sprawność, prezentuje sto razy lepiej od poprzedniego. Grupa liczy sobie w chwili obecnej 97 członków. Zapraszam wszystkich chętnych. Tematyką grupy jest język łaciński i kultura klasyczna. Żeby się zapisać wystarczy wysłać pustego maila na adres latina-pl-subskrypcja@hydepark.pl. Adres samej grupy to latina-pl@hydepark.pl. Pozdrawiam serdecznie Janusz C. PS - powstała też grupa greka@hydepark.pl", + "25281": "Krystalosie przyjmij do swojej wiadomości, że ilekroć ktoś będzie atakował Chrześcijan, czy nasz Kościół, będę odpierał te ataki. Sam uczestniczysz w szkalowaniu nas, piszę o Twoim ironicznym zwrocie \"tzw. \"chrześcijan\"\" Do póki nie zaprzestaniecie znieważać nas Katolików, dotąd ja będę wysyłał listy, które w twoim mniemaniu są \"NTG\"", + "25282": "Postrzeganie jest w Tobie. Nie ma Sensu, ale jest sens mały, choć własny. Nihilizm nie musi równać się negacji wszystkich wartości, wystarczy, że zatrzyma się na uświadomieniu sobie irracjonalizmu i kruchości ich podstaw. A pytanie moje - podobałby Ci się świat ludzi plujących w radości istnienia jadem \"nihilistycznym\" zabijającym złudzenia. Krucha jest też granica między złudzeniem a tym co prawdziwe, jeśli w ogóle jest.", + "25283": "Widok tak, ale to jest natura! I ona jest zachwycająca! Wszystkie te zależności, układy. Dla mnie jest to cud! W estetycznym ujęciu nie. Ale jest częścią pięknej natury. Molekularnie jest piękny. No właśnie. Uciekające ofiary przeciwstawiają się drapieżnikom, my używając leków - chorobom. I to także jest naturalna część pięknego świata przyrody.", + "25284": "Dla mnie dobro jest formą inteligencji. Być może wielu czytelników listy dyskusyjnej zauważylo związek między prawdziwą inteligencją a prawdziwym dobrem. Czy ja jako dosyć inteligentny i dosyć dobry gość mógłbym robić jakieś złe rzeczy, na przykład pozwoloć sobie na przyzwolenie sobie na okrucieństwo? - gdybym chciał to mógłbym, ale wydaje mi się, że pożegnałbym się wtedy z częścią inteligencji, do której to części jestem bardzo przywiązany...", + "25285": "Proszę o kontakt z osobą bardziej doświadczoną w praktyce Buddyzmu. Chętnie nawiążę znajomość z taką osobą. Mam nadzieję iż pomoże to mi w pogłębieniu mej praktyki. Będzie to spewnością korzystne dla drugiej strony Jeżeli znajdzie się osoba chcęca podzielić się ze mną starożytną mądrością Buddyzmu to będę bardzo szczęśliwy. Piszcie nie do grupy, ale na adres: rad_rez@poczta.onet.pl POZDRAMIAM WSZYSTKICH I DZIĘKUJĘ, RADEK", + "25286": "Chłopcy, a tak ładnie zaczęliście dyskusję, jest to bardzo ciekawy temat chętnie przecztałabym wypowiedzi szerszego forum, ja mam za mało doświadczeń w tym temacie po prostu wierzę jeżeli coś jest dla mnie nie w pełni zrozunmiałe. To znaczy wierzę w granicach rozsądku.", + "25287": "Wiem, że nie napisałeś. Ale i wiem, że teraz kłamiesz. I nie myśl, że mam Ci to za złe. Wręcz przeciwnie - to zrozumiałe, pozytywne i to w dużym stopniu dzięki takim kłamstwom ludzie tak rzadko wyrzynają się nawzajem.", + "25288": "Następnie spytał, to i ja spytam: - a ponieważ nie wiem z której grupy tak istotne pytanie padło, spytam podwójnie. Czy fizyk istnieje jeśli nie potrafi określić swojej fizyczności? (Einstein przez dzisiejszy system, by się nie przedarł) Czy filozof jest jeszcze potrzebny gdy wiedza wyprzedza filozofię? (A ten w wannie, nadal tam siedzi)", + "25289": "Mędrzec conajwżej niepowie nic - by głupcy zostawili go w spokoju. Mędrcem jest ten kto wie że niewie wszystkiego, i potrafi z tym żyć, niepopadając w kompleks głupoty - jakże pięknej, lecz nieszczęśliwej, w tym wypadku.", + "25290": "Żyć należy. Życie jest naszym obowiązkiem i leży u podstaw naszej natury. Jeżeli jakaś podstawa naszej natury ulegnie zmianie wtedy człowiek jako całość odczuwa psychiczny i fizyczny wstrząs (jego siłę określa temperament a kierunek charakter). Można go odeprzeć i odbudować podstawy naszej natury (i tak najczęściej się robi), ulec mu (pójść na manowce człowieczeństwa) albo zbadać własną świadomością.", + "25291": "Nie za chęci, tylko za realną wiedzę. Zresztą nie nazwał bym tego ocenianiem. To bedzie raczej klasyfikacjia na kasty, im bedziesz mądrzejszy, tym wyżej trafisz... choć nie wykluczone (a raczej bardzo prawdopodobne), że w wyższym wymiarze każda dusza zostacie napojona wiedzą minimalną do egzystowania w wyższym wymiarze.", + "25292": "Chcesz przez to powiedzieć, że Mendelejew musiał udowodnić, że istnieją nieznane pierwiastki. Ciekawa koncepcja. :-) To udowodnij mi, że energia potencjalna przemienia się w siłę, lecz nie myl działania siły, bo siła a jej działanie to dwie różne rzeczy. Sądzę, że posługujesz się pojęciem SIŁA a na pewno nie wiesz co to jest.", + "25293": "Teraz teza nieco przewrotna. Gdyby wiara w Boga nie prowadziła (globalnie) do pozytywnych efektów dla Ludzkości, to nie byłoby tej wiary we wszystkich kulturach i ewolucja by ją wyeliminowała. Może więc niewierzący powinni się zastanowić, czy eliminowanie Boga z życia publicznego nie jest błędem. ;-)", + "25294": "Dusza nieśmiertelna (aura) jest jak najbardziej fizycznym zjawiskiem. Na \"pl.sci.filozofia\" znajdziesz wiele 'postów' które to objaśniają możesz się z tym nie zgadzać, ale najpierw przeczytaj o \"sercu\" też co nieco pisze ksRobak PS. chętnie porozmawiam na te i inne tematy za 4 tygodnie pozdrawiam", + "25295": "Rozumiem, że w szkole nie uczono Cię rozwiązywać zadań o pociągach, typu: ze stacji A wyrusza itd. Oczywiście nie da się rozwiązać zadania o pociągach bo skąd wziąść takie pociągi? A logika, dedukcja, rozum - po co Ci to? :-)", + "25296": "Osobiście wolałbym jednak, żeby im się znowu upiekło. Tak jak upiekło im się po Zatoce i Afganistanie. Dlaczego współcześnie muzułmanie muszą być męczennikami za pokój ? Czy Islam też ma wydać świętych ?", + "25297": "Każda śmierć jest majestatyczna i poważna, także nienarodzonego płodu. To żyjący ludzie we własnym doraźnym interesie mogą ze śmierci robić pośmiewisko lub interes. Śmierć samobójcza nie różni się niczym od innych bowiem nie ma żadnej pewności czy samobójca w tym akcie był poczytalny.", + "25298": "To zależy od \"definicji\" Boga ;) Zgodnie z przytoczoną przez ciebie definicją predykatu fizycznego TO co ja nazywam \"Bogiem\" ma swoją \"emanację\" jak najbardziej w świecie fizycznym, a właściwie świat \"fizyczny\" jest emanacją \"Boga\" :) Nic dziwnego że pomimo wysiłków nie nawiązałeś kontaktu z tematem \"wiary w Boga\"... mając taką jego definicję... :) Skąd ją wziąłeś? ;)", + "25299": "He he. Ten tekst był pisany na murach podczas tzw. rewolty 68 roku we Francji. Należałoby przede wszystkim zapytać tych, którzy pisali to hasło co przez to rozumieli. Niekoniecznie mogło się to pokrywać z intencją Nietzschego. Jest to zdanie wyrwane z kontekstu jego myśli i zwykle opacznie rozumiane.", + "25300": "To też, ale moim zdaniem (choć mogę się mylić) to tego typu zjawisko nie jest raczej możliwe. Nie ma ludzi, którzy poznaliby całą prawdę. Być człowiekiem to ją jedynie przybliżać (IMO). Przybliżać w miarę sensownie i dokładnie. Ale jeśli masz jakąś propozycję to proszę przedstaw ją. Ja nie uważam się za nieomylnego.", + "25301": "Nie mogę Ci wyjaśniać zasad logiki wyższego poziomu jeśli nie znasz podstaw logiki, więc dopóki nie zrozumiesz czym jest myśl, świadomość, wolność, informacja, forma i treść - innych pojęć i tak nie jesteś w stanie zrozumieć, więc wybacz - choć widzę Twoją zawziętość w zgłębianiu wiedzy nie mogę Ci w tej chwili pomóc ponieważ nie jesteś jeszcze gotowy.", + "25302": "(brak wiedzy o życiu, umiejętności jej stosowania, brak rozumu, bystrości; bezmyślność) Kogoś cechuje głupota. Coś jest dowodem czyjejś głupoty. Głupota postępowania. Czy sądzisz, że głupotę można udawać? Czy poprzez manipulację można ludzi ogłupiać? Jak rozróżnić głupca od \"zawodowego\" kłamcy?", + "25303": "Na początek powiem tylko że dziekuję za udział w dyskusji, a najbardziej za niektóre sensowne posty. Później jeszce popisze ale mam już troszke dość przyznam, teraz kiedy pojawiają sie posty z większym sensem bak mi sił na klepanie. Tymbardziej że to 6 grup dysk. a na każdej burza a każdy wontek pociąga za soba następne :).", + "25304": "Nie wymiguję się, znaczenie \"być wszechmogącym\" jest dla mnie oczywiste. Co prawda TEMPVS zuważył że znaczenie tego sformułowania jest podane z samej jego treści, no ale jeżeli dla Ciebie nie jest to proszę bardzo: przez \"być wszechmogącym\" rozumiem móc zrobić wszystko, nie mieć żadnych ograniczeń. Nie wiem jak to wyrazić prościej.", + "25305": "Pisząc \"zaleta\" mam na mysli cechę charakteru prowadzącą do czynów dobrych. Pisząc \"dobry\" odwołuję sie do moralności. Znam definicje i jak pisałem w pierwszym poscie nie podobają mi się. Trochę nie rozumiem. Preferujesz moralnośc opartą na miłosci bliźniego? Jeśli tak to czy wg niej lojalnosc to zaleta czy wada?", + "25306": "Poproszę o miniwykładzik na temat zjawiska zwanego \"fala\", zebym mógł odpowiedzieć na to pytanie. Najbardziej zależy mi na opisie idei i na jakim fundamencie stoi, czyli o jeden stopień ogólności w górę, i jakie rodzi skutki, tj. o jeden stopień szczegółowości w dół, jesli mozesz być tak miły.", + "25307": "Z jakichś historycznych powodów wątek ten jest crosspostowany na filozofię. Mniemam, iż Symen jest (a raczej są) uczestnikiem (-kami) tamtej grupy, z czego - z dużym smutkiem - wnioskuję, iż porozumienie z nim(i) jest niemożliwe. Ot, przykład z cytatu: Skymen nie rozróżnia dzielania przez zero od dzielenia zera. EOT", + "25308": "Takich twierdzeń Marku które mają rangę dowodu ogłosiłem już na newsach dziesiątki. Nawet nie wiem czy ma to jakiekolwiek znaczenie. Dla niektórych grupowiczów nie ma znaczenia treść jaką przekazuję a ja najważniejszą definicję trzymam w tajemnicy. Definicję CZASU.", + "25309": "Prowadziliśmy kilka miesięcy temu podobną rozmowę i jednym z wniosków było stwierdzenie, że żadna formuła matematyczna nie jest w stanie wyrwać się z przestrzeni zdarzeń i zrobić autentycznej, śmierdzącej kupy na wycieraczce.", + "25310": "Czy prawdą jest, że odległość pomiędzy dwoma punktami odwzorowującymi liczby wymierne na niby metrze wynosi: przed rozciągnięciem l = 1/oo po rozciągnięciu l = 2/oo przy czym oo oznacza liczbę liczb wymiernych w przedziale 0 do 1 ; Tak? PS. Prosił bym o odpowiedź całym zdaniem.", + "25311": "Lecz większość, jeśli nie cała filozofia współczesna jest niedorzeczna. A a propos kwestii Boga, polecam artykuł w ostatnim \"Przekroju\". Najbardziej pono skłonni do nawróceń są fizycy kwantowi. A filozofia nawet nie musnęła gigantycznego problemu ujawnionego przez fizykę kwantową, problemu który spowodował, że Arystoteles sturlał się z górki i przestał obowiązywać.", + "25312": "Ja bym to pytanie uogólnił. Po co istnieje Swiat? Życie jest tylko formą przemian i ruchu we Wszechświecie. Czyżby życie miało być tylko inną formą przemian, która zapoczątkuje nową jakośc w ewolucji Świata. Ciągu kolejnych form życia. Zycie węglowe (my) zapoczątkuje życie krzemowe (roboty) itd.?", + "25313": "Zauważ, że koleżanka posługuje się językiem dość mocno sformalizowanym, a w takim nietrudno o nieświadomy plagiat. Możliwe, że nie miała pojęcia o tej książce. Większość ludzi pyta, kiedy chce się czegoś dowiedzieć. To było pytanie do wszystkich, nie tylko do Ciebie.", + "25314": "Tu się, oczywiście, zgadzam. Po prostu kiedyś uczyłem pewnego Niemca naszego kochanego języka. Tłumacząc cokolwiek musiałem odpowiadać: \"Masz rację, to nie ma sensu, ale...\". Pamiętam, jak przez prawie godzinę odmienialiśmy liczebnik \"dwa\". No właśnie: \"dwóch\" - bo \"dwoje\", a \"dwu\"? Skąd to się wzięło?", + "25315": "I druga pseudoregułka (czy raczej pseudowyjątek), która mnie strasznie denerwuje: w końcówce [ufka] piszemy zawsze \"o z kreską\", z wyjątkiem skuwka i zasuwka, gdzie piszemy \"u zwykłe\". Gad PS. jakby były wątpliwości: w skuwka i zasuwka u nie występuje w końcówce, tylko w obrębie tematu.", + "25316": "Witam, Kiedyś dawno temu sobie wymyśliłam (właśnie), że o ile mówi się \"myśleć\" (bo myślę, myślałam itd.), o tyle powinno się mówić \"wymyślić\" (bo wymyśliłam). Ostatnio jednak coraz częściej spotykam się z formą \"wymyśleć\". I w wiązku z tym mam pytanie: czy jest to jakaś obowiązująca norma językowa, czy też pęd ludzi do \"literackości\" wypowiedzi i unikanie regionalizmów (jak to było z \"domawianiem się\" zamiast \"dogadywaniem\" na przykład)?", + "25317": "Ahoj, W sklepie spożywczym zobaczyłam torebkę z napisem \"Wiórka kokosowe\". Mam w związku z tym dwa pytania: 1. co to są wiórka? 2. jak brzmi liczba pojedyncza tego rzeczownika (wiórko? wiórkum? :-)) Będę niezwykle dźwięczna za wszelkie sugestie, bo problem mnie męczy już trzeci dzień.", + "25318": "A tutaj muszę się zgodzić. W tym wypadku uznaję termin \"łódź podwodna\" za całkowicie uzasadniony. Niestety w większości przypadków używa się tego terminu w odniesieniu do wojskowych urządzeń pływających w zanurzeniu.", + "25319": "Proszę Pana o łaskawe zwrócenie uwagi także panu Nowakowi, aby zechciał zamienić \"ci\" na \"Ci\". Wulgarne wyrażanie się nie zwalnia nas od przestrzegania zasad pisowni form grzecznościowych. Sprawa ortografii pierwszego słowa została już omówiona. Ze swej strony pozwolę sobie zauważyć brak kropki na końcu wyrażenia. Pozdrawiam wszystkich dyskutantów.", + "25320": "Zaproponowałeś \"w siecu Internetu\" i starałem się poprzez analogię pokazać, że mi taka forma nie odpowiada. Zgadzam, się z tym, że \"w Internecie\" jest najlepsze, ale formę \"w sieci Internet\" uważam za dopuszczalną.", + "25321": "Zaliczmy banana do żywotnych i nie będzie wyjątku... Podobnie - obserwuję słonia, konia, kota; tulipana, narcyza, mlecza; natomiast - obserwuję samochód, wóz, pilot (od telewizora), robot (kuchenny), mikser (nieżywotne, męskie, l. pojed.).", + "25322": "[...] Nie tylko zdania, ale też nazwy regionów używane jako rzeczowniki: Kieleckie / w Kieleckiem (mimo że woj.kieleckie / w woj.kieleckim), tak jak Bieszczady i Tatry (mimo że pow.bieszczadzki i pow.tatrzański). (--) Tomasz Jan", + "25323": "To wynika z różnicy między polszczyzną wyjściową, elegancką, a potoczną. Patrz też ostatni słownik poprawnej polszczyzny Markowskiego. A przy okazji dowcip: Gdzie pędzisz? - Na strychu. (Albo: W piwnicy. A czasem w stodole.) Dyć stara piosenka głosi: Gdzie idziesz Wojtek? - Do miasta, panie.", + "25324": "Tamże czytamy (dodatek \"Gdynia\" z 10 stycznia 2001) - \"Chylonia. 21-letni Mariusz N. od półtorej roku straszył swojego o dwa lata młodszego kolegę...\".... \"Półtorej roku\" temu prowadzili nabór na stanowisko korektora - niewiele z tego chyba wyszło... Ponadto - jeśli ktoś tak długo straszy swego kolegę, to traci prawo do dość szlachetnego tytułu KOLEGA...", + "25325": "No właśnie! Też chciałem zadać Mirnalowi to pytanie! Holendrzy i Belgowie mają wspólny język (wymawiają go różnie - jak mówi Belg po flamandzku, to Holender pęka ze śmiechu i odwrotnie, ale pisownię mają identyczną).", + "25326": "Cenzura? Limity? Skąd Ci to przyszło do głowy? Wyraziłem swoje zdanie i tyle. Skoro kolega Mirnal albo Ty macie inne - no to już wasza sprawa. Gwoli informacji: nie założyłem filtra, bo niektóre wypowiedzi Mirnala czytam (głównie w wątkach nie-słownikowych).", + "25327": "Dwumiesięcznik kulturalny poszukuje autorów tekstów nt. muzyki rozrywkowej (jazz, rock, techno etc.). Teksty proszę wysyłać na adres bskowron@poczta.onet.pl Tekst winien zawierać: Imię i nazwisko, adres, tel. kontaktowy. Honorarium po publikacji (przyjęciu do druku). Po więcej informacji zadzwoń 0604487301 Pozdrawiam, Bartosz Skowronek", + "25328": "Heraldyką zajmuję się po amatorsku, ale może nieco pomogę. *Orlica* (ściśle \"plamenná orlice\", czyli \"płomienna orlica\") była pierwotnym godłem Czech; później zastąpił ją biały lew z rozdwojonym ogonem, wywodzący się z Luksemburga (sic!). Godłem Śląska jest *orzeł*, który ma dwie odmiany:", + "25329": "To raczej pytanie prawne, a nie marynistyczne;) Obowiązujące w polsce przepisy (z lat 60.) mówią: Kodeks postępowania cywilnego Dział VII. Egzekucja ze statków morskich \"(...) zarządzi przytrzymanie statku i ustanowi dozór. Statek jest zajęty z chwilą przytrzymania.\" Myślę, iż dziennikarze powinni mówić o \"zatrzymaniu\" lub \"zajęciu\" statku.", + "25330": "Dzianinę się dzieje. Robią to dziewiarze na dziewiarskich maszynach. Dawne słowo: dziejać. Brueckner pisze: \"dziać pończochy lub sieci\" \"dziać drzewo\" i \"dziatwa\" (bo jest dużo koło niej dziania- roboty\". Przyodziewek, odzież, wdziewać ubranie - wszystko to i wiele innych pochodnych słów.", + "25331": "Wojewoda Sowiński podał, że przekaże dwa miliony złotych dla powodzian w formie bezzwrotnej pożyczki. Ciekawa jest forma, ale ciekawsza \"bezzwrotna pożyczka\". Mieliśmy - eksport wewnętrzny, ciągle mamy płatną miłość, bezzwrotną pożyczkę... Może w końcu będziemy rzeczy nazywać po imieniu - rekompensata, dar (serca), zapomoga, zasiłek... Wszystko, byle nie bezzwrotna pożyczka!", + "25332": "Nie jesteś też komentatorem sportowym i na pewno nie powiesz: X posiada szansę wygrać. Synonimy to są wyrazy *blisko*znaczne - lecz nie *jedno*znaczne. Gdyby się niczym nie różniły, wystarczyłby jeden z nich, reszta by zanikła. A co do Podrackiego: w słowniku są hasła, słownik je zawiera. Ewentualnie (to już jest personifikacja słownika) słownik ma lub podaje. Ale posiada i ma do dyspozycji to przesada.", + "25333": "Niedawno pisałem, że dziennik telewizyjny podał - \"Prezydent Bush zażądał od Chin zwrotu szpiegowskiego samolotu\" (nie jestem pewien, czy w oryginale wystąpił szpiegowski wątek... Tłumaczenia pozostawiają wiele do życzenia. Jaka jest pewność, że Pismo Święte po wielu tłumaczeniach oddaje wiernie to, co autorzy mieli na myśli...", + "25334": "Czyli na mnie. Kiedyś przygotowywałem do druku pewne blankiety, na których należało umieścić ten właśnie skrót. Poświęciłem dużo czasu na znalezienie odpowiedzi: czytałem \"opracowania\", szukałem w słownikach, sprawdzałem, jak czynią to inni oraz wysłuchałem opinii wielu osób zajmujących się zagadnieniem poprawnej pisowni polskiej. Zrozumiałem, że powinno się pisać ten skrót z kropkami, ale dzisiaj dopuszczane są obie formy.", + "25335": "Popieram ten pogląd - będą listy (nie posty) i poczta (nie e-poczta i nie e-mail). Obecnie prasa podaje swe adresy: adres internetowy xxx, e-mail y@z. Po co? Wszak ze składni wynika jednoznacznie, co jest co. Na książce nie piszemy \"Autor - A.B Mickiewicz\", \"Tytuł - Pan Tadeusz\"; pomijamy słowa oczywiste...", + "25336": "Zapomniałeś o \"albo inna część mowy w znaczeniu rzeczownikowym\". Spójrz: Ukochany wyjechał. Ten gada, tamta chichocze. Wybiła trzecia. Jutro nigdy nie umiera. \"I\" jest spójnikiem. Ona wie. Niepalący żyją dłużej. Ani jednego rzeczownika, wszędzie podmioty. Poza tym jeszcze: \"Żyć to cierpieć\". I wcale nie o \"zakrzyczenie\" chodzi, tylko głupio byłoby, jakby taka herezja została nieskomentowana.", + "25337": "Do kompletu - usłyszane w Sygnałach Dnia (ale nie od dziennikarzy, tylko od zaproszonych gości): 1. Szanse, że szczątki Mira spadną na Australię, są raczej niewielkie (żeby było jasne: kontekst wskazywał, że mówiący jednak nie chciałby, żeby tam spadły). 2. W Unii Europejskiej zionie optymizmem.", + "25338": "3. Mówi że jest zmęczony, i to widać. Dlaczego? Bo zdanie \"mówi i to widać\" jest bez sensu, więc \"że jest zmęczony\" nie może być wtrąceniem, zatem przecinki po obu stronach są niepotrzebne. Oczywiście, przecież nie stawiamy przecinków w zdaniu pojedynczym.", + "25339": "Czy Szanowni grupowicze mogli by mi pomóc. Zaczęło się od pytania mojego dziecka: Skąd się bierze wełna? i dotarliśmy do tkaniny i dzianiny. I tu jest problem: tkaninę się tka a dzianinę? (dzia?!?) Co się robi gdy robi się skarpetki na drutach?", + "25340": "Podobnie (modny ostatnio temat) - homoseksualiści to zboczeńcy (na Wasz użytek), a do prasy - h. to ludzie odmienni... Oczywiście - to co mówimy nie zawsze nadaje się do druku... (więcej - zwykle nie nadaje się!!!).", + "25341": "Ale jeżeli weźmiemy to w takim kontekscie, w jakim ja zwykle używam tego wyrazu, czyli: mamy czas na kolację i czas na pójście spać (czas kolacji i czas pójścia spać) - to w międzyczasie możemy wziąć prysznic i umyć zęby :D. Pozdroofka", + "25342": "Odpowiedź godna dyskutanta!!! Ja wprawdzie tłumaczyłem bardziej pokrętnie, ale także nie narzucam formy \"Bryt\". Ja piszę \"Bryt\", Ty piszesz \"waldek\"... Podobno czynimy to błędnie. Można dyskutować, kto popełnia większy błąd...(obie formy podkreśla word).", + "25343": "Domyślam się, że to nawiązanie do teodycei Leibniza, czyli usprawiedliwienia Boga za to, że dopuszcza na ziemi zło. \"Homo dicea\" nie może być z dwóch powodów. Po pierwsze, powinno się to konsekwentnie pisać razem, a po drugie, oba człony powinny byc greckie, a więc raczej \"antropodycea\". Jak się domyślam, ma to znaczyć \"usprawiedliwie(a)nie ludzi za zło, które czynią\".", + "25344": "Doprawdy, podziwiam Twoją elokwencję. Nie musiałeś odpowiadać na tego posta, ale widzę że baaardzo lubisz polemiki. Już wyjaśniam:\"język komputerowców\"-napisałam w cudzysłowiu - a miało to oznaczać język użytkowników komputerów - nie dla wszystkich zrozumiałe, proszę o wybaczenie. Jeżeli chodzi o ogólnikowość zagadnienia, to masz rację, nie miałam jeszcze skonkretyzowanego tematu, teraz już mam.", + "25345": "No i nie mogą mieć piątki z WF-u. To chyba normalne? Bardzo mi Twoja opinia odpowiada. Na wszystko można wymyślić uczoną nazwę, i żądać ułatwień w życiu (szkoła, studia, zatrudnienie) z powodu upośledzeń.", + "25346": "Oczywiście! Zewnętrzne względem procesu oceny i \"odpowiedzialności\". Nie można sobie czegoś celowo niepomysleć. \"Myśli się\" samo. Dopiero kiedy myśl już mamy, możemy ją ocenić i wyrazić - albo nie, zależnie od okoliczności. Można (przynajmniej większość ludzi to umie) powstrzymać się przed wyrażaniem myśli pod jakimś względem niewłaściwych, więc można wymagać odpowiedzialności za słowo. Ale nie można odpowiadać za myśli.", + "25347": "Co właściwie oznacza ,,funkcjonowanie''? Panuje jakaś idiotyczna maniera w dobieraniu do takich tytułów skomplikowanych wyrazów. Jeżeli nauczyciel liczy po prostu na wypisanie motywów w kilku \"znanych dziełach\", to po co to funkcjonowanie? A może chodzi o coś innego?", + "25348": "Ale u nas we wsi ciemnota... Wszyscy używają żabek do firanek. Człowiek uczy się jednak przez całe życie. Qrde, tylko jak to wytłumaczyć kobicie? Hm, żabki do bielizny... A co ze spinaczami? Może sama się domyśli? Przecież firanki też trzeba jakoś przyczepić... Ciekawe czy sąsiadki dadzą się przekonać? Może argument, że w samej Warszawie tak robią je przekona?", + "25349": "Jest sobie system języka i teksty tego języka. Jaka jest między nimi relacja? Czy te przykłady, to przykłady użycia? I czy muszą być potwierdzone korpusowo? I jakie są skutki bezwzględnego wymogu potwierdzenia w korpusie? Mam nieśmiałe pytanie: jak miałaby taka praca wyglądać od strony metodologicznej?", + "25350": "Nowy Słownik Ortograficzny PWN widzi: tata albo _tato_. Ja zawsze używam pierwszego, ale słyszałem na przykład \"poszłam z tatkiem\" - czyli tato, do tego zdrobniony do tatko. Jeżeli _tato_, to \"z tatem\".", + "25351": "Panie Uro, tak jak panie poeto. Os jak kłos, włos - a więc Osie. Nie rozumiem problemu - albo używamy wołacza (i on funkcjonuje w mowie na codzień), albo do interlokucji wykorzystujemy formę mianownikową. Czemu wielu? Jeśli już, to wszystkich.", + "25352": "Chyba nie masz racji. O ile wiem, chociaż nie mam źródeł, Tuwim dobrze odrobił pracę domowę i zdania do tego skeczy dobrał zgodnie ze znaczeniem słów. 'Droselklapa tandetnie blindowana' - o ile wiem, droselklapy się właśnie powinno blindować. Przypomnę, że skecz Tuwima i Słonimskiego o Einsteinie, zaczynający się od: \"Bolszewizujący żydek z Pragi czeskiej...\" całkiem dokładnie przywołuje podstawy teorii względności.", + "25353": "Tak. Nie pamiętam szczegółów, ale coś podobnego już zaszło. We wzorcu jakiegoś druku, faktury VAT czy jakiegoś kwitu kasowego był błąd. I obowiązywał. Wprawdzie to nie był poziom ustawy, ale zasada ta sama: durne lex, sed lex. Mhm. Nie ma mocnych. Można tylko postarać się samemu zostać władzą i zacząć wreszcie rządzić dobrze. Są chętni? ;-))", + "25354": "[procedura] To nie jest głosowanie, tylko uzus semiotyczny, a więc rzecz z natury społeczna. Jak się w uzus nie wstrzelę, to mnie nie zrozumieją. Większość ma kiepską bazę językową (bierną!) i brak jej nawyku A co to ma za znaczenie??? Mam pytanie na boku --- czy czynnik czasowy jest znaczący?", + "25355": "I bardzo dobrze, że więcej nie będziesz (mam nadzieję, że miałeś na myśli zabieranie głosu na temat dysleksji), bo jeśli masz do powiedzenia tylko takie obraźliwe epitety, to rzeczywiście, lepiej będzie jeśli nie będziesz zabierał głosu na ten temat.", + "25356": "Za Adolfa Żydami zostawali ludzie, którzy o tym nawet pojęcia nie mieli. A na odwrót to na przykład dziecko mężczyzny żyda i kobiety, która na judaizm przeszła może nie być (i na ogół nie będzie) uznane przez ortodoksyjnych żydów i np. mogą dziecko-chłopca nie obrzezać.", + "25357": "Witam! Czy poprawne stylistycznie jest zestawienie wyrazów \"poległy koń\"? Na pierwszy \"rzut ucha\" :) nie brzmi to najlepiej. Jednak słownik języka polskiego (ze strony slowniki.onet.pl) podaje następującą definicję przymiotnika \"poległy\": \"taki, który poległ, zginął, zwłaszcza w czasie zbrojnej walki\". A zatem, jeśli koń zginął właśnie w czasie zbrojnej walki, to... Według mnie - do zaakceptowania. Co o tym sądzicie?", + "25358": "Mylisz się. Ten kwadracik na dole przełącza tylko klawiaturę. Jednak jeszcze muszę powiedzieć programowi pocztowemu, że: 1) ma mi wyświetlać te znaczki generowane z klawiatury jak należy 2) ma w nagłówku listu wstawić odpowiednią stronę kodową. W Netszkapie robi się to jednym ruchem. W Outlooku zdaje się trzeba wejść w dwa poziomy menu.", + "25359": "Oj, chyba różne księgi Genesis czytaliśmy. W tej, którą ja znam, człowiek został stworzony po wszystkich innych organizmach, szóstego dnia. Ale to zdanie odnosi się do kobiety, nie do zwierząt. Coś mi się zdaje, że pociąłeś Księgę Rodzaju i złożyłeś fragmenty na chybił trafił. A może ją radykalnie zmieniono od czasów, kiedy chodziłam na religię?.", + "25360": "Z kilku innych postów wynika, że to jednak nie regionalizm. Ale mam pokrewny (do znaczenia, które podałeś) przykład: \"trzeba zadziałać w tym temacie\"... Też nie regionalizm, a raczej żargon. Urzędniczy, czy \"działaczy\", którzy potrafią \"zadziałać\"? A może przesadzam? To proszę o wyprowadzenie mnie z błędu... Stasinek PS. Nie protestuję, jeśli wreszcie zadziałał silnik dwunastoletniego tipo... ;-)", + "25361": "Około roku 90. ukazujący się wówczas tygodnik \"Po prostu\" drukował w odcinkach \"Poradnik dla dziennikarzy Europy Środkowej i Wschodniej\". Później (91?) całość wydało warszawskie wydawnictwo Krąg. To był taki trochę łopatologiczny podręcznik dla ludzi zupełnie nowych w tej branży. Nazwiska autora nie pamiętam, książkę bardzo dobrze przetłumaczył Stefan Bratkowski. Może Ci się przyda.", + "25362": "Ludzie, nie bądźcie tacy enigmatyczni. Tak jak od liczenia nie przybywa mi pieniedzy, tak i od tego czytania wiedzy. Oczy mnie rozbolały a dalej ciemnym jak tabaka. Czy ilośc sylab może być wieksza od ilości samogłosek?", + "25363": "Chodzi o to, że mleko, jajka czy małso udające polskie robi się za granicą np. we Francji. Ostatnio nawet jedna z sieci supermarketów pokusiła się o uruchomienie własnej montowni telewizorów ale myliłby się ktoś że występują one tak jak mleko pod marką Tesco, sytuacja jest podobna jak z marką Aro.", + "25364": "Esse aut non esse. /Być albo nie być/ Albo bardziej na czasie: Esse aut habeo. ;-) /Być albo mieć/ Nie mam w domu słownika łacińskiego, więc proszę mnie poprawić, jeżeli jest gdzieś błąd. W liceum, łacina była dla mnie przedmiotem dodatkowym, nieobowiązkowym - i wstyd się przyznać, ale oprócz sentencji niewiele pamiętam. :-)", + "25365": "Nic nie wyczynia. Uwe nie miał ustawionego ISO 8859-2; a Ty widziałeś prawidłowo, bo masz OE tak jak on. Teraz jest już tak jak trzeba :) Zapewniam Cię, że prześladuję tylko tych, którzy nie mają pełnego nagłówka :)", + "25366": "Bo w polszczyźnie w ogóle nie jest obligatoryjny, a w angielskim jest. Bardzo ogólne i zewnętrzne podobieństwo naszych zdań do konstrukcji zdań w języku angielskim jednak występuje, przyznaj: Jam Łasica. Jam to uczynił. Tyś powiedział. :-) Choć faktycznie, mechanizm jest całkiem inny.", + "25367": "Jaka jest semantyka wyliczenia a), b) powyżej? Jeżeli 'lub', to wyjaśnienie jest błędne, jeżeli 'i', to chyba a) jest zbędne (a być może też błędne, tylko nie mogę sobie teraz przypomnieć, jaki to czasownik łączący się z celownikiem się pasywizuje...)?", + "25368": "Nieprawda. Samochód prowadził jej wnuk (\"paniusia\" miała wtedy 79 lat), ona siedziała obok kierowcy. Gdy zdejmowała pokrywkę z kubka, żeby napić się kawy, samochód nie był w ruchu. Kawa sprzedawana w McDonaldzie była naprawdę za gorąca (ok. 85 stopni Celsjusza), zresztą firma sama przyznaje, że kawa nie nadaje się do spożycia zaraz po nabyciu, bo może wywołać ciężkie poparzenia.", + "25369": "Rozumiem ostrożność, ale proponuję przyjąć, że się nazywam tak, jak podaję :-) Ten priv. Gdyby chodziło o rodzaj żeński, napisałabym \"odpowiadać na privę\". Chodzi mi nie o dawne konta Onetu, a o stosowane w sieci określenie korespondencji prywatnej, w odróżnieniu od grupowej/forumowej. Przy okazji dowiedz się co to jest: post, spam, lamer itp. Czy to prawda? ;-)", + "25370": "Wiele ludzi? :) A może: Wielu ludzi? [..] dziewiczo czyste książki? Czyli jakie? Pewnie te, które nie zaznały pożycia [seksualnego] z mężczyzną. ;) Ciekawe, czy Agnieszki smok zechce je jeść na śniadanie... Karpi [dziewiczych] nie chciał...", + "25371": "Taki zwrot nie jest wcale zabawny. Kiedyś mi się przydarzył, i to nawet trzy razy pod rząd. Na podejściu do Gdyni. Myślałem, że mi się bom zerwie z talii! A przy okazji o mało się nie wtarłem w miałkie...", + "25372": "Ja w takim razie proponuje, aby rozwiązac ten problem raz na zawsze. To by zakończyło głupie dyskusje. Zacznijmy wszyscy porozumiewać się, jak to zaproponował Generał Konkretny, uniwersalnym językiem tańca. To rozwiąże sprawy ortografii.", + "25373": "W Warszawie jest ulica Nowy Świat. Większość ludzi mówi np. \"róg Chmielnej i Nowego Światu\" lub \"iść na koniec Nowego Światu\" pomimo, że \"iść na koniec świata\". Czy jeśli rzeczownik (nawet pospolity) staje się nazwą własną wymusza to jego specyficzną odmianę?", + "25374": "Gdy przeglądałem ostatnio albumy, przyszła mi do głowy pewna myśl. Otóż jak nazwać osobę oglądającą obrazy? Czy można ją nazwać widzem, czy też może nazwa ta zarezerwowana jest jedynie dla tych, którzy oglądają telewizję etc.? Za wszystkie odpowiedzi serdecznie dziękuję.", + "25375": "Proszę o opinie nt. \"Pieśni żeglarzy\" Keseya. IMHO jest to pozycja porównywalna z \"Lotem...\". A jakie jest \"Pudełko demona\"? Proszę o wypowiedź kogoś, kto czytał. Zbigniew Wantuch \"Fantastykę od proroctwa różni to, że fantastyka na ogół się sprawdza\" zbywan@pgnig.com.pl zbywan@polbox.com ksiadz@friko.onet.pl", + "25376": "Mam prawie 18 lat, lubię R.E.M., Pidżamę Porno i kilka innych rzeczy, mam dziwne pomysły (nie szalone, tylko dziwne), lubię roztrząsać w sposób dziwny często proste sprawy. W sprawie sportu to moje zainteresowania ograniczają się do basenu i wycieczek pieszych i rowerowych. I jak? Nadaję się do korespondencji? :)", + "25377": "E tam, dziennikarzowi zawsze przyda się trening w precyzji. Ale rzeczywiście - dobrze podsumowałeś podejście J.Ch. do pieniędzy - są bardzo potrzebne i spadają z nieba... W jednej z ostatnich książek, \"Krowa Niebiańska\", bohaterka zarabia zbliżone sumy w kasynach i uczciwą pracą - robi projekty graficzne do reklam. Zdaje się, że dla Ciebie kasyno jest uczciwsze...", + "25378": "Co O! To tak jak ja, też wyłapuję z listy co ciekawsze propozycje i jak na razie nie zawiodłam się. Dzięki Wam przeczytałam m.in. \"Mistrza i Małgorzatę\", a wcześniej myślałam że nie warto... Lista się powiększa, ja czytam i marzę, żeby doba miała więcej, niż 24 godz.", + "25379": "Mi kiedyś wysłali - i co gorsza, przysłali - to co chciałem zamówić, tyle że razy dwa. :-) Na szczęście, faktycznie obsługa Merlina była grzeczna, przyjęli towar z powrotem i zwrócili pieniądze za jedną przesyłkę.", + "25380": "Przesadziłem tu z ofensywnym tonem. Przepraszam. Ciężko dyskutować z przekonaniami. Moim zdaniem przesadzasz. Jedyne co można mu zarzucić to parokrotnie otarcie się o pychę. Cóż, nikt nie jest doskonały. Stwierdzenie, że zarabia na krótkiej pamięci innych to już moim zdaniem nieporozumienie. Czym to uzasadnisz?", + "25381": "Bardzo ładnie dzięki poetyckiemu cytatowi Aneta przywołała czar zaklęty w przestrzeni, w miejscach, które nie ulegają czasowi. Sam też po \"Ester\" sięgnę niedługo. Przykro zrobiło mi się, gdy dowiedziałem się o zdradzie Gdańska przez Chwina. Ponoć akcja w większości rozgrywa się w Warszawie. Nie jestem pewien, czy zbierane przez autora cegiełki faktograficzne zadowolą mnie. Jednak czekam.", + "25382": "Harrer był jednym z pierwszych zdobywców północnej ściany Eigeru, gdzie jedna formacja śnieżna nosi nazwę \"Białego Pająka\". Książka jest poświęcona historii zdobywania tej sciany od pierwszej nieudanej próby w 1936 (?) do chyba 1968 roku. Jeżeli ktoś lubi literaturę górską to polecam, bo napisana jest w dobrym stylu.", + "25383": "Tym bardziej, że oglądałeś dane wydania amerykańskiego, a ja pisałam o angielskim. I dlatego też należy ich szukaż w angielskim amazonie: (http://www.amazon.co.uk). W angielskim podawałam sam numer i zadziałało. BTW, powyżej podałam ceny oficjalne, z Amazona kosztują odpowiedznio 14.39 funta za hardcover i 9.59 za paperback (duży).", + "25384": "Pierwszy polsko-rosyjski serwis komercyjny \"ForSa\" (http://www.mtl.pl/bart) nawiąże współpracę z przedstawicielami handlowymi - firmami oraz osobami fizycznymi - na terenie całego kraju. Celem współpracy jest poszukiwanie klientów, chętnych do umieszczenia swojej reklamy na serwisie, tworzenie sieci regionalnych i terenowych przedstawicielstw serwisu oraz poszerzenie jego oferty. Zainteresowanych prosimy o kontakt: tel/fax: (071) 73-65-32 tel: (601) 71 99 94 e-mail: bart@1under.com", + "25385": "Sprzedam program komputerowy dla firm usługowych, handlowych, ośrodków budżetowych itp. Firmy od małych (bardzo tanie) do dużych, oraz gmin. miast itp. Programy można dostosować dla własnych potrzeb i zadań. Więcej info na stronach www lub pisz na mój e-mail.", + "25386": "PHU \"Pośrednictwo Handlowe\" s.c. ul. Mieszka I-go 13, 68-200 Żary tel.090 396 093 e-mail: posrednictwo@pro.onet.pl Posiadamy w sprzedaży: Drut spawalniczy do spawania metodą MAG: - SG2 (średnice od 0,8 - 2,0) na szpulach 5 i 15 kg - SG3 (średnice od 0,8 - 2,0) na szpulach 15 kg cena uzależniona wielkością zamówienia. Przy dużych zamówieniach dostawa własnym transportem. W razie zainteresowania prosimy o kontakt.", + "25387": "Witam wszystkich na grupie! Jestem tu pierwszy raz i przelotnie. Chciałem prosić o pomoc, czy ktoś nie orientuje się gdzie można zgłosić małe dziecko do reklam w telewizji, lub gdzie można uzyskać konkretne informacje na w/w temat??? Może gdzieś w internecie??? Jeżeli by ktoś wiedział proszę o informacje: bburski@friko6.onet.pl Pozdrawiam - bogdan.", + "25388": "Sprzedam wykonane oprogramowanie oraz pełną dokumentację systemów opartych na technologii KEELOQ/MicroChip: - system autoalarmowy z immobilizerem oraz obsługą centralnego zamka - system autoalarmowy z funcją modułu centralnego zamka (multi-master) - zdalne sterowania 1, 2 i 4 kanałowe Wykonam oraz oprogramuję dowolne inne urządzenie na zamówienie według specyfikacji. info: synapse@friko2.onet.pl tel. 0603/166-367", + "25389": "Co to znaczy - nie szkodzi? Czy prowadzono badania porównawcze? Poza tym - skoro pies na wolności mięso je, gdyż tak mu każą głęboko w nim zakorzenione instynkty, to widać ma to jakiś sens. Pozwoliłbym sobie na stwierdzenie, że skoro pies - mając wybór - je mięso a nie rośliny, to właśnie MIĘSO jest jego najlepszym możliwym pokarmem.", + "25390": "Marshmalows! Czyli słodkie pianki z białka jajek, pycha! Oglądaliście pewnie kiedyś jakiś amerykański film, w którym ludzie palący ognisko piekli jakieś białe kawałki czegoś nadziane na patyk... To własnie są słodkie Marshamllows! Na ognisku nadtapiają się i tworzy się z wierzchu warstewka podtopionego karmelu - teraz oni to wkładaja między dwa kawałki herbatnika, opcjonalnie z kawałkiem czekolady i niebo w gębie!", + "25391": "Zgaduję? Oferowałeś pieniądze za zabranie mnie z tej grupy... Pytałem grzecznie ile i czyje te pieniądze będą jako rodzaj ubezpieczenia Twoich szczodrych deklaracji... Z tego co mi wiadomo (a wiem to od Twojego dobrego kumpla) to cienko z kasą przędziesz...", + "25392": "[o życiu na diecie dra Attkinsa] :) Wiesz co miluś, on pewnie teraz na niej jest i zobacz jakie spustoszenie :w jego czaszce po tak krótkim czasie. Za 20 lat wynikałoby, że z mózgu zostanie papka, jeżeli oczywiście tyle taki osobnik przeżyje. to by pasowało ;) BTW:hehehehehe cieszę się że wróciłaś :)", + "25393": "Co to znaczy \"wątek jest za długi\"? Chodzi Ci o liczbę \"pokoleń\" kolejnych odpowiedzi czy w ogóle, ogólną liczbę artykułów w tym wątku? I jak się to objawia na ekranie? Ja w swoim Outlook Expressie widzę wszystko w tym wątku bezproblemowo!", + "25394": "Informacje do Ciebie nie przyjdą, jeśli zamierzasz tylko zrobić: cip, cip. Najpierw musisz wyjść z wanny, później z łazienki, później na korytarz, z korytarza na podwórko i tam dopiero zrób: cip, cip. Ruchu trochę, także intelektualnego, trzeba. Masz zostać wegetarianką PO SWOJEMU.", + "25395": "Może trzeba być weganinem, żeby to odczuć, bo ja jestem wybitnym ciepłolubem i okres jesienno zimowy to dla mnie prawdziwa udręka. Za to gdy byłem na południu Europy i przez miesiąc przebywałem w temperaturze 30-35 st. C, czułem się jak ryba w wodzie.", + "25396": "Nie każdy. Zatem nie jestem? :-) Nie chodzi o błędy w wypowiedzi Mickiego tylko o błąd w cytacie który przytoczył. Błąd ten podważa wiarygodność autora słów z cytatu albo podważa wierność procesu cytowania dokonanego przez Mickiego. Skoro zrobił błąd przepisując słowo \"płuc\" może również zrobił błąd przepisując dane statystyczne na początku tekstu? Każdy z nas robi błędy... Nawet nasi nauczyciele... :-)", + "25397": "Nie - nie znaczy to. Podam Ci przykłady faktów: \"Ziemia krąży wokól Słonca\", \"Człowiek nie może żyć bez wody/tlenu\", \"Coperfield NIE przeszedł przez mur\" Może też świadczyć o poziomie naiwności, łatwowierności lub małej wiedzy delikwenta dopuszczającej jako argumenty nawet najbardziej oczywiste brednie.", + "25398": "Dobre... Wydaje się, że nie masz problemu z wyborem: \"ten człowiek czy tamten...\" No to może wróćmy do sedna sprawy... Wybrałbyś życie matki czy świni przy tej operacji przeszczepu wątroby? Czyżby ta świnia była cenniejsza w Twoim mniemaniu od matki, córki, dziewczyny i Chinczyka razem wziętych?", + "25399": "Miron, nie załamuj mnie chłopie... Czy Ty naprawdę nie wiesz jak i po co wycina się lasy równikowe w Brazylii? Wycina się je tam dla celów rolniczych i hodowlanych A NIE PAPIERNICZYCH! Zwłaszcza, że lasy SIĘ SPALA aby popiół stanowił mineralny nawóz...", + "25400": "Treść tego posta glebnęła mną o ziemię i wstrząśnęła mym jestestwem. Odkryłem prawdę - Kropka uprawia rodzaj sztuki nowoczesnej - coś jak rozwinięcie idei białego wiersza połączonej z testami na telepatię. Osobę, która jest wstanie zrozumieć przesłanie postu, należy wyeliminować jako potencjalnego telepatę i/lub psychokinetyka ;) (Daruma - strzeż się ;)", + "25401": "To tak jak ja 8))))))))) Pędziwiatr suxx ;) Kiedyś była taka kreskówa WB i choć nie była o strusiu, to był epizod, w którym przejechała go ciężarówka należąca do Poczty Amerykańskiej. Ale byłem wtedy zadowolony 8))))", + "25402": "A co to za \"zasada\"? Pierwszy raz o niej tu słyszę... Kto ją sformuował? Ty? Czy jeśli mieszkaniec Afryki przyjedzie na studia do Warszawy to powinien jeść po polsku, po afrykańsku czy w ogóle (zgodnie z tą zasadą) nie powinien podróżować? :-)", + "25403": "No tak, ale jak osoba leży na wadze wszystko jest zważone, ale te 200g czy też cos koło tego po prostu znika. Cztałem gdzieś, kiedys o takim experymencie ale gdzie ? (bo że dawno to pamiętam) gdyby ktoś cos więcej wiedział to chętnie poczytam.", + "25404": "Wiesz, my czasem chorujemy, ba, starzejemy się, i - teraz uwaga - ponieważ nie jesteśmy nieśmiertelni (zaskoczony, co?) po zazwyczaj dość długim życiu.... umieramy! Tyle tylko, że chorujemy mniej, żyjemy dłużej i ta starość nie jest na ogół taka \"bolesna\" jak mięsożernych.", + "25405": "Dla Gzyry to przecież bardzo proste: błądzi każdy, kto nie postępuje tak jak on. Mamusiu! To my mamy aż tyle zo sobą wspólnego Gandalf? Przerażające... On ma... jak każdy fanatyk zawsze ma pewność, że robi dobrze. Dokładnie. :-) Po co Gzyra chodzi do sklepu rybnego? Czyżby był jakimś misjonarzem?? Zapomniałeś dodać: naszą najlepszą i jedynie słuszną religię, niewiernym! :-) :-(", + "25406": "Bardzo konkretnie, Cooler. Dziękujemy. Pszemol, naprawdę Cię to nie przekonuje. To nie są fatazje. Chyba, że wszystkie badania naukowe podciągniemy po fantazje - również wyniki testów. Przecież MOGLI SIĘ MYLIĆ również Ci, którym wyszlo, że szampon nie powinien szczypać.", + "25407": "Jakoś nie znajduję w tym tekście związku z tematem naszej grupy, poza tym, że szympansy są genetycznymi \"braćmi\" człowieka i nie jedzą wyłącznie roślin, ale wydłubują mrówki, termity i miód... Czy mógłbyś Gzyra przedstawić jakieś swoje wnioski z tego tekstu, które to umotywowały Cię do tego postingu?", + "25408": "Pomijając oczywiście imć mistrza Kwaśniewskiego, który ma chyba taki patent, nawet według Ciebie... ;-) Zbiór to może zbyt małe słowo - zbiór nie podkreśla relacji między elementami. Nie jesteśmy wyłącznie \"zbiorem\" wrzuconych do worka komórek...", + "25409": "Rozumiem Twoje oburzenie, więc w innym poście skrótowo ująłem sprawę. Hihi, ja o pietruszce, a Ty o gruszcze ;))) Mam nadzieję, że ostatnie wyjaśnienia Cię usatysfakcjonują. Jeśli nie, to trudno, nie mam zamiaru poświęcać więcej czasu na dotarcie do Ciebie, w końcu winno być Ci dość po słowie, a przykład marchewki pokazuje, że czas ten może być tylko zmarnowany.", + "25410": "Ano. Lubię czytać o zwierzętach. Sporo się można nauczyć, także o sobie. Tu jest jeszcze ciekawy artykuły o szympansach między innymi (akurat te zwierzęta często się w wege dyskusjach przewijają, że tak powiem): http://arch2.rzeczpospolita.pl:80/a/rz/1997/02/19970208/199702080126.html pozdro, gzyra PS Moje archiwa pękają w szwach od tekstów, więc już dziś sobie nadaje tytuł Pierwszego Ultramegaspamera.", + "25411": "Nie, nie odpuszczę. :-) Obwiniać trzeba cały ten krwawy łańcuszek, w tym to rude ogniwo. Nie widzę ŻADNEGO powodu, żeby tę kobietę usprawiedliwiać. Uczestnictwo w tego typu reklamie jest formalną zgodą na wszystkie poprzedzające ogniwa tego łańcucha, z rzeźnickim nożem włącznie. Chyba, że założymy, że Dowbor jest nieświadoma co reklamuje. Wtedy z powodzeniem możemy ją nazwać niebezpiecznie nieprzytomną.", + "25412": "Trzeba, jakoś nie zauważyłem aby moje buty żyły powody wegetarianizmu niz wiekszosc wege. Sama sobie nadajesz niepotrzebne ograniczenia W Tybecie możesz sobie kupić popielniczkę z ludzkiej czaszki, ona się już zmarłemu człowiekowi nie przyda, skóra też się martwemu zwierzęciu nie przyda A nie obrzydza mnie obsolutnie nic (chyba, że niektóre ludzkie zachowanie)", + "25413": "W kiszonkach, ale TYLKO takich domowej roboty, bo w takiej przemysłowej, obecności tej witaminy nie stwierdza się laboratoryjnie. Oprócz tego pij mleko a będziesz zdrowy i awitaminoza Ci nie grozi!! (co najwyżej brak konsekwencji wegetariańskie bo mleczko też krwawe)", + "25414": "Chyba nie rozumiem? Masz na myśli, że Sienkiewicz też przypuszczał, zamiast opierać się na źródłach? No, wiem ;-))) A polskich w tytułach chyba mi się nigdy nie uda... chyba że przeprowadzę się do Polski. Też pozdrawiam :)", + "25415": "Bardzo trudno, gdy od małego, w każdej bajce dla dzieci czy elementarzu uczymy się, że kotek pije mleczko w miseczce, chłepcąc go języczkiem. Facet - gdyby kota po mleku brzuch bolał to chyba nie leciałby do niego z takim zapałem gdy mu go dawałem, nie?", + "25416": "Raju, wegetka z Gliwic.!!!!!!!! :O A już myślałem, że to niemożliwe...... ??????? Rany, dokładniejszy adres, bo Pszczyńska jest długa........ Będę się czaił przy kotle z fasolką ;) i wypatrywał Ciebie (tylko jak CIe poznam)?", + "25417": "Są różne chemikalnia przypominające smakiem i zapachem naturalne rzeczy. Ta karma na którą się te koty tak rzucają jest nasycona właśnie takimi zapachami chemicznymi, natomiast poza zapachami mają najtańsze przetwory z odpadów kukurydzy i soi. Te biedne koty jedzą kukurydzę popryskaną miesnym dezodorantem... Kochający opiekun zwierząt OSZUKUJE swoje pupile!", + "25418": "No widzisz... Nie ma co dramatyzować, jest jeszcze news:pl.rec.kuchnia :-) No widzisz... A tacy ludzie jak Tomaszek deklarują, że będzie ich jeszcze więcej... i to jest dramatyczne. Raczej będzie trudno - już łatwiej założyć nową grupę, z innym opisem - zresztą jest już taka... Czy przepisy wegetariańskie są na grupie news:pl.rec.kuchnia zabronione?", + "25419": "Wiesz, chyba to dobra rada.... te bezowocne dyskusje trochę mnie męczą... ani jedna strona nie przekona drugiej, ani nikt z nas nie zdobędzie jakiejś konkretnej wiedzy.... na temat wegetarianizmu oczywiście. :( Zresztą, to już zaczyna przypominać jakiś nałóg. Ale tym razem powiedziałam sobie NIE, PS.Może po egzaminach...", + "25420": "To miało być na Słowackiego - tfu :-))) Chodzi Ci o ten sklep który przerobili na skład żaluzji? 8-0 Ale po \"przemeblowaniu\" niewiele tam teraz jest zdrowej żywności. Qrczę, to może Cię tam kiedyś widziałam, tylko nie wiedziałam, że to Ty? :-))) Ja kupowałam zawsze na Stawowej. Nie było problemu.", + "25421": "To, że wiosna jest gorsza nie wynika z braku witamin w zimę, ale z powodu zmiany odżywiania na wiosnę. Zwykle w zimę odżywiamy się nieźle. Więcej tłustych zupek, więcej potraw konkretnych pieczonych, smażonych, gotowanych. Na wiosnę wraz ze wzrostem temperatury i pojawieniem się \"nowalijek\" na rynku, zaczynamy jeść więcej surowych roślinnych potraw i węglowodanów.", + "25422": "Tylko że Plejady są naprawdę maciupkie w porównaniu z Wozami (pewnie zmieszczą się pomiędzy tylnymi kołami Małego Wozu) zapomniałem, już dobre pół roku nie widziałem Plejad we Wrocławiu, tak samo jak Oriona (brrr, nie lubię gada, niech sobie szybko pójdzie i niech będzie wiosna).", + "25423": "O ile się dobrze orientuję, to z praw Keplera wynika, jeśli pojazd przyspieszy to AUTOMATYCZNIE powiększy swoją orbitę i będzie miał znacznie większą drogę do przebycia, a okres jego obiegu WZROŚNIE. Tak więc nadawanie większej prędkości satelicie po to aby szybciej okrążył Słońce nie ma sensu.", + "25424": "Nie jestem astrofizykiem. Nie miałem możliwości poszperania w literaturze. Czy ktoś z kolegów mógłby podać, czy w cyklu rozwojowym gwiazd typu słońca pojawia się sytuacja, że gwiazda ma początkowo wielki moment pędu wlasnego ruchu obrotowego a potem zmniejsza go ~50-100 razy równocześnie tracąc masę?", + "25425": "Właśnie! Wszechświat rozszeża się coraz szybciej. Wiem że to może szokujące, ale takie coś wykazało badanie prędkości kilkudziesięciu supernowych. Był o tym 2-odcinkowy program w telewizji. Przy okazji stwierdzono istnienie w przestrzeni jakiegoś nowego rodzaju materii która to wywołuje. Jeśli ktoś to też oglądał to proszę mnie poprawić bo pewien na 100% jestem tylko tego pierwszego stwierdzenia.", + "25426": "Już teraz planuje się wykorzystanie Księżyca jako... cmentarza. Za odpowiednią opłatą spalone zwłoki albo i zwyczajne mają być wystrzeliwane i znajdować swój wieczny odpoczynek na naszym satelicie. A kilka(naście?) lat temu sprzedawane były również potwierdzone notarialnie działki na Księzycu. Może bazy nie ma, bo już cały jest prywatny? :-)", + "25427": "Zdecydowanie nie warto. Mam już trzeci teleskop z firmy \"U\" i starczy. Obecnie muszę zapłacić 1300 zł aby słynny nr 8 (\"szukacz komet\") do czegoś się nadawał. Kwota ta dotyczy wyłącznie teleskopu. Korekty montażu to osobny temat i kolejne wydatki. Tak więc ostrzegam i odradzam.", + "25428": "Jeden z Agentów wytropił wiadomość (60546.fizjks@iftia.univ.gda.pl), w której J. Sikorski mówi: Właśnie o to chodzi. Ciekawy jestem jak bardzo, ew. czy, uzyskany model różniłby się od tego co możemy zaobserwować. Możemy pryjąć że jesteśmy gdzieś blisko środka (chyba najłatwiej), albo gdzieś w środku, a obserwujemy tak mały (proporcjonalnie) wycinek W., że \"gradient stężenia materii\" nam umyka.", + "25429": "Jeden z Agentów wytropił wiadomość (9b16v3$pmh$1@news.onet.pl), w której Stanislaw Sidor mówi: Hmmm. Nic nie słyszałem na ten temat. Na usta ciśnie się natrętne pytanie: skąd? Wyjaśnienie pytania: nie \"skąd\" wiemy, tylko \"skąd\" przybiega do nas to promieniowanie, z jakiego kierumku. O ile pamiętam to temperatyra tego promieniowania wskazuje na kilkanaście mld. lat. Jakie są obiekty leżące w \"tamtym kierunku\" i w \"tamtej\" odległości (tj. kilkanaście mld. lat).", + "25430": "Właśnie o to mi chodziło. Czy zdajesz sobie sprawę ile wypromieniowywałby obszar nawet tylko kilkuset m^2 nagrzany do kilkunastu stopni C w przestrzeń? Kopuła powinna więc odbijać promieniowanie podczerwone aby nie doszło do wychłodzenia. To jednak bardzo wzmacniałoby efekt cieplarniany w dzień.", + "25431": "Nic z tego. Piękna agentka CIA po udanej, ehm, integracji natychmiast poprosiła Bonda o jeszcze jedno okrążenie (*) ;-). Co sugeruje, że integracja zabrała 007 nieco więcej czasu ;-) (*) okrążenie Ziemi ma się rozumnieć ;-)", + "25432": "Właśnie... przypomniał mi się świetny pomysł... gdyby tak Polska rozdawała zboże za darmo wszystkim potrzebującym (koszty transporu? taką szczytną działalność niech na początek dofinansuje ONZ i USA, które winne temu głodowi w trzecim świecie) to wkrótce... całe rolnictwo światowe upadnie... ... i będziemy mogli podnieść ceny :) Hej, PSLe i Leppery! Na takie proste pomysły nie wpadacie?", + "25433": "Uwaga! Szukamy chętnych do zagrania w ten rewelacyjny system RPG (Poznań i okolice) Jest to niewątpliwie jeden z bardziej rozbudowanych systemów RPG, a kompletnie w Polsce nie znany. Jeśli ktoś zna kogokolwiek kto gra w MAGUS-a lub ma ochotę przyłączyć się do drużyny - Zapraszamy Maciej Kaczyński. Kontakt - Borax@polbox.com", + "25434": "Wnioski są różne: ale niektórzy mogą zauważyć, że pewni ludzie to raczej mają wykształcenie elektryczne... A inni przychodzą do telewizji pijani. Wiadome jest dla mnie jedno: w zawodówkach nie uczą anatomii, oraz kultury obycia - co najwyżej uczniowie się wzajemnie tych rzeczy oduczają.", + "25435": "Przypominam o podejściu do śmierci slayerów - była wybawieniem, zmazaniem hańby, jaką się okryli, a nie postacią. Zaś jako nekromanta z powołania, w imieniu tychże (nekromantów, nie slayerów) wypowiem się iż śmierć to nie postać, lecz polepszenie koniunktury.", + "25436": "Hmm. Może odwrotnie. Powinien maksymalnie je ignorować a z drugiej strony być tajemniczy. Tu polecam rozmaite westerny za wzór. W którymś filmie z Clintem Eastwoodem jako Brudnym Harrym przydzielili mu do 'pary' kobietę. Obejrzyj i zobacz jak im się układało i może coś z tej strony.", + "25437": "No właśnie. Kto jeszcze nie przysłał swojego scenariusza? Jeśli macie jakieś ciekawe propozycje lub opowieści, proszę wysyłać je na mój adres e-mail (patrz poniżej) Łukasz M. Pogoda PS. Michale, dziękujemy (my, KKMF) za poparcie!!", + "25438": "A moją, w bardzo dawnych czasach... paranoiczny krzyżowiec. Taki misjonarz ery cyberpunkowej, w jednej kieszeni Pismo Św., w drugiej granaty. I ryngraf na kamizelce kuloodpornej. Hmm, a to opowiadanie na stronach IF jest takie mesjanistyczne... Coś mi zaczyna IF wyglądać na propagandę kryptoreligijną :-)))", + "25439": "Niczym jednak nie \"walą\" (oprócz broni, najlepiej dwuręcznej, BTW widziałeś :kiedyś smoka posługującego się dwuręcznym toporem? Ja nie.) Polecam smokowcow (draconians) z Dragonlance..co prawda nie sa to \"pelne\" smoki..ale...", + "25440": "To się nazywa reductio ad absurdum. To co piszesz. Ja wyraźnie mówiłem o NCP ważnych dla PC. Geez. Powiedziałem tyle że nie wprowadzam ważnych NPC z przeszłości postaci. Jak to się kłóci to nie wiem. Rozwiń.", + "25441": "Ładniejsze wykonanie, nietypowy projekt (np. miecze Wikingów) etc. Tak robi takie, ale sobie drogo liczy. Poza tym np. nie chce robić jednego toporo Wikingów bo to dużo roboty żeby się nauczyć, przytakich zawsze chce robic czegoś takiego więcej.", + "25442": "Witajcie! W imieniu Krakowskiego Klubu Miłośników Fantastyki po raz ostatni przypominam, że jutro (15 stycznia 2000) upływa termin oddawania prac na konkurs na najlepszy scenariusz do gry fabularnej, czyli *Quentin 2000*!! Szczegóły na stronie przygotowanej dla nas przez gościnnego Puszona: http://fandom.art.pl/konwenty/k2k.htm Pozdrawiam Łukasz M. Pogoda P.S. To już Wasza ostatnia szansa na sukces...", + "25443": "Chodziło mi ogólnie o \"księżyc\" a nie konkretnie o nasz Księżyc. Nie wszystkie są tak monstrualne jak nasz satelita :) Natomiast co do podesłanych asteroidów, to statek je wymanewruje. Laserów raczej nie ominie. To czy bedą mogły mu poważnie zaszkodzić, to już inna sprawa...", + "25444": "Może się wtrącam, ale 'ko' to jest chyba partykuła rodzaju żeńskiego, co o znacza, że samuraj-ko to kobieta-samuraj. Nadal wydaje mi się, że pochodzenie ze stanu samurajskiego nie oznacza automatycznie bycia samurajem, tak jak stan rycerski nie oznaczał automatycznie bycia rycerzem. Zazwyczaj dzieci i kobiety nie były samurajami. Ale może się mydlę.", + "25445": "A jest sformułowany? Gdzieś w dostępnym miejscu? Eech. Nie czuję się przekonany. Jak dla mnie jest to (co by to nie było w szczegółach) stanowisko DCIoS, a nie KK. A ja mam pogląd, że w większości nie jesteśmy (bo za te przypadki z PR3 to bym nie dał palca :\\). I niech mnie ekskomunikują. Albo przekonają :). Nie lubię Stonesów.", + "25446": "Ale planety nadal poruszają sie tak samo jak za Ptolemeusza... To raczej fizyka się zmienia, a to co jest możliwe pozostaje takie samo. Co najwyżej fizyka może Ci powiedzieć że coś jest możliwe. Ale częściej chyba mówi że cos jest niemożliwe.", + "25447": "heyka siedzac na irc trafilem na kanal #serbia. Tyle się słyszy o okrucieństwach serbów, ile to obozów oni założyli itd. Polecam stronę www.suc.org. Każdy kto chce spojrzeć na konflikt bałkański nieco innym okiem niż robi to telewizja bedzię usatysfakcjonowany. Pamiętajcie że prawda leży pośrodku aby ją odnaleźć trzeba poznać obydwa przeciwległe bieguny!", + "25448": "Niemcy zawsze były silniejsze gospodarczo i militarnie od Polski i nawet wtedy gdy nie stanowiły zwartego organizmu politycznego nie zaprzestawały ekspansji na Wschod. Moze doczekamy czasu, ze Niemcow bedzie w Niemczech mniej niz Turkow i Polakow. Ciekawe kto zrobi ekspansje.", + "25449": "Dlaczego nie? Gdy przyjmiemy, że TP S.A. jako własność państwa udostępnia \"coś\" np.: rozmowę telefoniczną, to identycznie musi za określoną opłatą udostępnić wszystkie zasoby sieci, obojętnie czy podoba się to komuś, czy też nie. W przeciwnym wypadku (gdy ktoś inaczej uważa) mogę pokusić się o udowodnienie TP S.A. jak i np.: P. Ninie, że cenzura prewencyjna bez wyroku sądu jest pzrestępstwem.", + "25450": "Jeśli interesujesz się historią dawnych Prus Wschodnich, miast pruskich lub posiadasz ciekawe zbiory, zdjęcia, filmy - daj znać. Posiadam spore zbiory i wciąż poszukuję nowych. Szukam ciekawostek, dat, anegdot itp. związanych z historią Prus Wschodnich, a w szczególności Elbląga, Malborka, Pasłęka i Braniewa oraz rodów z tych stron.", + "25451": "Kimże jest papież, jeśli nie najwyższym przedstawicielem tej \"instytucji\"? A apropos krucjat - z kolei chętnie przypiął Pan papiestwu inicjatywę IV krucjaty (Bizancjum), podczas gdy doprowadziła do niej Wenecja", + "25452": "Co racja to racja. Historia uczy (mimo, że wielu twierdzi wręcz przeciwnie), że w czasie wojny (i zagrożenia wojną) technika ogromnie się rozwija. Lecz chyba trzeba wybrać wolniejszy rozwój techniki jeśli się to wiąże z pójściem do lamusa doktryn dążących do konfliktów. Ja też marzę o tym aby zobaczyć w telewizorni lądowanie ludzi na Marsie, czy Wenus. Pożyjemy - zobaczymy.", + "25453": "1945r - Proponuje na przyklad: Zagadnienia narodowościowe w Prusach Wschodnich w XIX i XX w., pod red. J. Jasińskiego, Olsztyn 1993; Prusy Książęce i Prusy Królewskie w XVI - XVIII w., pod red. J. Wijaczki, Kielce 1997. Poza tym pamiętam kilkutomowe opracowanie historii Prus - jak skojarzę autora, to dam znać.", + "25454": "Witam! Poniżej podaję linki do PEŁNYCH tekstów książek D. Irvinga. Teksty są w formacie PDF (wymagają Adobe Acrobat Reader'a w wersji co najmniej 3.01) Destruction Of Dresden http://www.fpp.co.uk/books/Dresden/DRESDEN.pdf Goebbels. Mastermind of the Third Reich. http://www.fpp.co.uk/books/Goebbels/Goebbels.pdf Hitler's War http://www.focal.org/books/hitler/HW.pdf Nuremberg, The Last Battle. http://www.fpp.co.uk/books/Nuremberg/NUREMBERG.pdf Chciałbym także poznać Waszą opinię o pracach tego kontrowersyjnego historyka.", + "25455": "Ale rewelacja - rozumiem że minoryci to sekta katerska? A oba kościoły chrześcijańskie, wschodni i zachodni, rzeczywiście daleko odeszły od \"pierwotnego chrystianizmu\" reprezentowanego, rzecz jasna, przez katarów... :))))))))))))))))))) Ziemkiewicz to gazetowy publicysta-pasjonat, ale twoja pasja, niestety, zawiodła cię na ten sam \"grząski grunt\". Dużo ciekawiej na te (i nie tylko) tematy piszą we \"Frondzie\" (do dostania w EMPiK) http://www.webfabrika.com.pl/fronda/", + "25456": "Brzmi nieźle. Nie spotkałem się z tym jeszcze w żadnej definicji narodu, ale całkiem niezłe. Trzebaby tylko sprawdzić, czy są jakieś (a raczej ile jest - bo jaka by nie byla definicja, to zawsze cos sie znajdzie) przykładów w realnym świecie negujących to. :-)", + "25457": "Być może, ale czy: 1) w Rzymie zdawano sobie sprawę z rodzącego się na północy niebezpieczeństwa? 2) proces jednoczenia się Galów nie był znacznie przyspieszony właśnie przez rzymską agresję? Oczywiście. Wyprawa Cezara nie mogła być wynikiem tylko i wyłącznie kaprysu wodza.", + "25458": "Panie Krzysztofie, skoro mnie już Pan tak bezceremonialnie op....., to może poda mi Pan te inne analizy źródeł Wielkiego Kryzysu? Nie sądzi Pan, że wielu ekonomistów potraktowało to zdarzenie koniunkturalnie do wmówienia ludziom konieczności koryta, to znaczy regulacji gospodarki przez rząd?", + "25459": "A nie w chodzi tu w grę Pałac Kazimierzowski (wtedy właściwie jeszcze Villa Regia)? Na skarpie, dalej od Starego Miasta (ówczesnymi miarami)... Przyznam, że nie słyszałem wersji o okolicy Zamku Ujazdowskiego, ale cos może znajdę.", + "25460": "Wstyd Ci konkretnie za co? Kto miał wg Ciebie obowiązek informowania opinii publicznej o tej sprawie? Zwłaszcza że daleko jej do dokładnego zbadania. I dlaczego o tej a nie o innej? Jakie kryteria ważności w badaniach historycznych, i co za tym idzie publikacjach, raczysz przyjmować?!", + "25461": "Utwórz chociaż parę szybkich oddziałów dywersyjnych, bierność jest najgorszą z możliwych form walki. Wokół murów wykop dołek (fosę) tak aby taran nie mógł do murów dojechać. Dobrze jest też na flankach najwrażliwszych miejsc w murze wystawić bastiony i postawić na nich artylerię. Spróbuj też wynająć maga, który rzuci na taran czar impotencji.", + "25462": "mnie osobiście w niczym nie przeszkadza okreslenie \"sowiecki\" natomiast zawsze razi mnie nazwa: Związek Sowiecki. To jakaś chora zbitka słowna, IMHO albo mowimy po rosyjsku: sojuz sowietow albo po polsku: związek radziecki przecież nikt nie używa określenia: republika federalna deutschland", + "25463": "Wardziński brał Santa Anę! hm, ale wygląda, że z tym Alamo to zmyłka; wiele bym dał aby dokopać się do tej książeczki, bo mam wrażenie, że autorem był Dziewanowski, może kiedyś to sprawdzę; tymczasem dzięki za wszelkie info", + "25464": "Islandia jest bowiem w ponad 3/4 pokryta lodowcem, pumeksem lub wulkaniczną pulpą i osnuta dymem wulkanów, mgłą gejzerów i gorących żródeł - Reykjavik to po naszemu Parująca Zatoka. Jeśli więc miałbym wybierać miejsce dla ponurej krainy duchów - Homerowej Kimmerii, wybrałbym Islandię. P.S. Osobiście sam również umiejscawiam Cymmerię w Walii, tyle, że mam wrodzoną potrzebę szukania dziury w całym :-)", + "25465": "W mojej pamięci zagnieździł się obraz z dzieciństwa gdzy wysiadam z Rodzicami z tramwaju na ulicy Żwirki i Wigury w Legnicy. Obraz jest tak plastyczny że dałbym sobie za jego prawdziwość głowę uciąć. Dałbym gdyby nie fakt, że po tej ulicy nigdy tramwaje nie jeżdziły, nawet torów tam nie było.", + "25466": "Religijny Żyd nie wejdzie do kościoła. Nie wolno mu wchodzić do świątyni inyych religii. Pardakoksalnie więc problem nie istenije. Sam zastanawiałem sie w jaki sposób w pewnym momencie rabini byli obecni z papieżem w bazylice św. Piotra w Rzymie. Do tej pory nie znam odpowioedzi na to pytanie. Tyle że to dyskusja raczej na pl.soc.religia.", + "25467": "Ten fragment bardzo mnie zainteresował. O jakim tutaj języku iliryjskim piszesz - i gdzie można więcej znaleźć na ten temat? Ze swej strony pprzypomnę tylko, że w XIX w. (w pierwszej połowie) słowo \"iliryjski\" było powszechnie używane na \"rzeczy\" potem zwane serbo-chorwackimi. Liczę na bliższe informacje.", + "25468": "Obawiam się, że nie ma. Nie istnieje bowiem żaden jedynie słuszny, \"obiektywnie lepszy\" system wartości, wedle którego należałoby oceniać działania ludzkie. To, co dla jednych będzie przykładem wielkiego bohaterstwa, dla innych będzie przykładem równie wielkiej zdrady i nie ma żadnego sposobu pozwalającego rozstrzygnąć, który pogląd jest \"jedynie słuszny\".", + "25469": "Się przyłączam do podziękowań. A propos Ormian - wędrując na przetarg zajrzałem do księgarni akademickiej UJ (Kraków, ul. św. Anny) i napotkałem tam książeczkę K. Stopki pt. \"Ormianie w Polsce dawnej i dzisiejszej\". Nie aspiruje może do wielkiej \"naukowości\", prędzej popularna, ale potrzebne informacje i literaturę można tam znaleźć.", + "25470": "Na kanale Planete przedwczoraj w nocy był film o syjonizmie (początki państwa Izrael itp). Charakteryzowano sytuację Żydów w Rosji rewolucyjnej i w pewnym momencie pokazano atamana Petlurę z komentarzem, że był to jeden z największych pogromców Zydów w historii (było to jedno z uzasadnień przyłączania się masowego Zydów do rewolucji). Czy wiecie coś na ten temat?", + "25471": "Kiedyś w TV było o tym że Stalin narobił w portki na wieść o powstaniu, jako że zupełnie nie był przygotowany na taką okoliczność. Nakazał wstarzymać front no i dzięki temu RFN powstało znacznie większe niż mogło być.", + "25472": "Sprawdź w \"Historii Gdańska\" bodaj pod redakcją Edmunda Cieślaka. Ostatnie tomisko to bibliografia tego co do tej pory napisano na temat Gdańska. Ponadto w każdym tomie są indeksy, dzięki którym dotrzesz do tego, co Ci potrzebne. Książka powinna być dostępna w każdej większej bibliotece.", + "25473": "Monokultura zbożowa (po góra parudziesięciu latach od wprowadzenia może spowodować nawet kilkudziesięcioprocentowy spadek plonu), oraz wyjałowienie gleby wywołane zmniejszeniem nawożenia (rezygnacja z hodowli w wyniku jej mniejszej opłacalności i obowiązku dostarczenia zwierząt do pracy w polu przez chłopów) - skutki również przesunięte w czasie. Niewykluczone, że jakiś wpływ miała też jakość pracy przy podnoszonej pańszczyźnie, ale tego akurat już chyba nie da się zbadać empirycznie.", + "25474": "Zgoda. Nie nazwał bym Ferdynanda sprzętem przełamania. To było ciężkie samobieżne działo ppanc. Inna sprawa, że całkowicie bez sensu. Czołgi przełamania mały wielki kaliber przeznaczony do niszczenia umocnień (przede wszystkim). Ferdynand z 88 słabo się do tego nadawał.", + "25475": "Witam, jesli ktoś jest zainteresowany to posiadam zeskanowany \"Atlas kolei ZSRR. Połączenia pasażerskie\" (1986 - myslę, że od tego czasu dużo się nie zmieniło, po rosyjsku). Proszę o kontakt na privo - jestem gotów wysyłać te pliki, prosze określić ile jednorazowo moge wysyłać (w Kb lub Mb)", + "25476": "Witam Wszystkich, Zwracam się z małą prośbą. Otóż potrzebuję informacji na temat mowy sejmowej Kołłątaja na wiosnę 1792 roku. Jeżeli dobrze pamiętam mówił na temat potrzeby skodyfikowania praw. Byłbym wdzięczny za wszelkie informacje, tytuly książek w których byłoby coś więcej na ten temat, jak również i adresy www.", + "25477": "Chodzi konkretnie o te miejscowości? Podobne sytuacje miały miejsce na całych wschodnich kresach RP. Polecam \"Wrzesień 1939 na kResach w relacjach\" Grzelaka. Na wschodnich terenach RP było sporo różnej wielkości oddziałów wojskowych, które dowodzone często przez zawodowych oficerów i podoficerów podjęły walkę z RKKA. Akurat oddział o którym mowa to najprawdopodobniej oddział płk. Dąmbrowskiego \"Łupaszki\" (nie wiem czy napisałem poprawnie nazwisko) - pozostałości 110 p.uł.", + "25478": "Spotykały się każde czołgi z każdymi. Ale akurat jeśli chodzi o Kursk to słabo trafiłeś. Niemcy przegrali z powodu strat spowodowanych przez artylerię ppanc (także samobieżną) i lotnictwo, a nie z powodu strat zadanych przez czołgi. Gdyby rozważać Kursk na zasadzie jakości czołgów, to niestety Niemcy wygraliby z wielką przewagą. Ich czołgi w tym czasie były wielokrotnie lepsze od rosyjskich. A przegrali. Dziwne?", + "25479": "Witam! Piszę tu po raz pierwszy, bo nie jestem specjalnie zainteresowany historią, ale mam w tej chwili do napisania referat o konfliktach zbrojnych XX wieku. Konkretnie o sytuacji na Bliskim Wschodzie oraz o działalności ETA w Hiszpanii. Otóż poszukuję wszelakich informacji na te tematy (w miarę szczegółowych). Źródła są obojętne - net, książki, cokolwiek - byle w miarę łatwo dostępne ;) Z góry dziękuję za wszelaką pomoc :)", + "25480": "Proszę wskazać jakikolwiek mój post, gdzie podawałem jakiekolwiek spiskowe teorie dziejów. Może zamiast wklejać jakieś z góry przygotowane teksty, to lepiej najpierw przeczytać, co druga strona napisała. Rozumiem, ze jest to anonimowa lista dyskusyjna, ale chyba jakieś formy kultury osobistej tutaj też obowiązują.", + "25481": "Witam, Poszukuję jakiegoś opracowania na temat początków rozwoju przemysłu w Białymstoku. Chodzi o lata 1870-1914, wiem tylko, że wtedy własnie powstawały fabryki, głównie włokiennicze w tym mieście. Jesli by ktoś znał jakąś ciekawą publikację, proszę o podanie tytułu i autora. Ewentualnie jakaś ksiązką o historii białegostoku, wyczerpująco opisująca ten okres.", + "25482": "Nieśmiało podpowiadam, że Popper uważał ewolucjonizm za klasyczny przykład pseudonauki (obok marksizmu i psychoanalizy). Z ewolucjonizmem w ogóle było śmiesznie, bo z jednej strony podważał chrześcijańską wizję stowrzenia (tak wtedy uważano), z drugiej jednak strony wspierał tezy rasistowskie (i to było powodem odrzucenia darwnizmu przez niektórych współczesnych).", + "25483": "Brak argumentow na co? Na polemike z twierdzeniem, ze \"Hitlerowi nie udało się stworzyć oryginalnej ideologii, gdyż wszystkie istotne punkty nazizmu wywodzą się z Talmudu\" popartą niekonkretna, naciagana wyliczanka w stylu 'pogarda wobec obcych tak samo'? Na to brak mi czasu.", + "25484": "Po upadku świątyni i zaprzestania kultu świątynnego Żydzi odrzucili Septuagintę. Dla potrzeb greckojęzycznej diaspory sporządzili (około 100 roku) nowe tłumaczenie, którego autorem był Acquilla. Jeśli Septuaginta była dość swobodnym tłumaczeniem, to tutaj z kolei tłumacz bardzo rygorystycznie trzymał się oryginału. Nie wiem natomiast, czy to tłumaczenie zachowało się w całości, czy we fragmentach.", + "25485": "W tamtych czasach w krajach nie będącymi tradycyjnie uznanymi królestwami koronacja wymagała zgody papieża i cesarza. pierwsi Piastowie do koronacji wykorzystywali zwykle okresy walk wewnętrznych w Niemczech lub okresy małoletności cesarzy. Krzywousty chyba nie miał takiej okazji.", + "25486": "Co w tym dziwnego? Czy zanurzenie się przy brzegu w wodzie było niebezpieczne (motyw włoskich nurków) czy zabronione? Jak zrozumiałem po prostu zobaczyli sylwetkę samolotu, który łagodnie osiadł na wodzie, a następnie wypływające do akcji ratowniczej łodzie. Miało to być dla nich coś zwyczajnego, więc specjalnie to ich nie zainteresowało.", + "25487": "Cóż. Myślący mi po to, żeby w przypadku egzaminu ustnego nie natknąć się na jakiegoś skołowanego frustrata. Chyba przyznasz, że przyjemniej obcuje się z osobami myślącymi i sympatycznymi. Poza tym chyba przedwcześnie zarzuciłeś mi niepopełniony grzech. I nie oceniaj tak bezkompromisowo - \"nie zamierzasz chodzić\". Może nie mogę, choć chcę? Za radę oczywiście dziękuję.", + "25488": "Podobno na polskim rynku ukazała się przed paroma laty (auto?) biografia Billa Gatesa. Czy ktoś z grupowiczów jest bardziej kompetentny w tej kwestii niż sympatyczne panie w księgarniach i może udzielić mi szczegółowych informacji odnośnie tej publikacji - wydawnictwo, dokładny tytuł, itp.?", + "25489": "Czy przypadkiem mówisz o paradoksie Giffena, było to na przykładzie chleba, kiedy to mimo rosnących cen żywności rosła konsumpcja chleba, ale w tym wypadku było to spowodowane zastępowaniem innych produktów żywnościowych właśnie nim.", + "25490": "Witam wszystkich grupowiczów!!! Mam ogromną prośbę. Chciałbym prosić abyście podali mi wszelkie możliwe adresy stron, które nawet po części zajmują się \"STATYSTYKĄ\". Pozdrawiam wszystkich i proszę o info na priva - Jendrek.", + "25491": "Witam wszystkich klubowiczów!!! Bardzo potrzebuję do pracy magisterskiej wszystkiego co jest związane z przedstawicielami handlowymi, przedstawicielstwem handlowym. Za wszystkie odpowiedzi na liście oraz maile (vojtus@poczta.onet.pl) bardzo, bardzo dziękuję!!!! pozdrawiam wszystkich i życzę mniej kłopotów niż jest w moim przypadku z dostępem do materiałów podczas pisania magisterski!!!!", + "25492": "Ma Pan rację. Fakt, że można nie pracować i brac zasiłek dla tzw. \"bezrobotnych\" jest współczesną wersją niewolnictwa. Bo gdy ktoś pracuje a ktoś inny korzysta z zabranych pod przymusem owoców jego pracy nie dając mu w zamian zadnych usług - mamy do czynienia zniewolnictwem.", + "25493": "bardzo uprzejmie prosze o podanie, wskazanie mi informacji lub linków na temat wskażników dotyczących instytucji finansowych (płynności, rentowności...) chodzi mi o sposób ich liczenia, rodzaje itd... a także szukam informacji na temat stuktury właścicielskiej instytucji finansowej. bardzo prosze o odpowiedz osoby majace coś na ten temat.", + "25494": "Witam!!! Mam pytanie czy ktoś z grupowiczów orientuje się gdzie w sieci mogę znaleźć wzory nowych - obowiązujących od 1 stycznia 2002 r - deklaracji wpłat na PFRON? Z góry dziękuje za wskazanie takowych stron www :))", + "25495": "Mam Monitor Sony E100 15 calowy i kolega proponuje mi za niego 800 PLN, ja natomiast chciałem sobie kupić jakiegoś LCDka, ale chciałem jeszcze poczekać, aż siedemnastki spadną cenowo do ok. 2000. Czy sądzicie, że jest sens sprzedawać moją piętnastkę i kupić piętnastkę LCD teraz???? Proszę o radę.", + "25496": "Bo jak przychodził król i siłą zabierał dobre monety w celu wpuszczenia bardziej zafałszowanych na rynek, to to wcale nie była interwencja państwa? A działo się tak chociażby w Polsce, chociażby za Mieszka Starego albo Jana Kazimierza.", + "25497": "Cześć czy ktoś z ws miał może do czynienia z takim narzędziem do planowani procesów jak iThink, jeśli tak to prosze was o opinie na temat tego narzędzie, czy warto sie nim zainteresować i wykorzystywac do planowania procesów i ich efektów w firmie.", + "25498": "Nie napisałem przecież, że to oszustwo. Zwróć uwagę, że ustawodawca przewiduje odp. karną nawet, gdy taka sprzedaż nie doszła do skutku ('Kto proponuje ...'). Zresztą jak już napisałem chodzi W TYM WYPADKU o inne przestępstwo: art. 166 \"Kto bez wymaganego zezwolenia ...\", gdyż sprawca nie proponuje nabycie papierów niedopuszczonych do obrotu, a jedynie pośrednictwo w nabyciu pap. dopuszczonych do obrotu na giełdzie.", + "25499": "A właściwie dlaczego sądzisz, że on chce szacować frakcję? A może on szacuje średnią długość skoku kangura - a to zupełnie inny wzór będzie... poza tym we wzorze chyba pierwiastek pownien być, nie? ale ja już trochę przysypiam, więc nie bić, jeżeli nie powinien", + "25500": "Nic dziwnego, że nie kumasz. Żabą nie jesteś a Google'a to używasz chyba tylko w celach rozwrywkowych. Co do meritum: wcale nie musi ci się uzbierać 50 stron, ty masz też coś napisać od siebie. Jeśli tak podchodzisz do sprawy, to lepiej skorzystaj z jednej z licznych ofert pisania magisterki.", + "25501": "To skąd na zachodzie bezrobocie, np. Niemcy 10%, Czechy 8%, USA 5.6%, a jednocześnie wysokie płace minimalne? Przecież zawsze znalazłby się ktoś tańszy bezrobotny na miejsce zatrudnionych.... W ten sposób najprostrze prace np. sprzątanie czy składanie pudełek w firmie wysyłkowej (częsty obrazek z USA) byłoby wynagradzane na poziomie podobnym co w Polsce, a tak nie jest - jesy wynagradzane 5x tyle.", + "25502": "Może chodzi o likwidacje państwowej kontroli cen (za wyjętkiem cen węgla kamiennego, energii elektrycznej, czynszów kwaterunkowych, biletów na przejazdy kolejowe i autobusowe, niektórych leków i spirytusu) oraz liberalizację handlu zagranicznego od 1 stycznia 1990? Jeżeli tak to Staniszkis nazywa inflacją wzrost cen (grudzień do grudnia) w 1989 = 639,6 % a hiperinflacją wzrost w 1990 = 249,3 %.", + "25503": "Cały problem polega na tym, że w ustawie jest zapisane że nie można płacić liniowego jeśli wystawiasz faktury w ramach działalności firmie, w której wcześniej byłeś na etacie. Notabene jest to rozwiązanie niezgodne z innym orzeczeniem TK, który powiedział że podatnik ma prawo wybierać najniższy sposób opodatkowania dla siebie. A co do tych poszkodowanych menedżerów - spokojna głowa, im wzrośnie pensja brutto tak żeby netto dostali tyle samo.", + "25504": "Z mojego punktu widzenia bezrobocie na umiakowanym poziomie (nie strukturalne) nie jest wada lecz zaleta. Podobnie jak ma sie rzecz z inflacją. Do wad zaliczyłbym: brak elit rządzących z prawdziwego zdarzenia, niska świadomość społeczeństwa oraz brak znacznych nakładów na nauke, BiR, IT (nie chodzi mi o zakup innowacji lecz jej wytwarznie).", + "25505": "A jest ktoś w stanie powiedzieć, jak obecnie wygląda mniej więcej struktura ogólnoświatowego długu w dolarach? Czyli ile USA dolców jest winne innym, a ile inni USA? Kto bardziej straci na tej deprecjacji - USA czy inni? Rosja? Chiny?", + "25506": "Dla mnie nie jest ale rozumiem, że nie ma to wiele wspólnego z twoją ekonomią. Istnieją więc co najmniej dwie możliwości: albo władcy Polski nie kierują sie ekonomią albo ty. W pierwszym przypadku nie można więc winić ekonomii za to co tamci robią. W drugim nie jesteś kompetentną osobą aby oceniać ekonomię i to co robia inni, z ekonomicznego punktu wiedzenia.", + "25507": "W \"Szwejku\" był gość, któremu wydawało się, że jest encyklopedią wielotomową. Ale Tobie akurat wydawało sie dobrze, więc mam nadzieję, że nie zmienisz zdania. Tyle, że teorie i prawa ekonomii to są dwie różne rzeczy, które na szczęście mają jakieś punkty wspólne.", + "25508": "Órzytkownik \"H5N1\" napisał: to zajrzyj do jednego z tysięcy w stolicy \"agencji towarzyskiej\" lub \"salonu masażu i zobaczysz masę nagich i wychudzonych:O) tak poważniej to nie siedź tyle przed telewizorem i rozejrzyj się wokoło:O) masz rację że żadnej gospodarki rynkowej nie ma, tylko nam się ją wpaja, tak samo jak wmawiają nam komunizm nazywać demokracją:O( wiec jesli pieniądz w gospodarce jest fikcyjny to o żadnej rynkowości nie ma mowy!", + "25509": "moje nieznoszenie jest umiarkowane całkiem, ale że Cię za to gupowy FAQowiec nie ściga zaciekle, to chyba musi Cię wyjątkowo lubić :) losowe cięcie cytatów? ;) żenować się nie będę, krzyczeć też nie :) no chyba że wrzasnę sobie w akcie rozpaczy, gdy dla przeczytania 1KB Twojego komentarza będę musiała przecedzić 7KB cytatów.", + "25510": "Hi, Za wszystkie uwagi dziękuję. Więcej komentował nie będę. Nie wynika to z braku agrumentów, ale z faktu, że ten wątek jest jak smok z głowami, które odrastają w postępie geometrycznym. Pozdrawiam serdecznie, Tumor Mózgowicz. UWAGA: Aby odpisać mi bezpośrednio usuń pierwsze U z adresu e-mail.", + "25511": "Zgadzam się w pełni ze stwierdzeniem, że \"ważną umiejętnością jest precyzyjne wyrażanie swoich myśli\", ale czy wyrażając swoje emocje mamy zapomnieć o poprawności? Wzorce językowe czerpiemy przecież głównie z literatury, a nie z analizy podręczników gramatyki. Również jak najbardziej się zgadzam - zobowiązuje. I również bardzo przepraszam, ale w tekście, krytykującym kolokwializmy nie wypada chyba ich używać?", + "25512": "Również przeczytałem kilka razy (chciałem znaleźć to, co znaleźli przedpiszcy), niestety, nie znalazłem. Gdyby było dłuższe, nie przebrnąłbym. Niesprawnie napisane, pretensjonalne. Wysilone. Że chciała kochać i być kochaną? Że karmiła się złudzeniami? Że boli? Banał, za mało. Może zabrakło lampy błyskowej?", + "25513": "Nie nie... podchodzicie do problemu od niewłaściwej strony. Action Script to nie dla wątpliwej tajemnicy korespondencji (taki wątek wprowadzałyby pozycje dotyczące kryptografii) - AS to przyczyna grożącego procesu. Gertruda nie miała pewnie licencji a zaczęła wykorzystywać komercyjnie. To by też wyjaśniało dlaczego pojechała akurat na wschód - wszak wszyscy wiedzą, że tam własnie jest raj dla piratów ;)", + "25514": "No zapomniałem z tego pośpiechu o jednym wspomnieć. Zgłoszenie kandydata na ZM wyglada tak: \"To jest zdanie\" Zygmunt Autor, Tytuł Tekstu. czyli np: \"Wiesio się wygibnął i czymnął do lasu gdzie go ufoki porwały\" Pietia Szakaszfili, W oku Cyklona Takie coś należy wysłać mi na maila. Przymusu nie ma, ale co to za życie, jeśli się w Konkursie udziału nie bierze? ;-)", + "25515": "Nie wiem, czy aż tak zegarmistrzowska precyzja w dookreślaniu charakteru dźwięku dobrze przysłuży się komentowanemu tekstowi. Jeśli już przy tym jesteśmy, to obsługa mechanicznej maszyny do pisania wymaga wielu różnych czynności podczas których odgłosy mogą być rozmaite i zbliżone do tych, które opisał Bartek.", + "25516": "Ja to dokładnie tak odczytałam. Człowiek sam powoduje, powiedzmy, wykolejenie pociągu, poprzez pociągnięcie za hamulec, chociaż ja lubię nadinterpretować. Gwoli ścisłości mogłoby być zdanie, że zdążył pociągnąć uchwyt przed wypadkiem.", + "25517": "Zgadzam sie z Tobą... I część była pisana z sercem, natomiast II i III to wyłącznie tani pokarm dla połechtanych i żądnych sensacji krytykantów. Jest to oczywiście moje odczucie po tej lekturze... pozdrawiam, Wojtek", + "25518": "A ja tam miałem szczęście i zaraz na początku zawiesił mi się komputer. za drugim razem też. Niestety pomysł z linkami chyba był nienajlepszy, bno nmie wziął pod uwagę, że oprócz artystów pisarzy linki mopgą podsyłać też artyści wwwówniarze.", + "25519": "Zgrabniutkie... Mam pewne wątpia, co do ścisłości zabiegów (jak choćby ten tlen podawany przez jakąś rurę - do czego to odnieść??? Gdyby rura zasysała mielibyśmy pompkę wzwodotwórczą, ale ta rura dmucha, w dodatku zimnym!), ale pomysł jest niezły.", + "25520": "Jeśli nie dołożyłaś wszelkich starań, żeby ten tekst był doskonały, to dyskusja na jego temat jest stratą czasu i dla Ciebie i dla grupowiczów, bo czyż nie jest bez sensu mówienie Ci o rzeczach o których wiesz... Jeśli nie czytałaś jeszcze FAQ, to znajdzesz go tutaj: http://republika.pl/szczurkot/FAQ/index.html", + "25521": "Patrząc z perspektywy troche młodszego czytelnika wydaje mi się że w swojej pracy umieszczasz o wiele za dużo opisów, owszem przy krotszych pracach może to być ciekawe, ale na dłuższą mete nużące. Ja w swoich pracach mam za to bardzo mało opisów (może aż za mało).", + "25522": "witam, zwracam się z uprzejmym zapytaniem czy może ktoś pomógłby mi wymyślić temat pracy o kulturze? Może dotyczyć szeroko rozumianej kultury np. czytelnictwo, internet itp. Ja mam parę pomysłów ale nie mogę się zdecydować, a sądzę że na pewno są wśród was osoby zainteresowane tą tematyką które podsuneły by mi temat który jest na czasie i dotyczy współczesnej sytuacji kulturalnej. Za wszystkie wypowiedzi z góry dziekuję.", + "25523": "Ja cenię ludzi twórczych... grzeczna osoba z nudą mi się kojarzy. Poza tym co złego w cewce moczowej jest? Otwórzmy się troche na świat. No chyba, że ktoś łbem o horyzont zarwał, ból, z cewki strumień poleciał. Ludzkie to przecie. Uważam też, że ręce pod kołdrą trzeba trzymać, tam gdzie cez drga (rży). Bałamucić słowem i myślą.", + "25524": "Do diaska! Ja to mam szczęście z tym piwem, najpierw miałam dostarczyć Beeornowi, teraz była szansa otrzymać piwo od niego? Zawsze mi gdzieś ucieka po drodze. No rozumiem, żebym chociaz lubiła ten płyn, ale taki chroniczny brak okazji na wypróbowanie? Słuchaj? a może zrezygnujesz Lesie? jedna szklanka mniej, jedna więcej?", + "25525": "dokładnie wiem o co chodzi! no strzał w 10 :) oczywiście nie mam pojęcia o co tobie chodziło Bogdanie, ale przecież nie o to chodzi ;) i takie twoje teksty lubię, w których zostawiasz miejsce dla mojej wyobraźni. pozdrawiam jak zwykle ciepło :)", + "25526": "Ech, za sprawą bnt wszyscy zejdziemy na psy:-) Eee, co z Tobą? Ja już spadłam z konia i nie potłukłam się. Schodząc z psa jest bezpieczniej. Zresztą o szczurach i chomikach też już było. Teraz wiosna i słońce. Należy się przerwa. hahahaha", + "25527": "Witam, Jakoś mnie naszło, nowy pomysł, może zatem i nowa metoda. Poniżej znajdziecie początek opowiadania \"Wszystkie martwe dzieci\". Pytanie, z którym się zwracam, to czy jest to na tyle czytelne, a zarazem niedopowiedziane, aby ryzykować dalsze czytanie? Zamierzeniem było rzucenie czytelnika niemalże w wir wydarzeń, nie jestem jednak pewnien, czy nie przesadziłem. Otwarty jestem na wszelkie inne uwagi.", + "25528": "\"Choć cały gniewem pałam, lecz rozum ostrzega, iż ten błądzić nie może, kto Irenie ulega; kto na rozkazy Ireny nie zamyka ucha, tego wzajem łaskawie niebo chętniej słucha\" I jak zwykle masz rację - to było na pl.soc.cośtam. Nawet nie wiesz, jak bardzo mnie onieśmielasz takimi wyznaniami ;) Zamknąć? Dlaczego? Było super! Pozdrawiam ciepło", + "25529": "Znam ten ból. Nigdy nie uda się go odtworzyć w całej krasie... Zaraz, zaraz! To może następnym zadaniem będzie wierszyk o cezie? Czuję, że tak wybitne zlecenie może przełamać naszą (zwłaszcza moją!) anty(radio)aktywność i przywrócić tematowi literacki sznyt! Terminu nie ma - powiedzmy, że do jutro o tej samej porze:-)", + "25530": "Nie jest normalny ktoś, kto zamiast popływać z dziewczyną kajakiem po stawie, ustrzelić jej na strzelnicy misia i wypić parę piwek - szlaja się po jakiś Mekongach! Coby odpowiedzieć na to pytanie musiałbym przeczytać wszystko raz jeszcze od początku, a taki pilny to niestety nie jestem.", + "25531": "A próbowałeś pisać wiersze i nie rymować? Może to jest Twoim przeznaczeniem? W każdym razie warto zagłębić się w phpoe. Choćby dla przyjemności samego tylko czytania. Nie chcę nic sugerować, ale jest tam jedna fajna, prawie bezbłędna poetka. No to - pa, pa!", + "25532": "Ja pisarzem nie jestem, żeby wątpliwości najmniejszych nie było. Po pijaku nie piszę z powodu prostego, że w klawisze nie trafiam. Postanowienia dobrze robią. A prawdziwy poeta to młodo umrzeć powinen.", + "25533": "To to było z życia wzięte? Literatura faktu? Odejmuję więc punkt za nieużywaną wyobraźnię i drugi za dwu i pół miesięczną zwłokę w wicepremierze. Bo niby czym ci dyndacze sobie zasłużyli na takie wyróżnienie? Dodaję za to trzy punkty: za brak rodziny (1,5), chorób, śmierci i szczegółowego opisu aktów seksualnych (po 0,5) w tekście :-)", + "25534": "Na barykadzie ginęli ludzie. Padali jak muchy. Mężczyźni, kobiety, dzieci. Wychodzili na górę - strzelano - padali. Wychodzili następni - strzelano - padali. Ciało na ciało, ciało obok ciała, trup na trupa. Setki. Tysiące. Nikt nie wie już ile. I nikt nie wie za co, po co, dlaczego. I zapomniano już gdzie. I nikt nie pamięta kiedy.", + "25535": "Co nadal nie odpowiada na moje pytanie ;P Poza tym, szkoda, że nie ma pomników myszy. Nudzą mnie już pomniki tych samych postaci. Ludzie je stawiają choć nie wiedzą na co i po co. Natomiast zwierzęta znają lepiej. Pomnik myszy polnej, za to, że tak ładnie popiskuje. Zbieram podpisy. Gromek - wszystko co nieoczywiste wcale nie jest gorsze", + "25536": "Spaceruję sobie wzrokiem po ścianach, suficie, meblach i przedmiotach. Mucha spaceruje też po ścianie, dostrzegam ją spod przymrużonych powiek. Staram się rzęsami strzepać kurz z półki odległej na wyciągnięcie ręki. Na ścianie wystukuję palcami rytm bezsenności. Stopa wygląda spod kołdry. Ruszam palcami i widzę, jak się poruszają. Żyję? Spomiędzy palców wypada mi papieros. Tli się parkiet. A ja stygnę. Marzę o pożarze...", + "25537": "No jak to kto? Wierne amerykańskie żony, by rozwiesić pranie. A przy okazji pooglądać japońskie Zera lecące na wysokości kilku metrów i broniące własnych bombowców, które lecą kilka kilometrów wyżej :-) Przecież to oczywiste.", + "25538": "A nie jest tak? W grze jest interektywność, człowiek się wczuwa i inaczej podchodzi np. do głupiego scenariusza. Gdy jesteś aktorem w tym teatrzyku, nie dostrzegasz tych uchybień jak ktoś stojący obok. To naturalne, że od filmu wymaga się więcej - nie ma tam niczego, co kompensowałoby ewentualne wady.", + "25539": "Rozmawiałem o tym z paroma osobami od nich i z tego co wiem, było odwrotnie - Polsat antycypując tak wielki sukces TVN desperacko, w rozpaczy i na kolanie przygotowal 'Dwa swiaty'. Trudno zresztą mowić o 'przygotowaniu' - startowali ten program z bardzo ogolnie zakreśloną formułą, sami do końca nie wiedząc, o co im chodzi, wymyślając różne grepsy z odcinka na odcinek, przede wszystkim intensywnie kopiując Big Brothera.", + "25540": "Przytoczone przec Ciebie motto występuje na znanym mi trailerze _fanowskim_, w żadnym wypadku nie ma go w oficjalnym, o którym _ja_ cały czas mówię... T chyba wyjaśnia nieco sprawę :) E, nie tyle McGregora, co Kenobiego jednak ;)", + "25541": "Nie obchodzi mnie to, jakie są zamierzenia reżysera. Obchodzi mnie, czy mnie wzruszyło czy nie. To ja płacę za bilet, a nie reżyser, to on więc powinien odpowiadać na takie pytania. Nie umiem samemu oprawić pstrąga, ale czuję (oj, czuję), jeśli kucharz spieprzył zadanie. Ten pstrąg zajeżdżał mułem głębinowym, to wszystko.", + "25542": "Hmmm, ja tam ten film widziałem tylko raz, więc mogłem czegoś nie zauważyć a większość z tego co zauważyłem zdążyłem zapomnieć, więc możliwe że mylę się całkowicie, ale prawdę mówiąc nie bardzo rozumiem, skąd wziąłeś przypuszczenie, że istniał jakikolwiek Keyser Soze.", + "25543": "Po prostu wydaje mi się, że ta grupa powinna się zajmować jednak przede wszystkim ewentualnym rekomendowaniem ludziom, na co pójść do kina. Ocena na małym ekranie i ocena w kinie to zupełnie co innego. Zaraz - to w końcu jest Szwecja czy Norwegia? Gdzie się rozgrywa pierwowzór?", + "25544": "Nie \"taki\" czyli nie o Holocauście? Czytałem książkę i to mi póki co wystarcza. Pieprzę \"pozytywne siły\". Jak dla mnie, z filmu może bić nawet \"negatywna siła\", jeśli dostarczy mi upragnionej dawki relaksu, rozrywki i zapomnienia. Jakoś nie spodziewam się żadnej z tych trzech rzeczy.", + "25545": "I stało się tak, że Wojciech Orlinski napisał(a): Ja mam o jakości filmów które można ściągnąć rozmawiać z kimś, kto do tej pory myślał, że w sieci są tylko wersje LOTR-a 2 czy innego Pottera nakręcane w kinie na Sony Handycamie oraz który w życiu nie widział DivXa na oczy? Dziękuję, w taką paranoję jeszcze nie popadłem.", + "25546": "Misiaczku - miej trochę pokory. Obecność ALT to standard, ale służący do zupełnie czego innego. Bo jest kijowy. Od kiedy to 'bycie świadomym wyborem' jest wartością same w sobie? To może Ty uszanujesz mój świadomy wybór, jakim jest krytyka źle zaprojektowanej strony?", + "25547": "Zbliżone. To znaczy lekka konsternacja. Ale stwierdziłem, że z protestami chwilę poczekam i okazało się to szczęśliwie słuszne. Chciałeś przecież wersję z polskimi napisami, czyż nie? ;) Gdyby były zdubbingowane, to co innego.", + "25548": "Dziękuję bardzo za pomoc. Rozpocząłem poszukiwania, ale pewnie nieprędko uda mi się dotrzeć do tego filmu. Ale nic to, ważne, że wiem czego szukać. :) Kogo poza Kurosawą mógłbyś mi polecić? Bardzo OK. Tyle, że to bardziej kryminał :) Jeszcze raz - pięknie dziękuję :)", + "25549": "To bardzo optymistyczne założenie, którego raczej nie potwierdza 200 lat wolnej prasy w kapitalizmie... zgoda. Więc dzisiaj podobną manipulację trzeba by zrobić przy pomocy telewizji. Istotnie to kolosalna różnica. A czy kiedykolwiek było lub będzie inaczej?", + "25550": "Czy ktoś wie coś na temat tego filmu (\"Possession\")? Na ekranach kin chyba w ogóle go nie było? Do obejrzenia skłania mnie obsada (Paltrow, Northam, Ehle) związana z osobą mojej ulubionej pisarki, ale chciałabym się dowiedzieć o nim czegoś więcej.", + "25551": "To prawda, ale z drugiej strony, odpadną Ci wtedy kontrowersyjni twóry jak Lynch czy Trier. Jedni to lubią, inni nie lubią, ale ja bym strasznie żałował, gdybym nie poznał ani jednego ani drugiego. Jedne filmy Triera uważam z kompletne nieporozumienie (np. \"Nudząc w ciemnościach\"), inne za Ultimate Movie Experience (np. \"Królestwo\" czy \"Idioterna\"). Dla mnie też oceny Triera miotają się między 1 a 10!", + "25552": "I znalazł - zanim zeszli na dyskusję o bieganiu po sali i kogo za to eksterminować - podparcie u drugiego. Oraz zero głosów sprzeciwu. No i jeśli rzeczywiście jest potrzebny superkumaty sześciolatek, żeby to załapać, to dobrze, żeby potencjani widzowie wiedzieli (nie, nie mam 6-latka w rodzinie 8-) ).", + "25553": "Na litość! Wysłałaś to zapytanie na 10 grup jednocześnie, co samo w sobie jest nie zalecane. Trudno, ale dlaczego tu?!? Wprawdzie w trakcie kręcenia filmow \"Pianista\" i \"Pianistka\" fortepiany najpewniej były omikrofonowane, ale przecież nikt z nas tego nie robił własnoręcznie!", + "25554": "Nie rozumiem, po co się katujesz, bo - o ile dobrze pamiętam z pl.hum.teatr - już spektakl teatralny bardzo Ci się nie podobał. Poza tym, jeśli piszesz \"szowinistyczna szmira\", to albo niewiele zrozumiałaś, albo masz na myśli żeński szowinizm - rzecz jest właściwie wyłacznie o mężczyznach :)", + "25555": "Wtedy była \"milicja\". Poza tym szkoła _nie_ olewa przypadku zniknięcia ucznia. No, zobaczymy. Ale w przypadku polskich filmów zwrot kosztów realizacji to bardzo rzadkie wydarzenie. Było \"więcej już ojca nie widziałem\"; było \"mam 30 lat\" i był mniej więcej 13-letni Wojtek. Wyjaśnienie.", + "25556": "Hej, ale przecież podsrywamy sobie regularnie w notkach tetrycznych w Esensji. Też nie mam pamięci do tego, kto zaczął, ale pamiętam Twoje notki parodiujące moje i moje parodiujące Twoje. Mam zresztą wrażenie, że w ciągu ostatniego roku gust Ci się jakoś poprawił, rzadziej widzę takie katastrofalnie głupie notki jak ta o \"Adaptacji\".", + "25557": "No więc cały ten film robi wrażenie rozpaczliwie niskobudżetowego - więc jeśli zapłacono, to niezbyt wiele a o ile Frycz może sobie pozwolić już w zasadzie na wszystko, to w przypadku młodych aktorów udział w gniocie może być krokiem rujnującym przyszłą karierę.", + "25558": "ale jak to?! bardzo lubię Bergmana; a Shaun of the Dead był jednym z najlepszych filmów ostatnich lat - no po prostu majstersztyk brytolskiego humoru mam faktycznie wrażenie, że oglądam je różnymi kawałkami mózgu, ale to mi nie przeszkadza - mam oba natomiast na Testosteron faktycznie nie pójdę, obawiam się, że wcześniej powiniennem sobie coś wyciąć ;)", + "25559": "To widocznie ja jestem militarystą nieujawnionym, bo chociaż generalnie nie lubię klimatów typu Tom Clancy, helikoptery z \"Czasu Apokalipsy\" i \"BHD\" istotnie zapadły mi w pamięć, a to jako symbol pewnych ważnych kryzysów cywilizacyjnych, które symbolizowały.", + "25560": "W związku z tym, że w Wielkim Konkursie dla Kibiców \"LIGA KIBICÓW\" nie sprecyzowałem, czy chodzi o mecze derbowe w ekstraklasie, pucharze, czy też razem i że kilka osób zwróciło mi to uwagę (szczere dzięki). Każda osoba, który poda tu dowolną liczbę otrzyma (tylko w tym pytaniu) 1 pkt. PRZEPRASZAM ZA POMYŁKĘ!!!! i zapraszam do konkursu...", + "25561": "Obiecałem niechcący że jak się obronię skoczę na banji (nie jestem pewien czy tak się to pisze czy po polsku). Termin już niedługo i w związku z tym chciałbym się dowiedzieć gdzie można tego dokonać. Może ktoś polecić mi jakieś miejsce na Śląsku ? (im bliżej Gliwic tym lepiej).", + "25562": "Chciałbym się dowiedzieć jakich partii mięśniowych nie mogę robić w jednym dniu treningu, ponieważ wiem, że w ten sam dzień nie należy ćwiczyć bicepsu i tricepsu gdyż przy ćwiczeniu bicepsu zaniedbuje się triceps i triceps traci dużo siły i nie ma jej tak dużo jak byśmy ćwiczyli sam triceps", + "25563": "[ciach] Z takimi pajacami fajnie się gada na priva ;) Polecam ;))) Wiesz - takie chamstwo i bezczelność zdarza się w i-necie non stop. Jest to kurweskie łamanie praw autorskich i powinno być to ścigane, jak każdy inny plagiat. Czasem można coś sciągnąć na własną stronkę, ale wypada podpisać, kto jest autorem ...", + "25564": "Tzn. Twoje opakowanie ma 50g czy w żelatynie, którą masz w domu, jest 50g białka? Czy może w 100g Twojej żelatyny jest 50g białka? Witam Cię również i pozdrawiam - Veno PS. Pamiętaj, że białko z żelatyny ma praktycznie zerową wartość biologiczną, jeśli chodzi o budowanie suchej masy, tak więc nie uwzględniaj go w dziennym spożyciu białka.", + "25565": "Dziękuję serdecznie za porady. Biegam tylko po miękkim, to już odkryłem dawno :-) Myślę, że tym razem to jest to ścięgno Achillesa. Ale przy okazji dowiedziałem się o tych bólach okostnowych. Miałem to w zeszłym roku - objawy dokładnie jak w opisie. Co ciekawe, byłem u lekarza (internisty) i nic nie potrafił zdiagnozować.", + "25566": "22.05.2002 roku należy spodziewać się trzech przerw w łączności z serwerami SETI@Home w Berkeley (godziny podano według czasu polskiego): 1.. o godzinie 14.30 - czas trwania do 2. godzin, 2.. o godzinie 17.30 - czas trwania do 1. godziny, 3.. późne godziny wieczorne - nie podano godziny, czas trwania do 1. godziny. Centrala kontynuuje prace mające na celu zwiększenie przepustowości łącza Projektu do Internetu oraz reorganizuje wewnętrzne podłączenia serwerów", + "25567": "Mam do Was, jako do profesjonalistów, pytanie odnośnie napisania recenzji z artykułu. Wiem, że nie wszyscy zawodowo zajmujecie się dziennikarstwem, ale mam nadzieję, że mi pomożecie. Mam dwustronicowy artukuł, z którego muszę napisać recenzję. Co powinno się znaleźć w takiej recenzji, jakie są wytyczne, czy taka recenzja to przede wszystkim wnioski własne?? Bardzo proszę o pomoc i z góry dziękuję za poświęcony mi czas...", + "25568": "Spróboj w jakiejś dużej firmie ubezpieczeniowej - \"od zawsze\" prowadzą tego typu badania. Oczywiście na pewno nie udostępnia wszystkiego ale jeżeli piszesz dla jakiegoś wysokonakładowca, to chętnie cos chlapną w zamian za podanie źródła. Warto by też napisać do GUS-u. Maja sporo danch, których nie pakują na strony (niektóre udostępniają tylko odpłatnie).", + "25569": "Dość zdawkowo - a jakieś uzasadnienie? Cóż, pismo jest bardzo tendencyjne, i to jest fakt. Bynajmniej jednak uważam, iż ma sporą szansę usadowienia się na rynku. Może nie obok tytułów, o których pisałem wcześniej, ale zaraz poniżej z pewnością.", + "25570": "Powstał Dziennikarski Kodeks Obyczajowy, uchwalony przez Konferencję Mediów Polskich. Uroczyste podpisanie kodeksu planowane jest na 22 października - ustaliła Polska Agencja Prasowa. Kodeks uchwaliło we wrześniu kilkunastu reprezentantów stowarzyszeń dziennikarskich, związków zawodowych, radia, telewizji i duszpasterstwa środowisk twórczych, wchodzących w skład Konferencji Mediów Polskich. zainteresowanych odsylam do PAP-u ewentualnie moge przeslac cala depesze, ale uprzedzam, ze strasznie dlugasna", + "25571": "Witam wszystkich, Czy ktoś z grupowiczów jest w stanie podać mi adres internetowy biblioteki w którem można znaleźć darmowe książki dotyczące sekt, narkomanów oraz alkoholizmu? Mam na myśli serwis podobny do biblioteki ZAŚCIANEK, z której po wysłaniu maila na wskazany adres można spowrotem otrzymać zamówioną książkę. Proszę o pomoc, ponieważ poszukuję materiałów do pracy magisterskiej o uzależnieniach.", + "25572": "Zapytaj spółkę 4media, PPL (Polską Prase Lokalną), Pana Szczura, Hinca, Krafta, Płonke będziesz miała super materiał jak mieć biuro w Mariocie, wyprać brudne pieniądze, jak niepłacić podatków, wykazywać wieczną strate niby nieudane inwestycje nie zapłacić ludzią (redakcje) wynagrodzeń, jak potarfia przysłac PIT rozliczeniowy - 0 zł (wynagodzenie niewypłacane). ech ... szkoda klikania.....", + "25573": "Zajawka to krótka, prawie reklamowa zapowiedź, musi siętam znaleźć oczywiście miejsce i data imprezy oraz główna atrakcja (wykonawca itp). Nie musisz sie jednak skupiać na żadnym tle dla wydarzeń - ważna jest sama zapowiedź atrakcyjnych wydarzeń. Nie powinno to być dłuższe niż to co tutaj napisałem. (Mówimy tutaj o zajawce np na I stronę, ewentualnie z odesłaniem do dłuższego tekstu wewnątrz numeru).", + "25574": "Po raz pierwszy w zyciu ktoś zarzucił mi nietolerancję! Powtarzam - szanuję poglądy pana G. Niedżwieckiego, ale nie muszę czytać obrażliwych wypowiedzi - ogólnych i ad personam do szanownych uczestników dyskusji o dziennikarstwie. Nie jestem nietolerancyjny, znam to z autopsji i brzydzę się sekowaniem kogoś za \"inność\".Owa inność jednak nie musi oznaczać zwykłego braku kultury. Dziękuję za obronę mojego stanowiska.", + "25575": "Myślę, że konsultował to z lekarzami. A to, że zdecydował się pracowac przed kamerą świadczy o jego odwadze. Poza tym sadzę, że taka postawa dodaje otuchy tym, którzy też są chorzy na tę chorobe i widzą, że Kamil nie daje sie rakowi.", + "25576": "Zapewne nie ma wyraźnej granicy, która oddzielałaby osobę publiczną od niepublicznej - publiczną jest Adam Małysz, ale raczej nie jest nią Kamil Knoch, choć ostatnio wygrał z Małyszem. To stopniowy proces stawania się osobą publiczną i trzeba to oceniać na wyczucie.", + "25577": "Jestesmy nowym serwisem dla polonii w Wielkiej Brytanii ale i nie tylko. Szukamy ludzi którzy chcieliby spróbować swoich sił jako dziennikarze. Za darmo - bośmy młodzi - ale w zamian za referencje. Zainteresowanych prosimy o kontakt. Dane do kontaktu na stronie http://www.apsik.co.uk", + "25578": "Nie spotkałem. Wydawnictwo RM udostępniło kiedyś jeden rozdział (czy jego fragment) tłumaczenia, ale nie pamiętam gdzie. Mam też pedeefa z kawałkiem drugiego niemieckiego wydania książki (kilka stron). Poza tym warto ją kupić i codziennie do poduszki 5 stroniczek. A jak sie dobrze poszuka to 25 PLN wystarczy.", + "25579": "Ad 1. Nie mam czym, bowiem ostatecznie nic nie wybrałem. Ad.2 Nie, nie rosyjskie. W Polszy nie nada bowiem sprzedawać w sklepach sprzetu nieatestowanego (choć zdefiniowano to nieco inaczej) a rosyjskie tego nie mają, a jak by miały, to pewnie nie bylyby konkurencyjne cenowo. :-/ Miał i uprzedzając kolejne pytanie nie były droższe ;-) przynajmniej znacząco.", + "25580": "Hej, wiem, że etna to może nie jest jakieś max wyzwanie bo góra nie jest rewelacyjnie trudna, ale jednak wysoka. Wspinał ktoś się kiedyś? Wyjeżdżam za 2 tygodnie i może jakieś wasze uwagi byłyby pomocne (oprócz tego że nadal jest aktywna, to akurat wiem:) A w podzięce filmik piwny Wam piękny ślę http://www.youtube.com/watch?v=Gwr-20zqTCA", + "25581": "Podałeś trzy różne kryteria, sprecyzuj czy chodzi ci o coś w stylu 'wyklęty powstań ludu ziemi', utwór inspirowany ideą, nazwijmy to, rewolucyjną [np. Eroica], chór stylizowany ma muzykę średniowieczną czy coś zbliżonego do wielkiej opery heroicznej. Najlepiej napisz do czego tego potrzebujesz.", + "25582": "Proponuję napisać do Polskiego Radia i spytać czy było jakieś wydanie, oni powinni wiedzieć, np. w archiwum. Jeżeli nie było to zawsze można się zapytać o możliwość zrobienia jednorazowej kopii, jeżeli robią coś takiego to będzie już tylko kwestia finansów. A jeżeli nie robią, to będziemy kombinować dalej. :) Krysia P.S.Zawsze można się skontaktować z kompozytorem i popytać, nie? :)", + "25583": "I o to się rozchodzi! Nie jestem z Panem A.L. sprywatyzowany... ja rozumiem, że Taki Puccinini może pana mało interesować, jego opera \"La Boheme\" jest prywatną sprawą jakiś dwóch nakręconych wilomanów, że wartościowanie wykońń oper jest nieinteresujące Ale NTG - radzę wpaść na jakiegoć czata, tam zawsze się pojawi ktoś z blond oddechem i będzie pan zufrieden!", + "25584": "Nie wydaje mi się być głupotą troska o zdrowie naszego tu czołowego dyskutanta Petroniusza Dobiasza. Jeśli ktoś pedałuje po górach w taki upał, to może nawet przygłuchnąć. Nie stwierdzając oczywistości, że jakaś żyłka mogła pójść i zalać co bardziej lśniące płaty.", + "25585": "a taki Josef, Hofman nie Hofman to dużo lepszy i ciekawszy pianista choć Rubinstein też jest świetny \"ludyczny\".. dużo lepiej niż ludyczny w graniu był bardzo życiowo mądry a i też lubił kobiety jak Rubinstein, nawet go to chyba zgubiło :-) ich obu chyba się \"obkurzyło\" (kurcze, to już nie piszę: \"pięknie\"?) no to dziękuję", + "25586": "Preludium Bacha jest w C-dur. Ale ja widziałem u organisty partyturę utworu Gounoda, która była w F-dur i organista twierdził, że to oryginalna tonacja Gounoda. A więc nie D-dur, ale też nie C-dur. Jak jest naprawdę, nie wnikałem. Nawiasem mówiąc, chciałem to zaśpiewać na ślubie kolegi, ale w tej tonacji było dla mnie niewykonalne, a organista nie chciał tego transponować. Podejrzewam, że po prostu nie potrafił.", + "25587": "Różne rzeczy widziałem, różne rzeczy słyszałem, ale dotychczasowe kilkadzieści lat mojego życia w żaden sposób nie przygotowało mnie na to, z czym zetknąłem sie tej nocy. Uprzejmie proszę tych, którzy zdecydują się słuchać, by wytrzymali dłużej niż dwa, trzy dźwięki - tu nie wystarczy stwierdzenie, jakie jest tempo. Osoby, które nie znają jakiegoś z prezentowanych dzieł, proszę najusilniej, by przed odsłuchem zapoznały się z jakimś bardziej konwencjonalnym wykonaniem. http://www.hodie-world.com/excerpts.html", + "25588": "To ja zapytam inaczej. Jeśli jesteś człowiekiem nieco bliżej Opola, to może stukniesz słów kilka o przedstawieniu Pawła Passiniego? Znam człowieka z innych zupełnie dokonań i ciekawam, jak sobie radzi w teatrze instytucjonalnym - tym bardziej z Wyspiańskim na warsztacie. Tak więc zwracam się... Ktokolwiek widział... ktokolwiek wie... PISZCIE! Euoi!", + "25589": "*Chabala* postąpił(a) na drodze do Oświecenia dzięki słowom: Jakże miło, że odzywa się jakaś inna część Polski. Dobrze wiedzieć, że teatr tam ciągle istnieje ;-) A Trójmiasto to przecież bardzo dobrze w pamięci teatromanów zapisane miejsce. Ja osobiście znam głownie z Festiwalu Szekspirowskiego (BTW nie wspomniałaś słówkiem, ja wiem, że to sierpień, ale jak możesz, to przybliż zapowiedzi).", + "25590": "Hm, czyli jednak moje wrażenie było słuszne, a już zrezygnowałem z pisania odpowiedzi. IMHO należy wyraźniej zaznaczyć, że rozjechały się punkty odniesienia skali (z powodu rzadkich konfrontacji między graczami różnych krajów?), bo sformułowanie \"stopnie nie odpowiadają\" sugeruje różne systemy nazw stopni.", + "25591": "– i czy państwa propozycje można stosować już samemu również bez. kontroli można by powiedzieć ?", + "25592": "– po szkoleniu", + "25593": "– znaczy może zalecenia. po szkoleniu tak ?", + "25594": "– ojcze. po szkoleniu", + "25595": "– są określone turnusy", + "25596": "– pod nadzorem. pod nadzorem lekarza oczywiście. tak to są trzydniowe szkolenia w środku tygodnia", + "25597": "– alergia to jest nieprawidłowa reakcja organizmu na pospolite antygeny. to znaczy. że żyjemy w takim środowisku które jest zatrute. jest zatruta woda. jest zatrute powietrze. zatrute pożywienie. i układ immunologiczny nie radzi sobie z nadmiarem antygenów", + "25598": "– co to są te antygeny jaką funkcję pełnią w organizmie ?", + "25599": "– bardzo dziękuję przypomnijmy raz jeszcze numery telefonów do naszego studia sześćset pięćdziesiąt siedem zero zero jedenaście i sześćset pięćdziesiąt siedem zero zero dwanaście. numer kierunkowy zero pięćdziesiąt sześć dla widzów z zagranicy sześćset pięćdziesiąt siedem zero zero dwanaście i sześćset pięćdziesiąt siedem zero zero trzynaście. z przedstawicielami katolickiego ośrodka arka z Ustronia Nierodzimia rozmawiamy dzisiaj o tym jak skutecznie pomagać w alergii. mamy połączenie słuchamy halo", + "25600": "– halo", + "25601": "– ale żeby zabezpieczyć dzieci to też rodzice muszą już. jakoś tutaj", + "25602": "– tak przed poczęciem. przed poczęciem matka", + "25603": "– tę dietę antyalergizującą rozpocząć", + "25604": "– tak", + "25605": "– więc jak ona ma wyglądać ta dieta jakbyście państwo tak w kilku słowach. wiemy że fasola tak ?", + "25606": "– to znaczy tak", + "25607": "– kasze", + "25608": "– straszne rzeczy państwo opowiadacie", + "25609": "– to są dane instytutu centrum zdrowia dziecka w Warszawie. to są fakty sprawdzone", + "25610": "– to są. oczywiście. takie są fakty po prostu. one są przerażające niemalże. natomiast wobec tego jeszcze powiedzmy o objawach tych alergii. po czym możemy takich typowych klasycznych. z którymi jest najwięcej występuje właśnie w społeczeństwie", + "25611": "– cały cała kwestia cały problem który pan chciał pan poruszyć ?", + "25612": "– to znaczy czy może być właśnie układ pokarmowy że u dziecka silne wymioty na przykład. silne wymioty występują czy. to też może być spowodowane alergią ?", + "25613": "– to w takim razie dziękujemy", + "25614": "– dziękuję", + "25615": "– i już nasi goście spieszą z odpowiedzią. wspominaliśmy o tym", + "25616": "– to rzeczywiście tutaj diety cud pan proponuje. to jest konkurencja", + "25617": "– ruch. ruch. ruch", + "25618": "– to jest konkurencja. dla tych wszystkich. bardzo tajemniczych. y tajemniczych metod które często są reklamowane za duże pieniądze a tutaj okazuje się że", + "25619": "– trzeba uważać", + "25620": "– zero pieniędzy. byle tylko żyć. żyć właśnie", + "25621": "– naturalnie", + "25622": "– no a jak te nowe formy żywienia dziecku nie smakują ?", + "25623": "– no więc właśnie. no więc właśnie dlatego ona musi go przekonać. bo to jest dla niego. dobre", + "25624": "– za chwileczkę powrócimy do tego jak przekonać dziecko do. do do pokarmów które dziecku mogą nie smakować a są dla jego dobra. odbierzmy telefon. bardzo proszę słuchamy telewizja Trwam i radio Maryja", + "25625": "– szczęść Boże", + "25626": "– szczęść Boże kogo witamy ?", + "25627": "– no dobrze tu jest wiele", + "25628": "– a dzisiaj a dzisiaj. chcę tylko jedno zdanie powiedzieć dzisiaj trzeba się przygotować na dłuższą batalię w tej sprawie dlatego że. te propozycje które są w tej chwili dofinansowania one wynikają z tego że inwestorzy prywatni po prostu nie chcą wyłożyć większych pieniędzy. i oczekują tego od skarbu państwa od budżetu ale przecież komisja europejska nie zgadza się na większe dofinansowanie. a zatem. a zatem", + "25629": "– czemu właściwie panie pośle jeszcze nie ma gotowej tej ustawy ?", + "25630": "– nie no jest w sejmie jest w sejmie", + "25631": "– no ale czemu to tak długo trwa ?", + "25632": "– nie ona była przed wakacjami złożona no. przeszły wakacje i rozumiem że się komisja teraz szparko za nią zabierze", + "25633": "– ale powiadomił powia powiadomił z daleka. natomiast. natomiast nie po nie nie. chwileczkę. ale nie nie teraz proszę mi nie przeszkadzać więc", + "25634": "– Jerzy Szmajdziński ale. pośle", + "25635": "– nie po nie pokazał tego premierowi. nie pokazał innym członkom rady bezpieczeństwa narodowego. twierdząc że pokazał Jarosławowi Kaczyńskiemu bo był członkiem rady bezpieczeństwa narodowego", + "25636": "– i liderem rządzącej partii", + "25637": "– i lotnisk bo z tego co czytałam to Ukraina ma też z tym duże problemy", + "25638": "– tak ponadto sprawę lotnisk oraz sprawę jednak dróg yyy systemów dróg połączeń drogowych", + "25639": "– no Polska chyba też ma z tym yyy mo czy może mieć największe problemy no ale najpierw yyy zapytam yyy w którym polskim mieście żeby tak optymistycznie rozpocząć wątek Polski przygotowania idą najlepiej ?", + "25640": "– no on powiedział parę innych słów akurat stałem koło Platiniego ponieważ miałem przyjemność towarzyszyć mu w czasie całej wizyty no i nieskromnie może powiem współorganizować tę wizytę yyy więc faktycznie powiedział łał no yyy może to w języku francuskim", + "25641": "– a w innym mieście też powiedział łał ?", + "25642": "– yyy nie on już się przyzwyczaił", + "25643": "– czy to tylko w Gdańsku ?", + "25644": "– panie redaktorze byłoby bardzo źle gdyby polski parlament to weto odrzucił bo z czym mamy do czynienia by powiedzieć w kilku. w kilku krótkich zdaniach. ano ano z tym że dziś politykę kadrową w spółkach skarbu państwa prowadzi PSL i Platforma Obywatelska jak ? bardzo wiele artykułów na ten temat było. nie są to przejrzyste konkursy nie są to fachowcy tak jak było zapowiadane", + "25645": "– sprawa sprawa. marszałka Komorowskiego i i i działań marszałka Komorowskiego zgodnie z argumentacją Prawa i Sprawiedliwości. no ma być ma być powodem. złożenia wniosku o odwołania marszałka z pełnionej funkcji ale chyba nikt nie ma. złudzeń co do tego że że że ten wniosek raczej nie przejdzie", + "25646": "– to prawda większość mówi swoje ale czasami pewne. demokracja też zna język gestów", + "25647": "– panie redaktorze przede wszystkim to nie są prawdziwe informacje które pan się odwołuje do radia RMFFM oczywiście", + "25648": "– tak to są informacje które podało radio RMF", + "25649": "– to to radio. przoduje w podawaniu informacji które przeciekają co do określonych osób znanych mi zresztą. z ministerstwa sprawiedliwości. które. które", + "25650": "– a wie pan jakich ?", + "25651": "– tak i my nie podejmujemy decyzji. w sposób apodyktyczny tylko nad każdą z nich przeprowadzamy dyskusję. i uwzględniamy stanowiska członków naszego klubu tak więc", + "25652": "– ale można się spodziewać można się spodziewać trzech piątych w tym głosowaniu ?", + "25653": "– panie redaktorze byłoby z mojej strony nielojalne gdybym dzisiaj powiedziała", + "25654": "– mam wrażenie że ta dyskusja się nie skończyła bo", + "25655": "– ale pani poseł to nie było stanowisko skrajne bo stanowisko w cudzysłowie stanowisko skrajne zakładałoby na przykład nałożenie sankcji na Rosję. ani polska delegacja ani dzisiaj polski sejm tego nie postulował skądinąd postulat ten wydaje mi się. zgodny z tym co dzieje się na Kaukazie", + "25656": "– no. dobrze ale konsekwencje były. takie same i źle się samo. i mówię to samokrytycznie źle się stało że w tamtej kadencji ta. ta ustawa nie została zmieniona. byłoby lepiej dla polskiej gospodarki dla stanu. polskiego skarbu gdyby ona przeszła. i nie mówmy nie mówmy nic. o zawłaszczaniu o kolesiach akurat w tej kadencji. bezprecedensowo dużo stanowisk obsadzanych jest w drodze konkursów", + "25657": "– ychy do konkurencji", + "25658": "– ja zawsze mówię jedną rzecz jeżeli ktoś mnie pyta o to że hodujemy sobie konkurentów odpowiadam krótko każdy konkurent który reprezentuje sobą wysoki poziom zarazem on jest dla mnie no powiedziałabym", + "25659": "– pomocą", + "25660": "– tak konkurent na wysokim poziomie jest moim przyjacielem", + "25661": "– mobilizacją tak on potwierdza poziom branży", + "25662": "– o odchodzeniu tak o o o", + "25663": "– tak", + "25664": "– o śmierci a a", + "25665": "– i o wartości życia", + "25666": "– a jeśli to było by za trudne dla państwa nie dla gości nie dla uczestników nie dla rodziny tylko dla państwa czy tak się zdarzyło ? yyy czy zdarzyło się yy albo czy jest możliwość taka że państwo by odmówili ?", + "25667": "– ale czy rodzina ma", + "25668": "– tekst jest przesyłany do rodziny", + "25669": "– czy rodzina ma siłę redagować taki tekst ?", + "25670": "– nie nie yyy u nas wygląda to w ten sposób", + "25671": "– może", + "25672": "– że spotykamy się z rodziną zmarłego", + "25673": "– ychy", + "25674": "– bądź też jeśli nie życzą sobie oni kontaktu bezpośredniego przeprowadzamy rozmowę telefoniczną na podstawie sporządzonych notatek przygotowujemy wspomnienie które następnie jest oczywiście przesyłane do adiustacji", + "25675": "– nie ma nie stosuje się to znaczy tak jak wspomnieliśmy wcześniej jeżeli rodzina sobie zażyczy zakład pogrzebowy przygotuje nekrologi i z krzyżem i ze słowami świętej pamięci ale takim typowym świeckim nekrologiem jest nekrolog który po prostu zawiadamia o śmierci konkretnego człowieka i o dacie i miejscu jego pochowania a tam gdzie", + "25676": "– i na nagrobku też nie ma tego skrótu świętej pamięci ?", + "25677": "– nie nie", + "25678": "– tak tylko imię i nazwisko", + "25679": "– i tutaj oczywiście nie może być o tym mowy ubiegłej zimy na początku tego roku zmarł nasz przyjaciel wspomniany już przeze mnie wcześniej ów prezes Polskiego Stowarzyszenia Funeralnego i jego koledzy będący zarazem naszymi kolegami poprosili nas o przygotowanie takiego wspomnienia i pożegnania Wojtka no i to było wyzwanie", + "25680": "– poczuliście na własnej skórze co to znaczy być zaangażowanym", + "25681": "– tak na pewno", + "25682": "– i ja yyy sobie tak wyobrażam", + "25683": "– pewna równowaga byłaby wtedy wskazana", + "25684": "– że pewnie nie byłabym wstanie jednak yy yyy mo może bym była nie wiem yyy przeprowadzić takiej rozmowy i bym powiedziała yy proszę zadzwonić do mojej siostry ona wszystko opowie albo bo do szefa zmarłej osoby", + "25685": "– i wtedy dzwonimy", + "25686": "– i pewnie w dużych miastach częściej niż", + "25687": "– tak oczywiście yyy", + "25688": "– ychy", + "25689": "– chociażby ze względu na to że w dużych miastach jest większa dostępność yyy mistrza ceremonii ale i też jest większa różnorodność usług wszelkich jak jest więcej księgarni więcej yy książek wszy wszy wszystkiego że tak się wyrażę i tak samo z tym jest", + "25690": "– i szerszy szersza gama światopoglądów też tak yyy", + "25691": "– tak", + "25692": "– tak", + "25693": "– mieszkańców yy dużych miast", + "25694": "– tak i szczególnie dla uzupełnienia jeszcze także w siedemdziesiątym roku w grudniu na wybrzeżu też tę", + "25695": "– no przepraszam wszystkich zamordowanych że o tym nie powiedziałem. tak oczywiście to jest rzecz straszna która wtedy została zrobiona i której. której on sam powinien mieć świadomość iż powinna sprawić by usunął się raz na zawsze w cień", + "25696": "– pan powiedział niesłychanie ważną rzecz bo to pokazuje że. WSW powiedzmy to naszym. niezorientowanym słuchaczom. WSW czyli wojskowa służba wewnętrzna to jest dawna informacje wojskowa", + "25697": "– tak. kontynuacja bezpośrednia. informacji", + "25698": "– tak. i ona działała była integ. właściwie była integralną częścią sowieckiego GRU. i ta operacja. to nie była. operacja samego WSW to musiało być w ramach. sowieckich działań", + "25699": "– taką. taki helloween tak. no i dlatego pan Jaruzelski po dzień dzisiejszy pan Kiszczak twierdzą to my byliśmy autorami. przypominamy. nie zabierajcie tych. rent i emerytur nam się to należy bo to okrągły stół tworzyliśmy my was do niego zaprosiliśmy my byliśmy tam gospodarzami mówi Jaruzelski no i ma swoje niestety", + "25700": "– co tam okrągły stół słyszał pan", + "25701": "– racje tak że to", + "25702": "– no to się w czasie zbiegło chociaż jeden z ministrów rzeczywiście miał swój wpływ. wpływ na to. pozytywny no ale to jednak to jest gigantyczny dorobek. prawda ojców tak że", + "25703": "– ale my prawdy. my prawdy. my prawdy o tej tej strasznej nocy czerwcowej. dziewięćdziesiątego drugiego roku. my też do końca dzisiaj nie znamy. nawet pan nie zna", + "25704": "– panie profesorze", + "25705": "– ogólnie biorąc to się zgadzam z tym co powiedział pan Antoni Maciarewicz. natomiast jest problem tego co nazywamy rzeczywistością rzeczywistość kreują konkretni ludzie którzy mają imię nazwisko pesel i tak dalej. jest pytanie. bardzo kluczowe bo. co tu się oszukiwać to tak. dwadzieścia lat to tak minęło nagle. to jest epoka. wyrosło naprawdę nowe pokolenie", + "25706": "– no cóż dlatego wygrajmy. wygrajmy także także tą batalię o wpływ na kształt życia społecznego. również i polskiej szkoły. wygramy także. wygrajmy tę przeszłość którą. w sposób prawdziwy. chcemy przekazywać pokoleniom a wtedy. równocześnie wygramy naszą przyszłość. ja dziękuję serdecznie za tę pierwszą część spotkania. przypomnę państwu że w naszym studio rozmawialiśmy z panem posłem Antonim Maciarewiczem", + "25707": "– szczęść Boże", + "25708": "– je jeżeli można jeszcze uzupełnić to skrytobójcze zamordowanie syna Waldemara. polegało jeszcze na tym że ta ciężarówka była kradziona. i i zdjęto odciski palców z kierownicy czyli można powiedzieć że. zbrodnia niestety prawie że doskonała. a więc zaplanowana nieprzypadkowo tak jak mówi tu pan profesor Szaniawski. tylko. od początku do końca. zamordowanie z zimną krwią syna pułkownika Kuklińskiego", + "25709": "– starając się przekrzyczeć spierających się rozmówców czyli panie pośle mówiąc krótko bo chciałabym podsumować tę wypowiedź. przepraszam. czyli to jest to jest z punktu widzenia Platformy Obywatelskiej rozwiązanie które proponuje znaczniej korzystniejsze dla emerytów i z tym się nie zgadza. Prawo i Sprawiedliwość", + "25710": "– to w takim razie to w takim razie co zależy od polityków o czym dzisiaj mogą decydować i mają decydować ?", + "25711": "– między innymi o tej waloryzacji która powinna być ustawowo wprowadzona. między innymi o tym okresie gwarancji szanowni państwo okres gwarancji który rząd zaproponował tylko i wyłącznie trzy lata po trzech latach niestety wszystko idzie do jednego worka do funduszu", + "25712": "– szanowni państwo. y mówienie o tym że ten system zostanie uzupełniony trzecim filarem. jest w Polsce nieporozumieniem dziewięćdziesiąt cztery procent podatników jest w pierwszej skali podatkowej. więc ta grupa osób w Polsce nie stać ich na to żeby odkładała poza pierwszym i drugim filarem który jest obligatoryjny", + "25713": "– ale skupmy się na drugim filarze bo o nim była dzisiaj mowa", + "25714": "– ale nikt nie mówił o trzecim filarze", + "25715": "– tak najbardziej dynamicznym. tak tak tak tak tak. właśnie. no i teraz jest pytanie czy no. te przewidywania czym się skończyły chyba widzimy widzimy w tej no. nie nie nie. nie tylko nie spełniły się one. spełniły się zaprzeczenia znaczy dystans do Stanów się zwiększył a nie zmniejszył. czy integracja europejska jest dla nas. większa to jest szansą czy zagrożeniem ?", + "25716": "– no tak ale to różne rzeczy bo poziom życia poziom życia w Europie jest sztucznie zawyżony tym że Europa ma bardzo dużo wynalazków socjalnych przeważnie na kredyt które ten poziom życia podnoszą", + "25717": "– no nie nie nie ale amerykański za to zawyżony pożyczaniem zapożyczaniem się na całym świecie. jest jedną z tajemnic tego znakomitego wzrostu właśnie", + "25718": "– prawda ? i taka i historycznie co więcej ona była zawsze satelitą albo jednego albo drugiego i to jeszcze nie cała bo tam wtedy cała Korea a tutaj została Południowa i proszę bardzo", + "25719": "– i jest mniejsza oczywiście od obu sąsiadów", + "25720": "– tak", + "25721": "– czyli to nie jest tak że trzeba mieć wielkość tych wielkich sąsiadów", + "25722": "– i to dysproporcje są większe niż w naszym wypadku", + "25723": "– no tak strategia lizbońska zapewniała nas że obecnie będziemy dużo bardziej dynamiczni niż Stany Zjednoczone i w ogóle niż cały świat no. jak to ?", + "25724": "– znaczy miała być najbardziej dynamicznym obszarem najbardziej dynamicznym obszarem. najbardziej dynamicznym obszarem gospodarczym na świecie", + "25725": "– teraz. co do pytanie do pana Rafała Ziemkiewicza. pan napisał taki artykuł niedawno w Rzeczpospolitej. w którym napis. z którego wynikało że przez dwadzieścia lat pokazały nam że nie potrafimy. prowadzić polityki podmiotowej to. nam zostało właściwie. skazani jesteśmy na rolę podrzędną rolę wasala żeby nie powiedzieć kolonii. jedyne co nam zostaje to wybrać sobie suwerena Rosję albo Niemcy no pan optuje za Niemcami. czy ja właściwie streściłem pana ?", + "25726": "– no świadczy po pierwsze o. ocenie samego prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego ale po drugie. o dezaprobacie dla metody jaką zastosowano. ja tylko przypomnę że w tym artykule który napisano. napisał. doktor Gontarczyk. pojawiają się takie zdania że dokumentów nie ma ale mogły być spalone. albo mogły być wyniesione albo może się kiedyś. znajdą. w ten sposób można oskarżyć każdego. każdą osobę", + "25727": "– ja powtarzam raz jeszcze od szeregu lat dzieją się różne tajemnicze rzeczy wokół. tego. przemysłu tej branży przemysłu również za naszych rządów to podkreślam. również za naszych rządów. komisja powinna to wszystko w miarę możliwości ustalić reszty mam nadzieję że dzieła dokończy prokuratura i niezależni dziennikarze", + "25728": "– nie pan chce czytać. proszę uważać na słowa", + "25729": "– dobrze dobrze dobrze panie. polecam tą wypowiedź i konsekwencje tej wypowiedzi", + "25730": "– bardzo proszę. do konkluzji", + "25731": "– za dużo polityki wokół. za mało dystansu weryfikacji źródeł racjonalności i przestrzegania jednej starej. rzymskiej zasady że. może być obwiniony ale dopóki nie udowodniono winy to każdy jest niewinny", + "25732": "– jeszcze Jarosław Gowin sprostowanie", + "25733": "– a co pan sądzi na temat tego wątku że Aleksander Kwaśniewski w odpowiedzi na na na na ten artykuł powiedział że dokumenty sfałszowano w dwutysięcznym roku kiedy trwał proces lustracyjny Aleksandra Kwaśniewskiego ?", + "25734": "– ja uważam że jeśli się takie słowa mówi. to trzeba powiedzieć do końca. Aleksander Kwaśniewski zastosował taką metodę która była znana jeszcze niedawno. że coś wiemy a nie mówimy co. powinien powiedzieć. powiedzieć do końca", + "25735": "– i Janusz Zemke", + "25736": "– ja się jednak muszę do tego odnieść", + "25737": "– tak przypuszczałem", + "25738": "– nie nie no oczywiście że ja się muszę odnieść bo po pierwsze Aleksander Kwaśniewski żadnym mocodawcą. żadnych służb w czasach PRL-u nie był panie pośle. po prostu nie był no. taka jest prawda i albo będziemy się liczyli z prawdą albo się nie będziemy liczyli nie był to jest raz", + "25739": "– nie był działaczem wysokiego szczebla PZPR-u ?", + "25740": "– natomiast to to jeszcze wyjaśnimy widzom że sąd w tym sa w tej samej sentencji stwierdził że nie ma jednak dowodów na współpracę Aleksandra Kwaśniewskiego z SB", + "25741": "– sąd stwierdził w ramach procesu lustracyjnego który nie przebadał wszystkich dokumentów. do tego też dodajmy ponieważ materiał pana doktora Gontarczyka bardzo szczegółowo pokazuje", + "25742": "– i tam pojawia się jeden nowy dokument", + "25743": "– ale cały czas nie jest nie jest zdolny i to nas właśnie najbardziej niepokoi. pan protestował panie pośle", + "25744": "– tak dlatego że. w tym studio miałem okazję powiedzieć wprost że ta sprawa obciąża sumienie każdego polityka który był nie tylko ministrem ale parlamentarzystą w tym czasie kiedy to się działo. i dzisiaj podzielam pogląd", + "25745": "– między. honorem a hańbą wybrano hańbę a i tak nie uniknięto wojny", + "25746": "– żaden kraj tak długo w swej historii cierpiał pod okupacją niemiecką. jak Polska", + "25747": "– parlament Federacji Rosyjskiej. zjazd deputowanych ludowych ZSRR. właśnie. przyznał niemoralny charakter paktu. Ribbentrop Mołotow", + "25748": "– żołnierze radzieccy w czterdziestym piątym roku. oswobodzili nasze ziemie. ale nie mogli nam dać wolności. bo sami jej nie mieli", + "25749": "– dzień dobry", + "25750": "– i Sławomir Sierakowski Krytyka Polityczna", + "25751": "– dobry wieczór", + "25752": "– y jak. wakacje ?", + "25753": "– były w polityce w tym roku wakacje ?", + "25754": "– a nie było wakacji ? sejmu nie było", + "25755": "– myślę że tylko media takie bardzo szybkie informacyjne mogły twierdzić że są wakacje bo myślę że pozostałe była taka dynamika przecież. mieliśmy", + "25756": "– czyli co nie nie nie wypoczęli panowie ?", + "25757": "– ja sądzę. ja tu występuję w obronie komisji śledczej i pra pra pracy. tej komisji dlatego że wydaje mi się że. po tych rożnych wydarzeniach ale też po tych zeznaniach dzisiaj. jednak pewne elementy się składają i już nie wrócimy do tego co było choć to jest na pewno za późno i to jest bardzo tragiczne", + "25758": "– sondażami w ogóle nie należy się w tej fazie. przejmować polscy politycy i komentatorzy przywiązują na szczęście nie dzisiejsi. przywiązują zdecydowanie nadmierną wagę do sondaży a jeżeli chodzi o. stocznie to oczywiście jest porażka ale to jest porażka nas wszystkich. także poprzednich koalicji rządowych", + "25759": "– no jest to jest to porażka tego rządu przede wszystkim", + "25760": "– szanowni panowie", + "25761": "– przeprowadzania ankiety bo to była pierwsza w odróżnieniu od tych które się", + "25762": "– druga druga. druga dla tego mogliśmy porównać wyniki przed wa. przed wakacjami", + "25763": "– sami obywatele. tak sami obywatele. y zgłaszają. i zwracam uwagę że ta. ostatnie kilka sondaży pokazują. zupełnie inną tendencję", + "25764": "– z ostatnich ostatnich jakich sondaży ?", + "25765": "– jak pokazała pani otóż jak się przyjrzeć jak ta lista środowiska powstała i jak ona funkcjonuje i jak jest bardzo krytykowana przez bardzo poważne środowiska naukowe w tej chwili to no", + "25766": "– a psychologia jest", + "25767": "– to trzeba mieć po prostu trochę zdrowego rozsądku żeby nie koniecznie brać to pod uwagę jako jedyne kryterium yyy statusu naukowego człowieka", + "25768": "– czy trzeba być naukowcem żeby yyy móc być w stanie odróżnić psychologię naukową od nienaukowej ?", + "25769": "– znaczy się naukowcem nie chyba nie ale mieć niekoniecznie wyższe wykształcenie ale nie wiem kurs z metodologii z logiki tam czyli no naukowość i ja tu nie chodziło mi o żart że naukowa ma być dlatego że jest naukowa", + "25770": "– czyli takie chłonięcie wiedzy z ust mistrza ale bezrefleksyjne bez jakiegoś", + "25771": "– bez", + "25772": "– bez weryfikacji", + "25773": "– no u niego może to na przykład działać tak ale to może być to że on jest yy po prostu mistrzem tak że on ma i i iskrę bożą której ja nie mam i u mnie to nie wyjdzie", + "25774": "– a czy laureaci yyy akcji zostańcie z nami będą podejmowali jakieś będą pionierami ? będą podejmowali nowe te czy będą zapuszczali się że tak powiem w na nowe terytoria niezgłębion niezgłębione wchodzili eksplorowali ? odkrywali", + "25775": "– stać nas na to ?", + "25776": "– yyy yyy", + "25777": "– to jest", + "25778": "– a co to za", + "25779": "– czyli z nowych obszarów z nowych pomysłów", + "25780": "– co to za projekty ? jakie to obszary na przykład jeśli chodzi o psychologię ? jakie yyy obszary są takimi obszarami o wysokim stopniu ryzyka ? yyy jakie są pola do eksploatacji ?", + "25781": "– no nie wiem", + "25782": "– jakie są białe plany ?", + "25783": "– i czy będą czy będą podcinać gałąź na której siedzą ?", + "25784": "– yyy", + "25785": "– pan doktor Kulesza", + "25786": "– ja bym się yyy wydaję mi się że to że to znaczy to nie jest proces ostatnich lat także psychologia zawsze była yy w dużej przynajmniej nie wiem jak", + "25787": "– no należała do bardzo popularnych kierunków", + "25788": "– do bardzo popularnych kierunków aa", + "25789": "– wąsko rozumianego jako psycholog", + "25790": "– wąsko ro ro ro ro ro robionego rozumianego jako psycholog tak", + "25791": "– ychy", + "25792": "– no pytanie ilu dziennikarzy pracujących zawodowo kończyło dziennikarstwo i w dru drugą stronę ile absolwentów dziennikarstwa pracuje w zawodzie yyy", + "25793": "– Karolina Głowacka wydawca audycji", + "25794": "– yyy", + "25795": "– studiuje dziennikarstwo i pracuje w zawodzie", + "25796": "– ty chyba skończyłaś yyy", + "25797": "– tak ja też jestem absolwentką dziennikarstwa", + "25798": "– ale posłowie albo zgadzają się z argumentami zawartymi we wniosku albo. nie. no mają wolną wolę w tym wypadku", + "25799": "– z pewnością jak zawsze. wszyscy ludzie mają wolną wolę. prokuratura zarzuca przestępstwo panu posłowi Ziobrze to jest jeden fakt. drugi fakt jest taki że pan poseł Ziobro. nie wypiera się tego czynu twierdzi tylko że to nie było przestępstwo i miał prawo to zrobić", + "25800": "– i gdzie one były ?", + "25801": "– proszę pana i kiedy zaniósł. i kiedy zaniósł. i kiedy zaniósł zaniósł niezgodnie z prawem. Zbigniew Ziobro dokumenty Jarosławowi Kaczyńskiemu", + "25802": "– ale pan już wydaje wyrok. panie pośle", + "25803": "– okazuje się. takie są zarzuty. okazuje się że o mafii paliwowej przestało się mówić. pytanie dlaczego po tym kiedy Jarosław Kaczyński zobaczył tę dokumentację sprawie zaczęto ukręcać łeb. dlaczego ?", + "25804": "– proszę mi tutaj nie opowiadać. ja wiem jak to jest. a facet jednak", + "25805": "– ale to nie jest dobre podejście mimo wszystko ? że wiesz tak ustawia wszystko że to nie jest żadne wydarzenie wielkie. po proste urodzisz dziecko. koniec", + "25806": "– a jaki on jest ? mogę kilka słów wstępnych o starszym synku Adamie", + "25807": "– no właśnie. właśnie i tu był problem to nie jest taki normalny nastolatek. grający w komputer całe dnie. zabijający przez sieć ludzi. hej tam joł", + "25808": "– jest taki czy nie jest ?", + "25809": "– nie joł nie bo to on", + "25810": "– ale jest taki właśnie ?", + "25811": "– no i dobrze. trzeba profity czerpać", + "25812": "– ale zauważyłyście kto wstaje ?", + "25813": "– kobiety", + "25814": "– dziewczyny. chłopak nie widzi nie słyszy. swój świat. nie chce", + "25815": "– no bo nie chce cię urazić widzisz. jakby wstał jakiś chłopak a ja w puchówce. no to potem byłoby wiesz strasznie przykro.", + "25816": "– tradycyjni", + "25817": "– tradycyjni no tam powiedzmy delikatnie. spotkałam się oczywiście z tym że o jejku no co to ? jak to tak można i w ogóle. zwłaszcza że jeszcze na dodatek ojciec Kubusia jest dużo młodszy ode mnie", + "25818": "– ale ile jest młodszy od ciebie ?", + "25819": "– no trzynaście lat", + "25820": "– yhm", + "25821": "– to ja poproszę", + "25822": "– a ta krótsza wersja", + "25823": "– wy chcecie żebym powiedziała wam. jakąś po prostu tabletkę. że", + "25824": "– nie. bo ja słyszałam że można tak do prądu się podłączyć", + "25825": "– nie jakieś sto pompek tylko zaczęłaś mówić o czymś innym. mów", + "25826": "– nie wiem jak to się udało", + "25827": "– nie no cudo to jest", + "25828": "– ideał", + "25829": "– no dobrze słuchaj bo zaczęłaś mówić", + "25830": "– czyli w późnym macierzyństwie urodzi się spokojne dzieci", + "25831": "– nie wiem. nie wiem", + "25832": "– a może jest tak że mama jest. mama jest spokojniejsza", + "25833": "– mówi kobieta że narzekała. jęczała leżała na fotelu i przeklinała to dziecko. no to jak", + "25834": "– ciąże. ciąże to jest co innego przeklinać ciąże a przeklinać dziecko", + "25835": "– sposoby ? sto pompek. codziennie", + "25836": "– no nie my to wszystko wiemy", + "25837": "– ale proszę cię. proszę cię. w połogu", + "25838": "– nie nie. ja mówię już. powiem wam szczerze. że jest rewelacyjna seria ćwiczeń. w ogóle są super ćwiczenia dla kobiet w ciąży to ci chcę powiedzieć. żeby się ruszać troszeczkę. są też w fitnes klubach", + "25839": "– to ja wiem ja mam na kasecie. ale jakoś mi", + "25840": "– ale mężczyźni nie wiedzą co to jest słuchajcie. no musimy ich uświadamiać", + "25841": "– strasznie zadanie ciężkie przed nimi stawiacie", + "25842": "– no dobrze no ale i. i już wiadomo było że. że. Kuba jest w drodze i miałaś ta konfrontację z synem", + "25843": "– oha bo tak. właśnie zeszłam z tematu. no i potem. jak mu to powiedzieć. no ciężko było parę razy już. i nic", + "25844": "– to pierwszy pana pomysł na na nowym stanowisku ?", + "25845": "– nie nie to tu trzeba trzeba być uczciwym w takich sytuacjach to pomysł mojego poprzednika ale także yyy szefa gabinetu pana prezydenta yyy to jest pomysł który będę z dużą satysfakcją kontynuował ale to jest przedsięwzięcie rozpoczęte wcześniej", + "25846": "– dziękujemy bardzo za wizytę sygnałach i za rozmowę", + "25847": "– dziękuję bardzo", + "25848": "– minister Władysław Stasiak yyy nowy szef kancelarii prezydenta w sygnałach dnia", + "25849": "– zna pan dobrze pana prezydenta yy jaki jest ?", + "25850": "– jaki jest ? yyy no w ale coś szczególnego pana interesuje czy", + "25851": "– w kontaktach na przykład ze swoim współpracownikami", + "25852": "– a rozumiem yyy że pyta pan czy potrafi docenić ludzi otóż zapewniam potrafi tak i myślę że udowodnił to niejednokrotnie w wielu przypadkach yyy potrafi doceniać ludzi potrafi oceniać potrafi doceniać ludzi yyy w sposób yyy należyty", + "25853": "– nie nie afirmatywnie arfimatywnie afirmatywnie to raczej z punktu. widzenia. konse ko ko konsekwencji tego prawda dla. struktur społecznych dla systemu politycznego", + "25854": "– a właśnie a właśnie jeżeli chodzi o konsekwencje dla systemu politycznego. przecież to jest chyba oczywiste że system. totalitarny. komunistyczny jest radykalnie odmienny że państwo budowane przez taki system jest radykalnie odmienne niż państwo demokratyczne", + "25855": "– zgoda tutaj żadne słowo nie jest chyba za mocne ale. i wydaje się że to dobrze dosyć trafia w odczucia Polaków znowu się tutaj odwołam do faktów. dzisiaj były podawane wyniki sondażu opinii publicznej większość Polaków sześćdziesiąt parę procent. sześćdziesiąt jeden chyba. uważało że słowo ludobójstwo powinno się znaleźć w tej uchwale", + "25856": "– a panie profesorze ale kto ma tą własność prywatość. kto ma tą własność prywatną ? jeżeli mamy sytuację że jest absolutna nierównowaga. że mamy do czynienia grupy. do czynienia z grupami zbiorowościami. które są. w ogromny sposób uprzywilejowane na wejściu jak nomenklatura która przejmuje w dużej mierze. y polski kapitalizm. i blokuje jego rozwój no to widzimy pewne problemy", + "25857": "– senat będzie dziś głosował nad sprawozdaniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji yy mówię że prawdopodobnie zostanie ono odrzucone", + "25858": "– yyy taką rekomendację dała Senacka Komisja Kultury i myślę że taki będzie w w werdykt całego senatu", + "25859": "– to co dalej yyy z yyy yyy z mediami publicznymi ?", + "25860": "– po pierwsze yyy to sprawozdanie będzie rozpatrywane jeszcze przez", + "25861": "– przez sejm po wakacjach", + "25862": "– no są to yyy jest to realizacja obietnic yy wyborczych Platformy żeby usprawnić działalność prokuratur", + "25863": "– i żeby ją odpolitycznić bo minister z natury rzeczy jest s yyy stanowiskiem politycznym", + "25864": "– kolejne głosowanie to głosowanie nad yyy nowelizacją budżetu", + "25865": "– yyy w sposób oczywisty", + "25866": "– tutaj było bardzo dużo poprawek bo ponad sześćdziesiąt chyba", + "25867": "– ale można było również panie pośle nie osiągnąć porozumienia na szczycie unii europejskiej i to się udało", + "25868": "– to się udało", + "25869": "– i sejm przyjmuje to stanowisko. z nadzieją", + "25870": "– to prawda. myślę że dzisiaj mino pewnych różnic w Europie które są naturalne. można mieć różne zdanie jednak wszyscy się zgadzają", + "25871": "– a parlament narodowy pozwala. na więcej niż posiedzenie rady europejskiej", + "25872": "– to znaczy ?", + "25873": "– padają mocne słowa. potępiamy. rosyjskie działania z narodem gruzińskim te deklaracje padały od samego początku. y konfliktu. ale jest właśnie bardzo wyraźna mowa. jasne stanowisko. precyzyjne określone. potępiamy. czy to jest takie wyraźne opowiedzenie się po stronie. Gruzji ?", + "25874": "– przerażające. przerażające", + "25875": "– to przerażające. przerażające. już pomijam że ogląda się film o martyrologii narodu polskiego a. czy ta. a reklamy są. o środkach kosmetycznych podpaskach", + "25876": "– ale film nie jest przerywany reklamami. nie jest przegrywa. nie jest ale nie jest przerywany reklamami", + "25877": "– na razie", + "25878": "– na razie. ale może być", + "25879": "– ale przeszliśmy skoro o tym było płynnie przejdziemy do", + "25880": "– i piąta uwaga", + "25881": "– to jeszcze słuchamy", + "25882": "– ale rozpoczynamy debatę publiczną. dobry pomysł ?", + "25883": "– mało precyzyjne jeszcze więc. więc one są dużo lepsze od tego. projektu który wcześniej Platforma. y kolanem i siłą", + "25884": "– bo są o czym innym pani poseł", + "25885": "– chciała przepchnąć przez parlament. to po pierwsze", + "25886": "– no tak", + "25887": "– żeby się nie wciskał", + "25888": "– ale to trzeba tak myśleć yy o wszystkich na drodze jadąc więc jeżeli wy wiecie a kierowca nie to yy myślę że już to jest yy w waszej intencji żeby pokazać jakoś yyy uświadomić kierowcy że jednak wy będziecie przemykać w tym jadąc wymijając z każdej strony szybko to jest niemożliwe do do zobaczenia dla kierowcy", + "25889": "– no tak ale to jednak", + "25890": "– do dajcie znać kierowcom że", + "25891": "– no właśnie chodzi o komunikację", + "25892": "– zmieniacie pasy że komunikację", + "25893": "– czasem yyy", + "25894": "– bo nieraz jak szybko jedziecie no to czasem yyy zabraknie tego momentu wystawienia ręki ale", + "25895": "– nawet nie o to chodzi że zabraknie tylko że jak się puści tą kierownicę to można po prostu się wywrócić", + "25896": "– no nie wiem przed oczami mieć taki yyy", + "25897": "– dżi pi es", + "25898": "– dżi pi es coś takiego i po prostu jedzie się", + "25899": "– yyyy", + "25900": "– i automatycznie ja już widzę że ja skręcę tu potem sobie pojadę tam i tak naprawdę ta trasa sama się włańcza", + "25901": "– no właśnie chciałem", + "25902": "– czyli generalnie taka idea", + "25903": "– wiertarka w ręku to jest świetna rzecz", + "25904": "– du it jor self zrób to sam yyy", + "25905": "– dokładnie zrób to sama", + "25906": "– jest to wasz zrób to sama oczywiście yy jest jak najbardziej rozszerzana", + "25907": "– myślę że mężczyźni", + "25908": "– tak jest", + "25909": "– też z tego będą czerpać pomimo tego że nie będą przychodzić na warsztaty ale tam różnymi źródłami", + "25910": "– są takie oczywiście że tak no", + "25911": "– a powiedz yy", + "25912": "– cudownie", + "25913": "– z yyy tak już technicznie jak to będzie wyglądało ? czy każda uczestniczka przyprowadza własny rower specyficzny też wspominałaś na początku że bierzecie pod uwagę to że ktoś może nie mieć przerzutek może mieć przerzutki różnego rodzaju hamulce są tak ? i tak dalej i tak dalej", + "25914": "– ostre koło", + "25915": "– yyy tak jest", + "25916": "– ychy", + "25917": "– połamałeś się ?", + "25918": "– a ja przeleciałem przez rower to to", + "25919": "– i i", + "25920": "– ychy", + "25921": "– to jedyny wypadek", + "25922": "– no i w ka kałużę tutaj yyy wpadłem z yyy", + "25923": "– o nie ja miałem jeszcze z jeszcze z yyy z jeden z pieszym yyy pani pani przechodziła przez ścieżkę rowerową ja za nią chciałem przejechać i ona w tym momencie na pięcie się odwróciła yyy", + "25924": "– yy niekoniecznie no na przykład na zimę teraz doszły błotniki więc no jednak troszeczkę", + "25925": "– a jednak są te błotniki ?", + "25926": "– yyy są błotniki", + "25927": "– czyli ten o o o oblepiony błotem kurier to nie jest to czego yyy yyy czego powinniśmy oczekiwać kiedy dajemy przesyłkę", + "25928": "– ale no", + "25929": "– to nie niekoniecznie będzie osoba oblepiona od stóp do głów śniegiem", + "25930": "– nie", + "25931": "– błotem pośniegowym", + "25932": "– czy to tak faktycznie jest że wsiadacie rano na rower przesyłka do torby i cały dzień na rowerze ?", + "25933": "– yyy no czasem tak czasem nie no to zależy od dnia no bo jesteśmy jak gdyby na telefon yyy", + "25934": "– czyli ale gdyby trzeba było to mo możecie cały dzień tak ?", + "25935": "– tak nawet", + "25936": "– i numer telefonu dwadzieścia dwa czterdzieści cztery czterdzieści cztery zero czterdzieści cztery", + "25937": "– można do nas dzwonić. a w studio już z nami nasz gość Zofia Nawrocka koordynatorka projektu zębatka i członkini kolektywu UFA witamy", + "25938": "– witam", + "25939": "– yyy yy może tak to jest warszawski projekt tak czyli yyy generalnie zwracamy się na razie do warszawskich rowerzystek", + "25940": "– rowerzystek ?", + "25941": "– no i bardzo dobrze", + "25942": "– ychy", + "25943": "– wiadomo że się wpisuje i też oni muszą", + "25944": "– to ciekawe że akurat burmistrz śródmieścia czyli dzielnicy chyba najmniej przyjaznej rowerom jak może być", + "25945": "– no właśnie wbrew pozorom on jest dosyć oni są przyjaźni rowerom", + "25946": "– ja mówię infrastrukturalnie", + "25947": "– jednostka. wolność polegała na przynależności do grupy tak to należy w tamtych czasach u barbarzyńców właśnie tak to na to były bardzo kolektywistyczne społeczeństwa człowiek wolny to był człowiek który. był. y członkiem wspólnoty krewniaczej rodowej jak niektórzy nazywają. bo miał się kto o niego upomnieć. jeżeli go zabito na przykład to wszczynano. wojnę prywatą z rodem z rodem zabójcy", + "25948": "– tak. tak.", + "25949": "– to jest pogłos. y tamtej instytucji. normy prawne były zarazem normami. moralnymi i normami religijnymi na ekranie widoczny jest fragment kodeksu z szóstego wieku sąd odbywał się był połączony z obrzędami pogańskimi odbywał się w miejscach. świętych pogańskich", + "25950": "– tak", + "25951": "– panie profesorze dlaczego tak niewiele wiemy o wpływie. cywilizacji prawa kultury barbarzyńców zwyczajów. na nasza współczesną Europę ?", + "25952": "– to jest. skutek działania stereotypu. podręcznik jak weźmiemy taki szkolny typowy podręcznik to najpierw historia świata jest historią Grecji", + "25953": "– tak", + "25954": "– potem jest historią Rzymu", + "25955": "– a tamci wszyscy inni są gorsi bo są dzicy barbarzyńca stał się synonimem dzikusa. a gdy cesarstwo się schrystianizowało i gdy. swoją swoje wzory kultury przekazało", + "25956": "– także tym dawnym barbarzyńcom", + "25957": "– tak. tym dawnym barbarzyńcom. barbarzyńcami stali się po prostu poganie. w przeciwieństwie do chrześcijan", + "25958": "– no tak tylko że nikt dotąd takiego nie złożył ale ale", + "25959": "– ale może może proszę bardzo nie chcę powiedzieć że że ja tutaj tylko i wyłącznie dlatego że. że to jest Gazeta. nie każdy każdy", + "25960": "– no proszę bardzo jeżeli ktoś się czuje jak najbardziej zgadzamy się tu się zgadzamy. dziękuję państwu i przejdziemy do następnej. odsłony", + "25961": "– ale w stosunku do czego ?", + "25962": "– do narodu polskiego", + "25963": "– w stosunku do osiemdziesiątego dziewięć osiemdziesiątego dziewiątego roku ?", + "25964": "– nie w stosunku do", + "25965": "– za osiemdziesiąty dziewiąty rok należy mu się pomnik i. i tylko za to uważam jest. ludzie mu się dobierają do skóry jego przeciwnicy polityczni", + "25966": "– nie za osiemdziesiąty dziewiąty rok", + "25967": "– ale chciał z nią rozmawiać. i to było nie. znaczy ta notatka którą pan przywołał na tym. na początku tej rozmowy. robi. niech pan spróbuje ją przeczytać tak. tak jak pan mówi. że że to był sowiecki namiestnik. czyli no. kompletnie uzależniony ubezwłasnowolniony. otóż on tam nie jest taki w tej no w tej rozmowie na którą pan się powołuje. naprawdę jest samodzielny. w tej rozmowie", + "25968": "– Gazeta Wyborcza dwa zdania zamieściła na ten temat w papierowej wersji trochę więcej w internetowej ale to krótko było", + "25969": "– natomiast był. przecież był wielki reportaż w Polityce prawda ? było w radiu zet", + "25970": "– znaczy w trakcie kiedy sprawa trwała prawda ?", + "25971": "– trwała tak ale ale już potem", + "25972": "– i relacjonowano racje tylko jednej strony", + "25973": "– tak wykorzystuje tego potencjału energetyki wodnej no Dania na przykład jeżeli chodzi o energetykę wiatrową no te kraje już zainwestowały i inwestują dalej redukują emisję ce o dwa ponieważ wiedzą mimo tej dyrektywy wiedza że dochodzą nam teraz jeszcze takie rzeczy jak redukcja emisji ce o dwa czyli każda każdy sposób wytwarzania energii w którym to ce o dwa nie powstaje jest yyy i będzie coraz bardziej zyskowne", + "25974": "– Hiszpania Portugalia", + "25975": "– yyy energia wiatrowa", + "25976": "– energia wiatrowa tam zwycięża ta ?", + "25977": "– tam zwycięża tak", + "25978": "– yyy nowe kraje Unii Europejskiej ?", + "25979": "– yy no tutaj jest yy już dużo słabiej to znaczy my mamy bardzo dużo do zrobienia u nas tak patrząc na dzień dzisiejszy", + "25980": "– nie to zrobiliśmy teraz. pierwsze cztery nieruchomości odzyskaliśmy", + "25981": "– a nie zaczął się wtedy ten proces ?", + "25982": "– wtedy zaczęliśmy ten proces. ukoronowanie znalazł w tej chwili. dlatego że rząd Donalda Tuska", + "25983": "– no właśnie no. no. tak tak ale ja mówię o pewnym procesie", + "25984": "– wymówił umowę jeszcze z czasów PRL ZSRR. o czym inni mówili a myśmy zrobili", + "25985": "– tak ale akurat premiera nie było", + "25986": "– ale proszę mi dać dokończyć. minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii przepraszający za to że Wielka Brytania. nie pomogła nam zbrojnie. wspólny artykuł mój i ministra spraw zagranicznych Niemiec kanclerz Niemiec mówiąca rzeczy które były. wszystkie dla nas akceptowalne. no i wreszcie wizyta. dwustronna. polsko-rosyjska. pierwsza od wielu lat. rozmowy szefów sztabów. trzy podpisane porozumienia. to jak na jeden dzień sporo", + "25987": "– nieprawda. nieprawda", + "25988": "– na początku było. na początku była wizyta w Moskwie", + "25989": "– nieprawda panie redaktorze. najpierw. najpierw premier Tusk był w Kijowie. a dopiero potem premier Ukrainy. był w Warszawie", + "25990": "– ale ja. to prawda tylko że. najpierw premier Tusk był w Moskwie", + "25991": "– też źle też źle", + "25992": "– dlaczego źle ? to jest dobrze to jest dobrze tylko że. no nie wszystko dobro które się dzieje na świecie można przypisać rządowi polskiemu. szkoda ale tak jednak nie jest bo ja zwracam uwagę na taką rzecz. która była podnoszona wielokrotnie na samym początku", + "25993": "– bez bez naszej decyzji politycznej. tego otwarcia się unii europejskiej na Białoruś by nie było zapewniam pana", + "25994": "– wrócił do Francji właściwie spłukany z pieniędzy i zadłużony i wtedy się okazało że rodzina Miszo u której ona pracował zresztą w wytwórni powozów podchwyciła ten jego pomysł we Francji i zrobiła na nim niezłe pieniądze", + "25995": "– no bo zrobiła się moda", + "25996": "– dzisiaj w zostaw wiadomość zaczynamy się poruszać zaczynamy się poruszać coraz szybciej miał pan pomysł na parowy samochód ja zastanawiam się jak mogły wyglądać te parowe yyy autobusy yyy jeżdżące w mieście to co taka mała lokomotywa z przodu była ? yyy nie bardzo wyobrażam sobie konstrukcję", + "25997": "– z tyłu z tyłu", + "25998": "– i to się liczyło yyy my yyy gdzieś tam już czai się dżeneral motors yyy do niego przejdziemy za chwilę ale powiedzmy no co z tym fordem te on się w pewnym momencie skończył i trzeba było yyy wprowadzić coś nowego był zabójczy rok prawie zabójczy", + "25999": "– nie ma", + "26000": "– asekurował", + "26001": "– nie ma. yyy i to by się wydawało to jest coś zupełnie nie do pomyślenia ale proszę sobie też wyobrazić że taki z z yyy wielki zwolennik modernizmu taki. niejaki Głowacki czyli znany lepiej jako Bolesław Prus otóż on czymś takim jeździł po Warszawie. czyli jednak nie tylko młodzi ludzie ogarnięci szałem yyy prawda bycia nowoczesnym i oryginalnym ale na nawet ludzie starsi", + "26002": "– no czyli ciężkie z dużymi oporami", + "26003": "– no jasne ale to i tak wolno szło proszę usiąść", + "26004": "– ychy", + "26005": "– proszę usiąść no nie wiem na na jakimś wózku i i odpychać się nogami i zobaczyć jak to się jedzie", + "26006": "– no nawet na fotelu yyy biurowym i można tak podróżować no no i pytanie na ile nam", + "26007": "– ale fotel jest lżejszy", + "26008": "– a no tak no tak", + "26009": "– tak znaczy się to jest sieć dystrybucji jest oczywiście przez dilerów yyy i to jest pomysł który Henry Ford też zastosował znaczy się on był wcześniej robiony bo yyy w Ameryce dlatego że na przykład Zinger sprzedawał maszyny do szycia a najpierw sprzedawał przez takich przez takich komiwojażerów i to się okazywało że to jest zabójcze dla dla takiej yyy", + "26010": "– płynności produkcji ychy", + "26011": "– od Kolumba. i zaczął robić bicykle reklamował je w zasadzie metodą europejską tylko na sto sto razy większą skalę to znaczy targi rowerowe wyścigi rowerowe czasopisma dla cyklistów sam kilka gazet wydawał dla cyklistów notabene zresztą ze sobą polemizujących to było przecież no cykliście też tworzą", + "26012": "– mu mu mu musiało być jakieś napięcie i ruch w interesie", + "26013": "– nie nie lokomotywa tylko kocioł z tyłu", + "26014": "– no kocioł kocioł no no ten ten cały mechanizm ale to pod wyglądało podobnie jak dzisiejszy autobus czy czy nie bardzo ?", + "26015": "– tak jak najbardziej jak najbardziej bar bardzo przypomina znaczy yyy jest coś takiego w ogóle w takim w takim dizajnie przemysłowym tak to nazwijmy", + "26016": "– ychy", + "26017": "– czasem jest tak że remont drogi skończył się pół roku a stoi znak dwadzieścia na godzinę", + "26018": "– no wiem pan ale to zawsze nie yyy to nie było siedem na godzinę prawda ? to nie były tamte dwie czy trzy mile", + "26019": "– a yyy co z ze Stanami Zjednoczonymi ? bo tam też rower yyy był produkowany no różnie się ta jego kariera układała chociaż na początku yyy mały był popęd to potem trzeba było po prostu ten popyt u ludzi wzbudzić wzbudzić potrzeby i wmówić im że potrzebują czegoś takiego jak rower no ale yyy zacznijmy od tej yyy kalambi od tych yyy rowerów które miały być takie bardzo amerykańskie", + "26020": "– wyobraźcie sobie państwo wychodzę z domu śpieszę do w yyy do pracy wsiadam do samochodu i nie ruszam no chodźmy z przekręcania stacyjki czy korby no yyy tylko czekam aż się woda zagrzeje. no to po prostu", + "26021": "– i to jak porządnie się zagrzeje żeby para", + "26022": "– no jasne", + "26023": "– Klub Lewicy wnioskował o tą debatę jeszcze w lipcu i wówczas ona by rzeczywiście miała zdecydowanie inne znaczenie", + "26024": "– a dzisiaj ?", + "26025": "– ale w lipcu także pan. y minister Grad założył że przedstawi tą tak zwaną białą księgę a więc sytuację i rozwój tej sytuacji. w stoczniach przez ostatnich kilka lat", + "26026": "– ale dziś na konferencji prasowej Prawa i Sprawiedliwości. wystąpili także przedstawiciele związków zawodowych a oni twierdzą że ten plan jest zły. bo to restrukturyzacja przez redukcję zatrudnienia a nie przez modernizację i jeżeli taki program zostanie przyjęty to za kilka lat stocznie znajdą się dokładnie w tym samym miejscu panie pośle", + "26027": "– i to złoże zostaje schłodzone i wytrącają się sole zamykają drobne pory kanaliki i wtedy nie można już tłoczyć. nie ma co z tą wodą robić", + "26028": "– do tego trzeba jeszcze dodać to. że Polska jest chyba jedynym krajem w Europie a może w świecie leżącym na czterech głównych jednostkach geologicznych. jest to prekambryjska platforma wschodnia walestydy na zachodzie. kanedonidy i alpidy. i takie połączenie właśnie", + "26029": "– ale i to jest kolportowane jako program rządowy tak ?", + "26030": "– jako program rządowy tak tak. dostałem to pocztą właściwie", + "26031": "– czyli rząd zamawia gdzieś u u jakiś agencji tak ?", + "26032": "– tak i tylko po po podane astronomiczne cyfry. moc energii elektrycznej. elektrowni jądrowej na poziomie tysiąca sześciuset. megawatów ma kosztować. około trzech miliardów euro. my za tą kwotę możemy zbudować wielokrotnie więcej", + "26033": "– no tak Mszczonów miał wyjątkowe szczęście bo tam jest woda nie zasolona jak widać. można ją pić od razu. dlaczego tak mało tych odwiertów jest dlaczego tak mało miast korzysta z czegoś co jest dostępne właściwe na terenie całej Polski ?", + "26034": "– a dlaczego to jest takie ważne ?", + "26035": "– dlatego że wtedy to ciepło nie ucieka. ono jest kumulowane. prawda ? a więc jest emanacja i jest ten efekt takiego. no że na pewnej głębokości mamy duży. duży przyrost", + "26036": "– tego spichlerza tego magazynu tak ?", + "26037": "– tego magazynu ciepła", + "26038": "– była temperatura. i to jest ważniejsze", + "26039": "– była temperatura. warunki geologiczne i kto był ? odbiorca mało tego pojawił się. no. inwestor. pojawił się. ktoś kto chciał ten projekt zrealizować. i co się stało ? pan był w prasie oskarżony o to że. y pana decyzją po uważaniu te pieniądze zostały przyznane. zostały ostatnio cofnięte", + "26040": "– no nie to nie było po uważaniu. ja. proszę pana. geologia", + "26041": "– czyli trzydzieści razy drożej niż w Uniejowie", + "26042": "– niż na przykład w Uniejowie", + "26043": "– rozumiem", + "26044": "– proszę również pamiętać że odwiert miał charakter. y typowo rozpoznawczy. i gdyby narodowy fundusz wypłacił pieniądze fundacji. to mieszkańcy Torunia. na złotówkę nie mogliby dobrać się do tej energii ponieważ nie wolno byłoby fundacji. sprzedawać komercyjnie tejże energii", + "26045": "– no mówimy tu o biurokratycznych barierach", + "26046": "– tak", + "26047": "– Magdalena Sosnowska witam państwa w rozmowie dnia dzisiaj moim i państwa gościem jest wiceprezes łódzkiego portu lotniczego pan Wojciech Łaszkiewicz", + "26048": "– dobry wieczór pani redaktor dobry wieczór państwu", + "26049": "– od dziś łódzki port lotniczy ma strefę wolnocłową. o powierzchni około tysiąca metrów kwadratowych dlaczego to było tak ważne choćby z punktu widzenia pasażerów", + "26050": "– wizer byłby potrzebny bo powiedział pan że. firma nie chce. pojawiać się tam gdzie jest dobrze osadzony rajaner ale z tym dobrym osadzeniem jak pan powiedział. no mamy mały kłopot pojawiły się informacje że rajaner likwiduje cztery. połączenia z Łodzi. między innymi Liverpool. Shenon. Nothingham. czy to prawda ?", + "26051": "– no bo trzeba. trzeba to jakoś zracjonalizować", + "26052": "– albo. albo się wytłumaczyć. aż dziesięć procent. aż dziesięć nie próba losowa jest dobrana. zgodnie z metodologią. losowo zgodnie z metodologią naukową", + "26053": "– nie proszę pamiętać że zachęcano. zachęcano też i w ten sposób że. z samochodu sprzedawano szynki jakąś kiełbasę bułki piwo było którego normalnie nie można było dostać", + "26054": "– a mnie cieszy w ogóle. słuchajcie panowie że. jednak to święto. pierwszego maja. pomimo", + "26055": "– jest na trzecim miejscu jedna czwarta wskazań", + "26056": "– dokładnie. pomimo tego zohydzenia takiego po. osiemdziesiątym dziewiątym roku tego", + "26057": "– a właśnie. a jaki jest sens pierwszego maja dzisiaj ?", + "26058": "– czyli ten czynnik spotkanie ze znajomymi na świeżym powietrzu", + "26059": "– ze znajomymi i świętowania no przecież wszyscy lubimy mieć. d d długie weekendy w Polsce majowe są już że tak powiem. zwyczajem", + "26060": "– ale to to dobrze że. te te święta oprócz tego że to jest pewnie przede wszystkim spotkaniem ze znajomymi na świeżym świeżym powietrzu. wypełniają się pewną treścią", + "26061": "– co co o co chodzi. co to za co to za data. ale jednak", + "26062": "– tak o co chodzi", + "26063": "– ale nie koniecznie. nie mieliby pojęcia i nie chcieli by świętować. pierwszego maja tylko zupełnie inaczej w nowoczesny sposób dzisiaj rozumianego. tak jak się rozumie prawa człowieka prawa pracownicze", + "26064": "– ale karta praw pracowniczych została. skrytykowana i odrzucona w waszym. w środowisku PiS-u no tutaj", + "26065": "– czy ale. dzisiaj uciekajmy dyskusji stricte politycznych bardzo proszę bardzo proszę nie wchodźmy w to. bardzo proszę marszałek Kalinowski ?", + "26066": "– drodzy państwo. strasznie strasznie przepraszam ale. zdaje się że pan przypomniał że tworzyłem kartę praw. pracowniczych więc odłóżmy tą sprawę dobrze ?", + "26067": "– no wszystkie chodziły prawda ?", + "26068": "– wszystkie. no nie wszystkie. ja też byłem w takiej drużynie która nie chodziła", + "26069": "– może pięć sześć. może pięć sześć. w Polsce trzeba sobie zdawać sprawę z tego że harcerstwo było wtedy rządowym ruchem masowym. i te pięć sześć drużyn. to jest kilkaset osób na miliony prawda ? no chyba że zastęp karny który wyznaczano jako. że tak powiem właśnie. karę", + "26070": "– ander Anders jest najlepszym przykładem dlaczego trzeba było. uciekać jak mówią. przedostawać się za granicę żeby walczyć. Andersowi się nie udało bo go schwytali. nie wycofał się z Polski to wycofał się ze Związku Radzieckiego. żeby ratować własną armię", + "26071": "– ale krótka odpowiedź jest nie. nie nie było", + "26072": "– nie. zgadza się. zgoda", + "26073": "– idąc idąc. tak jest. yhm", + "26074": "– ale żeby dokończyć wódz naczelny musi w takiej sytuacji postawić zgubił się", + "26075": "– idźmy krok dalej. zgadzamy się że Śmigły mógł opuścić kraj ale pod warunkiem że w sposób jednoznaczny przekazuje naczelne dowodzenie któremuś z generałów. wtedy", + "26076": "– przekazał ?", + "26077": "– panowie osiemnastego września marszałek Rydz Śmigły wydał. dziwny kontrowersyjny do dzisiaj rozkaz. w którym nakazał wycofanie się wojsk w kierunku na Węgry i Rumunię i unikania walki z sowieckim najeźdźcą rozkazał też aby. walczyć z żołnierzami ZSRR jedynie w przypadku działań zaczepnych czy to był dobry rozkaz ?", + "26078": "– on on był źle sformułowany", + "26079": "– to jest zapowiedź ludobójstwa i decyzji ludobójstwa", + "26080": "– powiedzmy że deportowani to jeszcze nie wyczerpuje liczby represjonowanych bo represje miały. różne oblicza i różny. charakter no były aresztowania byli skazani z wyroków deportowani to są w zasadzie ci. wywiezieni na podstawie decyzji administracyjnych i po prostu mordowani. a również wcielani do armii czerwonej to byli obywatele polscy i specjalnie tam traktowani", + "26081": "– i teraz i teraz ostatnia z naszych postaci wrześniowych", + "26082": "– czy to było dobre założenie ?", + "26083": "– dlatego", + "26084": "– nie można było tego inaczej", + "26085": "– dlatego. że jeśli dojdzie do wojny. jest to. jest dość prawdopodobne że ta wojnę przegramy. i musimy zachować zdolność biologiczną podjęcia walki o niepodległość dlatego nie wolno. traktować poważnie operacji która nie daje żadnych szans zresztą mówił to wielokrotnie także. w rozmaity sposób często złośliwy. rozmaitym generałom. czy rozmaitym sztabowcom. którzy mówili a może i jednak spróbować", + "26086": "– tak bardzo tanich", + "26087": "– które w pewnym momencie wręcz mu zaczęto jakby odbierać ponieważ była to zbyt duża siła więc być może to też była taka próba żeby jednak ratować jakąś normalność skoro. układ polityczny i światowy jest taki jaki jest po wojnie", + "26088": "– no Borejszy bym o wallenrodyzm raczej. nie podejrzewał", + "26089": "– ja mam taką propozycję żeby", + "26090": "– no odpowiednikiem sonder aktzion Krakow na pewno była ta uczta u Aronsona w czasie której i Broniewskiego i kilkunastu innych intelektualistów aresztują natomiast. mówiąc o", + "26091": "– ale nie nie nie. nikogo nie rozstrzelali", + "26092": "– mówiąc o. mówiąc o intel. o elicie ja miałem na myśli nie tylko elitę w sensie profesorów", + "26093": "– no ale czy. czy to nie była też taka próba jednak ratowania tego co się da bo jeżeli my tutaj wspomnieliśmy o ossolineum. Jerzym Borejszy który że tak powiem ćwiczy to co zrobił potem z wydawnictwem czytelnik po wojnie ćwiczy że tak powiem we Lwowie. no to jednak on stworzył takie państwo w państwie które wydawało. setki książek. prawda ?", + "26094": "– człowiek jednak dobry z natury", + "26095": "– chcę w to ufać i próbuję tak postępować aby dawać temu wyraz. to znaczy na tak subiektywne pytanie mogę odpowiedzieć. wolę omylić się. zawieźć. niż z góry nastawić się do ludzi z niesprawiedliwą. nieżyczliwością podejrzliwością. nieufnością a już nie daj Boże nienawiścią", + "26096": "– ale też panie profesorze bardzo wiele zapamiętał to jest rzecz bardzo charakterystyczna on mówi że wszystko co usłyszał od Stroppa przez te dwieście pięćdziesiąt pięć dni wryło mu się w pamięć. Moczarski wspominał że. miał jakby nagrany w głowie film. tłumaczył to tym że. sytuacja izolacji w więzieniu. wieloletniej izolacji sprawia że człowiek. w więzieniu jest w stanie nieprzeciętnego skupienia", + "26097": "– ale oni ci to mówią ?", + "26098": "– nie ja to widzę po prostu dlatego że zupełnie nie skupiają się na moich oczach na mojej twarzy prawda zazwyczaj ?", + "26099": "– czyli rozpraszasz ?", + "26100": "– tak zupełnie", + "26101": "– uczniów też ?", + "26102": "– no tak. rozprasza ich to tak. zdecydowanie", + "26103": "– bo on jest wyeksponowany", + "26104": "– dokładnie", + "26105": "– czyli rozumiem że do perfekcji opanowałaś sztukę kamuflażu tak że jak pojawiłaś się ja ci powiem o kulisach naszego spotkania. pojawiłaś się w studiu i nagle wszyscy. matko ona mówiła że ma biust większy od mamy. to gdzie jest biust może jakaś pomyłka nastąpiła nastąpiła. nastąpiła trwoga w zespole. a tu się okazuje że. pytamy jeszcze raz mamę o rozmiar miseczki", + "26106": "– dziewięćdziesiąt e", + "26107": "– widziałaś ją ?", + "26108": "– byłam z tobą na Pomorzu. a Joasia ma przepiękne nabite piękne ciało ma", + "26109": "– no bo pływałam wyczynowo", + "26110": "– pięknie wygląda", + "26111": "– ale też jestem z siebie niezadowolona i tak się czasami nie cierpię Grażyna że byś ty wie", + "26112": "– ale wystarczy w rowek popatrzeć. i widać że jędrne. jędrne", + "26113": "– ale powiem ci tylko tyle. że naprawdę tak za bardzo ponad że tak powiem średnią krajową nie odbiegasz z tym biustem", + "26114": "– oczywiście", + "26115": "– i to musimy ci to głośno powiedzieć. mi się wydaje bardziej że to jest w twoim odczuciu tak i że ty po prostu. że ty jesteś tak przewrażliwiona że każdy najmniejszy komentarz na temat biustu to już jest wielkie halo", + "26116": "– ładna bielizna ekspozycja od razu wzrok przyciąga charakter się liczy", + "26117": "– ale to jest wszystko ładne w momencie", + "26118": "– charakter się liczy", + "26119": "– też", + "26120": "– w momencie gdy o w tej chwili na mnie", + "26121": "– patrzymy. yhm. no", + "26122": "– ktoś patrzy tak ? natomiast tak jakby kulisy są. zupełnie nie fajne", + "26123": "– no to proszę bardzo miałabyś osiemdziesiąt ce co byłoby fajniejsze ?", + "26124": "– normalnie", + "26125": "– normalnie. ale żal ci tamtych chwil tych intymnych ?", + "26126": "– no pewno", + "26127": "– Ewo !", + "26128": "– no co ?", + "26129": "– teraz ? w tym wieku ? w tym wieku to tak. na kawusie do kawiarni na spacerek. jak umi dziergać. szydełko. druty", + "26130": "– przepraszam. sama mówiłaś że tutaj dekolcik sobie robisz i faceci się za tobą oglądają to o co ci chodzi ?", + "26131": "– a no bo ja do tego nie dopuszczam", + "26132": "– no ale dlaczego ? dlaczego nie ?", + "26133": "– od wielu lat. ja jestem singlem i", + "26134": "– ile lat ?", + "26135": "– no ponad dzie. koło dziesięciu", + "26136": "– czyli ostatni raz mężczyzna miał szansę spojrzeć na to cudo. dziesięć lat temu ?", + "26137": "– tak tak. i od tylu lat jest", + "26138": "– i co taki był zniesmaczony ?", + "26139": "– nie. nie wtedy jeszcze miałam dobry", + "26140": "– ja go nic nie widzę", + "26141": "– nic nie widzi. czyli osiągnęłaś sukces. czy ty wolisz eksponować biust", + "26142": "– jak widać", + "26143": "– zależy", + "26144": "– nie masz z tym problemu", + "26145": "– czasami tak czasami nie", + "26146": "– ale większym z tego. co. się zdążyłam zorientować problemem było to żeby nie zadusić własnej córki przy karmieniu. jak ty sobie to wyobrażałaś ?", + "26147": "– ujęłaś to bardzo jednoznacznie", + "26148": "– no", + "26149": "– to utrudni trochę pracę prawda ? pracodawca będzie miał problem bo jak przyjdzie mu yy dziesięć procent osób które będą chciały tego dnia pracować", + "26150": "– no jest to oczywiście jakiś problem organizacyjny ale przecież yy dzisiaj jest tak że urlopy też ludzie wykorzystują w różnym okresie urlopów się pilnuje", + "26151": "– ale proszę. proszę zwrócić. proszę zwrócić uwagę jeżeli. my mówimy że chcemy walczyć. z kryzysem y zwiększonym poziomem oszczędności. Prawo i Sprawiedliwość krytykuje że to jest najgorszy sposób walki z kryzysem oszczędzanie. kiedy była. kiedy była mowa o tym. kiedy była mowa przynajmniej w dyskusji publicznej", + "26152": "– ale mówmy na temat panie ministrze. może na temat. czy nie miałam racji mówiąc to co powiedziałam ?", + "26153": "– tak. jeśli chodzi w ogóle o energetykę to. my sobie mówimy o rzeczach dość powierzchownych a nie mówimy o podstawowych rzeczach. polska energetyka od dwudziestu lat. nie inwestuje. tak naprawdę gdybyśmy nie mieli. właściwie jesteśmy szczęściarzami że mamy w tym roku kryzys gospodarczy bo gdyby nie to to prawdopodobnie mielibyśmy wyłączenia prądu w tej chwili. wiadomo że polska energetyka musi zebrać", + "26154": "– bo co bo spadły odbiory tak ?", + "26155": "– tak czy inaczej dadzą je odbiorcy energii a ci właściciele jeżeli je wyłożą to przepraszam to", + "26156": "– ale musi być kapitał. kapitał który wyłoży no", + "26157": "– zapłacą odbiorcy energii. za to że ci ci nowi właściciele wezmą kredyty od banku i je zainwestują no przecież tego nigdy się z powietrza nie bierze", + "26158": "– pani. pani pani mówi pani poseł mówi takim językiem. jakim mówiono w Polsce przez ostatnie czterdzieści lat nie inwestując", + "26159": "– bardzo duże", + "26160": "– dramatyczne powiedziałabym", + "26161": "– ale jednak pewien. pe pe pe. no tak ale jeden model jednak jest. ale", + "26162": "– jaki węgiel wydobywają poszczególne fi. poszczególne kopalnie wie pan panie ministrze. powinien pan wiedzieć chyba", + "26163": "– ale ale ale model jest. tu mamy. tu mamy. tu mamy produkcję węgla kamiennego po. po cenie. która rynkowa jest taka sama jak dla węgla ze Śląska. natomiast rentowność zupełnie inna", + "26164": "– na ale co to nam przeszkadza przecież chodzi nam o pozyskanie kapitału sam pan mówił", + "26165": "– to co to. czy to jest. czy to wtedy. czy to w takim razie będzie dobra prywatyzacja ? czy zła prywatyzacja bo nie będzie to czysto", + "26166": "– Przemysław Wipler czy to będzie dobra prywatyzacja czy zła prywatyzacja i kończymy powolutku. tak ?", + "26167": "– i teraz. i teraz sobie powie zadajmy w takim razie pytanie. czy. jeżeli będziemy wydawać pozwolenia na budowę bloków energetycznych w Polsce przez koncerny międzynarodowe. to czy. niszczymy i naruszamy bezpieczeństwo energetyczne państwa polskiego ? tego nikt nie mówi. ale jeżeli ten sam ten sam koncern. ma wejść częściowo udziałowo w polską firmę to od razu. bezpieczeństwo państwa polskiego jest zagrożone no. przecież to jest brak konsekwencji no", + "26168": "– Kuba nie znam. no nie znam języka no", + "26169": "– i to jest piotr ta różnica. moje chamstwo jest przereklamowane. ja jestem człowiekiem", + "26170": "– zgadzam się", + "26171": "– prawda ?", + "26172": "– taa. oczywiście że tak", + "26173": "– pamiętasz jak myśmy na Woronicza razem", + "26174": "– pamiętam. jechałeś czarnym BMW", + "26175": "– nie o szóstej", + "26176": "– nie o szóstej. zadzwoń o dwunastej. teraz kocham inną", + "26177": "– taa. no trochę tak było. trochę tak było widzisz. no gdzie jest ten dżentelmen ? no", + "26178": "– no właśnie", + "26179": "– taa", + "26180": "– ty ale nie miałeś wyrzutów sumienia że odłożyłeś telefon. tam kobiecie idą wody", + "26181": "– Kuba. Kuba mam cały czas", + "26182": "– widać już główkę", + "26183": "– mam cały czas", + "26184": "– ale świnia z ciebie wyszła", + "26185": "– może nie wie że ty jesteś ojcem", + "26186": "– no może tak. no dziwi się kto to jest", + "26187": "– tak patrzy i mówi. czekaj to ten z telewizji. ja go znam. Orłoś ?", + "26188": "– pewnie tak", + "26189": "– no dobra. mów dalej. poczekajcie. no na razie wiemy że się śmieje i co dalej ? i ty do niego też gul. gul. gul", + "26190": "– i nagle patrzę że chyba w tym samym wagoniku są z nami kibice drużyny przeciwnej. nie wiedziałem czy oni powinni opuścić ten wagonik czy my. ale opowiedziałem im że w Europie taka sytuacja jest nie do pomyślenia", + "26191": "– oczywiście", + "26192": "– na pewno część osób nie wyszłaby żywa stamtąd", + "26193": "– oczywiście. a wagonik by spłonął. w końcu kibic ma swój honor", + "26194": "– no co cię cieszy ? na przykład co ?", + "26195": "– Kuba najcudowniejsza chwila dnia", + "26196": "– a wiesz że posłucham", + "26197": "– no. budzę się rano", + "26198": "– tak", + "26199": "– idę tam gdzie on śpi. on otwiera oczy i się śmieje. no przede wszystkim wyraźnie jest niedoinformowany bo on cały czas się śmieje. o wielu rzeczach widać nie wie", + "26200": "– nie sika w Stanach. ale urodziło się w Polsce", + "26201": "– sika w Stanach ?", + "26202": "– tak", + "26203": "– chciałeś żeby było Polakiem tak ?", + "26204": "– tak. tak. urodzony w Warszawie. Legia Warszawa", + "26205": "– Jezu. na żylecie rodziła ?", + "26206": "– no. ale tam będzie mieszkał. tam się wychowa", + "26207": "– to no w to to trochę nie niezupełnie świadomie ale to jakoś tak że to się samo przeniesie i się samo zrobi", + "26208": "– widzisz o tym pisze Pamela Be która napisała do nas mejla", + "26209": "– ychy", + "26210": "– bo nie wiem coś nasi słuchacze", + "26211": "– acha", + "26212": "– przyblokowali esemesy albo yyy odwołali się do tego kilka dni temu mówiliśmy o tym że dzisiaj dzień bez telefonu komórkowego i może wzięli to sobie do serca", + "26213": "– aa możliwe", + "26214": "– to już za kilka minut posłuchamy Tomka i Małgosi", + "26215": "– ychy", + "26216": "– i posłuchamy co oni na temat małżeństwa no a potem jeszcze odniesiemy się do esemesa od Iwony która napisała powiedziała niedawno chłopakowi pół żartem pół serio że musze się nacieszyć miłością bo później czeka mnie już tylko małżeństwo", + "26217": "– prawda że okropnie brzmi w narzeczeństwie jest to seks i oni się kochają a w małżeństwie to samo nazywa się obowiązkiem", + "26218": "– no wiesz bo bo bo może", + "26219": "– no", + "26220": "– jest bo może jest na zawołanie to nie trzeba się na starać nie trzeba jakoś tam robić podchodów tak tylko wiadomo że w sobotę wieczorem", + "26221": "– ale mnie się wydaje też że takie kłótnie i nawet czasami to że się powie troszeczkę za dużo to to to jest potrzebne to nas dzisiaj zbliża i", + "26222": "– no i co ? i tak naprawdę to w tym momencie jak yyy powiedziała dalej yyy Dorota no w tym momencie rozmawiamy i w tym momencie najłatwiej nam się rozmawia i to jest rzecz niepokojąca rozmawiamy dopiero jak się pokłócimy", + "26223": "– yyy i z jednym z najgorszym pomysłów jest yyy yyy substytuować yyy seks yyy współżyciem seksualnym yyy że inne problemy psychologiczne czy relacyjne w domu yyy ponieważ wtedy nie rozmawia się nadal o nich tylko się nawarstwia a w seksie tracimy radość bo ludzie zaczynają siebie traktować przedmiotowo siebie samych i siebie nawzajem ja mówię że też łatwo o przemoc w efekcie", + "26224": "– kto kto wyjmuje z tej pralki", + "26225": "– tak dokładnie takie rzeczy a ile razy w tygodniu nie wiem trzeba yyy nie wiem yyy odkurzyć aa a zetrzeć podłogę a yyy rzeczy na pół no nie wiem na na biurku poukładać jakoś do sensu i który garnek na której półce stoi yyy no to to właściwie yyy jeszcze tego wspólnego nie ma to po co o tym gadać ?", + "26226": "– yyy a drugi powód to nie tyle z lęku tyle że tylko że z takiego jeszcze że oni się tak rozprowadzają do swoich domów a w swoich domach to mama tata wie yyy to nie trzeba o tym mówić to rodzice wiedzą nie matka pamięta ojciec pamięta no rodzice o tym tam różnych rzeczach co do prania włożyć wiesz yyy i jak to", + "26227": "– no tak bo to jest trzecia faza", + "26228": "– acha", + "26229": "– wedle dla tego po podziału Marcinkowego gdzie to tutaj trzeba jeszcze yyy yyy widzisz bo z jednej strony trzeba znaleźć czas na tego partnera ale z drugiej strony czasami jesteśmy dwadzieścia cztery godziny ze sobą i też trzeba coś zrobić wspólnie", + "26230": "– i wracamy do tego od czego zaczęliśmy", + "26231": "– yyy także ten ten problem yyy tak zwanego yyy yyy multirumu czyli kilku telewizorów w domu dotknie też przeciętnych obywateli takich którzy którzy będą odbierali odbierali te podstawowe kanały bo też przy każdym telewizorze będą musieli mieć oddzielny odbiornik na przykład", + "26232": "– bo trudno odbierać", + "26233": "– dokładnie", + "26234": "– a my jesteśmy winni znowu kilka słów o tych dekoderach z którymi niestety yyy producenci czy dystrybutorzy treści trochę do ładu nie mogą dojść yy czy moglibyśmy panie Szymonie bo pan jest zdaje się biegłym w tych wszystkich sprawach dokonać zestawienia co one są w ogóle warte yy bo przeciętny człowiek to gubi się w tych wszystkich yy a szczególnie oglądając reklamy prawda ?", + "26235": "– panie Szymonie", + "26236": "– ja wiem", + "26237": "– ja podejrzewam że to jest pomysł który życie po prostu brutalnie zweryfikuje bo yy takich pomysłów gdzie nam po prostu", + "26238": "– to się nie sprzeda", + "26239": "– to się nie sprzeda", + "26240": "– proponowano różne dziwne rzeczy już było wiele i wie pan no to się nie sprawdzają tego typu rozwiązania", + "26241": "– no kanałów sportowych zrobiło nam się ostatnio bardzo dużo", + "26242": "– jest multum jak najbardziej natomiast yyy przepraszam że tylko wejdę w słowo yyy", + "26243": "– kanały sportowe są najbardziej ciekawe bo to są ha de yyy", + "26244": "– dokładnie", + "26245": "– niekoniecznie", + "26246": "– ale właśnie właśnie to to jest ta karta przetargowa tych platform cyfrowych", + "26247": "– oto chodzi", + "26248": "– dlatego one nie chcą się łączyć", + "26249": "– trafiłem na taką informację że ten rok dwa tysiące dwunasty może być przedłużony do dwa tysiące piętnastego", + "26250": "– a ja słyszałem że trzynastego i na ostatniej", + "26251": "– już podobno piętnasty wchodzi w rachubę", + "26252": "– już podobno tak naprawdę zależy od tego jak będziemy bardzo przygotowani na to żeby wyłączyć ten analogowy ten", + "26253": "– zapowiedź radia a my cały czas niestety nie mamy poprawnej odpowiedzi na pytanie dla telefonujących proponuję żeby słuchacze się zmobilizowali bo pula nagród yy dla tych którzy zadzwonią na dziewięćdziesiąt jeden czterysta dwadzieścia trzy zero zero pięćdziesiąt to wkrótce będzie jedna wielka ogromna", + "26254": "– przeogromna", + "26255": "– przeogromna reklamówka prawda jedna wielka nagroda a teraz telewizja przez sieć", + "26256": "– i też trzeba z kartą chodzić ?", + "26257": "– nie nie nie tutaj nie trzeba z kartą", + "26258": "– nie trzeba aha osobno", + "26259": "– wszystkie sprzęty mamy podłączone niezależnie oglądamy", + "26260": "– a ile to kosztuje miesięcznie ?", + "26261": "– yy to zależy od jakiego drugiego dekodera sobie yyy udostępnimy yy wybierzemy", + "26262": "– ale dobrze może panowie pozwólmy teraz yy przerzucić się panu Piotrowi czat", + "26263": "– to może nie samobójstwo", + "26264": "– jest jeszcze jeden aspekt jest jeszcze jeden aspekt dlaczego dlaczego yy telewizja być może zakodowała ten te te kanały telewizja polska yy nadaje kanały takie jak te fał pe sport te fał pe ha de", + "26265": "– ychy", + "26266": "– za którą trzeba zapłacić", + "26267": "– za które trzeba zapłacić natomiast", + "26268": "– i to nie może być tak zupełnie za darmo", + "26269": "– dokładnie i głównie też chodzi o to że sygnał był by dostępny dla abonentów poza granicami naszego fantastycznego kraju", + "26270": "– i chyba to jest największy problem", + "26271": "– tylko", + "26272": "– że właśnie poza przecież my kupujemy prawa na emisję filmu na obszarze Polski prawda", + "26273": "– dokładnie ale", + "26274": "– dla Polaków", + "26275": "– ma pan rację ma pan racje ale", + "26276": "– zostawmy to już yyy", + "26277": "– ale na szczęście ta tendencja cały czas się zmienia ku lepszemu", + "26278": "– jeszcze pamiętam pół roku temu byłem na konferencji na której powiedziano te kanały które mają znaczek ha de mają do trzydziestu procent treści ha de nie wiem może coś się zmieniło od tego czasu ale", + "26279": "– do tej pory część nadawców yyy producentów kanałów nie ma sprzętu do do yy", + "26280": "– do ha de", + "26281": "– do nagrywania a właściwie do montażu yy", + "26282": "– ha de", + "26283": "– materiału ha de", + "26284": "– ychy", + "26285": "– także jeśli chodzi o o o Polskę to jeszcze długa długa droga nas czeka", + "26286": "– mamy jeszcze szybki konkurs ? zdążymy ?", + "26287": "– możemy zrobić szybki konkurs jeżeli yy", + "26288": "– no okazuje się że sukcesem może być podłubanie w nosie Robert napisał nasza głupota nie zna granic a jak jeszcze podeprzemy ją alkoholem albo inną używką to panuje już yyy niepodzielnie ja myślę że czasami to nawet pewnie alkoholu nie potrzeba yyy czasami wystarczy zakład pan przed chwilą w reżyserce", + "26289": "– tak", + "26290": "– mówił mi o takiej sytuacji", + "26291": "– a to była tylko butelka yyy piwa", + "26292": "– no tak i i kumple", + "26293": "– i kumple yyy", + "26294": "– ychy", + "26295": "– ja jeszcze mam jedno pytanie czy to jest trudno uszkodzić yyy czy trudno jest uszkodzić kręgosłup w odcinku szyjnym ?", + "26296": "– to jest także ten kręgosłup jest rdzeń kręgowy jest jak gdyby tak schowany i kręgosłup można zawsze porównać do takiego elementu bardzo yyy wiotkiego czyli on się nam składa", + "26297": "– to jest ból ? ciężka praca ?", + "26298": "– yyy ból", + "26299": "– czy tylko cierpienie psychiczne", + "26300": "– yyy ból to właściwie yyy może nie wystąpić to jest tak jakby odcięcie tego bólu", + "26301": "– ychy no tak jasne ychy", + "26302": "– czyli pacjent ma yyy", + "26303": "– to jest kwestia odleżyn też prawda ychy", + "26304": "– tak yyy nie możność jak gdyby ruszania się związku z tym on może obserwować sufit", + "26305": "– cieszymy się", + "26306": "– tędy yyy no w poniedziałek zaczyna się remont więc mam nadzieje że już niebawem będzie można skorzystać z tego nowego podjazdu no a yyy zajrzyjmy jeszcze do życia po skoku yyy przypominam że książkę czyta dla nas Łukasz Lewandowski a w tym odcinku będzie no troszkę o marzeniach a później o tych ach przyjaciołach", + "26307": "– kto tym ludziom pomaga ? kto się u nich pojawia ? kto ich wspiera ? kto dobrze na nich wpływa ?", + "26308": "– sądzę że yyy osoby fachowe czyli związane faktycznie jak gdyby z taką yyy czynnością jakąś nie tylko morałami ale z jakąś pracą", + "26309": "– ychy", + "26310": "– tak trzeba myśleć szyja jest krucha", + "26311": "– szyja jest krucha powiedział nasz gość pan Mirosław Sobczyński ja państwu bardzo dziękuje za to że państwo dzisiaj", + "26312": "– dziękujemy", + "26313": "– ze mną byli Justyna Stańczuk yyy Integracja i Mirosław Sobczyński Stocer Konstancin bardzo dziękuję i do zobaczenia do usłyszenia", + "26314": "– dziękuję", + "26315": "– dziękujemy", + "26316": "– na erkę to jest", + "26317": "– taki jest pierwszy krok", + "26318": "– tak tak ten pierwszy krok to jest właściwie takie ratowanie życia chodzi o to że oddech yyy może trzeba będzie wspomóc yyy płyny odżywanie yyy cała opieka to jest właściwie dwudziestoczterogodzinny podgląd tego człowieka i obserwacja i tutaj faktycznie są bardzo duże nakłady na to żeby ten człowiek przeżył jeśli natomiast już w tych pierwszych dniach okazuje się że zaczyna być stabilny", + "26319": "– a teraz jak jeżdżę widzisz to weź się w garść bardzo to jest dobre czyli drugi niepełnosprawny i i ich podsyłamy czasami idź do niego porozmawiaj z nim odwiedź go zobacz i oni siebie nawzajem odwiedzają prawda ja już jestem na normalnym oddziale a ty jeszcze na erce ? no co ty ? zbieraj się ty czym prędzej tutaj czekamy na ciebie prawda", + "26320": "– no z pewnością yyy panie Marku a jest pan szczęśliwy ?", + "26321": "– tak jestem szczęśliwym małżonkiem od trzech lat także yyy planujemy powiększenie rodziny yyy no mamy plany na przyszłość także jestem bardzo szczęśliwy", + "26322": "– no to ja życzę spełnienia wszystkich tych yyy planów i bardzo dziękuję że mogliśmy z panem chociaż chwilę porozmawiać yyy", + "26323": "– dziękuję bardzo", + "26324": "– a ja sobie też przeczytam ją po raz nie wiem już który", + "26325": "– haa no i jeszcze zabić drozda to dla mnie takie takie", + "26326": "– o tak oj tak zabić drozda jest syy yyy tak", + "26327": "– mocna książka", + "26328": "– bardzo bardzo", + "26329": "– yyy dla Małgorzaty mistrzostwem świata są filmy Krzysztofa Kieślowskiego", + "26330": "– no to już", + "26331": "– no o ojciec ewidentnie ma jakiś problem a powiedz mi ile masz lat ?", + "26332": "– dwadzieścia jeden", + "26333": "– dwadzieścia jeden", + "26334": "– yyy", + "26335": "– a jaka jest ta sss jaka jest ta średnia na studiach ?", + "26336": "– cztery trzydzieści siedem", + "26337": "– słuchaj jak na studia to fantastyczna ja o takiej mogłem głównie pomarzyć", + "26338": "– do tego jeszcze studiuje jeden kierunek zaocznie ale tam już nie jest jakaś rewelacyjna", + "26339": "– perły tak", + "26340": "– i pamiętam że moja przyjaciółka opowiadała mi o tym że spotykała go raz po raz ten Bocian bo tak się nazywał", + "26341": "– ychy", + "26342": "– sam mówił do siebie oj Bocian co ty opowiadasz mówił takie ważne słowa yyy na przykład a ludzie nie szanują tego co mają", + "26343": "– acha", + "26344": "– ale w tych baśniach o których ja tutaj mówię najważniejsze jest to że dziecko uczy się tego że świat jest przyjazny uczy się tego że można liczyć na to że świat pomoże", + "26345": "– no", + "26346": "– a to jest już połowa sukcesu", + "26347": "– no taki miałem nadzieję że tak tak taką miałem nadzieję żę można do tego wrócić wiesz że takie jeszcze", + "26348": "– czy myślisz że yyy teraz yyy swoją kondycję intelektualną zawdzięczasz właśnie jemu ?", + "26349": "– ależ oczywiście że tak ! nie ale tak jak yyy tak jak widzisz mówimy tutaj o leworęczności", + "26350": "– ychy", + "26351": "– i wraca do mnie ta sytuacja", + "26352": "– ychy", + "26353": "– i pamiętam że to słowo", + "26354": "– ychy", + "26355": "– było ważne", + "26356": "– ychy", + "26357": "– dla małego dzieciaka który być może nie do końca wiedział co to znaczy yyy", + "26358": "– bardziej element humoru nie uważam siebie za jakiegoś doskonałego człowieka", + "26359": "– hee a czasami masz nawet chandrę że nie jest tak jak wymarzyłbyś sobie ?", + "26360": "– nie zawsze spostrzegam cały świat pozytywnie i chandra jest mi rzeczą obcą", + "26361": "– czyli z z yyy ze słowami ojca też można sobie poradzić", + "26362": "– tak tylko one są akurat bolesne", + "26363": "– bo tam za schodami jest nasze studio do którego wrócimy więc ono tylko tymczasowo to dla tych którzy podglądają nas przez w w w polskie radio euro kropka pe el", + "26364": "– pozdrawiamy", + "26365": "– pozdrawiamy serdecznie bo bo możemy wam pomachać", + "26366": "– a gdzie ?", + "26367": "– a tu albo tam albo tam albo tam", + "26368": "– słuchaj ja sobie to wyłowiłem i zostało we mnie i powiedział mi to facet wiesz osoba urzędowa", + "26369": "– tak w garniturze", + "26370": "– w gabinecie w garniturze brązowym w dodatku i ja to miałem prawie na papierze i i zostało to we mnie no ale ciekaw jestem czy to ?", + "26371": "– yhm. a jeszcze chciałbym tylko. spytać o jedną rzecz czy też bo tu mamy ten przykład tej sztuki awangardowej czy w innych dziedzinach nie wiem kina filozofii literatury też mamy takie. mniej znane. które należałoby rozpoznać tropy. wpływu kultury żydowskiej ?", + "26372": "– panie Jarosławie. ostatnie słowo", + "26373": "– jeszcze jedna istotna rzecz że ten materiał. związany z kulturą nowoczesną kulturą. tworzoną przez Żydów tutaj w Polsce.", + "26374": "– tak. tak no. w okresie międzywojennym w takiej. skrajnie narodowej publicystyce funkcjonowała taka zbitka że awangarda to bolszewizm i żydokomuna. tak że bardzo mocno były utrwalone takie wyobrażenia o tej. o całej awangardzie niezależnie od tego kto. jak tworzył że jest wytworem owych kosmopolitycznych Żydów którzy właśnie w ten sposób. próbują zniszczyć nasze narodowe. lokalne polskie. wartości", + "26375": "– bo też myślę że jeszcze jeden taki paradoks o którym warto wspomnieć to to że stereotyp który teraz powielamy często. tego Żyda z pejsami to jest trochę tak naprawdę właśnie stereotyp propagandy nazistowskiej na przykład tak ? znaczy że pokazywanie tego tradycyjnego Żyda z pejsami i tak dalej", + "26376": "– no i przedwojennej propagandy endeckiej", + "26377": "– siedemdziesiąt osiem", + "26378": "– lat i trochę nie", + "26379": "– i z jaką prędkością pan na tym", + "26380": "– yy na tych moich turystycznych na jednym to już jechałem przeszło to sto osiemdziesiąt", + "26381": "– nie boi się pan ?", + "26382": "– nie nie boję się", + "26383": "– taka do moich uszu wiadomość dotarła że padła odpowiedź ze strony kolei są to tereny ważne dla obronności dla Rzeczpospolitej i oni nie mogą tego odstąpić", + "26384": "– więc właśnie", + "26385": "– mając możliwość korzystania z książki czytanej przez księdza profesora. akurat to zdanie które ksiądz doktor przytoczył jest podkreślona przez księdza profesora. wykład pisma świętego może w rzeczywistości stać się narzędziem antychrysta i przy tym zdaniu trzy wykrzykniki księże profesorze. a zatem to bardzo ważne zdanie", + "26386": "– więcej czasu poświęcić", + "26387": "– właśnie", + "26388": "– ja bym dopowiedział do tego. bo tu akurat", + "26389": "– i papież tam pisze że. on popada w sprzeczność ten właśnie egzegeta. którego wcześniej cytuje jako poważnego badacza ale w tym momencie papież z nim wchodzi po prostu w zwyczajną polemikę wykazując nielogiczność argumentacji", + "26390": "– i tym samym historia staje się centrum zainteresowania boga", + "26391": "– właśnie. dlatego też takie studiowanie pisma świętego w którym poprzez działanie właśnie rozumu. szukającego faktów historycznych w piśmie świętym jest ogromnie ważne. bo inaczej gdybyśmy. nie używając rozumu tego właśnie krytycznego historycznego rozumu. gdybyśmy inaczej czytali pismo święte. to byśmy czytali pismo święte jako mity. jako takie właśnie. literackie wymyślone", + "26392": "– że ten krzyż był naprawdę. żeby to widzieć. prawda ?", + "26393": "– witam pana serdecznie", + "26394": "– mam. witam księdza Piotra i w ogóle księży profesorów. mam takie pytanko a właściwie prosił. prośba to jest o wyjaśnienie takiego punktu. tutaj mam przed sobą no i w szóstym punkcie jego pierwszej części. jest takie. po prostu stwierdzenie. że przez boga. rozumiem bezwzględne jestestwo. bezwzględnie nieskończone", + "26395": "– tak. panie Zenonie czy można prosić o powtórzenie źródła z którego pan cytuje bo bardzo słabo się słyszymy", + "26396": "– rzeczywiście na przykład właśnie w przemienieniu już jest powiedziane że. że pan Jezus się tam modlił. ja się przyznam. nigdy nie zwróciłem. jedno słowo prawda ? że wyszedł na modlitwę. u Łukasza. że to jest. i czasami taki jeden szczegół. takich perełek. takich odkryć. takich olśnień w tej książce jest bardzo wiele", + "26397": "– zresztą. ja jeszcze wejdę w zdanie. bo papież pisze że często te wizerunki Jezusa są raczej fotografiami ich autorów niż obrazami prawdziwego Chrystusa", + "26398": "– a więc właśnie to jest ta wielka stawka w grze. ja bym może jeszcze tutaj dodał do tego co ksiądz redaktor powiedział. że bez wątpienia to nie chodzi o to czy najpierw wiara czy najpierw rozum. chodzi o współdziałanie tychże dwóch władz poznawczych", + "26399": "– w uniżeniu w cierpieniu właśnie w przeżywaniu ludzkiej śmierci", + "26400": "– w uniżeniu. w ogołoceniu. właśnie to jest centrum chrześcijaństwa tak naprawdę. że chrześcijaństwo nie głosi jakiejś filozofii boga. tylko głosi boga. który się wykrwawił z miłości na krzyżu dla mnie dla ciebie i przez to zbawił", + "26401": "– no niech nie yyy nie nie no niech że mi pan zarzuca jakiś absurdów", + "26402": "– z", + "26403": "– bo ja naprawdę nie wiem jak na to odpowiadać", + "26404": "– yyy pan prezydent zapowiedział że będzie się spotykać z klubami w sprawie ustawy medialnej czy Prawo i Sprawiedliwość będzie namawiać pana prezydenta do podpisania yyy ustawy medialnej yyy SLD mówi że PO z PIS są dogadane i dlatego taki był wynik głosowania", + "26405": "– no ale. no właśnie chciałem powiedzieć", + "26406": "– gdzie kościół zajmuje jednoznaczne stanowisko. w kwestii niepodległości co prawda", + "26407": "– kto organizuje. panie doktorze kto organizuje dele deputacje Orawian i Spiszaków do wersalu ? ksiądz. Ferdynand", + "26408": "– tylko tylko tylko tylko dzisiaj", + "26409": "– lasy były wycinane wtedy", + "26410": "– wy wybijanie zwierząt przecież. to wszystko czyni iż. ta Polska biedna która odradza się jedenastego listopada. to aż dziw. że przez te krótkie dwadzieścia jeden lat. swego niepodległego bytu. nie. była trawiona nieszczęściami większymi ekonomicznymi. niż to stało się. y później", + "26411": "– może odbierzmy telefon słuchamy telewizja Trwam i radiu Maryja halo", + "26412": "– z Hooverem się spotykał. w Stanach był dwukrotnie", + "26413": "– ale spotykał się później z Hooverem", + "26414": "– to zresztą pan doktór. Józef powiedział że. że faktycznie. prezydent Stanów Zjednoczonych był tu zdeklarowany. sojusznikiem sprawy polskiej. ale ja. skoro ksiądz był łaskaw. y. nie to pan doktór był łaskaw wspomnieć o arcybiskupie. to ja chciałem powiedzieć jedną rzecz że", + "26415": "– Kakowskim", + "26416": "– nie. dokładnie to było tak", + "26417": "– tutaj. tu. tu pan. pan doktór Szaniawski będzie poprawiał bo", + "26418": "– tak patrzę że. panie profesorze. zaraz tutaj. autograf", + "26419": "– chciałem. chciałem państwu pokaza. autograf to mogą państwu dostać pojutrze w czwartek trzynastego listopada o trzynastej w głównej. księgarni naukowej imienia Bolesława Prusa na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie", + "26420": "– dzisiaj łatwiej. ale były czasy kiedy było trudno tak", + "26421": "– bardzo dużo trudniej oczywiście że tak", + "26422": "– ale jeżeli już tak mówimy to to i mentalnie też się różną. do dzisiaj mieszkańcy trzech zaborów. ale to zupełnie jest inne opowiadanie ale to jest rzeczywiście istotna sprawa. to też trzeba pamiętać. tak", + "26423": "– y. zatem ale ale. dzisiaj obchodzimy rocznicę. rozpoczęcia. tego długiego", + "26424": "– co znaczy ginie. zostaje zamordowany", + "26425": "– tak tak. no nazywam to delikatnie ponieważ słowo mord. jest. y rzeczywiście chyba najlepiej określeniem. ale go nie lubię osobiście", + "26426": "– no cóż w tym kontekście zakończmy nasz. pierwszą część naszego spotkania słowami. marszałka Józefa Piłsudskiego. które. które chyba przy tej okazji trzeba zawsze przypominać. zwy zwyciężyć. i osiąść na laurach. właśnie", + "26427": "– bo ja myślę że tak rzeczywiście. tu nie było żadnej pomyłki w przedstawieniu. tej szarej rzeczywistości Polski pod rozbiorami. ale te pięć lat. konfliktu zbrojnego. y odrodził niewątpliwie. dzięki tej młodzieży która. niepokornej. tym. tym młokosom czy jakoś tam ich nazwać", + "26428": "– wyrostkom", + "26429": "– słucham ?", + "26430": "– tym wyrostkom", + "26431": "– były zasługi. były zasługi wielkie i małe. tutaj pani mówi o patriotyźmie. to. jak wiadomo. Piłsudski bardzo był. z Wilna i jak wiadomo jego ulubioną potrawą były kołduny. czyli", + "26432": "– no no. sprawdzę pana. sprawdzę pana", + "26433": "– takie uszka. uszka. uszka nadziewane. nadziewane mięsem", + "26434": "– wielkości pięćdziesięciogroszówki", + "26435": "– ja jeżeli można tylko jedno słóweczko bo. teraz sobie przypominam. bo to jest ważna sprawa. kiedy się tak patrzy z góry. to ocen marszałka było tyle. że nie", + "26436": "– było i jest", + "26437": "– jest. ale. ale najlepszym sprawdzianem. dla jego wielkości. są zachowane dzisiaj w archiwum muzeum wojska adresy przesyłane marszałkowi. zachęcam pana doktora do. penetracji intelektualnej pewnie pan je zna. i to jest", + "26438": "– dokładnie czy był nielegalny lobbing na czym polegały te spotkanie i tak dalej czy był przeciek czy nie było przecieku", + "26439": "– ale to nazwa komisji. nie ma znaczenia", + "26440": "– no tak ale to sugeruje pani poseł to sugeruje że sięga się w głąb ustawy hazardowej a to przecież nie jest ważne", + "26441": "– forum podsumowanie politycznych wydarzeń tygodnia Jarosław Kulczycki dobry wieczór dziś porozmawiamy o pracach komisji hazardowej czy ugrzęzną wśród sporów i wzajemnych oskarżeń. potem nasz ranking ministrów i ciekawe notowania premiera Donalda Tuska podyskutujemy też o konstytucyjnych pomysłach premiera i o nominacji Janusza Lewandowskiego na unijnego komisarza do spraw. budżetu a oto moi goście w studiu forum. Małgorzata Kidawa Błońska PO", + "26442": "– nie ale chciałam powiedzieć ale chciałam powiedzieć. tutaj mówimy o Sekule ale też są problemy no. jeżeli pan poseł Wassermann. ja nie nie oceniam tego. miałby sam sobie zadawać pytania w sprawach że w pewnym czasie pełnił taką funkcję w państwie no to też jest w tym coś nienaturalnego. prawda ? bo to są", + "26443": "– tak tylko z zewnątrz to wygląda jak takie ką kąsanie z jednej strony kąsanie podgryzanie", + "26444": "– przewodniczący powinien być osobą spokojną która będzie w jakiś sposób kolidowała. pan Wassermann powoduje konflikty. ja nie jestem członkiem tej komisji. nie został wybrany. ale to nie jest kwintesencja mówimy o personaliach kto jest przewodniczącym. ile minut a nie mówimy o tym o komisji", + "26445": "– i nie wstydzicie się tego nie wstydzicie się tego nie wstydzicie się tego ?", + "26446": "– nie nie wstydzę", + "26447": "– przepraszam ostatnie słowo w tej sprawie marszałek Kalinowski", + "26448": "– znaczy termin lutowy był zaznaczony tak to rozumiem żeby jednak. posłowie pracujący w tej komisji wszyscy inni wiedzieli że to jest praca która musi być dosyć zrobiona ja przypominam. i że nasze komisje w sejmie dosyć długo pracują bo to jest bardzo żmudna praca i niektóre nie wiem czy dadzą. radę zakończyć jeszcze", + "26449": "– ale wydaje mi się że. nawet najbardziej prestiżowy program. a na pewno do tej kategorii należy program. pana redaktora Wildsteina nie jest miejscem gdzie pracownicy kancelarii prezydenta biura bezpieczeństwa narodowego a rozumiem że w takim charakterze. pan minister również występuje. składają rządowi polskiemu propozycje no od tego jest. od tego jest zacisze gabinetów i do tego bym pana. do tego bym pana namawiał i jeszcze jedno zdanie", + "26450": "– panie pośle czy może. czy. może może może pan pozwolić. otóż sytuacja w której. cały import. będzie na podstawie jednego kontraktu. z gazpromu jest sytuacją złą. doprowadzenie do tej sytuacji jest błędem traktowanie gazoportu. budowanego na szczęście jako wyłącznie jako wentyla bezpieczeństwa. jest niewykorzystywaniem go to jest. to jest", + "26451": "– ja tego nie powiedziałem", + "26452": "– przepraszam. niech pan teraz mi nie przerywa", + "26453": "– w żadnym wypadku", + "26454": "– nie. no ja niestety jestem zmuszony do tego żeby przełożyć pana bardzo elokwentny wywód na język zrozumiały dla wszystkich odbiorców", + "26455": "– okej. no to ja zadam panu pytanie", + "26456": "– sekundę ale nie nie to sekundę tak się składa że w tej chwili to ja zadaję pytania i kończę tą rundę i przechodzimy taki ostatni. ostatni już szczątkowy. i tu pan Piotr Naimski będzie mógł odpowiedzieć", + "26457": "– brak perspektywy korzystnej umowy gazowej to problem który trzeba rozwiązać więc teraz pytamy. dlaczego nie potrafimy negocjować. i walczyć o swoje interesy. zapraszam runda trzecia", + "26458": "– proszę bardzo teraz pan", + "26459": "– dlaczego nie potrafimy walczyć o swoje interesy. no cóż", + "26460": "– znaczy nie. no pytanie czy czy nie potrafimy bo zdaje się że. pan Nitras jest zwolennikiem tego", + "26461": "– na kresach wschodnich Polaków", + "26462": "– na kresach wschodnich. Ormianie no znowu ludobójstwo Ormian. teraz od kilku lat zajmujesz się sprawą. jakby oczyszczenia pamięci kościoła w Polsce i badaniami historycznymi to też są dosyć bolesne rzeczy. czy jako ksiądz. uważasz że można mimo wszystko te rany przeszłości. jakoś przekroczyć zagoić ?", + "26463": "– obok Judyma taką postacią do której często się odwołujesz no i fundacja której prezesujesz. ma tę osobę za patrona jest brat Albert to jest też taka. silna osoba silna postać. powiedziałeś mi kiedyś że te. postaci w pewnym momencie jakby zlały ci się w jedno", + "26464": "– tak", + "26465": "– ale twoje korzenie prowadzą cię jeszcze dalej na wschód bo ta ta. cząstka krwi ormiańskiej no nie mała jednak jak się na ciebie patrzy. to to to po prostu się to widzi. ona. ona jest ważna i ona stała się dla ciebie ważna rozumiem w pewnym momencie twojego życia", + "26466": "– postać Judyma jest interpretowana często jako. zakonspirowany obraz. no takiego bojownika o niepodległość Polski nie ? i ty miałeś przecież w swoim życiu no jednak też długi epizod współpracy z opozycją aktywnego. działania w. ruchu Solidarności jeszcze albo jeszcze przed powstaniem Solidarności. czym dla ciebie była Solidarność i właśnie te. opozycyjne kontakty ?", + "26467": "– to jest stała śpiewka lewicy", + "26468": "– to nie jest stała śpiewka lewicy", + "26469": "– no jak. już w poprzedniej kadencji", + "26470": "– nie dlatego że. że z tego nie skorzystał tak naprawdę nikt", + "26471": "– no jak nie. gospodarka na tym. to zostało ludziom. to zostało w portfelach społeczeństwa te pieniądze", + "26472": "– i ostatnie słowo na temat gospodarki. poseł Kłopotek. bardzo proszę. bardzo proszę oddajmy głos", + "26473": "– ja myślę że gdyby media chciały. to ta lista wyglądałaby zupełnie odwrotnie mówiący wykonuje gest odwrócenia. to naprawdę bardzo wiele zależy od tego. jak. są prezentowani poszczególni politycy. jak. są prezentowane także. ich sukcesy ich porażki. to naprawdę. bardzo wie. najwięcej zależy. od piaru a nie od. y tego czy pracują", + "26474": "– czy to rzeczywiście tylko piar ?", + "26475": "– a PiS mówi pożyczajmy. PiS mówi pożyczajmy. zwiększajmy zwiększajmy ten deficyt", + "26476": "– panie redaktorze ja bym chciał powiedzieć jak było w przeszłości. w przeszłości Balcerowicz Balcerowicz pod koniec roku bardzo często. w ministerstwach ograniczał wydatki inwestycyjne bardzo często", + "26477": "– a a a PiS uważa że pożyczanie pieniędzy w okresie w okresie kryzysu to jest dobry pomysł. bardzo proszę. słuchamy", + "26478": "– zdecydowanie dlatego pytanie jak szybko minister Czuma się spali to znaczy jak. będzie wyglądać jego zderzenie z biurokratyczną machiną jaką jest jednak każde ministerstwo. każdy resort. y i na ile starczy mu sił. żeby", + "26479": "– żeby zmienić trochę trybiki w tej ma w tej ma machinie. zmienić ją", + "26480": "– nie no tego nie można powiedzieć o Radosławie Sikorskim no przecież on jest bardzo aktywny. i premier jest bardzo aktywny w polityce zagranicznej", + "26481": "– moim zdaniem polityka zagraniczna Polski jest bardzo sła. bardzo słaba. pan Radosław Sikorski natomiast ma. świetną prezencję i świetnie się prezentuje i za nic nie robienie ma wysokie notowania kropka no to jest moje zdanie", + "26482": "– dziękuję", + "26483": "– proszę nie moja zasługa", + "26484": "– czy mama próbowała panią jakoś yyy przestrzegać przygotować na te nerwy na ten stres na te warunki yyy yyy życie na walizkach takich", + "26485": "– nie to znaczy mama nie zaznała tego życia", + "26486": "– no to", + "26487": "– z tej strony mama yyy niestety", + "26488": "– ale wiedziała więcej niż ktoś yyy niż niż pani na przykład", + "26489": "– i podkreślić", + "26490": "– tak ale spotkałam się z recenzją że na płycie mezzo pani Małgorzata Walewska śpiewa wspaniałym sopranem swoim właśnie albo albo sopranistą", + "26491": "– takim troszkę meco", + "26492": "– tak ale więc", + "26493": "– tak ale sopranem", + "26494": "– troszkę zabrakło kompetencji", + "26495": "– tak tak", + "26496": "– więc wyjaśnijmy państwu że są różne rodzaje głosów są", + "26497": "– i również nie tylko jeden sopran i jeden mezzosopran", + "26498": "– i zawsze mojej mamy ojciec mówił boże Rysiu jaką ty masz piękną pracę siedzisz sobie grasz na górze ci tańczą śpiewają", + "26499": "– tak", + "26500": "– więc to tak wszystko miło ładnie i przyjemnie wygląda", + "26501": "– i tak ma być i tak rzeczywiście ma wyglądać", + "26502": "– tak tak", + "26503": "– to to było najtrudniejsze ponieważ Ola w tym czasie miała mieć inny koncert w Polsce który jakby zszedł z afisza i była ta data i Bogdan mówi wiem że jesteś", + "26504": "– tu tu", + "26505": "– to może byśmy to wykorzystali no i tak wykorzystaliśmy yyy muszę powiedzieć", + "26506": "– no to yy nie dziwie się że pani yyy plany macierzyńskie troszeczkę odstawia na bok", + "26507": "– nie to nie to nie dlatego po prostu tak się dzieje a nie inaczej jakby yyy", + "26508": "– ale jest pewne ryzyko bo te rzeczy historia tak no yyy yyy", + "26509": "– to znaczy to na pewno też była", + "26510": "– granicząca z dramatem", + "26511": "– jakie słowa jaka melodia", + "26512": "– tak", + "26513": "– co mam zrobić i co zapamiętać gra aktorska więc to jest rzeczywiście", + "26514": "– straszny stres", + "26515": "– to pięknie wygląda z yyy", + "26516": "– ale jaka satysfakcja", + "26517": "– z zewnątrz", + "26518": "– jak się uda", + "26519": "– wiem tylko rzeczywiście ale to jest rzeczy naprawdę duży wysiłek i i to nie jest tak mój yy mój ja tak dzisiaj wspominam dziadka prababcię i tak dalej moj mój tato jest muzykiem grał gra w orkiestrze", + "26520": "– nigdzie na przykład na terenie Indii instytucje. charytatywne. katolickie czy protestanckie. chrześcijańskie jakiekolwiek. nie przyjęły. terminologii maitri tylko. caritas", + "26521": "– czyli charytatywnie siostro działamy nie impulsywnie. nie emocjonalnie ale logicznie według. za zaplanowanego szeregu działań które systematycznie pomaga człowiekowi. a nie tylko raz na rok. w ramach wielkiego szumu. wielkiej orkiestry pomocy. świątecznej pomocy. jesteśmy dobrzy.", + "26522": "– pani Magda Kossakowska", + "26523": "– jest. y takim duchowym przywódcą i stąd to co powiedziała siostra dzieci. nie pytają czy nie analizują bo wiedzą. że on jest tym który to zna. duchowo przygotowany. jest wtajemniczony i on wie co mówi", + "26524": "– czyli autorytet a guru. tak ? bo tutaj. no rodzi się pewien autorytet. dzieci. y no potrzeba psychiczną. psychologiczną dziecka jest. autorytet z którym się utożsamiają i tak dalej", + "26525": "– a powróćmy jeszcze do szkoły. pani mówiła pani Magdo o atmosferze. o bardzo dobrej atmosferze. a jak wyglądała. no jak wyglądało nauczanie w tejże szkole ?", + "26526": "– trzeba byłoby zwrócić uwagę czym taka. wokół czego ta pedagogika się skupia", + "26527": "– wokół czego się skupia ?", + "26528": "– dziękuję siostro kolejny telefon ostatnie minuty naszego spotkania to już ostatni telefon odbierzmy prosimy halo słuchamy telewizja Trwam i radio Maryja", + "26529": "– niech będzie pochwalony Jezus Chrystus i Maryja zawsze dziewica", + "26530": "– teraz i zawsze kogo witamy ?", + "26531": "– i ja właśnie mam pytanie do siostry bo", + "26532": "– a kto do nas kto do nas mówi halo halo ?", + "26533": "– Stanisława", + "26534": "– skąd pani Stanisławo ?", + "26535": "– z Warszawy", + "26536": "– czyli jak takie obrazki które idą w świat są emito emitowane przez stacje telewizyjne mogą być odbierane chociażby w środowiskach. no właśnie zantropofizowanych w Stanach Zjednoczonych i tak. i tak dalej", + "26537": "– proszę ojca. nie ma innego wyjścia. jeżeli wierzę w reinkarnację. i widzę że ktoś leży w błocie", + "26538": "– Polak", + "26539": "– czyli ta nazwa i ta osoba ma w miarę pozytywne konotacje", + "26540": "– właśnie. więc ma. po prostu budzi sympatie. w uczuciach samo to nazwisko. Waldorff", + "26541": "– i teraz to próbuje się", + "26542": "– i tutaj. ktoś może myśleć że właśnie szkoła waldorfska że to ma. coś wspólnego z tym właśnie panem. Waldorffem. który. był tym. mecenasem sztuki", + "26543": "– to nie ma i prawodawcy. a jak nie ma prawodawcy to nie ma i również. kogoś kto egzekwuje. prawo moralne. w związku z tym Stainer narzuca swoje prawo. moralne", + "26544": "– i kwestionuje naturalne prawo. moralne ?", + "26545": "– to znaczy co rozumie przez naturalne prawo bo jeżeli weźmiemy naturalne prawo od strony biologicznej. no to mamy", + "26546": "– tak ale tutaj chodzi nam o kwestie mo moralne", + "26547": "– czyli o jedno chodzi", + "26548": "– o to samo chodzi", + "26549": "– o to samo chodzi w tym wszystkim", + "26550": "– to znaczy jeżeli chodzi o Waldorf. to u nas w Polsce to nazwisko ma dosyć pozytywne znaczenie ponieważ. jest on. był pan Waldorff który był mecenasem sztuki", + "26551": "– jest kojarzony z innym nazwiskiem po prostu", + "26552": "– więc tak. ale to jest inne nazwisko", + "26553": "– tak tak tak. inne inne osoby", + "26554": "– witam państwa w studio kultura moim gościem jest. Jan Polkowski. poeta. i wydawca debiutował pan. dzień dobry debiutował pan książką w tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym roku to nie była jeszcze grudniowa noc ale atmosfera polityczna była już bardzo. zgęstniała. i chciałem pana zapytać o tytuł. prowokacyjny tytuł. to nie jest poezja. to co to w takim razie było jeśli nie poezja ?", + "26555": "– nigdy nie byłem nigdy nie byłem w żadnej grupie zresztą takie grupy no być może jakieś grupki były. tworzone przez studentów młodych poetów ale. no nie szczególnie to jakoś było interesujące. i chyba tak zostało do dzisiaj", + "26556": "– a jak w takim razie kształtowało się w jakim środowisku kształtowały się. pana nie tylko idee poetyckie ale także. kulturowe i polityczne ?", + "26557": "– w ogóle się dziwię dlaczego tak się nie pisze o kobietach sama się dziwię to takie proste jest przecież jest mnóstwo. piętnaście milionów kobiet w Polsce a na świecie cała połowa", + "26558": "– jest jeszcze jest taki cykl rosyjskich kryminałów z z panią komisarz. nie pamiętam w tej chwili autorki. ale to to", + "26559": "– ale. czytałem to z taką. no z taką radością właśnie jakbym czytał taka dziewiętnastowieczną epikę prawdę mówiąc trochę jakby psa Baskerwilów trochę to jakby ten. te te ten klimat", + "26560": "– yhm", + "26561": "– a potem głos z tyłu głowy powiedział mi. o to jest literatura środka proszę o komentarz do tego jakże ulubionego przez krytyków określenia. bo to jest obelga", + "26562": "– yhm. no dobrze to o tych pierwszorzędnych takich. w takich rzeczach chciałem złożyć. w historii naszej znajomości taką nieoczywistą deklarację mianowicie albo ja złagodniałem. albo coś w tej książce jest tak urzekającego że. feminizm tej książki mnie ujął. szczerze się", + "26563": "– wreszcie", + "26564": "– natomiast natomiast jako osoba mięsożerna pomyślałem z niepokojem. o tym co piszesz o relacji człowieka i zwierząt w tej książce bo właściwie. no to jest. jeśli chodzi o te treści które zostały. w stosunku do których kryminał jest wehikułem no to to jest w ogóle sprawa centralna. czy ty wierzysz w świat radykalnie wegetariański ?", + "26565": "– no oczywiście że tak. no", + "26566": "– przez kilkanaście godzin dziennie no nie wiem nie potrafię ci odpowiedzieć na to pytanie", + "26567": "– ja pytam o twoje lęki trochę czy ty się", + "26568": "– nie mam żadnych lęków", + "26569": "– decydując na to nie nie nie nie nie obawiałaś o to ?", + "26570": "– nie", + "26571": "– chcesz tik taka ?", + "26572": "– nie", + "26573": "– a ty ?", + "26574": "– z twojej kieszeni bez pudełka. nie", + "26575": "– nie z ust moich. a właśnie ty zauważyłaś takie. po po kim ty masz takie usta bo ty masz fajowskie", + "26576": "– po. po mamie", + "26577": "– nie ? ma fajne masz takie murzyńskie trochę. Magda nie ? no nie uważasz że ma ?", + "26578": "– ja zawsze zostaję w zegarku", + "26579": "– i po cóż ci. aha o Boże", + "26580": "– yhm", + "26581": "– no to straszne", + "26582": "– i się zegarkiem zasłaniam jakby co. nie ale poczekaj", + "26583": "– ale nie masz dużego tego zegarka", + "26584": "– jak mówię kupić tego nigdzie nie można bo to jest robione tylko", + "26585": "– a druga ? a druga ?", + "26586": "– to jest z zeszłego roku z Meksyku", + "26587": "– no co ty byłeś w Meksyku ?", + "26588": "– y. i co. tak", + "26589": "– tam jest tak niedobre jedzenie że", + "26590": "– nie noszone podkreślam nie noszone", + "26591": "– a co to jest to ? to jest strasznie fajne", + "26592": "– a to jest. słuchaj to jest bidon wsadzasz ten środek", + "26593": "– to jest wabik na Magdę to jest taka wiagra stop stopowa", + "26594": "– a ja się zasłuchałam", + "26595": "– no co ty o Gruzji dobra tam. fajnie jest w Gruzji ? fajnie jest w Gruzji ? fajnie ?", + "26596": "– słuchaj. genialnie", + "26597": "– Marcin Meler był moim gościem dziękuję moi drodzy mamy aukcję macie coś na aukcję ?", + "26598": "– tak", + "26599": "– duża rodzina", + "26600": "– duża kierownica tak", + "26601": "– no co ty ?", + "26602": "– tak pokazując wielkość kierownicy taka. ja jeździłam tym starem", + "26603": "– i tata mówił jedziemy na wczasy. minął tydzień. jesteśmy w Koszalinie. ty miałaś stara. starzy mieli stara ?", + "26604": "– st stary miał stara ponieważ był kierowcą zawodowym no i to był samochód. który służył. nam za samochód też czasem", + "26605": "– oczywiście. no tak jak by co zadzwonimy", + "26606": "– prowadzący szwankuje ale reszta tip top", + "26607": "– alkoholik głuchy Gruzin", + "26608": "– o Żydzie zapomniałeś", + "26609": "– dobrze co macie na aukcję ? Magdo ?", + "26610": "– prezentując szklaną sowę ja mam sowę. szklaną niebieską. sowę", + "26611": "– a czy jakaś historia łączy się z tą sową ?", + "26612": "– no sowa wiadomo czego symbolem jest", + "26613": "– sowa jest wiadomo", + "26614": "– znaczy nie wiem", + "26615": "– chodzi o to że ty nie masz zielonego pojęcia że oni to robią z myślą też o tobie. musisz mieć. pamiętasz taką piosenkę z twarzą", + "26616": "– wiem i to jest żałosne. czasem", + "26617": "– z twarzą Merlin Monroe. Artura Rojka i myslowitz ?", + "26618": "– no czy. no tak i to twierdzi ai pi si si. a no wydaje się że to. czyli inne środowiska", + "26619": "– czyli ludzie ludzie", + "26620": "– no nie ai pi si si to jest to jest jedna", + "26621": "– nie nie ja tylko powiedziałem. że że ludzie wpływają", + "26622": "– to nie jest to nie jest teoria jednoznacznie. uznawana w nauce", + "26623": "– jeżeli można jeżeli mogę jeżeli mogę skończyć. jest jednoznaczna", + "26624": "– no nie jest", + "26625": "– no no dobrze no to jeżeli będziemy dyskutować na temat tego czy dwa plus dwa równa się cztery. to trudno mi jest dyskutować", + "26626": "– no przepraszam bardzo a pozwólmy. pozwólmy", + "26627": "– ja chciałam tylko skomentować sam dobór gości pan Wildstein chciał rozmawiać o nauce więc powinien był sobie zaprosić naukowca ja przyszłam tutaj rozmawiać o politykach klimatycznych do czego nie doszło. wydaje mi się to pewnym. no. troszkę problematyczne muszę przyznać", + "26628": "– konfrontujemy politykę i naukę stąd obecność pana profesora", + "26629": "– po co pani to robi ? poproszę w jednym zdaniu", + "26630": "– po co co robię ?", + "26631": "– po co pani angażuje się w sprawę polityczną nie wiedząc jakie są podstawy naukowe ?", + "26632": "– ależ ja wiem ja ufam międzyrządowemu panelowi do spraw zmian klimatu", + "26633": "– panie profesorze pana głos", + "26634": "– czyli układ układ. układ naukowców", + "26635": "– ale jasne że układ. układ interesów oczywiście układ interesów i w tym momencie. ale nie bo niestety", + "26636": "– to ja już odpowiem. panie redaktorze. jeżeli mówimy o układach. ja nie lubią takiego określenia ale pozwolę sobie odnieść do niego", + "26637": "– że dogorywa tak naprawdę. i pytanie czy czy w zakładaniu blogów nie ma też. takiej ukrytej funkcji", + "26638": "– czy my się przyczyniliśmy do tej śmierci. prasy i papieru ?", + "26639": "– nie że czy czy czasami się nie adaptujemy no że już użyję tego. pierwszej osoby", + "26640": "– nie no właśnie nie będzie bo jeżeli jeżeli ja się ujawnię za za bardzo w tym sensie że. zacznę no właśnie i chcę powiedzieć że zanudzać ponieważ dla mnie jako dla czytelnika czytelnika blogów. takie informacje za bardzo powiedzmy związane z życiem. autora", + "26641": "– śmierć kotka na przykład", + "26642": "– literacki tak ?", + "26643": "– taki wiem że mnóstwo pisarzy. z wyższej półki jak użyłeś tego określenia zagląda na tego bloga i są doskonale poinformowani. kto z kim wziął ślub a kto z kim przeżył wielką imprezę. w piątek. ponieważ to wszystko właśnie tam jest ale oni nie komentują. tak że. może czują że im nie wypada", + "26644": "– i ostatnia z nominowanych. książek naukowych Bożena Szajnok to jest bardzo znana badaczka spraw żydowskich w Polsce", + "26645": "– często publikuje publikuje tak. w dziennikach", + "26646": "– bardzo często publikuje tym razem książka z historią i Moskwą w tle Polska Izrael tysiąc dziewięćset czterdzieści cztery tysiąc dziewięćset sześćdziesiąt osiem z Moskwą w tle. cóż to znaczy ?", + "26647": "– to przyszła teraz pora na książki popularno naukowe dotyczące bezpieki Ryszard Terlecki Miecz i tarcza komunizmu historia aparatu bezpieczeństwa w Polsce w latach tysiąc dziewięćset czterdzieści cztery. tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt. i książka która. wzbudziła szalone emocje ksiądz Tadeusz Isakowicz Zaleski Księża wobec bezpieki o tej książce nasi widzowie na pewno słyszeli niejedno teraz emocje już troszkę. opadły", + "26648": "– one zdecydowanie opadły", + "26649": "– nie bo nie było wtedy jeszcze", + "26650": "– nie było jeszcze", + "26651": "– narodziła się późnej", + "26652": "– nogi lalki no ale", + "26653": "– tak", + "26654": "– ale dobrze ale jednak został zamknięty czyli jakiś rozdział się zakończył to tak jakby powiedzieć no dobrze to wszystko co miałem do powiedzenia w tej postaci jaką mam powiedziałem i teraz jestem zupełnie nową osobą", + "26655": "– o ile to porównasz do osobowości a może to bardziej do", + "26656": "– tak", + "26657": "– sama popularność może być już na tyle fajną nagrodą dla blogera że on na tym nie będzie chciał zarabiać bo na przykład pracuje na czym innym i on poza tym to jest ta to jest ta", + "26658": "– czyli narcyzm ?", + "26659": "– troszkę tak ale to jest ta to jest ta", + "26660": "– kontrolowany ekshibicjonizm", + "26661": "– tak no ale to przecież to", + "26662": "– tak od tej tak teraz", + "26663": "– później ten pomysł", + "26664": "– ychy", + "26665": "– właśnie swój na to że można mieć reklamy na swoim blogu", + "26666": "– segregat to jest pomysł tego roku tak naprawdę i to jest kilkaset chyba blogów które jest w tym momencie z czego też można powiedzieć że no ci najbardziej powiedzmy rozpoznawalni czy z największą czytelnicz największym czytelnictwem oglądaniem", + "26667": "– czyli jest jakaś yyy", + "26668": "– to jest też tak", + "26669": "– yyy wydaje mi się że stu studenciak czy czy jakiś gimnazjalista nie wejdzie do takiego klubu w którym wszystkie panie mają buty na wysokim obcasie a panowie mają garnitury za kilka tysięcy to też tak trochę jest że yyy te blogi jakby się no nie mieszają troszeczkę", + "26670": "– tak nazwany", + "26671": "– bardzo dziękuje moim gościom blogerom", + "26672": "– ale żeśmy pojechali na koniec", + "26673": "– ooo", + "26674": "– ooo", + "26675": "– Magda Braniewska fotoedytorka i blogerka Marek Rosłan strateg i bloger z agencji reklamowej momentum Jacek Gadzinowski także bloger z agencji także momentum", + "26676": "– tak", + "26677": "– to ja emanuje czaszki w gratisie tak", + "26678": "– oni ci tamci", + "26679": "– najprawdopodobniej oni", + "26680": "– najprawdopodobniej oni oni", + "26681": "– nie wiemy nie wiemy jakie mają powiązania nie wiemy ale ale cieszymy się i tak że nas wspierają", + "26682": "– no", + "26683": "– no", + "26684": "– dziękujemy", + "26685": "– dziękujemy", + "26686": "– no więc tak więc tak więc to tak w sumie no właśnie znaczy się te blogi powiedzieliśmy o blogach eksperckich o blogach blogaskach jak to nazywamy", + "26687": "– kropka Joachim Brudziński bardzo proszę Joachim Brudziński bo nie zdążymy", + "26688": "– ale ale ale ale jedno zdanie panie pośle. w związku z tym", + "26689": "– ale jedno", + "26690": "– sędzia miała świętą rację mówiąc. że katolicy mogą uważać to za zabójstwo ale nie mogą kogo innego nazywać mordercą no", + "26691": "– bardzo proszę Joachim Brudziński", + "26692": "– powiem jedno zdanie. proszę bardzo. tyle tylko że na dzisiaj asymetria jest tak wyraźna. w wzajemnych naszych relacjach ze Stanami Zjednoczonymi. że w tej polityce. geopolityce. Stany Zjednoczone muszą. zrobić ten krok w kierunku zmniejszenia tej asymetrii. a nie że my będziemy. przypatrywać się jak ona się dalej pogłębia", + "26693": "– to to. to je to jest sensacyjne oświadczenie", + "26694": "– podziwiam fantastyczne samopoczucie panów. którzy po pierwsze udają że istnieje jakieś życie wewnątrzpartyjne w naszych partiach. nie istnieje. znaczy w waszej wyobraźni istnieje i w wyobraźni dziennikarzy którzy muszą się tym zajmować. mówię z naciskiem na muszą. bo to. bo to ciekawe nie jest", + "26695": "– ale mieliśmy nadzieję że będziemy takim partnerem okazało się że nie jesteśmy i jeszcze żeby skończyć", + "26696": "– przepraszam bardzo ale ja skończę zdanie", + "26697": "– bardzo proszę", + "26698": "– my moglibyśmy być strategicznym partnerem gdyby Stany Zjednoczone prowadziły jakąś krucjatę antyrosyjską to wtedy my jesteśmy przedmurzem i jesteśmy strategicznym partnerem", + "26699": "– mało tego że nie tylko politycy się pokłócili ale nawet rodziny katyńskie. pokłóciły się między sobą. i to wylało się poza granice naszego kraju. a ci na tym ujeżdżali", + "26700": "– i jak możemy zmienić ton w stosunkach ro z Rosją czy w ogóle powinniśmy zmieniać ton w stosunkach z Rosją", + "26701": "– czyli tutaj tutaj. tutaj pa panowie się zgadzają chodzi o odbudowę. polityki imperialnej Rosji ?", + "26702": "– no tak no. Putin jeżeli Putin mówi do strony amerykańskiej stawiajcie sobie te rakiety. gdzie chcecie. czy we Francji. czy czy", + "26703": "– tak powiedział w Niemczech. tak", + "26704": "– we Włoszech czy w Wielkiej Brytanii. ale nie w Polsce czy w Czechach", + "26705": "– krajach nadbałtyckich. tak. ta rzeczywiście powiedział", + "26706": "– tym czasem u u naszych granic trwają wielkie manewry rosyjsko-białoruskie. tam jest taki smaczek że scenariusz tej tych tych manewrów jest taki że to je są jakieś jest jakiś bunt wzniesiony", + "26707": "– powstanie w Grodnie", + "26708": "– powstanie w Grodnie wzniesiony przez mniejszość narodową nie wymienioną", + "26709": "– polską", + "26710": "– to jest kolejny sukces", + "26711": "– przypominam iż. na wiosnę dwutysięcznego ósmego roku. premier Donald Tusk będąc w Stanach a później również przeprowadzając. kilkukrotne rozmowy uzupełnił naszą. umowę o potencjalnym wykorzystaniu terenu Polski pod budowę systemu tarczy antyrakietowej o. partnerską umowę strategicznego. współdziałania w zakresie. obronności. modernizacji polskiego wojska dostępu do technologii know how i tak dalej również. bazy patriotów o której często mówimy wspólnie przy okazji tarczy", + "26712": "– ale oddajmy głos komentatorom", + "26713": "– jedno zdanie", + "26714": "– dobrze ale jedno", + "26715": "– jedno zdanie. Rosjanie mają swój scenariusz czytelny. my mamy swój scenariusz i powinniśmy mieć czytelny scenariusz nasz. taki aby w którym potrafimy rozmawiać z Rosjanami. potrafimy aktywną prowadzić dyplomację a przede wszystkim nie pozwalamy rozbić jedności Europy w odniesieniu do naszego wielkiego wschodniego sąsiada", + "26716": "– no właśnie jaki to jest kierunek ? o to pytam. i jaki to jest kierunek ?", + "26717": "– po to żeby tego rodzaju dramaty się nie wydarzały. jeżeli dwudziesty wiek był. klęską. no całej ludzkości bo dwie wojny światowe dwa totalitaryzmy ich sojusz. miliony ofiar. to my dzisiaj stoimy przed szansą. stulecia opartego na zupełnie innych wartościach", + "26718": "– zostawiamy historię rozmawiamy z Rosją o przyszłości tak ?", + "26719": "– no tak a czy teraz. to bezpieczeństwo nie jest mniejsze bo nie będzie tarczy ?", + "26720": "– nie bo ten fragment naszej współpracy jest dalej taki sam a może nawet będzie. szerszy. natomiast bez wątpienia i tak w świecie będzie istniał system. wcześniej czy później może nawet szybciej a nie później. y który gwarantować będzie przede wszystkim Stanom Zjednoczonym", + "26721": "– ale panie ministrze Czesi też nie ratyfikowali tego i", + "26722": "– Czesi też nie ratyfikowali. tylko Czesi na. Czesi cały czas. czekali na nas", + "26723": "– właśnie ale jaki to miało wpływ naprawdę. przecież to chyba nie miało znaczącego ani. żadnego wpływu na decyzję Amerykanów więc. więc czy jest sens w tej sytuacji skazywać szukać winnych u nas w kraju ?", + "26724": "– na NATO zawiedliśmy się. do tej pory ?", + "26725": "– NATO w tej chwili nie za bardzo wiemy co to znaczy i zawiedliśmy się choćby dlatego że nie stworzyli strategii obrony naszego kraju zawiedliśmy się dlatego że nie reagowało NATO w żadnym sensie. w sytuacji do. w sytuacji Gruzji ale to. ale ja chciałbym zmienić jeszcze. jeszcze", + "26726": "– ale. czy naprawdę. nie nie jestem taki pewny czy to czy to musi w tym kierunku przebiegać. czy to musi być", + "26727": "– no ja się zastanawiam co będzie w tym momencie nie wiem po prostu bo polityka też nie jest do końca przewidywalna. nasze konstrukty myślowe mogą się okazać", + "26728": "– dzięki. dzięki Bogu nie jesteśmy. nie mamy takiej sytuacji militarnej. nie jesteśmy państwem granicznym jak Turcja. proszę proszę zwrócić uwagę na to jednak", + "26729": "– no czy nie jest. czy nie jesteśmy państwem granicznym i unii europejskiej i NATO a jeszcze mamy obok siebie za granicą takie państwo jak Rosja więc", + "26730": "– ja wiem ale ale jednak jest pewna różnica no. miejmy nadzieję że ona zawsze zostanie", + "26731": "– obrazić się tak ?", + "26732": "– nie obrazić się tylko", + "26733": "– wycofać. tak ?", + "26734": "– zrozumieć że jesteśmy graczem że nie tylko mamy odpowiadać na oczekiwania amerykańskie i nie dostawać nic coś w zamian", + "26735": "– ale to nie jest kwestia oczekiwa. od odpowia odpowiedzi na oczekiwania amerykańskie tylko ale to jest kwestia naszej. też pewnej sojuszniczej. wiarygodności", + "26736": "– pan mówi o sojuszniczej. y wiarygodności", + "26737": "– tak", + "26738": "– to nie jest kwestia dystansu. proszę mi dać dokończyć. y powstała. śledztwo IPN nie dało żadnych efektów. wiemy o tym że śledztwo zostało przez stronę rosyjską zamknięte. nie znamy sentencji wyroków. nie wiemy dlaczego", + "26739": "– no ale to dobrze to znaczy. sytuacja to że śledztwo rosyjskie zostało zamknięte. blokuje. kogoś żeby nazwać tę zbrodnię ludobójstwem. to jest ten powód ?", + "26740": "– i wtedy ostatni raz pan widział ojca", + "26741": "– nie jeszcze zobaczyłem jeden raz w Bursztynie. to było w okolicach Bursztynu. jak już był w niewoli i tam się z ojcem pożegnałem. na zawsze. wrażenie jakie u mnie zostało największe. już oficerów nie było odprowadzili. jak nasi żołnierze podchodzili do tego punktu. i szczęk broni karabinów rzucanych na. stos. to było wrażenie nie zapomniane", + "26742": "– przepraszam ja jednak uzupełnię. uzupełnię bo jest orzeczenie znane z dziewięćdziesiątego czwartego roku ekspertów rosyjskich. prokuratorów", + "26743": "– no przywołał je pan Tadeusz Pieńkowski ja mam pytanie do pani Izabelli Skąpskiej ale pozwólmy przepraszam bardzo ale pozwólmy. powiedź. jednak pani reprezentuje federacje w której prezes Andrzej Skąpski. zdystansował się do tego określenia ludobójstwo mówiąc. przymiotniki nie mają znaczenia", + "26744": "– no właśnie mam kolejne trzy. podręczniki do gimnazjum do klasy trzeciej. autorstwa jeden Jana Wróbla. Polska i świat. przez tysiąclecie i wieki. również w tych tylko w jed. tylko w jednym jest. y zaznaczone agresja. w pozostałych jest w dalszym ciągu pokutuje słowo wkroczenie zajęcie terytorium. no więc właśnie czy te nazwy są ważne czy nie ?", + "26745": "– mniej ważne", + "26746": "– mniej ważne", + "26747": "– istotą jest. istotą jest opis. charakteru takiego. takiego działania", + "26748": "– kiedy ta książka się ukazała ?", + "26749": "– w siedemdziesiątym dziewiątym roku. po pierwszym zawale mąż siedział żeby. pisał intensywnie pracował żeby ona mogła na czterdziestą rocznicę się pokazać. i pokazała się. mieliśmy. byliśmy w Londynie zbieraliśmy materiały. miały. mieliśmy w ręku dyrektywę Rydza Śmigłego. właśnie", + "26750": "– nie tylko. przepraszam bardzo. panie Andrzeju. panie ministrze. przepraszam bardzo. zwracam się do do do państwa. to jednak jest coś takiego że. mówimy dzisiaj zbrodnia w Jedwabnem. i nikt nie ma wątpliwości że stała się tam rzecz straszliwa. kilkuset polskich obywateli wyznania mojżeszowego zostało. zamordowanych prawda ? w bestialski sposób. ale do dzisiejszego dnia w Polsce mówimy wydarzenia grudniowe. a zróbmy zamianę. wydarzenia lipcowe. albo zbrodnia w Gdańsku", + "26751": "– czyli w gruncie rzeczy. jeśli chodzi o strukturę to pana książka przypomina trochę. w zaplanowanym kształcie. no taki system raczej. no jak. no to się nazywa fachowo hipertekst tak ?", + "26752": "– tak", + "26753": "– znaczy taki ta taki tekst który jak jak w programie komputerowym można czytać w rozmaite strony", + "26754": "– tak no przebywałem głównie w bibliotekach albo w Monachium w Berlinie. ostatnio bardzo intensywnie pracuję w Paryżu ponieważ tam. w zasadzie mam i źródła i literaturę przedmiotu to też jest ważne i muszę korzystać. z literatury w wielojęzycznej tak naprawdę współczesnej. nie jest łatwo znaleźć biblioteki w Europie które. mają komplet dzieł a akurat Francuzi bardzo o to dbają", + "26755": "– i ile ile tak jeszcze tych lat przed panem profesorem ?", + "26756": "– prawda ? a. a z drugiej strony mamy przecież Ciorana mamy. właściwie", + "26757": "– który był aforys aforystą tak naprawdę. mnie uczono na studiach ja. jestem skromnym polonistą z wykształcenia że. istnieje różnica wyraźna między uprawianiem filozofii a uprawianiem historii filozofii. i w kontekście tego chciałem zapytać. panu nie żal tych książek które mógłby pan w tym czasie napisać ? filozoficznych nie historycznych. jakby bo to jest jednak albo albo wyraźne", + "26758": "– yy ten dokument nie dotyczy sprawy budżetu ani Unii jako całości ani budżetu na politykę regionalną czy politykę spójności", + "26759": "– ale możemy pewnie ocenić czy osłabi yy jakby potrzeby po yy yyy realizację potrzeb Polski czy może nasze potrzeby będą rzeczywiście w stu procentach zagwarantowane", + "26760": "– przyszłość stoi yy pięknie otworem jeszcze nie wiem co mnie czeka ale na pewno yy będzie to przyszłość interesująca bo sądzę że po powrocie do Polski coś ciekawego znajdę yy myślę że jeszcze mam nieco czasu na to żeby zobaczyć co to będzie", + "26761": "– dziękuję bardzo gościem trójki w studiu w Brukseli był komisarz do spraw reg polityki regionalnej Paweł Samecki", + "26762": "– dziękuję bardzo", + "26763": "– czyli tempo się powtarza", + "26764": "– nie tempo było wtedy żeby właśnie zrobić coś yy czego nikt przedtem komu się nie udało zrobić i myślę że że awans do mistrzostw świata spowodował że że yy znowuż yyy zaczęliśmy wierzyć w naszą reprezentację było to aż do niedawna", + "26765": "– jeszcze cytat na zakończenie naszej rozmowy przykro patrzeć i słuchać jak bohaterowie z przeszłości stają się wrogami publicznymi", + "26766": "– no", + "26767": "– a jaki błąd ?", + "26768": "– no to że jednak został ten sam selekcjoner po nieudanych mistrzostwach tak jak yy ja zostałem zwolniony po mistrzostwach świata jak Paweł Janas po mistrzostwach świata kiedy nie udało nam się wyjść z grupy yyy tutaj zaryzykowano yyy zmiany", + "26769": "– kto zaryzykował ?", + "26770": "– proszę ?", + "26771": "– kto zaryzykował ?", + "26772": "– bo kolejne komisje śledcze yyy im jest ich więcej zmierzają raczej do szoł niż do tego aby", + "26773": "– wyjaśnić jakąś sprawę", + "26774": "– aby wyjaśnić pewne okoliczności", + "26775": "– ychy", + "26776": "– natomiast wracając jeszcze do tego o czym pan yy redaktor mówił a pro po poglądów", + "26777": "– znamy się jeszcze z czasów pracy w yyy", + "26778": "– mediach publicznych", + "26779": "– mediach publicznych i wiemy jak to wyglądało i wiemy jak to wygląda i związku z tym no to jest największy problem i gdyby stworzyć yyy te ramy prawne o których ja mówię dotyczące funkcjonowania dziennikarza no wtedy można by się zastanowić w jakim zakresie w szczególnych przypadkach można by jednak dopuścić do tego yy o czym pan mówił", + "26780": "– może więcej etyki powinni też łyknąć", + "26781": "– ychy", + "26782": "– ja sądzę że to jest jeden z głównych niedostatków no i też świetne samopoczucie yyy tak zwanej czwartej władzy", + "26783": "– ychy", + "26784": "– która uważa że jest władzą pierwszą może nawet i może stąd", + "26785": "– ychy na przykład próba ukarania tages czajtung za publiczną obrazę instytucji yy państwowej to był przykład yyy właśnie yy w raporcie na Reporterów Bez Granic próby kontroli mediów przez yy to jest cytat katolicko konserwatywną yy koalicję którą tworzył PIS LPR i Samoobrona", + "26786": "– jednak to bardzo bardzo dużo zależy od dziennikarzy od poziomu ich wykształcenia od poziomu etycznego", + "26787": "– no i tej odpowiedzialności za słowo które mówi", + "26788": "– i odpowiedzialności za słowo", + "26789": "– no właśnie a u nas ciągle niestety kaganek oświaty mylony jest z kagańcem oświaty", + "26790": "– prasy no to przecież prasa rozwijała się najbujniej tam gdzie tej swobody miała najwięcej yy", + "26791": "– ychy", + "26792": "– gazety gdzie powstały ? we Włoszech w Niemczech", + "26793": "– ychy", + "26794": "– w Niderlandach a więc w tych krajach gdzie generalnie ten nadzór władzy", + "26795": "– ychy", + "26796": "– nad dziennikarzami i yy i wczesnym dziennikarstwem był był bardzo bardzo ograniczony natomiast w takich krajach jak Anglia", + "26797": "– ychy", + "26798": "– ale jednak tak jest", + "26799": "– a jednak w Niemczech tak jest", + "26800": "– to nie jest moim zdaniem pomysł trafny bo to byłoby chyba nadmierne uprzywilejowanie jednej grupy zawodowej", + "26801": "– pewnie byłoby to byłoby to nie konstytucyjne również", + "26802": "– ja również w dzisiejszych", + "26803": "– no sądzę że tak", + "26804": "– zachowując pozostałe regulacje dotyczące funkcjonowania szeroko pojętej prasy", + "26805": "– ychy", + "26806": "– bo takie szczególne przypadki chyba zawsze mogą się pojawić chociażby z uwagi na bezpieczeństwo państwa no to to już jest moim zdaniem priorytet najwyższy ale rzeczywiście ograniczenie w tym zakresie powinno być daleko idące pod warunkiem yyy tych regulacji o których wspomniałem", + "26807": "– może po odpowiednich kursach jak to się teraz nazywa. pijarowych", + "26808": "– nauczanie mechaniczne. prawda ? czyli tu w tym względzie ona będzie rzeczywiście sprawna i cała reszta. która. która no jest na takim poziomie na jaki im pozwala ich. zasobność portfela", + "26809": "– pablik rilejszyn który ma nam zastąpić dobre wychowanie", + "26810": "– tak", + "26811": "– ale bo polskich uczniów uczą jeszcze nauczyciele polscy natomiast program kształcenia nauczycieli to jest kolejny problem który wyrasta przed nami. panie pośle jeszcze mam nadzieję że zdążymy o tym powiedzieć odbierzmy telefon dobrze ? bardzo proszę halo telewizja Trwam i radio Maryja słuchamy", + "26812": "– halo ?", + "26813": "– szczęść Boże", + "26814": "– na ile one są adekwatne e trzy procenty ale widać tutaj panie pośle dosyć specyficzne zainteresowania informatyczne Platformy Obywatelskiej. poprzez poszczególne sektory. sektory. właśnie. gabinetów począwszy od ministra sprawiedliwości a rozpoczynając rok szkolny kończymy na", + "26815": "– zaczęliśmy od laptopów i kończymy na laptopach no w wydaniu rządu premiera Tuska", + "26816": "– Tuska tak kolejny niezbędny krok jak to ocenia pani minister Hal to jest to jest oczywiście decentralizacja edukacji", + "26817": "– tak ta ta", + "26818": "– to tak jak poseł Czesław Hoc również często mówi że trudno by zakontraktować pożary chociażby i tutaj wyliczyć ile razy straż ogniowa ma do. takich wypadków wyjeżdżać", + "26819": "– bez zrozumienia podstawowej tezy. a myślę że kole kolegom z Platformy tej tego zrozumienia brakuje. że edukacja jest dziedziną. inwestowania w kapitał intelektualny", + "26820": "– powiedziałbym tak dla tych którzy mają zasobne portfele ułatwienia na pewno będą. dla tych którzy mają. poziom. wynagrodzenia. taki jak niestety większość społeczeństwa polskiego no niekoniecznie są to ułatwienia a bardzo często są to utrudnienia prawda ?", + "26821": "– tylko panie pośle wychowania nie przełożymy na grubość portfela", + "26822": "– ale matematycy ale matematycy mają to do siebie że znają różne sztuczki matematyczne. rachunek prawdopodobieństwa. znają różne. działania które potrafią. bardzo często ukryć. pewne pewne procesy w tym w tym względzie i wytłumaczyć opinii publicznej. że. niejednokrotnie tak bywało że nawet dwa dodać dwa to nie czy dwa razy dwa to nie cztery", + "26823": "– nie wychodziło cztery", + "26824": "– ale musi uczyć się matematyki. do ostatnich. egzaminów maturalnych", + "26825": "– no tak. w sposób. powiem tak w sposób wyrachowany. rządzić będzie. ale czy w sposób taki który będzie. dlatego nawiązuję do tej matematyki w sposób wyrachowany tak. ale czy w sposób taki który będzie odpowiadał narodowi polskiemu. który będzie dostrzegał jego. potrzeby tego narodu. i zwracał uwagę na pewne wartości. tu mam poważne wątpliwości", + "26826": "– witam serdecznie księdza witam wszystkich państwa", + "26827": "– rozpoczął się nowy rok szkolny rozpoczęły się zapewne też i problemy nie tylko dla dzieci i nauczycieli ale i dla rodziców. czy rzeczywiście panie pośle jest tak że. kiedy nie ma co się zaproponować to trzeba reformować ?", + "26828": "– w poprzedniej kadencji ile było takich propozycji ?", + "26829": "– co najmniej przez ten pierwszy rok było kilka", + "26830": "– sami widzimy jakie są proporcje. istota edukacji panie pośle. leży leży. w długomyślności kto patrzy w przyszłość myśli o przyszłości sieje las. jaki człowiek wyrośnie po i jaki Polak wyrośnie po. po reformach edukacyjnych. autorstwa Platformy Obywatelskiej. aż strach pomyśleć", + "26831": "– acha na na ręce ychy", + "26832": "– tak tak", + "26833": "– a czerwona frotka jest ?", + "26834": "– nie nie spotkałem się chyba nie ma", + "26835": "– czyli biała frotka oznacza że chrząknięcie że że tylko ze swoim partnerem albo", + "26836": "– jestem początkujący dziękuję", + "26837": "– ychy", + "26838": "– proszę mnie nie zaczepiać to to takie poza tym mało", + "26839": "– a dużo osób w takiej na takiej imprezie nosi te białe frotki ?", + "26840": "– yyy bardzo mało", + "26841": "– i ona opowiadała o jakimś klubie pod Łodzią bodajże", + "26842": "– tak tak", + "26843": "– yy i gdzie yyy no nie miała tam porozumienia intelektualnego oraz yyy jakiegoś yy jakiejś atmosfery a czy są jakieś takie kluby no yy ktoś mógłby opowiedzieć są w Warszawie yyy gdzie yy no to i te warunki są inne", + "26844": "– no właśnie czekamy na takie telefony", + "26845": "– no seks grupowy tak ?", + "26846": "– seks grupowy no to mi się seks grupowy tak nie", + "26847": "– ale słingowanie no właśnie bo seks grupowy to jest troszeczkę inaczej bo słingowanie raczej polega na tym jakby taką podstawą słingowania jest to że para", + "26848": "– szuka najczęściej pary", + "26849": "– szuka pary", + "26850": "– albo dwóch par maksymalnie", + "26851": "– no tak seks i narkotyki", + "26852": "– yy prawda przychodzi klient umawia się z nią który u umawia cenę i tak dalej i ta dalej i ten klient się okazuje wysłannikiem właśnie", + "26853": "– ychy", + "26854": "– yy towarzystwa które się chętnie nią zaopiekuje i będzie dbało żeby ona nie miała kłopotów prawda ?", + "26855": "– ja rozumiem a yyy znaczy patrząc w yy w Internecie poszukując takiego jakiegoś miejsca yyy no trzeba się kie kierować tylko własną intuicją czy czy są jakieś takie no nie wiem kryteria ?", + "26856": "– no no no niestety intuicją", + "26857": "– ychy", + "26858": "– no intuicją na zasadzie", + "26859": "– dziękuję", + "26860": "– na zasadzie yyy raz spróbuje tu spróbuje tu spróbuje tu", + "26861": "– ychy", + "26862": "– brzydko ale tak jest", + "26863": "– a innym ludziom daje szczęście na przykład dzielenie się swoją naj pier partnerką", + "26864": "– ostatnią kromką chleba", + "26865": "– z innymi mężczyznami", + "26866": "– ale to jest niezgodne z instynktem podstawowym", + "26867": "– kochanie się z dużą ilością ludzi daje", + "26868": "– ale ale ale nie nie mów nie nie mówmy o instynkcie rozrodczym", + "26869": "– ale on jest całkowicie zgodny z tym żeby to było przecudowne i najlepsze i żeby", + "26870": "– ale dla dziewięćdziesięciu pięciu procent społeczeństwa", + "26871": "– ale gdyby tych ludzi którzy właśnie mają inne yyy że tak powiem yyy", + "26872": "– czyli zamknąć najlepiej i wywieść w ogóle i byłby święty spokój", + "26873": "– proces socjalizacji będzie przebiegał w ten sposób że na przykład będą odrzucali warto jest czasami mówiąc na przykład o swoich o swoich przekonaniach pokazywać też dziecku że są też na przykład inne", + "26874": "– ychy", + "26875": "– inne wzorce inne style pozwolić żeby się dziecko zastanawiało odpowiadać dostarczać informacji", + "26876": "– ale pan ale pan zalicza się do tych dziewięćdziesięciu pięciu procent społeczeństwa które ma prawo do podejmowania takich właśnie zachowań i czuje się", + "26877": "– ależ oczywiście", + "26878": "– i czu czuje się najlepiej w tej sytuacji", + "26879": "– ależ oczywiście przecież", + "26880": "– ale jest pięć procent", + "26881": "– ale yyy które lubi grać w brydża sportowego", + "26882": "– ależ ja rozumiem", + "26883": "– czy pan gra w brydża sportowego ?", + "26884": "– albo skakać z bandżi ?", + "26885": "– ychy no ale to już są no to już są takie no yyy", + "26886": "– ale to są to były to to to yy", + "26887": "– takie dziwactwa ychy", + "26888": "– nie to nie są dziwactwa to to", + "26889": "– nie no właśnie o to chodzi że to są", + "26890": "– w ramach w ramach", + "26891": "– rzeczy które istnieją w różnych kulturach w różnych czasach w różnych religiach po prostu yyy", + "26892": "– ale problem jest w tym że", + "26893": "– to nie chodzi o jakość tego seksu z jednym partnerem tylko chodzi o to", + "26894": "– jeżeli je", + "26895": "– że ona chce mieć dwóch partnerów naraz", + "26896": "– no proszę sobie wyobrazić że jeżeli z jednym coś się ma na sto procent to z dwoma ma się na dwieście procent", + "26897": "– a to nieprawda", + "26898": "– no to wtedy na przykład para szuka pary", + "26899": "– ychy", + "26900": "– ja mam ja mam jeszcze gdzieś te stare Relaksy bo ja prowadzę takie dosyć obfite archiwum yy takich tych przemian seksuologicznych może i mam takie te stare tego numery Relaksu jak się po nie sięgnie i jak się czyta to yyy to one się tak naprawdę w ramach tam tej rzeczywistości to co można było przekazać to przekazywali", + "26901": "– jest to faktycznie cegła. ale zachęcam mimo wszystko do przejrzenia chociażby tych kilkudziesięciu stron które są tak. tak tak szeroko obecnie komentowane. dotyczące oczywiście lat młodych Lecha Wałęsy", + "26902": "– czy nie wycofałby pan się dzisiaj z pewnych sformułowań które być może. no brzmią. boleśnie albo niewłaściwie albo uznane zostały za. obrazoburcze ?", + "26903": "– no połowę tak", + "26904": "– no. to jednak. jeżeli przeczytało się połowę książki. y wypowiada się określone sądy w sposób tak kategoryczny jak zrobił to pan profesor", + "26905": "– do tej połowy", + "26906": "– to jest pewnego rodzaju. y no ryzyko pomyłki. o tak bym powiedział delikatnie", + "26907": "– oczywiście oczywiście ma pan redaktor oczywiście na myśli. dziennikarzy Gazety Pomorskiej i Ekspresu Bydgoskiego. y dziś mogę powiedzieć że rozmówcy. niektórzy rozmówcy dziennikarzy. tychże gazet. są osobami z którymi ja również rozmawiałem. jest to na przykład pan Leszek Śmiechowski jest pan Józef Krzysztoforski. jest to pani Zenona Kaczmarczyk", + "26908": "– czyli z tą chwilą przestają już być anonimowi", + "26909": "– ale co ma to wspólnego z książką ?", + "26910": "– ale to jest odpowiedź na to", + "26911": "– aha", + "26912": "– jeśli wolno jeśli wolno dwa słowa. to znaczy ja rozumiem oczywiście jest pewna zbieżność. y y która. jest pewnego rodzaju pozorna i niepozorna. faktycznie książka wywołała dyskusję o IPN-ie", + "26913": "– ale dlaczego ?", + "26914": "– z którymi autor się rozprawia", + "26915": "– nie. które autor konfrontuje no. przepraszam bardzo albo chcemy pisać hagiografię", + "26916": "– to jest metodologia po prostu dezawuowania Lecha Wałęsy", + "26917": "– albo chcemy pisać hagiografię albo chcemy wyjaśniać tak jak to ujął pan Paweł Zyzak pewne zakręty dziejowe którymi nie zajęli się do tej pory najpoważniejsi historycy nad czym można tylko ubolewać", + "26918": "– dodałbym może. również anonimowych relacji. y nie dało się nie dało się opisać. y Lecha Wałęsy biografii Lecha Wałęsy bez sięgnięcia do jego najmłodszych lat. y tym bardziej że", + "26919": "– dlaczego się nie dało. powstało tyle książek tyle biografii i do tej pory. raczej. biografowie. dziennikarze czy historycy nie sięgali do tych wątków", + "26920": "– chętnie porozmawiam jak przeczytamy wyniki rady wydziału pana uniwersytetu bo będzie też kontrola w trybie zwyczajnym jak mówi pańska rada", + "26921": "– jedno zdanie. ale jedno zdanie jedno zdanie no znów pan mi przerwał", + "26922": "– to pan mi teraz przerwał", + "26923": "– otóż chodzi o to. chodzi o to żeby skontrolować metodologię pracy można przeczytawszy pracę i recenzję. koniec kropka. nie przeczytał pan ani pracy ani recenzji", + "26924": "– Pozwólmy Michałowi Karnowskiemu. bardzo proszę", + "26925": "– nie była sytuacja taka ja gram", + "26926": "– no ja jestem Magda no. no. dobra ja jestem Magda", + "26927": "– jest klimat ja jestem partnerem tutaj ja jestem ja jestem partnerem z ludźmi nie ważne że jest scena. to jest naj najmniej istotne", + "26928": "– dobra no. grasz no. ale jaki numer grasz no ?", + "26929": "– ale żona. żona. żona jeździ żona jeździ tą hondą civic ja", + "26930": "– a ty ?", + "26931": "– ja oczywiście czasami", + "26932": "– motorem", + "26933": "– przerzucam te. góra jedynka. dół dwójka", + "26934": "– ale z tylniego siedzenia czy z lewego ?", + "26935": "– nie dobrze pokazałem ? nie. góra jeden dwa trzy cztery pięć", + "26936": "– no nie wiem jak ty jeździsz może na wstecznym jeździsz może se cofasz licznik. nie wiem", + "26937": "– nie jemy. nie nie nie. ja nie ja też nie. możesz tylko ja z tego nie robię. ja też nie jem mięsa", + "26938": "– tak", + "26939": "– no", + "26940": "– i też jesteś jakimś zwierzaczkiem", + "26941": "– ja też nie jem", + "26942": "– też nie jesz mięsa ?", + "26943": "– nie jem nie", + "26944": "– wręcz przeciwnie chyba. cały czas", + "26945": "– że jesteś normalny tak ?", + "26946": "– tak jak by tak bo to chyba gołym okiem będzie widać gdy się zacznie się coś dziwnego dziać", + "26947": "– no mam nadzieję mam nadzieję a kiedy ta kolejna płyta wasza ?", + "26948": "– musimy chyba też przypomnieć trochę kontekst epoki prawda ? bo pani już trochę też wspomniała o tym. że no to była szara ponura epoka prawda ? gdzie to co dla nas dzisiaj jest może nawet gdzieś oczywiste. jakimś takim prowokacją. wtedy było jeszcze silniejsze tak ?", + "26949": "– właśnie bo też twoje i. i. i Kory Jackowskiej wspomnienie w tej książce jest zatytułowane bohater waszej młodości. tak ?", + "26950": "– tak", + "26951": "– bo właśnie. bo rozumiem. że trochę my teraz tak widzimy go jako takie zjawisko trochę osobne gdzieś przywołane ale rozumiem. że on miał ogromny wpływ na kolejne pokolenia. Krzysztof Niemczyk", + "26952": "– yhm. znaczy bo to że kąpał się prawie nago w fontannie na rynku. chodził ten już ten. taki obraz jego z ptaszkiem przyczepionym czy ze skrzydłami. to nie były działania po to żeby być artystą tylko on tak po prostu robił tak ?", + "26953": "– ale ten system się na początku nie zajmował artystami. on wiesz jak było", + "26954": "– ja myślę. że on. ja myślę że on już też spasował. z kolei drugą cezurą w jego życiu była śmierć matki. którą wcześniej zadręczał a potem targany no ogromnymi wyrzutami sumienia właściwie świadomie się uśmiercił. i on to zresztą formułuje. formułuje w liście do Anki Ptaszkowskiej", + "26955": "– w naszym studiu pan Andrzej Saramowicz uczestnik pielgrzymki do mekki rok temu dzień dobry", + "26956": "– dzień dobry państwu", + "26957": "– jakie to jest miejsce my nigdy go nie poznamy tylko możemy obserwować na zdjęciach to co tam się dzieje yy na dziedzińcu tego meczetu yy wokół kaby czyli tej świątyni jak tam jest ?", + "26958": "– pan tą drogę przechodził tak ?", + "26959": "– tak tak", + "26960": "– czy to były jakieś kłopoty ? czy to po prostu automatycznie nastąpiło ?", + "26961": "– yy problemów nie ma żadnych poza czekaniem", + "26962": "– yy to skoro wspominaliśmy o blogach to jeszcze raz poproszę pana Rafała żeby podał namiar tak to można nazwać na yy bloga którego pan prowadzi", + "26963": "– na co jeszcze trzeba zwrócić uwagę panie Rafale ? poza anteną mówił pan że najprostsze rozwiązane jest przypadku boksów tak ? to pan czy pan Michał mówił", + "26964": "– no wspólnie doszliśmy do takiej konkluzji", + "26965": "– tak", + "26966": "– tak bo rze rzeczywiście tak jest", + "26967": "– zapowiedź radia przypominał że w studiu goszczę pana Rafała Maludę radcę prawnego i pana Michała Smereczyńskiego z wydawnictwa fri media yy pan Rafał bardzo uważnie przeglądał czat i ja widzę panie Rafale że tutaj yy internauci wzięli od razu byka za rogi i rozbierają na elementy pierwsze poszczególne kwestie", + "26968": "– no tak no yy niestety tutaj dają sobie doskonale radę", + "26969": "– nagrodą będzie pakiet bezpieczeństwa a pan Michał pewnie dopieścił swoje pytanie i za chwilę je zada dobrze to w takim razie najpierw przejrzymy czat a potem padnie pytanie dla yy telefonujących", + "26970": "– mysz to jeden z najbardziej rozpowszechnionych rodzajów akcesoriów w świecie komputerów niezwykle rzadko posługujemy się jeszcze myszami kulkami niezbyt dużą popularnością cieszą się też te wykorzystujące technologię blutut a obecnie królują mysz laserowa i optyczna z technologią blutrak", + "26971": "– ewentualnie można patrzeć co zrobił ten którego złapali i tego nie robić", + "26972": "– trudno też śledzić na bieżąco te wszystkie sprawy yy natomiast jaka ogólna konkluzja proszę panów bo za chwilę będzie żegnać aczkolwiek jeszcze na czacie będziemy yy przez przynajmniej dobre kilka minut yy z naszymi słuchaczami czy można w ogóle w jakiś sposób podsumować nasze spotkanie ?", + "26973": "– i jak to można ocenić która strona jest zła i która strona powinna być na owym indeksie bo rozumiem że strony związane z z pornografią dziecięcą z tego typu sprawami można uznać za złe ale ludzie mają różne potrzeby oglądania różnych stron które niekoniecznie muszą być naganne", + "26974": "– dokładnie i mó i mówi się", + "26975": "– yy ta przysłowiowa myszka", + "26976": "– i", + "26977": "– to znaczy", + "26978": "– to", + "26979": "– z tej z tej myszki to akurat się trochę śmieje bo yy yy swego czasu były takie uzasadnienia że to oprogramowanie typu o em powiązane z danym sprzętem można przenieść właśnie z jakimkolwiek elementem tego sprzętu czyli na przykład z myszką z dżojstikiem nie ?", + "26980": "– no tak ale wie pan że to jest nie możliwe z punktu widzenia przeciętnego Kowalskiego bo ja już sobie wyobrażam jak powiedzmy Jan Kowalski będzie negocjował z zespołem yy jakimś bardzo znanym że on zapłaci im co ? no pięć złotych za za za to że będzie podkład muzyczny", + "26981": "– licencje na przykład bo chyba tacy to szaleńcy się nie zdarzają", + "26982": "– nie no podobno bywają tacy co to czytają od deski do deski", + "26983": "– no tak ale tam jest dużo rzeczy małymi literami napisane", + "26984": "– to znaczy na pewno czyta to osoba która to pisze to już mamy jedną", + "26985": "– ychy", + "26986": "– rozumiem że pan ma na myśli programy licencjonowane programy komercyjne które ktoś umieścił na stronie i no są to po prostu zgrane w jakiś sposób programy dostępne dla innych tak ?", + "26987": "– tak dokładnie", + "26988": "– bo nie wchodzi oczywiście w to ani friłer ani szerłer", + "26989": "– ani szerłer ani yy co do zasady open sors i i frisofter o którym yy ostatnio mówiliśmy", + "26990": "– yy tak blog ma trochę skomplikowaną nazwę yy techend trejt loj kropka bloks pot kom", + "26991": "– i wizyta pana Rafała w studiu jest związana z moją obietnicą i pana Rafała też że jeszcze przed yy świętami Bożego narodzenia wrócimy do spraw związanych z prawem i komputerami i również obok mnie pan Michał Smereczyński witam serdecznie panie Michale", + "26992": "– ale wątpi pan w to że jest Rosjanom potrzebna ?", + "26993": "– otóż nie jest potrzebna", + "26994": "– choćby ze względów ambicjonalnych ?", + "26995": "– tylko i wyłącznie", + "26996": "– no. czyli ważnych", + "26997": "– ale to się naprawdę nie liczy. Rosja dzisiaj się rozwija. absolutnie niezależnie od Ukrainy. czynnik ukraiński nie ma najmniejszego znaczenia dla rozwoju. gospodarczego dzisiaj Rosji przecież", + "26998": "– ponieważ jest strasznie dużo do zrobienia no znam trochę Ukrainę. więcej uczciwie to powiedzmy aniżeli to było nawet w Polsce. i w związku z powyższym samo powiedzenie że będzie Ukraina w unii a proszę pamiętać że. Europa nie chciała tego powiedzieć tak do końca", + "26999": "– no właśnie nadal nie mówi", + "27000": "– Stanisław Ciosek Władimir Kirianow i Bartosz Cichocki byli dziś gośćmi komentatora. nasz magazyn powtarzany jest w nocy z wtorku na środę o drugiej dwadzieścia pięć oraz w środę o dwunastej czterdzieści pięć na antenie telewizji polonia. a ja zapraszam państwa na kolejne wydanie we wtorek za tydzień jak zwykle o dwudziestej trzydzieści pięć. życzę miłego wieczoru. do zobaczenia", + "27001": "– a gdyby a gdyby elity ukraińskie jednak zdecydowały się na wejście do NATO czy Rosja by się z tym pogodziła ?", + "27002": "– a. a wejście. wejście. wejście wejście do unii dla nas dla Rosji co oznacza ? nie żadne tam empirium a znaczy że znowu zamknięte granice. zupełnie inne warunki", + "27003": "– wejście Ukrainy do un do do do unii. Ukrainy", + "27004": "– nie Maciek proszę cię. żeby żeby było jasne ja to to nie je to nie jest. przekreślenie to jest. próba odpowiedzenia dlaczego. kogoś kto. komuś kto pamięta tamta legendę to się wydaje inne. inne", + "27005": "– ale teraz cię jeszcze złapie ja cię niestety złapię za słowo w tym momencie", + "27006": "– łap", + "27007": "– metryki", + "27008": "– metryki. gdy mówiłeś o programie. prezentacji teatrów off-owych z Wrocławia", + "27009": "– yhm", + "27010": "– powiedziałeś że amatorskie teatry z Wrocławia. to powiedziałeś jest to dość charakterystyczne", + "27011": "– nie. to jeżeli to powiedziałem to przepraszam. to przepraszam", + "27012": "– ale to powiedziałeś. możemy za chwilę wrócić", + "27013": "– przepraszam. cofam. nic złego nie miałem na myśli. rany boskie nie wiem. bardzo mnie złapałeś", + "27014": "– czyli spektakle. y scen nieprofesjonalnych z Wrocławia. jest festiwal. Michała Zadary. najmłodszego i najbardziej że tak powiem rzutkiego y. reżysera współczesności. i przecież widz który na to patrzy i próbuje porównywać z dawną tradycją patrzy na całość", + "27015": "– ja dobrze usłyszałem że w tym. y że w tej charakterystyce taki jakiś ton ironiczny się wkradł ?", + "27016": "– no brawo. no", + "27017": "– a. i ?", + "27018": "– ale ja myślę. ale ale ale ja myślę że nie możemy odebrać prawa do tych samych zachwytów ludziom. odpowiednio młodszym", + "27019": "– nie no oczywiście", + "27020": "– któ. dla których teatr Warlikowskiego. teatr Grześka Jarzyny. teatr Zadary. teatr Klaty są też. doświadczeniami pokoleniowymi", + "27021": "– właśnie to", + "27022": "– tak naprawdę jest to książka o o kryzysie", + "27023": "– tak naprawdę jest to książka o błędach które doprowadziły do kryzysu i to dość inaf po angielsku jest tam jest z wielką kropką z wie z wielką taką dość symboliczną kropką i właściwie kropą", + "27024": "– czyli dość i koniec można powiedzieć", + "27025": "– yy no to już wielokrotnie o tym mówiliśmy że yy yy w tamtych krajach większy jest stopień rozwoju sektora finansowego niż u nas większy poziom nowoczesności tego sektora większy poziom yy z globalizowania i powiązania z sektorem finansowym amerykańskim związku z tym jak to było wielokrotnie podkreślane mieliśmy tutaj rentę w tym przypadku rentę zacofania i", + "27026": "– i to nam i to nas uratowało", + "27027": "– czyli społeczeństwo nie ma wiedzy po prostu", + "27028": "– dokładnie. dokładnie i. y i referendum", + "27029": "– to trzeba zaprezentować. uczciwie zaprezentować za i przeciw", + "27030": "– re referendum będzie po prostu okazją do politycznego łomotu który. niczego nie da. niczego nie da. tym bardziej że samo pytanie sformułować jest bardzo trudno ale to jest jak gdyby sprawa drugorzędna", + "27031": "– i to dzisiaj byłoby ciężko utrzymać. prawda ? w tej. niepewności", + "27032": "– więc ja. w ogóle trzeba trzeba bardzo mocno podkreślić. że my. bo tutaj pani poseł mówiła dużo o zagrożeniach i tak dalej. my nie wchodzimy do euro dzisiaj. ani nawet jutro. ani nawet. ani nawet jutro", + "27033": "– no to po co dyskutujemy przepraszam bardzo", + "27034": "– ale jak najbardziej. jak najbardziej. oczywiście", + "27035": "– tak", + "27036": "– bo co. się stało. z powodu RM dwa ?", + "27037": "– dlatego że. że kraj się stał za drogi. przestał być konkurencyjny", + "27038": "– nie mogli reagować osłabieniem waluty na trudności gospodarcze. to jest jeden z mechanizmów. utrata własnej polityki monetarnej czyli możliwość reagowania przez gospodarkę osłabieniem kursu na trudności na wszelkie asymetryczne. czy jakkolwiek byśmy to nazwali. jest niewątpliwym kosztem podnoszonym przez wszystkim ekonomistów", + "27039": "– a poza tym chyba inne były przyczyny tego stanu rzeczy", + "27040": "– znaczy przyczyny są zawsze dużo bardziej złożone niż jedna przyczyna. tak samo zresztą jak odpowiedź na pytanie czy. to będzie dla polskiej gospodarki korzystne czy nie jest też tak słusznie pan zauważył. dużo bardziej złożona niż tak postawione pytanie bo w istocie jest. bardzo to zależy od kursu jaki zostanie przyjęty i od warunków", + "27041": "– y przykro mi. nie ma z nami ministra Sikorskiego który mógł zdystansować się do słów tych po po tej polemiki. niemniej zauważyłem pana bardzo wyrazistą reakcję w momencie kiedy. minister Sikorski mówił właśnie o tych swoich obawach związanych z tą retoryką. o podważeniu. y paktu wersalskiego i o nawiązaniu do tej. do tej historii", + "27042": "– no to była trochę taka aluzja prawda. y", + "27043": "– Gerhard Gnauck", + "27044": "– ja chciałbym trochę z boku jakby podejść. wrócić do tego elementu. tej wielkiej sympatii która jest w Polsce dla Rosjan. ja jechałem pociągiem do Gdańska. siedzi ze mną w przedziale człowiek. y inżynier elektryk. może nie wiem. czterdziesto pięćdziesięcioleci. pan an Andrzej. mówi ze wziął dzień urlopu bo od dawna było jego marzeniem", + "27045": "– mówimy z troską o procesie który. czy się rozwija czy nie", + "27046": "– to będzie śmierć i to nie zależy od demakracji w tym kraju. po prostu. to jest stosunki ludzkie i. jeścio raz powtarzam. nie nie można robić takich opinii o tym. u was nie ma demakracji u was. biju zabije dziennikarzy i tak dalej i tak dalej", + "27047": "– ale to nie są opinie to są fakty", + "27048": "– nie było w tym takiego elementu dystansu do tych praktyk które. przypisane są dzisiaj. obecnym władzom na Kremlu czyli czterdzieści tysięcy zamordowanych w Czeczeni choćby dzieci. czy historia. z Gruzją którą wiemy jak wyglądała", + "27049": "– jeśli Rosja chce prowadzić politykę. demokratyzacji. zbliżenia z zachodem to powinniśmy być na to otwarci. jeśli ostatecznie. y by z taką polityką zerwała no to to też będzie miało swoje konsekwencje", + "27050": "– no ale jednak premier Putin bardzo wyraźnie. być może. można to było jeszcze dosadniej zrobić ale potępił pakt Ribbentrop Mołotow. przyznał. że ta wersja wydarzeń. y którą. my polska pamięć przechowuje. jest dla niego. znana i on ją w tej mierze akceptuje. a słyszymy nawet że sama jego obecność była już też. przyznaniem do tego że to wojna rozpoczęła się w Polsce i pierwszy września jest datą rozpoczęcia wojny", + "27051": "– pan mówi o państwie i to jest bardzo istotne ale można. można domniemywać że jednym z problemów trzeciej RP. był taki dość sceptyczny stosunek do państwa w ogóle ja takie odbieram takie. nie wiem czy czy czy panowie się z tym zgadzają ?", + "27052": "– akcjonariusz chce zysku. nazwijmy", + "27053": "– zysku. a obywatele są w różnej sytuacji życiowej i zawodowej", + "27054": "– a zadaniem państwa jest. to jest bardzo stara definicja jeszcze z czasów starożytnych budowanie sprawiedliwości myślę że to jest ta podstawowa różnica. że politycy mają tworzyć system sprawiedliwości a. menadżerowie biznesu mają tworzyć struktury dla zysku", + "27055": "– no to istotnie no wspomniałem wcześniej o tym błędzie nadgorliwego reformatora który nie jest w stanie. zapowiada a nie jest w stanie tego. przygotować przemyśleć i przeprowadzić po prostu do końca tego że. zmieni się przykładowo system funkcjonowania. uczelni. sądownictwa et cetera et cetera. plus no jednak pamiętajmy że. mało estetyczna. była ta koalicja ponieważ", + "27056": "– tu się. no to z tym się chyba zgadzamy ja tylko jeszcze wrócił do idei. państwa i do tego co pisał pan Paweł Szamacha ja myślę że ta idea republikańska jest jest tutaj akurat panom bliska znaczy polega na tym że jednak. państwo. daje dodatkowe możliwości zbiorowości. prawda nie tylko pęta ją wręcz przeciwnie stwarza dodatkowe możliwości prawda ?", + "27057": "– ale. o konkrety prosimy żebyśmy", + "27058": "– działalność urzędu komunikacji elektronicznej to że ceny internetu ceny połączeń telekomunikacyjnych spadły o kilkadziesiąt procent", + "27059": "– pani Strężyńska. czy to jest prawdziwy pani Strężyńska to jest prawdziwy moim zdaniem bohater", + "27060": "– bezwzględnie", + "27061": "– czwartej Rzeczypospolitej lat dwa tysiące pięć dwa tysiące siedem czyli okresu rządów PiS-u", + "27062": "– czyli szefowa urzędu. konkurencji", + "27063": "– komunikacji elektronicznej prawda ? czyli ta nadzorująca nasze telefony komórkowe", + "27064": "– Halina z Białegostoku", + "27065": "– halo", + "27066": "– tak ?", + "27067": "– jesteśmy już na antenie. prosimy rozpocząć", + "27068": "– Halina z Białegostoku. ja chciałam. Halina z Białegostoku", + "27069": "– no najwyraźniej nie wyłączony jest. telewizor i i to nam przeszkadza. w komunikacji", + "27070": "– tak ? no ja mam maksymalnie ściszony", + "27071": "– i. to proszę rozpocząć bo. troszeczkę", + "27072": "– dobrze. już rozpoczynam. ja chciałam powiedzieć takie swoje świadectwo. spotkania z aniołami. generalnie. archanioł. Michał tam również był ale. dobrze już właśnie mówię", + "27073": "– tak więc tajemniczy świat aniołów to temat dzisiejszego naszego spotkania. w radości. w mądrości i w cierpliwości anielskiej odbył się ten program za co. wszystkim gościom i państwu gorąco dziękuję. któż jak Bóg chwalmy pana przez Maryję. niech będzie pochwalony Jezus Chrystus i Maryja zawsze dziewica", + "27074": "– w miejscu piastowym. i oczywiście w niedzielę jest zakończenie. y o godzinie jedenastej msza święta. będzie przewodniczył ojciec generał ksiądz Kazimierz Radzik", + "27075": "– zapraszamy", + "27076": "– tak zapraszamy bardzo serdecznie", + "27077": "– niech aniołowie prowadzą tak ?", + "27078": "– proszę ?", + "27079": "– niech aniołowie prowadzą", + "27080": "– tak niech aniołowie prowadzą wszystkich szczęśliwie do do miejsca piastowego tego sanktuarium. które pewno się będzie tak jak już powiedziałem wcześniej stawać coraz bardziej poprzez. również pielgrzymów którzy tam będą przebywać", + "27081": "– szczęść Boże", + "27082": "– witam również księdza Krzysztofa Poświatę. również ze zgromadzenia świętego Michała archanioła który jest rektorem wyższego seminarium duchownego. księży michalitów w Krakowie", + "27083": "– witam", + "27084": "– witam również księdza doktora Jana. Seremaka radcę generalnego zgromadzenia. świętego Michała archanioła", + "27085": "– szczęść Boże", + "27086": "– jest z nami przedstawicielka żeńskiej. gałęzi michalitów siostra michalitka Karina Pawłowska", + "27087": "– witam serdecznie", + "27088": "– taką króciuteńką.mówiąc chórem z pozostałymi osobami w studiu święty Michale archaniele broń nas w walce. przeciw niegodziwości i zasadzką złego ducha. bądź nam obroną. niech mu rozkaże Bóg pokornie prosimy. a ty książę wojska niebieskiego. szatana i inne duchy złe. które na szkodę dusz krążą po świecie. mocą bożą strąć do piekła. amen", + "27089": "– dlatego że przyszła mi taka myśl. kiedy ksiądz Piotr. chyba już trzy razy rozpoczynał tą modlitwę do świętego Michała archanioła. czy mógłbym sobie na coś takiego pozwolić. wszystkich rycerzy. świętego Michała archanioła którzy nas teraz słuchają. wszystkich czcicieli. świętego Michała archanioła. bo oprócz. takiej wspólnoty rycerzy świętego Michała archanioła są czciciele świętego Michała archanioła. abyśmy teraz wspólnie razem odmówili całą tą modlitwę Leona trzynastego", + "27090": "– no dobra no ale", + "27091": "– bo mało kto język znał", + "27092": "– no", + "27093": "– a to na żandarmerię gdzieś", + "27094": "– no", + "27095": "– ja se myślę", + "27096": "– no i byłaś tam ?", + "27097": "– i byłam byłam", + "27098": "– no i co ?", + "27099": "– a że no nic no prosiłam wiesz widzisz Niemcy to byli tacy oni cię ładnie wysłuchali bite szyn i tak dalej i tak ale swoje myśleli to wszystko ja role to było takie zakłamane", + "27100": "- Proszę bardzo, pan poseł Feliks Klimczak.", + "27101": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chcę zwrócić uwagę, że pozostawienie posła Tadeusza Szymańczaka w Komisji Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej mieści się w ramach 10%, parytetu przyznanego na zasadzie consensusu. I tylko tyle tytułem sprostowania.", + "27102": "- Chwileczkę, jeśli to jest...", + "27103": "- Przepraszam, panie marszałku, mam dodatkowe pytanie.", + "27104": "- Proszę bardzo.", + "27105": "- Pani minister, chodzi mi o kredyty na wiosenny rozruch gospodarki, kredyty nawozowe. Jakie to będą sumy w stosunku do hektara? Czy są przewidziane na ten cel pieniądze i w jakim terminie kredyty te zostaną uruchomione w terenie? Bo już mamy wiosnę, a dopiero się o tym wszystkim mówi. Oby nie było tak, że kredyt nawozowy będzie dopiero po żniwach.", + "27106": "- Kto jest przeciw?", + "27107": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "27108": "W głosowaniu wzięło udział 370 posłów. Większość bezwzględna wynosi 186 głosów. Za wnioskiem o umorzenie postępowania głosowało 279 posłów, przeciw - 30, wstrzymało się od głosu 61 posłów. (Oklaski)", + "27109": "Stwierdzam, że Sejm bezwzględną większością głosów wniosek o umorzenie postępowania przyjął.", + "27110": "- Weterani wysnuli wniosek, że ˝Murzyn zrobił swoje, oddał insygnia władzy i przestał się liczyć˝. Nie widzieli również zasłużonego, szanowanego niedawnego szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Zbigniewa Zielińskiego. Nieobecność wymienionych była dla weteranów afrontem.", + "27111": "Na maszerujące szeregi zwycięskich oddziałów nie padł ani jeden kwiatek, ani z trybuny, ani od warszawiaków. Również prezydent nie przybył do kombatantów na Torwar, a przecież na niego czekali.", + "27112": "- Okazuje się, że dobre stosunki między klubami w różny sposób mogą się realizować.", + "27113": "Lista mówców została wyczerpana.", + "27114": "Z prośbą o udzielenie mu głosu zwrócił się pan podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Iwo Byczewski.", + "27115": "Proszę bardzo, panie ministrze.", + "27116": "- W programie prywatyzacji z góry założono, że spółdzielnie są słabo przygotowane do samodzielnego funkcjonowania w gospodarce rynkowej, chociaż na całym świecie, w tym w USA, taka forma gospodarowania się sprawdza. Spółdzielniom potrzebne jest nowe prawo spółdzielcze, szkolenie menedżerów i przywrócenie spółdzielcom podmiotowości, a nie narzucona prywatyzacja.", + "27117": "- Za utrzymanie porządku i spokoju w czasie głosowania odpowiada przewodniczący obwodowej komisji wyborczej. Jest on wyposażony również w prawo zażądania opuszczenia lokalu wyborczego przez osoby naruszające porządek i spokój, przy czym dysponuje w takim przypadku również możliwością zapewnienia sobie koniecznej pomocy ze strony właściwego komisariatu policji.", + "27118": "- Stwierdzam, że Sejm pierwszy wniosek mniejszości przyjął.", + "27119": "W drugim wniosku mniejszości, w nowym brzmieniu zmiany 8 dotyczącej art. 30 wnioskodawcy proponują w § 1, aby prezes sądu wojewódzkiego był powoływany również spośród sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, a nie jak chcą komisje jedynie spośród sędziów sądu wojewódzkiego bądź sądu apelacyjnego.", + "27120": "- Postawiłem wniosek formalny.", + "27121": "- Wniosek został oczywiście postawiony.", + "27122": "Czy jeszcze wniosek formalny?", + "27123": "Proszę bardzo.", + "27124": "- Tak. Właściwie chciałbym jedynie prosić o modyfikację wniosku pana posła Szymańskiego, żeby tą sprawą Konwent Seniorów zajął się na swoim najbliższym posiedzeniu, a nie na specjalnie urządzanym w tej chwili, i żeby przejść teraz do następnych punktów porządku dziennego. (Oklaski)", + "27125": "- W sprawozdaniu komisje przedstawiają wnioski mniejszości, które kolejno będę poddawał pod głosowanie.", + "27126": "We wniosku mniejszości nr 1 wnioskodawcy proponują, aby w nowym brzmieniu art. 1 zrezygnować z zapisu stanowiącego, że ustawa o badaniach i certyfikacji ma służyć likwidowaniu barier technicznych w handlu, zwiększaniu konkurencyjności wyrobów i usług, a także ułatwianiu krajowego i międzynarodowego obrotu towarowego.", + "27127": "W dyskusji do tego wniosku zgłoszono poprawkę.", + "27128": "- Czy potrzebne są objaśnienia pani poseł sprawozdawcy? Nie widzę, żeby ktoś zgłaszał taką potrzebę.", + "27129": "Przystępujemy do głosowania.", + "27130": "Teksty poprawek - w załączniku nr 3.", + "27131": "Kto jest za przyjęciem wniosku mniejszości o skreślenie pkt. 1 projektu uchwały, proszę podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27132": "- Obecnie proszę o odczytanie komunikatów.", + "27133": "- Bezpośrednio po zarządzeniu przerwy odbędzie się posiedzenie Komisji Zdrowia w saloniku nr 75 przy sali kolumnowej.", + "27134": "Bezpośrednio po ogłoszeniu przerwy obiadowej w sali nr 106 odbędzie się posiedzenie Komisji Samorządu Terytorialnego.", + "27135": "W czwartek o godz. 8.15 odbędą się posiedzenia konsultacyjne następujących grup bilateralnych:", + "27136": "- Żądam od pana marszałka i Prezydium Sejmu zdecydowanych działań zmuszających pana ministra Glapińskiego do natychmiastowego przeciwdziałania w tej sprawie oraz ujawnienia osób i firm, które wykorzystały tę sytuację. (Oklaski)", + "27137": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27138": "Proszę o zabranie głosu posłankę Bogumiłę Bobę z Klubu Parlamentarnego ZChN.", + "27139": "- Podobna argumentacja, dotycząca człowieczeństwa, miałaby zastosowanie odnośnie do punktu trzeciego, to znaczy ciąży pochodzącej z przestępstwa. Tylko tu jest jeszcze jedna sprawa, którą chciałbym poruszyć w jednym zdaniu - zaświadczenie prokuratora, nie pamiętam sformułowania, uprawdopodobniające popełnienie przestępstwa. Panie i panowie, wystarczy doniesienie kobiety, żeby prokurator był władny wydać zaświadczenie o uprawdopodobnieniu przestępstwa, jakież kolosalne pole do nadużyć jest więc tutaj.", + "27140": "- Czy wniosek formalny?", + "27141": "Proszę, panie pośle.", + "27142": "- Panie marszałku, w imieniu Klubu Parlamentarnego Unia Demokratyczna proszę o przerwę przed kolejną turą głosowania. Chcielibyśmy się spotkać i zastanowić nad dalszym głosowaniem.", + "27143": "- Panie pośle, będzie krótka przerwa przed następną turą głosowania w momencie, gdy zostaną przygotowane karty do głosowania.", + "27144": "- Poprawka szósta polega na skreśleniu art. 42 (zmiana dwudziesta druga). Art. 42 przewiduje, że: ˝1. Uprawniony z patentu lub z licencji nie może nadużywać swego prawa, w szczególności przez stosowanie niedozwolonych praktyk monopolistycznych. 2. Urząd Patentowy może żądać od uprawnionego z patentu lub z licencji wszelkich wyjaśnień dotyczących zakresu korzystania z wynalazku w celu stwierdzenia, w jaki sposób prawo wyłączne jest używane˝. To jest poprawka szósta.", + "27145": "- Z tych też względów całość materiałów kieruję do Najwyższej Izby Kontroli w celu szczegółowego zbadania. Chciałbym także, aby Wysoki Sejm został poinformowany o wynikach kontroli. Trzeba położyć kres różnym nieodpowiedzialnym pomówieniom nawet wówczas, a może przede wszystkim, jeśli pochodzą one od wysokich funkcjonariuszy państwowych. (Oklaski)", + "27146": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27147": "Głos ma pan poseł Jerzy Jaskiernia, Sojusz Lewicy Demokratycznej. Po nim zabierze głos pan poseł Maciej Manicki.", + "27148": "- Jako pierwszy zabierze głos pan poseł Władysław Frasyniuk w imieniu Klubu Parlamentarnego Unia Demokratyczna. Przygotuje się poseł Aleksander Kwaśniewski, Sojusz Lewicy Demokratycznej - Klub Parlamentarny.", + "27149": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Unia Demokratyczna uważa, i tego przekonania nigdy nie ukrywała, że warunkami koniecznymi dla każdego rządu są: po pierwsze - zwarty, przekonywający i konsekwentny program działania; po drugie - solidna baza polityczna wyrażająca się w większości parlamentarnej; po trzecie - zaufanie prezydenta.", + "27150": "- Wobec tego, że jest wniosek o imienne głosowanie, poddaję go pod głosowanie.", + "27151": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za tym, abyśmy nad orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zaopatrzenia emerytalnego głosowali imiennie, proszę podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27152": "Kto jest przeciw?", + "27153": "Kto się wstrzymał od głosu?", + "27154": "Za przyjęciem wniosku głosowało 136 posłów, przeciw - 230, 14 posłów wstrzymało się od głosu.", + "27155": "- Kto jest za przyjęciem poprawki do pkt. 2 projektu uchwały, oznaczonej jako ppkt c w pkt.1 zestawienia poprawek, proszę podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27156": "Kto jest przeciw?", + "27157": "Kto się wstrzymał od głosowania?", + "27158": "Stwierdzam, że poprawka większością 120 głosów przeciwko 76 głosom, przy 71 posłach wstrzymujących się od głosowania, została przyjęta.", + "27159": "- Kto jest przeciw?", + "27160": "Kto się wstrzymał od głosu?", + "27161": "Stwierdzam, że za wnioskiem oddano 124 głosy, przeciw - 193, wstrzymało się od głosu 75 posłów.", + "27162": "Wniosek nie został przyjęty.", + "27163": "Proszę bardzo, panie pośle.", + "27164": "- Wysoka Izbo! Wkradła się pewna pomyłka. Komisja przyjęła uchwałę i przedstawiła ją Prezydium Sejmu. Nie ma ona już nic do dodania. Jako jeden z wiceprzewodniczących komisji mogę to stwierdzić z pełną odpowiedzialnością, panie marszałku.", + "27165": "- Obecnie proszę o zabranie głosu pana posła Ryszarda Bugaja z Koła Parlamentarnego Unia Pracy. Następnym mówcą będzie pan poseł Jan Kulas.", + "27166": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Oczywiście tylko w dwóch kwestiach chcę zabrać głos: w sprawie relatywnego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń w sferze budżetowej oraz w sprawie, która tak zbulwersowała naszą Izbę, choć ona relatywnie nie ma wielkiego znaczenia, to znaczy w kwestii diet.", + "27167": "- Projekt przewiduje parę przepisów, które będą bardzo kłopotliwe dla przewoźników.", + "27168": "Mam na myśli art.7, z którego usunięto zapis upoważniający do wydawania koncesji o ograniczonym zasięgu terytorialnym, do jednego kraju. W wyniku tej zmiany mniej więcej 500 samochodów marki ˝Kamaz˝, dużych wywrotek należących do Transbudu, które wożą kruszywo i inne materiały budowlane na drugą stronę zachodniej granicy, nie będzie mogło dostać od nas koncesji o zasięgu nieograniczonym.", + "27169": "- Czy ktoś z państwa chciałby jeszcze zabrać głos w tej sprawie?", + "27170": "Nikt się nie zgłasza.", + "27171": "Chciałbym się zwrócić do Wysokiej Izby i do pana posła z pytaniem, czy możemy uznać za wystarczającą tę odpowiedź.", + "27172": "- Tak.", + "27173": "- Stwierdzam, że Sejm uznał za wystarczającą odpowiedź na interpelację posła Dariusza Kołodziejczyka.", + "27174": "- Panie marszałku, czy mogę w sprawach formalnych?", + "27175": "- Udzielamy zatem poparcia podjętej przez pana prezydenta inicjatywie wyrażając przy okazji kilka uwag. Dotyczą one przeszłości. Przyjmujemy z uznaniem fakt, że imperatywem proponowanych zmian jest chęć zapewnienia ciągłości tradycji narodowej w wyróżnianiu zasług, cnót obywatelskich i wybitnych osiągnięć.", + "27176": "Słusznie też zaproponowano w projekcie zmniejszenie liczby odznaczeń, a przede wszystkim zlikwidowanie tych, które w swej wymowie, ze względu na swój jednostronny polityczny charakter, przyczyniały się do antagonizowania społeczeństwa.", + "27177": "- Czyli będą pieniądze na planowaną realizację?", + "27178": "- W tym roku?...", + "27179": "(Poseł Anna Bańkowska:Tak, w tym roku.)", + "27180": "Tak.", + "27181": "- Dziękuję pani poseł, dziękuję pani minister.", + "27182": "Jest jeszcze czas, żeby zadał pytanie pan poseł Jerzy Szmajdziński z Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Jest to ostatnie pytanie.", + "27183": "- Panie pośle, mogę panu udzielić głosu tylko na warunkach takich, jak innym. Albo pan się zapisze do głosu i pan zabierze głos, albo zabierze głos pański kolega; macie panowie do dyspozycji 4 minuty. (Protesty na sali)", + "27184": "- Więc pan poseł Sławomir Panek.", + "27185": "- Panie pośle, odbieram panu głos.", + "27186": "- Chciałbym prosić, panie marszałku, żeby pańskie stanowisko zostało przekazane komisji regulaminowej.", + "27187": "- Nie chciałbym jednak, żeby doszło do jakiegoś nieporozumienia, bo jest chyba rzeczą oczywistą, że premier zawsze pełni swoją funkcję aż do czasu powołania nowego premiera. W innym wypadku nie można byłoby mówić o ciągłości sprawowania władzy.", + "27188": "Głos ma pan poseł Marcin Libicki ze Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego. Przygotuje się pan poseł Roman Andrzejewski.", + "27189": "- Gdybyśmy rozmawiali rzeczywiście poważnie, a nie tak jak na tej sali przed przerwą, to nasza dyskusja powinna w istocie rzeczy koncentrować się na trzech sprawach: wysokości deficytu budżetowego, działaniach na rzecz zwiększenia wpływów i tego, w jaki sposób dokonać cięć, jeżeli oczywiście są one konieczne.", + "27190": "- Przypominam, że w dniu wczorajszym Sejm wysłuchał sprawozdania przedstawionego przez pana posła Janusza Szymańskiego, przeprowadził dyskusję oraz wysłuchał wyjaśnień przedstawionych przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych pana Roberta Mroziewicza.", + "27191": "W sprawie formalnej zgłasza się pan poseł Marek Jurek.", + "27192": "Proszę, panie pośle.", + "27193": "- Przystępujemy do głosowania.", + "27194": "Kto jest za łącznym rozpatrzeniem punktów 1 i 2 porządku dziennego, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27195": "Kto jest przeciw?", + "27196": "Kto się wstrzymał od głosu?", + "27197": "Stwierdzam, że Sejm odrzucił wniosek większością 138 głosów przeciwko 102, przy 41 posłach wstrzymujących się od głosu.", + "27198": "W związku z wynikiem głosowania nastąpi odrębne rozpatrzenie tych dwóch punktów porządku obrad.", + "27199": "- Dwukrotnie już przerywano dyskusję podobnymi wnioskami formalnymi; po raz drugi, kiedy była dyskusja nad wotum zaufania dla rządu. Wtedy wnioskodawca argumentował, pamiętam to dobrze, że przecież za kilka dni będzie dyskusja na temat budżetu, która będzie otwarta i wtedy każdy będzie mógł się wypowiedzieć. Mój klub głosował przeciwko przerwaniu dyskusji. Niestety, byliśmy w mniejszości. (Głos z sali: Nieprawda!) (Oklaski)", + "27200": "- Dziękuję.", + "27201": "- W związku z niewykorzystaniem przez rząd różnych możliwości aktywizowania budżetu, a także nieprzygotowaniem niezbędnych zmian ustawowych, wnioskuję o przejęcie przez komisje problemowe inicjatywy w zakresie aktywizowania budżetu w aspekcie przede wszystkim ochrony sfer najsłabszych, choć priorytetowych dla narodu, kultury, nauki i oświaty. Sejm wykazał już wystarczającą determinację i możliwości w tym zakresie. (Oklaski)", + "27202": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27203": "- 3. Sprawozdanie Komisji Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansów oraz Komisji Ustawodawczej o poselskim projekcie uchwały zobowiązującej rząd do przedłożenia projektu nowego Prawa bankowego (druki nr 134 i 291).", + "27204": "Dotychczasowy punkt 2 otrzyma oznaczenie punktu 4.", + "27205": "Czy ktoś z pań i panów posłów pragnie zabrać głos w sprawie porządku dziennego?", + "27206": "Bardzo proszę, pan poseł Janusz Korwin-Mikke.", + "27207": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wnoszę o reasumpcję głosowania nad rezolucją, ponieważ było to niejasne we wniosku mniejszości nr I do prowizorium budżetowego i niejasne było odrzucenie w całości, po prostu Sejm został tutaj wprowadzony w błąd. Bardzo proszę o powtórzenie tego głosowania. (Oklaski)", + "27208": "- Pragnę poinformować Wysoką Izbę, iż Prezydium Sejmu uznaje, że wniosek jest uzasadniony. Prezydium Sejmu przed podjęciem decyzji w tej sprawie odbyło spotkanie z panem posłem sprawozdawcą, panem posłem wnioskodawcą, przewodniczącą Komisji Ustawodawczej panią poseł Teresą Liszcz, a także grupą ekspertów. Wspólnie doszliśmy do przekonania, że gdybyśmy prowadzili oddzielne głosowanie, mogłoby to doprowadzić do takiej sytuacji, o jakiej mówią posłowie wnioskodawcy.", + "27209": "- Kto jest przeciw?", + "27210": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "27211": "Głosowało 399 posłów. Za wnioskiem oddano 374 głosy, przeciw - 14, wstrzymało się 11 posłów.", + "27212": "Stwierdzam, że Sejm przyjął wniosek o przejście do drugiego czytania.", + "27213": "Przystępujemy zatem do drugiego czytania rządowego projektu ustawy o ratyfikacji porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu.", + "27214": "Czy ktoś z posłanek i posłów pragnie zabrać głos w drugim czytaniu?", + "27215": "- Stwierdzam, że Sejm wniosek o odrzucenie projektu ustawy odrzucił.", + "27216": "Prezydium Sejmu proponuje, aby Sejm skierował rządowy projekt ustawy o gospodarce nieruchomościami do Komisji Polityki Przestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej oraz do Komisji Ustawodawczej w celu rozpatrzenia.", + "27217": "W dyskusji zgłoszono wniosek o skierowanie projektu ustawy także do Komisji Samorządu Terytorialnego.", + "27218": "- Z powyższych argumentów w sposób logiczny wypływa wniosek, który składam w imieniu Klubu Parlamentarnego BBWR. Wnoszę o odrzucenie omawianego projektu uchwały w pierwszym czytaniu. (Oklaski)", + "27219": "- Przemawiał pan poseł Kowolik z Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform.", + "27220": "Lista posłów zapisanych do głosu została wyczerpana.", + "27221": "- Przypominam, że w orzeczeniu z dnia 20 października 1992 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność postanowień przepisów art.15 ust. 4 oraz art. 16 ust. 1 i 2 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 września 1991 r. z art. 81 ust. 1 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez ustawę konstytucyjną z dnia 17 października 1992 r.", + "27222": "- Przemawiał sprawozdawca komisji pan poseł Józef Łochowski.", + "27223": "Sejm postanowił o wysłuchaniu w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i kół.", + "27224": "Otwieram dyskusję.", + "27225": "Proszę pana posła Jana Kisielińskiego o zabranie głosu w imieniu klubu Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Następnym mówcą będzie pan poseł Alojzy Gąsiorczyk.", + "27226": "- Przemawiała pani poseł Maria Stolzman.", + "27227": "Proszę bardzo pana posła Andrzeja Aumillera o zabranie głosu w imieniu klubu Unii Pracy. Następnym mówcą będzie pan poseł Kazimierz Wilk.", + "27228": "- Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Normalnie, w normalnym cyklu w imieniu klubu Unii Pracy bym się odniósł do wystąpienia merytorycznego, a tak będę musiał wypowiedzieć się przy okazji, kiedy będziemy ten punkt omawiali, kiedy rząd będzie do tego punktu przygotowany.", + "27229": "- Jak powiedziałem, Nowa Demokracja popiera wniosek o skierowanie ustawy do komisji w nadziei, że będzie to kolejny poważny krok naprzód w kierunku poprawienia możliwości - realnych, bo w rachubę wchodzi tu cały system - tych naszych koleżanek i kolegów, którzy obecnie nie dysponują pełną sprawnością fizyczną. (Oklaski)", + "27230": "- Dziękuję panu posłowi Eugeniuszowi Janule.", + "27231": "Przechodzimy do wysłuchania wystąpień indywidualnych.", + "27232": "- A przecież chodzi o to, by pomoc dla naszych rodaków w Kazachstanie nie miała politycznych podtekstów, nie była elementem różnych kampanii czy akcji, zwłaszcza tak nagłaśnianych, jak masowa repatriacja, na którą Polski w obecnej sytuacji po prostu nie stać. Stać nas natomiast na wielostronną pomoc i stałe normalne kontakty.", + "27233": "- Proszę o zabranie głosu pana posła Jana Andrykiewicza z klubu PSL.", + "27234": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Inicjatywa grupy posłów, zawarta w druku nr 1369, przedkładających projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w ocenie Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego zasługuje na poparcie.", + "27235": "- Bardzo uważnie słuchałem i właśnie dziwię się, bo poprawki są posła Grodzickiego, a zgłasza je poseł Borowski.", + "27236": "- Powiedziałem, panie pośle, że poseł Grodzicki złożył odrębne poprawki - zapowiedziałem je, bo w przeciwnym razie nikt by nie wiedział, że pan poseł złożył. To są poprawki indywidualne. Jeśli chodzi o klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej, to wymieniłem, na czym one polegają, i omówiłem. Dziękuję.", + "27237": "- Jeżeli nie usłyszę sprzeciwu, będę uważała, że Sejm propozycję przyjął.", + "27238": "Sprzeciwu nie słyszę.", + "27239": "Przystępujemy do rozpatrzenia punktów 6 i 7 porządku dziennego: 6. Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości oraz Komisji Ustawodawczej o rządowym projekcie ustawy o wydawaniu Monitora Gospodarczego i Sądowego (druki nr 1129 i 1222). 7. Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości oraz Komisji Ustawodawczej o rządowym projekcie ustawy o zmianie Kodeksu handlowego i niektórych innych ustaw (druki nr 1130 i 1223).", + "27240": "- Czy pan minister zakończył?", + "27241": "Dziękuję bardzo w takim razie panu ministrowi za przybycie do Sejmu i za udzielenie odpowiedzi.", + "27242": "Na tym zakończyliśmy zapytania zgłoszone w trybie art. 122 ust. 3 regulaminu Sejmu, to jest zgłoszone na 12 godzin przed rozpoczęciem posiedzenia, gdyż ostatnie pytanie pani poseł Anny Bańkowskiej, oznaczone w informacji jako nr 11, zostało wycofane.", + "27243": "- Powracamy do rozpatrzenia punktu 10 porządku dziennego: Interpelacje i zapytania.", + "27244": "Przypominam, że Sejm w dniu wczorajszym wysłuchał odpowiedzi na interpelację pana posła Ryszarda Nowaka w sprawie powołania w Polsce gwardii obywatelskiej, udzielonej przez ministra spraw wewnętrznych.", + "27245": "Wobec wniosku o uznanie tej odpowiedzi za wystarczającą zgłoszono sprzeciw.", + "27246": "Poddam pod głosowanie wniosek o uznanie odpowiedzi za wystarczającą.", + "27247": "- Panie pośle, przepraszam bardzo, ale pan zdaje mi się, nie mówi o ustawie, która dotyczy pakietu ustaw dotyczących reformy, tylko o innej ustawie.", + "27248": "- Nie, mówię o ustawie o komercjalizacji i prywatyzacji, która jest w pakiecie ustaw.", + "27249": "- Ale to nie jest ten pakiet ustaw.", + "27250": "- Panie pośle, nie rozpatrujemy ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji, więc prosiłbym, żeby pan wrócił do tematu, który jest przedmiotem debaty sejmowej.", + "27251": "- Przewiduje się uzależnienie wydawania koncesji na działalność gospodarczą w zakresie usług ochrony osób i mienia od posiadania licencji pracownika ochrony drugiego stopnia. Uzasadnieniem takiego rozwiązania jest powierzenie prowadzenia działalności w zakresie ochrony tylko osobom posiadającym odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Licencjonowani pracownicy będą mogli zatrudniać się w wewnętrznych służbach ochrony lub w podmiotach gospodarczych, które uzyskały koncesje w zakresie świadczenia usług ochrony osób i mienia.", + "27252": "- Chcę wyjaśnić, że nie zaproszono przewodniczącego Krajowej Rady, w każdym razie nic mi nie wiadomo, ale wniosek pani wydaje się racjonalny. Skoro jednak debata już się skończy, to nie wiem, w którym momencie mógłby on przyjść.", + "27253": "Proszę pana posła Władysława Bułkę o zabranie głosu, a potem poproszę pana posła Wojciecha Borowika.", + "27254": "- Propozycje zmian ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych dotyczą zwiększenia możliwości prawnych ZUS w egzekucji świadczeń na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, m.in. poprzez prawo do występowania z wnioskiem o założenie księgi wieczystej dłużnikom będącym niebudżetowymi państwowymi jednostkami organizacyjnymi, przyznawanie prawa do występowania z wnioskiem o wpisanie należności ZUS do hipoteki, zrównanie uprawnień kontrolerów ZUS z uprawnieniami kontroli skarbowej oraz zabezpieczenie takiej samej ochrony prawnej ZUS, jak jednostkom podległym ministrowi finansów.", + "27255": "- Pan poseł, proszę bardzo.", + "27256": "- Krzysztof Dołowy, Unia Wolności.", + "27257": "Panie ministrze, to że pan odmawia prywatnemu kolegium praw, sugeruje nam, że boją się państwo konkurencji. Mogłoby się okazać, że poziom kształcenia w prywatnym kolegium jest znacznie wyższy niż w zarządzanym przez ministerstwo, co by je skompromitowało. Myślę, że to jest główny, rzeczywisty powód, dla którego pan odmówił.", + "27258": "- Zwracam uwagę, iż po nowelizacjach ustawy w 1994 r. wydatki na tę formę aktywizacji w 1995 r. w stosunku do 1994 r. wzrosły o ponad 430%. Mamy nadzieję, że wydatki na aktywizację absolwentów przewidują również inne części Funduszu Pracy, na przykład programy specjalne. Jednak, jak rozumiem, rząd musi dysponować wiedzą o całościowych wydatkach w ramach tego programu, czego od pana ministra oczekuję na piśmie.", + "27259": "- Proszę posłów sekretarzy o zajęcie miejsc przy stole prezydialnym.", + "27260": "Powracamy do rozpatrzenia punktu 8 porządku dziennego: Interpelacje i zapytania.", + "27261": "Przypominam, iż Sejm w dniu wczorajszym wysłuchał odpowiedzi na interpelację pana posła Wojciecha Szczęsnego Zarzyckiego w sprawie skutecznych działań prawnych umożliwiających rozliczanie afer gospodarczych i finansowych udzielonej przez zastępcę prokuratora generalnego pana Stefana Śnieżkę.", + "27262": "Wobec wniosku o uznanie tej odpowiedzi za wystarczającą zgłoszono sprzeciw.", + "27263": "- Projekt ustawy przynosi również rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych w sprawie usuwania pojazdów utrudniających prowadzenie akcji ratowniczych. Ta konkretnie problematyka, logicznie rzecz biorąc, nie powinna być regulowana przepisami o ruchu drogowym, a raczej przepisami dotyczącymi funkcjonowania straży pożarnej i podobnych jednostek ratownictwa.", + "27264": "- Sejm wysłuchał sprawozdania komisji przedstawionego przez panią poseł Annę Skowrońską-Łuczyńską i przeprowadził dyskusję.", + "27265": "Przechodzimy do głosowania.", + "27266": "Przypominam, że Sejm odrzuca poprawkę Senatu bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów.", + "27267": "Jeżeli Sejm nie odrzuci poprawki Senatu bezwzględną większością głosów, uważa się ją za przyjętą.", + "27268": "Głosować będziemy nad wnioskami o odrzucenie poprawek Senatu.", + "27269": "- Przechodzimy do głosowania nad założeniami polityki pieniężnej na 1995 r.", + "27270": "W dyskusji zgłoszono wniosek o odrzucenie projektu uchwały w sprawie założeń polityki pieniężnej na 1995 r.", + "27271": "Przystępujemy do głosowania.", + "27272": "Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem wniosku o odrzucenie projektu uchwały w sprawie założeń polityki pieniężnej na 1995 r., zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27273": "- Przepis obowiązujący stanowi, że wnioski w tej sprawie zainteresowani mogli składać do dnia 31 grudnia 1995 r.", + "27274": "Komisje wnoszą o przyjęcie tej poprawki.", + "27275": "Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem poprawki do art. 2 ust. 1, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27276": "Kto jest przeciwny?", + "27277": "- Komisje wnoszą o odrzucenie tej poprawki.", + "27278": "Proszę pana posła sprawozdawcę.", + "27279": "- Poprawka ta była jedną z najbardziej dyskutowanych na posiedzeniu komisji. Czuję się w obowiązku poinformować Wysoką Izbę, że przyjęcie tej poprawki oznacza ograniczenie posiadanego uprawnienia pracowników NIK, przy czym w dotychczasowej ustawie mówi się o przedstawicielach NIK, a w proponowanym projekcie - o upoważnionych przedstawicielach NIK.", + "27280": "- Przedstawiony projekt budżetu na rok 1994 jest odzwierciedleniem wyboru dokonanego spośród słusznych, ale przecież konkurencyjnych wobec siebie celów. Jestem głęboko przekonany, że czas pokaże, że dokonane przez nas wybory były właściwe.", + "27281": "A co do powtarzających się zarzutów kontynuacji i niedostatku zmian, powtórzę to, co już niejednokrotnie mówiliśmy:", + "27282": "Przyznajemy, że chcemy kontynuować stabilizowanie gospodarki, ograniczanie inflacji i przekształcanie niesprawnych struktur.", + "27283": "- Przemawiał pan poseł Bogdan Borusewicz w imieniu klubu Unii Wolności.", + "27284": "Proszę o zabranie głosu pana posła Zbigniewa Bujaka w imieniu klubu Unii Pracy. Następnym mówcą będzie pan poseł Andrzej Gołaś.", + "27285": "- Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Parlamentarzyści! Mam uwagę ogólną: używaj terminu przepis i projekt przepisu; termin zapis stosuje się przy testamencie. Aha, dobrze.", + "27286": "- Czy są pytania? Pan poseł Zdobysław Milewski ma pierwszeństwo.", + "27287": "Pan poseł Juliusz Braun, proszę bardzo.", + "27288": "- Panie Prezesie! Muszę przyznać, że troszkę pogubiłem się w tych wszystkich liczbach i datach. Chciałbym prosić o informacje:", + "27289": "Po pierwsze: Czy Główny Urząd Ceł (jakoś tego nie uchwyciłem) korzysta już z tego gmachu? Czy się tam wprowadził? Jaką kwotę łącznie wypłacono?", + "27290": "- Pan poseł co chce, przepraszam, sprostować? No właśnie, czy pytanie, bo się robi taka błędna...", + "27291": "- Panie Marszałku! Prosiłbym, by te same zasady stosować wobec wszystkich osób siedzących na sali. Pani poseł siedząca z lewej strony sali nie wiadomo, w jakim trybie...", + "27292": "- Chciała zadać pytanie, niestety skończyło się inaczej. Nie mogę cenzurować wystąpienia przed jego wygłoszeniem.", + "27293": "- Czy ktoś jeszcze pragnie zabrać głos?", + "27294": "Nie ma zgłoszeń.", + "27295": "Lista mówców została wyczerpana.", + "27296": "Zamykam debatę.", + "27297": "Przystępujemy do głosowania nad projektem uchwały.", + "27298": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za przyjęciem w całości projektu uchwały w sprawie powołania Komisji Nadzwyczajnej do spraw Kodeksu pracy, w brzmieniu proponowanym w druku nr 455-A, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27299": "- I na koniec uwaga. W sprawozdaniu znalazła się refleksja, że, niestety, obecny rząd nie odpowiada w terminie na pisma rzecznika, ministrowie je ignorują, To, sądzę, jest niedopuszczalne i trzeba to z tej trybuny powiedzieć. Apele rzecznika, jego sugestie nie mogą trafiać w próżnię. Tak że biję w pierś rządu, ponieważ najpierw uderzyłem w pierś parlamentu i swoją również, i chyba z tego tytułu miałem prawo to uczynić.", + "27300": "- Przepis ten stanowi, że do zadań Straży Granicznej należy rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw oraz ściganie ich sprawców w zakresie określonym ustawą o ochronie granicy państwowej oraz innymi ustawami.", + "27301": "Sejm natomiast uchwalił, że zadania te Straż Graniczna wykonuje w zakresie określonym w ustawie o ochronie granicy państwowej, jak również w innych przepisach prawa.", + "27302": "Komisje wnoszą o przyjęcie tej poprawki.", + "27303": "Przystępujemy do głosowania.", + "27304": "- W drugim czytaniu poseł Wojciech Zarzycki zgłosił poprawkę polegającą na określeniu terminu przedłożenia projektu ustawy o statystyce... Przepraszam, zgubiłem się. W drugim czytaniu poseł Wojciech Zarzycki zgłosił poprawkę polegającą na określeniu terminu przedłożenia projektu ustawy o statystyce na dzień 30 czerwca 1994 r.", + "27305": "Przystępujemy do głosowania nad poprawką.", + "27306": "Jest to poprawka, w której proponuje się przedłużenie terminu do 30 czerwca.", + "27307": "- Proszę o zajmowanie miejsc.", + "27308": "Wznawiam obrady.", + "27309": "Przystępujemy do interpelacji i zapytań, które otrzymują oznaczenie punktu 11 porządku dziennego.", + "27310": "Odpowiedniej zmianie ulegną zatem oznaczenia pozostałych punktów porządku dziennego.", + "27311": "Przechodzimy do interpelacji.", + "27312": "Odpowiedź na interpelację nie może trwać dłużej niż 10 minut, a udzielenie dodatkowych wyjaśnień dłużej niż 5 minut.", + "27313": "W sprawie interpelacji oraz udzielonej na nią odpowiedzi może być przeprowadzona dyskusja.", + "27314": "- Pierwsze czytanie projektu ustawy to nie czas na podawanie uwag szczegółowych, co uczynię w trakcie prac komisji. Na zakończenie chcę powiedzieć, że klub Unii Demokratycznej wnioskuje o skierowanie projektu do odpowiednich komisji. (Oklaski)", + "27315": "- Dziękuję pani posłance.", + "27316": "Proszę o zabranie głosu pana posła Andrzeja Aumillera z Unii Pracy.", + "27317": "- Rozumiem, pani poseł, ale ja na przykład, jeżeli starałbym się o wpis na listę doradców podatkowych, to na podstawie tego przepisu - oświadczam to przed Wysoką Izbą - na pewno nie byłbym wpisany, bo naprawdę nie jestem osobą nieskazitelnego charakteru. Być może są w tej Izbie osoby nieskazitelnego charakteru. Nie twórzmy po prostu przepisów, które są fikcyjne. Szanujmy cechy, jakie ta osoba może posiadać.", + "27318": "- Nie ma pytań.", + "27319": "Zamykam dyskusję.", + "27320": "Wysoka Izbo! Wnioskodawcy proponują, aby Sejm przystąpił niezwłocznie do drugiego czytania projektu rezolucji.", + "27321": "Jeżeli nie usłyszę sprzeciwu, będę uważał, że Sejm propozycję przyjął.", + "27322": "Sprzeciwu nie słyszę.", + "27323": "Przystępujemy zatem do drugiego czytania projektu rezolucji w sprawie przeciwdziałania bezrobociu wśród młodzieży.", + "27324": "Czy ktoś z pań posłanek i panów posłów pragnie zabrać głos podczas drugiego czytania projektu rezolucji?", + "27325": "Pan poseł Stanisław Wiśniewski, proszę bardzo.", + "27326": "- Rząd musi odpowiedzieć, kto zrekompensuje gminnym spółdzielniom skupującym zboża od polskich rolników straty wynikłe z braku możliwości zbycia zboża, spowodowane bezcłowym, nie kontrolowanym importem. Rząd winien udzielić informacji, jak ma zamiar rozwiązać spowodowaną swoimi błędnymi decyzjami sytuację w sposób korzystny dla polskich konsumentów i rolników˝.", + "27327": "- Sejm wysłuchał uzasadnienia projektu ustawy przedstawionego przez głównego inspektora nadzoru budowlanego podsekretarza stanu pana Andrzeja Dobruckiego oraz przeprowadził dyskusję.", + "27328": "Prezydium Sejmu proponuje, aby Sejm skierował rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, Komisji Polityki Przestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej oraz Komisji Ustawodawczej w celu rozpatrzenia.", + "27329": "- Wysoka Izbo! Oddam to do protokołu, ale nie chciałem pozostawić bez przynajmniej dwóch słów wyjaśnienia stwierdzeń, że jakoby tylko dwa orzeczenia są dorobkiem Izby w tej kadencji. Tak nie jest. Po prostu jest to niezgodne ze stanem rzeczy. Panie marszałku, myślę, że te wyjaśnienia spełniają również pewną funkcję edukacyjną.", + "27330": "- Uznając jednocześnie, że ustawa o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym powstała w celu długofalowej regulacji rynku cukru i przeprowadzenia takiej prywatyzacji i restrukturyzacji polskiego przemysłu cukrowniczego, która zapewniałaby stabilną uprawę buraka cukrowego, a w konsekwencji stabilną i opłacalną produkcję cukru, mój klub będzie głosował za przyjęciem ustawy.", + "27331": "- Nowa Demokracja składa wniosek o bezzwłoczne przejście do trzeciego czytania. Pozwalam sobie zgłosić taki wniosek dlatego, że taki wniosek jeszcze nie padł.", + "27332": "- Dziękuję, panie pośle.", + "27333": "Przemawiał pan poseł Eugeniusz Januła.", + "27334": "Był to ostatni ze zgłoszonych mówców.", + "27335": "- Czy można jeszcze, pani marszałek, zgłosić pytanie do pana ministra?", + "27336": "- Proszę bardzo, naturalnie.", + "27337": "- I tyle, panie marszałku, chciałbym wyjaśnić.", + "27338": "- Jest pan za, czy przeciw?", + "27339": "- Nie jest istotne, czy pan poseł jest za, czy przeciw!", + "27340": "- Komisje, odczytam jeszcze raz, wnoszą o przyjęcie tej poprawki. Tak, panie pośle?", + "27341": "- Tak jest.", + "27342": "- Tak zdecydowały komisje.", + "27343": "Myślę, panie pośle, że pan wyjaśnił tę sprawę dokładnie i nie jest w tej chwili pora na przeprowadzanie dyskusji.", + "27344": "- Proszę, panie pośle.", + "27345": "- Pan poseł Gawlik zadał bardzo konkretne pytanie. Według moich informacji, panie ministrze, w polskiej strefie ekonomicznej zlokalizowano 16 miejsc, gdzie znajdują się pojemniki z bronią chemiczną.", + "27346": "- Czy to jest druga seria pytań, panie marszałku?", + "27347": "- Zatem druga część pytania. Według moich informacji działania podejmowane przy dokonywaniu tej zmiany były niekonsekwentne. Zmieniono system nadawania obrazu, pozostawiając wschodnioeuropejski system nadawania dźwięku, co oznacza, że za jakiś czas trzeba będzie znowu dokonywać podobnych przeróbek. Czym to było podyktowane i jak właściwie sprawa przedstawia się w istocie?", + "27348": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27349": "Proszę pana ministra.", + "27350": "- Czy ktoś z pań i panów posłów chce zabrać głos w tej sprawie?", + "27351": "Proszę uprzejmie, pan poseł Zbyszek Zaborowski z SLD.", + "27352": "- Skoro pani minister już podniosła kwestię wpływów podatkowych z rozmaitych województw i ich proporcji, myślę, że warto się nad nimi zastanowić, gdyż są one czasami dziwne i nie wiadomo, z czego wynikają. Pani minister mogłaby również poinformować posłów, jak przebiegają prace nad standaryzacją wydatków budżetowych.", + "27353": "- Pan poseł Leszek Moczulski, Konfederacja Polski Niepodległej...", + "27354": "Czy jest pan poseł?", + "27355": "Przykro mi, nie ma pana posła.", + "27356": "Przechodzimy do kolejnego pytania. Pan poseł Ryszard Grodzicki, Sojusz Lewicy Demokratycznej, w sprawie budynków mieszkalnych na terenie miasta Warszawy porzuconych przez zakłady pracy - do ministra - szefa Urzędu Rady Ministrów. Odpowiedzi udzieli minister - szef Urzędu Rady Ministrów Michał Strąk.", + "27357": "- Przystępujemy do głosowania.", + "27358": "Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem wniosku o oddalenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność przepisu art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z art. 1 i art. 67 ust. 2 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez Ustawę Konstytucyjną z dnia 17 października 1992 r., proszę podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27359": "Kto jest przeciw?", + "27360": "- Na zakończenie, uwzględniając atmosferę, jaka w ostatnich dniach wytworzyła się wokół rolnictwa, w tym i wobec kierującego tym resortem, chcę powiedzieć, proszę państwa, że rolnictwo nie jest kabaretem i nie należy tam zmieniać programu w zależności od gustów i zapotrzebowania widowni, chyba że się bardzo nie lubi rolników. Dziękuję. (Oklaski)", + "27361": "- Dziękuję, panie pośle.", + "27362": "- Proszę, panie ministrze.", + "27363": "- Panie Marszałku! Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Przepraszam, nawet po pouczeniu pana marszałka zacznę od kilku zdań wstępu. Chciałem podziękować za inicjatywę, z której zrodziło się pytanie, umożliwiającą mi pokazanie prawdy. Nie mamy nic do ukrycia - ani komitet organizacyjny, ani urząd, ani ja - dwumiesięczny kierownik tego urzędu.", + "27364": "- Stwierdzam, że Sejm odrzucił projekt ustawy zawarty w druku nr 501.", + "27365": "Przystępujemy do głosowania.", + "27366": "Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem wniosku o odrzucenie poselskiego projektu ustawy o wyodrębnieniu, przechowywaniu oraz udostępnianiu materiałów dotyczących tajnych współpracowników Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa, działających do roku 1989 (druk nr 515-A), zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27367": "- Kto jest przeciwny?", + "27368": "Kto wstrzymał się od głosowania?", + "27369": "W głosowaniu wzięło udział 358 posłów. Za przyjęciem wniosku głosowało 91 posłów, przeciw - 219, 48 posłów wstrzymało się od głosowania.", + "27370": "Stwierdzam, że Sejm wniosek Unii Pracy Klubu Parlamentarnego odrzucił.", + "27371": "Klub Parlamentarny Unii Wolności wnosi o dodanie punktu porządku dziennego w brzmieniu: Informacja rządu na temat możliwości korzystania przez podatników z odpisów podatkowych z tytułu darowizn.", + "27372": "- Jestem przekonany, że sieć autostrad przyczyni się także do rozwoju obszarów przyległych. Jak wynika z doświadczeń innych krajów, wartość inwestycji na tym obszarze wzrasta średnio 4-krotnie. Oczekujemy, że uruchomienie systemu koncesyjnego spowoduje napływ kapitału zagranicznego, co umożliwi uruchomienie mocy polskich przedsiębiorstw wykonawstwa inwestycyjnego, wykorzystanie polskich materiałów i urządzeń, a także ożywienie gospodarcze.", + "27373": "- Powracamy do rozpatrzenia punktu 20 porządku dziennego: Pierwsze czytanie komisyjnego projektu rezolucji w sprawie przeciwdziałania bezrobociu wśród młodzieży.", + "27374": "Sejm wysłuchał uzasadnienia przedstawionego przez posła Jana Burego, przeprowadził dyskusję oraz przystąpił do drugiego czytania.", + "27375": "Przystępujemy do głosowania.", + "27376": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za przyjęciem w całości projektu rezolucji w sprawie przeciwdziałania bezrobociu wśród młodzieży, w brzmieniu proponowanym w druku nr 789, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27377": "- Żeby już może dać pełną odpowiedź na zastrzeżenia pana posła, chciałbym poinformować, że w tym roku z różnych krajów - najczęściej krajów europejskich - do Polski sprowadzono w sumie 3130 sztuk bydła hodowlanego, około 1000 sztuk koni hodowlanych, niewielką też liczbę trzody chlewnej oraz zwierząt innych gatunków, takich jak: kozy, króliki, a nawet ślimaki. Dziękuję bardzo.", + "27378": "- Proszę państwa, jest bardzo poważny dylemat regulaminowy. Pan minister ma 5 minut na łączną odpowiedź uzupełniającą. Wyczerpał czas. Musimy zatem przyjąć zasadę, że wszystkie zapytania będą zadane przed odpowiedzią. W przeciwnym razie nie mógłbym dopuścić do odpowiedzi, stojąc na stanowisku, że jest to niezgodne z regulaminem.", + "27379": "Państwu posłom wolno się wypowiedzieć, tylko w odniesieniu do pana ministra są już ograniczenia.", + "27380": "- Zamykam dyskusję.", + "27381": "Do głosowania przystąpimy jutro rano.", + "27382": "Na tym kończymy rozpatrywanie punktów porządku dziennego w dniu dzisiejszym.", + "27383": "Czy pan poseł sekretarz? Proszę bardzo odczytać komunikat.", + "27384": "- Informuję, że jutro za zgodą marszałka Sejmu odbędzie się posiedzenie Komisji Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wspólnie z Komisją Transportu, Łączności, Handlu i Usług oraz Komisją Ustawodawczą - o godz. 8.", + "27385": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiając, jak sądzę, jeden z bardziej skomplikowanych projektów, o których Izba ma rozstrzygnąć w swojej bieżącej pracy, chcę powiedzieć, że pilny tryb prac nad tym projektem nie pozwolił na rozważenie wszystkich problemów, które ten rodzaj regulacji ustawowych nasuwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)", + "27386": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27387": "- Komisje proponują w tej zmianie, aby przedłużyć termin z 31 grudnia 1996 r. do 31 grudnia 1998 r., do którego biegli rewidenci zatrudniani w innych podmiotach, niż wymienione w ustawie o biegłych rewidentach i ich samorządzie, mogą się ubiegać o wpis do rejestru.", + "27388": "- Mam pytanie, panie marszałku.", + "27389": "- Chcę z całą mocą powiedzieć, że wszystkie przypadki, które podałem, a jest ich 12, były rozpatrywane z wielką wnikliwością. Nie chciałbym w tej chwili analizować każdego z nich, bo dojdziemy do wniosku, że nie na sali sejmowej każdy z tych przypadków powinien być rozpatrywany.", + "27390": "- - Sprawozdanie Komisji Obrony Narodowej, Komisji Spraw Zagranicznych oraz Komisji Ustawodawczej o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji umowy między państwami - stronami Traktatu Północnoatlantyckiego a innymi państwami uczestniczącymi w Partnerstwie dla pokoju dotyczącej statusu ich sił zbrojnych oraz jej Protokołu Dodatkowego,", + "27391": "- W świetle przytoczonych uwarunkowań prawnych obywatel polski, w tym również posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa, nie może bez uzyskania stosownej zgody właściwych organów podejmować żadnych obowiązków w bundeswerze. Dziękuję bardzo.", + "27392": "- Dziękuję bardzo.", + "27393": "Czy pan poseł Kazimierz Wilk chce zadać pytanie?", + "27394": "Proszę.", + "27395": "- Chciałbym zapytać: Ile było takich przypadków udzielenia zgody, panie ministrze?", + "27396": "- Czy ktoś jeszcze chce zadać pytanie w tej sprawie?", + "27397": "- Wnioskodawcy proponują, aby źródłem pokrycia było zmniejszenie wydatków w części 18: Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przeznaczonych na refundacje premii gwarancyjnych od wkładów mieszkaniowych.", + "27398": "Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem wniosku mniejszości nr 6 do załącznika nr 2 część 85/27: Budżety wojewodów - Województwo katowickie oraz do części 18: Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27399": "- Stwierdzam, że Sejm wniosek przyjął.", + "27400": "Posłowie Ryszard Zbrzyzny i Jan Kisieliński wnoszą o dodanie punktu porządku dziennego w brzmieniu: Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej, Komisji Systemu Gospodarczego i Przemysłu oraz Komisji Ustawodawczej o poselskich projektach ustaw o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin.", + "27401": "Proszę o odczytanie uzasadnienia wniosku.", + "27402": "- Poseł oczekuje odpowiedzi m.in. na następujące pytania:", + "27403": "1. Kiedy zaprzestanie się powoływania do wojska osób z upośledzeniem umysłowym, kto i w jakiej wysokości zapłaci odszkodowanie tym osobom za niezgodne z prawem wcielenie do służby wojskowej?", + "27404": "2. Od kiedy znane są wypadki powoływania do wojska osób z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim i jaki stanowią one procent poborowych wcielonych do wojska?", + "27405": "- Kto jest przeciwny?", + "27406": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "27407": "W głosowaniu wzięło udział 387 posłów. Większość bezwzględna wynosi 194. Za odrzuceniem poprawki głosowało 354 posłów, przeciw - 25, 8 posłów wstrzymało się od głosowania.", + "27408": "Stwierdzam, że Sejm odrzucił poprawkę Senatu do art. 167 ust. 3 bezwzględną większością głosów.", + "27409": "- Komisje doszły do wniosku, jednomyślnie zresztą, bez głosu sprzeciwu, i po zasięgnięciu opinii Biura Legislacyjnego Sejmu, że:", + "27410": "1. Wprawdzie wyżej wymienione poprawki mają charakter deklaracji intencji, ale znacznie wykraczają poza zakres merytoryczny ustawy Karta nauczyciela i wkraczają w materię regulowaną ustawą o płacach w państwowej sferze budżetowej. (Przypomnę tutaj, że w Komisji Trójstronnej trwają intensywne prace nad przygotowaniem nowelizacji tejże ustawy).", + "27411": "- Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem poprawki do art. 23 ust. 1 pkt 42 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz do art. 16 ust. 1 pkt 45 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27412": "Kto jest przeciwny?", + "27413": "- Stwierdzam, że Sejm poprawkę nr 10 do art. 18 przyjął.", + "27414": "Poprawkę nr 11 już rozpatrzyliśmy.", + "27415": "W poprawce nr 12 wnioskodawca proponuje, aby zwiększyć dochody z prywatyzacji w części 8 - Ministerstwo Finansów o kwotę 4 bln zł i o tę samą kwotę zwiększyć wydatki w części 35 - Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej.", + "27416": "- Można powiedzieć, że pewnym, choć nie najważniejszym symbolem zmian będzie to, że sędziowie sądów wojskowych będą występować w togach. Gdyby tylko do tego sprowadziły się zmiany, to byłyby one niewielkie. Ale skoro ta zewnętrzna zmiana obrazu składu sędziowskiego jest właściwie tylko dopełnieniem zasadniczych zmian, to będziemy mieli zamkniętą całość.", + "27417": "- Reasumując, w imieniu Komisji Polityki Społecznej i Komisji Ustawodawczej wnoszę o uchwalenie ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu oraz o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w kształcie proponowanym w druku nr 465 oraz o odrzucenie wniosku mniejszości. (Oklaski)", + "27418": "- Drugi kierunek rozwoju zadań i funkcji skarbu państwa to zachowanie przez ten podmiot znacznych uprawnień publicznoprawnych, władczych, w tym także dyrektywnych i kontrolnych. Jest to, rzekłbym, kierunek tradycyjny, tradycyjnie bowiem uznaje się skarb państwa za instytucję skupiającą całość mienia państwowego, nie pozostającego w dyspozycji innych jednostek państwowych. Jest to instytucja, która odpowiada za wszystkie zobowiązania państwa, jeżeli jej odpowiedzialność nie została prawnie przeniesiona na inne podmioty prawne.", + "27419": "- Przemawiał pan poseł Tadeusz Samborski z Polskiego Stronnictwa Ludowego.", + "27420": "Proszę o zabranie głosu pana posła Andrzeja Wielowieyskiego z Unii Wolności. Panie pośle, zostały 3 minuty czasu klubowego.", + "27421": "- Nie zabierałbym, pani marszałek, głosu, gdybym wiedział, że mam trzy minuty. Spróbuję, ale nie będzie to łatwe. Dziękuję.", + "27422": "- Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 7 porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (druki nr 64 i 143).", + "27423": "Proszę o zabranie głosu sprawozdawcę komisji pana posła Macieja Manickiego.", + "27424": "- Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowne posłanki i szanowni posłowie pozwolą, że nie będę szerzej omawiał materiału przedłożonego w sprawozdaniu komisji, projektu ustawy, byłoby to bowiem powtórzenie tego, o czym była mowa w pierwszym czytaniu projektu.", + "27425": "- Teraz pan poseł chciałby coś powiedzieć? Dobrze. Przeczytam tylko to, co tu jest napisane.", + "27426": "W poprawce nr 6 do art. 51 ust. 4 Senat proponuje, aby rozszerzyć delegację dla ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie przypadków, w których funkcjonariusze straży ochrony kolei mogą wykonywać swoje zadanie poza obszarem kolejowym, pociągami i innymi pojazdami szynowymi.", + "27427": "Komisje wnoszą o przyjęcie tej poprawki.", + "27428": "- Nie, nie. Pan minister odpowiedział: jest program. Jeżeli pani poseł jest zainteresowana, to go otrzyma.", + "27429": "- Odpowiem jednym zdaniem. Jest program i, generalnie rzecz biorąc, polega on na tym, żeby dzieciom w rodzinach zastępczych i w rodzinnych domach dziecka stwarzać warunki maksymalnie podobne do tych, jakie mają inne dzieci, a więc by wyrównywać...", + "27430": "- Drugą sprawę sprostował jak gdyby poseł Lityński. Informacja o tym, że skoro ten system zostanie wdrożony, to minister Kołodko poda się do dymisji, była podana publicznie w zeszłym tygodniu, osobiście. Jest to sprostowanie odnośnie do tego, że jakoby tworzymy jakieś mistyfikacje.", + "27431": "- Uważam, że jest to najbardziej obiektywny wskaźnik równomiernego w skali całego kraju obciążenia kosztami restrukturyzacji ˝podstawy gospodarki narodowej˝.", + "27432": "Proponuję, aby 3% wpływu ze sprzedaży energii elektrycznej stanowiło dochód funduszu.", + "27433": "Środki funduszu nie powinny być narzutem do ceny energii elektrycznej. Tak niewielki procent wpływu, mający jednocześnie tak zasadnicze znaczenie dla restrukturyzacji górnictwa i hutnictwa, nie spowoduje dodatkowego obciążenia społeczeństwa.", + "27434": "- Czy wniosek był zgłoszony na 12 godzin wcześniej?", + "27435": "- Był, był.", + "27436": "- Panie pośle, wniosek ten nie jest zgłoszony regulaminowo i w związku z tym nie będziemy go mogli uwzględnić; w art. 99 regulaminu Sejmu jest bowiem wyraźnie określone, iż wnioski w sprawie zmiany proponowanego porządku dziennego zgłasza się Prezydium Sejmu w formie pisemnej nie później niż na 12 godzin przed rozpoczęciem posiedzenia.", + "27437": "- Jeśli chodzi o dział V, również bardzo mocno krytykowany przez Unię Wolności, to był nawet wniosek o jego skreślenie. Proszę państwa, wydaje mi się, że od tego momentu ureguluje się pewną działalność w zakresie zarówno szacowania nieruchomości, pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, jak i ich zarządu. Jestem za tym, aby tym nowym zawodom nadać szczególną rangę i podnieść wymagania kwalifikacyjne w stosunku do osób, które będą się chciały nimi trudnić.", + "27438": "- Uważam, że wniosek, który przekażę za chwilę pani marszałek, jest bardziej sprawiedliwy i bardziej obiektywny, o czym mówiłem w swoim klubowym wystąpieniu.", + "27439": "- Dziękuję, panie pośle.", + "27440": "Przemawiał pan poseł Czesław Pogoda.", + "27441": "Proszę bardzo o zabranie głosu panią poseł Marię Zajączkowską. Następnie zabierze głos pan poseł Jerzy Jaskiernia.", + "27442": "- Na koniec chciałbym podkreślić, że budżet roku 1994 jest pierwszym budżetem przedkładanym przez obecną koalicję. Byłoby poważnym błędem budowanie go tak, jak gdyby ten jeden rok decydował o wszystkim. Próba realizacji wszystkich długofalowych celów i zamierzeń wymagać będzie od nas pełnej rozwagi i odwagi podjęcia trudnych decyzji o losach społeczeństwa i gospodarki naszego kraju. (Oklaski)", + "27443": "- W styczniu 1997 r. Sojusz Lewicy Demokratycznej zorganizował w Sejmie spotkanie z różnymi środowiskami kombatanckimi, organizacjami, które reprezentują aż 80% środowiska kombatanckiego. Spotkanie zakończyło się apelem tych ugrupowań wystosowanym do panów posłów i senatorów Rzeczypospolitej.", + "27444": "Rozumiem, że pan marszałek pozwoli mi, analogicznie do prośby Unii Wolności, abym ten apel mógł odczytać w czasie pozaklubowym.", + "27445": "- Stwierdzam, że Sejm poprawkę do art. 23 odrzucił.", + "27446": "Przystępujemy do głosowania nad całością projektu ustawy.", + "27447": "Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem w całości projektu ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, w brzmieniu proponowanym przez Komisję Zdrowia oraz Komisję Ustawodawczą, wraz z przyjętymi poprawkami, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27448": "- Sejm wysłuchał sprawozdania komisji przedstawionego przez pana posła Kazimierza Szczygielskiego i przeprowadził dyskusję.", + "27449": "Przechodzimy do głosowania.", + "27450": "Głosować będziemy zgodnie z zasadami sformułowanymi w poprzednim punkcie porządku dziennego.", + "27451": "Pan poseł sprawozdawca jest na swoim miejscu.", + "27452": "W poprawce nr 1, dotyczącej art. 1 ust. 2 pkt 3, Senat proponuje, aby w zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnione były również wymagania osób niepełnosprawnych.", + "27453": "- Proszę pana posła Cezarego Miżejewskiego o zabranie głosu w imieniu Koła Parlamentarnego Polskiej Partii Socjalistycznej.", + "27454": "- Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Moi szanowni przedmówcy już scharakteryzowali zapisy tej ustawy, właściwie o charakterze ustrojowym. Dlatego też pozwolę sobie skupić się na wnioskach mniejszości oraz proponowanych poprawkach do niniejszej ustawy.", + "27455": "Chciałbym zarekomendować Wysokiej Izbie trzy - z naszego punktu widzenia istotne - wnioski mniejszości.", + "27456": "- Sprawozdawca komisji pan poseł Łochowski zapowiedział regulację poruszonych spraw aktami wykonawczymi, lecz szkoda, że projekty tych aktów nie zostały dołączone do projektu ustawy. Sądzę, że ułatwiłoby to podjęcie decyzji przy głosowaniu. (Oklaski)", + "27457": "- Dziękuję bardzo, panie pośle.", + "27458": "Proszę o zabranie głosu pana posła Wiesława Szwedę z Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Panie pośle - 5 minut, tyle wynosi czas klubowy.", + "27459": "- Niech pan zajmie miejsce.", + "27460": "Komisja wnosi o uchwalenie projektu ustawy w brzmieniu zawartym w sprawozdaniu w druku nr 3357.", + "27461": "Komisja przedstawia również poprawki, nad którymi głosować będziemy w pierwszej kolejności.", + "27462": "Przechodzimy do rozpatrzenia poprawki 1. do art. 2 pkt. 8 i 9.", + "27463": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "27464": "Przystępujemy do głosowania.", + "27465": "- Powracamy do rozpatrzenia punktu 4. porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.", + "27466": "Sejm wysłuchał sprawozdania komisji przedstawionego przez pana posła Jana Lityńskiego oraz przeprowadził dyskusję.", + "27467": "W dyskusji nie zgłoszono poprawek do projektu ustawy.", + "27468": "Przystępujemy zatem do trzeciego czytania.", + "27469": "Przechodzimy do głosowania.", + "27470": "- Komisja wnosi o odrzucenie tej poprawki.", + "27471": "Przystępujemy do głosowania.", + "27472": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za przyjęciem poprawki nr 3, polegającej na dodaniu nowego artykułu, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27473": "Kto jest przeciw?", + "27474": "Kto się wstrzymał?", + "27475": "Głosowało 381 posłów. Za - 23, przeciw - 353, wstrzymało się 5.", + "27476": "Stwierdzam, że Sejm poprawkę odrzucił.", + "27477": "Przystępujemy do głosowania nad całością projektu ustawy.", + "27478": "- Kto jest przeciw?", + "27479": "Kto się wstrzymał?", + "27480": "Głosowało 372 posłów. Większość bezwzględna - 187. Za - 13, przeciw - 359.", + "27481": "Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawkę Senatu przyjął.", + "27482": "W 35. poprawce do art. 51 ust. 1 Senat proponuje zmianę powołania w tym przepisie.", + "27483": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "27484": "Przystępujemy do głosowania.", + "27485": "- Pan poseł Ryszard Zbrzyzny.", + "27486": "- Kiedy zostanie odtajnione uzasadnienie do wyroku sądu w sprawie pana pułkownika Kuklińskiego? To jest jedno pytanie. I drugie: Czy z tego uzasadnienia nie wynika czasem, że pan pułkownik Kukliński był podwójnym szpiegiem - CIA i Związku Radzieckiego?", + "27487": "- Dziękuję.", + "27488": "- Powracamy do rozpatrzenia punktu 5 porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Polityki Przestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane.", + "27489": "Sejm wysłuchał sprawozdania komisji przedstawionego przez pana posła Tadeusza Bilińskiego oraz przeprowadził dyskusję.", + "27490": "W dyskusji nie zgłoszono poprawek do projektu ustawy.", + "27491": "Przystępujemy zatem do trzeciego czytania.", + "27492": "Komisja wnosi o uchwalenie projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu.", + "27493": "- Proszę o zabranie głosu pana posła Józefa Zycha w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego.", + "27494": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Po raz kolejny dotykamy bardzo ważnej materii, a mianowicie środków przekazu, w tym przypadku telewizji, która odgrywa ogromną rolę. Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego jest zdania, że dojrzał czas, aby przygotować tekst nowej ustawy o radiofonii i telewizji i jednocześnie uregulować wiele problemów, które są dziś skomplikowane, trudne, a nawet kontrowersyjne.", + "27495": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Klub Akcji Wyborczej Solidarność popiera projekt nowelizacji ustawy o ochronie przyrody i wnosi o skierowanie go do sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)", + "27496": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27497": "Proszę pana posła Radosława Gawlika o zabranie głosu w imieniu Klubu Parlamentarnego Unii Wolności.", + "27498": "Nie ma pana posła.", + "27499": "Proszę zatem pana poła Stanisława Żelichowskiego o zabranie głosu w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego.", + "27500": "- Wysoki Sejmie! Mają rację ci z panów posłów, którzy w swych przemówieniach zwracali uwagę na to, że przy tworzeniu prawa powinniśmy zwracać szczególną uwagę i analizować, w jaki sposób przepisy wzajemnie mają się do siebie, czy nie ma w nich sprzeczności i z jakiego okresu pochodzą. Sądzę, że to jest bardzo ważne zadanie także w odniesieniu do przyszłych regulacji dotyczących m.st. Warszawy. Dziękuję za uwagę.", + "27501": "- I wreszcie ostatnie pytanie. Dlaczego projekt nie został przedstawiony Radzie Legislacyjnej przy prezesie Rady Ministrów? Pytam: dlaczego, a nie czy, bo wiem od pana profesora Andrzeja Zolla, że projekt nie był przedstawiony tej Radzie. Pytam: dlaczego? Dziękuję bardzo.", + "27502": "- Dziękuję.", + "27503": "Pan poseł Ryszard Stanibuła.", + "27504": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pragnę skierować do pana ministra kilka konkretnych pytań dotyczących druku nr 2510.", + "27505": "- Kto jest przeciw?", + "27506": "Kto się wstrzymał?", + "27507": "Głosowało 447 posłów. Za - 436, przeciw - 10, wstrzymał się 1 poseł.", + "27508": "Stwierdzam, że Sejm odrzucił poprawkę Senatu bezwzględną większością głosów.", + "27509": "Poprawkę 11 już rozpatrzyliśmy.", + "27510": "W poprawce 12 do art. 17 ust. 1 Senat proponuje, aby wyraz ˝lub˝ zastąpić wyrazem ˝albo˝.", + "27511": "Komisje wnoszą o przyjęcie tej poprawki.", + "27512": "Przystępujemy do głosowania.", + "27513": "- Wysoka Izbo! Biorąc pod uwagę wymienione argumenty oraz wykazywaną zawsze przez lewicę troskę o prawa kobiet, w imieniu Klubu Parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej popieram projekt ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej i wnoszę o skierowanie go do drugiego czytania. Dziękuję.", + "27514": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27515": "Proszę o zabranie głosu pana posła Andrzeja Potockiego z Unii Wolności.", + "27516": "- Jezu!", + "27517": "- Jezus Maria.", + "27518": "- Pani mówi: Jezu. Ale ja to dokończę, bo to jest ważne. Otóż trzy szczurki w animowanym filmie, przykro mi to mówić z trybuny sejmowej, dokonują egzekucji na żmii, z komentarzem: zabijmy ją, a wszyscy będą się nas bali.", + "27519": "- Kto panu kazał oglądać?", + "27520": "- Drugie pytanie: ponieważ w toku debaty wyraźnie stwierdzono, że została nadużyta siła, kto i kiedy wyciągnie wnioski przeciwko faktycznym sprawcom nadużycia siły? Dziękuję.", + "27521": "- Dziękuję.", + "27522": "Jako ostatni pan poseł Bondyra.", + "27523": "Panie pośle Jagieliński, niestety nie mogę pana dopuścić, bo regulamin mi na to nie pozwala. Pan nie zadawał wcześniej pytania.", + "27524": "Pan poseł Bondyra jako ostatni.", + "27525": "- Po drugie, czego pan prezydent nie uwzględnia i co zupełnie pomija? Pomija konstytucyjną zasadę pomocniczości, którą przecież sam tworzył jako przewodniczący Komisji Konstytucyjnej. Jest to zasada, która zakazuje zabierania uprawnień niższym jednostkom na rzecz wyższych.", + "27526": "Po trzecie, pan prezydent nie uwzględnia nowoczesnych zasad zarządzania, które preferują decentralizację, ponieważ centralizacja - zwłaszcza w dużych, bardzo złożonych organizmach miejskich - jest coraz mniej efektywna i w Warszawie o tym dobrze wiemy.", + "27527": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Parę miesięcy temu otrzymaliśmy program prac naszej Izby na kilka miesięcy. Na maj zaplanowana była debata nad obronnością. Chcę przypomnieć, że jest to debata niesłychanie ważna, zwłaszcza że brak ciągle doktryny obronnej, że mamy do czynienia z destrukcyjną polityką prezydenta Kwaśniewskiego, który opóźnia ustawę kompetencyjną...", + "27528": "- Ooo...", + "27529": "- Klub Parlamentarny Sojuszu Lewicy Demokratycznej będzie głosował za przyjęciem projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie ustawy zmieniającej ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych w wersji zaproponowanej przez Komisję Finansów Publicznych oraz Komisję Polityki Przestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej. Dziękuję za uwagę.", + "27530": "- Dziękuję panu posłowi Stecowi.", + "27531": "- Zamykam dyskusję.", + "27532": "Do głosowania nad uchwałą Senatu przystąpimy jutro rano.", + "27533": "Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 8. porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Gospodarki oraz Komisji Skarbu Państwa, Uwłaszczenia i Prywatyzacji o stanowisku Senatu w sprawie ustawy o giełdach towarowych (druki nr 2231 i 2261).", + "27534": "Proszę o zabranie głosu sprawozdawcę komisji pana posła Czesława Sobierajskiego.", + "27535": "- Do głosowania nad uchwałą Senatu przystąpimy jutro rano.", + "27536": "Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 29. porządku dziennego: Sprawozdanie komisji nadzwyczajnej - Komisji Prawa Europejskiego o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków oraz o zmianie niektórych ustaw, ustawy o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji oraz ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych - w związku z dostosowaniem do prawa Unii Europejskiej (druki nr 2645 i 2699).", + "27537": "- Klub Parlamentarny Sojuszu Lewicy Demokratycznej wnosi o przekazanie projektu ustawy do rozpatrzenia przez Komisję Gospodarki i Komisję Edukacji, Nauki i Młodzieży. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)", + "27538": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27539": "Proszę o zabranie głosu pana posła Grzegorza Schetynę w imieniu klubu Unii Wolności.", + "27540": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! Mam zaszczyt w imieniu mojego klubu, klubu Unii Wolności, przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o rzecznikach patentowych.", + "27541": "- W szpitalu specjalistycznym - dysponuję takimi danymi - średnia pensja pielęgniarki na oddziale chirurgii (to są wysoko kwalifikowane pielęgniarki, niewątpliwie jest to elita w tym zawodzie) wynosi 1277 zł brutto, na oddziale neurochirurgii - 1542 zł brutto.", + "27542": "- Gdzie tak jest?", + "27543": "- Nad tymi poprawkami głosować będziemy łącznie.", + "27544": "Komisja wnosi o ich odrzucenie.", + "27545": "Przystępujemy do głosowania.", + "27546": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za przyjęciem poprawek do art. 5 ust. 5 oraz polegającej na dodaniu art. 5a, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27547": "Kto jest przeciw?", + "27548": "- Szanując czas Wysokiej Izby, w razie pytań będę do dyspozycji. Dziękuję bardzo.", + "27549": "- Dziękuję.", + "27550": "Przechodzimy do głosowania.", + "27551": "Komisja wnosi o uchwalenie projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu w druku nr 2740.", + "27552": "Komisja przedstawia jednocześnie wniosek o odrzucenie projektu ustawy oraz poprawki.", + "27553": "W pierwszej kolejności głosować będziemy nad wnioskiem o odrzucenie projektu ustawy.", + "27554": "- W Krakowie zalaniu uległy 132 piwnice oraz 380 ha użytków rolnych. Występuje stałe obniżanie się poziomów wód w rzekach i potokach.", + "27555": "W głównych rzekach województwa nastąpiło nieznaczne obniżenie poziomu wód (za wyjątkiem rzeki Uszwicy).", + "27556": "Terenowe komitety przeciwpowodziowe prowadzą bieżącą analizę zaistniałej sytuacji oraz podejmują działania i informują społeczeństwo o powstałym zagrożeniu, włączając w razie potrzeby służby ratownicze.", + "27557": "- Najistotniejsze jest to, o czym wspominano, że powstanie jeden z najsilniejszych prawdopodobnie uniwersytetów w Polsce, taką mamy nadzieję: ponad 23 tys. studentów, ponad 140 profesorów belwederskich (sam mam zaszczyt być jednym z nich w tym środowisku), około 270 doktorów habilitowanych.", + "27558": "- Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawkę Senatu przyjął.", + "27559": "W 21. poprawce do art. 29 ust. 1 Senat proponuje, aby zwrot nadpłaconej składki następował na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie - jak uchwalił Sejm - na zasadach określonych w ustawie Ordynacja podatkowa.", + "27560": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "27561": "- Kto jest przeciw?", + "27562": "Kto się wstrzymał?", + "27563": "Głosowało 370 posłów. Większość bezwzględna - 186. Za - 2, przeciw - 368.", + "27564": "Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawkę Senatu przyjął.", + "27565": "W poprawce 44. do art. 117 ust. 2 pkt 2 Senat proponuje, aby oceny stanu akustycznego środowiska dokonywało się obowiązkowo m.in. dla terenów poza aglomeracjami, o których mowa w art. 179 ust. 1.", + "27566": "- Specjalne uprzywilejowanie w uwłaszczeniu pośrednim będą mieli rolnicy indywidualni oraz pracownicy byłych pegeerów, którzy za bon uwłaszczeniowy będą mogli nabyć nieruchomość rolną. Moim zdaniem rolnikom i byłym pracownikom PGR należy się przynajmniej takie uprzywilejowanie w tej ustawie, gdyż ponoszą oni zbyt wielkie ciężary polskiej transformacji gospodarczej.", + "27567": "- Kto jest przeciw?", + "27568": "Kto się wstrzymał?", + "27569": "Głosowało 379 posłów. Za - 162, przeciw - 213, wstrzymało się 4.", + "27570": "Stwierdzam, że Sejm poprawkę odrzucił.", + "27571": "W 24. poprawce wnioskodawca proponuje dodać art. od 25a do 25h regulujące zasady odpowiedzialności i tryb postępowania dyscyplinarnego.", + "27572": "Komisje wnoszą o odrzucenie tej poprawki.", + "27573": "Przystępujemy do głosowania.", + "27574": "- Panie pośle, czy to jest pytanie?", + "27575": "- Tak, jest pytanie.", + "27576": "- To ja bym prosił o pytanie.", + "27577": "- Jest pytanie, natomiast tu się odbywa demonstracja z tej strony... (Poruszenie na sali) tak że to jest idealna ilustracja...", + "27578": "- Panie pośle...", + "27579": "- Słyszy pan te krzyki?", + "27580": "- Wysoka Izbo! Polska gospodarka od 1994 r. wykazuje wysokie tempo wzrostu. Jednocześnie następują dynamiczne, ale dostosowane do realiów społecznych i kapitałowych przekształcenia własnościowe. Dokonuje się to w warunkach zmniejszających się napięć społecznych na tle ekonomicznym, zwłaszcza w sferze przedsiębiorstw. Jednocześnie jednak od blisko dwóch lat narasta ujemne saldo wymiany handlowej z zagranicą, a ostatnio i ujemne saldo płatności.", + "27581": "- Następne pytanie. Słyszeliśmy również o wielkich pieniądzach, które mają po prostu przechodzić przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Czy prawdą jest, że ten art. 39, który niestety Wysoka Izba przegłosowała, pozbawi Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa funduszy na współfinansowanie programu SAPARD?", + "27582": "- Chciałbym jednakże skierować naszą dyskusję ku temu, ażeby prace, jakie rozpocznie Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych, przebiegały pod kątem ewentualnych uwag, wątpliwości - zgłaszanych przez posłów, grupy posłów, a za ich pośrednictwem przez różnego rodzaju społeczności lokalne - wynikających z proponowanych lub postulowanych zmian.", + "27583": "- Pan poseł Szkop był współautorem zapytania i...", + "27584": "- Panie Marszałku! Chciałbym wystąpić w takim samym trybie. To jest krótka sprawa i uważam, że bardzo ważna dla pielęgniarek.", + "27585": "Panie Ministrze! To się przewija w wypowiedziach pielęgniarek i położnych: Czy rząd podpisze porozumienie, które będzie gwarantem jakiegoś kompromisu, może niekoniecznie na obecnym etapie, lecz później? Chodzi o gwarancje na piśmie, to jest bardzo ważna sprawa i...", + "27586": "- Kto jest przeciw?", + "27587": "Kto się wstrzymał?", + "27588": "Głosowało 387. Za - 306, przeciw - 67, wstrzymało się 14.", + "27589": "Stwierdzam, że Sejm poprawkę przyjął.", + "27590": "Poprawka 10. bezprzedmiotowa.", + "27591": "- Ja nic nie słyszę, nie rozumiem.", + "27592": "- W formalnej sprawie?", + "27593": "Proszę.", + "27594": "- Panie marszałku, proszę zapanować nad salą, my nie słyszymy kompletnie nic, co pan mówi. I proszę głośniej i wyraźniej mówić.", + "27595": "- Sejm podjął decyzję o wysłuchaniu w dyskusji nad tymi punktami porządku dziennego 10-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i 5-minutowych oświadczeń w imieniu kół.", + "27596": "Otwieram dyskusję.", + "27597": "W imieniu klubu Akcji Wyborczej Solidarność głos zabierze pan poseł Zygmunt Berdychowski.", + "27598": "- Sejm wysłuchał sprawozdania komisji przedstawionego przez pana posła Marka Markiewicza oraz przeprowadził dyskusję.", + "27599": "W dyskusji nie zgłoszono poprawek do projektu ustawy.", + "27600": "Przystępujemy zatem do trzeciego czytania.", + "27601": "Przechodzimy do głosowania.", + "27602": "Komisja wnosi o uchwalenie projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu w druku nr 1985.", + "27603": "- Sprawozdanie komisji zostało paniom posłankom i panom posłom doręczone w druku nr 932.", + "27604": "W związku z tym, na podstawie art. 56e regulaminu Sejmu, podjąłem decyzję o uzupełnieniu porządku dziennego o punkt obejmujący rozpatrzenie tego sprawozdania.", + "27605": "Komisja Nadzwyczajna przedłożyła sprawozdanie o poselskich projektach ustaw o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.", + "27606": "- Jakie kwoty będą wpłacane na fundusz specjalny? Ten fundusz, jak mówiłem, to jest 1%, a to, jakie kwoty będą wpłacane, będzie zależało od wielkości sprzedaży. Jeżeli sprzedaż będzie wysoka, to 1% będzie wynosił więcej, jeżeli sprzedaż będzie mniejsza... Oczywiście będzie to zależało od obrotów, od wielkości sprzedaży, jakie w grupie będą funkcjonować.", + "27607": "- Protestuję. Proszę zajrzeć do stenogramu, czy ja powiedziałem: retoryczne.", + "27608": "- Poseł wycofuje określenie: retoryczne, tak?", + "27609": "- Tak.", + "27610": "- Jeśli mam traktować pytanie pana posła jako nieretoryczne, to wydaje mi się, że mógłbym na nie odpowiedzieć tylko w ten sposób. Sądzę, że społeczności lokalne, te które uważnie słuchają tej dyskusji i uzasadnienia projektu rządowego, ze spokojem przyjmą decyzję o podziale Polski na 12 województw, jeśli taka zapadnie, bo ona jest po prostu racjonalna.", + "27611": "- Kto jest przeciw?", + "27612": "Kto się wstrzymał?", + "27613": "Głosowało 398 posłów. Za - 394, przeciw - 1, wstrzymało się 3.", + "27614": "Stwierdzam, że Sejm poprawkę przyjął.", + "27615": "W poprawce 5. do art. 25 wnioskodawcy proponują, aby po pkt. 3 dodać nowy pkt 4 stanowiący, że umowa spółki jawnej powinna zawierać czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.", + "27616": "- Jeżeli chodzi o poprawkę 1., to uściśla ona tryb i określa rolę samorządu zawodowego lekarzy w przeprowadzeniu egzaminu z języka polskiego, który będzie obowiązywał lekarzy cudzoziemców.", + "27617": "Poprawka 2. określa i doprecyzowuje pojęcie czasowego wykonywania zawodu lekarza na obszarze Rzeczypospolitej również przez cudzoziemców, a zwłaszcza przez obywateli Unii Europejskiej. Też właściwie ta poprawka jest niekontrowersyjna.", + "27618": "- Pan poseł Wełnicki, później pan poseł Zakrzewski.", + "27619": "- Najpierw młody poseł.", + "27620": "- Proszę państwa, ale proszę nie komentować w ten sposób. To, że pan poseł jest młodym posłem, nie znaczy, że ci, którzy dłużej są w tej Izbie, mogą w ten sposób komentować wystąpienia, nawet jeśli one się nie podobają. Jest sprawozdawcą. (Oklaski)", + "27621": "- Kto jest przeciw?", + "27622": "Kto się wstrzymał?", + "27623": "Głosowało 419 posłów. Większość bezwzględna - 210. Za - 18, przeciw - 401.", + "27624": "Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawkę Senatu przyjął.", + "27625": "W poprawce nr 11 do art. 34 Senat proponuje, aby służby ochrony państwa oraz pełnomocnik ochrony w toku prowadzonego postępowania sprawdzającego kierowali się zasadami bezstronności i obiektywizmu.", + "27626": "- Długo pan nad tym myślał, panie pośle?", + "27627": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27628": "O przedstawienie pytania proszę pana posła Jana Zaciurę z Sojuszu Lewicy Demokratycznej.", + "27629": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam trzy pytania do pana posła sprawozdawcy Henryka Goryszewskiego i dwa pytania do pani minister. Zabieram zaś głos, będąc pod wrażeniem wystąpienia pana posła sprawozdawcy, a zwłaszcza tej części wystapienia, w której mówił o tym, że mamy mówić prawdę i tylko prawdę.", + "27630": "- Dziękuję pani prezes Hannie Gronkiewicz-Waltz za przedstawienie sprawozdania z działalności Narodowego Banku Polskiego w 1998 r.", + "27631": "Sejm ustalił w debacie nad tymi punktami porządku dziennego podział czasu pomiędzy kluby i koła, w zależności od ich wielkości, w granicach od 6 do 91 minut, to jest debatę średnią.", + "27632": "Otwieram dyskusję.", + "27633": "- Komisje wnoszą o odrzucenie tej poprawki.", + "27634": "Proszę, panie pośle.", + "27635": "Pan poseł Stec.", + "27636": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam pytanie do pana posła sprawozdawcy. Czy przyjęcie tej poprawki nie spowoduje pogorszenia sytuacji podatników w przypadku, gdy będzie przeniesienie własności nieruchomości, własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego? Dotychczas w takim przypadku stawka opłaty skarbowej wynosiła 2%, a teraz proponowalibyśmy 4,5%. Dziękuję.", + "27637": "- Pan marszałek pozwoli; zgadzam się w całej rozciągłości ze zdaniem Prezydium Sejmu, iż przełożenie części zapytań na kolejne posiedzenie nie ma podstaw w regulaminie. Natomiast chciałbym również za panem posłem Adamskim wskazać, że jest dobrym zwyczajem Sejmu dokończenie danego zapytania. Teraz nam pozostała kwestia...", + "27638": "- Sejm postanowił wysłuchać w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego 10-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i 5-minutowych oświadczeń w imieniu kół.", + "27639": "Otwieram dyskusję.", + "27640": "Proszę o zabranie głosu pana posła Jana Marię Jackowskiego w imieniu Klubu Parlamentarnego Akcji Wyborczej Solidarność.", + "27641": "- Odpowiedziałem i przedstawiłem pełne wyjaśnienie na temat ciążących na wojewodzie zarzutów. Ale czy jest w ogóle zarzutem pytanie, czy on w drodze połączenia dwóch mieszkań w jedno otrzymał 100-metrowe mieszkanie? Czy to jest zarzut? To jest pytanie o szczegóły techniczne związane z tym mieszkaniem. To nie jest zarzut. Zarzut został postawiony w sposób jasny, jednoznaczny.", + "27642": "- Tytułem uzupełnienia chciałbym się odnieść do wypowiedzi pana posła Czepułkowskiego. Panie pośle, na tym spotkaniu w Białymstoku byli obecni posłowie SLD i oni również podpisali to stanowisko. Dziękuję.", + "27643": "- Czy to jest odpowiedź, czy co?", + "27644": "- Przepraszam panów posłów z lewicy. Pan poseł pomagał panu ministrowi, nie mogę za to go skarcić. Intencją wszystkich jest przecież wyjaśnianie problemu. Dlatego nie mogę wkraczać.", + "27645": "- Proszę o zabranie głosu sprawozdawcę komisji panią poseł Marię Stolzman.", + "27646": "- Panie Marszałku! Do ustawy o towarach paczkowanych wniesiono trzy poprawki. Komisja wszystkie trzy przyjęła i proszę Wysoką Izbę o przyjęcie tych poprawek razem z całą ustawą. Dziękuję.", + "27647": "- Dziękuję pani poseł.", + "27648": "Przechodzimy do głosowania.", + "27649": "- Wydaje mi się, że Trybunał Konstytucyjny z jednej strony wytknął wszystkie wady takiego rozwiązania, a z drugiej strony nie powiedział nic, jednego słowa o tym, jak ten problem rozwiązać, jak wpisać wymóg dobrej reputacji do ustawy o wykonywaniu tego zawodu.", + "27650": "- Drugie. Ponieważ w dyskusji poprzedzającej te pytania pani minister była łaskawa powiedzieć, że dodatkowa waloryzacja jest uwzględniona w ustawie budżetowej, chciałabym stwierdzić autorytatywnie, że w ustawie budżetowej nie została ona uwzględniona. Mało, nie jest tam podany nawet współczynnik ewentualnej wyrównawczej waloryzacji czerwcowej. W związku z tym zapytuję: Kiedy rząd zgłosi autopoprawkę do ustawy budżetowej, która by prawidłowo wskazywała wskaźnik waloryzacji lub dwa wskaźniki: lutowy i czerwcowy? Dziękuję.", + "27651": "- Kto jest przeciw?", + "27652": "Kto się wstrzymał?", + "27653": "Głosowało 429 posłów. Za - 238, przeciw - 168, wstrzymało się 23.", + "27654": "Stwierdzam, że Sejm wniosek przyjął.", + "27655": "Proponuję, aby Sejm w debacie nad tym punktem wysłuchał 10-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i 5-minutowych w imieniu kół.", + "27656": "- Nieznane jest nam obecne stanowisko koalicji rządowej dotyczące wprowadzenia podatku VAT na usługi komunalne. Nie wiemy, czy ministrowi finansów udało się przekonać posłów koalicji rządowej do wprowadzenia VAT na ciepłą wodę, ogrzewanie i inne usługi komunalne i posłowie AWS opowiedzą się tym razem za prorodzinnym rozwiązaniem ministra finansów, które najdotkliwiej uderzy w najbiedniejszych.", + "27657": "- Dlaczego jest to debata kluczowa i dlaczego w ogóle się odbywa? Dlaczego wreszcie po dwóch latach rządów do niej doszło? Ano dlatego, że społeczeństwo zostało poinformowane wreszcie, że mamy do czynienia wreszcie z kompletnym upadkiem sądownictwa. Mamy do czynienia w ogóle z kompletnym rozkładem państwa prawa, fundamentu i ostoi trwałości Rzeczypospolitej.", + "27658": "- Z taką tylko różnicą, że większość spółdzielni, które podejmują się przekształcenia, nie będzie osiągała zamierzonego efektu ze względu na długotrwałość tego procesu i jego kosztowność. Ustawa, o której mowa, nie zmienia stanu faktycznego.", + "27659": "- To po co jest?", + "27660": "- Kto jest przeciw?", + "27661": "Kto się wstrzymał?", + "27662": "Głosowało 367 posłów. Większość bezwzględna wynosi 184 głosy. Za odrzuceniem opowiedziało się 3 posłów, przeciw - 363, wstrzymał się 1 poseł.", + "27663": "Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawkę Senatu przyjął.", + "27664": "W poprawce nr 18 do art. 10 ust. 1 Senat proponuje, aby kandydat na prezesa Instytutu pochodził spoza grona członków kolegium Instytutu.", + "27665": "- Do projektu ustawy zgłaszam następujące uwagi szczegółowe.", + "27666": "W art. 3 pkt 2 niejasne jest pojęcie: realizacja działań wynikających z polityki edukacyjnej państwa w stosunku do banków zaangażowanych w procesy udzielania pożyczek i kredytów studenckich. Polityka edukacyjna państwa nie zajmuje się, myślę, sferą zasilania banków komercyjnych z pieniędzy budżetowych, zapis ten nie jest więc konieczny. Podobne zdanie wyraził przed chwilą mój przedmówca.", + "27667": "- Stwierdzam, że Sejm odrzucił poprawkę Senatu bezwzględną większością głosów.", + "27668": "W 3. poprawce do art. 6 ust. 3 Senat proponuje, aby wycofanie nawozu z obrotu następowało w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o cofnięciu zezwolenia stała się ostateczna, a nie, jak uchwalił Sejm, od dnia uprawomocnienia się tej decyzji.", + "27669": "Komisje wnoszą o przyjęcie tej poprawki.", + "27670": "Przystępujemy do głosowania.", + "27671": "- W dyskusji nie zgłoszono poprawek.", + "27672": "Przystępujemy zatem do trzeciego czytania.", + "27673": "Przechodzimy do głosowania.", + "27674": "Komisja wnosi o uchwalenie projektu ustawy zgodnie z przedłożeniem rządowym zawartym w druku nr 105.", + "27675": "Przystępujemy do głosowania.", + "27676": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za przyjęciem w całości projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks celny, w brzmieniu zgodnym z przedłożeniem rządowym, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27677": "Kto jest przeciw?", + "27678": "- Pani poseł przemawiająca w imieniu klubu Akcji Wyborczej Solidarność mówiła o tym, że będzie dozwolona reklama w pismach zagranicznych ukazujących się w Polsce. Mamy wątpliwości, czy jest to dobre dla naszej prasy, i dlatego będziemy głosować za odrzuceniem tej poprawki. Dziękuję bardzo.", + "27679": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27680": "Lista posłów zapisanych do głosu została wyczerpana.", + "27681": "Czy pan poseł Chmielewski chce zadać pytanie?", + "27682": "- Tak.", + "27683": "- W 3. wniosku mniejszości do art. 10 ust. 4 wnioskodawca proponuje, aby stosunek pracy z nauczycielem kontraktowym nawiązywany był na podstawie umowy o pracę zawieranej na czas nieokreślony, a nie, jak proponują komisje, na okres umożliwiający uzyskanie stopnia nauczyciela mianowanego, z uwzględnieniem warunków określonych w tym przepisie, albo na okres wynikający z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela.", + "27684": "Przystępujemy do głosowania.", + "27685": "- Pytanie.", + "27686": "- Pytanie?", + "27687": "Proszę bardzo, pan poseł Baszczyński.", + "27688": "- Dziękuję.", + "27689": "- Kolejne przepisy, bardzo istotne, dotyczą doręczeń pism, wezwań przez urzędy skarbowe. Wiąże się to z treścią art. 145. Dodany został nowy § 3. Problematyka ta ma związek z nieskutecznością doręczeń, która jest jednym z większych problemów w trakcie prowadzenia procedury podatkowej. Brak praktycznych unormowań w tym zakresie często niweczy pracę organów podatkowych, a jednocześnie podatnikom uchylającym się od wykonania obowiązków podatkowych w sposób istotny ułatwia ten proceder.", + "27690": "- Chcę też powiedzieć, że tę opinię wspierają analizy ekspertów niezależnych, profesorów: Fedorowicza i Owsiaka. A prof. Andrzej Wernik, ekspert państwa przecież, uważa, że oczekiwanie, aby przy procesie wdrażania wielkich reform instytucjonalnych nie wystąpiły zaburzenia w sektorze finansów publicznych, jest czystą utopią. Rozumiem, że pan jest w sporze z taką oceną.", + "27691": "- Lista posłów zapisanych do głosu została wyczerpana.", + "27692": "Zamiar przedstawienia pytań zgłosili panie i panowie posłowie: Jerzy Zakrzewski, Bogumił Andrzej Borowski, Jacek Kasprzyk, Jerzy Czepułkowski, Marian Blecharczyk, Teresa Liszcz, Zofia Krasicka-Domka i Bronisław Dankowski.", + "27693": "Czy ktoś z pań i panów...? Pan poseł Piotr Krutul. Nikt więcej się nie zgłasza.", + "27694": "Zamykam listę.", + "27695": "- Senat w art. 10 ustawy proponuje dodanie ust. 2 w brzmieniu: Rzecznik praw obywatelskich podejmuje sprawy skierowane przez rzecznika praw dziecka. Taki zapis spowoduje obligatoryjność podjęcia przez rzecznika praw obywatelskich spraw skierowanych przez rzecznika praw dziecka. W pełni popieramy tę zmianę.", + "27696": "- Pani poseł, czas minął.", + "27697": "- Już kończę, panie marszałku, proszę pozwolić jeszcze na trzy zdania.", + "27698": "- Proszę bardzo.", + "27699": "- Omawiany projekt ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych ma za zadanie kompleksowe rozwiązanie kwestii racjonalizacji użytkowania energii cieplnej w sektorze komunalno-bytowym. Dotyczy wszystkich gestorów zasobów mieszkaniowych, także właścicieli czynszowych budynków mieszkalnych oraz domów jednorodzinnych. Jednakże w przypadku budynków użyteczności publicznej jest mowa o budynkach eksploatowanych przez gminy. Dzisiaj, w przededniu wprowadzenia reformy administracji publicznej, sądzę, że należy zastanowić się nad rozszerzeniem tego zapisu na powiaty i województwa.", + "27700": "- Czy ktoś z pań posłanek i panów posłów pragnie zabrać głos w sprawie przedstawionych propozycji?", + "27701": "Nikt się nie zgłasza.", + "27702": "Przystępujemy zatem do głosowania.", + "27703": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za przyjęciem zmian w składach osobowych komisji sejmowych, w brzmieniu proponowanym w druku nr 1953, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27704": "Kto jest przeciw?", + "27705": "Kto się wstrzymał?", + "27706": "- I na zakończenie generalne pytanie. Panie ministrze, czy nie uważa pan, że zachodzi potrzeba wprowadzenia zmian w projekcie, który pan przedstawiał w zakresie realizacji przedsięwzięć liniowych? Jednym słowem, czy nie sądzi pan, że najbardziej racjonalnym rozwiązaniem byłoby opracowanie i uchwalenie ustawy kompleksowo regulującej proces realizacji inwestycji liniowych dla celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym?", + "27707": "- W związku z tym zwracam się do pań posłanek i panów posłów o podjęcie prac nad przedstawionymi trzema projektami ustaw, a następnie o ich uchwalenie. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)", + "27708": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27709": "Proszę o zabranie głosu pana posła Jacka Kasprzyka z klubu Sojuszu Lewicy Demokratycznej.", + "27710": "- Członkowie komisji byli całkowicie zgodni, iż projekt budżetu nie gwarantuje prawidłowego wykonywania wszystkich obowiązków ustawowych sądów, prokuratur, więziennictwa i może być on traktowany wyłącznie w kategoriach swoistej konieczności ekonomicznej. Mimo tak niesprzyjających okoliczności komisja ustaliła zarówno zakres niezbędnych oszczędności, jak i to, które dziedziny wymagają natychmiastowego doinwestowania.", + "27711": "- Z jedną rzeczą nie mogę się zgodzić, panie ministrze. Pan powiedział, że niezaradni szli do PGR, a ja znam taki przykład, że jeden z PGR nawet ministrem został. To nie można powiedzieć, że niezaradny. (Oklaski)", + "27712": "Dziękuję panu ministrowi. Dziękuję przedstawicielom resortu...", + "27713": "- Kto jest przeciw?", + "27714": "Kto się wstrzymał?", + "27715": "Głosowało 364 posłów. Większość bezwzględna - 183. Przeciw - 363, wstrzymał się 1.", + "27716": "Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawki Senatu przyjął.", + "27717": "W 75. poprawce do art. 265 ust. 3 Senat proponuje, aby uzasadnienie decyzji określającej wysokość kosztów sporządzenia zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego i sposób ich uiszczenia powinno zawierać szczegółowy wykaz wykonanych prac i zestawienie kosztów ich realizacji.", + "27718": "- Lista posłów zapisanych do głosu została wyczerpana.", + "27719": "Zgłosili się panie i panowie posłowie do zadania pytań. Jest w tej chwili 16 zapisanych.", + "27720": "Czy jeszcze ktoś chciałby się zapisać do zadania pytania?", + "27721": "Tak, pan poseł Lewandowski.", + "27722": "Dziękuję.", + "27723": "Wobec tego zamykam listę pytających.", + "27724": "- Komisja Kultury i Środków Przekazu rekomenduje przyjęcie poprawki, o której mówiłem, oraz ustawy w całości. Dziękuję bardzo.", + "27725": "- Dziękuję.", + "27726": "Komisja wnosi o uchwalenie projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu w druku nr 2423.", + "27727": "Komisja przedstawia jednocześnie wnioski mniejszości i poprawkę, nad którymi głosować będziemy w pierwszej kolejności.", + "27728": "Przechodzimy do głosowania.", + "27729": "- W 22. poprawce lit. c do art. 75d ust. 5 Senat proponuje, aby administrator danych przetwarzał dane osobowe na potrzeby Krajowego Systemu Informatycznego.", + "27730": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "27731": "Przystępujemy do głosowania.", + "27732": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za odrzuceniem 22. poprawki Senatu lit. c do art. 75d ust. 5, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27733": "Kto jest przeciw?", + "27734": "Kto się wstrzymał?", + "27735": "- Pan poseł Stanisław Żelichowski.", + "27736": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Chciałbym zapytać, czy rząd dysponuje jakimiś materiałami, dokumentami, które mogłyby potwierdzić tezę zgłoszoną przez pana posła Grabowskiego jakoby minister ochrony środowiska w ostatnim dniu urzędowania - jak rozumiem - koalicji SLD - PSL podejmował jakiekolwiek decyzje w sprawie Grabka, bo o ile wiem ani w ostatnim dniu, ani wcześniej takie decyzje nie były podejmowane. To pierwsze pytanie.", + "27737": "- Komisja proponowała natomiast, aby opłaty te ustalała właściwa terytorialnie jednostka organizacyjna powołana przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej.", + "27738": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "27739": "Przystępujemy do głosowania.", + "27740": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za przyjęciem poprawki 3. lit. c do art. 56 ust. 4, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27741": "- Pan poseł Ryszard Ostrowski w imieniu klubu Unii Wolności.", + "27742": "- Dziękuję bardzo.", + "27743": "Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Unii Wolności mam zaszczyt zabrać głos w dyskusji na temat wniosku prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ponownego rozpatrzenia ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks karny.", + "27744": "- Proszę składać oświadczenia w końcowym punkcie porządku, a nie na początku.", + "27745": "- Dziękuję, że pan teraz umożliwił.", + "27746": "- Wyraził pan swój stosunek do tego.", + "27747": "Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 1. porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o poselskich projektach ustaw o zmianie ustawy o pracownikach samorządowych (druki nr 2635, 2791 i 2945).", + "27748": "- Dziękuję.", + "27749": "Proszę bardzo.", + "27750": "- Nie było zgłoszenia.", + "27751": "- Pan poseł Kulas się zgłasza? Proszę bardzo.", + "27752": "- Panie Marszałku! Posłowie się martwią o ministra skarbu, a ja się martwię o obywateli. Powtarzam pytanie: Panie ministrze, czy są jakiekolwiek podstawy do zagrożenia, niepokoju dla obywateli ubezpieczonych w PZU? Dziękuję.", + "27753": "- Mogę powiedzieć w imieniu rządu, że będziemy absolutnie stali na... Zresztą jeśli chodzi o opiniowanie przy powoływaniu nowych parków narodowych, to Sejm przesądził, że ma być uzgadnianie wszelkich decyzji. Mając praktykę, także urbanistyczną, uważam, że jest to jedyny słuszny zapis, bo nie da się powoływać, powtarzam to z uporem, parku narodowego czy innego obiektu za pomocą wojska czy policji.", + "27754": "- Urząd rzecznika, jeśli dojdzie do jego powstania, tak jak zaprezentowano to w przedłożeniu rządowym, być może będzie miał szansę pewnej weryfikacji tego niestety raczej powszechnego rozumienia zagadnienia ochrony dziecka, przywracając pojęciom ich właściwy sens i znaczenie, co jednak jest możliwe pod warunkiem, iż rzecznikiem zostanie osoba mająca pełną wiedzę dotyczącą tych jakże ważkich zagadnień. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)", + "27755": "- Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawki Senatu przyjął.", + "27756": "Poprawkę 45. już rozpatrzyliśmy.", + "27757": "W 46. poprawce Senat proponuje dodać art. 251a stanowiący, że postępowanie upadłościowe zakładu ubezpieczeń wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy toczy się na podstawie przepisów dotychczasowych.", + "27758": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "27759": "Przystępujemy do głosowania.", + "27760": "- Lista mówców została wyczerpana.", + "27761": "Zamykam dyskusję.", + "27762": "Do trzeciego czytania projektu ustawy przystąpimy na następnym posiedzeniu Sejmu.", + "27763": "Na tym wyczerpaliśmy porządek dzienny 113. posiedzenia Sejmu.", + "27764": "Informuję, że zgłosili się posłowie w celu wygłoszenia oświadczeń poselskich. Zapisanych jest troje posłów: pan poseł Jan Kulas, pani poseł Ewa Tomaszewska, pan poseł Bogdan Lewandowski.", + "27765": "- Czy rząd podjął działania mające na celu zrekompensowanie organizacjom pozarządowym braku finansowania od 1 stycznia? W wielu przypadkach powoduje to albo likwidację działalności, albo popadanie tych organizacji w długi. Dziękuję.", + "27766": "- Dziękuję.", + "27767": "Pan poseł Braun.", + "27768": "- Mam dwa pytania. Jedno to jest kwestia tego, czy nieobsadzenie stanowiska pełnomocnika nie utrudnia prac przy nowelizacji ustawy o finansach publicznych, gdzie sprawy organizacji pozarządowych są niezmiernie istotne?", + "27769": "- Kto jest przeciw?", + "27770": "Kto się wstrzymał?", + "27771": "Głosowało 397 posłów. Większość bezwzględna - 199. Za - 395, przeciw -1, wstrzymał się 1.", + "27772": "Stwierdzam, że Sejm odrzucił poprawkę Senatu bezwzględną większością głosów.", + "27773": "W poprawce nr 33 do art. 56 ust. 1 pkt 2 Senat proponuje zmianę powołania na ustawę o wyższych szkołach zawodowych.", + "27774": "- Proszę o zajęcie miejsc.", + "27775": "Wznawiam posiedzenie.", + "27776": "Na sekretarzy dzisiejszych obrad powołuję panią posłankę Elżbietę Radziszewską i pana posła Grzegorza Schreibera.", + "27777": "Protokół i listę mówców prowadzić będzie pan poseł Grzegorz Schreiber.", + "27778": "Proszę wyznaczonych posłów sekretarzy o zajęcie miejsc przy stole prezydialnym, a posła sekretarza o odczytanie komunikatów.", + "27779": "- Proszę o zajęcie miejsc.", + "27780": "Wznawiam posiedzenie.", + "27781": "Na sekretarzy dzisiejszych obrad powołuję panią posłankę Zdzisławę Kobylińską oraz panów posłów Mieczysława Jedonia, Macieja Rudnickiego i Andrzeja Zapałowskiego.", + "27782": "W pierwszej części obrad sekretarzami będą pani posłanka Zdzisława Kobylińska i pan poseł Mieczysław Jedoń.", + "27783": "Protokół i listę mówców prowadzić będą pani posłanka Zdzisława Kobylińska oraz pan poseł Andrzej Zapałowski.", + "27784": "Wyznaczeni posłowie zajęli miejsca.", + "27785": "- Kto jest przeciw?", + "27786": "Kto się wstrzymał?", + "27787": "Głosowało 399 posłów. Za - 392, przeciw - 6, wstrzymał się 1.", + "27788": "Stwierdzam, że Sejm poprawkę przyjął.", + "27789": "W 2. wniosku mniejszości do art. 13 ust. 6 wnioskodawca proponuje, aby w przypadku gdy środki przeznaczone na wsparcie rozwoju regionalnego pochodzą ze źródeł zagranicznych, Rada Ministrów w rozporządzeniu mogła określić dodatkowo inne obiektywne kryteria dostępu województw do tych środków.", + "27790": "- Podsumowując to, co powiedziałem, Ministerstwo Gospodarki intensyfikuje prace, podejmuje działania, pełnimy, można powiedzieć, rolę koordynatora działań w stosunku do przemysłu lekkiego, po to aby nie doprowadzić do tego czarnego scenariusza - jeśli chodzi o tę skalę zwolnień, jaka była tutaj podawana. Dziękuję bardzo za uwagę. (Oklaski)", + "27791": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Oprócz zgodności prawnej i merytorycznej powinna być w naszych rozstrzygnięciach również zgodność logiczna. W związku z tym logiczne jest, że taką reasumpcję należy przeprowadzić.", + "27792": "- Dziękuję.", + "27793": "Panie pośle...", + "27794": "- Panie Marszałku! Apeluję do pana marszałka o przerwanie tej gorszącej dyskusji.", + "27795": "- Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawki Senatu przyjął.", + "27796": "Na tym zakończyliśmy rozpatrywanie stanowiska Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.", + "27797": "Powracamy do rozpatrzenia punktu 3. porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o stanowisku Senatu w sprawie ustawy Kodeks morski.", + "27798": "Sejm wysłuchał sprawozdania komisji przedstawionego przez panią poseł Elżbietę Pielę-Mielczarek oraz przeprowadził dyskusję.", + "27799": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, Komisji Gospodarki oraz Komisji Ochrony Konkurencji i Konsumentów proszę Wysoką Izbę o przyjęcie tego sprawozdania. Dziękuję bardzo.", + "27800": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27801": "Sejm podjął decyzję o wysłuchaniu w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego 10-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i 5-minutowych oświadczeń w imieniu kół.", + "27802": "Otwieram dyskusję.", + "27803": "Proszę o zabranie głosu pana posła Henryka Dykty w imieniu klubu AWS.", + "27804": "- Kto jest przeciw?", + "27805": "Kto się wstrzymał?", + "27806": "Głosowało 335 posłów. Większość bezwzględna wynosi 168. Za odrzuceniem opowiedziało się 201 posłów, przeciw - 121, wstrzymało się 13 posłów.", + "27807": "Stwierdzam, że Sejm odrzucił poprawki Senatu bezwzględną większością głosów.", + "27808": "W sprawie wygaśnięcia stosunków pracy z pracownikami likwidowanych urzędów i biur Senat zgłosił poprawki nr 25 i 26.", + "27809": "- Ostatnie pytanie, czy pan minister ma wiedzę, informacje o tym, jak często korzysta się z referendum lokalnego w bardziej dojrzałych, rozwiniętych demokracjach, takich chociażby jak państwa demokratyczne Unii Europejskiej? Jeżeli jest możliwe, abym uzyskał tę odpowiedź dzisiaj, to dobrze, jeżeli natomiast nie, to będę zadowolony z informacji przedstawionej na piśmie, ponieważ rozumiem, że to wymaga pewnych sprawdzeń i analiz, pewnego zaczerpnięcia wiedzy u źródeł. Dziękuję.", + "27810": "- Panie marszałku, ponieważ mój czas kończy się, chciałbym jeszcze na pana ręce złożyć poprawkę dotyczącą skreślenia art. 186. Chodzi o sprawę związaną z ustawą o Trybunale Konstytucyjnym. Nie wydaje się, żeby tak ważna sprawa w sposób incydentalny mogła być potraktowana nawet w ustawie o ustroju sądów powszechnych. Dziękuję za uwagę.", + "27811": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27812": "- Czy jako sprawozdawca mogę?", + "27813": "- Pan poseł jako sprawozdawca oczywiście może zabrać głos. Właśnie o to chodzi.", + "27814": "Panowie, krótkie trzy pytania.", + "27815": "Pan poseł Kłopotek, proszę.", + "27816": "Króciutko pytania, potem odpowiedź, a na końcu pan poseł sprawozdawca i pan minister jeszcze raz, żeby była jasność, bo sprawa jest emocjonująca.", + "27817": "Proszę bardzo.", + "27818": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie ministrze, pan się sam pogubił we własnej argumentacji.", + "27819": "- Złożę też za chwilę na ręce pana marszałka ową poprawkę formalną, uzgodnioną z Biurem Legislacyjnym.", + "27820": "Jeszcze jedno. Otrzymaliśmy, jak zwykle w procesie legislacyjnym, opinię zgodności z prawem Unii Europejskiej. Sprawy te nie są regulowane prawem Unii, nie skutkują także dla budżetu państwa. Dziękuję, panie marszałku.", + "27821": "- W związku ze zgłoszonym sprzeciwem do głosowania w tej sprawie przystąpimy rano.", + "27822": "Na tym zakończyliśmy rozpatrywanie punktów porządku dziennego w dniu dzisiejszym.", + "27823": "Nikt się nie zgłosił do oświadczeń. Aż smutno.", + "27824": "Zarządzam przerwę w posiedzeniu do rana, to znaczy do dziś, 6 lipca, do godz. 9.", + "27825": "Dziękuję paniom posłankom i panom posłom za tak wytężoną pracę do chwili obecnej.", + "27826": "- Pan marszałek przypomina, że obowiązek ten wynika z art. 35 ust. 3 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Stosowne formularze oświadczeń zostały państwu doręczone. Po starannym wypełnieniu należy je składać w gabinecie marszałka Sejmu.", + "27827": "Spotkanie Polsko-Wietnamskiej Grupy Parlamentarnej z przedstawicielami organizacji wietnamskich w Polsce odbędzie się w dniu dzisiejszym, to jest 18 lipca 2001 r., o godz. 11 w sali konferencyjnej w nowym Domu Poselskim.", + "27828": "- Otwieram dyskusję.", + "27829": "Proszę o zabranie głosu pana posła Jana Chojnackiego w imieniu Klubu Parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej.", + "27830": "- Dziękuję bardzo.", + "27831": "Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej wobec sprawozdania Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa dotyczącego uchwały Senatu w sprawie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.", + "27832": "- Pani poseł Jasztal i pan poseł Rulewski, prosimy.", + "27833": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Oczywiście można ośmieszyć wszystko i siebie też. Apeluję bardzo gorąco do prawej strony sali, żeby zaczęła czytać, czytać raporty międzynarodowe, które w tym roku... (Poruszenie na sali)", + "27834": "- Proszę nie krzyczeć!", + "27835": "- Sejm podjął decyzję o wysłuchaniu w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego 10-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i 5-minutowych oświadczeń w imieniu kół.", + "27836": "Otwieram dyskusję.", + "27837": "Proszę o zabranie głosu pana posła Marka Kaczyńskiego w imieniu Klubu Parlamentarnego Akcji Wyborczej Solidarność.", + "27838": "- Poprawki 4.-9. już rozpatrzyliśmy.", + "27839": "W poprawkach: 10. do zmiany 75 w art. 1 dotyczącym art. 115 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz 13. do zmiany 4 w art. 2 dotyczącej art. 1025 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego Senat proponuje, aby przepisy te określały kolejność w zaspokajaniu m.in. renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci.", + "27840": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wydaje mi się, że odpowiedziałam na wszystkie pytania, które były do mnie skierowane.", + "27841": "- Dziękuję bardzo, pani minister.", + "27842": "Proszę o zabranie głosu sprawozdawcę komisji pana posła Marka Dyducha.", + "27843": "- Dziękuję.", + "27844": "Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani minister odpowiedziała na większość pytań, które zostały zadane po debacie, w związku z tym powiem dwa słowa o samej debacie i podsumuję to, co prezentowali dzisiaj poszczególni posłowie i co prezentowały kluby.", + "27845": "- Komisja wnosi o odrzucenie tej poprawki.", + "27846": "Przystępujemy do głosowania.", + "27847": "Kto z państwa posłów jest za przyjęciem 16. poprawki, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27848": "Kto jest przeciw?", + "27849": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "27850": "Proszę o wynik.", + "27851": "Na 369 głosujących za opowiedziało się 38 posłów, przeciw - 358, nikt się nie wstrzymał.", + "27852": "- Projekt ustawy przedstawiony przez Radę Ministrów został w toku prac parlamentarnych nieco zmieniony i już w większym stopniu zbliża się do propozycji samorządów. Zmiany zmierzają we właściwym kierunku, to znaczy ku decentralizacji zadań publicznych i zwiększenia roli samorządów w państwie. Chciałbym przypomnieć w tym miejscu, że projekt ustawy jest pierwszym etapem reformy finansów publicznych. Drugi zaplanowano na 2006 r. Prace nad modelem docelowym należy rozpocząć niezwłocznie po uchwaleniu tego projektu.", + "27853": "- Proszę bardzo, panie pośle.", + "27854": "- Dziękuję.", + "27855": "Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym skierować pytanie do pani posłanki sprawozdawcy. Jakie argumenty przekonały komisję, żeby nie rekomendować Wysokiej Izbie poprawki 8.? Dlaczego posłowie nie powinni płacić mandatów w postępowaniu mandatowym? (Oklaski)", + "27856": "- Pan poseł Zawisza, proszę.", + "27857": "- Na koniec chcę powiedzieć, że bez wsparcia, bez możliwości sięgnięcia po środki z Funduszu Spójności nie widzę możliwości zrealizowania przynajmniej znaczącej części programu Odra - 2006. Dlatego też trzeba zrobić wszystko, aby jak największa ilość projektów została tak przygotowana, aby po prostu możliwe było dofinansowanie z Funduszu Spójności. Tyle mam do powiedzenia w tej sprawie. Dziękuję, panie marszałku.", + "27858": "- Przystępujemy do głosowania...", + "27859": "- Proszę o głos.", + "27860": "- Proszę bardzo.", + "27861": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Bardzo proszę pana marszałka, żeby wycofał swoje słowa o tym, że nasz wniosek jest bardzo skrajny. Pan, jako osoba sprawująca w tym momencie urząd marszałka, nie powinien przed głosowaniem wypowiadać sądów na temat projektu uchwały. Dziękuję.", + "27862": "- Prezydium Sejmu proponuje jednocześnie, aby Sejm wysłuchał 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i kół w dyskusjach nad pozostałymi punktami porządku dziennego.", + "27863": "Jeżeli nie usłyszę sprzeciwu, będę uważał, że Sejm propozycję przyjął.", + "27864": "Sprzeciwu nie słyszę.", + "27865": "Za chwilę generalny inspektor ochrony danych osobowych złoży przed Sejmem ślubowanie.", + "27866": "- Do porządku...", + "27867": "- Do porządku?", + "27868": "Proszę bardzo, pani poseł.", + "27869": "- To jest ten temat, to jest ten temat. Proszę cierpliwie poczekać, dojdziemy do istoty sprawy. Otóż gdyby odnosić się do kwestii Unii Europejskiej, dostosowania naszego prawa, negocjacji...", + "27870": "- Panie pośle, chciałbym zwrócić uwagę, że dyskutujemy o ustawie o pielęgniarkach i położnych. To było przedmiotem poprzedniego punktu porządku dziennego.", + "27871": "- Bajki.", + "27872": "- Bajki? Od tego jest parlament, żeby tych rzeczy pilnował, i jest ustawa budżetowa. No, kolego pośle, chyba pan w siebie wierzy albo nie wierzy.", + "27873": "- Rządowi nie wierzę.", + "27874": "- Ale od tego jest Sejm, żeby rząd odpowiednio ukierunkowywał i pilnował.", + "27875": "- Tak pilnował ten parlament, że nie mamy gospodarki prawie.", + "27876": "- Przeanalizujmy kilka kluczowych elementów.", + "27877": "Po pierwsze, w budżecie zakładana stopa wzrostu produktu krajowego brutto wynosiła 1%. Realizacja tego budżetu, dzięki wielu trudnym, bardzo bolesnym nieraz decyzjom, dała przyrost w wielkości 1,3%, co w porównaniu z 1% wzrostu w 2001 r. jest ewidentnym odwróceniem tendencji. Przypominam, że ten 1% to był efekt ciągłego spadku; tu mamy do czynienia ze wzrostem.", + "27878": "- Ja chciałbym zadać konkretne pytanie i prosić, tak jak powiedziałem, o konkretne odpowiedzi. Chciałbym zapytać, kto personalnie odpowiadał za negocjacje z koncernem Hyundai. To jest pierwsze pytanie.", + "27879": "Drugie: czy w ministerstwie była powołana specjalna grupa ekspertów, która prowadziła negocjacje, i kto wchodził w skład tej grupy?", + "27880": "- Dziękuję bardzo panu ministrowi.", + "27881": "Teraz panowie posłowie sprawozdawcy. Może kolejność nie jest...", + "27882": "Pan poseł Witold Gintowt-Dziewałtowski, proszę bardzo.", + "27883": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jestem w komfortowej sytuacji, bo mam nieograniczony czas wystąpienia.", + "27884": "- Bez przesady, panie pośle.", + "27885": "- Tu przesada nie występuje jako termin prawny.", + "27886": "- Pan poseł Walendziak ma jakieś pytanie? Nie.", + "27887": "- Walendziak dyscyplinuje.", + "27888": "- Ooo...", + "27889": "- Komisja wnosi o odrzucenie tej poprawki.", + "27890": "Przystępujemy do głosowania.", + "27891": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za przyjęciem poprawki 71. do art. 52a ust. 1 pkt 1, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27892": "Kto jest przeciw?", + "27893": "Kto się wstrzymał?", + "27894": "Głosowało 438 posłów. Za opowiedziało się 145, przeciw - 290, wstrzymało się 3 posłów.", + "27895": "- Nie ma trybu.", + "27896": "- No jak to nie, ja uważam, że pan minister powinien chociaż odpowiedzieć, czy będą podjęte takie środki, żeby te sprawy rozwiązać, bo jeżeli...", + "27897": "- Nie mówił...", + "27898": "- Nie mówił, jeżeliby mówił, to słuchałem dokładnie, panie pośle...", + "27899": "- Dobrze, panie pośle, rozumiem. Sygnalizuje pan brak odpowiedzi na pytanie dotyczące rencistów i emerytów.", + "27900": "Czy pan minister Hausner chce uzupełnić swoją odpowiedź?", + "27901": "- No, rzeczywiście...", + "27902": "- Tak, bardzo proszę.", + "27903": "- Panie pośle, proszę o pytanie do tej poprawki.", + "27904": "- Już kończę.", + "27905": "Chciałbym zwrócić na to uwagę i spytam w tej chwili już tylko retorycznie: Czy odrzucenie tej poprawki będzie oznaczać, że rzeczywista sytuacja cieląt... (Wesołość na sali)", + "27906": "Proszę państwa, to nie są śmieszne rzeczy.", + "27907": "- Nasuwa się w związku z tym pytanie: dlaczego w ustawie brak jest definicji absolwenta? Przecież zastępujące ją pojęcie bezrobotnego do 24 roku życia nie jest tożsame.", + "27908": "I ostatnie pytanie. Wątpliwości budzą także zapisy dotyczące wojewódzkich rad zatrudnienia. Jakimi przesłankami kierował się projektodawca, nie określając ich liczebności? Czy możliwość elastycznego kształtowania liczebności rad nie będzie prowadzić do nadużyć bądź otwierać furtki do przyjmowania osób np. po linii partyjnej? Dziękuję bardzo. (Oklaski)", + "27909": "- Dziękuję bardzo panu ministrowi za przedstawienie sprawozdania.", + "27910": "Proszę o zabranie głosu pana posła Andrzeja Wojtyłę w celu przedstawienia stanowiska Komisji Zdrowia.", + "27911": "- Ale ja chciałem ten wniosek złożyć, panie marszałku.", + "27912": "- Jak będzie dyskusja, panie pośle. Jeszcze nie ma dyskusji. Bardzo proszę złożyć wniosek, będzie on oczywiście rozpatrzony stosownie do przepisów regulaminu, ale...", + "27913": "- Niezupełnie, panie pośle. To są oświadczenia w imieniu klubów i dotychczasowy obyczaj parlamentarny był taki, że oświadczenia w imieniu klubów były pojedyncze, w związku z czym na piśmie można tylko złożyć wystąpienie. Jeśli pani poseł chce zadać pytanie, to bardzo proszę.", + "27914": "- A dołączyć możemy.", + "27915": "- W takim razie są trzy pytania. Pan poseł Stanisław Kurpiewski pierwszy.", + "27916": "Proszę bardzo, panie pośle.", + "27917": "- Kto jest przeciw?", + "27918": "Kto się wstrzymał?", + "27919": "Głosowało 387 posłów. Za opowiedziało się 305, przeciw - 80, wstrzymało się 2 posłów.", + "27920": "Stwierdzam, że Sejm poprawkę przyjął.", + "27921": "W 29. poprawce do art. 166 ust. 3 pkt 6 wnioskodawca proponuje, aby do wniosku o udzielenie koncesji wnioskodawca był obowiązany dołączyć dokumenty potwierdzające warunki, o których mowa w art. 165 ust. 3 pkt. 5 i 7.", + "27922": "- Kto jest przeciw?", + "27923": "Kto się wstrzymał?", + "27924": "Głosowało 389 posłów. Za opowiedziało się 189, przeciw - 197, wstrzymało się 3.", + "27925": "Stwierdzam, że Sejm wniosek odrzucił, a tym samym zalecił Komisji Nadzwyczajnej zasięgnięcie opinii Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.", + "27926": "Powracamy do rozpatrzenia punktu 3. porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Infrastruktury o stanowisku Senatu w sprawie ustawy Prawo lotnicze.", + "27927": "- Następne pytanie jest jednocześnie pewną propozycją dla pani minister i rządu. Czy rząd zgodziłby się na propozycję wprowadzenia delegacji ustawowej dla ministra skarbu do wydania rozporządzenia w sprawie ustalenia limitów zarobków dla zarządów obu spółek w celu oczywiście uniknięcia zarobków kominowych? Dziękuję bardzo. (Oklaski)", + "27928": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27929": "Proszę o zadanie pytania pana posła Piotra Krzywickiego.", + "27930": "- Jeszcze poczekać? Dobrze.", + "27931": "Bardzo proszę państwa posłów, którzy chcą wysłuchać oświadczeń, żeby zajęli miejsca, a tych, którzy chcą kontynuować pożegnania, żeby przenieśli się do kuluarów.", + "27932": "Pan poseł Andrzej Lepper wycofał zgłoszenie do oświadczenia.", + "27933": "Pan poseł Gabriel Janowski.", + "27934": "Czy jest pan poseł Gabriel Janowski? Jest.", + "27935": "Bardzo proszę.", + "27936": "- I drugie pytanie: Czy nie uważa pan minister, iż wypłacanie każdej niepełnej rodzinie 170 zł na dziecko, bez żadnych innych kryteriów poza dochodowym, będzie promowało konkubinat albo wręcz sztuczne rozwody? I w związku z tym zamiast oszczędności pojawią się w budżecie dodatkowe koszty. (Oklaski)", + "27937": "- Polak potrafi.", + "27938": "- Dziękuję.", + "27939": "Czy zgłoszenie pani poseł Szynalskiej mam rozumieć jako chęć zadania pytania?", + "27940": "- Nie, nie.", + "27941": "- Kto jest przeciw?", + "27942": "Kto się wstrzymał?", + "27943": "Głosowało 427 posłów. Za opowiedziało się 268, przeciw - 151, wstrzymało się 8 posłów.", + "27944": "Stwierdzam, że Sejm wniosek przyjął.", + "27945": "Powracamy do rozpatrzenia punktu 17. porządku dziennego: Pierwsze czytanie projektu rezolucji Sejmu RP zawierającej wezwanie skierowane do prezesa Rady Ministrów Leszka Millera o wycofanie przez Radę Ministrów z prac sejmowych projektu nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji.", + "27946": "- Otwieram dyskusję.", + "27947": "Jako pierwszego o zabranie głosu proszę pana posła Jana Chojnackiego z Klubu Parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej.", + "27948": "- Posła Władysława Stępnia.", + "27949": "- Jako pierwszego proszę o zabranie głosu pana posła Władysława Stępnia z Klubu Parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej.", + "27950": "Przepraszam za to nieporozumienie, którego nie tylko ja jestem autorem.", + "27951": "Bardzo proszę, panie pośle.", + "27952": "- Dziękuję.", + "27953": "- Zamykam dyskusję.", + "27954": "Do głosowania nad uchwałą Senatu przystąpimy w bloku głosowań.", + "27955": "Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 24. porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Europejskiej oraz Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o stanowisku Senatu w sprawie ustawy Ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego (druki nr 2416 i 2436).", + "27956": "O zabranie głosu proszę sprawozdawcę komisji pana posła Roberta Smolenia.", + "27957": "- Klub Parlamentarny Samoobrona Rzeczypospolitej Polskiej uważa, że projekty rządowy i poselski powinny trafić do dalszych prac w komisjach, ale Samoobrona będzie dążyć, by niekorzystny zapis dla polskich rolników, dla polskich producentów został w projekcie zmieniony. Chodzi o to, aby przywrócić zapis, że ma być to produkowane z polskich surowców, a nie z surowców importowanych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)", + "27958": "- Dziękuję, panie pośle.", + "27959": "Głos zabierze pani poseł Halina Murias, Liga Polskich Rodzin.", + "27960": "- Kontrola wykazała również brak pełnego nadzoru ze strony dysponentów części budżetowych, właściwych organów samorządowych, inwestorów oraz inwestorów zastępczych nad przebiegiem procesów inwestycyjnych.", + "27961": "W dalszym ciągu, co wynika również z kontroli wcześniej przeprowadzonych, inwestycje wieloletnie były realizowane w sposób przewlekły, mało efektywny, przy braku racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, choć w roku 2002 nastąpiła pewna poprawa, gdyż kilka inwestycji oddano do użytku.", + "27962": "- Nie można przecież tak, nie można.", + "27963": "- Panie marszałku...", + "27964": "- Nie, nie, panie pośle, już dziękuję bardzo.", + "27965": "- Pan marszałek przekazał informację niezgodną z prawdą.", + "27966": "- Panie pośle, to jest informacja zgodna z prawdą.", + "27967": "Teraz przejdę do...", + "27968": "- Niezgodna z prawdą. Był mój protest na Konwencie Seniorów.", + "27969": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska spośród 72 poprawek zgłoszonych przez Senat poprze 28, a w wypadku 44 poprawek głosować będzie za ich odrzuceniem, czyli przyjmie takie stanowisko, jakie przyjęła Komisja Kultury i Środków Przekazu. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)", + "27970": "- Dziękuję panu posłowi.", + "27971": "Proszę o zabranie głosu pana posła Adama Lipińskiego występującego w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość.", + "27972": "- Poprawka nr 3 zaproponowana przez Senat, zdaniem Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, dokonywałaby poszerzenia zakresu przedmiotowego ustawy, czyli wykraczałaby poza art. 1 projektu. W związku z tym trudno byłoby tę poprawkę przyjąć, nie dokonując zmian w innych fragmentach ustawy.", + "27973": "Poprawka nr 4 jest dookreśleniem i uszczegółowieniem art. 12 ust. 1, co poprawia jakość tego przepisu.", + "27974": "- Żałuję niezmiernie, że nie ma możliwości wniesienia stosownej poprawki, ale w związku z powyższym chciałbym zaapelować do ministra gospodarki, aby w przypadku przyjęcia tej poprawki przez Wysoki Sejm dofinansować Centralną Stację Ratownictwa Górniczego kwotą stosowną do określonych potrzeb - podkreślam: stosowną do określonych potrzeb - a jednocześnie umożliwiającą jej sprawne i jakże potrzebne górnictwu funkcjonowanie. Dziękuję.", + "27975": "- Dziękuję, panie pośle.", + "27976": "Głos zabierze pan poseł Piotr Mateja, Platforma Obywatelska.", + "27977": "- W poprawce 56. do art. 81 wnioskodawca proponuje analogiczną zmianę w art. 190 ust. 1 pkt 4 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.", + "27978": "Nad tymi poprawkami będziemy głosować łącznie.", + "27979": "Komisje wnoszą o ich przyjęcie.", + "27980": "Ich przyjęcie spowoduje bezprzedmiotowość poprawki 32.", + "27981": "Przystępujemy do głosowania.", + "27982": "- Przepraszam, pani poseł, proszę o opuszczenie mównicy. Chciałbym, żeby głos zabrał przewodniczący klubu.", + "27983": "- Panie Marszałku! W imieniu Klubu Parlamentarnego Liga Polskich Rodzin proszę o 15 minut przerwy w celu skonsultowania spraw wewnątrzklubowych.", + "27984": "- Już całkiem zwariowaliście!", + "27985": "- Wysoki Sejmie! Nie chcę naruszać dobrych obyczajów parlamentarnych, ponieważ one w tej Izbie w ostatnich kilkunastu godzinach zostały po wielekroć naruszone.", + "27986": "Zarządzam przerwę do godziny 12.30, ale potem będę kontynuował obrady.", + "27987": "- W 5. poprawce Senat proponuje zwiększyć dochody Komisji Papierów Wartościowych i Giełd o kwotę 6400 tys. zł i jednocześnie zwiększyć o tę samą kwotę wydatki tej komisji.", + "27988": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "27989": "Przystępujemy do głosowania.", + "27990": "Kto z pań posłanek i panów posłów jest za odrzuceniem 5. poprawki Senatu, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "27991": "Kto jest przeciw?", + "27992": "Kto się wstrzymał?", + "27993": "- Kto jest przeciw?", + "27994": "Kto się wstrzymał?", + "27995": "Głosowało 398 posłów. Za - 318, przeciw - 79, wstrzymał się 1.", + "27996": "Stwierdzam, że Sejm poprawkę przyjął.", + "27997": "W poprawce 5. do art. 52 ust. 1 pkt 5 wnioskodawcy proponują, aby celem Funduszu Promocji Mleczarstwa było wsparcie działalności krajowych mleczarskich organizacji branżowych biorących udział w pracach specjalistycznych stałych i roboczych komitetów organizacji międzynarodowych, międzyrządowych i unijnych, zajmujących się problemami mleczarstwa.", + "27998": "- Dziękuję, panie pośle.", + "27999": "Pan poseł Leszek Świętochowski, Polskie Stronnictwo Ludowe.", + "28000": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jeśli ten budżet będzie przyjęty, bez wątpienia zadecydujemy o warunkach życia wielu milionów naszych obywateli. Większość założeń znamy, ale mam kilka pytań doprecyzowujących, dla wyjaśnienia - jeżeli uzyskam odpowiedź - moich wątpliwości.", + "28001": "- Kto jest przeciw?", + "28002": "Kto się wstrzymał?", + "28003": "Głosowało 427 posłów. Za było 47, przeciw - 377, wstrzymało się 3.", + "28004": "Stwierdzam, że Sejm poprawkę odrzucił.", + "28005": "W 15. poprawce do art. 15 wnioskodawca proponuje, aby odmiennie określić kwoty opłat od określonych w tym przepisie wniosków i próśb w sprawach karnych.", + "28006": "Komisja wnosi o odrzucenie tej poprawki.", + "28007": "Przystępujemy do głosowania.", + "28008": "- Wypowiedź pana premiera kończy rozpatrywanie tego punktu porządku dziennego.", + "28009": "Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 13. porządku dziennego: Wniosek o wyrażenie wotum nieufności ministrowi spraw wewnętrznych i administracji Krzysztofowi Janikowi (druki nr 2058 i 2138).", + "28010": "Proszę o zabranie głosu przedstawiciela wnioskodawców pana posła Ludwika Dorna.", + "28011": "- Także w trakcie senackiej debaty ustawa wzbudziła wiele emocji, wskutek czego Senat zgłosił 72 poprawki. Komisja Nadzwyczajna powołana do rozpatrzenia projektów ustaw ˝Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca˝ na swym posiedzeniu 6 ze zgłoszonych poprawek zaopiniowała negatywnie, pozostałe poprawki rekomenduje przyjąć. Zdecydowana większość zgłoszonych poprawek ma charakter doprecyzowujący i eliminujący błędy oraz sprzeczności. Chciałbym zwrócić szczególną uwagę na kilka poprawek merytorycznych.", + "28012": "- Sejm podjął decyzję o wysłuchaniu w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i kół.", + "28013": "Otwieram dyskusję.", + "28014": "Proszę o zabranie głosu panią poseł Elżbietę Jankowską, występującą w imieniu Klubu Parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej.", + "28015": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej chciałabym przedstawić stanowisko klubu w sprawie poprawek wprowadzonych do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej.", + "28016": "- Myślę, że do końca tak będzie.", + "28017": "- Jestem o tym w pełni przekonany. Przepraszam, panie pośle.", + "28018": "Proszę bardzo, pan poseł Antoni Mężydło w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość.", + "28019": "- Dziękuję bardzo.", + "28020": "Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie sprawozdania Komisji Gospodarki o rządowym projekcie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych.", + "28021": "- Wydaje się, że o takich decyzjach powinniśmy rozstrzygać wszyscy w tej Izbie, a nie w kuluarach. Stąd wniosek o podjęcie przez Sejm uchwały w tej sprawie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)", + "28022": "- Panie Pośle Macierewicz! Po raz kolejny wystąpił pan niezgodnie z regulaminem. Surowo zwracam panu na to uwagę w tej chwili. To po pierwsze. (Poruszenie na sali)", + "28023": "- Proszę o zabranie głosu panią posłankę Barbarę Błońską-Fajfrowską, która wystąpi w imieniu Klubu Parlamentarnego Unii Pracy.", + "28024": "- Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Unii Pracy mam zaszczyt przedstawić stanowisko dotyczące sprawozdania Komisji Zdrowia z prac nad rządowym projektem ustawy o wyrobach medycznych, zawartym w druku sejmowym nr 2725.", + "28025": "- Kto jest przeciw?", + "28026": "Kto się wstrzymał?", + "28027": "Głosowało 416 posłów. Za było 22, przeciw - 394, wstrzymujących się nie było.", + "28028": "Stwierdzam, że Sejm poprawki odrzucił.", + "28029": "Poprawkę 5. już rozpatrzyliśmy.", + "28030": "Wnioskodawca w propozycji zawartej w poprawce 7. do art. 2 zawierającego definicje użytych w projekcie ustawy pojęć wprowadza w pkt. 6 pojęcie ˝przedsiębiorstwa robót górniczych˝, nie definiując tego pojęcia.", + "28031": "- Działalność fundacji z racji ich ogromnej roli społecznej powinna podlegać i podlega kontroli, i to trojakiego rodzaju: sądowej, państwowej i społecznej. Organem nadzoru wpisanym do rejestru sądowego jest właściwy minister lub wojewoda w zależności od tego, na jakim obszarze fundacja działa.", + "28032": "- Jeszcze raz w imieniu klubu parlamentarnego proszę pana marszałka o umieszczenie punktu: informacja rządu w tej sprawie. Widzimy, że w pytaniach bieżących jest przewidywane pytanie do ministra spraw zagranicznych w tej sprawie, ale mamy wrażenie, że pytanie będzie w sposób określony zawężone i odpowiedzi do końca nie będzie. Powtarzam jeszcze raz: chcielibyśmy słyszeć autorytet pana premiera w tej sprawie. Dziękuję bardzo.", + "28033": "- Dziękuję.", + "28034": "Pan poseł Łopuszański, proszę.", + "28035": "- Nawiasem mówiąc, opieszałość wymiaru sprawiedliwości dotyka też innych sfer życia, nie tylko przecież adopcji. Jesteśmy, niestety, niechlubnym liderem w sprawach przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka o przewlekłość postępowania przed polskimi sądami. Być może taki przepis, jaki zawiera art. 1 projektu ustawy, należałoby włączyć i do innych kodeksów.", + "28036": "- Poseł Liberadzki jeszcze.", + "28037": "- Proszę, panie pośle.", + "28038": "- W jakim trybie?", + "28039": "- Dziękuję bardzo, panie marszałku.", + "28040": "Wysoka Izbo! Projekt był omawiany dwukrotnie. Najpierw były omawiane założenia projektu, następnie na posiedzeniu komisji w Dyrekcji Generalnej Poczty Polskiej był omawiany szczegółowo i przyjmowany. Wtedy to miało miejsce, panie pośle. Ja osobiście prezentowałem ten projekt. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)", + "28041": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego będzie głosował za wszystkimi poprawkami. Dziękuję za uwagę.", + "28042": "- Dziękuję panu posłowi.", + "28043": "Pan poseł Waldemar Borczyk proszony jest o przedstawienie stanowiska klubu Samoobrony Rzeczypospolitej Polskiej.", + "28044": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu Klubu Parlamentarnego Samoobrona Rzeczypospolitej Polskiej stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o stanowisku Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy Prawo działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw.", + "28045": "- Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "28046": "Przystępujemy do głosowania.", + "28047": "Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem 8. poprawki do art. 7, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "28048": "Kto jest przeciw?", + "28049": "Kto się wstrzymał?", + "28050": "Głosowało 397 posłów. Za opowiedziało się 331, przeciw - 63, wstrzymało się 3 posłów.", + "28051": "Stwierdzam, że Sejm poprawkę przyjął.", + "28052": "Poprawkę 9. już rozpatrzyliśmy.", + "28053": "- Panie pośle, ale to miało być sprostowanie. Przepraszam, ale pan wygłasza za długie przemówienie.", + "28054": "- Pani minister, pani reprezentuje rząd i też pewien ład prawny...", + "28055": "- Miało być sprostowanie, panie pośle. Proszę nie nadużywać formuły regulaminowej.", + "28056": "- Najmocniej przepraszam, jeśli ...", + "28057": "- Panie Antoni, naprawdę już i tak jest późno...", + "28058": "- Otóż słowo ˝oczywiste˝ budziło spore kontrowersje. Związek zawodowy policji twierdził, iż oczywistość przestępstwa może określić tylko sąd. To sąd stwierdza, że ktoś jest winny, popełnił przestępstwo. I to jest sprawa jednoznaczna, a zatem nie może być takiego zapisu. Natomiast komisja, po dłuższej dyskusji, zdecydowanie tego nie podzieliła, bo zdarza się - to dzisiaj się zdarza, proszę państwa - że policjant popełni oczywiste przestępstwo.", + "28059": "- Proszę więc bardzo w imieniu swego terenu, z którego zostałam wybrana, desygnowana przez ludzi do tego, by reprezentować ich tu właśnie, popatrzmy na naród, popatrzmy na wieś, na tego chłopa, który był zawsze opoką, w każdych działaniach i w każdym czasie.", + "28060": "Proszę państwa, hodowla drobiarska...", + "28061": "- Pani poseł, proszę pytanie.", + "28062": "- Kto jest przeciw?", + "28063": "Kto się wstrzymał od głosu?", + "28064": "Głosowało 390 posłów. Większość bezwzględna wynosi 196. Nikt nie głosował za odrzuceniem poprawki, 389 posłów było przeciw, 1 poseł wstrzymał się od głosu.", + "28065": "Stwierdzam, że wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów Sejm poprawkę Senatu przyjął.", + "28066": "W 8. poprawce do zmiany 14. lit. a w art. 1 Senat proponuje zmianę redakcyjną w art. 40 ust. 1 ustawy nowelizowanej.", + "28067": "- Sejm wysłuchał sprawozdania komisji przedstawionego przez pana posła Jana Sieńkę oraz przeprowadził dyskusję.", + "28068": "W związku ze zgłoszoną w dyskusji poprawką Sejm ponownie skierował projekt ustawy do Komisji Obrony Narodowej w celu rozpatrzenia.", + "28069": "Dodatkowe sprawozdanie zostało paniom i panom posłom doręczone w druku nr 1004-A.", + "28070": "Przystępujemy zatem do trzeciego czytania.", + "28071": "- Chcę dokończyć jedno zdanie i przerywają mi.", + "28072": "- Czy dopuści mnie pan do głosu? Mam tę przewagę, że tu jest wyżej urządzenie do wyłączania mikrofonu. W związku z tym proszę moją prośbę traktować retorycznie.", + "28073": "Zwracam uwagę panu posłowi Antoniemu Mężydło, że przeszkadza dzisiaj dość systematycznie w wystąpieniach posłów. Proszę o zachowanie spokoju. W kuluarach jest miejsce, żeby podejmować taką polemikę.", + "28074": "- Stwierdzam, że wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów Sejm poprawkę Senatu przyjął.", + "28075": "W 17. poprawce, polegającej na skreśleniu lit. b w zmianie 6 do art. 1, Senat proponuje utrzymać dotychczasowe brzmienie ust. 6 w art. 7, stanowiącego, że właściciel gruntu otrzymuje ekwiwalent do czasu nabycia prawa do emerytury lub renty, nie dłużej jednak niż przez okres 20 lat.", + "28076": "- Dziękuję resortowi za jego przygotowanie.", + "28077": "Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 29. porządku dziennego: Sprawozdanie ministra spraw wewnętrznych i administracji z realizacji w 2002 r. ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (druk nr 1466) wraz ze stanowiskiem Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (druk nr 1553).", + "28078": "- W sprawie porządku.", + "28079": "- Proszę.", + "28080": "- Panie Marszałku, chciałbym w imieniu Ligi Polskich Rodzin zdecydowanie zaprotestować przeciwko próbie usunięcia z porządku obrad sprawy FOZZ. Jeśli jest coś w Polsce synonimem niewyjaśnionej afery, to z całą pewnością jest to FOZZ. Jeżeli Sojusz Lewicy Demokratycznej przed wakacjami bije co prawda cienkie brawka panu ministrowi też z Sojuszu Lewicy Demokratycznej, który zmierza do usunięcia tej debaty, to serdecznie wam gratuluję.", + "28081": "- Proszę o zabranie głosu panią poseł Wandę Łyżwińską i przedstawienie oświadczenia Klubu Parlamentarnego Samoobrony Rzeczypospolitej Polskiej.", + "28082": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Samoobrona Rzeczypospolitej Polskiej mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz o zmianie niektórych ustaw.", + "28083": "- Wszystkie poprawki zostały zgłoszone do art. 1 projektu ustawy zawierającego zmiany do ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo farmaceutyczne itd.", + "28084": "W poprawce 1. do art. 2 wnioskodawca proponuje, aby przepisy art. 2 pkt 24 lit. b w zakresie uregulowanym przepisami rozdziału 2 Prawa farmaceutycznego stosować z dniem wejścia w życie ustawy Prawo farmaceutyczne.", + "28085": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "28086": "Przystępujemy do głosowania.", + "28087": "- Liczne przykłady coraz bardziej wyrafinowanych działań terrorystycznych na świecie uświadamiają społeczeństwu potrzebę ochrony przed tego typu zagrożeniami. Wydaje się koniecznością przywiązywanie znacznie większej wagi do szkoleń z zakresu obrony cywilnej oraz utrzymania w dobrym stanie obiektów służących do ochrony ludności. Przez wiele ostatnich lat te działania ośmieszano i uznawano za coś, co nas nie dotyczy. W omawianym pakiecie ustaw te zagadnienia jednak pominięto.", + "28088": "- Na tym wyczerpaliśmy listę posłów zapisanych do zabrania głosu.", + "28089": "Wysoki Sejmie! Do zadania pytania zapisało się 53 posłów. Chciałem zapytać, czy ktoś z państwa chciałby jeszcze zapisać się do zadania pytania, bo za chwilę zamknę listę.", + "28090": "Nie widzę dalszych zgłoszeń.", + "28091": "- Kto jest przeciw?", + "28092": "Kto się wstrzymał?", + "28093": "Głosowało 379 posłów. Wszyscy byli za.", + "28094": "Stwierdzam, że Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.", + "28095": "Powracamy do rozpatrzenia punktu 5. porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie ustawy o kontroli skarbowej.", + "28096": "- Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawkę Senatu przyjął.", + "28097": "W 11. poprawce do art. 8 ust. 3 Senat proponuje zmianę redakcyjną.", + "28098": "Komisja wnosi o odrzucenie tej poprawki.", + "28099": "Przystępujemy do głosowania.", + "28100": "Kto z pań i panów posłów jest za odrzuceniem 11. poprawki Senatu, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "28101": "Kto jest przeciw?", + "28102": "- Kto jest przeciw?", + "28103": "Kto się wstrzymał?", + "28104": "Głosowało 419 posłów. Za - 375, przeciw - 42, wstrzymało się 2.", + "28105": "Stwierdzam, że Sejm poprawki przyjął.", + "28106": "W 61. poprawce do art. 36 wnioskodawca proponuje dodać zmianę dotyczącą art. 9 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.", + "28107": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "28108": "Przystępujemy do głosowania.", + "28109": "- Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego jest za przyjęciem proponowanej ustawy, z uwzględnieniem poprawki co do rozszerzenia źródeł finansowania przedsięwzięć w zakresie ochrony brzegów morskich przed degradacją. Dziękuję. (Oklaski)", + "28110": "- Dziękuję panu posłowi.", + "28111": "- Panie marszałku, stosowną poprawkę...", + "28112": "- Dziękuję również za poprawkę.", + "28113": "Proszę teraz o zabranie głosu pana posła Stanisława Gudzowskiego i przedstawienie stanowiska Klubu Parlamentarnego Ligi Polskich Rodzin.", + "28114": "- Liga Polskich Rodzin będzie głosować przeciwko projektowi przesunięcia terminu wejścia w życie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo farmaceutyczne, ustawę o wyrobach medycznych oraz ustawę o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)", + "28115": "- Bardzo dziękuję, pani poseł.", + "28116": "Proszę o zabranie głosu panią posłankę Barbarę Błońską-Fajfrowską, występującą w imieniu Klubu Parlamentarnego Unii Pracy.", + "28117": "- Wysoka Izbo! Przystępujemy do głosowania nad pozostałą częścią propozycji zmian.", + "28118": "Kto z państwa posłów jest za przyjęciem zmian w składach osobowych komisji sejmowych, w brzmieniu proponowanym w druku nr 2044, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "28119": "Kto jest przeciw?", + "28120": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "28121": "- Nie ma kworum.", + "28122": "- Brawo, panie marszałku!", + "28123": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Platforma Obywatelska przedstawię stanowisko w sprawie poprawek Senatu do ustawy o utworzeniu wojewódzkich kolegiów skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Senat wniósł do ustawy 15 poprawek. Klub Platformy Obywatelskiej jest za odrzuceniem 3 poprawek i za przyjęciem pozostałych.", + "28124": "- Stwierdzam, że Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o gwarancjach skarbu państwa dla przewoźników lotniczych.", + "28125": "Powracamy do rozpatrzenia punktu 10. porządku dziennego: Informacja rządu w sprawie negocjacji Polski z Unią Europejską.", + "28126": "Sejm wysłuchał informacji przedstawionej przez sekretarza Komitetu Integracji Europejskiej panią Danutę Hübner oraz przeprowadził dyskusję.", + "28127": "W dyskusji zgłoszono wniosek o odrzucenie przedstawionej informacji.", + "28128": "W tej sprawie? W sprawie informacji?", + "28129": "- Liga Polskich Rodzin udziela poparcia poprawkom senackim, zgadzamy się ze stanowiskiem o zwolnieniu z obowiązku wniesienia wadium. Ułatwi to zaburzoną realizacji ich praw do zaliczania wartości nieruchomości, pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. Dziękuję bardzo.", + "28130": "- Dziękuję pani poseł.", + "28131": "Lista posłów zapisanych do głosu została wyczerpana.", + "28132": "Pan minister Marek Bryx.", + "28133": "- Dziękuję bardzo panu ministrowi.", + "28134": "Sejm podjął decyzję o wysłuchaniu w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i kół.", + "28135": "Otwieram dyskusję.", + "28136": "Proszę pana sekretarza o listę dyskutantów.", + "28137": "Uprzejmie proszę o zabranie głosu pana posła Jerzego Młynarczyka występującego w imieniu Klubu Parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej.", + "28138": "- Być może, że się wymieniali, ale jak pan marszałek świetnie pamięta, Martyka otrzymał to, na co zasłużył, to znaczy kulę za swoją działalność. Natomiast jeżeli chodzi o pana posła Jurka, to się obawiam, że pani po prostu ma już pewne kłopoty ze zrozumieniem wypowiedzi innych posłów i stąd to nieporozumienie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)", + "28139": "- Nad pytaniem i udzieloną odpowiedzią nie przeprowadza się dyskusji. Marszałek Sejmu dopuszcza jednak do postawienia pytań dodatkowych. Uprawnienie to w pierwszej kolejności przysługuje składającemu pytanie.", + "28140": "Poszczególne dodatkowe pytania nie mogą trwać dłużej niż 30 sekund, a łączna uzupełniająca odpowiedź nie może trwać dłużej niż 5 minut. Marszałek Sejmu może wyrazić zgodę na wydłużenie czasu łącznej odpowiedzi na pytania dodatkowe.", + "28141": "- Prośba dotyczyła tego, żeby w dzisiejszym posiedzeniu Komisji wziął udział prokurator generalny albo któryś z jego zastępców. Z regulaminu Sejmu wynika, że członkowie rządu albo ich przedstawiciele mają obowiązek uczestniczenia w posiedzeniach komisji bez szczególnego zaproszenia. W związku z tym chciałbym zapytać, czy wszyscy zastępcy prokuratora generalnego biorą udział w posiedzeniu Rady Ministrów.", + "28142": "- Panie ministrze, czy jeszcze mógłby pan wymienić kilka filmów Rywina, które pan wspierał wtedy finansowo jako szef kinematografii? Kilka. Może pan jeszcze jakieś wymieni?", + "28143": "- Właśnie usiłuję sobie przypomnieć.", + "28144": "- Panie ministrze, może mniej istotne, wymienił pan jeden istotny, czyli istniała między wami współpraca...", + "28145": "- Pani minister, proszę odpowiedzieć, czy próbowała pani przekonać pana wojewodę, żeby Wydawnictwo Literackie zostało sprzedane firmie Muza?", + "28146": "- Panie przewodniczący, ja w ogóle nie rozmawiałam o jakiejkolwiek sprzedaży komukolwiek. Uważałam, że w umowie prywatyzacyjnej, bez względu na to, kto to kupi, muszą być zawarte przynajmniej trzy elementy: odpowiednia cena, zobowiązanie nabywcy do wydawania określonego kanonu dzieł literatury polskiej i gwarancja, że ta kamienica pozostanie przeznaczona na cele kultury. I to wszystko.", + "28147": "- Sugeruję, jeśli wolno jakąś sugestię z mojej strony zgłosić, sugeruję Wysokiej Komisji zainteresowanie się dniem 18 lutego 2002 r. i Radziejowicami.", + "28148": "- Przepraszam bardzo, jeśli...", + "28149": "- Ja mówiłem dzisiaj o tym.", + "28150": "- Jednym słowem, mogę uznać, że pan minister dementuje to stwierdzenie, czyli nie podziela.", + "28151": "- Nie, no pani minister z pewnością je wypowiedziała, ale to na swój rachunek.", + "28152": "- Przepraszam najmocniej, panie ministrze, ale nie dosłyszałem...", + "28153": "- Ja tego nie wiem, panie pośle.", + "28154": "- Będzie można tutaj poprosić pana o udostępnienie komisji...", + "28155": "- Tak, ja myślę, że... Ja nie mam przy sobie, ale oczywiście tak.", + "28156": "- Dobrze. Proszę powiedzieć również taką rzecz: z jaką reakcją nadawców prywatnych spotkał się ten projekt Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji?", + "28157": "- Negatywną, panie pośle.", + "28158": "- Czy ja rozumiem, że o ile ja się nie wysilę na definicję dokumentu, to pani mi nie opowie o kasowaniu dokumentów?", + "28159": "- Nie, no, panie pośle, no jeżeli pan poseł, będąc prawnikiem, nie poda mi definicji dokumentu, to ja mam w swoich dokumentach definicję dokumentu i mogę panu posłowi podać tą definicję, więc...", + "28160": "- Rozumiem z tej ostatniej wypowiedzi, skoro pan się nie... starał nie wykorzystywać znajomości, że znajomość z panią Wandą Rapaczyńską ma charakter bliższej znajomości?", + "28161": "- No, tu wczoraj była cała dyskusja, co jest znajomością bliższą, co jest znajomością dalszą...", + "28162": "- Nie, to ja może ułatwię panu odpowiedź, korzystając z formuły wypracowanej tu już przez jednego z moich kolegów. Czy pan jest na „ty” z panią Rapaczyńską?", + "28163": "- Panie pośle, ale jestem prawnikiem, nie mogę sobie pozwolić na przejrzenie tylko całości układu stron i czy na pewno... To musiałabym po prostu przeczytać razem z całą moją notatką.", + "28164": "- Bardzo proszę w takim razie, jeśli pan...", + "28165": "- 10 minut, pani mecenas, starczy?", + "28166": "- Myślę, że 5. Zapisy antykoncentracyjne nie są aż tak rozległe tutaj.", + "28167": "- Panie prezesie, postaram się za chwilę zadać panu bardzo konkretne pytania, ale chciałbym zwrócić uwagę wszystkim, także i panu, że rozpoczynał pan swoją wypowiedź swobodną wypowiedzią, w której był pan zobowiązany do opowiedzenia tego... wszystkiego na temat kontaktów swoich z Lwem Rywinem i na temat stanu wiedzy na temat tego problemu. I niestety, o wielu ważnych sprawach dowiedzieliśmy się dopiero z zeznań świadków. Ale teraz...", + "28168": "- W tej dziedzinie ani 22., ani 23. zmian nie dokonywano. Dowodem na to jest list, który państwo posiadają w swoich aktach, od pana prezesa Waltera i od pana Benbenka, datowany na 22 lipca, gdzie w odniesieniu do przesłanego projektu autopoprawki protestują przeciwko tym zapisom, które ostatecznie zostały przyjęte przez rząd, czyli 30% i połączeniem rynków.", + "28169": "- Zgoda. Z tym że tutaj ten przepis mówi o strukturze, o obowiązkach informacyjnych, to raz.", + "28170": "- To trzeba wprowadzić...", + "28171": "- Oprócz tego o strukturze kapitałowej, która miała być elementem tej koncepcji. Jednak każdą zmianę...", + "28172": "- Trzeba wprowadzić na posiedzenie Krajowej Rady i przedyskutować to.", + "28173": "- Pan nie miał jakichś wyobrażeń, skoro opowiadał się pan za tym przepisem, jak tę sprawę należy rozwiązywać w przyszłości, kiedy ten przepis wejdzie?", + "28174": "- Z mojej perspektywy, Kancelarii Prezydenta, osoby odpowiedzialnej za kontakty z mediami, muszę powiedzieć, że żadne media nie ulegają sugestiom politycznym, a już naciskom i wpływom... Nie sądzę.", + "28175": "- Czyli pan stawia taką tezę, że w Polsce media, media publiczne, media prywatne, są z zasady apolityczne.", + "28176": "- To znaczy ja tej tezy nie postawiłem. To pan postawił tę tezę.", + "28177": "- Pan traktuje Kurczuka jako swoje alibi w pewnym sensie, tak?", + "28178": "- Nie, nie, nie, nie, bo...", + "28179": "- Bo Kurczuk wiedział, to dlaczego pan miał to robić, tak? Tak zrozumiałem pańską wypowiedź.", + "28180": "- Nie traktuję Grzegorza Kurczuka jako swoje alibi, tylko kieruję się wykładnią, którą poczynił Grzegorz Kurczuk i która nie odpowiada, wykładnią, że prokurator generalny czeka na - nie pamiętam dokładnie tych słów - udokumentowany sygnał o przestępstwie, o korupcji.", + "28181": "- I kiedy pan się pojawił w pracy?", + "28182": "- W poniedziałek.", + "28183": "- W poniedziałek, tak? Jedno... W jakim celu pan zadzwonił do Bolesława Sulika? Jako jeden z pierwszych kilkunastu telefonów, które pan wykonał po powrocie z urlopu, był do Bolesława Sulika. W jakim pan celu do niego zadzwonił?", + "28184": "- Panie marszałku, ja nie wiem, czy ja dzwoniłem do Bolesława Sulika, czy on dzwonił do mnie. Nie pamiętam ani treści, ani przebiegu tej rozmowy.", + "28185": "- Dziękuję. Czy są jeszcze jakieś pytania do prezesa?", + "28186": "Proszę bardzo.", + "28187": "- Jeżeli można, Panie Prezesie...", + "28188": "- Panie Prezesie, dla własnej wygody proszę tu pozostać.", + "28189": "- Nowa konstytucja ogranicza niezawisłość sędziowską sędziów trybunału w porównaniu z sędziami zwykłych sądów, nakazując uzależnić datę likwidacji stanu niezgodnego z prawem od opinii Rady Ministrów.", + "28190": "- Panie Senatorze, czy rozpatrując projekt tej ustawy, zastanawiano się nad tym – jest to pytanie dosyć ogólne, powiedziałbym, szersze niż to, o czym pan przed chwilą mówił – czy dotychczasowa praktyka pracy Senatu w minionych dwunastu latach daje podstawy do obejmowania rozpatrywaną ustawą także naszej Izby? Czy analizowano tę sprawę i czy ten precedens, związany z dziwnymi, wręcz dziwacznymi, zachowaniami w Sejmie musi być przenoszony także na naszą Izbę?", + "28191": "- W trybie sprostowania.", + "28192": "W całej rozciągłości uznaję pozytywny element wypowiedzi pana senatora Żenkiewicza, chcąc oddać sprawiedliwość. I jednocześnie potwierdzam, że część tej wypowiedzi była w duchu, o którym mówiłem. (Oklaski).", + "28193": "- Dziękuję.", + "28194": "Zamykam dyskusję.", + "28195": "Ponieważ w trakcie dyskusji senatorowie nie zgłosili nowych wniosków o charakterze legislacyjnym, nie ma powodu, aby pan minister zabierał głos, jako że swoją opinię na temat poprawki mniejszości komisji wyraził już wcześniej. Tak więc dziękuję bardzo.", + "28196": "- Chciałbym zapytać, czy ktoś z państwa senatorów chce zadać pytania z miejsca do pana senatora sprawozdawcy.", + "28197": "Nie ma pytań. Dziękuję.", + "28198": "Przypominam, że rozpatrywana ustawa była rządowym projektem ustawy. Do reprezentowania stanowiska rządu w toku prac parlamentarnych został upoważniony minister gospodarki.", + "28199": "Ponownie witam na naszym posiedzeniu podsekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki, pana ministra Wojciecha Katnera.", + "28200": "- Kto jest za?", + "28201": "Kto jest przeciw?", + "28202": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "28203": "Proszę o wyniki.", + "28204": "74 senatorów głosowało za, 3 – przeciw, 5 wstrzymało się od głosu.", + "28205": "Poprawka została przyjęta.", + "28206": "Poprawka dziewiąta zmierza do uściślenia, że jednostki organizacyjne obecnie funkcjonującej Wojskowej Akademii Technicznej imienia Jarosława Dąbrowskiego, które przed dniem wejścia w życie ustawy posiadały uprawnienia do nadawania stopni naukowych, zachowują te uprawnienia po utworzeniu akademii jako jej jednostki organizacyjne.", + "28207": "- Wznawiam obrady.", + "28208": "W związku z tym, że trwa drukowanie ostatecznego stanowiska komisji, przejdziemy teraz do oświadczeń.", + "28209": "- Nie ma oświadczeń.", + "28210": "- Jest dość długa lista senatorów, chcących złożyć oświadczenia.", + "28211": "Poproszę pana senatora Józefa Kuczyńskiego.", + "28212": "- Panie Marszałku! Panie i Panowie Senatorowie!", + "28213": "Decyzją prezesa Narodowego Banku Polskiego z końca lutego bieżącego roku została zawieszona działalność Banku Rozwoju Rolnictwa Rolbank SA w Poznaniu.", + "28214": "- Poprawka trzydziesta ósma wprowadza do art. 168 nowy ust. 13. Poprawka ta jest wprowadzona w formie załącznika do ustawy, w postaci tabeli.", + "28215": "Poprawka trzydziesta dziewiąta do art. 169 ust. 1 ma charakter porządkowy.", + "28216": "Poprawka czterdziesta do art. 174 ust. 7 pkt 2: omyłkowo podano tu art. 113, który nie dotyczy zmiany podstawy wymiaru świadczenia, lecz doliczania dodatkowo udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych.", + "28217": "- Rozumiem. Czyli ma to być informacja zmierzająca do tego, żeby osoby zainteresowane mogły podjąć świadomą decyzję, tak?", + "28218": "- To nie może wpływać na osoby zainteresowane. To jest udostępnienie im informacji.", + "28219": "- No tak, ale zamiar tego jest taki, żeby w efekcie podejmowano świadome decyzje. Czy tak?", + "28220": "- Kto jest za?", + "28221": "Kto jest przeciw?", + "28222": "Kto się wstrzymał od głosu?", + "28223": "Jednogłośnie – 85 senatorów głosowało za.", + "28224": "Poprawka piętnasta wskazuje, iż do wniosku ministra o umieszczenie zawodu w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego powinna być dołączona opinia sporządzona przez reprezentatywne organizacje pracodawców.", + "28225": "Kto jest za?", + "28226": "Kto jest przeciw?", + "28227": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "28228": "- Pan senator Madej.", + "28229": "- Dziękuję bardzo, Panie Marszałku.", + "28230": "Rozumiem, że jest to problem skomplikowany i rzeczywiście trudno się zdecydować. Mam jednak pytanie do pana senatora Orzechowskiego, który na zakończenie swojego wystąpienia powiedział, że składa wniosek o nieprzyjmowanie ustawy. Co to znaczy: „o nieprzyjmowanie ustawy”? W druku komisji jest wniosek o odrzucenie ustawy. Pan senator Orzechowski na koniec powiedział: „o nieprzyjmowanie dzisiaj tej ustawy”.", + "28231": "- Teraz kwestia unieważniania postępowań. Panie Senatorze, prezes Urzędu Zamówień Publicznych nie ma żadnych uprawnień do unieważniania postępowań i w moim przekonaniu jest to słuszne. Takiego prawa prezes urzędu nie ma.", + "28232": "Może to za to zrobić zespół arbitrów w drodze wyroku, działając niezależnie od prezesa urzędu i orzekając w trybie przewidzianym w ustawie.", + "28233": "- Dziękuję bardzo.", + "28234": "Czy są jeszcze pytania do pana inspektora? Nie widzę chętnych.", + "28235": "Dziękuję, Panie Inspektorze.", + "28236": "- Dziękuję bardzo.", + "28237": "- Proszę o bezwzględne wyłączenie \"komórek\".", + "28238": "Informuję, że lista mówców została wyczerpana.", + "28239": "Zamykam dyskusję.", + "28240": "Ponieważ w trakcie debaty został zgłoszony wniosek o odrzucenie przedstawionego projektu w całości po pierwszym czytaniu, zgodnie z art. 63 ust. 3 Regulaminu Senatu powinniśmy teraz przeprowadzić głosowanie nad tym wnioskiem.", + "28241": "- Po zakończeniu negocjacji można powiedzieć, że Europa powiedziała nam „tak”. Teraz my powiedzmy „tak” Europie. Dziękuję bardzo.", + "28242": "- Dziękuję panu premierowi Leszkowi Millerowi za przedstawioną informację o rezultatach rokowań Polski o członkostwo w Unii Europejskiej.", + "28243": "A teraz poproszę o zabranie głosu sekretarz stanu w Komitecie Integracji Europejskiej, panią minister Danutę Hübner.", + "28244": "Bardzo prosimy, Pani Minister.", + "28245": "- A jak umieści się więcej znaków?", + "28246": "- Byleby były łacińskie.", + "28247": "- Proszę senatorów sekretarzy o rozdanie kart do głosowania, a panie i panów senatorów o wypełnienie tych kart.", + "28248": "Proszę senatora sekretarza o odczytanie kolejno nazwisk senatorów, a panie i panów senatorów proszę o wrzucenie do urny wypełnionych kart do głosowania. Czy wszyscy mają karty?", + "28249": "Proszę czytać.", + "28250": "- Chciałbym jeszcze dodać, że rezultatem wejścia w życie od 1 maja 2004 r. sektorowego programu operacyjnego dla rybołówstwa jest stworzenie podstaw do sfinansowania restrukturyzacji rybołówstwa, restrukturyzacji całego sektora łącznie z przetwórstwem, infrastrukturą portową, co szacuje się na około 370 milionów euro w latach 2004–2006. Dziękuję bardzo.", + "28251": "- Dziękuję panu ministrowi.", + "28252": "Panie Ministrze, niech pan łaskawie zostanie jeszcze na mównicy, bo zgodnie z regulaminem mogą być pytania.", + "28253": "- Nie, nie jestem. Po co? To tylko jedno zdanie.", + "28254": "- Proszę bardzo.", + "28255": "- Nie jest prawdą, że premier Jerzy Buzek jest jedynym premierem, który wystąpił w Senacie. Pan senator Tyrna powinien pamiętać, że w zeszłym roku w Senacie RP występował także premier Włodzimierz Cimoszewicz. Dziękuję.", + "28256": "- Panie Senatorze Jarzembowski, nie dotrzymuje pan żadnych obietnic. Mówił pan o jednym zdaniu, a zrobił pan z tego trzy. (Wesołość na sali).", + "28257": "- Powracamy do rozpatrzenia punktu czternastego porządku obrad: stanowisko Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.", + "28258": "Przypominam, że w przerwie w obradach odbyło się posiedzenie Komisji Polityki Społecznej i Zdrowia oraz Komisji Gospodarki i Finansów Publicznych, które ustosunkowały się do przedstawionych w toku debaty wniosków i przygotowały wspólne sprawozdanie w tej sprawie.", + "28259": "- Proszę.", + "28260": "- Dziękuję, Pani Marszałek.", + "28261": "Panie Ministrze, moje pytanie dotyczy art. 15 ust. 2. Co leży u podstaw, jakie rozeznanie ministerstwa, tego, że ten przepis tak liberalizuje wymeldowanie osób donikąd? Dotychczasowe przepisy były bardziej rygorystyczne i zmierzały do znacznie szerszego ustalenia okoliczności związanych z wymeldowaniem się czy z faktyczną zmianą miejsca pobytu. Teraz wpisano termin dwa miesiące, ale bez obowiązku ustalania, gdzie przebywa człowiek niezameldowany. Dziękuję.", + "28262": "- Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28263": "Kto z państwa senatorów jest za przyjęciem poprawek: dwudziestej trzeciej, dwudziestej szóstej, trzydziestej szóstej i czterdziestej, proszę o naciśnięcie przycisku \"za\".", + "28264": "Proszę?", + "28265": "- Z wyjątkiem lit. a.", + "28266": "- Tak, z wyjątkiem lit. a.", + "28267": "Kto z państwa senatorów jest za przyjęciem poprawek: dwudziestej trzeciej, dwudziestej szóstej, trzydziestej szóstej i czterdziestej?", + "28268": "- Przystępujemy do głosowania nad przedstawionym przez komisje projektem uchwały w sprawie ustawy o ratyfikacji Umowy o wzajemnej ochronie tajemnicy wynalazków dotyczących obronności, w przypadku których zostały złożone wnioski o udzielenie patentów, sporządzonej w Paryżu dnia 2l września 1960 r.", + "28269": "Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28270": "Kto z państwa senatorów jest za przyjęciem przedstawionego projektu uchwały?", + "28271": "Kto jest przeciwny?", + "28272": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "28273": "- Wysoki Senat poprawkę szesnastą odrzucił.", + "28274": "Przystępujemy do głosowania nad poprawką siedemnastą, senatora Chodkowskiego, popartą przez komisję. Poprawka ta ma na celu zapewnienie wcześniejszego wejścia w życie ustawy, to jest z dniem 1 listopada bieżącego roku. Jednocześnie stanowi dostosowanie do koncepcji przyjętej przez ustawę, która eliminuje odmianę selekcjonowaną spośród kategorii odmian roślin.", + "28275": "Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28276": "- Inicjatywa dwudziestu dwóch senatorów, których podpisy figurują pod propozycją nowelizacji, dotyczyła umożliwienia spółkom wodnym prowadzenia działalności zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Ustawy, o których mówiłem wcześniej, nie uwzględniały rzeczywistego stanu rzeczy, to znaczy prowadzenia przez spółki wodne pełnej działalności w zakresie gospodarki wodno-ściekowej.", + "28277": "- Jednostki budżetowe nie są osobami prawnymi, Panie Senatorze. Państwowe osoby prawne to właśnie Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, ale nie jednostki budżetowe, bo one nie posiadają osobowości prawnej.", + "28278": "- Proszę bardzo, senator Kochanowski.", + "28279": "- A Wojskowa Agencja Własności Mieszkaniowej?", + "28280": "- Posiada osobowość prawną.", + "28281": "- Czyli też będą mogli przekazywać, tak?", + "28282": "- Tak, będzie mogła, ale Rada Ministrów nie skorzystała jeszcze z delegacji ustawowej.", + "28283": "- Poprawka druga ma czysto legislacyjny charakter.", + "28284": "Poprawka trzecia, dotycząca art. 150 ust. 2 ustawy nowelizowanej, proponuje, by była instytucja nostryfikacji dyplomów uzyskanych za granicą w przypadkach, w których sprawa ta nie jest uregulowana umową międzynarodową, i by dopiero w ust. 3 zawarta była określona delegacja do ustalania warunków tej nostryfikacji. To jest kwestia poprawności z punktu widzenia legislacyjnego.", + "28285": "- Wysoki Senacie! Wobec niewniesienia zastrzeżeń do protokołu dwunastego posiedzenia Senatu stwierdzam, że protokół tego posiedzenia został przyjęty.", + "28286": "Informuję równocześnie, że protokół czternastego posiedzenia Senatu, zgodnie z art. 34 ust. 3 Regulaminu Senatu, jest przygotowany do udostępnienia państwu senatorom. Jeżeli nikt z państwa senatorów nie zgłosi do niego zastrzeżeń, zostanie zatwierdzony przez Wysoką Izbę na następnym posiedzeniu.", + "28287": "- W tej bajce pojawia się też postać ze współczesnej literatury science fiction - superman. Prezydent, który krąży po całym kraju, zjawia się na danym terenie i mówi: chcecie mieć województwo, to ja wam załatwię, nie ma problemu. Ale to, o czym państwo w tej chwili mówicie, i to, co robi wasza formacja polityczna, niestety nie służy krajowi.", + "28288": "- W którym druku? Nie mamy tego druku.", + "28289": "Jest to poprawka szósta, przedstawiona na stronie czwartej, oznaczona literami \"a\" i \"c\". W tym momencie będziemy głosować właśnie nad nią, a następnie przejdziemy do głosowania nad całością sprawozdania komisji. (Rozmowy na sali). Taką decyzję podjęła izba.", + "28290": "Przystępujemy do głosowania.", + "28291": "Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28292": "- Sejm po dyskusji nad tą ustawą przyjął ją w głosowaniu. Chciałbym Wysokiej Izbie przypomnieć wynik tego głosowania. Na czterystu czterech posłów trzystu dziewięćdziesięciu pięciu głosowało za, sześciu było przeciw, trzech wstrzymało się od głosu.", + "28293": "Chciałbym zarekomendować Wysokiej Izbie przyjęcie ustawy z poprawkami, które zaproponowała Komisja Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej. Dziękuję bardzo.", + "28294": "- Proszę o zabranie głosu senatora Zbigniewa Kulaka. Następnym mówcą będzie senator Marian Żenkiewicz.", + "28295": "Proszę bardzo.", + "28296": "- Panie Marszałku! Panie i Panowie Senatorowie!", + "28297": "Zapisując się do głosu, byłem przekonany, że będę drugim mówcą w tej dyskusji, ale widocznie pan marszałek inaczej to rozstrzygnął...", + "28298": "- Pierwszy zapisany złożył poprawki do protokołu. Pierwszym zapisanym mówcą jest senator Zbigniew Kulak.", + "28299": "- Przepraszam bardzo, uchylam to pytanie, bo sądzę, że naprawdę nie jesteśmy w stanie tu, na sali obrad Senatu, rozwiązać różnych specjalistycznych problemów z dziedziny mechaniki silników i wpływu kolorowania paliwa na trwałość silników.", + "28300": "Czy ktoś z państwa jeszcze chciałby zadać pytanie? Nie widzę. Dziękuję.", + "28301": "Otwieram debatę.", + "28302": "Przypominam o jej zasadach.", + "28303": "Proszę o zabranie głosu pana senatora Ryszarda Żołyniaka. Następna zabierze głos pani senator Grażyna Ciemniak.", + "28304": "- W przyszłym tygodniu pozwolę sobie włożyć do skrytek kolegów listy z propozycją deklaracji dla tych, którzy chcieliby wstąpić do takiego kręgu.", + "28305": "Jeżeli utworzy się jakaś mała grupka, pozwolę sobie zaprosić kolegów na kawę i porozmawiać na ten temat. Dziękuję, Panie Marszałku.", + "28306": "- Dziękuję bardzo.", + "28307": "Proszę pana senatora Jerzego Kopaczewskiego.", + "28308": "- To też jest możliwe, ale jest ileś warunków do spełnienia po drodze i o tym po prostu zdecydowanie trzeba pamiętać. Dziękuję bardzo.", + "28309": "Przepraszam, Panie Marszałku, że to tak długo trwało, ale jest to temat, który musiałem zgłębić.", + "28310": "Na koniec dziękuję panu przewodniczącemu senackiej komisji gospodarki za te pozytywne już dzisiaj opinie o moich kompetencjach – to dla mnie dowód, że nauka nie poszła w las. Dziękuję bardzo.", + "28311": "- Badanie całej tego typu dokumentacji obejmuje się tu mianem weryfikacji, której dokumentacja będzie podlegała. Ponieważ dotychczas były skargi na przewlekłość postępowania PCBC, na wniosek, można powiedzieć, przemysłu, z którym ustawa była konsultowana, ustanowiono wymóg zweryfikowania w ciągu dwudziestu jeden dni od dostarczenia pełnej dokumentacji. A więc, w razie czego, jeżeli będzie trzeba ją uzupełniać, to ten okres nie będzie się liczył do tych dwudziestu jeden dni.", + "28312": "- Generalnie Komisja uważa, że zmiana zaproponowana przez posłów idzie w dobrym kierunku i ułatwi prowadzenie rachunkowości przez mniejsze jednostki, a także usunie wrażenie, że zmiana w kodeksie spółek handlowych zmierzała do zwiększenia kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.", + "28313": "Proszę o poparcie propozycji Komisji Gospodarki Narodowej. Dziękuję bardzo.", + "28314": "Dziękuję bardzo panu senatorowi. Proszę o pozostanie przy mównicy, bowiem zgodnie z art. 44 ust. 5 Regulaminu Senatu chcę zapytać państwa senatorów, czy zamierzają zgłosić zapytanie do senatora sprawozdawcy. Nie widzę zgłoszeń.", + "28315": "- Bardzo proszę o głos.", + "28316": "- Bardzo proszę.", + "28317": "- Chciałbym zgłosić wniosek formalny. Proponuję przyjąć porządek obrad bez poprawek.", + "28318": "- Dziękuję bardzo. W takim razie obecnie będziemy głosować ten wniosek, jako najdalej idący.", + "28319": "Przystępujemy do głosowania nad wnioskiem o przyjęcie porządku dziennego… Bardzo proszę.", + "28320": "- Chciałem zgłosić protest. Jest rzeczą niedopuszczalną składanie wniosków w trakcie głosowania.", + "28321": "- Zdaje się, że głównym tematem naszej debaty jest przesunięcie terminu uchwalenia budżetu.", + "28322": "Będziemy natomiast upominać się też o inne sprawy, na przykład, jak ów budżet ma być podzielony. Przypuszczam, że akurat to pytanie jest, Panie Senatorze, trochę przedwczesne.", + "28323": "- Mam w tej sprawie odmienne zdanie niż pan marszałek. Sądzę, że skutki tej ustawy będą określać charakter pytań, jakie będziemy mogli stawiać przy uchwalaniu ustawy budżetowej.", + "28324": "- Sposób gospodarowania własnością rolną skarbu państwa powinien zapewnić utrzymanie produkcji rolnej na większości areału z wykorzystaniem istniejących środków produkcji i infrastruktury. Dlatego wydaje mi się, że na obecnym etapie większość dotychczasowych pegeerów powinna pozostać w administracji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Część ziemi z istniejących pegeerów może być sprzedana w celu powiększenia gospodarstw okolicznych rolników.", + "28325": "- Głosowaniem, które odbyło się kilkanaście minut temu, rozstrzygnęliśmy, że najpierw wysłuchamy sprawozdań. Jeżeli senatorowie będą mieli pytania do sprawozdawców, to je sobie zanotują i zadadzą później. Po wysłuchaniu wszystkich sprawozdań będziemy zadawali sprawozdawcom pytania. Zdaję sobie sprawę, że będzie ich wiele, ale taką podjęliśmy decyzję.", + "28326": "Później przejdziemy do debaty i wystąpienia przedstawiciela rządu.", + "28327": "- Dziękuję bardzo.", + "28328": "- Jeżeli nie usłyszę tutaj opinii i tego, co powiedział prezydent, będę głosował przeciwko temu stanowisku. Dziękuję.", + "28329": "- Dziękuję bardzo.", + "28330": "Chciałabym dopuścić do głosu pana senatora Romaszewskiego.", + "28331": "- Pani Marszałek, chcę zgłosić wniosek formalny.", + "28332": "- Pani Marszałek! Wysoka Izbo!", + "28333": "Mnie się wydaje, że nie jest dobrze, kiedy o działaniach izby zaczynają decydować emocje.", + "28334": "- Rozumiem, że tu pan minister Pazura, jako finansista, który uczestniczył w procesie, jest najbardziej kompetentny i mógłby na to pytanie odpowiedzieć bardzo dokładnie. Natomiast ja jeszcze raz chciałem zwrócić uwagę na system technologiczny, w którym pracuje kopalnia węgla brunatnego.", + "28335": "- Ja go znam.", + "28336": "- Myślę, że pozostałej części Senatu warto to wytłumaczyć.", + "28337": "- Bardzo proszę.", + "28338": "- Proszę o naciśnięcie przycisku „obecny”.", + "28339": "Kto jest za przyjęciem tej poprawki?", + "28340": "Kto jest przeciwny?", + "28341": "Kto wstrzymał się od głosowania?", + "28342": "Proszę o wynik. Za poprawką głosowało 47 senatorów, przeciw 6, 4 wstrzymało się od głosowania.", + "28343": "Poprawka została przyjęta.", + "28344": "Poprawka II. 2. do art. 16.", + "28345": "Czytam: „w pkcie 1 wyrazy: «dobrymi obyczajami» zastępuje się wyrazami «powszechnie przyjętymi zasadami moralności»”.", + "28346": "- Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z ministrem sprawiedliwości oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi w drodze rozporządzenia warunki i sposób dokonywania badań, o których mowa w ust. 1.", + "28347": "Uważam, że te poprawki przyczynią się rzeczywiście do sprawniejszego i skuteczniejszego działania sądów i policji. Poprawki przekazuję na ręce pana marszałka. Dziękuję za uwagę.", + "28348": "- Dziękuję bardzo, Pani Senator.", + "28349": "- Dziękuję bardzo. Czy pan senator Chronowski, jako sprawozdawca wniosku mniejszości Komisji Praw Człowieka i Praworządności, chciałby coś dodać?", + "28350": "Bardzo proszę do nas, Panie Senatorze.", + "28351": "- Pani Marszałek! Wysoka Izbo!", + "28352": "W związku z tym, że mamy wniosek pana senatora Rzemykowskiego, chciałbym wycofać wniosek mniejszości Komisji Praw Człowieka i Praworządności, a poprzeć wniosek pana senatora Rzemykowskiego. Dziękuję.", + "28353": "- Zbliżające się wybory prezydenckie uzasadniają przeprowadzenie nieodzownych zmian w ustawie o wyborze prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, stosownie do przepisów obowiązującej konstytucji. Nowelizacja dokonuje następujących zmian w ustawie o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.", + "28354": "Po pierwsze, pozbawia prawa wybierania osób, których obywatelstwo polskie nie zostało stwierdzone i które nie są obywatelami innego państwa, jeżeli stale zamieszkują w Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej pięć lat.", + "28355": "- Poprawki te mają na celu zachowanie dotychczasowego stanu w zakresie podporządkowania Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi.", + "28356": "Kto z państwa senatorów jest za przyjęciem tych wniosków?", + "28357": "Kto jest przeciwny?", + "28358": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "28359": "Proszę o podanie wyników głosowania.", + "28360": "Na 68 obecnych senatorów 21 głosowało za, 45 – przeciw, 2 wstrzymało się od głosu.", + "28361": "Poprawki pierwsza i osiemnasta nie uzyskały akceptacji Izby.", + "28362": "- Nam naprawdę powinno zależeć na tym, aby wszystkie kompetencje dotyczące administracji były niejako w jednym miejscu. I by była tam pełna informacja na temat administracji. A także, aby jedna osoba - mówię w tej chwili o prezesie GUAP - była odpowiedzialna za wypracowanie standardów i przekazywanie corocznej informacji. Państwu to się opłaci. Dziękuję.", + "28363": "- Dziękuję bardzo, Panie Ministrze.", + "28364": "- Był pan, Panie Profesorze, człowiekiem potrafiącym twórczo rozwinąć właściwość tej instytucji. To chcę podkreślić.", + "28365": "Dlatego chylę czoła przed pracowitym sprawozdaniem i pracowitą kadencją pana profesora Tadeusza Zielińskiego, który jako rzecznik praw obywatelskich wpisuje się w historię złotymi zgłoskami. Z całym przekonaniem podkreślam, że pan profesor wykonał olbrzymią i pożyteczną pracę, utorował słuszną drogę swojemu następcy i dobrze przysłużył się ojczyźnie.", + "28366": "- Poprawka piąta została przyjęta.", + "28367": "Poprawka szósta zastępuje pojęcie \"wizerunek znaku towarowego\" pojęciem \"znak towarowy\", zapewniając spójność tych przepisów z ustawą o znakach towarowych i ustawą - Prawo własności przemysłowej.", + "28368": "Kto z państwa senatorów jest za poprawką szóstą?", + "28369": "Kto jest przeciwny?", + "28370": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "28371": "- Jednakże ostatecznie, żeby już nie przedłużać, ponieważ większość spraw przedstawił pan senator Romaszewski, zwracam się do Wysokiej Izby z wnioskiem o przyjęcie ustawy bez poprawek. Dziękuję bardzo.", + "28372": "- Dziękuję, Panie Senatorze.", + "28373": "Czy są pytania do senatorów sprawozdawców? Nie widzę zgłoszeń.", + "28374": "Dziękuję panom.", + "28375": "- Senator Majka. Rezygnuje pan?", + "28376": "- Dziękuję, Panie Marszałku. Rezygnuję z zadania pytania.", + "28377": "- Dziękuję.", + "28378": "Czy są jeszcze chętni do dyskusji? Nie widzę chętnych.", + "28379": "Informuję, że lista mówców została wyczerpana.", + "28380": "Zgodnie z art. 45 ust. 2 Regulaminu Senatu zamykam dyskusję.", + "28381": "Ponieważ w trakcie dyskusji senatorowie zgłosili wnioski o charakterze legislacyjnym, chciałbym zapytać przedstawiciela rządu, czy chce się ustosunkować do przedstawionych wniosków?", + "28382": "- Dziękuję, Panie Senatorze.", + "28383": "Dziękuję senatorowi Kulakowi za solidarność z mówiącym.", + "28384": "Informuję, że swoje oświadczenia do protokołu złożyli senatorowie: Stokłosa, Gibuła, Ferenc i Kowalski*.", + "28385": "Informuję, że protokół siedemdziesiątego pierwszego posiedzenia Senatu Rzeczypospolitej Polskiej czwartej kadencji zostanie udostępniony senatorom w terminie trzydziestu dni po posiedzeniu Senatu w Biurze Prac Senackich, pokój nr 235.", + "28386": "- Jesteśmy głęboko przekonani, że pan minister, jako osoba, której dobro środowiska naturalnego leży szczególnie na sercu, sprawi, że przedstawiony, jakże palący, problem zostanie w końcu rozwiązany.", + "28387": "Z poważaniem, pani senator Alicja Stradomska i senator Jerzy Suchański.", + "28388": "- Dziękuję panu senatorowi.", + "28389": "Bardzo proszę pana senatora Litwińca o wygłoszenie oświadczenia.", + "28390": "- Przystępujemy do głosowania nad przedstawionymi poprawkami.", + "28391": "Poprawka pierwsza została zgłoszona przez senatora Świątkowskiego i poparta przez komisję. Wyrazy \"kultury fizycznej i turystyki\" zastępuje się wyrazami \"kultury fizycznej i sportu\".", + "28392": "Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28393": "Kto z państwa senatorów jest za przyjęciem poprawki?", + "28394": "Kto jest przeciw?", + "28395": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "28396": "Proszę o podanie wyników głosowania.", + "28397": "- Poprawka czwarta, do art. 9, jak też poprawka dziesiąta, mają charakter redakcyjny.", + "28398": "Poprawka szósta, do art. 18 ust. 1, i poprawka dwudziesta siódma, do art. 35 ust. 5, mają charakter porządkowy.", + "28399": "Poprawki siódma i ósma powodują odwołanie się do odrębnych przepisów dotyczących badania zgodności urządzeń, ponieważ ustawa przywołana w art. 18 ust. 4 straci moc 1 stycznia 2003 r.", + "28400": "- Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28401": "Kto z państwa senatorów jest za tym, aby głosować nad tymi niekontrowersyjnymi poprawkami w bloku, proszę o naciśnięcie przycisku \"za\" i podniesienie ręki.", + "28402": "Kto jest przeciw, proszę o naciśnięcie przycisku \"przeciw\" i podniesienie ręki.", + "28403": "Kto się wstrzymał od głosu, proszę o naciśnięcie przycisku \"wstrzymuję się\" i podniesienie ręki.", + "28404": "Dziękuję. Proszę o podanie wyników głosowania.", + "28405": "- Dlaczego?", + "28406": "- Dlatego że wiązałoby się to ze zbyt częstym „skakaniem” między ustawami, których, podejrzewam, część z państwa po prostu nie ma.", + "28407": "Zwracam uwagę Biuru Prac Senackich. Państwo nie zasięgnęli opinii Biura Legislacyjnego!", + "28408": "To się nie nadaje, to nie jest przygotowane do przeprowadzenia głosowania. Bardzo mi przykro za te słowa.", + "28409": "- Poprawka pierwsza, Komisji Ustawodawstwa i Praworządności, poparta przez połączone komisje, zmierza do określenia – jest to poprawka dotycząca art. 7 – czy może nastąpić odmowa wpisu na listę prawników zagranicznych, oraz wprowadza wymóg zawiadamiania o tej odmowie wpisu właściwego organu w państwie macierzystym prawnika zagranicznego.", + "28410": "Proszę bardzo, kto z państwa jest za przyjęciem tej poprawki? Kto jest jej przeciwny? Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję. Proszę o wyniki.", + "28411": "- Sądzę, że gdzieś około godziny 21.00, 22.00, jeżeli oczywiście debata będzie sprawnie przebiegała.", + "28412": "Wysoka Izbo, przystępujemy do rozpatrzenia punktu pierwszego porządku obrad: stanowisko Senatu w sprawie ustawy o uzdrowiskach, obszarach ochrony uzdrowiskowej, lecznictwie uzdrowiskowym i gminach uzdrowiskowych oraz o zmianie niektórych… Panie Senatorze, czy pan się dopiero teraz obudził?", + "28413": "- Pan senator Zbigniew Kulak już zmierza do trybuny. To oznacza, że za chwilę poznamy plon tego posiedzenia.", + "28414": "Proszę bardzo.", + "28415": "- Dziękuję bardzo.", + "28416": "Panie Marszałku! Panie i Panowie Senatorowie!", + "28417": "Tak jest, komisje wypracowały – i to, wbrew pozorom, bez żadnych istotnych kontrowersji – wspólne stanowisko, które jest zawarte w druku nr 617.", + "28418": "- W związku z tym zwracam się do głównego insektora pracy z pytaniem o skuteczność działań PIP w tym zakresie. Mianowicie chodzi o to, jakie podjęto skuteczne działania prewencyjne i represyjne w celu wyeliminowania takich nagannych zachowań pracodawców. W mojej ocenie niskie mandaty, jakie nakładają inspektorzy pracy, mandaty do 500 zł, na pewno nie spowodują terminowego wypłacania wynagrodzeń.", + "28419": "- Przystępujemy do głosowania nad wnioskiem Komisji Praw Człowieka i Praworządności oraz senatora Wyględowskiego o skreślenie pktu 1 w art. 7 ustawy. To jest poprawka numer piętnaście. Proszę o naciśnięcie przycisku „obecny”.", + "28420": "Kto jest za, proszę nacisnąć przycisk i podnieść rękę. Dziękuję.", + "28421": "Kto jest przeciw, proszę nacisnąć przycisk i podnieść rękę. Dziękuję.", + "28422": "Kto się wstrzymał, proszę nacisnąć przycisk i podnieść rękę. Dziękuję.", + "28423": "- Przypominam też, że tekst ustawy zawarty jest w druku nr 492, natomiast sprawozdania komisji w drukach nr 492A i 492B.", + "28424": "Proszę o zabranie głosu sprawozdawcę Komisji Praw Człowieka i Praworządności, pana senatora Romana Karasia.", + "28425": "- Proszę zwrócić uwagę na to, że ta ustawa – to jest może bardzo dziwne – wprowadza również samoinformowanie dystrybutora o produkcie niebezpiecznym, a to znaczy, że gdy on sam to wykryje i wie, że produkt, który dystrybuuje, bądź produkt, który posiada, jest niebezpieczny, powinien to zgłosić do tak zwanej bazy danych, do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta.", + "28426": "- Dziękuję.", + "28427": "- Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28428": "Kto jest za przyjęciem tej poprawki, proszę o naciśnięcie przycisku \"za\" i podniesienie ręki.", + "28429": "Kto jest przeciwny, proszę o naciśnięcie przycisku \"przeciw\" i podniesienie ręki.", + "28430": "Kto się wstrzymał od głosu, proszę o naciśnięcie przycisku \"wstrzymuję się\" i podniesienie ręki.", + "28431": "Proszę o podanie wyników głosowania.", + "28432": "- Koalicja rządząca zarówno w oficjalnych wypowiedziach, jak i w rozmowach kuluarowych, konsekwentnie próbuje nazywać reformą zmiany zachodzące w systemie opieki zdrowotnej, przypisując sobie wątpliwe, jak na razie, sukcesy, a porażkami i niedoskonałościami dotychczasowych regulacji obciążać poprzedni rząd, a przede wszystkim poprzedni parlament.", + "28433": "- Dlatego popieram stanowisko Komisji Praw Człowieka i Praworządności w tym zakresie i będę za nim głosował. Dziękuję.", + "28434": "- Dziękuję bardzo, Panie Senatorze.", + "28435": "- Sprostowanie, jeżeli można.", + "28436": "- Proszę bardzo.", + "28437": "- Dziękuję bardzo, Panie Marszałku.", + "28438": "Chciałem tylko dodać drobne, ale myślę, że dla czystości wywodu ważne, sprostowanie. Otóż expressis verbis się nie mówi, ale się wyraża. Dziękuję.", + "28439": "- Nikt więcej nie zapisał się do dyskusji.", + "28440": "- Przypominam też, że tekst ustawy jest zawarty w druku nr 146, a sprawozdania komisji w drukach nr 146A i 146B.", + "28441": "Bardzo proszę sprawozdawcę Komisji Obrony Narodowej i Bezpieczeństwa Publicznego panią senator Marię Berny o zabranie głosu i przedstawienie sprawozdania komisji w sprawie rozpatrywanej ustawy.", + "28442": "- Stwierdzam, że Wysoki Senat poprawkę trzydziestą drugą przyjął.", + "28443": "Poprawka trzydziesta trzecia, panów senatorów Pietrzaka i Lorenza, poparta przez połączone komisje, dotyczy art. 57 pkt 3. Ma charakter precyzujący.", + "28444": "Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28445": "Kto z państwa senatorów jest za przyjęciem poprawki trzydziestej trzeciej?", + "28446": "Kto jest przeciw?", + "28447": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "28448": "- Dobrze. W tej chwili pan senator Sęk, jako sprawozdawca Komisji Emigracji i Polaków za Granicą, przedstawi projekt uchwały z uzasadnieniem własnym.", + "28449": "Bardzo proszę, Panie Senatorze.", + "28450": "- Pani Marszałek! Panie i Panowie Senatorowie!", + "28451": "Bardzo przepraszam za spóźnienie, ale byłem przekonany, że posiedzenie zaczyna się o godzinie 11.00, myślałem, że o godzinie 10.30 jest posiedzenie Prezydium Senatu. Jeszcze raz bardzo przepraszam.", + "28452": "- Kto z państwa jest za przyjęciem uchwały? Kto jest przeciwny? Kto się wstrzymał od głosu? Nawet ta osoba, która wtedy była za błędem, teraz była za.", + "28453": "Wynik 85:0.", + "28454": "Stwierdzam, że ustawa została przyjęta.", + "28455": "Wobec wyników głosowania stwierdzam, że Senat podjął uchwałę w sprawie ustawy o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.", + "28456": "- Zwracam się więc z uprzejmą prośbą do pań i panów senatorów o przyjęcie stanowiska rządu w tej sprawie. Dziękuję bardzo.", + "28457": "- Dziękuję bardzo, Pani Minister.", + "28458": "Proszę o pozostanie jeszcze chwilę, albowiem zgodnie z art. 44 ust. 6 Regulaminu Senatu senatorowie mogą zadawać pytania.", + "28459": "Chciałbym zapytać, czy ktoś z państwa senatorów chce zadać pytanie obecnej tu pani minister.", + "28460": "Pan senator Pietrzak, proszę bardzo.", + "28461": "- Stwierdzam, że poprawka dziewiąta została przyjęta.", + "28462": "Przystępujemy do głosowania nad poprawką dziesiątą. Doprecyzowuje ona przepis art. 7 ust. 3 wskazując, że chodzi w nim o osoby, które po wygaśnięciu tytułu prawnego do lokalu mieszkaniowego są zobowiązane do opuszczenia lokalu.", + "28463": "Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28464": "Kto z państwa senatorów jest za poprawką dziesiątą?", + "28465": "- Przypominam, że wszystkie przedstawione wnioski zawarte są w druku nr 248Z. Informuję, że zgodnie z art. 47 ust. 1 Regulaminu Senatu w pierwszej kolejności zostanie przeprowadzone głosowanie nad wnioskiem o odrzucenie ustawy.", + "28466": "Następnie, w przypadku jego odrzucenia, nad wnioskiem o przyjęcie ustawy bez poprawek.", + "28467": "- Jako senator niezależny nie mam zamiaru uczestniczyć w tym sporze, choć nie zwalnia mnie to z obowiązku wyrażenia opinii na temat samej ustawy, zwłaszcza jej aspektów ekonomicznych i znaczenia dla tak zwanej polityki lekowej w Polsce.", + "28468": "Koszty wprowadzenia tej ustawy nie są wielkie. Szacuje się je na 28 milionów 300 tysięcy zł, ale też jej efekty socjalne są wyjątkowo mizerne.", + "28469": "- Nie widzę dalszych pytań. Dziękuję panu.", + "28470": "- Dziękuję.", + "28471": "- Otwieram dyskusję.", + "28472": "Przypominam o wszystkich wymogach, zwłaszcza o obowiązku składania podpisanych wniosków w trakcie debaty.", + "28473": "Na liście mówców są trzy nazwiska. Udzielam głosu pierwszemu mówcy, senatorowi Czai. Potem będzie pani Ewa Serocka, a jako trzecia – pani Anna Kurska.", + "28474": "- Dziękuję, Panie Marszałku.", + "28475": "- A te 3 miliardy zł?", + "28476": "- Proszę?", + "28477": "- Zostały do wydania 3 miliardy zł.", + "28478": "- Wydałem wszystko, co miałem, zobaczycie to w druku, który już składam na ręce marszałka.", + "28479": "- Uzgodnione z Balcerowiczem.", + "28480": "- Nie jest to uzgodnione z premierem Balcerowiczem, tak na marginesie.", + "28481": "I teraz ostatnia kwestia, dotycząca konkluzji.", + "28482": "- I sprawy formalne – ostatni art. 22 mówi, kiedy ustawa wchodzi w życie lub jakie warunki należy wypełnić, aby wypowiedzieć umowę.", + "28483": "Na posiedzeniu komisji padło pytanie: czy ta umowa dotyczy ekstradycji. Otóż nie, nie dotyczy ona ekstradycji osób. Jak do tej pory ani strona kanadyjska, ani strona polska nie złożyły takiego wniosku, nie występowały z taką propozycją. Po prostu nie mamy z Kanadą porozumienia w tej sprawie.", + "28484": "- Poprawka uzyskała akceptację.", + "28485": "Poprawka dwunasta przewiduje, że jeżeli osoba lustrowana zrezygnuje ze stanowiska, czego skutkiem jest umorzenie postępowania lustracyjnego, a następnie ponownie ubiega się o stanowisko publiczne, musi wtedy złożyć kolejne oświadczenie lustracyjne.", + "28486": "Proszę o naciśnięcie przycisku obecności.", + "28487": "Kto z państwa senatorów jest za przyjęciem poprawki?", + "28488": "Kto jest przeciw?", + "28489": "Kto wstrzymał się od głosu?", + "28490": "- Dziękuję bardzo. Przystępujemy do kolejnego punktu porządku dziennego: Stanowisko Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o opodatkowaniu wzrostu wynagrodzeń. Druki senackie nr 81, 81 A i 81 B.", + "28491": "W imieniu Komisji Gospodarki Narodowej głos zabierze pan senator Andrzej Pawlik.", + "28492": "Proszę pana, na przestrzeni 2002 r. pan Jan Kulczyk poprzez firmy od niego zależne prowadził poufne rozmowy z reprezentantami kompanii Łukoil oraz Jukos. Czy pan Kulczyk informował pana prezydenta o rezultatach tych negocjacji? Czy pan mógł, po rozmowach z Kulczykiem, ocenić ich konsekwencje dla bezpieczeństwa państwa?", + "28493": "Przypominam, że przebieg przesłuchania jest utrwalony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk i obraz, o czym został pan uprzedzony w wezwaniu.", + "28494": "Zgodnie z art. 171 §1 Kodeksu postępowania karnego może pan swobodnie wypowiedzieć się w sprawie będącej przedmiotem badań komisji.", + "28495": "Czy chce pan skorzystać z tej możliwości?", + "28496": "Panie Kulczyk, a czy w dniu dzisiejszym, po tej można powiedzieć całej akcji medialnej, jest pan zadowolony z tego spotkania, czy też pan, nie wiem, żałuje, że pan poszedł na to spotkanie? No, jak pan się odnosi do tego faktu?", + "28497": "Oczywiście do tych protokołów komisja sięgnie.", + "28498": "Panie profesorze, był pan jedynym członkiem Rady Nadzorczej PKN Orlen z jej funkcjonującego na przełomie 2001 i 2002 r. składu, który pozostał w radzie po dniu 21 lutego 2002 r. Czym pan to tłumaczy?", + "28499": "Szczerze? Nie wiem. Wtedy tak uważałam, a teraz już nie wiem, bo bardzo dużo tutaj komisja odkryła na temat grupy trzymającej władzę, na temat powiązań różnych osób z Lwem Rywinem, te billingi były ogłaszane itd. itd. Ja bardzo liczę na to, że wysoka komisja wyjaśni, jaki był właściwie związek między osobami, które miały wpływ na ustawę, a panem Lwem Rywinem.", + "28500": "Merytorycznie, panie przewodniczący. Otóż ja muszę powiedzieć, że kiedyś powiedziałem, że pańscy koledzy stwierdzili, iż weryfikacja ze strony pana Czyżewskiego będzie wymagała kilkunastu miesięcy i to jest też podstawą zastanowienia się. Ale tutaj chciałbym wesprzeć wniosek pana posła Giertycha, otóż zaczynamy mówić o sprawach organizacyjnych, myślę, że szkoda czasu panów operatorów...", + "28501": "Zarządzam głosowania w sprawie trybu. Tryb przedstawiłem.", + "28502": "Kto jest za przyjęciem takiego trybu, proszę o podniesienie ręki.", + "28503": "Dziękuję bardzo.", + "28504": "Kto jest przeciwny?", + "28505": "Kto się wstrzymał?", + "28506": "Dziękuję bardzo.", + "28507": "Komisja podjęła decyzję o trybie, w jakim będziemy prowadzić głosowanie.", + "28508": "Przystępujemy do głosowania nad wyłączeniem z prac komisji pana posła Romana Giertycha.", + "28509": "Przypominam, że w tej sprawie nie głosuje pan Roman Giertych.", + "28510": "Rozumiem. Dziękuję bardzo za dyscyplinę.", + "28511": "Na ten moment skończyliśmy pierwszą rundę pytań.", + "28512": "Co prawda, jest przed nami dylemat. Z jednej strony umówiłem się z państwem dziennikarzami, że zakończymy o godzinie 17. No i jest 17. Dlatego chciałbym zakończyć. Pan przewodniczący Aumiller, co prawda, naciska mnie, że zadałby jeszcze tylko jedno pytanie. Z jednej strony go rozumiem, bo czas w pierwszej rundzie wykorzystał w 50%.", + "28513": "Dziękuję bardzo. Myślę, że do tej sprawy wrócimy jeszcze w momencie, jak będziemy analizowali działalność PKN Orlen od tej strony i nadzoru właścicielskiego, i gospodarowania przez Skarb Państwa możliwościami. Natomiast chciałbym wrócić do tej kwestii związanej", + "28514": "Czy teraz pan ekspert chciałby ? Bardzo proszę się wypowiedzieć.", + "28515": "Proszę bardzo, pan pułkownik Nowek, ekspert komisji.", + "28516": "Chcę tylko przez to powiedzieć, że pan przewodniczący Gierej nie dopuszczał do dyskusji w tej sprawie uznając, że jest jego suwerennym prawem określanie kiedy ma a kiedy nie ma konfliktu interesów. I tylko tyle chcę powiedzieć. Ale to nie znaczy, że rada formalnie...", + "28517": "Umożliwia świadkowi, że tak powiem, głębszy namysł, zastanowienie się, rozważenie, zmianę wersji, ponieważ mamy do czynienia ze zmianą stanowiska świadka. Więc to po pierwsze. I zwracam uwagę na znaczącą... To po pierwsze.", + "28518": "Po drugie. Chciałbym móc dokończyć teraz przed przerwą...", + "28519": "Otwieram posiedzenie sejmowej Komisji Śledczej do zbadania zarzutu nieprawidłowości w nadzorze Ministerstwa Skarbu Państwa nad przedstawicielami Skarbu Państwa w spółce PKN Orlen SA oraz zarzutu wykorzystania służb specjalnych (dawnego UOP) do nielegalnych nacisków na organa wymiaru sprawiedliwości w celu uzyskania postanowień służących do wywierania presji na członków Zarządu PKN Orlen SA.", + "28520": "Stwierdzam kworum.", + "28521": "Nie, nie, panie pośle. To były te czasy, kiedy paszport był wydawany na kilka miesięcy, trzeba było iść do ambasady ten paszport przedłużyć. Przedłużenie tego paszportu otrzymywało się też na kilka miesięcy. To nie były te czasy, które są dzisiaj, że ma się paszport w kieszeni i można swobodnie wyjeżdżać za granicę.", + "28522": "- Nad tymi poprawkami głosować będziemy łącznie.", + "28523": "Komisja wnosi o odrzucenie tych poprawek.", + "28524": "Ich przyjęcie spowoduje bezprzedmiotowość poprawek: 4., 5., 9., 10. i 15. oraz wniosków mniejszości: 1. i 2.", + "28525": "Przystępujemy do głosowania.", + "28526": "Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem poprawek: 3. i 14., zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "28527": "Kto jest przeciw?", + "28528": "Trzeba też zwrócić uwagę na to, kto powinien funkcjonować jako przedsiębiorca w obszarze odzysku czy też recyklingu. Rząd przedłożył nam propozycję zróżnicowania kapitałowego, tak żeby doprowadzić do koncentracji tych przedsiębiorstw, podnosząc kapitał z upływem lat, tak żeby po roku 2007 doprowadzić do powstania na terenie Polski kilku przedsiębiorstw, które mogłyby, z dużym zasobem kapitałowym, tę funkcję w sposób właściwy wykonywać.", + "28529": "- Dziękuję, panie pośle, pański czas minął.", + "28530": "Proszę o zabranie głosu pana posła Piotra Krutula.", + "28531": "Dziękuję, panie pośle.", + "28532": "- Panie Marszałku! Chcę powiedzieć, że mam trzy pytania do przedstawiciela wnioskodawcy, do pana marszałka.", + "28533": "Panie marszałku, w imieniu wójtów i burmistrzów pytam pana: Czy były konsultacje z wójtami i burmistrzami na temat dwudniowego referendum?", + "28534": "- Dziękuję pani poseł.", + "28535": "Zamykam dyskusję.", + "28536": "W dyskusji zgłoszono wniosek o odrzucenie projektu ustawy w pierwszym czytaniu.", + "28537": "Do głosowania nad tym wnioskiem przystąpimy w bloku głosowań w czwartek.", + "28538": "Na tym zakończyliśmy rozpatrywanie punktów porządku dziennego w dniu dzisiejszym.", + "28539": "Informuję, że zgłosili się posłowie w celu wygłoszenia oświadczeń poselskich - posłowie: Piecha, Szustak, Szumska, Szukała, Wojtkowiak. Czy ktoś jeszcze chciałby się zapisać? Nie widzę zgłoszeń.", + "28540": "- Chciałbym zapytać o powody, dla których pan premier 1,5 roku temu uważał, że może odpowiadać na pytania posłów w Izbie, a po 1,5 roku uważa, że odpowiadać na te pytanie nie może? (Oklaski)", + "28541": "- (Głos z sali: Brawo!)", + "28542": "- Dziękuję.", + "28543": "Czy są jeszcze jakieś pytania? Nie ma, tak?", + "28544": "- Reasumując wystąpienie, oświadczam, że klub nasz będzie głosował za wszystkimi poprawkami Senatu. Dziękuję uprzejmie.", + "28545": "- Dziękuję panu posłowi.", + "28546": "Proszę o zabranie głosu pana posła Sławomira Rybickiego występującego w imieniu Platformy Obywatelskiej.", + "28547": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mając na względzie późną porę, pragnę swoje wystąpienie ograniczyć do stwierdzenia, że Klub Parlamentarny Platformy Obywatelskiej poprze wszystkie pięć poprawek Senatu. (Oklaski)", + "28548": "- (Głos z sali: Dodatek paraolimpijski.)", + "28549": "- Tak, dodatek paraolimpijski - tutaj kolega podpowiada - dla tych, którzy te medale zdobywali na paraolimpiadach i być może w przyszłości również będą zdobywać, czego im, sobie i Polsce życzymy. I taki dodatek byłby przyznawany do renty, a docelowo w przyszłości do emerytury, kiedy zostałoby to zamienione.", + "28550": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Z uwagi na powyższe racje, wychodząc z oceny, że polityka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji uderza w wolność słowa, narusza prawo obywateli do równego dostępu do wypowiedzi oraz prawo do rzetelnej informacji, posłowie Porozumienia Polskiego będą głosować za odrzuceniem sprawozdania Krajowej Rady. Składam wniosek o odrzucenie sprawozdania Krajowej Rady. (Oklaski)", + "28551": "- Dziękuję panu posłowi.", + "28552": "- Ależ oczywiście.", + "28553": "- (Poseł Halina Nowina-Konopka: Panie ministrze, prosiłabym o odpowiedź na piśmie.)", + "28554": "- Panie ministrze, jeszcze tylko w tej kwestii.", + "28555": "- Przecież straż gminna działa w oparciu o budżet gminy, w związku z tym moje pytanie brzmi: Czy będą ekstra jakieś specjalne konta tworzone dla straży miejskiej, czy to tylko będzie w ramach tego samego budżetu gminy? Jeśli bowiem tak, to wtedy chyba te zapisy - jeden z drugim - się kłócą. Dziękuję bardzo.", + "28556": "- Panie ministrze, tylko że to pytanie w ramach zapytań poselskich zadawaliśmy panu.", + "28557": "Ponieważ w traktacie akcesyjnym Polska nie uzyskała żadnych okresów przejściowych w zakresie telekomunikacji, to zdaniem projektodawcy przyjęcie ustawy Prawo telekomunikacyjne jest konieczne, wynika bowiem to z naszych zobowiązań akcesyjnych.", + "28558": "Pan odpowiadał i pan odpowiedział, że rząd dołoży starań, żeby rozwiązać tę sytuację.", + "28559": "- Prawo i Sprawiedliwość poprze wniosek o odrzucenie tej ustawy, a w przypadku nieprzyjęcia będzie popierać każde rozwiązanie, które chroni tych, którzy mają najtrudniej, a więc małych i średnich przedsiębiorów. Dziękuję bardzo. (Oklaski)", + "28560": "- Dziękuję panu posłowi.", + "28561": "Głos ma pan poseł Mieczysław Kasprzak, Polskie Stronnictwo Ludowe.", + "28562": "- Dziękując podkomisji i połączonym komisjom za pracę nad tym projektem, oczekujemy, że projekt poprawi bezpieczeństwo ruchu na drogach, dostosuje nasze prawo do wymogów międzynarodowych, a więc będzie ważnym krokiem naprzód dla samego transportu, dla ruchu drogowego, co zapewne nie spowoduje jeszcze usunięcia wszystkich wątpliwości i problemów, ale na pewno będzie to postęp, i to wyraźny, w stosunku do stanu obecnego. Dziękuję za uwagę.", + "28563": "- Po głosowaniach przeprowadzimy pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja wyborcza do Sejmu i do Senatu.", + "28564": "Ostatnim rozpatrywanym w piątek punktem porządku dziennego będzie informacja prezesa Rady Ministrów w sprawie aktualnej sytuacji w ochronie zdrowia.", + "28565": "Proszę posła sekretarza o odczytanie komunikatów.", + "28566": "- Przepraszam, panie pośle.", + "28567": "Bardzo proszę o nieprowadzenie polemiki z ław, a pana posła Kalisza proszę o nieodpowiadanie na tego typu zaczepki, bo pan je legitymizuje w ten sposób.", + "28568": "- Dobrze.", + "28569": "Już nie będę, panie pośle, odpowiadał na tego rodzaju zaczepki. Pozwoli pan, że skończę.", + "28570": "- Od samego dzielenia pieniędzy nie przybywa, lecz zmniejsza się jedynie kwota wynikła z dzielenia przez większą liczbę form pomocy i osób, które będą się o te pieniądze ubiegać. Dlatego parlament studencki powinien raczej domagać się od wysokiego Senatu rzetelnego podejścia do problemu, a nie propagandowych pustych kroków. Polskiej biedzie akademickiej potrzeba pieniędzy, a nie podzielników.", + "28571": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projektowane zmiany wyłączają z przepisów ustawy wyroby medyczne, zdefiniowane w nowej ustawie o wyrobach medycznych.", + "28572": "Ponadto projekt wprowadza poprawki niezbędne z uwagi na dostosowanie nazewnictwa do ustawy Prawo farmaceutyczne i ustawy o kosmetykach.", + "28573": "Wśród zmian w przepisach polskiego prawa ustawa wprowadza obowiązek posiadania spisu stosowanych substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych w magazynach hurtowników i dystrybutorów, czego do tej pory nie określa w swoich przepisach Kodeks pracy.", + "28574": "- Z poprawką tą łączy się 64. poprawka Senatu polegająca na skreśleniu pkt. 6 w art. 95 ust. 3.", + "28575": "Nad tymi poprawkami głosować będziemy łącznie.", + "28576": "Komisja wnosi o ich odrzucenie.", + "28577": "Przystępujemy do głosowania.", + "28578": "Kto z pań i panów posłów jest za odrzuceniem poprawek Senatu: 62. i 64., zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "28579": "- Proszę o zabranie głosu sprawozdawcę komisji pana posła Wiesława Andrzeja Szczepańskiego.", + "28580": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie Komisji Małych i Średnich Przedsiębiorstw o komisyjnym projekcie ustawy o zamówieniach publicznych, zawarte w druku nr 3076. Komisja w dniu 20 czerwca br. przyjęła sprawozdanie podkomisji i postanowiła rekomendować Sejmowi projekt w przedstawionej dziś treści.", + "28581": "- Przepraszam, jeżeli źle zrozumiałem.", + "28582": "- (Głos z sali: No nie, ja muszę to sprostować.)", + "28583": "- (Poseł Marian Curyło: Panie marszałku, niech pan mu przerwie.)", + "28584": "- Panie Ministrze! Chciałbym zapytać, czy przewiduje pan - i da pan tu gwarancje - że rolnicy na skutek tej operacji nie zostaną pokrzywdzeni finansowo? Dziękuję. (Oklaski)", + "28585": "- Dziękuję panu posłowi.", + "28586": "Sejm podjął decyzję o wysłuchaniu w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i kół.", + "28587": "Otwieram dyskusję.", + "28588": "Proszę o zabranie głosu panią poseł Małgorzatę Ostrowską występującą w imieniu Klubu Parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej.", + "28589": "Wicemarszałek Donald Tusk:", + "28590": "- Ja bardzo proszę następnych posłów, aby nie nadużywali trybu sprostowania, tak jak to zrobił przed chwilą pan poseł Jurgiel.", + "28591": "Proszę bardzo, jak rozumiem, pan poseł Ołdakowski w trybie sprostowania.", + "28592": "- (Poseł Adam Ołdakowski: Nie otrzymałem odpowiedzi na pytanie.)", + "28593": "- Nie, panie pośle, nie udzielam panu głosu do zadania pytania. Wchodzi w grę tylko tryb sprostowania, jeśli został pan źle zrozumiany.", + "28594": "- Sądzę, że na pytanie pani Grzebisz-Nowickiej już odpowiedziałem. Było to pytanie dotyczące ustawy o gotowości cywilnej.", + "28595": "- (Poseł Zofia Grzebisz-Nowicka: Nie, nic podobnego. To jest znacznie szersze pytanie.)", + "28596": "- Pytanie dotyczyło art. 236 konstytucji, a więc regulacji prawa stanu klęsk żywiołowych. Takie projekty zgłosił pan prezydent i wydaje się, że byłoby niestosowne, aby rząd zgłaszał projekty konkurencyjne.", + "28597": "- (Poseł Zygmunt Ratman: Najmocniej przepraszam, wykorzystałem to pytanie.)", + "28598": "- Przykuł pan uwagę i uśpił czujność.", + "28599": "Bardzo proszę, pytanie zada pan poseł Bogusław Wontor, proszę bardzo.", + "28600": "- Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam pytanie do posła sprawozdawcy. Czy przeprowadzając tak rewolucyjną operację związaną z zarządzaniem polskim sportem, myślę o tworzeniu Polskiej Konfederacji Sportu, można było uniknąć wszystkich wpadek?", + "28601": "- Komisja Europejska przedłożyła sprawozdanie o stanowisku Senatu w sprawie ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.", + "28602": "Sprawozdanie to zostało paniom i panom posłom doręczone w druku nr 566.", + "28603": "W związku z tym, na podstawie art. 56zf regulaminu Sejmu, podjąłem decyzję o uzupełnieniu porządku dziennego o punkt obejmujący rozpatrzenie tego sprawozdania.", + "28604": "- Dziękuję panu ministrowi.", + "28605": "Przechodzimy do 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i kół.", + "28606": "Otwieram dyskusję.", + "28607": "Pan poseł Stanisław Stec w imieniu klubu SLD, proszę bardzo.", + "28608": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt w imieniu klubu Sojuszu Lewicy Demokratycznej przedstawić stanowisko odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.", + "28609": "- Prezydium Sejmu proponuje jednocześnie, aby Sejm wysłuchał 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i kół w dyskusjach nad pozostałymi punktami porządku dziennego.", + "28610": "Jeżeli nie usłyszę sprzeciwu, będę uważał, że Sejm propozycje przyjął.", + "28611": "Sprzeciwu nie słyszę.", + "28612": "Za chwilę rozpatrzymy sprawozdanie komisji o projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku rolnym.", + "28613": "- A następne pytanie: Czy są znane też opinie wielu ekspertów w tej mierze, na które się tu powoływano wielokrotnie, co do trwałości tych małżeństw, bo rzeczywiście nie tylko obserwacja, ale i statystyki, i bardzo wielu ludzi się w tej kwestii wypowiadało.", + "28614": "- Z tych też względów do przedmiotowego sprawozdania nie zgłaszamy poprawek i jesteśmy za uchwaleniem projektu ustawy w brzmieniu zawartym w druku nr 2153. Dziękuję za uwagę.", + "28615": "- Dziękuję panu posłowi.", + "28616": "Proszę panią posłankę Krystynę Grabicką o wystąpienie w imieniu Koła Poselskiego Ruchu Katolicko-Narodowego.", + "28617": "- Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Komisja Europejska po rozpatrzeniu uchwały Senatu z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie ustawy o organizacji rynku rybnego i pomocy finansowej w gospodarce rybnej na posiedzeniu w dniu 15 stycznia 2004 r. oraz po wysłuchaniu przedstawiciela Komitetu Integracji Europejskiej, który stwierdził, że poprawki zawarte w uchwale Senatu są zgodne z prawem Unii Europejskiej, wnosi, aby Sejm raczył poprawki Senatu przyjąć. Dziękuję bardzo.", + "28618": "- Jest bardzo charakterystyczne, że jak wszyscy pokrzywdzeni przez historię w Polsce i ci zabużanie byli trochę traktowani jako tacy trędowaci, o nich się właściwie nie mówiło, nie aż tak źle, jak o ziemianach, przemysłowcach i kupcach przedwojennych, ale też jako o czymś, co nie powinno istnieć w świadomości społecznej. I to była pewnie jedna z przyczyn, dla których finansowych swoich praw nie mogli zrealizować.", + "28619": "- Stwierdzam, że Sejm wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów poprawkę Senatu przyjął.", + "28620": "W 5. poprawce do art. 14 ust. 1f Senat proponuje, aby po wyrazach ˝tych zdarzeń˝ dodać wyrazy ˝zgodnie z odrębnymi przepisami˝.", + "28621": "Komisja wnosi o przyjęcie tej poprawki.", + "28622": "Przystępujemy do głosowania.", + "28623": "Kto z pań i panów posłów jest za odrzuceniem 5. poprawki Senatu, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "28624": "Kto jest przeciw?", + "28625": "- W pierwszej kolejności pod głosowanie poddam wniosek o odrzucenie projektu ustawy w całości.", + "28626": "Komisja wnosi o jego odrzucenie.", + "28627": "Przyjęcie tego wniosku spowoduje bezprzedmiotowość pozostałych propozycji.", + "28628": "Przystępujemy do głosowania nad wnioskiem o odrzucenie projektu ustawy.", + "28629": "Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem wniosku o odrzucenie projektu ustawy budżetowej na rok 2004 w całości, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.", + "28630": "- Na sekretarzy dzisiejszych obrad powołuję panie i panów posłów: Irenę Marię Nowacką, Elżbietę Radziszewską, Andrzeja Mańkę i Roberta Strąka.", + "28631": "W pierwszej części obrad sekretarzami będą pani poseł Irena Maria Nowacka i pan poseł Robert Strąk.", + "28632": "Protokół i listę mówców prowadzić będą panowie posłowie Robert Strąk i Andrzej Mańka.", + "28633": "Posłowie sekretarze zajęli miejsca.", + "28634": "- Jeśli nie usłyszę sprzeciwu, będę uważał, że Sejm propozycję przyjął.", + "28635": "Sprzeciwu...", + "28636": "- (Poseł Joanna Senyszyn: Pytanie.)", + "28637": "- W tej sprawie?", + "28638": "- (Poseł Joanna Senyszyn: Porządkowe.)", + "28639": "- Proszę więc poczekać łaskawie.", + "28640": "Sprzeciwu nie słyszę.", + "28641": "Komisja do Spraw Unii Europejskiej przedłożyła dodatkowe sprawozdanie o projekcie uchwały w sprawie udziału Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w maju i czerwcu 2004 r.", + "28642": "– Tam oni uważają, że jak dla takiej mieściny, to jest i tak za dużo zabytków.", + "28643": "– A czy to jest w samym tylko rynku, chyba nie, bo to widziałam tam nad Wisłą, na tej skarpie...", + "28644": "– Tak, nad samą Wisłą. Jeżeli państwo się przyjrzeli na przykład zamkowi. Proszę pani, on był karykaturą już pod koniec... w tym swoim przeznaczeniu jakiemu służył, mianowicie jako więzienie.", + "28645": "– To za okupacji...", + "28646": "– Dobrze.", + "28647": "– Od której ty urzędujesz tam teraz?", + "28648": "– Będę gdzieś około jedenastej tym razem. Skończyłem już na dzisiaj działalność ostatnich dwóch tygodni, teraz będę miał trochę luzu, ale będę gdzieś tak między jedenastą, a czwartą.", + "28649": "– Dobra, to ja bym po to wpadł gdzieś tak około jedenastej.", + "28650": "– To dobrze, będę na pewno... Ty, słuchaj stary, zrobiłeś jakieś odbitki?", + "28651": "– Te... te graficzne?", + "28652": "– No.", + "28653": "– A dzisiaj w ogóle nie ma nikogo, kto by się zorientował w materiałach redakcyjnych?", + "28654": "– No czemu zaś tak mówisz?", + "28655": "– Co?", + "28656": "– Do południa jest, proszę ciebie, F., po południu jest E., która jest również wprowadzona w te tajniki materiałowe.", + "28657": "– Nie, ja po prostu dlatego się pytam, bo chciałbym po prostu na zebraniu zebrać sobie numer - wiesz, na zebranie - pięćdziesiąty drugi.", + "28658": "– Szesnastu.", + "28659": "– No to jest bez sensu, nie?", + "28660": "– Mhmm...", + "28661": "– To ja zupełnie tego nie rozumiem. Czy H. jest u ciebie w domu?", + "28662": "– W łóżku, u siebie. Ona jutro nie przychodzi.", + "28663": "– Jezus!", + "28664": "– Co? Wzięłam sobie oddech. Poza tym zdaje się J., bo ``ta mała z dużym czołem'' miała bardzo rozpalone czoło.", + "28665": "– Kto to jest `ta mała z dużym czołem''?", + "28666": "– J.", + "28667": "– Kto tak powiedział?", + "28668": "– Ja też jestem trochę przerażony, że ty w ogóle na dziewczynki... Ja jestem przerażony.", + "28669": "– Mamy bardzo ładną sekretarkę za to.", + "28670": "– Gdzie?", + "28671": "– W redakcji.", + "28672": "– No to cóż z tego. A dziś jest osiągalna? Może masz telefon do niej?", + "28673": "– Czy jest osiągalna, słuchaj...", + "28674": "– Cześć, słuchaj, jesteś zdrowy czy chory?", + "28675": "– Przypuszczasz, że mogą tu być jakieś akcenty specjalne?", + "28676": "– No mogą być jakieś jaja. Ja nie wiem jak on się w tej chwili w ogóle będzie zachowywał.", + "28677": "– Przypuszczam, że grzecznie.", + "28678": "– Tak?", + "28679": "– Hm!", + "28680": "– No zobaczymy, ale kurcze, wiesz...", + "28681": "– Jego adiutant mi, wiesz, przekazał, niby to nieumyślnie, że wcale się na mnie nie gniewa, owszem, tego, wiesz mówiłem ci już?", + "28682": "– Nie.", + "28683": "– A.", + "28684": "– No wiem, ale...", + "28685": "– No tak.", + "28686": "– To ktoś za niego miał złożyć prawda?", + "28687": "– Więc on rozmawiał z kolegą, który właśnie mu to zaproponował, że są takie i takie możliwości, no i ja rezultatu tej rozmowy nie wiedziałam, z tym że po rozmowie z ciocią mówiłam mu, że trzeba podanie złożyć natychmiast, więc mówił tak, tak, ja już to zrobiłem.", + "28688": "– No szmiry, no bzdury, no po prostu głupoty. To wszystko. To jest francowate.", + "28689": "– Ja nie wiem, na czym to polega. Ja nie wiem zupełnie.", + "28690": "– Hm.", + "28691": "– No to tyle Y-usiu! No to zdrowiej szybko.", + "28692": "– No! Ja jutro już pewnie wyjdę.", + "28693": "– Wyjdziesz już? No!", + "28694": "– Przyjdę na to zebranie, to się zobaczymy.", + "28695": "– No wolałbym coś nowego oczywiście.", + "28696": "– To do twojej dyspozycji jest. Bo tamto to wiesz, wszystko są rzeczy sprzed dwóch, trzech lat, tak że jak tam uważasz.", + "28697": "– No wolałbym nowe, no zobaczę.", + "28698": "– No jak zdążysz to zrobić to...", + "28699": "– A do kiedy?", + "28700": "– No do końca tygodnia.", + "28701": "– Acha.", + "28702": "– No właśnie, chciałem, żebyś mnie po prostu... Dzwonię do ciebie, bo chcę żebyś mnie uspokoił po prostu, czy myśmy w ogóle dobrze zrobili, żeśmy to napisali.", + "28703": "– No wiesz, no to po prostu to jest scenografia przecież, no.", + "28704": "– Co?", + "28705": "– Uważam, że dobrze, absolutnie, natomiast, natomiast no wiesz, to jest jeszcze materiał w trakcie redakcji no!", + "28706": "– Dobrze.", + "28707": "– A skąd tam tacy znawcy?", + "28708": "– Słucham?", + "28709": "– A skąd tam tacy znawcy w mieście?", + "28710": "– No zawsze się tam na tej architekturze ktoś zna, bo jeden budował chałupę dla siebie, a drugi gdzieś był i coś widział.", + "28711": "– Ha, ha, ha.", + "28712": "– Więc doprowadzili go niemal do szewskiej pasji, bo gdzież takie, no ja wiem, ciemniaki, że się tak wyrażę, mogli z nim polemizować na ten temat. No ale...", + "28713": "– E, guzik tam spółka.", + "28714": "– Co?", + "28715": "– To chyba nie spółka.", + "28716": "– To jest spółka akcyjna, stary.", + "28717": "– To możebym se kupił trochę akcji tej spółki.", + "28718": "– Nie, nie możesz, tylko przedsiębiorstwa kupują, właśnie na tym polega właśnie ich udział.", + "28719": "– Aha.", + "28720": "– I teraz chodzi o to, że na przykład musisz mieć taki udział, żeby oni ci wystawili odpowiedni budżet, rozumiesz.", + "28721": "– No ale jak tak ciągle... no ja... nie...i, a, we wtorek też nie przychodzić do szkoły?", + "28722": "– No.", + "28723": "– Ty masz katar?", + "28724": "– No.", + "28725": "– Bo tak jakoś dziwnie nosem pociągasz...", + "28726": "– A w ogóle, to dzisiaj w ogóle ze szkoły przyszłam o piątej.", + "28727": "– Dlaczego?", + "28728": "– Bo miałam lekcję za głupiego F,, który nigdy nie przychodzi na lekcję, ten niepozbieraniec F. I H. H. sobie zemdlał w szkole.", + "28729": "– O, naprawdę, czy żartował?", + "28730": "– Nie nie wiem, wiesz. Wolałbym takiego wpływu nie mieć, ale skoro trzeba, to trudno.", + "28731": "– No. No proszę cię, bo naprawdę robi się z tego skandal.", + "28732": "– Dobra, jutro do południa i musi to być wszystko wyekspediowane.", + "28733": "– Dobra, dziękuję ci bardzo.", + "28734": "– No cześć.", + "28735": "– Dzień dobry!", + "28736": "– Moje uszanowanie. Dobrze, że jesteś, Kitka.", + "28737": "– No przyjechałam dzisiaj.", + "28738": "– No, ale... aha, teraz dopiero przyjechałaś?", + "28739": "– No teraz, teraz po południu.", + "28740": "– A co, z telefonem go połączyłeś?", + "28741": "– Tak.", + "28742": "– Przez jakiś czujnik czy tylko tak mikrofon?", + "28743": "– Nie, po prostu przykręciłem do tych śrubek dwa druty i włączyłem do magnetofonu i cześć.", + "28744": "– Do którego gniazdka włączyłeś?", + "28745": "– Do mikrofonu.", + "28746": "– Do mikrofonowego?", + "28747": "– No.", + "28748": "– I to jest gniazdko z mikrofonu zużytego, co ty mówisz?", + "28749": "– Nie rozumiesz, telefon dołączyłem do magnetofonu i nagrywa mi, no.", + "28750": "– Słuchaj, do których drutów w telefonie podłączyłeś magnetofon?", + "28751": "– Tak, tak, myślę, i zwłaszcza w tym wieku. Ale A. zawsze stronił od dziewcząt, on był dla nas zawsze przyjacielski bardzo.", + "28752": "– Ale teraz za rączkę... tak, za rączkę.", + "28753": "– Tak, słyszałem, że w ogóle F. i sto tysięcy... w ogóle sto tysięcy razy zwraca się do niej i...", + "28754": "– a może wleję ci gorącego?", + "28755": "– Alusia to jest gorące kochana..", + "28756": "– to jedz jedz jedz jedz..", + "28757": "– jest gorące. taka znajoma Jutka pojechała do. gdzie ona pojechała? do Kanady..", + "28758": "– yhm..", + "28759": "– do Kanady pojechała do syna. no i tamci tubylcy. zaczęła tym swoim dzieciom bo dwoje bliźniąt tam miała dwoje dzieci ten syn miał i zaczęła wiesz po swojemu żywić te dzieci..", + "28760": "– tak te dzieci tak..", + "28761": "– aha. ale te te fał en masz też?", + "28762": "– nie..", + "28763": "– nie..", + "28764": "– nie nie mam te fał enu..", + "28765": "– ja na ta tu. zacznę wiesz to to trzydzieści chyba..", + "28766": "– ja na te filmy tak nie patrzę wiesz? ja tylko patrzę na. na ten..", + "28767": "– czekaj. takie jak jeden. zaraz zobaczymy pierwszy program to jest. nie. pierwszy. pierwszy? pierwszy..", + "28768": "– co ty mówisz..", + "28769": "– a tabletki mi się skończyły..", + "28770": "– a dźwigałaś coś? dźwigałaś?", + "28771": "– no Karolinką wiesz bo to ona. cały czas z nią trzeba..", + "28772": "– ano właśnie właśnie..", + "28773": "– żeby nie. nie weszła gdzieś gdzie nie potrzeba. żeby coś nie ściągła..", + "28774": "– no to to jest wiesz trzeba pilnować jak oka w głowie..", + "28775": "– no. bo ona wszystko sięga wszędzie już..", + "28776": "– ciasta zjesz kawałek jeszcze?", + "28777": "– nie dziękuje nie nie nie..", + "28778": "– nie nie nie nie..", + "28779": "– raczej są takie..", + "28780": "– zupełnie chociaż ja bardziej Pawła znam bo ja z nim chodziłam do klasy ..", + "28781": "– yhm..", + "28782": "– no to Ankę czasami wiesz widywałam jeszcze no i kiedyś widziałam Kaśkę właśnie Konrad w autobusie jak jeździłam jeszcze do do trójki do pracy z dwójką takich wiesz maluchów. i koniec nikogo więcej nie widziałam słuchaj z klasy..", + "28783": "– no słuchaj ja sobie nie mogę dać rady no..", + "28784": "– ja miałam prawie do pasa włosy bo jak wychodziłam w ogóle za mąż to miałam długie mama mi przyplotła m. y wychodziły wszędzie były włosy..", + "28785": "– no. ja mam to samo..", + "28786": "– po ciąży ja miałam strasznie normalnie wychodziły w ogóle to ci powiem są podobnież u księży takie zioła kiedyś wcierałam w buteleczkach..", + "28787": "– aha ale pomagają ..", + "28788": "– posadzić drzewo..", + "28789": "– posadzić no wiesz.. jak mu tam się nie spieszy to..", + "28790": "– ale bardzo korzystnie no ja też go widziałam wiesz na basenie się spotkałam..", + "28791": "– bardzo fajnie wygląda bardzo fajnie y wygląda wiesz co?", + "28792": "– on zawsze fajnie wyglądał no powiedzmy se szczerze..", + "28793": "– no on tutaj przypakowany bardzo on. no..", + "28794": "– od siódmej była..", + "28795": "– od siódmej klasy..", + "28796": "– no ale to była w podstawówkach cały czas..", + "28797": "– ano tak..", + "28798": "– a teraz wiesz tylko gimnazjum nie? jest taka redukcja nauczycieli że daj spokój przecież co się dzieje to w ogóle wiesz. jak się nie ma znajomych dyrektorów szkół to ..", + "28799": "– no ale właśnie to jest..", + "28800": "– wiesz zostały stare nauczycielki które są koleżankami pani dyrektor..", + "28801": "– na zdrowie na zdrowie..", + "28802": "– ona taka grzeczna jest dziewczynka płacze ci w ogóle w nocy przesypia czy nie przesypia..", + "28803": "– wiesz co przesypia noc generalnie ale co dwie godziny je..", + "28804": "– a no to Mateusz też tak. toż do roku żadnej nocy nie przespałam..", + "28805": "– poważnie?", + "28806": "– no..", + "28807": "– słuchaj no ja się łudziłam że wiedz dwa trzy miesiące i przejdzie jej to a tutaj nic..", + "28808": "– a ile musiałaś zapłacić? za trymestr płacicie?", + "28809": "– za trymestr a teraz mniej zapłaciłam bo mi wyrównali wiesz bo w czwartki mi obniżyli bo nie chodzę..", + "28810": "– aha to tak..", + "28811": "– no bo zmienili nam plan..", + "28812": "– yhm..", + "28813": "– co prawda mogłabym w czwartki ale już nie chodzę przecież..", + "28814": "– no to jak potem idziesz i nie masz w plecy jakiś rzeczy?", + "28815": "– o Jezus..", + "28816": "– no to normalnie jeszcze wiesz uwaga do dzienniczka i po rodziców i to byłby komplet..", + "28817": "– no no no naprawdę. słuchaj a masz ta książkę tu może?", + "28818": "– tą nową nie mam jeszcze..", + "28819": "– nie. nie masz jeszcze nie wiem czy sobie kupować jej teraz bo boję się że..", + "28820": "– fajna ta książka. twoja pewnie nie? ..", + "28821": "– fajna no. a ja ze Świata Książki ją kupiłam kiedyś a nie przysłali mi ją bo nie zamówiłam nic..", + "28822": "– aha..", + "28823": "– bo tam coś takiego jest że jak nie zamówisz to ci przysyłają..", + "28824": "– o jak jadać brukselkę. lubisz brukselkę?", + "28825": "– nienawidzę..", + "28826": "– ja też nie jem znaczy pewno zjem ale nie nie lubię ale jest podobno taka zdrowa..", + "28827": "– tam jest jakiś klasztor?", + "28828": "– nie ona to mają tam dom przy tym. przy przy kościele miło sanktuarium miłosierdzia bożego tam jest. przy szosie takiej przy przy drodze. staliśmy w korku już myślałam że dostanę czegoś ja tak nie znoszę. tak mi tak podchodzi coś pod gardło jakąś fobię mam chyba. jak jadę samochodem i stoję w korku. to jest po prostu..", + "28829": "– tam jeszcze przed Warszawą?", + "28830": "– no bobik wcześniej chyba nie potrafi jeszcze w ogóle mówić ale już zaczyna. nauczyło się papa mówić i akuku..", + "28831": "– no. no mówię moży wy za mało mało rozmawiacie ze sobą to może dlatego też tak wiesz nie?", + "28832": "– e chyba nie wiesz? ona mówi dużo ale w takim swoim języku..", + "28833": "– dokładnie..", + "28834": "– szarego codziennego człowieczka no s strasznie podobno pił ten facet..", + "28835": "– no bo wiesz to też jest. on był taki on był też taki złoty medalista że tego że wiesz ten jeden skok w sumie nie? on tam nigdy tak jak nie miał tak jak Małysz nie? że jakby ten sukces potwierdził i..", + "28836": "– na panele..", + "28837": "– no wiesz. no i tego. no i już wiesz pan pana Mariusza podstawiła pod ścianą. pan Mariusz tak siedzi i kombinuje mówi a może. że zamiast kłaść te panele mówi. to gości do restauracji zaproszę. taniej mi wyjdzie..", + "28838": "– Karol czy ty wiesz kto to był Wojciech Fortuna?", + "28839": "– yhm..", + "28840": "– w areszcie siedzi..", + "28841": "– ale to tak wiesz nawet możesz mu wmówić że to nawet działa. tak jak witamina C na grypę..", + "28842": "– dokładnie no placebo efekt placebo jest..", + "28843": "– słuchaj a co ty robisz specjalizację czy..", + "28844": "– no y.. znaczy. otwieram specjalizację. to będę później tutaj do Łodzi częściej przyjeżdżał..", + "28845": "– tak tak tak zakład tak jak ja chodziłem to zakład mnie puszczał godzinę przed..", + "28846": "– a jak już zrobiłeś dyplom to od razu pewny awans..", + "28847": "– zaraz awans miałeś. a jak jeszcze należałeś. do partii.. do czerwonych berecików to. momentalnie to oni już cię forowali tak jak Miller szkoła w Moskwie szkoła tu szkoła..", + "28848": "– ja nie mówię o karierach ministerialnych mówię o takich ..", + "28849": "– tak..", + "28850": "– ce to jest to wszędzie tak?", + "28851": "– wszędzie..", + "28852": "– czy kosz śmieciowy czy coś. tak?", + "28853": "– tak..", + "28854": "– moja kierowniczka codziennie rozpoczyna swój dzień pracy od przejrzenia poczty elektronicznej. oni to ma ona to ma piękną pracę. zresztą oni to też tam opowiadają że tym tyle tam zawalone nie?", + "28855": "– a to starsza babka jakaś?", + "28856": "– ponad trzydzieści lat ma..", + "28857": "– pani emergie..", + "28858": "– to już próchno..", + "28859": "– a w której części. kraju?", + "28860": "– za Płockiem w stronę Sierpca..", + "28861": "– a gdzie jeszcze byłeś w tym tygodniu?", + "28862": "– w tym tygodniu? o jej to byłem tak. z Kalisza do Płocka. z Płocka jechałem do Marek. z Marek do. gdzie ja jechałem. z Marek do do Józefowa tak..", + "28863": "– Marki pod Warszawą?", + "28864": "– myślałem ale tutaj nowy samochód jest no to nie miałem co wymyślić nie? co prawda tu ap apteczki nie ma nie? mogłem mu powiedzieć że apteczka..", + "28865": "– bę będziesz miał. pomysł koncepcję na przyszły raz nie?", + "28866": "– nie będzie no właśnie już teraz się nie pucuję że apteczki nie ma..", + "28867": "– chociaż tak naprawdę to apteczka nie jest obowiązkowa nie?", + "28868": "– no jest gaśnica apteczka..", + "28869": "– yhm. yhm..", + "28870": "– jak już kurcze. podrośnie. to robisz resztę nie? czyli to. to wszystko sobie kurcze przygotować. yhm.. wcześniej żeby było rozciapciane. oczywiście masełko tu trzeba rozpuścić nie? no bo wiadomo nie? no jak będziesz tak kurcze mieszała..", + "28871": "– o ja wszystko potrafię zrobić..", + "28872": "– trzeba zapytać się Kaśki gdzie oni jeżdżą nie? znaczy gdzie jeździli.", + "28873": "– kto?", + "28874": "– no Kaśki trzeba się zapytać gdzie jeździli? gdzieś tam koło siebie..", + "28875": "– jakiej Kaśki? Kaśka jeździła na nartach?", + "28876": "– no pewnie..", + "28877": "– o to oni tam nad jeziorem Garda z drugiej strony są góry..", + "28878": "– a jaka kolorystyka była tego fiszera?", + "28879": "– fiszera są chyba dwie kolorystyki. jest pomarańczowo czarny. i jest y. granatowo biały..", + "28880": "– no to nie źle stary to teraz tylko jeździć kurde. buty też zmieniłeś?", + "28881": "– e..", + "28882": "– ja to już zapomniałem jak się na stoku stoi kurde..", + "28883": "– były u Wojtka buciory. ale kurcze. po pierwsze że było późno już. ten jak zwykle miauczek był..", + "28884": "– no ale w ten pierwszy to jak masz wiesz czwartek to jest nowy rok..", + "28885": "– no..", + "28886": "– wystarczy że piątek ktoś sobie weźmie wolny i ma następne dwa dni..", + "28887": "– a dużo osób ma odrobiony piątek..", + "28888": "– no ale ci mówię że kurcze jak rozmawiałem. z tymi ludźmi. to wszyscy mają terminy po porezerwowane kurcze do piątku właśnie. do soboty kurna robią wyjazd nie?", + "28889": "– ale wiecie co się będzie działo na drogach..", + "28890": "– jesteś na bieżąco widzę..", + "28891": "– jeszcze jest jeszcze jest enteen kurcze niezależny test narciarski. to też można ale to wszystko w internecie można znaleźć..", + "28892": "– te dane tam podawane tak? jakby..", + "28893": "– to znaczy wiesz no nie roz. nie nie bardzo kurcze jest to. w postaci. y wiesz artykułów no bo wiadomo gazety ci kurcze nie ten..", + "28894": "– yhm..", + "28895": "– a co tam kombinujesz z tym rondelkiem?", + "28896": "– zawijamy na ciężkie czasy. przyjdzie wojna będzie jak znalazł..", + "28897": "– no dobrze a te twoje narty teraz są. mają. bardziej są taliowane niż poprzednie czy nie? czy tak samo?", + "28898": "– tak..", + "28899": "– bardziej tak? widzę rozwijasz się..", + "28900": "– wiesz co kurna za Kacpra. to znaczy za dzieci na pewno się płaci jakieś tam ze zniżkami wiesz? bo Kacper to już jest kurcze on już ma siedem lat będzie miał. to już tam tych zniżek ma mało nie? ale tak jak kurcze niunia to na pewno by miała kurna więcej nie? bo wiesz ceny są kurcze to znaczy że ceny są takie..", + "28901": "– czyli jechali byście w piątek tak?", + "28902": "– no na grudzień przyszłego roku no bo styczeń też już będzie przyszły rok no to. i nic się jakąś Austrię albo Włochy zapoda i trudno no. powiem ci że zrobiłem wyliczenia. bez. bez liczenia kurcze pieniędzy na. jakąś tam rozpustę. bo to trudno oszacować. to był tak rząd wielkości kurna. cztery cztery siedemset..", + "28903": "– bo rano autobusem no to nie nie wyjadę stamtąd bo taki korek tam ..", + "28904": "– tak? słucham. pani Beata ma dyżur we wto w środy i w piątki. proszę bardzo..", + "28905": "– nie masz dziesięciu minut..", + "28906": "– dobrze czego nie mam dziesięciu lat?", + "28907": "– dobra idę się wysikać dziesięciu minut.. a a słyszeliście o ten dowcip o Glempie dlaczego ma takie odstające uszy?", + "28908": "– smoka Monika gdzieś wkładałaś do kieszeni..", + "28909": "– tutaj gdzieś. tu jest..", + "28910": "– wiesz przyjeżdżają teraz widzą kolorowe wystawy myślą że..", + "28911": "– ale po prostu nie da się porównać naszego bogactwa z bogactwem. wie wie wie Wiedeńczyków jako takich. znaczy no w tym centrum no je no turyści to jedna grupa łażą w tą i z powrotem i widać tam tam jakieś..", + "28912": "– no to nie tak dużo jak już jesteście na którym roku na?", + "28913": "– nie no okej tylko jest piąty rok i mieliśmy mieć coraz taniej tym bardziej że mamy teraz takie za przeproszeniem tujowe zajęcia że że to jest po prostu śmiech na sali. nawet no nie ma za co płacić wiesz. tylko tylko za pieczątkę w legitymacji..", + "28914": "– a u nas ci nauczyciele boże..", + "28915": "– to ten odcinek był przy drodze stały drzewa..", + "28916": "– a to ja chyba nawet pamiętam wiesz że tam były drzewa..", + "28917": "– ja też właśnie pamiętam że ja pamiętam jak byłam mała że szłam i spotkałam nauczycielkę i pamiętam że ona wśród drzew szła i sto a tutaj gdzie tam drzewo nie..", + "28918": "– znaczy przy ulicy tak ..", + "28919": "– ale są powypieprzane..", + "28920": "– coś jest nie tak bo tam jest..", + "28921": "– trochę więcej chyba zarabiają..", + "28922": "– więcej zarabiają..", + "28923": "– no ale to mówię nie no to to ale to dla niej to było też sporo pieniędzy nie ale tak tak. tysiąc osiemset pięćdziesiąt złotych normalnie miała..", + "28924": "– tam jest taka słaba pensja to tysiąc funtów. ale to taka naprawdę kiepska..", + "28925": "– no to trochę dużo..", + "28926": "– umowę już masz stałą? nie..", + "28927": "– bo ja nie dosyć że nie wchodzę to jeszcze rozbijam Roberta pensję. bo jakbym była na jego utrzymaniu. bo jeżeli ma się umowę na czas określony to moja pensja w ogóle nie wchodzi w grę. a ja jako a ja jako osoba wchodzę do podziału nie? Robert Robert nawet jakby sam by brał kredyt. to i tak. ma jest napisane że utrzymuje tam żonę..", + "28928": "– i na na na jakie miasto miałaby ta obwodnica wyprowadzać ruch?", + "28929": "– no nie na duże miasto wo w ogóle jakaś droga która będzie odciążać wiesz ten fragment no przecież jak tam jest naprawdę się korki straszne tworzą jak z Wrocławia jadą no to tam ciężko przejechać a może jakoś pomyśleli żeby od razu bokiem gdzieś wiesz..", + "28930": "– słowem Kalisz niby Wielkopolska ale też. Poznań pewnie za dużo wam pieniążków tam nie ładuje nie?", + "28931": "– to jest tak że preliminarz układa się w ten sposób że wpływy maksymal wpływy całkowite dzieli się na pół połowa idzie do rektora po prostu tak. idzie do rektora..", + "28932": "– znaczy do Poznania tak?", + "28933": "– kryształ bo to..", + "28934": "– kryształ..", + "28935": "– kras tam wapniowy wapienne dno..", + "28936": "– pięknie..", + "28937": "– no i naprawdę atrakcyjna cena robi się taniej niż w Polsce nad morzem..", + "28938": "– tak..", + "28939": "– poza tym to Polskie morze to wcale nie jest atrakcja szczerze mówiąc..", + "28940": "– no tylko kawałek jest stąd..", + "28941": "– jeszcze jak się przed sezonem pojawiają informacje że tu zabroniona kąpiel tam coś wylało. a wczasy w tym roku gdzie?", + "28942": "– tak jak już zaczął to i skończy..", + "28943": "– czego chcesz na dwór chcesz iść?", + "28944": "– w Warszawce ceny mieszkań po prostu przyprawiają..", + "28945": "– odjechane..", + "28946": "– o drżenie serca..", + "28947": "– w Warszawce poprzedni dyrektor. y kupił dwa pokoje nie wiem czy pięćdziesiąt metrów. dwa i pół miliarda..", + "28948": "– znaczy dwa nie to chyba przesadziłeś trochę..", + "28949": "– tak..", + "28950": "– za pięćdziesiąt metrów to trochę za dużo..", + "28951": "– bo tobie granica na tej ścianie czyli ewentualnie tylko tam kawałek do płotu..", + "28952": "– tam albo tam..", + "28953": "– no wzmocnić trochę na przykład belkowania metalowe żeby wiesz na na boki odciążyć. deski położyć. nie trzeba jakiegoś stropu wylewać..", + "28954": "– ile ile ta działka ma szerokości?", + "28955": "– trzynaście..", + "28956": "– trzynaście metrów o..", + "28957": "– jakimiś tam wiesz. kombinacjami można by coś. dobudować jeszcze..", + "28958": "– wysunąć do przodu na przykład. poszerzyć a tutaj zrobić dach..", + "28959": "– tym większa moc..", + "28960": "– no tak no ale to przecież sobie możesz zmienić nie?", + "28961": "– nie no zgadza się no ale..", + "28962": "– tak że to..", + "28963": "– dlatego pewnie sobie zmienię na trzyzembatą taką..", + "28964": "– no i trzyzembata jest więcej możliwości..", + "28965": "– na taką tre trekingową. całą.. a ty masz dwadzieścia osiem cali koła? dwadzieścia osiem..", + "28966": "– w tą tą elkę wiesz..", + "28967": "– no w stronę ulicy to beż sensu. bo byś jakąś kiszkę taką robił nie? tak że jak już to tą elkę..", + "28968": "– to byś zostawił wyremontował dobudował tam właśnie i w tamtą stronę..", + "28969": "– od razu postawić tam dalej chałupę całą i już..", + "28970": "– ale ty kiedyś mówiłeś że ci się rozszerza ta działka tak?", + "28971": "– wyższy poziom wtajemniczenia. nam śmiertelnikom zwykłym niedostępny. a ładna? może zada takie pytanie..", + "28972": "– nie w moim guście..", + "28973": "– rozumiem..", + "28974": "– no każda kobieta jest ładna coś tam ma..", + "28975": "– dlatego ma dylematy bo mówił że sam mówił że już pora jakby tak się w sumie się chajtnąć ale nie ma ten jakby. ochoty czy coś czyli to znaczy że to nie jest ta panienka bo jakby to była ta to by pewnie..", + "28976": "– no ze dwadzieścia cztery chyba tylko nie wiem czy od razu. a jak ma na imię? Kasia..", + "28977": "– ale taka faktycznie przyjemna taka fajna. i tak fajnie tak właśnie takie kucyki takie takie tak fajnie..", + "28978": "– wery simpatiko no ale niestety. powiedziała że w mega hicie nigdy nie była i nigdy tam nie pójdzie..", + "28979": "– i już zakładamy spodnie nie mała?", + "28980": "– coś mi tu nie pasuje. paznokieć mi się zadź zahacza o ten majtki rajtki mi się zahacza paznokieć. tak? babcia czuje że tam ci się zahacza tam ten paznokietek o te rajtki majtki no. ktoś tutaj mnie zaniedbuje tata mnie zaniedbuje mam takie paznokietki to by mi obciął ekstra by mi obciął prawda..", + "28981": "– i to jest z czego z Olkusza?", + "28982": "– nie. jakaś Włochy.", + "28983": "– włoska.", + "28984": "– bo ciekawa jestem wiecie co bo. wiesz co Jadziu no bardzo ładna bardzo. bardzo.", + "28985": "– bo ja mam zieloną kuchnię no.", + "28986": "– akurat Kasi pasowała.", + "28987": "– bardzo. wdzięczna taka jak nie wiem.", + "28988": "– tak przypadkiem.", + "28989": "– ale słuchajcie jakie tam są fajne rzeczy do tortów łyżki do było wszystkiego.", + "28990": "– były i metalowe i plastikowe takie z takiego.", + "28991": "– Peweks.", + "28992": "– Peweks. ale też komis był w Wieluniu. bo on w komisie.", + "28993": "– były też komisy.", + "28994": "– kupił wymarzony ołówek. bo to było strasznie drogie. i Maciek tak zawsze robił. i on zawsze on sobie tak składa na jakąś jedną ekstra rzecz.", + "28995": "– no i co Jadziu.", + "28996": "– no i mówi i.", + "28997": "– no bo cholera nie wiem gdzie mam te foremki.", + "28998": "– mówi. to ty przecież nic nie widzisz. i zamknęła i schowała.", + "28999": "– widzisz no i widzisz. no i cała Halina. to jest cała Halina.", + "29000": "– cała Halina.", + "29001": "– wiesz co że. naprawdę Jadziu. te foremki to przecież grosze dzisiaj kosztują. a ta ta babeczka twoja teflonowa to jest identyczna. wiesz co.", + "29002": "– za jedne pół godziny wydałam pięć.", + "29003": "– tak wydasz tyle pieniędzy i masz ile rzeczy w domu. potrzebnych niepotrzebnych ale masz.", + "29004": "– no. no.", + "29005": "– no.", + "29006": "– Kasia ci miała zanieść morele. ja mówię powiesz pani Sokołowskiej że w dalszym ciągu nie lubię. nie lubię.", + "29007": "– a nie denerwuj mnie. z tym wiesz.", + "29008": "– tych sklepów.", + "29009": "– słuchaj. i ile one kosztują?", + "29010": "– no tak.", + "29011": "– jedna kapustę czerwoną zrobiłam. białą wyrzuciłam bo przecież no nie zdążyłabym tego zjeść.", + "29012": "– Jadziu.", + "29013": "– i to takie jest wiesz. to tam nie jest mięso. to nie jest na jedną osobę.", + "29014": "– bo tam nie jest mięso zamrożone. i jeśli się bierze stamtąd mięso. a większą ilość.", + "29015": "– co ja zrobiłam z tymi udkami?", + "29016": "– no nie wiem. włożyłaś.", + "29017": "– ty się ciesz w mniejszych miasteczkach nie ma pracy w ogóle..", + "29018": "– no dlatego mówię że..", + "29019": "– ty jeszcze w ostatniej chwili tutaj się. złapałeś..", + "29020": "– może robiłbym coś innego wtedy..", + "29021": "– byś był pracownikiem socjalnym tak? pewno jak byś nie spotkał takich przyjemnych osób jak my. to byś szybko uciekał..", + "29022": "– z miasta Łodzi..", + "29023": "– a bo głupi byłem bo rodzinie pożyczył bo tam komuś pożyczył i nie ma pieniędzy rozumiesz? a miał kasę taką że miał dom budować..", + "29024": "– ale to chyba oddadzą mu nie?", + "29025": "– no nie nie teraz nikt mu nie chce oddać. no i jest cały biedny bo. y chciałby kupić beczkę spirytusu żeby jakoś zacząć..", + "29026": "– ale czemu stracił pracę?", + "29027": "– wiesz no a może to jest tak że jak odchodzisz z takim. poczuciem spełnienia i i i harmonii to tam też jesteś szczęśliwa a tutaj chociażbyś nawet nie wiem jak. tak zwane pobożne życie pędził ale w środku jest ci źle i jesteś. niespełniony. to tam też. do mnie to mówisz że ja takie pobożne życie pędzę ale jest mi źle. rzeczywiście.. kwestia autonastawienia jakiegoś a nie..", + "29028": "– kościec?", + "29029": "– kościec. i dlatego wiesz ja się trochę tak zastanawiałam ale myślę że w takiej. takie dwa razy w tygodniu to raczej tylko przyniesie korzyści niż jakieś tam zmiany nie?", + "29030": "– nie no na pewno tam amatorsko nie zawodowo więc. ale mówisz że ma radochę..", + "29031": "– ma radochę no ma. baletki body.", + "29032": "– sukienkę też ma?", + "29033": "– cisza spokój..", + "29034": "– a do Dusznik jedziecie?", + "29035": "– jedziemy..", + "29036": "– tak?", + "29037": "– znaczy chcielibyśmy. tak..", + "29038": "– ja się jakoś tak wiesz co też przyzwyczaiłam do tych..", + "29039": "– bo to jest sympatyczna impreza..", + "29040": "– chyba tak nie?", + "29041": "– no ale widzisz mojej mojej cioci Iwonce się to tam jakoś tam nie spodobało chyba specjalnie..", + "29042": "– no może kwestia tego że. znamy się nawzajem natom iast. no tak no to jest takie.. ktoś spoza jedzie to..", + "29043": "– co u Roberta? nie widzieliście się?", + "29044": "– bez zmian..", + "29045": "– a myślałem że ma się ku lepszemu..", + "29046": "– nie on w ogóle jest wiesz jakby poza tym. światem..", + "29047": "– może wygodniej mu jest w ten sposób. no mnie też to kurde trochę tak. czasami myślę że fajnie by było żyć w takim mniejszym miasteczku ale pewnie nigdy się już na to nie zdobędę..", + "29048": "– no..", + "29049": "– z tego z hurtowni..", + "29050": "– tak?", + "29051": "– no..", + "29052": "– my się właśnie modlimy żeby było ładnie..", + "29053": "– no..", + "29054": "– ale kurczę coś czuję że lato będzie kiepskie..", + "29055": "– ja już powiedziałam mojej mamie że może padać do końca czerwca nawet może lać i burza i gromy i pierony walić ale cały lipiec i sierpień ma tak prażyć że ludzie mają z domu nie wychodzić..", + "29056": "– nie wiem czy czasem nie Rybak?", + "29057": "– może ja ich tam nie znam..", + "29058": "– Rybak może też..", + "29059": "– o Rybak to jest niezły agent..", + "29060": "– a ta pani co z nią jeździłem to. taka numerantka że szok..", + "29061": "– ta co Damian teraz z nią jeździ? ostatnio jedziemy a ta Damian Damian..", + "29062": "– ale my nie gadałyśmy żadnym..", + "29063": "– a my mówimy nie gadałyśmy z tobą..", + "29064": "– trochę gościu ma. nie po kolei. y jak on ten co miał cześć dziewczyny szukam dziewczyn które popatrzą się jak się onanizuję..", + "29065": "– taki gościu..", + "29066": "– taki gościu..", + "29067": "– pierwsze od razu słowo..", + "29068": "– szukam chętnych którzy popatrzą się jak się onanizuję..", + "29069": "– dziewczyn chętnych..", + "29070": "– brr..", + "29071": "– no. mówię ci takie jaja że. szok ludzie są nie wyjęci naprawdę tak pomyśleć..", + "29072": "– no tak ja z Karolem wypisałam..", + "29073": "– o jejku ale ja nie mam z kogo..", + "29074": "– wiesz co jest w sekretariacie..", + "29075": "– coś trzeba tam wiedzieć. co. uposażeni czyli moje dziecko?", + "29076": "– nie no kogo..", + "29077": "– nie. musisz kogoś pełnoletniego..", + "29078": "– nie no już ty już zadecydowałaś pisałaś wcześniej w tych swoich.. pisałaś wcześniej. chyba mamę jak znam życie..", + "29079": "– to ja Jagódkę też leczy..", + "29080": "– Jagódkę też leczy. dlatego Julka bardzo sobie życzy z nim mieć kontakty bo.", + "29081": "– pan doktor Jagódki..", + "29082": "– pan doktor Jagódki. jest..", + "29083": "– jerzynki..", + "29084": "– dlatego bardzo tak jej się podoba. Pamięta jak ma na nazwisko. jak ma na imię.. siedzi taka ważna przy nim.. a on na kolana weźmie.. no taki. a to taki dobry normalny lekarz no..", + "29085": "– znaczy no jest jest dosyć dobra rzecz..", + "29086": "– już jest taki ciepławy..", + "29087": "– no wiesz jest gładka powierzchnia no to na pewno się tam ten ale nie nie złapie się tak jak. podeszwy..", + "29088": "– osłodzona herbata?", + "29089": "– nie. no.. cukier stoi tam..", + "29090": "– o rzesz w cipę. ile łyżek?", + "29091": "– pięć..", + "29092": "– pięć syp sło słodkie to wiesz organizm teraz potrzebuje..", + "29093": "– to się pić będzie chciało..", + "29094": "– dobra dobra dobra..", + "29095": "– no jedną wyprostowałem ale drugą musiałbym cię wziąć między nogi..", + "29096": "– no zobacz no światełko odpowiednie jest no damy sobie radę..", + "29097": "– chłopaki zaśpiewają jakąś ckliwą melodię..", + "29098": "– jedyneczka jedyneczka..", + "29099": "– ta ta ta ta ta ta ..", + "29100": "– o tutaj Krzychu zaraz coś wymyśli..", + "29101": "– wsunę się ci pod twoje nogi..", + "29102": "– ty pod czy czy czy nad kto dzisiaj na górze..", + "29103": "– a wszystko mi jedno..", + "29104": "– ja też. skończy się w jednym programie zaczyna się w drugim..", + "29105": "– a książkę chyba z pięć albo sześć razy czytałem..", + "29106": "– to ty rzeczywiście masz zacięcie..", + "29107": "– no w takim wieku to czytałem że mi się to podobało no..", + "29108": "– ja nawet nie wiedziałem że jest książka myślałem że jest tylko komiks..", + "29109": "– o taka kniga solidna ja pamiętam..", + "29110": "– może to że byli..", + "29111": "– no bo to że byli to było fajne akurat..", + "29112": "– no no..", + "29113": "– no ale to wiesz to nie. u mojej u umojej siostry na ślubie było.. nie pierwszy ślub jaki widziałam..", + "29114": "– sympatyczniej z harcerzami że tak powiem..", + "29115": "– słuchaj no ja takich ślubów harcerskich to wiesz przeżyłam już trochę w życiu nie..", + "29116": "– albo mogło wystygnąć i te. no nie wiem..", + "29117": "– ale wiesz co bo to taki karmel się robiło na początku jakiś i do tego się później coś tam dodawało jeszcze. no i to jest. no w każdym razie to tak fajnie stanęło..", + "29118": "– aha..", + "29119": "– ale on wrócił dopiero. nie wiem co teraz..", + "29120": "– ale są razem tak? jakoś..", + "29121": "– nie wiem Kasiu nie mam pojęcia", + "29122": "– ale on był w jakim miejscu?", + "29123": "– wiesz co on wydaje mi się że był w Holandii ale na stówę to nic ci nie powiem..", + "29124": "– a Holandia nas chyba przyjmie wiecie?", + "29125": "– gdzie moja książka?", + "29126": "– położyłam ci na fotelu.", + "29127": "– no i zadzwoniła Kamila. i ta mała Asia się pochorowała. a w ogóle to Jagoda tak jak był ten mróz. to nie w tym tygodniu tylko jeszcze w poprzednim. jak było tak zimno pojechała", + "29128": "– ooo możemy to?", + "29129": "– ale kolację zaraz będziemy szykować.", + "29130": "– ale tylko trochę", + "29131": "– w tym roku to chyba będzie plaga..", + "29132": "– zależy czy było mokro czy było sucho..", + "29133": "– tych samic to tyle było u Ryśka tam na działce. bo to te samice wiosną to nie gryzą wiesz? one dopiero jak się wy wylęgną to to samce gryzą..", + "29134": "– samce nigdy nie gryzą to samice komara gryzą..", + "29135": "– no a Rysiek mówił że samice nie gryzą o tym czasie..", + "29136": "– nie martw się Karol wytrzymają wytrzymają. a tutaj no nie wiem jak to zrobisz to okno ale pewno tego lata byś musiał też to zrobić nie? bo tu bardzo dmucha. a jak y zrobią wam liczniki na tych kaloryferach. to też wszystko ciepło ucieknie a tak to tutaj nawet nie potrzeba grzać..", + "29137": "– potrzeba..", + "29138": "– mały jeden kaloryferek i nagrzeje jak..", + "29139": "– no nie zupełnie tu zimą jest..", + "29140": "– no no tak..", + "29141": "– żywotność jest większa..", + "29142": "– niedługo pójdziemy nie?", + "29143": "– no o której masz o szóstej ile?", + "29144": "– osiemnasta dwadzieścia był chyba się nie zmienili nie?", + "29145": "– no nic nie słyszałem żeby coś się zmieniło..", + "29146": "– żeby to ciepełko było tylko jak jest bardzo gorąco to tutaj bardzo gorąco jest nie?", + "29147": "– myślę czy rolety nie założyć na balkonie. tak żeby zaciągać do wysokości balkonu. z góry takie opuszczane..", + "29148": "– tylko nie pamiętasz teraz czy to kapelusz. zwężał się ku górze odrobinę? tak.. czy był prościutki?", + "29149": "– zwężał się ku górze odrobinę. odrobinę się zwężał..", + "29150": "– ale niewiele..", + "29151": "– niewiele malutko malutko. tylko muszę obwód głowy mieć w którym miejscu to ma się to ma się zatrzymywać u ciebie nie?", + "29152": "– za duże tam parę jedna była taka największa..", + "29153": "– to kiedy emerytura ty za trzy lata?", + "29154": "– ja nie ja w przyszłym roku..", + "29155": "– w przyszłym roku już..", + "29156": "– w przyszłym roku na emeryturę..", + "29157": "– to znaczy że rentę przestaną ci wypłacać zaczną ci płacić emeryturę tak?", + "29158": "– tak. w przyszłym roku od. od sierpnia dwudziestego dziewiątego sierpnia..", + "29159": "– dwutysięcznego drugiego?", + "29160": "– tak..", + "29161": "– czyli równo rok nie masz?", + "29162": "– tak bo jestem czterdziesty siódmy rocznik nie? no to policz mi..", + "29163": "– no Małgosia..", + "29164": "– w ogóle mi wyleciała z głowy. ale co my tam rzadko bywaliśmy..", + "29165": "– tak Małgośka. a Jarek ma trójkę dzieci..", + "29166": "– a Dorotka pracuje w banku dalej?", + "29167": "– Dorotka nie pracowała w banku Dorotka pracowała w prezydium tej rady tam miejskiej w Sieradzu. a Dorotki mąż pracował w mleczarni a gdzie on teraz gdzieś w Sieradzu chyba oboje dojeżdżają..", + "29168": "– rośnie jednak ta. juka.", + "29169": "– rośnie.", + "29170": "– no i ładnie rośnie nie Jurek nie ładnie jest w ogóle jak tak wsadzone na krótko? nie?", + "29171": "– ta.", + "29172": "– fajnie wygląda. jak tam Wichcia pracę gdzieś znalazłaś już.", + "29173": "– no nie wiesz co że obdzwoniłam te wszystkie szkoły i nic nie ma kurczę.", + "29174": "– jak to po obrazie chodzisz?", + "29175": "– a właśnie ułożyłam fajny. nie?", + "29176": "– no widzisz jakie ona ma zajęcia.", + "29177": "– Monika siedzi w domu bo.", + "29178": "– się uczy do specjalizacji.", + "29179": "– ta mówiła że w maju ma specjalizację a potem.", + "29180": "– powiedziała że jej zanikły szare komórki i teraz i nie idzie jej nauka.", + "29181": "– taki wiek a później mówi jeszcze musi zrobić lekarza rodzinnego bo jak skończy teraz tą z tą specjalizacją to też nie będzie miała pracy bo już pediatrów jest za dużo.", + "29182": "– tak to jest beznadziejnie z tym ZUS-em.", + "29183": "– teraz ZUS jest pięć milionów i podatek masz od tego to ci akurat wyjdzie twoja pensja. a słuchaj masz telefon tam do nich?", + "29184": "– nie chyba nie mam.", + "29185": "– nie dała ci?", + "29186": "– nie wiem.", + "29187": "– no trzeba tam zadzwonić no przecież to miało być dwa tygodnie.", + "29188": "– kamień żółciowy", + "29189": "– z serca mi spadł..", + "29190": "– pokaż masz odcisk. na na dużym palcu tak? coś ci spadło z serca..", + "29191": "– klej to się zepsuje panie Andrzeju kupiłem. worek kleju..", + "29192": "– jak jaki?", + "29193": "– niemiecki. ce ce ce. jak on się nazywa? ceresit..", + "29194": "– jak nie ma wilgoci to się nie popsuje..", + "29195": "– nie nie ma wilgoci. to był worek otworzony tam było z kilo wzięte w worek foliowy go włożyłem stoi zakryty..", + "29196": "– na krótkiej co przy tej kaplicy ten garaż stoi wie pan gdzie?", + "29197": "– no. przy kaplicy?", + "29198": "– to to jest mój garaż kurcze..", + "29199": "– tak?", + "29200": "– no ukradł mi ten zbój ruski..", + "29201": "– z płyt. no to co to tam garaż postawić z płyt. to jest pryszcz..", + "29202": "– no wszystko jedno ale jaki tam kurcze wybetonowany..", + "29203": "– tam elegancko było..", + "29204": "– no. to był kanał wszystko tego. z dwie jarzeniówy takie fest..", + "29205": "– bo żona lek. doktorowa nie?", + "29206": "– no wiesz no. ja jestem żoną te. mężem lekarza..", + "29207": "– i nie jestem sztywny no..", + "29208": "– wie pan czym się różni. pani doktór od pani pani doktor od pani doktorowej?", + "29209": "– nie..", + "29210": "– bo pani doktor to zdobyła tytuł głową. a pani doktorowa to zdobyła tytuł..", + "29211": "– też głową. główką..", + "29212": "– pani doktor pani doktorowa tak?", + "29213": "– tak samo jaka jest różnica między?", + "29214": "– kto to odprawia tą mszę?", + "29215": "– nie chyba to cały spęd jest pewno. znowu będą latały ze świeczkami te baby po osiedlu..", + "29216": "– je jeszcze panu bok spalą nie?", + "29217": "– o dwudziestej drugiej to już będzie ten. rozmowy te..", + "29218": "– w toku..", + "29219": "– w toku..", + "29220": "– aha..", + "29221": "– no wymusił raz pierwszeństwo a ja mówię ach huk tam. akurat nie miałem przełączone na trąby to nawet nie trąbnąłem na niego mówię by nie usłyszał nie? pojechał no i tam robią teraz Warszawską takie studzienki robią..", + "29222": "– aha..", + "29223": "– no to widzę że się na tym bo tam już przed samym tym..", + "29224": "– dobrze.", + "29225": "– że jeśli by pan chciał. u mnie. to proszę mnie jakoś znaleźć. się nazywam.", + "29226": "– dobrze. to.", + "29227": "– będzie wywieszone. będą moje dyżury. potem.", + "29228": "– dziękuję pani serdecznie.", + "29229": "– po sesji. to pan mnie znajdzie.", + "29230": "– że pani miała czas.", + "29231": "– no. to po prostu omówienie. jak pan. mnie znajdzie. gdzieś. no to będziemy ustalać dalej.", + "29232": "– dzień dobry..", + "29233": "– dzień dobry..", + "29234": "– a jaką ty w ogóle chciałaś jaki kolor?", + "29235": "– witam panie..", + "29236": "– ach. wiesz co no taki sweterek. coś takiego jak tam na górze widzisz? to znaczy taki kolor mógłby być..", + "29237": "– ten drugi?", + "29238": "– taki ró no taki łososiowy czy coś takiego..", + "29239": "– no to takiego koloru będziemy szukać..", + "29240": "– ale który kochanie bo nie wiem taki jak na rysunku?", + "29241": "– no już skończmy z tymi pogrzebami tam..", + "29242": "– no i i ja się jeszcze pytałam czy miał jakie dzieci? no i nikt nie wie czy miał dzieci czy nie. jedni mówią że ona była. że i profesor mówili ale przecież lekarz też może być profesorem nie?", + "29243": "– tak..", + "29244": "– miłe dowcipy zawsze mi mówi..", + "29245": "– ale to śmieszne było bardzo..", + "29246": "– zależy dla kogo..", + "29247": "– to było takie niewinne zupełnie..", + "29248": "– zależy dla kogo. tak że. że wiesz..", + "29249": "– koleżanka moja zdała albo zdawała egzamin jakoś teraz miała mi napisać..", + "29250": "– ta ta co ty ją tam przygotowywałaś?", + "29251": "– nie nie nie to inna już inna dziedzina i inne..", + "29252": "– a ta tego tej Teresy to on już ma zaliczone wszystkie też?", + "29253": "– no na ile tutaj na cztery na pięć lat..", + "29254": "– no to jest siedem jak nic..", + "29255": "– a skąd..", + "29256": "– ale oczywiście że tak..", + "29257": "– Kasia na pewno nie..", + "29258": "– babciu no zobacz jakim ja jestem wielkim dzieckiem no..", + "29259": "– no bo ty jesteś du byłaś duża dziewczynka przecież..", + "29260": "– to nie jest babciu to nie jest na cztery lata no co ty mówisz w ogóle..", + "29261": "– to pięć mogłaś mieć..", + "29262": "– aha aha fajne..", + "29263": "– możesz się wykąpać bo jest ciepła woda..", + "29264": "– dobrze dobrze to ja się zaraz..", + "29265": "– ale co było bo Kaśka spała dzisiaj u Gośki..", + "29266": "– no ale tak bo siedziałyśmy na gadu gadu bardzo długo..", + "29267": "– u tej co jej tam pomagałaś?", + "29268": "– nie nie teraz byłam u Gośki tej no takiej mojej znajomej nie wiem czy wiesz której..", + "29269": "– a jakby ci zetrzeć placków..", + "29270": "– babciu ale dziadziuś naprawdę opowiada..", + "29271": "– ale chwileczkę bo późni polecisz a tu nic może bym ze trzy kartofle starła i placki ?", + "29272": "– nie nie lubię ziemniaczanych nie lubię..", + "29273": "– nie?", + "29274": "– nie dziękuję..", + "29275": "– bo oni się ze wszystkim radzą u rabina co zrobić a rabin. wiesz co ty sobie wprowadź kozę z dwunastoma koźlętami do tego mieszkania. kozę z dwunastoma koźlętami?", + "29276": "– no no proszę sobie to właśnie. zwizualizować..", + "29277": "– potem by nam sprawiło wielką ulgę jakbyśmy już wyprowadzili na balkon chociażby..", + "29278": "– widzisz dziadziuś jakie ty masz świetne pomysły..", + "29279": "– i dlatego ja zawsze lubię grać w zadowolenie. to jeszcze moja mama mnie nauczyła tej gry w zadowolenie a wiesz skąd się to wzięło..", + "29280": "– aha?", + "29281": "– Porianna i Porianna dorasta..", + "29282": "– no ale ale co oni tam robili?", + "29283": "– no takie wiesz takie zwykłe rzeczy jak nie wiem jak jak praca w hotelu albo wiesz. na na plaży rozkładanie tych tych tam leżaków. i takie rzeczy..", + "29284": "– no przecież Wojtek tak samo jeździł gdzie on do Belgii czy gdzieś..", + "29285": "– do Belgii..", + "29286": "– i tam zdaje się jakieś tam owoce znowu..", + "29287": "– proszę?", + "29288": "– to jest ten pasaż tak?", + "29289": "– ten pasaż tak. yhm.. bo tam był taki antykwariat słowo..", + "29290": "– aha..", + "29291": "– z tym antykwariuszem się tam trochę tak zaprzyjaźniłem no bo. nawet jego zdjęcie to mam jakiś wycinek z gazety jak on to wam pokazywałem chyba jak on. y tam miał tam. ten antykwariat jeszcze. i i na pamiątkę sobie zostawiłem bo taki był artykuł po jego śmierci..", + "29292": "– tak na towarową ją przerobią. powiedzieli że gondolkę za to postawią..", + "29293": "– y ruchu tego samochodowego nie ma tak samo w Cermacie pod y. tym no..", + "29294": "– Cemat Cermat no gdzieś słyszałem..", + "29295": "– Materhornem..", + "29296": "– no no..", + "29297": "– no my tam też byliśmy to trzeba było zostawić samochód..", + "29298": "– aha..", + "29299": "– w Tesz chyba jest taki parking kilka kilometrów przed..", + "29300": "– no..", + "29301": "– i w samym Cermacie tylko wiesz koniki tak.. i akumulatorowe wózki..", + "29302": "– a nie macie starej kasety jakiejś?", + "29303": "– mamy jedną ale nie mamy jeszcze jej przegranej wiesz?", + "29304": "– macie coś ważnego?", + "29305": "– no dzieci teraz z tego pobytu. mamy jedną czterdziestopięciominutową ale ciotka uważa że to będzie za mało. zresztą nie wiem..", + "29306": "– czterdzieści pięć minut starczy..", + "29307": "– też mówię Gośce że starczyłoby. z chrzcin ile można kręcić nie?", + "29308": "– ale benzyna?", + "29309": "– tak. a jest jeden dziewięć turbodizelek dziewięćdziesiąt koników ma. to jest on jest ściągnięty chyba. on chyba to jest chyba też taki jak jeździ w polówkach i jak w golfach jeździ. on jest piękny tam cztery z kawałkiem bierze oleju..", + "29310": "– i jaka cena wtedy?", + "29311": "– o ten to jest drogi ten kosztuje kurna pięćdziesiąt chyba osiem..", + "29312": "– czyli golfika byś miał czwórkę za to jakiś tam..", + "29313": "– no i te wydaje mi się już warto kupić..", + "29314": "– potem był. potem był. sześćset pięćdziesiąt gdzieś tak tam sześćset czterdzieści dziewięć sześćset wiadomo jak oni to piszą z tymi dziewiątkami sześćset dziewięćdziesiąt dziewięć i następny był powyżej ośmiu stów nie?", + "29315": "– no Arek może my byśmy w tym samochodzie te szyby chociaż pootwierali co?", + "29316": "– a są pozamykane?", + "29317": "– tak..", + "29318": "– to pootwieraj. a nie wiem czemu ja zamknąłem ale dach jest też zamknięty?", + "29319": "– tak. nie otwarty..", + "29320": "– no ja to chyba jednak bym mimo wszystko bardziej pochodził po tych górach niż..", + "29321": "– małe mam..", + "29322": "– a w jakimś supermarkecie jeszcze..", + "29323": "– nie wiem. to co mam jechać po tą kasetkę? a zoba ile minut jest na tej to co teraz jest na..", + "29324": "– tą zabrali teraz na..", + "29325": "– no dobrze ale ile było?", + "29326": "– dwadzieścia dwie minuty..", + "29327": "– zostało dwadzieścia dwie? to może jeszcze z dycha zostanie..", + "29328": "– Gosia już załatwiła. no co ci się stało?", + "29329": "– no źle się poczułam.", + "29330": "– obraziłaś się.", + "29331": "– o Jezus. słuchaj.", + "29332": "– o jejku! chodź chodźcie tutaj jeszcze łazienka. łazienka jest stara. do kasacji. po prostu jest tragiczna.", + "29333": "– a to widać odrębność tutaj .", + "29334": "– łazienka jest. no. no do generalnego remontu tylko że. mówili nam panowie od gazu że mają robić ciepłą wodę.", + "29335": "– no właśnie. słuchajcie drinki czy tak będziemy pić?", + "29336": "– nie. chyba nie.", + "29337": "– znaczy czy tylko ja bym mogła ciebie Kasiu o tą Colę poprosić.", + "29338": "– no dobrze. ja tu mam Mirindę.", + "29339": "– przepraszam że jestem taka marudna. ale wiesz.", + "29340": "– ona ona lait zawsze.", + "29341": "– każda pani. taka już starsza pani. to ma takie swoje.", + "29342": "– tabletek nie wzięłam ze sobą.", + "29343": "– czego nie wzięłaś?", + "29344": "– tabletek .", + "29345": "– no i ładnie. no to na chrzciny będziemy proszone.", + "29346": "– i że kuchnię właściwie też nam zrobią. no i tak. no i potem szafę. moje mebelki. to wszystko jest tutaj ta szafa. wszystko to jest jedna firma.", + "29347": "– fajnie.", + "29348": "– praktycznie ten cały ten pokój. to praktycznie nie mamy mebli. wniesionych. tylko kanapa.", + "29349": "– uhm uhm.", + "29350": "– z tego wszystko jest montowane. no tutaj na stałe. że jak byśmy się mieli teraz wyprowadzić to mebli nie mamy znowu ale.", + "29351": "– ale bardzo fajnie. naprawdę.", + "29352": "– no bardzo.", + "29353": "– bardzo dużo daje ten fotel.", + "29354": "– no. i to fajnie bo oni tam tylko no próbki mieli. i się dobierało i w sumie te oparcia się nawet do tego. mebelka dobrało.", + "29355": "– uhm. bardzo fajne.", + "29356": "– wiesz. no drożej wyszedł niż cały ten. biurko z półką. no może takie. to te biurowe rzeczy.", + "29357": "– uhm.", + "29358": "– prywatne osoby to.", + "29359": "– a ty mówisz o tym sklepie na a na znaczy poczekaj aha jest jeszcze na Puławskiego ten fajny sklep z ..", + "29360": "– a wiosna coś tam..", + "29361": "– a tak..", + "29362": "– to są cztery pory czy..", + "29363": "– cztery pory roku. tak tam są fajne też ciuchy..", + "29364": "– no ale tam też są bardzo drogie..", + "29365": "– tylko że są ciuchy drogie..", + "29366": "– ciekawe jakie jaka będzie pogoda jutro?", + "29367": "– słyszałam że do końca tygodnia ma być brzydko. że cały czas ma tak padać zimno daj spokój wie wiesz ile ja y wydam na ogrzewanie przecież ja cały czas mam grzejniki powłanczane w mieszkaniach a. no a ja mam ogrzewanie na prąd..", + "29368": "– tak jak ja..", + "29369": "– ty też masz tak..", + "29370": "– to samo..", + "29371": "– słuchaj każdy ma jakieś wady każdy no na pewno.. nie ma ludzi idealnych tak samo ja mam czy ty czy ty czy ktoś inny..", + "29372": "– a co tam u Eweliny?", + "29373": "– no u Eweliny to nic ciekawego muszę ci powiedzieć. na razie się atmosfera w pracy poprawiła. między wiesz ale. powiedziała że nigdy nie będzie już tak jak było kiedyś nigdy towarzystwo które jest teraz jest okropne..", + "29374": "– no czasami tak bywa..", + "29375": "– yhm..", + "29376": "– pomimo tego że się teraz sprał a twój kolor mi się teraz podoba jakiś żeś zrobiła?", + "29377": "– taki czerwień granatu..", + "29378": "– czerwień granatu gdzie ty ten granat masz?", + "29379": "– sprał się..", + "29380": "– sprał. a gdzie byłaś u fryzjera bo obcięłaś chyba?", + "29381": "– podcięłam siostra mi podcięła..", + "29382": "– a powiedz co tam słychać u Krzyśka?", + "29383": "– dawno się z nimi nie widziałam naprawdę nic nie wiem co u nich słychać. i tak w sumie nic się na ten temat też..", + "29384": "– no wczoraj y. byli w fiko doro", + "29385": "– z Patrycją?", + "29386": "– tak..", + "29387": "– tak? no to fajnie zadowolona była co?", + "29388": "– no na pewno..", + "29389": "– jak zawsze..", + "29390": "– tak..", + "29391": "– jak przyjeżdża. no dobrze jak tam samochód w ogóle odebrali czy nie?", + "29392": "– no miała jechać.", + "29393": "– ale tam z tego szpitala. no jakiś taki lekarz się nią zajął że na tam jakieś kontrole kazał przyjść. czy coś prywatnego.", + "29394": "– kontrolę no słuchaj mama tydzień temu wyszła do tej pory myśmy z Hanką nie rozmawiały.", + "29395": "– aha więc nie wiadomo.", + "29396": "– teraz? byłaś tylko..", + "29397": "– no..", + "29398": "– z tym facetem?", + "29399": "– yhm..", + "29400": "– trzydziestkę. trzydzieści łobuzów..", + "29401": "– ale taka grupa do opanowania nie?", + "29402": "– no to zależy", + "29403": "– wiesz zdarzają się większe grupy..", + "29404": "– zdarzają się to w wakacje miałam czterdzieści dwie osoby plus wychowawczynię która była po studiach znaczy po studiach po studium jakimś tam rehabilitacyjnym pierwszy raz na wyjeździe i zachowywała się jak uczestnik miałam praktycznie kolejną osobę do pilnowania a nie do pracy..", + "29405": "– w Mel Rozie byłaś?", + "29406": "– słucham?", + "29407": "– w Mel Rozie byłaś?", + "29408": "– tak..", + "29409": "– też kiedyś byłem na takich koloniach..", + "29410": "– i były dwie dziewczyny po studium rehabilitacyjnym przy czy ja byłem wtedy na trzecim roku studiów mój kolega drugi wychowawca był na piątym roku studiów jego narzeczona była na trzecim roku studiów i jeszcze jedna wychowawczyni była w czasie jakiś tam zaocznych studiów biologii no i czterdziestoletnia kierowniczka najfajniejsze moje kolonie..", + "29411": "– ale nawet niecałe..", + "29412": "– no mimo wszystko..", + "29413": "– ja tam jeździłem z grupą..", + "29414": "– a ja w Czerwonym jeździłam jeszcze w tamtym roku..", + "29415": "– yhm no i też też fajnie..", + "29416": "– ten sam właściciel co właśnie tam nad Dunajcem..", + "29417": "– tak?", + "29418": "– yhm. Lipnica to się nazywa..", + "29419": "– tylko tam dzieci nogi łamią trzeba uważać..", + "29420": "– no u mnie nie dzieci tylko dorośli na nartach nie połamali się natomiast się połamali w Sylwestra..", + "29421": "– aha my zapomnieliśmy..", + "29422": "– znaczy ja się pytałem to mi powiedzieli że trzeci siódmy czternasty..", + "29423": "– no to jak ja tak tu mam zapisane..", + "29424": "– yhm. i jeszcze coś w marcu. no to prawdopodobnie chyba bym poszedł czternastego może. chyba jak bym poszedł na trzydziestego pierwszego. na pe pe en jeden chłop. gość napisał w kiblu teraz zresztą w kiblu tam na na dole już nie ma męskich i damskich..", + "29425": "– no wiem właśnie on cały czas odpada i go próbowałam taśmą klejącą przykleić..", + "29426": "– gwoździa mu w łeb trzeba wbić. z tyłu tylko żeby ładnie wyglądało..", + "29427": "– tylko pinezka to by było on jest za gruby..", + "29428": "– pinezka. nie są takie takie pinezki tylko nie nakłuje ściany.", + "29429": "– no ale tutaj są jakieś. aha bo to jest to akurat na klej w ogóle. chcesz swój kalendarz już nieaktualny wziąć do domu?", + "29430": "– zdrzemnąć..", + "29431": "– i zasypiam i wiesz budzi mnie ten budzik i czuję się jakbym w ogóle jeszcze się jeszcze zdąży coś przyśnić czasami. a to raptem wiesz wiadomo że z pięć minut dosypiałam i co spałam piętnaści minut. wszystkie..", + "29432": "– jajko na miętko. albo ryktuj się moja babcia mówiła ryktuj się to dla pana językowca. ryktuj się albo jajko nie jajka na miętko to spoko ale ryktuj się..", + "29433": "– ależ nie przesadzaj..", + "29434": "– ja jestem tylko wyuczalny nie mam żadnej iskry bożej. ken ju liw mi..", + "29435": "– Wojtek przestań no proszę..", + "29436": "– ale to tak kurna swędzi. ale wygrałem walkę z grzybem. to jest jeden z moich większych sukcesów. teraz już mam będę mógł..", + "29437": "– prezentować w sandałach..", + "29438": "– tak jest..", + "29439": "– nie. ale ktoś mówił że w ostatnim tygodniu przed sesją..", + "29440": "– o jeje a ja się cały czas nie spytka spytałam co było na naszym ostatnim seminarium..", + "29441": "– chociaż zapewne nic ciekawego. no egzamin miałam..", + "29442": "– z wykroczeń?", + "29443": "– no..", + "29444": "– aha to wy macie teraz seminarium..", + "29445": "– no no no no no. chyba za tydzień też będzie ale nawet nie wiem właśnie co. spytasz się Wojtka w piątek?", + "29446": "– bo ten mój ma ładny wzór tylko że to jest taki sweterek już. co ma jeszcze mniej dziurek nie?", + "29447": "– pokaż..", + "29448": "– widzisz mój ma z kolei taki wzorek można zrobić cały taki tylko nie wiem czy cały będzie taki wiesz ładny..", + "29449": "– ładny yhm. jaki to jest kolor weź tak jakbyś mogła podnieść..", + "29450": "– dla mnie to jest budyń..", + "29451": "– ale nie nie chcę żebyś się wiesz przeciążała ale.. i proszę mi powiedzieć cenę..", + "29452": "– chyba se żartujesz sobie w tym momencie moja droga..", + "29453": "– dlaczego dlaczego no przecież..", + "29454": "– obiecałam ci i koniec..", + "29455": "– nie nie nie..", + "29456": "– wiesz co ja skończę ten yhm.. biały robi już mi mama. więc zaczynam twój jak skończę to..", + "29457": "– dobrze kochanie..", + "29458": "– czapeczki mi dobrze wychodzą czapeczki? majteczek jeszcze nie robiłam..", + "29459": "– no to spróbujesz no ostatecznie kostiumu kąpielowego nie mam to..", + "29460": "– Kasia kostium kąpielowy ci zrobię z trzema dziureczkami chcesz?", + "29461": "– dobrze..", + "29462": "– wiesz co to dzisiaj zrobimy tak wezmę tą włóczkę spiszemy sobie wymiary.. ja wezmę coś od mamy jeszcze dobrze.. z dziurami i sobie obejrzysz..", + "29463": "– to tego się ciężko przytulić bo twarde i takie wiesz..", + "29464": "– o ja nie myślałam o takim..", + "29465": "– ja się nie odchudzałam przepraszam..", + "29466": "– w tamtym roku byłaś bardzo szczupła pamiętam że piłaś wodę jak spotkałam cię kiedyś na ulicy..", + "29467": "– ale ja wodę piję nadal..", + "29468": "– ale ja też piję wodę nadal z tym że wtedy się odchudzałaś..", + "29469": "– a ja się w życiu nie odchudzałam..", + "29470": "– ja to zupełnie nie..", + "29471": "– Kaśka dopóki nie będziemy miały internetu to nie ma szans..", + "29472": "– no ja wiem wiem wiem..", + "29473": "– ale ty to może on może on w jakiejś reprezentacji jest czy co?", + "29474": "– nie nie nie. mówi że jest za słaby..", + "29475": "– ale nie proponowali mu?", + "29476": "– nie..", + "29477": "– kurcze nie ale dobry musi być..", + "29478": "– ale no dobry jest skubaniec..", + "29479": "– no..", + "29480": "– no i teraz nie pijemy wody z kranu bo jest fatalna i kupujemy mineralną. to też kosztuje swoje..", + "29481": "– i tego się potem nie je tylko pije kawę neska. tak?", + "29482": "– a ja ja piję granatowe czibo i po prostu naprawdę to jest znaczy nie to że jest jedyna bo ja piję czasami ale..", + "29483": "– ja tez tak uważam po prostu takim od razu widać że gejowskim..", + "29484": "– tak?", + "29485": "– no..", + "29486": "– on jest gejem?", + "29487": "– no oczywiście..", + "29488": "– no to ja wiedziałam..", + "29489": "– nie to ja nie zauważyłam zupełnie..", + "29490": "– no ale jest nie nie męski taki nie męski. za to ten jest zbyt męski jak dla mnie..", + "29491": "– aha. łe nie ja zupełnie nie nie w tym kierunku ja nie mogę. nie nie..", + "29492": "– dziećmi yhm..", + "29493": "– podobno ten facet to jest Krzysztof Najman or z tego no. z klosterkelera. tak ja nie zwróciłam uwagi. a może i tak..", + "29494": "– na pewno. on jest w takiej koszulce metaliki y..", + "29495": "– takie długie włosy ma..", + "29496": "– takie długie włosy..", + "29497": "– nie zwróciłam uwagi..", + "29498": "– no dobrze to teraz Małgosiu jeszcze sobie zrobisz to to to i masz wolne. wiesz. wiesz że tak to zabrzmiało kochanie. teraz wiesz. teraz żebyś sobie uzbierała pieniążki to w następnej kolejności. ty u siebie w ogóle byłaś? no chyba tak powiem ci. ale nie do końca jestem pewna.. teraz w następnej kolejności to powinnaś sobie kupić to to. a później to to. nie..", + "29499": "– chociaż na takie..", + "29500": "– aha..", + "29501": "– żeby kitkę związać..", + "29502": "– aha..", + "29503": "– wiesz co wszystko jest fajne dopóki się wiesz jak się je ułoży to są fajne nie i się czapki nie nosi naprawdę jest super. ale wiesz co jak ściągam czapkę i..", + "29504": "– tak ci się bardzo podoba nie?", + "29505": "– pasjami wiesz..", + "29506": "– nie podoba ci się? wyłącz to bo to jest głupie..", + "29507": "– a dlaczego on w ogóle w narkotyki jest jakaś przyczyna coś tam w tej rodzinie się źle działo?", + "29508": "– jest bo on był alkoholikiem ten Andrzej..", + "29509": "– no tak mówiłaś..", + "29510": "– no. tutaj obcięłam Ewelinę. tu Weronika rolkowca zaczepiała..", + "29511": "– ale to ..", + "29512": "– na około tu są pochowane wszystkie te tam księżniczki no dzieci z rodów..", + "29513": "– znamienici jakiś..", + "29514": "– no. no mówię ci że tam jest..", + "29515": "– no wiesz co położone jest naprawdę malowniczo..", + "29516": "– no i ostatnio tak tu mieszkał ostatni król włoski. który nie miał wstępu do Włoch ale ta Srebrzyńska.. bo go oskarżali o kolabo kolaboracje coś dla mnie też było Asiu?", + "29517": "– tak no tak jak Marysia teraz w pralni pracuje w sklepie trochę i i pracuje też znaczy tam jak właśnie przyjeżdżają te formacje w ramach tego pracuje jakiś tam prace nie? a to już jest chyba po drodze do Szamoni..", + "29518": "– no to są już Alpy francuskie..", + "29519": "– tak to już po drodze do Szamoni..", + "29520": "– no..", + "29521": "– także tu już są..", + "29522": "– kto wjeżdżał?", + "29523": "– no. Boguś mój..", + "29524": "– o Jezus. o Jezus..", + "29525": "– a w maju te święta majowe rozumiem że nie pracujemy w przerwy..", + "29526": "– no chyba tak. znaczy wie nie wiem nic nie wiem na temat ale pewnie nie..", + "29527": "– ale pewnie na pewno..", + "29528": "– ale pewnie na pewno..", + "29529": "– to maj ładnie zleci a dziewiąty nie wiesz jaki to jest dzień tygodnia?", + "29530": "– to jest chyba..", + "29531": "– czekaj pierwszy jest wtorek..", + "29532": "– czekaj ósmy wtorek. wtorek..", + "29533": "– my co najmniej pół godziny jak nie więcej mieliśmy przez to do przodu..", + "29534": "– ano..", + "29535": "– przeskoczyliśmy ko. sto metrów między ka. wydeptane.. gra tymi graniami i już..", + "29536": "– ile poniżej szczytu?", + "29537": "– a z jakieś..", + "29538": "– ja wiem dwadzieścia trzydzieści metrów tak gdzieś..", + "29539": "– trzydzieści metrów no..", + "29540": "– o trawersik to tutaj tamci sobie nie źle robili. taki dosyć..", + "29541": "– najpierw klatka w zeszłym roku.. najpierw klatka chyba stanęła nie?", + "29542": "– niecała była. klatka schody były klatka była niedokończona. i w zeszłym roku w sierpniu co żeśmy zaczęli zdejmować dach czyli praktycznie cała budowa ruszyła od sierpnia..", + "29543": "– cały sierpień i pół września gdzieś i mur był zakryty..", + "29544": "– no. we wrześniu w połowie wrześ pod koniec września wstawiałem okna już..", + "29545": "– my jak byliśmy na spotkaniach to to pojechaliśmy..", + "29546": "– byliście u Azy?", + "29547": "– nie u Dzidka na działce tak chwilę z nim pogadałem bo też ma taki zapieprz ale zawiózł mnie do swojego domu..", + "29548": "– u..", + "29549": "– ale klimat jest kurde wiesz no przedni wiesz z kumplem z ławki rozmawiasz właśnie buduje swój dom pokazuje ci w środku jak to wygląda wiesz?", + "29550": "– to kiedyś takie miejsca kurorty w sumie krajów demoludów nie?", + "29551": "– yhm. no jak ja pamiętam Rumunię. zresztą nadal pewnie okolice Konstancji to było chyba najładniejsze miejsce jakie w ogóle widziałem gdziekolwiek..", + "29552": "– może dlatego że wtedy wiesz widziałeś ..", + "29553": "– znaczy no. może przez to że po raz pierwszy a..", + "29554": "– wrażenie było piorunujące..", + "29555": "– no..", + "29556": "– a ta jej siostra ma rodzinę już ma już dziecko?", + "29557": "– yhm. tak? dwójkę dzieci..", + "29558": "– starsza od niej?", + "29559": "– yhm..", + "29560": "– a ile Ewka ma lat?", + "29561": "– dwadzieścia sześć..", + "29562": "– jak dla ciebie stary koniu..", + "29563": "– tylko nie stary koniu. zaraz jadę do Grecji będę musiał znowu myś mówić że mam dwadzieścia trzy lata tylko tak trochę staro wyglądam. ale cóż no jak ma się siedemnaście lat to trzeba jakoś przekonać..", + "29564": "– yhm..", + "29565": "– to jest już etat czy?", + "29566": "– yhm. to nie jest praca o jakiej marzy. Ewka osiemnastego się broni. znaczy nie przepraszam pierwszego. pierwszego czerwca. z tym swoim teatrem dwadzieścia cztery..", + "29567": "– znaczy ona ma jakiś teatr..", + "29568": "– znaczy ona razem z siostrą w sumie siostra bardziej jakby prowadzi teatr założyła teatr dwadzieścia cztery taką grupę. teatralną ciekawą. i jeżdżą po po różnych dziwnych festiwalach y. naprawdę fajne rzeczy..", + "29569": "– jeżeli nie będę mógł. będzie coraz gorzej jak Bodziu na przykład ewidentnie ..", + "29570": "– Bodziu to chyba powinien iść pogadać do jakiegoś terapeuty czy..", + "29571": "– ktoś mu musi pomóc bo to wiesz. doraźna pomoc kumpli i ich rozweselanie prze poprzez laski. od czasu do czasu do niczego nie prowadzi..", + "29572": "– tak..", + "29573": "– a to pry znaczy pracuje u kogoś w firmie czy sam na swoim..", + "29574": "– nie nie no w zakładzie takim ślusarz jakiś tam zakładowy..", + "29575": "– a co u brata słychać?", + "29576": "– brat jakoś tak no ostatnio rzadko się widujemy natomiast. no żyje żyje pracuje w tym serwisko nie nie za szczęśliwy z tego faktu no ale pracować trzeba..", + "29577": "– tak..", + "29578": "– którą też przeczytałam całą. tylko mi się rozkleiła na kawałki. więc kupiłam ci drugą..", + "29579": "– no nie żartuj..", + "29580": "– było mi głupio wiesz co..", + "29581": "– e tam..", + "29582": "– słuchaj kartka po kartce naprawdę ja już w ogóle wiesz. i ona jeździła ze mną wszędzie więc mówię kurczę aż mi głupio taką oddać nie. mówię tutaj wiesz chyba że chcesz chlebka razowego..", + "29583": "– nie dziękuję..", + "29584": "– masz zdjątka jakieś fajne widzę..", + "29585": "– no byłaś bo druga wycieczka była po tej samej trasie..", + "29586": "– może..", + "29587": "– ale z tymi ..", + "29588": "– yhm. może być. a tu już poszliśmy na łatwiznę tak?", + "29589": "– znaczy zdjęcia też mam zrobione tylko je zgubiłam. więc po to pytałam Kasię czy przypadkiem ich nie ma. więc dałam film do wywołania jeszcze raz bo siedem zdjęć akurat przy tych kościółkach. mi wcięło nie wiem co się stało..", + "29590": "– bez sensu po prostu ceny są zrobione. tak że jak jest złoty pierwszy lepszy z brzegu wolny może być złoty i tak jest.", + "29591": "– płaci tak potem już nie kosztuje podtrzymywanie tego numeru .", + "29592": "– nie.", + "29593": "– dzwonią na tą komórkę nie.", + "29594": "– zawsze.", + "29595": "– już się nie zastanawiają. tylko cyk cyk cyk tak jest że jednak się dzwoni.", + "29596": "– łatwiej. że odbierze ten zainteresowany.", + "29597": "– no no.", + "29598": "– yhm..", + "29599": "– przybliżone więc Olechowski chyba miał osiemnaście procent. a Krzaku miał. szesnaście piętnaście..", + "29600": "– to mało. sam powinien zrezygnować a nie jeszcze żeby go prosili..", + "29601": "– co ty wiesz przy korycie każdy chce siedzieć. to już aż takie jest niesmaczne wszyscy że o żeby odszedł odszedł. a Krzak nie. no bo nie..", + "29602": "– na kolejne pięć lat jest Kwach..", + "29603": "– tak..", + "29604": "– Alpy?", + "29605": "– yhm..", + "29606": "– ale ja dobrze pamiętam że w Wiliam w Willach albo gdzieś w okolicach były kiedyś igrzyska olimpijskie zimowe?", + "29607": "– chyba tak. chyba tak bo oni tam cały czas właśnie coś tam mówili zresztą du du dużo jest ten nawet tam wziąłem sobie taki folder. Willach Walbach Arnoldsztajn to są wszystkie takie miejscowości gdzie są skocznie zresztą widać tego dużo..", + "29608": "– no. oczywiście że tak..", + "29609": "– a żeby to się miało na lepsze to nie powiem. miejsc pracy coraz mniej zarobki coraz gorsze. u nas nie ma w Polsce w ogóle tej klasy średniej wiesz? tam dysonans taki. finansowy jest tak ogromny pomiędzy tymi najwyższymi a nawet tymi już którzy powinni stanowić tą klasę klasę średnią..", + "29610": "– yhm..", + "29611": "– powódź w Itali?", + "29612": "– no..", + "29613": "– wiesz co że ja to ostatnio jestem poza wiadomościami jakoś..", + "29614": "– była była powódź. jak jechaliśmy w jedną stronę to jechaliśmy jedną trasą a z powrotem inną bo nie dało nie było można przejechać..", + "29615": "– czym jechaliście?", + "29616": "– ekipa była kilku samochodów osobowych. same duże kolumbryny..", + "29617": "– wiesz na pewno będzie coraz chłodniej ale póki jest słoneczko to jest jeszcze tak w miarę bo były takie dwa dni bardzo ponure wiesz mgła już taka jesienna jakaś mżawka. to się taki zaczyna nieprzyjemny okres..", + "29618": "– słuchaj jak jest z wyborami? bo ja wyjeżdżałem w niedzielę i nic nie wiem..", + "29619": "– no były. Kwachu. został..", + "29620": "– aha czyli to bardziej taka. jak by..", + "29621": "– no informacja o tym co gdzie można znaleźć o..", + "29622": "– taki almanach tak?", + "29623": "– no powiedzmy że tak no tylko że to z każdym dniem zawsze przybywa no więc..", + "29624": "– taki przewodnik w sumie..", + "29625": "– yhm..", + "29626": "– nie tyle jakaś praca..", + "29627": "– yhm..", + "29628": "– z i jakimiś y ekonomistami..", + "29629": "– yhm..", + "29630": "– specjalistami generalnie w dziedzinie gospodarki. y i oni są takimi konsultantami w tych sprawach..", + "29631": "– no i słusznie. ..", + "29632": "– no i oczywiście dostają za to kasę całką nawet dość przyzwoitą ale generalnie się to bardzo..", + "29633": "– opłaca..", + "29634": "– rozwalone..", + "29635": "– Kaśka ma tą kartę euro. euro dwadzieścia sześć..", + "29636": "– no..", + "29637": "– to można ksero tej karty. y przedłożyć..", + "29638": "– a Kaśka ma ta kartę?", + "29639": "– właśnie nie wiem. no ja mam ale..", + "29640": "– ale ty tak robiłaś?", + "29641": "– nie ja jestem ubezpieczona na trzy. sposoby. bo mam chyba ubezpieczenie z banku automatycznie..", + "29642": "– no tak to ja też mam tak..", + "29643": "– to może zrobimy imprezę. w kamienicy..", + "29644": "– nie no aż takim aż takim nie jest zarządcą ale to się nim. no wiesz no jak przez tam trzydzieści lat zasiedzisz nieruchomość no to właśnie przechodzi na twoją własność..", + "29645": "– no tak..", + "29646": "– jak byś komuś ukradła dom i siedziała w nim. znaczy to takie. dosłowne..", + "29647": "– to miałaś a miałaś trzydzieści par gaci i trzydzieści par skarpetek..", + "29648": "– tak to je wszystkie wywalałam. jak byłam mała no..", + "29649": "– to majątek poszedł na twoje gacie..", + "29650": "– nie no to chyba jeszcze wtedy było mnie stać na majtki..", + "29651": "– no..", + "29652": "– wymianę coroczną. całej partii majtek. to wywalałam..", + "29653": "– no ładnie to trzydzieści..", + "29654": "– a ja oblałam matmę. cała klasa oblała matmę..", + "29655": "– a ja przecież matmę zdawałam jako przedmiot dodatkowy do liceum. znaczy no nie zdawałam w efekcie bo dostałam normalnie piątkę i byłam zwolniona z dodatkowego przedmiotu. no. ale z polskiego dostałam na przykład trzy plus..", + "29656": "– do liceum?", + "29657": "– a skąd Asiu tak wiesz że będziesz tą kurą?", + "29658": "– skąd wiesz Asiu że będziesz tą kurą?", + "29659": "– ja rozumiem znaczy. no bo nie lubię się uczyć. a co można robić jak się nie lubi uczyć człowiek? jak się pracuje to trzeba cały czas się uczyć nie?", + "29660": "– ale możesz być pracownikiem fizycznym..", + "29661": "– możesz być no właśnie..", + "29662": "– nie ja jestem słabego zdrowia..", + "29663": "– to nie jest trudne yhm..", + "29664": "– ale musiałabym się pouczyć teraz. w łikend..", + "29665": "– no a jedziesz do domu..", + "29666": "– ale nie widzę tego zbyt. różowo. zresztą zobaczę jak od Ewy teraz bym pojechała do Ewy i dostała od niej wszystkie y notatki takie porządne. to jest to jeszcze wykonalne tylko że bo ja na ja z tych ćwiczeń nic nie notuję..", + "29667": "– yhm..", + "29668": "– po domach?", + "29669": "– nie po domach do gminy szedł..", + "29670": "– aha dobrze już rozumiem..", + "29671": "– i żeby się dowiedzieć po nazwisku czy wiadomo co się z nimi stało..", + "29672": "– aha..", + "29673": "– no chodzi o to że oni byli właścicielami..", + "29674": "– aha. już rozumiem oni nie wiedzą nic o sprawie on występuje jakby. y dobrze już rozumiem..", + "29675": "– no. w ich w ich interesie..", + "29676": "– u nas a zawsze miała najlepszą matematyczna..", + "29677": "– to ile było tych klas ?", + "29678": "– po cztery w każdym roczniku..", + "29679": "– a u nas nie było matematycznej. jak to mieliście matematyczną klasę..", + "29680": "– no bo a kla to było tak że jak się zdawało bo u nas było tak dwie klasy ogólne..", + "29681": "– to u nas nie było ..", + "29682": "– tak za drobna opłatą..", + "29683": "– za opłatą nie dodajmy nie dodajmy drobną..", + "29684": "– ale po prostu to było. jego nowe zarzą zarządzenia co chwilę. są tak piękne. że co rusz to śmieszniejsze..", + "29685": "– bo on chce unowocześnić wasz system pracy i ulepszyć to bardzo dobrze że ma chłopak inicjatywę.", + "29686": "– no tak mamy już grafik. mamy już grafik..", + "29687": "– grafik. boże..", + "29688": "– no..", + "29689": "– ja może..", + "29690": "– co to to radio?", + "29691": "– nie mącimy na komputerze..", + "29692": "– ale wcześniej mówiłaś że mąciliście w karty ze dwa trzy razy to powtórzyłaś..", + "29693": "– w bierki..", + "29694": "– w bierki..", + "29695": "– mąciliśmy w bierki..", + "29696": "– to jakieś nowe przywiozłaś to..", + "29697": "– mącimy nie na komputerze w bombermena mącimy non stop normalnie. i mnie zabijają chociaż jestem szczęśliwym ludzikiem czerwonym. ale nie na początek jak na początku jak przychodzili..", + "29698": "– bo się nie da oszukać to cię zabijają..", + "29699": "– a powiedz mi co to jest? co to jest? co się tym robi? gdzie to jesteśmy? w samochodzie? i jedziemy tak.. no super. ale sam. czyj to samochód? .Julci? aha i jak on jeździ. pokaż mi jak on jeździ ten samochodzik?", + "29700": "– uuuu.", + "29701": "– ojej a niech wjedzie w te kręgle. puść i w kręgle wjedzie i rozwala ooo! afera rozwalił kręgle. rozwalił.", + "29702": "– yhm..", + "29703": "– czyli za płacisz za całość za całość leku no. a tak to płacisz tylko pięć złotych opłaty refundacyjnej..", + "29704": "– ja się właśnie trochę zdziwiłam wiesz bo miałam dwa leki robione dla niej dwie jednakowe w zasadzie to samo działanie praktycznie miało być bo to było na to zapalenie wiesz co jamy ustnej nie?", + "29705": "– yhm..", + "29706": "– . niczym się praktycznie wiesz na pierwszy rzut oka nie różniący..", + "29707": "– ja go chyba kojarzę z tego szpitala wiesz znaczy ja nie wiem czy to jest on ale..", + "29708": "– Tomka?", + "29709": "– yhm..", + "29710": "– niski nie jest wysoki co prawda..", + "29711": "– ciemne włosy ma?", + "29712": "– ciemne włosy podobny taką ma nie ma urody takiej Polskiej..", + "29713": "– i taki. nie jest taki szczuplaczek znaczy nie jest taki jest..", + "29714": "– nie nie nie jest misiaczek już teraz to już jest misiaczek..", + "29715": "– o rany..", + "29716": "– dlatego mówię jakbym wiedziała że ten to. to bym się namyślała..", + "29717": "– nad czym?", + "29718": "– no nad tym nad wyjazdem tak jak mówiłaś..", + "29719": "– a! nad tym wyjazdem..", + "29720": "– tak..", + "29721": "– wiesz o tylu wyjazdach mówiłyśmy że już teraz nie wiem. do którego to. przypisać. słuchaj a może pojedziesz nad morze?", + "29722": "– powiedział..", + "29723": "– nie powiedz tata no nie?", + "29724": "– o nie..", + "29725": "– o nie o nie o nie..", + "29726": "– chodź dziecko umyjemy cię..", + "29727": "– nie. nie..", + "29728": "– tata do trzech razy próbuje później się kładzie spać..", + "29729": "– ale mówi tak po cichu wiesz żeby ..", + "29730": "– o przeleciało tak? i tam wysoko poleciało tak Karolinka? gdzie poleciało? tam? tak? tam wysoko poleciało. pa pa zrobimy pa pa. poleciało sobie tak? ten wujek to pierdoły dzisiaj opowiada no nie?", + "29731": "– jaką masz piękną lalkę. kurcze ja to bym mogła mieć już. zabawki dla mnie dla dzieci są po prostu boskie..", + "29732": "– wiesz co a jak kusi żeby kupować..", + "29733": "– a nie wątpię w to. nie wątpię..", + "29734": "– wiesz co że jest podobnież masa kleszczy tam ludzie też opowiadają że właśnie pani po ręce chodził..", + "29735": "– gdzie opowiadali?", + "29736": "– biegunka i zaparcie to jest nie złe nie?", + "29737": "– no. kaszel suchy i kaszel mokry..", + "29738": "– no..", + "29739": "– na jednym tym..", + "29740": "– wiesz było tak nadmierne pobudzenie y. ospałość.. ospałość no naprawdę no jest wszystko wymienione no bo wiesz a to to tak wiesz ludzie też są tacy no no weźmie przeczyta taką ulotkę i wiesz jest tam tyle tego wymienione..", + "29741": "– yhm..", + "29742": "– no i przyszedł i się pytał ile teraz będzie płacił i tak dalej i tak dalej no nie?", + "29743": "– yhm..", + "29744": "– a ja mówię do pani Grażynki mówię trzeba było powiedzieć że no przecież leki staniały więc pan teraz będzie płacił dwa pięćdziesiąt", + "29745": "– dzień dobry paniom..", + "29746": "– dzień dobry..", + "29747": "– dzień dobry panom..", + "29748": "– czuwajcie druhny..", + "29749": "– już wystarczy wam..", + "29750": "– trzy dni..", + "29751": "– trzy dni w szpitalu?", + "29752": "– yhm. przynajmniej w Polsce..", + "29753": "– wiesz u nas jest wszy ze wszystkim troszeczkę inaczej..", + "29754": "– u nas jest wszystko szybko. wiesz bo to jest ruch w interesie tu jedni przychodzą drudzy wychodzą. nie ma co trzymać. znaczy na po porodówkach jest trochę inaczej bo to tam trochę jeszcze wiesz dbają o nas..", + "29755": "– a Ania? niemiecki?", + "29756": "– niemiecki Ewelina angielski..", + "29757": "– ale się podzielili..", + "29758": "– pokryte mają wszystkie języki..", + "29759": "– to co zostaje dla najmłodszej? po polsku będzie mówiła..", + "29760": "– no i Ewelina ma egzamin edwans. Ania jest..", + "29761": "– edwansa ma zrobionego?", + "29762": "– tak Ania jest tłumaczem przysięgłym bo kończyła germanistykę no Boguś musi podszlifować swój francuski..", + "29763": "– no ładnie językowo są nie?", + "29764": "– ciekawe czy do Szamoni pojechali mieli zobaczyć górki..", + "29765": "– możemy jechać słuchaj..", + "29766": "– do Binia..", + "29767": "– przed dziewiątym jeszcze przed Małeczem..", + "29768": "– no możemy pojechać do Binia w odwiedziny..", + "29769": "– Ela ci powiedziała o pawlaczu. moim?", + "29770": "– tak słyszałem że Arek stanął na wysokości zadania..", + "29771": "– no widzisz mój drogi. dlatego zastanawiałam się gdzie twoja wena twórcza i gdzie są drzwiczki do tego pawlacza twojego..", + "29772": "– wiesz co tam będzie kotara..", + "29773": "– ale powiem ci szczerze że u mnie się łatwiej wyciąga niż u ciebie..", + "29774": "– aha..", + "29775": "– o tam może..", + "29776": "– być może tam bo tam prestiż hotelu więc być może coś tam..", + "29777": "– dobra no..", + "29778": "– gdzieś na pewno traficie a nawet jeżeli nie to to pewnie poinformują was w hotelu gdzie gdzie można wymienić kasę..", + "29779": "– no..", + "29780": "– no to przygoda..", + "29781": "– no przygoda naprawdę i i kraj jest..", + "29782": "– a tutaj się u nas jachtowiec znaczy jachtowiec żaglowiec utopił a to już byłeś w Polsce?", + "29783": "– nie no na razie coś mało widzę tak? tak będzie lepiej?", + "29784": "– gdzie ty jesteś?", + "29785": "– a wójek od niedźwiedzi..", + "29786": "– tak cię tutaj mierzyła wzrokiem jak siedziała naprzeciwko że wiesz..", + "29787": "– u chyba nie nie za dobrze. bo coś się prężę. tata jest tutaj. sami znajomi. tutaj jest. mama. no coś bym..", + "29788": "– chrupnęła..", + "29789": "– coś bym chrupnęła..", + "29790": "– chociaż powiedziała no..", + "29791": "– choć do ciotki choć. choć do ciotki choć..", + "29792": "– yhm..", + "29793": "– bo zamiast w prawo na trzy siostry skręciłem tego dnia na te..", + "29794": "– fajnie wyglądają..", + "29795": "– ale się uparłem że zrobię to i następnego dnia powiedziałem żeby mnie przywieźli w to samo miejsce nie. ale tutaj byłem w sumie dwa dni spędziłem i nie spotkałem człowieka dwa dni i..", + "29796": "– to nie ważne ważne jest. kiedy ja mam tam u ciebie być..", + "29797": "– masz kartkę..", + "29798": "– kiedy i. tak poniedziałek tego ale tu trzeba było datę..", + "29799": "– drugiego października..", + "29800": "– drugi dziesiąty. a środa to będzie..", + "29801": "– czwarty..", + "29802": "– czwarty dziesiąty.. o! teraz gra. jak choremu w płucach..", + "29803": "– no zobaczymy jak to wszystko wyjdzie.. może i i wyjdzie dobrze..", + "29804": "– ty to powinnaś to wiedzieć oni tu na świetlicy jak mieli te kable to..", + "29805": "– taki blondyn..", + "29806": "– to taki blondyn z takim czarnym we dwóch rowerami przyjeżdżali przeważnie..", + "29807": "– nie kojarzę pewnie jak bym go zobaczyła to bym poznała..", + "29808": "– towarzyskie dziecko mamy?", + "29809": "– oczywiście..", + "29810": "– no to ty też powiedz coś powiedz coś..", + "29811": "– zaraz się rozgadam..", + "29812": "– powiedz też coś powiedz no powiedz coś..", + "29813": "– na razie liczę palce..", + "29814": "– no no no.", + "29815": "– gorąca i tak dalej super było to było bardzo fajnie i.", + "29816": "– no ale jak się potem wracało z powrotem?", + "29817": "– no więc to tak.", + "29818": "– tym nurtem", + "29819": "– to jakby fragment tego koła był po.", + "29820": "– znaczy.", + "29821": "– tak nie wiem no jedna.", + "29822": "– no jedna czwarta no może trochę więcej.", + "29823": "– i potem się z powrotem wpływało.", + "29824": "– nie sorry nie jedna czwarta jedna czwarta tego koła to było wewnątrz.", + "29825": "– no dokładnie..", + "29826": "– nauczyć..", + "29827": "– a poza tym jeszcze żeby chcieli a to jest druga sprawa że nie bardzo im się chce..", + "29828": "– z matematyki też są podobno inne wymagania niż były do tej pory także no bardzo możliwe to jest.. że ten program co był realizowany przez trzy lata to nie wszyscy taka pani prezentowała te wszystkie.. nie wszystko jest zrealizowane się okazało..", + "29829": "– no to od czego to zależy?", + "29830": "– no od stopnia jak jest mianowany to jest do podstawowej tak samo traktowany. czy on ma pięć lat stażu czy dwadzieścia..", + "29831": "– a w liceum jest jakaś różnica?", + "29832": "– nie no to jest tak samo tylko tam no troszeczkę jest tego wiesz..", + "29833": "– czyli w sumie się teraz..", + "29834": "– motywacyjnego czyli..", + "29835": "– liczy papier a nie lata tak?", + "29836": "– trzeba umieć chyba gotować nie?", + "29837": "– właśnie ja nie wiem czy jak się z solą gotuje to one nie są twarde..", + "29838": "– bo właściwie to kukurydza jest słodka nie?", + "29839": "– yhm..", + "29840": "– tak jak grzyby te grzyby też nie są osolone bo ja grzybów nie solę przy gotowaniu wtedy kiedy gotuję dopiero jak je doprawiam to solę..", + "29841": "– no właśnie twardnieją chyba nie?", + "29842": "– a bez recepty sprzedają yhm.. na wyrównanie ciśnienia te tabletki..", + "29843": "– yhm. też dwanaście złotych ten mentowal kosztuje. a to jest pięć. miligramów?", + "29844": "– może być..", + "29845": "– yhm. taka odrobinka. po pięć kropelek się bierze na raz. gramów pięć chyba. pół dekagrama pięć gramów to jest. pójdziesz z nami?", + "29846": "– nie..", + "29847": "– no to na piżamę ci kupimy", + "29848": "– a kiedy idziecie?", + "29849": "– jak Ela będzie mogła..", + "29850": "– możemy iść teraz..", + "29851": "– nie..", + "29852": "– nie bo były jakieś takie plany że ma tam powstać..", + "29853": "– tego nie słyszałam no bank przy banku bezsens przecież tych banków to tyle w tym Kaliszu naro na..", + "29854": "– czy jakiś. czy jakieś centrum handlowe..", + "29855": "– o to centrum handlowe miało być..", + "29856": "– i co upadł pomysł..", + "29857": "– na razie nic nie widzę..", + "29858": "– nie wiadomo..", + "29859": "– tych banków to bardzo dużo w Kaliszu jest czy w Łodzi też tyle jest..", + "29860": "– no dosyć sporo tych zdjęć było zrobionych. ze dwadzieścia. pięć..", + "29861": "– ale to na samej imprezie czy te z dnia poprzedniego co żeśmy kilka..", + "29862": "– na imprezie to ze dwadzieścia dwa..", + "29863": "– yhm..", + "29864": "– trzeba będzie skończyć tą klisze i. bo tam jeszcze są te z z parady..", + "29865": "– o składaniu indeksu. a na podanie o zniesienie opłat a to to już pan chyba zrobił za późno no ale cos tam coś tam wzięła spięła to postaram się to podrzucić panu tam doktorowi do zaopiniowania..", + "29866": "– śpiący?", + "29867": "– po kawie?", + "29868": "– dobrze napij się limoniady. a może po dzbanuszku tego. winiunia..", + "29869": "– no myślę że tak Łiljam..", + "29870": "– o fak. m. o tutaj..", + "29871": "– tylko strasznie upierdliwe jest oczywiście tarcie tej marchewki domyślam się..", + "29872": "– ale to trzeba na tej nie na tej najdrobniejszej tylko na tej co na takie. y takie wąskie te robi..", + "29873": "– paseczki?", + "29874": "– paseczki. nie na tej grubej takiej w łezki nie?", + "29875": "– nie nie nie nie nie..", + "29876": "– tylko na tej jeszcze. nie na tej dziurkowanej ..", + "29877": "– a a a..", + "29878": "– będziemy sobie leżeć..", + "29879": "– kwarcówkę ..", + "29880": "– pod kwarcówką na przykład..", + "29881": "– yhm. to trzeba by wziąć kilka seansów w solarium..", + "29882": "– tak jak na przystan y Przystanku Alaska oglądałeś przystanek Alaska? czasem..", + "29883": "– czasem..", + "29884": "– jak przychodziła ta. był taki okres że przychodziła właśnie na wszystkich depresja zimowa czy coś związana właśnie z brakiem światła i z takimi lampkami chodzili wszyscy po ulicach..", + "29885": "– no ja moje bokserki to prze przelecę żelazkiem po praniu..", + "29886": "– prasuje jedynie te koszulki i spodnie. chociaż spodnie też tylko tak nogawki żeby nie przesadzać. coś nam się chyba pogoda zmieniła trochę..", + "29887": "– wiesz co to chyba ta kawa..", + "29888": "– ale nie bo słońce z z zaszło dosyć mocno..", + "29889": "– aha rzeczywiście..", + "29890": "– lepiej zasłonię nie było widać..", + "29891": "– przeszło by chyba..", + "29892": "– jakieś wnioski..", + "29893": "– ogólne..", + "29894": "– końcowe..", + "29895": "– chyba tak..", + "29896": "– gdyby się na przykład faktycznie zająć y y badaniami takimi pod kątem politycznym. to co Marcin Bazan coś takiego co ro co robi nie? zrobić ze dwie publikacje i może by się odezwał ktoś ze sztabu kogoś..", + "29897": "– czyli musimy zrobić. do słoiczka..", + "29898": "– oliwę czosnek. czekolada pomaga..", + "29899": "– na co?", + "29900": "– aby złagodzić zapach czosnku z ust trzeba zjeść kawałek czekolady..", + "29901": "– czekulady..", + "29902": "– trzeba się najeść cebuli..", + "29903": "– żeby zabić zapach czosnku?", + "29904": "– tak. musztarda szybko wysycha. możesz temu zapobiec nalewając na jej wierzch trochę oleju. bardzo tutaj ktoś jest skłonny do używania tłustych tych..", + "29905": "– znaczy nic no tak to. to co tata generalni. czuje że to będzie niezła wizyta w domu..", + "29906": "– miły łikend..", + "29907": "– miły tydzień ponad..", + "29908": "– ja nie wiem jak to tam u mnie będzie se pomieszkam z tydzień..", + "29909": "– pojem..", + "29910": "– pojem. znajomych trochę poodwiedzam. może wpadnę do Gumy po pieróg. przyda się. to może jak bym przywoził to może tobie bym czapkę taką napoleońską wiesz z takim pieróg i czapka napoleońska..", + "29911": "– a tu jest teraz knajpa fajna i jest dużo prywatnych takich domków pensjonatów..", + "29912": "– a byliście w ogóle na dworze dzisiaj?", + "29913": "– ja byłem..", + "29914": "– jest bardzo ładnie ciepło wiosna..", + "29915": "– dzisiaj jest wiosenna normalnie pogoda..", + "29916": "– a na ile dni chcecie sobie tam zostać?", + "29917": "– nie wiem..", + "29918": "– wiem śmiać mi się chce bo ten dowcip mi się znowu Robert ale nie umiemy opowiadać dowcipów prawda Robert?", + "29919": "– ale Ela o co ci chodzi?", + "29920": "– no ja tylko ten no to jest album tak kojarzę..", + "29921": "– ale był jeszcze taki przewodnik taki z pięćdziesiątego chyba szóstego roku fajnie napisany..", + "29922": "– do czego?", + "29923": "– bo chce mu coś pokazać na mapie. no dobrze mówiłem dziesięć kilometrów patrz Robert lądujecie tutaj w Puławach nie. bo jedziesz przez most w Dęblinie..", + "29924": "– od wtorku..", + "29925": "– no..", + "29926": "– wtorek środa czwartek piątek sobota niedziela..", + "29927": "– no..", + "29928": "– sześć dni..", + "29929": "– to jest ładnie to jest ładnie a a Boże a a ten a bo a Wielkanoc jest jakoś tak w końcu kwietnia tym razem ale tu pięknie no to nam się udało..", + "29930": "– biorąc poniedziałek urlop..", + "29931": "– zadośćuczynienie za Boże Narodzenie..", + "29932": "– biorąc w poniedziałek urlop..", + "29933": "– po szampon..", + "29934": "– a babcia mówi to będzie taki dla dzieci a ja mówię no nie takiego w biedronce nie ma bo takie to są ale na Placu Słonecznym. te dla dzieci. no i niunia napiła się szampana ale sama wiesz naszykowałam jej taki normalny duży kieliszek ona mówi ona chce mały. no to dałam jej taki na nóżce od wódeczki no i dziecko wypiło dwa takie kieliszki..", + "29935": "– i z każdej wam pobierają..", + "29936": "– na tak ale też się napisze tego nie?", + "29937": "– yhm..", + "29938": "– no bo faktycznie z każdego coś pobierają..", + "29939": "– płacę sam tylko czynsz ale też mogłem mogłem.. wydać ale to już..", + "29940": "– że chyba jednak są te dyspozycje wyda..", + "29941": "– yhm..", + "29942": "– tak się wkurzyłem bo tam też tyle ludzi. jest to jakieś rzeczywiście udogodnienie. muszę przyznać..", + "29943": "– no..", + "29944": "– sporo wysprzedaży jest tak że przeszliśmy się Piotrkowską przed tym kinem na ciastko weszliśmy. w każdym sklepie takim firmowym to w big starze do siedemdziesięciu procent..", + "29945": "– tak i rzeczywiście obniżki.. jakieś takie sensowne obniżki..", + "29946": "– no..", + "29947": "– zaczną sobie wyobrażać..", + "29948": "– i tak. no to tak tak to tak jak wtedy co byłam na tym. to tam jeszcze był tam pierwszy maj dodatkowo..", + "29949": "– yhm..", + "29950": "– y e pierwszy trzeci tam coś było coś było jest to jakoś tak że to się dwa y Wielkanoc i potem zaraz był pierwszy maj. tak że ja chyba trzy dni urlopu byłam ale ze trzy tygodnie miałam wszystkiego..", + "29951": "– to nie przyjedzie. nie..", + "29952": "– ale jak przyjedzie to z nartami?", + "29953": "– z obrączką. nie wiem..", + "29954": "– z nartami i z obrączką..", + "29955": "– z obrączką. nie no ma ma on umie jeździć na nartach bo ma uczyć Ewelinę jeździć która się zaparła bo Ewelina jest strasznie sztywna w kościach taka wiesz rzeczywiście ona ma. miała takie takie stawy sztywne Boguś też takie ma tylko że ona to się jeszcze boi na dodatek Ewelina..", + "29956": "– ale Hubertus po Niemiecku będzie prowadził?", + "29957": "– no będzie tłumacz jakby tłumaczyć. albo Eryka. kiedy jest Boże Ciało?", + "29958": "– a gdzie w Dusznikach?", + "29959": "– w Wambierzycach też. najświętszego ciała będzie to chyba nie jakoś..", + "29960": "– czwartek..", + "29961": "– no wiem że w czwartek tylko..", + "29962": "– no ale to co to są rekolekcje czy?", + "29963": "– no to są takie dni skupienia a Hubertus to nazywa dla małżeństw..", + "29964": "– piękna praca..", + "29965": "– no..", + "29966": "– jak tu nie cenić w takich tych w takich to się docenia w takich chwilach..", + "29967": "– a tutaj Boże Ciało mamy trzydziestego i to jest czwartek to nam nic nie daje. i to się zaczyna w czwartek po południu. i kończy się w niedziele. po śniadaniu czy tam po obiedzie. no..", + "29968": "– daj spokój muszę na niego zwrócić uwagę wiesz?", + "29969": "– normalnie wiesz co ..", + "29970": "– ale wiesz co w zasadzie jak nie masz jakiegoś numeru w roku szkolnym przynajmniej jednego to przecież..", + "29971": "– no smutno by było nie?", + "29972": "– albo moja Ula kochana..", + "29973": "– a jeszcze panią z panią Olechowską znasz a mojej klasy? z tej panią Olechowską? z drugiej ape obecnej przypomnisz ją sobie..", + "29974": "– nie mam pojęcia. na razie działa..", + "29975": "– mnie się ten plan nawet bardziej podoba powiem szczerze bo ja mam z nimi ciurkiem cztery siedzieć to ja wolę mieć przerwę. bo po prostu już szóstą klasę to mam..", + "29976": "– tylko tam jest coś źle napisane właśnie w tym dzienniku ..", + "29977": "– yhm yhm..", + "29978": "– a co ja mam teraz z tą trzecią am?", + "29979": "– a! w państwowych to tak będzie..", + "29980": "– i nic z tego..", + "29981": "– tak ma być..", + "29982": "– tak ma być?", + "29983": "– a i tak co kto będzie. prawie czterdziestu nauczycielom pieniądze płacił?", + "29984": "– to dzisiaj też na godzinę tylko?", + "29985": "– tak. jutro dwie..", + "29986": "– matko no też takie pytanie nie?", + "29987": "– by nauczycielom tyle pieniędzy płacić to by na podwyżki dla władzy nie starczyło. comiesięcznych..", + "29988": "– Kaśka wiesz co w tym są moje włosy nie bierz tego..", + "29989": "– w czym są twoje włosy?", + "29990": "– w lodówce wszystkie. weź go..", + "29991": "– łe. ale ty chcesz mi dać Gosia tą. tą kolację czy tak? a słuchaj..", + "29992": "– znaczy jak masz ochotę to ja ci nie żałuję ale..", + "29993": "– nie nie mam..", + "29994": "– Kaśka no został mi jeden plasterek którego nie mam gdzie położyć..", + "29995": "– podziel go tak podziel podziel yhm jeszcze tacie zostaw..", + "29996": "– głównie wymyślić co?", + "29997": "– no nie wiem gdzie by tym razem pić na przykład albo u kogo albo gdzie by..", + "29998": "– właśnie o to chodzi..", + "29999": "– gdzie by pojechać na łikend co z tym łikendem zrobić może w jakiś mieście innym koncert by był a tu wakacje się już zbliżają więc też można by poplanować..", + "30000": "– a widziałeś koncert dla papieża?", + "30001": "– ale nie bo ja to trochę w kategoriach takich rozpatruję. ja wiem że teraz upraszczam ale tak jak kiedyś były wiesz grupy powiedzmy jakieś tak hipisowskie jeszcze nie takie komuny tak wydaje mi się że ma to jakieś przełożenie na to co się dzieje tutaj to są ludzie w pewien sposób ja nie mówię że zupełnie ale do pewnego stopnia nieprzystosowani społecznie..", + "30002": "– to Ania by jechała tydzień przed tobą tak? to już dziesiątego właściwie..", + "30003": "– wyjedzie..", + "30004": "– wyjedzie tak..", + "30005": "– yhm..", + "30006": "– i nawet w tym samym budynku byście mieszkały..", + "30007": "– wiesz będziemy miały jedno wejście wspólne. no i oddzielne wejścia do pokoi i no wspólna wspólne ten węzeł sanitarny. tyle że na piętrze i to. a jednak..", + "30008": "– tak..", + "30009": "– z szyneczką..", + "30010": "– nie no normalnie przyciski są..", + "30011": "– no no no tak..", + "30012": "– się wrzuca jeden dwa trzy. no..", + "30013": "– taki damski..", + "30014": "– w wyścigowych nie? to w wyścigowych takie coś..", + "30015": "– kurcze ale jak to szybko biegi wchodzą..", + "30016": "– bo tam jest w ogóle na innych zasadach. tam się najpierw bieg wrzuca później sprzęgło puszczasz i on ci sam jakby..", + "30017": "– brendy. przeginasz. przeginasz..", + "30018": "– silniczki przerzucają.", + "30019": "– no. prawym podwyższasz lewym opuszczasz w tych rajdowych mają..", + "30020": "– o Oleńka no jak dasz po to pogrzebię no co?", + "30021": "– no silnik jest taki jak jak w moim samochodzie..", + "30022": "– ja się nie znam ale Krzyś powiedział że nie wolno i koniec..", + "30023": "– a to jest jeden dwa silnik?", + "30024": "– jeden jeden..", + "30025": "– jeden jeden..", + "30026": "– to jest mocny silnik jak na taki samochodzik..", + "30027": "– ile on ma koni?", + "30028": "– żona w kagańcu?", + "30029": "– ja to nawet jak o drugiej w nocy przyjadę to z nim idę na spacer. on mi nie daruje..", + "30030": "– ale dlaczego żona w kagańcu i w kolczatce?", + "30031": "– nie no bo ją wystraszyli ci ze straży miejskiej i tego..", + "30032": "– w Aleksandrowie straż miejska jest?", + "30033": "– jest. no ale mnie się kurcze nigdy nie czepiają o jedenastej se luzem lata i bez niczego..", + "30034": "– Ola. suki mu trzeba..", + "30035": "– kurcze sobie nie wyobrażam teraz tego serialu złotopolskich bez be bez tego..", + "30036": "– a nie oglądałem..", + "30037": "– bez Dionizego..", + "30038": "– no bez Dionizego..", + "30039": "– nie oglądałem. w ogóle nie patrzę panie Mariuszu na telewizję..", + "30040": "– nie? ja tylko w pracy patrzę. tu nie wolno bo tu tylko bajki idą..", + "30041": "– nie no przecież. nie ma do szesnastej tej..", + "30042": "– albo tak jak do tego do dzwonka robiliśmy tą instalację całą rozrysował wszystko potem mówi kup kabel mówi cztery razy półtora kwadrat. ja mówię ile? półtora kwadrat do dzwonka. no nie mów że do dzwonka..", + "30043": "– ale ja panu powiem to ma. swoje plusy bo tu jest dość długi odcinek i tu jest chyba na dwanaście wolt ten..", + "30044": "– no nie powiem ci że lody nie..", + "30045": "– lody nie wiesz co? nie..", + "30046": "– za tłuste..", + "30047": "– dlaczego? i koszule Polo tak bardzo fajne miał tylko że niestety już upada firma..", + "30048": "– no i nie wiem czy wiesz Marcin bo ty byłeś zawsze tam fascynatem żeńskiej siatkówki zresztą tak samo jak Karol tam pamiętasz nie jak chodziłeś młody..", + "30049": "– oczywiście..", + "30050": "– yhm..", + "30051": "– i już nas nikt nie przeskoczył..", + "30052": "– a komisja była międzynarodowa?", + "30053": "– tak yhm..", + "30054": "– no i kto wam dał to szesnaście?", + "30055": "– no właśnie nie wiem podobno Niemiec bo niestety dostaliśmy punktację bez nazwisk. Francuz nas wypunktował na pierwsze miejsce Słowak też no Polak to wiadomo. Anglik chyba nawet na egzekwo. jeden Niemiec na drugie. no tak tak ogólnie byliśmy wysoko no to jako jedyny zespół no ale nie wystarczyło..", + "30056": "– a poza tym jest mało godzin nie ma się co oszukiwać..", + "30057": "– no tak..", + "30058": "– wiesz jeżeli weźmiesz pod uwagę to że ludzie pracują normalnie po osiem godzin no to. a tutaj nie wiem jak na ale na uniwerku to jest chyba osiem godzin. tygodniowo. czyli zobacz to jest osiem dziewięć..", + "30059": "– to teraz się przyznaj co przewoziłeś w akordeonie?", + "30060": "– miałem tam jedną butelkę szampana dla takich jednych co to później drzwi zamykają przed nosem..", + "30061": "– no to nieźle..", + "30062": "– w każdym razie słoneczko było codziennie i było atmosfera była taka że no nie wiem żyć nie umierać no..", + "30063": "– a szef jechał na własny koszt?", + "30064": "– no chyba tak jechał na własny koszt chociaż zdaje mi się że. że z tych pieniędzy które myśmy wpłacili na wpisowe to on sobie zatankował chyba samochód. znaczy dali mu przynajmniej zatankować i od nas od nas nie wiem no na paliwo ekstra nie wzięli chociaż było mówione że do granicy polskiej będziemy musieli płacić ale nic nie płaciliśmy..", + "30065": "– no i i właśnie ktoś tam powiedział no co podobno tam zażartował sobie ktoś z Polaków. dwieście pięćdziesiąt ćwierć miliona gra na akordeonach gra to jednocześnie trzeba kupować gdzieś te akordeony nie? no to im dali..", + "30066": "– przy czym taki Chińczyk usiądzie za akordeonem to go nie widać nie?", + "30067": "– no niscy są no ale oni mają też takie inne te akordeoniki takie takie mają takie takie..", + "30068": "– jak dzieci..", + "30069": "– masz jakieś perspektywy pracy?", + "30070": "– no wiesz co tak poważniej myśląc to nie ale myślę że chyba poważniej bym się za poważniej bym się zajął tymi mapami tutaj jest dużo miast wokół których plany można by opracować. miałbym zajęcie przynajmniej na kilka lat..", + "30071": "– no ale tu..", + "30072": "– a w tym czasie poszukać sobie czegoś takiego dużo lepszego..", + "30073": "– nie słyszałem wiesz ale nie ma żadnego domu poprawczego w Łodzi tego jestem pewien najbliższy jest w Ignacewie może jest to jakiś ośrodek wiesz albo tak zwany ośrodek wychowawczy albo dom dziecka. ale no poprawczak na pewno nie. a park śledzia jest takim miejscem nastrojowym rzeczywiście..", + "30074": "– na pewno.. tak w szachy można pograć..", + "30075": "– yhm..", + "30076": "– ale nie myślę że chłopak no on naprawdę wstaje na obojętnie czy musi wstać na siódmą czy na ósmą to on zawsze gdzieś o trzeciej rano się kładzie spać jak wróci o tej dziewiątej coś tam porobi poogląda film poleży sobie pośpi i wstanie i się uczy..", + "30077": "– on jest w Mechaniku tak?", + "30078": "– w Elektryku..", + "30079": "– w Elektryku..", + "30080": "– ale właśnie fajnie było wszyscy znajomi tam jadą..", + "30081": "– słuchaj a ile płacicie jeżeli to nie jest tajemnicą?", + "30082": "– y tysiąc trzysta a tysiąc dwieście coś..", + "30083": "– za dwa tygodnie?", + "30084": "– yhm..", + "30085": "– no to wiesz co że takie ceny w sumie jak w Polsce. fajnie. i co delfinarium?", + "30086": "– była pani jak jak była na pierwszym miejscu taka czarna kolejka? górska?", + "30087": "– nie wiem. znaczy górska czy taka po prostu kolejka?", + "30088": "– jak wyszły?", + "30089": "– kurcze wiesz co no znaczy. bo ciągle góry góry góry. a pogoda taka sobie była. niektóre fajne ale. ale tak generalnie no to jak by. po prostu góry góry góry i góry..", + "30090": "– wiesz dlatego. y kumpel y. tak samo był w Kaukazie. i miał taka lampę. a był przed tobą. dwa tygodnie jakoś. a wystawę sobie w ce w centrum zrobił..", + "30091": "– rozumiem że podział obowiązków jest wielce. niejasny..", + "30092": "– jest płynny w zależności od tego czy jest kasa za to czy nie. i tak dalej i tak dalej to są. znaczy no skomplikowana instytucja w ogóle. teatr nasz to już jest. do potęgi..", + "30093": "– ale masz dzięki temu mniej pracy?", + "30094": "– ja mówię nie no to żadne protest songi po prostu y. też uciekam..", + "30095": "– no ale dzięki temu ci łatwiej?", + "30096": "– sam jesteś czy z rodziną?", + "30097": "– z Karoliną. Elka jakoś tam zachorzała potężnie. antybiotyki zi zinaty jakieś czy coś takiego..", + "30098": "– co?", + "30099": "– zinat jest taki silny antybiotyk słyszałem że aż się traci słuch..", + "30100": "– o Jezu", + "30101": "– jest szansa. wiesz Ela ja teraz będę mówił trochę ciszej i telewizora też nie będę pogłaszał żeby cię nie denerwować. czytaj z ust ruchu warg..", + "30102": "– ale on ci tak zwęża bo ty tak wykadrowałeś czy?", + "30103": "– nie nie wykadrowałem dostosowując do u ekranu nie wiem. coś musiałem poprzestawiać chyba..", + "30104": "– to dlaczego ci jedno y niektóre tak właśnie zawęża a niektóre nie?", + "30105": "– nie wszystkie są zawężone równocześnie. to jest y akurat do Rosjanie. bo są Niemcy Rosjanie y Cyganie taki dziwny cmentarz ale. klimat jest..", + "30106": "– wiedziałem że będzie coś seksualnego. i odnośnie kota..", + "30107": "– a łatwiej ci chociaż w tej pracy po twoich protest songach?", + "30108": "– nie to żadne wielkie protest songi po prostu się trochę układ zmienił bo jest nowy dyrektor. który wymaga samodzielności. no i każdy. po prostu co kto dorwie ten robi nie?", + "30109": "– ja bararzyńcom..", + "30110": "– ho ho przynajmniej gość na schwał..", + "30111": "– ja młócę tylko żadnego intelektu stary. co się zastanawiać..", + "30112": "– bez bez czarów. nic ci nie chodzi koło koło ..", + "30113": "– nie kiedyś palladynem chyba zacząłem ale się przerzuciłem na barbarzyńcę. nie wiem czy łu..", + "30114": "– z cieniasami się nie zadaję..", + "30115": "– łuczniczką też chyba tam kiedyś. próbowałem zaszaleć. stawiam na stare wypróbowane wzorce..", + "30116": "– tak no..", + "30117": "– kurcze. no a w kanonie jak wyczułeś że pstrykałeś zaciągałeś yhm. przy zamkniętym tym..", + "30118": "– odliczyłem klatki..", + "30119": "– ale kurcze ten obiektyw kanonowski też nie źle ci rysuje..", + "30120": "– nie nie nie najgorzej to wiesz to jest żadne. bo ten makro to nie jest kanona nie?", + "30121": "– aha. co to jest?", + "30122": "– ja będę się przeprowadzać w środę..", + "30123": "– a ty będziesz się przeprowadzać..", + "30124": "– tak że najbliższe dwa tygodnie się przeprowadzam..", + "30125": "– cały pokój żyje przeprowadzką Ani..", + "30126": "– Wrzesińska to może zrobimy tak że ty do mnie przyjdziesz co?", + "30127": "– ja?", + "30128": "– weźmiesz wódkę i przyjdziesz?", + "30129": "– nie ma takiej możliwości. przyjdzie twoja mama..", + "30130": "– wiesz co? ale będziesz miała kiedyś depresję..", + "30131": "– podoba się tam wiesz ale wyposzczone te wszystkie nauczycielki..", + "30132": "– no na razie..", + "30133": "– jak by co kunę przyprowadzam do was..", + "30134": "– przyprowadź kunę będzie brendy..", + "30135": "– przecież kurcze ci zagryzie ten pies..", + "30136": "– to w przyszłą sobotę przeprowadzka tak?", + "30137": "– liczę na to nie ukrywam..", + "30138": "– jeszcze będzie dzwonić tak że wiesz?", + "30139": "– wypadek i koniec albo wlezie na . zrobię co innego otworzę kanały elektryczne i niech wlezie tam..", + "30140": "– co to to wylatuję z roboty.. jest za ..", + "30141": "– ja mam pięć znaczków po pięć złotych ale potrzebuję pieniądze za nie..", + "30142": "– ale. ale co to są za za za ten do kogo?", + "30143": "– a do takich osób..", + "30144": "– e to u fiata chyba brali?", + "30145": "– nie coś ty nie możliwe..", + "30146": "– już nie pamiętam takiego nazwiska..", + "30147": "– ja sprawdzę ale nie no wiesz..", + "30148": "– ja jestem po tym weselu. bo swoją córkę żeniłem no i też jestem takim. taki mam problem z dzieciakami bo dzieciaki nie mają. mieszkania. i teraz tak chodziliśmy po tych po tych agencjach mieszkaniowych. mniej więcej. i tutaj w spółdzielni byłem i tutaj tej miejskiej i na Dubrzecu byłem. wczoraj ..", + "30149": "– jak. kupić czy wynająć?", + "30150": "– no ja mam jeszcze książeczkę no ale. ło. to to głowa mała no no..", + "30151": "– a ja potem mówię no tak jeden trumny wozi drugi nieboszczyków..", + "30152": "– już byśta jakoś inaczej mówili bo ten Jutek to chocioż ładnie nazwoł te szafy a wy mówi. no..", + "30153": "– to ja nazwałam bo on przyszedł i i trumny i trumny a mnie uszy więdną mówię no cholera chociaż mów szafy bo to koper..", + "30154": "– oczywiście..", + "30155": "– ile znowu im dałam teraz pieniędzy w tym miesiącu..", + "30156": "– no przecież i i i fun i wszystko y finansujesz..", + "30157": "– dej spokój. jo bo boso nago goło wesoło się boje chłopu przyznać że mi dziesięć złotych w portmonetce zostało jak do piątku jeżeli przyniesie wypłatę a jak nie przyniesie to po cichu muszę na konto lecieć i chociaż sto złotych wziąć żeby nie wiedział..", + "30158": "– no oczywiście no przecież wszystko się robi dla swoich dzieci no czego się nie robi..", + "30159": "– a ten ledwo spółka powstała żona była bezrobotna nie miała gdzie robić to widzisz teraz mówię się spytoł czy czy może żonę przyjąć no bo wisz jeszcze on i to tamta prezeska decydowała. no no to i robi tyle czasu wszystkich pozwalniali..", + "30160": "– do zamiany tutaj to ja nie dołożę bo tam nie będę nie będą jakieś wielkie sumy wiesz. bo bo bo to jest różnica powiedzmy dziewięć metrów nie? mieszkanie. i ona tak że tam jak by było tam pięć sześć tysięcy to będzie góra. no to już niech sobie radzą..", + "30161": "– a babka chce się zamienić na mniejsze a ci znowu na większe..", + "30162": "– yhm..", + "30163": "– ale gdzie on teraz jest pod Warsz..", + "30164": "– w Warszawie w Warszawie..", + "30165": "– w Warszawie. no to w Warszawie tam robotę będzie miał..", + "30166": "– bo on pracuje w centrali tego Żywca. w Warszawie. i zajmuje się reklamą. reklamami w sklepach te wystroje reklam tam..", + "30167": "– no tak..", + "30168": "– piwa. no widzisz ale prace jakie jaką kasę robi..", + "30169": "– otóż to. tak..", + "30170": "– no proszę..", + "30171": "– no..", + "30172": "– no i żeby chociaż tyn pokój z kuchnią tę łazinkę skończyli..", + "30173": "– to tam tynki nie są takie drogie. no.. ale ale te wylewki i to centralne zrobić..", + "30174": "– ten murarz wasz bo wy macie tam murarza w swojej tej..", + "30175": "– nie kto inny jakiś..", + "30176": "– nie macie murarza..", + "30177": "– nie nie inny. tam miejscowy tam mieszka na na Szałym..", + "30178": "– tobie Zbyszek wstawiłam wodę..", + "30179": "– dobrze..", + "30180": "– i on się i on mówi że nie jak nie potrzebne on nie wiedział że on to potrzebuje no i Jutek mówi przecież chłopok potrzebuje mówi mo kupować jak to jedna kosztuje tyle tyle tam..", + "30181": "– Krysiu..", + "30182": "– tak?", + "30183": "– ile ci osłodzić?", + "30184": "– jedną. jedną..", + "30185": "– tylko?", + "30186": "– i trudno było a ja w zakładzie kupiłam bo miałam szansę. no i Edek dwa remonty jej porobił i już tapety bo ji się nie podobało po trzech latach zmieniała a tero miszko jak wisz co szkoda nawet mówić jak żebrok. a matka nie dała ani dziecku własnemu ani synowi ani córce mieszkania to Gośka tyż się wisz jak na Litewskiej męczyła tam koło domu starców wie pan?", + "30187": "– to dopiął swego no..", + "30188": "– no widzisz pięknie..", + "30189": "– no. mam drugiego magistra. mamy. mamy razem..", + "30190": "– ale to jest ale to jest dobry kierunek no..", + "30191": "– i tak byliśmy z Jutkiem jak jechaliśmy co do tego co do miasta no ale .. nas widziałaś jak jechaliśmy. no w torbie do komórkę..", + "30192": "– dzwonił?", + "30193": "– Krysiu a kiedy wy się spotkacie z tym z tym bo tam mieliście jakąś wizytę rewizytę mu..", + "30194": "– z tym Zygmuntem?", + "30195": "– no..", + "30196": "– nie wiem. może po wszystkich świętych bo te znowu przyjechali w tą sobotę wisz nie ma kiedy..", + "30197": "– bo wtedy ty będziesz miała okazję już tego swojego pomijając..", + "30198": "– noża..", + "30199": "– noża to mam w ręku. ..", + "30200": "– wiesz co. coś na herbatkę..", + "30201": "– aha dobrze. a nie przyniosłam łyżeczki wiesz co . a nie przejmuj się ja sobie tym zakręcę po prostu . zaraz się ruszę..", + "30202": "– a właśnie że się ruszę. ale jestem miła. oż kurna..", + "30203": "– Ela ..", + "30204": "– siedź. ruszę się. żebyś wiedziała że się ruszę..", + "30205": "– o patrz po podniosłam telefon i zostawiłam tak Boże..", + "30206": "– ale smażysz cebulkę? ..", + "30207": "– nie a powinna być smażona..", + "30208": "– to mają ma inny smak taki mają..", + "30209": "– smak i to i tego i ta gorycz wyjdzie nie?", + "30210": "– y to znaczy można ją sparzyć też tę cebulę ale jak do..", + "30211": "– lepsza w tłuszczu jest ale zawsze mi się spieszy i se tak pokroję ale potem jak ten to mielone to przechodzi taką goryczą..", + "30212": "– aha. yhm..", + "30213": "– tak że tutaj Renia w sumie z mamą cały czas to.. głupio to chyba że by się od razu się pobrali. to by tam się nie krzywiła. no jak ona musi to. no tak ale słyszałam że nie nie chce za bardzo.. no bo to już musi nie..", + "30214": "– jak się zgadywałyśmy teraz o tym wyjeździe co my byłyśmy..", + "30215": "– ale nie takie tam są nie takie tam tam nieco inne jest i kolor jest inny tam jest. brąz a to jest białe. no daj tę trutkę..", + "30216": "– Karol już oddaje posłuchaj jak będziesz rozpylał masz używać kombinezonu ochronnego butów i rękawic ochronnych. w czasie pracy nie jeść nie pić i nie palić..", + "30217": "– mamo co ty kupiłaś pół bloku wytrujesz..", + "30218": "– fajne nie?", + "30219": "– no niby jest trochę tego miasta .", + "30220": "– nie nie mówię. bo jak tam jest sześćdziesiąt tysięcy ludzi.", + "30221": "– no zapraszała mnie tam Kalińska. w czasie wakacji mam tam jechać. no to powinnam zobaczyć .", + "30222": "– no podobno. wiesz równiny Mazowsze. no ładne chyba teren. jak lato ten to tam pewnie.", + "30223": "– wiesz to jest takie miasto Wiesiek się zachwyca. gdzie są piękne zabytki.", + "30224": "– do jednej klasy chodziliśmy.. w ogólniaku. też w też.", + "30225": "– nie ale mieszkaliśmy w sąsiednich akademikach czy wy wiecie że jak ja poszłam go odwiedzić to przeszłam wszystkie sale i nie widziałam go tam. wchodzę do Krzysia. a Ela akurat była.", + "30226": "– a u nich cała rodzina usieczona u nas nie? od Elki się zaczęło. potem siostra. potem tata. nie tata potem siostra .", + "30227": "– siostra też?", + "30228": "– ciociu dla mnie najmniej.", + "30229": "– nie Kasiu chcę dolać trochę wody bo nie wiem czy nie jest. za mocne.", + "30230": "– nie nie nie zupełnie.", + "30231": "– Krzysiu dla ciebie też herbata? bo tak zaczęłam robić.", + "30232": "– tak tak.", + "30233": "– nie.", + "30234": "– nie bo ja mam wolne.", + "30235": "– też urlopujesz?", + "30236": "– sesje mam ferie mam bez żadnych tam egzaminów i dyżurów bo tak jeszcze. w poniedziałek wtorek to normalnie pracowałam.", + "30237": "– a ta druga szkoła jest urokliwa. bo jest w starym dworku taka .", + "30238": "– piękna lipowa aleja. z centrum Mińska jest siedem kilometrów.", + "30239": "– w tej szkole pracuje dokładnie sto kilometrów od mojej babci. tej tej mamy mamy.", + "30240": "– a tam ma dodatki wiejskie. takie inne i wiesz tym podobne .", + "30241": "– ale jakieś korki coś udzielasz nie?", + "30242": "– no tak. ale mało bo ja mam strasznie dużo godzin. bo ja mam pięćset czterdzieści na rok do wyrobienia a wiadomo to wakacje jest dużo że.", + "30243": "– to ile ci tygodniowo wychodzi?", + "30244": "– no muszę mieć. żeby wyjść na zero to muszę mieć tak dwadzieścia dwie w tygodniu. no a zawsze są a teraz miałam trzydzieści bo miałam tyle. nadliczbowych.", + "30245": "– gołym okiem niewidoczną. a to ja jeszcze ci nie. opowiadałam ci Leszku o pantofelku. Wojtek wiem że już to słyszałeś dziesięć razy. ale Leszek może nie słyszał. a propo takich różnych biologicznych ciekawostek..", + "30246": "– znaczy myśmy kiedyś poruszali problematykę pantofelka chyba na Sylwestra ale nie wiem czy. nie to lancetnik był przedmiotem naszych wnikliwych badań..", + "30247": "– a czy ten osobnik który wypowiadał te słowa ujawnił chociaż kolor tej trzeciej róży?", + "30248": "– wiemy że była czerwono biała. i to był jest ten zaczątek Polski niejako..", + "30249": "– aha no tak no tak. albo Indonezji..", + "30250": "– albo Monako..", + "30251": "– albo Monako. właśnie jak to jest. to były identyczne flagi?", + "30252": "– nie no Monako ma odwrotnie u góry czerwone..", + "30253": "– no tak ale Indozezja chyba też..", + "30254": "– ale ta Indonezja..", + "30255": "– łał..", + "30256": "– uwaga ja mówię o takiej dziew. z długimi czarnymi włosami..", + "30257": "– wysoka?", + "30258": "– i ja z nie wiadomych przyczyn. wysoka taka zawsze..", + "30259": "– a może to jest Agata..", + "30260": "– nie wiem..", + "30261": "– może miała perukę..", + "30262": "– nie wiem. i z jakiś nie wiadomych dla mnie przyczyn nieuzasadnionych wydawało mi się że to jest Joanna która której nazwisko mi się pojawia. też często gdzieś tam w różnych..", + "30263": "– bo on tak się zwraca do kolegów i koleżanek..", + "30264": "– niektórych. ale..", + "30265": "– bo ona zadzwoniła do niego do domu i się pyta rodziców czy jest Złomek..", + "30266": "– no i?", + "30267": "– pomyłka. dobra..", + "30268": "– ja odłożyłam mówię że chyba mi zły numer telefonu Wojtek podyktowałeś bo pomyłka..", + "30269": "– ale ty wiedziałaś jaki głos mają rodzice i tak dalej Złomka?", + "30270": "– yhm..", + "30271": "– i muszę jej spytać. ale to jest ta co powiedziała że Kolombo odkrył Amerykę więc w sumie. czyli że dużo bym jej mogła wmówić podejrzewam..", + "30272": "– to dużo wyjaśnia czy ona będzie wiarygodnym źródłem..", + "30273": "– ale to było piękne po prostu najlepsze odpowiedź..", + "30274": "– no bo karmią nas taka wiedzą. tutaj jakiś Kulomb na fizyce..", + "30275": "– ja ja też na jednych to myślałem że umrę..", + "30276": "– fajniusi taki..", + "30277": "– Wojtek wszystko zawsze wie najlepiej..", + "30278": "– zgadza się..", + "30279": "– i taki skromny chłopak z niego jeszcze..", + "30280": "– nie mogę nic do do dodać nic ująć..", + "30281": "– taki chłopoczyna z Zagórza. ale jednak tam się rodzą talenty..", + "30282": "– ale ja się urodziłem w Gorlicach..", + "30283": "– ano tak. przecież ty się przeprowadziłeś do Zagórza tak?", + "30284": "– na jakiej osiemnastce na swojej osiemnastce?", + "30285": "– y. ja mówię no. razem żeśmy do przedszkola chodzili. y. i naprawdę eh eh. Madzia jest po prostu fantastyczna. dobra zaraz przyjdę..", + "30286": "– a Michał no Mi ten Michał to rzeczywiście bywa drażliwy. ja nie wiem ja to się ostatnio ja ja ja chyba jakaś naprawdę się gruboskórna zrobiłam bo..", + "30287": "– młoda. no i co prezenty kupione garnitur hm hm?", + "30288": "– no wszystko jest..", + "30289": "– ale to z dziewczyną jedziesz? czy sam?", + "30290": "– no z rodzicami..", + "30291": "– czemu bez osoby? przecież wesele?", + "30292": "– bo to tak jest że to wyszło tak że oni nic nie wiedzieli że nawet my mamy przyjechać jako dzieci..", + "30293": "– yhm..", + "30294": "– i tak zamieszanie.. takie było. no..", + "30295": "– a prezent? już kupiony?", + "30296": "– nie jeszcze nie..", + "30297": "– jeszcze nie a jakie zamiary?", + "30298": "– no a tak dalsze marzenia jakieś to ja chciałbym rajdowo jeździć..", + "30299": "– rajdowo?", + "30300": "– no..", + "30301": "– a to właśnie czemu miałeś problemy zapytałeś się mnie a czemu ty nie robisz?", + "30302": "– ja robię właśnie..", + "30303": "– ale to teraz jesteś w trakcie? takie to prawko to ile jest?", + "30304": "– jeszcze dziesięć godzin wyjeżdżę i zdaję..", + "30305": "– ym..", + "30306": "– wiesz co Alicja to trochę tak. myślę że taka sztuczna jest. ona jest taka znaczy bo taka pani.. bo moja siostra jej nie lubi tak bo mówi że sztuczna taka jest. lubiła ją a później tak mówi taka sztuczna że wejdzie to tego pokoju zwierzeń i tak mówi wiesz a pokazywali dom jej chłopaka nie? taki bogaty..", + "30307": "– tak?", + "30308": "– ja również. no a poza tym pogoda była niezbyt ciekawa także nie skłaniała do jakiegoś spaceru prawda?", + "30309": "– no..", + "30310": "– chyba że..", + "30311": "– ryzykowne to by było..", + "30312": "– chyba że ktoś jest odporny na zimę i. i w ogóle..", + "30313": "– no to już nie my..", + "30314": "– tak to nie my akurat. Daga ty byłaś u babci? no byłam byłam.. na świętach?", + "30315": "– ja też nie lubię..", + "30316": "– ulice prawda całe zalane ludzie również..", + "30317": "– nie lubię ja się cieszę tak mi się udaje ostatnio tak gdzieś od dwóch lat że lany poniedziałek obchodzę na sucho. i dobrze no już nie zapomnę jak dwa lata temu. wtedy zlali nas. pamiętasz?", + "30318": "– pamiętam pamiętam..", + "30319": "– im nowszy kupisz za pożyczki tym później jest szansa że jak spłacisz to jest za co go sprzedać i cokolwiek ziarko za niego dostaniesz..", + "30320": "– daj mi łyczka..", + "30321": "– tylko mnie to wiesz co trochę jakoś tam mam obiekcje z tymi kursantami no bo to jednak każda inna osoba co godzinę ten samochód deptała nie?", + "30322": "– siła sugestii tak.. akt sugestii.", + "30323": "– cóż my tu mamy sukienki. jak barwny motyl. no motyla to nie.. nie widziałam motyla..", + "30324": "– nie przypomina motyla sukienka..", + "30325": "– no właśnie ja nie nie widziałam motyla wiesz tak ubarwionego. nie beznadziejna taka bez wyrazu a weź ta. czerwona białe groszki biały kapelusz..", + "30326": "– ale wydaje mi się że wraca w ogóle moda z przed nie wiem z przed dwudziestu trzydziestu lat?", + "30327": "– co jedliście?", + "30328": "– w Buczkowicach tę sałatkę. a wiesz że te Buczkowice chyba przestaną istnieć.", + "30329": "– no.. ale no będą jeszcze tylko.", + "30330": "– no nie wiadomo bo jak nie sprzedadzą tego no nie wiem jeszcze na razie są.", + "30331": "– no ale zaraz przecież dom wczasowy w końcu jest.", + "30332": "– no tak ale sprzedadzą komuś ten to Mieszko nie nie będzie miało. inni ludzie inne ceny inne. układy.", + "30333": "– wtedy hamulce zapowietrzyły się..", + "30334": "– no i nie można było tego dziadostwa odpowietrzyć nie? żeśmy się mordowali z tym dosłownie chyba z trzy tygodnie..", + "30335": "– no..", + "30336": "– ale w końcu jakoś poszło..", + "30337": "– nie mój kum mój s y kumpel i mój brat cioteczny zawsze bez hamulców jeżdżą..", + "30338": "– tak?", + "30339": "– nie no myślę że trochę śniegu będzie w gruncie rzeczy przydałoby się przynajmniej..", + "30340": "– śnieg to był oczywiście jak my chodziliśmy do szkoły..", + "30341": "– ale teraz brzydki jest ten śnieg..", + "30342": "– no to ..", + "30343": "– tak się jakoś. tak się jakoś brzydko zrobiło..", + "30344": "– no poza tym y byłam. w sobotę w żancie. i kołpak mi odpadł..", + "30345": "– o ja cię kręcę to się narobiło. ..", + "30346": "– no i kołpak jadę sobie jadę..", + "30347": "– i po kołpaku..", + "30348": "– no to mój maluch ma wiesz ile? dwadzieścia dwadzieścia cztery. o matko to też.. no jeszcze rok i zabytek..", + "30349": "– to mnie się skojarzyło z kumplem..", + "30350": "– dwudziesto. dwudziestopięcioletni samochód to już zabytek..", + "30351": "– to mi się skojarzyło z kumplem bo my też na niego mówimy zabytek zawsze ..", + "30352": "– a. słuchaj to on już z dwadzieścia pięć lat pewnie ma..", + "30353": "– no zrób.", + "30354": "– ale tu nie no wiesz to bym poszła do pracy natomiast tak to to wiesz no. muszę.. jak się czujesz w ogóle? gratuluję wiesz właśnie mama mówi no Ela też jest w ciąży ja mówię tak? no to super. ..", + "30355": "– wiesz ludzie się starzeją. czas najwyższy nie. nie wiem czy ci się wywali.", + "30356": "– trzy miesiące?", + "30357": "– no niecałe.", + "30358": "– jak będzie wszystko dobrze to możesz jechać jeżeli są warunki wiesz to czy jesteś w domu czy jesteś.", + "30359": "– znaczy wiesz musiałabym sobie tak poszukać sobie żeby te warunki rzeczywiście były super nie. no ale no jest pomysł powiem ci że najpierw się zaczęłam uśmiechać do niej ale potem zaczęłam myśleć o tym tak zupełnie sensownie.", + "30360": "– yhm.", + "30361": "– poczekaj mam takie ciasto powiedziałaś że jesz ciasto to dobrze bardzo.", + "30362": "– słuchaj nie wiem czy to dobrze że jem ciasto ale jem.", + "30363": "– nie no wiesz teraz to można no .", + "30364": "– nie mogę sobie już wszystkiego odmówić ja już sobie tyle rzeczy odmówiłam w życiu.", + "30365": "– łe tam.", + "30366": "– o czyli taka silna grupa pod wezwaniem..", + "30367": "– no ma Maciek tam górę. drugie pomieszczenie. zrobił w wierzy..", + "30368": "– ale już to działa?", + "30369": "– no nie długo tam. zrobiłem trochę zdjęć taką wystawkę y. prowizoryczną. z pierwszej kliszy jaką byliśmy w skałach y. poodbijałem ostatnio u mnie w łazience nie wiem czy pokazywałem ci?", + "30370": "– a masz to czy już tam wisi?", + "30371": "– ale na lewo tak czy rzeczywiście?", + "30372": "– nie no rzeczywiście tam siadają. tam że tam upijali się na przykład zamykali się w kiblach kurna i wiesz nikt ich nie mógł wyciągnąć ..", + "30373": "– ale to behapowiec co ma do tego?", + "30374": "– znaczy behapowiec?", + "30375": "– tak..", + "30376": "– behapowiec kojarzy to nie? te sytuacje on też załatwiał na przykład..", + "30377": "– ale to. to on opowiadał..", + "30378": "– tak..", + "30379": "– do dwunastej w południe?", + "30380": "– w południe tak tak..", + "30381": "– a czemu?", + "30382": "– o dziesiątej rano musiałem wstać żeby sobie przypomnieć wiesz jak się jeździ bo też miałem dwa tygodnie przerwy..", + "30383": "– a czemu y odwrócił listę?", + "30384": "– no kaprys egzaminatora..", + "30385": "– a nie nie próbowałeś z nim pogadać że właśnie jesteś w robocie urwałeś się czy coś tam coś tam..", + "30386": "– coś ty kobiety to wiesz są fajne ale..", + "30387": "– zguba ludzkości..", + "30388": "– zguba nie zguba. co u ciebie?", + "30389": "– najbardziej doświadczeni faceci. a Aza autorytet. między stosunkami damsko męskimi. wysnuł pewnie kilka teorii..", + "30390": "– to prawda tyle praktyki ile on ma..", + "30391": "– co sądził o blondynie?", + "30392": "– wiesz co nie wiem bo nie wymieniliśmy poglądów ale tam z nią trochę dyskutował na tematy oczywiście..", + "30393": "– nie no samochód fajna sprawa chociaż. no jakby priorytetem jest mieszkanie..", + "30394": "– a co to właśnie co co tu się pieprzy u ciebie z tym?", + "30395": "– no nie no mieszkanie jest za drogie..", + "30396": "– ale dlaczego?", + "30397": "– wcina mi to za dużo pieniędzy..", + "30398": "– no ile płacisz powiedz miesięcznie ile ci to pochłania?", + "30399": "– no cztery i pół opłata..", + "30400": "– y komorne?", + "30401": "– tak..", + "30402": "– za aha. czynsz tak?", + "30403": "– zero wyczucia dobrego trunku. to wiesz jednak. albo albo powinien być słodki w drinku..", + "30404": "– albo mocny..", + "30405": "– albo mocny czysty..", + "30406": "– no to niestety syndrom Polaka. chyba znaczy bardziej braku edukacji takiej. alkoholowej..", + "30407": "– i tak to wygląda. ale no no nie wiem cały czas tak sobie myślę że może. może jakiś tam przełom chociaż na te przełomy już przestaję liczyć..", + "30408": "– człowiek z teczką?", + "30409": "– ale jest to dokładnie jest to uwarunkowane tym czy będę miał samochód czy nie jeśli nie będę miał samochodu. w garniturze tak że wiesz..", + "30410": "– też sobie kiedyś tam. tak robiłem postanowienie znaczy chodziłem dosyć duży. długi okres czasu w marynarce. a teraz jakoś nie wiem..", + "30411": "– panie Mariuszu ma pan internet?", + "30412": "– mam..", + "30413": "– niech pan sobie kliknie. no? na. akcja humanitarna albo na pajacyk..", + "30414": "– zdrowie..", + "30415": "– yhm..", + "30416": "– no..", + "30417": "– pałacyk..", + "30418": "– pajacyk. nie wystarczy jeden raz kliknąć i to idzie na. na akcję humanitarną Ochojskiej..", + "30419": "– no jest wszystko cacy tylko że nim do tych dzieci to nawet jakie te środki dotrą to połowę ukradną po drodze..", + "30420": "– a teraz ja co pięć dni kurcze czterdzieści litrów pyk pyk pyk..", + "30421": "– no. ja to płacę. kiedyś kupowałem pamiętam kurde pełny zbiornik. stówę się dawało i był pełny zbiornik. a teraz tylko za stówę kupuję i tak równo. do stówy leję i..", + "30422": "– to i. jaki tam jest duży zbiornik?", + "30423": "– czterdzieści pięć litrów..", + "30424": "– a u mnie jaki jest duży?", + "30425": "– idziesz pan do lekarza też musisz. iść tam na uesgie czy coś to sam bo za trzy lata panu wyznaczą. na świąteczna orkiestra pierwszej pomocy tam świątecznej pomocy zbiera jakieś pieniądze. na powodzian zbierają pieniądze. na budowę jakiegoś tam mostu zbierają pieniądze. nie no kurde blaszka..", + "30426": "– ona ma czas na takie rzeczy?", + "30427": "– Monika no nie ma czasu ale to dla nas tak zrobiła specjalnie bo nas lubi po prostu..", + "30428": "– aha..", + "30429": "– jak to nie rozumiem panie Mariuszu ma czas czy nie ma czasu. kobieta moja jak nie ma dostaje listę co ma zrobić i nie ma ma czas czy nie ma czasu ma być zrobione i koniec..", + "30430": "– tam z wierzchu się zbierze i..", + "30431": "– nie ma problemu. o o czyżby Krzysiu szedł..", + "30432": "– co tam nam zostało panie Mariuszu teraz tylko pożartować. ja to herbatkę mam. pożartować..", + "30433": "– panie Mariuszu ?", + "30434": "– ja tego chętnie..", + "30435": "– proszę. a wódeczki do tego wlać?", + "30436": "– nie. nie bo kurcze no. nie mogę tych dwóch rzeczy pogodzić ze sobą. jeżdżenia i tego..", + "30437": "– wysłałem Oli esemesa dostała czy nie? z internetu mówiła coś?", + "30438": "– nic nie mówiła..", + "30439": "– bo kurde nie wiem czy bo mo mo mogę wysyłać esemesy. we wszystkich sieciach. taki program znalazłem od razu. i wysłałem jej esemesa myślałem że się coś tam się od ode odezwie albo ten ale. się nic nie odzywała może nie dostała może coś tam źle jest..", + "30440": "– niektórzy się poprzebie pozamieniali koszulkami i teraz nie wiadomo no.. kto jest kto..", + "30441": "– czego się nie robi dla zmylenia przeciwnika. teraz powinien..", + "30442": "– sędzia zacząć się kiwać..", + "30443": "– nie sędzia okazuje się też jest zawodnikiem tylko przebranym..", + "30444": "– papier toaletowy na boisku..", + "30445": "– murzyn murzyn..", + "30446": "– a to oni występy w tej reklamie pol y. w kanal plus?", + "30447": "– tak..", + "30448": "– zbija kasę..", + "30449": "– ty czytasz Jackowi bajki do snu tak na fotelu?", + "30450": "– tak. tak tutaj. jest wyjątkowo", + "30451": "– na tym fotelu jest góra łachów.", + "30452": "– ale wiesz co. ale takie miejsce jest potrzebne. ja nie mam gdzie rzucać łachów. po prostu rzucam na komputerowe Jacka krzesło. i w ogóle jest syf.", + "30453": "– no tutaj wiesz. czy a to idealnie łóżka nie trzeba składać. tylko się zamyka i już.", + "30454": "– nie byłaś bo są tam pokoiki? nie byłaś w pokoikach?", + "30455": "– nie..", + "30456": "– no widzisz więc muszę ci pokazać. no masz jak masz ten stołowy pokój no nie kojarzysz? yhm.. to tu masz taki malutki przedpokoik tam jest łazienka..", + "30457": "– i w lewo do łazienki no to byłam..", + "30458": "– w prawo jest drugi pokoik mały a na wprost jest trzeci..", + "30459": "– no to tyle to wiem..", + "30460": "– gdzie?", + "30461": "– no w stołówce studenckiej na osiedlu akademickim..", + "30462": "– aha czyli to u nas to już to jako funkcjonowało jako chlew albo..", + "30463": "– u nas paszarnia albo salmonka..", + "30464": "– nie to u nas to był chlew. ale to właśnie. tam było wiesz w eskulapie było dużo smaczniej. a było minimalnie taniej wiesz?", + "30465": "– yhm..", + "30466": "– tam było był był bardziej masowy przerób był na. osiedlu no..", + "30467": "– no ja w Bielsko Białej byłem przez trzy tygodnie na obozie studenckim w dziewięćdziesiątym. ale Bielsko Biała to nie jest chyba nie? trzecim. nie to jest Beskid tutaj Żywiecki znaczy początek..", + "30468": "– dlatego wtedy trochę te góry schodziłem a poza tym. Bielsko samo w sobie jest ładne miasteczko. mieliśmy taką fajną panią. ja przejeżdżałem tylko przez Bielsko.. fajne miasto panią doktor sympatyczną która..", + "30469": "– Bielsko takie rozłożyste nie?", + "30470": "– yhm..", + "30471": "– no to mówimy pójdziemy do knajpy browarnej na pewno będzie dużo taniej ładniej a tu wiesz ta knajpa taki kurde hangar z takimi ławami nic przyjemnego i się okazało że piwo jest droższe niż w tej takiej mordowni koło dworca. i to mają wiesz zza ściany..", + "30472": "– yhm..", + "30473": "– mam problem bo idę w niedzielę na komunię do kumpeli no i nie wiem co temu dziecku mam kupić no jak myślisz co to co mogę jej wymyśleć? jakiś fajny prezent tak żeby to była no nie zbyt drogie ale fajne żeby się dziecku podobało..", + "30474": "– nie wiem pytasz mi się o takie rzeczy y. jakąś zabawkę albo coś takiego..", + "30475": "– yhm..", + "30476": "– mam takimi. zaraz ci pokażę. takimi perełkami mi babcia obszyła. takimi..", + "30477": "– aha..", + "30478": "– to było tak na dole miałam te kozaczki tu miałam perły na szyi. tu miałam marynarkę z tak takim białym kwiatem. no i właśnie białe paznokcie i białe takie. y rękawiczki takie no ażurowe. czy jakie tam. wiesz jak ładnie?", + "30479": "– aha..", + "30480": "– albo cztery bo. ja się zgubiłam. bo to w ogóle ja ją napoczęłam w bardzo złym nastroju..", + "30481": "– sama?", + "30482": "– tak bo chodziło o to że ja..", + "30483": "– to już masz zadatki normalnie na a a..", + "30484": "– że jeździłam że jeździłam na nartach no i to ja ciężko przechodziłam i ostatniego dnia. już po prostu miałam tak dosyć tego bo..", + "30485": "– to po co się zmuszałaś?", + "30486": "– familijne..", + "30487": "– też..", + "30488": "– co zrobiliście z tym drugim telewizorem?", + "30489": "– z jaki drugim..", + "30490": "– no mieliście tu dwa. jeden był jakiś zniwelowany ja go poproszę..", + "30491": "– bo ja nie mam co ja nie mam słuchaj zdania w domu no już dwóch przeciwko mnie to już jest przegięcie pały..", + "30492": "– poczekaj jak już zacznie Kacper jeździć na nartach..", + "30493": "– jakiś rząd absolutny..", + "30494": "– to już koniec..", + "30495": "– monarchia to mało wiesz..", + "30496": "– aha. no to wiesz dla mnie lepiej..", + "30497": "– trzecia na stałe nie?", + "30498": "– trzecia musi być już na czas stały.. słuchaj a.. tak mi. sześć miesięcy to jest chyba najdłuższy okres taki na czas określony umowy..", + "30499": "– no właśnie. aha.. ile to trwa. a na ile masz..", + "30500": "– no mam do końca czerwca..", + "30501": "– i teraz podpisywałaś?", + "30502": "– tak..", + "30503": "– o Boże..", + "30504": "– kiedy tu normalni ludzie śpią sobie w niedzielę nie spokojniutko. tam przecież wyciągi ruszają a my tu jeszcze w betach nie..", + "30505": "– no nie..", + "30506": "– no ładnie. spotkałam wiesz co Bożenkę..", + "30507": "– o no i jak?", + "30508": "– no rozwodzi się..", + "30509": "– no no to wiem..", + "30510": "– ale już jest szczęśliwa tak naprawdę..", + "30511": "– aha bo i z kim się związała ?", + "30512": "– wiesz co. no nie znam człowieka nie..", + "30513": "– gówniarze no.", + "30514": "– nie będę w ogóle z nią rozmawiał. nawet jak ona wchodzi jak ja widzę na tym to ja odwracam głowę i idę w drugą stronę w ogóle nawet na nią nie patrzę. bo ja nie mam zamiaru się denerwować przez taką gówniarę. Łucja ma problem.", + "30515": "– zrób jeszcze herbatę.", + "30516": "– Łucja ma problem. Łucja ma problem.", + "30517": "– słuchaj ciut krótszą sześćdziesiąt pięć wystarczy żeby nie była równa ze swetrem trochę krótsza nie..", + "30518": "– ale tu gorąco..", + "30519": "– ale wiesz co?", + "30520": "– no..", + "30521": "– całą gładką..", + "30522": "– całą gładziutką i ze stujeczką tutaj taka pod szyję czy nie? czy w ogóle też wykończyć tym tym ? bez stujeczki tylko wykończyć tak jak sweterek tym szydełkiem?", + "30523": "– a może taki półgolfik ściągaczem..", + "30524": "– ściągaczem?", + "30525": "– słuchaj ale chciałabym z takimi rękawami nie takimi. tylko takimi podkrojonymi nie..", + "30526": "– no. taka bez rękawów jak kamizelkę się robi tak równo zrobić ci tak?", + "30527": "– no nie właśnie jeszcze nie jeszcze podkroić tak? ci tłumaczę. no tak jak się szyje bluzki z takim..", + "30528": "– z podkrojem..", + "30529": "– z podkrojem i rękawek doszywany..", + "30530": "– aha. i dosz ale jaki rękaw chcesz długi?", + "30531": "– nie wiem czy ten termos przepuszczał coś jak to z nim było?", + "30532": "– mówiłaś coś że się leje z niego ja nie wiem..", + "30533": "– no właśnie no ale wiesz co że nie mamy innego nie..", + "30534": "– to wziąć w reklamówkę w rękę osobno. nie pakować do plecaków tylko tak..", + "30535": "– nie no ja wpakuję do plecaka tylko na stojąco go postawię. choć..", + "30536": "– po co kupujesz takie porządne rzeczy i potem nie nosisz..", + "30537": "– no przecież odleży co swoje i znowu będę chodziła. jaki talerzyk?", + "30538": "– a plastikowy czerwony nie ma tu u ciebie?", + "30539": "– no ja mam takich dużo to a duży czy mały?", + "30540": "– mały co ci wtedy te ryby przywiozłam..", + "30541": "– no masz..", + "30542": "– ja nie wiem bo ja mam ich tyle że wiesz..", + "30543": "– to starczy no to powinno starczyć..", + "30544": "– ona w ogóle powiedziała..", + "30545": "– ale on chce z golfem czy półgolf?", + "30546": "– półgolf..", + "30547": "– bo na golf to dużo wychodzi..", + "30548": "– półgolf ..", + "30549": "– powinno wystarczyć..", + "30550": "– ona zresztą powiedziała bo już nie miła tego akurat więcej ale mówi że ona ma cały czas tą włóczkę..", + "30551": "– ja jak będę miała siły i się trochę obrobię to kupię taki ładnego beżu ja mu zrobię sweter na niespodziankę..", + "30552": "– trzeci?", + "30553": "– ten? o już zaraz zamykam. a jeszcze idę umyć szklankę..", + "30554": "– nie po prostu Kacperek sobie tutaj zerkał nie?", + "30555": "– proszę?", + "30556": "– Kacperek sobie zerkał więc przymknęłam..", + "30557": "– to jest ten ten ten. ten z gimnazjum tak?", + "30558": "– a nie to nie..", + "30559": "– nie. ..", + "30560": "– to znaczy się że ja idę do domu..", + "30561": "– coś ty posiedź z nami. zobacz mamy ładne kwiatki. kawę na stole..", + "30562": "– yhm..", + "30563": "– ta pani. że on coś jest nie tak. no to wiesz tam chyba była jakaś krótka rozmowa ten się zapakował i uciekł. i zostawił ją samą z ..", + "30564": "– a gdzie to było?", + "30565": "– Ostrówek jakiś gdzieś jakiś coś..", + "30566": "– ale w Polsce tak?", + "30567": "– tak tak tak tak. miał tutaj do nas przyjechać..", + "30568": "– pan który naprawdę kocha dzieci..", + "30569": "– yhmm..", + "30570": "– i i co mi się tam podoba że masz dwa pokoje przedpokój taki taki układ studio..", + "30571": "– yhm..", + "30572": "– wiesz wyciszenie absolutne że jeśli zamkniesz swoje drzwi od przedpokoju i zam zamkniesz przedpokój to w ogóle nie wiesz co się dzieje na zewnątrz..", + "30573": "– yhm..", + "30574": "– takie jest wyciszenie..", + "30575": "– a to jakiś taki duży budynek tak?", + "30576": "– duży duży..", + "30577": "– taki taki hotelowy trochę?", + "30578": "– tak tak tam są trzy piętra..", + "30579": "– tam nie ma ogródków działkowych.", + "30580": "– są. są ogródki działkowe.", + "30581": "– widziałaś gdzieś ogródki działkowe.", + "30582": "– tam są domki jednorodzinne.", + "30583": "– domki ro jednorodzinne i ogródki działkowe tam są.", + "30584": "– no nie ważne już.", + "30585": "– ale ja też gdzieś widziałam te i sobie nie mogę skojarzyć ale tak mi się wydaje że to było na tej ulicy wiesz.", + "30586": "– ale jest jeden zajączek.", + "30587": "– zajączek ja mówię o baranku to jest zupełnie inna sprawa.", + "30588": "– zajączka nie ruszaliście?", + "30589": "– zajączka to nigdy nie mieliśmy.", + "30590": "– zajączka nie mieliśmy.", + "30591": "– zawsze był baranek. w tym roku wyjątkowo cało doczeka.", + "30592": "– tak. o kochany i zajączek jest taki widzisz o tu w czekoladzie zobacz jaka jaki jest i i i i chorągiewka jest widzisz. taki jest.", + "30593": "– no jak wy tak siedzicie długo w internecie..", + "30594": "– kto?", + "30595": "– dużo. to powinniście tak. a ile płacicie?", + "30596": "– dużo. dwa dwa impulsy. miesięcznie..", + "30597": "– o. no to rzeczywiście po co ci to..", + "30598": "– no bo ja nie wchodzę bo przecież. po co mam wchodzić przez telefon no jak bym miał stałe łącze to pewnie..", + "30599": "– tak to już by cię w domu nie było masz rację..", + "30600": "– nie nie my musimy mieć to duże..", + "30601": "– a bo tam to jakieś były te..", + "30602": "– były też te duże. cztery sztuki były..", + "30603": "– takie jakieś. ale to nie nie było filc. to plastikowe jakieś miałam wrażenie..", + "30604": "– nie no to są tak zwane ślizgacze. natomiast pod tymi mam taki mały kwadratowy i mam szesnaście chyba takich tych mam po cztery złote..", + "30605": "– dlaczego tego już nie produkują?", + "30606": "– nie wiem no to wiesz to znaczy..", + "30607": "– takie modne było nie?", + "30608": "– kwestia mody wiesz..", + "30609": "– kiedyś były modne i tera też są modne..", + "30610": "– tak bo przecież ja miałam fotel. pamiętasz stary od segmentu..", + "30611": "– no i teraz moi rodzice sobie taki sam kupili z takim fajnym wzorem..", + "30612": "– albo jeszcze jest w tekstilandii koło tego. koło tesko jest tektilandia i tam też są ładne. ja mam swoje te firanki z tekstilandii..", + "30613": "– może za miesiąc..", + "30614": "– bo chciałam do Marty. bo z Marty oknem nie wiem co zrobić. bardzo ona ma tak. ten pokój taki smutny. bo ta duża ściana..", + "30615": "– no właśnie jak pamiętam to..", + "30616": "– tak ale wiesz jak się coś kupi nowego to ona się przemieszcza. zmienia pokoje. i teraz ale tam jest taka wnęka i właśnie w tą wnękę się zmieści ten rozkładany..", + "30617": "– aha..", + "30618": "– a a a wersalka która jest od kompletu właśnie. z powrotem się weźmie do dużego pokoju..", + "30619": "– ale to wymieniał ci gąbkę i obicie..", + "30620": "– tak i jeszcze te pasy..", + "30621": "– i pasy..", + "30622": "– ale ja wypoczywam najlepiej przy komputerze. no co teraz nie mam czasu no. powiedz mi czy ja przy tobie siedzę przy komputerze. jak usiądę kurde raz na jakiś czas to. dziesięć minut i awantura co ty tam robisz? no co taką minę robisz?", + "30623": "– bo ty musisz być przy mnie. nie może tak że. że byś nie..", + "30624": "– ale po co powiedz?", + "30625": "– a profilaktycznie..", + "30626": "– żebyś posiedział..", + "30627": "– profilaktycznie..", + "30628": "– żebym cię czuła..", + "30629": "– ale zobacz teraz odnośnie papieru jak ta z tym. z ksero jak się kurde zcwaniaczyła..", + "30630": "– czemu?", + "30631": "– no widziałeś jaki papier. dali. kurde starodawny. zżółkł..", + "30632": "– ale to zależy jakich dokumentów. chyba. obydwa miałaś takie brązowe? tak? najgorszy sort..", + "30633": "– nie ja nie wiem czy to w ogóle sortem można było nazwać. no wiesz co tak jak by. pięćdziesięcioletni papier był..", + "30634": "– bo oni na wieś dzwonią..", + "30635": "– ta bo nie będą płacić abo abonamentu..", + "30636": "– no ale przecież do telekomunikacji będą płacić abonament..", + "30637": "– co ty opowiadasz? oni nie będą płacić..", + "30638": "– no tak..", + "30639": "– rozumiesz no. bo wmówili w telewizji że nie ma abonamentu no i koniec no i oni się podpisali..", + "30640": "– no tak no..", + "30641": "– ja to po prostu już się nie chciałam z nimi kłócić..", + "30642": "– ale widzisz to jest to nie uświadomili kurde..", + "30643": "– tego tego właściciela..", + "30644": "– nie nie naszego samochód..", + "30645": "– aha..", + "30646": "– mówi kary nie zapłacone i mówi że odpowie że nie nie? no i odwoził ich a akurat tak to było że Ulka miała samochód przywiezła tyn samochód i dzieci. Maciek..", + "30647": "– Krysia zrobię coś do picia kochanie..", + "30648": "– zaraz za rejestracją..", + "30649": "– no. no i tego i weszłam od razu mnie zbadała i. mówi wszystko w porządku i ci mówi że. a ja zachodzę wczoraj bo wynik miał być siedemnastego a ja że do dzieci jeżdżę nie miałam kiedy. zachodzę wczoraj a tu wynik jest niedobry trzeba powtórzyć. a ty tyż miałaś powtarzany i co?", + "30650": "– yhm yhm yhm..", + "30651": "– no i tego i ja mówię no to dobra no to mi też szybko zależało porobiłam te wyniki a że ta tyż mi od razu dała od ręki zaświadczenie no to wzięłam i wysłałam siódmego października. jeszcze listem poleconym bo ona mówi niech pani listem poleconym wyśle ja mówię no no przecież wiadomo że takie rzeczy to trzeba poleconym nie?", + "30652": "– tak..", + "30653": "– yhm tak tak..", + "30654": "– no i musi pani wynik powtórzyć wie a ja mówię wie pani co ano muszę mówi bo wie pani co że gdyby nie sanatorium to bym nie przyszłam ale. on do pani doktór mi powiedziała że ja muszę ten wynik ze sobą zabrać bo ona mi tylko wypisała że że zdrowa jest że może jechać. a no mówi..", + "30655": "– aha..", + "30656": "– nic nie powiedziała co wyszło tylko brak komórek tam było na tym na tym..", + "30657": "– yhm..", + "30658": "– i włożyła w kartę w kartotekę te to to z to to te ba badanie. a mówię a ma mi pan le pan doktór lekarz a ja mówię a a co to za lekarz? a ona mówiła na Garncarek czy Garncarek chyba nazwisko. czyli ona pobierała badał inny jakiś..", + "30659": "– a myć jak się myje?", + "30660": "– no do łazienki na wózku..", + "30661": "– na wózku do łazienki? i co na siedząco ją myje?", + "30662": "– i nie wiem tego ja się tak nie dopytywałam. jak ona ją tam myje. mówi że już ma też dosyć..", + "30663": "– to taki kobita klok..", + "30664": "– i ciągle mówi że ozdrowieje jak ozdrow ona już zdrowieje. jak wyzdrowieje to zacznie chodzić..", + "30665": "– a co innego ja tu gdzieś mam rachunek. a za światło ile pani miała?", + "30666": "– pięćdziesiąt..", + "30667": "– a ja pięćdziesiąt dwa..", + "30668": "– co pani mówi..", + "30669": "– tak. wczoraj zapłaciłam byłam w banku pobrałam pieniądze..", + "30670": "– to za co aż tyle pani płaci?", + "30671": "– proszę?", + "30672": "– to za co aż tyle pani płaci?", + "30673": "– no ja nie wiem za co..", + "30674": "– to musi pani zgłosić żeby przyszli pani tutaj po tego. ja pięćdziesiąt złotych..", + "30675": "– to trzeba naprawdę zdrowego człowieka żeby ją tak..", + "30676": "– dźwigać..", + "30677": "– dźwigać..", + "30678": "– a to jest kolos..", + "30679": "– kolos potężna kobieta to jest. a ona słodkie lubi tak..", + "30680": "– ona już teraz nie je słodkiego nie..", + "30681": "– nie je słodkiego..", + "30682": "– chyba nie bo ona jej tam coś tam gotuje y na na rosole mannę i taką gęściejszą i pokroi to mięso w to i i i ona to je..", + "30683": "– pani same robi czy jeszcze dokłada pani jabłka czy gruszki?", + "30684": "– nie same same same..", + "30685": "– same..", + "30686": "– same śliwki. a kiedyś wie pani co i bo mówię tak jak kupi się powidła to one są takie. taki kolor mają piękny nie? jak kupi się powidła takie kiedyś kupowałam teraz to już nie kupuję ale kiedyś jak marmeladę czy powidła to taki ten kolor był taki y. taki śliwkowy właśnie..", + "30687": "– no..", + "30688": "– poszłam. poszłam do dermatologa a ona mówi że ja jestem uczulona na słońce. mówi proszę pani to od słońca nie może pani się na słońcu tak pokazywać. osłaniać się żeby się na słońcu no i i moje wygrzewanie kości odpadło tak to sobie zawsze w lecie wygrzałam te kości i miałam zapas taki na zimę. żeby mnie nie bolało. a teraz już mam po. kąpielach słonecznych..", + "30689": "– tak oczywiście bo starzy tam nie pracują starzy..", + "30690": "– starzy nie pracują starzy przeważnie w domach siedzą..", + "30691": "– nieszczęście przeokropne..", + "30692": "– no. teraz tu mówili no ale niech mi pani powie. ja nie mogę sobie tero tyl tego tylko wyobrazić. no przecież kontrolują jak jak wsiadają do tych samolotów nie?", + "30693": "– no kontrolują..", + "30694": "– i bagaże kontrolują i ludzi kontrolują nie?", + "30695": "– tak..", + "30696": "– mówili że mieli plastikowe noże..", + "30697": "– nie bo ja zostałam zwolniona z matury..", + "30698": "– myślałem że w przyszłym roku..", + "30699": "– Kasię nie dopuścili do matury..", + "30700": "– mnie nie dopuścili bo stwierdzili że. i tak dostanę piątkę więc po co się wysilać. o jejciu..", + "30701": "– dobrze..", + "30702": "– chcesz Karol coś do picia?", + "30703": "– nie może herbaty..", + "30704": "– no jakie były pytania bo ja nawet nie wiem?", + "30705": "– a wy kiedy dzieci planujecie.", + "30706": "– znowu zaczynacie.", + "30707": "– ja ci powiem że już się przełamałam.", + "30708": "– u Magdy. jak byłyśmy pół spotkania o dzieciach.", + "30709": "– bo ja przez tego Karola powiem wam że już tak mi się.", + "30710": "– przemieniło.", + "30711": "– chyba bym tak chciała chyba mieć jednak .", + "30712": "– no to Kasia .", + "30713": "– jak to miasto się nazywa?", + "30714": "– Kastel Fidirdo..", + "30715": "– i to jest jakby takie centrum akordeonistyki Włoch tak?", + "30716": "– yhm..", + "30717": "– a fabryka jest jakaś jedna która to firmuje. nazwa akordeonu..", + "30718": "– tam są wszystkie fabryki..", + "30719": "– a ile jest?", + "30720": "– Borsini Zerosette Ekselsjor Bugari i jakieś jeszcze pomniejsze chyba z dziesięć których nawet nie pamiętam..", + "30721": "– tak dużo jest firm produkujących akordeony? która jest najbardziej znana?", + "30722": "– do obiadu winko..", + "30723": "– wino ewentualnie woda i to gazowana to jedna butelka na stół a kurde nie gazowanej to cztery..", + "30724": "– i to Polacy was zwinęli na ten rynek?", + "30725": "– tak tak no ale wino mają takie..", + "30726": "– przednie..", + "30727": "– przyjechałeś samochodem?", + "30728": "– mam niestety w Kaliszu..", + "30729": "– to dobrze. spróbujesz naszego wina?", + "30730": "– myślałem nie jak chcecie żebym wam coś przewiózł to spoko..", + "30731": "– na tym. na no wiem y..", + "30732": "– na tefałenie chyba tak?", + "30733": "– nie na. na polsacie.. erteel siedem..", + "30734": "– czy erteel siedem. Malajkat..", + "30735": "– Malajkat Malajkat tak..", + "30736": "– i tam jest zespół grube ryby..", + "30737": "– o Jezus..", + "30738": "– pamiętasz. no i tak patrzę kuźwa Adaś na gitarce tam zobacz gitarzysta z takim brelokiem ostatnio widziałem łysy taki..", + "30739": "– czyli w dalszym ciągu jakby największa liczbą basów jest sto dwadzieścia.. sto dwadzieścia..", + "30740": "– yhm..", + "30741": "– i takie akordeony kupują zawodowi akordeoniści?", + "30742": "– tak tak no..", + "30743": "– osiemdziesiątek nie kupuje się?", + "30744": "– nie osiemdziesiątki to tam do kształcenia w szkole. no ale głównie głównie sto dwadzieścia..", + "30745": "– no to siedemset baniek o muszę powiedzieć że trochę się zaskoczyłem..", + "30746": "– Sycylia po prostu..", + "30747": "– Sycylia mógłbym powiedzieć nie? i i kurcze ludzie wyszli tutaj coś popatrzyli no to my zaczęliśmy grać to oni zaczęli śpiewać ci Włosi popatrzyli myślałem że nas będą przeganiać a oni podeszli zaczęli się bujać ktoś tam zaczął tańczyć potańcówka z tego wyszła wiesz? postawili nam kurde po piccy dostaliśmy jakieś lody kawę pepsikole kurcze. dużo lepiej się najedliśmy niż w tym hotelu..", + "30748": "– i cebulka?", + "30749": "– i cebulka tak posypujemy papryką albo pieprzem..", + "30750": "– a długo się piecze?", + "30751": "– no około pół godziny w zależności jaka wielkość jest tego pasztetu..", + "30752": "– a jaka musi być temperatura? no ale..", + "30753": "– tak samo mniej więcej jak piecze się ciasto..", + "30754": "– tak koło dwustu?", + "30755": "– koło dwustu. tak stopni..", + "30756": "– yhm. no muszę spróbować zrobić.. a co jest w tych słoikach?", + "30757": "– dobra..", + "30758": "– za dwadzieścia minut się zbieram..", + "30759": "– słuchaj ja ci wytłumaczę. wiesz gdzie tam się wchodzi?", + "30760": "– wiem..", + "30761": "– i powiesz pani że jest moja karta tam tylko że bardzo dawno nic nie wypożyczałam ale karta jest..", + "30762": "– tak..", + "30763": "– tam na pewno wiesz. najwyżej będzie chciała żebyś uaktualniła to co trzeba.. adres ten sam..", + "30764": "– aha..", + "30765": "– miejsce pracy będzie to samo. tylko żeby wiesz..", + "30766": "– a z ilu łyżeczek chcesz?", + "30767": "– z jednej..", + "30768": "– z cukrem?", + "30769": "– tak dwie łyżeczki cukru.. już mam zamówione ziemniaki na zimę..", + "30770": "– no wiesz co też byśmy kupili ale nie ma gdzie ich trzymać..", + "30771": "– no tak w komórce tam u was na dole to jest ciepło..", + "30772": "– a w ogóle to chcieliśmy przyjechać w niedzielę na rowery ale się pogoda nam popsuła..", + "30773": "– popsuła no właśnie..", + "30774": "– ja też. bez przerwy pojadam.", + "30775": "– bo leżałam. i wstałam i.", + "30776": "– no. jak się lubi. jak ty lubisz też. myśmy tak w butach wleźli.", + "30777": "– nie. to przecież.", + "30778": "– powycierali. ale to.", + "30779": "– u nas pies. u nas pies chodzi. ojejku. to.", + "30780": "– a oni jutro będą wracać. wczoraj raniutko przyjechali.", + "30781": "– aha. i ciebie zawiozą.", + "30782": "– ja dzisiaj. ja dzisiaj dopiero przyjechałam. też rano.", + "30783": "– frytki możesz kupić.", + "30784": "– albo i frytki dzieciom.", + "30785": "– jakąś sałatkę.", + "30786": "– dopiero by się ucieszyli i chętnie zjedli jak Madzia się tak źle czuje i nie mogą jechać gdzieś tam żeby chodzić. to żeby chociaż tu przyjechali jakby było ciepło i posiedzieć jeśli na tyle się będzie dobrze czuła.", + "30787": "– Jadziu ale ciepło się kończy.", + "30788": "– no wczoraj jak rozmawiałam wieczorem to. to to no.", + "30789": "– nie chciałabym Karol wyjechać ogólnie ludzie jeżdzą.. no teraz już tak.. za żadne pieniądze mówię ci jak sobie dzisiaj przypomnę wiesz? w nocy te dzieciaki tańczą wariują wiesz później to jedno w oko patyk to drugie gdzieś ręka rozcięta zielona noc.. czwarta łapsko złamane nie tam..", + "30790": "– myślę że w korzeniach też mamy takie. tubylcze jeszcze chyba nawyki..", + "30791": "– byle do koryta i. no przecież Krzak Krzaklewski co teraz zrobił..", + "30792": "– no ale teraz to da dokładają równo nie?", + "30793": "– tak. ale wiesz jaki musi być facet też patrz wszyscy go już nie chcą plują mu a on nie tylko przy władzy nie?", + "30794": "– a on mówi że pada deszcz..", + "30795": "– no..", + "30796": "– żeby. y dać mu no po prostu no tak tak no.. już po fakcie w łapę po fakcie. no i najpierw się dowiedział ile. aha.. co i jak mało tego przyjął go profesor ale profesor go nie operował yhm. yhm.. bo wyjechał na wakacje więc w zastępstwie tego profesora. operował go jakiś docent doktor..", + "30797": "– no nie wiem bo oni na pewno nie mniej jak po dwie paczki wzięli nie?", + "30798": "– profesor dostał sto milionów za samo skierowanie. i nie operował go i doktor docent który go operował też dostał sto milionów. mało tego to mi się najbardziej podobało..", + "30799": "– no..", + "30800": "– kiedyś jeszcze było tak że rzeczywiście tych ludzi tam pożądano..", + "30801": "– yhm..", + "30802": "– wizę kanadyjską dostać to nie był żaden problem a teraz już..", + "30803": "– teraz to nie wiem czy są wizy jeszcze czy już nie ma teraz?", + "30804": "– tak żeby tak zostać na stałe o tym mówię..", + "30805": "– tak to jest..", + "30806": "– wiesz dotrze do jednego za setnym razem a do drugiego nigdy nie?", + "30807": "– a poza tym niestety w tym kraju jest tak i jeszcze długo będzie że ty masz pod opieką zazwyczaj dwadzieścia trzydzieści osób no. tak to już jest ful.. ale takich to pięciu jak masz mógłbyś coś tam spróbować ale..", + "30808": "– od zakładu energetycznego.", + "30809": "– i żeby coś powiesić na takim słupie.", + "30810": "– no.", + "30811": "– co ty! pokaż! bo to ciekawe!", + "30812": "– właśnie widziałam", + "30813": "– ale numer!", + "30814": "– no właśnie myślałam że w Łodzi to Beacie byłoby bardzo ciężko takie słupy.", + "30815": "– w ogóle taki duży bilboard robiliśmy", + "30816": "– pokaż!", + "30817": "– cztery na trzy dwanaście metrów kwadratowych. o widzisz jak było stawiane. w czwartek miał przyjechać samochód z tym. jakiś transport opłacony.", + "30818": "– yhm..", + "30819": "– no i mnie się kojarzy nazwisko. bo ja wiesz co wypełniałam jakieś tam takie druczki na obozy jak jeszcze tam pracowałam to po prostu wiesz .ileś mi się tam ludzi mi się przetoczyło nie. podpisywałam umowy między innymi dla nich..", + "30820": "– ty ale on skończył studia. chyba że to był jakiś taki lekarz jeszcze student mógłby być..", + "30821": "– ale patrz że go przygnało z Francji do Polski nie i myślę że i tu jest zadowolony no.. taką karierę zrobił tu..", + "30822": "– posłuchaj a ja jestem. zachwycona Ela w niedzielę. dzisiaj. jest taki program proton. nie wiem czy oglądasz rano ?", + "30823": "– nie rano o której?", + "30824": "– dziesiąta godzina..", + "30825": "– miesięcznie tak?", + "30826": "– nie na cały rok..", + "30827": "– dlaczego tak mało..", + "30828": "– no bo to jest tylko obowiązkowe ubezpieczenie ja bym też jakbyście sobie kiedyś samochód kupili czy ten czy inny też bym nie ubezpieczał autokasko na cholerę tych samochodów na przykład nie kradną bo nieraz jest tak że jak od samochodu się nowego zapłacisz rozumiesz siedemnaście czy dwadzieścia milionów złotych rozumiesz rocznie..", + "30829": "– aha to wiem gdzie to jest wiem oczywiście. od dziesiątej przez godzinę.", + "30830": "– jak sie jedzie dwunastką i na przy alei Włókniarzy. hm od dziesiątej do jedenastej jestem.", + "30831": "– uhm. no dobrze to.", + "30832": "– jak pan się zdąży nauczyć to niech mnie pan tam jutro znajdzie w sali dwieście dziewiętnaście jestem.", + "30833": "– dwieście dziewiętnaście. mogę na chwileczkę długopis?", + "30834": "– no proszę.", + "30835": "– ja sobie zapiszę dobrze.", + "30836": "– praktycznie to na dniach..", + "30837": "– ale to jak by się to odbywało jakiś projekt byście tak musieli podesłać jej czy narysować czy coś takiego..", + "30838": "– yhm..", + "30839": "– znaczy chcesz pogadać z Tomkiem spytać się czy to. ułatwiłoby ci to jakoś życie czy nie bardzo?", + "30840": "– znaczy wiesz co jak. znaczy nie no bo ja to będę szukał rozwiązań później nie?", + "30841": "– aż no to nie łatwiej było?", + "30842": "– ale to jest taniej. u przedstawiciela..", + "30843": "– ile takie majtki teraz pecla kosztują?", + "30844": "– y. uprzęże kupowaliśmy stare..", + "30845": "– jak stare?", + "30846": "– od kogoś wiesz?", + "30847": "– używane?", + "30848": "– yhm. znaczy nówkę miał akurat..", + "30849": "– ale to możecie też tak prywatnie od kogoś kupić?", + "30850": "– tak. na umowę kupna sprzedaży to jest taka. na różne się rzeczy robi. y fajnie bo tutaj pokazane wiesz jak to..", + "30851": "– rodzinnie to jest na pewno nie wskazane..", + "30852": "– a gdzie jesteś? a kiedy będziesz?", + "30853": "– a czemu nie będziesz?", + "30854": "– a teraz. ktoś mądrze powiedział że..", + "30855": "– nie nie nie. to masz rację. znaczy ja to do pracy no w sumie bo to jest. narzędzie nie?", + "30856": "– chyba że będę trzymał w tajemnicy..", + "30857": "– musisz sobie kupić w jakimś dziwnym kształcie na przykład obiektywu albo nie do rozszyfrowania..", + "30858": "– fajny kurcze. i tam w tym większym jest więcej rzeczy niż w tym? pokrywają się czy nie?", + "30859": "– wiesz co tam jest trochę znaczy trochę inaczej ale też pod na podobnej zasadzie. Jurek dzwonił..", + "30860": "– ło co tam u niego..", + "30861": "– ło Jurek to jest dopiero aparat. podziwiam go wiesz?", + "30862": "– no to tak samo jak Polska armia w nato nie?", + "30863": "– tak. to w ogóle była jedna wielka mistyfikacja ja nie wiem jak oni to zrobili ale to po prostu jest..", + "30864": "– no to wiesz też jesteśmy w nato a. a sobie porównaj naszą armię..", + "30865": "– nie no pewnie pewnie. prędzej czy później ktoś tam na umowę zlecenie musi robić nie?", + "30866": "– nie wiem co ona tam teraz robi ale gdyby. był taki układ to myślę że też by się cieszyła bo arę groszy by jej wpadło skoro też była modystką to..", + "30867": "– wiesz co że ja chyba mam inny rzeczywiście. nie wiem czy nie mam w kształcie takich łu łu..", + "30868": "– łezki takie?", + "30869": "– tak podłużne takie. w tym samym ustawieniu..", + "30870": "– znaczy jeżeli wiesz sam panel sterowania..", + "30871": "– pewnie że chodzi o techniczne bardziej dane. muszę z ciekawości spojrzeć jak wrócę. kurcze no. to mówisz nic ciekawego się nie dzieje..", + "30872": "– przepraszam..", + "30873": "– nie no udało ci się..", + "30874": "– sory Robert. udusi się..", + "30875": "– dobrze że chociaż jajka znoszą..", + "30876": "– wygłodniały wzrok. mama mówi nawet o tym nie myśl Robert to jest pamiątka. o Jezu boli mnie głowa..", + "30877": "– Robert ale takie termometry wiesza się na dworze..", + "30878": "– japonki czy chinki..", + "30879": "– musiałem się trochę pośmiać wiecie pomogło mi to.. dawno się już nie śmiałem tak porządnie. bym się udławił ale..", + "30880": "– czemu Karol nie jesz serniczka?", + "30881": "– o..", + "30882": "– pod prysznicem było najfajniej..", + "30883": "– było trochę seksu?", + "30884": "– no..", + "30885": "– o..", + "30886": "– to wy już ze sobą śpicie. ak. a kto trzymał prysznic tak bez zaręczyn..", + "30887": "– przepraszam że ci nie powiedziałem Jacek. nie zapytałem..", + "30888": "– to ty masz grzech stary..", + "30889": "– ale nie mów Kasi bo się zdenerwuje że jej też jej nie powiedziałem..", + "30890": "– o czym. o tym że śpisz z Renatą?", + "30891": "– co z tym mięsem mam zrobić jak mam to podzielić..", + "30892": "– fajna jest Zuzia..", + "30893": "– z Gdańska. a na przykład. zaraz. o Julia na przykład..", + "30894": "– chłopcy to Staś Tadzio..", + "30895": "– tak Staś..", + "30896": "– Jasiu jest bardzo modny..", + "30897": "– Jasiu..", + "30898": "– o Jaś. a ja nie wiem w sumie. nie chcę jakiegoś takiego wiesz. obcego bardzo. imienia. o Renata wymyśliła na przykład inez..", + "30899": "– Renata to idzie tak powiem po całości ale to te same klimaty co tutaj..", + "30900": "– inez tak..", + "30901": "– Ela chciała Sabę..", + "30902": "– jest taki wosk jeszcze też koloryzujący może tym byś..", + "30903": "– to już mam wiesz zarysowany. bo ty też trzymasz tutaj pod tym?", + "30904": "– tak..", + "30905": "– Mariusz to trzyma na. tam na parkingu za przejazdem..", + "30906": "– jest płatny tam parking no..", + "30907": "– mówił że płacił tam chyba sto czterdzieści czy czy sto dziesięć..", + "30908": "– ta. tato. tato. ta katka jest..", + "30909": "– to jest kartka z piceri..", + "30910": "– nie nie plawda..", + "30911": "– nie prawda? ale masz piękne bambosze..", + "30912": "– ale wujkowi się podobają te twoje butki chyba wiesz? może daj mu przymierzyć jednego..", + "30913": "– no właśnie ja może bym sobie przymierzył te pantofle..", + "30914": "– Karolinka..", + "30915": "– jadę słuchajcie bo jest druga..", + "30916": "– poczekaj jeszcze chwilę. a ty jedziesz?", + "30917": "– bo to się i tak wszystko zapomni w tym momencie i to wiesz człowiek nie myśli o tym co tam tłumaczyli..", + "30918": "– o ka ka Karolinka już umie widzę czytać tak?", + "30919": "– no pewnie..", + "30920": "– ona czyta samodzielnie gazety?", + "30921": "– rozwiązuje krzyżówki..", + "30922": "– o to poszła dalej niż ja..", + "30923": "– ona taką wiesz. trochę trudniejszą poezję..", + "30924": "– aha aha.", + "30925": "– były dobre słuchaj ale ja miałem przejechane. trzynaście tysięcy ile ja mówiłem? nie trzynaście to kupiłem. to miał przejechane. zestaw artystyczny..", + "30926": "– nie..", + "30927": "– a co? kredki ołówki. farby..", + "30928": "– i falba..", + "30929": "– i farba..", + "30930": "– poczekaj za trzy lata też do was przyjdziemy i..", + "30931": "– ale ale Amelia myślę będzie..", + "30932": "– ale wiesz co żeby jakoś mi to tak bardzo pomogła..", + "30933": "– a wy chodziliście?", + "30934": "– no ja chodziłam..", + "30935": "– Ela chodziła..", + "30936": "– wiesz co psychicznie może tak. ale fizycznie to..", + "30937": "– to znaczy y y ta Gośka która o której mówimy to ona też twierdzi że to za wiele jej nie pomogło. ona..", + "30938": "– tyle czasu..", + "30939": "– wiesz także babcia tak to kontaktowa wiesz i no tyle że no po prostu no wiesz no nie nie już nie sama nie wyjdzie po prostu no a tam ciotka mieszka no to wiesz to ten obiad tam jej poda no to nie muszę jeździć..", + "30940": "– ale wiesz taki wiek że tylko pogratulować jej tego..", + "30941": "– słuchaj a jak zmieniałaś proszek teraz pierzesz w normalnych proszkach?", + "30942": "– no wiesz co ja od trzech miesięcy piorę w normalnym w Wizirze Pollenie dwa tysiące..", + "30943": "– znaczy jak miała trzy miesiące czy od..", + "30944": "– yhm..", + "30945": "– tak?", + "30946": "– jak miała trzy miesiące..", + "30947": "– i nic się nie działo?", + "30948": "– nie zupełnie nic..", + "30949": "– ja też tak wiesz co myślę żeby ten proszek już zmienić bo..", + "30950": "– bo to mleko też jest paskudne ty próbowałaś to mleko dla dzieci?", + "30951": "– nie bo moja nigdy bo moja nigdy nie miała mleka takiego tego..", + "30952": "– ono jest paskudne..", + "30953": "– bo tak miałam ten zakup Anka kazała no i coś teraz wcięło gdzieś mi holender to Anka kazała kupić tego Nana..", + "30954": "– przygotowuje ale nie rodzice wybierają gdzie mamy iść..", + "30955": "– aha rodzice wybierają kościół tak?", + "30956": "– większość naszej klasy trzydzieści osób pójdzie do Jezusowego Serca i już jedna poszła do ..", + "30957": "– to tylko Kamil już miał? aha a ty dopiero będziesz miał? i tak co dostaniesz wiesz?", + "30958": "– mama rower ..", + "30959": "– fajny góral?", + "30960": "– no..", + "30961": "– ale to..", + "30962": "– opony dwadzieścia sześć..", + "30963": "– aha i te. i te hewi metal ta reszta..", + "30964": "– no i jest tych trzech. tenorów chyba..", + "30965": "– to ja kupiłem tego tenora..", + "30966": "– chyba że po prostu przegrać wam na kasetę tych tenorów..", + "30967": "– a to zobaczymy no przecież to tam. porozmawiamy. myślałem że pojedziecie. Karolinkę byśmy wzili i byśmy pojechali ciotki czekają wszystko było naszykowane a tu..", + "30968": "– naukowiec. ze sufitu. a co ona ta co on tam uczy w Sochaczewie w jakiej szkole?", + "30969": "– w Skierniewicach w jakiejś Wyższej Szkole Humanistycznej czy coś tam..", + "30970": "– i też psychologii uczy?", + "30971": "– tak..", + "30972": "– jajka ładne nie?", + "30973": "– ale też dobrze. żadnych problemów nie robi co do niego jadę do Skierniewic to..", + "30974": "– dobrze dobrze jakie warunki w pensjonacie?", + "30975": "– wiesz co to jest taki ośrodek wczasowy to są. to są takie pokoiki w takich wiesz pawilonach jakby ci to wytłumaczyć..", + "30976": "– znaczy w pawilonach czy w..", + "30977": "– kilka jest wejść znaczy wiesz one są piętrowe.", + "30978": "– ale w jednym budynku to jest?", + "30979": "– nie kilka jest takich budynków mniejszych gdzie tam jest kilka pokoi..", + "30980": "– ale pomyśl sobie teraz jak ja mam wyjść z tego pokoju tutaj no przecież jak w przedpokoju..", + "30981": "– wiesz Asiu. ja nie mogę w tym mieszkaniu.. tobie to rozwiązywałaby chyba kwestię taka duża szafa jedna..", + "30982": "– ale gdzie ?", + "30983": "– no chociażby tam masz jedną za drzwiami..", + "30984": "– no i co?", + "30985": "– no i jeszcze większą. dałoby tam radę takiego kom. żeby tam zrobić tego komodora takiego czy jak on się nazywa.. komandora..", + "30986": "– nie no..", + "30987": "– nie jest fajne?", + "30988": "– jest ale idź do fotolabu powiedzieć..", + "30989": "– tak żeby to zrobili..", + "30990": "– proszę powiększyć i wykadrować mnie to..", + "30991": "– no kurde super tak mi się to podoba że..", + "30992": "– będzie trochę gorsza jakość takie ziarno będzie widać jak na tym twoim powiększeniu w sepii czarno-białym..", + "30993": "– to takie wiesz a to są zdjęcia o! specjalnie dla pana Karola..", + "30994": "– o! Gołuchów to jest robione dłuższym obiektywem..", + "30995": "– rozumiem to nie..", + "30996": "– to jest fajne..", + "30997": "– to nie nie ja miałam tą inną ci o tej samotnej matce która poznaje. faceta..", + "30998": "– kości księżyca pewnie..", + "30999": "– potem takie straszne rzeczy ..", + "31000": "– nie pogniewasz się ka jak nie dokończę?", + "31001": "– nie jak ci nie smakuje to nie jedz..", + "31002": "– ten krem jest taki margarynowy..", + "31003": "– za za za tego za dużo nie? ja tak.. tak też nie lubię.. Otucha stop! stop! chodź tu..", + "31004": "– i za karę kołnierz..", + "31005": "– chodź tu. no już połóż się na miejsce och ty osiołku ty. kto to słyszał żeby se tam lizać..", + "31006": "– mnie się wydaje że kiedyś ci pożyczyłem. śpiąc w płomieniu..", + "31007": "– śpiąc w płomieniu. zaraz i później.. muszę sobie zapisać to co muszę Asi kupić tak? czyli co to ma być? Asia..", + "31008": "– to by była tak jak z Baskami na przykład w Hiszpani raptem by się zaczęły jakieś narodowościowe ruchy albo tak jak z Korsyką i wiesz wybuchały by bomby bo jakaś banda rozumiesz kretynów by chciała wiesz przez to zrobić se wojnę ja się tego boję..", + "31009": "– znaczy a ja coraz bardziej się utwierdzam w przekonaniu że ten naród jest takim głupim narodem ludzie którzy sprawują tą władzę są tacy jacyś nijacy..", + "31010": "– yhm..", + "31011": "– no i godzinę prawie siedziała w tym..", + "31012": "– no fajnie..", + "31013": "– ale to nie jest takie proste..", + "31014": "– tak to się nudzi niestety będziesz musiała wymyślać tak.. inne bo to już..", + "31015": "– będę jej plażę przenosiła na drugi koniec pokoju. Jezu ja nie wiem jak ona zacznie chodzić to ja nie wiem mówię ci że..", + "31016": "– przebierze się za aniołka..", + "31017": "– może jakiś wierszyk powie. w tym roku. chociaż jeszcze chyba za wcześnie..", + "31018": "– zaśpiewa kolędę..", + "31019": "– lulajże Jezuniu. a tak śpiewa. wchodzi po schodach i od parteru śpiewa.. fałszuje słuchu w ogóle nie ma..", + "31020": "– to się w niej rozwinie..", + "31021": "– ja przywiozłem sobie płytę Ejsi pamiętam z. jak byłem na koloniach na Węgrzech. derti dids dan dert czips. i była też płyta Ajronów najnowsza wtedy. samłer in tajm o. no i tą płytę mi wykupili. znaczy wykupili kupili bo to był jeden egzemplarz wtedy w tym sklepiku. tak że było mało i kupiłem sobie Ejsi..", + "31022": "– może zadzwonimy?", + "31023": "– to byłem szefem na całe podwórko..", + "31024": "– dobrze. uspokoiłaś mnie Renata..", + "31025": "– ale możemy kiedyś jechać cieszę się że z wami nie pojechałem słuchaj możemy kiedyś jechać..", + "31026": "– nie jak będziesz następnym razem jechał to powiedz..", + "31027": "– z Łodzi można jechać. to ode mnie jest sześćdziesiąt z Łodzi pięćdziesiąt to jest sto dziesięć kilometrów ..", + "31028": "– a jakieś inne rzeczy były też koszule jakieś fajne takie grubsze..", + "31029": "– a Daruś to jest który rocznik?", + "31030": "– on jest chyba z cztery lata jest młodszy ode mnie. on jest dos dosyć stary. to on będzie który? pięćdziesiąty drugi chyba..", + "31031": "– pięćdziesiąty drugi? to ile ma? czterdzieści?", + "31032": "– no czterdzieści skończył chyba czterdzieści jeden będzie miał..", + "31033": "– przepraszam..", + "31034": "– no tak teraz w przyszłym roku będzie miał czterdzieści jeden..", + "31035": "– nie jest taki znowu stary..", + "31036": "– trzydziesty mam jeszcze urlop bo zobaczyłem dzisiaj w tych rubrykach jak się podpisywałem że trzydziesty jest wpisany urlop trzydziesty pierwszy jest wolna kratka..", + "31037": "– problem mam te Machały przyjdą w piątek no i..", + "31038": "– kiedy Machały?", + "31039": "– no w piątek no to..", + "31040": "– w ten piątek?", + "31041": "– no..", + "31042": "– no to co?", + "31043": "– no i teraz rybne dania mam szykować?", + "31044": "– no nie wiem jak Waldek na to zareaguje..", + "31045": "– to i tak taniej tam jest niż tu..", + "31046": "– taniej tak no ale tam mają księża na pensji są nie? normalnie pensję mają też przecież..", + "31047": "– ale tu źle im się też nie powodzi..", + "31048": "– tu? no pewni e że nie..", + "31049": "– teraz ta afera z tym radiem maryja znowu w telewizji..", + "31050": "– a co tam znowu a jeszcze coś poza tym co ostatnio że..", + "31051": "– dokładnie nie wiem bo tak wiesz tylko poczta pantoflowa gdzieś tam ktoś coś powiedział..", + "31052": "– no. nam to trzeci rok jeszcze tej tej z tej budowy domu przysługuje to jeszcze ten przyszły rok..", + "31053": "– yhm przysługuje tak..", + "31054": "– no to trzeba będzie tam przynajmniej te materiały pokupować na roz wykończenie tej piwnicy żeby sobie odpisać jak najwięcej..", + "31055": "– dezintegracja i dez dezintegracja wtórna integracja wtórna..", + "31056": "– i integracja wtórna to ty miałeś to też tak?", + "31057": "– nie tylko ja pamiętam że. po każdym jakby takim stresie czy też. ale takim poważniejszym. twoja osobowość zawsze się dezintegruje rozpada się i później integruje się troszkę inaczej tak że już nie jesteś tym samym człowiekiem po takim przejściu nie?", + "31058": "– a jaka średnia wieku jest na tych waszych studiach?", + "31059": "– to trudno powiedzieć jakoś tak z trzydzieści trzydzieści parę coś takiego no tak z takich starszych to ja jestem Daruś i takie dwie trzy kobitki. są też. ..", + "31060": "– to już za starszą się rozumiem uważasz..", + "31061": "– no tak no to tam to na pewno nie? no tak są takie po studiach zaraz dziewczyny..", + "31062": "– psychologiem jest tak?", + "31063": "– psychologiem..", + "31064": "– czyli ile jeszcze egzaminów wam zostało?", + "31065": "– no jeszcze ten tego przełożony mamy ten ten po świętach co miał być..", + "31066": "– może jednak zrobić ci nie nie wypijesz po tym po śniadaniu?", + "31067": "– no to wypiję. to mnie zrób taką słabszą. no i Darek. zdobył cztery plusy i czwórkę dostał jako jedyny w grupie..", + "31068": "– a byliśmy w knajpeczce. tak nam się rady klasowe skończyły. w chacie Jana..", + "31069": "– to trzeba było zadzwonić do mnie. bym przyjechała..", + "31070": "– no to słuchaj nic straconego. bo jutro jest wiesz rada..", + "31071": "– a ja jutro jestem w Pabianicach..", + "31072": "– no. ty. a o której? piętnasta czterdzieści pięć jest rada połączona z wiesz..", + "31073": "– ale to.. no. po..", + "31074": "– no. także wiesz jak niedźwiedź kurczę reaguję..", + "31075": "– no..", + "31076": "– tylko trochę za późno zaczęłam..", + "31077": "– a potem się zgubi..", + "31078": "– a. nie wiem czy ..", + "31079": "– ja na jesień będę gubiła. bo wiesz co jeszcze nie mogę..", + "31080": "– no o. ale ty to zgubisz rekordowo..", + "31081": "– coś ty gdzie tam zgubię tak szybko..", + "31082": "– no. z dziesięć jak nic. no w ciągu jednego dnia ..", + "31083": "– yhm..", + "31084": "– dokładnie ci powiem. trzydzieści jeden lat temu bo jak się otworzyła to moja matka zaczęła tam chodzić jak była ze mną w ciąży. także i tego jak ja chodziłam to jeszcze ten dziadek wiesz był na chodzie był taki taki wiesz mocno starszy. dla mnie taki trochę nawiedzony bo ja czytałam kiedyś kiedyś jego książkę wiesz? tam..", + "31085": "– ale kasetę wzięłaś tak?", + "31086": "– tak na tym widelcu. po czym posiłkowanie się. przeszukiwanie szafek. Ulka jakiś film o misiach dawaj słuchaj. i po dekalogu misie..", + "31087": "– aha..", + "31088": "– jak dzieci wszystko powiedzą w domu to ja nie wiem..", + "31089": "– słuchaj a moja klasa chodzi?", + "31090": "– wiesz no chodzi to znaczy chodzi ale..", + "31091": "– ten makaron okraszony masełkiem i posypany serem z cukrem..", + "31092": "– yhm. a ja to ja kiedyś zrobię i przetestujemy zobaczymy..", + "31093": "– chłopcy lubią tak tak z serem.. i z kluski z serem. tylko ciepłe muszą być nie?", + "31094": "– yhm. pamiętam naszym był. taki system obiadowy na obozie pomidorówka. kluski z serem. jak już widziałam pomidorówkę w kotle to już wiedziałam że są kluski na drugie..", + "31095": "– u mnie nie ma gdzie tak właśnie pęcznieć i to jest problem. się nie mieści jedno i drugie..", + "31096": "– e co ty tam zjadłaś naparstek naparstek zjadłaś Karol nie chce tego pawlacza rozdwoić?", + "31097": "– no właśnie wczoraj stwierdził chyba że jednak tak..", + "31098": "– tak bo to jest prze przepastne to jest tam nic nie włoży konkretnego. bo to jest za głębokie..", + "31099": "– nie wiem..", + "31100": "– ale ma już ?", + "31101": "– nie jeszcze chociaż już widać widać ale jeszcze to nie to. teraz remont mieszkania robili także też się wypsztykali z kasy..", + "31102": "– czyli jednak kasa..", + "31103": "– pewnie że kasa..", + "31104": "– jak by była kasa to by nas zawieźli do tego Wiednia..", + "31105": "– u małej Kasi? mała Kasia była u Rostowskiego złożyć podanie o zmianę promotora żeby mogła zmienić. To ją Rostowski wyśmiał. na piątym roku. bo ona też jest u Wilczyńskiego..", + "31106": "– i chciała zmienić sobie Wilczyńskiego..", + "31107": "– no. tak jak Karolina Karolina przecież poszła do tego do Niebrzydowskiego tak?", + "31108": "– no..", + "31109": "– Karoliny też już nie ma. u Wilczyńskiego mało kto już został. my zostaliśmy y..", + "31110": "– i Asia..", + "31111": "– Asia..", + "31112": "– tak?", + "31113": "– w tą i z powrotem..", + "31114": "– łącznie tam z wypadami do Baden i tam..", + "31115": "– y wiesz co nie to jest na sam dojazd ale do Baden to my mówię dwadzieścia pięć kilometrów..", + "31116": "– to może policzmy czy tam trzydzieści.. tysiąc sześćset i..", + "31117": "– tysiąc sześćset a nie będziemy się y chcieli nigdzie kopnąć dalej w Alpy?", + "31118": "– no naprawdę. tak że jest różnica po prostu kosmiczna. za czterdzieści szylingów piwarko. a tutaj za czterdzieści szylingów wiesz dobry koniak. o wzięło by się czyściochę..", + "31119": "– piweczka..", + "31120": "– piweczko to tam jest tanie w tym. chociaż trochę też możemy bo wiadomo że będzie taniej jeszcze nie? ale mówię że piwo to kosztowało stary z osiemdziesiąt groszy. bardzo dobre piwo. w ośmiopakach..", + "31121": "– po trzy szylingi za za ten za butelkę?", + "31122": "– ten na sz na ramiączka..", + "31123": "– to na ramiączka no o! tylko że gładziutki zupełnie..", + "31124": "– dobrze..", + "31125": "– ale powiedz mi teraz ile potrzebuje teraz wełny bo to mi zabraknie nie?", + "31126": "– no to się tego dokupi bo to w sklepie jest pięć i pół to nie ma problemu? złotych motek. co?", + "31127": "– nie będzie problemu w dokupieniu tego?", + "31128": "– nie chyba nie ..", + "31129": "– ja też..", + "31130": "– i ona Jarek jak się zaczyna rozkręca się od początku czy nie?", + "31131": "– ona się w ogóle podejrzewam nie rozkręca..", + "31132": "– słuchaj a tu jest napisane tak autor porusza wiele tematów katolicyzm rzecz się dzieje w ogóle w w Anglii czy Ugandzie..", + "31133": "– no w Ugandzie czy gdzieś tam.. generalnie..", + "31134": "– y wierzenia ludowe inicjacja seksualna obrzezanie poligamia ejc korupcja..", + "31135": "– miało być średniowiecze a był Kochanowski? które ja obstawiałem było oświecenie..", + "31136": "– też ładne..", + "31137": "– oświecenie można pisać. Elżuniu był Kochanowski?", + "31138": "– u mnie był. ja po prostu sobie wyśniłam ten temat..", + "31139": "– no nie wiem u mnie Marzena stawiała nastawiała..", + "31140": "– no..", + "31141": "– na \"Wesele\"..", + "31142": "– a dlaczego?", + "31143": "– stulecie..", + "31144": "– Marzena i wesele nie jakoś nie no właśnie na zasadzie kontrastu.. nie widzę związku. chyba że tak..", + "31145": "– tutaj na przykład zrobić sobie już wiesz bez ścian jakiś taki kącik nie?", + "31146": "– no..", + "31147": "– czy wiesz postawić fotelik. ławę albo coś. ale mówię ja już nie potrafiłbym mieszkać tak na kupie wiesz?", + "31148": "– jak to nie?", + "31149": "– odzwyczaiłem się nie potrafiłbym mieszkać..", + "31150": "– u kogoś?", + "31151": "– ale to to wszystko jest taki pic wisz..", + "31152": "– no pic no pewnie. nie ma pieniędzy nigdzie..", + "31153": "– to skąd to skąd to by lu te ludzie żyli jak nie mają. przecie ile milionów jest bez świadczeń już nie? minie ten okres tam pół roku czy rok. ani świadczeń nie ma z opieki społecznej ani ni ma nic nic tam..", + "31154": "– koło piętnastu bydzie mioł..", + "31155": "– pracuje przy odwołaniach. tak że nie nie ma z petentami nic wspólnego tylko tam wiesz odpowiedni paragraf dostosowuje do odpowiedniego wniosku..", + "31156": "– i dali. trzeba zapamiętać to ważna ważna ważna sprawa..", + "31157": "– taki sympatyczny facet..", + "31158": "– yhm..", + "31159": "– z Waldkiem chodził do klasy. Waldek też metalówkę kończył..", + "31160": "– a Waldka nie widziałem dawno..", + "31161": "– ale w którym którym roku?", + "31162": "– w sześćdziesiątym. a średni statystycznie wychodził na na na na przykład y. tysiąc osiemset nie?", + "31163": "– yhm..", + "31164": "– a ty zarabiałeś dwa no masz tam. sto tu z czymś nie według według tamtego roku..", + "31165": "– a w siedemdziesiątych latach jakie były płace. powiedzmy w siedemdziesiątym piątym?", + "31166": "– no to już było cztery tysiące..", + "31167": "– chociaż do końca może też nie wiedzieć bo zawsze były pensje w kopertach..", + "31168": "– no właśnie także..", + "31169": "– podpisywałaś listę wiesz tak jak się grało w taką grę pamiętasz jak się zawijało?", + "31170": "– no no no..", + "31171": "– tak się podpisuje pensje w hufcu..", + "31172": "– yhm rozumiem..", + "31173": "– żeby za dużo nie było wiadomo co kto ile..", + "31174": "– i gdzie pracuje teraz?", + "31175": "– w Baju właśnie. właśnie i i gra u nas w poniedziałki..", + "31176": "– czyli miałabyś się szansę załapać potem..", + "31177": "– yhm yhm..", + "31178": "– to ten Baj to jest też teatr jakby prywatny czy nie?", + "31179": "– nie państwowy..", + "31180": "– no to chyba pieniądze są marne tam?", + "31181": "– chyba jestem głodna. chyba jestem głodna. wytrząsnęli mi całe mleko przecież..", + "31182": "– no..", + "31183": "– no już..", + "31184": "– sikałam co nie co..", + "31185": "– tak tak wszystko mi wytrząsnęli. słuchaj ja nie wiem czy to też nie wpływa na to to mleko wiesz czy ono nie jest takie mniej syte..", + "31186": "– oczywiście kochana co ty myślisz..", + "31187": "– bo słuchaj ona co dwie godziny w nocy..", + "31188": "– słyszałem że zmieniasz pracę.. tu są talerzyki..", + "31189": "– no wiesz co chciałabym ale jeszcze nie wiem..", + "31190": "– są talerzyki Karol..", + "31191": "– i na jaką?", + "31192": "– najchętniej by bym jej nie zmieniła wiesz ale czuję że sytuacja mnie zmusi. no ale nie wiem. zobaczymy..", + "31193": "– i kim będziesz?", + "31194": "– nie wiem jeszcze Karol wiesz..", + "31195": "– ale teraz to masmedia rozumiem tak?", + "31196": "– nie..", + "31197": "– słuchaj no rewelacja po prostu mieli rozwinąć kabel wieczorem pilnować go przez całą noc żeby był na rano już gotowy..", + "31198": "– dobrze to są polskie realia..", + "31199": "– no..", + "31200": "– bo był pożyczony..", + "31201": "– pożyczony kabel jakby nie było wątpliwości e no bo bo słuchaj no bo rozwinąć kabel godzinę przed to jest w ogóle bez sensu nie..", + "31202": "– słuchaj a jak by się nie udało?", + "31203": "– a Mirowski siedzi jeszcze? nie wiesz?", + "31204": "– nie mam pojęcia wiesz jak to wygląda..", + "31205": "– bo on chyba jakimś dyrektorem przecież został nie? w końcu..", + "31206": "– nie wiem naprawdę nie wiem co tam się dzieje. bo mnie tam nie ma no. tyle wiem co wiesz co Binek zadzwonił swego czasu nie?", + "31207": "– yhm..", + "31208": "– no właśnie..", + "31209": "– no opowiedz jak tam w wojsku było..", + "31210": "– w jakim wojsku?", + "31211": "– u Arka..", + "31212": "– ciocia. chciem porysować..", + "31213": "– chcesz porysować. hm tak do rysowania coś znajdziemy tylko ja nie ma tu kartek wiesz co idź do wujka żeby dał ci kartkę czystą i coś do rysowania..", + "31214": "– wiesz co że. musisz po prostu ją na przykład odstawiając od piersi robić no tam nie wiem trzy karmienia w ciągu doby cycem..", + "31215": "– yhm..", + "31216": "– kluski rewelacyjnie. kasza gryczana rewelacyjnie się robi w tym..", + "31217": "– no właśnie wiesz to jest naprawdę bo ja każdy garnek mi przypala się..", + "31218": "– a tutaj się rewelacyjnie robi bo. wiesz z ryżem to jest. Piotrek robił ryż i mówił że ten..", + "31219": "– aha siedemdziesiąt aha..", + "31220": "– nie ma tutaj..", + "31221": "– nie sześćdziesiąt trzy mi jesteś winna..", + "31222": "– aha..", + "31223": "– bankruta do internetu?", + "31224": "– jakiego bankruta?", + "31225": "– no to jest taki program co liczy karty..", + "31226": "– no tak to to co było. ten zeg. co?", + "31227": "– on ma inny..", + "31228": "– no dobrze ale o to chodzi..", + "31229": "– tak..", + "31230": "– on tak pierniczy w tym komputerze dzisiaj chciałam sobie film obejrzeć. i się zdenerwowałam zaczym coś znalazłam godzina czasu upłynęła. właśnie zobaczymy jak to będzie. gdzie masz cebulkę?", + "31231": "– tam tam kochanie tam jest cebulka..", + "31232": "– a ja bym to na ogień postawił..", + "31233": "– y. piersi. kurczaka. z indyka też robiłam i wychodzi bo sałatkę robiłam tą wiesz taperłe..", + "31234": "– ciekawe czy bimber się by w tym ugotował?", + "31235": "– co?", + "31236": "– generalnie. jeżeli chodzi o warzywa to tu nic się nie zrobi..", + "31237": "– no ogórek ci się sparzy rewelacyjnie żeby ten..", + "31238": "– ogórek. yhm.", + "31239": "– ale ogórka parowanego się nie używa..", + "31240": "– jak nie?", + "31241": "– wiesz jakie dobre..", + "31242": "– a mam sterowniki jak byś chciała do oglądanie filmów do komputera. i film mam..", + "31243": "– jaki? ja też mam jakiś inny..", + "31244": "– z Segalem..", + "31245": "– mów Gosia nie przejmuj się..", + "31246": "– przyrodniczych? nie wziąłem przyrodniczych..", + "31247": "– tak? a masz przyrodnicze? nie ja nie oglądam filmów przyrodniczych..", + "31248": "– tego to mam tyle. już po prostu. jak coś się ściągnie. obejrzymy kawałek tak i to jeszcze tak przesuwamy..", + "31249": "– czego?", + "31250": "– instrukcji. nawet karty gwarancyjnej nie mam..", + "31251": "– Mirek chodź na momencik!", + "31252": "– już..", + "31253": "– Gosiu a w łazience to robiliście?", + "31254": "– no..", + "31255": "– myślałam że na łożu wy a. będziecie próbować w łazience. słuchajcie no cho. co wy tam robicie w tej łazience?", + "31256": "– oglądamy ci szafki..", + "31257": "– a oglądajcie..", + "31258": "– nie no wiesz ja tak to coś nie mam wyobraźni. ale nie chodzi mi o tą o tą umywalkę bo jeszcze umywalki nie kupiliśmy..", + "31259": "– ale drugi samochód który mamy i mamy takie ciężkie sprzęgło..", + "31260": "– drugi? trzeci..", + "31261": "– nissan też miał takie..", + "31262": "– nissan też miał ciężkie..", + "31263": "– nawet wsiadłem do poloneza. i też leciutko. a u nas jest ciężko..", + "31264": "– wiesz no to. muszę. mięsień naprężam żeby wcisnąć..", + "31265": "– bo one było chyba przerabiane..", + "31266": "– wszystkie to mamy szczęście do przerabianych sprzęgieł..", + "31267": "– acha acha acha. ale co on miał dzienniczek coś takiego w ogóle czy?", + "31268": "– miał bo wziął od Paszkowskiej nie? ten dziennik..", + "31269": "– yhm. ale sobie sam go tam.", + "31270": "– dał dał tam lasce co z firmy podbiła mu tylko wiesz tygodnie na końcu..", + "31271": "– i on sobie sam wszystko wypisał. bardzo rozsądnie..", + "31272": "– początek wszyscy czytali. co tam dzisiaj na obiad?", + "31273": "– dzisiaj jeszcze nic nie jadłem na obiad tak że..", + "31274": "– a nie wiesz co jest na obiad?", + "31275": "– obawiam się że nic nie ma na obiad. nie nie ale y wracając do rozmowy y o tym no w zasadzie o tej o kwiatku. myślisz że kwiatek będzie odpowiednią..", + "31276": "– tak tylko uśmiechnięty kwiatek..", + "31277": "– a nie wiem czy by się buzie dało narysować taką dużą..", + "31278": "– za zdrowie żony. twojej oczywiście..", + "31279": "– dalej to jedźmy. jak mamy jechać..", + "31280": "– dobrze zaraz pozamykamy..", + "31281": "– macie jakąś okazję szczególną?", + "31282": "– no mamy ćwiarteczkę..", + "31283": "– co ty jesteś taki chory myślisz że ja cię będę zawsze woziła będziesz grał przed kolegami ze jestem taka dobra żona bo wcale taka nie jestem..", + "31284": "– ale pytałem czy nie będziesz się gniewała powiedział że i tak się będziesz gniewała więc nie ma znaczenia czy wypijemy czy nie wypijemy..", + "31285": "– z cało z całodziennym wyżywieniem..", + "31286": "– chętnie posłucham jeszcze raz..", + "31287": "– z całodziennym wyżywieniem. trzy dni. Filipa nie liczymy czyli płacimy dwieście czterdzieści złotych razem..", + "31288": "– spoko. baran rozumiem..", + "31289": "– i i jeszcze możliwość jazdy na koniu i nauki jazdy na koniu bo tam jest stadnina koni..", + "31290": "– to ani drogo ani tanio..", + "31291": "– ale jeszcze tu bywa na Szałym czy nie?", + "31292": "– y babcia jego ma tutaj działkę i on zawsze dzieci na na wakacje tutaj przysyła tą całą trójkę a on tutaj sobie odwiedza. ich y raz na tydzień albo jak przyjeżdża i żonę Krysię ma taka korpulentną to wiesz..", + "31293": "– nie miał tu działki tak? to była jego rodziny jakiejś..", + "31294": "– zaprowadzam dzisiaj swojego kolegę na budowę tam zobaczy..", + "31295": "– tak?", + "31296": "– zobaczy..", + "31297": "– odbiór techniczny..", + "31298": "– odbiór techniczny..", + "31299": "– tym bardziej że obaj tak się znamy na tym że..", + "31300": "– nie posprzątane..", + "31301": "– to co jest szansa że do końca roku się Tomek wprowadzi?", + "31302": "– jak Bóg da za dwa tygodnie tynkują i. posadzki..", + "31303": "– i potem już tylko wykończeniówka. bo tam szambo będzie miał nie? tutaj lokalnej sieci tej kanalizacyjnej nie ma..", + "31304": "– bo ja tylko pamiętam uniwersal ..", + "31305": "– no Lumumby to w ogóle..", + "31306": "– no trochę pamiętam..", + "31307": "– pięć lat zwiedza a właściwie sześć lat zwiedzałem..", + "31308": "– trochę Lumumby zwiedzałam..", + "31309": "– z wielkim sentymentem wspominam nawet muszę ci powiedzieć że jeszcze czasami mi się śni po nocach..", + "31310": "– Karol ty oczywiście nie palisz. może się nauczyłeś od ostatniego razu kiedy się widzieliśmy..", + "31311": "– a to ty. organizowałeś?", + "31312": "– nie tam pan Wawrzyniak ale byłem zaproszony i tam wszystko się lało wszystko z grila co tylko możliwe na świecie to tam było. za darmo. piwo wino i tak dalej i ja już przyjechałem taki dobry stamtąd. i pan Henryk Ostrowski siedział tu pod sklepem i się ze mną założył czy ja wino wypiję czy nie takie zwykłe wypiłem?", + "31313": "– musi wyjść..", + "31314": "– a na razie to samochodzik bym chciał jednak kupić bo to to takie wiesz kurde no w sumie mógłbym sobie kupić czinkłeczento na przykład nie? jeździ..", + "31315": "– znaczy nawet mógłbyś sobie kupić za tą kwotę sejczento i to nie stare bo półtora roczne. i to też jeździ..", + "31316": "– ja myślałem o sejczento nawet wiesz tylko tak..", + "31317": "– tak jak tutaj potwierdza się fakt że polityka ma niewiele wspólnego z powiedzmy z dobrem społecznym co po prostu z rozgrywkami jakimiś tam partyjnymi i i walką o władzę..", + "31318": "– a no tak to też najczęściej się nie patrzy na interes kraju tylko interes partii nie?", + "31319": "– no właśnie..", + "31320": "– niestety niestety. marzenia o rządach technokratów czy jakiś tam ludzi niezależnych..", + "31321": "– sam bo sam robiłem takie obozy studenckie..", + "31322": "– no więc wiesz..", + "31323": "– gdzie gdzie był limit tam do końca roku można było wydać albo się traciło bezpowrotnie. i jako studenckie tośmy robili w Zawoii w górach taką. takie seminarium..", + "31324": "– a to pod Babią górą nie?", + "31325": "– a jak jest. w krajach na przykład unii europejskiej czy tam są zarobki. takich y organów rzą znaczy nie rządowych ale generalnie jakby budżetówki tak zwanej są wyrównane w tych państwach czy nie koniecznie?", + "31326": "– e myślę że to się różni też w różnych poszczególnych krajach unii europejskiej natomiast generalnie ci urzędnicy nieźle zarabiają. jakieś tam są normy minimalne przynajmniej co do wysokości zatrudnienia a..", + "31327": "– no. dokładnie ja pamiętam pierwsze moje stypendium sześćdziesiąt złotych. w dziewięćdziesiątym roku nie to wtedy sześćset tysięcy jakoś tak na tysiące no ale generalnie jakby załóżmy że sześ sześćdziesiąt to za akademik płaciłem osiemdziesiąt niecałe..", + "31328": "– aha no to..", + "31329": "– znaczy nie inaczej sześćset aha. yhm.. o w ten sposób sześćset a za akademik osiemdziesiąt niecałe..", + "31330": "– w Węgorzewie kiedyś pamiętam byłem w dziewięćdziesiątym chyba roku też mnie zaskoczyło bo. dworzec taki dosyć ładny z czerwonej cegły dosyć duży chyba tam jest. nie w Węgorzewie przepraszam..", + "31331": "– znam..", + "31332": "– w Gołdapii chyba..", + "31333": "– a w Gołdapii..", + "31334": "– i jeden pociąg..", + "31335": "– yhm..", + "31336": "– w ciągu dnia i do tego jeszcze ciuchcia..", + "31337": "– ciągną swoich czy to jest prawica czy lewica wszystko..", + "31338": "– to jest dżungla rzeczywiście..", + "31339": "– a czy jakiś tam system się dotrze tak jak w samo y w Stanach Zjednoczonych. że w sumie aż takich różnic między republikanami a demokratami nie ma. programowych a. w sumie zmieniają się co jakiś czas w rządzeniu..", + "31340": "– a ciągle jednak gigant gospodarczy..", + "31341": "– znaczy w tym na kanale augostowskim to jednak wojsko Polskie też dużo rzeczy robiło nie nie to to to też robili polscy inżynierowie i..", + "31342": "– ale to jest ten..", + "31343": "– w okresie międzywojennym przynajmniej nie?", + "31344": "– ale to były tereny polskie w okresie międzywojennym..", + "31345": "– no tak tak tak..", + "31346": "– no a jednocześnie jakby rodzi taki wiesz lęk stracę tą pracę stracę jakieś godziwe źródło utrzymanie..", + "31347": "– no tak no ale to jest kwestia przede wszystkim chyba stałości tego źródła utrzymania przede wszystkim bo praca w sferze budżetowej może nie jest najwyższa jak na tamtejsze warunki natomiast jest..", + "31348": "– zaplecze socjalne wiadomo że. po prostu cię nie wyrzucą i nie zwolnią..", + "31349": "– aha.", + "31350": "– no bo uczelnia zyskuje wtedy. uczelnia nie płaci za urlop i tak dalej. oni wiedza co robią. celowo. chociaż to jest błędna polityka. błędna absolutnie. zobaczy pani. jeszcze trochę i tu nie będzie komu uczyć. bo tak. jak ktoś zrobi doktorat. idzie od razu na zewnątrz. do zarządzania. do zarządów spółek. doradztwa. i tak dalej. młodzi nie chcą zostawać. bo pierwsze pensje są tak niskie.", + "31351": "– no właśnie.", + "31352": "– tak to się układa.", + "31353": "– ale jeszcze wszystko nic. w porównaniu z zaocznymi. gdzie pół grupy się uczyło. pół się nie uczyło. i też to. ja uważam. że. to jest. takie naprawdę. działalność pozorna. zupełnie.", + "31354": "– zupełnie. a jeszcze czterdzieści osób w grupie. to już w ogóle jest.", + "31355": "– nawet. nawet jak mniej. dwa różne podręczniki. no przecież nie sposób jest.", + "31356": "– już pomijając. jeszcze liczbę godzin. które z nimi mamy.", + "31357": "– tak. koniec za rok..", + "31358": "– ale zobacz jak ładnie nie? ślicznie prawdziwe trzy latka..", + "31359": "– no Mycha..", + "31360": "– ciocia twoja przyszła..", + "31361": "– cześć. jesteś już taka duża kobieta. że wiesz co. kupiłam ci duży prezent nie wiem czy mnie rodzice nie przechrzczą przez to. ale będzie niezła zabawa ja też się w to pobawię kiedyś..", + "31362": "– co znowu?", + "31363": "– prezent jest dla małej..", + "31364": "– aha..", + "31365": "– i ona ma się tym bawić..", + "31366": "– dobra zobaczymy..", + "31367": "– jak my to odpakujemy?", + "31368": "– no rozpakuj dziecko. to jak ona lubi nosić. tą spódniczkę od twojej mamy..", + "31369": "– naprawdę?", + "31370": "– aż guzik urwała bo on był słaby coś wtedy i się urwał teraz z drugiej ubiera się w tą spódniczkę non stop..", + "31371": "– ma swoje ulubione widocznie..", + "31372": "– co chcesz?", + "31373": "– małej zabrać herbatę?", + "31374": "– nie to z ja tylko naszykowałam bo mówię teraz musimy żeby nie latać..", + "31375": "– zajęte jest..", + "31376": "– telewizor to będzie robił teraz i robił. akurat dzisiaj musieli sobie dzień zrobić na telewizję..", + "31377": "– no nie wiem właśnie no..", + "31378": "– ja z nimi też już nie potrafię jak wiedzą że mają przyjść to telewizor..", + "31379": "– my też będziemy wtedy akurat malować..", + "31380": "– no chyba tak..", + "31381": "– przyjdziecie do mnie u mnie jest tyle roboty w domu..", + "31382": "– jakie zajęcia?", + "31383": "– no w szkole?", + "31384": "– fajne czy głupie?", + "31385": "– nie masz powiedzieć co dokładnie..", + "31386": "– ale tak nazwy przedmiotów?", + "31387": "– tak..", + "31388": "– ale ja chyba ich nie umiem wymówić..", + "31389": "– no to tak nie musisz wymawiać tylko powiedz o czym..", + "31390": "– no to jedne jest na przykład fajne moim zdaniem i to chyba to ciebie będzie dotyczyło ponieważ jest to coś tam diagnoza i metodyka coś tam. nie diagnoza..", + "31391": "– nie prawda..", + "31392": "– tak. a właśnie że tak było..", + "31393": "– łżesz. łżesz jak pies..", + "31394": "– było tak było i się denerwowaliśmy ..", + "31395": "– jakieś ćwiczenia. ty nie zmieniaj tematu. tutaj. a ja ci mogę opowiedzieć o tym na jakie perso seminarium będę chodzić. chciałabyś?", + "31396": "– koniecznie tylko ja ci jeszcze tylko jedno powiem o Marcelinie. że. y ona takie ma nerwowe ziewanie mówiłam ci o tym?", + "31397": "– to osiemdziesiąt złotych to nie dużo..", + "31398": "– siedzi u mnie słuchaj od cze od od pierwszego tygodnia nie od początku tylko w drugim tygodniu przyszedł y tego września. i on dopiero zrobił łazienkę. i to jeszcze nie całą. bo jeszcze szamba nie zrobił..", + "31399": "– taki dłubek?", + "31400": "– dłubek..", + "31401": "– ale on dokładny jest strasznie ja widziałem u Ani jak to zrobił to naprawdę byłem wiesz co zachwycony..", + "31402": "– słuchaj a..", + "31403": "– a najlepiej by było po prostu kupić okna i mieć jakiegoś sokółki.. sokółki są najtańsze..", + "31404": "– tak sokółka jest najtańsza?", + "31405": "– a jaka jest różnica między drewnianym takim a plastikowym?", + "31406": "– no to jest drewniane a tamto jest plastikowe..", + "31407": "– rama..", + "31408": "– chodzi mi o cenę a nie o. materiał..", + "31409": "– a gdzie on ich będzie m. y m. no nocował?", + "31410": "– znaczy u Marka jakieś dywany stare chce pozwozić. takie wiesz wykładziny łóżka polowe jakiś kaloryfer el elektryczny i ten..", + "31411": "– no ale to też mury są postawione..", + "31412": "– tak..", + "31413": "– no i kto stawiał?", + "31414": "– no. firma. z itongu z tam tej kostki..", + "31415": "– aha a oni co mają tam robić?", + "31416": "– dach..", + "31417": "– dach tylko dach?", + "31418": "– wolno?", + "31419": "– no naprawdę łapię się na tym że. tak patrzę na to maleństwo i. ty byś chciał żeby była duża.. nic mi nie rośnie..", + "31420": "– e tam ty sam nie zauważysz chyba..", + "31421": "– nic się nie odezwie.. Marek się buduje kurcze.. fajny ten domek ma wiesz..", + "31422": "– to już ma zbudowany..", + "31423": "– już stoją mury i i teraz zaczynają mu dach ciągnąć do góry. górale z Bieszczad..", + "31424": "– to długo.", + "31425": "– długo.", + "31426": "– ee. jeszcze będzie miał niejedną.", + "31427": "– nie masz już", + "31428": "– Michałku. i to była z tej samej klasy. co ty. czy z innej?", + "31429": "– yhy. a to powinny jakieś. dojść osoby. które. w szóstej klasie miały dojść dwie osoby. pani mówiła. że dojdą. w szóstej klasie mają dwie osoby. a w gimnazjum tak jakoś więcej ma dojść.", + "31430": "– w gimnazjum to będzie chyba nowa klasa.", + "31431": "– ale wiesz. potem. na razie to byś wychodził. a kto potem. tata albo mama.", + "31432": "– no. wiadomo.", + "31433": "– ale oni nie mają problemu z wychodzeniem.", + "31434": "– mogliby wypuszczać. no.", + "31435": "– a nie. to tak.", + "31436": "– kawalątek lasu.", + "31437": "– nieduży całkiem las.", + "31438": "– ale to trzeba już chodzić. to nie tak żebyś puścił.", + "31439": "– trzeba chodzić na spacery. bo to. żeby go ktoś nie.", + "31440": "– o! uważaj. wiesz. tak upuściłeś.", + "31441": "– to nie bierz z podłogi.", + "31442": "– nie. nie bierz z podłogi.", + "31443": "– aaa.", + "31444": "– daj. to rzucimy psu. on zje. nie. nie bierz do buzi.", + "31445": "– no wiesz. co. kto. tak łapczywie. brał dwie.", + "31446": "– no co. no nic się nie stało. chcesz rączki umyć. Pawełku? ubrudziłeś sobie rączki? nie strofujcie go.", + "31447": "– ja", + "31448": "– jeszcze Michał?", + "31449": "– no.", + "31450": "– zrobię wam zdjęcie. zrobię ci herbaty. może Michałku? co.", + "31451": "– nie.", + "31452": "– to zjedz sobie mandarynkę może?", + "31453": "– mandarynkę?", + "31454": "– napijesz się herbatki? woda się got.", + "31455": "– nie. wody mineralnej.", + "31456": "– ale mam taką białą wodę. gazowaną. pijesz taka wodę? jurajską? ja mam zwykłą wodę jurajską. nie mam żadnej innej wody. pijesz taką wodę? zaraz przyniosę.. idź tam koło Michałka. tylko nie wiem. tam będzie się odbijało. nie.", + "31457": "– ale ale Zence to wewnątrz we. w brzuchu..", + "31458": "– yhm..", + "31459": "– a to żyły to są tutaj na na zewnątrz zamykają te żyły. ucinają i zamykają je od razu wiesz?", + "31460": "– nie wyobrażam sobie jak to jest z ty laserem jak to jak to mogą robić. no nieraz pokazują w telewizji widać tam takie różne ale. tak żeby sobie to..", + "31461": "– no ale żylaki też operują. żylaki operują tym. laserem..", + "31462": "– mięśniaki to mu chcieli już przedtem dawno operować ale nie chciał i i ten lekarz co jeszcze żył tam na. jaki to Gawlak ten ortopeda?", + "31463": "– chyba..", + "31464": "– dał mu tam jakieś leki i mówi że operację to się w ostateczności robi..", + "31465": "– yhm dobre są. daj ci doleję jeszcze trochę..", + "31466": "– nie już nie nie nie..", + "31467": "– daj ci to ci trochę doleję..", + "31468": "– ojej się spiję..", + "31469": "– ło..", + "31470": "– schlam się kurczę..", + "31471": "– alkoholem. nawet nie pachnie specjalnie..", + "31472": "– dolać ci tam trochę jeszcze co nie chcesz?", + "31473": "– nie nie starczy. to jest dość taki szeroki..", + "31474": "– naj najlżejsza by była papa nie żeby tam założyć spad z papy na to..", + "31475": "– tak to tylko cię będzie farbowała nie?", + "31476": "– farbowała odzież no. później szyja wszystko. bluzki..", + "31477": "– to mówisz że się trwalisz tak?", + "31478": "– o trzeciej o trzeciej to tak z pół godziny jeszcze. jeszcze z pół godziny muszę trzymać..", + "31479": "– ja mówię dzisiaj dach reperowałam na działce..", + "31480": "– o kurcze. to faktycznie tam masz..", + "31481": "– od od końca do końca jakby od początku do końca..", + "31482": "– no no. a tak to pod tą skórę całą pod to..", + "31483": "– tak tak..", + "31484": "– podchodzi..", + "31485": "– i tak sobie myślę że będę musiała chyba kupić papy. jakiś pas nie? i założyć tam na ten dach..", + "31486": "– albo troszkę lepiku podgrzać i i tam polać..", + "31487": "– ale to dopiero w lecie nie teraz..", + "31488": "– oj tam już. kraczesz. Edka ten samochód znowu się zepsuł źle chyba wbijali te skrzynię. skrzynia biegów się rozsypała..", + "31489": "– o to roboty jest ..", + "31490": "– skrzynia biegów czy podwozie a cholera nie wiem..", + "31491": "– ale teraz będzie jeszcze na koszt firmy robił na koszt..", + "31492": "– idziesz jutro głosować gdzie?", + "31493": "– a coś ty a niech i cholera podusi wszystkich..", + "31494": "– my z Arkiem chyba gdzieś gdzieś musimy iść bo on tam gdzieś coś łatwił bo jesteśmy meldowani tam na stałe..", + "31495": "– kanciarze..", + "31496": "– i gdzieś tam coś przyszło że możemy iść. ale nie wiem w jakim obwodzie gdzie. nie wiem gdzie..", + "31497": "– ciekawe czy to jutro będzie sklepy pootwierane czy nie?", + "31498": "– gdzieś tam by trzeba było pozalewać ten..", + "31499": "– zobaczyć co tam jest..", + "31500": "– Stefan chcesz atra y tego się napić czy pojedziesz po zakupy. tera będziesz pił?", + "31501": "– nie to pojedziemy pojedziemy jeszcze no. nie. chociaż troszeczkę tam wisz to to tam usta mogę..", + "31502": "– umoczyć..", + "31503": "– umoczyć tam wisz jajka to tam wisz nie szkodzą..", + "31504": "– jajka witaminy..", + "31505": "– a tak.", + "31506": "– i tutaj.", + "31507": "– ale on jest wielki słuchaj ile on ma?", + "31508": "– dziewiętnaście.", + "31509": "– ah. daj spokój.", + "31510": "– dziewiętnaście.. a nie no to. i wam tak zaprojekto. tu jakoś tak idzie nie. nie nie ten. równo nierówno.", + "31511": "– nie. bo jak tutaj staniesz. to widzisz? o tak się rozszerza.", + "31512": "– aha.", + "31513": "– o tak się.. żeby tutaj się drzwi zamknęły no to musiało być.", + "31514": "– aha. i gość wam takie coś wymyślił..", + "31515": "– aha.", + "31516": "– znaczy te to chyba kosztowały z osiemnaście siedemnaście nie pamiętam. no ale wiesz generalnie to drogo no.", + "31517": "– drogo no.", + "31518": "– no ale Jacek się uparł że chce no to już ja tu mu.. no to jest takie biuro pozwoliłam. no tak tak no.", + "31519": "– no. fajnie. sprzęt to jest fajny słuchajcie . droga jest taka ta.. nagrywarka?", + "31520": "– co u ciebie słychać? gadaj.", + "31521": "– a nic. dałem się wrobić w wychowawstwo. mówiłem ci już nie.", + "31522": "– i w tą jakąś tam menadżerską czy inną.", + "31523": "– no i to jest największy błąd mojego życia.", + "31524": "– no wiesz. współczuję.. no ale czemu? dają ci popalić. czy takie rozpuszczone?", + "31525": "– wiesz co. mądre dzieci no. powiem ci że. no ale macie. widzę że to się zmieniło", + "31526": "– no. dawno nie byłeś. kanapy się dorobiliśmy.", + "31527": "– no nie. kanapa!", + "31528": "– no", + "31529": "– pewno dawno kupiliście. nie.", + "31530": "– nie wiesz co. dosłownie miesiąc temu. w grudniu. cały czas mieliśmy Rafała ten tapczan.", + "31531": "– aha.", + "31532": "– a tak to nic się chyba nie zmieniło. nie widziałeś mebli tutaj naszych. to też jest jeszcze nie wykończony pokój.. ale to nie widziałeś tych", + "31533": "– no tak..", + "31534": "– no i..", + "31535": "– powiedziałem że drugi dzień. gostek jest bardzo chętny ale jeszcze będziemy w kontakcie i tak definitywnie..", + "31536": "– rozumiem..", + "31537": "– powie we czwartek..", + "31538": "– a ewentualnie ten namiot da się wydębić?", + "31539": "– myślę że tak. zawsze to byli tacy ludzie życzliwi i kontaktowi więc. mam nadzieję że..", + "31540": "– czasy się zmieniają teraz dwudziesty pierwszy wiek nie ma miękkich..", + "31541": "– no cześć..", + "31542": "– dzień dobry. obudziliśmy..", + "31543": "– a łódzkie się kończą teraz..", + "31544": "– teraz..", + "31545": "– Warszawa też chyba..", + "31546": "– no nie wiem wiem że na pewno a Warszawa zawsze miała tydzień później tak? po Łodzi cały luty był..", + "31547": "– Ela no wyobraź sobie że nie masz w torbie..", + "31548": "– wiesz co masz rację bo mam w plecaku..", + "31549": "– w plecaku też nie masz..", + "31550": "– oo..", + "31551": "– znaczy zgubiła..", + "31552": "– może to jakaś pamiątkowa?", + "31553": "– znaczy to był taki piaskowiec ładnie i na tym zrobiły. y..", + "31554": "– kolaż..", + "31555": "– nie jeszcze z modeliny z modeliny był człowieczek wspinający się ze wszystkimi detalami..", + "31556": "– artystki jakieś..", + "31557": "– no prawie no. ze z ładną dedykacją no prezent mnie zaskoczył bardzo mi się podo nawet gdzieś jest uwieczniony na zdjęciu ale to to nie mam tych zdjęć to kiedyś przy okazji..", + "31558": "– no jasne.. a to co to był za mostek?", + "31559": "– no wiesz co tam takie bajery w tych okolicach można sobie trochę pochodzić właśnie po takich śmiesznych mostkach..", + "31560": "– a ładnie wygląda. w czerwieni. flora..", + "31561": "– takie kwiatuszki naprawdę rosną wiecie?", + "31562": "– coś do zielnika. o z tej strony!", + "31563": "– o Boże!", + "31564": "– ooo..", + "31565": "– o Boże!", + "31566": "– i ja tam nie wszedłem..", + "31567": "– na flecikach..", + "31568": "– faceci. a tu są dzwoneczki w ogóle na tym stole. trzydzieści dwa dzwoneczki na jednym stole były i normalnie tak zasuwali. no to pamiątkowe zdjęcie. to w sumie dla mamy było zrobione..", + "31569": "– yhm..", + "31570": "– żeby wiedziała jak wiesz..", + "31571": "– no. i ty to wszystko nosiłaś?", + "31572": "– wiesz że tak ..", + "31573": "– tutaj jest taka chatka..", + "31574": "– yhm..", + "31575": "– i ten Materhorn był tu jest znaczy z tej strony ..", + "31576": "– i jeszcze wiecie co był taki obłoczek nad tym nad tą miejscowością wyglądało to normalnie w bajce. pięknie. no i tak Zermat wygląda. takie chatki..", + "31577": "– nie no rzeczywiście klimatyczny..", + "31578": "– się można udusić od powietrza..", + "31579": "– o i takie chatki czujesz. fajnie ..", + "31580": "– a mnie patrz ta noga mnie pomogła patrz..", + "31581": "– tak mnie te a strzelają mi te gnaty. teraz mam opuchnięte to mi nie strzelają ale..", + "31582": "– a mnie pomogło mnie pomogło. też chodziłaś na to?", + "31583": "– no..", + "31584": "– a gdzie tam?", + "31585": "– tu na te..", + "31586": "– na to..", + "31587": "– też tak kładłam w te w te wodę i tak szu szu szu ta woda mi tak szumiała..", + "31588": "– tak..", + "31589": "– on mi psuje te okulary bo ci bierze jak ja idę spać wieczorem a on wstaje w nocy..", + "31590": "– to musisz chować je..", + "31591": "– tak to on ci wiesz co czyta coś robi i on w nich dobrze widzi..", + "31592": "– a co on swoich nie ma takich okularów?", + "31593": "– nie..", + "31594": "– to niech sobie kupi na rynku za piętnaście złotych..", + "31595": "– szumiała bo taki prąd taki..", + "31596": "– i miałam i miałam parafinę..", + "31597": "– aha i parafinę..", + "31598": "– i miałam parafinę po tej parafinie chyba wiesz. po tej parafinie chyba. chcesz jeszcze kieliszeczka przestało ci się kręcić?", + "31599": "– już nie. trochę mi lepiej trochę mi lepiej no..", + "31600": "– lepiej ci trochę..", + "31601": "– wiesz co parafina podobno że rozmiękcza kości na wszystko nie jest dobra..", + "31602": "– tak tak..", + "31603": "– nie podarta naprawdę pikowany środek ma..", + "31604": "– porządna tak..", + "31605": "– porządna ładna ma materiał taki taki dość grubawy taki. ona chce nową kurtkę. ja mówię no przecież Kasia..", + "31606": "– niech jej babcia kupi..", + "31607": "– no przecież wszystko wołasz wszystko chcesz..", + "31608": "– tamta babcia niech jej kupi..", + "31609": "– Jutek mówi ło Jezu mówi tak się cieszyła ale wykończona była tak długo mówi. za długo to już. no to to takie dziecko to męczy nie?", + "31610": "– no no no. tak bo wiesz jak ona mnie jako koleżankę tak sobie traktowała jak dziecko do zabawy nie?", + "31611": "– tak ona chciała żebyś..", + "31612": "– i bym miała. tak to ja się z nią bawiłam..", + "31613": "– ale się już nabawiłaś z nią..", + "31614": "– bardzo no bardzo drogo..", + "31615": "– i gadam i mówię i mówię i co z tego Maryla i tera ci nie miała tej karty kończyła jej się ta karta i wołała ja mówię ja nie mam teraz pieniędzy. on też mówi nie ma i mówi tak. ja mówię sama. no to spytaj się twojej babki niech ci pożyczy to jak dostanę teraz mówię. dziadek dziadek siedemnastego dostanie..", + "31616": "– tak Krysia papieroski to żeby prędzej się chyba przekręciła od tych papierosków. z takimi życzeniami..", + "31617": "– no i no i tego i i ci ja mówię ja już córuchna i jest tak. a ona a jak babcia myślisz i się śmieje ironizuje że jak babcia myślisz no. a powiedziała że jej noga już u niej w domu noga stanie i znowu w szpitalu wylądowała. w szpitalu była teraz..", + "31618": "– albo w przedszkolu i by przyszła to mówi jej zachorowała. no i Piotrek w te ulewę przyjechał po ten statek w tę niedzielę i mówi że. y Kaśka że do południa był ojciec z Piotrkiem te pomyli groby..", + "31619": "– groby no pewno..", + "31620": "– a ja patrz tutaj dostałam od Kabzińskiego to miesiąc temu już byłam i nie byłam. nie byłam nie byłam z tym na jakieś zabiegi i nawet nie wiem co to są za zabiegi wiesz..", + "31621": "– i ty wiesz że to mrowienie ..", + "31622": "– ty a masz okulary takie do patrzenia nie masz?", + "31623": "– nie mam bo torby nie brałam ze sobą..", + "31624": "– tak..", + "31625": "– a te pieniądze się już jak wyciągasz wyciągasz to porozchodziły..", + "31626": "– tak tak..", + "31627": "– i ci z tych pieniędzy tylko zostało dwa tysiące na koncie dwa tysiące mu załatwiłam tego kredytu. i myślałam że ten kredyt mu dam a to se zostawię. a tu ci kochana w pe ka o powiedzieli że muszę konto wyczyścić do zera żeby ruszyć kredyt. do zera muszę mieć konto wyczyszczone z własnych pieniędzy. no to..", + "31628": "– yhm. ale to jest tak że jak powtarzasz na przykład drugi rok powtarzasz za swoje tak.. na trzeci zdajesz to już ci. finansuje zakład?", + "31629": "– to płaci od nowa zakład tak..", + "31630": "– aha..", + "31631": "– i jeszcze mam tej umowie taką klauzulę że od momentu ukończenia. studiów trzy lata muszę odpracować wiesz?", + "31632": "– no ale jak zakładu już nie będzie?", + "31633": "– bo tam na razie dwie osoby poleciały a w planie jest sześć no a plany unusu są do wymiana w całości garnituru no..", + "31634": "– czytałem w wyborczej że strasznie..", + "31635": "– ale burdel jest tam totalny no..", + "31636": "– ktoś bierze tam nie złe pieniądze..", + "31637": "– no jak oni maja po dwieście baniek słuchaj..", + "31638": "– Jezus..", + "31639": "– i teraz wszyscy są ciężko chorzy na serce dyrektory..", + "31640": "– gdzie Marta byłaś na. wakacjach?", + "31641": "– w Karwi znaczy tam koło Jastrzębiej..", + "31642": "– i kiedy chciałabyś się bronić?", + "31643": "– no może tak do czerwca nie?", + "31644": "– to niedługo będziemy opijali..", + "31645": "– to znaczy y Karol ja sobie wzięłam wiesz za cel. i to zrobię wiesz. bo tak naprawdę to mam siedem egzaminów. i w tym mam dwa takie które będzie trzeba się mocno spocić no może trzy..", + "31646": "– a to jest wieczorowe jak to jest?", + "31647": "– wieczorowo..", + "31648": "– to jak w tygodniu ile razy? codziennie jesteś?", + "31649": "– czekaj jestem cztery razy w tygodniu..", + "31650": "– aha..", + "31651": "– no bo chodzę w soboty a nie chodzę w poniedziałki i w czwartki..", + "31652": "– aha..", + "31653": "– no także bez sensu z ta sobotą..", + "31654": "– ale to jak popołudniu zaczynają się zajęcia czy popołudniu popołudniu no.. wieczorem?", + "31655": "– tak i dopiero strach nie?", + "31656": "– ale później to..", + "31657": "– teraz tak jak Marta to ona musi się uczyć non stop bo jak się nie nauczy non stop teraz na bieżąco to później nie da rady wiesz bo to musi sobie utrwalać wiesz reszta oni to są nienormalni na tym pierwszy roku robią wycinkę równo..", + "31658": "– niemożliwe..", + "31659": "– na wierzchu miało czekoladę..", + "31660": "– nie opisuj tylko zjedz..", + "31661": "– dzisiaj zjadłam dwa pączki. wafelki. a idąc do ciebie jeszcze batonika wciągnęłam..", + "31662": "– nie widać po tobie..", + "31663": "– no właśnie aż się boję wiesz że potem będzie widać..", + "31664": "– widocznie potrzebujesz..", + "31665": "– też tak sobie tłumaczę..", + "31666": "– skoro nie widać tego po tobie a wciągasz to znaczy że organizm tak przerabia i potrzebuje i już..", + "31667": "– a wciągam równo słuchaj..", + "31668": "– no tak ale na wakacje i na ferie robiliśmy przerwy bo to studenci przecież..", + "31669": "– yhm. ile płaciłaś za kurs?", + "31670": "– czterysta..", + "31671": "– nie tak źle nawet nie?", + "31672": "– nie..", + "31673": "– a to są wszystkie wycieczki już w tym opłacone czy płacisz za to?", + "31674": "– znaczy za wycieczki autokarowe płaciliśmy oddzielnie natomiast te sobotnio-niedzielne są pod taka akcją Towarzystwa Przyjaciół Łodzi co tydzień Towarzystwo organizuje wycieczki my byliśmy pod to podpinani..", + "31675": "– też Zuzie dzisiaj powiedziałem że ścięcie moich włosów to temat otwarty", + "31676": "– a co ?", + "31677": "– no ona chce mi ściąć włosy no z sambo", + "31678": "– Zuza ?", + "31679": "– no jakiś mają pomysł i sambo powiedział że muszę przyjechać na pawulon bo był przed chwilą na majspejs na laście i ja Zuza i on jesteśmy w najczęściej słuchających pawulon", + "31680": "– to samo.", + "31681": "– stanie w korkach po prostu jeszcze dwa razy bardziej wyprowadza człowieka z równowagi.", + "31682": "– tak bo siedząc w pociągu możesz chociaż poczytać gazetę tak ? a a w korku ?", + "31683": "– tak.", + "31684": "– nic nie zrobisz. nie odłożysz kierownicy na bok i wrócisz za godzinę.", + "31685": "– no pewnie że nie na pewno", + "31686": "– no.", + "31687": "– to wtedy to były inne czasy. zupełnie inne czasy. granice pozamykane sam fakt że byłam już w Niemczech", + "31688": "– nie tam nie będziemy tak łazić pod górę i w dół", + "31689": "– tu przejdziemy wąwozem sobie na dół Ala", + "31690": "– tak ?.", + "31691": "– uhm. a tu. tu to będzie zbyt stromo", + "31692": "– nie będę cię później znosić.", + "31693": "– ale na narty pojedziemy w tym roku Ala ?", + "31694": "– no to powinnaś wymienić !", + "31695": "– no to wymieniony już jest.", + "31696": "– ja też wymieniałam e wymieniałam zawsze co dziesięć ale teraz. wymieniam trochę rzadziej dwanaście mogę przejechać nawet piętnaście mi mówili że można przejechać.", + "31697": "– jak się kiedyś jechało to wszystkie te korzenie było czuć pamiętasz ?", + "31698": "– no", + "31699": "– nic.", + "31700": "– no ma te przecież wymienione y amortyzatory", + "31701": "– nie no czuć super jest", + "31702": "– no bo ten ta", + "31703": "– a jaka to powinna być ? a jaka to powinna być ? zobacz", + "31704": "– tak znajomo wygląda no", + "31705": "– jaka to powinna być ?", + "31706": "– czternastego lutego", + "31707": "– czternastego lutego ?", + "31708": "– to jest ta", + "31709": "– to jest tamta ?", + "31710": "– czternastego lutego ?", + "31711": "– tak. tak mi wygląda na czte na tą o Jezu co to będzie ?. na prawdę znajomo mi wygląda wiesz ?. w lewo", + "31712": "– w lewo ?", + "31713": "– ej dlaczego nie masz jakiejś normalnej strony domowej", + "31714": "– bo własnie dzisiaj sobie zainstalowałam nowego emesena i mi się tak chamsko włączyło na to. ale mam gugle normalnie w ogóle Barbaro zapiszemy się na warsztat masażu kamieniami", + "31715": "– jakie to przydatne", + "31716": "– wersja streczingu do klubu gimnazjon", + "31717": "– tak", + "31718": "– albo na. nie bo teraz jest to przez ajsek są jakieś tam organizowane. dni kariery", + "31719": "– oho mój drogi skoro i tak czekamy niech fermentuje", + "31720": "– potem swoim dzieciom będziesz opowiadała Barbaro", + "31721": "– co", + "31722": "– co robiłaś na studiach", + "31723": "– ja ?", + "31724": "– dzieci mama się bardzo pięknie uczyła jak uciekać z zajęć po raz kolejny", + "31725": "– moje dziecko będzie rozsądne. nie odziedziczy wiesz ja odziedziczyłam po tatusiu", + "31726": "– ty ?", + "31727": "– no chyba tak. to znaczy nie wiem moja mama strasznie chlała i paliła marihuanę. chyba byśmy się przyjaźniły", + "31728": "– żeby była sprawiedliwość to ja bym dopisała na każdym literkę. no. bo to jest smutne", + "31729": "– tak. tak to podpisz drugi też lewy to wtedy nie będą sobie zazdrościć", + "31730": "– no właśnie", + "31731": "– jeden będzie pe el a drugi el pe", + "31732": "– no w sumie", + "31733": "– nie bo el i pe musi być po tej samej stronie", + "31734": "– a to już tak się nie zdarzy", + "31735": "– no dajesz", + "31736": "– ojciec łosoś i osiem. dziewięć", + "31737": "– na pewno jakiś zboczeniec fo pa popełnić jak ostatnio Ewa u mnie była i ten i siedzi ona i ten ktoś Baśka do ciebie pisze a ja no otwórz. a tutaj Basia nie wiem czy wiesz ale Ewa ma dzisiaj imieniny", + "31738": "– czy pamiętasz przypominałam ci", + "31739": "– ale dobrze że przypomniałaś", + "31740": "– no czy to nie jest z tego. ze slamdoga ? no właśnie", + "31741": "– Nina to była Nina", + "31742": "– oglądamy tego kilbila a ja. ale co to jest jedynka czy dwójka. na co Nina. polsat", + "31743": "– więc", + "31744": "– taki mały żarcik", + "31745": "– to był pamiętny dzień kiedy to włączył się alarm pożarowy", + "31746": "– bo bo bo wiesz ja czekam na przykład tak", + "31747": "– to do mnie było", + "31748": "– ja czekam na kilbila w telewizji", + "31749": "– Gieremka", + "31750": "– Bure u Gieremka ?", + "31751": "– tak", + "31752": "– tak na Gieremka", + "31753": "– no bo Gieremek to jest dziecko z holokaustu żydowskie", + "31754": "– no bo on jest żyd przecież", + "31755": "– uratowane dziecko ale ale on był ochrzczony bo jego z getta uratowali Polacy", + "31756": "– tak ?", + "31757": "– no ale on jest. nie wiem ile tych synów było ? dwóch ?", + "31758": "– jeden był chyba je jeden ino bo", + "31759": "– a ten drugi to był chyba wnuczek co tak płakał", + "31760": "– no to ja też muszę tak zrobić.", + "31761": "– do czego ?", + "31762": "– bo mamy ten wykład wiesz z panem no i ostatnio właśnie. to w czwartek mieliśmy nie ? no i on powiedział że ci co byli na erazmusie. tak na", + "31763": "– a my siedziałyśmy w pierwszej ławce.", + "31764": "– oczywiście.", + "31765": "– potem drugie od razu Aneta. trzecie ktoś.", + "31766": "– z tej organizacji europejskiej to tak nie jest do końca moje.", + "31767": "– a co to ma za znaczenie ?", + "31768": "– nie no wikipedia.", + "31769": "– tak no to wiem ale to jest robione przez Niemców.", + "31770": "– ja robiłam tą amsterdamską.", + "31771": "– no jest o tych filarach Unii Europejskiej. kurde myślałam że jak on to przeczyta to.", + "31772": "– żeby Bralczyk mógł to zaakceptować", + "31773": "– wszystkie słowa tam piszesz", + "31774": "– tak ale tam nie będzie wiadomo kto to mówi bo są tylko będą te naczy no ewentualnie Jacek będzie miał wgląd w to nie ale to już nic nie poradzimy", + "31775": "– aha czyli ty te nagrania też musisz tam dać", + "31776": "– tak", + "31777": "– ło kurcze. czyli czy dokładnie odzwierciedlisz to wszystko", + "31778": "– nie rozumiem", + "31779": "– myślę że tak. pojedziemy i zrobimy zakupy.", + "31780": "– no dobrze to potem podzielimy się jeszcze pieniążkami.", + "31781": "– no. dlatego wiesz. do tego marketu gdzieś tam nie ?", + "31782": "– no no no tak bo naprawdę ja myślę że nie wytrzymamy tak długo.", + "31783": "– najwyżej się jeszcze zastanowimy jak to tam czy na śniadaniu czy na. jakoś no nie wiem co tam nam potrzeba.", + "31784": "– sześćset sześćset", + "31785": "– czy nawet ponad sześćset. tysiąc dwieście ?", + "31786": "– tysiąc sześćset może", + "31787": "– o może tak. a ty co jakąś cyferkę przymierzasz się ?", + "31788": "– no ja wiesz co tak patrzyłem ale. też żeby wykorzystać szkła. lampę i to. i wypuściła minolta. bardzo ładny", + "31789": "– siedem siódemkę tak ?", + "31790": "– no tak później sobie. pomyślałem", + "31791": "– a ile Wolica to tam gdzieś koło tego. Dzidka ? nie tam Chełmce są coś mi się chrzani", + "31792": "– nie no Dzidek ma dalej nie ? to jest tutaj", + "31793": "– jak na Lisa się jedzie i potem ?", + "31794": "– na Lisa. i na Lisa zaraz w lewo. tam gdzie jest ścieżka zdrowia", + "31795": "– no właśnie więc takie okazje to trzeba chwytać a nie wiesz jakie jaka tam kasa. po ile sprzedawała tą ziemię ?", + "31796": "– dwadzieścia coś tysięcy", + "31797": "– za działkę ?", + "31798": "– yhm", + "31799": "– i ilo metrową", + "31800": "– tysiąc metrów", + "31801": "– ja pierdzielę stary to okazja. jeśli to była taka oficjalna cena to. trzeba było kupować i się nie zastanawiać. od razu. a media tam jakieś był już prąd albo coś ?", + "31802": "– pokaż", + "31803": "– a te te ten portret taki kto mu to zrobił takie ?", + "31804": "– toć ładny jest a nie", + "31805": "– aaa", + "31806": "– jak nie będziesz miała co to to", + "31807": "– patrz a tu dziadki stare", + "31808": "– a ino że to to to już zrobione tam już rok czy ze dwa", + "31809": "– ja nie widziałam tego zdjęcia", + "31810": "– tu jeszcze były drzwi patrzcie na tarasie dziadki Natalka", + "31811": "– to u komunii twojej Natalci", + "31812": "– jaki rymatyzm ?", + "31813": "– romantyzm ? nie można się tam zakochać taki smród ?", + "31814": "– tak", + "31815": "– a to Alicja nie ?", + "31816": "– jak oni szczają i srają tam do tej wody", + "31817": "– to jest chyba Alicja to jest Alicja Alicja", + "31818": "– to jak ma tam być romantycznie", + "31819": "– Ewka opiekunka skacze a Natalka", + "31820": "– ale czysty ten Piotrek to Wysocki stary patrz Woźniakową widziałeś jak ją sfotografowali ją", + "31821": "– no i też mi taki kamień właśnie wyszedł a okazało się że ja przegrzałam te drożdże", + "31822": "– o to drożdże sparzyłaś", + "31823": "– no widocznie", + "31824": "– aaa", + "31825": "– bo ono wyrosło ładnie", + "31826": "– tak", + "31827": "– drożdże to się w ciepłym mleku rozpuszcza", + "31828": "– tak w takim let", + "31829": "– ale nie to ciasto stało przez całą noc na drugi dzień trzeba było go podgrzać i jeszcze wyrobić", + "31830": "– nie wiem dziesięć deko kładłam zawsze jak robiłam", + "31831": "– tata nie chcesz mojej drożdżówki ?", + "31832": "– toć ile on zjadł ?", + "31833": "– tak ?", + "31834": "– dosyć już", + "31835": "– trzysta cukru cały czas widzę że tam sobie odkrawa", + "31836": "– gdzie no coś ty ?", + "31837": "– jemu nie trzeba bo ona ma za duże te cukry", + "31838": "– ja się najem jak nikt nie widzi", + "31839": "– jo a później powie tak skąd taki cukier ?", + "31840": "– cukier mówi taki chory jeztem trzysta pięćdziesiąt no dzisiaj będzie miał pięćset", + "31841": "– Marchlewskiego ojciec", + "31842": "– jeszcze ?", + "31843": "– jo", + "31844": "– dobrze dobrze", + "31845": "– i już go zamordował jego zięć rozumiesz i chłop zostawił rozrzutnik bo wyszło powietrze z koło a nie oświetlony", + "31846": "– to też mądry na szosie", + "31847": "– to morderca", + "31848": "– i ry i tyn nie zauważył tego jak rypnął rozumiesz to Marchlewskiego pozbierali w kawałki", + "31849": "– mogę iść na dwór ?", + "31850": "– ychy idź tylko nie nie tam nie podchodź pod jakiś ciągnik", + "31851": "– a gdzie ?", + "31852": "– dziesięć razy stawka jest", + "31853": "– taak. jak jest na przykład trzy trafne to razy dziesięć ?", + "31854": "– nie ! może być tylko chyba nawet yyy nie ta liczba tylko ona jest plusem ta liczba jak będzie", + "31855": "– ta liczba ta jedna", + "31856": "– jak będzie w losowaniu po prostu zakreślonym chyba nawet", + "31857": "– razy dziesięć to jak by były", + "31858": "– tak", + "31859": "– bo za czwórkę płacą w multi. kiedyś w multi wygrałem dwa złote", + "31860": "– no Kwiatkoszczanki", + "31861": "– ychy a to tu tych Kwiotków", + "31862": "– no tych no", + "31863": "– ychy ale tam za za Górskimi ten Kwiotek na górce co mieszkał Kaśka był tam wiesz", + "31864": "– a to kto ja chodziłam do szkoły z tym Kwiatkowskim bo on z Dybalską się ożenił", + "31865": "– ychy ychy", + "31866": "– no ze Stachem chodziłam do do jednej klasy tak tak a gdzie nasza kaczka ?", + "31867": "– mnie się wiesz co ? mnie to smakuje to ciasto jabłkowe ale z tym sosem waniliowym.", + "31868": "– no to nie.", + "31869": "– nie ze śmietaną bitą.", + "31870": "– no. tylko z sosem waniliowym. możesz powiedzieć co tam. ten germ knedel też jest z wanilien zouze wiesz. on tak pływa w tym sosie. tak się kroi go i tak się macza w tym sosie.", + "31871": "– może to jest to.", + "31872": "– chyba że to jest to asai to jest ta borówka amerykańska ? to jest borówka amerykańska tylko większa. to jest jagoda. bo mertej to jest na pewno jagoda.", + "31873": "– mhm.", + "31874": "– grenat to będzie granat.", + "31875": "– mhm.", + "31876": "– czyli to. asai czy jak tam.", + "31877": "– matko jak to skwierczy !", + "31878": "– a ! a to jest. no tak. to jest bardzo ciekawy składnik. ja ci zaraz powiem co tutaj jest.", + "31879": "– no to już wiesz gdzie no to już wiesz gdzie one już się wiesz", + "31880": "– no bez przesady", + "31881": "– no", + "31882": "– dobra nie dobra ej załóżmy że yy ludzka dusza uchodzi z ciała i wchodzi do następnego nie ? załóżmy że jest taka teoria no to jak już coś", + "31883": "– jest coraz więcej ludzi", + "31884": "– żeby parkiet był jak linoleum", + "31885": "– pierwszy raz widziałem tak grubą warstwe lakieru na yy na parkiecie", + "31886": "– u nas jest już tak pozdzierany parkiet że nie wiem czy mamy do niego dzwonić ?", + "31887": "– nie trzeba zeszlifować i polakierować", + "31888": "– nie nie nie nie nie to jest coś innego", + "31889": "– nie to nie jest rak to jest ta klątwa Tutenchamona i", + "31890": "– nie nie nie nie nie", + "31891": "– i grobowiec Piastów jak otwierali czy Jagiellonów to też poumierali wszyscy takie grzybki pleśniowe się tam gdzieś tam takie potem", + "31892": "– ale to trzeba mieć tyle roślin i w ogóle o nie nie dbać", + "31893": "– ja wiem teraz na sukienki się przerzucasz", + "31894": "– tak już nie można chodzić w glanach i w skórze mając dwadzieścia parę lat jako dziewczyna jako facet luz", + "31895": "– czemu ?", + "31896": "– no gdzie weź i na wydział ?", + "31897": "– ja lubię takie laski", + "31898": "– w glanach ? i z czerwonymi pasemkami ?", + "31899": "– no nie no bez czerwonych pasemek", + "31900": "– i w skórze i w wyciągniętych swetrach ?", + "31901": "– w skórze no", + "31902": "– a jak świeczka kapnie ?", + "31903": "– kurwa i teraz nie wiem na czym skończyłem", + "31904": "– zajebista jest kurwa no ledwo się powstrzymuję żeby ją zjeść jej nie zjeść", + "31905": "– ale jest śliczna nie ?", + "31906": "– zajebista w chuj poważnie", + "31907": "– ale co ?", + "31908": "– takie fajne prezenty dostałem od nich", + "31909": "– kupiliśmy taką w ogóle aaa", + "31910": "– dostałem kopę prezentów", + "31911": "– kopę prezentów", + "31912": "– dostałem o teraz zobaczymy czy pamiętam dostałem takiego fioletowego kraszera z jakimś znaczkiem", + "31913": "– Krzysiek Arek czy wam się nie spieszy ?", + "31914": "– yyy", + "31915": "– mi się śpieszy", + "31916": "– mi się już nie śpieszy", + "31917": "– mi się śpieszy bo chcę jeszcze nad jezioro zdążyć", + "31918": "– teraz zdążymy jak tu połowa zostaje to", + "31919": "– ja chcę jechać", + "31920": "– połowa zostaje", + "31921": "– oooo", + "31922": "– weź idź go bierz za szmaty i do", + "31923": "– a co ja będę mu albo chce albo nie chce", + "31924": "– tylko że patrz o za chwilę go ktoś rozjedzie jak to wszystkie psy tutaj w Suszewie", + "31925": "– no", + "31926": "– małe", + "31927": "– na czele z moim małym szczeniakiem", + "31928": "– gdzie ?", + "31929": "– Marek kiedyś przejechał pamiętasz ? nie bo jak byłam mała mama tutaj nam przywiozła takiego", + "31930": "– i ty generalnie już masz wszystkie wpisy tak ? jutro oddajesz ten ze mną indeks tak ? czy nie masz jeszcze wszystkich wpisów ?", + "31931": "– nie mam jednego od Malinowskiej", + "31932": "– aa kurwa", + "31933": "– a ty ?", + "31934": "– no ja mam wszystkie już jutro z matkiem oddajemy indeks", + "31935": "– ale jutro od niej wezmę od o", + "31936": "– a weźmiesz od niej", + "31937": "– od dziewiątej", + "31938": "– no to idziesz z nami", + "31939": "– Kuba znikał w porze obiadowej robił obchód", + "31940": "– u hy hy", + "31941": "– no dokładnie i wybierał meni", + "31942": "– na co mam dzisiaj ochotę. co bym dzisiaj zjadł", + "31943": "– idę na rekonesans", + "31944": "– tak jest. tu kluski nie", + "31945": "– Kuba gdzie idziesz ? a Kuba już szu szu szu nie ma mnie ping uciekał nie ?", + "31946": "– ja to najchętniej brałam deskę taty", + "31947": "– kajak jest fajny", + "31948": "– wiem wiem wiem na deskę to musiałabym być cała mokra bo się kładłam. na środek jeziorka. kompu kompu i z powrotem", + "31949": "– tylko trzeba wziąć bluzę to ja pójdę do Jędrzeja i powiem mu. wiesz Ala ?", + "31950": "– pójdę do Jędrzeja. powiem mu żeby nam naszykował kajaczek", + "31951": "– yh", + "31952": "– wynocha", + "31953": "– o jejku ale się obżarłam", + "31954": "– wiem że masz problem z keczupem", + "31955": "– no najwyraźniej", + "31956": "– mi się wydaję że ten będzie za chu za chud za krótki na mój jęzor", + "31957": "– mi się wydaje że kulka jest za krótka za mała", + "31958": "– ale ty masz malutki język", + "31959": "– nie ?", + "31960": "– ona z resztą też", + "31961": "– ale ja mam", + "31962": "– aaa", + "31963": "– prawie nic dobra to ja mogę ten niech już będzie wystawiania języka dostaniesz taką kuleczkę ode mnie", + "31964": "– dwie się odkręcają", + "31965": "– tak zawsze dwie się dokręcają czekaj", + "31966": "– nie czarne tamto tam tą tą stalową", + "31967": "– masz może kombinerki ?", + "31968": "– nie", + "31969": "– nie bo ja w domu jak nie mogę odkręcić to kombinerki biorę nie", + "31970": "– a jak sterynie nie ?", + "31971": "– he takie od smaru", + "31972": "– no ja jednej nie mogę odkręcić też mam chamskie palce takie", + "31973": "– właśnie a mógłbym na przykład coś wystawić od siebie bo ty masz konto na alegro", + "31974": "– mam", + "31975": "– to byś mi coś wystawił co ? dałoby radę ?", + "31976": "– no mogę ci wystawić no", + "31977": "– ja tam muszę chyba popatrzeć co ja tam mam ty mam te komiksy starłorsa kurcze fanów starłorsa jest kurcze niemało trzy komiksy mogę wystawić", + "31978": "– twój tata pali ?", + "31979": "– pali chyba", + "31980": "– spytam się na wyrost", + "31981": "– to potem weźmiesz jak będziesz wychodzić tutaj nie chcę bo ja się odzwyczajam", + "31982": "– dobra sory", + "31983": "– już powiedziałam że więcej kurcze z poczty już nic nie", + "31984": "– no to nawijaj", + "31985": "– a no bo na allegro wystawiłem taką bluzkę najka nie z Anglii żeśmy kurcze z Agatą", + "31986": "– wrócił tak. nie no to znaczy aha bo ja nie widziałam od początku", + "31987": "– tak on był zakonnikiem", + "31988": "– daj Ani skończyć", + "31989": "– on był bratem zakonnym", + "31990": "– może inny film wy oglądaliście", + "31991": "– no bo ja widziałam jak. od tego momentu ten film jak on już wyszedł z tego zakonu", + "31992": "– jego rozpoznała rodzina. on uciekł. i poszedł do zakonu", + "31993": "– i poszedł do zakonu", + "31994": "– i poszedł do zakonu", + "31995": "– nieważne no", + "31996": "– i wrócił do zakonu", + "31997": "– i ten nie. no i no i on w to wszystko wszedł nie ? za zamieszkał w garażu u tego kochanka swojej żony", + "31998": "– co to za film ?", + "31999": "– super film naprawdę. taki z podwójnym wiesz bo to. to była taka komedia ale w zasadzie tragikomedia. dramat nie ?", + "32000": "– dla kogo dramat to dramat", + "32001": "– w Afganistanie jest ten problem że oni tam chyba od trzynastego czy czternastego wieku są w ciągłej okupacji", + "32002": "– ale no to jest jak", + "32003": "– tak ale każda wojna taka prowadzona jak amerykanie teraz prowadzą przecież wiadomo to są imperialne wojny", + "32004": "– no tak to jest kolejna wojna imperialna w Afganistanie", + "32005": "– oczywiście to nie daje", + "32006": "– problemy Afganistan ma takie że oni nie mają żadnych", + "32007": "– i dlaczego ludzie się decydują żeby mieszkać w takim nowoczesnym bloku a nie", + "32008": "– myślę że kwestia przyzwyczajenia chęci mieszkania w śródmieściu bo to jest w śródmieściu wiesz normalne mieszkanie żadnych specjalnych wymogów dotyczących otoczenia tak bym powiedział normalne stosunki sąsiedzkie jak w każdym bloku czyli z jednym mi lepiej z drugim mi gorzej bez żadnych szczególnych więzi ani szczególnych negatywnych emocji taka codzienność", + "32009": "– to akurat teraz nie wiem czy to nie będzie takie ten to zdjęcie się nie skojarzy za bardzo", + "32010": "– skojarzyło się", + "32011": "– bo tutaj pan mieszka prawda ?", + "32012": "– tak", + "32013": "– właśnie to może ja je zostawiam jeszcze na koniec", + "32014": "– dobrze", + "32015": "– jak przejdziemy do tej części indywidualnej bo tak mi się czasami zdarza że robię wywiady i ludzie o tutaj mieszkam to więc jeszcze to na przykład", + "32016": "– acha czyli raczej osiedle takie zamknięte", + "32017": "– jeżeli miałbym się wyprowadzać bo niespecjalnie mi się chce bo mi się tu bardzo dobrze mieszka", + "32018": "– no tak ale jeżeli chodzi o formę ochrony takie kontinuum czy otwarta czy zamknięta czy zamknięta i z dodatkowym strażnikiem tak jak u czyli ten strażnik też musiałby być", + "32019": "– czyli tutaj de fakto ta wspólnota musi tworzyć jakieś takie wewnętrzne więzi ?", + "32020": "– tak tu musi", + "32021": "– a w tym przypadku się pan na to mieszkanie tutaj ?", + "32022": "– tutaj tak tu mi się podoba", + "32023": "– okej zdjęcie czwarte", + "32024": "– kubizm i to w takim stylu troszkę budownictwo lat osiemdziesiątych nie wiem czy to jest nowe osiedle czy nie nowe ?", + "32025": "– jedność fantazyjność", + "32026": "– no nie jest to jednolite to nie są klocki po prostu postawione żeby stały i żeby je podzielić jest w tym trochę fantazji jest w tym i zarówno architektura i układ urbanistyczny bo urbanistyka też odgrywa tutaj pewną rolę odgrywa", + "32027": "– nie", + "32028": "– nie. krótka odpowiedź", + "32029": "– zbyt to jest dla mnie klockowate zbyt jednostajne", + "32030": "– to może ja tutaj przejdę i już pokaże drugie zdjęcie. tutaj co panu się rzuca w ogóle", + "32031": "– ale nie było tam jakiegoś problemu żeby przystosować to mieszkanie żeby można było powiedzieć że to jest moja przestrzeń i", + "32032": "– żadnego zwłaszcza że dość szybko architekta wnętrz przepędziłem i sam sobie tam. mówiłem już że mam fantazję ?", + "32033": "– no tak", + "32034": "– więc całą kolorystykę całą strukturę wszystkich elementów wykończeniowych sam sobie wymyśliłem i przepraszam stałem nad głowami fachowców i ich pilnowałem bo jeszcze do Anglii nie wyjechali", + "32035": "– czyli jednak odczuwa pan potrzebę żeby mimo tego płotu jeszcze strażnik był", + "32036": "– tak dlatego że to działa odstraszająco i działa działa nie do końca skutecznie ale podwyższa troszeczkę bezpieczeństwo", + "32037": "– no dobrze to ja już wyczerpałem limit swoich pytań jeżeli chce pan coś jeszcze dodać jakaś uwaga", + "32038": "– ja panu chciałem podać jak działa strażnik w tym momencie", + "32039": "– no to bardzo chętnie", + "32040": "– a jeżeli na przykład teraz tak abstrahując od zdjęcia tutaj trochę już wyraźne są takie jakby dwie strony prawda ta klasa średnia średnia klasa średnia średnia i jedna z fantazją i druga bez nauczy tutaj taka która żyje sobie samemu gdzieś tam to jeszcze chciałby zapytać czy może jakoś ma na to wpływ jakieś tam zawody które one wykonują", + "32041": "– myślę że tak", + "32042": "– trochę tak trochę tak co wcale nie przeszkadza mieć dobre sąsiedzkie stosunki w niczym to nie przeszkadza natomiast ja tu sobie mieszkam bo mi się tu podoba bo ja tu chcę bo mam spokój tak wygląda mój domek i ogródek i już", + "32043": "– i tutaj jeśli chodzi o plusy i minusy to plusy tak jak już tutaj powiedzieliśmy tak ten spokój poczucie ochrony", + "32044": "– czyli to też będzie takim plusem ta cisza i spokój", + "32045": "– no jest jeszcze jeden element wiążący ale negatywny już taka typowo ludzka chęć patrzenia co się dzieje u innych", + "32046": "– czyli to jest minus ?", + "32047": "– to nie jest minus to jest cecha nie traktujmy tego jako minus", + "32048": "– dobrze a i w przypadku tych ludzi którzy tu już mieszkają o tym temperamencie na jakim oni poziomie żyją ?", + "32049": "– myślę że tu też jest klasa średnia wyższa", + "32050": "– czyli to jest porównywalnie do tego trzeciego zdjęcia tak tylko że ?", + "32051": "– tak tylko troszeczkę może być inny typ osób przynajmniej z mojego punktu widzenia", + "32052": "– i oni są podobni do mnie", + "32053": "– tak i oni są podobni do mnie", + "32054": "– bo jeszcze mnie ciekawi w tym przypadku akurat skoro powiedzieliśmy że to jest ta klasa średnia wyższa dlaczego oni się zdecydowali na taki powiedzmy segment a nie na przykład na domek wolno stojący własny ?", + "32055": "– no", + "32056": "– no tym niemniej", + "32057": "– tym niemniej dobrze ale sprawdzili się", + "32058": "– sprawdzili się", + "32059": "– no to wszystkie pytania już wyczerpałem pozostało mi tylko podziękować bardzo za poświęcony czas", + "32060": "– nie ma za co", + "32061": "– i dużo przydatnych uwag które na pewno sobie wykorzystam w swojej pracy", + "32062": "– a w przypadku. no właśnie dlaczego te osoby decydują się na coś takiego żeby mieszkać w takiej właśnie w takiej zabudowie ?", + "32063": "– ja myślę że to jest kwestia dwóch rzeczy co najmniej dwóch rzeczy. kwestia pewnego bezpieczeństwa. pewnego no spokojnego snu że że mieszka się w jakimś takim miejscu niepowszechnie dostępnym i dlaczego blok. myślę że to jest kwestia również pewnych przyzwyczajeń które dotyczących mieszkania właśnie w budownictwie wielorodzinnym", + "32064": "– no co ty ? nie widziałam tego.", + "32065": "– to jest za darmo prawda ?", + "32066": "– nie.", + "32067": "– nie ?", + "32068": "– jak wkładasz kartę.", + "32069": "– za darmo nie ale to.", + "32070": "– no nie no wkladasz kartę jak na przykład bo to żebyś nie buchnęła tego roweru.", + "32071": "– znaczy zupełnie zupełnie za darmo nie jest. ale no to kosztuje na zasadzie kurwa trzydzieści euro chyba abonament roczny.", + "32072": "– ja mam jeden tatuaż", + "32073": "– no to tam sobie musisz wpuścić jak się następnym razem utniesz to sobie wpuść atrament", + "32074": "– ale masz pomysły.. ale takie wiesz. można by to szybko zrobić. po prostu gruboziarnisty papier ścierny przyłożyć. lekko młotkiem gumowym chlapnąć. przesmarować. farbą", + "32075": "– nie dojdziesz do do. skóry właściwej", + "32076": "– tak popsuje mi się", + "32077": "– ona wstała i od razu włączyła komputer. dobra to ja idę sobie drukować", + "32078": "– nie włączyła tylko ja chcę. coś wam pokazać", + "32079": "– jak mi nie usuniesz żadnych plików to mi się nic nie zrobi. co mogłabyś mi usunąć", + "32080": "– no bo się nie znam i nie wiem", + "32081": "– nie mów z pełnymi ustami", + "32082": "– ale laska mo długie włosy", + "32083": "– długie włosy to przeżytek", + "32084": "– mogłaś mi nawet nie smażyć schabów bo mam jeszcze mielone. mięso mielone surowe i kurczaka", + "32085": "– o fajnie", + "32086": "– o Ewa to dostała kurczaka", + "32087": "– a ty nie dostałaś i nie dostaniesz bo nie mom", + "32088": "– no świetnie za to ty dostajesz prezenty na dzień kobiet a ja nie", + "32089": "– nie jest na dzień kobiet tylko na na święta na zajączka to jest. o to ci chodzi tak", + "32090": "– w piekle by mi było za gorąco a tak to", + "32091": "– zależy kto pójdzie bo ja to patrzę raczej ze względu na towarzystwo jeżeli. rydzyk pójdzie do nieba to znaczy że nie ma sprawiedliwości na tym świecie. pójdę do piekła", + "32092": "– na pewno nie pójdzie ze względu na pychę jego", + "32093": "– a jak pójdę do piekła. znaczy rydzyk pójdzie do piekła", + "32094": "– nie wiem", + "32095": "– pamiętasz ten opis przyrody", + "32096": "– nie", + "32097": "– z Jagny. z Krzyżaków. Jagna to była dziewczyna która. gniotła orzechy między półdupkami nie wiem czy dobrze pamiętam ale chyba było właśnie coś takiego. czy jak usiadła na orzechach to je zgniotła. jeszcze była taka taka", + "32098": "– patrz wczoraj o tej porze jechaliśmy korsą nie", + "32099": "– no", + "32100": "– tak świniobicie krowo bicie i krowa w odbycie", + "32101": "– o boże nie no raz słyszałam. nie śmiałam się za drugim razem. jeszcze raz powtórz o boże", + "32102": "– zaraz puszczę bąka", + "32103": "– idzie drugi specjalnie dla ciebie", + "32104": "– myślisz że to będę wykasowywać twoje", + "32105": "– no", + "32106": "– telepanie proszę ciebie piana z ust zataczanie gałek to jest coś pięknego taki wygląd", + "32107": "– kto tam Michał a ty", + "32108": "– nie na obozie znaczy na tym na wycieczce", + "32109": "– co to parawan macie czy to jest parasol ? parasol tak na działkę ?", + "32110": "– gdzie taki ?", + "32111": "– no ten tu czy na balkon ?", + "32112": "– na balkon", + "32113": "– zielono nie granatowy", + "32114": "– taki to jest balkonowy", + "32115": "– tragedia. nie nawet nie będziesz nawet sobie nie wyobrażasz to co babcia mówi to jest w dotyku to jest siano syf taki coś obrzydliwego. tak to masz normalne włosy i po każdej farbie", + "32116": "– druty !. chciałam Ci powiedzieć że ja", + "32117": "– twoja mama to miała więc wie", + "32118": "– no ja to miałam coś tragicznego po prostu pióra takie", + "32119": "– wyssane z palca ?", + "32120": "– wyssane z palca. więc coś tam musiało być", + "32121": "– podobno za Cywińskiej tak ? miał dobre notowania teatr kaliski", + "32122": "– o ale to kiedy to było. panie to. prehistoria", + "32123": "– Cywińska. nie no myślę że. no nasza historia to Lesień nie ? tak. chyba funkcjonowało to w miarę", + "32124": "– no jeszcze potem końcówka Lesienia Buchwald jeszcze jako tako", + "32125": "– emocje", + "32126": "– emocje", + "32127": "– nie ma po prostu kurcze jakiegoś takiego kandydata normalnego. który by coś tam kurcze", + "32128": "– ta to wszystko jedno i to samo", + "32129": "– trzeba by po prostu stworzyć nową partię", + "32130": "– partia radykalnych liberałów", + "32131": "– postępowych konserwatystów", + "32132": "– polityka. a ty Guma gdzieś na nartki się wybierasz w tym roku ? na ferie ?", + "32133": "– ju jutro rano. jutro pobiegać", + "32134": "– on tam nie miał za dobrych notowań", + "32135": "– nie miał ? mało ambitny. wytykano mu mało ambitny repertuar", + "32136": "– ale tam wcześniej Talar też tam chyba nie miał za łatwego życia bo wcześniej Talar był jego poprzednikiem", + "32137": "– Talar akurat skłócił tam tych ludzi. on był taki kłótliwy nie ?", + "32138": "– ta ? ta ?", + "32139": "– coś wody właśnie w kranach zabrakło", + "32140": "– zabrakło", + "32141": "– i to jakiś krokodyl", + "32142": "– inspektor jakiś tak. coś. kurde taka jazda że", + "32143": "– no ponoć czad nie zły jest ta hydro zagadka", + "32144": "– a puść może Guma po cichu tą Edit Piaff. jeśli chłopaki nie macie nic przeciwko temu", + "32145": "– a w tle dyskusję o sztu o sztuce rokowej. byle Hołdys się nie wymądrzał", + "32146": "– ale tam nie powinno być w ogóle żadnego plejstejszyn o to mi chodzi rozumiesz", + "32147": "– no ale nie rozumiesz że one no dobrze ale dlaczego oni mieliby niby nie mieć tak to się uczą że że dobra się dzielą", + "32148": "– plejstejszyn dla każdego", + "32149": "– nie. a jak masz rodzeństwo to też mają rodzice od razu kupić dwa plejstejszyn. nie możesz się podzielić albo dwa albo wcale", + "32150": "– no nie zmienia się nie zmienia się", + "32151": "– no nie wiem jeżeli oni ty ej no jaki jest jaka jest funkcja funkcja tego że oni tam mają plejstejszyn i jeden komuter na dwadzieścia osób", + "32152": "– no bo Maciek no dobrze no bo nie ma po prostu warunków", + "32153": "– no dobrze ale to jest kurwa totalny bezsens moim zdaniem", + "32154": "– jest bardzo podkreślona w tym filmie no nie", + "32155": "– wpływ ostateczny na to jakie są ich dzieci bo samo to właśnie dziecko ta jak ona tam miała iksińska", + "32156": "– Alicja. z krainy czarów", + "32157": "– było", + "32158": "– Alicja miała jakiś tam zbudowany swój system wartości i do ostatniej chwili jakby się z tymi myślami biła", + "32159": "– chciała się go trzymać nie", + "32160": "– no ty z nami miałeś tyle pokus", + "32161": "– co ?", + "32162": "– akurat ty byłeś w takim towarzystwie że miałeś tyle pokus", + "32163": "– dużo zależy właśnie też od tego towarzystwa w tym momencie", + "32164": "– no ale w jakim towarzystwie co ty opowiadasz takie rzeczy", + "32165": "– no stary no proszę cię", + "32166": "– no a w podstawówce to co to tam każdy był normalnie super ekstra", + "32167": "– tak", + "32168": "– ale ona nie może nie może naprawdę nie może pić takiego piwa", + "32169": "– jak ci z kranówką rozrobią to", + "32170": "– no patrz przed chwilą cię spieprzyła nie", + "32171": "– no właśnie to chciałam powiedzieć", + "32172": "– nie bo ja stwierdziłam że nie chce pić z puszki szit już nie takie śmieci się piło", + "32173": "– jakie śmieci pijesz ?", + "32174": "– dlaczego ja siedzę tyłem do telewizora ?", + "32175": "– no", + "32176": "– ale na chrzcinach musisz przyjąć", + "32177": "– ja tak nie zrobiłam nie nie pamiętam nie nie przyjęłam chyba w ogóle nie", + "32178": "– musisz", + "32179": "– ja wiem wiesz wiesz wiesz co to było ?", + "32180": "– musisz", + "32181": "– ja wiem co to było w ogóle nie było komunii", + "32182": "– a no to można tak to", + "32183": "– tak się odbyło że to był po prostu sam chrzest nie na mszy bo to był sam chrzest", + "32184": "– jak nigdy nie wiesz", + "32185": "– spoko mi Namiestnik powiedział że przypominam mu jego teściową", + "32186": "– no halo", + "32187": "– Namiestnik patrzył ciągle na moje cycki i powiedział że", + "32188": "– na mnie Pilar się ciągle patrzył się", + "32189": "– przypominam mu tą yyy Gosię tą ta co w siatkę gra Małgorzata", + "32190": "– ale gdzie mam to wysłać ?", + "32191": "– acha no tak po tym jak w kinie byłyśmy", + "32192": "– w kinie się tak ucha chałyście", + "32193": "– no", + "32194": "– Staśka czy się pomalowałaś na różowo ?", + "32195": "– tak", + "32196": "– nie na różowo na fioletowo", + "32197": "– na różowo", + "32198": "– na fioletowo no dobra ale takie masz ten", + "32199": "– nie po teraz wzięłam i tak ten sobie starałam", + "32200": "– no właśnie bo tak siedzisz i ten ja mówię nie wiem czy masz jakieś uczulenie czy masz", + "32201": "– no ja też", + "32202": "– bo zaczęłam oglądać ja ci powiem tak", + "32203": "– znaczy się ale nie", + "32204": "– a później chciałam go obejrzeć", + "32205": "– ale dziewczyny ale nie", + "32206": "– to płytę zarysowało mi od początku", + "32207": "– za załóżmy że w kinie się inaczej film ogląda nie ja to oglądałam w kinie w tej dolby serand i to miało", + "32208": "– ale co ty nie", + "32209": "– mnie to w ogóle nie śmieszyło", + "32210": "– no ale wpłacisz zaliczkę i masz", + "32211": "– ale w tym roku ?", + "32212": "– dwa tysiące dziesięć dziewiąty października dwa tysiące dziesięć", + "32213": "– bo w moje dwudzieste piąte urodziny ma moja kumpela no właśnie też się chajta", + "32214": "– ona chciała drugi dziesiąty dwa tysiące dziesiąty ale zamówiony", + "32215": "– no w sumie ta", + "32216": "– no to wzięła dziewiąty dziesiąty dwa tysiące dziesiąty", + "32217": "– no no", + "32218": "– u ciebie a dostałam kurwa w mówię nie ja mówię nie ja nie mam siły ja byłam na tej inwentaryzacji czułam się taka kurwa zmęczona po tym", + "32219": "– w tych brudaskach", + "32220": "– gdzie ty robiłaś byłaś yyy na tym inwentaryzacji ?", + "32221": "– no u ojca", + "32222": "– szklanki chcecie nowe do tego ?", + "32223": "– nie nie", + "32224": "– nie", + "32225": "– czy będziecie z tego", + "32226": "– Kajka jest dostępna na gadu gadu", + "32227": "– chowaj się mam nadzieje że nie masz opisu u Oliwki ?", + "32228": "– nie mam co ja mam ?", + "32229": "– no to ja też nie mam", + "32230": "– no mam ten dziwny", + "32231": "– to dobrze", + "32232": "– ja myślałam że ty stukasz tam wiesz yyy w Bydgoszczy czy tam w Toruniu czy tam właściwie w Gniewkowie", + "32233": "– nie", + "32234": "– ja kiedyś robiłam z Olką Bejfert nawet Olka takie zdjęcie kiedyś dała", + "32235": "– tak co kazałaś usunąć", + "32236": "– no mówię kurde no co ona za zdjęcie daje ty dobrze że tych pinezek jeszcze nie było bo jak by mi przyjęła to ja jej bym chyba zajebała", + "32237": "– ona ma", + "32238": "– ale możesz usunąć pinezkę", + "32239": "– nie no Siwa to jest wielka pani fotomodelka", + "32240": "– użytkownik sun", + "32241": "– taka fotomodelka że ma jedno zdjęcie co tam niby", + "32242": "– uniwersum dwadzieścia", + "32243": "– pierdzielisz", + "32244": "– czyli dobrze że ja na imprezach zawsze piję drinki", + "32245": "– ja też zawsze", + "32246": "– ale wiesz co ? jak mam kumpele która nie może pić z puszki", + "32247": "– ja też zawsze kupuję w butelce", + "32248": "– nie może pić z puszki albo z nalewaka bo ma uczulenie wpływ na", + "32249": "– na co ma uczulenie kurwa ?", + "32250": "– na metal nie może pić piwa z", + "32251": "– na jedną zmianę i w zawodzie i nie robić za robola najlepiej to od razu", + "32252": "– jakie ona ma wymagania ty", + "32253": "– najlepiej to od razu kierownicze", + "32254": "– no ja mam podobne", + "32255": "– najlepiej to od razu kierownicze stanowisko poproszę", + "32256": "– może doktorat jeszcze zrób najpierw", + "32257": "– e", + "32258": "– yyy kurwa trochę żałuję że może nie poszłam bo przynajmniej bym kurwa miała", + "32259": "– ja też żałuję", + "32260": "– czuła bym się spełniona", + "32261": "– tysiąc złotych byś chociaż miała", + "32262": "– zaraz poczekamy po poczytamy", + "32263": "– dziesięć minut", + "32264": "– aha", + "32265": "– tak bo to szybko ja to robiłam kiedyś", + "32266": "– no zapaliłam wczoraj bez problemu !", + "32267": "– słucham ?", + "32268": "– zapaliłam bez problemu", + "32269": "– aha", + "32270": "– no bo się rozgrzał ! wie wie ja ja podejrzewam że tam po prostu osadza się wilgoć czy coś takiego jak jest taka pogoda", + "32271": "– albo szczotki albo styki przy rozruszniki tam coś nie przechodzą tak jak trzeba", + "32272": "– ręce opadają i cokolwiek jeszcze może nie ?", + "32273": "– i majtki spadywują", + "32274": "– pani profesor ? co tam wyczytałaś ?", + "32275": "– że jest do rur", + "32276": "– e e nie nie piszę że jest do rur plastikowych pisze rury. naprawia uszczelnia naprawia rury wszelkiego rodzaju urządzenia sanitarne", + "32277": "– to normalne.", + "32278": "– co robisz w tej chwili ? takie pytania mnie roz rozwalają. co go kurwa obchodzi", + "32279": "– właśnie se właśnie se piernęłam nie i", + "32280": "– co ja robie !", + "32281": "– tak !", + "32282": "– i ją. cipka mi się przełożyła z prawa na lewą no", + "32283": "– najlepiej o takich tematach się z Tomkiem rozmawia", + "32284": "– nie zawsze mam z tym problem. pracuje od dziewięćdziesiątego drugiego roku tak w ogóle. dziewięćdziesiątego trzeciego. czyli od dziewięćdziesiątego dziewiątego roku pracuje na stanowisku logopedy", + "32285": "– yhym dobra super. i w tej chwili współpracuje pani z takimi pacjentami właśnie upośledzonymi też", + "32286": "– tak mam w tej chwili w terapii cztery pięć osób takich", + "32287": "– kupuje takie naklejki to są medale ja im tłumacze. przyklejam. u nas dzieci chodzą w mundurkach i przyklejamy do mundurków", + "32288": "– yhym", + "32289": "– i na przykład tam jest jesteś super albo jesteś mistrzem r albo pracuj dalej. albo wytęż siły", + "32290": "– yhym", + "32291": "– rozumiem", + "32292": "– miałam jedną mamę która się oficjalnie zapytała czy pani będzie pracowała tylko na komputerze powiedziałam że nie i zrezygnowała z terapii", + "32293": "– myślałam że na odwrót", + "32294": "– że mały się rozwija dzięki komputerom i takim w ogóle sprzętom więc", + "32295": "– to jeszcze czy dzieci podejmują samodzielną pracę w domu czy widać tego efekty czy widać czy pracowały czy nie widać", + "32296": "– w ogóle to jest też takie dziecię które ma nie wiem taką zdolność czyta z moich oczu kiedy jestem zadowolona kiedy nie i tam jest strasznie ta mowa bezdźwięczna jest taka dość dość mocna więc Marta mi robi takie rzeczy że robimy sobie dyktanda krótkich słówek przećwiczonych i ja jej na przykład dyktuje nie. podomka i ona musi pisać bo na przykład według niej to byłaby potomka", + "32297": "– yhym", + "32298": "– tak tak", + "32299": "– oni są przyzwyczajeni ja w ogóle jestem taka czepialska w kwestii układania i porządku więc wchodzą i oni wiedzą że tornister musi być w konkretnym miejscu wyjmują zeszyt wyjmują piórnik to kładą na moim biurku i potem już jest bardzo różnie. z niektórymi też wprowadzam taki element że na przykład witamy się w określony sposób. ale to też zależy od", + "32300": "– od osoby", + "32301": "– od dziecka", + "32302": "– dobra i teraz jeszcze gdyby się dało jeszcze tak króciutko scharakteryzować tych pacjentów no w sumie już o wielu trochę było ale jaki mają stopień rozwoju czy wszystkie są na tym samym poziomie tak czy", + "32303": "– oj absolutnie nie", + "32304": "– właśnie jak to wygląda i jakie wady ich dotyczą wymowy najczęściej", + "32305": "– wymowy ?", + "32306": "– wszystko indywidualnie no rozumiem a jeszcze chciałam zapytać czy takie jakieś sposoby już takie pani indywidualne z których pani korzysta takie jak na przykład to że rodzic jest obecny czy jest więcej jakiś takich które powiedzmy nie są nigdzie w żadnych", + "32307": "– no tak. a czy zakłada pani jakieś konkretne cele jak zaczyna pani pracę z takim dzieckiem i czy to są takie cele na powiedzmy dwa najbliższe zajęcia żeby coś tam czy na miesiąc czy to jest taki ostateczny cel", + "32308": "– nie to jest tak że jesteśmy zobligowani do pisania programów", + "32309": "– no tak. czyli automatycznie", + "32310": "– bo tam były powiedziałabym typowe wady dla dzieci młodszoszkolnych ale no wiadomo że u jej rówieśników powiedzmy pierwsza klasa połowa drugiej już mogłam powiedzieć że zamknęliśmy sprawę tutaj to trwało do końca klasy czwartej ale się udało no jakoś tam te kompetencje językowe są na tyle że mogliśmy zrezygnować z takich zajęć. wystarczy to co robi z panią pedagog i z panią na rewalidacji", + "32311": "– yhym rozumiem a jeszcze chciałam zapytać czy dzieci chętnie współpracują na zajęciach czy rozumieją te polecenia które", + "32312": "– to też bywa bardzo różnie i to nawet nie zależy od dziecka tylko od dnia", + "32313": "– yhym no tak jak ma dobry no tak", + "32314": "– czas", + "32315": "– czas yhym to już", + "32316": "– czas który który trzeba poświęcić na na tą samą rzecz i w ogóle te dzieci to jest też tak że. one najczęściej w ogóle nie czują problemu o ile dziecko w normie intelektualnej ono w pewnym momencie zaczyna już tak słyszeć nie że inni mówią lepiej to dla tych nie ma żadnego problemu i. i tej motywacji własnej nie ma", + "32317": "– logopedia ja jestem tak. nauczycielem nauczania początkowego i od tego zaczynałam ale oprócz tego pracowałam kiedyś ponieważ mam kwalifikacje do gimnastyki korekcyjnej później mam oligofrenopedagogikę do tego mam terapię pedagogiczną do tego jestem logopedą w tej chwili kończę studia neurologopedyczne no takich mniejszych kursów chyba nie będę", + "32318": "– i gdzie pani zdobywała to wykształcenie ?", + "32319": "– wykształcenie w sensie uniwersytetów ?", + "32320": "– yhym yhym", + "32321": "– ale to właśnie o to mi chodziło a jeszcze chciałam zapytać czy kontakt z rodzicami czy opiekunami jakiś jest i czy jeśli jest to w celu takiego przekazaniu jakiś informacji jak to dziecko ma pracować czy bardziej no właśnie czy w ogóle jest czy się udaje", + "32322": "– czyli to są takie dzieci które kontynuują. z tak długim stażem nie mam więcej dzieci właściwie Marta jest najstarszą uczestniczką terapii. no bo potem to są dzieci młodsze. ja ich wcześniej też nigdy nie dostaje że tak powiem do pracy tylko wtedy kiedy pojawiają się w pierwszej klasie czyli tyle ile lat są w szkole", + "32323": "– yhym no tak", + "32324": "– nie nie nie nie nie to właśnie takie te te wiesz", + "32325": "– to budują koło kościoła jezuitów przy Piłsudskiego rzeczywiście tak to tylko to nie będzie jakiś taki wiesz. strasznie wielki gmach", + "32326": "– no ale to znaczy wiesz ja tam znaczy gmach jak gmach ale reklamowali że to będzie wiesz całą Europę obsługiwać że", + "32327": "– być może", + "32328": "– ale budowlanka nie ? ale budowlanka wykonawcza czy. czy ?", + "32329": "– wiesz co chyba taka wykonawcza ale nie tylko bo to jest chyba jakiś taki gigant wielki holding wiesz oni różne chyba tam. ale głównie", + "32330": "– to skanska to to", + "32331": "– tak to największa w Polsce w tej chwili kurde chyba taki ten wykonawca czegokolwiek", + "32332": "– niestety nie w każdym bo Grecja kurcze", + "32333": "– jest też chyba lepiej niż było", + "32334": "– nie. odbiła no", + "32335": "– trochę tak ale ale", + "32336": "– Grecja trzeba przyznać tylko to. ja wiesz to były inne realia inne czasy. to w ogóle inne relacje są to nie da się porównać", + "32337": "– oczywiście inna kasa i tak dalej i tak dalej ale", + "32338": "– masz", + "32339": "– tuu. słyszałeś co zrobiliśmy wczoraj ? jak przyjechaliśmy. jechaliśmy. no od Bydgoszczy nie ? z Łodzi i mieliśmy jechać o osiemnastej dwadzieścia pociągiem", + "32340": "– no to słyszałem że się spóźniliście", + "32341": "– no i się spóźniliśmy na niego no i jechaliśmy o dwudziestej nie i mieliśmy być o dwudziestej trzeciej piętnaście w Toruniu i mieć przesiadkę do Bydgoszczy nie o zero zero czterdzieści pięć tak ?", + "32342": "– nie wiem", + "32343": "– kiedyś były przymiarki żeby w Kaliszu grundig powstał nie ? ta główna siedziba na Polskę", + "32344": "– był był. to znaczy bo to jakiś tam", + "32345": "– był czy jest jeszcze ?", + "32346": "– jest jeszcze do dzisiaj ale to też tak jakoś chyba tam. przy wueska tam naprzeciwko", + "32347": "– a wysokie jest mieszkanie ?", + "32348": "– wysokie no to kamienica to wysokie", + "32349": "– czyli antresolę jakąś tam mógłbyś sobie. spokojnie zrobić ?", + "32350": "– znaczy no można by ale bo ja wiem czy to też jest sens tam robić to ?", + "32351": "– ty masz okna od podwórza czy ?", + "32352": "– a w ogóle szczytem marzeń to była turecka katana. z bazaru", + "32353": "– jak pojechałem do Łodzi z Bomblem. i z Leonem. po po wycierusy to się wtedy nazywało", + "32354": "– szariki", + "32355": "– ja sunę. nie no człowieku. po prostu szczyt rozpusty finansowej. pół roku składania pieniędzy. na spodnie. wreszcie są upragnione. w Łodzi na bazarze. przymierzałem za jakąś budką kurcze z hot dogami. okazuje się że tak to te. piramidy jedyne", + "32356": "– znaczy u nas za komuny się zapisała jako złotą gwiazdą wiesz grundigów nie ?", + "32357": "– em ka dwieście trzydzieści dwa. automatik pe. grundig bez radia albo grundig z radiem. to była jazda. kurcze", + "32358": "– no dokładnie. jazda była potężna każdy miał grundiga", + "32359": "– ta. szczęściarz miał grundiga", + "32360": "– szczęściarz", + "32361": "– no już ciotka wysłała totka. może pięć milionów wygra hy hym", + "32362": "– ale to nie nie jest droga sprawa", + "32363": "– wiem", + "32364": "– bo to w Anglii mogę no toyotę kupić za no. em coś tam nie pamiętam jaki tam skrót miał. za p półtora tysiąca do dwóch tysięcy funtów", + "32365": "– no. uhm", + "32366": "– i miałabym kabrioleta tam. ośmio dziewięcioletniego. tylko Wojtek mówi", + "32367": "– uhm. no to faktycznie", + "32368": "– y hy hy", + "32369": "– nie no jakiś podział. y hy hy", + "32370": "– ja mówię ale auto będzie na mnie", + "32371": "– a Wojtuś mówi a mieszkanie będzie na mnie ?", + "32372": "– a niech se ma. nie będę go skubać. ja nie jestem taka. ja nie z tych.", + "32373": "– no", + "32374": "– ja jestem Zosia samosia ja sama. ja zawsze siama siama siama", + "32375": "– tak no", + "32376": "– no bo mało się na nich siedzi", + "32377": "– nie no ale nawet jak się siedzi to przecież", + "32378": "– jak mało Martyna ?", + "32379": "– Martyna pokazać ci co ja na nich robię ?", + "32380": "– nie no w sumie w biurze co ? pokaż", + "32381": "– no", + "32382": "– ale dzisiaj do śniadania to za dużo by było i tego i tego więc dlatego nie robiliśmy grzanek a co chciałam powiedzieć ? smażę cebulkę potem w garnku gotuję kostkę rosołową potem dodaje cebulkę do tej wody i wrzucam kostki serka topionego tylko musi być śmietankowy jakiś zwykły bez smakowy taki bez tych dodatków", + "32383": "– ale taki kwadratowy ? Topiony ?", + "32384": "– ja", + "32385": "– mhm", + "32386": "– zwykły", + "32387": "– i sera żółtego", + "32388": "– no na piknik ja też się wybieram niedługo", + "32389": "– dziwne żeby miał w niedzielę wolne", + "32390": "– no w niedzielę nie miał bo tam był mocno zaabsorbowany", + "32391": "– święcone słodycze", + "32392": "– już zjadłem jedno ciastko zamiast kiełbasy małe delicje", + "32393": "– tata nie kupił kiełbaski żadnej do święconki", + "32394": "– i tak jest tyle tego mięsa", + "32395": "– nooo", + "32396": "– daleko daleko", + "32397": "– i niczym by nie dojechała do domu po prostu um to szkoda że nie przyszła", + "32398": "– jak nie za słony ? czy za słony ? pierwszy raz robiliśmy", + "32399": "– może być", + "32400": "– peklowaliśmy mięso i mówiłam Tomkowi żeby wymoczył", + "32401": "– szynka lepsza", + "32402": "– niż karkówka ?", + "32403": "– yhy bomba jak dla mnie", + "32404": "– no nie jest za słone", + "32405": "– a to nie jest jakaś tam krowa", + "32406": "– co ?", + "32407": "– ty też musiałaś sama kupić", + "32408": "– wiem no no więc dla mnie to nie było nic dziwnego. ale dla niego pierwsza myśl że w takim razie można to w domu uzupełnić", + "32409": "– że trzeba to w domu uzupełnić", + "32410": "– że można mamo. wręcz nie można ale. nie wolno ale można", + "32411": "– a tak to cisza spokój nic tu nie ma groźnego proszę panią i dobrze nie ma żadnych objawów ubytkowych niczego gdyby z powrotem zaczęło boleć to do mnie z powrotem już bez skierowania", + "32412": "– dobrze", + "32413": "– dać pani na wszelki wypadek jakieś leki jak by jeszcze bolało czy nie ?", + "32414": "– co ?", + "32415": "– kendo sztuka walki", + "32416": "– takim kijem co się biją ?", + "32417": "– tak tak tak znaczy ja mam jeszcze spłaszczenie panewek w biodrach i już nie mogłam", + "32418": "– na palcach parę kroków. na piętach skarpetki zdjąć i uklęknąć twarzą do ściany", + "32419": "– yy usiąść twarzą do ściany ?", + "32420": "– nie uklęknąć to w Bydgoszczy nie ma prawa na uniwersytecie ?", + "32421": "– nie nie ma", + "32422": "– a w Toruniu jest", + "32423": "– no", + "32424": "– o tak", + "32425": "– to jest warunek", + "32426": "– albo debet na koncie", + "32427": "– albo debet na koncie", + "32428": "– albo debet", + "32429": "– duży możesz wszędzie jechać na na tym", + "32430": "– w Słowacji nie ma problemu tak przecież", + "32431": "– no mówię ci przecież że myśmy z tymi dolarami sensację budzili nie chcieli z nami nie chcieli nas na autostradę wpuścić", + "32432": "– nawet policjant nie chciał gadać mówi nie dolary nie", + "32433": "– i jeszcze murarze jak nie było te", + "32434": "– a było cały czas obiecywane że wiesz to ci zrobię później na te", + "32435": "– na pilota ?", + "32436": "– na pilota", + "32437": "– acha", + "32438": "– no i tak dziesięć lat zeszło", + "32439": "– więcej Ewcia jak już teraz założę bo już zam muszę założyć ten napęd jeden i ten drugi to zrobię że będzie na automat że się zaprogramuje same będą się otwierały", + "32440": "– na godzinę", + "32441": "– no ja uważam że najlepiej jak mi ktoś pokaże. Tajner", + "32442": "– ty tak mówisz jak Wiesia chodźcie nur nauczymy się nurkować w wodzie no ja mówię dobra to się pokaż no to nauczmy się nurkować albo tak", + "32443": "– masz kapcie bo zobaczysz", + "32444": "– nie ja chce mieć kontakt z naturą", + "32445": "– i ten yyy", + "32446": "– a samolotem nie można ?", + "32447": "– a na miejscu co zrobisz ?", + "32448": "– można ale to wszystko można zależy ile ma się pieniędzy", + "32449": "– a później to musisz wynająć samochód i to już nie jest takie atrakcyjne", + "32450": "– i to już nie jest atrakcyjne bo tam", + "32451": "– cenowo", + "32452": "– na tej wyspie Mielt jak byliśmy to maluchy nasze przerobione na kabriolety z nalepką ford jeździły jako dwuosobowe auta wycieczkowe", + "32453": "– to była pani pierwsza praca ?", + "32454": "– nazwijmy to lepsza. lepsza chodzi mi. bo nie była to na pewno moja pierwsza praca wszystkie miałam prace dość ciężkie ale nie chodzi mi fizycznie ale w ogóle. ale nikt mnie tak nie traktował nikt mnie nie traktował tak źle jak tutaj a to jest tak moja pierwsza taka lepsza praca", + "32455": "– czyli były takie okresy że nasilenie zmniejszenie troszkę i potem znowu ?", + "32456": "– dokładnie dokładnie", + "32457": "– a jeszcze chciałem zapytać o szefostwo, to jest tylko ta jedna osoba ?", + "32458": "– tylko tych dwóch panów ojciec z synem czyli prezes z prokurentem", + "32459": "– i oni tak samo się zachowują. to był mobbing z obu stron ?", + "32460": "– ale jeżeli chodzi o branżę ?", + "32461": "– branża firma zajmuje się. handlem. barwników do przemysłów tekstylnych i środkami antaktyzyjnymi czyli środkami oddzielającym wszystko do aż pięciu branż przemysłu to są huty szkła odlewnie firmy produkujące meble metalurgia i plastik czyli wszystko co się produkuje z poliuretanu", + "32462": "– to jeszcze jedno pytanie co było takim nie wiem główną przyczyna odejścia z tej pracy bo mówiła pani że szukała cały czas po godzinach jakiejś dodatkowej nowej pracy ale jednak ostatecznie zdecydowała się pani opuścić po tych siedmiu latach tą firmę", + "32463": "– to jeszcze może. przez ten okres pani pracy tam. bo pani była odpowiedzialna za biuro tak ?", + "32464": "– tak za wszystko", + "32465": "– i byli jeszcze jacyś pomocnicy to ile tam osób mogło się przewinąć i zrezygnować właśnie z tego że nie wytrzymują z tym szefem podczas pani kadencji całej w tej pracy ?", + "32466": "– dwóch koszykarzy bo to z drużyny koszykarskiej obydwaj", + "32467": "– a u nas ilu gejów", + "32468": "– czyli wysokie chłopaki musiały być względnie ?", + "32469": "– ja nie mam geja żadnego w klasie słyszysz złota myśl Martyny", + "32470": "– że w w waszych pokoleniach liczy się ilu księdzy jest z klasy ze szkoły i tak dalej", + "32471": "– no tak", + "32472": "– a u nas ilu gejów", + "32473": "– zmiana orientacji ?", + "32474": "– no no sobie robią przecież", + "32475": "– ale to nie jest sobie robiona tylko że to jest ich tradycyjny alkohol i nawet jak byliśmy w Niemczech na tym sztrasen feście tam były stoiska miast partnerskich i właśnie to tam", + "32476": "– było", + "32477": "– no", + "32478": "– a u nas była by baba", + "32479": "– no poczekaj", + "32480": "– jeszcze nie próbowałaś baby ?", + "32481": "– właśnie nie właśnie", + "32482": "– nie ja wrócę drugiego", + "32483": "– te trzydzieści pięć sztuk czy to jest tak że zebranych z Internetu ?", + "32484": "– nie nie z Internetu broń boże ode mnie z sekcji wing czan i od moich znajomych", + "32485": "– mhm", + "32486": "– ale oni wrócą trzeciego", + "32487": "– no to oni wrócą trzeciego ja wrócę drugiego", + "32488": "– jasne", + "32489": "– a to ciekawe może być", + "32490": "– czy ty będziesz jedynym dzieckiem które będzie jechało ?", + "32491": "– nie wiem", + "32492": "– nie jedzie Kubuś", + "32493": "– dwa razy maharani.", + "32494": "– a ja poproszę tą hiszpańską mandarynkę.", + "32495": "– a ja oczywiście w malinowym chruśniaku.", + "32496": "– no to byłoby na tyle.", + "32497": "– a jakieś ciasto ?", + "32498": "– ja podziękuję. moja mama napiekła. wiecie ile moja mama rzeczy napiekła na przyjazd mojego brata ?", + "32499": "– to może się jeszcze zastanowimy a na razie poprosimy tylko herbatki. to może jedną sobie zostawimy kartę. dziękujemy.", + "32500": "– Ola braciszek wrócił ale już na stałe czy tylko na święta ?", + "32501": "– jest fajny bo sam kupowałeś", + "32502": "– nie no fajny jest ten komputer. dobre jest to że ma tą wbudowaną kamerkę tylko że dla mnie on jest za duży bo ja strasznie dużo podróżuje z laptopem", + "32503": "– no to jest za duży no", + "32504": "– ale do multimediów to jest idealny o", + "32505": "– tylko zawiesiła mi się kamera jak włączyłam skejpa", + "32506": "– tak ?", + "32507": "– tak i to właśnie było dziwne", + "32508": "– no", + "32509": "– bo ci ledwie wychodziła", + "32510": "– no coś takiego było no ale potem już miałem piątki zauważ yyy w czwartej klasie przecież z maturę z matematyki zdawałem i miałem piątkę", + "32511": "– no to wiesz ale to w trzeciej klasie od połowy roku zacząłeś odzyskiwać świadomość i kontakt ze światem a przez dwa i pół roku w ogóle nic nie pamiętasz", + "32512": "– znaczy się Łódź jest o tyle fajna że jest taka przestronna no tam wszystko jest takie na przestrzeń że możesz", + "32513": "– tak to jest fakt", + "32514": "– tutaj te okolice tak jak mijałem blok", + "32515": "– waszego ?", + "32516": "– tutaj patrz zrobiłem zrobiłem zdjęcie na tym", + "32517": "– ooo", + "32518": "– o tam wiesz", + "32519": "– tak faktycznie te ulicy ulice są takie a to co za fura ?", + "32520": "– no jedliśmy", + "32521": "– a ryba no tak a to ?", + "32522": "– to jest Atonio taki Hiszpan gramy ciągle w ten to jest ten Holender", + "32523": "– o to jest ten Holender no ładny chłopak tam tak wyszedł", + "32524": "– to jest ten Portugalczyk i ten Francuz o ten Litwin gramy sobie w piłkarzyki o Jezu", + "32525": "– a ten Litwin ma takie", + "32526": "– a to taka Turczynka", + "32527": "– też u was yyy w tym zespole", + "32528": "– właśnie o to mi chodzi nie chodzi mi o to że", + "32529": "– więc nie możemy oczekiwać że będzie ok ta laska toples tylko. trzeba jeszcze poczekać", + "32530": "– takie celebrowanie chwilowe jest właśnie takim naśladowaniem zachodnich wzorów", + "32531": "– no tak", + "32532": "– ale nie jest jakoś nie wychodzi od samego społeczeństwa o to mi chodzi", + "32533": "– no czyli nie wolno chodzić w staniku. znaczy bez", + "32534": "– tu już jest lekka przesada", + "32535": "– ale nie co przesada", + "32536": "– może do tego dojść tak. to jest jakaś tam", + "32537": "– my akurat mamy trójkąt konserwatywny i będziemy się tego", + "32538": "– ja myślę że jest dużo więcej bulwersujących tematów o które możemy się spierać", + "32539": "– daj skończyć daj skończyć", + "32540": "– Maciek pojęcia dziecka nie ogarnia więc ja mu mówię o sobie tak. też by mu się to nie podobało i by było nagle niefajne", + "32541": "– tak jak ci mówiłem stara", + "32542": "– przecież masz zapalniczkę", + "32543": "– a mam", + "32544": "– w Stanach nie mogą małe dziewczynki nawet dwuletnie chodzić", + "32545": "– nie nie powiedziałam czegoś takiego że bezkrytycznie patrzeć na zachód", + "32546": "– no ale Mały tak powiedział że świadomości społecznej nie mamy", + "32547": "– nie. nie mówię o patrzeniu bezkrytycznym na zachód tylko że samoświadomość kształtuje się samodzielnie. każde społeczeństwo", + "32548": "– no a nasza samoświadomość jest taka że nie wolno chodzić bez stanika na plaży", + "32549": "– nasza samoświadomość", + "32550": "– no i to jest nasza świadomość", + "32551": "– zacofana", + "32552": "– one właśnie ewoluują sobie", + "32553": "– no ewoluują sobie no własnie", + "32554": "– toples", + "32555": "– i ty jesteś na tak. my jesteśmy na nie no i generalnie jeszcze za nami stoi większość która jest a nie i na razie tego nie będzie", + "32556": "– skąd wiesz że większość ?", + "32557": "– właśnie Piotrze powiedz bo ty jakby cały czas znaczy nie chcę", + "32558": "– Peter to jest przykład na to że można być nonkonformistą i się z tym pewnie dobrze czuć. właśnie jak to się stało że jakby no", + "32559": "– te wszystkie wpływy które by mogły mieć na ciebie wpływ nie mają tego wpływu", + "32560": "– ale to jest też taki właśnie tym trochę cioci. ciocia też taka była", + "32561": "– a jej to odpowiada", + "32562": "– tak i jej to właśnie pasuje ale tutaj jest problem w tym że ona", + "32563": "– wiesz Piotrek będzie jaki będzie bo", + "32564": "– tak. ale jak można pozwalać żeby Piotrek. może ona też tego tak nie widzi może rodzice zawsze tak nie widzą", + "32565": "– no tak on ma takie bardzo swój", + "32566": "– teraz Agata mówi", + "32567": "– mamo no bo to tak jest on chce czymś na siebie zwrócić uwagę", + "32568": "– on ucieka ucieka wiesz w coś inne", + "32569": "– całe szczęście że on to robi poprzez spodnie a nie właśnie po przez gorsze rzeczy które też mógłby robić mógłby palić papierosy", + "32570": "– i to wiesz jeszcze jeszcze wiesz za zgodą cioci nie on ją jak gdyby przekonuje", + "32571": "– i wiesz i mówi no to pójdziemy w poniedziałek rano z Emilką. ja mówię wie pani w poniedziałek rano to może idźcie jutro nie jak pani wyjdzie z tego kościoła poświęci tą palemkę i możecie iść. nie jutro nie", + "32572": "– no bo może się bała że rodzina będzie", + "32573": "– a może wiesz", + "32574": "– wtedy jeszcze nie wiedziałyśmy", + "32575": "– czy tam rodzinne to nie wierzę w to", + "32576": "– z pokolenia na pokolenie", + "32577": "– brat z brata na brata to ja w to nie wierzę. a przyczyn to może być dużo może to że komputery tylko są że dzieci mało mówią", + "32578": "– rozmawiają ze sobą", + "32579": "– może że takie filmy są puszczane dzieciom", + "32580": "– no takie tak można mówić to dla", + "32581": "– czy wtedy miał pan jakieś problemy z komunikacją czy raczej był pan taki", + "32582": "– z komunikacją się starałem bo już byłem starszy trochę nie", + "32583": "– yhym", + "32584": "– i starałem się no tak żeby to wypaść dobrze ale instruktorzy o tym też wiedzieli przecież żeby mu to przeszkadzało to by mnie nie wybrał na takiego właśnie opiekuna", + "32585": "– i nauczyciele myśleli właśnie że ja nie chcę odpowiadać. przedmioty żeby zaliczyć", + "32586": "– yhym rozumiem. czy to jąkanie miało jakiś wpływ na pana postawę w szkole tej podstawowej jak pan uczęszczał. bo mówił pan że na początku dobrze się pan uczył", + "32587": "– do szóstej klasy uczyłem się bardzo dobrze", + "32588": "– no i żyjemy ze sobą już tyle lat", + "32589": "– a co z tym. zanim pan poznał swoją żonę. albo jak pan poznawał swoją żonę. to czy ona od razu zorientowała się że pan ma problemy czy w ogóle to nie było widoczne w kontaktach z nią", + "32590": "– yhym. a czy kiedyś w ogóle o tym rozmawialiście czy czy takich rozmów raczej nie było ?", + "32591": "– nie. były te rozmowy. żeśmy się zastanawiali gdzie to się zaczęło jak to się zaczęło. bo kiedyś w tamtych latach to takie było tabu to nikt się tym nie przejmował ani tam", + "32592": "– kawa ?", + "32593": "– tak", + "32594": "– nie nie nie w szkole zawodowej właśnie nie miałem. i jeszcze w szkole zawodowej byłem jako opiekun całej ekipy naszej", + "32595": "– yhym", + "32596": "– w szkole tam gdzie się odbywała odbywała się praktyka", + "32597": "– yhym", + "32598": "– i po tej właśnie szkole jak już wspomniałem podjąłem pracę w swojej miejscowości. długo nie pracowałem. długo jeszcze właśnie nie pracowałem. wyjechałem do Katowic do pracy na kopalni", + "32599": "– yhym. a jak. jak reagowali pana opiekunowie na to jąkanie czy czy jakoś panu doradzali czy to też im nie przeszkadzało w ogóle czy", + "32600": "– mnie się zdaje że im to nie przeszkadzało", + "32601": "– yhym", + "32602": "– i właśnie temu dwa lata postanowiliśmy z żoną że pójdę właśnie na terapię jąkania", + "32603": "– yhym", + "32604": "– na którą uczestniczyłem w Mikołowie", + "32605": "– dzięki temu właściwie pan się dowiedział że są takie możliwości", + "32606": "– tak no późno się dowiedziałem może to i się nie interesowałem tym bo to człowiek przywykniesz do tego to i jemu to już nie przeszkadza", + "32607": "– ale jednak mimo wszystko pan tu jest i chce", + "32608": "– przy sobie. że znam. a ty co. gotówką nie operujesz", + "32609": "– mhm", + "32610": "– w ogóle. czemu", + "32611": "– no bo jest mi niewygodnie iść do bankomatu", + "32612": "– nie żartuj. to za co kupujesz bułki", + "32613": "– znaczy nie no zawsze mam przy sobie jakieś drobne nie", + "32614": "– Basia mmm a to yyy mówisz że mm", + "32615": "– mmm dziesięć dziewięćdziesiąt żel. dziewięć dziewięćdziesiąt balsam i dziewięć dziewięćdziesiąt balsam", + "32616": "– a będzie taka", + "32617": "– a czemu masz się na nią nie patrzeć", + "32618": "– bo ja jestem nieśmiała i się nie patrzę. nie.. jezu ale mnie coś oczy bolą", + "32619": "– która jest", + "32620": "– oczy oczy", + "32621": "– dziesięć po", + "32622": "– koper chodź zwijamy się", + "32623": "– mogę jeszcze u was zostać proooszę ja nie ja ja sama jestem", + "32624": "– no ale to ja już się kładę", + "32625": "– chodź do mnie", + "32626": "– a mówiłam że taniej by mnie wyszło prosto jakbym leciała do tej Marsylii niż jak muszę jechać do Paryża lecieć", + "32627": "– a oni ci nie zwracają za to", + "32628": "– nie zwracają ci tylko koszty pobytu a za podróż to już każdy we własnym zakresie", + "32629": "– no i okej w Paryżu witają mnie oficjalnie czy wszystkich tych", + "32630": "– a oni cię oficjalnie zaakceptowali", + "32631": "– no bo dzwoniła do mnie", + "32632": "– a bo ja jej kazałam zadzwonić", + "32633": "– Monika powiedziała że to jest bardzo dobra dziewczyna ta Danka żeby jej zaufać i że tego mówi że sama się ucieszyła że to właśnie ta dziewczyna", + "32634": "– to wszystko się w praniu okaże Marysia", + "32635": "– także", + "32636": "– nie Ewa ? jak jest wisz dobry proszek brud", + "32637": "– chcesz to ?", + "32638": "– nie ?", + "32639": "– dziadek jak chowa", + "32640": "– to się wyda", + "32641": "– ale na wesele idzieta z Michałem ?", + "32642": "– no mówię że nie !", + "32643": "– a po co ? to musita odpisać", + "32644": "– masz tu czyste", + "32645": "– ychy", + "32646": "– bo to wesele jest w Skępem w gospodzie", + "32647": "– no", + "32648": "– i musi wiedzieć to ta co wesele organizuje ta ta pani", + "32649": "– ona tam Ewcia nie zna nie zna tam nikogo to", + "32650": "– to jeden talerz kosztuje wisz nie ?", + "32651": "– oj dziadek dziadek czekaj", + "32652": "– jak była Monika to nią przechwalilim a jak teraz Monika się popsuła to będziemy chwalić Dankę", + "32653": "– nie popsuła się już nie mów że się popsuła", + "32654": "– o no właśnie", + "32655": "– Monika", + "32656": "– jak wy się na tym łóżku mieścicie teraz ?", + "32657": "– wszystko co ma być to rośnie i już", + "32658": "– co ?", + "32659": "– jakie yyy kiedyś mi się duże takie to łóżko wydawało ale małe jest nie ?", + "32660": "– puść jej sygnał.", + "32661": "– także muszę powiedzieć że nawet trochę ściemniałam właśnie. bo po prostu nie chciałam się z nimi wiązać wiesz jeszcze na pół roku. a już powiem ci że wcześniej zeszłam zanim jeszcze nawet mi puściłaś sygnał.", + "32662": "– naprawdę ?", + "32663": "– tak.", + "32664": "– skęcę zaraz w lewo.", + "32665": "– aha a okej.", + "32666": "– nie nie spoko znaczy ja nie ja widziałam co robię.", + "32667": "– ja myślałam że jedziemy dokładnie w przeciwnym kierunku.. a dzisiaj w pracy właśnie przedłużyli mi umowę", + "32668": "– to miłe.", + "32669": "– na kolejne trzy miesiące no.", + "32670": "– tylko na trzy miesiące ?", + "32671": "– w ogóle oni chcieli na dłużej oni chcieli właśnie na pół roku przedłużyć.", + "32672": "– aha.", + "32673": "– wiesz jesteś ostatnią osobą która", + "32674": "– ale nie takie perwersyjne ściemy no daj spokój", + "32675": "– bo kłamstwo prostu w ryj jest czymś innym", + "32676": "– no tak ale mi chodzi o to wiesz jakieś takie nie wiem", + "32677": "– ona żyje swoim własnym życiem które sobie wymyśliła które jest bardziej interesujące niż te które sama prowadzi", + "32678": "– akumulator", + "32679": "– czy akumulator. y no akumulator i później. wiesz przy przychodzi wieczór ciemno to. żaróweczki spokojnie z tego przez całą noc chodziły. a poza tym kiedyś. y była potrzeba porozumienia się z. ze schroniskiem w Margaricie bo tam byli ratownicy a Rosjanie nie wracali długo. i też wiesz też też radiostacja na tym chodziła. tak że kurcze. myślę jest jest to przyszłość tylko że. że to jest jeszcze za drogie", + "32680": "– wodna ?", + "32681": "– yhm", + "32682": "– stara ?", + "32683": "– tysiąc dziewięćset siedemdziesiąty", + "32684": "– nowa", + "32685": "– ale fajny jest widok. y z kanału. wyprowadzającego wodę z górnego zbiornika na. na to na jezioro. tam jest duża różnica wzniesień osiemdziesiąt metrów", + "32686": "– dużo", + "32687": "– no", + "32688": "– kurcze", + "32689": "– no to tam tam wzdłuż kanału się przejdziemy aż. właśnie do tego punktu widokowego. i jeszcze przed Piłą w tym. w Jastrowiu. jest taki fajny most. kolejowy. częściowo wysadzony", + "32690": "– Piotrek jak został", + "32691": "– wiesz co bo on nie aparat sobie teraz kupił i zdjęcia robi", + "32692": "– tak ?", + "32693": "– i mamy przerąbane w domu po prostu", + "32694": "– acha", + "32695": "– a ty co się przesiedliście na rowery ?", + "32696": "– no bo Piotrek nie umie na tym jeździć", + "32697": "– jak to nie umie ?", + "32698": "– bo mówi że ale trzeba na chodź no Ewa tutaj ja go przerzucę na ten najwyższy", + "32699": "– takie rurki", + "32700": "– w ogóle nie ? nie to że one tutaj tak tutaj", + "32701": "– ychy", + "32702": "– tylko jeszcze do środka nie ? o matko", + "32703": "– o przepraszam", + "32704": "– proszę fajnie no", + "32705": "– na zdrowie", + "32706": "– no super sympatycznie", + "32707": "– co to za kwiatki takie ładne tam widzisz ?", + "32708": "– malwy moja mama za każdym co tu przyjeżdża to je podlewa widzisz nawet nie wiedziałeś o tym że takie fajne kwiaty", + "32709": "– ja nie mogę", + "32710": "– trzydzieści osób nie dojechało", + "32711": "– a grzyby już są ? mieszkasz w lesie", + "32712": "– kto ?", + "32713": "– nie", + "32714": "– ja nie wiem", + "32715": "– kto w lesie ?", + "32716": "– no Andżelika nie w lesie mieszkają ?", + "32717": "– nie koło lasu ale nie wiem", + "32718": "– ale tam las zaraz parę kroków", + "32719": "– co tam za las masz ? trzeba iść na hutę zobaczyć jutro może bym się przeszedł ale przecież musze iść do najpierw stropy zalewać", + "32720": "– teraz co jest co.", + "32721": "– to jest moja. to jest dziewczyn chyba.", + "32722": "– tak.", + "32723": "– jak taka czapka Turka prawda ?", + "32724": "– no.", + "32725": "– wiesz co ? żeby nie narozrabiać ja ci to po prostu podam. dobrze ?", + "32726": "– tak tak tak. to nalej sobie.", + "32727": "– dobrze. obsłuż się sama. bo się boję że. postawię.", + "32728": "– a masz może ?", + "32729": "– myślałam że.", + "32730": "– bo ja się boję że o tą świeczkę. to ja narobię bałaganu więcej niż pożytku.", + "32731": "– z Madrytu czy z Wiednia.", + "32732": "– nie z Madrytu co siedzimy wcinamy kanapeczki a drugie jest takie przy tym. przy tym sklepie tam gdzie był ten hamon.", + "32733": "– a wiem no no no.", + "32734": "– i te serki.", + "32735": "– dobra jak ja mam teraz to zrobić ?", + "32736": "– co chesz ? a już masz.", + "32737": "– fotografia nie jest twoją mocną stroną.", + "32738": "– twoja mina była najlepsza.", + "32739": "– mi już starczy tych zdjęć.", + "32740": "– ajajaj.", + "32741": "– ale co dlaczego nie wiem ? czego nie wiem ? jak napisałam to wiem.", + "32742": "– tak. no mówię. ale kto to podawał.", + "32743": "– bo się spytałam.", + "32744": "– ja mówię to Iza podawała na pewno mojej żonie i ona napisała.", + "32745": "– a dokładnie podawała mi.", + "32746": "– Agata.", + "32747": "– Agata która robi takie zestawienie.", + "32748": "– to się nie ma co tym podniecać.", + "32749": "– oj no nie szkodzi no. nie tak nerwowo. ma być przyjemność. pochodzą sobie wokół przecież nie będą stali w jednym miejscu. jeszcze ciasto kupujemy.", + "32750": "– wiem.", + "32751": "– policja.", + "32752": "– ta policja.", + "32753": "– a pasy masz ? nie masz. a masz. to ja nie mam.", + "32754": "– policja zanim nas zatrzyma to przecież.", + "32755": "– ja jestem za zapinaniem pasów ale mi się zapomina.", + "32756": "– że mnie w coś wrobisz głupiego.", + "32757": "– co cie wrobię. ale w co cię wrobię głupiego ?", + "32758": "– akurat będę musiała.", + "32759": "– odszczekać na jednej nodze ? takie głupoty ?", + "32760": "– albo.", + "32761": "– kiedy tak było ?", + "32762": "– albo będę musiała na przykład sprzątać liście kiedy nie będę miała na to ochoty.", + "32763": "– na drugi raz się nie zgodzisz ale zawsze.", + "32764": "– no tak też było", + "32765": "– no ja wiem bo ja wynosiłem ten pył to wszystko brudy to ja wiem jak było", + "32766": "– a ta pralka stała tutaj pamiętasz ?", + "32767": "– pamiętam. ale to ci zrobił taki widzę podest. podeścik", + "32768": "– tak", + "32769": "– ale tu ci wszystko zakładał zaworki nie ? odpływ też ci robił wody tak ?", + "32770": "– tak tak ale to hydraulik", + "32771": "– a Karol a powiedz mi a kto wam robił tą. y płytę ?", + "32772": "– y karton gips ?", + "32773": "– yhm", + "32774": "– ten sam gość", + "32775": "– bardzo fajnie. a co tam było ? tam były rury jakieś tak ?", + "32776": "– były no niestety pion szedł wiesz do tego i", + "32777": "– aha. ale fajnie", + "32778": "– bo tu był też pion na wierzchu pewnie nie pamiętasz", + "32779": "– ale słuchaj Karol hydraulikę ci też robili wszystko ?", + "32780": "– bo ja. mnie się najwyraźniej coś śniło bo ja i ręce i nogi do góry podniosłam tak jakbym się wiesz chciała do góry podnieść jakoś tak. a ona mi mówi spokojnie niech się pani nie denerwuje. się nie denerwuje ale ja już mam własnie z głowy no", + "32781": "– no ale ty ale dlaczego ty masz jeszcze na ten tomograf głowy masz też. że co", + "32782": "– bo mam ubytki w polu widzenia", + "32783": "– no i co i co", + "32784": "– no i tak się zdarzyło że chyba jej się zdradziło tego tego jej. i niestety ale już nie są razem", + "32785": "– coś tam musiało być", + "32786": "– kurde no mówisz z dzieciakiem. no ona ma dzieciaka no Wiktoria Niedomagała no to jeżeli mój wiek no to", + "32787": "– chyba ze czasem z mojego bloku", + "32788": "– dobrze", + "32789": "– będziesz chodził dwa dni połamany później", + "32790": "– ale dobry ten masaż powiem ci że już mnie nie boli. ale aż mi potem strzelało znaczy działa nie boli mnie na dole", + "32791": "– Bartek powiedz wujkowi o tej kobiecie co jest w Działoszynie jak ona się tam nazywo", + "32792": "– Brzezińska", + "32793": "– Brzezinska", + "32794": "– robi masaże", + "32795": "– i to jest ta z Pajeczna Zbyszek. co ciebie. wtedy", + "32796": "– może nie ta chociaż Gabryśka mi mówiła że ona mieszkała właśnie w blokach tam", + "32797": "– ale to co miała dziecko z tym ohajtała", + "32798": "– nie. nie z nim miała dziecko", + "32799": "– może z tym była a tamten ją brał i ten", + "32800": "– Działoszyn wiedział że to jejch dziecko Trębaczew wiedział że to nasze dziecko. od naszego chłopoka", + "32801": "– jednak się trochę boi", + "32802": "– no tak ale to", + "32803": "– pić nie może ale co mu zrobią jak on siedzi w Poznaniu Kaśka tera tu siedzi", + "32804": "– Kaśka siedzi z dzieckiem ma pracę w Pajęcznie no i ona siedzi tu on siedzi tam taki wiesz", + "32805": "– fajny związek", + "32806": "– fajny nie", + "32807": "– oni chyba bankruta strzelili potem znowu odpadli tera jakąś tam firmę", + "32808": "– jak ktoś dużo jeździ ? fajna sprawa", + "32809": "– no to się opłaca", + "32810": "– no to ja jak jadę nawet na odcinek trzydzieści kilometrów tam i z powrotem. no to mi się to już za jakieś za pięć sześć tygodni wróci a potem to już nawet z pięćdziesiąt to już wróci", + "32811": "– pewnie że tak", + "32812": "– uhm", + "32813": "– nie wierzę że", + "32814": "– no", + "32815": "– ile ile to jest zniżki ?", + "32816": "– pięćdziesiąt procent", + "32817": "– pani se poczyta", + "32818": "– architektura też ?", + "32819": "– zdecydowanie tak zdecydowanie bliższe to jest temu niż dwa pozostałe", + "32820": "– no dobra to teraz takie zdjęcie", + "32821": "– ja wiem chyba nawet gdzie te zdjęcia robiłeś", + "32822": "– no w pobliżu Pabianickiej", + "32823": "– w pobliżu Pabianickiej, to się nazywa chyba Złote Jabłonie czy tam coś takiego tam mieliśmy kupić dom", + "32824": "– czyli to są takie minusy", + "32825": "– ale no gro ludzi. no to jest dom to jest dom ale ja niekoniecznie patrzę na ten. nie no ładnie to wygląda ale to z tymi stosunkami sąsiedzkimi nie wiem to jest może być różnie to jest kwestia tylko", + "32826": "– szczęścia", + "32827": "– no szczęścia", + "32828": "– a tutaj chciałaby pani mieszkać ?", + "32829": "– tak. zdecydowanie tak", + "32830": "– okej to kolejny przykład", + "32831": "– no to czyli to jest potencjalnie coś bez mała to samo ale w takiej wersji o kilka procent tańszej niż to bo domy są bardzo skromne. bardzo skromne wygląda to bardzo smutno w porównaniu z tamtym", + "32832": "– no dobrze okej. to teraz ta pierwszą część skończyliśmy i teraz miałbym kilka takich pytań uwag bezpośrednio jakby do pani jakby przypadku. to pierwsze pytanie jest jak długo pani tutaj już mieszka ?", + "32833": "– cztery lata", + "32834": "– cztery lata już okej i właśnie następne pytanie czemu się pani zdecydowała zamieszkać właśnie w takim kompleksie mieszkaniowym ?", + "32835": "– czyli nie chciałaby pani tutaj mieszkać ?", + "32836": "– niekoniecznie nie", + "32837": "– no to druga fotka i tutaj też co się rzuca w oczy ?", + "32838": "– co tu jest napisane ?", + "32839": "– fest lejdi. jakieś solarium albo fryzjer", + "32840": "– na pewno wygląda na bardziej zadbane niż tutaj. może ten pierwszy był po skończonej budowie bo te trawniki niewykończone i tym podobne", + "32841": "– więc tutaj ludzie którzy wręcz muszą kredyty pozaciągać żeby się wprowadzić ?", + "32842": "– zdecydowanie. ja daje sobie. no nie wiem. ze dwa palce uciąć że dziewięćdzieesiąt procent tego co mi pokazałeś jedzie na kredytach", + "32843": "– tylko ci z czerwonymi dachami może nie", + "32844": "– i samochodów", + "32845": "– i samochodów", + "32846": "– a kto może tu mieszkać ?", + "32847": "– no to już są domy. no to ludzie z większymi finansami niż ludzie. którzy kupują mieszkania w bloku. i te mieszkania były jeżeli się dobrze orientuję dosyć duże. bo to było chyba około dwustu tam dwustu metrów czyli to było duże no więc trzeba było mieć zasobny portfel żeby sobie na to pozwolić", + "32848": "– może tu właśnie ci ludzie mniej zasobni bardziej się integrują niż tam. no to jest uliczka wyjść z psem matki z dziećmi muszą. tam każdy wsiada w swój samochód w garażu i rura tu są jakieś uliczki porobione gdzie nawet wyjeżdzając z wózkiem jakiś kawałek musisz. no tak to odbieram", + "32849": "– teraz praktycznie dwa na raz bo to jest jedno osiedle tak wygląda z dalszej perspektywy a tak z bliska", + "32850": "– kto może mieszkać ? chyba tak. chyba zdecydowanie w takich blokach. no tutaj też nie wygląda na to, że to byłby jeden bo tu już w podobnej kolorystyce jest następny. to znaczy że to też może być takie mini blokowisko zamknięte", + "32851": "– a jak mogą wyglądać tutaj te stosunki ? też podobnie czy ?", + "32852": "– i temu leci dym. czyli tutaj odpada. nie chciałaby pani mieszkać ?", + "32853": "– nie raz dlaczego. mnie odpada dom nie wiem jak tam jest sytuacja tam rozwiązana. dom odpada z kilku względów. patrząc na mój wiek przy domu trzeba robić przy domu trzeba odśnieżać. dbać o swój dach dbać o rynnę. dbać o konserwację. wiąże się to z wieloma obowiązkami trzeba wystawiać kosze na śmieci", + "32854": "– jeszcze jakby ktoś przyjechał i się spytał o nocleg", + "32855": "– no przez te kolumny i takie wejście takie frontowe kojarzy mi się z hotelem a nie z tym więc też nie wiem czy to by było to", + "32856": "– a odnośnie tego jakby gdybania naszego to kto tu może mieszkać ? podobne osoby jak w tym pierwszym ?", + "32857": "– nie znają sąsiadów a jacy ludzie mogą tutaj mieszkać ?", + "32858": "– no jeżeli ich stać na to to jakaś tam elita. dla nas elitą to kto może być prawnicy lekarze. jacyś ludzie biznesu przedsiębiorca no na taki domek. to nie stać 90% z nas", + "32859": "– i dlaczego oni się decydują na mieszkanie w czymś takim zamiast budować sobie dom ?", + "32860": "– dlatego, co Ci powiedziałam wcześniej", + "32861": "– z lenistwa ?", + "32862": "– rozumiem tak po skosie", + "32863": "– to już byś miał więcej intymności dla mnie. no tu może być kwestia taka sporna bo jak trafi się ludzi takich fajnych. to z przyjemnością. to ten pokiwa temu i mogą razem wypić tą kawę. gorzej jak będzie jakiś upierdliwiec z którejś strony gdzie może mu przeszkadzać fakt że ten grila rozpalił", + "32864": "– a ludzie jacy tutaj mieszkają trochę biedniejsi od tych ?", + "32865": "– zdecydowanie tak", + "32866": "– ale też są zajęci. właśnie jak to może być w tym przypadku czy oni się zdecydowali na to że nie stać ich na własny domek i na coś takiego czy po prostu", + "32867": "– no więc jeżeli mogę to tak interpretować to jest na czas przeczekania", + "32868": "– i kto może tutaj mieszkać ?", + "32869": "– to może być autentycznie zwykły blok i dobrze działająca wspólnota mieszkaniowa która prężnie działa", + "32870": "– czyli ludzie tutaj mieszkający są tacy raczej są o przeciętnym statusie ?", + "32871": "– zdecydowanie chyba tak", + "32872": "– i te stosunki sąsiedzkie są zażyłe. jakoś się chyba dogadali dość dobrze ?", + "32873": "– czyli można wnioskować tylko z obserwacji ?", + "32874": "– tak bo nikt się wprost nie zapyta", + "32875": "– nie wypada ?", + "32876": "– nie wypada aczkolwiek ludzie są chętni do pomocy bo na przykład z tymi z którymi rozmawiam rzuciłam hasło że rozpoczęłam współpracę z domem dziecka i z taką młodzieżą gdzie rzuciłam hasło że potrzebuję danych i takich rzeczy", + "32877": "– a jeszcze podsumowując o tych stosunkach czyli tutaj ?", + "32878": "– chyba prędzej bo to mi się kojarzy z takim blokowiskiem z dawnych lat tylko z takim no ładniejszym bokowiskiem. bo patrzę tutaj ktoś ma taras i ten taras jest nawet dosyć duży bo stoi rząd drzew. dzisiaj w ogóle obawiam się że w każdym tym z integrowaniem się są kłopoty i będą kłopoty", + "32879": "– to znaczy kiedyś. ja zawsze mieszkając na Rewolucji marzyłam o skromnym mieszkaniu w blokach żeby mieć bloki. łazienkę i tym podobne. nie mieszkałabym jakbym miała wybór", + "32880": "– to teraz takie coś co tutaj się rzuca na pierwszy ogień ?", + "32881": "– no na pierwszy ogień. bo ja z tego co rozumiem to są jakieś wartownie i tym podobne typowy snobizm", + "32882": "– dalej mnie już nie wpuścili", + "32883": "– obracać je musi no to też jest jakieś rozwiązanie", + "32884": "– a tu to młodzi ludzie mi się wydaje bo patrząc po okienkach po bliskości okienek to nie są mieszkania duże", + "32885": "– no tak. a dlaczego oni się na przykład zdecydowali na coś takiego zamiast na przykład na takie bloki z rynku wtórnego który wyszedł by nawet taniej", + "32886": "– a jak mogą wyglądać stosunki, tak okno w okno ?", + "32887": "– no. obawiam się że to może zależeć od ludzi bo innym może pasować wyjść tu na taras. no bo zobacz tu masz taras", + "32888": "– no tarasy są spore", + "32889": "– no spore ale tu masz taras wizawi drugiego tarasu gdyby te domy były no pięć metrów. żeby to niekoniecznie. nie centralnie tylko przesunięte. żeby były", + "32890": "– czyli tutaj nie chciałaby pani mieszkać ?", + "32891": "– nie, nie chciałabym, kojarzy mi się z budynkami urzędowymi, elektrociepłowni ZUSu i tym podobne. ale nie miejscem zamieszkania", + "32892": "– to kto może mieszkać w takim ZUSie w ogóle", + "32893": "– nie wiem. nie wiem nie umiem określić po prostu mi się nie podoba. chociaż tutaj coś się dzieje jakaś część wystająca. ale nie nie podoba mi się. uczciwie", + "32894": "– tak to stoi dłużej bardziej mi się podoba kolorystyka na pewno na którą zwracałabym uwagę bardziej mi się podoba architektura bo ja wolę takie mniejsze przestrzenie. na pewno bym nie chciała żeby były w moim bloku jakieś czy tym były jakieś sklepy bądź właśnie salony piękności. mogłoby to być obok mogłoby by być gdziekolwiek ale niekoniecznie. bo jak ja nie zdołałam tego przeczytać to mi się to skojarzyło z hotelem", + "32895": "– no bokowisko. no po prostu blokowisko o matko. no tak trudno to określić. to są blokowiska dwu tysięcznego ósmego roku takie jak kiedyś robiono w latach sześćdziesiatych gdzie każdy marzył żeby w takim blokowisku się znaleźć niewielu było stać żeby w tym blokowisku zamieszkać. teraz jest po prostu moda na ogradzanie się. bo widzę że tam z czasem jakiś płot też", + "32896": "– oj chyba pora jakiś nowy śpiwór sobie sprawić", + "32897": "– tak a co ten ?", + "32898": "– a jakiś nie wiem traci właściwości no żeby przy takiej temperaturze marznąć. człowiek się zaczyna bać teraz o tą Małą Fatrę jak pojedziemy", + "32899": "– no. tam już nie będzie tak ciepło mam nadzieję", + "32900": "– znaczy w tych w praktikerze ?", + "32901": "– tak", + "32902": "– no właśnie", + "32903": "– no ale różnica była", + "32904": "– ja widziałem za czterdzieści parę złotych chyba. w jakimś ogrodniczym sklepie takie maty. po pompowane tylko że no boję się co do wykonania bo to niestety jakieś. niezależne", + "32905": "– głupio wydać. żeby wiesz. po jednym wyjeździe przestało działać", + "32906": "– a jak izoluje w porządku ?", + "32907": "– to tak jak ten ołtarz papieski został przerobiony na cz czyjąś willę", + "32908": "– tak a nie słyszałem o tym", + "32909": "– ale któ który ołtarz ?", + "32910": "– nie pamiętam z której wizyty", + "32911": "– nie myślę że to z innych względów. po prostu. wiesz wizyta była państwowa no więc. materiał na te wszystkie budowle też pochodził z państwowej kasy", + "32912": "– i tak siedział. patrzył na mnie cały czas", + "32913": "– ten chłopak", + "32914": "– tak. nie wiem czy ona taki wyraz twarzy", + "32915": "– yhym", + "32916": "– taki", + "32917": "– on ma taki wyraz twarzy", + "32918": "– a może bo taki dziwny był. tak od czasu do czasu na niego zerkałam bo jakbym na niego patrzyła dłużej to bym się zaczęła śmiać. no i poopowiadałam najpierw później pani zadawała pytania oni zadawali", + "32919": "– no ale wiesz co tutaj to jest jakby niedobre z jednej strony że on tak robi", + "32920": "– ale to nie można przekroczyć pewnej granicy", + "32921": "– ja wiem", + "32922": "– no i to musisz sama pielęgnować", + "32923": "– no tak ale z drugiej strony. ale z drugiej strony", + "32924": "– o trzynastej punktualnie", + "32925": "– tak. i później stamtąd pojechałam do Piotrusia. tatuś był wczoraj Piotrusia nie było mamusi. no i później pojechałam do Patrycji na uczelnię. nawet nawet się nie denerwowałam mocno trochę byłam zdenerwowana ale nie tak mocno nie", + "32926": "– no ja myślę", + "32927": "– no", + "32928": "– czym to się denerwować widziałaś kto to tam jest", + "32929": "– chcesz mieć swoją kancelarię ?", + "32930": "– nie chce pracować w NATO chce być ambasadorem w Japonii chce zarabiać kupę forsy ! chce robić tatuaże okej ?", + "32931": "– okej odejdźmy od tematu uczelni gdzie mieszkasz w Łodzi ? w akademiku ? mieszkaniu ? na stancji ?", + "32932": "– w mieszkaniu", + "32933": "– jesteś zadowolona z mieszkania ?", + "32934": "– no oczywiście no chłopak chciał dobrze tak", + "32935": "– no więc właśnie no i. ja mówię tak że coś tam powiedziałam że właśnie tak jakby obronie Andrzeja czy czegoś nie jakoś tak a ona ten właśnie Pawlak mówi ten że to że Paulina umie się sprawniej wypowiadać niż Andrzej to nie znaczy musi być w ogóle jego tam coś tam a ja mówię stara ja nie jestem tam nie wiem", + "32936": "– no więc oczywiście wszyscy że jacy to wszyscy którzy nie chodzą jak mają w dupie to mają w dupie to niech se mają prawda i to jest ich sprawa że ich nie było i ich ominęło głosowanie i tak dalej demokracja demokracja no więc ja napisałam jeden post tam myśląc że jeszcze oni są jacyś sensowni ci co się przeciwstawiają temu jednemu temu właściwie jeszcze raz głowowaniu właściwie ponownemu", + "32937": "– yhym", + "32938": "– no tak", + "32939": "– zamknę", + "32940": "– nie no oczywiście", + "32941": "– tak naprawdę to one mają być zamknięte na ten bo ja nie będę tam żadnych kap kupowała żadnych takich bo no na razie nie po prostu pościel po tego i już. to jest pokój nocny nawet nie sypialnia tylko pokój nocny no tak i teraz", + "32942": "– i dobrze", + "32943": "– no i co i facet nie naprawił", + "32944": "– no nie że to jak coś kiedyś tam będzie to dopiero to się", + "32945": "– inaczej będzie w tym nagrywane", + "32946": "– co ?", + "32947": "– w jakimiś innym systemie nagrywane", + "32948": "– ooo coś takiego tam no bo tu zupełnie ten", + "32949": "– słuchajcie ja się zorientuje dobrze", + "32950": "– ty się zorientuj Małgosia", + "32951": "– nie no to na pewno", + "32952": "– oj Włodek", + "32953": "– o Jezus no bo to już była ta kwestia", + "32954": "– ja też już to pamiętam że było to", + "32955": "– że drożdżowego teraz nie bo nie wyrośnie bo jest za zimno w chałupie", + "32956": "– widziałaś jak babcia jest tam poubierana jak po prostu na dwór", + "32957": "– tak ja musze nad wszystkim czuwać", + "32958": "– bo ojciec już takiej dostaje no bardzo ładny ale słuchaj tylko. u was nie ma takich skróceń. mi się wydaje że u nich jest", + "32959": "– obraz ?", + "32960": "– obraz", + "32961": "– no właśnie a u nich tak bardziej Włodek widać. czemu to tak ?", + "32962": "– co widać ?", + "32963": "– bo trzeba uregulować", + "32964": "– ale u nich jest lepiej tu u was", + "32965": "– jakiś cudowny czy ?", + "32966": "– nie taki zwykły prosty tak łaziliśmy tak chodziliśmy tak przebieraliśmy że w końcu kupiliśmy najprostszy jaki w ogóle można było wybrać. podobny biały taki mniejszy od tego bez żadnych. wy macie łirpula lodówkę ? a jaką ?", + "32967": "– jaką my mamy lodówkę ?", + "32968": "– amikę", + "32969": "– i jesteście zadowoleni ?", + "32970": "– no praktycznie tak", + "32971": "– a co się mówi na przykład o firmie ardo ? lodówkach ?", + "32972": "– ja pierdzielę. straszne", + "32973": "– kiedyś była taka naturalna. delikatna", + "32974": "– kiedyś to była taka dzie. dokładnie subtelna dziewczęca a teraz taka baba", + "32975": "– a teraz to jakiś taki babol się zrobił", + "32976": "– babol ? babsztyl", + "32977": "– babsztyl ? babol", + "32978": "– też mi się nie podoba teraz. napakowana na siłowni", + "32979": "– taka jakaś. to raz a dwa że taka jakaś. nie wiem wulgarna aż momentami. co to się robi. hormony. pakuje jakiś testosteron", + "32980": "– może i tak. a Karolina nie lubi mleka nie ?", + "32981": "– oj to się pozbywasz tego enzymu ważnego", + "32982": "– no właśnie. ale rąbie jogurciki", + "32983": "– a to znaczy że się nie pozbywa", + "32984": "– przynajmniej w umiarkowanych ilościach. lubisz jogurty ? lubisz. no może być", + "32985": "– a kim byś chciała być jak dorośniesz ?", + "32986": "– ja wiem", + "32987": "– kim ?", + "32988": "– jak będziesz kupował kratę browara to kup jeszcze jedną", + "32989": "– czemu ?", + "32990": "– zaległą", + "32991": "– no spoko", + "32992": "– o dziękuję", + "32993": "– dobra i co teraz dalej ? kłejk worms żeli dyna cees raz dwa trzy cztery pięć gier na kompa raz dwa trzy cztery pieć sześć gier na plejstejszyn jedenaście gier dwanaście trzynaście czternaście piętnaście gier raz dwa trzy cztery", + "32994": "– a co z małą mrozem ?", + "32995": "– mroza nie będzie wtedy ale napiszę go bo może będzie", + "32996": "– jeszcze byśmy mogli pomy pomyśleć o tym ile będzie w sumie tych miejsc nie do grania", + "32997": "– no właśnie zaraz pomyślimy dobra daj mi jakiś długopis za tobą tam są", + "32998": "– hy mam jeszcze jedną gre", + "32999": "– jaką ?", + "33000": "– w którą musimy zagrać", + "33001": "– jaką ?", + "33002": "– tłister", + "33003": "– no jest zajebiste na cztery nie ? nie na tej nowej ?", + "33004": "– i zobaczymy zaraz ile to czasu w sumie zajmuje", + "33005": "– o fak !.", + "33006": "– to jest ostatni ?", + "33007": "– mhm.", + "33008": "– kurwa ! ja jebie wygrałeś turniej jebaku", + "33009": "– w sumie jednym dobrym wyścigiem nie", + "33010": "– no widzisz sekundę nie a ja miałem kurwa taki przewagi nie", + "33011": "– widziałem", + "33012": "– trzysta pięćdziesiąt nie dobrze robimy coś trikami teraz", + "33013": "– no i. jakie są tematy pokrywane w każdym z tych trzech ?", + "33014": "– no to nie jest tak że nie wolno wiesz dokonywać aborcji.", + "33015": "– nawet in vitro. jak mnie wkurza ta ustawa ostatnia.", + "33016": "– słuchajcie ale. aborcja na zasadzie rozumiana jak ?", + "33017": "– w ogóle.", + "33018": "– ogólnie.", + "33019": "– antykoncepcje też jest zabroniona ?", + "33020": "– tak.", + "33021": "– chociaż ostatnio było coś takiego że papież się opowiedział za prezerwatywami ?", + "33022": "– ale wiesz o jakiś bambusach ja mówię ?", + "33023": "– nie wiem o jakich bambusach mówisz no ale.", + "33024": "– właśnie mówię o bambusach takich jak są do podpierania kwiatków. takie beżowe bambusy. w kolorze ścian.", + "33025": "– ja też nie wiem.", + "33026": "– no może no ale.", + "33027": "– ja sobie to wyobraziłam inaczej.", + "33028": "– yy no dobra. o szóstego grudnia możemy jechać będzie koncert fisza", + "33029": "– a my mięliśmy coś robić siódmego grudnia w Bydgoszczy mięliśmy jakąś tam rozmowę i ja powiedziałam no tak będą mikołajki więc możemy jechać do Bydgoszczy pamiętasz ?", + "33030": "– nie wiem no dobra", + "33031": "– coś tam było takiego nie ? w ogóle zaprosiłeś Marcysia na ósmego ?", + "33032": "– nas i tak nie przebijecie. Zenon się popłakał", + "33033": "– no dobrze", + "33034": "– nas Zenon uwielbia", + "33035": "– nas też lubi", + "33036": "– nie", + "33037": "– tak", + "33038": "– nie on tylko nas lubił. a jak ostatnio na ręcznej tam byłam to Zenon tam ma pierwszy rok i tam skip c zaliczały laski. on tam w ogóle. śmieszne. Boże jak to było dawno", + "33039": "– no ale jak tak sobie leżysz na plecach to możesz sobie tak. głową dotykać ściany ?", + "33040": "– pomyśleć ?", + "33041": "– no", + "33042": "– mogę. co jak gdzie że gdzie na plecach ?", + "33043": "– no w tym iglo", + "33044": "– to czym dotknę ?", + "33045": "– no wie do głową do ściany a nogami do drugiej nie dotykasz. nie leżałeś tam jeszcze na plecach ?", + "33046": "– to nie jest zarzut do niego nie. mało tego ja uważam że tego typu takie ataki. to są trochę. taką naszą specjalnością bo. w gruncie rzeczy. chłop obrabia swoją działkę więc niech ją obrabia no. utrzymuje z tego rodzinę o to chodzi. mało tego komuś wiesz przysparza. jakiś prawdziwych emocji no więc. dlaczego nie", + "33047": "– a przy tym nie robi nikomu krzywdy", + "33048": "– jeśli już to sobie", + "33049": "– mhm.", + "33050": "– to jest taki porcelanowy wieczór. i to polega na tym że wszyscy którzy chcą wszyscy którzy chcą. wiesz. to idą na po prostu do domu panny młodej i tłuką jej przed drzwiami jakieś wiesz.", + "33051": "– porcelanę.", + "33052": "– porcelanę. no głownie porcelana ma to być ale wiadomo ludzie tłuką wszystko co mają. nie wiem.", + "33053": "– ubikacje.", + "33054": "– nie mam doświadczenia w tej kwestii.", + "33055": "– yyyyy", + "33056": "– przechodzili nie ?", + "33057": "– no no", + "33058": "– tak to wszystko oczywiście w tajemnicy musiało być tak nas to irytowało dałyśmy im do zrozumienia że nie chcemy żeby takie akcje tutaj były bez pukania wchodzili straszne było to nie ? ale też było tak że w tym roku było osobno oddział dziewczyn oddział chłopków na dole chłopacy", + "33059": "– no no", + "33060": "– że mi napuszczali wodę do wanny to wchodziłam i ona była na początku czysta a jak się wychodziło to była taka żółta pomarańczowa takie siarczki", + "33061": "– no mówiłaś no taki", + "33062": "– to się tam", + "33063": "– skład no", + "33064": "– no", + "33065": "– no to chodziłam jakiś czas na basen potem na kąpiel solankową się przepisałam gimnastyka taka gimnastyka piętnaście minut na plecach piętnaście na brzuchu nie różne ćwiczenia", + "33066": "– bo mi ten no co no pogilamy możesz pokroić i ten", + "33067": "– jak tort maksymalnie", + "33068": "– chodź chodź dobra już nie przeszkadzaj oj tak chyba wykąpana co ?", + "33069": "– nie", + "33070": "– nie to ostatnio co kąpałaś no to Sawa ale wiesz co ona ma taki grymas ta Sawa", + "33071": "– masz !", + "33072": "– a on dostaje chleb ?", + "33073": "– o tam pice może zjeść nie ?", + "33074": "– picca", + "33075": "– ale cały czas jest w sumie na ryżu to", + "33076": "– tak tak rozumiem", + "33077": "– on kazał im ubrać bluzy", + "33078": "– tak i na dwór wyszedł no właśnie", + "33079": "– tak i no ze skargami że jak to bo dzieci będą jego ich chore nie ?", + "33080": "– no to są te dwa kawałki Olga ?", + "33081": "– no", + "33082": "– no bo to jest dla Michała dla Ewy ii dla Ewy dla Michała i dla ciebie tam", + "33083": "– podasz mi ogień ?", + "33084": "– wiecie co robił mrozek jak był w Kołobrzegu ostatni dzień ? podchodzili do niego ludzie i mówili poproszę dwadzieścia deko tych żelek. mrozek dawał ważył ważył. wbijał cenę i mówił sto trzydzieści dziewięć złotych i pięćdziesiąt osiem groszy poproszę i nagrywał ludzi", + "33085": "– ktoś nakupował żelek za sto trzydzieści dziewięć ?", + "33086": "– można", + "33087": "– ale w jaki sposób ?", + "33088": "– ja już nawet wiem że nawet na czym polega liga frisbi stary", + "33089": "– ale to opowiedz mi ja jestem bardzo ciekawy jak się gra w to", + "33090": "– no rzucasz", + "33091": "– no ale kurwa do kogo ? w jaki sposób ? do swojej drużyny żeby przerzucić nad inną drużyną kurwa", + "33092": "– do psa się rzuca kurwa", + "33093": "– no", + "33094": "– jak ich nie ma. fajnie by było jakby wtedy sieć padła. ekstra. u nas prostych rzeczy nie potrafią zrobić ludzie bo przychodzą nowi młodzi e y. niedoświadczeni którzy no rzeczywiście poza tak jak mówisz właśnie ogólnymi wiadomościami o urzędzie no to przecież jeszcze musi się nauczyć tej pracy którą ma wykonywać nie ?", + "33095": "– no", + "33096": "– uhm", + "33097": "– główne logo. i one były zrobione były tak trójwymiarowo zrobione na rurze wydechowej. to jakby były wypukłe ja nie wiem jak oni to zrobili ale to niesamowicie to wyglądało. ono sprawiało tylko wrażenie ono był płaski zupełnie", + "33098": "– uhm", + "33099": "– ale sprawiał wrażenie takiego. odciśniętego", + "33100": "– to też oglądałam tylko nie pamiętam co to był za program facet kupił jakiś taki samochód wiesz.", + "33101": "– chcesz się przejść ?", + "33102": "– hy hy hy", + "33103": "– oj boże boże.", + "33104": "– Basia to tam ma chyba sporo młodych tych kurczaczków nie ?", + "33105": "– tak ? nie patrzyłam", + "33106": "– no bo tak jak idzie się wiesz tam do kibelka to słychać takie młode ćwir ćwir", + "33107": "– ćwir ćwir ćwir", + "33108": "– no ja właśnie miałam kupić zapomniałam tym młodym", + "33109": "– w środku pewnie są", + "33110": "– płatków i kaszy trzeba by kupić nie ?", + "33111": "– no tata to cokolwiek jak ma zapłacić to jest na nie", + "33112": "– teraz już się nie opłaca", + "33113": "– teraz to po pierwsze już się nie opłaca bo to je bardzo wysokie są te koszty a po drugie jest już wszystko wstrzymane ze względu na zmiany w ustawie jakiejś tam", + "33114": "– no", + "33115": "– już nie pamiętam tam jakaś gmina zaskarżyła tą ustawę.", + "33116": "– hmy hym hm hy hym", + "33117": "– winko ?", + "33118": "– no", + "33119": "– taki przypadek trafiłaś", + "33120": "– strace nadzieję w jakiekolwiek nie wiem", + "33121": "– a poza tym Agatko weź pod uwagę nawet tego Brunona co miałaś nie. no to on w niektórych momentach mądrzejszy do Mai", + "33122": "– dlatego powiedziałam właśnie tak Agacie wszystko kompleksowo rozmawiałyśmy chyba ponad pół godziny no bo ja tam wszystko opisywałam jak tam się najbardziej dało", + "33123": "– i nawet te dzieci nie wiedzą że to ćwiczenie jest właśnie na to że oni mają zwrócić uwagę u nas to było konkretnie do wpisania dej ar i trzeba było rozróżnić dej ar czy dej arent i klepali to aż do porzygania nie potem hi is to hi is a szi is to szi is", + "33124": "– no żeby to a nie że ona ci zaraz powie że hi ar", + "33125": "– a pamiętam kiedyś byliśmy tam w tym. pamiętasz tą Karolinkę ?", + "33126": "– coś taka była jakaś", + "33127": "– bo wy jeździliście tam", + "33128": "– my tę Karolinkę to widzieliśmy jak byliśmy właśnie któregoś razu na wakacjach tam i ona była taka jeszcze trochę młodsza od nas i ktoś nam mówił tam że ona jest waszą", + "33129": "– tak jakby córką", + "33130": "– kuzynką", + "33131": "– naczy no tak", + "33132": "– czy tam wy jesteście", + "33133": "– co w klubach ?", + "33134": "– no w klubach jak on nieraz zaczyna tańczyć fajnie", + "33135": "– z partnerką ?", + "33136": "– no", + "33137": "– z tą swoją dupą co z którą tańczy ?", + "33138": "– nie z Patrycją na ogół", + "33139": "– aha", + "33140": "– az tylko widziałem jak tańczył z taką murzyną z którą tańczył ale rozpierdalał fajny jest nie", + "33141": "– wiozłeś tą książkę ze sobą ?", + "33142": "– tak bo nie wiedziałem co czytać", + "33143": "– i czytałeś ?", + "33144": "– nie", + "33145": "– ja popełniałam tylko taki błąd z książkami do nauki ale nie z tym bez przegięć. no dobra kontynuuj", + "33146": "– no i było spoko naprawdę hanter fajnie grał drak tak śmiesznie wygląda teraz ma eee", + "33147": "– super długie włosy", + "33148": "– super długie włosy i tak fajnie brodę wiąże w dwa takie te i ma", + "33149": "– do kiedy ważne ?", + "33150": "– do dwunastego grudnia", + "33151": "– którego roku ?", + "33152": "– dwa tysiące dziewięć zaznaczyłem te odjazdy z Bydgoszczy wszystkie", + "33153": "– ale fajnie ale to jest wiesz co bo ja w Internecie patrzyłam", + "33154": "– zamierzam powiesić te zdjęcia bo nie wstydzę się siebie sprzed lat", + "33155": "– poważnie ? ile ty miałeś wtedy lat ?", + "33156": "– wprowadźmy zakaz jazdy samochodem bo iluś ludzi ginie co miesiąc na drogach", + "33157": "– dokładnie. dokładnie to jest to samo", + "33158": "– może odbierzmy kolejny telefon słuchamy radio Maryja i telewizja Trwam halo", + "33159": "– niech będzie pochwalony Jezus Chrystus i Maryja zawsze dziewica", + "33160": "– teraz i zawsze", + "33161": "– Grzegorz z Krakowa", + "33162": "– no cóż panie redaktorze dziękuję serdecznie za tę dzisiejszą rozmowę polecamy książki. książki polecam państwu książki pana redaktora. Dariusza Zalewskiego wychowywać człowieka szlachetnego czy też. sztuka samowychowania i także najnowszą książkę wydaną przez instytut edukacji. narodowej. pani doktor Barbary Kiereś. o personalizm w pedagogice. warto sięgać po te pozycje aby. w sposób przystępny. zaznajomić się. z tymi sprawami które dotyczą nas wszystkich. dziękuję serdecznie pozdrawiamy państwa", + "33163": "– witam szczęść Boże", + "33164": "– pan redaktor jest publicysta pedagogiem. między innymi. autorem książek. wychować człowieka szlachetnego. czy też sztuka samowychowania. dzisiaj chcemy porozmawiać w ogóle o pedagogice klasycznej. ale także i wychodząc z tego tła zadać pytanie o dzisiejszą współczesną reformę edukacji. w Polsce. zacznijmy może najpierw od. tego tła. jak. pan mógłby pokrótce. zaprezentować. filozofię cele pedagogiki klasycznej ?", + "33165": "– on jest z żoną ? ten Marek", + "33166": "– a on z żoną wyjechał nie oni chyba nie byli a może są żonate", + "33167": "– weź ją bo ona jest brudna złaź idź na dwór", + "33168": "– na brudzi albo powinniście wchodzić umyć nogi i już ją nie wypuszczać bo tu na brudzi wam jak nie wiem wszystko łapie i popatrz wszystko brudne", + "33169": "– a później ją Ewa do łóżka wpuści", + "33170": "– i co i i pod samochód wleciał ?", + "33171": "– i spad po samochód ale później drugiego mieli takiego małego boże jak ja się narobiłam Ela wieczorem posprzątała ta Cytra to tak miała nie dobrze u tego właściciela że jak Grzegorz jej dawał jedzenie to ona tylko jadła w nocy a jak ktoś na nią spojrzał to nawet nie jadła", + "33172": "– co zrobiłaś ? patrz już już niby nic już nic nie zrobiła", + "33173": "– bo ona nie biegała dużo", + "33174": "– Sawa", + "33175": "– cały dzień spała coś z pogodą się dzieje po prostu", + "33176": "– ychy", + "33177": "– jak nigdy", + "33178": "– a ja wczoraj tak zasnęłam ani filmu nic ale później jeszcze jak wzięłam rower to pojechałam do Lipia", + "33179": "– do Lipia aż ?", + "33180": "– Sawa spokój na miejsce na miejsce powiedziałem", + "33181": "– siad Sawa siad siad i tego i zawsze przyszłam i", + "33182": "– on będzie taki duży nie ?", + "33183": "– o Jezu to już już nie wejdę tutaj", + "33184": "– Sawa", + "33185": "– ona nie rośnie już", + "33186": "– i taka zostanie ?", + "33187": "– no pewnie", + "33188": "– siad mówię. wykąpałeś go bo on się gryzie może ma pchły ? bo coś tak się gryzie", + "33189": "– no", + "33190": "– i nic więcej", + "33191": "– a tam się na tą główna wychodzi od razu z tego tunelu", + "33192": "– no to jeszcze ta główna ulica i ten kościół", + "33193": "– nie no to ładnie ale", + "33194": "– to jeszcze ładnie i ten krzywy domek taki", + "33195": "– tak", + "33196": "– to jeszcze nie jest ale tak to nic specjalnego", + "33197": "– a wy do sanatorium jedziecie jakoś teraz ?", + "33198": "– a wiesz jak tam byłaś tam w tym Solcu w tym jura parku ?", + "33199": "– yyyy tak przejeżdżaliśmy bo nie pojechaliśmy", + "33200": "– ale jak tam przyjemnie z takimi same takie dzieci są jak Karol", + "33201": "– no", + "33202": "– dla dzieciaków bo one żyją teraz tymi dinozaurami", + "33203": "– dużymi dużymi psami", + "33204": "– pięćdziesiąt pięćdziesiąt złotych pięćdziesiąt złotych i ma w cholerę dwanaście godzin jest", + "33205": "– otwarte", + "33206": "– może się bawić ma na zero", + "33207": "– nie prawda bo jedną rozkraję niżej byłem bo dalej się nie dało", + "33208": "– acha", + "33209": "– bo się wyginała", + "33210": "– bo już się tak odginała że już się bałem", + "33211": "– jak ja go się prosiłam żeby zlazł", + "33212": "– daj jabłko tam są", + "33213": "– już przestań no zeżarł wszystkie jabłka", + "33214": "– no zobacz jak mi witamin się chce cały czas na tych", + "33215": "– no to się", + "33216": "– jedzie ?", + "33217": "– jedzie", + "33218": "– tak ? ?", + "33219": "– ale używaną musiał bym zobaczyć u faceta", + "33220": "– ale żeby jaka jest dziura tam ? to jest prawo czy lewo ? pra lewo", + "33221": "– ja tam tankuję paliwo bym musiał jechać zobaczyć faceta ma", + "33222": "– no to jedz i zobacz i mi tu jak tego to jeszcze zarobisz kupę pieniędzy", + "33223": "– a to co jest wiesz gdzieś o takiej kuchni ta ?", + "33224": "– ale przychały ale ale przecie łon tam musi tam być o a niech ta se będzie", + "33225": "– weź tych śliwek trochę to każdy jedne złapię", + "33226": "– daj miskę Ewcia", + "33227": "– miskę ?", + "33228": "– i trudno było Ewcia nie ?", + "33229": "– nie", + "33230": "– to już jesteś pani magister teraz i co ?", + "33231": "– na podyplomowe i na drugi kierunek idę", + "33232": "– idziesz ? na co ?", + "33233": "– na podyplomowe na przedszkolną na drugi kierunek na społeczną", + "33234": "– czyli tak zwane prezenciki podostawali tak ?", + "33235": "– tak no wiesz co.", + "33236": "– i co ale o co była ta afera w tej gazecie ?", + "33237": "– że proszę ciebie tamci przyjechali na reklamację potem z nimi opijali.", + "33238": "– aha o to.", + "33239": "– w końcu załatwiona po naszej myśli ta konferencja ta.", + "33240": "– kto to dał do prasy żeby to opisali ?", + "33241": "– no", + "33242": "– to właśnie mi teraz przypomniało jak te doł zobaczyłam te na swoim ciele młode", + "33243": "– to żaby !", + "33244": "– czy żaby jakieś", + "33245": "– to żaby to mają te dołki", + "33246": "– a ryby to ryby w pysku noszą", + "33247": "– pie pielęgnice", + "33248": "– tyle dołków ma i młode", + "33249": "– jajka są w niej ciele aż się wyklują i wyjdą", + "33250": "– to inaczej się nazywa. ma na ciele takie dziury i te młode się chowają", + "33251": "– przecież wszystko prowadzi ten Bałtroczyk", + "33252": "– nie Bałtroczyk teraz go tego www wysiudali", + "33253": "– top tredny też", + "33254": "– tylko tylko top trendy prowadził ?", + "33255": "– Bałtroczyk Pazura i ten Lubaszenko", + "33256": "– a no tak no tak oni fajna trójka", + "33257": "– top trendy były dobre kurna nie oglądałem", + "33258": "– wczoraj film patrzelim w jedynce a patrzem przełączylim na dwójkę a tu kurde kabarety", + "33259": "– no ale śmiszne no naprawdę dużo premier było", + "33260": "– kto ?", + "33261": "– jak Kryśka ma osiemnaście czy czternaście z przodu no to się napracuje chłopak", + "33262": "– no ta", + "33263": "– bo łon ją testuje to tak jak ekagie by robił bo zaraz puls sobie mierzy Janek i mówi", + "33264": "– i nie można go ze sklepu wyciągnąć", + "33265": "– chociaż mu serce wzrasta mówi", + "33266": "– którego nie można wyciągnąć ze sklepu", + "33267": "– no Janka", + "33268": "– naszego ?", + "33269": "– na studiach.", + "33270": "– a ja uważam że teraz to się bardzo ładnie rozwija bo.", + "33271": "– no tak.", + "33272": "– prawie cały nasz rok stary na dobrą sprawę ci co.", + "33273": "– ale my jesteśmy na stosunkach międzynarodowych.", + "33274": "– a.", + "33275": "– ale Gosia to nie jest.", + "33276": "– na politechnice czy nie na politechnice oprócz ife to bardzo mało osób wyjeżdża.", + "33277": "– jeden razy.", + "33278": "– razy funkcja. czyli kosinus iks. dodać pochodna kosinusa to jest.", + "33279": "– minus sinus.", + "33280": "– tak.", + "33281": "– czyli. minus sinus iks.", + "33282": "– minus sinus iks. i iks razy. przed żeby nam się nie pomyliło. że to jest pod sinusem.", + "33283": "– dobra.", + "33284": "– o tak i teraz zamknijmy. podzielić przez pochodną. tak. trzy iks kwadrat. równa się. teraz jak sobie. jak sobie tu weźmiemy uprościmy licznik to nam się co nieco uprości dzięki temu.", + "33285": "– ja mam zawsze chwileczkę mam zawsze czapę z tym jeden przez iks. no to tak.", + "33286": "– ale granica. e.", + "33287": "– ojej przepraszam naprawdę jakiś.", + "33288": "– e. dobrze. granica. fajnie i teraz jak już iks dąży do nieskończoności to narysuj sobie wykres funkcji jeden przez iks. iks dąży do plus nieskończoności.", + "33289": "– iks do plus.", + "33290": "– iksy są tu. czyli jedziemy tu to cała funkcja dąży do.", + "33291": "– do plus nieskończoności.", + "33292": "– czyli trzeba by najpierw odrywając ten iks kwadrat policzyć pochodną tego. tak ?", + "33293": "– tak.", + "33294": "– wykładnika.", + "33295": "– czyli jak policzymy sobie właśnie minus jeden przez iks. pochodna. no to jest pochodna z jeden. z minus jeden.", + "33296": "– to zero.", + "33297": "– to jest zero. no to już razy iks to będzie zero. minus pochodna z.", + "33298": "– iks.", + "33299": "– mhm.", + "33300": "– to. to to by dążyło akurat do jedynki ale. czyli tak. to by dążyło do jeden. to dąży do. do zera a to dąży do.", + "33301": "– do.", + "33302": "– nieskończoności.", + "33303": "– dlaczego ?", + "33304": "– czyli jak byśmy mieli zero. bo jak iks dąży do zera no masz.", + "33305": "– jeden plus zero.", + "33306": "– do babci Helenki", + "33307": "– co ?", + "33308": "– do babci Helenki", + "33309": "– no tak może ta. tam dopiero jest ciepło. u siebie miałeś jakieś ogrzewanie u babci nie ma", + "33310": "– u babci to już jest na maksa zimno", + "33311": "– no właśnie. mówię. podobne warunki tylko ty miałeś grzejniki a babcia nie ma", + "33312": "– babcia. nie no kurde ten piec. tylko że babcia nie grzeje nie", + "33313": "– no ja wiem", + "33314": "– no to pięćdziesiąt jeden to", + "33315": "– no", + "33316": "– a to liczba osób", + "33317": "– no bo to jest taka przewidziana liczba osób ile się na metr mieści wiesz to jest takie wyliczenie że na metr", + "33318": "– ale to tyle osób śpi razem", + "33319": "– no z takim założeniem to niby można. tylko chodzi o to że", + "33320": "– cztery tysiące to skąd ja wezmę cztery tysiące", + "33321": "– a ta stoi cały czas", + "33322": "– a ta stoi dlatego zardzewiała", + "33323": "– dzień dobry moje nazwisko Barańska Krótka trzydzieści mieszkania pięć chciałam zapytać kiedy będziemy mieć skrzynki ?", + "33324": "– trzeba kupić", + "33325": "– dzisiaj na Krótką na pewno ?", + "33326": "– wiesz co te te metalowe zamalować i parapet bo to zardzewieje wszystko", + "33327": "– ta mnie przez pół banku woła patrz ! a baba się patrzy na nas zobacz zobacz", + "33328": "– z wami to iść lepiej wcale", + "33329": "– ta to się jeszcze na głos drze", + "33330": "– no", + "33331": "– no", + "33332": "– byłam w mieście we wtorek przelazłam ile godzin chodziłam po tym mieście po rynkach po wszystkim mówię może se kupie jakiś ciuch na to wesele", + "33333": "– i okno zmalowane a ty też masz zmalowane okno ?", + "33334": "– nie a wtedy mieliśmy malowane", + "33335": "– no nie wiem no ja jestem wie pani co zdumiona czymś takim żebyśmy my o czymś takim nie wiedzieli ktoś nam nagle zabrał skrzynki nie mamy poczty to jest po prostu dla mnie jest to skandaliczne to kim my jesteśmy ?", + "33336": "– mówię że zmalowałeś te", + "33337": "– no", + "33338": "– białą też ?", + "33339": "– no nie na realia polskie", + "33340": "– no więc właśnie to takie trochę było wiesz on tak se gada a tak naprawdę to aż burzy cię w środku no bo co wiesz co a kiedy mnie karmiłaś jak byłam mała. jak co", + "33341": "– co jak co ?", + "33342": "– prawdę mówi", + "33343": "– znaczy on na pewno mówi prawdę bo rodzenie dziecka w wieku trzydziestu lat to wiadomo że to nie jest dobre", + "33344": "– no pewnie", + "33345": "– no a to się tym teraz kończy niestety", + "33346": "– ale mówią wiesz że dziecko z późnego związku też bardzo inteligentne", + "33347": "– albo upośledzone", + "33348": "– hehe", + "33349": "– co ?", + "33350": "– zacznij od tego którym pociągiem przyjedziesz w sobotę", + "33351": "– a hehe no tak", + "33352": "– no więc to wyszło tak że ja mówię jedźmy ona mówi że no nie bo jestem chora coś tam coś tam i mówi tak do mnie dlaczego ty masz zawsze takie parcie żeby gdzieś wychodzić wyszło na to że ja powiedziałem że nie chcę żebyśmy siedzieli w domu", + "33353": "– hm ?", + "33354": "– mam wam coś oddać za to coś", + "33355": "– nieee", + "33356": "– nie no możesz kupić mówię popkorn nie albo kolę hehehe", + "33357": "– a a no to spoko to pasuje", + "33358": "– zajebiście zajebiście yyy no yyy i dojeżdżamy piętnastką tak ? albo dwunastką i się przesiadamy w piętnastkę czy w jaki sposób się dojeżdża stąd do manufaktury najprościej", + "33359": "– stąd do manufaktury dwunastką nie nie tfu co ja pierdolę", + "33360": "– ze szpitala i ci nogę uciąć", + "33361": "– i jo i i i nie dadzą mi renty nic", + "33362": "– trzeba było płacić", + "33363": "– jak to było w tych gdzie to sobie udziabał tą nogę w tym w chłopach ?", + "33364": "– ty siedem siedem miesięcy przeleżałem i tylko miesiąc proszki brałem", + "33365": "– w chłopach", + "33366": "– wiesz co teraz to mnie nie osłabiaj kobieto jak byś ty tego nie wiedziała", + "33367": "– nasz kolega. no to Kazia Rysztogiego to przecież to jest", + "33368": "– od tej pory tu się nikt nie powiesił Marysia no ?", + "33369": "– Kaziu mi cały czas obiecywał że jak dorosnę to mi da swoją bibliotekę", + "33370": "– acha", + "33371": "– bo on miał wszystkie dzieła Lenina wszystkie zebrane tam te mądrości", + "33372": "– no to ten Rysztogi chyba Rysztog", + "33373": "– Rysztogi no", + "33374": "– no", + "33375": "– ychy", + "33376": "– ale przecież", + "33377": "– ale łod tego czasu nikt w naszym kerunku nikt", + "33378": "– jesteś kormoranów cztery przez jeden czy osiem", + "33379": "– czternaście. kurwa", + "33380": "– ej no co ?", + "33381": "– sorry", + "33382": "– tego nie wiedzieć ? to jest podstawa", + "33383": "– nawet nie wiesz jak ja długo myślałam że ty mieszkasz na kormoranów trzydzieści dwa", + "33384": "– przypał. ale ja do końca nie jestem pewien gdzie ty teraz mieszkasz więc jest luz", + "33385": "– sto dwadzieścia osiem nie ?", + "33386": "– nie", + "33387": "– sto dwadzieścia pięć albo dwa albo sto dwadzieścia", + "33388": "– chodzisz elegancko", + "33389": "– i że chodziła ale teraz to nie te czasy", + "33390": "– Lesiu którego ty to nie liczę ci ale którego ty to jesz", + "33391": "– nie wydzielej sobie nie wydzielej", + "33392": "– ostatniego", + "33393": "– to jo drugiego", + "33394": "– pojedz pojedz", + "33395": "– wybierz se takie jak lubisz tam są różne różki. to znaczy że tak jeszcze możeta je wziąć dla Elusi zoboczyć czy jak przyjedzie", + "33396": "– bo bardzo fajnie", + "33397": "– nie dość że grzywka bo ja musze oddzielnie czesać to. wszystko mi stało tak w pionie ale tak na jedną stronę", + "33398": "– tak jak babci jak mi tero urosły. dopiero na piątek się umówiłam żeby mnie wystrzygła bo przecież niemożliwe są. myłam i nic im nie pomogło", + "33399": "– no", + "33400": "– dzisiej nie myłam ale. o Jezu", + "33401": "– myśmy się zastanawiali", + "33402": "– proszę on nie widzi ale za to mo inny zmysł wyostrzony", + "33403": "– o jak tańczy to zaro mi się od przypomniało bo bym ci zapomniała pokazać", + "33404": "– co", + "33405": "– ciotka Maryla zostawiła buty", + "33406": "– no przecież jej sympatycznie powiedział", + "33407": "– łe no pewnie", + "33408": "– a po cioci Maryli ?", + "33409": "– nie nowe to są no ale jak by były na ciebie to", + "33410": "– ale babcia gdzie ja w takich butach wyjdę", + "33411": "– nie wiem jakiego rodzaju ludzie mieszkają na takim osiedlu ?", + "33412": "– lekarze mecenasi. w większości prawnicy tak więc. przedsiębiorcy ale to takich dużych firm", + "33413": "– czy społeczność jest w miarę zżyta jakoś tak się znają ?", + "33414": "– trudno powiedzieć. to znaczy znają tak bo to jest nieduże osiedle tak więc raptem sześćdziesiąt domów zresztą nie tak nie ma wszystkich jeszcze wybudowanych", + "33415": "– czy to jakieś regulaminy normy tutaj", + "33416": "– to znaczy jest wspólnota oni sobie tam utworzyli jakiś regulamin ja niestety nie znam tego regulaminu. wiec tak to mniej więcej wygląda. zresztą tak jak w większości gdzie jest większość prywatnych mieszkań czy czy czy gruntów no to jest jakaś tam tworzy się wspólnota i ktoś tam sobie. zresztą no wiadomo że jest to związane ze składkami jakimiś bo trzeba też utrzymać", + "33417": "– no bo z jeden strony. zastanawia mnie dlaczego ci ludzie nie zdecydują się na własny dom po prostu no bo w sumie też mogą mieć tam jakiś system alarmowy", + "33418": "– to znaczy niższe koszta podejrzewam są. tak jest to związane też z tym no bo wiadomo że zatrudnienie sobie własnej ochrony będzie się wiązało z o wiele większymi kosztami", + "33419": "– czyli są tacy uczynni", + "33420": "– tak tak tak więc nie ma jakieś problemu nie wiem jak w stosunku do do zupełnie obcych osób ale tutaj względem nas tutaj pracowników gospodarczych to nie ma problemów", + "33421": "– a czy możemy. nie można nagrać zdjęć ?", + "33422": "– kurwa przecież", + "33423": "– a a a aha swoje hasło ?", + "33424": "– może byśmy trejńspoting obejrzeli jak macie ?", + "33425": "– siedemset pięćdziesiąt pięć złotych jesteś dzianym skurwysynem", + "33426": "– mam sto pięćdziesiąt złoty no ale musi być stówa na zielsko tak ? prawie", + "33427": "– czemu stówa ?", + "33428": "– no co płacimy za grama tylko tak ?", + "33429": "– trzydzieści pięć złotych", + "33430": "– no", + "33431": "– jeszcze nie zdam", + "33432": "– na warunku nie no zawsze możesz biegać tam za tym i prosić żeby cie przepytał jeszcze nie ?", + "33433": "– w Gdańsku się nie da czegoś takiego robić", + "33434": "– w Warszawie też nie ale na tych ogólnych to myślę że dało by radę", + "33435": "– ssij no kurwa dzięki koniec", + "33436": "– nie ma w ogóle żadnej dyskusji", + "33437": "– ja lubię wszystko", + "33438": "– poza pomidorową. tak miałam ochotę z wiśni owocową nie wiem czy lubicie", + "33439": "– dla mnie to tam wiesz", + "33440": "– ale oni rosół to też lubią", + "33441": "– Piotrek z Rafałem nie no i rybną lubią", + "33442": "– no to tak", + "33443": "– chciałam pysio z jagodami i nie było w tesko", + "33444": "– no właśnie", + "33445": "– bo to jest osobowy", + "33446": "– no zobacz jak jest różnica jest różnica dziesięciu minut a płacisz dziesięć złoty czy dwanaście więcej", + "33447": "– a jedź a płacisz dwanaście no", + "33448": "– ej ale ten piętnasta trzydzieści siedem ja był bym za tym", + "33449": "– no chyba tak", + "33450": "– ale się napaliłeś nie", + "33451": "– bardzo się napaliłem piętnasta trzydzieści siedem to jest pociąg moich marzeń", + "33452": "– nawet ty nie jedziesz tym pociągiem tak ?", + "33453": "– na stopie to nie wiem", + "33454": "– taki miał taki taki tatuaż miała", + "33455": "– odtąd ma tak tutaj", + "33456": "– odtąd tak do do dotąd gdzieś", + "33457": "– nie", + "33458": "– a to nie widziałam tego widziałam ten tu i ten", + "33459": "– tu jest jeden tu jest drugi", + "33460": "– jeszcze na barku ma", + "33461": "– no ale nie widać tak z twarzy taka grzeczna się wydaje", + "33462": "– mi się nie podoba mi się tylko jej stworki podobają", + "33463": "– byłaś pijana", + "33464": "– nie no po prostu byłam już w takim głębokim śnie że ja nie wiem jak ja tam nie byłam jakoś pijana bo jak bym była pijana to bym tak chodziła nie a nie chodziłam tak a dużo dosyć wypiłam no ale", + "33465": "– dużo wypiłaś ?", + "33466": "– no dosyć i piwo i wódkę", + "33467": "– mhm", + "33468": "– zobacz jakie wyposażenie", + "33469": "– o to moja lodówka", + "33470": "– nie bo to ogólnie była zwała bo oni poszli dobra będziemy pili po turecku", + "33471": "– zatrzymaj", + "33472": "– idziemy kupić sprajta a oni poszli później Boguś z Granim poszli kupić sprajta wracają do tego otwierają Kini lodówkę a tam takie dwa litrowe sprajty nie ?", + "33473": "– o ja", + "33474": "– kuźwa i se znosi nie nieźle", + "33475": "– jajecznicę razem jedzą z jednego talerza", + "33476": "– niesamowity", + "33477": "– no", + "33478": "– no i oczywiście mi wszystko wyżera no", + "33479": "– to mój Michał jak loda je", + "33480": "– jak Chuda idzie z jedzeniem", + "33481": "– jak on słyszy że ja jem to już biegnie po prostu przez cały pokój i już tylko tak wiesz wpierw widzę wpierw się wysuwa pyszczek nie", + "33482": "– i dlatego ?", + "33483": "– no no no", + "33484": "– i on po prostu z nudów coś se znalazł do gryzienia", + "33485": "– tak", + "33486": "– i mi zeżarł myszkę yyy i to i tu mi podgryzł i tylko patrzyłam o ja pierdolę ile klejenia nie", + "33487": "– no no no", + "33488": "– no a tak to nie miałam wcześniej problemu z kablami", + "33489": "– no", + "33490": "– raz w trójkę", + "33491": "– zwałowe ciuchy brałyśmy nie ? i po prostu beka była", + "33492": "– tam były same zwałowe ostatnio ciuchy", + "33493": "– nie nie same wybrały mi czarne spodnie gdzie ja nie noszę czarnego", + "33494": "– nie były bardzo fajne niektóre rzeczy ale niektóre były takie obleśne", + "33495": "– i czerwone mini spódniczkę", + "33496": "– tak ale to musiałaś przeszukać cały sklep żeby coś znaleźć", + "33497": "– no", + "33498": "– jak ja się kurde nauczyłam ściągać znaczy się nie miałam torenta brat brat mi wgrał to jeden film dziennie muszę nie ? bo to jest uzależnienie", + "33499": "– no", + "33500": "– bo jak masz takie łącze no to pewnie", + "33501": "– no", + "33502": "– jak będziesz miała wiadomo takie wiesz ponagrywane filmy no to to jest hakerstwo przecież", + "33503": "– zanim kolejka przyszło to te siedem osób czy pięć no to wiecie to już się", + "33504": "– a podobno nie można pić", + "33505": "– wiem fajnie było", + "33506": "– yyy z jednego kieliszka", + "33507": "– z jednego kieliszka no", + "33508": "– no ale mówię ci wszyscy byliśmy trzeźwi no ja po awarii brzucha wstałam i wypiłam zero siedem", + "33509": "– a podobno właśnie niby to działa na odwrót", + "33510": "– yyy", + "33511": "– z małego gówna", + "33512": "– takie białe takie plamki", + "33513": "– nie cziłała tylko", + "33514": "– nie nie nie nie nie", + "33515": "– nie ?", + "33516": "– nie w ogóle w te takie terierowate to jest", + "33517": "– acha no", + "33518": "– no nie ważne i yyy ona jest taka ta Tina że ona zawsze przybiegnie zawsze Tinkę obszczeka nie to Tinka się zawsze skuli i wiesz kurwa spierdalaj nie", + "33519": "– kładziesz tutaj no", + "33520": "– na ziemi", + "33521": "– no co ?", + "33522": "– i jak on jest na dole całkiem już teraz właśnie jest leży tutaj bo i tak moje krzesełko wygląda dość tragicznie bo ja nie umie normalnie siedzieć tak jak człowiek", + "33523": "– tak no", + "33524": "– ja zawsze siedzę tak nie", + "33525": "– o no to ja też tak no", + "33526": "– w Rywalu", + "33527": "– w Rywalu ale już nie ma takich fajnych przymierzalni no", + "33528": "– takich wielkich ?", + "33529": "– a wiesz skąd ona ma teraz nazwę ? ten out coś tam", + "33530": "– a wiecie że ja bardzo lubię duże przymierzalnie ?", + "33531": "– ja uwielbiam", + "33532": "– a my tylko tam chodziłyśmy", + "33533": "– są bardzo wygodne tam w dwójkę wchodziłyśmy i się przebierałyśmy i jeszcze miejsce było", + "33534": "– to takie fajne zawody", + "33535": "– ale oni", + "33536": "– ale są osoby które są nie przychylne i tyle", + "33537": "– tak bo po prostu", + "33538": "– no", + "33539": "– na złość nie że wymyślił sobie taki interes", + "33540": "– co spodobało ci się pokazywanie ? tak ? chodź tu", + "33541": "– to mój Michał walnął kobiecie w tył dlatego bo sobie w zębie grzebał i nie zdążył wyhamować", + "33542": "– o Jezu", + "33543": "– w lusterku tym i ty", + "33544": "– no Tinka też czasami żyje w symbiozie", + "33545": "– że ten pies wziął tego kota za za tak tutaj za gardło i przez pół podwórka go przewlókł", + "33546": "– aaa", + "33547": "– a kot nic nie po czym on go puścił i kot mu uciekł i znowu gdzieś się położył no to pies do niego podszedł znowu go za ten złapał wiecie", + "33548": "– nie jest z rozszerzenia nie", + "33549": "– ale mnie ale mnie to jakoś tak wiesz", + "33550": "– no dobra ja na przykład napisałem biologię podstawową na osiemdziesiąt procent nie ucząc się nie ucząc się przez całą moją edukację tylko przeczytałem", + "33551": "– ale to była podstawowa biologia czaisz ?", + "33552": "– ale ja kurwa nie robiłem nic", + "33553": "– aras w ogóle miał operację nie wiem czy wiecie", + "33554": "– na co ?", + "33555": "– przepuklinę miał", + "33556": "– uu miał usuwaną ją ? jak to się", + "33557": "– jakąś kurwa siatkę mu wszyli w ciało żeby mu nie wypadała więcej", + "33558": "– ma w środku siebie siatkę", + "33559": "– mhm", + "33560": "– na zawszę ?", + "33561": "– ci ci cho chomik chomi nie chomikowce nie", + "33562": "– jakoś tak dziwnie się nazywają", + "33563": "– king size ?", + "33564": "– nie nie nie", + "33565": "– szukacze ?", + "33566": "– to jest bardziej coś takiego szukalscy ? coś takiego jakieś takie wiesz takie coś coś takiego śmiesznego było", + "33567": "– no no no no", + "33568": "– prawie rok temu", + "33569": "– prawie rok temu ? nie czytałaś musisz przeczytać bo straciłaś bardzo smutny fragment z mojego życia", + "33570": "– też mam jej dać wydrukowane ?", + "33571": "– wiesz jak mi nie jak mi nie dajesz to skąd mam wiedzieć", + "33572": "– masz wydrukowane ? masz tak !", + "33573": "– no dostałam od ciebie nie", + "33574": "– tak tak tak no możesz", + "33575": "– dobra na imprezę pójdę nie na imprezę ale nie mogę ja być na niebiesko bo nie wiem czy tyle wytrzymam", + "33576": "– wiecie co tak na siedemnastą trzydzieści bym chciała na autobus zdążyć", + "33577": "– nie", + "33578": "– no to już", + "33579": "– ale nie no to ja razem z tobą", + "33580": "– o jest jest widzę", + "33581": "– no zaraz wyjdziemy nie", + "33582": "– po Ewy stronie tadadata", + "33583": "– se se se se se", + "33584": "– to będzie zwałowe widziałaś te ? widziałaś", + "33585": "– acha", + "33586": "– znaczy się na pewno był ktoś z resocjalizacji bo w kiblu gadały nie na pewno od nas a ja mam jeszcze jedno piwo za dziesięć złotych kuźwa", + "33587": "– to jest fajne zdjęcie to do górami nogami", + "33588": "– a ja zaraz loda będę robić", + "33589": "– nie", + "33590": "– nie nie tak zaraz", + "33591": "– zrób mi loda będzie zgoda", + "33592": "– o no", + "33593": "– tu jest tu moja mina nie z tym jęzorem", + "33594": "– moja ciotka w tym jest cały czas ale jakie ona dziewczyny ma zamówienia", + "33595": "– a ja nie mam", + "33596": "– bo to chodzi żebyś pod sobą siatkę budowała", + "33597": "– wiecie co tak", + "33598": "– no a ja ja jestem taki słupek no", + "33599": "– no", + "33600": "– ona ma siatkę jak siatkę ale ona w ogóle jest pielęgniarką", + "33601": "– puzzle", + "33602": "– puzzle no", + "33603": "– no to zapisz to", + "33604": "– ale o opy opyla ci tak robić z tego taki duży punkt z podpunktami czy nie lepiej zrobić po prostu dalej sześć i zabawa taka", + "33605": "– nie lepiej zabawy tematyczne z dziećmi bo tutaj mieliśmy że przedstawienie podsumowywaliśmy to i zabawy teraz zrobimy", + "33606": "– acha", + "33607": "– i później jakieś duże podsumowanie", + "33608": "– i to było by ładne i na przykład udawać że śpiewa ale nie", + "33609": "– ale śpiewać to będziemy wszystkie razem razem z dziećmi no przecież", + "33610": "– ja mogę udawać sierotkę mi to nie przeszkadza", + "33611": "– trzy piwa przed", + "33612": "– i wtedy ja mówię wszystkie dialogi", + "33613": "– drogie dzieci", + "33614": "– to wtedy ja kochana solówe walę", + "33615": "– a teraz śpiewamy", + "33616": "– gdy nadchodzą małe smutki ten wieczór będzie wesolutki", + "33617": "– ychy", + "33618": "– ychy", + "33619": "– aaa", + "33620": "– ona jedna jest na oddziale jako prowadzi oryflejm bo ona powiedziała", + "33621": "– a", + "33622": "– do dziewczyn dziewczyny będziecie prowadzić oryflejm ja was wykoszę i się śmiała do nich nie no to ona ma takiego przebicie wiecie", + "33623": "– no a ja tak się tym nie zajmuję no", + "33624": "– ona w bankach nie bankach ona wszędzie ma takie dobre znajomości wejścia i ona tam zostawia", + "33625": "– ale ślub był tragiczny", + "33626": "– nie jak ja mam takie zmiany skórne to ja muszę mieć podkład jakiś tak jak ja się teraz sypię", + "33627": "– ja się kiedyś też malowałam normalnie całe", + "33628": "– ale masz ten masz jakiś taki yyy z apteki", + "33629": "– anty", + "33630": "– czy masz taki jakiś zwykły ?", + "33631": "– tak", + "33632": "– nie nie ja nie mam z apteki ale wiesz co ja mam teraz", + "33633": "– antybakteryjny masz jakiś", + "33634": "– tu ładnie", + "33635": "– mnie a tu wyszłyście razem dobrze bo ktoś", + "33636": "– aaa", + "33637": "– nakierował ją", + "33638": "– ychy", + "33639": "– a ty chyba Kama nie", + "33640": "– a Darek przeżywa dlaczego my się Emilą podniecałyśmy nie dlaczego jej włosami mówię powiem tak zobaczysz ją na nie na imprezie to zrozumiesz aż tak źle", + "33641": "– de papaj de sej low men nie po prostu", + "33642": "– wcale że w ogóle kurwa", + "33643": "– nie no ładnie miała zrobione te włosy", + "33644": "– nie byłam czerwona bo nawet na tych zdjęciach klubowych wyglądam ohydnie ja się po prostu pocę i jestem taka czerwona", + "33645": "– chyba niepoważna jesteś", + "33646": "– ohydnie po prostu jak kupa wyglądam", + "33647": "– a to może mój wspaniały zdjęcia a aparat tak fajnie robi zdjęcia", + "33648": "– a ja mam te po prostu całe się święcące", + "33649": "– no ja mam też te nie", + "33650": "– o jezu ta strefa te", + "33651": "– wciągniecie tych dwójek chodzi nie tylko że widzicie", + "33652": "– acha", + "33653": "– tą dwójeczkę mam o wiele mniejszą niż tą nie jak się uśmiecham to ta była mniejsza", + "33654": "– a mi nie chcą dać takiego aparatu", + "33655": "– a w ogóle wiecie co ? nie to tworzywo ja w ogóle kiedyś nosiłam aparat i u mnie w ogóle aparatu byś nie widziała", + "33656": "– nie to zależy", + "33657": "– ychy", + "33658": "– tylko tworzywo się przebarwia", + "33659": "– o boże to u mnie będzie majątkowo", + "33660": "– o czterdzieści procent", + "33661": "– o kuźwa", + "33662": "– ta", + "33663": "– świeczki mam zapas na całe życie", + "33664": "– yyy gadasz", + "33665": "– gaz yyy ten grzanie też", + "33666": "– a my nie grzejemy w kaloryferach", + "33667": "– teraz nie przy czterdziestkach tylko przy dwudziestkach będziemy siedzieć", + "33668": "– co ty dziesiątki albo same piątki same słyszycie u mnie możemy kolorować i malować pracę bo cały salon możemy rozwalić", + "33669": "– no tam będzie chyba bardziej wygodniej niż u mnie", + "33670": "– ale ja chciałam ja chciałam ją smyrnąć zadkiem i mi się udało", + "33671": "– zadkiem ? uuu grozi ci", + "33672": "– czujesz ten czujesz ten swąd na plecach ?", + "33673": "– czujesz tą śmieszność chyba ?", + "33674": "– tutaj po zdjęciach widać jak bym miała watę kurwa", + "33675": "– nie ale to jest świetne jak na przykład jedna z nas by siedziała z pluszowym pieskiem a ja tutaj mam pieska nie ja tu mam misia pluszowego", + "33676": "– Radom wiem.", + "33677": "– no to za Radomiem. a Zwoleń ?", + "33678": "– nie wskazałabym. kojarzę mniej więcej ale.", + "33679": "– no przecież do Lublina to przez Zwoleń. Toruń Zwoleń.", + "33680": "– nie jeżdżę przez te okolice.", + "33681": "– o. tak. a Danusia też jak ostatni miesiąc chodziła to też tak spuchła. nogi ręce wszystko spuchła.", + "33682": "– dla kobiety zawsze jest to obciążenie.", + "33683": "– tak. a Gosia to bardzo teraz. bardzo. taki duży. duże chłopaczysko. będzie miał może z meter.", + "33684": "– a nie wiem gdzie Ola chodziła", + "33685": "– na retkini tam", + "33686": "– wiesz co nie raczej chyba chociaż nie znaczy wiesz co ona też do różnych chodzi ale raz byłam tak że ja poszłam i bardzo mi się podobało jak ona mnie ścięła i z nią byłam tylko że Ola jako znaczy siedziała po prostu czekała na mnie i bardzo mi się podobało", + "33687": "– ale z kim śpiewał ?", + "33688": "– z tym z drugą b chciał śpiewać", + "33689": "– no co ty ?", + "33690": "– naprawdę znaczy grać grać bo on miał grać no nie ?", + "33691": "– ale grał z nami w końcu to wiesz", + "33692": "– nie grał z nami przecież w tym roku nie występowaliśmy", + "33693": "– no to rok temu", + "33694": "– ale z nimi występował przecież chyba", + "33695": "– no no", + "33696": "– i wszyscy ją podziwiali że ona się zdecydowała na coś takiego", + "33697": "– no", + "33698": "– ludzie wiesz jej tam w tej Szwajcarii to też tłumaczyła matka i w ogóle że co ona robi. no i jak już odzyskała te siły urodziła tą dziewczynkę. a on w ogóle strasznie zazdrosny. jak tylko ona przebywała w pomieszczeniu z jakimś facetem to natychmiast już myślał że go zdradzała", + "33699": "– i taki analfabeta", + "33700": "– analfabeta", + "33701": "– no i skąd on wiedział że to nie jego nazwisko", + "33702": "– no bo wiedział jak się jego nazwisko piszę. ona go tam uczyła i angielskiego i pisać go uczyła", + "33703": "– no", + "33704": "– więc już jak gdyby załatwili że zgodził się. już tam go jacyś urzędnicy przekonali no i jestem na tym etapie że odprowadza ją do tego samolotu", + "33705": "– uhm uhm", + "33706": "– nie czujesz że coś masz na tyłku", + "33707": "– wiem bo jedne co żeś mi najka kupiła riboka to były nie wiem czy najki takie tam jakieś", + "33708": "– na bąbki !", + "33709": "– Asi znowu przywiozłam też trochę ciuchów wiesz Ala ?", + "33710": "– trzynaście czternaście tak przywiozłaś ?", + "33711": "– no jedną bluzeczkę jej dałam nową", + "33712": "– piętnaście łabędzi ! co ?", + "33713": "– wiem słyszałam w poniedziałek. nawet nie chce jej nam opisać.", + "33714": "– dzisiaj he he złamała się trochę.", + "33715": "– no to mów.", + "33716": "– nie może.", + "33717": "– nie mogę.", + "33718": "– o Jezus.", + "33719": "– znowu ty.", + "33720": "– i tak to się skończy tak że pokaże wam bo.", + "33721": "– no wiem no dlatego w tym momencie a wiesz dlaczego nie chce nam pokazać ? bo mama jej powiedziała że ma nam nie pokazywać.", + "33722": "– który Przemek ?", + "33723": "– no co niby teraz się obronił i był wielka radość ale ma licencjat ale studiował pięć lat ale właściwie nie wiadomo był super najlepszy gdzieś tam wyjeżdżał ale w ogóle", + "33724": "– ale o kim mówisz ?", + "33725": "– no to ten Przemek to tak z tym Przemkiem była ta wizja czy z kim to było ? że teraz mu", + "33726": "– tak sami trochę i z całą ekipą tak żeby nie było nudno", + "33727": "– no właśnie bo to to", + "33728": "– no i tam oni tam byli w takim jednym właściwie miejscu. non stop tam byli. a my żeśmy sobie tak pospacerowali trochę po tym lesie", + "33729": "– tak", + "33730": "– na tych łódkach żeśmy trochę popływali z Agatą. nie no fajnie w porządku. opaliliśmy się trochę", + "33731": "– ja dzisiaj jutro robię", + "33732": "– cebulka skraweczku ziemniaczki osobno barszcz w talerzyku pyk", + "33733": "– ale ty mówisz yyy normalny barszcz biały ?", + "33734": "– Arek osobno je bo oni inaczej to gotują to Ewa", + "33735": "– nie czerwony ja osobno jem znaczy się oni jedzą tak inaczej nie ale ja", + "33736": "– Arek normalnie barszcz gotuje do tego robi ziemniaki", + "33737": "– no zasmażkę", + "33738": "– za za zasmażkę", + "33739": "– znaczy się taką wiesz takiego coś znaczy", + "33740": "– i ziemniaki pookrychane nie", + "33741": "– bo nie dość że niektóra tam może zmarznięta", + "33742": "– dobra", + "33743": "– tej daliście mi to mięso ostatnio nie i akurat spotkałem Trumnę nie bo byłem po jego kobitę przyszedł Trumna nie przyprawił mi to mięso przyprawami wszystko", + "33744": "– i ja yyy Arkowi się pytałam a Marcin będzie se umiał z tym poradzić ? a Arek mówi do mnie no Marcin już osiemnaście skończył nie", + "33745": "– no", + "33746": "– może może to nie było to samo co to może to był nubuk i chuj tam wie nie", + "33747": "– no", + "33748": "– ale niby kupiłam jakiś tam specjalnie coś do czyszczenia ale jak tak naprawdę w lutym marcu to okazało że on różu nie było widać nie", + "33749": "– no", + "33750": "– nie szło tego kurwa mać do czystych", + "33751": "– ej", + "33752": "– nie on go dwa razy kąpał", + "33753": "– w życiu ?", + "33754": "– no", + "33755": "– no to fajnie nasz jest", + "33756": "– tak jak my Tekille druga córka miała być wykąpana dwa razy", + "33757": "– ale ona jest lepiej się sprawuje na dworzu wiesz ona pilnuje dobrze ona kurwa jest taka czujna a najgorzej zaś później po jakimś czasie to ludzi zaczęła gonić już po ulicy", + "33758": "– no no później też fajnie", + "33759": "– no to z drugiej strony też to weź pod uwagę", + "33760": "– no a Zwierzak mu przysłał kasę i chciał go zlać bo kurwa coś tam nie", + "33761": "– no", + "33762": "– no", + "33763": "– albo jak miał się z nim podzielić co to ja mu powiedziałem", + "33764": "– Zwierzak Zwierzak buty sprzedaje w tym w Anglii", + "33765": "– czym ?", + "33766": "– od ziemniaków yyy ostatnio kupiłem w tym w pingwinie ziemniaki w takiej fo foli w takiej wiesz paczkowanej już po po tam po dwa kilo nie czy tam po po dwa chyba nie ty takie z dziurkami nie to lipa jak chuj", + "33767": "– ja kiedyś wiem że kiedyś ze dwa lata temu twoja mama", + "33768": "– ja je kupiłem gdzieś nie", + "33769": "– to jest", + "33770": "– a nie wiem na", + "33771": "– no mormoni", + "33772": "– no mormoni", + "33773": "– no mormon może mieć więcej niż jedną żonę", + "33774": "– Bilon stracił prawko Bilon stracił prawko", + "33775": "– ale to nie to ona ma dwóch mężów w takim razie", + "33776": "– Bilon stracił prawko", + "33777": "– czas czasami czy ona się zastanawiam czy ona się w nocy czasami nie myli imionami", + "33778": "– a nie a gram chyba kosztuje no yyy", + "33779": "– nie no ale kurwa dziwie się bo w telewizji mówili że kurwa złoto do góry idzie", + "33780": "– gram gram kosztuje z tego co wiem", + "33781": "– i Ameryka i coś tam jest", + "33782": "– osiemset złotych czy dziewięćset normalnie tak jak ten", + "33783": "– nie no Zwierzak mnie normalnie nie no nie", + "33784": "– a nie tenisówki ?", + "33785": "– nie właśnie skarpetki a jak włożysz normalną skarpetkę taką to nic nie masz", + "33786": "– kiedyś nosiłam takie grube ale ostatnio takie cieńsze to zależy w jakim sklepie yyy ja przeważnie skarpety kupuje u ringa w Bojewie nie", + "33787": "– acha", + "33788": "– co zakupy", + "33789": "– acha", + "33790": "– to skarpety co zakupy kupuje", + "33791": "– to nie ja", + "33792": "– najlepiej zmierz sobie temperaturę daj mi termometr wyszła nie przychodzę nie ma trzydzieści osiem i osiem kurwa w herbacie żeś trzymał nie ja cię zaraz się zaśmiałeś", + "33793": "– a Bonda oglądaliście najnowszego ?", + "33794": "– nie nie", + "33795": "– a chcecie ?", + "33796": "– chcemy", + "33797": "– ale też z literami", + "33798": "– no będzie się Arek musiał przekonać do liter", + "33799": "– ja tam mi bez różnicy", + "33800": "– do czego ?", + "33801": "– no ale to jest wiesz Marcin a tu a tu zobacz jaki kryzys", + "33802": "– a to jest Klepakach kurwa", + "33803": "– ja w Klepakach", + "33804": "– a ty zobacz jaki masz kryzys zobacz", + "33805": "– no", + "33806": "– jaki bank ci da na na kre na yyy na hipotekę nawet na pod zastaw ziemi kurwa ten a tam jest ile hektar ?", + "33807": "– ale to jest weź to powąchaj", + "33808": "– to jest to", + "33809": "– ale to jest to", + "33810": "– ale to jest to to jest wszystko suszone", + "33811": "– pokaż", + "33812": "– ej to się takiego czegoś jeszcze nie spotkałam", + "33813": "– to kupujesz", + "33814": "– to Gienia robiła takie coś w kawałach wszystko", + "33815": "– tak to masz wszystko w kawałkach", + "33816": "– i nie jest i nie jest sprasowane", + "33817": "– no kupujesz to za dwa pięćdziesiąt całą torbę dwieście pięćdziesiąt gram taką torbę", + "33818": "– wojnę światów", + "33819": "– a ty patrzysz no i facet wstaje w ogóle go nie rozwalili czyli tak cię media ogłupiają ty nie wiesz", + "33820": "– wojna światów", + "33821": "– a technika tak poszła", + "33822": "– ale tak czy inaczej dla mnie dużo sensowniej wygląda to co oni mówią niż to co jest w oficjalnej wersji że to się rozwalają i tak dalej", + "33823": "– grunt żeby mówić pewnie", + "33824": "– to na pewno to jest kwestia no pokazują nie pokażą y", + "33825": "– jak na pewniaka mówisz to z reguły do wszyscy ci wierzą a jak się zaczynasz jąkać nie wiadomo co to ci każdy patrzy eee coś zmyśla", + "33826": "– tak ? za taki motorek ?", + "33827": "– no. tu w Polsce. i też wyczytałem w tych wszystkich artykułach był taki okres że te motory były za bezcen można było kupić w Niemczech właśnie stare BM-ki. te właśnie. motory. tego typu", + "33828": "– i się skończył", + "33829": "– a. to nad rzekę Ldzań", + "33830": "– tak. tam do młyna wodnego i z Ldzania przez Dobroń. po tutaj wróciliśmy od tej drugiej strony. fajna pogoda była bo to był ten ostatni dzień weekendu to. wreszcie się zrobiło ładnie. teraz to kurcze prawie. polami się jedzie cisza spokój. rowerek jest przyjemny. i co dzwoniłeś do Tomka w sprawie wyjazdu. ma jakieś oferty ciekawe ?", + "33831": "– no straszne nie", + "33832": "– by tylko można było do ciebie dzwonić byś czekała aż ktoś zadzwoni nikt by nie zadzwonił my byśmy zadzwonili dopiero bo tylko my byśmy znali numer i na koniec byśmy powiedzieli mamy forsę za miesiąc wtedy by ją wypuścili ale nie chciała odjeść czaisz jak by nie chciała odejść", + "33833": "– no kelnerką w ajronie super a co to jest ajron w ogóle", + "33834": "– ej ja z moją mama jak", + "33835": "– i kupiliśmy telewizor jeszcze", + "33836": "– ja mojej mamie mówiłam że twoja mama taka nie w humorze i tak dalej i moja mama tylko mnie pociesza i mówi. przejdzie jej no. mama mówi ja już to przeszłam", + "33837": "– no niestety no", + "33838": "– no", + "33839": "– no dobra ale euro", + "33840": "– a euro jest tysiąc siedemdziesiąt siedem tysiąc trzysta siedemdziesiąt dwa i kończy się tutaj kończy się sześćset sześćdziesiąt rata malejąca. a tutaj sześćset dziewięćdziesiąt trzy w euro", + "33841": "– ale zobacz jak się zaczęła", + "33842": "– no tak", + "33843": "– tysiąc trzysta tak", + "33844": "– to jest złotówki nie. tysiąc trzysta siedemdziesiąt", + "33845": "– no tysiąc trzysta siedemdziesiąt ta najwyższa", + "33846": "– no dobrze no to już Marcin bierze tą książeczkę i se tam robi", + "33847": "– no ale co babci mieszkaniem wtedy", + "33848": "– no ale to mówisz że te pieniądze co masz dla mnie jakieś tam", + "33849": "– ale czy to wystarczy", + "33850": "– no i ja no dobrze i te z książeczki", + "33851": "– i te z książeczki twoje", + "33852": "– które daje Marcin bo", + "33853": "– no tak bo to są nie jego", + "33854": "– no ?", + "33855": "– że mama świnia.", + "33856": "– oj to to jest subtelne.", + "33857": "– nie no mogłaś powiedzieć prosiactwo tak jak Ania mówi. to jest ładniejsze.", + "33858": "– a co za różnica ?", + "33859": "– no zasadnicza.", + "33860": "– ale w ogóle. ale słuchaj. mimo wszystko to właśnie no trzeba odróżniać trochę no.", + "33861": "– ale mama się nie obraża. wie babcia co mama ostatnio zrobiła ?", + "33862": "– to mamusi zostawię.", + "33863": "– potem ci oddam bo ja już no widzicie jaka ja jestem cholera do niczego. wczoraj się na tej działce narobiłam. trochę bo najgorzej to ze schylaniem. no co nie podoba ci się ten komplecik ?", + "33864": "– ten tu ? podoba mi się.", + "33865": "– no ten właśnie.", + "33866": "– nie ja wolę ten po prawej.", + "33867": "– weź to naszykowałam żebyś sobie przejrzała te kobiety tam po dwa trzy artykuły są takie które cię zainteresują.", + "33868": "– no dobrze.", + "33869": "– możecie to jak chcesz bo.", + "33870": "– to nie muszę mamusi zabrać bo", + "33871": "– bo ja tutaj widzę dużo zup na święta takich prostych które ja na co dzień mogę ugotować no i.", + "33872": "– ja teraz będę jeździła do tych miejsc energetycznych na świecie jak Marek. do tych czar. zacznę już byliśmy w monserra gdzie było jedno.", + "33873": "– monserra to gdzie to jest ?", + "33874": "– Paryż.", + "33875": "– nie Paryż tylko jak byliśmy w Hiszpanii. teraz będziemy tam.", + "33876": "– gdzie wy byliście w Hiszpanii ?", + "33877": "– no w lato z Kasią i z.", + "33878": "– to dwa lata temu.", + "33879": "– dwa lata temu.", + "33880": "– no ja tylko z takich to byłam w Luksemburgu to tak słyszałam niemiecki francuski niemiecki francuski.", + "33881": "– no tak no Luksemburg też jest dosyć podoby.", + "33882": "– no ale to jest ciężkie do wyobrażenia że żyjesz w kraju w którym pójdziesz tutaj tu w tej części miasta będziesz rozmawiała po niemiecku a tam jak pojedziesz.", + "33883": "– znaczy no tak no ale fajnie by było.", + "33884": "– każdy swoją połóweczkę jakąś wyciągnie.", + "33885": "– fajnie by było być już koło osiemnastej.", + "33886": "– nie no ja też bym wolała o szóstej natomiast jakby to miał być problem no to byśmy połóweczkę z połóweczką zaczęlibyśmy się zaprzyjaźniać o szóstej.", + "33887": "– już wcześniej.", + "33888": "– kto jeszcze z nami jedzie ? Mati ? Kasia ?", + "33889": "– aha.", + "33890": "– jej praca.", + "33891": "– znaczy trochę to było pokazane że ona że ona była taka co przez dłuższy czas siedziała taka smutna i tam mówiła że nikt nie docenia jej roli w tym całym.", + "33892": "– tak.", + "33893": "– przedsięwzięciu.", + "33894": "– ale bardziej to ja to w tym musicalu odebrałam tak że ona tak mówi bo chcą ją docenić ona by chciała żeby tam ten Higins ją docenił. jaka ona jest mądra.", + "33895": "– no właśnie nie ja mam to dopiero od paru dni coś takiego. to na tym na fejsbuku.", + "33896": "– nie wchodziłam ostatnio na. miałam mieć w ogóle tego Niemca na głowie ale przyjeżdżają jednak w środę.", + "33897": "– jakiego Niemca ?", + "33898": "– a nie mówiłam wam o tym ?", + "33899": "– nie.", + "33900": "– możemy pomóc ci opiekować się jakimiś Niemcami.", + "33901": "– czwórka ich jest.", + "33902": "– no.", + "33903": "– tak ? a z jakiego miasta ?", + "33904": "– plus przypadkowe czy błędne bombardowania też nie zwiększają sympatii do wojsk koalicji", + "33905": "– no to no właśnie. to jest. potwornie trudna sprawa ale ja uważam że w tej chwili gdybyśmy się wycofali. to byśmy pokazali że terroryści zwyciężyli i trudno sobie wyobrazić na dłuższą metę konsekwencję takiego działania", + "33906": "– marszałek Putra", + "33907": "– a a w sprawie a w sprawie a w sprawie tej domniemanej koalicji ?", + "33908": "– ale proszę mi pozwolić dokończyć. ale proszę mi pozwolić dokończyć. z dużym hukiem była zapowiadana ta koalicja. właśnie trzech ugrupowań. a wyłączony z tego był PiS jeśli w ogóle chodzi o pracę nad ustawą o mediach publicznych. przypomnę na komisjach. nie pozwalano w ogóle", + "33909": "– nie porozumiała się. to. nie mówmy o lewicy nie mówmy o klubie parlamentarnym nie mówmy o partii nie mówmy o zarządzie partii o kierownictwie partii nie nie w ogóle nie używajmy. y tych struktur do", + "33910": "– czyli ludzie środowiska się porozumiały", + "33911": "– nie wiem o żadnym. nie nie ma porozumienia nie ma porozumienia", + "33912": "– to dobry początek na lepszą koalicję", + "33913": "– znaczy chodzi o to że oni mogą ten pretekst wykorzystywać do takiego tłuma tłumaczenia i odmowy. chociażby rehabilitacji", + "33914": "– i będą wykorzystali w związku z tym. do tej pory ja jestem od osiemdziesiątego piątego roku w sejmie. do tej pory polityka zagraniczna było tą dziedziną która. nie powodowała walki politycznej. wszyscyśmy się jednali bo to była racja polska stanu", + "33915": "– powiem. powiem powiem tak. nie ma żadnej koalicji i nie było natomiast jest rzeczywistością faktem oczywistym że. weto. zostało podtrzymano prze Prawo i Sprawiedliwość i przy udziale. przy głosowaniu wstrzymującym klubu Sojuszu Lewicy Demokratycznej i to są fakty. tylko mówmy tutaj o płaszczyźnie merytorycznej. a nie o płaszczyźnie politycznej bo w. panie panie ministrze panie ministrze. gdybyście byli słowni. gdybyście byli słowni", + "33916": "– dobry wieczór", + "33917": "– i Sławomir Sierakowski Krytyka Polityczna", + "33918": "– witam", + "33919": "– dobry wieczór. ustawa medialna przepadła. sejm nie odrzucił prezydenckiego weta. za odrzuceniem głosowały PO i PSL. przeciw był PiS a lewica wstrzymała się. od. głosu i co teraz będzie ? będzie nowy projekt Platformy Obywatelskiej. premier mówi że nie. ale pojawiają się głosy że może tak. prezydent. y ustami jednego ze swoich ministrów mówi że może przygotuje własny autorski projekt", + "33920": "– byłem na sali. i byłem głosującym za Tadeuszem Mazowieckim bo wtedy byłem posłem", + "33921": "– mówię o partii mówię o klubie mówię o klubie a nie pojedynczych kilku kilku reprezentantach", + "33922": "– ale prawdą jest że wczoraj doszło do dość gorszących utarczek z. w sali obrad", + "33923": "– a o tym za chwilę porozmawiamy", + "33924": "– takiej koalicji. no więc. ale moment skończę ten wątek takiej koalicji którą nawet potwierdził pan prezydent Kwaśniewski. no to właściwie nie ma sensu tworzenia nowej. y nowego projektu", + "33925": "– pan mówi to nie ma sensu ale to sami strzeliliście sobie tego so sobie tego gola dlatego że. y rozmawialiście z lewicą. nie dotrzymaliście. słowa. ta ustawa miała szansę. to wy ją pogrzebaliście", + "33926": "– to nie sejm się zajmuje prawdą historyczną", + "33927": "– prze. prawdą historyczną się zajmują historycy. ale jeśli piszemy jakąś uchwałę. to ona musi być zgodna ze stanem faktycznym. i stan stan faktyczny jest taki że. polskie instytucje wystąpiły", + "33928": "– ale rzeczywiście jest tak że użycie słowa ludobójstwo może być nam nie na rękę w stosunkach z Rosją", + "33929": "– no to tym bardziej skoro. nie nie można było się przygotować lepiej. nie można było tego załatwić w zaciszu prezydium sejmu żeby wyprodukować gotową. uchwałę", + "33930": "– właśnie. absolutnie tak. ja się zgadzam nie mogę zrozumieć. nie mogę zrozumieć zacietrzewienia takiej determinacji partii opozycyjnych w sprawach które mają wagę bardziej part państwową niż partyjną", + "33931": "– tak. wy też byliście raczej nieustępliwi w tej sprawie", + "33932": "– i tu wracamy do tego od czego zaczął Sławomir Sierakowski. dajmy się odnieść jeszcze tylko panu ministrowi Szejnfeldowi. po tej bardzo długiej i wyczerpującej diagnozie. bardzo proszę o słowa komentarza", + "33933": "– którą by trzeba poddać długiej znowuż analizie żeby zrozumieć tak de facto o co chodzi", + "33934": "– i że mogą być następne kroki", + "33935": "– i że mogą być następne kroki. czy Aleksander Kwaśniewski namawia SLD do tego rodzaju taktycznego sojusz ?", + "33936": "– nie to ja od razu oświadczam że nie namawia. i powiem że również przyznaję że w Platformie są kompetentni ludzi i czy mamy jakąkolwiek koalicję ? jakiekolwiek porozumienie", + "33937": "– ale my mówimy o PiS-ie", + "33938": "– forum podsumowanie politycznych wydarzeń tygodnia Jarosław Kulczycki dobry wieczór a mijający tydzień nie poskąpił nam tematów do dyskusji. porozmawiamy o marnym końcu kolejnej ustawy medialnej gorszących znaczną część Polaków utarczkach w sprawie uchwały sejmu na rocznicę sowieckiej agresji na Polskę. porozmawiamy też o Afganistanie zostać czy wycofać nasze wojska w tej sprawie. mamy najświeższy sondaż a oto moi goście. w studiu. Jolanta Szymanek Deresz SLD", + "33939": "– tak. i mówi że. że korona mu z głowy nie spadnie jeżeli odwoła tę obietnicę", + "33940": "– a nie. to jest wytłumaczenie osób natomiast jeżeli chodzi o okoliczności determinujące zachowania to mówię. eureko. sprawa z eureko tak samo była znana. musiała być znana panu premierowi. w sierpniu kiedy obiecywał odwołanie. więc niekonsekwencja pana premiera", + "33941": "– nagły atak daltonizmu", + "33942": "– to. to jest istotnie. to małe zamieszanie wynikiem pomyłki tylko i wyłącznie z tego nie należy żadnych merytorycznych wniosków. wyciągać", + "33943": "– czyli. poseł Wenderlich który. y to nie był jego pierwszy dzień w sejmie. w tak ważnej sprawie. podniósł rękę nie w tym momencie kiedy trzeba", + "33944": "– ale to chodziło o kompetentnych ludzi w SLD panie. pośle. więc nie porównujmy SLD z PiS-em właśnie. przepraszam to był tylko żart to był tylko żart. różnienie się tak znacząco ideologicznie że nie ma mowy o żadnym porozumieniu o żadnym współdziałaniu. ale powiedzmy", + "33945": "– no jednak decyzja krajowej rady radiofonii i telewizji w sprawie rady nadzorczej telewizji dowodzi czego innego że tam jednak. lewica z PiS się porozumiała", + "33946": "– nie no mówiłem wyraźnie. nie było mowy o. kotwicy budżetowej. tylko o to chodzi", + "33947": "– nie nie nie. proszę pozwolić mówić. pan. pan Donald Tusk. spotkał się ze swoimi senatorami i powiedział nie. tak jak w sejmie ustalono być nie może i zmieniono to i się rozpadło wszystko. trzeba dotrzymano słowa", + "33948": "– bardzo proszę Stanisław Żelichowski. Stanisław Żelichowski bardzo proszę. panowie", + "33949": "– jedno jest pewne. jedno jest ale jedno zdanie. jedno jest pewne. jedno jest pewne. w osiemdziesiątym. ósmym roku ósmym dziewiątym to jest też do dyskusji skończyła się zimna wojna ale jeżeli wy byście rządzili dalej to byśmy mieli nową zimną wojnę", + "33950": "– taki program jest realizowany. zjednywania sobie miejscowej ludności", + "33951": "– no tak ale jeżeli trzy kilometry od naszej bazy zakopuje się potężna minę i nikt tego nie widzi. znaczy no w normalnych warunkach gdyby ta ludność była po naszej stronie to by ktoś to. no poinformował", + "33952": "– nie ale. wcale nie o to chodzi. chodzi po prostu o to. że cztery piąte Polaków mówi uciekajmy stamtąd. to nie nasza wojna nas to nie interesuje", + "33953": "– nie bo taki wniosek. taki wniosek z dyskusji publicznej i politycznej można wyciągnąć. świetnie. świetnie wspaniale nasi żołnierze się sprawdzają w. w Afganistanie", + "33954": "– jesteśmy z nich bardzo dumni. tylko nie chcemy żeby ginęli", + "33955": "– który nie potrafią nie potraficie uczcić nawet takiego jubileuszu. to jak możemy się do jak się możemy doporozumieć w normalnych sprawach", + "33956": "– skoro ten temat został wy wywołany to musimy. to bardzo proszę", + "33957": "– panie ministrze ja byłem wtedy w OKP. miałem zaszczyt i honor być posłem OKP głosować za Tadeuszem Mazowieckim", + "33958": "– ale pana koledzy i koleżanki nie przyszli na salę dzisiaj", + "33959": "– czyli wszyscy członkowie NATO powinni wysłać tam swoje wojska. tak tak mówił generał", + "33960": "– nie. powi powinniśmy my wszyscy w NATO władze w NATO powinny się zastanowić nad polityką. y doprowadzania w Afganistanie do sytuacji. do normalizowania sytuacji", + "33961": "– a dzisiaj dzisiaj", + "33962": "– naprawdę pan na to liczy że że że prezydent odrzuci sprawozdanie krajowej radiofonii i telewizji ?", + "33963": "– no. znaczy polityka to jest pochodna sen. nie sentymentów a interesów. jeżeli popatrzymy że w nowej radzie pięcioosobowej prezydent miałby. dwie osoby. sejm senat trzy", + "33964": "– ale ta nowa rada", + "33965": "– no bo to jest ładna piosenka", + "33966": "– no ale oni inne piosenki chyba nie maja takie fajne ?", + "33967": "– nie fajne mają", + "33968": "– fajne nie ?", + "33969": "– mi się najbardziej i tak ta podoba", + "33970": "– ej w ogóle ostatnio robię sobie w głowie listę rzeczy które muszę ściągnąć jak już będę miała Internet ze swoim kompem w Toruniu i tak zapomnę wszystko to jest najgorsze", + "33971": "– rób na pulpicie", + "33972": "– timbaland !", + "33973": "– zrób głośniej i obróć trochę do nas", + "33974": "– nie ma kurwa nie ma kurwa ! nie ma kurwa pauzy", + "33975": "– ale mi się chce siku", + "33976": "– nigdzie nie wychodzisz pa jak on wygląda", + "33977": "– i tak kocham tego kolesia nie", + "33978": "– a co to jest za piosenka ? to jest miks ?", + "33979": "– to jest łan repablik", + "33980": "– no wiem ale czy to jest jakiś miks ?", + "33981": "– ale przez ciebie tak tak polubiłam ten zespół", + "33982": "– nie jedźcie popcornu przed filmem !", + "33983": "– to chodź tu bo ja musze wam wręczyć mój rysunek", + "33984": "– musimy kupić woreczki na lod na lód. wiesz baga ?", + "33985": "– co musimy ?", + "33986": "– woreczki na lód kupić", + "33987": "– okej Olaf z Pudelsów i homotłist grał wtedy w kaenżecie Martyna !", + "33988": "– co ?", + "33989": "– chodź. proszę to dla was. nie pamiętasz tego prawda ? aa", + "33990": "– ale nie chce mi się zejść do piwnicy ale na razie to", + "33991": "– nie starczy", + "33992": "– ile jest to a z tych małych też ? to jest dobra na te yyy na", + "33993": "– na pomidory", + "33994": "– na pomidory bo to taka inna odmiana jest. to jest taka jak to rośnie jak czosnek no to wszystkie", + "33995": "– dobra o dziękujemy", + "33996": "– Ewa ?", + "33997": "– co ?", + "33998": "– gdzie jest pralka ?", + "33999": "– no pewnie takie głupka grać to", + "34000": "– cały czas tego głupka nie chciał grać a teraz yyy teraz gra w tym pierwszej miłości ? nie tylko miłość tam gdzie Kożuchowska i ten Kowalski gra", + "34001": "– tak ?", + "34002": "– i Grabowska", + "34003": "– a kogo on tam gra ?", + "34004": "– no też jakiegoś głupka gra takiego bandziora gra", + "34005": "– acha no tak", + "34006": "– toć Michał do niego nie chodzi", + "34007": "– ale łon chodził i przesiedział w tym kiosku łon i tyn tyn co go samochód przejechał i", + "34008": "– kogo samochód przejechał ?", + "34009": "– co ?", + "34010": "– kogo samochód przejechał dziadek ?", + "34011": "– no kogo tego co cię tak wyprowadził na te pole", + "34012": "– tam dziewczyna teraz siedzi ?", + "34013": "– jo jego dziewczyna Karolina jo. a to byłem u wuja to otwarte miał", + "34014": "– fajnie było. opaliłam się trochę.", + "34015": "– no widzę że jesteś no.", + "34016": "– przede wszystkim było ciepło ciepło ciepło tak ? o czym ja marzyłam od dawna. chociaż raz mieliśmy tak że było. umówilismy się że idziemy wieczorem do miasta jak nagle się zrobiła burza siedzieliśmy w domu i rano jak się obudzilismy było zimno znaczy dwadzieścia stopni.", + "34017": "– dobra ale to raz.", + "34018": "– tak a potem.", + "34019": "– jedyny sport hłyyy", + "34020": "– jedyny sport jaki mają to właśnie tylko ciach i już po musze. nie ma prawa tam nawet chwili krążyć", + "34021": "– no ale co to jest za wynalazek nie ? ręką nie zabijesz muchy", + "34022": "– nie a tak patrz na tym trzonku", + "34023": "– po prostu przedłużasz sobie rękę i masz wiesz fłyyyy", + "34024": "– musisz zaatakować chociaż i tak cwaniary są w ostatniej sekundzie", + "34025": "– i co miałeś na egzaminie ?", + "34026": "– musiałem omówić swoją pracę doktorską", + "34027": "– łał", + "34028": "– nie nie tylko znaczy się były tam tematy takie ogólne ze trzy no i do tego jeszcze streszczenie pracy", + "34029": "– no to streszczenie", + "34030": "– mucha jak kiedyś tak filmowali właśnie to sześć razy wolniej od człowieka widzi znaczy się wszystko w zwolnionym tempie czyli jak podnosi rękę to jest takie wiesz jak robisz szuuu", + "34031": "– ychy", + "34032": "– to jest", + "34033": "– a ona bziu i poszła", + "34034": "– no a jak wiesz chlapką to jest szuuuuuuuuu bum", + "34035": "– ała", + "34036": "– nie więcej i ten bo wcześniej nie zdąży uciec", + "34037": "– no jak dziadek jeszcze trafia i", + "34038": "– sto osiemdziesiąt jest czynszu", + "34039": "– sto osiemdziesiąt", + "34040": "– a nie dwieście osiemdziesiąt mama sto osiemdziesiąt", + "34041": "– sto osiemdziesiąt ?", + "34042": "– tak. sto osiemdziesiąt plus teraz te prądy i", + "34043": "– tylko że tam jest wszystko na gaz", + "34044": "– no jest wszystko na gaz więc to", + "34045": "– a to ja jestem bardzo usatysfakcjonowana bo ja", + "34046": "– ty masz dawać na ten czynsz", + "34047": "– bo ja się zdeklarowałam że będę dawała ale byłam cały czas przekonana że trzy stówy", + "34048": "– mieszanka jaka ma być", + "34049": "– naczy nie mieszanka tylko on ten ile jest wywozu przywozu żwirów on pilnuje tego po prostu rozliczenia tam paliwo masy takie różne takie", + "34050": "– czyli już tam", + "34051": "– i on jest odpowiedzialny za to co przywożą i wywożą", + "34052": "– spotkaliśmy się", + "34053": "– już bardziej niż poprzednio", + "34054": "– no poprzednio jak byli w listopadzie to się rozchodzili", + "34055": "– to była", + "34056": "– to", + "34057": "– bo tak im się tam nie podobało że już między sobą", + "34058": "– nie to że ten ona miała pretensje ona ma cały czas pretensje do Marka", + "34059": "– ona na Marka a Marek już miał dosyć tego", + "34060": "– a Marek miał już po prostu dosyć tych pretensji", + "34061": "– a za co ma pretensje ?", + "34062": "– ale mi chodzi o tatę że nie pójdzie", + "34063": "– no to tata w tym czasie pójdzie na browa z Józkiem", + "34064": "– oj Paulinko", + "34065": "– nie ?", + "34066": "– Józek jest po zawale", + "34067": "– no ta. jego na pewno to dużo obeszło", + "34068": "– no na pewno tak Paulinko. no teraz to już przesadziłaś", + "34069": "– słuchaj. tacie brać takie koszule ?", + "34070": "– no to miało być na drogę. mówiłaś", + "34071": "– no tak. a czy ja wiem czy my będziemy w drodze jeść", + "34072": "– jak to nie. zaraz będziemy jeść", + "34073": "– słuchaj kupiłam", + "34074": "– zrobiłaś kanapeczki ? są bułeczki na drogę ?", + "34075": "– chlebek razowy kupiłam", + "34076": "– ej przypomnij mi kiedyś czas co my z chlebkiem jeździliśmy w podróże. zawsze są bułki w podróży", + "34077": "– mama proszę cię. nie wymyślaj tam jakiś mądrych pomysłów. proszę", + "34078": "– nie wiem Paulina. nie sądzę", + "34079": "– ej no mam taką ochotę na te emenemsy", + "34080": "– no to otwórz", + "34081": "– a to są na drogę ?", + "34082": "– no na drogę wzięłam. kupiłam sobie bo ja lubię", + "34083": "– a ty. skąd ty możesz lubić emenemsy. jak nigdy w domu nie ma emenemsów", + "34084": "– no chluśniem bo uśniem. cyk Monika", + "34085": "– wchodziło się do mieszkania i był jeden wielki smród. bo ona niby wchodziła do łazienki wodę puszczała ale nic. na tyle nie tego że ręcznika nie zmoczyła na przykład nie. tylko wiesz puszczała wodę że się umyła. i wychodziła wiesz i w tych samych rzeczach", + "34086": "– no to tak to jest kwesta charakteru mamusia ale", + "34087": "– no ale może chce tak", + "34088": "– nie to że lubi", + "34089": "– a co ?", + "34090": "– musi", + "34091": "– słuchaj no mówi ósma godzina mówi. zanim zajdę. bo tak. przed ósmą ona musi mieć autobus już taki", + "34092": "– starsza osoba. że ona musi o ósmej śniadanie zjeść to to jest chore jakieś", + "34093": "– jadłabyś. powiedz mamusia jadłabyś o ósmej śniadanie", + "34094": "– ale i tak masz nowszy niż ten co miała mama do tej pory rozumiesz", + "34095": "– tak ?", + "34096": "– no właśnie o to chodzi. ona ma taki gdzieś tam w ogóle kosmos", + "34097": "– ja to z premedytacją brałam taki telefon tak wtedy najprostszy", + "34098": "– nie no bo przecież", + "34099": "– mój miałaś inny", + "34100": "– twój miałam tak pierwszy kupiła", + "34101": "– ale tamten i tak tamten był tego samego poziomu co ten no w sensie takich", + "34102": "– a mój też jest bardzo prosty", + "34103": "– no znaczy taki jest w sumie dobry bo ja też nie lubię telefonu żeby one tam", + "34104": "– trzeba się napić wódki", + "34105": "– prawdopodobnie. nie nie wiesz po prostu", + "34106": "– ratunek taki", + "34107": "– z dnia na dzień z dnia na dzień i coraz bardziej wchodzisz w to tak. przecież to nigdy nie jest tak że o wszystko się cieszymy że razem mieszkamy. my to jeszcze tak nie mieszkaliśmy tutaj nonstop także", + "34108": "– ale to jest kurcze brak jakby sensu brania tego ślubu i mieszkania tutaj", + "34109": "– hy hy hy", + "34110": "– to lepiej do Włoch albo do Francji a nie do Anglii tam", + "34111": "– a ty gdzie byłeś ? we Włoszech ?", + "34112": "– we Włoszech", + "34113": "– bardzo dobre winko", + "34114": "– nie ? łatwo wchodzi", + "34115": "– gorzej schodzi", + "34116": "– y hym hym hym", + "34117": "– y hym hyum", + "34118": "– powiem wam że co drugi znajomy z naszego towarzystwa wyjechał albo do Anglii albo do Holandii albo do Szwajcarii", + "34119": "– w statystykach przynajmniej nikt już nie jara nic", + "34120": "– komu ?", + "34121": "– w mortala", + "34122": "– nie no w te w siatkę trochę sportu nie zaszkodzi", + "34123": "– szał jak spalimy to gramy w ce esa a później idziemy spać ?", + "34124": "– noż kurde nie idziecie do estrady ?", + "34125": "– możemy iść do estrady", + "34126": "– łaa", + "34127": "– zobaczymy jak będziemy się czuć", + "34128": "– jest druga ziom i myślę że historia może się powtórzyć", + "34129": "– Łukaszu nie wolno ogniem się bawić", + "34130": "– będziesz sikał w nocy. nie coś to było takiego że jak się bawisz ogniem to siku będziesz robił w nocy", + "34131": "– tak mówią", + "34132": "– Bobas ty wiesz gdzie zaniosłaś to przynieś teraz", + "34133": "– nie przyniosłabym w dalszym ciągu", + "34134": "– zagrasz w tą piłkę czy nie ? !", + "34135": "– pyto cię ostatni raz", + "34136": "– yhym no dobra no to zróbmy co tam mamy zrobić", + "34137": "– poza tym na której jesteśmy stronie tam zobacz", + "34138": "– dwudziesta piąta", + "34139": "– dopiero nie coś kłamiesz", + "34140": "– szósta będzie teraz. kłamiesz no szóstą zaczynamy", + "34141": "– a jest czterdzieści", + "34142": "– po prostu nie wiem", + "34143": "– ale już jesteśmy za połową. to znaczy ja jestem. ja zrobiłam dzisiaj do siedemnastej czy coś rano", + "34144": "– no ale widzisz no to trzeba było wcześniej powiedzieć", + "34145": "– no właśnie nie powiedziałam", + "34146": "– tak to był a to słoń był słoń z trąbą czy jakoś tak", + "34147": "– a potem jak się tam witało ze wszystkimi coś takiego że podchodzisz do każdego tak się trzymasz za ręce tak najpierw tak mocno mocno wysyłasz mu energię. później dotykasz się tak tak i", + "34148": "– dziwne co nie", + "34149": "– no", + "34150": "– a jakieś masz", + "34151": "– no to jedź", + "34152": "– nie nie tam ale generalnie", + "34153": "– no to jedź ze mną", + "34154": "– jak tam z nimi nie śpisz dwie trzy noce", + "34155": "– no i ten i właśnie też o tym myślałam bo byśmy płacili tylko za jeden nocleg i wtedy mogli byśmy wziąć sobie nocleg normalnie za pięćdziesiąt złotych nie w jakimś hostelu na starym rynku", + "34156": "– dogadajcie się w tym schronisku", + "34157": "– to takie oczywistości poniekąd", + "34158": "– oczywista oczywistość ale w dalszym ciągu ja mówię na Rewolucji w takiej tym chociaż miałam takiego sąsiada że jak dzieci były mniejsze to wyłączył im korki na klatce schodowej bo powiedział że nasz telewizor tak ciągnie prąd że mu migają paski. takiego miałam sąsiada", + "34159": "– no to było nieźle", + "34160": "– ta no trzydzieści procent to wiesz", + "34161": "– no nie no sześćdziesiąt złotych no", + "34162": "– trochę dużo", + "34163": "– no i wiesz a poza tym Anka powiedziała mi że tam są takie kolejki tak tyle ludzi jest na tych nocnych zakupach", + "34164": "– widziałem ostatnio gdzieś na tym", + "34165": "– mówiła że cię widziała na przystanku stała bo ona wracała z aplikacji", + "34166": "– Jezu piątek to był masakra ja w piątek w Przechowalni byłem chyba z dwie godziny i ja w ogóle nie pamiętam tego motywu. wiem że spotkałem Rudą ale wczoraj na przykład mi powiedzieli że tam była Marta", + "34167": "– w Przechowalni tam u Agaty ?", + "34168": "– znaczy no nie byłem u Agaty co nie", + "34169": "– alternatywna impreza", + "34170": "– filologia ?", + "34171": "– tak no i", + "34172": "– ale gdzie ?", + "34173": "– ośrodek inicjatyw artystycznych na zachodniej i ten potem pojechaliśmy poszliśmy tam. potem poszliśmy coś tam zjeść i potem dołączyliśmy do tych aktorów do Przechowalni", + "34174": "– aha", + "34175": "– no i tam posiedzieliśmy chwilę i no i ja powiedziałem że idę do Bagdadu no i oni też poszli. była Jula Mycha w Bagdadzie", + "34176": "– nie", + "34177": "– gdzieś indziej tak zdecydowanie ?", + "34178": "– pełen luz", + "34179": "– pełen luz ?", + "34180": "– jak najdalej. no i też zależy od uczelni", + "34181": "– no jasne yyy jakie są twoje plany edukacyjne to już powiedziałeś e jakie kroki podejmujesz żeby osiągnąć cele no to juz mówiłeś o kółkach i w ogóle no to myślę że nie trzeba dodawać", + "34182": "– przygotowuję się", + "34183": "– eee czy czujesz się dojrzały ?", + "34184": "– poczekaj moment", + "34185": "– no i jak zrobił pierwszy krok w swoim życiu to wielkie oklaski były", + "34186": "– mhm", + "34187": "– i tak dalej bo spadł przez przypadek z fotela musiał się podnieść ale ledwo dał radę także nie no tak bez przesady nie żeby ludzie jednak się ruszali i tak dalej ale żeby coś tam jednak było", + "34188": "– no to zależy no jak na przykład osoba która chodzi cały czas w adidasie riboku najki i tak dalej szpanuje że mam kasę haha", + "34189": "– mhm", + "34190": "– no to jednak też to to nie jest fajne tak nie chodzę bo po co kasę na ciuchy", + "34191": "– mhm", + "34192": "– ale no też jakieś pięć dziesięć piętnaście bym nie kupił bo wstyd", + "34193": "– ten Roberta no dokładnie", + "34194": "– ten z komódką", + "34195": "– no ten z komódką żeby se tam komputer postawić. tam by na laptopie było niewygodnie", + "34196": "– nie ja żartuję. mnie po prostu troszeczkę to biurko jest dla mnie za dużo. bo ja nie potrzebuję takich przestrzeni a mnie zależy na tym żeby wykorzystać w jakiś sposób ten pokój", + "34197": "– przecież tam jest dużo miejsca", + "34198": "– przecież tam jest o Boże przestrzeni mama", + "34199": "– w końcu kanapę byśmy tam wzięli do tego mieszkania", + "34200": "– tak", + "34201": "– i te szafy też", + "34202": "– tak ?", + "34203": "– nie no Zuzia mówiła że nie", + "34204": "– a ty byś chciała żeby tą szafę zabrać ?", + "34205": "– tata może żeby się położył", + "34206": "– to jest bez sensu z tym spaniem no ale jak my mamy o czwartej dopiero jechać to co ja mam robić znowu. tak jeszcze druga trzecia to jeszcze pół biedy", + "34207": "– Włodek pozmywaj", + "34208": "– ale tak czwarta to jakoś trochę za długo", + "34209": "– pościelimy łóżko i się połóż. naczy wykąp się", + "34210": "– Paulina też jest bardzo inteligenta", + "34211": "– co jest Paulina ?", + "34212": "– bardzo inteligentna jest", + "34213": "– ale to wszyscy", + "34214": "– no więc dlatego mówię", + "34215": "– na swój sposób", + "34216": "– każdy ma trochę przebłyski w tej naszej rodzinie", + "34217": "– każdy jest inny na pewno nie jesteśmy jakimiś wiesz. tłumokomi", + "34218": "– tłumokomi", + "34219": "– w końcu potrafimy mówić no nie no ale tak ogólnie nasza rodzina tak. w stosunku do rodzin w Polsce. to jest powyżej czy poniżej przeciętnej ?", + "34220": "– ja ci powiem że. jak dostałem od ciebie te zaproszenia do tego do Gołuchowa. to byłem po prostu. no", + "34221": "– zdruzgotany ?", + "34222": "– nie. znaczy może tak. jak tam przyjechałem zobaczyłem tą scenografię wszedłem tam", + "34223": "– no no no. piękne nie ?", + "34224": "– i tam w tym Gołuchowie no zajebista. jeszcze", + "34225": "– bo ty byłeś na feragosto ?", + "34226": "– a propos może pobawimy się w zgadywankę kto kogo ostatnio opierdolił", + "34227": "– w takich społeczeństwach poligamicznych. wygląda życie zupełnie inaczej", + "34228": "– dwie siostry i matka do łóżka. nie jest złe", + "34229": "– ja ciągle twierdzę że to ta religia. katolicka nas ogłupia trochę", + "34230": "– właśnie gdybyśmy tu jakiś politeizm wprowadzili albo co. albo nawet taki islam", + "34231": "– ogladałem", + "34232": "– czego ty nie oglądałeś", + "34233": "– on później ten wredny o ten kolo stanie po dobrej stronie", + "34234": "– ale przecież ty z koziem się umawiałeś", + "34235": "– będę chodził na basen", + "34236": "– na basen no. no to zacznij chodzić a nie tylko gadasz tylko", + "34237": "– ale tak minimum sześćdziesiąt długości robisz", + "34238": "– no jasne jakim stylem pływasz żabką ?", + "34239": "– ło nie ja idę z tatą", + "34240": "– nigdy więcej z Oliwką na mecz po prostu traumatyczne przeżycie", + "34241": "– ale Oliwka już teraz tak nie przeżywa jak kiedyś", + "34242": "– nie mogę trafić", + "34243": "– ostatnio jak my byliśmy na meczu nie Michał kupił bilety w pierwszym rzędzie nie w drugim ale poczekaj w sektorze bocznym tak że siedzieliśmy prawie w nie nie wiem z kim oni grali wtedy co ? nie wiem z kim grali", + "34244": "– no", + "34245": "– ale ja nawet jak bym ze swoim poszłam to i tak był może z pół zjadła albo z ćwiartkę bym zdążyła", + "34246": "– no", + "34247": "– łakomczuch yyy", + "34248": "– ale podobnież bardzo dobra mamy znajoma chodzi", + "34249": "– tak ?", + "34250": "– no i z synem na obiady i normalnie mówi że bardzo", + "34251": "– znaczy się mi bardzo smakują w tym lapetit", + "34252": "– no no", + "34253": "– nie co ? mówiła że w grudniu że idzie na basen", + "34254": "– ychy", + "34255": "– znaczy się nie wiem czy ona miała na miesiąc kupiony czy coś ale", + "34256": "– mieli ale mieli na pewno mieli na miesiąc kupiony nie", + "34257": "– no", + "34258": "– że mieli wystane w kolejce", + "34259": "– ona powiedziała że Michał wystał", + "34260": "– no", + "34261": "– że Michał jej wystał w kolejce", + "34262": "– ciężko jest dostać naprawdę to ja wam powiem no", + "34263": "– o Jezus no.. a laukowa to mieszka teraz w Łodzi czy co ona robi", + "34264": "– ja nie wiem co ona robi ty handluje obrazami na allegro. nie wiem w co się ubrać. piździ jak", + "34265": "– w kieleckim", + "34266": "– gorzej ty", + "34267": "– wypizdów jest taki że szok", + "34268": "– wiem", + "34269": "– zima stulecia", + "34270": "– do do do połowy lutego tak ma być", + "34271": "– do lutego słyszałem", + "34272": "– a ja słyszałam że do połowy. a ten", + "34273": "– no ja też. ty najgorsze to jest to że ma być tak zimno w nocy minus dwadzieścia dwa stopnie a przy tym przy gruncie minus trzydzieści nawet może być", + "34274": "– słuchaj w ogóle dzisiaj opcji. wujek wczoraj przyprowadził samochód", + "34275": "– wasz ?", + "34276": "– ta nasz", + "34277": "– a jaki samochód", + "34278": "– nasz jest w tej w rozsypce", + "34279": "Olga zmięła kwitek i zadowolona z siebie, wrzuciła go do filiżanki po kawie. Wzięła do ust kęs szarlotki. - Dobra - związała zerwaną przez opowieść nitkę kalorii - wyjątkowo dziś smaczna.", + "34280": "Poprosiła, za moją namową, o drugą szarlotkę i wypiliśmy po kubku cytrynowej herbaty, by nieść przez chwilę jej ciepło w drodze powrotnej do naszej graciarni.", + "34281": "Pociągnąłem długi, zbyt długi łyk, który zmroził mi gardło. Przed oknem przejechał pierwszy nocny autobus, ostatnie dziś dwa psy sikały na trawniku, ich właściciele wpatrywali się w oświetloną witrynę Rimini z obojętną twarzą. Wysączyliśmy w milczeniu rude smugi, kelner bez pytania postawił przed nami już trzecie szklaneczki.", + "34282": "\"Powierzchnia Ziemi nabrałaby zupełnie innego wyglądu, gdyby w architekturze szkło zastąpiło cegłę.", + "34283": "Byłoby tak, jakby Ziemia przywdziała strój z brylantów i emalii.", + "34284": "Strój o niewyobrażalnej wspaniałości.", + "34285": "Wszędzie rozciągałyby się przed nami cuda większe niż w ogrodach Tysiąca i jednej nocy.", + "34286": "Najważniejsze zdanie Dominguina dotyczy, co nie dziwi, nierozłącznej pary: corridy i śmierci. Wielu innych przed nim i po nim o śmierci po południu mówiło, lecz Dominguín dotknął sedna: \"Jestem przekonany, że śmierć jest kwadratowym metrem, który kręci się po arenie. Toreador wie, że nie może weń wkroczyć w chwili, gdy byk szarżuje. Ale nie wie, gdzie ten metr kwadratowy się znajduje\".", + "34287": "Przy tej okazji, trzy domy i Warbud (czy może J.W. Construction lub Budimex), muszę wspomnieć o bodaj najważniejszym dla teoretyków architektury tekście dotyczącym przejrzystości. Tekst wyszedł spod srebrzystych parkerów Colina Rowe'a i Roberta Slutzky'ego. Zatytułowany jest Przezroczystość rzeczywista i przezroczystość wirtualna i samym tytułowym zestawieniem wyjaśnia ten drugi, trudniejszy do dostrzeżenia, wymiar szklanej architektury - niewidoczny dosłownie, na pierwszy rzut oka.", + "34288": "Nie było jej zawsze, czaiła się po swej stronie, by niespodziewanie wybuchnąć, ujawnić jako ruchome niczym piaski miejsce i wciągnąć w siebie. Miała tu swe media, tajemnych pośredników, ukrytych wysłanników, którzy niespodziewanie przywoływali ją, wypuszczali z siebie, wyczarowywali spod stert rzeczy, przygotowywali dla niej miejsce. Na przykład pewnego dnia, gdy wróciwszy z cmentarza w Port-Bau, słuchaliśmy bandoneonu.", + "34289": "Wśród pozostałych można wyróżnić sporą grupę związanych z rolnictwem i wsią w ogóle: rolnictwo (7), rolnictwo polskie (1), rolnictwo Szwecji (1), rolnictwo światowe (1), rolnictwo a ekosystem (1), wieś polska w 19 wieku (1), stara wieś (1), dożynki (2).", + "34290": "Owszem, Brukowiec, jak każda szanująca się wsiowa gazeta posiada dział poświęcony rolnictwu, ale wierzcie mi, nic nie piszę o rolnictwie Szwecji!!!", + "34291": "Tak czy siak, impreza była udana, mimo niepogody. Swoja drogą można by przełożyć ją na lato, można by tłoczyć jakieś bułgarskie winogrona, przynajmniej wino nie byłoby takie cierpkie.", + "34292": "Dyrektor, jego muzeum, jego wino, jego goście. Nasz kac.", + "34293": "Tłoczenie winogron. Lepiej tak, niż bosymi nogami zwłaszcza w taką pogodę.", + "34294": "Ludność, która napłynęła do tej wsi po wojnie pochodziła głownie z Berezy Kartuskiej, wielu wywodzi się z Wielkopolski, Rzeszowszczyzny a nawet z Warszawy. Ci, którzy zjawili się tu w latach późniejszych zostali bezwzględnie wchłonięci przez ochlański żywioł, rozpłynęli się w tym wielokulturowym tyglu jakim jest Południowy Manhattan.. tfu! jakim jest Dolna i Górna Ochla.", + "34295": "Jeśli zatem jeszcze kiedyś natkniesz się na promocję gminy czy miasta w stylu: \"Inwestujcie u nas! Tu pieniądze leżą na ulicy!\" to już wiesz o co chodzi. To taka aluzja, że nie mają tam jeszcze asfaltu i czekają właśnie na jelenia, tzn. inwestora, który wtopi u nich szmal .", + "34296": "My, naród Ochlański świadomy swych praw, a raczej ich braku, dumni z bycia Ochlapusami ustanawiamy co następuje:", + "34297": "1. NIE umiastowieniu - obronie naszych kur i czci naszych krów, w trosce o integralność naszych chlewików i wolności naszych psów.", + "34298": "2. NIE kanalizacji, gazyfikacji , asfaltyzacji i innych acji.", + "34299": "3. TAK wolności wyboru odoru.", + "34300": "4. NIE wyrównywaniu podatków, bo oznaczałoby to ich podwyżkę.", + "34301": "Większość z dotychczasowych odwiedzających naszą stronę trafiła tu bezpośrednio (3099) pozostali trafili tu przez różnego rodzaju wyszukiwarki, głownie przez Onet, Wirtualną Polskę, Google, Altavistę.", + "34302": "Oto najciekawsze pytania jakie doprowadziły do Brukowca niektórych Czytelników. Przyznam, że sam byłem zdziwiony...", + "34303": "A zatem pierwsza grupa to pytania o samą Ochlę (59) i Big Szwagra (11). Można uznać, że trafione również były odpowiedzi na hasło \"skansen\" (9).", + "34304": "Trafili tu również osobnicy szukający wieści z innych miast: indianapolis (2), hermsdorf (2), sulechów koło zielonej góry (1).", + "34305": "Myślę, że hasło \"Sulechów koło Ochli\" dałoby podobny wynik.", + "34306": "Kilka osób chciało dowiedzieć się czegoś o polityce i problematyce społeczno-ekonomicznej: wybory 2000 (2), wybory (2), wojna religijna (1), konflikty na tle religijnym (1), kronika kryminalna (2), rynek walutowy (1).", + "34307": "Jak zostać Ochlapusem? Skrócony poradnik dla chcących żyć z sensem inaczej.", + "34308": "Od czego zacząć? Od przeprowadzki, choć na pewno samo zamieszkanie w Ochli nie uczyni z Ciebie Ochlapusa . To jedynie zmiana adresu. By zostać prawdziwym Ochlapusem konieczna jest zmiana mentalności, ba! osobowości, a kto wie, może nawet jestestwa .", + "34309": "I kto straci najwięcej? Bilans dla miastowych pozostawmy Gazecie Wyborczej i Lubuskiej. Zajmijmy się Ochlapusami . Zwolennicy umiastowienia uważają, że już nazajutrz po aneksji, w Ochli pojawią się buldożery, że rozpoczną się energiczne prace drogowe, ruszy budowa kanalizacji i gazociągu. Jakoś do tej pory obywamy się bez tego. Z ewentualnych korzyści należy jeszcze wspomnieć o tej najbardziej namacalnej: autobusach, jako że kursować będą w granicach miasta powinny być tańsze.", + "34310": "Z ostatniej chwili: Zubożała oferta komunikacyjna adresowana do Ochalpusów . Aktualnie nieczynny teleporter zostanie adaptowany na kolejny sklep spożywczy.", + "34311": "Skandal.", + "34312": "Oto aktualna trasa autobusu linii nr 27. To dla tych, którzy się do nas wybierają. Jeśli masz zainstalowany sterownik Flash'a i czas na ściągnięcie 19 kB to zerknij.", + "34313": "Ten kierownik to ma chyba fioła. Kazał odkopać, znowu zdrenować. Mówi, ze zrobimy studzienkę i się to podłączy do kanalizy . \"Zrobimy\"! My \"zrobimy\" tylko , że \"waszymi\" rękami! Cwaniaczek... Tak spękać, i to chłop! Nie ma to jak babka weźmie sprawy w swoje ręce... he he.. byle tych rąk zimnych nie miała... hhhh.. ale mi się dowcip wyostrzył, jutro opowiem to Frankowi, bo dziś już dał sobie w dydę...", + "34314": "Czy Ochli potrzebne są wybory?", + "34315": "Kolejne wybory, tym razem samorządowe, to kolejne głosowanie, które pewnie i tak nie zmieni szarej rzeczywistości Ochli. Ale kto tam wie. Wszak na plecach nowego wójta i jego radnych wjedziemy, daj Bóg, do Unii Europejskiej. Czego najpewniej owe władze nie omieszkają sobie przypisać.", + "34316": "Naczelny -Dlaczego zdecydował się Pan stanąć w obronie integralności Ochli?", + "34317": "FLR -Jako architekt zasmakowałem w niepowtarzalnym charakterze tej wsi. Wiele projektowałem, sporo podróżowałem. Efektem mojej pracy i licznych podróży jest album \"Od Domu nad Wodospadem do nikąd\". Tu bowiem, w Ochli chciałbym umiejscowić ostatni rozdział tej retrospektywnej wędrówki przez czas znaczony wielką architekturą...", + "34318": "Naczelny -Tak, rozumiem. Co Pana urzekło w naszej wsi, wydaje się tak pospolita?", + "34319": "Córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki, królowa polska od 1384. Początkowo rządy za małoletnią królową sprawowali panowie małopolscy. Jak widać wcześnie dziewucha zaczęła. Wyszła za mąż w wieku 4 lat, co nie przeszkodziło jej w karierze zawodowej, bo mając 10 lat wskoczyła na stołek.. oj, na tron królewski. I kto to mówi, ze po ślubie dziewczyny lądują przy garach? Dobry przykład dla panienek ochlańskich.", + "34320": "\"Lubuska\" tłumaczyła, że niepowodzenia linii to również wina pasażerów.", + "34321": "- To zwykła ludzka zazdrość. Ile razy byliśmy świadkami jak np. niektórzy pasażerowie kłócili się z kierowcą o to, że jeśli płacą to nikt nie będzie im mówił czy wolno czy nie palić im papierosów w autobusie. Raz nawet pod gardłem kierowcy znalazł się nóż - cytowała podróżnych.", + "34322": "A zatem, jeśli szukacie rozrywki, jeśli lubicie odurzać się swądem palonej gumy w a nagły pisk opon za plecami kojarzy się wam ze szczytowaniem, zapraszamy do Ochli! Krótki spacerek po przejściach dla pieszych w okolicach przystanku zadowoli wasze najbardziej wyrafinowane gusta. Jeśli jesteś babcią, kuternogą albo niedowidzisz - dreszczyk emocji gwarantowany!", + "34323": "Weźmy na przykład pomnik w centrum wsi. Najpierw, w latach 90-tych XIX wieku postawiono tu obelisk ku czci poległych Ochlapusów w wojnach 1866 i 1870 roku.", + "34324": "Jako że w I wojnie światowej znowu również zginęło paru mieszkańców Ochelhermsdorf, pomnik wypadało rozbudować. No i rozbudowano w 1923 roku, na bocznych skrzydłach wyryto 53 nazwiska poległych żołnierzy. Na środku stała sobie postać żołnierza w pruskiego hełmie, co zresztą normalne.", + "34325": "Jakie zatem pojęcie o rządzeniu gminą ma przeciętny Ochlapus , skoro ochlańskie elity wypisują takie bzdury na swoich plakatach wyborczych? Zakładam bowiem, że to właśnie elity świadome swej misji startują w tych wyborach. Przy okazji niejako wyłazi, jak głęboko mają te elity swoich wyborców, próbując żenić im takie kity .", + "34326": "Kim są mieszkańcy Ochli? Nie, nie jest to kolejna pseudonaukowa i czcza dyskusja w stylu \"Czy Baskowie pochodzą z Gruzji?\", \"Etruskowie z Lidii?', \"A kudłaci Ajnowie z konstelacji Oriona?\". Tu sprawa jest znana i udowodniona bezsprzecznie: mieszkańcy Ochli w ogromnej większości pochodzą z Berezy Kartuskiej. Co jednak rodzi kolejne problemy, ale o tym po tym. W pytaniu zadanym na wstępie chodzi jednak o coś ważniejszego: Jak nazwać mieszkańca Ochli?", + "34327": "Tego dnia nie tylko Żanna miała swoje święto. Ona i prezydent Łukaszenka urodzili się jednego dnia: trzydziestego sierpnia 1954 roku. Nie wiadomo, jak wyglądał dzień urodzin w Administracji Prezydenta - Żannie przyjaciele ze Swobody urządzili skromne przyjęcie. Nagle zadzwonił telefon: to był kolega z 101,2 FM Dmitry Bandarenka.", + "34328": "6 kwietnia: śmierć Hienadzia Karpienki.", + "34329": "3-16 maja: tak zwane alternatywne wybory prezydenckie zorganizowane przez opozycję.", + "34330": "7 maja: w tajemniczych okolicznościach znika Jurij Zacharenka.", + "34331": "16 września: porwani zostają Wiktar Hanczar i Anatol Krasouski.", + "34332": "17 października: w stolicy demonstracje przeciwników integracji Białorusi z Rosją; dochodzi do starć z milicją.", + "34333": "Milinkiewicz: Nie widzę już powodów, żeby to ukrywać. Nie ma jedności. Każdy chce ugrać swoje. Czasem w nocy nie mogę przez to spać. Teraz, bardziej niż kiedykolwiek, możliwe jest połączenie Białorusi z Rosją. Łukaszenka może sprzedać Białoruś, żeby się utrzymać przy władzy.", + "34334": "Z czasem powątpiewanie ogarniało też jego współpracowników.", + "34335": "Mażejka: Dałem sobie pół roku. Jak nic się nie zmieni, wracam do Grodna.", + "34336": "Wiaczorka: Zacząłem pytać sam siebie, dlaczego na Białorusi nie mówi się po białorusku. Dlaczego w książkach do historii milczy się na temat przeszłości ziem, na których mieszkamy?", + "34337": "Do odpowiedzi dokopać się było trudniej niż do skarbów w ziemi. Ale chłopak próbował.", + "34338": "Do Polski kursował także młody student ekonomii Paweł Szeremiet, który chyba pogodził się z tym, że Sowieckij Sojuz nie będzie już jego adresem, a komsomolską przeszłość gotów był zamienić na kilka dolarów. Wystawał na krakowskich i warszawskich bazarach, oferując kupującym wszystko, co udało mu się przewieźć przez granicę w parcianych pasiastych torbach.", + "34339": "23 marca: prezydent Łukaszenka przebywa z wizytą w Moskwie; powstaje tekst układu stowarzyszeniowego z Rosją, dający początek Stowarzyszeniu Białorusi i Rosji.", + "34340": "2 kwietnia: Aleksander Łukaszenka i Borys Jelcyn podpisują układ o Stowarzyszeniu Rosji i Białorusi.", + "34341": "26 kwietnia: dziesiąta rocznica katastrofy w Czarnobylu; demonstracje przeciw integracji z Rosją.", + "34342": "Drogi dojazdowe do osiedla jeszcze nie ukończone, a już znajdują się w fatalnym stanie: dziury, których wielość rodzi niebezpieczeństwo nie tylko uszkodzenia pojazdu, ale nawet spowodowania wypadku, miejscami błoto na 10—15 cm.", + "34343": "Może list ten obudzi odpowiedzialnych , a wtedy mieszkańcy na pewno ochoczo zabiorą się do upiększania swego osiedla.", + "34344": "I liga hokeja: Podhale — Legia 4:1 (1:1, 2:0, 1:0). Bramki zdobyli: Książkiewicz 2, Batkiewicz i Maj, dla Legii — Stopczyk.", + "34345": "Mimo ogromnej przewagi Podhala padło niewiele bramek, w czym wielka zasługa bramkarza Legii Dudziaka. W drużynie gospodarzy podobał się młody atak Książkiewicz, Maj, Sikora.", + "34346": "Na ul. Długiej samochód osobowy zderzył się z tramwajem linii \"3\", co spowodowało przerwę w ruchu tramwajowym na trasie ul. Basztowa — Dworzec Towarowy od godz. 9 do 9.15.", + "34347": "Ambulatorium Chirurgiczne Pogotowia Ratunkowego udzieliło pomocy 80 pacjentom.", + "34348": "Służba Ruchu MO interweniowała w 9 kolizjach.", + "34349": "W LIZBONIE zakończyła się 66 sesja Rady Europy na szczeblu ministrów spraw zagranicznych 21 państw kapitalistycznych naszego kontynentu. W komunikacie końcowym ministrowie opowiadają się za aktywną kontynuacją przygotowań do spotkania przedstawicieli 35 państw — sygnatariuszy Aktu Końcowego KBWE, które odbędzie się jesienią br. w Madrycie.", + "34350": "RADA BEZPIECZEŃSTWA omawia skargę Zambii z powodu powtarzających się aktów agresji ze strony rasistowskiej RPA.", + "34351": "Ryby 19.2.—20.3.:", + "34352": "Masz teraz dużą szansę zrównania wydatków z dochodami. Gdy to nastąpi, uważaj, żeby znów nie popaść w długi. W pracy nawet drobne zaniedbanie grozić może konsekwencjami. Trzeba więc chronić się nie tylko przed odpowiedzialnością materialną, ale i utrata zaufania. Intuicja podpowie Ci właściwy sposób postępowania.", + "34353": "Obecny na zebraniu wiceprezydent Krakowa Jan Nowak oprócz sukcesów sportowych podkreślił wkład działaczy klubu w upowszechnianie sportu wśród pracowników kombinatu (np. coroczna spartakiada HiL). Gratulując sukcesów i stopniowo wzrastającego prestiżu klubu, wiceprezydent wyraził także życzenia m. in. odrodzenia hutniczej piłki nożnej, przywrócenia Krakowowi dobrej lekkoatletyki i boksu, mówił również o zamiarach utworzenia w Hutniku sekcji żużla i hokeja.", + "34354": "Strzelec 23.11.—21.12.:", + "34355": "Poświęć więcej czasu codziennym obowiązkom. Ewentualne zaległości powinieneś odrobić najpóźniej do drugiego tygodnia maja. Twoje dalekosiężne projekty spotkają się ze zrozumieniem najbliższej osoby. Podzieli ona Twoje nadzieje i zaproponuje wspólne plany. Ale praktyczne rozwiązania musisz wziąć na siebie. W pierwszych dniach tygodnia czekają Cię ożywione spotkania z przyjaciółmi lub kolegami.", + "34356": "Janos wykonywał stoły, zydle, półeczki dla siebie, rodziny, sąsiadów, płacił nimi za pomoc przy gospodarstwie. Pracował własnej roboty heblami, wiertłami, młotkami, nożami, dłutami. Pierwsze \"kupne\" dłuta, doskonałe, szwajcarskiej roboty, dostał w prezencie gdzieś z końcem lat pięćdziesiątych. Pierwsze rzeźby wykonał w latach dwudziestych.", + "34357": "Magistrala ciepłownicza do ul. Wrocławskiej, do miasteczka studenckiego nas os. Prądnik Biały, sieć wodociągowa w ul. Opolskiej — to tylko niektóre zadania inwestycyjne, stojące w bieżącym roku przed DRMK nr 3, będącym inwestorem zastępczym dla dzielnicy Krowodrza. W bieżącym roku przedsiębiorstwo przystąpi również do budowy linii tramwajowej na os. Azory, kontynuować będzie roboty na Rondzie Bronowickim i w zakolu Wisły.", + "34358": "Rząd podjął już działania na rzecz takich zmian strukturalnych w przemyśle, które sprzyjać będą poprawie efektywności. Dyskutowane są długofalowe przedsięwzięcia o charakterze systemowym. Rząd zamierza podjąć działania urealniające ceny środków produkcji oraz surowców i materiałów zużywanych przez przemysł — obecny ich poziom wypacza rachunek kosztów. Potrzebne jest eliminowanie barier resortowych i lepsza koordynacja działań poszczególnych przemysłów z myślą o realizacji ogólnych celów społecznych.", + "34359": "Zdumiewające jak cudowne i znakomite pomysły ma człowiek prywatny, jakim promieniuje altruizmem, jak troszczy się o dobre imię swojej instytucji, gdy jeszcze przed chwilą tylko własne biurko miał na względzie. Dwulicowość? To zbyt proste. Dwoistość raczej wywodząca się z naiwnej wiary, że istnieje fenomen zwany człowiekiem prywatnym i człowiekiem służbowym. Człowiek powinien być jednością? A gdzież to napisane?", + "34360": "Pełne wykorzystanie naszych możliwości jest niezbędne ze względu na stale rosnące potrzeby społeczne i trudniejsze niż w przeszłości uwarunkowania zewnętrzne. Wyniki produkcyjne I kwartału br. były lepsze niż przed rokiem. Nie osiągnęliśmy jednak w pełni zadowalających wyników w umacnianiu równowagi gospodarczej i poprawie efektywności gospodarowania.", + "34361": "Tematem wczorajszych obrad zespołu ds. koordynacji udziału rzemiosła w odnowie zabytków Krakowa było podsumowanie dotychczasowych efektów działalności rzemieślników w ogólnopolskiej akcji rewaloryzacji, ustalenie planów i zadań na bieżący rok.", + "34362": "Na koncie specjalnego funduszu odnowy zabytków do końca marca br. rzemieślnicy zgromadzili blisko 7 mln zł. Wśród ofiarodawców największą sumę wpłacił do tej pory Centralny Związek Rzemiosła z Warszawy — 5 mln zł.", + "34363": "Wodnik 21.1.—18.2.:Plany na przyszłość nie zwalniają od wypełniania bieżących obowiązków: tych pierwszeństwo jest niekwestionowane. W sprawach zawodowych masz bardzo pomyślne perspektywy. Rozmowy z życzliwymi osobami o szerokich horyzontach rozproszą Twoje wątpliwości. Zrozumiesz, że mimo odwagi i ambicji \"nie sposób iść przez życie wieloma drogami jednocześnie\" (Pitagoras). Zdecyduj się na kolejność najkorzystniejszą dla Ciebie i ogółu.", + "34364": "W obawie, że te wszystkie naciski jeszcze nie wystarczą, J. Carter polecił wiceprezydentowi Mondale’owi by ten udał się do Colorado Springs i osobiście dopilnował realizacji polityki administracji.", + "34365": "Prasa przypuszcza, że Komitet Olimpijski nie będzie się mógł oprzeć naciskom administracji. Jednak wymiary tych nacisków świadczą wymownie o tym, jak bardzo niepopularne jest stanowisko Cartera w Stanach Zjednoczonych.", + "34366": "W czasie dyskusji podkreślano, iż mimo osiągnięć jakie zanotowała dzielnica w ubiegłym roku jest jeszcze wiele spraw, które wymagają uporządkowania. Wskazywano również na konieczność większej troski o estetykę dzielnicy, tak często odwiedzanej przez turystów.", + "34367": "Obrady sesji prowadził przewodniczący Dzielnicowej Rady Narodowej Kraków-Śródmieście — Adam Kawalec.", + "34368": "Bliźnięta 22.5.—21.6.:", + "34369": "Najbliższy miesiąc poświęć na dokończenie spraw w zawieszeniu i na przygotowanie się do kolejnych obowiązków. W tym tygodniu ktoś życzliwy wskaże Ci sposobność, z której warto skorzystać.", + "34370": "Rak 22.6.—22.7.:", + "34371": "Bardzo pomyślne prognozy dla dalszego rozwoju spraw zawodowych. Twoje inicjatywy, konkretne, praktyczne i pożyteczne, zyskają uznanie i poparcie. Osiągniesz korzyść prestiżową i finansową. Zastanów się czy nie podjąć bardziej odpowiedzialnych obowiązków.", + "34372": "W depeszy skierowanej do prezesa Rady Ministrów Edwarda Babiucha najserdeczniejsze gratulacje oraz życzenia nowych sukcesów w pełnieniu zaszczytnych obowiązków przekazał premier rządu Wietnamskiej Republiki Socjalistycznej Pham Van Dong.", + "34373": "Z okazji ponownego wyboru na stanowisko Marszałka Sejmu depeszę gratulacyjną do Stanisława Gucwy przesłał przewodniczący Stałego Komitetu Zgromadzenia Narodowego Wietnamskiej Republiki Socjalistycznej Truong Chinh.", + "34374": "22-osobowa Rada Gminy Kłaj: Ryszard Kruczkowski, Józef Filipowski, Lucyna Buczek, Wojciech Smoter, Tadeusz Jastrzębski, Tadeusz Chmiel, Władysław Migdał, Jan Majerz, Stanisław Paluszak, Józef Świegoda, Krzysztof Włodarczyk, Zbigniew Rusin, Zdzisław Prochwicz, Wiesław Czarny, Mieczysław Kasprzyk, Teresa Siemdaj, Ryszard Gwidon Kinastowski, Witold Jan Kalicki, Andrzej Palich, Anna Czubak, Mieczysław Piwowar, Anna Wójtowicz.", + "34375": "PIWNICA ŚW. NORBERTA (ul. Wiślna 11, wejście od Plant) zaprasza 1 grudnia o godz. 19.30 na koncert \"Czas zastygły w kropli wosku\". W programie: poezja, teatr, improwizacje muzyczne, pieśni, obrzędy andrzejkowe i trzy najprawdziwsze wiedźmy.", + "34376": "OTWARCIE WYSTAWY \"Szopki betlejemskie i anioły\" - 1 grudnia o godz. 12 w kamienicy Krzysztofory w Rynku Głównym 35.", + "34377": "- Kleptomania! - orzekł krótko specjalista.", + "34378": "- Co?! - zawołał Marcin.", + "34379": "- Kleptomania, czyli niemożność powstrzymania się od impulsu kradzieży. Kiedy to się u pani zaczęło?", + "34380": "- Jeszcze na studiach, ale wtedy ja... sporadycznie. Dopiero po dyplomie jakby całkiem odebrało mi wolę. Muszę to robić i już!", + "34381": "- Czy podczas studiów miała pani jakieś szczególne zainteresowania?", + "34382": "Premiera Brandenburgii Manfreda Stolpe można bezkarnie określać jako długoletniego współpracownika Stasi. Tak orzekł wczoraj niemiecki Trybunał Federalny w Karlsruhe. Skargę do Trybunału Federalnego przeciwko zakazowi używania takiego określenia, który wydały sądy niższej instancji wniósł przewodniczący frakcji chadeckiej w parlamencie Berlina, Uwe Lehmann-Bruns, który po upadku Muru Berlińskiego jako adwokat reprezentował wielu wschodnioniemieckich dysydentów.", + "34383": "Kwaśniewski podkreślił, że odznaczenia przyznaje na wniosek uprawnionych instytucji. Wnioski o nadanie odznaczeń złożył wojewoda Wiesław Olszewski (SLD), odwołany 22 grudnia 1997 r.", + "34384": "Kancelaria Prezydenta otrzymała od wojewody pismo informujące o niewręczeniu odznaczeń. Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach, w imieniu prezydenta mogą je wręczyć instytucje i osoby uprawnione do wnioskowania o ich nadanie: premier, ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz wojewodowie.", + "34385": "\"Wszystkie oczy na Bawarię\" - taki tytuł znalazłam w \"Gazecie Wyborczej\" przed wyborami do bawarskiego Landtagu. Przepowiednie brzmiały: w Niemczech wygra partia, która odniesie psychologiczny sukces we wcześniejszych wyborach bawarskich. Jak wiadomo, sukces odniosła CSU, która utrzymała, a nawet trochę powiększyła swój stan posiadania. SPD \"skok do przodu\" się nie udał, straciła kilka posiadanych poprzednio mandatów.", + "34386": "- Tak, sytuacja kadrowa jest trudna. Nie będą mogli grać Kowalik (musi pauzować jeszcze jeden mecz), Mróz i Gędłek (obligatoryjnie pauzują 2 spotkania), na szczęście do gry wraca zawieszony za kartki Baster. Będę miał problemy z zestawieniem obrony, brakuje Mroza, prawdopodobnie przesunę do tej formacji rutynowanego Fudalego. Reszta zawodników jest gotowa do gry łącznie z Węglem, który miał ostatnio kontuzję. (AS)", + "34387": "- Osoby określane mianem Polonii niemieckiej - jako w zdecydowanej większości osoby posiadające obywatelstwo niemieckie - mają prawo wiedzieć, jak poszczególne partie polityczne i czołowi politycy ustosunkują się do najistotniejszych dla Polski kwestii - twierdzi Bogdan Miłek. - W takim momencie jak wybory do Bundestagu chcemy wiedzieć, komu świadomie udzielić swojego głosu. Choćby dlatego, by móc porównać obietnice i programy wyborcze poszczególnych partii z późniejszą praktyką życia społecznego i politycznego.", + "34388": "Najgrubsza pokrywa śnieżna, wynosząca 48 cm była - według pracowników krośnieńskiej Stacji Hydrologiczno-Meteorologicznej IMiGW - w Wetlinie. 36-centymetrowa warstwa śniegu leżała w Cisnej, 32 cm w Kalnicy, 29 cm w Stuposianach, 28 cm w Sakowczyku. Najchłodniej natomiast było w Wetlinie, Wisłoku Wielkim, Wysowej i Jaśliskach - po minus 7 stopni C, a najcieplej - 3 stopnie poniżej zera - w Baligrodzie.", + "34389": "W 1953 roku Sinatra zadebiutował jako aktor i wtedy właśnie rozpoczął się nowy etap w jego karierze. Za drugoplanową rolę żołnierza Angelo Maggio w filmie \"Stąd do wieczności\" otrzymał Oscara.", + "34390": "Jego przeboje - \"Night and day\", \"Laura\", \"I've Got You Under My Skin\", \"Strangers in the Night\", \"The Lady is the Tramp\", \"Chicago\", \"Ebb Tide\" czy \"My Way\" znał cały świat. (PAP)", + "34391": "Nie tylko dlatego, że Złotego Lwa na początek, za całokształt twórczości, odbiorą Andrzej Wajda razem z Sophią Loren, ale również dlatego, że do Wenecji przyjadą m.in. Meryl Streep, Sting oraz Paul Mc Cartney. Nie ma co marzyć na razie jeszcze o tym, by kino europejskie przelicytowało amerykańskie sukcesy, w konkursie jednak filmy ze Stanów Zjednoczonych nie będą wcale przeważać.", + "34392": "SZKOŁA NORMALNEGO ROZWOJU (ul. Dunajewskiego 6/14) zaprasza dzieci w wieku 5 - 8 lat na zajęcia: klubu szachowego, naukę czytania, języka angielskiego, pływania oraz rozwijające wrażliwość muzyczną i plastyczną. Zajęcia od pon. do pt. w godz. 15 - 17, w grupach maksymalnie 8-osobowych. Dodatkowe informacje pod numerami tel. 429-56-29 lub 421-30-26.", + "34393": "DROGA WRÓŻBA. Cyganka, która wróżyła kobiecie na placu Matejki - wykorzystała jej nieuwagę i ukradła 300 złotych. Włamywacze dostali się do kiosku przy alei Solidarności - wcześniej wyrywając deski w bocznej ścianie i odginając blachę zabezpieczającą. Z kiosku ukradli m.in.: kawę, zupy w proszku i czekolady. Właściciele sklepu ocenili straty na ponad 4 tysiące złotych. (jś)", + "34394": "Załoga karetki reanimacyjnej, która udzielała pomocy pobitemu kibicowi Czarnych Słupsk trzynastoletniemu Przemkowi Czai, słyszała od będących przy tym młodych ludzi, że pobił go pałką policjant.", + "34395": "Przed Sądem Okręgowym w Koszalinie zeznała tak wczoraj pielęgniarka z karetki. Zeznania te potwierdzili pozostali członkowie załogi karetki.", + "34396": "Pawłowi M. zarzuca się również, że działał z zamiarem spowodowania ciężkiego kalectwa rzucając nożem w głowę włoskiego piłkarza Dino Baggio. W tej sprawie krakowska prokuratura przygotowuje akt oskarżenia. W tej chwili \"Misiek\" odsiaduje rok więzienia za pierwsze pobicie; kara została mu odwieszona przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Podgórza po tym, jak pobił policjanta.", + "34397": "Przez pierwsze pół godziny meczu przewagę mieli piłkarze Dalinu, którzy po strzale z wolnego Rudzkiego i niezbyt dobrej interwencji Frączka objęli prowadzenie. W końcówce I połowy po koszmarnych błędach w defensywie Dalinu najpierw Dzieński, a następnie Chlipała zdobyli gole dla Kadry. Po zmianie stron warunki gry dyktowali podopieczni trenera Franczaka, ale znakomitych sytuacji nie wykorzystali dwukrotnie P. Giza i Czerwiec.", + "34398": "Do sejmowego projektu ustawy o powszechnym obowiązku obrony senatorowie zgłosili bowiem kilkanaście poprawek, do których teraz będą musieli ustosunkować się posłowie. Trudno stwierdzić, kiedy nowa ustawa wejdzie w życie.", + "34399": "Sejmowy projekt zakłada, że służba zasadnicza będzie trwać 12 miesięcy, zaś zastępcza służba wojskowa - 21 miesięcy (obecnie 2 lata).", + "34400": "W GALERII AUTORSKIEJ BRONISŁAWA CHROMEGO (Wola Justowska, park Decjusza) 24 bm. o godz. 17 - otwarcie Siódmej Poplenerowej Wystawy Malarstwa. Ekspozycja będzie czynna do 30 października.", + "34401": "W KAPITULARZU OO. DOMINIKANÓW (ul. Stolarska) 24 bm. o godz. 20.15 - spotkanie z Jean-Romainem Frischem z Paryża \"Energia - Bóg czy diabeł? - chrześcijanin w świecie energii: modlitwa, praca i świadectwo\".", + "34402": "W RAMACH \"LATA Z CHOPINEM\" (recitale fortepianowe we \"Floriance\" przy ul. Basztowej 8, bilety po 8 i 5 zł do nabycia przed koncertem) - 1 sieprnia o godz. 17 wystąpi Marta Komorowska.", + "34403": "W ALTANIE MUZYCZNEJ DWORKU BIAŁOPRĄDNICKIEGO (ul. Papiernicza 2) - w każdą niedzielę o godz. 16 letnie koncerty kameralne.", + "34404": "- Warta SA jest nadal zainteresowana przejęciem portfela i sieci dystrybucji Polisy SA, pomimo odebrania jej licencji - poinformował prezes Warty SA. Agenor Gawrzyał powiedział na konferencji prasowej, że Warta ocenia, iż środki potrzebne do sanacji portfela Polisy i pokrycia marginesu wypłacalności wyniosą ok. 270-300 mln zł.", + "34405": "Rada Dzielnicy I zwróciła się także do Komisji Promocji, Współpracy i Informacji Rady Miasta Krakowa, by ta zobowiązała odpowiednie wydziały UM i instytucje do umieszczania na planach miastach i folderach informacji o toaletach publicznych.", + "34406": "Zdaniem radnych, toalet publicznych jest zdecydowanie za mało.", + "34407": "Na osiem miesięcy więzienia w zawieszeniu na dwa lata skazał Sąd Rejonowy w Głogowie (Dolnośląskie) właściciela psa, który bezczynnie przyglądał się jak jego zwierzę gryzie kobietę.", + "34408": "34-letniego głogowianina sąd uznał winnym, tego że nie pomógł zaatakowanej przez jego owczarka kobiecie, pozostawiając ją w sytuacji grożącej nawet utratą życia. Jacek Sz. nie zainteresował się losem poszkodowanej kobiety.", + "34409": "Marian Krzaklewski powiedział, że odwołanie wiceministra Wutzowa nie było jednym z warunków UW, od spełnienia których uzależniła ona pozostanie w koalicji.", + "34410": "Przewodniczący AWS wyjaśnił, że UW \"nie mówiła o nazwiskach\", ale o ocenie ministrów, należących zarówno do UW, jak i AWS, w pracy których \"nastąpiły bardzo poważne błędy\".", + "34411": "W klasie okręgowej sędzia główny otrzyma 90 zł brutto, asystenci po 75 zł brutto, w klasie A trzeba się liczyć z wydatkiem 165 zł brutto (65 zł dla arbitra głównego oraz po 50 zł). W pozostałych klasach seniorów (\"B\" i \"C\") sędziowie główni pobierać będą opłatę 50 zł i po 40 zł sędziowie liniowi, o ile na tych zawodach zjawi się trójka sędziowska.", + "34412": "KERM odrzucił 12 sierpnia przygotowaną przez Ministerstwo Gospodarki korektę programu restrukturyzacji górnictwa, zalecając dodatkową redukcję zatrudnienia i zwiększenie liczby zamykanych kopalń. Zdaniem Steinhoffa \"pogłębienie\" przygotowanych przez MG zmian w programie oznaczałoby konieczność zwalniania górników bez osłon. Korekta przygotowana przez MG zawiera m.in. przyspieszenie tempa likwidacji kopalń, odejście dodatkowych 10 tys. osób, zwiększenie o 10 mln ton redukcji mocy wydobywczych oraz opóźnienie o rok osiągnięcia rentowności przez górnictwo.", + "34413": "Przebieg incydentu został sfilmowany przez reportera rosyjskiej prywatnej telewizji NTV. Według relacji świadków, gdy biały opel frontera zbliżył się do ambasady, wyskoczył z niego człowiek ubrany w panterkę, z granatnikiem w ręku, i próbował odpalić granat w kierunku ambasady. Granatnik jednak nie wypalił, po czym terrorysta rzucił go na ziemię.", + "34414": "Zasiłki przyznawane będą na mocy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie pomocy dla osób przybyłych do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej. Oprócz zwrotu kosztów podróży osoby dorosłe dostaną na zagospodarowanie się dwukrotność średniego miesięcznego wynagrodzenia, dzieci zaś dodatek szkolny w wysokości 50 proc. tego wynagrodzenia.", + "34415": "Wydany w piątek przez łódzki Sąd Rejonowy list gończy, na podstawie którego policja będzie mogła zatrzymać lidera \"Samoobrony\" Andrzeja Leppera, miał dotrzeć do jednostek policji w całym kraju dziś rano.", + "34416": "Za czyny, które zarzuca się Lepperowi, czyli za znieważenie organu konstytucyjnego, grozi kara do 2 lat pozbawienia wolności, a za znieważenie funkcjonariusza publicznego - do roku więzienia.", + "34417": "Do szpitala skierowano 25 policjantów oraz cztery samochody bojowe i 19 strażaków. Wezwano też pracowników Pogotowia Energetycznego i Pogotowia Gazowego, a do szpitala wprowadzono psy tropiące. Gdy sprawdzano sale, pacjenci wychodzili na korytarz. Chorych otoczono opieką, ale ci, którzy przychodzili na badania, otrzymali informację, że będzie to możliwe w innym terminie.", + "34418": "W nocy z soboty na niedzielę w Las Vegas Portorykańczyk Felix Trinidad znokautował Amerykanina Fernando Vargasa w 12. rundzie pojedynku o mistrzostwo świata w wadze junior-średniej dwóch bokserskich organizacji IBF i WBA. Portorykańczyk otrzymał 4 mln dolarów, Amerykanin 2 mln.", + "34419": "Wczoraj przez kilka godzin siedziba policji świeciła pustkami. Funkcjonariusze byli przesłuchiwani w limanowskiej prokuraturze, razem z komendantem Waldemarem Pałysem. Gdyby coś źle się działo w rodzinie Krzysztofa, to przecież wiedzieliby, bo całe jego życie toczyło się nad ich głowami. Nie mieli wiele do powiedzienia, poza tym, że przyjechał kiedyś do Kamienicy spod Krosna i dobrze się tu przyjął wśród ludzi.", + "34420": "Z pięknych witraży słynęły między innymi katedry w Chartres, Paryżu, angielskie opactwo Westminster i wiele jeszcze innych.", + "34421": "W Polsce w okresie gotyku wykształciły się dwie szkoły witrażowe. Jedna znajdowała się w Toruniu, druga w Krakowie. W tym ostatnim można oglądać zachowane do dziś średniowieczne witraże w prezbiterium kościoła NMP. Witraże te należą do typu medalionowego.", + "34422": "Pierwsze miejsce w tym feralnym rankingu zajmuje Brzesko (54 wypadki, 5 zabitych, 63 rannych), ale jak mówią policjanci, winna jest przebiegająca przez miasto międzynarodowa \"czwórka\", na której panuje ogromny ruch, zarówno samochodów jak i pieszych. Następny w kolejności jest Czchów (20 wypadków, 2 zabitych, 23 rannych), potem Dębno, Gnojnik, Szczurowa. Najmniej wypadków było w gminie Iwkowa.", + "34423": "- Czy przed MŚ w Katowicach będą takie poważne próby?", + "34424": "- Mamy zakontraktowane dwa mecze w Francją 5 i 6 kwietnia. Wcześniej, 30 marca i 1 kwietnia mieliśmy grać z Danią, ale ta ostatnio wycofała się z tych spotkań. Prawdopodobnie dlatego, że gra z nami w MŚ w Katowicach już w pierwszym meczu. Zamiast Duńczyków sprowadzimy na sparingi zespół z ligi słowackiej.", + "34425": "Program \"Nieletni a prawo\" adresowany jest przede wszytskim do uczniów gimnazjów, jego celem jest przekazanie młodzieży w przystęny sposób wiedzy na temat odpowiedzialności za popełnianie czynów niezgodnych z prawem. Podczas spotkań omawiane są takie pojęcia jak: nieletni, demoralizacja, czyn karalny, itp. Dotychczas programem tym objeto blisko 200 uczniów.", + "34426": "W innej krakowskiej uczelni rozważa się zaproponowanie profesorom zwyczajnym zatrudnienia ich po 1 lipca na stanowiskach profesorów nadzwyczajnych; w tym przypadku wystarczy zgoda rektora; minister jest niepotrzebny. Jeden z profesorów zwyczajnych oświadczył jednak, że w tej sytuacji przejdzie do szkoły prywatnej, gdzie zresztą zarobi znacznie więcej...", + "34427": "W Grand Prix Belgii przypomnieli o sobie zawodnicy drugiej linii. Bardzo dobrze spisali się na Francorchamps kierowcy Williamsa. Młodszy z braci Schumacherów, Ralf, ukończył wyścig na doskonałym trzecim miejscu, natomiast jego kolega z zespołu, Jenson Button, na miejscu piątym. Niestety, na Brytyjczyku ciąży zarzut wypchnięcia z toru zajmującego drugie miejsce Jarno Trulli. Stało się to w momencie, kiedy Button próbował zaatakować Włocha na jednym z pierwszych okrążeń toru.", + "34428": "W kategorii wokalistów od lat 7 do 10 zwyciężyła Nina Pikulska ze Szkoły Podstawowej w Mokrzyskach. Wśród instrumentalistów przyznano dwa wyróżnienia - w kategorii 14-16 lat zwyciężył Jakub Rybicki (Gimnazjum nr 2 w Brzesku), zaś w kategorii 10-13 lat Izabella Zięcina ze Szkoły Podstawowej w Uszwi.", + "34429": "(INF. WŁ.)Uniwersytet Jagielloński - jeden z najstarszych europejskich uniwersytetów - świętuje rocznicę 600-lecia odnowienia, czyli nadania przez króla Władysława Jagiełłę tej Wszechnicy tzw. przywilejów fundacyjnych. Obchody związane z tą rocznicą już trwają (zakończą się w maju 2001 roku), ale główne imprezy, spotkania naukowe, konferencje zaplanowano pomiędzy 28 września a 2 października br.", + "34430": "Czerwoni mają stały obyczaj: by ogłupić ludzi, do słowa dodają inne, całkowicie zmieniające jego znaczenie, jak np. \"krzesło\" - \"krzesło elektryczne\". Zazwyczaj jest to słowo \"społeczny\" - np. \"społeczna nauka Kościoła\", oznaczająca coś odwrotnego niż \"nauka Kościoła\", \"społeczna gospodarka rynkowa\" - nie będąca, oczywiście, gospodarką rynkową, \"sprawiedliwość społeczna\" - czyli niesprawiedliwość, czy \"demokracja socjalistyczna\".", + "34431": "Służba konwojowa miałaby stanowić część służb więziennych. Podpułkownik Janusz Kierach z Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Krakowie uważa jednak, że na razie nie jest to możliwe: - W przyszłym roku mamy w całej Polsce dostać 60 dodatkowych etatów, a z tego nie może powstać nawet jedna kompania patrolowa.", + "34432": "- Skończy Pan niebawem 25 lat. To na tyle mało, że będzie Pan mógł startować jeszcze w innych konkursach. Podjął Pan już tego typu decyzję?", + "34433": "- Jeszcze nie. W kilku konkursach chętnie wziąłbym udział, np. w Sydney, ale są to bardziej luźne pomysły niż konkretne plany. Wszystko jednak uzależniam od wyniku Konkursu Chopinowskiego w Warszawie.", + "34434": "Niełatwe zadanie w rundzie wiosennej czeka także beniaminka z Radymna. MKS w końcówce przegrał kilka meczów i zanotował bolesny upadek. Całe zło rozpoczęło się od przegranej w Dynowie, która pozostawiła uraz psychiczny. Następnie przyszły porażki z Pogonią, Kolbuszowianką (0-5), Strugiem Tyczyn i JKS Jarosław. W pięciu ostatnich meczach jesieni MKS nie zdobył nawet punktu, strzelając 3 gole, a tracąc 14!", + "34435": "Bo nie istnieje Ministerstwo Zdrowia Zwierząt, Kasy Chorych Zwierzaków (w tym Branżowa - dla wilczurów policyjnych!), Wojewódzcy Weterynarze - itp. Czerwone Pijawki ssące naszą krew!", + "34436": "To znaczy: nie chłepcą krwi naszego zwierza. Natomiast naszą - tak!", + "34437": "Widać: nasza jest smaczniejsza!", + "34438": "- Mieszkańcy polskiej wsi, w okresie głębokich przeobrażeń w funkcjonowaniu państwa, czują się zagubieni i niedoinformowani - twierdzi Tadeusz Głowacki. - Celem funkcjonowania uniwersytetu byłoby prowadzenie szerokiego wachlarza szkoleń dla tej właśnie niedoinformowanej, a często zdezorientowanej grupy obywateli polskich, mieszkających na wsi. Edukacja obejmowałaby przede wszystkim osoby wiążące swoją przyszłość z prowadzeniem gospodarstw rolniczych, ogrodniczych oraz całą sferą obsługującą producenta żywności.", + "34439": "Od stycznia do końca czerwca wynagrodzenie bez wypłat z zysku w przedsiębiorstwach wzrosło o 14,3 proc. wobec analogicznego okresu 1999 roku.", + "34440": "W czerwcu tego roku w przedsiębiorstwach pracowało 5 mln 294,8 tys. osób, czyli tyle samo co w maju 2000 roku. Wobec czerwca 1999 roku liczba zatrudnionych spadła o 3,0 proc. Od początku roku do końca czerwca w porównaniu z analogicznym okresem 1999 roku zatrudnienie obniżyło się o 3,5 proc.", + "34441": "Młodzi muzycy w wyborze prezentowanych utworów opierają się przede wszystkim na klasyce poezji śpiewanej, sięgając po repertuar Wolnej Grupy Bukowina, Bułata Okudżawy czy nieśmiertelnego Edwarda Stachury. Powstaje też nowa klasyka, jak np. bardzo chętnie interpretowane piosenki Grzegorza Turnaua. Są też tacy, którzy sami piszą teksty i komponują do nich muzykę.", + "34442": "Sprawa przygotowanego regulaminu podwyżek i skredytowania brakującej kwoty będzie przedmiotem sierpniowej sesji Rady Miasta. - Regulamin był skonsultowany ze związkami zawodowymi. Po decyzji radnych jeszcze miesiąc potrwa wprowadzanie nowych zasad, ale najpóźniej od 1 października br. ruszą wypłaty z wyrównaniem od 1 stycznia - zapowiada Barbara Rokowska, dyrektor Zarządu Szkół i Przedszkoli Miejskich.", + "34443": "Szczęście dopisało jednak detektywom kontynuującym inny wątek śledztwa. Jeden z banków powiadomił policję, iż do jego kas trafiło świadectwo depozytowe wartości 10 dolarów, jedno z tych, którymi opłacono okup. Uregulowano nim należność w jakimś garażu na Bronksie. Pracownik garażu odnotował na świadectwie numer rejestracyjny samochodu klienta.", + "34444": "Paweł Trojnar, trener Polonii, powiedział po meczu: - Resovia tak, jak przewidywaliśmy postawiła na agresywną grę w obronie. Doskonale zagrał u nas Krzysztof Zych. W samą porę z odsieczą przybył Amerykanin Penebarth. Najważniejsze, że w decydujących momentach nie zadrżała mu ręka i zdobył potrzebne punkty.", + "34445": "Wynik referendum to porażka SKL, do którego należą zarówno wójt, jak i przewodnicząca Rady Gminy Teresa Grzegorzek. Inicjatorzy odwołania władz są związani z Ruchem Społecznym AWS i po części PSL, a główny oponent wójta - radny Wawrzyniec Kalisz był w 1990 r. założycielem komitetów obywatelskich. Sam zresztą rekomendował Czesława Konickiego na stanowisko pierwszego wójta w nowym demokratycznym ustroju.", + "34446": "W sobotnie popołudnie, w jedlickim Gminnym Ośrodku Kultury, otwarta została wystawa zatytułowana \"Sami swoi\". Prezentowane są na niej obrazy, rzeźby i książki twórców związanych z gminą Jedlicze.", + "34447": "W uroczystym otwarciu wystawy uczestniczyli licznie zaproszeni goście, a wśród nich senator Jerzy Borcz, poseł Andrzej Kozioł oraz wiceburmistrz Jedlicza, Krystyna Twaróg.", + "34448": "- Cieszę się, że udało nam się zorganizować tak swojską wystawę - mówiła do zebranych dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury, Teresa Szewczyk.", + "34449": "Skandalicznie zachowali się na koniec kieleccy kibice, którzy obrzucili schodzących do szatni zawodników z Krzeszowic stekiem niewybrednych wyzwisk. - Pojedynek był ciekawy, ale obie drużyny stać na więcej. To chyba trema spowodowała, że zawodnicy nie zagrali na najwyższym poziomie. Nastawiliśmy się na kontry i już do przerwy mogliśmy prowadzić - powiedział Ryszard Kruk, trener Świtu.", + "34450": "Ruch: Wierzchowski - Fornalik (78 Jamróz), Masternak, Jikija - Surma, Woś, Paluch, Grzelak, Madej (46 Górski) - Śrutwa (59 Bizacki), Gorawski.", + "34451": "Mecz w piątek. Legia po dwóch porażkach i remisie w ostatnich spotkaniach tym razem pokonała bardzo dobrze spisujący się w rundzie wiosennej Ruch Chorzów. Gospodarze przez całe spotkanie mieli zdecydowaną przewagę. Tylko szczęśliwym interwencjom Wierzchowskiego Ruch zawdzięcza nikłą porażkę.", + "34452": "Laureaci przez najbliższe trzy lata będą otrzymywali do dyspozycji po 75 tys. zł rocznie. Część subwencji wykorzystają jako stypendia dla siebie, a za resztę pieniędzy mogą przyznawać stypendia młodszym współpracownikom, kupować książki, aparaturę oraz opłacać udział w konferencjach naukowych. Obecnie z programu subsydiów dla uczonych korzysta razem z tegorocznymi laureatami 60 naukowców. (MADE)", + "34453": "Konsekwencje ataków z 11 września odczuwają nie tylko pasażerowie, którzy są skrupulatnie sprawdzani na lotniskach, ale także załogi, którym nie pozwala się zabrać na pokład nawet pilników i nożyczek do paznokci. Piloci twierdza, że niezależnie od obecnych ograniczeń, tylko posiadanie broni palnej pozwoli na zapewnienie bezpieczeństwa w razie dostania się na pokład terrorystów czy szaleńców.", + "34454": "Przyjęte przez radnych stawki są zgodne z naszymi wczorajszymi informacjami. Za wodę z ujęcia w Opatkowicach jej odbiorcy zapłacą 1,92 zł. Woda ta dostarczana jest m.in. do mieszkań w Proszowicach. Za wodę z ujęcia w Smoniowicach, która trafia do gospodarstw, położonych w północnej części gminy, trzeba będzie zapłacić 1,79 zł. Odprowadzenie do kanalizacji metra sześciennego ścieków kosztować będzie 2,19 zł. Do wszystkich tych stawek należy jeszcze doliczyć 7-procentowy podatek VAT.", + "34455": "Wystawę uznano za skandal, a krytyk Leroy z \"Chiarivari\" nazwał drwiąco jej uczestników \"impresjonistami\". Od rzeczy, bo impresjonizm nie był jeszcze malarską formułą i nie został obwarowany żadnymi doktrynalnymi regułami, które warunkowałyby udział w wystawie. Te mieli dopiero opracować pointyliści, wyznający ściśle naukowe zasady widzenia i kształtowania malarskiej powierzchni.", + "34456": "Na czele grupy wołomińskiej stał i nadal stoi Henryk N., \"Dziad\". W latach 70. i 80. rozwoził wozem konnym węgiel i pośredniczył w sprzedaży kradzionych rzeczy. Wówczas nawiązał kontakty ze światem przestępczym. Zanim trafił do więzienia w Białymstoku, oficjalnie prowadził w Ząbkach kantor i warsztat samochodowy.", + "34457": "Ostatnia dwójka. Schmitt skacze o 10 metrów krócej niż w 1. serii (117 m) i spada aż na 7. miejsce. To dla niego porażka.", + "34458": "Na rozbiegu staje Jussilainen. Powiewają fińskie flagi. Risto skacze krócej niż w 1. serii na 123 metry, ale wystarcza to do wygranej. Wyprzedza Małysza o 1,6 punktu.", + "34459": "W naszej 5. grupie zmierzą się Ukraina z Białorusią, mające dotąd identyczny dorobek. Mecz Armenia - Walia to pojedynek raczej maruderów stawki.", + "34460": "Andora gra z Holandią na obcym terenie, bo w Barcelonie na stadionie Espanyolu. Obiekt w Andorze jest za mały, by pomieścić wszystkich chętnych.", + "34461": "Gmina płaci za konkretne prace przy odśnieżaniu dróg. Dlatego lżejsza zima oznacza mniejsze wydatki.", + "34462": "- Czy będą tu konkretne oszczędności, będzie wiadomo dopiero w grudniu tego roku - mówi burmistrz Kęt Roman Olejarz. - Co prawda zima nie była zbyt uciążliwa dla mieszkańców, jednak nie była też tania, co wiązało się z częstymi gołoledziami, a co za tym idzie - z potrzebą posypywania dróg.", + "34463": "Czerkawski grał 19 minut 16 sekund, był bardzo aktywny, 5-krotnie strzelał na bramkę rywala, ale nie zaliczył ani gola, ani asysty. Polak dwukrotnie został odesłany na ławkę kar. Świetnie bronili w tym meczu obaj bramkarze Osgood z Islandersach i Fin Kiprusoffa w San Jose.", + "34464": "Wojciech Gąsienica-Byrcyn nie wróci na stanowisko dyrektora Tatrzańskiego Parku Narodowego, to już sprawa przesądzona. Wciąż nie wiadomo jednak, jakie propozycje pracy ma dla niego minister ochrony środowiska.", + "34465": "- Pani Ewa Symonides przedstawiła ministrowi swoje stanowisko dotyczące sytuacji w Tatrzańskim Parku Narodowym - powiedział nam wczoraj Andrzej Walkowiak, rzecznik prasowy ministra ochrony środowiska. - To, że Paweł Skawiński nie zostanie odwołany z funkcji dyrektora TPN, jest już w zasadzie sprawą przesądzoną.", + "34466": "Wieczorem izraelskie myśliwce i śmigłowce zaatakowały budynki palestyńskich służb bezpiecześńtwa i policji w Gazie oraz w Ramallah i Dżeninie na Zachodnim Brzegu Jordanu.", + "34467": "Władze Autonomii Palestyńskiej oznajmiły, że w tej sytuacji nie są w stanie podjąć zapowiedzianych wcześniej kroków przeciw radykalnym islamskim ugrupowaniom Hamas i Dżihad.", + "34468": "Kilkunastu baców przybyłych do Ludźmierza z drewnianej stągwi czerpało święconą wodę, by pokropić nią owcze stada, gdy z początkiem maja ruszą na letni wypas. Z koszyka przed ołtarzem zabierali bacowie szczapy święcone w Wielką Sobotę. Rozpalą nimi pierwszą watrę przy szałasie. W przykościelnym ogrodzie, po mszy, ks. Zoń kropił święconą wodą ludźmierskie stadko, czyli 109 owiec, baranów i jagniąt z zagród Jana Sojki i Józefa Hreśki.", + "34469": "Dziś Kraków obchodzi święto swego patrona - św. Józefa. W związku z tym władze miasta zapraszają krakowian w samo południe na Rynek Główny. Odbędzie się tam uroczystość przekazania przez władze Krakowa Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej nowego samochodu-drabiny Magirus SD 37, połączona z pokazem sprzętu strażackiego i występami zespołu Andrusy oraz Olka Makino.", + "34470": "W czerwcu w Hiszpanii odbędą się II Światowe Igrzyska Lotnicze.", + "34471": "Oficjalne otwarcie imprezy nastąpi 23 czerwca w Sewilli, a zakończenie 1 lipca w Jerez de la Frontera, jednak zawody w wielu dyscyplinach trwać będą znacznie dłużej. Pod hiszpańskim niebem odbywać się będą m.in. zawody samolotowe, szybowcowe, lotniowe, paralotniowe, mikrolotowe i spadochronowe. Nasz kraj reprezentować będzie około 60 zawodników i zawodniczek w 8 dyscyplinach.", + "34472": "- Jogurt produkuje się na bardzo kosztownych liniach technologicznych, my swój produkt wyrabiamy własnym sumptem, nieco inną metodą - informuje wiceprezes.", + "34473": "Zapytaliśmy czy bardzo zbliżona nazwa (przestawiono kolejność tylko jednej litery), która prawdopodobnie przez większość odczytywana jest jako JOGURT, nie oszukuje klientów.", + "34474": "Pani Maria Figiel jest teściową Barbary. Mieszka od kilku lat w podwiśnickich Kopalinach. Przeprowadziła się tutaj z Krakowa. Jej synowa Barbara pochodzi z kolei z tych stron, ale wraz z rodziną mieszka teraz w Krakowie. Pani Maria, która malowaniem zaraziła się od swej synowej przed dziesięciu laty, uprawia również koronkarstwo i pisze. Zebranych na wernisażu gości przywitała zabawnym, napisanym przez siebie wierszem.", + "34475": "Funkcjonariusze Komisariatu Policji w Zatorze zatrzymali 25-letniego mieszkańca Wadowic. Podczas rutynowej kontroli drogowej odkryli w jego polonezie obrazy o tematyce sakralnej wycięte z ram. Po krótkim dochodzeniu wyszły na jaw związki z kradzieżą rzeźb dokonaną w styczniu z kościoła w Limanowej. Mężczyzna przekazany został do dyspozycji limanowskich policjantów", + "34476": "Lora Szafran, od lat jedna z czołowych polskich wokalistek - ukończyła z wyróżnieniem wspomniany wydział katowickiej uczelni, po czym m.in. występowała z grupą Walk Away. Śpiewa jazz i muzykę pop.", + "34477": "Bilety do nabycia w Diecezjalnym Centrum Informacji, ul. Wiślna 12a (pn. - pt. w godz. 10 - 17) oraz w kasie filharmonii.", + "34478": "Najciekawszym pojedynkiem tych dwóch kolejek był mecz pomiędzy zakopiańskim Janem a nowotarskim Lex Teamem. Dotychczasowy wicelider Jan nie sprostał swym przeciwnikom, tracąc na ich rzecz drugą lokatę w tabeli. Do zakończenia zmagań w nowotarskiej lidze koszykarskiej pozostały jeszcze dwie kolejki. Po rundzie zasadniczej cztery najlepsze drużyny wystąpią w rundzie play off.", + "34479": "W czerwcu inwestor uzyskał również z Krajowego Funduszu Mieszkalnictwa poprzez Bank Gospodarstwa Krajowego preferencyjny kredyt na budowę. Będzie on spłacany z czynszu lokatorów, którzy tutaj zamieszkają.", + "34480": "W Wadowicach przekazane zostaną mieszkania \"pod klucz\", wyposażone m. in. w kuchenkę gazową, piecyki gazowe. - Do takich mieszkań można się od razu wprowadzać - podkreśla Marian Bryksy, prezes grupy inwestycyjnej Bryksy, która jest wykonawcą inwestycji w Wadowicach.", + "34481": "Firmy oferujące kabriolety licytują się, nie tylko poziomem bezpieczeństwa, ale również prostotą i czasem otwierania i zamykania dachu w kabriolecie. W volvo podnoszenie lub opuszczanie dachu odbywa się automatycznie, co zajmuje 30 sek. Wystarczy nacisnąć jeden przycisk, by zobaczyć niebo nad głową. W trosce o harmonię wnętrza i nadwozia oferowane są dachy w różnych kolorach, współgrających z barwą nadwozia.", + "34482": "W zamian jednak Gminne Centrum Kultury i Czytelnictwa organizuje w niedzielę, 2 września, festyn rodzinny. Odbędzie się on na boisku sportowym miejscowego Liceum Ogólnokształcącego. Jego rozpoczęcie zaplanowano na godzinę 15.", + "34483": "W części artystycznej zaprezentuje się kapela ludowa Kazimierza Kantora z Dębicy oraz młodzieżowy zespół mocnego uderzenia \"Akron\" z Tarnowa.", + "34484": "Na 2 kwietnia wyznaczono spotkanie zarządu miejskiego Kalwarii Zebrzydowskiej z radą nadzorczą Wadowickiej Spółdzielni Mieszkaniowej w sprawie losów działek budowlanych przy ul. Weissa w Kalwarii. Spotkanie to odbędzie się przed drugą rozprawą sądową w tej sprawie, którą zaplanowano na połowę kwietnia.", + "34485": "Inwestycja ta może poprawić byt rolników, którzy mają wiele problemów ze sprzedażą owoców, warzyw i zbóż. O fundusze rządowe starał się m.in. poseł Grzegorz Cygonik. - Interwencje i rozmowy z ministrem Arturem Balazsem przyniosły skutek. MRH został ujęty w rządowym programie i otrzyma wsparcie finansowe w postaci pożyczki ze środków Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 0,6 mln zł - powiedział wczoraj \"Dziennikowi\" poseł Cygonik. (KIS)", + "34486": "Samobójstwo w Wielkiej Brytanii nie jest karalne, jednak za udzielenie pomocy w odebraniu życia grozi 14 lat więzienia.", + "34487": "Pięciu lordów podtrzymało październikowe orzeczenie sądu niższej instancji i orzekło, że sąd nie może zapewnić niekaralności mężowi pani Pretty oraz że taka odmowa nie narusza praw zagwarantowanych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.", + "34488": "Imię i nazwisko: Jerzy Błaszczyk.", + "34489": "Data i miejsce urodzenia: 11 września 1941 w Olszanie.", + "34490": "Stan cywilny: wdowiec, syn Tomasz (farmaceuta w najstarszej aptece w Nowym Sączu, w rynku \"Pod Orłem\").", + "34491": "Wykształcenie: Wyższa Szkoła Rolnicza w Krakowie - wydział melioracji i budownictwa wodnego (1966).", + "34492": "Przy zwolnieniach grupowych procedura wygląda w ten sposób, że owa dramatyczna decyzja podjęta przez dyrekcję przedsiębiorstwa poprzedzona być musi konsultacjami ze związkami zawodowymi. Wczoraj takowe rozmowy były kontynuowane. Ustalano, które grupy zawodowe przeznaczone zostaną do zwolnienia. W momencie, kiedy informacja o drastycznym ograniczeniu stanu zatrudnienia trafi do Urzędu Pracy, rozpocznie się postępowanie związane ze zwolnieniami grupowymi. Pierwsze osoby znajdą się za bramą ZNTK już pod koniec czerwca.", + "34493": "- Podobno będziemy musiały obsłużyć ok. 5 tysięcy ludzi - odzywa się znad papierów druga z pań, Maria Magryś. - Wyliczyli w Krakowie, że do czerwca, a więc do ostatecznego terminu zapisywania się na akcje, możemy tu przyjąć dwie trzecie z tych ludzi. Podobno mają zatrudnić kolejnych sześć osób do tej pracy i uruchomić stały dyżur w Nowym Sączu, Rzeszowie i Przemyślu.", + "34494": "Wieczorem w rejonie Ramallah na Zachodnim Brzegu Izraelczycy ostrzelali palestyński samochód, raniąc dwie osoby.", + "34495": "Premier Izraela Ariel Szaron wyraził nadzieję, że wkrótce uda się doprowadzić do \"bezpośrednich kontaktów\" z liderem Autonomii Palestyńskiej Jaserem Arafatem. Tego rodzaju sformułowanie zawarte zostało w liście, który Szaron wysłał do Arafata w odpowiedzi na gratulacje z okazji objęcia władzy. - Spotkanie Szarona z Arafatem jest tylko kwestią czasu - oznajmiły wczoraj źródła arabskie w Izraelu.", + "34496": "Uroczystość uświetniły popisowe interpretacje fragmentów znanych dzieł literackich oraz występy wokalno-muzyczne. W tym samym czasie w \"Galerii na Poddaszu\" plastycy wystawiali swoje prace. Uczniowie liceum po raz kolejny udowodnili, że wbrew powszechnym tendecjom do narzekania na współczesną młodzież, mamy jednak powody do dumy.", + "34497": "Dzięki akcjom z lat poprzednich kupiono specjalistyczny sprzęt medyczny m.in. ultrasonograf wraz z sondą sektorową, elektrokardiografy, pompę infuzyjną dla noworodków zestaw do drenażu jamy opłucnej i sprzęt rehabilitacyjny. Ośrodek Rehabilitacyjny otrzymał wannę do masażu hydro-powietrznego, która służy dzieciom. Centrum Opieki Medycznej w Jarosławiu dostało natomiast elektrokardiografy - z zestawem pompy infuzyjnej oraz z osprzętem.", + "34498": "Dwumetrowy Czech zamierza starać się o... obywatelstwo polskie. - Mieszkam pod Ostrawą, bardzo blisko Katowic, jeżdżę w polskiej grupie, mówię troszkę po polsku, więc drugi paszport by się przydał - dodał Sosenka.", + "34499": "Czwarty etap z metą w Kielcach wygrał w sobotę Holender Stefan van Dijk z grupy Batavus. Na finiszu wyprzedził Krzysztofa Jeżowskiego z łódzkiego zespołu Mikomax Browar Staropolski oraz Jacka Mickiewicza (Atlas Lukullus Ambra).", + "34500": "ARTUR SARNAT - 7.", + "34501": "Pewny punkt drużyny, bronił bezbłędnie, w jednym przypadku po strzale z wolnego w 24 min w sukurs przyszedł mu słupek.", + "34502": "MAREK ZAJĄC - 4. Zaczął źle, był mało zwrotny, brakowało mu szybkości. Pod koniec meczu jakby rozegrał się, w 70 min mógł zdobyć gola, po jego \"główce\" piłka uderzyła w poprzeczkę.", + "34503": "- Jeśli chodzi o popyt krajowy, to w stosunku do IV kwartału niewiele powinno się zmienić - dodał Witkowski.", + "34504": "Ministerstwo Gospodarki podało w czwartek, że szacuje wzrost PKB w I kwartale na 2,3 proc.", + "34505": "W poszczególnych kwartałach 2000 roku wzrost PKB słabł, i w I kwartale 2000 roku wyniósł 6 proc., w II kwartale 5,2 proc., w III kwartale 3,3 proc., a w IV kwartale 2,4 proc.", + "34506": "Roszczenie kasy chorych o zwrot kosztów świadczeń zdrowotnych przedawnia się po trzech latach od dnia doręczenia zobowiązanemu wezwania do zapłaty. W każdym wypadku jednak roszczenie przedawnia się po 10 latach od dnia powstania szkody. Projekt zmienia także inne ustawy mające związek z wprowadzeniem obowiązku zwrotu kasom chorych kosztów leczenia przez sprawców szkód na zdrowiu. Kasy chorych szacują, że leczenie jednej osoby poszkodowanej w wypadku kosztowało przeciętnie 5740 zł.", + "34507": "Matka pani Wioletty Helena C. nie ma wątpliwości, że jej córka powinna zostać w Podegrodziu. Jej zdaniem zbyt długo chciała ratować związek, który nie miał przyszłości.", + "34508": "- Omal nie przypłaciła tego życiem - stwierdza stanowczo Helena C. - A przecież żyć musi, choćby dla tych dzieci. One już zdecydowały, że do ojca nie wrócą.", + "34509": "Komitet \"Rodzina i Sprawiedliwość\", który w wyborach na burmistrza Jasła wystawił kandydaturę Witolda Lechowskiego, w drugiej turze poparł kandydata Przymierza Samorządowego Prawicy Andrzeja Czerneckiego, obecnego burmistrza.", + "34510": "Poparcia Andrzejowi Czerneckiemu udzieliły również Prawo i Sprawiedliwość oraz Liga Polskich Rodzin. O poparcie w drugiej turze dla obecnego burmistrza zaapelował także lider jasielskiej Unii Polityki Realnej Jan Chrzanowski.", + "34511": "Projektu bronią posłowie SLD i UP. - Jesteśmy jedynym krajem na świecie, w którym współpraca z wywiadem jest uważana za czynność naganną. Moim zdaniem, wywiad PRL działał w interesie ówczesnego państwa polskiego - mówi Janusz Zemke, wiceminister obrony, poseł SLD. - Nie chcemy znieść lustracji, a jedynie nadać jej cywilizowany charakter.", + "34512": "- Co w Twoim życiu prywatnym?", + "34513": "- Zdałem maturę, jestem studentem AWF w Katowicach...", + "34514": "- Dlaczego Katowice, a nie Kraków?", + "34515": "- Bo jest tam specjalizacja w skokach, silny klub narciarski AZS AWF Katowice. Studiują tutaj Łukasz Kruczek, Grzegorz Śliwka, Krystian Długopolski, teraz obok mnie studentem został Tomek Pochwała.", + "34516": "Po przerwie Czarni podkręcili tempo gry (bardzo ładne akcje ofensywne Niżnika) i zaczęli ostrzeliwać bramkę Gierlickiego, który obronił strzały Zycha i Niżnika, ale przy uderzeniu Kasprzyka był już bezradny. Dominacja Czarnych była coraz większa, czego efektem były dwa kolejne gole. Ponadto w 68 min po strzale Żuławskiego piłka trafiła w poprzeczkę, a w 87 min piłkę po strzale Zycha z trudem wypiąstkował Gierlicki.", + "34517": "Wojciech Skucha, ordynator oddziału pulmonologii, pytał o ministerialny pomysł stworzenia sieci szpitali publicznych.", + "34518": "- Mam mieszane uczucia. Powstanie takiej sieci będzie oznaczało, że niektóre placówki zostaną odgórnie skazane na kalectwo finansowe. Z naszych informacji wynika, że szpital proszowicki nie znajdzie się w tej sieci. Pytam więc, czy osoby, które leczą się u nas, płacą gorszą składkę na ubezpieczenie zdrowotne niż pozostali?", + "34519": "Przedwyborczy proces, o którym pisaliśmy w piątek, zakończył się w pierwszej instancji zwycięstwem Teofila Wojciechowskiego - kandydata na radnego powiatowego, którego inny kandydat do tej samej rady - Jerzy Lysy, oskarżył o wykorzystywanie stanowiska burmistrza Bochni (w poprzedniej kadencji) do osiągania osobistych korzyści majątkowych. Chodziło o zamianę działek rolniczych należących do córek T. Wojciechowskiego na budowlane. Były burmistrz twierdził natomiast, iż wymieniane przez J. Lysego działki nadal są rolne.", + "34520": "Bardzo mocną bronią siatkarzy Okocimskiego był serwis. To ten element gry pozwalał gościom na uzyskanie większej przewagi, może z wyjątkiem III seta, gdy nieco rozluźnili szyki, a może dało o sobie znać zmęczenie długą podróżą.", + "34521": "- Oczywiście nauka jest dla mnie najważniejsza. Gdyby w sporcie mi się nie powiodło, bez wyższego wykształcenia niewiele można dzisiaj zdziałać. Nie znaczy to, że rezygnuję ze sportu. Przed następnym sezonem zorientuję się, czy w mojej obecnej szkole będę mógł sobie wziąć urlop dziekański. Jeśli tak, to chciałbym spróbować sił w takiej drużynie, gdzie będę mógł się sportowo rozwijać.", + "34522": "\"Pasy\" otrząsnęły się w końcówce. Najlepszy na boisku Paszkiewicz przyjął podanie Grodzickiego, zbiegł do środka i mimo starań Kuźnika oraz Wortmanna celnie uderzył z prawej nogi. Tuż przed ostatnim gwizdkiem Treszczyński zmarnował dogodną okazję.", + "34523": "Dobre, żywe spotkanie. Drużyny myślały przede wszystkim o tym, jak strzelać gole. Może nie całkiem o to chodziło trenerom, ale przynajmniej te kilkadziesiąt osób przeżyło trochę emocji.", + "34524": "Andrzej Paszkowski z Nowego Targu, Krzysztof Haładyna z Bukowiny i Zbigniew Pytel z Białki Tatrzańskiej zdobyli główne nagrody w konkursie fotograficznym \"Tatrzańska Jesień 2002\", organizowanym przez starostwo tatrzańskie.", + "34525": "Na konkurs napłynęły 72 prace, nadesłane przez 12 fotografów amatorów, a więc znacznie mniej niż w zeszłym roku. Oceniali je: Barbara Baniecka-Dziadzio, Stanisław Momot (przewodniczący jury), Maciej Krupa, Marek Król-Józaga, Paweł Murzyn i Krzysztof Król-Łęgowski.", + "34526": "Dziękując za uchwalenie tego budżetu, Edward Brzostowski wyjaśnił, że nie jest to jego projekt. - Termin ustawowego przedłożenia projektu Radzie Miasta i Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Rzeszowie upłynął 15 listopada i nie został przez ustępujący Zarząd Miasta poprzedniej kadencji dotrzymany. Obowiązki burmistrza objąłem 19 listopada, stąd też nie miałem większych możliwości przepracowania tego projektu. Propozycje stosownych zmian przedłożę radzie w późniejszym terminie jako autopoprawkę.", + "34527": "Komunikat NFI Foksal mówi, że Fundusz zbył już 759 tysięcy akcji za cenę blisko 2,5 miliona złotych (co stanowi 33 % w kapitale zakładowym ZNTK). Jak nam wiadomo umowa z Foksalem gwarantowała też przejęcie przez EKF kolejnych 30 procent akcji od innych NFI. Inne komunikaty się w tej sprawie na razie nie pojawiły, ale według naszych informacji Europejska Korporacja Finansowa ma już większość udziałów w ZNTK.", + "34528": "Najskuteczniejszym zawodnikiem poniedziałkowej serii meczów był Szwed Naeslund, który zdobył trzy bramki dla Vancouver w wyjazdowym meczu z San Jose (5-2).", + "34529": "Psychologowie ostrzegają - młodzi wyznają kult siły, a ich rzeczywistość kreuje film lub komputerowe gry, w których gęsto padają trupy.", + "34530": "- Oni nie znają innych metod rozwiązywania problemów, takich jak rozmowa lub ustępstwo, uznawane za oznakę słabości - mówi Alaksandra Adamek.", + "34531": "- Dlaczego przyjąłeś optykę dziecka w tekstach napisanych na album \"Uwaga, jedzie tramwaj!\"?", + "34532": "- Było mi łatwiej opowiadać o sobie z perspektywy własnego dzieciństwa, ponieważ mam z tego okresu mnóstwo silnych wspomnień. To właśnie wtedy kształtowała się moja dzisiejsza osobowość. Takie cechy, jak nadwrażliwość czy skłonność do depresji, mają swoje źródła w moim dzieciństwie. Demony, które mnie męczą, są ciągle te same, zmienił się tylko mój sposób ich postrzegania.", + "34533": "Autorzy listu opisują historię kilku lat przekształcania dobrze prosperującego przedsiębiorstwa państwowego w magazyn części do składania niewielkich partii amortyzatorów.", + "34534": "Twierdzą oni, że obecni właściciele zakładu podstępnie wykupili akcje od załogi, a posiadając pakiet większościowy przystąpili do zwalniania pracowników, zmniejszania powierzchni produkcyjnej, likwidacji zaplecza socjalno-bytowego. Sugerują, że podobna sytuacja panuje we wszystkich spółkach z udziałem kapitału zagranicznego.", + "34535": "Pierwszy mecz: 1-1, awans Wisły Kraków.", + "34536": "Piłkarze krakowskiej Wisły sprawili wspaniały prezent wszystkim sympatykom futbolu w Polsce.", + "34537": "Awansowali do czwartej rundy Pucharu UEFA, gromiąc w Gelsenkirchen Schalke 04, zespół, który w poprzednim etapie rozgrywek wyeliminował Legię Warszawa (3-2, 0-0). Wiślacy zgnietli niemiecką drużynę siłą ofensywy.", + "34538": "Proponuje się w niej wyłożenie placu dwukolorową kostką brukową z elementami ozdobnymi oraz przygotowanie specjalnego miejsca na znicze. Ponadto staną nowe maszty flagowe, a przed pomnikiem będzie dodatkowa płyta marmurowa. Do projektu został wprowadzony jeszcze dodatkowy element, którym jest oświetlenie dekoracyjne.", + "34539": "Aby ograniczyć koszty, projektanci zakładają położenie nowej nawierzchni na już istniejącej. Wcześniej jednak konieczne będzie odwodnienie terenu.", + "34540": "- Dawniej piłkarze więcej potrafili?", + "34541": "- Tak. I wszystko było bardziej poukładane. Młody zawodnik, zanim zyskał akceptację u starszych, nosił piłki na trening i w szatni siedział tam, gdzie mu pozwolono. Były pewne zasady, człowiek uczył się nie tylko grać w piłkę, ale i szacunku dla tradycji. Teraz jest inaczej.", + "34542": "Proszowiccy strażacy wyjeżdżali w ostatnim czasie do dwóch pożarów, spowodowanych prawdopodobnie przez podpalaczy.", + "34543": "W czwartkowe popołudnie gasili płonący śmietnik przy ul. Brodzińskiego w Proszowicach. W piątek nad ranem w Książnicach Wielkich (gm. Koszyce) palił się samochód marki Lublin z instalacją gazową. Mimo starań strażaków, pojazd spalił się całkowicie. Przypuszczalną przyczyną pożaru było podpalenie. (GC)", + "34544": "Uczestnicy zawodów rywalizowali w kilku dyscyplinach, m.in: bieg (dystans od 25 do 800 m), pchnięcie kulą, skok w dal, skok wzwyż, sztafety, wyścigi i slalom na wózkach, rzut piłeczką palantową oraz tenisową z wózka. Zwycięzcami zawodów byli wszyscy uczestnicy, którzy otrzymali pamiątkowe dyplomy i nagrody.", + "34545": "- To jest jeden z najładniejszych obiektów rozrywkowych w tej chwili w Krakowie - przekonuje mnie pan po pięćdziesiątce w marynarce. - Wpadliśmy tu po raz pierwszy, na, powiedzmy, rekonesans. Będziemy to miejsce polecać naszym dzieciom. - Lubimy zaglądać do takich dużych centrów. Najczęściej robimy zakupy tam, gdzie można zabrać wnuki, wypić kawę i zjeść torcik - dorzuca elegancko ubrana żona. - To znakomite miejsce na spędzenie weekendu.", + "34546": "- To prawda, tymczasem do 80 procent wypadków dochodzi z winy ludzi. \"Czarna skrzynka\" zapisze popełniony błąd, ale już po fakcie. Trzeba to uprzedzić, a nie ograniczać się do likwidacji skutków. Przecież im lepiej wyszkolony kierowca, tym większe bezpieczeństwo.", + "34547": "- Czy polscy kierowcy zawodowi rzeczywiście są profesjonalistami?", + "34548": "Jeśli A2 wydaje się za małe, zaś A4 za duże, zawsze można sięgnąć po \"złoty środek\", czyli po A3. Audi A \"trójka\" powstała z myślą o tych, których nie stać na jednoznaczną decyzję co do rozmiarów i wielkości auta, a którzy mimo to chcieliby zostać klientami firmy spod znaku czterech kółek. Samochód pojawił się na rynku po raz pierwszy w 1996 roku, zaś niedawno poddany został drobnemu faceliftingowi.", + "34549": "Do Urzędu Miasta w Libiążu zgłosiła się firma z Wadowic zainteresowana budową mieszkań w mieście. Chodzi o postawienie dwóch bloków wielorodzinnych na os. Flagówka. Aby można było rozpocząć inwestycje, konieczne jest zainteresowanie ze strony co najmniej 20 osób. Niestety, choć potrzeby mieszkaniowe w gminie są duże, mieszkańcy nie mają pieniędzy na zakup nowego mieszkania.", + "34550": "Do końca nie są wyjaśnione przyczyny śmierci 14-latka. Chłopiec grał w piątek w piłkę z kolegami na jednym z podwórek przy ul. Szpitalnej. Z relacji naocznych świadków wynika, że około godz. 19 został w czasie wspólnej zabawy z rówieśnikami dość mocno trafiony piłką w klatkę piersiową. Najprawdopodobniej właśnie wtedy doznał poważnego urazu, w wyniku którego zmarł. Na razie nie jest znana bezpośrednia przyczyna jego śmierci.", + "34551": "RATOWANIE MORZA MARTWEGO. Żeby uratować Morze Martwe przed wyschnięciem, Izrael rozmawia z Jordanią na temat budowy rurociągu, który zasiliłby Morze Martwe wodami Morza Czerwonego.", + "34552": "WYZNANIE MINISTRA. Kanadyjski minister sprawiedliwości oraz prokurator generalny Martin Cauchon przyznał we wtorek, że w młodości palił marihuanę.", + "34553": "1-0. Z. Gałat podał do P. Giży, który plasowanym strzałem z 20 m umieścił piłkę tuż przy słupku.", + "34554": "1-1. Kopiec zabrał piłkę G. Giży, a ten pociągnął go za koszulkę. Sędziemu nie pozostało nic innego, jak podyktować \"jedenastkę\". Wykorzystał ją Dobosz.", + "34555": "- Obszar objęty ochroną jest duży, a ludzi niewielu - tłumaczy Zdzisław Bołoz. - Dlatego podobne akty wandalizmu mogą się zdarzyć, choć u nas jest to zjawisko marginalne.", + "34556": "Funkcjonariusze SOK mają podobne uprawnienia jak policja. Mogą używać kajdanek, pałek, gazu łzawiącego, a nawet broni palnej. W przyszłym miesiącu zyskają dodatkowo możliwość wypisywania mandatów. W przypadku zatrzymania chuligana malującego składy mają obowiązek przekazać go policji. (SZEL)", + "34557": "(INF. WŁ.) W sobotę wieczorem komisarz wyborczy skreślił z listy kandydatów do Rady Miasta Krakowa Kazimierza Juszczyka z Samoobrony. Okazało się, że kandydat na radnego miejskiego stara się równocześnie o mandat radnego Sejmiku Województwa Małopolskiego, ale z listy Alternatywy Partii Pracy.", + "34558": "Ze względu na wietrzną pogodę w stan pogotowia postawiono wszystkie służby zakopiańskiej ekspozytury Zakładu Energetycznego Kraków SA. - Z poważniejszych wypadków mamy odnotowane uszkodzenia dwóch linii średniego napięcia. Połamało nam słupy w Gliczarowie Górnym, a w Małem Cichem spadające drzewo zerwało linie energetyczne. Wszyscy pracownicy są w terenie, ponieważ mamy całą masę drobniejszych awarii - zaznacza dyspozytor Rejonu Energetycznego Zakopane Zakładu Energetycznego Kraków SA.", + "34559": "Znane są już rywalki zespołu w finale mistrzostw Polski, który od 1 do 5 maja rozgrywany będzie w Gorzowie Wielkopolskim. Tarnowianki trafiły do grupy z Olimpią Poznań, Łącznością Olsztyn i MOSM Bytom. W drugiej grupie zagrają obok gospodyń, AZS PWSZ Gorzów zespoły Olimp Sokołów Podlaski, Kasprowiczanka Ostrów Wielkopolski i MOS Wrocław. Do półfinału awansują po dwie najlepsze drużyny. (BD)", + "34560": "Równie interesujące były programy przygotowane przez uczniów z pozostałych miejscowości. - Moja babcia żałuje, że nie ma już tradycji spotykania się w sąsiedztwie i wspólnego śpiewania piosenek - relacjonowała publiczności jedna z dziewczynek. Na niewielkiej wystawie zaprezentowano także pamiątkowe albumy, zawierające fotografie i opisy skarbów z historycznej przeszłości podjasielskich miejscowości.", + "34561": "Już kilka godzin później, opierając się na zeznaniach zatrzymanego, policjanci dotarli do 17-letniego mieszkańca Skawicy, potem zatrzymano kolejnego dealera narkotyków - 22-letniego mieszkańca Zawoi, studenta Akademii Ekonomicznej. Wszystkich podejrzewa się o rozprowadzanie w powiecie suskim narkotyków, za co grozi do 10 lat więzienia. Na samym końcu policjanci ujawnili głównego dostawcę narkotyków. Okazał się nim 23-letni mieszkaniec Jaworzna (województwo śląskie), student Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu.", + "34562": "- Czuję ogromną ulgę i satysfakcję - mówi wójt Nowego Brzeska Jan Chojka. - Po 30 latach udało się wreszcie wyremontować tę drogę. Podczas modernizacji wszyscy skupiali się na asfaltowaniu - tymczasem remont nie byłby możliwy, gdybyśmy wcześniej nie zbudowali instalacji kanalizacyjnej i nie wymienili starego wodociągu. Bez tego nikt nie rozpocząłby modernizacji samej jezdni.", + "34563": "Bronisława Kilarecka, z domu Deptuch, urodziła się w podrymanowskich Łazach. W roku 1931 wyszła za mąż za murarza Bronisława Kilareckiego i prowadziła małe gospodarstwo. Urodziła trójkę dzieci, z których jedno zmarło w wieku 2 lat. Jej receptą na długowieczność jest nieobjadanie się (twierdzi, że od stołu powinno się wstawać głodnym), niezbyt długie spanie (\"Kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje\"), zgodne życie w małżeństwie i dbałość o dzieci.", + "34564": "Jak wynika z policyjnych obserwacji, pedofil zwabiał ofiary do swojej piwnicy lub suszarni. Przez jakiś czas w piwnicy miał nawet zainstalowaną konsolę do gier wraz z telewizorem, a w mieszkaniu samodzielnie skonstruowane CB Radio. Podobny sprzęt otrzymywały od niego dzieci i w ten sposób kontaktował się z nimi.", + "34565": "Po raz drugi już w Brzeszczach rozegrano turniej siatkówki plażowej. Tym razem impreza miała miejsce w Brzeszczach-Borze.", + "34566": "Do rywalizacji stanęło 11 zespołów. Stawką turnieju był puchar ufundowany przez dyrektora brzeszczańskiego Ośrodka Kultury - organizatora imprezy. Łaskawa zarówno dla organizatorów, jak i zawodników okazała się pogoda; deszcz przestał padać w momencie rozpoczęcia zawodów.", + "34567": "Ta dzisiejsza, dość kuriozalna sytuacja to efekt tego, że opłaty za usuwanie drzew i krzewów podnoszono co roku o wskaźnik inflacji, ale kar nie zwiększano.", + "34568": "Formalnie opłaty nadal są niższe od kar, ale trzeba do nich doliczyć 5 zł za podanie o zgodę na wycinkę i 76 zł opłaty skarbowej za pozytywną decyzję. To powoduje, że legalne wycięcie kosztuje więcej niż nielegalne.", + "34569": "Utracił ją na 20 lat wyrokiem nowojorskiego sądu za zabójstwo swojej żony. Werdykt ten w jego przypadku oznaczał jednak coś więcej niż tylko utratę wolności. Chapin nim trafił za kraty był jednym z najgłośniejszych dziennikarzy i redaktorów prasy nowojorskiej, człowiekiem pełnym życia, wigoru, stojącym u szczytu kariery zawodowej. Taki dramatyczny zwrot w życiu w pełni uzasadniał jego przygnębienie, gorycz, niewiarę w sens dalszej egzystencji.", + "34570": "Dawno już minęły te czasy, kiedy z ligi rosyjskiej trwał exodus zawodników. Teraz Rosjanie nie tylko nie chcą uciekać do lig zachodnich, ale to na ich \"podwórku\" chcą sprawdzić się - i zarobić duże pieniądze - Czesi, Słowacy, Finowie. Słowem elita światowego hokeja. Pierwszym Polakiem w tym towarzystwie ma szansę zostać oświęcimianin Leszek Laszkiewicz, którym interesuje się Niftchimik Niżikamsk, średniak rosyjskiej ekstraklasy.", + "34571": "Awans do klasy okręgowej przypadnie tylko 3 drużynom (wg regulaminu awans uzyskają 3 pierwsze zespoły, spadek natomiast dotknie zespół, który zajmie ostatnie miejsce - przyp. PK), wobec czego na wiosnę na pewno emocji nie zabraknie. Na dole tabeli sytuację nie do pozazdroszczenia mają Start Lubenia i Strumyk Malawa - drużyny, które wyraźnie odstają od reszty stawki.", + "34572": "Marzec przyniósł 6 zagranicznych delegacji. Najpierw Janusz Sepioł pojechał do Brukseli na konferencję \"Zarządzanie środkami strukturalnymi w przyszłości\" (4,96 tys. zł - najdroższy do tej pory wyjazd), po czym Krzysztof Deszyński wziął udział w targach inwestycyjnych w Cannes (4,38 tys. zł), a członek zarządu województwa Jan Bereza - w targach turystycznch w Berlinie (1 tys. zł).", + "34573": "Prezydent Bush zapewniał w środowym przemówieniu telewizyjnym, że siły koalicji będą maksymalnie oszczędzały ludność cywilną. Czy jest to realne?", + "34574": "- Jak najbardziej - odpowiada Anderson. - 90 procent naszej amunicji to bomby i rakiety precyzyjnie naprowadzane na cel. Takie \"inteligentne\" bomby stanowiły tylko 10 procent amunicji w czasie wojny nad Zatoką Perską w 1991 roku.", + "34575": "Uczestniczki wysłuchały wykładów doradców zawodowych i prawników, uczestniczyły w zajęciach psychologicznych, poznawały podstawy obsługi komputera i korzystania z Internetu. Zorganizowano również dla nich warsztaty rękodzielnicze z zakresu robienia na drutach, haftowania, tkania, wykonywania makram. Nawiązano współpracę z kołami gospodyń wiejskich w Domatkowie, Kolbuszowej Górnej, Nowej Wsi, Weryni i Widełce.", + "34576": "Powiedziała też, że 22 lipca 2002 r. otrzymała list od prezesa Zjednoczonych Przedsiębiorstw Rozrywkowych Zbigniewa Benbenka (właściciel m.in. \"Super Expressu\") i prezesa TVP Mariusza Waltera. Napisali oni m.in.: \"Stanowczo uważamy, że należy zachować pierwotne brzmienie artykułu 36 ust. 2 i 3 zawarte w autopoprawce rządu z dnia 3 lipca\" i uznali, że podwyższenie progu z 20 do 30 proc. może zmierzać do \"monopolizacji rynku\".", + "34577": "- Zbiórkę poprzedziła akcja informacyjna, uczniowie wiedzą, na jaki dobry cel popłyną pieniądze. Grosze zbierają członkowie samorządu uczniowskiego, wśród uczniów i nauczycieli - informuje Jadwiga Piotrowska, dyrektor Szkoły Podstawowej 111 z ul. Bieżanowskiej. Przykładowo zbiórka w SP 11 przy ul. Miodowej prowadzona jest do dużych słoików.", + "34578": "Gdy naukowiec sam stanął przed sądem, bronił się twierdząc, że swoje publikacje pisał dla Uniwersytetu w Pensylwanii na podstawie umowy między amerykańską instytucją naukową a własną uczelnią - Moskiewskim Państwowym Uniwersytetem Technicznym (MGTU). Dodawał też, że korzystał z jawnych źródeł.", + "34579": "Sprawa Babkina uważana jest przez obrońców praw człowieka za typową dla procesów oskarżanych o szpiegostwo naukowców.", + "34580": "(INF. WŁ.) Prokuratura prowadzi śledztwo w sprawie rzekomego wyłudzenia przez Muzeum Narodowe w Krakowie ponad 430 tys. zł dotacji Ministerstwa Kultury na zorganizowanie w Brukseli czterech wystaw z okazji festiwalu \"Europalia 2001 - Polska\". - Pieniądze te nie trafiały do kieszeni pracowników muzeum, lecz zostały przeznaczone na organizację innych wystaw - tłumaczy Zofia Głubiew, dyrektor muzeum.", + "34581": "Wadium przepada na rzecz Straży Miejskiej, jeżeli żaden z uczestników przetargu nie zaoferuje ceny co najmniej równej cenie wywoławczej. Wadium przepada na rzecz Straży Miejskiej, jeżeli wygrywający nie zapłaci ceny nabycia w ciągu 7 dni od dnia przetargu.", + "34582": "Wadium osób, które nie wygrają przetargu, zostanie wypłacone z kasy w dniu przetargu w godz. od 12.00 do 14.00.", + "34583": "Projekt ustawy przygotowany przez MGPiPS dość radykalnie zmienia listę pracodawców, którzy mogą zatrudniać poborowych w ramach służby zastępczej. Wyłącza z niej m.in. przedsiębiorstwa i inne podmioty o charakterze komercyjnym. Znika nigdzie ustawowo nie zdefiniowane pojęcie \"zakładów użyteczności publicznej\". Obok państwowych i samorządowych instytucji, prowadzących działalność charytatywną i opiekuńczą, publicznych placówek służby zdrowia itp. pojawiają się natomiast organizacje społeczne i stowarzyszenia, takie jak choćby Monar czy PCK.", + "34584": "Poszukiwany przez policję mężczyzna ma około 25 - 30 lat, szczupłą, pochyloną do przodu sylwetkę, około 165-168 cm wzrostu, włosy opadające na kark (szatyn), brodę dość silnie wysuniętą do przodu. 16 marca widziano go na ul. Brzeskiej w krótkiej, szarej kurtce, ciemnych spodniach i w ciemnoszarej czapce.", + "34585": "Poseł Bogdan Lewandowski:", + "34586": "Czy to porozumienie, o którym pan mówi, że jednak odbyło się kosztem nadawcy publicznego...", + "34587": "Pan Robert Kwiatkowski:", + "34588": "Miało się odbyć.", + "34589": "Poseł Bogdan Lewandowski:", + "34590": "Czy świadomość tego, że jest korzystna dla nadawców prywatnych, ona dotarła, według pańskiej wiedzy, również i do kierownictwa Agory?", + "34591": "Działacze sekcji zabiegają we własnym zakresie o fundusze na obozy przygotowawcze w okresie letnim i zimowym, organizację turniejów itp. Dzięki firmom \"Eden Springs\", Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego z Tenczynka, Kopalni Porfiru i Diabazu czy Kopalni Wapienia \"Czatkowice\" klub otrzymuje dodatkowe wpływy, dzięki czemu może właściwie przygotować się do sezonu. Zawodniczki mają zapewnioną fachową opiekę medyczną i odnowę biologiczną, nad którą czuwa Zbigniew Woszczyna.", + "34592": "Oprócz Trzebini, po stronie polskiej w realizacji projektu wezmą udział przedstawiciele urzędów miejskich z: Czeladzi, Elbląga, Góry Kalwarii, Łap, Ostrowca Świętokrzyskiego, Płocka i Zgierza oraz starostw powiatowych z Ełku i Kamiennej Góry. Każda z tych miejscowości będzie uczestniczyć w programie wraz ze swoim partnerem z Ukrainy. Partnerem Trzebini będzie zachodnioukraińskie miasto Sokal.", + "34593": "Wydawałoby się, że ma bajkowe możliwości, tymczasem świat wokół niego nadal pachnie codziennością. Rodzice wciąż pracują. - Nie chcą, bym ich utrzymywał. Mówią, że mam własne życie i żebym go pilnował. Nawet u mnie nie byli, bo formalności wizowe trwały zbyt długo.", + "34594": "Wiele uwagi poświecono sytuacji krakowskich kupców. Radny Mieczysław Łagosz apelował o szybkie działania ratunkowe. - Dziś w miejscu \"Mody Polskiej\" przy placu Centralnym jest szmateks - informował. Radni dodawali, że wiele sklepów w ostatnim czasie uległo likwidacji i witryny świecą pustkami. Radni podkreślali, że czynsz w lokalach użytkowych w Hucie jest zbyt wysoki.", + "34595": "\"Kształtowanie polityki bezpieczeństwa lokalnego\" było tematem zorganizowanej w Rzeszowie policyjnej międzynarodowej konferencji. Wzięli w niej udział przedstawiciele policji z Niemiec, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy i Polski. Organizatorem konferencji była Komenda Wojewódzka Policji w Rzeszowie przy udziale doradcy przedakcesyjnego PHARE Twinning Projekt 2001 w polskim MSWiA.", + "34596": "Do groźnego przestępstwa doszło na ul. Dołuszyckiej. Bracia zostali zaatakowani przez 4 mężczyzn, którzy poruszali się samochodem, prawdopodobnie marki peugeot. Pobili oni bochnian, powodując u nich liczne obrażenia (stłuczenia, sińce, zadrapania), a efektem napadu było odebrania jednemu z braci 100 zł, telefonu komórkowego oraz markowego zegarka elektronicznego. Drugi z braci stracił kilkadziesiąt zł oraz karty telefoniczne.", + "34597": "Sędziował Paweł Ochab z Dębicy. Widzów 150.", + "34598": "Wynik został w zasadzie ustalony do przerwy. W pierwszej odsłonie Rybski dał się trzy razy zaskoczyć gospodarzom. Kiedy zaraz po przerwie kolejnego gola strzelił Kucharski, miejscowi mogli już spokojnie kontrolować grę.", + "34599": "Gracz meczu: Radosław Kucharski (Maxpol).", + "34600": "Pauzował Żyraków.", + "34601": "(INF. WŁ.) Minister Mariusz Łapiński został wyrzucony z pracy przez premiera Leszka Millera. - Minister zdrowia naruszył autorytet całego rządu - oświadczył premier Miller, ogłaszając dymisję najbardziej kontrowersyjnego ministra w swoim gabinecie. Do zmian doszło także w ministerstwie finansów. Z resortu odeszło na własną prośbę dwoje zastępców Grzegorza Kołodki.", + "34602": "Zgodnie z uchwalonym budżetem planowane dochody gminy mają w tym roku wynieść prawie 18 mln zł. Ponad 60 proc. tej kwoty będzie pochodzić z udziału gminy w podatkach od osób prawnych i fizycznych oraz opłatach lokalnych. Kolejną znaczącą kwotą jest subwencja oświatowa, która wyniesie ponad 3,5 mln zł.", + "34603": "Pani Wanda Rapaczyńska:", + "34604": "Znaczy uważałam, że jest osobiście mnie życzliwy, że nie jest naszym wrogiem. Ja, nawet mogę powiedzieć, ja go osobiście, kiedy żeśmy się znali w Canale+, lubiłam, bo opowiadał dowcipy i był sympatyczny, a mnie dowcipy bardzo śmieszą, ja w ogóle nie miałam najmniejszego powodu podejrzewać, że jego zamiary w stosunku do mnie osobiście czy do naszej firmy są, żeby jeszcze raz tego słowa użyć, nieżyczliwe.", + "34605": "Przed Czańcem trzy ciężkie mecze. - W najbliższej kolejce wyjeżdżamy do Kaczyc, potem gościmy Wilamowice, a na zakończenie gramy w Kozach. Dwóch pierwszych rywali plasuje się w środku tabeli, ale w tej lidze od piątego miejsca w dół każdy zespół nie może być pewny bytu. Trzeba się jednak cieszyć, bo nasza młodzież może się uczyć tylko w meczach o jakąś stawkę - kończy trener Sordyl.", + "34606": "JAZDA Z PROMILAMI. W nocy, na ul. Piastowskiej, policjanci zatrzymali do kontroli drogowej forda, którego kierowca był pod wpływem alkoholu. U 26-letniego mieszkańca Krakowa stwierdzono aż 2,5 promila w wydychanym powietrzu. Za jazdę po pijanemu grozi mu do 2 lat więzienia. (wes)", + "34607": "Kierowcy, jeżdżący krakowską obwodnicą, alarmują, że ostatnio coraz częściej - wbrew zakazom - pojawiają się tam piesi. - Ostatnio, gdy jechałem od strony Wieliczki, zatrzymywał mnie jakiś pieszy, stojący na środkowym pasie drogi. Stanąłem myśląc, że potrzebuje pomocy. Jak się okazało - zabłądził i pytał mnie o drogę. Na autostradzie? - dziwi się jeden z Czytelników.", + "34608": "Czy jednak strażacy nie powinni obejrzeć placu zanim wyrażą zgodę?", + "34609": "W Komendzie Wojewódzkiej PSP w Krakowie w dziale kontroli poinformowano nas, że \"teoretycznie tak\" i w przypadku sąsiedztwa stacji zgody raczej nie powinno się udzielać.", + "34610": "Na nasz sygnał, że odpala się fajerwerki przy stacjach paliw, gdzie obowiązuje zakaz palenia papierosów, kpt. Motyka zareagował zdziwieniem i obietnicą, że kolejne wnioski o zgodę na podobne pokazy będą bardziej wnikliwie badane. (MON)", + "34611": "Brytan wyleciał po dwóch faulach jeszcze w pierwszej odsłonie. Rożek też za często faulował. Najbardziej irracjonalnie zachował się Wasilewski - najpierw ujrzał \"żółtko\" po próbie opanowania piłki... ręką, a potem za ostre wejście w Kańskiego, w którym nie chodziło o uzyskanie kontroli nad futbolówką. Przykład triumfu frustracji nad kalkulacją.", + "34612": "Amerykański dziennik \"Washington Post\" napisał wczoraj, że aresztowanie Saddama \"symbolizuje zasadniczy postęp w przezwyciężaniu przeszłości Iraku\". Podkreśla jednak, że USA wciąż muszą tam rozwiązać \"problemy dotyczące jego przyszłości\", do czego będzie potrzebne \"zdobycie większego poparcia innych krajów, co jest istotne dla ustabilizowania sytuacji w Iraku, wystarczającego, by można było wycofać stamtąd wojska\".", + "34613": "W Tarnobrzegu Orkiestra stała się już tradycją - zagra po raz dziesiąty. - Nie ma wątpliwości, że będzie to finał równie wspaniały jak poprzednie, ale sam jubileusz podpowiada, że będzie to finał wyjątkowy. W zeszłym roku uzbieraliśmy ponad 48 tysięcy złotych. Każdy przyzna, że to piękny wynik jak na Tarnobrzeg. Udowodniliśmy, na jak wiele nas stać - przekonują organizatorzy.", + "34614": "- Nie poprzestaniemy na kontroli wewnętrznej. Kierujemy przeciw byłej dyrektor i jednej z pracownic sprawę do prokuratury, rzecznika dyscypliny finansów publicznych i być może Regionalnej Izby Obrachunkowej oraz Najwyższej Izby Kontroli - zapowiedział Kaim.", + "34615": "Anna Matuła odmówiła komentarza.", + "34616": "- Nie mogę mówić o protokole, którego nigdy nie widziałam - powiedziała tylko.", + "34617": "Problem w tym, że tereny, o które ubiega się Czernichów, są bardzo atrakcyjne. Jest tam żwirownia, z której dochody czerpie Brzeźnica, budowana jest też elektrownia wodna. Nic więc dziwnego, że brzeźnickie władze nie chcą się zgodzić na uszczuplenie granic swojej gminy.", + "34618": "ŚRÓDMIEJSKA BIBLIOTEKA PUBLICZNA ZAPRASZA - dziś o godz. 11 (ul. Studencka 19) na \"Kolorowe książki\" - projekt na reklamę graficzną biblioteki dziecięcej; o godz. 12 (al. Pokoju 33) na spotkanie \"Mój ulubiony bohater bajek animowanych\" - projekcję filmów, połączoną z konkursem rysunkowym.", + "34619": "Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Krakowie, zamiejscowa stacja w Karniowicach, zaprasza do udziału w szkoleniu \"Programy rolno-środowiskowe\" dotyczące finansowego wsparcia przyjaznej środowisku gospodarki rolnej. Szkolenie odbędzie się jutro o godz. 10 w sali konferencyjnej Starostwa Powiatowego.", + "34620": "Szkolenie to jest realizowane w ramach zadania zleconego przez wojewodę małopolskiego pt. \"Dostosowanie polskiego sektora rolno-żywnościowego do wymogów określonych w systemie prawnym UE\".", + "34621": "Tenisiści stołowi Energetyka Opoki Trzebinia znają już terminy spotkań barażowych o I ligę, w których ich rywalem będzie zwycięzca II ligi łódzko-świętokrzyskiej Start Brzezina. Pierwsze spotkanie odbędzie się w Brzezinie 24 maja, a rewanż tydzień później w Trzebini. Miejsca rozgrywania spotkań zostały ustalone w drodze losowania w siedzibie Polskiego Związku Tenisa Stołowego w Warszawie.", + "34622": "Po wejściu do Unii Europejskiej ta sielanka się skończy. Każdy lek bowiem, który do końca 2008 roku nie zdobędzie unijnego certyfikatu, zostanie wycofany z aptek. Polska do UE wchodzi jednak już 1 maja 2004 roku. - Między tą datą a grudniem 2008 obowiązywał będzie okres przejściowy - tłumaczy Dariusz Nowicki z warszawskiej firmy farmaceutycznej Polfarmed. - Leki bez certyfikatu będzie można sprzedawać, ale wyłącznie w polskich aptekach.", + "34623": "Janina Cader-Drużkowska uważa, że komisja unika badania zagadnień, które powinny interesować jej członków, a wynikają z ustaw.", + "34624": "- Więcej odwagi. Przydałaby się na przykład kompleksowa kontrola przetargów, kontrola wydziałów Urzędu Miejskiego, w pierwszej kolejności Biura Promocji i Rozwoju, w którym przecież dochodzi do olbrzymiego przepływu pieniędzy - sugerowała radna.", + "34625": "- Czy policjanci powinni ścigać złodzieja przyłapanego na gorącym uczynku, czy poprzestać na zabezpieczeniu mienia?", + "34626": "- Zabezpieczenie śladów na miejscu zdarzenia jest ważne, ale przede wszystkim rolą policjanta jest złapanie złodzieja. Dlatego jeśli dostajemy zgłoszenie, że w mieszkaniu są włamywacze, na miejsce powinny zostać wysłane przynajmniej dwa radiowozy. Wtedy jedna policyjna grupa będzie wchodzić do mieszkania, a druga zabezpieczać drogę ucieczki złodziei, czyli obstawiać np. balkon lub strych.", + "34627": "Nowi przewoźnicy jeżdżący w gminie Krzeszowice lub ci, którzy wprowadzili zmiany w rozkładzie jazdy, płacić będą 20 gr za 100 wozokilometrów, ale nie mniej niż 400 zł rocznie do gminnej kasy.", + "34628": "Taką opłatę uchwaliła Rada Miejska, w której gestii od tego roku jest koordynowanie rozkładów jazdy (przedtem zajmował się tym Urząd Wojewódzki Marszałkowski Województwa Małopolskiego). (ETYZA)", + "34629": "Dzięki inicjatywom dębickiego stowarzyszenia \"Europa Donna - Dębica\" przeprowadzono kilkaset badań mammograficznych dla mieszkanek powiatu dębickiego. Także w Szpitalu Powiatowym funkcjonuje mammograf, na którym można dokonywać regularnych badań piersi. Raz w miesiącu w budynku Urzędu Miejskiego przy ulicy Parkowej pełni swoje dyżury pielęgniarka, która prowadzi szkolenia dla kobiet w zakresie samokontroli piersi.", + "34630": "Po czterech spotkaniach Sojusz zdecydował się spełnić około 70 procent żądań FKP. Dlatego do rządu trafi pięciu ludzi Jagielińskiego - dwóch w randze sekretarza stanu (pierwszego wiceministra - red.), a trzech jako podsekretarze stanu. Według nieoficjalnych informacji mieliby trafić m.in. do resortów: rolnictwa, skarbu państwa oraz gospodarki, pracy i polityki społecznej.", + "34631": "Na Twoim niebie równoważą się dobre i złe wpływy planetarne. Mars ofiarowuje Ci energię, witalność, dynamikę, ale Słońce ogranicza życiową ekspansję. Dlatego nie wymuszaj na siłę żadnych konkretnych rozwiązań, dbaj o własny wizerunek zawodowy, staraj się poznawać nowych ludzi w branży i czekaj na swój czas. Czas wielkiej przemiany!", + "34632": "Już w 6 min prowadzenie dla krakowskiego zespołu uzyskał Żurawski. Po długim podaniu Kukiełki znalazł się w oko w oko z Piątkiem i celnie uderzył lewą nogą w tzw. długi róg. Cztery minuty później w sytuacji \"sam na sam\" nie dał się pokonać Madejowi Majdan. Jego kolega po fachu z drużyny gospodarzy Piątek też świetnie interweniował po strzałach Uche w 17 min i Cantoro w 24 min.", + "34633": "- Słyszałem, że nowa gmina płaciła Kłajowi po 100 zł za każdą lampę - powiada Bolesław Strach. - Nie powinni tego robić. Czy my, Stanisławice, przynależąc do Kłaja, nie płaciliśmy podatków, nie bogaciła się kłajowska gmina naszym kosztem?", + "34634": "- Kłaj zachowuje się tak, jakby Stanisławice były w jego gminie nie dłużej niż tydzień i wszystko, co zdążył im dać, powinien teraz, po zmianach, odebrać - denerwuje się sołtys Kusion.", + "34635": "Szkolne Centrum Informacyjne tworzą pracownia multimedialna z biblioteką szkolną. W pracowni znajdują się cztery stanowiska połączone z serwerem, wyposażone w komputery klasy Celeron 2,4 GHz o konfiguracji zbliżonej do komputerów uczniowskich i także posiadające dostęp do internetu. - Wszystkie stanowiska wyposażone są w nagrywarki i odtwarzacze DVD, co czyni z nich w pełni multimedialne konsole - zwraca uwagę Ireneusz Pieczyk.", + "34636": "Skały madarskie. Relikwie, które w swych kamiennych objęciach zachowały tak wiele bułgarskości. Bo Skały malarskie to nie tylko Jeździec z Madary. Jest to pierwsza osada kultowa w Bułgarii położona w odległości zaledwie 2 kilometrów od pierwszej stolicy państwa, Pliski. Napisy na skałach Madary stanowią najstarsze dokumenty, w których mówi się o państwie bułgarskim, w których po raz pierwszy wymienia się słowo \"Bułgarzy\". Zwiększa to naturalnie ich wartość i znaczenie historyczne.", + "34637": "Muzeum Narodowe we Wrocławiu rozpoczęto sprzedaż reprodukcji albumu wydanego w 1894 r. przedstawiającego 9 fragmentów \"Panoramy Racławickiej\" Kossaka i Styki. Bibliofilski rarytas wydrukowała w czynie społecznym załoga Prasowych Zakładów Graficznych we Wrocławiu.", + "34638": "Cena publikacji wynosi 200 złotych zaś całkowity dochód ze sprzedaży reprodukcji albumu wzbogaci konto społecznego funduszu odbudowy rotundy i konserwacji płótna.", + "34639": "PREZES RADY MINISTRÓW odwołał, na własną prośbę, prof. dr. hab. Stanisława Czajkę ze stanowiska podsekretarza stanu w Ministerstwie Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki.", + "34640": "CZŁONEK BIURA POLITYCZNEGO KC PZPR, wiceprezes Rady Ministrów Mieczysław Jagielski spotkał się z przedstawicielami Rady i Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Przedmiotem rozmowy były węzłowe problemy związane z aktualną sytuacją ekonomiczną kraju.", + "34641": "DO POLSKI PRZYBYŁA grupa młodzieży zachodnioniemieckiej, przedstawicieli postępowej organizacji młodych socjalistów (Jungsozialisten).", + "34642": "Szczególnie groźnie wygląda to w odniesieniu do nieletnich, gdzie odsetek przestępstw dokonywanych pod wpływem alkoholu dochodzi do 40 procent. Nie będzie przesadą, gdy stwierdzimy, że około 900 tys. nieletnich zagrożonych przestępczością, to w 50 proc. dzieci rodzin nałogowych alkoholików. Na kilka milionów różnych interwencji MO w 1980 r. aż 35 proc stanowiły przypadki związane z alkoholizmem.", + "34643": "Jeszcze jeden fakt warto sobie uzmysłowić: w branży rybnej pracuje u nas (poza siecią handlu) ok. 35 tys. osób - czyli, że na każdego przypada ponad 8 ton gotowych produktów rynkowych rocznie.", + "34644": "Już tylko ten argument w sposób przekonywający przemawiałby za rozwojem własnego rybołówstwa i jego zaplecza - fabryk lodu, zamrażalni, chłodni, specjalistycznego transportu.", + "34645": "Nocny dyżur szpitalny niekoniecznie oznacza dla personelu udręki nad łóżkami chorych. Doktorowi Plugarowi (Jerzy Kryszak) umila obrzydliwości dyżurowe Małgosia (Jolanta Buszko).", + "34646": "Adamik - niezapisana tablica dla masowej widowni kin - nie jest, a przynajmniej powinien nie być człowiekiem nieznanym, jeszcze bardziej masowej widowni telewizyjnej. Jego prace emitowane w TV, zwłaszcza kończące wspólnie z Agnieszką Holland spuściznę twórczą Konrada Swinarskiego miały wartość niekwestionowaną.", + "34647": "ZDALA od zgiełku wielkiego filmu politycznego (Człowiek z żelaza), z dala od aktualnych penetracji dokumentalistów powstaje utwór kameralny, który jednak (obym się nie mylił) może okazać się wydarzeniem i głośną datą w polskiej kinematografii. Myślę o niezwykle interesującym, na razie jako zamysł, debiucie kinowym Laco Adamika \"Dwie siostry\".", + "34648": "Na zakończenie dwudniowych, ściśle tajnych, obrad tzw. Grupy Planowania Nuklearnego NATO, które przy zastosowaniu wyjątkowo ostrych środków bezpieczeństwa, odbyły się w Bonn z udziałem 11 ministrów Obrony państw członkowskich paktu, opublikowano oficjalny komunikat. Równocześnie z podtrzymaniem w całej rozciągłości uchwały NATO z grudnia 1979 r. i atakami na Związek Radziecki, wypowiedziano się za podjęciem rokowań z ZSRR na temat potencjałów rakietowo-atomowych średniego zasięgu.", + "34649": "Tragiczny wypadek narciarski zdarzył się w Tatrach na stoku Miedzianego. 27-Ietni narciarz, uczestnik zbiorowej narciarskiej wycieczki, Br. Cz., osunął się na nartach z dużej wysokości po oblodzonym stoku i poniósł ciężkie obrażenia. Transportowany do szpitala zakopiańskiego zmarł w drodze.", + "34650": "Byt to wypadek narciarski w grupie osób, które wybrały się na wycieczkę turystyczno-narciarską. Niestety, mimo niezwykle szybkiej interwencji GOPR-u i przetransportowania ofiary śmigłowcem, wszelki ratunek okazał się niemożliwy.", + "34651": "Pod naciskiem takich głosów telewizja ponownie zapowiedziała emisję owego programu. Ale wówczas wkroczyły już wyższe władze. Wiceprokurator Rzymu zagroził, że producentki filmu i odpowiedzialni za jego emisję szefowie telewizji zostaną oskarżeni o naruszanie życia prywatnego i działanie na rzecz prostytucji, co może pociągnąć kary więzienia, nawet do 4 lat... Ostatecznie więc do emisji tego programu nie doszło.", + "34652": "Ten portret Stanisława Augusta nie jest bynajmniej dziełem malarskim czy grafiką. To... witraż! Wiele takich właśnie podobizn wybitnych Polaków znajduje się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Jeleniej Górze, które specjalizuje się w gromadzeniu szklanych eksponatów. Obok portretów, w jeleniogórskiej placówce znajdują się oczywiście wspaniale szklane kielichy, naczynia, przedmioty użytkowe i ozdoby.", + "34653": "Malarz ręczny Jerzy Bukała jest jednym z trzech pracowników najdłużej zatrudnionych w \"Ćmielowie\".", + "34654": "Jedną z najstarszych fabryk wytwarzających porcelanę stołową są zakłady w Ćmielowie (woj, tarnowskie) szczycące się ponad 190-letnią tradycją. Już w ubiegłym stuleciu ćmielowska porcelana była znana i ceniona w całym kraju. I dziś jest poszukiwana zarówno jako artykuł użytkowy, jak i ozdoba ceniona przez koneserów.", + "34655": "ZA kilka dni rozpoczęte zostaną na terenie XIV-wiecznego zamku w Pasłęku pierwsze badania związane z hipotezą olsztyńskiego radiestety Edwarda Trusielewicza , przewidującego, że pod jednym ze skrzydeł warowni ukryta jest stawna Bursztynowa Komnata, wywieziona w czasie wojny przez Niemców z Carskiego Sioła.", + "34656": "Warto nadmienić, że ponowny wzrost zainteresowania losami tego zabytku wiąże się z pożarem szybu Daszewo-1.", + "34657": "Podczas spotkania z aktywcm pracowniczym zakładów, S. Olszowski wyraził zadowolenie, że delegacja nasza odwiedza właśnie ten powiat, z którym Polaków wiele łączy. Przypomniał, że miasto Mielnik oswobodziła w 1945 r. II Armia Wojska Polskiego, dowodzona przez legendarnego gen. Waltera. Podkreślił, że kilka miesięcy wcześniej w walkach o wyzwolenie południowej Polski brał udział korpus czechosłowacki pod dowództwem gen. Ludwika Swobody.", + "34658": "Ustalono, że do spraw najpilniejszych należy m. im. zwiększenie budownictwa mieszkaniowego, poprawa sytuacji w służbie zdrowia oraz dziedzinie inwestycyjno-komunalnej. MKZ \"Solidarność\" zapoznała też I sekretarza KW z szeregiem własnych kłopotów organizacyjnych.", + "34659": "Postulaty \"Solidarności\" - stwierdził podczas spotkania I sekretarz KW - są zbieżne z zamierzeniami władz wojewódzkich.", + "34660": "Gospodarstwo pani , wieś Cząstków.", + "34661": "Mamy 10-hektarowe gospodarstwo, mąż pracuje w Warszawie, bo z tej ziemi trudno się wyżywić. W tym roku zakontraktowałam 20 świń; z tego odstawiłam 9. Reszta ma niedowagę, nie ma co dawać jeść...", + "34662": "Jak duże Pan me gospodarstwo i w czym się Pan specjalizuje pytamy Józefa ze wsi Czosnów.", + "34663": "Skromniutko przedstawia się asortyment mebli niemowlęcych - łóżeczek, kołysek, krzesełek wielopoziomowych, kojców. Kojec jest potrzebny na dwa, trzy miesiące, więc jeśli pojawia się w sklepie raz na pół roku, to siłą rzeczy wielu rodziców jest pozbawionych tego bardzo pomocnego w opiece nad niemowlakiem sprzętu.", + "34664": "Trener Antoni Piechniczek, który objął tę funkcję właściwie w krytycznej sytuacji i prawdę mówiąc, nie powinien ponosić odpowiedzialności za ewentualne niepowodzenie, ustalił 17-osobową kadrę na ostatnie spotkanie kontrolne - z CSRS w Opavie w dniu 16 bm.", + "34665": "Pani Werka pamiętała również, że ludziom zatrudnionym przy pracach gospodarczych w zamku zakazano dopytywać się o zawartość tajemniczych ładunków, jak również informować kogokolwiek o dostarczeniu ich do zamku.", + "34666": "Czy w Pasłęku zanosi się na autentyczną sensację największego kalibru? - dowiemy się niebawem.", + "34667": "GŁÓWNYM tematem wczorajszej konferencji prasowej w Ministerstwie Przemysłu Spożywczego i Skupu były problemy związane z wprowadzoną przed tygodniem reglamentacją mięsa i wędlin. Pierwsze dni kartkowej sprzedaży przyniosły już pewne doświadczenia i spostrzeżenia.", + "34668": "- Przede wszystkim zarówno handel jak i przemysł mięsny zaniepokojone są małymi zakupami, przy popycie wyraźnie ukierunkowanym na lepsze gatunki mięsa i wędlin.", + "34669": "Na spacer. Z człowiekiem!", + "34670": "Na ciepło, żeby kolano przestało boleć, poczytać i poćwiczyć (:", + "34671": "Ja mam ochote przywalić komuś na koncercie. po kilku głębszych rzecz jasnaa.", + "34672": "Hmmm ja mam ochotę na kebaba.", + "34673": "Ja chcę by ktoś w koncu zdjął mi gips z nogi xD... Już 9 dni z nim się męcze... A oprucz tego mam ochote pośpiewac, potańczyć, iśc na dobrą impreze z wieloma przystojnymi blondynami xD Ajć... Mam ochote na blondyna. Jest chętny?", + "34674": "Kurcze, no na byle co, byle z nim... mogłabym oglądać filmy, jechać na dyskotekę, śpiewać, huśtać się, siedzieć w parku, albo po prostu.. w domu. Byle z nim...", + "34675": "Iść z nim gdzieś, wyjaśnić sobie wszystko, i albo wszystko skończyć, albo zrobić coś żeby już nie było takich sytuacji?", + "34676": "Skoro tak to nie rozumiem po co w ogóle mieszana jest do tego religia... I argumentowanie tego, ze kary śmierci nie może być tym, że bóg nie kazał zabijać. Nic innego już nam tak naprawdę nie zabrania karać zabijaniem... Może z wyjątkiem prawa...", + "34677": "Szalony Odys fajnie gada ale wiele innych osób myślało tak samo i w wyniku tego niewinni ludzie byli skazywani na śmierć. A wiesz co to znaczy odebrać życie niewinnemu człowiekowi?? Chodzi właśnie o to żeby resocjalizacja nie była mitem. Bo na czym niby ona polega??", + "34678": "A ja jestem całkowicie PRZECIW... jesli ktoś zabił... i sam zostanie zabity to tak naprawde żadna kara... bo co z tego że straci życie?? Umrze i jush... Powinno być dożywocie... wtedy do końca życia będzie musiał o tym myśleć... A bycie w więzieni przez reszte zycia którego zostało to chyba nie jest miłe.... Ale to tylko moje skromne zdanie...", + "34679": "Żeby poczuli smak świadomości, że niegdy nie będą wolni. To gorsze od śmierci. A po co ich utrzymywać? By inni nie robili tego, ze strachu przed kara.", + "34680": "Ale jeśli by tego nie mieli. Np. bardzo surowe więzienie, dwa posiłki na dzień. brak elektroniki itp.", + "34681": "Czy kolega czytuje wcześniejsze posty? Wprowadzenie systemu pracy wewnątrz więzienia umożliwia zarówno samoutrzymywanie w części lub w całeści więzień, jak i sposób gratyfikacji więźnia, chce większego standardu, niech sobie na to zarobi. W dodatku spełnia to najważniejszą zasadę kary - umożliwia zadośćuczynienie względem ofiar lub rodzin ofiar, np. wpłacanie comiesięcznych spłat dla dzieci ofiary. Kara śmierci tego nie zapewnia, a zrzuca odpowiedzialność za to na państwo.", + "34682": "No teraz często płaci. Przecież taka osoba dostaje z Zusu pieniądze, dzieciom wypłaca się renty. Dlaczego to ma robić państwo, skoro mozna zorganizować to tak, aby płacił morderca? Czy ja niewyraźnie piszę, kolega cytował moją wypowiedź, ale zadał pytanie jakby nie zrozumiał tego co piszę.", + "34683": "Wobec tego egzekucje powinny być ykonywane na ponad 90% skazanych. Resocjalizacja została wymyślona po to by wychowawcy w więzieniach mieli pracę. Wszelkie kółka zainteresowań w więzieniu służą zabijaniu nudy wśród więźniów.", + "34684": "Po co czytać choćby parę wcześniejszych postów, prawda? Kara śmierci z gruntu przekreśla możliwość zadośćuczynienia ofiarom.", + "34685": "Z góry wiadomo że ofiara musiałabybyć duża - najczęściej śmiertelna - więc po cholere im zadośćuczynienia?", + "34686": "A co tu zadoścuczyniać? Zabił to teraz nic już nie zwróci ofierze życia. A ich żal to sobie mogą w e schować Było myśleć przed zabiciem faktem a nie po. Aż się zbulwersowałam normalnie", + "34687": "Ja również jestem zdecydowanie przeciw. Moim zdaniem taka osoba powinna trafić do więzienia i ciężko pracować przez bardzo długi czas. Zabijanie to bardzo proste rozwiązanie, a nie przynosi żadnego zysku. Mówicie o aspekcie psychologicznym, ale nie wiem, czy ludzie nie będą bardziej bali się ciężkiej pracy do końca życia niż samej kary śmierci. . .", + "34688": "Ja jestem za. Kara śmierci to eliminacja, owszem, ale skojarz to z napromieniowaniem komórki rakowej. Należy zabić chorą komórkę, aby cały organizm mógł żyć. Dodatkowo, martwy przestępca nie żyja na koszt ciężko pracujących podatników, więc zmniejszy się dziura budżetowa. Lepiej raz wydać na pavulon niż co dziennie 10 zł przez 25 lat.", + "34689": "Przestępca, który dostanie 20 lat wyjdzie po około 15-10 latach a szanse na to, że znowu zacznie zabijać są olbrzymie. nie mówimy tu o mordercach, którzy zabili przez przypadek itp. Kara śmierci miałaby dotyczyć zabójców, którzy już mają zadatki na psycholi i mogliby w przyszłości swój wyczyn powtórzyć. PS. Mi bardziej szkoda tych ludzi, którzy umrą w wyniku wypuszczenia psychopaty niżeli 1 ofiary kary śmierci na 20 lat.", + "34690": "Nie wiedziałem, że prawo zmienia się co 4 lata O ile mi wiadomo to nadal obowiązuje kodeks karny z 1997 roku i kodeks cywilny z 1994 roku. Moim skromnym zdaniem, skazańcom powinno się zapewniać podstawowe wyżywienie np. suchą bułkę i szklankę wody, a jak chcą więcej to niech sobie na to zapracują. Im więcej pracują, tym lepiej mają, my zresztą też.", + "34691": "Ronin - to samo próbuję powiedzieć od początku.", + "34692": "Osoba, która cierpi na chorobę psychoczną różni się od faceta, który poprostu rozmum postradał i zabija dla przyjemności i własnej satysfakcji. Tego nie da się wyleczyć. PS. Stwierdzenie, że \"oszczędzamy pieniądze\" rozumiem w innym znaczeniu. jestem w stanie zgodzić się na utrzymywanie emeryta, gdyż przepracował swoje życie i coś dobrego dla społeczeństwa zrobił. Czymże zasłużył sie psychopata?", + "34693": "Trudno powiedzieć. Z jednej strony jestem za, z drugiej uważam (chyba już to ktoś pisał), że taka kara nie dla każdego będzie karą. Człowiek chyba bardziej męczy się w więzieniu, gdy jest odizolowany od świata i wie, że będzie tak już zawsze.", + "34694": "Karze śmierci mówię NIE A ludzie którzy są za jej wprowadzeniem niech pomyslą o możliwości pomyłek przy jej orzekaniu (jakby sie czuł ktos niewinny skazany przykładowo na krzesło elektryczne), możliwości machlojek i wrabiania innych (byłby to najlepszy sposób na pozbycie sie kogoś), no i oczywiście kwestie moralne, w czasie dożywotniego więzienia skazany może zrozumieć swoje błędy, odszukać Boga i nieco naprawić swoje życie - nie odbierajmy tego ludziom....", + "34695": "Ale oni się sami z siebie nigdy nie \"wyresocjalizują\" (że tak powiem). Nie mówię że to lepsze że morderca wyjdzie na wolność i zabije ale to takie same zło. Nie byłoby tego dylematu gdyby nie bezsilność policji.", + "34696": "To nie jest takie same zło. Wprowadzając karę śmierci \"przestraszysz\" zabójców (nie mówię o seryjnych mordercach), którzy 2x zastanowią się zanim zabiją. W przypadku jej braku - nie", + "34697": "Dosiunia, bez przesady. Karać śmiercią się powinno za zabicie człowieka a nie jakiegoś psa.", + "34698": "To będzie więcej niż 10 zł dziennie.Jak wyczytałem w internecie koszt utrzymania więźnia w polsce to ok.1483 zł miesięcznie.Trzeba w to wliczyć nie tylko to co zjedzą ale też prąd, ogrzewanie, remonty budynków więziennych, pensje pracowników więzienia, itp itd. Dlatego taniej i logiczniej było by wyrywać chwasty zamiast bawić się w dylematy moralne.", + "34699": "Jakiś czas temu oglądałem film na temat kary śmierci. Polecam wszystkim Życie za życie z Kevinem Spacey w roli głównej. Historia profesora Uniwersytetu w Teksasie, Dr. Davida Gale'a, czynnie walczącego o zniesienie kary śmierci, który został niesłusznie skazany za gwałt i morderstwo...", + "34700": "Podobno żadna śmierć nie jest naturalna, wypowiadał się o tym profesor biologii z AM w TOK FM. Ale kto chciałby żyć wiecznie? Skoro tylko nasze Słońce poświeci jeszcze jakieś 55 mld lat", + "34701": "Jest naturalna, a przynajmniej jest niezależna od nas (ze starości w sensie). PS. Co do Słońca pomyliłeś się tylko 11x Słońce przestanie istnieć za ok. 5 mld lat.", + "34702": "A reinkarnacja też wkońcu dobiegła by końca, wraz z życiem na naszej planecie.", + "34703": "Wszystko ma swój koniec i taka jest prawda. nie mam złudzeń co do życia po śmierci. nie isteniej coś takiego. w prawdzie nie wiem co sie dzieje z duszą człowieka po śmierci ale nie wierze w dalsze istnienie.", + "34704": "Najlepsza religia, to taka, gdzie nie ma hierarchi organizacyjnej i każdy może dążyć, samodzielnie do poznania świata.", + "34705": "Powiem co ja o tym myślę... Jeszcze kiedy wierzyłem w boga, myślałem o tym, że jak człowiek ginie, przenosi się do innego ciała, jednak nie zachowuje swojej poprzedniej tożsamości, może się przenieść też do ciała zwierzęcia. To jest moja idea.", + "34706": "Bo ja wiem. Jeżeli będziemy w stanie wyizolować myśli człowieka, które de fecto są jedynie impulsami elektrycznymi, można teoretycznie żyć wiecznie. (coś a'la przenoszenie dysku twardego z kompa do kompa). Pozatym, technika idzie naprzód. Gdy uda nam się dowiedzieć co stoi za sprawą naszej neturalnej śmierci może uda nam się to wyizolować i przeciwdziałać temu zjawisku. Wtedy zaczniemy się bawić w naturę/Boga.", + "34707": "Dodam, iż w tak w Pismach jak i NT niejednokrotnie w wielu fragmentach słowa: \"jeszcze raz wstrząsnę ziemie\" lub \"ziemią wstrząsnę\" i \"mieszkańcami na niej\" tłumaczone nieraz błędnie jako \"trzęsienie ziemi\" są błędnie i literalnie utożsamiane z aktywność sejsmiczną ziemi. Gdy jego prawdziwe znaczenie i przesłanie dotyczy: wojen, prześladowań, chorób czy przewrotu królestw i ich władzy.", + "34708": "Ja Sobie kocham metal odkąd pamiętam ale nie ograniczam sie tylko do niego kiedyś ubierałem sie ciągle na czarno a teraz ubieram sie tak i Chu... wqrwiają mnie gadki gówniarzy ze jestem pseudo jak oni srali pod siebie to ja słuchałem black sabbath", + "34709": "To się paranoją nazywa xD To tak jakbym słuchając cały czas metalu, usłyszała jedną piosenkę disco polo (ble.. ) i strasznie by sie się spodobała (jako jedyna z tego gatunku.) i już bym się uważała za wielkiego znawcę tego pseudo-gatunku muzyki.. Chore", + "34710": "Podobnoż moda na emo mija, teraz idzie do nas moda na gotów (tak ja słyszałam) Jakoś nie moge sobie wyobrazić tych wszystkich 14-letnich pseudo-\"gothów\" idących przez miasto z bluźnierczą naszywką \"Evanesence\" (czy jak to się tam pisze), a z ich twarzy bijący napis \"Jestem zły/a, jestem mroczny/a\" Haha, az śmiech bierze", + "34711": "Ja swego czasu jarałem się (moim zdaniem bardziej ambitniejszym) Magic: The Gathering Ogólnie karcianki są spoko. Do Yugiego mam uraz bo wydaje mi się to takie lekko kreskówkowe a i za mangą w czystej postaci nie przepadam", + "34712": "Może dlatego, że to jest wywyższanie metali nad niemetalami. \"Oni są metalami i dlatego ty nigdy taki nie będziesz\". Nie wydaje Ci się, że to głupota? Jeśli ktoś ma dużo zaparcia i ciągoty w tym kierunku to pozostaje mu życzyć powodzenia i patrzeć jak się rozwija x)", + "34713": "Dobra ja to rozumiem, ale jeśli pada na tym forum dużo określeń nieciekawych (szcególnie od użytkownika mefisto) do innych subkultur, a z tym się nic nie robi (pewnie dlatego że niezawsze znajdzie się mod który do danej subkultury należy) to chyba troszkę dziwne. Metale pod ochroną Berialsa, a reszta mordy w kubeł??", + "34714": "ja na początku myślałam, że w Tokio Hotel są same babki i dziwiłam się z kuzynką czemu ubierają się tak po męsku, bo całkiem ładnie wyglądają jak usłyszałam, że to faceci to mnie zgięło. a co do Linkin Park to nawet lepiej się nie wypowiadać...", + "34715": "Jak ktoś chce, niech chodzi nawet i w lecie. W tym momencie glany za bardzo faworyzujecie. Są cieńsze-to fakt, ale wykonane ze skóry, która nie pozwala na wentylację.", + "34716": "Kwestia przyzwyczajenia. Ja faworyzuję glany bo w nich czuję się najlepiej, najwygodniej i najbezpieczniej.", + "34717": "Czy jesteś pseudo? Na moje oko tak. Bo jeśli stawiasz Metallice na równi z My Chemical Romance, a do tego bawisz się przy technie to coś tu jest nie tak. Hmm... Kat jest dobrym metalowym zespołem (według mnie of course)", + "34718": "A masz coś do color-power? Czerw-róz-pomarańcz, ale tu trzeba wiedzieć o co łazi A co ja będe sobie zapamiętywał jakieś nazwy utworów, skoro tych utworów to mam od chujni? Pamiętam tylko te, które mi się bardziej podobają. A skoro uważasz, że jam pozer 13 letni, to sobie tak myśl, bo ja nie mam przed kim \"pozerować\" i po jakiego gnata. No i trochę starszy jestem.", + "34719": "Dla mnie pseudometal to taka osoba, która wszem i wobec pokazuje jakim jest wielkim metalem. Wymyśla, że jest strasznie mhroczna i satanistyczna, a jak przyjdzie co do czego to nie potrafi wymienić żadnego tytułu piosenki... no wstyd normalnie Przepraszamy Polske za \"pseudosatanmetali\"", + "34720": "Mnie moze nie śmieszy, ale razi - dlaczego satanizm jest wiązany z metalem. Są piosenki gdzie słowa nie ma przeciew religii i takich sprawach a jest wiele osób które słuchając basów i cięższej gitary uznają sie zaraz za wyznawców szatana i wogóle złooooo Czemu \"plastik\" nie może być satanistą?", + "34721": "Mądrym ale brzydkim, bo wtedy nasi przyjaciele naprawdę są wartościowymi ludźmi, ceniącymi to co w życiu ważne, i nie patrzą na nas powierzchowne. Ale najlepiej byłoby oczywiście być równocześnie pięknym i mądrym Nudna praca ale za duże pieniądze, czy zajmująca i ciekawa, ale za dużo mniejszą kasę?", + "34722": "No niestety zgadzam się z Psychedelikiem połowicznie. Nie wolno nam przymykać oczu na żadne nadużycia ze strony naszych księży. Inna sprawa, że są ludzie, dla których calym życiem jest szukanie na każdym kroku jakiś potknięc i błędów naszych kapłanów, krytykując każde ich posunięcie - taka postawa raczej nie jest obiektywna i bardzo mnie denerwuje.", + "34723": "Gdy Apostołowie pobiegli do grobu Chrystusa, nikogo tam nie znaleźli. My dziś pobiegliśmy do Jego grobu, a On? On dał nam Siebie w Eucharystii. Tak spotkaliśmy Jezusa. Strach? Zaskoczenie? Nie to radość bo On zmartwychwstał! O dniu radosny i pełen Chwał, dziś Jezus Chrystus z grobu wstał, nam zmartwychwstania przykład dał! Alleluja! Tak Chrystus żyje i ta Prawda dodaje sił kl. Szymon", + "34724": "Dlaczego uważacie, że księża to złodzieje?? Za to, że płacą niższy podatek?? Pieniądze, które oni mają pochodzą z darowizn to dlaczego mają one iść na państwo?? Ta opinia jest utworzona z chorego uogólniania. Zawsze na 100 księży trafi się \"mijający się z powołaniem\", a poza tym do kościoła nie chodzisz po to by \"podziwać\" księdza, ale po to by się pomodlić i dla Boga.", + "34725": "Z tego co wiem to piją niektórzy, mający tzw nadzieję niebiańską. Natomiast Ci którzy mają nadzieję na życie na odrodzonej rajskiej ziemi, tylko uczestniczą w tzw.Pamiątce śmierci Pana Jezusa {nie zmartwychwstania}, rocznica raz w roku.", + "34726": "Klaudia, słowa Pana Jezusa wypowiedziane w Ewangelii według Jana są skierowane do Apostołów w pierwszym wieku, a jedynym pośrednikiem dla chrześcijan jest Jezus Chrystus. Tego nas uczy Boże Słowo. Formy {całkowicie niebiblijne} zwracania się do Duchowieństwa Katolickiego są i wymagane i praktykowane przez sam kler, a parafianie dostosowali się do tych nauk. Wszystko to nie ma podstaw w Biblii, są to tradycje ludzkie i praktyki wzięte z pogaństwa. Pozdrawiam", + "34727": "Kochanie, wyśmiałabym takiego faceta... Który będąc księdzem chce uwieść kobiete... a potem spowiada ludzi,odprawia msze .... Ale chyba każdy ma własny rozum tak?... Taki ktoś jest nieuczciwy, i nigdy nie jest tak że wina jest tylko po stronie jednej osoby..", + "34728": "Szukałam na forum, ale nie mogłam się dokopać tego tematu, jestem pewna, że był poruszany w tym dziale. Interesuje mnie sytuacja księdza, ktory występuję z kapłaństwa, czytałam ostatnio książkę Kapłan Kotowskiego i po lekturze zaczęlam się zastanawiac nad sytuacja prawną takiej osoby. Czy ksiądz ponosi jakies konsekwencje? Czy on może później uczestniczyc w życu kościoła, przyjmować sakramenty np. ożenić się??? może ktoś rozjaśnić moje watpliwości?", + "34729": "to wszystkozależy od księdza. Są idioci, ale znam księdza który jest naprawde świetnym człowiekiem. Jak kiedyś odwoził nuczycielkę do domu całe miasto o tym gadało. Więc nie oskarżajmy ludzi za coś czego nie jesteśmy pewni.", + "34730": "No cóż. Ksiądz też człowiek. Kto chce ten daje, kto nie chce, niech nie daje. Proste. Co do podatków. W niektórych krajach przyjęto takie rozwiązanie: Wierni płacą podatek na kościół, państwo przelicza te pieniądze, zabiera podatek i resztę przekazuje kościołowi. Nikt się nie czepia, kto chce ten płaci, kto nie chce ten nie płaci. Nie ma przymusu.", + "34731": "Studentka pisze prezentacje maturalne na dowolne tematy TANIO! Posiadam również kilkadziesiąt gotowych już prezentacji z ramowym planem wypowiedzi oraz z bibliografią w komplecie. Jeżeli Twojego tematu nie posiadam napiszę prace specjalnie dla Ciebie. Szybko,tanio oraz solidnie. Gwarantuję iż będziesz usatysfakcjonowany(a). Kontakt wyłącznie na kobietademon@gmail.com lub gg: 1281944 Pozdrawiam maturzystów.", + "34732": "Jestem studentem politologii i udzielę cennych rad, wskazówek potrzebnych do tego aby dobrze zdać maturę z WOSu. Moje wyniki z zeszłego roku to: poziom podst.: 80% i rozszerzony 77%, wiec całkiem dobrze przyrównując to do średniej krajowej. Te korepetycje odbywają się online(gg), ale naprawdę warto, przekonacie się. Cena bardzo niska, tylko 15 zł lecz nie za godzinę, ale na czas aż do matury:) Zapraszam! gg:1514794 lub lebron26@vp.pl", + "34733": "Sprzedam pracę maturalną na temat: PRZEDSTAW WIZJE APOKALIPTYCZNE W LITERATURZE I KULTURZE. NA PODSTAWIE ANALIZY WYBRANYCH DZIEŁ WYKAŻ RÓŻNORODNOŚĆ UJĘCIA WSKAZANEGO MOTYWU. Do prezentacji dołączam oczywiście bibliografię, ramowy plan wypowiedzi oraz reprodukcję obrazu. Korzystałam tylko z jednej powieści, reszta to wiersze, obraz i film, więc przygotowania i czytania nie jest dużo Praca na ok. 15 minut, wyjątkowo trafnie skomponowana, sama po jej napisaniu byłam zachwycona Piszcie na maila: ona___@op.pl Pozdrawiam", + "34734": "Mam do sprzedania pracę maturalną, poprawianą przez poloniste: Różne sposoby funkcjonowania motywu wsi w literaturze polskiej. Przedstaw na wybranych przykładach. Praca zawiera bibliografie, plan pracy, cytaty oraz obrazy. Dostałam za nią 90%. Dołaczę również pytania które dostałam do pracy oraz mnóstwo materiałów pomocniczych z których korzystałam przy pisaniu jej. Cena do uzgodnienia. Kontakt sonka_86@wp.pl", + "34735": "Sprzedam wzorcowa praca maturalna pt: \"Motyw wędrówki w literaturze\" Praca oceniona na 20 punktów. W zestawie: Praca maturalna Ramowy plan wypowiedzi Bibliografia Praca jest przekrojem przez najważniejsze dzieła literatury polskiej i światowej od starożytności po czasy współczesne, zawiera również odnośniki do współczesności co sprawia ze komisja słuchająca ciebie nie uśnie Cenna: do uzgodnienia kontakt: slawek.sa@gazeta.pl gg: 2553077", + "34736": "Witam! Jestem zeszłoroczną maturzystką. Mam do sprzedania prezentacje maturalną \"Motyw winy i katy w literaturze różnych epok\". Prezentację pisałam samodzielnie, została oceniona na 20pt. i uznano ją za najlepszą prezentacje w szkole. Do pracy dołączam bibiografie i ramowy plan prezentacji, na życzenie także materiały pomocnicze, które zgromadziłam w trakcie jej pisania. Więcej informacji w sprawie prezentacji pod meilem: lile@vp.pl lub gg: 9163437.", + "34737": "Witam! Mam do sprzedania prezentacje na temat: \"Motyw miłości w literaturze. Przedstaw na podstawie wybranych utworów literackich\" oraz plan prezentacji i konspekt. Zainteresowanych proszę o kontakt mailowy: marcoos_87@wp.pl Pozdrawiam foksumok!", + "34738": "Witam, Odsprzedam moją zeszłoroczną prezentacje, pt. \"człowiek - wolny czy zdeterminowany? Rozważ problem na wybranych przykładach literackich\" Oceniona na 20/20 = 100% :-) izaa83@interia.pl", + "34739": "Tanio, szybko i profesjonalnie napiszę prezentację maturalną na każdy temat. W zestawie plan wypowiedzi, bibliografia, prezentacja multimedialna na CD. Piszę już drugi rok i kazda z moich prac była oceniana na min.18 pkt. Zainteresowanych proszę o kontakt na mrcheat@gazeta.pl", + "34740": "Sprzedam prace maturalną. temat: \"Wizja Sądu Ostatecznego,na przykladach róznych tekstów kultury\" 20 / 20 pnkt dostalam. Jest ciekawie napisana. + materialy dodatkowe na CD z muzyką. bibliografia, itp.", + "34741": "Nie daj się nabrać na tanie i masowo przygotowywane prezentacje do zakupienia przez internet, które okazują się być żywcem przepisane z opracowań! Moja praca była najlepsza w szkole, jest w pełni multimedialna i sprawdzona przez polonistę. Zapraszam na stronę www.motywsmierci.glt.pl lub pisz na goury@o2.pl Gratis dołączam 20 przykładowych pytań komisji, które na pewno się pokryją z tymi, które usłyszycie. Polecam", + "34742": "Witam, Mam do zaoferowania prezentację maturalną \"Zanalizuj język reklamy telewizyjnej i prasowej na wybranych przykładach\". Otrzymałam dzięki niej 20p/20p. Bibliografia, plan ramowy, materiały pomocnicze, wypowiedź pisemna (plus posiadam książkę, dzięki której można się dowiedzieć wszystkiego o reklamie). gg: 7069901 bralczyk@gazeta.pl", + "34743": "Witam Miałam na kompie utwór The Rock Project - Never a ostatnio na imprezach parę razy słyszałam ten utworek, tyle że w jakiejś innej wersji i nie mam pojęcia co to za remix a strasznie mi się spodobało. Czy ktoś wie o co mi chodzi?", + "34744": "Szukam nutki pt. \"Ride\" zespołu Yellow... Jeśli ktoś ma to proszę o przesłanie na atom2004meister@gmail.com, z góry dzieki P.S. Nie jestem w sumie do końca pewny czy to dobry tytuł, bo już szukam od dwóch dni i nic... Jakby co to chodzi o nutke z tego filmiku, w momencie kiedy ci 3 goście się niby ścigają, a za nimi lata śmierć i myśli, kogo dziabnąć", + "34745": "Mam wieeeeeeelki problem. Kojarzycie może taki program z POLSATU \"Dom nie do poznania\" (Extreme makeover: home edition)?? Bardzo często (praktycznie w każdym odcinku, ale nie zawsze) na napisach końcowych leci taka spokojna melodia. Ni to Chill-Out ni wydra. Błagam! Niech ktoś mi powie co to za utwór.... Nie może wylecieć mi z głowy juz od kilku dni....", + "34746": "Mam jej dwie piosenki... Touch me i I only wanna be with you. Czego konkretnie szukasz?", + "34747": "A ma ktoś może mp3 takiego zespołu jak BUNKIER kiedyś było na stronce www.punkserwis.org ALe odnowili mp3 i ni ma. A konkretniej takie utwory jak My Anarchiści czy Szpital Psychiatrychny? I jeszcze Ira - Nadzieja", + "34748": "Szukam tych utworów: Perfect - Kochaj mnie M.Rodowicz - Rozmowa przez ocean Skaldowie - Nie domykajcie dzrwi + Nie widzę ciebie w swych marzeniach G.Łobaszewska - Brzydcy + Magiczne ognie Z.Sośnicka - Aleją Gwiazd Wiem, piosenki archaiczne, ale mama ma imieniny za niedługo. Cóż zrobić? Jeśli ma ktoś dojścia będę wdzięczny", + "34749": "No właśnie (niektórzy powiedzą że mi odwaliło) ale od pewnego czasu szukam, szukam, szukam, u rodziców kumpli w mojej rodzienie w internecie WSZĘDZIE! szukam starych płyt Kombi słyszałam fragmenty niektórych płyt i szczególnie zależy mi na \"Nowym rozdziale\" może ktoś ma te płyty albo zna linki do nich??? POMÓŻCIE!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!", + "34750": "ponawiam swoją prośbe: Piasek- Będziesz znów Queens- Każdego dnia Wilki - Na zawsze i na wiecznośc łzy - Przepraszam Cię Łzy - Julia, tak na imie mam Łzy - Anastazja jestem Łzy - Niebieska sukienka moj mail: Mozgolencia@interia.pl z góry thx", + "34751": "Nie rozumiem czemu miał bym cokolwiek wyznawać jakiemuś gościowi z zielonym szalikiem siedzącemu w budce jakiejś W życiu nikomu sie nie zwierzyłem i nie wiem czemu miał bym to zrobić jakiemuś ziomkowi tylko dlatego że ks. przed nazwiskiem pisze..", + "34752": "Nie na końcu świata a konfesjonał ma w Twoim pokoju i ma czynne całą dobę. Jemu się spowiadamy z drobnych grzeszków. Niestety w Biblii nie ma nic o żadnych książeczkach. Apostołowie tego nie praktykowali.", + "34753": "Oczywiscie mówie wszystko, kiedyś tylko sie bałam, że ksiądz bedzie na mnie krzyczał, że nie udzieli mi pokuty itp. Później sie to zmieniło. Lecz raz miałam jednak taką sytuacje, gdzie ksiądz nie uważał na słowa, ale dało mi to wiele do myślenia.", + "34754": "Ja mam kolczyki w uszach Marzy mi się kolczyk w języku . A w te wakacje planuje przebić sobie pępęk albo nos ;] A może jedno i drugie hehe:] To fajna sprawa...ale jak dla mnie to tandeta miec kolczyc w brodzie czy w takich miejscach ala MIHAU WIŚNIOWSKI Ale takto to luzz:] Moje skromne zdanko", + "34755": "Ja mam w lewym uchu 2 kolczyki [jeden standart, a drugi na chrząstce] i 3 kolczyki w prawym [w płatku ucha...] W przyszły czwartek idę robić tragusa ;P tylko nie wiem czy w prawym, czy w lewym uchu ;p jak ktoś przebijał to proszę o wrażenia etc.!", + "34756": "A ja mam w pępku i mi się tam podoba Na wiosnę zrobie sobie może dziurkę w uchu, w chrząstce dokładnie i jeszcze jedną normalnie w płatku...", + "34757": "A ja bardzo bardzo chciałabym mieć we brwi.. Myślę o tym poważnie, ale obawiam się.. A jakbym brzydko wygladala?", + "34758": "To najpierw zmontuj sobie taki \"na niby\"......", + "34759": "A w nosie też mi się podoba ale tak hm. mniej? A z resztą nie mogłabym mieć bo mam bardzo wrażliwy nos i gdy tylko dotknę go to robi się czerwony więc odpada xdd Język ;d Moncia 991 dobre rady ;ddd zapamietam sobie xdd", + "34760": "Ja też miałam taką gulkę, ale ona była z ropą czy czymś tam i nie bolała zbytnio, więc ją przebiłam żeby wyleciało to z niej W ogóle ta 3 dziurka mi się nie chciałą goić, dopiero niedawno się zagoiła bo ją popsikałam pare razy takim czyms a robiona była we wrześniu O_o", + "34761": "Lucynka spojżała w okno i zobaczyła wielkiego, kudłatego zwierzaka. Przestraszyła się i odrazu schowała się do szafy, w której było ciasno i niesamowicie ciemno. Wisiały tam stare, zakurzone suknie, o których już dawno zapomniała, ale nie to było teraz najważniejsze. Ten futszak wszedło do jej domu. Nagle drzwi szfy ze zgrzytem otwożyły się i Lucynka ujżała swojego sąsiada, Staszka.", + "34762": "Hakeryk masz rację. Ze spowiedzią jest tak jak z całym polskim katolicyzmem. Bardzo płytki i na pokaz.", + "34763": "Zapominacie tylko o jednym, że spowiedź nie jest końcem. Jest jeszcze jeden krok, postanowienie poprawy i zadośćuczynienie... czyli to to, co napisał w ostatnim zdaniu Hakeryk. Nazywajcie to jak chcecie. Wiem, nie każdemu potrzebna jest spowiedź, by się nad sobą zastanowić i wcale tego nie potępiam. Sam nie jestem lepszy.", + "34764": "Ja jakohs nie wiedz nic w spowiedzi ostatni raz byłem z jakie dwa lata temu. Bo właściwie po co to wszystko chodzenie na spowiedź. To powinno być jak w banku kupujemy coś w internecie to kase pobiera nam z konta. Czyli grzeszymy Bóg automatycznie powinien przebaczać i wszyscy zadowoleni no nie .", + "34765": "Dziewczyny czytajcie Biblię to będziecie się mogły rzadziej spowiadać bo nabędziecie mądrości. Albo będziecie musiały się spowiadać częściej bo poznacie grzechy z których się Bogu nie spowiadacie bo Wam o nich nikt nie powiedział, nawet ksiądz. Te grzechy spowiada tylko Chrystus.", + "34766": "Spowiedź uszna, jako wyznanie grzechów kapłanowi zamiast Bogu, wprowadzona została przez Innocentego III 1215 r. i nie ma to uzasadnienia w Piśmie Świętym. Wiecej na ten temat dodam tylko, że konfesjonały do kościołów wprowadzono dopiero w 16 wieku....", + "34767": "Spowiedź jest dla mnie prośbą do Boga o przebaczenie.", + "34768": "Hmmm Ciekawa wypowiedz, bardzo ambitna Ci jak to określiłaś \"panowie\" czasami mówią bardzo ciekawe rzeczy chociażby podczas spowiedzi, co do spowiedzi wydaje mi się że trafiasz na jakiś dziwnych księży, ja np. jak sie spowiadam to ksiądz nie wtrąca sie w moje życie.", + "34769": "Gony nie przesadzaj. Boga miłości nie wspomniałeś a Mari tak.. ciekawe kto nas kocha i kto odpuszcza, co do tego ma Maria matka Jezusa? shalom! Ps Papiez odpusza grzechy zamachu dokonanego na wyższych dostojników kościelnych jak biskupi kardynałowie czy papież.", + "34770": "Hmm czym jest dla mnie spowiedź? Na pewno czymś ważnym jak dla każdego katolika. Ostatni raz byłem u spowiedzi w Środę Popielcową po jakiejś 2-3 letniej przerwie... Może to zabrzmi głupio, ale po spowiedzi czułem sie znacznie lepiej niż przed", + "34771": "Wiadomo, że sama spowiedź nie wystarczy. Jednym z koniecznych warunków, jest naprawienie wyrządzonych krzywd, lub jeśli to jest niemożliwe, zadośćuczynienie.", + "34772": "Ja nie uczęszczam do spowiedzi. Z grzechów spowiadam się przed Bogiem, a nie przed drugim, w dodatku też grzesznym, człowiekiem.", + "34773": "Ok, żart ale bardzo niesmaczny. Mój błąd. Mogłam sprawdzić dokładnie ten link przed napisaniem posta. Dlaczego tego nie zrobiłam? Po prostu - w ogóle by mnie nie zdziwiło takie poszerzenie oferty usług \"ojca dyrektora\". Dzieło RM - wszystko dla kasy....... ups, pomyłka...... dla Pana Boga.", + "34774": "U mnie mówiąto nie wiem skąd, czytają z jakiś gazet, jakies historyjki, albo czytają list SARS proponuję nie podawaj się za anioły i księży, bo jak widac nikt Ci nie wierzy", + "34775": "Ostatnio traktuję to jako przyzwyczajenie. Jestem niepobożnym ministrantem z pazurami.", + "34776": "Hmm...Myśle że spowiedź to jest ... rzecz która Daje nam satysfakcje z tego że teraz nie mamy (po spowiedzi) nieczystego serca! Ja mniej więcej spowiadam się co 2-3 mies. ! Ale trzeba wiedzeć że jestem Jak to niektórzy mówią dzieckiem i chodzę do kościoła więc to mój obowiązek... (mam 13 lat)...", + "34777": "No tak, wiem. Ale niestety wyobraźnia działa i już powoli wyobrażałam sobie siebie z wózkiem za 9 miesięcy.. No zobaczę w poniedziałek. I choć nikogo to pewnie nie zainteresuje to napisze tutaj co to było:) Dziękuje za pomoc. Bo się na prawdę przydała i jak pomyślałam że jednak to może nie jest ciąża to i nudności nie ma;)", + "34778": "Dzień który opisałeś jest teoretycznie niepłodny. W dodatku śluz który obserwujesz to naturalna wydzielina kobiety. Jeżeli zakończyliście sprawę prawidłowo - nie powinno sie zbyt późno wychodzić, podczas wysunięcia przytrzymać prezerwatywę, a do tego gumka miała środek plemnikobujczy, to naprawdę nie ma powodu do obaw. Nawet jak doszło do wytrysku.", + "34779": "Dziś dostałam @. Niestety A tabletki przestałam brać pare dni temu, żeby właśnie krzywdy nie zrobić dzidzi, której niestety nie będzie... A już naprawde coraz bardzoej chciałam tego dziecka", + "34780": "Neferet to moze calkiem odstaw tabletki skoro tak bardzo pragniesz dziecka.", + "34781": "Ta senność popołudniowa i napady głodu w nocy mogą na to wskazywać... Na Twoim miejscu poszłabym do lekarza, albo co najmniej zrobiła test ciążowy, który za wiele nie kosztuje, bo około 15-17zł, więc chyba cię na to stać, prawda? A na przyszłość, zabezpieczaj się!!", + "34782": "EkstazyGirl - przecież napisałaś juz o tym w jednym temacie o ile się nie myle..", + "34783": "Hej dziewczyny. jestem tu nowa....hmmmm nie wiem od czego zacząć...kochalam zie ze swoim chlopakiem i teraz 7 dni spóznia mi sie okres...Strasznie się boję że jestem w ciąży bo mam dopiero 18 lat..... mam objawy jakby zbliżala mi się miesiączka tzn. ból brzucha, zmiany nastroju...to może być ciąża???", + "34784": "Mam podwyższoną temperaturę, osłabienia... reaguje impulsywnie na zapachy, chce mi sie pić i sikać na spółkę... nie wiem może to po prostu grypa lub coś w tym stylu. A jak wspominałam okres był też dziwny... i nie taki jak zwykle (nic mnie nie bolało i był za słaby). Chyba z wizytą i testem poczekam do kolejnego okresu jeśli jestem w ciąży to do tej pory nic nie powinno się zmienić", + "34785": "Laura, objawy, które wymieniłaś są bardzo charakterystyczne i prawdopodobnie masz duże szanse na dzidziusia. A...ile już Ci sie ten okres spóźnia? I jakie masz podstawy, żeby podejrzewać ciążę? brak zabezpieczenia, czy....?", + "34786": "Dziękuję bardzo za udzielenie uspakajającej mnie odpowiedzi, mam nadzieję, że tak będzie jak napisałaś Aniu pozdrawiam i odezwę się co z testem, ponieważ i tak postanowiłam go zrobić.. w oczekiwaniu na okres, pozdrawiam", + "34787": "Test powinien wykonac lekarz. W czasie stosowania tabletek te apteczne mogą oszukiwać.", + "34788": "Jestem tu pierwszy raz. Więc poroszę o wyrozumiałość. Pieściłam się z chłopakiem w czasie moich dni płodnych. Staraliśmy się uważac zeby nic nie dostało się do pochwy bo juz raz taki stres przezywaliśmy i nie było to nic przyjemnego. Chciałam się jedynie dowiedziec czy można zajść w ciąże przez włożenie palców do pochwy z odrobiną tego śluzu od faceta przed wytryskiem? czekam na odpowiedź", + "34789": "No to ja Ci powiem, że jak byłam w stałym związku, uprawiałam seks bez żadnego zabezpieczenia i nigdy nie zaszłam w ciążę... niestety jak zmieniłam partnera, wystarczył jeden raz i chodziłam z brzuszkiem 10 miesięcy od poczęcia do porodu także niezbadane są wyroki Boskie... ale oczywiście w Twoim wypadku może tak nie być jak u mnie, wiec spokojnie!!", + "34790": "Liwus, Magdasf1 ma rację, lepiej dla pewności zrobić sobie test. A to krwawienie nie musiało w cale być miesiączką tylko jakimiś powikłaniami związane z ciążą. Lepiej szybko zrobić test.", + "34791": "Ja radziłam bym lecieć jak najszybciej po test, bo jeśli to ciąża to krwawienie na pewno o niczym dobrym nie świadczy...", + "34792": "Wyczuć dziecko lekarz może nawet dopiero koło 10 tygodnia, ale badanie krwi szybciej wykryje ciążę niż test więc warto iść go ginekologa. Ja robiłam test Amil i już pierwszy test wskazał mi prawidłowy wynik, jak i Żonie mojego Brata. Polecam", + "34793": "Nie chciało jej się czytać wcześniejszej strony Ja bym NIGDY nie usunęła Dziecka! Niedawno wydałam na świat maluszka - jest taki kochany, tyle miłości potrafi mi dać a kiedy na Niego patrzę zaraz się uśmiecham i nic tylko bym go całowała Nie rozumię jak można takiego maleństwa nie chcieć, nawet jeżeli nie ma się warunków. Zawszę jak sie chce, jakoś da się radę wychować maleństwo.", + "34794": "W końcu wszystko sie może zdarzyć kiedyś... jakiś tam czas temu musiałam zrobić test bo spóźniał mi sie okres (nie musze mówić po czym) To było najgorszych kilka minut w moim życiu i mam nadzije, że już nigdy nie będe musiała tego robić (testu)", + "34795": "A Doda skąd, Idol92? Bo ja składałam zamówienie na oficjalnej stronie, wysłałam niedawno list do brata Dody, ale mam jeszcze prywatny adres jej rodziców, ale tam mi głupio pisać. I dlatego jestem ciekawa skąd Ty masz, bo chciałabym wiedzieć czy mam co liczyć na jej graf. A nie ukrywam, że mi bardzo zalezy na jej podpisie ^^", + "34796": "O mój Boże! Mój nauczyciel i wychowawca zabrali mnie na jakiś kretyński mecz nogi juniorów. Uhhh. Oczywiście mnie głowa zaczęła boleć to tata po mnie przyjechał. I jeszcze nic nie przyszło", + "34797": "U mnie dzisiaj nic W końcu ze szkoły wróciłam... jedyny pozytyw to to, że moja siostra ma dzisiaj 9 lekcji i moge na jej kompie siedzieć", + "34798": "No niestety... Może KaroOoleczka am zdradzi, mam nadzieję Mi Sławek Borowiecki napisał na nk, że wyśle mi autograf przez e-maila!!! Bo nie ma czasu iść na poczte... Takie coś dostała i co, mam sobie wydrukować???", + "34799": "Imieniny - dzień radosny, Pełen kwiatów, zapach wiosny, Wszyscy złożyć chcą życzenia Zdrowia, szczęścia, powodzenia. Niech Ci słońce zawsze świeci I niech czas radośnie leci! Niech odejdą smutki, złości I powróci czas radości! Te życzenia, choć z daleka, Płyną jak wzburzona rzeka I choć skromnie ułożone, Są dla Was przeznaczone! dla Stokrotki i Kowci wszystkiego dobrego :)", + "34800": "Wróciłam z dzisiejszych łowów No i udało mi się wziąć \"kilka\" podpisów Z każdą z osób, której wzięłam podpisy mam też zdjęcie Andrzej Nejman Jan Kobuszewski Lucyna Malec Ewa Wencel Tak więc dzień uważam za udany A jutro kolejne łowy na meczu RAPu.", + "34801": "A więc u mnie przez weekend nic - wiadomo. siedzę w domu i boli mnie strasznie brzuch - nie poszłam do szkoły nie cierpię feela, (za chwilę chyba wyskoczy z mojej lodówki) i już nie mam pojęcia do kogo pisać Aha i moje oceny to jakieś sześć piątek, kilka szóstek i jedna czwóra z matmy A więc mój nastrój = 5x", + "34802": "Hej Chciałam sie z wami pożegnać Pewna sytuacja postanowiła że czas już skończyć ze zbieraniem Nie będę pojawiała się już na forum ale może jeszcze kiedyś was odwiedzę Bardzo fajnie mi się z wami pisało Powodzenia w zbieraniu autografów Papa", + "34803": "A ja tam lubiałam technikę ;]. Szóstke miałam. Ale na szczęście już jej nie mamy xD. Hehe. Ej, jaki jest Wasz wymarzony graf? Mój... Jennifer Lopez, Agnieszki Popielewicz, X-tiny i Emmy Watson. Ma ktos może do nich adresy? Pozdro ;*", + "34804": "Dostałem niedawno autograf od Matta Le Blanc (ze studiofanmail) Chciałbym dostać od Snow Patrol...", + "34805": "U mnie dziś nic... Sorry za offtopa, ale mam wielki problem, bo mam na jutro napisać bajkę pokazującą pożytki płynące z czytania książek, a kompletnie nie mam żadnego pomysłu, więc błagam Was o pomoc na PW. PLISSSS", + "34806": "Dajcie jakieś nowe maile, bo nie ma już do kogo pisać... Glosnojasna, a od kogo Ci przyszedł?? A tak poza tym, Tobie nie kończą się jeszcze wakacje, bo jakoś tak dziwnie napisałaś...", + "34807": "Ja jestem na studiach i mam jeszcze miesiąc wolnego No do mnie przyszedł Wieleba, Płoszajski i Video (pisałam już wcześniej).", + "34808": "W sumie to i tak teraz są wakacje i pewnie gwiazdy mają urlop. Hymmm... Chociaż prawdę mówiąc już połowa sierpnia nie długo i powinni wracać do roboty Ale próbować warto. Życzę powodzenia.", + "34809": "Do Wenta miałam adres z jego oficialnej, polskiej strony. Moja kolezanka dostała o niego (niestety po około roku) orginalny autograf.", + "34810": "Ja lubię Natalię, dlatego zapytałam czy jest możliwość otrzymania singla. Singla nie dostałam, tylko płytę i DVD. Dostałam, bo naprawdę lubię Natalię, a nie tylko dlatego, ze rzucam się na wszystko co wysyłają, bo za darmo", + "34811": "P!nk color STOP!!", + "34812": "Nie lubię różowego, myślę, że każdy spotkał się z takową słodką laleczką, ja miałam taką w klasie, nie dość, że blondynka lubiąca różowy to jeszcze mega fanka Dody, ale nie o tym mowa Łączę się z wami.", + "34813": "Oj, mnie telepie jak widze paniusie ubraną całą na różowo. Prawie wszystkie moje kolezanki kochaja różowy, ja nielubie, ale niekrytykuje, ich styl. Ja uwielbiam czarny, ale ciemności sie boje:P", + "34814": "No macie rację blonydnka cała w różowym to smieszne wygląda. A np brunetka ubrana na różowo? Też będzie taka pusta głupia czy co tam jeszcze, jak juz mówiono wcześniej o blondynkach... ??", + "34815": "Dajcie już spokój z tym farbowanymi blondyneczkami zrobionymi na różową panterę...wiadomo, że niewielu osobom się to podoba...osobiście lubię różowy ale z umiarem i od czsu do czasu...poprostu z wyczuciem z wyczuciem kobitki a wszystko bedzie ładnie wyglądało...no ale \"niestety\" nie wszystkim róż pasuje...ja lubię ten kolor tak jak każden inny...", + "34816": "No tak ale kupują jakieś tanie, aby był \"efekt\" opalenizny, awycodzi nie ra same wiecie jak. Trzeba wybrać odpowiedni, a niebyle jaki.", + "34817": "Ale czasem może się wydawać, że odcień jest dobry, a potem jak się okazuje pieniądze poszły w błoto...i efekt zresztą też A przekonać się o kosmetyku można dopiero po zastosowaniu nie mówię tego na swoim przykłądzie jak co", + "34818": "Nie wiem co tu ma tolerancja do rzeczy. Zgadzam się z taką. Różowa blondynka porównywana jest z lalką Barbie.. A lalka Barbie wiadomo - pusto ma w głowie. PeeS. Ten post nie mial na celu nikogo obrazić. Napisalam tak jak uważam i tak jak sądzą ludzie. Chociaż wcale sie do tego nie przyznają..", + "34819": "Ten kolor jest po prostu boski (mój ulubiony) a i mam jeszcze pytanko czy osoba która założyła ten temat nie słucha przypadkiem rock'u (nienawidze tej muzy) bo mam jedną koleżankę która myśli podobnie", + "34820": "To były tylko przykładowe argumenty, które szybciutko wymyślalam...to raz!! A panowie maja w tej kwestii bardzo duże naczenie...bo chyba każda z nas chce im się podobać, a z moich osobistych doświadczeń wiem, ze takie panny wzbudzają zainteresowanie panow, ktorzy traktuja ja jak słodką idiotkę...to dwa!! Teraz mała prośba do panów...prosiłabym o jakąś sensowną wypowiedź jak to jest z ich perspektywy...uwierzcie większośc mnie poprze", + "34821": "Bo nie popieram takiego stylu, gdy laska idzie w różowej mini, r. bucikami na obcasie, różową bluzeczką po pempek i np. Jakimś takim (oczywiście również RÓŻOWYM) kapelusikiem po ulicy.. Chore.. W końcu juz nie mamy 5 latek xD A jak chcesz to się tam ubieraj tak.. Jak chcesz.. xD Ja ci nie bronię", + "34822": "Wracając do tych dręczących pytań... Taka wątpliwość się pojawiła w mojej głowie. Z tego co mi wiadomo grzech zaistniał w momencie kiedy Adam i Ewa zjedli owoc z drzewa poznania. Namówił ich do tego zły wąż. Skąd w takim razie wzięło się zło w wężu skoro przed tym wydarzeniem nie było grzechu? Czegoś nie wiem czy jakoś źle rozumuję? Pytam serio.", + "34823": "Jakieś link, książka artykuł?. Bo szczerze mówiąc takie ciekawostki mnie interesują. PS. Warto zauważyć, że wiele z takich sprawozdań jest autentyczne w pewnej części. Np. naukowcy udowadniali, że mury Jerycha mogły runąć, podobnie jak owym koniem trojańskim Troi było prawdopodobnie trzęsienie Ziemi.", + "34824": "Maver! pojawisz sie i znikasz, i znikasz.... A tamat masz gotowy Nie dziwię Ci sie wersja, nie dziwię Shalom!", + "34825": "Dziwne... a fakt, że sam Jezus Chrystus nakazał św. s. Faustynie namalować swój obraz pt, \"Jezu ufam Tobie\" jest bez znaczenia? A co Ty możesz wiedzieć o katolicyzmie \"wolny chrześcijaninie\"?! Wybrałeś drogę łatiwiejszą, gdzie 0 odpowiedzialności, konsekwencji, gdzie wszystko idzie łatwiej. Biada...", + "34826": "Dobra, jest idealnie spójna tylko my, biedni impotenci umysłowi tego nie widzimy. A tak na serio: to jest Twoja, subiektywna ocena. Ja po wertowaniu, czytaniu wielu tematów nie czuję, żeby wiele miało się wyjaśnić na korzyść Biblii.", + "34827": "A ja mam pytanie Bo w Starym Testamencie pisze że np. Abraham czy Izaak miał po kilka żon, a przecież w Kościele Katolickim można tylko raz wziąść śłub... Możecie mi to wytłumaczyć?? Bo jeszcze nie znalazłąm na to odpowiedzi w piśmie (o ile ona sie tam znajduja, a raczej pewnie nie)", + "34828": "Ja96! Masz te krople miłości do Boga? Jak możesz kochać Boga którego nie widzisz nie kochając bliźniego? Zwłąszcza zagubionego.Już Jezus powiedział, ze to nie możliwe.ładnie nawiązałeś do Łazarza i przepaści potępiając mnie i skazując na nie.ale odpowiem Ci przypowiescią o celniku w światyni i faryzeuszu. Który wyszedł usprawiedliwiony? Shalom!", + "34829": "A jakie masz dowody na to, że Bóg istnieje?? Zupełnie nie rozumiesz na czym polega wiara....wiara nie polega na szukaniu dowodów i spisków. Istnienia Boga nie da się udowodnić..tak samo jak nie da się udowodnić jego nie istnienia.", + "34830": "Szczerze to nie mam pojęcia, dlaczego drugie przykazanie zostało (uwaga!) nie wyrzucone, a \"podciągnięte\" pod pierwsze w wersji \"kościelnej\". W każdym razie - to nie chodzi o to by zataić coś co byłoby niewygodne... Wtedy owego tekstu nie byłoby też w BT jak mniemam", + "34831": "Dodaj pomówienia i brak tolerancji i umiejetności dyskusji daniela...", + "34832": "Świetnie to rozumiem Danielu. Ale ja w odrónieniu do Was dodatkowo musze znaleźć tą niewidzialną granicę i utrzymać ład. Więc dla dobra ogółu jak chcecie pomóc proszę o stosowanie się do regulaminu i ew. korygujących poleceń.", + "34833": "Czy Jezus był nerwowy? Popatrzmy sie oczami jego przeciwników jak i jego uczniów. Widzicie różnice czy tylko ja ja widzę i paru innych? Wypędzenie przekupniów ze świątyni. Mat. 21:12-17 i Jana 2:13-22 Mamy być naśladowcami Jezusa czy nie?", + "34834": "Witam! Powiem Ci Awersja, że ja sama miałam ten dylemat, i czasami do tej pory przed uczestniczeniem w tej uroczystości mam problem. Czy godnie przystępuję. Jezus nie kazał nam sie oczyścic i dopiero przyjśc on czeka na nas takimi jak jesteśmy, to jego rola nas oczyścić. Ale jednak mam pewne niedomówienie. Ostatnio nie przystąpiam do wieczerzy ze wzgledu na swoje serce, które nie było czyste.. Shalm!", + "34835": "Agar, Kati Wiem, że to obszerny temat ale czy mogłybyście przybliżyć choć w paru zdaniach problematykę świątyni niebiańskiej (mam nadzieję, że nic tu w nazwie nie pomyliłam). Będę bardzo wdzięczna za podanie konkretnych cytatów z Biblii (oczywiście wystarczą mi same \"namiary\", bo wklejanie całych fragmentów musi być dość pracochłonne).", + "34836": "Zawstydziłam sie swoją niewiernością./postawą/ Nie mam nic przeciw rozwinięciu tematu, muszę uregulować swoje sprawy z Panem a raczej Jego prosic o pomoc by mi on pomógł regulować. Tak że spokojnie możemy kontynuować, jeśli tylko masz pytania.", + "34837": "Kaznodziey'a... bardzo dobry post... czytałem i jestem pod wrażeniem wiedzy. Agar: Po pierwsze to chciałbym się zapytać czy uważasz, że Twój kościół ma dar prorokowania? Jeśli tak to na jakiej podstawie.... Po drugie to wrócę do tego picia PEPSI. Proszę mi ten zakaz uzasadnić w świetle Słowa Bożego.", + "34838": "Nie wyraziłaś się pogardliwie, mimo znacznych różnic w dyskusjach. Natomiast niektóre osoby były zwłaszcza w stosunku do Ciebie bardzo obraźliwe. Co jest dla mnie bardzo dziwne, bo dają one świadectwo o sobie, że niewiele mają wspólnego z Bogiem.", + "34839": "W takim razie skoro tak bardzo dbasz o swoje ciało...to nierozumiem co takiego złego jest w Pepsi? Akurat jestem w branży...może mi wyjaśnisz dlaczego miałbym nie pić Pepsi? Szczerze mówiąc zbaraniałem....codziennie zjadasz 1000 razy gorszy syf od Pepsi.", + "34840": "Już pisałem o sposobach postępowania po gwałcie w kwestii zapobiegania niechcianej ciąży. Czyta się cały temat netka jak się jest poważnie zainteresowanym podjęciem dyskusji w tym temacie a nie wrzuceniem swojego nie przemyślanego i pozbawionego podstawowej wiedzy poglądu.", + "34841": "Ja też jestem za. Wiem jak to się robi i aż coś mi się w środku przewraca jak o tym czytam, ogladam zdjecia. Ale uważam że kobieta powinna mieć prawo wyboru. Zresztą wolałabym nie żyć niż być dzieckiem którego własna matka chciała sie pozbyć.", + "34842": "Ja jestem za! Tyle że osoba poddająca się aborcji musiała by najpierw porozmawiać z psychologiem (to się wydaje chyba oczywiste, nie wiem jak to jest w innych krajach w których jest to zalegalizowane). Powinna być też zbadana jej sytuacja finansowa, jeśli jest w stanie zapewnić dziecku opiekę i po prostu wpadła to nie powinno ją się dopuścić do aborcji. Powinno też się wziąć pod uwagę wiek dziewczyny.", + "34843": "Niestety tak jest. Takie jest życie Nigdy nie masz pewności czy akurat facet z którym się spotykasz nie odejdzie od Ciebie, kiedy zajdziesz w ciąże i nikt Ci nie przepowie przyszłości jak będzię. Nie masz nawet pewności co do własnego męża. Nie oznacza to, że trzeba usuwać dziecko. W 90% trzeba polegać tylko na sobie.", + "34844": "Zapłodnieniu z gwałtu można zapobiec farmakologicznie w przeciągu 2 dób od tego nieszczęśliwego wydarzenia. Pisałem już o tym na tym temacie. Nic więc nie usprawiedliwia w moim odczuciu typowej aborcji \"z gwałtu\".", + "34845": "Wg mnie chrzanisz. Ale cóż, różni ludzie, różne poglądy... Ja jestem katolikiem i choć bardzo się staram podążać zgodnie z moja religią. Gdyby co w niej było przestarzałego, to pewnie byłyby to szczegóły, jak msza po łacinie, ale one są usuwane.", + "34846": "Jakoś mi poglądy Darka i poprostu ja zalatuja fanatyzmem religijnym. Dla mnie kwestia aborcji powinna być oddzielona i rozpatrywana oddzielnie od spraw religijnych. To sprawa matki i dziecka, sprawa jego ojca. Ja osobiście nigdy bym dziecka nie usunęła. Ale jestem za jej zalegalizowaniem. Powód: - nie można narzucać zdania (nawet jeśli większości pozostałym) i ubierać tego w prawo - rośnie liczba nielegalnych aborcji które zakończyły się tragicznie dla matek", + "34847": "Dla mnie niedopuszczalna jest aborcja na życzenie. Moim zdaniem obecny stan prawny dość dobrze określa kiedy aborcja powinna być dozwolona, a kiedy nie.", + "34848": "Aborcji mówię stanowcze NIE! Pomyślcie o tym że to dzicko kiedy jest zabijane w łonie matki tez cierpi!", + "34849": "MaksiKaz, Tym razem bez rzucania butelek, ale wytłumacz mi jak ma się decyzyjność rodziców w kwestii poczęcia do ciąży będącej wynikiem gwałtu? Jeśli swój sprzeciw wobec aborcji w takich przypadkach tłumaczysz kwestiami wiary, to może uwzględnij, że w takim wypadku to nie Bóg był sprawcą tego poczęcia, tylko Jego Zbuntowany Anioł.", + "34850": "Aborcja jest zabronia ale istniej podziemie aborcji, wystarczy otworzyś pierwszą lepszą gazetę z ogłoszeniami... całe strony ogłoszeń \"ginekolog-tanio\", \"ginekolog-szybko\" itp. Nasz rząd twierdzi, ze jeżeli zelegalizuje aborcję to wszystko będzie lepiej wyglądało... osobiście twierdzę, ze to nie jest dobry pomysł. A dla lekarzy nieprzestrzegających prawa wlepiałabym wysokie wyroki. Pozdrawiam.", + "34851": "Kaznodzieya a co z kobietą od której mąż się odwrócił właśnie przez to że została zgwałcona, facet ma blokade, dotykał ja inny mężczyzna, nosi dziecko innego (są takie przypadki), albo kobieta jest sama nie ma męża, nie ma chłopaka który był by wsparciem? Bo ciągle piszesz o idealnych przypadkach, mąż sie zaopiekuje, mąż pocieszy, kobieta pokocha dziecko. a tak jak Ci pisałam nic nie jest tutaj czarno-białe.", + "34852": "Ja też jak już będę miała trochę więcej latek to sie zdecyduję na takigo małego brzdąca.... Nie wiem co powiedzieć o tej dziewczynie czy ona myślałą, ze ludzie są tacy głupi ze jej w to uwierzą??? echh....", + "34853": "Mam do was pytanko troche głupie ale potrzebuje widomości dlaczego aborcja MAŁABY NIBY BYĆ LEGALNAI JAKIE BYŁYBY JEJ POZYTYWY...??", + "34854": "Ja jestem przeciwna aborcji i nie jestem za tym, zeby ją zlegalizowa....", + "34855": "Aborcja jest zawsze zagrożeniem życia dla dziecka i matki, innymi słowy aborcję wykonuje się po to aby zabić dziecko, a konsekwencje dla matki moga być bardzo poważne, z zagrożeniem życia włącznie. PS Wstrętne jest to, że dziecko śmiertelnie chore, upośledzone, kalekie nazywasz \"roślinką\"", + "34856": "No wiesz, bo trochę się wkórzam jak ktoś mi coś bezpodstawnie zarzuca....", + "34857": "Jestem przeciwna aborcji chociaż uważam że powinna być zezwolona w szczególnych przypadkach np. po gwałcie. Jeżeli zlegalizowałoby się aborcje dla wielu osób byłaby to nowa metoda antykoncepcji. Uważam że każdy ma prawo do życia! Tak samo jestem przeciwna eutanazji ale to już inny temat...", + "34858": "Jestem za aborcją w przypadku poczęcia, którego \"powodem\" był gwałt. Nie popieram aborcji tych gó*niar, które były na tyle głupie i niedojrzałe, aby nie powiedzieć facetowi, żeby założył gumkę.", + "34859": "Ja jestem za aborcją tylko wtedy, gdy poród zagraża życiu dziecka lub matki.", + "34860": "To ja może sprecyzuję, co uważam za przypadek kiedy jestem za. W wypadku zagrożenia życia, trwałego uszkodzenia/upośledzenia czynności życiowych dziecka, gwałtu.", + "34861": "A.D.D.A.M 2.3 Ja nie popieram aborcji. Żeby było jasne. Ale moim zdaniem oddanie do domu dziecka jest równie złe. Pozatym... jedno pytanie. Skąd byś wiedział czego chcesz gdybyś się nie urodził. Żeby móc docenić życie trzeba je poznać, prawda?", + "34862": "Otóż ciągle trwają dyskusje czy dwie połączone komórki to już człowiek. Dlatego nie wiem skąd posiadasz takie jednoznaczne informacje. Jakie fakty masz na myśli mówiąc o gimnazjalnej wiedzy?", + "34863": "Ja Cię również pozdrawiam!! Ale człowiek to istota żywa zdolna do samodzielnego życia a niestety kilkunastotygodniowy płód nie jest do tego zdolny.... Naukowcy powinni ustalić kiedy człowiek to człowiek ja niestety nim nie jestem ale kto wie co przyniesie przyszłość chcę iść na medycynę więc jak się dowiem czegoś więcej to Cię o tym poinformuje. Oby mi się udało.......", + "34864": "Możecie mi wierzyć lub nie, ale gdyby to ode mnie zależało aborcja i eutanazja byłyby legalne. Do was chyba nie dociera, że żadne protesty waszego typu nic tu nie dadzą. Bo KAŻDA KOBIETA, jeżeli bedzie chciała usunąć ciążę to ją usunie, bez względu na ciebie, TredowataAsiu, i \"twoich forumowiczów\".", + "34865": "Ręce opadają jak się czyta niektóre posty Zwłaszcza jak ktoś pisz że \"Jestem za, ale nie w przypadku, kiedy ciąża była planowana\". Głupota rodzi głupotę. Ja na miejscu Pana Giertycha wprowadził bym zakaz rodzenia głupim matkom. Nie było by może przez to głupich córek i skończył by się problem aborcji. (ironia)", + "34866": "No wiesz we dwójkę tak dziwnie, do takiej dyskusji potrzeba więcej osób..... najwyraźniej nikt tu już głosu nie zabiera..... ciekawe dlaczego???", + "34867": "Moje drogie - temat o aborcji juz istnieje!!!", + "34868": "No ja o tym wiem.... ale kotś chyba powinien coś z tym zrobić.... nieprawdaż???", + "34869": "Do 13 tygodni to nie dziecko, tylko płód. Mam nadzieję, że przeczytałaś dokładnie mój post, napisałam, ze opowiadam sie za aborcją do 13 tygodnia ciąży, później tylko w wyjątkowych sytuacjach. Owszem, dziecko nie poełniło żednego blędu, wiec ma prawo żyć. Ale płód nie jest dzieckiem.", + "34870": "Pszczółka tutaj dyskusji nie nawiążesz. Panuje ciasnota umysłowa i ludzie nie są w stanie przełknąć niektórych rzeczy.", + "34871": "No dobrze ale to jest twoje zdanie. Ale myslisz tu teraz o sobie. A mi chodziło o życie tych dzieci np.w domach dzuiecka lub w jakiś patologicznych rodzinach gdzie brak im miłości i jakich kolwiek srodków do życia. Zastanów sie nad tym!", + "34872": "Nikt nie może nikomu narzucać czy ma podejmować się macierzyństwa czy też nie. Jeżeli nie chce to proste nie będzie! Płód do 12 tyg, ciąży jest płodem, a nie dzieckiem i nie odczuwa bólu, ani innych bodźców. W Polsce i tak dojdzie w końcu do tego, że aborcja będzie legalna, bo czy to się komuś podoba czy też nie świat idzie na przód.", + "34873": "Nie jestem egoistką. Żyję sama dla siebie i dla siebie umrę. To jest raczej cytat....... I tak siebie zabiłabym przy każdej możliwej okazji ale po co żyje przecież dla siebie.....wiec co mi tam Jak już stwierdziłeś Kaznodziejo jestem głupia i chyba tak zostanie Pozdrawiam", + "34874": "W temacie p.t.:Czy \"kanibale\" leczą? Przedstawiłem kwestię tak zwanej \"bare hands surgery\", czyli operacje gołymi rękami, przeprowadzane przez filipińskich czarowników-uzdrawiaczy. Jaka jest Twoja opinia o tym i dlaczego duchowieństwo którego pogląd przedstawiłeś uzdrawiać nie potrafi? Przecież Jezus uzdrawiał?", + "34875": "Orsa Ciebia krzywdzi każdy kto Ciebie nie popiera lub wykazuje niemerytoryczność wypowiedzi. Skoro sprawia ból i krzywdzi Ciebie kontakt z ludźmi a raczej ich krytyczne wypowidzi to powinnaś odpuścić sobie fora dla własnego zdrowia i poprawy komforu psychicznego. Myślę, że jakieś Ttowarzystwo Wzajemnej Adoracjii i Picia Kawy w realu było by lepszą alternatywą dla Ciebie.", + "34876": "Diabeł działa w różny sposób. Albo wykorzystuje nasze pragnienia, albo je rozbudza a potem wykorzystuje. Jednak przypisywanie naszych grzechów Diabłu to najzwyklejsze zrzucanie odpowiedzialności.", + "34877": "Tak tylko że oni mają korzenie katolickie. Często są już po bierzmowaniu i idą do wróżek lub uzdrowicieli czy egzorcystów. Czemu takie słabe ostrzeganie że katolicy się wplątują w spirytyzm ? Szukają wrażeń bo KrK ich w pełni nie utwierdza w wierze? Kaz ma racje najwięcej opętań jest u nas. Tam gdzie dochodzi do przesady religijnej w rodzinach ortodoksyjnych", + "34878": "Ehh, uwielbiam takich geniuszy, którzy by wszystkiego zakazywali. Jeśli jakiś idiota postanowi za Giertychem wywalić Gombrowicza, czy chociażby Mickiewicza, to ja poproszę o wywalenie Biblii - tam to dopiero propagują niezdrowy styl życia.", + "34879": "Vivere, dziękuję za komplement ale to nie zmienia mojego stosunku do Twoich poglądów. Szanuję ale nie podzielam. Wiesz, ja nie jestem biegła w Biblii i wielu rzeczy nie rozumiem ale i tak to, co piszesz, wydaje mi się być zbyt odległe od tego, co mówi Pismo Św.", + "34880": "Dzisiaj sa jeszcze agresywniejsi \"zeloci\". Tematem był okultyzm, ale pewne osoby, myślę że jakoś związane z duchowieństwem, pokazują na zbawienie wyłącznie w Jezusie [czytaj w Kościele], potępiając stanowczo okultyzm.. Kiedy zacząłem drążyć temat, Ty piszesz teraz o offtopie...", + "34881": "Zapomniałeś dodać okultyzm Ojca Pio i Katarzyny Neuman. Ciągłe Jego rozmowy z szatanem i pobicia przez złego ducha w jego celi, czego świadkami byli jego bracia zakonni. Często z izdebki wychodził poraniony przez \"anioła światłości\" lucyfera, boga masonów. Słychać było odgłosy bójki kapucyna z jakimś duchem oraz wrzaski. Także Neuman przez bałwochwalstwo i figurki Matki Boskiej nie miała ochrony Bożej i żły anioł ją oszpecił. Ja uczeń Jezusa Chrystusa.", + "34882": "Wszystko to co podałeś praktykują wyznawcy Twojej religii nawet santerię na Haiti. Taka mieszanka okultystyczno-katolicka z zabobonami. Nie przeszkadza im to uczestniczyć we mszy świętej. Bałwan nawet poświęcony nadal pozostaje bałwanem według 2 Przykazania Dekalogu, usuniętego przez KrK z katechizmu. Ja wolny Chrześcijanin.", + "34883": "A jaki się ukazywał Annaliese Micheal? A czy wobec Jezusa szatan był niemiły? Ja uważam że był bardzo mu życzliwy. Ani go nie pobił, ani się z nim nie kłócił, ani nie rzucał o ścianę jak Annaliese Micheal. Kto pierwszy uniósł głos? Rozmawiał po prostu jak \"kolega\" z \"kolegą\", przekonując do czegoś Taki przyjacielski aniołeczek uparty katolik", + "34884": "Czarno biała bluzka, błękitne szorty, bielizna, 6 kolczyków, zegarek, gumka, okulary.", + "34885": "Więc co ja po kolei na siebie wkładałam dzisiaj... Bielizna. Krótkie spodenki. Niebieska bluzka na szelkach. Chusteczka na głowę. Miałam cały czas: Kolczyk (jeden z trzech.) Łańcuszek. Pierścionek.", + "34886": "Stringi białe koronkowe, krótkie spodenki czarne w białe czachy i biały T-Shirt. Uff.. jak gorąco.", + "34887": "Czarny stanik, Zielone majtki (te takie no... jak im tam.. takie spodenkowate ^^) z jakimiś czarnymi tegesami (czyt. ślady psich łap), jeansy, czarną tunikę z szarym wzorem, pasek z ćwiekami, biało czrne skarpetki, 5 kolczyków, czarna bransoletka, zegarek, 3 pierścionki.", + "34888": "A więc tak. Dzisiaj miałam na sobie: bielizna (standardzik heh) niebieska bluzeczka stare jeansy pasek brązowy, taki śmieszny poszarpany bluza, fioletowa z wsyszytymi kwiatkami na plecach okropneee buty reeboka (jestem zmusozna do ich użytku)", + "34889": "Bielizna, jeansy, czarna bluzka z długim rękawem, a na niej wiązana na szyję bluzeczka.I czarne korale.", + "34890": "To co w załącznikach. Niektóre z moich zdjęć pochodzą z Allegor, ale przysięgam że mam takie same! Jak wam się podoba? Ten różowy kwiatuszek to mój kolczyk do pępka. Ściągnęłam zdjęcie z EBay. Ciuszki czasem zamawiam z Allegro!", + "34891": "Bluzkę - bokserkę malinową, a na to kurtkę dzinsową, Spódniczkę mini, leginsy i klapki na obcasie. Bielizna: czerwone stringi i stanik.", + "34892": "Grafitowe jeansowe spodnie z kilkoma łańcuchami, rozpinana koszula w jasno czerwoną kratę, łańcuszek na szyi, bransoletka na ręce. Tyle, nie licząc bielizny.", + "34893": "Quster nie wiem skąd to wygrzebałeś ale przyznam, że moim skromnym zdaniem i poznaniem miejscami bardzo naciaganie skonstruowana argumentacja. Ot kolejna z wielu koncepcja na kwestie braku imienia w NT i tyle. Ponieważ odniesienie się do niej będzie wymagać więcej nakładu pracy i czasu ustosunkuje się do Twojej wypowiedzi w wolniejszej od pracy zawodowej chwili.", + "34894": "Witam! Dla mnie tak ale wiem, że moje słowa w tej chwili nie podparte Tekstami Biblii są mało warte. choć tekst do którego się odniosłam właśnie o tym mówi. Ale ok podam konkrety dlaczego tak uważam nie inaczej. Trochę czasu ok?", + "34895": "Pisałaś, i to wielokrotnie, sam sprawdziłem, że Izraelici nie znali formy majestaticus pluralis w odniesieniu do Boga. Odpisałem więc, że nie jest to zgodne z prawdą. Nieładnie się wykręcać i zaprzeczać własnym zapisom. Już Ci pisałem, że interpretacja Biblii, to nie takie łatwe, jak Ci się wydaje.", + "34896": "Więc oboje przedstawiliśmy swoje stanowisko lub jak wolisz zrozumienie w tej kwestii więc nie będę pisał kolejnych wielowątkowych postów za którymi z uwagi na ich rozciągliwość zbytnio nie przepadam. Jednak mam pytanie: Dlaczego uważasz, że się odosabniam i na jakiej podstawie tak twierdzisz?", + "34897": "Szloma daj spokój. Ja nie oczekuje, ani nie domagam się szacunku, ani też nie masz za co mnie przepraszać bo niczym mnie nie uraziłeś. Po prostu chodziło mi o wyjaśnienie pewnych kwesti. Ale powiem Ci zostań ty tutaj a temy driugiemu co cie zmienia odbierz kluczyki od \"tego auta\".", + "34898": "Według mnie jedno nie wyklucza drugiego a nawet się uzupełnia. Jeden jest Ojciec który plan zbawienia i wykonanie jego powierzył synowi. I wydaje mi się, że od początku wygnania z Edenu JCH już przygotowywał do świat na to. Dlatego i lud wybrany i objawienie Boga w pogańskim świecie. JCH przygotowywł świat na swoje przyjście. Lud swój wyzwoli z niewoli grzechu i poprowadzi do Ojca. Pokój", + "34899": "15 Powiedział im: \"A wy jak mówicie, kim jestem?\" 16 Odpowiadając, Szymon Piotr rzekł: „Tyś jest Chrystus, Syn Boga żywego”. 17 Na to Jezus rzekł do niego: \"Szczęśliwy jesteś, Szymonie, synu Jonasza, gdyż nie objawiły ci tego ciało i krew, lecz mój Ojciec, który jest w niebiosach.\"", + "34900": "Supernatural 3x16 Kto zna, wie o czym mówię Szkoda, że na następny sezon trzeba będzie poczekać... A z pełnometrażowych... Mean Machine (Mecz ostatniej szansy) (Jason Stantham jako psychopatyczny mnich - to mnie zmiażdżyło)", + "34901": "Oko. Alvin i wiewiórki. Nieodebrane połączenie.", + "34902": "W sobotę dwa tygodnie temu byłam w kiniee na Step up: Taniec zmysłów Ach! Boski No, ale nie dziwić mi się... Ja mam fioła na punkcie wszystkiego co jest związane z tańcem Hm. Kilka tygodni temu też oglądałam na DVD Kod Leonarda da Vinci. Film świetny, bardzo mnie zachęcił do skołowania ksiązki. Własnie jestem w trakcie czytania a Tak to ostanio oglądałam wczoraj Magde M.", + "34903": "rzecz gustu.. jak na współczesna polską komedię.. całkiem całkiem.. dziś oglądałem: \"Ostatniego króla Szkocji\" i \"W pogoni za szczęsciem\".. z jednej strony niesamowity Forest Whitaker, z drugiej - przejmujący Will Smith.... jesli dodac do nich świetnego Leo DiCaprio to bez wątpienia mamy jedną z ciekawszych rywalizacji o Oscara (najlepszy aktor) ostatnich lat.. oba filmy oczywiście świetne..", + "34904": "Tego filmu jeszcze nie graja w kinach - Griczkow ty piracie jeden Byłeś na stadionie 10 lecia co? Przyznaj sie Ja się napaliłam na piratów z karaibów 2 już nie mogę sie doczekać johnego", + "34905": "Kroniki Riddicka.. całkiem fajny film... Taki Vin Diesel to ma dobrze..., ja tez tak chcę.", + "34906": "Ostatnio byłam w kinie ze szkołą na \"Requiem dla snu\". Film... Opowiadał o dilerach, narkotykach i środkach na odchudzanie. To tak w skrócie Przerażający, z piękną ścieżką dźwiękową. Tak, muzyka była naprawdę dobra... A tak, to jeszcze uwielbiam \"Pearl Harbour\" (jeżeli to isę inaczje pisze, niech ktoś poprawi) A jeżeli chodzi o \"Kurczaka małego\", to widziałam reklamę. I mam zamiar ise w wolnej chwili na niego wybrać!", + "34907": "Egzorcyzmy Emily Rose mi się dość podobały: A wczoraj poszłam do kina (z rodzicami i siostrą :|) na \"Królestwo owadów\" w 3D. W sumie tak dla zwały, ale powiem szczerze, że nawet warto było, bo są fajne efekty.", + "34908": "Sorry, ale ten film był beznadziejny. Tzn. końcówkę zpieprzyli i cały film do kitu....", + "34909": "Ostatnio zaczelam oglądać filmy które nie wymagają dużej ilości myślenia ale \"Jak w niebie\" to nawet calkiem przyjemna komedia romantyczna.", + "34910": "Kogel-mogel.", + "34911": "Ja nie byłam w kinie dawno, ale ostatnio przeczytaałm artykuł w Essence o Robercie Altmanie, zapomniaam o niem totalnie i puściłam sobie z DVD Pret-a-Porte, atrasznie stary, bo z 1994 z supermłodzutka Julią Roberts;) film dobry, polecam i nadal aktualny o dziwo!", + "34912": "W środę na 1 w Okruchach Życia szedł rewelacyjny moim zdaniem film \"Smak Zdrady\". Opowiada o tym jak wielką krzywdę mogą nam wyrządzić skrywane od lat tajemnice, niedomówienia, udawana namiętność. I jak ważne w związkach jest zaufanie i szczerość. Pokazuje też dwulicowość osób duchownych... Uwielbiam takie filmy", + "34913": "Nie mam pojęcia co Ci w Oliwierze Twiście przypomina Pottera - jak dla mnie to 2 skrajne postacie. Magia i realizm. Walka o przezycie - nauka i zabawa. Tomb Raider - no comment - najbardziej mnie ubawił cienki kostiumik, który miała przedzierając się przez śniegi, gdy reszta paradowała w puchowych kurtkach I pomyśleć że na tym byłam w kinie Ludzie wybaczcie, ale wtedy nic innego nie leciło", + "34914": "A ja ostatnio oglądałem \"Diabeł ubiera się u Prady\" i choć nie chciałem bo uważałem, że to dla kobiet bardziej film i nadal tak uważam, to jednak tak mi się spodobała rola Meryl Strip, że obejrzałem do końca. Wcześniej obejrzałem Eragona, ale film jest do niczego, zresztą książka też nie jest jakaś nadzwyczajna, ale lepsza niż filmowy chłam.", + "34915": "Zabieram się za \"śmierć na żywo\" - autora nie pamiętam. Już zaraz...zaraz...wstaję z fotela i wyruszam na poszukiwanie tego cosia. Co prawda, wątpie czy to coś da, bo ostatni raz widziałam go na oczy bite trzy lata temu...ale spróbować zawsze można", + "34916": "Ken Follett - Klucz do Rebeki - niezłe. Co ciekawe raz czytalem sobie właśnie ta ksiażke i tak dla przerwy włączyłem sobie TV a tam na jedynce albo dwójce leci w telewizorni scenka którą przed chwilą czytałem, a to był serial na podstawie tej książki. Przypadek...", + "34917": "Mroczną Wieżę - Rolanda.", + "34918": "Czytam chyba jakieś tam skrypty z Historii Architektury, Wrzesień się zbliża. Ale polecam Ojciec Odchodzi, Czerskiego, polecampolecampolecam Świetlickiego - co się da. A dla młodszych, choć ja to lubię do dziś - do przerwy 0:1 Bahdaja. I w ogóle.", + "34919": "teraz wezmę się (mam nadzieję) za lektury, które mamy czytać przez wakacje: \"Chłopi\" tom 1, fragmenty \"Nad Niemnem\" i \"Inny świat\" - to ostatnie chyba najlepiej mi wejdzie... chociaż wolę czytać \"Nienawiść\" - wiecie lektury zawsze idą tak ciężej.", + "34920": "Serge Kahili King - \"Szaman miejski\" \"Szamanizm jest szczególnym rodzajem uzdrawiania, a szamanizm hawajski jest szczególnym rodzajem szamanizmu. Wyróżniającą cechą szamana, niezależnie od kultury, jest jego zaangażowanie i twórcze działanie. Ani wiedza, ani zrozumienie, ani też bierna akceptacja nie są wystarczające, by nieść pomoc. Szaman zagłębia się w doświadczenia życiowe przy pomocy umysłu i zmysłów, spełniając rolę współtwórcy...\"", + "34921": "Ja czytam niestety \"Faraona\" lektura... jest strasznie gruba i ma dwa tomy... Haaa...ale przeczytalam juz 1 rozdzial hehehe...", + "34922": "Ja czytałam Krzyżaków i tak nie całych, a w wolnym czasie \"Dziewczynkę z Szóstego Księżyca\" - książka raczej dla młodszych...", + "34923": "Ja teraz sie wziełam za \"Imię Róży\". Dosyć trudna książka ale jakoś przebrne:)", + "34924": "Akurat czytam \"Wróć Aleksandrze\" - Krystyny Siesickiej Polecam jej książki, a szczególnie laską \"Jezioro osobliwości\" Tytuł nie brzmi zachęcająco, ale książka fajna... Niedawno skończyłam \"Dziecko Noego\" - Eric Emmanuel Schmitt Napisał niezłą książeczke No i naturalnie przeczytałam \"Harry Potter i Książe Półkrwi\"... Polecam wszystkim 6 części przygód czarodzieji ... B)", + "34925": "Skończylam czytać \"Szlone życie Rudolfa\" Extra!", + "34926": "Na dzień obecny kontynuuję czytanie biografii Nerona. Ale tak po za tym prawie codziennie wracam tez do Fight Clubu. Moge ta książke cczytac cały czas. Otwieram na danym fragmencie i jazda:) Nigdy sie jescze nie spotkałam z tak błyskotliwym językiem i zawartej w tej ksiazce filozofii bohatera:)", + "34927": "Rosiek Barbara Kokaina i wypadałoby Antygonę Sofoklesa. oh jak ja nie lubie lektur.", + "34928": "Ekhem To pierwsze ostrzeżenie które dostałam od moderatora xD Jak pisałam posta, to zaczynałam czytać Makbeta, teraz skończyłam i stwierdzam, że wcale nie jest taki zły. Jednak żeby wszystko zrozumieć musiałabym jeszcze conajmniej jeden raz przeczytać Teraz Księżniczka - Andrzej Pilipiuk", + "34929": "Jeżeli idę z kimś np. ulicą zawsze muszę iść po prawej stronie. W pizzerii/barze zawsze wybieram sobie miejsce siedzenia tak, aby mieć za plecami ścianę. Chodzę w czarnych okularach nawet w pochmurne dni. Lubię zapach żużlu. Zawsze przed piciem czegokolwiek ze szklanki sprawdzam czy jest czysta.", + "34930": "Co do autobusu to ja mam tak, że jeżeli wysiadając z autobusu idę potem w kierunku jazdy, to muszę wysiąść pierwszymi drzwiami, a jeśli na odwrót to ostatnimi. Potrafię się przecisnąć przez cały zapchany autobus, byle wysiąść tymi drzwiami, którymi trzeba. Wtedy nie muszę tej drogi przechodzić po wyjściu z autoba i oszczędzam jakieś 5 sekund", + "34931": "Moje schizy: - Gdy nauczyciel idzie w moją strone odwracam się na pięcie i ide gdzieś indziej - Jak ktoś żuje gume i \"mlaska\" to mam ochote go powiesić XD - Gdy jestem wk*rwiony to strasznie sie trzęse. - Nienawidze gdy ktoś się mnie boi.", + "34932": "Moja największa schiza jest taka, że jak idę po ciemku, np wychodzę z kuchni i idę do pokoju, wokół mnie panuje ciemność to mam wrażenie że ktoś idzie za mną i grzeję do łóżka co sił... Okropne uczucie. Albo nienawidzę wkładać rąk do różnego rodzaju ciemnych zakamarków... I wogóle nienawidzę ciasnych pomieszczeń... Czasem szukam czegoś, to coś leży przedemną a ja nadal tego nie widzę i szukam, szukam...", + "34933": "Zawsze muszę mieć pełno poduszek jak zasypiam inaczej nie zasnę... I jak śpię na większym takim dwu osobowym łózko zawsze w poprzek Jak mam porządek w szafie to nic nie znajdę (dlatego zawsze mam bałagan) W nowych zeszytach muszę mieć stronę tytułową jestem nawet zdolna robić ja na lekcji gdy powinnam coś pisać... Chyba wszystkie moje schizy....", + "34934": "Powiatowi radni nie zgadzają się na nieodpłatne przekazanie Gminie kompleksu sportowego \"Fala\".", + "34935": "Dyskusja na ten temat odbyła się wczoraj w Starostwie Powiatowym, a po półtoragodzinnej wymianie zdań powiatowi radni jednogłośnie zdecydowali o odrzuceniu złożonej przez burmistrza Wojciechowskiego propozycji nieodpłatnego przejęcia \"Fali\". Nie zamyka to dalszych negocjacji z Gminą, a zarząd powiatu na najbliższą sesję ma przygotować inne warianty rozwiązania problemu basenu, hotelu i hali sportowej.", + "34936": "To kompletnie dezorganizuje pracę szkoły. Jak mówi starosta Tomasz Kulinicz, uczniowie technikum będą mieć lekcje w budynku Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych przy ul. Niepodległości, zaś uczniowie szkoły zawodowej przez miesiąc będą odbywać wyłącznie praktyki.", + "34937": "Remont szkoły zawodowej przygotowywał i prowadzi Wydział Promocji starostwa powiatowego. Jego naczelnik jest na urlopie.", + "34938": "17 kwietnia 2007 r. Patryk uczestniczył w gali wręczania nagród przez Kuratora Oświaty, która odbyła się w szczecińskim Liceum Ogólnokształcącym nr 1. Wielkim zaszczytem i przeżyciem było dla niego przyjęcie dyplomu i nagrody książkowej z rąk najważniejszej osoby zajmującej się oświatą w naszym województwie. Dodatkowym miłym akcentem był występ chóru gimnazjalnego z Maszewa. Nad rozwojem zdolności Patryka czuwa jego wychowawczyni i nauczycielka matematyki, pani Małgorzata Nazim.", + "34939": "Młynarczyk to doświadczony zawodnik, który od kilku lat związany jest z Masovią Maszewo. W minionym sezonie strzelił dla niej 27 goli i był najlepszym napastnikiem klasy okręgowej. Po zakończeniu rozgrywek jako jedyny nie zadeklarował jeszcze chęci dalszej gry w maszewskim klubie. Jednocześnie według nieoficjalnych informacji otrzymał ofertę gry w Pomorzaninie Nowogard. Sprawa powinna wyjaśnić się w ciągu kilku najbliższych dni.", + "34940": "Organizatorem zawodów było koło wędkarskie PZW prowadzone przez pana Stefana Pietrzaka. Mimo dokuczliwego zimna, chętnych do zmierzenia się z innymi wędkarzami nie brakowało. Łącznie udział w zawodach wzięło 34 wędkarzy, 22 seniorów i 12 juniorów. Wśród seniorów najlepszy okazał się Tomasz Piwoński, który złowił 5,6 kg ryb, a wśród juniorów - Michał Wąsik, 4,8 kg. Nagrody i poczęstunek był dla wszystkich, a najlepsi zawodnicy otrzymali ponadto puchary.", + "34941": "W minioną sobotę wszedł w życie nowy taryfikator mandatów karnych za wykroczenia drogowe.", + "34942": "Wprowadzone są zmiany zarówno w stosunku do kierujących pojazdami, jak i pieszych. Wysokość mandatów za część wykroczeń wzrosła, a w kilku przypadkach uległa zmniejszeniu, tak by lepiej dostosować wymiar kary do zagrożenia spowodowanego przewinieniem.", + "34943": "23 lipca władze gminy i powiatu Goleniów gościć będą wiceministra gospodarki, Adama Szejnfelda.", + "34944": "Minister ma w trakcie wizyty m.in. odwiedzić Goleniowski Park Przemysłowy, a także spotkać się z lokalnymi przedsiębiorcami w sali konferencyjnej magistratu.", + "34945": "Zwisającą z pierwszego piętra linę ze związanych prześcieradeł zauważyć można było na bloku nr 6 przy ulicy Grunwaldzkiej.", + "34946": "Stacja ta w jest jedną z dwóch działających na rzece, została zainstalowana dwa lata temu. Tego typu stacja jest też zainstalowana w Stargardzie Szczecińskim. Jest ona w pełni zautomatyzowana i podaje co sekundę meldunki o stanie wody do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Poznaniu.", + "34947": "Koniec korków w centrum Goleniowa. Awaria sieci wodociągowej została już usunięta i znowu po ul. Konst. 3 Maja bez przeszkód można się po niej poruszać.", + "34948": "\"Ponieważ nie wycofałem się z polityki, zobaczymy do jakiej funkcji będę aspirował w przyszłości\", powiedział Geblewicz w rozmowie z \"GG\". \"Już kiedyś to zadeklarowałem i wciąż rozważam kwestię startu w wyborach na burmistrza Gminy Goleniów. Pełen tekst rozmowy w jutrzejszym wydaniu Gazety.", + "34949": "Tradycją już się stało, że w Gminie Przybiernów uroczystości z okazji listopadowego święta organizuje miejscowe Gimnazjum.", + "34950": "20 sierpnia w starej hydroforni przy ul. Stargardzkiej odbędzie się spotkanie informacyjne dla mieszkańców os. Helenów.", + "34951": "Organizuje je spółka Goleniowskie Wodociągi i Kanalizacja, a dotyczyć będzie realizacji prac kanalizacyjno-wodociągowych w ul. Paderewskiego, Leśnej, Wytwórczej, Stargardzkiej i Sikorskiego. Początek o godz. 17.00.", + "34952": "Trwa remont dachu goleniowskiego szpitala. Przy okazji malowana jest jego elewacja.", + "34953": "Od 17 marca Konsorcjum Badawcze „Focus Group” rozpocznie na terenie naszej gminy badania ankietowe, których efektem będzie opracowanie „Diagnozy edukacji i wychowania w Gminie Goleniów na lata 2008-2018”.", + "34954": "Socjologowie przygotowujący badania wylosowali do nich kilkaset rodzin mających dzieci w wieku szkolnym, zostaną one o tym fakcie powiadomieni telefonicznie przez pracownika UGiM. Rzetelne opracowanie diagnozy pozwolić ma na skuteczne zarządzanie edukacją i wychowaniem dzieci.", + "34955": "Na tym etapie rozgrywek powiat goleniowski reprezentuje już tylko jeden zespół – Masovia Maszewo, która podejmie przed własną publicznością czołowy czwartoligowy zespół – Błękitnych Stargard.", + "34956": "Spotkanie to podobnie jak pozostałe mecze odbędzie się w sobotę 8 marca. Początek meczu o godz. 12 na stadionie w Maszewie.", + "34957": "27 października z dachu domu spadł na chodnik duży metalowy element.", + "34958": "Zakończony został już remont ul. Mikołajczyka w Goleniowie.", + "34959": "W ulicy - na odcinku od ul. Słowackiego do zjazdu na osiedle - wybudowana została kanalizacja burzowa, położona została też oczywiście nowa nawierzchnia. W przeciągu kilku dni powinny zostać też na ul. wybudowane dwa progi zwalniające.", + "34960": "NOWOGARD. Badania mammograficzne i porady lekarskie będą częścią programu „Białej Niedzieli”.", + "34961": "Akcja rozpocznie się o godzinie 9.00. Wówczas kobiety w wieku 50-69 lat będą mogły przejść badanie mammograficzne wykonane przez specjalistów z Zachodniopomorskigo Centrum Onkologii. Podstawą wykonania badania jest otrzymanie indywidualnego zaproszenia z Centrum. Od godziny 12.00 będzie można uzyskać porady lekarskie, zbadać sobie poziom cukru czy zmierzyć ciśnienie tętnicze.", + "34962": "Stal Szczecin - Ina Goleniów 2:0 (1:0).", + "34963": "Coraz bliżej dna czwartoligowej tabeli znajdują się fatalnie w tym sezonie grający piłkarze goleniowskiej Iny. Tuż przed świętami przegrali w Szczecinie z niżej do tej pory notowaną Stalą i dali się jej wyprzedzić. Zajmują obecnie 16. miejsce, mając tylko 2 punkty przewagi nad strefą spadkową.", + "34964": "Pięć godzin dziennie. Tyle czasu spędzają w Przedszkolu nr 6 dzieci z ciężkimi uszkodzeniami, które do tej pory były pod wyłączną opieką rodziców. I tyle samo czasu mają ich matki, by zamiast nieustanną opieką nad dzieckiem zająć się sobą. Na przykład, by pójść do fryzjerki.", + "34965": "Już od kilku miesięcy mówi się, że bardzo poważnym kandydatem do objęcia tej funkcji jest obecny wiceburmistrz Nowogardu, Artur Gałęski. Wcześniej potwierdzał chęć ubiegania się o stanowisko, prawdopodobnie jest to więc jego oferta. W tej chwili jest niestety nieuchwytny, jak się dowiedzieliśmy w nowogardzkim magistracie - przebywa w Szczecinie.", + "34966": "Na ul. Żeromskiego i Odrodzenia ustawione zostaną w tym roku nowe lampy.", + "34967": "Goleniowskie Wodociągi i Kanalizacja Spółka z o.o. informuje, że w związku z awarią sieci wodociągowej w ulicy Bohaterów Warszawy (od skrzyżowania z ulicą Szkolną do ulicy Łąkowej) w Goleniowie w dniu 21 września (poniedziałek) w godzinach od 8.30 do 16.00 zostanie wstrzymana dostawa wody.", + "34968": "\"Latarnie umieszczone przy ulicy Dworcowej na odcinku od stacji do wiaduktu kolejowego są tak zarośnięte, że przestają pełnić swoją rolę\", alarmuje jeden z naszych czytelników.", + "34969": "Tegoroczne gminne dożynki odbędą się we wsi Kąty.", + "34970": "Święto Plonów zaplanowane zostało na 8 września, a odbędzie się na placu zabaw w Kątach. Rozpocznie się tradycyjną mszą polową, później nastąpi część wieńcowa, a po niej bogaty program artystyczny. Imprezę zakończy oczywiście zabawa taneczna, która trwać będzie do późnej nocy.", + "34971": "Po raz kolejny Port Lotniczy Szczecin - Goleniów zanotował dwucyfrowy przyrost ilości odprawionych pasażerów.", + "34972": "Rok 2007 zamknięto liczbą 238400 pasażerów. Na rok 2008 zarząd portu prognozuje odprawienie 400 tys. pasażerów.", + "34973": "Wyjątkowo spokojnie przebiegł okres świąteczno-noworoczny w powiecie goleniowskim. Policjanci - całe szczęście - się nie napracowali.", + "34974": "Już w najbliższą sobotę, 17 marca, swoje rozgrywki zainaugurują piłkarze Promienia.", + "34975": "Zespół z Mostów podejmował będzie przed własną publicznością lidera czwartej ligi i głównego kandydata do awansu do trzeciej ligi – Flotę Świnoujście. Mecz ten odbędzie się w ramach piątego rzutu pucharu Polski. Początek meczu o godzinie 12.00.", + "34976": "Obiekt ma powstać w miejscu, gdzie kiedyś stała mleczarnia. Budowa miała się rozpocząć już w ubiegłym roku, póki co jednak kompletnie nic się tam dzieje. Jak się dowiedzieliśmy, firma Świtalski & Synowie czeka na ostateczną decyzję kredytową, od której uzależnione jest rozpoczęcie inwestycji w Goleniowie. Ze względu na panującą na rynku sytuację banki zaostrzyły kryteria przydzielania kredytów na inwestycje. Przewidywany obecnie termin rozpoczęcia inwestycji to marzec 2009 roku.", + "34977": "NOWOGARD. Mieszkańcy Nowogardu w końcu doczekali się oddania do użytku tamtejszego boiska \"Orlik\".", + "34978": "Mimo że budowa nowogardzkiego \"Orlika\" zakończyła się jeszcze w lipcu, oficjalne oddanie do użytku nastąpiło w miniony poniedziałek. Przez ten czas kompletowano niezbędną dokumentację. Bez niej użytkowanie obiektu było niemożliwe.", + "34979": "Akcja \"Budujemy domki\" trwać będzie przez trzy dni, między 2 a 4 lipca. W ostatni noc będzie można spać we własnoręcznie zrobionym domku, organizatorzy zapewniają ognisko, kiełbaski i wyborną zabawę. Zapisy w sekretariacie GDK przy ul. Słowackiego 1 lub pod numerem 418-26-88. Warunkiem udziału jest własny młotek i zdrowy rozsądek.", + "34980": "28 czerwca otwarty zostanie goleniowski oddział Kredyt Banku.", + "34981": "Goleniowski Dom Kultury przedstawił już grupy kabaretowe zakwalifikowane do 3. edycji Ogólnopolskiego Festiwalu Kabaretów \"Chichot\".", + "34982": "Będą to Kabaret CHYBA - Wrocław, Kabaret SZARPANINA - Szczecin, KABARET DABZ - Opole, Kabaret SZYDERA - Wałbrzych, Kabaret BAJECZKA - Białystok oraz Kabaret NOC - Rybnik. Impreza odbędzie się w połowie listopada.", + "34983": "W dzień Wszystkich Świętych tradycyjnie zmieniona zostanie organizacja ruchu kołowego w pobliżu goleniowskiego cmentarza.", + "34984": "Czwarty przypadek zdiagnozowano dzisiaj u nastolatki uczącej się w jednym ze szczecińskich liceów. Przetransportowano ją z Goleniowa na oddział intensywnej terapii w jednym ze szpitali szczecińskich.", + "34985": "Na razie nie stwierdzono, by te cztery zachorowania coś ze sobą łączyło: chorzy nie są z jednej rodziny, nie mają wspólnych znajomych, nie chodzą do jednej szkoły.", + "34986": "To newralgiczny punkt miasta, na szczęście w niedzielę ruch nie był zbyt duży i prowadzone w tym miejscu roboty specjalnie nie przeszkadzały. Gorzej było w poniedziałek, kiedy co prawda maszyny już ulicy nie blokowały, ale wyłączona z ruchu część jezdni tuż za skrętem w prawo z ul. Andersa, komplikowała jazdę. Po położeniu asfaltu, od godzin popołudniowych w poniedziałek, ruch odbywał się normalnie.", + "34987": "Mało kto wie, że w Goleniowie działa koło polsko-łużyckie.", + "34988": "Jego powstanie przy gimnazjum nr 2 zainicjował miłośnik kultury łużyckiej, Tomasz Major. \"Trudno powiedzieć, że nauczyłem się języka dolnołużyckiego - mówi Major. \"Ja po prostu potrafię się porozumieć po dolnołużycku...\". Więcej w rozmowie z Tomaszem Majorem w piątkowym wydaniu \"Gazety Goleniowskiej\".", + "34989": "Efekty pracy tej międzynarodowej grupy artystów można będzie podziwiać na wystawie poplenerowej, zaplanowanej w dniu 30 sierpnia 2008 r. pod Pomnikiem Poległych w Maszewie. W tym samym dniu władze obu miast podpiszą Akt Partnerstwa.", + "34990": "Organizatorem pleneru jest Gmina Maszewo a wsparcia finansowego udzieliła Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej w Warszawie.", + "34991": "Pomiędzy 11 a 16 września w Maszewie spotkają się rzeźbiarze z Polski i Niemiec.", + "34992": "Jak nas poinformował Urząd Miejski w Maszewie, w tym niewielkim podgoleniowskim Maszewie pomiędzy 11 a 16 września odbędzie się Międzynarodowe Sympozjum Rzeźbiarskie, w którym udział weźmie sześciu artystów z Polski i Niemiec. Projekt ten wspierany jest przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej.", + "34993": "Nie ma wolnych miejsc postojowych w lubczyńskiej marinie. Jest za to... kolejka chętnych.", + "34994": "Wszystkie 50 miejsc, którymi przystań dysponuje, jest zajęte przez stałych rezydentów. Kolejnych chętnych również nie brakuje, lista rezerwowa, jak zapewnił nas dyrektor goleniowskiego OSiR Andrzej Łukasiak, liczy zo najmniej 20 jachtów. \"Dlatego chcemy rozbudować marinę i stworzyć łącznie 150 miejsc. Jachtów przybywa w zawrotnym tempie, musimy za tym trendem nadążyć\", mówi.", + "34995": "Poza tym radni zajmą się m. innymi: regulaminem wynagradzania nauczycieli, zakresem współpracy gminy z organizacjami pozarządowymi w przyszłym roku, zmianą statutu Ośrodka Pomocy Społecznej oraz wysokości opłat za usługi opiekuńcze i bytowe świadczone przez Zespół Szkolno-Przedszkolny w Stepnicy, a także gminnym programem profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Ponadto wyznaczą delegata gminy do Związku Celowego Gmin R-XXI. Sesja rozpocznie sie o godz. 16.30.", + "34996": "Nie tylko energetycy muszą walczyć ze skutkami ubiegłotygodniowych opadów śniegu.", + "34997": "Wystarczy wybrać się na spacer do lasu, by się przekonać, że znacznie więcej czasu pioświęcić będą musieli na to leśnicy. Na praktycznie kazdym leśnym dukcie zalegają połamane drzewa i konary, znacznie ograniczając mozliwość poruszania się po nich. Na zdjęciach - chętnie przez mieszkańców os. Helenów wykorzystywany szlak spacerowy pomiędzy osiedlowym kościołem a zejściem nad Inę na przedłużeniu ul. Spacerowej.", + "34998": "Wykonany został już cokół, na którym ustawiony zostanie pamiątkowy MiG-21.", + "34999": "Szalunek zalany został betonem kilka dni temu, teraz poczekać trzeba będzie 3 tygodnie, by materiał się porządnie związał. Pod koniec sierpnia stanąć ma na cokole kadłub samolotu MiG-21, który upamiętnić ma stacjonujący przed laty w Goleniowie 2. Pułk Lotnictwa Myśliwskiego \"Kraków\".", + "35000": "Coraz chętniej przez mieszkańców naszego miasta wykorzystywane są kamizelki odblaskowe.", + "35001": "Pisaliśmy ostatnio o tym, że wój Stepnicy rozdał mieszkańcom gminy 800 kamizelek odblaskowych. Jak się okazuje, korzystają z nich coraz chętniej także mieszkańcy Goleniowa. Najlepszym tego dowodem zdjęcie młodego rowerzysty, którego w obiektywie aparatu uchwyciliśmy w ubiegły piątek.", + "35002": "Stanęło na tym, że rację miało kuratorium, gminni urzędnicy i Grzegorz Gwadera twierdzący, że szkoły są publiczne. Przyznała to w końcu również spółka „Prywatne Liceum Ogólnokształcące”, dotąd twardo twierdząca, że obie szkoły są jej własnością.", + "35003": "Kopali i bili pięściami, grozili pozbawieniem życia. Zostali zatrzymani przez goleniowskich policjantów, grozi im kara pozbawienia wolności do lat 12.", + "35004": "MASZEWO. Z jeziora Maszewskiego wyłowiono wczoraj ciało mężczyzny.", + "35005": "Jak ustaliła policja, wcześniej pływał on po jeziorze łódką. Prawdopodobnie w pewnym momencie postanowił się wykąpać i z nieznanych przyczyn utonął. Sprawę bada goleniowska policja.", + "35006": "Ponad 2 tony żywności dotarły dzisiaj do goleniowskiego oddziału Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej.", + "35007": "Goleniowska posłanka Platformy Obywatelskiej, Magdalena Kochan, ma znaleźć się na liście wyborczej PO do europarlamentu.", + "35008": "M. Kochan potwierdziła tę informację w rozmowie z Polskim Radiem Szczecin. Powiedziała, że jeśli zostanie wybrana na kandydatkę, podporządkuje się woli partii, choć osobiście wolałaby nadal pełnić funkcję posłanki w Sejmie RP.", + "35009": "Przyjęta przez radnych uchwała w tej sprawie to efekt działań grupy mieszkańców Goleniowa zrzeszonych w nieformalnej grupie Goleniowska Inicjatywa Obywatelska. Obowiązywać będzie od połowy maja. Jej egzekwowaniem zajmie się goleniowska Straż Miejska, która osoby łamiące nowe przepisy będzie mogła ukarać mandatem.", + "35010": "78919 zł kosztowała organizacja 20. edycji Goleniowskiej Mili Niepodległości.", + "35011": "40 tysięcy złotych wyłożyła na tę imprezę gmina Goleniów, resztę wydatków pokrytych zostało przez sponsorów oraz wpływy z opłat startowych. Najwięcej, bo 18400 zł wydano na pamiątkowe medale, niewiele mniej (15700 zł) rozdano w formie nagród pieniężnych dla najlepszych uczestników biegów głównych. Szczegółowe rozliczenie przedstawimy w najbliższym piątkowym wydaniu Gazety.", + "35012": "Gmina Goleniów dokonała już wyboru wykonawcy opracowania dokumentacji budowlanej drogi wewnętrznej na osiedlu przy ul. Mikołajczyka.", + "35013": "Opracowaniem dokumentacji budowlanej i wykonawczej na budowę drogi wewnętrznej wraz z infrastrukturą techniczną w ul. Mikołajczyka w Goleniowie zajmie się Biuro Projektowo-Consultingowe \"Proeko\" S.C. ze Szczecina, które przedstawiło najkorzystniejszą ofertę. Gmina zapłaci za to 58.560,00 złotych łącznie z podatkiem VAT.", + "35014": "Prokuratura nie podjęła jeszcze decyzji w sprawie zarzutów zanieczyszczania ścieków i spalania odpadów na terenie TTS.", + "35015": "Nie śnieg i nie wiatr przewróciły olbrzymie słupy wysokiego napięcia pod Modrzewiem. Ujawniamy skrywaną przez Służby Kontrwywiadu Wojskowego tajemnicę!", + "35016": "Nagranie, do którego dotarliśmy, wykonane zostało przez tajnych agentów SKW w dzień poprzedzający katastrofę energetyczną w Zachodniopomorskiem. Takiego rozwiązania zagadki nie spodziewali się najwięksi fachowcy z branży energetycznej...", + "35017": "Groźne dla zdrowia bakterie wykryto na goleniowskiej pływalni \"Fala\". Sanepid nakazał zamknięcie basenu.", + "35018": "Wodę z basenu pobrano do badań 23 września, wykryto w niej - jak wynika z oficjalnego komunikatu wydanego przez Sanepid - bakterie chorobotwórcze gronkowców koagulazo-dodatnich, co stanowiło zagrożenie dla użytkowników basenu. Dyrektor ZSP zobowiązany został do przeprowadzenia niezbędnych zabiegów w celu dezynfekcji wody, urządzeń i pomieszczeń pływalni.", + "35019": "Już w najbliższy czwartek otwarta zostanie restauracja McDonald's.", + "35020": "Obiekt jest już gotowy, obsada najprawdopodobniej też skompletowa, już 22 lipca (od godz. 8.00) będzie więc można zamówić pierwsze Mc-danie. Restauracja, przypomnijmy, położona jest przy krajowej \"trójce\" obok stacji benzynowej Shell. Od strony miasta niestety nie można do niej dojechać autem.", + "35021": "W przyszłym miesiącu powinien się rozpocząć remont mostu na ul. Przestrzennej.", + "35022": "Rozstrzygnięty został już przez Starostwo Powiatowe przetarg na  wykonanie tej inwestycji. Wybrano ofertę firmy Strabag, która wartość prac wyceniła na 2,218 mln zł (brutto). Remont rozpocząć się ma w czerwcu, potrwa 3 miesiące.", + "35023": "W Szkole Podstawowej w Białuniu odbyły się wczoraj konsultacje społeczne w sprawie przekazania zarządzania placówką lokalnym środowiskom.", + "35024": "Na czas imprezy zmieniona została organizacja ruchu w centrum Goleniowa. Do godz. 22.00 zamknięte dla ruchu będzie ulica Konstytucji 3 Maja na odcinku od ul. Barnima do ul. Pocztowej oraz ul. Kościuszki na całej długości.", + "35025": "Przez trzy najbliższe dni trwać będzie tegoroczna edycja Dni Stepnicy.", + "35026": "Wyznaczone zostaną również miejsca parkingowe. Samochody będzie można zostawiać na ulicach Mickiewicza, Cmentarnej, Nadtorowej, Młynarskiej i Sienkiewicza.", + "35027": "Zmiana organizacji ruchu obowiązuje już od środy 28 października, a wszystko wróci do normy 3 listopada.", + "35028": "Wstrzymana zostanie jutro dostawa wody do Białunia.", + "35029": "W okolicy Goleniowa śmiertelnie potrącony został dzisiaj rowerzysta.", + "35030": "Jak podała dzisiejsza \"Kronika\", po Goleniowem doszło dziś do tragicznego w skutkach wypadku. Biały volkswagen passat (combi) potrącił jadącego rowerem mężczyznę, w wyniku czego ten poniósł śmierć. Kierowca samochodu zbiegł z miejsca zdarzenia, obecnie poszukuje go policja.", + "35031": "O przyjęciu dziecka do punktu przedszkolnego decydować będzie kolejność zgłoszeń.", + "35032": "Więcej informacji na ten temat można uzyskać w Szkole Podstawowej w Czarnogłowach, tel. 091 418 6211.", + "35033": "W przyszłym roku goleniowski \"ogólniak\" świętować maje swoje pięćdziesięciolecie. Obchody tego okrągłego jubileuszu kosztować mają ok. 50 tys. zł.", + "35034": "Aktywny udział wzięli szczególnie laureaci szczebla wojewódzkiego poprzedniej edycji czyli OSP Rożnowo i OSP Maszewo oraz druhowie z OSP Przemocze, Rurzyca, Bagna, Nastazin.", + "35035": "Jak wynika z wyjaśnień otrzymanych przez nas z UGiM, piątkowe zniknięcie kilku zarządzeń burmistrza ze strony BIP było skutkiem awarii.", + "35036": "Choć komunikat mówił, że w całym powiecie goleniowskim już tylko cztery wsie czekają na wznowienie dostaw energii elektrycznej, to okazuje się, że w samej gminie Przybiernów jest ich sześć. Są to Brzozowo, Kartlewo, Żychlikowo, Machowica, Świętoszewo i Świętoszewko. Mieszkańcy tych miejscowości nadal nie mają prądu i nikt nie umie powiedzieć, kiedy będzie. Usuwanie skutków awarii utrudnia podmokły teren, na którym ciężki sprzęt po prostu się topi.", + "35037": "Wykorzystanie w ten sposób pozostałości po legendarnym samolocie radzieckiej produkcji to pomysł byłych żołnierzy 2. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego \"Kraków\", rozwiązanego pod koniec ubiegłego wieku. Na pozwolenie od Ministerstwa Obrony Narodowej czekali długie sześć lat, na uroczyste odsłonięcie pomnika poczekają, jak twierdzi były oficer PLM Zbigniew Skowroński, najwyżej do lata. \"Nastąpi to najprawdopodobniej w dniu Święta Lotnictwa, czyli 28 sierpnia\", powiedział nam Z. Skowroński.", + "35038": "Maszewski Teatr Krzyk wystąpi dzisiaj w Gdańsku.", + "35039": "Grupa kierowana przez Marka Kościółka została tam zaproszona przez Klub Studencki \"Żak\", a wystawi swój głośny spektakl \"Głosy\". Ten sam spektakl zaprezentowany zostanie w Turku (18 lutego), Koninie (19 lutego) oraz Świdniku (21 lutego).", + "35040": "Przy drodze nr 3, w pobliżu Goleniowskiego Parku Przemysłowego, stanie w niedalekiej przyszłości kolejna stacja benzynowa.", + "35041": "Goleniowscy radni zdecydowali wczoraj o umieszczeniu w planie zagospodarowania dla rejonu GPP stacji paliw wraz ze stacją obsługi pojazdów, sklepami oraz hotelem. Stanie ona oczywiście przy drodze nr 3, skomunikowana będzie także z samym parkiem przemysłowym, a inwestycję zrealizuje najprawdopodobniej koncern Shell.", + "35042": "Zgodnie z nową specustawą drogową wymagana jest ponowna ocena oddziaływania inwestycji na środowisko. \"Jest to standardowy element procesu przygotowawczego każdej inwestycji realizowanej tym nowym trybem, czyli oprócz obwodnicy Nowogardu choćby budowy węzła Parłówko\", tłumaczy Mateusz Grzeszczuk ze szczecińskiego oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.", + "35043": "Okres wstrzymania potrwa 21 dni. Po tym czasie postępowanie przygotowawcze ma zostać wznowione. Harmonogram inwestycji zakłada, że prace ziemne rozpoczą się pod koniec roku.", + "35044": "Wciąż nie może ruszyć z miejsca budowa boiska w ramach rządowego programu \"Orlik 2012\". Nie można znaleźć wykonawcy.", + "35045": "Dwa razy ogłaszano przetag na wykonawstwo i dwukrotnie nikt nie złożył oferty na inwestycję wartą 1 350 tys. zł. Gmina ma pozwolenie na budowę od 1 sierpnia br. Wykonawcy nie można znaleźć w innym trybie, bowiem warunki programu mówią wyraźnie: przetarg. Gmina ma go ogłosić ponownie.", + "35046": "Stowarzyszenie ma siedzibę w Goleniowskim Domu Kultury, jego prezesem jest p. Grażyna Nadobna.", + "35047": "30 października na goleniowskim lotnisku uruchomione zostanie rejsowe połączenie Goleniów - Oslo.", + "35048": "Uroczystość uświetni pokaz akrobacji latającego w barwach norweskiego przewoźnika Norwegian Air samolotu Extra 300, pilotowanego przez wielokrotnego mistrza Polski w akrobacji samolotowej – Roberta Kowalika. Początek o godz. 13.30, wstęp darmowy.", + "35049": "Rozdane zostaną dzisiaj nagrody specjalne burmistrza gminy Goleniów - Barnimy.", + "35050": "Barnimy w tym roku przyznane zostały tylko w trzech kategoriach: Człowiek Roku, Firma Roku i Wydarzenie Roku. Gala rozdania statuetek rozpocznie się o godz. 17.00, oprawę artystyczną uroczystości zapewni znakomita Orkiestra Kameralna Zespołu Szkół Muzycznych w Koszalinie.", + "35051": "Po raz drugi nie przyznała nagród komisja oceniająca prace w konkursie \"Pamiątka z Goleniowa\".", + "35052": "Wyróżniono co prawda Anetę i Huberta Wnuków oraz Agnieszkę Krause za inspirację do wykonania \"goleniowskich\" puzzli, żadna ze zgłoszonych propozycji nie została jednak nagrodzona i wybrana do roli gadżetu promującego Goleniów.", + "35053": "Pękła rura wodociągu w ul. Matejki w Goleniowie.", + "35054": "Do awarii doszło kilkadziesiąt minut temu, na miejscu jest już ekipa remontowa Goleniowskich Wodociągów i Kanalizacji. Przez kilka najbliższych godzin mieszkańcy bloku przy ul. Szczecińskiej 16 mogą mieć problemy z dostawami wody. Ulica Matejki jest zamknięta dla ruchu kołowego na odcinku od skrzyżowania z ul. Szczecińską do ul. Nadrzecznej. Skutki awarii mają być usunięte jeszcze dzisiaj.", + "35055": "Prezentujemy nagranie fragmentu rozmowy z dyrektorem Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych, Arkadiuszem Malkowskim, na temat stanu pływalni \"Fala\".", + "35056": "Między innymi na podstawie tej rozmowy powstał artykuł \"Co się zepsuło?\", opublikowany w GG z 30 kwietnia.", + "35057": "12 lat pozbawienia wolności grozi trzem mężczyznom, którzy w jednej z podprzybiernowskich wsi dokonali brutalnego rozboju. Zostali oni w ubiegłym tygodniu aresztowani przez golenowski sąd.", + "35058": "O tym, z jakim efektem - przekonać się będziemy mogli już w najbliższy piątek w klubie Rampa. Koncert zacznie się o godz. 20.30.", + "35059": "Rekord trasy i prawie 2,5 tysiąca uczestników - tak można w wielkim skrócie podsumować 21. edycję Goleniowskiej Mili Niepodległości.", + "35060": "Od rana jeden z pasów biegnącej przez sam środek miasta ulicy był zajęty przez pogotowie wodno-kanalizacyjne, które wymieniało pęknięty element łączący rury z wodą. Prace zostały już ukończone, dziura w jezdni zasypana, a ruch na całej szerokości jedni - wznowiony. Asfaltowa nawierzchnia ulicy zostanie odtworzona jednak dopiero za kilka dni.", + "35061": "Planowana jest przebudowa oficjalnej strony gminy Goleniów.", + "35062": "Trzecia edycja goleniowskiego Festiwalu Hanzeatyckiego, która odbędzie się na początku lipca przyszłego roku, utrzymana ma być w konwencji \"hanzeatyckiej\".", + "35063": "Przygotowania do przyszłorocznego festiwalu są oczywiście póki co dopiero w fazie koncepcyjnej, dotarły już jednak do nas pierwsze informacje go dotyczące. Odbędzie się on w dniach 3 - 4 lipca 2009, obowiązywać ma konwencja \"hanzeatycka\". Co to dokładnie oznacza, spróbujemy dowiedzieć się wkrótce. Spodziewać się można zapewne średniowiecznych klimatów.", + "35064": "Radny Świadek pytał starostę o plany uruchomienia w Specjalnej Strefie Ekonomicznej wytwórni biopaliw. Według jego wiedzy trwają właśnie prace projektowe, a zakład ma być bardzo nowoczesny, co jest olbrzymią szansą na nowe miejsca pracy i rozwój. Pytał także o powstanie punktu ratownictwa medycznego w Zblewie, gdzie już zmodernizowano budynek remizy OSP.", + "35065": "Dowiedzieliśmy się także, że nieformalna koalicja starogardzkich radnych powstała także po to, aby nie uchwalić budżetu miasta i w konsekwencji spowodować jego uchwalenie przez Regionalną Izbę Obrachunkową. Może to spowodować ostre cięcia w budżecie, ponieważ RIO uchwala tylko niezbędne, rozpoczęte inwestycje. Takie zachowanie radnych może doprowadzić do zwolnień w Urzędzie Miejskim, a także w podległych mu jednostkach. Ponadto radni mają m.in. podwyższyć ceny przejazdów komunikacją miejską i ceny wody.", + "35066": "Kiedy Piotr Prabucki, przewodniczący Komisji Budżetu, Strategii i Programów Pomocowych poinformował, że jego Komisja jednogłośnie głosowała przeciw projektowi budżetu było wiadomo, że z tak przygotowanym budżetem radni się nie zgodzą. I nie zgodzili się. Urwali ponad cztery miliony. O tym dalej.", + "35067": "Z kolei RIO wytknęło, że w budżecie Starogardu na 2008 r. nie ma dochodu z podatku od psów, bo rada nie uchwaliła takiego podatku.", + "35068": "Kiedyś była tu kaplica, teraz po wybudowaniu dużego kościoła, pomieszczenia służą i warsztatom i organizacji wystaw – mówi Irena Zagórska, terapeutka prowadząca zajęcia w ramach warsztatów Terapii Zajęciowej przy Parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa na Łapiszewie.", + "35069": "Wystawa jest czynna do 10 kwietnia.", + "35070": "Młodzieńcy przyszli do sklepu dwukrotnie. Najpierw około godz. 10. Chodzili między regałami i włożyli do koszyka aparat fotograficzny. Następnie przeszli na inny dział, gdzie wepchnęli aparat pod półkę. Do sklepu wrócili po około dwóch godzinach. Podeszli do stoiska, gdzie wcześniej schowali sprzęt fotograficzny i 17-letni Rafał O. przy pomocy narzędzi należących do sklepu próbował zdjąć opakowanie zabezpieczające aparat.", + "35071": "KOCIEWIE. Zima to czas zabaw na lodzie i śniegu. Niestety, wiele z tych zabaw kończy się wypadkami. Niektóre śmiertelnymi. Zmieniające się warunki pogodowe - opady deszczu i deszczu ze śniegiem, wahania temperatury wpływają na grubość pokrywy lodowej na zbiornikach wodnych. Co zrobić, aby uniknąć czyhającego na lodzie zagrożenia?", + "35072": "Starogardzka policja prowadzi intensywne, szeroko zakrojone, czynności zmierzającego do ustalenia i zatrzymania mężczyzny.", + "35073": "Rysopis poszukiwanego: wiek ok. 40 lat, na twarzy ma czarny zarost, włosy czarne, krótkie, ubrany był w kurtkę koloru szarego, spodnie jeansowe niebieskie z bocznymi kieszeniami na nogawkach.", + "35074": "Arkadiusz Banach lider klubu PiS (radni Skiba, Strzelczyk, Banach, Wostal). - Klub nasz poprze budżet, ale z wniesionymi poprawkami. Nie jest na miarę oczekiwań, jest prokonsumpcyjny. Po cięciach racjonalizujemy wydatki. Ten kredyt 22 mln zł to niespotykana kwota.", + "35075": "Piotr Cychnerski lider klubu PO (radni Prabucki, Cychnerski, Ruśniak, Grzecznowska, Neumann, Treder). - Ten budżet został dobrze sporządzony, ale nie jest dobry. Z wieloletniej perspektywy napędza dochody bankom.", + "35076": "10 maja 2006 roku dzielni mecenasi zawiadomili prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku o podejrzeniu przekroczenia uprawnień przez biegłych, a Prokuraturę Okręgową o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. 5 lipca 2006 roku prokurator odmówił wszczęcia śledztwa, stwierdzając brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa.", + "35077": "2. Niektóre samochody w firmie mają tzw. przepał (ponadnormatywne zużycie paliwa) rzędu 200 do 500 litrów paliwa miesięcznie. Nie prowadzi się działania w celu wyjaśnienia takiego stanu rzeczy.", + "35078": "3. Do Stacji Demontażu Pojazdów firmy zgłaszają się osoby o wycofanie pojazdów ciężarowych z eksploatacji jedynie na podstawie dokumentów bez dostarczania pojazdu do rzeczywistego demontażu, co jest niezgodne z prawem. Fakt ten następuje na bezpośrednie polecenie Dyrektora (...).", + "35079": "Na warsztaty „Rodzice w szkole” organizatorzy zaprosili 22 nauczycieli i 22 rodziców z 11 szkół z Czarnej Wody, Pieców, Kalisk, Skórcza, Zblewa, Pinczyna, Kleszczewa i Bytoni. Zaproszono również gości z Gimnazjum nr 2 w Malborku, miasta w którym działa Porozumienie Malborskie skupiające przedstawicieli Rad Rodziców miejscowych szkół.", + "35080": "STAROGARD GD. Podrożały stanowiska. Kasuje Agencja Wspierania Przedsiębiorczości. Jest to element wspierania przedsiębiorczości po starogardzku?", + "35081": "Od początku roku droższe są stanowiska na Targowisku Miejskim w Starogardzie Gdańskim. Droższa jest także sprzedaż towarów z ręki, koszyka i wiadra. Kasować te podwyżki będzie dalej Agencja Wspierania Przedsiębiorczości.", + "35082": "Miejscy radni Starogardu poparli projekt uchwały zwiększający opłaty targowe na 2008 rok. Podwyżka opłat uzasadniona została enigmatycznie aczkolwiek logicznie.", + "35083": "Wydział Rozwoju docenił sporą aktywność sportową społeczeństwa i „ciągi przygotowujące młodzież do wyczynu”. Atrakcyjność turystyczna – szlaki. Wielość obiektów nie przekłada się na ich jakość. Jest mało ścieżek rowerowych. Brak atrakcji turystycznej - liczymy na grodzisko w Owidzu. Mocną stroną jest niski wskaźnik narkomanii, za to duży jest wskaźnik przestępczości nieletnich.", + "35084": "STAROGARD GD. Wieczór pod tym hasłem w Starogardzkim Centrum Kultury poprzedził Drogę Krzyżową ulicami Starego Miasta i bardzo z nią korespondował. Aż szkoda, że nie odbył się po niej np. w kościele. Spektakl obejrzałoby znacznie więcej osób, bo jest tego warty.", + "35085": "KOCIEWIE. BYTONIA. W miniony czwartek w Zespole Kształcenia i Wychowania w Bytoni spotkali się przedsiębiorcy z gminy Zblewo z przedstawicielami Starogadzkiego Klubu Biznesu. Ta dynamicznie działająca organizacja po spotkaniu z wicemarszałkiem Strukiem założyła sobie „obkolędowanie” wszystkich gmin powiatu starogardzkiego.", + "35086": "Niestety z zaproszonej setki na spotkaniu pojawiło się zaledwie osiemnastu zainteresowanych przedsiębiorców. Szkoda.", + "35087": "Korzystając z pokazów multimedialnych zaprezentowały nam swoje osiągnięcia w ramach programu „Działaj Lokalnie” i wynikające ze współpracy z Fundacją Pokolenie. Panie zaprezentowały także swoje wyroby i rękodzieła. Szczególnie Paniom z naszego powiatu podobały się szydełkowane ozdoby na pisanki, co nie omieszkano uwiecznić na zdjęciu. Ponadto pojawiła się okazja do wymiany doświadczeń i spostrzeżeń na temat funkcjonowania KGW na Kociewiu i współpracy z lokalnymi władzami i innymi organizacjami pozarządowymi.", + "35088": "Dyrektor Klecha z MZK narzekał, że to na jego autobusach skupiają się problemy drogowe, rynek, skrzyżowania, przepustowość. - Ważne są opinie ludzi mówiące o pozostawieniu miejskiej komunikacji. Dziś, czasem szybciej poruszać się autobusem niż samochodem...", + "35089": "Artur Michna po raz kolejny odświeżył swój pomysł na „bilet metropolitalny”. - Gdzie indziej jadę z przesiadkami na jeden bilet, a u nas? Może wprowadzić bilet całodzienny?", + "35090": "Trzykrotnie miejsca w pierwszej ósemce wywalczył Aleksander Weiss. Najlepiej wyszedł Aleksowi start na 200 metrów stylem klasycznym, gdzie zajął szósta lokatę, w pozostałych dystansach stylu klasycznego (50 i 100 m) zajmował ósmą lokatę. Aleks jest zawodnikiem bardziej predysponowanym do startów na krótkiej pływalni ze względu na doskonałe nawroty i przeciętny wzrost (jak dotychczas), dlatego bardzo cieszy jego waleczna postawa na tych zawodach.", + "35091": "Policja ustaliła sprawców kradzieży, które miały miejsce w styczniu br. na terenie Skarszew.", + "35092": "Sprawcy to siedmiu młodych mieszkańców Skarszew w wieku 14-17 lat. Aż sześciu z nich to nieletni. Natomiast 17-latkiem jest Sebastian G.", + "35093": "Okradli m.in. jedną ze skarszewskich parafii, ich łupem padł fragment dachu z pomieszczenia gospodarczego wartości ponad 400 zł.", + "35094": "Mszę św. koncelebrowali księża: Dariusz Lemann i Wojciech Knopik. W pogrzebie licznie udział wzięli przyjaciele, rodzina, współpracownicy i mieszkańcy Starogardu Gd. Obecny był prezydent Edmund Stachowicz i jego zastępca Henryk Wojciechowski.", + "35095": "STAROGARD GD. Nominowany do Wierzyczanki 2007 – nagrody prezydenta Starogardu Gd. – Remigiusz Grzela, prozaik, poeta i dramaturg.", + "35096": "Remigiusz Grzela (ur. w 1977 w Starogardzie Gdańskim) - prozaik, poeta i dramaturg.", + "35097": "Ukończył Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.", + "35098": "Dwie osoby lekko ucierpiały. Na miejsce przybył prezydent Starogardu. Lokatorzy znaleźli tymczasowe schronienie w hotelu Rekord.", + "35099": "Reporter Portalupomorza.pl był na miejscu zdarzenia. Według mieszkańców ogień zaprószył jeden z uczestników alkoholowej libacji. W mieszkaniu znajdowało się dużo łatwopalnych szmat, które służyły jako posłania.", + "35100": "Takie informacje uzyskaliśmy na gorąco. Nie były one zgodne z wiadomościami podawanymi w miejscowych a także w ogólnopolskich mediach. Wszystkie one informowały o tym, że wykopano 100 kilogramową bombę z okresu II wojny światowej a ewakuacji poddano ponad 1000 uczniów. Rozbieżność faktów była znaczna, więc rzetelność dziennikarska zobowiązywała nas do wyjaśnienia tych nieścisłości.", + "35101": "KOCIEWIE. Rozpoczęły się tradycyjne, coroczne zebrania sołeckie w gminie Skórcz. Pierwsze z nich odbyło się w sali narad Urzędu Gminy a obejmowało Kranek, Ryzowie i Wybudowanie Wielbrandowskie.", + "35102": "Po formalnym powitaniu zebranych przez sołtysa, Romana Płaczka głos zabrał wójt, Erwin Makiła i przemawiał prawie półtorej godziny.", + "35103": "BARŁOŻNO. Jarosław Z. lat 19 (zam. pow. starogardzki) będąc w stanie nietrzeźwości 1,27 mg/dm3 usiłował dokonać rozboju na mężczyźnie lat 65 (zam. pow. starogardzki) po uprzednim przewróceniu poszkodowanego na ziemię, bijąc go rękoma po całym ciele z zamiarem zaboru pieniędzy, lecz zamierzonego czynu w pełni nie dokonał z uwagi na spłoszenie przez nadjeżdżający pojazd. Sprawcę osadzono w PDOZ.", + "35104": "Wczoraj, 21 stycznia br. ok. godz. 10 dyżurny starogardzkiej KPP przekazał patrolowi OPI komunikat, że ulicami Starogardu porusza się samochód osobowy ford mondeo, którego kierujący może być pod wpływem alkoholu. Przy ul. Hallera policjanci zatrzymali do kontroli drogowej wskazany pojazd. Od kierowcy wyczuwalna była silna woń alkoholu. Mężczyznę przewieziono do komendy, gdzie poddano badaniu na zawartość alkoholu. Jarosław K., 40-letni starogardzianin w wydychanym powietrzu miał blisko 4 promile alkoholu!", + "35105": "Prawie 1200 litrów spirytusu, jedna osoba zatrzymana oraz zlikwidowana nielegalna rozlewnia to efekt pracy kryminalnych z gdyńskiej komendy miejskiej oraz policjantów z komisariatu na Witominie.", + "35106": "W wyniku pracy operacyjnej kryminalnych w zabudowaniach po byłej stadninie koni na obrzeżach miasta została zlikwidowana rozlewnia spirytusu.", + "35107": "Pewien mieszkaniec Starogardu korzystając z aukcji internetowej kupił telefon komórkowy Nokia N 80. W celu zapłaty dokonał przelewu na wskazane przez sprzedającego konto pieniędzy w kwocie 475 złotych. Poszkodowany do dnia dzisiejszego nie otrzymał zakupionego telefonu.", + "35108": "Inny mieszkaniec stolicy Kociewia powiadomił o oszustwie dokonanym na jego szkodę przy zakupie filmu DVD na aukcji internetowej. Stracił 48 zł.", + "35109": "5. Wójt, dr inż. Sławomir Bieliński uczestniczył w naradzie w Komendzie PSP w Starogardzie Gdańskim poświęconej zagadnieniom ochrony przeciwpożarowej w gminach powiatu starogardzkiego.", + "35110": "7. Robocze spotkanie z sołtysami.", + "35111": "10. Posiedzenie Komisji Ochrony Środowiska i Rolnictwa Rady Powiatu Starogardzkiego w Bolesławowie, na temat rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. Gościem spotkania był wiceminister Kazimierz Plocke.", + "35112": "Rosjanie jednak wyparli się wszystkiego, zrzucając zbrodnię na Niemców. Od tego momentu użyli wszystkich sposobów, aby kłamstwem tumanić prawdę, aby zmusić świat do milczenia. Niemiecką współpracę z Genewskim Czerwonym Krzyżem i pytania polskiego Rządu Londyńskiego nazwali faszystowską prowokacją. Zerwali wątłe stosunki dyplomatyczne z gabinetem Sikorskiego. Już wtedy wiedzieli, że trzeba będzie w powojennej Polsce zmontować gabinet sowieckich konfidentów typu Bolesława Bieruta, czy Wandy Wasilewskiej.", + "35113": "Kolejnym etapem warsztatów były pogadanki dotyczące zwyczajów, obrzędów i symboli wielkanocnych. Na koniec warsztatów - zajęcia kulinarne, podczas których młodzież miała możliwość popisać się inwencją w ozdabianiu mazurków i przygotowaniu tradycyjnych wielkanocnych potraw.", + "35114": "Projekt zakończył się uroczystym śniadaniem wielkanocnym. Liczymy, że dzięki udziałowi w zajęciach młodzież rozwinie zainteresowania i zdolności manualne, ponadto zdobędzie wiedzę na temat obrzędów i obyczajów wielkanocnych, które przenosić będzie do swoich domów.", + "35115": "Informacja wydawać się może sensacyjna, ale uzyskaliśmy jej potwierdzenie z dwóch źródeł. Nie zaprzeczyli jej nowi właściciele \"Neptuna\" Mariusz Szwarc oraz Tomasz Pastwa. Potwierdził ją natomiast projektant aquparku, profesor Ireneusz Zakrzewski z Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej.", + "35116": "Udało nam się zdobyć wstępną wizualizację projektowanego aquaparku.", + "35117": "Program jest finansowany ze środków Unii Europejskiej i ma na celu stymulowanie lokalnych inicjatyw na rzecz rozwoju obszarów wiejskich na Spiszu. Obejmuje swym zasięgiem trzy gminy Łapsze Niżne, Nowy Targ oraz Bukowinę Tatrzańską. Pomimo, że Spisz obejmuje w całości tylko gminę Łapsze Niżne, a w przypadku dwóch gmin tylko ich mniejsze części, to projekt będzie realizowany na całym obszarze (we wszystkich wsiach).", + "35118": "W Gazecie Kociewskiej będziemy na bieżąco prezentować kalendarze zgłoszone do udziału w plebiscycie. W dniu 6 lutego opublikujemy wykaz wszystkich kalendarzy zgłoszonych do plebiscytu.", + "35119": "Głosowanie na Najciekawszy Kalendarz Ścienny 2008 r. odbywać się będzie za pomocą Kuponów Plebiscytowych publikowanych w Gazecie Kociewskiej. Kupon opublikujemy w dniu 13 lutego.", + "35120": "Protest Prawa i Sprawiedliwości ma trwać bezterminowo i – jak zapowiadają działacze tej partii - odbywać się będzie codziennie w innej miejscowości woj. pomorskiego.", + "35121": "W dniu otwarcia kas na bramkach wyjazdowych A-1 protestowali na trasie gdańscy politycy PiS z posłem Jackiem Kurskim na czele.", + "35122": "Byliśmy też w Bourges, zwiedzaliśmy tamtejsza świątynię i wdrapaliśmy się na sam szczyt kościelnej wieży z tarasem widokowym. Wędrowaliśmy po okolicznych lasach, których drzewa oplecione były dziką winoroślą. To już nie były nasze lasy. Tam jest inne poszycie, inne drzewa, wszystko bardziej wysuszone.", + "35123": "Komenda Powiatowa Policji w Starogardzie Gdańskim prowadzi śledztwo w sprawie rozboju na mieszkance Starogardu i poszukuje sprawcy tego przestępstwa.", + "35124": "Do zdarzenia doszło w sobotę, 26 stycznia br. ok. godz. 5.30 w Starogardzie Gd. przy ul. Jagiełły. Sprawca używając przemocy, doprowadził swoją ofiarę do stanu bezbronności, po czym zabrał jej torebkę i zbiegł. Policja dysponuje portretem pamięciowym mężczyzny.", + "35125": "2.000 litów paliwa mają na przejechanie 4 tys km. Będą jechać po 18 godzin dziennie. Dłuższe postoje, to zamarznięte oleje i postój... W koszyku od prezydenta dostali kociewskie produkty. Ten „gorszy” odcinek trasy liczy 18 tys kilometrów. Łącznie wyprawa przejedzie około 40 tys. km.", + "35126": "Zapewniał ekspedientkę, że może jej pomóc, jeśli poda mu numery kart doładowujących telefony komórkowe. Mówił, że kiedy to zrobi, on zniweluje dług. Kobieta zaufała oszustowi i podała numery z 28 kart. Następnie nakazał jej przeciąć kabel terminala drukującego karty doładowujące. W ten sposób mężczyzna oszukał sprzedawcę na kwotę ponad 4 tys. złotych.", + "35127": "Szacowane straty jakie poniósł skarb państwa z tytułu wyrobu nielegalnego alkoholu wynoszą około 66 tysięcy złotych.", + "35128": "Jeżeli okaże się, że nielegalny spirytus został wprowadzony do obiegu, a jego spożycie zagrażało życiu lub zdrowiu ludzi, to zatrzymanemu mężczyźnie grozi kara do 8 lat pozbawienia wolności.", + "35129": "Podczas zajęć rękodzielniczych, mimo początkowego wątpienia we własne możliwości, młodzież tworzyła ozdoby wielkanocne. Uczniowie wykonali baranki wielkanocne z masy solnej, ozdobne koguciki z siana, pisanki tworzone różnymi technikami, m.in. z masy papierowej oraz wiosenne gałązki z kwiatami. Wszystkie prace znalazły się na specjalnie przygotowanej wystawie.", + "35130": "Otrzymaliśmy informację od organizatorów starogardzkiej \"Orkiestry\" w tej sprawie.", + "35131": "Informujemy, iż XVI Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w Starogardzie Gdańskim został przeniesiony z Miejskiej Hali Sportowej do Starogardzkiego Centrum Kultury. Startujemy o godz. 14.00. Zapraszamy do wzięcia udziału w licytacjach o 20.00 spotkamy się na stadionie im. Kazimierza Deyny przy ul. Olimpijczyków Starogardzkich 1, gdzie wspólnie obejrzymy pokaz fajerwerków.", + "35132": "Tyle informacja. Pozostawiamy ją bez komentarza...", + "35133": "Uszanujmy więc to, co mamy - w imię jakości życia przyszłych pokoleń. Strzeżmy praw przyrody napiętnując bezmyślność, szkodnictwo społeczne i głupotę tych, którzy ich nie rozumieją lub nie chcą zrozumieć.", + "35134": "Na straży problemów, o których mowa stoi Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. – o ochronie przyrody, która w swoim art.131 ust. 12 precyzuje sankcje za takie czyny.", + "35135": "Po zakupie część stacji rozebrał i rozpoczął przebudowę i rozbudowę kompleksu zabudowań stacji i adaptację przyległego terenu. W trakcie modernizacji wymienił stare zbiorniki paliwowe. Teraz nowoczesne zbiorniki dwupłaszczowe spełniają aktualne wymogi bezpieczeństwa i posiadają system czujników, umożliwiających całodobową kontrolę Orlenu, szczelności oraz poziomu i jakości paliw znajdujących się w zbiornikach.", + "35136": "KOCIEWIE. W Starogardzie Gd. w ramach przebudowy drogi krajowej 22, przebudowywane są także chodniki.", + "35137": "Przy Ognisku Pracy Pozaszkolnej przy ulicy Sikorskiego powstaje chodnik i ścieżka rowerowa skręcająca w ulicę Skarszewską. Budowalańcy zostawili na środku chodnika zmurszały słup energetyczny, tylko patrzeć kiedy się przewróci. Czy Energa mogłaby się zainteresować swoim majątkiem? Bo, taki jak na zdjęciach prestiżu jej nie dodaje.", + "35138": "O 20. na stadionie im. Kazimierza Deyny miało miejsce \"Światełko do Nieba\", czyli pokaz sztucznych ogni. Przeczytano tam również list wystosowany przez Jurka Owsiaka do mieszkańców Starogardu Gd.", + "35139": "Podczas akcji zebrano ok. 47306 zł.", + "35140": "(A.R.)", + "35141": "KOCIEWIE. W Starogardzie Gd. kierowca ciężarówki z dźwigiem przewoził pustaki. Kilka spadło na przejście dla pieszych. Kierowca nie zatrzymał się, pustaki zostały – dla policji, aby mogła poszukać sprawcę...", + "35142": "Piotr Kołakowski został nowym prezesem Zakładu Utylizacji Odpadów “Stary Las”, mimo, że konkurs wygrał Janusz Urban. Po tym, jak dotychczasowy prezes Andrzej Grzyb został senatorem wspólnicy musieli wybrać nowego prezesa.", + "35143": "W sali Urzędu Miejskiego w Starogardzie Gd. w drugiej części obrad uczestniczyło 13 wspólników. Obrady prowadził wójt gminy wiejskiej Starogard Gd. Stanisław Połom.", + "35144": "Na posesji policjanci zabezpieczyli: ponad 200 plastikowych butelek i ponad 800 szklanych. Część z nich była wypełniona cieczą. Ponadto znaleźli kilkaset kapsli, kilkadziesiąt arkuszy z etykietkami spirytusu oraz urządzenia służące do przelewania cieczy, kapslowania butelek i naklejania etykiet.", + "35145": "Obaj 23-letni starogardzianie trafili do policyjnego aresztu.", + "35146": "Tomasz D. jest podejrzewany o dokonanie co najmniej kilkunastu kradzieży z włamaniem do samochodów na terenie Starogardu. Jego łupem padały głównie radioodtwarzacze i głośniki. Jak ustalili policjanci, przestępstw tych dokonywał będąc na przepustkach z zakładu karnego.", + "35147": "Pilotażowy Program Leader+ wdrożony został w ramach dwóch schematów. Celem Schematu I było stworzenie Lokalnej Grupy Działania (LGD) czyli grupy mieszkańców Spisza, którzy wyrażą chęć uczestniczenia w realizacji Projektu. LGD zostało zarejestrowane jako stowarzyszenie oraz opracowało Zintegrowaną Strategię Rozwoju Obszarów Wiejskich Spisza i Okolicy.", + "35148": "KOCIEWIE. Wyróżnienia dla młodych plastyków. Prezydent Starogardu Gd. Edmund Stachowicz wręczył nagrody laureatom eliminacji miejskich X edycji Ogólnopolskiego Konkursu Plastycznego dla dzieci i młodzieży pod hasłem \"112 w trudnej sprawie - nie używaj przy zabawie\". Organizatorem konkursu był Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego.", + "35149": "Na stoisku pani Danusi królowały palemki, z którymi każdy z nas powinien iść następnego dnia (niedziela) w procesji. Nie były drogie: wiązanka kotków czyli bazi – 1,50-2 zł, rozwinięte brzozowe gałązki - 1 zł, a bukszpan 1,50 - 2 zł za spory pęczek. Z bukszpanem to trochę wcześnie, bo przecież do przyozdabiania koszyczka ze święconym został równy tydzień.", + "35150": "Wiceprezydent Starogardu Gd. Henryk Wojciechowski powiedział, iż dopuszczenie do zablokowania kont przez komornika grozi przynajmniej dwutygodniowym paraliżem dla Urzędu Miejskiego. Co ciekawe władze miasta nie dostały jeszcze uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego. Wyroku, który jest ostateczny i żadna kasacja go nie zatrzyma. Prezydent Stachowicz mówił o terminie dwumiesięcznym. Uważamy, że goniec przyniósłby je szybciej pieszo z Gdańska.", + "35151": "Kocham, kocham, kocham. Wypowiadamy je w różnych sytuacjach i z różnych powodów. Walentynki są wspaniałym pretekstem aby słowo kocham powtarzać jeszcze częściej. Ale po co? Czy warto kochać? To pytanie zadaliśmy mieszkańcom Domu Pomocy Społecznej im. św. Elżbiety w Starogardzie Gdańskim, pani Walentynie i panu Edmundowi.", + "35152": "Ewangelia dzisiejszej niedzieli jak Chrystus opuszcza Nazaret. Osiedla się w Kafarnaum nad jeziorem i zaczyna swoją publiczną działalność. Zaraz też przechodzą obok Jeziora Galilejskiego jego pierwsi uczniowie. Oni też opuszczają wszystko ojca, łodzie. Rezygnują ze swego zawodu i idą do Chrystusa. Będą teraz przez trzy lata, strukturą Chrystusa formowali aby potem zostać posłanym na cały świat i głosić Ewangelię wszelkiemu stworzeniu.", + "35153": "Dzieci pani Doroty: Emilia ma 15, Marcin 13, Mariusz 12, Mateusz 10 lat, a najmłodsza Oliwia prawie pół roku mają wreszcie ludzkie warunki.", + "35154": "Pani Dorota z swoim partnerem Lechem Garańczykiem i dziećmi przeprowadziła się na Główną, w sąsiedztwie Urzędu Gminy w listopadzie. Przypomnijmy, ze wcześniej mieszkali w stuletnim, drewnianym domu, krytym strzechą, przy ulicy Młyńskiej.", + "35155": "Zawodniczkom sekundowali: wójt gminy Osieczna Barbara Tomczak, wójt gminy Kaliska Antoni Cywiński, wójt gminy Lubichowo Sławomir Bieliński, wójt gminy wiejskiej Skórcz Erwin Makiła, wójt Zblewa Krzysztof Trawicki, wspomniany wójt gminy Starogard Gd. Stanisław Połom, a nawet Edmund Stachowicz, prezydent Starogardu Gd. Panie ze Skarszew pełniły rolę obserwatorek. Mamy nadzieje, że dołączą do koleżanek w przyszłym roku, bo zabawa była przednia. Nie mówiąc już o przysmakach serwowanych przez gospodarne Kociewiaczki.", + "35156": "Antoni z Zielonej Góry: - Poseł Andrzej Pęczak zamiast tracić czas na pisanie skarg do Najwyższej Izby Kontroli, powinien wziąć się za robotę i zarobić na swój pobyt w areszcie (Smutne wakacje posła, \"GL\" z 20, 21 sierpnia). A pieniądze, które idą na jego utrzymanie powinny trafić do samotnych matek, emerytów, bezdomnych. Potrzebujących jest wielu.", + "35157": "- Poinformowaliśmy go o całej sytuacji - wyjaśnia Z. Wojtków.", + "35158": "Ich zdaniem pomysł przejęcia oddziału przez Energetykę, powinien być z nimi wcześniej przekonsultowany. - Nie ustalono z nami także pakietu gwarancji pracowniczych - dodaje działacz. - Tak więc umowa pomiędzy ZGW a Energetyką o gwarancjach pracowniczych jest bezprawna i narusza interes załogi.", + "35159": "- Niestety, nie mieliśmy szansy na przedstawienie naszego stanowiska w tych sprawach, gdyż ani mnie, ani nikogo z moich urzędników telewizja nie chce gościć - mówi prezydent Zbigniew Rybka. - Jeżeli nie zapłacimy Masterowi za pokazanie się na ekranie, to nas tam nie ma. A nawet, kiedy chcemy zapłacić, to też musimy liczyć się z odmową.", + "35160": "Bogumił Gibert, leśniczy z Leśnictwa Wężnik twierdzi, że w środowisku wiejskim kradzież drzewa to coś normalnego. - Nasze działania są coraz skuteczniejsze. Niestety, teren nad jeziorami nie należy do nas, więc nic na ten temat nie wiem. Do kogo może należeć? Prawdopodobnie do Polskiego Związku Wędkarskiego, bo oni dzierżawią jeziora - domyśla się leśniczy.", + "35161": "Dziś znów piszemy w gazecie o zdolnej młodzieży, nagrodach, dyplomach. Aktywnych nastolatkach, którym się dużo chce. Uczą się i pomagają innym. Wierzą w to, co robią. Wczoraj pokazywaliśmy laureatów olimpiady wiedzy ekonomicznej. W tych wynikach jesteśmy w krajowej czołówce. Naprawdę rzadko się zdarza w województwie, że w jakiejś dziedzinie sięgamy po pierwsze miejsca.", + "35162": "Cimoszewicz twierdzi, że nie jest pierwszym politykiem, którego ktoś chce zniszczyć przy pomocy fałszowania dokumentów. Była sprawa \"Bolka\" - Wałęsy, \"Olina\" - Oleksego, \"Kazika\" - Buzka. Wczoraj nie powiedział, kto go chce zniszczyć, ale wielokrotnie wskazywał na osoby związane ze służbami specjalnymi.", + "35163": "- Do niedawna nie wiadomo było, jak te skóry konserwować. Każdy myślał, że wystarczy włożyć do worka z solą i zanieść na strych. Opracowano jednak sposób konserwacji i dzięki temu udaje się przechowywać skóry dłużej bez szwanku - zdradza H. Naranowicz.", + "35164": "Kobiety, które spotkaliśmy na polach cykorii pod Templewem, są spółdzielczyniami z Piesek. - To nasze plantacje, więc żeby przetrwać, musimy zasuwać całymi godzinami z haczkami w ręku - twierdzą. - Jak któraś nie wytrzymuje, to bierze środki przeciwbólowe.", + "35165": "Jak jednak podkreślają spółdzielcy, na zbolały kręgosłup nie ma nic lepszego, niż masaże. We wsi nie ma masażysty, więc trzeba korzystać z pomocy najbliższych.", + "35166": "O tym, że niektórzy lekarze w szpitalu zarabiają po 10 tys. zł, mówił wczoraj radnym w Szczańcu F. Karczyński. M. Lebiotkowski zapewnia, że dochody w wysokości 17 tys. to wyjątki wynikające m.in. z zastępowania lekarzy, którzy są na urlopie. Dotyczy to tylko pracowników na kontraktach, a nie na etacie. Z powodu braków kadrowych niektórzy lekarze mają po 15 dyżurów w miesiącu.", + "35167": "- To zależy od przyznania pieniędzy na ten cel - informuje dyrektor zielonogórskiego zarządu dróg wojewódzkich Helena Włodarczyk. Za to przebudowany zostanie odcinek między Smardzewem a Babimostem.", + "35168": "A co z dziurawym poboczem i wąską jezdnia? - Nasi urzędnicy przyjrzą się drodze. Największe dziury zostaną załatane - obiecuje H. Włodarczyk.", + "35169": "Mieszkańcy Dębinki i Rytwin zastanawiają się, po co im właściwie gmina. Zwłaszcza, że nie wiedzą do końca, do której należą.", + "35170": "Gminy Tuplice i Trzebiel położone są od siebie o rzut kamieniem. Raptem cztery kilometry.", + "35171": "- To całkowita paranoja - denerwuje się proszący o anonimowość mieszkaniec wsi Rytwiny w gminie Trzebiel. - Jadąc do mojego urzędu gminy mijam urząd w Tuplicach. Czy nie byłoby prościej, gdybyśmy należeli do Tuplic?", + "35172": "- Dlaczego urządził pan swoje dzieci za granicą? - Na pytanie Eleonory Szymkowiak Cimoszewicz odpowiedział, że nie wysyłał dzieci do Stanów Zjednoczonych. - Moje dzieci czuły się fizycznie zagrożone w Polsce. Córka w ciągu dwóch tygodni otrzymała dwa tysiące pogróżek, że zostanie zabita - wyjaśnił i dodał, że chciałby mieć dzieci przy sobie, ale one \"podejmują decyzje samodzielnie\".", + "35173": "Anna P. jest szefową apteki w Krośnie Odrzańskim. - Nie mam zeszytu, tylko program komputerowy, w którym jest specjalna opcja \"kolejka\" - wyjaśnia. - Pacjentów, którzy są nam coś winni, umieszczamy właśnie w tej opcji. A usuwamy z niej, gdy spłacą dług. Mimo takiego nowoczesnego rozwiązania i tak mam sporo kłopotów.", + "35174": "Kierowca z Zielonej Góry: - Chciałbym jeszcze zabrać głos w sprawie tej nieszczęsnej drogi S3. Wydaje mi się, że ci z Warszawy nie mają żadnego interesu na tym obszarze i przez to są takie problemy. Gdyby tylko ogłoszono przetarg na ten teren i ktoś z Warszawy kupiłby go, to droga powstałaby w miesiąc.", + "35175": "Dr Roman Monczak podkreślił, że aparaty do mammografii nie mają jednak certyfikatu. A cytologię niektórzy lekarze robią nie wiadomo jak i gdzie. Bez trzymania standardów. Bez etyki.", + "35176": "- To do kogo chodzić? - wypytywały doktora Monczaka panie z sali.", + "35177": "- Znajomy onkolog podpowie, gdzie są dobre i bezpłatne badania.", + "35178": "Gdy policjanci przyjechali do siedziby spółki, związkowca już na sali nie było. - Uciekł z firmy, zatrzymaliśmy go jednak - mówi rzecznik policji Donata Wojnicz.", + "35179": "Początkowo szef związku nie chciał poddać się badaniu alkomatem. Na komendzie zmienił zdanie. Alkomat wskazał prawie dwa promile alkoholu.", + "35180": "- Naprawdę? To gdzie ja kandyduję? - zdziwiła się Wiesława Klucznik.", + "35181": "Zapewniła, że jej nazwisko trafiło na listy bez jej wiedzy. - Nikt mnie o nic nie pytał, nic nie proponował - mówi. - Zrobiono mi tym wielkie świństwo, bo po waszym artykule ludzie się ze mnie śmieją.", + "35182": "Czy jest szansa, aby chociaż w ankietach nasze wyniki były lepsze, a przyszłość bardziej różowa? A jakże. W sondażu odpytano nieco ponad tysiąc mieszkańców Polski, ale tych, którzy mają 15 lat i więcej. Tymczasem wystarczyło posłuchać polityków. Podczas spotkania wyborczego kandydat Włodzimierz Cimoszewicz stwierdził, że widzi szansę na zmianę oblicza Polski w ciągu najbliższych 15 lat. Trzeba zatem pytać o nadzieje Polaków, którzy mają mniej niż 15 lat.", + "35183": "Olbrzymie tiry parkują na osiedlowych ulicach. Przyjeżdżają późnym popołudniem i odjeżdżają rano, chociaż za takie postoje grożą im mandaty.", + "35184": "- Jadąc do pracy, omijam ciężarówkę, która stoi na jezdni i blokuje cały jeden pas - denerwuje się mieszkaniec ul. Bora - Komorowskiego. Podobnie jest m.in. na placu Jana Pawła II czy Czartoryskiego na Górczynie.", + "35185": "Studzieniec, Jeleniów i Osiek znalazły się na liście laureatów właśnie rozstrzygniętego konkursu Nasz Sposób na Biedę na Wsi.", + "35186": "Na konkurs wpłynęło 250 projektów, zgłoszonych przez organizacje pozarządowe z całego kraju. Nagrody w postaci grantów łącznej wartości 250 tys. zł przyznano 27 projektom. Aż trzy z nich pochodzą z woj. lubuskiego.", + "35187": "Dyrektor dodaje, że urząd pracy wygrał dwa konkursy - dało to ponad 1 mln zł na dotację dla bezrobotnych, którzy starają się uruchomić własną działalność gospodarczą oraz na zorganizowanie nowych miejsc pracy. Dzięki temu ok. 1,3 tys. bezrobotnych skorzystało z dofinansowania, które pozwoliło im podjąć pracę. Do końca roku mają być uruchomione kolejne programy finansowane z Unii Europejskiej na szkolenia, doradztwo, prace interwencyjne, staże i zorganizowanie nowych miejsc pracy.", + "35188": "Sławomir Maciejewski z Zielonej Góry: - Wypowiedzi polskiego rządu w związku z zamachami w Londynie są kłamstwem. Nie jesteśmy przygotowani na wypadek ataków terrorystycznych (Londyn 7.07.2005, \"GL\" z 8 bm.). Nie mamy wystarczających środków transportu ani łączności, aby odpowiednio zareagować w takiej sytuacji.", + "35189": "Jak się dowiedzieliśmy, nie ma obowiązku rozpisywania konkursu na radę, a burmistrz miasta obligatoryjnie powołuje organ do życia, co też uczynił. Jak uzasadnia wybór? Szczególnie, osoba szefa zarządu Portu Lotniczego budzi kontrowersje.", + "35190": "Uważam, że doświadczenie osób, które są spoza “malborskiego podwórka” jest bardzo przydatne – twierdzi Andrzej Rychłowski, burmistrz Malborka. - Pan Machczyński ma bardzo duże doświadczenie i tego zamierzamy skorzystać – przekonuje włodarz.", + "35191": "Do dnia zamknięcia tego wydania naszej gazety nie podjęto decyzji o rozstrzygnięciu przetargu na korzyść McDonald's Polska, ale skoro wpłynęła tylko jedna oferta...", + "35192": "Zgodnie z wymogami, za 0,4 ha gruntu, sieć fast-foodów będzie płacić co miesiąc ponad 10,5 tys. zł za dzierżawę. Ma wybudować ogólnodostępne parkingi, drogę dojazdową i nasadzić zieleń w otoczeniu restauracji. Inwestor będzie również partycypował w kosztach budowy drugiego malborskiego ronda na skrzyzowaniu ulic Piastowskiej i Parkowej.", + "35193": "MALBORK. Do schroniska dla bezdomnych zwierząt w Starogardzie Gdańskim trafiły dary od malborskich dzieci: karma, koce, kołdry, miski, smycze, obroże oraz zabawki.", + "35194": "Akcję zorganizowało niedawno powołane Malborskie Stowarzyszenie Przyjaciół Zwierząt “Reks”.", + "35195": "Jeszcze przed świętami, do podopiecznych starogardzkiego schroniska trafiło 30 kg suchej karmy, 40 kocy, kołdry, kojce z gąbki oraz puszki z jedzeniem dla zwierząt.", + "35196": "– Turysta jest mile widziany, ale my tez coś z miasta chcemy mieć – odzywały się głosy z sali.", + "35197": "Z zacietrzewieniem komentowano poczynania władz poprzednich kadencji, które na planach się skończyły. Padło też dużo gorzkich słów pod adresem obecnego burmistrza.", + "35198": "MALBORK. Władze miasta chcą pozbyć się kłopotu – szukają inwestora, który chciałby kupić Miejski Zakład Komunikacji. Jeżeli nie będzie chętnych miasto będzie musiało dofinansować zakład", + "35199": "Miasto robi drugi krok zmierzający do prywatyzacji Miejskiego Zakładu Komunikacji. Od poniedziałku, potencjalni inwestorzy mogą pobierać materiały informacyjne o sytuacji prawnej i ekonomiczno-finansowej spółki oraz procedurą rokowań w malborskim magistracie.", + "35200": "MALBORK. Aneta Florczyk – siłaczka z Malborka – przeszła do następnego etapu turnieju „Gwiazdy tańczą na lodzie”.", + "35201": "Kolejny odcinek show „Gwiazdy tańczą na lodzie” z udziałem malborskiej siłaczki Anety Florczyk okazał się dla niej nie mniej fartownym niż poprzedni. Aneta znalazła się w grupie szczęśliwców, którzy bawić będą widzów następnym razem.", + "35202": "MALBORK. - Trzeba się czasami pokłócić, bo życie byłoby nudne – mówi pani Jadwiga Studzińska. Poseł Cymański docenił...", + "35203": "Jadwiga i Władysław Studzińscy obchodzili 50 rocznicę zawarcia związku małżeńskiego. Są szczęśliwymi rodzicami, mają pięciu synów i jedną córkę, a także są dziadkami dla czternaściorga wnucząt.", + "35204": "Długiego stażu małżeńskiego gratulował poseł Tadeusz Cymański.", + "35205": "Miłość i zrozumienie receptą na udane małżeństwo.", + "35206": "– Chcę zmienić to miasto, mam takie ambicje i to zrobię – stanowczo podkreślił na koniec Andrzej Rychłowski.", + "35207": "W jednym z najbliższych wydań naszej gazety postaramy się jak najprościej, krok po kroku opisać zmiany, które obejmą pl. Narutowicza i ul. Kościuszki. Informacja będzie służyć mieszkańcom całego miasta, by rozwiać domysły, spekulacje i plotki.", + "35208": "Władze gminy zaplanowały na ten rok poważne inwestycje, ale wszystko zależy od tego, czy posiadane środki pozwolą na ich realizację. Potrzebna jest przede wszystkim nowa remiza dla OSP, sieć wodociągowa w jednej części miasta i we wsi Dębina oraz nowa płyta boiska piłkarskiego na miejskim stadionie.", + "35209": "MALBORK. Z wielkiego bałaganu w samym centrum Malborka, spod kłębowiska rur i gruzu wyłania się powoli uporządkowany teren, który niebawem będzie pierwszym, prawdziwym rondem w mieście.", + "35210": "Na skrzyżowaniu ulic Kościuszki, Mickiewicza i Piłsudskiego, a ściślej mówiąc pod skrzyżowaniem, po pierwsze, została wymieniona cała infrastruktura podziemna. Pierwotna kanalizacja sanitarna miała kanały piętrowe: górą płynęła deszczówka, dołem ścieki. Mieszała się zawartość kanałów, czego efektem był rozchodzący się, szczególnie latem, odór.", + "35211": "Wydaje się, że od ubiegłego roku, szanse na to, byśmy na płycie wojskowego lotniska zobaczyli pasażerskie samoloty wzrosła. I tak, jak inni, na ten cel muszą wyłożyć grube miliony, malborski samorząd musiałby wydać mniej, bo około 20 mln złotych na budowę terminala. Bo teren, wojsko może nieodpłatnie przekazać w użytkowanie, jak ma nadzieję burmistrz.", + "35212": "MALBORK. 28-letnią mieszkanka Nowego Stawu przebywała z czworgiem małoletnich dzieci na placu zabaw. Dziwnie się zachowywała. Miała ponad 4 promile we krwi!", + "35213": "Policjanci z malborskiej komendy zatrzymali 28-letnią mieszkankę Nowego Stawu. Kobieta była nietrzeźwa i przebywała z czworgiem małoletnich dzieci na placu zabaw. Teraz niefrasobliwa matka może odpowiedzieć za narażenie dzieci na niebezpieczeństwo. Na pewno sytuację rodziny rozpatrzy sąd.", + "35214": "Benedykt XVI oraz Prezydium Episkopatu Polski złożyli kondolencje po katastrofie samolotu wojskowego.", + "35215": "Ich życie zostało tragicznie przerwane na lotniczym szlaku napisał Ojciec Święty Benedykt XVI składając kondolencje po katastrofie, w której zginęło 20 oficerów lotników Wojska Polskiego.", + "35216": "Najprawdopodobniej do wojewody pomorskiego trafił protest mieszkańców Pl. Narutowicza, który z kolei zwrócił się do Rady Miasta o uchylenie uchwały na dzierżawę bez przetargu i zakwestionował tryb podjęcia decyzji przez radę – tłumaczy Andrzej Rychłowski, burmistrz Malborka. - Szkoda, bo to opóźni nam budowę, ale by nie przedłużać procedur, rozpisaliśmy przetarg na dzierżawę tego terenu – wyjaśnia.", + "35217": "14 stycznia zapraszamy wszystkie dzieci na lodowisko. Będą konkursy, niespodzianki, zabawy na lodzie oraz rozgrzewająca gorąca zupa.", + "35218": "Natomiast 25 stycznia, także na lodowisku, od 9 do 11 odbędzie się bal przebierańców. W programie występy bębniarzy i cheerleaderek, a także gorący posiłek. Dla wszystkich przebierańców odbędzie się konkurs na najciekawszy i najzabawniejszy strój.", + "35219": "Dodajmy, że kilka dni później znak zakazu zatrzymywania został przestawiony, a w miejscu, gdzie nieprawidłowo zaparkował nasz Czytelnik, dziś jest miejsce parkingowe dla osoby niepełnosprawnej.", + "35220": "Niepełnosprawny mieszkaniec miasta ma świadomość, że złamał przepisy i zapłaci grzywnę, którą wymierzył Sąd Grodzki. Nie godzi się jednak z nierównym traktowaniem.", + "35221": "W jednej z miejscowości gminy Sztum, policjanci znaleźli dziuplę samochodową, w której znajdował się skradziony opel vectra z usuniętymi już znakami identyfikacyjnymi. Ponadto, stróże prawa zabezpieczyli dużą ilość części samochodowych i przedmioty mogące pochodzić ze skradzionych aut. Dziupla znajdowała się na terenie gospodarstwa rolnego 30-letniego Zbigniewa B.", + "35222": "Chodzi o kwotę rzędu 100 - 200 tys. zł. Nie robiliśmy jeszcze kalkulacji szczegółowej. Ostateczny koszt będzie możliwy do określenia po sprecyzowaniu technologii, w jakiej ma być wykonana figura.", + "35223": "Czy to jedyne źródło finansowania - dary na rzecz fundacji? Czy są, lub będą, jakieś inne?", + "35224": "Jest to podstawowe źródło finansowania - inne wymagają analizy stosownych przepisów o fundacjach.", + "35225": "W jakim stanie jest figura? \"Rozsypanym\" i trzeba ją zrekonstruować?", + "35226": "Nasza Czytelniczka próbowała dowiedzieć się, skąd wzięła się kwota na rachunku, który otrzymała. Jednak telefonicznie okazało się to niemożliwe, mgliste tłumaczenia nie wyjaśniły tej sprawy. Ponoć decyzję o podwyżce stawki podjął zarząd spółki, między innymi dlatego, że wywóz śmieci co 2 tygodnie nie jest zgodny…. z przepisami Sanepidu", + "35227": "Również nam nie udało się ustalić, jakie są stawki za wywóz nieczystości.", + "35228": "Cóż, cuda się zdarzają. Załóżmy, że w piątek właściciel punktu złożył komplet dokumentów, jeszcze tego samego dnia zebrała się Miejska Komisja ds. Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i wydała pozytywną opinię. W poniedziałek przedsiębiorca otrzymał zgodę, która, według słów burmistrza, uprawomocni się za kilka dni. Od piątku znów napijemy się”grzańca” serwowanego przy lodowisku miejskim w Malborku. Naszym zdaniem, ten przebieg wydarzeń można włożyć między bajki.", + "35229": "Na początku marca, komendant powiatowy policji w Nowym Dworze Gdańskim powołał Nieetatowy Zespół Wodny. To odpowiedź na wnioski Straży Rybackiej oraz potrzeby mieszkańców powiatu trudniących się rybołówstwem.", + "35230": "Zespół Wodny głównie ma uniemożliwiać popełnianie przestępstw i wykroczeń związanych z nielegalnym połowem ryb i naruszaniem przepisów dotyczących ochrony środowiska wodnego.", + "35231": "W sobotnie południe, mimo mrozu i silnego wiatru, na lodowisku było dość gwarno. W małej przyczepie kempingowej można kupić słodycze, napoje, a do piątku włącznie również ...grzane wino.", + "35232": "Zapytany pracownik o możliwość wypicia “grzańca”, poruszony odpowiedział, że owszem, było to możliwe, ale już nie jest.", + "35233": "– Jakaś nadgorliwa redaktorka rozdmuchała sprawę w Gazecie Malborskiej – powiedział.", + "35234": "Rekonstrukcja z pewnością będzie przebiegała na podstawie jakichś dokumentów, przekazów?", + "35235": "Jest bardzo bogaty materiał ikonograficzny, w tym kolorowe zdjęcie wykonane około 1940 r. na materiale AGFY. Są także filmy z okresu sprzed zniszczenia. Zachowały się prawie wszystkie elementy korpusu rzeźby, odlew gipsowy twarzy wykonany około 1900 r., znaczna ilość kamyków mozaiki, dłoń madonny z zachowaną na jej powierzchni fragmentarycznie mozaiką oraz wspomniana ikonografia.", + "35236": "MALBORK. Od dziesięciu miesięcy działają, by zebrać fundusze na odtworzenie figury Madonny, która znajdowała się w otworze blendy wschodniej prezbiterium Kościoła NMP na zamku w Malborku.", + "35237": "Fundacja “Mater Dei” niebawem wyemituje “cegiełki”, dzięki którym na ich konto zaczną wpływać pieniądze – taką przynajmniej mają ufność.", + "35238": "Zapis w uchwale o sprzedaży udziałów Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej sp. z o.o. w Malborku mówi również, że gotówka (18,5 mln zł) zostanie przeznaczona na sfinansowanie wydatków inwestycyjnych. Mieszkańcy Malborka, Czytelnicy naszej gazety, po doświadczeniach z poprzedniej kadencji, obawiają się, żeby z pieniędzmi ze sprzedaży PEC nie było jak z obligacjami, że nie wiadomo na co zostały wydane...", + "35239": "Na czas robót trzeba było osuszyć odcinek kanału Juranda, co się udało za pomocą założonych w tym celu rur, które doprowadzały wodę bezpośrednio na teren kaskady. Na dnie kanału miała być płyta betonowa, jednak podłoże nie było stabilne, więc trzeba było wbić kilkanaście pali dla wzmocnienia.", + "35240": "MALBORK. Wyłoniony ma być zwycięzcę przetargu, który przygotuje kompleksowy projekt budowlany i wykonawczy obiektów sportowych przy ul. Toruńskiej w Malborku. Postępowanie przetargowe oprotestowała szczecińska spółka MD Polska.", + "35241": "Uważają, że warunki udziału w postępowaniu, przygotowane przez Ośrodek Sportu i Rekreacji w Malborku naruszają zasadę zdrowej konkurencji i ograniczają możliwość przystąpienia do przetargu.", + "35242": "Z jakiejś przyczyny jednak, w sobotę nie mogłam napić się gorącego wina.", + "35243": "Jeśli punkt ma zgodę wydaną przez odpowiednie organy, nie ma powodu, by rezygnować ze sprzedaży “grzańca”. Jeżeli takiego pozwolenia nie było, to... ktoś powinien ponieść konsekwencje, ponieważ sprzedawał alkohol bez zezwolenia.", + "35244": "Mimo, że znaczna większość ludzi, którzy przyszli na spotkanie z burmistrzem, była nastawiona przeciw zmianom, nie zabrakło zwolenników zmian.", + "35245": "Krzysztof Marczewski zebrał 51 podpisów mieszkańców opowiadających się za budową fast-foodu na skwerze przy pl. Narutowicza. To przeciwwaga dla listy z 66 podpisami przeciw budowie McDonaldsa, które trafiły do wojewody.", + "35246": "Polski Kontyngent Wojskowy bazować będzie na terytorium Litwy. Zasadnicze siły i środki w bazie lotniczej Siauliai (Szawle), a nawigatorzy naprowadzania pełnić będzie służbę w CRC (Ośrodek Zarządzania i Meldowania) w Karmelavie.", + "35247": "Polska przejmuje dyżur 15 marca od Królewskich Sił Powietrznych Norwegii. 30 czerwca przekaże dyżur zmianie niemieckiej.", + "35248": "Docelowo, w Szpitalu Jerozolimskim ma się znaleźć centrum międzynarodowej współpracy, muzeum szpitalnictwa oraz historii miasta. Są już nawet meble do tych wnętrz. Członkom Stowarzyszenia Szpitala Jerozolimskiego Zakonu Niemieckiego w Malborku, zaangażowanym w odbudowę, udało się je pozyskać jeszcze w ubiegłym roku z dwóch likwidowanych placówek Bundesbanku.", + "35249": "KOCIEWIE. Jak Unia naprawdę nam pomaga? Jeżeli z funduszy unijnych uda nam się w najbliższych latach zbudować w powiecie starogardzkim choćby jedną drogę to powinniśmy się z tego cieszyć. Tak wygląda przewidywana, realna pomoc Unii w rozwoju naszego powiatu według budżetu na lata 2007-2013.", + "35250": "W kraju mamy budżetowanie na każdy rok osobno. W Unii Europejskiej budżet opracowuje się raz na 7 lat. Aktualnie realizujemy budżet unijny na lata 2007-2013.", + "35251": "Dlatego, jeszcze w tym miesiącu, wybiera się do Warszawy na spotkanie z wiceministrami transportu i obrony narodowej, aby pomówić i podjąć konkretne kroki zmierzające do wprowadzenie ruchu samolotów pasażerskich pod Malborkiem.", + "35252": "Przypomnijmy, pod względem technicznym lotnisko w Królewie jest już praktycznie gotowe. Poniesione zostały nakłady na infrastrukturę (systemy naprowadzania, lądowania w trudnych warunkach itp.). Brakuje jedynie małego terminala pasażerskiego oraz określenia procedur współpracy z wojskiem.", + "35253": "Niestety, na porządki trzeba będzie poczekać do wiosny, bo choć pogoda już jest wiosenna, to nigdy nie wiadomo, czy lada dzień nie spadnie śnieg i piaskarki znów będą musiały wjechać na ulice miasta. Burmistrz zapewnił, że w marcu możemy spodziewać się pierwszych porządków.", + "35254": "Po rozmowach z przedstawicielami koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Malborku, ustalono, że pomnik będzie przeniesiony w sąsiedztwo Zakładu Karnego, na zielony skwerek przy ul. Poczty Gdańskiej. Przenosiny obelisku związane są z zapowiadaną inwestycją przy ul. Piastowskiej – budowa obiektu gastronomicznego.", + "35255": "Skoro ośrodek posiada pozwolenie i sprzedaż alkoholu odbywała się legalnie, to dlaczego w sobotę, w ofercie punktu nie było grzanego wina?", + "35256": "– W związku z tym, że handluje tam osoba prywatna, musi indywidualnie wystąpić o pozwolenie, żeby nie było wątpliwości natury prawnej. Osoba prowadząca działalność na terenie OSiR otrzymała już taką zgodę, ale decyzja musi się uprawomocnić – tłumaczy burmistrz Malborka.", + "35257": "W ofercie zajęcia plastyczne, zajęcia taneczne, karaoke, występ „Zaczarowanego Teatru Lalek”, bal przebierańców, zabawy sportowe i wiele innych atrakcji.", + "35258": "Wszystkie dzieci podczas zajęć mają zapewnione drugie śniadanie.", + "35259": "Wszystkie chętne dzieci, które nie zdążą zapisać się na całotygodniowe zajęcia zapraszamy na przedstawienie ,,Zaczarowanego Teatru Lalek'' z Torunia pt. „Uwaga! Obcy!” 14 stycznia.2008 o godz. 14.", + "35260": "Poprosiliśmy burmistrza o wyjaśnienia w tej sprawie.", + "35261": "– Z posiadanej przeze mnie wiedzy i informacji przekazanej przez dyrektora OSiR, osoba dzierżawiąca teren pod handel na terenie ośrodka, w zamiarach miała sprzedaż gorącej czekolady oraz grzanego wina dla osób dorosłych – tłumaczy Andrzej Rychłowski, burmistrz Malborka. - Myślę, że jest to zupełnie normalne. Zresztą, OSiR posiada stosowne pozwolenie umożliwiające tego typu sprzedaż na jego terenie.", + "35262": "Policjanci obezwładnili go i przewieźli na komendę, gdzie podczas badania alkomatem, kopnął jednego z funkcjonariuszy. Okazało się, że 22-latek jest żołnierzem służby czynnej. Został przekazany Żandarmerii Wojskowej w Malborku. Po emisji tej krótkiej notatki w naszej gazecie zgłosił się ojciec chłopaka, który przyniósł zgoła inną wersję wydarzeń. Dostarczył nam również kopię zawiadomienia o przestępstwie, którego mieli dopuścić się funkcjonariusze policji.", + "35263": "Oprócz rekordu, Mistrzyni zaprezentowała swoją siłę także na inne sposoby – unosząc samochód oraz podnosząc nad głowę ponad 80-kilogramowego mężczyznę.", + "35264": "Zwijanie patelni powiększyło liczbę rekordów Anety Florczyk, która ma cała kolekcja wyników w konkurencjach sportowych. Należałoby teraz oczekiwać jakichś spektakularnych rekordów – np. w łyżwiarstwie figurowym.", + "35265": "Zwłaszcza, że taka operacja wprowadzenia lotów pasażerskich powiodła się ponoć na lotnisku wojskowym w Mińsku Mazowieckim.", + "35266": "To otwiera i dla nas możliwości – twierdzi Andrzej Rychłowski, burmistrz Malborka. - Dowództwo bazy lotniczej patrzy przychylniej na pomysł budowy terminalu pasażerskiego na terenie należącym do wojska, chcemy więc nasze działania zintensyfikować – dodaje włodarz.", + "35267": "Niestety, zdarza się, że artyści coraz bardziej dbający o swoje starannie wyreżyserowane show nie znajdują dla siebie odpowiednich warunków. Justyna Steczkowska nie wystąpiła w Bydgoszczy ponieważ nie można było spełnić jej warunków. Artystka zażądała czarnej kotary i profesjonalnego oświetlenia. Teatr Polski był na jej potrzeby zbyt mały (mieści tylko ok. 400 widzów). Natomiast w filharmonii (ok. 850 miejsc) nie można było zapewnić oświetlenia na odpowiednim poziomie.", + "35268": "Według Zofii Staśkiewicz z Dworu Artusa, artyści bardzo chętnie godzą się na koncerty w Toruniu. Pozytywne wrażenie robią położone w samym centrum miasta, świeżo wyremontowane, bogate sale koncertowe. Tym samym wabi Muzeum Okręgowe.", + "35269": "- Wynagrodzenie dla artysty to sprawa wymagająca bardzo delikatnych negocjacji. Często wykorzystujemy znajomości i dojścia zaprzyjaźnionych osób. Wtedy można obniżyć koszty - twierdzi Zofia Staśkiewicz.", + "35270": "Jak podaje „Rzeczpospolita”, w tym trybie zaczynają egzekwować swoje uprawnienia do nieodpłatnych akcji rolnicy i rybacy związani z 12 spółkami przemysłu rolno-spożywczego w kraju, w tym z 5 zakładami przemysłu tytoniowego, 2 browarami, 3 zakładami mięsnymi i 2 przemysłu tłuszczowego. Są wśród nich Zakłady Tłuszczowe SA w Kruszwicy, które do swoich plantatorów zwróciły się już z wymaganymi przez prawo ogłoszeniami, między innymi w naszej gazecie.", + "35271": "Chciałbym także zaznaczyć, że w naszej strategii rozwoju i zagospodarowania przestrzennego makroregionu środkowo-zachodniego, którą pozwalam sobie przesłać, ośrodki Bydgoszczy i Torunia w przypadku owocnej i efektywnej wzajemnej współpracy to potencjalny europol , czyli ośrodek mający szansę konkurować i współpracować w przestrzeni europejskiej.", + "35272": "Życząc sukcesów w dążeniach do utworzenia 13-go regionu przesyłam w załączeniu wstępne wyniki wspomnianych badań.", + "35273": "Zdarza się, że sławy pojawiają się również podczas premier kinowych. Najczęściej spotykają się z publicznością w Kinie Studyjnym „Orzeł?. Plotka głosi, że dwa lata temu w jednym z kin za bardzo krótkie spotkanie z publicznością Krystyna Janda zażądała 600 zł.", + "35274": "Ksiądz Stanisław jest w S. od roku 1992. Po awanturze z rodziną K. wygrzebano przeciwko niemu stare sprawy. Bo gdy został proboszczem, nie pozwolił radzie parafialnej wprowadzić się procesją do plebanii i kościoła.- Wprowadzało się proboszcza i przed ołtarzem ubierało w szaty liturgiczne - wspomina Edmund K., kiedyś ministrant i mianowany przez biskupa członek rady. - Taki był u nas zwyczaj od pokoleń.", + "35275": "Dla większości rolników, związanych umowami kontraktacyjnymi z cukrowniami, starania o nieodpłatne akcje sprowadzą się zatem do obowiązku sprawdzenia listy uprawnionych i powiadomienia spółki w wyznaczonym terminie o zamiarze nabycia akcji. Znacznie trudniej będzie rolnikom-kontrahentom innych przekształconych w spółki skarbu państwa przedsiębiorstw. Odnoszące się do nich rozporządzenie stanowi bowiem, że obowiązek udokumentowania dostaw spoczywa na dostawcach.", + "35276": "W grudniu ks. arcybiskup wysłał do proboszcza w S. list, w którym kategorycznie nakazał mu, by w duchu kapłańskiej miłości załagodził konflikt. List od ks. arcybiskupa otrzymała też Jolanta K. - Prosił, bym obecne trudności usiłowała przezwyciężyć w duchu Ewangelii - mówi mieszkanka Laskownicy.", + "35277": "- Co mam zrobić, skoro proboszcz w tym roku z kolędą do nas nie przyszedł i przysłał księdza z sąsiedniej parafii?", + "35278": "Kuria nie milczy, proboszcz nie rozmawia Próbowałem o konflikcie w parafii S. rozmawiać zarówno z księdzem proboszczem, jak i ks. dziekanem. Proboszcz powiedział, że o skardze parafian ani o żadnym konflikcie nic nie wie. Ks. dziekan przyznał, że konflikt w parafii S. jest mu znany, ale radził rozmawiać z ks. biskupem.", + "35279": "Typowymi polskimi organizacjami były Powiatowe Rady Ludowe, które próbowały zabezpieczać wielkie majątki rolne i tworzyć samorządy w poszczególnych miejscowościach Kociewia. W konspiracji działała Organizacja Wojskowa Pomorza, która zwalczała niemiecki Grenschutz. W połowie 1919 r. Grenschutz zmuszony został do wycofania się z Gniewu; wówczas powstała tzw. „Republika Gniewska”.", + "35280": "Tylko jak zmierzyć jakość pracy radnego? Oprócz udziału raz w miesiącu w sesji (poza lipcem), radni przed sesją spotykają się w komisjach, które niejednokrotnie trwają prawie tyle, co sesja. Ale tego mieszkańcy nie widzą, bo kto chodzi na sesję czy komisję.", + "35281": "TCZEW. 11 lutego Sąd Rejonowy w Tczewie zastosował środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy wobec 18-letniego mieszkańca gm. Tczew podejrzanego o to, że 8 lutego br. w Tczewie, działając wspólnie z nieletnim tczewianinem, dokonał rozboju na mieszkance Tczewa. Przestępcy przewrócili ją na ziemię, skopali, a następnie ukradli jej dwa telefony komórkowe. Aresztowanemu grozi od 2 do 12 lat więzienia.", + "35282": "TCZEW. Na imprezę taneczną przy największych przebojach disco lat ’70 i ’80 zaprasza Centrum Kultury i Sztuki. W programie wiele konkursów z odjazdowymi nagrodami!", + "35283": "Na wspomnienia z dekady tamtych lat organizatorzy zapraszają już 25 stycznia. Wówczas, o godz. 20.00 w sali widowiskowej, rozpocznie się “Night Fever”.", + "35284": "– Wprowadzały coś ciekawego. Przyjeżdżali aktorzy, recytowali wiersze, pojawiały się interesujące koncerty, przedstawienia. Żeby mówić o społeczeństwie obywatelskim trzeba stworzyć klimat do tworzenia odpowiednich programów. Tczewskie organizacje udowodniły, że potrafią aktywnie włączać się w organizację kultury. Działam w organizacji, która otrzymuje małe pieniądze, wystarczające jedynie na minimum działalności. Jeżeli przeliczyć te kwoty na jednego podopiecznego nie są to duże środki.", + "35285": "Po kolei: działania zespołu kontrolnego w składzie: Zbigniew Urban, Antoni Truszkowski oraz przewodnicząca zespołu Gertruda Pierzynowska, wykazały, że na terenach rolniczych, których właściciele płacą podatek od gruntów niezabudowanych (czyli niewysoki), stoją całkiem pokaźne budynki (za które - co logiczne - podatek taki niski już nie jest). Trójka radnych, jako załącznik do protokołu, zebrała dokumentację fotograficzną, czyli przykładowe zdjęcia zabudowanych działek. Poszło o ich publiczną prezentację.", + "35286": "50 proc. środków pochodziło z Zarządu Związku OSP RP (125 tys. zł) i Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (75,2 tys. zł), 217,2 tys. zł dofinansował Urząd Gminy Tczew.", + "35287": "Nowe volvo, jak przystało na nowoczesny wóz bojowy, pali 25 l na 100 km.", + "35288": "PELPLIN. Płomienie ogarnęły prywatny budynek mieszkalny w nocy z 14 na 15 października 2007 r. W pożarze ucierpiało 11 osób, które znalazły tymczasowe schronienie u sąsiadów i rodzin. Dar serca dla pogorzelców, czyli czek pamięci od przedsiębiorców.", + "35289": "Doroczny Bal Mestwina w Pelplinie miał jak zwykle obok dobrej zabawy także wymiar charytatywny. Zebrane podczas niego 2000 zł powędrowały na ręce poszkodowanych w ubiegłorocznym pożarze rodzin z Rudna.", + "35290": "Wiadomym jest, iż czcigodni przodkowie Waszej Królewskiej Mości ziemie nasze, bynajmniej nie dla poczywania, jeno dla egzercerunków wojennych nawiedzali, wiele przy tym nieporządku pozostawiając, co miejscowy lud do dziś w pamięci trzymając powiada, iż bałagan jak po Szwedach nieraz zastaje. Przy tem, zapewne całkiem przypadkowo, wiele majętności nam poginęło, które dziś w Pałacu Waszej Królewskiej Mości leżą i w należytym porządku są trzymane, co nasze oczy ujrzały.", + "35291": "KOCIEWIE. Tczew został jednym z laureatów czwartej edycji nagrody „Przyjaznego Brzegu”. Miasto wyróżniono za nową formułę Muzeum Wisły, budowę bulwarów i przystani. Zadaniem Nagrody Przyjaznego Brzegu jest premiowanie wszelkich inicjatyw inwestycyjnych i promocyjnych, ukazujących iż gestorzy polskich brzegów potrafią być życzliwi dla turystów i mieszkańców.", + "35292": "Jaka będzie podwyżka?", + "35293": "Jednak w przypadku ZKM zdarzały się odejścia osób, które posiadały uprawnienia do prowadzenia ciężarówki (prawo jazdy kategorii C), np. do firm działających przy budowie autostrad. Dyrektor Maciejak nie pamięta sytuacji, żeby kierowcy odchodzili do lokalnej konkurencji w przewozach pasażerskich.", + "35294": "Prawdopodobnie zaprószył ogień i zaczadził się.", + "35295": "Ogień, a zwłaszcza bardzo gęsty, czarny dym przez ponad 20 minut uniemożliwiał strażakom dotarcie do uwięzionego 49-letniego mężczyzny. Kiedy dotarli tam (w aparatach powietrznych) było już za późno...", + "35296": "Widać było niewiele...", + "35297": "Strażacy odebrali zgłoszenie w sobotę o godz. 21.06. Pewnie przybyliby na miejsce później, gdyby nie przytomna reakcja jednego domowników palącego się domu.", + "35298": "W. Sosnowski: - Założenie jest takie, że się pozbywa.", + "35299": "J. Wikowski: - Jak miałaby wyglądać struktura nowej spółki?", + "35300": "W. Sosnowski: - Jeżeli powstanie spółka, jej dyrektor będzie odpowiadał za jej kondycję całym majątkiem. Pojawi się też rada nadzorcza, która będzie oceniać działania i kontrolować zarząd spółki. Po jej utworzeniu znajdziemy inwestora, który kupi akcje. Owszem, możemy z tych pieniędzy spłacić zadłużenie albo wykorzystać je w drodze inwestycyjnej.", + "35301": "Nagrody otrzymali: Wincenty i Jadwiga Prinz oraz Bolesław i Bernarda Dembek – za 60-lecie oraz Tadeusz i Gertruda Stawscy – za 55-lecie pożycia małżeńskiego.", + "35302": "Medale za 50-lecie pożycia otrzymali: Zdzisław i Irena Kaczorowscy oraz Marian i Małgorzata Walkowiakowie (niestety, pan Marian Walkowiak już nie dożył uroczystości w USC).", + "35303": "Formy postu i umartwień ulegały złagodzeniu w dniu Niedzieli Palmowej, kiedy na Kociewiu urządzano kiermasze z umiarkowaną konsumpcją upieczonych bab, mazurków, ciast i innych dań. Kiermasze te zapowiadały Wielki Tydzień, który charakteryzował się postem i wyrzeczeniami. Ale okres ten jest już pogodniejszy od Popielca. Niedziela Palmowa na Kociewiu różniła się zresztą od obchodów w innych częściach Polski.", + "35304": "Ten wybitny proboszcz z końcem 1991 r. zrezygnował z piastowanego stanowiska. Zastąpił go ks. Antoni Dunajski. Ks. Józef Rocławski został 15 lat temu pochowany na tczewskim cmentarzu przy ul. Gdańskiej.", + "35305": "Na podstawie: Historia Tczewa, pod red. W. Długokęckiego, Tczew 1998.", + "35306": "Jak wynika z XIII-wiecznych dokumentów w latach 1256-1258 plebanem tczewskiego kościoła był niejaki Jan. Ten sam ksiądz występuje na dokumencie lokacyjnym Tczewa z 1260 r. W 15 lat później kościół w Tczewie uzyskał relikwie św. Krzyża (1275 r.). Były one niezwykle rzadkie, nadające świątyni szczególne miejsce wśród wszystkich miejsc kultu na Pomorzu Gdańskim.", + "35307": "Zapadła także decyzja o zorganizowaniu wydarzenia pod hasłem „750 obrazów na 750-lecie Tczewa”. Skąd wziąć 750 obrazów? Oczywiście organizując konkurs.", + "35308": "Z propozycji Centrum Wystawienniczo-Regionalnego Dolnej Wisły warto wymienić inscenizację bitwy pod Tczewem z 22 lutego 1807 r. (- Warte zainteresowania, ponieważ nie będzie wymagało to dużo pracy - stwierdził Zenon Drewa) oraz wystawę „Pradzieje Tczewa” połączoną z wystawą sztuki sakralnej.", + "35309": "PELPLIN. Pojawiła się dobra wiadomość dla uczniów szkół średnich z Pelplina i okolic, którzy chcieliby kontynuować naukę blisko miejsca zamieszkania. Konsorcjum Szkół Wyższych „Synergium” otwiera w tym mieście swój oddział w budynku Zespołu Szkół nr 1.", + "35310": "Dotychczas w gminie Pelplin działała tylko jedna, nie licząc oczywiście Wyższego Seminarium Duchownego, szkoła wyższa, czyli Akademia Rolnicza w Szczecinie.", + "35311": "Do Tczewa przyjechały głównie najbardziej popularne koty rasowe. Zwiedzający, wśród nich prezydent Tczewa Zenon Odya, który objął nad imprezą honorowy patronat, podziwiali długowłose persy i koty norweskie leśne, koty brytyjskie, syberyjskie oraz rosyjskie o niebieskawym odcieniu sierści, a także duże (zdarzają się kocury dochodzące do metra długości!) amerykańskie maine coony.", + "35312": "W burzę mózgów zostaną wciągnięci także mieszkańcy miasta. Na kolejnym spotkaniu Komitetu Małgorzata Mykowska przedstawi szkic ankiety, poprzez której wypełnienie tczewianie włączą się do pracy nad jubileuszem swojego miasta. O obywatelskim obowiązku na pewno będzie przypominał im tykający na budynku magistratu zegar.", + "35313": "Znamy nazwisko zwycięzcy w konkursie na logo!", + "35314": "TCZEW. Konflikt na tle płacowym w ZKM Veolia Transport Tczew Sp. z o.o. trwa nadal. Kierowcy autobusów zaostrzyli w czwartek, 31 stycznia jego formę. Ich protest zamienił się w 2-godzinny strajk ostrzegawczy, podczas którego autobusy (w godz. 9 - 11) nie kursowały po mieście.", + "35315": "Do tej pory nie udało się znaleźć porozumienia, mimo prowadzenia rozmów z negocjatorem.", + "35316": "Zanim rozpoczęły się oceniane przez jury występy, próbkę swoich umiejętności zaprezentował dziewczęcy duet „Shine”, który swoim pełnym energii występem rozgrzał publiczność zgromadzoną na sali.", + "35317": "– Miłość ma wiele smaków. Może mieć smak słodyczy, ale nierzadko też goryczy.", + "35318": "Pierwsza uczestniczka zaśpiewa o miłości przyprawianej różnymi smakami.", + "35319": "Pomimo wysokiej ceny biletu (pełny pakiet biletu normalnego miesięcznego – 200 zł) podróżujący na terenie „metropolii” nie powinni narzekać na jakość usług. Najważniejszą zaletą będzie koordynacja wszystkich podsystemów komunikacyjnych z koleją podmiejska, a także motoryzacją indywidualną oraz komunikacją rowerową. Kiedy dojedziemy do miejsca, w którym kontynuowanie podróży będzie niemożliwe, czekać na nas będą np. wypożyczalnie czy parkingi rowerowe. Za punktualność, komfort podróżowania, czy czystość przystanków będzie dbał MZKZG.", + "35320": "Mowa oczywiście o wystawie kotów rasowych.", + "35321": "Międzynarodowa Wystawa Kotów Rasowych. Taka wystawa odbyła się w miniony weekend w Szkole Podstawowej nr 12 w Tczewie. Zjechało na nią blisko 100 hodowców z całego kraju, a także z Danii, Litwy i Estonii. Ale to nie oni byli najważniejsi, bo oczy zwiedzających, a przede wszystkim sędziów były zwrócone na ponad 200 rasowych kotów.", + "35322": "Najpierw były występy rockowego zespołu muzycznego oraz pokazy tańca nowoczesnego grupy z tczewskiego Centrum Kultury i Sztuki i karaoke. Niestety, impreza była raczej nie do końca przemyślana i organizatorzy chyba za bardzo poszli na żywioł.", + "35323": "Obiecankami zakończyło się sylwestrowe połączenie z Wrocławiem. A może był to kolejny tej nocy żart prowadzącego Sylwestra Grzegorza Godziny, który próbował to wszystko jakoś posklejać i uratować.", + "35324": "Niemcy - mieszkający i rządzący w Tczewie - wiedzieli, że ich dni są policzone. Próbowali uratować tyle, ile się dało. Przede wszystkim wywozili ruchomy majątek i żywność. Rada Ludowa próbowała przeciwstawiać się takim krokom. Za jej sprawą uruchomiono w naszym mieście placówkę Czerwonego Krzyżu, w której m.in. wydawano zasiłki żywnościowe dla najbiedniejszych.", + "35325": "Sceniczny utwór muzyczny o charakterze rozrywkowym, w którym fragmenty śpiewane i instrumentalne przeplatane są scenami mówionymi i układami tanecznymi - oto jak definiuje operetkę Słownik Języka Polskiego. Nie cytujemy tego wątpiąc w wiedzę naszych Czytelników, a dlatego, że niektórzy tczewianie faktycznie mogli zapomnieć czym jest prawdziwa operetka.", + "35326": "Na ten rok do realizacji przewidziano boisko ze sztuczną trawą (za ok. 800 tys. zł) przy Szkole Podstawowej nr 12. Na przyszły rok planuje się przygotowanie dokumentacji dla boiska przy Szkole Podstawowej nr 11. Już niedługo zakończona zostanie inwestycja pn. przystań. Zainteresowanie spacerowiczów wzbudziły ostatnio schody zamontowane na zewnątrz budynku prowadzące na taras widokowy.", + "35327": "Po części teoretycznej dzieci wraz z prowadzącymi zajęcia i kierownikiem GCEE, Dorotą Cyburą, wsiadły w autokar i udały się do gniewskiego parku, w którym zaplanowano część praktyczną zajęć.", + "35328": "Przed wejściem do parku wszyscy zostali wyposażeni w lornetki. Trzy nowiutkie budki dla ptaków czekały już na podnośniku, który bezpłatnie udostępniła firma Inwest – Kom z Gniewa.", + "35329": "W turnieju udział wzięli uczniowie szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Jednak tym razem do zwycięstwa wiodła nie umiejętność fechtunku, lecz znajomość spraw strażackich. Mowa o uczestnikach Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej na szczeblu gminnym, którzy musieli wykazać się rozległą wiedzą dotyczącą ochrony przeciwpożarowej.", + "35330": "GMINA GNIEW. Awaria pompy wieczorem 21 lutego spowodowała, że w Tymawie i Nicponi nie popłynęła w kranach woda. Mieszkańcy interweniowali, dzwoniąc do... naszej redakcji.", + "35331": "Ich zdaniem zabrakło informacji kiedy awaria zostanie usunięta. Zabrakło ogłoszenia, podstawienia beczkowozu. W tej sprawie telefonowali nawet do burmistrza Gniewa Bogdana Badzionga.", + "35332": "Mściwój II (zmarł w1294 r.) nie miał syna. Duchowieństwo i lud, a nawet rycerstwo, oskarżało go o zniewolenie i uczynienie z jednej z zakonnic zwykłej nałożnicy. O tym fakcie wspomina „Kronika oliwka”. Ten haniebny czyn miał być przyczyną braku męskiego potomka. Z tego powodu cierpiało całe Pomorze, obawiając się - po śmierci księcia - najazdu Brandenburgii lub zakonu krzyżackiego.", + "35333": "O godz. 13.30 odsłonięty zostanie zegar na budynku Urzędu Miejskiego. Tego dnia w Centrum Wystawienniczo-Regionalnym Dolnej Wisły otwarta zostanie wystawa historyczna „Tczew. Od osady do współczesności”. Po wystawie Kurkowe Bractwo Strzeleckie zaprosi do swojej nowej siedziby – w Wieży Ciśnień. Oficjalne uroczystości poprzedzi msza św. w tczewskiej farze.", + "35334": "Raz na cztery lata wybieramy swoich przedstawicieli do rad gmin. I na tym kończy się zainteresowanie wielu mieszkańców tematem samorządności. Często słychać głosy, że radni nic nie robią i tylko biorą diety. A jak jest w rzeczywistości?", + "35335": "W Tczewie w Radzie Miejskiej zasiada 23 radnych. Obok przewodniczącego rady i dwóch jego zastępców, pozostali zasiadają w pięciu komisjach: rewizyjnej, finansowo-budżetowej, polityki gospodarczej, polityki społecznej oraz edukacji, kultury i kultury fizycznej.", + "35336": "PORADY PRAWNIKA. - Odziedziczyłem udział we współwłasności kamienicy. Dla mnie przypadają dwa mieszkania. Mam dorosłe dzieci, czy mogę wypowiedzieć umowy najmu i przeznaczyć mieszkania dla własnych dzieci?", + "35337": "Na pytania Czytelników odpowiada mgr prawa Roman Małecki, prowadzący w Tczewie Biuro Prawne.", + "35338": "Zakładając, że umowa najmu została zawarta na czas nieokreślony, a najemcy płacą czynsz i inne opłaty, sprawa jest skomplikowana i długotrwała.", + "35339": "Pierwsza tczewianka 2008 r.", + "35340": "Dzieckiem, które pierwsze przyszło na świat w Tczewie w 2008 r., była dziewczynka. Urodziła się o godz. 1.05. Ważyła zaledwie 960 gr. Została przewieziona do Szpitala Św. Wojciecha w Gdańsku. W sumie 1 stycznia br. urodziła się czwórka niemowląt.", + "35341": "Podczas obchodu można było się przekonać, że nastąpiły gruntowne zmiany w pomieszczeniach CSiK. Wiele z nich wyremontowano, część zaadaptowano pod nowe biura, inne przystosowano do nowych zadań. Na parterze remonty trwały w najlepsze. Interesująco wypadła sala wystawiennicza na poddaszu, chociaż widać, że w budynku jest jeszcze parę rzeczy do robienia. Niemniej będzie to jedno z bardziej „klimatycznych” miejsc w naszym mieście.", + "35342": "Przykry obowiązek?", + "35343": "Poborowi z odpowiednią dokumentacją i w wyznaczonym terminie są zobligowani stanąć przed komisją. Oczekując na swoją kolej, rozmawiają i oglądają filmy w świetlicy pod czujnym okiem opiekuna Rudolfa Dyrksa. W obliczu trudnej sytuacji na rynku pracy, 9-miesięczna przygoda w wojsku wydaje się dla nich niemiłą perspektywą.", + "35344": "Kandydatki wybrane w castingu zorganizowanym w Gdańsku:", + "35345": "1. Agnieszka Kowalska, 17 lat, Pruszcz Gdański; 2. Aneta Gleixner, 17 lat, Sopot; 3. Adriana Olechowska, 16 lat, Trąbki Wielkie; 4. Anna Stankiewicz, 16 lat, Gdańsk.", + "35346": "Wszystkie wymienione wyżej dziewczyny zobaczymy podczas finału Miss Kociewia 2008, który odbędzie się 15 marca w Centrum Kultury i Sztuki w Tczewie.", + "35347": "KOCIEWIE. W Rudnie (gm. Pelplin), w wielorodzinnym budynku mieszkalnym, wybuchł pożar, który doszczętnie zniszczył kuchnię w mieszkaniu młodego małżeństwa, które spodziewa się dziecka. Po pożarze apelują o pomoc.", + "35348": "Prawdopodobnie przyczyną pojawienia się płomieni było zwarcie instalacji elektrycznej, ale wciąż badane są faktyczne powody pożaru. W jego wyniku spłonęła kuchnia w mieszkaniu należącym do młodego małżeństwa, które spodziewa się dziecka.", + "35349": "Wsparcie otrzyma także „Modernizacja układu komunikacyjnego trasy obwodowej „podmiejskiej” - etap I” w wysokości 2 mln zł oraz „Układ drogowy na osiedlu przy ul. Czatkowskiej – I etap” w kwocie 700 tys. zł. Miasto dofinansuje również działalność Centrum Interwencji Kryzysowej w Tczewie przy ul. Wojska Polskiego 6 w wysokości 20 tys. zł.", + "35350": "Ale nie tylko same ulice irytują. A co z sygnalizacją świetlną przy przejściach dla pieszych i na newralgicznych skrzyżowaniach? Jedni chcą, aby było ich więcej, inni wskazują na to, że sygnalizacja... tamuje ruch. Niemniej, w niektórych miejscach, jak np. na rondzie Jana Pawła II, jest ona niezbędna.", + "35351": "Tak rozpoczęło się historyczne spotkanie, podczas którego twórcy pierwszych numerów „Gazety Tczewskiej” – autorzy tekstów, drukarze i kolporterzy - mogli wspólnie wspomnieć czasy, kiedy musieli działać wg zasady „im mniej wiem, tym krócej jestem przesłuchiwany” - czasy, kiedy gazeta była wydawana nielegalnie. Wielu z nich było zatrzymywanych, kilku aresztowanych. Pomimo tego wszyscy wspominają czasy podziemnej działalności z sentymentem…", + "35352": "Najliczniejszą grupę nagrodzonych podczas Dnia Tczewa stanowili sportowcy, którym prezydent przyznał nagrody lub stypendia (lub jedno i drugie) za bardzo dobre wyniki sportowe uzyskane w 2007 r. (ich listę podajemy poniżej).", + "35353": "Uroczysta sesja w Centrum Kultury i Sztuki była także okazją, aby wręczyć Pro Domo Trsoviensi. Kawalerem medalu został tym razem Adam Murawski.", + "35354": "Zaniepokojeni klienci bezskutecznie próbowali skontaktować się z właścicielem firmy M. W. Wszystkie zamieszczone na stronie internetowej numery telefoniczne były nieaktualne. Próby kontaktów e-mailem czy poprzez Gadu-Gadu także spełzły na niczym. Pozostawieni bez pieniędzy, sprzętu oraz możliwości kontaktu klienci mogli jedynie wyrazić swoją złość pisząc negatywne komentarze na forach internetowych.", + "35355": "Kiedy sytuacja nie zmieniła się przez ponad miesiąc, zainteresowani zaczęli zastanawiać się, czy przedsiębiorstwo D. w ogóle istnieje.", + "35356": "Zainteresowani tematem mieszkańcy w sposób jednoznaczny wyrażali swoje obawy co do budowy zakładu, który miałby przyjmować śmieci z czterech powiatów, poczynając od Stegny i Malborka. Hanna i Marek Leszczyna poruszyli kwestię natężenia ruchu ciężarówek, które miałyby wozić śmieci „przez środek miasta”, m.in. ul. Rokicką, której odcinki są w fatalnym stanie. Nie wiadomo czy ciężarówki byłby odpowiednio zabezpieczone przed „gubieniem” śmieci.", + "35357": "Od tego czasu pani Wanda ma zawroty głowy, drżenie ręki. Próbuje usprawiedliwiać rodzinę, mówi, że kłopoty ze zdrowiem może mieć od cukrzycy... Zdarzyło się to nie po raz pierwszy.", + "35358": "Pani Wanda otrzymała nakaz eksmisji dla osób, które z nią mieszkają, ale po... uzyskaniu przez małżeństwo lokalu zastępczego. Czyli nieprędko. W tej sytuacji prokuratura wysłała do magistratu pismo ponaglające.", + "35359": "Malowidła, które oglądaliśmy nie nawiązywały tylko do tradycji kościoła prawosławnego, ale również do malowideł wywodzących się z tradycji łacińskiej. Takimi były kopie dzieł wybitnych malarzy renesansu, np. Leonarda da Vinci. Przedstawiono też realistyczną wizję postaci z Całunu Turyńskiego. Widać też wpływy malarstwa starogreckiego i bizantyjskiego.", + "35360": "Od 1 stycznia tego roku SKM funkcjonuje według nowego, a w oczach korzystających z usług przewoźnika, gorszego rozkładu jazdy. Wraz z nowym rokiem tymczasowo zaniechano bezpośrednich połączeń z Tczewa do wszystkich pośrednich stacji pomiędzy Gdańskiem a Gdynią. Z sześciu podobnie kursujących „SKM-ek” pozostały jedynie dwie (przyp. godz. 14.38 i 15.46).", + "35361": "Jeńcy wojenni listy piszą...", + "35362": "Oczkiem w głowie Jerzego Białasa jest wspomniany eksponat filatelistyczny w postaci kolekcji korespondencji polskich oficerów, więzionych podczas II wojny światowej w pięciu obozach jenieckich II Okręgu Wehrmachtu - Szczecin. Zbiór blisko tysiąca kartek pocztowych, listów, przekazów paczkowych czy pieniężnych powstaje od 10 lat. Na ich kartach toczy się swoisty dialog pomiędzy jeńcami, ich rodzinami i nieraz komendanturą obozów.", + "35363": "Pomysł na książkę o tczewskich nekropoliach wziął się z wielu spacerów autora po mieście. Czesław Glinkowski chce przywrócić pamięć o żarliwych społecznikach, kapłanach, fachowcach, nauczycielach, lekarzach, działaczach kultury i sportu, którzy w swoich obowiązkach zawodowych oraz w działalności społecznej znajdowali sens życia.", + "35364": "Przygotowywana przez radnych wspomniana wyżej uchwała - doprecyzowana autopoprawką - przesuwa likwidację placówki na 2009 r. i dopuszcza istnienie w Pelplinie oddziału zamiejscowego, ale bez administracji. Pracownicy innego SOSW w Tczewie obsługiwaliby kadrę powstałego ośrodka zamiejscowego.", + "35365": "Ostatecznie radni po burzliwej debacie wycofali uchwałę wraz z poprawkami. 19 było za (w tym wszyscy z Pelplina), dwóch się wstrzymało.", + "35366": "TCZEW. Zmiana godzin urzędowania Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie.", + "35367": "Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Tczewie informuje, że zmianie ulegają godziny otwarcia placówki. Z dniem 7 kwietnia 2008 r. centrum będzie czynne od poniedziałku do piątku (oprócz środy) w godz. 8.00 - 14.00, a w środy w godz. 7.30 - 15.30.", + "35368": "TCZEW. Już po raz trzeci ulicami Tczewa, z okazji dnia Św. Walentego, pomkną autobusy miejskie przystrojone serduszkami. Serduszka czekoladowe będą rozdawane w autobusach dla par. Inni pasażerowie mogą liczyć co najwyżej na... lizaka.", + "35369": "Tak udekorowane będą autobusy linii nr „3” i „50”. Oznakę nadchodzących „Walentynek” można było zobaczyć już w poniedziałek, kiedy pasażerowie nad ranem zobaczyli autobus udekorowany serduszkami.", + "35370": "Policjanci przypominają, że pieszy na jezdni jest 10-krotnie bardziej narażony na śmierć niż kierowca. Tylko w listopadzie ub. roku doszło na terenie miasta do siedmiu potrąceń pieszych.", + "35371": "Czasami nawet przestrzeganie przepisów nie pomoże, jeżeli nie zachowamy zdrowego rozsądku, a w przypadku dzieci jeśli nie wytłumaczymy im, że nawet na przejściu dla pieszych muszą zachować szczególną ostrożność i mieć ograniczone zaufanie do nadjeżdżających kierowców.", + "35372": "Z tych samych środków, które zasiliły konto Hufca ZHP, dofinansowanie zdobyło także Stowarzyszenie Na Rzecz Szkolnictwa Specjalnego. Ich projekt nosi nazwą „Otworzyć drzwi”.", + "35373": "Zainteresowany udziałem? Zgłoś się…", + "35374": "Polacy okazali w tym dniu nieugiętą postawę. Wszystko zostało postawione na jedną kartę - albo my albo oni. Władze polskie odpowiedziały na strajk groźbą wywiezienia niemieckich kolejarzy za Wisłę, czyli na ziemie Rzeszy. Taki krok spełnił swoje zadanie, wielu strajkujący obawiało się utraty pracy, a przecież mieli rodziny do wyżywienia.", + "35375": "Wiele osób przez całe życie dąży do własnego „M”, jednak gdy dochodzi do pożarów sytuację pogorzelców ratuje fakt ubezpieczenia mieszkania albo to, że mieszka się w lokalu komunalnym. Miasto ma wówczas podstawy do udzielenia pomocy. Natomiast lokatorzy nie ubezpieczonych, własnościowych mieszkań często pozostawieni są własnemu losowi.", + "35376": "Mogą wtedy liczyć jedynie na pomoc Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej lub organizacji pozarządowych.", + "35377": "Lider tego związku Ryszard Zbrzyzny skierował również pismo do rady nadzorczej KGHM, by ta niezwłocznie rozpoczęła procedurę wyboru do zarządu spółki przedstawiciela załogi.", + "35378": "- Mamy nadzieję, że - niezależnie od prywatnych poglądów w tej sprawie niektórych członków rady nadzorczej - zapis ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych zostanie bez zbędnej zwłoki wdrożony.", + "35379": "- Kto wie, czy konsekwencją opowiedzenia się Świerzawy za Jelenią Górą nie byłby wniosek o kolejne referendum, tym razem o włączenie Nowego Kościoła do gminy wiejskiej Złotoryja - zgaduje wicestarosta Adam Zdaniuk. Podobne wątpliwości pojawiły się już podczas sesji rady gminy. Głosy radnych są podzielone.", + "35380": "- Ministerstwo wystąpiło o kopię aktu oskarżenia przeciwko panu prezesowi - mówi Wiesława Chojnacka, sekretarz \"Sierpnia. - Jest tam ponad 25 zarzutów, w których m.in. jest także zarzut o utrudnianiu działalności związkowej. Do tych starych zarzutów można dopisać wiele następnych. Chociażby nierespektowanie przez prezesa wyroków sądowych z klauzulą natychmiastowego wykonania!", + "35381": "Kilka tygodni temu głośno było o sprzedaży \"PAFAL-u\". Na razie to tylko plany.", + "35382": "Wczoraj po południu za galowy mundur Janusza Siemieńca, dyrektora Kopalni Węgla Kamiennego \"Nowa Ruda\" licytowano 1000,00 zł. Za samochód FSO 1500 - 800 zł. Licytacja, tych rzeczy, prowadzoną w ramach Wielkiego Żółtego Odrzutowego Happeningu, rozpoczęła się od kwoty 20 zł.", + "35383": "Trwają już negocjacje z prezesami spółek wchodzących w skład ŚFUP-u. Wczoraj o godz. 8.30 prezesi spotkali z załogami spółek, żeby przekazać ustalenia. Zdaniem Wiesława Rybińskiego, nie wszędzie odbyło się to rzetelnie.", + "35384": "- W \"ZURPEX-ie\" prezes oznajmił załodze, że wypłata zaległych pensji obejmie tylko członków \"Solidarności\", którzy podjęli protest - twierdzi przewodniczący Rybiński. - A to jest nieprawda. My działamy w imieniu załogi i dla nich, więc żądania dotyczą wszystkich.", + "35385": "(WROCŁAW) Najpierw robi się tłok. Zwykle przy wejściu do wagonu. Potem on, czyli kieszonkowiec wkłada rękę do czyjejś kieszeni lub torebki. Wyciąga portfel. Jego kompan uważnie obserwuje teren. Czy nikt nie zagrozi złodziejowi.", + "35386": "Znikają pieniądze, czasem dokumenty. Niektórzy kieszonkowcy wybierają przedziały. Tam śpią zmęczeni podróżni. Teraz w wakacje kradzieże przybierają na sile.", + "35387": "Siedliska jako jedna z wsi w Legnickiem są od wielu lat objęte rządowym programem kompleksowej przebudowy wsi. Zakłada on między innymi takie przedsięwzięcia jak komasacja gruntów rolnych, rozbudowa infrastruktury technicznej i rolnej, meliorację. W efekcie mają powstać nowoczesne wsie zdolne konkurować w ramach Unii Europejskiej .", + "35388": "Gdzie jest chorąży?", + "35389": "(WROCŁAW/GDYNIA) W sobotę chorąży Grzegorz C. postrzelił w Górze cztery osoby. W poniedziałek Sąd Garnizonowy we Wrocławiu oddalił zarzuty prokuratury wobec żołnierza. Zarzut dotyczył czterokrotnego usiłowania zabójstwa. Sąd nie uwzględnił również wniosku prokuratury o tymczasowym aresztowaniu marynarza.", + "35390": "W Komendzie Miejskiej w Legnicy wyliczają, że na skutek zmian organizacyjnych policji na przełomie lat 1998 - 1999 odebrano ponad pół setki etatów. Część udało się już odzyskać, ale do stanu poprzedniego brakuje grubo ponad 40 policjantów.", + "35391": "- Już wczoraj otrzymałem obietnicę od komendanta wojewódzkiego, że dostaniemy z powrotem cztery etaty - mówi komendant Stanisławski. - Mam nadzieję, że do końca roku uda mi się odzyskać wszystkie.", + "35392": "(LEGNICA) Łemkowski zespół \"Kyczera\" powrócił z serii występów w regionie nowosądeckim. Jak nam powiedział Jerzy Starzyński, kierownik \"Kyczery\", zespół uczestniczył w VI Odwiedzinach u Pradziadków na Wsi - imprezie finansowanej przez ministerstwo kultury i sztuki oraz Fundację Stefana Batorego.", + "35393": "- W Sądeckim Parku Etnograficznym gdzie znajdują się autentyczne łemkowskie obejścia przeprowadziliśmy warsztaty twórcze połączone z koncertami - dodaje Jerzy Starzyński. - Dla najmłodszych członków \"Kyczery\" było to duże przeżycie.", + "35394": "- To bardzo pomogło. Już nie ma tych mokrych, czarnych plam na ścianach. Zostały tylko czarne.", + "35395": "Mimo to rachunki, za to zagrzybione mieszkanie Janiccy płacą regularnie.", + "35396": "- Sąsiad spod 18-ki powiedział, że za grzyba płacił nie będzie. Nie płacił 2 lata. No i niedawno, przed wakacjami go eksmitowali. Chcieliśmy tam się zamienić. Bo znacznie mniejszy grzyb jest. Ale nic z tego.", + "35397": "Radar na górze Poręba będzie całkowicie zautomatyzowany i nie będzie potrzebował stałej obsługi człowieka. W razie uszkodzenia zadziała automatyczny system ochrony. Na szczycie 25-metrowej wieży zamontowano przed kilkoma dniami kulę o średnicy 6,5 metra, która pomieści całą bardzo delikatną elektronikę.", + "35398": "Najpierw we trzy weszły do mieszkania 84-letniej Marii W. pod pretekstem sprzedaży odzieży. Po krótkiej rozmowie dwie Cyganki obezwładniły starszą mieszkankę Wojborza, a trzecia splądrowała całe mieszkanie, kradnąc w efekcie 13 tys. złotych.", + "35399": "Do kradzieży doszło w czwartek. Jak poinformował nas komisarz Maciej Sucharski z Komendy Powiatowej Policji w Kłodzku, Cyganki przyszły do mieszkania Marii W. w konkretnym celu i wiedziały doskonale, że kobieta ma w mieszkaniu znaczną ilość pieniędzy.", + "35400": "Pomysł budowy bezpiecznego kąpieliska i ośrodka rekreacyjnego na terenie żwirowni nie jest nowy.", + "35401": "Jak udało się nam ustalić, żwirownia ma nowego właściciela. Cały teren został przejęty przez śląską spółkę Mifama Ston. Nabywcy jeszcze w tym roku zamierzają rozpocząć budowę ośrodka rekreacyjnego. Zaczną jednak od wyciągania złomu z dna.", + "35402": "Inny handlowiec przyznał w rozmowie z nami, że teraz żałuje wystawienia przed sklepem ogródka.", + "35403": "- Meneli naszło się z całego osiedla. Siedzą i piwo piją, a ja nic im zrobić nie mogę - twierdzi J.W., właściciel jednego ze sklepów w Wałbrzychu. - Normalnych klientów mi odstraszyli. Zysk żaden z tych kilku pijaczków.", + "35404": "Czym jest miłość według kardiologa?", + "35405": "- Miłość jest wtedy, gdy człowiek jest szczęśliwy z faktu, że z kimś jest - powiedziała Małgorzata Zierkiewicz. - Chodzi o odczuwanie swoistego zjednoczenia z inną osobą, świadomość, że stanowi się z nią niepodzielną całość. Miłość jest wtedy, gdy MY (a nie Ja albo Ty) cieszymy się, martwimy, pragniemy itp.", + "35406": "(KAMIENNA GÓRA) Już za kilka dni rozpocznie się jedna z najbardziej kosztownych inwestycji w Kamiennej Górze. Budowa nowoczesnego systemu dostarczania ciepła i produkcji taniej energii elektrycznej będzie kosztowała ok. 8 milionów zł.", + "35407": "Aby podołać tak dużym wydatkom miasto zaciągnie kredyt, którego spłata potrwa w najgorszym wariancie 5 lat. Pieniądze pochodzić będą także, od spółki PEC utworzonej przez Urząd Miasta i jeśli powiodą się negocjacje, z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska.", + "35408": "Kupcy z \"Manhattanu\" od pewnego czasu sponsorują klub siatkarski \"Chełmiec Wałbrzych\".", + "35409": "- Nie wiem, jak zrodziła się ta inicjatywa. Po prostu w tym nie uczestniczyłem. Wiem tylko, że klub sponsorują nie tylko członkowie naszego stowarzyszenia, ale również inni kupcy - komentuje sprawę sponsoringu Zbigniew Szurman.", + "35410": "Działacze sobięcińskiej wspólnoty dbają, aby dzieci nie nudziły się w czasie festynu. To przede wszystkim z myślą o nich organizowane są konkursy sportowe (np. rzut lotką do balonu), muzyczne (odgadywanie melodii), czy konkurs wiedzy o Wałbrzychu. Uczestnicy konkursów oczywiście są nagradzani.", + "35411": "- Szkoda tylko, że tak rzadko takie imprezy się organizuje - mówi pani Grażyna. - Normalnie człowiek nie ma gdzie pójść.", + "35412": "Bartek sprzedaje książki, bo chce się ich po prostu pozbyć. Dużo nie chce. Obniża cenę do połowy, chociaż cena zależy też od stanu podręcznika. Najmłodsi w Lubinie handlowcy oceniają, że popyt jest duży.", + "35413": "- Ja myślę, że ludzie chcą zaoszczędzić. Dlatego kupują u nas.", + "35414": "(DZIERŻONIÓW) Sześćdziesiąt gołębi pocztowych zniknęło w środę w nocy z altanki ogródków działkowych przy ul. Złotej w Dzierżoniowie. Nieznany sprawca dostał się do środka podważając drzwi. Właściciel gołębi ocenił straty na 3,5 tys. zł. Sprawca ten okazał się nie tylko złodziejem, ale i sadystą. Dla części ptaków poodcinał nóżki i zostawił je na miejscu.", + "35415": "Prawie dwadzieścioro uczniów Szkoły Podstawowej nr 15 trafiło wczoraj do Policyjnej Izby Dziecka. Nie przyszli tam jednak jako pensjonariusze, lecz goście w ramach realizowanego przez PID w Legnicy programu zapobiegania patologii. Dodatkowo odwiedzili wczoraj legnicką izbę kierownicy izb dziecka z Wrocławia, Jeleniej Góry i Wałbrzycha.", + "35416": "- Decyzji jeszcze żadnych nie ma, a czasu pozostało coraz mniej, bo nowe paszporty mają być wydawane już od jesieni. Na pewno wojewoda Robert Krupowicz dołoży wszelkich starań, by rozmieszczenie punktów paszportowych było jak najdogodniejsze dla mieszkańców, a podróż do takiego punktu ma być jak najkrótsza - uspokaja Piotr Pieleszek.", + "35417": "Prezydent Słupska buduje swój aquapark, wójt Słupska swój. Burmistrz Ustki rzucił się do budowania największego w Polsce kompleksu boisk do siatkówki, a władze Debrzna nie zapomniały o elektrowni jądrowej. Tak się u nas przyrządza kiełbasę wyborczą.", + "35418": "Wybory samorządowe tuż-tuż. Nasi wójtowie, burmistrzowie i prezydenci obiecują, ile wlezie. Każdy ma swoje ambicje i nie zamierza z nich rezygnować. Nawet za cenę utopienia w tych planach sporych pieniędzy.", + "35419": "Do piłki startują: Tomasz Michalczyszyn (Arkonia, z prawej) oraz Paweł Cymanowski (GKS, z lewej).", + "35420": "Arkonia Szczecin wygrała 2:0 z GKS Mierzyn we wczorajszym pierwszym meczu 25. kolejki IV ligi, rewanżując się za porażkę w takim samym stosunku w rundzie jesiennej. Dziś pozostałe spotkania.", + "35421": "Robert Fabisiak, szef szczecineckiego oddziału ARiMR uważa, że coraz więcej rolników będzie się decydować na ekologiczne uprawy, do których Unia Europejska sporo dopłaca.", + "35422": "Nasz region jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki staje się zagłębiem uprawy... orzecha włoskiego. Wszystko za sprawą słonych dopłat z Unii Europejskiej.", + "35423": "Ksiądz Piotr T. miał powody do zmartwienia. W styczniu ze stanowiska proboszcza chciał go odwołać biskup, ale parafianie stanęli w jego obronie i udało mu się utrzymać stanowisko. W grudniu, w wypadku samochodowym zginęli przyjaciele księdza, którzy jechali do niego na Sylwestra. Ksiądz Piotr T. ma 37 lat, proboszczem parafii w Dębnicy jest od 1 lipca 2005 roku.", + "35424": "Teraz koszalińska delegatura Instytutu Pamięci Narodowej zbada, czy w trakcie rozganiania demonstrantów nie doszło do złamania prawa.", + "35425": "- Istnieje poważne podejrzenie, że milicjanci i zomowcy bezzasadnie użyli przemocy wobec konkretnych osób - mówi Krzysztof Bukowski, prokurator z koszalińskiego IPN. - Dotarliśmy do świadków, którzy twierdzą, że wbrew temu, co można było dotąd usłyszeć, wobec uczestników manifestacji użyto siły, czyli mówiąc wprost - brutalnie ich bito pałkami - tłumaczy prokurator.", + "35426": "- Wszystko jest już pewne. Startujemy z przedsięwzięciem. I musimy się spieszyć, bo mamy na nie tylko trzy lata - mówi Waldemar Miśko, burmistrz Karlina, przewodniczący ZMiGDP. Jest jednak dobrej myśli. Niezbędne do tego \"papierkowe\" formalności są już przygotowywane. Powstały nawet niektóre projekty budów. - Od nowego roku prace ruszą pełną parą - zapowiada szef ZMiGDP.", + "35427": "Procedura wygląda tak i to niezależnie od wyniku ostatniego meczu z Kostaryką, że w ciągu dwóch tygodni trener złoży raport bardzo szczegółowy i wydział szkolenia kierowany przez trenera Piechniczka i przez prezesa Apostela oceni ten raport od strony fachowej i zapozna się z nim zarząd związku, który obraduje 10 lipca. Myślę, że do 14 lipca dowiemy się czy trener Janas zostaje, czy nie.", + "35428": "Druhny Anna Konieczna i Aleksandra Kubiak w piątek wieczorem wyruszą w miasto ze sprayami. Wiersz ujrzymy już w sobotni poranek.", + "35429": "Pierwszy raz słupszczanie będą mogli przeczytać wiersze na miejskich ulicach.", + "35430": "Harcerze wymalują je sprayami na chodnikach. Ma to skłonić mieszkańców do refleksji.", + "35431": "- Nie ma co operować liczbami, podczas gdy mamy do czynienia z osobistymi dramatami - ocenia Beata Kątnik. - Tych przypadków nieszczęśliwych skoków do wody jest na naszym terenie naprawdę sporo. Zdarza się, że kończy się lekkimi powikłaniami. Ci ludzie funkcjonują w miarę normalnie z uszkodzonym kręgosłupem, ale starają się ukryć swoje schorzenie przed najbliższym środowiskiem.", + "35432": "Obok coraz mocniejszych argumentów zdrowotnych, przemawiających za dietą jarską, są oczywiście względy etyczne i ekonomiczne.", + "35433": "- Na początku na moją decyzję miały oczywiście wpływ względy moralne - przyznaje Agata Wilkowska. - Po obejrzeniu tych wszystkich zdjęć i filmów z rzezi zwierząt, nazywanych eufemistycznie \"produkcją, tuczem i ubojem\", miałam po prostu dość mięsa. Dopiero później przyszło zainteresowanie zdrowotnymi aspektami diety wegetariańskiej.", + "35434": "Bicie było w jego czasach powszechnym \"środkiem wychowawczym\". - Nikt nie chciał dostać w skórę czy być zawstydzony i bardzo się pilnował - mówi Pająk. - Dziś nauczyciel nie może w szkole odezwać się nawet złym słowem i dlatego uczniowie robią, co chcą. Znają swoje prawa i to wykorzystują, prowokują nauczycieli, którzy mają związane ręce.", + "35435": "Dwudziestu Polaków - byłych więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych odpoczywa w Kołobrzegu dzięki niemieckiej ewangelickiej organizacji \"Znaki Nadziei\". Razem spędzili święta. W przyklęku po lewej Peter Galetzka.", + "35436": "- Naszym świętym obowiązkiem jest otoczyć ich opieką. Prosić nawet nie o wybaczenie, ale pojednanie - mówi Peter Galetzka z niemieckiej organizacji \"Znaki Nadziei\". Dzięki niej byli więźniowie obozów mogą wypocząć i podreperować zdrowie w Kołobrzegu.", + "35437": "- U kardiologów czeka się kilka miesięcy. U nas najwyżej 2-3 tygodnie. Nie jesteśmy w stanie przyjąć przyjąć wszystkich jednocześnie - mówi z kolei Joanna Jurewicz, laryngolog, do której wcześniej trafił pan Przemysław. Lekarka nie przypomina sobie jednak pacjenta. - Jeśli był tak bardzo chory, to mógł przecież dostać skierowanie do szpitala od lekarza rodzinnego - ucięła rozmowę z nami.", + "35438": "- Chcielibyśmy, żeby było u nas jakieś fajne miejsce. Trochę tu nudno - narzekają chłopcy z kępickiego osiedla Bielaka.", + "35439": "- Kiedy moja córka chce pobujać się na huśtawce, musimy jeździć do odległego o cztery kilometry Warcina - skarży się mieszkanka Kępic. W kilkutysięcznym miasteczku nie ma ani jednego placu zabaw dla dzieci!", + "35440": "Wczoraj wyrok nie zapadł, bo zabrakło ostatniego świadka - Joanny G. To była dziewczyna oskarżonego, którą Krzysztof P. próbował nakłonić do składania fałszywych zeznań. Gryps ze wskazówkami jak ma zeznawać, przejęli jednak strażnicy więzienni. Dziewczyna po raz kolejny nie stawiła się na rozprawę, choć osobiście odebrała wezwanie.", + "35441": "- Złomiarze kradną z bloków nawet szafki na sprzęt przeciwpożarowy - mówi Grażyna Lemieszko z SM Kolejarz w Słupsku.", + "35442": "Po kilkanaście tysięcy złotych rocznie tracą słupskie spółdzielnie mieszkaniowe przez złomiarzy. Złodzieje kradną drogi sprzęt, który potem sprzedają w cenie złomu. Za straty płacą mieszkańcy.", + "35443": "Obie gminy - Nowogard i Stargard, posiadają studium wykonalności inwestycji. Na podstawie tego dokumentu powołani przez gminę eksperci wykonają analizę porównawczą obu inwestycji.", + "35444": "- To będzie nas kosztować około 5 tysięcy zł, ale trzeba w to zainwestować, bo na razie ani ja, ani radni nie są w stanie zdecydować z czystym sumieniem, gdzie będzie nam lepiej - dodaje burmistrz.", + "35445": "Policja doprowadzi do sądu ostatniego świadka w procesie zabójstwa 21-letniej Marty A. z Pomorzan.", + "35446": "Sprawa powoli zbliża się do końca. 21-letni Krzysztof P. jest oskarżony o brutalne morderstwo swojej koleżanki. Miał jej zadać ponad dwadzieścia ciosów nożem, głównie w szyję. Do tragedii doszło w styczniu ub. r. na ul. Legnickiej. Chłopak przyznał się do winy.", + "35447": "Do końca roku kierowcy muszą się liczyć z utrudnieniami w ruchu na drodze nr 6 w Poganicach, gdzie powstaje nowy most.", + "35448": "Zła wiadomość dla kierowców. Do końca roku droga krajowa nr 6 na odcinku w Poganicach będzie zakorkowana. A wszystko dlatego, że urzędnicy zdecydowali o budowie nowego mostu. Tymczasem ten istniejący był gruntownie remontowany kilka lat temu.", + "35449": "Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej w piśmie (z 21 marca) skierowanym do Nuncjatury Apostolskiej w Polsce zauważa, że \"uciążliwą sprawą Radia Maryja z pełną uwagą i stanowczością powinni się zająć: biskup toruński (gdzie radio ma siedzibę), władze zakonne Zgromadzenia Ojców Redemptorystów oraz Konferencja Episkopatu Polski (KEP)\".", + "35450": "Leśniak potwierdził informacje Wyszomirskiego. Nie pamięta jednak w jakim wydziale pracował i czym konkretnie zajmował się w SB. Nie pamięta nawet jakiego stopnia się dosłużył. Powiedział nam jedynie, że \"prawdopodobnie kaprala\". Politycy Platformy są w szoku.", + "35451": "- W poniedziałek zbiera się zarząd naszej partii i podejmiemy decyzję w tej sprawie - mówi Zbigniew Konwiński. - Moje poglądy nie pozwalają mi na bycie w jednej partii z byłym funkcjonariuszem SB.", + "35452": "Wystąpienie szczególnie komplementowały kobiety. Nie ukrywały, że nowa postać wzbudza zainteresowanie. I jako szef jednostki i jako mężczyzna. Bożena Koszyca z publiczności nie kryła oczarowania przebojowością komendanta.", + "35453": "- Widać, że to facet z \"pazurem\". Bardzo mi się spodobał. Tacy ludzie powinni dbać o nasze bezpieczeństwo - stwierdziła.", + "35454": "Wiceprzewodnicząca Rady Miejskiej, Barbara Kuś zauważyła inne plusy.", + "35455": "Jak się dowiedzieliśmy w Biurze Informacyjnym MSWiA, jak dotąd niewielu Polaków taką zgodę uzyskało. Stara się o nią jedynie kilkadziesiąt osób rocznie. W tym roku z Pomorza Zachodniego wpłynęły dwa wnioski. Nieoficjalnie wiadomo, że tylko jeden z nich ma szansę zostać rozpatrzony po myśli zainteresowanego.", + "35456": "- Pensjonariusze sygnalizowali, że pieniądze, zamiast na jedzenie, idą na inwestycje, ale to jest niemożliwe - zastrzega Tomasz Lachowicz. - Mieliśmy wątpliwości, więc od wysłaliśmy do DPS fachowców.", + "35457": "Od dwóch tygodni ze starszymi osobami rozmawiają psychologowie z Miejskiego Ośrodka Interwencji Kryzysowej. Będą pracowali tak długo, aż wyjaśnią przyczyny konfliktu.", + "35458": "Na razie zakazu wstępu nieletnim na dyskoteki nie ma. Właściciele lokali mają wątpliwości, czy taki zakaz da się egzekwować. Młodzież takich wątpliwości nie ma.", + "35459": "- A gdzie mamy się bawić? Niech zakazują! My i tak będziemy przychodzić na balety. Teraz też w niektórych klubach sprawdzają legitymacje, a jakoś wchodzimy - mówi 16-letnia Patrycja.", + "35460": "Kolejny rozmówca proponuje, by godziny pracy staży miejskiej zmodyfikować, dostosować bardziej do potrzeb.", + "35461": "- Strażnicy kończ pracę o 22, a wtedy dopiero zaczynają grasować huligani, dresiarze i inni - dodaje kolejny Czytelnik z Polic. - Dlaczego nie ustawić im godzin pracy na czas, kiedy dochodzi do największej liczby wykroczeń, bójek, aktów wandalizmu. Mają przecież dbać o nasze bezpieczeństwo. W końcu to my płacimy na ich utrzymanie podatkami.", + "35462": "- Tam ciągle jest bałagan - narzekają mieszkańcy os. Zachód oraz właściciele garaży zlokalizowanych przy ul. 9 Zaodrzańskiego Pułku Piechoty. - Spotykają się tam amatorzy tanich trunków. Piją alkohol i wyrzucają butelki i śmieci. Przecież w każdej chwili może tam dojść do pożaru!", + "35463": "- Sami organizujemy sobie pracę, a urząd stwarza nam tylko coraz więcej problemów - żali się pani Marzena. - Gmina nie musi nam pomagać, ale jeśli tak dalej będzie to rzeczywiście nie pozostanie nam nic innego, jak pójść do opieki społecznej.", + "35464": "- Ja na pewno zrezygnuję - mówi pan Dariusz. - Stałem tyle lat i płaciłem podatki. Teraz moja żona musi wyjechać do pracy, bo brakuje nam pieniędzy na życie.", + "35465": "- Występ na mistrzostwach świata to moje marzenie, ale dotąd niezrealizowane - powiedział Piotr Giza. - Mam nadzieję, że może w ostatnim meczu trener da mi szansę i choć na kilka minut pojawię się na boisku. Jednak w podobnej sytuacji jest jeszcze kilku innych zawodników.", + "35466": "Z powodu czerwonej kartki, z meczu z Niemcami, wykluczony jest udział Radosława Sobolewskiego. Inni piłkarze powinni być do dyspozycji szkoleniowców.", + "35467": "Pogoń dołoży?", + "35468": "Wiceprezydent Zbigniew Zalewski pytany przez radnych, kto zapłaci za budowę układu komunikacyjnego, odpowiedział:", + "35469": "- Wariant pesymistyczny jest taki, że gmina sama, ale może wynegocjować taki układ, żeby pan Ptak w układzie komunikacyjnym partycypował - mówi wiceprezydent Zalewski. - Sto procent inwestycji stadionowej ponosi pan Ptak, trzeba zapytać, czy będzie go jeszcze na to stać. Jeżeli nie, to będzie musiało wziąć to na siebie miasto.", + "35470": "- Minął już tydzień jak w stargardzkim szpitalu mojemu dziecku składano rękę. Syna nadal bolało. Poszliśmy więc do przychodni do chirurga. Zrobiono prześwietlenie i wyszło, że kość jest przesunięta pod kątem i trzeba ponownie ją składać - mówi stargardzianin. - Nie wiem jednak, co robić dalej. Przecież to prawa ręka. Żeby coś takiego dzieciakowi zrobić.", + "35471": "Tym razem straciła dwa punkty z Remorem Recz uzyskując zaledwie bezbramkowy remis. Na boisku w Widuchowej trzy punkty po wyrównanym spotkaniu zdobył zespół gospodarzy, zdobywając zwycięskiego gola po ładnej akcji w 75. minucie. Warto podkreślić dobrą pracę sędziów tego meczu, a w szczególności sędziego głównego Dariusza Gładunia. W Cedyni o wyniku meczu zadecydowała 10. minuta, w której to goście zdobyli gola.", + "35472": "Na koniec informacja dla największych desperatów. Czy ktoś z nas wierzy w zdobycie tytułu mistrzowskiego przez piłkarzy Trynidadu i Tobago? Chyba nie. Angielscy bukmacherzy podobnie. Oni są w stanie zapłacić - oczywiście tylko w przypadku zwycięstwa tej ekipy w całym mundialu - za każdą postawioną jednostkę aż 1001 kolejnych. Z pewnością bardzo opłacalne, ale czy realne?", + "35473": "Pani Teresa i jej towarzysze dostali druki firmy, w której mieli pracować. Pośrednik zabrał zaś ksero paszportów i 250 funtów.", + "35474": "- Pytali, czy mamy jeszcze jakieś pieniądze. Ale się nie przyznałam - mówi pani Teresa. - Chcieli też, by dać im paszporty. Wtedy im powiedziałam, że mają przecież ich ksero, to odpuścili.", + "35475": "Niemiecka supermodelka, 35-letnia Claudia Schiffer bierze udział w promocji swego kraju na Wyspach Brytyjskich, w związku z finałami piłkarskich mistrzostw świata, których Niemcy są organizatorem.", + "35476": "- Mistrzostwa świata - to czas, by przedstawić Niemcy we właściwym świetle, pokazać, że to kraj sympatyczny, pełen humoru, mody, elegancji - powiedziała.", + "35477": "Piotr Pieleszek z Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego twierdzi, że złodzieje z toalet kradną nie tylko papier, ale potrafią też wymontować krany i odkręcić deski klozetowe.", + "35478": "- A jak mieliśmy remont w urzędzie, to ukradli drabiny i farby. Po prostu weszła cała ekipa w kombinezonach, która wyglądała jak remontowa i zabrała wszystko - mówi Robert Karelus, rzecznik prasowy prezydenta Świnoujścia.", + "35479": "Ksiądz Mariusz Zając, którego rodzice mieszkają obecnie w Chłopowie (gm. Krzęcin) u drugiego syna, po raz kolejny pomógł rodzinom rybaków z Bangalore w Indiach, którzy w wyniku niedawnego kataklizmu tsunami stracili dorobek swojego życia.", + "35480": "Wcześniej kupił dwie łodzie rybackie dla 12 rodzin. Jedna z nich straciła w tsunami ojca i męża. Zadaniem pozostałych rybaków jest więc także utrzymanie rodziny swego nieżyjącego kolegi. Pisaliśmy o tym w \"Głosie\".", + "35481": "Odpowiada Bohumil Panik.", + "35482": "Cóż. Nikt nie wie co by było. Sytuacja jest taka jaka jest. Robię co mogę by poprawić sytuację. Chłopcy w miarę szybko przyzwyczajają się do nowego systemu treningowego. Wycisnę z nich to wszystko, co się da. Piłkarze grają teraz o nowe kontrakty na kolejny sezon. Zobaczymy kto to wytrzyma. Kto pokaże, że należy mu się miejsce w Pogoni. Ten, kto nie da rady, wróci do Brazylii.", + "35483": "Zalewski przybył na dwa umówione przez Jana S. spotkania. Korupcyjna propozycja padła dopiero na obiedzie z prezesami Hydrobudowy.", + "35484": "- Umówiliśmy się, że Zbyszek wyjdzie wcześniej z obiadu, a ja miałem dalej prowadzić rozmowę - opowiadał Jan S. - Pytałem się go wcześniej, ile mam wziąć zaliczki: 50 czy 100 tysięcy złotych? Odpowiedział: jak będziesz uważał.", + "35485": "Radość piłkarzy Kluczevii po wywalczeniu awansu do czwartej ligi.", + "35486": "Ostatnia kolejka sezonu 2005/2006 w piątej lidze wyłoniła trzeci zespół, który jesienią zagra w wyższej klasie rozgrywkowej. Największymi pechowcami tego sezonu są Polonia Płoty i Mieszko Mieszkowice, które znalazły się tuż za podium.", + "35487": "Oficjalne pismo w obronie swojej szefowej napisali nauczyciele, którzy nie zgadzają się z zarzutem, że dyrektor szkoły stosuje mobbing. Takie zarzuty stawiają inni nauczyciele.", + "35488": "W sobotnim \"Głosie\" pisaliśmy, że do Wydziału Oświaty UM trafiło anonimowe pismo, w którym część nauczycieli Szkoły Podstawowej nr 7 zarzuca swojej szefowej mobbing. Na piśmie do prezydenta miasta podpisów nauczycieli nie było. Mówią, że boją się szykan.", + "35489": "- Ale wysoki ten nasz prezydent, wiadomo że ludzie o szerokich horyzontach są wysocy - podlizywał się swojemu pryncypałowi opuszczając mikrofon prowadzący imprezę Krzysztof Kopacki, dyrektor Książnicy Stargardzkiej. Czyżby przypomniał mu się wyborczy slogan Pajora \"rozjaśnić horyzont\"? Wcześniej była między nimi taka rozmowa:", + "35490": "- Witaj Sławku.", + "35491": "- Witajcie ludzie.", + "35492": "- Skąd do nas przyjechałeś?", + "35493": "Przesłane przez Was informacje o występowaniu Bugajskiego przeciwko Stommie (zresztą wbrew stanowisku jakie zajął w tej sprawie zarząd klubu) zostaną wykorzystane do wytworzenia atmosfery izolacji wokół osoby Bugajskiego i do postawienia propozycji przed zarządem krakowskiego KIK-u w określonej sytuacji o usunięcie jego z zarządu jako osoby niepożądanej w klubie (IPN 08/61, t. 3, k. 45).", + "35494": "Bo uważam, że zachowując całą konieczną dbałość o prawa ludzi uwikłanych w kontakty z SB, nie możemy stawiać ich praw wyżej niż prawa tych, którzy się nie złamali.", + "35495": "Bo uważam, że jeśli od dziennikarzy wymaga się (gdy są publicystami, komentatorami itp.), by mieli wyraziste poglądy, jest czymś w najwyższym stopniu dziwacznym, gdy się im zakazuje głosić własne oceny na tak nieobojętny moralnie temat, jak ludzkie postawy w PRL-u.", + "35496": "Później znowu jest dłuższa przerwa, aż do 19 września. Po tym spotkaniu Schiller napisał:", + "35497": "Kandydat sam natychmiast przystąpił do omawiania jego stosunku do służby bezpieczeństwa.", + "35498": "Papp usilnie tłumaczy, że nie będzie współpracował, podaje powody natury osobistej (niemożność pracy twórczej) i przy nich obstaje.", + "35499": "Ojciec Joachim Badeni, dominikanin należący również do znanego i bogatego rodu hrabiowskiego, powiedział mi, że wojna, ogołacając go z majątku, uwolniła go jednocześnie od nerwicy materialnej, od nerwicy posiadania. Ojca Michała nie musiała uwalniać wojna. Sam wyrzekł się dobrowolnie wszelkich dóbr tego świata i nigdy tego nie żałował. Pozbył się balastu, nim ten balast odebrała mu zamieć historii.", + "35500": "Listy Katarzyny do św. Rajmunda robią na mnie duże wrażenie. Ona żąda od niego (ode mnie) wniknięcia w Ofiarę Pana Jezusa, w ofiarę straszną, krwawą: \"Wykąp się we krwi! (VIII)\". Łaskę mam przez Krew. Cena miłości to też Krew. Wiara prawdziwa żywa - też przez Krew. Grzech i wszelkie zaniedbania - to też cena Krwi.", + "35501": "\"Dzisiaj rozpoczynam nowe życie\" - zapisał w Tyńcu.", + "35502": "Parsek (pc) - jednostka używana w astronomii definiowana jako odległość, z której jedna jednostka astronomiczna (tj. średnia odległość Ziemi od Słońca) jest widoczna pod kątem jednej sekundy łuku.", + "35503": "Promieniowanie tła (promieniowanie resztkowe) - mikrofalowe promieniowanie elektromagnetyczne wypełniające całą przestrzeń Wszechświata, które jest pozostałością po Wielkim Wybuchu.", + "35504": "Rewolucja naukowa na przełomie XIX i XX stulecia zburzyła stary porządek. Mechanika Newtonowska została zastąpiona teorią względności i mechaniką kwantową, ale nadal nie było czym zastąpić dotychczasowego obrazu kosmosu. Tym razem całkowicie samotnie przełomu dokonał Albert Einstein. Po stworzeniu szczególnej teorii względności, a potem ogólnej teorii względności była to jego trzecia wielka rewolucja.", + "35505": "Newtonowska fizyka miała tak poważne kłopoty ze znalezieniem odpowiedzi na te pytania, że pojawiły się nawet, nieśmiałe co prawda, próby zmodyfikowania prawa grawitacji Newtona, tak aby tych paradoksów uniknąć. Jednakże takie doraźne poprawki zwykle nie znajdują uznania w oczach uczonych i także tym razem próby te zostały szybko zaniechane.", + "35506": "Nukleosynteza - proces powstawania jąder atomowych w wyniku łączenia się protonów i neutronów. Na wczesnych etapach ewolucji Wszechświata miała miejsce tzw. nukleosynteza pierwotna, czyli tworzenie się jąder pierwiastków lekkich. Jądra pierwiastków cięższych powstały w wyniku reakcji termojądrowych we wnętrzach gwiazd.", + "35507": "Oddziaływania fizyczne - oddziaływania, które określają dynamikę wszystkich procesów zachodzących we Wszechświecie. Istnieją cztery podstawowe oddziaływania: grawitacyjne, elektromagnetyczne, silne jądrowe i słabe jądrowe.", + "35508": "Może ta nazwa jest trochę nieszczęśliwa, bo nasuwa przypuszczenie, że Einstein występuje przeciwko absolutności poznania, że poznanie jest względne, ale zwróćmy na to baczną uwagę: zasada względności, tak jak obowiązuje ona w fizyce, do niczego takiego nie prowadzi. Mówi ona przecież, że prawa fizyki nie zależą od wyboru układu odniesienia, że właśnie nie są względne. Mogłaby się równie dobrze nazywać zasadą bezwzględności, oszczędziłoby to wielu dyskusji polegających na nieporozumieniach.", + "35509": "Jak łatwo zauważyć, ja, kiedy o nich mówię, używam na ogół określenia \"podopieczni\" lub \"niepełnosprawni\". Pamiętam, że kiedy zacząłem jeździć na obozy, zapytałem ojca jako językoznawcę, jakiej nazwy najlepiej używać. On mi powiedział, że język polski jest pod tym względem dość ubogi. Na świecie przyjęło się angielskie handicapped - \"osoba, której trzeba podać rękę\". U nas wyraźnie brakuje podobnego określenia.", + "35510": "Egzaminy można było zdawać w którymkolwiek seminarium na terenie całej Polski. Ja wziąłem sobie historię Kościoła, to był mój konik, i cały materiał z trzech lat zdałem kolejno we Wrocławiu, w Opolu i - po powrocie - w Krakowie. Zdałem też inne przedmioty. W ten sposób broniłem się przed tym, żeby nie dać się ogłupić.", + "35511": "Można to samo pytanie zadać inaczej: czy każda chwila słabości musi zostać rozliczona?", + "35512": "Moja książka jest interpretacją akt znalezionych w IPN-ie, a nie moralną przypowieścią. Resztę zostawiam Panu Bogu.", + "35513": "Czy dla całego procesu nie byłoby lepiej, gdyby opisać tylko te przypadki, których dokumentacja jest obfita i kompromitująca?", + "35514": "Powołujesz się na zarządzenie kardynała Wojtyły. W różnych diecezjach różnie jednak bywało. Ponoć w jednej z diecezji biskup powiedział księżom, że można się spotykać z esbekami, bo to i tak nie ma znaczenia, dopóki Kościół może działać i wykonywać to, do czego jest powołany.", + "35515": "- Niewtajemniczonym muszę wyjaśnić, że jako pokrzywdzony dostawałem tylko te dokumenty, które dotyczyły mojej osoby, w dodatku z zaczernionymi personaliami. Personalia te odtajniano dopiero po złożeniu osobnego wniosku. Natomiast jako badacz mogłem mieć wgląd w oryginały. To oczywiście znacznie ułatwiało pracę. Pokrzywdzeni - z powodu tych zaczernień - mylili się niekiedy w swoich interpretacjach.", + "35516": "- Czy poinformowałeś kurię, że otwierasz projekt badawczy?", + "35517": "- Zdarzało się, że ktoś próbował wykorzystać zaufanie, jakim go obdarzyła fundacja, i zaczynał działać \"po swojemu\". Nieraz próbowano mnie naciągnąć, wykorzystać moją naiwność czy niewiedzę. Muszę przyznać, że z latami zrobiłem się nieufny, podejrzliwy - co akurat w przypadku księdza nie jest dobrą cechą.", + "35518": "- Czemu więc nie zrezygnowałeś z prezesowania?", + "35519": "Wreszcie - święcenia kapłańskie. Tu także obrzędy są znacznie bardziej rozbudowane niż w liturgii rzymskiej. Jest wiele elementów podkreślających, że kapłan jest \"z ludu wybrany i dla ludu ustanowiony\". W pewnym momencie neoprezbiter klęka twarzą do wiernych, wyciąga ku nim ręce i prosi o modlitwę. I cała wspólnota modli się za niego.", + "35520": "A co myślałeś, kiedy po śmierci Papieża pojawiła się sprawa ojca Hejmy, a potem krążyć zaczęły informacje o kolejnych księżach - Malińskim (ta przedostała się do mediów w maju 2005) i Bielańskim?", + "35521": "Powiem szczerze: to były dla mnie trzeciorzędne sprawy. Żyłem czymś innym: fundacja, Ormianie, jeden wielki kierat. Przeglądając gazety czy Internet, zwracałem uwagę na to, co było związane z moją działalnością.", + "35522": "- Kiedy w maju 2006 roku dostałem zakaz wypowiadania się w sprawie lustracji, wybrałem posłuszeństwo. Zrobiłem to po długich przemyśleniach, radząc się wielu osób. Niemniej nie ukrywałem swego zdania, a kiedy nadarzyła się możliwość, wróciłem do prowadzonych badań.", + "35523": "- Czy księdzu wolno publicznie krytykować przełożonych?", + "35524": "Umówiliśmy się, że zaczniemy się spotykać wiosną 2006 roku. Ale do wiosny sytuacja się skomplikowała, a ksiądz Tadeusz został głównym bohaterem tak zwanego kryzysu lustracyjnego w Kościele. To nowe pole aktywności sprawiło, że stał się bardziej popularny niż do tej pory, ale też jego publiczny obraz uległ zmianie: lustracja przesłoniła inne obszary jego działalności.", + "35525": "Co mnie jeszcze śmieszyło? To, że z seminarium wolno było wychodzić wyłącznie parami. Że zawsze musiałeś mieć socjusza. Że nie wolno było wchodzić do pokoju kolegów. To się zresztą potem zmieniło. Kiedy przyszedł nowy rektor, obecny arcybiskup częstochowski Stanisław Nowak, te rygory wewnętrzne zelżały. Ale ja i tak źle je znosiłem. Byłem przyzwyczajony do dość dużej samodzielności. A tu o wszystkim chcieli za ciebie decydować przełożeni.", + "35526": "Czy zdarza się w ogóle takie doświadczenie, które można opisać i które zarazem nie podlega absolutnie wątpliwości? Czy nauki empiryczne są istotnie na takim doświadczeniu zbudowane, jeśli ono istnieje?", + "35527": "Trudno mówić o Husserlu, nie korzystając z różnych neologizmów, od których mrowią się jego pisma, i nie wspominając o zmianach, czasem radykalnych, jakie przechodził ów żywot długi, nadzwyczaj pełen wysiłku i bezprzykładnie chyba na jednym zadaniu skupiony.", + "35528": "Jak Kierkegaard widział stosunek między światem a wiecznością, ukazuje jego uwaga o znaku apokalipsy. W teatrze wybucha pożar, ale tak się składa, że pierot ogłasza to publiczności. Nikt mu, oczywiście, nie wierzy, wszyscy się śmieją, aż do chwili gdy giną w płomieniach. Tak to koniec świata przyjdzie w atmosferze powszechnej wesołości.", + "35529": "Magazyn KOT, podarowany w prezencie członkom klubu, cieszył się ogromnym powodzeniem i bez problemów znajdował czytelników o polskich korzeniach, którzy tłumaczyli teksty na hebrajski.", + "35530": "Wystawa w Tel Awiwie przyciągnęła ponad 5 tysięcy zwiedzających, pokazano ją we wszystkich izraelskich telewizjach, pisały o niej wszystkie gazety. Być może koty cieszą się tam takim powodzeniem, gdyż potrafią to, czego Izraelowi brakuje ostatnimi czasy najbardziej - potrafią spokojnie mruczeć swe szabasowe pieśni.", + "35531": "A pani Joasia? Ona tymczasem wciąż niezmordowanie gna przez świat z rozwianym włosem, błyskiem w oku i kontenerkiem w dłoni w poszukiwaniu kolejnego raju dla swoich czworonożnych podopiecznych. Oby jak najdłużej!", + "35532": "Od redakcji:", + "35533": "Z przyjemnością informujemy, że bohaterka powyższego tekstu, tytułowa pani Joasia, to nikt inny, jak nominowana przez Czytelników KOTA do tytułu Kociarza Roku 2007 pani Joanna Zaremba z Katowic.", + "35534": "Kolejna opowieść mówi, że kiedy Mahomet został wybrany na proroka przez Allacha, Bóg posłał do niego w nocy anioły, które wyjęły mu z serca piętno szatana, a włożyły Sakinę (dosłownie: \"pokój boży, pokój duszy\"). Nadano jej kształt głowy białego kota. I to właśnie postać białego kota przybierał Allach, kiedy chciał objawić Mahometowi swoją obecność. Muzułmanie wierzą zresztą, że koty są istotami z natury dobrymi, zesłanymi przez Allacha, aby pomagały ludziom.", + "35535": "Całkowity dochód ze sprzedanych na pokazie biletów, w ramach akcji \"Rasowce - Dachowcom\", został w imieniu warszawskich klubów felinologicznych przekazany schronisku \"Na Paluchu\".", + "35536": "Wieczorem obchody kociego święta przeniosły się do Sali Koncertowej, gdzie miała miejsce Gala Światowego Dnia Kota.", + "35537": "W foyer Sali Koncertowej można było podziwiać wystawę \"Kot i człowiek\", składającą się z profesjonalnych zdjęć autorstwa współpracujących z KOTEM fotografów.", + "35538": "Wiele pochwał zebrał pokaz mody inspirowanej kotami - autorstwa Ewy Włodarczyk. Modele i modelki nie tylko prezentowały ciekawe cętkowane kreacje, ale również nosili transparenty z \"prokocimi\" hasłami. Druga część pokazu, tym razem mody wieczorowej, miała miejsce podczas gali w teatrze.", + "35539": "Niekwestionowanym przebojem tegorocznej edycji była wystawa akwarystyczna, na której zaprezentowano ponad 60 zbiorników słodkowodnych i morskich. Biorące udział w targach firmy, stowarzyszenia oraz osoby indywidualne przedstawiały akwaria różnych rozmiarów, od niewielkich, modnych w ostatnim czasie miniakwariów po duże 500 i 600-litrowe zbiorniki. Niemal wszystkie z prezentowanych akwariów uczestniczyły w konkursie na najciekawsze akwarium targów. Zwyciężyło akwarium morskie firmy Morski Świat z Piły.", + "35540": "Gdy rano chodziłam sprzątnąć pojemniczek po mleku, zawsze zastawałam go w formie placka. Rozdeptany. Wgnieciony w ziemię. Zabierałam więc śmiecia, wieczorem stawiałam nowe pudełko - i tak w kółko. Aż niedawno w biały dzień zobaczyłam tę panią w trakcie działań niszczycielskich - trach!, jeszcze ruch okrężny piętą i pełna satysfakcja, naczynie nie istnieje.", + "35541": "Często jest to powodem uwięzienia zwierząt w piwnicach, ale najczęściej - odcięcia kotom wejścia do piwnic. Pozbawione schronienia zwierzęta umierają z zimna, są zagryzane przez psy, giną pod kołami samochodów, są skazane na cierpienia.", + "35542": "Jedno otwarte okienko lub niewielkie otwory nie powodują wyziębienia piwnic. Wprost przeciwnie, zapewniają tak potrzebną wentylację tych pomieszczeń, gdyż w zbyt ciepłych gnieżdżą się mrówki faraona, prusaki, karaczany itp.", + "35543": "Listopadowy KOT ma magiczną okładkę, Artur, nasz grafik pozwolił w nim sobie na trochę halloweenowego szaleństwa. Mam nadzieję, że ten listopadowy czarny KOT przypadnie Czytelnikom do gustu, a ci wszyscy, którzy wierzyli w to, iż czarne koty przynoszą pecha, po przeczytaniu tego numeru będą z nadzieją na szczęście przecinać drogę smolistym kotom. a może nawet wpuszczą pod swój dach szczęście w postaci smolistego gościa o magicznych oczach.", + "35544": "Fundacja \"Zmieńmy Świat\" powstała na terenie Tarnowa w połowie 2002 roku. Jej celem jest działanie na rzecz humanitarnego traktowania zwierząt, szerzenie wiedzy o potrzebie zmiany naszego stosunku do świata natury (tzw. \"głęboka ekologia\") oraz propagowanie wegetarianizmu, jako optymalnie zdrowej i pełnowartościowej diety.", + "35545": "Na zakończenie przytoczę jeszcze słowa jednej z moich znajomych, jeżdżącej codziennie samochodem do pracy ponad trzydzieści kilometrów poza Warszawę. Stwierdziła kiedyś, że kocha wszystkie stare szmaty i rupiecie, jakie spotyka na drodze, za to, że przy bliższych oględzinach okazują się właśnie tym, czym są, a nie potrąconymi psami i kotami, którym nie można już w żaden sposób pomóc.", + "35546": "Czasami zupełnie nie pojmuję, dlaczego kot postrzegany bywa jako zwierzę z gruntu aspołeczne. Chadza własnymi drogami, nie przywiązuje się do ludzi, nie potrzebuje towarzystwa swoich współplemieńców, nie lubi się z psami, a kanarki, chomiki i im podobne zwierzaki od razu zabija i zjada. Istny wróg publiczny numer jeden. Wielu ludzi uważa, że kotów po prostu nie można trzymać razem z psami, ptakami lub gryzoniami. Czy mają rację?", + "35547": "Gdy mamy do czynienia z epilepsją u starych kotów, konieczne jest wykonanie zdjęcia RTG klatki piersiowej, w celu wykluczenia lub potwierdzenia zmian nowotworowych.", + "35548": "Leczenie ataków padaczkowych polega na podawaniu leków przerywających drgawki niezależnie od ich przyczyny. U kotów lekiem z wyboru są pochodne benzodwuazepiny podawane dożylnie lub doodbytniczo.", + "35549": "Witam.", + "35550": "Wrzesień już zawsze kojarzyć mi się będzie z końcem wakacji. ale też z początkiem najbarwniejszej pory roku - jesieni. Jesień lubią też zapewne nasze koty, wszak wówczas wracamy z urlopowych wojaży i nareszcie w domach zapanuje spokój i codzienna harmonia.", + "35551": "Mnogość przysyłanych do redakcji wakacyjnych kartek i pozdrowień świadczy, że Czytelnicy KOTA w letnią kanikułę poznawali najdalsze zakątki świata.", + "35552": "W listopadzie świat staje się nagi, drzewa pozbawione liści, a w tym numerze naszego magazynu - nagi kot pozbawiony futra. Dońskie sfinksy są rzadkie, będą uznane przez FIFe dopiero od przyszłego roku. My pierwsi prezentujemy portret tej niezwykłej rasy. Mam nadzieję, że zainteresuje on wielu Czytelników, acz wiem, iż nie wszyscy polubią te przedziwne stworzenia.", + "35553": "Humphrey zmarł w wieku 18 lat, dziewięć lat po odejściu na emeryturę. Ile myszy mógł jeszcze złapać, gdyby pozwolono mu pracować dłużej?", + "35554": "A ponieważ ciągle pojawiał się i znikał, wiele osób zastanawia się, czy kot, który właśnie odszedł, to był rzeczywiście i z całą pewnością Humphrey?", + "35555": "Latem, na działce, Amelka cały czas pilnuje Julka. Gdy tylko ten mały łobuz wyjdzie poza ogrodzenie, ona natychmiast przybiega po nas i swoim zachowaniem (biega za nami po pokoju, miauczy, prowadzi do drzwi) próbuje nam powiedzieć, że Julek jest w niebezpieczeństwie i trzeba go przyprowadzić z powrotem do domu.", + "35556": "Matką kociąt jest SAMIRA ELMRIDGE, kotka srebrzysta cętkowana, która przyjechała z Wielkiej Brytanii do Polski w maju 2006 roku, a ojcem MATIKI'S AMULET OF SCHOOERTJES, kocur srebrzysty cętkowany, pochodzący z jednej z najstarszych i najbardziej zasłużonych amerykańskich hodowli, obecnie mieszkający w Holandii.", + "35557": "Osobiście poznałam swojego zaciekłego wroga. Jest mój tylko częściowo, ponieważ gros agresji kieruje przeciwko kotom. Wróg występuje w dwóch osobach (plus pies, ale jego bym w to nie mieszała, przecież nie ponosi odpowiedzialności za zachowanie właścicieli).", + "35558": "Wróg widzialny jest niedużą, niestarą kobietą - to z nią miałam nieprzyjemność wejść w kontakt wzrokowy, słowny, a nawet trochę fizyczny. Wrzeszcząc, zabijała mnie spojrzeniem i próbowała szarpać za rękę dzierżącą karmicielski ekwipunek.", + "35559": "Zachęcam Państwa do głosowania na Kociarza Roku 2006, tym razem spłynęło kilka ciekawych. a nawet kontrowersyjnych kandydatur. Wybór zostawiamy Wam, to od Was, Drodzy Czytelnicy, zależy, komu przyznamy ten zaszczytny tytuł. więc - do urn!", + "35560": "Cieszę się bardzo, że KOT rośnie w siłę nie tylko w Europie, ale także za oceanami. Polecam gorąco teksty naszych korespondentek z USA i Australii.", + "35561": "Kolejny już raz próbujemy na łamach naszego miesięcznika obalać mit toksoplazmozy. może znowu uda się przekazać choć kilku osobom, jak w prosty sposób unikać zarażenia się tą chorobą.", + "35562": "Jana Zamięcka bardzo obrazowo opowie Państwu, czym jest tymczasowy dom dla kotów. Może po przeczytaniu tego artykułu więcej kotów znajdzie swe domy? Przypominam, że ogłoszenia o adopcjach kotów domowych drukujemy w KOCIE bezpłatnie.", + "35563": "Lech Kaczyński - prezydent RP, znany miłośnik kotów, jako prezydent Warszawy realizował program opieki nad bezdomnymi zwierzętami, utworzył w stolicy stanowisko pełnomocnika do spraw zwierząt.", + "35564": "Franciszek Klimek - krakowski poeta, autor wspaniałych wierszy o kotach, od lat wzrusza swoich czytelników do łez, zaraża ich swoją wrażliwością i szacunkiem dla kotów; sam też niesie pomoc potrzebującym zwierzętom.", + "35565": "Oto najczęściej artykułowane dobre rady z moich zbiorów:", + "35566": "1. Proszę cię, nie bierz już więcej żadnych kotów.", + "35567": "2. Ja na twoim miejscu spróbowałabym kilka kotów oddać.", + "35568": "3. Czy nie możesz sobie postanowić, że jak zobaczysz na ulicy kota, będziesz udawała, że go nie widzisz?", + "35569": "Ad.4. Mogłabym, ale czy bym chciała?", + "35570": "Ad.5. Tu już czuję się obrażona. Nigdy bym nawet nie podejrzewała ani przez chwilę, że ktoś może uznać mnie za osobę zaniedbaną. Jeśli dbanie o siebie ma oznaczać chodzenie do kosmetyczki - to dziękuję. Jeśli podróże i balowanie - to już było. Jeśli czytanie i spotkania towarzyskie, to nie koliduje. A poza wszystkim koty to nie tylko obowiązki i odpowiedzialność lecz również WIELKA PRZYJEMNOŚĆ.", + "35571": "Czasami zazdroszczę moim kotom umiejętności stroszenia futra. Możliwość zmiany ustawienia zwykłych kocich włosów jest jednak niczym w porównaniu z ruchliwością ich wibrysów. Dzięki znajdującym się u podstawy każdego wibrysa komórkom mięśniowym zwierzę potrafi dowolnie poruszać wąsami niemal na wszystkie strony. Ciekawostkę stanowi fakt, że dwa górne rzędy wibrysów mogą poruszać się niezależnie od dwóch dolnych rzędów.", + "35572": "Dodatkową atrakcją była możliwość wykonania profesjonalnego kociego makijażu, który sprawił ogromną radość nie tylko najmłodszym uczestnikom imprezy.", + "35573": "Cat Club Łódź współpracuje z fundacjami i instytucjami niosącymi pomoc kotom bezdomnym. Na wystawę zaproszono przedstawicieli łódzkiego odddziału Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami, które podczas dwóch dni kwestowania zebrało aż 1803 zł. TOZ dziękuje wszystkim kociarzom za ich wyjątkową hojność i życzliwość.", + "35574": "Fakt: rodowody przysługują wszystkim kociętom z miotu, nawet tym z wadami - jest wtedy uwzględnione w rodowodzie, że kociak nie jest hodowlany.", + "35575": "Mit: sprzedając koty bez rodowodu, działa się dla dobra rasy, bo wysokie ceny u hodowców hamują jej rozwój.", + "35576": "Fakt: jest dokładnie odwrotnie. Hodowcy działają dla dobra rasy, wybierając do rozrodu najpiękniejsze, najzdrowsze i najbliższe wzorca osobniki, a ich celem jest uzyskanie zdrowych i pięknych kociąt.", + "35577": "Kociarzem Roku w kategorii \"Media\" został program TVP Warszawa \"Mój pies i inne zwierzaki\", od lat wspierający prokocie akcje. Nagrodę w tej kategorii wręczyła Irena Nalewaj, reprezentująca forum Miau.pl. Martyna Rux, autorka programu, obiecała, że ta piękna rzeźba stać będzie w redakcji na honorowym miejscu.", + "35578": "Guz należy usunąć z szerokim marginesem tkanek zdrowych.", + "35579": "Ponieważ szczepienia wykonujemy w okolicach grzbietowych szyi, klatki piersiowej czy kręgosłupa lędźwiowego, guzy w tych miejscach są bardzo trudne do usunięcia. Można to zmienić, podając szczepionki w miejscach, w których łatwiej wykryć guz oraz przeprowadzić ewentualną interwencję chirurgiczną - są to obwodowe części kończyn miednicznych (podudzie). Iniekcje należy wykonywać ściśle podskórnie, żeby wykryć zmiany patologiczne we wczesnej fazie.", + "35580": "\"Kocie\" odwiedziny tak się spodobały naszym najmłodszym czytelnikom, że kilka dni później dzieci wykonały wspaniałe prace plastyczne, których tematem była Kocilla i Redaktor.", + "35581": "Kastracja to ciągle temat kontrowersyjny i wzbudzający liczne emocje. Wielu miłośników kotów wie, że jest to często jedyny sposób na zmniejszenie liczby bezdomnych kotów. Przeciwnicy zaś obawiają się, iż wykastrowane zwierzę traci swoją osobowość; poza tym często popełniają błąd antropomorfizując prokreacyjne i seksualne zachowania zwierząt.", + "35582": "Klub Myszy Rasowych - Mice Club Poland jest aktywnie działającym stowarzyszeniem, które zorganizowało do tej pory cztery międzynarodowe wystawy oraz sześć pokazów przy okazji Międzynarodowej Wystawy Kotów Rasowych. Podczas pokazu zwiedzający mają możliwość zobaczenia wielu ras myszy. Jest to szczególnie atrakcyjne dla dzieci, które same proszą rodziców, aby mogły wziąć do rączki te piękne stworzenia. Myszy są oceniane przez \"kocich sędziów\" i zostaje wybrana najpiękniejsza mysz pokazu.", + "35583": "Po co w ogóle kastrować wolno żyjące koty?", + "35584": "Przede wszystkim po to, aby ograniczyć populację kotów wolno żyjących. Niechęć większości lokatorów do kotów żyjących w piwnicach uzasadniana jest zazwyczaj argumentem \"jest ich za dużo i śmierdzą\". Kastracja kotek to sposób na to, żeby kotów za dużo nie było, kastracja kocurów - żeby nie śmierdziało.", + "35585": "Zorganizowanie aż trzech wystaw w jeden długi weekend pozwoliło wielu wystawcom zamknąć ze swymi kotami tytuły w wyższych klasach wystawowych i bez wątpienia podniosło rangę tych wystaw. Tego typu \"border show\" mogłyby być organizowane także z innymi naszymi zagranicznymi sąsiadami.", + "35586": "Odpukuję, Dudusiowe zdrowie, umieszczone w tym bezpiecznie dużym ciele, ma się ostatnio dobrze, więc do lecznicy jeździmy bardzo rzadko. I całe szczęście, gdyż obawiam się, że aby podnieść kontenerek szczelnie wypełniony Dudusiem, musiałabym teraz skorzystać z pomocy dźwigu. Na wszelki wypadek poproszę kogoś o sprawdzenie w internecie, gdzie ponoć można kupić wszystko, po ile \"chodzą\" te urządzenia.", + "35587": "Niewątpliwie ważnym newsem jest ratyfikacja patronatu FIFe nad jej polskim przedstawicielem \"Felis Polonia\" (gratuluję!), a także wstępne uznanie dwu nowych ras bezwłosych kotów: peterbolda i dońskiego sfinksa.", + "35588": "Ania Wilczek opisuje w tym numerze całoroczną wolierę dla kotów, zapewne dla wielu z nas pozostanie ona jedynie w sferze marzeń, ale i tak miło poczytać, jak pięknie mogą żyć koty.", + "35589": "Główną atrakcją Festiwalu był niewątpliwie pokaz kotów. W eleganckim budynku nowoczesnego centrum handlowego można było podziwiać ponad 150 kotów różnych ras, które przybyły tu, wraz ze swymi opiekunami, z całej Polski, a nawet ze Słowacji. Hole \"Galerii Łódzkiej\" pękały w szwach, chętnych, którzy chcieli z bliska popatrzeć na piękne zwierzęta, było tylu, że czasami trudno było dopchać się do wystawowych klatek.", + "35590": "Targi zoologiczne połączone z wystawą kotów po raz kolejny stały się wielką imprezą dla całej stolicy, odwiedzaną tłumnie przez rodziny z dziećmi.", + "35591": "W dniach 9-11 września Hala Iase we Wrocławiu zamieniła się w przyrodnicze królestwo. Wszystko za sprawą odbywających się tam IV Międzynarodowych Targów MARKET ZOO-BOTANICA oraz Ogólnopolskiemu Salonowi Ogrodniczemu \"Ogród Twoich Marzeń\".", + "35592": "Nie zostawiajmy włączonych lampek choinkowych podczas naszej nieobecności. Dla swędzących ząbków naszego kociaka kabel elektryczny to okazja \"do upolowania\" i o poparzenie prądem wtedy nietrudno.", + "35593": "Podobnie jest ze świeczkami, ustawmy je tak, by kot nie mógł ich strącić. Nie chcemy przecież przerwać śpiewania kolęd i wzywać straży pożarnej do palącego się mieszkania.", + "35594": "Kocięta za dnia nie wyróżniają się niczym szczególnym. Jednak w ciemnościach, gdy włączy się żarówki emitujące światło ultrafiloletowe, ich futerko nabiera pomarańczowego blasku. Jest to wynik modyfikacji DNA kotów. Po co ten eksperyment? Koreańscy naukowcy twierdzą, że umiejętność klonowania kotów ze zmienionymi genami pomoże w prowadzeniu badań nad chorobami genetycznymi. Zapewniają jednocześnie, że modyfikacja DNA nie wpłynęła ujemnie na zdrowie kotów i \"świecące\" angory czują się świetnie.", + "35595": "Tytuł DVM uhonoruje koty popularnych ras i odmian barwnych. Przypominamy, że by BiV mógł być przyznany, w danej rasie, kolorze lub grupie barwnej muszą znaleźć się co najmniej 3 koty.", + "35596": "Wszystkim kotom startującym w konkursach piękności życzymy powodzenia.", + "35597": "W Stanach Zjednoczonych już od czterech lat działa Meow TV - koci kanał telewizyjny. Czy stacja o takim profilu ma szansę przetrwać na rynku? Okazuje się, że tak!", + "35598": "Zapraszamy do udziału w kolejnej edycji przeglądu, planowanej na 2008 rok. Można już pisać scenariusze, organizować castingi i kręcić nowe filmowe opowieści. Lub przejrzeć bogate rodzinne zbiory - w przeglądzie panuje dowolność technik i pomysłów, z wyjątkiem czasu nagrania, ograniczonego do 5 minut. Wszelkich informacji udziela Cat Club Sopot, 81-824 Sopot, ul. Armii Krajowej 94, www. catclub-sopot.pl, tel. 510 256 732.", + "35599": "Już po raz drugi lubelska Fundacja Felis przyznała dyplomy i statuetki SuperFelis osobom, które w sposób znaczący wsparły działalność fundacji w 2006 roku. Każdego roku założycielka fundacji - nasza koleżanka z forum.miau.pl - Kasia Drelich dziękuje tym, którzy pomogli jej przez ostatnich 12 miesięcy.", + "35600": "Targi skupiły najbardziej liczących się producentów i wystawców z kraju i zagranicy. Bogata oferta dawała szansę zapoznania się z nowościami i możliwość wypróbowania niektórych. Asortyment dla naszych ulubieńców, zaczynając od karm i żwirków, a kończąc na piórkach i wstążeczkach, zaspokajał nawet najbardziej wyszukane potrzeby. Ogromne zainteresowanie wzbudzało stoisko forum MIAU, na którym goście mogli obejrzeć galerię zdjęć uratowanych przez forumowiczów kotów.", + "35601": "10 i 11 września targi już po raz czwarty gościły Międzynarodową Wystawę Kotów Rasowych. Była to jednocześnie pierwsza wystawa pod patronatem Felis Polonia (nowej organizacji felinologicznej powstałej na gruncie Stowarzyszenia Hodowców Kotów Rasowych w Polsce). Felis Polonia jest federacją stowarzyszeń, i właśnie jedno z nich - Cat Club Łódź było organizatorem wystawy.", + "35602": "Wiosenna pogoda sprawia, że trudno oprzeć się pokusie otworzenia na oścież okna czy drzwi balkonu. Ciesząc się świeżym powietrzem i wpadającymi promieniami słońca, nie zapominajmy jednak o bezpieczeństwie naszych kotów.", + "35603": "Upadek z dużej wysokości może skończyć się bowiem dla naszego ulubieńca śmiercią lub trwałym kalectwem. Tylko w przysłowiu kot zawsze spada na cztery łapy.", + "35604": "Fundacja dla Zwierząt \"Animalia\" została założona w 2005 r. w Poznaniu przez kilkoro ludzi, których połączyła chęć pomocy bezdomnym zwierzętom. Oficjalnie rozpoczęła działalność w styczniu 2006 roku. Za cele statutowe postawiła sobie przede wszystkim działalność na rzecz humanitarnego traktowania zwierząt oraz wszelką formę pomocy bezdomnym kotom i psom.", + "35605": "Przewiduję obopólne korzyści. Ja przestałabym się spóźniać, a telefonia nic by nie straciła. Mogę zagwarantować, że z autobusu dzwoniłabym do sąsiadów, mających nieszczęście posiadania moich zapasowych kluczy, z prośbą, aby sprawdzili, czy zamknęłam okna, czy zamknęłam szuflady, czy zamknęłam Nówkę... Spoko.", + "35606": "Thomas Graves, specjalista ds. kotów, a zarazem szef Instytutu Medycyny Małych Zwierząt z College'u Medycyny Weterynaryjnej University of Illinois, twierdzi: \"Nie zebrano dotąd dowodów na to, iż koty potrafią wyczuwać śmierć. To sprawy trudne do zbadania\". Graves nie ma jednak w tej kwestii żadnych wątpliwości. \"Myślę, że koty i psy wyczuwają rzeczy niedostępne naszym zmysłom\" - dodaje.", + "35607": "Wykastrowany kocur przez pewien czas jeszcze ma hormony we krwi, więc żaden inny kot nie zauważa, że czegoś mu ubyło. Wśród kilkuletnich kocurów, mimo kastracji, często utrzymuje się nawyk znaczenia (tyle że zapach jest dużo łagodniejszy). Jeśli boimy się zmiany statusu kocura, zacznijmy kastracje od najsilniejszych kocurów, od \"przywódców\", którym żaden młokos nie zagrozi niezależnie od tego, co mają (lub nie) pod ogonem.", + "35608": "Wszystkim zwycięzcom gratulujemy wygranych i życzymy dalszych sukcesów, a organizatorom wytrwałości w organizacji kolejnych wspaniałych kocich imprez!", + "35609": "W dniach 7-9 września w warszawskim Pałacu Kultury i Nauki odbyły się VI Międzynarodowe Targi Zoologiczne ZOOMARKET 2007. Targi wpisały się już na dobre w harmonogram wrześniowych imprez w stolicy i jak co roku przyciągnęły rzesze miłośników zwierząt. Wśród patronów medialnych ZooMarketu nie zabrakło miesięcznika KOT.", + "35610": "Sztuka posługiwania się słowem to wielki talent. Posługując się nim z szermierczą precyzją i taneczną lekkością, można grać na barwnych strunach duszy. T. S. Eliot najpiękniej spośród dawnych mistrzów słowa opowiadał o kotach. Każdy, kto kocha koty i słowo, powinien nie tylko przeczytać artykuł Moniki Ulatowskiej o Eliocie, lecz także zatopić się w jego poezję.", + "35611": "19 maja miała miejsce aukcja wystawionych rysunków, a cały dochód ze sprzedaży przeznaczono na pomoc krzywdzonym i bezdomnym zwierzakom. Na zakończenie zacytuję fragment tekstu z katalogu: \"Niech ta szczególna wystawa przypomina nam, że możemy się w pełni rozwijać i być szczęśliwi jedynie w harmonijnym współżyciu z przyrodą.", + "35612": "Duża hala \"Slavia\" pomieściła bez problemu ponad 300 kotów. Było przestronnie, panowała spokojna, sympatyczna atmosfera. Mankamentem był jedynie brak krzeseł.", + "35613": "Z Polski przyjechało 20 kotów różnych ras: 1 egzotyczny, 1 syberyjski, 2 ragdolle, 2 rosyjskie niebieskie, 3 brytyjskie, 3 maine-coony, 3 perskie oraz 5 norweskich leśnych.", + "35614": "Uczestnicy spotkania mieli okazję zapoznać się z wieloma interesującymi nowinami dotyczącymi karm i zdrowia kotów, ale przede wszystkim mogli spotkać się w międzynarodowym gronie, gdzie nie miały znaczenia układy federacyjno-polityczne.", + "35615": "To było bardzo pożyteczne spotkanie dla wszystkich, których obchodzi los kotów. Cieszy fakt, że Royal Canin tak bardzo dba o koty i chce dzielić się swą wiedzą i doświadczeniem z ich miłośnikami.", + "35616": "Na prośbę czytelników zaczynamy cykl artykułów o wystawach. Będę starał się przekazać w nich zarówno najświeższe informacje skierowane do osób wtajemniczonych w wystawowe niuanse, jak i zupełnie podstawowe wiadomości dla wystawowych nowicjuszy. Mam nadzieję, że uda mi się sprostać oczekiwaniom czytelników.", + "35617": "Serdecznie zapraszam na obchody Światowego Dnia Kota do Łodzi i, jak zawsze, życzę miłej lektury.", + "35618": "Wywiad z księdzem Janem Twardowskim, który ukazał się w KOCIE nr 4/2005 był ostatnim, jakiego poeta udzielił. Po jego śmierci koty zostały bez dachu nad głową, klasztor już ich nie chciał. Akcja adopcyjna kotów księdza Twardowskiego nie pozostała bez echa. Maryla Weiss opisuje ją w relacji Skarpetka nie śpi już na klęczniku.", + "35619": "Krzysztof Skiba ze swadą i dowcipem poprowadził licytacje, z których dochód został przeznaczony na pomoc bezdomnym kotom. Najwyższą cenę osiągnęła figurka czarnego kota z porcelany przekazana na ten cel przez parę prezydencką, Marię i Lecha Kaczyńskich. Oprócz tego zlicytowano figurkę z gliny wykonaną przez Natalkę Rogalską, najmłodszą (10 lat) zarejestrowaną karmicielkę kotów Polsce, oraz kalendarz ze zdjęciami kotów ze schroniska \"Na Paluchu\", autorstwa Małgorzaty Niedziółki.", + "35620": "Napisane świetnym piórem, pełne zaangażowania są artykuły, publikującego po raz pierwszy w KOCIE, dziennikarza \"Angory\" - Wojciecha Andrzejewskiego. \"Krwawy sport\" mówi nie tylko o okrucieństwie, ale także o niebywałej dziurze w polskim prawie. Będziemy czynić starania, by zainteresować tym tematem ludzi odpowiedzialnych za tworzenie prawa w naszym kraju. Jesteśmy otwarci na wszelkie sugestie i podpowiedzi, jak zakazać handlu bronią w Polsce.", + "35621": "Przystąpiłam więc do pisania programu w imieniu swojego kota, który akurat był bardzo zabiegany (leżąc, co prawda, ale nie łapmy się za słówka):", + "35622": "1. Każdy kot ma prawo do samostanowienia. Jeżeli zatem postanowi zamieszkać z którymś z obywateli, obywatel ma obowiązek przyjąć tę decyzję z szaloną radością i obłąkańczym entuzjazmem.", + "35623": "Fundacja Viva! - Akcja dla Zwierząt ul. Kopernika 6/8, 00-367 Warszawa 49 1370 1109 0000 1706 4838 7303 z dopiskiem: Koty z Korabiewic.", + "35624": "Wszystkich, którzy chcieliby wysłać paczkę lub zdecydowaliby się na adopcję któregoś z korabiewickich kotów, prosimy o kontakt z redakcją.", + "35625": "Przekazanie 1% podatku nie jest ani darowizną, ani ulgą - to część pieniędzy, które winni jesteśmy państwu. Możliwość samodzielnego zadecydowania o tym, do kogo one trafią jest, ze społecznego punktu widzenia, przejawem demokracji bezpośredniej. Nie bójmy się więc korzystać z przysługujących nam praw i włączmy się czynnie w rozdzielanie środków publicznych. Wybierzmy tych, którym chcemy pomóc. Wybierzmy bliskich naszemu sercu. Pamiętajmy, że aby napełnić miseczkę głodnego kota, wystarczy złotówka.", + "35626": "Kwietniowy KOT jest także wielobarwny, nawet w niebiesko-szarych koratach doszukać się można wielu odcieni srebra. Przedstawiamy dziś rasę niezwykle rzadką, niehodowaną w Polsce. Tajskie koraty skradły serce mojej przyjaciółce Donatelli Mastrangelo z Włoch, która specjalnie dla Czytelników KOTA napisała bardzo ciekawą i wyjątkową monografię tej rasy. Muszę dodać, że jest to jedyna tak obszerna publikacja dotycząca koratów, jaka ukazała się na świecie. Mam nadzieję, że Was zainteresuje.", + "35627": "Podczas targów odbyła się również wystawa zdjęć nagrodzonych w konkursie fotograficznym \"Mój pupil\". W kategorii \"Kot\" pierwsze miejsce zajęła Kinga Laskowska z Boguszyc, drugie - Magdalena Kania z Kunowa, a trzecie - Jolanta Bromer z Pietraszowa.", + "35628": "Wystawcom i zwiedzającym bardzo podobała się atmosfera panująca na targach oraz fakt, iż tegoroczna impreza odwiedzona została przez blisko 2 tys. osób więcej niż poprzednia.", + "35629": "Słynny kot Humphrey nie żyje - tę wiadomość oficjalnie potwierdził rzecznik Downing Street. W 1989 roku Humphrey zaczął pracować w rezydencji premierów Wielkiej Brytanii w charakterze niezłomnego pogromcy myszy i szczurów. Ponoć znalazł go i przyniósł jeden z urzędników. Ten biało-czarny kocur zdobył szturmem serca pracowników Downing Street, a z czasem jego sława rozprzestrzeniła się na cały kraj.", + "35630": "Bardzo dziękuję za ogromne zainteresowanie naszymi konkursami. Przychodzi do redakcji masa maili, kartek i listów z odpowiedziami na zagadki i konkursy, głosy w plebiscycie na \"Kociarza Roku\" czy też plastyczne prace najmłodszych czytelników KOTA. Dziękuję także w imieniu własnym i redakcji za wszystkie świąteczno-noworoczne życzenia!", + "35631": "W Fundacji można też uzyskać wyczerpujące informacje na temat fachowej opieki nad kotami domowymi.", + "35632": "\"Koci Pazur\" jest organizacją charytatywną, działającą pod nadzorem ministra ochrony środowiska, w oparciu o pracę społeczną fundatorów i wolontariuszy. Darowizny przekazane na jej rzecz podlegają odpisowi podatkowemu.", + "35633": "Forum jednoczy ludzi, umożliwia działanie realne. Może właśnie dlatego działa, iż żywe stworzenie, którym zajmuje się człowiek, zmienia go i pozwala funkcjonować ponad podziałami?", + "35634": "Zapraszamy na forum, gdzie \"człowiek\" brzmi dumnie. Gdzie człowiek - silniejszy i mądrzejszy - zajmuje się bracią mniejszą. Miejsce, gdzie internet dotyka realności i... daje przyjaźń.", + "35635": "Grudniowe dni są krótkie i szare. Pogańskie zwyczaje zapalania światełek przerodziły się we wspaniałe festyny światła w szaleńcze przedświąteczne dni. W pogoni za prezentami przystańmy czasami choć na chwil kilka, zobaczmy lśniące oczy zziębniętego kota. Otwórzmy piwniczne okienko, wystawmy miskę strawy. by gdy zaświeci wigilijna gwiazdka, nasz bezdomny mruczący sąsiad mógł głośno i wyraźnie powiedzieć o nas, ludziach, choćby kilka pięknych słów.", + "35636": "Dziś, Drodzy Czytelnicy, trzymacie w ręku nowy, zupełnie odmieniony numer KOTA. Mamy nadzieję, że nasze nowe logo i odświeżona szata graficzna przypadną Wam do gustu.", + "35637": "Zapraszamy Was wszystkich serdecznie na nasz urodzinowy tort, który zostanie podany 13 maja, podczas Międzynarodowej Wystawy Kotów Rasowych w Łodzi. Przyjdźcie, aby świętować razem z nami. i 350 obecnymi na wystawie kotami.", + "35638": "Gdy usłyszały niesamowitą historię Redaktora, który jeszcze nie tak dawno był bezdomny (pisaliśmy o tym w nr 3 KOTA), były bardzo wzruszone. Redaktor, który jest kotem zupełnie bezstresowym, głośno mruczał, przechadzał się wytwornie po klasie, kilka razy nawet udało mu się zabrać głośno głos w dyskusji. Natomiast Kocilla nie szczędziła dzieciakom uścisków. Na zakończenie były wspólne pamiątkowe zdjęcia i oglądanie ostatniego numeru KOTA.", + "35639": "Specjalnie na Państwa życzenie artykuł o kociej białaczce napisał doktor Jarosław Balcerak. Dziękujemy za wszystkie Państwa listy i wspomnienia z wakacji, dziękujemy za kartki pocztowe z różnych rejonów świata. Cieszę się, że coraz częściej w wakacyjnych podróżach towarzyszy Państwu Wasz Kot i KOT, miesięcznik, który już stał się dla wielu z Was takim przyjacielem, jakim jedynie Kot być potrafi.", + "35640": "Miłej lektury.", + "35641": "Jeżeli kochacie Wasze koty, zadajcie sobie trochę trudu i zadbajcie o ich bezpieczeństwo, zamiast po fakcie płakać, patrząc na cierpienie, lub rozpaczać po stracie. Bo nawet nie śmiałabym pomyśleć, że wśród miłośników kotów są i tacy, którym los ich zwierzaka jest obojętny.", + "35642": "Dopóki istnieją ptaki i muchy, plastikowe i blaszane parapety oraz wysokie piętra, żaden kot przy otwartym oknie nie jest bezpieczny.", + "35643": "Bez wątpienia najważniejszą dla nas informacją jest przyjęcie Polskiej Federacji Felinologicznej \"Felis Polonia\" (FPL) na pełnoprawnego członka FIFe. Po dwuletniej przerwie spowodowanej wyrzuceniem SHKRP ze struktur tej federacji, Polska na powrót jest jej członkiem, powiększając tym samym rodzinę krajów należących do FIFe do czterdziestu dwu.", + "35644": "Zabawne wydawać się mogło to, że obok hebrajskiego, wszystkie zapowiedzi i komunikaty ogłaszano także w języku rosyjskim, ale po ostatniej fali emigracji ponad miliona Żydów z Rosji do Izraela, ponad trzy czwarte członków klubu AMIL mówi po rosyjsku.", + "35645": "Mimo dochodzących do 40 stopni upałów koty były w dość dobrej kondycji, czemu nie można się specjalnie dziwić, gdyż w prawie każdym pomieszczeniu w Izraelu działa klimatyzacja.", + "35646": "Duduś jest ulubieńcem mężczyzn. Ochoczo prezentuje swoje psie zachowania, czym zjednuje ich sobie bez reszty. Kocha aportować zabawkę lub zwykłą kulkę z papieru i jest w tym sporcie niezmordowany. Na nic zdają się próby odwrócenia jego uwagi, bo przecież chciałoby się na przykład wypić z gościem kawę. Nic z tego. Duduś wymusza rzucanie, dopominając się o nie przeraźliwym miauczeniem.", + "35647": "Nie zdążyłam jeszcze doprowadzić mieszkania do ładu po rządach Mini, która zrobiła w nim maksi bałagan, kiedy na horyzoncie za sprawą pani Joasi pojawił się czarny jak smoła Dratewka. Dratewkę pani Joasia wyrwała z bestialskich łap pewnego szewca, którego niech piekło pochłonie.", + "35648": "Spośród licznych kocich indywidualności, które przewinęły się przez mój dom, z całą pewnością można by wyłuskać paru rozbójników, kilku wichrzycieli i ze dwie terrorystki. Lecz ich wyczyny, w porównaniu z repertuarem don Giovanniego, jawią mi się teraz zdecydowanie mizernie. Ten facet jest kocim przykładem Zespołu Nadpobudliwości Ruchowej z bezpośrednim łączem do ekspansywnego myślenia. Owocuje to eksplozją pomysłów i niespożytą energią niezbędną do ich realizacji.", + "35649": "1. Kociarz Roku 2007 - kategoria: OSOBA (która zasłużyła się w pomocy i promocji kotów).", + "35650": "2. Kociarz Roku 2007 - kategoria: FIRMA lub INSTYTUCJA (np. lecznice, producenci karm i akcesoriów dla zwierząt, sklepy i hurtownie oraz inne firmy, które poświęcają swój czas i środki na pomoc kotom).", + "35651": "Na amerykańskim rynku akcesoriów dla zwierząt czekają klientów jeszcze inne niespodzianki. Możemy nabyć na przykład urządzenie do zdalnej opieki nad naszymi ulubieńcami. Jeśli mamy komputer z odpowiednim programem, z każdego miejsca na ziemi możemy wydzielać kotu karmę, spowodować samooczyszczenie się kuwet i podglądać na ekranie, co akurat robi nasz kot. Jednak nawet najwymyślniejsze urządzenie nie zastąpi nam przyjemności przebywania z kotem i dotyku jego miękkiego futerka. I całe szczęście.", + "35652": "W rodowodach kotów wystawianych przez FPL wpisywane są numery czipów rodziców kociaka, a jego numer można po zaczipowaniu przesłać do centralnej bazy rodowodowej, gdzie wpisany zostanie do systemu. Bank danych w biurze rodowodowym FPL umożliwia odnalezienie dokumentacji kota po numerze jego czipu (www.felispolonia.pl) Federacja \"Felis Polonia\" współpracuje z Towarzystwem Rejestracji i Identyfikacji Zwierząt (www.identyfikacja.pl), które jest członkiem międzynarodowej organizacji Euro Pet Net (www.europetnet.com)", + "35653": "Gdy KOT usiadł na ławeczce Juliana Tuwima, poeta nie krył zdziwienia z tego niecodziennego spotkania. KOT odwiedził także zaprzyjaźnione biuro LOT-u, by uzyskać najświeższe informacje na temat podróżowania kotów samolotami.", + "35654": "Przed Międzynarodową Wystawą Kotów Rasowych w Pruszkowie nasz KOT, by nie odstawać urodą od swych rasowych braci, udał się do jednego z najsłynniejszych salonów fryzur \"Studia Urody 101\", gdzie uczesano go \"na championa\".", + "35655": "Przypominamy nominowanych do tego tytułu:", + "35656": "Forum MIAU i Rafał Lewandowski - Rafał Lewandowski jest założycielem i administratorem internetowego forum MIAU, na którym spotykają się setki miłośników kotów, aby wymieniać się wiedzą i doświadczeniami. Dzięki MIAU udało się uratować życie wielu kotom, tylko w 2005 roku ponad 900 kotów znalazło nowe domy za pośrednictwem forum.", + "35657": "Niestety nie wszystkie niechciane kocięta uda się uratować. W tym roku w naszym mieście, Łodzi wprowadzono program zapobiegania bezdomności zwierząt, o którym szerzej piszemy w tym numerze KOTA. W innych miastach Polski również istnieją takie programy, jednak by ich realizacja mogła zakończyć się sukcesem, potrzebne jest zrozumienie problemu, edukacja i pomoc zarówno ze strony karmicielek, jak i nas - mieszkańców miast i wsi.", + "35658": "Pozostałe kraje Unii Europejskiej wymagają w przypadku wścieklizny tylko szczepienia przeciwko wściekliźnie (omówionego wcześniej).", + "35659": "Kot wyjeżdżający do Finlandii musi być dodatkowo odrobaczony na 30 dni przed wyjazdem. Przy wyjeździe do Wielkiej Brytanii, Irlandii czy na Maltę zwierzę musi być odrobaczone i trzeba mu podać środki przeciwkleszczowe na 24-48 godzin przed wyjazdem.", + "35660": "Szwecja wymaga także odrobaczenia kota na 10 dni przed wyjazdem.", + "35661": "W dniach 30 września i 1 października w Lublinie odbyła się I i II Międzynarodowa Wystawa Kotów Rasowych zorganizowana przez Lubelski Klub Kota Rasowego pod patronatem \"Felis Polonia\" (FIFe). Była to pierwsza wystawa organizowana w tym mieście przez ten klub. Szczególne uznanie wystawców i zwiedzających wzbudził wybór miejsca wystawy - przestronnej, nowoczesnej hali Międzynarodowych Targów Lubelskich.", + "35662": "Anaida, Don Flemming, Bibiś, Waśka, Tolerant, Dyziek, Pankot, Redakcja, Gacek, Miauelek... i sporo innych.", + "35663": "Wybór imienia jest niezwykle ważny i, jak widać, bardzo trudny. Najbardziej przypadło nam do gustu imię zaproponowane w mailu, który poniżej przytaczamy:", + "35664": "Witamy serdecznie :)", + "35665": "Po rodzinnej naradzie :) i stwierdzeniu jednogłośnie, że nasz KOT to:", + "35666": "1. Kobieta!", + "35667": "2. Z klasą!!!", + "35668": "3. Na bank: Dama!", + "35669": "KWIDZYN. Samorządowcy z gminy Kwidzyn są wdzięczni kwidzyńskiemu samorządowi za dołożenie pieniędzy na budowę kładki przez rzekę Liwę i ścieżki rowerowej. Kwidzynianie rewanżują się podziękowaniami za pomoc przy przeprowadzce urzędu po wrześniowym pożarze gmachu i udostępnienie miejsca na salę ślubów.", + "35670": "Do zdarzenia doszło w poniedziałek ok. godz. 20 (jednak policja dopiero teraz o tym poinformowała) u zbiegu ulic Hallera i Grudziądzkiej. W ciemnym miejscu chodnika do samotnie idącej dziewczyny podbiegł mężczyzna i zgwałcił ją. Gdy uciekł, 16-latka zawiadomiła rodzinę, która wezwała policję. Udało jej się zapamiętać, że napastnik był dobrze zbudowany, średniego wzrostu, miał rude włosy, a ubrany był w jasną kurtkę i niebieskie dżinsowe spodnie.", + "35671": "KWIDZYN. 4 kwietnia do Kwidzyna przybędzie prezydent Lech Kaczyński. Przyjął zaproszenie od firmy Jabil, która tego dnia otwiera nową fabrykę telewizorów.", + "35672": "Jabil rozpoczął działalność w Polsce w listopadzie 2002 roku, kiedy to firma przejęła fabrykę płyt bazowych w Kwidzynie należącą do koncernu Philips, jako część większego przejęcia europejskich fabryk Philipsa. W 2004 Jabil wszedł w posiadanie fabryki telewizorów w Kwidzynie.", + "35673": "FINAŁ KONKURSU. Adam Zamorowski mieszka w Brachlewie, chodzi do III klasy szkoły podstawowej w Tychnowach. Bardzo lubi rysować i często bierze udział w szkolnych konkursach plastycznych. W konkursie portalpomorza.pl, „Kuriera Kwidzyńskiego” i firmy „Multimedia” pokonał kilkudziesięciu uczestników i zdobył nagrodę główną – odtwarzacz mp3.", + "35674": "W styczniu nagrody otrzymali: Monika Zieniewicz (I miejsce), Klaudia Czerwińska (wyróżnienie) i Paweł Wysocki (wyróżnienie). Gratulujemy i zapraszamy po nagrody – codziennie (oprócz sobót i niedziel) w godz. 10.00 – 15.00, do redakcji „Kuriera Kwidzyńskiego”, ul. Chopina 26 (prosimy o wcześniejszy kontakt telefoniczny – 645 75 40).", + "35675": "KWIDZYN. W Kwidzynie ma powstać tzw. niebieski pokój, w którym będzie możliwość nieskrępowanego przesłuchania, w przyjaznej atmosferze, pokrzywdzonych dzieci.", + "35676": "W nowej siedzibie Starostwa Powiatowego przy ul. Kościuszki powstanie tzw. niebieski pokój. Ma umożliwić przesłuchanie, w przyjaznej atmosferze, pokrzywdzonych dzieci. To przedsięwzięcie wspólne z Prokuraturą Rejonową w Kwidzynie.", + "35677": "KWIDZYN. Wózek należy się raz na pięć lat. Mimo realizacji wielu programów adresowanych do osób niepełnosprawnych oraz możliwości zakupu sprzętu rehabilitacyjnego, nadal dla wielu osób problemem jest zdobycie wózka inwalidzkiego.", + "35678": "Nie chodzi o zwykły wózek, który może służyć do przemieszczania się w placówkach pomocy społecznej czy w domu, ale do aktywnej rehabilitacji.", + "35679": "48-letni Zbigniew S. miał obrzęk mózgu.", + "35680": "Do wypadku doszło na drodze z Gilwy do Prabut. Prowadzący suzuki grand vitara 48-letni Zbigniew S. na prostym odcinku drogi na oblodzonej nawierzchni stracił panowanie nad kierownicą, a auto bokiem uderzyło w drzewo. Pasażer, 22-letni Ariel S., ma złamany obojczyk. Auto zostało całkowicie zniszczone, a kierowcę strażacy wydobyli za pomocą narzędzi hydraulicznych.", + "35681": "Policjanci z gdyńskiej komendy miejskiej zatrzymali 38-letniego mężczyznę, który w autobusie napastował 15-letnią dziewczynę. Udało jej się uciec, a kiedy trzy tygodnie później jadąc autobusem zauważyła napastnika natychmiast zadzwoniła na policję. Mężczyzna wpadł w ręce funkcjonariuszy dzięki opanowaniu. Okazało się, że był już wcześniej karany, m.in. za przestępstwa seksualne.", + "35682": "Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie różnymi sposobami stara się pozyskać rodziców zastępczych, którzy poradziliby sobie z bardzo trudnymi problemami nastolatków. Pod koniec ubiegłego roku przygotowano plakaty promujące rodzicielstwo zastępcze. W tym roku pojawiły się one w całym powiecie kwidzyńskim. PCPR pilnie szuka chętnych, jednak rodziny wolą opiekować się małymi dziećmi, dlatego liczba nastolatków w Domu Dziecka nie maleje.", + "35683": "Wójtowie obu gmin rozmawiali już o tym z marszałkiem województwa pomorskiego Mieczysławem Strukiem. W spotkaniu uczestniczyli też Eugeniusz Manikowski z Departamentu Infrastruktury w Gdańsku oraz Zdzisław Jabłonowski, dyrektor Zarządu Dróg Wojewódzkich w Gdańsku.", + "35684": "Marszałek obiecał, że połączenia kolejowe zostaną przywrócone, a samorząd wojewódzki będzie dopłacał do pasażerskiego transportu na tej trasie. Liczy jednak na to, że i województwo kujawsko-pomorskie dołoży na to pieniądze.", + "35685": "Mama Jacka i jego koledzy z klasy piszą skargi na wicedyrektora Mariusza Wesołowskiego (miejskiego radnego), który wyprosił chłopaka ze studniówki.", + "35686": "Skutki wypadku odczuwać będzie już zawsze – złamaną w kilku miejscach kość ręki chirurdzy musieli połączyć metalowymi elementami.", + "35687": "Mama Jacka zażądała wyjaśnień od dyrekcji.", + "35688": "Badaniom poddawano już kości, a także trumienne deski i dzięki temu ostatecznie potwierdzono, że w krypcie pochowano mistrzów zakonu krzyżackiego - Wernera von Olsena i Ludolfa Königa von Wattzau. Co do trzecich znalezionych szczątków nie ma pewności. Teraz przyszła pora na wyniki badań tkanin, które okazały się zaskakujące. Jedwab był w średniowieczu prawdziwym luksusem i najdroższą tkaniną (a nawet najdroższym produktem w ogóle) na świecie.", + "35689": "To już kolejny taki przypadek w tej szkole w ciągu ostatniego pół roku. Budynek ma ponad 70 lat, niedawno remontowano go z zewnątrz, w środku wykonywano bieżące naprawy. Jak twierdzi dyrekcja, nic nie wskazywało na to, że z sufitem jest coś nie tak, nie było żadnych rys ani pęknięć.", + "35690": "Sprawę poruszono na ostatniej sesji rady powiatu.", + "35691": "Radny Krzysztof Krzeszowski wylicza podobne przypadki także w innych szkołach.", + "35692": "Parkingi płatne, według Wiesława Nowakowskiego, uporządkowałyby też sprawę zajmowania miejsc osobom niepełnosprawnym.", + "35693": "Parkowanie na wyznaczonych miejscach wymaga posiadania karty parkingowej. Zgodnie z przepisami zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności dokonuje odpowiedniego zapisu, który upoważnia do rozpoczęcia się starania o tego typu kartę. Dokument powinien zostać wydany osobie, która naprawdę tego potrzebuje.", + "35694": "KWIDZYN. Krwiaki, siniaki i stłuczenia – to obrażenia, jakich nabawiły się uczennice Liceum Ogólnokształcącego nr 1, gdy tynk z sufitu w korytarzu szkoły spadł im na głowę.", + "35695": "Jedna z nich trafiła do szpitala na obserwację. Dyrektor LO nr 1 zlecił wykonanie ekspertyzy budowlanej.", + "35696": "Dr Antoni Pawłowski, kierownik Muzeum Zamkowego w Kwidzynie, który kierował pracami wykopaliskowymi w katedrze, nadal uważa, że obok, w trumnie północnej, najprawdopodobniej pochowany został Ludolf Konig.", + "35697": "Na razie jednak nie ma na to stuprocentowych dowodów. Drewno, z którego wykonano trumnę, ze względu na położenie w krypcie, w rezultacie stałego kontaktu z wilgotnym podłożem uległo daleko posuniętemu rozkładowi. A to z kolei ograniczyło możliwości analizy struktury drewna.", + "35698": "KWIDZYN. Groźba zabrania dziecka rodzinie mobilizowała rodziców do zmian i większych starań o poprawę sytuacji. Zdarza się, że rodzice są zadowoleni, że dziecko zostanie zabrane, gdyż pozbywają się problemu. To wręcz niewyobrażalne, ale takie przypadki w powiecie kwidzyńskim zaczęły się pojawiać. Potrzebni rodzice zastępczy.", + "35699": "POWIŚLE. JANOWO (gm. Kwidzyn). Auto z czterema młodymi mężczyznami wpadło do Wisły. Woda dostała się do tonącego samochodu. Trudno było otworzyć drzwi. Podjęto próbę wydostania się i wypłynięcia na powierzchnię. Trzej pasażerowie byli pijani...", + "35700": "Wszystkim udało się wydostać na powierzchnię, mimo że woda dostała się już do wnętrza i otwarcie drzwi było bardzo trudne. Do zdarzenia doszło w Janowie, w miejscu, gdzie latem jest przeprawa promowa.", + "35701": "KWIDZYN. 60-letni mężczyzna zmarł przechodząc przez kładkę nad torami, która znajduje się obok dworca kolejowego. Leżącego człowieka zauważyli przechodnie, którzy wezwali pogotowie. Z relacji świadków wynika, że 60-latek nagle upadł. Przybyły na miejsce lekarz stwierdził zgon.", + "35702": "Prokuratura i policja ustalają przyczyny wypadku i śmierci mężczyzny.", + "35703": "Do wypadku doszło w Kwidzynie na ulicy 15 Sierpnia. Kobieta prawidłowo, po pasach, przechodziła przez jezdnię. Kia sephia, którą kierował 67-letni Henryk M., nie zatrzymała się przed przejściem i potrąciła staruszkę. Kierowca był trzeźwy. Kobieta z rozciętą głową i wstrząśnieniem mózgu trafiła do szpitala.", + "35704": "FINAŁ KONKURSU. Finalistą konkursu plastycznego dla dzieci „Co to jest internet?”, który „Kurier Kwidzyński” organizował z firmą „Multimedia”, został Adam Zamorowski z Brachlewa. Jego praca spodobała nam się najbardziej – jest pomysłowa, kolorowa, pięknie narysowana.", + "35705": "Jego pracę wyłoniliśmy spośród dziewięciu nagrodzonych rysunków w trzech etapach konkursu (w grudniu, styczniu i lutym). Adam wygrał ostatni etap, w lutym.", + "35706": "Współpraca policjantów z gdyńskiej komendy miejskiej i Komendy Rejonowej Policji VII w Warszawie doprowadziła do zatrzymania 22-letniego zabójcy. W sobotę mieszkaniec Warszawy przyjechał do Gdyni i w trakcie sprzeczki rodzinnej zabił swojego kuzyna. Wczoraj policjanci znaleźli narzędzie zbrodni – nóż kuchenny.", + "35707": "KWIDZYN. Ponad dwa promile alkoholu miał mężczyzna, który znęcał się nad psem swego sąsiada. Poranione potłuczoną butelką zwierzę trafiło do weterynarza.", + "35708": "Do zdarzenia doszło przed jednym z bloków przy ul. Łąkowej. Pijany mężczyzna kopał, bił i uderzał potłuczoną butelką psa. Wezwanym na miejsce policjantom wyjaśnił, że zrobił to z premedytacją i wiedział czyj to pies. Chciał się zemścić za to, że zwierzę załatwia się na jego korytarzu.", + "35709": "Gdy auto zaczęło tonąć, woda dostała się do środka, ale mężczyznom udało się otworzyć drzwi i wypłynąć na powierzchnię. Byli bardzo wychłodzeni i trafili do szpitala na obserwację. Gdy dojdą do siebie, zostaną przesłuchani przez policję. Samochód, który został na dnie, wyciągnęli ratownicy wodni z Gdańska, a pomagali im kwidzyńscy strażacy. Pojazd jest zniszczony, jego wartość to ok. 35000 zł.", + "35710": "KWIDZYN. Napad rabunkowy na hurtowni papierosów. Zamaskowani bandyci obezwładnili personel, postraszyli „bronią”, pobili sprzedawcę i wzięli sporą gotówkę. Trwa akcja poszukiwacza. Za pomoc w ujęciu sprawców policja oferuje 5 tys. zł.", + "35711": "Trzej zamaskowani mężczyźni wtargnęli do hurtowni papierosów przy ul. 11 Listopada. Zastraszyli i uderzyli sprzedawcę przedmiotem, który wyglądał jak pistolet. Zgarnęli znaczną kwotę pieniędzy.", + "35712": "POMORZE. Dotacja zamiast pożyczki. Niepełnosprawni, którzy chcieliby w tym roku rozpocząć działalność gospodarczą, mogą ubiegać się o dotacje, a nie jak było dotychczas o pożyczkę, którą trzeba było zwrócić. Również korzystniejsze warunki uzyskania pieniędzy z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych będą mieli pracodawcy.", + "35713": "Policja prowadzi w tej sprawie intensywne śledztwo. Szczegółowo analizowane są zapisy z kamer monitorujących, które znajdują się na terenie Kwidzyna. Funkcjonariusze apelują do mieszkanek Kwidzyna, aby w najbliższym czasie unikały ciemnych miejsc. Proszą też o wszelkie informacje, które mogłyby pomóc w odnalezieniu sprawcy. Można je zgłaszać dzwoniąc pod nr tel. 055 645 03 88 lub 112.", + "35714": "Zastrzeżeń do pracy dyrekcji było więcej, m.in. to, że podniesiono tam wynagrodzenia dla lekarzy specjalistów, mimo że szpital jest w bardzo złej kondycji finansowej. Obecnie mają oni najwyższe pensje w całym województwie pomorskim.", + "35715": "Przeciwko odwołaniu Jana Szmiendowskiego, który jest powiatowym radnym, protestowali członkowie klubu PiS, twierdząc, że to decyzja polityczna.", + "35716": "Wówczas udało się uniknąć wyłączenia ogrzewania, ale sytuacja trwała nadal (nie płacono bieżących rachunków). Firma miesiąc wcześniej uprzedziła szpital, że wstrzyma dostawę ciepła. W odpowiedzi dyrekcja szpitala obiecała wszystko spłacić, ale bez podania konkretnego terminu. Stad też decyzja o wyłączeniu.", + "35717": "Do zdarzenia doszło, gdy 39-letni mężczyzna wykonywał prace remontowe wraz z ekipą firmy, w której był zatrudniony. Stojąc na rusztowaniu nagle zachwiał się i spadł z kilkunastu metrów w dół na betonową posadzkę. Lekarze pogotowia zabrali go do szpitala – ma uraz głowy. Na razie nie wiadomo, co było przyczyną wypadku. Sprawą zajęła się policja, które sprawdza wszelkie okoliczności.", + "35718": "KWIDZYN. Arkadiusz Wick ze Strzebielinka zwyciężył w VI Pomorskim Turnieju Warcabowym Domów Pomocy Społecznej o Puchar Starosty Kwidzyńskiego. W imprezie wzięło udział ok. 60 zawodników z całego województwa.", + "35719": "Drużynowo najlepsza okazała się reprezentacja Domu Pomocy Społecznej w Strzebielinku. Turniej rozegrano w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Kwidzynie. Zorganizował go DPS w Kwidzynie.", + "35720": "W Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Barcicach funkcjonują przedszkole, szkoła podstawowa i gimnazjum dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym. Ośrodek oferuje wielospecjalistyczną terapię, w tym rehabilitację narządów ruchu i korekcję wad postawy. Każde dziecko posiada indywidualny program pracy. Duży nacisk kładziony jest na nabywanie nowych umiejętności, utrzymanie już nabytych i wyeliminowanie zachowań niepożądanych. Każde zachowanie ucznia jest analizowane pod kątem osiągania zaplanowanych celów terapeutycznych.", + "35721": "Do wypadku doszło też na skrzyżowaniu ulicy Mickiewicza z Grunwaldzką. Kierowca hondy civic stracił panowanie nad samochodem, który przodem uderzył w przydrożny słup oświetleniowy. Kierowca wyszedł z wypadku bez szwanku, ale ranny został pasażer hondy – ma złamaną lewą rękę. Został na obserwacji w szpitalu w Kwidzynie. Kierujący pojazdem był trzeźwy, nie wiadomo na razie, dlaczego doszło do wypadku.", + "35722": "KWIDZYN. Budowa mostu przez Wisłę w okolicy Kwidzyna powinna rozpocząć się w 2009 r. Do końca marca gotowa będzie dokumentacja. Przekonywał o tym wojewoda pomorski Roman Zaborowski w Kwidzynie. Jest małe „ale” w tej sprawie. Warunkiem sukcesu jest znalezienie pieniędzy na most w budżecie państwa...", + "35723": "KWIDZYN. Radni Prawa i Sprawiedliwości opuścili salę podczas sesji rady powiatu kwidzyńskiego. W ten sposób zaprotestowali przeciwko wprowadzeniu do porządku obrad punktu dotyczącego wyrażenia zgody na zwolnienie z pracy przez zarząd województwa pomorskiego Jana Szmiendowskiego, dyrektora Szpitala Specjalistycznego w Prabutach.", + "35724": "Po odbiór nagród zapraszamy dzieci (z dorosłym opiekunem) – codziennie (oprócz sobót i niedziel) w godz. 10.00 – 15.00, do redakcji „Kuriera Kwidzyńskiego”, Kwidzyn, ul. Chopina 26 (prosimy o wcześniejszy kontakt telefoniczny – 645 75 40).", + "35725": "Trwa trzeci i ostatni etap – prace należy dostarczyć do 15 lutego. Spośród nich wybierzemy trzy najlepsze. Po zakończeniu konkursu spośród wszystkich prac, które nagrodziliśmy w grudniu, styczniu i lutym, wyłonimy zwycięzcę.", + "35726": "Do zdarzenia doszło na dość oblodzonej ulicy. Kierowca opla vectry na tyle nieostrożnie wykonywał manewr zawracania, że stracił panowanie nad autem i uderzył w stojący nieopodal samochód, w którym siedzieli funkcjonariusze drogówki. Na szczęście nikt nie odniósł obrażeń. Policjanci uznali, że kierowca nie zachował należytej ostrożności i ukarali go mandatem oraz sześcioma punktami karnymi.", + "35727": "Daniel Stefański z EGB Investments przyznaje, że umieszczenie zalegającej z płatnościami firmy na liście dłużników jest traktowane przez wielu klientów jako dodatkowe narzędzie windykacyjne i sposób na zdyscyplinowanie dłużnika.", + "35728": "- Ta opcja dostępna jest tylko dla firm i można ją stosować wyłącznie wobec firm. Każdy kto chce z niej skorzystać, musi przesłać do nas oryginał dokumentu rejestrowego. Firma umieszczająca swoje wierzytelności ponosi odpowiedzialność za prawdziwość wprowadzanych informacji.", + "35729": "W zeszłym roku w naszym Internecie pojawiły się dwa serwisy, które przyjęły trochę inną filozofię działania. Nie publikują danych osobowych, ale oferują aukcję i windykację długów oraz pomoc w samodzielnym dochodzeniu swoich spraw.", + "35730": "Jako pierwsza w lipcu zeszłego roku wystartowała witryna windykacja.pl, którą prowadzi wrocławska spółka Narodowa Centrala Windykacji. Na jej stronach można zgłaszać propozycje kupna i sprzedaży wierzytelności. Działa też wyszukiwarka ofert.", + "35731": "Przez serwis klienci firmy zlecają jej też windykację długów. Później poprzez Internet mogą na bieżąco sprawdzać, jak postępują ich sprawy. Informacje na ten temat są uaktualniane codziennie. Osoby, które samodzielnie chcą zająć się odzyskaniem swoich pieniędzy, kupić albo sprzedać długi, na windykacji.pl znajdą też komplet informacji i gotowych do wypełnienia wzorów dokumentów.", + "35732": "Bank Gospodarki Żywnościowej SA zwiększył oprocentowanie konta osobistego Integrum i konta dla młodzieży Integrum Maax o jeden punkt procentowy z 1,75 do 2,75 proc. Jednocześnie bank już po raz piąty z rzędu otrzymał od American Express certyfikat jakości. Wyróżnienie przyznano za bezbłędną realizację przekazów zagranicznych. BGŻ SA i American Express Bank wspólnie rozliczają transakcje handlu zagranicznego w USA i w strefie euro. Certyfikat jest przyznawany instytucjom finansowym w okresach półrocznych.", + "35733": "Członek Zarządu Miasta przyznał, że dotychczasowy system umożliwiał branie łapówek przez inspektorów. To - czy rzeczywiście dochodziło do takich przypadków - mają wyjaśnić organy ścigania. Zastanawiające jednak, że ów członek Zarządu Miasta dostrzega fakt konieczności zamontowania parkomatów w mieście dopiero po... blisko ośmiu latach funkcjonowania Strefy PP.", + "35734": "- Co więc pańskim zdaniem należy robić?", + "35735": "- Wielce prawdopodobna konieczność sprzedaży przez PŻB części floty z jednej strony oraz konieczność przyjrzenia się potrzebom wymiany jednego z naszych promów z drugiej, rysuje możliwość wymiany dwóch starszych statków na jeden nowszy, odpowiadający wymogom rynku.", + "35736": "Daniel Stefański sądzi, że ewolucja tego typu witryn zmierza w kierunku serwisów akcyjnych z prawdziwego zdarzenia. - Jedyną barierą opóźniającą ich tworzenie jest świadomość ludzi. Po prostu rynek nie jest jeszcze na to przygotowany. W tej chwili pogarszająca się sytuacja gospodarcza sprawia, że do firm windykacyjnych trafia coraz więcej trudnych wierzytelności. Klienci zgłaszają się z tysiącami faktur miesięcznie. Ich obsługa wymaga dużej sprawności.", + "35737": "Z kolei Marek Kłuciński, dyrektor public relation BPH PBK, przyznał, że porozumienie banków kieruje piłeczkę w kierunku resortu. Odmówił podania warunków restrukturyzacji holdingu, gdyż \"firma najpierw musi być przebadana\". Nieoficjalnie dowiedzieliśmy się, że banki wierzycielskie zażądały 150-procentowego zabezpieczenia (ok. 60 mln USD) na kredyt pomostowy w wysokości 40 mln USD. Oznacza to, że rząd powinien dokapitalizować ARP akcjami Skarbu Państwa, które posiada w giełdowych spółkach.", + "35738": "Od przyszłego roku kierowcy ciężarówek będą musieli płacić za korzystanie z niemieckich autostrad. Rząd spodziewa się wpływów w wysokości 3,4 mld euro rocznie. Zgodnie z ustawą właściciele ciężarówek o wadze całkowitej ponad 12 ton zapłacą średnio 15 centów za każdy przejechany kilometr. Wysokość opłaty zależy od liczby osi samochodu i emisji spalin. Z niemieckich dróg korzysta rocznie od 4,5 do 5 milionów ciężarówek.", + "35739": "\"Pani Parker Bowles od wielu lat znała królową-matkę i jej obecność (na pogrzebie) będzie słuszna i właściwa\" - powiedział agencji Reuters rzecznik Pałacu. Królowa-matka, która miała duży wpływ na Karola, miała konserwatywne poglądy na małżeństwo i rozwód. Media utrzymywały, że niechętnie odnosiła się do związku wnuka z rozwódką Parker Bowles.", + "35740": "Hans-Dietrich Genscher należy do najwybitniejszych kreatorów powojennej polityki europejskiej. Fascynująca jest lektura jego wystąpień, zawsze bardzo konkretnych, opartych o głęboką analizę europejskiej myśli historycznej. Zadziwia upór i konsekwencja, której niejednokrotnie dowiódł, choćby w ONZ, gdy występując jako minister spraw zagranicznych RFN swoje przemówienia kończył przypomnieniem, że podział Niemiec, Berlina i Europy nie jest ostatnim słowem historii. Aż w końcu podział ten został przezwyciężony.", + "35741": "Jak poinformowała nas prof. Leszek Pacholski, przewodniczący rady nadzorczej Porty Holding, wśród najważniejszych zadań rady są m.in.: - stały monitoring ogólnej strategii spółki oraz kontrolę osiągania okresowych celów przedsiębiorstwa, - ocenę sprawozdań zarządu i sprawozdań finansowych za miniony rok obrotowy spółki oraz wniosków zarządu w sprawie podziału zysku albo pokrycia straty, - dobór i odwoływanie członków zarządu oraz ustalenie ich wynagrodzeń, - nadzorowanie ważniejszych wydatków inwestycyjnych oraz zaciągania kredytów.", + "35742": "W NAJBLIŻSZY czwartek Hansowi-Dietrichowi Genscherowi, wieloletniemu ministrowi spraw zagranicznych RFN, nadany zostanie dwunasty tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Szczecińskiego. Wniosek przedstawiła Rada Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, recenzje dorobku nadesłali byli ministrowie spraw zagranicznych RP prof. Krzysztof Skubiszewski i prof. Dariusz Rosati oraz prof. Włodzimierz Stępiński, historyk, znawca problematyki niemieckiej.", + "35743": "W szkołach wyższych trwają wybory władz. Wczoraj wybrano dziekanów dwóch Uniwersytetu Szczecińskiego.", + "35744": "Dziekanem Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług został ponownie prof. Józef Perenc. Prof. Perenc jest również kierownikiem Katedry Marketingu Usług.", + "35745": "Dziekanem Wydziału Humanistycznego został prof. Adam Wątor, dotychczasowy prodziekan ds. kształcenia i organizacji. Prof. Wątor, który był jednym z dwóch kandydatów, kieruje Zakładem Dydaktyki Historii.", + "35746": "Do sądu federalnego w Brooklynie został wczoraj wniesiony pozew z żądaniem odszkodowań dla 35 milionów potomków niewolników w Stanach Zjednoczonych. W pozwie podkreśla się, że niewolnictwo było \"niemoralnym i nieludzkim\" pozbawianiem Afrykanów prawa do \"życia, wolności, obywatelstwa, spuścizny kulturalnej i do owoców ich pracy\" .", + "35747": "Mimo że nadal nie wiadomo, jak będzie wybierany przyszły prezydent miasta, salony polityczne Szczecina są pełne spekulacji na ten temat. Jak dotąd jednak żadne z ugrupowań nie zdecydowało się oficjalnie przedstawić swojego kandydata. Większość boi się \"spalenia\" startującego, inni wciąż nie mają pomysłu.", + "35748": "- Jaka jest przyczyna tego stanu?", + "35749": "- W naszej ocenie to konflikt interesów z Polską Żeglugą Bałtycką. Od 7 lat nie możemy z tą spółką znaleźć wspólnej formuły współpracy, której celem byłaby optymalizacja efektów prowadzonej działalności. Nie twierdzę, że prowadzimy wojnę promową. Nie dopracowaliśmy się jednak rozwiązań, które pozwoliłyby na zwiększenie zdolności przewozowej, przy jednoczesnym uzgodnieniu rozkładów rejsów, które odpowiadałyby oczekiwaniom klientów.", + "35750": "Na rynek trafia MasterCard-Karta Dystrybutora, nowa karta Eurocard służąca do rozliczeń między firmami. Nowy system wyróżnia się tym, że jego inicjatorami są dystrybutorzy szybko zbywalnych, niedrogich towarów sprzedawanych w dużych ilościach, np. dostawcy zaopatrujący małe sklepy spożywcze lub apteki. Oferują oni nową kartę właścicielom sklepów, do których regularnie dostarczają towar, zmniejszając zapotrzebowanie na gotówkę lub obrót czekami.", + "35751": "W NOCY z soboty na niedzielę nastąpi w Polsce zmiana czasu, z zimowego na letni (wschodnioeuropejski). 31 marca wskazówki zegarów przesuniemy z godziny 2.00 na 3.00, która będzie godziną początkową czasu letniego. Będzie on obowiązywać do 27 października 2002 r., kiedy powrócimy do czasu zimowego, czyli do środkowoeuropejskiego. Czas letni w Polsce wprowadzany jest rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r.", + "35752": "- Dzisiaj PŻB eksploatuje 4 promy. Firma ta ciągle ma ambicję bycia postrzeganym jako lider na rynku. My operujemy 3 jednostkami. Szacuję wartość floty kołobrzeskiego armatora na ok. 20 mln USD, podczas gdy w przypadku naszych promów jest ona dwukrotnie wyższa. Chodzi o to, aby się zastanowić, co można z tymi statkami zrobić.", + "35753": "Stany Zjednoczone powinny zagwarantować Izraelowi prawo odmowy wpuszczenia Jasera Arafata z powrotem do kraju. To warunek pozwolenia mu na wyjazd na szczyt arabski w Bejrucie - powiedział wczoraj izraelski premier Ariel Szaron. Wcześniej Szaron oświadczył, że nie zostały spełnione warunki, od których jego kraj uzależniał zgodę na wyjazd przywódcy Palestyńczyków Jasera Arafata na szczyt. Dwudniowe spotkanie państw Ligi Arabskiej rozpocznie się w dziś.", + "35754": "A przecież poeta świetnie wiedział, że cud wiosny zdarza się regularnie co roku. I wiedział, że potem przychodzi lato, a potem jesień, a po jesieni zima. Nie tylko wiedział, ale stale do tego nawracał: pory roku są najczęściej bodaj powtarzającą się figurą w Pieśniach. Symbolizują zmienną fortunę i uzasadniają nawoływania do stoickiego znoszenia dopustów losu albo chrześcijańskiej ufności w Bogu.", + "35755": "Eseje powstały w różnych momentach, są różnych rozmiarów, nie zostały zbudowane według tego samego schematu. Praca nad każdym trwała stosunkowo długo. Kiedy przystępowałem do redakcji tekstu, zawsze dysponowałem taką ilością materiałów, iż mogłyby stanowić podstawę do napisania książki. Zawsze jednak brakowało czasu na skonstruowanie czegoś obszerniejszego i trzeba było ograniczyć się do zwięzłego eseju. Każdy z nich jest odrębną całością. Razem stanowią rodzaj historii decydującego etapu integracji europejskiej.", + "35756": "Plan Monneta został przedłożony Schumanowi 28 kwietnia 1950 roku. Po zapoznaniu się z tekstem minister uznał, że wymaga on jeszcze pewnych zmian i retuszy. Jego współpracownicy przystąpili więc ze współpracownikami Monneta do rewizji tekstu, która zajęła im kilka następnych dni. Każde słowo było starannie ważone. Wersja, która w maju dotarła ostatecznie do wiadomości rządów i opinii publicznej, była dziewiątą z kolei.", + "35757": "Podobnie jak inne książki Ryszarda Coudenhove-Kalergi Pan-Europa przedstawia problemy polityczne w perspektywie tendencji i rytmów historii, a problemy Europy na tle procesów ogarniających całą ludzkość. Inspiracja i historyczne znaczenie tej książki pozwalają wybaczyć autorowi jedną czy drugą - pewnie wynikającą z pośpiechu - niezręczność ekspresji, jedno czy drugie zatarcie różnicy między życzeniami a rzeczywistością.", + "35758": "Tajne rozmowy na temat pokoju kompromisowego spełzły jednak na niczym. Wojna miała trwać do listopada 1918 roku i pochłonąć dalsze miliony istnień ludzkich. Monarchia Habsburgów została rozczłonkowana. Briand do końca życia nie przestał jednak myśleć o jej odbudowaniu pod postacią federacji państw naddunajskich. Obawiał się, że rozdrobnienie polityczne Europy wschodniej i południowo-wschodniej doprowadzi wcześniej czy później do opanowania jej przez imperializm niemiecki albo rosyjski.", + "35759": "W Luksemburgu, siedzibie władz EWWS, Monnet steruje działalnością stosunkowo niewielkiej administracji europejskiej, której kwalifikacje, entuzjazm, rytm pracy i zdolność innowacji przeszły do legendy i stały się wzorem do naśladowania dla administracji europejskich powstałych później. Jest szefem ekipy wyjątkowo wymagającym. Troszczy się nie tylko o ogólny kierunek prac, ale również o drugorzędne na pozór szczegóły. Powtarza, że suma tych ostatnich tworzy obraz całości.", + "35760": "To prawda, że chrześcijaństwo zrodziło się i rosło w konflikcie z Cesarstwem. W pierwszych wiekach jego wyznawcy doznali okrutnych prześladowań. Ale ramy, instytucje i aspiracje Cesarstwa narzuciły się apostołom, biskupom, kapłanom i wiernym jako odniesienie oczywiste i nieuniknione. Następcy Piotra wybrali na siedzibę Rzym, a nie Jerozolimę. Łacina - język Cesarstwa, a nie język Chrystusa - stała się językiem Kościoła. Struktury terytorialne i hierarchiczne Kościoła przybrały formy odzwierciedlające struktury Cesarstwa.", + "35761": "Jeśli jednak idzie o fundamentalną sprawę reformy organów unijnych i systemu decyzyjnego, to została ona rozwiązana w sposób ułomny, skomplikowany, nieprzejrzysty, zachęcający do kazuistyki proceduralnej, oddalający Unię od jej obywateli i w sumie budzący zdecydowanie negatywną reakcję środowisk politycznych i dziennikarskich w państwach członkowskich.", + "35762": "Unia stawiana jest pod pręgierzem jako źródło wszelkiego zła, które pleni się dziś w Europie. W społeczeństwach, bombardowanych bez przerwy sensacyjną i powierzchowną informacją, wyraźnie spadło poparcie dla integracji. Gdyby nie klimat, który stworzyły referenda, to prezydent Republiki Czeskiej nie wystąpiłby pewnie z projektem zlikwidowania Unii Europejskiej i utworzenia \"Organizacji Państw Europejskich\", która - jak można wnioskować z doniesień i komentarzy prasowych - byłaby bardzo podobna do przedwojennej Ligi Narodów.", + "35763": "Inicjatywa niemieckiego ministra spraw zagranicznych została podchwycona przez Francję, która objęła przewodnictwo UE na bieżące półrocze i - jak wszystko na to wskazuje - pragnie znów odgrywać w sprawach europejskich rolę przodującą, podobną do tej, jaką pięćdziesiąt lat temu zapewnili jej na pewien czas Jean Monnet i Robert Schuman.", + "35764": "Zadanie prezydencji francuskiej z pewnością nie było łatwe. Między modelem Unii, do którego dążą Niemcy, Włochy i kraje Beneluksu, a tym, do którego pragną ją zredukować Anglia, Szwecja i Dania, istnieje prawdziwa przepaść. Historia integracji europejskiej zawiera jednak niejeden przykład pomyślnego rozwiązania niebywale trudnych, skomplikowanych i drażliwych problemów.", + "35765": "Niedobrze...", + "35766": "Pudełko z resztką czarnej pasty Kiwi musiało być długo niedomknięte, bo pasta wyschła i stała się tak twarda, że nie mogłem nabrać jej na szczotkę. Kilka niewielkich grudek spadło na podłogę, a kiedy próbowałem je stamtąd zgarnąć, rozmazały się, zostawiając po sobie ciemne smugi.", + "35767": "Pomyślałem, że w skrzyni na balkonie powinienem mieć drugie pudełko pasty, chyba jeszcze pełne.", + "35768": "Jakie renty otrzymują u was inwalidzi?", + "35769": "Czy dużo synów robotników i chłopów studiuje na uniwersytetach?", + "35770": "Czy kobiety biorą u was udział w ruchu związkowym?", + "35771": "W Polsce można otrzymać pożyczkę na budowę własnego domku, a u was?", + "35772": "Czy produkty żywnościowe są u was w wystarczającej ilości?", + "35773": "O pomoc w załatwieniu zaproszenia poprosiłem ojca. Obiecał, że zobaczy, co będzie mógł w tej sprawie zrobić. Kiedy? Trudno powiedzieć. Cierpliwości. Wszystkiego dowiem się we właściwym czasie.", + "35774": "\"Trudno powiedzieć\", \"we właściwym czasie\"... Nie rokowało to najlepiej. Dlaczego od razu nie ruszyć sprawy z miejsca? Matka mówiła, że chociaż ojciec nigdy niczego w życiu nie załatwił - to jedno akurat, o co poprosiłem, zupełnie wyjątkowo nie przekracza jego możliwości.", + "35775": "Zapragnąłem przypomnieć sobie całą opowieść o wieży Babel i miałem właśnie otworzyć Biblię w przekładzie Wujka, gdy przyszło mi na myśl, że dwadzieścia lat temu... tak, dokładnie dwadzieścia lat temu, nieżyjący już krytyk literacki, którego wtedy poznałem, ogłosił nowe, współczesne tłumaczenie Genesis w książce zatytułowanej Bóg, Szatan, Mesjasz i...?", + "35776": "Cyfry – jak twierdzi – poznał przyglądając się numerowi wytatuowanemu na ramieniu krewnego, który przeżył Oświęcim. Jego rodzice dopilnowali, aby przystąpił do bar micwy, zaś samodzielne praktyki religijne rozpoczął już w dojrzałym wieku.", + "35777": "Żydowskie pochodzenie miało dla Spielberga jeszcze jeden pozytywny aspekt: ułatwiło mu odpowiednie wejście do Hollywood. Do grona filmowców zwanych “Nowym Hollywood” należeli oprócz Spielberga m.in. George Lucas, Brian de Palma, Francis Ford Coppola.", + "35778": "– To wróci, zbierajmy się, matka – mówił ojciec sprawnie krojąc karpia. Ojciec umiał zrobić gefiłte fisz jak nikt na świecie.", + "35779": "– Daj spokój, mała uczy się świetnie, ładnie gra na fortepianie. Jest zima i nie będę latała po sklepach, żeby przygotować się do wyjazdu, pomyślimy na wiosnę – te słowa słyszałam każdej (każdej!) zimy, a latem…", + "35780": "Wpływ kradzieży na świat fizyczny jest oczywisty. Kradzież określonego przedmiotu powoduje zaburzenie całego systemu, którego przedmiot ten jest częścią. Co więcej, zdarza się, że przedmiot, jak również miejsce, z którego go ukradziono, ulegają zniszczeniu.", + "35781": "Wpływ na świat uczuć jest ogromny. Kradzież rodzi strach, podejrzliwość, brak zaufania. Ponieważ tożsamość złodzieja zwykle pozostaje nieznana, podejrzenia i złe emocje rozdzielane są arbitralnie. Złe skutki kradzieży odczuwają osoby w ogóle z nią nie związane.", + "35782": "Widniejąca na przeciwległej płaskorzeźbie Warszawa przedstawiona jest najpewniej w momencie śmierci Sonnenberga. Obok miasta umieszczono cmentarz żydowski z wyeksponowanym nagrobkiem do złudzenia przypominającym ohel Sonnenberga. Inskrypcja informuje nas, że zmarł on jesienią roku 1822, co potwierdza wizerunek rozebranego mostu i przycumowanych łodzi. Istniał bowiem wówczas w Warszawie jeden tylko most łodziowy, który montowano wiosną, zaś rozkładano przed zimą, by ochronić jego konstrukcję przed naporem kry.", + "35783": "Po przyjeździe do Izraela trzeba się rozstać ze złudzeniem, że ktoś tu na nas czeka. Przybywający jest kimś z zewnątrz, obcym. Paradoksalnie dzieje się tak dlatego, że syjonizm odniósł sukces. Udało się zbudować nowy naród, społeczeństwo o własnej tożsamości. To, co okazało się zwycięstwem pierwszych imigrantów, stanowi problem dla następnych. Albo wyzwanie.", + "35784": "Ponieważ przeczytałem te linijki bez “wczucia się”, moi koledzy, wszyscy moi dotychczasowi przyjaciele, zaczęli syczeć: “Panie profesorze, niech on przeczyta to jeszcze raz! Może to zrobić lepiej!”.", + "35785": "Nasz nauczyciel (wiedziałem, że jest sympatykiem Bundu) odezwał się do mnie smutnym głosem: “Amik, przeczytaj jeszcze raz. Z większym uczuciem”.", + "35786": "Jednak “walka rasowa” posuwa się dalej: już 7 kwietnia 1933 roku rząd Rzeszy wprowadza zakaz wykonywania zawodu przez urzędników żydowskich oraz osób krytycznych wobec reżimu. Naziści grożą otwarcie żydowskim lekarzom i adwokatom, zabraniają artystom i artystkom występować, wprowadzają na uniwersytetach numerus clausus dla Żydów.", + "35787": "Skąd normalnym ludziom przychodzi do głowy zamieszkać w tym kraju? To pytanie nie daje spokoju. Skąd mnie to przyszło do głowy? Zobaczyć – oczywiście. To właściwie obowiązek. Nawet trochę pomieszkać, może nawet popracować w kibucu. Ale na stałe?! Cóż, dobrze wychowany człowiek po prostu nie zadaje takich pytań. W końcu każdy ma swoje problemy i najlepiej załatwić je z samym sobą.", + "35788": "Po jednym dniu pobytu w Jerozolimie już uderza w świadomość rewelacja, że tu jedynie Żydzi tworzą nowe życie. Nie Anglicy i nie Arabowie, tylko Żydzi. Pewnym, mocnym krokiem wkracza do miasta wiecznego cywilizacja europejska, wsparta na ramieniu żydowskim. Nowe, piękne dzielnice. Rehawia, Zichron Mosze, ulica Jafy i ulica Proroków. Asfalt, domy żelbetonowe, bloki kamienne, wielkie magazyny, kina, kawiarnie. Szkoły i szpitale.", + "35789": "Przy pierwszym spotkaniu w Izraelu z rodzonym Bratem mego rodzonego Ojca – było to w czasie wakacji 1992 r. – kiedy, opowiadając historię swego życia, nazwałem siebie Żydem wierzącym w Jezusa, reakcją Stryja – pobożnego Żyda – było pytanie:", + "35790": "– A dwa tysiące lat nienawiści! Jak to uniesiesz?", + "35791": "W pół roku później, na dzień przed udarem, który unieruchomił Rebego do końca jego dni, dziennikarz “New York Post” zadał mu pytanie: “Jakie teraz może pan przekazać przesłanie w sprawie Mesjasza?”. “On nadchodzi. Nie tylko przygotowuje się do drogi, ale już jest w drodze”.", + "35792": "Wyraźnie widać, że poezja jest tu łatwiejszym sposobem nazywania i konkretyzowania wspomnień niż sztuki plastyczne, choć powyższy opis Pragi dałby się łatwo naszkicować. W dość podobny sposób powraca do wspomnień Zdeněk Weinberger:", + "35793": "Jak dawno temu widziałem skąpane w słońcu Hradczany?", + "35794": "Jak dawno temu byłem ludzką istotą?", + "35795": "I dziwię się dzisiaj – czy to był tylko sen?", + "35796": "Pobyt w niższym gan Eden jest jednak tylko chwilowy. Nasyciwszy się trochę, dusze ponownie, i tym razem definitywnie zrzucają ciała i udają się do wyższego gan Eden, w którym zażywać już będą jedynie duchowych rozkoszy. I to jest właśnie ten raj, o którym nic już nie wiadomo.", + "35797": "– No dobrze – powiedział. – Zagrajmy w pokera.", + "35798": "– Nie – odpowiedziałem. – Nienawidzę gry w karty. Zawsze przegrywam.", + "35799": "– Kto mówi o kartach? – zdziwił się Erwinke. – Miałem na myśli żydowskiego pokera.", + "35800": "Po czym objaśnił mi pokrótce zasady gry. W żydowskiego pokera gra się bez kart, w głowie – jak przystało na Naród Księgi.", + "35801": "Jeśli o mnie chodzi – nie jem mięsa. Nie kieruję się przy tym ideologią wegetariańską, choć z nią sympatyzuję. Przyświeca mi zasada, którą także dostrzegam w przepisach kaszrutu: człowiek tym się różni od zwierzęcia, że zastanawia się nad tym, co je, co jest dla niego dobre, dokonuje pewnego wyboru i umie go przestrzegać.", + "35802": "Nasuwa się porównanie z Księgą Wyjścia, z opisem cudownego ocalenia Żydów uchodzących z Egiptu. Jeden z midraszy mówi o tym, że aniołowie śpiewali, gdy fale zalewały wojska faraona, ale Pan im tego zakazał: “Nie cieszcie się, gdy giną moje dzieci”. A przecież chodzi tu o samych prześladowców, a nie o ich potomstwo.", + "35803": "Nie jest dla nikogo tajemnicą, że stan kultury klezmerskiej w krajach Europy Środkowo-Wschodniej jest dramatyczny. Po Zagładzie, represjach stalinowskich oraz masowej, jeśli nie totalnej, emigracji Żydów do Izraela i Stanów Zjednoczonych została ona bezpowrotnie utracona. Utracona przede wszystkim jako tradycja przekazu repertuaru, sposobów grania, artykulacji, strukturowania utworów muzycznych. Przekaz ten odbywał się w sposób bezpośredni, drogą ustną, jak się to zwykle dzieje z żywą muzyką ludową.", + "35804": "Myślę, że to są często Izraelczycy i często Żydzi, nie można jednoznacznie odpowiedzieć.", + "35805": "Czy ma pani jakiś szczególny stosunek do Izraela?", + "35806": "Byłam w Izraelu dwukrotnie. Na pewno człowiekowi, który czuje się Żydem, w Izraelu jest sympatyczniej i łatwiej niż Żydowi w jakimkolwiek innym państwie. Chociaż sytuacja w Izraelu jest też taka, jaka jest – Izrael nie należy do bezpiecznych krajów.", + "35807": "Z punktu widzenia prawa międzynarodowego Jan Paweł II jedzie, rzecz jasna, do Izraela oraz do Autonomii Palestyńskiej. Uznanie tej ostatniej nie nastręczało zresztą Watykanowi takich trudności jak uznanie państwa żydowskiego; na nawiązanie stosunków dyplomatycznych ze Stolicą Apostolską Izrael czekał dziesięć razy dłużej niż organizacja Jasera Arafata. Faktycznie papież jedzie z pielgrzymką do Ziemi Świętej, w której obecnie znajduje się zamieszkane przez Żydów państwo Izrael.", + "35808": "Może zatem “mieszkanie”? Czy nie brzmi nazbyt trywialnie? Względnie “dom”? Też niedobrze, jako że “dom” denotuje coś stałego, wrośniętego w ziemię, obiekt, którego nie można przenosić, a cechą Miszkanu było to, że był właśnie przenośny, nietrwały, przeznaczony tylko do podróżowania: “przenośny dom”.", + "35809": "Czyli myślisz, że gdyby nie było antysemityzmu, nie byłbyś Żydem?", + "35810": "Tak myślę. To jest przykre stwierdzenie. W ciągu lat mojego zaangażowania odnalazłem też i pozytywne motywy – pewnie bym zwariował, gdyby kierowały mną tylko te negatywne.", + "35811": "A czy poza antysemityzmem umiałbyś wskazać czynniki czy osoby, które cię do żydostwa – w okresie, kiedy się tworzyła twoja żydowska tożsamość – ostatecznie doprowadziły? Czy sobie coś takiego uświadamiasz?", + "35812": "Nie ma ani chwili na odpoczynek. Nie tu. Kubistyczne ożywienie ciała... oni przemawiają nie tylko gestami rąk, ale niemalże swoimi włosami, swoimi łydkami, stopami i palcami u stóp.", + "35813": "Wydaje się, że ktoś idzie, a on już leży na ziemi. Myślisz, że ktoś na coś czeka, a on już uciekł...", + "35814": "Z rozmów z Cyganami, z którymi się spotykałem, u których mieszkałem. Chciałem napisać książkę nie tylko o zagładzie Cyganów w czasie drugiej wojny światowej i o trwających po dziś dzień prześladowaniach, ale także o nadziejach i aspiracjach Romów. A ilekroć ich pytałem, czego pragnęliby najbardziej, mówili o trzech rzeczach.", + "35815": "W różnych krajach Europy Joint zachęcał do tworzenia miejscowych organizacji, zdolnych do samodzielnej pracy z sierotami.", + "35816": "W związku z wewnętrznymi konfliktami wśród organizacji żydowskich w Polsce okazało się, że łatwiej jest stworzyć komitet ogólnokrajowy ze znanych działaczy żydowskich niż z przedstawicieli tych organizacji. Trudności w utworzeniu nowej organizacji zostały przezwyciężone w 1923 r., kiedy CENTOS (Centralne Towarzystwo Opieki nad Sierotami i Dziećmi Opuszczonymi w Polsce) uzyskał status prawny.", + "35817": "– Dlaczego nie wyjechałaś? – pytają Żydzi z zagranicy. Zwykle zbywam ich wzruszeniem ramion.", + "35818": "Są takie bezlitosne godziny, kiedy leżę na łóżku i pytam: – Tato, dlaczego nie wyjechaliśmy jak wszyscy? Cisza. Taty już nie ma.", + "35819": "– Nie wszyscy – zwykle odpowiadał.", + "35820": "– No to większość znajomych – nie dawałam za wygraną.", + "35821": "– A co? Źle ci tutaj?", + "35822": "Podział klasy (ok. 30 osób) na 5 grup. Każda z nich ma swój numer. W sali na ławce, np. obok tablicy, położone są, wcześniej wybrane i przygotowane przez nauczyciela, fragmenty wspomnień Marka Edelmana z reportażu H. Krall Zdążyć przed Panem Bogiem. Fragmenty są ponumerowane 1-5. Grupy odnajdują “swoje” fragmenty i odczytują je. Każda grupa dla siebie.", + "35823": "Niestety, mimo “podjętych środków” “miniony” w m. Kijowie działają nadal. Należy zauważyć, że nie ma ich w tej dzielnicy m. Kijowa, w której naczelnikiem milicji jest tow. Babienko. W pozostałych rejonach “miniony” jak funkcjonowały, tak i funkcjonują. Na przykład:", + "35824": "1. Przy ul. Armii Czerwonej 148 m. 8 – organizatorem i gospodarzem “miniona” jest od 1945 r. Dawidow.", + "35825": "Paweł VI dokończył dzieła Soboru Watykańskiego II, rozpoczętego przez swego poprzednika, w tym uchwalenie przełomowej dla stosunków katolicko-żydowskich deklaracji “Nostra Aetate”. Jej losy do końca były niepewne, gdyż budziła ona sprzeciw kardynałów z krajów arabskich. Popierający ją kardynał Bea intensywnie tłumaczył, że “nie mówimy tu o syjonistach czy o politycznym Państwie Izraela. Ale o wyznawcach religii mojżeszowej, gdziekolwiek by na świecie żyli”.", + "35826": "Kwestia wody wiąże się ściśle z problemem zalesiania kraju. Lasy obok innych korzyści mają tę ogromną zaletę, że przetrzymują wodę w glebie jak gąbka. Doceniali to już pierwsi osadnicy żydowscy na przełomie wieków, docenia także państwo Izrael. Obliczono, iż liczba drzew wzrosła w ciągu półwiecza około 44 razy. Do podlewania sadzonek wyśmienicie nadają się filtrowane ścieki.", + "35827": "Czy myślisz, Andrzeju, że kiedy twoje dzieci będą opowiadały o domu swoich rodziców, będą mówić, że dom był areligijny, ale tradycja żydowska była w nim zachowana?", + "35828": "AF: Ja myślę, że będzie to bardziej wprost powiedziane, iż to był dom areligijny, natomiast obchodziliśmy święta żydowskie. Ja nie wiem, co to znaczy: “tradycja była zachowana”? Tradycja zachowana to znacznie więcej. Natomiast tutaj chodzi o zachowanie pewnej symboliki.", + "35829": "Od któregoś momentu musieliście więc zdawać sobie sprawę, że należy myśleć w kategoriach strategii, to znaczy, że jedna wolność jest trochę ważniejsza niż inne i o nią należy się bić mocniej. Były w tej kwestii zapewne znaczące różnice zdań. Czy pamięta pani, jak w tych dyskusjach postrzegana była sprawa wolności do inności?", + "35830": "Ale najważniejszy był zysk, na który mogli liczyć bandyci, nie policjanci. “Pojechałem do Europy, kiedy nie miałem nawet dwudziestu pięciu lat – wspomina gangster Harry Fleisch. – A mój brat, ten szlemiel, jak był mały, dzień i noc się uczył, a potem jak pies harował w sklepie. Po raz pierwszy pojechał do Europy w wieku czterdziestu pięciu lat. I wiecie, kto mu zapłacił podróż? Ja”.", + "35831": "Na Lower East Side straż pożarna stawia wówczas ogromne, żelazne pojemniki…", + "35832": "Ustawia się je po to, żeby przy okazji palenia chamecu nie było pożarów. I jeszcze coś: w Simchat Tora robi się hakafot [taniec z Torą na ulicy – red.]. Tego nie można sobie wyobrazić, to jest jak święto narodowe. Na czas hakafot policja zamyka ulice, żeby było gdzie tańczyć.", + "35833": "Jak widzieliśmy, w Polsce u schyłku XIX wieku Żydzi stanowili główny element zarówno nowego mieszczaństwa, jak i “nowego folkloru”, stanowiąc ważną grupę odbiorców nowej kultury popularnej. Na początku XX wieku majątek wielu teatrów ogródkowych wręcz zależał od żydowskiej publiczności. Rezultatem była płynna i bardzo dwuznaczna sytuacja: niezwykle otwarta, a zarazem niezwykle napięta.", + "35834": "Zmienia się też skład wspólnoty żydowskiej w stolicy. To już nie są przede wszystkim Aszkenazyjczycy, lecz Sefardyjczycy, którzy zjechali do Moskwy z Azerbejdżanu, Gruzji, Dagestanu, Uzbekistanu. Nazywają ich tu “Żydami góralami”, czasami wyśmiewają ich surową religijność, zamknięcie na świat i to, że wybrali handel zamiast bardziej “żydowskiej” tradycji intelektualnej.", + "35835": "Stałe napięcie pomiędzy liberalizmem a konserwatyzmem, poszukiwanie złotego środka jest charakterystyczne nie tylko dla żydowskiej etyki seksualnej. Z pewnością rabiniczny judaizm nie jest religią skłonną dopuszczać w życiu seksualnym swych wyznawców wszystko, na co tylko mieliby ochotę. Etyka seksualna jest częścią religii i jako taki seks podlega surowym ograniczeniom. Wynikają one jednak z przekonania o jego szczególnej wartości i istotnej roli, jaką pełni w życiu człowieka.", + "35836": "Więcej: Spinoza negował żydowski dogmat o objawionym charakterze całej Tory, przytaczając znane argumenty, że Pięcioksiąg jest wewnętrznie niespójnym zbiorem pism redagowanych przez stulecia i przez wielu autorów (ostatecznej redakcji dokonać miał Ezdrasz, już po powrocie Żydów z niewoli babilońskiej). Już tylko za to każda gmina żydowska tamtych czasów uznałaby go za heretyka.", + "35837": "Tak poucza nas Mojżesz w Księdze Powtórzonego Prawa 5,16, przypominając słowa, które padły na Synaju: “Szanuj ojca twego i matkę twoją, byś długo żył w ziemi, którą daje ci Pan twój Bóg” (Wj 20,12). Nieco inne sformułowanie zawiera Księga Kapłańska: “Wszyscy będziecie czuć respekt przed matką i ojcem, i będziecie przestrzegać Moich szabatów – Ja jestem Panem waszym Bogiem” (19,3).", + "35838": "Mendel żyje w dostatku, ale rozpacza. Choć jego syn Szlomele jest już coraz większy, nie ma kto go kształcić ani czytać z nim Tory. Sam Mendel to prosty Żyd. Nie wie nawet, kiedy jest sobota i kiedy wypadają żydowskie święta. Prosi Pana Boga o jedno – by pan Koniecpolski pozwolił mu postawić synagogę.", + "35839": "W okresie obchodów religijnego święta “trójcy” [tisza be aw?] według obrządku judaistycznego w lipcu br. przedstawiciele miejscowych organów władzy m. Kijowa w stolicy Ukrainy wykryli w prywatnym mieszkaniu nieprawomyślne zebranie, którego uczestnicy oznajmili, że zebrali się na modlitwy w minianie (osobnym zgromadzeniu Żydów).", + "35840": "Krok po kroku, borykając się z niesłychanymi trudnościami, organizatorzy opieki nad dzieckiem i pedagodzy usiłowali wybrnąć z kryzysu. Sprawozdania z listopada 1941 r. świadczą o tym, że udało się zahamować wysoką śmiertelność w sierocińcach, z wyjątkiem Głównego Domu Schronienia, gdzie w jednym miesiącu zmarło 18 procent dzieci. Na ogół umierały dzieci nowo przybyłe, zabrane z ulicy w stanie krańcowego wyczerpania.", + "35841": "Boi się też mama Krzysztofa, studenta medycyny, który do klubu zaczął przychodzić niedawno.", + "35842": "– Odkryłem swoje korzenie, no i chcę się czegoś więcej dowiedzieć. Uczę się hebrajskiego. U siebie w pokoju mam menorę, izraelskie plakaty. Jak ktoś przychodzi, od razu wie.", + "35843": "Mama mówi, żebym uważał, bo wychodząc z klubu mogę dostać w łeb.", + "35844": "Oczywiście, ale z tym musiałem uporać się wewnętrznie o wiele wcześniej. W związku z tym, nie stanowiło to dla mnie trudności nawet w najdrastyczniejszych przypadkach antysemickich wybryków, których sam byłem adresatem albo świadkiem – w kwestiach publicznych czy prywatnych. Choć więc pogląd Ronalda Topora, że w gruncie rzeczy każdy antysemita ma tylko jeden cel – zabić Żyda – był mi bliski, zdawałem sobie sprawę, że antysemityzm ma mnóstwo odcieni.", + "35845": "Porządnie przygotowany wydaje się Orson Scott Card, autor powieści Oczarowanie, który udatnie połączył legendy i ludowe opowieści Żydów, Ukraińców i Rosjan, umieszczając je w wiarygodnym kontekście, z jednej strony – królestwa Baby-Jagi, a z drugiej – dwudziestowiecznych peregrynacji sowieckich Żydów, którzy otrzymali zgodę na wyjazd do Izraela.", + "35846": "Pana nie zapraszam więcej, bo w czasie Świąt będzie Pan zapewne pił wódkę, a ja tylko mleko. Zakrywam togą twarz, aby ukryć cierpienie, ale nie umieram.", + "35847": "Czytałem bardzo piękny wiersz Mundzia [?] “Pieśń Żałobną” i proszę mu powinszować w moim imieniu.", + "35848": "Oczekuję listu oraz wiadomości odnośnie poruszonych przeze mnie spraw.", + "35849": "Emil Drejtser urodził się w Odessie, wyemigrował do USA w 1974 roku. Jest profesorem rusycystyki Hunter College w Nowym Jorku. Najważniejsze prace naukowe: Techniques of Satire; The Case od Saltykov-Shchedrin, Taking Penguins to the Movies. Ethnic Humor i Russia. Wydał także 2 zbiory opowiadań i około 30 opowiadań w angielskich, amerykańskich i kanadyjskich czasopismach.", + "35850": "Powyższy tekst stanowi rozdział powieści dokumentalnej Sza!: Dzieciństwo i młodość w Odessie.", + "35851": "Mama postanowiła uciekać do ojca. Malował wówczas synagogę w Opatowie. Kiedy wyjeżdżaliśmy, na dworcu na naszych oczach Niemcy z wagonów wyrzucali Żydów. Udaliśmy, że nie mamy z nimi nic wspólnego, dzięki temu dotarliśmy do celu podróży.", + "35852": "Opatów nie mógł być jednak żadnym azylem.", + "35853": "W imieniu swoim, redakcji “Midrasza” i oczywiście czytelników naszej gazety, wśród których jest, jak sądzę, dużo pańskich fanów, pozwolę sobie złożyć panu najserdeczniejsze życzenia. Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin.", + "35854": "Jubileusz? Da Bóg, w przyszłym roku będzie okrągła siedemdziesiątka. Ale nie lubię jubileuszy i nie czuję się zramolałym jubilatem.", + "35855": "Czasy wolności przywróciły im tożsamość, ale nie wszyscy byli na to przygotowani.", + "35856": "Trzy czwarte rosyjskich Żydów to ludzie niewierzący. 87 procent nie wychowywało się w tradycji żydowskiej, trzy czwarte nigdy nie wstąpiło do synagogi, 97 procent nie zna hebrajskiego, 84 procent nie należy do żadnej organizacji żydowskiej, 62 procent nigdy nie czytało prasy żydowskiej – oto wyniki badań, które przeprowadził doradca głównego rabina Rosji.", + "35857": "Żydzi w Izraelu podlegają także innym czynnikom. Jak pan sądzi, jaki jest wpływ kultury muzułmańskiego Bliskiego Wschodu na państwo stworzone przez ludzi z Europy Środkowej, zupełnie różnych od mieszkańców Palestyny?", + "35858": "Kwestia ta wciąż pozostaje otwarta. Izrael jest rzeczywiście wynalazkiem dziewiętnastowiecznej Europy, państwem demokratycznym i narodowym. W takim sensie istotnie nie pasuje do Bliskiego Wschodu.", + "35859": "Na szczęście tuż za nami szli Duda z córką, Weronką. A kłótliwi byli jak najgorsza baba, toteż w przerwach między śpiewami zawsze z kimś się kłócili, choćby z własną córką, jak nie było z kim. Ta, choć stara panna i brzydka jak noc, ale była aniołem. Tylko że nie na wiele się to zdało.", + "35860": "Rysiek posłusznie w głos zaczął. Po tym pijaństwie widać bał się trochę ojca, bo inaczej nie dałby sobie tak łatwo przykazać. Ale coś nie bardzo mu szło. Chrząkał, dukał, potykał się jakby na wybojach. Aż mnie każde słowo nożem dźgało, bo mi się wydawało, że to ja tak napisałem. Już mu chciałem powiedzieć, daj, na nowo napiszę.", + "35861": "Tak samo gdy na wojnę szedłem, cieszyłem się, że mnie żniwa ominą, bo akurat się zaczęły. Ojciec skoro świt poszedł w pole z kosą, a ja miałem za nim przyjść i w dwie kosy mieliśmy kosić. A tu akurat Gunia przyniósł mi z poczty powołanie.", + "35862": "Późno już było, kiedy znalazłem się w obejściu u nas. Pies od razu mnie poznał, zaczął skamleć, łasić się do nóg, wziąłem go za pysk, cicho, Burek, nie ma mnie tu, pies jesteś, ale musisz to zrozumieć, i nigdzie mnie nie ma. I jak człowiek zrozumiał, zamerdał ogonem i powlókł się do budy.", + "35863": "Odwinęła się z fartucha. Miała na sobie zieloną sukienkę w białe grochy, ładnie jej w niej było. Wydawało mi się, że jest drzewem zielonym, na które płatki śniegu skądś z nieba spadają. Ale znów ją złość poniosła, aż te płatki śniegu zaczęła z tej złości z siebie otrząsywać.", + "35864": "Postrzelili go, ale jakoś dowlókł się do tego krzyża. Objął go rękami z wszystkich sił, miał potem pełno drzazg za paznokciami i skórę na rękach zdartą aż do łokci, bo w żaden sposób nie mogli go oderwać. Musieli mu aż palce wyłamywać. I już prawie nieżywego powiesili na ramieniu tego krzyża. Nie było go jak zdjąć potem i trzeba było krzyż urąbać.", + "35865": "Nieraz aż się Stasiek w kołysce budził i na całą izbę się rozdzierał, jakby mu się któreś z tych ojcowych nieszczęść przyśniło. I nie pomagało bujać go, jeszcze gorzej się darł. Musiała mu dopiero matka tę rozkrzyczaną gębę cyckiem zatykać.", + "35866": "A kiedy umierał, dał mi znak, że chce mi coś powiedzieć, i wydusił głosem jakby już z tamtego świata, żebym dalej kopał, bo choć jemu się nie udało, to mnie na pewno się uda. O, teraz by już wiedział, gdzie kopać. Ale za późno na niego.", + "35867": "Bo matka nie musiała się o nic pytać, rozpłakała się i wiedziała wszystko. Ale tak już jest na świecie, że kobiecie płacz przychodzi z pomocą, kiedy rozum przestaje pojmować. A płacz wie wszystko, słowa nie wiedzą, myśli nie wiedzą, nie wiedzą sny i Bóg czasem nie wie, a płacz ludzki wie. Bo płacz jest i płaczem, i tym, nad czym płacze.", + "35868": "Jakaś wiedźma w nocnej koszuli do kostek, z łbem jak wronie gniazdo, z krucyfiksem w ręce dawaj pomstować na cały świat na nas, że to przez nas, przez nas to wszystko, bośmy się tu gzić tylko przychodzili, łajdaczyć, bośmy z wszystkich maruszewskich panien kurwy porobili, Sodomę i Gomorę z Maruszewa! I teraz Pan Bóg zsyła na nas karę! Ale za co na Maruszew?! Jezu, za co na Maruszew?!!", + "35869": "Razu jednego przyniósł gniazdo sikorek z małymi i posadził je na drzewie. Stare by może uciekły, ale małe dorosły i zostały. Potem ktoś mu przyniósł z lasu wiewiórkę, też ją puścił między groby. Ktoś inny dzięcioła. Ktoś kosa. Ktoś synogarlicę. I tak powoli życie wróciło na cmentarz.", + "35870": "Poszło się, to kikuty, ruiny, pusto, głucho i tylko gdzieniegdzie jakiś ocalały grób i ocalałe drzewo. A ptaki jakby wymiotło, najmarniejszego wróbla nie spotkałeś. I jeszcze długo potem, choć im już przecież nic nie groziło, omijały cmentarz jak zapowietrzony. Żeby choć w przelocie przysiadł któryś i zaćwierkał. Żeby zabłądził kiedy jakiś. Czy, jak to ptak, żeby odwiedził swoje dawne gniazdo.", + "35871": "Ale nie sprawdziły się pocieszenia ojca i nie przyjechał ani na to Boże Narodzenie, ani na następne. I matka dalej pisała, tyle że już po kryjomu. Zaszedłem kiedyś do stodoły, żeby koniowi siana udrzeć, a pod tylnymi wrótniami, na końcu klepiska, widzę, klęczy matka przy taborku, okulary na nosie i coś pisze. Spłoszyła się, schowała rękę z obsadką pod fartuch i dopiero po chwili odwróciła głowę w moją stronę.", + "35872": "A ja wlepiłem wzrok w anioła i patrzyłem jak w obraz. Ładne się zdarzały i dziewczyny we wsi, ale takiej śliczności jeszcze żem nie widział. Czy może tylko przez to, że w tym stroju i na koniu? A musiałem chyba mocno patrzyć, bo anioł też spoglądnął na mnie i uśmiechnął się. Potem kicnął leciuteńko z konia jakby kot z przypiecka. Zleźli też kapitan i porucznik.", + "35873": "I pojechał. Zagniewany, rozżalony na ojca, matkę, Staśka, na mnie.", + "35874": "Choć mnie akurat wtedy w domu nie było. W milicji byłem i pojechaliśmy na wsie rewizje robić u chłopów za bronią. Trzasnął drzwiami, aż się wapno z sufitu posypało.", + "35875": "Nad zalewem też nikt. Niektórzy nawet nie zauważyli, że domek już od paru sezonów stoi pusty. Robili oczy, jakby się dziwili, dlaczego nie przyjeżdża. Pan Robert, mówi pan? Ale w którym to było sezonie? W którym to sezonie? Tak, pamiętam, rzeczywiście. I wyniósł się również z miasta, mówi pan?", + "35876": "Wyszedł po chwili z tej balowej sali, ustawił nas w rzędzie, według instrumentów, skrzypce, altówka, klarnet, trąbka, puzon, perkusja i ja, saksofon. Nie wiedziałem, czy dlatego że najmłodszy byłem, czy przez ten saksofon.", + "35877": "Na wejście mieliśmy coś zagrać, dopiero potem przejść na miejsce dla orkiestry. I teraz niech pan sobie wyobrazi, wchodzi pan do wielkiej rozjarzonej światłami sali, serpentyny, baloniki, a nie widzi pan ludzi, tylko same maski.", + "35878": "Zaczęli do mnie robić jakieś miny, jakby mnie uspokajając, że zaraz zwolnią drogę. I rzeczywiście, taczając się, po chwili ruszyli przed siebie. Postanowiłem poczekać. Złapałem w radiu jakiś koncert, posłuchałem i dopiero ruszyłem. Z duszą na ramieniu jechałem, ze wzrokiem napiętym, niepewny, czy znów nie wyłonią się z tej mgły na środku drogi. Nie uwierzy pan, ale jakbym się do nich już przywiązał. I nawet zaczęło mi ich brakować.", + "35879": "Zmienił obiektyw na długą rurę. Przyklęknął przy kupce. Obiektyw wsadził w szparę, rozchyloną jakby na ostatnie westchnienie. Pstrykał, pstrykał podniecony, o, świetne, o, znakomite, o, jeszcze lepsze. Tylko kiedy już skończył, ktoś jakby go w tę kupkę chrustu zaczął wciągać. Szarpał się, szarpał, wołał, pomóżcie, państwo, aż w końcu musiał puścić aparat. O, i tak go stracił.", + "35880": "Ja nie mogłem zasnąć. Nabiłem sobie głowę myślami z tej rozmowy, bo dla mnie wszystko, o czym mówili, było jakby spoza granic mojej wyobraźni. A najbardziej dręczyło mnie, gdzież to majster był, że Boga tam nie było.", + "35881": "I na drugi dzień poszedłem do niego, żeby coś mi poradził, bo korki mi się ciągle palą, gdy włączę trójfazówkę.", + "35882": "Nie odczułem jednak w jego głosie, że się ucieszył, jak bym mógł się spodziewać po tych wszystkich jego listach, a tym bardziej po tym ostatnim.", + "35883": "Przyjechałem w sobotę pod wieczór do niego do domu. Bo przecież nie wie pan, gdzie to jest, powiedział mi przez telefon. Sam by pan nie trafił. I w niedzielę z rana ruszyliśmy nad ten zalew tutaj.", + "35884": "Pan tak sam, z własnej woli, czy przysłał pana ktoś? No, nie wiem, kto by to mógł być. Myślałem, że pan Robert. Pan jednak wypiera się, że nie zna pana Roberta. Tylko zastanawia mnie, skąd pan w takim razie wiedział, gdzie jest klucz do jegodomku.", + "35885": "I niestety, gdy w pewnej chwili znów się wspiął na palce, nagle zachwiał się. Byłby upadł. Na szczęście któryś z bliżej stojących chłopaków podskoczył i podtrzymał go. Osunął mu się w rękach. Podnieśliśmy go, położyli na ławce. Był blady jak ściana, zlany potem, nie słychać nawet było, czy oddycha. Któryś chciał biec po komendanta. Któryś dzwonić po karetkę. Wtem jakby uśmiechnął się do nas spod przymkniętych powiek.", + "35886": "Raz podobno w twarz kogoś uderzył rękawiczką, że ktoś śmiał zająć jego stolik. Skończyłoby się niechybnie pojedynkiem, bo tamten w odpowiedzi rzucił mu swoją rękawiczkę, co znaczyło, że żąda krwawej satysfakcji. Na szczęście właściciel kawiarni podniósł tę rękawiczkę i jakoś to załagodził.", + "35887": "Po tym zdarzeniu wstawiono w podstawkę na serwetki kartkę, że stolik zarezerwowany. Ale nigdy już nie przyszedł.", + "35888": "Całkiem niepodobny w tym pijaństwie do tamtych dwóch. Pierwszy upił się, to spał jak kamień. A co dzień prawie pił, to co dzień miała kamień w łóżku, a właściwie co noc. Drugi, kiedy przychodził pijany, najpierw bił ją. Dopiero gdy ją pobił, zabierał się do niej. Lubił się z nią taką pobitą, płaczącą kochać. A ten trzeci… wyjść, nie wyjść.", + "35889": "Wszedł do budynku stacji, a ja powlokłem się z powrotem. Szedłem wolno, różne myśli mnie dręczyły, a gdy byłem blisko leśniczówki, postanowiłem, że ucieknę od leśniczyny. Jeszcze zaczęła mi wyrzucać, gdzież tak długo byłem, o, i poziomek nie uzbierałem. I w ogóle, że byłem przedtem chętniejszy do wszystkiego, chociaż chudszy byłem i sił tyle nie miałem co teraz.", + "35890": "Tak, jest trochę takich reliktów. Można metaforycznie posłużyć się terminologią futbolową i powiedzieć, że ewolucja zostawiła nas na offsajdzie - rozwinęła pewne mechanizmy, które świetnie sprawdzały się w warunkach sawanny, mówiąc w uproszczeniu, a nagle tej sawanny nie ma i zamiast niej zostajemy wrzuceni w dżunglę wielkiego miasta.", + "35891": "Dlaczego tak jest?", + "35892": "Brak powszechnej świadomości wagi problemu. Wyobraźmy sobie, że istnieją skuteczne szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym, ale ich się nie stosuje, bo niewielu o nich słyszało, a ci, którzy słyszeli, powątpiewają w ich skuteczność. Nie ma wśród prawników powszechnej świadomości tego, jak zawodna jest pamięć świadka, ani wiedzy na temat tego, kiedy świadek może być uznany za wiarygodnego, a kiedy nie.", + "35893": "Żeby zainteresować się kognitywistyką, trzeba chyba mieć również pewien kapitał wiedzy.", + "35894": "Tak, oczywiście. Trzeba też być otwartym na inne dyscypliny. Kognitywistyka to nie tylko filozofia, psychologia i informatyka. Notabene, ta ostatnia nie w całości jest dla nas interesująca. Powiedziałbym nawet, że większość informatyki jako dziedziny naukowej i technicznej jest z punktu widzenia kognitywistyki obojętna. Ważne pozostaje przede wszystkim modelowanie i sztuczna inteligencja.", + "35895": "Czy warto byłoby wprowadzić psychologię jako przedmiot nauczania w liceum lub gimnazjum?", + "35896": "Myślę, że tak. Nawet na szczeblu edukacji wyższej mówi się, że brakuje studentom czegoś takiego jak \"miękkie umiejętności akademickie\": umiejętność współpracy, zachowania się w grupie, autoprezentacji i poznawania siebie. Tym bardziej przydałoby się to młodzieży szkolnej, bo liceum i gimnazjum to okres dojrzewania i gwałtownych zmian osobowości.", + "35897": "Jak się ją trenuje?", + "35898": "Uczy się wykorzystania odpowiednich narzędzi. Bardzo pożytecznym \"wehikułem\" twórczości jest na przykład analogia. W szerokim znaczeniu - przenoszenia rozwiązań z jednej domeny do drugiej, dostrzegania podobieństw lub wykorzystywania rozwiązań wcześniej wypróbowanych w zupełnie innej dziedzinie. W nauce i w wynalazczości analogia działa jako technika twórczości. Przypuszczalnie w innych dziedzinach również. Aby nauczyć kogoś twórczego myślenia, pomaga my mu dostrzegać i wykorzystywać związki podobieństwa oraz analogie.", + "35899": "Moim zdaniem, jest to przejaw nieświadomej inteligencji, a także dowód na to, że również złożone czynności poznawcze, a nie tylko elementarne funkcje umysłu, mogą zachodzić bez udziału świadomości. Oczywiście w innych przejawach inteligencji świadomość jest obecna i wpływa korzystnie na końcowy efekt naszych działań. Taki jest zresztą jej sens i wartość adaptacyjna.", + "35900": "Po co więc w ogóle pojęcie intelektu?", + "35901": "Samo pojęcie wywodzi się ze średniowiecznej filozofii. Określało to samo, co dzisiaj nazywamy \"umysłem\". W języku współczesnym intelekt to \"aparat poznawczy człowieka\". Nie ma badań na temat intelektu ani książek o nim, chociaż pisze się całe rozprawy o niektórych konkretnych funkcjach poznawczych typu pamięć czy percepcja.", + "35902": "Kutia. Podrzucona na łyżce do góry. Im więcej maku przyklei się do sufitu, tym więcej szczęścia będzie w nadchodzącym roku.", + "35903": "Łańcuch. Takim od krowy albo papierowym z choinki należy opasać stół, żeby się go chleb trzymał.", + "35904": "Mak. Każda panna, która własnoręcznie utrze mak, za mąż w ciągu roku wyjdzie.", + "35905": "Mlecz. Mlecz od śledzia zadany krowom gwarantuje obfitość i dobrą jakość mleka.", + "35906": "Co się tyczy przyszłości, to wieszczę rozwój zbiorowego wydalania publicznego. Dotychczas znudzonej cywilizacji brakowało tego pomysłu - prawicowy tygodnik \"Nowe Państwo\" go podrzucił.", + "35907": "Co się tyczy przeszłości, to mieliśmy już do czynienia z sytuacją, w której większość pragnęła cierpieć okrutny wyzysk klasowy, ale mniejszość postanowiła ją wyzwolić z tych pęt. Odwołała się do praw historii i do przymusu, by większość powieść ku szczęściu", + "35908": "My, grubi, musimy się bronić. Nie wolno nam wierzyć w wymowę tak prowokacyjnych filmów jak „Super size me”: facet obżera się w restauracjach McDonald’s, a potem źle się czuje. A kto mu każe tam żreć?!", + "35909": "Na wojnę odpowiedzmy wojną. Mamy widoczną przewagę. Liczbowo nas jest mniej, ale wagowo – więcej!", + "35910": "W roku wejścia do NATO budżet MON nie zwiększył się, jak należało oczekiwać, lecz zmniejszył się w stosunku do roku poprzedniego! - jego udział w Produkcie Krajowym Brutto spadł z 2,12 proc. do 2,02 proc. Nie dość tego - pod koniec roku kierownictwo MON zgodziło się na dalsze cięcia budżetowe o kolejne 132 miliony złotych!", + "35911": "Postępują prace nad budową Edukatorium, a jednym z jego zadań ma być dokumentowanie cudownych i niewytłumaczalnych uzdrowień, jakich przez lata doświadczali chorzy proszący w modlitwach o uzdrowienie za wstawiennictwem Jana Pawła II oraz św. Faustyny. Będą gromadzone dokumenty poświadczające takie przypadki, a także nagrania świadectw osób, które odwiedzą izbę pamięci.", + "35912": "Zmitrężono trzy dni, żeby odbyć bankiet, 7 godzin zajęć szkolnych, 5 godzin zabaw z karabinami, zjeść trzy frajerskie obiady, tyleż śniadań, dwie kolacje i pospacerować po plaży w Świnoujściu. I przez te trzy dni sprawy żeglugi w tym kraju jakoś się nie zawaliły, bo i nie miało co się zawalić, a urzędnicy tego resortu dowiedli, że są niepotrzebni.", + "35913": "Dalej magister inżynier Rozesłaniec wali do Cześkowego adwokata w te słowa: w obawie o interes Pana klienta proponuję, aby w przyszłości znacznie uważniej analizował konsekwencje podejmowanych przez siebie decyzji. Więcej nie będziemy cytować, bo cholery dostać można, a my nie lubimy się denerwować.", + "35914": "Organizował kursy przygotowawcze przed egzaminami wstępnymi. Miał wzięcie, bo zwykle przewodniczył komisji rekrutacyjnej. Na kursach oceniał tak zwaną przydatność do zawodu, która oczywiście rosła wraz z wysokością łapówki.", + "35915": "Uczelniany kolega doktora Jerzego E. profesor Stanisław N. wykładał anatomię, jeden z najtrudniejszych przedmiotów na uczelni. Jego cennik wynosił 150-300 marek.", + "35916": "Stanisław N. lubił też markową wódę. W pomieszczeniach, które zajmował w Instytucie Kultury Fizycznej, znaleziono około 140 butelek luksusowego trunku.", + "35917": "Są i inne opinie:", + "35918": "– Ta suka krzywdę wielką Kościołowi wyrządziła! Swoją cipą niech się zajmie, a nie księdzem! – rzuca inna wskazując palcem na dom jednej z molestowanych dziewczynek. Nie wiadomo, czy ma na myśli dziecko, czy jego matkę.", + "35919": "Na jaką cholerę zachęcono 100 lokatorów do zamontowania etażowego ogrzewania gazowego, jeśli teraz będą musieli je zlikwidować? Po co mąci się ludziom w głowach, że czynsz skoczy najwyżej o 20 gr za metr kwadratowy, skoro po roku 2004 w całej Pomrocznej nastąpi uwolnienie czynszów? Dlaczego nikt nie pomyślał o tym, żeby w każdym bloku zainstalować kotłownię gazową, co byłoby znacznie tańsze i bardziej proekologiczne?", + "35920": "13.01.1228 zmarła święta Iwona, która, by uniknąć pokus, zamurowała się w celi przy kościele w miejscowości Huy. Bardzo przepraszamy, ale myśmy tego nie wymyślili.", + "35921": "14.01.1928 urodził się Tadeusz Dominik - jeden z najwybitniejszych malarzy polskich. Wiewiórki nam doniosły, że wygląda na lat pięćdziesiąt. No, to życzymy jeszcze pięćdziesięciu!", + "35922": "W konkursie może uczestniczyć każdy, kto wyśle SMS ze swoim typem na numer 7168. Jeśli ktoś uważa, że Tusk pierwszego wyrzuci Pawlaka, niech wpisze SNIE.Pawlak (SNIE kropka Pawlak), kto, że Zdrojewskiego – SNIE.Zdrojewski itp. Koszt jednego SMS – 1,22 zł (1 zł plus VAT). Wśród Czytelników, którzy prawidłowo wytypują nazwisko pierwszego pechowca, wylosujemy wycieczkę do wybranego kraju w Europie. Kolejne notowania za tydzień.", + "35923": "Zawodowe uprawianie miłości bywa w Polsce ganione. Żeńskim prostytutkom, a jeszcze bardziej męskim, pogardę okazują nie tylko moraliści, ale też klienci i klientki oraz pracodawcy.", + "35924": "Tymczasem dobre wykonywanie tego zawodu wymaga kwalifikacji umysłowych, wrażliwości, intuicji psychologicznej, subtelności jeszcze większej niż skuteczne uprawianie polityki.", + "35925": "100 punktów... Iwona D. - świadectwo z czerwonym paskiem, dwa lata korepetycji u wykładowców AM, na egzaminie tylko 80 punktów. Te 80 punktów najpewniej wystarczyłoby, żeby się dostać na studia w Krakowie, Gdańsku czy Warszawie. W Białymstoku trzeba było mieć teraz co najmniej 88.", + "35926": "O tych wątpliwościach pisała regionalna prasa. Sugerowała, że przed egzaminem można było kupić testy.", + "35927": "Kasy pilnuje nie tylko Jęksa. Większość pampersów nie przepracowała w telewizorni nawet 12 miesięcy, więc zgodnie z obowiązującym regulaminem nie mogła uczestniczyć w nagrodach z zysku za 1994 rok. Pampers Pawlicki chciał więc dziesięciu kolesiom z sitwy wyrównać tę \"krzywdę\" i wystąpił do Walendziaka z propozycją przyznania \"pokrzywdzonym\" nagród kwartalnych w wysokości od 3000 do 5900 zł.", + "35928": "M. B.: Ale to się da wyważyć tak - co jest użyteczne, a co jest na zamówienie? Nie da się. Jeśli facet idzie na układ, no to za pieniądze...", + "35929": "Kowalski: No dobra, ale jest autentycznym szpiegiem.", + "35930": "M. B.: Ruskim?", + "35931": "Kowalski: Tak. Więc można go zaszantażować.", + "35932": "Komunikat Ministerstwa Finansów z 20 września 2002 r. dotyczący kas rejestrujących, fragment:", + "35933": "Minister Finansów, mając na uwadze wymogi związane z technicznym przygotowaniem i obsługą instalacji kas rejestrujących w taksówkach, połączoną z legalizacją taksometrów, podjął decyzję o przesunięciu na 1 marca 2003 r. terminu wejścia w życie obowiązku ewidencjonowania, przy użyciu tych kas, obrotów z tytułu świadczonych usług taksówkarskich.", + "35934": "W normalnym kraju normalna prokuratura w normalnym trybie prowadziłaby w podobnej sprawie normalne postępowanie. I wyjaśniłaby czy Kośla, jako normalny mężczyzna, normalnie puknął panienkę, czy też panienka normalnie kłamie. Inaczej powstaje wrażenie, że prawicowemu politykowi gwałcić też wolno, czemu nie.", + "35935": "Za kilka dni obecny rząd zamyka przejście z Białorusią w Kuźnicy. Na rok. Tu będzie raj. Olbrzymi teren, którego żadni pogranicznicy nie będą w stanie upilnować. Tam i z powrotem będą jeździć ciężarówki z ziemią i materiałami budowlanymi. Nawet dla słabo zorganizowanych grup, przewalanie towaru będzie kaszką z mlekiem.", + "35936": "UOPki przekazały prokuraturze materiały operacyjne dotyczące kilkunastu różnych wątków. Oprócz tego złożyły oficjalne zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez szefów elektrowni. Prokuratura spuściła kwity do Najwyższej Izby Kontroli, a zawiadomienie zwróciła UOP, gdyż było mało wiarygodne. NIK przeprowadziła kontrolę w elektrowni. Ujawniła kanty na skalę wielu milionów złotych (patrz ramka), sporządziła wspomniane już zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Prokuratura zaś sprawę umorzyła.", + "35937": "Inny oficer UOP mówi, że Zbigniew Siemiątkowski na Kolegium do spraw Służb Specjalnych przy Prezesie Rady Ministrów odczytał pismo z 13 grudnia 2000 r. skierowane do ministra Kaczyńskiego. Jakoś jednak nie podjęto dyskusji na ten temat, choć byli tam i szef UOP Zbigniew Nowek, i jego zastępca Krzysztof Szwedowski.", + "35938": "Poseł też się udziela: jest członkiem Stowarzyszenia Rozwoju Mosznej, członkiem Stowarzyszenia Promocji Przedsiębiorczości, prezesem Stowarzyszenia Samorządowego Dinopark.", + "35939": "Bez twarzy w programie wyborczym stawia na edukację, sport, kulturę, turystykę i rekreację.", + "35940": "Poseł też stawia na edukację, sport, kulturę oraz gospodarkę.", + "35941": "Bez twarzy kandyduje na senatora, aby wykorzystać swoje bogate doświadczenie z pracy zawodowej i działalności społecznej do rozwiązywania O-Polskich problemów.", + "35942": "IV Rzeczpospolita to w swej istocie ustrój, który mechanizm demokracji zastępować chce stopniowo mechanizmem eliminacji i kooptacji. Przy laniu jej fundamentów – zdaniem prezydenta elekta – mnie również przypada doniosła rola instrumentu do eliminacji. Jak już podawaliśmy w „NIE”, Lech Kaczyński powiedział, że nikt, kto bywał u Urbana, nie będzie w jego RP odgrywał publicznej roli, i że to jest ważne kryterium konstruowania ich państwa.", + "35943": "Poza tym, przeznaczono 20000 złotych na wydawanie miesięcznika \"List do PANI\", zgodnie z umową zawartą z Polskim Związkiem Kobiet Katolickich, i 115600 na wydrukowanie książki \"Raport o sytuacji polskich rodzin\", na podstawie umowy zawartej z Wydawnictwem Sióstr Loretanek.", + "35944": "Ksiądz z Parafii pw. św. Teresy w Rybniku, na kazaniu wygłoszonym w kościele, straszył parafian mękami piekielnymi za czytanie tygodnika \"NIE\". Stwierdził, że Kościół dysponuje własną prasą i tylko taką parafianie powinni czytać. Nazwał ten wspaniały tygodnik brukowcem, który wypisuje same kłamstwa obrażające dostojników kościelnych.", + "35945": "Dużo było wszędzie Mańka Krzaklewskiego. W szarym garniturku, bo też awuesiarze zrobili koalicjanta na szaro. Oglądanie męża Marylki to niezmiennie przyjemność. Zwłaszcza że Maniek dotąd nie opanował trudnej sztuki - synchronizacji figlarnej mimiki z powagą tego, co mówi. O czymkolwiek by ten mąż stanu opowiadał, zawsze jest wesoło. Wspomina o kryzysie koalicji - i uśmiecha się od ucha do ucha.", + "35946": "W krajach ciut bardziej zaawansowanych cywilizacyjnie niż Klechistan dawno już zauważono, że nie wystarczy zadekretowanie równych praw. Dlatego w rządowych programach na rzecz kobiet mówi się do znudzenia o wychowaniu, o podręcznikach szkolnych, o zwalczaniu stereotypów utrwalających faktyczną nierówność o roli mediów.", + "35947": "Te wątki pojawiają się też w poselskim projekcie.", + "35948": "A co by było, gdyby były dwa albo trzy? Sarin – bojowy środek trujący. Ze względu na działanie – trwały. Ze względu na charakter działania – paralityczno-drgawkowy. Bezwonna i bezbarwna ciecz o gęstości oleju silnikowego. Działa poprzez wdychanie par lub resorpcję przez skórę. Osadza się na odzieży oraz trwałych nieprzepuszczalnych powierzchniach takich jak beton czy asfalt.", + "35949": "Zło dotarło do Kolumbii: tamtejszy trybunał konstytucyjny zrównał prawa związków homoseksualnych z prawami małżeństw. Ale natychmiast sprzeciwiają się temu siły dobra, czyli kolumbijski Kościół kat.: ogłosił on, że prawo do adopcji mogą mieć tylko małżeństwa mężczyzny i kobiety. Współczesne trendy cywilizacyjne sprzyjają siłom zła, lecz dobro nie odpuszcza. Jeśli nie może zapobiec zmianie prawa w jakimś kraju, to przynajmniej wygłosi stosowne oświadczenie, tupnie nogą, postraszy piekłem.", + "35950": "Konsul wysłuchał mnie z uwagą i nawet ucieszył się z tego, że akcja mogłaby przynieść Polsce i Polakom nieco reklamy w prasie amerykańskiej, w której nie ma ani słowa o udziale Polski w amerykańskich awanturach.", + "35951": "Pan konsul obiecał, że poruszy natychmiast tę sprawę z attaché wojskowym, generałem brygady.", + "35952": "Minął luty, nadszedł marzec.", + "35953": "Pozostaje Maciej Płażyński.", + "35954": "Jeśli spojrzymy na inicjatywę polityczną liderów pierwszej dziesiątki, to okaże się, że aż szóstka zaczynała swą karierę w PZPR. Z pozostałych Mazowiecki był koncesjonowanym posłem w PRL-owskim Sejmie, a Buzek - to \"Marianetka\", człowiek bez politycznej przeszłości.", + "35955": "Stoczniowcy! Zwodujcie Wałęsę.", + "35956": "Nowy film amerykańsko-afgański: Jedno wesele i czterdzieści pogrzebów.", + "35957": "Dlaczego JPII można porównać do R2D2? Bo porusza się jak on i chociaż zna wszystkie języki świata, nikt go nie rozumie.", + "35958": "Nawet profesor nosi w sobie gówno.", + "35959": "Kobieta – układ biologiczny utrzymujący cipę przy życiu.", + "35960": "Robol ma fart. Trafił na rozsądnego papugę, który doprowadził do posadzenia na ławie oskarżonych Wiesława N. Polityk przebywał tam krótko.", + "35961": "Po pięciu latach od śmierci Kasi Sąd Rejonowy w Olsztynie stwierdził, że to nie oskarżony Wiesław N., a jego syn Tomasz N. kierował pojazdem (...) i to Tomasz N. naruszając zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym doprowadził do zdarzenia.", + "35962": "– Ale o to teraz Pan walczy?", + "35963": "– Po pierwsze nie tylko o to, po drugie nie jestem sam. Naszym podstawowym celem jest zapewnienie pomocy poszkodowanym. Doprowadzenie do powstania urzędu Rzecznika jest jednym ze środków, a nie celem samym w sobie.", + "35964": "100-tysięcznym Grudziądzem rządzi lewica. Prezydenta miasta wybrał Zenon Kufel, miejscowy poseł SLD, co oznajmił opinii publicznej. Wiceprezydentem została żona posła - pielęgniarka. Swego czasu opisaliśmy sposób sprawowania władzy w tym pięknym mieście (\"NIE\" nr 15/2000). Publikacja ta pociągnęła za sobą kontrolę z SLD-owskiej centrali, której nie spodobało się kilka rzeczy. Mieszkańcy zorganizowali referendum, ale nie byli w stanie odwołać rajców.", + "35965": "3. Wyposażenie apteczki \"pierwszej pomocy\" w niezbędne leki.", + "35966": "Każdy z uczniów, nauczycieli i innych pracowników szkoły w sytuacji zagrażającej jego zdrowiu ma prawo do skorzystania z apteczki \"pierwszej pomocy\" znajdująca się w portierni szkoły. Ponadto odpowiednie przepisy nakładają na Kierownictwo obowiązek zabezpieczenia takiej apteczki na terenie zakładu pracy. Jednak w naszej szkole od dłuższego czasu apteczka ta jest fikcją z uwagi na to, że jest pusta.", + "35967": "Z drugiej strony pisowcy chyba mnie polubili. Po wakacjach miałam nawet pomóc w dekorowaniu nowej siedziby komitetu PiS niedaleko ulicy Marszałkowskiej. Tylko że do tego też potrzebna była wypełniona ankieta. Nie zostałam więc działaczką PiS, ulubienicą Kaczyńskich i ich matki, doradczynią w PKO BP ani prezeską TVP.", + "35968": "Ze strachu.", + "35969": "Z całego orędzia nam się najbardziej jednak spodobało zawołanie Wojtyły:", + "35970": "W tej perspektywie zwracam się teraz w szczególny sposób do Was, drodzy Bracia i Siostry w Chrystusie, którzy na całym świecie kierujecie się Ewangelią jako regułą życia: bądźcie orędownikami godności człowieka.", + "35971": "Niedługo po tym apelu Kamiński, Wołek i Jurek spotkali się na podwieczorku u krzywdzonego Pinocheta.", + "35972": "Dalej: czy NATO jeszcze realnie istnieje, skoro gwarancje Paktu Atlantyckiego automatycznego bronienia jej członków, w tym Polski, przed agresją państwa nienatowskiego są przez naszą dyplomację wyraźnie lekceważone? A jest tak, skoro potrzebujemy specjalnych dwustronnych stosunków z USA i amerykańskich instalacji w Polsce jako środka do wciągania Waszyngtonu w ewentualną obronę Polski.", + "35973": "– Dzień dobry, nazywam się Andrzej Tomaszewski i muszę rozmawiać z posłem...", + "35974": "– Przykro mi, posła nie ma i nie będzie...", + "35975": "– Jestem funkcjonariuszem IPN.", + "35976": "– O mój Boże, przepraszam. Pan zanotuje sobie prywatny numer posła...", + "35977": "Skontaktowaliśmy się z posłem Dariuszem Bąkiem (PiS) – politykiem skromnym i cichym. Jak każdy prawicowiec – ma złe wspomnienia z czasów komuny. W swoim niebogatym życiorysie podkreślał męczeństwo – pięciomiesięczne internowanie.", + "35978": "Tusk opowiadał w „Prosto w oczy” (TVP 1), że służby specjalne to domena nie PO, ale SLD. Miodowicz i Brochwicz nie są uczestnikami żadnego spisku. Rokita i Kaczyński są cacy, a podatek liniowy ulży doli najuboższych. Gdyby Tusk nie załapał się na prezydenta, wróżymy mu karierę w reklamie Ery o nazwie „tanie numerki”. Na reklamowanie Heyah nie ma szans. Za dobrze opowiada bajki.", + "35979": "Dwie doby po aresztowaniu Leszka C. rządy we wrocławskim podziemiu przejęła konkurencyjna grupa Jerzego K. ksywa Hydraulik. Teraz, gdy inspektor Rapacki spakował się i wyjechał do Warszawy, szykuje się kolejna wojna. Bo ludzie Leszka C. ściągają posiłki. ciągu ostatnich dwóch miesięcy na Dolnym", + "35980": "Śląsku wyraźnie wzrosła liczba poważnych przestępstw, w tym napadów z bronią.", + "35981": "Nie rób nikomu dobrze między drzwiami i nie wsadzaj palca tam, gdzie ci niemiło.", + "35982": "Hau, Hau Hausner najlepszym przyjacielem emeryta.", + "35983": "Marihuana jest jak samochód – musisz odpalić, żeby odjechać.", + "35984": "Nie pytaj, co Polska dała tobie, pytaj, ile Kościół zgarnął z tego, co ty dałeś Polsce.", + "35985": "Oddam Polskę w dobre ręce. L. Miller.", + "35986": "Premiera dajcie między ludzi – niech się obudzi.", + "35987": "29 maja 2000 r. Wiaderny, pismem OPZZ/p/630/2000, zwrócił się do Buzka o wprowadzenie zerowej stawki podatkowej dla emerytów i rencistów pobierających najniższe świadczenia, w wysokości porównywalnej z rentą socjalną i stałym zasiłkiem z pomocy społecznej. \"Niezależne\" media z właściwym sobie obiektywizmem przemilczały tę inicjatywę.", + "35988": "Łapcie się za portfele! Monopoliści nakręcą inflację.", + "35989": "Istnieją poszlaki wskazujące na to, że szefowie największych spółek węglowych wydobywających węgiel energetyczny zawiązali porozumienie, w efekcie którego polska gospodarka zostanie rozłożona na łopatki. 1 stycznia 2005 r. Kompania Węglowa i Katowicki Holding Węglowy wprowadziły nowe cenniki węgla energetycznego. Obie spółki ustaliły identyczne ceny. W dodatku wyższe o około 15 proc. od poprzednich.", + "35990": "Słuchając, jak wyraźnie i całkiem do rzeczy przemawia ostatnio nafaszerowany lekami papież, nie mamy wątpliwości, że staruszek pełną gębą korzysta z najnowszych osiągnięć medycyny. Dlaczego zatem on sam i jego instytucja chcą od nich odciąć miliony kobiet? I jak długo millerowcy będą słuchać w tej sprawie wyłącznie wskazań sutannowych?", + "35991": "– Ale mecz przesunęliście na następny dzień...", + "35992": "– To nie była nasza decyzja – tylko Ekstraklasy S.A. i Canal+.", + "35993": "Co na to przedstawiciel Ekstraklasy S.A. Filip Mecner?", + "35994": "– Oczywiście, takich decyzji nie podejmuje się z dnia na dzień. Postanowienia zapadły dużo wcześniej...", + "35995": "– To po co cała zadyma „Wyborczej” z mailami i odwoływanie się do wartości chrześcijańskich?", + "35996": "Syn przygotował się do zadania solidnie kompletując dokumentację leczenia, poniesionych już i czekających ojca wydatków, oraz dołączając fotografie cmentarnego trotuaru. Zdjęcia pozwalały zrozumieć, że starszy Gajda zleciał z roweru, ponieważ kolarstwa górskiego nigdy nie uprawiał, a takimi właśnie trasami dysponował cmentarz. Następnie ustalił, że właścicielem nekropolii jest parafia WNMP, która administruje nim poprzez niejakiego Rudolfa Matuszka, posiadacza zakładu pogrzebowego.", + "35997": "Ludzie z różnych powodów wspierać będą wejście Polski do Unii, a też rozmaicie szeregować przyczyny. Powiem, co mnie pcha do głosowania za Unią.", + "35998": "Nie jest to troska akurat o to, żeby polskie krowy przestały chodzić obsrane, chłopi dostali więcej forsy za nic i w ogóle z Brukseli spłynęły pieniądze na różności, a Niemcy żeby raźniej wypracowywali je dla nas.", + "35999": "Co lubią maturzyści?", + "36000": "Niespełna 15 proc. ankietowanych przyznało, że współżyje seksualnie. Mowa o normalnym seksie. Młodzież chętnie akceptuje wszelkie inne formy zbliżeń, choć połowa nie akceptuje stosunków homoseksualnych, a aż 95 proc. nie akceptuje stosunków z mamusią, tatusiem, braciszkiem i siostrzyczką.", + "36001": "Nasi bohaterowie:", + "36002": "1. Najbardziej znany w Polsce świadek koronny Jarosław S. o pseudonimie Masa. On to miał doprowadzić do rozbicia gangu pruszkowskiego. Dawni kompani podobno wyznaczyli cenę za jego głowę.", + "36003": "2. Wiesław Cz. o pseudonimie Kastor. On to rzekomo był najbliższym kolegą Janusza T., ksywa Krakowiak, herszta najbardziej bezwzględnej grupy przestępczej działającej na Śląsku.", + "36004": "Na marginesie tej sprawy warto też odnotować głos posła Krzysztofa Szygi (niezrzeszony z Siemianowic Śląskich), który podczas sejmowej debaty nad wnioskiem PiSuaru o samorozwiązanie Sejmu powiedział:", + "36005": "– Pan marszałek Lepper, myślę, że się nie obrazi, jest brzydkim kaczątkiem, które na naszych oczach przeistacza się w pięknego łabędzia. Łabędzia, jak pokazały ostatnie dni, doskonale zaszczepionego na ptasią grypę.", + "36006": "Dlaczego dłużej niż 4 lata lewica poczeka na swoje święto.", + "36007": "Rządy Leszka Millera dużo dały wielu ludziom. Rzecz w tym, że premier Miller (a jego śladem Millerki wojewódzkie, powiatowe i gminne) dawał tylko imiennie. Temu mandat lub jakąś odmienną władzę, owemu posadę, innemu dostęp do korzystnych transakcji. Gdyby udało się skompletować księgę obdarowanych, zawierałaby ona listę nazwisk tworzących znaczną część żelaznego elektoratu SLD.", + "36008": "Prezydent zapowiada, że w ciągu półtora roku plan zostanie zmieniony. Co dalej, nie wiadomo: warta kilkadziesiąt milionów złotych działka może być od razu sprzedana inwestorowi albo wystawiona na przetarg. Ale po co ogłaszać przetarg, skoro muszą wygrać partnerzy biznesowi Stanisława K.?", + "36009": "We Włoszech weszły w życie poprawki do starej lewicowej ustawy emigracyjnej. Jej autorami są: minister z postfaszystowskiej partii – Fini, oraz minister z ksenofobicznej Padanii – Bossi. Ustawa ta jako pierwsza przewiduje katalogowanie \"nieunijnych\" poprzez odciski palców. W niedalekiej przyszłości każdy obywatel UE będzie miał elektroniczny paszport z podpisem daktyloskopijnym, gdyż zdjęcia nie zawsze pozwalają stwierdzić tożsamość posiadacza dokumentu. Na razie jednak ta forma identyfikacji kojarzy się tylko z przestępstwem.", + "36010": "Poseł Janusz Dobrosz (PSL) wysmażył interpelację do ministra skarbu państwa w sprawie sprzedawania polskich firm państwowych koncernom zagranicznym – również państwowym. W Najjaśniejszej ten proceder bywa mylnie nazywany prywatyzacją. Pod mianem prywatyzacji po prostu zdepolonizowano kilkanaście przedsiębiorstw. Sprzedane firmy nadal mają państwowych właścicieli, tyle że zagranicznych. Niebawem dywidenda z tych firm popłynie za granicę zasilając budżety np. Francji i Szwecji kosztem dziurawego polskiego budżetu.", + "36011": "Delano mówi w \"Drinks International\", że firma \"przystosowała\" nazwę związku zawodowego do produkowanego towaru. Przedstawicielka Naughty Boy w rozmowie telefonicznej z \"NIE\" potwierdziła, że producent gorzały używa nazwy \"zgodnie z brytyjskim prawem\". Czyżby to oznaczało, że Angole kupili licencję na używanie nazwy \"Solidarność\"? Za ile? A może ktoś im taką licencję dał w prezencie? Przedstawicielka Naughty Boy nie odpowiedziała na te pytania zasłaniając się tajemnicą handlową.", + "36012": "Pytanie: Co jako doradca będzie pani proponowała premierowi?", + "36013": "Odpowiedź: Chciałabym, żeby tradycyjna rodzina zajęła należytą pozycję w społeczeństwie, żeby cieszyła się szacunkiem.", + "36014": "– Tradycyjna, czyli jaka?", + "36015": "– Pełna. Z matką i ojcem, wielodzietna. Ostatnio bycie matką, ojcem, nie jest wartością cenioną. Bardziej potrzebujemy pracownika i społecznika. Życie rodzinne, domowe, schodzi na dalszy plan. Tymczasem najbardziej podstawową, naturalną potrzebą każdego człowieka jest wychowanie się w pełnej rodzinie i założenie własnej. (...)", + "36016": "2. DARIUSZ ROSATI, europoseł z SDPL, za to, że dzięki jego głośnym protestom Parlament Europejski umieścił Polaków przed homoseksualistami w rankingu ofiar Holocaustu.", + "36017": "(Wyślij SMS na numer 7168 o treści NIE.07) Do tej pory dostał 91 esemesów.", + "36018": "Szkolnictwo publiczne i niepubliczne, z uczelniami wojskowymi włącznie – z wyjątkiem szkół kościelnych i seminariów duchownych – musi zapewnić równy dostęp obu płci do kształcenia. Podręczniki powinny uwzględniać zasadę równych praw kobiet i mężczyzn. Chyba to nieprecyzyjnie powiedziane. Nie znajdziemy podręcznika, który tę zasadę otwarcie neguje, pełno w nich natomiast anachronicznych stereotypów na temat roli społecznej kobiety i mężczyzny.", + "36019": "– Pierwszych rodziców Pan Bóg wygonił z raju i musieli się trudzić pracą własnych rąk – mówi Adam. – Nasz raj też się dawno skończył, ale mamy lepiej, bo nikt nas do roboty nie goni – dodaje z sarkastycznym uśmiechem.", + "36020": "Organizacja Narodowa R.P. im. Mjr. H. Dobrzańskiego \"Hubala\", skrót nazwy P.O.N.R.P.IM.MJR.H.D.H., jest partią polityczną działającą na podstawie ustawy z 27.06.1997 roku. Podstawową zasadą działania jest szerzenie prawdy, sprawiedliwości, a celem jest zbudowanie Polski zasobnej i ukazanie drogi rozwoju państwa i narodu. Stworzenie równych szans rozwoju intelektualnego, fizycznego wszystkim Polakom, krzewienie miłości do tradycji narodowej, otoczenie opieką rodziny i dziecka od momentu jego poczęcia, pomoc finansowa matkom wielodzietnych rodzin itd., itd.", + "36021": "– Pani Walentyna Wnuk jest salową od wielu, wielu lat. Co pani chciałaby najbardziej usłyszeć?", + "36022": "– Piosenkę pana Ko... Koracza o zdrowiu najbardziej bym chciała usłyszeć – odczytuje Walentyna z kartki.", + "36023": "– Tak się szczęśliwie składa, że mamy pana Koracza na sali.", + "36024": "Inna sprawa, iż trafne okazało się założenie, że powszechnie uważany za bystrego inaczej poseł Czarnecki tę gierkę łyknie. Ale to jednak za gruby numer...", + "36025": "Oczywiście SLD mogłoby być ugrupowaniem ateistycznym albo umiarkowanie areligijnym. Nie oddającym czci żadnemu z istniejących bogów, ale i nie marnującym swej energii na udowadnianie, że tak naprawdę boga nie ma, zaś wszystkie religie to pic na wodę i fotomontaż. Jak twierdzili dawni marksiści, religie to \"opium ludu\".", + "36026": "Rzecz w tym, że gniewni chcą zwołania statutowego zjazdu, zaś baronowie, pod wodzą Krzysztofa Zanussiego, konkurencyjnej imprezy Kongresu Kinematografii Polskiej. Tam zaproszenia i zwroty kosztów utrzymania na imprezie otrzymają głównie wasale baronów. Ci uroczyście uchwalą, że wszystko jest dobrze i znów odsuną od dotacji państwowych na realizację filmów zbuntowanych reżyserów. (g)", + "36027": "Odkąd Polak Wojtyła zasiadł na papieskim tronie, problem diabła z nową siłą począł zaprzątać Kościół kat. Pamiętniki francuskiego kardynała Jacquesa Martina ujawniły, że nasz papa, posługując się egzorcyzmami, w 1982 roku stoczył walkę ze złymi mocami, które opętały pewną niewiastę (\"Forum\" 32/93).", + "36028": "TVN 24 podał, że aresztowano Wietkonga, który pozyskiwał mięsko z podwarszawskich psów i kotów. Żółtek poprawiał koniunkturę na wsi, bo za żywiec płacił miejscowym rolnikom od 20 do 50 złotych za sztukę. Potem ktoś zjadał tę chapaninę jako kurczaka w pięciu smakach lub gulasz po sajgońsku. Nie rozumiemy jednak, dlaczego Samoobrona, PSL i Grabowski z Pękiem nie oprotestowali policyjnego ataku na polskich przecież hodowców zwierzyny drobnej.", + "36029": "Namnożyło się nam półhrabków, spadkobierców, herbodzierżców i dworkorewindykatorów. Dlaczego lustracja ma tylko komuchów dotyczyć? Lustracji karmazynów dokonał wszakże już cztery i pół wieku temu niejaki Walerian Nekanda Trepka. Czarną swoją listę nazwał mało elegancko \"Liber chamorum\", ale rzecz udokumentował, że Macierewicz mógłby brać przykład.", + "36030": "W piwnicy jednego z domów na osiedlu Bolesława Śmiałego w Poznaniu policjanci znaleźli ciało kobiety w stanie rozkładu. Kobieta zmarła śmiercią naturalną. Jej syn nie wiedział, co zrobić z ciałem mamy. Dlatego też zawinął je w dywan i koce i zniósł do piwnicy, gdzie zamknął w szafie.", + "36031": "Gdy pracowała w Warszawie, zaczęła się nią interesować Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Dziwnie to wyglądało.", + "36032": "Funkcjonariusze ABW dzwonili do jej kolegów i podwładnych z Podhala. Umawiali się z nimi w kawiarniach, na stacjach benzynowych. Pytali o jej obyczaje, słabostki. Szukali haków.", + "36033": "Przypuszczenie: Z zeznań Masy przeciekł do mediów fragment mówiący o załatwieniu ułaskawienia dla Słowika. Sam nie przeciekł...", + "36034": "Wątpliwości: Falandysz z Wachowskim nie żyli w Kancelarii Prezydenta jak papużki, tylko raczej jak pies z kotem. Za ułaskawienia odpowiadał Falandysz. Wachowski natomiast miał na tyle duży wpływ na Wałęsę, że mógł u niego ułaskawienie wyjednać.", + "36035": "Odezwali się też starzy marksiści, np. prof. Kazimierz Kik, dowodząc, że lewica ma się skupić na obronie najbiedniejszych, a nie tykać drażliwych kwestii światopoglądowo-obyczajowych. To pomysł na lewicę anachroniczną, coraz bardziej odległą mentalnie od europejskiej socjaldemokracji, której znakiem firmowym jest właśnie akcentowanie równych praw i wolności jednostki.", + "36036": "Nikt się jednak odkryciami Michała Rali nie przejął.", + "36037": "Prokuratura prowadziła postępowanie w niezwykłym pośpiechu. Jak gdyby się bała, że potwierdzą się szacunki dotyczące strat liczonych w milionach złotych.", + "36038": "Bo wtedy nie można by wszystkiego zwalić na trzy kasjerki, drukarza i Piotra C. – pośrednika.", + "36039": "Prognozy meteo nie rokowały też zmiany sytuacji w dającym się przewidzieć terminie. Mimo to działacze i oficjele nie mogli sobie odmówić przyjemności ględzenia do specjalnie na tę okazję spędzonych młodych sportowców, którzy zupełnie bez sensu przyjechali tu z całej Polski. Zostali zakwaterowani, jedli i pili. Swoją dolę łyknęli uczestnicy pokazów, trochę szmalu poszło na bankiet. Po czym ogłoszono, że olimpiadę zawiesza się do odwołania.", + "36040": "W lecie 1939 r. Polska była na końcowym etapie wprowadzania do produkcji niezwykle dobrze zapowiadającej się swojskiej konstrukcji lotniczej – samolotu myśliwskiego PZL 62. Już, już maszynka miała wbić się w przestworza, lecz o wydarzeniu tym doniósł Hitlerowi niemiecki wywiad i wiadomo, jak się to wszystko skończyło.", + "36041": "Jak zginął gen. Sikorski, nie trzeba chyba tłumaczyć.", + "36042": "JANUSZOWI PANASEWICZOWI nawet retusz nie pomoże. Niedawno urodziły mu się bliźniaki. Panasewicz wyznał w „Gali”, że kiedyś długo jeździł na nartach wodnych i ma kondycję, więc jak synowie będą mieli po 20 lat, a on 72, to na pewno go zrozumieją. Panasewiczowi chodziło chyba o „narty wodne” – kokainę. Bo jeśli nie, znaczy to, że karmi piersią i mózg wypływa mu z mlekiem.", + "36043": "4 listopada 1999 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zdecydowała się na wszczęcie postępowania o odebranie koncesji ZHP. Powodem jest - jak podawała PAP: \"podejrzenie, że nadawca stracił kontrolę nad kształtem programu\" - mówił Waldemar Dubaniowski z KRRiTV. Zaś \"wymogi programowe nie są wypełniane, wymogi misyjne nie są wypełniane\" - zarzucał Witold Graboś. (...)", + "36044": "Ikonowicz wcale nie \"wyskoczył z SLD-owskiego ekspresu\". Uczestniczył w koalicji wyborczej SLD, ale nigdy nie był członkiem partii o tej samej nazwie. Jej powstanie oznaczało zniszczenie aliansu skupiającego około 30 samodzielnych podmiotów politycznych. Tylko część z nich włączyła się do przepoczwarzania SdRP, pozostałe zostały zmuszone do wywalczenia sobie miejsca na scenie politycznej.", + "36045": "Gdy Jan Maria Rokita mówi o szarpnięciu cugli i wzywa do umacniania państwa, to czym różni się od białoruskiego lidera z początków jego kariery politycznej? Niczym. Mało kto dziś pamięta, że nieznany nikomu dyrektor kołchozu Aleksander Łukaszenka w 1993 r. wypłynął jako przewodniczący parlamentarnej komisji do walki z korupcją, która wzięła na celownik ówczesnego przewodniczącego Rady Najwyższej Białorusi Stanisława Szuszkiewicza. Giertych robi to samo Kwachowi.", + "36046": "Inny facet postanowił, że postawi stację z gazem do samochodów przy ul. Warszawskiej. Dostał wszystkie zgody. Problem jednak w tym, że stacja mogłaby poważnie zagrozić stojącej tuż obok stacji, której właścicielem jest tata pani z Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Naczelnik Wydziału Urbanistyki i Architektury UM Roman Bokwa mnożył trudności i przedłużał terminy nie przejmując się kodeksem postępowania administracyjnego. Konflikt trwał 10 miesięcy. Naczelnik w końcu przeprosił i sprawa miała być załatwiona.", + "36047": "Prowadzą mnie do zimnej kaplicy, w której jest ze czterdzieści pingwinów. Wszystkie klęczą.", + "36048": "– Usiądź w tamtej ławce – paluchem wskazuje siostra. Siadam. Nikt się ze mną nie wita. Za to śmieją się ze mnie, bo przed wejściem do ławki zapomniałam klęknąć.", + "36049": "Oczekuję, że któraś z obecnych zabierze głos, ale one milczą. Cisza jak w kostnicy. Mija pewnie z godzina. Zaczynają boleć kolana. Wiercę się. Kręgosłup daje o sobie znać.", + "36050": "– Pan z gazety? Napisz pan, żeby ci na górze dali nam żyć – mówi barczysty jegomość.", + "36051": "– My się Unii nie boimy. Chociaż jak oni tu przyjdą, to wcale się nie poprawi.", + "36052": "– Sprzedałby pan obcemu ziemię?", + "36053": "– A pewnie. Jak by dobrze zapłacił. Teraz mam osiem hektarów. Trzecia, czwarta klasa, urobku z tego nie ma żadnego, po chuj to trzymać?", + "36054": "– A interes narodowy?", + "36055": "Z innej beczki: co mają myśleć gliniarze jednego z wielkich komisariatów w Warszawie, gdy szef poleca im, by w biały dzień zajechali radiowozem przed blok i sprzątnęli z trawnika psie gówno, które śmierdzi ustosunkowanej mieszkance domu. Gdyby szefowie gliniarzy posłuchali, jakich wyrażeń używają pod ich adresem podwładni, zaraz po odmeldowaniu się, zapewne poszliby chlać już w samotności.", + "36056": "Zgodnie z nowym, już obowiązującym katolików, \"Katechizmem\" pana papieża warto zwrócić uwagę na to, czy obecni i przyszli wspólnicy w interesach z biznesksiężmi płacą należne państwu polskiemu podatki. Bo, jak pisze Aleksandra Bajka, wszyscy są zgodni, że niepłacenie słusznego podatku jest grzechem. Ale zaraz dodaje słowa ks. Głowni, iż zaniedbaniem byłoby też niekorzystanie z ulg podatkowych.", + "36057": "Zatem zróbmy sobie katolicki rachunek sumienia, połączony z rynkowym rachunkiem ekonomicznym.", + "36058": "Rodzice na forach internetowych przeżywają religię, że aż miło poczytać. Też jestem ciekawa, jak to wygląda w klasach „przedkomunijnych”, bo córka raczej nie będzie korzystała z lekcji religii, ale wolałabym, żeby jedyna nie była, jednak, jak widzę, raczej duże prawdopodobieństwo, że jedyna będzie...", + "36059": "– Boi się zaufać komukolwiek. Odprawiła nawet TVN, która chciała podpisać umowę na wyłączność w informowaniu o seksaferze. Ileś wpływowych osób jest zainteresowanych utopieniem Anny. Miasto kipi – tłumaczy jej koleżanka.", + "36060": "Opinia publiczna sprzyja Małkowskiemu. Przecież z nagranych przez Annę i upublicznionych przez telewizję dialogów wynika, że podwładna znajdowała podobną przyjemność w pieprzeniu się w miejscu pracy, jak jej szef.", + "36061": "Leszek Miller - SLD: \"Gdyby nauczycielka w klasie SLD spytała, ile jest dwa razy dwa, podniósłby się las rąk do odpowiedzi. Gdyby zaś to samo pytanie pani zadała w klasie PSL, zapadłaby cisza. Wszyscy patrzyliby na jednego, który w końcu by wstał i odpowiedział: oczywiście cztery\".", + "36062": "Karpow i Siemanow ustalili, że trockiści-syjoniści są odpowiedzialni za czerwony terror w latach wojny domowej, krwawą pacyfikację Cerkwi i represje towarzyszące kolektywizacji. Żydzi wymyślili łagry i \"trójki\" sądzące. Autorzy publikują listy Żydów we władzach, wojsku i organach bezpieczeństwa. Wielu z nich używało rosyjskich nazwisk. Dlaczego? By zamaskować cele dokonywanych zbrodni.", + "36063": "Jako dowód mojego przekonania o niewinności lekarzy przedstawiam następujące propozycje:", + "36064": "– Jeśli niezawisły sąd któremuś z lekarzy pogotowia udowodni zbrodnię zabójstwa w celu uzyskania zysków materialnych, wpłacam na konto \"Gazety Wyborczej\" 1000 euro z przeznaczeniem połowę na biedne, głodujące dzieci, połowę na pomoc dla lekarzy, którzy z powodu choroby psychicznej utracili prawo praktyki.", + "36065": "Rząd amerykański – świadomie w ignorancji i zadufaniu – nawiązał do tradycji w naszych czasach uchodzącej za niechlubną. Nie wyjdzie to na dobre ani Ameryce, ani ich sojusznikom zaangażowanym w wojnę w Iraku. Sunnicka część świata islamu pała oburzeniem, a na wdzięczność szyickiej też na dłuższą metę liczyć nie można.", + "36066": "Teraz do kontrakcji przystąpili wszyscy ludzie przegranego Rybnika. Jak się spekuluje, wysłali już do Warszawy delegację w celu uzyskania od swego wodza decyzji o unieważnieniu drugiego zjazdu i ogłoszeniu trzeciego. Powodem może być nieobecność wielkiej liczby członków ROPiejących na zjeździe", + "36067": "– To są bzdury! To są kłamstwa! Gmina Rudnik jest jak każda gmina. Nie wiem, skąd dziennikarze z „Newsweeka” wzięli swoje dane! Wpadli mi do chałupy o 8 wieczorem i pytali o jakieś głupoty.", + "36068": "– Czyli że pana gmina, panie wójcie, nie jest najbiedniejsza?", + "36069": "– Oczywiście, że nie. Gmina jak gmina! Nie jest zadłużona! Robimy inwestycje! Jak chcecie, to przyjeżdżajcie, będę z wami gadał, ale się rozczarujecie.", + "36070": "Władzę nad miastem u stóp Szrenicy przejął zarządca komisaryczny, Roman Jarosz, którego powołał na tę funkcję jeszcze poprzedni premier. Dokładnie 30 kwietnia ubiegłego roku. Zarządca komisaryczny przestał pełnić ją dopiero po ostatnich wyborach samorządowych.", + "36071": "Działania orientacji Buzka i jego urzędasów, podobnie jak całego rządu święcie nam panującej koalicji AWS-UW, są godne podziwu. Nie pierwszy to przykład, kiedy chłopaki z jedynie słusznej siły piszą na Berdyczów.", + "36072": "Al Gore skoncentrował na jego zdolności dawania odporu tego typu taktyce.", + "36073": "Senator Lieberman był pierwszym i jednym z nielicznych członków Partii Demokratycznej, który skrytykował seksualne zabawy Clintona jako nie tylko niestosowne, ale niemoralne. Wygląda też na to, że nie ma żadnych teczek ani haków na Liebermana i jest on partnerem pomocnym w osiągnięciu sukcesu.", + "36074": "I, oczywiście, nie dotyczy to całego ludu, w większości bardzo porządnego. Ale (powtarzam: na szczęście!) istnieją w nim liczni osobnicy zdolni z byle powodu do zamordowania bliźniego i rola elit polega na tym, by skłonić ich, by w razie potrzeby mordowali wrogów, a nie niewinnych ludzi. Narodowi socjaliści jako okupanci postąpili dokładnie odwrotnie. I za to ich prawni następcy powinni przeprosić – i, być może, zapłacić!", + "36075": "Między 5 a 19 listopada poznamy zupełnie innego Kwaśniewskiego, niż znaliśmy do tej pory. Po II turze nastąpią wyjaśnienia, przeprosiny, sprostowania, wyrazy dobrej woli. Kwaśniewski znów okaże się sympatycznym facetem. Ważne, aby przed II turą urwać mu choć parę procent poparcia.", + "36076": "P. G.", + "36077": "Gazeta Glempa \"Słowo. Dziennik katolicki\" nie zna umiaru w stosowaniu demagogii.", + "36078": "Był Piotr sumieniem SLD, strażnikiem idei sprawiedliwości społecznej. Reagował jak ideowy socjalista. Bronił eksmitowanych na bruk, naprawiając błędy przyjętej przez koalicję SLD-PSL ustawy, grzmiał na globalistów i świeżych krajowych, drapieżnych kapitalistów. Wariat, kręcili kółka na poważnych głowach niektórzy poważni działacze SLD. Człowiek niezwykle użyteczny, powtarzali cicho ci bardziej wyrafinowani.", + "36079": "Jakie jest to życie? Trochę kobiet. Więcej kart i wódki. Przecież jesienno-zimowe wieczory długie i nudne. Ostatnio któryś z proboszczów przegrał samochód. Proboszcz z Raczek – kościelnego. Proboszcz z Filipowa – cmentarz. Szczęśliwym posiadaczem tego cmentarza, czytaj pożytków finansowych, takich jak opłaty za miejsca do pochówku i stawianie pomników, ma być teraz proboszcz z Bakałarzewa.", + "36080": "R: – Widziałem...", + "36081": "J: – Nie mogliście tego widzieć, chłopcy, bo ze względu na drastyczność telewizja...", + "36082": "R: – Milewicza widziałem w „Super Expressie”. Cienki.", + "36083": "P: – Cienki. A Brad Pitt też ginie, co? Na końcu?", + "36084": "R: – Prawie na końcu. Na końcu czarna laska ucieka z pedałem.", + "36085": "P: – Pedałom zawsze się udaje, ale w Krakowie dostali.", + "36086": "R: – Łe, nikt nie zginął.", + "36087": "Obsobaczył mnie po pańsku redaktor naczelny gazety \"Rzeczpospolita\" pan Maciej Łukasiewicz.", + "36088": "Kundlem mnie nazwał Rasowiec ów. A na dokładkę robi ze mnie antysemitę: Naganę dostał za użycie w swoim felietonie na łamach tygodnika \"NIE\" – gdzie jest zastępcą redaktora naczelnego – języka plugawego i określenia \"faszerowanie Żydami stodoły na gorąco\" w kontekście wydarzeń w Jedwabnem.", + "36089": "Wystarczyło zatem wiedzieć o planowanej zmianie przeznaczenia 52 ha należących do Ursusa oraz mieć 100 mln, żeby zarobić kolejne 200 mln zł. Proste?", + "36090": "Obwieszczenie syndyka z zaproszeniem do składania ofert na sprzedaż z wolnej ręki przedsiębiorstwa upadłego ukazało się w lipcu 2006 r. w dzienniku „Rzeczpospolita”. Cena wywoławcza: 70 mln zł.", + "36091": "Czy w miarę, jak oddalamy się od źródeł nazwanych przez Chomsky’ego \"gramatyką generatywną\" – sankcjonując nonsensy językowe w obowiązujące zasady – nie pogrążamy się w jakiejś kłamliwej rzeczywistości, która następnie wpływa na nasze działanie? Czy w polskim społeczeństwie, w którym czyny najpierw muszą być spisane, a potem dokonywane, mogą dziać się rzeczy zdrowe, jeżeli język polski z pokolenia na pokolenie czyni umysły znad Wisły coraz bardziej obłąkanymi?", + "36092": "Ślady przestępczego dilu gliniarzy i pracowników PZU skutecznie rozmyto.", + "36093": "Rankiem 10 kwietnia 2003 r. do lokalu PZU przy ul. Korzeniowskiego we Wrocławiu wkroczyła grupa policjantów zajmujących się zwalczaniem przestępstw ubezpieczeniowych. Przedmiotem zainteresowania policji był oddział Biura Kontroli Wewnętrznej – Wydziału ds. Operacyjnego Badania Szkód (WOBS).", + "36094": "W tym samym czasie policjanci zastukali do prywatnych drzwi Zbigniewa D., wiceszefa wrocławskiego WOBS.", + "36095": "Pora na przejście do konkluzji.", + "36096": "Oto kolejne pokolenie Polaków wychowuje się na kolorowym niemieckim czasopiśmie. Nie ma w tym, jak sądzę, niczego złego, choć akurat \"Bravo\" ma w Niemczech opinię gazety wyjątkowo złej. Skoro jednak o \"tych rzeczach\" nie potrafią u nas z dziećmi rozmawiać rodzice, nauczyciele, katecheci ani w ogóle nikt, niech robią to chociaż nasi zachodni sąsiedzi i sojusznicy.", + "36097": "Patrzcie, jak nisko upadliśmy. My musimy bronić Wałęsy przed pojebami.", + "36098": "Havthorn: O przepraszam, ja tego dewota bronił nie będę.", + "36099": "Odio: Ja mam go w dupie, niech go Maryja z klapy broni. macstar: Najgorsze jest to, że pojeby mogą mieć rację.", + "36100": "22.05.1689 największy pirat francuski, Jean Bart, wpadł w ręce Anglików. Ci oczywiście nie zrobili mu najmniejszej krzywdy, gdyż gość był szmalowny. Jest to ta sama logika, która ożywia wszystkie obecne, tak szumnie zwane \"Trybunały międzynarodowe\".", + "36101": "22.05.1859 przyszedł na świat Conan Doyle, który stworzył Sherlocka Holmesa. Niestety, słynny detektyw z fajką w zębach odszedł przedwcześnie i nie zdążył wyjaśnić, kim był Bolek.", + "36102": "Dziś kolejny kandydat:", + "36103": "4. JAN PIETRZAK, zasłużony kabareciarz PRL, za to, że zdemaskował spisek cenzorski w telewizji publicznej i komercyjnych. Ulokowana tam tajna cenzorska sitwa uniemożliwia mu opowiadanie na antenie TV kawałów o gen. Jaruzelskim i jego pomagierach. Biedny Pietrzak nie zauważył, że te kawały są równie stare jak on i zwyczajnie ludzi nie śmieszą.", + "36104": "(Wyślij SMS na numer 7168 o treści NIE.24).", + "36105": "KAYAH wyjaśniła „Gazecie Olsztyńskiej”, że nie lubi piosenki „Prawy do lewego”, bo stała się ona narodowym hymnem pijackim. Bo Polacy nie pokapowali ironii zawartej w tej piosence. Śpiewa ją na koncertach, bo publika, nie zawsze trzeźwa, domaga się. A w „Tele Słowie” użaliła się, że za wyżej wspomniany przebój nie dostała od Bregovic'a ani złotówki, ani nawet dziękuję. Rzeczywiście można szlagier znienawidzić.", + "36106": "– Myśli więc Pan, że dziennikarka „Newsweeka” wszystko zmyśliła? Pisze jednak, że jej informatorka gotowa jest potwierdzić fakty przed sądem.", + "36107": "– Zamierzam wytoczyć proces autorce i wydawcy, na pewno więc spotkamy się w sądzie. Niech tłumaczą się z kłamstwa... Dla mnie to drugorzędne, która z nich kłamie – dziennikarka czy jej rzekoma informatorka.", + "36108": "– Wersję pań prostytutek potwierdza kierowca, który je Panu dostarczał.", + "36109": "Nic dziwnego, że jeszcze podczas kontroli Baster poczuł się zdenerwowany. Obrzucił inspektorów słowami, których raczej nie słyszy się w teatrze, a poza tym nastraszył ich znajomością z Janem Kubikiem, wówczas dyrektorem Izby Skarbowej w Krakowie. Kontrolerzy nie wzięli pogróżek poważnie, bo wiedzieli z doświadczenia, że w podobnej sytuacji prawie każdy podatnik powołuje się na możnego protektora... Tymczasem przyszłość pokazała, że mechanik nie rzucał słów na wiatr.", + "36110": "Telewizje uparcie pokazują jedno jedyne dziecko, czyli Jasia, pobudzają powszechną czułostkowość i nacjonalizm przy okazji. Polskie państwo i społeczeństwo telewizyjnych gapiów obojętnie patrzą natomiast na to, że ogół chorych na mukowiscydozę w naszym kraju umiera pozbawiony pomocy państwowego lecznictwa. Znakomity to temat dla białoruskiej telewizji. Prawda jest bowiem taka.", + "36111": "Siedziba firmy zarządzającej spółką Market Consulting mieści się na Wyspach Dziewiczych – co to oznacza, wie każdy, kto ma pojęcie o przepływie kapitału do rajów podatkowych.", + "36112": "Na nasz rozum z Polmosu najzwyczajniej wyprowadzono 2 mln euro. Wystarczy teraz, żeby spółka londyńska ogłosiła upadłość (a ileż to roboty!) i Polmos Lublin straci bezpowrotnie niewąską sumkę.", + "36113": "– Jak pan ocenia swoich kolegów? Oczytani i wygadani? Czy może niedokształceni i zakompleksieni? Znajomość karate pomińmy...", + "36114": "– Wśród 600 tys. nauczycieli zdecydowana większość wie, po co pracuje w szkole. Ponad 90 proc. z nas ma wyższe studia pedagogiczne. Niektórzy mają po dwa, trzy fakultety.", + "36115": "Rząd jest koalicyjny, tworzą go „ludowcy” Hun Sena i „rojaliści” księcia Narodoma Ranariddha. W opozycji pozostają populiści Sam Rainsy. „Opozycja ma głos w parlamencie” – podkreśla przewodniczący Zgromadzenia Narodowego książę Narodom Ranariddh – „czasem aż za często dopuszczam ich do głosu”.", + "36116": "Bóg jeden wie, czym się kierował premier Miller w doborze kolejnych ministrów. Ten bóg nazywa się Leszek Miller.", + "36117": "Pleniąca się w warszawce plotka mówi, że nazajutrz po ukazaniu się tego artykułu premier Leszek Miller poda się do dymisji wskutek ukazania się innego artykułu – w \"Rzeczpospolitej\". Nadejdzie wówczas czas rozliczeń...", + "36118": "– Jaką posiadasz orientację seksualną?", + "36119": "– Jaką do tej pory miałeś/miałaś liczbę partnerów seksualnych?", + "36120": "– Czy masz satysfakcjonujące życie seksualne?", + "36121": "– Czy używasz prezerwatyw? Tak/nie. Dlaczego?", + "36122": "– Czy zdarzało ci się doznawać przyjemności seksualnej związanej z przemocą?", + "36123": "– Czy partner kiedykolwiek użył wobec ciebie przemocy seksualnej? Ty wobec partnera?", + "36124": "Po prymicji odmiana co się zowie. Już nie dajesz dupy, dupa należy się tobie.", + "36125": "Nic mnie bardziej nie podnieca jak święta dupa Paetza.", + "36126": "Boli mnie dupa, bo spotkałem arcybiskupa.", + "36127": "Ulubione ciastko Paetza: kler(ki).", + "36128": "Juliusz studia ci obieca, bo go dupa twa podnieca. Lecz gdy ujrzysz czerwień gaci, twoja dupa cnotę straci. Nie pomogą żadne skargi, lepiej mocno zagryź wargi.", + "36129": "Ta akademicka dziatwa plus dwaj KOR-owcy, kilku ROPCiO-wców, jeden członek Wolnych Związków Zawodowych oraz - momentami - Teatr Ósmego Dnia, to była cała ówczesna poznańska opozycja. Nikt wtedy nie słyszał o antykomunistce Suchockiej, która, jako nikomu nie wadząca posłanka SD, zasiadała w Sejmie; bracia Łączkowscy robili kariery uniwersyteckie. Katolicy z KIK-u nie znajdowali w sobie jeszcze ducha Savonaroli.", + "36130": "Serie zdjęć pokazujących rozebrane panienki w różnych konfiguracjach (tzw. pictoriale) w lipcowym numerze „Hustlera” opatrzone są tytułami dzieł literackich Karola Wojtyły, czyli papieża J.P. 2: „Czas misji” (panna solo), „Ku powołaniu miłości” (panna plus lizak), „Pamięć i tożsamość” (panna plus pan), „Wstańcie, chodźmy” (panna plus panna), „I wy bądźcie radośni” (panna plus pan), „Przed sklepem jubilera” (panna plus wibrator). Tytuły nieciekawe, panny całkiem niezłe.", + "36131": "Sąd udzielił głosu oskarżonemu Piotrowiczowi. Ponownie zapachniało cudem, gdy i ten powołał się na Jana Pawła II.", + "36132": "– Kierując się dobrą wolą proponuję zawarcie ugody pomiędzy Stowarzyszeniem Przeciwdziałania Powstawaniu Chorób i Kalectwa „Siła Życia” i Międzynarodowym Instytutem Zdrowia w Gliwicach, mną jako prezesem tych instytucji a Śląską Izbą Lekarską – oświadczył Piotrowicz.", + "36133": "Wezwany do skruchy przez Aleksandra wszystkich Polaków, kongres SLD złożył hołd \"tym, którzy potrafili się przeciwstawić niegodziwościom pojałtańskiego systemu\".", + "36134": "Pięknie i wzruszająco, tyle że zapewne nikt nie zastanowił się, co konkretnie oznaczają te słowa. Jakie niegodziwości jałtańskiego ładu potępiają i z kim spośród zwalczających ten ład się solidaryzują.", + "36135": "Badania opinii wskazują na brak szans AWS i UW w najbliższych wyborach, tak prezydenckich, jak i parlamentarnych. Partyjni stratedzy planują więc przedsięwzięcia z myślą o wyborach dalszych, tych pojutrze.", + "36136": "Koalicjanci okopują się na trwałe w terenie, zagarniając jak największą liczbę stanowisk dla swoich. Niektórzy okażą się rzeczywiście sprawni i fachowi. A wszystkich pełen kompleksów SLD i tak nie wykosi, nie chcąc narazić się na zarzut bezwzględności w polityce kadrowej.", + "36137": "W pierwszej turze będziemy się tylko bronić, natomiast w drugiej - złamiemy przeciwnikowi kręgosłup, wykorzystując całą siłę możliwości politycznych, jakimi dysponuje Lech Wałęsa. Nie wiemy jeszcze, kto będzie w drugiej turze przeciwnikiem Lecha Wałęsy, choć najprawdopodobniej zostanie nim Aleksander Kwaśniewski. Będziemy atakowali, i to bardzo brutalnie, w tej turze. Złamiemy przeciwnikowi kręgosłup raz, a dobrze. Nie będzie to śmierć, ale trwałe kalectwo.", + "36138": "Kiedy to piszę, stoczniowcy gdańscy okupują Urząd Wojewódzki w tym Gocłowku czy też Jankowie nad Motławą. Głodują. Wyjdą, jak dostaną ponad 100 mln dolarów. Magiczna to liczba. Tyle kiedyś Barbara Piasecka-Johnson mówiła, że da na tę gdańską stocznię. Obchodzono to ongiś jak święto narodowe; Wałęsa łapki całował, choć każdy rozumny człowiek od razu wiedział, że milionerka uprawia propagandowy pic z fotomontażem.", + "36139": "1. Ograniczenie praktyki transferu poza Polskę dochodów przez firmy z kapitałem zagranicznym - 6 mld zł.", + "36140": "Jest to zadanie dla służb skarbowych. Duże firmy zagraniczne w Polsce nie płacą podatku dochodowego (nawet tego obniżonego), a transferują zyski za granicę. Obecny minister finansów oczywiście nic nie robił w tej sprawie. A sprawa jest poważna, większość firm z udziałem kapitału zagranicznego wykazuje zerowy albo ujemny zysk.", + "36141": "12 czerwca \"Wyborcza\" donosi \"Walendziak podgryzany\", oczywiście przez SLD, które chce mieć telewizję dla siebie na kampanię. Polityk UW poinformował, że czerwoni proponowali UW układ i sojusz przeciwko Walendziakowi.", + "36142": "12 czerwca artykuł \"Wszyscy ludzie ministra\" zaczyna się: Komuna wraca.", + "36143": "30 sierpnia okazało się, że wraca nie tylko komuna, ale również InterAms, o czym poinformowano dużymi literkami. Zaraz obok doniesienie o procesie Kiszczaka.", + "36144": "Razem z mętami w Bornem Sulinowie pojawiły się klechy. Pierwszym zameldowanym w miasteczku obywatelem był ksiądz Remigiusz Szrajnert. Pierwszą mszę czarni odprawili już 7 marca 1993 r. w zaadaptowanej do celów sakralnych salce kinoteatru. Wzięło w niej udział 12 osób. Interes zaczął się rozkręcać.", + "36145": "Jednym słowem, w RP numer III polityka jest zniewieściała, a politycy wydelikaceni i niezdolni do poświęceń. Skłonność tę utraciły nawet kobiety polityków, które znamy z literatury jako egzaltowane wcielenia cierpiętnictwa, czerpiące ze swej gehenny jedyną rozkosz damską. Tylko rewizje, odsiadki, zesłania powodowały u nich orgazm. A tu taka Kwaśniewska w ogóle nie wstydzi się płakać nad suknią, chociaż np. Nadieżda Krupska przez całe swe ofiarne życie chodziła w poplamionej.", + "36146": "Latem tego roku prezes włoskiego koncernu energetycznego ENI Vittorio Mincato podpisał z Gazpromem umowę, na mocy której Rosjanie uzyskali na 20 lat prawo sprzedaży 2 mld metrów sześciennych gazu rocznie bezpośrednio włoskim klientom.", + "36147": "W lipcu 2005 r. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju udzielił Gazpromowi 180 mln dolarów kredytu na sfinansowanie projektu eksportu gazu z azerskich złóż Shah Deniz przez Kaukaz do Turcji.", + "36148": "18-letnia Rosita Morrel, mieszkanka Anahuac, całą noc spędziła leżąc wciśnięta między siedzenia samochodu, pod trupem gwałciciela.", + "36149": "Poprzedniego dnia wieczorem dziewczyna wybrała się do ciotki mieszkającej w Nuevo Laredo. Kilka kilometrów za miastem jej stary Pontiac uległ awarii, złapała więc okazję. Usłużnym kierowcą okazał się 34-letni Rob Gatena.", + "36150": "Dyrektor wymienia imprezy, które zorganizował. Zabawa na Trzech Króli, na zapusty, prezentacja polskich książek wydanych w Chicago. W trakcie rozmowy wpada Jan Sienkiewicz. Chce wynająć salę na sobotę, żeby polska młodzież maturalna spotkała się z przedstawicielami szkół wyższych oraz Ministerstwa Nauki. - Nic z tego", + "36151": "Jeden naród, jedna siła, jedna pięść. Czyli Młodzież Wszechpolska. To deklaracja jej honorowego prezesa, lidera LPR, Romana Giertycha. Zapowiedział „walkę na noże”. Gdy Wszechpolacy dojdą do władzy, żadna Środa nie odważy się dać głosu. Wtedy słychać będzie jedynie „słowo na niedzielę”.", + "36152": "Napoczęliśmy temat nieco wcześniej. W publikacji \"Kij wam w oko\" (\"NIE\" 43/96) informując, że to nie teść Urbana kupuje lewe autka, tylko jakiś młody facet z Białegostoku o tym samym nazwisku. Czym sprawiliśmy wielką przykrość psom z Warszawy, które już się zasadziły, żeby wmieszać w aferę Urbana. Auta miały przychodzić z amerykańskiego autokomisu na Florydzie \"Saga Enterprises\".", + "36153": "13.00 W Telewizji TRWAM. Spotkanie z Olgą Lipińską.", + "36154": "14.00 Debata z De Mono. Program muzyczny prowadzi Kamil Durczok.", + "36155": "15.00 Ojczyzna-polszczyzna. Rozmowa prof. Miodka z Emanuelem Olisadebe.", + "36156": "16.00 Brylantowy kulczyk. Zarejestrowany we Lwowie recital piosenkarki Anny Jurksztowicz.", + "36157": "16.30 Plus w biznesie – minus w kasie. Program publicystyczny o izbach skarbowych w ramach cyklu „Mosz albo ni mosz” produkcja TVP 3 Regionalna.", + "36158": "Niedługo kasa popłynie jeszcze większym strumieniem. NFZ przygotowuje taką zmianę przepisów, która zachęci wszystkie szpitale do przywożenia jak największej liczby pacjentów do wspomnianych kilku ośrodków tlenoterapii. Sam wjazd do ośrodka zmieni kwalifikację pacjenta z lekko na ciężko chorego. W rozliczeniu z NFZ wartość takiego chorego automatycznie wzrasta o 2 tys. zł.", + "36159": "I oto w ONZ przemawia nowy prezydent Kwaśniewski. Mówi monotonnie, bez składniowych harców, przeskoków, dygresji. Bez wyrazu, ekspresji. Pełne przeciwieństwo normatywnych przemówień Wałęsy. Nic dziwnego, że red. Pisik uznała, iż polski trzeźwy polityk tak mówić nie powinien. Tym bardziej, że w krajach Zachodu ludzie upijają się na styl \"senno-ospały\".", + "36160": "Rzecz w tym, że poznańskie pisuary zapragnęły, żeby poznański czerwiec był powstaniem. Ponieważ na historyków w tym względzie raczej liczyć nie mogą, złożyli w Sejmie projekt ustawy przewidujący, że 28 czerwca będzie dniem Powstania Poznańskiego 1956 (o szczegółach pisaliśmy w artykule „Snajper z dużym cycem”, „NIE” nr 15/2006).", + "36161": "– Być może, ale za to nie jest Pan filozofem.", + "36162": "– Jeśli kimkolwiek jestem, to właśnie nim.", + "36163": "– Jest Pan próżnym człowiekiem, a filozofem najwyżej takim jak Domestos. Posiada Pan jedynie dyplom magistra filozofii...", + "36164": "– Wy w tym „NIE” macie wizję człowieka jako wilka...", + "36165": "– Czy zaprawiony w biznesie człowiek może być bez skazy? Panie pośle, czy wolno dawać łapówki?", + "36166": "Odrażający osobnik o szczurzym wyglądzie chce wyciągnąć od wiejskiej kobieciny opowieść o tym, jak pewien ksiądz wykorzystał ją seksualnie, zrobił dziecko i w ogóle się do niego nie przyznaje. Nawet, łobuz, alimentów nie płaci. Widz gryzie palce z oburzenia, gdyż wie, że ksiądz proboszcz niewinny jest jak biała lilia i aseksualny jak kocur po kastracji, a baba łże, bo ma paskudny charakter.", + "36167": "Obcując z deputowanymi, administracja prezydenta poznała od podszewki bolączki parlamentarzystów oraz ich rodzin. Potrafiła pomóc jednemu z liderów opozycji komunistycznej, zagorzałemu wrogowi Jelcyna, pierwszemu przewodniczącemu Dumy, Iwanowi Rybkinowi. W czasie dwuletniej kadencji nabył on po wyjątkowo okazyjnej cenie od Borodina mieszkanie w Moskwie o powierzchni 176 metrów kwadratowych oraz limuzynę SAAB-9000. W 1995 r. wdzięczny Rybkin stanął na czele utworzonej na polecenie Kremla partii centrolewicowej, która miała odebrać komunistom wyborców.", + "36168": "Zapewniamy transport, hotel i posiłki. Program pobytu obejmie: szaleństwa w najlepszych i najbardziej grzesznych rzymskich klubach nocnych Gender i Degrado oraz wycieczkę z uroczą przewodniczką po Eur - dzielnicy rozpusty. W niedzielę, w celu oczyszczenia duszy i ciała z nieczystych wspomnień, będzie można osobiście pomachać następcy Jana Pawła II.", + "36169": "Niedawno władze Warszawy po raz kolejny przełożyły termin wskazania miejsca pod budowę Rodzinnego Parku Rozrywki, który chce wybudować gwiazdor muzyki pop, Michael Jackson.", + "36170": "Artysta nie wiedział jednak, w co wdeptuje, kiedy przedstawiał wizję Jacksonlandu w kraju Przedmurza i Wartości.", + "36171": "Ustawa o weterynarii (z 24 kwietnia1997 r.) zezwala wprawdzie na udzielanie pomocy przepracowanemu panu doktorowi, zwłaszcza że za wykonaną robotę i tak płaci rzeźnia lub chłodnia, ale - przy tej liczbie zwierza - do pełnego koryta mogliby dorwać się inni weterynarze, np. niesłuszni politycznie. Tacy spoza sitwy.", + "36172": "W naszym systemie politycznym pochodzący z powszechnych wyborów prezydent jest cokolwiek zbędnym zbytkiem – jak każdy zbytek – nader kosztownym i niewiele wnoszącym.", + "36173": "Koszty wiążą się z utrzymaniem kancelarii, z potworną kasą, która idzie na kampanie wyborcze, i z wydatkami budżetu na dwuetapowe najczęściej wybory. Zyski zaś z tak wybranego prezydenta są co najmniej ograniczone.", + "36174": "Podobno za podwyżki dla górników zapłacimy my wszyscy. Oni będą zarabiać więcej, a prąd podrożeje. Tymczasem koszt węgla w cenie energii elektrycznej to zaledwie 17 proc. Wynagrodzenie górnika, to kilka procent z tych 17 proc.", + "36175": "Kto chce wiedzieć, dlaczego prąd drożeje, niech porówna jego ceny w różnych częściach kraju. Elektryczność najwięcej kosztuje w Warszawie i na Śląsku. Tam, gdzie sprywatyzowano zakłady elektroenergetyczne sprzedając je zagranicznym koncernom.", + "36176": "Obaj chorążowie zostali natychmiast zatrzymani i osadzeni w areszcie. O całej sytuacji zostali powiadomieni: dowódca sił pokojowych ONZ, oficer łącznikowy gen. Sharma, dowódca polskiego kontyngentu płk Wiesław Orkisz oraz oczywiście zwierzchnik polskich żandarmów mjr Karpowicz. Na skutek zabiegów strony polskiej, która zagwarantowała pełną współpracę w wyjaśnianiu całej afery, polscy przemytnicy w mundurach zostali zwolnieni, przekazani stronie polskiej i zakwaterowani po stronie syryjskiej, gdzie jurysdykcja policji izraelskiej nie sięga.", + "36177": "Chociaż... Poleciliśmy Nataszkę znanemu krakowskiemu lekarzowi, kiedy mu kuśka zaswędziała. Wybzykał, wraca do domu. Znów go zaswędziało. Patrzy, a tu we włosach łonowych roi się od weszek. A za godzinę, dwie wraca małżonka z podróży służbowej. Co robić? Wyiskać się nie da, bo za mało czasu. Ogolić jaja na skina? Zdesperowany doktor wlał płyn do dezynfekowania narzędzi chirurgicznych do dużego naczynia, włożył w płyn zaganiacza, zamieszał. Pomogło!", + "36178": "W walce obrońców nietykalności płodu z kobietami i ich wolnością mamy w USA rozstrzygnięcie kolejnej rundy. Wysoko wygrali tępieni przez największego z Polaków wyznawcy poglądu, że rozwój wypadków w obrębie narządów rodnych należy pozostawić kobitkom.", + "36179": "Rozstrzygnięcie pochodzi z Chicago, ale rozeszło się po całych Stanach. Konsekwencje dla rycerzy antyaborcyjnej inkwizycji będą najgorsze z możliwych - finansowe.", + "36180": "23 lutego 2000 r.", + "36181": "Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych prosi dyrektora Dolnośląskiej Regionalnej Kasy Chorych o ponowne, indywidualne rozpatrzenie możliwości refundowania całkowitego lub częściowego kosztów leku. Tego samego dnia Maria bierze ampułkę somatuliny, na którą złożyła się rodzina.", + "36182": "Wszystko zaczęło się w sierpniu 2000 r. W województwie lubuskim policja zatrzymała trzech czeczeńskich patriotów. Znaleziono przy nich 20 gotowych bomb, 18 zapalników do kolejnych ładunków, 5 kg materiałów wybuchowych - czyli wszystko to, co potrzebne Czeczeńcom do walki w Polsce o swą niepodległość.", + "36183": "8. b) Ta liczba ma znaczenie polityczne: tylu jest posłów w Polsce. Liczby w ciągu oznaczają kolejno: liczbę prezydentów RP sprawujących obecnie władzę, liczbę senatorów w Polsce, płacę brutto premiera polskiego rządu bez dodatków oraz wysokość planowanego deficytu budżetowego. Liczby, które nie pasują, to: a) biblijna liczba oznaczająca bestię; c) tyle zarabia moja żona; d) tyle chciałaby zarabiać moja żona.", + "36184": "– Ale nie taka jak ta żydomasońska – dodaje Kielnia. – W tamtej każdy wiedział, gdzie jego miejsce. Żydzi, Cyganie, pedały i komuniści nie mieli wpływu na sprawowanie władzy. Porządek musi być.", + "36185": "Kielnia przerwał, bo po ciemnej brodzie, pod haczykowatym, całkiem niearyjskim kinolem pociekł mu tłuszcz z konsumowanej kiełbasy. Pewnie nie pomyślał, że z takim konterfektem w jego wymarzonej Europie mógłby ulecieć w postaci dymu z komina krematorium.", + "36186": "Ostatnie dni to celebracja Izraela z okazji 60-lecia powstania tego państwa. Piękne przemowy przygotowane przez najlepszych speców od public relations, kolorowe zdjęcia... Izrael jawi się jako „normalny”, piękny i wielokulturowy kraj.", + "36187": "Powstanie państwa Izrael poprzedzone było licznymi działaniami terrorystycznymi przeciwko cywilom na terenie historycznej Palestyny i nie tylko. W tym samym czasie syjoniści organizowali przyjazd na te tereny Żydów z całego świata.", + "36188": "Polska okupuje część Iraku. Rząd przeczy tej oczywistości mówiąc, że to nie okupacja, ale „misja stabilizacyjna”. Podobnie w PRL władza do czasu twierdziła, że nie ma strajków, tylko są „przerwy w pracy”. Zezwalamy rządzącym na fałszowanie faktów przez czarodziejską podmianę słów.", + "36189": "Zdaje się, że wystarczy założyć sutannę, by zyskać przychylność urzędów. W odpowiednim sklepie za 350 zł sprzedadzą każdemu.", + "36190": "Jak Pan Bóg traktuje namaszczonych przez Rybkę ostatnimi sakramentami pensjonariuszy „Samarytanina”, nie wiemy. To już ich zmartwienie.", + "36191": "XXI wiek. W kraju nad Wisłą dominującym gatunkiem jest Polakatolik.", + "36192": "Najnowszy noblista literacki urodził się 72 lata temu, w prowincji Wareze, jako syn zawiadowcy. Dyplomował się na architekturze, a przyszłą żonę poznał w 1954 r. w windzie. Franca Rame była subretką niezwykłej urody, do tego jechała na scenę i była w kostiumie teatralnym: naga, tylko z dwiema kiściami winogron za uszami. Fo spłonił się, co tak rozochociło jego przyszłą żonę, żę zaczęła go podrywać. W związku małżeńskim trwają do dziś.", + "36193": "W chałupie zastaliśmy ład i porządek, Łasiową trzeźwą, dwie córki robiły akurat pranie, będące dowodem niezwyczajnej w Polsce czystości. Poczęstowano nas kawą, a nie wódą. Szczurów nie znaleziono, kotów i psów także, po zadbanym ogródku chodziły kury. Reszta dzieci wyglądała czysto i schludnie. Zapytaliśmy przerażeni, czy to aby na pewno jest Łasiowa i dzieci z tego filmu w telewizji.", + "36194": "– Druga część będzie w Afganistanie?", + "36195": "– Nie, przecież w pierwszej opisałem zaledwie pierwszy miesiąc misji. W drugiej części czytelnik będzie mógł lepiej poznać cały pluton rotacyjny szeregowca Leńczyka. Pluton, do którego trafiają niechciani przez dowódców żołnierze, ci którzy podpadli. Wysyła się ich do najgorszej roboty. Co do Afganistanu, to sprawa jest zachęcająca, temat jest, ale jeszcze nie teraz.", + "36196": "– Rozliczmy się od razu – zaproponował parlamentarzystce.", + "36197": "– Potem – poprosiła.", + "36198": "Miała wydatki. Imprezę trzeba było wydać z okazji objęcia mandatu, kiecki kupić i samochód reprezentacyjny.", + "36199": "Wyrobę zrobiła kierownikiem biura poselskiego. Za 992 zł, bo do roboty miał blisko, biuro mieściło się w redakcji, a ta w jego chałupie.", + "36200": "Dodatkowo okazało się, że z brudnopisu dziennika okrętowego (oficer na wachcie dokonuje wpisów na bieżąco do tzw. brudnopisu, a potem jest to na czysto przepisywane do właściwego dziennika, jednak oba dokumenty są tak samo ważne) ktoś wyrwał dwie kartki z zapisem wydarzeń akurat tamtego dnia. Opis zachowania żaglowca wskazujący, że musiał on w coś uderzyć, znalazł się natomiast w dzienniku prowadzonym oddzielnie przez starszego mechanika.", + "36201": "Zespół pracujący w UOP nad sprawą Krzysztofa P. składał się z trzech ludzi. Jednym z nich był Michał Cichy. Uczestniczył w zatrzymaniach niektórych osób związanych z Krzysztofem P., przesłuchiwał, pozyskiwał konfidentów, których zeznania stanowiły podstawę, by oskarżyć m.in. Krzysztofa P. i kilka innych postaci, w tym byłego wiceprezesa Sądu Okręgowego w Katowicach.", + "36202": "Drugą częścią projektu miały być transmisje telewizyjne do jednej z kawiarń przy placu ze \"świata wstydliwego\", czyli pobliskiej stacji metra zamieszkanej przez bezdomnych i narkomanów. W tym samym czasie na ścianach metra miały być wyświetlane ruchome obrazy z kawiarni.", + "36203": "Rumasowe \"Hitlerki\" miały się pojawiać w obu tych miejscach. Całość realizacji miała kosztować 8 tys. euro. Projekt zatytułowano \"Plein air\" – \"Czyste powietrze\".", + "36204": "Pana P. Moczydłowskiego (obecnie na statusie socjologa), zapewniamy, że za tą sprawą stała tylko i wyłącznie wóda, co akurat pan Moczydłowski powinien rozumieć bez oporów.", + "36205": "Już po publikacji dowiedzieliśmy się, że cała dokumentacja tej sprawy, a także prawo jazdy zabrane pijanemu generał-szpiegowi były schowane w szafie pancernej u komendanta głównego policji - Stańczyka. Nasze informacje więc, były bez pudła.", + "36206": "Jednostka Wojskowa 30 09 w Leźnicy Wielkiej zasłużyła sobie wreszcie na sławę. W głównym wydaniu \"Wiadomości\" pan spiker poinformował naród, że stacjonującemu tam Wojsku Polskiemu ukradli 15 spluw P-64 i 20 granatów zaczepnych F-1.", + "36207": "My leźnickim komandosom, dowodzonym przez podpułkownika pilota dyplomowanego, Stanisława Ciołka, przypatrujemy się od roku. Powiedzmy więc na wstępie, że jest to kolejny niefortunny wypadek. Jak się skończy, nie wiemy. Wiemy jednak, czym się skończyło kilka poprzednich.", + "36208": "Pani Alicja w sklepie sprzedaje, mąż dowozi jej towar.", + "36209": "Przed dojściem AWS do władzy małżonkowie kilkakrotnie starali się o koncesję - bezskutecznie. Zgodę na sprzedaż alkoholu otrzymali dopiero wówczas, gdy pan Sławomir został członkiem Zarządu Miejskiego AWS i przy okazji radnym. Sklep przepisano na panią Alę i wszystko było cacy.", + "36210": "3) Wyznawanie prawa naturalnego, a co za tym idzie sprzyjanie klerowi i prawicy, nie tylko pozwala lekceważyć prawo stanowione, ale daje też władzę nierespektowania znaczenia słów. Ktoś więc, czyje poglądy są obmierzłe, może być nazwany prawomocnie złodziejem albo zdrajcą narodu czy deprawatorem. Za prawo też uznaje się coś innego, niż to określają słowniki i encyklopedie.", + "36211": "Odżegnywanie się ekipy Wildsteina od umiejętności liczenia kasy zaczyna brać w łeb. Okazuje się bowiem, że chłopaki czasem myślą ekonomicznie. W ramach czystki z Warszawskiego Ośrodka Telewizyjnego zwolniono 28 osób. Gdyby zwolniono 30, trzeba by im w ramach zwolnienia grupowego wypłacać odprawy. A tak spoko... Swoją drogą, dlaczego nie 29?", + "36212": "2.", + "36213": "Kolejnym etapem urlopowego tour była Nowa Ruda. Postój w tym byłym górniczym mieście poprzedził dyskretny telefon z ABW do władz grodu. Gosiewski nie zagrzał tu długo miejsca, nie zdążył więc się dowiedzieć o rosnącym gronie obywateli drążących tunele wokół miasta w celach zarobkowych (nowe zagłębie biedaszybów, konkurencyjne wobec niedalekiego Wałbrzycha) oraz o innych problemach.", + "36214": "Elyta szklaną kulą jedzie sprzedawać swoje wdzięki.", + "36215": "Otwieranie nowych malli – pospolicie zwanych centrami handlowymi – w Pomrocznej zwykle gromadzi biedotę, która przychodzi popatrzeć na towary jak na eksponaty w Centrum Sztuki Współczesnej (chociaż ostatnio w CSW przechadzają się głównie robale), co powoduje korki na ulicach, tratowanie nielicznych rodaków idących w przeciwną stronę oraz zasyfianie otoczenia debilnymi balonikami i plastikowymi długopisami.", + "36216": "– Do dzisiaj, przez prawie półtora roku, nie występowaliśmy o nic.", + "36217": "– Dlaczego?", + "36218": "– Przez dłuższy czas traktowałem to stowarzyszenie jako ruch punk rockowy: nic od was nie chcę, mam was w dupie i będę robił swoje. Ale to nie jest jednak do końca tak, będę musiał się przemóc. Coraz więcej gówniarzy wpada w gówno, jest masa roboty.", + "36219": "Plan był taki, żeby fundację \"Wiedzieć jak\" powołać bez zbędnego rozgłosu, skromnie wyposażyć w niezbędne pieniądze na rozruch. Dopiero potem jej powstanie miał osobiście ogłosić prezydent Kwaśniewski, korzystając z jakiejś godnej, międzynarodowej okazji. Myślano o dorocznym spotkaniu ekonomistów i biznesmenów Wschodu i Zachodu w Davos.", + "36220": "Mimo różnych perturbacji Kołodko wydzielił w budżecie na 1997 rok 6 milionów złotych dla \"Wiedzieć jak\". Ze skompletowaniem Rady Fundacji miał już jednak problemy.", + "36221": "I zaczęło się dziać wiele zła. A potem po jakimś czasie zaczęło się nawet przyzywanie szatana. To było najstraszniejsze. Szatan przyzywany przychodzi, zajmuje miejsce, czyni zło i nie chce wyjść. Trzeba mocy Bożej, żeby został wyrzucony. Nie wolno zapominać, że festiwale, które tutaj się kiedyś odbywały, były przyzywaniem szatana – grzmiał ekscelencja.", + "36222": "W ostatnich dniach narzeczona Roberta K., osoba znerwicowana nie po chrześcijańsku dokonała żywota, wieszając się na kablu elektrycznym. Chodzą słuchy, że wpływ na tę decyzję miały romanse. Otóż podobno, kiedy gangster siedział, jego przyjaciele policjanci pocieszali jego panienkę. Gdy sprawa wyszła na jaw, dziewczyna wolała nie czekać na reakcję narzeczonego.", + "36223": "Aby uniknąć tego rodzaju nieporozumień, pani Anna domaga się od wszystkich instytucji, które nadsyłają do niej korespondencję używania rozbudowanej formy swego nazwiska. Tę samą prokuraturę poinstruowała więc jak następuje: Prosiłam, aby przesyłkę z tym postanowieniem i inne kierowane do mnie pisma kierować na adres „Anna Chuda z domu Rzepka – a naprawdę Anna Rzepka”.", + "36224": "To idioci.", + "36225": "Wyraz twarzy idiotów jest tępy i bezmyślny. Nie rozumieją oni mowy, nie okazują radości ani smutku, czasem są gniewni i napastliwi. Są obojętni w stosunku do najbliższych. Niektórzy z idiotów tylko onanizując się zaspokajają swoje potrzeby seksualne. Ze względu na właściwości sfery afektywnej rozróżniamy idiotów tępych, gnuśnych, odrętwiałych i żywych pobudzonych, agresywnych. Górną granicę idiotyzmu stanowi iloraz inteligencji równy 20.", + "36226": "Nasi krajowi mężowie stanu i politycy z zakładu pracy chronionej na Wiejskiej nie są ani doskonali, ani nawet autentyczni. Oni podrabiają, usiłują kopiować stare modele: Piłsudskiego, Dmowskiego, Salazara, Perona. Albo współczesne: Blaira, Schrödera, Sarkozy’ego, Putina. Oni nie są autentycznie indywidualni. To kopie, nierzadko eklektyczne, choć nierzadko też wysokiej klasy. Ale wszystko to podróby.", + "36227": "Po tym zajściu sąsiad zaczepił Bożenę na podwórku i zapytał, czy wie, za co jej mąż oberwał. Zaprzeczyła, bo Piotr G. nie podał powodu bicia, tylko przestrzegł, aby obity Mirek miał się na baczności. Kaczmarkowa obawiała się, że sąsiad wyładował złość na mężu z powodu jej gadulstwa. Skarżyła się", + "36228": "Ja też zaraz skończę tu przyjmować. Posadzę kogoś innego na tym miejscu, a sam będę jeździł po kraju, żeby rozmawiać, tłumaczyć, żeby ludzie łączyli się. Jak moja koncepcja nie zadziała, to też mam przygotowane wyjście awaryjne.", + "36229": "Godzina 14.12.", + "36230": "Pan Prezydent wstał i dał do zrozumienia, że czas wizyty się skończył, że nic więcej młodzieży prawicowej nie ma do dodania.", + "36231": "Zwolnione miejsca zajmowały żony i kuzynki prawicowego establishmentu. Jedna z nich opowiedziała nam, jak frustrująco jest pracować w firmie, której szef sprawia wrażenie osoby nie zawsze odróżniającej pojęcia \"przychód\" i \"dochód\".", + "36232": "Co dał tygodnik „NIE” ojczystej mowie.", + "36233": "Cóż może być większym przejawem patriotyzmu w czasach, gdy nie toczy się żadna militarna wojna, niż twórczy wkład w rozwój mowy ojczystej? Kolejne numery tygodnika „NIE” od pierwszego do tysięcznego uzasadniają twierdzenie, że tygodnik wpłynął znacząco na rozwój języka polskiego.", + "36234": "Na Wielkanoc 2002 r. wystrój grobu u św. Brygidy był skromniejszy: biało-czerwona flaga na krzyżu i broczący krwią orzeł, które miały symbolizować zagrożenie, jakim dla Polski jest Unia Europejska.", + "36235": "W tym roku w kościele św. Brygidy na Wielkanoc można było obejrzeć kościotrupa trzymającego flagę UE.", + "36236": "Z pozdrowieniami dla głównego śledczego IPN, nieodrodnego syna Związku Radzieckiego.", + "36237": "Co gorsza ani jedna z tych klik (AWS i UW) przyznać się nie chce do popełnionych błędów; najmniej winni czują się UWole. Chłopaki z AWS pouciekali do innych organizacji mając nadzieję, że jakoś uda im się przeczekać następne cztery lata pod skrzydłami m. in. PO i PiS \"na garnuszku\" regularnie napełnianym z kieszeni podatników.", + "36238": "3. Poręczenie majątkowe w wysokości 2 mln zł zastosował wobec Komora prokurator Wełna, gdy go zwalniał z aresztu. Jest to jednak hipoteka kaucyjna do tej kwoty – gangster nigdy żadnych pieniędzy nie wpłacił. Ale kwota jest ta sama – 2 mln zł.", + "36239": "Znakomitość Kwaśniewskiego jest jak drzazga tkwiąca w dupie prawicy lub nawet wbity w nią gwóźdź zardzewiały. Niszczy się Aleksandra Wielkiego, ponieważ wywodzi się on z komuchów i co gorsza jest liberałem. Przeciw prezydentowi trwa więc kampania mająca go odznakomicić. Przypisuje się Kwaśniewskiemu różne wady pozorne lub drobne, jak lenistwo, nieprawdomówność i mętnointe-resowność, lub wady rzeczywiste, jak doradcy, pałace, szemrane znajomości i blichtr.", + "36240": "Można oczywiście przyjąć, że każdy fałsz jest na swój sposób prawdziwy – podobnie zresztą, jak kłamstwo jest obiektywnie istniejącą rzeczywistością. Z tym problemem jednak będę się zmagał niebawem, gdy mój sąsiad nie zda tzw. egzaminu dojrzałości. Będzie musiał kupić na bazarze jakieś najprawdziwsze świadectwo maturalne.", + "36241": "– On z dziewczyną mieszka?", + "36242": "– Nie, nie mieszka. Mieszka sobie w domu. Z dziewczyną się tylko spotyka. Kiedyś żeśmy się umówili, napisał SMS-a: „Piotruś, przepraszam Cię, nie będę dzisiaj wieczorem, bo mnie dziewczyna do kina wyciąga”. Nie ustąpiła. Ale później przyjechał.", + "36243": "– Ile on ma? 23 cm tak?", + "36244": "W drugim piśmie będącym kontynuacją korespondencji z upierdliwą emerytką ministerstwo podaje bardziej kompletne dane: (...) można przyjąć, że na finansowanie kościołów i związków wyznaniowych zaplanowano środki w wysokości 272.250 tys. zł, co stanowi 0,14% dochodów budżetu państwa. (...) Oznacza to, że na finansowanie kościołów i związków wyznaniowych proporcjonalnie przeznacza się 1,04% dochodów budżetu państwa uzyskiwanych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.", + "36245": "Kobiety prostytuują się często w taksówkach i taksówkarze dostarczają im klientów - muszą jednak wsiadać w towarzystwie męskiego krewniaka. Zazwyczaj są to ich 6-9-letni synowie, których trzeba wyżywić. Klienci bardzo chętnie gwałcą i matkę, i syna.", + "36246": "Talibowie, którzy przychodzą do burdeli chcą zwykle sodomizować kobiety. Kiedy te się nie zgadzają - milicjanci wydają prostytutki Ministerstwu Promocji Cnót i Zapobiegania Nałogom.", + "36247": "Za komuny opowiadało się taki dowcip:", + "36248": "– Jakie jest najmniejsze państwo świata?", + "36249": "– Państwo Babiuchowie.", + "36250": "Edward Babiuch był najniższym premierem w dziejach PRL i miał równie niewysoką żonę.", + "36251": "Czy pani Maria Kaczyńska, małżonka Lecha, zasługuje na to, żeby być częścią najmniejszego państwa świata? Czy my wszyscy zasługujemy na życie w państwie rządzonym przez państwa Kaczyńskich?", + "36252": "– Nie miał Pan Profesor zahamowań. Kontakt ze zwłokami to nie jest sprawność wyuczona w harcerstwie.", + "36253": "– Po pewnym czasie i znieczuleniu przywykłem. W kilka godzin zarabiałem równowartość studenckiego stypendium. To było jednak również dość ważne doświadczenie w kształtowaniu artystycznej wrażliwości. Twarz martwego człowieka – o czym z oczywistych względów niemal nikt nie wie – to zupełnie coś innego niż twarz żywego.", + "36254": "Matka-niematka uważa, że sędzię zaszczuły media.", + "36255": "– To nie była pomyłka, a potem zmiana decyzji ze złej na dobrą – mówi o orzeczeniach sądu. – Dziennikarze wmówili sądowi i ludziom, że Róża musi wrócić do biologicznych rodziców. A przecież nawet w tej ostatniej opinii biegli potwierdzili, że pani Wioletta i pan Władysław nie są w stanie samodzielnie opiekować się dziećmi.", + "36256": "Budynek, gdzie opieka społeczna umieszcza kobiety, które puszczając się nie myślały o tak przyziemnych sprawach, jak prezerwatywy, znajduje się na obrzeżach miasta. Jego mieszkanki nie mają wątpliwości – są tu, by swoim widokiem nie razić oczu bogobojnego burmistrza Piotra Hanyska. Powinny się cieszyć, że dzięki łaskawości rajców i Zarządu Miasta mają dach nad głową.", + "36257": "Marian Krzaklewski: Ojcze, po kolei będziemy te sprawy porządkować...", + "36258": "Rydzyk: No wiem, że komuniści to zaczęli i to trzeba uporządkować. (...) Jest rozprzedawane wszystko i to tak w sposób drapieżny...", + "36259": "Krzaklewski: Ojcze dyrektorze, ja uważam, jeśli chodzi...", + "36260": "Rydzyk: Panie przewodniczący, jest to!", + "36261": "Krzaklewski: Jeśli chodzi, ja wiem...", + "36262": "Rodzina wita młodych w domu weselnym chlebem solą i dwoma kieliszkami z przezroczystym płynem. W jednym jest woda, w drugim wódka. Ten z nowożeńców, któremu trafi się kieliszek z alkoholem, będzie rządził w domu.", + "36263": "Po spełnieniu toastu świeżo upieczeni małżonkowie rzucają za siebie kieliszki. Jeśli się potłuką, młodą parę czeka życie dostatnie i bezproblemowe.", + "36264": "Jeżeli katolicki naród, głosując zgodnie z Boską wolą, wybierze sobie na prezydenta komucha i hitlerowca, Kwaśniewskiego - to już wiadomo, jak tę decyzję opatrzności zinterpretuje kler skupiony wokół swej gazety. Wybory zostały sfałszowane - zawoła. I Boska wola też.", + "36265": "– Sekcja Krajowa Górnictwa składała poręczenie na etapie zażalenia na decyzję w sprawie zastosowania aresztu – mówi sędzia Rafał Lisak, rzecznik prasowy Sądu Okręgowego w Krakowie.", + "36266": "– Śląsko-dąbrowska „Solidarność” wiedziała o tym, że pan Piotr B. został zatrzymany, natomiast z naszej strony żadnego poręczenia nie było. To inicjatywa sekcji branżowej związku, która jest odrębną strukturą – mówi Wojciech Gumułka, rzecznik prasowy Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” w Katowicach.", + "36267": "Pijany przewodniczący Rady Gminy Grabowo spowodował wypadek. Wracał z sesji, na której lampką szampana radni i sołtysi pożegnali stary rok.", + "36268": "W Drygałach koło Białej Piskiej zatrzymany do kontroli 47-letni kierowca zionął na policjantów czosnkiem. Policjanci alkoholu nie poczuli, ale na wszelki wypadek kazali mu dmuchnąć w alkomat. Wynik: 3,2 promila. Kierowca przyznał, że używa czosnku jako zagrychy, by w razie potrzeby oszukać węch policjantów.", + "36269": "Jeden z pracowników firmy oddelegowany został do wyjaśnienia całej sprawy na miejscu. W wyniku jego ustaleń wyszło na jaw, że reklamowanej lalki pan Mosher nawet nie wyjął z opakowania. Wsadził ją do schowka pod schodami. Zajął się natomiast Elisą Smarth, dziewczyną, która miejscowemu dealerowi \"SoftPenny\" pomagała przy doręczaniu klientom towarów - i z naiwną wiarą w możliwości współczesnej techniki, traktował ją, jak zamówioną przez siebie lalkę.", + "36270": "Na szczęście w sklepie chleba nie brakuje. Przyjeżdża więc Zyga, kupuje bochen i z ludźmi rozmawia. Bo jest politykiem, tylko czasu nie ma, żeby się tej dziedzinie bez reszty poświęcić. Ale jak znajdzie chwilę, to powie tak, że dech zapiera. Na przykład, że najwięksi złodzieje to doktory, adwokaty i klechy. Za klechami Zyga nie jest.", + "36271": "– Rzucili się na pana? Jak to wyglądało?", + "36272": "– Jeden z nich zaczął napierać na mnie ciałem.", + "36273": "– A wiedział, że pan jest z policji? Wylegitymował się pan?", + "36274": "– Miałem w kieszeni radiotelefon, w którym cały czas odzywały się policyjne komunikaty. Normalny obywatel nie chodzi z takim radiotelefonem.", + "36275": "– Dlaczego nie złożył pan doniesienia na sprawców o czynną napaść?", + "36276": "Zakon wysłał do nich delegację pod wodzą siostry Gizeli. Siostrzyczki emanowały szlachetnością i pobożnością. Na piersiach dyndały im krzyże z Jezusem Chrystusem. Unosiła się wokół nich anielska aura. Słodko wyszczebiotały, że kto jak kto, ale one na pewno nie skrzywdzą rolników, którym komuna wydarła uprawiane z dziada pradziada zagony. Zamiast składać protesty w gminie, tracić pieniądze na sądy i adwokatów - powinni zawierzyć niepokalankom.", + "36277": "W państwach o ugruntowanym poczuciu prawa, m.in. w USA, sądy mają bezwzględne prawo żądania od każdego funkcjonariusza państwowego zeznań i dokumentów w każdej sprawie, choćby najtajniejszej. O tym, czy interesy państwa wymagają zachowania czegoś w tajemnicy, decyduje sąd, a nie urząd administracyjny.", + "36278": "Nieuleczalnie chorzy na to, że tylko oni mają we wszystkim rację – pisze na forum Onetu o Platformie Obywatelskiej internauta podpisujący się „bikej”. Platforma dziedziczy dawną niechęć do Unii Wolności, postrzeganej jako partia inteligencka, przemawiająca do narodu nieznośnie mentorskim tonem.", + "36279": "Dlaczego „obrońcy życia”, których wizyta holenderskiego stateczku wprawiła w histerię, ignorują kwitnący w Polsce biznes aborcyjny? Nie składają donosów do prokuratury, nie przejmują się całodobowym uśmiercaniem poczętych? Odpowiedź: nie o embriony naprawdę im chodzi, lecz o demonstrację siły. Cała zadyma na lądzie i morzu to tylko cyrk, spektakl dla gawiedzi, okazja dla wypasionych Wszechpolaków, żeby wreszcie komuś bezkarnie przyłożyć.", + "36280": "Z tego powodu policja wezwała na przesłuchanie Michała Lewandowskiego, po czym Lewandowski złożył skargę na policję zarzucając jej brak kultury oraz używanie gróźb wobec jego osoby.", + "36281": "Gdyby o świętym źle się wyraził Urban lub Kazimiera Szczuka, spadłaby na nich karząca dłoń PiS-owskiego państwa. Ponieważ jednak chodzi o duchownego, władze uznają, że jest on z urzędu upoważniony do rozstrzygania, kogo należy czcić, kogo zaś potępić.", + "36282": "– Arcybiskup Nycz, domagając się 30 milionów na świątynię Opatrzności Bożej, chce wydoić państwo – mówi Senyszyn.", + "36283": "– Nie wiedziałem, że pani Senyszyn zna się na krowach. Ale cóż, skoro tak, to niech się nimi zajmie – odpowiada Pieronek.", + "36284": "– Lewica zaskarży budżetowe finansowanie świątyni Opatrzności do Trybunału Konstytucyjnego – ogłasza Senyszyn.", + "36285": "Gontarczyk powiada, że przed opuszczeniem Polski Reich-Ranicki spotkał się w Warszawie z Günterem Grassem, co Gontarczyk komentuje: wielki krytyk literacki i wielki pisarz, były funkcjonariusz UB i były żołnierz Waffen SS na spotkaniu w kraju tak doświadczonym przez nazizm i komunizm.", + "36286": "A w Warszawie powstanie pierwszy pomnik lokalnej koalicji radnych PO i PiS. Na Trakcie Królewskim ma stanąć Ronald Reagan. Czyli pomnik proamerykańskiego włazidupstwa.", + "36287": "Sejm zniósł abonament radiowo-telewizyjny dla emerytów, bezrobotnych, klientów opieki społecznej, czyli praktycznie dla wszystkich.", + "36288": "Trwa polityczny pogrzeb Andrzeja Leppera i jego przybocznego Stanisława Łyżwińskiego. Wódz Samoobrony ma być umoczony w molestowanie seksualne. Łyżwiński dodatkowo w malwersacje finansowe przy prowadzeniu biur poselskich. Przerąbane mają obaj.", + "36289": "Pozwolą Państwo, że coś przypomnę. Pół roku temu MON poinformowało, że organizuje casting na cywilnych doradców w Iraku, bo na gwałt potrzebujemy tam 6 ekspertów za 2100 dolarów miesięcznie plus 800 zł wpłacanych na polskie konta. W trakcie eliminacji liczba dobiła do dziewiątki. Po pół roku ekspertów jest już 11. Co się stało, że liczba doradców prawie się podwoiła, a ich polskie pensje są ponad czterokrotnie wyższe?", + "36290": "Niestety, nazajutrz spotkał nas zawód.", + "36291": "– Wie pan co, ona ma inne rzeczy na głowie niż takie tam rzeczy. Nie wiem, do czego wam to potrzebne, ja tutaj zajmuję się biurem poselskim. I nie, nie skontaktuję pana z panią poseł – powiedziała rozbawionym tonem pracownica biura.", + "36292": "Pomysł, żeby tak inaugurować tę wystawę mógł się zrodzić w głowie kogoś, kto ma tam kloakę, czyli gówno wie o złożoności relacji między ustrojem, kulturą i higieną. Zdecydowana większość toalet w II RP to były lasy, siłą rzeczy brudniejsze niż w PRL-u. W III RP można nawet powiedzieć, że gdzieniegdzie sracze są enklawami czystości, ale wynika to ze wzrostu komercji, a nie z postępów kultury. Brud zmienił tylko lokalizację.", + "36293": "Łatwo jest zarzucić sędziemu Zbigniewowi Wielkanowskiemu, że znał się blisko z facetem podejrzewanym o kierowanie niebezpiecznym gangiem. To dobrze się czyta, szczególnie gdy poda się, że sędzia i gangster razem polowali i próbowali nurkować.", + "36294": "Przemilcza się jednak, że hen jeszcze w 1995 r. Prokuratura Wojewódzka w Gdańsku (sprawa V Ds 49/95) umorzyła śledztwo, które dotyczyło m.in. powiązań sędziego z gangsterami stwierdzając, że nie miały one charakteru przestępczego.", + "36295": "Generalnie jedna trzecia tegorocznego urobku powstała na półfabrykatach wytworzonych za granicą, w krajach o niskim stopniu rozwoju: w Meksyku, Polsce, Wietnamie i na Filipinach. Warto odnotować, iż półfabrykaty są poddawane starannej i długotrwałej kontroli: alumni z importu mieszkają w USA średnio od 13 lat.", + "36296": "Pragnę zwrócić uwagę, że stopa bezrobocia spadła poniżej 10 proc. dopiero w okresie rządów koalicji AWS-UW. Stopę bezrobocia poniżej 10 proc. notowano od maja 1998 r. (9,7 proc.) do listopada 1998 r.", + "36297": "(9,9 proc.). Najniższy wskaźnik bezrobocia zanotowano w sierpniu 1998 r. i wyniósł on 9,5 proc.", + "36298": "Autorzy pism skierowanych do Rady Miejskiej powołują się gęsto na opinię publiczną, więc na własną rękę zrobiliśmy małą sondę na jednej z ulic miasta. Chyba jednak wybraliśmy trefnie, bo na 43 przepytane osoby, 41 wypowiedziało się na temat pomysłu stawiania takiego pomnika zdecydowanie negatywnie, z tego ponad połowa używała słów powszechnie uznawanych za obelżywe. Przy czym adresatem tych słów była, wstyd powiedzieć, instytucja Kościoła kat., a radomskiego w szczególności.", + "36299": "Fred jest ciepły, tęgi, w dresie. Brat łata. W całym swoim życiu siedział tylko kilka miesięcy za pobicie policjanta. Przed dyskoteką.", + "36300": "– Upokorzyłem go. Szarpnąłem za ucho, bo nie lubiłem tego faceta – pamięta Fred. – To był klient, który po godzinach służby wynajmował się do cieciowania. Wtedy strzelił do mnie, przewróciłem się... – opowiada.", + "36301": "Tydzień wcześniej w łódzkim Szpitalu im. Rydygiera otwarto „okno nadziei”, gdzie kobiety mogą zostawiać swoje niechciane, nowo narodzone dzieci. To realizacja opracowanego przez władze miasta programu „Mamo! Nie porzucaj mnie!”. Ma on być odpowiedzią na coraz częstsze przypadki porzucania noworodków.", + "36302": "Wrzesień 2007 r. Senator Antoni Szymański zawiadamia prokuraturę, że odkrył w internecie ogłoszenia typu: Potrzebujesz aborcji? Wspieramy bezpieczną aborcję. www.womenonwaves.org.", + "36303": "Obradujący w Wiedniu członkowie Komitetu Koordynującego Organizacji ds. Wolności Prasy, stanowczo zażądali od rządu Rzeczypospolitej, żeby „wyzbył się” 49 proc. udziałów w „Rzeczpospolitej”, albowiem „nie jest to normalne, aby w nowoczesnym państwie demokratycznym państwo posiadało kontrolę nad jakimikolwiek akcjami bądź udziałami w gazecie publicznej”. Otóż ona jest „publiczna” właśnie dlatego, iż państwo ma w niej udziały. Jak państwo je sprzeda, to już będzie prywatna. Logiki odrobinę, co?", + "36304": "Tymczasem dowody zabezpieczone w gabinecie nie wskazywały na to, że miało dojść do aborcji. Biegły sądowy stwierdził, że nie było tam narzędzi potrzebnych do wykonania zabiegu. Poza tym prokurator ustalił, że Aneta W. była znieczulana do zabiegu, tymczasem co innego mówi lekarz.", + "36305": "Podstawowa diagnoza brzmi: nie ma polskiego rządu, mamy do czynienia z sytuacją władzy agenturalnej, z kontynuacją PRL-u. Wśród ludzi wybranych na najwyższe urzędy zjawiają się bandyci, gangsterzy, szpiedzy. To jest środowisko, które dzisiaj narzuca ton władzy w Polsce.", + "36306": "Dyskusja w Radiu Maryja z 12 marca 2005 r.", + "36307": "Konfitury, których spodziewa się Pomroczna z powodu podpisania z amerykańskimi organizacjami żydowskimi deklaracji w sprawie Programu Oświęcimskiego, mogą okazać się skwaśniałymi ogórkami. Choć na lipcową fetę, zorganizowaną z tej okazji w USA, wybiera się - jak zapowiada \"Wyborcza\" - sam Buzek.", + "36308": "Program Oświęcimski jest programem rządowym, poświęconym zagospodarowaniu obozów koncentracyjnych w Brzezince i Oświęcimiu oraz ich obrzeży.", + "36309": "Mieszkańcy Częstochowy są zadowoleni, że skończyło się na liście.", + "36310": "– Nie wpuściliśmy się w maliny – ocenia starosta Ireneusz Skubis, w przeszłości poseł lewicy. Ostatnio wydzierżawił rolnikom pod uprawy 70 ha leżących w otulinie lotniska. Choć zależy mu na pomyślności Częstochowy, lotniska i miejscowego Aeroklubu – jako prowadzący grunty skarbu państwa uznał, że na dzisiaj to najlepszy interes dla wszystkich.", + "36311": "Zostałem Żydem. Z typowej polskiej pazerności. Do użydowienia namówił mnie narodowy szołmen Wojciech Cejrowski.", + "36312": "Zostałem Żydem zaraz po oderwaniu się od polskiej ziemi, tej, której nigdy nie sprzedamy cudzoziemcom. Zostałem Żydem, gdy rezerwując bilety zażyczyłem sobie \"kosher meal\". Bo, jak przekonywał Cejrowski, porcje koszerne są w porównaniu z chrześcijańskimi większe i smaczniejsze. Dla cięższej gramatury gastronomicznej trzykrotnie polskości się wyparłem.", + "36313": "Ale czujność pani przewodniczącej po porażce z poprzedniej sesji była wzmożona. Przedłożyła opinię prawną, że figa z makiem – głosowania tajnego w sprawie uchwał tego typu się nie zarządza. Na sali podniósł się szum, szmer, krzyk. Koniec końców przełożono głosowanie na kolejny raz. Proboszcz tylko łypnął okiem, że pani przewodnicząca taka niezguła.", + "36314": "Obelisk-płaskorzeźbę upamiętniający Jana Kochanowskiego wznieśli w 1885 r. Wielkopolanie w akcie sprzeciwu wobec narastającej germanizacji. Pomnik, zniszczony przez hitlerowców, został odbudowany w 1984 r.", + "36315": "Teraz poeta Kochanowski, zwolennik reformacji, będzie musiał ustąpić innemu poecie - amatorowi, z zawodu papieżowi.", + "36316": "Zopa i jej egzotycznie brzmiące międzynarodowe odpowiedniki, tj. Prosper, SmartyPig, Wonga, Mint, Wesabe, w przyszłości mogą się stać dla banków tym, czym na Zachodzie stał się dla sklepów muzycznych iTunes. Sprawić, że będą niepotrzebne.", + "36317": "Świat bowiem nie chce już dokarmiać tłustych finansowych świń.", + "36318": "Ciekawe, co by powiedziały \"autorytety moralne\" środowiska czwartej władzy, gdyby zaproponować jawne rejestry dziennikarskich korzyści? I tego, co dziennikarze darmo otrzymali? Pewnie taki pomysł skrzętnie przemilczą, bo obecne \"autorytety moralne\" zajmują się jedynie tropieniem wulgaryzmów i drastyczności w mediach. Korumpowania środowiska dziennikarskiego, nowej \"autocenzury\" nie dostrzegają.", + "36319": "Zosia12: Tak powstają teczki. Ankieta w rubryce dla hodowców jamników, „czy pomagasz psu wprowadzić członek podczas krycia”, a potem odpowiedź zamieszczają w listach pod artykułem „Oświadczenie posła Łyżwińskiego”.", + "36320": "TeżJajcarz:... To pierwszy przypadek w lewicowej paczce, by pies w interesach aportował... kaczce.", + "36321": "Pirx: To koszerne, jak i wegetariańskie żarcie szkodzi. Trzeba było jeść święcone.", + "36322": "Nieco wcześniej rzecznik odpowiedzialności zawodowej, powołując się na opinię biegłego, odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec dr. Henryka Laskowskiego. Z jego decyzją nie zgodził się dyrektor szpitala, który odwołał się do Naczelnej Izby Lekarskiej w Warszawie. Nadal przekonany jest, że realizowany program badawczy \"Milavit\" nie spełniał podstawowych wymogów formalnoprawnych.", + "36323": "W marcu - wskutek namolnych próśb ludu pracującego miast i wsi - partia przychyliła się do postulatu zachowania denata w nienaruszonym stanie po wieczne czasy. Anatom Worobjew i biochemik Zbarski mieli ten zamysł wcielić w życie. Zanim przystąpili do pracy, upewnili się w rozmowie z tow. Dzierżyńskim, że w przypadku niepowodzenia sami nie zostaną przeniesieni w zaświaty.", + "36324": "60 lat skończył legendarny przywódca pierwszej \"Solidarności\", eksprezydent Lech Wałęsa. I znów zapowiedział powrót do życia politycznego. Aby go obrzydzić społeczeństwu, dupowłazkie, prawicowe władze Trójmiasta zaproponowały, by tamtejsze lotnisko ochrzcić imieniem jubilata.", + "36325": "Rozpoczął się kolejny rok akademicki. Obserwatorzy wyższych uczelni zauważyli, iż spada zainteresowanie młodych obywateli RP studiami ekonomicznymi i prawniczymi, kształcącymi młode wilczki kapitalizmu. Wzrasta popularność psychologii i psychiatrii.", + "36326": "Rozmawiamy w pokoju widzeń Aresztu Śledczego przy ulicy Świebodzkiej we Wrocławiu. Jan M. wyluzowany, spokojnie zerka poprzez kraty. Siedzi już dwadzieścia sześć miesięcy, a końca sprawy nie widać.", + "36327": "– Ja w końcu wyjdę – stwierdza Gruby Janek – i założę fundację, pomagającą takim jak ja. Moja sprawa została przyjęta w Trybunale w Strasburgu, wpisano ją na listę, ma już numer.", + "36328": "Na stojąco czekały też dziesiątki butelek wina, whisky, rodzimych trunków, na leżąco wytworne zakąski zimne i gorące, a na wisząco 100 obrazów, które znalazły się w finale konkursu.", + "36329": "Pół godziny trwało czekanie na ministra lub telefon od niego: nie przyjadę, bo zatrzymały mnie doniosłe obowiązki. Albo też: pocałujcie mnie w dupę.", + "36330": "Chirurg-wydawca nie tylko ciął - sztukował również, wstawiając własne przypisy z nie cytowanych w danym kontekście dzieł Ojca Świętego. Np. w miejscu, w którym autorzy piszą, że kwestia aborcji stwarza konflikt między papieżem i światową opinią publiczną, wydawca wstawia przypis na pół strony, w którym przedstawia pogląd Jana Pawła II na sprawę życia nie narodzonego, wyrażony w \"Przekroczyć próg nadziei\".", + "36331": "Co się zaś tyczy stopnia generała Tadeusza Kaczora w węgierskiej Gwardii Narodowej, to jest to organizacja społeczna zorganizowana hierarchicznie. Fragment jej opisu powiada, że jest ona zdolna we współpracy z organami ochrony porządku i bezpieczeństwa oraz wojskiem zapewnić bezpieczeństwo republiki Węgierskiej.", + "36332": "Cała Polska na żywo w telewizji i w internecie 22 maja 2006 r. oglądała pożar kościoła św. Katarzyny w Gdańsku. Był to jeden z najciekawszych w ostatnich latach reality show: buchające wysoko płomienie, kłęby czarnego dymu, uwijający się na drabinach strażacy, strumienie wody płynące z sikawek. Trwało to ponad godzinę. I było newsem przez kilka dni. O pożarze pisaliśmy i my („NIE” nr 34/2006).", + "36333": "4.07.1610 dopieprzyli nasi Ruskim pod Kłuszynem. Pałubicki naczytał się historycznych książek i też by chciał. Czeka toteż niecierpliwie, kiedy wreszcie przyprowadzi mu Krzaklewski obiecaną husarię.", + "36334": "4.07.1890 odbył się na Wawelu kolejny (trzeci już) uroczysty pogrzeb Adama Mickiewicza. Przemieszczanie i celebrowanie trupów należy do naszych ulubionych narodowych rozrywek. Zresztą nic w tym zdrożnego. Rzecz mniej szkodliwa dla zdrowia niż na przykład palenie papierosów.", + "36335": "Wydatki: 4,5 zł za litr.", + "36336": "Ale po co ma się pakować w niepewny interes z podpałkami, skoro na pniu może sprzedać skażony spirytus za 6–8 zł za litr?", + "36337": "Zarobek ogniwa pierwszego: na każdym litrze od 1,5 do 3,5 zł.", + "36338": "Mankamenty: musi skombinować papiery na rozchód spirytusu. Dobrze, gdy ma sklep z drogerią. Wtedy może przepuścić przez skład odpowiednią ilość podpałki.", + "36339": "– To tatuś napisał. Taki żart – tłumaczyła Magda swemu 9-letniemu synowi Karolowi. Dzieciak wymazał litery. Wkrótce ktoś nabazgrał zielonym lakierem do paznokci: „Tęsknię za Tobą”.", + "36340": "– Nie zdrapuj to dowód – powiedziała chłopcu.", + "36341": "Napis czeka na policję. Karol zaczął moczyć się w nocy.", + "36342": "Magda, matka dwojga dzieci, uważa, że prześladowcą jest jej pierwszy kochanek, proboszcz parafii z powiatu Ryki (województwo lubelskie).", + "36343": "Będąc narodem polskim spodziewałbym się po premier Buzek, że jeszcze zanim wyjedzie na letnie wakacje, zapyta ona ulubioną swoją ludność przepojoną wiarą: Pomożecie? A ludność ochoczo odkrzyknie: Pomożemy! I wtedy gołębie oraz balony z AWS wzniosą się w niebo i uderzy też w nie śpiew: \"Boże coś Polskę\". Bis, bis, bis! Zakrzyknie ludność, biegnąc do urn głosować na AWS.", + "36344": "Urzędnik prasowy ambasady Austrii zdradził, że czynniki polskie wolałyby wariant szwajcarski. Jednakże rozmawiają, gdyż na owe polskie czynniki nacisk wywiera szpitalniczy zakon Oratorianów Miłosierdzia Bożego.", + "36345": "Jeżeli zwyrodnialec wszech czasów Josef Fritzl rzeczywiście dożywotnio leczony będzie w Polsce, świątobliwi szpitalnicy zapewnią mu nawet niemieckojęzyczne towarzystwo damskie. We „Wspólnym Domu” Oratorianów Miłosierdzia Bożego w Michosławach koło Radomia na oddziale zamkniętym izolowane są dwie takie panie.", + "36346": "Lewicowe „urzędasy” egzystują nadal w Sejmie, jeszcze w samorządach. Głównie w orbicie SLD, bo tylko ta partia okazała się zdolna wygrać niewielką reprezentację w Sejmie. I organizacyjnie nadal zdolna jest do tworzenia nowego sojuszu partii i organizacji lewicowych. Tyle że urzędową lewicą często brzydzą się „hobbici”. Bo przecież co to za lewica – pytają. I wspominają niedawne kompromisy i kompromitacje SLD.", + "36347": "Teresa Borcz, porwana w irackiej kolonii Polka, nie była znalezionymi, zmasakrowanymi zwłokami w Falludży. To pewnie porwana Angielka, cieszyły się polskie media.", + "36348": "Grzegorz Tuderek, współfundator bazyliki w Licheniu, autor lizusowskich artykułów chwalących premiera Millera, chce wydymać niepokornego podkarpackiego barona SLD Krzysztofa Martensa. Zapowiada się kolejna porażka kadrowa SLD.", + "36349": "Reklama: Nie trać czasu na lotniskach, z American Airlines dolecisz prosto do swego biura.", + "36350": "Tu jest z wiarą sklep bogaty, gdzie promocje i rabaty.", + "36351": "Kup różaniec poświęcony, na gwarancji, nie kradziony.", + "36352": "To jest mój debiut w kierowaniu kropidłem.", + "36353": "Jest chujowo, a będzie jeszcze Lepper.", + "36354": "Co tam bracie w polityce? Kwa, kwa, plusk. Dwóch Kaczyńskich, jeden Tusk.", + "36355": "– Chce pan napisać o tym artykuł? A po co?!", + "36356": "– No wie Pan, jeśli prokurator prosi postronną osobę o to, żeby go zastrzeliła, to chyba jest o czym pisać...", + "36357": "– Zachowywałem się spokojnie.", + "36358": "– Był Pan pijany i prosił Pan sąsiada, aby Pana zastrzelił?", + "36359": "– Tak, byłem, ale powiedzenie, żeby mnie zastrzelił, było na zasadzie: daj mi spokój.", + "36360": "W małym pokoju przedzielonym kotarą mieszka jeszcze młodsza o 4 lata siostra Krysi – Iwona.", + "36361": "Matka Krysi mówi o drugiej córce: – Zdecydowałam się na drugie, jak Krycha zaczęła chorować na serce. Jak mi jedno umrze, drugie będę miała, pomyślałam.", + "36362": "Gdy pytam o wymarzoną dla Krysi przyszłość, mówi: – Jakaś lekka, łatwa praca. Siedząca najlepiej.", + "36363": "Mogłaby być nawet leżąca, bo Krysia lubi leżeć. Na lekcjach głównie śpi.", + "36364": "Uczeni chcieliby mieć dostęp do dzienników, jakie Pius XII prawdopodobnie prowadził, oraz stenogramów z narad, jakie odbywał z najbliższymi współpracownikami. Analiza tych tomów - piszą katoliccy i żydowscy badacze po lekturze", + "36365": "11 tomów udostępnionych im akt - pozostawia bez odpowiedzi wiele istotnych pytań dotyczących roli Watykanu w czasach Holokaustu. Żaden poważny historyk nie może zadowolić się zredagowanymi, cząstkowymi dokumentami archiwalnymi jako materiałem, który miałby dostarczyć definitywnych odpowiedzi na stawiane pytania.", + "36366": "– Nikt Pani nie współczuł, gdy zaginął mąż...", + "36367": "– Tylko prości ludzie. Minister Janik nie pomógł nawet w zamieszczeniu komunikatów w programach poświęconych zaginionym. Nigdy nie miał czasu, gdy dzwoniłam. Najbardziej zabolała mnie sprawa najmłodszego syna. W czerwcu miał z klasą jechać na wycieczkę do Czech. 15 kwietnia złożyłam podanie o paszport. Nie dostałam go do tej pory. Widać uważali, że też ucieknie za granicę.", + "36368": "Kazirodztwo – zabawa dla całej rodziny.", + "36369": "Krótki kurs j. niemieckiego:", + "36370": "Ślad ryby na wodzie? Ribbentrop.", + "36371": "Czym się bawi dziecko na wycieczce autokarowej? Klockami... hamulcowymi.", + "36372": "Nie szczypta soli – szczypta kelnerki.", + "36373": "Ostatnia wizyta papieża w kraju została unieważniona. Papa był na dopingu.", + "36374": "Radio Maryja Fakty.", + "36375": "Płyniemy z Panem Tadeuszem Absolutnie Luksusową Łódką Bols z Wyborowym kapitanem Smirnoffem do Soplicowa w Lodowej Finlandii na zjazd Absolwentów z Żytniej.", + "36376": "Odpowiedź! Wychodząc z koncepcji dochodzimy do konkluzji, że nasze reperkusje są antyreferentne i interreferentne, a zatem determinizm polatywny w aspekcie środków retrospektywnych nie incydybuje się w kategorii absolutu.", + "36377": "Nie chcesz łykać lewej gorzały? Wal z dużych flaszek!", + "36378": "Nasz ekspert od nieprawego alkoholu twierdzi, że około 2/3 wódy na polskim rynku pochodzi ze źródeł nielegalnych. Krajowa Rada Przetwórstwa Spirytusu uważa, że najwyżej 25–30 proc.", + "36379": "Po kilku latach prania księżych gaci zaczęła coraz natarczywiej żądać umowy o pracę. Choćby takiej, jaką swego czasu parafia zawarła z mężem. Sens jej był taki, że kościelny sam płacił za siebie podatki, ale proboszcz przekazywał mu część uzyskanych od parafian wpływów.", + "36380": "– Jutro – obiecał proboszcz. – Jutro – mówił kolejnego dnia. Jedyne pieniądze, które zasilały domową kasę, dostawali synowie za kopanie grobów.", + "36381": "Inny polityk Samoobrony Stanisław Serwin na liście do sejmiku pomorskiego umieścił swoją córkę – 25-letnią Katarzynę.", + "36382": "Szczególne miejsca na listach mają kandydaci pozostający na bakier z prawem.", + "36383": "Na liście kandydatów PO do rady Poznania znalazł się 52-letni dyrektor jednej z poznańskich szkół średnich podejrzany o gwałt na 16-latce.", + "36384": "KSCM stworzyła w Czechach lewicę przeciwstawiającą się neoliberalnej polityce kolejnych rządów. Broniła praw pracowniczych, przeciwstawiała się udziale Czech w międzynarodowych awanturach organizowanych przez USA. Konsekwentna postawa dała wyniki. KSCM posiada sporą reprezentację w czeskim parlamencie i pięciu przedstawicieli w Brukseli. W dodatku 25 proc. społeczeństwa deklaruje poparcie dla tego ugrupowania.", + "36385": "Dzięki naszej konsekwentnej, wytrwałej krytyce posłowie RP mogą teraz szczać spokojnie.", + "36386": "Lać na wszystko.", + "36387": "Bez pośpiechu, bez zezowania, czy jakiś paparazzi nie zdejmuje ich oraz ich ptaków.", + "36388": "Oby tylko nasza krytyka olewania społeczeństwa, a nie pisuarów, była równie skuteczna.", + "36389": "Uroczyście niniejszym ogłaszamy, że w Najjaśniejszej narodziła się pierwsza nielegalna i podziemna gazetka protestująca przeciwko rządom e\"S\"manów.", + "36390": "Zbroimy się! 11-latek przyniósł do szkoły w Studziankach granat. Przyjechali saperzy, zabrali granat i zdetonowali go w bezpiecznym miejscu. Policjanci pojechali do domu ucznia i odkryli, że granat pochodzi z kolekcji tatusia. Składały się na nią: 4 granaty moździerzowe, granat F1, pocisk moździerzowy, szable, sztylety i bagnety.", + "36391": "Mszę na wzgórzu odprawił Glemp pod patronatem ewangelika Buzka. Była orkiestra wojskowa, kazania: Kaczorowskiego, Buzka, Matki Boskiej Senackiej Alicji Grześkowiak. Aż z wrażenia biskup Kraszewski, duszpasterz kombatantów, zgubił wśród czerwonych maków strój służbowy - ornat i sutannę. Na szczęście towar ten nie jest chodliwy u włoskich paserów i kombinezon biskupa szczęśliwie się znalazł.", + "36392": "Palikot z kolei podjął walkę z Sierpniem ’80, który okupował jego biura poselskie. Palikot ma do Sierpnia jedenaście postulatów. Ostatni brzmi: „Zerwanie przez związki zawodowe wszelkich anarchizujących życie w kraju form współpracy politycznej z Prawem i Sprawiedliwością!”. Akurat Sierpień ’80 i związana z nim radykalnie lewicowa Polska Partia Pracy mają z PiS-em tylko jedną rzecz wspólną – jest to opinia o Palikocie.", + "36393": "Ta historia mogła się zdarzyć tylko w Polsce. Przed sądem w Opolu stanie ginekolog Dariusz P. Zdaniem prokuratury wmawiał pacjentkom, że są w ciąży, i wyłudzał od nich pieniądze za fikcyjne zabiegi aborcyjne.", + "36394": "W jednym z krakowskich hoteli szalał 21-letni turysta z Norwegii. Uruchomił trzy gaśnice proszkowe i hydrant. Ewakuowano 200 gości hotelowych. Straty oszacowane zostały na blisko 100 tys. zł.", + "36395": "Ani nauczyciele z IX LO, ani też policja nie wiedzą, dlaczego Piotr zrobił to, co zrobił.", + "36396": "Są jednak tacy, którzy to wiedzą. Nawet bardzo dokładnie.", + "36397": "Dwa dni po tragedii Janusz Wolniak, szef regionalnego sekretariatu nauczycielskiej \"S\", zwołał konferencję prasową, na której oświadczono, że atakowi na nauczycielki winne są: liberalizacja naszego życia i wzrastająca rozwiązłość obyczajów.", + "36398": "Szybkie śniadanko, czyli dwie kanapeczki i herbata w torebce. Na ulotce dołączonej do opakowania zapewnienie, że „listki tej szlachetnej herbaty zbierane są ręcznie u stóp Himalajów o ściśle określonej porze po to, by dać Ci wykwintny smak naszej herbaty”. Nie wiedziałem, że u stóp Himalajów leżą stare sienniki, bo smak tego gówna jako żywo przypomina zleżałą słomę. Kłamią, skurwysyny. Kupili jakieś zmiotki w ruskiej hurtowni i zbijają na mnie kasę.", + "36399": "Następnie pojawia się Lech Wałęsa.", + "36400": "Baran Wałęsa wyrysowany jest z Matką Boską w klapie i policyjną pałą w kieszeni.", + "36401": "Następnie dzieci są uświadamiane, że Aleksander Kwaśniewski był świniakiem tłustym i różowiutkim, niestroniącym od wódki. Gdy miał świńskiego kaca, to po grobach się przewracał. Świniak ten jest kumplem Ałganowa. W trakcie rządów świni Kwaśniewskiego polskimi kurami rządziły także sępy i barany.", + "36402": "W jednej z wsi w powiecie działdowskim 23-letni mężczyzna zgwałcił 44-letnią matkę. Kobieta nie chciała wzywać policji. Pożaliła się jednak sąsiadce, która, poruszona jej dramatem, zadzwoniła na komendę.", + "36403": "W Lesznowoli w powiecie grójeckim brat rzucił się z nożem na brata. Poranił go i stanie za to przed sądem. Do kłótni między braćmi doszło w czasie ubierania do trumny zmarłej babci.", + "36404": "Wziął brykę, której nawet nie widział. Miał zresztą z tego powodu same nieprzyjemności. Nie dość, że uznano, iż samochód Maryjana poszedł w ręce wroga \"Solidarności\", który w swej Jordanowskiej Fabryce Armatury Valvex S.A. miał dwa lata wcześniej spór z załogą, to jeszcze wypominano mu, że powinien zabulić za autko co najmniej 100 tys. baksów.", + "36405": "Prawda o aresztowaniu Andrzeja S. nie kryje żadnych psychologicznych zagadek.", + "36406": "Dlaczego wpadł? Najwidoczniej miał tego dość – przypuszcza w gazetach Zbigniew Lew Starowicz, seksuolog. – Mógł sam podrzucić na śmietnik podejrzane zdjęcia i zadzwonić na policję z donosem na siebie. Jak seryjny zabójca, który podświadomie pragnie być schwytany i skończyć z popełnianiem mordów...", + "36407": "Pogoniony z Poznania Lipman dostaje na otarcie łez Częstochowę i członkostwo we władzach ZGWŻ. Koncentruje się po części na opisanej w \"Rzeczpospolitej\" działalności – zakłada fundację dobroczynną (w której zarządzie zasiadł wraz z własną córką) stanowiącą w istocie potężny holding oparty na odzyskanych nieruchomościach.", + "36408": "Unijna forsa gryzie tylko rolników. Kumacie reklamę Agencji Modernizacji Rolnictwa, co chodzi w „Jedynce”. No. Na wiochy do rolników, żeby składali wnioski o dopłaty bezpośrednie z Unii, jeździli i ludzie z Agencji, i z banku BGŻ (na konta w BGŻ ma spływać szmal z UE). Jeździł też mój kolo bankowiec.", + "36409": "– Na stałe współpracuje z nami sześć polskich zakładów pogrzebowych, dorywczo – znacznie więcej – mówi dyrektor Lacina.", + "36410": "Obcowanie – nawet w tak eschatologicznych okolicznościach – z Czechami, narodem pogodnym – wpływa krzepiąco na żywych Polaków. Koleżance zwiedzającej krematorium polski przedsiębiorca pogrzebowy oświadczył: – Jakby moi chłopcy do trumny ubierali taką dziewczynę jak pani, to by jeszcze poużywali.", + "36411": "W sprawie Halberdy jest wiele pytań. Dlaczego budowniczego diecezji potraktowano gorzej niż gorszącego parafian księdza dziecioroba? Normalnie Kościół kat. chroni swoich ludzi, nawet jeśli są alkoholikami, dziwkarzami, mordercami. Nad Halberdą nie rozpiął parasola. Mógł oszczędzić mu upokorzeń przenosząc do zacisznej parafii na drugim krańcu Polski. Albo schować w ustronnym włoskim klasztorze.", + "36412": "13 grudnia 2009 r. będzie w Pabianicach referendum. Nie zorganizowano go z powodu widma bankructwa samorządu, ale podwyżek wprowadzonych przez oczyszczalnię. Prezydent i rajcowie z Pabianic nie mogli wyjść naprzeciw woli narodu i obniżyć opłat, bo oczyszczalnia należy do Łodzi. Za to w wyniku referendum mogą stracić fotele.", + "36413": "Prezydent powiedział, że się tym nie martwi. Ma wnuczkę w takim wieku, że można się już z nią bawić.", + "36414": "Właścicielowi klubu Mariańska grozi za rozpijanie nieletnich do 2 lat więzienia, wysoka grzywna i cofnięcie koncesji na sprzedaż alkoholu. Co prawda Zdzisław Janiszewski, właściciel klubu, twierdzi, że nie sprzedawał alkoholu małolatom, bo oni już przyszli wstawieni. Jakiś winny jednak być musi.", + "36415": "Restauratorom z Łodzi i okolic radzimy sumiennie sprawdzać, czy wśród gości nie ma pijanych pociech jakichś notabli.", + "36416": "Pierwszą rzeczą, którą detektyw robi po uzyskaniu od klientki danych męża oraz danych podejrzanych o sypianie z nim kobiet, jest wejście na portal nasza-klasa.pl.", + "36417": "Tępe łby zamieszczają zdjęcia. Bez kochanki, ale obok tej samej palmy, przy której wygina się ona – na zdjęciu na swoim profilu.", + "36418": "W internecie jest o wiele więcej informacji niż widać gołym okiem.", + "36419": "Pewnego wieczoru wpadł dzielnicowy, pytając jak zwykle o brata Małgorzaty. Nagle wzrok funkcjonariusza padł na pudło z płytami kompaktowymi bez hologramów. Płyt było 181, wobec czego dzielnicowy przez radio wezwał posiłki. Sam zajrzał do pokoju, w którym spało niemowlę, po czym pokazał domownikom jakiś słoik z żółtą substancją: \"Plastik! Materiał wybuchowy!\".", + "36420": "Próba przekroczenia granicy Rzeczypospolitej przez grupę kolarzy spod znaku UPA wywołała ogólnopolskie oburzenie. Oburzamy się, że prezydent Juszczenko stawia pomniki Banderze i pielęgnuje pamięć o nim i jego bandziorach. A przecież prezydent Kaczyński odsłaniał kiedyś pomnik Ognia i wtedy prawie nikt nie był oburzony. Co za obłuda.", + "36421": "Luty 2007 r.", + "36422": "O Krzysztofie opowiada właściciel firmy ochroniarskiej.", + "36423": "– Nauczyciel entuzjasta. Po godzinach dorabiał u mnie. Dam sobie rękę obciąć, że na panny nie leciał. Chciałem zeznawać w jego sprawie, ale sąd nie był ciekaw. Jest na wolności, pod warunkiem że znajdzie pracę. Jako karany może się zatrudnić najwyżej na posadzie dozorcy swojej żony.", + "36424": "23 osoby zadeklarowały, że nie wezmą udziału w wyborach - blisko połowa z nich jest rozczarowana rządami AWS, a czwartą część rozczarowało całe dziesięciolecie przemian w Polsce. 8 osób nie widzi szans na poprawę swojej sytuacji ekonomicznej. 3 osoby z tych, co nie pójdą do urn, właściwie zagłosowałyby na Kwacha, ale powstrzymuje je od tego owczy pęd.", + "36425": "Potencjalnym, przyszłym członkom jednego, grubego SLD przedstawiano jedynie wizję dużej, sprawnej partii, ale nie było mowy o jej programie.", + "36426": "Klucz do przekręcenia SLD w nową jakość jest w SdRP. Czy kierownictwo SdRP zdecyduje się, aby \"sztandar wyprowadzić\" i zamienić się w SLD? Kto teraz ów sztandar wyprowadzi? Jak odbiorą to członkowie SdRP? Od tego zależą losy SLD.", + "36427": "Początkowo urzędnicy miejscy, marszałkowscy i wojewódzcy w Gdańsku myśleli, że Muzeum Wojny i Muzeum Pola Bitwy to jedno i to samo, choć pod różnymi nazwami. Tusk też tak początkowo myślał lokalizując Muzeum Wojny na Westerplatte. Ale nie! W zamyśle ludzi zaplecza pana premiera to dwie oddzielne inicjatywy.", + "36428": "Oprócz okradania opolan eseldziaki kantowały również kumpli w interesach. W prokuraturze stawił się rozżalony właściciel jednej z firm wykonującej prace przy budowie obwodnicy miejskiej. Opowiedział, jak to koledzy z ratusza zrobili go w bambuko. Obiecali mu, że wygra kolejny przetarg. A że facet był zapobiegliwy, zakupił więc masę specjalistycznego materiału, zapożyczył się w banku. Przetarg wygrał jednak kto inny. Przedsiębiorca wpadł w długi. Prokuratorzy kazali mu przyjść kiedy indziej.", + "36429": "TV pokazała Rumin między innymi z powodu ronda Zdzicha – tak nazwano zbieg ulic Stokrotkowej, Rumiankowej i Topolowej. Skąd nazwa?", + "36430": "Ciszak: – Bo jest mieszkaniec wioski imieniem Zdzisław, który miejsce to sobie obrał na osobiste rozmowy z panem Bogiem. Czy na trzeźwo? No, nie wiem, ale żeby prowadzić intymne rozmowy, niekoniecznie trzeba być trzeźwym.", + "36431": "Tablica z nazwą ronda też przepadła.", + "36432": "Chodzi o przedsiębiorstwo z tradycjami, założone jeszcze przez ojca pana Piotra. Dziś w biznesowej działalności wspiera młodzieńca mamusia. Zanim została bieznesłumen, przez ćwierć wieku chodziła w todze i w imieniu RP rozstrzygała o winie i karze. Robiłaby to do tej pory, ale sąd dyscyplinarny pozbawił ją prawa do wykonywania zawodu z powodu zbyt bliskich związków ze światem przestępczym.", + "36433": "No i co teraz? Z woli, katolickiego w 95 proc., narodu powstała taka sprzeczność, że katolicki kler miałby wszechogarniać pogańskie państwo? A prezydent, mianowany neopogańskim, zobowiązany będzie oto do sterczenia na kościelnych ceremoniach?", + "36434": "Kler sam na siebie zastawił polityczne sidła. Wybory prezydenckie 1995 r. traktuję więc, jako pointę walki z klerykalizmem, którą prowadzimy od 5 lat.", + "36435": "Wielu polityków odwiedził starszy pan. Inteligent. Znawca problematyki bieżącej. Oferował swoje usługi. Nieodpłatnie. Pisze przemówienia, opracowania, ekspertyzy. Wszystko, na każdy temat. Był wiarygodny. Oczytany emeryt walczący z czasem. Społecznik, któremu po siedemdziesiątce zabrakło zajęć.", + "36436": "Szybko okazało się, że jest nieobliczalny. Potrafił wszędzie wejść bez zaproszenia. Bez przepustki wdzierał się na konferencje prasowe w Sejmie, przedstawiał się jako \"wysłannik posła\", a następnie wygłaszał mowy mało dodające powagi jego wybrańcowi.", + "36437": "Skąd się wzięło przekonanie, że Jolanta Szczypińska była wybitną działaczką podziemia zawzięcie prześladowaną przez Służbę Bezpieczeństwa? Trudno dociec.", + "36438": "W obszernym reportażu o Szczypińskiej zamieszczonym w „Wysokich Obcasach”, dodatku do „Gazety Wyborczej”, cytowane są słowa Jarosława Kaczyńskiego o tym, że była to najbardziej represjonowana kobieta w latach 80.", + "36439": "Jak wiadomo, naukowcy z firmy Advanced Cell Technology (ACT) ogłosili 25 listopada 2001 r., że udało im się stworzyć metodą klonowania sześciokomórkowy ludzki zarodek. Prezydent Bush natychmiast zaapelował do amerykańskiego Senatu o uchwalenie ustawy zakazującej wszelkich prób klonowania ludzi. Następnego dnia przedstawiciel prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego ojczulek Anatolij Ilin poparł Busha zapowiadając, że każdy prawosławny, który będzie uczestniczył w eksperymentach z klonowaniem ludzi, zostanie wyklęty.", + "36440": "Nikt nie wie, jak będzie wyglądać jego życie po życiu. Działacze Stowarzyszenia Poszkodowanych przez III Rzeszę przynajmniej wiedzą, że poleżą godnie i na właściwym miejscu.", + "36441": "Kto w Polsce położył największe zasługi dla Polaków poszkodowanych przez III Rzeszę?", + "36442": "To panowie Marian Nawrocki i dr Karol Gawłowski z rodzinami, bez których ich krwawa praca na rzecz Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę byłaby mniej efektywna.", + "36443": "Pół godziny później Zygmunt Omietoński przyjął nas za biurkiem pod krucyfiksem i z ubiegłorocznym kalendarzem Banku Gospodarki Żywnościowej, z doklejoną karteczką, z której mogło wynikać, że General Business Konsorcjum jest częścią szacownego BGŻ. W trakcie rozmowy telefon dzwonił nieustannie , co tworzyło wrażenie, iż za drzwiami niebawem stanie kolejka zainteresowanych pożyczkami.", + "36444": "Reforma systemu oświaty klerykała Handke setkom tysięcy dzieci, przeważnie i tak pozbawionych większych szans z powodu mieszkania na wsi, uniemożliwi w praktyce awans kształceniowy. Ponad połowa studentów studiuje w płatnych szkołach prywatnych, a roztoczone przed nimi dobrodziejstwa kredytów wprawiają w osłupienie ekonomistów nawet w bogatych krajach. Propagandowa hucpa tylko o krok wyprzedza cichy i niekonstytucyjny zamysł Balcerowicza - wprowadzenia odpłatności za wszystkie typy studiów.", + "36445": "Pudło. Jerzy Hausner z Partii Demokratycznej przyniósł na konferencję prasową trzy kartony symbolizujące programy gospodarcze trzech partii. Karton z napisem PO był pusty, w kartonie PiS było siano, a w kartonie demokratów.pl czekoladki w sreberku.", + "36446": "Sekta. Bogusław Rogalski, eurodeputowany z LPR: – Byłem członkiem sekty Romana Giertycha, Bogu teraz dziękuję, że doznałem olśnienia i z niej występuję.", + "36447": "– Piękna i inteligentna, muza, w dodatku zakochana…, ale w końcu nie Stiller, tylko Kaczyńska. Skąd nadciągnęła konkurencja?", + "36448": "– Rajmund Kaczyński był już absolwentem politechniki.", + "36449": "– Jadwiga Jasiewicz nad romantycznego poetę przedłożyła więc twardo stąpającego po ziemi inżyniera? Ujawnił się jej pragmatyzm kobiecy?", + "36450": "– Może nie walczyłem o nią tak, jak na to zasługiwała.", + "36451": "Podległa marszałkowi województwa mazowiecka jednostka wdrażania projektów unijnych decydująca o tym, która firma, samorząd czy organizacja społeczna otrzyma wsparcie z Brukseli, obsadzona jest przez działaczy PO i ich rodziny. Anna Neska z wydziału administracyjno-gospodarczego dostała pracę dzięki teściowej Elżbiecie Nesce, radnej PO na warszawskich Bielanach.", + "36452": "Opowiada poseł: Nie biłem się z Gasińskim, tylko usiłowałem go zatrzymać. Wcześniej otrzymałem od niego SMS-a pod hasłem: \"mam broń. Jestem w sejmie\". Pomyślałem, że coś trzeba z tym zrobić. Dlatego umówiłem się z nim w restauracji i zawiadomiłem policję. Jak zobaczył radiowóz, to dał w długą. Ruszyłem za nim. No i szyba poszła.", + "36453": "Jakie powinny być konsekwencje tego, że Wassermann został niezgodnie z prawem mianowany prokuratorem krajowym? Kaczor świadomie, aby zapewnić kumplowi posadę, olał urzędującego premiera, złamał ustawę – powinien odpowiedzieć za to przed Trybunałem Stanu. Dla Wassermanna, a raczej dla podjętych przez niego decyzji – że są nieważne. A podejmował ich sporo, m.in. w sprawach kadrowych i dyscyplinarnych. W Ministerstwie Sprawiedliwości głowią się teraz, co z tym fantem zrobić.", + "36454": "Jak w Polsce ma być normalnie, jeśli policjant wymusza haracz od zakonnicy?", + "36455": "Funkcjonariusze Wydziału Wewnętrznego Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu 21 września rankiem zawinęli do kibitki Sebastiana K., swojego kolegę po fachu z Kamiennej Góry. Po przewiezieniu do Jeleniej Góry prokurator postawił mu zarzuty żądania i przyjęcia korzyści majątkowych. Ponadto zastosował środek zapobiegawczy w postaci zakazu opuszczania kraju, zawieszenia w czynnościach służbowych oraz poręczenie majątkowe w wysokości 10 tys. zł.", + "36456": "Ostatnio wojewoda wpadł podobno na kolejny rewolucyjny pomysł - w dyscyplinie bardziej kulturalnej. Przejmie od stołecznych samorządów Bogusia Kaczyńskiego razem z teatrem \"Roma\". Tylko po to, by go zaraz potem przekształcić... w spółkę. Ma to być sposób na znalezienie dla Bogusia forsy i wyciągnięcie go z łap radnych, którzy w działalności bożyszcza staruszek dopatrzyli się kryminalnych przewałów (\"Kaczyński wszystkich Polaków\", \"NIE\" nr 19/98).", + "36457": "Czytając program wyborczy Piotrowicza można nabrać niesprawiedliwego wrażenia, że chodziło mu tylko o to, by za darmo rozreklamować wkładki do butów. Bo też do opisu ich niezwykłych cech ograniczał się P. podczas darmowych występów w ogólnopolskim radiu i w telewizji.", + "36458": "Aresztowany w banku Szczygielski, tak samo jak \"radca\" Szczygielski, ma podwójne obywatelstwo polskie i austriackie, paszport konsularny oraz wiedeński adres. Na dodatek, gdy go zatrzymano, usilnie domagał się kontaktu ze swoim przyjacielem \"Krzysiem Rutkowskim\", też zresztą wiedeńczykiem z meldunku, miłośnikiem samochodów z profesji i od czasu do czasu samochodowym handlarzem, co sprawdziliśmy.", + "36459": "31.03.1146 proklamowana zostaje II krucjata. Nie ma co się denerwować. Będzie ich jeszcze pięć. Potem były wojny religijne. Teraz z kolei proponuje się nam rechrystianizację. Tak toczy się światek.", + "36460": "1.04.286 mianował Dioklecjan Maksymiliana współcezarem. Potem chciał go odwołać ze stanowiska, ale rzecz jasna przyjaciel się wypiął. Dzielenie się władzą to zawsze prima aprilis. Nie zawsze wiadomo tylko, kto komu figla płata.", + "36461": "– Miałam dwa zabiegi – biust i biodra.", + "36462": "– Ludzie, z którymi rozmawiałem o transseksualizmie, generalnie nie mają nic przeciwko operacjom zmiany płci, ale nie rozumieją jednego – dlaczego tacy ludzie jak Ty czy Miriam nie poddają się operacji usunięcia penisa?", + "36463": "– Zazwyczaj jest to związane z finansami. To koszt rzędu 10 tysięcy funtów.", + "36464": "Powoli wygasają konflikty między różnymi grupami młodzieży w mieście, policja polubiła punków, nobliwi obywatele z pobłażaniem patrzą na kolorowe czuby. Nawet żule, gdy wpadną na dworzec, leją ich jakoś łagodniej, tylko dla zasady.", + "36465": "Przed wyborami samorządowymi lewica kłamała, że gdy tylko obejmie władzę, ludność odczuje, że można rządzić lepiej.", + "36466": "Rodzina Chmurów zręcznie z niej wybrnęła. Pani Anna została zastępcą dyrektora, a jej dotychczasowy zastępca – dyrektorem.", + "36467": "Ustawa antykorupcyjna stanowi, że osoba pełniąca funkcje publiczne nie może prowadzić działalności gospodarczej, również jako przedstawiciel czy pełnomocnik przedsiębiorstwa. Złamanie tego zakazu powinno spowodować odwołanie faceta z funkcji. Ale nie w powiecie dębickim.", + "36468": "IPN pierze mózgi już w przedszkolu.", + "36469": "Instytut Pamięci Narodowej nie ustaje w wysiłkach, by udowodnić, że jest instytucją nikomu do niczego niepotrzebną. Jedyne, co mu dobrze wychodzi, to nachalna propaganda na prawicowych usługach. Pod koniec lutego zakończył się kolejny etap III ogólnopolskiego konkursu historycznego dla szkół ponadpodstawowych. Tytuł był długi: „Nadzieje i rozczarowania... Społeczeństwo polskie w czasach Gomułki i Gierka. Doświadczenie świadka historii”.", + "36470": "Oświecona Europa płaci polskim szamanom – do tej pory 8 mld zł.", + "36471": "Jestem proboszczem liczącej 1180 osób parafii, która posiada zabytkowy kościół wpisany do rejestru zabytków. Chcę wyremontować organy i kupić nowe ławki. Jak uzyskać pomoc UE? – pyta ks. Andrzej Pieka.", + "36472": "Postanowiliśmy wyremontować zniszczony dom pielgrzyma i zamienić w hotel. Czy możemy liczyć na euro? – docieka inny.", + "36473": "Nieżyczliwi twierdzą, że wojewoda chorował inaczej. Zamiast cichutko leżeć pod monitorem, na niektóre noce znikał w dyżurkach lekarskich, skąd dochodziły rozbawione głosy; inne spędzał w domu.", + "36474": "13 grudnia 1995 r., ok. godz. 22.00, były ordynator chirurgii onkologicznej, Leszek Milanowski, usłyszał na kardiologii dziwne hałasy. Przypominały mu libację alkoholową. Wyróżniały się głosy dyrektora Suchanka, byłego wojewody oraz lekarza dyżurnego.", + "36475": "– Mówię ci, one same tego chcą – stwierdza Paweł. – Robię to tylko z nudów. Łatwo przecież znaleźć dziewczynę.", + "36476": "– Ocieraczem jestem tylko przez kilka miesięcy w roku – słyszę od wstającego Romka. – To letni sport. I lepiej nie pytaj, co robię zimą.", + "36477": "Pani mecenas powołała się na relacje organizatorów spisku: Zgodnie z publicznymi wyjaśnieniami ww. osób w dniu 25 marca 1957 r. reprezentanci Belgii, Francji, Holandii, Luksemburga, Niemiec i Włoch podpisali czyste kartki papieru oprawione w sposób wprowadzający ich w błąd co do zawartości dokumentów jakie podpisują. W tym stanie rzeczy zasadnym jest wniosek, że w dniu 25 marca 1957 r. podpisano czyste kartki papieru, a nie umowę międzynarodową niosącą skutki prawne.", + "36478": "Znajdziemy wyjście satysfakcjonujące wszystkich – obiecało Ministerstwo Skarbu. Na dowód dobrej woli natychmiast odwołało z rady nadzorczej dwóch największych banachożerców, w tym Poczobutta. 2 czerwca 2007 r. rada nadzorcza w nowym składzie powtórnie odwołała jednak Banacha.", + "36479": "4 czerwca, poniedziałek. Trwa akcja protestacyjna. Zakład oflagowany, pod drzwiami pikieta. Sklejka, która była tegorocznym pewniakiem do prywatyzacji, nie ma żadnego szefa.", + "36480": "Pewne jest tylko to, że wprawdzie zło to wróg jak skurwysyn, jednak zwalczanie zła nie oznacza czynienia dobra.", + "36481": "Wreszcie! Na równi z innymi mediami, redakcję \"NIE\" zaproszono do dyskursu nad lustracją i dekomunizacją. Dyskusję wywołał przybyły do Warszawy pastor Joachim Gauck, seksowny 56-latek - pełnomocnik rządu Niemiec do spraw dokumentów STASI. Pastor zaszczycił już raz tygodnik \"Wprost\". Także poprzedni Sejm i Senat. Tym razem gościła go prywatna Wyższa Szkoła Dziennikarstwa.", + "36482": "Cała nadzieja na przerwanie szaleństwa tworzenia urzędów centralnych tkwi w prezydencie. Na razie jedynie weto Kwaśniewskiego może powstrzymać pazernych awuesiarzy, którzy mnożąc urzędy rozbudowują dla siebie przechowalnię. Wyborca, który nie będzie głosował na AWS, w zamian będzie na nią płacił.", + "36483": "– Do wyborów nie wypiję piwa strong, a bardzo je lubię – przyrzekł lider Samoobrony. Ten sam Lepper zapowiedział, że posłanka Renata B., oskarżona o fałszowanie podpisów na listach z poparciem wyborczym, znajdzie się na pierwszym miejscu listy wyborczej Samoobrony w Wielkopolsce. Zdaniem Leppera sprawa Beger to nie takie pospolite przestępstwo, żeby nie mogła startować w kolejnych wyborach.", + "36484": "Panowie Michał Seweryński, minister nauki i szkolnictwa wyższego, i Jarosław Pinkas, wiceminister zdrowia, oraz pani Helena Pietraszkiewicz, wojewoda łódzki, wstąpią wkrótce do Międzynarodowego Zakonu św. Jerzego.", + "36485": "Dama Helena oraz kawalerowie Michał i Jarosław zostaną pasowani na rycerzy według średniowiecznego rytuału. Przysięgną, że stać będą na straży wiary chrześcijańskiej i praktykować cnoty rycerskie: wiarę, miłosierdzie i bezinteresowność. Potem zostaną dotknięci mieczem sprawiedliwości i ostrogą przez wielkiego mistrza Janosa Karaszy-Kulina.", + "36486": "Młody wiek może i stanowi atut, ale tylko w tańcach.", + "36487": "Jarosław Kaczyński ruszył w Polskę. Rozpoczął kampanię mającą przywrócić mu władzę. Poparcie dla PiS spadło więc do 16 proc.", + "36488": "Rozpoczynam objazd po całym kraju, który będzie trwał cały rok i obejmie wszystkie okręgi wyborcze – zapowiedział Jarosław Kaczyński na początku stycznia. Obietnicę zaczął spełniać na początku lutego.", + "36489": "Ubezpieczyłeś auto? To ubezpiecz siebie od kontaktów z ubezpieczycielem.", + "36490": "Na początku lipca narzeczony pani Kingi K. pożyczył od niej ślicznie lśniącego w słońcu Mercedesa. Niestety, z jakichś powodów stuknął nim w inny automobil.", + "36491": "Samochód był w pełni ubezpieczony w Hestii. Także assistance. Właścicielka zatelefonowała więc po pomoc drogową do swojego ubezpieczyciela. Merol został zholowany do firmy Seat Euromarketing.", + "36492": "Doniesienia zaczerpnięte zostały w dobrej wierze z prasy lokalnej jako godne upowszechnienia.", + "36493": "Białystok – miasto, w którym tysiące wymieniają na miliony.", + "36494": "Kapitał początkowy – 36596 zł.", + "36495": "Kapitał końcowy – kilka milionów złotych. Powiedzmy, że chodzi o 5 mln zł.", + "36496": "Czas trwania operacji – 13 lat. Nakłady intelektualne – żadne. Ryzyko – żadne.", + "36497": "Wielu z nich ma na koncie drobne grzechy, które w oczach Kamińskiego i spółki urastały do rangi najpoważniejszych przestępstw. W nieoficjalnych rozmowach sami prokuratorzy przyznają, że przedłużają śledztwa, bo a nuż wypłyną jakieś nowe fakty albo znajdzie się jakiś haczyk w dokumentacji szpitalnej, ale zdają sobie sprawę, że z dużej chmury i tak spadnie mały deszcz.", + "36498": "– A jeśli kobieta byłaby na środkach antykoncepcyjnych, też by Pan jej odmówił?", + "36499": "– Według autorów niedoszłych zmian konstytucyjnych hormonalne środki antykoncepcyjne powinny być zakazane jako absolutnie przeciwwskazane w ciąży. Odmówiłby flegaminy, bo żadne środki nie zapewniają całkowitej ochrony przed ciążą.", + "36500": "– Lekarz ogólny nie byłby już nam wtedy potrzebny?", + "36501": "To właśnie nasza Polska, nowa Rzeczpospolita, Coraz bardziej podzielona, coraz bardziej rozbita.", + "36502": "Bezrobocie wciąż narasta, coraz trudniej jest przeżyć, AIDS i głupota coraz bardziej się szerzy.", + "36503": "Gumiś znowu jakieś bomby podkłada, Policja jak zwykle niewinnych ludzi okłada.", + "36504": "Podwyżki cen, podatki coraz wyższe, Emerytury i renty za to coraz niższe.", + "36505": "Korupcja osiąga punkt zenitalny.", + "36506": "Kościół prostuje mój kręgosłup moralny.", + "36507": "I wreszcie nadejdzie czas \"obcinania\". Godzina dziesiąta minut trzydzieści. Oficjalnie cały Sejm RP śpi. Rozpoczyna się w każdym klubie poselskim \"obcinka\".", + "36508": "W klubie SLD \"dziadek-poseł\" Oleksy mówi uroczyście: Telewizja informuje, że \"posłowie-koty\" to luje, chuje, mruczki, kokony, falusie, dżdżownice, fajfusy, ogony. Ty \"pośle-kocie\" Gadzinowski wystąp.", + "36509": "17 grudnia 2001 r. zwolniono z aresztu ostatnich siedmiu oskarżonych, oficjalnie dlatego, że dosyć już się nasiedzieli, a świadków, których mogliby zastraszyć, już przesłuchano.", + "36510": "29 kwietnia 2002 r. sąd wydał wyrok. 4 lata dla Dariusza Janiaka, 3,5 dla Arkadiusza Wełny, 2,5 dla Pawła Pawlaka, 2 dla Sebastiana Zielińskiego. Resztę potraktowano \"zawiasami\" i grzywną.", + "36511": "W cywilizowanym świecie sprzedaż tytułu nie jest prosta. Uznano, że prasa jest istotnym elementem życia społeczno-gospodarczego i nie może ona podlegać wyłącznie prawom wolnego rynku. Dziennikarskie związki zawodowe mają wiele do powiedzenia – jeżeli nie godzą się na sprzedaż gazety, właściciel może im skoczyć. U nas piszący traktowani są jak trzoda.", + "36512": "Roman Graczyk w artykule pt. \"Tenor traci głos\"\", opublikowanym w \"Wyborczej\" (173/98 z 25 lipca), krytycznie zauważył, że: Wiceminister Romuald Szeremietiew (AWS) obwieszcza dziennikarzom - z pominięciem ministra Janusza Onyszkiewicza (UW) - że będzie zabiegał na forum rządu o wypożyczenie od Amerykanów myśliwców F-16 i F-18.", + "36513": "Wcześniej główny inspektor nadzoru budowlanego nakazał cofnięcie decyzji burmistrza. Właściciel zakładu Dar Trans (firma wywożąca i składująca odpady) odwołał się do NSA, lecz jego skarga została odrzucona. Zatem autorytetem NSA, wojewody mazowieckiego i głównego inspektora nadzoru budowlanego zostały potwierdzone nasze oskarżenia sprzed ponad dwóch lat.", + "36514": "Komu w tej sytuacji wierzą gliny? Oczywiście Ewie L., ich sponsorce. Na podstawie jej zeznań 28 kwietnia 2003 r. Prokuratura Rejonowa w Łowiczu skierowała do sądu akt oskarżenia przeciw mężowi sekretarki zarzucając mu, że groził Ewie L. popełnieniem przestępstwa na szkodę jej i osób jej najbliższych.", + "36515": "Po wyborach wice-Mańków w e\"S\"mańskim kierownictwie zrobił się przechył katolickonarodowy, co wywołało pierwsze pomruki niezadowolenia. Lider Ruchu Stu uprzedził, że oni też mają swoje non possumus. Pogróżkowy ton pod adresem duce podtrzymał A. Hall. Jak to on - falsecikiem, ale zawsze. No, a kudy jeszcze do uzgodnień programowych, a przede wszystkim do podziału miejsc na listach wyborczych.", + "36516": "Klemens Ścierski, minister przemysłu i handlu, do posła Ryszarda Bugaja: \"... wiem, że Pan mnie nie lubi\" (wesołość na sali).", + "36517": "Ryszard Bugaj: \"Dlaczego? Ja nawet premiera Oleksego lubię\".", + "36518": "Lech Wałęsa, w czasie spotkania z Prezydium Sejmu i Konwentem Seniorów: \"Proszę nie dotykać prezydenta, nie wchodzić mu na odcisk, bo jak przydzwonię, to będzie źle\".", + "36519": "– Aż miło się robi. Ale studenci nadal nie potrafią rozwinąć skrótu LiD.", + "36520": "– Przecież są wakacje, gdzie pani spotkała studentów? Ja ich spotkałem na Mazurach. Mówili, że trzymają za mnie kciuki, że nie takiej Polski się spodziewali w pierwszej dekadzie XXI wieku.", + "36521": "Art. 12.", + "36522": "1. Zakazane jest istnienie stronnictw politycznych i innych organizacji odwołujących się w swoich programach do liberalnych, demoliberalnych, kosmopolitycznych, anty katolickich, antypolskich metod i praktyk działania. Czyli wszystkich organizacji działających wbrew Narodowi Polskiemu i Rzeczpospolitej Polskiej. Orzeczenie o delegalizacji ww. partii orzeka Naczelnik Państwa na wniosek Trybunału Narodowego", + "36523": "Ruskie filmy lepsze niż kawior.", + "36524": "Przed moskiewską wizytą radziliśmy Tuskowi, by poszedł na warszawski koncert zespołu Lube, złośliwie reklamowanego przez polskich krytyków jako ulubiona grupa rockowa Putina. Teraz polecamy „ruskiemu człowiekowi w Warszawie” i wszystkim pragnącym wiedzy o sąsiadach dwa filmy.", + "36525": "Pan Bogdan, jeden z liderów protestu, referuje sytuację:", + "36526": "– Wchodzimy bramą. Nie jesteśmy już szczurami, jak nazywa nas pan Pogorzelski. Czujemy się pracownikami zakładu tak jak pan prezes. Ponadto dostaliśmy kamizelki, za które żaden z nas nie zapłacił. Nasze brakujące postulaty to: wydłużenie czasu sypania i zwiększenie liczby samochodów. Resztę możemy zacząć jutro negocjować.", + "36527": "Zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami pierwszych sześć haubic ma być gotowych do 2003 roku, a do roku 2005 - dalszych 12. (...) Brytyjczycy nazwali ją Braveheart (Waleczne Serce), w Polsce nazywać się będzie Chrobry. (\"GW\" nr 167 i 173/99)", + "36528": "Wojskowi, nienawykli do jawnego krytykowania władzy, między sobą mówią, że nie był to najlepszy wybór i że już przysparza nam kłopotów.", + "36529": "– Nikt nie ma zamiaru sprzedawać armii irackiej nowoczesnej broni – przekonuje mnie pułkownik Jan X. – Słaba armia wymusza obecność sił okupacyjnych, bez których żaden iracki rząd się nie utrzyma.", + "36530": "Poza tym gdyby przyszło opuścić Irak, nowoczesne uzbrojenie wpadłoby w ręce islamistów.", + "36531": "Zarząd Telekomunikacji Polskiej ustami rzecznika prasowego, Piotra Gawrona, podkreśla, że nie jest stroną w sporze między związkami i rządem. Nie jest. Można nawet powiedzieć, że z eskalacji protestów czerpie pewne korzyści. Polegają one na tym, że związki piorą się z rządem, a Zarząd TP SA spokojnie robi swoje. Przed awanturą natomiast wszyscy Zarządowi patrzyli na ręce, zarzucając mu niekompetencję i prywatę.", + "36532": "Najgłośniejsza draka wybuchła o Tywonka.", + "36533": "W kwietniu skończyli kurs. Byli następni w kolejce. Telefon z ośrodka dostali w poniedziałek. 9 miesięcy naturalnego czekania na dziecko zmieściło się w dwóch dniach. Zdążyli przygotować pokój i pójść na korepetycje do położnej. Jaki smoczek wybrać? Co robić z kolkami, gdy się pojawią? Matka-niematka wzięła urlop macierzyński. Ojciec-nieojciec zakasał rękawy i ruszył kończyć budowę domu.", + "36534": "Nie zmienili imienia Róży.", + "36535": "Bonzowie „Solidarności” pracodawcami swoich członków.", + "36536": "Polskie kopalnie zostaną sprywatyzowane. Sprawa jest już przesądzona. Kilkanaście dni temu wiceminister skarbu Krzysztof Żuk zapowiedział, że Katowicki Holding Węglowy zadebiutuje na polskiej giełdzie już w przyszłym roku. Najpierw państwo podwyższy kapitał holdingu (czyli wpompuje weń pieniądze), a potem sprzeda część akcji tym, którzy będą chcieli je kupić.", + "36537": "Dzisiejszy Ursus nie ma zdolności kredytowej. Samodzielnie nie przetrwa.", + "36538": "Od mniej więcej dwóch lat Ursus kooperuje z turecką firmą Uzel. To nie byle co – piąty producent traktorów i maszyn rolniczych w Europie, ósmy na świecie. Centralę ma w Amsterdamie, notowany jest na giełdach w Stambule i Londynie. Firma należy do Ondera Uzela i jego rodziny.", + "36539": "Nie jest prawdą, że Witold Koziński, I Zastępca Prezesa NBP, jest kolegą \"tatusia pani prezes\". Tatuś Witolda Kozińskiego również nie jest znajomym \"tatusia pani prezes\".", + "36540": "Nie jest prawdą, że jakoby Hanna Gronkiewicz-Waltz była matką chrzestną dziecka Barbary Toman, wicedyrektora Gabinetu Prezesa NBP. Można to sprawdzić. Księgi parafialne są ogólnie dostępne, nawet dla \"NIE\".", + "36541": "Podpisano: Wiceprzewodniczący Zarządu Regionu Mazowsze NSZZ \"Solidarność\" Arkadiusz Śliwiński.", + "36542": "Ciekawe, czy solidaruchy nagle przejrzały na oczy, czy po prostu przewodniczący Śliwiński poczuł się urażony, że nie wpisano go na listę udziałowców?", + "36543": "Na początek proponujemy wystukać witrynę www.sleazydream.com, żeby wejść w czarowny świat zakazanych przez Kościół kat. i potępianych przez sen. Szafrańca obrazków i filmów. Autorzy witryn podzielili to wszystko na tematy. W pale nie mieściło się do tej pory, że techniki rozrodcze można skatalogować aż na tyle sposobów!", + "36544": "O wrocławskim spotkaniu prezydentów Kwaśniewskiego i Chiraca oraz kanclerza Schrödera informowały wszystkie media. Ze szczegółami. Nie wszystkimi.", + "36545": "Na wrocławski Rynek rzeczywiście przybyły tłumy. Nad głowami fruwały prounijne baloniki, pod stopami szeleściły ulotki za referendalnym \"tak\". Sielanka, o której marzą wszyscy szczerze zatroskani o wynik czerwcowego głosowania. Ja też.", + "36546": "W Toruniu składki zebrane przez \"Solidarność\" w 1981 r. były warte około 1 miliona ówczesnych złotych. Średnia pensja w 1981 r. wg GUS wynosiła 7689 złotych, zatem w chwili wprowadzenia stanu wojennego Zarząd Regionu NSZZ \"S\" miał na koncie równowartość 130 średnich płac krajowych.", + "36547": "AWS to jest ta partia, której liderzy twierdzą publicznie, że ich człowiek w żadnym wypadku nie może być \"potencjalnym bezrobotnym, życiowym nieudacznikiem, kimś zagrożonym na dotychczasowym stanowisku\". Twierdziła posłanka AWS, protegowana miejscowej kurii, Zdzisława Kobylińska. Senator Ropelewski to ten facet, któremu najlepiej wychodzi gadka o uczciwości.", + "36548": "2. Ponadto większość Polaków, podobnie jak większość Amerykanów, wciąż odwołuje się do duchowych korzeni cywilizacji zachodniej w postaci religii chrześcijańskiej.", + "36549": "3. Polska dała się poznać jako lojalny sojusznik USA, wysyłając żołnierzy do krajów, z którymi nie łączą ich żadne istotne interesy – na przykład na Haiti czy do Iraku.", + "36550": "Tuż po ukończeniu studiów związał się z anglistką. Na krótko, ale zajść zdążyła i gdy się rozstali, wniosła o alimenty. Potem była pani inżynier budownictwa lądowego. Też okazała się płodna i również zażądała alimentów.", + "36551": "– Płaciłem. Po uregulowaniu należności za pokój w domu asystenta nie zostawało mi na życie. Ciężko było, ale siedem lat wytrzymałem. A potem uciekłem do Warszawy. Pracowałem w dziale zarządzania informacjami pewnej znanej firmy.", + "36552": "1 Maja, dawniej święto ludzi pracy zwanych dziś pracobiorcami, stało się dziś świętem lepiej urządzonych. Wyklęty lud ziemi, ci których dręczy głód, nie mają pracy, nie stanowią ludu pracującego miast i wsi, żaden dzień im się nie święci, sztandar żadnej barwy nie płynie nad nimi.", + "36553": "Dobry wojak Szwejk nie mógłby służyć w Wojsku Polskim. Nie dogadałby się z ministrem Szmajdzińskim.", + "36554": "Barański przekazał prokuratorowi m.in. kopie trzech faktur z odręcznymi dopiskami. Były to prawdopodobnie sugestie księgowej, która pouczała w ten sposób swoich kierowników, co należy na fakturze zapisać, żeby można było zgodnie z ich życzeniem dany wydatek rozliczyć. W dokumentacji prokuratorskiej znajdowały się zaś kopie tych samych faktur, ale już z treścią dokładnie taką, jak sugerowana przez księgowość.", + "36555": "Z końcem ubiegłego roku ustawiła się Urbanowi do strzału sama madame Grześkowiak, marszałek Senatu (\"NIE\" nr 53/98). Wypowiedziała mianowicie publicznie kościelną doktrynę, którą nazwała naukową.", + "36556": "Doktryna upowszechniona przez Grześkowiak sprowadza się do potępienia wszystkiego, co prowadzi do ulepszania Bożych planów, np. prowadzenia pseudonaukowych doświadczeń, wynikających z bezgranicznej pychy eksperymentatorów dopuszczających się klonowania komórek czy mieszania gatunków.", + "36557": "Często i obszernie piszecie o próbach organizowania parad czy pochodów przez ludzi o odmiennej orientacji seksualnej i reakcji społeczeństwa oraz naszych polityków. Ostatnio pisaliście o Kaczorze Warszawskim, który nie wydał zgody na taki pochód. Pod koniec czerwca w Toronto odbyła się wielka parada tych „zboczeńców”. Zabawa dla każdego! Widzów jeden milion! Miasto zarobiło 80 milionów dolarów!", + "36558": "– Wygra jak w banku. Może w dużych ośrodkach miejskich ludzie zagłosują na Juszczenkę, ale we wsiach poparcie dla Janukowicza będzie ogromne. Nie tylko dlatego, że ma tam poparcie, lecz dlatego, że kupi sobie ich głosy. Wódką i kiełbasą. Tam kampanię poparcia organizują wyłącznie ludzie obecnej ekipy. Ludzi Juszczenki tam się po prostu nie wpuszcza – mówi nam, anonimowo, polski dyplomata.", + "36559": "Teresa Kamińska, minister-koordynator od Walendziaka, zbiera teraz przykłady łamania prawa przez dyrekcje więzień i aresztów. Co Kamińska z tym zrobi - Buzek jeden wie. W każdym razie zabawa zapowiada się przednia. Związkowi klawisze mówią, że tym razem nie dadzą się wyruchać.", + "36560": "Cieszymy się i prosimy o zgodę na pisanie reportażu uczestniczącego z buntu pracowników więziennictwa, pospołu z zamkniętymi bandziorkami, jakby co.", + "36561": "Po wizycie w banku i dokonaniu wpłaty znów dzwonię do wydziału komunikacji.", + "36562": "– Mam już wszystko łącznie z podatkiem recyklingowym – obwieszczam z dumą.", + "36563": "– Najbliższy termin za dwa tygodnie.", + "36564": "– A mogę stanąć w kolejce wcześnie rano? – usiłuję przechytrzyć system.", + "36565": "– U nas nie ma kolejek, bo rejestracja jest na zapisy.", + "36566": "– Ale 16 jaszczików...", + "36567": "– Myśli pan, że Michnik albo Geremek mają mniej? Albo że Kaczyńscy nie mają ich wcale? Błąd. Może akurat Jarosław Kaczyński dlatego nie jeździ do Moskwy, bo boi się swojej teczki?", + "36568": "– To zrozumiałe, że interesowali was opozycjoniści.", + "36569": "Koszt SMS: 1 zł plus VAT. Pod koniec roku spośród Pajaców Miesiąca wybierzemy Pajaca Roku.", + "36570": "Kandydaci na pajaców grudniowych:", + "36571": "1. MIROSŁAW SEKUŁA, prawicowy prezes Najwyższej Izby Kontroli, za akcję kontrolowania „używania symboli narodowych”. (Wyślij SMS na numer 7168 o treści NIE.21). Sekuła dostał dotychczas 103 głosy.", + "36572": "I o to chodzi. Nie wystarcza już bowiem kościelna propaganda, czyniąca cnotę z dziecioróbstwa i grzech śmiertelny z antykoncepcji. Władza musi jakoś zachęcić społeczeństwo do wzmożonej produkcji młodych, mimo iż wzrost liczby rodzin wielodzietnych będzie oznaczał dalsze poszerzanie się obszaru ubóstwa w Polsce.", + "36573": "Tuż przed wypadem na narty premier Tusk wspomniał o sierpniowej rekonstrukcji rządu. Naszym Czytelnikom nie chce się wierzyć, że pierwsze dymisje nastąpią tak późno; nadal obstawiają z niesłabnącym animuszem. Pewnie pod wpływem spekulacji prasowych wzrosły szanse wywalenia z roboty dwóch pań minister: pracy Jolanty Fedak (wynoszą one teraz 1:25) oraz nauki Barbary Kudryckiej (1:50). Na prowadzeniu bez zmian: Ewa Kopacz (8:25), Katarzyna Hall (1:5) i Zbigniew Ćwiąkalski (3:25).", + "36574": "To, że cmentarz jest zamknięty dla nowo przybyłych, że się tak wyrazimy, zwykłych warszawiaków.", + "36575": "Skąd wiemy, że ten cmentarz jest zamknięty?", + "36576": "Od samej pani dyrektor Bogny Jagielskiej z Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Warszawie, która powiedziała nam, że tylko w wyjątkowych wypadkach zgodę na położenie świeżego nieboszczyka na cmentarzu wojskowym wydaje wiceprezydent Warszawy - na wniosek organów państwowych, samorządowych, organizacji społecznych oraz zawodowych.", + "36577": "Doktor Żakiewicz będąc człowiekiem w siarce najmądrzejszym na świecie (to żaden sarkazm tylko prawda), rozmawiając z innymi kolegami z branży, dochodził do słusznych wniosków, że są oni przeważnie mniej od niego rozgarnięci i pozwalał sobie w okolicznościach kameralnych nazywać ich durniami. Łatwo sobie wyobrazić, że ściągnął na siebie nienawiść tarnobrzeskich bonzów siarkowych. Grona gniewu nosił już w sobie wspomniany związkowiec - poseł Władysław Stępień.", + "36578": "Tadeusz Okoniewski pisał też do samych palotynek. Domagał się od nich pieniędzy za użytkowanie budynku, a także udostępnienia mu pomieszczenia, w którym zamierzał zamieszkać. W końcu nawet w rozumieniu zakonnic on jest właścicielem części budynku. Siostry odpowiedziały, że myśl, aby ktokolwiek obcy znalazł się w ich domu, jest niedopuszczalna, bo przebywa u nich Najświętszy Sakrament. Płacić również nie zamierzały.", + "36579": "Zespół ortodoksyjnych znachorów nazywany Radą Polityki Pieniężnej pod przewodnictwem naczelnego szamana RP uparł się wyleczyć pacjenta skutecznie z choroby wrzodowej zwanej inflacją. Pacjentowi przyplątała się ciężka anemia, suchoty i sraczka – a kto wie, czy nawet nie syfilis – a zespół (sowicie opłacany przez nieszczęsnego zdechlaka) nadal z determinacją aplikuje mu płukanie żołądka i lewatywę.", + "36580": "Wystąpili też przeciwko szpiegomanii, która rozpoczęła się po 11 września 2001 r., uznając tak zwaną wojnę z terroryzmem za zagrożenie dla wolności i demokracji.", + "36581": "Atak na partię piracką ze strony mediów należących do wielkich koncernów tylko napędził im nowych zwolenników, a część działaczy lewicowych partii parlamentarnych zaczęła wypowiadać się za zmianami w prawie postulowanymi przez „Piratów”.", + "36582": "Czyszczenie urzędów wojewódzkich trwa. AWS odwołuje \"komuchów\" i obsadza stołki e\"S\"manami. Zachować posady zdołali jedynie najbardziej zasłużeni dla etosu. Tak stało się np. w Opolu, gdzie do walki o stołek - obok kilku nowych solidaruchów - wystartował dotychczasowy wojewoda, Ryszard Zembaczyński, wsadzony do gabinetu jeszcze przez Mazowieckiego. Równocześnie z działaniami na rzecz utrzymania stołka, gorączkowo czyścił rozgrzebane biznesy.", + "36583": "Czerwona Eminencja Glemp wyszedł był na ulicę w Boże Ciało przywalić feministkom. Ileż ich w Polsce jest? Kilkaset najwyżej. Obrończyń kobiet mamy sto razy mniej, niż obrońców psów, zresztą po części także obronnych. Łatwo zrozumieć dlaczego obrońcy psów Eminencji nie irytują, a kobiet tak. Feministki są bardziej radykalne, niż miłośnicy zwierząt, gdyż oni nie chcą psów, koni, a nawet kotów zrównać w prawach z ludźmi.", + "36584": "Również państwo bardzo się starało, żeby księża wzięli swoje. Podlaska Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa opracowała specjalną instrukcję dla parafii. REGON wyrabia się tak i tak. NIP nadaje urząd skarbowy. Bez nich nie ma mowy o unijnej kasie. Adres niech dobrodziej spisze z dowodu osobistego. Jeśli jest zameldowany u mamusi, musi uwzględnić to we wniosku, bo jak poda namiary plebanii, wniosek zostanie odrzucony.", + "36585": "Wykształciuchy bronią się przed premierem.", + "36586": "Na czele Polskiej Akademii Nauk stanął 14 grudnia zeszłego roku prof. dr inż. Michał Kleiber, były bezpartyjny minister w rządach Millera i Belki. Współzawodnictwo o fotel prezesa wygrał z prof. Andrzejem Kajetanem Wróblewskim.", + "36587": "Wszystkie cytaty pochodzą z czasopism \"Solidarność Socjalistyczna\" i \"Głos Robotniczy\".", + "36588": "Główne tezy programu polityczno-gospodarczego Grupy Inicjatywnej Partii Robotniczej (GIPR):", + "36589": "1. Precz z Wałęsą, precz z Kwaśniewskim, precz z prezydenturą!", + "36590": "2. W miejsce prezydentury (lub - w innej wersji - Senatu) musi powstać Samorządowa Izba Pracy.", + "36591": "Kaczmarek przyznał tylko, że w listopadzie spotkał się u Millera z Michnikiem.", + "36592": "Zapytałem zatem, czy prawdą jest, że Michnik interweniował u premiera Millera i stanowczo żądał zmiany decyzji w sprawie prywatyzacji WSiP. Kaczmarek sucho stwierdził: – nic więcej nie mam do dodania w tej sprawie.", + "36593": "I tak polscy demokraci zrobili dobry uczynek dla cierpiących niewolę białoruskich murzynków. A przy okazji wzięli kasę.", + "36594": "Szopka przeniosła się do sądu.", + "36595": "Dobiegła końca rozprawa w procesie wytoczonym przez byłego ministra kultury Zdzisława Podkańskiego (PSL Piast) autorom satyrycznej szopki noworocznej Katarzynie Robaczewskiej i Marcinowi Nowakowi oraz Andrzejowi Mielcarkowi – byłemu już redaktorowi naczelnemu „Dziennika Wschodniego”, gdzie utwór się ukazał („NIE” nr 22 i 38/2006).", + "36596": "TVN 24 już 1 kwietnia zapowiedziała ustami Grzegorza Miecugowa, że „2 kwietnia »Szkła kontaktowego« nie będzie. Z przyczyn, które wszyscy znamy...”. Widać „Szkło...” uznano za program wesoły. Ktoś poszedł po rozum do głowy i program jednak puścił. „Szkło...” jest już nudne jak flaki z olejem. W sam raz na smutne rocznice.", + "36597": "Jako przyczynę pobytu w szpitalu Dariusza Ż. dyrekcja Zakładu Karnego nr 2 w Łodzi (tam mieści się szpital) podaje oficjalnie samookaleczenie. Zupełnie co innego mówią kumple Darka spod celi. Jeżeli znamy więzienne obyczaje, niepokorny więzień nie wróci do celi przy ul. Smutnej, lecz trafi na zmiękczanie do jakiegoś zaprzyjaźnionego z Łodzią aresztu, najpewniej do Włocławka bądź Sieradza.", + "36598": "– Nigdy jednak nie była sama, zawsze stała obok niej teściowa i za nią odpowiadała. Nigdy też nie dopuściła, żeby pracownik socjalny mógł z Wandą porozmawiać. A jak poprosiliśmy ją, żeby przyszła do nas do ośrodka, to przyjechała z siostrą Benedykta, która cały czas była przy rozmowie.", + "36599": "Wanda Ł. o pomoc nie prosiła, nikt więc nie pytał, co się tam dzieje.", + "36600": "Kontakt służbowy - osoba, która z racji zajmowanego stanowiska zobowiązana była do pomocy funkcjonariuszowi MSW, który spotykał się z nią jawnie i oficjalnie.", + "36601": "Lokal konspiracyjny (LK) - mieszkanie okresowo wynajmowane przez administrację MSW do niejawnych, dyskretnych spotkań oficerów operacyjnych z ich osobowymi źródłami informacji.", + "36602": "Ćwikliński: – Czy umieszczanie w prawodawstwie zakazu obrazy i pomawiania jednego narodu nie jest przejawem szowinizmu?", + "36603": "Widacki: – Nie. Prawo karne chroni pewne minimum wartości. Czy chciałbym, żeby mi ktoś mówił „ty polska świnio”? Nie chciałbym i chcę mieć możliwość obrony przed tym.", + "36604": "Jeśli wierzyć sondażom zleconym przez „Rzeczpospolitą” w wyborach parlamentarnych wygrałyby PO i PiSuar – razem mogłyby mieć więcej niż 231 mandatów. Gdyby wybory ukraińskie odbywały się w Polsce, zdecydowanie wygrałby Juszczenko. Mając wybór: Rokita–państwo Kaczyńscy i Juszczenko, opowiadamy się za Juszczenką. A nawet Łukaszenką.", + "36605": "Warszawska kuria metropolitalna ma wśród swoich licznych włości nieruchomość w podwarszawskim Skolimowie, uzdrowiskowej dzielnicy Konstancina-Jeziorny. 5 ha zieleni nad Jeziorką, w rejonie ulic Sułkowskiego i Słowackiego, z zabytkowym budynkiem zwanym Księżówką. Układ urbanistyczny objęty jest ochroną konserwatora i wpisany do rejestru zabytków, a całość leży w granicach Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.", + "36606": "Zatroskany red. Sakiewicz donosi papieżowi: o grupach wiernych „podburzonych przez Radio Maryja”, o oskarżeniach, z którymi „docierano nawet do naszych rodzin”, i o braku miłości bliźniego w sercu Rydzyka, który odrzucił „rękę wyciągniętą do zgody”. W tej sytuacji Sakiewiczowi nie pozostaje nic innego, jak prosić o pomoc: „Na podstawie kanonu 1364, 1369 i 1373 kodeksu prawa kanonicznego ośmielam się prosić o interwencję wobec działań ojca Rydzyka”.", + "36607": "Miałby on czytelną konstrukcję, czyli - wg jednego z głównych jego zwolenników, Ryszarda Zająca (SLD) - państwo mogłoby przeznaczyć na finansowanie struktur wyznaniowych co roku dokładnie taką kwotę, jaką zadysponują sami podatnicy. Ani grosza mniej lub więcej. Podatek stanowiłby określony procent płaconego w skali rocznej podatku dochodowego od wynagrodzeń.", + "36608": "Władze tyle będą miały roboty z przeszłością, że zarządzanie współczesną Polską niezbędnie należy oddać w powiernictwo zagranicy. Państwa, które niegdyś próbowały zarządzać ziemiami polskimi, czyli Rosja i Niemcy, już się tej roboty nie podejmą. Ameryka nie marzy o czymś jeszcze trudniejszym niż Irak i Afganistan. Jakże nie spoglądać z nadzieją na Pekin?", + "36609": "W imieniu Biura Rzecznika Praw Obywatelskich główny specjalista Matylda Czubińska-Durka: Rzecznik Praw Obywatelskich nie udziela porad prawnych i nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości.", + "36610": "W imieniu Kancelarii Prezydenta RP główny specjalista Marta Wiśniewska: Prezydent RP nie ingeruje w sprawy będące przedmiotem rozpoznania i orzekania przez niezawisłe sądy.", + "36611": "Uran, wchodząc do znaku Wodnika, już w styczniu ubiegłego roku rozpoczął powolny proces osłabiania lewicy w parlamencie. Niebawem Uranowi pomoże Neptun w Koziorożcu, który kocha duchowość, religię i partie prawicowe. Wybrany jesienią parlament zdominuje prawica. Czy to pobożne życzenia e\"S\"manów i ROPuch? Nie, to wyrok gwiazd, które z góry za nas głosują.", + "36612": "Melduję, panie prezesie, zadanie niewykonane.", + "36613": "Dotąd było tak: Prezes Jarosław wyznaczał, kto będzie rządził w partyjnych strukturach terenowych, posłuszne doły w trakcie wyborów podnosiły łapy do góry i kaczy nominant przechodził uzyskując poparcie 99,9 proc. głosujących. Dyktatorski sposób sprawowania władzy sprawiał, że nie było krnąbrnych i brnących w lokalne afery baronów ani nadmiernie ambitnych działaczy.", + "36614": "W siedzibie kłodzkiego starostwa powiatowego dowiaduję się, że Średzińskiego nie lubią tu, bo to postkomuch, a powiatem rządzi egzotyczna koalicja złożona z platformersów i byłych pisowców.", + "36615": "– Jak, proszę pana, mamy traktować pana burmistrza, jeśli on nawet jako dzwonek w telefonie komórkowym ma hymn Związku Sowieckiego? – pyta powiatowy urzędnik w Kłodzku.", + "36616": "Na grobie Nikosia koniecznie musicie złożyć kwiaty, bo na cmentarz inaczej przyjść nie wypada. Możecie się zadumać, że życie choć piękne, to kruche jest, ale jak się żyło pięknie, to po śmierci można liczyć na modlitwę biskupa.", + "36617": "Z terrorystami łączą mnie zaś więzi bliskie, bo rodzinne.", + "36618": "Skąd wzięto tyle szmalu? Pieniądze pochodziły głównie z subwencji państwowych za wygrane wybory. Po wyborach minister Janik obiecywał, że partia utrzyma po jednym etacie w każdym powiecie. Nic z tego nie wyszło. Zdecydowano, że priorytetem dla partii jest własna siedziba. Od października 2002 r. SLD jest więc pełnoprawnym właścicielem kompleksu budynków przy ul. Rozbrat. Struktury partyjne utrzymują głównie posłowie.", + "36619": "Kto pod kim dołki kopie...", + "36620": "– Dlaczego Kurczuk miałby panu smrodzić? – pytamy.", + "36621": "– Mam swoje podejrzenia. Proszę spojrzeć: w tym czasie w zarządzie miasta było sześć osób. Zarzuty postawiono czterem. Trzem z prawicy i jednemu z lewicy, żeby było pozornie OK. To o co tu chodzi? To jest niezależna prokuratura? – kontratakuje Czubiński, zwolennik partyjnego parytetu wsadzania.", + "36622": "Przed trzema laty nacjonalista Nikołaj Pawłow mówił na kongresie Frontu Ocalenia Narodowego (opisywaliśmy go w nr. 47/92): Nasze władze zdradziły naszych historycznych sojuszników. Amerykanie zabijają Serbów i na przykładzie Serbów uczą, jak jutro będą zabijać nas.", + "36623": "Wówczas była to opinia mało znaczącej koalicji komuchów i nacjonalistów skupionych we Froncie. Dziś, choć Front się rozpadł, jego idee ogarnęły umysły większości ruskich polityków.", + "36624": "Zenon w tym czasie całkiem godzi się z Jolką i razem ukrywają się pod stojącym nieopodal samochodem. Gdy policjanci się zbliżają, małżonkowie lojalnie ostrzegają: – Odejdźcie, dobrzy ludzie, bo przewrócimy auto!", + "36625": "Dla uprawdopodobnienia swych zamiarów kołyszą wozem rytmicznie.", + "36626": "Przybywają dwa dodatkowe radiowozy. Siły i środki są teraz wystarczające do wydobycia małżeństwa spod auta.", + "36627": "Są też Buzkowcy, którzy zamiast trzymać się starych tekstów Urbana mają własne pomysły, pragną mnie przelicytować i wtedy już jest zupełne nieszczęście. Wojewoda pomorski w Radiu Gdańsk oznajmił, że policja musiała użyć siły wobec demonstrantów, ponieważ ci ludzie z pełną świadomością chcieli zabijać. (Za \"Rzeczpospolitą\" z 27 stycznia.)", + "36628": "Rada m.st. Warszawy (oprócz Golimonta) daje wyraz swojej naiwności. Trzeba naprawdę być kompletnie oderwaną od rzeczywistości blondynką, żeby wierzyć, że uchwalając podobne dokumenty uda się wejść Kościołowi kat. w dupę na trzy miesiące przed wyborami samorządowymi.", + "36629": "Ten raptowny wzwód wstrętu wobec agencji towarzyskich uważamy za szczyt obłudy i hipokryzji stołecznych radnych.", + "36630": "Oczywiście prezesowi zawsze towarzyszył dwór, w którym uwagę zwracały długonogie asystentki. Później w grafomańskich notatkach, rozsyłanych do podległych jednostek e-mailem, opisywał to wszystko doradca - filozof Mateusz Wierzbicki. Tę literaturę również licznie cytowaliśmy w \"NIE\", ku uciesze znudzonych na stanicach celników.", + "36631": "Powołanie Semaka wzburzyło pracowników opolskiej rozgłośni. Z „NIE” skontaktowali się nawet członkowie opolskiego PiS i „Solidarności”. Za co tak Semaka nie lubią partyjni towarzysze? – Jakby to ująć, żeby nie odpowiadał pan za naruszenie dóbr osobistych? Taki typ, nieudacznik, arogant, dba o własny tyłek. Gdziekolwiek trafił, tam zostawiał za sobą smród – mówią.", + "36632": "Dziennikarz zależny, np. od alkoholu, WSI albo liberalnych finansistów, domagałby się od Jarosława Kaczyńskiego dowodów i konkretów, bo rola statywu do mikrofonu by mu doskwierała. Niezależny łyka wszystko. W zamian „Niezależna Gazeta Polska” może liczyć na owocne partnerstwo z IPN-em i ogólną przychylność rządzących wyrażoną przeciekami (np. w sprawie Suboticia).", + "36633": "Sakiewicz ma rację: taki fenomen nie ma prawa się pojawić ani w USA, ani w Europie.", + "36634": "Samorządowcy znają realia, a ponadto czytali w \"NIE\" (nr 14/94), że są kobiety, do których zamiast pomocnej dłoni Fundacja wyciągnęła piąchę. Pisaliśmy o stałej klientce prokuratury, panience z dwojgiem dzieci, Marii Zielińskiej, która dzieliła swój czas między pracę na rzecz Fundacji Obrony Życia Poczętego oraz oszukiwanie maluczkich.", + "36635": "Swe płomienno-strzeliste kazanie ku czci pontifexa (\"Wyborcza\" nr 141) Michnik kończy poetycko: A ptaki śpiewały nam po polsku.", + "36636": "Zapomniał dodać, że były to papugi.", + "36637": "TVP 1, \"Wiadomości\" - najaktywniejszym bojownikiem na Bałkanach stał się korespondent \"Wiadomości\" - Waldemar Milewicz. Tak w każdej korespondencji gromi Serbów. Wystarczy za całą UCK, nastawioną pokojowo i humanitarnie Armię Wyzwolenia Kosowa. Ma nad nią tę wyższość, że Milewicza nawet NATO nie rozbroi.", + "36638": "Paradoksalnie na najbardziej niezależnych wyrastają w tym układzie ludzie z pokolenia Rakowskiego, żyjący lub wegetujący z emerytury.", + "36639": "Można powiedzieć, że po wyborach argument o rozdawnictwie pracy przestanie się liczyć, bo wszystkie posady zagarnie i tak prawica. Nie jest tak jednak do końca. Pewna pula stołków – w samorządach, związkach zawodowych – pozostanie nadal w rękach lewicy. A dobra rzadsze są tym cenniejsze.", + "36640": "Jakimiszyn pochodzi z Baku, tu do dziś mieszka jego matka. O możliwości pracy w Azerbejdżanie wspominał już w Warszawie. Mało prawdopodobne, aby o nowej misji zadecydowały względy rodzinne. Owszem, znajomość terenu bardzo się przyda. Azerbejdżan jest obecnie jednym z najbardziej naszpikowanych szpiegami miejsc na świecie. Położenie geopolityczne i ropa sprawiają, że tu krzyżują się interesy wielu państw, w tym Rosji, USA i Turcji.", + "36641": "Dziewczyny starały się jak mogły, a mogły właściwie wszystko. Francuz Władysławy należy do najlepszych oferowanych w kraju. Dominika nie miała tak dobrego ssania, ale za to robiła \"bez\". Bzykaliśmy się na boczku, na kogutka, na suczkę, na peryskop. Tylko po bożemu, na glempa, nie chciały. Zboczone jakieś.", + "36642": "Pięć chujów.", + "36643": "W końcu nie zawsze trzeba się walić po bożemu.", + "36644": "Ministerstwo Edukacji Narodowej wiecznie skomli, że ma za mało pieniędzy. Handke głosi, że musi zwolnić dziesiątki tysięcy nauczycieli, zamknąć wiele szkół, bo państwa nie stać na ich utrzymanie. Zarazem wybula dwóm profesorom półtora miliarda starych złotych za coś, co jego wysoko płatni (w porównaniu z nauczycielami) urzędnicy powinni wykonać w ramach obowiązków służbowych.", + "36645": "Co w życiu szkolnictwa oznacza 150 tys. zł?", + "36646": "Ten raj na ziemi to efekt polityki gospodarczej prowadzonej w Polsce w latach 1997–2001 przez ekipę AWS–UW, a właściwie przez obecnego prezesa NBP wspieranego przez Radę Polityki Pieniężnej. Skutki tej polityki długo jeszcze będą się nam odbijać czkawką. Nie mam złudzeń, że w roku 2003 Główny Urząd Statystyczny przedstawi wyniki badań dotyczących sytuacji materialnej ludności w roku 2002 – jeszcze gorsze niż omawiane dziś.", + "36647": "Gwarek państwa Majątków uwielbia naśladować dźwięk trzaskania drzwiami (17-letni Marek Majątek trzaska nimi, gdy wychodzi z domu). Kiedyś do Majątków przyjechała matka pani domu. Zdrzemnęła się przed telewizorem. Obudził ją huk. Ktoś trzasnął drzwiami. Włamywacz! Starsza pani posprawdzała wszystkie drzwi. Już chciała dzwonić do córki, gdy nagle:", + "36648": "– Łup!", + "36649": "To Bronek, dwuletni gwarek.", + "36650": "Godz. 15.50. Kierowca, 29-letni Daniel Marciniak, odbiera telefon.", + "36651": "– Przyjedź szybko do Nowolipska. Ścigają mnie jacyś ludzie – mówi Robert, zdenerwowany pracownik stowarzyszenia.", + "36652": "Do Nowolipska jest 5, może 6 km. Peugeota mija bordowy Opel Vectra. Siedzi w nim dwóch ludzi. Peugeot jedzie za Oplem, który zatrzymuje się przy pierwszym domu we wsi.", + "36653": "Joachim Gauck mówił to, co zwykle mówi przez 6 ostatnich lat i co będzie mówił przez najbliższe 4 - kiedy to druga kadencja jego pełnomocnikowania dobiegnie końca. Przygotowując się do konferencji pracowicie, przeczytaliśmy wszystkie", + "36654": "93 wywiady Gauckowe w prasie polskiej i niepolskiej. Przy takiej wiedzy o umysłowości Gaucka - sam Gauck był nam zbędny. Moglibyśmy równie pięknie klarować w jego zastępstwie i to od razu biegle po polsku.", + "36655": "Megane urosła do rangi ogólnonarodowego problemu, zajmując w prasie i TV od cholery miejsca, choć dyskutowano głównie o cenach i trudnościach związanych ze zmianą imienia czy nazwiska.", + "36656": "Szanowni dyskutanci z RP i Francji, profesorowie, dziennikarze i papierożercy z urzędów nie raczyli przy okazji takich dyskusji zauważyć pewnego elementu, który nie mieści się w ramach ich kontroli.", + "36657": "Były prezydent i lider lewicy Aleksander Kwaśniewski przypomniał sobie, że Colin Powell, były szef dyplomacji Busha, wprowadził go w błąd informując o posiadaniu przez Irak broni masowego rażenia. To zdecydowało, że Polska wzięła udział w wojnie z Irakiem. „Byłem naiwny ufając mu” – wzdycha były. Wywiadu udzielił niemieckiej gazecie „Tegesspiegel”, bo nie jest już naiwny, by ufać sPiSiałym krajowym mediom.", + "36658": "Finansowa Europa bez granic dla polskich przedsiębiorców zacznie się dwa lata po przystąpieniu do Unii, gdy euro całkowicie wyprze złotówkę. Od stycznia przyszłego roku wirtualna waluta euro, znana dotychczas z rozliczeń bezgotówkowych, przyjmie postać szeleszczących banknotów. Jednolity pieniądz ukróci manipulację stopami procentowymi, uprości rozliczenia, zmniejszy koszty opłat bankowych.", + "36659": "Jeżeli w dalszym ciągu będziemy oglądali w telewizji gęby Marczuków, Oleksych, Millerów itp., to PiS będzie rządziło do końca świata, a może i jeden dzień dłużej.", + "36660": "Kto zatopił UW jak nie mentorski profesor Geremek i cherlawy Tadeusz Mazowiecki. Ja nie mam nic przeciwko tym ludziom i uznaję ich osiągnięcia życiowe, ale społeczeństwo na nich nigdy już nie zagłosuje.", + "36661": "Młody gliniarz: – Jeśli kandydat na policjanta zatai fakt, że w przeszłości ukarany był mandatem, wylatuje na zbity pysk. Bo nie budzi zaufania. W porządku. Ale jak zaufać policji, która robi w konia kandydatów na policjantów?", + "36662": "W Wielkopolsce brakuje 300 gliniarzy. W Polsce 6 tysięcy.", + "36663": "Mecenas Olszewski twierdzi, że jest przeciwnikiem referendum w sprawie lustracji. My natomiast uważamy, mając na uwadze doświadczenia pastora, że takie referendum powinno koniecznie się odbyć. Pytanie powinno brzmieć:", + "36664": "Czy jesteś za tym, żeby wydać 3 miliony złotych na zlustrowanie siebie samego, czy nie?", + "36665": "Pytanie proponujemy najpierw skierować do rencistów i emerytów. Oni wszak najdłużej byli ciemiężeni przez bezpiekę i im najbardziej z pewnością na dekonspiracji agentów zależy.", + "36666": "Debata telewizyjna: Balcerowicz - Oleksy, gdzie ten pierwszy nie podał ręki Oleksemu po zakończeniu debaty. Ciekawi nie tylko mnie, co robił w byłej PZPR p. Balcerowicz (podobno był jej członkiem), kiedy zgubił swoją legitymację i z czyich rąk otrzymał nominację profesorską! A tak na marginesie - profesor, ale z kulturą to jest na bakier.", + "36667": "Włodzimierz W. nie ma najmniejszej ochoty na rozmowę o tym, o co go posądzają. Z dziennikarzami zwłaszcza. Panicznie boi się nagrywania rozmów. Wiem o tym od jego kolegów z laboratorium, którzy nie widzieli W. od dłuższego czasu i nie dziwią się, że W. gdzieś się zaszył i w ogóle nie wiadomo, czy się pojawi.", + "36668": "PO chciałaby sprywatyzować większość szpitali, a nie potrafi zarządzać nawet jednym.", + "36669": "Tak opowiada PO:", + "36670": "Szpitale będą się miały dobrze, jak zostaną sprywatyzowane. Na razie jest kicha, bo spółki samorządowe i prywatne mają tylko 5 proc. łóżek.", + "36671": "Szpital w Ostródzie został sprywatyzowany 7 lat temu. Samorządem, który ma 100 proc. udziałów w szpitalnej spółce akcyjnej, kierują od kilkunastu miesięcy ludzie Tuska.", + "36672": "Zastanawia mnie jeszcze jedna sprawa. Seks z Polakiem poniżej 18. roku życia; czy mam rozumieć, że gdyby przepisy jakimś cudem weszły w życie, to mógłbym posuwać u nas nieletnie Bułgarki? Albo Dunki przebywające na wymianie międzyszkolnej? W tym miejscu powinienem się zatrzymać, nie brnijmy w całkowitą śmieszność. Na koniec takie przesłanie na wszelki wypadek: pierdolcie się, póki jeszcze możecie. Nigdy nic nie wiadomo.", + "36673": "Trwanie na urzędzie tego papieża to odsunięcie w czasie, a w przypadku kardynałów dobiegających osiemdziesiątki – pozbawienie szans na udział w konklawe. Odsunięcie nadziei ich pupilów, którzy objęliby najważniejsze stanowiska w dykasteriach, nadziei ekscelencji, które mogłyby zostać eminencjami, i monsignorów, którzy mogliby zostać ekscelencjami. Bo zawsze nowy papież to sięgnięcie po nową talię. W talii, którą posługuje się obecny, role już rozdzielono.", + "36674": "Dylemat: poprzeć czy nie poprzeć Marka Borowskiego przestanie być aktualny w drugiej turze wyborów. Wówczas przed ludźmi lewicy stanie problem: czy poprzeć Andrzeja Leppera przeciwko Lechowi Kaczyńskiemu.", + "36675": "O tym warto dyskutować już teraz. Nie udawać za pięć miesięcy zaskoczonych.", + "36676": "ANNA POWIERZA uznała, że przed „Faktem” nic nie da się ukryć i zapozowała pokazując kształtne cycuszki oraz cipkę. Cipkę sygnowała dodatkowo autografem.", + "36677": "W połowie marca w „Polityce” piszą, że właśnie rozpoczął się gorący sezon na pisanie prezentacji maturalnych. Koniec z amatorszczyzną – na jednym z portali rejestruję skrzynkę z „pisanieprac” w tytule. Dla klientów jestem odtąd Nowak. Jan Nowak. Żyjemy w XXI wieku – klientów nie widzę na oczy, kontaktujemy się mailami, przez gadu-gadu i esemesami. Pełna konspira – żadnych nazwisk, często nawet imion, tylko ksywy albo w ogóle nic.", + "36678": "– Bo chyba pana Macierewicza trzymają się żarty. Oskarża bowiem szefa WSI, że popełniał przestępstwa zezwalając na zakupy sprzętu kryptograficznego w firmie SILTEC, i grzmi na Sztab Generalny za brak wiedzy i lenistwo. Zaś sam w październiku 2006 r., będąc szefem Służby Kontrwywiadu Wojskowego, pozwolił na zakup w firmie SILTEC stacji generacji CMMS do radiostacji HCDR. Może pan weryfikator nie wie, co podpisuje?", + "36679": "LĘBORK. Trup na wysypisku śmieci. Inny trup pocięty i spalony w piecu węglowym.", + "36680": "OLSZTYN. Trup pod podłogą z desek. W trakcie remontu zauważył go nowy właściciel mieszkania, bo z piasku wystawała ręka.", + "36681": "OPOLE. Trup na cmentarzu, co nie dziwota, tyle tylko że schowany za grobem.", + "36682": "PADWIA. Trup – bez nosa – w rowie. Nos odgryzł syn.", + "36683": "Syn pana Bogdana raz sam się przekonał, jak wygląda opieka nad niepełnosprawnymi na porządnym zachodnioeuropejskim poziomie. Kroił jajko, czemu uważnie przyglądała się jedna z pracownic ośrodka. Gdy skończył, podeszła i powiedziała z entuzjazmem: „Ja, ja! Gut! Sehr gut!”. Po czym z troską w oczach złapała za nóż, który na chwilę odstawił, i powiedziała (po niemiecku): „Teraz pomogę ci go umyć”.", + "36684": "Po raz kolejny z ekspertyz wyłania się czarny obraz. Brak konkretnych planów działania, prowizorycznie naprawione wały, nie zlikwidowane z terenów zalewowych ogródki działkowe (przypomnijmy, że to właśnie \"dzikie działki\" przyczyniły się w znacznym stopniu do rozmycia wałów) ...to tylko niektóre wnioski.", + "36685": "W Polsce w 2004 r. 59 proc. osób całej populacji żyło poniżej minimum socjalnego. Aż 11,7 proc. populacji żyło poniżej minimum egzystencji. 11,7 proc. ludności Polski to 4,5 miliona ludzi.", + "36686": "Lenin chciał, żeby kucharka mogła rządzić państwem. Kaczyści powierzyli rządy w mieście katechetce.", + "36687": "Platforma Obywatelska – partia wyznaniowa.", + "36688": "W 2003 r. czarni z Chełma zechcieli rehabilitować niepełnosprawnych. Wszystko układało się wspaniale, bo szmal miał Urząd Marszałkowski w Lublinie. Cóż, kiedy przepisy nie pozwalały finansować marzeń, lecz jedynie przedsięwzięcia funkcjonujące na rynku przez kilka lat.", + "36689": "Prezydentem Chełma był wtedy Krzysztof Grabczuk, lokalna gwiazda PO. W imieniu Pana Boga gadał z nim klecha z parafii św. Kazimierza – podpułkownik Grzegorz K.", + "36690": "No to popatrzmy... Art. 126 ust. 2 konstytucji stanowi, że Prezydent Rzeczypospolitej czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium.", + "36691": "Ujawniając raport, w którym zawarto tajemnice państwowe, Kaczyński naraził bezpieczeństwo państwa, przez co złamał konstytucję – mówi jedna grupa prawników.", + "36692": "Podjęte śledztwo pozwoliło ustalić, że konstruktorem bomby był saper samouk, złota rączka – Rysio. Rysio wybuchowe zabawki robił na zlecenie Mirka, który apetyt na bomby miał tak wielki, że poza ładunkiem zdetonowanym pod samochodem Romualda zamówił i odebrał u Rysia jeszcze dziewięć.", + "36693": "Na przykładzie zapowietrzonej sepsą jednostki wojsk powietrznych „Wiadomości” (TVP 1) udowodniły, że zaraza ta stała się chorobą zawodową resortu kierowanego przez Sikorskiego. Ponieważ sepsa często jest śmiertelna, wojsko będzie mogło nareszcie z dumą głosić, że żołnierze na co dzień ryzykują życiem dla ojczyzny.", + "36694": "Po pierwsze:", + "36695": "Acid Drinkers nie można zaliczyć do klasycznego nurtu heavy metalu, gdyż stworzyli oni swój własny styl, którego, jak na razie, nikomu nie udało się skopiować. Ich muzyka nie zawiera żadnych odwołań do satanizmu czy mistycyzmu, jakich wiele jest np. w black metalu. Przeciwnie, z takich skojarzeń kpią sobie oni w kilku utworach.", + "36696": "Potwierdziły się prognozy \"NIE\". Nie doszło do rozwodu Millera z Kalinowskim. Mimo przejściowych grymasów klub PSL zagłosował, tak jak chciał Miller, i poparł marszałka Borowskiego. Ostrzegamy, że na kolejnym zakręcie sytuacja może wymknąć się spod kontroli Kalinowskiego.", + "36697": "Politycy PSL i SLD darzą się braterską miłością. Niektórzy ludowcy kochają socjaldemokratów prawie tak jak Kain kochał Abla. SLD-owcy odwzajemniają to uczucie. Obie partie zawiązały mariaż rok temu pod presją powyborczej sytuacji politycznej.", + "36698": "Niemcy są pępkiem Europy. Tu przebiegała polityczna i militarna granica dwóch ustrojów, tzw. żelazna kurtyna. Podział Niemiec znamionował podział świata. Berlin stanowił dla obu supermocarstw casus belli. Rozwalanie muru było w 1989 r. największym widowiskiem telewizyjnym z udziałem dynamicznego tłumu statystów. Żaden prezydent Ameryki nigdy nie mówił, że jest warszawianinem. Okrągły Stół jest olbrzymi jako mebel, ale berliński mur był o wiele większym dziełem rąk.", + "36699": "Zaczęło się od wymiany dyrektora szpitala. W połowie czerwca mianowano na to stanowisko dr Leszka Herbowskiego. Wybraniec AWS-owskich władz powiatowych spotkał się z personelem ginekologii i położnictwa, cały szczęśliwy, że będzie współpracował z takim znakomitym zespołem. Roztoczył wizję świetlanej przyszłości: choć przyrost naturalny spada, położnictwo w Policach rozkwitnie. Trzeba tylko co nieco zreorganizować: utworzyć osobną poradnię ambulatoryjną i oddział patologii noworodków. Kadra nie miała nic przeciwko temu.", + "36700": "Trudno też będzie dobrać się do majątku państwa K. w Niemczech. W Düsseldorfie mają drugi dom – jak przystało na obywateli posługujących się dwoma paszportami: polskim i niemieckim. Plotki mówią o nieruchomościach wielkiej wartości, jakie nabywali za naszą zachodnią granicą. Czy ktoś to sprawdził? Wedle naszej wiedzy nie.", + "36701": "Świat jest tak popierdolony, że wcale bym się nie zdziwił, gdyby się okazało, że Bóg jest Polakiem.", + "36702": "Co powinien umieć dobry szachista? Zbić konia w trzech ruchach.", + "36703": "Kanibale – tato z synkiem – na plaży spotykają seksowną blondynkę. Zjemy ją? – pyta synek. Nie, zabierzemy do domu, a zjemy mamę.", + "36704": "Nie chcemy dobroci – chcemy Mercedesa.", + "36705": "Hitler obiecywał Niemcom cały świat. Narzędziem spełnienia marzeń była II wojna światowa. Bardzo fajna! Zapytajcie swoich dziadów, czy nie. Wyścigi czołgów. Akrobacje lotnicze. Armatnie salwy. Malowniczo płonące miasta.", + "36706": "Poza tym ordery, parady zwycięstwa i złote zęby wybijane trupom. Wpierw chwała mordercom, potem cześć pomordowanym. Światowy orgazm bez stosunku.", + "36707": "Kto kim dowodził, kogo zabił i w jakiej skali.", + "36708": "Oczywiście nie we wszystkich spółdzielniach kradną robią na szaro spółdzielców-lokatorów. W Szczecinie na kilkanaście spółdzielni mieszkaniowych w dwóch jeszcze nie było prokuratora.", + "36709": "Jak mi powiedziano w Prokuraturze Krajowej, prokuratorzy rejonowi prowadzą tysiące spraw dotyczących nadużyć w spółdzielniach mieszkaniowych. Ile dokładnie?", + "36710": "Nie wiadomo.", + "36711": "Pojąć nie mogę, dlaczego Ziobro zdecydował się odczytać przed kamerami fragmenty poufnego dokumentu. Mógł je legalnie i zgodnie z prawem cytować, gdyby tylko przestrzegał procedury. Wystarczyło wystąpić do całej komisji z wnioskiem o utajnienie tej części posiedzenia, podczas której chciał przeczytać świadkowi o tym, co Aleksander Kwaśniewski powiedział w prokuraturze. Albo komisja mogła wystąpić do gospodarza śledztwa, czyli do prokuratora apelacyjnego, o zdjęcie klauzuli poufności.", + "36712": "\"Wyborcza\" ogłosiła, że jest to najlepszy dowód, iż \"przecieków nie było\". Prokuratura Okręgowa w Krakowie, która prowadzi śledztwo w sprawie wycieku testów w 2000 r., potwierdziła, że sprzedawano testy w cenach od kilkuset złotych do 15 tysięcy. Na razie nikomu nie przedstawiono zarzutów.", + "36713": "Por. Bolesław Hozakowski, powstaniec warszawski, pseudonim Mietek, wszedł w skład prezydenckiej Rady ds. Kombatantów. Pieniędzy za to nie ma, lecz zaszczyt bywania w pałacu – owszem.", + "36714": "Dariusz Karłowicz, filozof, dostał fuchę w kaczej telewizji (patrz Marek A. Cichocki).", + "36715": "Bogusława Kiernickiego, współzałożyciela ZChN, rzucono do Polskiego Radia. Został wiceszefem jego rady nadzorczej i członkiem zarządu, jednym z głównych graczy w walce o władzę nad firmą.", + "36716": "Już sam fakt zawierania przez państwo szczególnej umowy ze zwierzchnictwem jednej z organizacji wyznaniowych narusza zasadę światopoglądowej neutralności państwa oraz zasadę równości obywateli bez względu na ich przekonania. W polskich warunkach, w których aspiracje polityczne hierarchii Kościoła katolickiego są tak jawne i wygórowane, groziłoby to szybkim regresem demokracji. Ewentualna ratyfikacja Konkordatu przed przyjęciem nowej konstytucji zaważyłaby zapewne na jej ostatecznym brzmieniu, odbierając Konstytucji RP charakter nowoczesnej ustawy zasadniczej demokratycznego państwa.", + "36717": "Statewatch oddzielną część raportu poświęca sytuacji we Włoszech – to tutaj europejska policja umiejscawia największe zagrożenie \"lewackim terroryzmem\".", + "36718": "O ile w sprawie ataku na bazylikę św. Ambrożego w Mediolanie cały czas toczy się śledztwo, o tyle w sprawie ładunku, który eksplodował w Wenecji przed Pałacem Sprawiedliwości po szczycie G-8, zatrzymano 26-letniego działacza radykalnej prawicy – Cristiana Rifani. Drugi z podejrzanych także związany jest z radykalną prawicą.", + "36719": "Dwie chluby polskiej żurnalistyki, pp. Kublik i Olejnik przesłuchujące w \"Gazecie Wyborczej\" nr 162 z 13–14 lipca 2002 r. ministra Krzysztofa Janika, domniemanego następcę Leszka Millera, na zakończenie postawiły przed nim wysoce intelektualny dylemat. Zapytały mianowicie, kogo woli: Leppera, który lży SLD od złodziei, czy Moczulskiego, który b. PZPR-owców (Janika też) zwymyślał od \"płatnych zdrajców, pachołków Rosji\"?", + "36720": "Gdyby Piotr wsparł choć jedną roślinkę, umieścił fundacje w chałupach znajomych i rozsądniej rozpisał wydatkowanie otrzymanych od sądów pieniędzy – choćby na swoje pobory – policja mogłaby go cmoknąć w siedzenie. Działał jednak zbyt prymitywnie. Nie pomógł nikomu, a datki zgarniał na papu i rozwój burdelu. Beknie.", + "36721": "To jasne, że musiał mieć protektorów. Najpierw związał się z Kongresem Liberalno-Demokratycznym. Zajmował się finansami kampanii wyborczej Wojciecha Kruka, w wyniku której Kruk szczęśliwie został senatorem, lecz Kamińskiemu postawiono zarzut, że nie rozliczył się z gotówki.", + "36722": "Głupio się tak grzebać w cudzym życiu. To znaczy nie żebym miał przed tym specjalne opory moralne, rzecz jednak w tym, że to, co leży na moim stole, nie dotyczy jakiegoś barona SLD, członka gabinetu politycznego ministra Janika, zboczonego księdza ani nawet oszusta z PSL. Kwity wykłada sympatyczny i kulturalny pan po pięćdziesiątce. Publicznie – nikt.", + "36723": "– Nie chcę tego czytać.", + "36724": "Kiedy wśród polityków rozgorzała dyskusja na temat wcześniejszego projektu autorstwa awuesiarzy, to lewica najgłośniej krytykowała jego zapisy twierdząc, że tworzone są zręby państwa policyjnego. Dziś politycy SLD twierdzą, że totalne szpiegowanie to fundament państwa prawa i porządku. Widać, że gabinet Millera stopniowo traci kontakt z rzeczywistością. Pewnie doszli do wniosku, że to wszystko to matrix.", + "36725": "Irak od lat utrzymuje, że zarówno żołnierze, jak i cywile cierpią na \"syndrom Zatoki Perskiej\". Na obszarach, na których dokonano masowych bombardowań, wzrosła zachorowalność na białaczkę i inne formy nowotworowe wśród dzieci - z 20 do 500 przypadków rocznie, czyli o 2500 proc. (!). Rodzą się dzieci z deformacjami organów wewnętrznych i wodogłowiem. Iracki dyktator twierdzi, że to skutki pocisków uranowych, a nie jego arsenału bakteriologiczno-chemicznego.", + "36726": "– Tak, złożyłem panu Włodzimierzowi szczegółowy raport z moich ustaleń dotyczących policjantów. On mnie uprzedził, że o moich ustaleniach powiadomi szefa grupy dochodzeniowo-śledczej, czyli Grzegorza K., z którym miał swoisty układ lojalnościowy. Wówczas pan Olewnik jeszcze wierzył, że nowa grupa działa sprawnie i robi wszystko, by odzyskać jego syna...", + "36727": "Od tych darów właśnie się zaczęło. W styczniu zeszłego roku w Komendzie Powiatowej Policji w Lipnie złożono doniesienie o przestępstwie popełnionym przez karmelitę z trutowskiego klasztoru. Na początku, jak to bywa, organa sprawiedliwości nabrały wody w usta. Media lokalne informowały później półgębkiem i wstydliwie albo wcale.", + "36728": "I jeszcze jedno. Dlaczego nikt nie przypomni Wałęsie, że 5 lat temu, kiedy kontrkandydatem był S. Tymiński, wybrano jego - Wałęsę - jako tzw. mniejsze zło. I ile to procent Polaków go wybrało? Chyba ok. 30 proc., o ile dobrze pamiętam. Więc niech przestanie ciągle mówić, że jest prezydentem wszystkich Polaków, że Naród go wybrał itd.", + "36729": "2.– Gdy Pała mnie zatrudniał, pytał, czy mu pomogę. Myślałam, że chodzi o smaczne gotowanie. Ale okazało się, że on myślał o czym innym – opowiada Krystyna. Kucharka spodobała mu się jako kobieta. – Zbliżył się do mnie w sposób podstępny – ocenia dzisiaj. – Mówił, jaka jestem śliczna, robił sesje fotograficzne, potem wziął do łóżka, pardon, na biurko.", + "36730": "Gdzieś pod koniec 1997 roku otrzymał kolejną przesyłkę, w której była gotowa do podpisania deklaracja, że on, jako lekarz ginekolog, uroczyście deklaruje, że nie będzie dokonywał aborcji. Do tego dołączono kartkę z adresami przedstawicieli różnych organizacji, gdzie deklarację należało odesłać - jak można się domyślić.", + "36731": "Mamy nadzieję, że Państwowa Komisja Wyborcza zainteresuje się tym trikiem.", + "36732": "Na wypadek, gdyby SLD wygrał wybory, przewodniczący partii ogłosił, jak wyobraża sobie przyszłą strukturę władzy. Oficjalnie największe emocje budzi zapowiedź likwidacji Senatu. Tymczasem za kulisami toczy się zajadlejsza wojna o przyszły kształt tajnych służb. Jeśli bowiem wszystko zostanie po staremu, to wcale nie jest przesądzone, że zapanują nad nimi zwycięzcy.", + "36733": "Biznesmeni Jerzy Klemba oraz Heathcliff Janusz Iwanowski Pineiro, którzy byli łącznikami miedzy Grzegorzem Ż. a Jarosławem Kaczyńskim i Adamem Glapińskim niedługo po aresztowaniu byłego dyrektora FOZZ wyjechali z Polski do Ameryki Południowej, nie chcąc mieć do czynienia z prokuratorem.", + "36734": "Koncertem Justyny Steczkowskiej zakończył się kolejny krajowy zjazd NSZZ \"Solidarność\". Artystka, jak plotki głoszą, dała historycznej \"S\" rabat i zaśpiewała za jedyne 30 tys. zetów. Oprócz słuchania Steczkowskiej delegaci zajmowali się dyskusją o strajku generalnym.", + "36735": "Do fanklubu Steczkowskiej, czyli do NSZZ \"Solidarność\", zapisali się pracownicy świdnickiego McDonald’sa. Następnego dnia firma solidarnie wypierdoliła ich z roboty. Związek nie ogłosił strajku w ich obronie ani nawet wezwania do bojkotu sieci restauracji.", + "36736": "Gdyby ktoś chciał dowodu na schizofrenię trawiącą nasze społeczeństwo, to służymy dowodem: niemal połowa Polaków uważa, że związki zawodowe mają zbyt mały wpływ na decyzje władz w naszym kraju.", + "36737": "Prawda, że zabawne? Nieefektywne, nieskuteczne, niewiarygodne, a jednak ludność wierzy, że powinny mieć wpływ na władzę. To tłucze się jeszcze po ludzkich łbach wspomnienie, jak „Solidarność” rozrzucała państwo jak obornik i dobrze się z tym wszyscy czuli.", + "36738": "Wystraszona niewiasta nie protestowała. Odtąd w budynku mieści się kościół, kwatera główna TCL oraz Uniwersytet Ludowy im. Wyszyńskiego.", + "36739": "Na całe szczęście jedno z pomieszczeń zajmuje też Ogólnopolski Ruch Ochrony Praw Obywatelskich i Walki z Korupcją. Czarnym bardzo to nie na rączkę, ale nie udało się im wykurzyć niechcianych lokatorów (pisaliśmy o tym w \"NIE\" nr 20/2003 w artykule pt.\"Kundelek się modli\").", + "36740": "Rydzyk: To jest fakt! (...) Minister skarbu sprzedaje wszystko.", + "36741": "Krzaklewski: Nie, jeśli chodzi o Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, ja prześlę odpowiednie dokumenty. (...)", + "36742": "Prof. Robert Nowak: Nie ma co się bawić z Urbanem procesami o porno itd., tylko trzeba wprowadzić (...) opodatkowanie o wiele ostrzejsze pism skandalizujących, takich jak »NIE« Urbana, takich jak »Zły«, redagowany przez żonę Urbana, uderzyć Urbana po kieszeni i on by to zrozumiał. (...)", + "36743": "27 października. Będzie proces w sprawie Grudnia 1970 r. Oskarżony Jaruzelski. Czyli postkomuna.", + "36744": "28-29 października Paweł Smoleński odkrywał, że Kwaśniewski jest kandydatem doskonale banalnym. Banał wywoła krwawe powstanie?", + "36745": "30 października. Kończy się sprawa Przemyka. Czas na \"Polisę\". Trup ustępuje miejsca \"czerwonej pajęczynie\".", + "36746": "Obudził mnie łomot. Frau Wuttke straciła swój okazały marmurowy pomnik. Szabrownicy chcieli go ukraść w całości, lecz płyta pękła na pół. Mało się tym przejęli, bo wokół pełno jest marmurów. Przychodzą z młotkami i łomami, grzebią w otwartych grobowcach, szukając pierścionków, obrączek, złotych zębów.", + "36747": "– Ludzie Lenarta przywieźli 200 deklaracji przystąpienia do naszego ZDZ. Trudno powiedzieć, czy są one autentyczne. Na pewno ściągnięte przez niego duszyczki nie płaciły składek. Ale wystarczyły, aby po roku odebrać władzę Bartlewskiemu – opowiadają pracownicy ZDZ.", + "36748": "24 listopada 2006 r. nowym prezesem został mgr inż. Robert Lenart, wiceprezesem – Roman Romanowski. Lenart podpisał z nim umowę o pracę na 5 dni przed zaakceptowaniem kandydata przez zarząd ZDZ.", + "36749": "Sesja dla magazynu „Twój Styl” – „Styl. Bezpłatny dodatek dla Twojego Mężczyzny” (grudzień 2001).", + "36750": "Opis szczegółowy stroju prezesa NBP cytujemy: Demoniczna gotycka czerń... w wydaniu total look. Garnitur z miękkiego delikatnie połyskującego aksamitu z zapięciem na jeden guzik optycznie wyszczupla sylwetkę...", + "36751": "Stefek Burczymucha Niesiołowski: trzyczęściowy garnitur Pawo, błękitna koszula i srebrnoszary jedwabny krawat Pawo Respect, czarne półbuty Alka.", + "36752": "Nigdy nie zauważyłem, by padał na mnie jakiś cień, bym pozostawał w czyimś cieniu. (...) Premierów, marszałków Sejmu może być wielu, a przewodniczący \"Solidarności\" jest jeden. (...) Nie ma w Polsce drugiej osoby, która byłaby w takiej roli jak ja.", + "36753": "Mówią, że ten się śmieje, kto się śmieje ostatni. Bzdura! Ten, kto się śmieje ostatni, jest po prostu mało inteligentny!", + "36754": "Naciśnij gwiazdkę, to zrobię ci laskę.", + "36755": "Co Murzyn ma białego? Ma białego słuchać!", + "36756": "Jeszcze go nie zrobili, a już spierdolili.", + "36757": "Czułbym się Europejczykiem pełną gębą, gdyby nie pusty brzuch.", + "36758": "Tryskając życiem możesz być powodem wielu ciąż.", + "36759": "Dewotka nawet sznurowadło oskarży o rozwiązłość.", + "36760": "W Gryficach odbija się cała polska służba zdrowia. Po pierwsze, brak jej pieniędzy, więc łata braki kosztem zdrowia tych, którzy mieli nieszczęście stać się jej klientami. Cena bywa dość wygórowana, jeśli za walutę uznać życie. Po drugie, chory w tym systemie jest taką samą wartością statystyczną, jak prześcieradła, widelce czy rękawice jednorazowego użytku. I tak jest też traktowany ze wszelkimi wynikającymi z tego konsekwencjami.", + "36761": "– Kobyły? – dociekali inni rajcowie.", + "36762": "– Kobyły raczej nie – skromnie oponował Kobyliński. – Ale może żubra? Albo tura? Śledzia?!", + "36763": "Pomysł upadł, bo koalicja trzymała z prezydentem, a ten stał murem za Eskadrą.", + "36764": "– Jak pan będzie za logo, to dam się pocałować w policzek. Albo ja pana pocałuję – kusił Rafała Rudnickiego, szefa radnych PiS.", + "36765": "– Taka polityka sięga chyba roku 1945...", + "36766": "– Interwencjonizm państw rozwiniętych nie jest dobrem samym w sobie, przestał być okazjonalnym wspieraniem upadających branż, jak to było kiedyś w zamyśle. Istnieje, bo wspiera ustalony przez te państwa ekonomiczny ład światowy. Od razu stał się częścią ekonomii krajów bogatych i wspieranych przez nie instytucji: MFW i BŚ. Interwencjonizm w tak wybiórczej formie służy rozwijaniu silnego biznesu.", + "36767": "Jedna z sióstr jest (...) lekarzem, pracuje w Szpitalu Miejskim.", + "36768": "– Co Pani jeszcze wie o rodzinie Wielgusa?", + "36769": "– Była bardzo prześladowana. Ojciec, który był szlachcicem, stracił cały majątek przez komunistów.", + "36770": "Z teczki SB: Lat 34, narodowość i obywatelstwo polskie, pochodzenie chłopskie (...).", + "36771": "Pochodzi z wielodzietnej rodziny wiejskiej. Rodzice są właścicielami gospodarstwa rolnego, liczącego około 7 ha powierzchni.", + "36772": "Co na to NATO?", + "36773": "Nasi domorośli stratedzy zakrzykną: NATO i UE nas obronią!", + "36774": "Co do UE, to płonne nadzieje. Nie ma tam żadnej wspólnej polityki obronnej, bo do dziś nie udało się jej ustalić. Główni decydenci w UE – Francuzi i Niemcy – zabiegają o względy Putina mając w głębokim poważaniu „osła trojańskiego” jankesów.", + "36775": "Wyniki wyborów: PO – 41,5, PiS – 32,1, LiD – 13,2, PSL – 8,9, Samoobrona – 1,5, LPR – 1,3 proc.", + "36776": "Eksperci o frekwencji.", + "36777": "Ryszard Pieńkowski, wiceprezes Pracowni Badań Społecznych DGA: Spodziewam się frekwencji wyraźnie wyższej, bo doszło do polaryzacji sceny politycznej na dwa bieguny jak nigdy wcześniej. (...) Ale byłbym zdziwiony, gdyby frekwencja przekroczyła 50 proc. (gazeta.pl, 16 października 2007 r.).", + "36778": "Komu zagraża Darek P.", + "36779": "Darek P. widząc, że jego zeznania nie przyniosły żadnego skutku, a Komor chodzi na wolności, sprzedaje majątek i dalej prowadzi swoje lewe interesy, zwrócił się z prośbą o pomoc do dziennikarzy. Najpierw do Anny Marszałek z \"Rzepy\", a gdy ta nie wykazała zainteresowania – do tygodnika \"NIE\".", + "36780": "Prokuratura z Piotrkowa Trybunalskiego bada, czy wójt Kleszczowa pani Kazimiera T. kazała dzwonić swoim pracownikom na audiotele i głosować na nią w telewizyjnym plebiscycie na wójta roku. Pani wójt ten plebiscyt wygrała. Donos złożył podobno jeden z pracowników urzędu gminy.", + "36781": "Doniesienia zaczerpnięte zostały w dobrej wierze z prasy lokalnej jako godne upowszechnienia.", + "36782": "Nie tylko nam się wydaje, że NATURA-TUR nie zarobi w 2000 r. zaplanowanych przez Dyrekcję Usług Socjalnych 10 mln złotych.", + "36783": "Jak już te 10 milionów NATURA-TUR wyda na pensje, może zaciągnąć kredyt, ustanowić hipotekę albo zastaw na którejś nieruchomości. W akcie notarialnym zapisano, że do zaciągnięcia zobowiązań o wartości do 250 tysięcy euro, czyli ok. 990 tysięcy złotych, wystarczy red. Gołygowskiemu jedynie pozytywna opinia Rady Nadzorczej spółki.", + "36784": "Zielono mi – kiełbasa z hipermarketu.", + "36785": "W „Zemście” Wacław kochał Klarę przez dziurę w murze.", + "36786": "Szczyt luzu. Po pierwszym pytaniu w „Milionerach” zrezygnować z gry.", + "36787": "Nowa władza swoich powsadza.", + "36788": "Najwięcej oszczędza, kto unika księdza.", + "36789": "Kto wygrał wybory samorządowe? Firma Prokom.", + "36790": "Jestem raperem, jeżdżę rowerem. O mada faka zajebali mi składaka!!!", + "36791": "Ruscy na stadionie X-lecia: Na naszą i waszą kieszeń.", + "36792": "Prędzej czy później Unię szlag trafi. Polak potrafi.", + "36793": "Przychodzi budzik do lekarza: Mam nerwowe tiki.", + "36794": "Szły dzieci przez pole minowe i wesoło machały rączkami. Na 3 km w górę.", + "36795": "Onanizm – monolog seksualny.", + "36796": "Jak się mówi potocznie o facecie z małymi jajami? Facet z ikrą.", + "36797": "Do SLD: cazus Radia Maryja czkawką konkordatową wam się odbija.", + "36798": "Biznesplan Kościoła: Wiara wasza, kasa nasza.", + "36799": "Mieliśmy już do czynienia z \"grupami wsparcia\" i \"telefonami zaufania\" dotyczącymi narkomanów, osób chorych na AIDS, alkoholików, syfilityków lub ofiar zbiorowych gwałtów, jednakże dyskrecjonalny telefon zaufania dla osób o żydowskich korzeniach jest zupełną nowością. Dotąd wydawało nam się naiwnie, że żydostwo nawet w III Rzeczypospolitej nie jest ani dewiacją, ani wstydliwą chorobą. A jednak...", + "36800": "Kto to taki Dudley W. Buffa? Wydawnictwo Amber pomaga nam zrozumieć, z kim mamy do czynienia: Mistrz thrillera prawniczego, chlubnie kontynuujący tradycję Johna Grishama. Pierwsze słyszymy o tradycji Johna Grishama, ale trudno... Notka podpiera się kawałkiem opinii z „New York Timesa”: Godny i twórczy uczeń wielkiego mistrza Johna Grishama. No to w końcu mistrz ten Buffa czy uczeń? Pójdźmy na kompromis: dla wydawnictwa Amber to mistrz, dla jankesów uczeń.", + "36801": "Przy opracowaniu tekstu autor korzystał z materiałów zawartych w magazynach \"Trashem All\" (7.8.9/93), \"Equlibrium of Noisse\" (1/96), \"Morbid Noisse Magazin\" (1/96).", + "36802": "Powoli odsłania się tajemnica doskonałych osiągnięć sportowych skoczka wzwyż, nowego emigranta z byłego Sojuza, lekkoatlety Konstantego Matosewicza, szykowanego przez Izrael na Atlantę.", + "36803": "Ostatnio, podczas mityngu we Włoszech, Matosewicz poszybował samodzielnie na zawrotną wysokość 2,34 m, co zapewniło mu mistrzostwo Izraela, uboższe przed nim o jakieś pół metra.", + "36804": "– Startuję do Senatu.", + "36805": "– To też trzeba zdawać egzamin.", + "36806": "– Uważam, że egzamin to zdaje człowiek, jak idzie do szkoły. Nie odpowiem pani raczej na to pytanie.", + "36807": "– Ma Pan już hasło wyborcze i pomysł na kampanię?", + "36808": "– Mam, ale na razie nie ujawniam.", + "36809": "Franciszek Aromiński zawiadomił o wszystkim prokuraturę. Musiał być naprawdę zdesperowany, gdyż obowiązujące wówczas prawo przewidywało karanie i łapówkodawcy, i łapówkobiorcy. (Zmieniło się to dopiero w kwietniu 2003 r.: Sejm zagwarantował bezkarność temu, kto da łapówkę i sam zawiadomi o tym organy ścigania).", + "36810": "Budżet Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w 2003 r. wynosi 10 mln 080 tys. zł. Ciało to utrzymywane jest wyłącznie z przymusowych opłat członkowskich. Bez względu na to, czy do izby przystępuje wielka firma budowlana czy jednoosobowa firemka, bulić trzeba tyle samo. Łącznie z obowiązkowym ubezpieczeniem, wpisowym i składką – 580 zł rocznie.", + "36811": "Tak różowo nie jest, o czym przekonaliśmy się sprawdzając, ilu osobom faktycznie postawiono zarzuty i skierowano do sądu akt oskarżenia.", + "36812": "Wrzesień. Akcja o kryptonimie „Simone”. Zatrzymano 138 osób. Podejrzanym skonfiskowano sprzęt, przesłuchano i... puszczono do domu. Zarzuty usłyszały 33 osoby.", + "36813": "Czerwiec. Akcja „Carrossel”. Zatrzymanych 40, oskarżonych – 12.", + "36814": "Maj. Akcja „Irys”. Zatrzymanych 35, oskarżonych – 7.", + "36815": "Od grudnia 1999 r. zadłużenie sektora finansów publicznych wzrosło z 273,4 mld do 327,8 mld – czyli o 54,4 mld. To wspaniały wynik! Gwoli sprawiedliwości dodam, że 25 mld \"wyrobił\" tylko w ciągu trzech kwartałów ubiegłego roku rząd Leszka Millera.", + "36816": "Ksiądz: Teraz jest już za późno. Stało się. Lepiej mieć czyste sumienie. Tyle jest ludzi biednych, chorych i potrzebujących. Możesz przecież im pomóc.", + "36817": "Wybierz sobie jakiś cel i podaruj pieniądze.", + "36818": "Jako pokutę trzy razy odmów \"Któryś za nas cierpiał rany\".", + "36819": "Troska PKP o dobry wizerunek firmy sprawi też, że podróżni, którzy przyjadą pociągami do Jeleniej Góry po godzinie 23 lub będą chcieli odjechać stąd przed 6 rano (pociągi do Wrocławia o godz. 3.47 i 5.13 oraz do Lwówka o godz. 5.21), pocałują klamkę. Będą mogli przez parę godzin poczuć się jak bezdomni.", + "36820": "5.", + "36821": "Z resztą stawało się lepiej. Pod władzą nowego proboszcza rozpoczęła się reforma skostniałej kościelnej instytucji. Pogrzeby nie są już takie smutne jak ongiś. Wikary Pudło odprawia je żując gumę. Do tego z racji swojego zacięcia do chodu sportowego wyprzedza kondukt o parę długości zachęcając tym samym wszystkich do pośpiechu i skrócenia tej, co tu dużo mówić, depresyjnej uroczystości.", + "36822": "Nauczyciele to grupa zapaleńców, która nie zważa na reformatorską, radosną twórczość kolejnych ministrów i stara się wykonywać swoje obowiązki – nauczanie i wychowanie młodzieży. (...)", + "36823": "Uważa Pan, że brak jest prawdziwie partnerskich stosunków między nauczycielami a uczniami. Wielu uczniów w gimnazjach pali papierosy i pije alkohol.", + "36824": "Na wolności żyje ok. 10 tys. szympansów karłowatych. Za największego znawcę ich zachowań uchodzi holenderski prymatolog dr Frans de Waal, autor 14 książek, z których czytałem 6.", + "36825": "Badacz twierdzi, że model społeczny tych zwierząt oparty jest przede wszystkim na seksie. Hierarchia jest tylko lekko zarysowana, grupy liczące kilkadziesiąt osobników rozdzielają się przy szukaniu pokarmu i łączą na czas snu. Jako pierwsze do jedzenia mają dostęp samice.", + "36826": "1 stycznia 2006 r. wojewoda mazowiecki miał nadzór właścicielski nad 92 przedsiębiorstwami, z których:", + "36827": "– 39 prowadziło działalność gospodarczą (nie określono, ile z nich zajmowało się działalnością statutową), – w 8 prowadzono postępowanie naprawcze, – 11 znajdowało się w likwidacji, – 26 – w upadłości, – a 8 to „inne”, czyli nie wiadomo jakie.", + "36828": "Z wypowiedzi księdza wynika, że za mamuci kościół zapłacą pielgrzymi, w tym prezes Tuderek, który bardzo interesuje się budową, często przyjeżdża do Lichenia, popędza miejscową dyrekcję i sam składa ofiary na budowę. Makulski stwierdza, że cztery ściany i dach to nie jest żaden luksus (...) To będzie skromna świątynia.", + "36829": "Mieszkańcy Połomi biorą udział w pogrzebie Ani. Gnębi ich pytanie: skoro ksiądz \"tylko\" przejechał martwą dziewczynkę, to kto ją potrącił pierwszy? Zaczyna się układanie puzzli: kto co widział we wtorek. Po południu Matka Boska Częstochowska nawiedza Niebylec. Ksiądz Tadeusz ma już adwokata.", + "36830": "PS Wszystkie opisane powyżej metody są niezgodne z prawem, zostały więc opisane w taki sposób, aby nie były instruktażem.", + "36831": "Anna Samusionek ma wszystko, o czym może marzyć młoda gwiazda filmowa w naszym kraju. Ma męża Burczyka, profesora w Warszawskiej Akademii Teatralnej i aktora w \"13 posterunku\".", + "36832": "Reakcji policji na obecność dziewczynek - 0.", + "36833": "Uczepiona księżych sukienek krzaklewszczyzna znowu dała powód do kpin, z jakimi nie kryją się nawet wczorajsi fanatyczni zwolennicy e\"S\"manów. Nastroszony w telewizorze Biernacki jest równie zabawny jak nastroszony Buzek. Obydwaj mają zresztą wspólną cechę: usiłują przekonać przypadkowe społeczeństwo, że ich działania są słuszne i Polsce niezbędne.", + "36834": "Na powstanie kablówki władze miasta nieopatrznie wyraziły zgodę. Nie przewidywały, że na własnej piersi wyhodują sobie takiego gada. Abonentami 'Vectry\" jest ponad połowa mieszkańców miasta. Ostródzianie z rosnącym zdumieniem dowiadywali się o kolejnych 'rewelacyjnych posunięciach\" zarządu. Dziennikarze okazali się bowiem dociekliwi i niebojaźliwi. Wszędzie zaczęli włazić, wszystkim się interesować. Także wynikami ogłaszanych w Ostródzie przetargów.", + "36835": "Najświeższy pomysł firmowany przez superresort gospodarki to 'oddłużenie\" Daewoo FSO winnego sześciu \"polskim\" bankom 591 mln zł. Oficjalnie to \"restrukturyzacja\", \"walka o miejsca pracy\" i \"przyszłość polskiej motoryzacji\".", + "36836": "Tymczasem polska motoryzacja nie ma żadnej przyszłości poza prostym składaniem zestawów samochodowych, a planowana operacja ma zabezpieczyć interesy banków. Gdyby Żerań padł, banki umoczyłyby może 400, a może 500 mln zł.", + "36837": "– Tyle że jeśli zabraknie benzyny, to będziemy załatwieni.", + "36838": "– Tu znowu muszę się odwołać do Gierka, który zostawił Polsce naftoport – jedyny w państwach nad Bałtykiem. To alternatywa dla rurociągów rosyjskich. Faktyczną dywersyfikację paliw zapewnił on. Inni tylko gadają.", + "36839": "– Niektóre elektrownie musimy pozamykać, a kopalnie i linie do przesyłania prądu same się rozpadają. Czego jeszcze należy się bać?", + "36840": "Ciekawi, kiedy nastąpi powszechna mobilizacja, rozpocznie się marsz na Berlin, a nasze konie będą niecierpliwie parskać, aby napojono je w Sprewie, kopnęliśmy się do rzecznika Łużyckiego Oddziału Straży Granicznej. Uznaliśmy, że w miejscu tych dramatycznych wydarzeń pogranicznicy będą wiedzieć najlepiej, co w nadnyskiej trawie piszczy. Istotnie, podpułkownik Leszek Duczyński wiedział wszystko.", + "36841": "W Warszawie pada śnieg. W Zachęcie jest ciepło i tłok jak w Kijowie na demonstracjach. Wystawa „Warszawa-Moskwa 1900-2000” gromadzi tłumy zwiedzających. Wreszcie jakieś europejskie wydarzenie artystyczne. Na otwarcie miał przyjechać sam Putin, ktoś żartuje przy szatni, ale Kwaśniewski nie chciał się z nim spotkać. Bo po Ałganowie strach biesiadować z byłymi kagebowszczykami.", + "36842": "Gadzinowski już kilka miesięcy temu krakał w felietonie \"Prezydent Kaczyński\" (\"NIE\" nr 6 z 7 lutego 2002 r.), że jeśli Sojusz nie stanie na głowie, to prezydentem stolicy zostanie prawy jak Lech i sprawiedliwy jak Kaczyński. No i zobaczcie, jak Gadzina wykrakał.", + "36843": "Uwzględniono tylko te osoby, które zadeklarowały udział w wyborach.", + "36844": "Gdy, jako pierwsi, zwracaliśmy uwagę na skandal, polegający na łaskawszym traktowaniu przez służby finansowe państwa samochodowych dealerów religijnych niż świeckich (\"Glemp Auto-Import\", \"NIE\" nr 6, 7 i 13/95), nie zdawaliśmy sobie sprawy, że skala bezcłowego importu jest aż taka.", + "36845": "Liczby, które dziś podajemy do publicznej wiadomości, nie są znane opinii publicznej; choć są wynikiem wyliczeń urzędowych, nie zostały ujawnione.", + "36846": "– Czy viagra i podobne leki powinny być refundowane przez państwo?", + "36847": "– Bezwzględnie. Chorzy na stwardnienie rozsiane, na cukrzycę – chorobę społeczną, która po 10 latach powoduje zarastanie tętnic i uszkodzenia nerwów, czyli również brak erekcji – powinni mieć refundowane leki przywracające im sprawność seksualną.", + "36848": "Odnieśliśmy jeden sukces na mistrzostwach w piłce kopanej Euro 2008. Trzecie, medalowe miejsce. W rankingu międzynarodowego ośrodka ARC Rynek i Opinie badającego najkulturalniejszych kibiców polska reprezentacja stanęła na pudle. Do szczęścia brakuje nam tylko medalowej drużyny.", + "36849": "Pomimo upałów pracował prezydent Lech Aleksander Kaczyński. Zajmował się zwlekaniem z ratyfikacją traktatu lizbońskiego. Ratyfikacja ma znaczenie symboliczne. Odwlekanie to ukłon w stronę eurosceptycznego elektoratu i głaskanie przeciwników naszego wuniowstąpienia.", + "36850": "Gówniarze to nie tylko wygodne worki treningowe. Dostarczają też uciech seksualnych. W zeszłym roku stwierdzono 1448 przestępstw wykorzystywania seksualnego dzieci przez dorosłych. Są to promile rzeczywistych uciech rodzinnych – te, które kończą się u prokuratora. Ujawniono 12 przypadków utrwalania treści pornograficznych z udziałem dzieci.", + "36851": "Cel do osiągnięcia, zwany jednym okienkiem, pozornie nieważny, gdyż banalny i łatwy do osiągnięcia, w świetle wyników badań „GW” okazuje się więc doniosły. Chodzi przecież o sprawienie, żeby ateista, Żyd, beznogi ślepiec, sklerotyk, bandyta, Cygan czy Arab zakładał łatwo przedsiębiorstwo i zatrudniał nienawidzących go i brzydzących się nim podwładnych zmuszonych do przymilności wobec chlebodawcy, a zawierzających swe uczucia wobec szefa tylko żonie, Bogu i ankieterowi „Gazety Wyborczej”.", + "36852": "– Huczne urodzinowe przyjęcie Pani Aleksandry wydane trzy lata temu. Większość zaproszonych rodzin arystokratycznych była zaskoczona – nie znali was, przyjechali z ciekawości...", + "36853": "– Chciałem zrobić Aleksandrze niespodziankę i poszerzyć grono znajomych. Za granicą wysoko urodzeni są ozdobą przyjęć i wyznaczają ich rangę. Kiedy kończy się dwadzieścia kilka lat, to naprawdę jest co celebrować. Przyjaźnie zawiązane podczas imprezy przetrwały próbę czasu, chociaż poznawaliśmy się podczas oficjalnych życzeń i wręczania prezentów.", + "36854": "Persony te twierdzą, że na morzu i nad morzem są do zarobienia jakieś wielkie pieniądze; po prostu one tam leżą jak bursztyn na plaży po sztormie. Wystarczy tylko pozbierać albo odcedzić, ale do tego potrzebna jest oczywiście polityka, czyli „strategia rozwoju sektora morskiego”. No bo przecież jak tu zbierać czy cedzić bez polityki i strategii?", + "36855": "Przed Sądem Rejonowym w Mrągowie rozpoczął się proces pięciu osób oskarżonych o próbę szantażowania księdza i usiłowanie wymuszenia od niego pieniędzy w zamian za niepublikowanie kompromitujących go filmów.", + "36856": "Sąd ze względu na dobre obyczaje wyłączył w całości jawność procesu. Wśród pięciu oskarżonych jest ksiądz Józef L., który przekazał bandytom informacje na temat seksualnych słabości swego kolegi po fachu. Ksiądz Józef odpowie także za nielegalne posiadanie broni gazowej.", + "36857": "Kaczyńscy, jeszcze jako brzdące (można w to uwierzyć, że byli brzdącami?), zagrali w filmie na podstawie prozy Makuszyńskiego główne role – Jacka i Placka. Jacek i Placek to zaś dwaj chłopcy, co to im się nic robić nie chce, mają wszystko w dupie i wolą ukraść, jak pracować.", + "36858": "Od tamtej pory można stworzyć całe archiwum dzieł ocenzurowanych.", + "36859": "Co dajemy pod rozwagę wszystkim tym Krzaklewskim, Pałubickim, Szkaradkom, Jankowskim, Kempskim et consortes.", + "36860": "Kilka milionów turystów bawiło się tego lata na organizowanym w Gdańsku świeckim festynie handlowym pod nazwą \"Jarmark Dominikański\". Wiele wskazuje na to, iż po raz ostatni. Zapobiegliwi dominikanie podjęli bowiem starania, by imprezę tę \"odzyskać\".", + "36861": "Rosjanie w związku z wystąpieniem mecenasa Nowosielskiego nie odpowiedzą zakazem importu polskich towarów, utrudnieniami w dostawach energetyczno-paliwowych etc. Po prostu będą się z tego śmiać. Tylko cicho. W związku z Katyniem śmiać się głośno nie wypada.", + "36862": "Kwestia stosunków polsko-rosyjskich jest godna szerszej dyskusji na łamach prasy. Dyskusji rzetelnej, bez uprzedzeń.", + "36863": "Megane oddał synowi, pracownikowi dydaktycznemu warszawskiej uczelni. Sam przesiadł się do Alfy Romeo i pojechał turystycznie do Rzymu, co może dowodzić niezłego zdrowia. Przy ulicy Kawęczyńskiej w Warszawie, w Wyższej Szkole Menedżerskiej, trwają prace remontowe w budynku zaadaptowanym na nowy dziekanat i rektorat. Pełni uznania, znów przyznajemy, że interes Dawidziukowi rozkwita.", + "36864": "Zadaniem regionalnych Zachęt ma być – podobnie jak Zachęty warszawskiej – tworzenie zbiorów dzieł sztuki. Kupowanie ich od artystów i kolekcjonerów i pokazywanie lokalnej społeczności. Regionalne Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych powstały już w Poznaniu, Toruniu, Wrocławiu, Opolu i Gdańsku. Kolejne miasta wojewódzkie czekają na przyjazd ministra Dąbrowskiego i uroczyste inauguracje lokalnych Zachęt.", + "36865": "Kilka tygodni temu wspólnie z Henrykiem Schulzem w publikacji \"Krwawy biznes\" (\"NIE\" nr 19/2003) podaliśmy w wątpliwość popularne tezy lansowane w tej sprawie. Dziś jestem pewna, że historia budowy fabryki osocza w Mielcu wygląda inaczej, niż relacjonują to media. Wpadły mi w ręce dokumenty dotyczące spółki, w tym przygotowana w kwietniu 2003 r. przez biegłego Józefa Jeża dla V Wydziału Gospodarczego Sądu Rejonowego w Rzeszowie \"Ekspertyza i opinia\".", + "36866": "Niepokojącym zjawiskiem jest mieszanie różnych narkotyków oraz rozpuszczanie ich w alkoholu. W dyskotekach całej Europy krąży coraz więcej takich środków, które wymieszane z alkoholem mogą doprowadzić do utraty przytomności.", + "36867": "Rodzi się pytanie o sens prohibicji, która oddaje biznes narkotykowy w ręce przestępczości zorganizowanej, a ta wynajduje nowe narkotyki syntetyczne coraz bardziej skuteczne, ale i szkodliwe.", + "36868": "Najmłodsze, wychowane w nowej Polsce pokolenie Polaków jest nieporównanie bardziej wsteczne i autorytarne niż to, którego świadomość kształtowała się w dynamicznie zmiennych latach 90. czy choćby w nielekkich latach 80. W tzw. kohorcie wiekowej 18–24 konserwatywne, anachroniczne i wrogie rozumowi postawy są tak popularne, jak wśród 50-latków, bardziej wsteczni są dopiero rodacy po sześćdziesiątce.", + "36869": "21.12.1796 dzień narodzenia Tomasza Zana, który rozpił Adama Mickiewicza. Gdyby Mickiewicz nie miał szmera, to nigdy by nie napisał \"Pana Tadeusza\". Tak oto zasługi dla kultury polskiej sprzeczne są niekiedy z ustawą antyalkoholową.", + "36870": "24.12.1926 urodziła się Maria Janion - wybitna znawczyni literatury, autorytet moralny, bojowniczka o wolność, niepodległość i szacunek dla Mickiewicza. W sumie - państwo się już domyślili - takie nudziarstwo, że nie warto czytać.", + "36871": "Trudna do zrozumienia obsesyjna niechęć kredytowania inwestycji. Powoduje wysokie bezrobocie i sprawia, że państwo zadłuża się na bardzo wysoki procent. Polega na tym, że odsetki od kredytu są wyższe niż zysk możliwy do uzyskania z jakiejkolwiek dozwolonej prawnie działalności, którą dzięki temu kredytowi można by sfinansować.", + "36872": "Rozwiązanie zagadki związanej ze znikającymi głosami może być dwojakie.", + "36873": "Pierwsze: rodzina i znajomi niedoszłej posłanki Jakubowskiej z Unii Pracy zmówili się i poszli świadomie oddać nieważne głosy skreślając np. po dwa nazwiska, by następnie wszcząć awanturę z powodu sfałszowania wyników wyborczych. Nieprawdopodobne; rozmawialiśmy z tymi ludźmi, mamy ich pisemne oświadczenia dotyczące głosowania i wierzymy im.", + "36874": "Z drugiej strony ostatnimi czasy upowszechnia się u nas zwyczaj kompromitowania znanych osób przy użyciu innych, które niekiedy przypadkowo znalazły się na wspólnym zdjęciu.", + "36875": "Dalej to już czekają nas stalinowskie praktyki usuwania niegodnych osób ze wspólnych zdjęć czy wmontowywanie godnych osób w godne miejsca.", + "36876": "Zebrani słuchali z nabożnym szacunkiem, a burmistrz Barański zameldował: \"Wasza Eminencjo, gmina udzieli wszechstronnej pomocy w realizacji tego projektu!\".", + "36877": "Naszym zdaniem prawdziwe są obie wersje, tzn. najpierw Purpurowa Eminencja pogwarzył przyjaźnie z Olechowskim, potem władze Wilanowa zaczęły gwałtownie się miotać, by znaleźć miejsce na świątynię O. B. i jakoś tę budowlę zalegalizować, na końcu zaś odbyła się opisana audiencja na Miodowej.", + "36878": "Na jakiej podstawie to wiemy?", + "36879": "Na podstawie faktów.", + "36880": "Jakie to fakty?", + "36881": "Groby.", + "36882": "Czyje groby?", + "36883": "Prezesa Nawrockiego i wiceprezesa Gawłowskiego z rodzinami.", + "36884": "Czy oni tam leżą i redakcja \"NIE\" znęca się nad trupami bez żadnej żenady?", + "36885": "Ależ skąd! Panowie Nawrocki i Gawłowski cieszą się kwitnącym zdrowiem; nie może być inaczej, skoro przewodzą Stowarzyszeniu.", + "36886": "Rosja - zgodnie z traktatami rozbrojeniowymi - atomu ma w nadmiarze. Gdyby Ziuganow wygrał - na co się poważnie zanosi - batalię o Kreml, Kwaśniewski mógłby u niego wytargować 18 wycofywanych z Białorusi wielogłowicowych rakiet strategicznych i parę \"Black Jacków' (bombowców strategicznych) wycofywanych z Ukrainy. Na dokładkę, Stocznia Gdańska wyremontowałaby, na potrzeby rodzimej Marynarki Wojennej, kilka sztuk atomowych łodzi podwodnych, które rdzewieją i czekają na przerobienie na żyletki w Siewierodwinsku.", + "36887": "7 marca Prezydium Zarządu Krajowego PChD unieważniło kongres krakowski. Łączkowski i jego towarzysze partyjni wyjaśnili, że w Krakowie doszło do drobnych uchybień proceduralnych. Gil miał założyć koło partii, ale nie założył, dlatego na dobrą sprawę nie wiadomo, kto w kongresie uczestniczył... itd. Argumentacja małego Kazia po dużej wódce.", + "36888": "29.06.1929 Alexander Fleming ogłasza odkrycie penicyliny. Pozwoli to wkrótce na zwalczenie wielu chorób, dzięki czemu żyjemy dłużej, czyli jest więcej bezproduktywnych starców, na których utrzymanie musimy płacić podatki. Dodajmy, że gdyby nie penicylina, Jerzy Urban zdechłby w dzieciństwie na dyfteryt i nie byłoby obrzydliwego pisma \"NIE\". Jak widać, postęp w medycynie to też sprawa względna, przynosząca zarówno straty finansowe, jak i moralne.", + "36889": "Krystyna: – Policja i straż przyjeżdża, podwozi jedzenie i picie. Dobrzy ludzie.", + "36890": "Ludzie dzielą się na złych (biją), nijakich (nie biją) i dobrych (dają jeść, pić, a czasem parę groszy) – też jak w serialu.", + "36891": "Andrzej: – Ludzie źli są. Niedawno mało mnie nożem nie zabili, gdyśmy szli kupić chleb. Bo tak żyję?", + "36892": "Waśko rozpoczął kosztowne remonty oddziałów i zaplanował rozbudowę placówki. Sztandarową budowę – fabrykę tlenu – przerwano, bo kasa chorych przestała ją finansować. Na samą dokumentację techniczną poszło 40 tys. zł. W sumie na niepotrzebną dokumentację remontów i rozbudowy, których nie będzie, wyłożono ok. 700 tys. zł.", + "36893": "Żeby popatrzeć na to z trochę innej perspektywy niż polska, kopnęliśmy się do Pragi złożyć wizytę w izraelskiej firmie ISCARE, mającej filię w stolicy Czech. ISCARE specjalizuje się w zapłodnieniach in vitro. Ma też w planach rozwinięcie swojej działalności w naszym kraju. Oprowadzał nas po siedzibie firmy jej szef, dr Ivan Reich.", + "36894": "Główną racją ideową ekipy Kwiatkowskiego był strach przed prawicą. Z tego też powodu cieszyłem się, że prawica odbija teraz TVP. Łudziłem się bowiem, iż ze strachu przed lewicą oraz przed większością widzów prawicowcy robić będą program bardziej lewicowy niż ich lewi poprzednicy.", + "36895": "Szampon \"Super Dove\" powoduje, że włosy zaczynają się układać i są miękkie. Szampon \"Vita Maks Elseve\" dodaje włosom blasku i je odżywia. Szampon \"Johnson baby\" ułatwia rozczesywanie. Natomiast \"Nivea hair care\" pielęgnuje włosy i uwalnia je od łupieżu. A gdzie szukać szamponu, który myje?", + "36896": "Nie damy się chyba skusić na ubezpieczenie w firmie Uniqua. Może jesteśmy przeczuleni, ale nazwa sugeruje, że Uniqua unika płacenia odszkodowań.", + "36897": "Kanibal znalazł urnę z prochami. Drugi go pyta: Co tam masz? – Gorący kubek.", + "36898": "Mamy nowoczesną konstytucję, sprzedajnych posłów, nowoczesną prostytucję, szanowane kurwy, a wszystko to w jednym burdelu.", + "36899": "Dyplomata – ktoś, kto potrafi powiedzieć \"spierdalaj\" w taki sposób, że poczujesz podniecenie przed zbliżającą się wyprawą.", + "36900": "Jak długo trwa stosunek? 2–3 sekundy. Reszta to zwyczajne pierdolenie.", + "36901": "No i tak, kochane chamy. Potem jest mowa, nawet na najwyższym szczeblu, że \"Kościół jest atakowany\" i że się planowo szerzy ateizację. Że się szydzi z personelu naziemnego. Z czego tu szydzić, panie Pach? Płakać nam raczej trzeba, skoro taki pasuje. Pasuje polskiemu Kościołowi, który utracił już resztki wstydu. Czy nie ma już w tej nieszczęsnej prowincji imperium watykańskiego ani jednego biskupa, który by prezesowi-admirałowi dał popalić?", + "36902": "PS Opinie prawników cytowane za Biuletynem Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, nr 2/2003.", + "36903": "Będą to dowody popełnienia przestępstwa, za które obywatel może pójść za kratki i poznać, jak się czuje jego kanarek lub świnka morska zapuszkowane na dożywocie w klatce.", + "36904": "Prawie całe zdewociałe, kościelno-klerykalno-prawicowo-oszołomowe towarzycho bez przerwy w prasie, radiu i telewizji, a nawet w konfensjonale wyzywa \"NIE\" od brukowców i szmatławców oraz zastanawia się, jak pismo rzucające ludziom w twarz prawdę o nich, przeplataną \"chujami\", \"kurwami\", \"kutasami\" itp., tak dobrze sprzedaje się i jest coraz bardziej cenione w \"przypadkowym społeczeństwie\", na pewno bardziej niż ultraekstra \"Nasz Dziennik\" i temu podobne.", + "36905": "Według wyników opublikowanych w zeszłym roku przez Fundację \"Dzieci Niczyje\" surowych kar fizycznych powodujących obrażenia ciała doświadcza jedna czwarta dzieci. 34 proc. badanych stwierdziło, że strach dziecka pomaga wyegzekwować jego posłuszeństwo, natomiast 23 proc. – że surowe traktowanie hartuje charakter.", + "36906": "– To było bardzo spontaniczne. Długo się nie widzieliśmy, chyba ze dwa tygodnie. Każde spotkanie z przyjacielem sprawia mi ogromną radość. A czuły uścisk? Cóż, ani ja nie mam męża, ani pan premier żony... – tłumaczy uniesienia posłanka Szczypińska. Lęka się widocznie, że ktoś przedstawienia nie zauważył.", + "36907": "D. J.", + "36908": "Patrzyłem z górki, jak Mercedes rozpędza się do 120 km/h. Nie zwolnił przed 60-stopniowym zakrętem. Wpadł w poślizg, stanął w poprzek drogi. Gdy wydawało się, że znieruchomieje, przesunął się i prawym bokiem wyrżnął w drzewo. Nawet z tej odległości słyszałem głuchy dźwięk uderzenia.", + "36909": "– Kurwa – zaklął znajomy, który dotarł dopiero teraz, zaparkował Peugeota i wszedł na górkę. – Poprawka.", + "36910": "– Mleko 300 zł? Co to za mleko?", + "36911": "5 minut zajęło Zielińskiej tłumaczenie, że nie ma pokarmu, że sztuczne mleko ratuje dzieciaka od śmierci głodowej.", + "36912": "– To nie może pani dawać dziecku normalnego mleka – dziwiła się sędzia Kubczak. – Ile pan zarabia? – zapytała sędzia ojca dziecka Zielińskiej.", + "36913": "Zerbst - zmarła kilka godzin później w szpitalu. Według oficjalnej wersji, za kierownicą Hyundaia siedziała żona szefa białostockiej filharmonii - Zofia B. Pan małżonek (Mirosław B.) znajdował się z tyłu i był - jak sam zeznał - ździebko narąbany, ponieważ towarzycho wracało jak raz z knajpy. Obok Zofii B. siedział jeszcze członek góralskiej kapeli z Zakopanego.", + "36914": "– Kogo pan się tak boi?!", + "36915": "– Policji, proszę pana, policji – odpowiada biznesmen.", + "36916": "Siedzimy w ogrodzie: Varisella, jego przyjaciel i wspólnik Rafał R., prywatny detektyw Andrzej C. i ja. Gdy na stole pojawia się kawa, wyciągamy baterie z telefonów, detektyw spławia gdzieś ochroniarzy, a Varisella zaczyna swoją opowieść.", + "36917": "Tak jest! Nepomucen się nie obrazi, bo zna swoje miejsce w szeregu, a i Jezus będzie zadowolony stojąc w bardziej eksponowanym miejscu. Niebiańska hierarchia zostanie zachowana, a i Opatrzność będzie pilniej dbała o pomyślność nadmorskiego kurortu i jego pobożnych mieszkańców.", + "36918": "Jak się okazało, Finowie szukają entuzjastów Mikołaja w całej Europie i z radością nawiążą kontakty z Rabką. Na zakrapianych łącką śliwowicą naradach ustalono, że zaadaptuje się dla świętego rabczańską stację kolejową. To bardzo praktyczne – św. Mikołaj mieszkający na stacji PKP dałby się dodatkowo wykorzystać jako patron kolejarzy.", + "36919": "– Publicznie przyznał, że wyruchał kozła – nie kryje podziwu Aghatos.", + "36920": "Jeśli międzynarodówka powstanie, jedynym zmartwieniem moich rozmówców będzie to, jak wszyscy wyznawcy zmieszczą się w bunkrze.", + "36921": "Pranie wstępne Winoną Ryder, pranie zasadnicze Kriszną i big-beatem, wyżymanie diabłem, suszenie – pozorną wolnością.", + "36922": "Jako były poseł UW i doradca prezydenta z SLD został następnie bezpartyjnym senatorem Unii Pracy oraz kandydatem koalicji SLD-UP na prezydenta Warszawy – z pamiętną kampanią billboardową pod hasłem „Kto jest Marek Balicki”. Hasło było o tyle trafne, że nikt nie wiedział, a Balicki i tak wszedł do II tury, bo to był rok 2002 i lewica trzymała się mocno. W II turze przegrał z Kaczyńskim.", + "36923": "Czy sprawę można załatwić inaczej? Oczywiście. Trzeba jak najszybciej wprowadzić bobra na listę zwierząt łownych! Wówczas koła łowieckie będą dbały, aby populacja nie rozrastała się ponad dopuszczalną. Wprawdzie myśliwi też będą polować, ale będą mieli na głowie odszkodowania, za które dzisiaj płaci Ministerstwo Środowiska z budżetu. W całej Europie myślistwo to hobby, za które się płaci!", + "36924": "W końcu kościelne władze zdecydowały się na eksmisję.", + "36925": "Prokuratorzy chodzili na rzęsach. Mieli nadzieję, że któraś z zamkniętych zakonnic zechce zaświadczyć, że też była macana przez Romana, stworzyli więc „projekt zarzutów dla Romana” liczący aż 5 punktów.", + "36926": "Pierwsza eksmisja nie doszła do skutku. Wypiął się komornik, który zażądał 6 tys. zł płatnych z góry.", + "36927": "Za to zimno już od listopada jak diabli. W dwa dni podarła rękawiczki, nosząc, ciągnąc, dźwigając, przesuwając, paskudnie jest gołymi rękami na mrozie dotykać metalowych konwi z mlekiem, oszronionego szkła, przerzucać głowy kapusty pokryte skorupką chrzeszczącego lodu. Jak dostanie wypłatę, kupi sobie rękawice z jednym palcem, takie brezentowe, grube.", + "36928": "- Co tam znowu? Zasnęłaś?", + "36929": "Więc robiła to przejście, stawiając pojemniki jedne na drugich, budując mur wzdłuż ściany byle jak pomazanej farbą, mur z czerwonych skrzynek kryjących butelki.", + "36930": "- Ja mam nosić? - kierowca dostawczego wozu zatupał od progu - Jak nie odbieracie, odjeżdżam. Nie do was jednych towar wożę.", + "36931": "- Idź nosić - rozkazał Piotrowski.", + "36932": "- Jeszcze tutaj nie ustawione - wysapała unosząc do góry kolejną skrzynkę.", + "36933": "- Potem ustawisz.", + "36934": "- Dobra, mogę później.", + "36935": "I nagle widzę ją, jeszcze bez imienia, bohaterkę powieści, którą zamierzam napisać.", + "36936": "Długie, jasne włosy, wyszarzała zimowa kurtka, kozaki, nieco dziecinny owal twarzy ale spojrzenie już prawie kobiece. Czy ją kiedyś spotkałam? Czy znam kogoś podobnego? Dlaczego zobaczyłam ją dzisiaj właśnie, w mroźne przedranie, pół godziny przed wschodem słońca? Czemu jest taka? Czy pozwoli się poprowadzić przez karty powieści od pierwszej do ostatniej strony?", + "36937": "Pachniało świerczyną, grzybami i zesmażonym olejem, gdy łamaliśmy się opłatkiem, Oleńka bez protestów przełknęła białe kawalątko, siedziała grzecznie na moich kolanach i stukała łyżką w stół. Przy karpiu z kapustą zsunęła się z kolan i zaczęła świętować według własnych chęci. Co chwila zrywałam się z krzesła ale i tak udało jej się ściągnąć talerz z owocami, bardzo zadowolona dreptała między okruchami porcelany usiłując pochwycić pomarańcze toczące się po podłodze.", + "36938": "Chyba najmądrzej byłoby wyrwać ten nieszczęsny ząb.", + "36939": "Nie jestem fotomodelką ani prezenterką z telewizji, nie muszę ukazywać w uśmiechu całego uzębienia. Przy uśmiechu Giocondy, dyskretnym i tajemniczym, nikt nie zauważy szczerby z lewej strony. O dykcję też mogę się nie martwić, lekkie seplenienie, ledwo uchwytne uchem, mogłoby mi dodać nawet uroku. Czemu godzę się na tortury pod obojętnym światłem wielkiej lampy?", + "36940": "- A jakie to starania, zdaniem szanownego kolegi, podejmował powód, żeby zobaczyć dziecko i ustalić w jaki sposób może łożyć na jego utrzymanie?", + "36941": "Ale i na to jest odpowiedź.", + "36942": "- Licząc się z niechęcią, mój klient prosił o pośrednictwo swoją matkę, która regularnie odwiedzała małoletnią Karolinę i wnosiła pewne sumy na jej potrzeby.", + "36943": "Tkwiłyśmy na środku alejki widoczne ze wszystkich stron, przyglądano się nam ze zdumieniem, mniej lub bardziej jawnie. Na domiar złego zmierzał do nas energicznym krokiem mężczyzna w kraciastej koszuli. - Zasłabła? - wskazał na klęczącą - Mam przy sobie nitroglicerynę. Matce Kamila nie pozostawało nic innego jak wybąkać tłumaczenie, zgubiła pamiątkowy wisiorek, taki złoty drobiażdżek, upadł gdzieś tutaj, a może nieco dalej.", + "36944": "- Jestem porządnym obywatelem, nie życzę sobie takiego traktowania - bulwersuje się Mastykiel. - Zresztą to małe, niegroźne pieski.", + "36945": "Andrzej Jakubowski, zastępca komendanta nyskich strażników, tłumaczy, że informacji o gruzie szpecącym forty nie dostał. Rzeczywiście ktoś prowadził tam za to wycinkę drzew.", + "36946": "- Ale miał zgodę burmistrza - zastrzega Jakubowski.", + "36947": "- Właśnie robimy rozeznanie, ilu z nich dokładnie zamierza wybrać zagraniczne studia - mówi. - Ich nazwiska przekażemy OKE we Wrocławiu i poprosimy, by oni mogli swoje świadectwa maturalne dostać wcześniej niż cała reszta.", + "36948": "Trud dyrektora Leśniaka będzie jednak daremny. Wojciech Małecki, szef OKE, nie pozostawia żadnych złudzeń.", + "36949": "Gisela Froemel, z domu Kopka, ma 67 lat. Swoją mamę widziała po raz ostatni 61 lat temu - 8 lub 9 maja 1945 roku, na jakiejś wielkiej łące na terenach obecnych Czech. Razem ze starszą siostrą, Gabriele, szukają teraz mamy w Polsce, na Opolszczyźnie. Tutaj przecież ich rodzina mieszkała i tu mama się urodziła.", + "36950": "Uczennice ostatniej klasy fryzjerstwa wiedzą, że ich koleżanki po fachu, które się do pracy przyłożą, oprócz tego, co zarobią w zakładach fryzjerskich, niezłe pieniądze potrafią dorobić na domowych fuchach. Sąsiadce zrobią trwałą, koleżankę uczeszą na ślub, a dalekiej ciotce ufarbują włosy i już mają kilka złotych bez podatku. Za farbowanie średnio po 20 złotych, balejaż - 30-40 złotych.", + "36951": "Dla porówniania: limity kwotowe dla zwracanego VAT-u w przypadku materiałów odliczonych w ramach ulgi to odpowiednio: 16,6 tys. zł (w przypadku nowo budowanych domów) i 7,1 tys. zł (przy remoncie).", + "36952": "Co kwartał wysokość tych kwot może się zmienić w związku ze zmianą ceny metra kwadratowego ogłaszaną przez GUS.", + "36953": "Po sobotnim spotkaniu wszystkie zespoły III ligi będą miały 10-dniową przerwę. Następna kolejka, z powodu wizyty papieża Benedykta XVI w naszym kraju, została przełożona z 27 na 31 maja. Będzie więc jeszcze okazja do oddechu przed decydującą fazą rywalizacji.", + "36954": "W opolskim zespole mimo nie najlepszych ostatnich rezultatów panuje dobra atmosfera oraz pełna mobilizacja.", + "36955": "- Nie pierwszy raz puszczają tutaj szybowce, ale nigdy nie robią tego tak nisko nad wioską - opowiada Maria Dudek, która akurat w ogródku pieliła truskawki. - Chyba się za nisko odpiął, był może jakieś 300 - 400 metrów nad ziemią. Wirował nad domami i zaczęło go trząść. Machałam mu fartuchem, żeby lądował na łące pod lasem, ale ten chłopak chyba się przestraszył, że zawadzi o druty.", + "36956": "Bez wykupionego ubezpieczenia auto casco czasem nachodziły mnie myśli, czy jutro rano będę miał do czego wsiąść.", + "36957": "O stabilnej pozycji golfów na rynku świadczy to, iż niemiecki koncern przygotowuje już szóstą wersję tego auta. Premiera: 2008 r.", + "36958": "Volkswagen golf II to auto bardzo popularne w Polsce. Wygodne, ekonomiczne i długowieczne, o czym świadczą jeżdżące jeszcze po polskich drogach wcześniejsze wersje - vw golf I.", + "36959": "- Nie mieliśmy czasu na zgromadzenie wszystkich danych o tych ludziach - przekonuje Henryk Mrozek, prokurator rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu.", + "36960": "Świadek Wojciech S. drży o swoje bezpieczeństwo. Podczas piątkowego posiedzenia sędzia Harz zapytała, czy sprawcy pobicia znają świadka i podała im jego imię i nazwisko.", + "36961": "- Już mnie namierzyli, nie wiem, czy nie stanie się coś złego - mówi Wojciech S.", + "36962": "- Umorzyliśmy nie cały, a tylko połowę podatku - zastrzega Sławomir Brzeziński, asystent prezydenta Opola.", + "36963": "- Spełniamy misję społeczną, a nasze wyniki ekonomiczne nie są najlepsze - tłumaczy ks. Piotr Tarliński, dyrektor katolickiego radia.", + "36964": "W stacji na etatach pracuje dziś 17 osób. Pięciu pracowników przyjęto w ostatnich miesiącach. - Pomoc od miasta pozwoliła zatrudnić te osoby - wyjaśnia ks. Tarliński.", + "36965": "Kolosalne, bo do tej pory nie było takiej możliwości. Urząd, nawet na podstawie wadliwej decyzji, mógł ściągnąć niesłusznie naliczony podatek. Nawet jeśli podatnik odwołał się od niej i nie było jeszcze rozstrzygnięcia. Skutek był taki, że firma z powodu zajęcia konta bankrutowała, a gdy skutecznie się odwołała do sądu od decyzji , to też nie przysługiwało jej odszkodowanie, tylko zwrot pobranego podatku i odsetki.", + "36966": "Drogi. - Od tygodnia zablokowany jest fragment ul. Ozimskiej, a nic się tam nie dzieje - psioczą kierowcy. Do czwartku droga ma być przejezdna.", + "36967": "Dzisiaj robotnicy zaczną frezować nawierzchnię.", + "36968": "Chodzi o fragment ulicy na wysokości sądu, ale po drugiej stronie, tam gdzie jest komis samochodowy. W dwóch miejscach ustawiono barierki i samochody zjeżdżające z wiaduktu w stronę centrum, tuż za przejściem dla pieszych, muszą zjechać na lewy pas dwupasmowej Ozimskiej.", + "36969": "- Sprzątamy i dekorujemy salę - mówi mama Małgorzata Muniak. - Gości będzie około 30, tylko najbliższa rodzina.", + "36970": "Angelika przystąpi do komunii w kościele w Dytmarowie. Będą jej towarzyszyć koleżanki i koledzy z III klasy, którzy tę uroczystość przeżyli już rok temu, a teraz świętują rocznicę.", + "36971": "Na kartce należy wypisać plusy i minusy?", + "36972": "Jeśli to pomoże, to warto zrobić i tak. Zmiana pracy to ważna decyzja, którą warto omówić z osobami, na których zdaniu polegamy. Warto również porozmawiać z rodziną. Mam znajomego, który zamierza zmienić pracę, ale w związku z tym będzie musiał na pół roku wyjechać do Korei.", + "36973": "- Cieszę się z tej decyzji - mówi trener Jerzy Pawłowski. - Nasza młodzież będzie miała perspektywę gry w lidze. Pamiętać jednak należy, że będzie to zespół juniorski, zaczniemy dopiero mozolnie odbudowywać to, co zostało zaprzepaszczone, kiedy dwa lata temu upadł zespół ekstraligowy . Najważniejsze jednak, że pierwszy krok został zrobiony.", + "36974": "- To byłaby wspaniała sprawa - zauważa Józef Matela, burmistrz Kietrza. - Mieszkańcy mieliby bliżej do naszych południowych sąsiadów.", + "36975": "Chociaż Kietrz w linii prostej oddalony jest od Opavy o szesnaście kilometrów, to na dojazd samochodem do tego czeskiego miasta potrzeba około 50 kilometrów.", + "36976": "- W naszej gminie nie ma bowiem przejścia granicznego dla aut - mówi burmistrz Matela.", + "36977": "- Kto by się \"Chłopów\" spodziewał - dziwili się maturzyści. - Przecież Reymont dopiero co był na próbnej maturze.", + "36978": "Nad wyborem tematu zastanawiali się tylko ci, którzy znają oba teksty.", + "36979": "- Bardzo lubię Reymonta, gruntownie go analizowaliśmy, w przeciwieństwie do Szekspira, potraktowanego na lekcjach dosyć powierzchownie - mówiła Ania Pożoga.", + "36980": "Cztery łóżka są doskonale wyposażone i gotowe do ratowania i podtrzymywania życia pacjentów po wypadkach i ciężkich operacjach. Nad wszystkim czuwać będzie trzech lekarzy i personel pielęgniarski.", + "36981": "- Pracowałam na chirurgii i przeszłam tu na własną prośbę, bo na intensywnej terapii można się wiele nauczyć - mówi Katarzyna Wyrzykowska, jedna z kilkunastu pielęgniarek, które pracują na OIT-cie.", + "36982": "Obsługa przepompowni juz dwukrotnie wzywała straż pożarną, żeby uchronić pompy przed zalaniem. Strażacy swoimi urządzeniami przerzucali do jeziora nadmiar wody.", + "36983": "- Przy opadach i roztopach woda gruntowa zalewa nam ogrody i piwnice domów - opowiada Edyta Bułka z Siestrzechowic. - U nas w domu w wodzie stoi piec centralnego ogrzewania. Jak pompy nie nadążają, to automatycznie podnosi się poziom wody we wszystkich rowach, na polach.", + "36984": "Roland Weise, organizator festiwalu:", + "36985": "- Już rok temu, za namową pana Rathaya, chciałem zaprosić Modrzewiaków. Nie udało się. Cieszę się, że wystąpili teraz. Widziałem ich po raz pierwszy i jestem pod ogromnym wrażeniem. Po ich koncercie ludzie przychodzili do mnie i dziękowali, że zaprosiłem tak widowiskową grupę. Chcę ich tu mieć za rok.", + "36986": "- Skontrolowanie wielkich sieci handlowych uważam za bardzo dobry pomysł. W takich sklepach jest tak dużo towarów, że trudno zapamiętać i porównać ich ceny. To okazja, żeby nas - klientów - nabić w butelkę. Nie lubię być oszukiwana i czarowana, że kupuję taniej coś, co wcale tańsze nie jest.", + "36987": "W warszawskim kościele św. Krzyża w obecności przedstawicieli rządu i parlamentu biskup polowy Sławoj Leszek Głódź odniósł się do bieżących wydarzeń politycznych:", + "36988": "- Znakiem tej przeszłości co trwa, nie odeszła w niepamięć, co kształtuje polskie dziś jest lemiesz \"Solidarności\", który przed 17. laty począł orać polską ziemię. Dziś znowu bierze odpowiedzialność za przygotowanie gruntu ojczyzny pod dobry siew - mówił biskup.", + "36989": "- Ślub wzięliśmy 4 stycznia 1997 r. Czy za 1997 r. będziemy mogli złożyć wspólne zeznanie?", + "36990": "- Niestety nie. W art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych normującym prawo do takiego opodatkowania wyraźnie zaznaczono, że przysługuje ono tylko małżonkom, którzy pozostawali ze sobą w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy.", + "36991": "- W 1997 r. rozwiodłem się. Czy mogę złożyć wspólne zeznanie z byłą żoną?", + "36992": "- Będzie większa odpowiedzialność płatnika (inkasenta) za niewypełnienie obowiązków. Jeżeli będzie to z winy samego podatnika, wówczas płatnik i inkasent będą mogli dochodzić od niego w postępowaniu cywilnym zapłaty równowartości nie pobranego podatku.", + "36993": "- Znacznie szerszy niż dziś będzie zakres odpowiedzialności osób trzecich, w przypadku gdy płatnik (inkasent) nie wywiąże się ze swoich obowiązków.", + "36994": "Jeśli Trimble przyjmie propozycję, będzie to wielki krok naprzód w procesie pokojowym - dodał \"numer dwa\" w Sinn Fein, Martin MacGuiness.", + "36995": "Jeszcze przed spotkaniem z brytyjskim premierem, które miało na celu ożywienie procesu pokojowego, Adams wywołał konsternację, życząc na antenie irlandzkiego radia \"szczęścia\" zbiegłemu poprzedniego wieczora z więzienia Maze pod Belfastem terroryście z IRA, skazanemu na dożywocie za dwukrotne morderstwo.", + "36996": "Goście zwiedzili fabrykę i jej urządzenia socjalne, po czym przyjmowani byli w świetlicy fabrycznej przez aktyw robotniczy fabryki.", + "36997": "W imieniu załogi \"Ursusa\" gości radzieckich powitał członek rady zakładowej - Jan Mizerkiewicz, stary robotniczy działacz rewolucyjny.", + "36998": "W odpowiedzi zabrał głos przewodniczący radzieckich związków zawodowych - B. S. Rżanwow, pozdrawiając robotników polskich w imieniu milionów robotników radzieckich, po czym omówił sukcesy gospodarcze i kulturalne Związku Radzieckiego.", + "36999": "Sejm nie zdołał odrzucić weta prezydenta do ustaw: o waloryzacji niektórych uposażeń, emerytur i rent oraz o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Większość 3/5 w obu głosowaniach wynosiła 267. Za ponownym przyjęciem ustawy o emeryturach mundurowych głosowało 258, przeciw 186, nikt się nie wstrzymał. W sprawie wychowania seksualnego 260 posłów było przeciw wetu, 172 za, a 12 wstrzymało się od głosu.", + "37000": "Na koniec 1996 roku deficyt budżetowy wystąpił w 21 miastach spośród 35, chociaż planowało go aż 30 miast. Podobnie w planach na 1997 rok wydatki przekraczają dochody w budżetach 30 gmin. Planowany wzrost przychodów najludniejszych gmin w br. będzie o 2 pkt. proc. wyższy od prognozowanej na br. stopy średniorocznej inflacji (15 proc.), natomiast wzrost wydatków przewyższa o 12 pkt. proc. stopę inflacji.", + "37001": "- Pubów powstaje jednak coraz więcej.", + "37002": "- Wzdrygam się na samo słowo \"pub\". Puby zostawmy Anglikom. My mieliśmy piwiarnie, karczmy, gospody - są to dobre, tradycyjne nazwy. Przecież obyczaj picia piwa sięga w Polsce średniowiecza. Przez całe epoki piwo było napojem do śniadania, piło się piwo z serem.", + "37003": "Gdyby ktoś dzisiaj zamówił sobie na śniadanie piwo z białym serem, mogłoby to wywołać szok.", + "37004": "Przekonanie nomadów, że lepiej mieć gotówkę, nie jest łatwe. Podczas gdy mieszkańcy miast narzekają na coraz większą drożyznę, koczownicy nie przejmują się inflacją, dewaluacją krajowej waluty ani bezrobociem. Powiększają swoje stada i żyją w dostatku zgodnie ze starym mongolskim przysłowiem: \"Jeśli masz pieniądze, to jesteś bogaty, ale jeżeli masz zwierzęta, to nigdy nie jesteś głodny\".", + "37005": "Meldunki napływające z całego kraju świadczą, że Czyn 1-majowy dał krajowi nie tylko dodatkową produkcję, ale przyniósł klasie robotniczej liczne urządzenia socjalne, zdrowotne oraz kulturalno-oświatowe.", + "37006": "W Łodzi oddano do użytku 74 żłobki, przedszkola, ambulatoria, ośrodki zdrowia oraz obiekty kulturalno - oświatowe, jak: świetlice i inne. Nadto wyremontowano i uporządkowano 143 placówki tego rodzaju.", + "37007": "Jednocześnie ustalone zostały ostateczne terminy składania egzaminów przez absolwentów:", + "37008": "Absolwenci, którzy otrzymali absolutorium przed 1 stycznia 1949 r., muszą złożyć wszystkie egzaminy do dnia 31 grudnia 1950 roku.", + "37009": "Absolwenci, którzy otrzymali absolutorium w ciągu 1949 r., muszą złożyć egzaminy do dnia 30 czerwca 1951 roku.", + "37010": "Absolwenci, którzy nie złożą w podanym terminie wszystkich egzaminów, tracą prawo do dalszego ich składania.", + "37011": "- Osoby trzecie będą odpowiadać również za podatki nie pobrane oraz pobrane, a nie wpłacone przez płatników lub inkasentów. Dzisiaj takiej odpowiedzialności nie ma.", + "37012": "- Większa będzie odpowiedzialność spadkobierców. Spadkobiercy będą ponosić również odpowiedzialność za: pobrane, a nie wpłacone podatki z tytułu sprawowanej przez spadkodawcę funkcji płatnika lub inkasenta, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy, nie zwrócone przez spadkodawcę zaliczki naliczonego podatku VAT oraz ich oprocentowanie itd.", + "37013": "Trzęsienie ziemi w Chinach, Grecji i Włoszech, śnieżyca w Kanadzie, powódź w Australii, zimno w Bangladeszu - w czasie ostatniego weekendu spowodowały kilkadziesiąt ofiar śmiertelnych. Najwięcej, bo aż 49 osób zginęło w Chinach, gdzie wstrząsy o sile 6,2 stopnia w skali Richtera dotknęły prowincję Hebei na północy. Odczuli je również mieszkańcy Pekinu.", + "37014": "Propozycje firm z Doliny Krzemowej nie pozostają bez echa w Białym Domu. Gorący orędownik procesu komputeryzacji, obecny wiceprezydent Al Gore przygotowując się do własnej kampanii prezydenckiej lansuje hasło, iż rozwój technologii sprzyja edukacji i ekologii. Nowe rozwiązania zapewne nie znajdą wielu sympatyków w szeregach związków zawodowych, Powszechne zastosowanie programów typu Daticoder II przyczyniłoby się do wyeliminowania wielu pracowników niższego szczebla w biurach i urzędach.", + "37015": "Mogłoby się wydawać, że stanowisko Rosjan niesie zapowiedź niepowodzenia. Tymczasem Ryszard Reiff odczytał przesłanie płynące wówczas, w 1991 roku, z radzieckiej ambasady pozytywnie. Nawet bardzo pozytywnie.", + "37016": "- Trzeba pamiętać, jak wyglądała ówczesna polityczna sytuacja - przypomina Reiff. - To nie było tak, że Rosjanie szybko zrzucali starą skórę. Niechętnie przecież opuszczali Legnicę i inne bazy wojskowe.", + "37017": "Byli pracownicy PPTiT, którzy przeszli do Poczty Polskiej, twierdzą, że zostali potraktowani niesprawiedliwie, w sposób krzywdzący i niezgodny z prawem. Zarzucają, że w myśl ustawy z 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji osoby, przejęte po przepracowaniu dziesięciu lat w przedsiębiorstwie państwowym przez inne zakłady - w trybie art. 23 kodeksu pracy - mają prawo do nieodpłatnego nabycia należących do skarbu państwa akcji spółki. Danuta Frey", + "37018": "Izabella Sierakowska w imieniu Klubu SLD zgłosiła wczoraj wniosek, aby do 12 grudnia Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka rozpatrzyła orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie liberalizacji ustawy aborcyjnej (TK uznał, że jest ona niezgodna z konstytucją). Jeśli Sejm nie zajmie stanowiska do 18 grudnia, to przestaną obowiązywać przepisy dopuszczające przerywanie ciąży z przyczyn społecznych.", + "37019": "Strona rosyjska dwukrotnie upewniała się, czy dobrze zrozumieli. Stańczyk to potwierdził. Potem do roszczeń wracał co najmniej raz minister Rosati i prezydent Kwaśniewski. Czemu więc ostatecznie roszczeń nie załatwiono? Czy mają rację sybiracy, twierdząc, że rząd polski zaniechał dochodzenia ich moralnie niezbywalnych praw? Faktycznie nigdy nie było politycznej dyspozycji do realizacji sprawy.", + "37020": "Siergiejew, który już po raz drugi uczestniczył w obradach Rady Rosja - NATO, podkreślił, że liczebność armii rosyjskiej zostanie ograniczona do 1 stycznia 1998 r. do 1,5 mln żołnierzy, a do 1 stycznia 1999 - do 1,2 mln żołnierzy. Obecnie jest ich 1,9 mln. Decyzja taka jest zgodna z konstytucją Rosji, która zakłada, że w wojsku nie może służyć więcej niż 1 proc. ludności (czyli około 1,5 mln ludzi).", + "37021": "- Jakie napoje towarzyszą najczęściej naszym posiłkom?", + "37022": "- Przez całe lata nie było co pić. Nawet nie przyzwyczailiśmy się do wody mineralnej, bo była trudno osiągalna, tylko do słomkowej herbaty i tak zwanej krachli czy kracheli.", + "37023": "Co to jest?", + "37024": "- To taka dość podła woda sodowa, którą serwowano w butelkach z kapslem na gumowej uszczelce. Te kapsle, podrzucane do góry, dudniły o butelkę.", + "37025": "Podobno człowiek w swoim życiu dwukrotnie bywa samotny. Pierwszym wyobcowaniem jest nieświadomy akt narodzin, drugim świadomy i budzący grozę moment śmierci.", + "37026": "W kulturze ludowej śmierć była postrzegana jako coś niezwykłego, jako coś, co wymykało się chłopskiemu zdrowemu rozsądkowi. Była ingerencją \"innego świata\", tajemniczego i nieznanego, który wnikał w ludzkie życie i jego ład poddawał destrukcji. Przede wszystkim jednak śmierć była tą chwilą, kiedy \"dusza ludzka przedostawała się na tamten świat\".", + "37027": "W procesie zeznawało 87 świadków - zomowców, młodych wtedy ludzi odsługujących w ZOMO służbę wojskową. Wkraczali na teren \"Wujka\" wyłomami zrobionymi przez czołgi, uzbrojeni byli tylko w tarcze i pałki.", + "37028": "Mówili:", + "37029": "\"Był zwarty tłum górników. Z góry leciało, co się dało, koło mnie spadła gaśnica. Myśmy mieli pałki, górnicy łańcuchy, kilofy. Bez dowództwa, bez rozkazów, nasze chłopaki zaczęły uciekać. Spanikowała kompania i zwiała\".", + "37030": "Ciastoń, były wiceminister spraw wewnętrznych i szef Służby Bezpieczeństwa, oraz Płatek, były dyrektor IV Departamentu MSW, zajmującego się inwigilacją kleru, byli już sądzeni za kierowanie porwaniem i zabójstwem ks. Popiełuszki. W 1994 r. zostali od tego zarzutu uniewinnieni. Wyrok ten, na wniosek pełnomocników oskarżycieli posiłkowych, najbliższych zamordowanego, uchylił sąd apelacyjny i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jak się nieoficjalnie dowiedzieliśmy, nie można wykluczyć łącznego osądzenia obu spraw.", + "37031": "W rosyjskiej Tylży urodził się Johannes Bobrowski , poeta i prozaik zmarły w 1965 r. w NRD i z tego pewnie powodu nie zawsze obecny w zachodnioniemieckich antologiach i pracach literaturoznawczych. A przecież jego twórczość, pisze Hubert Orłowski : \"nie tylko wybiega wartościami ponad kunszt dobrego rzemiosła literackiego, ale wychodzi swym posłannictwem moralnym ku pojednaniu z narodami \"sarmackiego\" wschodu Europy , a więc i z Polakami ?\".", + "37032": "Dziennik \"Sźddeutsche Zeitung'' opublikował wyniki ankiety, jaką wypełnili uczniowie szkoły realnej z Neusterlitz w Meklemburgii-Przedpomorzu. Pytania dotyczyły planów na przyszłość, poglądów politycznych, stosunku do stosowania przemocy i do cudzoziemców. Gazeta zastrzega, że odpowiedzi uczniów szkoły średniej z Neusterlitz nie mogą być traktowane jako reprezentatywne dla wschodnioniemieckiej młodzieży. Ale są wstrząsające - dodaje.", + "37033": "Oto kilka charakterystycznych odpowiedzi na pytanie: co myślisz o cudzoziemcach?", + "37034": "Do gry mogą startować spółki z kapitałem zakładowym lub akcyjnym nie mniejszym niż 10 milionów ecu (nieco ponad 11 milionów dolarów). Komisję przetargową powołuje minister transportu. Po zakończeniu przetargu rozpoczynają się negocjacje dotyczące umowy koncesyjnej, której udziela minister transportu. Do najważniejszych obowiązków koncesjonariusza należą zgromadzenie środków finansowych na budowę i podjęcie eksploatacji autostrady. Całą procedurę zamyka podpisanie umowy koncesyjnej.", + "37035": "Rzeczą prasy jest, by głosy dochodzące z terenu dotarły do właściwych komórek państwowych odpowiedzialnych instytucji, czy władz i w konsekwencji, by słuszna i pożyteczna inicjatywa została podjęta a stwierdzone zło wyplenione. Aby, krótko mówiąc, praca korespondentów terenowych i chłopskich dawała najwidoczniejsze, najbardziej pozytywne wyniki.", + "37036": "Silny przede wszystkim na zachodzie Ukrainy, \"Ruch\" skupia reformatorsko nastawionych zwolenników umacniania niepodległości państwa. Jest to partia na tyle mocna, że może startować w wyborach samodzielnie, nie bojąc się czteroprocentowej bariery przy głosowaniu proporcjonalnym; na tyle jednak słaba, że nie ma - przynajmniej na razie - szans na samodzielne odegranie znaczącej roli politycznej.", + "37037": "Na razie, przez I kwartał 1998 r. - jak zdecydował rząd - ceny energii cieplnej nie mają wzrosnąć więcej niż o ok. 8 proc. (w tym 5 proc. z powodu podwyższenie VAT). Ministerstwo Finansów przyznaje jednak, że tam, gdzie już dziś faktyczne koszty produkcji ciepła są wyższe od urzędowej ceny za ciepło (dziś 27,33 zł za 1 GJ) wzrost cen energii cieplnej będzie wyższy niż 8 proc.", + "37038": "Przy ul. Marszałkowskiej na odcinku między nowogrodzką i Wspólną rozpoczęto budowę gmachów dla Centrali Handlowej Przemysłu Drzewnego i Centralnego Zarządu Przemysłu Hutniczego. Oba bloki ukończone zostaną w stanie surowym jeszcze w br. Nowe 6 - piętrowe budynki, stanowić będą przejście od wysokiej monumentalnej zabudowy północnej Marszałkowskiej, do mieszkalnej części ulicy, która zacznie się w rejonie Pięknej.", + "37039": "Aleksander Kwaśniewski, nawet jeśliby chciał korzystać z doświadczeń prezydentury Wałęsy - z jego metod oddziaływania na politykę - może to czynić tylko w niewielkim stopniu. Furtki, które wykorzystywał Wałęsa, zostały dość szczelnie zamknięte.", + "37040": "Chociaż jakieś anologie są: podobnie jak przy rządzie Pawlaka i sytuacji cohabitation większość rządową tworzą dwa ugrupowania. Nie ulega wątpliwości, że jedno z nich, Unia Wolności, jest prezydentowi Kwaśniewskiemu bliższe.", + "37041": "Pytany, co wtedy czuł, mówi:", + "37042": "- Cóż, każdy człowiek musi jakoś umrzeć.", + "37043": "Z książki generała Pożogi wynika, że rozpracowaniu Najdera służby specjalne nadały kryptonim \"Zapałka\", zaś akta zajmowały wiele tomów w archiwum MSW. Podstawowymi źródłami wiadomości o nim były informacje z podsłuchu, kontroli korespondencji i doniesienia agentów.", + "37044": "\"O zdrowej diecie warto pamiętać szczególnie w okresie przedświątecznym, kiedy zbyt często tracimy kontrolę nad ilością zjadanych kalorii\" - podkreśla prof. Marek Naruszewicz, prezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Ale nie trzeba odmawiać sobie jedzenia i picia o tak wyjątkowej porze roku: wystarczy tylko dobierać potrawy mniej kaloryczne, a zarazem zmniejszające ryzyko raka, miażdżycy i zawału serca.", + "37045": "Spasowskim chodziło o zwrot domu w Milanówku, który należał do matki ambasadora. Formalnie był wspólną własnością ambasadora i jego żony. Zgodnie z logiką można było skonfiskować tylko tę część domu, która należała do ambasadora. Jego małżonce Wandzie nie postawiono bowiem żadnych zarzutów. Jednak przy konfiskowaniu nie przejmowano się takimi drobiazgami.", + "37046": "Na swoją korzyść Lech Wałęsa interpretował przepis mówiący o tym, iż prezydent na wniosek premiera \"może dokonywać\" zmian na stanowiskach ministrów; jeśli może, to znaczy, że nie musi. Po dymisjach ministrów były wakaty zarówno w rządzie Hanny Suchockiej, jak i Waldemara Pawlaka. Premierzy woleli mieć w swoim gabinecie kierowników resortów, byle nie narażać się na odmowę podpisania nominacji przez Wałęsę.", + "37047": "Małym zainteresowaniem podczas sesji cieszyły się akcje wczorajszego debiutanta rynku równoległego, Budimeksu Poznań. Nadwyżka sprzedaży wyniosła tutaj prawie 258 tys. zł (34,4 tys. akcji).", + "37048": "Na zamknięciu notowań ciągłych, w stosunku do fixingów, ceny akcji 20 spółek wzrosły, 5 spadły, a 2 nie zmieniły się. Ostatnia wartość indeksu WIG20 wyniosła 1418,1 pkt., czyli o 2,7 proc. więcej niż w notowaniach jednolitych.", + "37049": "Nawet teraz Rada Nadzorcza może wybrać nowego członka zarządu (ponieważ jest wakat na stanowisku wiceprezesa zarządu ds. finansowych), może też odwołać wszystkich przed końcem kadencji.", + "37050": "Pamiętać należy, że Radę Nadzorczą TVP wybiera Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji , w której dawna koalicja także ma większość. Tak więc KRRiTV też zakończy kadencję z wejściem w życie noweli, inaczej zmiany te nie miałyby sensu.", + "37051": "Zarząd Oddziału Warszawskiego Zw. Zaw. Dziennikarzy R. P. komunikuje, że koledzy, którzy dotychczas nie zgłosili się w Sekretariacie Oddziału Warszawskiego celem wypełnienia nowych deklaracji członkowskich, winni to uczynić najpóźniej do dn. 15 maja br. jako w terminie ostatecznym i nieprzekraczalnym.", + "37052": "W expose premier poświęcił dużo uwagi konieczności przestrzegania ładu moralnego. Niektóre wartości uległy w ostatnich latach dewaluacji. Uczciwość, przekonanie, że dobro państwa musi stać ponad dobrem partii, sprawiedliwość jest jednakowa dla wszystkich - nie były w cenie. W demokratycznym państwie powinny one stanowić kanony niepodważalne. Wskazanie ich przez premiera świadczy o tym, jak dużą wagę przywiązuje on do uczciwości w życiu publicznym.", + "37053": "\"Symboliczna scena: żona zdrajcy tuli się do prezydenta, a zdrajca Spasowski podtrzymuje jego ramię\".", + "37054": "A jednak takie zabiegi można zrozumieć jako votum separatum wobec siły Mickiewiczowskiego wiersza, a także znakomitych ról w pańskim spektaklu - zwłaszcza kreacji Michała Żebrowskiego. Rzadko zdarza się słyszeć tak pięknie i naturalnie mówiony przez polskich aktorów wiersz. Było wiele scen, w których wprowadzenie montażu filmowego było dla mnie bolesne.", + "37055": "Najsłabiej wypada scena guseł, której rytm nadaje monotonna muzyka Jerzy Satanowskiego.", + "37056": "Znakomitym przykładem tego, jak wygląda dzisiejszy futbol, jest liga angielska. Powiedzmy od razu w oczy wszystkim malkontentom: to jest bodaj najciekawsza liga na świecie. Przynajmniej dla mnie. Kiedyś była ona obrzydzana w Polsce jako liga schematyczna, ujęta w syntezie kick and run. Podanie na skrzydło, wrzutka, strzał głową.", + "37057": "- Media są niezależne i rządowi nic do nich - odpowiedział na protest SLD przeciwko tendencyjnej - jego zdaniem - relacji telewizji publicznej z obrad Sejmu.", + "37058": "Zaznaczył, że jego rząd będzie doceniał wysiłki starszych pokoleń., natomiast rozliczy tych, którzy te wysiłki marnowali.", + "37059": "Jerzy Buzek był zadowolony, że wotum zaufania dla jego gabinetu zostało przyjęte już po północy, czyli 11 listopada.", + "37060": "- Jak najbardziej. Zostaną w nim uwzględnione tylko dochody opodatkowane na zasadach ogólnych, tj. dochody żony z pracy i emerytury. Nie ujmuje się w nim dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej w spółce cywilnej opodatkowanych w sposób ryczałtowy. Podatnicy osiągający przychody opodatkowane podatkiem od przychodów ewidencjonowanych są obowiązani do końca stycznia złożyć za rok poprzedni odrębne zeznanie podatkowe, obejmujące tylko te przychody.", + "37061": "Roszczenia, jak się zakłada, byłyby załatwiane w trybie administracyjnym. Wartość mienia szacowano by na podstawie skali punktowej, nie byłoby więc wyceny sporządzonej przez biegłych. Gdyby ktoś uznał, że został skrzywdzony, mógłby wtedy zlecić wycenę, ale już na własny koszt. Załatwienie roszczeń reprywatyzacyjnych ma kosztować, jak się szacuje według obliczeń z 1993 roku, około 80 mln (nowych) zł.", + "37062": "Włóż mi!", + "37063": "\"Banpol\" SA JV, któremu obecnie prezesuje S., jest firmą sprzedającą automatyczne urządzenia, m.in. do kopertowania, liczenia pieniędzy, sprzedaży kart telefonicznych, biletów itp. Wśród jej klientów były dotychczas m.in. Kancelaria Prezydenta, Kancelaria Senatu, kilka ministerstw, wiele banków i centralnych urzędów.", + "37064": "- Starał się być inny niż jego poprzednicy - wspomina Reiff. - Obiecał, że bezpośrednio umożliwi kontakt z Jelcynem.", + "37065": "Nie było bezpośredniego kontaktu. Sybiracy przygotowywali dla prezydenta Jelcyna w związku z planowaną wówczas jego wizytą w Warszawie z okazji pięćdziesiątej rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, specjalny monit. Jelcyn nie przyjechał, ambasadzie pozostała \"Księga nazwisk sybiraków\". Identyczna leży w mieszkaniu Ryszarda Reiffa. Dwukilogramowy tom, 1720 stron drobnego druku.", + "37066": "Dołączając wyniki notowań na rynku funduszy inwestycyjnych, na wczorajszej sesji zaroiło się od minimów cenowych. W sumie wraz z indeksem NIF zanotowano ich 24. Akcje dwóch firm natomiast poprawiły swoje dotychczasowe rekordy. Są to: Okocim (24,50 zł) i Unimil (46 zł).", + "37067": "Rema 1000, norweska sieć osiedlowych sklepów, została założona w 1979 r. Do końca br. będzie miała w Polsce 47 sklepów o pow. powyżej 22 tys. mkw., zatrudniających 750 pracowników. Sklepy, jak mówi dyrektor handlowy Remy, Sławomir Monikowski, działają według zasad franszyzy, a opłata jest powiązana z wielkością obrotów. 30 osób negocjuje w imieniu dealerów warunki dostaw, ułatwia kredytowanie towaru, prowadzi księgowość i szkolenia.", + "37068": "Do późnych godzin nocnych trwały w Słupsku starcia młodzieży z policją. W sobotę podczas interwencji policji zginął trzynastoletni Przemek Cz., uczeń siódmej klasy Szkoły Podstawowej nr 4 w tym mieście. Według świadków chłopak został kilka razy uderzony w głowę pałką przez jednego z funkcjonariuszy, a ponadto uciekając sam uderzył się o słup. Prokuratura wszczęła śledztwo, które ma wyjaśnić okoliczności tragedii. Sąd tymczasowo aresztował starszego sierżanta policji Dariusza W.", + "37069": "Obok środków przewidzianych na kontynuację budowy pałacu sprawiedliwości, w budżecie Sądu Najwyższego zaplanowano ok. 16 mln zł na wynagrodzenia. Zarezerwowano też środki na powołanie przewidzianej w ustawie lustracyjnej instytucji rzecznika interesu publicznego oraz na koszty wiążące się z wprowadzeniem stanu spoczynku zamiast emerytur sędziowskich.", + "37070": "Brak jednej osoby z siódemki wstrzymuje postępowanie wobec pozostałych. Po jakimś czasie ze względu na stan zdrowia można wyłączyć chorego, co oznacza zmniejszenie listy oskarżonych. Ale może się też okazać, że stan zdrowia oskarżonego pozwala na sądzenie, ale tylko w miejscu zamieszkania.", + "37071": "- Tę skomplikowaną sprawę być może dałoby się zakończyć w pierwszej instancji za trzy, cztery lata - ocenia prokurator Bogdan Szegda.", + "37072": "Trasa naszego wyścigu biegnie wśród miast i wsi, które uległy strasznemu spustoszeniu podczas II wojny światowej. Dzięki wysiłkom mas pracujących narodów Polski i Czechosłowacji, w oparciu o pomoc czołowego obrońcy pokoju na świecie Związku Radzieckiego miasta te znów tętnią twórczym trudem i radosnym pokojowym życiem. Nie pozwolimy, aby zbrodniczy, zwyrodniali podżegacze wojenni przeobrazili te, czy jakiekolwiek inne, wsie i miasta w dymiące zgliszcza i ruiny.", + "37073": "Algierska prasa podaje, że islamiści stosują zawszę tę samą taktykę. Otaczają wioskę lub osadę i mordują wszystkich mieszkańców: podrzynają im gardła, odcinają głowy, brutalnie kaleczą, a zwłoki podpalają. Zazwyczaj nikt nie uchodzi z życiem, mordowane są nawet zwierzęta - napisał prorządowy dziennik \"L'Authentique\".", + "37074": "Inwazja imigrantów jest przyczyną powstawania rozmaitych ruchów na rzecz obrony angielskiego.", + "37075": "Organizacja U.S. English, która skupia milion członków, stawia sobie za cel uczynienie z angielskiego oficjalnego, urzędowego języka we wszystkich stanach (obecnie obowiązuje w 23), na wszystkich szczeblach administracji. Gorącym zwolennikiem tej idei jest senator Robert Dole, rywal Billa Clintona w ostatnich wyborach prezydenckich.", + "37076": "W br. wzrost wydatków niższy od prognozowanej na br. inflacji ma wystąpić tylko w trzech miastach - Wrocławiu, Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach. Oznacza to, że ich wydatki będą realnie niższe niż w ub.r. W pozostałych 32 analizowanych miastach wydatki rosły szybciej niż inflacja.", + "37077": "Wszystko zaczęło się 19 grudnia 1981 r., a więc 6 dni po ogłoszeniu stanu wojennego. Ambasador Spasowski zatelefonował do Jacka Scanlana, zastępcy sekretarza stanu, odpowiedzialnego za sprawy Europy Wschodniej. Do słuchawki powiedział, że dłużej nie może reprezentować takiego rządu. Pół godziny później przed znajdującą się na wzgórzu rezydencję zajechały samochody FBI i CIA.", + "37078": "Marek Siwiec, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, oraz Marek Ungier, szef gabinetu prezydenta, powołując się na art. 4.2.1. ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, wystąpili wczoraj z wnioskami do premiera o zwołanie w trybie pilnym posiedzenia Kolegium do spraw Służb Specjalnych \"w celu sformułowania oceny w zakresie trybu zmian kadrowych dokonywanych w minionych tygodniach w UOP\".", + "37079": "Trzecią możliwością rekompensaty byłyby bony reprywatyzacyjne. Za nie byłyby nabywane akcje i udziały prywatyzowanych przedsiębiorstw, przede wszystkim pochodzące z tworzonej od 1993 roku 5-proc. rezerwy prywatyzacyjnej firm. Być może powstanie jeszcze instytucja pośrednia, fundusz powierniczy, do którego wniesiono by akcje i udziały, a dawni właściciele nabywaliby jednostki uczestnictwa w tym funduszu.", + "37080": "W tym roku wynagrodzenia marszałków Sejmu, Senatu oraz premiera osiągną 7706,25 zł brutto miesięcznie. Pierwotnie miało to być o 1027,50 zł więcej. Ministrowie, rzecznik praw obywatelskich, prezes PAN zarobią 6473,20 zł, a nie przewidywane 7398 zł. Główny inspektor pracy, wojewodowie, wiceministrowie muszą się zadowolić 5754 zł zamiast spodziewanych 7089,75 zł.", + "37081": "Na zakupy sprzętu komputerowego, telekomunikacyjnego, urządzeń medycznych, gastronomicznych, chłodniczych, kserokopiarek, niszczarek itp. kancelaria chce wydać w przyszłym roku ponad 3 mln zł.", + "37082": "Niewiele więcej ma kosztować przyznawanie przez prezydenta odznaczeń państwowych (ponad 3,4 mln zł, o 19 proc. więcej niż w br.).", + "37083": "Kancelaria chciałaby też zwiększyć zatrudnienie o 16 etatów.", + "37084": "Parlamentarzyści przygotowujący projekt nowej konstytucji zadbali o to, by nie było w nim wykorzystywanych przez Lecha Wałęsę przepisów. - Może i coś znajdzie, żaden system nie jest doskonały, ale to, co my wyciągnęliśmy, jest już skasowane, trzeba szukać innych rzeczy - zaznacza profesor Falandysz.", + "37085": "I rzeczywiście, nawet sformułowanie \"rozwiązanie Sejmu\" zostało zastąpione określeniem \"skrócenie kadencji\".", + "37086": "Richard Seed odrzuca zarówno zakazy prawne jak i wątpliwości moralne tego rodzaju doświadczeń. W wywiadzie dla National Public Radio powiedział: Bóg stworzył człowieka na własne podobieństwo, a zadaniem człowieka jest pełne zjednoczenie z nim i naśladowanie go. Sugeruje, że ludziom nie można odmawiać pełnienia roli stwórcy, jeśli tylko są do tego zdolni.", + "37087": "W styczniu 1940 r. we Lwowie ten poeta uchodzący za twórcę proletariackiego został aresztowany przez NKWD i do września 1941 r. siedział w więzieniach sowieckich. Aleksander Wat wspominał, że w Zamarstynowie \"chodził żołnierskim krokiem, wybijał takt i śpiewał wszystkie legionowe pieśni. Cały czas śpiewał, pięć dób śpiewał (...) przy nim czułem się jak nędzny wymoczek. Dał mi po prostu pokaz, jak można zachować godność ludzką, siłę i bojowość\".", + "37088": "Stanowiska w sprawie Teatru Narodowego nie przedstawił przewodniczący komisji Jan Maria Jackowski (AWS).", + "37089": "- Z oficjalnym stanowiskiem chcemy poczekać do czasu spotkania z panią minister Wnuk-Nazarową - powiedział \"Rzeczpospolitej.\" Poproszony przez nas o komentarz Juliusz Braun (UW), szef komisji w poprzedniej kadencji, powiedział:", + "37090": "- Przede wszystkim powinna liczyć się opinia dyrekcji i zespołu dramatycznego Teatru Narodowego.", + "37091": "Jak w sprawie Rurarza i Spasowskiego skonfiskowano majątek współmałżonków Kuklińskich, choć żony pułkownika Joanny Elżbiety, byłej księgowej w zakładach Ursus, nikt o nic nie oskarżał.", + "37092": "Oprócz samochodu, sadu w Wiązownej należącego do jednego z synów pułkownika, mebli, rzeczy osobistych, skonfiskowano dom Kuklińskiego - segment w szeregowcu wybudowanym przez Oficerskie Zrzeszenie Budowy Domków Jednorodzinnych \"Skarpa\". To, co posiadał Kukliński, było nie tylko przedmiotem konfiskaty, ale i dyskusji.", + "37093": "\"Tysiąca dziewięćset dziewięćdziesięciu ośmiu szybkich decyzji\" życzy Jerzemu Buzkowi Piotr Nowina-Konopka z Unii Wolności. Dlaczego akurat tylu szybkich decyzji? - Bo te pozostałe premier może już podjąć trochę wolniej - wyjaśnił poseł Unii. Piotr Nowina-Konopka był tym jedynym politykiem, który nie zdecydował się wznieść noworocznego toastu adresowanego do prezydenta.", + "37094": "Pani Piotrowskiej mecenas Wende nie pomógł: - To nie jest sprawa mojego okręgu, a nie chcę wchodzić w kompetencje posłów z Włocławskiego - argumentuje.", + "37095": "Z kwitkiem również musiał odejść interesant, któremu sąsiad zagrodził dojazd do domu w Olsztyńskiem. - To skandal, że policja i prokuratura nie potrafią rozwiązać tej sytuacji - mówi Wende.", + "37096": "Telewizyjna \"Panorama\" przytoczyła słowa wiceszefa grupy antyterrorystycznej przy prezydencie Czeczenii, Mohammada Mohammeda. Twierdził on, że 30 jego ludzi, otrzymawszy informację, że Polacy, cali i zdrowi, są przetrzymywani w domu znajdującym się 25 - 30 km na zachód od Groznego, usiłowało ich odbić późno w nocy. Wypowiedź ta sugerowałaby, że akcja była przeprowadzona z niedzieli na poniedziałek.", + "37097": "Jelcyn, według agencji, zapowiedział, że redukcja obejmie jednostki sił lądowych i marynarki, ale nie podał żadnych konkretnych informacji: o ile zmniejszone zostaną wojska i jakich okręgów wojskowych będzie dotyczyć redukcja. AFP przypomina, że w rejonie Bałtyku obszarem największej koncentracji wojsk rosyjskich jest okręg kaliningradzki i Petersburg. Sensacją pierwszego dnia wizyty była nieoczekiwana deklaracja jednostronnej redukcji głowic jądrowych, przekraczająca o jedną trzecią liczbę ustaloną w ramach porozumienia z USA.", + "37098": "Magister inżynier Andrzej Patalas, prezes Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad, podczas rozmowy z \"Rzeczpospolitą\" zauważył, że kiedyś w Polsce również niektóre budowy postępowały szybko - były spychacze, buldożery, za nimi ekipy budowlane. Dopiero po ich przejściu martwiono się o pozwolenia, wywłaszczanie gruntów i temu podobne sprawy", + "37099": "Szef Urzędu Jacek Taylor apelował o jak najszybsze zgłaszanie ostatnich wniosków o przyznanie kombatanckich uprawnień. Termin ich składania upływa z końcem roku (za granicą 12 miesięcy później) i zapewne Sejm nie zechce go przedłużyć. Wyjątkiem byłaby pilna poselska poprawka, która, przyjęta jeszcze w tym roku, dałaby ofiarom wypadków grudniowych 1970 roku więcej czasu na upomnienie się o należne im uprawnienia.", + "37100": "Dzisiaj odbędzie się mecz między reprezentacją Warszawy a CWKS Legia. Organizator tego meczu - WOZPN całkowity dochód przeznacza na kolonie letnie dla młodzieży Szkoły Podstawowej nr 64, nad którą WOZPN objął protektorat w roku ubiegłym.", + "37101": "Reprezentacja Warszawy wystąpi w następującym składzie: (...).", + "37102": "CWKS gra w pełnym składzie ligowym.", + "37103": "W 1995 r. wyrok w sprawie Kuklińskiego uchylono, a akta sprawy zwrócono do prokuratury.", + "37104": "Korespondent musi wiedzieć, że sprawa, którą poruszył w gazecie, będzie w najszybszym możliwie terminie rozpatrzona, musi czuć, że nie jest osamotniony. Powinien mieć przeświadczenie, ze w razie zaatakowania go przez szkodników, o których napisał prawdę, będzie natychmiast wzięty w obronę. Wtedy pełniąc swe odpowiedzialne obowiązki publiczne, zdobędzie się na jeszcze więcej hartu i energii, będzie jeszcze bardziej bezkompromisowy i nieustępliwy w walce.", + "37105": "Art. 4.2.1 ustawy o UOP, na który się powołali, głosi, że przy Radzie Ministrów działa Kolegium do spraw Służb Specjalnych \"jako organ opiniodawczo-doradczy w sprawach programowania, nadzoru i koordynowania działań UOP i Wojskowych Służb Informacyjnych (...)\". Wśród głównych zadań Kolegium wspomniany przepis wymienia formułowanie ocen lub wyrażanie opinii o powoływaniu i odwoływaniu szefa UOP oraz o wytyczaniu kierunków i planów działania służb specjalnych.", + "37106": "Być może badacz z Zurychu ma rację. Ale jeżeli ją ma, rodzi się nieodzowne pytanie: Dlaczego szympansy pozostały szympansami, mimo że startowały podobnie, z prymitywnymi tłuczkami kamiennymi? Dlaczego jacyś ich konkurenci - kto? inne szympansy? australopiteki? - przeobrazili się w ludzi?", + "37107": "Expose szefa rządu oraz dyskusji w imieniu klubów parlamentarnych przysłuchiwał się prezydent Aleksander Kwaśniewski. W sejmowych kuluarach ocenił wystąpienie Jerzego Buzka, jako najbardziej partyjno-rządowe expose po 1989 roku i uznał, że premier odwoływał się przede wszystkim do swojego politycznego zaplecza.", + "37108": "Wyznaczony przez arcybiskupa administrator ksiądz dr Tomasz Czapiewski , profesor w gdańskim seminarium duchownym i wykładowca na Uniwersytecie Gdańskim , będzie w parafii św. Brygidy przez rok.", + "37109": "- Od postawy, jaką wykaże w tym czasie ksiądz Jankowski , będzie zależało, czy nadal pozostanie proboszczem tego kościoła - powiedział arcybiskup.", + "37110": "- Polska, Czechy i Węgry będą ściśle koordynować swoją politykę zagraniczną, by zwiększyć szanse na przystąpienie do NATO - powiedział wczoraj w imieniu swoim oraz polskiego i czeskiego kolegi szef węgierskiej dyplomacji Laszlo Kovacs. Od 9 do 11 stycznia szefowie MSZ-ów trzech państw będą przekonywać w Waszyngtonie amerykański Senat do zaakceptowania idei poszerzenia sojuszu. Ministrowie postanowili także ściśle koordynować zakup nowej broni dla swoich armii i rozbudowę infrastruktury wojskowej.", + "37111": "Wniosek o odrzucenie projektu budżetu w pierwszym czytaniu zgłosił Klub PSL. Poseł Mirosław Pietrewicz protestował w jego imieniu przeciwko lekceważeniu w budżecie potrzeb rolnictwa. Poseł Dariusz Grabowski uzależnił podjęcie decyzji przez ROP od odpowiedzi na kilka pytań, m.in. jaki będzie wpływ podwyżek na poziom inflacji oraz czym rząd uzasadnia obniżenie tempa wzrostu i konsumpcji, skoro dopiero w tym roku osiągnęliśmy poziom konsumpcji z 1989 roku.", + "37112": "- Tak. Podatek w podwójnej wysokości obliczony od połowy dochodów małżonków oznacza w tym konkretnym wypadku, że odzyskają państwo 278 zł 20 gr. nadpłaty.", + "37113": "- Jestem bezrobotny. Żona pracuje na etacie. Czy możemy złożyć wspólne zeznanie i czy możemy w nim skorzystać z ulgi na remont mieszkania, jeżeli rachunki są wystawione tylko na mnie?", + "37114": "Ustawa, jeżeli zostanie uchwalona w tym kształcie, nie będzie dotyczyła roszczeń Sybiraków, gdyż nie są one skutkiem decyzji nacjonalizacyjnych. Dotyczyłaby natomiast części zabużan, czyli ludzi wysiedlonych ze Wschodu, ale tylko tych, którzy dotychczas nie otrzymali ekwiwalentnej rekompensaty za utracone mienie (nie będzie więc dotyczyła tych osób, które korzystają z ustawy o zamianie dzierżawy wieczystej na prawo własności przejmując użytkowane majątki na własność).", + "37115": "Kontrowersje, jakie wywołała nominacja Bogdana Libery na stanowisko szefa Zarządu Wywiadu, przewidział Janusz Pałubicki, minister koordynator służb specjalnych. Kilka dni wcześniej, odpowiadając na zarzuty posłów SLD i dowodząc, że decyzje personalne w UOP nie są podyktowane względami politycznymi, zapowiedział, iż następna nominacja nie spodoba się żadnej stronie politycznej.", + "37116": "Wystawa ta jest zresztą jedną z ciekawszych i łatwiejszych wystaw \"Tygodnia Oświaty\". W porównaniu z dwiema poprzednimi wystawami jest ona o wiele bogatsza i staranniej wykonana. Gazetki w żywy sposób ilustrują życie warszawskich fabryk, zakładów pracy i szkół. Warto również zaznaczyć ich wysoki poziom artystyczny. Duże urozmaicenie wprowadzają do tegorocznej wystawy fotomontaże.", + "37117": "Ale jak zinterpretować pojawienie się kolędników w finałowej scenie, kiedy rozjadą się już Konrad i ksiądz Piotr?", + "37118": "Jak pan chce. Nie chciałem, żeby ta scena wypadła jednoznacznie. Na marginesie dodam, że spotkałem się już z interpretacją mówiącą, że chodzi o rozbrat Kościoła ze społeczeństwem...", + "37119": "Jak podsumuje pan dwa lata pracy i przygotowań telewizyjnych \"Dziadów\"?", + "37120": "Primakow również po raz pierwszy otwarcie poruszył sprawę Raula Wallenberga - członka jednej z najbogatszych rodzin szwedzkich przemysłowców, dyplomaty, który ocalił tysiące Żydów węgierskich. Pod koniec wojny Wallenberg został wywieziony z Budapesztu przez Rosjan i od tego czasu ślad po nim zaginął. Primakow powiedział, że to, co zrobiono z Wallenbergiem, było zbrodnią. Według oficjalnej wersji radzieckiej Wallenberg zmarł w więzieniu na Łubiance.", + "37121": "Iść do sądu...", + "37122": "Pierwsza to skierować sprawę do sądu. Prawdopodobnie jednak mało który urząd na to zdecyduje się, bo nie chodzi o jeden tylko dług.", + "37123": "Dość powiedzieć, że do jednego tylko urzędu skarbowego w Warszawie wpływa rocznie około 1,5 tys. wniosków od samej tylko Telekomunikacji Polskiej o potrącenie jej podatków z wierzytelności jednostek budżetowych (głównie szpitali).", + "37124": "Hotele, zwłaszcza te najdroższe, nie lubią sensacji. Dlatego też różne wypadki (utonięcia w basenach, bójki etc.) są szybko i starannie tuszowane. Zresztą dla turystów, a także biznesmenów, o wiele ważniejsze jest bezpieczeństwo w państwie i w mieście, gdzie jest hotel.", + "37125": "Gabinet Jerzego Buzka uzyskał 11 listopada w nocy wotum zaufania od Sejmu. Rząd poparło 260 posłów z AWS i UW; 173 posłów z SLD i PSL było przeciw; dwóch posłów się wstrzymało. Premier w programowym wystąpieniu zapowiedział, że \"zrobi wszystko, aby rok 1997 był zapamiętany jako rok początku naprawy państwa, ostatecznego zerwania ze złą przeszłością\".", + "37126": "W czerwcu przyszłego roku zaczną się roboty pod Poznaniem na trasie A2. Na odcinku Gdańsk - Toruń prace pełną parą ruszą dopiero w 1999 roku.", + "37127": "Mówiąc generalnie, oddawanie poszczególnych odcinków dróg rozpocznie się od roku 2001.", + "37128": "Na pytanie, co już jest, trzeba więc odpowiedzieć - jest niewiele. Zabawna historia zdarzyła się w związku z odcinkiem Gliwice - Wrocław, przyszłej autostrady A4. Tu nawet opóźniło się wmurowanie kamienia węgielnego.", + "37129": "Gdy szef Ruchu STU, przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Czesław Bielecki przychodzi na dyżur, w korytarzyku już kolejka. Jeden pan \"przynosi\" pomysł (to jeszcze nawet nie projekt - zastrzega) uwłaszczenia lokatorów domów komunalnych. Jego zdaniem lokatorów trzeba wyzwolić spod administracji gminnej. Żeby sami mogli się rządzić.", + "37130": "Niesubordynacja i polityzacja - tak najkrócej można by określić zarzuty stawiane Radiu Maryja i jego dyrektorowi o. Tadeuszowi Rydzykowi przez prymasa Józefa Glempa. Dzisiaj mają być one tematem rozmowy prymasa z o. Edwardem Nocuniem, prowincjałem redemptorystów i zwierzchnikiem o. Rydzyka. Czy interwencja kardynała odniesie jakiś skutek, pokażą niebawem programy tej katolickiej rozgłośni.", + "37131": "Resort finansów obliczył, że po uwolnieniu cen ciepła przeciętna czteroosobowa rodzina będzie musiała wydawać na swoje utrzymanie miesięcznie ok. 34 zł więcej (dzisiaj wydaje 229,80 zł na ciepło miesięcznie, po podwyżce będzie musiała wydawać 264,27 zł). Ale to najgorszy wariant - zaznacza ministerstwo - czyli zakładając, że w ciągu roku ceny ciepła wzrosną o 15 proc.", + "37132": "Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego wydał wyrok 28 maja 1983 roku. 24 stycznia 1984 roku Rada Państwa postanowiła nie korzystać z prawa łaski. Najder był wtedy dyrektorem Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.", + "37133": "Po latach przejrzał swoje akta sądowe: \"Moją staranną biografię na potrzeby procesu napisał Zdzisław Sarewicz\" (generał Sarewicz jest od kilku lat rezydentem wywiadu polskiego w Moskwie).", + "37134": "Policja amerykańska zapewniła chińskiemu prezydentowi niemal całkowitą izolację od protestujących przeciwko jego wizycie demonstrantów. Kiedy Jiang Zemin przejeżdżał limuzyną Blair House do położonego po drugiej stronie ulicy Białego DOmu usłyszał tylko odległe skandowanie demonstrantów odsuniętych przez policję na przeciwległy skraj Parku Lafayette. Tłumek protestujących przeciwko więzieniu dysydentów, przymusowym aborcjom, prześladowaniom w Tybecie i zagrożeniu Tajwanu liczył tylko 200-300 osób, znacznie mniej niż spodziewali się organizatorzy.", + "37135": "W liczbie tych, których Związek Sybiraków chce objąć zaliczką, są nie tylko członkowie Związku, ale i mały lokalny Związek Pomorsko-Zachodni (2500 członków) i trzy jeszcze mniej liczne we Wrocławiu, Przemyślu i Kętrzynie (razem kilkuset członków).", + "37136": "To nie będzie łatwa sprawa dla obecnego rządu.", + "37137": "Dyrektywa nakłada na mleczarnie obowiązek skupowania mleka z przeznaczeniem na produkcję konsumpcyjnego mleka w proszku, zawierającego nie więcej niż 400 tysięcy drobnoustrojów w mililitrze. Na 5000 dostawców Warmia Dairy, 250 to najlepsi i najwięksi. Jak szacuje dyrektor Mrozowski, 60 procent z nich dostarcza mleko zawierające poniżej 400 tys., drobnoustrojów w militrze.", + "37138": "Koszt wydobycia tony węgla wzrósł w porównaniu z rokiem ubiegłym o 11,8 proc. (czyli 1 proc. poniżej inflacji). Akumulacja na 1 tonie węgla wynosiła we wrześniu br. -7,16zł, co oznacza, że o tyle właśnie cena była niższa od kosztu wydobycia.", + "37139": "Należności górnictwa wynosiły we wrześniu 3509,2 mln zł, zobowiązania długo- i krótkoterminowe 11 313,2 mln zł, stąd dług górnictwa wynosi 7804 mln zł.", + "37140": "Teza o tym, że futbol wyjątkowo nie odpowiada talentom Polaków, stanowi mimowolne wejście na grząski teren rozważań o charakterze narodowym. Pojęcie jest, jak wiadomo, tyleż sporne, co umowne. Przyjmijmy tu zdrowe minimum tego pojęcia: pewne cechy i talenty występują u jednych narodów częściej niż u innych, Niemiec lubi piwo, Francuz wino i tak dalej.", + "37141": "PKK jest znakomicie zorganizowana - w Niemczech działa 30 oddziałów terenowych. \"Przykrywką\" dla PKK jest legalna Federacja Stowarzyszeń Kurdyjskich w Niemczech. Dzięki niej komuniści z PKK mogą działać właściwie bez przeszkód. Zakładają też nowe organizacje - ostatnio powstało w Kolonii stowarzyszenie dziennikarzy i pisarzy, w Osnabrźck stowarzyszenie prawników. Ich członkowie opowiadają się za walką wyzwoleńczą narodu kurdyjskiego.", + "37142": "Ministerstwo Finansów jest jednak przekonane, że skutki dodatkowych, nie planowanych w pierwotnym projekcie budżetu, podwyżek będą łagodzone przez inne decyzje rządu, o charakterze antyinflacyjnym. Taką decyzją jest rezygnacja z wprowadzenia tzw. opłaty węglowej i z wprowadzenia 2-proc. opłaty na PFRON dla jednostek budżetowych.", + "37143": "Próba namówienia mniejszych partii do szybkiego zasilenia Ruchu łączy się też zapewne z pierwszym poważniejszym zadaniem, jakie stanie przed nową partią. Będą to wybory samorządowe. Związkowcy są w terenie mniej znani od prawicowych działaczy, mających już staż pracy w samorządach, więc lepiej nie czynić z nich w wyborach konkurentów.", + "37144": "Według najświeższych danych uzyskanych w Kairze wśród ofiar zamachu w Luksorze jest 31 Szwajcarów, 8 Japończyków, 5 Niemców, 4 Brytyjczyków, Francuz, Bułgar i Kolumbijczyk. Ciała 7 turystów nie zostały jeszcze zidentyfikowane. Zginęło także 4 Egipcjan, w tym dwóch policjantów, oraz 6 napastników.", + "37145": "Reprywatyzacja, jak zakłada rząd, ma być przeprowadzona szybko. Dlatego Ministerstwo Skarbu Państwa w ubiegłym tygodniu przekazało projekt ustawy reprywatyzacyjnej do uzgodnień międzyresortowych, a w tym tygodniu, Jak nas poinformował wiceminister Krzysztof Hubert Łaszkiewicz z Ministerstwa Skarbu Państwa, konsultacje zostaną zakończone i przygotowany jednolity tekst dokumentu. Zostanie w nim uwzględniona większość poprawek resortów, które generalnie zmierzały do udoskonalenia projektu ustawy, nie zmieniały natomiast jej zakresu merytorycznego.", + "37146": "Chociaż wartość współczynnika wypłacalności jest jednym z elementów branych pod uwagę przy ocenie bezpieczeństwa banku, ma on stosunkowo nieduże znaczenie w przypadku banku Pekao SA. Wprawdzie, według nieoficjalnych danych, współczynnik wypłacalności spadnie w listopadzie poniżej 9 proc., a uwzględniając oddziały zagraniczne Pekao SA możliwe, że nawet poniżej 8 proc., to z drugiej strony dla całej Grupy Pekao SA będzie dużo wyższy. Na koniec czerwca br. wynosił bowiem 12,1 proc.", + "37147": "Paradoksalnie prezydentem, który miał największą władzę, był Wojciech Jaruzelski - wybrany na to stanowisko przez Zgromadzenie Narodowe. Wałęsa próbował, zresztą zazwyczaj skutecznie, poszerzyć zakres swoich wpływów, rozepchnąć się w prawnym gorsecie. A Kwaśniewski poparł system parlamentarno-gabinetowy. - Na wsze czasy rozstajemy się z silną władzą prezydencką; nie ma takiego parlamentu na świecie, który będzie skory do zwrócenia choćby cząstki władzy prezydentowi - ocenia Falandysz.", + "37148": "Jesienią 1983 r. Najder został ostrzeżony o grożącej mu próbie porwania.", + "37149": "- Do pracy odwożono mnie specjalnym samochodem, miałem zakaz samotnego wychodzenia z domu, samotnych spotkań z ludźmi z kraju. Trwało to 3 tygodnie. Potem z kilku źródeł dowiedziałem się także o przygotowywaniu mojej egzekucji.", + "37150": "Terroryści czują się bezkarni, gdyż ich akcje pozostają bez odpowiedzi ze strony władz. Rząd nie tylko nie prowadzi energicznej walki z ekstremistami, lecz usiłuje wręcz minimalizować skalę zjawiska. Wiele zbrodni nigdy nie zostało ujawnionych. Zdaniem prasy liczba ofiar śmiertelnych wojny domowej może znacznie przekraczać 65 tysięcy, co oficjalnie podają władze.", + "37151": "Bezradność algierskiego rządu stała się powodem krytyki ze strony Unii Europejskiej, która zamierza przedyskutować sprawę udzielenia pomocy ofiarom zbrodni.", + "37152": "Jeśli chodzi o majątek, to Najder zdążył przepisać swoje mieszkanie na Oboźnej na syna. Syn szybko sprzedał nieruchomość. To uniemożliwiło konfiskatę. Prezes spółdzielni mieszkaniowej był na tę okoliczność przesłuchiwany, ale nie potrafiono znaleźć żadnego błędu prawnego. Tak więc oprócz praw publicznych i obywatelstwa Najder stracił ów dom na wsi, meble i książki.", + "37153": "Tuż po uchwaleniu przeważającą większością głosów ustawy o ratyfikacji konkordatu nic nie zapowiadało, że błąd marszałka urośnie do rangi rażącego uchybienia. Tadeusz Iwiński (SLD), który jako pierwszy zauważył, że marszałek nie obwieścił przejścia do trzeciego czytania, powiedział, że zapewne głosowanie nad ustawą o ratyfikacji konkordatu należy traktować łącznie z głosowaniem nad przejściem do trzeciego czytania. Tymczasem w miarę upływu czasu stanowisko SLD się zaostrzało.", + "37154": "Prymas zapewnił, że Kościół chciałby \"służyć każdej pracy ku dobremu\". Spotkanie głowy Kościoła katolickiego w Polsce i szefa rządu odbyło się w gmachu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.", + "37155": "Rząd może liczyć na poparcie przez Kościół większości swych działań. Tak premier Jerzy Buzek skomentował poniedziałkowe spotkanie z prymasem Polski Józefem Glempem. Określił je jako \"niezwykle ważne dla rządu i mnie osobiście\". Premier przedstawił prymasowi plany i zamierzenia swojego gabinetu.", + "37156": "Agencja France Presse ma biura w 165 krajach. Zatrudnia 1100 dziennikarzy i 2000 współpracowników. Dociera do około 3 mld osób.", + "37157": "Radio RFI szacuje liczbę swych słuchaczy na 30 mln, a telewizja TV 5 może być odbierana przez 76 mln rodzin. W roku 1995 filmy francuskie obejrzało za granicą 40 mln osób.", + "37158": "Prawomocnych decyzji lokalizacyjnych jest o wiele mniej, dotyczą gruntów pod 700 kilometrów autostrad. Chodzi o 61 kilometrów na trasie Katowice - Kraków, odcinek Gliwice - Wrocław oraz o 364 kilometry trasy A2 od Świecka do Strykowa. Agencja ma także decyzję na 154 kilometry na trasie Gdańsk - Toruń.", + "37159": "Komitet ds. Pisarzy Uwięzionych powstał przy Światowej Federacji P.E.N. w 1960 roku. W Polsce, przy PEN Clubie, komitet działa od 1991 roku.", + "37160": "- Przez wiele lat polscy pisarze korzystali z międzynarodowej pomocy - mówi Jacek Bocheński, prezes polskiego PEN Clubu. - Teraz nadszedł czas, byśmy się moralnie zrewanżowali.", + "37161": "W Miedźnej wiedzą, że nie zdarzy się cud...", + "37162": "Miedźna, 15,5-tysięczna gmina niedaleko Pszczyny i Tych, jeszcze do niedawna była jedną z najbogatszych gmin w Polsce. Zeszła już na dalsze miejsca, a jej przyszłość rysuje się niewesoło. Na jej terenie, na 120 hektarach, leży potężna kopalnia \"Czeczott\".", + "37163": "Na temat losu Polaków, którzy 17 grudnia zostali najprawdopodobniej uprowadzeni w Czeczenii, napływały wczoraj sprzeczne informacje. Według jednych źródeł strona czeczeńska podjęła pierwszą nieudaną próbę ich odbicia. Ale ani władze w Groznym, ani polska ambasada w Moskwie czy też nasze MSZ nie potwierdziły w rozmowach z \"Rz\" tych doniesień.", + "37164": "Żeby się spotkać z posłem Janem Marią Jackowskim, trzeba najpierw skontaktować się z jego asystentem, który wyznaczy datę i godzinę. - Ludzie przychodzą z różnymi sprawami. Czasem może je załatwić mój asystent, czasami jednak muszę interweniować osobiście - mówi. Jackowskiego można także spotkać w terenie, na przykład wczoraj przyjmował wyborców w podwarszawskiej Wesołej.", + "37165": "Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy finiszowała po raz szósty.", + "37166": "Ponad 6 mln złotych zebrano podczas szóstego finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Pieniądze zbierało w całej Polsce prawie 70 tysięcy wolontariuszy. Tym razem będą one przeznaczone na sprzęt potrzebny do ratowania życia i zdrowia dzieciom poszkodowanym w wypadkach. Policja odnotowała kilka napadów na kwestujących.", + "37167": "W Etiopii 21 osób zginęło w katastrofie autobusu.", + "37168": "Natomiast w Turcji doszło do wypadku samolotu pasażerskiego linii Turkish Airlines, który po wylądowaniu w mieście Samsun w gęstej mgle nie wyhamował przed końcem pasa startowego. Żadnej z 68 osób na pokładzie nic się nie stało, jedynie kapitan, według przedstawiciela lotniska, ma podrapaną twarz.", + "37169": "A co pan kiedyś lubił czytać?", + "37170": "Z wykształcenia jestem historykiem i zawsze lubiłem książki historyczne. Poza tym poezję. Na pewno Herberta, który był dla mnie bardzo ważnym intelektualnym doświadczeniem. Pawlikowską-Jasnorzewską dla kontrastu, Barańczaka, który ciągle mnie zadziwia, niektóre wiersze Szymborskiej, ale też poezję klasyczną. Również bardzo dobrze pamiętam nastrój \"Gry szklanych paciorków\" Hessego lub atmosferę powieści Dostojewskiego, choć dawno po nie nie sięgałem.", + "37171": "- 30 sierpnia 1995 r. napisałem do prokuratury o wydanie nieruchomości.", + "37172": "Potem, jak mówi, był odsyłany \"od Annasza do Kajfasza\". Akt notarialny z premierem Messnerem podpisywał naczelnik dzielnicy Warszawa-Śródmieście.", + "37173": "- Kto jest sukcesorem prawnym pana naczelnika? Pewne jest, że mienie skonfiskowano na rzecz skarbu państwa, a mnie jest obojętne, kto ten skarb państwa reprezentuje. Tylko nie mogę się dowiedzieć, kto - mówi mecenas.", + "37174": "Spada sprzedaż węgla. Do końca sierpnia (brak jeszcze danych z września) sprzedano łącznie 86,5 mln ton, co stanowi 99,3 proc. sprzedaży ubiegłorocznej. Sytuację taką, gdzie przy spadku sprzedaży wzrasta wydobycie, ekonomiści określają jako psucie rynku. Górnictwo robi to na własne życzenie.", + "37175": "Wzrastają zapasy węgla. W sierpniu były o prawie półtora miliona ton wyższe niż przed rokiem. Obecnie wynoszą 5,5 mln ton i są o 39,2 proc. wyższe niż rok temu.", + "37176": "Zastępca dowódcy jednostki ZOMO:", + "37177": "\"Po akcji w \"Wujku\", wieczorem, komendant Gruba telefonicznie zlecił mi bezzwłoczne zaprowadzenie ludzi z plutonu specjalnego na strzelnicę i przestrzelanie broni, jaką mieli w czasie akcji. Rozkaz wykonałem, po półgodzinie zatelefonowałem o tym komendantowi Grubie i usłyszałem: dziękuję\".", + "37178": "Komuniści mają wyraźnie określony cel: odrodzenie Związku Radzieckiego, zawrócenie biegu przemian w kraju. Podczas niedawnego III (XXXI) Zjazdu stwierdzono wyraźnie, iż celem KPU ma być ustanowienie na Ukrainie \"władzy ludu\" w formie rad deputowanych ludowych, zapewnienie \"socjalistycznej, ogólnonarodowej własności\" ważniejszych środków produkcji i odrodzenie \"jednej, wielkiej, socjalistycznej ojczyzny\". Liderem partii jest Petro Symonenko.", + "37179": "Wdawałoby się, że teraz, gdy przygotowano podstawy prawne, nic nie powinno powstrzymać rozwoju dróg w Polsce. Okazało się, że od pomysłu na budowę autostrady do chwili, gdy robotnik drogowy ruszy łopatą, musi upłynąć wiele czasu.", + "37180": "Po pierwsze trzeba uzyskać wskazanie lokalizacyjne dla autostrady - to znaczy zgodę na to, którędy (mniej więcej) droga ma przebiegać.", + "37181": "Sprawa reorganizacji rządu będzie prawdopodobnie przedmiotem dzisiejszego spotkania Czernomyrdina z Jelcynem, który od kilku dni przebywa w podmoskiewskiej rezydencji. Komuniści mają nadzieję, że temat ten zostanie poruszony podczas zapowiedzianego na 9 grudnia spotkania tzw. rady czterech oraz na posiedzeniu \"okrągłego stołu\".", + "37182": "Sprawozdanie z wyników sesji złożył przewodniczący MSZ J. Grohman, stwierdzając, że niezwykle owocne obrady sesji MSZ stały pod znakiem walki młodzieży studenckiej całego świata o pokój, o polepszenie sytuacji materialnej młodzieży studenckiej w krajach kapitalistycznych, pod znakiem przygotowań do światowego kongresu młodzieży studenckiej, który odbędzie się w Pradze.", + "37183": "Prawie 100 tys. zł padło łupem dwóch zamaskowanych bandytów, którzy napadli z bronią w ręku na kasjerkę i ochroniarza w budynku hotelu Marriott. Zrabowano także ok. 30 tys. USD w gotówce i 10 tys. USD w czekach. W tym roku podobnych rozbojów policja w całym kraju odnotowała już ponad sto.", + "37184": "Komitet Centralny Francuskiej Partii Komunistycznej wita potężną falę protestów przeciw odwołaniu prof. Joliot-Curie i wzywa Francuzów i Francuzki do masowego składania podpisów pod apelem sztokholmskim, który się domaga zakazu broni atomowej.", + "37185": "Każdy nowy podpis pod tym apelem będzie potępieniem polityki represji i wojny, polityki prowadzonej przez rząd, który godząc w Joliot-Curie godzi w wolność, we Francję i w pokój.", + "37186": "Dzisiaj, po tragicznych doświadczeniach z lipca, dla mieszkańców Raciborza słowa \"powódź\", \"alarm\", \"ewakuacja\" nabrały zupełnie innego znaczenia. Dzisiaj zapewne już nikt nie czekałby z przenoszeniem swego dobytku w bezpieczne miejsca, nie ociągałby się z wsiadaniem do podstawionych pojazdów ewakuacyjnych. Dzisiaj też zapewne inaczej podchodzono by do informacji o zagrożeniu powodziowym.", + "37187": "\"Ci z plutonu specjalnego byli wśród nas, pomagali nam odeprzeć atak górników, rzucając granaty (z gazem łzawiącym - przyp. J.C.). Sama ich obecność dopingowała do działania. Gdyby te strzały nie padły, to kilku funkcjonariuszy z naszej lub szóstej kompanii pożegnałoby się z życiem\".", + "37188": "Lubelski sąd tymczasowo aresztował Marka W., mieszkańca tego województwa, pod zarzutem udziału w przemycie heroiny. Policja zatrzymała go po uzyskaniu z Wielkiej Brytanii informacji o aresztowaniu tam innego Polaka - w samochodzie, który prowadził, znaleziono 26 kg heroiny o czarnorynkowej wartości ok. miliona dolarów.", + "37189": "Policja szacuje, że przebiegającą przez nasz kraj północną odnogą tzw. szlaku bałkańskiego do Europy Zachodniej i Skandynawii trafiło ok. dziesięć ton narkotyku.", + "37190": "Ministerstwo Finansów zmieniło zdanie i już w pierwszej połowie 1998 r. chce wprowadzić te same zasady naliczania akcyzy na papierosy jak w Unii Europejskiej, czyli zamiast ustalać podatek kwotowo, wprowadzić system kwotowo-procentowy, pobierany nie tylko od sztuk papierosów, ale i od ceny detalicznej paczki.", + "37191": "Poinformował o tym wczoraj dyr. Dep. Podatków Pośrednich Adam Wesołowski. Zaplanowana na styczeń podwyżka akcyzy na papierosy, dotyczyć jeszcze będzie akcyzy kwotowej.", + "37192": "\"Jak wycofywaliśmy się, górnicy naparli tak mocno, że między magazynem a murem zrobił się tłok. W świetle wyłomu widziałem trzech, czterech członków plutonu specjalnego, strzelali krótkimi seriami, z biodra. Ktoś krzyknął: strzelaj nad głowami! Potem zapadła cisza\".", + "37193": "\"Słyszałem strzały, strzelał pluton specjalny z PM 63. Nie widziałem, bo stali za moimi plecami, ale tylko oni mieli broń. Atak górników był krótki, gdyż strzały zrobiły wrażenie i górnicy się wycofali\".", + "37194": "W styczniu drożeje też energia elektryczna i gaz, na które ceny będą nadal urzędowe. Ministerstwo Finansów obliczyło, że po podwyżce cen gazu przeciętna czteroosobowa rodzina, zużywająca rocznie ok. 200 m sześc., będzie musiała zapłacić za rachunek za gaz o 2 zł więcej.", + "37195": "HAGA (PAP). Dnia 4 bm. przybył do Rotterdamu okręt z amerykańskim sprzętem wojennym. Przed przybyciem okrętu silne oddziały policji otoczyły port, usiłując przeszkodzić demonstracji ludności. Jednakże setki robotników portowych przedarły się przez kordon policji. Robotnicy zaprotestowali kategorycznie przeciw przygotowaniom wojennym i oświadczyli, że nie pozwolą na wyładunek broni amerykańskiej. Między policją i robotnikami doszło do starć. Tragarze, zmobilizowani do wyładunku okrętu, odmówili pracy i opuścili port, w którym proklamowano strajk.", + "37196": "- Dwa lata pracowałem nad znajomym, by wypił herbatę w moim domu, z mojej szklanki. Już pije. - Dwóch dorosłych synów wie, że jest zakażony. Zastanawia się, jak powiedzieć czternastoletniej córce. Chciał synom (wówczas nastolatkom) powiedzieć sam. Nie udało się. Żona, w chwili złości, gdy nie chciał zgodzić się na rozwód, wykrzyczała to.", + "37197": "Gdańska delegatura \"Czytelnika\" organizuje w miastach oraz na wsi wieczory autorskie. Odbywają się one w 100 fabrykach i PGR-ach.", + "37198": "W całym województwie odbywają się liczne imprezy artystyczne i sportowe.", + "37199": "W Krakowie w kilku dużych salach Domu Kultury zabrano 90 pomysłów ilustrowanych i zredagowanych gazetek ściennych z rozmaitych zakładów pracy i szkół.", + "37200": "Na innym piętrze mieści się wystawa \"Domu Książki Polskiej\". Również \"Ruch\" uruchomił wystawę prasy polskiej i zagranicznej.", + "37201": "Raport wspomina, że na całym świecie trwa obecnie około 35 wojen domowych i konfliktów między różnymi wspólnotami, których ofiarami są przede wszystkim cywile zmuszani do porzucania domostw.", + "37202": "Najwięcej, bo ok. 35 proc. uchodźców, jest w subsaharyjskiej Afryce (głównie w rejonie Wielkich Jezior - w Rwandzie i Zairze). Na drugim miejscu znajduje się region Bliskiego i Środkowego Wschodu oraz Afryki Północnej (23 proc.) i niewiele ustępuje mu Europa (22 proc.).", + "37203": "Program opracowany w 1993 roku był wprawdzie także kosztowny dla budżetu i otoczenia, bo zakładał różne formy oddłużenia, postępowanie układowe i ugodowe, lecz do pewnego momentu konsekwentnie wymagano wiązania wydajności ze wzrostem płac. Za czasów rządów premiera Pawlaka uchylono tę uchwałę. Wtedy to, w ciągu jednego tylko roku płace w górnictwie, wzrosły o 48,8 proc. Był to jeden z powodów załamania się pozytywnych tendencji.", + "37204": "- Jesteśmy wspólnikami spółki cywilnej. Żona ma w niej 5 proc. udziałów, ja 45 proc. Z działalności w tej spółce wspólnicy płacą zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych. Żona była jednocześnie zatrudniona w innej firmie jako pracownik. Od sierpnia jest na emeryturze. Czy możemy złożyć wspólne zeznanie?", + "37205": "Kilka dni temu Aleksander Kwaśniewski w Radiu Zet oświadczył, że obawia się, iż \"przy tym całym mówieniu o odpolityzowaniu UOP mamy do czynienia z rewanżem politycznym\" - i zapowiedział, że będzie chciał porozmawiać o zmianach z premierem. - Są kłopoty z dopasowaniem kalendarzy - oznajmił wczoraj rzecznik prezydenta.", + "37206": "Zorganizowanie Związku Sybiraków nie było łatwe. Ryszard Reiff wskazuje Irenę Głowacką jako osobę, która podjęła starania o rejestrację. Trzeba było przełamać czterdzieści lat milczenia wokół łagierników i deportowanych, opór władzy, wreszcie nieufność samych sybiraków. Ryszard Reiff wspomina moment, w którym ci starzy, zapomniani ludzie zaczęli zgłaszać się do Związku, jako jeden z najbardziej poruszających w życiu.", + "37207": "- Aby nieść rzeczywistą pomoc, należałoby wysłać obserwatorów do krajów, w których łamane są prawa obywatelskie, wynająć adwokatów - mówi Anna Trzeciakowska, kierująca Komitetem ds. Pisarzy Uwięzionych przy polskim PEN Clubie. - Nam środków wystarcza wyłącznie na korespondencję z rodzinami poszkodowanych.", + "37208": "Pływać mają prawo tylko tzw. pływacy wiślani posiadający, jako oznakę przywileju specjalny czepek. Osoby pływające, nie posiadające czepka będą zatrzymywane przez posterunki MO. Mogą się one kąpać jedynie w wyznaczonych tyczkami miejscach, strzeżonych przez ratownika.", + "37209": "Egzamin na pływaka wiślanego można zdać w Polskim Związku Pływackim na basenie przy ul. Łazienkowskiej. Aby zdać egzamin trzeba przepłynąć kilometr na wodzie stojącej oraz wykazać umiejętność skakania do wody, nurkowania i ratownictwa wodnego.", + "37210": "Tymi wynikami badań nie jest zaskoczony Robert N. Butler, geriatra z Nowego Jorku. W książce \"Seks po sześćdziesiątce\", którą napisał wraz z żoną, twierdzi, że badania potwierdzają jedynie to, o czym wiadomo było już od dawna: wiek ma tę cechę, że im człowiek starszy, tym więcej potrafi, wykazuje większe zrozumienie dla partnera, jest też bardziej czuły.", + "37211": "Sytuacja w Japonii i Korei zdeterminowała zachowania zachowania inwestorów na innych azjatyckich rynkach (indeksy spadły od 2,3 proc. w Singapurze do 7,4 proc. w Malezji), a potem także w Europie. Inwestorzy w Europie i USA obawiają się wpływu azjatyckiego kryzysu na wyniki banków, a także firm m.in. z sektora elektronicznego i komputerowego.", + "37212": "Udział w ankiecie biorą również liczni robotnicy oraz pracownicy umysłowi. Bardzo charakterystyczna jest wypowiedź pracownicy jednej z budów warszawskich - Zofii Czerwieńskiej.", + "37213": "Pisze ona \"Wiele jest ładnych i dobrych gazetek, ale specjalnie wyróżniających się nie ma. Do lepszych należy gazetka ścienna PPB, oddział produkcji. Jest ciekawa i starannie opracowana. Szkoda, że przy redagowaniu jej brał udział tylko jeden człowiek\".", + "37214": "Tym razem przyjechał do Pekinu na dwa dni Borys Jelcyn i jego spotkania z Jiangiem Zeminem zaowocowały wydaniem wspólnego oświadczenia politycznego oraz podpisaniem kilku porozumień prawnych i gospodarczych. Nic jednak nie jest w stanie przesłonić faktu, że chińsko-rosyjskie strategiczne partnerstwo to raczej \"małżeństwo z rozsądku\" skazanych na sąsiedztwo mocarstw i że za każdym deklarowanym sukcesem kryje się jakieś \"ale\".", + "37215": "Mec. Tadeusz de Virion, pełnomocnik prezydenta, wyjaśnia tymczasem w pozwie, że gdy Ałganow przebywał w Cetniewie, A. Kwaśniewski był najpierw w Irlandii, potem w Warszawie, a do \"Rybitwy\" przyjechał później. Publikacje \"Życia\" naruszyły cześć prezydenta i zmierzały do umyślnego poniżenia go w opinii publicznej.", + "37216": "Oprócz tysięcy traktorów \"Ursus\" \"wyprodukował\" dwie istotne dla opozycji postacie: Zbigniewa Janasa i Zbigniewa Bujaka. W tej fabryce właśnie we wrześniu 1980 roku utworzono Region Mazowsze \"Solidarności\". Jego pierwszym przewodniczącym został Bujak, który był w najściślejszym kierownictwie całego związku, a po wprowadzeniu stanu wojennego i zdelegalizowaniu \"S\" najdłużej ukrywającym się przed milicją opozycjonistą.", + "37217": "Urządziliśmy również ankietę pt. \"Która gazetka podoba mi się najbardziej i dlaczego\" - informuje nas kierownik wystawy p. Rachwalski.", + "37218": "- Czy są już jakieś wyniki?", + "37219": "- O tak, zebraliśmy już około 1000 wypowiedzi. Niektóre są bardzo ciekawe. Warto się zwłaszcza zapoznać z wypowiedziami uczniów szkół podstawowych.", + "37220": "Wychodzi na to, że samochód, kafelki z Peweksu i boazerie w domu na Rajców miałyby przesądzić, czy pułkownik działał jak zwykły szpieg z chęci zysku, czy dlatego, że nie zgadzał się na Polskę, jaką proponowali jego najbliżsi współpracownicy ze Sztabu Generalnego.", + "37221": "Po co w tekście dotyczącym gospodarczych szans \"Ursusa\" wstęp dotyczący \"politycznej\" historii tego zakładu? Otóż wydaje się, że polityka ma tu istotne znaczenie - wielu publicystów piszących ostatnio o fabryce zdawało się oceniać propozycje dotyczące jej przyszłości nie pod względem szans powodzenia, ale raczej ze względu na to, kto je zgłasza. A zgłaszał je Stanisław Bortkiewicz, człowiek blisko związany z Wrzodakiem.", + "37222": "Żądania znaczącego i szybkiego wzrostu nakładów na szkolnictwo wyższe ze środków publicznych są nierealne (sejmowy wniosek sprzed dwóch lat o podniesienie ich do poziomu 2 procent PKB pozostał na papierze), podobnie jak postulaty zagwarantowania powszechnego bezpłatnego dostępu do studiów. Spełnienie tego drugiego oznaczałoby w najlepszym wypadku powrót do liczby miejsc na studiach z 1989 roku, czyli ich zmniejszenia o ponad połowę, a więc utrudnienie dostępu do nich setkom tysięcy kandydatów.", + "37223": "Rozwiązania techniczne są więc gotowe i automatyzacja rutynowych czynności bankowych pozostaje tylko kwestią czasu. Teraz myśli się już o rzeczach dużo bardziej zaawansowanych. Oto np. firmy Hewlett-Packard i Affinity Technology Group poinformowały o porozumieniu w sprawie wspólnego opracowania i oferowania instytucjom sektora finansowego interakcyjnych automatów bankowych, które wyposażone zostaną w oprogramowanie decyzyjne.", + "37224": "GENEWA. (PAP) - Z Paryża donoszą, że w czwartek dnia 4. bm. zebrał się w Ivry Komitet Centralny Francuskiej Partii Komunistycznej pod przewodnictwem członka Biura Politycznego Tillona.", + "37225": "Członek Biura Politycznego Fajon złożył sprawozdanie z przebiegu walki o zakaz broni atomowej, po czym wywiązała się ożywiona dyskusja z udziałem wielu mówców. Przemawiali m. in. sekretarz Partii Lecoeur i członek Biura Politycznego w Cogniot.", + "37226": "- Działaliśmy zgodnie z prawem, czyli statutem związku zawodowego, który pozwalał na podjęcie akcji strajkowej. Myśmy nikomu nie zagrażali. Po prostu zamknęliśmy się we własnym domu - zeznał górnik ranny w pacyfikacji \"Wujka\".", + "37227": "- Jestem przekonany, że gdyby nie wprowadzenie stanu wojennego, to tragedia w skali Polski byłaby wręcz niewyobrażalna - przemówił jako świadek generał Wojciech Jaruzelski.", + "37228": "Efektów miało być więcej. Doktora Becu zabijał widoczny gołym okiem piorun kulisty. Uznałem jednak, że to przekracza dobry smak. Problem twórcy telewizyjnego polega na tym, że jest o krok od zrobienia bajki albo science-fiction.", + "37229": "Dużym zaskoczeniem jest pańskie ujęcie Aniołów jako grupy kolędujących dzieci.", + "37230": "Jest powszechnie wiadome, że ruch korespondentów cieszy się poparciem najwyższych czynników w państwie: Partii i Rządu, że nad rozwojem tego ruchu pracuje zawodowa organizacja dziennikarska. Czy oznacza to, że ruch ten nie napotyka na swej drodze żadnych przeszkód, że korespondenci nie natrafiają w swej pracy na żadne utrudnienia i przykrości?", + "37231": "Premier, zgodnie z konstytucją, ma 14 dni na przedstawienie w Sejmie programu swojego rządu. Po dyskusji nad exposé dojdzie do głosowania nad wotum zaufania. Do jego przyjęcia potrzeba bezwzględnej większości głosów, a taką większość koalicja AWS - UW ma z trzydziestomandatowym zapasem. Najbliższe dni ministrowie przeznaczą więc na przygotowanie sejmowego exposé. Tymczasem nie jest jeszcze podpisana pełna wersja umowy koalicyjnej.", + "37232": "W dniu 5 bm. obradował w Warszawie II Krajowy Zjazd delegatów Stow. Elektrotechników Polskich.", + "37233": "W czasie obrad zebrani uchwalił rezolucję potępiającą prowokacyjną decyzję stojącego na usługach amerykańskich podżegaczy wojennych rządu francuskiego, który usunął prof. Joliot-Curie ze stanowiska Wysokiego Komisarza dla Spraw Energii Atomowej oraz drugą rezolucję obowiązującą wszystkich członków Stowarzyszenia do czynnej pracy w obronie pokoju.", + "37234": "Wraz ze wszystkimi ludami świata będziemy czynnie zwalczać dążenia imperialistów do rozpalania nowej pożogi światowej.", + "37235": "\"Wyrażamy całkowite poparcie dla Manifestu Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju i staniemy ramię w ramię z całym społeczeństwem polskim dla obrony wielkiej sprawy, jaką jest pokój\".", + "37236": "Rezolucja stwierdza dalej, że ludność Stolicy pracą nad wykonaniem zadań planu 6 -letniego wzmoże siły obozu pokoju, na czele którego stoi potężny Związek Radziecki.", + "37237": "W Warszawie utworzony został Stołeczny komitet Obrońców Pokoju, złożony z 33 przedstawicieli różnych warstw społecznych, poglądów politycznych i wyznań.", + "37238": "Na zebraniu organizacyjnym obszerny referat o znaczeniu walki o pokój wygłosił wiceprzewodniczący CRZZ i wiceprzewodniczący Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju - Tadeusz Ćwik.", + "37239": "- Ustaliłem, że nie był prywatnie. Był służbowo. Minister poniesie jednak konsekwencje, bo nie powiadomił o przelocie Kancelarii i nie uzyskał zgody - powiedział w Bytomiu prezydent. Zdaniem Kwaśniewskiego jest to wystarczająca kara i Siwiec nie musi ustępować ze stanowiska. W połowie listopada prezydencki minister poleciał rządowym śmigłowcem na wojewódzki zjazd SdRP.", + "37240": "W dniu 6 b. m. rozpoczyna się w Warszawie krajowy zlot korespondentów robotniczych i chłopskich. W zjeździe weźmie udział kilkuset najzdolniejszych, najlepiej wyrobionych politycznie korespondentów, reprezentujących dwunastotysięczną rzeszę terenowych współpracowników gazet. Na zjeździe omówione będą dotychczasowe osiągnięcia, bolączki i niedomagania; wytyczone będą dalsze drogi rozwoju ruchu korespondentów .", + "37241": "Istotę tego ruchu najlepiej określił Stalin w liście do gazety \"Korespondent Robotniczy\":", + "37242": "Jednak hasłem przewodnim spotkania był rozwój współpracy gospodarczej krajów, dla których francuski jest częścią kulturowego dziedzictwa. Nie jest to łatwe zadanie. Kraje frankofońskie dostarczają aż 10 proc. światowej produkcji, a ich udział w światowym handlu wynosi 13,4 proc., ale do tego grona zaliczają się zarówno najbogatsze państwa świata (Francja, Kanada) jak i najbiedniejsze (Rwanda, Burundi). Trudno wyobrazić sobie ich wspólny rynek.", + "37243": "Choć prezydent i premier nie spędzą razem sylwestra, to politycy, z którymi rozmawiała \"Rzeczpospolita\" mieli za zadanie wznieść dla ich obu noworoczny toast.", + "37244": "Współcześnie wygłaszane toasty mają raczej lapidarną formę, tak też było w naszej sylwestrowej sondzie. Tylko jeden z naszych rozmówców chciał zaadresować swój toast wyłącznie premierowi, prezydenta wolał pominąć.", + "37245": "Trzeba też pamiętać, że w tym czasie stary rząd już w zasadzie nie działał, nowy w bólach dopiero się formował. Nie bardzo więc wiadomo, na jakim szczeblu i kto podejmował decyzje. Czyżby urzędnicy z MSZ mieliby samodzielnie decydować w tak poważnej sprawie?", + "37246": "Po spotkaniu Siegiejew powiedział, że będzie starał się poruszyć kwestię rozbudowy infrastruktury wojskowej NATO na terenie Polski, Czech i Węgier w dwustronnych kontaktach z krajami \"16\". Spotkało się to z ostrą repliką sekretarza generalnego sojuszu, Javiera Solany, który powiedział, że kwestia ta należy do kompetencji NATO. Siergiejew zgodził się natomiast, aby Rosja utrzymała swoje wojska w Bośni do czerwca 1998 r., a być może także później.", + "37247": "Żeby lepiej zachęcić inwestorów do realizacji tych ambitnych i potrzebnych celów Agencja Eksploatacji i Budowy Autostrad wydała, w dwóch językach: polskim i angielskim, broszurę \"Podstawowe akty prawne dotyczące autostrad płatnych\". Oprócz aktów prawnych znalazł się tam artykuł pióra wiceprezesa agencji doktora Krzysztofa Linka, który omawia założenia finansowe projektu. Jest tam takie zdanie: \"System koncesyjny budowy obiektów przemysłowych czy transportowych znany był od dawna, wystarczy wspomnieć Kanał Sueski\".", + "37248": "- Wiedzieliśmy od początku, że będzie problem odszkodowań dla zsyłanych na Syberię - wspomina.", + "37249": "Z punktu widzenia polskiej polityki zagranicznej problem ten mieścił się w całościowej, generalnej likwidacji skutków II wojny światowej w stosunkach Polska - Rosja. Po rozpadzie ZSRR Rosja przedstawiła siebie jako państwo kontynuatora Związku Radzieckiego (przez pewien czas kwestionowała to Ukraina, ale ostatecznie zaakceptowała wyłączność państwa rosyjskiego). To miało bezpośrednie przełożenie na roszczenia polskie.", + "37250": "- Głowę daję, że archiwum rodziny Kuklińskich leży w jakimś zapomnianym worku. Myślę, że nikt go specjalnie nie szukał - mówi Dewiński.", + "37251": "Ucichły pojawiające się wcześniej zapowiedzi, że nowa parlamentarna większość będzie chciała zmienić prezydenta w trakcie kadencji. Na razie nawet na plan dalszy zeszły zabiegi o pozyskanie w parlamencie większości zdolnej do odrzucania prezydenckiego weta. Do trzech piątych głosów koniecznych, aby odrzucić weto, oprócz mandatów AWS i UW potrzeba jeszcze poparcia PSL.", + "37252": "Po kongresie Macierewicz zamierza regularnie odwiedzać wszystkie biura - deklaruje, że będzie na to poświęcać przynajmniej jeden dzień w miesiącu.", + "37253": "Ze spotkań z wyborcami choroba wyeliminowała Jana Olszewskiego: - Mam nadzieję, że do końca miesiąca wyzdrowieję i po nowym roku rozpocznę dyżury poselskie - mówi były premier.", + "37254": "Kiedy w czasie papieskiej pielgrzymki w rozmowie z młodym dominikaninem zauważyłam, że zapowiadane właśnie przez biskupa Pieronka \"uporządkowanie sprawy Radia Maryja\" będzie trudne, bo może spowodować szeroką społeczną akcję w obronie księdza Rydzyka, zakonnik odpowiedział: - Gorzej, może doprowadzić do rozłamu. Powstałby wtedy jedyny prawdziwy Kościół ojca Rydzyka.", + "37255": "Traktuję to jednak w kategoriach żartu. Zapewne wystarczy interwencja prymasa. A Watykan Radiu Maryja też nie pomoże.", + "37256": "Kto panu powiedział, że na Litwie nie było takich bębnów? Dla mnie kształt bębna miał drugorzędne znaczenie. Tak jak dyskusja, gdzie husaria w \"Potopie\" miała przyczepione skrzydła - do siodła czy pleców.", + "37257": "Dobrze wypadły efekty specjalne i elektroniczny montaż, gdy w więziennej celi Konrad kłócąc się z Bogiem, przemienia się w diabła. Nie bał się pan, że zwolennicy tradycji zarzucą panu używanie sztuczek rodem z filmów Schwarzeneggera?", + "37258": "Dwa domy dalej mieszka starsza pani - zdziwiła się mocno, kiedy o godzinie 13. zobaczyła pod swoim domem tłumek dziennikarzy, fotoreporterów i kamerzystów. - Dzień dobry pani, podobno dzisiaj spadł pocisk na tamten dom?", + "37259": "- Pierwsze słyszę. Nic nie widziałam, nic nie słyszałam.", + "37260": "Na szczęście nikomu z właścicieli nic się nie stało. - Przyjeżdżają tylko raz w tygodniu, na relaks - opowiada sąsiadka.", + "37261": "Najder nie godził się na takie załatwienie sprawy. Na początku stycznia 1990 r. śledztwo zostaje umorzone z powodu niepopełnienia przestępstwa.", + "37262": "Najder przekracza granicę Polski w Cieszynie, 9 lutego 1990 r. 4 miesiące wcześniej w październiku zmarła jego matka, która nie doczekała powrotu syna.", + "37263": "\"Ta koalicja nie mogła nic zrobić, prezydent trzymał ich w szachu\" - uważa profesor Falandysz. \"Lech Wałęsa uprawiał po prostu polityczne awanturnictwo\" - twierdzą politycy lewicy.", + "37264": "W pierwszych miesiącach po objęciu przez Pawlaka fotela premiera prezes PSL był silny poparciem Wałęsy. Politycy SLD z Aleksandrem Kwaśniewskim na czele mieli poczucie bezsiły, a prasowe komentarze o Kwaśniewskim \"superpremierze\" przy Pawlaku brzmiały coraz bardziej karykaturalnie.", + "37265": "W pierwszej rundzie turnieju Masters, który odbywa się w Nowym Jorku, Martina Hingis pokonała Brendę Schultz-McCarthy 7:6 (7-3), 5:2 (kontuzja Holenderki). W innych meczach Iva Majoli wygrała z Anke Huber 7:6 (7-5), 7:6 (7-2), a Jana Novotna z Conchitą Martinez 6:4, 6:4.", + "37266": "Kierowany przez Wiaczesława Czornowiła Ludowy Ruch Ukrainy jest - historycznie rzecz biorąc - pierwszą, a zarazem największą demokratyczną organizacją niepodległościową na Ukrainie. Przed uzyskaniem niepodległości przez Ukrainę był to ruch społeczny, później jednak wyodrębniło się z niego kilka partii politycznych - i sam \"Ruch\" przekształcił się w partię.", + "37267": "Przy ścianie, gdzie pocisk zrobił wyrwę stoi drewniana wiata. Obserwujący dziurę zastanawiali się, jak pocisk tam trafił, nie naruszając po drodze sąsiednich domów, wiaty, wiszącej drabiny i suszących się na sznurku spodni od dresu. Wojskowi eksperci twierdzą, że w czasie ćwiczeń odbił się rykoszetem.", + "37268": "Przed handlem wewnętrznym staje cała gama zagadnień z dziedziny usprawnienia i potanienia obrotu. Będzie to wymagać od kadr wielkiego napięcia pracy i wysokiego poziomu ideowego, będzie wymagać w jeszcze wyższym stopniu uczenia się na przykładzie handlu radzieckiego.", + "37269": "Minister Dietrich zakończył przemówienie wezwaniem do pracowników handlu uspołecznionego, by, przełamując stare obciążenia i zaniedbania, zapewnili jak najbardziej sprawną obsługę ludziom pracy w całym kraju.", + "37270": "Może jeszcze zbyt mało czasu upłynęło od \"ery\" budek z piwem, jako jedynego miejsca, w którym można było się go napić?", + "37271": "- Jeśli ktoś się na tym zupełnie nie zna, bierze cokolwiek, byle \"wlać w siebie\". Wtedy oczywiście picie piwa nie spełnia pozytywnej roli, jaką odgrywa w innych krajach.", + "37272": "O jaką rolę chodzi?", + "37273": "\"Oboje z Halą byliśmy zdecydowani wracać do Polski, kiedy tylko stanie się to możliwe. Nie mieliśmy co prawda mieszkania, a nasze mienie uległo konfiskacie, ale byliśmy przekonani, że z pomocą przyjaciół i rodziny damy sobie jakoś radę\" (tak opisuje rok 1989 Najder w książce \"Jaka Polska\").", + "37274": "Działalność instytutów za granicą finansowana jest głównie z budżetu państwa. Do MSZ należą decyzje o ich tworzeniu czy likwidacji. Ostatnio, z powodu zmniejszenia subwencji, zamknięto kilkanaście placówek, m. in. w USA, Danii, Finlandii, Brazylii, Australii, Tanzanii i Pakistanie.", + "37275": "Profesor Władysław Pierzchała, ówczesny rektor Akademii, pozbawił wprawdzie doktora Jendryczkę uprawnień samodzielnego pracownika nauki, lecz nominował go na stanowisko adiunkta Katedry Biochemii.", + "37276": "Dr Wroński z Nowego Jorku zwracał się do władz Akademii o informacje o dalszym biegu sprawy, lecz nie otrzymywał ich.", + "37277": "Dla nas, naturalnie, najważniejsze są polskie akcenty \" Słownika kultury niemieckojęzycznej \". Najwięcej z nich dotyczy Wrocławia . Staraniem Wydawnictwa Dolnośląskiego ukazało się ostatnio kilka bardzo wartościowych prac o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości tego miasta, ale warto sobie raz jeszcze uświadomić, jak wielu interesujących ludzi z kręgu kultury niemieckiej urodziło się w grodzie nad Odrą , tu kształcili się, żyli, umierali.", + "37278": "Paweł, jeden z założycieli Stowarzyszenia Wolontariuszy \"Bądź z nami\", zarejestrował się jedenaście lat temu. Pamięta, że jego imię i nazwisko wpisano pod 125. numerem. Na ostatnie ogólnopolskie spotkanie \"pozytywnie serologicznych\" zaprosili około 200 osób. Przyjechały 102 osoby.", + "37279": "- Znam ich wszystkich z imienia i nazwiska - uśmiecha się Paweł.", + "37280": "Inny:", + "37281": "\"Widziałem iskry od pocisków na gąsienicach czołgu i mówię: nie ma żartów, trzeba się stamtąd wycofać w kierunku stacji trafo. Stał tam Józef Czekalski, który po tym, jak usłyszałem strzał, przewrócił się. Doskoczyłem do niego i wtedy otrzymałem postrzał w klatkę piersiową. Czekalskiego zdołałem jednak z kolegami podnieść do góry, ale z ust mu szła tak gęsta krew, że nie szło patrzeć...\".", + "37282": "Jeszcze mniej funkcji wykorzystują użytkownicy arkuszy kalkulacyjnych Lotus 1-2-3, Microsoft Excel i Corel Quattro Pro. W tym wypadku odsetek często wykorzystywanych funkcji programu nie przekracza 20 proc.! Pracujący z programami obliczeniowymi wprowadzają dane, modyfikują rzędy i kolumny arkusza, zmieniają wygląd wydruku i drukują. Znacznie rzadziej korzystają z narzędzi do sortowania i wymiany danych, prawie nikt nie używa takich funkcji, jak np. możliwość ukrywania komórek.", + "37283": "- Pierwsze objawy, z jakimi pacjentka zgłosiła się do mnie - zawroty głowy, omdlenia - wskazywały na stwardnienie rozsiane (SM) lub postępujące stwardnienie mózgu - mówi lekarz, który jako pierwszy miał kontakt z chorą (nazwisko i imię do wiadomości redakcji). - Badania w Olsztynie wykluczyły SM. Wówczas doszliśmy do wniosku, że to nie zdiagnozowana choroba, o śmiertelnych rokowaniach. Byliśmy bezradni.", + "37284": "W przyszłym roku akcyza na paliwa, alkohol i papierosy będzie wyższa, a usługi telekomunikacyjne obłożone 22-procentowym (a nie jak teraz 7-procentowym) podatkiem VAT. Stracą emeryci mundurowi - ich świadczenia będą waloryzowane jak emerytury cywilne. Jeszcze do końca obecnego roku gminy będą mogły składać wnioski o rekompensaty dla rolników poszkodowanych w czasie powodzi. Dzieci w szkołach będą miały mniej lekcji wf. niż planowano. Taki jest efekt wczorajszego posiedzenia Sejmu.", + "37285": "Prezydent Jacques Chirac mawia, że stosunki z krajami frankofońskimi i stosunki w ramach Unii Europejskiej są dwoma filarami francuskiej polityki zagranicznej.", + "37286": "Jednak nie wszyscy francuskojęzyczni partnerzy życzą sobie, by filarem ich polityki zagranicznej była Francja. Wolą nawiązywać nowe, nie obciążone brzemieniem przeszłości kontakty.", + "37287": "W Tokio indeks Nikkei spadł o 2,6 proc., bo narastają wątpliwości, czy rządząca partia LDP poprze wartą 10 bln JPY emisję obligacji, z której środki miałyby wesprzeć system bankowy. W Tokio zwraca się też uwagę, że spadek kursu KRW drastycznie zwiększa konkurencyjność koreańskich produktów.", + "37288": "Po zaprzysiężeniu nowego rządu przez prezydenta, co ma nastąpić dzisiaj, Rada Ministrów pod przewodnictwem Jerzego Buzka rozpoczyna pracę. Od tego momentu jest to już pełnoprawny gabinet, chociaż będzie potrzebował jeszcze akceptacji Sejmu, czyli uchwalenia wotum zaufania.", + "37289": "Po południu nowi członkowie rządu przejmą od poprzedników swoje ministerstwa, a wieczorem odbędzie się pierwsze posiedzenie gabinetu Jerzego Buzka. W Kancelarii Premiera trwały w czwartek przygotowania do zmiany rządu.", + "37290": "- Ci ludzie powinni zostać tam, skąd przyszli. Tutaj w Niemczech jest tak, że wiele firm zatrudnia cudzoziemców, bo to jest tania siła robocza, za to my Niemcy siedzimy na ulicy.", + "37291": "Wszyscy uczniowie w zasadzie są przeciwko stosowaniu przemocy, choć uważają, że w niektórych przypadkach nie ma innego wyjścia. Uczniowie szkoły realnej z Neusterlitz uważają siebie za całkiem normalnych młodych ludzi, bez jakichkolwiek ekstremistycznych skłonności.", + "37292": "Wczorajsza decyzja posłów oznacza, że teraz już tylko cały Sejm będzie musiał zdecydować, czy od 1 stycznia 1998 r. wzrośnie VAT na rozmowy telefoniczne i akcyza na alkohol, papierosy i paliwa, czy nie.", + "37293": "Osią sporu była akcyza, ale wcześniej, zanim jeszcze sejmowa komisja odrzuciła rządowy projekt, posłowie sprzeciwili się podniesieniu VAT na usługi telekomunikacyjne i postanowili wykreślić to z rządowej nowelizacji.", + "37294": "W woj. szczecińskim w majątkach PGR założono ponad 40 przedszkoli, tyleż świetlic, 10 izb porodowych, 5 żłobków dla dzieci i 12 nowych boisk sportowych. Ponadto członkowie ZSCh wyremontowali m. in. 46 świetlic, uruchomili 23 dziecince, założyli 7 boisk sportowych itd.", + "37295": "W woj. pomorskim w 59 miejscowościach otwarto gromadzkie i świetlice i liczne biblioteki, w czym 17 świetlic uruchomiono w spółdzielniach produkcyjnych.", + "37296": "- Skrzynkę Żywca?", + "37297": "- Żywca. To było w latach siedemdziesiątych. Browar żywiecki, książęcy, ma ponad sto lat. Jego założycielem był książę Albrecht Habsburg. Do dzisiaj w moich rodzinnych stronach przetrwało o nim dobre wspomnienie.", + "37298": "To chyba ulubionym piwem księdza biskupa jest Żywiec.", + "37299": "Dziś Van Den Broek ma spotkać się m.in. z prymasem Józefem Glempem, kardynałem Franciszkiem Macharskim, sekretarzem Episkopatu Tadeuszem Pieronkiem, arcybiskupem metropolitą gdańskim Tadeuszem Gocłowskim. \"Z inicjatywą wizyty w Komisji wystąpiła delegacja UE w Warszawie. Wiemy, że Kościół ma duży wpływ na postawy polskiego społeczeństwa i dlatego chcemy, aby Episkopat był jak najlepiej informowany o tym, czym jest Unia Europejskiej i jakie są cele jej działania\" - twierdzi van Der Laan.", + "37300": "- Jak się tę cenną rzecz zdobywało?", + "37301": "- Można ją było dostać po znajomości, albo - jeśli chodzi o moje okolice - trzeba było wyprawić się do Żywca i odstać swoje przed sklepem. Później był jeszcze Pewex. Pamiętam, że podczas moich studiów w Rzymie w sklepach watykańskich pojawiło się piwo żywieckie.", + "37302": "I było wysoko cenione?", + "37303": "Po wyborze Komitetu wśród burzliwych, długotrwałych oklasków uchwalono rezolucję, w której przedstawiciele partii i stronnictw politycznych, związków zawodowych, organizacji społecznych, przodownicy pracy i przedstawiciele duchowieństwa wyrażają całkowitą solidarność z Apelem Sztokholmskiej Sesji, potępiającym i uznającym za zbrodniarza wojennego każdy rząd, który by pierwszy użył broni atomowej.", + "37304": "- Najsmutniej jest wtedy, gdy nastolatkowie, mający po siedemnaście, osiemnaście lat, zakażają się HIV. Najczęściej są to narkomani. Co oni poznali z życia? Nic, a tu podwójnie ich trafiło - opowiada Paweł. - Jestem zwolennikiem metody metadonowej, bo jak wyleczyć człowieka z zapalenia płuc, jeśli jest na głodzie?", + "37305": "MOSKWA (PAP). - W związku z zakończeniem obrad sesji Komitetu Wykonawczego Międzynarodowego Związku Studentów odbyła się w dniu 4 b. m. w Centralnym Domu dziennikarza przy Moskwie konferencja, na którą przybyli korespondenci zagraniczni oraz przedstawiciele prasy radzieckiej.", + "37306": "W konferencji wzięli udział członkowie Prezydium Komitetu Wykonawczego Międzynarodowego Związku Studentów, przedstawiciele młodzieży krajów demokracji ludowej Europy i Azji, przedstawiciele Republikańskiej Hiszpanii, Stanów Zjednoczonych, Włoch, Anglii, krajów Bliskiego Wschodu i innych.", + "37307": "Sprawy trafiające do Trybunału należą do jurydycznie najtrudniejszych i wymagają niezwykle wnikliwej, wszechstronnej analizy. Orzeczenia Trybunału mają tak wysoką rangę m.in. dlatego, że są merytorycznie bardzo dobrze przygotowane. Nie można się zatem spodziewać, że wnioski napływające do niego będą rozpatrywane szybko. To po prostu musi trwać Nie można w ekspresowym tempie kształtować podstawowych zasad prawnych.", + "37308": "W okresie od jesieni 1948 r. do jesieni 1949 roku przeżywaliśmy znaczne trudności na rynku mięsnym, spowodowane z jednej strony znacznym wzrostem ludności miejskiej, z drugiej zaś stosunkowo zbyt powolnym w stosunku do rozwoju przemysłu - tempem wzrostu produkcji rolnej.", + "37309": "Lalo Burgay zobaczył mnie i Marcina Leśniewskiego w 1991 roku, kiedy zdobyliśmy mistrzostwo Europy. Wtedy nas zapamiętał. Współpracę zaproponował mi rok temu w podobnej do mistrzostw świata teamów imprezie międzynarodowej, czyli - jak mówią brydżyści - transkontynentalnej.", + "37310": "Sponsor płacił za wszystko, a w jakim stopniu zdecydował o sportowym zwycięstwie?", + "37311": "Prezydent nie może wetować ustawy budżetowej. Odrzucenie jego weta w stosunku do innych ustaw jest łatwiejsze - potrzeba do tego trzech piątych głosów w Sejmie (w małej konstytucji potrzeba było dwóch trzecich). Nie może też zaskarżyć do Trybunału Konstytucyjnego ustawy, jeśli wcześniej ją zawetował, a jego weto zostało odrzucone.", + "37312": "- Przyjaciel, którego gościliśmy natychmiast poszedł po butelkę. Potem zadzwonił ksiądz Franciszek Blachnicki z gratulacjami. Poczułem się wyróżniony ponad zasługę. Żona mówiła, że zachowuję się nieodpowiedzialnie - wspomina Najder.", + "37313": "Jak się przypuszcza, 32-letni Liam Averill uciekł z Maze przebrany za kobietę po przyjęciu gwiazdkowym z udziałem rodzin więźniów. Zdaniem lidera Ulsterskich Unionistów, Davida Trimble'a, ucieczka skazanego terrorysty nie była przypadkowa i miała przypomnieć rządowi w Londynie, że IRA gotowa jest na wszystko, jeśli nie spełni on jej żądania, jakim jest ponowne zjednoczenie Irlandii.", + "37314": "Najpierw zwrócił na to uwagę prokurator wojewódzki w Poznaniu. W sierpniu br. Ministerstwo Finansów przyznało mu rację: \"Departament Prawny Ministerstwa Finansów podziela pogląd prokuratora wojewódzkiego w Poznaniu co do braku podstaw do dochodzenia przez urzędy skarbowe od jednostek budżetowych potrąconych kwot, wynikających z dostaw towarów, wykonywanych robót i usług na ich rzecz, w trybie egzekucji administracyjnej\" - czytamy w jednym z ministerialnych pism.", + "37315": "Badania potwierdziły, że przyczyną śmierci dwudziestoletniej kobiety, która niedawno zmarła w klinice neurologii poznańskiej AM, była choroba Creutzfeldta-Jakoba. Nie ma tylko pewności, czy mogła się zarazić jedną z odmian tego schorzenia, spokrewnionego z tzw. chorobą szalonych krów. Wykażą to kolejne specjalistyczne badania mózgu. Bez względu na ich wyniki lekarze uspokajają, że nie ma powodów do paniki.", + "37316": "Na fixingu notowania 7 funduszy i indeksu NIF (120,9 pkt.) były wczoraj najniższe od początku ich historii giełdowej. Przy dużym popycie z karnetu zleceń wzrósł kurs akcji tylko jednego funduszu, a mianowicie NFI Progress (1,9 proc.). Wzrosły również obroty całego rynku. Ich wczorajszy poziom wyniósł 12,4 mln zł (poprzednio 8,7 mln zł).", + "37317": "Niemcy nie mają takich mocarstwowych ambicji jak Francuzi (chociaż językiem niemieckim porozumiewa się około 120 mln osób), ale również dbają o propagowanie swojego języka za granicą i stwarzanie zagranicznym germanistom okazji do szlifowania wymowy.", + "37318": "Zajmuje się tym przede wszystkim Instytut Goethego, powstały w roku 1932. Nawet w czasach hitlerowskiego szaleństwa starał się on wypełniać statutowe zadania. M.in. wprowadził do programu kursów wykłady na temat oficjalnie wyklętych wielkich niemieckich humanistów.", + "37319": "Przypominamy następne tematy: w środę o nowych zasadach ulg mieszkaniowych; w czwartek o odliczeniach wydatków edukacyjnych - na kształcenie i dokształcanie własne i dzieci oraz na prywatne leczenie; w piątek o ulgach polegających nadal na odliczaniu wydatków od dochodów, takich jak renty i darowizny, a także wydatki na rehabilitację niepełnosprawnych.", + "37320": "Aktu dokonali sam premier Cimoszewicz wraz z Neilem Kinnockiem, komisarzem ds. transportu Komisji Europejskiej. Stało się to 8 maja 1997 roku, trzy miesiące wcześniej minister transportu zapowiadał uroczystość na koniec kwietnia. Ale prace na trasie ruszyły, kredyty załatwiło państwo i teraz szuka koncesjonariusza na eksploatację drogi.", + "37321": "Tych, których czas życia minął, będziemy wspominać przez dwa dni, w sobotę i niedzielę. 1 listopada Kościół rzymskokatolicki obchodzi Dzień Wszystkich Świętych, czyli tych wszystkich bezimiennych zmarłych, którzy zostali zbawieni. 2 listopada przypada Dzień Zaduszny, czyli dzień modlitw za zmarłych, którzy oczekują jeszcze na pojednanie z Bogiem. e.cz.", + "37322": "- Znowu sięgnę do wspomnień z okresu, kiedy mieszkałem w Krakowie. Gdy przyjeżdżali oficjalni goście, trzeba było ich przyjąć. Na szczęście była bardzo dobra restauracja \"Wierzynek\". Cały trik polegał na tym, że wybierało się najdroższe danie, na przykład z dziczyzny, bo to była atrakcja. I do tego nie wino, tylko właśnie piwo. Bo to pasuje. I co się wtedy okazywało?", + "37323": "W Warszawie wykończono przed terminem i oddano do użytku wspaniały Dom Kultury w osiedlu WSM na Żoliborzu. Dom Kultury otrzymał w darze od prezydenta RP Bolesława Bieruta, założyciela Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, bibliotekę złożoną z 1000 tomów.", + "37324": "Na wybrzeżu oddano m. in. do użytku 4 - piętrowy hotel robotniczy w Gdańsku, dla pracowników budowlanych z wzorową świetlicą i bibliotekę 2.000 tomową.", + "37325": "Gdy już jest prawomocna decyzja agencja może zacząć wykupywać grunt pod autostrady. Jeśli trasa ma przebiegać przez tereny gminne, to problemu nie ma - automatycznie stają się one własnością skarbu państwa, samorząd dostaje odszkodowanie. Rzecz jest bardziej skomplikowana, gdy mamy do czynienia z właścicielem prywatnym lub użytkownikiem wieczystym gruntu skarbu państwa. Wtedy trzeba zawrzeć umowę o odszkodowanie. Jeśli przez dwa miesiące nie uda się dogadać, można rozpocząć procedurę wywłaszczeniową.", + "37326": "W Kijowie podczas minionych weekendów odbywały się prawdziwe maratony zjazdów różnych partii politycznych. Zatwierdzały one listy kandydatów do parlamentu w części proporcjonalnej przyszłorocznych wyborów. Działo się to w pośpiechu, gdyż prezydent Leonid Kuczma opóźnił podpisanie nowej ordynacji wyborczej, co skróciło o niemal miesiąc przygotowania do wyborów. Przeprowadzone zostaną one w ostatnią niedzielę marca 1998 roku.", + "37327": "Francuski Geant ma już w Polsce 3 hipermarkety, z tego 2 w Warszawie i 1 w Krakowie. Otwiera też centra handlowe z galerią i butikami usługowymi. Oferuje 30 tys. produktów w 4 działach. 60 proc. z nich stanowią artykuły spożywcze, pozostałe 40 proc. to sprzęt agd., tv, tekstylia i artykuły przemysłowe. Tę proporcję zarząd firmy chce zmienić na 50 proc. dla spożywczych i 50 proc. dla pozostałych.", + "37328": "Bieriezowski jest jednym z najbogatszych przedstawicieli rosyjskiego biznesu. W amerykańskim magazynie \"Forbes\", w którym jego majątek oceniono na 3 mld dol., nazwano go \"ojcem chrzestnym rosyjskiej mafii\". Uchodzi on za przyjaciela kilku członków rodziny Jelcyna, zwłaszcza jego córki, Tatiany. Jak udowadnia w swej książce Aleksander Korżakow, były ochroniarz i przyjaciel rosyjskiego prezydenta, Bieriezowski robił Tatianie kosztowne prezenty, kupił jej m.in. samochód marki \"Chevrolet\".", + "37329": "Nową szansą prokreacji jest klonowanie podobną metodą, za pomocą której w Instytucie Roslina w Szkocji biolodzy doprowadzili do narodzin Dolly. Gdyby eksperyment ten się powiódł, Seed chciałby założyć 20 podobnych klinik w innych miastach USA lub za granicą. Zapowiedział, że jeśli nie będzie mógł przeprowadzić eksperymentu na terenie Stanów Zjednoczonych, przeniesie się do innego kraju, np. do Meksyku.", + "37330": "- Płatnicy (np. zakłady pracy) będą dostawać wynagrodzenie za obliczanie, pobór i wpłacanie podatków do urzędów skarbowych.", + "37331": "- Rozszerzony zostanie dostęp do informacji objętych tajemnicą bankową.", + "37332": "- Na równi z zaległością podatkową będą traktowane kwoty, które dotychczas zaległością nie były (czyli nie były od nich liczone odsetki za zwłokę): nie wpłacone w terminie podatki lub zaliczki przez płatnika lub inkasenta, nienależnie pobrane przez nich wynagrodzenie, nienależnie wypłacona podatnikowi nadpłata.", + "37333": "Akcja \"H\" dała doskonałe rezultaty. Porównajmy cyfry skupu I kwartału 1949 roku oraz I kwartału 1950 r. O ile w styczniu 1949 roku skupiliśmy zaledwie 21.429 ton, to w styczniu 1950 - 54.547 ton. W lutym 1949 r. - 16.991 ton, w lutym 1950 r. - 59.269 ton, wreszcie w marcu 1949 r. - 29.168 ton, a w marcu 1950 - 82.756 ton.", + "37334": "Było to latem czterdziestego siódmego. Znalazłem się przypadkiem na Polu Mokotowskim. Na murawie spory tłum w białych koszulach i czerwonych krawatach otaczał scenę zbitą z grubych, nieheblowanych desek. Stał na niej drobny, podstarzały człowiek, w tweedowej marynarce, o wydatnym, haczykowatym nosie, cofniętym, przedłużonym zaawansowaną łysiną czole i ze sporą myszką na policzku. W lewym ręku miętosił kapelusz, prawą zaś dłoń, zaciśniętą w pięść, wystawił ku górze i tak trzymał.", + "37335": "Kilka razy próbowałem zrozumieć podłoże mojego akcesu, choć towarzyszyło mi poczucie niemożności. To bowiem, co znajdowało się u samych podstaw ideowych wyborów i praktycznych decyzji, pozostawało w kręgu tajemnicy. Tak jak u Wata: tłumaczył i tłumaczył, podawał powody oraz racje, zdawało się, przekonujące, aby ostatecznie skapitulować i rzecz zakończyć jednym jedynym słowem - diabelstwo! I choć w dalszym ciągu towarzyszy mi poczucie niemożności, przychodzi mi spróbować raz jeszcze...", + "37336": "- Cała Polska wiąże nadzieje z osobą ks. Prymasa. Jego działalność stanowi żywą weryfikację postawy Kościoła wobec porządku doczesnego i widząc go z perspektywy eschatologicznej, pomaga światu być sobą. Uświadamia mu jego sens, przeznaczenie, przestrzega przed deformacjami. Od pierwszego dnia objęcia przez Ks. Prymasa jego urzędu obserwujemy jak kontynuuje prace swojego Poprzednika nad zachowaniem przez Naród własnej tożsamości, nad tym, byśmy pozostali sobą.", + "37337": "WSZYSTKIM uczestnikom konkursu redakcja \"Słówka\" dziękuje serdecznie za tak liczny udział. Życzymy Wam, aby w następnych konkursach z kolei do was uśmiechnął się los. Mamy nadzieję, że wkrótce to nastąpi, ponieważ redakcja przygotowuje następne konkursy, które być może znów zainteresują większość naszych czytelników.", + "37338": "4. Konferencja podtrzymuje stanowisko rektorów szkół wyższych z dnia 6 grudnia br. W sprawach WSI Radom. WOSP w Warszawie i losów ustawy o szkolnictwie wyższym.", + "37339": "5. Konferencja potwierdza, że prof. dr hab. inż. płk Michał Hebda nie jest jej członkiem.", + "37340": "\"Uważamy - stwierdza list otwarty Senatu Akademickiego poznańskiej AR - że droga ratowania Ojczyzny wiedzie nie poprzez uprawnienia nadzwyczajne, lecz przez tworzenie rządu porozumienia narodowego. Taki rząd nie będzie musiał ubiegać się o nadzwyczajne środki, one zostaną mu udzielone poparciem szerokich mas społecznych, w których tkwią niewykorzystane dotąd rezerwy patriotyzmu i ofiarności\".", + "37341": "Obszerne forum z kolumnadą świątyni Jowisza, amfiteatr z palestrą (szkołą zapaśniczą) dom kapłanki Eumachii, dom bankiera Locjusza (Boże, jakiż metraż) zachowane do dziś w murze przy Strada dell Abondanza, odezwy wyborcze i także same afisze teatralne sprzed dwóch tysięcy lat, bardzo plastyczne w wyrazie i rachunku malunki w lupanarze i dziś raczej tylko dla mężczyzn) przeznaczone do oglądania które nieśmiałym miały dodać odwagi, a niedouczonym objaśnić.", + "37342": "Miasto ogarnięte było popłochem. Przed drzwiami domów stały wozy, na które ludzie ładowali swój dobytek. Wszędzie słychać było krzyki: \"Prędzej! Uciekajmy! Moskale!\" Sklepy były pozamykane. Pełno było wózków z rannymi. W szpitalach zabrakło miejsc, więc rozwożono ich po prywatnych domach. Ofiarny patriotyzm jednych szedł w parze z paniką u drugich. Nikt nie spał w mieście tej nocy.", + "37343": "POWIADAMIAMY społeczność akademicką kraju o ukonstytuowaniu się w dniu 9 grudnia 1981 roku w Poznaniu Konferencji Rektorów Szkół Akademickich w Polsce, której zadania ustalono następująco:", + "37344": "1. Konferencja stanowi jedyne przedstawicielstwo wyłonionych w drodze wyborów władz szkół wyższych w oparciu o projekt Komisji Kodyfikacyjne z 11 czerwca 1981 r. Ustawy o szkolnictwie wyższym.", + "37345": "NAJBARDZIEJ dramatyczny okres próby w życiu księdza Alojzego Kurpasa nastaje w czasie plebiscytu i trzeciego powstania śląskiego.", + "37346": "W powiecie opolskim, najbliższym siedzibie Rejencji jest spora grupa księży opowiadająca się za Polską. Należą do niej także dwaj bliscy sąsiedzi księdza Alojzego, proboszcz parafii Dobrzan Wielki ksiądz Mikołaj Knosała i proboszcz parafii Żelazna ksiądz Franciszek Paterok .", + "37347": "Konferencja domaga się także konsultacji na wszystkich etapach spraw legislacyjnych nad ustawami dotyczącymi środowiska naukowego.", + "37348": "Konferencja Rektorów wnosi o wprowadzenie na najbliższe posiedzenie Sejmu PRL przedstawiciela Konferencji celem przedstawienia Sejmowi naszego stanowiska w sprawie sytuacji w szkolnictwie wyższym i uchwał Konferencji.", + "37349": "Cofała się także artyleria, wystrzelawszy wszystkie ładunki. Szosa pełna była schodzącego z pola wojska. Ale nieprzyjaciel nie następował na nią. Artyleria rosyjska także zamilkła.", + "37350": "Zapadał zmierzch. Słowacki przyłączył się do ludzi, którzy nieśli rannego w głowę porucznika czwartaków. Ranny mamrotał: - Jesteśmy pobici, pobici...", + "37351": "J.A. Samaranch znalazł również czas dla prasy, odpowiadając na liczne pytania dziennikarzy podczas wieczornej konferencji prasowej.", + "37352": "- Podczas całej wizyty w Warszawie, przy różnych okazjach, moją powinnością stało się wykazanie, że cały sportowy ruch międzynarodowy jest w stu procentach u boku sportowców polskich w tych niełatwych chwilach, jakie przeżywa wasz kraj - powiedział na wstępie przewodniczący MKOI.", + "37353": "Często stosowanym sposobem w rozwiązywaniu wspomnianych trudności, i chyba naprawdę pomocnym, było organizowanie się po kilka osób w celu wspólnego odrabiania lekcji. Nie wszyscy bowiem mieli podręczniki, albo dobrze prowadzone notatki. Posiadacze dobrych stopni nie zapominali o tym że niektóre koleżanki lub koledzy nie mają ich dlatego bo często chorują, mają gorsze od nich w domu warunki odrabiania lekcji, a często poważne zmartwienia rodzinne i osobiste.", + "37354": "Obecność w Polsce prezydenta MKOI jest dużym wydarzeniem dla polskiego ruchu sportowego i Polskiego Komitetu Olimpijskiego.", + "37355": "J. A. Samaranch złożył kurtuazyjną wizytę w Belwederze, gdzie podejmował go zastępca przewodniczącego Rady Państwa, prof. Kazimierz Secomski. Prezydent MKOI wziął również udział w posiedzeniu Prezydium PKOI, które obradowało pod przewodnictwem Mariana Renke. Przedyskutowany został udział sportowców polskich w ruchu olimpijskim.", + "37356": "PO TRZECIE: - Trzeba rozpocząć niezwłocznie dialog z całym narodem odwołując się do jego mądrości, poczucia odpowiedzialności i ofiarności patriotycznej. Uczyńmy naród faktycznym podmiotem życia w Polsce, a nie tylko zapleczem rozgrywających swoje partie sił politycznych, nie zawsze dobrze reprezentujących pragnienia i dążenia narodu.", + "37357": "\"Nie będziesz wzywał imienia Pana Boga twego nadaremno \"'.", + "37358": "A więc poszanowanie słowa przyrzeczeń..., słowa przysięgi, słowa układów, słowa zobowiązań. To jest drugie przykazanie i ono obowiązuje nas także społecznie.", + "37359": "\"Będziesz czcił Dzień Pański\" Jeśli nie będzie szacunku dla dnia Pańskiego, jakże trudno o społeczne rozwiązania.", + "37360": "Strona polska - po prostu gospodarze - przygotowali się do Konferencji starannie - opracowując temat \"Kształtowanie postaw młodzieży przez sport i dla sportu\", który w szczegółowym programie był okazją wywoławczą do dyskusji pierwszego dnia obrad.", + "37361": "Dzięki tej Konferencji mieliśmy okazję nietuzinkowego przeżycia sportowego, i to bynajmniej nie na stadionie.", + "37362": "UNIWERSYTET WARSZAWSKI : Warszawskie szkoły wyższe zawiesiły strajki i przeszły na inne formy akcji protestacyjnej. W Uniwersytecie Warszawskim zadecydowało o tym referendum, które odbyło się kilka dni temu. Jednak faktycznie strajk zakończył się 10 bm. O godz. 14.00 studenci zdjęli z budynków uczelni symbole strajkowe i plakaty. Otwarto bramę główną przy Krakowskim Przedmieściu.", + "37363": "A co do oczekiwań uczelni? Liczymy na tak samo życzliwe zainteresowanie, jak to, które okazywał nam jego Poprzednik. Jesteśmy pewni jego życzliwości, gdyż sprawy ATK Ks. Prymas zna z autopsji. Liczymy na to, że poprze nasze sprawy - statut, budowa. Z kolei chciałbym też zapewnić o naszym oddaniu naszemu Ks. Prymasowi.", + "37364": "Dziękuję Ks. Rektorowi z rozmowę.", + "37365": "Następnie odbyła się dyskusja. Podkreślano w niej m. in. wielką poczytność książek Jana Dobraczyńskiego. Mówiono też, że jego twórczość i popularność u czytelników jest rezultatem wartości dzieła, jej źródła upatrywać można w realistycznej propozycji widzenia losu ludzkiego oraz obecności bliskiego naszym czytelnikom nurtu chrześcijańskiego i patriotycznego.", + "37366": "Pierwszą parafią, w której zaczyna pracę po mświęceniach uzyskanych w roku 1902, młody kapłan, jest Wołczyn pod Kluczborkiem, potem przez kolejne dwa lata parafia Rachowice pod Gliwicami, wreszcie od roku 1905 ksiądz Kurpas otrzymuje wikariat w rodzinnej miejscowości \"Śląskiego Mickiewicza\" księdza Norberta Bończyka, Miechowicach.", + "37367": "Prof. Di Pazma narzucił nam straszliwe tempo zwiedzania. W godzinę pokazał nam więcej niż można obejrzeć w trzygodzinnej wędrówce po odkopanym spod ośmiometrowej warstwy skamieniałego popiołu wulkanicznego mieście. Cały czas mówił, przeważnie o mijanych obiektach a trochę o sobie. Przez pewien czas mieszkał w Krakowie, stąd znajomość naszego języka i to przebogate słownictwo. O Pompei powiedział nam chyba wszystka co wiedział i co sam poznał.", + "37368": "Także Żydzi stanowią zamkniętą kastę. Zabroniono im mieszkać w niektórych dzielnicach, chodzić niektórymi ulicami oraz podróżować koleją. W gettach nie mogą posiadać pieniędzy, z wyjątkiem specjalnej waluty zwanej Judengeld.", + "37369": "Osobną grupę, najgorzej widzianą i najbardziej prześladowaną, stanowią odszczepieńcy, ludzie pochodzenia niemieckiego lub noszący germańskie nazwiska, którzy nie chcą należeć do kasty uprzywilejowanej.", + "37370": "Na tym tle całkiem odmiennie jawi się odnaleziony w Szwajcarii dziennik intymny, pisany przez Stempowskiego po francusku w okresie od sierpnia roku do lutego i dopełniony w lipcu roku zapiskami z odbytej dwa miesiące wcześniej (wielce ryzykownej) podróży do Delfinatu. Co się na tę odmienność składa?", + "37371": "W Burkina Faso dominują muzułmanie. Bycie tam misjonarzem to prawdziwe wyzwanie.", + "37372": "Nad głową ojca dyrektora od kilku tygodni gromadzą się czarne chmury. O losach założyciela Radia Maryja już niedługo zadecyduje jego przełożony, generał zakonu redem ptorystów, o. Joseph W. Tobin. Według \"Rzeczpospolitej\", o. Tadeusz Rydzyk może zostać odesłany na misję do Afryki. Chodzi prawdopodobnie o Burkina Faso.", + "37373": "- Na całe szczęście okazało się, że większość poszkodowanych odniosło niegroźne obrażenia - mówi Danuta Korcz z łódzkiego pogotowia.", + "37374": "Wśród poszkodowanych jest 20 uczniów i 16 dorosłych.", + "37375": "Awaria świateł?", + "37376": "Ranni zostali przewiezieni do siedmiu szpitali w Łodzi i Zgierzu na obserwację. Najpoważniej ranne zostały: 54-letnia kobieta, która ma uraz miednicy i 11-letnia Emilka - doznała urazu szyi. Ich życie nie jest zagrożone.", + "37377": "Henryk Sadurski, inżynier metalurg, nie ma pracy od kilku lat. - Szukałem, ale bez skutku. Teraz będzie gorzej, bo niemal każdy pracodawca pyta, czy mam prawo jazdy. Ja stracę je już za kilkanaście dni. Moje szanse na znalezienie zatrudnienia będą równe zeru - mówi Sadurski.", + "37378": "- Sąsiedzi zaalarmowali mnie w środku nocy. Powiedzieli, że dom płonie. Nie trafiałem w klawisze telefonu - krzyczałem sam do siebie - opowiada Wilczewski.", + "37379": "Dom stał w środku wsi. Tuż obok innych drewnianych zabudowań. Udało się uniknąć przeniesienia ognia, nie było na szczęście ofiar. Ekspertyza potwierdziła podpalenie.", + "37380": "- Na zasadzie współpracy mamy zamontowany w komendzie terminal i jak się coś dzieje, to przyjeżdża policja - zareklamował się Sławomir Trofimiuk (36 l.), szef ochrony Hetmana.", + "37381": "- Czy to prawda, że w komendzie jest terminal i jak mi się włączy alarm, to przyjedzie policja?", + "37382": "- Tak, to jest prawda - odpowiedział oficer dyżurny.", + "37383": "Jerzy Plewa, były wiceminister rolnictwa, będzie drugim, po komisarz Danucie Huebner, najwyższym polskim urzędnikiem w Komisji Europejskiej. Dziś zostanie zatwierdzony na stanowisko wicedyrektora generalnego w dyrekcji Komisji Europejskiej ds. rolnictwa. Jerzy Plewa był głównym negocjatorem ds. rolnych w okresie, kiedy Polska wstępowała do Unii Europejskiej.", + "37384": "- Ta oazowa pieśń prowadziła mnie z Ojczyzny przed 23 laty. Miałem ją w uszach, kiedy słyszałem wyrok konklawe, nie rozstawałem się z nią przez te wszystkie lata. Ona przyprowadzała mnie wielokrotnie tu - na krakowskie Błonia, pod kopiec Kościuszki - dodał papież.", + "37385": "- Jestem elektronikiem i lubię sobie pogrzebać w systemach - tłumaczył policjantom, którzy przyjechali na wezwanie bohaterskich sąsiadów.", + "37386": "\"Windziarz\" już raz umknął sprawiedliwości. Wpadł na gorącym uczynku kilka lat temu, ale biegli psychiatrzy uznali, że był niepoczytalny, i skierowali go na leczenie. Gdy wyszedł ze szpitala, horror zaczął się od nowa.", + "37387": "Annopol. We wtorek w Annopolu, gdzie Wisła przekroczyła stan alarmowy o 34 cm, ogłoszono alarm przeciwpowodziowy.", + "37388": "W nocy z poniedziałku na wtorek rzeka przybrała o prawie pół metra. W niżej położonych Puławach przekroczyła stan ostrzegawczy o 30 cm.", + "37389": "Wzrost poziomu wody w rzece jest spowodowany spływem wód opadowych z południa kraju. Według prognoz, Wisła będzie jeszcze przybierać.", + "37390": "Na temat piorunów kulistych wymyślono ponad 100 teorii. Według jednych to kule płonącego gazu, inne mówią o plazmie, substancjach radioaktywnych czy antymaterii. Są szanse, że odkrycia sprzed kilku tygodni (patrz: Piorun z laboratorium) wyjaśnią te zagadki. Naukowcy weryfikujący swoje ustalenia będą mieli nie lada kłopot, bo jak dotąd udało się wykonać tylko kilkadziesiąt zdjęć i kilka filmów wideo. Widać na nich piorun kulisty, który powstał w naturalnych warunkach.", + "37391": "On: - Jestem dumny i szczęśliwy, że dojrzałem do stałego związku. Nie wiem, ile piw musiałbym wypić, aby zainteresować się inną dziewczyną. Na pewno nieskończoność. I jeszcze jedna sprawa - Agnieszka jest o mnie zazdrosna.", + "37392": "- I z pewnością zaborcza.", + "37393": "Był pewien, że bawiący się w piaskownicy na jednym z nowohuckich osiedli opóźniony umysłowo Marcinek (14 l.) będzie łatwym łupem. Już na samą myśl Robert N. (42 l.) zaczął się obleśnie ślinić. Obrzydliwy pedofil się jednak przeliczył. Dzięki czujności mieszkańców bloku i szybkiej akcji policji siedzi za kratami. Może tam pozostać przez następne 10 lat.", + "37394": "On pokonał strach i pod osłoną nocy uciekł. Inni nie wytrzymywali i popełniali samobójstwo.", + "37395": "Na trop polskich przestępców jesienią ub. roku wpadli krakowscy policjanci. Zatrzymali dziesięć osób organizujących wyjazdy. Później okazało się, że to był handel ludźmi.", + "37396": "W śledztwo zaangażowali się Włosi. W tym tygodniu w obu krajach zatrzymano 29 osób zamieszanych w handel ludźmi i uwolniono 113 Polaków niewolników.", + "37397": "Kradli telefony komórkowe, sprzęt komputerowy i inne cenne przedmioty. Później łupy pojawiały się na krakowskiej giełdzie elektronicznej.", + "37398": "Mózgiem grupy był Bartłomiej G. (27 l.), włamywacz recydywista, alpinista, nieobliczalny narkoman.", + "37399": "- Szkoda k..., że mnie złapaliście, bo za tydzień byśmy zrobili taki numer, o jakim wam się nie śniło - wyznał policjantom.", + "37400": "Za kraty trafiło już 10 osób.", + "37401": "Postrach osiedla unika kary. Bo jest byłym gliną?", + "37402": "- Zatłukł mojego męża, a po trzech miesiącach go wypuszczono. Chodzi z pieskiem po osiedlu, z żoną i synem spaceruje, jakby nic się nie stało. Człowiek, przez którego mój mąż nie żyje, mieszka sto metrów ode mnie! To Konrad K., były policjant - mówi wzburzona Zofia Wójcicka z Włocławka.", + "37403": "To jak pana potraktowano na Woronicza?", + "37404": "Poszedłem kiedyś do prezesa Dworaka i złożyłem scenariusz o Unii Europejskiej \"Europo, ojczyzno moja?\". Pan Dworak! Wybitna postać opozycyjna! Wydawałoby się, że od niego można oczekiwać kultury. Ja na miejscu ludzi z telewizji byłbym ciekaw, co o Unii Europejskiej sądzi Jan Pietrzak, Rosiewicz, Laskowik. Bo mądrego humoru jest mało w telewizji.", + "37405": "Janicka pracowała w Centralnym Biurze Adresowym. Praca niezbyt skomplikowana. Wystarczy otworzyć kopertę i spisać dane.", + "37406": "- Pani Salach kazała śledzić każdy jej krok i informować o każdym błędzie. Dlatego powiedziałam Elce, żeby się pilnowała, nie chodziła na zwolnienia, nie spóźniała - opowiada koleżanka Janickiej.", + "37407": "Z wojewodą nie udało się porozumieć nawet wiceprezydentowi Warszawy Andrzejowi Wojtyńskiemu. To samo spotkało Macieja Sankowskiego, rzecznika prasowego Zarządu Oczyszczania Miasta.", + "37408": "Wszyscy dostali jedynie pisemny komunikat wydany przez wojewodę, że zgody na budowę Łubnej II nie wyda. Jakie widzi rozwiązanie \"śmieciowego\" problemu, na razie nie wiemy.", + "37409": "Jest to jeden z najbiedniejszych krajów świata, gdzie do niedawna trwała wojna domowa.", + "37410": "Malaria, upał i nędza. Telefony prawie nie działają, a do tego ciągły problem z elektrycznością. Czy o. Tadeusz Rydzyk (61 l.), przyzwyczajony do wystawnego życia, sprosta zadaniu? Jeśli zapadnie decyzja o skierowaniu go na afrykańską misję, będzie musiał się jej bezwzględnie podporządkować.", + "37411": "Kim jest Pietruszka?", + "37412": "Pułkownik SB Adam Pietruszka (68 l.) skazany w procesie o uprowadzenie i zabójstwo w roku 1984 księdza Jerzego Popiełuszki. Za nakłanianie swych podwładnych, Grzegorza Piotrowskiego, Leszka Pękali i Waldemara Chmielewskiego do dokonania mordu został skazany w procesie toruńskim na 25 lat więzienia. Za kratami spędził 10 lat i wyszedł na wolność w 1995. Z wykształcenia jest prawnikiem.", + "37413": "Z informacji lekarskiej o stanie zdrowia Havla, która została opublikowana w połowie grudnia, wynikało, że prezydent ma skłonności do zapadania na wirusowe schorzenia górnych dróg oddechowych.", + "37414": "W grudniu 1996 roku Havlovi wraz z górnym płatem prawego płuca usunięto niewielki nowotwór złośliwy. Według lekarzy opiekujących się prezydentem nie istnieje zagrożenie odnowienia się tego schorzenia.", + "37415": "Wczoraj Włodzimierz Olszewski złożył w Sądzie Lustracyjnym wniosek o lustrację wicepremier. Czy Gilowska zataiła związki ze służbami specjalnymi PRL?", + "37416": "Podobno w jej sprawie pojawiły się nowe dokumenty. Jakie?", + "37417": "Gilowska ich nie widziała. My też nie znamy prawdy. Znamy inny fakt: teczki znów wstrząsnęły życiem politycznym. Jak długo jeszcze trupy z esbeckich szaf będą nas straszyć?", + "37418": "Jak sobie pani radzi ze stresem?", + "37419": "No właśnie! Palę papierosy, ale to chyba nie jest dobry sposób (śmiech). Mnie najbardziej pomaga muzyka.", + "37420": "Jedną z ulubionych pani książek jest \"Mistrz i Małgorzata\" Michaiła Bułhakowa. Czy w prywatnym życiu spotkała pani swojego mistrza?", + "37421": "Na pewno tak (śmiech).", + "37422": "A coś więcej na jego temat?", + "37423": "Matka Karolina (Zofia J., 55 l.), przełożona klasztoru i dwie jej pomagierki: siostra Barbara (Danuta K., 47 l.) i siostra Łucja (Mirosława G., 47 l.) oskarżone są o głodzenie innych zakonnic, bicie i znęcanie się nad nimi. O klasztornym piekle, zgotowanym przez trzy potwory w habitach, pisaliśmy w kwietniu br.", + "37424": "- Może kupisz coś ode mnie, mam wieczór kawalerski i sprzedanie przedmiotów z koszyka jest moim zadaniem - tak 28-letni Jacek Jarosz, który jutro będzie mężem, zaczepia przechodzącą obok brunetkę.", + "37425": "Dziewczyna za 50 gr bierze jabłko. Rezygnuje z oferowanych jej nieco znoszonych stringów, pisemek pornograficznych, pasty do butów i konserw turystycznych.", + "37426": "Karolina jest drobną szatynką o dużych brązowych oczach. Na ręku nosi pomarańczową bransoletkę z napisem \"Nie zabieraj swoich narządów do nieba. Tam wiedzą, że potrzebne są na ziemi\". Żyje dzięki komuś, kto rozumiał to hasło.", + "37427": "Kiedy w 1998 r. zachorowała na grypę, nikt nie przypuszczał, że jej życie jest w śmiertelnym niebezpieczeństwie.", + "37428": "Tysiące lokatorów czeka na zwrot nadpłaconych czynszów!", + "37429": "Masz mieszkanie komunalne? Jest niemal pewne, że miasto źle nalicza ci czynsz.", + "37430": "Po pomiarach na Śląsku okazało się, że tylko nieliczne mieszkania mają metraż zgodny z umową najmu. Wielu lokatorów dostanie nawet kilka tysięcy złotych zwrotu nadpłaty. Ale uwaga, twój lokal może też okazać się większy niż w dokumentach. Wtedy czeka cię podwyżka czynszu.", + "37431": "Tymczasem w poniedziałek w Sztabie Generalnym zatwierdzono nowe normy z wuefu. Na obniżeniu wymagań skorzystają wszyscy, a najbardziej sztabowcy! Wojskowi muszą biegać, wykonywać skłony i podciągać się na drążku. Każde ćwiczenie jest osobno oceniane. A ocena końcowa to ich średnia.", + "37432": "- Nie ma radykalnych zmian - przekonuje płk Zdzisław Gnatowski, oficer prasowy Sztabu Generalnego.", + "37433": "- Chcę, żebyśmy wpoili dzieciom zasadę Małego Księcia o tym, że kiedy się rano obudzisz, posprzątaj swoją planetę - mówi Zyrianow.", + "37434": "- Żaglowiec jest pięciomasztowcem - tłumaczy Zygmunt Choreń, twórca projektu pływającego olbrzyma. - Będzie miał nietypowe ożaglowanie, którego efektywność będzie dwukrotnie większa od klasycznego. Na każdym maszcie ma znajdować się jeden prostokątny żagiel.", + "37435": "- On odbył z nią stosunek płciowy, zgwałcił ją! - płacze Iwona W., matka trzynastolatki. - Agatka mówiła, że to ją strasznie bolało, ale nie mogła nawet pisnąć...", + "37436": "Zrozpaczona matka nie może sobie darować, że nie odczytała wezwania na pomoc w słowach dziecka.", + "37437": "Zimą bywało, że nie jadła tygodniami. - Jadłam śnieg - mówi pani Jadwiga. - No a co miałam zrobić, jak ja sama samiusieńka. Wita nas w dziurawych papuciach, przez które prześwitują odmrożone palce. Nie pamięta, kiedy ostatnio badał ją lekarz. - Ja nie dam rady pieszo do Brańska chodzić - popłakuje .", + "37438": "Chwilę później 80-letni wiadukt nad torami kolejowymi na ulicy Brzezińskiej w Łodzi przestał istnieć.", + "37439": "Codziennie wiaduktem jeździło wiele tysięcy samochodów przemierzających trasę Łódź - Warszawa. Wiadukt nie był jednak w stanie wytrzymać obciążenia większego niż 30 ton. Dlatego zdecydowano się go rozebrać. Nowym będą mogły przejechać nawet 80-tonowe samochody.", + "37440": "To wyjątkowa kobieta. Dlatego chciał się jej oświadczyć w niezwykłym miejscu. Grzegorz Jakubiak (25 l.) wręczył swej wybrance pierścionek na kopule centrum handlowego w Szczecinie!", + "37441": "Monika Kasprzyk (24 l.) do tej pory nie może uwierzyć w pomysłowość chłopaka.", + "37442": "- Aż mnie zatkało - mówi.", + "37443": "Jak można to zrobić ludziom w taki upał!", + "37444": "Jedyny basen w bytomskiej dzielnicy Szombierki przestał istnieć! Prezes klubu sportowego Szombierki Antoni Kazirod pozwolił wsypać do niego tony ziemi z pobliskiej budowy.", + "37445": "Stracił już za to posadę, ale kąpieliska nie uda się uratować. W dzielnicy zawrzało. - Tak u nas jest, zamiast chronić basen przed dewastacją, lepiej go zasypać i pozbyć się problemu - kwituje Paweł Szymkowicz.", + "37446": "- Pamiętamy o niej, darzymy zaufaniem i sympatią - mówi burmistrz Lidia Grabowska. W ubiegłym roku, kiedy Zyta Gilowska wpadła do miasteczka incognito, Grabowska zdążyła jej wręczyć puchar. Za to, że miastu pomogła i o powiat walczyła.", + "37447": "Za Zytą Gilowską staje też Renata Rochnowska, posłanka Samoobrony. Niejednokrotnie w Sejmie miała inne poglądy niż pani minister. Gilowska mówiła jej nawet: - Renia, ty, taka mądra dziewczyna, i w Samoobronie?", + "37448": "To były największe, najdłuższe i zorganizowane najdalej od Europy ćwiczenia 8 tys. żołnierzy NATO. Ćwiczyli wojacy z 25 krajów. Był brytyjski lotniskowiec, amerykańskie fregaty, hiszpańska piechota morska, portugalscy komandosi, polscy lotnicy.", + "37449": "- Dajemy sygnał organizacjom terrorystycznym. Daleko od swoich baz NATO może przeprowadzić dużą i błyskawiczną operację - mówi Jaap de Hoop Scheffer, sekretarz generalny NATO.", + "37450": "Dla wielu Polaków Hiszpania miała być tą ziemią obiecaną. Od 1 maja możemy tam bowiem legalnie pracować i zarabiać tyle, co obywatele tego kraju. Jeśli dniówka ma ponad 8 godzin, mamy dostać nadgodziny. Lepiej płatna jest praca w weekendy. Pracodawca musi też płacić wszelkie podatki i ubezpieczenia. Tyle teoria.", + "37451": "Okazuje się, że dzik na smyczy lepiej radzi sobie ze szkodnikami niż jakiekolwiek środki chemiczne. Znakomicie lokalizuje miejsca, w których kryją się szkodniki. A wszystko za sprawą znakomitego węchu.", + "37452": "Na wyszkolenie jednego dzika potrzeba około trzech miesięcy. Leśnicy z Rzepina twierdzą, że zwierzęta są bezkonkurencyjne - techniczne metody walki ze szkodnikami sporo kosztują i nie zawsze są skuteczne. Podobnie jest ze sposobami chemicznymi.", + "37453": "Dwa samochody zderzyły się dachami. Cztery osoby zginęły.", + "37454": "Tak makabrycznego i niesamowitego wypadku policjanci ze Świecia (Kujawsko-Pomorskie) nigdy nie widzieli. Dwa osobowe samochody zderzyły się dachami. W sprasowanych autach zginęły cztery osoby. Cudem przeżyła 9-letnia dziewczynka.", + "37455": "Strażacy i policjanci wezwani na miejsce wypadku nie mogli wyjść ze zdumienia.", + "37456": "- Obstawia pan, że Bagsik wyjdzie z sądu oczyszczony z zarzutów?", + "37457": "- Nie ma ludzi zdrowych, są tylko źle zdiagnozowani. No, ale gdyby Bagsik został skazany tylko za wręczenie kilku tysięcy dolarów łapówki temu księgowemu, to byłaby klęska polskiego wymiaru sprawiedliwości. Samo śledztwo kosztowało wielokrotnie więcej.", + "37458": "- Jak pan sądzi, zobaczycie się z Bagsikiem w tym tysiącleciu?", + "37459": "- Chyba nie.", + "37460": "Nielegalne strajki na Śląsku?", + "37461": "Zdaniem wicepremiera Ludwika Dorna istnieją przesłanki pozwalające przypuszczać, iż strajki w co najmniej sześciu śląskich szpitalach są nielegalne.", + "37462": "Gdyby przypuszczenia się potwierdziły, w przyszłym tygodniu zostaną złożone w prokuraturze zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa - zapowiedział Dorn. Na Śląsku i w Zagłębiu strajk trwa w 16 szpitalach.", + "37463": "Pomysł oryginalny, ale czy dane właściciela kluczy nie dostaną się w ręce... złodzieja? W czasach częstych włamań do mieszkań na próbę zostanie wystawione zaufanie. - Nazwiska i adresy będą przechowywane w sejfie, będę odsyłał klucze jako osoba prywatna, a listonosz nie będzie nawet wiedział, co jest w dostarczanym przez niego pudełku - zapewnia Basista. - Te dane będą ściśle chronione.", + "37464": "Czym teraz się zajmuje?", + "37465": "Nie pracuje i razem z teściową wychowuje dzieci.", + "37466": "Dlaczego tak długo zwlekał pan z ożenkiem? Nie było kandydatek?", + "37467": "Raz, że nie było. A dwa - moją pasją zawsze była scena. To utrudnia zakładanie rodziny.", + "37468": "Jakim pan jest ojcem?", + "37469": "Staram się być dobrym. Daję dzieciom wiele swobody w naszym domku pod Warszawą.", + "37470": "- Zaproponowałem więc, aby bank przekazał mi kwotę, jaka była na moim koncie i jaką mogłem stracić - tłumaczy. Odpowiedzi z banku nie ma.", + "37471": "Co na to bank? Przeprasza.", + "37472": "- To nasza wina. Mam nadzieję, że do podobnych pomyłek już nie dojdzie - mówi Piotr Utrata z ING Bank Śląski. O finansowych sprawach rozmawiać nie chce. - Nie będę tego komentował.", + "37473": "Poseł PiS Jacek Kurski (40 l.) lubi ostrą jazdę nie tylko w polityce. Równie zdecydowanie zachowuje się na drodze.", + "37474": "Jak nam zdradził, swoim oplem vectrą potrafi pędzić z prędkością 200 km na godzinę. - Ale w Niemczech. W Polsce staram się jeździć wolniej. Nie jestem piratem drogowym.", + "37475": "Jedna z najbardziej skandalizujących postaci Kościoła katolickiego, arcybiskup Emmanuel Milingo, odszedł od kolejnej już kobiety i wrócił na miejsce zesłania, do klasztoru pod Rzymem.", + "37476": "Kilka lat temu ten duchowny przyprawił o ból głowy Kościół i wywołał smutek samego Jana Pawła II. Pięć lat temu emerytowany arcybiskup stolicy Zambii, Lusaki, związał się bowiem z sektą Moona i w Nowym Jorku poślubił koreańską lekarkę Marię Sung Ryae Soon.", + "37477": "- Dziękuję \"Super Expressowi\". Bez waszej pomocy bym sobie nie poradziła - Agnieszka Kulig (36 l.), wdowa po słynnym rajdowcu Januszu Kuligu ( 34 l.) nie kryła swojej wdzięczności.", + "37478": "Po naszej interwencji PKP, które nie chciały wypłacić ani grosza, dadzą Agnieszce Kulig i jej dwóm córeczkom 300 tys. zł odszkodowania!", + "37479": "- Gdy widzę, jak mało pracują obecni parlamentarzyści, mam żal do siebie, że harowałam jak wół - mówi Ziółkowska. Obecnie wykłada w Wyższej Szkole Bankowej w Poznaniu i kieruje Katedrą Finansów Publicznych. Od trzech dni jest również członkiem Rady Polityki Pieniężnej. Do pracy naukowej wrócił również niedawny lider UP, RYSZARD BUGAJ. Pracuje w Instytucie Nauk Ekonomicznych PAN.", + "37480": "Te psy mogłyby z powodzeniem konkurować z kangurami. Potrafią wyskoczyć w górę nawet na wysokość dwóch metrów.", + "37481": "Wszystko po to, aby złapać freesbe, latający talerz, który rzucił im pan. W sobotę i w niedzielę we Wrocławiu zorganizowano zawody latających psów. Liczyła się liczba złapanych krążków oraz długość lotu krążka i psa. U nas takie imprezy są zupełną nowością, ale na Zachodzie to bardzo popularna dyscyplina.", + "37482": "Przyznał z dumą, że ma ponad 20 chętnych dziewczyn na etat.", + "37483": "- Miałaś szczęście, że dodzwoniłaś się. Kilka dni po ukazaniu się ogłoszenia telefon dzwonił 24 godziny na dobę. Mam w czym wybierać.", + "37484": "Rzeczywiście, dodzwonić się do dyrektora było szalenie trudno. Przekonała się o tym również Baśka, którą namówiliśmy na \"powtórkę z rozrywki\". Nadawała się do tej roli znakomicie: atrakcyjna, kokieteryjna, a nawet na zamówienie wyzywająca.", + "37485": "Ostatnio premier bardziej zaczął o siebie dbać. Już nie nosi starych butów z pourywanymi sznurówkami. Elegancko się ubiera. Częściej chodzi do fryzjera. Sejmowi plotkarze nie mogli uwierzyć, że to tylko z powodu objęcia fotela premiera.", + "37486": "Ślubu nie będzie?", + "37487": "Wielu w wyobraźni już widziało siebie na ślubie roku. Premier w eleganckim czarnym fraku, Jolanta Szczypińska w bieli z bukietem czerwonych róż. Prezydent jako świadek. Relacje na żywo w telewizji.", + "37488": "Gwiazdom tradycyjne imiona nie podobają się, bo są pospolite. Chcą, by dziecko się wyróżniało. Tak było w przypadku 5-letniej Jaśminy, córki Doroty Lanton (36 l.) z \"Klanu\". - To imię pachnie kwiatami i wyróżnia córkę, która ma nazwisko męża: Nowicka. Gdyby była Kasią czy Anią, byłaby zbyt pospolita, to imię świetnie do niej pasuje - mówi aktorka.", + "37489": "W Polsce jest jeszcze mało popularny, ale można go już skopiować z Internetu. - Jeszcze dziś ściągnę go z sieci - przekonuje Przemek, gimnazjalista z Zielonej Góry. Przemkowi już kilka razy nauczycielka zabierała telefon, bo bawił się nim podczas lekcji. - Teraz będę bez problemu puszczać sygnały do kolegi w czasie lekcji - cieszy się chłopak. Szykuje się przednia zabawa.", + "37490": "Białystok. Rośnie ujawniany przemyt na wewnątrzunijnej granicy z Litwą, maleje na \"uszczelnionej\" granicy z Białorusią, która jest zewnętrzną granicą Unii Europejskiej - tak podlascy celnicy oceniają dwa lata od akcesji do UE na granicy w północno-wschodniej Polsce. Z ich wyliczeń wynika, że od akcesji Polski i Litwy, wykrywany przemyt papierosów na tej granicy jest o 20 procent większy, niż przed przystąpieniem obu krajów do UE.", + "37491": "Ruszyła zbiórkana odbudowę kościoła. Pomagają wszyscy.", + "37492": "Pół wieku temu ojciec Łukasz Semik, karmelita, zaczął odbudowywać ze zniszczeń wojennych kościół św. Katarzyny w Gdańsku. Pożar sprzed kilku dni 50 lat jego pracy zamienił w proch. - Zobaczyłem płomienie trawiące dach św. Katarzyny. Nie da się opisać tego, co czułem. To jakby płonęło mi 50 lat życia - opowiada ze łzami w oczach.", + "37493": "- Znam bardzo dobrze ks. Michała i wiadomość o tym, że był agentem SB spadła na mnie jak grom z jasnego nieba - zawiesza głos ks. Adam Boniecki, redaktor naczelny \"Tygodnika Powszechnego\".", + "37494": "Dokumenty IPN świadczą jednak przeciwko ks. Michałowi Czajkowskiemu. Ks. prof. wykładający biblistykę na Uniwersytecie Kardynała Wyszyńskiego przez ponad 20 lat był agentem bezpieki o pseudonimie Jankowski. Donosił m.in. na ks. Jerzego Popiełuszkę.", + "37495": "Osobisty sekretarz Benedykta XVI, ks. Georg Gaenswein (49 l.) znów jest w świetle jupiterów. Tym razem, tak jak dwa tygodnie temu przewidział \"Super Express\", sekretarz zachwyca miliony Polaków.", + "37496": "- Cieszę się, że wreszcie doszło do pielgrzymki w waszym kraju. Wasza wiara jest naprawdę żywa. I naprawdę imponująca - powiedział do dziennikarzy zgromadzonych w Pałacu Prezydenckim prałat Georg, gdy proszono go o komentarz. Ksiądz Gaenswein nie zawiódł.", + "37497": "Obecna lokatorka mieszkania na Bohaterów Getta od kilku lat. Wcześniej nie zdarzały się tam przypadki przemieszczania przedmiotów. Ale działy się inne rzeczy. - Tam coś musi być - mówi sąsiadka mieszkająca piętro niżej. - To mieszkanie jest chyba jakieś pechowe. Kiedyś mieszkała tam starsza pani. Umarła. Następna lokatorka wyprowadziła się bardzo szybko.", + "37498": "Tegoroczna maturzystka sopockiego ogólniaka chciałaby po skończeniu szkoły średniej dostać się na Uniwersytet Gdański. Pod uwagę bierze takie wydziały jak politologia, pedagogika, historia, dziennikarstwo i filozofia. - Najbardziej chciałabym się dostać na politologię - wyjaśnia.", + "37499": "Małgorzata Tusk, mama Kasi:", + "37500": "- Uważamy z mężem, że Kasia powinna robić w życiu to, co lubi i co będzie sprawiać jej przyjemność. Nie chcemy jej niczego narzucać.", + "37501": "- On czuje się już na tyle mocny, że już nawet o własnych siłach poszedł do szkoły odebrać świadectwo - tata z radością obserwuje przemianę Wojtka. - W walce z rakiem stan psychiczny i nastawienie człowieka jest bardzo ważne.", + "37502": "A sam Wojtek utwierdza bliskich w przekonaniu, że wszystko będzie dobrze.", + "37503": "- Nigdy nie płaciłem za informacje o zgonach - zapewnia Witold Skrzydlewski, potentat w branży pogrzebowej w Łodzi.", + "37504": "Przedsiębiorca zeznawał wczoraj przed sądem w kolejnym dniu procesu \"łowców skór\". Nazwisko właściciela największej w Łodzi firmy pogrzebowej przewijało się w śledztwie dotyczącym handlu informacjami o śmierci pacjentów. Prokuratura nie przedstawiła mu zarzutów. Oskarżeni sanitariusze i lekarze twierdzą, że Skrzydlewski wypłacał im pieniądze.", + "37505": "Dla dr. Joe Townsenda i jego zespołu była to najdłuższa doba w ich życiu. Liczyła się precyzja, czas i niezwykły kunszt lekarzy, którzy przez wiele godzin mieli w swoich rękach życie tych dziesięciomiesięcznych dziewczynek.", + "37506": "- Trzeba było odbudować wiele ich wewnętrznych organów - tłumaczyła po zakończonej sukcesem operacji rzeczniczka szpitala Janet Dotson. - Ale mamy nadzieję, że najgorsze jest już za nimi. Teraz może być już tylko coraz lepiej.", + "37507": "Tym, którzy tu pozostaną na następny turnus, pozostaną obserwacje, badania pola magnetycznego, atmosfery i inne naukowe czynności. To one niemal bez reszty wypełniają czas Polakom w tej wiecznej zmarzlinie. Ale nasi nie są pozbawieni kontaktu z krajem. Internet dotarł i do tej opuszczonej przez ludzi części kuli ziemskiej.", + "37508": "Anglicy upodobali sobie polskie kiełbasy, gołąbki, bigos, pieczywo, a nawet mleko. Uwielbiają nasze ogórki kiszone i marynowane grzybki. Polacy zaczynają się cenić.", + "37509": "Kiełbaska palce lizać!", + "37510": "- Kawałek kiełbasy u Anglika będzie kosztował 1 funta. U Polaka: 1,5 funta. Klient woli dopłacić i wybrać coś dobrej jakości - tłumaczy Aiston.", + "37511": "Przypomnijmy - górnicy domagają się udziału w ubiegłorocznych zyskach kopalń. Ich zdaniem, do podziału jest co najmniej 180 mln zł. Tymczasem resort gospodarki nie zamierza przeznaczyć na ten cel więcej niż 100 mln. Wczoraj prawie 40 tys. górników wzięło udział w 2-godzinnym strajku, który ma być ostatnim ostrzeżeniem przed planowaną manifestacją w stolicy.", + "37512": "- Ale po dwóch latach organizm odrzucił przeszczep - z żalem dodaje Nawrat. - Chłopaka w beznadziejnym stanie przywieziono do Zabrza. Jego serce ledwie się ruszało. Podłączyliśmy go do sztucznych komór, czekał na dawcę. Komory zadziałały, ale organizm był już zbyt wycieńczony. W trakcie przeszczepu kolejnego serca Tomek umarł. Mechanizm okazał się bardziej trwały od człowieka.", + "37513": "Dlaczego się zabijają?", + "37514": "Konflikt izraelsko-palestyński ma podłoże religijne, terytorialne i rasowe. Głównymi problemami jest nieuznawanie przez Palestynę państwa Izrael oraz obecność izraelskich wojsk w Strefie Gazy. Po ostatnich wyborach w Palestynie władzę objął skrajny Hamas, co jeszcze zaogniło konflikt między obu krajami.", + "37515": "Losem tej matki i jej dziecka zainteresowały się nawet władze USA. Próbują wszelkimi sposobami wyprowadzić ich ze strefy wojny.", + "37516": "Przed Laurą pojawiła się taka szansa, bo do akcji ruszyli teraz amerykańscy marines, którzy wylądowali w Libanie i pomagają w ewakuacji swoich obywateli z tego kraju.", + "37517": "- Potrzebne jest otwarcie zawodu - mówi Czesława Rudzka-Lorentz, dyr. departamentu administracji NIK. W połowie 2005 r. działały 594 kancelarie komornicze. Ich liczba wzrosła zaledwie o 2,1 proc. w stosunku do 2000 r., natomiast spraw jest więcej aż o 65 proc. Komornicy niechętnie zatrudniają aplikantów, korporacja komorników dba o to, aby było ich jak najmniej.", + "37518": "Ze względu na charakter sprawy, śledczy nie ujawniają szczegółów. Z ich ustaleń wynika, że Paweł B. przyjął w gotówce 200 tys. złotych. Łapówkę miała mu wręczyć w drugiej połowie lat 90. osoba zainteresowana intratnym przetargiem. W zeszłym tygodniu trafiła za to do aresztu. Z naszych informacji wynika, że wręczający korzyść to Marek Sz., jeden z dyrektorów Budimeksu.", + "37519": "- One często dają złudne poczucie wiedzy. Żeby skutecznie leczyć żywych, trzeba się uczyć na martwych. Budowa ludzkiego ciała jest równie skomplikowana jak statku kosmicznego. Jeśli nie pozna się dobrze wszystkich elementów, może dojść do katastrofy - mówi profesor Jerzy Gielecki, kierownik Zakładu Anatomii Prawidłowej ŚAM.", + "37520": "To głównie dzięki niemu rozbito mafię paliwową, która przez lata bezkarnie żerowała na polskiej gospodarce. To on posadził za kratkami dziesiątki gangsterów i skorumpowanych urzędników. To on zamknął skorumpowanego generała policji Mieczysława Kluka.", + "37521": "Krakowski prokurator Marek Wełna (40 l.) nie jest już szefem zespołu prokuratorów prowadzących największe śledztwo paliwowe w Polsce. Stało się to o czym marzyli ci siedzący w aresztach i ci będący jeszcze na wolności mafiosi.", + "37522": "Nawet dożywocie grozi sprawcy napadu z bronią na bank w Piątku (Łódzkie). 33-letniemu mężczyźnie przedstawiono zarzut usiłowania zabójstwa ochroniarza.", + "37523": "Zamaskowany bandyta wszedł do banku, w obu rękach trzymał pistolety. Najpierw strzelił w kierunku ochroniarza, na szczęście chybił. Później strzałami w powietrze sterroryzował kasjerkę i zmusił ją do wydania pieniędzy. Zabrał ponad 30 tys. zł.", + "37524": "Na Śląsku w tajemniczych okolicznościach giną młode dziewczyny!", + "37525": "Po śląskich miastach grasuje zboczeniec, który atakuje młode dziewczyny! Jego ofiarami mogły paść Agnieszka Marzec (15 l.), gimnazjalistka z Kalet, której zwłoki znaleziono w lesie, i Asia Surowiecka (19 l.), studentka z Czechowic-Dziedzic, która zaginęła ponad miesiąc temu.", + "37526": "Policja potwierdza, że zgłaszają się kolejne niedoszłe ofiary zwyrodnialca! Wszystkie mówią o srebrnym terenowym samochodzie.", + "37527": "Marek Wolski, burmistrz Jędrzejowa, zapewnia nas, że zaprosił Gosiewskiego tylko do wspólnego spaceru po stadionie. Dlaczego więc Gosiewski znalazł się przy mikrofonie?", + "37528": "- To wyszło spontanicznie. Zaręczam jednak, że poseł pozdrowił tylko społeczność Jędrzejowa. Słowo PiS ani partia nie padło - opowiada burmistrz Jędrzejowa.", + "37529": "I dodaje: - Trudno, by burmistrz odganiał posła od mikrofonu.", + "37530": "Naukowe tłumaczenia profesora okazały się strzałem w dziesiątkę. Obecne temperatury, zwłaszcza na południu kraju, potwierdzają to. Mało tego, także sierpień nie powinien być wiele gorszy. Choć może będzie więcej deszczowych dni. Jednak upały tak szybko nie znikną. Profesor nie lubi, gdy się go pyta, jaka będzie pogoda.", + "37531": "- Aury nie da się przepowiedzieć. To loteria. Można się oprzeć na statystyce, obserwacjach i wiedzy - tłumaczył nam profesor.", + "37532": "Zobaczył jamę głęboką na ok. 6 m! Sprowadzeni na miejsce strażacy i policjanci nie ukrywali zdziwienia. - To jak epoka polodowcowa - komentowali strażacy. Okazało się, że winne są skały, a konkretnie odwapnienie jednej z nich. Gdyby nie dziura, możliwe, że pewnego dnia zawaliłyby się okoliczne domy. Zbrojenie, załatanie i zabezpieczenie dziury będzie kosztowało około 30 tys. zł.", + "37533": "A.S.", + "37534": "A w programie partii jest m.in. obniżenie wieku dziecka, z którym dorosły może się legalnie kochać, z 16. do 12. roku życia. Innym pomysłem jest puszczanie filmów pornograficznych w biały dzień w telewizji, wprowadzenie już do przedszkoli tzw. edukacji seksualnej oraz niekaralność posiadania dziecięcej pornografii dla celów prywatnych.", + "37535": "- PGNiG dogadał się z urzędnikiem nie patrząc na odbiorców. Rozumiem podwyżkę ceny gazu, bo wzrosła jego cena na świecie. Ale podwyżka opłat za dostawę gazu to według mnie rozpieszczanie monopolisty - mówi Andrzej Szczęśniak, ekspert z Centrum Adama Smitha.", + "37536": "Zatrzymajmy podwyżkę!", + "37537": "Kabiny obu samochodów zostały doszczętnie zmiażdżone. Cudem ocalała w wypadku Alicja Ch. leży w szpitalu w Grudziądzu.", + "37538": "- Mała Alicja trafiła do naszego szpitala z urazem kończyny dolnej. Stan dziecka jest dobry. To prawdziwy cud, że z tak makabrycznego wypadku wyszła z tak niewielkimi obrażeniami - mówi Zbigniew Płoszyński, lekarz z Regionalnego Szpitala Specjalistycznego.", + "37539": "Ok. 30 osób, w tym pracownicy i pacjenci szpitali z Dusznik Zdroju i Nowej Rudy (woj. dolnośląskie), protestowało w piątek przed siedzibą Narodowego Funduszu Zdrowia we Wrocławiu. Manifestujący domagali się dodatkowych pieniędzy na oddziały specjalistyczne w miejscowych placówkach. Mieszkańcy Nowej Rudy podkreślali, że jeśli fundusz nie znajdzie pieniędzy na szpital, to w praktyce oznacza to likwidację placówki. Trwają rozmowy z NFZ-em.", + "37540": "- Podczas prac polowych na plantacji porzeczek doszło do eksplozji niewybuchu z okresu II wojny światowej - informuje Ewa Jurkiewicz z zespołu prasowego świętokrzyskiej policji.", + "37541": "Do zdarzenia doszło w sobotę wieczorem. 23--letni rolnik jechał ciągnikiem z rozdrabniarką do gałęzi. W pewnym momencie najechał na zagrzebany niewybuch, który eksplodował. Mimo iż potężny wybuch rozerwał rozdrabniarkę i uszkodził ciągnik, mężczyźnie nic się nie stało.", + "37542": "Kim są? Nie wiadomo. Policja i prokuratura rozkładają ręce. Groźni faszyści są bezkarni, bo stronę założyli na amerykańskim serwerze.", + "37543": "- Ale już niedługo zniknie. Pracujemy nad tą grupą dzień i noc. Jesteśmy w kontakcie z Amerykanami - mówi komisarz Zbigniew Urbański z Komendy Głównej Policji.", + "37544": "Izrael. Około 150 ludzi zostało rannych, gdy wczoraj w okolicach Natanii, na północ od Tel Awiwu, pociąg uderzył w ciężarówkę i wykoleił się.", + "37545": "Po zderzeniu przewróciła się lokomotywa i jeden wagon. Podróżujący pociągiem relacji Tel Awiw - Hajfa pasażerowie wydostawali się na zewnątrz przez okna. Ciężarówka wjechała na tory na przejeździe kolejowym, na którym były już opuszczone zapory. Kierowcy udało się wyskoczyć przed zderzeniem.", + "37546": "Ks. dr Robert Nęcek również był wyjątkowo oszczędny w słowach.", + "37547": "- Wizyta miała charakter kurtuazyjny i było to spotkanie w cztery oczy za zamkniętymi drzwiami. Nic więcej powiedzieć nie mogę - rozkłada ręce. - Nie była to w żadnym razie podróż do Canossy - skomentował sugestie naszego reportera.", + "37548": "Poszedł do Canossy?", + "37549": "Tego jeszcze nie było!", + "37550": "Sekretarz Łapa społecznie działa w poradni małżeńskiej, ale z podobnym postępowaniem kobiety nie spotkał się.", + "37551": "- Normalnie zraniona kobieta wstydzi się, dusi to w sobie, szuka porady u przyjaciółki, ale nie upublicznia wszystkiego! - kręci głową. - Te zdjęcia mogą człowieka zniszczyć do spodu - dodaje.", + "37552": "Pierwsza operacja. Chemioterapia. Zapowiedź kolejnego zabiegu. - W czerwcu pani doktor powiedziała, że choroba się wymyka - mówi Grzegorz Osica, ojciec Łukasza.", + "37553": "Polscy lekarze nie podjęli się przeprowadzenia operacji. Trzeba usunąć oko, kość policzkową, dolną szczękę, oczyścić je z tkanek nowotworowych, a następnie zrekonstruować twarz. W USA jest szpital, który chce Łukasza ratować. Operacja kosztuje 200 tys. dolarów.", + "37554": "On niewiele mówi.", + "37555": "Moja kwestia to: \"A żeby was wszystkich diabli wzięli\". Rolę umiem doskonale (śmiech).", + "37556": "Kilka lat temu śmiał się pan głównie z polityki.", + "37557": "Takie było zapotrzebowanie, ale bardziej lubię żarty sytuacyjne i abstrakcyjne.", + "37558": "A może ma pan już jej dosyć?", + "37559": "\"Katarzyna C. przedstawiała urzędnikom sfałszowane zaświadczenia lekarskie oraz dokumenty dotyczące miejsca zamieszkania i zatrudnienia. W toku śledztwa ustaliliśmy, że urodziła dziecko w marcu ubiegłego roku i korzystając z kompletu dokumentów potwierdzających ten fakt, przedkładała w kilku zakładach ZUS na terenie kraju wnioski o zasiłki macierzyńskie. Te zasiłki były jej wypłacane\" - mówi prokurator Maria Wierzejewska-Raczyńska.", + "37560": "Chiny. Operacja chińskiego chłopczyka, który przyszedł na świat z trzema rączkami, zakończyła się sukcesem. Lekarze usunęli rączkę, która przylegała do jego piersi. Skomplikowany zabieg przeprowadzono w jednej z klinik w Szanghaju.", + "37561": "Zdaniem lekarzy Jie-jie będzie musiał być poddany teraz długiej i skomplikowanej rehabilitacji. To jeszcze nie koniec jego zdrowotnych problemów, bo okazało się, że maluch przyszedł na świat tylko z jedną nerką.", + "37562": "W jednym z pokoi policjanci znaleźli leżące w łóżku ciała dziadków chłopca. Anna (70 l.) i Krzysztof F. (71 l.) mieli roztrzaskane młotkiem głowy. Na piętrze leżała nieprzytomna Ewa S. (43 l.), mama Łukasza. Z pociętego nożem brzucha kobiety sączyła się krew.", + "37563": "Ksiądz dostał upomnienie. Zabraniono mu dalszego prowadzenia prac badawczych nad inwigilacją Kościoła krakowskiego przez SB.", + "37564": "- Decyzję kurii przyjąłem w duchu posłuszeństwa wobec metropolity krakowskiego, do którego mam i zawsze miałem szacunek - oświadczył na konferencji przygnębiony ks. Zaleski. Nie chciał komentować samej decyzji.", + "37565": "- Oczywiście tradycyjnie życzę panu prezesowi Jarosławowi Kaczyńskiemu wszelkiej pomyślności. A bardziej konkretnie końskiego zdrowia, dużej wytrzymałości i pilnowania wartości na krętych ścieżkach władzy.", + "37566": "Stefan Niesiołowski (62 l.), senator PO:", + "37567": "- By wycofał się z polityki. Bo najwyraźniej w tej dziedzinie mu nie idzie. I w dodatku szkodzi Polsce. Lepiej, by znalazł sobie jakieś inne zajęcie. Proponuję mu np. pisanie wspomnień lub pamiętników.", + "37568": "- Oni zawsze byli na miejscu, chętni do pomocy - mówi Henryk Szymczak, komendant OSP z pobliskiej Czeladzi Wielkiej. - Tacy zawsze są podejrzani, palą, a potem dostają 5 zł za godzinę gaszenia - dodaje.", + "37569": "Komendantowi OSP z Wąsosza wszyscy mówili, że ma wśród swoich ludzi podpalaczy, ale nie wierzył.", + "37570": "Przez dwa ostatnie tygodnie policjanci zaczęli podejrzliwie obserwować Staszka i Dawida.", + "37571": "Przy tak żenującym poziomie naszej reprezentacji...", + "37572": "To nie żarty. Oglądanie mundialu, a szczególnie meczów naszej reprezentacji, jest śmiertelnie niebezpieczne.", + "37573": "Ogromne piłkarskie emocje wyzwalają hormony, które powodują zwężanie się naczyń krwionośnych, a to prosta droga do zawału serca. Ofiar wśród kibiców na całym świecie są już tysiące.", + "37574": "Po latach nerwów, nadziei i łez Sąd Apelacyjny w Warszawie zakończył głośną sprawę zabójstwa Daniela Jaźwińskiego w warszawskim butiku Ultimo.", + "37575": "Jeszcze nigdy w historii polskiego sądownictwa nie zdarzyło się, by sąd 2 razy uniewinniał od zbrodni zabójstwa, a potem ostatecznie uznawał winę oskarżonego i skazywał go na 25 lat więzienia.", + "37576": "Zdzisław L. prowadził schronisko od trzech lat. Podpisywał umowy z gminami, przyjmował bezpańskie psy z ich terenu. - Za jednego brał ok. 500 zł. Potem prawdopodobnie je usypiał - mówi Beata Wrzeszczyńska z fundacji \"Emir\". - Nie wiadomo, co stało się z kilkuset zdrowymi psiakami - dodaje.", + "37577": "Okazało się również, że motocyklista nawet nie hamował przed uderzeniem.", + "37578": "- Dziewczynka mi wybiegła. Nie miałem czasu na reakcję - twierdzi Norbert, który po wpłaceniu kaucji jest teraz w domu. Świadkowie wypadku widzieli co innego. Dziewczynka prawidłowo szła poboczem.", + "37579": "Norbertowi grozi 8 lat więzienia.", + "37580": "- Od początku byłem przeciwny temu motorowi, ale wszyscy jego koledzy mieli, a syn był zawsze rozsądny - tłumaczy ojciec Norberta.", + "37581": "Krzyś jeszcze kilka godzin wcześniej cieszył świadectwem z czerwonym paskiem i właśnie rozpoczętymi wakacjami. Teresa S. była kierownikiem w krakowskiej firmie. Jej mąż nigdzie nie pracował, ale nie mieli materialnych kłopotów.", + "37582": "Zawiadomiona przez koleżankę Teresy policja w mieszkaniu zastała tylko Krzysztofa S.", + "37583": "- Zabiłem rodzinę - przyznał się. W pokoju przykryte kocem leżały zwłoki kobiety i dziecka.", + "37584": "Chodorkowski odbywa karę ośmiu lat pozbawienia wolności za przestępstwa gospodarcze.", + "37585": "Trafił do izolatki, bo znaleziono u niego produkty żywnościowe, otrzymane podczas widzenia z gościem, które ofiarował innym więźniom, a tego zabrania regulamin więzienia. Zdaniem obrońców polecenie osadzenia Chodorkowskiego w pojedynczej celi przyszło z samego Kremla, który chce złamać byłego szefa koncernu naftowego. Chodorkowski podpadł władzom, bo krytykował prezydenta Putina i nie krył swoich politycznych ambicji.", + "37586": "To prowokacja!", + "37587": "Michał \"Lonstar\" Łuszczyński, znawca i najsłynniejszy polski wykonawca muzyki country:", + "37588": "- Pierwsze słyszę, że coś takiego powstało. Nie jestem przeciwko gejom. Ale to, co wyprawiają, to już przechodzi ludzkie pojęcie. To jątrzycielstwo i prowokacje. Geje robią wokół siebie szum, żeby tylko się wypromować. I nieważne czyim kosztem. Zachowują się jak jacyś ekstremiści, niszcząc piękną tradycję. Szkodzą tym tylko ludziom i budzą moją odrazę.", + "37589": "2. Świadectwa pracy i dokumenty niezbędne do ustalenia uprawnień (np. w przypadku pracy na pół etatu, zaświadczenie o dochodach brutto, w rozbiciu na miesiące pracy).", + "37590": "3. Dyplom, świadectwo ukończenia szkoły i dokumenty świadczące o kwalifikacjach, np. świadectwa ukończenia kursu lub szkolenia.", + "37591": "4. Dokument o ewentualnych przeciwwskazaniach do wykonywania określonych prac.", + "37592": "5. Numer NIP.", + "37593": "6. Legitymacja ubezpieczeniowa.", + "37594": "A przecież do niedawna Camilla była postrzegana jako zła kobieta, odpowiedzialna za rozpad małżeństwa Karola z Dianą Spencer, \"królową ludzkich serc\".", + "37595": "Jednak gdy w zeszłym roku następca tronu wreszcie ją poślubił, Brytyjczycy zaczęli się do niej przekonywać. Bo towarzyszyła mężowi we wszystkich zagranicznych wizytach i nie stała się źródłem skandali.", + "37596": "Może też wziąć pożyczkę na uruchomienie działalności gospodarczej. - Ale nie wiem, czy nadaję się do prowadzenia własnego interesu - wyznaje. - Chociaż z drugiej strony, jak człowiek nie spróbuje, to się nie dowie - dodaje.", + "37597": "Straciłeś pracę? Musisz się zarejestrować!", + "37598": "Zarejestruj się jako bezrobotny. Otrzymasz zasiłek i ubezpieczenie zdrowotne.", + "37599": "Prawa do zasiłku dla bezrobotnych ma każdy szukający lub podejmujący się pracy zarobkowej na terenie kraju, a także za granicą.", + "37600": "Co to jest Agon Shu? W Polsce nikt nie wie. Nawet wyspecjalizowane w ruchach religijnych centra jak Dominikański Ośrodek Informacji O Nowych Ruchach Religijnych. Natomiast w Japonii Agon Shu postrzegany jest jako niebezpieczna sekta!", + "37601": "- To groźna sekta. Mają bardzo dużo pieniędzy, więc wkupują się w łaski urzędników. Później zamieszczają to na swojej stronie internetowej, stwarzając pozory ważności swojej organizacji. - twierdzi Daiko Kanzen Osho, mnich buddyjski praktykujący w Japonii.", + "37602": "Matka chłopców ma 0,2 promila alkoholu we krwi. Szlocha, jest załamana. Policja odwozi ją na komisariat. Wieczorem, przed tragedią w wynajmowanym przez nią mieszkaniu, było przyjęcie. Był alkohol.", + "37603": "Policja przesłuchuje świadków, zbiera informacje, zabezpiecza ślady.", + "37604": "- Nie możemy wykluczyć wersji, że ktoś wyrzucił dzieci przez okno - twierdził obecny na miejscu zdarzenia Sokołowski.", + "37605": "Dlaczego akurat zajączek?", + "37606": "- Zając już w czasach pogańskich uważany był za symbol płodności i zmartwychwstania. Oddawano mu hołd w czasie obrzędów ku czci Bogini Wiosny. Potem stał się elementem symboliki chrześcijańskiej charakterystycznej dla Wielkanocy - wyjaśnia Elżbieta Kaczmarek (57 l.), etnograf z Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.", + "37607": "Pierwsi pojawili się tam pseudokibice Śląska, prawie 25 osób. Około setki fanów Zagłębia dojechało dwoma autokarami.", + "37608": "Ustawka po kilku minutach została przerwana przez przejeżdżający tamtędy patrol policyjny. - Policjanci wezwali posiłki i sami zaczęli wyłapywać uczestników bójki - opowiada Krzysztof Zaporowski z dolnośląskiej policji. - Nikt poważnie nie ucierpiał, 28 osób trafiło do aresztu - dodaje.", + "37609": "- Mój syn Adaś wczoraj skończył 10 miesięcy, a ja go widziałam tylko raz, zaraz po urodzeniu - szepcze przez łzy Beata Gronowska z Olsztyna. - Wczoraj od redakcji \"Super Expressu\" pani Beata dostała zdjęcie swojego syna. Jest to jedyne zdjęcie Adasia, jakie ma jego rodzina.", + "37610": "- Z miłych ludzi zmienili się w potwory! - wzdryga się kobieta. - Trzymali nas w chlewiku... I głodzili. Dziennie dostawałam kromkę chleba i trochę wody. Żywiłam tym Dominikę. Dziewczynka drży widząc zdjęcia oprawców.", + "37611": "Wygłodzona, śmiertelnie wystraszona kobieta godziła się na wszystko. Kiedy przestępcy przewieźli ją do jednego z domków kempingowych w Jantarze, na okolicznych targowiskach pracowała dla nich.", + "37612": "- Postaram się. Zwycięstwo z Groclinem bardzo nas podbudowało. Apetyt na mistrzostwo mamy coraz większy i nie możemy sobie pozwolić na moment dekoncentracji, bo na pasach zawsze jakiś wypadek może się zdarzyć - żartuje \"Wdowiec\". - Sami sobie zawiesiliśmy wysoko poprzeczkę i teraz musimy ją przeskoczyć. Gramy u siebie, przy pełnym stadionie, na pewno jesteśmy faworytem i mam nadzieję, że poradzimy sobie z tą presją.", + "37613": "- Przetrwaliśmy wielką powódź, gdy było tu dwa metry wody, ale teraz będzie trudniej - tłumaczy. Identyczna sytuacja jest w każdej kamienicy wzdłuż trasy. Mieszkańcy grożą, że zablokują ulice.", + "37614": "Zdenerwowani są także kierowcy. Z jednym z nich, Witkiem, rozmawialiśmy przez CB-radio. - Wjechałem do Wrocławia około 7 rano. Zbliża się południe, nie wiem, ile jeszcze zajmie mi droga - tłumaczy.", + "37615": "Teraz niezbędny jest zakup protezy. Tylko dzięki niej Ania wróci do normalności. Ale rodziców na tę normalność nie stać.", + "37616": "- Potrzebujemy ok. 45 tys. zł na protezę. Do tego rehabilitacja - mówi ze smutkiem Joanna Trzcionka, mama Ani.", + "37617": "Choroba Ani zaczęła się niewinnie. Dziewczynę bolało kolano. Diagnoza lekarzy okazała się bolesna. Rak kości udowej.", + "37618": "Uroiła sobie, że lekarze chcą ją zabić. Po powrocie do Polski Gronowska wraz z mężem zaczęła walczyć o sprowadzenie syna do kraju. O tych dramatycznych wydarzeniach i staraniach Gronowskich, aby Adaś wrócił do Polski pisaliśmy w styczniu.", + "37619": "Od 8 miesięcy o sprowadzenie Adasia starają się również nasza ambasada w Atenach i polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Chłopiec przebywa w greckim przytułku prowadzonym przez organizację o złej reputacji.", + "37620": "Zdążyć...", + "37621": "W Polsce są cztery ośrodki, w których przeprowadza się transplantacje serca - w Zabrzu, Krakowie i dwa w Warszawie. Chirurgiczna część zabiegu wymaga umiejętności na średnim poziomie. Trudniejsze jest przygotowanie pacjenta do takiej operacji, znalezienie dawcy, transport narządu, a potem utrzymanie przeszczepu. Przygotowanie jest trudne, bo większość pacjentów choruje na serce wiele lat i do schorzenia podstawowego dochodzi niewydolność innych narządów, zwłaszcza nerek, płuc itp.", + "37622": "- Wygląda to, jakby ktoś walcem przejechał, jak po linijce, kłos w kłos - opowiadała Zina Tarasewicz (73 l.), która jako pierwsza zauważyła kręgi. - Myślałam, że ktoś w szkodę wlazł sąsiadowi. Ale o mało zawału serca nie dostałam, kiedy zapuściłam się w głąb pola.", + "37623": "Kręgi zdążyła już obejrzeć cała wieś.", + "37624": "Zbigniew Religa zaapelował, by protestujący pracownicy służby zdrowia wrócili do pracy. - Większość postulatów strajkujących została spełniona - tłumaczył.", + "37625": "Lekarzy to nie przekonuje. - Strajk nie zostanie przerwany. Nasze żądania są jasne - domagamy się 30 proc. podwyżki wynagrodzeń w tym roku. Ten program i słowa premiera to obietnice. Nikt nie przedstawił nam konkretnych wyliczeń. Nadal nie wiemy, skąd rząd zamierza te 5 mld wziąć - twierdzi Krzysztof Bukiel.", + "37626": "Osoby, które nie otrzymały kart kibica i po mundialu nie są im już one potrzebne, powinny napisać pismo do PZPN, w którym - bardzo grzecznie - poproszą o zwrot pieniędzy. Powodem jest fakt niewywiązania się przez związek z umowy mówiącej, że karty kibica zostaną wydane kibicom wraz z biletami.", + "37627": "- Czegoś takiego jeszcze nie widziałem - opowiada naoczny świadek policyjnej akcji. - Nagle jak spod ziemi wokół pojawiło się z 50 radiowozów, a wokół zaroiło się od policjantów w kominiarkach i z karabinami maszynowymi. Filmowa \"Ekstradycja\" to przy tym pestka.", + "37628": "Sebastian S. \"Rakieta\" (29 l.), najgroźniejszy śląski bandyta, oskarżony m.in. o zabójstwo dwóch konwojentów w Sosnowcu, w piątek został deportowany z Hiszpanii do Polski.", + "37629": "Przyleciał rejsowym samolotem. Towarzyszyli mu polscy policjanci ze specjalnego wydziału zajmującego się deportacją z Komendy Głównej Policji.", + "37630": "Sytuacja jest nietypowa, nawet jak na warunki amerykańskie.", + "37631": "Kiedy zdarzy się, że dzieci zobaczą kochających się w łóżku rodziców, może to dla nich być wielkim przeżyciem. A gdyby tak zobaczyły Jona i Michaela? - Nie sądzisz, że ponieważ jesteście mężczyznami, dzieci przeżyłyby tym większy szok? - pytam trochę zażenowany.", + "37632": "- Trzeba rozwiązać problem ściągania abonamentu. Ale teraz TVP jest podwójnie dotowana: z reklam i abonamentu. Jeśli abonament będzie obowiązkowy, to programy powinny być bez reklam - uważa Andrzej Sołtysik, rzecznik TVN.", + "37633": "We wrześniu projekt prezesa TVP trafi do szefa Sejmowej Komisji Kultury, potem do Sejmu.", + "37634": "Czy w drugiej kadencji pani posłowania nie zauważyła pani, że polityka to jednak męska sprawa?", + "37635": "Jest opanowana przez mężczyzn. To nie znaczy, że mężczyźni kobiety wypychają. To kobiety nie angażują się w politykę.", + "37636": "Polityka to podniecająca sprawa. Może dlatego tak kręci mężczyzn?", + "37637": "Kobiety niektóre pewnie też, to wszystko zależy od charakteru.", + "37638": "Dla pani polityka jest jak seks?", + "37639": "Dziewczyna wyraźnie wpadła mu w oko. Dociekał, czy lubi seks, bo on w tym względzie ma duże doświadczenie. Bez owijania w bawełnę zaproponował na początek trzy tysiące złotych za usługi \"asystentki\". I otwarcie: - Potrzebuję towarzystwa i kochanki.", + "37640": "Panna była w obcisłych spodniach. Więc pan zażądał, by na następne, rozstrzygające spotkanie ubrała się w krótką spódniczkę. - Zapewniłam go, że i niżej jest wszystko w porządku - relacjonowała potem Baśka.", + "37641": "Mały Michałek na normach obowiązujących mosty się nie zna. Nie wie też, do kogo mieć pretensje za to, co się stało. Ale jego tata nie ma wątpliwości:", + "37642": "- Ile osób musi zginąć, by ktoś zadbał o bezpieczeństwo na drogach? - pyta, patrząc na swojego dzielnego synka.", + "37643": "Ile jest warte ludzkie życie?", + "37644": "- Dziwny był, ani nie pogadał, tylko to karate i karate. Może mu od tego sportu do dekla uderzyło?", + "37645": "Ryszard Kowalczyk, który Daniela K. zna od małego, mówi krótko: - Miał odchyły.", + "37646": "Dlaczego to zrobiłeś?", + "37647": "Dzwonię do drzwi ciasnego, jednopokojowego mieszkania na poddaszu kamienicy przy ulicy Nowotki, gdzie mieszka matka Daniela. - Dajcie mi spokój - ucina.", + "37648": "- Dokładnie sprawdzamy ten przypadek. Dotyczy on prawdopodobnie ubezpieczeń tzw. starego portfela, sprzedawanych przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń w latach 1955-1991 - tłumaczy Kinga Herma z PZU. Barbara Fałdzińska dostawała tak niską rentę, ponieważ nie została nigdy zwaloryzowana. \"Super Express\" dopilnuje, by otrzymywała porządne pieniądze.", + "37649": "Samozwańczy gliniarz posługuje się oryginalną legitymacją. W lutym skradziono ją prawdziwemu funkcjonariuszowi w Warszawie.", + "37650": "Sprytny oszust jest przekonujący, swym ofiarom proponuje pozostawienie obrączki lub innej bezwartościowej rzeczy w zastaw i zwrot gotówki za kilkadziesiąt minut.", + "37651": "- Prosimy zachować czujność. To z pewnością nie nasz kolega, a oszust - broni dobrego imienia toruńskiej policji jej rzecznik Lilianna Kruś-Kwiatkowska.", + "37652": "Policjanci z BSW w operacji \"Spółdzielnia\" od pół roku tropili nieuczciwych kolegów. Namierzyli ich razem z prokuratorami.", + "37653": "Rezultaty są szokujące: od dwóch lat policjanci za łapówki proponowali młodym ludziom pomoc w załatwieniu pracy. Arkadiusz P. (35 l.) z Komendy Głównej Policji, Rafał G. (35 l.) - policjant z Sandomierza i trzeci funkcjonariusz, o którym śledczy milczą - trafili do aresztu. Stworzyli \"spółdzielnię\" od załatwiania pracy w policji i tanich towarów.", + "37654": "Prezesie Balcerowicz, pomóż mi naprawić studnię!!!", + "37655": "Zbigniew Krężel (62 l.), rencista z Syczyna (Lubelskie), poprosił szefa NBP Leszka Balcerowicza (59 l.) o pieniądze. I dostał ponad 50 tys. zł. Tyle że zmielonych.", + "37656": "Mieszkający samotnie w starej drewnianej chałupie inwalida nie ukrywa, że jest rozczarowany. Drobno zmielonymi w niszczarce pięćdziesięciozłotówkami może sobie jedynie napalić w piecu. Do tego NBP dał mu jeszcze pamiątkową monetę.", + "37657": "Ostatnie upały sprawiły, że w Polsce niebezpiecznie wzrasta poziom ozonu. Sanepid ostrzega: nie przebywajmy zbyt długo na dworze. Na baczności powinni się mieć głównie mężczyźni, ozon bowiem może uszkodzić ich plemniki. A to grozi bezpłodnością.", + "37658": "Środowisko potrzebuje ozonu, jednak co za dużo to niezdrowo. Wielkie upały w powiązaniu ze spalinami sprawiają, że w ostatnich tygodniach dramatycznie wzrosła ilość tego gazu w atmosferze.", + "37659": "W. Brytania. Mieszkańcy Londynu przez miesiąc nie usłyszą dźwięków słynnego zegara Big Bena. Dlaczego?", + "37660": "Bo odzywający się co kwadrans zegar przejdzie gruntowny remont. Wmontowany zostanie m.in. nowy mechanizm obsługujący dzwony. Big Ben jest największym zegarem w Wielkiej Brytanii. Jego cztery tarcze mają średnice 7,5 metra, a długość wskazówek wynosi 4,25 m.", + "37661": "Zrozpaczony mężczyzna mówi, że do ministra Ziobry pójdzie o pomoc prosić. Sąsiedzi z nim, bo dla nich to niepodobieństwo, żeby zbrodnia została bez kary.", + "37662": "Morderca żony i córki trafi do szpitala psychiatrycznego, lekarze co pół roku będą sporządzać raporty dla sądu o stanie jego zdrowia. Jeśli biegli uznają, że nie zagraża już nikomu, wyjdzie ze szpitala.", + "37663": "- Kiedy?", + "37664": "- Szybciej niż obeschną nam łzy - nie ma złudzeń pan Władysław.", + "37665": "Tajemnicze losy tantiem Lecha Wałęsy. Fortunę podarował swoim dzieciom czy oddał Solidarności?", + "37666": "Skąd parlamentarzysta Platformy Obywatelskiej Jarosław Wałęsa (30 l.) ma kilkaset tysięcy dolarów w obligacjach? On sam w jednym z wywiadów przyznał, że papiery wartościowe zakupił za część ze słynnego już miliona dolarów, jaki Lech Wałęsa (63 l.) otrzymał z wytwórni Warner Bros.", + "37667": "Na próżno było wyczekiwać w sobotni wieczór tłumów, które by spieszyły z życzeniami i kwiatami na zakrapianą imprezę do prezesa Kaczyńskiego. Politycy PiS ograniczyli się do telefonów z życzeniami i SMS-ów. Zgodnie podkreślają, że bracia Kaczyńscy nie lubią hucznych imprez. - To raczej domatorzy. Przed rokiem zorganizowaliśmy im przyjęcie w Sejmie. Nie byli zbyt zadowoleni - zdradza nam jeden z nich.", + "37668": "RMF FM i \"Super Express\" rozpoczynają dziś wielką akcję poszukiwania Najwyższego Urzędnika w Państwie!", + "37669": "Jesteś wyższy od wicepremiera Romana Giertycha? Przyszłość także przed Tobą stoi otworem.", + "37670": "Masz niewyobrażalną okazję objęcia najwyższego stołka w kraju! Drodzy urzędnicy, nie marnujcie życiowej szansy- zgłaszajcie nam swoje kandydatury.", + "37671": "Zgłoszenia potwierdzone przez przełożonego wraz z kserokopią dokumentu potwierdzającego wzrost nadsyłajcie faksem do RMF FM na nr (012) 2-000-001.", + "37672": "Kawalerka na pierwszym piętrze, którą kupili jej rodzice, miała dać jej wolność i swobodę. Tymczasem po miesiącu mieszkania zmieniła jej życie w koszmar. Bo Scotland Yard postanowił przykręcić wysięgnik z kamerą zaledwie 30 cm od jedynego okna w jej mieszkaniu. Nikt o nic nie pytał. - Panowie przyszli. Wywiercili dziury w ścianie. Przykręcili co trzeba i poszli - wspomina Drew.", + "37673": "Umyka pani z odpowiedziami.", + "37674": "Należę do osób, które o jednym na pewno nigdy nie marzyły: o tym, żeby być znanym. To nie jest coś, co było moim celem. To produkt uboczny, z którego nie całkiem jestem zadowolona.", + "37675": "Ale zgodziła się pani na wywiad.", + "37676": "Wielu wywiadów nie udzielam.", + "37677": "Ma pani przyjaciółki do babskich rozmów o paznokciach, ciuchach?", + "37678": "Sobota 13 maja na pewno nie była pechowym dniem dla dwóch szczęśliwych graczy, którzy zdecydowali się zagrać w Dużego Lotka. Skusili się na najwyższą od dwóch lat kumulację i w minioną sobotę wygrali po 6 mln 269 tys. 987 zł. Kupony zostały wysłane na terenie oddziału rzeszowskiego i katowickiego - informuje Magdalena Wojciechowska, rzeczniczka Totalizatora Sportowego.", + "37679": "Były dyrektor żąda przywrócenia do pracy. Przed sądem chce też udowodnić, że miał pieniądze na podwyżki dla lekarzy. Urzędnicy zarzucają mu bowiem, że podpisał porozumienie ze strajkującymi, nie mając ani grosza i naraził szpital na straty.", + "37680": "W ministerstwie unikają komentarzy. - Poczekamy na wyrok - mowi wiceminister Jarosław Brysiewicz, który przywiózł już w teczce następcę Szrajbera. Nowym dyrektorem szpitala jest Andrzej Szyrwiński.Wcześniej szefował ZOZ-owi w Piasecznie.", + "37681": "Koszmar rozegrał się w nocy. Policjanci przyjechali na Naftową po tym, jak nad pobliskim stawem znaleźli wiszące na drzewie zwłoki Janusza K. (42 l.), jednego z lokatorów domu. Chcieli powiadomić rodzinę o samobójczej śmierci mężczyzny.", + "37682": "Gdy nikt nie reagował na dzwonek, włączyli syrenę. Po chwili drzwi się uchyliły. Stanął w nich ubrany w piżamę, zakrwawiony 12-letni Łukasz, wnuk gospodarzy, po chwili osunął się na ziemię.", + "37683": "Czy były to pieniądze, które Rydzyk zebrał na ratowanie stoczni? Według różnych ?ródeł,T adeusz Rydzyk zebrał na ratowanie stoczni od kilkudziesięciu milionów zł do nawet 100 mln dol. Ani złotówka nie trafia do stoczniowców. - Powiedział, że nie da nam pieniędzy na \"przeżarcie\" - wspominał Jerzy Borowczak, jeden ze stoczniowców.", + "37684": "Czy polskie więzienia mają szansę stać się nieco mniej ponure?", + "37685": "Jest na to szansa - w sobotę nominacje na I stopień oficerski odebrały absolwentki Szkoły Oficerskiej Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu - w sumie aż 138 pań. Większość z nich ma dyplomy psychologów, terapeutów, informatyków, lekarzy i prawników, zdobyte na studiach cywilnych. W Kaliszu uzyskały tylko oficerskie patenty będące przepustką do pracy w więziennictwie.", + "37686": "M.O.", + "37687": "Ojciec chciał przepić pieniądze ze skarbonki syna. Chłopiec odmówił i niemal nie przypłacił tego życiem.", + "37688": "Rosja. Rodzina, znajomi i sąsiedzi są w szoku, a bulwersującą sprawę bada właśnie prokuratura rosyjskiego miasta Niżniewartowsk w zachodniej części Syberii.", + "37689": "W rękach śledczych jest mężczyzna, który wyrzucił swojego syna z ósmego piętra, bo ten nie chciał mu dać pieniędzy na wódkę.", + "37690": "Mężczyzna próbował prosić w ratuszu o upust lub rozłożenie na raty należności. Spotkał się ze stanowczą odmową.", + "37691": "- Najpierw powiedziano mi, żebym w ogóle nie składał pisma w tej sprawie, bo takich jak ja jest wielu. Kiedy postanowiłem napisać do prezydenta, urzędnicy tłumaczyli, że nie mają prawnych możliwości, żeby mi pomóc - opowiada.", + "37692": "Elwira Jurasz z bielskiej policji:", + "37693": "- Apeluję do bohaterki artykułu, by zgłosiła się do nas. Informacja o srebrnym aucie może być cennym śladem w sprawie, tym bardziej że przyjęliśmy kolejne zawiadomienie od dziewczyny, która w identycznych okolicznościach została podstępem zwabiona do takiego samochodu, ale zdołała się uwolnić.", + "37694": "- Jeszcze niedawno najlepiej szła polska wódka i nasza kiełbasa z czosnkiem - wspomina pani Teresa. - Teraz Anglicy zajadają się polską kaszanką, pączkami i chrzanem. Do tego wypijają hektolitry piwa Red's.", + "37695": "Ale nie tylko \"spożywka\" idzie dobrze na Wyspach. Wie o tym najlepiej Sergiusz Kozubek prowadzący firmę wysyłkową Koni-Art w Istebnej. Kozubek wysyła Anglikom koronkową bieliznę.", + "37696": "To wojna - mówi dr Edward Komenda, nadleśniczy z Biebrzańskiego Parku Narodowego. - Złapaliśmy na gorącym uczynku kłusowników i zaczęło się piekło.", + "37697": "Spłonął dom leśniczego, włamano się do domu komendanta policji. Ktoś inny dostał ostrzeżenie, że jeżeli się nie wycofa, zginą jego małe dzieci.", + "37698": "- Po szturmie nikt z policji nie zgłosił się do nas, a oskarżeni nie mówią nawet \"dzień dobry\". Dostali ordery za akcję... - łkały matki zabitych antyterrorystów Mariana Szczuckiego ( 36 l.) i Dariusza Marciniaka ( 29 l.). Uniewinnienie przełożonych ich synów wstrząsnęło zbolałymi kobietami.", + "37699": "- Jak żył Jan Paweł II, Julka była jeszcze w brzuchu mamy. To pierwszy papież, jakiego zobaczy - wzruszał się.", + "37700": "Kiedy papamobil zbliżał się do pomnika, wierni zaczęli bić brawo. I tu - mimo oczekiwań - Benedykt XVI nie zatrzymał się, a kolumna samochodów nawet nie zwolniła. Wierni poczuli się zawiedzieni.", + "37701": "- Matce wyrwałbym serce. Powinna pilnować dzieći - wściekał się Marcin (36 l.), który stał w tłumie gapiów przed blokiem. Inni milczeli. Na twarzach wielu ludzi widziałem łzy.", + "37702": "Kobiecie i jej partnerowi przedstawiono zarzuty \"nieumyślnego spowodowania śmierci i narażenie na niebezpieczeństwo dziecka\". Jej grozi 5 lat więzienia, jemu 3. Na razie pozostaną w areszcie.", + "37703": "- Nie mogę niczego obiecać. To nie są decyzje, które zapadają na skutek działań prezydenta - mówił wczoraj Lech Kaczyński, po spotkaniu z przedstawicielami środowiska naukowego, którzy domagają się zablokowania \"amnestii maturalnej\". Prezydent zapowiedział, że będzie o tej sprawie jeszcze rozmawiać z Romanem Giertychem.", + "37704": "HAJ, PAP/M.O.", + "37705": "Kiedy zatrzymywano Macieja R, w autobusie siedziało jeszcze siedmiu pasażerów.", + "37706": "- Nie mogę dalej jechać, zatrzymała mnie policja, mam 0,2 promila - kierowca zdążył jeszcze powiadomić telefonicznie swego szefa. Tak naprawdę miał 1,8 promila, co oznacza, że po pierwszym zatrzymaniu przez policję musiał zapewne jeszcze wypić jakieś piwko.", + "37707": "Tym razem nie było dyskusji. Maciej R. trafił do policyjnego aresztu.", + "37708": "Szkoła zapewniała, że zajęcia odbywają się pod patronatem prezydenta Białegostoku. Tymczasem jednak urzędnicy nie mieli pojęcia o istnieniu brutalnego kursu dla dzieci.", + "37709": "- Szkoła nawet nie występowała o uzyskanie patronatu - wyjaśnia Tomasz Ćwikowski, rzecznik prezydenta Białegostoku.", + "37710": "Tadeusz Mierzyński, dyrektor Szkoły Policealnej dla Dorosłych, od wczoraj jest na urlopie, a jego pracownicy nie chcą wypowiadać się na temat kontrowersyjnych zajęć.", + "37711": "Uważajcie! Fotoradary to urządzenia, których nie da się oszukać!", + "37712": "Policjanci zapewniają, że 99,9 proc. zdjęć robionych przez fotoradary to zdjęcia czytelne, na których widać dokładnie numer rejestracyjny pojazdu i można zidentyfikować kierowcę. Fotoblokery w sprayu sprzedawane w wielu sklepach nie są skuteczne. Za to ci, którzy próbują oszukać urządzenie, narażają się na dodatkową karę.", + "37713": "Jerzy Gruza wydaje się nieubłagany w swoim perfekcjonizmie.", + "37714": "- Jeszcze raz proszę państwa, zaczynamy, poszła kamera, klaps.", + "37715": "- To dar od Boga, że trafiłam na takiego reżysera - mówi Ewa. - Jest doskonały. Przed rozpoczęciem zdjęć przez dwa tygodnie spotykaliśmy się na próbach. To naprawdę zdarza się bardzo rzadko.", + "37716": "Pan nie jest synem?", + "37717": "- Ja pana ojcu wręczałam kwiaty! Na lotnisku w Legnicy. W 1971 - nie kryje wzruszenia Teresa Szatkiewicz (54 l.) z Tychów, gdy odbiera jeden z goździków. - A to pan nie jest synem? Takie podobieństwo. Byłam pewna - dziwi się pani Teresa, słysząc, że to sobowtór.", + "37718": "Ciąg dalszy talii opublikujemy wkrótce.", + "37719": "Milion złotych nagrody!", + "37720": "\"Super Express\" od dawna wspiera policję w walce z bandytami. Ostatnio opublikowaliśmy plakat z podobiznami najbardziej poszukiwanych warszawskich porywaczy. Za pomoc w ich schwytaniu wyznaczono bardzo wysoką nagrodę - 1 milion zł. Pokazaliśmy ich portrety pamięciowe, podaliśmy nazwiska oraz pseudonimy. Mamy nadzieję, że publikacja talii pomoże szybko ująć najgroźniejszych stołecznych przestępców.", + "37721": "Niestety! Wczoraj wszystko prysło jak bańka mydlana! Premier w Radiu Zet ogłosił, że się nie ożeni!", + "37722": "Prosto w oczy o plany matrymonialne zapytała Monika Olejnik (50 l.): - Pojawiły się pogłoski na temat uczuć, jakie pojawiły się w Sejmie...", + "37723": "Jarosław Kaczyński: - Mamy tabloidy. W nich można znaleźć różne rzeczy.", + "37724": "M.O.: - Czyli nie przyjdziemy z kwiatami?", + "37725": "Leszek Ciećwierz odpowiadał też za przetarg na budowę Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK). W 2003 r. \"Super Express\" ujawnił, że MSWiA podpisało ten ważny kontrakt wielomilionowej wartości z południowoafrykańską firmą, której polskim przedstawicielem był międzynarodowy handlarz bronią, Bogdan Letowt. Jako przedstawiciel Cenzinu w 1991 r. Letowt próbował sprzedać polską broń do RPA - kraju objętego wtedy embargiem ONZ.", + "37726": "Rząd zamierza pomóc rolnikom dotkniętym przez suszę. - Wiadomo już, że pomoc będzie potrzebna dla około 300 tys. gospodarstw. Gdybyśmy chcieli wypłacić tylko po tysiąc złotych, to już jest 300 mln zł - mówi minister rolnictwa Andrzej Lepper (52 l.).", + "37727": "To o 200 mln więcej niż dotychczas deklarowane wsparcie. Czy pieniędzy zabraknie dla wszystkich potrzebujących?", + "37728": "- Zatrwożyło to mnie, bo w rodzinie nigdy żadnych niegodziwości nie było. Jesteśmy zamkniętą kastą polskich Cyganów. Tu są zasady, których trzeba przestrzegać. U nas, jak ktoś popełni przestępstwo, jest wyklęty na wieki. Wygnany z rodu, skazany na potępienie. Jego winę przejmują dzieci, wnuki. Morderstwa się nie wybacza. I Adam wiedział o tym - mówi Kwiatkowski.", + "37729": "Niespodziewanie z pomocą może nam przyjść pomysł amerykańskich polityków, by z ruchu bezwizowego skorzystali nie tylko Polacy, ale i mieszkańcy Litwy, Łotwy i Estonii.", + "37730": "- Przed lipcowym szczytem najbogatszych państw świata w Rosji taki gest wobec Bałtów jest możliwy. A wtedy skorzystalibyśmy i my - dodaje prof. Michałek.", + "37731": "W krakowskiej kurii gościł też szef Kancelarii Prezydenta Andrzej Urbański. Przyjechał, by przeprosić i otrzymać rozgrzeszenie za swoje słowa: - \"Jeden kardynał nie będzie decydował o politycznej przyszłości Polski\".", + "37732": "W tym tygodniu na prywatne rekolekcje do kurii przybył też wicepremier Andrzej Lepper oraz Bronisław Wildstein, nowy prezes TVP.", + "37733": "Lista Zaleskiego miała ujawnić 28 agentów SB w sutannach. Ale nie ujawni!", + "37734": "Księża - esbeccy agenci z krakowskiego Kościoła - odetchnęli z ulgą. Przed ich zdemaskowaniem w ostatniej chwili uratowała ich kuria, zakazując księdzu Tadeuszowi Isakowiczowi-Zaleskiemu ujawnienia listy 28 agentów w sutannach. Wiadomo, że wśród nich byli przyjaciele kardynała Dziwisza.", + "37735": "On: - Potrafimy się bez nich obejść. Tak samo cieszymy się ze złotówki, jak i z dziesięciu złotych. Oczywiście finansowo jest teraz lepiej niż kiedyś, gdy rodzice musieli mnie utrzymywać. Spotykamy się w restauracji, a nie w barze. Chodzimy dwa razy w tygodniu do kina, do teatru. Kiedyś musieli za to płacić rodzice, teraz sami finansujemy nasze przyjemności.", + "37736": "W środę do Jana Kwiatkowskiego, wujka Adama, zadzwonili policjanci z sekcji kryminalnej w Legionowie. Poprosili o spotkanie. Zapytali, czy rozpoznaje chłopaka na zdjęciu. Powiedzieli, o co jest podejrzewany.", + "37737": "- To był szok, przecież my nie wiedzieliśmy nawet, że Adam był w Belgii - tłumaczy Kwiatkowski.", + "37738": "Zadecydował, że trzeba wezwać Artura, starszego brata Adama, który na stałe mieszka w Anglii. Rodzina wyznaczyła mu zadanie - odnaleźć brata, dowieźć na policję.", + "37739": "Przypomnijmy. 4 lipca 1946 r. z rąk mieszkańców Kielc zginęło 39 Żydów. Powodem zamieszek była plotka o porwaniu polskiego chłopca, rzekomo w celu rytualnego mordu. Choć dziecko szybko odnaleziono, kilkusetosobowy tłum napadł na mieszkańców kamienicy przy ul. Planty 7, w której jakoby miało być przetrzymywane.", + "37740": "PiS chwali się również, że coraz więcej osób ma pracę. Zapomina jednak, że bezrobocie w Polsce (16,5%) jest najwyższe w UE. A Polacy, jeśli znajdują zatrudnienie, to za granicą. Ale o fali emigracyjnej PiS już nie wspomina... W reklamówce nie mówi też o \"tanim państwie\" (gdzie 3 mld zł z oszczędności w administracji?), wstrzymanej prywatyzacji, prywacie przy obsadzeniu stanowisk w państwowych spółkach i coraz gorszym wizerunku Polski za granicą.", + "37741": "Policja szybko zatrzymała złodziei. Niestety! Pieniądze zdążyli już przepić.", + "37742": "Dwóch lumpów z Ostrołęki ukradło skarbonkę z pieniędzmi na leczenie Ani chorej na białaczkę.", + "37743": "- To hieny, nie ludzie - mieszkańcy miasta nie znają dla nich litości. Prokurator rejonowy w Ostrołęce zezwolił \"Super Expressowi\" na podanie personaliów złodziei.", + "37744": "Olga Sobieszczańska (7 l.): - Mamusiu, chcę, żebyś była zawsze szczęśliwa i żyła bardzo, bardzo długo!", + "37745": "Wiktoria Gąsiewska (7 l.): - Obiecuję, że będę grzeczna! Chcę, żeby mama jak najczęściej się uśmiechała i żeby nigdy nie chorowała!", + "37746": "Adam Skorupski (6 l.): - Mamie życzę, żeby miała to, czego chce. Niech spełnią się wszystkie jej marzenia!", + "37747": "54-letni mężczyzna sprzedawał auta pozostawione w komisie, ale nie rozliczał się z pieniędzy. Dziewięć osób, nie mogąc doczekać się pieniędzy za sprzedane samochody, doniosło na oszusta do policji. Funkcjonariusze zabezpieczyli na terenie autokomisu jeszcze kilkanaście innych aut, które zwrócili właścicielom. Prowadzącemu autokomis grozi do 8 lat więzienia.", + "37748": "Włodzimierz Czarzasty (46 l.) szefuje Stowarzyszeniu Ordynacka, choć po aferze Rywina część działaczy była temu przeciwna. Jest wpółwłaścicielem Wydawnictwa Muza SA.", + "37749": "Robertowi Kwiatkowskiemu (45 l.) byłemu prezesowi TVP, wiedzie się gorzej. Po aferach Rywina i Orlenu kontrahenci zaczęli uciekać z jego Grupy Doradztwa Strategicznego. Wspólnik Kwiatkowskiego złożył w sądzie wniosek o likwidację firmy.", + "37750": "Pociąg relacji Konin - Wrocław stał akurat na pobliskiej stacji. Ruszył, gdy kierowca ciężarówki go nie widział. - Ciężarówka nie zatrzymała się przed przejazdem. Wtedy nadjechał pociąg - opowiada 15-letni Paweł, świadek wypadku. - Ciężarówkę aż podniosło do góry, rozerwało i odrzuciło na kilka metrów.", + "37751": "Ksiądz jest wierny swoim wartościom nawołując do tego, by natychmiast ujawnili się duchowni współpracujący z SB?", + "37752": "Ja po prostu nie rozumiem, dlaczego dotąd tego nie zrobili. Nadrzędną wartością jest prawda, szczególnie powinni o tym pamiętać duchowni. Stąd moje apele.", + "37753": "A może odezwał się księdza zbuntowany charakter i stąd całe zamieszanie?", + "37754": "- Politycy mają świadomość pozycji Dziwisza w hierarchii Kościoła. Widzą też, że Polacy w dużej części swoje uwielbienie dla papieża Jana Pawła II przenieśli na człowieka, który był z nim najbliżej i najdłużej. Niezależnie więc od tego, co tak naprawdę myślą o Dziwiszu, liczą, że spłynie na nich publiczna łaska papieża - tłumaczy prof. Janusz Czapiński, psycholog społeczny.", + "37755": "Sprawa tajnych lotów CIA ujrzała światło dzienne jesienią ub. roku. Śledztwo Parlamentu Europejskiego wykazało, że od września 2001 r., ponad tysiąc razy maszyny CIA mogły lądować w Europie z pojmanymi w Iraku i Afganistanie terrorystami.", + "37756": "Już w grudniu ub. r. polscy politycy zaprzeczali, jakoby w Polsce znajdowały się tajne więzienia CIA. Przedstawiciele władz przyznawali się natomiast do wiedzy o przelotach amerykańskich samolotów.", + "37757": "Nie czuje się pani trochę odsunięta przez Leppera? Bo też i czwarta na liście wyborczej pani była...", + "37758": "Na pewno było to błędem, co pokazał wynik wyborczy. Gdybym była na pierwszym miejscu, to minimum dwie osoby by były z naszego okręgu, a tak - weszłam tylko ja.", + "37759": "I zgadza się pani na to odsunięcie?", + "37760": "Kilka lat temu Salwocki siedział przed domem na ławeczce. Z klatki wyszedł sąsiad i w pijackim amoku rzucił się na niego z siekierą. Zranił go w głowę. Wyrok nie zapadł, bo w trakcie procesu sąsiad zmarł. W ubiegłym roku w czerwcu okna w komunalnym mieszkaniu Salwockich wybijano trzy razy. Kilka dni temu ktoś załatwił się pod ich oknem.", + "37761": "Dramat rozegrał się w ciągu kilku sekund. Tuż przed zakrętem, sto metrów od nich, opel, którym jechało dwóch młodych krótko ostrzyżonych mężczyzn, raptownie hamuje. Kierowca wrzuca wsteczny i na pełnym gazie taranuje pieszych. Niezgoda w ostatniej chwili uskakuje do przydrożnego rowu, inaczej byłyby dwa pogrzeby. Gdy wychodzi na jezdnię, zobaczył nieprzytomnego przyjaciela. Samochód odjeżdża w kierunku Nałęczowa.", + "37762": "Prototyp zminiaturyzowanej komory jest już gotowy. Możemy go obejrzeć, ale nie wolno fotografować. Ściśle tajne!", + "37763": "- Komora będzie gotowa do wszczepienia za jakieś półtora roku. Serce... Pięć lat - ostrożnie szacuje Roman Kustosz.", + "37764": "- Przesadza - macha ręką prof. Religa. - Uwiną się w ciągu trzech lat. Jestem tego pewien.", + "37765": "Lepiej poszło z robieniem brzuszków. W ciągu 2 min obie zrobiły je 38 razy. W GROM-ie dostałyby 3.", + "37766": "W robieniu pompek Agata wypadła słabo. Sylwia bez niczego dostała 3.", + "37767": "Bieg na kilometr Agata zaliczyła bez problemu. Żeby Sylwia dostała w GROM-ie 3, musiałaby poprawić czas o 40 sekund.", + "37768": "Chociaż jako radny Mitkiewicz ma sporo obowiązków, nie przeszkadza mu to w załatwianiu partyjnych spraw w Urzędzie Gminy Pragi Południe. - Proszę przyjść do mnie o 13.00, będziemy mieć trochę czasu na rozmowę - usłyszałem w słuchawce.", + "37769": "Razem ze mną miał być przyjęty inny kandydat, który jednak w ostatniej chwili zrezygnował. Mój widok bardzo zaskoczył LPR-owskiego działacza.", + "37770": "Właściciel vana z Zamościa krawata nie zauważył. - Ważny jest człowiek, nie krawat. Pod sam Sejm zawiozę - zaprasza serdecznie.", + "37771": "Dlaczego się zatrzymał?", + "37772": "- Chłopaki z lubelskiego zespołu hiphopowego noszą takie krawaty. Poprosiłem tatę, żeby się zatrzymał - wyjaśnił za kierowcę jego syn.", + "37773": "W Polsce lepiej nie pomagać biednym. Waldemar Gronowski (55 l.), legnicki darczyńca roku, który przez wiele lat rozdawał najuboższym pieczywo, musiał zamknąć piekarnię. - Dostałem od fiskusa pocałunek śmierci - mówi. - Gdybym niszczył pieczywo, fiskus byłby zadowolony.", + "37774": "Wydawało się, że fiskus nie będzie dłużej gnębił Waldemara Gronowskiego, legnickiego piekarza, który przez ponad 10 lat rozdawał pieczywo najuboższym.", + "37775": "W gorszej sytuacji są ci, którym KZGM wykrył powierzchnię większą niż ta wpisana w papierach. - Ich niestety czeka podwyżka.", + "37776": "- Nie uśmiecha mi się to - mówi Irena Kozak. - Wyszło, że mam o 0,65 metra większe mieszkanie. Kwota mała, ale zawsze to podwyżka.", + "37777": "- Jego przodków uratował mój dziadek w czasie II wojny światowej. To dług wdzięczności - tłumaczyła. Uwierzyło jej pół Polski i ci, których zdaniem prokuratury, potem oszukała. Na ławie oskarżonych zasiadł także syn Wiesławy G., Piotr (34 l.). Prokuratura zarzuca mu pomaganie matce w oszustwach.", + "37778": "Szybkie jedzenie szybko tuczy. To również efekt poddawania takich produktów szybkiej obróbce termicznej.", + "37779": "- Pokarm dla psów ma mniej tłuszczu, soli i jest o niebo bogatszy w proteiny, ale zawiera popiół, co sprawia, że mogą wystąpić komplikacje żołądkowe - dodaje Izabela Kwiatkowska.", + "37780": "Tajlandia. Czego to ludziska nie wymyślą! Na festiwalu filmów animowanych Kan Kluay w tajlandzkim mieście Ayuthaya większość widowni stanowią... słonie.", + "37781": "Chociaż w tym kinie filmy ogląda się pod chmurką, na widownię wcisnąć się nie sposób. Najlepsze miejsca zajęte są przez wyraźnie podekscytowane słonie.", + "37782": "Janusz Salomonik z Legionowa koło swojego letniego domu w Arciechowie postawił szklanki i butelki z sokiem i cukrem. Stoją wszędzie na tarasie, w ogrodzie, przy oknach. Każdego dnia w każdym naczyniu topi się około dwustu os.", + "37783": "- Już tego nie wytrzymywałem. Kiedyś osa użądliła mnie w język. Wiem co to znaczy - mówi.", + "37784": "Pomysłodawcą zmian w ordynacji samorządowej była Samoobrona. Politycy chcieli ją zmienić tak, by burmistrzów, prezydentów i wójtów wybierały rady gmin i miast, a nie jak dotychczas wyborcy. Jarosław Kaczyński powiedział w sobotę, że ma wątpliwości, czy poprzeć zmiany w ordynacji, choć przyznał, że są tego plusy i minusy. Prezes PiS podkreślił, że zmiany tuż przed wyborami mogą być odczytane jako decyzja polityczna, a nie merytoryczna.", + "37785": "Mało brakowało, a miłość do zajączka Kamil przypłaciłby życiem.", + "37786": "- Zajączek wypadł mu z balkonu, a on wtedy postanowił go ratować - podejrzewa mama. Akurat na chwilę spuściła Kamilka z oczu i wyszła do kuchni. - Synek ma zespół Downa. Nie czuje wysokości. Po prostu podciągnął się na poręcz barierki balkonowej, stracił równowagę i poleciał w dół w ponad trzydziestometrową przepaść - opowiada.", + "37787": "- Krzyknęłam, że się pali - mówi. - Wystraszyłam się, bo dym wychodził z mieszkania \"babci\". Tak ją tu wszyscy nazywamy.", + "37788": "Kłęby dymu z I piętra były coraz większe. Z ławki poderwał się sąsiad \"babci\", Piotr Rzytki.", + "37789": "- Skoczył i pognał ile sił w nogach - wspomina Masłowska.", + "37790": "Do tej pory za abonament \"Dobry wieczór i weekend\" w Tele 2 płaciłam miesięcznie 29,00 zł. Od 1 maja będzie nowy cennik, więc postanowiłam rozwiązać umowę. Powinna przestać obowiązywać od maja, tymczasem już w połowie kwietnia usługę odłączono, a przecież abonament za ten miesiąc płacę!", + "37791": "- Pojechaliśmy wszyscy zebrać słomę - mówi Stefan Kobus (70 l.), mąż Apolonii. - Ja wróciłem wcześniej, zrzuciłem kilka kostek słomy i jak usłyszałem, że krowy ryczą za stodołą, to pomyślałem, że trzeba napoić i boso pobiegłem do nich.", + "37792": "Tuż przy studni z wodopojem pan Stefan znalazł porozrzucane klapki, w których chodziła jego żona.", + "37793": "Reklamowano ich jako \"zaprzysięgłych wrogów\" i tak też się zachowywali. W walce Floyda Mayweathera juniora z Zabem Judahem o mistrzostwo świata IBF i IBO w wadze półśredniej musiała interweniować... policja. Przez 5 minut bokserzy nie walczyli, bo na ringu trwała bójka sekundantów.", + "37794": "Zapraszamy go do konsumowania. Chwyta kiełbaskę i pałaszuje ze smakiem. Po chwili znika w tłumie.", + "37795": "Godzina 14.05. Podchodzi do nas dwuosobowy patrol straży miejskiej. Ale nie z powodu dymu z grilla. - Złamał pan przepisy ruchu drogowego - mówi jeden z funkcjonariuszy. - Powinien pan mieć zgodę na zajęcia pasa drogowego. Pouczam pana, że brak takiej zgody może skutkować wystawieniem mandatu.", + "37796": "Tymczasem na parking pod pizzerią wjeżdża auto. Kolega Pawła Guzika podrzuca go do zaparkowanego tu \"malucha\". Wtedy bandyci atakują chłopaka. Piotr A. bije go pięścią, a jego kompan Piotr G. kopie w tył głowy. Paweł przewraca się. Bandyci odjeżdżają.", + "37797": "Nieprzytomnego Pawła znajduje właściciel pizzerii. Chłopak trafia do szpitala. Mimo pomocy lekarzy umiera.", + "37798": "Na tym nie kończą się ich problemy. - Ustalamy, czy lekarze pod wpływem alkoholu wykonywali swoją pracę i czy narazili pacjentów na niebezpieczeństwo - tłumaczy Krzysztof Olszowiak z lubińskiej policji. Jeżeli tak było, grozi im kara do pięciu lat więzienia.", + "37799": "- Boimy się bardzo, szczególnie o dzieci. Tych os jest tu od czorta. Wystarczy tylko postawić coś do jedzenia na stole już się zlatują. Całe gromady - mówi Jadwiga Sumiła (62 l.).", + "37800": "Pani Jadwiga trzynaście lat temu kupiła w Arciechowie działkę ze starym domostwem. Przyjeżdża z Warszawy na każde wakacje z mężem, dziećmi i czterema małymi wnukami.", + "37801": "- Nie wszyscy Polacy zabili mojego syna. Nie musicie czuć się winni i nie chcę nagonki na waszych rodaków w Europie. Zbrodnię popełnili ci dwaj źli chłopcy - powiedział \"Super Expressowi\" Guy van Holsbeeck, ojciec zamordowanego Joego.", + "37802": "Jego 17-letni syn zginął 12 kwietnia na dworcu w Brukseli z rąk równolatka z Polski romskiego pochodzenia, Adama G., który wraz z kolegą Mariuszem O. próbował okraść Joego z odtwarzacza MP3.", + "37803": "W jednej chwili runęło życie Michała. Był chory na raka pęcherza moczowego. Chciał szybko zarobić pieniądze na operację. Wysłał do Tajlandii paczkę z pastylkami ecstasy. Kiedy pojechał ją odebrać, wpadł. To było ponad dwa lata temu. Dochodzenie, rozprawa i czekanie na wyrok. Tajlandia nie patyczkuje się z takimi jak Michał. Sąd pierwszej instancji skazał go na dożywocie.", + "37804": "Katowice. Policjanci jadący nieoznakowanym radiowozem spowodowali wczoraj po południu w Piekarach Śląskich wypadek, w którym zginęła na miejscu starsza kobieta, a jej 14-letnia wnuczka ranna trafiła do szpitala.", + "37805": "Ze wstępnych informacji wynika, że policyjny radiowóz wjechał na skrzyżowanie z drogi podporządkowanej. Tam doszło do zderzenia z jadącym drogą z pierwszeństwem przejazdu dostawczym samochodem marki Peugeot, który z kolei najechał na idącą chodnikiem kobietę i jej wnuczkę.", + "37806": "Kiedy tylko nadarzyła się okazja - uciekłem stamtąd. Do kraju, rodziny. Ożeniłem się, zdobyłem prawnicze wykształcenie, mam dorosłego syna, wnuka, od lat jestem na emeryturze. A to, co mi się przydarzyło - potraktowałem jak epizod. Przez tyle lat nigdy nikomu się nie przyznałem do tego romansu, dopiero teraz, dla \"Super Expressu\".", + "37807": "Największy producent komputerów osobistych, firma Dell, zrezygnowała z budowania swej fabryki w słowackiej Nitrze.", + "37808": "W zamian chce inwestować w Polsce, w Łodzi - doniósł słowacki dziennik \"Pravda\". My możemy się tylko cieszyć, w takiej fabryce znalazłoby zatrudnienie ok. 900 osób. Trzy lata temu w Bratysławie Dell otworzył regionalne centrum handlowo-serwisowe, w którym pracuje 1300 osób.", + "37809": "Jak wygląda ochrona polskich więzień, skoro bandyta może z nich spokojnie wyjść? Siedział za pięciometrowym murem zakończonym drutem kolczastym. Ale tak po prostu, w trakcie widzenia z młodszym bratem zamienili się kurtkami i wyszedł z więzienia. Zamiast niego do celi pomaszerował jego brat.", + "37810": "Można się tego nauczyć?", + "37811": "Można. Lech Kaczyński w czasie kampanii wspiął się na szczyty. Teraz jest gorzej. Może dlatego, że opadły emocje i adrenalina jest mniejsza. O wywiad z prezydentem zabiegam od 3 miesięcy. Nie wiem, czego się obawia. Ale ja jestem cierpliwy.", + "37812": "Spece od wizerunku doradzają Jarosławowi Kaczyńskiemu, żeby zapuścił wąsy, bo to odróżni go od brata. Powinien to zrobić?", + "37813": "6 lat temu jej dziecko zamordowano. Potem sama zabiła. Trafiła do więzienia. Wypuszczając ją na przepustkę, pozwolono, by znów zabiła...", + "37814": "Historia Elżbiety M. jest tragiczna. Kiedyś uduszono jej jedynego syna Amadeusza. Teraz ona udusiła inne dziecko - Madzię, którą najprawdopodobniej porwała spod szkoły.", + "37815": "- Po 23 latach pracy na bloku operacyjnym zarabiam brutto 1500 zł. Na utrzymaniu mam czteroosobową rodzinę: siebie, dwójkę dzieci i męża, który nie ma pracy. Jest nam bardzo ciężko. Dzieci jeszcze się uczą. Praca sprawia mi ogromną satysfakcję, ale nie pod względem finansowym. Tym bardziej że praca pielęgniarki operacyjnej wymaga dużych umiejętności i jest bardzo odpowiedzialna.", + "37816": "Reporterzy RMF FM ostrzegają: nie tylko we Włoszech nas naciągają!", + "37817": "Nie tylko we Włoszech przestępcy wykorzystują polskich pracowników. W sidła oszustów-pośredników oferujących pracę Polacy wpadają także w Hiszpanii.", + "37818": "- Prawda jest smutna: większość polskich firm, pośredniczących w załatwianiu pracy w Hiszpanii i to tych legalnych, oszukuje klientów! - ostrzegają Roman Osica i Paweł Świąder, dziennikarze RMF FM, którzy tropią oszustów, oferujących naszym rodakom pracę.", + "37819": "Czy senator rzuci rękawicę wszechwładnemu przewodniczącemu?", + "37820": "Donald Tusk będzie miał kontrkandydata w wyścigu o fotel przewodniczącego Platformy. Wyzwanie rzuci mu senator Jacek Bachalski. Obu panów łączy miłość do piłki nożnej. Dzieli wizja kierowania partią.", + "37821": "Bachalski (43 l.) wciąż się waha. Wie, że w starciu z Donaldem Tuskiem nie ma większych szans. - Decyzję podejmę w ostatniej chwili - mówi.", + "37822": "A jeżeli nawet Jola i Olek nie przyjadą do Kazimierza na święcenie jajek, pojawią się tam zaraz po lanym poniedziałku, żeby rozpocząć remont generalny domu. Trzydziestoletnia willa, choć niezwykle okazała, wymaga dużych inwestycji.", + "37823": "Dom jest nieocieplony. Przez ostatnie lata był niedogrzany, więc pierwszą rzeczą, z którą para prezydencka będzie musiała się zmierzyć, jest pozbycie się uporczywego, ostrego zapachu wilgoci. W domu trzeba wymienić dach, przeprowadzić remont łazienek. Odświeżyć go.", + "37824": "50 proc. Polaków uważa, że Lech Kaczyński dobrze wypełnia obowiązki głowy państwa, 27 proc. - że źle. Wyrobionego zdania w tej kwestii nie ma 23 proc. respondentów - wynika z sondażu CBOS. 38 proc. twierdzi, że Kaczyński sprawuje urząd gorzej niż Aleksander Kwaśniewski. 30 proc. ma przeciwne zdanie.", + "37825": "Wypadek czy pobicie?", + "37826": "Co z tego, że ciężarówki podczas upałów nie mogą jeździć w dzień po drogach? Kierowcy się wycwanili i najróżniejszy towar wożą w tzw. chłodziarkach, których zakaz ruchu nie dotyczy.", + "37827": "Tylko na jednej stronie internetowej poświęconej spedycji znaleźliśmy prawie 300 samochodów z nadwoziem o nazwie chłodnia. - To co pani chce przewieźć? 9 ton jabłek na trasie Warszawa - Śląsk? Lepiej już zamawiać - zachęca właściciel białej chłodziarki.", + "37828": "Jak pani widzi misję swojego szefa?", + "37829": "To ewenement. Partia, która powstała z buntu, w krótkim czasie będzie miała wicepremiera. To sukces Andrzeja Leppera. Nasze uczestnictwo też ma swój udział. Nie ma wojska bez generała i nie ma generała bez wojska.", + "37830": "Czy Lepper się zmienił?", + "37831": "W pewnym stopniu wszyscy się zmieniliśmy. Czas najwyższy, aby Lepper objął władzę. Aby udowodnił, że będą zmiany na korzyść.", + "37832": "Poseł w liście do ministra pyta o możliwość postawienia Polańskiego przed polskim sądem. Z odpowiedzi nie będzie raczej zadowolony.", + "37833": "- Wprawdzie musimy poczekać na oficjalne stanowisko urzędników ministerstwa, ale w moim odczuciu nie ma możliwości, by pan Polański stanął przed sądem, chociażby dlatego, że zgodnie z polskim Kodeksem Karnym to przestępstwo uległo przedawnieniu - mówi Julita Sobczyk, rzecznik prasowy Prokuratury Krajowej.", + "37834": "Lepper wicepremierem?", + "37835": "W odpowiedzi Donald Tusk już wykluczył poparcie dla wniosku o samorozwiązanie Sejmu. Sprzeciw PO oznacza, że Jarosław Kaczyński musi wybierać: albo PiS-owski rząd poda się do dymisji i wobec niemożności wyłonienia nowego dojdzie do nowych wyborów, albo PiS będzie zmuszony do zawarcia prawdziwej rządowej koalicji.", + "37836": "Red. Barbara Doktór:", + "37837": "Poprosiłam Diverse o zajęcie stanowiska w sprawie naszego Czytelnika. Firma skontaktowała się ze mną, przedstawiając opinię rzeczoznawcy. Ekspert uznał, że uszkodzenie wynika z niewłaściwego prania, mimo to firma zdecydowała się zwrócić panu Piotrowi pieniądze, jeśli odda towar do sklepu.", + "37838": "Dzieci podziwiały miniaturowe, metalowe znaczki na szpilkach, medale, zapałczane etykiety, proporczyki, kartki pocztowe, ex librisy, papiery firmowe, jednym słowem wszystko, co było przyozdobione syrenką.", + "37839": "Trzech sprytnych chłopców szukało nawet syrenki w przedszkolnym akwarium. - E, tu są tylko rybki, bez górnej syreniej części - podsumowali obserwacje i wrócili do oglądania kolekcji.", + "37840": "7 osób zostało rannych, gdy w piątek terroryści zaatakowali w Iraku konwój Wielonarodowej Dywizji Centrum Południe. Ranni to czterej polscy żołnierze, dwóch żołnierzy salwadorskich i tłumacz. Ich życiu nie zagraża niebezpieczeństwo. Stan rannych jest stabilny. Do zdarzenia doszło o godz. 6.30 czasu polskiego. Konwój został zaatakowany w okolicach An Numaniyah w prowincji Wasit. Po odparciu ataku i ujęciu 10 terrorystów zawrócono konwój do bazy w Al Kut.", + "37841": "Prosił też, by mu dała coś, do czego jest przywiązana. Dostał skórzaną saszetkę i 20 złotych.", + "37842": "- Nie wiem, jak mnie omamił - sama sobie dziwi się studenta.", + "37843": "Gdy dyrektor ni stąd, ni zowąd oświadczył, że jest też ginekologiem, postanowiła wyjść. Na odchodnym umówili się po południu, bo miał jej oddać saszetkę.", + "37844": "Magdzie zrobiono cewnikowanie. Chwilę potem dziewczyna zaczęła się czuć coraz gorzej.", + "37845": "- Drętwieje mi ciało z prawej strony - mówiła cicho trzymając się za ranę po nakłuciu na szyi. - Słyszę silny szum i tętnienie. Strasznie mnie boli - żaliła się słabnąc.", + "37846": "Prawdziwy dramat przeżywa rodzina Tomka. - Czuję ogromny ból, to taka bezsensowna śmierć, wręcz głupia - płacze Iwona B., matka chłopaka. - Tomek był pogodnym, uśmiechniętym dzieckiem. Nie miał żadnych powodów, by targnąć się na swoje życie. Gdy miał problem, wszystko było po nim widać, nie potrafił ukryć emocji. Bardzo mi go brakuje... - urywa kobieta, a łzy płyną jej po policzkach. Nie może mówić.", + "37847": "Po ujawnieniu prowokacji dr Łukasz K. zamiast czerwienić się ze wstydu, pozwał do sądu Janusza Miliszkiewicza, autora książek o dziełach sztuki, który wytknął mu niekompetencję. Dlaczego dr K. nie spytał mistrza, czy to jego dzieło? - Trwa proces - zbywa pytania.", + "37848": "- Jeżeli ćwiczący źle dobiorą rakiety, piloci nie zniszczą przeciwnika. Powrót, zatankowanie i przezbrojenie zajmie czas. Wtedy mogą zaatakować \"czerwoni\" - tłumaczy ppłk dr Marek Sołoducha, szef zespołu kontrolerów.", + "37849": "Gdy sztabowcy nie zaplanują odpowiedniej liczby polowych toalet , żołnierzy zdziesiątkuje biegunka. Komputery są bezlitosne. I udowodnią, że o wygranej bitwie może zdecydować latryna.", + "37850": "Raz w tygodniu przyjeżdżał żandarm i pytał, jak się sprawuję. Gospodyni odpowiadała: \"Gut, gut\", ale ja wciąż się bałem, że córka może z czymś wyskoczyć. Raz w miesiącu, w niedzielę miałem dwie, trzy godziny wolne. Gospodyni miała dużo książek, spytałem, czy mogę poczytać. Głośno czytałem nazwiska autorów: - O, Schiller, Goethe, Hegel!", + "37851": "- Rozumiesz się na tym? - zdziwiła się.", + "37852": "- Nie lubię robić czegoś, czego mama by nie akceptowała - dodawał Lech Kaczyński (57 l.). Znajomi prezydenta twierdzą wręcz, że lubi w pracy otaczać się kobietami przypominającymi jego matkę. Drobne, zaradne i opiekuńcze szatynki zawsze miały u niego powodzenie.", + "37853": "Gorzów Wlkp. Lubuscy policjanci rozbili grupę zajmującą się włamaniami do kościołów i kradzieżami figur oraz przedmiotów kultu religijnego. Gang działał w woj.: lubuskim, wielkopolskim i dolnośląskim. Jego członkiem był 48-letni Piotr N., który w 2001 r. skończył odbywać karę 15 lat za kradzież z gnieźnieńskiej katedry srebrnego relikwiarza świętego Wojciecha. Po odsiadce nie zaprzestał złodziejskiego procederu. W jego mieszkaniu i garażu policjanci znaleźli m.in. figury z XIV i XV wieku.", + "37854": "- Pan prezydent pięknie mówi o rodzinie, wręcza medale na 50-lecie pożycia małżeńskiego, a sam jak się zachowuje? - pyta retorycznie inny z miejscowych radnych.", + "37855": "- Nie wypowiadam się w osobistych sprawach prezydenta - mówi nam Anna Paszkiewicz, jego rzeczniczka prasowa. - To może pan prezydent sam się wypowie? - pytamy. - Taka rozmowa nie będzie możliwa - ucina rzeczniczka.", + "37856": "Misja polskich żołnierzy w Iraku to wciąż niebezpieczne zadanie.", + "37857": "W sobotę, niedaleko irackiego miasta Diwanija, w wyniku eksplozji ładunku wybuchowego trzech polskich żołnierzy zostało rannych.", + "37858": "To miała być rutynowa kontrola. Około siódmej rano patrol żandarmerii, złożony z trzech Polaków, wyruszył z bazy Echo w kierunku Diwaniji. Kiedy już dojeżdżali do centrum miasta, koło ich opancerzonego pojazdu nagle eksplodował ładunek wybuchowy. Bomba poważnie uszkodziła pancernego hammera, raniąc jego pasażerów.", + "37859": "Policja nie chce udzielać informacji. Boi się wybuchu paniki. Ale ludzie na Śląsku już boją się o swoje córki. Zwłaszcza po zabójstwie Agnieszki Marzec, 15-latki z Kalet. Dziewczyna po powrocie ze szkoły wybrała się nad staw. Wzięła ze sobą plecak. Ślad po niej zaginął. Po dwóch tygodniach na jej rozkładające się zwłoki natrafił w lesie rowerzysta. Mordercy nie znaleziono.", + "37860": "To się w głowie nie mieści! Rządzący chcą, by nowe renty z tytułu niezdolności do pracy były jeszcze niższe. - Nie mają gdzie zaoszczędzić, więc zabierają najbiedniejszym. Będziemy protestować! - zapowiadają renciści.", + "37861": "Szalony projekt zakłada, by osoby, które za dwa lata przejdą na renty z tytułu niezdolności do pracy, otrzymały niższe świadczenia niż obecnie.", + "37862": "- Odetchnąłem. Nie dlatego, że jestem przepełniony chęcią zemsty, ale chcę, żeby oni stanęli przed sądem. Ich rodzina również powinna ponieść karę. Za to, że wychowała degeneratów i za to, że ukrywała mordercę - mówi zdruzgotany ojciec.", + "37863": "Ojciec zabitego uważa, że do rodziców należy wpojenie najbardziej podstawowych zasad: nie zabijaj i nie kradnij. Ma nadzieję, że morderców i jego wspólników nie ominie surowa kara, obojętnie, gdzie odbędzie się proces.", + "37864": "Robi wrażenie wyluzowanego. Aż trudno uwierzyć, że jeszcze kilkanaście dni temu ptaszki ćwierkały, że zostawi stację Waltera i przeniesie się do TVP. Nie zrobił tego, bo choć telewizyjne \"Wiadomości\" zmieniły się, pamięta, że jest to stacja, w której nie można było dowiedzieć się o pijanym prezydencie Kwaśniewskim w Charkowie czy kredycie Millera, który premier zaciągnął u Aleksandra Gudzowatego.", + "37865": "Trzy szkoły ze Śląska dotarły do wielkiego finału konkursu \"Super Szkoła\", którego organizatorem jest \"Super Express\". Walka o główną nagrodę - najnowocześniejszą pracownię komputerową, rozgorzała na dobre.", + "37866": "W kategorii miast powyżej 50 tys. mieszkańców o zwycięstwo walczą uczniowie Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Chorzowie, Zespołu Szkół im. Józefa Tischnera w Żorach i Zespołu Szkół im. Oskara Langego w Zawierciu.", + "37867": "Jeżeli do weryfikacji stawią się wszyscy pracownicy WSI, każdy zespół będzie przesłuchiwał dziennie po 6 żołnierzy, mając na jednego po 80 minut. W ich trakcie funkcjonariusz będzie pytany m.in. o to, czy ujawniał tajemnicę służbową, czy werbował dziennikarzy oraz czy tworzył fałszywe dowody.", + "37868": "Decyzja komisji będzie jak wyrok - bez prawa do odwołania. WSI ma dziś 1,8 tys. wojskowych, nowe służby mają liczyć 1,2 tys. osób.", + "37869": "Niemal dwa promile alkoholu we krwi miał Robert J., lekarz pogotowia ratunkowego w Legnicy. Gdy przyszedł do pracy w sobotę wieczorem, był jeszcze trzeźwy. Drinkować zaczął po pierwszym wyjeździe do chorego. Na szczęście drugi raz już nie wyjechał, dyspozytorka pogotowia widząc, że lekarz jest pijany, wezwała policję. Pijak został zwolniony z pracy.", + "37870": "Gorzów Wlkp. 150 tys. zł stracił lubuski oddział Narodowego Funduszu Zdrowia wskutek oszustw zarzucanych 12 mieszkańcom Sulęcina (Lubuskie). Chodzi o fałszowanie i realizację refundowanych recept na drogie leki (m.in. viagrę), które bez wiedzy pacjentów wystawiano na ich nazwiska. Zarzuty postawiono m.in. stomatologowi i pracownikom apteki i pogotowia.", + "37871": "Kamil Durczok (38 l.) lubi mocne wrażenia nie tylko na stoku czy w powietrzu, ale również, niestety, na drodze. Nasi reporterzy, którzy jechali tuż za jego samochodem, mieli spore problemy, aby go dogonić. Wydawca \"Faktów\" w miejscu, gdzie było ograniczenie do 70 km na godzinę, pędził ponad setką.", + "37872": "Jestem Polakiem i tu jest mój kraj: moje morze, moje cudowne Zakopane, gdzie najlepiej pisze mi się książki, Hel, gdzie muszę być choć raz w roku...", + "37873": "A willowy Konstancin pod Warszawą?", + "37874": "Już mniej. To była taka ucieczka z miasta, która zakończyła się katastrofą. Korki tam takie, że nie sposób się wydostać.", + "37875": "Ale za to jacy sąsiedzi...", + "37876": "Sąsiadów nikt sobie nie wybiera.", + "37877": "- Dziecko z ciężkimi obrażeniami klatki piersiowej i jamy brzusznej było w krytycznym stanie - mówi Rafał Woźniakowski, lekarz z rybnickiego szpitala.", + "37878": "- Ten plac zabaw to jeden wielki złom - łka babcia chłopczyka. - Ale dzieci lubiły się tam bawić.", + "37879": "Jan Rokita, lider PO, zaapelował do ministra zdrowia Zbigniewa Religi, aby porzucił pomysł rozwiązania problemów w służbie zdrowia za pomocą podwyżek podatków i dodatkowych opłat od pacjentów.", + "37880": "Platforma popiera inne rozwiązanie. - Ilekroć pan minister będzie w stanie wykonać cięcia budżetowe i przesunąć te pieniądze na służbę zdrowia, to będziemy popierać z entuzjazmem - mówi Rokita.", + "37881": "Na plantacji pod Gorzewem (Wielkopolska) sytuacja zupełnie jak z innego świata - nie tylko nie brakuje chętnych do zbioru truskawek, ale dostają za pracę znacznie więcej niż w innych polskich gospodarstwach. Problem w tym, że zebranych tu ekologicznych owoców w Polsce nie kupimy!", + "37882": "Rosja. Dwaj ochroniarze jednego z kasyn w Moskwie zostali w sobotę w nocy zastrzeleni przez mężczyznę, któremu zwrócili uwagę, że... źle zaparkował samochód. Według relacji świadków, mężczyzna podjechał pod kasyno około północy. Kiedy podeszli do niego ochroniarze i poprosili o przestawienie samochodu, wyjął pistolet i kilkakrotnie strzelił im w głowy.", + "37883": "Zwłoki psa trafiły do wrocławskiego schroniska dla zwierząt. Tam weterynarz przeprowadził sekcję, z której jasno wynika, że pies padł z powodu wysokiej temperatury. Teraz zwłoki Odiego leżą w chłodni.", + "37884": "Jeśli właścicielka nie odbierze Odiego, aby go pochować, pies trafi do specjalistycznej firmy, która go zutylizuje.", + "37885": "Ewa Chałubińska z Krajowej Rady Sądownictwa powiedziała nam:", + "37886": "- Mogę jedynie wyrazić ogromne ubolewanie. Czy istniały przesłanki, żeby wypuścić tego mężczyznę za dobre zachowanie? Ciężko mi powiedzieć. Ale przeludnienie w więzieniach nie może być powodem wypuszczania bandytów na wolność. Sprawę wyjaśnimy.", + "37887": "Proboszcz z podkrakowskich Starych Więcławic zamieszany w fałszowanie dokumentów.", + "37888": "Sprawa fałszowania dokumentów jest w sądzie. Księdzu grozi do 5 lat więzienia.", + "37889": "Maria Uklańska (80 l.) zmarła w styczniu 2000 roku. Dwa miesiące później, na podstawie sfałszowanego upoważnienia, ksiądz dokonał w spółdzielni w imieniu staruszki wykupu mieszkania.", + "37890": "Ale 25 lat temu Karol szukał żony, która byłaby zaakceptowana przez królową Elżbietę i urodziła mu synów. Następców tronu. Starał się o siostrę Diany Sarę. Ona jednak nie była nim zainteresowana.", + "37891": "- Nie poślubię mężczyzny, o którym wiem, że nigdy go nie pokocham, wszystko jedno czy będzie to śmieciarz, czy król Anglii - wyznała w jednym z wywiadów.", + "37892": "Wałbrzych. Pięciu byłych górników z Wałbrzycha, którzy walczą o prawo do emerytur górniczych, zawiesiło wczoraj protest głodowy do 7 czerwca. Wszyscy mają nadzieję, że w tym dniu Sejm zajmie się nowelizacją ustawy o restrukturyzacji górnictwa. Górnicy odmawiali przyjmowania nie tylko jedzenia, ale i leków, które powinni brać w związku z chorobą zawodową.", + "37893": "- Do przesłuchania pozostali jeszcze świadkowie obrony - tłumaczy Łukasz Woźniak, pełnomocnik polityka. - Sąd obawiał się, że nie zdąży przesłuchać pana ministra. Dlatego przełożył jego przesłuchanie na 2 czerwca. Wtedy na pewno się pojawi - zapewnia adwokat. Wanda Gąsior w to jednak powątpiewa.", + "37894": "- Pan minister zachowuje się jak dygnitarz partyjny, najzwyczajniej lekceważy sąd - nie przebiera w słowach.", + "37895": "- Kontaktu z Piotrem dużego nie mieliśmy, bo my jesteśmy świadkami Jehowy, a on wyznawał satanizm. Wieś patrzy na nas jak na zbrodniarzy, ale co my jesteśmy winni?", + "37896": "Ciotka Piotra T. opowiada: - Piotr dowiedział się, że ma białaczkę, że został mu rok życia. Wtedy zaczął mordować. Z dziewczyną mu nie wychodziło, więc zaczął czuć pociąg do dzieci. To nie był facet, to ciota - mówi pogardliwie.", + "37897": "Bychawa. Zawody w lepieniu pierogów? Dlaczego nie? To konkurencja, w której warto sprawdzić swoje umiejętności.", + "37898": "W sobotę w Bychawie rozpoczął się ogólnopolski festyn \"W krainie pierogów\". Dwudniową imprezę zainaugurował mecz piłkarski między Granitem Bychawa a Cisami Nałęczów. Wszyscy, którzy zajrzeli na festyn, mogli zobaczyć również koncerty grup dziecięcych i kapel ludowych. Patronem imprezy jest Polskie Radio Lublin.", + "37899": "Poznań. Największą w Polsce szajkę rozpowszechniającą dziecięcą pornografię rozbili policjanci z Poznania.", + "37900": "Wczoraj jednocześnie w kilku miastach Polski zatrzymano 10 osób podejrzanych o rozpowszechnianie treści pornograficznych (pedofilskich i zoofilskich) w Internecie. Zarekwirowano 50 twardych dysków komputerowych, na których jest ponad 300 tys. zdjęć pornograficznych i 3 tys. filmów z udziałem dzieci i zwierząt.", + "37901": "Ocalałe pielęgniarki wydostają się na brzeg. Wzywają pomocy. Ich trzy koleżanki, Wanda (39 l.), Małgorzata (37 l.) i Halina (44 l.), wciąż są pod wodą. Na moście zatrzymują się kolejne samochody. Ludzie ruszają na ratunek.", + "37902": "- Jakiś pan w samej koszulce wskoczył do wody. Chciał je wydostać - płacze pani Renata. - Było za późno. Kiedy wyciągnęli Wandzię na brzeg, z ust wypłynęła jej piana...", + "37903": "- Nie mają wymagań. Prześpią się w komórce, zjedzą kartofle z sosem i tyle - denerwuje się. - Rodzinę na Ukrainie zostawią, to im to nie przeszkadza. A człowiek musi o siebie zadbać.", + "37904": "Pytany, czy poszedłby zbierać porzeczki po 100 zł dniówka, odpowiada:", + "37905": "- Nigdy w życiu!", + "37906": "Sam wie najlepiej, co znaczy choroba i ból. W zeszłym roku lekarz stwierdził, że ma świnkę. Nie poznał, że ma do czynienia z zapaleniem węzłów chłonnych. Nieleczona choroba przerodziła się w złośliwego chłoniaka. Życie Wojtusiowi w ostatniej chwili uratowali lekarze ze Szpitala Dziecięcego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, ale o pełnym powrocie do zdrowia nie ma na razie mowy. Chłopiec od roku poddawany jest tam chemioterapii.", + "37907": "- Zakupy robię sam dwa-trzy razy do roku. Najchętniej w Wenecji albo w Mediolanie. W sklepie spędzam kilka godzin, dyskutuję, pytam, przymierzam i wychodzę z bardzo dużą ilością ubrań - zwierza się poseł.", + "37908": "Przepada, jak nas wtajemnicza, za sztruksem. Ulubionym kolorem jest niebieski i granatowy.", + "37909": "Wciąż nieznana jest rola dekarzy w powstaniu pożaru, który zniszczył kościół św. Katarzyny w Gdańsku. Marek M. (47 l.) i Adam S. (35 l.) zostali przesłuchani i zwolnieni do domów.", + "37910": "- Na razie nie stwierdzono, by ich praca w kościele miała związek z pożarem - wyjaśnia Renata Klonowska, prokurator.", + "37911": "Komisja penitencjarna nie ma mu nic do zarzucenia. Zalewski ma duże szanse na wcześniejszą wolność. - Będę go namawiał do złożenia prośby o warunkowe przedterminowe zwolnienie - mówi mec. Maciej Bednarkiewicz, który był jego obrońcą. Ale niewykluczone, że wystąpią o to więzienne władze, bo - jak mówią - skazany spełnia wszystkie kryteria.", + "37912": "Czeka go polityczna śmierć?", + "37913": "Rozmowie przysłuchuje się Bożena Budziak (52 l.). - Znałam tego mordercę z widzenia. Od razu nie spodobała mi się jego twarz - mówi.", + "37914": "Jej wnuczka, dziesięcioletnia Marta, chodziła do klasy z zamordowanym Łukaszem. - Dziś przyszła do nas pani psycholog i próbowała wyjaśnić, co się stało. Cała szkoła jest pogrążona w żałobie - opowiada dziewczynka.", + "37915": "Jego kariera zawodowa rozpoczęła się w warszawskim hotelu Marriott. Tu też przyrządzał wspaniałe słodkości. Ale ciągle go gdzieś gnało, stawiał sobie nowe wyzwania. Cztery lata temu trafił do Korei Południowej, gdzie odbywały się mistrzostwa świata w piłce nożnej. Jako ceniony cukiernik trafił od razu do jednego z pięciogwiazdkowych hoteli w stolicy kraju, Seulu.", + "37916": "- Czteroletnie szczupaki są mniejsze - tłumaczy Wojciech Sobota. Być może ryba przeżyła czyszczenie stawu, wtedy może być rzeczywiście olbrzymia. Rekordzistą Polski jest 128 cm szczupak ważący 24 kg, jednak łapano i większe.", + "37917": "Co mogło spowodować agresję u ryby? - Prawdopodobnie zdenerwowała się i dlatego zaatakowała - dodaje dziennikarz.", + "37918": "Jak on by głosował?", + "37919": "- Dobrze się stało, że odpadł Paolo Cozza. Był zdecydowanie najsłabszy z tego grona. CałąĘrobotę odwalała za niego partnerka - ocenia Polański.", + "37920": "Mistrzowi nie przypadł do gustu także aktor Rafał Cieszyński w zmysłowej rumbie. - Był za bardzo energiczny. Tak się rumby nie tańczy - z politowaniem kiwał głową.", + "37921": "We wsi Koszowatka na Pomorzu otwarto pierwszą w Polsce farmę... łosi.", + "37922": "Jej właścicielem jest Szwed, Sune Haggmark, który przed gospodarstwem wystawił znak ostrzegawczy z łosiem na tablicy. Zwierząt jednak obawiać się nie trzeba, zwłaszcza liczącego zaledwie kilka dni cielątka. A i resztę mieszkańców farmy bez obawy można podglądać, a nawet karmić - wszystkie zwierzaki są bowiem oswojone.", + "37923": "Mariusz Kamiński zapewnia, że CBA nie stanie się policją polityczną PiS. Chce tylko walczyć z korupcją. I tą wielką, i tą drobną.", + "37924": "Korupcja jak rak toczy państwo. Zatruwa życie obywateli. Cudownym lekarstwem ma być Centralne Biuro Antykorupcyjne, które zaczyna pracę od poniedziałku.", + "37925": "Przed sklepem z polskimi wędlinami długa kolejka. Obrazek jak z czasów głębokiego komunizmu, tyle że jesteśmy w londyńskiej dzielnicy Highburry. Teresa Kopała (53 l.) z Kielc przyjechała do Wielkiej Brytanii pięć lat temu. Kiedy z rodziną otwierała niewielki sklepik \"Polsmak\", bała się, czy nie splajtuje i nie straci oszczędności życia. Teraz \"Polsmak\" to największy sklep z polskimi produktami w Londynie. Kupuje tu nie tylko brytyjska Polonia, ale i rodowici londyńczycy.", + "37926": "Bielan powołuje się na badania sprzed wyborów, które wykazywały, że społeczeństwo miałoby nie przyjąć scenariusza, według którego jeden z braci Kaczyńskich byłby prezydentem, a drugi premierem.", + "37927": "Inne badania przyprawiają problemów premierowi. - Dobre sondaże są dla premiera niemałym kłopotem. Ile to już razy musiał tłumaczyć prezesowi, że nie planuje żadnej politycznej wolty - mówi jeden z najbliższych współpracowników premiera.", + "37928": "Odechciewa się telewizor włączać, kiedy prezenter znowu ma nas zasmucić pochmurnym niebem. Każdy z niecierpliwością czeka już na wiosnę, na czyste, słoneczne niebo i ciepłe, dłuższe dni.", + "37929": "Do tej pory Jarosław Kret, prezenter z TVP, był nieugięty. Ani mu się śniło opowiadać o słonecznej wiośnie. Zarzucał nas wiadomościami o długiej zimie. Wiosna nie chciała przyjść właśnie przez niego. W końcu przyznał się do winy.", + "37930": "Na dachu paliła się 81-letnia kobieta. Pierwszy na ratunek pobiegł Kamil, 16-letni wnuk pani Janiny. Próbował ugasić ogień rękami. Andrzej Michaluk wybiegł na dach z kocem. Ale dopiero policjanci, którzy pobiegli po gaśnice samochodowe, ugasili ogień. Kamil, ratując życie babci, dotkliwie poparzył sobie prawą dłoń. Janina Michaluk leży w szpitalu w Gryficach. Ma poparzone prawie 80 procent ciała. Poparzeniu uległy także drogi oddechowe.", + "37931": "Rodzina, znajomi, przyjaciele Józefa Z. (42 l.) z Bełchatowa wciąż zadają sobie tylko jedno pytanie: dlaczego ten spokojny, zrównoważony mężczyzna wziął butelkę z łatwopalnym płynem, oblał się nim i podpalił?", + "37932": "Józef Z. miał domek przy ul. Lipowej w Bełchatowie i mieszkanie w blokach. W pierwszym przebywał sporadycznie. Mieszkał w drugim razem z przyjaciółką Anną K.", + "37933": "W Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Łowiczu praca wre.", + "37934": "- Produkujemy coraz więcej serów, bo eksportujemy je do Włoch. Południowcom się opłaca, a polskie firmy zarabiają - mówi Alojzy Pilich, kierownik handlowy spółdzielni.", + "37935": "Włosi szczególnie upodobali sobie polski ser Cagliata. Robią na jego bazie włoską mozzarellę.", + "37936": "Proboszcz Fąfara uważa, że postąpił słusznie. - W okresie Wielkiego Postu nie wolno umieszczać w kościele żadnych dekoracji - wyjaśnia. - Poza tym Jan Paweł II nie został jeszcze ogłoszony świętym. Dodaje, że nie rzucił obrazem o podłogę.", + "37937": "Parafianie wysłali skargę do biskupa koszalińskiego Kazimierza Nycza.", + "37938": "- Nasz ambasador zażądałĘnie tylko wycofania obraźliwych spotów, ale i specjalnego posiedzenia zarządu firmy - opowiada Justyna Lewańska z polskiego MSZ. Zapewnia, że naszemu przedstawicielstwu obiecano, że sytuacja więcej się nie powtórzy. Sprawa została jednak skierowana do niemieckiego Urzędu Prasy i Informacji przy urzędzie kanclerza Niemiec. - Prócz tego specjalny list, niezwykle ostry w swojej wymowie, otrzymał od nas również szef Media Markt - mówi Lewańska.", + "37939": "W pewnym momencie Józef Z. stwierdził, że pójdzie się zdrzemnąć.", + "37940": "Poszedł na swoje podwórko. Wszedł do starej komórki. W ręku trzymał pojemnik z jakąś cieczą. Odkręcił korek, oblał się i podpalił. Pobiegł kilkanaście metrów wzdłuż ulicy i upadł na pobliskiej łące.", + "37941": "- Poseł Janusz Wójcik sam zrzeknie się immunitetu. To oczywiste - zapewniał wczoraj wiceszef Samoobrony, Krzysztof Filipek.", + "37942": "Deklaracja partyjnego zwierzchnika Wójcika ma związek z działaniami Ministerstwa Sprawiedliwości, które przed 2 dniami skierowało do Sejmu wniosek o uchylenie b. trenerowi reprezentacji immunitetu.", + "37943": "Niemiecki jezuita, prof. Heinrich Pfeiffer, ostatni badał Święte Oblicze, jak nazywają relikwię, w maju tego roku. Nie ma wątpliwości: chustę podała Chrystusowi idącemu z krzyżem na Golgotę pewna kobieta. Miał nią sobie obetrzeć twarz. Odciśnięte rysy twarzy są łudząco podobne do oblicza odbitego na słynnym Całunie Turyńskim, jednej z najsłynniejszych relikwii chrześcijan. Chusta św. Weroniki stanie się też tak sławna po wizycie w klasztorze Benedykta XVI.", + "37944": "- Bardzo trudne jest przejście z naszych pontonów na opanowywany statek. Wszystko się kołysze, obie jednostki płyną. A my błyskawicznie mamy między nimi przechodzić w kamizelkach kuloodpornych, z kilogramami sprzętu na sobie, piłami mechanicznymi, pistoletami maszynowymi, plecakami medycznymi - tłumaczy komandos.", + "37945": "Kłamstwa, ucieczki z domu, a nawet próby samobójcze. Uczniowie, którzy boją się pokazać rodzicom świadectwa, zdolni są do wszystkiego! Lepiej nie bić piany, tylko pomóc dzieciom. Tylko tak można uniknąć tragedii - radzą psychologowie.", + "37946": "Koniec roku szkolnego nie dla każdego ucznia wiąże się z beztroską. Są tacy, których myśl o powrocie do domu po rozdaniu świadectw przeraża. Bo rodzice będą wymyślać kary za złe stopnie.", + "37947": "- Więc policjanci w mundurach mogą pić wódkę?", + "37948": "- W Mielcu wszyscy byli po służbie, większość po cywilnemu. W Niemczech, USA czy Wielkiej Brytanii widziałem, jak umundurowani policjanci na różnych okolicznościowych imprezach też sięgają po kufel piwa. Trzeba jednak uważać na bonusy i ludzi, którzy je sporządzają. Mundur też lepiej zdjąć na takiej imprezie.", + "37949": "W 1980 roku dopisał do Testamentu znamienne słowa: \"Również w ciągu tych rekolekcji rozważałem prawdę o Chrystusowym kapłaństwie w perspektywie owego Przejścia, jakim dla każdego z nas jest chwila jego śmierci. Rozstania się z tym światem - aby narodzić się dla świata przyszłego, którego znakiem wymownym (decydującym) jest dla nas Zmartwychwstanie Chrystusa\".", + "37950": "\"Orbitera\" obsługuje tylko dwóch ludzi. Przygotowanie do pracy trwa zaledwie 10 min.", + "37951": "- Dzięki kształtom i bardzo cichemu silnikowi samolocik jest bardzo trudny do wykrycia - mówi oficer.", + "37952": "GROM-owcy dają \"Pticy\" ostry wycisk. - Zaliczyliśmy nawet test wypadkowy. Maszyna spadła z wysokości 300 metrów. I działa nadal! - kończy GROM-owiec.", + "37953": "- Niech pan zrobi, żeby moja Kasieńka stanęła w drzwiach i znowu mi zaśpiewała - pani Józefie, babci 7-letniej Kasi, głos grzęźnie w gardle. - To nieprawda, że ona nie żyje - po policzkach góralki z Leśnicy (Małopolska) ciekną łzy jak groch.", + "37954": "Karol, który na oczach całego świata wiódł Dianę do ołtarza, nigdy jej nie kochał. Jego serce należało do starszej, zdecydowanie brzydszej, wiecznie skrzywionej Camilli Parker. To jej był całe życie wierny, to do niej uciekał w każdej wolnej chwili. Z nią wziął ślub niedługo po tym, gdy Diana zginęła w wypadku samochodowym.", + "37955": "Tragiczna pomyłka sądowa? Wszystko na to wskazuje: Tomasz K., który odsiaduje karę 15 lat więzienia za zabójstwo chłopca, może być niewinny. Do popełnienia odrażającej zbrodni przyznał się kto inny.", + "37956": "Sąd Najwyższy uchylił wczoraj wyrok skazujący Tomasza K. (28 l.). Czeka go powtórny proces. Do więzienia w Starogardzie Gdańskim, gdzie przebywa, wysłano już nakaz jego zwolnienia.", + "37957": "Kozioł ofiarny?", + "37958": "- Jak długo jeszcze mamy tego żądać, czy mamy czekać, aż stanie się tragedia? - pyta Andrzej Gosek.", + "37959": "- Dwa razy interweniowałem w sprawie tego psa, karałem jego właścicielkę mandatem, gdy doszło do psiej bójki. Przyznaję, że ten pies może być niebezpieczny - mówi dzielnicowy Andrzej Trafisz. - Jeśli mieszkańcy bloku jeszcze raz się do mnie zgłoszą, podejmę bardziej radykalne działania - zapewnia.", + "37960": "Pani M. odmówiła nam rozmowy.", + "37961": "Z Romanem Giertychem rozmawiamy na stojąco. - Ciągle siedzę. Chętnie postoję - rzuca ponad 2-metrowy polityk. Podczas godzinnej rozmowy jest rozluźniony, nie odbiera komórki, dzięki której umówiliśmy się na wywiad (rzadkość u polityków tej rangi).", + "37962": "- W tym gabinecie rozmawiałem już z kilkoma pana poprzednikami. Nigdy bym nie pomyślał, że spotkam tu kiedyś pana.", + "37963": "- No widzi pan...", + "37964": "Odkąd miejsce Piotra O. w przyszpitalnej kostnicy zajął Zbychu spod Żnina, stary kostnicowy z ciałami zmarłych miał do czynienia tylko w weekendy. - Chyba mu tych nieboszczyków brakowało - żartują ludzie.", + "37965": "Trutka na szczury w hamburgerze i cios młotkiem w głowę, to sposoby Piotra O. (43 l.), pracownika przyszpitalnego prosektorium w Wągrowcu (Wielkopolskie), na rozwiązanie niepowodzeń w pracy.", + "37966": "Wydawałoby się, że widzieliśmy już wszystko, co robi premier Kazimierz Marcinkiewicz. Obserwowaliśmy, jak wprowadza się do swojej rezydencji, kupuje choinkę przed świętami Bożego Narodzenia, jak tuli nowo narodzonego wnuka, szusuje na nartach, tańczy na studniówce, gra w piłkę nożną.", + "37967": "Udowodnił nam, że zna język angielski - wykrzykując w Brukseli spontanicznie: yes! yes! yes! Czego jeszcze nie robił nasz premier, który bije rekordy popularności? Nie jeździł na motocyklu.", + "37968": "Odpowiedzialny za werbowanie Polaków do \"obozów pracy\" we Włoszech został zatrzymany. Wpadł na warszawskim Bemowie.", + "37969": "Jacek T. (28 l.) był zaskoczony, gdy do jego mieszkania w bloku na Bemowie wtargnęli policjanci z wydziału kryminalnego Komendy Stołecznej Policji. Poddał się bez walki. Na stole miał rozłożone gazety z artykułami o nieludzkich warunkach, w jakich pracowali Polacy.", + "37970": "Ofiarą neofaszystów może być każdy, bo na zdjęciach są też ludzie, którzy jedynie znaleźli się w pobliżu różnych manifestacji.", + "37971": "\"Będziemy zamieszczać zdjęcia kolejnych osób\" - zapewniają twórcy strony. Na witrynie umieścili też nazwiska ponad 500 znanych ludzi, którzy podpisali się pod protestem przeciwko zakazowi Marszu Równości.", + "37972": "- Sprawą zajmują się specjalne służby badające przestępstwa w Internecie - mówią policjanci.", + "37973": "Zębiska o 2 cm mijają tętnicę. Tylko dzięki temu Kamila się nie wykrwawiła. Ranna, wciąż walczy z psem.", + "37974": "- Kopnęłam rower, który uderzył psa, wtedy na chwilę odskoczył - przypomina sobie Kamila. Drobna dziewczyna waży zaledwie 39 kg. Kaukaz dobrze ponad 80 kg. Mimo to, gdy pies aatakuje powtórnie, chwyta go za sierść na szyi i, leżąc na plecach, stara się odciągnąć jego paszczę od swojej szyi. Jednocześnie wzywa pomocy.", + "37975": "Nie awanturował się, a mimo to z własnego łóżka żona kazała go wywlec i zabrać do izby wytrzeźwień. Przesadziła.", + "37976": "Romansuje z sekretarką?", + "37977": "Dlatego w lutym wyprowadził się z domu. Teraz wynajmuje mieszkanie w Rzeszowie. Do romansu z sekretarką nie przyznaje się, choć jego żona przechwyciła miłosne SMS-y, które słał do Wioletty K., a ona do niego.", + "37978": "Sławomir M. - także zatrzymany przez policję - w 1995 r. trafił na równorzędne stanowisko w tym samym departamencie. Trzy lata później - kiedy Leszek Balcerowicz po raz drugi został ministrem finasów - obaj panowie awansowali: Andrzej Ż. na dyrektora departamentu systemu podatkowego, a Sławomir M. - na dyrektora departamentu podatków bezpośrednich.", + "37979": "Kombinatorzy i oszuści związani z PZPN wreszcie się doigrali!", + "37980": "Dwa tygodnie po finale mistrzostw świata w piłce nożnej do siedziby związku i współpracującej z nim firmy weszli funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Dokładnie prześwietlą zasady dystrybucji biletów na mundial.", + "37981": "Prokurator przygląda się również opisywanej przez nas sprawie kart kibica, za które kibice zapłacili, a które nigdy nie powstały.", + "37982": "Jan J. (75 l.), emerytowany leśnik z Kraśnika (woj. lubelskie), nie poznał rano swej wymuskanej skody felicii: karoseria auta była dosłownie poszatkowana... kłami i pazurami. W paru miejscach blacha przegryziona była na wylot! Strach pomyśleć, co mogłoby się stać, gdyby na drodze tej bestii stanął człowiek.", + "37983": "Najpierw z koleżanką wypili flaszkę, potem zamroczoną alkoholem rozebrali do naga, nakręcili film i porobili zdjęcia. Fotki rozesłali do znajomych. Tak zabawili się trzej tarnobrzescy gimnazjaliści. Wszyscy są już pod dozorem kuratora.", + "37984": "- Widać tę dziewczynę w najróżniejszych pozach, po prostu czysta ginekologia - opowiada osoba, która widziała zdjęcia. - Chłopcy stoją obok niej, są ubrani. Nie widać ich twarzy.", + "37985": "Są w pubie \"Impuls\" na olsztyńskiej starówce. Potem wychodzą, ale rozdzielają się - dwie koleżanki idą w dół - na most św. Jana, gdzie bliżej im do przystanku autobusowego. Tatiana z przyjaciółką ze stancji idą w górę: w stronę Teatru im. Jaracza.", + "37986": "- Ale prokuratura umorzyła dochodzenie, bo \"społeczna szkodliwość tego czynu jest znikoma\" - cytuje pani Konstanty.", + "37987": "Kiedy dowiedziała się, że Chrzanowski oskarżył jej syna o brutalną napaść, przeżyła szok. Nigdy nie miała kłopotów z Dominikiem.", + "37988": "- Tylko judo, komputer i spacery z psem - wylicza. - Z syna zrobili bandziora.", + "37989": "W środy jestem przy Blaszaku w Aleksandrowie Kujawskim, a we wtorki i w soboty przy Zdrojowej w Ciechocinku stoję.", + "37990": "Ostrzę noże, nożyczki, sitka od maszynek do mięsa - reklamuje swe usługi Jan Mikołajczak (58 l.) ze wsi Przybranowo (Kujawsko-Pomorskie). Z wykształcenia jest ślusarzem hydraulikiem. Trochę tułał się po świecie, kilka lat przepracował w Gdańsku, ale gdy wrócił w swe rodzinne strony, dopadło go bezrobocie.", + "37991": "W najbliższych dniach Warszawy nie zasypią śmieci. Mieszkańcy gminy Góra Kalwaria, którzy od poniedziałku rano blokowali drogę dojazdową do wysypiska w Łubnej, przerwali wczoraj protest. Maciej Gielecki, wojewoda warszawski, obiecał im, że Łubna II nie zostanie wybudowana.", + "37992": "Warszawscy radni twierdzą, że nie miał prawa tego zrobić. Jeśli jednak obietnica ta się potwierdzi, śmieci zasypią nas dopiero w przyszłym roku. Za to na dobre.", + "37993": "- Ale to nie wszystko - mówi nam dr Janik, z pochodzenia Polak. - Bo najciekawsze jest to, że imiona nadają sobie od urodzenia i używają ich aż do śmierci - cieszy się z odkrycia 40--letni naukowiec. O delfinach może mówić godzinami. Zajmuje się nimi przeszło 20 lat i w tym temacie uchodzi za największy autorytet na świecie.", + "37994": "Łódź. Dwóch mężczyzn, najprawdopodobniej bezdomnych, zginęło w pożarze pustostanu w jednej z łódzkich kamienic. Mężczyźni urządzili sobie tam imprezę alkoholową.", + "37995": "Ogień zauważyli mieszkańcy kamienicy w nocy z poniedziałku na wtorek. Palił się pustostan. Gdy strażacy ugasili już płomienie, znaleźli zwęglone zwłoki mężczyzny. W środku był też ciężko poparzony inny mężczyzna. Mimo wysiłków lekarzy zmarł. Na czas akcji z kamienicy ewakuowano 10 osób, które nad ranem wróciły do swoich mieszkań.", + "37996": "Według policji pierwszym \"kartkarzem\" w Świeciu był Krzysztof W. To u niego pracował Marcin P. Krzysztof W. wycofał się już z tego interesu. Teraz mieszka pod Świeciem. Mimo kilkakrotnych wizyt nie zastaliśmy go w domu. - Panie, on bez przerwy gdzieś jeździ. Czym się zajmuje? Samochody i takie tam różne. Niedawno sprzedawał długopisy. Sam kupiłem dwa, bo to miało iść na pomoc dzieciom - mówi jeden z sąsiadów.", + "37997": "Mecenas Irena Mikulska, adwokat Dominika:", + "37998": "- Wyrok uważam za nietrafny. Trzeba rozważyć, czy nie była to obrona konieczna, ewentualnie przekroczenie jej granic? Czy Dominik, broniąc się, mógł przewidzieć aż tak dramatyczne skutki?! To było przypadkowe uderzenie. Miał prawo nie panować nad emocjami. To pokrzywdzony (J. Chrzanowski - red.) użył podstępu, naruszył mir domowy. Czekam na uzasadnienie wyroku. A potem będę składać apelację.", + "37999": "- Myśleliśmy, że się nie uda. Ale po apelu w waszej gazecie uwierzyliśmy w ludzi. Odezwało się tyle osób o wielkich sercach! Wszystkim dziękujemy - mówi Maria Szcześniak.", + "38000": "Ania lada dzień wróci do domu w małej wiosce Tolko koło Bartoszyc (woj. warmińsko-mazurskie).", + "38001": "- Już się nie mogę doczekać, kiedy uściskam moją młodszą siostrzyczkę Sylwię - wyznaje.", + "38002": "Trwa nieustanne bombardowanie Libanu i jednocześnie atak izraelskich sił lądowych, głównie na południu kraju.", + "38003": "To tam właśnie znajdują się główne bazy Hezbollachu. Zdaniem izraelskich generałów operacja armii tego kraju może potrwać nawet tygodnie. Z każdym dniem przybywa ofiar tej wojny. A giną głównie cywile. Trwająca już od tygodnia operacja pochłonęła co najmniej 235 osób, w tym kilkunastu mieszkańców Izraela, którzy zginęli od rakietowego ostrzału Hezbollachu.", + "38004": "W połowie maja w Ministerstwa Zdrowia przygotowano nowelizację ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Urzędnicy zaproponowali, aby na butelkach alkoholu o objętości powyżej 150 ml pojawiły się informacje o szkodliwości picia.", + "38005": "W ministerstwie do 1 czerwca czekają na uwagi o nowelizacji. Gdy projekt zostanie uchwalony, minister zdrowia określi, jak powinny wyglądać ostrzeżenia.", + "38006": "Naukowiec żabami zajmuje się od ponad 40 lat, ale nie krył zdumienia, że biały odmieniec wyszedł z jego hodowli. Żabą albinoską zachwycają się i pragną ją badać naukowcy z całego świata. Żabcia nie tylko kolor ma niecodzienny. Albinoska kumka jak najęta, co dotąd czyniły jedynie samce.", + "38007": "Co z tego... Maria Kadłubek odebrała wydany zaocznie wyrok sądu grodzkiego. Została skazana za zakłócenie ciszy nocnej na 200 złotych. - Nie byłam na żadnej rozprawie, o tym, że zostałam skazana, dowiedziałam się dopiero z korespondencji - mówi pani Maria.", + "38008": "Aleksandrę S. dobrze pamiętają mieszkańcy kamienicy przy ulicy Szkolnej, gdzie wcześniej mieszkała.", + "38009": "Jeszcze parę miesięcy temu nie był pewny, czy wstanie z łóżka. Był sparaliżowany, stracił mowę i pamięć. Andrzej Zaorski (64 l.) w grudniu 2004 roku przeszedł udar mózgu. Ten świetny satyryk i aktor zniknął z życia publicznego. Teraz, jak sam mówi, \"pomału wraca\". Dzięki lekarzom, wsparciu rodziny i samozaparciu pokonał chorobę. Ma jeszcze problemy z mową, ale już gra role w telewizji i w teatrze.", + "38010": "- Z budżetu Ministerstwa Rolnictwa przekażemy rolnikom 100 mln zł - zapewnia Lepper.", + "38011": "- To za mało - twierdzi Wojciech Olejniczak (32 l.), minister rolnictwa w rządzie SLD.", + "38012": "- Będę się starał o więcej - ripostuje Lepper, ale o konkretach nie mówi.", + "38013": "Godzina 10.20. Ruchliwą ulicą Kasprzaka w centrum Łodzi jedzie autobus linii 65. W środku kilkudziesięciu pasażerów, w tym grupa dzieci ze Szkoły Podstawowej nr 35.", + "38014": "- Jechaliśmy na wycieczkę do teatru - mówi Adrian.", + "38015": "Autobus wjeżdża na skrzyżowanie ulic Kasprzaka i Drewnowskiej. To samo robi jadąca od strony ul. Drewnowskiej cysterna.", + "38016": "Dania. Który naród w Europie najbardziej kocha telefony komórkowe? Okazuje się, że Duńczycy. Według najnowszych badań, w tym kraju jest więcej abonentów telefonów komórkowych niż mieszkańców. Obecnie na stu Duńczyków przypada ponad 110 telefonów komórkowych. To trzeci wynik na świecie, po Stanach Zjednoczonych i Singapurze.", + "38017": "- Współpracują z nią policjanci z naszych komend, Centralne Biuro Śledcze i prokuratorzy - mówi Kaczmarek. - Ostatnio ta specgrupa odzyskała setkę aut skradzionych we Włoszech.", + "38018": "Ale pocieszające jest i to, że kradzieży jest mniej w całym kraju. W pierwszym półroczu tego roku złodzieje skradli o jedną trzecią aut mniej niż rok wcześniej.", + "38019": "Janina Michaluk (81 l.) podpaliła się na oczach komornika, który chciał ją eksmitować z mieszkania. Starsza kobieta nie mogła zrozumieć, czemu ma się wyprowadzać, skoro nigdy nie zalegała z czynszem. Sprawę bada prokuratura.", + "38020": "Do mieszkania przy ul. Deotymy w Słupsku zapukał komornik w asyście dwóch policjantów. - Zaryglowałem drzwi i powiedziałem, że nie wpuszczę - opowiada Andrzej Michaluk (54 l.), syn pani Janiny.", + "38021": "Śniegu coraz mniej!", + "38022": "Śnieg nie zniknął jeszcze na dobre z warszawskiego parku Skaryszewskiego, ale jest go coraz mniej. Codziennie mierzymy grubość białej pokrywy. Jeszcze w piątek było w tym miejscu 12 centymetrów, wczoraj już 11. Jak tak dalej pójdzie, to już za kilka dni śnieg powinien zniknąć na dobre.", + "38023": "Dziś od 19.27 ta pani działa nielegalnie!", + "38024": "To skandal! Mieszkańcy Głuchowa pod Warszawą (pow. grójecki) nie mają wody. Powstały przed siedmioma laty wodociąg nie zdaje egzaminu. - Od kilku lat, latem, woda jest tylko w nocy, ale w tym roku brakuje jej nawet wtedy - oburza się Mirosław Pleskot (26 l.). Władze gminy odsyłają mieszkańców do zarządców wodociągu i odwrotnie.", + "38025": "O matce przełożonej Karolinie, s. Barbarze i s. Łucji - oskarżonych o bicie i głodzenie innych zakonnic z klasztoru Sióstr Bernardynek w Brzezinach k. Łodzi, pisaliśmy już dwukrotnie. Dziś o s. Rafaeli, która uciekła z klasztornego piekła.", + "38026": "- Gdyby tego nie zrobiła, dziś leżałaby w ziemi tak jak siostry: Serafina, Cherubina i Bogumiła. Karolina ze swoją bandą by ją wykończyła - o Rafaeli mówią nasi informatorzy.", + "38027": "Trasa nr 7 (Warszawa - Gdańsk), droga między miejscowością Kosiny Stare a Żurominem. To właśnie tu doszło do tragedii. Stanisław Owczarek jechał samochodem Saab. Ok. 14.50 wypadł z trasy.", + "38028": "- Niestety, na odcinku, gdzie jest prowadzony remont drogi, wpadł w poślizg - mówi Magdalena Siczek-Zalewska z zespołu prasowego mazowieckiej policji.", + "38029": "Na miejsce od razu przyjechała karetka. Lekarze reanimowali ciężko rannego. Mimo pomocy lekarskiej, zmarł na miejscu.", + "38030": "Kilka godzin później wiceprezes PiS Adam Lipiński prostował: - Zdrowy rozsądek nakazuje, by rozmowy zakończyły się bardzo szybko. Tą granicą zdrowego rozsądku jest środa.", + "38031": "Stary PiS naciska?", + "38032": "W łonie PiS ponownie daje o sobie znać podział na \"starych\" z Porozumienia Centrum i \"tych z ZChN\".", + "38033": "- Hmm... Wiem co to jest drewno, wiem, gdzie leży Afryka i co to jest ratyfikacja umowy, ale co my mamy z tym wspólnego? Nie mam pojęcia - przyznał Radosław Parda (28 l.) z LPR. Takich posłów jak on było wczoraj więcej.", + "38034": "Zatrzymanym przedstawiano zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i wprowadzenia na rynek narkotyków. Gang \"Żaby\" zajmował się przemytem heroiny. Przestępcy wozili narkotyki pociągami relacji Budapeszt - Warszawa. Jeden z kurierów, który miał wypadek motocyklowy, miał na nodze specjalne metalowe rusztowanie, w którym przemycał kilka kilogramów heroiny.", + "38035": "Gang \"Żaby\" rozbito w ub.r. Zatrzymano wtedy 63 osoby. Zatrzymani wczoraj przestępcy od roku działali na własną rękę.", + "38036": "19.09 2003 r.", + "38037": "Poseł detektyw pracował dla aresztowanego barona paliwowego ze Śląska, Henryka M. (51 l.). Ujawniliśmy, że od 2003 r. poseł jeździł BMW 735ie, należącym do przestępcy.", + "38038": "17.11 2004 r.", + "38039": "Odkrywamy, że Rutkowski pracował dla Ivo Valenty, czeskiego aferzysty nr 1, podejrzewanego... o handel narkotykami na międzynarodową skalę. Bandzior wynajmował posła do niszczenia konkurencji.", + "38040": "Syna Włodzimierza Olewnika porwano jesienią 2001 r. Za jego uwolnienie bandyci zażądali 300 tys. euro. Z rodziną bawili się w ciuciubabkę. Okup podjęli dopiero dwa lata po porwaniu. Bandytów nie złapano. Ojciec ofiary uważa, że w sprawę zamieszani są policjanci i dlatego śledztwo prowadzone było tak niemrawo.", + "38041": "Przedsiębiorca nie ma sobie nic do zarzucenia. Przed przyjęciem do pracy sprawdza kierowców, wyrywkowo bada ich też alkomatem.", + "38042": "Maciej R. został już dyscyplinarnie zwolniony. To jednak dopiero początek jego kłopotów. Za prowadzenie pojazdu po pijanemu grozi mu do 2 lat więzienia.", + "38043": "Jak by tego było jeszcze mało, możemy uczestniczyć w aukcji dla dorosłych, czyli licytacji... kobiety. Kto da więcej, ten ma szansę spędzić godzinę z prezentującą się na zdjęciu dziewczyną. Cukiereczka z Warszawy wylicytowano za 292 zł.", + "38044": "Wszystko wskazuje na to, że strona powstała, kiedy o Zycie Gilowskiej zrobiło się głośno w związku z lustracją. Co może zrobić była wicepremier?", + "38045": "Adam Czernecki żyje tylko dzięki szybkiej pomocy wodnych policjantów. W szpitalu walczy o życie. Dla Agatki nie było ratunku.", + "38046": "- To był aniołek - Ewie Czerneckiej, mamie dziewczynki, łzy ciekną po policzkach. Nie może z nami rozmawiać. Przez cały czas bierze tabletki uspokajające.", + "38047": "Dodaje, że na Helu znajduje się rezydencja prezydenta RP. Poza tym Hel straciłby turystów. Według burmistrza nikt nie przyjeżdża do nadmorskiego miasta, w którym jest więzienie. Zwiększyłoby to przestępczość w tym rejonie.", + "38048": "- Na Helu nie ma komisariatu policji - wyjaśnia Wądołowski. - Najbliższy jest w Juracie. Bezpieczeństwo turystów byłoby więc poważnie zagrożone.", + "38049": "Po wizycie na pogotowiu w Skoczowie i szpitalu w Jastrzębiu pan Leszek trafił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu. Tu spotkał Franciszka Wojtaszczyka (55 l.) z Sosnowca. Okazało się, że mężczyznę również zaatakowała żmija, gdy zbierał poziomki dla żony.", + "38050": "Generalnie znacznie lepiej wypadły kąpieliska w województwie zachodniopomorskim.", + "38051": "- Mamy tu mikroklimat, zwykle jest cieplej niż w innych miejscach nad Bałtykiem. Dzięki temu i woda jest cieplejsza - mówi Grzegorz Jóźwiak, zastępca burmistrza Dziwnowa. - Poza tym plaża jest bardzo szeroka, wygodna, są ratownicy i sprzęt ratowniczy. Wszystko na wysokim poziomie - dodaje. - Mamy się czym pochwalić - uśmiecha się burmistrz.", + "38052": "- Ja się w ogóle już nie boję. Tylko tak trochę dziwnie mam na buzi - mówi nam z uśmiechem Martynka Żukowska (9 l.). Dzielna dziewczynka przeszła pionierską w Polsce operację twarzoczaszki.", + "38053": "Dziewczynka opuściła już intensywną terapię i razem z rodzicami przeniosła się na zwykły oddział. Chirurdzy z dziecięcego szpitala w Prokocimiu razem z prof. Scottem Barlettem z Filadelfii, który operował dziecko, nie mogą się nadziwić efektom operacji.", + "38054": "W marcu tego roku chłopak przeszedł operację w Międzynarodowym Centrum Słuchu i Mowy w podwarszawskich Kajetanach. \"Super Express\" towarzyszył Markowi.", + "38055": "Prof. Henryk Skarżyński (52 l.) wszczepił pacjentowi nowoczesny implant ślimakowy i elektrody. Dopiero po miesiącu mógł założyć specjalny procesor i uczyć się nowych dźwięków.", + "38056": "Marek nosi procesor codziennie, ale na razie urządzenie nie może być całkowicie włączone. Marek mógłby doznać szoku.", + "38057": "Austria. W tym kraju wyraźnie czuć atmosferę wielkanocnych świąt.", + "38058": "W sklepach pojawiają się dekoracje. A na ulicach pisanki. Ta jest największa na świecie. Ma 10 m wysokości. Zaprojektował ją Franz Loibner. A wykonało 100 studentów ze wszystkich krajów członkowskich Unii, w tym Polski.", + "38059": "(22 l.) z Bytomia:", + "38060": "- Odbiję to sobie na wakacjach. Mój chłopak obiecał mi, że weźmie mnie po mundialu na wakacje. Wtedy sobie odbiję te mistrzostwa świata.", + "38061": "Marta Leszczyńska (24 l.) z Warszawy:", + "38062": "- Dostanę perfumy. Zażądam rekompensaty w postaci weekendu w SPA, miesiąca zmywania i flakonika perfum.", + "38063": "Warszawa to łakomy kąsek. Prezydent ma pod sobą 6 tys. urzędników, ośmiomiliardowy budżet i 80 tys. osób zatrudnionych w instytucjach zależnych od ratusza.", + "38064": "Gilowska ma wiele atutów. Ma też wadę - nie jest związana z Warszawą. Swoje problemy ma też Hanna Gronkiewicz-Waltz. Kilka miesięcy temu PO przeprowadziła w stolicy sondaż na temat poparcia swojej kandydatki. Wyniki nie dają byłej prezes NBP szans na zwycięstwo.", + "38065": "Sprzeciwu ani krytyki ksiądz nie znosi.", + "38066": "- To moja sprawa co robię. Mój kościół - uważa.", + "38067": "Tydzień temu na zebraniu mieszkańcy Jarosławska postanowili pozbyć się księdza. Pod petycją do arcybiskupa, domagającą się odwołania ks. Masnego, podpisało się ponad 200 osób.", + "38068": "Próbowaliśmy porozmawiać z księdzem, ale nie odbiera telefonów.", + "38069": "- Musi odejść. Nie popuścimy - mówi sołtys w imieniu mieszkańców.", + "38070": "Olsztyn. Trzy osoby podejrzane o korupcję, w tym profesora, który przewodniczył komisji egzaminującej weterynarzy, zatrzymali warmińsko-mazurscy policjanci.", + "38071": "Podejrzanym grozi do 10 lat pozbawienia wolności. Według śledczych, do wręczenia łapówki w postaci drogich prezentów miało dojść w Olsztynie, gdzie 40 lekarzy weterynarii z całej Polski zdawało egzaminy na specjalizację. W ten sposób mieli oni zakończyć dwuletnie studia podnoszące kwalifikacje zawodowe.", + "38072": "Czy sędziowie w programie są stronniczy? Komu zawyżają oceny? Kto naprawdę powinien zwyciężyć? Na takie pytanie może odpowiedzieć tylko profesjonalista.", + "38073": "Dawno nie było w polskiej telewizji programu, który budziłby tak wielkie emocje. Część widzów wścieka się, że jury faworyzuje kiepskich tancerzy, a nie docenia dobrych. Opinie niezależnego eksperta potwierdzają, że \"Taniec z gwiazdami\" to niezły układ.", + "38074": "Dym, krzyki przerażonych ludzi, uwięzionych w tunelu. Było groźnie, strasznie, na szczęście obyło się bez śmiertelnych ofiar.", + "38075": "Chicago, godziny popołudniowego wtorkowego szczytu. Nagle w pociągu metra, który łączy to ogromne miasto z międzynarodowym portem lotniczym O'Hare, pali się jeden z wagoników. W tym czasie w kolejce było około tysiąca osób.", + "38076": "- Widziałam już różne rzeczy w życiu, ale czegoś podobnego jeszcze nigdy - kręci z niedowierzaniem głową Stefania Pielka (73 l.), sąsiadka Dariusza M. - Myślałam, że Oskar zgniótł tego mężczyznę, ale nie. Facet wstał, otrzepał się i poszedł.", + "38077": "Dariusz M. trafił do izby wytrzeźwień. Odpowie za znęcanie się nad psem. Ale także, wspólnie z żoną, która trzeźwieje w szpitalu, za niedopilnowanie dziecka.", + "38078": "Nic, tylko w piątek wieczorem spakować wiklinowy koszyk, brać koc i jechać na piknik. Majowe weekendy zapowiadają się naprawdę ładnie!", + "38079": "- Lepiej nie zapomnieć jednak o parasolce, bo po ciepłych przedpołudniach mogą zaskoczyć nas deszcze i burze - mówi Lech Kruszona z biura prognoz Aura.", + "38080": "Na szczęście temperatura będzie wysoka. Nie zabraknie też słońca. Dzięki temu amatorzy kąpieli słonecznych będą mogli się poopalać. A słońce, wiadomo, najlepiej łapie w ruchu.", + "38081": "Wicepremier Andrzej Lepper (52 l.) nie pierwszy raz narzeka na brak konsultacji między ministrami i wicepremierami w rządzie. Jak twierdzi, nie zgadza się ze stanowiskami niektórych członków rządu wypowiadanymi w imieniu całego gabinetu premiera Kazimierza Marcinkiewicza.", + "38082": "Liderowi Samoobrony przede wszystkim nie podobają się negocjacje z górnikami zakończone fiaskiem, a prowadzone przez wiceministra gospodarki Pawła Poncyliusza.", + "38083": "Lepper skrytykował też postawę wicepremiera Ludwika Dorna w sprawie zwolnień lekarzy w łódzkim szpitalu MSWiA.", + "38084": "Inni też obiecywali. I co?", + "38085": "Expose kolejnych premierów pełne są obietnic i ambitnych założeń. Zwykle jednak niewiele z nich wynika.", + "38086": "Jerzy Buzek w swoim wystąpieniu 10 listopada 1997 roku też obiecywał mieszkania, przezornie nie wymieniał jednak ich liczby: - Rozpoczniemy realizację Narodowego Programu Budownictwa Mieszkaniowego. Oznacza to zwiększenie inwestycji i uproszczenie prawa budowlanego - zapowiadał ówczesny premier.", + "38087": "Nie słuchajcie wójta i się nie bójta!", + "38088": "Radar należy do najnowocześniejszych na świecie. Nie spowoduje żadnego niebezpieczeństwa dla otoczenia.", + "38089": "Przedstawiciele wojska zobowiązali się do przedstawienia dodatkowej ekspertyzy o wpływie radaru na środowisko. Zadeklarowali, że w stacji znajdą zatrudnienie mieszkańcy Szypliszek. MON wystąpi do NATO z prośbą o budowę drogi asfaltowej we wsi, gdyż tego domagali się mieszkańcy.", + "38090": "Emeryt złożył pozew w Sądzie Okręgowym Warszawa we wrześniu ub. roku, ale został on odrzucony ze względów formalnych. Odwołał się. Sąd Apelacyjny zwrocił sprawę do okręgowego.Wyrok znów był niekorzystny, ale emeryt się nie poddaje.", + "38091": "- Mówią mi, że nie ma przepisu, który pozwalałby na wypłacanie emerytury jednorazowo. Pytam, czy jest przepis, który tego zabrania?!", + "38092": "Stefan Niesiołowski ostrzega, że ciepłe słoneczne barwy żółtego, pomarańczowego i czerwonego bardzo przyciągają osy, pszczoły, trzmiele, szerszenie, meszki czy bąki.", + "38093": "- Zupełnie obojętne są dla owadów kolory: zielony, niebieski czy czarny - mówi.", + "38094": "Kupując letnią sukienkę, ręcznik plażowy czy torbę warto o tym pamiętać. Dodatkowym zabezpieczeniem będzie unikanie kwiatowych deseni.", + "38095": "Po naszej publikacji o tym, że kolej miga się od wypłacenia odszkodowania, natychmiast zareagował ówczesny minister transportu Jerzy Polaczek. Zaproponowane odszkodowanie pokazuje, że pan minister dotrzymał słowa. Dziękujemy w imieniu Agnieszki Kulig. Także w jej imieniu prosimy o równie uczciwe załatwienie sprawy rent, by nie musiała sądzić się miesiącami.", + "38096": "Zbyszek Nawrat do końca życia nie zapomni, jak pierwszy raz znalazł się w prosektorium. Na kamiennych stołach ciała martwych ludzi. Mieli przymierzać im te drewniane serce.", + "38097": "- Nogi się pode mną uginały, ręce trzęsły - wspomina z niechęcią. - Na szczęście kazali mi wtedy tylko filmować eksperyment. Cud, że utrzymałem w ręku kamerę.", + "38098": "Celnicy z oddziału celnego na poznańskim lotnisku Ławica w czasie rutynowej kontroli znaleźli w bagażu muszlę z gatunku Strombus gigas. Okaz ten jest chroniony przez Konwencję Waszyngtońską. Właścicielką bagażu była Polka, która wróciła do kraju z USA. Celnikom wyjaśniła, że muszlę kupiła w Acapulco za 20 dolarów. Ponieważ nie posiadała pozwolenia na jej przewóz, muszlę zatrzymano w depozycie.", + "38099": "W Najwyższej Izby Kontroli też zauważono wpadkę współpracowników głowy państwa. Do tego Lech Kaczyński siedział na tle flagi unijnej! Biało-czerwona była z tyłu. Powinno być odwrotnie.", + "38100": "- Wzorem jest premier Macinkiewicz. On występuje obok zawsze odpowiednio powieszonych flag - chwali Wawrzyk.", + "38101": "Kobietę odwiedza rodzina Kamińskich z Brańska. Codziennie dowożą jej jedzenie i wodę.", + "38102": "- O Jadzi dowiedzieliśmy się przypadkiem - opowiada Andrzej Kamiński (50 l.). --Żeby do niej dotrzeć, trzeba było wyrąbać na nowo leśną drogę. Na dłuższą metę nie będziemy w stanie jej pomagać, bo sami mamy szóstkę dzieci.", + "38103": "- Jasiek ma silną wolę i nadzieję na lepsze jutro, podziwiam go, bo cały czas jest uśmiechnięty - dodaje Gośka, pchając wózek kolegi.", + "38104": "Jasiek, Stanisław, Gosia i wielu innych bezdomnych nie ukrywają łez, opowiadając o swoim losie. Cieszą się, ze ktoś zdecydował się wyciągnąć do nich pomocną dłoń.", + "38105": "- Jak mam nie wierzyć w swoich zawodników? Czy pan wie, właśnie miałem telefon, że Barcelona zapłaci za Revivo 10 milionów dolarów.", + "38106": "- Jest pan jednym z najdłużej pracujących trenerów reprezentacji w Europie?", + "38107": "- Szósty rok prowadzę kadrę. W tym czasie wiele razy spotykałem się z Polską i mile to wspominam. Nie tylko dlatego, że wygrywaliśmy, ale dlatego, że Polska to mój kraj. Mój ojciec Mosze urodził się w Biłgoraju.", + "38108": "Ostatnio premier bardziej zaczął o siebie dbać. Już nie nosi starych butów z pourywanymi sznurówkami. Elegancko się ubiera. Częściej chodzi do fryzjera. Sejmowi plotkarze nie mogli uwierzyć, że to tylko z powodu objęcia fotela premiera.", + "38109": "Ślubu nie będzie?", + "38110": "Wielu w wyobraźni już widziało siebie na ślubie roku. Premier w eleganckim czarnym fraku, Jolanta Szczypińska w bieli z bukietem czerwonych róż. Prezydent jako świadek. Relacje na żywo w telewizji.", + "38111": "Kamila Suwińska, dyrektor artystyczny festiwalu, na którym miał zagrać zespół, bije się w piersi. Zaproszenie Gadowskiego i jego muzyków było jej inicjatywą.", + "38112": "- Mieszkam w Londynie, jestem fanką IRA. Wiem, jak bardzo ludzie stąd chcieli usłyszeć zespół. Gdy ogłosiłam, że grupa pojawi się na festiwalu, dostałam mnóstwo telefonów, e-maili od zachwyconych ludzi. Przyznam, przez sekundę nawet nie pomyślałam, że nazwa może się komukolwiek źle kojarzyć - mówi zdziwiona.", + "38113": "Jak długo jeszcze? - zastanawiają się mieszkańcy i włodarze Torunia. Gród Kopernika to w ostatnim czasie najbardziej pechowe miasto w Polsce.", + "38114": "Najpierw ptasia grypa, teraz wielka fala i powódź. Ciążące nad miastem fatum to wymierne straty finansowe, liczone dziś w setkach tysięcy złotych.", + "38115": "Hiszpania. Ponad 30 osób zginęło w wypadku metra w Walencji, a ponad 150 zostało rannych, w tym kilka bardzo poważnie.", + "38116": "Jak podały miejscowe rozgłośnie radiowe, wykoleiły się dwa wagoniki podziemnej kolejki. Straży pożarnej udało się ewakuować setki ludzi. Według wstępnych opinii policji, która również zjawiła się na miejscu, był to wypadek, a nie zamach terrorystyczny. Prawdopodobnie przyczyną tragedii było zawalenie się stropu tunelu.", + "38117": "Andrzej Lepper miał zamówić wiersze podczas swoich urodzin. Według poetki szczegóły kazał jej ustalić z Maksymiukiem.", + "38118": "Krakowska poetka Urszula Ciszek-Frankiewicz napisała 12 politycznych panegiryków na cześć Andrzeja Leppera i Samoobrony. Wszystkie na kampanię wyborczą. Do dziś nie dostała za nie pieniędzy, więc skierowała sprawę do sądu.", + "38119": "Wczoraj warszawskim radnym udało się przegłosować jedynie trzy z zaplanowanych siedemnastu punktów obrad. Przy czwartym zerwali obrady i ustawili się w kolejce, by podpisać listę obecności. Na tej podstawie otrzymają diety, od 1500 do 2000 złotych.", + "38120": "Zawód przeżyły grupy protestujących warszawiaków, które licznie przybyły na wczorajszą sesję rady miasta. Zaprotestować zdążyła tylko jedna. Reszta odeszła z kwitkiem, bo rada nie zdążyła rozpatrzyć punktów obrad, przeciwko którym burzyli się przybyli.", + "38121": "- To nieprawda - odpierał zarzuty Janusz Głód, dyrektor gimnazjum. - W szkole jest mniej uczniów, dlatego musiałem tym paniom podziękować.", + "38122": "Uczniów to nie przekonało.", + "38123": "Negocjacje rozpoczęły się dopiero po przyjeździe do szkoły zastępcy wójta gminy. Zakończyły się sukcesem. Praca dla polonistek się znajdzie.", + "38124": "Poznań ma koziołki, Bydgoszcz swego Twardowskiego. Czarnoksiężnik pojawia się dwa razy dziennie w oknie kamienicy na Starym Rynku.", + "38125": "Twardowski przy akompaniamencie muzyki wychyla się z okna, kłania oraz pozdrawia turystów i mieszkańców, machając ręką. Dwumetrowa figura to dzieło częstochowskiego rzeźbiarza Jerzego Kędziory.", + "38126": "Zdaniem prof. Haliny Zgółkowej, językoznawcy, pisownia i odmiana wyrazu Maria jest ustalona i nie ma mowy o żadnej dowolności. - Pan Giertych nie ma więc racji. A jeśli ma jakieś wątpliwości - polecam słownik ortograficzny języka polskiego albo podręczny kalendarzyk.", + "38127": "- Według symulacji, 10-11 mld zł zamiast do budżetu trafi do pracowników - tłumaczy Andrzej Szlachta, poseł PiS.", + "38128": "A ile konkretnie na tych zabiegach zyska przeciętny Kowalski?", + "38129": "Według obliczeń Szlachty, wynagrodzenie Kowalskiego, zatrudnionego obecnie na kwotę 1000 zł brutto, zwiększy się o 4 proc. wynagrodzenia netto. W skali miesiąca Kowalski dostanie więc 20 zł więcej, w skali roku - 240 zł.", + "38130": "Niemal kompletnie pijaną matkę czworga małoletnich dzieci zatrzymała wczoraj policja w Świebodzicach. Policyjny patrol udał się do mieszkania kobiety po alarmowym telefonie sąsiadów, z którego wynikało, że dzieci pozostają bez opieki. Badania wykazały, że kobieta miała 3 promile alkoholu we krwi. Jeśli okaże się, że matka swoim zachowaniem naraziła dzieci na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, może jej grozić kara nawet do 3 lat pozbawienia wolności.", + "38131": "Tatry są bezlitosne. W ostatni weekend w górach zginęło dwoje młodych ludzi: turystka z Krakowa i taternik z Warszawy. TOPR-owcy ostrzegają przed bardzo trudnymi warunkami panującymi na szlakach.", + "38132": "25-letni Łukasz W. zginął w nocy z niedzieli na poniedziałek w masywie Mięguszowieckiego Szczytu nad Morskim Okiem w Tatrach.", + "38133": "Bielsko-Biała. Tylko kilka godzin mogli cieszyć się pięknem niezwykle rzadkiego kwiatu uczniowie bielskiego \"ogrodnika\". W ich szkole zakwitła \"królowa jednej nocy\".", + "38134": "- Czekaliśmy na tę chwilę bite pięć lat - mówi uczeń Zespołu Szkół Ogrodniczych, Darek Gajny. - Od kiedy dostaliśmy szczepionkę kwiatu, do końca nie wiedzieliśmy, czy tym razem nasza \"królowa\" rozkwitnie.", + "38135": "Dlatego ambasada za pośrednictwem \"Super Expressu\" chce pomagać Polakom przy wyjeździe do Irlandii. - Wasza gazeta od dawna robi świetne przewodniki dla poszukujących pracy w Irlandii. Dlatego zapraszamy was do dalszej współpracy - dziękował nam z kolei pierwszy sekretarz irlandzkiej ambasady Ralph Victory.", + "38136": "Ostatnie odkrycie tylko to potwierdza. Jak do niego doszedł?", + "38137": "- Badania zaczęliśmy na Florydzie ok. rok temu. Najpierw złapaliśmy trzy dzikie delfiny. Nagraliśmy osobno gwizd każdego z nich. I potem puszczaliśmy je na przemian. Na konkretny gwizd reagował zawsze ten sam osobnik. Eksperyment powtarzaliśmy wielokrotnie. I nie mamy teraz żadnych wątpliwości, bo wynik był zawsze ten sam - tłumaczy z pasją naukowiec.", + "38138": "Zbigniew Dolina (29 l.), wykształcenie zawodowe, żonaty, ojciec dwójki dzieci.", + "38139": "- Kucharzem był, pracował - słyszymy w salonie gier \"Estrada\" na tyłach Hotelu Europejskiego. Tu spędzał wolne chwilę. Hazard pochłonął go bez reszty.", + "38140": "- Gdy wygrywał, był wesoły. Przegraną przyjmował ze smutkiem - wspominają bywalcy salonu. Według Mariusza Kaczmarka, lubelskiego prokuratora, Dolina \"był uzależniony od gier hazardowych\".", + "38141": "To problemy finansowe mogły pchnąć kucharza do zbrodni.", + "38142": "USA. W Centrum Naukowym Wielkich Jezior w amerykańskim Cleveland otwarto wystawę niecodziennych pomocy naukowych dla dzieci.", + "38143": "Dzięki oryginalnym i śmiesznym urządzeniom, zwiedzające ekspozycję maluchy mogą dowiedzieć się na przykład, skąd bierze się... czkawka albo w jaki sposób rodzą się dzieci. Rodzice nie będą już mogli wmawiać swoim pociechom, że przynosi je bocian bądź znaleziono je w kapuście.", + "38144": "Równie szybko na drzwiach restauracji pojawiła się kartka: alkoholu nie podajemy.", + "38145": "Właściciel restauracji nie wie, dlaczego kelner podał alkohol. Sam o prohibicji wiedział doskonale. - Kelner źle zrobił. Ale oni też wypili, a nie powinni - tłumaczy i przeprasza za całe zajście.", + "38146": "- To dobrze, że dzięki takiej współpracy Łódź zyska sporo miejsc pracy, a łodzianie będą mieli możliwość wyboru, gdzie chcą pracować - mówi Michał Słychań (34 l.), który w nowo otwartych zakładach Gillette jest zatrudniony od 3 miesięcy. Odpowiada za utrzymanie maszyn produkcyjnych w ruchu. Wcześniej pracował w przemyśle chemicznym. - Chciałem znaleźć lepszą robotę i taką mam.", + "38147": "O srebrnym samochodzie mówi też inna mieszkanka Czechowic, 20-letnia Agata.", + "38148": "- Szłam ulicą, kiedy obok mnie zatrzymał się srebrny jeep - wspomina. - Kierowca otworzył drzwi i kazał mi wsiadać. Byłam przerażona. Boję się pomyśleć, co by się ze mną stało, gdyby nie nadjechało z naprzeciwka inne auto i nie spłoszyło napastnika.", + "38149": "Dla 19-letniego mieszkańca Środy Wielkopolskiej tragicznie zakończył się udział w Przystanku Woodstock. Zmarł w swoim namiocie.", + "38150": "W czwartek po godz. 23 znalazł go brat. Bezpośrednią przyczyną śmierci było zakrztuszenie się wydzielinami z żołądka, czyli wymioty. Do końca nie wiadomo jeszcze, czym zostały spowodowane. Możliwe, że wysoką udarem słonecznym. Nieoficjalnie mówi się jednak o zbyt dużej ilości wypitego alkoholu.", + "38151": "Wracajcie do Polski!", + "38152": "Aldona Widawska (41 l.) i Tomasz Gorzkiewicz (37 l.), Polacy cudem uratowani z katastrofy lotniczej w Irkucku, w piątek wracają do Polski. Ze względu na połamaną nogę Aldony będą jechać pociągiem, czeka ich więc długa, pięciodniowa podróż.", + "38153": "\"La RepubBlica\":", + "38154": "Kardynał Ratzinger, który nie był entuzjastą bicia się w piersi za grzechy Kościoła, opowiedział się za tym, \"by zwolnić i skorygować\" gest Jana Pawła II sprzed sześciu laty. Zgromadzeni w stołecznej archikatedrze duchowni odebrali to jako \"wezwanie, by nie być surowymi sędziami wobec księży, którzy jako donosiciele współpracowali z reżimem komunistycznym\".", + "38155": "Dlaczego piękno dzikiej przyrody ma być zarezerwowane tylko dla ludzi pełnosprawnych? - zastanawiali się uczniowie integracyjnego Zespołu Szkół nr 3 w Lublinie i zbudowali za miastem \"Rechotkę\", pierwszą w Polsce ścieżkę turystyczną dla niepełnosprawnych. Wiedzie przez dzikie brzegi Bystrzycy, ma kładki dla wózków inwalidzkich i informacje w brajlu.", + "38156": "Spotkanie z Ojcem Świętym otworzyło nowy rozdział w jego chorobie. Wojtek wierzy, że zwycięski.", + "38157": "- Czuję się coraz mocniejszy duchowo i fizycznie - w walczącego z rakiem Wojtusia Rudnickiego (12 l.) z Borowej (Małopolska) wstąpiły nowe siły. Zastrzyk energii dostał na spotkaniu z Benedyktem XVI podczas krakowskiej mszy na Błoniach.", + "38158": "Tak. My nie jesteśmy za tym, żeby tym ludziom zamykać możliwości. Te wszystkie fakty zostają ocenione w urnie wyborczej. Ja bym powiedział: nie należy potępiać ludzi za upadki, tylko bardziej preferować tych, którzy mają przykłady wielkich zwycięstw, także moralnych. To jest w programie PiS-u. Ale my nie jesteśmy partią ortodoksyjną.", + "38159": "Korea Płd. Na kilkanaście dni przed rozpoczęciem mistrzostw świata Korea jest już gotowa do mundialu.", + "38160": "Ma szanse na zdobycie medalu, bo w tym kraju w piłkę grają nawet orangutany. Ta czteroletnia małpa uwielbia kopać piłkę i oglądać telewizyjne transmisje z meczów. A poza tym wiadomo, za kogo będzie trzymała kciuki.", + "38161": "Turcja. Telewizja państwowa usunęła z programu rysunkową wersję \"Kubusia Puchatka\", ponieważ występuje w niej... Prosiaczek.", + "38162": "Pod rządami konserwatywnej Partii Sprawiedliwości i Rozwoju premiera Recepa Tayyipa Erdogana programy telewizyjne mają \"przechył\" religijny. Islam zabrania jedzenia wieprzowiny; muzułmanie uważają świnię za zwierzę nieczyste. Początkowo zastanawiano się w telewizji nad wycięciem najlepszego przyjaciela Kubusia Puchatka z kreskówki, ale okazało się, że Prosiaczek występuje tam zbyt często, więc film zdjęto z programu.", + "38163": "Sejm przyjął wczoraj nową ustawę lustracyjną. Zgodnie z nią zlikwidowany zostanie Sąd Lustracyjny i instytucja Rzecznika Interesu Publicznego, lustracja przekazana zostanie w kompetencje IPN, a oświadczenia lustracyjne osób publicznych będą zastąpione zaświadczeniami IPN o zawartości archiwów tajnych służb PRL na ich temat.", + "38164": "By na pierwszym miejscu była sfera duchowości.", + "38165": "Wezwał też do świętości. Bo Kościół jest święty, ale ludzie są grzeszni. A do grzesznych mogą należeć również duchowni.", + "38166": "Macie prawo akcentować pewne zdania papieża, ale trzeba pamiętać, że Benedykt XVI potraktował duchowieństwo w bardzo ojcowski sposób.", + "38167": "Nie przenosiłbym też wyrwanych z całości słów do konkretnych zjawisk - np. do Radia Maryja.", + "38168": "Cały Boguszów trzęsie się z oburzenia. Ludzie zachodzą w głowę, dlaczego Daniel K. to zrobił?", + "38169": "- Przecież to dziecko bezgranicznie mu ufało. Tak samo jak jego rodzice - mówi zszokowana Anna Brzozan, mama Klaudii, która w jednej ławce siedziała z Sebastianem.", + "38170": "Platforma Obywatelska nie zastąpi lewicy w sprawach światopoglądowych, zaś PiS nie jest dla nas alternatywą w sprawach społecznych - przekonywał Wojciech Olejniczak, szef SLD na Radzie Krajowej Sojuszu.", + "38171": "Rada przyjęła Konstytucję Programową partii - \"Polska demokratyczna i socjalna\". Wyraziła też zgodę, by SLD poszło do wyborów samorządowych w koalicji.", + "38172": "Jan Paweł II był w Fatimie, dziękując za cudowne ocalenie z zamachu. Miała tam miejsce próba zamachu na Ojca Świętego. Na papieża rzucił się z nożem Juan Fernandez-Krohn. Ten były hiszpański duchowny nigdy nie krył wrogości do Jana Pawła II. Cibin stanął na wysokości zadania. Własnym ciałem zasłonił papieża, sam został draśnięty nożem, a niedoszły zamachowiec trafił w ręce agentów ochrony.", + "38173": "Krakowski malarz namalował podróbkę dzieła mistrza. Gdy Starowieyski ujrzał obraz, krzyknął: - Nikt się na to nie nabierze!", + "38174": "Ale się mylił. Podróbka trafiła do domu aukcyjnego Polswiss Art. - Eksperci skierowali obraz na aukcję - mówi Jabrzyk. W katalogu nazwano go \"Zjawa\", 1959 r. W marcu 2005 obraz poszedł za 9,5 tys. zł.", + "38175": "- Nabywca był podstawiony przez nas. Dostał certyfikat autentyczności - mówi Jabrzyk.", + "38176": "Jarosław Wilk też nie chce oficjalnie rzucać oskarżeń na sąd. Kiwa tylko ze smutkiem głową.", + "38177": "Pani sędzia jak ognia unika dziennikarzy. Tymczasem wiceprezes Sądu Rejonowego w Kędzierzynie, Anna Lipnicka, broni decyzji koleżanki.", + "38178": "- Pani sędzia postąpiła zgodnie z prawem, bowiem obaj podejrzani przyznali się do winy.", + "38179": "Przechodzień, który pomógł bitemu policjantowi, już dostaje pogróżki.", + "38180": "Chiny. Zakończyła się właśnie budowa Tamy Trzech Przełomów na rzece Jangcy. To największe tego rodzaju przedsięwzięcie na kuli ziemskiej. Budowa pochłonęła oficjalnie 25 mld dolarów, a za dwa lata w pobliżu ma stanąć potężna elektrownia. Zdaniem wielu ekologów tama będzie największą klapą, bo muł niesiony rzeką Jangcy zatrzyma pracę turbin elektrowni.", + "38181": "Wielka Brytania. Ale numer! Pewien brytyjski rolnik leczył swą chorą krowę piwem. A teraz ma krowę piwoszkę. Zwierzę polubiło piwko i bez kufla nie daje się wydoić.", + "38182": "- Cholera jasna! Znów muszę gonić po browar dla tej moczymordy. Jak tak dalej pójdzie, puści moje gospodarstwo z torbami - skarży się mieszkaniec Theberton, Tony Baskett, właściciel krowy pijaczki.", + "38183": "- Każdy się boi skoku! Podchodząc do otwartego luku proszę nie patrzeć w ziemię! - instruuje GROM-owiec skaczący z eminencją.", + "38184": "Obaj podchodzą do dziury w podłodze samolotu. Chwila wahania i skok w czterokilometrową przepaść. Skoczkowie spadają z prędkością 200 km na godz. Instruktor wykonuje fikołki. Po 50 sekundach opadania, czyli przeleceniu 2 kilometrów, biskup energicznie szarpie za uchwyt uwalniający czaszę spadochronu. Czasza napełnia się 1,5 km nad ziemią...", + "38185": "Jego dryfujący jacht \"Mathilde\" w nocy z 3 na 4 maja odnaleźli polscy naukowcy na morzu na wysokości Sarbinowa. Jacht odholowano do portu w Kołobrzegu. Na pokładzie znaleziono rozłożoną mapę Bornholmu, rozrzucone narzędzia, a silnik i radio były włączone. Policja znalazła m.in. duński dowód osobisty wydany na nazwisko Frank Edi Holm. - Prawdopodobnie 64-letni żeglarz zasłabł i wypadł za burtę - mówi Monika Strapoć-Małecka z kołobrzeskiej policji. Nie znaleziono ciała.", + "38186": "Rodzice Krzysia wiedzą jednak, że błogie dzieciństwo kiedyś się skończy i nadmiar palców synkowi zacznie przeszkadzać.", + "38187": "- Nie chcemy, by Krzyś czuł się źle, gdy pójdzie do przedszkola. Dzieci mogłyby go różnie traktować - tłumaczy pani Małgorzata. Dlatego 14 sierpnia maluchem zajmą się chirurdzy ze Szpitala im. Barlickiego w Łodzi. Najpierw pod skalpel trafi szósty, najmniejszy palec u prawej rączki chłopca.", + "38188": "12-letnia Ania Szcześniak, chora na padaczkę, musi jeszcze przez tydzień uzbroić się w cierpliwość.", + "38189": "Dziewczynka ma katar i bierze antybiotyki. Dlatego operacja wszczepienia stymulatora nerwu błędnego musiała zostać przesunięta. O dziewczynce, która dzięki Czytelnikom \"Super Expressu\" będzie miała implant, pisaliśmy wczoraj. Stymulator nerwu błędnego (SNB) kosztuje 50 tys. zł i nie jest refundowany.", + "38190": "Pieniądze na operację zebrali nasi Czytelnicy.", + "38191": "Rozbiliśmy na jezdni dwa świeże jaja. Po kilku minutach białko zaczęło się ścinać, a żółtko krzepnąć. Wraz z kolejnymi minutami potrawa zmieniała się z płynnej w coraz bardziej stałą. Słabo wysmażoną jajecznicę (a podobno takie są najlepsze) otrzymaliśmy po 10 minutach. Trwało to o wiele dłużej niż w warunkach kuchennych, ale za to nie uszczupliliśmy żadnych cennych surowców.", + "38192": "Nieuczciwa kasjerka oszukała w Legionowie kilkaset osób. - Na razie mam ok. 1000 zł w plecy. Tu miałam blisko i dlatego korzystałam z usług agencji - przychodząc do sklepu po zakupy, przy okazji mogłam zapłacić rachunki - żali się Edyta Żurawska (34 l.). - Teraz czekam na rozwój wypadków i wynik policyjnego śledztwa. Może uda mi się odzyskać pieniądze - dodaje z nadzieją.", + "38193": "- Od dziś do pyska nic. Tylko woda i zero kumpli - zarzeka się. - Nie wierzycie, to balonik dajcie, dmuchać będę! Winko odstawiłem, bo mnie do grobu zaprowadzi.", + "38194": "W solenne zapewnienia sąsiada nie wierzy mieszkająca naprzeciwko pani Maria (80 l.).", + "38195": "- Tydzień temu koń go stratował i też tak mówił. Może on drobny, ale pancerny jest - mówi z uśmiechem.", + "38196": "Później zauważył, że lewe oko krwawi. Mimo operacji nie dało się go uratować. Teraz ma sztuczne.", + "38197": "- Po co wdzierał się do cudzego domu?! Nikt go tu nie zapraszał! Przecież mojej chałupy mógł pilnować pies morderca! Uważam, że stracił oko na własne życzenie! - o Chrzanowskim mówi wzburzony ojciec Dominika. Nie było go wtedy w domu. Żony też.", + "38198": "Wystarczy zwisający kabel od czajnika elektrycznego. Dziecko łapie ręką, ciągnie, wrzątek z wodą leje mu się na twarz.", + "38199": "- Takich dramatów można uniknąć! - apelują lekarze.", + "38200": "Statystyki porażają. W polskich domach dochodzi każdego roku do pół miliona wypadków, w których ofiarami stają się dzieci. 200 tys. maluchów doznaje poparzeń, z czego 200 niezwykle ciężkich. Dzieci są okaleczone na całe życie. Leczenie ciągnie się latami, a ślad zostaje na zawsze.", + "38201": "Ta zbrodnia wstrząsnęła Polską. Piotr Aniołkiewicz i Paweł Sulikowski zginęli w 1997 r. koło Komorowa. Mord zaplanowała Małgorzata Rozumecka - wtedy 22-latka. Razem m.in. z bratem zwabiła ofiary do lasu pod pretekstem kupna telefonów komórkowych. Powiedziała, że komórki zamówił u niej Bogusław Linda. Bandyci zakopali ciała, a telefony sprzedali.", + "38202": "Tatiana Bogusławska, lekarz neurolog:", + "38203": "- Objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych mogą być podobne do tych występujących przy krwawieniu podpajęczynkowym. Więc może dojść do pomyłki. Ale badanie płynu mózgowo-rdzeniowego wskazuje, co się stało choremu. Chorego z krwawieniem raczej nie powinno się transportować. Powinien przynajmniej 3 tygodnie leżeć unieruchomiony w pozycji poziomej.", + "38204": "Sam Misztal nie ukrywa, że chce zamknięcia dyskoteki. - Tam jest alkohol sprzedawany nieletnim. Ludzie biją się ze sobą - mówi. - Ta dyskoteka nie ma prawa działać. Czy to zemsta? Nie, po prostu poselski obowiązek.", + "38205": "Tymczasem w ciągu 6 miesięcy policja interweniowała w dyskotece zaledwie pięciokrotnie, a straż miejska ani razu.", + "38206": "- Chłopy mający ponad 30 lat płakały jak dzieci, gdy nie mogły zadzwonić do domu - dodaje kapelan z II zmiany.", + "38207": "Specjaliści przekonują, że nie można się temu dziwić. - Kto z nas dotknął trupa? Kto widział, jak tryska krew z urwanej nogi? Dlatego tak ważne jest przygotowanie żołnierzy na widok zwłok i krwi.", + "38208": "Olsztyn. W pięciu kąpieliskach na Warmii i Mazurach tego lata nie będzie można się kąpać ani uprawiać sportów wodnych. Tak zdecydowali po przebadaniu jakości wody inspektorzy sanepidu w Olsztynie. Niedozwolona jest kąpiel i uprawianie sportów wodnych nad Zalewem Wiślanym w powiecie elbląskim: w Suchaczu i Tolkmicku, a w powiecie braniewskim - w Nowej Pasłęce; w Jeziorze Pierzchalskim w Pierzchałach oraz w Jeziorze Domowym w Szczytnie.", + "38209": "W wielu nadleśnictwach obowiązuje zakaz wstępu do lasu. Codziennie przybywa nowych terenów. Pracownicy Lasów Państwowych apelują o zachowanie szczególnej ostrożności w lasach, a nawet na obszarach do nich przylegających.", + "38210": "Strażacy przypominają, aby w takich sytuacjach nie wchodzić do lasów z papierosami, nie wyrzucać szklanych czy plastikowych butelek.", + "38211": "Poza dostarczeniem wyżej wymienionych dokumentów, będziesz musiał wypełnić i podpisać kartę rejestracyjną.", + "38212": "Kiedy dostaniesz pieniądze?", + "38213": "Nie tylko to, że byłeś legalnie zatrudniony i straciłeś pracę decyduje o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych. Na to, kiedy go dostaniesz, ma także wpływ sposób, w jaki rozwiązałeś umowę o pracę.", + "38214": "- Dopiero po 90 dniach dostaniesz zasiłek, jeśli w ciągu 6 miesięcy przed rejestracją rozwiązałeś umowę za porozumieniem stron lub wypowiedziałeś umowę o pracę.", + "38215": "- Byłem pewien, że pod kołami znajdę rozszarpane ciało - wzdryga się maszynista kierujący towarowym składem złożonym z trzech lokomotyw i trzydziestu pięciu załadowanych do pełna węglem wagonów, które przetoczyły się nad panem Stanisławem. - Czegoś podobnego jeszcze nie przeżyłem. Gdy na torach zobaczyliśmy człowieka, na hamowanie było za późno - opowiadał policjantom roztrzęsionym głosem. Żelazny kolos Żugajowi nie nabił nawet guza. Ogłuszający stukot kół nie obudził smacznie śpiącego mężczyzny.", + "38216": "Jego zdaniem sama tematyka filmu, a także wątki polityczne (bohaterowie filmu komentują poczynania władz Polski) mogły sprawić, że obraz został ocenzurowany.", + "38217": "Krystyna Mierzwińska z redakcji filmowej Dwójki zapewnia, że za wszystkim stoi zwykłe nieporozumienie.", + "38218": "- Dostałam informację, że film został sprzedany konkurencji - mówi Mierzwińska.", + "38219": "W maju minął rok od wystąpienia Zyty Gilowskiej (57 l.) z PO. Od tego czasu Tusk z nią nie rozmawiał. \"Super Expressowi\" przyznał jednak, że brakuje mu Gilowskiej. - W polskiej polityce niewiele jest kobiet o takiej bojowości, wiedzy i temperamencie.", + "38220": "Rzecznik przestrzega, że karanie mandatami kierowców, którzy posługują się starymi prawami jazdy, może skończyć się sprawami sądowymi. Co na to minister Polaczek?", + "38221": "- Pracujemy nad stanowiskiem - usłyszeliśmy w biurze prasowym.", + "38222": "Zanim ministerstwu uda się opracować stanowisko, może zostać zasypane lawiną pozwów sądowych od ukaranych mandatami.", + "38223": "Ze sklepów zniknęły wiatraki.", + "38224": "- Nie ma. Dziś rano przyszły dwie palety, w każdej piętnaście wiatraków, ale wszystkie sprzedały się do godziny dziesiątej - mówi Artur, sprzedawca z Géanta.", + "38225": "- Dziś zniknął ostatni - tłumaczy Adrian Domagała z RTV Euro AGD.", + "38226": "Gdy karetka zabierała chorego, jego ciało było już sine. Paweł Biskupski zmarł w szpitalu. Sekcja zwłok wykazała, że przyczynami zgonu były zakrzepica żyły udowej, zator tętnicy płucnej i niewydolność krążeniowo-oddechowa.", + "38227": "Dzień po śmierci matka powiadomiła prokuraturę o popełnieniu przestępstwa przez lekarzy pogotowia. Prokuratura prowadzi postępowanie w sprawie nieumyślnego spowodowania śmierci.", + "38228": "W ruch poszły petardy, butelki z benzyną i kije. Bitwa trwała jeszcze kilka chwil, aż w końcu ogień i proch przegoniły olbrzymy z powrotem do lasu.", + "38229": "Takie wydarzenia w tych rejonach zdarzają się dość często. W ludzkich osiedlach słonie szukają pożywienia. Często zwierzęta są... pijane! Słonie indyjskie żywią się głównie owocami, a te, gdy są sfermentowane, w dużych ilościach działają jak wino.", + "38230": "Żaden sprzęt mechaniczny nie jest w stanie zastąpić kobyły Celiny.", + "38231": "Celina wejdzie w największą gęstwinę po ścięte drzewa i przeciągnie je dalej - tam, gdzie są piłowane. Klacz ze swoim właścicielem, Piotrem Sobkowiakiem z Chynowej w Wielkopolsce, ciężko pracuje przy wyrębie lasu. Zgodna współpraca koni i ludzi - to w Chynowej wieloletnia tradycja.", + "38232": "W październiku ub.r. policjanci z Warszawy zatrzymali za posiadanie narkotyków Jacka P. ps. \"Ślepak\", w szczecińskim półświatku uważanego za prawą rękę \"Oczka\". Wcześniej w ręce policji wpadł inny bliski współpracownik Marka K. - Rafał Ch. ps. \"Czarny\". Jest on oskarżony m.in. o działanie w gangu wymuszającym haracze i o handel narkotykami.", + "38233": "Pod koniec stycznia podpisałam umowę z Tele 2, jak wielu czytelników, sądząc, że to umowa z TP. Jak tylko się zorientowałam, że tak nie jest, złożyłam rezygnację z usługi. Mimo to potem dostałam pismo powitalne od Tele 2. W połowie marca dostałam nagle rachunek na ponad 100 zł! Mam 76 lat i jestem załamana. Aniela Jugaszek z Katowic", + "38234": "- Kiedyś z prezydentem Aleksandrem Kwaśniewskim leciałem do Wilna. Cała delegacja była ubrana w czarne smokingi. Prezydent pyta, jak wygląda. Odpowiadam: \"jak zwykle bardzo dobrze\". A on, że cała delegacja prezentuje się jak ekipa z zakładu pogrzebowego - uśmiecha się kpt. Marek Drapała, były pilot 36. Pułku.", + "38235": "Czym latają nasze VIP-y?", + "38236": "Dobra wiadomość z rządu. Politycy PiS zapowiadali 3 mln mieszkań. Wreszcie zaczęli coś z tym robić!", + "38237": "Rodziny, które zdecydują się kupić na kredyt własne M, mogą liczyć na pomoc finansową. Sejm przyjął ustawę o finansowym wsparciu w nabywaniu mieszkania. Budżet państwa sfinansuje połowę odsetek od kredytów hipotecznych.", + "38238": "Skomplikowanej operacji dziecka podjęli się lekarze z Dziecięcego Szpitala w Szanghaju. Czeka ich bardzo trudne zadanie, bowiem w takich przypadkach serce zazwyczaj rozwija się wadliwie. Kardiochirurdzy są zgodni, że taki przypadek, kiedy dziecko ma niezasklepiony mostek i serce znajduje się na zewnątrz ciała, jest najtrudniejszy do zoperowania. Niestety, wyniki takich operacji nie były do tej pory najlepsze, bo najczęściej serce posiada wady niedające się już skorygować.", + "38239": "Pod koniec listopada ub.r., na prezentacji firmy Fortuna, podpisałem umowę na zakup naczyń kuchennych. Wpłaciłem 100 zł zaliczki. Po powrocie do domu stwierdziłem, że nie stać mnie na zakup. W terminie 10 dni zrezygnowałem. Mimo to do dziś nie dostałem zwrotu gotówki.", + "38240": "- Macie dwa dni na uwolnienie naszego chłopaka - oświadczył premier Izraela Ehud Olmert. - Każdego, kto choćby zrani Szalita, spotka śmierć.", + "38241": "Ultimatum postawione przez Izrael minęło wczoraj. Jeżeli żadna ze stron nie ustąpi, spór może się skończyć rozlewem krwi.", + "38242": "Jarosław Kaczyński (57 l.), prezes PiS, nie ma już w sąsiedztwie agencji towarzyskiej. Już dawno pisaliśmy, że zagorzałemu przeciwnikowi jaskini rozkoszy nie wypada tolerować burdelu \"Paradise Club\" po drugiej stronie ulicy.", + "38243": "W środowy wieczór o godz. 19 przy ul. Mickiewicza w Warszawie z policyjnego autokaru wychodzą uzbrojeni po zęby policjanci w kominiarkach. Wszystko dzieje się 100 metrów od domu lidera PiS-u i mamy słynnych bliźniaków, Jadwigi.", + "38244": "Na czyje polecenie? Ma to wyjaśnić śledztwo prokuratury. Kaczyński złożył w tej sprawie zawiadomienie o przestępstwie.", + "38245": "To dlatego zwlekał z upublicznieniem teczki. - Przez jakiś czas znajdowała się w prokuraturze i nie miałem do niej dostępu - tłumaczył.", + "38246": "Prezes PiS podkreślił, że w sprawie lustracji zdania nie zmienił. - Jestem jej zwolennikiem - tłumaczył.", + "38247": "Kazimierz Pałucha z Jasienicy po dziewięciu latach sporu wygrał z gminą. Teraz Jasienica będzie musiała usunąć część wodociągu, który bezprawnie postawiła na prywatnej ziemi Pałuchy.", + "38248": "- Można wygrać z każdą władzą, jeśli się ma rację i pieniądze. Mnie ta wojna kosztowała 30 tysięcy złotych! Biedny nie ma szans - mówi Pałucha.", + "38249": "Czy komornik będzie chciał zająć jeszcze coś innego? - Nic o tym nie mówił - twierdzi były minister i zapowiada, że złoży odwołanie do sądu.", + "38250": "Czy komornik poprzestanie na aucie byłego ministra, skoro śledczy kazali zabezpieczyć majątek wart 150 tys. zł? Najpewniej nie. Może zająć np. sprzęt rtv, a nawet hipotekę domu.", + "38251": "- Mam mieszkanie, niech zajmuje - rzuca były minister.", + "38252": "Takiego dziwoląga świat jeszcze nie widział! W chińskiej miejscowości Liaocheng na świat przyszedł prosiak o... dwóch głowach.", + "38253": "To cudo natury czuje się dobrze, a swoje przyjście na świat obwieściło głośnym kwikiem. Na szczęście matka świnki nie widzi niczego niezwykłego w swoim nietypowym potomku. Zadowolony jest też właściciel gospodarstwa, który dzięki śwince zdobył sławę w swojej miejscowości.", + "38254": "- Co dwie głowy to nie jedna - mówi zadowolony rolnik.", + "38255": "- Te zamki to liczyłam przez całą noc -śmieje się pani Helena. - Ale opłaciło się. Dostałam w nagrodę 500 zł. To było wtedy strasznie dużo pieniędzy - podkreśla.", + "38256": "Zamki przemycała kobieta handlująca na bazarze Różyckiego w Warszawie. Poupychała je pod siedzeniami w pociągu relacji Praga - Warszawa. Wpadła na przejściu granicznym w Międzylesiu.", + "38257": "MP5KA4 to odmiana legendarnego, niemieckiego pistoletu maszynowego MP5. Używają go specsłużby w ponad 40 krajach. W Polsce różne odmiany \"empe\" mają m.in. GROM-owcy i policyjni antyterroryści.", + "38258": "Jego jedynym minusem jest cena. Najprostsza wersja MP5 kosztuje ponad 10 tys. zł. Polski pistolet maszynowy Glauberyt można kupić cztery razy taniej.", + "38259": "Nigdy wcześniej \"tak\" nie byłem z kobietą. W środku czułem lęk, jak spiszę się jako kochanek. Nie ukrywam, że tę obawę łagodziła nieco świadomość, że dla Kasi to także pierwszy raz. Czułem się wyróżniony, że właśnie ze mną postanowiła go doświadczyć.", + "38260": "Konrad K. nie przyznaje się do winy. Twierdzi, że jego żona wypatrzyła z balkonu, że jakiś mężczyzna bije ich syna. Dlatego zbiegł na dół, jakieś dzieci pokazały mu Wójcickiego. Chciał z nim porozmawiać. Wójcicki przewrócił się i uderzył głową o chodnik. \"Może tego pana uderzyłem. Nie pamiętam\".", + "38261": "- Robi z siebie baranka. Są świadkowie, że kłamie - mówi Wójcicka.", + "38262": "Sychowie mają już dwie córeczki: Julię (6 l.) i Jolę (3 l.). - Żartuję, że nasi chłopcy będą \"samochodziarzami\" - mówią dumni rodzice. - Na razie nie planujemy kolejnych dzieci. Chociaż nasz samochód jest tak duży, że mógłby pomieścić pięcioraczki - dodają z błyskiem w oku.", + "38263": "Pomogła \"Baraninie\", wiedeńskiemu gangsterowi, który zlecił zabójstwo byłego ministra sportu. Ale kłamstwa się wydały. Teraz Joanna N. (35 l.) odpowiada przed sądem. Wyrok jutro.", + "38264": "Prokurator Jacek Nieszpaur z wydziału \"PZ\" Prokuratury Okręgowej w Warszawie chce dla oskarżonej 6 lat więzienia.", + "38265": "- Skończy się jak zwykle na gadaniu. Tak się pocieszamy, bo gdyby rzeczywiście zaczęło się prześladowanie klientów, będziemy wszyscy biedni. To i tak nie jest zawód pozbawiony stresu i ryzyka, a na mercedesy to my nie zarabiamy - tłumaczy kobieta.", + "38266": "O krok od tragedii w Poznaniu. 20 osób ewakuowano w nocy z czwartku na piątek z domu przy ul. Wawrzyniaka. Powodem był ulatniający się z nieszczelnej instalacji gaz. W usuwaniu usterki brały udział jednostki policji, straży pożarnej oraz pogotowia gazowego. Specjalistom udało się wprawdzie zamknąć dopływ gazy do budynku, jednak nie ustalili źródła wycieku. Na szczęście nikomu nic się nie stało.", + "38267": "Zza kamiennej podpory mostu, kilkanaście metrów od brzegu słychać było wołanie o pomoc. Chwilę wcześniej przy dziewczynie znalazł się także wędkarz. Przekazał policjantowi dziewczynę i popłynął do brzegu.", + "38268": "Jerzy Szeląg trzymając się filaru mostu i podtrzymując kobietę kilkanaście minut czekał na ratowników WOPR. Dopiero oni wciągnęli kobietę do łodzi.", + "38269": "- Jak dziś pamiętam dźwięk, jaki wydawały te traktory. Takie bul, bul, bul! - opowiadała zachwycona.", + "38270": "Rozochocona posłanka usiadła za kierownicą zabytkowego traktora. Choć w muzeach takie manewry są niedozwolone, dla posłanki Beger uczyniono wyjątek. Także Andrzej Lepper wykorzystał wczorajszą wizytę, by przypomnieć sobie jazdę traktorem. To właśnie on zjechał jubileuszowym nowiutkim ursusem z taśmy produkcyjnej.", + "38271": "To nie do końca prawda. Rzeczywiście nie byłem w stanie obejrzeć po raz pierwszy filmu do końca. Poczułem po raz kolejny przypalanie papierosami, wykręcanie rąk. Wtedy coś we mnie pękło, ale myślałem o innych katowanych, o których nikt nic nie wie, i postanowiłem otwarcie zaapelować do duchownych o ujawnienie swojej przeszłości.", + "38272": "Został wystrzelony z odległości kilku kilometrów, ze składnicy złomu.", + "38273": "- Podczas przepiłowywania taczki musiała polecieć jakaś iskra - opowiada pan Zdzisław. - Pewnie leżało to gdzieś obok i pod wpływem ciepła wybiło w powietrze. Nie miałem pojęcia, że tutaj na złomowisku może być jakiś ładunek wybuchowy.", + "38274": "Udowadniamy: jest dyskryminacja!", + "38275": "Płeć piękna zwycięża! Nasza reporterka nie musiała stać w kolejce do dworcowej kasy, by kupić bilet na pociąg. Kiepsko miał natomiast jej kolega - nikt go nie przepuścił. Po wczorajszym teście na drodze (autostopem zabierają się głównie panie) to kolejny dowód na dyskryminację facetów!", + "38276": "Parne popołudnie na Dworcu Centralnym w Warszawie. Przed kasami kolejowymi tłum spoconych i zrezygnowanych podróżnych.", + "38277": "Po pół roku tortur Bernadetta Datka wyglądała jak śmierć. Bandyci wsadzili ją w Szczecinku do pociągu. - Zagrozili, że mnie zabiją, jak coś wygadam.", + "38278": "W Radlinie trafiła do szpitala. \"Wycieńczona z braku pożywienia\" - uznali lekarze. Sprawą zajęła się policja.", + "38279": "To rodzice opowiedzili dziewczynie, co wyprawiali z nią koledzy. Prosili, by zostało to w tajemnicy. Kiedy zgłosili do prokuratury, że ich córka została zgwałcona, ktoś nagłośnił sprawę zdjęć. Fotografie ich dziecka zaczęły krążyć w sieci.", + "38280": "- Może to była zemsta za zawiadomienie prokuratury - zastanawia się dyrektor Orzeł-Łysiak.", + "38281": "Nie wie, czy dziewczyna wróci do szkoły. Słyszała, że rodzina chce wyjechać z Tarnobrzega, by nikt nie wytykał ich palcami.", + "38282": "Bezkarnie czuł się w USA Darek Chwedczuk, który brylował w tamtejszej prasie, opowiadając, jak to woził samego Toma Cruise'a. Agenci FBI już go zatrzymali, i gdy wróci do Polski prokuratorzy postawią mu zarzuty napadu na policjanta, kradzieży broni i ciężkiego pobicia.", + "38283": "Wcześniej odesłano do Polski Krzysztofa D. z Sokółki, skazanego na 15 lat za zabójstwo, który uciekł do USA, i Mirosława P. z Białegostoku, podejrzanego o przestępstwa gospodarcze.", + "38284": "Czy rzeczywiście? Spekulacje mógłby uciąć prezydent Lech Kaczyński (57 l.), który wybierze szefa BBN. Czy będzie to Władysław Stasiak, czy inny, nieformalny faworyt, obecny wiceszef MON Aleksander Szczygło (43 l.)?", + "38285": "- Szef BBN będzie mianowany między 10 a 15 sierpnia - ucina dyskusje prezydent. Wtedy też okaże się, czy komendanta Bieńkowskiego zastąpi Siewierski.", + "38286": "To nie to samo. Pan Korwin-Mikke upiera się, żeby ludzie pędzili swymi autami bez ograniczeń prędkości. Uważa, że jazda polskimi drogami jest niebezpieczna i dlatego należy daną odległość przebyć w jak najkrótszym czasie. Gdy słyszę takie rady, to ja nie chcę do takiej partii.", + "38287": "Jak ocenia pan ciągłe kłótnie w polskiej polityce?", + "38288": "Te rozgrywki i podchody nużą mnie, a ostatnio i brzydzą.", + "38289": "- Przejebałaś sobie! - krzyczał rozjuszony i straszył, że ją zabije.", + "38290": "Przerażona dziewczyna pobiegła do ciotki, która mieszka za ścianą, i w sekrecie opowiedziała, co robił jej tata. Kobieta opowiedziała to swojemu mężowi, bratu Włodzimierza W. Mężczyźni pobili się. Chwilę później przyjechała policja i aresztowano pedofila.", + "38291": "Dziś posłowie zadecydują o powstaniu biura. A ponieważ zawiązała się koalicja rządowa, sprawa wydaje się przesądzona.", + "38292": "Tymczasem na alarm bije SLD. Ryszard Kalisz (49 l.) kreślił wczoraj czarny scenariusz funkcjonowania instytucji, którą określał mianem \"policji politycznej\", \"zbrojnej formacji\", posuwając się nawet do stwierdzeń, że może ona zagrażać demokracji. Kamiński odpowiada: - To niezrozumiała histeria.", + "38293": "Młodszy inspektor Ryszard Szkotnicki, komendant powiatowy policji w Mielcu:", + "38294": "- Nie ja zleciłem wykonanie tego filmu. Ale taki film został nakręcony. To film z obchodów święta policji, a reszta jest na wesoło. W tej sprawie proszę rozmawiać z oficerem prasowym! (komendant rzucił słuchawką).", + "38295": "Dzieci pracują?", + "38296": "Syn z synową w Holandii pracują w ogrodnictwie. Jest brygadzistą, synowa również. Jestem zadowolona, ale chciałabym, żeby jak najszybciej wrócił. Córka studiuje, jest na bezrobotnym. Społecznie pracuje u mnie. Prócz tego jest radną w powiecie.", + "38297": "Jak sobie pani radzi ze stresem? Basen, siłownia?", + "38298": "Nie będzie postulowanego przez PiS samorozwiązania Sejmu, bo nie godzi się na nie Platforma Obywatelska. Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest zatem powstanie koalicji rządowej PiS-PSL-Samoobrona. Z Andrzejem Lepperem jako wicepremierem. Politycy PiS w nieoficjalnych rozmowach przyznają: - Straciliśmy kontrolę nad tym, co się dzieje.", + "38299": "- Właśnie zdał maturę, świetny sportowiec, judoka. Chciał iść do szkoły lotniczej. Marzenia legły w gruzach, bo jest karany - płacze ojciec Dominika.", + "38300": "- Nagle znalazł się w brutalnym świecie dorosłych - o chłopaku mówi Maria Rytwińska, jego wychowawczyni z Zespołu Szkół Technicznych.", + "38301": "Legnica. W Polkowicach na Dolnym Śląsku trwa ocena szkód i szacowanie strat po wstrząsie, który miał miejsce w niedzielę w kopalni należącej do KGHM Polska Miedź S.A. Mieszkańcy jego skutki odczuli jak trzęsienie ziemi. Wiceburmistrz Polkowic Stanisława Bocian skierowała w tej sprawie protest do KGHM, uznając za \"niedopuszczalne, aby działalność spółki powodowała takie zagrożenia dla mieszkańców gminy\".", + "38302": "Ona: - Już nie ma żadnych panienek.", + "38303": "On: - Mój menedżer skutecznie się nimi zajął.", + "38304": "- Nie czujesz się już zagrożona?", + "38305": "Ona: - Sama nie wiem dlaczego, ale mam do Mateusza pełne zaufanie. Gdyby coś było nie tak, gdyby wywinął jakiś numer, od razu bym to wyczuła. On nie ma natury krętacza. Prędzej powie, że już mnie nie chce, niż będzie mydlił mi oczy.", + "38306": "USA. Oryginalność też ma jakieś granice! Ale nie w Las Vegas, gdzie właściciele jednego z klubów nocnych postanowili wstawić do męskiej toalety pisuary w kształcie otwartych kobiecych ust.", + "38307": "Bywalcy klubu, mieszczącego się w jednym z kasyn, są zachwyceni nowym wyglądem swojego ulubionego lokalu. Teraz przychodząc do \"Nocnej Wisienki\" będą mogli najpierw pooglądać sobie tańczące panienki na scenie, a później w łazience poobcować jeszcze z kobiecymi ustami...", + "38308": "Lada dzień na polsko-rosyjskich przejściach granicznych pojawią się... poborcy podatkowi. Ich zadaniem będzie egzekwowanie należności za niezapłacone mandaty, którymi służby celne ukarały drobnych przemytników. Rekordziści zalegają z 20 mandatami na sumę kilku tysięcy złotych. Teraz wylegitymowani na granicy, jeśli nie zapłacą, mogą nawet stracić samochód.", + "38309": "Czy czas postu coś zmienia w państwa życiu?", + "38310": "Skończył się karnawał, czas balowania i ogólnej wesołości. Przed nami długi, czterdziestodniowy, wielki post. W dawnej Polsce starannie go przestrzegano. A dziś? Czy wielki post jest jeszcze okresem ciszy, skupienia i pobożności?", + "38311": "Ponad 700 pożarów wybuchło tylko w lipcu w polskich lasach. Z powodu ostatnich upałów już rano wilgotność ściółki nie przekracza 15 proc. Minionej doby strażacy gasili pożary w 173 lasach.", + "38312": "Najwięcej pożarów wybuchło w środę w województwie mazowieckim - 49, w lubuskim - 25, a w łódzkim i podlaskim - po 14. Od początku roku strażacy gasili lasy 5 tys. razy.", + "38313": "Jarosław Szczepański, rzecznik TVP, przygotowuje się do odejścia z telewizji.", + "38314": "Przerzucił już numery z telefonu służbowego na prywatny i rozgląda się za nową robotą.", + "38315": "- Nikt o mojej przyszłości w TVP ze mną nie rozmawiał - mówi nam Szczepański. - Na razie zamierzam udać się na urlop.", + "38316": "- Nie umiałem ocenić, czy widzę małego chłopaka, czy mężczyznę. Przez warstwę wżartego w skórę brudu nie można było dostrzec rysów twarzy. Nogi miał chude jak patyczki. Uderzał rękami w głowę, drapał twarz. Rozpaczliwie jęczał. Nie rozumiał, co do niego mówię. Był jak zwierzątko - opowiada Cavour.", + "38317": "Przesłanką tymczasowego aresztowania musi być zagrożenie karą co najmniej ośmiu lat więzienia. Za groźby karalne sąd może wymierzyć dwa lata. Dla mnie osobiście ta sprawa jest przerażająca i z pewnością prokuratura będzie się domagała dla sprawcy surowej kary, ale nie mogliśmy domagać się jego aresztowania. W tym przypadku sprawdziłby się system 24-godzinnych postępowań przed sądem. Dzięki takiemu sprawca mógłby już teraz siedzieć w więzieniu.", + "38318": "Wtedy do akcji wkroczyli rodzice Marianny Czupinki. Przyjechali do Polski, zaopiekowali się Oskarem i zabronili jego ojcu widywać syna. Włodzimierz Czupinka ma w ręku prawomocny wyrok sądu, że tylko on ma prawa rodzicielskie nad chłopcem. Mimo to może nie zobaczyć już syna, bo dziadkowie uprowadzili go na Ukrainę. Prokuratura ustaliła, że wywieźli dziecko nielegalnie.", + "38319": "Sylwester i Nowy Rok przypadają w niedzielę i poniedziałek. Wystarczy więc między Bożym Narodzeniem a sylwestrem wziąć trzy dni urlopu, by w środku zimy zafundować sobie 10-dniowe wakacje.", + "38320": "Projekt zmian w kodeksie pracy jest teraz dyskutowany.", + "38321": "- Jest szansa, że w lipcu trafi do Sejmu. Wówczas proces legislacyjny będzie zakończony jeszcze przed świętami - przewiduje Gienieczko.", + "38322": "- Odebranie imienia będzie moralną karą dla Cracovii - uważa radny Nidecki, który przed rokiem głosował za jego nadaniem. Sam od 40 lat kibicuje Cracovii. Był na ostatnich derbach. Spektakl nienawiści i agresji pod szyldem papieża przeraził go.", + "38323": "- Dość szargania świętości, ten obiekt nie jest godzien nosić imię Jana Pawła II - zapowiada.", + "38324": "Gdybyśmy wszyscy byli tacy uczciwi... Mateusz Koper (17 l.) i Michał Kowalski z Niedrzwicy Dużej pod Lublinem podczas zakupów w Lublinie znaleźli portfel z 3500 zł i od razu odnieśli kasę na policję. Mundurowi odnaleźli właściciela zguby, człeka chytrego, jak się później okazało.", + "38325": "Psycholodzy rozróżniają dwa typy kłamstw: białe i czarne.", + "38326": "- Białe są wtedy, gdy chcemy chronić kogoś lub siebie - wyjaśnia prof. Antas. Np. gdy chwalimy nową spódnicę przyjaciółki, która naprawdę jest koszmarną szmatą. - Takie kłamstwa są wręcz pożądane, bo sprzyjają budowaniu więzi między ludźmi - uważa prof. Antas.", + "38327": "\"Trzeba unikać aroganckiej pozy sędziów minionych pokoleń, które żyły w innych czasach i innych okolicznościach\" - mówił w czwartek w Warszawie papież Benedykt XVI. Po tej wypowiedzi papieża zapytaliśmy księdza Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego, gorącego zwolennika lustracji, jak odebrał te słowa.", + "38328": "Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych na Podkarpaciu podejmie dziś decyzję o strajku - zapowiada przewodnicząca związku, Halina Kalandyk. Pielęgniarki chcą się włączyć do strajku lekarzy, bo nie chcą zostać pominięte w przyznawaniu podwyżek. W siedmiu podkarpackich szpitalach od środy trwa strajk lekarzy domagających się 30-procentowych podwyżek. Wczoraj rano lekarze zaostrzyli akcję. Pracują jedynie lekarze dyżurni, a do szpitala przyjmowani są tylko pacjenci z zagrożeniem życia. Nie pracuje większość przychodni specjalistycznych.", + "38329": "Sędziowie nie dali się nabrać na jego nędzne sztuczki.", + "38330": "- To była zbrodnia usiłowania zabójstwa - grzmiał sędzia Jarosław Leszczyński. - Sposób działania oskarżonego, niezwykle brutalny w stosunku do bezbronnego dziecka, pozwala przyjąć, że działał z zamiarem pozbawienia życia. Wyrok 25 lat stosuje się w przypadku szczególnie drastycznych przestępstw. I tak jest właśnie w tym wypadku.", + "38331": "Ważne jest, by zwrotu kosztów zażądać na piśmie. Musisz to zrobić nie później, niż do momentu zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia.", + "38332": "Zasądzenie kosztów od strony przegrywającej obejmuje nie tylko opłaty sądowe, ale i wynagrodzenie adwokata oraz koszty dojazdu do sądów na rozprawy, na których twoja obecność była konieczna.", + "38333": "Część wydanych \"na sąd\" pieniędzy można odzyskać, jeśli twoje działania miały wpływ na skrócenia postępowania.", + "38334": "Po ostrej wymianie zdań chłopak wszedł do środka, niestety nie zdążył już niczego zamówić. Pierwszy cios, który później okazał się śmiertelny, został zadany metalowym krzesłem w tył głowy. Michał osunął się na podłogę. Wtedy napastnicy zaczęli go kopać po całym ciele. Po kilkunastu minutach chłopak odzyskał przytomność i udało mu się jakoś wrócić do hotelu.", + "38335": "- W Krzyczkach leży jeszcze kilkadziesiąt zakopanych psów. Wydobyliśmy dopiero połowę z tych, które zostały pomordowane - alarmują obrońcy praw zwierząt. Schronisko prawdopodobnie będzie zamknięte.", + "38336": "Ta sprawa wstrząsnęła całą Polską. Zbigniew L., właściciel przytuliska w Krzyczkach koło Nasielska, brał pieniądze od gmin na utrzymanie psów, a potem je usypiał. Przerażające cmentarzysko odkryli w zeszłym tygodniu obrońcy praw zwierząt. Zbigniewa L. i Annę C., kierowniczkę schroniska, zatrzymała policja.", + "38337": "Cała czwórka dyskutowała wczoraj o programie naprawy finansowania służy zdrowia. - Osiągnęliśmy porozumienie w 95 procentach - mówił po spotkaniu zadowolony Religa, przyznając, że punktem spornym między nim a wicepremier Gilowską pozostaje tzw. ustawa pielęgnacyjna (chodzi o zwiększenie o 1,2 proc. składki na zdrowie). - Pozostałe punkty zostały zatwierdzone.", + "38338": "Znaczy to, że rząd zgadza się na propozycje ministra Religi, żebyśmy płacili za wizyty u specjalisty i pobyt w szpitalu.", + "38339": "Ruch w tym miejscu odbywał się wahadłowo. Przed światłami kierujący ruchem zatrzymał tira, a za nim stanęła skoda. Jadący za nią inny tir - marki Scania - nie zatrzymał się, uderzył w samochód osobowy i zepchnął go pod pierwszego tira. Na miejscu zginęli dwaj mężczyźni podróżujący skodą: 37-letni kierowca z Radomia i 32-letni pasażer z województwa zachodniopomorskiego.", + "38340": "Cichociemni spotkali się w GROM-ie. Ta specjednostka nosi bowiem imię legendarnych skoczków spadochronowych Armii Krajowej.", + "38341": "Od 1941 do 1944 r. do Polski zrzucono ich 316. W czasie wojny zginął co trzeci. Kilku - z wyroków sądów PRL. Po wojnie w polskich więzieniach siedzieli prawie wszyscy, którzy nie uciekli za granicę. Na świecie żyje 18 cichociemnych. Do GROM-u dotarło ośmiu.", + "38342": "Pannę Wiosnę rozpiera młodzieńcza energia. Jej pasją jest sport. Tylko czeka, aż zrobi się ciepło, zazielenią się parki i skwery, wyjrzy słońce. Wtedy będzie mogła z radością oddać się rowerowym szaleństwom.", + "38343": "- Każdą wolną chwilę chcę spędzić na świeżym powietrzu! - deklaruje Magda Wiosna. - Dlatego nie mogę się doczekać pięknej słonecznej pogody. Chociaż zimą też można się świetnie bawić. Ja przez całe ferie jeździłam na łyżwach - przyznaje.", + "38344": "Rowerzysta zajechał jej drogę. Ale to ona ponosi winę za wypadek, bo była pod wpływem alkoholu.", + "38345": "Prawie promil alkoholu miała w wydychanym powietrzu Aleksandra Jakubowska kiedy pod jej auto wpadł rowerzysta. Do wypadku doszło wczoraj po południu w podwarszawskiej Podkowie Leśnej. Po przesłuchaniu prokurator wypuścił byłą posłankę do domu.", + "38346": "1. Policjant naciska spust urządzenia. Radar emituje impulsy fal radiowych, rozchodzących się z prędkością światła.", + "38347": "2. Fale odbijają się od jadącego samochodu.", + "38348": "3. Gdy pojazd zbliża się do policjanta impulsy przebywają coraz krótszą drogę. W ten sposób wzrasta częstotliwość sygnałów.", + "38349": "Bardziej niż samo kręcenie filmu, Lech Kaczyński zapamiętał słowa reżysera po skończeniu pracy nad filmem.", + "38350": "- Chciałbym, abyśmy się spotkali za kilkanaście lat. Ja będę wtedy starym człowiekiem z laską, a ty może zostaniesz premierem.", + "38351": "Jan Batory nie doczekał spotkania po latach. Ale jego przepowiednia prawie się sprawdziła.", + "38352": "Taka głupota zdarza się rzadko, teraz objawiła się w Tomaszowie Lubelskim. 22-letnia Aleksandra O., opiekując się dwuletnią córeczką, zasnęła na ławce w parku.", + "38353": "Miała we krwi 4 promile alkoholu. Nie wiadomo, jak długo wcześniej piła i dlaczego nikt nie zabrał jej dziecka. Siedząca w wózku 2-letnia Paulinka zwróciła dopiero uwagę policjantów. Ci mieli problemy z dobudzeniem matki. Prosto z parku zawieźli ją do izby wytrzeźwień. Paulinka trafiła do domu dziecka.", + "38354": "- Nie jesteśmy razem od lat, ale mieszkamy razem. Coś przecież musiałoby zwrócić moją uwagę. Jakiś wyciąg z konta albo chociażby to, że mąż ma nagle więcej pieniędzy - mówi.", + "38355": "Osiedle domków jednorodzinnych na obrzeżach Żyrardowa. To tu, w dużym białym domu, z żoną i dorosłym już synem Piotrem mieszkał Sławomir Miller. Przyrodni brat byłego premiera Leszka Millera.", + "38356": "- Chcemy odsprzedać te wałachy. Cena nie będzie wygórowana - obiecuje Józef Urbański, dyrektor z Agencji.", + "38357": "Niewygórowana cena to kilka tysięcy złotych. Agencja chce pozbyć się ogierów, bo są schorowane. Ale mogą służyć do celów rekreacyjnych.", + "38358": "Zainteresowany kupnem koni jest Michał Bednarek, hipoterapeuta z Poznania. - Niestety, wciąż mam mało pieniędzy. Ale będę walczył o życie tych koni - mówi.", + "38359": "A z tych dotyczących prezydenta, których mnóstwo pojawia się na przykład w Internecie?", + "38360": "Jeśli są zabawne, to i ja, i pan prezydent chętnie się śmiejemy.", + "38361": "Krąży na przykład taki: \"Jakie jest najmniejsze państwo? Państwo Kaczyńscy\". To jest zabawne?", + "38362": "Jak widać, nie roześmiałam się.", + "38363": "\"Wysokie obcasy\" zatytułowały reportaż o pani: \"Przyjaciółka prezydenta\". Co panią łączy z panem prezydentem Kaczyńskim?", + "38364": "Dobroczynne działanie wina potwierdzają plantatorzy. - Całkowicie zgadzam się z odkryciami naukowców. Zarówno ja jak i moi koledzy czujemy, że wino jest zdrowe. Zapewnia werwę, większą odporność na choroby, reguluje trawienie, obniża poziom cholesterolu - przekonuje Roman Grad (51 l.), prezes Stowarzyszenia Plantatorów Winorośli i Producentów Win.", + "38365": "Wprowadzono system punktów karnych. Po otrzymaniu 12 punktów Czech traci prawo jazdy, a obcokrajowiec nie będzie mógł przez rok prowadzić pojazdów na terytorium Republiki Czeskiej.", + "38366": "Za naruszenie tego zakazu cudzoziemcowi grozi grzywna do 30 tysięcy koron (około 4,3 tys. zł). Czescy policjanci zapowiedzieli: nie będzie okresu przejściowego.", + "38367": "Te zasady już obowiązują i jeżeli chcemy uniknąć kłopotów, należy ich bezwzględnie przestrzegać.", + "38368": "Robert Różycki, dyrektor fabryki, przyznaje, że zamontowanie świetlika to był błąd. - Temperatura pod nim dochodzi do 40 stopni - mówi. - Ale tak jest tylko przez dwa, trzy miesiące w roku. Jesienią jest już lepiej.", + "38369": "Tłumaczy, że pracownicy pracują tak intensywnie, bo muszą równać się z najlepszymi firmami z Zachodu.", + "38370": "Niemcy nie chcą mówić o liczbie policjantów podczas mistrzostw. Wiadomo jednak, że będą ich tysiące. Policji pomagać mają cywile obserwujący zdarzenia w miastach, gdzie rozgrywane będą mecze. Na stadiony nie wejdą osoby podejrzane, z tzw. czarnych list, w tym przesłanych stronie niemieckiej przez polską policję (znalazło się na niej blisko 500 polskich pseudokibiców).", + "38371": "Liczba żołnierzy wchodzących w skład siódmej zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego pozostanie na dotychczasowym poziomie. Główną część 900-osobowej zmiany stanowić będą żołnierze 16. Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej w Elblągu, którą dowodzi gen dyw. Ryszard Sorokosz. Do Iraku wyjadą na przełomie lipca i sierpnia.", + "38372": "Kilka dni temu pisaliśmy o niezbyt eleganckim wyglądzie naszego prezydenta podczas oficjalnej wizyty w Bułgarii.", + "38373": "Własnym oczom nie wierzyliśmy, kiedy wczoraj prezydent Lech Kaczyński (57 l.) kroczył na spotkanie ze sportowcami. Marynarka nie zapięta, ze spodni wystawała koszula, a ze szlufki wyskoczył prezydencki pasek. Rozumiemy, że ostatnie zawieruchy w Pałacu Prezydenckim przysparzają prezydentowi wiele zmartwień. Wiemy, że stylisty pan prezydent nie ma, ale może warto pomyśleć chociaż o garderobianym?", + "38374": "Ponad 20 kg amfetaminy zarekwirowali policjanci w dwóch weekendowych akcjach. Za kratki trafiło 7 osób.", + "38375": "Najpierw wpadł 35-letni Tomasz P., szef gangu samochodowego z Lublina. Kiedy policjanci wchodzili do jego mieszkania na 10. piętrze, 2 innych przestępców wyrzucało kilogramowe torby z amfetaminą przez okno. W mieszkaniu było 12 kg amfetaminy, a w garażu 2 skradzione samochody i motocykl.", + "38376": "Parlament Europejski nie zgodził się na wysłuchanie europosła Bogdana Golika (43 l.). We wtorek komisja prawna odrzuciła prośbę adwokata Golika, który poprosił parlament, by jego klient mógł przedstawić na jego forum swoją wersję wydarzeń.", + "38377": "Chodzi o zdarzenie z grudnia 2005, kiedy to francuska prostytutka oskarżyła posła o gwałt.", + "38378": "Dwa samochody: volkswagen golf i peugeot zderzyły się czołowo między Kobierzycami i Cieszycami na odcinku \"ósemki\" na Dolnym Śląsku. Dwie ranne osoby trafiły do szpitala. Droga krajowa, która prowadzi z Wrocławia do polsko-czeskiego przejścia granicznego w Kudowie, przez kilka godzin była zablokowana.", + "38379": "Ukąszenie przez pszczołę w język, gardło czy krtań może doprowadzić do uduszenia człowieka. Trzeba się w takiej sytuacji ratować i natychmiast zacząć ssać lód lub pić zimne napoje, jadąc do lekarza. W przypadku użądlenia w inne miejsce na ciele, wystarczy zimny okład z sody oczyszczonej.", + "38380": "- Interes społeczny przemawia za tym, by pokazać notorycznych złodziei, którzy po wyjściu z komendy policji wsiadają do tramwaju i znów kradną - mówi prokurator Piotr Kosmaty, który wydał zgodę na publikację zdjęcia.", + "38381": "Na pierwszy ogień poszedł Henryk Strząbała (50 l.) z Kielc. Mimo że na koncie ma już osiem wyroków, nadal okrada turystów odwiedzających Kraków. Teraz będzie musiał zmienić miasto albo przyzwyczajenia.", + "38382": "Bierzcie przykład z Tarnowa! Jak nigdzie dbają tam o bezdomnych. Chodzą oni czyści, a teraz dostali dach nad głową.", + "38383": "Anna Czech, dyrektorka miejscowego szpitala, a zarazem szefowa fundacji \"Kromka Chleba\", po stworzeniu łazienki dla bezdomnych, teraz wywalczyła dla nich noclegownię.", + "38384": "- Sami włączyli się w prace remontowe, pomagali nam jak mogli - opowiada. - Pomagali policjanci, kolejarze, wojskowi, siostry zakonne i wolontariusze.", + "38385": "- Nie potrzebuję 22 doradców. Wystarczy mi czterech - zadeklarował prezes NIK Mirosław Sekuła (51 l.) po poniedziałkowej publikacji \"Super Expressu\".", + "38386": "Ujawniliśmy, że szef instytucji, która strzeże gospodarnego wydawania publicznego grosza, zatrudnia aż 22 doradców. Zarabiają średnio 10 680 zł brutto! Wśród doradców są skompromitowani: Władysław Majka, b. dyrektor generalny Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej, bohater negatywnych raportów NIK, i Lech Bylicki, b. dyrektor warszawskiej delegatury NIK.", + "38387": "Niemieccy policjanci zatrzymali wczoraj w Karlsruhe 30-letniego Dawida O., poszukiwanego europejskim listem gończym. Bandyta figurował na top liście Komendy Głównej Policji jako jeden z najgroźniejszych poszukiwanych przestępców.", + "38388": "Bandyta wpadł o świcie w swoim mieszkaniu. Nie stawiał oporu. Był wyraźnie zaskoczony wizytą policjantów. W Niemczech ukrywał się od dwóch lat. Podjął tam pracę.", + "38389": "Siwiutka pulchna kobieta o dobrotliwym spojrzeniu bardzo się zdziwiła nagłym odwiedzinom. Jej niewinny wygląd nie zmylił policjantów. Starą szopę Elżbieta S. zamieniła na fabrykę narkotyków. Potężna matryca, która tam stała, jednorazowo produkowała 2,5 tysiąca tabletek ecstasy. Obok maszyny leżało trzy tysiące gotowych działek narkotyku oraz duże ilości półproduktów. Produkcja \"babci\" miała swój własny znak firmowy. Na każdej tabletce było logo dolara.", + "38390": "Posłanki z PiS \"przy wodopoju\" pojawiły się już podczas debaty nad exposé nowego premiera. W pierwszym rzędzie dumnie pierś wypinały Monika Ryniak (46 l.) i Jolanta Szczypińska (49 l.).", + "38391": "- Tylko ta druga może liczyć na stałe miejsce wśród elity. To w końcu wieloletnia przyjaciółka szefa - zdradza jeden z posłów PiS.", + "38392": "Dzięki cudownym mruczkom leczy maluchy i dorosłych, chorych ma Alzheimera i Parkinsona. - One naprawdę pomagają! - mówi Mirosław Wende (41 l.), felinoterapeuta.", + "38393": "Gucio, Misiu, Niunia, Ruda, Dzidzia, Pusia, Petra, Sunny - osiem dumnych kociaków przechadza się po mieszkaniu Mirosława Wende. To wyjątkowe koty. Spokojne, łagodne, serdeczne, odpowiednio wychowywane.", + "38394": "Kapelan hutniczej Solidarności ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski zapowiedział, że ujawni, ilu księży miało założone teczki personalne jako tajni współpracownicy SB. Uważa, że nie ma możliwości, by akta SB dotyczące ks. Czajkowskiego (według publikacji w \"Życiu Warszawy\" ks. Czajkowski był agentem) można było w jakikolwiek sposób sfałszować.", + "38395": "Kraków. To była istna makabra! Młody mężczyzna wychylił się z pędzącego pociągu i uderzył głową w słup. Zginął w ułamku sekundy.", + "38396": "Krzysztof C. (25 l.), student z Elbląga, wracał ze znajomymi z wakacji w górach. Był czwartek, godzina 22.30. Tragedia rozegrała się między Krakowem a Batowicami.", + "38397": "Chrzanowscy są przekonani, że Agnieszka - choć jej nie znaleźli, a do domu wróciła dopiero następnego dnia - była w mieszkaniu Konstantych.", + "38398": "- Siedziałam w szafie - zeznała.", + "38399": "- Kłamie w żywe oczy! - oburza się Karina.", + "38400": "- Nie spocznę, dopóki syn nie zostanie oczyszczony! - podnosi głos Bogdan Konstanty.", + "38401": "- Kobieta pełna ciepła, z łatwością zawierająca znajomości - mówi o Kaczyńskiej posłanka PiS Jolanta Szczypińska (49 l.). - Nie trzeba dobrze znać Kaczyńskich, by przekonać się, że jest dla nich najważniejszą osobą w życiu - dodaje Szczypińska. A Cymański przypomina, że nieraz był świadkiem, gdy obecny premier urywał się ze spotkań, by zadzwonić do mamy - poradzić się, czy po prostu zapytać, jak się czuje.", + "38402": "\"Kod da Vinci\" to wytwór wrogów chrześcijaństwa, którzy podważają prawdę o zmartwychwstaniu Chrystusa. Jestem przekonany, że grzechem jest oglądać ten film i trzeba się z tego spowiadać. Kościół wzywa do bojkotu dzieł godzących w osobę Jezusa oraz w istnienie i misję kościoła - mówi nam biskup tarnowski Wiktor Skworc (58 l.).", + "38403": "Powiedział nam, czego oczekuje się od księdza, katolika, Polaka...", + "38404": "Choć w jego pielgrzymowaniu po Polsce nie zabrakło emocji, miłych gestów i niespodzianek, to i tak najważniejsze są słowa. Słowa papieża, które przez kolejne dni pielgrzymki trafiały prosto do naszych umysłów i serc.", + "38405": "W pewnym momencie Łukasz mocno nadepnął na hamulec, samochód się zatrzymał, a chłopak wyskoczył i zatrzasnął komandora w środku. - Wiedziałem, że nie będzie się mógł stamtąd wydostać - mówi.", + "38406": "Łukasz zatrzymał przejeżdżającą taksówkę. Taksówkarz wezwał policję i pogotowie. Tymczasem komandor zatrzaśnięty w samochodzie wydzwaniał z telefonu komórkowego do znajomych. Później policjantom powiedział, że dzwonił na pogotowie. To nieprawda.", + "38407": "Makabryczny wypadek na Śląsku! Pielęgniarki, które jechały do pracy, wpadły samochodem do rwącej rzeki. Z pięciu przeżyły dwie. Renata Polakowska (42 l.), która siedziała z tyłu, wciąż nie może dojść do siebie. - Zaczęłam się topić. Nie wiem, jak udało mi się przeżyć. Przecież ja nie umiem pływać!", + "38408": "Pretekstem do medialnych spekulacji na temat rezygnacji Gilowskiej była wczorajsza Rada Gabinetowa - spotkanie rządu pod przewodnictwem prezydenta Lecha Kaczyńskiego. A ściślej - brak zgody prezydenta na proponowane przez wicepremier zmiany podatkowe. Zakładają one zwiększenie podatków dla środowisk twórczych i akademickich.", + "38409": "- Pan prezydent uważa takie rozwiązanie za niedobre - wyjaśnia Maciej Łopiński, rzecznik prasowy Lecha Kaczyńskiego.", + "38410": "Ośmiu chorych z jednostki wojskowej w Skwierzynie leży w szpitalu w Gorzowie Wlkp. Czterech z nich na oddziale intensywnej opieki. Trzech jest nieprzytomnych. Chorują na sepsę.", + "38411": "Kolejny ma podrażnienie opon mózgowych. - Ale jego stan się polepszył. Już w sobotę został przeniesiony na oddział zakaźny - informuje płk Piotr Rusecki, naczelny lekarz Wojska Polskiego. Rodziny chorych na koszt wojska zakwaterowano w hotelu w Gorzowie.", + "38412": "Ten mord wstrząsnął nie tylko Brukselą. Poruszył także mieszkańców całej Europy.", + "38413": "Nasi rodacy mieszkający w Belgii palą się ze wstydu. I nie ma się czemu dziwić. Bo właśnie wyszło na jaw, że dwóch nastoletnich bandziorów z Polski z zimną krwią zadźgało nożem 17-letniego Belga.", + "38414": "23 lutego Joanna Zaniewska-Janusz z Zielonki dowiedziała się od policjantów, że od strony rzeki słychać przerażający skowyt psa. Gdy tam razem dotarli, zobaczyli półżywego czarnego pekińczyka, przyczepionego do lodowej kry. Był przeszło 20-stopniowy mróz. Ani kobieta, ani policjanci nie zastanawiali się długo. Weszli do lodowatej rzeki, by ratować zwierzaka. - Każdy zrobiłby to samo - mówią funkcjonariusze Piotr Grochowski i Jacek Kałuski.", + "38415": "- Po przebadaniu alkomatem okazało się, że Aleksandra J. ma prawie promil alkoholu. Prokurator, który będzie prowadził sprawę, postanowił zwolnić podejrzaną do domu ze względu na to, że jest jedynym opiekunem dziecka - powiedział nam Mariusz Sokołowski z warszawskiej policji.", + "38416": "Prokuratura Okręgowa w Katowicach wystąpiła do sądu o aresztowanie Krzysztofa Rutkowskiego. Zarzuca mu pranie brudnych pieniędzy, płatną protekcję i udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Według prokuratury, śląskiemu baronowi paliwowemu Henrykowi M. wystawił nieprawdziwe faktury na 5 milionów zł. Zarejestrował w urzędzie skarbowym fikcyjną pożyczkę na kwotę 500 tys. zł.", + "38417": "Kazimierz Marcinkiewicz (47 l.) każdą wolną chwilę spędza w Sopocie. Trzeba przyznać, że najpopularniejszy polski premier równie dobrze jak z teczką prezentuje się z wiosłem.", + "38418": "W czwartek przed południem Marcinkiewicz żegnał się z pracownikami swojej kancelarii. Kilka godzin później był już w sopockim Spatifie.", + "38419": "- Postawa ojca Przemka pokazuje, że uczciwych ludzi, którzy mają dość bezczelnych łapówkarzy, w Polsce nie brakuje - mówi poseł Mariusz Kamiński (41 l.), szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego.", + "38420": "W ten sposób odniósł się do publikacji w \"Super Expressie\", w której opisaliśmy, jak pan Jarosław, ojciec ucznia kieleckiej zawodówki, złapał na łapówkarstwie nauczycielkę syna.", + "38421": "Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego, przekazał z kasy województwa 20 mln złotych na Świątynię Opatrzności Bożej w Wilanowie. W zamian kuria proboszczem tego kościoła uczyniła jego starszego brata, ks. Zdzisława Struzika.", + "38422": "- Dobry był ksiądz. Bardzo uczony, z kulturą. Przyszedł do nas po kolędzie. Dużo zrobił przez ten rok. Schody do kościoła były mniejsze, a teraz są większe - mówi Henryk Lipiński (65 l.) z Milejówka.", + "38423": "Prawie 3 tys. osób wzięło udział w sobotnim \"Marszu Równości\" w Warszawie, zorganizowanym pod hasłami obrony praw mniejszości seksualnych. Bezpieczeństwa uczestników demonstracji strzegło ok. 2 tys. policjantów.", + "38424": "Pod hasłami: \"Każdy inny, wszyscy równi\", \"Stop homofobii\", \"Trwajcie mocni w tolerancji\", a także \"Prezydencie Kaczyński - gej jest twoim bratem\", uczestnicy marszu ruszyli spod gmachu Sejmu.", + "38425": "Czy z Bazaru Różyckiego znikną swojskie przekupki, proponujące zgłodniałym klientom pańską skórkę i pyzy? A może po prostu przeniosą się do nowoczesnego centrum handlowego, które w 2000 roku ma stanąć na miejscu starego \"Różyca\". Tylko, czy w ekskluzywnych wnętrzach znajdzie się miejsce dla handlarki z gorącymi kluchami?", + "38426": "- Jak można posądzić notariusza o sfałszowanie testamentu?! - oburza się gosposia.", + "38427": "Sąd nad sprawą spadku pochyla się już drugi rok.", + "38428": "Nigdy nie przepadała za Martą K. - Kłótliwa, rządziła księdzem - mówi. I dodaje, że brat nie musiał wszystkiego jej przepisywać, bo już wcześniej ją zabezpieczył. - Kupił jej mieszkanie, na konto wpłacił 80 tys. zł - wylicza.", + "38429": "Pan Jerzy odlicza dni do 28 maja, na kiedy zaplanowane jest to spotkanie. Na głowę włoży obozową czapkę na tę okazję uszytą, taką samą, jaką nosił przez 3 lata w Auschwitz. - O, tak będę wyglądać - starszy pan spokojnie przymierza to jakże kiedyś mocno znienawidzone nakrycie głowy.", + "38430": "W wyprawie do Oświęcimia towarzyszyć mu będzie żona Gizela (65 l.).", + "38431": "Somalia. Talibowie, którzy kilka lat temu dostali łupnia w Afganistanie, nie składają broni. Teraz opanowali Somalię. Pod kontrolą tych islamskich fanatyków, mających konszachty z samym Osamą bin Ladenem, znalazł się cały kraj. Talibowie chcą wzorem dawnego Afganistanu wprowadzić w Somalii szariat, skrajne rygorystyczne prawo muzułmańskie.", + "38432": "Od początku maja w jeziorach, rzekach i morzu utopiło się już 196 osób, w tym 19 dzieci. Najczęstsze przyczyny tragedii to według policji przecenianie własnych możliwości i nietrzeźwość.", + "38433": "Tylko w miniony weekend utonęło 15 osób, w tym dwoje dzieci. W sezonie letnim w 2005 r. utonęło 325 osób. Rok wcześniej - 231.", + "38434": "Rok w rok na jego akcję \"głosują\" miliony Polaków. Tylko w styczniu tego roku WOŚP zebrała 30,6 mln zł. Pomógł milionom dzieci z całej Polski. Dzięki Jurkowi Owsiakowi każdy noworodek przechodzi przesiewowe badania słuchu. Każdemu wcześniakowi ratuje się wzrok. 1315 dzieci cierpiących na cukrzycę ma przy sobie pompę insulinową. Dzięki WOŚP 64 mln zł trafiło do 650 polskich szpitali w postaci 17 tys. urządzeń medycznych.", + "38435": "Przemysław Edgar Gosiewski (42 l.)", + "38436": "Ona - zazdrosna i zdesperowana żona. On - człowiek prawy i... frywolny.", + "38437": "- Zmagałem się z przeciwnikami politycznymi, a teraz zmagam się z własną żoną, która jest moim największym wrogiem i rozsyła Internetem moje intymne zdjęcia z sypialni - mówi Edward Gwizdała (45 l.), wójt gminy Jawornik Polski (Podkarpackie), członek PiS-u.", + "38438": "Prawo to nie najlepsza strona działaczy i posłów Samoobrony. Tym razem sprawa jest poważna, bo Renata Beger, studentka politologii, dostała pierwszą dwóję z dokumentacji urzędowej i prawnej.", + "38439": "Choć posłanka spędziła nad książkami noc, egzaminu nie zaliczyła. Kolejne podejście w przyszłą niedzielę. Posłanka Beger ma w tej sesji aż 6 egzaminów.", + "38440": "- Przez 40 lat płaciliśmy składki na służbę zdrowia, a teraz, kiedy jej na- prawdę potrzebujemy, wypinają się na nas.", + "38441": "- Karetka to nie darmowa taksówka. Szpitala nie stać na to, żeby wozić pacjentów - mówi Józef Fulczyk, z-ca dyrektora Szpitala Klinicznego w Zabrzu. - Co innego, gdyby ta pani nie miała jednej nogi...", + "38442": "Tłumaczeniem dyrekcji szpitala oburzony jest NFZ.", + "38443": "- To nie koniec sensacji. Na terenie schroniska i w jego okolicach jest jeszcze więcej zakopanych zwierząt. Podejrzewamy, że zabijano je w brutalny sposób, nawet młotkiem, wszystko wykażą sekcje zwłok - mówi Krystyna Sroczyńska z Fundacji \"Emir\".", + "38444": "Policjanci sprawdzają teraz dokumentację schroniska, którą przez trzy lata prowadził Zbigniew L.", + "38445": "- Obcokrajowiec też ma szanse?", + "38446": "- Jeśli tylko odpowiada mu nasz program, to jak najbardziej.", + "38447": "- A gdyby kandydat miał śniadą cerę? Ma szanse na legitymację?", + "38448": "- Tak. Na Śląsku mamy ciemnoskórego kolegę. Nie eksponujemy go szczególnie, by nie robić niepotrzebnej szopki.", + "38449": "Co zabiło tysiące ryb w Wielkopolsce?", + "38450": "Na razie nie ustalono, dlaczego tysiące ryb z jeziora miejskiego w Wyrzysku (Wielkopolska) padło w miniony piątek.", + "38451": "Akcja wyławiania martwych ryb trwała przez kilka godzin. Wyłowiono ponad pół tony śniętych ryb. Do badań pobrano próbki wody z jeziora i tkanek martwych ryb. Dopiero po ich zakończeniu będzie wiadomo, co zabiło ryby.", + "38452": "Wielka Brytania. Krowa o imieniu Charolais to prawdziwa olbrzymka. Waży dobrze ponad tonę i z trudem mieści się w swojej oborze.", + "38453": "- Nie sprzedałabym jej za żadne skarby świata - mówi 40-letnia Jane Haw, dumna właścicielka największej krowy na świecie.", + "38454": "Charolais należy do rzadkiej rasy krów Balbithan Rio. Nasze polskie mućki nie mają szans z nią się równać. Przynajmniej jeżeli chodzi o rozmiary.", + "38455": "CBA - otwierać!", + "38456": "Funkcjonariusze CBA będą mogli kontrolować firmy, gromadzić dane osobiste, w tym tzw. wrażliwe - dotyczące np. preferencji seksualnych. To pierwsza instytucja, która będzie mogła dokonać lustracji majątkowej polityków, łącznie z oględzinami mieszkania.", + "38457": "Przeciwnicy uważają, że może być groźnym narzędziem w rękach rządzącej partii.", + "38458": "Zrobienie takiego wzoru zajmie kilka godzin. Działajmy nocą, najlepiej na kolanach. Wtedy nikt nas nie zauważy.", + "38459": "Do skomplikowanych wzorów używamy deski przywiązanej do sznurka. Do zwykłego koła wystarczy sam sznurek.", + "38460": "Na koniec zacieramy ślady. Wyciągamy z ziemi kołek i zasypujemy dziurkę, jaka po nim pozostała. Niepostrzeżenie wracamy do domu i nad ranem obwieszczamy światu odkrycie niecodziennego zjawiska.", + "38461": "Gdy w 2001 r. został wiceministrem w rządzie SLD - posłowie opozycji wytykali mu m.in., że podległy mu wywiad skarbowy nie kontroluje rafinerii sprzedających jako pełnowartościowy wysoko zasiarczony olej napędowy - na czym tracił budżet. Jesienią 2004 r. posłanka PiS Barbara Marianowska doniosła na Ciesielskiego do prokuratury, zarzucając mu niedopełnienie obowiązków. Ale odmówiono wszczęcia sprawy. Inspektorzy NIK zarzucali Ciesielskiemu, że nie kontrolował likwidacji przemycanych papierosów.", + "38462": "Ona: - Tak. Kiedy jestem z nim, jest mój i koniec. Na początku nie było mowy, żeby spotykał się z jakąkolwiek inną dziewczyną. Miał szlaban na koleżanki. Teraz trochę popuściłam.", + "38463": "- To bywa męczące.", + "38464": "On: - Coś za coś. Parę kontaktów się urwało.", + "38465": "- Nawiązałeś nowe. Chodzi po mieście, że jesteś tylko bankietowym sportowcem.", + "38466": "On: - Nikt nie ma prawa tak mówić. Zająłem przecież drugie miejsce na zawodach Pucharu Świata.", + "38467": "Udało nam się jednak nieoficjalnie dowiedzieć, że Kaczyńscy pojawią się w Helu pod koniec lipca. A Maria Kaczyńska zgodziła się objąć patronat honorowy nad lipcowym Letnim Festiwalem Muzyki Kameralnej w Helu.", + "38468": "To dobra wiadomość dla mieszkańców tej nadmorskiej miejscowości. Przez ostatnie 10 lat przyzwyczaili się do obecności prezydenckiej pary. Aleksander i Jolanta Kwaśniewscy byli jedną z największych atrakcji turystycznych regionu.", + "38469": "Katowice. Górnicze związki zawodowe domagają się, wbrew stanowisku resortu gospodarki, wypłaty nagród z ubiegłorocznych zysków spółek węglowych. Związkowcy z Sierpnia 80 zapowiedzieli, że nie opuszczą siedzib spółek do czasu uzyskania gwarancji wypłacenia nagród. W budynkach Kompanii Węglowej i holdingu znajdowało się wczoraj 40 związkowców.", + "38470": "Policja od razu wszczęła dochodzenie. - Mogę potwierdzić wątek konfliktu między pracownikiem a pracodawcą - mówi Andrzej Hachaj, rzecznik prasowy lęborskiej policji.", + "38471": "W mieszkaniu Ani niczego nie zmieniono od chwili jej śmierci. Na podłodze leżą porozrzucane zabawki, na stole stoi zdjęcie 5-letniego chłopca, w przedpokoju damskie kapcie.", + "38472": "Policjanci znaleźli zabójcę we Wrocławiu. Zameldował się tam jako Dariusz H. Wcześniej występował też jako Waldemar M.", + "38473": "Przez 4 lata poszukiwany był przez sąd w Cieszynie, bo nie powrócił do więzienia z przepustki. Siedział za kradzieże i rozboje.", + "38474": "Policjanci znaleźli przy nim notes z danymi 80 kobiet.", + "38475": "Sukienki mają jedną zaletę: podkreślają indywidualność dziecka. Komunia, podczas której matki prześcigają się w strojeniu córek, traci swój wymiar duchowy. Następuje przewartościowanie z wymiaru duchowego na materialny. Przed kościołem dzieci liczą na sobie falbanki, zamiast skupić się na tym, co duchowe. Strojne suknie wzmacniają rywalizację między dziewczynkami. Część dzieci z napięciem czeka na ten dzień, boją się, że będą gorzej ubrane.", + "38476": "Raz w roku, w Boże Ciało, maleńki Spicymierz koło Uniejowa (Łódzkie) staje się miasteczkiem kwiatów. Po południu kościelna procesja wyrusza w drogę po bajecznie kolorowym kwietnym dywanie.", + "38477": "Mieszka tu zaledwie 500 osób. Raz w roku do miasteczka ściągają turyści z całego kraju i z zagranicy. Wszystko za sprawą mieszkańców, którzy przed Bożym Ciałem układają na drodze procesji kościelnej długi na półtora kilometra i szeroki na kilka metrów barwny kwiatowy dywan.", + "38478": "W słowackich Tatrach piorun uderzył w parę polskich turystów. Śmierć na miejscu poniosła 36-letnia kobieta, która z mężem przechodziła przez Małą Fatrę w rejonie Niskich Tatr. Polkę próbowali ratować słowaccy turyści oraz wezwani na pomoc ratownicy. Mąż kobiety z niegroźnymi ranami trafił do szpitala.", + "38479": "- Mieli co prawda jednego ojca, ale on bardzo szybko zmarł i tak naprawdę przestało ich cokolwiek łączyć. Mąż chyba zawsze czuł się trochę w cieniu swojego wielkiego brata. Z dumą powtarzał, że Leszek Miller z tak biednego domu zaszedł tak bardzo wysoko - mówi Agnieszka Miller.", + "38480": "Sławomir Miller (53 l.)", + "38481": "Co ma Bóg do tego?!", + "38482": "Grażyna Chalińska, mama Justyny, zemdlała, kiedy dowiedziała się, że córka straciła rękę.", + "38483": "- Nie dało się jej przyszyć. Mięśnie były porozszarpywane, kości zmiażdżone - mówi Justyna. Miesiąc spędziła w szpitalu. Często śniło się jej, że biegnie za oderwaną ręką i nie może jej dogonić. - Za co mnie Bóg tak pokarał, że mi rękę zabrał?! - rozpaczała.", + "38484": "Młodzi poznali się, gdy przed czterema laty Mikołaj Rey z zamku Montresor nad Loarą we Francji przyjechał do Krakowa lepiej poznać język swego wielkiego przodka z Nagłowic. Pojawiła się ona i zaiskrzyło.", + "38485": "- Choćbyście wszystko mieli, i daj Boże żeby tak było, ale gdyby brakło miłości, brakłoby wszystkiego w małżeństwie - mówił ksiądz infułat Bronisław Fidelus, proboszcz kościoła Mariackiego.", + "38486": "Takiemu psiakowi nie umknie zapewne żaden zapach.", + "38487": "Można podejrzewać, że mając podwójny nos, będzie zbierał dwa razy więcej zapachów. Na razie jednak ten mały dziwoląg wzbudza sensację w jednym ze schronisk w Londynie. Ma od sześciu do ośmiu tygodni i jest rasy mastiff. Weterynarze nie są jeszcze zgodni co do tego, jak psu będzie się żyło. Wielu obawia się, że będzie skazany na typowe pieskie życie.", + "38488": "Ponad 1600 osób wzięło wczoraj udział w 24. maratonie ulicznym we Wrocławiu.", + "38489": "Zwycięzcą został Kenijczyk Richard Rotich, który przebiegł 42 km i 195 metrów ulicami miasta w dwie godziny 18 minut i 18 sekund.", + "38490": "Zwycięzca już na samym początku narzucił ogromne tempo. Ostatni zawodnicy maratonu przybiegli na metę nawet kilka godzin po Afrykańczyku.", + "38491": "Była zniszczona również przez żołnierzy napoleońskich.", + "38492": "Ocalały obrazy Antona Moellera, dwa dzieła z XVII wieku, jedno z nich to \"Ostatnia Wieczerza\". Malowidła ścienne, w tym malowidło z XV wieku przedstawiające scenę zabicia św. Stanisława w Krakowie. Strażakom udało się też ocalić obrazy Izaaka van den Blocke i płytę nagrobną Jana Heweliusza z 1659 r.", + "38493": "Andrzej Ptaszkiewicz jako pracownik Biura Rozwoju Miasta decydował o przebiegu drogi. Wcześniej jako naczelnik Wydziału Urbanistyki i Architektury podpisywał pozwolenia na budowę. Czy nie widział domów na mapach?", + "38494": "- Nie - mówi pan Cyrikas. - Dotarliśmy do mapek, na których na miejscu naszych domów jest biała plama! To karygodne zaniedbanie .", + "38495": "Krzysztof G. przyznał się przed sądem do zamordowania staruszki, ale nie do gwałtu. Biegły seksuolog stwierdził, że mężczyzna ma skłonność do gerontofilii - cierpiący na tę dewiację czują zadowolenie seksualne tylko w kontaktach ze starszymi osobami. Sąd zdecydował, że przez najbliższe 25 lat zwyrodnialec może liczyć co najwyżej na starszych więźniów. Krzysztof G. wstał i powiedział: Dziękuję i przepraszam.", + "38496": "Kardynał Ratzinger był w Polsce osiem razy:", + "38497": "1979 r. uczestniczył we mszy św. odprawianej przez Jana Pawła II.", + "38498": "1980 r. - jako arcybiskup Monachium odwiedził m.in. Jasną Górę, Wrocław i Kraków.", + "38499": "1981 r. - był na pogrzebie kardynała Stefana Wyszyńskiego.", + "38500": "1983 r. - przewodniczył pielgrzymce mężczyzn i młodzieńców.", + "38501": "Prezydent Będzina Radosław Baran głosował przeciwko likwidacji tramwaju. Ale teraz zgadza się z pomysłem.", + "38502": "- Dla pasażerów zmiana oznacza tyle, że zamiast do starego tramwaju, wsiądą do nowoczesnego niskopodłogowego autobusu - podkreśla prezydent.", + "38503": "Marka Bugajskiego takie tłumaczenia nie przekonują. - Będę głodować, dopóki mi zdrowie pozwoli.", + "38504": "Jestem beneficjentką FPNP, składałam wnioski o pomoc socjalną, ale je odrzucali, twierdząc, że mam za dużą emeryturę. Jak to możliwe, przecież ledwo wystarcza mi na węgiel i leki. Mam 81 lat, przeszłam udar mózgu i korzystam z pomocy opiekunki. Pieniądze bardzo by mi się przydały.", + "38505": "Jego przyszły szef Mariusz Kamiński (41 l.) nie wygląda na pogromcę aferzystów. Ale ten niewysoki, niezdradzający emocji, mówiący cichym głosem mężczyzna (współzałożyciel Ligi Republikańskiej, pomysłodawca ujawniania deklaracji majątkowych parlamentarzystów) dostaje do ręki \"brzytwę\". Wkrótce stanie się postrachem nieuczciwych posłów, urzędników, biznesmenów, lekarzy itp. Jest tylko jedna obawa, której dziś się nie przewidzi - czy ten poseł PiS nie wykorzysta CBA do walki z opozycją.", + "38506": "Kręci pani kołem \"Wielkiej gry\" od 1975 roku. Czy to prawda, że zniknie z ekranu?", + "38507": "Programu nie ma w nowej ramówce, ale tę decyzję ma ponoć jeszcze przegłosować rada nadzorcza TVP. Zbiera się za kilka dni. Jakaś nadzieja niby jest. Jeżeli program zniknie -nie będę darła szat. Wszystko musi się kiedyś skończyć, ale ważna jest jeszcze forma.", + "38508": "Jak pani zareagowała? Jakąś łzę pani uroniła?", + "38509": "Nie było żadnej sensacji, obyło się bez skandalu, bo generalnie nasi południowi sąsiedzi są w tej materii niezwykle tolerancyjni.", + "38510": "I choć czeski prezydent Vaclav Klaus, prawicowiec i narodowiec, do ostatniej chwili był zdecydowanie przeciwny ustawie legalizującej związki osób tej samej płci, to znalazło się jednak wystarczająco posłów, by skutecznie odrzucić weto głowy państwa.", + "38511": "- Współpracowałem z SB - ujawnia Roman Wrocławski, b. zapaśnik, mistrz świata z 1982 roku i olimpijczyk z Seulu (1988). - Mam jednak czyste sumienie, na kolegów nie donosiłem, a dzięki grze z SB żyło mi się lepiej - dodaje.", + "38512": "Wrocławski od lat przebywa w USA. - Jestem ekskluzywnym służącym, który wozi bogatych Amerykanów - mówi.", + "38513": "Tego było za dużo ojcu Floyda - Mayweatherowi seniorowi, który wyskoczył z narożnika i rzucił się w stronę Judaha. Do niego doskoczył sekundant Judaha (zarazem jego ojciec Yoel) oraz kilku jego pomocników. Wywiązała się bójka z udziałem kilkunastu osób. Dopiero po 5 minutach zamieszanie zostało opanowane przez policję.", + "38514": "Według prokuratury w sierpniu ubiegłego roku podejrzani zaproponowali Markowi G. załatwienie atrakcyjnego kredytu na pięć milionów euro. Mimo że Marek G. pieniędzy nie zobaczył na oczy, Andrzej J. i Albert B. zaczęli domagać się od niego prowizji w wysokości 150 tysięcy euro i zaczęli go straszyć śmiercią. Andrzej J. został schwytany w momencie, gdy odbierał pierwszą ratę prowizji.", + "38515": "- Może kobieta wybierała się do pracy za granicę, do rodziny lub szpitala. Być może dlatego krewni nie wiedzą jeszcze, jaki spotkał ją los - mówi \"Super Expressowi\" jeden z policjantów.", + "38516": "- Prosimy o informacje wszystkie osoby, które mogą pomóc w ustaleniu tożsamości tej kobiety - apeluje młodszy inspektor Dariusz Nowak, rzecznik małopolskiej policji. - Zapewniamy pełną dyskrecję.", + "38517": "Na progu stał wysoki, zarośnięty mężczyzna. Dominik nie miał pojęcia, że to tata Agnieszki.", + "38518": "- Odepchnął mnie i wpadł do mieszkania - opowiada. - Biegał po domu, obszukiwał szafy. Zażądałem, by wyszedł. Straszyłem policją. Chciałem go wypchnąć z mieszkania, ale naparł na mnie. Złapaliśmy się w przedpokoju i zaczęliśmy szarpać. Straciłem równowagę. Walnąłem go ręką. Poleciał na ścianę przy łazience.", + "38519": "Pół roku temu \"Fakty\" miały 25-30 proc. udziałów w rynku widowni, co oznacza, że na 100 włączonych telewizorów w 30 leciały \"Fakty\". Teraz tych udziałów jest powyżej 31 proc.", + "38520": "- Całemu TVN-owi przybywa widzów, dzięki różnym programom, sukces przyniósł m.in. \"Taniec z gwiazdami\" - dodaje Sołtysik.", + "38521": "- Ten wyrok tylko utwierdza ludzi w przekonaniu, że dla braci Kaczyńskich kwestie moralne przestały mieć jakiekolwiek znaczenie. A przypomnę, że startowali w wyborach pod hasłem odnowy moralnej. Jak ta odnowa wygląda - teraz widać. Proponując Leppera na stanowisko wicepremiera, mogli się spodziewać, że sąd utrzyma wyrok skazujący, a mimo to go powołali - mowi prof. Jacek Wódz, socjolog.", + "38522": "Steve zaklina się, że po każdym dyżurze szykuje ekstra posiłek czworonożnemu ratownikowi.", + "38523": "- Tylko mu lodów nie daję. To by mu rozwaliło żołądek. Ale czasami żal ściska za serce, jak widzę wpatrzonego we mnie psiaka, który ocieka dosłownie śliną, licząc, że coś mu skapnie z mojego lodowego deseru.", + "38524": "- Dymisja jest przyjęta, a podpiszę ją po powrocie z Litwy - mówi nam prokurator krajowy Janusz Kaczmarek. - Sprawa jest już przesądzona. W swoim piśmie jako przyczynę rezygnacji prokurator Wełna podał powody osobiste. Więcej nie mogę ujawnić - dodaje.", + "38525": "Jednak nieoficjalnie mówi się, że prawdziwa przyczyna leży gdzie indziej: prokurator od dłuższego czasu nie mógł dogadać się z nowymi szefami krakowskiej prokuratury. Konflikt dotyczył m.in. strategii prowadzenia śledztwa.", + "38526": "Do spotkania doszło pod koniec kwietnia. Trwało kilka godzin i przebiegało w przyjaznej atmosferze.", + "38527": "Maciej Łopiński, minister w Kancelarii Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, twierdzi, że o spotkanie zabiegał Aleksander Kwaśniewski. Kaczyński obiecał Kwaśniewskiemu wsparcie w boju o stanowisko sekretarza generalnego ONZ.", + "38528": "- Prezydent Kaczyński od dawna powtarza, że byłby to wielki zaszczyt dla Polski, gdyby nasz rodak pełnił tak ważną funkcję - mówi Łopiński.", + "38529": "Pani Teresa (49 l.) podkreśla, że póki narciarze trzymali się wyznaczonych tras i nie jeździli jej \"po głowie\", a na stoku nie było wwiercającej się w mózg muzyki - nie narzekała.", + "38530": "Szlag ją trafił w grudniu ub. roku, kiedy wokół jej domu powstały \"dzikie trasy\" narciarskie.", + "38531": "Wójcik od czasu, kiedy został przyłapany na jeździe po pijanemu unikał siadania za kierownicą. Z naszych informacji wynika jednak, że sam też siadał za kółkiem. - Nawet do Sejmu przyjeżdżał samochodem - twierdzi nasz informator.", + "38532": "Po zatrzymaniu były trener pokajał się i zaangażował w kampanię antyalkoholową. Nigdy jednak nie zadeklarował, że jeśli prokuratura postanowi o wszczęciu przeciwko niemu śledztwa, zrzeknie się immunitetu.", + "38533": "- Nigdy nikt nie zarzucił mi korupcji - mówi Kobyliński. - Nie zależy mi na ukaraniu tych ludzi, tylko na wyjaśnieniu całej sprawy - dodaje.", + "38534": "Mariusz Smoliński, rzecznik prezydenta Słupska, tłumaczy, że przetarg odbył się zgodnie z prawem.", + "38535": "- Wszelkie zmiany w planie zagospodarowania miasta zatwierdza rada miejska - mówi.", + "38536": "Stanisław M., ojciec Dariusza, kierowcy ciężarówki, nie może uwierzyć, że jego synowi nic się nie stało. Ciężarówka, którą jechał, jest kompletnie rozbita, a jej części porozrzucane w promieniu kilkudziesięciu metrów.", + "38537": "Przejazd we wrocławskich Świniarach nie jest strzeżony. 30 metrów od niego rosną krzaki. Przed samymi torami widać drogę w odległości kilku kilometrów. Trzeba się jednak zatrzymać.", + "38538": "Mniej zapłacimy za transakcje związane z nieruchomościami. Dotychczas opłaty zależały od wartości nieruchomości. Teraz za wpisy w księgach wieczystych obowiązują opłaty stałe, np. za wpis do księgi wieczystej działki o wartości 100 tys. zapłacimy 200 zł. Przed obniżką ten sam wpis kosztowałby ponad 10 tys. zł.", + "38539": "Będzie szybciej?", + "38540": "Kiedy Mitkiewicz zaczął roztaczać przede mną wizję mojej przyszłej działalności partyjnej, przez chwilę poczułem się prawie wszechpolakiem. Umawiamy się za tydzień o tej samej porze. Mam przynieść wypełnioną deklarację członkowską oraz partyjną ankietę. Niestety, wtedy zaczynają się problemy. Do kolejnego spotkania nie dochodzi.", + "38541": "- Pan radny jest dzisiaj bardzo zajęty - mówi sekretarka niezbyt zachwycona moim widokiem.", + "38542": "Być może podczas procesu oskarżeni rozwieją te wątpliwości. Na razie zbadali ich biegli psychiatrzy. U żadnego nie wykryli choroby psychicznej, która tłumaczyłaby bestialstwo, z jakim popełnili zbrodnię. U Moniki Sz., domniemanej przywódczyni grupy, lekarze stwierdzili jedynie \"nieprawidłowy rozwój osobowości, brak uczuć wyższych i poczucia odpowiedzialności\".", + "38543": "Wszedł na zielone boiska raju - tak o Kazimierzu Górskim powiedział ks. Adam Zelga, który podczas mszy żałobnej w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie wygłaszał homilię.", + "38544": "Na uroczystość tę przybyli: prezydent Lech Kaczyński, premier Kazimierz Marcinkiewicz, prymas Józef Glemp, który celebrował mszę. Ale oprócz oficjeli, rodziny, trenerów, działaczy i piłkarzy z teamu Orłów Górskiego, przybyli też kibice.", + "38545": "Inge też się zmieniła. Zaczęliśmy ze sobą rozmawiać. Zaczęła rozumieć, że wojna jest nieszczęściem dla zwyczajnych ludzi. Z czasem zaczęła obdarzać mnie sympatią. Raz zapytała: - Podobam ci się?", + "38546": "Nie była ani ładna, ani brzydka. Pomyślałem nawet: z nią to jeszcze mógłbym romansować, ale z jej matką? Odparłem: - Ty jesteś Niemka, ja Polak. Jestem siłą roboczą, nie mogę cię oceniać.", + "38547": "Prezes Pieprzowski nie jest taki pewny. - Trawianka azjatycka w Wiśle miała nie wytrzymać sezonu. A jednak przystosowała się i ma się dobrze.", + "38548": "Piranię wyłowiono też w wodach Brdy. - Kolega pomógł mi ją wyciągnąć podbierakiem. Nie wierzyłem. Na końcu haczyka wisiała potężna pirania - mówi Mieczysław Kropidłowski (67 l.) z Bydgoszczy.", + "38549": "- Nie wyobrażam sobie, żeby dzieci dalej mieszkały w miejscu, gdzie działo się to wszystko - mówi Iwona W. - Agatka jest teraz u swoich chrzestnych i nie chcę, by wracała do domu. I teściowa się rzuca, że krzywdzimy jej syna, zamiast współczuć dzieciom.", + "38550": "- Jeśli podaje takie informacje, to powinien ujawnić ich źródła. Z tego co wiem, nie mamy w Polsce dowodów na obecność esbeków na placu św. Piotra w dniu zamachu na papieża. Gdybyśmy uzyskali od sędziego Imposimato potwierdzone informacje, to byłaby niezwykle ważna wiadomość. Nie ma też dowodów, by Pietruszka był agentem KGB, choć SB ściśle współpracowała z Rosjanami.", + "38551": "- Zytce ktoś podłożył świnię - mówią.", + "38552": "Do zarzutu o związki Zyty Gilowskiej ze służbami PRL nic nie pasuje. Ani jej osobowość, ani charakter, ani odwaga mówienia prawdy w oczy. Tak ją widzą ci, którzy ją znali: wychowani na jednej ulicy, w jednej szkole, w podłych czasach komunizmu.", + "38553": "Kiedy kolega pokazał w zeszłym roku Rafałowi ulotkę o pracy przy zbiorze owoców w Italii, nie wahał się. W lombardzie zastawił telewizor i wieżę, by mieć na wyjazd. Chciał zaoszczędzić na mieszkanie i ślub ze swoją dziewczyną.", + "38554": "Do Foggi wyjechał z kilkudziesięcioma Polakami. Wkrótce potem wszyscy stali się niewolnikami.", + "38555": "Klub Scena, należący do reżyserującego serial Jerzego Gruzy, jest popularnym miejscem spotkań warszawskich gwiazd kina, reżyserów, operatorów. Tu rozgrywa się akcja drugiego odcinka telenoweli.", + "38556": "Tu właśnie Małgosia próbuje poznać kogoś, by wkręcić się w \"wielki świat\". Otaczają ją znane postacie, dziwaczni artyści, transwestyci, homoseksualiści i kobiety szukające atrakcyjnych sponsorów.", + "38557": "Jest taka choroba, na którą od wieków szukano lekarstwa i nie znaleziono. Nazywa się miłość. Próżno pytać medyków o jej istotę. Opisu rządzących nią mechanizmów nie znajdziesz, Czytelniku, w uczonych księgach lekarzy. Weź raczej do ręki tomik poezji i nie zawiedziesz się. Bez trudu odnajdziesz ją też w teatrze, powieści, malarstwie. Słowem, w sztuce.", + "38558": "Jakże platońsko brzmi w tym kontekście teoria Jernego! Wiedza zatem w ułamku tylko dociera do nas ze świata zewnętrznego. Organizm nie dowiaduje się niczego nowego w zetknięciu z antygenem. To wszystko jest w nas. Mówiąc językiem biologii molekularnej: nie można narzucić DNA informacji o syntezie przeciwciał; ta wiedza już jest w nim zawarta.", + "38559": "W minionych dekadach to pacjenci często pisali o medycynie; pacjenci lub pasjonaci medycyny, jak na przykład nasz wielki eseista Jerzy Stempowski, znawca-amator farmakologii oraz procedur medycznych, udzielający nieraz, w swych pięknie napisanych listach, porad zdrowotnych albo przynajmniej ze znawstwem i melancholią komentujący diagnozy lekarskie postawione jego korespondentom przez fachowców.", + "38560": "Dziś miasteczko in toto nie żegna odchodzącego. Nie przemierza go kondukt, nie biją dzwony. Z kaplicy w nowej części cmentarza trumna wyjeżdża na platformie wózka elektrycznego. Jedzie na przygotowane dla niej miejsce, w długim szeregu łudząco do siebie podobnych grobów.", + "38561": "Paul Broca, lekarz paryski, zachował mózgi swoich pierwszych pacjentów dla potomności. Po utrwaleniu ich w formalinie przekazał je do muzeum w Paryżu. W 2007 roku neurolodzy amerykańscy wyciągnęli je z muzeum i poddali badaniu rezonansem magnetycznym. Potwierdzili ścisłość obserwacji Broki. Ośrodek mowy zajmował obszar przez niego określony, większy nieco niż w wersji uproszczonej, przekazywanej przez jego następców.", + "38562": "Ha-Nocri: \"Prawdą jest to przede wszystkim, że boli cię głowa i to tak bardzo cię boli, że małodusznie rozmyślasz o śmierci (…). Ale twoje męczarnie zaraz się skończą, ból głowy ustąpi\".", + "38563": "\"Przyznaj się - zapytał cicho po grecku Piłat - jesteś wielkim lekarzem?\"", + "38564": "Działo się to w stanie wojennym, nazywanym też \"wojną polsko-jaruzelską\". W Solidarności przygotowywaliśmy kontrmanifestację pierwszomajową, na przekór WRON-ie (Wojskowej Radzie Ocalenia Narodowego). W piosenkach ulicznych śpiewano o \"zielonej wronie\", ze względu na kolor wojskowych mundurów, w których występowali zarówno jej przywódcy - twórcy stanu wojennego, jak i ich tuby - prezenterzy telewizyjni.", + "38565": "W trzecim powstaniu giną:", + "38566": "Franciszek Cieluch, woźnica, zatrudniony w Gieschewaldzie w taborze konnym, i Józef Promiński, dwudziestodwuletni górnik, po ośmiu klasach; pod St. Annaberg (Górą Świętej Anny).", + "38567": "Karol Hochuł, siedemnastoletni górnik z kopalni Giesche, syn górnika; pod Slawentzitz (Sławięcicami).", + "38568": "Jan Poloczek, górnik z kopalni Giesche; pod Gogolinem (nazwa niemiecka taka sama).", + "38569": "Nadchodzi zima. Niemcy wyrzucają z mieszkania Konstantego Prusa. Gdzie się podzieje? Jak uratuje resztki księgozbioru? Dobrze, że przed wojną przekazał Bibliotece Śląskiej pięć tysięcy ze swoich piętnastu tysięcy tomów, głównie silesianów. Czy schowek w piwnicach katedry jest bezpieczny po aresztowaniu księdza Szramka?", + "38570": "Główna uroczystość odbywa się w sali teatralnej, nad którą wisi osiem lamp braci Zillmannów - wielkich mlecznych jaj w mosiężnej obejmie. Dyrektorka ośrodka Justyna Szymiec przyjmuje niekończące się życzenia od rozmaitych władz i organizacji. Jednym z mówców jest Jerzy Forajter, przewodniczący Rady Miasta Katowice, który kiedyś, przedwcześnie, chciał przywrócić osiedlu nazwę Giszowiec.", + "38571": "Małgorzata chodziła w letniej sukience na ciepłym wietrze. Rozwijano taśmę, wbijano paliki, ustawiano płotki, a w niebie i w krzewach śpiewały ptaki. Były najdłuższe dni roku.", + "38572": "Tymczasem na plebanii u księdza Rufina szykowano żółte znaki papieskie. Zajmowała się tym głównie Maryla Wacławkówna, wygnana ongiś z przedszkola za klerykalizm.", + "38573": "Albert-Wojtek i Rozalia Badurowie mają już pięcioro dzieci. Kolejno: Gertruda, Paweł, bliźniaki Alojzy i Dorota, Henio. Truda ma jedenaście lat, Paolek osiem, Dorka i Lojzik po sześć, a Henio rok.", + "38574": "Dorota ma żółtą skórę i ostre łokcie. Ania Pudełkowa, która przyjechała odwiedzić rodzinę, pyta głośno Rozalię, czy to jej dziecko. Dorota zrozumiała, że jest brzydka, i postanowiła zostać świętą.", + "38575": "Żadna straż nie upora się z lepiankami. Wybudowano już pięćdziesiąt cztery. Starostwo katowickie zwraca się do Giesche SA, by bezdomnych pozostawić w spokoju. Gmina Janów otrzyma subwencje na wybudowanie im mieszkań. Naczelnik Józef Szeja zapewnia, że zajmie się tym bez zwłoki.", + "38576": "Dyrektor Sender niepokoi się, czy to nie jest jakaś Solidarność.", + "38577": "Zapewniają, że nie ta zakazana.", + "38578": "Pyta, ile takich dzieci może być na Osiedlu Staszica.", + "38579": "Co najmniej dwadzieścia trzy rodziny jego pracowników mają takie dzieci. Tyle spisali, ale na pewno jest więcej, bo ludzie nie zawsze chcą o tym mówić. To się z czasem ujawni.", + "38580": "A ojciec był zazdrosny. Popatrzył na mamę i pyta mnie: - Gdzie mama chodziła? Jo nie wytrzymał i powiedzioł. To tata usiadł na schodach z kamratami i czekał. I jak tyn przechodził, co mamę trzasł, wciągli go do piwnicy i tata tak go sprał, że... I puścił go.", + "38581": "Życie jest szare i smutne, ale można się pocieszać zakupami.", + "38582": "Mimo wprowadzenia stanu wojennego i militaryzacji kopalń czterobrygadówka nie powraca. Co więcej, w marcu dyrekcja Katowickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego przypomina dyrektorom kopalń o kategorycznym zakazie narzucania górnikom pracy w niedzielę.", + "38583": "Ale kto chce, może pracować w świątek i piątek.", + "38584": "Córki nie śpieszą się na studia, a on obronił w tym roku pracę magisterską na Wydziale Finansów i Bankowości Akademii Ekonomicznej. Ogólny wynik - 4,48. Teraz zapisuje się na kurs podyplomowy na tej samej uczelni: wykorzystywanie funduszy europejskich.", + "38585": "Trzy lata temu rozstał się z górniczą spółką mieszkaniową w Nikiszowcu. Prowadzi teraz inną, w Wesołej, i jest w jej zarządzie.", + "38586": "Władze NSDAP miały zamiar sparaliżować opuszczane śląskie zakłady. Nakazywały demontaż najważniejszych maszyn. Projekt zakładał rychły powrót na to gospodarstwo. Teraz jednak nie ma już złudzeń ani czasu. Obie grupy odwrotu pozostawiają cały inwentarz koncernu Giesche. Zabierają jedynie najważniejsze akta i dokumenty.", + "38587": "Podstawiono zmotoryzowane tabory dla fachowców, którzy chcą uciekać. Większa część załóg nie ma jednak zamiaru uchodzić ze Śląska.", + "38588": "Bogusław Roskosz odchodzi (nie na własne życzenie) z kopalni Staszic i porządkuje szuflady. Między umowami o pracę leżą domowe dokumenty, które powinno się trzymać w osobnej kopercie.", + "38589": "Indeks ojca (Facultate Philosophica, Universitatis Leopolitanae) z podpisami profesorów Twardowskiego, Kasprowicza (liryka nowożytna), Sinki, Witkowskiego, Kryńskiego; 4 Octobris 1907.", + "38590": "Kopalnia Giesche zatrudnia już dwa tysiące trzystu jeńców (w śląskim przemyśle pracuje ich ponad sto tysięcy), wydajność nadal spada.", + "38591": "Spółka Giesche produkuje jednak nie tylko węgiel. W szopienickich hutach wytapia cenne metale - cynk, ołów, kadm i srebro. Przynosi jej to w czasie wojny ogromne zyski; może przeznaczać dla akcjonariuszy od jedenastu do szesnastu milionów marek rocznie.", + "38592": "Stanisław Kasperczyk powiedziałby Niesporkowi, że nawet dwudziestotrzyletni samochód może być blank nowy, tak jak jego fiat 125, rocznik osiem trzy, wszystkie części oryginalne, tapicerka spod igły. Niestety, musi go sprzedać, a nigdy by tego nie zrobił, gdyby nie kupili z Halinką przyczepy turystycznej, z sypialnią, łazienką i ogrzewaniem, a ten fiat ma za słaby hak.", + "38593": "Stanowisko dyrektora kopalni Giesche powierzono Niemcowi doktorowi Fleischerowi.", + "38594": "Nie wiemy, co się dzieje z ostatnim polskim dyrektorem kopalni Władysławem Dominem. Przedostatni, Władysław Michejda, jest aresztowany, siedzi na gestapo w Cieszynie.", + "38595": "Maks Gawlik zwraca się ze swoją sprawą do któregoś z obecnych władców firmy i nie doznaje zawodu. Ewald będzie zwolniony z pracy przymusowej.", + "38596": "Zaraz nadział się na kontrę prezydenta: – Jeżeli pan chce komentować takie czy inne referaty, to trzeba było dłużej do szkoły chodzić. A pan nie dość, że za krótko chodził, to jeszcze na lekcjach nie uważał. A jak pan mówi, że w książce nie ma nic o Stalowej Woli, to ja się pytam, co jest na okładce tej książki? Skąd są te zdjęcia? – stwierdził Andrzej Szlęzak.", + "38597": "– Obawiałem się tego, jak niektórzy piłkarze będą reagować po spadku, z jakim nastawieniem będą walczyć w V lidze. Szybko okazało się, że moje obawy były niepotrzebne. Duża w tym jednak zasługa klubowych działaczy, zarządu Sokoła, który stanął na wysokości zadania i zapewnił drużynie maksymalne warunki do osiągania dobrych wyników. Sokół to ewenement w tej lidze, jeśli chodzi o sprawy organizacyjne, finansowe.", + "38598": "W kolejnych numerach SZTAFETY będziemy informować o szczegółach imprez z okazji Dni Stalowej Woli oraz relacjonować ich przebieg.", + "38599": "P.J.", + "38600": "22 kwietnia Agencja Rozwoju Przemysłu przyjęła program restrukturyzacji Huty. Według Andrzeja Szarawarskiego, wiceministra Skarbu Państwa, ten program jest programem ostatniej szansy, ale jednocześnie jest też pierwszym programem, który ma szansę się powieść.", + "38601": "Dom na kółkach – stojący na jednym z parkingów na Serbinowie zdezelowany opel będący od trzech lat jedynym schronieniem dla bezdomnego Zbigniewa K. i jego kompanów, po licznych interwencjach mieszkańców okolicznych bloków odholowano na parking strzeżony. Mężczyznom zapewniono miejsca w przyparafialnej noclegowni.", + "38602": "– Z pewnością były takie osoby, które głosowały na Andrzeja Szlęzaka, bo głośno mówił, iż udowodni, że były prezydent jest skorumpowany. Czy nie według zasady „Dajcie mi człowieka, a winę się znajdzie”?", + "38603": "– Nie wycofuję się z tego, co mówiłem przed wyborami. Nie sądzę, bym zawiódł kogokolwiek. Działam w myśl przysłowia: „Młyny boże mielą powoli, ale dokładnie”.", + "38604": "Kolejnych 9 osób dopisali stalowowolscy radni miejscy do listy „Zasłużonych dla Miasta Stalowa Wola”. Jeden z nich dostał ten tytuł, bo m.in. kocha Stalową Wolę.", + "38605": "– Lista jest dłuższa, bo nasza elektrownia obchodzi 70-lecie istnienia – tak dwukrotnie usprawiedliwiał liczbę kandydatów do tytułu Stanisław Cisek, przewodniczący Rady Miejskiej i jednocześnie... pracownik Elektrowni Stalowa Wola.", + "38606": "Z drugą ligą żegnają się Miedź Legnica i Zawisza Bydgoszcz (wycofał się z rozgrywek), natomiast w barażach o pozostanie w II lidze będzie grać na pewno Stal Stalowa Wola oraz Unia Janikowo i dwa inne zespoły.", + "38607": "Poznaliśmy też nowych drugoligowców. Z pierwszych miejsc do II ligi awansowali: GKS Jastrzębie, Tur Turek, Motor Lublin i Znicz Pruszków lub Concordia Piotrków Trybunalski.", + "38608": "Prezes podkreślił, że zwykle mamy do czynienia z realistyczną fotografią przyrodniczą. Natomiast zdjęcia eksponowane w MDK ukazują nowe spojrzenie na fotografię, którego dominantą jest wykonywanie makrofotograficznych ujęć z bardzo bliskiej odległości przy małej głębi ostrości. Niektóre robione są pod światło, utrwalają struktury śniegu i lodu, w efekcie czego powstają zdjęcia przypominające malarstwo abstrakcyjne.", + "38609": "Na dyrektora Zakładu Miejskiej Komunikacji Samochodowej przyjmowanie podań już zakończono. Zgłosiło się siedmiu kandydatów. Jak nam powiedział Bartosz Kopyto, rzecznik prasowy prezydenta, posada szefa ZMKS cieszyła się sporym zainteresowaniem wśród potencjalnych kandydatów. – Było sporo telefonów, ludzie pytali jakie warunki trzeba spełnić – powiedział SZTAFECIE. Wśród siedmiu podań jakie wpłynęły do UM jedno jest od dotychczasowego dyrektora ZMKS, Mariana Dróżdża.", + "38610": "– Takimi działaniami uderza się w podstawy egzystencji narodu. Wprowadzenie rozwiązań proponowanych przez SLD prowadziłoby do wynaradawiania. Już dziś w wielu parafiach czy małych ojczyznach jest więcej zgonów niż narodzin. Taki stan rzeczy powinien być bodźcem dla rządzących do ochrony rodziny i zachęcania małżonków do posiadania dzieci. Negowanie wartości życia i propagowanie związków osób tej samej płci jest demoralizowaniem społeczeństwa.", + "38611": "– I działaniem wbrew naturze...", + "38612": "– Osoba mojego kontrkandydata z racji jego pracy zawodowej była na pewno bardziej znana w gminie. Tym bardziej więc cieszę się ze swojego zwycięstwa. O tym, że to ja wygrałem II turę wiedziałem już po kilku telefonach w niedzielę wieczorem. Przede wszystkim zdecydował wynik w Stanach. Mój rywal jest moim sąsiadem, więc jako jeden z pierwszych złożył mi osobiście gratulacje. Myślę, że tak właśnie powinni zachowywać się odpowiedzialni kandydaci.", + "38613": "– To prawda – dodaje Jarosław Niedbałowski, kolejny wychowawca i trener młodzieży, który również miał swój wkład szkoleniowy w sukcesy młodych pływaków Stali i doskonale pamięta czasy świetności stalowowolskiej sekcji. – W Stali wychowały się całe zastępy uzdolnionych zawodników, medalistów i rekordzistów kraju, uczestników Mistrzostw Europy – oczywiście w kategorii uczniów szkół podstawowych, bo potem ci najzdolniejsi trafiali do Szkół Mistrzostwa Sportowego.", + "38614": "Ale sprawa z jego „samoprzyznaniem się” od początku budziła wątpliwości prokuratury. Mieczysław M. rozstał się bowiem ze spółką Dainong skłócony, a prokuratura w Tarnobrzegu ciągle zajmuje się sprawą sprzedaży kilku ładowarek, za które HSW SA dotąd nie otrzymała zapłaty od spółki Dainong. Maszyny te odkupiła od niej... właśnie spółka Hortpak.", + "38615": "Taśmy, którymi mieli oklejone dłonie, skrywały zapewne metalowe przedmioty, by zadawane razy były dotkliwsze.", + "38616": "– Stali równiutko, czwórkami lub trójkami, myśleliśmy, że jakieś ćwiczenia... – mówi świadek bijatyki. Na progach zaparkowanych w pobliżu samochodów z aparatami w rękach stały dziewczyny, zapewne sympatie „wojowników”. – W pewnym momencie jedna, która nagrywała wszystko kamerą, zaczęła machać ręką, byśmy szybko odjechali. A potem zaczęło się...", + "38617": "– To miało swój klimat...", + "38618": "– O, ja wprost uwielbiałem zgrzyt igły po płycie, trąconej gdzieś na prywatkach, bo tam, wśród śledzików i sałatki to się ciągle zdarzało. I od początku szedł numer, potem znowu ktoś trącił...", + "38619": "– Bardzo sentymentalnie wspomina pan tamte czasy.", + "38620": "Przypomnijmy, że w ubiegłym tygodniu udało nam się dowiedzieć, że zwolnienia w dużej mierze będą dotyczyć pracowników umysłowych. Liczb jeszcze nie ma, ale powinny pojawić się w najbliższym czasie. – W HSW SA trwa obecnie wielkie liczenie. Jego efekty powinny być znane w ciągu kilku najbliższych dni – twierdzi Zbigniew Nita, rzecznik HSW SA.", + "38621": "Najlepszym komentarzem do niedzielnych derbów w Leżajsku mogłyby być obrazki z sektorów, w których urzędowali szalikowcy obu ekip. Tam, gdzie siedzieli fani leżajskiej drużyny, powiewały trójkolorowe flagi (niebiesko-żółto-czerwone), słychać było wesoły śpiew, natomiast „klatę” z kibicami Stali Stalowa Wola zdobił ogromny, czarny transparent z napisem „Stalówka” i panowała grobowa cisza…", + "38622": "– Czym zajmował się Pan przed objęciem stanowiska prezesa MZK?", + "38623": "– Od roku 1990, kiedy to zrezygnowałem z pracy w Hucie, zajmowałem się prowadzeniem firmy handlowej, a konkretniej hurtową sprzedażą słodyczy na terenie Stalowej Woli i byłego województwa tarnobrzeskiego. Od początku roku 2001 firmę prowadzi moja żona.", + "38624": "Kiedy będą wypłacać?", + "38625": "Wnioski składa się w urzędach miast lub gmin lub w ośrodkach pomocy społecznej. W Stalowej Woli przyjmowane są one w Punkcie Obsługi Klienta UM przy ul. Wolności. Alimenty będą przelewane na rachunki bankowe, a wypłacane za pomocą kart, tak jak dotychczas świadczenia rodzinne.", + "38626": "Tym razem bez obiecanek...", + "38627": "– Nie twierdzę, że działamy najlepiej i nie popełniamy błędów. Liczy się to, co się robi, a nie to, co się o kimś mówi – wyznał SZTAFECIE Szlęzak w sierpniu 2003 r., tuż przed wielką uliczną demonstracją w obronie HSW, która przeciągnęła ulicami Stalowej Woli, a przed magistratem głośno próbowała rozliczać prezydenta.", + "38628": "– Mieliśmy listę Wildsteina, teraz wypłynęła tak zwana lista 500, o której istnieniu poinformował prezes IPN Janusz Kurtyka. Lista tajnych współpracowników, którzy, jak to ujął, „kreują się bądź też występują w roli autorytetów, a nie mają do tego moralnego prawa”. Pytanie, czy IPN ma prawo do tworzenia takiej listy?", + "38629": "– Mimo wszystko, mimo pewnych wymogów współczesnego rynku muzycznego, idzie pani swoją, może nie najłatwiejszą drogą.", + "38630": "– Staram się być sobą i robić to, co kocham – stąd płyta z poezją Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, stąd Komeda. Nie mam zamiaru ścigać się z Dodą czy Gosią Andrzejewicz, wolę grać może dla mniejszej grupy ludzi, ale takich, którzy mają moją wrażliwość i docenią to, co robię.", + "38631": "Potężną kość tajemniczego zwierzęcia wyłowił z Sanu pewien mieszkaniec Krzeszowa. Gnat o długości 70 centymetrów i wadze 9 kilogramów należy najprawdopodobniej do gatunku, który już dawno wyginął.", + "38632": "– Kość znalazłem przypadkiem. W niedzielne popołudnie w Sanie natrafiłem na dziwny przedmiot – opowiada Jan Konior, znalazca skamienieliny. – Na początku myślałem, że jest to jakaś gruba gałąź, konar drzewa.", + "38633": "– To, co przez pierwsze trzydzieści minut wyprawiała z nami Polonia, na długo pozostanie w mojej pamięci. Takiej karuzeli nie widziałem już dawno. Moi zawodnicy wyszli na murawę zbyt przestraszeni – oceniał tuż po spotkaniu trener naszego zespołu, Sławomir Adamus.", + "38634": "Wygląda jednak na to, że do rozmowy przewodniczącego RM z radnym, w sprawie „przykrych słów” dojdzie jeszcze raz. Do przewodniczącego Antonowicza zbulwersowani rodzice wysłali list, w którym domagają się, aby przewodniczący zdyscyplinował radnego. Rodzice żądają też publicznych przeprosin dzieci i innych mieszkańców osiedli Hutnik i Ozet, których radny miał na posiedzeniu komisji obrazić.", + "38635": "Kustoszem zbiorów przechowywanych w Lwowskiej Galerii Sztuki jest Igor Chomyn. Gościł on już w Stalowej Woli przy okazji otwarcia wystawy obrazów Jacka Malczewskiego. Ucieszyła go wielce wieść o tym, iż w naszym mieście po raz kolejny zagoszczą lwowskie arcydzieła. Niestety, tym razem nie będzie mógł być obecny na wernisażu.", + "38636": "– A więc i doskonałą promocję instytucji podejmującej się tego przedsięwzięcia...", + "38637": "– Tak. Ta wystawa, jako jedyna z proponowanych przez nas do tej pory, wypromowała nasze muzeum. Mieliśmy dużo telefonów z różnych stron Polski z zapytaniem, dlaczego kolekcja pokazywana jest w Stalowej Woli, a nie na przykład w Lublinie czy Rzeszowie.", + "38638": "Ale to nie wszystko. Zdaniem prezesa ARP, szefowie HSW-Trading spełnili swoje podstawowe zadanie: pokazali, że wyodrębniona z HSW SA produkcja maszyn budowlanych jest w obecnym układzie funkcjonalnym Grupy Kapitałowej nieopłacalna. Konieczna jest więc przede wszystkim zmiana sposobu myślenia o maszynach, jako podstawie działalności całego Holdingu.", + "38639": "– W czasie koncertu, w kościele Opatrzności Bożej w Stalowej Woli, mogliśmy zobaczyć bardzo spontaniczną Justynę Steczkowską – sprawnie zebrała pani wokół siebie tłum dzieci i zaśpiewała z nimi ostatnią koncertową kolędę. Nie boi się pani tak improwizować w czasie swoich koncertów?", + "38640": "Sprawa zablokowania kont odbiła się szerokim echem na ostatniej sesji Rady Miejskiej Stalowej Woli. Witold Szwedo, radny i jednocześnie członek Rady Nadzorczej Spółdzielni Zakładowej ostro zaatakował prezesa PEC, Andrzeja Szymonika zarzucając mu, że nasłał na spółdzielców komornika, który blokując konta nie powiadomił ich o tym. - Przecież obowiązują odpowiednie procedury, jak można z dnia na dzień blokować konto i nie informować o tym właściciela? - dopytywał się radny Szwedo.", + "38641": "Piłkarze drugoligowej Stali Stalowa Wola nie są w tym roku rozpieszczani przez władze miasta. Latem, po awansie do II ligi, okazało się, że stadion w Stalowej Woli nie nadaje się do gry w tak wysokiej klasie rozgrywkowej, a teraz nie ma dla piłkarzy „Stalówki” odpowiedniej hali. Bo na tej największej na MOSiRze, na której do tej pory trenowali w zimie, zabronił grać w piłkę nożną dyrektor ośrodka.", + "38642": "Aby znaleźć pracowników do sklepu, w Tarnobrzegu, gdzie stopa bezrobocia wynosi 18,6 procent imano się wielu sposobów. – Na prośbę przedstawiciela sieci udostępnialiśmy salę na spotkania osób zainteresowanych pracą w Kauflandzie – informuje Adam Oczak, kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w Tarnobrzegu. – Odbyły się dwa takie spotkania, a udział w nich wzięło łącznie 79 osób.", + "38643": "Prezes Bryska nie ukrywa, że czarny scenariusz z punktu widzenia HSW SA, to wycofanie się Amerykanów. Odstąpienie od sprzedaży Kuźni nie skutkowałoby jednak karami za zerwanie umowy przedwstępnej. – Karą będzie samo wycofanie się inwestora – dodaje prezes Bryska. – Kuźnia nie uzyska środków na spłatę zobowiązań, na produkcję, inwestycje i rozwój. A to może oznaczać jej upadek.", + "38644": "– W chwili obecnej, na szczeblu rządowym toczą się bardzo intensywne, końcowe rozmowy w sprawie HSW. Nie ma tygodnia, żeby nie było dwóch, trzech negocjacji. Miejmy nadzieję, że z tych rozmów w końcu coś wyniknie, nie skończy się tylko na obiecankach.", + "38645": "– Huta przypomina pacjenta, któremu kończy się ostatnia kroplówka – stwierdził Jan Sibiga, były wiceprezydent, a obecnie radny i pracownik HSW.", + "38646": "– Koszt stworzenia takiego miejsca wyniósł około 100 tysięcy złotych – opowiada Marian Grzegorzek, wójt gminy Gorzyce. – W całości został pokryty przez Fundację Regionalnej Agencji Promocji Zatrudnienia w Dąbrowie Górniczej. Naszym zadaniem było jedynie znalezienie i wyremontowanie pomieszczenia.", + "38647": "Centrum mieści się w Gorzycach przy ulicy 3 Maja 4, otwarte jest codziennie.", + "38648": "Jak więc rozumieć ten zapis? Kto w końcu ma rację? Próbowaliśmy się skontaktować z sędzią Lesławem Zawadą, którego podpis widnieje pod stosownym zarządzeniem. – Sędzia jest na szkoleniu, będzie w następnym tygodniu – usłyszeliśmy od sekretarki. Połączono nas zaś z sędzią Wiolettą Rudnicką.", + "38649": "Polsatowski „Idol” to swego rodzaju show, w którym zaistnieć może każdy. Nikomu nieznani ludzie, mogą w szybkim tempie nagrać płytę, stać się gwiazdami. Ekipa realizatorów czwartej części „Idola” gościła także na Podkarpaciu. Tym razem postawiono na casting także w mniejszych miastach. Takich właśnie jak Stalowa Wola czy Tarnobrzeg.", + "38650": "Marcin Wójcik: – Więc zobaczymy, co z tym Waldkiem będzie.", + "38651": "Michał Wójcik: – Strasznie trudno się go spycha ze sceny.", + "38652": "Marcin Wójcik: – Coraz więcej chce grać ról i to ról mówionych, co nas trochę przeraża...", + "38653": "– Na scenę wróciliście po trzymiesięcznej przerwie. Najwięcej do powiedzenia na ten temat ma chyba Marcin...", + "38654": "– 20 grudnia Zakłady Chemiczne „Organika Sarzyna” zostały przejęte przez grupę kapitałową Ciech, czyli mamy nowego właściciela, który będzie nakreślał strategię – mówi Mirosław Urbanek, nowo powołany prezes zarządu Zakładów Chemicznych „Organika Sarzyna”. Takie stwierdzenie padło podczas poniedziałkowej sesji Rady Gminy. Radnych interesował jednak nie tyle nowy właściciel, co los pracowników firmy.", + "38655": "Już w najbliższą niedzielę odbędzie się w pysznickich „Olszynkach” impreza plenerowa pod hasłem „Pożegnanie lata z Ziemią Kanaan”. Grupa inicjatorów utworzenia Stowarzyszenia Wspierania Aktywności Lokalnej zaprasza na godz. 16 na piknik oraz koncert stalowowolskiej „Ziemi Kanaan”, który rozpocznie się o godz. 19. Wśród atrakcji przewidziano pokazy strażackie, przejazdy bryczką, będą kiełbaski, wata cukrowa...", + "38656": "Na uwagę zasługuje grupa OrangeTheJuice ze Stalowej Woli. Grają muzykę będącą unikalnym mariażem form i stylów, zachwycają jurorów na wszelkich konkursach.", + "38657": "Ale Go Rock to przede wszystkim prezentacja młodych zespołów wymagającej publiczności. Dla tych kapel, które nie mają profesjonalnych kontraktów jest konkurs. Zgłoszenia przyjmowane są do 1 października 2007 roku. Szczegóły na stronie internetowej www.gorock.stalowka.net.", + "38658": "– Jakie są Pani najbliższe plany zawodowe?", + "38659": "– W tej chwili dotyczą one głównie wakacji. Przede mną ważne koncerty, oczywiście Festiwal Kultury Kresowej, a trzynastego czerwca będę odbierała... Order Uśmiechu. Jest to dla mnie wielkie wyróżnienie.", + "38660": "– A marzenia?", + "38661": "– Są takie, żeby mieć możliwość realizowania tego, co robię. Chciałabym, aby mi nie zabrakło siły, a innym wiary w to, że mogę zrobić coś pożytecznego.", + "38662": "– Wróćmy jednak do pańskiej wizji związanej z działalnością MDK. Co chciałby pan tu zdziałać jako dyrektor?", + "38663": "– Przede wszystkim, to nie jest tak, że palma mi odbije, siądę przy piwie i coś sobie wymyślę. Rozmawiam ze znajomymi, z ludźmi na mieście, czytam o pewnych sygnałach w prasie i tak się wyczuwa ciśnienie na pewne rzeczy. I na takie ciśnienie, na to, czego potrzebują ludzie, dom kultury powinien reagować.", + "38664": "Tołpa wyjaśnił nam swoje oczekiwania względem nowego auta. – Ma to być van siedmioosobowy, czyli samochód osobowo-dostawczy. Dzięki temu po wyjęciu dwóch foteli uzyskamy dodatkową powierzchnię bagażową. O to nam przede wszystkim chodzi, by samochód był funkcjonalny. Służący nie tylko do przewożenia ludzi, ale kiedy trzeba urn wyborczych, łopat i worków cementu.", + "38665": "– Znowu musimy wzorować się na Ameryce?", + "38666": "– Bierzmy to, co dobre. Ludziom, którzy chcą świętować bardziej ludycznie, trzeba dostarczyć takiej sposobności. Bo tego oczekują. Dla tych, którzy potrzebują innego rodzaju przeżyć i refleksji – zorganizować coś bardziej wyszukanego. Pod jednym wspólnym warunkiem: nie umartwiać się rocznicami.", + "38667": "– Ale niektóre są przecież wspomnieniem dramatu. Jak w tym kontekście podoba się panu rodzący się kult Powstania Warszawskiego?", + "38668": "Jak udało nam się dowiedzieć, na tym nie koniec wzmocnień w Stali. W dalszym ciągu trwają poszukiwania koszykarzy, którzy mogliby zagrać na pozycji środkowego bądź silnej „czwórki”.", + "38669": "– Nie będą żonglował nazwiskami, bo to może obrócić się przeciwko naszemu klubowi – wyjaśnia Marek Jarecki. – Jeżeli podpiszemy z kimś umowę, to na pewno nie omieszkamy o tym poinformować.", + "38670": "– Zabrakło nam doświadczenia – mówi Radek Koryga. – Były to nasze pierwsze mistrzostwa. Nigdy wcześniej w tak wielkiej imprezie sportowej, i tak prestiżowej, nie startowaliśmy. Za rok będziemy już startować z innej pozycji.", + "38671": "To samo twierdzi ich trener, sensei Zbigniew Głuchowski, który uważa, że bliźniacy już teraz prezentują bardzo dobre wyszkolenie techniczne i są bardzo silni. Jeżeli do tych walorów dołożą rutynę, będą groźni dla najlepszych.", + "38672": "– Pomysł wynikał z sytuacji, w jakiej się wtedy znalazła nasza telewizja kablowa. W pewnym momencie straciliśmy możliwość nadawania Telewizji Miejskiej, co wynikało z pewnych działań pozostałych wspólników tej spółki. Mieliśmy więc do wyboru: albo nie mieć takiej pozycji w naszej ofercie, albo też stworzyć własny program. Ostatecznie wybraliśmy tę drugą opcję, ponieważ uznaliśmy, że wszyscy stalowowolanie powinni mieć dostęp do informacji z miasta.", + "38673": "Plus dziesięć stopni w styczniu, mało śniegu, jeśli mróz – to niewielki. Czy w tym roku znów mieszkańcy Stalowej Woli będą mogli odebrać po sezonie grzewczym nadpłaty za ogrzewanie? Raczej nie! Dlaczego?", + "38674": "– Powód jest jeden – trafiliśmy z kalkulacjami. Owszem, pewna różnica jest, bo nikt z nas nie jest wróżką, ale sięga ona zaledwie 3,9 procent. To niewiele – tłumaczy Andrzej Szymonik, prezes stalowowolskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej.", + "38675": "– Co jeszcze, poza zrozumieniem, jest potrzebne, żeby chór nie tylko istniał, ale się rozwijał?", + "38676": "– Przede wszystkim finansowanie rozwoju i wychowania muzycznego dzieci, które dzisiaj traktowane jest marginalnie albo w ogóle się z niego rezygnuje w ramach oszczędności na oświacie i kulturze.", + "38677": "– Chóry mają dziś dobry czas dla siebie?", + "38678": "– Nie jest przecież tak, że wszystkie sprzątaczki zostaną zwolnione. Większość utrzyma pracę. A poza tym, w kwestiach kuchni w szkołach i sprzątania szkół, dobrem dzieci zasłania się przede wszystkim chęć utrzymania własnego stołka.", + "38679": "– Kucharki chyba nie miały wysokich stołków...", + "38680": "– To ma być typowy, kameralny stadion lekkoatletyczny. – zapewnia dyrektor MOSiR. – Może nie od razu na mistrzostwa Europy, ale taki, na którym można będzie rozgrywać imprezy ogólnopolskie rangi juniorskiej. Obecnie toczymy właśnie dyskusje, który tartan będzie lepszy. Czy ten kładziony na całości, czy pasami?", + "38681": "Do udziału w wyścigu zgłosiło się 30 osób. To niewiele. W ubiegłym roku, podczas pierwszej i nie nagłośnionej edycji crossu było 60 uczestników. – Ludzi zniechęcił deszcz, który rozpadał się od rana – mówi Roman Pokora, współorganizator sportowej zabawy. – W tej sytuacji postanowiliśmy przełożyć wyścig na 12 września.", + "38682": "W Jarosławiu w derbowym meczu pomiędzy Zniczem i Siarką lepsi okazali się gospodarze, a ojcem zwycięstwa był Bartosz Krupa, ten sam, który załatwił Znicz w Tarnobrzegu… Wtedy był jeszcze graczem Siarki.", + "38683": "Niespotykanym „wyczynem” popisali się w ostatniej kolejce koszykarze AZS Radom, którzy rzucili Kagerowi 37 punktów.", + "38684": "– Na razie ta drużyna dobrze przeszkadza, można też powiedzieć że te trzy stracone bramki w jakimś stopniu obciążają naszą słabą grę obronną. Jak mówię, już w miarę dobrze przeszkadzamy, teraz trzeba szukać rozwiązań w kierunku zawiązywania akcji ofensywnych i strzelania bramek. I głównie to będziemy teraz ćwiczyć, nie zapominając oczywiście o doskonaleniu gry obronnej. Jednak przede wszystkim musimy postawić na grę ofensywną.", + "38685": "– A czy zdarza się, że przychodzi do pana absolwent ekonomii czy zarządzania, który w drugiej ręce ma dyplom spawacza? I co mu pan wtedy proponuje?", + "38686": "– Proponuję stanowisko spawacza. Nie deprecjonuję oczywiście ekonomistów, ale przyjmę spawacza, bo takich fachowców potrzebuję, a pracy dla ekonomistów nie mam.", + "38687": "– Żeby przetrwać, będą musieli wysłać pracowników na przymusowy bezpłatny urlop, a niektórzy nie unikną redukcji zatrudnienia. Nie ma się co łudzić – firmy będą zwalniać pracowników. Szacuję, że bezrobocie może dotknąć około 10–15% załóg stalowowolskich i okolicznych przedsiębiorstw.", + "38688": "– Politycy w Warszawie uspokajają, że mamy silną gospodarkę, idącą wciąż siłą rozpędu. Na giełdach po spadku przyszła pora na euforię...", + "38689": "Natalia: – To może się okazać chwilową modą, ale dla nas też nie będzie to chyba wieczny gatunek, który będziemy wykonywać. Interesują nas różne formy muzyczne i tak naprawdę, to bawimy się w muzyce czym popadnie. R’N’B okazało się po prostu wspólnym językiem dla nas, jako muzyków.", + "38690": "– Jakie macie plany na najbliższą przyszłość i kiedy Wasi fani mogą spodziewać się kolejnej płyty?", + "38691": "Dzień później trener Bogdan Pamuła zabrał swoich podopiecznych, tym razem pod sztandarem juniorskim, na mecz do Przemyśla. Popularne „niedźwiadki” od kilku tygodni zajmują trzecie miejsce w tabeli i to one były faworytem tego spotkania. Ale i juniorzy Stali prezentowali ostatnio dobrą formę.", + "38692": "Srebrny medal, jedno czwarte miejsce i powołanie do kadry narodowej na konsultacje i Międzynarodowy Turniej Polish Open to trofea, jakie z Mistrzostw Polski Niepełnosprawnych w Tenisie Stołowym, które odbyły się 26-28 maja w Ośrodku Przygotowań Olimpijskich w Cetniewie, przywieźli zawodnicy IKS Tarnobrzeg.", + "38693": "Jeżeli projekt zostanie klepnięty, to pierwsze prace ruszyłyby dopiero w przyszłym roku. Zniknęłaby trybuna kryta, a na jej miejscu powstanie nowy budynek – na parterze mieściłyby się szatnie, biura, pokoje medyczne, siłownia, sala konferencyjna, bar, a na górze byłyby trybuny. Ze stadionu zniknie także bieżnia lekkoatletyczna.", + "38694": "Nie bez znaczenia jest również fakt, że to właśnie dzięki festiwalowi i przedsiębiorczości głównego organizatora imprezy – Roberta Grudnia, publiczność festiwalowa miała okazję spotkać się z największymi sławami muzyki poważnej: tenorem Wiesławem Ochmanem, chórem „Poznańskie Słowiki” pod dyrekcją Stefana Stuligrosza, sopranistką Teresą Żylis-Garą czy wirtuozem skrzypiec Konstantym Andrzejem Kulką. Prezentowali się też znani aktorzy – Krzysztof Kolberger, Jerzy Zelnik, Włodzimierz Matuszak.", + "38695": "Najwyższa Izba Kontroli, w ujawnionym właśnie raporcie, wytyka niektórym samorządom niewłaściwe gospodarowanie pieniędzmi pochodzącymi z opłat parkingowych. – Zbyt wiele zatrzymują dla siebie inkasenci, a to, co w końcu trafi do kasy miasta nie idzie na remonty dróg – alarmuje NIK. A jak to wygląda w Stalowej Woli?", + "38696": "19 lutego, na tym samym, leśnym odcinku tej drogi, 21-letnia Katarzyna C., kierując volkswagenem polo, podczas manewru wyprzedzania na prostym odcinku drogi, straciła panowanie nad samochodem i wjechała do przydrożnego rowu – mówi nadkomisarz Janusz Śnios z Komendy Powiatowej Policji w Stalowej Woli.", + "38697": "Kierująca samochodem kobieta była trzeźwa. W wyniku wypadku doznała wstrząsu mózgu oraz ogólnych potłuczeń. Trafiła na obserwację do szpitala.", + "38698": "Teatr OKNA Marka Woynarowskiego wznowił wystawianie sztuki „Peepshow”, opartej na dramacie George Tabori. Jest to spektakl ukazujący zagrożenia, na jakie narażona jest współczesna rodzina. Pomimo smutnej wymowy, sztuka obfituje w sceny humorystyczne, można również posłuchać piosenek Wasowskiego i Przybory. Chętni mogą wybrać się do stalowowolskiego MDK-u 22 i 27 września na godz. 18 (sala kameralna). Bilet kosztuje 4 zł.", + "38699": "Monodram będzie można obejrzeć na scenie Miejskiego Domu Kultury w Stalowej Woli. „Legendy Świętych Osiedlowych” to stare problemy w nowych dekoracjach. To wizja świata poprawionego, kłótnia z Wielkim Budowniczym o problemy świata. Z rozpadającego się na kawałki betonowego osiedla wychodzi na wierzch głupota, przerażenie i cierpienie „człowieka osiedlowego” szukającego punktów odniesienia dla siebie i świata, w którym żyje.", + "38700": "Chłodem, i nie bez powodu, powiało za to podczas występu drugiego konkursowego zespołu – Phantom Icons. Wystarczy powiedzieć, że gdyby zespół prezentował utwory instrumentalne, miałby może jakieś szanse na udany występ. Niestety, słabiutki wokal pojawiał się we wszystkich utworach tej trójki.", + "38701": "Kilka dni później do PUP weszli kontrolerzy z Państwowej Inspekcji Pracy. Nie wiadomo jeszcze, jak długo potrwa ich kontrola. – Będą pracować tak długo, jak to konieczne. Im więcej nasi inspektorzy wykryją nieprawidłowości, tym dłuższa będzie kontrola – wyjaśnia Anna Dąbrowska, zastępca okręgowego inspektora pracy ds. nadzoru w Rzeszowie.", + "38702": "– Lubię to stworzenie i pole uprawiać. Od kolebki, od małych lat jestem tu wychowany, na tym placu. Dokąd będę mógł, to będę pracował. Nie puszczę tej ziemi – mówi Tadeusz C. – Chwilowo jest kryzys, brakuje mi środków, to znaczy pieniędzy. Ale będzie dobrze.", + "38703": "Ale ta inwestycja stoi w sprzeczności z tym, co planuje Dariusz Kołek. – Dlatego ja proponowałem kupcom z „Zieleniaka”, byśmy wspólnie zastanowili się, jak zagospodarować plac targowy. Jest możliwość takiego ustawienia pawilonów, że i ja mógłbym rozbudować „City Park”, i kupcy postawić swoje pawilony. Obydwie strony mogą na tym skorzystać. Ale ja tylko usłyszałem od nich „nie, bo nie” – mówi Dariusz Kołek.", + "38704": "– Zarząd HSW SA nie chce narzucać Narzędziowni jedynie słusznych rozwiązań. Utworzenie spółki pracowniczej, to jeden z wariantów. Załoga też może zgłosić swoje propozycje. Najważniejsze, by nowy podmiot nie niósł za sobą balastu długów – powiedział SZTAFECIE Zbigniew Nita, rzecznik prasowy HSW SA.", + "38705": "W Narzędziowni pracuje obecnie 258 osób.", + "38706": "– Nieobecność burmistrza powoduje, że musi Pan przyjąć na siebie więcej obowiązków. Czy wystarczy Panu czasu na załatwienie wszystkich spraw?", + "38707": "– Nie ma takich obaw. Urząd jest dobrze zorganizowany, każdy z urzędników wie, co do jego obowiązków należy, a moja rola sprowadza się do podejmowania decyzji, których nie mogą podjąć kierownicy referatów.", + "38708": "Dokonał tego Sławomir Fonał wykonując kompozycję Andrzeja Tuchowskiego – Toccata Jazzowa. Jednak to, co najlepsze muzycy zostawili na koniec – Suitę Irlandzką autorstwa Maryasa Seibera, w wykonaniu kwintetu akordeonowego. Kwintet poprowadził nauczyciel ze Szkoły Muzycznej, Krzysztof Garbacz.", + "38709": "Niesamowicie żywiołowa kompozycja sprawiła, że niektórzy z publiczności zaczęli tupać w rytm muzyki. Wielu żałowało, że koncert nie był dłuższy. Pozostaje nam teraz czekać na kolejny.", + "38710": "Beata nigdy nie zobaczyła swojego wydrukowanego Aniołka.", + "38711": "Lubiła pisać reportaże o tym, w co ludzie wierzą, jak się modlą i o co, jak myślą i czego pragną. Sporo pisała o hinduizmie, islamie, Trzecim Świecie. Opowiadała także o tych, którzy z Bogiem na ustach zabijają innych. Napisałaby więc z pewnością o Bali, co się stało w Kucie, tuż przy głównym deptaku. Akurat mieszkała (od dwóch dni) w hotelu nieopodal.", + "38712": "Niemłoda kobieta, pewnie mieszkanka wsi Aba, rozpoznała Czajkę i pokazała jej ręką, że powinna wejść do środka pałacu. Weszli całą trójką, na początku nieśmiało, powoli, z przekonaniem, że zostali dopuszczeni do królewskiej prywatności, że dostępują wyjątkowego zaszczytu, który ludziom przed bramą nie został podarowany. Ale nie. Na dziedzińcu stał taki sam kolorowy tłum, rozgadany, tutejsi, biali i Japończycy, wszyscy na coś czekali.", + "38713": "Czy ma listę wszystkich rannych przyjętych do szpitala? I do innych szpitali, których jest tutaj całkiem sporo. Nie ma.", + "38714": "Czy ma listę pacjentów ewakuowanych następnego dnia do Darwin w Australii? Nie ma.", + "38715": "Czy ma spis cudzoziemców przyjętych do tutejszych szpitali przed zamachem? Może Beata trafiła tu z całkiem innego powodu? Może wpadła pod samochód? Jeżdżą tu jak szaleni, bez żadnych reguł, i to jeszcze lewostronnie. I takiej listy nie ma.", + "38716": "Tych, którzy krzyczą o homofobii, prawda w oczy kole.", + "38717": "Kole i mnie. I ja jestem zaburzony.", + "38718": "Niektórzy mówią, że od homoseksualizmu do pedofilii droga niedaleka. Nie wydaje mi się. Ja na chłopców nie patrzę. Mnie chłopcy nie interesują.", + "38719": "Mnie się podobają dojrzali mężczyźni, śniadzi, wysocy, mocni. Ich szukam, ich potrzebuję.", + "38720": "I to jest mała część prawdy, na początek.", + "38721": "Odsunął mnie od siebie.", + "38722": "Rok dla chłopaka to era.", + "38723": "Po roku nie było go już w naszej parafii. Pojechał do Afryki pracować z chorymi na AIDS.", + "38724": "Byłem zupełnie sam z moim pragnieniem męskiego dotyku.", + "38725": "Ale nie pamiętam pierwszego seksu. To znaczy nie wiem, który był pierwszy. Chyba kiedy byłem już w seminarium.", + "38726": "Ważny ślad, który zaprowadził nas donikąd. Ślepa uliczka - nikt w MZA Janka nie poznaje.", + "38727": "Jan bardzo chce wiedzieć, kim jest, mieć na krzyżu nazwisko, kiedy przyjdzie jego czas. Ale nie boi się śmierci. Sądzi, że śmierci nie ma. Ciało, które ginie, jest jedynie opakowaniem dla duszy. Jan stanie przed Bogiem i będzie musiał świadomie odpowiedzieć za całe życie, cokolwiek w tym poprzednim się wydarzyło.", + "38728": "Robi sobie herbatę, rozlewa na ceratę, rozsypuje cukier.", + "38729": "Teraz idzie do łazienki. Tam zamiast deski klozetowej ma na muszli specjalną gumową poduszkę w kształcie podkowy. Bo nie potrafi usiąść normalnie na sedesie. Musi na niego skoczyć. Niejedną deskę w życiu w ten sposób połamał, nieraz pokaleczył sobie pośladki.", + "38730": "Nie pamiętam tych dwóch córek niemieckiego majstra. Nawet wtedy, gdy w ostatnich tygodniach życia mojej mamy wyciągałam ją na wspomnienia, nie zapytałam, jak miały na imię, jakie były... Nigdy do nikogo obcego nie chciałaś pójść, a do nich biegłaś. Od małego bardzo lubiłaś herbatę. Idę na herbatkę - mówiłaś. Ale to nie tłumaczy wszystkiego.", + "38731": "Cicho, cichutko, żeby nie zbudzić swojej córeczki (wynosił budzik z pokoju, w którym spałam, by nie wyrywało mnie ze snu tykanie. Ach! Co za przygotowanie do życia, w którym niepodzielnie króluje hałas) śpiewał. Widziałam go wyraźnie w blasku gwiazd. Stał z rozłożonymi rękami, wspierając się o framugę balkonowych drzwi, z głową lekko uniesioną ku górze. O gwiazdeczko moja mała, twój promyczek zgasł...", + "38732": "Mniej więcej, odparł tłumiąc złość i namiętną chęć chwycenia jej w ramiona... chwycenia jej w ramiona... Nie bardzo, skrzywił się. No, ale poważnie. Nie przeszkadza ci, że bohater nosi moje nazwisko?", + "38733": "Ulubiony chwyt autorów powieści kryminalnych. Ale bądź już konsekwentny. Mam na imię Joanna, a nie Olina.", + "38734": "Uniósł brew, wolisz Joanna?", + "38735": "Powiedział ktoś najpewniej zmienionym głosem i odłożył słuchawkę.", + "38736": "No, no - nieźle się zaczyna. Borski podszedł do barku, nalał sobie na dwa palce, wspaniałej Blue Label, posmakował (znakomita), po czym popatrzył na komputery. Pełno spraw w toku. Agencja detektywistyczna \"Nemezis\" dobrze prosperuje. W każdym razie - roboty mu nie zabraknie.", + "38737": "Przepraszam, nie dosłyszałem. Jeszcze raz to samo?", + "38738": "Nie, nie zapłacę.", + "38739": "Nic nie drgnęło w twarzy młodego przystojnego barana, nie takich tu widział, co go obchodzi, że ten nie całkiem tu pasujący facet ma oczy błędne, jakby nie wypił jednego koniaku, brandy, szanowny panie, brandy, ohydna wóda, mówią koniak, ha, tylko conajmniej trzy duże.", + "38740": "Gwałtowne protesty w związku z karykaturami Mahometa trwają. W ostatnich dwóch dniach zarejestrowano je m.in. w kilku miastach Pakistanu, na kairskim uniwersytecie al-Azhar i w palestyńskim Hebronie. Jednocześnie podejmowane są próby dialogu mającego wyjaśnić, dlaczego muzułmanie poczuli się tak głęboko urażeni. (więcej w Trybunie)", + "38741": "Korespondent \"Svenska Dagbladet\" podkreśla, że nie wiadomo, czy po takim raporcie Kongres amerykański nie uzna Europy zachodniej za beznadziejny przypadek i nie umyje rąk od całej akcji \"pomocowej\".", + "38742": "HAGA (PAP). Centralne Biuro Statystyczne opublikowało oficjalne dane o handlu zagranicznym Holandii z listopada 1948 r.", + "38743": "Z danych wynika, że plan Marshalla wpływa coraz bardziej na pogorszenie się stanu ekonomicznego kraju.", + "38744": "Ponowny proces Barbary S. będzie już trzecim w sprawie zabójstwa chłopczyka. Do tragedii doszło 19 stycznia 2001 r. Robert K. wraz ze skazanym już na 15 lat więzienia Danielem S. zaprowadzili chłopca nad Wisłę. Nad rzeką złapali go za ręce i nogi i wrzucili do wody. (PO, PAP)", + "38745": "Całym sercem popieram to, co proponuje red. Pilawski w swojej polemice z Krzysztofem Janikiem. Pomysł z dwiema lewicowymi partiami uważam za dobry. Nie wiem tylko, czy one powinny wyłaniać się z SLD. Przecież jest mnóstwo partii lewicowych, które gdzieś działają i to one powinny się połączyć. Być może, w takim przypadku powstałaby jakaś porządna, prawdziwa lewica. SLD nie jest już postrzegany jako partia lewicowa. Z lewicy została mu tylko nazwa.", + "38746": "Nowy Jork, w grudniu 1948 r.", + "38747": "Przywódcy Partii Republikańskiej, którzy przed wyborami czynili gwałtowne przygotowania do przeprowadzki i wynajmowali luksusowe mieszkania w Waszyngtonie, rozjechali się do swych rodzinnych stanów.", + "38748": "W dniu 2 listopada wyborca amerykański pokrzyżował ich plany. Rozwiał się sen wodzów republikańskich o ministerialnych tekach i naczelnych stanowiskach państwowych. Obecnie analizują oni przyczyny swej klęski i szukają wyjścia z sytuacji.", + "38749": "Wyciągając wnioski z tych analiz tutejsi eksperci twierdzą, iż wiara w magiczną moc coraz wyższych cen artykułów pochodzenia rolniczego sprawiła, iż zaniedbano inne ekonomiczne i organizacyjne działania stymulującą produkcję żywności i poprawiające warunki pracy i życia w całym rolnictwie. W konsekwencji wieś coraz bardziej się wyludnia.", + "38750": "Jesteśmy zgodni, że na każdym odcinku pracy, na każdym niemal stanowisku większa dyscyplina osiągnąć może wiele. Dotyczy to wszystkich kategorii zawodowych.", + "38751": "Zanim nadejdą zablokowane na bocznicach kolejowych wagony z materiałami i surowcem, poprzez sprawną organizację pracy można zdziałać dużo.", + "38752": "Dla mnie gwarancją pełnej realizacji zbliżających się zmian są obserwowane wokół postawy ludzkie. Każdy chce dobrze.", + "38753": "Co będzie dziś kluczem do zwycięstwa?", + "38754": "Trzeba \"siedzieć\" blisko niego, nie dać mu się rozwinąć, zadawać mnóstwo ciosów w półdystansie.", + "38755": "W przypadku wygranej będzie Pan walczyć w czerwcu na Torwarze z legendarnym Virgilem Hillem o mistrzowski pas federacji WBA.", + "38756": "Nie myślę o tym. Jeszcze nie pokonałem Mayfielda.", + "38757": "Da się w Polsce zarobić na boksie?", + "38758": "Z zawierającego ponad 200 zadań harmonogramu, który miał zapewnić dynamiczny początek celów, zapisanych w Programie działań rządu premiera Kazimierza Marcinkiewicza \"Solidarne Państwo\", wykonano niewiele ponad 30. To są dokumenty rządowe. Oznacza to, że zaplanowany na 100 dni zestaw działań został wykonany w skali od 12 do 15 procent przyjętych zadań.", + "38759": "W wielu województwach finalizowane są już rozmowy w sprawie tworzenia szerokich bloków wyborczych. Spotykają się regionalni liderzy SLD, SdPl, UP, PPS, Polskiej Partii Pracy, Unii Lewicy, Racji Polskiej Lewicy, Ruchu Odrodzenia Gospodarczego im. E. Gierka, Demokratycznej Partii Lewicy, OPZZ, Zielonych 2004, Stronnictwa Gospodarczego, Krajowej Partii Emerytów i Rencistów, Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów, Polskiego Związku Działkowców, Związku Nauczycielstwa Polskiego, organizacji kombatanckich, pozarządowych itd.", + "38760": "Zadziwił mnie Jarosław Kaczyński. Mówiono o nim jako o genialnym strategu, tymczasem okazało się, że to zwykły gracz niepotrafiący przewidzieć kolejnego ruchu. To dlatego ostatnia sejmowa rozgrywka zamieniła się w jego porażkę - pisze Wiesław S. Dębski. (więcej w Trybunie)", + "38761": "Panie Generale, jeżeli sprawa trafi do sądu, będzie Pan spędzał w budynku przy al. Solidarności w Warszawie sporo czasu.", + "38762": "Ponieważ teraz mam \"zagospodarowane\" w ten sposób 2-3 dni w tygodniu, to zastanawiam się, czy nie poprosić o znalezienie mi w sądzie jakiegoś pokoju, żeby zamieszkać tam na stałe.", + "38763": "To ważna funkcja. Rząd Marcinkiewicza wiele uwagi poświęca uniezależnieniu Polski od dostaw rosyjskiej ropy i gazu. Zgodnie z tą logiką, kierownicze stanowiska w spółkach sektora paliwowego i energetycznego mogą pełnić wyłącznie zaufani ludzie. Tacy, jak byli współpracownicy Macierewicza i Naimskiego z czasów gabinetu Jana Olszewskiego.", + "38764": "Wbrew natrętnej medialnej propagandzie poświęconej Świątyni Opatrzności Bożej, finansowanej m.in. przez państwo, twierdzę, że jej budowa stanowi przejaw arogancji, zadufania i hipokryzji Kościoła rzymskokatolickiego.", + "38765": "Służby specjalne w każdym kraju to niezwykle precyzyjna struktura, porównywalna z mechanizmem najwyższej klasy szwajcarskiego zegarka. W Polsce modernizację owego mechanizmu powierzono Zbigniewowi Wassermannowi, \"zegarmistrzowi o kwalifikacjach i mentalności wiejskiego kowala\".", + "38766": "Przez ostatnie dwa dni w Belgradzie sympatycy byłego prezydenta Slobodana Miloszevicia oddawali hołd zmarłemu. Ceremonię żałobną na terenie Muzeum Rewolucji zorganizowali członkowie Socjalistycznej Partii Serbii, której zmarły do końca był przewodniczącym. Przy trumnie, pokrytej flagą serbską i czerwonymi różami, dzień i noc pełnili wartę honorową przyjaciele i towarzysze partyjni.", + "38767": "Społeczeństwo i państwo nie może dłużej tolerować swobody wywrotowców, wichrzycieli i awanturników. Trzeba ich izolować do chwili opamiętania.", + "38768": "Sprawiedliwość wymierzona być musi do końca ludziom odpowiedzialnym za doprowadzenie kraju do stanu z sierpnia 1980 roku, za sprzeniewierzanie środków społecznych. Zanim aktu tego dopełnią odpowiednie organy nie powinni oni korzystać z wolności.", + "38769": "Do złota zabrakło 3 milimetrów w ostatniej próbie. Losy biathlonowej rywalizacji zawsze rozstrzygają się na strzelnicy?", + "38770": "Niekoniecznie. Dwaj świetni zawodnicy: Rosjanin Siergiej Czepikow i Fin Paavo Puurunen trafili 20 na 20, a byli poza podium.", + "38771": "Miał Pan świadomość podczas ostatniego strzelania, że jeśli będzie pięć na pięć, zostanie Pan mistrzem olimpijskim?", + "38772": "Czy jesteśmy dożywotnio skazani na maniaka Balcerowicza? W radiu opowiadał rzeczy kompletnie oderwane od realiów. Wyszło mu na to, że w Polsce jest świetnie, tylko głupie społeczeństwo blokuje rozwój, żebrząc o pracę, zawracając głowę różnej maści . Mistrzostwo świata w doprowadzeniu do upadku różnych dziedzin doskonale dotąd prosperujących i dających pracę. Terapia szokowa. Sąsiednie kraje nie wyzbywają się majątku, szczególnie strategicznego, im się to opłaca. Ale oni nie mają Balcerowiczów.", + "38773": "Grupa brytyjskich biskupów Kościoła anglikańskiego ogłosiła, że w okresie Wielkiego Postu będzie się utrzymywać za płacę minimalną, a resztę dochodów przekaże m.in. na bezdomnych. Ludzie bowiem powinni w tym czasie powstrzymać się z nadmierną konsumpcją kierując się skromnością i jałmużną na rzecz osób żyjących w ubóstwie - uznali anglikańscy biskupi. Hierarchowie dominującej w Polsce religii inaczej interpretują okres Wielkiego Postu.", + "38774": "PDS ma konkretne wyobrażenie, jak powinna wyglądać zasada sprawiedliwości społecznej. Wschodnie Niemcy mają za sobą czasy zmian, które także czekają mieszkańców zachodnich landów. Specyfiką PDS jest i to, że walczymy o sprawiedliwe szanse na wschodzie. Problematyka społeczna jest wyróżnikiem obydwu ugrupowań i wspólnym mianownikiem umożliwiającym ich połączenie.", + "38775": "Czołowi politycy PDS i WASG zapewniają, że mimo rozbieżności w 2007 r. dojdzie do zjednoczenia niemieckiej lewicy. Czy uda im się dotrzymać słowa?", + "38776": "Czy ta nominacja odbije się jakoś na sytuacji w PO?", + "38777": "Nie sądzę. Zwłaszcza że Zyta Gilowska od wiosny nie jest członkiem Platformy.", + "38778": "Słychać jednak głosy, że może to doprowadzić do wewnętrznych przepychanek, a nawet podziałów i rozłamów.", + "38779": "Takie głosy było słychać od zawsze. To działania naszej konkurencji, tak prawicowej, jak i lewicowej.", + "38780": "Dziękuję za rozmowę.", + "38781": "Najtrudniejszym zadaniem pierwszej sesji wyjazdowej nowego gabinetu jest właściwe rozłożenie proporcji między ekonomicznym rozsądkiem a społeczną sprawiedliwością. Czyli jak podzielić to ciastko zwane finansami - poinformowało biuro prasowe rządu.", + "38782": "Oprócz 15 ministrów w gabinetowej burzy mózgów uczestniczą przewodniczący SPD Matthias Platzeck i szef bawarskiej CSU Edmun Stoiber.", + "38783": "W Brukseli rozpoczyna się spotkanie właścicieli największych klubów piłkarskich kontynentu (grupa G-14 plus cztery) oraz polityków. Mają dyskutować - w siedzibie Unii Europejskiej - o stanie klubowego futbolu. Nowością jest zaproszenie reprezentantów kibiców, którzy chcą mieć więcej do powiedzenia w sprawach dotyczących zarządzania \"swoimi\" klubami.", + "38784": "Wyjazdy do pracy za granicę stały się w Polsce masowym zjawiskiem. Szacuje się, że od wejścia naszego kraju do Unii Europejskiej w poszukiwaniu zatrudnienia wyjechało m.in. do Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji od kilkuset tysięcy do miliona Polaków. Zarabiający za granicą postanowili się organizować w obronie swoich interesów. Niedawno powstało Polskie Stowarzyszenie Pracowników Migracyjnych.", + "38785": "Zdaniem prawnika z UMK, minister powinien się na coś zdecydować. W jego opinii areszty są po to, aby izolować w nich zatrzymanych, ale tylko wtedy, kiedy zachodzi obawa matactwa, zastraszania świadków, popełnienia kolejnych przestępstw. Areszt nie powinien trwać dłużej niż to jest konieczne. - Minister musi się na coś zdecydować. Albo rybka, albo pipka -podsumował.", + "38786": "Krytyka 100 dni rządu dokonana przez posła Szmajdzińskiego była druzgocąca. Większość Polaków odrzuca pazerność i seanse nienawiści.", + "38787": "Tak wyśmiewana propaganda z czasów PRL to mały pryszcz w stosunku do propagandy w wykonaniu PiS. Samouwielbienie, w jakie popadło to ugrupowanie, i sposób, w jaki je ukazuje ukochanemu wodzowi, jako żywo przypomina Koreę Północną z epoki Kim Ir Sena.", + "38788": "Nie bardzo rozumiem, dlaczego wizyta papieża ma warunkować terminarz wyborów parlamentarnych. Myślę, że wybory to priorytet polityczny, a wizyta papieża to jedynie wydarzenie epizodyczne, niemające praktycznie żadnego znaczenia dla losów kraju.", + "38789": "SLD: dlaczego ułatwiasz tym PiS-owcom podjęcie decyzji? Tak nie można, trzeba poczekać.", + "38790": "W 150-tysięcznym Hebronie Żydów jest zaledwie 500. Ale uzbrojeni osadnicy, ochraniani przez stacjonujące w mieście oddziały wojska i policji, zdołali wprowadzić w mieście terror. Od dłuższego czasu napadają na Palestyńczyków, a na ich domach wypisują obraźliwe hasła. W rezultacie rodzimi arabscy mieszkańcy obawiają się wychodzić na ulice.", + "38791": "Giertych apelował do polityków PiS, by poparli ich inicjatywę. Szef klubu partii braci Kaczyńskich odniósł się jednak do tej propozycji z rezerwą i tłumaczył, że jego klub musi najpierw zapoznać się z uzasadnieniem wniosku Ligi. Choć postępowanie Balcerowicza ocenił jako skandaliczne, zastrzegał, że nie jest przekonany, czy \"jedno wydarzenie tego typu\" jest podstawą do postawienia prezesa NBP przed trybunałem.", + "38792": "12 stycznia 1945 r. Armia Radziecka przy współudziale jednostek Ludowego Wojska Polskiego rozpoczęła znad Wisły wielką ofensywę, która przyniosła wolność dla znacznej części Polski, w tym także ziemiom piastowskim na zachodzie oraz północy i faktycznie wprowadziła działania wojenne w końcowy, rozstrzygający etap.", + "38793": "Można też w uzasadnionym wypadku uznać za jedynego żywiciela rodziny poborowego, od którego osobistej pracy zależy w przeważającej mierze utrzymanie członków jego rodziny.", + "38794": "O tym czy poborowy spełnia te warunki (i czy kwalifikuje się tym samym do odroczenia służby wojskowej) decyduje rejonowa komisja poborowa. Od jej decyzji zaś można odwołać się do wojewódzkiej komisji poborowej. Jej orzeczenie jest ostateczne.", + "38795": "Wielce wymownym zdarzeniem był ostatni Festiwal Polskich Filmów Fabularnych: ściągnięto ludzi spoza środowiska, przeforsowano odpowiedni skład jury, a z sentencji werdyktu szczególną wymowę miał pasus o tym, by sztuka filmowa nigdy więcej nie była przedmiotem... politycznej manipulacji! Takiej manipulacji, jak ta \"reformatorska\" - jak Gdańsk Gdańskiem jeszcze nie było.", + "38796": "PiS nie chce się zajmować bezrobociem, wyrównywaniem szans w dostępie do edukacji, służby zdrowia czy rozwarstwieniem społecznym, a zamiast tego funduje nam komisję bankową. Uznał, że dobrze się w tej chwili zająć Balcerowiczem, bo jest niepopularny w społeczeństwie.", + "38797": "Liderzy Platformy twierdzą, że poza Balcerowiczem komisja ma uderzyć w jej środowisko polityczne, m.in. w Hannę Gronkiewicz-Waltz.", + "38798": "Stanowisko \"starej gwardii\" zostało wyrażone przez Clarence Budington Kellanda, członka Narodowego Komitetu Partii Republikańskiej. Na farmie swej w Long Island oskarżył on Dewey’a o to, że prowadził głupią i arogancką kampanię propagandową, która musiała spowodować klęskę. Uważa on, że zarówno Dewey jak i Warren nie są prawdziwymi republikanami i reprezentowali \"pseudo newdealowską\" politykę. Kelland domaga się przeprowadzenia \"gruntownej czystki\" w Partii Republikańskiej i odsunięcia od władzy \"liberalniejszych\" elementów.", + "38799": "Milicja białoruska rozpędziła pokojowo protestujących w Mińsku. Do złudzenia przypomina to działania policji Dorna wobec pokojowo wiecujących w Poznaniu. Czyżby tzw. zły Łukaszenko uczył się od tzw. dobrego Dorna?", + "38800": "24 marca minęła 7. rocznica agresji USA na Jugosławię. Całkowicie pominęły ją tzw. niezależne media. Pamiętała tylko \"T\", piórem pana Tadeusza Samitowskiego.", + "38801": "PRZED MUNDIALEM • Jan Tomaszewski przerabiał to w 1974 roku...", + "38802": "Mundialowy problem Jerzego Dudka (ławka Liverpoolu) wciąż trwa. Zawodnik z pola może i rok pauzować, a potem \"na świeżości\" błysnąć w wielkim turnieju. Inaczej jednak wygląda to w odniesieniu do bramkarzy. U nich regularna gra i tak zwane czucie piłki mają szczególne znaczenie.", + "38803": "OBYWATELE POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ!", + "38804": "Zwraca się do was Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego.", + "38805": "Ojczyźnie naszej grozi śmiertelne niebezpieczeństwo.", + "38806": "Antypaństwowe, wywrotowe działania sił wrogich socjalizmowi zepchnęły społeczeństwo na krawędź wojny domowej. Bezprawie; samowola i chaos rujnują gospodarkę, obezwładniają kraj, narażają suwerenność i byt biologiczny narodu.", + "38807": "- Z głęboką ulgą przyjęliśmy sobotni komunikat o zaprzestaniu strajków w Szczecinie. Jestem mieszkańcem hotelu pracowniczego \"Panorama\". Od sobotniego dziennika telewizyjnego, w którym zapowiedziano kontynuowanie rozmów z MKS w Gdańsku wspólnie z kolegami niecierpliwie czekaliśmy na rezultaty rozmów.", + "38808": "Teraz, kiedy to już nastąpiło, w parę zaledwie minut po radiowym komunikacie, wspólnie zastanawiamy się jak rozładować narosłe w dniach przerw produkcyjnych problemy.", + "38809": "Kiedy wreszcie pan Kochalski, pełniący obowiązki prezydenta Warszawy, zamiast tylko gadać o monitorowaniu i panowaniu nad wszystkimi służbami i problemami stolicy weźmie się za likwidację tych patologicznych sytuacji.", + "38810": "Do \"Zdziwień pana K.\" (\"T\" 56) o przyznaniu się \"GW\" do \"utorowania Kaczyńskim drogi do władzy\" warto dodać opinię red. Milewicz o \"katowaniu SLD przez 4 lata\". Pytanie, czy warto było?", + "38811": "Długotrwałe oklaski odpowiadają ostatnim słowom mówcy.", + "38812": "Sala Kongresu staje się widownią szczególnie wzruszającej manifestacji, gdy w przejściu między rzędami krzeseł ukazuje się Zofia Dzierżyńska, wdowa po Feliksie Dzierżyńskim. Wszyscy obecni spontanicznie powstają z miejsc i owacyjnie oklaskują towarzyszkę życia wielkiego bojownika proletariatu i wybitną działaczkę ruchu robotniczego.", + "38813": "Watykan jest przeciwny angażowaniu się kleru i zakonników po stronie jakichś partii politycznych. Żywa jest pamięć Kościoła o ranach zadanych mu przez AWS, która obiecywała dobre rządzenie, jeśli hierarchia ją wesprze, a po latach zostawiła kraj w ruinie. Lepiej nie ry(d)zykować.", + "38814": "Jako powód głosowania \"za PRL\" najczęściej wymienia się strach przed wzrostem kosztów, z jakimi wiązałaby się zmiana nazwy. Najwięcej trzeba byłoby wydać na zmianę dotychczasowych dokumentów. W przeliczeniu na jednego mieszkańca koszt wyniósłby ok. 300 zł. To stanowczo za dużo dla ludzi z Bielawy, gdzie bezrobocie w ub. roku sięgnęło prawie 32 proc.", + "38815": "Drugi reprezentant \"starej gwardii\", Joe Martin, w poszukiwaniu wyjścia z sytuacji, w jakiej znalazła się partia, domaga się utworzenia koalicji z konserwatywnymi Burbonami Południa. Przemawiając w Izbie Handlowej Stanu Alabama udowadniał, że koalicja Południa ze \"starą gwardią\" republikańską może stanowić tamę dla reform, których wprowadzenie demokraci byli zmuszeni z uwagi na nastroje w masach, przyrzekać w przedwyborczym zapale oratorskim.", + "38816": "- Słyszeliśmy o takich problemach i jesteśmy tym bardzo zaniepokojeni, dlatego uważamy, że teraz najważniejsze to przeprowadzić tę inwestycję - podkreśla pan Jacek. Z nieoficjalnych informacji wynika, że także projekt obiektu, jaki został przedstawiony jest inny niż wizualizacja tego przedsięwzięcia skierowana do akceptacji w lubińskim starostwie.", + "38817": "WIEDEŃ. (PAP). Prasa wiedeńska podaje na czołowych miejscach sprawozdania z przebiegu obrad Kongresu Zjednoczeniowego polskich partii robotniczych. Większość dzienników zamieszcza obszerne wyjątki z przemówienia tow. Bolesława Bieruta.", + "38818": "Dziennik \"Oesterreichische Zeitung\" podkreśla, że zjednoczenie polskich partii robotniczych następuje na zasadzie ideologii marksizmu-leninizmu i stwierdza, iż Zjednoczona partia doprowadzi polskie masy pracujące do socjalizmu.", + "38819": "Prezes PiS-u wyciągnął z tego wnioski i w sobotę zapowiedział skrócenie kadencji Sejmu. Wieść ta powinna wywołać drżenie w kręgach bankowych, z którymi walczy partia Kaczyńskiego. Powód jest prosty. Jeśli połowa z dzisiejszych wybrańców narodu nie zyska ponownie zaufania elektoratu, może okazać się, że finansistom nie uda się odzyskać części udzielonych im kredytów. (więcej w Trybunie)", + "38820": "Jej stan prezydent ocenił generalnie jako bardzo dobry, podkreślając m.in. spadek bezrobocia i oznajmił, że Rosja w dalszym ciągu będzie spłacać przedterminowo swe zagraniczne zadłużenie. Część petrodolarów napływających do kraju jest odkładana w funduszu stabilizacyjnym - potwierdził Putin. Oznajmił, że dla Rosji jest nie do przyjęcia otwieranie w kraju filii zagranicznych banków.", + "38821": "PiS z udziałem prezydenta, który przemawiał jak zdyscyplinowany członek partii swego brata, urządził nowy seans wyborczego strachu, aby poniżyć swoich sojuszników w LPR i Samoobronie. \"Kończ waść, wstydu oszczędź\" - chciałoby się powiedzieć.", + "38822": "- Bo czy naprawdę nie zbliża się moment, w którym społeczeństwo, po miesiącach doświadczeń, powinno jasno powiedzieć, czy podobają mu się obecne rządy, czy też mają ich serdecznie dość? - dziwi się pan K.", + "38823": "W projekcie rezolucji, który wspólnie przygotowały wszystkie frakcje polityczne, posłowie bronią prawa do wolności wypowiedzi, ale podkreślają, że \"musi być ono wykorzystywane w poszanowaniu dla praw i wrażliwości innych\". Uczestnicy debaty przestrzegali jednak przed próbą wyznaczania granic dla prasy.", + "38824": "Szef chadecji Hans-Gert Poettering zwrócił uwagę, że protesty i ataki przemocy w świecie arabskim po opublikowaniu karykatur nie były spontaniczne. Zorganizowane zostały przez reżimy, które nie stawiają na wolność wypowiedzi.", + "38825": "POLKI I POLACY!", + "38826": "BRACIA I SIOSTRY!", + "38827": "Zwracam się do was wszystkich jako żołnierz, który pamięta dobrze okrucieństwo wojny. Niechaj w tym umęczonym kraju, który zaznał już tyle klęsk, tyle cierpień, nie płynie ani jedna kropla polskiej krwi. Powstrzymajmy wspólnym wysiłkiem widmo wojny domowej. Nie wznośmy barykad tam, gdzie jest potrzeby most.", + "38828": "Pierwszy do natarcia przeszedł 1 Front Ukraiński marszałka Iwana Koniewa. W nocy z 11 na 12 stycznia, z przyczółka pod Sandomierzem, po przygotowaniu artyleryjskim i lotniczym ruszyły do ataku pierwsze jednostki radzieckie i złamały niemiecką obronę. Armie pancerne gen. gen. Leluszenki i Rybałki we współdziałaniu z jednostkami piechoty stosowały strategię", + "38829": "Uzdrawiając RP, bracia Kaczyńscy już na starcie nie krępują się zbytnio sprawiedliwością i prawem.", + "38830": "Kiedy byłem mały, babcia straszyła mnie, że jak będę kłamać, to mi się buzia wykrzywi. Niektórym się sprawdziło.", + "38831": "Mam pomysł, który z pewnością przypadnie do gustu bliźniakom - po wyborach w Sejmie pozostają tylko posłowie partii, która uzyskała najwięcej głosów. Reszta na 4 lata wraca do domów, a na otarcie łez dostaje połowę poselskiej pensji.", + "38832": "Kanclerz Wolfgang Schuessel postanowił, że większość spotkań unijnych ministrów odbędzie się w różnych miastach Austrii, aby przybliżać obywatelom europejską tematykę. Już 19 stycznia ministrowie pracy i spraw socjalnych spotkają się w Villach w Karyntii, landzie, którym rządzi Joerg Haider (wejście jego partii do rządu w 2000 r. spowodowało dyplomatyczne sankcje 14 pozostałych państw UE). Teraz gospodarzem spotkania będzie siostra Haidera, minister Ursula Haubner.", + "38833": "Po co łgać o nowej wiktorii w Wiedniu? Taki sam z niej pożytek, jak z tej sprzed 323 lat. Pani Zyta nie wie, że Włosi dawno mają domy społecznie budowane z niższym VAT-em i UE nie wnosi do tego żadnych pretensji?", + "38834": "W drugim dniu obrad Kongresu Zjednoczeniowego w godzinach przedpołudniowych, przewodniczył tow. Aleksander Zawadzki.", + "38835": "Jako pierwszy przemawiał generalny sekretarz Komunistycznej Partii Wielkiej Brytanii, tow. Harry Politt, którego sala powitała gorącymi oklaskami.", + "38836": "Owacyjnie powitał Kongres również następnego mówcę, członka Biura Politycznego Bułgarskiej Partii Robotniczej (komunistów), Włodzimierza Poptomowa. Okrzyki na cześć bratniej partii, długotrwałe oklaski i skandowanie nazwiska Dymitrowa, towarzyszyło przemówieniu tow. Poptonowa.", + "38837": "Pana grającym asystentem jest 38-letni Igor Gołaszewski. Będzie z niego dobry trener?", + "38838": "Bardzo pomógł mi w okresie przygotowawczym, zwłaszcza gdy pracowaliśmy nad wytrzymałością. Trudno wyrokować, jakim będzie trenerem. Jest już oczywiście bliżej ławki niż boiska, ale ma wielkie serce do gry i nadal jest drużynie potrzebny. Podobnie jak 37-letni Darek Dźwigała, czy nawet 32-letni Citko. Starzy, ale jarzy.", + "38839": "To jest w ogóle absurdalny pomysł. Minister obrony nie powinien się w żaden sposób dzielić odpowiedzialnością za te służby, bo to jest jego wyłączna kompetencja. Nikt nie zastąpi szefa MON w ponoszeniu odpowiedzialności za bezpieczeństwo żołnierzy, czy za ten fragment bezpieczeństwa państwa, który podlega WSI. Podzielenie się nadzorem nad WSI między ministra ON i ministra koordynatora byłoby nierozsądnym działaniem.", + "38840": "Jest jeszcze jeden argument przemawiający za stosowaniem tego typu obciążeń, nawet w ostatecznych rozwiązaniach wprowadzanych w ramach reformy. Obciążenia takie mogą być instrumentem proporcjami płac chociażby w oparciu o okresowe ustalenia, wspólnie ze związkami zawodowymi, wysokości progu obciążeń, a także ich skali. Dla jasności - na zakończenie tego tematu - chcę podkreślić, iż obciążeniom nie będą podlegały ewentualne rekompensaty z tytułu wzrostu kosztów utrzymania.", + "38841": "Włos się na głowie jeży, na co parlamentarzyści przeznaczają nasze pieniądze. Cała budżetówka leży, a oni dyskutują, jak wzbogacić fundusze kościelne. Ciekawe, co będzie, gdy któryś z nich zachoruje - włączy Radio Maryja, telewizję Trwam, będzie się modlić, czy w pierwszym rzędzie zadzwoni po karetkę pogotowia i lekarza? Bo jeżeli wierzą, że wszystko pochodzi od Boga, to nie ma sensu jechać do lekarza, tylko do kościoła.", + "38842": "Roman Giertych, postulując wznowienie niesławnej pamięci sejmowej komisji śledczej w sprawie Orlenu, uczciwie nie ukrywa, że chodzi mu o dalszy ciąg polowania na Aleksandra Kwaśniewskiego, które uważa za niezakończone. Twierdzi, że popiera go w tym PiS.", + "38843": "- Czyżby widmo Kwaśniewskiego krążyło nad Polską spędzając sen z oczu prawicy? - dziwi się pan K.", + "38844": "Rolnicza Centrala Mięsna, Oddział Warszawski, przygotowuje dla stolicy w tygodniu przedświątecznym pożądaną niespodziankę w postaci 1.100 ton mięsa i wędlin.", + "38845": "Tak wielka ilość pokryje z nadwyżką chłonność rynku. W ilości 1.100 ton mięsa mieścić się będzie 300 ton wędlin, 250 ton mięsa wołowego i 350 ton mięsa wieprzowego.", + "38846": "Ceny mięsa nie uległy zmianie.", + "38847": "POWYŻSZA spekulacja jest wariantem - jeśli można tak powiedzieć - optymistyczno-realistycznym, ale w pewnym sensie również optymalnym. Jak by bowiem nie patrzeć - ten wzrost wydobycia, jaki w tym roku osiągniemy - osiągnie my w wyniku wydłużenia czasu pracy górników Na tej zaś metodzie, ani na żadnej innej, mającej charakter ekstensywny nie można opierać ani polityki węglowej, ani też budować długofalowego programu gospodarczego. To jest druga z niepodważalnych prawd węglowych.", + "38848": "Grzegorz Napieralski, sekretarz generalny SLD, w odpowiedzi ( \"T\" nr 55) na krytykę Krzysztofa Pilawskiego wyraża wiarę w samorządy i organizacje pozarządowe. Niestety, bez śladów znajomości ogromnej krytycznej literatury na temat ich funkcjonowania. Ani słowa o lewicy, jakiej chce społeczeństwo, ani krzty lewicowego programu. A zatem o co chodzi? Odpowiedź sekretarza potwierdza diagnozę Pilawskiego - że chodzi o stołki.", + "38849": "Rozumiem, że słowiańskość zalatująca jeszcze PRL-em, na którą powołał się niefortunnie, zdaniem pani Iwicznej, prezydent Putin może być plamą dla europejskości pani Iwicznej. Dla mojej europejskości i słowiańskość, i PRL to powód do dumy. Plamą natomiast jest przejmowanie od \"Wprost\" słownictwa typu \"Gazputin\", no i rzecz jasna poglądów.", + "38850": "Po incydentach w meczu derbowym ukaraliście Cracovię zamknięciem stadionu na dwa mecze.", + "38851": "Gdyby po kwadransie, po wywieszeniu pierwszego obraźliwego transparentu sędzia kazał ogłosić spikerowi, że za chwilę przerwie mecz, jestem pewien, że nie doszłoby do palenia szalików, rzucania niebezpiecznych przedmiotów na murawę i nie trzeba byłoby zamykać stadionu. Sędzia i delegat mają szereg uprawnień. Tylko że tym ludziom musi wystarczyć odwagi do ich zastosowania.", + "38852": "W TV mówili, że zwycięstwa boksera Adamika są wynikiem jego głębokiej religijności. A więc w imię Boże - w mordę przeciwnika!", + "38853": "Groźby prezesa PiS-u przypominają budowniczego wysokiej wieży, któremu jak zabraknie cegieł, to wyjmuje je z fundamentów, by budować wciąż wyżej i wyżej, nie zwracając uwagi na konsekwencje.", + "38854": "Ma Pan olimpijską tremę?", + "38855": "Nie mam i sądzę, że nawet gdyby się pojawiła, to sobie z nią poradzę.", + "38856": "Jedzie was sześcioro...", + "38857": "Grupa bojowa i ambitna. Paweł Zygmunt czwarty raz na igrzyskach, Kasia Wójcicka po raz drugi. Mam nadzieję, że przysporzymy kibicom emocji.", + "38858": "Jednym z największych wystawców wśród krajów socjalistycznych jest Polska. Prezentowana przez nasz przemysł oferta handlowa jest ukierunkowana przede wszystkim, choć nie wyłącznie, na rynek NRD.", + "38859": "Polską ofertę eksportową prezentują w Lipsku łącznie 22 przedsiębiorstwa i centrale handlu zagranicznego.", + "38860": "Stoisko \"Ciechu\" odwiedziła delegacja najwyższych władz partyjnych i państwowych NRD, z Erichem Honeckerem. Goście interesowali się naszą ofertą targową i podkreślali znaczenie dalszego rozwoju współpracy między naszymi krajami.", + "38861": "Zaplanowana na wczoraj na godzinę 9.40 w Programie 1 TVP emisja filmu \"O dwóch takich, co ukradli księżyc\", z udziałem Lecha i Jarosława Kaczyńskich w rolach Jacka i Placka, nie odbyła się. Na Woronicza nikt nie chciał nam wyjaśnić, dlaczego doszło do zdjęcia emisji filmu.", + "38862": "Środki z budżetu mają być na poziomie ubiegłorocznych, ale przed nami negocjacje z Ministerstwem Sportu, więc mam nadzieję, że coś wywalczymy. Ale kluczowe jest pozyskanie sponsora. Oczyszczenie atmosfery, stworzenie wyodrębnionego od szkolenia pionu marketingu, PR-u spowoduje że ta sytuacja, mam nadzieję, się zmieni. To jest działanie strategiczne, ale wymagające dodatkowych środków.", + "38863": "W związku trwa ministerialna kontrola.", + "38864": "We wtorkowym \"Przeglądzie Sportowym\" Andrzej Person - były rzecznik PKOl a dziś senator PO - napisał, że podczas piątkowej ceremonii otwarcia Polacy, ubrani w \"upiorne sino-brudne kurtki\" byli jedną z najsmutniejszych reprezentacji.", + "38865": "Mieliśmy się przystroić w pawie pióra? Można było dać jakiś żywszy element, na przykład odblaskowe paski, ale to nie jest karnawał. Te stroje są wygodne, użyteczne, ekipa je chwaliła. I chyba o to chodzi.", + "38866": "Organa ochrony porządku publicznego zwracają się do wszystkich obywateli z apelem o ograniczenie do minimum poruszania się w miejscach publicznych bez uzasadnionej potrzeby - co ułatwi przywrócenie bezpieczeństwa państwa i zapobieganie naruszeniom porządku publicznego.", + "38867": "W stosunku do osób nie respektujących powyższych ograniczeń funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej i innych służb porządkowych mogą stosować środki przymusu bezpośredniego, niezależnie od obostrzonych sankcji karnych wynikających z dekretu o stanie wojennym.", + "38868": "Zbliżają się wybory na Białorusi, w których Polska bardzo aktywnie wspiera opozycję przeciw Łukaszence, a na koncertach \"Solidarni z Białorusią\" śpiewa się piosenki, które w Mińsku są zakazane. Dobrze jednak, że Białorusini nie czytają polskich gazet i nie oglądają obrad naszego Sejmu, bo wówczas zwycięstwo Łukaszenki byłoby gwarantowane.", + "38869": "- Jaki bowiem przykład demokracji, ładu, rozsądku i odpowiedzialności dajemy teraz - nie tylko przecież Białorusinom? - dziwi się pan K.", + "38870": "Komentatorzy twierdzą, że prezydent Kaczyński dlatego nie przyjął w poniedziałek w pałacu wodzów Platformy Obywatelskiej, aby nie przeszkadzać w grach swego brata Kaczyńskiego w Sejmie. - Polska miała już różne ustroje, lepsze i gorsze, ale ustrój bliźniaczo-braterski jest światową nowością - dziwi się pan K.", + "38871": "NIE ma chyba takich słów, takich zdań, których nie wypowiedziano by o węglu na przestrzeni minionego roku. I nic dziwnego. Węgiel kamienny spełnia w naszej gospodarce, zwłaszcza w dobie kryzysu, rolę wyjątkową, a rok ubiegły był dla czarnego górnictwa rokiem bez wątpienia najtrudniejszym i najbardziej dramatycznym w całej powojennej historii.", + "38872": "Premier Kazimierz Marcinkiewicz stwierdził podczas drugiego czytania projektu ustawy, że nie jest to budżet jego marzeń. Wicepremier Zyta Gilowska uznała natomiast, że jest solidny, napięty, ale realny.", + "38873": "Ugrupowania, które mają nadzieję wejść w koalicję z PiS, zachowały natomiast wstrzemięźliwość w jego krytykowaniu, a Andrzej Lepper wygłosił nawet płomienną obronę i budżetu, i rządu. Przemawiał tak, jakby już był wicepremierem.", + "38874": "Umożliwia ona wymianę nadwyżek prądu i udzielanie sobie pomocy w godzinach szczytu i w razie awarii. Planowane są wspólne, bułgarsko-jugosłowiańskie przedsięwzięcia, racjonalizujące składowanie węgla i gospodarowanie tym paliwem w rejonach przygranicznych. Rozważa się również możliwości współpracy w budowie elektrociepłowni w kosowskim zagłębiu węglowym w Jugosławii.", + "38875": "Lata świetlne dzielą popularność, jaką w Polsce cieszą się siatkówka czy koszykówka od zainteresowania piką ręczną.", + "38876": "To jest jedno z moich głównych zadań: stworzyć nowe warunki do rozgrywania spotkań, przynajmniej o najwyższą stawkę. Ale to nie tylko zadanie związku, bo kolosalne znaczenie ma też jakość hal. Na razie mecze piłki ręcznej w Polsce, nawet te najważniejsze, często rozgrywane są w warunkach dalekich od przyzwoitych.", + "38877": "PiS • Po prawnikach i mediach kolejny wróg...", + "38878": "Po ataku na środowiska prawnicze i media partia braci Kaczyńskich przygotowuje się do rozprawy z lewicą. Mają temu służyć odgrzewane kotlety w postaci tzw. moskiewskiej pożyczki, reaktywacji komisji śledczej ds. Orlenu i sprawy Laboratorium Frakcjonowania Osocza. Wszystko po to, by podgrzać atmosferę przed wcześniejszymi wyborami parlamentarnymi, które Kaczyńscy mogą przeprowadzić jesienią - razem z wyborami samorządowymi.", + "38879": "W pierwszej sekwencji filmu czarnoskóra imigrantka potwierdza przypuszczenia ambasadora. - To był kulturalny szok - wspomina pierwsze dni spędzone w nowej ojczyźnie. Przy 168 narodowościach żyjących w Holandii nie dziwią problemy z taką liczbą kultur, języków i dzielnic biedy. - To niezwykłe, że jesteśmy do siebie tak podobni i jednocześnie tak różni. Musimy się respektować - stwierdza pojednawczo Holender o azjatyckich rysach twarzy.", + "38880": "2. Praca - jako element kluczowy dla funkcjonowania zdrowego społeczeństwa. Lewica, bez względu na zajmowaną pozycję, powinna zawsze upominać się o prawa tych, którzy zawarli umowę z pracodawcą, a przede wszystkim dążyć do maksymalnego ograniczenia liczby osób niemogących znaleźć zatrudnienia.", + "38881": "Naród od dawna wiedział, że w Sejmie, jak na bazarze, handluje się funkcjami i stanowiskami. Teraz potwierdził to R. Giertych dobijający targu z M. Jurkiem (Sobecka za Kochanowskiego). W tym targu ktoś widocznie chciał zapłacić fałszywymi banknotami i sprawa się rypła.", + "38882": "Na pewno?", + "38883": "Na pewno. Koncentruję się na najbliższym meczu Bundesligi - z Arminią Bielefeld. Potem wsiadam w samochód, jadę do Kaiserslautern na spotkanie Polski z USA.", + "38884": "1 marca będzie ciężki mecz?", + "38885": "Na pewno. I nie można go traktować jako sparingu, bo okazji do wspólnych przygotowań przed mistrzostwami aż tak za wiele nie ma.", + "38886": "Trener Paweł Janas mówi, że trochę boi się, iż Pana forma strzelecka przyszła o kilka miesięcy za wcześnie. Do mistrzostw świata może jej nie starczyć.", + "38887": "Bez przesady. Wiem, iż pan trener Janas aż tak się nie boi. Nie boję się także ja. Do czerwca jest szmat czasu, trzeba grać dużo meczów. O mundialu na razie nie myślę.", + "38888": "Zdziwienia pana K.", + "38889": "Tegoroczne amerykańskie Oscary pokazały nie tylko aktualną modę na filmy społeczne, ale i to, że elity intelektualne i artystyczne Ameryki stoją dziś po lewej stronie, przeciwko imperialistycznym działaniom rządu Busha na zewnątrz i religianckiemu fundamentalizmowi i ograniczeniu swobód obywatelskich wewnątrz kraju.", + "38890": "Nikt pomocy tej nie organizował, lecz przed nami wyprzedzając nas mknie wieść o upadku Berezy. Białoruś wie, czym była Bereza. Cały kraj był zdławiony tym okropnym cieniem. Przyjmujemy dary jako rzecz należną, dziękujemy z płaczem.", + "38891": "A wieś szaleje z radości. Kraj już rozkwita wieńcem sztandarów, witając wyzwoleńczy pochód Czerwonej Armii.", + "38892": "Lwów, 1941 r.", + "38893": "Przeczytałem w \"Trybunie\", że minister finansów znalazła ponad miliard złotych na becikowe. Gdyby Zyta Gilowska pogrzebała w projekcie budżetu, to może znalazłaby 5 mld na bezrobotnych?", + "38894": "Czy lubi się, czy też nie byłego prezydenta Wałęsę, ale to on pierwszy powiedział, że Kaczyńscy lubią niszczyć i mieszać, natomiast trudno im budować.", + "38895": "Bronisław Komorowski miał rację - Polską rządzi sitwa rodzinno-polityczna.", + "38896": "Projekt uchwały nie ma nic wspólnego z opracowaniem przyszłościowego, spójnego systemu cen, kierowanego przez mechanizmy ekonomiczne. Są w przygotowaniu prace nad systemem planowania i zarządzania całą gospodarką, i w nich właśnie będzie miejsce na taki system cen.", + "38897": "- Jest natomiast proponowana uchwała decyzją doraźną, mającą na celu już dziś, teraz, ukrócenie praktyk prowadzących, jak dotąd, do wzrostu kosztów utrzymania.", + "38898": "\"Totalny burdel\" - tak Marek Budziak ocenił sytuację w związku.", + "38899": "Nie chciałbym się w to wgłębiać. Największym problemem był osobisty konflikt między prezesem a większością zarządu. Wyniki pokazują jednak, że mimo tak napiętej sytuacji można było osiągać sukcesy.", + "38900": "Jakie sukcesy? Kobieca reprezentacja poniosła totalną klęskę w mistrzostwach świata w Sankt Petersburgu. Męczyła się nawet z Wybrzeżem Kości Słoniowej!", + "38901": "Każdego miesiąca polscy rolnicy i eksporterzy tracą dziesiątki milionów dolarów z powodu utrzymywania przez Rosję embarga na pochodzące z naszego kraju produkty rolne. Teraz nadeszły najgorsze miesiące, bowiem 90 proc. dostaw realizowanych było zawsze w pierwszej połowie roku. Tymczasem minister rolnictwa Krzysztof Jurgiel i jego podwładni nie potrafią dogadać się z Rosjanami.", + "38902": "Raczej nie Trener pewnie ma rację, ale przecież to był incydent. Samo życie. Naprawdę rzadko zdarza mi się puszczać tak głupie bramki. Nie ma co płakać.", + "38903": "Spotkanie w Kaiserslautern było jednak przerwaniem dobrej passy. Dobre występy w lidze szkockiej, dobry występ z Anglią w \"kotle\" Old Trafford.", + "38904": "Czy dziennikarze powinni się bać?", + "38905": "Część komentatorów mówi: \"nie bójmy się, bo nic z tego nie wyjdzie\". Ja mówię: bójmy się, bo to tworzy pewien klimat, że coś jest nie w porządku, że to dziwne, podejrzane środowisko te media.", + "38906": "Reakcja środowiska dziennikarskiego jest dość wątła. Burzy nie ma, a stowarzyszenia dziennikarskie są w ocenie wypowiedzi i planów Kaczyńskiego podzielone. Dlaczego?", + "38907": "Przecież w minionym roku odeszli w ciszę, bez artykułów pożegnalnych, wznowień książek, przypomnienia legendy na odpowiednich spotkaniach wybitni pisarze, intelektualiści, organizatorzy życia artystycznego tej miary co Włodzimierz Panas, Henryk Vogler, Kazimierz Koźniewski, Adolf Momot, Stanisław Piechocki, Józef Lenart, Anna Pogonowska, Stanisław Stanuch.", + "38908": "W sobotę gmach sądu w Bielsku-Białej przypominał twierdzę. Nadzwyczajne środki bezpieczeństwa - kilkuset policjantów w tym antyterroryści, wykrywacze materiałów wybuchowych, policyjne psy, kuloodporny radiowóz - towarzyszyły rozpoczęciu procesu Ryszarda Niemczyka, ps. Rzeźnik, uznawanego za jednego z najbardziej niebezpiecznych polskich przestępców. (więcej w Trybunie)", + "38909": "Czy po czystce wśród ambasadorów, których odwołano z powodu \"utraty zaufania\", a konkretnie współpracy ze służbami specjalnymi, nastąpi ciąg dalszy zwolnień w MSZ? Podczas środowego posiedzenia sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych szef polskiej dyplomacji Stefan Meller zdradził, że był zdziwiony, jak wielu mamy ambasadorów w wieku emerytalnym (minister kończy 65 lat w przyszłym roku). Złagodził nieco wydźwięk tej wypowiedzi stwierdzeniem, że może nie do wszystkich należy zastosować \"ostrą ocenę wiekową\".", + "38910": "Między ambasadą amerykańską w Warszawie a mieszkaniem Amerykanina w Hawanie odbywała się telekonferencja Lecha Wałęsy z kubańskimi dysydentami, którym doradzał, jak obalić Castro.", + "38911": "- Niby każdemu wolno robić, co mu się podoba, ale czy nie jest nam jednak trochę głupio, że nasz były prezydent tak jawnie występuje na zlecenie Amerykanów? - dziwi się pan K.", + "38912": "- Kto otrzymuje zgodę na wyjazd za granicę? Z tym pytaniem zwróciliśmy się do dyrektora Departamentu Zagranicznego GKKFiS - Zygmunta Szulca:", + "38913": "- Pierwszym warunkiem jaki musiał być spełniany - mówi Z. Szulc - było ukończenie przez kandydata trzydziestego roku życia. Ponadto wymagano zgód: macierzystego klubu, właściwego związku sportowego oraz Wydziału Kultury Fizycznej i Turystyki.", + "38914": "Listę tę postanowiono przedstawić do dyskusji załogom wielkich zakładów przemysłowych i ewentualne propozycje rozszerzenia tej listy - uwzględnić w projekcie uchwały.", + "38915": "W stosunku do osób pobierających wyższe ceny od obowiązujących - stosowane będą odpowiednie sankcje. W przypadku sprzedawców prywatnych czy ajentów - odbierane będą uprawnienia do prowadzenia działalności handlowej.", + "38916": "Generał dobrze zrobił. Jest zbyt wybitną postacią Polski, by godzić się i mieć do czynienia z tak haniebnymi krętactwami. Jestem dumny z postawy Generała Wojciecha Jaruzelskiego.", + "38917": "Brawo, Panie Generale Jaruzelski. Cenimy Pana za honor. Okazał się pan Wielkim Człowiekiem w tym szambie. Potępiamy prezydenta Kaczyńskiego za podłość. Jesteśmy z Panem Generałem, zachował się Pan z godnością, czego nie można powiedzieć o tych żałosnych bliźniakach.", + "38918": "To będzie wiedzieć tylko rodzina i ja. Wiem, że mieli wiele wyrzeczeń, być może więcej ode mnie. I na pewno częściej są myślami przy mnie niż ja przy nich, bo my żyjemy ze startu na start. Dlatego podziękowania muszą być szczególne.", + "38919": "Za turyńskie srebro otrzymał Pan 80 tys. zł. Czy część z tej puli będzie przeznaczona właśnie na podziękowania?", + "38920": "Interes wszystkich narodów wymaga trwałego pokoju i odprężenia. Dlatego też program wysunięty wiosną w Warszawie na naradzie Doradczego Komitetu Politycznego Państw-Stron Układu Warszawskiego postulował niezwłoczne przystąpienie do dyskusji nad tym kluczowym dla świata problemem. Przypomniał o tym w swym piątkowym przemówieniu Leonid Breżniew, raz jeszcze wzywając zachodnich przywódców do pozytywnej odpowiedzi na pokojowe inicjatywy krajów socjalistycznych, inicjatywy, które przecież nie straciły na aktualności.", + "38921": "Otylia wróci?", + "38922": "Tak.", + "38923": "Jej powrót będzie motywacją i dla ciebie?", + "38924": "Oczywiście. Otylia jest lokomotywą polskiego pływania, pierwsza pokazała, że można osiągać sukcesy.", + "38925": "Ale po dwóch złotych medalach w Trieście i przed tobą otwiera się - chcesz czy nie chcesz - szansa by podbić świat. Jesteś na to gotowa?", + "38926": "Idzie Pan z tym do prokuratury?", + "38927": "A po co? Przecież prokuratura to wszystko doskonale wie. Opinię publiczną zrobiono w konia, a z nas zrobiono złodziei. Ale jak będzie trzeba, to to udowodnimy.", + "38928": "Nietrudno Panu zarzucić brudną kampanię.", + "38929": "Ja się w takie rzeczy nie bawię. A po tym, ile pomyj zupełnie niesłusznie na nas wylano, to ja powinienem już z nikim nie rozmawiać.", + "38930": "Premier Marcinkiewicz odwołał wczoraj ze stanowiska wiceministra rolnictwa Lecha Różańskiego. Po prof. Stanisławie Okularczyku to kolejny zastępca ministra Jurgiela żegnający się z resortem, a według \"Gazety Wyborczej\", do dymisji chce podać się także prof. Andrzej Kowalski. Nowymi wiceministrami zostali prof. Andrzej Babuchowski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie i Marek Chrapek, pracownik Świętokrzyskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach. (BIM)", + "38931": "Unia Wolności, której członkiem był Jan Maria Rokita, rozparcelowała Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w 1990 r. i utworzyła kilka samodzielnych bytów z całym oprzyrządowaniem. W ten sposób Komenda Główna Policji stała się kilka razy większa od tej z lat 50. czy 80. Obecnie Jan Maria Rokita w telewizji oburza się na aktualnego ministra spraw wewnętrznych. Nie wiadomo, śmiać się czy płakać?", + "38932": "Bardzo, bo jest to moje największe osiągnięcie w karierze. Stawałam dwukrotnie na podium Pucharu Świata, w Hiszpanii i na Białorusi, ale tam byłam trzecia. Mam też za sobą starty w mistrzostwach świata i Europy, ale bez sukcesów.", + "38933": "Emi Yamagishi była poza zasięgiem?", + "38934": "Jednocześnie na osoby przebywające w miejscach publicznych w porze dziennej nałożono obowiązek posiadania przy sobie dokumentów stwierdzających tożsamość, w stosunki do uczniów mających ukończone 13 lat - legitymacji szkolnej lub tymczasowego dowodu osobistego. Wprowadzono również obowiązek uzyskiwania zezwolenia właściwego terenowego organu administracji państwowej na zmianę miejsca pobytu stałego i pobytu czasowego na czas dłuższy niż 48 godzin. Po przybyciu do określonej miejscowości istnieje obowiązek zameldowania się przed upływem 12 godzin.", + "38935": "Tak zwana reforma konstytucyjna została przyjęta przez parlament podczas wyborów prezydenckich w 2004 r. i weszła w życie 1 stycznia br. W ten sposób Ukraina z republiki prezydencko-parlamentarnej przekształciła się w parlamentarno-prezydencką. Funkcje prezydenta zostały poważnie ograniczone na rzecz parlamentu i rządu. Oznacza to, że odtąd pierwsze skrzypce w państwie grać będzie premier.", + "38936": "Kto najczęściej chce odwiedzić wioskę?", + "38937": "Przychodzą kibice. Dla nich mamy 17 przepustek dziennie na trzy wioski, do godziny 18 dnia poprzedniego muszą wypełnić specjalny formularz. Ktoś z Misji odbiera ich w tzw. strefie międzynarodowej, oprowadza po pokojach Nie organizujemy spotkań z zawodnikami, ale jeśli na kogoś się natkniemy, porozmawiać oczywiście można.", + "38938": "Była już nasza wpadka organizacyjna. Służbowe, olimpijskie telefony wyczerpały się po kilkunastu minutach.", + "38939": "Władze Bośni i Hercegowiny oskarżają Serbię i Czarnogórę o straszne zbrodnie wojenne. Zapomnieli, że to bośniaccy separatyści wzmocnieni i finansowani przez islamskich fundamentalistów pierwsi wystąpili zbrojnie, by rozbić Jugosławię. To oni podeptali podstawową zasadę konsensusu narodowościowego w konstytucji Bośni i Hercegowiny, wyrywając tę republikę z federacji, wbrew stanowisku ok. 40 proc. ludności narodowości serbskiej. Od tego m.in. zaczęła się tam wojna domowa. Czy tym zajmie się Trybunał w Hadze? Wątpię.", + "38940": "Czym Ukraińcy są najbardziej zawiedzieni?", + "38941": "Największy zawód tych, którzy oczekiwali najwięcej, to nadal wielka, nie ukrócona korupcja i to, że państwo nadal jest niesprawne. Ludzie są bardzo zawiedzeni, mówią, że mają dość polityki, że nie pójdą więcej na Majdan demonstrować.", + "38942": "Wczoraj na posiedzeniu Rady Ministrów, zgodnie z zapowiedziami premiera Kazimierza Marcinkiewicza, miano przyjąć założenia do ustawy o ratownictwie medycznym - ustawy, którą uchwalono... pięć lat temu. Skończyło się na stwierdzeniu, że pracować nad nią będą minister spraw wewnętrznych i administracji Ludwik Dorn i minister zdrowia Zbigniew Religa. A ustawa nadal jest martwa.", + "38943": "Przewodniczący drugiego dnia obrad, tow. Aleksander Zawadzki, zapowiada przybycie na Kongres delegacji włókniarzy łódzkich z PZPB Nr 3.", + "38944": "Zebrani powstają z miejsc i owacyjnie witają przybyłych. Między szpalerem delegatów przechodzą w stronę stołu prezydialnego: tow. Radzikowski, robotnik włókna, a obecnie dyrektor fabryki \"Gayera\", sekretarz organizacji partyjnej, tow. Toma, przodowniczka pracy Borecka, która na tej fabryce pracuje 27 lat, tow. Grzelak, sekretarz PPS, Janina Gabara, przodująca tkaczka.", + "38945": "Zdążył jednak spotkać się z liderami Sojuszu Lewicy Demokratycznej. W czwartek wieczorem u prezydenta gościli szef Sojuszu Wojciech Olejniczak, przewodniczący klubu poselskiego SLD Jerzy Szmajdziński i wiceszef klubu Ryszard Kalisz, dawny prezydencki prawnik i minister w jego kancelarii. - Była to bardzo koleżeńska rozmowa, w przyjacielskiej atmosferze. Spotkanie miało charakter wymiany informacji, poglądów, ocen. Prezydent był zainteresowany ocenami, które przedstawiał Wojciech Olejniczak - relacjonuje spotkanie Szmajdziński.", + "38946": "Polak, Francuz i Turek zdają egzamin na niemieckie obywatelstwo. - Proszę napisać wyraz \"mama\" - zwraca się egzaminator do Polaka. - Pan niech napisze słowo \"tata\" - prosi Francuza. - A ty - zwraca się do Turka - masz poprawnie napisać: \"tolerancja wobec imigrantów w zjednoczonej Europie\".", + "38947": "Konsulat generalny RP w Grodnie wznowił we wtorek działalność normalnie przyjmując interesantów i wydając wizy.", + "38948": "MSZ poinformował, że w związku z wydarzeniami, do których doszło na Białorusi w ub. tygodniu, podjęło działania mające na celu ochronę interesów obywateli polskich przebywających na Białorusi oraz doprowadzenie do zastosowania przez społeczność międzynarodową sankcji wymierzonych przeciw obywatelom Białorusi łamiącym zasady demokratycznego współżycia. (więcej w Trybunie)", + "38949": "Tragiczny wypadek pogrążył w wielkim smutku miliony Polaków. Mam nadzieję, że żałoba narodowa połączy skłóconych polityków.", + "38950": "Pierwszym, który pospieszył z kondolencjami był prezydent Rosji Władimir Putin. Natomiast nasz największy przyjaciel, prezydent USA G. W. Bush nie raczył w ogóle odezwać się. Fakt godny odnotowania.", + "38951": "Skala rozpiętości tych opinii jeszcze raz potwierdza, jak długą drogą, mimo upływu 41 lat od pamiętnego września 1939 r., ma jeszcze przed sobą proces dojrzewania w społeczeństwie RFN prawda o zbrodniach Wehrmachtu. Proces rozwiewania \"ostatniego tabu\" - jak się tu twierdzi.", + "38952": "Czy aby rzeczywiście ostatniego?", + "38953": "TEMPO, w jakim Stowarzyszenie Filmowców Polskich przekształcało się w przybudówkę i tubę propagandową skrajnego skrzydła \"Solidarności\", było rzeczywiście imponujące.", + "38954": "Zaczęło się zaś zgoła niewinnie: demokratyzacja, samorządność, swobody twórcze - te szlachetne hasła nie mogły nie zyskać powszechnego poparcia. Tyle tylko, że szybko stały się mitem, niewiele mającym wspólnego z rzeczywistością.", + "38955": "Język i hasła Le Pena nie pozostają bez wpływu na poglądy polityków innych partii. Philippe Villiers, przywódca centroprawicowego MPF (Ruchu dla Francji), nawoływał w kampanii referendalnej do zagłosowania na \"nie\" dla konstytucji europejskiej, ponieważ \"brukselska Europa to imperium norm, które depcze różnice po to, aby stopić wszystko w młynie nakazów\".", + "38956": "Przedstawił się nowy nadzorca Warszawy na Śląsk, pochwalił się, że miał narzeczoną na Śląsku, w Zawierciu. Panie ministrze, Zawiercie to nie Śląsk, to Zagłębie. Czyżby na lekcjach geografii grał Pan w cymbergaja?", + "38957": "Mam prośbę, otwórzcie w \"TRYBUNIE\" rubrykę \"z życia partii lewicowych\". Ja np. proszę, byście ogłosili, że 28 marca w Puławach w Domu Kultury o godz. 17.00 odbędzie się dyskusja z udziałem red. Krzysztofa Pilawskiego.", + "38958": "Przyjadą VIP-y...", + "38959": "Będą premier Kazimierz Marcinkiewicz, minister sportu Tomasz Lipiec. Będą posłowie. Chciałbym jednak zdementować plotki, że w Zakopanem odbędzie się wyjazdowe posiedzenie branżowej, sportowej, parlamentarnej komisji. Posłowie przyjeżdżają prywatnie. Będzie też 25 ambasadorów, będzie trochę wielkiego świata. Jak zawsze.", + "38960": "Są jeszcze bilety?", + "38961": "Na sobotni konkurs -nie! Na niedzielny - może jeszcze jakieś resztki w Orbisie zostały.", + "38962": "Dwumiesięczne nagabywania i dziennikarzy o zawarcie koalicji jest żenujące. Pełnią rolę proszalnych dziadów. Nawet ludzie słabo orientujący się w polityce widzą, że dla PiS-u wygodniejsza jest koalicja ze słabszymi, którzy zadowolą się tzw. ochłapami, czyli synekurami na niższych szczeblach.", + "38963": "Bardzo proszę, błagajcie Marka Jurka, by przestał angażować się w bzdurne budżety Polski i wielką misję rewolucji na Białorusi. Niech bierze swych kolesiów i pędzi na pomoc Pinochetowi. Najwyższy czas.", + "38964": "Przypomnijcie sobie przedostatnią zimę, kiedy mieliśmy kataklizm w komunikacji. Co trzeci robotnik \"1 Maja\" jest dojezdny, różnie jeździło się, ale do fabryki przyjeżdżali wszyscy. No i odrobiliśmy opóźnienie. Nie my, jedni, większość załóg. To świadczy, że robotnicze morale jest żywe.", + "38965": "Dyskwalifikowany i uwielbiany. Wygadany i nielubiany. Kontrowersyjny aż do bólu, niepokorny bez granic. Kiedy pojawił się w Widzewie (jako 19-latek kupiony z Zawiszy), powiedział: \"Wy tu będziecie dobrze ze mną mieli, zrobię wam puchary, zrobię mistrza Polski, a potem pojadę na Zachód i tam też zrobię karierę, i jeszcze reprezentację poprowadzę do sukcesów\"... Trener Leszek Jezierski i Tadeusz Gapiński (wtedy zawodnik-weteran) słuchali z osłupieniem, a jednak wszystko się sprawdziło!", + "38966": "Barbarzyńska Rzeczpospolita. \"O gdybym kiedy dożył tej pociechy, żeby te księgi zbłądziły pod strzechy\". Marzenie Mickiewicza, realizowane w PRL-u: tania książka, biblioteki, państwowe wydawnictwa o różnych profilach - od beletrystyki po reportaże, od Ossolineum po Kolibra. Było minęło. Były czasy, gdy książki palono. Dziś byłoby to raczej niemożliwe, są natomiast inne sposoby, o czym świadczy los biblioteki PAN. Dziś najważniejszą książką jest książeczka do nabożeństwa, i o tym trzeba pamiętać.", + "38967": "Zabawne, że tak mało osób zauważa niesamowity paradoks, który nikogo nie zdumiewa: rządząca partia PiS robi wszystko, aby Sejm nie uchwalił przygotowanego przez jej rząd budżetu, zaś opozycja zbiera siły i jednoczy się, aby na złość rządowi ten rządowy budżet jak najszybciej uchwalić nie zastanawiając się nawet nad jego zawartością.", + "38968": "Przywrócić wiarygodność i autorytet SLD przez konkretną, potrzebną działalność na rzecz realnych grup ludzi w terenie to mądra rada prof. Wodza. Nie wiem tylko, dlaczego nie można tego łączyć równolegle z ideową dyskusją o lewicowości, historii lewicy i strategicznym programie.", + "38969": "Pani Anna prosi, aby nie wymieniać jej nazwiska. Uważa, że to co robi, nie jest godne uwagi. Po prostu stara się pomagać ludziom, którzy znaleźli się w potrzebie. Będę więc ją nazywać tak, jak nazywają ją bezdomni ze śląskich dworców kolejowych. A ci mówią o niej - Ciotka Ana. (więcej w Trybunie)", + "38970": "\"Frankfurt zaskoczył swoich radnych - i nikt nie wie, dlaczego\" - zatytułowała artykuł \"Berliner Zeitung\". Bardziej dosadna była \"Tageszeitung\", stwierdzając: \"To policzek dla wszystkich wspierających niemiecko-polskie stosunki. Wynik głęboko szokuje, bo nawet najwięksi pesymiści nie spodziewali się, że aż 83 proc. ankietowanych zagłosuje przeciwko\".", + "38971": "Na siłę nikogo zatrzymywać nie będziemy. Poza tym złą normą stało się, że zespół buduje się na ostatnią chwilę, bo menedżerowie negocjują umowy. Drużyna zbudowana dwa miesiące przed sezonem to 20 procent droższe przygotowania. A czy będziemy słabsi? Wszystko się może zdarzyć, nie mamy takiej siły przebicia jak ekipy z Europy Zachodniej.", + "38972": "Eugeniusz Kijewski jest dobrym trenerem?", + "38973": "SYTUACJA ATMOSFERYCZNA W EUROPIE. Jak informuje Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, prawie cały kontynent europejski obejmują układy niskiego ciśnienia, tylko Europa Zachodnia, Wyspy Brytyjskie oraz Skandynawia są w zasięgu wyżu. Polska jest pod wpływem niżu z centrum nad Litwą", + "38974": "PROGNOZA DLA POLSKI: zachmurzenie umiarkowane, okresami duże, miejscami przelotne opady deszczu. Temperatura maksymalna w dzień od 14 st. do 18 st. Wiatr umiarkowany i dość silny, porywisty, północno-wschodni i północny.", + "38975": "Z \"TRYBUNY\" dowiadujemy się, że pis znaczy po turecku brudny. Przypominam też, że po francusku pis znaczy gorszy.", + "38976": "Wiele osób jest oburzonych, że Jarosław decyduje za Lecha. A co, nie wiedziały gały, kogo wybierały? Mamy sytuację wymarzoną dla polityka: rządzi, decyduje, manipuluje, rozrabia, a odpowiada za to kto inny.", + "38977": "Powodem jest opóźniony start. Powstaliśmy nieco później, nie na samym początku kadencji Sejmu. Rodziła się ta komisja w bólu. Teraz mamy już stały kontakt z Ministerstwem Pracy i powoli realizujemy nasze plany. Jestem pewien, że one pokażą, jak ważna i potrzebna jest nasza komisja.", + "38978": "Mówi Pan o współpracy pracodawców i pracowników. Czy jest to w ogóle możliwe w sytuacji, gdy przewaga pracodawców jest tak ogromna?", + "38979": "Czasy się zmieniły, amatorzy teraz też chcą zarabiać na amatorskim ringu, ale ich walki nie są widowiskowe. Należałoby, moim zdaniem, wrócić do ośmiouncjowych rękawic, zdjąć zawodnikom te niewygodne i brzydkie kaski, jeżeli muszą je zakładać; powinny być o wiele subtelniejsze. Należałoby zmienić sędziowanie - głównie ringowe, praktycznie zabraniające robienia uników pod pozorem \"bicia głową\", pozwolić zawodnikom na ringu myśleć, zamiast przerywać okrzykami \"break!\", \"walczyć!\".", + "38980": "PiS-owi nie opłaca się koalicja z PO. Platforma wciąż jest zbyt silna i musiałaby być w miarę równoprawnym partnerem. A to nie wchodzi w grę. Jarosław Kaczyński musi mieć wasali, którzy znają swe miejsce w szeregu: nie wychylać się, nie krytykować, milczeć! Wasali nie można szanować - oni, zresztą słusznie, zasługują jedynie na pogardę.", + "38981": "Mamiński to zastępca dyrektora COS, Andrzeja Parzęckiego.", + "38982": "Działam całe życie w sporcie, wiem że bywa on czasami brutalny. Ale nigdy nie było i nie ma podstaw do takiego działania. Odrobina kindersztuby czasem każdemu by się przydała niezależnie od tego, jakie zajmuje stanowisko. A Parzęckiego nawet nigdy nie widziałem na oczy.", + "38983": "Nie boicie się?", + "38984": "Musimy być konsekwentni w swoich zachowaniach a nie kunktatorscy. Uważamy, że w całym tym zamieszaniu, politycznym handlu, arogancji i zawłaszczaniu państwa weryfikacja społeczna mogłaby wiele wyjaśnić.", + "38985": "W ostatnim sondażu GfK Polonia dla \"Rzeczpospolitej\" Sojusz ma 3 proc. poparcia.", + "38986": "Wiarygodność sondaży dotyczących SLD pozostawia wiele do życzenia, bo wyniki wyborów zarówno do Parlamentu Europejskiego, jaki i parlamentarnych zasadniczo różniły się od prognoz.", + "38987": "Wiele zarzutów ma powierzchowny charakter. Berlin mam wyjątkowo trudną sytuację budżetową i nie wszystko można sfinansować. W Meklemburgii WASG została utworzona jako partia opozycyjna. To logiczne, że rozbieżności z PDS, która znajduje się w rządzie, są nie do uniknięcia.", + "38988": "Na czym polegają programowe różnice między PDS a WASG?", + "38989": "Do czego doprowadzi w dłuższym efekcie ta ingerencja prawicy w system edukacji? Do totalnej indoktrynacji religijnej, czy wręcz przeciwnie?", + "38990": "Każda nachalnie propagowana ideologia daje odwrotny efekt. Nachalna katechizacja będzie stopniowo wypłukiwała treści wiary. Wbrew intencjom zwolenników tej katechizacji, może ona doprowadzić raczej do laicyzacji społeczeństwa.", + "38991": "Dziękuję za rozmowę.", + "38992": "Nawiązując do wypowiedzi p. Mazurkiewicza \"TT\" nr 38 - minister odwetu Ziobro nie naśladuje Dzierżyńskiego, który zwalczał wrogów Kraju Rad. Ziobro manipulując prawem, wymiarem sprawiedliwości i zwalczając wirtualnych wrogów czerpie z tradycji II RP. Lewica za Dzierżyńskiego ma wyrzuty sumienia. Prawica ani za przeszłość, ani za teraźniejszość nie ma i nie będzie miała żadnych skrupułów.", + "38993": "Eskalacja konfliktu miała miejsce w październiku, gdy podczas turnieju w Poznaniu kadrowicze weszli na parkiet w koszulkach z napisami: \"Prezes Budziak i zarząd do dymisji\" oraz \"Pomóżcie nam\". Był to słuszny protest?", + "38994": "Na pewno świadczył o tym, jak daleko konflikt zaszedł. Nie wiem czy była to osobista inicjatywa reprezentantów, czy ktoś ich zainspirował. Ja w tym czasie przebywałem za granicą.", + "38995": "- Należy podjąć wszelkie wysiłki, aby konstytucja weszła w życie w 2009 r. - zaapelowali eurodeputowani. \"Unia ma do wyboru kilka opcji: od porzucenia projektu konstytucji poprzez próby ratyfikowania tekstu w obecnej formie, wyjaśnienia, lub uzupełnienia jego bieżącej wersji, zmianę obecnego tekstu celem jego poprawienia aż po gruntowne przeredagowanie tekstu\" - czytamy w rezolucji.", + "38996": "Le Pen straszy zjednoczoną Europą. Wolny rynek zamordował francuski przemysł, rozszerzenie Unii o kraje Europy Środkowo-Wschodniej unicestwi francuskie rolnictwo. W swoim programie wyborczym zapowiedział wycofanie Francji ze strefy euro. Jednocześnie połowa pytanych w sondażu twierdzi, że konstrukcja europejska jest zagrożeniem dla tożsamości Francuzów, a jedna trzecia ankietowanych uważa, że hasła głoszone przez polityków partii nacjonalistycznych nie zagrażają demokracji.", + "38997": "Również wysokie pozycje zajęły inne polskie załogi. Krzysztof Lenartowicz i Marian Wajda zajęli czwartą lokatę - 2.812 pkt., na 6 miejscu uplasowali się Jan Baran i Wacław Nycz - 2.777 pkt., a na 12 Edward Popiołek i Andrzej Bylok - 2.603 pkt.", + "38998": "Polacy startowali na samolotach PZL-104 \"Wilga\".", + "38999": "Red. Rolicki ma rację, domagając się od rządu oparcia energetyki o własne zasoby surowcowe. Bałtyk jest butelką, od której korki mają Niemcy i Rosja. Do czego nam będzie potrzebny port gazowy, jeśli żaden statek z gazem dla Polski na Bałtyk nie wpłynie? A pretekstów do zablokowania tych dostaw nie zabraknie. Port gazowy to dla nas żadne rozwiązanie.", + "39000": "Projekt gmachu opracowali inż. inż. Stanisław Bieńkuński i Stanisław Rychłowski. Na czele Kierownictwo Budowy sprawował pełnomocnik Ministerstwa Przemysłu i Handlu inż. Miszułowicz.", + "39001": "Wykonawcami budowy byli: Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego (PBP), Państwowe Przedsiębiorstwo Instalacyjne, Spółdzielnia Pracy \"Grupa Techniczna\", Warszawska Fabryka Dźwigów i szereg przedsiębiorstw pomocniczych.", + "39002": "W dużej mierze do przedterminowego wykonania robót przyczyniły się fabryki podległe Centralnemu Zarządowi Przemysłu Drzewnego i Centralnemu Zarządowi Przemysłu Mineralnego.", + "39003": "Zwracam się do całej opinii światowej. Apelujemy o zrozumienie dla wyjątkowych warunków, jakie w Polsce powstały, dla nadzwyczajnych środków, jakie okazały się konieczne. Nasze działania nie zagrażają nikomu. Mają jeden cel: usunięcie zagrożeń wewnętrznych, a tym samym zapobieżenie niebezpieczeństwu dla pokoju i współpracy międzynarodowe. Zamierzamy dotrzymywać zawartych umów i porozumień. Pragniemy, aby słowo \"Polska\" zawsze budziła szacunek i sympatię w Europie i w świecie.", + "39004": "Większość krajów związkowych, w których odbędą się mecze piłkarskich mistrzostw świata, przystała na żądanie federalnej minister sprawiedliwości Brigitte Zypries (SPD), by wprowadzić uproszczone procedury sądowe dla mundialowych wichrzycieli. - Wykorzystamy wszystkie dostępne środki prawne, aby pokazać chuliganom czerwoną kartkę - zapowiedział saksoński minister sprawiedliwości Geert Mackenroth (CDU).", + "39005": "Na str. 1 \"Trybuny Ludu\" zamieszczamy wiadomość o sensacyjnych wynikach prac prof. Joliot-Curie w dziedzinie energii atomowej.", + "39006": "Poniżej podajemy oświadczenie prof. Joliot-Curie, w którym znakomity uczony stwierdza, że francuskie źródła energii atomowej będą używane wyłącznie dla celów pokojowych, a wyniki prac prof. Joliot-Curie będą udostępnione całej ludzkości.", + "39007": "Zawody na \"Velikance\" były ekscytujące, choć nie tak jak ubiegłoroczne, kiedy to granica 230 m pękała raz za razem, a Romoeren doprowadził nieoficjalny rekord świata aż do metra 239. Teraz ponad 50-tysięczna publiczność nie doczekała się na zbliżone wyczyny (wyjątek: 231,5 m Norwega w sobotniej serii próbnej), bo nie było warunków do bezpiecznego lądowania po tak dalekich lotach.", + "39008": "Instytucją, na barki której liderzy PiS-u chcą złożyć ciężar wyplenienia sprzedajności z naszego życia, jest Centralne Biuro Antykorupcyjne, na czele którego stanąć ma b. lider Ligi Republikańskiej, poseł Mariusz Kamiński.", + "39009": "Zdaniem styczniowej \"Gazety Wyborczej\", za organizację Biura ma odpowiadać Marek Chodkiewicz, b. pracownik Biura Kontroli TVP, za prezydentury Lecha Kaczyńskiego szef zaopatrzenia urzędów w Warszawie.", + "39010": "Gdy z kadrą pracowali profesor Jerzy Żołądź i doktor Jan Blecharz, o kłopotach z psychiką się nie mówiło.", + "39011": "Trochę ich brakuje. Wtedy była grupa, ale był też inny szef grupy. Jak znam Pola, będzie teraz rozmawiał przynajmniej z profesorem Żołądziem.", + "39012": "Pieniędzy wam wystarcza?", + "39013": "Źle nie jest. Gdy przeliczam to na dolary i chwalę się w świecie, to ludzie są zdziwieni. Ale choć przybywa autobusów niskopodłogowych, pochylni, to w rozwiniętym kraju żaden niepełnosprawny nie ma tak źle jak u nas.", + "39014": "Zbliżają się Igrzyska Paraolimpijskie. Chyba nie ma co liczyć na grad medali.", + "39015": "Obrazując stosunki w Wielkiej Brytanii mówca stwierdza, że reakcja, kapitaliści, konserwatyści, prawicowi przywódcy labourzystowscy odnoszą się z nienawiścią do Polski Ludowej.", + "39016": "Ludzie pokroju Attlee i Bevina, Crippsa i Hektora Mac Neila, zwący się \"socjalistami demokratycznymi\" — usiłują zachować kapitalizm i odwieść robotników od walki z kapitalizmem.", + "39017": "Z pewnością ta gorączka nie udzieli się wszystkim, chociaż przyznawanie najważniejszych w świecie filmowym nagród, czyli Oscarów, może zainteresować wielu. Polskich kinomanów już z tego powodu, że wszystkie nominowane w najważniejszych kategoriach zawodowych filmy amerykańskie pojawiły się na naszych ekranach, niektóre zupełnie niedawno. (więcej w Trybunie)", + "39018": "Uczciwość jest cechą najbardziej cenioną przez Francuzów, ale głowa państwa powinna umieć słuchać, podejmować decyzje i być konsekwentna w realizacji zamierzeń. Wygląd i prezencja nie robią na Francuzach żadnego wrażenia. Przystojny premier Dominique de Villepin nie może więc liczyć na dodatkowe punkty. Natomiast atutem kandydata na prezydenta jest znajomość języków obcych. Przywódca państwa powinien mówić biegle kilkoma językami.", + "39019": "Po ponad dwóch tygodniach brak mi będzie telewizyjnej, turyńskiej zimy. TVP, a szczególnie Eurosport, podały nam te piękne igrzyska na talerzu. Z ekipy z Woronicza na medale od widzów zasłużyli komentujący hokej redaktor Stanisław Snopek i Wiesław Jobczyk (były as tafli) oraz Andrzej Bachleda-Curuś (wiadomo kto) mówiący o narciarstwie alpejskim. Proporcje zostały więc zachowane.", + "39020": "Owacyjnie przyjęto fragment przemówienia. \"Aktyw lewicowy zdołał przeprowadzić olbrzymią większość masy partyjnej na pozycję marksizmu-leninizmu i mimo wszystkie pomyłki masowa, półmilionowa partia robotnicza oczyszczając się z błędów i klasowo obcych naleciałości, staje dziś obok PPR jako współtwórczyni Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej\". Burza oklasków ledwo ucicha, gdy zrywa się znów po słowach: \"nie potrafilibyśmy nigdy dojść do tego celu, gdyby nie postawa Polskiej Partii Robotniczej\".", + "39021": "Autora instrukcji nie było na posiedzeniu komisji. Resort edukacji reprezentował wiceminister Stanisław Sławiński. - Hasła pacyfistyczne i ekologiczne mają niejedno imię. Dotyczy to także tolerancji, która była kryptonimem różnych poglądów - bronił kolegi z ministerstwa Sławiński, który przez wiele lat pracował jako pedagog i nauczyciel.", + "39022": "Od początku lat 80. jestem zaangażowany w ruch związkowy. Stworzyliśmy silny związek zawodowy zaangażowany w obronę praw pracowniczych. Zawsze broniliśmy interesów świata pracy. Jeśli to nie jest lewicowość, to nie wiem co nią można nazwać. W połowie lat 90. zdecydowaliśmy, że ruch związkowy to za mało. Nie wystarczy tylko demonstrować i strajkować, trzeba mieć wpływ na życie polityczne. Zdecydowaliśmy się na tworzenie partii robotniczej, realizującej te same cele.", + "39023": "Jeździ Pan na Żywiecczyźnie?", + "39024": "Nie tylko. Kilka razy byłem w Austrii, z rodziną czasem robimy jednodniowe wypady na Słowację. Wyjeżdżamy o szóstej rano, po południu jedziemy na gorące źródła.", + "39025": "Sprzedał Pan firmie Sportfive prawa do wykorzystania swego wizerunku. Niedługo zobaczymy Tomasza Adamka reklamującego piwo albo męską bieliznę?", + "39026": "2) nałożyć obowiązek uprzedniego uzyskiwania zezwolenia właściwego terenowego organu administracji państwowej na zmianę miejsca pobytu, polegającą na przeniesieniu się do innej miejscowości na czas dłuższy niż 48 godzin oraz obowiązek niezwłocznego zameldowania się w nowym miejscu pobytu;", + "39027": "3) zawiesić działalność stowarzyszeń, związków zawodowych, zrzeszeń oraz organizacji społecznych i zawodowych, których działalność stanowi zagrożenie dla interesów bezpieczeństwa państwa, z wyjątkiem kościołów i związków wyznaniowych;", + "39028": "W jednym z pierwszych numerów tygodnika \"Solidarność\" ukazał się obszerny, na całą kolumnę, wywiad z Andrzejem Wajdą, który zwierzał się ze swoich natajniejszych kompleksów: że w czasie wojny nie zdążył do konspiracji, że później z jakichś tam powodów me zdążył do Powstania Warszawskiego, że nie wziął też udziału w powojennym zmaganiu o kształt Polski niepodległej, ale teraz to wszystko odrobi, nadgoni. No i zaczął nadganiać.", + "39029": "Kancelaria Premiera zatrudnia dziewięciu sekretarzy stanu. Jest to dwa razy więcej niż za rządów M. Belki. A lud nadal wierzy, że z ust płynie prawda i tylko prawda, np. to, że walczą jak lwy o tanie państwo.", + "39030": "Nowa komisja to także chęć odwrócenia uwagi mediów od niecnych poczynań w zawłaszczaniu państwa przez PiS.", + "39031": "Dziś, dnia 16 grudnia 1948 r. Polski Przemysł Węglowy wykonał plan wydobycia węgla kamiennego w ilości 67,5 milionów ton.", + "39032": "W dniu poprzednim wykonał Przemysł Węglowy plan wartości całej swojej produkcji.", + "39033": "Meldując o powyższym, zapewniam Obywatela Prezydenta imieniem 300-tysięcznej rzeszy pracowników Przemysłu Węglowego o pełnej gotowości i woli do dalszej wytężonej pracy nad wykonaniem zadań podstawowego przemysłu dla Państwa.", + "39034": "- W bieżącym roku wchodzą nowe przepisy dotyczące występów polskich zawodników w klubach zagranicznych, Na czym polegają zmiany?", + "39035": "- Zacznę od obniżenia granicy wieku. Dotychczas obowiązywała granica 30 lat obecnie 28. W szczególnych przypadkach nawet młodszy zawodnik może ubiegać się o zgodę, jeśli będzie posiadał co najmniej pierwszą klasę sportową i nienaganna opinią.", + "39036": "Mówią o tym niektóre deklaracje palestyńskich działaczy, a w Izraelu wyniki najnowszego sondażu, które potwierdzają bardzo wysokie poparcie w marcowych wyborach dla nowej partii Szarona - Kadimy (Naprzód).", + "39037": "Ten sondaż dla gazety \"Haarec\" ukazuje, że Kadima, nawet bez Szarona, otrzyma ponad jedną trzecią mandatów w Knesecie. To znaczy, że naród nie chce stracić nadziei i nie wierzy innym partiom oraz jest gotowy do kompromisu.", + "39038": "Pierwszą część programu rozpoczęto \"Pieśnią Zjednoczonych Partii\", \"Czerwonym Sztandarem\" i \"Kantatą o Stalinie\". Wykonały je krakowski Chór i Orkiestra P. R. pod dyrekcją Jerzego Gerta. Następnie odśpiewano \"Pieśń hiszpańskich rewolucjonistów\", \"Warszawiankę Robotniczą\" oraz marsz \"Dąbrowszczaków\".", + "39039": "Drugą część programu wypełniły pieśni radzieckie, ludowa piosenka bułgarska i melodie ludowe.", + "39040": "Tak spędziliśmy całe lato.", + "39041": "Po dniach upalnych przyszły wkrótce inne dnie. Nad parkiem szalała burza. Zwalała chmury na wierzchołki drzew. Chmury zaplątywały się w nie, potem się wyrywały zostawiając na gałęziach wilgotne strzępy i mknęły w przerażeniu dokąd oczy poniosą.", + "39042": "Biuro zaznacza, że weźmie udział w pogrzebie, jaki lud paryski urządzi Houllierowi.", + "39043": "Poddając ostrej krytyce projekty finansowe rządu Biuro podkreśla, że uchwalenie budżetu przez globalne głosowanie nad całokształtem budżetów poszczególnych ministerstw podyktowane jest chęcią ukrycia znacznej części wydatków wojskowych i zamaskowania olbrzymich kosztów polityki wojennej. Biuro krytykuje również projekty podatkowe rządu, podkreślając, że wywołają one dalszą zwyżkę cen.", + "39044": "Rozgrywki polityczne prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego kosztować będą państwo prawie 200 mln zł. Tyle bowiem pieniędzy pójdzie na organizację przyspieszonych wyborów parlamentarnych i sfinansowanie partiom politycznym billboardów, ulotek i spotów telewizyjnych. Każdy obywatel wyda na realizację ambicji szefa PiS ponad 5 zł.", + "39045": "Wprawdzie do roboty chodzimy dziś w białych koszulach i pod krawatem, niektórzy z nas jeżdżą \"maluchami\", na ulicy trudno odróżnić robotnika od urzędnika, gdyż przez te trzydzieści lat naprawdę polepszyła się materialna strona życia, ale morale pogorszyło się. Przybywa różnego cwaniactwa, kombinatorstwa, lekkiego podchodzenia do obowiązków. Moim zdaniem, ten dawny; prawdziwy robociarz i jego morale zanikają, nie są już wzorem...", + "39046": "Podpisuję się pod tym. Niestety, blokada jest ogromna. Wystarczy przeanalizować wypowiedzi Adama. Dawniej mówił, że czegoś mu brakuje: odbicia, optymalnej pozycji. Teraz odpowiada: wszystko jest dobrze, nie wiem co się dzieje.", + "39047": "Małysz wielokrotnie podkreślał, że do Turynu chce się przygotowywać tylko z Kuttinem. Może to był błąd? Może właśnie osoba austriackiego szkoleniowca jest największym problemem?", + "39048": "Wacław Pruszyński, Warszawa.", + "39049": "\"Mam nadzieję, że pójdziecie po rozum do głowy i następne wydanie Trybuny na całej pierwszej stronie zawierać będzie przeprosiny wobec Pana Adama, a autor tego .....czegoś o Nim zostanie natychmiast zwolniony. Najlepiej dyscyplinarnie. Życzę odrodzenia się, podjęcia słusznych decyzji i zawrócenia z drogi ku wybitnemu szmatławcowi\".", + "39050": "Wasz Kongres Zjednoczenia — oświadczył — stanowi poważny krok na drodze konsolidacji Waszych zdobyczy, potęguje jeszcze bardziej Waszą pewność zwycięstwa, bowiem daje Wam broń niezwyciężoną, będącą postrachem wrogów — jedność klasy robotniczej.", + "39051": "Wy dźwigacie się z ruin w szybkim tempie, ponieważ istotne środki wytwórcze znajdują się w rękach ludu. Rząd francuski w konsekwencji swej polityki uległości wobec imperializmu amerykańskiego, prowadzi walkę przeciw klasie robotniczej.", + "39052": "Ciekawi mnie, kto finansował wyjazd 12 tys. Polaków na spotkanie młodzieży katolickiej w Mediolanie? Ponadto ze świata dojechało 32 tys. Jesteśmy potęgą! 1/4 części świata! Tylko czy nas na to stać?", + "39053": "Danuta Waniek zabiegająca o zaskarżenie ustawy medialnej do Trybunału Konstytucyjnego znalazła się w sytuacji zająca uciekającego ongiś w popłochu z ZSRR w obawie przed kastracją baranów. Na pytanie dlaczego, odpowiada: zanim się wytłumaczę, będzie po wszystkim.", + "39054": "Jacek Piechota w Szczecinie, Andrzej Kraśnicki, były szef Polskiej Konfederacji Sportu, w Poznaniu, Jacek Majchrowski w Krakowie - to możliwi kandydaci lewicy w jesiennych wyborach na prezydentów miast. Karuzela z nazwiskami pretendentów do ratuszy kręci się coraz szybciej, ale konkrety będą znane dopiero w kwietniu.", + "39055": "Znana wytwórnia leków, czyli jeleniogórska Jelfa, nie zostanie sprzedana litewskiej firmie AB Sanitas. Mimo że decyzję o sprzedaży podjął już dużo wcześniej zarząd Agencji Rozwoju Przemysłu, który pozytywnie zaopiniował litewską ofertę. Kilka dni temu warszawski fundusz Enterprise Investors ogłosił wezwanie na 66 proc. akcji Jelfy. Ostateczne przejęcie jeleniogórskiego przedsiębiorstwa farmaceutycznego nastąpi tylko wtedy, gdy do wspomnianego funduszu trafi trochę więcej aniżeli połowa akcji.", + "39056": "Obradom przewodniczył I sekretarz KC PZPR Edward Gierek.", + "39057": "Komitet Centralny wysłuchał informacji członka Biura Politycznego, sekretarza KC PZPR Stanisława Kani.", + "39058": "Komitet Centralny przyjął do zatwierdzającej wiadomości sprawozdania komisji rządowych powołanych do rozmów z przedstawicielstwami robotniczymi w sprawie zgłoszonych postulatów w Gdańsku i Szczecinie, które przedłożyli: członek Biura Politycznego KC PZPR, wiceprezes Rady Ministrów Mieczysław Jagielski i zastępca członka Biura Politycznego KC PZPR, wiceprezes Rady Ministrów Kazimierz Barcikowski.", + "39059": "W opisach wydarzeń nadesłanych z Polski przeważa uczucie ulgi, że \"oto Polacy znaleźli sami sposoby przezwyciężenia kryzysu\". Ocena taka znalazła się w korespondencji zamieszczonej w \"Washington Post\"; pod tytułem \"Usatysfakcjonowani robotnicy Stoczni im. Lenina gotowi wrócić do pracy w poniedziałek\".", + "39060": "W telewizji publicznej codziennie, parę razy na godzinę, leci reklama filmu o Janie Pawle II. Ciekawe, kto za to płaci: twórcy, dystrybutor, Kościół, czy ja i inni ? Jeśli to ostatnie, to przestanę płacić abonament. Nie dlatego, że film jest zły czy niepotrzebny, ale dlatego, że przekroczono już wszelkie granice mojej, i pewnie nie tylko mojej, cierpliwości.", + "39061": "Tylko się cieszyć! Najwspanialsze jest to, a nasza rodzina ma przecież i inne sportowe-zimowe tradycje, ale teraz wszyscy ukochali właśnie snowboard. Dyscyplinę prawie magiczną, nową, o której w Polsce jeszcze kilkanaście lat temu mało kto słyszał.", + "39062": "Więc skąd ten pęd do desek na stoku?", + "39063": "2) określone jednostki organizacyjne administracji państwowej i gospodarki narodowej, wykonujące zadania szczególnie ważne dla obronności i bezpieczeństwa państwa, objęta zostały militaryzacją, co oznacza nałożenie na osoby zatrudnione w tych jednostkach szczególnych obowiązków, o których osoby te zostaną poinformowane przez kierowników zakładów pracy;", + "39064": "We wtorek porwani zostali dwaj Niemcy pracujący w fabryce detergentów w Bejdżi (ok. 230 km na północ od Bagdadu). Nadal nie jest znany los brazylijskiego inżyniera, uprowadzonego wcześniej w tym samym mieście oraz amerykańskiej dziennikarki Jill Caroll, porwanej 7 stycznia. Według AP, od marca 2003 r. w Iraku porwano ponad 240 cudzoziemców, z których co najmniej 39 zostało zamordowanych. (więcej w Trybunie)", + "39065": "Może nikt nie chce tego głośno powiedzieć, ale może po prostu mamy powtórkę ze Svena Hannawalda, czyli zaczął się \"psychiczny syndrom wypalenia\".", + "39066": "Całe lata pracowaliśmy pod kątem przyszłych sukcesów w Turynie. Dlatego zaczekajmy jeszcze ten miesiąc. Potem będziemy mówić, czy jest syndrom wypalenia, czy syndrom przebłysku.", + "39067": "Dziękuję za rozmowę.", + "39068": "Na przełomie roku 1944 i 1945 III Rzesza znalazła się w okrążeniu wojsk państw koalicji antyhitlerowskiej. Wyparły one faszystowskie armie z większości zagrabionych terytoriów i ze wszystkich stron, w szybkim tempie zmierzały w kierunku Berlina.", + "39069": "Na głównym kierunku frontu wschodniego, gdzie przez cały czas decydowały się losy tej wojny trwały przygotowania do kolejnej wielkiej ofensywy.", + "39070": "Uroczystość zorganizowana została nie tylko dla przedstawienia szerszej publiczności nowych nabytków klubu - dochód z prezentacji został przeznaczony na leczenie dwóch sympatyków Legii: Karola Nowakowskiego i Waldemara Makarewicza (obaj otrzymali czeki na 7,5 tys. zł). Pokazano również nowe stroje, nawiązujące do 90-letniej historii klubu. Ta okrągła rocznica przypada właśnie w tym roku.", + "39071": "Proponuję abyśmy nie mylili pojęć nacjonalizmu i patriotyzmu. PPP jest głęboko patriotyczna i tego się nie wstydzimy. Powinniśmy zauważyć z czego wzięła się dyskusja z Michałem Syską. Zaczęła się ona z mojej głębokiej krytyki idei centrolewu. Ideę tę uznaję za zgubną dla lewicy i uważam, że jeszcze przed powstaniem tej formacji wyrządziła ona wiele zła.", + "39072": "Takie opinie są mocno nieaktualne. Kiedyś poziom był dużo większy. W tej chwili rola związków zawodowych jest za mała. Powiedziałbym, że ich rola jest formalna i głos pracowników nie przebija się na tyle, na ile zasługuje. Jestem jednak przekonany, że związki będą coraz silniejsze. Oczywiście w zakładach pojawi się też nowy element - rady pracowników.", + "39073": "Poniedziałkowe spotkanie prezydenta Kaczyńskiego z liderami PO miało - jak zapowiadano - wiele wyjaśnić. O czym świadczy odwołanie spotkania?", + "39074": "To ewidentna gra Prawa i Sprawiedliwości, które nie chce koalicji z PO. Pokazuje to też arogancję tej ekipy.", + "39075": "Platforma gładko zgodziła się na przesunięcie terminu na dziś. Czy świadczy to, że aż tak bardzo ją zmiękczyli?", + "39076": "Aresztowani runęli ku bramie, ale i tu ciosy sypią się ze wszystkich stron. Biegną potykając się, padają i podnoszą się pod ciosami, znów padają gubiąc swe tłumoki i węzełki. Biegną między zasiekami z drutu kolczastego - wszędzie natykają się na policjantów, którzy wyskakują naprzeciw swych ofiar, ustawiają się jak fuutballiści na lecącą piłkę i strasznym zamachem pałki walą ludzi z nóg.", + "39077": "- Biegiem!", + "39078": "Podczas kampanii wyborczej Prawo i Sprawiedliwość oraz Lech Kaczyński obiecywali obronę interesów świata pracy. Przy pierwszym ostrym konflikcie społecznym, z lekarzami, wicepremier i szef MSWiA Ludwik Dorn pokazał, że gotów jest spacyfikować protest pracowniczy. Nie ma wątpliwości, że w przypadku buntu innych grup zawodowych politycy PiS sięgną do siłowych metod.", + "39079": "Według obowiązującego dzisiaj art. 92 kodeksu pracy, za pierwsze 33 dni zwolnienia lekarskiego pracownikowi płaci zakład pracy - 80 proc. wynagrodzenia. 100 proc. pensji należy się np. chorującej kobiecie w ciąży, czy za wypadek w drodze do pracy. Koszty zwolnienia dłuższego niż 33 dni ponosi ZUS. Przy obecnych przepisach pracodawcy wydają z tytułu chorobowego w sumie ponad 2 mld zł rocznie. Chcą zaoszczędzić połowę z tej kwoty. (więcej w Trybunie)", + "39080": "Gdy w TVP prof. Iwiński powiedział, że \"Ukraina ma zatarg z Rosją o opłaty za bazę na Krymie\", poseł PiS Zawisza krzycząc zarzucił mu, że, \"broni szantażystę\", profesor przytomnie odparł: \"mołczat sobaki, to pan może wykrzykiwać w Sejmie\". Wiwat profesor. Politycznych meneli trzeba osadzać jak narowiste konie.", + "39081": "To będzie dobry rok dla logopedów i specjalistów od image'u. Prognozę tę wysnuwam po obejrzeniu i wysłuchaniu orędzia pana prezydenta.", + "39082": "Przejmowanie polskich banków przez zagranicznych inwestorów weźmie pod lupę planowana kolejna komisja śledcza. Temat jest tak nośny, że przesłoni wszystkie inne, którymi PiS zamierza karmić wyborców. \"TRYBUNA\" wielokrotnie pisała na ten temat, zwracając uwagę, że zagraniczne banki wyprowadzają z Polski ogromne dywidendy i że łupią klientów, jak tylko się da. Nie wywoływało to jednak reakcji organów władzy i służb kontrolnych. Zadziwiającą wstrzemięźliwość w tej sprawie wykazała m.in. Najwyższa Izba Kontroli.", + "39083": "Mamy kolejny ostry konflikt polityczny - wokół pomysłu Sejmu. Mówi się też o dymisji rządu. Czy prezydent Kaczyński zaangażuje się w to, co dzieje się w polskiej polityce?", + "39084": "Myślę, że w tej chwili nie jest to konieczne. Zobaczymy, jak się sytuacja rozwinie. Czekamy na wniosek o Sejmu i na wynik głosowania w tej sprawie. Na razie są tylko zapowiedzi.", + "39085": "SLD powinien porzucić postawę pragmatyczną i walczyć o program lewicowy.", + "39086": "Ewa Sowińska, z LPR została rzecznikiem praw dziecka. No, wreszcie dzieciaki będą miały babcię.", + "39087": "Z całym szacunkiem dla red. Pilawskiego, nie zgadzam się z jego wizją przyszłości lewicy, tzn., że trzeba tworzyć dwie, trzy partie. Ja i moje środowisko jesteśmy za jednością lewicy. Lewica razem.", + "39088": "Zaczęło się od nieoficjalnych informacji - podanych po południu przez Polską Agencję Prasową - z kręgów \"zbliżonych do kierownictwa PiS\", że \"Lech Kaczyński jest bliski ogłoszenia wyborów\". Kancelaria Prezydenta zapowiedziała na godz. 20.00 telewizyjne wystąpienie głowy państwa, a premier Kazimierz Marcinkiewicz odwołał zaplanowaną wcześniej konferencję prasową.", + "39089": "Niewątpliwie za taką uznać należy kwestię wyżywienia . Bezpośrednio potrzebom w tej dziedzinie wychodzą naprzeciw 3 prognozy - poświęcony zaopatrzeniu w mięso i tłuszcze, zagospodarowania i przetwórstwa mleka oraz piekarnictwa.", + "39090": "Wzbogacenie rynku żywnościowego uwarunkowane jest jednak wzrostem dostaw środków niezbędnych w produkcji rolnej: nawozów, preparatów chemicznych, a także maszyn i urządzeń, części zamiennych. Dla rolników jak też dla zakładów przetwórstwa spożywczego.", + "39091": "Od sierpnia strzelił Pan dla Borussii 12 goli. Z jakim dorobkiem chce Pan zamknąć sezon?", + "39092": "To nie ma znaczenia - 12, 15 czy 20.goli. Najważniejsze jest jak najwyższe miejsce mojej drużyny w tabeli Bundesligi. Gram i walczę dla niej, nie dla siebie.", + "39093": "Warto też wiedzieć, że Helsinki nie pójdą wzorem Szwecji, która organizuje kursy językowe dla pielęgniarek czy pracowników służby zdrowia. - Finlandia raczej będzie ściągać pracowników z Estonii, ponieważ oba kraje mają podobne języki i kultury - tłumaczy radca ambasady. Jego zdaniem, najlepszym sposobem na uniknięcie kłopotów jest zapewnienie sobie pracy jeszcze przed wyjazdem z Polski. Oferty (nie tylko z Finlandii) pojawiają się na stronach internetowych Europejskich Służb Zatrudnienia www.eures.praca.gov.pl.", + "39094": "Od grudnia do stycznia przybyło w Polsce prawie sto tysięcy bezrobotnych - wynika z danych ujawnionych wczoraj przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Pod rządami Prawa i Sprawiedliwości, które obiecywało pracę i bezpieczeństwo socjalne, stopa bezrobocia wzrosła w ciągu miesiąca z 17,6 do 18,1 proc. Pracy nie ma dziś 2.866,5 tys. Polaków. (więcej w Trybunie)", + "39095": "Zdaniem rzecznika banku Jyske Bank, gdyby bojkot duńskich towarów na rynkach muzułmańskich stał się totalny i potrwał rok, to trzeba by było zlikwidować ok. 11.200 miejsc pracy. Wobec ciągłych ostatnio głosów o braku pracowników, wiadomość ta nie jest taka zła - ocenia tygodnik \"A4\", organ duńskich ekonomistów. Pismo uważa nawet, że niewielkie spowolnienie tempa rozwoju może wręcz uzdrowić przegrzaną gospodarkę duńską.", + "39096": "W specyficznej atmosferze \"gotowości do boju\", \"wyzwolenie się\" z krępujących pozorów, wiary w swoją potęgę i bezsilność władzy rozpoczynały się pamiętne obrady.", + "39097": "Składający sprawozdanie z prowadzonych z rządem negocjacji Grzegorz Palka i Jacek Merkel nie tylko uznali je za bezowocne, ale nawet za \"działania konfrontacyjne\". Wystarczył argument, że rozmowy nie przebiegały \"po myśli związku\".", + "39098": "Inne warunki i inna sytuacja niż wówczas, a jednak głęboki nurt wiąże oba te wydarzenia. Bo gdy dziś z perspektywy 30 lat patrzymy na KPP, na jej historię, na linię jej rozwoju, to zobaczymy, że rozwijała ona, utrwalała, umacniała wszystkie te wartości, które pozwoliły klasie robotniczej, masom pracującym stanąć na czele narodu w jego walce o wyzwolenie narodowe, przede wszystkim zaś pozwoliły tym masom pod przewodem klasy robotniczej zdobyć władzę.", + "39099": "Idea solidarności międzynarodowej znamionuje cały Kongres. Znalazła ona w pierwszym dniu Kongresu m. in. wyraz w oświadczeniu przedstawiciela francuskich robotników, który powiedział że francuski robotnik nie będzie się bił przeciwko Związkowi Radzieckiemu.", + "39100": "Wczoraj przywódca komunistów brytyjskich tow. Harry Politt powiedział to samo w imieniu mas brytyjskich robotników:", + "39101": "- Trzeba skończyć z polityką \"wszystko albo nic\". Zdolność UE do przyjmowania nowych kandydatów osiągnęła swe granice - twierdzi Elmar Brok i ostrzega, że dalsze \"automatyczne\" poszerzanie Unii o kolejne kraje doprowadzi do kryzysu i spowoduje podział we Wspólnocie na \"twardy trzon\" i resztę. (więcej w Trybunie)", + "39102": "Kto wręczał Panu wypowiedzenie?", + "39103": "Jeden z tej piątki przedstawił się jako Krzysztof Mamiński. Inny powiedział, że jest doradcą ministra Lipca. Usłyszałem: ma pan 10 minut na spakowanie. Odparłem im: proszę panów, ja nie mam tu żadnych osobistych rzeczy. Wstałem i wyszedłem. Wszystko trwało 15 sekund.", + "39104": "Jednym z ważniejszych elementów budowy IV RP jest opracowanie nowej, jedynie słusznej, wykładni dziejów najnowszych. Nie chodzi tu bynajmniej tylko o wykazanie zbrodniczego charakteru PRL.", + "39105": "Politycy uważający się za rewolucjonistów po zdobyciu władzy w trosce o swój wizerunek, a przede wszystkim umocnienie pozycji, dopisują sobie chwalebne karty w biografii. Równocześnie domalowują przeciwnikom, którzy dawniej byli w ich obozie, etykietki zdrajców.", + "39106": "Daniel Passent obawia się (\"T\" nr 35) emigrantów arabskich z ich nietolerancją religijną i radykalizmem. Mamy nie mniej groźnych - rodzimych, umocowanych ustawowo i tradycją, zacietrzewionych i fanatycznych.", + "39107": "Nabraliśmy charakteru, hartu ducha i tempa - obwieścił premier, podsumowując 100 dni rządu. Zapomniał dodać jeszcze jedno: nabraliśmy naszych wyborców i społeczeństwo.", + "39108": "Program onkologiczny został przyjęty przez poprzedni rząd i przez poprzedni Sejm. Dobrze, że będzie realizowany, bo to jest w sumie najważniejsze!", + "39109": "Wysoka Izbo!", + "39110": "Tak, jak z grubsza wiadomo już, czego rząd nie zamierza realizować ze swoich obietnic, tak po 100 dniach wiadomo także, czego możemy się po nim spodziewać.", + "39111": "3. Opieka socjalna - jako odpowiedź na \"dziki\" i \"głodny\" polski kapitalizm. Opieka socjalna polegająca nie na rozdawnictwie różnego rodzaju zasiłków, ale na aktywnej, kreatywnej polityce i roli państwa w zakresie przekwalifikowania zawodowego, systemu pośrednictwa pracy, dodatków mieszkaniowych przy zmianie miejsca zamieszkania w związku ze zmianą miejsca pracy, wsparcia dla rodzin wielodzietnych, rodzinnych domów dziecka itp.", + "39112": "Nie urodziłem się wczoraj. Widziałem jak Śląsk wyglądał kiedyś i jak wygląda dziś. Widzę zamknięte zakłady pracy, Hutę Katowice wybudowaną w latach 70., a którą sprzedano obcemu inwestorowi za rządów SLD. W kampanii wyborczej Sojusz obiecywał, że nie będzie prywatyzacji hutnictwa. Rozumiem ludzi rozgoryczonych tym, co się dzieje z dorobkiem ich pracy.", + "39113": "Jakie jest stanowisko PPP w kwestiach światopoglądowych, takich jak prawa gejów, czy prawo do aborcji.", + "39114": "- Dzień głosowania Sejmu nad budżetem na 2006 r. będzie dniem próby dla tych ugrupowań parlamentarnych, które rozmawiają obecnie z PiS-em o tzw. pakcie stabilizacyjnym - powiedział prezes PiS Jarosław Kaczyński tuż przed rozpoczęciem głosowania nad budżetem. Nie stwierdził jednak, kto kogo na tę próbę wystawia.", + "39115": "Doprawdy nie wiem, czy za przejaw skromności, jak to lansują media, uznać można fakt bicia wawelskiego dzwonu Zygmunta z okazji nadania bp. Dziwiszowi godności kardynalskiej. Toż to hipokryzja!", + "39116": "Wychowani na prymitywnych filmikach amerykańskich Polacy chamstwo uważają za siłę. Podoba im się. Popierają. Dlatego m.in. wygrał PiS i dlatego prezydent i niektórzy wciąż nas kompromitują. Nawet tak błahej sprawy, jak wywiad prasowy nie potrafią zrobić bez skandalu. Fuj!", + "39117": "Dla Kaczyńskich chyba jednak najlepszym rozwiązaniem byłoby rozbicie PO i wchłonięcie części liberałów (jak Gilowska), a ostatecznie nawet zawiązanie sojuszu z rozmiękczonym przeciwnikiem. Rozpisanie nowych wyborów to bardzo ryzykowna gra, która może się zakończyć dla prawicy sytuacją, jaka wynikła po odwołaniu rządu Hanny Suchockiej. Być może to nie jest najlepsza analogia, ale innej nie ma. Czy pomimo tego trudnego doświadczenia z przeszłości Kaczyńscy jutro zdecydują się na pokerowy ruch?", + "39118": "Kanclerz Austrii Bruno Kreisky w wywiadzie telewizyjnym udzielonym w niedzielę określił wprowadzenie w Polsce stanu wojennego jako ostatnią poważną próbę zapobieżenia najgorszej ewentualności - donosi agencja DPA.", + "39119": "Szef rządu austriackiego wyraził pogląd, że krok ten podjęto po tym, gdy nie udał się zamiar pojednania przeciwstawnych sił.", + "39120": "Z przerażeniem wysłuchałem deklaracji Lecha Kaczyńskiego, że Polska będzie promować w Europie wartości chrześcijańskie. Nie jesteśmy już filią, a prowincją dominium watykańskiego. Dyskusja o finansowaniu uczelni katolickich tylko mnie w tym utwierdziła. (Marcin Brzeziński, Otwock)", + "39121": "Dobrze, że prokuratura postawiła w stan oskarżenia A. Jarucką. A kiedy to samo spotka K. Miodowicza?", + "39122": "Podobnie surową ocenę odnosił zresztą także do swoich własnych kilku pierwszych powieści o tej tematyce. Wydaje się, że Lem bardzo szybko, niemal natychmiast po \"Astronautach\" i \"Obłoku Magellana\" (1955), pojął, że rola pisarza seryjnie tworzącego prozę fanatastyczno-naukową na zamówienie miłośników gatunku nie jest przeznaczona dla niego. Dlatego właśnie w każdej kolejnej swojej powieści z tego okresu wzbogacał ów popularny gatunek o nowe, myślowe segmenty.", + "39123": "Wśród Czytelników, którzy prześlą sms-a o treści \"pearl.nazwisko\" na numer 7235 rozlosujemy 10 zestawów kosmetyków Pearl Oriflame (krem pod prysznic i balsam do ciała). Sms-y przyjmujemy do dziś do godz. 24.00.", + "39124": "Z wylosowanymi osobami skontaktujemy się osobiście.", + "39125": "Koszt sms-a: 2 zł + VAT.", + "39126": "OPZZ • Nauczyciele, kolejarze, hutnicy bez emerytur!", + "39127": "Ponad milion Polaków pracujących w szczególnych i niebezpiecznych warunkach traci z końcem 2007 r. prawo do przechodzenia na wcześniejszą emeryturę. Chodzi m.in. o nauczycieli, kolejarzy, hutników, strażaków, marynarzy. Zawdzięczają to Akcji Wyborczej Solidarność i jej reformie emerytalnej z 1999 r.", + "39128": "Za rządów lewicy doradcy otrzymywali z dodatkami od 4 do 6 tys. zł. Jak się dowiadujemy, dziś średnia pensja doradcy w gabinetach politycznych oscyluje wokół 8 tys. złotych. - Jedno z pierwszych rozporządzeń gabinetu Kazimierza Marcinkiewicza dotyczyło zwiększenia wynagrodzeń. Praca w gabinetach politycznych stała się bardzo intratna - mówi Kalisz.", + "39129": "W czwartek prom wypłynął z Duby w Arabii Saudyjskiej. W piątek rano powinien dotrzeć do odległego o 100 km egipskiego portu Safadża (Safaga), leżącego na przeciwległym brzegu Morza Czerwonego. Nie dotarł. Nie wiadomo, co było przyczyną katastrofy. Z nadal niewyjaśnionych przyczyn prom zatonął na wodach egipskich, 40 mil od portu w Hurghadzie. O północy zniknął z radarów.", + "39130": "Jednak myślenie o teraźniejszości i przyszłości polskiego kina w kategoriach finansowo-organizacyjnych, to jedno, natomiast kształtowanie jego postaci intelektualnej i duchowej, innymi słowy treści jego przekazu, to drugie. Ostatecznie baza ma służyć realizacji celu, którym jest to, co kino ma przekazywać, a nie odwrotnie.", + "39131": "TVP \"Pretorianie komunizmu\" - taki bubel i knot może być wyprodukowany tylko przez IPN. Takie dzieło jaki mistrz.", + "39132": "Dziwią zastrzeżenia Olejniczaka do pomysłu lustracji majątkowej, bo to jeden z nielicznych pomysłów nowej ekipy rządzącej, który ma powszechne poparcie i na którym PiS może zbić duży kapitał społeczny. Taki projekt powinien już dawno zgłosić Sojusz. PiS należy krytykować nie za pomysły społeczne a za ich brak.", + "39133": "To ciekawe zjawisko. Rabin i Szaron przychodząc do rządu, stanęli na gruncie realizmu politycznego. Wykorzystali dla idei pokoju swój prestiż i charyzmę jako wysokich dowódców wojskowych przez lata walczących w obronie narodu. Ludzie uznali, że tacy przywódcy uważają, iż kompromis jest potrzebny i wojna nic nie da.", + "39134": "Czy większość Izraelczyków pójdzie za Kadimą i innymi ugrupowaniami stawiającymi sobie podobny cel?", + "39135": "Odpowiedzialność za polski start wziął na siebie (słusznie, bo jest ciągłość władzy) minister Tomasz Lipiec urzędujący od listopada 2005. Szefem naszej Misji jest Zbigniew Pacelt (do 4 stycznia 2005 szef byłego Sztabu Olimpijskiego i wiceprezes ówczesnej PKSport), który znajduje się w komfortowej sytuacji, bo jest posłem (PO) i wychodzi na to, iż sam nadzoruje siebie.", + "39136": "Przedstawienie poprzedziła prelekcja St. Ryszarda Dobrowolskiego, poświęcona omówieniu twórczości Maksyma Gorkiego, znakomitego pisarza i dramaturga, a równocześnie wielkiego wyraziciela idei socjalizmu.", + "39137": "Znakomite przedstawienie \"Jegora Bułyczowa\", reżyserowane przez Władysława Krasnowieckiego, równoczesnego odtwórcę roli tytułowej, jest jednym z czołowych osiągnięć teatru polskiego po wojnie.", + "39138": "Zdaniem pragnących zachować anonimowość polityków PiS-u, ten przypadek potwierdza tezę, że premier Marcinkiewicz, pełniący do niedawna obowiązki szefa resortu skarbu, przewidując upadek Jarosława Kaczyńskiego, zaczął budować własne zaplecze. Służyć ma temu obsadzanie stanowisk w zarządach i radach nadzorczych dużych spółek ludźmi związanymi z Wiesławem Walendziakiem i dawnym środowiskiem \"pampersów\".", + "39139": "\"Specjalny numer\" należał już do gabinetu premiera. Tam odezwał się Michał Kalinowski.", + "39140": "- Sprawdzę w komputerze, ale o żadnym proteście nie słyszałem - odpowiedział.", + "39141": "Komputer premiera wykazał rzeczywiście brak szukanego przez nas protestu.", + "39142": "- Ostatnie pisma ze spółdzielń pochodzą z czerwca i października... - ujawnił M. Kalinowski.", + "39143": "Polskie przepisy nie zabraniają tworzenia finansowych piramid, a akces do \"wspólnoty\" zawiera klauzulę dobrowolności.", + "39144": "Postępowania w sprawach o oszustwo dotyczące piramid są zwykle umarzane, bo nie sposób udowodnić zamiaru oszukania nowo wciąganych uczestników \"gry kapitałowej\". Piramidy nie są grami losowymi, a więc nie można wymagać od ich organizatorów zezwolenia Ministerstwa Finansów. Przy próbie wszczynania spraw o oszustwo każda ofiara, która wprowadziłaby choćby jednego uczestnika, musiałaby równocześnie wystąpić w roli oszusta.", + "39145": "Otwarcie pierwszego sklepu firmowego w Czeladzi nastąpi 17 stycznia br. W Europie firma posiada ponad 70 sklepów, głównie w Niemczech, Holandii, Luksemburgu. W Centrum Handlowym w Czeladzi na powierzchni 4,5tys. metrów kw. sklep meblowy zaprezentuje meble kuchenne, sypialnie, komplety wypoczynkowe, wykładziny, artykuły do wyposażenia wnętrz i artykuły gospodarstwa domowego.", + "39146": "Głośna stała się już pierwsza z \"polskich spraw\" zakwalifikowanych do rozpatrzenia przez Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, dotycząca przewlekłości postępowania sądowego. Cokolwiek polskie sądy miałyby do powiedzenia na swoją obronę, siedmioletnie oczekiwanie na wyrok jest kpiną z praworządności. Innym przypadkiem sądowego łamania praw człowieka w Polsce są wysokie koszty sądowe, uniemożliwiające w praktyce sporej części Polaków dochodzenia spraw na legalnej drodze (np. sprawy rozwodowe).", + "39147": "Dzisiaj za ciepło płacimy (trzyosobowa rodzina, 60 mkw., według cen urzędowych) - 203 zł, z czego 128 zł to centralne ogrzewanie, a 75 zł - cena ciepłej wody. Opłaty te mogą wzrosnąć w I kwartale 1998 roku o dalsze 8 procent z tytułu podwyższenia stawki podatku od towarów i usług oraz inflacyjnego wzrostu cen.", + "39148": "Inspektor Witold Gierałt, rzecznik stołecznej policji, zapewnia, że policja nie łączy obu spraw.", + "39149": "- Goście hotelowi mogą czuć się bezpieczni - zapewnił rzecznik hotelu Piotr Czarnowski. - Zresztą, jak dotąd nikt nie wyprowadził się z obawy o swoje bezpieczeństwo. Nie odwołano też ani jednej rezerwacji. Hotel jest pełen gości.", + "39150": "Były prezydent Lech Wałęsa oświadczył, że otrzymał od najwyższych przedstawicieli \"obozu komunistycznego\" informację, iż płk Ryszard Kukliński został wysłany przez nich do USA jako komunistyczny agent. W opublikowanej przez \"Życie Warszawy\" rozmowie z Andrzejem Boberem L. Wałęsa powiedział, że informacja ta wzbudziła jego \"zastanowienie\" i \"wątpliwości\".", + "39151": "L. Wałęsa zarzucił płk. Kuklińskiemu, że popełnił błąd polityczny, ponieważ \"poddał się za czasów Kwaśniewskiego\".", + "39152": "Istnieje wiele mechanizmów powstawania oporności wśród bakterii chorobotwórczych. Najczęstszym z nich jest wytwarzanie przez mikroorganizmy specjalnych enzymów, tzw. beta-laktamaz, które niszczą pierścień betalaktamowy antybiotyków czyniąc je całkowicie nieskutecznym. Wśród wszystkich przebadanych antybiotyków było tylko pięć, dla których ponad 90 proc. szczepów każdego gatunku wykazywało wrażliwość. Były to: augmentin, cefuroksym, ciprofloksacyna oraz ofloksacyna.", + "39153": "Cztery miesiące później znów zatęsknił za ciepłem krajów śródziemnomorskich. Okazją był szczyt NATO w Madrycie. Poleciał nań w towarzystwie małżonki i zgodnie z obyczajem zatrzymał się na dłużej. Tym razem w nadmorskim kurorcie Malaga. W październiku państwo Perssonowie gościli w Nowym Jorku, a w listopadzie - w Londynie. W tę ostatnią podróż udali się specjalnie wynajętym samolotem norweskim - bardziej luksusowym niż maszyna rządowa.", + "39154": "- Chyba od łopaty... - rzuca z sali 50-latek z przyklejonymi na czole włosami \"pożyczonymi\" z potylicy. Śmiech. - A u nas każdy!", + "39155": "Podchody mają znieczulić najbardziej przykry moment operacji. Pojawienie się kwoty 1200 dolarów, z którymi trzeba wejść do piramidy, poprzedza porównanie z zakupem samochodu.", + "39156": "- Klakierzy? Tak! My płacimy za oklaski i entuzjazm. Ale jak płacimy, to się okaże na końcu - igra sobie Pan Marek z domysłami wątpiących.", + "39157": "- Na wstępie proszę o nieprzerywanie naszego spotkania, bo na 95 procent pytań, jakie Państwu przyjdą do głowy, padnie tu odpowiedź. Wyjść i tak nie można z powodów opisanych na wstępie.", + "39158": "Goran Persson, premier Szwecji, napisał niedawno książkę. Wyjaśnił w niej, że został wychowany w bardzo purytańskim domu, w którym wpojono mu szacunek dla takich cnót jak skromność i oszczędność. Naukom wpojonym przez rodziców - pisał - pozostałem wierny przez całe życie, jako człowiek i jako polityk.", + "39159": "Szatański plan powstał, być może, w siedzibach AS Monaco i Bayeru Leverkusen. Te drużyny zgromadziły dotąd po 12 pkt. i dziś spotkają się w Leverkusen. Remis daje awans obu zespołom, zwycięstwo jednego z nich może pogrążyć drugiego. To będzie albo najciekawszy, albo też... najnudniejszy mecz 6. kolejki.", + "39160": "W Monaco gospodarze rozgromili Niemców 4:0.", + "39161": "W 1995 roku spółkę zarejestrowano pod nazwą, której członem jest już \"Knauf\". Współwłaściciele włożyli w modernizację przedsiębiorstwa sporo grosza - zainwestowali 1,2 mln marek. Zostawszy posiadaczami większościowego pakietu akcji Niemcy zamierzali przystąpić do drugiego etapu unowocześniania wytwórni płyt gipsowych w miejscowości Psebaj.", + "39162": "W 1995 roku rozpoczęły się jednak konflikty. Rosjanie uznali, iż ich partnerzy dostarczyli do Psebaju już wyeksploatowane urządzenia.", + "39163": "Prawa człowieka, wolności obywatelskie... Wydaje się, że póki co, najlepiej opanowali te przepisy ludzie, którzy przed laty potrafili dwadzieścia lat procesować się o przysłowiową miedzę. Dziś, kiedy przegrywają we wszystkich możliwych instancjach, odgrażają się \"i tak pójdę z tym do Brukseli\". Albo \"do Strasburga\", \"do Hagi\" czy gdzieś tam, zależnie od poziomu uświadomienia konkretnego pieniacza.", + "39164": "Jutro rozpocznie się największa zimowa impreza folklorystyczna w Beskidach - XXX Wojewódzki Przegląd Zespołów Kolędniczych i Obrzędowych \"Żywieckie Gody\".", + "39165": "ŻYWIEC, MILÓWKA. W czwartek o 14.00 w Starej Chałupie przy ul. Piastowskiej w Milówce miłośnicy folkloru będą mogli zapoznać się ze zwyczajem skubania pierza i podziwiać młodych ludzi, którzy co roku oddają się tradycji kolędowania.", + "39166": "Prezydent Borys Jelcyn jest przeziębiony, ma wirusową infekcję dróg oddechowych i pozostanie w sanatorium w Barwisze przez 10-12 dni - poinformował jego rzecznik Siergiej Jastrzembski. Prezydent, u którego pierwsze objawy przeziębienia pojawiły się podczas wizyty w Sztokholmie, nie leży w łóżku, ale lekarze zalecili mu, by nie wychodził na powietrze.", + "39167": "Uchwała samorządu przyjęta w gorącym okresie pomiędzy I a II turą wyborów prezydenckich stała się \"kartą polską\" w kampanii wyborczej. Komentatorzy powszechnie uważają, że zaszkodziła ona jednemu z głównych kandydatów na prezydenta Arturasowi Paulauskasowi. Jego przeciwnicy zarzucali mu wtedy, że swoimi wypowiedziami na temat dwujęzyczności w rejonach, gdzie mieszkają mniejszości, sprowokował uchwałę Zarządu rejonu wileńskiego.", + "39168": "- Co na to wszystko minister sprawiedliwości Hanna Suchocka?", + "39169": "- Myśli podobnie jak ja, i dała temu dowód w wystąpieniu sejmowym. Jedyna krytyczna uwaga ze strony minister Hanny Suchockiej, dotyczyła niezręczności niektórych moich sformułowań, tego, że nie nauczyłem się dyplomacji. Jednak uważam, że moje wypowiedzi wcale takie niezręczne nie były, gdyby zostały przytoczone w całości.", + "39170": "ZRSM i Krajowa Rada Spółdzielcza zaprotestowały wobec rządowych zamiarów. W specjalnym oświadczeniu i liście złożonym na ręce premiera RP spółdzielcy wyliczają, iż ogrzewanie najwięcej będzie kosztować tam, gdzie dostawcą ciepła są małe kotłownie.", + "39171": "- Już teraz w takich miejscach ceny ciepła przekraczają jego cenę urzędową - mówi T. Jórdeczka. - Gdy państwo wycofa się z dotacji do ciepła, to łatwo policzyć, o ile ono zdrożeje.", + "39172": "Wczoraj rano na placu św. Piotra stanęła bożonarodzeniowa choinka z Polski. Świerk ma ponad 30 metrów wysokości i ścięto go pod koniec listopada w ogrodzie zakopiańskiej Księżówki, skąd Karol Wojtyła najpierw jako kleryk, a po latach nawet jeszcze jako kardynał wyruszał na wyprawy narciarskie.", + "39173": "Dziś, gdy jeden z najbliższych współpracowników pani Ciller - Selcuk Parsadan - został skazany na sześć i pół roku więzienia za oszustwa finansowe na rzecz Partii Słusznej Drogi, dziennikarze mogą sobie pozwolić na więcej. Zwłaszcza że Parsadan zeznał na procesie, iż wykonywał tylko polecenia. Łatwo się domyślić czyje.", + "39174": "W międzyczasie skończyłam też dziennikarstwo. Lubię pisać, ale na ten kierunek poszłam również z innego powodu - jeśli mój stan się pogorszy, to będę mogła pracować przez Internet i pisać o wyjazdach, o kulturze, o kuchni… Wprawdzie wszyscy mówią, że choroba się zatrzymała (ja też tak myślę), ale są dni, kiedy mam problem, żeby przejść trzy metry po mieszkaniu.", + "39175": "Wszystko to rośnie na szungitowej glebie (o szungicie innym razem napiszę) podkarmianej dwa razy w roku gnojówką z końskiego nawozu i sfermentowanego mlecza, którą się wystaje niczym ormiański koniak - bez grama chemii. Żadnych pestycydów, żadnych jadów. To naturalna, zdrowa żywność w pełnym tego słowa znaczeniu.", + "39176": "Słowem - nieźle tu żywiemy.", + "39177": "W oddali moskiewski chram Chrystusa Zbawiciela. Na pierwszy plan wjeżdża długa, biała limuzyna. Otwierają się tylne drzwi. Z wnętrza auta poświata. Z poświaty wysuwa się bosa noga w drogim sandale i zawisa nad asfaltem. Na oparciu drzwi ręka. Twarzy nie widać. Jeno auto, poświata, ręka i noga w sandale. I slogan: \"Solidny Pan dla Solidnych panów\".", + "39178": "Zapewne nazwisko niejednego znajomka znalazłbym na Bronkowej liście. I cóż z tego? Wczorajsze minęło i nie wróci, a dzisiaj mnie to ni ziębi, ni grzeje. Raczej bawi ta papierowa kazuistyka: kto na ile się skurwił? Dzielenie donosicieli na tych, którzy donosili za pieniądze, i na tych, którzy robili to ze strachu, nie zmienia sedna sprawy - i jedni, i drudzy dawali dupy. Nawet jeśli robili to tylko ustnie.", + "39179": "Tymczasem minęły lata i wiele zatarło się w mej pamięci - coś widzę tak, a coś inaczej, indziej żyjąc i z innej perspektywy patrząc. Dlatego piszę dziennik, nie wspomnienia, i nawet jeśli wracam w nim do zdarzeń dawno byłych, to wcale nie po to, aby je odtworzyć z dokładnością zdjęcia, ale by utrwalić to, co się ostało w mojej głowie - dziś.", + "39180": "Dwadzieścia godzin szliśmy przez tundrę, w poprzek Kanin Nosa, do Lodowatego Oceanu. Najpierw się wspinaliśmy po skalnych półkach na plateau Kamienia, jak na Kominy Tylkowe w Tatrach. Potem brodziliśmy olenimi tropami, w chlipkich błotach, omijając martwe jeziora ze słojem wiecznego lodu na dnie. Nad jednym z nich znaleźliśmy ślady po czumach, objedzone kości, rogi oleni.", + "39181": "I ja - Mar dla swoich - lat czterdzieści. Cudzoziemiec, bez pozwolenia. Ni to korespondent, ni pisarz, czasem uczony, innym razem kiep (w zależności, kto pyta i po co), zazwyczaj niemy, zwłaszcza przy pierwszym kontakcie, żeby cudzoziemskim akcentem uwagi na siebie nie zwracać.", + "39182": "Ot, i sztorm się skończył. Możemy iść dalej.", + "39183": "Niekiedy warto zachować pozycję cudzoziemca w świecie, o którym piszesz. Dzięki niej możesz utrzymać dystans, trzeźwość oceny, lekkie pióro. Ona zwalnia z lojalności, pozwala płynnie przechodzić z pierwszej osoby do drugiej, a nawet trzeciej, daje luz przy użyciu nazwisk, to prawdziwych, to wymyślonych. Można wpisać kilka losów w jedno życie albo rozbić jedno życie w parę fabuł. Rzecz jasna, potem bywają nieporozumienia, czasem pretensje, żale...", + "39184": "Z posiołka wychodzimy ulicą Siewierną, uważając na pijanych motocyklistów, mijamy przystań, skład paliw i wchodzimy w las. Woń mazutu po chwili znika. Z lewej strony otwiera się widok na zatokę morską, odciętą groblą z kamieni, którą zbudowano w XVI wieku, z inicjatywy igumena Filipa (Kołyczewa), tworząc tym samym zamknięty zbiornik słonej wody, by bracia mieli zawsze świeżego dorsza na stole, niezależnie od pogody na morzu. Dzisiaj Filipowe sadzawki zarastają zielskiem.", + "39185": "Wydaje mi się jednak, że jest wiele spraw pomniejszych, które już teraz można załatwić, jeśli obie strony mają oczywiście dobre chęci. Np. sprawa planowania wynalazczości Wszyscy zgadzają się, że to absurd. Z roku na rok zakładom narzuca się coraz więcej wynalazków, bo przecież plan musi być rosnący. Postanowiliśmy walczyć z tym nonsensem.", + "39186": "Nie tak dawno dyrektor jednego z okręgowych urzędów górniczych przyznał mi przy świadkach, iż faktem jest, że nie ma wśród podległych mu pracowników ludzi znających się na sprawach ratownictwa górniczego. Nie przeszkadza to jednak w sprawowaniu przez nich nadzoru akcji ratowniczych - nadzoru, zobowiązującego m.in. również do przejęcia kierowania akcją ratowniczą w razie stwierdzenia nieprawidłowości działań.", + "39187": "Obecnemu ruchowi zawodowców rolnictwa proponowalibyśmy natomiast przeprowadzenie swoistych \"przeglądów gmin\" , dla zbadania, jakie są rzeczywiste możliwości i potrzeby każdej gminy (w wielu gminach takie materiały już nawet zebrano). Wiemy bowiem, że wielu starszych wiekiem gospodarzy po prostu nie daje fizycznie rady - warto ustalić, kto jakiej potrzebuje pomocy, żeby jego gospodarstwo mogło być efektywniejsze.", + "39188": "Z pierwszego okresu pracy pod ziemią do dziś pamiętam moje narzędzia pracy - miotłę brzozową (sic!) do zmiatania pyłu i miału, który musiał się znaleźć na powierzchni.", + "39189": "Ileż \"sakrafiksów\" padało przy mało wydajnym, żmudnym wybieraniu resztówek, płotów węglowych, czyszczeniu z urobku przeznaczonych do likwidacji wyrobisk. Nowa, lepsza, \"na zarobek\" robota dostępna była dopiero po ostrej lustracji ukończenia \"na czysto\" poprzedniej.", + "39190": "Wielu z nas jest nieprzygotowanych do pełnienia tak odpowiedzialnych funkcji. Ja sam nie jestem zbyt mocny w dodawaniu. Według zapowiedzi, naszą świadomość ekonomiczną miał kształtować nawet sam Oskar Lange . Jak dotąd cicho o jakichkolwiek kursach.", + "39191": "Uważam, że członkowie Samorządu powinni na bieżąco otrzymywać wychodzące zarządzenia oraz sprawozdania z posiedzeń prezydium tak, żebyśmy na co dzień byli wprowadzeni w sprawy, o których później będziemy stanowić.", + "39192": "A u nas inaczej. U nas gdzie właśnie to inwestowanie powinno być opłacalne, istnieją \"planowane strat\".", + "39193": "Jednakże w ramach naszej wysokiej stopy zysku narodowego musieliśmy płacić i za stylowe mebelki dla ministrów i za stojące bezużytecznie sprowadzone za dolary maszyny dla przemysłu przędzalniczego, i za kooperacyjne przestoje naszych wydziałów, bo przecież ktoś za to musi zapłacić!", + "39194": "ŻiN:Wygląda więc na to, że dyrekcja inicjatywę już w ogóle oddała w wasze ręce.", + "39195": "J. Kaniewski:", + "39196": "To jest, proszę pań, jak w tenisie. My jesteśmy ci podający, a dyrekcja - to odbierający. Jeśli trafi - to odbije.", + "39197": "ŻiN:Ale tak nie powinno być...", + "39198": "J. Kaniewski:", + "39199": "No właśnie, to jest pomylona sprawa. Związek jako taki powinien zaserwować sprawę, powinna się zrobić rozróbka a potem powinno wszystko działać jak należy.", + "39200": "Osiągnięcia Brzozowskiego są według doc. Kurana mocno, ale to mocno przesadzone. Medal w Genewie? \"A czy wie pani z kim on go zdobył?\" - i w tym momencie doc. Kuran podsuwa mi na dowód zagraniczny periodyk z artykułem prof. Adama Gierka. Widzę, że ten artykuł jest na zupełnie inny temat. \"Co Brzozowski ma wspólnego z prof. Gierkiem?\" - dziwię się. \"Ja tego nazwiska nie wymieniałem\" - zastrzega doc. Kuran.", + "39201": "W latach sześćdziesiątych, już jako sztygar oddziałowy, pamiętam odbiory przygotowywanych do rozruchu ścian dokonywane przez dyrektora Śniegonia. Działał wprawdzie jako Inspektor Rybnickiego Zjednoczenia, ale z poczuciem sprawowania władzy górniczej. Najmniejszej usterce nie popuścił, za to gdy podpisał zgodę na ruch ściany - górnicy", + "39202": "E.B.:", + "39203": "No właśnie, co robić?", + "39204": "G.C.:", + "39205": "Cofnę się do genezy. My trzej zadaliśmy sobie to pytanie: \"w przódzi\". I stwierdziliśmy publicznie, że mamy kaca moralnego z powodu własnych postaw w ciągu dwudziestolecia...", + "39206": "E. B.:", + "39207": "Trudno wobec pana Barańskiego mówić o dwudziestoleciu...", + "39208": "Z. B.", + "39209": "Każdy ma tych swoich parę lat...", + "39210": "R. Lewandowski:", + "39211": "Na pewno się znajdzie...", + "39212": "S. Piecyk:", + "39213": "Wszystko co polska organizacja zarządzania wymyśliła w 36-letniej historii istnienia Polski Ludowej - znajdą panie w Ursusie. Są wiec zakłady wewnątrz zakładów, zakłady dzielą się na wydziały, wydziały na oddziały, a te jeszcze na gniazda, piony na szefostwa, te z kolei na działy pracownicze, sekcje itp. I tam wszędzie są kierownicy i zastępcy...", + "39214": "1. Po pierwsze musicie stworzyć \"grupę inicjatywną\" to znaczy grupę ludzi, którzy rzeczywiście chcą tej odnowy, którzy są gotowi poświęcić swój czas i energię, nieważne zresztą z jakich pobudek i którzy reprezentują mniej więcej wspólne poglądy. Mniej więcej wspólne - bowiem trudno jest znaleźć ludzi o poglądach jednakowych, ale grupa ta na czas tej kampanii wyborczej powinna posiadać wspólną płaszczyznę działania.", + "39215": "W tym momencie wszyscy zebrani uświadomili sobie, że chodzenie do ministra bez swoich zwierzchników jest rzeczą nieopłacalną i coś w sprawie zaczęło się przejaśniać (zjednoczenie MERA otrzymało na cele rozwoju K- 202 1,5 mln dol. z limitów Min. Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, co wydało na inne cele - przyp. red.).", + "39216": "T. Czarnocki:", + "39217": "Podnośników w cenie 13 tys. 500 zł sztuka mamy obecnie na stanie 900 sztuk. Miesięcznie rozchodzi się ich prawie 60 sztuk, a przychodzi sześćdziesiąt kilka. Zapas ciągle rośnie.", + "39218": "ŻiN.:A czy przedstawialiście te problemy dyrekcji?", + "39219": "T. Czarnocki:", + "39220": "Jak przedstawiamy dyrekcji jakiś problem, to dyrekcja mówi, że bierze temat...", + "39221": "Jest inna jeszcze sprawa, która skłoniła mnie do napisania tego listu. Oto w 1957 roku z kolei - będąc już członkiem Samorządu Robotniczego na Żeraniu - opublikowaniem w gazecie zakładowej pewne \"przemyślenia oddalone\", odniesione do sprawy funkcjonowania naszego ówczesnego samorządu fabrycznego. Kiedy wczoraj szperałem sobie w archiwum domowym, odnalazłem ten artykuł. Trochę mnie zatkało i zastanowiło, czy on czasami nie jest aktualny obecnie?", + "39222": "Na pytanie o samorząd wiejski odpowiada:", + "39223": "- Aby kółka rolnicze mogły wypełniać uczciwie rolę związków zawodowych rolników, musiałoby nastąpić rozdzielenie działalności gospodarczej od działalności wynikającej z funkcji związków zawodowych. Bo nastąpi paradoks: pełnienie usług i obrona interesu. Samorządem prawdziwym może być Gminna Rada Narodowa.", + "39224": "- Teraz uwierzyć w kółka, to jakby uważać, że dziwka świętą została - wyrwało się jednemu ze starszych rolników.", + "39225": "Pan prof. Woś twierdzi: \"Należy jednak pozbyć się iluzji, że ceny same mogą wywołać ożywienie produkcyjne w rolnictwie\". A jeśli, Panie Profesorze, w danej chwili nie rozporządzamy żadnym innym środkiem, jeśli w dodatku sytuacja żywnościowa kraju pili - to czyż mamy siedzieć z założonymi rękami i czekać na \"globalną równowagę rynkową\"?", + "39226": "Zwłaszcza, że łatwo udowodnić, jak wielkie znaczenie w produkcji rolnej mają ceny.", + "39227": "Tylko w rozszerzeniu zasiewów roślin decydujących o wyżywieniu. Sadzeniaków kartofli mamy za mało, na oziminy już za późno, pozostają nam jeszcze zboża jare, buraki a także warzywa i groch. Jak uzyskać zwiększenie zasiewów tych roślin? Sięgnijmy po sformułowanie red. Główczyka: czynnikiem \"rozruchu\" produkcji rolnej muszą, być opłacalne ceny: Dla zbóż winny się one kształtować w granicach minimum 1 tys. zł.", + "39228": "Z tym, że tak prymitywnego argumentu, którym się jeszcze nadal szermuje, że większa liczba robotników w KC jest potrzebna po to, bo trzeźwo myślący robotnik ze swoim robotniczym instynktem, w porę dostrzeże, jak się to wahadło wychyla - nikt już nie traktuje serio.", + "39229": "W 1981 r. wyjechał ponownie do Stanów Zjednoczonych. Następnie przebywał w Paryżu, gdzie osiadł na stałe w 1983 r. Współpracował z Radio France Nationale i Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa. W okresie paryskim prowadzi dzienniki pt. \"Miesiące\", regularnie czytane na antenie Radia Wolna Europa i systematycznie publikowane w Polsce przez wydawnictwa drugiego obiegu.", + "39230": "Do wieczora trwały wczoraj poszukiwania ciał czterech zaginionych polskich marynarzy i pasażera statku \"Martina\". Płetwonurkom nie udało się dopłynąć do wraku. Prądy morskie w miejscu tragedii były zbyt silne.", + "39231": "Tankowiec \"Martina\", który w poniedziałek zderzył się z niemieckim kontenerowcem \"Werder Bremen\" i zatonął, spenetrowała w środę kamera telewizyjna. Na zdjęciach nie było widać ciał ofiar tragedii. Nie ma już szans na odnalezienie Polaków żywych.", + "39232": "- W związku ze złożonymi zeznaniami Bronisława Klimaszewskiego informujemy ponownie, iż 3 sierpnia 1994 r. Aleksander Kwaśniewski przebywał w Warszawie i tego samego dnia wyleciał samolotem do Londynu, skąd udał się do Irlandii - napisało w oświadczeniu Biuro Informacji i Komunikacji Społecznej Kancelarii Prezydenta. - Informacje Bronisława Klimaszewskiego, jakoby 3 sierpnia 1994 r. spotkał się z Aleksandrem Kwaśniewskim w Juracie, są niezgodne z faktami. Pan Klimaszewski pomylił lata.", + "39233": "Wąsacz został...", + "39234": "Kiedyś było pyrrusowe, teraz - wąsaczowe zwycięstwo. Głosowanie pokazało, że zwolenników odwołania ministra jest więcej. To skutek braku debaty. To nie rząd wybrał sobie klub, tylko nas wybrali wyborcy. Gdyby rząd i klub dobrze działały, nie stracilibyśmy połowy poparcia.", + "39235": "Do fatalnego w skutkach opóźnienia doszło - jak twierdzą sędziowie, z powodu zakorkowania warszawskiego sądu rejonowego tysiącami spraw, których wydziały nie są w stanie rozpatrzeć .", + "39236": "Na początku tego roku minister sprawiedliwości Hanna Suchocka zapowiedziała jednak, że sprawdzi, czy ktoś nie ponosi odpowiedzialności dyscyplinarnej za zaniedbanie obowiązków. Jednak do wczoraj do rzecznika dyscyplinarnego warszawskich sądów nie trafił żaden wniosek w tej sprawie.", + "39237": "Decyzję o odebraniu koncesji „Konsalnetowi\" wydał w sierpniu 1999 r. ówczesny szef MSWiA Janusz Tomaszewski. Uzasadnił swą decyzję tym, że „Konsalnet\" m.in. zatrudniał osoby karane za umyślne przestępstwa oraz nie prowadził wykazu zatrudnionych.", + "39238": "Decyzję o cofnięciu koncesji podtrzymał obecny minister spraw wewnętrznych Marek Biernacki. „Konsalnet\" odwołał się do NSA. Twierdził, że zatrudniono tylko dwie osoby karane, a firma zrobiła to nie wiedząc, że popełniły one umyślne przestępstwa.", + "39239": "Dziewczyny konkurują tylko przed publicznością, w garderobie sobie pomagają. - Traktujemy to jak świetną zabawę - mówią chórem. Za chwilę nastolatki ubrane w stroje dyskotekowe podrygują w rytm muzyki.", + "39240": "Ostatnie wyjście to pokaz strojów wizytowych. - Kilka godzin spędziłam przed lustrem zastanawiając się, co włożyć. Mała czarna jest dobra na każdą okazję - mówi Katarzyna wciągając na smukłe ciało czarną kusą sukienkę.", + "39241": "Policyjno-bandycka zabawa w kotka i myszkę zaczyna przynosić rezultaty. ŻW dotarło do raportu podsumowującego pierwszy miesiąc pracy \"Gepardów\". Funkcjonariusze skatalogowali 151 najbardziej pracowitych złodziei. Ustalili ponadto, że w przestępczym autobiznesie działa ponad 1500 osób. Wśród nich są między innymi właściciele dziupli, warsztatów, komisów, a także fałszerze i pracownicy urzędów (zwłaszcza wydziałów komunikacji).", + "39242": "Skąd biorą się płacowe kominy? Z ogólnikowych przepisów, które są naginane wbrew intencji ich autorów - stwierdza NIK. Kontrolerzy wskazują zwłaszcza na rządowe rozporządzenie z 1990 r., które nie precyzując górnej granicy dodatku służbowego dało samorządowcom furtkę do ustalania astronomicznych poborów. W rekordowej pensji małopolskiego marszałka ponad 14 tys. zł to właśnie dodatek służbowy.", + "39243": "Niestety, polska prawica stoi obecnie przed trudnym dylematem - iść do Brukseli - nawet w kłopotliwym, choćby nawet biernym towarzystwie Kwaśniewskiego, czy pozostając w bezruchu dryfować w stronę Moskwy. Innej alternatywy nie ma, a wszelkie marzenia o samodzielnej roli quasi-mocarstwowej Polski są tylko rojeniami fantastów.", + "39244": "Polska otrzyma 4 mln dolarów na szkolenia oficerów. Wydamy je pod czujnym okiem USA.", + "39245": "Nasza armia wzbogaci się o stu pięćdziesięciu wyszkolonych \"po amerykańsku\" żołnierzy. Pieniądze na naukę dały Stany Zjednoczone. My musieliśmy tylko zrobić plan ich wykorzystania. MON cieszy się z tej dotacji, ponieważ po wejściu do NATO sami musimy opłacać naukę naszych żołnierzy za granicą.", + "39246": "- Świeżo dostałem wyniki kontroli w jednej z dużych spółek skarbu państwa - informował prezes NIK Janusz Wojciechowski. - Prezes zarządu zarabia tam 90 tys. zł, członek zarządu 68 tys. zł. Wzrost płac w stosunku do ubiegłego roku o 129 proc. nastąpił bez żadnego uzasadnienia efektami pracy - mówił Wojciechowski.", + "39247": "W województwie stołecznym uprawa borówki wysokiej zainteresowali się rolnicy z gminy Prażmów. Zainteresowanie to wynikło głównie z obserwacji wysokich plonów, jakie zbierali naukowcy z SGGW-AR. Właśnie w tej gminie mają oni swoje pole doświadczalne. Dziś już wielu rolników z Prażmowa czeka na te sadzonki.", + "39248": "Jak wynika z doświadczeń pracowników Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, próba odebrania wyłudzonych pieniędzy na drodze sądowej jest niełatwa i długotrwała. Ważką rolę odgrywa tu umowa, której ważność trudno podważyć, a którą klient podpisał dobrowolnie i świadomie, nie czytając jej uważnie, za to słuchając nie wiążących i nieprawdziwych obietnic pracownika konsorcjum.", + "39249": "Sygnatariusz wniosku o odwołanie Wąsacza Ryszard Matusiak (trzeci na zestawionej przez Andrzeja Szkaradka liście najmniej zdyscyplinowanych posłów) ocenia, że straszenie parlamentarzystów świadczy o frustracji tych, którzy tak postępują. - Życzę powodzenia - ironizuje.", + "39250": "Ocenia, że za niskie notowania AWS odpowiadają władze klubu i rząd, a nie autorzy wniosku o odwołanie ministra Wąsacza.", + "39251": "Protestujący od dwóch tygodni pracownicy przedsiębiorstwa domagali się przywrócenia do pracy poprzedniego dyrektora Krzysztofa Częstochowskiego. Wojewoda nie chciał jednak przedłużyć z nim kontraktu, ponieważ razem z żoną posiadał strategiczny pakiet akcji firmy. Zdaniem wojewody stwarzało to możliwości nadużyć podczas prywatyzacji firmy. Udało się jednak zakończyć strajk w PKS-ie . Porozumienie z pracownikami PKS podpisał w nocy z soboty na niedzielę wicewojewoda Marcin Jabłoński.", + "39252": "Proces nie zdążył się rozpocząć - nie odczytano bowiem aktu oskarżenia. Dziś sądowi nie pozostanie nic innego jak umorzenie, bowiem od palenia akt minęło 10 lat, a tyle wynosi termin przedawnienia za takie przestępstwo.", + "39253": "Akt oskarżenia trafił do sądu na początku 1995 roku. Od tego czasu sprawa czekała na wyznaczenie terminu.", + "39254": "- Wpłaciłem około 90 tys. zł na mieszkanie, do którego miałem się wprowadzić w pierwszym kwartale ubiegłego roku. Tymczasem dzisiaj nie ma ani fundamentów domu, ani nawet pozwolenia na budowę. Obawiam się, że zostałem nabity w butelkę - mówi Stanisław B., który wpłacił gotówkę na około stumetrowe lokum w centrum stolicy.", + "39255": "Prezes PZU Władysław Jamroży i członek zarządu Grzegorz Wieczerzak nadal są zawieszeni w pełnieniu swoich funkcji. Rada Nadzorcza towarzystwa na wczorajszym posiedzeniu pominęła sprawy personalne.", + "39256": "Rada Nadzorcza PZU zebrała się wczoraj rano. Jeszcze po południu zawieszony prezes największego polskiego ubezpieczyciela nie wiedział, czy członkowie rady podejmą jakieś decyzje w jego sprawie.", + "39257": "Kulminacyjnym punktem pielgrzymki była msza św. w Bazylice Grobu Pańskiego. - Z tego miejsca, gdzie Zmartwychwstanie po raz pierwszy poznały niewiasty i apostołowie, wzywam wszystkich członków Kościoła do odnowienia ich posłuszeństwa przykazaniu Pana do głoszenia Ewangelii wszystkim krańcom świata - powiedział Jan Paweł II podczas mszy sprawowanej w Bazylice Grobu Pańskiego.", + "39258": "Wiemy natomiast już dziś z przytoczonych materiałów, że polskie służby specjalne nie są przygotowane do zneutralizowania potężnej operacji rosyjskich szpiegów. Wiemy też, że problem przez lata był lekceważony i z jakichś powodów nie podjęto nadzwyczajnych działań. Wiemy, że najwyższe władze kraju, mimo głośno deklarowanych NATO-owskich ambicji, nie poczyniły dostatecznie zdecydowanych kroków, żeby uspokoić naszych przyszłych partnerów.", + "39259": "Będzie projektował gmach Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie. Jego dziadkowie wyemigrowali na początku wieku z Łodzi do Kanady.", + "39260": "Jeden z najgłośniejszych przedstawicieli prądu w architekturze zwanego dekonstruktywizmem (nurt ten podkreśla wartość rozpadu i deformacji). Zaprojektowana przez niego siedziba Nationale-Nederlanden w Pradze przypomina na wpół zburzony budynek.", + "39261": "- Wcześniej czy później musiało dojść do odsłonięcia PSL-SLD-owskiego oblicza NIK i upadku mitu o apolityczności tej instytucji - mówi Gwiżdż.", + "39262": "Również premier Jerzy Buzek domaga się jak najszybszego upublicznienia raportu o komputeryzacji ZUS. Według szefa rządu brak dokumentu miał wpływ na ubiegłoroczne kłopoty zakładu i stan państwowej kasy.", + "39263": "Do kraju powróciły uprowadzone Polki. Uwolniono też polskiego ambasadora w Jemenie.", + "39264": "Łzy, róże i żółte tulipany. Rodzina i przyjaciele powitali w sobotę uwolnione przez rosyjskie służby specjalne Polki. Kilka godzin później wolność odzyskał także Krzysztof Suprowicz, ambasador RP w Jemenie.", + "39265": "Policji udało się już w dużym stopniu zrekonstruować przebieg wypadków. Maszynista pociągu 2 km przed stacją Brühl zwolnił do prędkości 40 km/h zgodnie z ustawionymi tutaj znakami. Ograniczenie szybkości obowiązuje tutaj od soboty z powodu rutynowych prac konserwatorskich. Tę szybkość pociąg winien zachować do następnego znaku ustawionego za dworcem Brühl.", + "39266": "Ktoś nie związany z sadownictwem owoce borówki wysokiej wziąłby z pewnością za leśne jagody. Nie byłaby to zresztą duża pomyłka. Pierwsze odmiany uprawne amerykańscy botanicy uzyskali w wyniku krzyżowania dzikich leśnych gatunków jagód. Badania te rozpoczęto w Stanach Zjednoczonych na początku naszego wieku. Do dziś udało się wyhodować około dwustu gatunków.", + "39267": "Oddanie do użytku domków w Połańcu w październiku 1997 r. było wyjątkowo uroczyste. Pojawiła się nawet sama prezes Urzędu Mieszkalnictwa Barbara Blida. Ze stolicy przywiozła autokar dziennikarzy. Powodzianie odbierając klucze do czyściutkich, choć niewielkich pomieszczeń płakali ze szczęścia. Panią prezes noszono na rękach.", + "39268": "Wczoraj o 12. 50 pułkownik odleciał do Chicago. Choć jego spotkanie z młodzieżą w liceum im. Reja odwołano po telefonie o rzekomo podłożonej w budynku bombie, Kukliński był zadowolony z ciepłego przyjęcia, jakie zgotowano mu w Polsce w czasie 11-dniowej wizyty.", + "39269": "Posłowie nierzadko są na bakier z prawem drogowym.", + "39270": "- Zdarza się, że posłowie wykorzystują swój immunitet parlamentarny, by uniknąć odpowiedzialności za wypadek - przyznaje Szkaradek.", + "39271": "Immunitetem zasłaniał się niedawno poseł SLD Alfred Owoc, który po spowodowaniu kolizji nie zgodził się na zbadanie zawartości alkoholu we krwi. Z kolei poseł AWS Szymon Niemiec po potrąceniu pieszego odjechał z miejsca wypadku. Tłumaczył później, że spieszył się na ważne głosowanie.", + "39272": "W Tokio, Sydney i w Londynie rekordy spodziewane są dopiero dzisiaj. W poniedziałek tamtejsze giełdy były zamknięte z powodu święta. Prawdziwe chwile euforii przeżywała również warszawska giełda. Mieliśmy wczoraj naprawdę rekordowy początek roku. Warszawski Indeks Giełdowy zyskał 5 procent, a WIG20, indeks największych spółek na parkiecie, wzrósł o 6,1 procent. Dawno już nie oglądaliśmy takiego wybuchu optymizmu. Średnia zmiana ceny na rynku wyniosła wczoraj aż 4,4 procent.", + "39273": "- W ubiegłym roku do dotychczasowej mizerii finansowej szpitali i przychodni, do protestów służby zdrowia dołączyła jeszcze reforma - grzmi rzecznik. - Dla pacjentów oznacza to ogromny chaos i brak poczucia bezpieczeństwa.", + "39274": "Jakie są główne zarzuty rzecznika? Przede wszystkim brak informacji o nowym systemie, zarówno wśród lekarzy jak i pacjentów. Pacjenci skarżą się na to w tysiącach listów.", + "39275": "Uznał bowiem, że tylko Trybunał Stanu może osądzić Milczanowskiego. Prawnicy skomentowali tę decyzję jednoznacznie: prokurator nie miał prawa tak skończyć sprawy.", + "39276": "Ustaliliśmy jednak, że Kowalski planował inne zakończenie. Ale nie pozwolili mu na to jego przełożeni.", + "39277": "- Wiosną ub.r. Kowalski pokazał swoim przełożonym decyzję umorzenie śledztwa. Jeden z nich podarł ten dokument i wyrzucił. Potem na piśmie polecono Kowalskiemu napisanie nowego umorzenia - opowiada nasz informator z Ministerstwa Sprawiedliwości.", + "39278": "Osoby o najniższych dochodach w pierwszym roku obowiązywania nowych przepisów płaciłyby więc na tych samych zasadach, co dziś (czyli 19 proc. dochodu). Na bardziej drastyczną zmianę moglibyśmy liczyć dopiero w drugim roku obowiązywania reformy. Wówczas bowiem zniknąć ma stawka najwyższa, a pozostałe to 18 i 28 proc.", + "39279": "Umrą ulgi...", + "39280": "Reputację intelektualisty potwierdził, cytując obficie Witolda Gombrowicza i Stanisława Jerzego Leca. Dziennikarzy jednak bardziej niż literackie aluzje interesowały polityczne deklaracje nowego lidera stronnictwa, będącego jednym z czterech filarów AWS.", + "39281": "- Zależy mi na tym, by stronnictwo miało zdolność - nie wolę polityczną, ale zdolność - samodzielnego udziału w wyborach parlamentarnych - postraszył liderów Akcji nowy prezes.", + "39282": "Doradcy prawni ministra podkreślają, że wszelkie próby procesu przeciwko osobie w takim stanie zdrowia nie mogłaby być zaakceptowana w jakimkolwiek kraju\" i ,stanowiłaby naruszenie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka\".", + "39283": "Straw jest \"świadom, że praktyczną konsekwencją odmowy ekstradycji (Pinocheta do Hiszpanii - przyp. red.) jest to, że prawdopodobnie nie będzie on nigdzie sądzony\".", + "39284": "Następca Janowskiego nie będzie uzgodniony, trybuna wnioskodawcy - pusta, prezentacja wniosku - pominięta?", + "39285": "Wystąpienie wnioskodawcy jest możliwe, ale nie jest warunkiem koniecznym. W tej sytuacji marszałek przejdzie od razu do wystąpień klubów parlamentarnych.", + "39286": "Czy to pierwszy taki wypadek przy ważnym politycznym głosowaniu?", + "39287": "Tak. Ale dla procesu rozstrzygania jest to obojętne. Z Janowskim czy bez, z jego następcą czy bez niego - wniosek będzie głosowany.", + "39288": "1 bm. otwarto w Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu wystawę specjalnie przygotowaną w związku z Miesiącem Pamięci Narodowej poświęcaną losom Polaków w okresie II wojny światowej. Wystawa prezentuje m.in. znaczki pocztowe, pocztówki i dokumenty obrazujące walkę martyrologię Polaków w latach 1939-1945.", + "39289": "Społeczeństwo składa hołd pamięci zamordowanych w hitlerowskich katowniach. W środę delegacje władz i społeczeństwa Bielska-Białej złożyły kwiaty na terenie b. niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. (PAP)", + "39290": "Najprawdopodobniej wybuch pyłu węglowego był przyczyną tragedii w kopalni JAS-MOS w Jastrzębiu Zdroju. Zginęło 10 górników, 2 zostało ciężko rannych. To największa katastrofa w polskim górnictwie od 15 lat. W województwie śląskim trwa żałoba, rząd obiecuje pomoc dla rodzin ofiar.", + "39291": "Mirosław Nowak jest brygadzistą na budowie osiedla Podzamcze w Szczecinie. Kamienice stawiane są na starych średniowiecznych fundamentach. W kwietniu ubiegłego roku, pod koniec pracy, kiedy na budowie nie było już prawie nikogo, jego łopata zgrzytnęła na jakimś twardym przedmiocie.", + "39292": "- Był to trójnożny garnek z brązu. Zaraz na drugi dzień przekazałem go panu archeologowi z Zamku Książąt Pomorskich - opowiada Mirosław Nowak.", + "39293": "Główny cel kampanii w Afganistanie nie został osiągnięty - nie wiadomo, gdzie jest Osama bin Laden i mułła Omar. Trzy miesiące od rozpoczęcia operacji Pentagon zaniecha \"pogoni za cieniami\" i skupi się na likwidacji resztek rozproszonych bojowników al-Qaidy. Służby specjalne wielu krajów urządzają największe w historii polowanie na terrorystów. Po 11 września w ponad 50 krajach zatrzymano 360 osób podejrzanych o związki z terroryzmem.", + "39294": "Radni mieliby dostawać diety nie wyższe niż 2 tys. zł (obecnie do 9 tys. zł). Prezydenci największych miast oraz marszałkowie wojewódzcy musieliby zadowolić się niespełna 10 tys. zł. Dyrektor kasy chorych zarabiałby ok. 6 tys. zł. Do głosowania nad projektem dojdzie prawdopodobnie w sobotę. Wszystko wskazuje na to, że zostanie uchwalony. We wczorajszej debacie wszystkie kluby i poselskie koła opowiedziały się za wprowadzeniem płacowych regulacji.", + "39295": "Właśnie na okres Wielkiego Postu powstało typowo polskie nabożeństwo Gorzkich Żalów. Ułożył je ks. Wawrzyniec Beniok w 1707 roku. Praktykowane początkowo w warszawskim kościele św. Krzyża szybko rozpowszechniło się na terenie całej Polski. Jest to pasyjne nabożeństwo śpiewane, oparte na boleściach, jakie przeżywała Matka Jezusa widząc cierpienia Syna.", + "39296": "Ostre cięcia grożą też prezesom państwowych spółek. Według nowych stawek zarobią miesięcznie do ok. 20 tys. zł. I tu znów pojawiają się wątpliwości, czy z przedsiębiorstw nie odejdą najlepsi?", + "39297": "- Jeśli ktoś nie chce pracować za 20 tys. zł miesięcznie, to ręce opadają - mówi Roman Rutkowski z AWS.", + "39298": "Dlaczego projekt zatrzymuje się na gminach?", + "39299": "Mamy dziesięcioletnie doświadczenie z samorządami gminnymi. To w zupełności wystarczy, żeby dojść do takich wniosków, do jakich doszli inicjatorzy projektu. Rok funkcjonowania wyższych szczebli samorządów nie upoważnia jeszcze do ocen. Trzeba iść małymi krokami. Zdaję sobie sprawę, że cięcia są potrzebne nie tylko na dole, ale i na samej górze.", + "39300": "Świadek koronny pojawił się w polskim prawie we wrześniu 1998 r. Może nim zostać członek gangu, który zdecyduje się na współpracę z organami ścigania - przekaże im informacje o działalności grupy, a potem złoży przed sądem zeznania obciążające kolegów. W zamian za to może liczyć na bezkarność. W razie potrzeby policja gwarantuje mu zmianę pracy, miejsca zamieszkania, a nawet operację plastyczną.", + "39301": "Do kas przyszli w sobotę wszyscy. I ci, na których czekały pieniądze z tytułu wypłat rekompensat, i ci, których termin dopiero przyjdzie, ale i wielu takich, którzy praw do rekompensat nie mają. Rezultat - nie wszyscy, dla których termin wypłaty przypadał w sobotę, mogli odebrać pieniądze. W niektórych oddziałach obsługa nie radziła sobie ze zbyt dużą liczbą klientów. Zawiodła też technika.", + "39302": "Jeszcze kilka miesięcy temu 15 dyplomatów z tej listy pracowało w Polsce. Dziś z tej grupy, według danych naszego MSZ, zostali tylko Aleksander Babienko, Aleksander Poroszin i Władimir Siemienow, którzy są wysokimi urzędnikami w Ambasadzie Rosji w Warszawie oraz Walery Szwiec, który jest konsulem generalnym w Poznaniu. Z naszych informacji wynika jednak, że miejsca tych, którzy wyjechali z Polski, zajęli nowi dyplomaci-agenci.", + "39303": "Tuż po aresztowaniu byłemu senatorowi odmówiło pomocy 15 adwokatów.", + "39304": "W relacji z urodzin Lecha Wałęsy telewizyjna \"Panorama\" doniosła, jakoby minister Andrzej Milczanowski oświadczył prezydentowi, że w prezencie, prócz szabli, przynosi mu głowę aferzysty. W 1994 roku w areszcie odwiedził Baranowskiego były kandydat na prezydenta Stan Tymiński.", + "39305": "NIK stwierdził również, że wysokość zarobków ma niewiele wspólnego z zakresem obowiązków osób je pobierających czy wielkością powierzonego im pod zarządzanie kawałka kraju. Każdy z burmistrzów Czeladzi, Zgorzelca czy Mińska Mazowieckiego (miast z ok. 36 tys. mieszkańców) zarabia inaczej. Wszyscy biorą natomiast pensje wyższe niż prezydent dwa razy większego Mielca.", + "39306": "10 ty s. ton masła, 5 tys. ton serów twardych, 2 tys. ton mleka pełnego w proszku, 30 tys. ton mleka odciąganego w proszku, 30 tys. ton mięsa, 50 tys. ton cukru, 20 tys. ton oleju rzepakowego lub 50 tys. ton ziarna rzepakowego, 175 tys. ton jęczmienia, 25 tys. ton żyta, 200 tys. ton zbóż paszowych.", + "39307": "Rodzice dziecka zastrzegli sobie anonimowość i nie chcieli rozmawiać z prasą. Ponieważ przez wiele osób rok 2000 traktowany jest jako faktyczny początek XXI wieku, agencja AP nazywa nowozelandzkiego noworodka pierwszym dzieckiem tysiąclecia.", + "39308": "Nowa Zelandia świętowała o 11 godzin wcześniej niż większość krajów europejskich, w tym Polska. Dlatego właśnie tam przyszło na świat „milenijne dziecko\".", + "39309": "W polskich mediach ta reakcja wywołała, jak zwykle w takich przypadkach, nieprzychylne Cerkwi komentarze. Kazimierz Pytko napisał na naszych łamach, że nerwowe odruchy prawosławnych biorą się z ich poczucia słabości. Nie mają oni atrakcyjnej oferty dla ludzi XXI wieku, więc boją się konkurencji katolicyzmu.", + "39310": "Prezes SKL Mirosław Styczeń uważa, że prawybory powinny się zacząć symbolicznie - 3 maja: - To dobry początek. Prezes ZChN Marian Piłka widzi w prawyborach znakomitą promocję całej AWS, a nie tylko kandydatów.", + "39311": "Entuzjaści są w trzech partiach, sceptycy - w Ruchu Społecznym AWS, najpotężniejszym z czterech „filarów\" Akcji.", + "39312": "Zarobki wszystkich nauczycieli będą rosły co rok. Pensje stażystów zostaną zwaloryzowane o wskaźnik inflacji, ale pedagogów kontraktowych, mianowanych i dyplomowanych - będą rosły szybciej, niż ceny.", + "39313": "A uczniowie? Jeśli nauczyciele będą musieli uczyć się do egzaminów, zyskają też i uczniowie.", + "39314": "Na powiększanie sieci dróg ekspresowych nie ma pieniędzy. Nie jest dobrze. Drogi są w słabym stanie, bo, i zostało to już powiedziane wiele razy, budowano je w latach 60. i 70. Wtedy stosowano materiały niskiej jakości. Nie istniał system rzetelnej kontroli odbioru inwestycji.", + "39315": "W tym roku uszkodzenia pogłębiła jeszcze zima. Dzisiaj drogi powstają z wysokiej jakości betonów i asfaltów wspieranych dodatkowo chemicznymi modyfikatorami.", + "39316": "Winna jest reforma czy ludzka znieczulica? W Olsztynie pod drzwiami szpitalnymi zmarły ostatnio dwie osoby.", + "39317": "Dwie osoby zmarły przed szpitalem. Sześć skarg pacjentów bada prokuratura. To bilans kilku ostatnich miesięcy działalności Szpitala Wojewódzkiego w Olsztynie. Pacjentki skarżą szpital o uszkodzenie strun głosowych, zaszycie w brzuchu narzędzi chirurgicznych i podanie leków, które doprowadziły do śpiączki.", + "39318": "- Rząd nie może przyjść na te rozmowy zachłyśnięty spokojem społecznym i brakiem protestów - tak Lepper tłumaczy dzisiejsze demonstracje.", + "39319": "Serafin oraz Roman Wierzbicki, przewodniczący NSZZ RI „S\", zarzucają szefowi „Samoobrony\", że choć termin rozmów jest znany od dwóch tygodni, Lepper ,narusza porozumienie związkowe i po raz kolejny samodzielnie i bez uzgodnienia z innymi ogłasza blokady\".", + "39320": "Byli członkowie destrukcyjnej grupy Moona oskarżają go o stosowanie technik \"prania mózgu\" i izolowania wyznawców od rodzin i przyjaciół.", + "39321": "- Ci, którzy wybiorą się do Seulu, wrócą odmienieni. Przez tydzień będą pod \"opieką\" wyszkolonych do werbowania członków sekty psychologów i socjologów - uważa Nowak.", + "39322": "- To jest raczej kwestia otwarcia na ludzi, którzy się polityką nie interesują. A więc dojście do osób, o zainteresowaniach hobbystycznych, dalekich od polityki.", + "39323": "- Hobbystycznych?", + "39324": "- Tak. Ruchy ekologiczne, organizacje społeczne, które są z daleka od polityki, ale są wrażliwe na pewną argumentację lub określony typ osobowości.", + "39325": "Matyjek musiał zrezygnować z mandatu, bo zataił współpracę ze służbami specjalnymi PRL. O swojej lojalności - mimo wyroku niezawisłego sądu - zapewnili go koledzy z SLD: \"Bez względu na okoliczności jesteśmy z Tobą. Solidaryzujemy się też z Tobą w staraniach o udowodnienie, że nie wolno bezkarnie odbierać człowiekowi honoru\".", + "39326": "Komisja Krajowa związku zwróciła się wczoraj do władz AWS, by zdyscyplinowały parlamentarzystów. Ci, którzy notorycznie łamią dyscyplinę, nie powinni już nigdy w przyszłości znaleźć się na listach wyborczych Akcji - uważają władze „Solidarności\".", + "39327": "- Stanowisko „krajówki\" jest jednoznaczne. Powinno być ostatnim ostrzeżeniem - powiedział ŻYCIU członek Komisji Krajowej Józef Pólkowski.", + "39328": "Przeciwnicy \"Gepardów\" są doskonale zorganizowani i wyposażeni. Na łowy wyruszają najczęściej 3-4 samochodami. Na ogół są to dobre i szybkie zachodnie auta: volvo, bmw czy audi. Ostatnio jednak wśród złodziei bardzo popularne są nieduże samochody, które zostały specjalnie podrasowane .", + "39329": "Co pan sądzi o pomyśle Pawła Piskorskiego?", + "39330": "Rząd prowadzi złą politykę i boi się, że coraz więcej będzie protestów i manifestacji. Ale jak będzie nadal taka polityka, jak teraz, to rządowi i tak żadne zezwolenia nie pomogą.", + "39331": "Czy będzie się pan starał o zezwolenia na demonstracje?", + "39332": "Tymczasem adresat rzekomego listu, Tomasz Wójcik przewodniczący Sejmowej Komisji Reprywatyzacyjnej, twierdzi, że list otrzymał. Przyznaje jednak, że nie zna jeszcze jego treści.", + "39333": "- Nie miałem czasu go przeczytać - zwierzył się wczoraj ŻYCIU. - Dostaję tyle korespondencji, że nie nadążam z czytaniem, a zaległości nadrabiam w weekend.", + "39334": "Policjanci z Inspektoratu Komendy Głównej ustalili wstępnie, że zachowanie policyjnej eskorty było nieprawidłowe. - Wątpliwości budzi sposób postępowania funkcjonariuszy wyprowadzających oskarżonych do toalety - mówi nadkom. Paweł Biedziak, rzecznik Komendy Głównej.", + "39335": "Prawdopodobnie w toalecie przestępcy zaopatrzyli się w granaty i pistolet. - Przed wejściem na salę rozpraw za każdym razem powinni być przeszukani wykrywaczem metalu - wyjaśnia doświadczony funkcjonariusz.", + "39336": "Kilka godzin po piątkowej strzelaninie w samym centrum Warszawy, gdzie zginął groźny przestępca 21-letni Krzysztof B., gdy próbował ukradzionym oplem vectrą przejechać policjanta, zapłonęły znicze. - Coś nieprawdopodobnego! - bulwersował się starszy mężczyzna, który to zobaczył. - To demonstracja. Bandyci wypowiedzieli wojnę państwu, w którym żyją.", + "39337": "Niech państwo płaci!", + "39338": "- To jasne, że szpitale nie mają na to pieniędzy - mówi Krzysztof Bukiel. - Dlatego ZOZ-y powinny składać z kolei pozwy o zwrot pieniędzy ze skarbu państwa.", + "39339": "Argumentuje: dyrektorzy ZOZ-ów płacili za dyżury na podstawie obowiązujących przepisów. To nie ich wina, że przepisy okazały się wadliwe, odpowiada za to państwo, które je wydało. - Niech więc państwo płaci - konkluduje Bukiel.", + "39340": "Dopiero na końcu dochodzenia przesłuchani zostali świadkowie, którzy, jak twierdzi Niezieński, mieli jakieś związki z tą sprawą. Nizieński powiedział też, że jeszcze przed skierowaniem wniosku do sądu \"jedna z osób przesłuchiwanych mogła udzielić jakichś informacji\" Tomaszewskiemu i przestrzec go, że rzecznik się nim interesuje. - Sąd apelacyjny uznał, że przedstawione dowody stawiają pod znakiem zapytania prawdziwość oświadczania ówczesnego wicepremiera i szefa MSWiA - podkreślił Nizieński.", + "39341": "W 24-osobowym składzie sędziowskim znalazło się 8 Polaków, pianistów i pedagogów. W przypadku własnych uczniów nie będą mieli prawa głosu. Pojawią się też m.in. laureat nagrody za najlepsze nagranie Roku Chopinowskiego - Emanuel Ax i rosyjska pianistka reprezentująca USA - Bella Davidovich.", + "39342": "Dopiero za trzy tygodnie ludowcy zdecydują, kogo wystawią do prezydenckiego wyścigu. Największe szanse ma prezes NIK, Janusz Wojciechowski. - Albo on, albo nikt - mówi Jacek Soska.", + "39343": "- PSL jest partią dosyć skromną, a skoro AWS nie wystawiła jeszcze kandydata, nie mamy co wysuwać się przed szereg - tłumaczy zwłokę w wyłonieniu kandydata Franciszek Stefaniuk, wicemarszałek Sejmu i nowy szef Rady Naczelnej stronnictwa.", + "39344": "Siedziba sądu w Jeleniej Górze. Do godziny drugiej po południu wszystko toczyło się normalnie. Trwała rozprawa Mariusza M. oskarżonego o szefowanie grupie przestępczej i jego kolegi zamieszanego w tę samą sprawę. Poza nimi na ławie siedziało jeszcze pięciu podsądnych. Wszystkich pilnowali policjanci.", + "39345": "O drugiej rozpoczął się dramat jak z kadrów sensacyjnego filmu.", + "39346": "- Czemu nie? Z Jackiem Kuroniem współpracowaliśmy i nadal współpracujemy. Traktuję to jako coś zupełnie normalnego.", + "39347": "- Z Adamem Michnikiem?", + "39348": "- Oczywiście. Spotykamy się od czasu do czasu.", + "39349": "- Z Ryszardem Bugajem?", + "39350": "- Tu jest pewien problem. Bugaj budował pozycję UP na antagonizmie do SLD. Nie wiem, czy wybory zweryfikowały ten pogląd.", + "39351": "Wewnątrz naczynia znajdowało się ponad 350 srebrnych monet, pozłacana biżuteria, a także wiele srebrnych ozdób. Według historyków, skarb pochodzi prawdopodobnie z XV wieku.", + "39352": "O odkryciu, a przede wszystkim o uczciwym znalazcy, zrobiło się głośno w mediach. Dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie Władysław Filipowiak osobiście gratulował Nowakowi. Jego znalezisko nazwał skarbem stulecia.", + "39353": "Decyzji Mazowieckiego żałują za to zgodnie unici. Poseł Grzegorz Schetyna ma nadzieję, że odmowa byłego premiera nie jest ostateczna. Mógłby zmienić zdanie, gdyby AWS i UW razem zaproponowały mu, by reprezentował je w wyborach. Ze względu na osobiste przymioty jest „najlepszym kandydatem do zgody\".", + "39354": "Tyle rząd polski chce przeznaczyć do 2010 r. na zaopatrzenie naszej armii w samolot wielozadaniowy. Tyle w ciągu roku wydajemy na obronność.", + "39355": "Trudno więc dziwić się emocjom towarzyszącym zamówieniu. Liczący się na rynku lotniczym tygodnik „Flight International\" napisał, że: „Rząd faworyzuje ofertę złożoną przez firmę Lokheed Martin dotyczącą używanych samolotów F-16\".", + "39356": "W środę poseł Tomasz Wójcik powiedział, że otrzymał już list w tej sprawie od Kongresu Poloni Amerykańskiej. Ale w waszyngtońskim biurze Kongresu dowiedzieliśmy się, że z chicagowskiej centrali KPA nikt nie wysyłał listu do posła Wójcika. Jednak okazało się, że w najbliższym czasie władze Kongresu z prezesem Edwardem Moskalem zamierzają przedstawić swoje stanowisko na piśmie.", + "39357": "- Bierzemy pod lupę firmy handlujące długami szpitali - zapowiedział minister zdrowia Mariusz Łapiński. - W ich rękach znajdują się zobowiązania publicznych placówek służby zdrowia warte ok. 1 mld zł. Resort zdrowia szacuje, że długi polskich szpitali sięgają już 5 mld zł. Jak je spłacić? Nie wiadomo. Jednym ze sposobów na uzdrowienie polskiej służby zdrowia miała być prywatyzacja przychodni i szpitali.", + "39358": "Autorzy nowych kodeksów tłumaczyli, że maksymalne wyroki zapadały dotąd bardzo rzadko i dlatego dostosowali prawo do sądowej praktyki.", + "39359": "- Rzadko nie znaczy wcale - ripostowali sędziowie. - Jeśli najwyższe wyroki zapadały rzadko, ale zapadały, to wynika z tego, że są potrzebne w szczególnie drastycznych przypadkach.", + "39360": "Rosja prowadzi wojnę z Czeczenią bez dwóch swoich dowódców - głównodowodzącego gen. Wiktora Kazancewa oraz gen. Michaiła Małofiejewa. Zginęli? Nie wiadomo.", + "39361": "Kazancewa po raz ostatni widziano, gdy podróżował śmigłowcem w rejonie walk. Jego maszyna miała spaść nad wąwozem Argun na rosyjską ciężarówkę wyładowaną amunicją. Sęk w tym, że nie wiadomo, czy Kazancew w ogóle wsiadł do śmigłowca.", + "39362": "Wyróżniono go Nagrodą Specjalną Business Centre Club. Złotą Statuetkę pierwszy niekomunistyczny premier w powojennej Polsce odebrał w sobotę podczas Wielkiej Gali Polskiego Biznesu.", + "39363": "W uzasadnieniu napisano, że tegorocznemu laureatowi nagrodę przyznano „za pokojowe przeprowadzenie kraju od socjalistycznego planowania do prawdziwego rynku\". W opinii BCC dzięki kompromisowi politycznemu, którego zwolennikiem był ekspremier, Polska jest obecnie gospodarczym tygrysem Europy Środkowo-Wschodniej.", + "39364": "Ten Oscar to - jak mówił sam laureat - w pewnym sensie nagroda dla całej polskiej szkoły filmowej. Młodym ludziom przypominam, że taka istniała. A skoro od pewnego czasu słyszymy optymistyczne zapewnienia, że polski film mimo wszystko się odrodzi - miejmy nadzieję, że wręczona wczorajszej nocy Andrzejowi Wajdzie nagroda to nie koniec epoki w dziejach naszego kina, lecz początek.", + "39365": "Do zwierzęcia podszedł weterynarz, 43-letni Ryszard K. Miał je obezwładnić strzałem z pociskiem usypiającym. Tygrys był odwrócony i wyglądało, że nie widzi podchodzącego ostrożnie człowieka. Kiedy lekarz wystrzelił, rozdrażnione zwierzę rzuciło się na niego. Mężczyzna upadł. Policjanci zaczęli strzelać w biegu. Na telewizyjnych zbliżeniach widać dokładnie, że weterynarz po ataku zwierzęcia jeszcze się podniósł. W tym momencie trafiła go w głowę policyjna kula.", + "39366": "Zagrożenia powodziowego na razie nie ma. Katastrofy przewidzieć się nie da.", + "39367": "Wczoraj w ośmiu miejscowościach ogłoszony był powodziowy stan alarmowy, a w 38 - ostrzegawczy. Jednak według Centrum Zarządzania Kryzysowego zagrożenia powodziowego na razie nie ma. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej prognozuje co prawda na najbliższe dni duże zachmurzenie, ale opady mają być tylko przelotne.", + "39368": "W prawyborach kandydata prawicy na prezydenta, które zorganizuje AWS, mogliby uczestniczyć również: Unia Wolności, Lech Wałęsa i Jan Olszewski - uważają politycy Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego.", + "39369": "Dziewięć weekendów od maja do lipca, podczas których na 16 konwencjach regionalnych kandydaci walczyliby o poparcie parlamentarzystów i radnych, to - według SKL - najlepsza kampania. Na koniec wyniki podliczono by w blasku jupiterów na wielkiej konwencji ogólnopolskiej. Wszystko - w amerykańskim stylu.", + "39370": "- Ja nie spotykam się z takimi opiniami. Nam się raczej zarzuca, że jesteśmy zbyt spolegliwi wobec Kościoła.", + "39371": "- Jesteście za dobrzy dla Kościoła?", + "39372": "- Zarzuca się nam, że Kościół ingeruje w życie polityczne, że dyktuje, kto ma na kogo głosować. A my nic nie robimy.", + "39373": "- Czy Pana zdaniem istnieje coś takiego jak przyjaźń polityczna?", + "39374": "- Wyobraża Pan sobie koalicję części UW, UP i SLD przy okazji wyborów parlamentarnych za cztery lata?", + "39375": "- Tak, wszystko sobie wyobrażam. Nasz system polityczny ewoluuje w kierunku dwóch wielkich bloków. I zapewne AWS jeszcze może się poszerzać o jakieś ugrupowania prawicowe. SLD też może czekać dokładnie to samo.", + "39376": "- To pomówmy trochę o Pana marzeniach. Z kim chciałby Pan znaleźć się w jednej partii? Z Jackiem Kuroniem?", + "39377": "Ze swoimi czy z SLD?", + "39378": "Arytmetyka jest nieubłagana. Do odwołania Wąsacza potrzeba 231 głosów. Za dymisją ministra skarbu będą SLD, PSL oraz PPS-Ruch Ludzi Pracy i prawicowa opozycja (koła ROP, KPN-Ojczyzny, Porozumienia Polskiego i Polskiej Racji Stanu). Daje to 210 głosów. Wystarczy więc, by ponad dwudziestu z 74 posłów AWS podpisanych pod wnioskiem na Wąsacza złamało dyscyplinę - i minister zostanie odwołany.", + "39379": "Wczoraj minął 7155 dzień obecności Jana Pawła II na Stolicy Piotrowej. Jest to więc najdłuższy pontyfikat XX wieku. Pontyfikat Piusa XII trwał 7152 dni.", + "39380": "W przededniu swoich urodzin, podczas wizyty w parafii Santa Maria Assunta w rzymskiej dzielnicy Tufello, papież nawiązał do swego wieku.", + "39381": "Jak powiedział ŻYCIU Bronisław Komorowski, szef Sejmowej Komisji Obrony, jest już gotowy plan oszczędności wzorowany m.in. na planie Robertsona. Wkrótce zostanie on przedstawiony szefostwu MON-u. Jednym z jego założeń jest wydzielenie z resortu instytucji, która będzie obsługiwała zamówienia. Zadania te ma przejąć Agencja Mienia Wojskowego.", + "39382": "Jaka była treść tego dokumentu? Nie udało nam się tego ustalić. Kowalski, który od dwóch lat pracuje w Najwyższej Izbie Kontroli, nie chciał o tym rozmawiać. Na pytanie o zniszczenie dokumentu odpowiedział: - Nie potwierdzam ani nie zaprzeczam.", + "39383": "- Od dłuższego czasu w środowisku prawniczym szeroko komentowano zniszczenie umorzenia. To dobrze, że sprawa wraca do prokuratury. Wreszcie bez politycznych nacisków będzie można wszystko wyjaśnić - ocenia poseł Iwanicki", + "39384": "Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu przygotowało nową strukturę szkół ponadgimnazjalnych . Przegłosowana przed kilku dniami poprawka do ustawy o ustroju szkolnym ma dać czas powiatom na jej zaakceptowanie i wprowadzenie. Jutro nad ministerialną propozycją będzie obradował rząd.", + "39385": "Minister edukacji Krystyna Łybacka proponuje, by uczeń po ukończeniu gimnazjum mógł wybierać między trzyletnim liceum ogólnokształcącym lub zawodowym (profilowanym), czteroletnim technikum lub dwu- albo trzyletnią szkołą zawodową.", + "39386": "Prezydent Pakistanu gen. Pervez Musharraf natychmiast pospieszył z zapewnieniem, że pakistańska broń jądrowa jest dobrze chroniona i nie dostanie się w ręce terrorystów. Według dziennika \"Washington Post\", władze w Islamabadzie przeniosły ostatnio arsenał jądrowy do sześciu nowych baz, których lokalizację utrzymuje się w ścisłej tajemnicy.", + "39387": "Tradycyjnie już w kwietniu członkowie ZBOWiD, Związku Inwalidów Wojennych i Związku Ociemniałych Żołnierzy, działacze Rady Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, wspólnie z młodzieżą szkolną, robotniczą i wojskową, wykonują prace porządkowe wokół miejsc upamiętniających walkę i martyrologię naszego narodu. Pracami objęto wszystkie pomniki, płyty i cmentarze.", + "39388": "W Czarnem umieszczono go w celi o zaostrzonym rygorze. Jak powiedział nam major Stefan Ulatowski, rzecznik prasowy ZK Czarne, takie cele są codziennie przeszukiwane i mają podwójne kraty, które powinny być kilkakrotnie sprawdzane w ciągu dnia. Ryszard B. miał osobne spacery i widzenia pod nadzorem, przez szybę. Nie dostawał przepustek.", + "39389": "Rządowy projekt chroni dzieci i młodzież. Przewiduje nie tylko całkowity zakaz reklam napojów alkoholowych i tytoniowych, ale też produktów i symboli związanych z ich używaniem. Zakazana zostanie także tzw. reklama skierowana do dzieci. Nie wolno też będzie pokazywać przed północą programów zagrażających ich psychicznemu lub moralnemu rozwojowi. Teraz można je pokazywać po godz. 23.", + "39390": "Minister zaapelował do Rosji, aby zaczęła tworzyć nowoczesne stosunki międzynarodowe oparte na lojalności, współpracy oraz jawności.", + "39391": "Ale to nie wszystkie reperkusje. Wczoraj ambasador RP w Moskwie złożył w rosyjskim MSZ notę protestacyjną w sprawie wydalenia dziewięciu polskich dyplomatów.", + "39392": "Według Geremka wydaleni Polacy zajmowali się tylko i wyłącznie pracą dyplomatyczną. Są to zarówno pracownicy konsularni, jak i biura radcy handlowego.", + "39393": "Weekend przyniósł polityczne starcia, które wyrwały Akcję ze \"stanu zawieszenia\" w sprawie prezydentury, choć nie przyniosły rozstrzygnięć.", + "39394": "W piątek sytuacja była patowa: trzy z czterech filarów, czyli najsilniejszych ugrupowań AWS (Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe oraz Porozumienie Polskich Chrześcijańskich Demokratów) domagały się, by kandydata na prezydenta wyłonić w prawyborach - w blasku jupiterów, na konwencjach wojewódzkich z udziałem radnych i parlamentarzystów Akcji.", + "39395": "Zimą do stolicy zjeżdżają bezdomni niemal z całego kraju. Tu bowiem najłatwiej znaleźć pomoc. W Warszawie i okolicach działa kilkadziesiąt różnego rodzaju noclegowni i schronisk. Największe prowadzi Markot - przebywa w nim ok. 5 tys. osób.", + "39396": "- Jesteśmy przygotowani na przyjęcie kolejnych 5 tys. - mówi Marek Kotański. - Ok. 30 proc. bezdomnych to osoby starsze, jednak w zastraszającym tempie wzrasta liczba ludzi młodych.", + "39397": "- Ale przy tym tempie negocjacji może to nastąpić dopiero w drugiej połowie roku - obawia się Turczyński.", + "39398": "Polska chce także rozwiązać kwestię robotników rolnych. Według dotychczasowych ustaleń nie zostali oni uwzględnieni jako osobna kategoria poszkodowanych. Polscy dyplomaci zabiegają, aby w ustawie o funduszu znalazł się zapis, że odszkodowania należą się wszystkim deportowanym. Wtedy także zmuszani do pracy na rzecz rolnictwa mogliby otrzymać pieniądze.", + "39399": "Na razie nie wiadomo, czy właściciel psa poniesie jakiekolwiek konsekwencje. - Ostateczną decyzję podejmie prokuratura - mówi podkom. Tadeusz Kaczmarek, rzecznik mazowieckiej policji.", + "39400": "- To był wypadek, pies był dobrze utrzymany, w ogrodzeniu nie było dziur, którymi mógłby wydostać się na zewnątrz. A dziecko wtargnęło na teren obcej posesji.", + "39401": "Prowadząca sprawę prokuratura w Wyszkowie na razie nie wypowiada się co do możliwości postawienia zarzutów właścicielowi czworonoga.", + "39402": "Światła dziennego nie ujrzała również poprawka Adama Słomki (KPN-Ojczyzna). Słomka chciał wynegocjować więcej środków na powszechne uwłaszczenie, dlatego postulował, by do funduszu skierować nie 7, a 14 proc. akcji państwowych spółek.", + "39403": "Również uwłaszczenia dotyczyła jedyna zaakceptowana poprawka. Posłowie uznali, że fundusz powinny zasilać akcje także tych przedsiębiorstw, których założycielami są wojewodowie.", + "39404": "Waszyngton ostrożnie wypowiada się o atomowych groźbach bin Ladena, podkreślając jednak, że \"poważnie\" je traktuje. Jak stwierdził rzecznik Białego Domu Ken Lisaius, USA od dawna ostrzegały, że al-Qaida od chwili powstania usiłowała zdobyć broń chemiczną, biologiczną i nuklearną. Odmówił jednak skomentowania wywiadu bin Ladena i rzekomego posiadania przez terrorystyczną siatkę broni masowej zagłady.", + "39405": "W posiedzeniu wyjątkowo wziął udział marszałek Sejmu Maciej Płażyński. - Sprawa dotyczy stosunków polsko- -rosyjskich - wyjaśnił pytany, dlaczego wziął udział w komisji.", + "39406": "Szef komisji, poseł PSL Józef Gruszka odczytał dziennikarzom krótkie oświadczenie. Wynika z niego, że UOP zdobył dowody na prowadzenie \"aktywnych działań wywiadowczych wymierzonych przeciwko żywotnym interesom Rzeczypospolitej Polskiej\".", + "39407": "W czasie spotkania z premierem sekretarz Sojuszu omawiał szczegóły planu pomocy NATO dla Polski. Jerzy Buzek podkreślił, że Polska jest zainteresowana koncepcją europejskiej tożsamości obronnej.", + "39408": "- Zamierzamy uczestniczyć w europejskich siłach obronnych i mamy w tej sprawie poparcie sekretarza generalnego - powiedział Jerzy Buzek po spotkaniu z Robertsonem.", + "39409": "Podobny temat przewijał się w rozmowie szefa NATO z Bronisławem Geremkiem, ministrem spraw zagranicznych i Januszem Onyszkiewiczem, szefem resortu obrony.", + "39410": "Do walki z mafią stanie „superpolicja\", która powstanie z połączenia działów walki z narkotykami, przestępczością zorganizowaną oraz gospodarczą. Nowa formacja ma liczyć około 2000 policjantów. Trafią do niej najlepsi.", + "39411": "Ministerstwo nie tai, że obecny system wynagrodzenia policjantów jest zły. Ma być inaczej - im bardziej odpowiedzialne stanowisko, tym lepsza płaca. Będzie za to mniej biurokracji.", + "39412": "Jest jeszcze jedna analogia - rywalizacja o stypendia odbywa się według regulaminu właściwego Konkursu Chopinowskiego. W tym roku uległ on sporym zmianom. Inaczej będzie wyglądać praca jurorów. Do tej pory bezpośrednio po każdym występie uczestnika przyznawano mu punkty. Potem były one sumowane.", + "39413": "Precz z matematyką!", + "39414": "Dostrzegano wady tego systemu. O ostatecznym wyniku decydowali nie jurorzy, a matematyka. Sumowanie punktów z kolejnych etapów sprawiało niespodzianki nawet oceniającym.", + "39415": "Środowa demonstracja Komitetu Wolny Kaukaz pod rosyjskim konsulatem w Poznaniu stała się przyczyną kolejnego spięcia na linii Warszawa - Moskwa. Rosjanie oburzyli się, bo kilka osób manifestujących poparcie dla Czeczenii weszło na teren placówki, zniszczyło rosyjską flagę i wymalowało na budynku swastykę.", + "39416": "Wczoraj o incydencie szeroko informowała rosyjska prasa. Jej zdaniem biernie przyglądali się mu polscy policjanci.", + "39417": "Dodaje, że zwolnienia są nieuniknione. - Nie możemy jednocześnie utrzymywać tak licznej załogi i gromadzić środków na modernizację obiektu.", + "39418": "Los wolskiego pedetu podzieli 11 innych placówek tego typu w całej Polsce. Do modernizacji, a więc i do czasowej likwidacji, przeznaczone są też domy towarowe w Poznaniu, Łodzi, Katowicach, Zielonej Górze i Kielcach.", + "39419": "W opinii Andrzejewskiego dzięki wprowadzonym zmianom to sędzia będzie określał, co jest, a co nie jest pornografią. - Jeśli wykładnia sądowa będzie jednoznaczna i czytelna społecznie - wyjaśniał - to bardzo drobiazgowe ograniczenie przepisami jest niewskazane.", + "39420": "Andrzejewski uważa, że każda definicja ograniczy możliwość kierowania się przez sąd zdrowym rozsądkiem.", + "39421": "- Jeżeli nie uda się wyłonić prezesa, Instytutu Pamięci Narodowej po prostu nie będzie - przestrzega przewodniczący kolegium IPN Andrzej Grajewski. Dziś kolejna próba wyłonienia kandydata.", + "39422": "Nie widać końca kłopotów z powołaniem szefa IPN, bez którego instytucja ta nie może rozpocząć działalności.", + "39423": "- Mając tak duży materiał, postawiliśmy nawet tezę o dużych możliwościach graficznych piszącego, wyodrębniliśmy dwa typy jego pisma - dowodzili biegli.", + "39424": "Pełnomocnicy ŻYCIA nadal jednak chcą przeprowadzenia dodatkowej ekspertyzy. Domagają się, by zrobił to tym razem krakowski Instytut Ekspertyz Sądowych. Wniosek w tej sprawie złożyli jeszcze przed wtorkową rozprawą.", + "39425": "Duże kontrowersje wzbudził zapis wywalczony przez Związek Nauczycielstwa Polskiego. Związkowcom udało się przedłużyć okres przejściowy dla nauczycieli mianowanych, którzy nie mają odpowiednich kwalifikacji. Na ich zdobycie będą mieli czas do 2006 r., jeśli tego nie zrobią - stracą pracę. - Medal ma dwie strony. Dajemy szansę osobom po liceach pedagogicznych, dwuletnich szkołach policealnych, ale zamykamy też drogę młodym - mówi Czerwiński.", + "39426": "Mimo obietnic złożonych pacjentom, stwardnienia rozsianego nadal nie ma na liście chorób przewlekłych.", + "39427": "Stwardnienie rozsiane to choroba nieuleczalna. Mimo to urzędnicy Ministerstwa Zdrowia nie umieścili jej na liście, która uprawnia do kupowania tańszych leków dla pacjentów zmuszonych do stałego zażywania drogich specyfików.", + "39428": "Pół roku temu Minister Zdrowia Franciszka Cegielska obiecała na łamach ŻYCIA, że sytuacja się zmieni. Tak się nie stało.", + "39429": "Z naszych informacji wynika, że tak wysoka odprawa to skutek sporządzonej 5 lat temu umowy, niesłychanie korzystnej dla Jaskóły, a słabo chroniącej interesy firmy. Umowę zawarto bowiem aż na dwie kadencje, czyli na 6 lat. To niezgodne z kodeksem handlowym, który mówi o jednej 3-letniej kadencji.", + "39430": "Podobno podczas ewakuacji z Groznego został ciężko ranny i stracił nogę. Ale 35-letni watażka ,uśmiercany\" był już wielokrotnie. Za każdym razem informacje te okazywały się nieprawdziwe. Ku rozczarowaniu rosyjskich generałów. Dla nich Basajew jest terrorystą nr 1. W 1995 roku wziął jako zakładników pacjentów szpitala w Budionowsku. Na czele własnej armii gotowych na wszystko bojowników walczył w Czeczenii i Gruzji.", + "39431": "Jeden pogrzeb wart jest tysiąca przedwyborczych wieców - mówiono w Chorwacji o sposobie, w jaki HDZ wykorzystywała żałobę po Tudjmanie. Jednak już wkrótce okazało się, że i to nie wystarczy. Partia - jak napisał niezwykle uszczypliwy tygodnik „Feral Tribune\" - okazała się tak martwa, jak jej były wódz.", + "39432": "Na środku sceny ustawiono tron, na którym już za kilka minut usiądą te najpiękniejsze. - II wicemiss została Jagoda Rogalska, I wicemiss Sylwia Urbaniak - ogłasza konferansjerka. - Małą miss została Klaudia Zdunek! Pora na nastolatki. II wicemiss została Magdalena Dołowy, I wicemiss Paulina Milewska, Miss Nastolatek to... Aleksandra Załęska! Brawa!", + "39433": "Władze rumuńskie oświadczyły wczoraj, że Węgry i Jugosławia znacznie wyolbrzymiają skalę szkód wywołanych zatruciem Cisy. - Przedostanie się cyjanku do wody spowodowało poważne zanieczyszczenie, ale nie miało takiego zasięgu jak sugerują media - powiedział wczoraj rumuński wiceminister ochrony środowiska. Zaapelował, by oceną rzeczywistej sytuacji zajęli się eksperci.", + "39434": "- Ze względu na lojalność wobec kolegi przyznaję się do zabójstwa Kariny, bo nie chcę go wrobić w mord, którego nie popełnił - wyznał sądowi Tomasz S. Nie przyznał się jednak do nakłaniania Roberta K. do zamordowania 20-letniej Anny W., swojej ciężarnej narzeczonej.", + "39435": "Czy członek zarządu olbrzymiej spółki skarbu państwa, przeciwko któremu toczy się proces o fałszowanie dokumentów, może spokojnie sprawować swą funkcję? W świetle obowiązujących przepisów tak, choć posłowie z sejmowej komisji skarbu uważają, że do czasu wyjaśnienia sprawy powinien zawiesić udział w pracach zarządu.", + "39436": "W najbliższym czasie rynek prawdopodobnie ochłonie i dojdzie do korekty. Pierwsze tego oznaki widać było wczoraj podczas notowań ciągłych. Ostatnia wartość WIG 20 wyniosła 2.198,6 pkt. i była o 1,7 proc. niższa niż podczas fixingu , gdy padł rekord.", + "39437": "- Trudno na podstawie jednej sesji notowań ciągłych wyciągnąć konkretne wnioski. Był to jednak mały zimny prysznic dla inwestorów - mówi Benita Mikołajewicz.", + "39438": "- Będzie się Pan opierał na betonie?", + "39439": "- Użyłem pewnej przenośni. Siłą SLD jest to, że zawsze miał i ma różniących się od siebie liderów, za którymi stoją spore grupy elektoratu. Nieszczęściem byłoby, gdyby wszyscy byli jednakowi, bo to zawęża możliwość pozyskiwania wyborców.", + "39440": "- To celowy podział ról: ty będziesz od europejskich socjaldemokratów, a ty od betonu?", + "39441": "Rzecznik australijskiego koncernu Chris Codrington wyraził przekonanie, że przyczyną zatrucia wód Cisy nie był cyjanek. Zapowiedział, że eksperci koncernu udali się już z Sydney do Rumunii i we wtorek przeprowadzą badania w kopalni Baia Mare.", + "39442": "Agencja ochrony środowiska z Baia Mare ocenia, że w odległości 1 kilometra od kopalni stężenie trucizny wynosi 0,016 mg na litr przy dopuszczalnej 0,1 mg na litr.", + "39443": "- Internet wzbudza wielkie nadzieje wśród inwestorów. Już od pewnego czasu mówiło się, że spółki informatyczne są przewartościowane, a one ciągle szły w górę - mówi Benita Mikołajewicz, analityk ING Barings. - Sprzyjały temu zapowiedzi kolejnych inwestycji w Internet, choć na razie nie usłyszeliśmy konkretnie, co nowego spółki informatyczne chcą nam zaoferować. Odpowiedź przyniosą najbliższe tygodnie i wówczas możemy spodziewać się weryfikacji wartości tych spółek.", + "39444": "- Kierowane byłyby na bardzo wyraziste cele - przewiduje Adam Glapiński, senator AWS. - Może nie na zakup czołgu czy karabinów, ale np. na sprzęt radiolokacyjny czy supernowoczesną technikę komputerową.", + "39445": "Andrzej Ostoja-Owsiany z Senackiej Komisji Obrony marzy jednak, by ze składek udało się kupić choć jeden myśliwiec.", + "39446": "- Wiele tysięcy osób w Polsce udaje, że zajmuje się sprawowaniem władzy za pieniądze podatników - uzasadnia konieczność cięć Donald Tusk.", + "39447": "Operacja ma przynieść duże oszczędności. Wielu radnych pobiera wysokie diety. W Warszawie sięgają one 3,5 tys. zł. Tusk myśli również o redukcji mandatów senatorskich i poselskich. Póki co parlamentarzyści mogą jednak spać spokojnie. Projekt nie wykracza poza gminy.", + "39448": "- Prawdopodobnie żeby utorować sobie drogę ucieczki, jeden z oskarżonych, który trzymał w ręku broń, zdetonował granat, rzucając go w stronę policjantów - opowiada dalej Cisowski. - W odpowiedzi antyterroryści otworzyli ogień. Strzały okazały się śmiertelne. Szef grupy Mariusz M. zginął na miejscu, drugi oskarżony zmarł kilkanaście minut później. Cała akcja rozegrała się błyskawicznie i trwała najwyżej kilka sekund.", + "39449": "- Ma bardzo dobrą pamięć. Nie wszystkie czyny, o których Rafał M. opowiadał, możemy udowodnić - mówi rzecznik komendanta stołecznego Dariusz Janas.", + "39450": "Przestępca okradał kobiety w rejonach ulic: Pstrowskiego, Marymonckiej, Lindego, Doryckiej, Przy Agorze, Nocznickiego, Wrzeciono, Twardowskiego, Kasprowicza, Oczapowskiego i Schroegera.", + "39451": "Ministerstwo Finansów nie chce na razie wypowiadać się, czy sprawy lekarzy wpłyną na budżet państwa. - Oficjalne stanowisko resort zajmie dopiero wtedy, gdy zapadnie wyrok we wszystkich instancjach - mówi Mirosława Malesza z biura prasowego ministerstwa. - Dokumenty dotyczące wyroku białostockiego sądu jeszcze nie trafiły do ministerstwa.", + "39452": "RED.: Pracownik korzystający z urlopu bezpłatnego udzielonego w związku ze skierowaniem za granicę zachowuje prawo do nagrody.", + "39453": "Udzielenie bowiem pracownikowi urlopu bezpłatnego nie oznacza rozwiązania umowy o pracę z danym zakładem. Urlop ten nie przerywa więc uprawnień pracownika do nagrody i do jej wysokości uzależnionej od stażu pracy w tym zakładzie, chociaż samego okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się od okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w tym trzynastka.", + "39454": "Kto więc wyręczy Kalinowskiego?", + "39455": "- Jest kilku chętnych. Czas pokaże, który wygra rywalizację - odpowiada poseł Marek Sawicki.", + "39456": "Do rywalizacji przystąpić może trzech PSL-owskich marszałków: Stefaniuk (wicemarszałek Sejmu), Struzik (b. marszałek Senatu) i Józef Zych (b. marszałek Sejmu). Największe szanse na nominację ma jednak Janusz Wojciechowski - były poseł PSL, obecnie szef NIK. Według Jacka Soski (kongres wybrał go do Rady Naczelnej PSL) stronnictwo nie ma wyboru.", + "39457": "Niemożliwe jest jednak rozszerzenie tej uprawy od zaraz. Dużo czasu zajmuje bowiem produkcja materiału szkółkarskiego, czyli sadzonek. Szkółki ze względów przyrodniczych są rozbudowywane bardzo powoli. Przez długi czas będą jeszcze trudności z ich nabyciem. Istnieje już jednak kilka plantacji, które zaczynają przynosić zyski. W Polsce borówka rośnie na 100 hektarach. Dla porównania w RFN jest 300 ha tej uprawy. a w Holandii - 130.", + "39458": "Słuszne niezadowolenie klasy robotniczej próbują oczywiście wykorzystać ciemne siły. Tutaj film wykorzystuje tradycje marca 1968 roku - czarnym charakterem jest mecenas Franczuk, doradca zakładowej \"Solidarności\". Zimny, przebiegły typ o inteligenckim i semickim wyglądzie. - Wiele rewolucji nie powiodło się, bo zostały zatrzymane w pół drogi - wykłada Jackowi Hajdukowi, młodemu przewodniczącemu \"Solidarności\". - Rewolucje muszą uderzać w podstawy systemu, dlatego trzeba za wszelką cenę rozprawić się ze starymi związkami.", + "39459": "Na dodatek budowano na podmokłym gruncie. - Bo wszyscy bardzo się spieszyli, by zdążyć przed wyborami - dodaje burmistrz Nowak.", + "39460": "Ten pośpiech będzie teraz kosztował. Jak próbuje liczyć burmistrz Połańca, w najlepszym wypadku milion nowych zł. Czyli 1/3 tego, ile wtedy kosztowały domy. I to tylko wówczas, jeśli część zabudowań uda się zmodernizować, a nie wyburzyć.", + "39461": "- To nie jest konkurs dla wirtuozów. Chodzi o to, by dobrze rozumieć Chopina. Stąd biorą się różnice zdań między jury i publicznością - mówi prof. Andrzej Jasiński, przewodniczący jury konkursu międzynarodowego.", + "39462": "Udział w międzynarodowym konkursie (zwanym wielkim) jest dla młodych pianistów praktycznie jedyną szansą zrobienia kariery. Laureatami interesują się firmy fonograficzne, a dla nikogo nie jest tajemnicą, że tylko one mogą wypromować muzyka. Talent już nie wystarcza.", + "39463": "Akcja wyłoni kandydata podczas Rady Krajowej, nie w prawyborach. Unia na początek przeprowadzi \"konklawe\".", + "39464": "Marian Krzaklewski wciąż nie ogłosił, że kandyduje. Ujawnił za to prezydencki kalendarz Akcji. Ale politycy AWS nie mają wątpliwości. Dojrzał do decyzji. Chce kandydować - słyszy się w sejmowych kuluarach i na korytarzach partyjnych siedzib.", + "39465": "Od stłumienia siłą buntu parlamentu w 1993 roku nic już w Rosji nie było takie samo. Młoda demokracja została siłą wtłoczona w ramy półautorytarnej republiki prezydenckiej.", + "39466": "Jelcyn nie wykorzystał swej władzy dla prawdziwego zreformowania gospodarki. Nie wprowadzono prywatnej własności ziemi, nie zniszczono feudalnego imperium dyrektorów kołchozów. Reformy ograniczono do totalnej prywatyzacji, która przyjęła raczej ramy wyprzedaży majątku narodowego.", + "39467": "Tajemniczy płk B.", + "39468": "Na pierwszej stronie grudniowego \"Aneksu\" umieszczono zdjęcie rozebranej dziewczyny na tle Pałacu Kultury.", + "39469": "- Chcieliśmy, żeby była ilustracją do tytułu \"Naga prawda o bezpieczeństwie\" - utrzymuje Kaźmierczak. Dodaje, że modelka dobrze komponowała się też z tematem lustracji. Jednak nie potrafi wytłumaczyć, dlaczego.", + "39470": "Policjanci będą mogli też dorabiać przy zabezpieczaniu imprez masowych w czasie wolnym od służby - za ich pracę płaciłby organizator imprezy.", + "39471": "- Sprawa bezpieczeństwa to jeden z priorytetów rządu - mówił premier Jerzy Buzek podczas przekazywania mu projektu przez szefa MSWiA Marka Biernackiego. - Ale to nie znaczy, że w ciągu tygodnia sytuacja się zmieni. Premier zapewnił przy tym, że na bezpieczeństwo znajdą się pieniądze.", + "39472": "- Od tych wyborów zaczyna się nowa era - mówił jeszcze przed głosowaniem Putin. Nigdy jednak nie sprecyzował, jakie zmiany planuje w Rosji. Nie ogłosił nawet programu wyborczego. Wiadomo, że zamierza kontynuować reformy rozpoczęte przez Borysa Jelcyna, ukrócić korupcję i ostatecznie rozgromić bojowników w Czeczenii. Jak zamierza to wszystko zrobić - milczy.", + "39473": "- W sytuacji rozregulowania i wielu patologii podjęliśmy się chirurgicznej operacji cięcia, która uchroni przed konfliktami społecznymi - mówił Rulewski.", + "39474": "- Istnieje jakieś przyzwolenie polityczne dla wysokich wynagrodzeń osób pełniących funkcje publiczne, ale nie ma na to przyzwolenia społecznego - ostrzegał Roman Rutkowski z AWS.", + "39475": "Poprawkę skrytykował już dyrektor wykonawczy Światowego Kongresu Żydów Elan Steinberg. Na jego opinię powołuje się amerykański dziennik. - Poprawka jest antyamerykańskim aktem wymierzonym bezpośrednio przeciwko Amerykanom polskiego i żydowskiego pochodzenia. Wymóg obywatelstwa i miejsca stałego zamieszkania to posunięcia antydemokratyczne. To plama na młodej polskiej demokracji - powiedział Steinberg „The Washington Post\".", + "39476": "Nie cały Izrael cieszy się z przybycia papieża. Rabini z ortodoksyjnego, religijno-nacjonalistycznego ruchu Kach postanowili rzucić na Ojca Świętego klątwę. Zrobili to w zeszłym tygodniu na cmentarzu w miasteczku Safed. Kach już od kilku dni, gdzie tylko może, maluje antypapieskie hasła. W ubiegłym tygodniu członkowie ugrupowania zniszczyli powitalne napisy na płycie lotniska w Jerozolimie. Oni też wymalowali tam swastyki.", + "39477": "Wczoraj Grzegorz Jedamski wytoczył kolejne działo. Jego zdaniem część akcji BIG BG, które mają udziałowcy banku - BCP i Eureko, są... nieważne i nie powinny być z nich wykonywane prawa głosu na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy. - Akcje, które posiadają BCP i Eureko, należały do podmiotów zależnych od BIG i znajdowały się w gestii zarządu - powiedział ŻYCIU Jedamski.", + "39478": "Biernacki może liczyć na poparcie polityków koalicji.", + "39479": "- Jeśli Lepper i jego ludzie nie wycofają się, konieczne będzie użycie siły - ocenia poseł UW Edward Wende. - Państwo nie może tolerować terrorysty Leppera.", + "39480": "- Policja musi przywrócić porządek przy użyciu wszystkich dozwolonych metod - dodaje Piotr Żak, rzecznik AWS.", + "39481": "Również szefowie konkurencyjnych rolniczych związków zawodowych uważają, że Lepper zrobi wszystko, by doszło do konfrontacji rolników z policją.", + "39482": "- A analogia arcybiskupa Życińskiego, że PZPR to NSDAP...", + "39483": "- Bez sensu.", + "39484": "- Czy nie zabrakło woli politycznej do osądzenia komunistycznych zbrodniarzy?", + "39485": "- A co to ma do rzeczy? Od sądzenia są sądy.", + "39486": "- Możemy przypomnieć, co ma do tego wola polityczna. Otóż gdy jej nie było, to na pułkowniku Kuklińskim ciążył zarzut zdrady, a gdy się pojawiła, to został uniewinniony. Pan też przyczynił się do tego.", + "39487": "Ciężkie działa przeciw abolicji wytoczył Leszek Miller. Zapowiedział, że SLD zagłosuje w Sejmie przeciw rządowej propozycji. - Szpiegostwo przeciwko własnemu krajowi jest zbrodnią, jednym z najcięższych przestępstw. W żadnym razie tego typu zbrodnia nie może być darowana - uznał lider SLD.", + "39488": "Jego zdaniem abolicja zaszkodzi bezpieczeństwu państwa.", + "39489": "Wiceminister spraw zagranicznych M, Dobrusielski przyjął 1 bm. przedstawicieli Polskiej Rady Ekumenicznej w osobach: ks. bp. Janusz Narzyński, prof. dr Waldemar Gastpary i red. Andrzej Wójtowicz.", + "39490": "W trakcie spotkania omówiono szereg spraw związanych z aktualnymi problemami międzynarodowymi, w tym zwłaszcza sytuacji w stosunkach PRL - RFN.", + "39491": "Nie czekając na decyzję Akcji, Unia Wolności zaczęła lansować na prezesa Karola Modzelewskiego, historyka i polityka związanego z Unią Pracy. Polityka dla prawicy kontrowersyjnego ze względu na jego jednoznacznie negatywny stosunek do prób rozliczenia PRL.", + "39492": "Jerzy Wierchowicz, szef klubu parlamentarnego UW, przyznał nawet, że w tej sprawie były prowadzone \"nieformalne\" rozmowy z SLD.", + "39493": "Pana podpis jest nieważny?", + "39494": "W sensie politycznym tak. Nie złożyłem podpisu pod wnioskiem o wotum nieufności skierowanym do marszałka Sejmu.", + "39495": "Spojrzał Pan na nagłówek?", + "39496": "Szczerze powiem, że nie. Ale Biela podkreślał mocno, że nie jest to wniosek do marszałka, tylko do władz AWS.", + "39497": "PONIEDZIAŁEK Zachmurzenie duże z przejaśnieniami. Miejscami opady śniegu. Temperatura maksymalna od -1° C do 1° C. Wiatr słaby i umiarkowany, północno-zachodni.", + "39498": "WTOREK Pochmurno z przejaśnieniami. niewielkie opady śniegu, głównie w nocy. W nocy i przed południem liczne mgły. Temperatura minimalna od -6 do -3° C. Temperatura maksymalna od -3 do 0° C. Wiatr słaby i umiarkowany, z kierunków zachodnich.", + "39499": "Chwilę później zranił Mariusza Z. w udo.", + "39500": "Arkadiusza J. pogrążyły też zeznania taksówkarza, który zabrał oskarżonych sprzed Stodoły. Kierowca widział w rękach J. długi zakrwawiony nóż. Słyszał też, jak Leszek F. odgrażał się, że chce wrócić i zabić „pedała z kucykiem\" (Jacek W. miał długie włosy spięte w kitkę).", + "39501": "\"Gepardy\" zatrzymały na gorącym uczynku 12 czołowych złodziei samochodów. Złapano 36 osób związanych z autogangami , przy okazji odzyskano ponad setkę skradzionych przedmiotów - głównie telefonów komórkowych i radioodtwarzaczy . W ubiegłym tygodniu specformacja przeprowadziła akcję \"Dziupla\", podczas której skontrolowano kilkanaście warsztatów, m.in. w Ząbkach, Ożarowie i Michałówku. Zatrzymano kilku paserów.", + "39502": "Dzicy plakaciarze zaśmiecający miasto są bezkarni. Za nic mając wszelkie zakazy i groźby o karach administracyjnych, naklejają swoje afisze, gdzie chcą. Nawet na wąskich i wydawałoby się mało widocznych słupkach Warszawskiego Systemu Informacji. Podobnie jak na słupach sygnalizacji świetlnej.", + "39503": "- Jesteśmy bezsilni - twierdzi Stanisław Szczypek, przedstawiciel Adpolu , właściciela ponad 500 wiat przystankowych. - My zrywamy nielegalne plakaty i natychmiast pojawiają się plakaciarze, którzy zawieszają nowe.", + "39504": "Jak ustaliliśmy, Romana Kwiatkowskiego poszukują listem gończym władze niemieckie. Fakt ten potwierdziła Michaela Blume, rzecznik berlińskiej prokuratury. - Jest podejrzany o kradzieże, włamania do samochodów, fałszowanie dokumentów - powiedziała.", + "39505": "Udało nam się ustalić, że chodzi m.in. o włamanie i kradzież mercedesa w Berlinie w 1995 roku.", + "39506": "- Ale nikogo z nich nie ma w SdRP?", + "39507": "- Nie widzę takich osób. Dzisiaj nie są czynni politycznie, zajmują się różną działalnością albo są w innych partiach.", + "39508": "- Jak Pan sądzi, na kogo głosują?", + "39509": "- Myślę, że w jakiejś części na nas. Ale też wielu z nich nas nie popiera, bo uważają nas za zdrajców.", + "39510": "Ministra Biernackiego zapytaliśmy wczoraj, czy nie boi się, że może mieć na sumieniu zdrowie, a nawet życie ludzkie, jeżeli dojdzie do bitwy między policją a ,Samoobroną\". - Za wszystko odpowiada Lepper. W sytuacji, gdy mają się rozpocząć rozmowy z rządem, a on deklaruje zniszczenie tego państwa, państwo musi reagować - odpowiada minister Biernacki.", + "39511": "Policja nie będzie przedłużała umów z firmą LoJack, która oferuje system radiowej lokalizacji skradzionych samochodów - dowiedziało się nieoficjalnie ŻYCIE. System ten nie działa skutecznie. Dzięki LoJackowi - twierdzą funkcjonariusze - odzyskano do tej pory zaledwie jedno auto.", + "39512": "W październiku zeszłego roku w Warszawie odzyskano skradzionego opla. Więcej sukcesów nie było. Do tej pory w Polsce około tysiąc aut ma zamontowany system tej amerykańskiej firmy.", + "39513": "Rzecznik Unii Andrzej Potocki zastrzegł już w piątek, że jego partia w prawyborach nie weźmie udziału. Poparcie dla tej idei podtrzymuje za to przewodniczący klubu UW Jerzy Wierchowicz, który na łamach ŻYCIA jako pierwszy opowiedział się za tą formą wyłonienia kandydata koalicji. - Sama idea jest słuszna, ale czasu mało - powiedział wczoraj ŻYCIU.", + "39514": "Wałęsa jest za granicą. Szef jego partii Marek Gumowski wyklucza jego udział w prawyborach.", + "39515": "Oznacza to, że po raku kalendarzowym nienagannej pracy nabywa prawo do nagrody, w wysokości 50 proc.", + "39516": "WALENTYNA M: Przystąpiłam do pracy 18 maja 1980 r. czy nabywam prawo do nagrody z zakładowego funduszu nagród?", + "39517": "RED.: Nie, bowiem w świetle art. 4 ustawy pracownik nabywa prawo do nagrody po nienagannym przepracowaniu całego roku kalendarzowego.", + "39518": "Jeśli w \"Solidarności\" weźmie górę atakowany \"nurt realistyczny\", to wtedy perspektywa współpracy, bez wiecznej szarpaniny jest dobra. Zaproponowaliśmy zresztą utworzenie stałej komisji, która, nie czekając na konflikty, na bieżąco rozpatrywałaby sporne problemy. Ale wiara, że \"realiści\" będą mieli spore kłopoty z \"radykałami\".", + "39519": "- Mówi Pan Premier o nurtach w \"Solidarności\", a co Pan pawie o nurtach w partii?", + "39520": "Wczoraj przy polskiej ambasadzie znowu zrobiło się gorąco. Około 30 osób przyjechało pod polską placówkę dwoma autobusami. Według relacji pracowników ambasady próbowali oni podejść do budynku z dwóch przeciwnych stron. Demonstranci mieli flagi Liberalno-Demokratycznej Partii Rosji, organizacji politycznej znanego nacjonalisty Żyrinowskiego. Nie udało się im rozwinąć transparentów. Tym razem milicjanci interweniowali natychmiast. Po rozmowie z nimi demonstranci się rozeszli.", + "39521": "Najgorsze bolączki chorych to nierówność w dostępie do pomocy lekarskiej i leków, zwłaszcza dla ludzi biednych i słabych. Zmęczeni trudnościami w dostępie do lekarza pacjenci skazani są na kosztowne leczenie prywatne. Nie ma jednolitych standardów leczenia, przepisy na temat ochrony zdrowia są niejasne - czytamy w dokumencie przygotowanym na dzisiejszą konferencję.", + "39522": "Firmy i osoby pracujące na własny rachunek muszą wypełnić dwustronicowy dokument do 15 lutego. Jeśli tego nie zrobią, zapłacą karę - do 5 tys. zł.", + "39523": "Anna Warchoł, rzecznik ZUS ostrzega, że zakład będzie bezwzględny. - Będziemy występować do kolegiów ds. wykroczeń o ukaranie płatników, którzy nie prześlą nam tych danych - zapowiedziała podczas wczorajszej konferencji prasowej.", + "39524": "- A co z tymi, którzy przez lata nie troszczyli się, aby zlikwidować wakaty sędziowskie, nie zadbali o pieniądze na nowe sale i nowoczesne sekretariaty? - odpowiadają pytaniem sędziowie. Kto miałby też odpowiedzieć dyscyplinarnie, skoro od wpłynięcia sprawy do sądu do dziś przewodniczących wydziału, w który miał zająć się sprawą, było kilku?", + "39525": "Nie wszystkim wygnanym darowano życie. W górskiej wiosce Chajbach w Czeczenii 700 osób w wieku od 3 do ponad 100 lat spędzono do stajni miejscowego kołchozu. Budynek podpalono. Za wzorową deportację Beria dostał potem Order Suworowa, jedno z najwyższych odznaczeń wojskowych w ZSRR.", + "39526": "Po 1956 r. dekret o wysiedleniach został anulowany.", + "39527": "Deficyt handlowy za ubiegły rok pobił niedobry rekord: był niemal dwa razy większy niż rok wcześniej. Może to oznaczać kolejny wzrost stóp procentowych, droższego dolara i spadek zaufania inwestorów zagranicznych.", + "39528": "Ogłoszone wczoraj dane Narodowego Banku Polskiego, dotyczące wielkości deficytu na rachunku obrotów bieżących, zaskoczyły ekonomistów. Kwota 11,6 mld dolarów to aż 7,6 proc. produktu krajowego brutto, a grudniowy deficyt (1,64 mld dolarów) oceniono jako najwyższy w historii Polski.", + "39529": "Numer 300 nosi datę 24 września 1997 r. Polska powoli suszyła się po wielkiej powodzi, a uwaga Czytelników kierowała się na politykę. Jakiej chcemy koalicji? - pytaliśmy w sondzie telefonicznej.", + "39530": "ŻYCIE informowało jeszcze o sporze wśród postkomunistów: Józef Oleksy powinien odejść ze stanowiska lidera SLD - uważa Aleksander Kwaśniewski, któremu marzy się koalicja postkomunistów z Unią Wolności. - Niech Kwaśniewski się nie wtrąca. Nie odejdę - ripostuje Oleksy.", + "39531": "Nauczyciel z Technikum Elektronicznego w Kętach został zaatakowany przez dwóch uczniów, którzy chcieli się zemścić za grożące im jedynki.", + "39532": "Pobity kijem bejsbolowym mężczyzna trafił z licznymi obrażeniami do szpitala. Dotąd udało się schwytać tylko jednego z napastników. Tymczasem w Koninie rozpoczął się proces nastolatka, który pobił i próbował okraść swojego nauczyciela we wrześniu ubiegłego roku. Grozi mu od 3 do 15 lat więzienia.", + "39533": "W nocy dość pogodnie. Temp. min. od -4 do -2° C. Wiatr słaby i umiarkowany, północny i północno-zachodni. W dzień wzrost zachmurzenia do dużego. Miejscami opady deszczu, deszczu ze śniegiem i śniegu. Temp. maks. od 1 do 3° C. Wiatr słaby, z kierunku zachodniego.", + "39534": "- Działaliśmy zgodnie z interesem spółki - mówi tymczasem Władysław Jamroży, prezes PZU. - Gdybyśmy mieli dbać o interes każdego mniejszościowego akcjonariusza PZU, już dawno poszlibyśmy z torbami.", + "39535": "Sprawa jest poważna. W trybie pilnym do kraju został nawet ściągnięty doradca prezydenta prof. Marek Belka, aby na miejscu zapoznać się ze sprawą. Belka był członkiem odwołanej przez Niemców rady nadzorczej BIG Banku.", + "39536": "Brakuje nie tylko na inwestycje, ale również na remonty. - Z remontami kapitalnymi jest marnie. Ale nie wiem, czy w ogóle jest takie miasto czy powiat, który nie miałby takich problemów jak Szczecin. Mamy do wyremontowania wiele instalacji wodno-kanalizacyjnych w gimnazjach. Mamy ubikacje w szkołach, które sięgają epoki późnego Bieruta i wczesnego Gomułki - mówi Maria Hajdul, zastępca dyrektora Wydziału Oświaty Urzędu Miejskiego w Szczecinie.", + "39537": "Od życia jednej jedynej osoby zależy los 51 języków (z tym, że 28 z nich przypada na Australię). Niemal 500 języków na świecie ma mniej niż stu użytkowników (tyle, co liczba gości na dużym weselu), około 1500 języków to takie, którymi mówi zaledwie tysiąc osób (tyle mieszka w trzech średnich wieżowcach).", + "39538": "Połową języków na świecie posługują się grupy liczące do 10 tysięcy ludzi i właśnie ta połowa jest zagrożona.", + "39539": "Policjanci i prokuratorzy potwierdzają, że ostatnio liczba wyłudzeń VAT-u i subwencji lawinowo wzrosła. W takich właśnie sprawach jest prowadzonych kilkadziesiąt dużych śledztw. Kolejną aferę w zakładach pracy chronionej ujawnili policjanci z wydziału do walki z przestępczością gospodarczą Komendy Wojewódzkiej w Olsztynie.", + "39540": "W ZUS nie ukrywają, że lekarzom trudno udowodnić, iż nadużywają swych kompetencji. - Wystarczy, że doktor prowadzi dokładną dokumentację medyczną - mówi Hipolit Piętka, z Departamentu Zasiłków.", + "39541": "Grażyna Kaplińska, dyrektor Departamentu Orzecznictwa ZUS zdradza natomiast, że zanim orzecznicy wystąpią o pozbawienie lekarza prawa do wypisywania druków L4, przeprowadzają z medykiem nawet kilka rozmów dyscyplinujących. Kaplińska podkreśla, że pozbawienie lekarzy prawa do wystawiania zwolnień mogłoby dla nich oznaczać nawet utratę pracy.", + "39542": "Posłowie mówili wczoraj w Sejmie jednym głosem: Ograniczyć zarobki w państwowych firmach i samorządach.", + "39543": "Dawno już nie było w Sejmie takiej zgody. Koalicja, opozycja, rząd i NIK jednym głosem opowiedziały się za ustawą limitującą zarobki w samorządach, kasach chorych, państwowych spółkach, fundacjach i funduszach.", + "39544": "A dlaczego miał pojechać?", + "39545": "Informacja o zaproszeniu premiera pojawiła się w mediach.", + "39546": "To chyba organizatorzy twierdzili, że przyjedzie premier. Być może było nawet zaproszenie wystosowane dla premiera. Ale spotkanie nie było jednak umieszczone w kalendarzu.", + "39547": "Dlaczego?", + "39548": "Chociażby z tej prostej przyczyny, że we wtorek była Rada Ministrów.", + "39549": "W koalicji z SLD od jesieni 1998 r. rządził Szczecinem. Wczoraj podjął decyzję, że woli pozostać senatorem, niż rządzić miastem.", + "39550": "Jest legendarnym przywódcą związkowym. Kierował strajkiem w szczecińskiej stoczni w sierpniu 1980 r. Przez wiele lat uchodził za radykalnego antykomunistę. Bojkotował obrady Okrągłego Stołu, zarzucając jego twórcom zdradę. Kiedy dzięki poparciu SLD obejmował stanowisko prezydenta Szczecina, na ulicach pojawiły się napisy: „Jurczyk zdradził\".", + "39551": "Kto korzysta?", + "39552": "Wśród internautów przeważają mężczyźni. Ale 37 proc. zaglądających do sieci to kobiety. Co trzeci użytkownik mieszka w wielkim mieście, a tylko 9 proc. to mieszkańcy wsi.", + "39553": "Ponad połowa użytkowników sieci nie przekroczyła 25 lat. Kolejne 20 proc. nie ma jeszcze 35 lat. Blisko 1/3 internautów ma wyższe wykształcenie, drugie tyle średnie. 41,3 proc. korzystających z sieci to uczniowie i studenci.", + "39554": "Za swój i PZU sukces uważa to, iż pod jego kierownictwem wartość firmy wzrosła z 3,5 do 12 mld zł. - Jestem dobrym menedżerem i nie rozumiem całego zamieszania wokół mojej osoby - przekonywał.", + "39555": "Żonaty, ma 20-letnią córkę. Lubi dobrą muzykę i piesze górskie wycieczki.", + "39556": "Za odrzuceniem projektu już w pierwszym czytaniu opowiedział się również SLD. - Propozycja prowadzi do niebezpiecznych napięć. Nowe przepisy praktycznie uniemożliwią organizowanie demonstracji - uznał Jerzy Dziewulski.", + "39557": "Piskorski zapewniał, że inicjatorom projektu nie chodzi o zakazywanie demonstracji, lecz o to, by miały one spokojny przebieg i nie utrudniały nikomu życia.", + "39558": "Przemysław Oszukowski, dyrektor łódzkiego Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki, w którym leczą się pacjentki z całej Polski, przyznaje, że nie zgłaszał ofert do niektórych kas. - Chodzi o te, z którymi nie mieliśmy żadnej współpracy, oraz o takie, które nie płaciły za swoich podopiecznych - mówi ŻYCIU.", + "39559": "- Zbliżają się wybory prezydenckie. Gazeta wchodzi w nowy etap, dlatego powinna być bardziej polityczna, a Andrzej Urbańczyk - jako polityk i dziennikarz - spełni tę rolę - powiedziała PAP Anna Turska, która posiada 100 procent udziałów w spółce Ad Novum wydającej \"Trybunę\".", + "39560": "Inflacja rośnie. Wszystko przez czynsze, bilety i kartofle. Winna jest też zima.", + "39561": "Ogłoszone wczoraj dane Głównego Urzędu Statystycznego potwierdziły to, co od pewnego już czasu niepokoi analityków. Wróciła dwucyfrowa inflacja. Ceny towarów i usług od stycznia ubiegłego roku wzrosły o 10,1 proc. Ostatnio równie wysoką inflację mieliśmy we wrześniu 1998 r.", + "39562": "Tam natomiast, gdzie w sprzedaży było mięso i wędliny byli także kupujący, ale nie było kolejek. Zakupy trwały w zasadzie kilka minut. Najpierw klienci podchodzili do ekspedientki, która wycinała odpowiednie numerki, a następnie do sprzedawcy (który ważył i pakował towar) wreszcie do kasy.", + "39563": "W piątek po południu w samym centrum Warszawy doszło do strzelaniny między policjantami a grupą złodziei samochodów. Policjanci przygotowali obławę. Przestępcy wpadli w panikę, wjechali na chodnik, skosili kilka słupków i staranowali pięć samochodów. Następnie chcieli przejechać interweniujących policjantów. Ci strzelali. Jeden z bandytów zginął na miejscu.", + "39564": "Wyrok dla Arkadiusza J. odpowiada żądaniom prokuratora. Za udział w bójce Leszek F. został skazany na dwa lata więzienia, Dariusz G. - na półtora roku w zawieszeniu na pięć lat (sąd uznał, że był on najmniej aktywną osobą w sprawie).", + "39565": "Obrońca Arkadiusza J. (on i jego klient prosili o uniewinnienie) zapowiedział już apelację.", + "39566": "Tom II", + "39567": "Rozdział I", + "39568": "Niedaleko miasta Pi-Bast znajdowała się wielka świątynia bogini Hator.", + "39569": "W miesiącu Paoni (marzec-kwiecień), w dniu porównania wiosennego, około dziewiątej wieczór, gdy gwiazda Syriusz miała się ku zachodowi, pod bramą świątyni stanęli dwaj podróżni kapłani i jeden pokutnik. Szedł on boso, miał popiół na głowie i był przykryty grubą płachtą, którą twarz zasłaniał.", + "39570": "Pomimo widnej nocy fizjognomii podróżnych nie można było poznać, stali bowiem w cieniu dwu olbrzymich posągów bóstwa z krowią głową, które pilnowały wejścia do świątnicy i łaskawymi oczyma strzegły nomesu Habu od pomoru, złego wylewu i południowych wiatrów.", + "39571": "Odpocząwszy nieco, pokutnik upadł piersiami na ziemię i długo modlił się. Potem podniósł się, ujął miedzianą kołatkę i uderzył. Potężny dźwięk metalowy obiegł wszystkie dziedzińce, odbił się od grubych murów świątyni i poleciał ponad łany pszenicy, nad gliniane chaty chłopów, nad srebrzyste wody Nilu, gdzie słabym okrzykiem odpowiedziało mu zbudzone ptactwo.", + "39572": "Po długiej chwili za bramą rozległ się szmer i pytanie:", + "39573": "— Kto nas budzi?", + "39574": "— Niewolnik boży, Ramzes — rzekł pokutnik.", + "39575": "— Po co przyszedłeś?", + "39576": "— Po światło mądrości.", + "39577": "— Jakie masz prawa?", + "39578": "— Otrzymałem niższe święcenie i na wielkich procesjach wewnątrz świątyni noszę pochodnię.", + "39579": "Brama szeroko otworzyła się. Na środku stał kapłan w białej szacie, który wyciągnąwszy rękę, rzekł powoli i wyraźnie:", + "39580": "— Wejdź. Niech razem z przestąpieniem tego progu spokój boży zamieszka w twojej duszy i niech spełnią się życzenia, o które w pokornej modlitwie błagasz bogów.", + "39581": "A gdy pokutnik upadł mu do nóg, kapłan, czyniąc jakieś znaki nad jego głową, szeptał:", + "39582": "— W imię Tego, który jest, był i będzie… Który wszystko stworzył… Którego tchnienie napełnia świat widzialny i niewidzialny i jest życiem wiecznym…", + "39583": "A gdy brama zamknęła się, kapłan wziął Ramzesa za rękę i wśród zmroku, pomiędzy ogromnymi kolumnami przysionka, zaprowadził go do przeznaczonego mieszkania. Była to mała celka oświetlona kagankiem. Na kamiennej posadzce leżała wiązka suchej trawy, w kącie stał dzban wody, a obok — jęczmienny placek.", + "39584": "— Widzę, że tutaj naprawdę odpocznę po przyjęciach u nomarchów!… — wesoło zawołał Ramzes.", + "39585": "— Myśl o wieczności — odparł kapłan i oddalił się.", + "39586": "Księcia niemile dotknęła ta odpowiedź. Pomimo że był głodny, nie chciał jeść placka ani pić wody. Usiadł na trawie i, patrząc na swoje pokaleczone w podróży nogi, pytał się: po co on tu przyszedł?… po co dobrowolnie wyzuł się ze swej dostojności?…", + "39587": "Widząc ściany celi i jej ubóstwo, przypomniał sobie chłopięce lata spędzone w kapłańskiej szkole. Ile on tam dostał kijów!… ile nocy przepędził na kamiennej posadzce za karę!… Ramzes i teraz uczuł tą nienawiść i trwogę, jakiej wówczas doświadczał wobec surowych kapłanów, którzy na wszystkie jego pytania i prośby odpowiadali zawsze jednym: „Myśl o wieczności!…”", + "39588": "Po kilkumiesięcznym zgiełku wpaść w taką ciszę, zamienić dwór książęcy na ciemność i samotność, a zamiast uczt, kobiet, muzyki czuć dokoła siebie i nad sobą ciężar murów…", + "39589": "„Oszalałem!… oszalałem!… — mówił do siebie Ramzes.", + "39590": "Była chwila, że chciał opuścić świątynię natychmiast, a potem przyszła mu myśl, że mogą nie otworzyć bramy. Widok brudnych nóg, popiołu, który sypał mu się z włosów, szorstkość pokutniczej płachty — wszystko to napełniało go obrzydzeniem. Gdyby choć miał swój miecz!… Ale czy w tym odzieniu i tym miejscu ośmieliłby się go użyć?…", + "39591": "Uczuł niepokonany strach i to go otrzeźwiło. Przypomniał sobie, że bogowie w świątyniach zsyłają na ludzi trwogę i że ona ma być wstępem do mądrości.", + "39592": "„Jestem przecie namiestnikiem i następcą faraona — pomyślał — cóż mi tu kto zrobi?…”", + "39593": "Podniósł się i wyszedł ze swej celi. Znajdował się w wielkim dziedzińcu otoczonym kolumnami. Gwiazdy jasno świeciły, więc zobaczył — na jednym końcu podwórza olbrzymie pylony, na drugim otwarte wejście do świątyni.", + "39594": "Poszedł tam. Ode drzwi panował mrok, a gdzieś bardzo daleko płonęło kilka lamp, jakby unoszących się w powietrzu. Wpatrzywszy się, dojrzał między wejściem i światłami cały las gęsto ustawionych, grubych kolumn, których wierzchołki rozpływały się w ciemności. W głębi, może o paręset kroków od niego, niewyraźnie widać było olbrzymie nogi siedzącej bogini i jej ręce oparte na kolanach, od których słabo odbijał się blask lamp.", + "39595": "Nagle usłyszał szmer. Z daleka, z bocznej nawy, wysunął się szereg białych figurek idących parami. Była to nocna procesja kapłanów, którzy oddawali hołd posągowi bogini śpiewając na dwa chóry:", + "39596": "*Chór I*. „Ja jestem Tym, który niebo i ziemię stworzył i wszystkie na nich stworzenia zrobił.", + "39597": "*Chór II*. Ja jestem Tym, który wody zrobił i wielką powódź stworzył, Tym, co wołu jego matce zrobił, który rodzicem jest.", + "39598": "*Chór I*. Ja jestem Tym, który niebo stworzył i tajemnice widnokręgów jego i dusze bogów w nie włożyłem.", + "39599": "*Chór II*. Ja jestem Tym, który gdy oczy otwiera, jasno się robi, a gdy je zamyka, ciemność się staje.", + "39600": "*Chór I*. Wody Nilu płyną, gdy rozkazuję…", + "39601": "*Chór II*. Ale bogowie nie znają jego imienia.”", + "39602": "Głosy, z początku niewyraźne, potężniały tak, że słychać było każde słowo; a gdy zniknął orszak, zaczęły rozpraszać się między kolumnami, słabnąć… Wreszcie umilkły.", + "39603": "„A jednak ci ludzie — pomyślał Ramzes — nie tylko jedzą, piją i zbierają bogactwa… Oni naprawdę spełniają służbę, nawet w nocy… Chociaż — co z tego przyjdzie posągowi!…”", + "39604": "Książę nieraz widywał posągi bóstw granicznych obrzucone błotem przez mieszkańców innego nomesu albo postrzelane z łuków i proc przez żołnierzy cudzoziemskich pułków. Jeżeli bogowie nie obrażają się o zniewagi, niewiele także muszą dbać o modlitwy i procesje.", + "39605": "„Kto zresztą widział bogów!…” — rzekł do siebie książę.", + "39606": "Ogrom świątyni, jej niezliczone kolumny, światła palące się przed posągiem, wszystko to pociągało Ramzesa. Chciał rozejrzeć się w tym tajemniczym bezmiarze i poszedł naprzód.", + "39607": "Wtem zdało mu się, że z tyłu głowy delikatnie dotknęła go jakaś ręka… Obejrzał się, nie było nikogo, więc szedł dalej.", + "39608": "Tym razem jakieś dwie ręce schwyciły go za głowę, a trzecia, duża, oparła się na plecach…", + "39609": "— Kto tu jest?… — zawołał książę i rzucił się między kolumny.", + "39610": "Lecz potknął się i omal nie upadł: coś schwyciło go za nogi.", + "39611": "Ramzesa znowu opanował strach, większy niż w celi. Zaczął uciekać bez pamięci, potrącając się o kolumny, które zastępowały mu drogę, a ciemność ogarniała ze wszech stron.", + "39612": "— O święta bogini, ratuj!… — szepnął.", + "39613": "W tej chwili zatrzymał się: o kilka kroków przed nim były wielkie drzwi świątyni, przez które zaglądało gwiaździste niebo. Odwrócił głowę — między lasem olbrzymich kolumn płonęły lampy, a blask ich słabo odbijał się od spiżowych kolan świętej Hator.", + "39614": "Książę wrócił do swej celi wzburzony i skruszony; serce rzucało się w nim jak ptak schwytany w sidła. Pierwszy raz od wielu lat upadł twarzą na ziemię i gorąco modlił się o łaskę i przebaczenie.", + "39615": "— Będziesz wysłuchany!… — odezwał się nad nim słodki głos.", + "39616": "Ramzes nagle podniósł głowę, lecz w celi nie było nikogo: drzwi zamknięte, mury grube. Modlił się więc jeszcze goręcej i tak usnął, z twarzą na kamieniach i rozkrzyżowanymi rękoma.", + "39617": "Kiedy na drugi dzień obudził się, był już innym człowiekiem: poznał moc bogów i otrzymał obietnicę łaski.", + "39618": "Od tej pory, przez długi szereg dni, z ochotą i wiarą oddawał się ćwiczeniom pobożnym. W swojej celi długie godziny spędzał na modlitwach, dał sobie ogolić włosy, przywdział strój kapłański i cztery razy na dobę uczęszczał do chóru najmłodszych kapłanów.", + "39619": "Jego życie przeszłe, wypełnione zabawami, budziło w nim odrazę, a niewiara, której nabył wśród rozpustnej młodzieży i cudzoziemców, napełniała go strachem. I gdyby mu dziś dano do wyboru: tron czy kapłański urząd? zawahałby się.", + "39620": "Pewnego dnia wielki prorok świątyni wezwał go do siebie, przypominając, że nie wszedł tu wyłącznie dla modłów, ale dla poznania mądrości. Pochwalił jego pobożne życie, powiedział, że jest już oczyszczony z brudów świata, i kazał mu zapoznać się ze szkołami istniejącymi przy świątyni.", + "39621": "Raczej przez posłuszeństwo aniżeli ciekawość książę prosto od niego udał się na zewnętrzny dziedziniec, gdzie mieścił się oddział czytania i pisania.", + "39622": "Była to wielka sala oświetlona przez otwór w dachu. Na matach siedziało kilkudziesięciu nagich uczniów z woskowanymi tabliczkami w rękach. Jedna ściana była z gładkiego alabastru, przed nią stał nauczyciel i różnokolorowymi kredkami pisał znaki.", + "39623": "Gdy książę wszedł, uczniowie (prawie wszyscy jednego wieku z nim) upadli na twarz. Nauczyciel zaś, skłoniwszy się, przerwał dotychczasowe zajęcie, aby wypowiedzieć chłopcom wykład o wielkim znaczeniu nauki.", + "39624": "— Moi kochani! — mówił. — „Człowiek, który nie ma serca do mądrości, musi zajmować się pracą ręczną i męczyć oczy. Ale ten, kto rozumie wartość nauk i kształci się w nich, może osiągnąć wszystkie władze, wszystkie dworskie urzędy. Pamiętajcie o tym.”", + "39625": "Przypatrzcie się nędznemu życiu ludzi, którzy nie znają pisma. „Kowal jest czarny, posmolony, ma palce pełne nagniotków, a pracuje dzień i noc. Kamieniarz zrywa sobie ramię, ażeby napełnić żołądek. Mularz budujący kapitele w formie lotosu bywa strącany przez wicher ze szczytu dachu. Tkacz ma zgięte kolana, fabrykant broni ciągle podróżuje: ledwo przyjedzie do domu wieczorem, już musi go opuszczać. Malarzowi pokojowemu cuchną palce, a czas upływa mu na krajaniu gałganów. Zaś szybkobiegacz, ten, żegnając się z rodziną, powinien zostawić testament, bo naraża się na niebezpieczeństwo spotkania dzikich zwierząt lub Azjatów.”", + "39626": "Pokazałem wam dolę różnych rzemiosł, bo chcę, ażebyście kochali sztukę pisania, która jest waszą matką, a teraz przedstawię wam jej piękności. Ona nie jest pustym słowem na ziemi, ona jest ważniejszą od wszelkich innych zajęć. Ten, który korzysta ze sztuki pisania, jest szanowanym od dzieciństwa; on spełnia wielkie posłannictwa. Lecz ten, który nie bierze w niej udziału, żyje w nędzy.", + "39627": "Nauki szkolne są ciężkie jak góry; ale jeden ich dzień wystarczy wam na całą wieczność. Więc prędko, jak najprędzej poznajcie się z nimi i pokochajcie… Stan pisarza jest książęcym stanem, jego kałamarz i księga dają mu przyjemności i bogactwa!…", + "39628": "Po szumnej przemowie o dostojeństwie nauk, czego od trzech tysięcy lat bez zmiany słuchali egipscy uczniowie, mistrz wziął kredkę i na alabastrowej ścianie zaczął pisać — alfabet. Każda litera wyrażała się za pomocą kilku symbolów hieroglificznych lub kilku znaków demotycznych. Rysunek oka, ptaka lub pióra oznaczał — A. Owca albo doniczka — B, człowiek stojący lub czółno — K, wąż — R, człowiek siedzący albo gwiazda — S. Obfitość znaków wyrażających każdą literę sprawiała, że nauka czytania i pisania była bardzo mozolnym zajęciem.", + "39629": "Toteż Ramzes zmęczył się samym słuchaniem, wśród którego jedyną rozrywkę stanowiło to, gdy nauczyciel kazał któremu z uczniów wyrysować lub nazwać literę i walił go kijem, gdy się omylił.", + "39630": "Pożegnawszy nauczyciela i wychowańców, książę ze szkoły pisarzy przeszedł do szkoły mierników. Tu uczono młodzież zdejmować plany pól, mających po największej części formę prostokątów, tudzież niwelować grunta za pomocą dwu łat i węgielnicy. W tym również oddziale wykładano sztukę pisania liczb, nie mniej zawikłaną jak hieroglify albo znaki demotyczne. Lecz najprostsze działania arytmetyczne stanowiły wyższy kurs i wykonywały się przy pomocy kulek.", + "39631": "Ramzes miał tego dosyć i dopiero po kilku dniach zgodził się odwiedzić szkołę lekarską.", + "39632": "Był to zarazem szpital, a raczej wielki ogród zasadzony mnóstwem drzew i zasiany wonnymi ziołami. Chorzy całe dnie przepędzali w powietrzu i słońcu, na łóżkach, w których zamiast materacy było wyciągnięte płótno.", + "39633": "Gdy książę wszedł tutaj, panowała największa czynność. Kilku pacjentów kąpało się w sadzawce wody bieżącej, jednego smarowano wonnymi maściami, jednego okadzano. Było kilku, których uśpiono za pomocą wzroku i pociągnięć rękami; jeden jęczał po nastawieniu zwichniętej nogi.", + "39634": "Pewnej ciężko chorej kobiecie kapłan podawał w kubku jakąś miksturę, mówiąc:", + "39635": "„Chodź, leku, chodź, wypędź to z mego serca, z tych moich członków, silny w czary przy tym leku.”", + "39636": "Następnie książę w towarzystwie wielkiego lekarza poszedł do apteki, gdzie jeden z kapłanów przygotowywał lekarstwa z ziół, miodu, oliwy, skórek wężowych i jaszczurczych, kości i tłuszczów zwierzęcych. Na zapytanie Ramzesa laborant nie oderwał oczu od swej pracy. Tylko wciąż ważył i rozcierał materiały, odmawiając przy tym modlitwę:", + "39637": "„Uzdrowiło Izydę, uzdrowiło Izydę, uzdrowiło Horusa… O Izydo, wielka czarodziejko, uzdrów mnie, wyzwól ze wszystkich złych, szkodliwych, czerwonych rzeczy, od gorączki boga i gorączki bogini…", + "39638": "O Schauagat', eenagate' synie! Erukate'! Kauaruschagate'!… Paparuka paparaka paparuka…”", + "39639": "— Co on mówi? — spytał książę.", + "39640": "— Tajemnica… — odparł wielki lekarz, kładąc palec na ustach.", + "39641": "Gdy wyszli na pusty dziedziniec, Ramzes rzekł do wielkiego lekarza:", + "39642": "— Powiedz mi, święty ojcze: co to jest sztuka lekarska i na czym polegają jej sposoby? Bo ja słyszałem, że choroba jest to zły duch, który osiedla się w człowieku i dręczy go z głodu, dopóki nie dostanie właściwej sobie żywności. I że jeden zły duch, czyli choroba, karmi się miodem, inny oliwą, a inny — zwierzęcymi odchodami. Lekarz więc powinien — naprzód wiedzieć; jaki duch zamieszkał w chorym, a następnie — jakich ten duch potrzebuje pokarmów, ażeby nie trapił człowieka?…", + "39643": "Kapłan zamyślił się i odparł:", + "39644": "— Co to jest choroba, jakim sposobem spada na ludzkie ciało, o tym nie mogę powiedzieć ci, Ramzesie. Ale objaśnię ci, bo zostałeś oczyszczony, czym kierujemy się przy wydawaniu lekarstw.", + "39645": "Wyobraź sobie, że człowiek jest chory na wątrobę. Otóż my, kapłani, wiemy, że wątroba znajduje się pod wpływem gwiazdy Peneter-Dewa i że leczenie musi zależyć od tej gwiazdy.", + "39646": "Lecz tu mędrcy dzielą się na dwie szkoły. Jedni twierdzą, że potrzeba choremu na wątrobę podawać wszystko to, nad czym Peneter-Dewa ma władzę, a zatem: miedź, lapis-lazuli, wywary z kwiatów, przede wszystkim z werweny i waleriany, nareszcie różne części ciała turkawki i kozła. Inni zaś lekarze sądzą, że gdy wątroba jest chora, to właśnie trzeba ją leczyć środkami przeciwnymi. A ponieważ przeciwnikiem Peneter-Dewy jest Sebeg, więc lekarstwami będą: żywe srebro, szmaragd i agat, leszczyna i podbiał tudzież części ciała żaby i sowy utarte na proszek.", + "39647": "Lecz nie jest to jeszcze wszystko. Trzeba bowiem pamiętać o dniu, miesiącu i porze dnia, każdy bowiem z tych przeciągów czasu zostaje pod wpływem gwiazdy, która może wspierać lub osłabiać działanie lekarstwa. Trzeba nareszcie pamiętać: jaka gwiazda i jaki znak Zodiaku panuje nad chorym. Dopiero gdy lekarz wszystkie te rzeczy weźmie pod uwagę, może przepisać środek niezawodny.", + "39648": "— I czy wszystkim chorym pomagacie w świątyni?", + "39649": "Kapłan potrząsnął głową.", + "39650": "— Nie — rzekł. — Umysł ludzki, który musi ogarnąć tyle szczegółów, o jakich mówiłem, bardzo łatwo myli się. A co gorsza: duchy zawistne, geniusze innych świątyń, zazdrosne o swoją sławę, niejednokrotnie przeszkadzają lekarzowi i psują skutek lekarstw. Ostateczny więc wypadek może być rozmaitym: jeden chory całkiem przychodzi do zdrowia, inny tylko poprawia się, a trzeci pozostaje bez zmiany. Choć zdarzają się i tacy, którzy rozchorowują się jeszcze gorzej albo nawet umierają… Wola bogów!…", + "39651": "Książę słuchał z uwagą, w duchu jednak przyznał, że niewiele rozumie. Zarazem przypomniał sobie cel swojego przybycia do świątyni i nagle zapytał wielkiego lekarza:", + "39652": "— Mieliście, święci ojcowie, pokazać mi tajemnicę skarbu faraona. Czy mają być nią te rzeczy, które widziałem?", + "39653": "— Bynajmniej — odpowiedział lekarz. — Ale my nie znamy się na rzeczach państwowych. Dopiero ma tu zjechać święty kapłan Pentuer, wielki mędrzec, i on zdejmie z oczu twoich zasłonę.", + "39654": "Ramzes pożegnał lekarza jeszcze więcej zaciekawiony tym, co miano mu pokazać.", + "39655": "Rozdział II", + "39656": "Świątynia Hator z wielką czcią przyjęła Pentuera, a niżsi jej kapłani wyszli na pół godziny drogi, aby powitać znakomitego gościa. Zjechało się wielu proroków, ojców świętych i synów bożych ze wszystkich cudownych miejsc Dolnego Egiptu w celu usłyszenia słów mądrości. W parę dni po nich przybyli: arcykapłan Mefres i prorok Mentezufis.", + "39657": "Składano Pentuerowi hołdy, nie tylko że był doradcą ministra wojny i, bez względu na młody wiek, członkiem najwyższego kolegium, ale że kapłan ten miał sławę w całym Egipcie. Bogowie dali mu nadludzką pamięć, wymowę i nade wszystko cudny dar jasnowidzenia. W każdej bowiem rzeczy i sprawie dostrzegał strony przed innymi ludźmi ukryte i umiał przedstawić je w sposób zrozumiały dla wszystkich.", + "39658": "Niejeden nomarcha lub wysoki urzędnik faraona, dowiedziawszy się, że Pentuer ma celebrować uroczystość religijną w świątyni Hator, zazdrościł najskromniejszemu kapłanowi, że usłyszy natchnionego przez bogów człowieka.", + "39659": "Duchowni, którzy na gościniec wyszli witać Pentuera, byli pewni, że dostojnik ten ukaże im się na wozie dworskim albo w lektyce niesionej przez ośmiu niewolników. Jakież było ich zdziwienie, gdy ujrzeli chudego ascetę, z obnażoną głową, który odziawszy się w grubą płachtę sam jeden podróżował na oślicy i przywitał ich z wielką pokorą.", + "39660": "Gdy go wprowadzono do świątyni, złożył ofiarę bóstwu i natychmiast udał się na obejrzenie placu, gdzie miała odbyć się uroczystość.", + "39661": "Od tej pory nie widziano go. Ale w świątyni i przyległych jej podwórzach zapanował ruch niezwykły. Zwożono rozmaite sprzęty kosztowne, ziarna, ubiory, spędzono kilkuset chłopów i robotników, z którymi Pentuer zamknął się na przeznaczonym mu dziedzińcu i robił przygotowania.", + "39662": "Po ośmiu dniach pracy zawiadomił arcykapłana Hatory, że wszystko jest gotowe.", + "39663": "Przez cały ten czas książę Ramzes, ukryty w swojej celi, oddawał się modlitwom i postom. Nareszcie pewnego dnia, o trzeciej po południu, przyszło po niego kilkunastu kapłanów uszykowanych we dwa szeregi i wezwali go na uroczystość.", + "39664": "W przysionku świątyni powitali księcia arcykapłani i wraz z nim spalili kadzidła przed olbrzymim posągiem Hatory. Potem skręcili w boczny korytarz, ciasny i niski, na końcu którego płonął ogień. Powietrze korytarza było przesycone wonią smoły gotującej się w kotle.", + "39665": "W sąsiedztwie kotła przez otwór w posadzce wydobywał się okropny jęk ludzki i przekleństwa.", + "39666": "— Co to znaczy?… — spytał Ramzes jednego z idących przy nim kapłanów.", + "39667": "Zapytany nic nie odpowiedział; na twarzach wszystkich obecnych, o ile je można było dojrzyć, malowało się wzruszenie i przestrach.", + "39668": "W tej chwili arcykapłan Mefres wziął do ręki wielką łyżkę i zaczerpnąwszy z kotła gorącej smoły rzekł podniesionym głosem:", + "39669": "— Tak niech ginie każdy zdrajca świętych tajemnic!…", + "39670": "To powiedziawszy wlał smołę w otwór posadzki, a z podziemiów odezwał się ryk…", + "39671": "— Zabijcie mnie… jeżeli w sercach macie choć odrobinę miłosierdzia!… — jęczał głos.", + "39672": "— Niech ciało twe stoczą robaki!… — rzekł Mentezufis, wlewając roztopioną smołę w otwór.", + "39673": "— Psy!… szakale!… — jęczał głos.", + "39674": "— Niech serce twoje będzie spalone, a proch wyrzucony na pustynię… — mówił następny kapłan, powtarzając ceremonię.", + "39675": "— O bogowie!… czyliż można tyle cierpieć — odpowiedziano z podziemi.", + "39676": "— Niech dusza twoja, z wizerunkiem swej hańby i występku, błąka się po miejscach, gdzie żyją ludzie szczęśliwi… — rzekł inny kapłan i znowu wlał łyżkę smoły.", + "39677": "— Oby was ziemia pożarła… Miłosierdzia!… dajcie mi odetchnąć…", + "39678": "Nim przyszła kolej na Ramzesa, głos w podziemiu już umilkł.", + "39679": "— Tak bogowie karzą zdrajców!… — rzekł do księcia arcykapłan świątyni.", + "39680": "Ramzes zatrzymał się i wpił w niego pełne gniewu spojrzenie. Zdawało się, że wybuchnie i porzuci tą gromadę katów; ale uczuł strach boży i w milczeniu poszedł za innymi.", + "39681": "Teraz dumny następca zrozumiał, że jest władza, przed którą uginają się faraonowie. Ogarnęła go prawie rozpacz, chciał uciec stąd, wyrzec się tronu… Ale milczał i szedł dalej, otoczony kapłanami śpiewającymi modlitwy.", + "39682": "„Oto już wiem — myślał — gdzie podziewają się ludzie niemili sługom bożym!…”", + "39683": "Refleksja ta nie zmniejszyła jego zgrozy.", + "39684": "Opuściwszy wąski korytarz, pełen dymu, procesja znowu znalazła się pod otwartym niebem, na wzniesieniu. Poniżej leżał ogromny dziedziniec, z trzech stron zamiast muru otoczony parterowym budynkiem. Od tego miejsca, gdzie stali kapłani, spuszczał się rodzaj amfiteatru o pięciu szerokich kondygnacjach, po których można było przechadzać się wzdłuż dziedzińca lub zejść na dół.", + "39685": "Na placu nie było nikogo, ale z budynków wyglądali jacyś ludzie.", + "39686": "Arcykapłan Mefres, jako najdostojniejszy w tym gronie, przedstawił księciu Pentuera. Łagodna twarz ascety tak nie godziła się z okropnościami, jakie miały miejsce w korytarzu, że książę zdziwił się. Ażeby cośkolwiek powiedzieć, rzekł do Pentuera:", + "39687": "— Wydaje mi się, że już kiedyś spotkałem was, pobożny ojcze?", + "39688": "— W roku zeszłym na manewrach pod Pi-Bailos. Byłem tam przy jego dostojności Herhorze — odparł kapłan.", + "39689": "Dźwięczny i spokojny głos Pentuera zastanowił księcia. On już gdzieś słyszał i ten głos, w jakichś niezwykłych warunkach. Ale kiedy i gdzie?…", + "39690": "W każdym razie kapłan zrobił na nim przyjemne wrażenie. Gdybyż mógł zapomnieć krzyków człowieka, którego oblewano wrzącą smołą!…", + "39691": "— Możemy zaczynać — odezwał się arcykapłan Mefres.", + "39692": "Pentuer wysunął się na przód amfiteatru i klasnął w ręce. Z parterowych budynków wybiegła gromada tancerek i wyszli kapłani z muzyką tudzież niewielkim posągiem bogini Hator. Muzyka szła naprzód, za nią tancerki wykonywające święty taniec, wreszcie posąg otoczony dymem kadzideł. W ten sposób obeszli dokoła dziedziniec i zatrzymując się co kilka kroków, prosili bóstwa o błogosławieństwo, a złych duchów o opuszczenie miejsca, gdzie ma odbyć się pełna tajemnic uroczystość religijna.", + "39693": "Gdy procesja wróciła do budynków, wystąpił Pentuer. Obecni dostojnicy, w liczbie dwudziestu lub trzydziestu osób, skupili się dokoła niego.", + "39694": "— Z woli jego świątobliwości faraona — zaczął Pentuer — i za zgodą najwyższych władz kapłańskich mamy wtajemniczyć następcę tronu, Ramzesa, w niektóre szczegóły życia państwa egipskiego, znane tylko bóstwom, rządcom kraju i świątyniom. Wiem, dostojni ojcowie, że każdy z was lepiej objaśniłby młodego księcia o tych rzeczach, albowiem napełnia was mądrość, a bogini Mut przemawia przez wasze usta. Że jednak na mnie, który wobec was jestem tylko uczniem i prochem, spadł ten obowiązek, pozwólcie, abym go spełnił pod waszym czcigodnym kierunkiem i dozorem.", + "39695": "Szmer zadowolenia rozległ się między uczczonymi w taki sposób kapłanami. Pentuer zwrócił się do księcia:", + "39696": "— Od kilku miesięcy, sługo boży, Ramzesie, jak zbłąkany podróżny szuka drogi w pustyni, tak ty szukasz odpowiedzi na pytanie: dlaczego zmniejszyły się i zmniejszają dochody świątobliwego faraona? Zapytywałeś nomarchów, a choć objaśnili cię wedle swojej możności, nie zadowolniłeś się, pomimo że najwyższa mądrość ludzka jest udziałem tych dostojników. Zwracałeś się do wielkich pisarzy, lecz pomimo usiłowań, ludzie ci, jak ptaki z sieci, sami nie mogli wyplątać się z trudności, gdyż rozum człowieka, nawet ukształconego w szkole pisarzy, ogromu tych rzeczy ogarnąć nie jest w stanie. W końcu, zmęczony jałowymi objaśnieniami, zacząłeś przyglądać się gruntom nomesów, ich ludziom i dziełom ich rąk, ale nic nie dojrzałeś. Są bowiem rzeczy, o których ludzie milczą jak kamienie, ale o których opowie ci nawet kamień, jeżeli padnie na niego światło bogów.", + "39697": "Gdy tym sposobem zawiodły cię wszystkie ziemskie rozumy i potęgi, zwróciłeś się do bogów. Boso, z głową posypaną popiołem, przyszedłeś jako pokutnik do tej wielkiej świątyni, gdzie za pomocą modlitw i umartwień oczyściłeś ciało swoje, a wzmocniłeś ducha. Bogowie, a w szczególności potężna Hator wysłuchała twych próśb i przez niegodne moje usta da ci odpowiedź, którą obyś głęboko zapisał w sercu!…", + "39698": "„Skąd on wie — myślał tymczasem książę — że ja wypytywałem pisarzy i nomarchów?… Aha, powiedział mu o tym Mefres i Mentezufis… Zresztą oni wszystko wiedzą!…”", + "39699": "— Posłuchaj — mówił Pentuer — a odsłonię ci, za pozwoleniem obecnych tu dostojników, czym był Egipt czterysta lat temu, za panowania najsławniejszej i najpobożniejszej dynastii dziewiętnastej, tebeńskiej, a czym jest dziś…", + "39700": "Kiedy pierwszy faraon tamtej dynastii, Ramen-pehuti-Ramessu, objął władzę nad krajem, dochody skarbu państwa w zbożu, bydle, piwie, skórach, kruszcach i rozmaitych wyrobach wynosiły sto trzydzieści tysięcy talentów. Gdyby istniał naród, który wszystkie te towary mógłby nami wymienić na złoto, faraon miałby rocznie sto trzydzieści trzy tysiące min złota. A że jeden żołnierz może dźwigać na plecach dwadzieścia sześć min ciężaru, więc dla przeniesienia tego złota trzeba by użyć około pięciu tysięcy żołnierzy.", + "39701": "Kapłani zaczęli szeptać między sobą, nie ukrywając zdziwienia. Nawet książę zapomniał o człowieku zamęczonym w podziemiach.", + "39702": "— Dziś — mówił Pentuer — roczny dochód jego świątobliwości, we wszystkich produktach tej ziemi, wart jest tylko dziewięćdziesiąt osiem tysięcy talentów. Za co można by dostać tyle złota, że do przeniesienia go potrzeba by tylko czterech tysięcy żołnierzy.", + "39703": "— O tym, że dochody państwa bardzo zmniejszyły się, wiem — wtrącił Ramzes — ale dlaczego?", + "39704": "— Bądź cierpliwym, sługo boży — odparł Pentuer. — Nie tylko dochód jego świątobliwości uległ zmniejszeniu…", + "39705": "Za dziewiętnastej dynastii Egipt miał pod bronią sto osiemdziesiąt tysięcy ludzi. Gdyby za sprawą bogów każdy ówczesny żołnierz zamienił się w kamyk wielkości winnego grona…", + "39706": "— To być nie może — szepnął Ramzes.", + "39707": "— Bogowie wszystko mogą — surowo rzekł arcykapłan Mefres.", + "39708": "— Albo lepiej — mówił Pentuer — gdyby każdy żołnierz położył na ziemi jeden kamyk, byłoby sto osiemdziesiąt tysięcy kamyków i spojrzyjcie, dostojni ojcowie, kamyki te zajęłyby tyle miejsca…", + "39709": "Wskazał ręką czerwonawej barwy prostokąt, który leżał na dziedzińcu.", + "39710": "— W tej figurze mieściłyby się kamyki rzucone przez każdego żołnierza z czasów Ramzesa I. Figura ta ma dziewięć kroków długości i około pięciu szerokości. Figura ta jest czerwona, ma barwę ciała Egipcjan, gdyż w owych czasach wszyscy nasi żołnierze składali się tylko z Egipcjan…", + "39711": "Kapłani znowu zaczęli szeptać. Książę sposępniał, zdawało mu się bowiem, że jest to przymówka do niego, który lubił cudzoziemskich żołnierzy.", + "39712": "— Dziś — ciągnął Pentuer — z wielkim trudem zebrałoby się sto dwadzieścia tysięcy wojowników. Gdyby zaś każdy z nich rzucił na ziemię swój kamyk, można by utworzyć taką oto figurę… Patrzcie, dostojni…", + "39713": "Obok pierwszego leżał drugi prostokąt, mający tę samą wysokość, ale znacznie krótszą podstawę. Nie miał też barwy jednolitej, lecz składał się z kilku pasów różnego koloru.", + "39714": "— Ta figura ma około pięciu kroków szerokości, lecz długa jest tylko na sześć kroków. Ubyła więc państwu ogromna ilość żołnierzy, trzecia część tej, jaką posiadaliśmy.", + "39715": "— Państwu więcej przyda się mądrość takich jak ty, proroku, aniżeli wojsko — wtrącił arcykapłan Mefres.", + "39716": "Pentuer skłonił się przed nim i mówił dalej:", + "39717": "— W tej nowej figurze, przedstawiającej dzisiejszą armię faraonów, widzicie, dostojni, obok barwy czerwonej, która oznacza rodowitych Egipcjan, jeszcze trzy inne pasy: czarny, żółty i biały. Przedstawiają one wojska najemnicze: Etiopów, Azjatów i Libijczyków tudzież Greków. Jest ich razem ze trzydzieści tysięcy, ale kosztują tyle, co pięćdziesiąt tysięcy Egipcjan…", + "39718": "— Należy czym prędzej znieść obce pułki!… — rzekł Mefres. — Drogie są, nieprzydatne, a uczą nasz lud bezbożności i zuchwalstwa. Dziś już wielu Egipcjan nie pada na twarz przed kapłanami, ba! niejeden posunął się do kradzieży w świątyniach i grobach…", + "39719": "Zatem precz z najemnikami… — mówił zapalczywie Mefres. — Kraj ma z nich same szkody, a sąsiedzi podejrzewają nas o nieprzyjacielskie zamysły…", + "39720": "— Precz z najemnikami!… Rozpędzić buntowniczych pogan!… — odezwali się kapłani.", + "39721": "— Gdy po latach, Ramzesie, wstąpisz na tron — mówił Mefres — spełnisz ten święty obowiązek względem państwa i bogów…", + "39722": "— Tak, spełnij!… Uwolnij twój lud od niewiernych!… — wołali kapłani.", + "39723": "Ramzes pochylił głowę i milczał. Krew uciekła mu do serca, czuł, że ziemia chwieje mu się pod nogami.", + "39724": "On ma rozpędzić najlepszą część wojska!… On, który chciałby mieć dwa razy większą armię i ze cztery razy tyle walecznych pułków najemnych!…", + "39725": "„Bez miłosierdzia są nade mną!…” — pomyślał.", + "39726": "— Mów, z nieba zesłany Pentuerze — odezwał się Mefres.", + "39727": "— Tak więc, święci mężowie — ciągnął Pentuer — poznaliśmy dwa nieszczęścia Egiptu: zmniejszyły się dochody faraona i jego armia…", + "39728": "— Co tam armia!… — mruknął arcykapłan, pogardliwie wstrząsając ręką.", + "39729": "— A teraz, za łaską bogów i waszym zezwoleniem, okażę wam: dlaczego tak się stało i z jakich powodów skarb i wojska będą zmniejszały się w przyszłości.", + "39730": "Książę podniósł głowę i patrzył na mówiącego. Już nie myślał o człowieku mordowanym w podziemiach.", + "39731": "Pentuer przeszedł kilkanaście kroków wzdłuż amfiteatru, za nim dostojnicy.", + "39732": "— Czy widzicie u stóp waszych ten długi a wąski pas zieloności, zakończony szerokim trójkątem? Po obu stronach pasa leżą wapienie, piaskowce i granity, a za nimi obszary piasku. Środkiem płynie struga, która w trójkącie rozdziela się na kilka odnóg…", + "39733": "— To Nil!… To Egipt!… — wołali kapłani.", + "39734": "— Uważajcie no — przerwał wzruszony Mefres. — Obnażam rękę… Czy widzicie te dwie niebieskie żyły, biegnące od łokcia do pięści?… Nie jestże to Nil i jego kanał, który poczyna się naprzeciw Gór Alabastrowych i płynie aż do Fajum?… A spojrzyjcie na wierzch mojej pięści: jest tu tyle żył, na ile odnóg dzieli się święta rzeka za Memfisem. A moje palce czyliż nie przypominają liczby odnóg, którymi Nil wlewa się do morza?…", + "39735": "— Wielka prawda!… — wołali kapłani, oglądając swoje ręce.", + "39736": "— Otóż mówię wam — ciągnął rozgorączkowany arcykapłan — że Egipt jest… śladem ręki Ozyrysa… Tu na tej ziemi wielki bóg oparł rękę: w Tebach leżał jego boski łokieć, morza dosięgnęły palce, a Nil jest jego żyłami… I dziwić się, że ten kraj nazywamy błogosławionym!", + "39737": "— Oczywiście — mówili kapłani — Egipt jest wyraźnym odciskiem ręki Ozyrysa…", + "39738": "— Czyliż — wtrącił książę — Ozyrys ma siedem palców u ręki? Bo przecie Nil siedmiu odnogami wpada do morza…", + "39739": "Nastało głuche milczenie.", + "39740": "— Młodzieńcze — odparł Mefres z dobrotliwą ironią — czy sądzisz, że Ozyrys nie mógłby mieć siedmiu palców, gdyby mu się tak podobało?…", + "39741": "— Naturalnie!… — potakiwali kapłani.", + "39742": "— Mów dalej, znakomity Pentuerze — wtrącił Mentezufis.", + "39743": "— Macie słuszność, dostojnicy — zaczął znowu Pentuer. — Ta struga, ze swymi rozgałęzieniami, jest obrazem Nilu; wąski pasek murawy, obsadzony kamieniami i piaskiem, to Egipt Górny, a ten trójkąt, poprzecinany żyłkami wody, to wizerunek Egiptu Dolnego, najobszerniejszej i najbogatszej części państwa.", + "39744": "Otóż w początkach dziewiętnastej dynastii cały Egipt, od katarakt Nilowych do morza, obejmował pięćset tysięcy miar ziemi. Zaś na każdej miarze ziemi żyło szesnastu ludzi: mężczyzn, kobiet i dzieci. Lecz przez czterysta lat następnych prawie z każdym pokoleniem ubywało Egiptowi po kawałku ziemi żyznej…", + "39745": "Mówca dał znak. Kilkunastu młodych kapłanów wybiegło z budynku i poczęli sypać piasek na rozmaite punkta murawy.", + "39746": "— Za każdym pokoleniem — ciągnął kapłan — ubywało ziemi żyznej, a wąski jej pasek zwężał się coraz bardziej. Dziś — tu podniósł głos — ojczyzna nasza, zamiast pięciuset tysięcy miar, posiada tylko czterysta tysięcy miar… Czyli że przez ciąg panowania dwu dynastii Egipt stracił ziemię, która wykarmiała blisko dwa miliony ludzi!…", + "39747": "W zgromadzeniu znowu podniósł się szmer zgrozy.", + "39748": "— A wiesz, sługo boży, Ramzesie, gdzie podziały się te pola, na których niegdyś rosła pszenica i jęczmień albo pasły się stada bydła?… O tym wiesz, że — zasypał je piasek pustyni. Ale czy mówiono ci: dlaczego tak się stało?… Bo — zabrakło chłopów, którzy za pomocą wiadra i pługa od świtu do nocy walczyli z pustynią. Nareszcie, czy wiesz, dlaczego zabrakło tych robotników bożych?… Gdzie oni się podzieli? co ich wymiotło z kraju?… Oto — wojny zagraniczne. Nasi rycerze zwyciężali nieprzyjaciół, nasi faraonowie uwieczniali swoje czcigodne nazwiska aż nad brzegami Eufratu, a nasi chłopi, jak pociągowe bydło, nosili za nimi żywność, wodę i inne ciężary i po drodze marli tysiącami.", + "39749": "Toteż za te kości, rozrzucone po pustyniach wschodnich, piaski zachodnie pożarły nasze grunta, i dziś trzeba niezmiernej pracy i wielu pokoleń, ażeby powtórnie wydobyć czarną ziemię egipską spod mogiły piasków…", + "39750": "— Słuchajcie!… słuchajcie!… — wołał Mefres — jakiś bóg mówi przez usta tego człowieka. Tak, nasze triumfalne wojny były grobem Egiptu…", + "39751": "Ramzes nie mógł zebrać myśli. Zdawało mu się, że te góry piasku sypią się dziś na jego głowę.", + "39752": "— Powiedziałem — mówił Pentuer — że potrzeba wielkiej pracy, ażeby odkopać Egipt i wrócić mu dawne bogactwa, które pożarła wojna. Ale czy my posiadamy siły do wykonania tego zamiaru?…", + "39753": "Znowu posunął się kilkanaście kroków wzdłuż amfiteatru, a za nim wzruszeni słuchacze. Jak Egipt Egiptem, jeszcze nikt tak dosadnie nie odmalował klęsk kraju, choć wszyscy wiedzieli o nich.", + "39754": "— Za czasów dziewiętnastej dynastii Egipt posiadał osiem milionów ludności. Gdyby każdy ówczesny człowiek, kobieta, starzec i dziecko, rzuciło na ten oto plac po ziarnie fasoli, ziarna utworzyłyby taką figurę…", + "39755": "Wskazał ręką na dziedziniec, gdzie w dwu rzędach, jeden przy drugim, leżało osiem wielkich kwadratów ułożonych z czerwonej fasoli.", + "39756": "— Figura ta ma sześćdziesiąt kroków długości, trzydzieści szerokości i jak widzicie, pobożni ojcowie, składa się z jednakowych ziarn; niby ówczesna ludność, kiedy wszyscy byli z dziada-pradziada Egipcjanami.", + "39757": "A dziś, spojrzyjcie!…", + "39758": "Poszedł dalej i wskazał na inną grupę kwadratów rozmaitej barwy.", + "39759": "— Widzicie figurę, która ma także trzydzieści kroków szerokości, ale tylko czterdzieści pięć długości. Dlaczego? Bo jest w niej tylko sześć kwadratów, bo dzisiejszy Egipt nie ma już ośmiu, lecz tylko sześć milionów mieszkańców…", + "39760": "Zważcie przy tym, że gdy poprzednia figura składała się wyłącznie z czerwonej fasoli egipskiej, w tej obecnej są ogromne pasy z ziarn czarnych, żółtych i białych. Bo jak w armii naszej, tak i w narodzie znajduje się dziś bardzo wielu cudzoziemców: czarni Etiopowie, żółci Syryjczycy i Fenicjanie, biali Grecy i Libijczycy…", + "39761": "Przerwano mu. Kapłani słuchający zaczęli go ściskać, Mefres płakał.", + "39762": "— Nie było jeszcze podobnego proroka!… — wołano.", + "39763": "— W głowie nie mieści się, kiedy on mógł porobić takie rachunki!… — mówił najlepszy matematyk świątyni Hator.", + "39764": "— Ojcowie! — rzekł Pentuer — nie przeceniajcie moich zasług. W naszych świątyniach dawnymi laty zawsze w ten sposób przedstawiano gospodarkę państwową… Ja tylko odgrzebałem to, o czym trochę zapomniały następne pokolenia…", + "39765": "— Ale rachunki?… — spytał matematyk.", + "39766": "— Rachunki nieustannie prowadzą się we wszystkich nomesach i świątyniach — odparł Pentuer. — Ogólne sumy znajdują się w pałacu jego świątobliwości…", + "39767": "— A figury?… figury!… — wołał matematyk.", + "39768": "— Przecież na takie figury dzielą się nasze pola, a jeometrowie państwowi uczą się o nich w szkołach.", + "39769": "— Nie wiadomo, co więcej podziwiać w tym człowieku: jego mądrość czy pokorę!… — rzekł Mefres. — O, nie zapomnieli o nas bogowie, jeżeli mamy takiego…", + "39770": "W tej chwili strażnik czuwający na wieży świątyni wezwał obecnych na modlitwę.", + "39771": "— Wieczorem dokończę objaśnień — mówił Pentuer — teraz powiem jeszcze niedużo słów.", + "39772": "Spytacie, czcigodni, dlaczego do tych obrazów użyłem ziarn? Bo jak ziarno rzucone w ziemię co roku przynosi plon swemu gospodarzowi, tak człowiek składa co roku podatki skarbowi.", + "39773": "Gdyby w którym nomesie zasiano o dwa miliony mniej ziarn fasoli niż w latach dawnych, następny jej zbiór byłby znakomicie mniejszy i gospodarze mieliby złe dochody. Podobnież w państwie: gdy ubędą dwa miliony ludności, musi zmniejszyć się wpływ podatków.", + "39774": "Ramzes słuchał z uwagą i odszedł milczący.", + "39775": "Rozdział III", + "39776": "Kiedy wieczorem kapłani i następca wrócili na dziedziniec, zapalono kilkaset pochodni tak jasnych, że było widno jak w dzień.", + "39777": "Na znak Mefresa znowu wystąpiła procesja muzykantów, tancerek i młodszych kapłanów z posągiem bogini Hator z krowią głową. A gdy odpędzono złe duchy, Pentuer znowu zaczął kazanie.", + "39778": "— Widzieliście, dostojnicy, że od czasów dziewiętnastej dynastii ubyło nam sto tysięcy miar ziemi i dwa miliony ludności. To wyjaśnia, dlaczego dochód państwa zmniejszył się o trzydzieści dwa tysiące talentów, i o tym wiemy wszyscy. Jest to przecie dopiero początek klęsk Egiptu i skarbu. Na pozór bowiem zostało jego świątobliwości jeszcze dziewięćdziesiąt osiem tysięcy talentów dochodu. Czy jednak sądzicie, że faraon otrzymuje cały ten dochód?", + "39779": "Za przykład opowiem wam, co jego dostojność Herhor odkrył w powiecie Zajęczym.", + "39780": "Za dziewiętnastej dynastii mieszkało tam dwadzieścia tysięcy ludzi, którzy płacili podatku trzysta pięćdziesiąt talentów rocznie. Dziś mieszka zaledwie piętnaście tysięcy, i ci, naturalnie, płacą na rzecz skarbu tylko dwieście siedemdziesiąt talentów. Tymczasem faraon, zamiast dwustu siedemdziesięciu, otrzymuje sto siedemdziesiąt talentów!…", + "39781": "— Dlaczego?… — spytał dostojny Herhor — a oto, co pokazało śledztwo.", + "39782": "Za dziewiętnastej dynastii było w powiecie około stu urzędników i ci brali po tysiąc drachm rocznej pensji. Dziś na tym samym terytorium, pomimo ubytku ludności, znajduje się przeszło dwustu urzędników, którzy biorą po dwa tysiące pięćset drachm na rok.", + "39783": "Jego dostojności Herhorowi nie wiadomo, czy tak jest w każdym powiecie. To przecież pewne, że skarb faraona, zamiast dziewięćdziesięciu ośmiu, ma tylko siedemdziesiąt cztery tysiące talentów rocznie…", + "39784": "— Powiedz, ojcze święty: pięćdziesiąt tysięcy… — wtrącił Ramzes.", + "39785": "— I to objaśnię — odparł kapłan. — W każdym razie zapamiętaj, książę, iż skarb faraona oddaje dziś dwadzieścia cztery tysiące talentów urzędnikom, gdy za dynastii dziewiętnastej wydawał tylko dziesięć tysięcy.", + "39786": "Wielkie milczenie panowało wśród dostojników: niejeden bowiem miał krewnego na urzędzie, w dodatku dobrze płatnym.", + "39787": "Ale Pentuer był nieustraszony.", + "39788": "— Teraz — mówił — pokażę ci, następco, byt urzędników i dolę ludu za dawnych lat i dzisiaj.", + "39789": "— Czy nie szkoda czasu?… To przecie każdy sam może zobaczyć… — zaszemrali kapłani.", + "39790": "— Ja chcę to wiedzieć — rzekł stanowczo następca.", + "39791": "Szmer ucichł. Pentuer po stopniach amfiteatru zeszedł na dziedziniec, a za nim książę, arcykapłan Mefres i reszta kapłanów.", + "39792": "Zatrzymali się przed długą zasłoną z mat, która tworzyła jakby parkan. Na znak Pentuera przybiegło kilkunastu młodych kapłanów z jarzącymi pochodniami. Drugi znak — i część zasłony spadła.", + "39793": "Z ust obecnych wyrwał się okrzyk zdziwienia. Mieli przed sobą jasno oświetlony żywy obraz, do którego wchodziło około stu figurantów.", + "39794": "Obraz dzielił się na trzy kondygnacje: dolną, gdzie stali rolnicy, wyższą — urzędnicy, i najwyższą, gdzie znajdował się złoty tron faraona oparty na dwu lwach, których głowy były poręczami.", + "39795": "— Tak było — mówił Pentuer — za dynastii dziewiętnastej. Spojrzyjcie na rolników. Przy ich pługach widzicie woły lub osły, ich motyki i łopaty są brązowe, a więc mocne. Patrzcie, jacy to tędzy ludzie! Dziś podobnych można spotkać tylko w gwardii jego świątobliwości. Potężne ręce i nogi, piersi wypukłe, twarze uśmiechnięte. Wszyscy są namaszczeni oliwą, wykąpani. Ich żony zajmują się przygotowywaniem pokarmu i odzieży lub myciem sprzętów dla rodziny; dzieci — bawią się lub chodzą do szkoły.", + "39796": "Ówczesny chłop, jak widzicie, jadał chleb pszenny, bób, mięso, ryby i owoce, a pijał piwo i wino. Spojrzyjcie, jak piękne były dzbany i misy! Przypatrzcie się czepkom, fartuszkom i pelerynom mężczyzn: wszystko ozdobione różnokolorowym haftem. Jeszcze piękniej haftowano koszule kobiet… A czy uważacie, jak one starannie czesały się, jakie nosiły szpilki, zausznice, pierścienie i bransolety? Ozdoby te są robione z brązu i kolorowej emalii; trafia się jednak między nimi i złoto, choćby w postaci drucika.", + "39797": "Podnieście teraz oczy wyżej, na urzędników. Chodzą oni w pelerynach, ale każdy chłop w dniu świątecznym przywdziewał taką samą. Żywią się zupełnie tak samo jak chłopi, to jest dostatnio, ale skromnie. Sprzęty mają trochę ozdobniejsze od chłopskich i częściej trafiają się w ich skrzyniach złote pierścienie. Podróże odbywają na osłach lub wozach ciągnionych przez woły.", + "39798": "Pentuer klasnął i w żywym obrazie zapanował ruch. Chłopi zaczęli podawać urzędnikom kosze winogron, wory jęczmienia, grochu i pszenicy, dzbany wina, piwa, mleka i miodu, mnóstwo zwierzyny i liczne sztuki białych lub kolorowych tkanin. Urzędnicy odebrali te produkta, część ich zostawiali sobie, ale przedmioty najpiękniejsze i najkosztowniejsze odsunęli wyżej, dla tronu. Platforma, gdzie znajdował się symbol władzy faraona, była zasypana produktami tworzącymi jakby pagórek.", + "39799": "— Widzicie, dostojni — rzekł Pentuer — że w owych czasach, kiedy chłopi byli syci i zamożni, skarb jego świątobliwości ledwo mógł pomieścić dary poddanych. A teraz zobaczcie: co jest dzisiaj…", + "39800": "Nowe hasło, spadła druga część zasłony i ukazał się drugi obraz, w ogólnych zarysach podobny do poprzedniego.", + "39801": "— Oto są teraźniejsi chłopi — mówił Pentuer, a w głosie jego czuć było wzburzenie. — Ciało ich składa się ze skóry i kości, wyglądają jak chorzy, są brudni i już zapomnieli namaszczać się oliwą. Za to grzbiety ich są poranione kijami.", + "39802": "Nie widać przy nich wołów ani osłów, bo i na co, jeżeli pług ich ciągnie żona i dzieci?… Ich motyki i łopaty są drewniane, co łatwo psuje się i powiększa pracę. Odzieży nie mają żadnej, tylko kobiety chodzą w grubych koszulach i nawet we śnie nie widują tych haftów, jakimi stroili się ich dziadowie i babki.", + "39803": "Spojrzyjcie, co jada chłop. Czasem jęczmień i suszone ryby, zawsze ziarna lotosu, rzadko pszenny placek, nigdy mięsa, piwa lub wina. Spytacie: gdzie podziały się jego naczynia i sprzęty? Nie ma żadnych prócz dzbanka na wodę, bo też i nic więcej nie zmieściłoby się w norze, którą zamieszkuje…", + "39804": "Przebaczcie mi to, na co teraz zwrócę waszą uwagę. Tam kilkoro dzieci leżą na ziemi: oznacza to, że pomarły… Dziwna rzecz, jak często teraz umierają chłopskie dzieci — z głodu i pracy! I te są jeszcze najszczęśliwsze: inne bowiem, które zostały przy życiu, idą pod kij dozorcy albo sprzedają się Fenicjanom niby jagnięta…", + "39805": "Wzruszenie zatamowało mu głos. Lecz chwilę odpoczął i ciągnął dalej, wśród gniewnego milczenia kapłanów:", + "39806": "— A teraz spojrzyjcie na urzędników: jacy oni czerstwi, uróżowani, jak pięknie ubrani!… Żony ich noszą złote bransolety i zausznice, i tak cienkie szaty, że książęta mogliby im pozazdrościć. Wśród chłopów nie widać wołu ani osła; za to urzędnicy podróżują na koniach albo w lektykach… Piją zaś tylko wino, i to — dobre wino!…", + "39807": "Klasnął w ręce i znowu zrobił się ruch. Chłopi zaczęli podawać urzędnikom: wory zboża, kosze owoców, wino, zwierzęta… Przedmioty te urzędnicy jak pierwej ustawiali obok tronu, ale — w ilości znacznie mniejszej. Na kondygnacji królewskiej już nie było pagórka produktów. Za to kondygnacja urzędników była zasypana.", + "39808": "— Oto jest Egipt dzisiejszy — mówił Pentuer. — Nędzni chłopi, bogaci pisarze, skarb nie tak pełny jak dawniej. A teraz…", + "39809": "Dał znak i stała się rzecz nieoczekiwana. Jakieś ręce poczęły zabierać: zboże, owoce, tkaniny z platformy faraona i urzędników. A gdy ilość towarów bardzo zmniejszyła się, te same ręce zaczęły chwytać i uprowadzać chłopów, ich żony i dzieci…", + "39810": "Widzowie ze zdumieniem patrzyli na szczególne zabiegi tajemniczych osób. Nagle ktoś zawołał:", + "39811": "— To Fenicjanie!… Oni nas tak obdzierają!…", + "39812": "— Tak jest, święci ojcowie — rzekł Pentuer. — To są ręce ukrytych między nami Fenicjan. Obdzierają oni króla i pisarzy, a chłopów zabierają w niewolę, gdyż im już nic wydrzeć nie można…", + "39813": "— Tak!… To szakale!… Przekleństwo im!… Wygnać nędzników!… — wołali kapłani. — Oni to najwięcej szkód wyrządzają państwu…", + "39814": "Nie wszyscy jednak wołali w ten sposób.", + "39815": "Gdy ucichło, Pentuer kazał zanieść pochodnie w inną stronę dziedzińca i tam zaprowadził swoich słuchaczy. Nie było tu żywych obrazów, ale jakby wystawa przemysłowa.", + "39816": "— Raczcie spojrzeć, dostojni — mówił. — Za dziewiętnastej dynastii te rzeczy przysyłali nam cudzoziemcy: z kraju Punt mieliśmy wonności, z Syrii złoto, żelazną broń i wozy wojenne. Oto wszystko.", + "39817": "Lecz wówczas Egipt wyrabiał… Spojrzyjcie na te olbrzymie dzbany: ile tu kształtów, a jakie rozmaite kolory!…", + "39818": "Albo sprzęty: to krzesełko wyłożone jest dziesięcioma tysiącami kawałków złota, perłowej masy i kolorowych drzew… Zobaczcie ówczesne szaty: jaki haft, jaka delikatność tkanin, ile kolorów… A miecze brązowe, a szpilki, bransolety, zausznice, a narzędzia rolnicze i rzemieślnicze… Wszystko to robione u nas, za dziewiętnastej dynastii.", + "39819": "Przeszedł do następnej grupy przedmiotów.", + "39820": "— A dziś — patrzcie. Dzbany są małe i prawie bez ozdób, sprzęty proste, tkaniny grube i jednostajne. Ani jeden z tegoczesnych wyrobów nie może równać się pod względem rozmiarów, trwałości czy piękności z dawnymi. Dlaczego?…", + "39821": "Posunął się znowu kilka kroków i otoczony pochodniami mówił:", + "39822": "— Oto jest wielka liczba towarów, które nam przywożą Fenicjanie z rozmaitych okolic świata. Kilkadziesiąt pachnideł, kolorowe szkła, sprzęty, naczynia, tkaniny, wozy, ozdoby, wszystko to przychodzi do nas z Azji i jest przez nas kupowane.", + "39823": "Czy rozumiecie teraz, dostojnicy: za co Fenicjanie wydzierali zboże, owoce i bydło pisarzom i faraonowi?… Za te właśnie obce wyroby, które zniszczyły naszych rzemieślników jak szarańcza trawę.", + "39824": "Kapłan odpoczął i ciągnął dalej:", + "39825": "— Pomiędzy towarami dostarczanymi przez Fenicjan jego świątobliwości, nomarchom i pisarzom pierwsze miejsce zajmuje złoto. Ten rodzaj handlu jest najdokładniejszym obrazem klęsk, jakie ci Azjaci wyrządzają Egiptowi.", + "39826": "Gdy kto bierze od nich złota za talent, obowiązany jest po trzech latach zwrócić dwa talenty. Najczęściej jednak Fenicjanie, pod pozorem umniejszenia kłopotów dłużnikowi, sami wyręczają go w wypłacie w ten sposób, że dłużnik, za każdy talent pożyczony, oddaje im w dzierżawę, na trzy lata, trzydziestu dwu ludzi i dwie miary ziemi…", + "39827": "Spojrzyjcie tam, dostojni — mówił, wskazując na lepiej oświetloną część dziedzińca. — Ten kwadrat ziemi, mający sto osiemdziesiąt kroków długości i tyleż szerokości, znaczy dwie miary; ta zaś gromada mężczyzn, kobiet i dzieci tworzy osiem rodzin. Wszystko to zaś razem: ludzie i grunt, idą na trzy lata w okropną niewolę. Przez ten czas ich właściciel — faraon czy nomarcha, nie ma z nich żadnego pożytku; po upływie zaś terminu odbiera ziemię wyjałowioną, a ludzi… najwyżej dwudziestu… Reszta bowiem zmarła w męczarniach!…", + "39828": "Obecni szemrali ze zgrozy.", + "39829": "— Powiedziałem, że dwie miary gruntu i trzydziestu dwu ludzi bierze Fenicjanin na trzy lat dzierżawy, za pożyczenie jednego talentu złotem. Przypatrzcie się, jaki to kawał ziemi i jaka gromada ludzi, a teraz — spojrzyjcie na moją rękę…", + "39830": "Ten kawałek złota, który trzymam, ta bryłka mniejsza od kurzego jaja to talent!…", + "39831": "Czy wy oceniacie, dostojni, całą nikczemność Fenicjan w podobnym handlu? Ten mały kawałek złota naprawdę nie posiada żadnych cennych zalet: jest żółty, ciężki, nie śniedzieje i — na tym koniec. Ale człowiek nie odzieje się złotem i nie zaspokoi nim głodu ani pragnienia… Gdybym posiadał bryłę złota wielkości piramidy, będę obok niej takim nędzarzem jak Libijczyk błąkający się po zachodniej pustyni, gdzie nie ma daktyla ani wody.", + "39832": "I patrzcie, za bryłkę tego jałowego materiału Fenicjanin bierze kawał ziemi, który może wykarmić i odziać trzydziestu dwu ludzi, a nadto — bierze i tych ludzi!… Przez lat trzy uzyskuje władzę nad istotami, które umieją uprawiać i obsiewać grunta, zbierać ziarno, robić mąkę i piwo, tkać odzież, budować domy i sprzęty…", + "39833": "Jednocześnie faraon czy nomarcha jest pozbawiony na trzy lata usług tych ludzi. Nie płacą mu oni podatku, nie noszą ciężarów za wojskiem, lecz pracują na dochody łakomego Fenicjanina.", + "39834": "Wiecie, dostojnicy, że obecnie nie ma roku, ażeby w tym czy owym nomesie nie wybuchnął bunt chłopów, wyniszczonych głodem, przeciążonych pracą, bitych kijami. I otóż część tych ludzi ginie, inni dostają się do kopalń, a kraj wyludnia się coraz bardziej, dlatego tylko że Fenicjanin dał komuś bryłkę złota!… Czy można wyobrazić sobie większe nieszczęście?… I czy w podobnych warunkach Egipt nie będzie co roku tracił ziemi i ludzi? Szczęśliwe wojny podkopały nasz kraj, ale dobija go fenicki handel złotem.", + "39835": "Na twarzach kapłanów malowało się zadowolenie: chętniej słuchali o przewrotności Fenicjan aniżeli o zbytkach pisarzy.", + "39836": "Pentuer chwilę odpoczął, potem zwrócił się do księcia.", + "39837": "— Od kilku miesięcy — mówił — z niepokojem zapytujesz, sługo boży, Ramzesie: dlaczego zmniejszyły się dochody jego świątobliwości? Mądrość bogów pokazała ci, że zmniejszył się nie tylko skarb, ale i wojsko, i że oba te źródła królewskiej potęgi zmniejszać się będą ciągle. I albo skończy się to na zupełnej ruinie państwa, albo — niebiosa ześlą Egiptowi władcę, który zatrzyma powódź klęsk od kilkuset lat zalewających ojczyznę.", + "39838": "Skarb faraonów był wówczas pełny, gdy mieliśmy dużo ziemi i ludności. Trzeba zatem wydrzeć pustyni te grunta urodzajne, jakie nam pożarła, a z ludu zdjąć te ciężary, które go osłabiają i zmniejszają liczbę mieszkańców.", + "39839": "Kapłani znowu zaczęli się niepokoić z obawy, aby Pentuer po raz drugi nie wspomniał o klasie pisarzy.", + "39840": "— Widziałeś, książę, na własne oczy i przy świadkach, że w tej epoce, gdy lud był syty, dorodny i zadowolony, skarb królewski był pełen. Gdy zaś lud zaczął wyglądać nędznie, gdy jego żony i dzieci musiały zaprzęgnąć się do pługa, gdy ziarna lotosu zastąpiły pszenicę i mięso, skarb — zubożał. Jeżeli więc chcesz doprowadzić państwo do tej potęgi, jaką posiadało przed wojnami dziewiętnastej dynastii, jeżeli pragniesz, aby faraon, jego pisarze i wojsko opływali w dostatki, zapewnij krajowi długoletnią spokojność, a ludowi dobrobyt. Niech znowu dorośli jedzą mięso i ubierają się w haftowane szaty, i niech dzieci, zamiast jęczeć pod plagami i umierać z pracy, bawią się lub chodzą do szkoły.", + "39841": "Pamiętaj wreszcie, że Egipt na piersiach swoich nosi jadowitego węża…", + "39842": "Obecni słuchali z ciekawością i obawą.", + "39843": "— Tym wężem, który wysysa krew ludu, majątki nomarchów, potęgę faraona, są Fenicjanie!…", + "39844": "— Precz z nimi!… — zawołali obecni. — Przekreślić wszystkie długi… Nie dopuszczać ich kupców i okrętów…", + "39845": "Uciszył ich arcykapłan Mefres, który ze łzami w oczach zwrócił się do Pentuera.", + "39846": "— Nie mam wątpliwości — mówił — że przez usta twoje odzywała się do nas święta Hator. Nie tylko dlatego, że człowiek nie potrafiłby być tak mądrym i wszystkowiedzącym jak ty, ale jeszcze, że spostrzegłem nad głową twoją płomyki w formie rogów.", + "39847": "Dziękuję ci za wielkie słowa, którymi rozproszyłeś naszą niewiadomość… Błogosławię cię i proszę bogów, aby — gdy mnie powołają na swój sąd, ciebie mianowali moim następcą…", + "39848": "Przeciągły okrzyk reszty słuchaczów poparł błogosławieństwo najwyższego dostojnika. Kapłani tym więcej byli zadowoleni, że nieustannie wisiała nad nimi trwoga, aby Pentuer po raz drugi nie zaczepił o kwestię pisarzy. Ale mędrzec umiał być powściągliwym: wskazał wewnętrzną ranę państwa, lecz nie zaognił jej i dlatego odniósł zupełny triumf.", + "39849": "Książę Ramzes nie dziękował Pentuerowi, tylko przytulił jego głowę do swej piersi. Nikt jednak nie wątpił, że kazanie wielkiego proroka wstrząsnęło duszę następcy i jest ziarnem, z którego może wyrosnąć chwała i pomyślność Egiptu.", + "39850": "Nazajutrz Pentuer, nie żegnając się, o wschodzie słońca opuścił świątynię i odjechał do Memfis.", + "39851": "Ramzes przez kilka dni z nikim nie rozmawiał: siedział w celi albo przechadzał się po cienistych korytarzach i rozmyślał. W jego duszy odbywała się praca.", + "39852": "W gruncie rzeczy Pentuer nie powiedział nic nowego: wszyscy narzekali na ubytek ziemi i ludności w Egipcie, na nędzę chłopów, nadużycia pisarzów i wyzysk Fenicjan. Ale kazanie proroka uporządkowało w nim dotychczasowe bezładne wiadomości, nadało dotykalne formy i lepiej oświetliło pewne fakta.", + "39853": "Fenicjanie przerazili go: książę nie oceniał dotychczas ogromu nieszczęść wyrządzonych przez ten naród jego państwu. Zgroza była tym silniejszą, że przecie on sam własnych poddanych wypuścił w dzierżawę Dagonowi i — był świadkiem, w jaki sposób bankier wybierał od nich należności!…", + "39854": "Lecz to splątanie księcia z wyzyskiem Fenicjan wywołało dziwny skutek: Ramzes — nie chciał myśleć o Fenicjanach, a ile razy zapalił się w nim gniew na tych ludzi, tyle razy gasiło go uczucie wstydu. W pewnej części był on ich wspólnikiem.", + "39855": "Natomiast książę doskonale zrozumiał ważność ubytku ziemi i ludności i na te punkta położył główny nacisk w swych samotnych medytacjach.", + "39856": "„Gdybyśmy posiadali — mówił w sobie — te dwa miliony ludzi, których Egipt utracił, można by za ich pomocą odzyskać od pustyni urodzajne grunta, nawet powiększyć obszary… A wówczas, pomimo Fenicjan, nasi chłopi mieliby się lepiej, a dochody państwa wzrosłyby…”", + "39857": "Ale skąd wziąć ludzi?", + "39858": "Wypadek nasunął mu odpowiedź. Pewnego wieczora książę przechadzając się po ogrodach świątyni spotkał gromadę niewolników, których jenerał Nitager pochwycił na granicy wschodniej i przysłał bogini Hator. Ludzie ci byli doskonale zbudowani, pracowali więcej niż Egipcjanie, a ponieważ ich karmiono dobrze, więc byli nawet zadowoleni ze swego losu.", + "39859": "Na ich widok błyskawica oświeciła umysł następcy: prawie utracił przytomność ze wzruszenia. Egipt potrzebuje ludzi, dużo ludzi, setki tysięcy, a nawet milion i dwa miliony ludzi… I otóż ludzie są!… Trzeba tylko wkroczyć do Azji, zabierać wszystko, co się spotka na drodze i — odsyłać do Egiptu… Dopóty zaś nie kończyć wojny, dopóki nie zbierze się tylu, ażeby każdy chłop egipski miał swego niewolnika…", + "39860": "Tak urodził się plan prosty i kolosalny, dzięki któremu państwo miało pozyskać ludność, chłopi pomocników w pracy, a skarb faraona niewyczerpane źródło dochodu.", + "39861": "Książę był zachwycony, choć następnego dnia zbudziła się w nim nowa wątpliwość.", + "39862": "Pentuer z wielkim naciskiem głosił, a jeszcze dawniej Herhor twierdził to samo, że źródłem nieszczęść Egiptu były — zwycięskie wojny.", + "39863": "Z czego wypadłoby, że za pomocą nowej wojny nie można podźwignąć Egiptu.", + "39864": "„Pentuer jest wielki mędrzec i Herhor wielki mędrzec — myślał książę. — Jeżeli oni uważają wojnę za szkodliwą, jeżeli tak samo sądzi arcykapłan Mefres i inni kapłani, to może naprawdę wojna jest rzeczą niebezpieczną?…", + "39865": "I musi nią być, skoro tak utrzymuje tylu ludzi mądrych i świętych?”", + "39866": "Książę był głęboko strapiony. Wymyślił prosty sposób podźwignięcia Egiptu, a tymczasem kapłani utrzymywali, że właśnie to mogłoby do reszty zrujnować Egipt.", + "39867": "Kapłani, ludzie najmędrsi i najświętsi!", + "39868": "Lecz trafił się wypadek, który nieco ochłodził wiarę księcia w prawdomówność kapłanów, a raczej — rozbudził w nim dawniejszą do nich nieufność.", + "39869": "Raz szedł z jednym lekarzem do biblioteki. Droga wypadała przez ciasny i ciemny korytarz, z którego następca cofnął się ze wstrętem.", + "39870": "— Nie pójdę tędy!… — rzekł.", + "39871": "— Dlaczego?… — spytał zdziwiony lekarz.", + "39872": "— Czyliż nie pamiętacie, ojcze święty, że na końcu tego korytarza jest loch, w którym okrutnie zamęczyliście jakiegoś zdrajcę?…", + "39873": "— Aha!… — odparł lekarz. — Jest tu loch, do którego przed kazaniem Pentuera wlewaliśmy roztopioną smołę…", + "39874": "— I zabiliście człowieka…", + "39875": "Lekarz uśmiechnął się. Był to człowiek dobry i wesoły. Toteż widząc oburzenie księcia, rzekł po pewnym namyśle:", + "39876": "— Tak, nie wolno nikomu zdradzać świętych tajemnic… Rozumie się… Przed każdą większą uroczystością przypominamy to młodym kandydatom na kapłanów…", + "39877": "Ton jego był tak szczególny, że Ramzes zażądał objaśnień.", + "39878": "— Nie mogę zdradzać tajemnic — odparł lekarz — ale… Ale jeżeli wasza dostojność przyrzekniesz zachować to przy sobie, opowiem ci historię…", + "39879": "Ramzes przyrzekł, lekarz opowiedział:", + "39880": "— Pewien kapłan egipski, zwiedzając świątynie pogańskiego kraju Aram, przy jednej z nich spotkał człowieka, który wydał mu się bardzo tłustym i zadowolonym, choć nosił nędzne szaty.", + "39881": "„Wytłumacz mi — spytał kapłan wesołego biedaka — czym się to dzieje, że choć jesteś ubogi, jednak ciało twoje wygląda, jakbyś był przełożonym świątyni?”", + "39882": "Zaś ów człowiek obejrzawszy się, czy go kto nie podsłuchuje, odparł:", + "39883": "„Bo ja mam wielce żałosny głos, więc jestem przy tej świątyni męczennikiem. Gdy lud zejdzie się na nabożeństwo, ja włażę do lochu i jęczę, o ile mi sił starczy; za co dają mi wcale obfite jedzenie przez cały rok, a dzban piwa za każdy dzień męczeństwa.”", + "39884": "Tak bywa w pogańskim kraju Aram — zakończył lekarz, kładąc palec na usta. — Pamiętaj, książę, coś mi obiecał i myśl o naszej smole roztopionej, co ci się podoba…", + "39885": "Opowiadanie to znowu poruszyło księcia. Czuł pewną ulgę, że w świątyni nie zamordowano człowieka, lecz i ocknęły się w nim wszystkie dawne podejrzenia do kapłanów.", + "39886": "Że oni łudzą prostaków, o tym wiedział. Pamiętał przecie, będąc w kapłańskiej szkole, procesję świętego wołu Apisa. Lud był pewny, że Apis prowadzi kapłanów; tymczasem każdy uczeń wiedział, że boskie zwierzę idzie tam, gdzie chcą kapłani.", + "39887": "Któż wie zatem, czy kazanie Pentuera nie było ową procesją Apisa, przeznaczoną dla niego? Tak przecie łatwo nasypać na ziemię fasoli czerwonej i różnokolorowej i również nietrudno ustawić żywe obrazy. O ileż wspanialsze widywał on przedstawienia, choćby walkę Seta z Ozyrysem, do której wchodziło kilkaset osób… A czyliż i w tym wypadku nie oszukiwali kapłani? Miała to być walka bogów, tymczasem prowadzili ją poprzebierani ludzie. Ginął w niej Ozyrys, a tymczasem kapłan udający Ozyrysa był zdrów jak nosorożec. Jakich tam nie pokazywano cudów!… Woda wznosiła się, biły pioruny, ziemia drżała i wyrzucała ogień. I to wszystko było oszukaństwem. Dlaczegóż by więc przedstawienie Pentuera miało być prawdą?", + "39888": "Zresztą książę miał silne poszlaki, że chciano go oszukać. Już był oszustwem człowiek jęczący w podziemiach, niby to oblewany smołą przez kapłanów. Ale mniejsza o niego. Ważnym było to, o czym książę przekonał się niejednokrotnie, że Herhor nie chciał wojny. Mefres także nie chciał wojny, a Pentuer był jednego pomocnikiem, drugiego ulubieńcem.", + "39889": "Taka walka toczyła się w księciu: to zdawało mu się, że wszystko rozumie, to znowu ogarniała go ciemność; raz był pełen nadziei, drugi raz wątpił o wszystkim. Z godziny na godzinę, z dnia na dzień dusza jego przybierała i opadała jak wody Nilu przez ciąg całego roku.", + "39890": "Powoli jednak Ramzes odzyskał równowagę, a gdy nadszedł czas opuszczenia świątyni, miał już sformułowane pewne poglądy.", + "39891": "Przede wszystkim jasno pojmował, czego potrzeba Egiptowi: więcej gruntów i więcej ludzi.", + "39892": "Po wtóre wierzył, że najprostszym sposobem zdobycia ludzi jest — wojna z Azją. Pentuer jednak dowodził mu, że wojna może tylko powiększyć klęski państwa. Rodzi się tedy nowa kwestia: czy Pentuer mówił prawdę, czy kłamał?", + "39893": "Jeżeli mówił prawdę, pogrążał księcia w rozpaczy: Ramzes bowiem nie widział innego sposobu podźwignięcia państwa, tylko wojnę. Bez wojny Egipt z roku na rok będzie tracił ludność, a skarb faraona będzie powiększał swoje długi. Aż cały ten proces skończy się jakąś okropną katastrofą, może nawet za przyszłego panowania.", + "39894": "A jeżeli Pentuer kłamał? Dlaczego by to robił? Oczywiście namówiony przez Herhora, Mefresa i całe ciało kapłańskie. Z jakiej jednak racji kapłani nie chcieli wojny, co mieli w tym za interes? Przecie każda wojna im i faraonowi największe przynosiła zyski.", + "39895": "Czy zresztą kapłani mogli go oszukiwać w sprawie tyle doniosłej? Prawda, że robili tak bardzo często, lecz w wypadkach drobnych, nie zaś kiedy chodziło o przyszłość i byt państwa. Nie można też twierdzić, że oszukiwali zawsze. Są oni przecie sługami bogów i stróżami wielkich tajemnic. W ich świątyniach mieszkają duchy, o czym Ramzes sam się przekonał pierwszej nocy po osiedleniu się w tym miejscu.", + "39896": "A jeżeli bóstwa nie pozwalają profanom zbliżać się do swoich ołtarzy, jeżeli tak pilnie czuwają nad świątyniami, dlaczego nie mieliby czuwać nad Egiptem, który jest największą ich świątynią?", + "39897": "Gdy w kilka dni później Ramzes po uroczystym nabożeństwie, wśród błogosławieństwa kapłanów, opuszczał świątynię Hator, nurtowały w nim dwa pytania:", + "39898": "Czy wojna z Azją naprawdę mogłaby zaszkodzić Egiptowi?", + "39899": "Czy kapłani w tej sprawie mogliby oszukiwać jego, następcę faraona?", + "39900": "Rozdział IV", + "39901": "Konno, w towarzystwie paru oficerów, jechał książę do Pi-Bast, sławnej stolicy nomesu Habu.", + "39902": "Minął miesiąc Paoni, zaczynał się Epifi (kwiecień, maj). Słońce stało wysoko, zapowiadając najgorszą dla Egiptu porę upałów. Już w tym czasie kilka razy zrywał się straszny wiatr pustyni; ludzie i zwierzęta padali z gorąca, a na polach i drzewach zaczął osiadać szary pył, pod którym umierają rośliny.", + "39903": "Zebrano róże i przerabiano je na olejek; sprzątnięto zboża i drugi ukos koniczyny. Żurawie z kubłami pracowały ze zdwojoną gorliwością, rozlewając brudną wodę po ziemi, aby ją przygotować do nowego siewu. Zaczynano też zrywać figi i winogrona.", + "39904": "Woda Nilu opadła, kanały były płytkie i cuchnące. Nad całym krajem unosił się delikatny pył, wśród potoków palącego słońca.", + "39905": "Mimo to książę jechał zadowolony. Znudziło go pokutnicze życie w świątyni; zatęsknił do uczt, kobiet i zgiełku.", + "39906": "Przy tym okolica, choć płaska i jednostajnie poprzerzynana siecią kanałów, była interesująca. W nomesie Habu mieszkała inna ludność; nie rodowici Egipcjanie, ale potomkowie walecznych Hyksosów, którzy ongi zdobyli Egipt i rządzili nim przez kilka wieków.", + "39907": "Prawowici Egipcjanie gardzili tą resztką wypędzonych zdobywców; ale Ramzes patrzył na nich z przyjemnością. Byli to ludzie rośli, silni, z dumną postawą i męską energią w fizjognomii. Wobec księcia i oficerów nie padali na twarz jak Egipcjanie; przypatrywali się dostojnikom bez niechęci, ale i bez trwogi. Nie mieli także pleców okrytych bliznami po kijach; pisarze bowiem szanowali ich, wiedząc, że bity Hyksos oddaje plagi, a niekiedy morduje swego ciemiężcę. Wreszcie posiadali Hyksosowie łaskę faraona, ich bowiem ludność dostarczała najlepszych żołnierzy.", + "39908": "Im bardziej orszak następcy zbliżał się do Pi-Bast, którego świątynie i pałace jak przez muślin widać było przez mgłę pyłu, tym okolica stawała się ruchliwszą. Szerokim gościńcem i pobliskimi kanałami transportowano: bydło, pszenicę, owoce, wino, kwiaty, chleby i mnóstwo innych przedmiotów codziennego użytku. Potok ludzi i towarów dążących w stronę miasta, hałaśliwy i gęsty jak pod Memfisem w dni świąteczne, w tym miejscu był zjawiskiem zwykłym. Dokoła Pi-Bastu przez cały rok panował zgiełk jarmarczny, który uspakajał się tylko w nocy.", + "39909": "Przyczyna tego była prosta: miasto cieszyło się posiadaniem starej i sławnej świątyni Astarty, czczonej przez całą Azję zachodnią i ściągającej tłumy pielgrzymów. Bez przesady można powiedzieć, że pod Pi-Bast codziennie obozowało ze trzydzieści tysięcy cudzoziemców: Saschu, czyli Arabów, Fenicjan, Żydów, Filistynów, Chetów, Asyryjczyków i innych. Rząd egipski życzliwie zachowywał się wobec pielgrzymów, którzy przynosili mu znaczne dochody; kapłani tolerowali ich, a ludność kilku sąsiednich nomesów prowadziła z nimi żwawy handel.", + "39910": "Już na godzinę drogi przed miastem widać było lepianki i namioty przybyszów rozbite na nagiej ziemi. W miarę zbliżania się do Pi-Bast liczba ich wzrastała i coraz gęściej roili się ich czasowi mieszkańcy. Jedni pod otwartym niebem przygotowywali pokarm, inni kupowali wciąż napływające towary, inni szli procesją do świątyni. Tu i ówdzie skupiały się wielkie gromady przed miejscami zabaw, gdzie popisywali się pogromcy zwierząt, zaklinacze wężów, atleci, tancerki i kuglarze.", + "39911": "Ponad tym zgromadzeniem ludzi unosił się upał i wrzawa.", + "39912": "Przy miejskiej bramie powitali Ramzesa jego dworzanie tudzież nomarcha Habu z urzędnikami. Powitanie jednak było, mimo życzliwości, tak chłodne, że zdziwiony namiestnik szepnął do Tutmozisa:", + "39913": "— Cóż to znaczy, że patrzycie na mnie, jakbym przyjechał kary wymierzać?", + "39914": "— Bo wasza dostojność — odparł faworyt — masz oblicze człowieka, który przestawał z bogami.", + "39915": "Mówił prawdę. Czy to skutkiem ascetycznego życia, czy towarzystwa uczonych kapłanów, czy może długich rozmyślań, książę zmienił się. Wychudł, cera mu pociemniała, a z postawy i fizjognomii biła wielka powaga. W ciągu kilku tygodni postarzał się o kilka lat.", + "39916": "Na jednej z głównych ulic miasta tłoczyła się tak gęsta ciżba ludu, że policjanci musieli utorować drogę następcy i jego świcie. Ale ten lud nie witał księcia, tylko skupiał się dokoła niewielkiego pałacyku, jakby oczekując na kogoś.", + "39917": "— Co to jest? — spytał Ramzes nomarchy. Niemile bowiem dotknęła go obojętność tłumu.", + "39918": "— Tu mieszka Hiram — odparł nomarcha — książę tyryjski, człek wielkiego miłosierdzia. Co dzień rozdaje hojną jałmużnę, więc zbiega się ubóstwo.", + "39919": "Książę odwrócił się na koniu, popatrzył i rzekł:", + "39920": "— Widzę tu robotników królewskich. Więc i oni przychodzą po jałmużnę do fenickiego bogacza?", + "39921": "Nomarcha milczał. Na szczęście zbliżali się do pałacu rządowego i Ramzes zapomniał o Hiramie.", + "39922": "Przez kilka dni ciągnęły się uczty na cześć namiestnika; ale książę nie był nimi zachwycony. Brakło na nich wesołości i zdarzały się nieprzyjemne zajścia.", + "39923": "Raz jedna z książęcych kochanek, tańcząc przed nim, rozpłakała się. Ramzes pochwycił ją w objęcia i zapytał: co jej jest?", + "39924": "Z początku wzdragała się z odpowiedzią, lecz ośmielona łaskawością pana odparła, zalewając się jeszcze obficiej łzami:", + "39925": "— Jesteśmy, władco, twoje kobiety, pochodzimy z wielkich rodów i należy nam się uszanowanie…", + "39926": "— Prawdę mówisz — wtrącił książę.", + "39927": "— Ale tymczasem twój skarbnik ogranicza nasze wydatki. Owszem, chciałby nawet pozbawić nas dziewcząt służebnych, bez których przecie nie możemy umyć się ani uczesać.", + "39928": "Ramzes wezwał skarbnika i surowo zapowiedział mu, ażeby jego kobiety miały wszystko, co należy się ich urodzeniu i wielkim stanowiskom.", + "39929": "Skarbnik upadł na twarz przed księciem i obiecał spełniać rozkazy kobiet. Zaś w parę dni później wybuchnął bunt między dworskimi niewolnikami, którzy skarżyli się, że ich pozbawiają wina.", + "39930": "Następca kazał im wydawać wino. Lecz nazajutrz, w czasie przeglądu wojsk, przyszły do niego deputacje pułków z najpokorniejszą skargą, że zmniejszono im porcje mięsa i chleba.", + "39931": "Książę i tym razem polecił spełnić żądania proszących.", + "39932": "W parę dni później obudził go z rana wielki hałas pod pałacem. Ramzes spytał o przyczynę, a oficer dyżurny, objaśnił, że zebrali się robotnicy królewscy i wołają o zaległy żołd.", + "39933": "Wezwano skarbnika, na którego książę wpadł z wielkim gniewem.", + "39934": "— Co się tu dzieje?… — wołał. — Od chwili mego przyjazdu nie ma dnia, aby nie skarżono się na krzywdy. Jeżeli jeszcze raz powtórzy się coś podobnego, ustanowię śledztwo i położę kres waszym złodziejstwom!…", + "39935": "Drżący skarbnik znowu upadł na twarz i jęknął:", + "39936": "— Zabij mnie, panie!… Ale cóż poradzę, gdy twój skarbiec, stodoły i spiżarnie są puste…", + "39937": "Pomimo gniewu książę zmiarkował, że skarbnik może być niewinnym. Kazał mu więc odejść, a wezwał Tutmozisa.", + "39938": "— Słuchaj no — rzekł Ramzes do ulubieńca — dzieją się tu rzeczy, których nie rozumiem i do których nie przywykłem. Moje kobiety, niewolnicy, wojsko i robotnicy królewscy nie otrzymują należności lub są ograniczani w wydatkach. Gdym zaś spytał skarbnika: co to znaczy? — odpowiedział, że nic już nie mamy w skarbcu ani stodołach.", + "39939": "— Powiedział prawdę.", + "39940": "— Jak to?… — wybuchnął książę. — Na moją podróż jego świątobliwość przeznaczył dwieście talentów w towarach i złocie. Miałożby to być zmarnowane?…", + "39941": "— Tak jest — odparł Tutmozis.", + "39942": "— Jakim sposobem?… na co?… — wołał namiestnik. — Przecież na całej drodze podejmowali nas nomarchowie?…", + "39943": "— Ale myśmy im za to płacili.", + "39944": "— Więc to są filuci i złodzieje, jeżeli niby przyjmują nas jak gości, a potem obdzierają!…", + "39945": "— Nie gniewaj się — rzekł Tutmozis — a wszystko ci wytłumaczę.", + "39946": "— Siadaj.", + "39947": "Tutmozis usiadł i mówił:", + "39948": "— Czy wiesz, że od miesiąca jadam z twej kuchni, pijam wino z twoich dzbanów i ubieram się z twojej szatni…", + "39949": "— Masz prawo czynić tak.", + "39950": "— Alem nigdy tego nie robił: żyłem, ubierałem się i bawiłem na własny koszt, aby nie obciążać twego skarbu. Prawda, że nieraz płaciłeś moje długi. Była to jednak tylko część moich wydatków.", + "39951": "— Mniejsza o długi.", + "39952": "— W podobnym położeniu — ciągnął Tutmozis — znajduje się kilkunastu szlachetnej młodzieży twego dworu. Utrzymywali się sami, aby podtrzymać blask władcy; lecz dziś, podobnie jak ja, żyją na twój koszt, bo już nie mają czego wydawać.", + "39953": "— Kiedyś wynagrodzę ich.", + "39954": "— Otóż — mówił Tutmozis — bierzemy z twego skarbu, bo nas gniecie niedostatek, i — to samo robią nomarchowie. Gdyby mieli, wyprawialiby dla ciebie uczty i przyjęcia na swój koszt; ale że nie mają, więc przyjmują wynagrodzenie. Czy i teraz nazwiesz ich filutami?…", + "39955": "Książę chodził zamyślony.", + "39956": "— Za prędko potępiłem ich — odparł. — Gniew jak dym zasłonił mi oczy. Wstydzę się tego, com powiedział, niemniej jednak chcę, ażeby ani ludzie dworscy, ani żołnierze i robotnicy nie doznawali krzywdy…", + "39957": "A ponieważ moje zasoby są wyczerpane, trzeba więc pożyczyć… Chyba sto talentów wystarczy, jak myślisz?", + "39958": "— Ja myślę, że nam nikt nie pożyczy stu talentów — szepnął Tutmozis.", + "39959": "Namiestnik wyniośle spojrzał na niego.", + "39960": "— Także się to odpowiada synowi faraona? — spytał.", + "39961": "— Wypędź mnie od siebie — rzekł smutnym głosem Tutmozis — ale mówiłem prawdę. Dziś nikt nam nie pożyczy, bo i już nie ma kto…", + "39962": "— Od czegóż jest Dagon?… — zdziwił się książę. — Nie ma go przy moim dworze, czy umarł?", + "39963": "— Dagon mieszka w Pi-Bast, ale całe dnie wraz z innymi kupcami fenickimi przepędza w świątyni Astarty na pokucie i modłach…", + "39964": "— Skądże taka pobożność? Czy dlatego, że ja byłem w świątyni, to i mój bankier uważa za potrzebne naradzać się z bogami?", + "39965": "Tutmozis kręcił się na taburecie.", + "39966": "— Fenicjanie — rzekł — są zatrwożeni, nawet zgnębieni wieściami…", + "39967": "— O czym?", + "39968": "— Ktoś rozpuścił plotkę, że gdy wasza dostojność wstąpisz na tron, Fenicjanie zostaną wygnani, a ich majątki zabrane na rzecz skarbu…", + "39969": "— No, to mają jeszcze dosyć czasu — uśmiechnął się książę.", + "39970": "Tutmozis wciąż wahał się.", + "39971": "— Słychać — mówił zniżonym głosem — że zdrowie jego świątobliwości (oby żył wiecznie!…) mocno zachwiało się w tych czasach…", + "39972": "— To fałsz! — przerwał zaniepokojony książę. — Przecież wiedziałbym o tym…", + "39973": "— A jednak kapłani odprawiają w tajemnicy nabożeństwa za powrócenie zdrowia faraonowi — szeptał Tutmozis. — Wiem o tym z pewnością…", + "39974": "Książę stanął zdumiony.", + "39975": "— Jak to — rzekł — więc ojciec mój jest ciężko chory, kapłani modlą się za niego, a mnie nic o tym nie mówią?…", + "39976": "— Słychać, że choroba jego świątobliwości może przeciągnąć się z rok…", + "39977": "Ramzes machnął ręką.", + "39978": "— Ech!… słuchasz bajek i mnie niepokoisz. Powiedz mi lepiej o Fenicjanach, bo to ciekawsze.", + "39979": "— Słyszałem — ciągnął Tutmozis — tylko to, co i wszyscy, że wasza dostojność, przekonawszy się w świątyni o szkodliwości Fenicjan, zobowiązałeś się wypędzić ich.", + "39980": "— W świątyni?… — powtórzył następca. — A któż może wiedzieć, o czym ja przekonałem się i co postanowiłem w świątyni?…", + "39981": "Tutmozis wzruszył ramionami i milczał.", + "39982": "— Czyliżby zdrada i tam?… — szepnął książę. — W każdym razie zawołasz do mnie Dagona — rzekł głośno. — Muszę poznać źródło tych kłamstw i, przez bogi, położyć im koniec!…", + "39983": "— Dobrze uczynisz, panie — odparł Tutmozis — gdyż cały Egipt jest zaniepokojony. Już dziś nie ma u kogo pożyczać pieniędzy, a gdyby te pogłoski trwały dłużej, ustałby handel. Dziś już nasza arystokracja wpadła w biedę, z której nie widać wyjścia, a i twój dwór, panie, odczuwa niedostatek. Za miesiąc może to samo zdarzyć się w pałacu jego świątobliwości…", + "39984": "— Milcz — przerwał książę — i natychmiast zawołaj mi Dagona.", + "39985": "Tutmozis wybiegł, ale bankier zjawił się u namiestnika dopiero wieczorem. Miał na sobie białą płachtę w czarne pasy.", + "39986": "— Poszaleliście?… — zawołał następca na ten widok. — Zaraz ja cię tu rozchmurzę… Potrzebuję natychmiast stu talentów. Idź i nie pokazuj mi się, dopóki tego nie załatwisz.", + "39987": "Ale bankier zasłonił swoje oblicze i zapłakał.", + "39988": "— Co to znaczy? — spytał niecierpliwie książę.", + "39989": "— Panie — odparł Dagon klękając — weź mój majątek, sprzedaj mnie i moją rodzinę… Wszystko weź, nawet życie nasze… Ale sto talentów… skąd bym ja dostał dziś taki majątek?… Już ani z Egiptu, ani z Fenicji… — mówił wśród łkań.", + "39990": "— Set opętał cię, Dagonie! — roześmiał się następca. — Czyliż i ty uwierzyłbyś, że ja myślę o wygnaniu was?…", + "39991": "Bankier po raz drugi upadł mu do nóg.", + "39992": "— Ja nic nie wiem… ja jestem zwyczajny kupiec i twój niewolnik… Tyle dni, ile jest między nowiem i pełnią, wystarczyło, ażeby zrobić ze mnie proch i z mego majątku ślinę…", + "39993": "— Ależ wytłumacz mi, co to znaczy? — pytał niecierpliwie następca.", + "39994": "— Ja nie potrafię nic powiedzieć, a choćbym nawet umiał, mam wielką pieczęć na ustach… Dziś modlę się tylko i płaczę…", + "39995": "„Czy i Fenicjanie modlą się?” — pomyślał książę.", + "39996": "— Nie mogąc oddać ci żadnej usługi, panie mój — ciągnął Dagon — dam ci przynajmniej dobrą radę… Jest tu w Pi-Bast sławny książę tyryjski, Hiram. Człowiek stary, mądry i strasznie bogaty… Wezwij go, erpatre, i zażądaj sto talentów, a może on potrafi dogodzić waszej dostojności…", + "39997": "Ponieważ Ramzes żadnych objaśnień nie mógł wydobyć z bankiera, uwolnił go więc i obiecał, że wyśle poselstwo do Hirama.", + "39998": "Rozdział V", + "39999": "Na drugi dzień rano Tutmozis z wielką świtą oficerów i dworzan złożył wizytę tyryjskiemu księciu i zaprosił go do namiestnika.", + "40000": "W południe przed pałacem zjawił się Hiram w prostej lektyce niesionej przez ośmiu ubogich Egipcjan, którym udzielał jałmużny. Otaczali go znakomitsi kupcy feniccy i ten sam tłum ludu, który co dzień wystawał przed jego domem.", + "40001": "Ramzes z niejakim zdziwieniem przywitał starca, któremu z oczu patrzyła mądrość, a z całej postaci powaga. Hiram miał na sobie biały płaszcz, na głowie złotą obrączkę. Ukłonił się namiestnikowi z godnością i wzniósłszy ręce nad jego głową odmówił krótkie błogosławieństwo. Obecni byli głęboko wzruszeni.", + "40002": "Gdy namiestnik wskazał mu fotel i kazał odejść dworzanom, Hiram odezwał się:", + "40003": "— Wczoraj sługa waszej dostojności, Dagon, powiedział mi, że książę potrzebujesz stu talentów. Zaraz wysłałem moich kurierów do Sabne-Chetam, Sethroe, Pi-Uto i innych miast, gdzie stoją fenickie okręty, ażeby wyładowały wszystek towar. I myślę, że za parę dni wasza dostojność otrzyma tę drobną sumkę.", + "40004": "— Drobna! — przerwał książę ze śmiechem. — Szczęśliwy jesteś, wasza dostojność, jeżeli sto talentów nazywasz drobną sumką.", + "40005": "Hiram pokiwał głową.", + "40006": "— Dziad waszej dostojności — rzekł po namyśle — wiecznie żyjący Ramesses-sa-Ptah zaszczycał mnie swoją przyjaźnią; znam też jego świątobliwość waszego ojca (oby żył wiecznie!) i nawet spróbuję złożyć mu hołd, jeżeli będę dopuszczony…", + "40007": "— Skądże ta wątpliwość?… — przerwał książę.", + "40008": "— Są tacy — odparł gość — którzy jednych dopuszczają, innych nie dopuszczają do oblicza faraonowego, ale mniejsza o nich… Wasza dostojność nie jesteś temu winien, więc ośmielę się zadać wam jedno pytanie… Jak stary przyjaciel waszego dziada i ojca.", + "40009": "— Słucham.", + "40010": "— Co to znaczy — mówił powoli Hiram — co to znaczy, że następca i namiestnik faraona musi pożyczać sto talentów, gdy jego państwu należy się przeszło sto tysięcy talentów?…", + "40011": "— Skąd?… — zawołał Ramzes.", + "40012": "— Jak to skąd?… Z danin od ludów azjatyckich. Fenicja winna wam pięć tysięcy, no i ja ręczę, że odda, jeżeli nie trafią się jakieś wypadki… Ale oprócz niej Izrael winien trzy tysiące, Filistyni i Moabici po dwa tysiące, Chetowie trzydzieści tysięcy… Wreszcie nie pamiętam pozycji szczegółowych, ale wiem, że ogół wynosi sto trzy czy sto pięć tysięcy talentów.", + "40013": "Ramzes gryzł wargi; na jego ruchliwej twarzy widać było bezsilny gniew. Spuścił oczy i milczał.", + "40014": "— Więc to prawda!… — nagle westchnął Hiram, wpatrując się w namiestnika. — Więc to prawda?… Biedna Fenicja, ale i Egipt…", + "40015": "— Co mówisz, wasza dostojność? — zapytał książę, marszcząc brwi. — Nie rozumiem twoich biadań…", + "40016": "— Książę wiesz, o czym mówię, skoro nie odpowiadasz na moje pytanie — odparł Hiram i powstał, jakby z zamiarem odejścia. — Mimo to… nie cofnę obietnicy… Będziesz, książę, miał sto talentów.", + "40017": "Nisko ukłonił się, lecz namiestnik zmusił go do zajęcia miejsca.", + "40018": "— Wasza dostojność ukrywasz coś przede mną — rzekł głosem, w którym czuć było obrazę. — Chcę, ażebyś mi wytłumaczył: jaka to bieda grozi Fenicji czy Egiptowi…", + "40019": "— Nie wiedziałżebyś o tym, wasza dostojność? — pytał Hiram z wahaniem.", + "40020": "— Nic nie wiem. Spędziłem przeszło miesiąc w świątyni.", + "40021": "— Właśnie tam można było dowiedzieć się o wszystkim…", + "40022": "— Wasza dostojność mi powiesz! — zawołał namiestnik, uderzając pięścią w stół. — Nie lubię, ażeby bawiono się moim kosztem…", + "40023": "— Powiem, jeżeli wasza dostojność dasz mi wielkie przyrzeczenie, że nie zdradzisz się przed nikim. Chociaż… nie mogę uwierzyć, aby księcia następcy nie zawiadomiono o tym!…", + "40024": "— Nie ufasz mi? — zapytał zdumiony książę.", + "40025": "— W tej sprawie żądałbym przyrzeczenia od samego faraona — odparł Hiram stanowczo.", + "40026": "— A więc… przysięgam na mój miecz i sztandary naszych wojsk, że nikomu nie powiem o tym, co mi wasza dostojność odkryjesz.", + "40027": "— Dosyć — rzekł Hiram.", + "40028": "— Słucham.", + "40029": "— Książę wie, co w tej chwili dzieje się w Fenicji?", + "40030": "— Nawet i o tym nie wiem! — przerwał zirytowany namiestnik.", + "40031": "— Nasze okręty — szepnął Hiram — ze wszystkich krańców świata ściągają do ojczyzny, ażeby na pierwsze hasło przewieźć ludność i skarby gdzieś… za morze… na zachód…", + "40032": "— Dlaczego? — zdziwił się namiestnik.", + "40033": "— Bo Asyria ma nas wziąć pod swoje panowanie.", + "40034": "Książę wybuchnął śmiechem.", + "40035": "— Oszalałeś, czcigodny mężu?… — zawołał. — Asyria ma zabrać Fenicję!… A cóż my na to, my Egipt?", + "40036": "— Egipt już się zgodził.", + "40037": "Namiestnikowi krew uderzyła do głowy.", + "40038": "— Upał plącze ci myśli, stary człowieku — rzekł do Hirama spokojnym głosem. — Zapominasz nawet, że podobna sprawa nie mogłaby mieć miejsca bez pozwolenia faraona i… mego!", + "40039": "— I to nastąpi. Tymczasem zawarli układ kapłani.", + "40040": "— Z kim?… Jacy kapłani?…", + "40041": "— Z arcykapłanem chaldejskim, Beroesem, umocowanym przez króla Assara — odparł Hiram. — A kto z waszej strony?… Nie twierdzę na pewno, ale zdaje się, że jego dostojność Herhor, jego dostojność Mefres i święty prorok Pentuer.", + "40042": "Książę zbladł.", + "40043": "— Uważaj, tyryjczyku — rzekł — że oskarżasz o zdradę najwyższych dostojników państwa.", + "40044": "— Mylisz się, książę, to wcale nie jest zdrada: najstarszy arcykapłan Egiptu i minister jego świątobliwości mają prawo prowadzić układy z sąsiednimi mocarzami. Wreszcie, skąd wie wasza dostojność, że wszystko to nie dzieje się z woli faraona?", + "40045": "Ramzes musiał przyznać w duszy, że układ podobny nie byłby zdradą państwa, tylko — lekceważeniem jego, następcy tronu. Więc to w taki sposób traktują go kapłani, jego, który za rok może być faraonem?… Więc dlatego Pentuer ganił wojny, a Mefres popierał go!…", + "40046": "— Kiedyż to się miało stać, gdzie?… — spytał książę.", + "40047": "— Podobno zawarli układ w nocy, w świątyni Seta za Memfisem — odpowiedział Hiram. — A kiedy?… Dobrze nie wiem, lecz zdaje się, że tego dnia, kiedy wasza dostojność wyjeżdżałeś z Memfisu.", + "40048": "„A, nędznicy!… — myślał namiestnik. — To oni tak szanują moje stanowisko… Więc oni mnie oszukiwali i opisem stanu państwa?… Jakiś dobry bóg budził moje wątpliwości w świątyni Hator…”", + "40049": "Po chwili wewnętrznej walki rzekł głośno:", + "40050": "— Niepodobna!… I dopóty nie uwierzę temu, co mówisz, wasza dostojność, dopóki nie dasz mi dowodu.", + "40051": "— Dowód będzie — odparł Hiram. — Lada dzień przyjeżdża do Pi-Bast wielki pan asyryjski, Sargon, przyjaciel króla Assara. Przyjeżdża tu pod pozorem pielgrzymki do świątyni Astoreth, złoży dary wam, książę, i jego świątobliwości, potem — zawrzecie układ… Naprawdę zaś przypieczętujecie to, co postanowili kapłani na zgubę Fenicjan, a może i własne nieszczęście.", + "40052": "— Nigdy! — rzekł książę. — Jakież to wynagrodzenie musiałaby Asyria dać Egiptowi…", + "40053": "— Oto jest mowa godna króla: jakie wynagrodzenie dostałby Egipt? Bo dla państwa każdy układ jest dobry, byle coś na nim zyskało… I to właśnie dziwi mnie — ciągnął Hiram — że Egipt zrobi zły interes: Asyria bowiem zagarnia, oprócz Fenicji, prawie całą Azję; a wam jakby z łaski zostawią: Izraelitów, Filistynów i półwysep Synaj… Rozumie się, że w takim razie przepadną należne Egiptowi daniny i faraon nigdy nie odbierze tych stu pięciu tysięcy talentów.", + "40054": "Namiestnik potrząsnął głową.", + "40055": "— Nie znasz — odparł — wasza dostojność, kapłanów egipskich: żaden z nich nie przyjąłby takiego układu.", + "40056": "— Dlaczego? Fenickie przysłowie mówi: lepszy jęczmień w stodole niż złoto w pustyni. Mogłoby się więc zdarzyć, że Egipt, gdyby czuł się bardzo słabym, wolałby darmo Synaj i Palestynę aniżeli wojnę z Asyrią. Ale otóż to mnie zastanawia… Bo nie Egipt, lecz Asyria dziś jest łatwa do pokonania: ma zatarg na północnym wschodzie, posiada mało wojsk, a i te są liche. Gdyby napadł ją Egipt, zniszczyłby państwo, zabrałby niezmierne skarby z Niniwy i Babelu i raz na zawsze utrwaliłby swoją władzę w Azji.", + "40057": "— Więc widzisz, że taki układ nie może istnieć — wtrącał Ramzes.", + "40058": "— W jednym tylko wypadku rozumiałbym podobne umowy, gdyby kapłani chcieli znieść władzę królewską w Egipcie… Do czego wreszcie dążą od czasów waszego dziada, książę…", + "40059": "— Znowu mówisz od rzeczy — wtrącił namiestnik. Ale w sercu uczuł niepokój.", + "40060": "— Może mylę się — odparł Hiram, bystro patrząc mu w oczy. — Ale posłuchaj, wasza dostojność…", + "40061": "Przysunął swój fotel do księcia i mówił zniżonym głosem:", + "40062": "— Gdyby faraon wydał wojnę Asyrii i wygrał ją, miałby:", + "40063": "Wielką armię przywiązaną do jego osoby.", + "40064": "Sto tysięcy talentów zaległych danin. Ze dwieście tysięcy talentów z Niniwy i Babelu.", + "40065": "Nareszcie — ze sto tysięcy talentów rocznie z krajów zdobytych.", + "40066": "Tak ogromny majątek pozwoliłby mu wykupić dobra zastawione u kapłanów i raz na zawsze położyć koniec ich mieszaniu się do władzy.", + "40067": "Ramzesowi błyszczały oczy. Hiram mówił dalej:", + "40068": "— Dzisiaj zaś armia zależy od Herhora, a więc od kapłanów, i z wyjątkiem pułków cudzoziemskich faraon, w razie walki, liczyć na nią nie może.", + "40069": "Nadto zaś, skarb faraona jest pusty, a większa część jego dóbr należy do świątyń. Król choćby na utrzymanie dworu musi co roku zaciągać nowe długi; a że Fenicjan już u was nie będzie, więc musicie brać od kapłanów… Tym sposobem za dziesięć lat jego świątobliwość (oby żył wiecznie!…) straci resztę swoich dóbr, a co później?…", + "40070": "Na czoło Ramzesa wystąpił pot kroplisty.", + "40071": "— Widzisz więc, dostojny panie — mówił Hiram — że w jednym wypadku kapłani mogliby, a nawet musieliby przyjąć najsromotniejszy układ z Asyrią: jeżeli chodziłoby im o poniżenie i zniesienie władzy faraona… No — może istnieć i drugi wypadek: gdyby Egipt był tak słaby, że za wszelką cenę potrzebowałby spokoju…", + "40072": "Książę zerwał się.", + "40073": "— Milcz! — zawołał. — Wolałbym zdradę najwierniejszych sług aniżeli podobną niemoc kraju!… Egipt musiałby Asyrii oddać Azję… Ależ w rok później sam wpadłby pod jej jarzmo, bo podpisując hańbę, przyznałby się do bezsilności…", + "40074": "Chodził wzburzony, a Hiram patrzył na niego z litością czy współczuciem.", + "40075": "Nagle Ramzes zatrzymał się przed Fenicjaninem i rzekł:", + "40076": "— To fałsz!… Jakiś zręczny hultaj oszukał cię, Hiramie, pozorami prawdy i ty mu uwierzyłeś. Gdyby istniał taki traktat, układano by go w największej tajemnicy. A w takim razie, jeden z czterech kapłanów, których wymieniłeś, byłby zdrajcą nie tylko króla, lecz nawet swoich współspiskowców…", + "40077": "— Mógł przecie być ktoś piąty, który ich podsłuchiwał — wtrącił Hiram.", + "40078": "— I tobie sprzedał tajemnicę?…", + "40079": "Hiram uśmiechnął się.", + "40080": "— Dziwno mi — rzekł — że książę jeszcze nie poznałeś potęgi złota.", + "40081": "— Ależ zastanów się, wasza dostojność, że nasi kapłani mają więcej złota aniżeli ty, choć jesteś bogacz nad bogacze!…", + "40082": "— Ja jednak nie gniewam się, gdy mi przybędzie choćby drachma. Dlaczego inni mieliby odrzucać talenty?…", + "40083": "— Bo oni są sługami bogów — mówił rozgorączkowany książę — bo oni lękaliby się ich kary…", + "40084": "Fenicjanin uśmiechnął się.", + "40085": "— Widziałem — odparł — wiele świątyń różnych narodów, a w świątyniach duże i małe posągi: drewniane, kamienne, nawet złote. Ale bogów nie spotykałem nigdy…", + "40086": "— Bluźnierco!… — zawołał Ramzes. — Jam widział bóstwo, czułem na sobie jego rękę i słyszałem głos…", + "40087": "— Gdzie to było?", + "40088": "— W świątyni Hator: w jej przysionku i w mojej celi.", + "40089": "— W dzień?… — pytał Hiram.", + "40090": "— W nocy… — odparł książę i zastanowił się.", + "40091": "— W nocy — książę słyszał mowę bogów i — czuł — ich rękę — powtarzał Fenicjanin wybijając pojedyncze wyrazy. — W nocy wiele rzeczy można widzieć. Jak to było?…", + "40092": "— Byłem chwytany za głowę, ramiona i nogi, a przysięgam…", + "40093": "— Psyt!… — przerwał Hiram z uśmiechem. — Nie należy przysięgać nadaremnie.", + "40094": "Uporczywie wpatrywał się w Ramzesa swymi bystrymi i mądrymi oczyma, a widząc, że w młodzieńcu budzą się wątpliwości, rzekł:", + "40095": "— Ja ci coś powiem, panie. Jesteś niedoświadczony, otoczony siecią intryg, ja zaś byłem przyjacielem twego dziada i ojca. Otóż oddam ci jedną usługę. Przyjdź kiedy w nocy do świątyni Astoreth, ale… zobowiązawszy się do zachowania tajemnicy… Przyjdź sam, a przekonasz się, jacy to bogowie odzywają się i dotykają mas w świątyniach.", + "40096": "— Przyjdę — rzekł Ramzes po namyśle.", + "40097": "— Uprzedź mnie, książę, którego dnia z rana, a ja powiem ci hasło wieczorne świątyni i będziesz tam dopuszczony. Tylko nie zdradź mnie ani siebie — mówił z dobrodusznym uśmiechem Fenicjanin. — Bogowie niekiedy przebaczają zdradę swoich tajemnic, ludzie nigdy…", + "40098": "Ukłonił się, a potem wzniósłszy oczy i ręce do góry zaczął szeptać błogosławieństwo.", + "40099": "— Obłudniku!… — zawołał książę. — Modlisz się do bogów, w których nie wierzysz?…", + "40100": "Hiram dokończył błogosławieństwa i rzekł:", + "40101": "— Tak jest: nie wierzę w bogów egipskich, asyryjskich, nawet fenickich, lecz wierzę w Jedynego, który nie mieszka w świątyniach i nie jest znane jego imię.", + "40102": "— Nasi kapłani wierzą także w Jedynego — wtrącił Ramzes.", + "40103": "— I chaldejscy także, a jednak i ci, i tamci sprzysięgli się przeciw nam… Nie ma prawdy na świecie, mój książę!…", + "40104": "Po odejściu Hirama książę zamknął się w najodleglejszym pokoju pod pozorem odczytywania świętych papirusów.", + "40105": "Prawie w oka mgnieniu w jego ognistej wyobraźni uporządkowały się nowo otrzymane wiadomości i utworzył się plan.", + "40106": "Przede wszystkim zrozumiał, że między Fenicjanami i kapłanami toczy się cicha walka na życie i śmierć. O co?… Naturalnie o wpływy i skarby. Prawdę rzekł Hiram, że gdyby Fenicjan zabrakło w Egipcie, wszystkie majątki faraona, nawet nomarchów i całej arystokracji, przeszłyby pod panowanie świątyń.", + "40107": "Ramzes nigdy nie lubił kapłanów i od dawna wiedział i widział, że większa część Egiptu już należy do kapłanów, że ich miasta są najbogatsze, pola najlepiej uprawiane, ludność zadowolona. Rozumiał też, że połowa skarbów należących do świątyń wydobyłaby faraona z nieustannych kłopotów i podźwignęłaby jego władzę.", + "40108": "Książę wiedział o tym i niejednokrotnie wypowiadał to z goryczą. Lecz gdy za sprawą Herhora został namiestnikiem i otrzymał dowództwo korpusu Menfi, pogodził się z kapłanami i we własnym sercu tłumił stare niechęci do nich.", + "40109": "Dziś wszystko to odżyło.", + "40110": "Więc kapłani nie tylko nie powiedzieli mu o swoich układach z Asyrią, ale nawet nie uprzedzili go o poselstwie jakiegoś Sargona?", + "40111": "Może wreszcie być, że ta kwestia stanowiła najwyższą tajemnicę świątyń i państwa. Lecz dlaczego ukrywali przed nim cyfrę danin zalegających u rozmaitych azjatyckich narodów?… Sto tysięcy talentów, ależ to suma, która mogła od razu poprawić majątkowy stan faraona… Dlaczegóż oni to ukrywali, o czym nawet wiedział tyryjski książę, jeden z członków rady tego miasta?…", + "40112": "Co za wstyd dla niego, następcy tronu i namiestnika, że dopiero obcy ludzie otwierają mu oczy!", + "40113": "Lecz była rzecz jeszcze gorsza: Pentuer i Mefres na wszelki sposób dowodzili mu, że Egipt musi unikać wojny.", + "40114": "Już w świątyni Hator nacisk ten wydawał mu się podejrzanym: wojna bowiem mogła dostarczyć państwu krocie tysięcy niewolników i podźwignąć ogólny dobrobyt kraju. Dzisiaj zaś wydaje się tym konieczniejszą, że przecież Egipt ma do odebrania sumy zaległe i do zdobycia nowe.", + "40115": "Książę podparł się rękoma na stole i rachował:", + "40116": "„Mamy — myślał — do odebrania sto tysięcy talentów danin… Hiram liczy, że złupienie Babilonu i Niniwy przyniosłoby ze dwieście tysięcy — razem trzysta tysięcy jednorazowo…", + "40117": "Taką sumą można pokryć koszta największej wojny, a zostanie jako zysk — kilkakroć sto tysięcy niewolników i sto tysięcy rocznej daniny z krajów na nowo podbitych.", + "40118": "Potem zaś — dokończył książę — obrachowalibyśmy się z kapłanami…”", + "40119": "Ramzes był rozgorączkowany. Mimo to przyszła mu refleksja:", + "40120": "„A gdyby Egipt nie mógł przeprowadzić zwycięskiej wojny z Asyrią?…”", + "40121": "Lecz przy tym pytaniu zagotowała się w nim krew. Jak to Egipt, jak Egipt może nie zdeptać Asyrii, gdy na czele wojsk stanie on, Ramzes, on, potomek Ramzesa Wielkiego, który sam jeden rzucił się na chetyjskie wozy wojenne i rozbił je!…", + "40122": "Książę wszystko mógł pojąć wyjąwszy tego, ażeby on mógł być pokonanym, mógł nie wydrzeć zwycięstwa największym mocarzom. Czuł w sobie bezmiar odwagi i zdziwiłby się, gdyby jakikolwiek nieprzyjaciel nie uciekł na widok jego rozpuszczonych koni. Przecież na wojennym wozie faraona stają sami bogowie, ażeby go zasłaniać tarczą, a nieprzyjaciół razić niebieskimi pociskami.", + "40123": "„Tylko… co ten Hiram mówił mi o bogach?… — pomyślał książę. — I co on ma mi pokazać w świątyni Astoreth?… Zobaczymy.”", + "40124": "Rozdział VI", + "40125": "Hiram dotrzymał obietnicy. Co dzień do książęcego pałacu w Pi-Bast przychodziły tłumy niewolników i długie szeregi osłów dźwigających: pszenicę, jęczmień, suszone mięso, tkaniny i wino. Złoto zaś i drogie kamienie przynosili kupcy feniccy pod dozorem urzędników domu Hirama.", + "40126": "Tym sposobem namiestnik w ciągu pięciu dni otrzymał przyrzeczone mu sto talentów. Hiram policzył sobie niewielki procent: jeden talent od czterech na rok i nie żądał zastawu, lecz poprzestał na kwicie księcia poświadczonym przez sąd.", + "40127": "Potrzeby dworu były hojnie zaopatrzone. Trzy kochanki namiestnika otrzymały nowe szaty, mnóstwo osobliwych pachnideł i po kilka niewolnic rozmaitej barwy. Służba miała obfitość jedzenia i wina, robotnicy królewscy odebrali zaległy żołd, wojsku wydawano nadzwyczajne porcje.", + "40128": "Dwór był zachwycony tym więcej, że Tutmozis i inni szlachetni młodzieńcy, na rozkaz Hirama, otrzymali od Fenicjan dość wysokie pożyczki, a nomarcha prowincji Habu i jego wyżsi urzędnicy dostali kosztowne prezenta.", + "40129": "Toteż uczta następowała po uczcie, zabawa po zabawie, mimo ciągle wzrastającego upału. Namiestnik, widząc powszechną radość, sam był zadowolony. Trapiła go tylko jedna rzecz: zachowanie się Mefresa i innych kapłanów. Książę myślał, iż dostojnicy ci będą mu robili wymówki za to, że zaciągnął tak wielki dług u Hirama wbrew naukom, jakie odebrał w świątyni. Tymczasem święci ojcowie milczeli i nawet nie pokazywali się u dworu.", + "40130": "— Co to znaczy — rzekł pewnego dnia Ramzes do Tutmozisa — że kapłani nie udzielają nam upomnień?… Przecież takich zbytków jak obecnie nie dopuszczaliśmy się nigdy. Muzyka gra od rana do nocy, a my pijemy od wschodu słońca i zasypiamy z kobietami w objęciach albo ze dzbanami pod głową…", + "40131": "— Za co mieliby nas upominać? — odparł oburzony Tutmozis. — Czyliż nie przebywamy w mieście Astarty, dla której najmilszym nabożeństwem jest zabawa, a najpożądańszą ofiarą — miłość? Zresztą kapłani rozumieją, że po tak długich umartwieniach i postach należy ci się odpoczynek.", + "40132": "— Mówili ci to? — spytał z niepokojem książę.", + "40133": "— I nie raz. Wczoraj, nie dawniej, święty Mefres rzekł do mnie, śmiejąc się, że tak młodego człowieka, jak ty, więcej pociąga zabawa aniżeli nabożeństwo albo kłopoty rządzenia państwem.", + "40134": "Ramzes zamyślił się. Więc kapłani uważają go za lekkomyślnego młodzieniaszka, pomimo że on, dzięki Sarze, dziś — jutro zostanie ojcem?… Ale tym lepiej: będą mieli niespodziankę, gdy przemówi do nich swoim własnym językiem…", + "40135": "Co prawda książę samemu sobie robił lekkie wyrzuty: od chwili gdy opuścił świątynię Hatory, ani przez jeden dzień nie zajmował się sprawami nomesu Habu. Kapłani mogą przypuszczać, że albo jest zupełnie zadowolony objaśnieniami Pentuera, albo że — znudził się już mieszaniem do rządów.", + "40136": "— Tym lepiej!… — szeptał. — Tym lepiej!…", + "40137": "W jego młodej duszy, pod wpływem ciągłych intryg otoczenia albo podejrzeń o intrygi, zaczynał budzić się instynkt obłudy. Ramzes czuł, że kapłani nie domyślają się, o czym on rozmawiał z Hiramem i jakie plany rozsnuwał w swej głowie. Tym zaślepionym wystarczało, że on bawi się, z czego wnosili, że rządy państwem pozostaną w ich rękach.", + "40138": "„Bogowie tak zamącili ich rozum — mówił do siebie Ramzes — że nawet nie pytają się: dlaczego Hiram udzielił mi tak wielkiej pożyczki?… A może ten chytry tyryjczyk potrafił uśpić ich podejrzliwe serca?… Tym lepiej!… tym lepiej!…”", + "40139": "Robiło mu to dziwną przyjemność, gdy myślał, że kapłani oszukali się na jego rachunek. Postanowił i nadal utrzymywać ich w błędzie, więc bawił się jak szalony.", + "40140": "Istotnie kapłani, a przede wszystkim Mefres i Mentezufis, oszukali się i na Ramzesie, i na Hiramie. Przebiegły tyryjczyk udawał wobec nich człowieka bardzo dumnego ze swoich stosunków z następcą tronu, a książę z nie mniejszym powodzeniem grał rolę rozhulanego młodzika.", + "40141": "Mefres był nawet pewny, że książę poważnie myśli o wypędzeniu Fenicjan z Egiptu, a tymczasem i on sam, i jego dworzanie zaciągają długi, aby ich nigdy nie spłacić.", + "40142": "Przez ten czas świątynia Astarty, jej liczne ogrody i dziedzińce roiły się od tłumu pobożnych. Co dzień, jeżeli nie co godzina, z głębi Azji, mimo strasznego upału, nadciągała do wielkiej bogini jakaś kompania pielgrzymów.", + "40143": "Dziwni to byli pielgrzymowie. Zmęczeni, zlani potem, okryci kurzem szli z muzyką, tańcząc i śpiewając niekiedy bardzo wszeteczne piosenki. Dzień upływał im na pijatyce, noc na wyuzdanej rozpuście ku czci bogini Astoreth. Każdą taką kompanię można było nie tylko poznać, ale wyczuć z daleka: nieśli bowiem ogromne bukiety ciągle świeżych kwiatów w rękach, a — zdechłe w ciągu roku koty w węzełkach.", + "40144": "Koty te oddawali pobożni do balsamowania lub wypychania paraszytom mieszkającym pod Pi-Bast, a następnie odnosili je z powrotem do domów, jako szanowne relikwie.", + "40145": "W początkach miesiąca Misori (maj — czerwiec) książę Hiram zawiadomił Ramzesa, że tego dnia wieczorem może przyjść do fenickiej świątyni Astoreth. Gdy po zachodzie słońca ściemniło się na ulicach, namiestnik, przypiąwszy krótki miecz do boku, włożył płaszcz z kapturem i nie dostrzeżony przez nikogo ze służby wymknął się do domu Hirama.", + "40146": "Stary magnat czekał na niego.", + "40147": "— Cóż — rzekł z uśmiechem — nie boisz się, wasza dostojność, wchodzić do fenickiej świątyni, gdzie na ołtarzu zasiada okrucieństwo, a służy mu przewrotność?", + "40148": "— Bać się?… — spytał Ramzes, patrząc na niego prawie z pogardą. — Astoreth nie jest Baalem ani ja dzieckiem, które można rzucić w rozpalony brzuch waszego boga.", + "40149": "— I książę wierzysz temu?", + "40150": "Ramzes wzruszył ramionami.", + "40151": "— Naoczny i wiarogodny świadek — odparł — opowiadał mi o waszych ofiarach z dzieci. Pewnego czasu burza rozbiła wam kilkanaście statków. Natychmiast kapłani tyryjscy ogłosili nabożeństwo, na które zebrał się tłum ludu…", + "40152": "Książę mówił z widocznym wzburzeniem.", + "40153": "— Przed świątynią Baala, na wzniesieniu, siedział ogromny spiżowy posąg z głową wołu. Jego brzuch był rozpalony do czerwoności. Wtedy, na rozkaz waszych kapłanów, głupie matki fenickie zaczęły składać najpiękniejsze dzieci u stóp okrutnego boga…", + "40154": "— Samych chłopców — wtrącił Hiram.", + "40155": "— Tak, samych chłopców — powtórzył książę. — Kapłani skrapiali każde dziecko wonnościami, ubierali w kwiaty, a wówczas posąg chwytał je spiżowymi rękoma, otwierał paszczę i pożerał krzyczącego wniebogłosy… Za każdym razem z ust boga wybuchały płomienie…", + "40156": "Hiram śmiał się cicho.", + "40157": "— I wasza dostojność wierzysz temu?", + "40158": "— Opowiadał mi to, powtarzam, człowiek, który nigdy nie kłamie.", + "40159": "— Mówił to, co istotnie widział — odparł Hiram. — Czy jednak nie zastanowiło go, że żadna z matek, którym palono dzieci, nie płakała?", + "40160": "— Istotnie zadziwiła go ta obojętność kobiet, zawsze gotowych do wylewania łez, nawet nad zdechłą kurą. Dowodzi to jednak wielkiego okrucieństwa w waszym narodzie.", + "40161": "Stary Fenicjanin kiwał głową.", + "40162": "— Dawnoż to było? — spytał.", + "40163": "— Przed kilkoma laty.", + "40164": "— No — powoli mówił Hiram — jeżeli wasza dostojność zechcesz kiedy odwiedzić Tyr, będę miał zaszczyt pokazać wam taką uroczystość…", + "40165": "— Nie chcę jej widzieć!…", + "40166": "— Następnie zaś pójdziemy na inne podwórze świątyni, gdzie książę zobaczy bardzo piękną szkołę, a w niej — zdrowych i wesołych tych samych chłopców, których przed kilkoma laty spalono…", + "40167": "— Jak to?… — zawołał Ramzes — więc oni nie zginęli?…", + "40168": "— Żyją i rosną na tęgich marynarzy. Gdy wasza dostojność zostaniesz świątobliwością — obyś żył wiecznie! — może niejeden z nich będzie prowadził twoje okręty.", + "40169": "— Więc oszukujecie wasz lud?… — roześmiał się książę.", + "40170": "— My nikogo nie oszukujemy — odparł z powagą tyryjczyk. — Oszukuje każdy sam siebie, gdy nie pyta o objaśnienie uroczystości, której nie rozumie.", + "40171": "— Ciekawym… — rzekł Ramzes.", + "40172": "— Istotnie — mówił Hiram — jest u nas zwyczaj, że ubogie matki, chcące zapewnić dobry los swoim synom, ofiarowują je na usługi państwu. Rzeczywiście dzieci te są porywane przez posąg Baala, w którym mieści się piec rozpalony. Obrządek ten nie znaczy, że dzieci są naprawdę palone, lecz — że stały się własnością świątyni i tak zginęły dla swoich matek, jak gdyby wpadły w ogień.", + "40173": "Naprawdę jednak nie idą one do pieca, ale do mamek i nianiek, które je przez kilka lat wychowują. Gdy zaś podrosną, zabiera je szkoła kapłanów Baala i kształci. Najzdolniejsi z tych wychowańców zostają kapłanami lub urzędnikami, mniej obdarzeni idą do marynarki i nieraz zdobywają wielkie bogactwa.", + "40174": "Teraz chyba książę nie będziesz dziwił się, że matki tyryjskie nie opłakują swoich dzieci. Więcej powiem: teraz, panie, zrozumiesz, dlaczego w naszych prawach nie ma kar na rodziców zabijających swoje potomstwo, jak się to zdarza w Egipcie…", + "40175": "— Nikczemnicy znajdują się wszędzie — wtrącił namiestnik.", + "40176": "— Ale u nas nie ma dzieciobójców — mówił dalej Hiram — bo u nas dziećmi, których nie mogą wykarmić ich matki, zajmuje się państwo i świątynia.", + "40177": "Książę zamyślił się. Nagle uścisnął Hirama i zawołał wzruszony:", + "40178": "— Jesteście o wiele lepsi aniżeli ci, którzy opowiadają o was tak straszne historie… Bardzo cieszę się z tego…", + "40179": "— U nas jest niemało złego — odparł Hiram — ale wszyscy będziemy wiernymi sługami twoimi, panie, gdy nas zawołasz…", + "40180": "— Czy tak?… — spytał książę, bystro patrząc mu w oczy.", + "40181": "Starzec położył rękę na sercu.", + "40182": "— Przysięgam ci, następco egipskiego tronu i przyszły faraonie, że kiedykolwiek rozpoczniesz walkę z naszymi wspólnymi nieprzyjaciółmi, cała Fenicja, jak jeden mąż, pośpieszy ci z pomocą…", + "40183": "A oto — weź na pamiątkę naszej dzisiejszej rozmowy.", + "40184": "Wyjął spod szat złoty medal pokryty tajemnymi znakami i, szepcąc modlitwy, zawiesił go na szyi Ramzesa.", + "40185": "— Z tym amuletem — mówił Hiram — możesz objechać cały świat… A gdziekolwiek spotkasz Fenicjanina, będzie ci służył radą, złotem, nawet mieczem… A teraz idźmy.", + "40186": "Upłynęło już kilka godzin po zachodzie słońca, ale noc była widna, gdyż wszedł księżyc. Straszliwy upał dzienny ustąpił miejsca chłodowi; w czystym powietrzu nie było szarego pyłu, który zatruwał oddech i gryzł w oczy. Na błękitnym niebie tu i ówdzie świeciły gwiazdy rozpływające się w powodzi księżycowych blasków.", + "40187": "Na ulicach ustał ruch, ale dachy wszystkich domów były napełnione bawiącymi się ludźmi. Zdawało się, że Pi-Bast jest jedną salą od brzegu do brzegu wypełnioną muzyką, śpiewem, śmiechem i dźwiękami pucharów.", + "40188": "Książę i Fenicjanin szli prędko za miasto, wybierając mniej oświetlone strony ulic. Mimo to ludzie ucztujący na tarasach niekiedy spostrzegali ich, a spostrzegłszy, zapraszali do siebie lub sypali im kwiaty na głowy.", + "40189": "— Hej, wy tam, nocne włóczęgi! — wołano z dachów. — Jeżeli nie jesteście złodziejami, których noc wywabiła na zarobek, przyjdźcie tu do nas… Mamy dobre wino i wesołe kobiety…", + "40190": "Dwaj wędrowcy nie odpowiadali na te uprzejme wezwania, śpiesząc swoją drogą. Nareszcie wyszli w stronę miasta, gdzie było mniej domów, a więcej ogrodów, których drzewa, dzięki wilgotnym podmuchom morskim, rozrastały się wyżej i bujniej aniżeli w południowych prowincjach Egiptu.", + "40191": "— Już niedaleko — rzekł Hiram.", + "40192": "Książę podniósł oczy i ponad zbitą zielonością drzew zobaczył kwadratową wieżę barwy niebieskawej, na niej — szczuplejszą, białą. Była to świątynia Astoreth.", + "40193": "Niebawem weszli w głąb ogrodu, skąd można było ogarnąć wzrokiem całą budowlę.", + "40194": "Składała się ona z kilku kondygnacji. Pierwszą — tworzył taras kwadratowy o bokach mających po czterysta kroków długości; spoczywał on na murze wysokości kilku metrów, pomalowanym na czarno. Przy boku wschodnim znajdował się występ, na który z dwu stron prowadziły szerokie schody. Wzdłuż innych boków stały wieżyczki, po dziesięć przy każdym; między każdą parą wieżyczek znajdowało się po pięć okien.", + "40195": "Mniej więcej na środku tarasu wznosił się również kwadratowy budynek z bokami po dwieście kroków. Ten miał pojedyncze schody, wieże na rogach i był barwy purpurowej.", + "40196": "Na płaskim dachu tej budowli stał znowu kwadratowy taras, wysoki na parę metrów, barwy złotej, a na nim jedna na drugiej dwie wieże: niebieska i biała.", + "40197": "Całość wyglądała tak, jakby na ziemi postawił kto ogromną kostkę czarną, na niej mniejszą purpurową, na niej złotą, wyżej niebieską, a najwyżej srebrną. Na każde zaś z tych wzniesień prowadziły schody albo podwójne boczne, albo pojedyncze frontowe, zawsze od strony wschodniej.", + "40198": "Przy schodach i przy drzwiach stały na przemian wielkie sfinksy egipskie albo skrzydlate asyryjskie byki z ludzkimi głowami.", + "40199": "Namiestnik z przyjemnością patrzył na ten gmach, który przy blasku księżyca, na tle bujnej roślinności wyglądał prześlicznie. Był on wzniesiony w stylu chaldejskim i stanowczo różnił się od świątyń egipskich, naprzód — systemem kondygnacji, po wtóre — pionowymi ścianami. U Egipcjan każda poważna budowla miała ściany — pochyłe, jakby zbiegające się ku górze.", + "40200": "Ogród nie był pusty. W różnych punktach widać było domki i pałacyki, płonęły światła, rozlegał się śpiew i muzyka. Między drzewami od czasu do czasu mignął cień zakochanej pary.", + "40201": "Nagle zbliżył się do nich stary kapłan: zamienił kilka słów z Hiramem i, złożywszy niski ukłon księciu, rzekł:", + "40202": "— Racz, panie, udać się ze mną.", + "40203": "— I niech bogowie czuwają nad waszą dostojnością — dorzucił Hiram, zostawiając ich.", + "40204": "Ramzes poszedł za kapłanem. Nieco z boku świątyni, między największym gąszczem, stała kamienna ławka, a może o sto kroków od niej niewielki pałacyk, pod którym rozlegały się śpiewy.", + "40205": "— Tam modlą się? — zapytał książę.", + "40206": "— Nie!… — odparł kapłan, nie ukrywając niechęci. — To zbierają się wielbiciele Kamy, naszej kapłanki, pilnującej ognia przed ołtarzem Astoreth.", + "40207": "— Któregoż ona dziś przyjmie?", + "40208": "— Żadnego, nigdy!… — odparł zgorszony przewodnik. — Gdyby kapłanka od ognia nie dotrzymała ślubu czystości, musiałaby umrzeć.", + "40209": "— Okrutne prawo! — rzekł książę.", + "40210": "— Racz, panie, zaczekać na tej ławce — odezwał się zimno kapłan fenicki. — A gdy usłyszysz trzy uderzenia w spiżowe blachy, idź do świątyni, wejdź na taras, a stamtąd do purpurowego gmachu.", + "40211": "— Sam?…", + "40212": "— Tak.", + "40213": "Książę usiadł na ławce, w cieniu oliwki, i słuchał śmiechów kobiecych rozlegających się w pałacyku.", + "40214": "„Kama? — myślał. — Ładne imię!… Musi być młoda, a może jest piękna, i ci głupi Fenicjanie grożą jej śmiercią, gdyby… Czy w ten sposób pragną zapewnić sobie posiadanie choćby kilkunastu dziewic na cały kraj?…”", + "40215": "Śmiał się, ale było mu smutno. Nie wiadomo dlaczego żałował tej nieznanej kobiety, dla której miłość była wejściem do grobu.", + "40216": "„Wyobrażam sobie Tutmozisa, gdyby go mianowano kapłanką Astoreth!… Musiałby biedak umrzeć, zanim przed boginią wypaliłaby się jedna lampa…”", + "40217": "W tej chwili pod pałacykiem rozległ się dźwięk fletu i odegrał jakąś tęskną melodię, której towarzyszyły głosy kobiet śpiewających:", + "40218": "— Aha-a!… aha-a! — jakby przy kołysaniu dzieci.", + "40219": "Ucichł flet, umilkły kobiety, a odezwał się piękny głos męski greckim językiem:", + "40220": "— Kiedy na ganku błyśnie twoja szata, bledną gwiazdy i milkną słowiki, a w moim sercu budzi się taka cisza jak na ziemi, gdy ją powita biały świt…", + "40221": "— Aha-a!… aha-a!… aha-a! — nuciły kobiety i flet znowu odegrał zwrotkę.", + "40222": "— A gdy rozmodlona udajesz się do świątyni, fiołki otaczają cię wonnym obłokiem, motyle krążą około twoich ust, palmy przed twoją pięknością schylają głowy…", + "40223": "— Aha-a!… aha-a!… aha-a!…", + "40224": "— Gdy cię nie widzę, patrzę na niebo, ażeby przypomnieć sobie słodki spokój twojego oblicza. Daremna praca! Niebo nie posiada twojej pogody, a jego żar jest zimnem wobec płomieni, które spopieliły moje serce.", + "40225": "— Aha-a!… aha-a!…", + "40226": "— Jednego dnia stanąłem między różami, które blask twoich spojrzeń obleka w białość, szkarłaty i złoto. Każdy ich listek przypomniał mi jedną godzinę, każdy kwiat — jeden miesiąc przepędzony u twoich stóp. A krople rosy to moje łzy, którymi poi się okrutny wiatr pustyni.", + "40227": "Daj znak, a porwę cię i uniosę do mojej miłej ojczyzny. Morze oddzieli nas od prześladowców, mirtowe gaje ukryją nasze pieszczoty i czuwać będą nad naszym szczęściem litościwsi dla zakochanych bogowie.", + "40228": "— Aha-a!… aha-a!…", + "40229": "Ramzes przymknął oczy i marzył. Przez zapuszczone rzęsy już nie widział ogrodu, tylko powódź księżycowego światła, wśród której rozpływały się czarne cienie i śpiew nieznanego człowieka do nieznanej kobiety. Chwilami ten śpiew tak go ogarniał, tak głęboko wdzierał mu się w duszę, że Ramzes miał chęć zapytać się: czy to nie on śpiewa, a nawet czy — on sam nie jest tą pieśnią miłosną?…", + "40230": "W tym momencie jego tytuł, władza i ciężkie zagadnienia państwowe, wszystko wydawało mu się nędznym drobiazgiem wobec tej nocy księżycowej i tych okrzyków zakochanego serca. Gdyby mu dano do wyboru: całą potęgę faraona czy ten duchowy nastrój, w jakim znajdował się obecnie, wolałby swoje rozmarzenie, w którym zniknął cały świat, on sam, nawet czas, a została tęsknota lecąca w wieczność na skrzydłach pieśni.", + "40231": "Wtem książę ocknął się, śpiew umilkł, w pałacyku pogasły światła, a na tle jego białych ścian ostro odbijały czarne, puste okna. Można było myśleć, że tu nikt nigdy nie mieszkał. Nawet ogród opustoszał i ucichł, nawet lekki wiatr przestał poruszać listkami.", + "40232": "Raz!… dwa!… trzy!… Ze świątyni odezwały się trzy potężne odgłosy spiżu.", + "40233": "„Aha! muszę tam iść…” — pomyślał książę, dobrze nie wiedząc, gdzie ma iść i po co.", + "40234": "Skierował się jednak w stronę świątyni, której srebrzysta wieża górowała nad drzewami, jakby wzywając go do siebie.", + "40235": "Szedł odurzony, pełen dziwacznych zachceń. Między drzewami było mu ciasno: pragnął wejść na szczyt tej wieży i odetchnąć, ogarnąć wzrokiem jakiś szerszy horyzont. To znowu przypomniawszy sobie, że jest miesiąc Misori, że już rok upłynął od manewrów w pustyni, uczuł tęsknotę za pustynią. Jakżeby chętnie siadł na swój lekki wóz zaprzęgnięty w parę koni i leciał gdzieś naprzód, gdzie nie byłoby tak duszno, a drzewa nie zasłaniały widnokręgu.", + "40236": "Był już u stóp świątyni, więc wszedł na taras. Cicho i pusto, jakby wszyscy wymarli; tylko z daleka szemrała woda fontanny. Na drugich schodach rzucił swój burnus i miecz, jeszcze raz spojrzał na ogród, jakby mu żal było księżyca, i wszedł do świątyni. Ponad nim wznosiły się jeszcze trzy kondygnacje.", + "40237": "Spiżowe drzwi były otwarte, z obu stron wejścia stały skrzydlate figury byków z ludzkimi głowami, na których twarzach panował dumny spokój.", + "40238": "„To królowie asyryjscy” — pomyślał książę, przypatrując się ich brodom, splecionym w drobne warkoczyki.", + "40239": "Wnętrze świątyni było czarne jak najczarniejsza noc; ciemność tę potęgowały jeszcze białe smugi księżycowego światła wpadające przez wąskie a wysokie okna.", + "40240": "W głębi paliło się dwie lampy przed posągiem bogini Astoreth. Jakieś dziwne oświetlenie z góry sprawiało, że posąg był doskonale widzialny. Ramzes patrzył. Była to olbrzymia kobieta ze strusimi skrzydłami. Miała na sobie długą, fałdzistą szatę, na głowie spiczastą czapkę, w prawej ręce parę gołębi. Jej piękna twarz i spuszczone oczy miały wyraz takiej słodyczy, takiej niewinności, że księcia ogarnęło zdumienie: była to bowiem patronka zemsty i najbardziej wyuzdanej rozpusty.", + "40241": "Fenicja ukazała mu jeszcze jedną ze swych tajemnic.", + "40242": "„Osobliwy naród! — pomyślał. — Ich ludożerczy bogowie nie zjadają, a ich wszeteczeństwem opiekują się dziewicze kapłanki i bogini z dziecięcą twarzą…”", + "40243": "Wtem uczuł, że po nogach prędko przesunęło mu się coś jakby wielki wąż. Ramzes cofnął się i stanął w smudze księżycowego światła.", + "40244": "„Przywidzenie!…” — rzekł do siebie.", + "40245": "Prawie w tej chwili usłyszał szept:", + "40246": "— Ramzesie!… Ramzesie!…", + "40247": "Niepodobna było poznać: czyj to głos — męski czy kobiecy i skąd pochodzi.", + "40248": "— Ramzesie!… Ramzesie!… — rozległ się szept, jakby od podłogi.", + "40249": "Książę wszedł w miejsce nieoświetlone i nasłuchując pochylił się. Nagle poczuł na swej głowie dwie delikatne ręce.", + "40250": "Zerwał się, aby je złapać, ale schwycił tylko powietrze.", + "40251": "— Ramzesie!… — szepnięto z góry.", + "40252": "Podniósł głowę i uczuł na ustach kwiat lotosu, a gdy wyciągnął ku niemu ręce, ktoś lekko oparł się na jego ramionach.", + "40253": "— Ramzesie!… — zawołano od ołtarza.", + "40254": "Książę odwrócił się i osłupiał. W smudze światła, o parę kroków stał prześliczny człowiek, zupełnie podobny do niego. Ta sama twarz, oczy, młodzieńczy zarost, ta sama postawa, ruchy i odzienie.", + "40255": "Książę przez chwilę myślał, że stoi przed wielkim lustrem, jakiego nawet faraon nie posiadał. Wnet jednak przekonał się, że jego sobowtór nie jest wizerunkiem, ale żywym człowiekiem.", + "40256": "W tej chwili uczuł pocałunek na szyi. Znowu odwrócił się, lecz nie było nikogo, a tymczasem i jego sobowtór zniknął.", + "40257": "— Kto tu jest?… Chcę wiedzieć!… — zawołał rozgniewany książę.", + "40258": "— To ja… Kama… — odpowiedział słodki głos.", + "40259": "I w świetlnej smudze ukazała się prześliczna kobieta, naga, w złotej przepasce około bioder.", + "40260": "Ramzes pobiegł i schwycił ją za rękę. Nie uciekła.", + "40261": "— Ty jesteś Kama?… Nie, ty jesteś… Tak, ciebie kiedyś przysłał do mnie Dagon, ale wówczas nazywałaś się Pieszczotą…", + "40262": "— Bo ja jestem i Pieszczota — odpowiedziała naiwnie.", + "40263": "— Ty mnie dotykałaś rękoma?…", + "40264": "— Ja.", + "40265": "— Jakim sposobem?…", + "40266": "— A o, takim… — odpowiedziała, zarzucając mu ręce na szyję i całując go.", + "40267": "Ramzes pochwycił ją w objęcia, ale wydarła mu się z siłą, której nie można było podejrzewać w tak drobnej postaci.", + "40268": "— Więc to ty jesteś kapłanka Kama?… Więc to do ciebie śpiewał dzisiaj ten Grek… — mówił książę, namiętnie ściskając jej ręce. — Co za jeden ten śpiewak?…", + "40269": "Kama pogardliwie wzruszyła ramionami.", + "40270": "— On jest przy naszej świątyni — rzekła.", + "40271": "Ramzesowi płonęły oczy, rozszerzały się nozdrza, szumiało mu w głowie. Ta sama kobieta przed kilkoma miesiącami zrobiła na nim małe wrażenie, ale dziś gotów był dla niej popełnić szaleństwo. Zazdrościł Grekowi, a jednocześnie czuł nieopisany żal na myśl, że gdyby ona została jego kochanką, musiałaby umrzeć.", + "40272": "— Jakaś ty piękna — mówił. — Gdzie mieszkasz?… Ach, wiem, w tamtym pałacyku… Czy można cię odwiedzić?… Naturalnie, jeżeli przyjmujesz wizyty śpiewaków, musisz i mnie przyjąć… Czy naprawdę jesteś kapłanką pilnującą ognia?…", + "40273": "— Tak.", + "40274": "— I wasze prawa są tak okrutne, że nie pozwalają ci kochać?… Ech, to są pogróżki!… Dla mnie zrobisz wyjątek…", + "40275": "— Przeklęłaby mnie cała Fenicja, zemściliby się bogowie… — odparła ze śmiechem.", + "40276": "Ramzes znowu przyciągnął ją do siebie, ona znowu wydarła się.", + "40277": "— Strzeż się, książę — mówiła z wyzywającym spojrzeniem. — Fenicja jest potężna, a jej bogowie…", + "40278": "— Co mnie obchodzą twoi bogowie albo Fenicja… Gdyby ci włos spadł, zdeptałbym Fenicję jak złą gadzinę…", + "40279": "— Kama!… Kama!… — odezwał się od posągu głos.", + "40280": "Przeraziła się.", + "40281": "— O widzisz, wołają mnie… Może nawet słyszeli twoje bluźnierstwa…", + "40282": "— Bodajby nie usłyszeli mego gniewu!… — wybuchnął książę.", + "40283": "— Gniew bogów jest straszniejszy…", + "40284": "Szarpnęła się i znikła w cieniach świątyni. Ramzes rzucił się za nią, lecz nagle cofnął się. Całą świątynię, między ołtarzem i nim, zalał ogromny, krwawy płomień, wśród którego zaczęły ukazywać się potworne figury: wielkie niedoperze, gady z ludzkimi twarzami, cienie…", + "40285": "Płomień szedł prosto na niego całą szerokością gmachu, a oszołomiony nie znanym sobie widokiem książę cofał się wstecz. Nagle owionęło go świeże powietrze. Odwrócił głowę — był już na zewnątrz świątyni, a jednocześnie spiżowe drzwi z łoskotem zatrzasnęły się przed nim.", + "40286": "Przetarł oczy, rozejrzał się. Księżyc z najwyższego punktu na niebie zniżał się już ku zachodowi. Obok kolumny Ramzes znalazł swój miecz i burnus. Podniósł je i zeszedł ze schodów jak pijany.", + "40287": "Kiedy późno wrócił do pałacu, Tutmozis, widząc jego pobladłą twarz i mętne spojrzenie, zawołał z trwogą:", + "40288": "— Przez bogi! gdzieżeś to był, erpatre?… Cały twój dwór nie śpi zaniepokojony…", + "40289": "— Oglądałem miasto. Ładna noc…", + "40290": "— Wiesz — dodał spiesznie Tutmozis, jakby lękając się, aby go kto inny nie uprzedził. — Wiesz, Sara powiła ci syna…", + "40291": "— Doprawdy?… Chcę, ażeby nikt z orszaku nie niepokoił się o mnie, ile razy wyjdę na przechadzkę.", + "40292": "— Sam?…", + "40293": "— Gdybym nie mógł wychodzić sam, gdzie mi się podoba, byłbym najnieszczęśliwszym niewolnikiem w tym państwie — odparł cierpko namiestnik.", + "40294": "Oddał miecz i burnus Tutmozisowi i poszedł do swojej sypialni, nie wzywając nikogo. Jeszcze wczoraj wiadomość o urodzeniu się syna napełniłaby go radością. Lecz w tej chwili przyjął ją obojętnie. Całą duszę wypełniły mu wspomnienia dzisiejszego wieczoru, najdziwniejszego, jaki dotychczas poznał w życiu.", + "40295": "Jeszcze widział światło księżyca, w uszach rozlegała się pieśń Greka. A ta świątynia Astarty!…", + "40296": "Nie mógł zasnąć do rana.", + "40297": "Rozdział VII", + "40298": "Na drugi dzień książę wstał późno, sam wykąpał się i ubrał, i kazał przyjść do siebie Tutmozisowi.", + "40299": "Wystrojony, namaszczony wonnościami elegant ukazał się natychmiast, pilnie przypatrując się księciu, aby poznać, w jakim jest humorze, i odpowiednio do tego ułożyć swoją fizjognomię.", + "40300": "Ale na twarzy Ramzesa malowało się tylko znużenie.", + "40301": "— Cóż — spytał Tutmozisa, ziewając — czy jesteś pewny, że urodził mi się syn?", + "40302": "— Mam tę wiadomość od świętego Mefresa.", + "40303": "— Oho!… Od jakże to dawna prorocy zajmują się moim domem?", + "40304": "— Od czasu kiedy wasza dostojność okazujesz im swoją łaskę.", + "40305": "— Tak?… — spytał książę i zamyślił się. Przypomniał sobie wczorajszą scenę w świątyni Astoreth i porównywał ją z podobnymi zjawiskami w świątyni Hator.", + "40306": "„Wołano na mnie — mówił do siebie — i tu, i tam. Ale tam moja cela była bardzo ciasna i grube mury, tu zaś wołający, a właściwie Kama mogła schować się za kolumnę i szeptać… Wreszcie tu było strasznie ciemno, a w mojej celi widno…”", + "40307": "Nagle rzekł do Tutmozisa:", + "40308": "— Kiedyż się to stało?", + "40309": "— Kiedy urodził się dostojny syn twój?… Podobno już z dziesięć dni temu… Matka i dziecko zdrowe, doskonale wyglądają… Przy urodzeniu był sam Menes, lekarz twojej czcigodnej matki i dostojnego Herhora…", + "40310": "— No, no… — odparł książę i znowu myślał:", + "40311": "„Dotykano mnie tu i tam jednakowo zręcznie… Czy była jaka różnica?… Zdaje się, że była, może dlatego, że tu byłem, a tam nie byłem przygotowany na zobaczenie cudu… Ale tu pokazano mi drugiego *mnie*, czego tam nie potrafili zrobić… Bardzo mądrzy są kapłani!… Ciekawym, kto mnie tak dobrze udawał, bożek czy człowiek?… O, bardzo mądrzy są kapłani i nawet nie wiem, którym z nich lepiej wierzyć: naszym czy fenickim?…”", + "40312": "— Słuchaj, Tutmozis — rzekł głośno — słuchaj, Tutmozis… Trzeba, ażeby tu przyjechali… Muszę przecie zobaczyć mego syna… Nareszcie już nikt nie będzie miał prawa uważać się za lepszego ode mnie…", + "40313": "— Czy zaraz mają przyjechać dostojna Sara z synem?…", + "40314": "— A niech przyjadą jak najprędzej, jeżeli tylko zdrowie im pozwoli. W granicach pałacu jest dużo wygodnych budowli. Trzeba wybrać miejsce wśród drzew, zaciszne i chłodne, gdyż nadchodzi czas upałów… Niechże i ja pokażę światu mego syna!…", + "40315": "I znowu wpadł w zadumę, która nawet zaczęła niepokoić Tutmozisa.", + "40316": "„Tak, mądrzy są! — myślał Ramzes. — Że lud oszukują, nawet grubymi sposobami, o tym wiedziałem. Biedny święty Apis! ile on ukłuć dostaje w czasie procesji, kiedy chłopi leżą przed nim na brzuchach… Ale ażeby oszukiwali mnie, temu bym nie uwierzył… Głosy bogów, niewidzialne ręce, człowiek oblewany smołą, to były przegrywki!… Po czym nastąpiła pieśń Pentuera: o ubytku ziemi i ludności, o urzędnikach, Fenicjanach, a wszystko — ażeby obmierzić mi wojnę…”", + "40317": "— Tutmozisie — rzekł nagle.", + "40318": "— Padam przed tobą na twarz…", + "40319": "— Trzeba powoli ściągnąć pułki z nadmorskich miast — tutaj… Chcę zrobić przegląd i wynagrodzić ich wierność.", + "40320": "— A my, szlachta, nie jesteśmyż ci wierni? — spytał zmieszany Tutmozis.", + "40321": "— Szlachta i wojsko to jedno.", + "40322": "— A nomarchowie, urzędnicy?…", + "40323": "— Wiesz, Tutmozis, że nawet i urzędnicy są wierni — mówił książę. — Co mówię, nawet Fenicjanie!… Chociaż na wielu innych stanowiskach są zdrajcy…", + "40324": "— Przez bogi, ciszej!… — szepnął Tutmozis i lękliwie wyjrzał do drugiej komnaty.", + "40325": "— Oho!… — śmiał się książę — skądże ta trwoga? Więc i dla ciebie nie jest tajemnicą, że mamy zdrajców…", + "40326": "— Wiem, o kim wasza dostojność mówisz — odparł Tutmozis — bo zawsze byłeś źle uprzedzony…", + "40327": "— Do kogo?…", + "40328": "— Do kogo!… Domyślam się. Ale sądziłem, że po ugodzie z Herhorem, po długim pobycie w świątyni…", + "40329": "— Cóż świątynia?… I tam, i w całym zresztą kraju przekonywałem się zawsze o jednym, że najlepsze ziemie, najdzielniejsza ludność i niezmierne bogactwa nie są własnością faraona…", + "40330": "— Ciszej!… ciszej!… — szeptał Tutmozis.", + "40331": "— Ależ ciągle milczę, ciągle mam twarz pogodną, więc pozwól mi się wygadać choć ty… Zresztą nawet w najwyższej radzie miałbym prawo powiedzieć, że w tym Egipcie, który niepodzielnie należy do mego ojca, ja, jego następca i namiestnik, musiałem pożyczyć sto talentów od jakiegoś tyryjskiego książątka… Nie jestże to hańba!…", + "40332": "— Ale skądże ci to dziś przyszło?… — szeptał Tutmozis, pragnąc jak najrychlej zakończyć niebezpieczną rozmowę.", + "40333": "— Skąd?… — powtórzył książę i umilkł, aby znowu pogrążyć się w zadumie.", + "40334": "„Niewiele jeszcze znaczyłoby — myślał — gdyby tylko mnie oszukiwali: jestem dopiero następcą faraona i nie do wszystkich tajemnic mogę być dopuszczany. Ale kto mi powie, że oni w taki sam sposób nie postępowali z moim czcigodnym ojcem?… Trzydzieści kilka lat ufał im nieograniczenie, korzył się przed cudami, składał hojne ofiary bogom, po to… ażeby jego majątek i władza przeszła w ręce ambitnych filutów… I nikt mu oczu nie otworzył… Boć faraon nie może, jak ja, wchodzić w nocy do świątyń fenickich, bo w końcu do jego świątobliwości nikt nie ma przystępu…", + "40335": "A kto mnie dziś zapewni, że kapłaństwo nie dąży do obalenia tronu, jak to powiedział Hiram?… Wszakże ojciec ostrzegł mnie, że Fenicjanie są najprawdomówniejsi, gdy mają w tym interes. I z pewnością, że mają interes, ażeby nie być wypędzonymi z Egiptu i nie dostać się pod władzę Asyrii… Asyria, stado wściekłych lwów!… Kędy oni przejdą, nic nie zostanie oprócz zwalisk i trupów, jak po pożarze!…”", + "40336": "Nagle Ramzes podniósł głowę: z daleka doleciał go odgłos fletów i rogów.", + "40337": "— Co to znaczy? — zapytał Tutmozisa.", + "40338": "— Wielka nowina!… — odparł dworak z uśmiechem. — Azjaci witają znakomitego pielgrzyma, aż z Babilonu…", + "40339": "— Z Babilonu?… Kto on?…", + "40340": "— Nazywa się Sargon…", + "40341": "— Sargon?… — przerwał książę. — Sargon!… acha! cha!… — zaczął się śmiać. — Czymże on jest?…", + "40342": "— Ma być wielkim dostojnikiem na dworze króla Assara. Prowadzi ze sobą dziesięć słoni, stada najpiękniejszych rumaków pustynnych, tłumy niewolników i sług.", + "40343": "— A po co on tu przyjeżdża?", + "40344": "— Pokłonić się cudownej bogini Astoreth, którą czci cała Azja — odparł Tutmozis.", + "40345": "— Cha!… cha!… cha!… — śmiał się książę, przypomniawszy sobie zapowiedź Hirama o przyjeździe asyryjskiego posła. — Sargon… cha!… cha!… Sargon, powinowaty króla Assara, zrobił się nagle tak pobożnym, że na całe miesiące puszcza się w niewygodną podróż, byle uczcić boginią Astoreth w Pi-Bast… Ależ w Niniwie znalazłby większych bogów i uczeńszych kapłanów… Cha!… cha!… cha!…", + "40346": "Tutmozis ze zdumieniem patrzył na księcia.", + "40347": "— Co tobie, Ramzesie?…", + "40348": "— Oto cud! — mówił książę — jakiego chyba nie zapisały kroniki żadnej świątyni… Tylko pomyśl, Tutmozisie… W chwili gdy najbardziej zastanawiasz się nad pytaniem: w jaki sposób złapać złodzieja, który cię wciąż okrada? — w takiej chwili — ów złodziej znowu pakuje ręce do twojej skrzyni, w twoich oczach, przy tysiącu świadków… Cha! cha! cha!… Sargon — pobożny pielgrzym!…", + "40349": "— Nic nie rozumiem… — szeptał zakłopotany Tutmozis.", + "40350": "— I nie potrzebujesz rozumieć — odparł namiestnik. — Zapamiętaj tylko, że Sargon przyjechał tu na pobożne praktyki, do świętej Astoreth…", + "40351": "— Zdaje mi się, że wszystko, o czym mówisz — rzekł zniżając głos Tutmozis — że wszystko to są rzeczy bardzo niebezpieczne…", + "40352": "— Toteż nie wspominaj o nich nikomu.", + "40353": "— Że ja nie wspomnę, tego chyba jesteś pewny, ale czy ty, książę, sam się nie zdradzisz… Jesteś prędki jak błyskawica…", + "40354": "Następca położył mu rękę na ramieniu.", + "40355": "— Bądź spokojny — rzekł, patrząc mu w oczy. — Obyście mi tylko dochowali wierności, wy, szlachta i wojsko, a zobaczycie dziwne wypadki i… skończą się dla was ciężkie czasy!…", + "40356": "— Wiesz, że zginiemy na twój rozkaz — odparł Tutmozis, kładąc rękę na piersiach.", + "40357": "Na jego obliczu była tak niezwykła powaga, iż książę zrozumiał, wreszcie nie po raz pierwszy, że w tym rozhukanym elegancie kryje się dzielny mąż, na którego mieczu i rozumie można polegać.", + "40358": "Od tej pory książę nigdy już nie prowadził z Tutmozisem tak dziwnej rozmowy. Ale wierny przyjaciel i sługa odgadł, że poza przyjazdem Sargona kryją się jakieś wielkie interesa państwowe, samowolnie rozstrzygane przez kapłanów.", + "40359": "Zresztą od pewnego czasu cała egipska arystokracja, nomarchowie, wyżsi urzędnicy i dowódcy, bardzo cicho, ale to bardzo cicho, szeptali między sobą, że nadchodzą ważne wypadki. Fenicjanie bowiem pod przysięgą dochowania tajemnicy opowiadali im o jakowychś traktatach z Asyrią, przy których Fenicja zginie, a Egipt okryje się hańbą i bodaj że kiedyś stanie się lennikiem Asyrii.", + "40360": "Wzburzenie między arystokracją było ogromne, lecz nikt się nie zdradził. Owszem, zarówno na dworze następcy, jak i u nomarchów Dolnego Egiptu, bawiono się doskonale. Można było sądzić, że wraz z gorącem spadło na nich szaleństwo nie tylko zabaw, ale rozpusty. Nie było dnia bez igrzysk, uczt i triumfalnych pochodów, nie było nocy bez iluminacji i wrzasków. Nie tylko w Pi-Bast, ale w każdym mieście wytworzyła się moda przebiegania ulic z pochodniami, muzyką, a nade wszystko z pełnymi dzbanami. Wpadano do domów i wyciągano śpiących mieszkańców na pijatykę; a że Egipcjanie mieli duży pociąg do hulanek, więc bawił się, kto żył.", + "40361": "Przez czas pobytu Ramzesa w świątyni Hator Fenicjanie zdjęci jakimś panicznym strachem spędzali dnie na modlitwach i wszystkim odmawiali kredytu. Lecz po rozmowie Hirama z namiestnikiem pobożność i ostrożność nagle opuściła Fenicjan, i zaczęli panom egipskim hojniej udzielać pożyczek aniżeli kiedykolwiek.", + "40362": "Takiej obfitości złota i towarów, jaka zapanowała w Dolnym Egipcie, a nade wszystko tak małych procentów, nie pamiętali najstarsi ludzie.", + "40363": "Surowy i mądry stan kapłański zwrócił uwagę na szaleństwa najwyższych klas społecznych. Lecz omylili się w ocenianiu jego źródeł, a święty Mentezufis, który co kilka dni wysyłał raport do Herhora, wciąż donosił mu, że następca, znudzony praktykami religijnymi w świątyni Hator, bawi się teraz bez pamięci, a wraz z nim cała arystokracja.", + "40364": "Dostojny minister nawet nie odpowiadał na te wzmianki, co dowodziło, że hulatykę księcia uważa za rzecz naturalną, a może nawet pożyteczną.", + "40365": "Przy takim nastroju najbliższego otoczenia Ramzes zyskał dużo swobody. Prawie każdego wieczora, gdy przepici winem dworzanie zaczynali tracić świadomość, książę — wymykał się z pałacu.", + "40366": "Okryty ciemnym burnusem oficera, przebiegał puste ulice i wydostawał się za miasto, do ogrodów świątyni Astoreth.", + "40367": "Tam odnajdywał swoją ławkę naprzeciw pałacyku Kamy i ukryty między drzewami patrzył na płonące pochodnie, słuchał śpiewu wielbicieli kapłanki i — marzył o niej.", + "40368": "Księżyc wschodził coraz później, zbliżając się do nowiu, noce były szare, efekta świetlne przepadły, ale Ramzes mimo to wciąż widział jasność owej pierwszej nocy i słyszał namiętne strofy Greka.", + "40369": "Nieraz powstawał z ławki, ażeby wprost pójść do mieszkania Kamy; ale ogarniał go wstyd. Czuł on, że nie wypada następcy tronu ukazywać się w domu kapłanki, którą odwiedzał każdy pielgrzym, byle złożył hojniejszą dla świątyni ofiarę. Co dziwniejsza — bał się, ażeby widok Kamy, otoczonej dzbanami i nieszczęśliwymi wielbicielami, nie zatarł mu cudownego obrazu księżycowej nocy.", + "40370": "Wówczas gdy ją przysłał Dagon, ażeby odwrócić gniew księcia, Kama wydała się Ramzesowi młodą dziewczyną, dosyć powabną, dla której jednak można nie stracić głowy. Lecz gdy pierwszy raz w życiu on, wódz i namiestnik, musiał siedzieć pod domem kobiety, gdy go rozmarzyła noc, gdy usłyszał gorące oświadczyny innego mężczyzny, wtedy, także pierwszy raz w życiu zrodziło się w nim szczególne uczucie: mieszanina pożądania, tęsknoty i zazdrości.", + "40371": "Gdyby mógł mieć Kamę na każde zawołanie, sprzykrzyłaby się mu bardzo prędko, a może nawet nie ubiegałby się za nią. Ale śmierć stojąca na progu jej sypialni, zakochany śpiewak, a nareszcie to upakarzające stanowisko najwyższego dostojnika wobec kapłanki, wszystko to wytwarzało sytuację Ramzesowi dotychczas nie znaną, a więc ponętną.", + "40372": "I oto dlaczego, prawie co wieczór, od dziesięciu dni przychodził do ogrodów bogini Astoreth, zasłaniając twarz wobec przechodniów.", + "40373": "Pewnego wieczoru, kiedy na uczcie w swoim pałacu wypił dużo wina, Ramzes wymknął się ze stanowczym zamiarem. Powiedział sobie, że dzisiaj wejdzie do mieszkania Kamy, a jej wielbiciele — niech sobie śpiewają pod oknami.", + "40374": "Szedł prędko przez miasto, lecz w ogrodach należących do świątyni zwolnił kroku: znowu bowiem uczuł wstyd.", + "40375": "„Czy słyszano kiedykolwiek — myślał — ażeby następca faraona biegał za kobietami jak biedny pisarz, który znikąd nie może pożyczyć dziesięciu drachm? Wszystkie przychodziły do mnie, więc i ta powinna przyjść…”", + "40376": "I już chciał wrócić.", + "40377": "„A jednak ta nie może przyjść — mówił w duchu — gdyż zabiliby ją…”", + "40378": "Stanął i wahał się.", + "40379": "„Kto by ją zabił?… Hiram, który w nic nie wierzy, czy Dagon, który już sam nie wie, czym jest?… Tak, ale jest tu mnóstwo innych Fenicjan i przewijają się setki tysięcy pielgrzymów fanatycznych i dzikich. W oczach tych głupców Kama, odwiedzając mnie, popełniłaby świętokradztwo…”", + "40380": "Więc znowu poszedł w stronę pałacyku kapłanki. Ani pomyślał, że jemu grozić tu może niebezpieczeństwo. Jemu, który nie wydobywając miecza, samym spojrzeniem cały świat może powalić do swych stóp. On, Ramzes, i niebezpieczeństwo!…", + "40381": "Gdy książę wyszedł spośród drzew, spostrzegł, że dom kapłanki jest bardziej oświetlony i hałaśliwszy niż zwykle. Istotnie w pokojach i na tarasach było pełno gości, a i dokoła pałacyku kręcił się tłum.", + "40382": "„Co to za banda?” — pomyślał książę.", + "40383": "Zebranie było niecodzienne. Niedaleko stał ogromny słoń dźwigający na grzbiecie złoconą lektykę z purpurowymi firankami. Obok słonia rżało, kwiczało i w ogóle niecierpliwiło się kilkanaście koni o grubych szyjach i nogach, z przewiązanymi u dołu ogonami, z metalowymi niby hełmami na głowach.", + "40384": "Między niespokojnymi, prawie dzikimi zwierzętami kręciło się kilkudziesięciu ludzi, jakich Ramzes jeszcze nie widział. Mieli oni kudłate włosy, wielkie brody, spiczaste czapki z klapami na uszach. Jedni byli odziani w długie szaty z grubego sukna, spadające do kostek, inni w krótkie surduty i spodnie, a niektórzy — w buty z cholewami. Wszystko to było uzbrojone w miecze, łuki i włócznie.", + "40385": "Na widok tych cudzoziemców, silnych, niezgrabnych, śmiejących się ordynaryjnie, cuchnących łojem i gadających nieznanym a twardym językiem, w księciu zagotowało się. Jak lew, kiedy zobaczy obce zwierzę, choć niegłodny, zabiera się jednak do skoku, tak Ramzes, chociaż ludzie ci nic mu nie zawinili, uczuł do nich straszną nienawiść. Drażnił go ich język, ich ubiory, ich zapach, nawet ich konie. Krew uderzyła mu do głowy i sięgnął po miecz, aby wpaść na tych ludzi i wymordować ich i ich zwierzęta. Ale ocknął się.", + "40386": "„Set rzucił na mnie urok?…” — pomyślał.", + "40387": "W tej chwili przeszedł koło niego nagi Egipcjanin w czepcu na głowie i opasce dokoła bioder. Książę czuł, że ten człowiek jest mu miły, nawet drogi w tej chwili, bo to Egipcjanin. Wydobył z worka złoty pierścionek wartości kilkunastu drachm i dał go niewolnikowi.", + "40388": "— Słuchaj — spytał — co to za ludzie?…", + "40389": "— Asyryjczycy — szepnął Egipcjanin i nienawiść błysnęła mu w oczach.", + "40390": "— Asyryjczycy!… — powtórzył książę. — Więc to są Asyryjczycy?… A co oni tu robią?…", + "40391": "— Ich pan, Sargon, zaleca się do kapłanki, do świętej Kamy, a oni go pilnują… Oby ich trąd stoczył, świńskich synów…", + "40392": "— Możesz odejść.", + "40393": "Nagi człowiek nisko ukłonił się Ramzesowi i pobiegł zapewne do kuchni.", + "40394": "„Więc to są Asyryjczycy?… — myślał książę, przypatrując się dziwacznym postaciom i wsłuchując w nienawistny, choć niezrozumiały język. — Więc Asyryjczycy już są nad Nilem, ażeby zbratać się z nami czy oszukać nas, a ich dostojnik Sargon zaleca się do Kamy?…”", + "40395": "Zawrócił do domu. Jego rozmarzenie zgasło przy blasku nowej, choć dopiero budzącej się namiętności. On, człowiek szlachetny i łagodny, poczuł śmiertelną nienawiść do odwiecznych wrogów Egiptu, z którymi zetknął się po raz pierwszy.", + "40396": "Kiedy po opuszczeniu świątyni Hator i rozmowie z Hiramem począł rozmyślać o rozpoczęciu wojny z Azją, to były tylko rozmyślania. Egipt potrzebował ludzi, a faraon skarbów, a że wojna była najłatwiejszym sposobem zdobycia ich, że wreszcie dogadzała jego potrzebie sławy, więc projektował sobie wojnę.", + "40397": "Ale w tej chwili nie obchodziły go skarby, niewolnicy ani sława, bo odezwał się w nim potężniejszy nad wszystko głos nienawiści. Faraonowie tak długo walczyli z Asyryjczykami, obie strony tyle przelały krwi, walka tak głębokie zapuściła korzenie w serca, że książę na sam widok żołnierzy asyryjskich chwytał za miecz. Zdawało się, że wszystkie duchy poległych wojowników, wszystkie ich trudy i cierpienia zmartwychwstały w duszy królewskiego dziecięcia i wołały o zemstę.", + "40398": "Gdy książę wrócił do pałacu, wezwał Tutmozisa. Jeden z nich był przepity, drugi wściekły.", + "40399": "— Czy wiesz, com teraz widział? — rzekł książę do ulubieńca.", + "40400": "— Może który z kapłanów… — szepnął Tutmozis.", + "40401": "— Widziałem Asyryjczyków… O bogowie!… com ja uczuł… Cóż to za podły lud… Ciała ich, od stóp do głów okręcone wełną jak dzikich zwierząt, śmierdzą starym łojem, a co to za mowa, jakie brody, włosy!…", + "40402": "Szybko chodził po komnacie, zadyszany, rozgorączkowany.", + "40403": "— Myślałem — mówił Ramzes — że pogardzam złodziejstwami pisarzy, obłudą nomarchów, że nienawidzę chytrych i ambitnych kapłanów… Miałem wstręt do Żydów i lękałem się Fenicjan… Ale dziś przekonywam się, że tamto były zabawki. Teraz dopiero wiem, co jest nienawiść, kiedym zobaczył i usłyszał Asyryjczyków, teraz rozumiem, dlaczego pies rozdziera kota, który mu przeszedł drogę…", + "40404": "— Do Żydów i Fenicjan przywykłeś, wasza dostojność, Asyryjczyków spotkałeś po raz pierwszy — wtrącił Tutmozis.", + "40405": "— Głupstwo Fenicjanie!… — ciągnął jakby do siebie książę. — Fenicjanin, Filistyn, Saszu, Libijczyk, nawet Etiopa, to jakby członkowie naszej rodziny. Kiedy nie płacą danin, gniewamy się na nich, gdy zapłacą, zapominamy…", + "40406": "Ale Asyryjczyk jest to coś tak obcego, tak wrogiego, że… Nie będę szczęśliwym, dopóki nie ujrzę pola zasłanego ich trupami, dopóki nie naliczę ze sto tysięcy odciętych rąk…", + "40407": "Tutmozis nigdy nie widział Ramzesa w podobnym nastroju.", + "40408": "Rozdział VIII", + "40409": "W parę dni książę wysłał swego ulubieńca z wezwaniem do Kamy. Przybyła natychmiast w szczelnie zasłoniętej lektyce.", + "40410": "Ramzes przyjął ją w osobnym pokoju.", + "40411": "— Byłem — rzekł — jednego wieczora pod twoim domem.", + "40412": "— O Astoreth!… — zawołała kapłanka. — Czemuż zawdzięczam najwyższą łaskę?… I co przeszkodziło ci, dostojny panie, że nie raczyłeś zawołać twojej niewolnicy?…", + "40413": "— Stały tam jakieś bydlęta. Podobno Asyryjczykowie.", + "40414": "— Więc wasza dostojność trudziłeś się wieczorem?… Nigdy nie śmiałabym przypuścić, że nasz władca znajduje się o kilka kroków ode mnie pod gołym niebem.", + "40415": "Książę zarumienił się. Jakżeby była zdziwiona dowiedziawszy się, że książę z dziesięć wieczorów przepędził pod jej oknami!", + "40416": "A może ona i wiedziała o tym, gdyby sądzić z jej półuśmiechniętych ust i obłudnie spuszczonych oczu.", + "40417": "— Więc teraz, Kamo — mówił książę — przyjmujesz i u siebie Asyryjczyków?", + "40418": "— To wielki magnat!… — zawołała Kama. — To powinowaty króla, Sargon, który pięć talentów ofiarował naszej bogini…", + "40419": "— A ty mu wywzajemnisz się, Kamo — szydził następca. — I ponieważ jest tak hojnym magnatem, bogowie feniccy nie ukażą cię śmiercią…", + "40420": "— Co mówisz, panie?… — odparła, składając ręce. — Czyli i nie wiesz, że Azjata, choćby mnie znalazł w pustyni, nie podniesie na mnie ręki, gdybym nawet oddała mu się sama. Oni lękają się bogów…", + "40421": "— Po cóż więc przychodzi do ciebie ten śmierdzący… nie — ten pobożny Azjata?", + "40422": "— Chce mnie namówić, ażebym wyjechała do świątyni Astoreth babilońskiej.", + "40423": "— I pojedziesz?…", + "40424": "— Pojadę… jeżeli ty, panie, każesz… — odpowiedziała Kama, zasłaniając twarz welonem.", + "40425": "Książę milcząc ujął ją za rękę. Usta mu drżały.", + "40426": "— Nie dotykaj mnie, panie — szeptała wzruszona. — Jesteś władcą i oporą moją i wszystkich Fenicjan w tym kraju, ale… bądź miłosierny…", + "40427": "Namiestnik puścił ją i zaczął chodzić po pokoju.", + "40428": "— Gorący dzień, prawda?… — rzekł. — Podobno są kraje, gdzie w miesiącu Mechir spada z nieba na ziemię biały puch, który na ogniu zmienia się w wodę i robi zimno. O, Kamo, poproś twoich bogów, ażeby zesłali mi trochę tego pierza!… Choć, co ja mówię?… Gdyby pokryli nim cały Egipt, wszystek ten puch zamieniłby się na wodę, ale nie ostudziłby mego serca.", + "40429": "— Bo jesteś jak boski Amon, jesteś słońce ukryte w ludzkiej postaci — odparła Kama. — Ciemność pierzcha stamtąd, gdzie zwrócisz twoje oblicze, a pod blaskiem twoich spojrzeń rosną kwiaty…", + "40430": "Książę znowu zbliżył się do niej.", + "40431": "— Ale bądź miłosierny — szepnęła. — Przecieżeś ty dobry bóg, więc nie możesz zrobić krzywdy twojej kapłance…", + "40432": "Książę znowu odsunął się i otrząsnął, jakby pragnąc zrzucić z siebie ciężar. Kama patrzyła na niego spod opuszczonej powieki i uśmiechnęła się nieznacznie.", + "40433": "Gdy milczenie trwało zbyt długo, spytała:", + "40434": "— Kazałeś mnie wezwać, władco. Oto jestem i czekam, abyś mi objawił wolę twoją.", + "40435": "— Aha!… — ocknął się książę. — Powiedz no mi, kapłanko… Aha!… Kto to był ten, tak podobny do mnie, którego widziałem w waszej świątyni, wówczas?…", + "40436": "Kama położyła palec na ustach.", + "40437": "— Święta tajemnica… — szepnęła.", + "40438": "— Jedno jest tajemnicą, drugiego nie wolno — odparł Ramzes. — Niechże przynajmniej dowiem się, kto on taki: człowiek czy duch?…", + "40439": "— Duch.", + "40440": "— A jednak ten duch wyśpiewywał pod twoimi oknami…", + "40441": "Kama uśmiechnęła się.", + "40442": "— Nie chcę gwałcić tajemnic waszej świątyni… — ciągnął książę.", + "40443": "— Przyrzekłeś to, panie, Hiramowi — wtrąciła kapłanka.", + "40444": "— Dobrze… dobrze!… — przerwał rozdrażniony namiestnik. — Dlatego ani z Hiramem, ani z kim innym, nie będę rozmawiał o tym cudzie, tylko z tobą… Otóż, Kamo, powiedz duchowi czy człowiekowi, który jest tak do mnie podobny, ażeby jak najprędzej wyjeżdżał z Egiptu i nikomu nie pokazywał się. Bo widzisz… w żadnym państwie nie może być dwu następców tronu…", + "40445": "Nagle uderzył się w czoło. Dotychczas mówił tak, ażeby zakłopotać Kamę, lecz teraz przyszła mu myśl całkiem poważna.", + "40446": "— Ciekawym — rzekł, ostro patrząc na Kamę — dlaczego twoi rodacy pokazali mi mój żywy wizerunek?… Czy chcą ostrzec, że mają dla mnie zastępcę?… Istotnie, zadziwia mnie ich czyn.", + "40447": "Kama upadła mu do nóg.", + "40448": "— O panie! — szepnęła. — Ty, który nosisz na piersiach nasz najwyższy talizman, czy możesz przypuścić, ażeby Fenicjanie robili co na twoją szkodę?… Ale pomyśl tylko… W wypadku, gdyby groziło ci niebezpieczeństwo albo gdybyś chciał omylić swoich nieprzyjaciół, czy taki człowiek nie przyda się?… Fenicjanie to tylko chcieli pokazać ci w świątyni…", + "40449": "Książę pomyślał i wzruszył ramionami.", + "40450": "„Tak — rzekł do siebie. — Gdybym potrzebował czyjejkolwiek opieki!… Ale czy Fenicjanie sądzą, że ja sam nie dam sobie rady?… W takim razie złego wybrali protektora dla siebie.”", + "40451": "— Panie — szepnęła Kama — alboż nie jest ci wiadome, że Ramzes Wielki miał oprócz swojej własnej postaci dwie inne dla wrogów?… I tamte dwa cienie królewskie zginęły, a on żył…", + "40452": "— No, dosyć… — przerwał książę. — Aby zaś ludy Azji wiedziały, że jestem łaskawy, przeznaczam, Kamo, pięć talentów na igrzyska na cześć Astoreth, a kosztowny puchar do jej świątyni. Dziś jeszcze odbierzesz to.", + "40453": "Skinieniem głowy pożegnał kapłankę.", + "40454": "Po jej wyjściu opanowała go nowa fala myśli:", + "40455": "„Zaprawdę, przebiegli są Fenicjanie. Jeżeli ten mój żyjący wizerunek jest człowiekiem, mogą mi zrobić z niego wielki podarunek, a ja czyniłbym kiedyś cuda, o jakich bodaj że nie słyszano w Egipcie. Faraon mieszka w Memfis, a jednocześnie ukazuje się w Tebach albo w Tanis!… Faraon posuwa się z armią na Babilon, Asyryjczycy tam gromadzą główne siły, a jednocześnie — faraon z inną armią zdobywa Niniwę… Sądzę, że Asyryjczycy byliby bardzo zdumieni takim wypadkiem…”", + "40456": "I znowu obudziła się w nim głucha nienawiść do potężnych Azjatów, i znowu widział swój triumfalny wóz, przejeżdżający pobojowisko pełne asyryjskich trupów i całe kosze odciętych rąk.", + "40457": "Teraz wojna stała się dla jego duszy taką koniecznością jak chleb dla ciała. Bo nie tylko mógł przez nią zbogacić Egipt, napełnić skarb i zdobyć wiecznotrwałą sławę, ale jeszcze — mógł zaspokoić, dotychczas nieświadomy, dziś potężnie rozbudzony instynkt zniszczenia Asyrii.", + "40458": "Dopóki nie zobaczył tych wojowników z kudłatymi brodami, nie myślał o nich. Ale dziś zawadzali mu. Było mu tak ciasno z nimi na świecie, że ktoś musiał ustąpić: oni albo on.", + "40459": "Jaką rolę w obecnym jego nastroju odegrał Hiram i Kama? — z tego nie zdawał sobie sprawy. Czuł tylko, że musi mieć wojnę z Asyrią, jak ptak przelotny czuje, że w miesiącu Pachono musi odejść na północ.", + "40460": "Namiętność wojny szybko ogarniała księcia. Mniej mówił, rzadziej uśmiechał się, przy ucztach siedział zamyślony, a zarazem coraz częściej przestawał z wojskiem i arystokracją. Widząc łaski, jakie namiestnik zlewał na tych, którzy noszą broń, szlachecka młodzież, a nawet ludzie starsi poczęli zaciągać się do pułków. Zwróciło to uwagę świętego Mentezufisa, który wysłał do Herhora list tej treści:", + "40461": "„Od przybycia Asyryjczyków do Pi-Bast następca tronu jest rozgorączkowany, a jego dwór usposobiony bardzo wojowniczo. Piją i grają w kości jak poprzednio, ale wszyscy odrzucili cienkie szaty i peruki i bez względu na straszny upał chodzą w żołnierskich czepcach i kaftanach.", + "40462": "Obawiam się, ażeby ta zbrojna gotowość nie obraziła dostojnego Sargona.”", + "40463": "Na co Herhor natychmiast odpowiedział:", + "40464": "„Nic nie szkodzi, że nasza zniewieściała szlachta polubiła wojskowość na czas przyjazdu Asyryjczyków, gdyż ci będą mieli o nas lepsze wyobrażenie. Najdostojniejszy namiestnik, widać oświecony przez bogów, odgadł, że właśnie teraz trzeba dzwonić mieczami, kiedy mamy u siebie posłów tak wojennego narodu.", + "40465": "Jestem pewny, że to dzielne usposobienie naszej młodzieży da Sargonowi do myślenia i zrobi go miększym w układach.”", + "40466": "Pierwszy raz, jak Egipt Egiptem, zdarzyło się, że młody książę oszukał czujność kapłanów. Co prawda stali za nim Fenicjanie i — wykradziona przez nich tajemnica traktatu z Asyrią, czego kapłani nawet nie podejrzewali.", + "40467": "Najlepszą wreszcie maską następcy wobec kapłańskich dostojników była ruchliwość jego charakteru. Wszyscy pamiętali, jak łatwo w roku zeszłym przerzucił się od manewrów pod Pi-Bailos do cichego folwarku Sary i jak w ostatnich czasach kolejno zapalał się do uczt, zajęć administracyjnych, pobożności, aby znowu powrócić do uczt. Toteż, z wyjątkiem Tutmozisa, nikt by nie uwierzył, że ten zmienny młodzieniec posiada jakiś plan, jakieś hasło, do którego będzie dążył z niepokonanym uporem.", + "40468": "Tym razem nawet nie trzeba było długo czekać na nowy dowód zmienności upodobań Ramzesa.", + "40469": "Do Pi-Bast, pomimo upału, przyjechała Sara z całym dworem i synem. Była trochę mizerna, dziecko trochę niezdrowe czy zmęczone, ale oboje wyglądali bardzo ładnie.", + "40470": "Książę był zachwycony. W najpiękniejszej części pałacowego ogrodu wyznaczył Sarze dom i prawie całe dni przesiadywał przy kolebce swego syna.", + "40471": "Poszły w kąt uczty, manewry i posępne zamyślenia Ramzesa. Panowie z jego świty musieli pić i bawić się sami, bardzo prędko odpasali miecze i przebrali się w najwykwintniejsze szaty. Zmiana kostiumu była dla nich tym niezbędniejszą, że książę po kilku z nich prowadził do mieszkania Sary, aby pokazać im syna, swego syna.", + "40472": "— Patrz, Tutmozisie — mówił raz do ulubieńca — jakie to piękne dziecko: istny płatek róży. No, i z tego ma kiedyś wyrosnąć człowiek, z tego drobiazgu!… I to różowe pisklę będzie kiedyś chodziło, rozmawiało, nawet uczyło się mądrości w kapłańskich szkołach…", + "40473": "Czy ty widzisz jego ręczyny, Tutmozisie?… — wołał zachwycony Ramzes. — Zapamiętaj sobie te drobne ręce, ażebyś opowiedział o nich kiedyś, gdy mu daruję pułk i każę nosić za sobą mój topór… I to jest mój syn, mój syn rodzony!…", + "40474": "Nic dziwnego, że gdy tak mówił pan, jego dworzanie martwili się, że nie mogą zostać niańkami, a nawet mamkami dziecka, które lubo nie miało żadnych praw dynastycznych, było jednak pierwszym synem przyszłego faraona.", + "40475": "Lecz ta sielanka skończyła się bardzo prędko, gdyż — nie dogadzała interesom Fenicjan.", + "40476": "Pewnego dnia dostojny Hiram przybył do pałacu z wielką świtą kupców, niewolników tudzież ubogich Egipcjan, którym dawał jałmużnę, i stanąwszy przed następcą rzekł:", + "40477": "— Miłościwy panie nasz! Ażeby dać dowód, że serce twoje i dla nas Azjatów jest pełne łaski, darowałeś nam pięć talentów celem urządzenia igrzysk na cześć boskiej Astoreth. Wola twoja jest spełniona, igrzyska przygotowaliśmy, a teraz przychodzimy błagać cię, ażebyś raczył zaszczycić je swoją obecnością.", + "40478": "To mówiąc, siwowłosy książę tyryjski uklęknął przed Ramzesem i na złotej tacy podał mu złoty klucz do loży cyrku.", + "40479": "Ramzes chętnie zgodził się na zaprosiny, a święci kapłani Mefres i Mentezufis nic nie mieli przeciw temu, aby książę przyjął udział w uroczystości na cześć bogini Astoreth.", + "40480": "— Przede wszystkim Astoreth — mówił dostojny Mefres do Mentezufisa — jest tym samym, co nasza Izyda tudzież Istar chaldejska. Po wtóre, jeżeli pozwoliliśmy Azjatom wybudować świątynię na naszej ziemi, wypada od czasu do czasu być uprzejmymi dla ich bogów.", + "40481": "— Mamy nawet obowiązek zrobić małą grzeczność Fenicjanom po zawarciu takiego traktatu z Asyrią!… — wtrącił śmiejąc się dostojny Mentezufis.", + "40482": "Cyrk, do którego namiestnik wraz z nomarchą i najprzedniejszymi oficerami udał się o godzinie czwartej po południu, był zbudowany w ogrodzie świątyni Astoreth. Składał się on z okrągłego placu, który otaczał parkan wysoki na dwu ludzi, zaś dokoła parkanu było mnóstwo lóż i ławek wznoszących się amfiteatralnie. Dachu budynek nie posiadał; natomiast nad lożami rozciągały się różnokolorowe płachty w formie motylich skrzydeł, które skrapiano pachnącą wodą i poruszano dla chłodzenia powietrza.", + "40483": "Gdy namiestnik ukazał się w swej loży, zgromadzeni w cyrku Azjaci i Egipcjanie wydali wielki krzyk. Po czym zaczęło się przedstawienie procesją muzyków, śpiewaków i tancerek.", + "40484": "Książę rozejrzał się. Miał po prawej ręce lożę Hirama i najznakomitszych Fenicjan, na lewo lożę fenickich kapłanów i kapłanek, między którymi Kama, zajmująca jedno z pierwszych miejsc, zwracała na siebie uwagę bogatym strojem i pięknością. Miała przezroczystą szatę ozdobioną różnokolorowymi haftami, złote bransolety na rękach i nogach, a na głowie przepaskę z kwiatem lotosu wyrobionym bardzo kunsztownie z drogich kamieni.", + "40485": "Kama, oddawszy wraz z kolegami swymi głęboki ukłon księciu, zwróciła się do loży na lewo i zaczęła ożywioną rozmowę z cudzoziemcem o wspaniałej postawie i nieco szpakowatych włosach. Człowiek ten i jego towarzysze mieli brody i włosy zaplecione w mnóstwo warkoczyków.", + "40486": "Ramzes, który przyszedł do cyrku prawie wprost z pokoju swego syna, był w wesołym usposobieniu. Lecz gdy zobaczył, że Kama rozmawia z jakimś obcym człowiekiem, spochmurniał.", + "40487": "— Czy nie wiesz — zapytał Tutmozisa — co to za drab, do którego wdzięczy się kapłanka?…", + "40488": "— To jest właśnie ów znakomity pielgrzym babiloński, dostojny Sargon.", + "40489": "— Ależ to stary dziad! — rzekł książę.", + "40490": "— Jest zapewne starszy od nas obu, ale to piękny człowiek.", + "40491": "— Czyliż taki barbarzyńca może być pięknym!… — oburzył się namiestnik. — Jestem pewny, że śmierdzi łojem…", + "40492": "Obaj umilkli: książę z gniewu, Tutmozis ze strachu, że ośmielił się pochwalić człowieka, który nie podoba się jego panu.", + "40493": "Tymczasem na arenie widowisko szło za widowiskiem. Kolejno występowali gimnastycy, poskramiacze wężów, tancerze, kuglarze i błazny, wywołując okrzyki widzów.", + "40494": "Ale namiestnik był chmurny. W jego duszy odżyły chwilowo uśpione namiętności: nienawiść do Asyryjczyków i zazdrość o Kamę.", + "40495": "„Jak może — myślał — ta kobieta mizdrzyć się do człowieka starego, który w dodatku ma twarz koloru wyprawnej skóry, niespokojne czarne oczy i brodę capa…”", + "40496": "Raz tylko książę zwrócił pilniejszą uwagę na arenę.", + "40497": "Weszło kilku nagich Chaldejczyków. Najstarszy osadził w ziemi trzy krótkie włócznie ostrzami do góry i za pomocą ruchów rąk uśpił najmłodszego. Po czym inni wzięli go na ręce i położyli na włóczniach w ten sposób, że jedna podpierała mu głowę, druga krzyż, trzecia nogi.", + "40498": "Śpiący był sztywny jak drewno. Wówczas starzec zrobił nad nim jeszcze kilka ruchów rękoma i — wysunął włócznię podpierającą nogi. Po chwili wyjął włócznię, na której leżały plecy, a nareszcie odtrącił tę, na której spoczywała głowa.", + "40499": "I stało się, w jasny dzień, przy kilku tysiącach świadków, że śpiący Chaldejczyk unosił się poziomo w powietrzu, bez żadnej podpory, o parą łokci nad ziemią. Wreszcie starzec popchnął go ku ziemi i rozbudził.", + "40500": "W cyrku panowało zdumienie; nikt nie śmiał krzyknąć ani klasnąć. Tylko z paru lóż rzucono kwiaty.", + "40501": "Ramzes był także zdziwiony. Pochylił się do loży Hirama i szepnął staremu księciu:", + "40502": "— A ten cud potrafilibyście zrobić w świątyni Astoreth?", + "40503": "— Nie znam wszystkich tajemnic naszych kapłanów — odparł zmieszany — ale wiem, że Chaldejczycy są bardzo przebiegli…", + "40504": "— Jednak wszyscy widzieliśmy, że ten młodzian wisiał w powietrzu.", + "40505": "— Jeżeli nie rzucono na nas uroku — rzekł niechętnie Hiram i — stracił humor.", + "40506": "Po krótkiej przerwie, w czasie której po lożach dostojników roznoszono świeże kwiaty, zimne wino i ciastka, rozpoczęła się najważniejsza część widowiska — walka byków.", + "40507": "Przy odgłosie trąb, bębnów i fletów wprowadzono na arenę tęgiego byka z płachtą na głowie, ażeby nic nie widział. Po czym wbiegło kilku ludzi nagich, zbrojnych we włócznie i jeden z krótkim mieczem.", + "40508": "Na znak dany przez księcia uciekli przewodnicy, a jeden ze zbrojnych zdarł bykowi płachtę. Zwierzę przez kilka chwil stało oszołomione, następnie poczęło uganiać się za włóczniarzami, którzy drażnili je kłuciem.", + "40509": "Ta walka jałowa ciągnęła się kilkanaście minut. Ludzie dręczyli byka, a on zapieniony, oblany krwią stawał dęba i gonił po całej arenie swoich nieprzyjaciół, nie mogąc żadnego dosięgnąć.", + "40510": "Wreszcie padł wśród śmiechu publiczności.", + "40511": "Znudzony książę, zamiast na arenę, patrzył na lożę kapłanów fenickich. I widział, że Kama przesiadłszy się bliżej Sargona prowadziła z nim żywą rozmowę. Asyryjczyk pożerał ją wzrokiem, a ona uśmiechnięta i zawstydzona niekiedy szeptała z nim, pochylając się tak, że jej włosy mieszały się z kudłami barbarzyńcy, niekiedy odwracała się od niego z udanym gniewem.", + "40512": "Ramzes uczuł ból w sercu. Pierwszy raz zdarzyło mu się, że jakaś kobieta innemu mężczyźnie przed nim dawała pierwszeństwo. W dodatku człowiekowi prawie staremu, Asyryjczykowi!…", + "40513": "Tymczasem między publicznością rozległ się szmer. Na arenie człowiek uzbrojony mieczem kazał sobie przywiązać do piersi lewą rękę, inni obejrzeli swoje włócznie i — wprowadzono drugiego byka.", + "40514": "Kiedy jeden zbrojny zerwał mu płachtę z oczu, byk obrócił się i obejrzał wkoło, jakby chcąc porachować przeciwników. A gdy zaczęli go kłuć, cofnął się pod parkan dla zabezpieczenia sobie tyłu. Potem zniżył głowę i spod oka śledził ruchy napastujących go ludzi.", + "40515": "Początkowo zbrojni ostrożnie skradali się z boków, ażeby go ukłuć. Lecz gdy zwierzę wciąż stało nieporuszone, ośmielili się i zaczęli przebiegać mu przed oczyma coraz bliżej.", + "40516": "Byk jeszcze bardziej pochylił głowę, lecz stał jak wkopany w ziemię. Publiczność zaczęła się śmiać, lecz nagle wesołość jej zamieniła się w okrzyk trwogi. Byk wypatrzył chwilę, ciężko podskoczył naprzód, trafił we włóczniarza i jednym uderzeniem rogów wyrzucił go do góry.", + "40517": "Człowiek spadł na ziemię z pogruchotanymi kośćmi, a byk pocwałował na drugą stronę areny i znowu stanął w pozycji obronnej.", + "40518": "Włóczniarze znowu go otoczyli i zaczęli drażnić, a przez ten czas wbiegli ma arenę słudzy cyrkowi, aby podnieść rannego, który jęczał. Byk, pomimo zdwojonych pchnięć włóczniami, stał bez ruchu; lecz gdy trzej słudzy wzięli na ramiona omdlałego bojownika, z szybkością wichru rzucił się na tę grupę, poprzewracał ich i zaczął straszliwie kopać nogami.", + "40519": "Między publicznością powstał zamęt: kobiety płakały, mężczyźni klęli i rzucali na byka, czym kto miał pod ręką. Na arenę zaczęły padać kije, noże, nawet deski z ław.", + "40520": "Wówczas przybiegł do rozjuszonego zwierzęcia człowiek z mieczem. Ale włóczniarze potracili głowy i nie wspierali go należycie, więc byk powalił go i zaczął ścigać innych.", + "40521": "Stała się rzecz niesłychana dotychczas w cyrkach: na arenie leżało pięciu ludzi, inni, źle broniąc się, uciekali przed zwierzęciem, a publiczność ryczała z gniewu lub ze strachu.", + "40522": "Wtem wszystko ucichło, widzowie powstali i wychylili się ze swych miejsc, przerażony Hiram zbladł i rozkrzyżował ręce… Na arenę, z lóż dostojników, wyskoczyli dwaj: książę Ramzes z dobytym mieczem i Sargon z krótką siekierką.", + "40523": "Byk ze spuszczonym łbem i zadartym ogonem biegł wkoło areny wzniecając tuman kurzu. Pędził prosto na księcia, lecz jakby odepchnięty przez majestat królewskiego dziecięcia, wyminął Ramzesa, rzucił się na Sargona i — padł na miejscu. Zręczny a olbrzymio silny Asyryjczyk powalił go jednym uderzeniem toporka między oczy.", + "40524": "Publiczność zawyła z radości i poczęła sypać kwiaty na Sargona i jego ofiarę. Ramzes tymczasem stał z wydobytym mieczem zdziwiony i rozgniewany, patrząc, jak Kama wydzierała swoim sąsiadom kwiaty i rzucała je na Asyryjczyka.", + "40525": "Sargon obojętnie przyjmował objawy publicznego zachwytu. Trącił nogą byka, aby przekonać się, czy jeszcze żyje, a potem zbliżył się na parę kroków do księcia i coś przemówiwszy w swoim języku, ukłonił się z godnością wielkiego pana.", + "40526": "Ramzesowi przed oczyma przesunęła się krwawa mgła: chętnie wbiłby miecz w piersi temu zwycięzcy. Ale opanował się, chwilę pomyślał i, zdjąwszy ze swej szyi złoty łańcuch, podał go Sargonowi.", + "40527": "Asyryjczyk znowu skłonił się, pocałował łańcuch i włożył go sobie na szyję. A książę, z sinawymi rumieńcami na policzkach, skierował się do furtki, którą wchodzili na arenę aktorowie, i wśród okrzyków publiczności, głęboko upokorzony, opuścił cyrk.", + "40528": "Rozdział IX", + "40529": "Był już miesiąc Tot (koniec czerwca, początek lipca). W mieście Pi-Bast i jego okolicach zaczął zmniejszać się napływ ludności z powodu gorąca. Ale na dworze Ramzesa wciąż jeszcze bawiono się i rozpowiadano o wypadkach w cyrku.", + "40530": "Dworzanie wychwalali odwagę księcia, niezręczni podziwiali siłę Sargona, kapłani z poważnymi minami szeptali, że jednak następca tronu nie powinien był mieszać się do walki z bykami. Od tego bowiem są inni ludzie, płatni i bynajmniej nie cieszący się publicznym szacunkiem.", + "40531": "Ramzes albo nie słyszał tych rozmaitych zdań, albo nie zwracał na nie uwagi. W jego pamięci z widowiska utrwaliły się dwa epizody: Asyryjczyk wydarł mu zwycięstwo nad bykiem i — umizgał się do Kamy, która bardzo życzliwie przyjmowała jego zaloty!", + "40532": "Ponieważ nie wypadało mu sprowadzać do siebie fenickiej kapłanki, więc pewnego dnia wysłał do niej list, w którym donosił, że chce ją zobaczyć, i pytał: kiedy go przyjmie? Przez tego samego posłańca Kama odpowiedziała, że będzie czekać na niego dziś wieczorem.", + "40533": "Ledwie ukazały się gwiazdy, książę w największej tajemnicy, według swego przekonania, wysunął się z pałacu i poszedł.", + "40534": "Ogród świątyni Astoreth był prawie pusty, szczególniej w okolicach otaczających dom kapłanki. Dom był cichy i paliło się w nim zaledwie parę światełek.", + "40535": "Kiedy książę nieśmiało zapukał, kapłanka otworzyła mu sama. W ciemnym przysionku ucałowała mu ręce szepcząc, że umarłaby, gdyby wtedy, w cyrku, rozjuszone zwierzę zrobiło mu jaką krzywdę.", + "40536": "— Ale teraz musisz być spokojna — odparł z gniewem następca — skoro ocalił mnie twój kochanek…", + "40537": "Kiedy weszli do komnaty oświetlonej, książę spostrzegł, że Kama płacze.", + "40538": "— Cóż to znaczy? — zapytał.", + "40539": "— Odwróciło się ode mnie serce pana mego — rzekła. — A może i słusznie.", + "40540": "Następca gorzko roześmiał się.", + "40541": "— Więc już jesteś jego kochanką, czy dopiero masz nią zostać ty, święta dziewico?…", + "40542": "— Kochanką?… nigdy!… Ale mogę zostać żoną tego strasznego człowieka.", + "40543": "Ramzes zerwał się z siedzenia.", + "40544": "— Śpię?… — zawołał — czy Set rzucił na mnie przekleństwo?… Ty, kapłanka, która pilnujesz ognia przy ołtarzu Astoreth i pod grozą śmierci musisz być dziewicą, ty wychodzisz za mąż?… Zaprawdę, fenickie kłamstwo gorsze jest, aniżeli opowiadają o nim ludzie!…", + "40545": "— Posłuchaj mnie, panie — rzekła, ocierając łzy — i potęp, jeżeli zasłużyłam. Sargon chce mnie pojąć za żonę, za swoją pierwszą żonę. Według naszych ustaw, kapłanka, w bardzo wyjątkowych wypadkach, może zostać żoną, ale tylko mężczyzny pochodzącego ze krwi królewskiej. Sargon zaś jest powinowatym króla Assara…", + "40546": "— I ty wyjdziesz za niego?", + "40547": "— Jeżeli najwyższa rada kapłanów tyryjskich rozkaże mi, co pocznę?… — odparła, znowu zalewając się łzami.", + "40548": "— A cóż tą radę może obchodzić Sargon? — spytał książę.", + "40549": "— Podobno obchodzi ją bardzo wiele — mówiła z westchnieniem. — Fenicję mają podobno zabrać Asyryjczycy a Sargon ma zostać jej satrapą…", + "40550": "— Tyś oszalała!… — zawołał książę.", + "40551": "— Mówię, co wiem. Już w naszej świątyni po raz drugi zaczynają się modły o odwrócenie nieszczęścia od Fenicji…", + "40552": "Pierwszy raz odprawiliśmy je, nimeś ty przyjechał do nas, panie…", + "40553": "— Dlaczego znowu teraz?…", + "40554": "— Bo podobno w tych dniach przybył do Egiptu chaldejski kapłan Istubar z listami, w których król Assar mianuje Sargona swoim posłem i pełnomocnikiem do zawarcia traktatu z wami o zabór Fenicji.", + "40555": "— Ależ ja… — przerwał książę.", + "40556": "Chciał powiedzieć: „nic nie wiem”, lecz wstrzymał się. Zaczął się śmiać i odparł:", + "40557": "— Kamo, przysięgam ci na cześć mego ojca, że dopóki ja żyję, Asyria nie zabierze Fenicji. Czy to dość?", + "40558": "— O panie!… panie!… — zawołała, upadając mu do nóg.", + "40559": "— Więc chyba teraz nie zostaniesz żoną tego gbura?", + "40560": "— Och!… — otrząsnęła się. — Czy możesz o to pytać?", + "40561": "— I będziesz moją… — szepnął książę.", + "40562": "— Zatem chcesz mojej śmierci?… — odparła przerażona. — Ha!… jeżeli tego chcesz, jestem gotowa…", + "40563": "— Chcę, ażebyś żyła… — szeptał roznamiętniony. — Żyła, należąc do mnie…", + "40564": "— To być nie może…", + "40565": "— A najwyższa rada kapłanów tyryjskich?…", + "40566": "— Może mnie tylko wydać za mąż…", + "40567": "— Wszak wejdziesz do mego domu…", + "40568": "— Gdybym weszła tam nie jako żona twoja — umrę… Ale jestem gotowa… nawet na to, aby nie ujrzeć jutrzejszego słońca…", + "40569": "— Bądź spokojna — odpowiedział z powagą książę. — Kto posiadł moją łaskę, nie dozna krzywdy.", + "40570": "Kama znowu uklękła przed nim.", + "40571": "— Jak się to może stać?… — spytała, składając ręce.", + "40572": "Ramzes był tak podniecony, tak już zapomniał o swoim stanowisku i obowiązkach, iż gotów był przyrzec kapłance małżeństwo. Powstrzymał go od tego kroku nie rozsądek, ale jakiś głuchy instynkt.", + "40573": "— Jak to może być?… Jak to może być?… — szeptała Kama, pożerając go wzrokiem i całując jego nogi.", + "40574": "Książę podniósł ją, posadził z daleka od siebie i odparł z uśmiechem:", + "40575": "— Pytasz, jak to być może?… Zaraz cię objaśnię. Ostatnim moim nauczycielem, zanim doszedłem do pełnoletności, był pewien stary kapłan, który umiał na pamięć mnóstwo dziwnych historii z życia bogów, królów, kapłanów, nawet niskich urzędników i chłopów.", + "40576": "Starzec ten, słynny z pobożności i cudów, nie wiem dlaczego, nie lubił kobiet, nawet obawiał się ich. Toteż najczęściej opisywał przewrotność kobiecą, a raz, aby dowieść mi, jak potężną macie władzę nad męskim rodzajem, opowiedział taką historię:", + "40577": "Młody i ubogi pisarz, nie mający w torbie miedzianego utena, tylko jęczmienny placek, wędrował z Tebów do Dolnego Egiptu szukać zarobku. Mówiono mu, że w tej części państwa mieszkają najbogatsi panowie i kupcy i byle dobrze trafił, może znaleźć posadę, na której zrobi duży majątek.", + "40578": "Szedł tedy brzegiem Nilu (za miejsce na statku nie miałby czym zapłacić) i myślał:", + "40579": "„Jakże nieopatrznymi są ludzie, którzy odziedziczywszy po ojcach talent, dwa talenty, nawet dziesięć, zamiast rozmnożyć skarb, bądź za pomocą handlu towarami, bądź wypożyczania na wysokie procenta, marnują, nie wiadomo na co, swój majątek! Ja gdybym miał drachmę… No, drachma za mało… Ale gdybym miał talent albo lepiej kilka zagonów ziemi, zwiększałbym to z roku na rok, a pod koniec życia byłbym tak bogaty jak najbogatszy nomarcha.", + "40580": "Lecz co począć!… — mówił z westchnieniem. — Bogowie snadź opiekują się tylko głupimi; mnie zaś napełnia mądrość od peruki do bosych pięt. A jeżeli i w moim sercu kryje się jakieś ziarno głupstwa, to chyba pod tym jednym względem, że zaprawdę! nie umiałbym strwonić fortuny, a nawet nie wiedziałbym: jak zabrać się do spełnienia podobnie bezbożnego czynu?”", + "40581": "Tak medytując, ubogi pisarz mijał lepiankę, przed którą siedział jakiś człowiek niemłody i niestary z bardzo bystrym spojrzeniem, które sięgało aż do głębi serca. Pisarz, mądry jak bocian, zaraz zmiarkował, że to musi być któryś z bogów, i skłoniwszy się, rzekł:", + "40582": "— Pozdrawiam cię, czcigodny właścicielu tego pięknego domu, i martwię się, że nie posiadam wina ani mięsa, aby podzielić je z tobą na znak, że cię szanuję i że wszystko, co mam, należy do ciebie.", + "40583": "Amonowi (on to był w ludzkiej postaci) podobała się uprzejmość młodego pisarza. Popatrzył więc na niego i spytał:", + "40584": "— O czym myślałeś, idąc tutaj? Widzę bowiem mądrość na twoim czole, a należę do tych, którzy, jak kuropatwa pszenicę, zbierają słowa prawdy.", + "40585": "Pisarz westchnął.", + "40586": "— Myślałem — mówił — o mojej nędzy i o tych lekkomyślnych bogaczach, którzy nie wiadomo na co i jakim sposobem trwonią majątki.", + "40587": "— A ty byś nie strwonił? — zapytał bóg, wciąż mający na sobie ludzką figurę.", + "40588": "— Spojrzyj na mnie, panie — rzekł pisarz. — Mam dziurawą płachtę i zgubiłem w drodze sandały, ale papirus i kałamarz ciągle noszę ze sobą jak własne serce. Albowiem wstając i kładąc się spać powtarzam, że lepszą jest uboga mądrość niż głupie bogactwo.", + "40589": "Jeżeli więc jestem taki, jeżeli umiem wysłowić się dwoma pismami i wykonać najzawilszy rachunek, jeżeli znam wszystkie rośliny i wszystkie zwierzęta, jakie tylko są pod niebem, to — czy możesz sądzić, abym ja, który posiadam taką mądrość, był zdolny do zmarnowania majątku?", + "40590": "Bożek zamyślił się i rzekł:", + "40591": "— Wymowa twoja płynie wartko jak Nil pod Memfisem, lecz jeżeli naprawdę jesteś tak mądry, to napisz mi dwoma sposobami: Amon.", + "40592": "Pisarz wydobył kałamarz, pędzel i w niedługim czasie na drzwiach lepianki napisał dwoma sposobami: Amon, tak wyraźnie, że nawet nieme stworzenia zatrzymywały się, aby złożyć hołd Panu.", + "40593": "Bożek był kontent i dodał:", + "40594": "— Jeżeli jesteś równie biegły w rachunkach jak w piśmiennictwie, to wyrachuj mi następującą sprawę handlową. Gdy za jedną kuropatwę dają mi cztery kurze jaja, to za siedem kuropatw ile powinni dać kurzych jaj?", + "40595": "Pisarz zebrał kamyki, układał je w rozmaite szeregi i nim słońce zaszło, odpowiedział, że za siedem kuropatw należy się — dwadzieścia osiem jaj kurzych.", + "40596": "Wszechmocny Amon aż uśmiechnął się, że widzi przed sobą mędrca tak niepospolitej miary, więc rzekł:", + "40597": "— Poznaję, żeś mówił prawdę o swojej mądrości. Jeżeli zaś okażesz się równie wytrwałym w cnocie, uczynię tak, że będziesz do końca życia szczęśliwym, a po śmierci synowie twoi umieszczą twój cień w pięknym grobowcu. A teraz powiedz: jakiego chcesz bogactwa, którego byś nie tylko nie strwonił, ale jeszcze pomnożył?", + "40598": "Pisarz upadł do nóg miłosiernemu bóstwu i odparł:", + "40599": "— Gdybym choć posiadał tę lepiankę i ze cztery miary gruntu, byłbym bogaty.", + "40600": "— Dobrze — mówi bóg — ale pierwej rozejrzyj się, czy ci to wystarczy.", + "40601": "Zaprowadził go do chaty i prawił:", + "40602": "— Masz tu cztery czepce i fartuszki, dwie płachty na niepogodę i dwie pary sandałów. Tu masz ognisko, tu ławę, na której można sypiać, stępę do tłuczenia pszenicy i dzieżę do ciasta…", + "40603": "— A to co jest? — zapytał pisarz, wskazując na jakąś figurę okrytą płótnem.", + "40604": "— Otóż to jedno jest — odparł bóg — czego nie powinieneś dotykać, bo stracisz cały majątek.", + "40605": "— Aj!… — krzyknął pisarz. — Może to sobie stać przez tysiąc lat i nie zaczepię go… Za pozwoleniem waszej czci: co to za folwark widać tam?…", + "40606": "I wychylił się przez okno lepianki.", + "40607": "— Mądrze powiedziałeś — rzekł Amon. — Jest to bowiem folwark, i nawet piękny. Ma obszerny dom, pięćdziesiąt miar gruntu, kilkanaście sztuk bydła i dziesięciu niewolników. Gdybyś wolał posiadać tamten folwark…", + "40608": "Pisarz upadł do nóg bogu.", + "40609": "— Jestże — spytał — taki człowiek pod słońcem, który zamiast jęczmiennego placka nie wolałby bułki pszennej?…", + "40610": "Usłyszawszy to, Amon wymówił zaklęcie, i w tejże chwili obaj znaleźli się w okazałym domu folwarcznym.", + "40611": "— Masz tu — mówił bóg — rzeźbione łoże, pięć stolików i dziesięć krzeseł. Masz tu haftowane szaty, stągwie i szklanki na wino, masz tu oliwną lampę i lektykę…", + "40612": "— A to co jest? — zapytał pisarz, wskazując na figurę, która stała w kącie okryta muślinem.", + "40613": "— Tego jednego — odparł bóg — nie zaczepiaj, bo stracisz cały majątek.", + "40614": "— Choćbym dziesięć tysięcy lat żył — zawołał pisarz — nie tknę tej rzeczy!… Uważam bowiem, że po mądrości najlepszym jest bogactwo.", + "40615": "— Ale co to tam widać? — spytał po chwili, wskazując na ogromny pałac w ogrodzie.", + "40616": "— To są dobra książęce — odparł bóg. — Jest pałac, pięćset miar ziemi, stu niewolników i paręset sztuk bydła. Wielki to majątek, lecz jeżeli sądzisz, że podoła mu twoja mądrość…", + "40617": "Pisarz znowu upadł do nóg Amonowi, zalewając się łzami radości.", + "40618": "— O panie!… — wołał. — A gdzie jest taki szaleniec, który zamiast kubka piwa nie wolałby kadzi wina?", + "40619": "— Słowa twoje godne są mędrca, który rozwiązuje najtrudniejsze rachunki — rzekł Amon.", + "40620": "Wymówił wielkie słowa zaklęcia i obaj z pisarzem znaleźli się w pałacu.", + "40621": "— Masz tu — mówił dobry bóg — salę jadalną, w niej złocone kanapy i krzesła tudzież stoliki wykładane różnokolorowym drzewem. Pod spodem jest kuchnia dla pięciu kucharzy, spiżarnia, gdzie znajdziesz wszelkie mięsiwo, ryby i ciasta, wreszcie piwnica z najdoskonalszym winem. Masz tu sypialnię z ruchomym dachem, którym twoi niewolnicy będą chłodzili cię podczas snu. Zwracam twoją uwagę na łoże, które jest z cedrowego drzewa i opiera się na czterech lwich łapach, kunsztownie odlanych z brązu. Masz tu szatnię pełną lnianych i wełnianych szat; zaś w skrzyniach znajdziesz pierścienie, łańcuchy i bransolety…", + "40622": "— A to co jest?… — zapytał nagle pisarz wskazując na figurę, okrytą welonem haftowanym złotymi i purpurowymi nićmi.", + "40623": "— Toć jest właśnie, czego najbardziej strzec się powinieneś — odparł bóg. — Jeżeli tego dotkniesz, twój ogromny majątek przepadnie. A zaprawdę mówię ci, że niewiele jest podobnych dóbr w Egipcie. Muszę ci bowiem dodać, że w skarbcu leży dziesięć talentów złotem i drogimi kamieniami.", + "40624": "— Władco mój!… — krzyknął pisarz. — Pozwól, ażeby w tym pałacu na pierwszym miejscu stanął twój święty posąg, przed którym trzy razy dziennie paliłbym wonności…", + "40625": "— Ale tamtego unikaj! — odparł Amon, wskazując na figurę okrytą welonem.", + "40626": "— Chyba straciłbym rozum i byłbym gorszy od dzikiej świni, dla której wino znaczy tyle co pomyje — rzekł pisarz. — Niech ta figura w welonie pokutuje tu sto tysięcy lat, a nie dotknę jej, jeżeli taka twoja wola…", + "40627": "— Pamiętaj, że straciłbyś wszystko!… — zawołał bóg i zniknął.", + "40628": "Uszczęśliwiony pisarz zaczął chodzić po swoim pałacu i wyglądać oknami. Obejrzał skarbiec i zważył w rękach złoto: było ciężkie; przypatrzył się drogim kamieniom — były prawdziwe. Kazał sobie podać jedzenie: natychmiast wbiegli niewolnicy, wykąpali go, ogolili i ubrali w cienkie szaty.", + "40629": "Najadł się i napił jak nigdy: jego głód bowiem łączył się z doskonałością potraw w jeden smak przedziwny. Zapalił wonności przed posągiem Amona i ubrał go w świeże kwiaty. Później siadł w oknie.", + "40630": "Na dziedzińcu rżało parę koni zaprzęgniętych do rzeźbionego wozu. W innym miejscu gromada ludzi z włóczniami i sieciami uspakajała niesforne psy myśliwskie rwące się do polowania. Przed spichrzem jeden pisarz odbierał ziarno od rolników, przed oborą drugi pisarz przyjmował rachunek od dozorcy pastuchów.", + "40631": "W dali widać było gaj oliwny, wysokie wzgórze zarośnięte winogradem, łany pszenicy, a po wszystkich polach gęsto rozsadzone palmy daktylonośne.", + "40632": "„Zaiste! — rzekł — do siebie — jestem dziś bogaty tak właśnie, jak mi się należało. I jedno dziwi mnie, że tyle lat mogłem wytrzymać w upodleniu i nędzy! Muszę też wyznać — ciągnął w duchu — że nie wiem, czy potrafię zwiększyć ten ogromny majątek, bo i nie potrzebuję więcej, i nie będę miał czasu uganiać się za spekulacjami.”", + "40633": "Zaczęło mu jednak nudzić się w pokojach, więc obejrzał ogród, objechał pola, porozmawiał ze sługami, którzy padali przed nim na brzuchy, choć byli tak ubrani, że on wczoraj jeszcze uważałby sobie za zaszczyt całować ich ręce. Lecz że i tam było mu nudno, więc wrócił do pałacu i przypatrywał się zapasom swojej spiżarni i piwnicy tudzież sprzętom w komnatach.", + "40634": "„Ładne to — mówił do siebie — ale piękniejsze byłyby sprzęty z samego złota, a dzbany z drogich kamieni.”", + "40635": "Oczy jego machinalnie zwróciły się w ten kąt, gdzie stała figura okryta haftowanym welonem i — wzdychała.", + "40636": "„Wzdychaj sobie, wzdychaj!” — myślał, biorąc kadzielnicę, aby spalić wonności przed posągiem Amona.", + "40637": "„Dobry to bóg — myślał — który ocenia przymioty mędrców, nawet bosych, i wymierza im sprawiedliwość. Jaki on mi dał piękny majątek!… No, prawda, że i ja go uczciłem, wypisując podwójnym pismem imię Amon — na drzwiach tej chałupy. Albo jak ja mu to pięknie wyrachowałem: ile dostanie kurzych jaj za siedem kuropatw? Mieli słuszność moi mistrze twierdząc, że mądrość nawet bogom otwiera usta.”", + "40638": "Spojrzał znowu w kąt. Postać okryta welonem znowu westchnęła.", + "40639": "„Ciekawy jestem — mówił do siebie pisarz — dlaczego mój przyjaciel Amon zabronił mi dotykać tej oto sztuczki, co tam stoi w kącie? No, za taki majątek miał prawo nakładać mi warunki; chociaż ja nic podobnego nie zrobiłbym mu. Bo jeżeli cały ten pałac jest moją własnością, jeżeli wszystkiego, co tu jest, mogę używać, dlaczego tamtej rzeczy nie miałbym nawet dotknąć?…", + "40640": "Tak się mówi: nie wolno dotykać! Wolno wreszcie zobaczyć…”", + "40641": "Zbliżył się do figury, zdjął ostrożnie welon, patrzy… jest coś bardzo ładnego. Niby piękny młody chłopiec, ale nie chłopiec… Ma włosy długie do kolan, drobne rysy i pełne słodyczy spojrzenie.", + "40642": "— Co ty jesteś? — mówi do figury.", + "40643": "— Ja jestem kobieta — odpowiada mu postać głosem tak cienkim, że wniknął mu w serce jak sztylet fenicki.", + "40644": "„Kobieta?… — myśli pisarz. — Tego mnie nie uczono w kapłańskiej szkole.” — Kobieta?… — powtórzył. — A co masz o tutaj?…", + "40645": "— To moje oczy.", + "40646": "— Oczy?… Cóż ty zobaczysz takimi oczami, które od lada światła mogą się rozpłynąć.", + "40647": "— Bo moje oczy nie są do tego, żebym ja nimi patrzyła, tylko żebyś ty w nie patrzył — odpowiedziała figura.", + "40648": "„Dziwne oczy!” — rzekł do siebie pisarz, chodząc po pokoju.", + "40649": "Znowu przystanął przed postacią i zapytał:", + "40650": "— A to co masz?", + "40651": "— To moje usta.", + "40652": "— Przez bogi! umrzesz z głodu — zawołał — bo tak małymi ustami najeść się nie można…", + "40653": "— One też nie są do jedzenia — odparła figura — tylko żebyś ty je całował.", + "40654": "— Całował? — powtórzył pisarz. — I tego nie uczono mnie w kapłańskiej szkole… A to o… co to masz?", + "40655": "— To moje rączki.", + "40656": "— Rączki?… Dobrześ nie powiedziała, że to ręce, bo takimi rękoma nic byś zrobić nie potrafiła, nawet udoić owcy.", + "40657": "— Moje rączki nie są do roboty.", + "40658": "— Tylko do czego? — zdziwił się pisarz, rozstawiając jej palce…", + "40659": "(Jak ja twoje, Kamo — rzekł następca, pieszcząc drobną rączkę kapłanki.)", + "40660": "— Tylko do czego są takie ręce? — pytał pisarz figury.", + "40661": "— Ażebym nimi ciebie obejmowała za szyję.", + "40662": "— Chcesz mówić: za kark?… — wrzasnął przerażony pisarz, którego kapłani zawsze chwytali za kark, gdy miał otrzymać plagi.", + "40663": "— Nie za kark — rzekła postać — tylko o tak…", + "40664": "I objęła go — ciągnął książę — rękoma za szyję, o tak… (Tu otoczył się rękoma kapłanki.) — I przytuliła go do swej piersi o tak, o… (Tu przytulił się do Kamy.)", + "40665": "— Panie, co robisz?… — szepnęła Kama. — Wszakże to śmierć moja…", + "40666": "— Bądź spokojna — odparł książę — ja ci tylko pokazuję, co tamta postać robiła z pisarzem…", + "40667": "…Wtem zadrżała ziemia, pałac zniknął, znikły psy, konie i niewolnicy. Wzgórze pokryte winogradem zmieniło się w opokę, drzewa oliwne w cierń, a pszenica w piasek…", + "40668": "Pisarz, gdy ocknął się w objęciach kochanki, zrozumiał, że jest takim nędzarzem, jakim był wczoraj na gościńcu. Ale nie żałował swoich bogactw, ponieważ miał kobietę, która kochała go i pieściła!", + "40669": "— Więc wszystko znikło, a ona nie znikła!… — zawołała naiwnie Kama.", + "40670": "— Litościwy Amon zostawił mu ją na pociechę — rzekł książę.", + "40671": "— O, to Amon był tylko dla pisarza litościwym — odparła Kama. — Ale co ma znaczyć ta historia?", + "40672": "— Zgadnij. Wreszcie słyszałaś, czego biedny pisarz wyrzekł się za pocałunek kobiety…", + "40673": "— Ale tronu nie wyrzekłby się! — przerwała kapłanka.", + "40674": "— Kto wie?… gdyby go bardzo o to poproszono — szeptał namiętnie Ramzes.", + "40675": "— O nie!… — zawołała Kama, wydzierając mu się z objęć. — Tronu niech się nie wyrzeka, bo w takim razie cóż by zostało z jego obietnic dla Fenicji…", + "40676": "Oboje spojrzeli sobie w oczy długo… długo… W tej chwili książę uczuł niby ranę w sercu i niby że z tej rany uciekło mu jakieś uczucie. Nie namiętność, bo namiętność została, ale — szacunek i wiara w Kamę.", + "40677": "„Dziwne te Fenicjanki — pomyślał następca — można za nimi szaleć, lecz niepodobna im ufać…”", + "40678": "Uczuł się znużonym i pożegnał Kamę. Spojrzał po komnacie, jakby trudno mu było rozstać się z nią, i odchodząc, rzekł do siebie:", + "40679": "„A jednak ty zostaniesz moją i bogowie feniccy nie zabiją cię, jeżeli dbają o swoje świątynie i kapłanów.”", + "40680": "Ledwie Ramzes opuścił willę Kamy, do pokoju kapłanki wpadł młody Grek, uderzająco piękny i uderzająco podobny do egipskiego księcia. Na jego twarzy malowała się wściekłość.", + "40681": "— Lykon!… — zawołała przerażona Kama. — Co tu robisz?…", + "40682": "— Podła gadzino!… — odparł Grek dźwięcznym głosem. — Jeszcze miesiąc nie upłynął od wieczora, kiedy przysięgłaś, że mnie kochasz, że uciekniesz ze mną do Grecji, a już drugiemu kochankowi rzucasz się na szyję… Czy pomarli bogowie, czy uciekła od nich sprawiedliwość?…", + "40683": "— Szalony zazdrośniku — przerwała kapłanka — ty mnie zabijesz…", + "40684": "— Z pewnością, że ja cię zabiję, nie twoja skamieniała bogini… Tymi rękoma — wołał, wyciągając ręce jak szpony — uduszę cię, gdybyś została kochanką…", + "40685": "— Czyją?…", + "40686": "— Alboż ja wiem!… Zapewne obu: tego starego Asyryjczyka i tego książątka, któremu kamieniem łeb rozwalę, jeżeli będzie się tu włóczył… Książę!… ma wszystkie niewiasty z całego Egiptu i… jeszcze mu się zachciewa cudzych kapłanek… Kapłanki są dla kapłanów, nie dla obcych…", + "40687": "Kama odzyskała już zimną krew.", + "40688": "— A ty nie jesteś dla nas obcy? — rzekła wyniośle.", + "40689": "— Żmijo!… — wybuchnął Grek powtórnie. — Ja nie mogę być obcym dla was, gdy dar mego głosu, którym ozdobili mnie bogowie, obracam na służbę waszym bogom… A ileż to razy za pomocą mej postaci oszukiwaliście głupich Azjatów, że następca egipskiego tronu potajemnie wyznaje waszą wiarę?…", + "40690": "— Cicho!… cicho!… — zasyczała kapłanka, zamykając mu ręką usta.", + "40691": "Coś w jej dotknięciu musiało być czarującego, gdyż Grek uspokoił się i począł mówić ciszej:", + "40692": "— Słuchaj, Kama. W tych czasach przypłynie do Zatoki Sebenickiej grecki statek prowadzony przez mego brata. Postarajże się, aby cię arcykapłan wysłał do Pi-Uto, skąd uciekniemy nareszcie do północnej Grecji, w takie miejsce, które jeszcze nie widziało Fenicjan…", + "40693": "— Zobaczy ich, jeśli ja się tam skryję — przerwała kapłanka.", + "40694": "— Gdyby tobie włos spadł — szeptał rozwścieczony Grek — przysięgam, że Dagon… że wszyscy tutejsi Fenicjanie oddadzą głowy lub zdechną w kopalniach! Poznają oni, co może Grek…", + "40695": "— A ja ci mówię — odparła tym samym głosem kapłanka — że dopóki nie zbiorę dwudziestu talentów, nie ruszę się stąd… A mam dopiero osiem…", + "40696": "— Skądże weźmiesz resztę?", + "40697": "— Dadzą mi Sargon i namiestnik.", + "40698": "— Na Sargona zgoda, ale księcia nie chcę!…", + "40699": "— Głupi Lykonie, czyli nie widzisz, dlaczego trochę podoba mi się ten młodzik?… Ciebie przypomina!…", + "40700": "Grek zupełnie uspokoił się.", + "40701": "— No, no!… — mruczał. — Rozumiem, że gdy kobieta ma do wyboru między następcą tronu i takim jak ja śpiewakiem, nie mam potrzeby lękać się… Ale jestem zazdrosny i gwałtowny, więc proszę cię, ażebyś go jak najmniej spoufalała do siebie.", + "40702": "Ucałował ją, wymknął się z willi i zniknął w ciemnym ogrodzie.", + "40703": "Kama wyciągnęła za nim zaciśniętą pięść.", + "40704": "— Nikczemny pajacu!… — szepnęła — który zaledwie mógłbyś być u mnie śpiewającym niewolnikiem…", + "40705": "Rozdział X", + "40706": "Kiedy Ramzes przyszedł nazajutrz odwiedzić swego syna, znalazł Sarę rozpływającą się we łzach. Zapytał o powód. Z początku odpowiedziała, że nic jej nie jest, potem, że jej smutno, wreszcie — upadła do nóg Ramzesowi z wielkim płaczem.", + "40707": "— Panie… panie mój!… — szeptała. — Wiem, że mnie już nie kochasz, ale przynajmniej siebie nie narażaj…", + "40708": "— Kto powiedział, że cię już nie kocham? — spytał zdziwiony książę.", + "40709": "— Masz przecie trzy nowe kobiety w swym domu… panny wielkich rodów…", + "40710": "— A… więc o to chodzi…", + "40711": "— I jeszcze narażasz się dla czwartej… dla przewrotnej Fenicjanki…", + "40712": "Książę zmieszał się. Skąd Sara mogła dowiedzieć się o Kamie i odgadnąć, że jest przewrotna?…", + "40713": "— Jak pył wciska się do skrzyni, tak niegodziwe wieści wpadają do najspokojniejszych domów — rzekł Ramzes. — Któż ci mówił o Fenicjance?", + "40714": "— Czy ja wiem kto? Zła wróżba i serce moje.", + "40715": "— Więc są nawet i wróżby?…", + "40716": "— Straszne! Jedna stara kapłanka dowiedziała się, podobno z kryształowej kuli, że wszyscy zginiemy przez Fenicjan, a przynajmniej ja i… mój syn!… — wybuchnęła Sara.", + "40717": "— I ty, która wierzysz w Jedynego, w Jehowę, ty lękasz się bajań jakiejś głupiej staruchy, a może intrygantki?… Gdzież twój wielki Bóg?…", + "40718": "— Mój Bóg jest tylko moim, a tamci — twoimi, więc muszę ich szanować.", + "40719": "— Zatem ta stara mówiła ci o Fenicjanach? — pytał Ramzes.", + "40720": "— Ona wróżyła mi dawniej, jeszcze pod Memfisem, że powinnam wystrzegać się Fenicjanki — odparła Sara. — Ale dopiero tu wszyscy mówią o jakiejś kapłance fenickiej. Czy ja wiem, może tylko coś majaczy mi się w stroskanej głowie. Powiadali nawet, że gdyby nie jej uroki, nie skoczyłbyś, panie, wtedy do areny… Ach, gdyby cię byk zabił!… Jeszcze i teraz, kiedy myślę o nieszczęściu, jakie cię mogło spotkać, serce we mnie zastyga…", + "40721": "— Śmiej się z tego, Saro — przerwał wesoło książę. — Kogo ja przygarnę do siebie, stoi tak wysoko, że go żaden strach nie powinien dosięgać… Tym mniej głupie wieści.", + "40722": "— A nieszczęście? Czyliż jest dość wysoka góra, na którą nie doleciałby jego pocisk?…", + "40723": "— Macierzyństwo zmęczyło cię, Saro — rzekł książę — a gorąco rozstraja twoje myśli, i dlatego frasujesz się bez powodu. Bądź spokojna i czuwaj nad moim synem. Człowiek — mówił w zamyśleniu — kimkolwiek on jest: Fenicjaninem czy Grekiem, może szkodzić tylko podobnym sobie istotom, ale nie nam, którzy jesteśmy bogami tego świata.", + "40724": "— Co powiedziałeś o Greku?… Jaki Grek?… — spytała niespokojnie Sara.", + "40725": "— Ja powiedziałem: Grek?… Nic o tym nie wiem. Może wymknął mi się podobny wyraz, a może ty przesłyszałaś się.", + "40726": "Ucałował Sarę i swego syna i pożegnał ich. Ale nie odpędził niepokoju.", + "40727": "„Raz trzeba sobie powiedzieć — myślał — że w Egipcie nie ukryje się żadna tajemnica. Mnie śledzą kapłani i moi dworzanie nawet wówczas, gdy są czy tylko udają pijanych, a nad Kamą czuwają wężowe źrenice Fenicjan. Jeżeli dotychczas nie ukryli jej przede mną, niewiele muszą dbać o jej cnotę. Zresztą wobec kogo?… Wobec mnie, któremu sami odsłonili oszustwa swojej świątyni!… Kama będzie należała do mnie… Zbyt wiele mają w tym interesu, ażeby chcieli ściągać mój gniew na siebie…”", + "40728": "W parę dni przyszedł do księcia święty kapłan Mentezufis, pomocnik dostojnego Herhora w ministerium wojny. Ramzes patrząc na bladą twarz i spuszczone oczy proroka odgadł, że i ten już wie o Fenicjance, a może nawet, z kapłańskiego stanowiska, zechce mu robić wymówki. Ale Mentezufis tym razem nie dotknął sercowych spraw następcy.", + "40729": "Przywitawszy księcia z urzędową miną, prorok usiadł na wskazanym miejscu i zaczął:", + "40730": "— Z memfijskiego pałacu pana wieczności zawiadomiono mnie, że w tych czasach przyjechał do Pi-Bast wielki kapłan chaldejski Istubar, nadworny astrolog i doradca jego miłości króla Assara…", + "40731": "Książę chciał podpowiedzieć Mentezufisowi cel przybycia Istubara, ale przygryzł wargi i zmilczał.", + "40732": "— Zaś znakomity Istubar — ciągnął kapłan — przywiózł ze sobą dokumenta, na mocy których dostojny Sargon, powinowaty i satrapa jego miłości króla Assara, zostaje u nas posłem i pełnomocnikiem tegoż potężnego króla…", + "40733": "Ramzes o mało nie wybuchnął śmiechem. Powaga, z jaką Mentezufis raczył odsłonić cząstkę tajemnic od dawna znanych księciu, napełniła go wesołością i — pogardą.", + "40734": "„Więc ten kuglarz — myślał następca — nawet nie przeczuwa w sercu swoim, że ja znam wszystkie ich szalbierstwa?…”", + "40735": "— Dostojny Sargon i czcigodny Istubar — mówił Mentezufis — udadzą się do Memfis ucałować nogi jego świątobliwości. Pierwej jednak wasza dostojność, jako namiestnik, raczysz przyjąć łaskawie obu tych dygnitarzy tudzież ich świtę.", + "40736": "— Bardzo chętnie — odparł książę — a przy sposobności spytam ich: kiedy Asyria zapłaci nam zaległe daniny?", + "40737": "— Wasza dostojność zrobiłbyś to? — rzekł kapłan, patrząc mu w oczy.", + "40738": "— Przede wszystkim to!… Nasz skarb potrzebuje danin…", + "40739": "Mentezufis nagle powstał z siedzenia i uroczystym choć zniżonym głosem rzekł:", + "40740": "— Namiestniku pana naszego i rozdawcy życia: w imieniu jego świątobliwości zabraniam ci mówić z kimkolwiek o daninach, a nade wszystko z Sargonem, Istubarem i kimkolwiek z ich świty.", + "40741": "Książę pobladł.", + "40742": "— Kapłanie — rzekł również powstając — na jakiej zasadzie przemawiasz do mnie tonem zwierzchnika?…", + "40743": "Mentezufis odchylił szatę i zdjął ze szyi łańcuszek, na którym był jeden z pierścieni faraona.", + "40744": "Namiestnik obejrzał go, pobożnie ucałował i zwróciwszy kapłanowi, odparł:", + "40745": "— Spełnię rozkazy jego świątobliwości, mego pana i ojca.", + "40746": "Znowu obaj usiedli i książę zapytał kapłana:", + "40747": "— Czy wasza dostojność nie mógłbyś mnie objaśnić: dlaczego Asyria nie ma nam płacić danin, które od razu wydobyłyby skarb państwa z kłopotów?", + "40748": "— Bo my nie mamy sił zmusić Asyrii do płacenia nam danin — odparł zimno Mentezufis. — Mamy sto dwadzieścia tysięcy wojska, Asyria zaś około trzystu tysięcy. Mówię to waszej dostojności całkiem poufnie, jako wysokiemu urzędnikowi państwa.", + "40749": "— Rozumiem. Ale dlaczego ministerium wojny, w którym służysz, zmniejszyło naszą waleczną armię o sześćdziesiąt tysięcy ludzi?", + "40750": "— Ażeby dochody na dwór jego świątobliwości powiększyć o dwanaście tysięcy talentów — rzekł kapłan.", + "40751": "— Aha!… Powiedzże mi, wasza dostojność — ciągnął książę — w jakim tedy celu jedzie Sargon do stóp faraona?", + "40752": "— Nie wiem.", + "40753": "— Aha!… Ale dlaczego ja nie mam wiedzieć, ja, następca tronu?…", + "40754": "— Bo są tajemnice państwa, które zna zaledwie kilku dostojników…", + "40755": "— I których mógłby nawet nie znać mój najczcigodniejszy ojciec?…", + "40756": "— Z pewnością — odparł Mentezufis — że są rzeczy, o których mógłby nie wiedzieć nawet jego świątobliwość, gdyby nie posiadał najwyższych święceń kapłańskich.", + "40757": "— Dziwna rzecz! — mówił książę po namyśle. — Egipt jest własnością faraona i mimo to mogą dziać się w państwie sprawy nie znane faraonowi?… Wytłumacz mi to, wasza dostojność.", + "40758": "— Egipt jest przede wszystkim, a nawet jedynie i wyłącznie własnością Amona — rzekł kapłan. — Jest zatem konieczne, aby ci tylko znali najwyższe tajemnice, którym Amon objawia swoją wolę i plany.", + "40759": "Książę słuchając doznawał takich uczuć, jakby go przewracano na łożu wybitym sztyletami i jeszcze podkładano ogień.", + "40760": "Mentezufis chciał podnieść się, namiestnik zatrzymał go.", + "40761": "— Jeszcze słowo — mówił łagodnie. — Jeżeli Egipt jest tak słabym, że nie wolno nawet wspomnieć o asyryjskich daninach…", + "40762": "Zadyszał się.", + "40763": "— …Jeżeli jest tak nędznym — ciągnął — to jakaż pewność, że nas nie napadną Asyryjczycy?", + "40764": "— Od tego można zabezpieczyć się traktatami — odparł kapłan.", + "40765": "Następca machnął ręką.", + "40766": "— Nie ma traktatów dla słabych! — rzekł. — Nie zasłonią granic srebrne tablice zapisane ugodami, jeżeli za nimi nie staną włócznie i miecze.", + "40767": "— A któż waszej dostojności powiedział, że u nas nie staną?", + "40768": "— Ty sam. Sto dwadzieścia tysięcy ludzi muszą ustąpić przed trzystoma tysiącami. No, a gdyby Asyryjczycy raz do nas weszli, z Egiptu zostałaby pustynia…", + "40769": "Mentezufisowi zapłonęły oczy.", + "40770": "— Gdyby weszli do nas — zawołał — kości ich nigdy nie zobaczyłyby swej ziemi!… Uzbroilibyśmy całą szlachtę, pułki robotnicze, nawet przestępców z kopalń… Wydobylibyśmy skarby ze wszystkich świątyń… I spotkałaby się Asyria z pięciomaset tysiącami egipskich wojowników…", + "40771": "Ramzes był zachwycony tym wybuchem patriotyzmu kapłana. Schwycił go za rękę i rzekł:", + "40772": "— Więc jeżeli możemy mieć taką armię, dlaczego nie napadamy na Babilon?… Czyliż wielki wojownik Nitager nie błaga nas o to od kilku lat?… Czyliż jego świątobliwość nie niepokoi się wrzeniem Asyrii?… Gdy im pozwolimy zebrać siły, walka będzie trudniejsza, ale gdy rozpoczniemy sami…", + "40773": "Kapłan przerwał mu.", + "40774": "— Czy ty wiesz, książę — mówił — co to jest wojna, i to jeszcze taka wojna, do której trzeba iść przez pustynię? Kto zaręczy, że nim dotarlibyśmy do Eufratu, połowa naszej armii i tragarzy nie wyginęłaby z trudów?", + "40775": "— Wyrównalibyśmy to jedną bitwą — wtrącił Ramzes.", + "40776": "— Bitwa!… — powtórzył kapłan. — A czy wiesz, książę, co to jest bitwa?…", + "40777": "— Spodziewam się! — odparł dumnie następca, uderzając w miecz.", + "40778": "Mentezufis wzruszył ramionami.", + "40779": "— A ja mówię ci, panie, że ty nie wiesz, co to jest bitwa. Owszem, masz nawet o niej całkiem fałszywe pojęcie z manewrów, na których zawsze bywałeś zwycięzcą, choć nieraz powinieneś być zwyciężonym…", + "40780": "Książę spochmurniał. Kapłan wsunął rękę za swoją szatę i nagle spytał:", + "40781": "— Zgadnij, wasza dostojność, co trzymam?", + "40782": "— Co?… — powtórzył zdziwiony książę.", + "40783": "— Zgadnij prędko i dobrze — nalegał kapłan — bo jeżeli omylisz się, zginą dwa twoje pułki…", + "40784": "— Trzymasz pierścień — odparł rozweselony następca.", + "40785": "Mentezufis otworzył rękę: był w niej kawałek papirusa.", + "40786": "— A teraz co mam?… — spytał znowu kapłan.", + "40787": "— Pierścień.", + "40788": "— Otóż nie pierścień, tylko amulet boskiej Hator — rzekł kapłan.", + "40789": "— Widzisz, panie — mówił dalej — to jest bitwa. W czasie bitwy los co chwila wyciąga do nas rękę i każe jak najśpieszniej odgadywać zamknięte w niej niespodzianki. Mylimy się lub zgadujemy, ale biada temu, kto częściej omylił się, aniżeli odgadł… A stokroć biada tym, przeciw komu los odwraca się i zmusza do omyłek!…", + "40790": "— A jednak ja wierzę, ja czuję tu… — zawołał następca, bijąc się w piersi — że Asyria musi być zdeptana!", + "40791": "— Oby przez usta twoje przemawiał bóg Amon — rzekł kapłan. — I tak jest — dodał — Asyria będzie poniżona, może nawet twoimi rękoma, panie, ale nie zaraz… nie zaraz…", + "40792": "Mentezufis pożegnał go, książę został sam. W jego sercu i głowie huczało.", + "40793": "„A więc miał słuszność Hiram, że oni nas oszukują — myślał Ramzes. — Teraz i ja już jestem pewny, że nasi kapłani zawarli z chaldejskimi jakąś umowę, którą jego świątobliwość będzie musiał zatwierdzić. Będzie musiał!… czy słyszano o podobnej potworności?… On, pan żyjącego i zachodniego świata, on musi podpisywać umowy wymyślone przez intrygantów!…”", + "40794": "Tchu mu brakło.", + "40795": "„Swoją drogą święty Mentezufis zdradził się. Więc to tak jest, że w razie potrzeby Egipt może wystawić półmilionową armię?… Nawet nie marzyłem o podobnej sile!… i oni myślą, że ja będę lękał się ich bajek o losie, który nam każe rozwiązywać zagadki… Niechbym miał tylko dwieście tysięcy wojska, wymusztrowanego jak nasze greckie i libijskie pułki, a podejmę się rozwiązać wszystkie zagadki na ziemi i niebie.”", + "40796": "Zaś czcigodny prorok Mentezufis, wracając do swej celi, mówił w sobie:", + "40797": "„Zapalona to głowa, kobieciarz, awanturnik, ale potężny charakter. Po słabym dzisiejszym faraonie bodaj że ten przypomni nam czasy Ramzesa Wielkiego. Za dziesięć lat złe gwiazdy odmienią się, on dojrzeje i skruszy Asyrię. Z Niniwy zostaną gruzy, święty Babilon odzyska należne dostojeństwo, a jeden najwyższy Bóg, Bóg egipskich i chaldejskich proroków, zapanuje od pustyni Libijskiej aż het do najświętszej rzeki Gangesu…", + "40798": "Byle tylko nasz młodzik nie ośmieszył się nocnymi wędrówkami do kapłanki fenickiej!… Gdyby go zobaczono w ogrodzie Astoreth, lud mógłby myśleć, że następca tronu nakłania uszu do fenickiej wiary… A Dolnemu Egiptowi już niewiele potrzeba, aby wyprzeć się starych bogów… Cóż to za mieszanina narodów!…”", + "40799": "W kilka dni później dostojny Sargon urzędownie zawiadomił księcia o swej roli asyryjskiego posła, oświadczył chęć powitania następcy tronu i prosił o orszak egipski, który by go odprowadził ze wszelkim bezpieczeństwem i honorami do stóp jego świątobliwości faraona.", + "40800": "Książę zatrzymał się z odpowiedzią dwa dni i wyznaczył Sargonowi posłuchanie znowu po upływie dwu dni. Asyryjczyk, przywykły do wschodniej powolności w podróżach i interesach, wcale się tym nie martwił i nie marnował czasu. Pił od rana do wieczora, grał w kości z Hiramem i innymi azjatyckimi bogaczami, a w chwilach wolnych, podobnie jak Ramzes, wymykał się do Kamy.", + "40801": "Tam, jako człowiek starszy i praktyczny, za każdą wizytą ofiarowywał kapłance bogate podarunki. Swoje zaś uczucia dla niej wyrażał w ten sposób:", + "40802": "— Co ty, Kama, siedzisz w Pi-Bast i chudniesz? Dopókiś młoda, bawi cię służba przy ołtarzach bogini Astoreth; ale gdy się zestarzejesz, nędzna czeka cię dola. Obedrą z ciebie kosztowne szaty, na twoje miejsce przyjmą młodszą, a ty musisz zarabiać na garstkę prażonego jęczmienia wróżbami lub dozorowaniem położnic.", + "40803": "Ja — ciągnął Sargon — gdyby bogowie za karę stworzyli mnie kobietą, wolałbym sam być położnicą aniżeli pielęgnować takowe.", + "40804": "Dlatego mówię ci, jak człowiek mądry, rzuć świątynię i przystań do mego haremu. Dam za ciebie dziesięć talentów złotem, czterdzieści krów i sto mierzyc pszenicy. Kapłani z początku będą obawiali się kary bogów, ażeby więcej wyłudzić ode mnie. Ale że ja nie postąpię już ani drachmy, co najwyżej dorzucę kilka owieczek, więc odprawią uroczyste nabożeństwo i zaraz objawi się im niebieska Astoreth, która zwolni cię od ślubów, bylem jeszcze dorzucił złoty łańcuch albo puchar.", + "40805": "Kama, słuchając tych poglądów, gryzła wargi ze śmiechu, a on ciągnął:", + "40806": "— Gdy zaś pojedziesz ze mną do Niniwy, zostaniesz wielką panią. Dam ci pałac, konie, lektykę, służebne i niewolników. Przez jeden miesiąc więcej wylejesz na siebie wonności, aniżeli tu przez cały rok ofiarujecie ich bogini.", + "40807": "A kto wie — kończył — może spodobasz się królowi Assarowi i on zechce cię wziąć do haremu? W takim razie i ty byłabyś szczęśliwsza, i ja odzyskałbym to, co wydam na ciebie.", + "40808": "W dniu wyznaczonym na posłuchanie dla Sargona pod pałacem następcy tronu stanęły wojska egipskie i tłum ludu chciwego widowisk.", + "40809": "Około południa, w czasie największego skwaru, ukazał się orszak asyryjski. Przodem szli uzbrojeni w miecze i kije policjanci, za nimi kilku nagich szybkobiegaczy i trzej konni. Byli to — trębacze i woźny. Na rogu każdej ulicy trębacze wygrywali sygnał, a po nich odzywał się wielkim głosem woźny:", + "40810": "— Oto zbliża się poseł i pełnomocnik potężnego króla Assara, Sargon, powinowaty królewski, pan wielkich włości, zwycięzca w bitwach, rządca prowincji. Ludu, oddaj mu hołd należny, jako przyjacielowi jego świątobliwości władcy Egiptu!…", + "40811": "Za trębaczami jechało kilkunastu kawalerzystów asyryjskich w spiczastych czapkach, w kurtkach i obcisłych spodniach. Ich kudłate a wytrwałe konie na łbach i piersiach miały mosiężne zbroje w rybią łuskę.", + "40812": "Później szła piechota w kaskach i długich płaszczach do ziemi. Jeden oddziałek zbrojny był w ciężkie maczugi, następny w łuki, trzeci we włócznie i tarcze. Prócz tego każdy miał miecz i zbroję.", + "40813": "Za żołnierstwem szły konie, wozy i lektyki Sargona otoczone służbą w szatach białych, czerwonych, zielonych… Potem ukazało się pięć słoni z lektykami na grzbietach: na jednym jechał Sargon, na drugim chaldejski kapłan Istubar.", + "40814": "Pochód zamykali znowu piesi i konni żołnierze i przeraźliwa muzyka asyryjska, złożona z trąb, bębnów, blach i piskliwych fletów.", + "40815": "Książę Ramzes w otoczeniu kapłanów, oficerów i szlachty, odzianej barwnie i bogato, czekał na posła w wielkiej sali audiencjonalnej, która była ze wszystkich stron otwarta. Następca był wesół, wiedząc, że Asyryjczycy niosą z sobą podarunki, które w oczach egipskiego ludu mogą uchodzić za wypłatę daniny. Ale gdy na dziedzińcu usłyszał ogromny głos woźnego wychwalający potęgę Sargona, książę spochmurniał. Gdy zaś doleciało go zdanie, że król Assar jest przyjacielem faraona, rozgniewał się. Nozdrza rozszerzyły mu się jak rozdrażnionemu bykowi, a w oczach zapłonęły iskry. Widząc to oficerowie i szlachta zaczęli robić groźne miny i poprawiać miecze. Święty Mentezufis spostrzegł ich nieukontentowanie i zawołał:", + "40816": "— W imieniu jego świątobliwości rozkazuję szlachcie i oficerom, aby dostojnego Sargona przyjęli z szacunkiem, jaki należy się posłowi wielkiego króla!…", + "40817": "Następca tronu zmarszczył brwi i począł niecierpliwie chodzić po estradzie, na której stał jego namiestnikowski fotel. Ale karni oficerowie i szlachta uciszyli się, wiedząc, że z Mentezufisem, pomocnikiem ministra wojny, nie ma żartów.", + "40818": "Tymczasem na dziedzińcu ogromni, ciężko odziani żołnierze asyryjscy stanęli trzema szeregami naprzeciw półnagich i zwinnych żołnierzy egipskich. Obie strony patrzyły na siebie jak stado tygrysów na stado nosorożców. W sercu tych i tamtych tliła się starodawna nienawiść. Ale nad nienawiścią górowała komenda.", + "40819": "W tej chwili wtoczyły się słonie, wrzasnęły trąby egipskie i asyryjskie, oba wojska w górę podniosły broń, lud upadł na twarz, a dygnitarze asyryjscy, Sargon i Istubar, zstąpili z lektyk na ziemię.", + "40820": "W sali książę Ramzes zasiadł na wzniesionym fotelu pod baldachimem, a u wejścia ukazał się woźny.", + "40821": "— Najdostojniejszy panie! — zwrócił się do następcy. — Poseł i pełnomocnik wielkiego króla Assara, znakomity Sargon i jego towarzysz, pobożny prorok Istubar, pragną powitać ciebie i złożyć cześć tobie, namiestnikowi i następcy faraona, który oby żył wiecznie!…", + "40822": "— Poproś tych dostojników, ażeby weszli i ucieszyli serce moje swym widokiem — odparł książę.", + "40823": "Ze szczękiem i brzękiem wszedł do sali Sargon, w długiej zielonej szacie, gęsto wyszytej złotem. Obok, w płaszczu śnieżnej białości, kroczył pobożny Istubar, a za nimi strojni panowie asyryjscy nieśli dary dla księcia.", + "40824": "Sargon zbliżył się do podwyższenia i rzekł w języku asyryjskim, co natychmiast tłumacz powtórzył w egipskim:", + "40825": "— Ja, Sargon, wódz, satrapa i powinowaty najpotężniejszego króla Assara, przychodzę pozdrowić cię, namiestniku najpotężniejszego faraona, i na znak wiecznej przyjaźni ofiarować ci dary…", + "40826": "Następca oparł dłonie na kolanach i siedział nieporuszony jak posągi jego królewskich przodków.", + "40827": "— Tłumaczu — rzekł Sargon — czy źle powtórzyłeś księciu moje uprzejme powitanie?", + "40828": "Mentezufis stojący obok wzniesienia pochylił się ku Ramzesowi.", + "40829": "— Panie — szepnął — dostojny Sargon czeka na łaskawą odpowiedź…", + "40830": "— Więc mu odpowiedz — wybuchnął książę — iż nie rozumiem, na mocy jakiego prawa przemawia do mnie niby równy mi dostojeństwem?…", + "40831": "Mentezufis zmieszał się, co jeszcze więcej rozgniewało księcia, któremu wargi zaczęły drżeć i znowu zapłonęły oczy. Ale Chaldejczyk Istubar, rozumiejąc po egipsku, rzekł prędko do Sargona:", + "40832": "— Upadnijmy na twarze!…", + "40833": "— Dlaczego ja mam padać na twarz? — spytał oburzony Sargon.", + "40834": "— Upadnij, jeżeli nie chcesz stracić łaski naszego króla, a może i głowy…", + "40835": "To powiedziawszy, Istubar legł na posadzce jak długi, a obok niego Sargon.", + "40836": "— Dlaczego ja mam leżeć na moim brzuchu przed tym chłystkiem? — mruczał oburzony.", + "40837": "— Bo to namiestnik — odparł Istubar.", + "40838": "— A ja nie byłem namiestnikiem pana mego?…", + "40839": "— Ale on będzie królem, a ty nim nie będziesz.", + "40840": "— O co spierają się posłowie najpotężniejszego króla Assara? — zapytał już udobruchany książę tłumacza.", + "40841": "— O to, czy mają waszej dostojności pokazać dary, przeznaczone dla faraona, czy tylko oddać przesłane dla was — odparł zręczny tłumacz.", + "40842": "— Owszem, chcę widzieć dary dla mego świątobliwego ojca — rzekł książę — i pozwalam posłom wstać.", + "40843": "Sargon podniósł się, czerwony z gniewu czy zmęczenia, i usiadł, podwinąwszy pod siebie nogi, na podłodze.", + "40844": "— Nie wiedziałem — zawołał — że ja, krewny i pełnomocnik wielkiego Assara, będę musiał szatami moimi wycierać pył z posadzki egipskiego namiestnika!…", + "40845": "Mentezufis, który umiał po asyryjsku, nie pytając Ramzesa, kazał natychmiast przynieść dwie ławki pokryte dywanami, na których wnet zasiedli: zadyszany Sargon i spokojny Istubar.", + "40846": "Wysapawszy się, Sargon kazał podać wielki szklany puchar, stalowy miecz i przyprowadzić przed ganek dwa konie okryte złocistymi rzędami. A gdy spełniono jego rozkazy, podniósł się i z ukłonem rzekł do Ramzesa:", + "40847": "— Pan mój, król Assar, przysyła ci, książę, parę cudnych koni, które oby nosiły cię tylko do zwycięstw. Przysyła kielich, z którego niech zawsze radość spływa ci do serca, i — miecz, jakiego nie znajdziesz poza zbrojownią najpotężniejszego władcy.", + "40848": "Wydobył z pochwy dość długi miecz błyszczący niby srebro i począł zginać go w ręku. Miecz wygiął się jak łuk, a potem nagle wyprostował się.", + "40849": "— Zaiste! cudna to broń… — rzekł Ramzes.", + "40850": "— Jeżeli pozwolisz, namiestniku, okażę ci jeszcze inną jej zaletę — mówił Sargon, który, mogąc pochwalić się wyborną na owe czasy bronią asyryjską, zapomniał o gniewie.", + "40851": "Na jego żądanie jeden z egipskich oficerów wydobył swój miecz spiżowy i trzymał go jak do ataku. Wtedy Sargon podniósł miecz stalowy, uderzył i odciął kawałek broni przeciwnika.", + "40852": "W sali rozległ się szmer zdziwienia, a na twarz Ramzesa wystąpiły silne rumieńce.", + "40853": "„Ten cudzoziemiec — myślał książę — odebrał mi byka w cyrku, chce ożenić się z Kamą i pokazuje mi broń, która kraje nasze miecze jak wióry!…”", + "40854": "I jeszcze gorszą poczuł nienawiść do króla Assara, do wszystkich Asyryjczyków w ogóle, a do Sargona w szczególności.", + "40855": "Mimo to usiłował panować nad sobą i z całą uprzejmością poprosił posła o pokazanie mu darów dla faraona.", + "40856": "Wnet przyniesiono ogromne paki z wonnego drzewa, z których wyżsi urzędnicy asyryjscy wydobywali sztuki wzorzystych materii, puchary, dzbany, stalową broń, łuki z rogów koziorożca, złociste zbroje i puklerze wysadzane drogimi kamieniami.", + "40857": "Najwspanialszym jednak darem był model pałacu króla Assara, wyrobiony ze srebra i złota. Wyglądał on jak cztery gmachy, coraz mniejsze, postawione jeden na drugim, z których każdy był otoczony gęsto kolumnami, a zamiast dachu posiadał taras. Każdego wejścia pilnowały lwy albo skrzydlate byki z ludzkimi głowami. Po obu stronach schodów stały posągi lenników króla niosących dary, po obu stronach mostu były rzeźbione konie w najrozmaitszych postawach. Sargon odsunął jedną ścianę modelu i ukazały się bogate pokoje zapełnione bezcennymi sprzętami. Szczególny zaś podziw obudziła sala audiencjonalna, gdzie znajdowały się figurki przedstawiające króla na wysokim tronie tudzież jego dworzan, żołnierzy i lenników składających hołdy.", + "40858": "Cały model miał długość dwu ludzi, a wysokość prawie wzrostu człowieka. Egipcjanie szeptali, że ten jeden dar króla Assara wart był ze sto pięćdziesiąt talentów.", + "40859": "Kiedy wyniesiono paki, namiestnik zaprosił obu posłów i ich orszak na ucztę, podczas której goście byli sowicie obdarowani. Ramzes tak daleko posunął swoją uprzejmość, że gdy Sargonowi podobała się jedna z kobiet następcy, książę darował ją posłowi, rozumie się za jej zgodą i przyzwoleniem jej matki.", + "40860": "Był więc grzeczny i hojny, ale czoła swego nie rozchmurzył. A gdy Tutmozis zapytał go: czy nie piękny pałac ma król Assar? — książę odpowiedział:", + "40861": "— Piękniejszymi wydałyby mi się jego gruzy na zgliszczach Niniwy…", + "40862": "Asyryjczycy przy uczcie byli bardzo powściągliwi. Mimo obfitości wina pili mało i nie więcej wydawali okrzyków. Sargon ani razu nie wybuchnął hucznym śmiechem, jak to było w jego zwyczaju; przysłonił powiekami oczy, a w swym sercu głęboko rozmyślał.", + "40863": "Tylko dwaj kapłani, Chaldejczyk Istubar i Egipcjanin Mentezufis byli spokojni jak ludzie, którym dana jest wiedza przyszłości i władza nad nią.", + "40864": "Rozdział XI", + "40865": "Po przyjęciu u namiestnika Sargon zatrzymał się jeszcze w Pi-Bast, czekając na listy faraona z Memfisu, a jednocześnie między oficerami i szlachtą zaczęły na nowo krążyć dziwaczne pogłoski.", + "40866": "Fenicjanie opowiadali, pod największym rozumie się sekretem, że kapłani, nie wiadomo z jakiego powodu, nie tylko darowali Asyrii zaległe daniny, nie tylko uwolnili ją raz na zawsze od ich płacenia, ale nadto, ażeby ułatwić Asyryjczykom jakąś wojnę północną, zawarli z nimi traktat pokojowy na długie lata.", + "40867": "— Faraon — mówili Fenicjanie — aż mocniej zachorował dowiedziawszy się o ustępstwach robionych barbarzyńcom. Książę Ramzes martwi się i chodzi smutny, lecz obaj muszą ulegać kapłanom, nie będąc pewni uczuć szlachty i wojska.", + "40868": "To najwięcej oburzało egipską arystokrację.", + "40869": "— Jak to — szeptali między sobą zadłużeni magnaci — więc dynastia już nam nie ufa?… Więc kapłani uwzięli się, ażeby zhańbić i zrujnować Egipt?… Bo przecie jasne jest, że jeżeli Asyria ma wojnę gdzieś na dalekiej północy, to właśnie teraz trzeba ją napaść i zdobytymi łupami podźwignąć zubożały skarb królewski i arystokrację…", + "40870": "Ten i ów z młodych panów ośmielał się zapytywać następcy: co myśli o asyryjskich barbarzyńcach? Książę milczał, ale błysk jego oczu i zacięte usta dostatecznie wyrażały uczucia.", + "40871": "— Oczywiście — szeptali panowie w dalszym ciągu — że dynastia jest opętana przez kapłanów, nie ufa szlachcie, Egiptowi zaś grożą wielkie nieszczęścia…", + "40872": "Ciche gniewy prędko zamieniły się w ciche narady mające nawet pozór spisku. Ale choć bardzo wiele osób brało w tym udział, pewny siebie czy zaślepiony stan kapłański nic o nich nie wiedział, a Sargon, choć przeczuwał nienawiść, nie przywiązywał do niej wagi.", + "40873": "Poznał on, że książę Ramzes jest mu niechętny, ale przypisywał to wypadkowi w cyrku, a więcej — zazdrości o Kamę. Ufny jednak w swoją poselską nietykalność, pił, ucztował i prawie co wieczór wymykał się do fenickiej kapłanki, która coraz łaskawiej przyjmowała jego zaloty i dary.", + "40874": "Taki był nastrój kół najwyższych, gdy pewnej nocy wpadł do mieszkania Ramzesa święty Mentezufis i oświadczył, że natychmiast musi zobaczyć się z księciem.", + "40875": "Dworzanie odpowiedzieli, że u księcia znajduje się jedna z jego kobiet, że więc nie śmią niepokoić swego pana. Lecz gdy Mentezufis coraz natarczywiej nalegał, wywołali następcę.", + "40876": "Książę po chwili ukazał się, nawet nierozgniewany.", + "40877": "— Cóż to — zapytał kapłana — czy mamy wojnę, że wasza cześć trudzisz się do mnie o tak późnej porze?", + "40878": "Mentezufis pilnie przypatrzył się Ramzesowi i głęboko odetchnął.", + "40879": "— Książę nie wychodziłeś cały wieczór? — zapytał.", + "40880": "— Ani na krok.", + "40881": "— Więc mogę dać na to kapłańskie przyrzeczenie?", + "40882": "Następca zdziwił się.", + "40883": "— Zdaje mi się — odparł dumnie — że twoje słowo już nie jest potrzebne, gdy ja dałem moje. Cóż to znaczy?…", + "40884": "Wyszli do osobnego pokoju.", + "40885": "— Czy wiesz, panie — mówił wzburzony kapłan — co zdarzyło się może przed godziną. Jego dostojność Sargona jacyś młodzieńcy napadli i obili kijami…", + "40886": "— Jacy?… gdzie?…", + "40887": "— Pod willą fenickiej kapłanki, nazwiskiem Kamy — ciągnął Mentezufis, pilnie śledząc fizjognomię następcy.", + "40888": "— Odważne chłopaki! — odparł książę, wzruszając ramionami. — Napadać takiego siłacza!… Przypuszczam, że musiała tam pęknąć niejedna kość.", + "40889": "— Ale napadać posła… Uważ, dostojny panie, posła, którego osłania majestat Asyrii i Egiptu… — mówił kapłan.", + "40890": "— Ho! ho!… — roześmiał się książę. — Więc król Assar wysyła swoich posłów nawet do fenickich tancerek?…", + "40891": "Mentezufis stropił się. Nagle uderzył się w czoło i zawołał również ze śmiechem:", + "40892": "— Patrz, książę, jaki ze mnie prostak, nieoswojony z politycznymi ceremoniami. Wszakże ja zapomniałem, że Sargon włóczący się po nocach około domu podejrzanej kobiety nie jest posłem, ale zwyczajnym człowiekiem!…", + "40893": "Lecz po chwili dodał:", + "40894": "— W każdym razie niedobrze się stało… Sargon może nabrać do nas niechęci…", + "40895": "— Kapłanie!… kapłanie!… — zawołał książę, kiwając głową. — Ty zapominasz daleko ważniejszej rzeczy, iż Egipt nie potrzebuje ani lękać się, ani nawet dbać o dobre lub złe usposobienie dla niego nie tylko Sargona, ale nawet króla Assara…", + "40896": "Mentezufis był tak zmieszany trafnością uwag królewskiego młodzieńca, że zamiast odpowiedzieć kłaniał się mrucząc:", + "40897": "— Bogowie obdarzyli cię, książę, mądrością arcykapłanów… niechaj imię ich będzie błogosławione!… Już chciałem wydać rozkazy, aby poszukano i osądzono tych młodych awanturników; lecz teraz wolę zasięgnąć twojej rady, bo jesteś mędrcem nad mędrce.", + "40898": "Powiedz zatem, panie, co mamy począć z Sargonem i tymi zuchwalcami?…", + "40899": "— Przede wszystkim zaczekać do jutra — odparł następca. — Jako kapłan, wiesz najlepiej, że boski sen często przynosi dobre rady.", + "40900": "— A jeżeli i do jutra nic nie obmyślę? — pytał Mentezufis.", + "40901": "— W każdym razie ja odwiedzę Sargona i postaram się zatrzeć w jego pamięci ten drobny wypadek.", + "40902": "Kapłan pożegnał Ramzesa z oznakami czci. Zaś wracając do siebie, myślał:", + "40903": "„Serce dam sobie wydrzeć z piersi, że do tego nie należał książę: ani sam bił, ani namawiał, a nawet nie wiedział o wypadku. Kto tak chłodno i trafnie sądzi sprawę, nie może być współwinnym. A w takim razie mogę zacząć śledztwo i jeżeli nie ułagodzimy kudłatego barbarzyńcy, oddam zawadiaków pod sąd. Piękny traktat przyjaźni między dwoma państwami, który zaczyna się sponiewieraniem posła!…”", + "40904": "Nazajutrz wspaniały Sargon do południa leżał na wojłokowym posłaniu, co wreszcie zdarzało mu się dosyć często, bo po każdej pijatyce. Obok niego, na niskiej sofie siedział pobożny Istubar, z oczyma utkwionymi w sufit, szepcząc modlitwy.", + "40905": "— Istubarze — westchnął dostojnik — czy jesteś pewny, że nikt z naszego dworu nie wie o moim nieszczęściu?", + "40906": "— Któż może wiedzieć, jeżeli cię nikt nie widział?", + "40907": "— Ale Egipcjanie!… — jęknął Sargon.", + "40908": "— Z Egipcjan wie o tym Mentezufis i książę, no i ci szaleńcy, którzy zapewne długo będą pamiętali twoje pięści.", + "40909": "— Może trochę… może!… Ale zdaje mi się, że był między nimi następca i ma nos rozbity, jeżeli nie złamany…", + "40910": "— Następca ma cały nos i on tam nie był, zapewniam cię.", + "40911": "— W takim razie — wzdychał Sargon — powinien książę kilku z nich wbić na pal. Przecieżem ja poseł!… ciało moje jest święte…", + "40912": "— A ja mówię ci — radził Istubar — wyrzuć złość z serca twego i nawet nie skarż się. Bo gdy hultaje pójdą pod sąd, cały świat dowie się, że poseł najdostojniejszego króla Assara wdaje się z Fenicjanami, a co gorsza, odwiedza ich samotny wśród nocy. Co zaś odpowiesz, gdy twój śmiertelny wróg, kanclerz Lik-Bagus zapyta cię: „Sargonie, z jakimiż to widywałeś się Fenicjanami i o czym mówiłeś z nimi pod ich świątynią wśród nocy?…”", + "40913": "Sargon wzdychał, jeżeli można wzdychaniem nazwać odgłosy podobne do mruczenia lwa.", + "40914": "Wtem wpadł jeden z oficerów asyryjskich. Uklęknął, uderzył czołem o podłogę i rzekł do Sargona:", + "40915": "— Światło źrenic pana naszego!… Przed gankiem pełno magnatów i dostojników egipskich, a na ich czele sam następca tronu… Chce tu wejść, widocznie z zamiarem złożenia ci hołdu…", + "40916": "Lecz, nim Sargon zdążył wydać polecenie, we drzwiach komnaty ukazał się książę. Odepchnął olbrzymiego Asyryjczyka, który trzymał wartę, i szybko zbliżył się do wojłoków, kędy zmieszany poseł, szeroko otworzywszy oczy, nie wiedział, co robić ze sobą: uciec nago do innej izby czy schować się pod pościel?", + "40917": "Na progu stało kilku oficerów asyryjskich, zdumionych wtargnięciem następcy wbrew wszelkiej etykiecie. Ale Istubar dał im znak i znikli za kotarą.", + "40918": "Książę był sam; zostawił świtę na dziedzińcu.", + "40919": "— Bądź pozdrowiony — rzekł — pośle wielkiego króla i gościu faraona. Przyszedłem odwiedzić cię i spytać: czy nie masz jakich potrzeb? Jeżeli zaś pozwoli ci czas i ochota, chcę, ażebyś w moim towarzystwie, na koniu ze stajni mego ojca, przejechał się po mieście, otoczony naszą świtą. Jak przystało na posła potężnego Assara, który oby żył wiecznie!", + "40920": "Sargon słuchał, leżąc i nie rozumiejąc ani słowa. Gdy zaś Istubar przetłumaczył mu mowę księcia, poseł wpadł w taki zachwyt, że zaczął bić głową o wojłoki powtarzając wyrazy: „Assar i Ramzes”.", + "40921": "Kiedy uspokoił się i przeprosił księcia za nędzny stan, w jakim go znalazł gość tak znakomity i dostojny, dodał:", + "40922": "— Nie miej za złe, o panie, że ziemny robak i podnóżek tronu, jakim ja jestem, w tak niezwykły sposób okazuje radość z twego przybycia. Ale ucieszyłem się podwójnie. Raz, że spadł na mnie nadziemski zaszczyt, po wtóre — żem myślał w moim głupim i nikczemnym sercu, iż to ty, panie, byłeś sprawcą mojej wczorajszej niedoli. Zdawało mi się, że między kijami, które spadały na moje plecy, czuję twój kij, zaprawdę tęgo bijący!…", + "40923": "Spokojny Istubar, wyraz po wyrazie, przetłumaczył to księciu. Na co następca z iście królewską godnością odparł:", + "40924": "— Omyliłeś się, Sargonie. Gdyby nie to, żeś sam poznał swój błąd, kazałbym ci natychmiast wyliczyć pięćdziesiąt kijów, ażebyś zapamiętał, że tacy jak ja nie napadają jednego człowieka gromadą ani po nocy.", + "40925": "Zanim światły Istubar dokończył tłumaczenia tej odpowiedzi, już Sargon przypełznął do księcia i objął jego nogi, wołając:", + "40926": "— Wielki pan!… wielki król!… Chwała Egiptowi, że posiada takiego władcę.", + "40927": "A na to znowu książę:", + "40928": "— Więcej powiem ci, Sargonie. Jeżeli zostałeś napadnięty wczoraj, zapewniam cię, że nie uczynił tego żaden z moich dworzan. Sądzę bowiem, że taki, jakim jesteś, mocarz musiał niejednemu rozbić czaszkę. Zaś moi bliscy są zdrowi.", + "40929": "— Prawdę rzekł i mądrze powiedział! — szepnął Sargon do Istubara.", + "40930": "— Lecz jakkolwiek — ciągnął książę — szpetny czyn stał się nie z mojej i mego dworu winy, jednak czuję się w obowiązku osłabić twój żal do miasta, w którym cię tak niegodnie przyjęto. Dlatego osobiście nawiedziłem twoją sypialnię, dlatego otwieram ci mój dom o każdej porze, ile razy zechcesz mnie odwiedzić. Dlatego… proszę cię, abyś przyjął ode mnie ten mały dar…", + "40931": "To mówiąc, książę sięgnął za tunikę i wydobył łańcuch wysadzany rubinami i szafirami.", + "40932": "Olbrzymi Sargon aż zapłakał, co wzruszyło księcia, lecz nie rozczuliło obojętności Istubara. Kapłan wiedział, że Sargon ma łzy, radość i gniew na każde zawołanie, jako poseł mądrego króla.", + "40933": "Namiestnik posiedział jeszcze chwilę i pożegnał posła. Zaś wychodząc pomyślał, że jednak Asyryjczycy, pomimo barbarzyństwa, nie są złymi ludźmi, skoro umieją odczuć wspaniałomyślność.", + "40934": "Sargon zaś był tak podniecony, że kazał natychmiast przynieść wina i pił, pił od południa aż do wieczora.", + "40935": "Dobrze po zachodzie słońca kapłan Istubar wyszedł na chwilę z komnaty Sargona i — niebawem wrócił, ale ukrytymi drzwiami. Za nim ukazali się dwaj ludzie w ciemnych płaszczach. Gdy zaś odsunęli z twarzy kaptury, Sargon poznał w jednym arcykapłana Mefresa, w drugim proroka Mentezufisa.", + "40936": "— Przynosimy ci, dostojny pełnomocniku, dobrą nowinę — rzekł Mefres.", + "40937": "— Obym mógł wam udzielić podobnej! — zawołał Sargon. — Siadajcie, święci i dostojni mężowie. A choć mam zaczerwienione oczy, mówcie do mnie, jak gdybym był zupełnie trzeźwy… Bo ja i po pijanemu mam rozum, może nawet lepszy… Prawda, Istubarze?…", + "40938": "— Mówcie — poparł go Chaldejczyk.", + "40939": "— Dziś — zabrał głos Mentezufis — otrzymałem list od najdostojniejszego ministra Herhora. Pisze nam, że jego świątobliwość faraon (oby żył wiecznie!) oczekuje na wasze poselstwo w swym cudownym pałacu pod Memfisem i że jego świątobliwość (oby żył wiecznie!) jest dobrze usposobiony do zawarcia z wami traktatu.", + "40940": "Sargon chwiał się na wojłokowych materacach, ale oczy miał prawie przytomne.", + "40941": "— Pojadę — odparł — do jego świątobliwości faraona (oby żył wiecznie!), położę w imieniu pana mego pieczęć na traktacie, byle był spisany na cegłach, klinowym pismem… bo ja waszego nie rozumiem… Będę leżał choćby cały dzień na brzuchu przed jego świątobliwością (oby żył wiecznie!) i traktat podpiszę… Ale jak wy go tam wykonacie… cha!… cha!… cha!… tego już nie wiem… — zakończył grubym śmiechem.", + "40942": "— Jak śmiesz, sługo wielkiego Assara, wątpić o dobrej woli i wierze naszego władcy?… — zawołał Mentezufis.", + "40943": "Sargon nieco wytrzeźwiał.", + "40944": "— Ja nie mówię o jego świątobliwości — odparł — ale o następcy tronu…", + "40945": "— Jest to pełen mądrości młodzian, który bez wahania wykona wolę ojca i najwyższej rady kapłańskiej — rzekł Mefres.", + "40946": "— Cha!… cha!… cha!… — zaśmiał się znowu pijany barbarzyńca. — Wasz książę… o bogowie, powykręcajcie mi stawy członków, jeżeli mówię nieprawdę, że chciałbym, ażeby Asyria miała takiego następcę…", + "40947": "Nasz asyryjski następca to mędrzec, to kapłan… On, zanim wybierze się na wojnę, zagląda naprzód w gwiazdy na niebie, później kurom pod ogony… Zaś wasz zobaczyłby: ile ma wojska? dowiedziałby się: gdzie obozuje nieprzyjaciel? I spadłby mu na kark jak orzeł na barana. Oto wódz!… oto król!… On nie z tych, którzy słuchają rady kapłanów… On radzić się będzie własnego miecza, a wy musicie spełniać jego rozkazy…", + "40948": "I dlatego, choć podpiszę z wami traktat, opowiem memu panu, że poza chorym królem i mądrymi kapłanami kryje się tu młody następca tronu, lew i byk w jednej osobie… który ma miody w ustach, a pioruny w sercu…", + "40949": "— I powiesz nieprawdę — wtrącił Mentezufis. — Bo nasz książę, aczkolwiek popędliwy i trochę hulaka, jak zwyczajnie młody, umie jednak uszanować i radę mędrców, i najwyższe urzędy w kraju.", + "40950": "Sargon pokiwał głową.", + "40951": "— Oj, wy mędrcy!… uczeni w piśmie!… znawcy gwiazdowych obrotów!… — mówił szydząc. — Ja prostak, zwyczajny sobie jenerał, który bez pieczęci nie zawsze umiałbym wyżłobić moje nazwisko… Wy mędrcy, ja prostak, ale na brodę mego króla, nie zamieniłbym się na waszą mądrość…", + "40952": "Bo wy jesteście ludźmi, dla których otworzył się świat cegieł i papirusów, ale zamknął się ten prawdziwy, na którym wszyscy żyjemy… Ja prostak! Ale ja mam psi węch. A jak pies z dala wyczuje niedźwiedzia, tak ja moim zaczerwienionym nosem poznam bohatera.", + "40953": "Wy będziecie radzić księciu!… Ależ on was już dzisiaj zaczarował jak wąż gołębie. Ja przynajmniej nie oszukuję samego siebie, i choć książę jest dla mnie dobry jak ojciec rodzony, czuję przez skórę, że mnie i moich Asyryjczyków nienawidzi jak tygrys słonia… Cha!… cha!… Dajcie mu tylko armię, a za trzy miesiące stanie pod Niniwą, byle w drodze rodzili mu się żołnierze, zamiast ginąć…", + "40954": "— Choćbyś mówił prawdę — przerwał Mentezufis — choćby książę chciał iść pod Niniwę, nie pójdzie.", + "40955": "— A któż go powstrzyma, gdy zostanie faraonem?", + "40956": "— My.", + "40957": "— Wy?… wy!… Cha! cha! cha!… — śmiał się Sargon. — Wy wciąż myślicie, że ten młodzik nawet nie przeczuwa naszego traktatu… A ja… a ja… cha!… cha!… cha!… ja pozwolę się obedrzeć ze skóry i wbić na pal, że on już wszystko wie.", + "40958": "Czyliż Fenicjanie byliby tak spokojni, gdyby nie mieli pewności, że młody lew egipski zasłoni ich przed asyryjskim bykiem?", + "40959": "Mentezufis i Mefres spojrzeli na siebie ukradkiem. Ich prawie przeraził geniusz barbarzyńcy, który śmiało wypowiadał to, czego oni wcale nie brali pod rachunek.", + "40960": "I rzeczywiście: co by też było, gdyby następca tronu odgadł ich zamiary, a nawet chciał je powikłać?…", + "40961": "Lecz z chwilowego kłopotu wybawił ich milczący dotychczas Istubar.", + "40962": "— Sargonie — rzekł — mieszasz się w nie swoje sprawy. Twoim obowiązkiem jest zawrzeć z Egiptem traktat, jakiego chce pan nasz. A co wie, czego nie wie, co zrobi, a czego nie zrobi ich następca tronu, to już nie twoja sprawa. Skoro najwyższa, wiecznie żyjąca rada kapłanów zapewnia nas, traktat będzie wykonany. Jakim zaś zrobi się to sposobem? nie naszej głowy rzecz.", + "40963": "Oschły ton, z jakim wypowiedział to Istubar, uspokoił rozhukaną wesołość asyryjskiego pełnomocnika, Sargon pokiwał głową i mruknął:", + "40964": "— W takim razie szkoda chłopca!… Wielki to wojownik, wspaniałomyślny pan…", + "40965": "Rozdział XII", + "40966": "Po wizycie u Sargona dwaj święci mężowie, Mefres i Mentezufis, okrywszy się starannie burnusami, wracali zamyśleni do domu.", + "40967": "— Kto wie — rzekł Mentezufis — czy ten pijak Sargon nie ma słuszności co do naszego następcy?…", + "40968": "— W takim razie Istubar będzie miał lepszą słuszność — twardo odpowiedział Mefres.", + "40969": "— Jednak nie uprzedzajmy się. Trzeba pierwej wybadać księcia — odparł Mentezufis.", + "40970": "— Uczyń to, wasza cześć.", + "40971": "Istotnie nazajutrz obaj kapłani, z bardzo poważnymi minami, przyszli do następcy, prosząc go o poufną rozmowę.", + "40972": "— Cóż się stało? — zapytał książę — czy znowu jego dostojność Sargon odbył jakie nocne poselstwo?", + "40973": "— Niestety, nie chodzi nam o Sargona — odparł arcykapłan. — Ale… między ludem krążą pogłoski, że ty, najdostojniejszy panie, utrzymujesz ścisłe stosunki z niewiernymi Fenicjanami…", + "40974": "Po tych słowach książę zaczął już domyślać się celu wizyty proroków i krew w nim zakipiała. Lecz jednocześnie ocenił, że jest to początek gry między nim a stanem kapłańskim, i jak przystało na królewskiego syna, opanował się w jednej chwili. Jego twarz przybrała wyraz zaciekawionej naiwności.", + "40975": "— A Fenicjanie to niebezpieczni ludzie, urodzeni wrogowie państwa!… — dodał Mefres.", + "40976": "Następca uśmiechnął się.", + "40977": "— Gdybyście wy, święci mężowie — odparł — pożyczali mi pieniędzy i mieli przy świątyniach ładne dziewczęta, z wami musiałbym się widywać częściej. A tak z biedy muszę przyjaźnić się z Fenicjanami!", + "40978": "— Mówią, że wasza dostojność odwiedzasz w nocy tę Fenicjankę…", + "40979": "— I muszę tak robić, dopóki dziewczyna, nabrawszy rozumu, nie przeprowadzi się do mego domu. Ale nie bójcie się, chodzę z mieczem i gdyby mi kto zastąpił drogę…", + "40980": "— Przez tę jednak Fenicjankę nabrałeś, wasza dostojność, wstrętu do pełnomocnika asyryjskiego króla.", + "40981": "— Wcale nie przez nią, tylko że Sargon śmierdzi łojem… Wreszcie do czego to prowadzi?… Wy, święci ojcowie, nie jesteście dozorcami moich kobiet; sądzę, że dostojny Sargon nie powierzył wam swoich, więc — czego chcecie?…", + "40982": "Mefres tak zmieszał się, że aż na wygolonym czole zapłonął mu rumieniec.", + "40983": "— Rzekłeś, wasza dostojność, prawdę — odparł — że nie do nas należą wasze miłostki i sposoby, jakich do tego używacie. Ale… jest rzecz gorsza: lud dziwi się, że chytry Hiram tak łatwo pożyczył wam sto talentów, nawet bez zastawu…", + "40984": "Księciu drgnęły usta, lecz znowu rzekł spokojnie:", + "40985": "— Nie moja wina, że Hiram więcej ufa memu słowu aniżeli egipscy bogacze! On wie, że raczej wyrzekłbym się mojej zbroi po dziadzie, niż nie zapłacił mu tego, com winien. A zdaje się, że i o procent musi być spokojny, gdyż wcale mi o nim nie wspominał.", + "40986": "Nie myślę taić przed wami, święci mężowie, że Fenicjanie mają więcej zręczności od Egipcjan. Nasz bogacz, zanimby mi pożyczył sto talentów, robiłby surowe miny, nastękałby się, wytrzymał mnie z miesiąc, a w końcu wziąłby ogromny zastaw i jeszcze większy procent. Zaś Fenicjanie, którzy lepiej znają serca książąt, dają nam pieniądze nawet bez sędziego i świadków.", + "40987": "Arcykapłan był tak zirytowany spokojnym szyderstwem Ramzesa, że umilkł i zaciął usta. Wyręczył go Mentezufis, zapytawszy nagle:", + "40988": "— Co byś, wasza dostojność, rzekł, gdybyśmy zawarli z Asyrią traktat oddający jej północną Azję razem z Fenicją?…", + "40989": "Mówiąc tak, utkwił oczy w twarz następcy. Ale książę odparł całkiem spokojnie:", + "40990": "— Powiedziałbym, że tylko zdrajcy mogliby namawiać faraona do podobnego traktatu.", + "40991": "Obaj kapłani poruszyli się: Mefres podniósł ręce do góry, Mentezufis zacisnął pięści.", + "40992": "— A gdyby wymagało tego bezpieczeństwo państwa?… — nalegał Mentezufis.", + "40993": "— Czego wy ode mnie chcecie?… — wybuchnął książę. — Wtrącacie się do moich długów i kobiet, otaczacie mnie szpiegami, ośmielacie się robić mi wymówki, a teraz jeszcze zadajecie mi jakieś podstępne pytanie. Otóż mówię wam: ja, choćbyście mnie mieli otruć, nie podpisałbym takiego traktatu… Na szczęście, nie zależy to ode mnie, tylko od jego świątobliwości, którego wolę wszyscy musimy spełniać.", + "40994": "— Więc cóż byś zrobił, wasza dostojność, będąc faraonem?…", + "40995": "— To, czego wymagałaby cześć i interes państwa.", + "40996": "— O tym nie wątpię — rzekł Mentezufis. — Ale co wasza dostojność — uważasz za interes państwa?… Gdzie mamy szukać wskazówek?…", + "40997": "— A od czegóż jest najwyższa rada?… — zawołał książę, tym razem z udanym gniewem. — Powiadacie, że składa się z samych mędrców… Więc niechby oni wzięli na swoją odpowiedzialność traktat, który ja uważam za hańbę i zgubę Egiptu…", + "40998": "— Skądże wiesz, wasza dostojność — odparł Mentezufis — że właśnie tak nie postąpił wasz boski rodzic?…", + "40999": "— Więc po co wy mnie o to pytacie?… Co to za śledztwo?… Kto wam daje prawo zaglądać w głąb mego serca…", + "41000": "Ramzes udawał tak mocno oburzonego, że aż uspokoili się obaj kapłani.", + "41001": "— Mówisz, książę — odezwał się Mefres — jak przystało na dobrego Egipcjanina. Przecie i nas bolałby podobny traktat, ale bezpieczeństwo państwa niekiedy wymaga chwilowego poddania się okolicznościom…", + "41002": "— Ale co was zmusza do tego?… — wołał książę. — Czy przegraliśmy wielką bitwę, czy już nie mamy wojsk?…", + "41003": "— Wioślarzami okrętu, na którym Egipt płynie przez rzekę wieczności, są bogowie — odparł uroczystym tonem arcykapłan — a sternikiem Najwyższy Pan wszelkiego stworzenia. Nieraz zatrzymują oni albo i skręcają statek, ażeby ominąć niebezpieczne wiry, których my nawet nie dostrzegamy. W takich wypadkach z naszej strony potrzebną jest tylko cierpliwość i posłuszeństwo, za które wcześniej lub później spotyka nas hojna nagroda przewyższająca wszystko, co może wymyślić śmiertelny człowiek.", + "41004": "Po tej uwadze kapłani pożegnali księcia, pełni otuchy, że choć gniewa się na traktat, lecz go nie złamie i zapewni Egiptowi czas potrzebnego mu spokoju. Po ich odejściu Ramzes wezwał do siebie Tutmozisa. A gdy znalazł się sam na sam z ulubieńcem, długo hamowany gniew i żal wybuchnął. Książę rzucił się na kanapę, wił się jak wąż, uderzał pięściami w głowę i płakał.", + "41005": "Wylękniony Tutmozis czekał, aż księcia ominie atak wściekłości. Następnie podał mu wody z winem, okadził go kojącymi wonnościami, wreszcie usiadł przy nim i zapytał o przyczynę niemęskiej rozpaczy.", + "41006": "— Siądź tu — rzekł następca, nie podnosząc się. — Czy wiesz, dzisiaj jestem już pewny tego, że nasi kapłani zawarli z Asyrią jakiś haniebny traktat… Bez wojny, nawet bez żadnych żądań z tamtej strony!… Czy domyślasz się, ile tracimy?…", + "41007": "— Mówił mi Dagon, że Asyria chce zagarnąć Fenicję. Lecz Fenicjanie już mniej są zatrwożeni, gdyż król Assar ma wojnę na północno-wschodnich granicach. Siedzą tam ludy bardzo waleczne i mnogie, więc nie wiadomo, jak skończy się wyprawa. W każdym razie Fenicjanie będą mieli parę lat spokoju, co im wystarczy do przygotowania obrony i znalezienia sprzymierzeńców…", + "41008": "Książę niecierpliwie machnął ręką.", + "41009": "— Oto widzisz — przerwał Tutmozisowi — nawet Fenicja uzbroi się, a może i wszystkich sąsiadów, którzy ją otaczają. Na wszelki zaś sposób my stracimy choćby tylko zaległe daniny z Azji, które wynoszą — czy słyszałeś co podobnego?… — wynoszą przeszło sto tysięcy talentów!…", + "41010": "Sto tysięcy talentów… — powtórzył książę. — O bogowie! ależ taka suma od razu wypełniłaby skarb faraona… A gdybyśmy jeszcze napadli Asyrię w porze właściwej, w samej Niniwie, w samym pałacu Assara, znaleźlibyśmy niewyczerpane skarby…", + "41011": "Pomyśl teraz: ilu moglibyśmy zabrać niewolników?… Pół miliona… milion ludzi olbrzymio silnych, a tak dzikich, że niewola w Egipcie, że najcięższa praca przy kanałach lub w kopalniach wydałaby się im zabawką…", + "41012": "Płodność ziemi podniosłaby się w ciągu kilku lat, wynędzniały nasz lud odpocząłby i zanim umarłby ostatni niewolnik, już państwo odzyskałoby dawną potęgę i bogactwa…", + "41013": "I to wszystko zniweczą kapłani za pomocą kilku zapisanych blach srebrnych i kilku cegieł pociętych znakami w formie strzał, których nikt z nas nie rozumie!…", + "41014": "Wysłuchawszy żalów księcia, Tutmozis podniósł się z krzesła, z uwagą przejrzał sąsiednie komnaty, czy kto w nich nie podsłuchuje, potem znowu usiadł przy Ramzesie i zaczął szeptać:", + "41015": "— Bądź dobrej myśli, panie! O ile wiem, cała arystokracja, wszyscy nomarchowie, wszyscy wyżsi oficerowie słyszeli coś o tym traktacie i są oburzeni. Daj więc tylko znak, a rozbijemy traktatowe cegły na łbach Sargona, nawet Assara…", + "41016": "— Ależ to byłby bunt przeciw jego świątobliwości… — równie cicho odparł książę.", + "41017": "Tutmozis zrobił smutną miną.", + "41018": "— Nie chciałbym — rzekł — zakrwawiać ci serca, ale… twój, równy najwyższym bogom, ojciec jest ciężko chory.", + "41019": "— To nieprawda!… — zerwał się książę.", + "41020": "— Prawda, tylko nie zdradź się, że wiesz o tym. Jego świątobliwość jest bardzo zmęczony pobytem na tej ziemi i już pragnie odejść. Lecz kapłani zatrzymują go, a ciebie nie wzywają do Memfisu, ażeby bez przeszkód podpisać umowę z Asyrią…", + "41021": "— Ależ to są zdrajcy!… zdrajcy!… — szeptał rozwścieczony książę.", + "41022": "— Dlatego nie będziesz miał trudności z zerwaniem umowy, gdy obejmiesz władzę po ojcu (oby żył wiecznie!).", + "41023": "Książę zadumał się.", + "41024": "— Łatwiej — rzekł — podpisać traktat aniżeli go zerwać…", + "41025": "— I zerwać łatwo! — uśmiechnął się Tutmozis. — Czyliż w Azji nie ma plemion niesfornych, które wpadną w nasze granice?… Czyliż boski Nitager nie czuwa ze swoją armią, aby odparł ich i przeniósł wojnę do ich krajów?… A czy myślisz, że Egipt nie znajdzie ludzi do oręża i skarbów na wojnę?… Pójdziemy wszyscy, bo każdy może coś zyskać i jako tako ubezpieczyć sobie życie… Skarby zaś leżą w świątyniach… A w Labiryncie!…", + "41026": "— Kto je wydobędzie stamtąd! — wtrącił z powątpiewaniem książę.", + "41027": "— Kto?… Każdy nomarcha, każdy oficer, każdy szlachcic zrobi to, byle miał rozkaz faraona, a… młodsi kapłani pokażą nam drogę do kryjówek…", + "41028": "— Nie ośmielą się… Kara bogów…", + "41029": "Tutmozis pogardliwie machnął ręką.", + "41030": "— Albożeśmy to chłopi czy pastuchy, ażeby lękać się bogów, z których drwią Żydzi, Fenicjanie i Grecy, a lada najemny żołnierz znieważa ich bezkarnie.", + "41031": "Kapłani to wymyślili brednie o bogach, w których sami nie wierzą. Przecie wiesz, że w świątyniach uznają tylko Jedynego… Oni też robią cuda, z których się śmieją… Chłop po dawnemu bije czołem przed posągami. Ale już robotnicy wątpią o wszechmocności Ozyrysa, Horusa i Seta, pisarze oszukują bogów w rachunkach, a kapłani posługują się nimi jak łańcuchem i zamkiem do zabezpieczenia swoich skarbców.", + "41032": "Oho! minęły te czasy — ciągnął Tutmozis — kiedy cały Egipt wierzył we wszystko, co mu donoszono ze świątyń. Dziś my obrażamy bogów fenickich, Fenicjanie naszych, i jakoś na nikogo nie spadają pioruny…", + "41033": "Namiestnik uważnie przypatrywał się Tutmozisowi.", + "41034": "— Skąd tobie takie myśli przychodzą do głowy? — spytał. — Wszakże nie tak dawno bladłeś na wzmiankę o kapłanach…", + "41035": "— Bo byłem jeden. Ale dziś, gdym poznał, że cała szlachta ma to samo rozumienie, co ja, jest mi raźniej…", + "41036": "— A kto szlachcie i tobie mówił o traktatach z Asyrią?", + "41037": "— Dagon i inni Fenicjanie — odparł Tutmozis. — Oni nawet ofiarowali się, gdy przyjdzie czas, podbuntować azjatyckie plemiona, aby nasze wojska miały pozór do przekroczenia granic. A gdy raz wyjdziemy na drogę do Niniwy, Fenicjanie i ich sprzymierzeńcy połączą się z nami… I będziesz miał armię, jakiej nie posiadał Ramzes Wielki!…", + "41038": "Księciu nie podobała się ta gorliwość Fenicjan; zamilczał jednak o niej. Natomiast spytał:", + "41039": "— A co będzie, jeżeli kapłani dowiedzą się o waszych gadaninach?… Zaprawdę żaden z was nie uniknie śmierci!", + "41040": "— O niczym nie dowiedzą się — wesoło odparł Tutmozis. — Zanadto ufają swej potędze, źle płacą szpiegom i zniechęcili cały Egipt swoją chciwością i pychą. Toteż arystokracja, wojsko, pisarze, robotnicy, nawet niżsi kapłani tylko czekają hasła, ażeby wpaść do świątyń, zabrać skarby i złożyć je u stóp tronu. Gdy im zaś skarbów zabraknie, święci mężowie utracą wszelką władzę. Nawet przestaną robić cuda, bo i do tego potrzebne są złote pierścienie…", + "41041": "Książę skierował rozmowę na inne przedmioty, wreszcie dał znak Tutmozisowi, że może odejść.", + "41042": "Gdy został sam, począł rozmyślać.", + "41043": "Byłby zachwycony wrogim usposobieniem szlachty do kapłanów i wojowniczymi instynktami najwyższych klas, gdyby zapał nie wybuchnął tak nagle i gdyby poza nim nie ukrywali się Fenicjanie.", + "41044": "To kazało następcy być ostrożnym; rozumiał bowiem, że w sprawach Egiptu lepiej ufać patriotyzmowi kapłanów aniżeli przyjaźni Fenicjan.", + "41045": "Lecz przypomniał sobie słowa ojca, że Fenicjanie są prawdomówni i wierni, gdy chodzi o ich interes. Otóż bez kwestii Fenicjanie mieli wielki interes w tym, ażeby nie dostać się pod władzę Asyryjczyków. I można było polegać na nich jako na sprzymierzeńcach w razie wojny, gdyż przegrana Egipcjan odbiłaby się przede wszystkim na Fenicji.", + "41046": "Z drugiej strony Ramzes nie przypuszczał, że kapłani, nawet zawierając tak szpetny traktat z Asyrią, dopuszczali się zdrady. Nie, to nie byli zdrajcy, ale — rozleniwieni dygnitarze. Dogadza im pokój, gdyż wśród spokoju mnożą swoje skarby i rozszerzają władzę. Nie chcą wojny, gdyż wojna spotęgowałaby władzę faraona, a ich samych naraziłaby na ciężkie wydatki.", + "41047": "I stało się, że młody książę, pomimo braku doświadczenia, rozumiał, że musi być ostrożnym, nie śpieszyć się, nikogo nie potępiać, ale też i nikomu nie ufać zbytecznie. On już postanowił wojnę z Asyrią, nie dlatego że pragnęła jej szlachta i Fenicjanie, lecz że Egipt potrzebował skarbów i niewolników.", + "41048": "Ale postanowiwszy wojnę, chciał działać rozważnie. Chciał powoli przekonać do niej stan kapłański, a dopiero w razie oporu — zgnieść go za pomocą wojska i szlachty.", + "41049": "I właśnie wówczas, gdy święty Mefres i Mentezufis żartowali z przepowiedni Sargona, że następca nie podda się kapłanom, ale ich zmusi do posłuszeństwa, już wówczas książę miał gotowy plan ujarzmienia ich i widział, jakie posiada do tego środki. Zaś chwilę rozpoczęcia walki i sposób przeprowadzenia jej pozostawiał przyszłości.", + "41050": "„Czas przynosi najlepsze rady!” — rzekł do siebie. Był spokojny i zadowolony jak człowiek, który po długim wahaniu wie, co ma robić, i posiada wiarę we własne siły. Toteż ażeby pozbyć się nawet śladów niedawnego wzburzenia, poszedł do Sary.", + "41051": "Zabawa z synkiem zawsze koiła jego troski i pogodą napełniała mu serce.", + "41052": "Minął ogród, wszedł do willi swej pierwszej kochanki i zastał ją — znowu we łzach.", + "41053": "— O Saro! — zawołał — gdybyś miała Nil w twojej piersi, potrafiłabyś go wypłakać.", + "41054": "— Już nie będę… — odparła, lecz jeszcze obfitszy strumień polał się z jej oczu.", + "41055": "— Cóż to? — spytał książę — czy znowu sprowadziłaś sobie jakąś wróżkę, która straszy cię Fenicjankami?", + "41056": "— Nie Fenicjanek lękam się, ale Fenicji… — rzekła. — O, ty nie wiesz, panie, jacy to nikczemni ludzie…", + "41057": "— Palą dzieci? — roześmiał się namiestnik.", + "41058": "— Myślisz, że nie?… — odpowiedziała, patrząc na niego wielkimi oczyma.", + "41059": "— Bajki! Wiem przecie od księcia Hirama, że to bajki!…", + "41060": "— Hiram?… — krzyknęła Sara. — Hiram, ależ to największy zbrodniarz… Spytaj mego ojca, o, on powie ci, panie, w jaki sposób Hiram zwabia na swoje statki młode dziewczęta dalekich krajów i — rozpiąwszy żagle, uwozi, aby je sprzedać… Była przecie u nas jasnowłosa niewolnica, którą porwał Hiram. Szalała z tęsknoty za swym krajem, ale nie umiała powiedzieć nawet, gdzie leży jej ojczyzna. I umarła!… Takim jest Hiram, takim nędzny Dagon i wszyscy ci nikczemnicy…", + "41061": "— Może być, ale co nas to obchodzi? — spytał książę.", + "41062": "— Bardzo wiele — mówiła Sara. — Ty, panie, słuchasz dzisiaj rad fenickich, a tymczasem nasi Żydzi wykryli, że Fenicja chce wywołać wojnę między Egiptem i Asyrią… Podobno nawet co najprzedniejsi kupcy i bankierzy feniccy zobowiązali się do tego strasznymi przysięgami…", + "41063": "— Na cóż im wojna?… — wtrącił książę z udaną obojętnością.", + "41064": "— Na co!… — zawołała Sara. — Będą wam i Asyryjczykom dostarczać broni, towarów i wiadomości, a za wszystko każą sobie dziesięć razy drożej płacić… Będą obdzierali poległych i ranionych obu stron… Będą od waszych i asyryjskich żołnierzy wykupywać zrabowane przedmioty i niewolników… Czyliż tego mało?… Egipt i Asyria zrujnują się, ale Fenicja pobuduje nowe składy na bogactwa.", + "41065": "— Któż ci wyłożył taką mądrość?… — uśmiechnął się książę.", + "41066": "— Alboż nie słyszę, jak mój ojciec, nasi krewni i znajomi szepcą o tym, trwożnie oglądając się, aby ich kto nie podsłuchał? Czyliż wreszcie ja nie znam Fenicjan? Przed tobą, panie, oni leżą na brzuchach i ty nie widzisz ich obłudnych spojrzeń, ale ja nieraz przypatrywałam się ich oczom, zielonym z chciwości albo żółtym z gniewu.", + "41067": "O, strzeż się, panie, Fenicjan jak jadowitej żmii!…", + "41068": "Ramzes patrzył na Sarę i mimo woli porównywał jej szczerą miłość — z wyrachowaniem Fenicjanki, jej tkliwe wybuchy — z podstępnym chłodem Kamy.", + "41069": "„Zaprawdę! — myślał. — Fenicjanie są jadowitymi gadami. Ale jeżeli Ramzes Wielki posługiwał się na wojnie lwem, dlaczego ja przeciw wrogom Egiptu nie miałbym użyć żmii?”", + "41070": "I im plastyczniej wyobrażał sobie przewrotność Kamy, tym bardziej pożądał jej. Dusze bohaterskie niekiedy szukają niebezpieczeństw.", + "41071": "Pożegnał Sarę i nagle, nie wiadomo skąd, przypomniał sobie, że Sargon jego podejrzewał o udział w napadzie.", + "41072": "Książę uderzył się w czoło.", + "41073": "— Czyby to ten mój sobowtór — rzekł — urządził bijatykę posłowi?… A w takim razie kto go namówił?… Chyba Fenicjanie?… A jeżeli oni chcieli do tak brudnej rzeczy wmieszać moją osobę, więc słusznie mówi Sara, że to są nikczemnicy, których powinienem się wystrzegać…", + "41074": "Znowu odezwał się w nim gniew i książę postanowił kwestię rozstrzygnąć natychmiast. A ponieważ właśnie zapadał wieczór, więc Ramzes, nie wstępując do siebie, poszedł do Kamy.", + "41075": "Mało obchodziło go, że może być poznany; na wypadek zaś niebezpieczeństwa miał przecie miecz…", + "41076": "W pałacyku kapłanki świeciło się, ale ze służby nikt nie kręcił się w przysionku.", + "41077": "„Dotychczas — pomyślał — Kama wyprawiała swoją służbę, kiedy ja miałem przyjść do niej. Dziś — czy przeczuwa mnie, czy może przyjmuje szczęśliwszego ode mnie kochanka?…”", + "41078": "Wszedł na piętro, stanął przed komnatą Fenicjanki i nagle odsunął kotarę. W pokoju była Kama i Hiram i o czymś szeptali.", + "41079": "— O!… w zły czas przychodzę… — roześmiał się następca. — Cóż to, i wy, książę, zalecacie się do kobiety, której pod karą śmierci nie wolno być łaskawą dla mężczyzn?", + "41080": "Hiram i kapłanka oboje zerwali się z taburetów.", + "41081": "— Widocznie — rzekł Fenicjanin, kłaniając się — jakiś dobry duch ostrzegł cię, panie, że o tobie mówimy…", + "41082": "— Przygotowujecie mi jaką niespodziankę? — spytał namiestnik.", + "41083": "— Może!… Kto to wie?… — odparła Kama, patrząc na niego w sposób wyzywający.", + "41084": "Ale książę odparł chłodno:", + "41085": "— Oby ci, którzy zechcą nadal robić mi niespodzianki, nie zawadzili własną szyją o topór albo powróz… To by więcej ich zdziwiło aniżeli mnie ich postępki.", + "41086": "Kamie uśmiech zastygł na półotwartych ustach; Hiram pobladł i pokornie odezwał się:", + "41087": "— Czym zasłużyliśmy na gniew pana i opiekuna naszego?", + "41088": "— Chcę wiedzieć prawdę — rzekł książę, siadając i groźnie patrząc na Hirama. — Chcę wiedzieć: kto urządził napad na asyryjskiego posła i wmieszał w tę nikczemność człowieka tak podobnego do mnie, jak moja ręka prawa jest podobna do lewej.", + "41089": "— Widzisz, Kamo — odezwał się struchlały Hiram — mówiłem, że poufałość tego łotra do ciebie może sprowadzić wielkie nieszczęście… A oto masz!… Nawet nie czekaliśmy długo.", + "41090": "Fenicjanka rzuciła się do nóg księciu.", + "41091": "— Wszystko powiem — zawołała, jęcząc — tylko wyrzuć, panie, ze swego serca urazę do Fenicji… Mnie zabij, mnie uwięź, ale nie gniewaj się na nich.", + "41092": "— Kto napadł Sargona?", + "41093": "— Lykon, Grek, który śpiewa w naszej świątyni — odparła wciąż klęcząc Fenicjanka.", + "41094": "— Aha!… więc to on wtedy śpiewał pod twoim domem i on jest tak podobny do mnie?…", + "41095": "Hiram schylił głowę i położył rękę na sercu.", + "41096": "— Hojnie płaciliśmy temu człowiekowi — rzekł — za to, że jest podobnym do ciebie, panie… Sądziliśmy, że nędzna jego figura może przydać ci się na wypadek nieszczęścia…", + "41097": "— I przydał się!… — przerwał następca. — Gdzie on jest? Chcę widzieć tego doskonałego śpiewaka… ten mój żywy obraz…", + "41098": "Hiram rozłożył ręce.", + "41099": "— Uciekł, łotr, ale my go znajdziemy — odparł. — Chyba, że zamieni się w muchę albo glistę ziemną…", + "41100": "— A mnie przebaczysz, panie?… — szepnęła Fenicjanka, opierając się na kolanach księcia.", + "41101": "— Wiele przebacza się kobietom — rzekł następca.", + "41102": "— I wy nie będziecie mścili się na mnie?… — trwożnie zapytała Hirama.", + "41103": "— Fenicja — odparł starzec powoli i dobitnie — największy występek zapomni temu, kto posiądzie łaskę pana naszego, Ramzesa — oby żył wiecznie!…", + "41104": "Co się zaś tyczy Lykona — dodał, zwracając się do następcy — będziesz go miał, panie, żywym lub zmarłym…", + "41105": "To powiedziawszy, Hiram nisko ukłonił się i opuścił pokój, zostawiając kapłankę z księciem.", + "41106": "Ramzesowi krew uderzyła do głowy. Objął klęczącą Kamę i szepnął:", + "41107": "— Słyszałaś, co powiedział dostojny Hiram?… Fenicja zapomni ci największy występek!… Zaprawdę, ten człowiek jest mi wierny… A jeżeli on tak powiedział, jaką znajdziesz wymówkę?…", + "41108": "Kama całowała jego ręce, szepcząc:", + "41109": "— Zdobyłeś mnie… jestem twoją niewolnicą… Ale dziś zostaw mnie w spokoju… uszanuj dom, który należy do boskiej Astoreth…", + "41110": "— Więc przeprowadzisz się do mego pałacu? — spytał książę.", + "41111": "— O bogowie, co wyrzekłeś?… Od czasu jak słońce wschodzi i zachodzi, nie było jeszcze wypadku, ażeby kapłanka Astoreth… Ale trudno!… Fenicja, panie, daje ci taki dowód czci i przywiązania, jakiego nigdy nie otrzymał żaden z jej synów…", + "41112": "— Więc… — przerwał książę, tuląc ją.", + "41113": "— Tylko nie dziś i nie tutaj… — błagała.", + "41114": "Rozdział XIII", + "41115": "Dowiedziawszy się od Hirama, że Fenicjanie darowali mu kapłankę, następca jak najprędzej chciał ją mieć w swym domu, nie dlatego, ażeby bez niej nie mógł żyć, lecz że stanowiła dla niego nowość.", + "41116": "Ale Kama ociągała się z przybyciem, błagając księcia, aby zostawił ją w spokoju, dopóki nie zmniejszy się napływ pielgrzymów, a nade wszystko dopóki z Pi-Bast nie wyjadą najznakomitsi. Gdyby bowiem za ich bytności została kochanką księcia, mogły zmniejszyć się dochody świątyni, a kapłance groziłoby niebezpieczeństwo.", + "41117": "— Nasi mądrzy i wielcy — mówiła Ramzesowi — przebaczą mi zdradę. Ale pospólstwo będzie wzywać pomsty bogów na moją głowę, a ty, panie, wiesz, że bogowie mają długie ręce…", + "41118": "— Oby ich nie stracili, gdy wsuną je pod mój dach! — odparł książę.", + "41119": "Nie nalegał jednak, mając w tym czasie uwagę bardzo zajętą.", + "41120": "Posłowie asyryjscy: Sargon i Istubar, już wyjechali do Memfis dla podpisania traktatu. Jednocześnie faraon wezwał Ramzesa o złożenie mu raportu z podróży.", + "41121": "Książę kazał pisarzom dokładnie opisać wszystko, co zdarzyło się od chwili, gdy opuścił Memfis, a więc: przeglądy rzemieślników, zwiedzanie fabryk i pól, rozmowy z nomarchami i urzędnikami. Do odwiezienia zaś raportu przeznaczył Tutmozisa.", + "41122": "— Przed obliczem faraona — rzekł do niego książę — będziesz moim sercem i ustami. A oto, co masz zrobić:", + "41123": "Gdy najdostojniejszy Herhor zapyta: co myślę o przyczynach nędzy Egiptu i skarbu? — odpowiedz ministrowi, ażeby zwrócił się do swego pomocnika Pentuera, a on objaśni moje poglądy w ten sam sposób, jak to uczynił w świątyni boskiej Hator.", + "41124": "Gdy Herhor zechce wiedzieć: jakie jest moje zdanie o traktacie z Asyrią? — odpowiedz, że moim obowiązkiem jest spełniać rozkazy naszego pana.", + "41125": "Tutmozis kiwał głową na znak, że rozumie.", + "41126": "— Ale — ciągnął namiestnik — gdy staniesz przed obliczem mego ojca (oby żył wiecznie!) i przekonasz się, że was nikt nie podsłuchuje, upadnij mu do nóg w mym imieniu i powiedz:", + "41127": "Panie nasz, to mówi syn i sługa twój, nędzny Ramzes, któremu dałeś życie i władzę.", + "41128": "Przyczyną klęsk Egiptu jest ubytek ziemi urodzajnej, którą zagarnęła pustynia, i ubytek ludności, która mrze z pracy i niedostatku.", + "41129": "Ale wiedz, o panie nasz, że nie mniejszą szkodę jak mór i pustynia wyrządzają skarbowi twemu kapłani. Gdyż nie tylko świątynie ich są wypełnione złotem i klejnotami, którymi można by wszystkie długi spłacić, ale jeszcze święci ojcowie i prorocy mają najlepsze folwarki, najdzielniejszych chłopów i robotników, a ziemi daleko więcej niż bóg-faraon.", + "41130": "To ci mówi syn i sługa twój, Ramzes, który przez cały czas podróży miał oczy ciągle otwarte jak ryba i uszy nastawione jak u roztropnego osła.", + "41131": "Książę odpoczął, Tutmozis powtarzał sobie w pamięci jego słowa.", + "41132": "— Gdy zaś — mówił dalej namiestnik — jego świątobliwość spyta: jakie jest moje zdanie o Asyryjczykach? — padnij na twarz i odpowiedz:", + "41133": "Sługa Ramzes, jeżeli pozwolisz, ośmiela się mniemać, że Asyryjczycy są to wielkie i silne chłopy i mają doskonałą broń; ale widać po nich, że są źle musztrowani.", + "41134": "Za piętami Sargona chodzili przecie najlepsi wojownicy asyryjscy: łucznicy, topornicy, kopijnicy, a jednak nie było takich sześciu, którzy potrafiliby maszerować zgodnie, w jednym szeregu. Przy tym włócznie noszą krzywo, miecze źle przywiązane, topory trzymają jak cieśle albo rzeźnicy. Ich odzież jest ciężka, ich grube sandały odparzają nogi, a ich tarcze, choć mocne, niewiele dadzą im pożytku, gdyż żołnierz jest niezgrabny.", + "41135": "— Prawdę mówisz — wtrącił Tutmozis. — To samo i ja spostrzegłem i to samo słyszę od naszych oficerów, którzy twierdzą, że takie wojsko asyryjskie, jakie tu widzieli, słabszy stawi opór aniżeli hordy libijskie.", + "41136": "— Powiedz też — ciągnął Ramzes — panu naszemu, który nas obdarza życiem, iż cała szlachta i wojsko egipskie burzy się na samą wieść, że Asyryjczycy mogliby zagarnąć Fenicję. Przecie Fenicja to port Egiptu, a Fenicjanie — najlepsi majtkowie naszej floty.", + "41137": "Powiedz wreszcie, jakom słyszał od Fenicjan (o czym jego świątobliwość lepiej musi wiedzieć), że Asyria jest dziś słaba: ma bowiem wojnę na północy i wschodzie, a całą zachodnią Azję ma przeciw sobie. Gdybyśmy więc ją dziś napadli, moglibyśmy zdobyć wielkie skarby i mnóstwo niewolników, którzy naszym chłopom pomagaliby w pracy.", + "41138": "Zakończ jednak, że mądrość ojca mego jest większa aniżeli wszystkich ludzi i że zatem będę postępował tak, jak on mi rozkaże, byle nie oddał Fenicji w ręce Assara, bo inaczej zginiemy. Fenicja to drzwi spiżowe do naszego skarbca, a gdzież jest człowiek, który by złodziejowi oddawał swoje drzwi?", + "41139": "Tutmozis odjechał do Memfisu w miesiącu Paofi (lipiec, sierpień). Nil zaczął mocno przybierać, skutkiem czego zmniejszył się napływ azjatyckich pielgrzymów do świątyni Astoreth. Ludność też miejscowa wyległa na pola, aby czym prędzej uprzątnąć winogrona, len i pewien gatunek rośliny wydającej bawełnę.", + "41140": "Słowem okolica uspokoiła się, a ogrody otaczające świątynię Astoreth były prawie puste.", + "41141": "W tej porze książę Ramzes, wolny od zabaw i obowiązków państwowych, zajął się sprawą swej miłości dla Kamy. Jednego dnia odbył tajemną naradę z Hiramem, który z jego polecenia ofiarował świątyni Astoreth dwanaście talentów w złocie, posążek bogini cudnie wyrzeźbiony z malachitu, pięćdziesiąt krów i sto pięćdziesiąt miar pszenicy. Był to dar tak hojny, że sam arcykapłan świątyni przyszedł do namiestnika, ażeby upaść przed nim na brzuch swój i podziękować za łaskę, o której, jak mówił, po wsze wieki nie zapomną ludy kochające boginię Astoreth.", + "41142": "Załatwiwszy się ze świątynią, książę wezwał do siebie naczelnika policji w Pi-Bast i przepędził z nim długą godzinę. Zaś w kilka dni później całe miasto zatrzęsło się pod wpływem nadzwyczajnej nowiny.", + "41143": "Kama, kapłanka Astoreth, została porwana, gdzieś uprowadzona i — przepadła jak ziarno piasku w pustyni!…", + "41144": "Niesłychany ten wypadek zdarzył się w następnych warunkach.", + "41145": "Arcykapłan świątyni wysłał Kamę do miasta Sabne-Chetam nad jeziorem Menzaleh, z ofiarami dla tamtejszej kaplicy Astoreth. Kapłanka odbywała podróż czółnem w nocy, już to aby uniknąć letniego skwaru, już dla zabezpieczenia się przed ciekawością i hołdami mieszkańców.", + "41146": "Nad ranem, kiedy czterej wioślarze zmęczeni zdrzemnęli się, spomiędzy zarośli nadbrzeżnych wypłynęły nagle czółna prowadzone przez Greków i Chetów, otoczyły łódź wiozącą kapłankę i porwały Kamę. Napad był tak szybki, że feniccy wioślarze nie stawiali żadnego oporu; kapłance zaś widocznie zatkano usta, nawet bowiem nie zdążyła krzyknąć.", + "41147": "Dokonawszy świętokradzkiego czynu Chetowie i Grecy zniknęli w zaroślach, aby następnie wydobyć się na morze. Celem zaś zabezpieczenia się od pościgu wywrócili czółno należące do świątyni Astoreth.", + "41148": "W Pi-Bast zawrzało jak w ulu: cała ludność mówiła tylko o tym. Nawet domyślano się sprawców zbrodni. Jedni posądzali Asyryjczyka Sargona, który ofiarowywał Kamie tytuł małżonki, byle chciała opuścić świątynię i pojechać z nim do Niniwy. Inni zaś podejrzewali Greka Lykona, który był śpiewakiem Astoreth i od dawna gorzał namiętnością do Kamy. Był też o tyle bogatym, że mógł pozwolić sobie na wynajęcie greckich rabusiów, a o tyle bezbożny, że zapewne nie wahałby się porwać kapłanki.", + "41149": "Rozumie się, że w świątyni Astoreth natychmiast zwołano radę najbogatszych i najpobożniejszych wyznawców. Rada zaś przede wszystkim uchwaliła, ażeby uwolnić Kamę od kapłańskich obowiązków, i zdjąć z niej klątwy grożące dziewicom, które w służbie bogini utraciły niewinność.", + "41150": "Było to rozporządzenie świątobliwe i mądre: jeżeli bowiem ktoś gwałtem porwał kapłankę i pozbawił święceń wbrew jej woli, to nie godziło się jej karać.", + "41151": "W parę dni później, przy odgłosie rogów, ogłoszono wiernym w świątyni Astoreth, że kapłanka Kama umarła i że gdyby kto spotkał kobietę podobną do niej, nie ma prawa mścić się, a nawet czynić jej wyrzutów. Nie ona bowiem, nie kapłanka, opuściła boginię, ale porwały ją złe duchy, za co będą ukarane.", + "41152": "Tego zaś samego dnia dostojny Hiram był u księcia Ramzesa i ofiarował mu, w złotej puszce, pargamin opatrzony mnóstwem pieczęci kapłańskich i podpisami najznakomitszych Fenicjan.", + "41153": "Był to wyrok duchownego sądu Astoreth, który uwalniał Kamę od ślubów i zdejmował z niej klątwę niebios, byle tylko wyrzekła się swego kapłańskiego imienia.", + "41154": "Z tym dokumentem, gdy słońce zaszło, udał się książę do pewnej samotnej willi w swoim ogrodzie. Otworzył drzwi nieznanym sposobem i wszedł na piętro do niewielkiego pokoju.", + "41155": "Przy świetle rzeźbionego kagańca, w którym paliła się wonna oliwa, książę zobaczył Kamę.", + "41156": "— Nareszcie!… — zawołał, oddając jej złotą puszkę. — Masz wszystko, czego chciałaś!", + "41157": "Fenicjanka była rozgorączkowana; płonęły jej oczy. Porwała puszkę i, obejrzawszy ją, rzuciła na podłogę.", + "41158": "— Myślisz, że ona jest złota?… — rzekła. — Oddam mój naszyjnik, że ta puszka jest miedziana i tylko pokryta z dwu stron cienkimi blaszkami!…", + "41159": "— Także mnie witasz?… — spytał zdziwiony książę.", + "41160": "— Bo znam moich braci — odparła. — Oni fałszują nie tylko złoto, ale rubiny i szafiry…", + "41161": "— Kobieto… — przerwał następca — ależ w tej puszce jest twoje bezpieczeństwo…", + "41162": "— Co mi tam bezpieczeństwo!… — odparła. — Nudzę się i boję… Siedzę tu już ze cztery dni jak w więzieniu…", + "41163": "— Brakuje ci czego?…", + "41164": "— Brakuje mi światła… oddechu… śmiechów, śpiewów, ludzi… O mściwa bogini, jakże mnie ciężko karzesz!…", + "41165": "Książę słuchał zdumiony. We wściekłej kobiecie nie mógł poznać tej Kamy, którą widział w świątyni, tej kobiety, nad którą unosiła się namiętna pieśń Greka.", + "41166": "— Jutro — rzekł książę — będziesz mogła wyjść do ogrodu… A gdy pojedziemy do Memfis, do Tebów, będziesz bawiła się jak nigdy… Spojrzyj na mnie. Czyliż nie kocham cię i czyliż kobiecie nie wystarcza zaszczyt, że należy do mnie?…", + "41167": "— Tak — odparła nadąsana — ale cztery miałeś przede mną.", + "41168": "— Jeżeli ciebie kocham najlepiej…", + "41169": "— Gdybyś mnie kochał najlepiej, uczyniłbyś mnie pierwszą, osadziłbyś mnie w pałacu, który zajmuje ta… Żydówka Sara i mnie dałbyś wartę, nie jej… Tam przed posągiem Astoreth byłam najpierwszą… Ci, którzy składali hołd bogini, klękając przed nią, patrzyli na mnie… A tu co?… Wojsko bębni i gra na fletach, urzędnicy składają ręce na piersiach i schylają głowy przed domem Żydówki…", + "41170": "— Przed moim pierworodnym synem — przerwał zniecierpliwiony książę — a on nie jest Żydem…", + "41171": "— Jest Żydem!… — wrzasnęła Kama.", + "41172": "Ramzes zerwał się.", + "41173": "— Szalona jesteś?… — rzekł, nagle uspokoiwszy się. — Czy nie wiesz, że mój syn Żydem być nie może…", + "41174": "— A ja ci mówię, że jest!… — krzyczała, bijąc pięścią w stolik. — Jest Żydem, jak jego dziad, jak jego wujowie, i nazywa się Izaak…", + "41175": "— Coś powiedziała, Fenicjanko?… Czy chcesz, ażebym cię wypędził?…", + "41176": "— Dobrze, wypędź mnie, jeżeli kłamstwo wyszło z ust moich… Ale jeżeli rzekłam prawdę, wypędź tamtą… Żydówkę wraz z jej pomiotem i mnie oddaj pałac… Ja chcę, ja zasługuję na to, ażeby być pierwszą w twoim domu… Bo tamta oszukuje cię… drwi z ciebie… A ja dla ciebie wyparłam się mojej bogini… narażam się na jej zemstę…", + "41177": "— Daj mi dowód, a pałac będzie twoim… Nie, to fałsz!… — mówił książę. — Sara nie dopuściłaby się takiej zbrodni… Mój pierworodny syn…", + "41178": "— Izaak!… Izaak!… — krzyczała Kama. — Idź do niej i przekonaj się.", + "41179": "Ramzes na pół nieprzytomny wybiegł od Kamy i skierował się do willi, gdzie mieszkała Sara. Pomimo gwiaździstej nocy zbłądził i przez pewien czas tułał się po ogrodzie. Lecz otrzeźwiło go chłodne powietrze, odnalazł drogę i do domu Sary wszedł prawie spokojny.", + "41180": "Mimo późnego wieczoru czuwano tam. Sara własnymi rękoma prała pieluszki syna, a jej służba skracała sobie czas jedzeniem, piciem i muzyką.", + "41181": "Kiedy Ramzes blady ze wzruszenia stanął na progu, Sara krzyknęła, lecz wnet uspokoiła się.", + "41182": "— Bądź pozdrowiony, panie — rzekła, ocierając zmoczone ręce i chyląc mu się do nóg.", + "41183": "— Saro, jak na imię twemu synowi?… — spytał.", + "41184": "Przerażona schwyciła się za głowę.", + "41185": "— Jak na imię twemu synowi?… — powtórzył.", + "41186": "— Wszak wiesz, panie, że Seti… — odparła ledwie słyszalnym głosem.", + "41187": "— Spojrzyj mi w oczy…", + "41188": "— O Jehowo!… — szepnęła Sara.", + "41189": "— Widzisz, że kłamiesz. A teraz ja ci powiem: mój syn, syn następcy egipskiego tronu, nazywa się Izaak… i jest Żydem… podłym Żydem…", + "41190": "— Boże!… Boże!… miłosierdzia!… — zawołała, rzucając się do nóg księciu.", + "41191": "Ramzes ani na chwilę nie podniósł głosu, tylko twarz jego była szara.", + "41192": "— Ostrzegano mnie — mówił — abym nie brał do mego domu Żydówki… Moje wnętrzności skręcały się, kiedy widziałem folwark napełniony Żydami… Alem powściągnął odrazę, bom tobie ufał. I ty, wraz z twymi Żydami, ukradłaś mi syna, złodziejko dzieci…", + "41193": "— Kapłani rozkazali, ażeby został Żydem… — szepnęła Sara, szlochając u nóg księcia.", + "41194": "— Kapłani?… Jacy?…", + "41195": "— Najdostojniejszy Herhor… najdostojniejszy Mefres… Mówili, że tak trzeba, bo twój syn musi zostać pierwszym królem żydowskim…", + "41196": "— Kapłani?… Mefres?… — powtórzył książę. — Królem żydowskim?… Ależ ja mówiłem ci, że twój syn może zostać dowódcą moich łuczników, moim pisarzem… Ja ci to mówiłem!… a ty, nędzna, myślałaś, że tytuł żydowskiego króla równa się dostojeństwu mego łucznika i pisarza?… Mefres… Herhor!… Niech będą dzięki bogom, że nareszcie zrozumiałem tych dostojników i wiem, jaki los przeznaczają memu potomstwu…", + "41197": "Przez chwilę rozmyślał, gryzł wargi. Nagle zawołał potężnym głosem:", + "41198": "— Hej!… służba… żołnierze!…", + "41199": "W oka mgnieniu komnata zaczęła napełniać się. Weszły płacząc służebnice Sary, pisarz i rządca jej domu, potem niewolnicy, wreszcie kilku żołnierzy z oficerem.", + "41200": "— Śmierć!… — krzyknęła Sara rozdzierającym głosem.", + "41201": "Rzuciła się do kołyski, porwała syna i stanąwszy w kącie komnaty, zawołała:", + "41202": "— Mnie zabijcie… ale jego nie dam!…", + "41203": "Ramzes uśmiechnął się.", + "41204": "— Setniku — rzekł do oficera — weź tą kobietę z jej dzieckiem i zaprowadź do budynku, gdzie mieszczą się niewolnicy mego domu. Ta Żydówka już nie będzie panią, ale sługą tej, która ją zastąpi.", + "41205": "A ty, rządco — dodał, zwracając się do urzędnika — pamiętaj, aby Żydówka nie zapomniała jutro z rana umyć nóg swej pani, która tu zaraz przyjdzie. Gdyby zaś ta służebnica okazała się krnąbrną, na rozkaz swej pani powinna otrzymać chłostę.", + "41206": "Wyprowadzić tę kobietę do izby czeladnej!…", + "41207": "Oficer i rządca zbliżyli się do Sary, lecz zatrzymali się, nie śmiejąc jej dotknąć. Ale też i nie było potrzeby. Sara owinęła płachtą kwilące dziecko i opuściła komnatę, szepcąc:", + "41208": "— Boże Abrahama, Izaaka, Jakuba, zmiłuj się nad nami…", + "41209": "Nisko skłoniła się przed księciem, a z jej oczu płynęły ciche łzy. Jeszcze w sieniach słyszał Ramzes jej słodki głos:", + "41210": "— Boże Abrahama, Iza…", + "41211": "Gdy wszystko uspokoiło się, namiestnik odezwał się do oficera i rządcy:", + "41212": "— Pójdziecie z pochodniami do domu między figowe drzewa…", + "41213": "— Rozumiem — odparł rządca.", + "41214": "— I natychmiast przeprowadzicie tu kobietę, która tam mieszka…", + "41215": "— Stanie się tak.", + "41216": "— Ta kobieta będzie odtąd waszą panią i panią Sary Żydówki, która każdego poranku ma swojej pani myć nogi, oblewać ją wodą i trzymać przed nią zwierciadło. To jest moja wola i rozkaz.", + "41217": "— Stanie się — odparł rządca.", + "41218": "— I jutro z rana powiesz mi, czy nowa sługa nie jest krnąbrną…", + "41219": "Wydawszy te polecenia namiestnik wrócił do siebie, ale całą noc nie spał. W jego głębokiej duszy rozpalał się pożar zemsty.", + "41220": "Czuł, że nie podniósłszy ani na chwile głosu zmiażdżył Sarę, nędzną Żydówkę, która ośmieliła się oszukać go. Ukarał ją jak król, który jednym drgnieniem powieki strąca ludzi ze szczytu — w otchłań służalstwa. Ale Sara była tylko narzędziem kapłanów, a następca miał za wiele poczucia sprawiedliwości, aby połamawszy narzędzie, mógł przebaczyć właściwym sprawcom.", + "41221": "Jego wściekłość potęgowała się tym bardziej, że kapłani byli nietykalni. Książę mógł Sarę z dzieckiem wśród nocy — wypędzić do izby czeladniej, ale nie mógł pozbawić Herhora jego władzy ani Mefresa arcykapłaństwa. Sara padła u nóg jego jak zdeptany robak; ale Herhor i Mefres, którzy wydarli mu pierworodnego syna, wznosili się nad Egiptem i (o wstydzie!) nad nim samym, nad przyszłym faraonem, jak piramidy…", + "41222": "I nie wiadomo, który już raz w tym roku przypominał sobie krzywdy, jakich doznał od kapłanów. W szkole bili go kijami, aż mu grzbiet pękał, albo morzyli głodem, aż brzuch przyrastał mu do krzyża. Na zeszłorocznych manewrach Herhor popsuł mu cały plan, a potem złożył winę na niego i pozbawił dowództwa korpusu. Tenże Herhor przyprawił go o niełaskę jego świątobliwości za to, że wziął do domu Sarę, i nie prędzej przywrócił go do zaszczytów, aż upokorzony książę przepędził parę miesięcy na dobrowolnym wygnaniu.", + "41223": "Zdawało się, że gdy zostanie wodzem korpusu i namiestnikiem, kapłani przestaną uciskać go swoją opieką. Lecz właśnie teraz wystąpili z podwojonymi siłami. Zrobili go namiestnikiem, po co?… Aby usunąć go od faraona i zawrzeć haniebny traktat z Asyrią. Zmusili go, że po informacje o stanie państwa udał się jak pokutnik do świątyni; tam oszukiwali go za pomocą cudów i postrachów i udzielili najzupełniej fałszywych objaśnień.", + "41224": "Potem mieszali się do jego rozrywek, kochanek, stosunków z Fenicjanami, długów, a nareszcie, aby go upokorzyć i ośmieszyć w oczach Egiptu, zrobili mu pierworodnego syna Żydem!…", + "41225": "Gdzie jest chłop, gdzie niewolnik, gdzie więzień z kopalń, Egipcjanin, który nie miałby prawa powiedzieć:", + "41226": "— Jestem lepszy od ciebie, namiestniku, bo żaden mój syn nie był Żydem…", + "41227": "Czując ciężar obelgi, Ramzes jednocześnie pojmował, że nie może jej natychmiast pomścić. Więc postanowił odsunąć sprawę do przyszłości. W szkole kapłańskiej nauczył się panować nad sobą, na dworze nauczył się cierpliwości i obłudy; te przymioty staną się jego tarczą i zbroją w walce z kapłaństwem… Do czasu będzie wprowadzał ich w błąd, a gdy przyjdzie odpowiednia chwila, uderzy tak, że już nie podniosą się więcej.", + "41228": "Na dworze zaczęło świtać. Następca twardo zasnął, a gdy obudził się, pierwszą osobą, którą spostrzegł, był rządca pałacu Sary.", + "41229": "— Cóż Żydówka? — zapytał książę.", + "41230": "— Stosownie do rozkazu waszej dostojności umyła nogi swej nowej pani — odparł urzędnik.", + "41231": "— Czy była krnąbrną?", + "41232": "— Była pełną pokory, ale nie dość zręczną, więc rozgniewana pani uderzyła ją nogą między oczy…", + "41233": "Książę rzucił się.", + "41234": "— I cóż na to Sara?… — zapytał prędko.", + "41235": "— Upadła na ziemię. A gdy nowa pani kazała jej iść precz, wyszła cicho płacząc…", + "41236": "Książę zaczął chodzić po komnacie.", + "41237": "— Jakże noc spędziła?…", + "41238": "— Nowa pani?…", + "41239": "— Nie!… — przerwał następca. — Pytam o Sarę…", + "41240": "— Stosownie do rozkazu Sara poszła z dzieckiem do izby czeladniej. Tam służebne, z litości, odstąpiły jej świeżą matę, ale Sara nie położyła się spać, tylko przesiedziała całą noc z dzieckiem na kolanach.", + "41241": "— A dziecko?… — spytał książę.", + "41242": "— Dziecko jest zdrowe. Dziś z rana, kiedy Żydówka poszła na służbę do nowej pani, inne kobiety wykąpały maleństwo w ciepłej wodzie, a żona pastucha, która także ma niemowlę, dała mu ssać.", + "41243": "Książę stanął przed rządcą.", + "41244": "— Źle jest — rzekł — gdy krowa, zamiast karmić swoje cielątko, idzie do pługa i jest bita kijem. Więc choć ta Żydówka popełniła wielki występek, nie chcę, ażeby cierpiał jej niewinny pomiot… Dlatego Sara nie będzie już myła nóg nowej pani i nie będzie przez nią kopana w oczy. W czeladnim domu dasz jej osobną izbę, parę sprzętów i pokarm, jaki należy się niedawnej położnicy. I niech w spokoju karmi swoje dziecko.", + "41245": "— Obyś żył wiecznie, władco nasz! — odparł rządca i szybko pobiegł spełnić rozkazy namiestnika.", + "41246": "Cała bowiem służba lubiła Sarę, a w ciągu paru godzin miała sposobność znienawidzić gniewną i wrzaskliwą Kamę.", + "41247": "Rozdział XIV", + "41248": "Kapłanka fenicka niewiele szczęścia przyniosła Ramzesowi.", + "41249": "Gdy pierwszy raz przyszedł odwiedzić ją w pałacyku, dotychczas zajmowanym przez Sarę, myślał, że będzie powitany z zachwytem i wdzięcznością. Tymczasem Kama przyjęła go prawie z gniewem.", + "41250": "— Cóż to? — zawołała — już po upływie pół dnia przywróciłeś do łask nędzną Żydówkę?…", + "41251": "— Czyliż nie mieszka w izbie czeladniej? — odparł książę.", + "41252": "— Ale mój rządca powiedział, że już nie będzie mi nóg myła….", + "41253": "Pan, słuchając tego, doznał uczucia niesmaku.", + "41254": "— Nie jesteś, widzę, zadowolona — rzekł.", + "41255": "— I nie będę nią!… — wybuchła — dopóki nie upokorzę tej Żydówki… Dopóki służąc mi i klęcząc u moich nóg nie zapomni, że kiedyś była twoją pierwszą kobietą i panią tego domu… Dopóki moja służba nie przestanie patrzeć na mnie ze strachem i nieufnością, a na nią z litością…", + "41256": "Ramzesowi coraz mniej zaczęła podobać się Fenicjanka.", + "41257": "— Kamo — rzekł — rozważ, co ci powiem. Gdyby w moim domu sługa kopnął w zęby sukę, która karmi szczenięta, wygnałbym go… Ty zaś uderzyłaś nogą między oczy kobietę i matkę… A w Egipcie, Kamo, matka to wielkie słowo, bo dobry Egipcjanin trzy rzeczy najbardziej szanuje na ziemi: bogów, faraona i matkę…", + "41258": "— O biada mi!… — zawołała Kama, rzucając się na łóżko. — Oto mam nagrodę, nędzna, żem zaparła się mojej bogini… Jeszcze tydzień temu składano mi kwiaty u nóg i okadzano wonnościami, a dziś…", + "41259": "Książę cicho wysunął się z komnaty i odwiedził Fenicjankę dopiero po kilku dniach.", + "41260": "Lecz znowu zastał ją w złym humorze.", + "41261": "— Błagam cię, panie — wykrzyknęła — dbaj o mnie trochę więcej!… Bo już i służba zaczyna mnie lekceważyć, żołnierze patrzą spode łba i lękam się, ażeby w kuchni nie zatruł mi kto potraw…", + "41262": "— Byłem zajęty wojskiem — odparł książę — więc nie mogłem odwiedzać cię…", + "41263": "— To prawda!… — odparła gniewnie Kama. — Byłeś wczoraj pod moim gankiem, a następnie poszedłeś ku czeladniej izbie, gdzie mieszka ta Żydówka… Chciałeś mi pokazać…", + "41264": "— Dość! — przerwał następca. — Nie byłem ani pod gankiem, ani pod izbą. Jeżeli więc zdawało ci się, iż widziałaś mnie, to znaczy, że twój kochanek, ten nikczemny Grek, nie tylko nie opuścił Egiptu, ale nawet śmie krążyć po moim ogrodzie…", + "41265": "Fenicjanka słuchała go przerażona.", + "41266": "— O Astoreth!… — krzyknęła nagle — ratuj mnie… O ziemio, ukryj mnie!… Bo jeżeli nędzny Lykon powrócił, grozi mi wielkie nieszczęście…", + "41267": "Książę roześmiał się, ale już nie miał cierpliwości słuchać biadań eks-kapłanki.", + "41268": "— Zostań w spokoju — rzekł, wychodząc — i nie zdziw się, jeżeli w tych dniach przyprowadzę ci twego Lykona związanego jak szakal. Zuchwalec ten już wyczerpał moją cierpliwość.", + "41269": "Wróciwszy do siebie, książę wezwał natychmiast Hirama i naczelnika policji w Pi-Bast. Opowiedział im obydwom, że Lykon, Grek z twarzy podobny do niego, kręci się około pałaców, i rozkazał schwytać go. Hiram przysiągł, że gdy Fenicjanie połączą się z policją, Grek musi wpaść w ich ręce. Ale naczelnik policji począł trząść głową.", + "41270": "— Wątpisz? — spytał go książę.", + "41271": "— Tak, panie. W Pi-Bast mieszka wielu bardzo pobożnych Azjatów, według zdania których, kapłanka rzucająca ołtarz zasługuje na śmierć. Jeżeli więc ten Grek zobowiązał się zabić Kamę, oni będą mu pomagali, ukryją go i ułatwią mu ucieczkę.", + "41272": "— Cóż wy na to, książę? — spytał następca Hirama.", + "41273": "— Dostojny naczelnik policji mądrze mówi — odparł starzec.", + "41274": "— Wszakże uwolniliście Kamę od klątwy! — zawołał Ramzes.", + "41275": "— Za Fenicjan — odparł Hiram — ręczę, że nie tkną Kamy i będą ścigali Greka. Ale co zrobić z innymi wyznawcami Astoreth?…", + "41276": "— Ośmielę się mniemać — rzekł naczelnik policji — że tymczasem kobiecie tej nic nie grozi. Gdyby zaś była odważną, moglibyśmy użyć jej do zwabienia Greka i złapania go tu, w pałacach waszej dostojności.", + "41277": "— Idźże więc do niej — rzekł książę — i przedstaw plan, jaki obmyśliłeś. A jeżeli schwycisz łotra, dam ci dziesięć talentów…", + "41278": "Gdy następca pożegnał ich, Hiram odezwał się do naczelnika:", + "41279": "— Dostojniku, wiem, że znasz oba pisma i nieobcą ci jest kapłańska mądrość. Gdy chcesz, słyszysz przez mury i widzisz w ciemnościach. Z tego powodu znasz myśli zarówno chłopa pracującego kubłem, rzemieślnika, który na targ przynosi sandały, i wielkiego pana, który w otoczeniu swoich sług czuje się bezpiecznym jak dziecko w łonie matki…", + "41280": "— Prawdę mówisz, wasza cześć — odparł urzędnik — że bogowie udzielili mi cudnego daru jasnowidzenia.", + "41281": "— Otóż to — ciągnął Hiram — dzięki nadprzyrodzonym zaletom swoim odgadłeś już zapewne, że świątynia Astoreth wyznaczy ci dwadzieścia talentów, jeżeli złapiesz tego nędznika, który ośmiela się przybierać postawę księcia, pana naszego. Nadto zaś w każdym razie, świątynia ofiaruje ci dziesięć talentów, jeżeli wieść o podobieństwie nędznego Lykona do następcy nie rozgłosi się po Egipcie. Rzecz to bowiem gorsząca i nieprzystojna, ażeby zwykły śmiertelnik przypominał obliczem swoim osoby, które od bogów pochodzą.", + "41282": "Niech więc to, co słyszysz o nędznym Lykonie, i cała nasza gonitwa za bezbożnikiem nie wyjdzie poza serca nasze.", + "41283": "— Rozumiem — odparł urzędnik. — Może się bowiem trafić, że taki zbrodniarz straci życie, zanim oddamy go sądowi…", + "41284": "— Powiedziałeś — rzekł Hiram, ściskając go za rękę. — Wszelka zaś pomoc, jakiej zażądasz od Fenicjan, będzie ci udzielona.", + "41285": "Rozstali się jak dwaj przyjaciele polujący na grubego zwierza, którzy wiedzą, że nie o to chodzi: czyj oszczep trafi, lecz ażeby zdobycz była dobrze trafiona i nie wpadła w cudze ręce.", + "41286": "Po kilku dniach Ramzes znowu odwiedził Kamę, lecz znalazł ją w stanie, który graniczył z obłędem. Kryła się w najciaśniejszej izbie swego pałacu, głodna, nieczesana, nawet niemyta, i wydawała najsprzeczniejsze rozkazy swojej służbie. Raz kazała się zgromadzać wszystkim, drugi raz wypędzała wszystkich od siebie. W nocy wołała do siebie wartę żołnierską, a po chwili uciekła od żołnierzy na strych krzycząc, że ją chcą zabić.", + "41287": "Wobec takich postępków z duszy księcia zniknęła miłość, a zostało tylko uczucie wielkiego kłopotu. Schwycił się za głowę, gdy rządca pałacu i oficer opowiedzieli mu o tych dziwach, i szepnął:", + "41288": "— Zaprawdę, źle uczyniłem, odbierając tę kobietę jej bogini. Gdyż tylko bogini mogła cierpliwie znosić jej kaprysy!…", + "41289": "Mimo to poszedł do Kamy i znalazł ją mizerną, potarganą i drżącą.", + "41290": "— Biada mi!… — zawołała. — Żyję między samymi wrogami. Moja szatna chce mnie otruć, a fryzjerka nabawić jakiej ciężkiej choroby… Żołnierze tylko czekają okazji, ażeby w mej piersi utopić włócznie i miecze, a w kuchni, jestem pewna, że zamiast potraw gotują się czarodziejskie zioła… Wszyscy dybią na moje życie…", + "41291": "— Kamo… — przerwał książę.", + "41292": "— Nie nazywaj mnie tak!… — szepnęła przerażona — bo mi to nieszczęście przyniesie…", + "41293": "— Ale skąd ci te myśli przychodzą do głowy?…", + "41294": "— Skąd!… Czy sądzisz, że w dzień nie widuję obcych ludzi, którzy ukazują się pod pałacem i znikają, nim zdołam zawołać na służbę?… A w nocy czy nie słyszę szeptów za ścianą?…", + "41295": "— Zdaje ci się.", + "41296": "— Przeklęci!… przeklęci!… — zawołała z płaczem. — Wszyscy mówicie, że mi się zdaje… A przecież onegdaj jakaś zbrodnicza ręka podrzuciła mi do sypialni welon, który nosiłam pół dnia, zanim poznałam, że to nie mój… żem nigdy nie miała takiego…", + "41297": "— Gdzież ten welon? — spytał już zaniepokojony książę.", + "41298": "— Spaliłam go, alem go pierwej pokazała moim służebnicom.", + "41299": "— Więc choćby był nie twój, cóż ci się stało?", + "41300": "— Jeszcze nic. Ale gdybym tą szmatę przez parę dni potrzymała w domu, z pewnością otrułabym się albo zapadłabym w nieleczącą się chorobę… Znam Azjatów i ich sposoby!…", + "41301": "Znudzony i zirytowany książę opuścił ją czym prędzej pomimo błagań, aby został. Gdy jednak spytał służbę o ów welon, szatna przyznała, że to nie był welon Kamy, ale został podrzucony przez kogoś.", + "41302": "Następca kazał podwoić warty w pałacu i dokoła pałacu i zdesperowany wracał do swego mieszkania.", + "41303": "„Nigdy bym nie uwierzył — myślał — że jedna słaba kobieta może narobić tyle zamętu!… Cztery świeżo złapane hieny nie dorównają w niespokojności tej Fenicjance!…”", + "41304": "U siebie znalazł książę Tutmozisa, który właśnie przyjechał z Memfis i ledwie miał czas wykąpać się i przebrać po podróży.", + "41305": "— Co mi powiesz? — spytał książę ulubieńca, odgadując, że nie przywiózł dobrych nowin. — Widziałeś jego świątobliwość?", + "41306": "— Widziałem słonecznego boga Egiptu — odparł Tutmozis — a oto, co mi rzekł…", + "41307": "— Mów — wtrącił następca.", + "41308": "— Tak mówił pan nasz — ciągnął Tutmozis, złożywszy ręce na piersiach i schyliwszy głowę. — Tak mówi pan. Przez trzydzieści cztery lata prowadziłem ciężki wóz Egiptu i tak jestem zmęczony, że już tęsknię do moich wielkich przodków, którzy zamieszkują kraj zachodni. Niebawem opuszczę tą ziemię, a wówczas syn mój, Ramzes, zasiądzie na tronie i czynić będzie z państwem to, co mu podyktuje mądrość…", + "41309": "— Tak powiedział mój świątobliwy ojciec?", + "41310": "— To są jego słowa wiernie powtórzone — odparł Tutmozis. — Po kilka razy wyraźnie mówił mi pan, że nie zostawia ci żadnych rozkazów na przyszłość, abyś mógł rządzić Egiptem, jak sam zechcesz…", + "41311": "— O święty!… Czyliż jego niemoc jest naprawdę tak ciężką?… Dlaczego nie pozwala mi przyjechać do siebie?… — pytał rozżalony książę.", + "41312": "— Musisz być tu, bo tu możesz się przydać.", + "41313": "— A traktat z Asyrią?… — zapytał następca.", + "41314": "— Jest zawarty w tym sensie, że Asyria może bez przeszkód z naszej strony prowadzić wojnę na wschodzie i północy. Ale sprawa Fenicji została w zawieszeniu, dopóki ty nie wstąpisz na tron…", + "41315": "— O błogosławiony!… o święty władco!… — wołał książę. — Od jak strasznej uchroniłeś mnie spuścizny…", + "41316": "— Fenicja więc zostaje w zawieszeniu — prawił Tutmozis. — Lecz obok tego stała się niedobra rzecz, bo jego świątobliwość, aby dać dowód Asyrii, że nie będzie jej przeszkadzać w wojnie z ludami północnymi, rozkazał zmniejszyć naszą armię o dwadzieścia tysięcy wojsk najemnych…", + "41317": "— Co powiedziałeś?… — wykrzyknął zdumiony następca.", + "41318": "Tutmozis chwiał głową na znak smutku.", + "41319": "— Prawdę mówię — rzekł — i już nawet rozpuszczono cztery libijskie pułki…", + "41320": "— Ależ to szaleństwo!… — prawie zawył następca, łamiąc ręce. — Po co my się tak osłabiamy i gdzie pójdą ci ludzie?…", + "41321": "— Otóż to, że już poszli na pustynię Libijską i albo napadną Libijczyków, co nam narobi kłopotu, albo połączą się z nimi i razem uderzą na nasze zachodnie granice…", + "41322": "— Nic o tym nie słyszałem!… Co oni porobili?… i kiedy to zrobili?… Żadna wieść do nas nie doszła… — wołał książę.", + "41323": "— Bo rozpuszczeni najemnicy poszli w pustynią od Memfisu, a Herhor zabronił mówić o tym komukolwiek…", + "41324": "— Więc nawet Mefres i Mentezufis nie wiedzą o tym?… — spytał namiestnik.", + "41325": "— Oni wiedzą — odparł Tutmozis.", + "41326": "— Oni wiedzą, a ja nic!…", + "41327": "Książę nagle uspokoił się, ale pobladł, a na jego młodym obliczu odmalowała się straszna nienawiść. Schwycił za obie ręce swego powiernika i mocno ściskając je, szeptał:", + "41328": "— Słuchaj… Na święte głowy mego ojca i matki… na pamięć Ramzesa Wielkiego… na wszystkich bogów, jeżeli jacy są, przysięgam, że gdy — za moich rządów — kapłani nie ugną się przed moją wolą, zgniotę ich…", + "41329": "Tutmozis słuchał przerażony.", + "41330": "— Ja albo oni!… — zakończył książę. — Egipt nie może mieć dwu panów…", + "41331": "— I zwykle miewał tylko jednego: faraona — wtrącił powiernik.", + "41332": "— Zatem będziesz mi wierny?…", + "41333": "— Ja, cała szlachta i wojsko, przysięgam ci!…", + "41334": "— Dosyć — zakończył następca. — Niechże sobie teraz uwalniają najemne pułki… niech podpisują traktaty… niech kryją się przede mną jak niedoperze i niech oszukują nas wszystkich… Ale przyjdzie czas…", + "41335": "A teraz, Tutmozisie, odpocznij po podróży i bądź u mnie na uczcie dziś wieczór… Ci ludzie tak mnie spętali, że mogę tylko bawić się… Więc będę się bawił… Ale kiedyś pokażę im, kto jest władcą Egiptu: oni czy ja…", + "41336": "Od tego dnia znowu zaczęły się uczty. Książę, jakby wstydząc się wojska, nie odbywał z nim ćwiczeń. Natomiast pałac jego roił się szlachtą, oficerami, sztukmistrzami i śpiewaczkami, a po nocach odbywały się wielkie orgie, wśród których dźwięki arf mieszały się z wrzaskami pijanych biesiadników i spazmatycznym śmiechem kobiet.", + "41337": "Na jedną z tych uczt Ramzes zaprosił Kamę, ale odmówiła. Książę obraził się na nią, co spostrzegłszy, Tutmozis rzekł:", + "41338": "— Mówiono mi, panie, że Sara straciła twoje łaski?", + "41339": "— Nie wspominaj mi o tej Żydówce — odparł następca. — Wszak chyba wiesz, co zrobiła z moim synem?", + "41340": "— Wiem — mówił ulubieniec — ale zdaje mi się, że stało się to nie z jej winy. Słyszałem w Memfis, że czcigodna matka twoja, pani Nikotris, i dostojny minister Herhor uczynili syna twego Żydem w tym celu, aby kiedyś panował nad Izraelitami…", + "41341": "— Ależ Izraelici nie mają króla, tylko kapłanów i sędziów!… — przerwał książę.", + "41342": "— Nie mają, lecz chcą mieć. Im także obmierzły rządy kapłańskie.", + "41343": "Następca pogardliwie machnął ręką.", + "41344": "— Woźnica jego świątobliwości — odparł — znaczy więcej niźli wszyscy królowie, a tym bardziej jakiś tam król izraelski, którego jeszcze nie ma…", + "41345": "— W każdym razie wina Sary nie jest tak wielką — wtrącił Tutmozis.", + "41346": "— Toteż wiedz, że kiedyś zapłacę i kapłanom.", + "41347": "— W tym wypadku i oni nie są zbyt winni. Na przykład dostojny Herhor uczynił tak, pragnąc zwiększyć sławę i potęgę twojej dynastii. Zresztą działał z wiedzą pani Nikotris…", + "41348": "— A Mefres po co miesza się do moich spraw?… — spytał książę. — Przecie on chyba powinien pilnować tylko świątyni, a nie wpływać na losy faraonowego potomstwa…", + "41349": "— Mefres jest starcem, który już zaczyna dziwaczeć. Cały dwór jego świątobliwości drwi dziś z Mefresa z powodu jego praktyk, o których ja sam nic nie wiedziałem, choć prawie co dzień widywałem i widuję świętego męża…", + "41350": "— A to ciekawe… Cóż on robi?…", + "41351": "— Po kilka razy na dobę — odparł Tutmozis — odprawia solenne nabożeństwa w najtajemniejszej części świątyni i nakazuje swoim kapłanom, aby uważali: czy bogowie nie podnoszą go w powietrze podczas modlitwy?…", + "41352": "— Cha!… cha!… cha!… — zaśmiał się następca — I to wszystko dzieje się tu, w Pi-Bast, pod naszym okiem, a ja nic nie wiem…", + "41353": "— Tajemnica kapłańska…", + "41354": "— Tajemnica, o której mówią wszyscy w Memfisie!… Cha… cha… cha!… W cyrku widziałem chaldejskiego kuglarza, który unosił się w powietrzu…", + "41355": "— I ja widziałem — wtrącił Tutmozis — ale to była sztuka. Tymczasem Mefres chce naprawdę wznieść się nad ziemię na skrzydłach swej pobożności…", + "41356": "— Niesłychane błazeństwo!… — mówił książę. — Cóż na to inni kapłani?", + "41357": "— Podobno w świętych papirusach są wzmianki, że dawnymi czasy bywali u nas prorocy posiadający dar wznoszenia się w powietrze, więc kapłanów nie dziwią chęci Mefresa. A że, jak ci wiadomo, u nas podwładni widzą to, co podoba się zwierzchnikom, więc niektórzy święci mężowie twierdzą, że Mefres naprawdę podnosi się w czasie modlitwy na grubość paru palców nad ziemię…", + "41358": "— Cha!… cha!… cha!… I tą wielką tajemnicą bawi się cały dwór, a my tu jak chłopi albo kopacze nawet nie domyślamy się cudów sprawianych pod naszym bokiem… Nędzna dola następcy egipskiego tronu! — śmiał się książę.", + "41359": "Gdy się zaś uspokoił, na powtórną prośbę Tutmozisa rozkazał przenieść Sarę z dzieckiem z izby czeladniej do pałacyku, który w pierwszych dniach zajmowała Kama.", + "41360": "Służba następcy była zachwycona tym rozporządzeniem pana, a wszystkie służebne, niewolnicy i nawet pisarze odprowadzili Sarę do nowej siedziby z muzyką i okrzykami radości.", + "41361": "Fenicjanka, usłyszawszy hałas, spytała o przyczynę. A gdy jej odpowiedziano, że Sara wróciła już do łask następcy i że z domu niewolnic znowu przeniosła się do pałacu, rozwścieczona eks-kapłanka wezwała do siebie Ramzesa.", + "41362": "Książę przyszedł.", + "41363": "— Więc tak poczynasz sobie ze mną?… — wrzasnęła nie panująca nad sobą Kama. — Więc to tak?… Obiecałeś mi, że będę pierwszą twoją kobietą, lecz zanim księżyc obiegł połowę nieba, złamałeś przyrzeczenie?… Może myślisz, że zemsta Astoreth pada tylko na kapłanki, a nie dosięga książąt?…", + "41364": "— Powiedz twojej Astoreth — odparł spokojnie następca — aby nigdy nie groziła książętom, bo i ona pójdzie do izby czeladniej.", + "41365": "— Rozumiem — wołała Kama. — Ja pójdę do czeladzi, może nawet do więzienia, a ty przez ten czas będziesz spędzał noce u swojej Żydówki!… Za to, żem dla ciebie wyparła się bogów… ściągnęła na moją głowę przekleństwo… Za to, że nie mam godziny spokojnej, że zmarnowałam dla ciebie młodość, życie, nawet duszę, ty tak mi płacisz…", + "41366": "Książę przyznał w sercu, że istotnie Kama wiele poświęciła dla niego, i uczuł skruchę.", + "41367": "— Nie byłem i nie będę u Sary — odparł. — Ale co tobie szkodzi, że nieszczęśliwa kobieta odzyska wygody i będzie mogła wykarmić swoje dziecko?", + "41368": "Fenicjanka zatrzęsła się. Podniosła w górę zaciśnięte pięści, włosy jej najeżyły się, a w oczach zapłonął brudny ogień nienawiści.", + "41369": "— Także mi odpowiadasz?… Żydówka jest nieszczęśliwą, boś ją wygnał z pałacu; a ja muszę być zadowolona, chociaż bogowie wygnali mnie ze wszystkich swoich świątyń… A dusza moja… dusza kapłanki tonącej we łzach i obawie czyliż nie znaczy więcej u ciebie aniżeli ten żydowski pomiot, to dziecko, które… oby już nie żyło… oby go…", + "41370": "— Milcz!… — krzyknął książę, zamykając jej usta.", + "41371": "Cofnęła się wylękniona.", + "41372": "— Więc nie wolno nawet skarżyć się na moją nędzę?… — spytała. — Lecz jeżeli aż tak dbasz o to dziecko, po cóż wykradłeś mnie ze świątyni, dlaczego obiecywałeś, że będę u ciebie pierwszą kobietą?…", + "41373": "Strzeż się — znowu podniosła głos — ażeby Egipt, poznawszy moją dolę, nie nazwał cię wiarołomcą!…", + "41374": "Książę kręcił głową i uśmiechał się. Wreszcie usiadł i rzekł:", + "41375": "— Zaiste, mój nauczyciel miał słuszność, ostrzegając mnie przed kobietami. Jesteście jak dojrzała brzoskwinia w oczach człowieka, któremu język wysuszyło pragnienie… Lecz tylko na pozór… Bo biada głupcowi, który ośmieli się rozgryźć ten piękny owoc: zamiast chłodzącej słodyczy, znajdzie gniazdo os, które poranią mu nie tylko wargi, ale i serce.", + "41376": "— Już narzekasz?… Nawet tego nie oszczędzasz mi wstydu?… Za to, żem ci poświęciła godność kapłanki i cnotę!…", + "41377": "Następca ciągle trząsł głową i uśmiechał się.", + "41378": "— Nigdy bym nie myślał — rzekł po chwili — ażeby sprawdziła się bajka opowiadana przez chłopów zabierających się do snu. Ale dziś widzę, że tak jest. Posłuchaj więc, Kamo, a może zastanowisz się i nie zmusisz mnie do cofnięcia życzliwości, jaką mam dla ciebie…", + "41379": "— Jemu się chce teraz bajki opowiadać!… — odparła z goryczą kapłanka. — Jużeś mi jedną mówił i dobrzem wyszła, usłuchawszy jej…", + "41380": "— Ta z pewnością wyjdzie ci na pożytek, byleś ją chciała zrozumieć.", + "41381": "— Będzie w niej co o żydowskich bachorach?…", + "41382": "— I o kapłankach, tylko uważnie posłuchaj:", + "41383": "Działo się to już dawno, w tym samym mieście Pi-Bast. Pewnego dnia książę Satni na placu przed świątynią Ptah zobaczył bardzo piękną kobietę. Była ona piękniejszą od wszystkich, jakie dotychczas spotykał, a co więcej miała na sobie dużo złota.", + "41384": "Księciu ogromnie podobała się ta osoba. Dowiedział się, co ona za jedna, a gdy mu powiedziano, że jest to córka arcykapłana w Pi-Bast, posłał do niej swego koniuszego z taką ofiarą:", + "41385": "„Dam ci dziesięć złotych pierścieni, jeżeli przepędzisz ze mną godzinkę.”", + "41386": "Koniuszy poszedł do pięknej Tbubui i powtórzył jej słowa księcia Satni. Dama, wysłuchawszy go życzliwie, odpowiedziała, jak przystoi dobrze wychowanej panience:", + "41387": "„Jestem córką arcykapłana, jestem niewinna, a nie żadna podła dziewczyna. Jeżeli więc książę chce mieć przyjemność zapoznania się ze mną, niech przyjdzie do mego domu, gdzie wszystko będzie przygotowane, i nasza znajomość nie narazi mnie na plotki kumoszek z całej ulicy.”", + "41388": "Poszedł tedy książę Satni za panną Tbubui na górne piętro do jej pokojów, których ściany były wyłożone lapisem lazuli tudzież bladozielonawą emalią. Było tam wiele łóżek pokrytych królewskim płótnem i niemało jednonożnych stolików zastawionych złotymi pucharami. Jeden z pucharów napełniono winem i podano go księciu, a Tbubui rzekła: „Bądź łaskaw, napij się.” Na co książę odparł: „Wiesz przecie, że nie przyszedłem na wino.” Niemniej jednak zasiedli do uczty, podczas której Tbubui miała na sobie długą, nieprzezroczystą szatę, zapiętą pod szyję. Gdy zaś odurzony książę chciał ją pocałować, odsunęła go i odparła:", + "41389": "„Dom ten będzie twoim domem. Pamiętaj jednak, że nie jestem ulicznicą, lecz kobietą niewinną. Jeżeli więc chcesz, ażebym była ci posłuszną, zaprzysięgnij mi wierność i zapisz twój majątek.”", + "41390": "„Więc niech przyjdzie tu pisarz” — zawołał książę. A gdy go przyprowadzono, Satni kazał spisać akt ślubny tudzież akt darowizny, którym wszystkie swoje pieniądze, ruchomości i dobra ziemskie przepisał na imię Tbubui.", + "41391": "W godzinę później służba zawiadomiła księcia, że na dole czekają jego dzieci. Tbubui wówczas opuściła go, lecz wnet wróciła ubrana w suknią z przezroczystej gazy. Satni znowu chciał ją uścisnąć, ale odsunęła go, mówiąc:", + "41392": "„Dom ten będzie twoim. Lecz ponieważ nie jestem ladacznicą, tylko dziewczyną niewinną, jeżeli więc chcesz mnie posiadać, to niech twoje dzieci zrobią akt zrzeczenia się majątku, aby później nie procesowały się z moimi dziećmi.”", + "41393": "Satni zawołał dzieci na górę i kazał im podpisać akt zrzeczenia się majątku, co uczyniły. Lecz gdy odurzony długim oporem chciał zbliżyć się do Tbubui, ta go znowu zatrzymała…", + "41394": "„Dom ten będzie twoim — rzekła. — Ale ja nie jestem pierwszą lepszą; jestem czystą dziewicą. Jeżeli więc kochasz mnie, każ pozabijać twoje dzieci, ażeby kiedyś nie wydarły majątku moim…”", + "41395": "— Jakaż to długa historia!… — przerwała niecierpliwie Kama.", + "41396": "— Zaraz się skończy — odparł następca. — I wiesz, Kamo, co odpowiedział Satni:", + "41397": "„Jeżeli pragniesz tego, więc… niech się spełni zbrodnia!…”", + "41398": "Tbubui nie trzeba było dwa razy powtarzać. W oczach ojca kazała pomordować dzieci, a okrwawione ich członki wyrzuciła przez okno psom i kotom. No i dopiero wtedy Satni wszedł do jej pokoju i spoczął na jej hebanowym łożu, wykładanym kością słoniową.", + "41399": "— Tbubui dobrze robiła, nie wierząc zapewnieniom mężczyzn — rzekła zirytowana Fenicjanka.", + "41400": "— Ale Satni — odparł następca — zrobił jeszcze lepiej: obudził się… gdyż jego straszna zbrodnia była tylko snem…", + "41401": "I ty, Kamo, zapamiętaj sobie, że najpewniejszym sposobem obudzenia mężczyzny z miłosnych upojeń jest — miotać klątwy na jego syna…", + "41402": "— Bądź spokojny, panie, już ci nigdy nie wspomnę ani o mojej niedoli, ani o twoim synu — posępnie odpowiedziała Fenicjanka.", + "41403": "— A ja nie cofnę ci moich łask i będziesz szczęśliwą — zakończył Ramzes.", + "41404": "Rozdział XV", + "41405": "Już i między ludem miasta Pi-Bast zaczęły rozchodzić się groźne wieści o Libijczykach. Opowiadano, że rozpuszczeni przez kapłanów żołnierze barbarzyńscy, wracając do swej ojczyzny, z początku żebrali, potem kradli, a w końcu zaczęli rabować i palić wsie egipskie, mordując przy tym mieszkańców.", + "41406": "W ten sposób w ciągu kilku dni zostały napadnięte i zniszczone miasta: Chinensu, Pimat i Kasa na południe do jeziora Moeris. W ten sposób zginęła karawana kupców i pielgrzymów egipskich wracających z oazy Uit-Mehe. Cała zachodnia granica państwa była w niebezpieczeństwie, a nawet z Terenuthis zaczęli uciekać mieszkańcy. I w tamtej bowiem okolicy od strony morza ukazały się bandy libijskie, jakoby wysłane przez groźnego wodza Musawasę, który podobno w całej pustyni miał ogłosić świętą wojnę przeciw Egiptowi.", + "41407": "Toteż jeżeli którego wieczoru zachodni pas nieba czerwienił się zbyt długo, na mieszkańców Pi-Bast padała trwoga. Ludzie gromadzili się po ulicach, niektórzy wchodzili na płaskie dachy lub wdrapywali się na drzewa i stamtąd ogłaszali, że — widzą pożar w Menuf albo w Sechem. Byli nawet i tacy, którzy pomimo zmroku dostrzegali uciekających mieszkańców albo libijskie bandy maszerujące w kierunku Pi-Bast długimi, czarnymi szeregami.", + "41408": "Pomimo wzburzenia ludności rządcy nomesu zachowywali się obojętnie; władza bowiem centralna nie przysłała im żadnych rozkazów.", + "41409": "Książę Ramzes wiedział o niepokoju tłumów i widział obojętność pi-basteńskich dygnitarzy. Wściekły gniew ogarniał go, że nie otrzymuje żadnych poleceń z Memfisu i że ani Mefres, ani Mentezufis nie rozmawiają z nim o tych alarmach zagrażających państwu.", + "41410": "Lecz ponieważ obaj kapłani nie zgłaszali się do niego, nawet jakby unikali rozmowy z nim, więc i namiestnik nie szukał ich ani robił żadnych przygotowań wojskowych.", + "41411": "W końcu przestał odwiedzać stojące pod Pi-Bast pułki, a natomiast, zgromadziwszy do pałacu całą szlachecką młodzież, bawił się i ucztował, tłumiąc w sercu oburzenie na kapłanów i obawę o losy państwa.", + "41412": "— Zobaczysz!… — powiedział raz do Tutmozisa. — Święci prorocy wykierują nas tak, że Musawasa zabierze Dolny Egipt, a my będziemy musieli uciekać do Tebów, jeżeli nie do Sunnu, o ile znowu stamtąd nie wypędzą nas Etiopowie…", + "41413": "— Prawdę rzekłeś — odparł Tutmozis — że nasi władcy poczynają sobie, jakby byli zdrajcami.", + "41414": "Pierwszego dnia miesiąca Hator (sierpień — wrzesień) odbywała się w pałacu następcy największa uczta. Zaczęto bawić się od drugiej po południu, a nim słońce zaszło, już wszyscy byli pijani. Doszło do tego, że mężczyźni i kobiety tarzali się po podłodze zlanej winem, zasypanej kwiatami i skorupami potłuczonych dzbanów.", + "41415": "Książę był między nimi najprzytomniejszy. Jeszcze nie leżał, ale siedział na fotelu, trzymając na kolanach dwie piękne tancerki, z których jedna poiła go winem, druga oblewała mu głowę silnymi wonnościami.", + "41416": "W tej chwili wszedł na sale adiutant i przelazłszy przez kilku pijanych biesiadników, zbliżył się do następcy.", + "41417": "— Dostojny panie — szepnął — święci Mefres i Mentezufis pragną natychmiast rozmówić się z wami…", + "41418": "Następca odepchnął dziewczęta i zarumieniony, w poplamionym kaftanie, chwiejnym krokiem potoczył się do swego pokoju, na górę.", + "41419": "Na jego widok Mefres i Mentezufis spojrzeli po sobie.", + "41420": "— Czego chcecie, dostojnicy? — spytał książę, upadając na krzesło.", + "41421": "— Nie wiem, czy wasza dostojność będziesz mógł wysłuchać nas… — odparł zakłopotany Mentezufis.", + "41422": "— A!… myślicie, żem się upił? — zawołał książę. — Nie lękajcie się… Dziś cały Egipt jest tak oszalały czy głupi, że jeszcze w pijakach najwięcej zostało rozsądku…", + "41423": "Kapłani zachmurzyli się, lecz Mentezufis zaczął:", + "41424": "— Wasza dostojność wie, że pan nasz i najwyższa rada postanowili uwolnić dwadzieścia tysięcy wojsk najemnych…", + "41425": "— No niby nie wiem… — przerwał następca. — Nie raczyliście przecież nie tylko zasięgnąć mojej rady w kwestii tak mądrego postanowienia, ale nawet nie raczyliście zawiadomić mnie, że już cztery pułki rozpędzono i że ludzie ci z głodu napadają nasze miasta…", + "41426": "— Zdaje mi się, że wasza dostojność sądzisz rozkazy jego świątobliwości faraona… — wtrącił Mentezufis.", + "41427": "— Nie jego świątobliwości!… — zawołał książę, tupiąc nogą — ale tych zdrajców, którzy korzystając z choroby mego ojca i władcy chcą zaprzedać państwo Asyryjczykom i Libijczykom…", + "41428": "Kapłani osłupieli. Podobnych wyrazów nie wypowiedział żaden jeszcze Egipcjanin.", + "41429": "— Pozwól, książę, ażebyśmy wrócili za parę godzin… gdy się uspokoisz… — rzekł Mefres.", + "41430": "— Nie ma potrzeby. Wiem, co się dzieje na naszej zachodniej granicy… A raczej nie ja wiem, tylko moi kucharze, chłopcy stajenni i pomywaczki. Może więc zechcecie teraz, czcigodni ojcowie, i mnie wtajemniczyć w wasze plany?…", + "41431": "Mentezufis przybrał obojętną fizjognomię i mówił:", + "41432": "— Libijczycy zbuntowali się i zaczynają zbierać bandy z zamiarem napadu na Egipt.", + "41433": "— Rozumiem.", + "41434": "— Z woli zatem jego świątobliwości — ciągnął Mentezufis — i najwyższej rady, masz, wasza dostojność, zebrać wojska z Dolnego Egiptu i zniszczyć buntowników.", + "41435": "— Gdzie rozkaz?", + "41436": "Mentezufis wydobył z zanadrza pargamin opatrzony pieczęciami i wręczył go księciu.", + "41437": "— Więc od tej chwili jestem naczelnym wodzem i najwyższą władzą w tej prowincji? — spytał następca.", + "41438": "— Tak jest, jak rzekłeś.", + "41439": "— I mam prawo odbyć z wami naradę wojenną?…", + "41440": "— Koniecznie… — odparł Mefres. — Choć w tej chwili…", + "41441": "— Siadajcie — przerwał książę.", + "41442": "Obaj kapłani spełnili rozkaz.", + "41443": "— Pytam się was, bo to potrzebne jest do moich planów: dlaczego rozpuszczono libijskie pułki?…", + "41444": "— I rozpuści się inne — pochwycił Mentezufis. — Otóż rada najwyższa dlatego chce pozbyć się dwudziestu tysięcy najkosztowniejszych żołnierzy, aby skarbowi jego świątobliwości dostarczyć rocznie czterech tysięcy talentów, bez czego dwór królewski może znaleźć się w niedostatku…", + "41445": "— Co jednak nie grozi najnędzniejszemu z egipskich kapłanów!… — wtrącił książę.", + "41446": "— Zapominasz, wasza dostojność, że kapłana nie godzi się nazywać „nędznym” — odparł Mentezufis. — A że nie grozi żadnemu z nich niedostatek, to jest zasługą ich powściągliwego trybu życia.", + "41447": "— W takim razie chyba posągi wypijają wino, co dzień odnoszone do świątyń, i kamienni bogowie stroją swoje kobiety w złoto i drogie klejnoty — szydził książę. — Ale mniejsza o waszą powściągliwość!… Rada kapłańska nie dlatego rozpędza dwadzieścia tysięcy wojska i otwiera bramy Egiptu bandytom, ażeby napełnić skarb faraona…", + "41448": "— Tylko?…", + "41449": "— Tylko dlatego, ażeby przypodobać się królowi Assarowi. A ponieważ jego świątobliwość nie zgodził się na oddanie Asyryjczykom Fenicji, więc wy chcecie osłabić państwo w inny sposób: przez rozpuszczenie najemników i wywołanie wojny na naszej zachodniej granicy…", + "41450": "— Biorę bogów na świadectwo, że zdumiewasz nas, wasza dostojność!… — zawołał Mentezufis.", + "41451": "— Cienie faraonów bardziej zdumiałyby się, usłyszawszy, że w tym samym Egipcie, w którym spętano królewską władzę, jakiś chaldejski oszust wpływa na losy państwa…", + "41452": "— Uszom nie wierzę!… — odparł Mentezufis. — Co wasza dostojność mówisz o jakimś Chaldejczyku?…", + "41453": "Namiestnik śmiał się szyderczo.", + "41454": "— Mówię o Beroesie… Jeżeli ty, święty mężu, nie słyszałeś o nim, zapytaj czcigodnego Mefresa, a gdyby i on zapomniał, niech odwoła się do Herhora i Pentuera…", + "41455": "Oto wielka tajemnica waszych świątyń!… Obcy przybłęda, który jak złodziej dostał się do Egiptu, narzuca członkom najwyższej rady traktat tak haniebny, że moglibyśmy podpisać go dopiero po przegraniu bitew, po utracie wszystkich pułków i obu stolic.", + "41456": "I pomyśleć, że zrobił to jeden człowiek, najpewniej szpieg króla Assara!… A nasi mędrcy tak dali się oczarować jego wymowie, że gdy faraon nie pozwolił im wyrzec się Fenicji, to oni przynajmniej rozpuszczają pułki i wywołują wojnę na granicy zachodniej…", + "41457": "Słyszana rzecz?… — ciągnął już nie panując nad sobą Ramzes. — Gdy jest najlepsza pora zwiększyć armię do trzystu tysięcy ludzi i popchnąć ją do Niniwy, ci pobożni szaleńcy rozpędzają dwadzieścia tysięcy wojsk i podpalają własny dom…", + "41458": "Mefres, sztywny i blady, słuchał tych okrutnych szyderstw. Wreszcie zabrał głos:", + "41459": "— Nie wiem, dostojny panie, z jakiego źródła czerpałeś swoje wiadomości… Oby ono było równie czystym jak serca członków najwyższej rady! Przypuśćmy jednak, że masz słuszność i że jakiś chaldejski kapłan potrafił skłonić radę do podpisania ciężkiej umowy z Asyrią. Otóż gdyby tak się zdarzyło, to skąd wiesz, że ów kapłan nie był wysłannikiem bogów, którzy przez jego usta ostrzegli nas o wiszących nad Egiptem niebezpieczeństwach?…", + "41460": "— Odkądże to Chaldejczycy cieszą się takim zaufaniem u was? — zapytał książę.", + "41461": "— Kapłani chaldejscy są starszymi braćmi egipskich — wtrącił Mentezufis.", + "41462": "— To może i król asyryjski jest władcą faraona? — wtrącił książę.", + "41463": "— Nie bluźnij, wasza dostojność — surowo przerwał Mefres. — Lekkomyślnie szperasz w najświętszych tajemnicach, a to bywało niebezpiecznym nawet dla większych od ciebie!", + "41464": "— Dobrze, nie będę szperał. Po czym jednak można poznać, że jeden Chaldejczyk jest wysłannikiem bogów, a drugi szpiegiem króla Assara?", + "41465": "— Po cudach — odparł Mefres. — Gdyby na twój rozkaz, książę, ten pokój napełnił się duchami, gdyby niewidzialne moce uniosły cię w powietrze, powiedzielibyśmy, żeś jest narzędziem nieśmiertelnych, i słuchalibyśmy twej rady…", + "41466": "Ramzes wzruszył ramionami.", + "41467": "— I ja widziałem duchy: robiła je młoda dziewczyna… I ja widziałem w cyrku leżącego w powietrzu kuglarza…", + "41468": "— Tylkoś nie dojrzał cienkich sznurków, które trzymali w zębach czterej jego pomocnicy… — wtrącił Mentezufis.", + "41469": "Książę znowu roześmiał się i przypomniawszy sobie, co mu Tutmozis opowiadał o nabożeństwach Mefresa, rzekł szyderczym tonem:", + "41470": "— Za króla Cheopsa pewien arcykapłan chciał koniecznie latać po powietrzu. W tym celu modlił się do bogów, a swoim podwładnym kazał uważać: czy go nie podnoszą niewidzialne siły?… I co powiecie, święci mężowie: od tej pory nie było dnia, ażeby prorocy nie zapewniali arcykapłana, że unosi się w powietrzu, wprawdzie niewysoko, bo tylko na palec od podłogi… Ale… co to waszej dostojności? — spytał nagle Mefresa.", + "41471": "Istotnie arcykapłan, słuchając swojej własnej historii, zachwiał się na krześle i byłby upadł, gdyby nie podtrzymał go Mentezufis.", + "41472": "Ramzes zmieszał się. Podał starcowi wody do picia, natarł mu czoło i skronie octem, zaczął go chłodzić wachlarzem…", + "41473": "Wkrótce święty Mefres przyszedł do siebie. Powstał z krzesła i rzekł do Mentezufisa:", + "41474": "— Już chyba możemy odejść?", + "41475": "— I ja tak myślę.", + "41476": "— A ja co mam robić? — spytał książę, czując, że stało się coś złego.", + "41477": "— Spełnić obowiązki naczelnego wodza — odparł zimno Mentezufis.", + "41478": "Obaj kapłani ceremonialnie ukłonili się księciu i wyszli. Namiestnik był już całkiem trzeźwy, ale na serce spadł mu wielki ciężar. W tej chwili zrozumiał, że popełnił dwa ciężkie błędy: przyznał się kapłanom do tego, że zna ich wielką tajemnicę, i — niemiłosiernie zadrwił z Mefresa.", + "41479": "Oddałby rok życia, gdyby można zatrzeć w ich pamięci całą tę pijacką rozmowę. Ale już było za późno.", + "41480": "„Nie ma co — myślał — zdradziłem się i kupiłem sobie śmiertelnych wrogów. Ale trudno. Walka zaczyna się w chwili najniekorzystniejszej dla mnie… Lecz idźmy dalej. Niejeden przecie faraon walczył z kapłaństwem i zwyciężył je, nawet nie mając zbyt silnych sprzymierzeńców.”", + "41481": "Tak jednak uczuł niebezpieczeństwo swego położenia, że w tej chwili przysiągł, na świętą głowę ojca, nigdy już nie pić większej ilości wina.", + "41482": "Kazał zawołać Tutmozisa. Powiernik zjawił się natychmiast, zupełnie trzeźwy.", + "41483": "— Mamy wojnę i jestem naczelnym wodzem — rzekł następca.", + "41484": "Tutmozis ukłonił się do ziemi.", + "41485": "— I nigdy już nie będę upijał się — dodał książę. — A wiesz dlaczego?", + "41486": "— Wódz powinien wystrzegać się wina i odurzających woni — odparł Tutmozis.", + "41487": "— Nie pamiętałem o tym i… wygadałem się przed kapłanami…", + "41488": "— Z czym? — zawołał przestraszony Tutmozis.", + "41489": "— Że ich nienawidzę i żartuję z ich cudów…", + "41490": "— Nic nie szkodzi. Oni chyba nigdy nie rachują na ludzką miłość.", + "41491": "— I że znam ich polityczne tajemnice — dodał książę.", + "41492": "— Aj!… — syknął Tutmozis. — To jedno było niepotrzebne…", + "41493": "— Mniejsza o to — mówił Ramzes. — Wyślij natychmiast szybkobiegaczy do pułków, ażeby jutro z rana dowódcy zjechali się na radę wojenną. Każ zapalić sygnały alarmowe, ażeby wszystkie wojska Dolnego Egiptu od jutra maszerowały ku zachodniej granicy. Pójdź do nomarchy i zapowiedz mu, aby uwiadomił innych nomarchów o potrzebie gromadzenia żywności, odzieży i broni.", + "41494": "— Będziemy mieli kłopot z Nilem — wtrącił Tutmozis.", + "41495": "— Toteż niech wszystkie czółna i statki zatrzymają na odnogach Nilowych dla przewozu wojsk. Trzeba też wezwać nomarchów, ażeby zajęli się przygotowaniem pułków rezerwowych…", + "41496": "Tymczasem Mefres i Mentezufis wracali do swych mieszkań, przy świątyni Ptah. Gdy znaleźli się sami w celi, arcykapłan podniósł ręce do góry i zawołał:", + "41497": "— Trójco nieśmiertelnych bogów: Ozyrysie, Izydo i Horusie — ratujcie Egipt od zagłady!… Jak świat światem, żaden faraon nie wypowiedział tylu bluźnierstw, ile dziś usłyszeliśmy od tego dzieciaka… Co mówię — faraon?… Żaden wróg Egiptu, żaden Cheta, Fenicjanin, Libijczyk nie ośmieliłby się tak znieważać kapłańskiej nietykalności…", + "41498": "— Wino robi człowieka przezroczystym — odparł Mentezufis.", + "41499": "— Ależ w tym młodym sercu kłębi się gniazdo żmij… Poniewiera stan kapłański, szydzi z cudów, nie wierzy w bogów…", + "41500": "— Najwięcej jednak zastanawia mnie to — rzekł zamyślony Mentezufis — skąd on wie o waszych układach z Beroesem? Bo że wie, na to przysięgnę.", + "41501": "— Dokonano okropnej zdrady — odparł Mefres, chwytając się za głowę.", + "41502": "— Rzecz bardzo dziwna! Było was czterech…", + "41503": "— Wcale nie czterech. Boć o Beroesie wiedziała starsza kapłanka Izydy, dwaj kapłani, którzy mu wskazali drogę do świątyni Seta, i kapłan, który go przyjął u wrót… Czekaj no!… — mówił Mefres. — Ten kapłan wciąż siedział w podziemiach… A jeżeli podsłuchiwał?…", + "41504": "— W każdym razie nie sprzedał tajemnicy dzieciakowi, ale komuś poważniejszemu. A to jest niebezpieczne!…", + "41505": "Do celi zapukał arcykapłan świątyni Ptah, święty Sem.", + "41506": "— Pokój wam — rzekł, wchodząc.", + "41507": "— Błogosławieństwo sercu twemu. — Przyszedłem, bo tak podnosicie głos, jakby stało się jakie nieszczęście. Chyba nie przeraża was wojna z nędznym Libijczykiem?… — mówił Sem.", + "41508": "— Co byś też myślał, wasza cześć, o księciu następcy tronu? — przerwał mu Mentezufis.", + "41509": "— Ja myślę — odparł Sem — że on musi być bardzo kontent z wojny i naczelnego dowództwa. Oto urodzony bohater! Gdy patrzę na niego, przychodzi mi na myśl lew Ramzesa…. Ten chłopak gotów sam rzucić się na wszystkie bandy libijskie i zaprawdę — może je rozproszyć.", + "41510": "— Ten chłopak — odezwał się Mefres — może wywrócić wszystkie nasze świątynie i zmazać Egipt z oblicza ziemi.", + "41511": "Święty Sem szybko wyjął złoty amulet, który nosił na piersiach, i szepnął:", + "41512": "— Ucieknijcie, złe słowa, na pustynię… Oddalcie się i nie róbcie szkody sprawiedliwym. Co też wygaduje wasza dostojność!… — rzekł głośniej, tonem wyrzutu.", + "41513": "— Dostojny Mefres mówi prawdę — odezwał się Mentezufis. — Głowa by cię zabolała i żołądek, gdyby ludzkie wargi mogły powtórzyć bluźnierstwa, jakie dziś usłyszeliśmy od tego młodzieniaszka.", + "41514": "— Nie żartuj, proroku — oburzył się arcykapłan Sem. — Prędzej uwierzyłbym, że woda płonie, a powietrze gasi, aniżeli w to, że Ramzes dopuszcza się bluźnierstw…", + "41515": "— Robił to niby po pijanemu — wtrącił złośliwie Mefres.", + "41516": "— Choćby nawet. Nie przeczę, że jest to książę lekkomyślny i hulaka, ale bluźnierca!…", + "41517": "— Tak i myśmy sądzili — mówił Mentezufis. — A tak byliśmy pewni, że znamy jego charakter, iż gdy wrócił ze świątyni Hator, przestaliśmy nawet rozciągać nad nim kontroli…", + "41518": "— Żal ci było złota na opłacanie dozorców — wtrącił Mefres. — Widzisz, jakie skutki pociąga na pozór drobne zaniedbanie!…", + "41519": "— Ale cóż się stało? — pytał niecierpliwie Sem.", + "41520": "— Krótko odpowiem: książę następca drwi z bogów…", + "41521": "— Och!…", + "41522": "— Sądzi rozkazy faraona…", + "41523": "— Czy podobna?…", + "41524": "— Najwyższą radę nazywa zdrajcami…", + "41525": "— Ależ…", + "41526": "— I od kogoś dowiedział się o przybyciu Beroesa, a nawet o jego widzeniu się z Mefresem, Herhorem i Pentuerem w świątyni Seta…", + "41527": "Arcykapłan Sem porwał się oburącz za głowę i począł biegać po celi.", + "41528": "— Niepodobna… — mówił. — Niepodobna!… Chyba rzucił kto urok na tego młodzieńca… Może owa kapłanka fenicka, którą wykradł ze świątyni?…", + "41529": "Mentezufisowi uwaga ta wydała się tak trafną, że spojrzał na Mefresa. Ale rozdrażniony arcykapłan nie dał się zbić z toru.", + "41530": "— Zobaczymy — odparł. — Pierwej jednak trzeba przeprowadzić śledztwo, ażebyśmy dzień po dniu wiedzieli: co robił książę od powrotu ze świątyni Hator? Za dużo miał swobody, za dużo stosunków z niewiernymi i nieprzyjaciółmi Egiptu. A ty, dostojny Semie, pomożesz nam…", + "41531": "Skutkiem tej uchwały, arcykapłan Sem zaraz nazajutrz kazał wzywać lud na uroczyste nabożeństwo do świątyni Ptah.", + "41532": "Stawali tedy na rogach ulic, na placach, nawet na polach heroldowie kapłańscy i zwoływali wszelki lud za pomocą trąb i fletów. A gdy zebrała się dostateczna liczba słuchaczy, donosili im, że w świątyni Ptah przez trzy dni odbywać się będą modły i procesje na intencję, aby dobry bóg błogosławił orężowi egipskiemu i pognębił Libijczyków. Zaś na wodza ich, Musawasę, aby zesłał trąd, ślepotę i szaleństwo.", + "41533": "Stało się, jak chcieli kapłani. Od rana do późnej nocy lud prosty wszelkiego zajęcia gromadził się dokoła murów świątyni, arystokracja i bogaci mieszczanie zbierali się w przysionku zewnętrznym, a kapłani miejscowi i sąsiednich nomesów składali ofiarę bogu Ptah i zanosili modły w kaplicy najświętszej.", + "41534": "Trzy razy dziennie wychodziła uroczysta procesja, podczas której obnoszono w złotej łodzi zasłoniętej firankami czcigodny posąg bóstwa. Przy czym lud padał na twarz i głośno wyznawał nieprawości swoje, a gęsto rozrzuceni w tłumie prorocy, za pomocą stosownych pytań, ułatwiali mu skruchę. Toż samo działo się w przysionku świątyni. Ponieważ jednak ludzie dostojni i bogaci nie lubili oskarżać się głośno, więc święci ojcowie brali żałujących na stronę i po cichu udzielali im rad i upomnień.", + "41535": "W południe nabożeństwo było najuroczystsze. O tej bowiem godzinie przychodziły wojska maszerujące na zachód, aby otrzymać błogosławieństwo arcykapłana i odświeżyć potęgę swoich amuletów, mających własność osłabiania nieprzyjacielskich ciosów.", + "41536": "Niekiedy w świątyni rozlegały się grzmoty, a w porze nocnej nad pylonami błyskało się. Był to znak, że bożek wysłuchał czyichś modłów albo że rozmawiał z kapłanami.", + "41537": "Kiedy po zakończeniu uroczystości trzej dostojnicy: Sem, Mefres i Mentezufis, zeszli się na poufną naradę, sytuacja była już wyjaśniona.", + "41538": "Nabożeństwo przyniosło świątyni około czterdziestu talentów dochodu; lecz około sześćdziesięciu talentów wydano na prezenta lub spłatę długów rozmaitych osób z arystokracji tudzież wyższych wojskowych.", + "41539": "Wiadomości zaś zebrano następujące:", + "41540": "Między wojskiem krążyła pogłoska, że byle książę Ramzes wstąpił na tron, rozpocznie z Asyrią wojnę, która przyjmującym w niej udział zapewni wielkie zyski. Najniższy żołnierz, mówiono, nie wróci z tej wyprawy bez tysiąca drachm, jeżeli nie lepiej. Między ludem szeptano, że gdy faraon po zwycięstwie wróci z Niniwy, wszystkich chłopów obdarzy niewolnikami i na pewną liczbę lat daruje Egiptowi podatki.", + "41541": "Arystokracja zaś sądziła, że nowy faraon przede wszystkim — odbierze kapłanom, a zwróci szlachcie wszystkie dobra, które stały się własnością świątyń, jako pokrycie zaciągniętych długów. Mówiono też, że przyszły faraon będzie rządził samowładnie, bez udziału najwyższej rady kapłańskiej.", + "41542": "W końcu we wszystkich warstwach społecznych panowało przekonanie, że książę Ramzes, aby zapewnić sobie pomoc Fenicjan, nawrócił się do bogini Istar i do niej szczególne okazywał nabożeństwo. W każdym razie było rzeczą pewną, że następca odwiedzał raz świątynię Istar w nocy i widział tam jakieś cuda. Zresztą między bogatymi Azjatami krążyły pogłoski, że Ramzes złożył świątyni wielkie dary, a w zamian dostał stamtąd kapłankę, która miała go utwierdzać w wierze.", + "41543": "Wszystkie te wiadomości zebrał najdostojniejszy Sem i jego kapłani. Zaś ojcowie święci: Mefres i Mentezufis, zakomunikowali mu inną nowinę, która przyszła do nich z Memfisu.", + "41544": "Oto — kapłana chaldejskiego i cudotwórcę, Beroesa, przyjmował w podziemiach świątyni Seta kapłan Osochor, który we dwa miesiące później wydając za mąż swoją córkę obdarował ją bogatymi klejnotami i kupił nowożeńcom duży folwark. A ponieważ Osochor nie miał tak znacznych dochodów, rodziło się więc podejrzenie, że ów kapłan, podsłuchawszy rozmowę Beroesa z egipskimi dostojnikami, sprzedał następnie tajemnicę traktatu Fenicjanom i otrzymał od nich wielki majątek.", + "41545": "Wysłuchawszy tego, arcykapłan Sem rzekł:", + "41546": "— Jeżeli święty Beroes jest naprawdę cudotwórcą, to przede wszystkim jego zapytajcie: czy Osochor zdradził tajemnicę?…", + "41547": "— Pytano się o to cudownego Beroesa — odparł Mefres — ale święty mąż powiedział, że w tej sprawie chce milczeć. Dodał też, że choćby nawet ktoś podsłuchał ich układy i doniósł o tym Fenicjanom, Egipt ani Chaldea nie poniosą żadnej szkody. Gdyby więc znalazł się winowajca, należy okazać mu miłosierdzie.", + "41548": "— Święty!… zaiste święty to mąż!… — szeptał Sem.", + "41549": "— A co wasza dostojność — rzekł Mefres do Sema — sądzisz o księciu następcy i niepokojach, jakie wywołało jego postępowanie?", + "41550": "— Powiem to samo, co Beroes: następca nie zrobi szkody Egiptowi, więc trzeba mieć pobłażliwość…", + "41551": "— Młodzik ten drwi z bogów i cudów, wchodzi do obcych świątyń, buntuje lud… To nie są małe rzeczy!… — mówił z goryczą Mefres, który nie mógł zapomnieć Ramzesowi, że w grubiański sposób zażartował z jego pobożnych praktyk.", + "41552": "Arcykapłan Sem lubił Ramzesa, więc odparł z dobrotliwym uśmiechem:", + "41553": "— Który chłop w Egipcie nie rad by mieć niewolnika, ażeby wyrzec się swojej ciężkiej pracy dla słodkiego próżnowania?", + "41554": "A czy jest na świecie człowiek, który by nie marzył o niepłaceniu podatków? Za to bowiem, co płaci skarbowi, jego żona, on sam i dzieci mogliby sprawić sobie ozdobną odzież i użyć rozmaitych przyjemności.", + "41555": "— Próżniactwo i nadmierne wydatki psują człowieka — odezwał się Mentezufis.", + "41556": "— Który żołnierz — ciągnął Sem — nie chciałby wojny i nie pożądał tysiąca drachm zysku, a nawet i więcej?", + "41557": "Dalej — pytam was, ojcowie: który faraon, który nomarcha, który szlachcic chętnie płaci zaciągnięte długi i nie spogląda krzywym okiem na bogactwa świątyń?…", + "41558": "— Bezbożna to pożądliwość! — szepnął Mefres.", + "41559": "— A nareszcie — mówił Sem — który następca tronu nie marzył o ograniczeniu powagi kapłanów, który faraon, w początkach panowania, nie chciał otrząsnąć się spod wpływu najwyższej rady?", + "41560": "— Słowa twoje są pełne mądrości — rzekł Mefres — ale do czego one mają nas doprowadzić?", + "41561": "— Do tego, abyście nie oskarżali następcy przed najwyższą radą. Bo przecie nie ma sądu, który potępiłby księcia za to, że chłopi radzi by nie płacić podatków albo że żołnierze chcą wojny. Owszem, was mogłaby spotkać wymówka. Bo gdybyście dzień po dniu śledzili księcia i hamowali jego drobne wybryki, nie byłoby dziś piramidy oskarżeń, w dodatku — na niczym nie opartych.", + "41562": "W podobnych sprawach nie to jest złem, że ludzie mają skłonność do grzechu, bo oni mieli ją zawsze. Ale to jest niebezpieczne, że myśmy ich nie pilnowali. Nasza święta rzeka, matka Egiptu, bardzo prędko zamuliłaby kanały, gdyby inżynierowie zaprzestali czuwać nad nią.", + "41563": "— A co powiesz, wasza dostojność, o wymysłach, jakich książę dopuścił się w rozmowie z nami?… Czy przebaczysz ohydne drwiny z cudów?… — spytał Mefres. — Przecie ten młodzik ciężko znieważył moją pobożność…", + "41564": "— Sam się obraża, kto rozmawia z pijakiem — odparł Sem. — Zresztą, wasze dostojności nie mieliście prawa rozmawiać o najważniejszych sprawach państwa z nietrzeźwym księciem… A nawet popełniliście błąd, mianując pijanego człowieka wodzem armii. Wódz bowiem musi być trzeźwy.", + "41565": "— Korzę się przed waszą mądrością — rzekł Mefres — ale głosuję za podaniem skargi na następcę do rady najwyższej.", + "41566": "— A ja głosuję przeciw skardze — odparł energicznie Sem. — Rada musi dowiedzieć się o wszystkich postępkach namiestnika, ale nie w formie skargi, tylko zwykłego raportu.", + "41567": "— I ja jestem przeciw skardze — odezwał się Mentezufis.", + "41568": "Arcykapłan Mefres, widząc, że ma przeciw sobie dwa głosy, ustąpił z żądaniem skargi na księcia. Ale wyrządzoną zniewagę zapamiętał i niechęć ukrył w sercu.", + "41569": "Był to starzec mądry i pobożny, lecz mściwy. I chętniej przebaczyłby, gdyby mu rękę ucięto, aniżeli gdy obrażono jego dostojeństwo kapłańskie.", + "41570": "Rozdział XVI", + "41571": "Za radą astrologów główna kwatera miała wyruszyć z Pi-Bast w dniu siódmym Hator. Ten bowiem dzień był „dobry, dobry, dobry”. Bogowie w niebie, a ludzie na ziemi cieszyli się ze zwycięstwa Ra nad nieprzyjaciółmi; kto zaś przyszedł na świat w tej dobie, miał umrzeć w późnej starości, otoczony szacunkiem.", + "41572": "Był to również dzień pomyślny dla brzemiennych kobiet i handlujących tkaninami, a zły dla żab i myszy.", + "41573": "Od chwili mianowania go naczelnym wodzem Ramzes gorączkowo rzucił się do pracy. Sam przyjmował każdy nadciągający pułk, oglądał jego broń, odzież i obozy. Sam witał rekrutów i zachęcał ich do pilnego uczenia się musztry na zgubę wrogów i chwałę faraona. Prezydował na każdej radzie wojennej, był obecnym przy badaniu każdego szpiega i w miarę nadchodzących wiadomości własną ręką oznaczał na mapie ruchy wojsk egipskich i stanowiska nieprzyjaciół.", + "41574": "Przejeżdżał tak prędko z miejsca na miejsce, że wszędzie go oczekiwano, a mimo to spadał nagle jak jastrząb. Z rana był na południe od Pi-Bast i zrewidował żywność; w godzinę później ukazał się na północ od miasta i wykrył, że w pułku Jeb brakuje stu pięćdziesięciu ludzi. Nad wieczorem dogonił przednie straże, był przy przejściu Nilowej odnogi i zrobił przegląd dwustu wozów wojennych.", + "41575": "Święty Mentezufis, który jako pełnomocnik Herhora dobrze znał się na sztuce wojennej, nie mógł wyjść z podziwu.", + "41576": "— Wiecie, dostojnicy — rzekł do Sema i Mefresa — że nie lubię następcy od czasu, gdym odkrył jego złość i przewrotność. Ale niech Ozyrys będzie mi świadkiem, że młodzian ten jest urodzonym wodzem. Powiem wam rzecz niesłychaną: my nad granicą o trzy lub cztery dni wcześniej zgromadzimy siły, aniżeli można było przypuszczać. Libijczycy już przegrali wojnę, choć jeszcze nie słyszeli świstu naszej strzały.", + "41577": "— Tym niebezpieczniejszy dla nas taki faraon… — wtrącił Mefres z zaciętością cechującą starców.", + "41578": "Ku wieczorowi dnia szóstego Hator książę Ramzes wykąpał się i oświadczył sztabowi, że jutro, na dwie godziny przed wschodem słońca, wyruszą.", + "41579": "— A teraz chcę się wyspać — zakończył.", + "41580": "Łatwiej jednak było chcieć aniżeli spać.", + "41581": "W całym mieście roili się żołnierze, a przy pałacu następcy obozował pułk, który jadł, pił i śpiewał, ani myśląc o odpoczynku.", + "41582": "Książę odszedł do najodleglejszego pokoju, lecz i tu nie pozwolono mu rozebrać się. Co kilka minut przylatywał jakiś adiutant z nic nie znaczącym raportem lub po rozkazy w sprawach, które mógł na miejscu rozstrzygnąć dowódca pułku. Przyprowadzano szpiegów, którzy nie przynosili żadnych nowych wiadomości; zgłaszali się wielcy panowie z małym pocztem ludzi, pragnąc księciu ofiarować usługi jako ochotnicy. Dobijali się kupcy feniccy, pragnący wziąć dostawy dla wojska, lub dostawcy, którzy skarżyli się na wymagania jenerałów.", + "41583": "Nie brakło nawet wróżbitów i astrologów, którzy w ostatniej chwili przed wymarszem chcieli księciu stawiać horoskopy, tudzież czarnoksiężników, mających do sprzedania niezawodne amulety przeciw pociskom.", + "41584": "Wszyscy ci ludzie po prostu wdzierali się do pokoju księcia: każdy z nich bowiem sądził, że w jego rękach spoczywa los wojny i że w podobnych okolicznościach znika wszelka etykieta.", + "41585": "Następca cierpliwie załatwiał interesantów. Ale gdy za astrologiem wsunęła się do pokoju jedna z książęcych kobiet, z pretensją, że Ramzes snadź jej nie kocha, gdyż się z nią nie pożegnał, i kiedy w kwadrans po tej za oknem rozległ się płacz innej kochanki, następca już nie mógł wytrzymać.", + "41586": "Zawołał Tutmozisa i rzekł mu:", + "41587": "— Siedź w tym pokoju i jeżeli masz ochotę, pocieszaj kobiety mego domu. Ja ukryję się gdzieś w ogrodzie, bo inaczej nie zasnę i jutro będę wyglądał jak kura wydobyta ze studni.", + "41588": "— Gdzież mam cię szukać w razie potrzeby? — spytał Tutmozis.", + "41589": "— Oho! ho!… — roześmiał się następca. — Nigdzie nie szukajcie. Sam się znajdę, gdy zatrąbią pobudkę.", + "41590": "To powiedziawszy, książę narzucił na siebie długi płaszcz z kapturem i wymknął się w ogród.", + "41591": "Ale i po ogrodzie snuli się żołnierze, kuchciki i inna służba następcy: w całym bowiem obszarze pałacowym zniknął porządek, jak zwykle przed wymarszem na wojnę. Spostrzegłszy to Ramzes skręcił w najgęstszą część parku, znalazł jakąś altankę zarośniętą winem i kontent rzucił się na ławę.", + "41592": "— Tu już nie znajdą mnie — mruknął — ani kapłani, ani baby…", + "41593": "Wnet zasnął jak kamień.", + "41594": "Od kilku dni Fenicjanka Kama czuła się niezdrową. Do rozdrażnienia przyłączyło się jakieś szczególne niedomaganie i bóle w stawach. Przy tym swędziła ją twarz, a szczególniej czoło nad brwiami.", + "41595": "Drobne te przypadłości wydały się jej tak niepokojącymi, że przestała obawiać się, ażeby jej nie zabito, a natomiast ciągle siedziała przed lustrem, zapowiedziawszy sługom, że mogą robić, co im się podoba, byle ją zostawili w spokoju. W tych czasach nie myślała ani o Ramzesie, ani o nienawistnej Sarze; cała jej bowiem uwaga była zajęta — plamami na czole, których nienawykłe oko nie mogłoby nawet dostrzec.", + "41596": "„Plama… tak, są plamy… — mówiła do siebie pełna bojaźni. — Dwie… trzy… O Astoreth, przecie w taki sposób nie zechcesz ukarać swej kapłanki!… Lepsza śmierć… Ale co znowu za głupstwo… Gdy czoło pocieram palcami, plamy robią się czerwieńsze… Widocznie coś mnie pokąsało albo namaściłam się nieczystą oliwą… Umyję się, a do jutra plamy zginą…”", + "41597": "Przyszło jutro, ale plamy nie zginęły.", + "41598": "Zawołała służącą.", + "41599": "— Słuchaj — rzekła — spojrzyj na mnie…", + "41600": "Lecz powiedziawszy to, usiadła w mniej oświetlonej części pokoju.", + "41601": "— Słuchaj i patrz… — mówiła zduszonym głosem. — Czy… czy na mojej twarzy widzisz jakie plamy?… Tylko… nie zbliżaj się!…", + "41602": "— Nie widzę nic — odparła służąca.", + "41603": "— Ani pod lewym okiem?… ani nad brwiami?… — pytała z wzrastającym rozdrażnieniem Fenicjanka.", + "41604": "— Niech pani raczy łaskawie usiąść boskim obliczem do światła — rzekła służąca.", + "41605": "Naturalne to żądanie do wściekłości doprowadziło Kamę.", + "41606": "— Precz, nędznico!… — zawołała — i nie pokazuj mi się…", + "41607": "A gdy służąca uciekła, jej pani rzuciła się gorączkowo do swej tualety i otworzywszy parę słoików, za pomocą pędzelka umalowała sobie twarz na różowy kolor.", + "41608": "Nad wieczorem, czując wciąż ból w stawach i gorszy od bólu niepokój, kazała wezwać do siebie lekarza. Gdy powiedziano jej, że przyszedł, spojrzała w lustro i — napadł ją nowy atak jakby szaleństwa. Rzuciła lustro na podłogę i zawołała z płaczem, że nie chce lekarza.", + "41609": "W ciągu szóstego Hator cały dzień nie jadła i nie chciała się z nikim widzieć.", + "41610": "Gdy po zachodzie słońca weszła niewolnica ze światłem, Kama położyła się na łóżku, owinąwszy głowę szalem. Kazała czym prędzej wynosić się niewolnicy, potem usiadła na fotelu z daleka od kagańca i przepędziła kilka godzin w półsennym odrętwieniu.", + "41611": "„Nie ma żadnych plam — myślała — a jeżeli są, to przecież nie te… To nie trąd…”", + "41612": "— Bogowie!… — krzyknęła, rzucając się na ziemię — nie może być, ażebym ja… Bogowie, ratujcie!… Wrócę do świątyni… odpokutuję całym życiem…", + "41613": "I znowu uspokoiła się, i znowu myślała:", + "41614": "„Nie ma żadnych plam… Od kilku dni trę sobie skórę, więc jest zaczerwieniona… Skądże by znowu?… Czy kto słyszał, ażeby kapłanka i kobieta następcy tronu mogła zachorować na trąd… O bogowie!… Tego nigdy nie było, jak świat światem… Tylko rybacy, więźniowie i nędzni Żydzi… O, ta podła Żydówka!… na nią spuśćcie trąd, moce niebieskie…”", + "41615": "W tej chwili w oknie, które było na pierwszym piętrze, mignął jakiś cień. Potem rozległ się szelest i ze dworu na środek pokoju skoczył książę Ramzes.", + "41616": "Kama osłupiała. Nagle schwyciła się za głowę, a w jej oczach odmalował się — strach bezgraniczny.", + "41617": "— Lykon?… — szepnęła, chwytając się za głowę. — Lykon, tyś tu?… Zginiesz!… Ścigają cię…", + "41618": "— Wiem — odparł Grek, śmiejąc się szyderczo. — Ścigają mnie wszyscy Fenicjanie i cała policja jego świątobliwości…", + "41619": "Mimo to — dodał — jestem u ciebie i byłem u twego pana…", + "41620": "— Byłeś u księcia?…", + "41621": "— Tak, w jego własnej komnacie… I zostawiłbym sztylet w piersi, gdyby złe duchy nie usunęły go… Widocznie twój kochanek poszedł do innej kobiety, nie do ciebie…", + "41622": "— Czego tu chcesz?… Uciekaj!… — szeptała Kama.", + "41623": "— Ale z tobą — odparł. — Na ulicy czeka wóz, którym dojedziemy do Nilu, a tam moja barka…", + "41624": "— Oszalałeś!… Ależ miasto i drogi pełne wojska…", + "41625": "— Właśnie dlatego mogłem wejść do pałacu i oboje wymkniemy się najłatwiej — mówił Lykon. — Zabierz wszystkie kosztowności… Wnet wrócę i zabiorę cię…", + "41626": "— Gdzie idziesz?…", + "41627": "— Poszukam twego pana — odparł. — Nie odejdę przecie bez zostawienia mu pamiątki…", + "41628": "— Tyś szalony…", + "41629": "— Milcz!… — przerwał blady z gniewu. — Jeszcze go chcesz bronić?…", + "41630": "Fenicjanka zadumała się, zacisnęła pięści, a w jej oczach błysnęło złowrogie światło.", + "41631": "— A jeżeli nie znajdziesz go?… — spytała.", + "41632": "— To zabiję paru śpiących jego żołnierzy… podpalę pałac…", + "41633": "Zresztą — czy ja wiem, co zrobię?… Ale bez pamiątki nie odejdę…", + "41634": "Wielkie oczy Fenicjanki miały tak okropny wyraz, że Lykon zdziwił się.", + "41635": "— Co tobie?… — spytał.", + "41636": "— Nic. Słuchaj. Nigdy nie byłeś tak podobny do księcia jak dziś!… Jeżeli więc chcesz zrobić coś dobrego…", + "41637": "Zbliżyła twarz do jego ucha i zaczęła szeptać.", + "41638": "Grek słuchał zdumiony.", + "41639": "— Kobieto — rzekł — najgorsze duchy mówią przez ciebie… Tak, na niego zwróci się podejrzenie…", + "41640": "— To lepsze aniżeli sztylet — odparła ze śmiechem. — Co?…", + "41641": "— Nigdy nie wpadłbym na taki pomysł!… A może oboje?…", + "41642": "— Nie!… Ona niech żyje… To będzie moja zemsta…", + "41643": "— Cóż to za przewrotna dusza!… — szepnął Lykon. — podobasz mi się… Po królewsku zapłacimy im…", + "41644": "Cofnął się do okna i zniknął. Kama wychyliła się za nim i rozgorączkowana, zapomniawszy o sobie, słuchała.", + "41645": "Może w kwadrans po odejściu Lykona w stronie gaju figowego rozległ się przeraźliwy krzyk kobiecy. Powtórzył się parę razy i ucichł.", + "41646": "Fenicjankę, zamiast spodziewanej radości, ogarnął strach. Upadła na kolana i obłąkanymi oczyma wpatrywała się w ciemny ogród.", + "41647": "Na dole rozległ się cichy bieg, zatrzeszczał słup ganku i w oknie znowu ukazał się Lykon w ciemnym płaszczu. Gwałtownie dyszał i ręce mu drżały.", + "41648": "— Gdzie klejnoty?… — szepnął.", + "41649": "— Daj mi spokój — odparła.", + "41650": "Grek pochwycił ją za kark.", + "41651": "— Nędznico!… — rzekł — czy nie rozumiesz, że nim słońce wejdzie, uwiężą cię i za parę dni uduszą?…", + "41652": "— Jestem chora…", + "41653": "— Gdzie klejnoty?…", + "41654": "— Stoją pod łóżkiem.", + "41655": "Lykon wszedł do komnaty, przy świetle kaganka wydobył ciężką skrzyneczkę, zarzucił na Kamę płaszcz i targnął ją za ramię.", + "41656": "— Zabieraj się. Gdzie są drzwi, którymi wchodzi do ciebie ten… ten twój pan?…", + "41657": "— Zostaw mnie…", + "41658": "Grek pochylił się nad nią i szeptał:", + "41659": "— Aha!… myślisz, że cię tu zostawię?… Dziś tyle dbam o ciebie, co o sukę, która węch straciła… Ale musisz iść ze mną… Niech dowie się twój pan, że jest ktoś lepszy od niego. On wykradł kapłankę bogini, a ja zabieram kochankę jemu…", + "41660": "— Mówię ci, że jestem chora…", + "41661": "Grek wydobył cienki sztylet i oparł jej na karku. Zatrzęsła się i szepnęła:", + "41662": "— Już idę…", + "41663": "Przez ukryte drzwi wyszli do ogrodu. Od strony książęcego pałacu dolatywał ich szmer żołnierzy, którzy palili ognie. Tu i owdzie, między drzewami, widać było światła; od czasu do czasu minął ich ktoś ze służby następcy. W bramie zatrzymała ich warta:", + "41664": "— Kto jesteście?", + "41665": "— Teby — odparł Lykon.", + "41666": "Bez przeszkody wyszli na ulicę i zniknęli w zaułkach cudzoziemskiego cyrkułu Pi-Bast.", + "41667": "Na dwie godziny przed świtem w mieście odezwały się trąby i bębny. Tutmozis jeszcze leżał, pogrążony w głębokim śnie, kiedy książę Ramzes ściągnął z niego płaszcz i zawołał z wesołym śmiechem:", + "41668": "— Wstawaj, czujny wodzu!… Już pułki ruszyły.", + "41669": "Tutmozis usiadł na łóżku i przetarł zaspane oczy.", + "41670": "— Ach, to ty, panie?… — spytał ziewając. — Cóż, wyspałeś się?", + "41671": "— Jak nigdy! — odparł książę.", + "41672": "— A ja bym jeszcze spał.", + "41673": "Wykąpali się obaj, włożyli kaftany i półpancerze i dosiedli koni, które rwały się z rąk masztalerzom.", + "41674": "Wnet następca z małą świtą opuścił miasto, wyprzedzając po drodze leniwie maszerujące kolumny wojsk. Nil bardzo rozlał i książę chciał być obecnym przy przechodzeniu kanałów i brodów.", + "41675": "Gdy słońce weszło, ostatni wóz obozowy był już daleko za miastem, a dostojny nomarcha Pi-Bast mówił do swojej służby:", + "41676": "— Teraz idę spać i biada temu, kto zbudzi mnie przed ucztą wieczorną! Nawet boskie słońce odpoczywa po każdym dniu, ja zaś od pierwszego Hator nie kładłem się.", + "41677": "Zanim dokończył pochwały swojej czujności, wszedł oficer policyjny i poprosił go o osobne posłuchanie w bardzo ważnej sprawie.", + "41678": "— Bodaj was ziemia pochłonęła! — mruknął dostojny pan.", + "41679": "Niemniej kazał wezwać oficera i spytał go opryskliwie:", + "41680": "— Nie można to zaczekać kilku godzin?… Przecie chyba Nil nie ucieka…", + "41681": "— Stało się wielkie nieszczęście — odparł oficer. — Syn następcy tronu zabity…", + "41682": "— Co?… jaki?… — krzyknął nomarcha.", + "41683": "— Syn Sary Żydówki.", + "41684": "— Kto zabił?… kiedy?…", + "41685": "— Dziś w nocy.", + "41686": "— Ale kto to mógł zrobić?…", + "41687": "Oficer schylił głowę i rozłożył ręce.", + "41688": "— Pytam się, kto zabił?… — powtórzył dostojnik, więcej przerażony aniżeli rozgniewany.", + "41689": "— Sam, panie, racz przeprowadzić śledztwo. Usta moje nie powtórzą tego, co słyszały uszy.", + "41690": "Przerażenie nomarchy wzrosło. Kazał przyprowadzić służbę Sary, a jednocześnie posłał po arcykapłana Mefresa. Mentezufis bowiem, jako przedstawiciel ministra wojny, pojechał z księciem.", + "41691": "Przyszedł zdziwiony Mefres. Nomarcha powtórzył mu wiadomość o zabójstwie dziecka następcy i o tym, że oficer policyjny nie śmie dawać żadnych objaśnień.", + "41692": "— A świadkowie są? — spytał arcykapłan.", + "41693": "— Czekają na rozkazy waszej dostojności, ojcze święty.", + "41694": "Wprowadzono odźwiernego Sary.", + "41695": "— Słyszałeś — zapytał go nomarcha — że dziecko twej pani zabite?", + "41696": "Człowiek upadł na ziemię i odpowiedział:", + "41697": "— Nawet widziałem dostojne zwłoki rozbite o ścianę i zatrzymałem naszą panią, która krzycząc wybiegła na ogród.", + "41698": "— Kiedy się to stało?", + "41699": "— Dziś po północy. Zaraz po przyjściu do naszej pani najdostojniejszego księcia następcy… — odparł stróż.", + "41700": "— Jak to, więc książę był w nocy u waszej pani? — spytał Mefres.", + "41701": "— Rzekłeś, wielki proroku.", + "41702": "— To dziwne! — szepnął Mefres do nomarchy.", + "41703": "Drugim świadkiem była kucharka Sary, trzecim dziewczyna służebna. Obie twierdziły, że po północy książę następca wszedł na piętro do pokoju Sary, bawił tam chwilę, potem prędko wybiegł do ogrodu, a wnet po nim ukazała się pani Sara, strasznie krzycząc.", + "41704": "— Ależ książę następca przez całą noc nie wychodził ze swej komnaty w pałacu… — rzekł nomarcha.", + "41705": "Oficer policyjny pokręcił głową i oświadczył, że czeka w przedpokoju kilku ludzi ze służby pałacowej.", + "41706": "Wezwano ich, święty Mefres zadał im pytania i okazało się, że następca tronu nie spał w pałacu. Opuścił swoją komnatę przed północą i wyszedł do ogrodu; wrócił zaś, gdy odezwały się pierwsze trąbki grające pobudkę.", + "41707": "Gdy wyprowadzono świadków, a dwaj dostojnicy zostali sami, nomarcha z jękiem rzucił się na podłogę i zapowiedział Mefresowi, że jest ciężko chory i że woli stracić życie aniżeli prowadzić śledztwo. Arcykapłan był bardzo blady i wzruszony, ale odparł, że sprawę zabójstwa trzeba wyświetlić, i rozkazał nomarsze w imieniu faraona, ażeby poszedł z nim do mieszkania Sary.", + "41708": "Do ogrodu następcy było niedaleko, i dwaj dostojnicy niebawem znaleźli się na miejscu zbrodni.", + "41709": "Wszedłszy do pokoju na piętrze zobaczyli Sarę klęczącą przy kołysce w takiej postawie, jakby karmiła niemowlę. Na ścianie i na podłodze czerwieniły się krwawe plamy.", + "41710": "Nomarcha osłabł tak, że musiał usiąść, ale Mefres był spokojny. Zbliżył się do Sary, dotknął jej ramienia i rzekł:", + "41711": "— Pani, przychodzimy tu w imieniu jego świątobliwości…", + "41712": "Sara nagle zerwała się na równe nogi, a zobaczywszy Mefresa zawołała strasznym głosem:", + "41713": "— Przekleństwo wam!… Chcieliście mieć żydowskiego króla, a oto król… O, czemużem, nieszczęsna, usłuchała waszych rad zdradzieckich…", + "41714": "Zatoczyła się i znowu przypadła do kołyski, jęcząc:", + "41715": "— Mój synek… mój mały Seti!… Taki był piękny, taki mądry… Dopiero co wyciągał do mnie rączki… Jehowo!… — krzyknęła — oddaj mi go, wszakże to w twojej mocy… Bogowie egipscy, Ozyrysie… Horusie… Izydo, Izydo, przecie ty sama byłaś matką… Nie może być, ażeby w niebiosach nikt nie wysłuchał mojej prośby… Takie malutkie dziecko… hiena ulitowałaby się nad nim…", + "41716": "Arcykapłan ujął ją pod ramiona i postawił na nogach. Pokój zapełniła policja i służba.", + "41717": "— Saro — rzekł arcykapłan — w imieniu jego świątobliwości pana Egiptu wzywam cię i rozkazuję, ażebyś odpowiedziała: kto zamordował twego syna?", + "41718": "Patrzyła przed siebie jak obłąkana i tarła czoło. Nomarcha podał jej wody z winem, a jedna z obecnych kobiet skropiła ją octem.", + "41719": "— W imieniu jego świątobliwości — powtórzył Mefres — rozkazuję ci, Saro, ażebyś powiedziała nazwisko zabójcy.", + "41720": "Obecni zaczęli się cofać ku drzwiom, nomarcha rozpaczliwym ruchem zasłonił sobie uszy.", + "41721": "— Kto zabił?… — rzekła Sara zduszonym głosem, topiąc wzrok w twarzy Mefresa. — Kto zabił, pytasz?… Znam ja was, kapłani!… Znam waszą sprawiedliwość…", + "41722": "— Więc kto?… — nalegał Mefres.", + "41723": "— Ja!… — krzyknęła nieludzkim głosem Sara. — Ja zabiłam moje dziecko za to, że zrobiliście je Żydem…", + "41724": "— To fałsz! — syknął arcykapłan.", + "41725": "— Ja… ja!… — powtarzała Sara. — Hej, ludzie, którzy mnie widzicie i słyszycie — zwróciła się do świadków — wiedzcie o tym, że ja zabiłam… ja… ja… ja!… — krzyczała, bijąc się w piersi.", + "41726": "Na tak wyraźne oskarżenie samej siebie nomarcha oprzytomniał i ze współczuciem patrzył na Sarę; kobiety szlochały, odźwierny ocierał łzy. Tylko święty Mefres zaciskał sine usta. Wreszcie rzekł dobitnym głosem, patrząc na urzędników policyjnych:", + "41727": "— Słudzy jego świątobliwości, oddaję wam tę kobietę, którą macie odprowadzić do gmachu sądowego…", + "41728": "— Ale syn mój ze mną!… — wtrąciła Sara, rzucając się do kołyski.", + "41729": "— Z tobą… z tobą, biedna kobieto — rzekł nomarcha i zasłonił twarz.", + "41730": "Dostojnicy wyszli z komnaty. Oficer policyjny kazał przynieść lektykę i z oznakami najwyższego szacunku sprowadził na dół Sarę. Nieszczęśliwa wzięła z kołyski krwią poplamione zawiniątko i bez oporu siadła do lektyki.", + "41731": "Cała służba poszła za nią do gmachu sądowego.", + "41732": "Gdy Mefres z nomarchą wracali do siebie przez ogród, naczelnik prowincji odezwał się wzruszony:", + "41733": "— Żal mi tej kobiety!…", + "41734": "— Słusznie będzie ukarana… za kłamstwo — odparł arcykapłan.", + "41735": "— Wasza dostojność myślisz…", + "41736": "— Jestem pewny, że bogowie znajdą i osądzą prawdziwego mordercę…", + "41737": "Przy furcie ogrodowej zabiegł im drogę rządca pałacu Kamy, wołając:", + "41738": "— Nie ma Fenicjanki!… Zniknęła tej nocy…", + "41739": "— Nowe nieszczęście… — szepnął nomarcha.", + "41740": "— Nie lękaj się — rzekł Mefres — pojechała za księciem…", + "41741": "Z tych odzywań się dostojny nomarcha poznał, że Mefres nienawidzi księcia, i — serce w nim zamarło. Jeżeli bowiem dowiodą Ramzesowi, że zabił własnego syna, następca nigdy nie wstąpi na tron ojcowski, a twarde jarzmo kapłańskie jeszcze mocniej zacięży nad Egiptem.", + "41742": "Smutek dostojnika powiększył się, gdy mu powiedziano wieczorem, że dwaj lekarze ze świątyni Hator obejrzawszy trup dziecięcia wyrazili przekonanie, iż zabójstwo mógł spełnić tylko mężczyzna. Ktoś — mówili — schwycił prawą ręką za obie nóżki chłopczyka i rozbił mu głowę o ścianę. Ręka zaś Sary nie mogła objąć obu nóżek, na których wreszcie znać było ślady dużych palców.", + "41743": "Po tym objaśnieniu arcykapłan Mefres, w towarzystwie arcykapłana Sema, poszedł do więzienia do Sary i zaklinał ją na wszystkie bogi egipskie i cudzoziemskie, aby oświadczyła, że ona nie jest winną śmierci dziecka, i ażeby opisała: jak wygląda sprawca zbrodni?", + "41744": "— Zawierzymy słowom twoim — mówił Mefres — i zaraz będziesz wolną.", + "41745": "Ale Sara, zamiast wzruszyć się tym dowodem życzliwości, wpadła w gniew.", + "41746": "— Szakale — wołała — nie dość wam dwu ofiar, że jeszcze pożądacie nowych?… Ja to zrobiłam, nieszczęsna, ja… bo któż inny byłby tak nikczemnym, ażeby zabijać dziecko?… Małe dzieciątko, które nikomu nie szkodziło…", + "41747": "— A czy wiesz, uparta kobieto, co ci grozi? — zapytał święty Mefres. — Przez trzy dni będziesz na rękach trzymała zwłoki twego dziecka, a potem pójdziesz do więzienia na piętnaście lat.", + "41748": "— Tylko trzy dni? — powtórzyła. — Ależ ja na wieki nie chcę się z nim rozłączyć, z moim małym Setim… I nie do więzienia, ale do grobu pójdę za nim, a pan mój razem każe nas pochować…", + "41749": "Gdy arcykapłani opuścili Sarę, odezwał się najpobożniejszy Sem:", + "41750": "— Zdarzyło mi się widzieć matki dzieciobójczynie i sądzić je; ale żadna nie była podobna do tej.", + "41751": "— Bo też ona nie zabiła swego dziecka — odparł gniewnie Mefres.", + "41752": "— Więc kto?…", + "41753": "— Ten, którego widziała służba, kiedy wpadł do domu Sary i w chwilę później uciekł… Ten, który idąc na nieprzyjaciela zabrał ze sobą fenicką kapłankę Kamę, która splugawiła ołtarz… Ten wreszcie — dokończył z uniesieniem Mefres — który wygnał z domu Sarę i uczynił ją niewolnicą za to, że jej syn został Żydem…", + "41754": "— Okropne są twoje słowa! — odparł zatrwożony Sem.", + "41755": "— Zbrodnia jest gorszą i pomimo uporu tej głupiej kobiety zostanie odkryta.", + "41756": "Ani przypuszczał święty mąż, że bardzo prędko spełni się jego proroctwo.", + "41757": "A stało się to następującym sposobem.", + "41758": "Jeszcze książę Ramzes, wyruszając z wojskiem z Pi-Bast, nie zdążył opuścić pałacu, kiedy naczelnik policji już wiedział o zabiciu dziecka Sary, o ucieczce Kamy i o tym, że służba Sary widziała księcia wchodzącego w nocy do jej domu. Naczelnik policji był człowiek bystry; domyślił się, kto mógł popełnić zbrodnię, i zamiast prowadzić na miejscu śledztwo, popędził za miasto ścigać winnych, uprzedziwszy o tym, co zaszło, Hirama.", + "41759": "I otóż w tym czasie, gdy Mefres usiłował wydobyć zeznanie Sary, najdzielniejsi agenci pi-basteńskiej policji tudzież wszyscy Fenicjanie, pod przewództwem Hirama, już ścigali Greka Lykona i kapłankę Kamę.", + "41760": "Jakoż trzeciej nocy po wymaszerowaniu księcia naczelnik policji wrócił do Pi-Bast, prowadząc ze sobą dużą, okrytą płótnem klatkę, w której jakaś kobieta krzyczała wniebogłosy. Nie kładąc się spać, naczelnik wezwał oficera, który prowadził śledztwo, i z uwagą wysłuchał jego raportu.", + "41761": "O wschodzie słońca dwaj arcykapłani, Sem i Mefres, tudzież pi-basteński nomarcha otrzymali najpokorniejsze wezwanie, aby raczyli natychmiast, jeżeli taka będzie ich wola, przybyć do naczelnika policji. Jakoż wszyscy trzej zeszli się o tej samej godzinie; zaś naczelnik policji, nisko kłaniając się, począł błagać ich, aby mu opowiedzieli wszystko, co wiedzą o zabójstwie dziecka następcy tronu.", + "41762": "Nomarcha, choć wielki dostojnik, pobladł, usłyszawszy to pokorne wezwanie i odpowiedział, że nic nie wie. Prawie to samo powtórzył arcykapłan Sem, dodając od siebie uwagę, że Sara wydaje mu się niewinną. Gdy zaś przyszła kolej na świętego Mefresa, ten rzekł:", + "41763": "— Nie wiem, czy wasza dostojność słyszałeś, że w nocy, kiedy spełniono zbrodnię, uciekła jedna z książęcych kobiet imieniem Kama?", + "41764": "Naczelnik policji zdawał się być mocno zdziwionym.", + "41765": "— Nie wiem również — ciągnął Mefres — czy powiedziano waszej dostojności, że następca tronu nie nocował w pałacu i że był w domu Sary. Odźwierny i dwie służące poznały go, gdyż noc była dość widna.", + "41766": "Podziw naczelnika policji zdawał się dosięgać szczytu.", + "41767": "— Wielka szkoda — zakończył arcykapłan — że waszej dostojności nie było parę dni w Pi-Bast…", + "41768": "Naczelnik bardzo nisko ukłonił się Mefresowi i zwrócił się do nomarchy.", + "41769": "— Czy wasza cześć nie raczyłbyś łaskawie powiedzieć mi: jak był ubrany książę owego wieczora?…", + "41770": "— Miał biały kaftan i purpurowy fartuszek obszyty złotymi frędzlami — odparł nomarcha. — Dobrze pamiętam, gdyż byłem jednym z ostatnich, którzy rozmawiali z księciem owego wieczora.", + "41771": "Naczelnik policji klasnął w ręce i do biura wszedł odźwierny Sary.", + "41772": "— Widziałeś księcia — zapytał go — kiedy wchodził w nocy do domu twej pani?", + "41773": "— Otwierałem furtkę jego dostojności, oby żył wiecznie!…", + "41774": "— A pamiętasz, jak był ubrany?…", + "41775": "— Miał kaftan w pasy żółte i czarne, taki sam czepek i fartuszek niebieski z czerwonym — odpowiedział odźwierny.", + "41776": "Teraz obaj kapłani i nomarcha zaczęli się dziwić. Gdy zaś wprowadzono po kolei obie sługi Sary, które dokładnie powtórzyły opis ubioru księcia, oczy nomarchy zapłonęły radością, a na twarzy świętego Mefresa widać było zmieszanie.", + "41777": "— Przysięgnę — wtrącił dostojny nomarcha — że książę miał biały kaftan i purpurowy ze złotym fartuszek…", + "41778": "— A teraz — odezwał się naczelnik policji — raczcie, najczcigodniejsi, udać się ze mną do więzienia. Zobaczymy tam jeszcze jednego świadka…", + "41779": "Zeszli na dół, do podziemnej sali, gdzie pod oknem stała wielka klatka przykryta płótnem. Naczelnik policji odrzucił kijem płótno, a obecni zobaczyli w kącie leżącą kobietę.", + "41780": "— Ależ to jest pani Kama!… — zawołał nomarcha.", + "41781": "Była to istotnie Kama, chora i bardzo zmieniona. Gdy na widok dostojników podniosła się i stanęła w świetle, obecni zobaczyli jej twarz pokrytą miedzianymi plamami. Oczy miała jak obłąkane.", + "41782": "— Kamo — rzekł naczelnik policji — bogini Astoreth dotknęła cię trądem…", + "41783": "— To nie bogini!… — odezwała się zmienionym głosem. — To nikczemni Azjaci podrzucili mi zatruty welon… O, ja nieszczęśliwa!…", + "41784": "— Kamo — ciągnął naczelnik policji — nad nędzą twoją ulitowali się najznakomitsi nasi arcykapłani, święci Sem i Mefres. Jeżeli odpowiesz prawdę, pomodlą się za ciebie i — może wszechmocny Ozyrys odwróci od ciebie klęskę. Jeszcze czas, choroba dopiero się zaczyna, a nasi bogowie dużo mogą…", + "41785": "Chora kobieta upadła na kolana i przyciskając twarz do kraty, mówiła złamanym głosem:", + "41786": "— Ulitujcie się nade mną… Wyrzekłam się bogów fenickich i służbę moją do końca życia poświęcę wielkim bogom Egiptu… Tylko oddalcie ode mnie…", + "41787": "— Odpowiedz, ale prawdę — pytał naczelnik policji — a bogowie nie odmówią ci swej łaski: kto zabił dziecko Żydówki Sary?…", + "41788": "— Zdrajca Lykon, Grek… Był śpiewakiem przy naszej świątyni i mówił, że mnie kocha… A teraz rzucił mnie, nikczemnik, zabrawszy moje klejnoty!…", + "41789": "— Dlaczego Lykon zabił dziecko?", + "41790": "— Chciał zabić księcia, lecz nie znalazłszy go w pałacu, pobiegł do domu Sary i…", + "41791": "— Jakim sposobem zbrodniarz dostał się do pilnowanego domu?", + "41792": "— Albo to nie wiesz, panie, że Lykon jest podobny do księcia?… Podobni są jak dwa liście jednej palmy…", + "41793": "— Jak był ubrany Lykon tej nocy?… — pytał dalej naczelnik policji.", + "41794": "— Miał… miał kaftan w żółte i czarne pasy… takiż czepek i fartuszek czerwony z niebieskim… Już nie męczcie mnie… wróćcie mi zdrowie… Zlitujcie się… będę wierna waszym bogom… Czy już wychodzicie?… O, niemiłosierni!…", + "41795": "— Biedna kobieto — odezwał się arcykapłan Sem — przyślę ci tu potężnego cudotwórcę i może…", + "41796": "— O, niech was błogosławi Astoreth… Nie, niech was błogosławią wasi bogowie wszechmocni i litościwi… — szeptała okrutnie znękana Fenicjanka.", + "41797": "Dostojnicy wyszli z więzienia i wrócili do biura. Nomarcha, widząc, że arcykapłan Mefres ma wciąż spuszczone oczy i zacięte usta, zapytał go:", + "41798": "— Czy nie cieszysz się, mężu święty, z tych cudownych odkryć, jakie porobił nasz sławny naczelnik policji?", + "41799": "— Nie mam powodu do radości — odparł szorstko Mefres. — Sprawa, zamiast uprościć, wikła się… Bo przecież Sara wciąż twierdzi, że ona zabiła dziecko, a zaś Fenicjanka tak odpowiada, jakby ją wyuczono…", + "41800": "— Nie wierzysz zatem, wasza dostojność?… — wtrącił naczelnik policji.", + "41801": "— Bo nigdy nie widziałem dwu ludzi tak podobnych do siebie, ażeby jeden mógł być wzięty za drugiego. Tym bardziej zaś nie słyszałem, ażeby w Pi-Bast istniał człowiek mogący udawać naszego następcę tronu (oby żył wiecznie!…).", + "41802": "— Człowiek ten — rzekł naczelnik policji — był w Pi-Bast przy świątyni Astoreth. Znał go tyryjski książę Hiram i na własne oczy widział go nasz namiestnik. Owszem, niezbyt dawno wydał mi rozkaz schwytania go i nawet obiecał wysoką nagrodę.", + "41803": "— Ho! ho!… — zawołał Mefres. — Widzę, dostojny naczelniku policji, że około ciebie zaczynają skupiać się najwyższe tajemnice państwa. Pozwól jednak, że dopóty nie uwierzę w owego Lykona, dopóki go sam nie zobaczę…", + "41804": "I rozgniewany opuścił biuro, a za nim święty Sem, wzruszając ramionami.", + "41805": "Kiedy w korytarzu ucichły ich kroki, nomarcha spojrzawszy bystro na naczelnika policji rzekł:", + "41806": "— Co?…", + "41807": "— Zaprawdę — odparł naczelnik — święci prorocy zaczynają się dziś mieszać nawet do tych rzeczy, które nigdy nie podchodziły pod ich władzę…", + "41808": "— I my to musimy cierpieć!… — szepnął nomarcha.", + "41809": "— Do czasu — westchnął naczelnik policji. — Gdyż, o ile znam ludzkie serca, wszyscy wojskowi i urzędnicy jego świątobliwości, cała wreszcie arystokracja oburza się samowolą kapłanów. Wszystko musi mieć kres…", + "41810": "— Rzekłeś wielkie słowa — odpowiedział nomarcha, ściskając go za rękę — a jakiś głos wewnętrzny mówi mi, że jeszcze ujrzę cię najwyższym naczelnikiem policji przy boku jego świątobliwości.", + "41811": "Znowu upłynęło parę dni. Przez ten czas paraszytowie ubezpieczyli od zepsucia zwłoki Ramzesowego synka, a Sara wciąż przebywała w więzieniu, czekając na sąd, pewna, że ją potępią.", + "41812": "Kama również siedziała w więzieniu, w klatce; obawiano się jej bowiem, jako dotkniętej trądem. Wprawdzie odwiedził ją cudowny lekarz, odmówił przy niej modlitwy i dał jej do picia wszystkoleczącą wodę. Mimo to Fenicjanki nie opuszczała gorączka, miedziane plamy nad brwiami i na policzkach robiły się coraz wyraźniejsze. Więc z biura nomarchy wyszedł rozkaz wywiezienia jej na pustynię wschodnią, gdzie, odsunięta od ludzi, istniała kolonia trędowatych.", + "41813": "Pewnego wieczora do świątyni Ptah przyszedł naczelnik policji, mówiąc, że chce rozmówić się z arcykapłanami. Naczelnik miał ze sobą dwu ajentów i człowieka od stóp do głów odzianego w wór.", + "41814": "Po chwili odpowiedziano mu, że arcykapłani oczekują go w izbie świętej, pod posągiem bóstwa.", + "41815": "Naczelnik zostawił ajentów przed bramą, wziął za ramię człowieka odzianego w wór i prowadzony przez kapłana udał się do świętej izby. Gdy wszedł tam, zastał Mefresa i Sema ubranych w arcykapłańskie szaty, ze srebrnymi blachami na piersiach.", + "41816": "Wówczas upadł przed nimi na ziemię i rzekł:", + "41817": "— Stosownie do waszego rozkazu przyprowadzam wam, święci mężowie, zbrodniarza Lykona. Czy chcecie zobaczyć jego twarz?", + "41818": "A gdy zgodzili się, naczelnik policji powstał i z towarzyszącego mu człowieka zerwał wór.", + "41819": "Obaj arcykapłani krzyknęli ze zdumienia. Grek rzeczywiście tak był podobny do następcy tronu, Ramzesa, że nie było można oprzeć się złudzeniu.", + "41820": "— Tyżeś to jest Lykon, śpiewak pogańskiej świątyni Astoreth?… — zapytał skrępowanego Greka święty Sem.", + "41821": "Lykon uśmiechnął się pogardliwie.", + "41822": "— I ty zamordowałeś dziecko księcia?… — dodał Mefres.", + "41823": "Grek posiniał z gniewu i usiłował zerwać pęta.", + "41824": "— Tak! — zawołał — zabiłem szczenię, bom nie mógł znaleźć jego ojca, wilka… Oby spalił go ogień niebieski!…", + "41825": "— Co ci winien książę, zbrodniarzu?… — spytał oburzony Sem.", + "41826": "— Co winien!… Porwał mi Kamę i wtrącił ją w chorobę, z której nie ma wyjścia… Byłem wolny, mogłem uciec z majątkiem i życiem, ale postanowiłem zemścić się, i oto macie mnie… Jego szczęście, że wasi bogowie mocniejsi są od mojej nienawiści… Dziś możecie mnie zabić… Im prędzej, tym lepiej.", + "41827": "— Wielki to zbrodniarz — odezwał się arcykapłan Sem.", + "41828": "Mefres milczał i wpatrywał się w pałające wściekłością oczy Greka. Podziwiał jego odwagę i rozmyślał. Nagle rzekł do naczelnika policji.", + "41829": "— Możesz, dostojny panie, odejść; ten człowiek należy do nas.", + "41830": "— Ten człowiek — odparł oburzony naczelnik — należy do mnie… Ja go schwyciłem i ja otrzymam od księcia nagrodę.", + "41831": "Mefres powstał i wydobył spod ornatu złoty medal.", + "41832": "— W imieniu najwyższej rady, której jestem członkiem — mówił Mefres — rozkazuję ci oddać nam tego człowieka. Pamiętaj, że jego istnienie jest najwyższą tajemnicą państwową, i zaprawdę, stokroć lepiej będzie dla ciebie, jeżeli całkiem zapomnisz, żeś go tu zostawił…", + "41833": "Naczelnik policji znowu upadł na ziemię i — wyszedł, tłumiąc gniew.", + "41834": "„Zapłaci wam za to pan nasz, książę następca, gdy zostanie faraonem!… — myślał. — A że i ja oddam wam moją cząstkę, zobaczycie…”", + "41835": "Agenci stojący przed bramą zapytali go: gdzie jest więzień?…", + "41836": "— Na więźniu — odparł — spoczęła ręka bogów.", + "41837": "— A nasze wynagrodzenie?… — nieśmiało odezwał się starszy agent.", + "41838": "— I na waszym wynagrodzeniu spoczęła ręka bogów — rzekł naczelnik. — Wyobraźcie więc sobie, że wam śnił się ten więzień, a będziecie czuli się bezpieczniejsi w waszej służbie i zdrowiu.", + "41839": "Agenci, milcząc, spuścili głowy. Ale w sercach zaprzysięgli zemstę kapłanom pozbawiającym ich tak pięknego zarobku.", + "41840": "Po odejściu naczelnika policji Mefres zawołał kilku kapłanów i najstarszemu szepnął coś do ucha. Kapłani otoczyli Greka i wyprowadzili go z izby świętej. Lykon nie opierał się.", + "41841": "— Myślę — rzekł Sem — że człowiek ten, jako zabójca, powinien być wydany sądowi.", + "41842": "— Nigdy! — odparł stanowczo Mefres. — Na człowieku tym cięży nierównie gorsza zbrodnia: jest podobny do następcy tronu…", + "41843": "— I co z nim zrobisz, wasza dostojność?", + "41844": "— Zachowam go dla najwyższej rady — mówił Mefres. — Tam, gdzie następca tronu zwiedza pogańskie świątynie i wykrada z nich kobiety, gdzie kraj jest zagrożony niebezpieczną wojną, a władza kapłańska buntem, tam — Lykon może się przydać…", + "41845": "Nazajutrz w południe arcykapłan Sem, nomarcha i naczelnik policji przyszli do więzienia Sary. Nieszczęśliwa nie jadła od kilku dni i była tak osłabiona, że nawet nie podniosła się z ławy na widok tylu dygnitarzy.", + "41846": "— Saro — odezwał się nomarcha, którego znała dawniej — przynosimy ci dobrą nowinę.", + "41847": "— Nowinę?… — powtórzyła apatycznym głosem. — Syn mój nie żyje, oto nowina!… Mam piersi przepełnione pokarmem, a serce jest jeszcze pełniejsze smutku…", + "41848": "— Saro — mówił nomarcha — jesteś wolna… Nie ty zabiłaś dziecię.", + "41849": "Martwe jej rysy ożywiły się. Zerwała się z ławy i krzyknęła:", + "41850": "— Ja… ja zabiłam… tylko ja!", + "41851": "— Syna twego, uważaj, Saro, zabił mężczyzna, Grek, nazwiskiem Lykon, kochanek Fenicjanki Kamy…", + "41852": "— Co mówisz?… — wyszeptała, chwytając go za ręce. — O, ta Fenicjanka!… Wiedziałam, że nas zgubi… Ale Grek?… Ja nie znam żadnego Greka… Cóż wreszcie mógłby zawinić Grekom mój syn…", + "41853": "— Nie wiem o tym — ciągnął nomarcha. — Grek ten już nie żyje. Ale uważaj, Saro: ten człowiek był tak podobny do księcia Ramzesa, że gdy wszedł do twego pokoju, myślałaś, że to nasz pan… I wolałaś oskarżyć samą siebie aniżeli swego i naszego pana.", + "41854": "— Więc to nie był Ramzes?… — zawołała, chwytając się za głowę. — I ja, nędzna, pozwoliłam, ażeby obcy człowiek wywlókł syna mego z kolebki… Cha!… cha!… cha!…", + "41855": "Zaczęła się śmiać coraz ciszej. Nagle, jakby jej nogi podcięto, runęła na ziemię, rzuciła parę razy rękoma i w śmiechu skonała.", + "41856": "Ale na twarzy jej pozostał wyraz niezgłębionego żalu, którego nawet śmierć nie mogła odegnać.", + "41857": "Rozdział XVII", + "41858": "Zachodnią granicę Egiptu na długości przeszło sto mil geograficznych stanowi ściana pagórków wapiennych, nagich, poprzerywanych wąwozami, wysokich na paręset metrów. Biegnie ona wzdłuż Nilu, od którego oddala się na milę, niekiedy na kilometr.", + "41859": "Gdyby kto wdrapał się na który z pagórków i zwrócił twarz ku północy, zobaczyłby jedno z najosobliwszych widowisk. W dole, na prawo, miałby wąską, ale zieloną łąkę, przerzniętą Nilem; zaś na lewo ujrzałby nieskończoną równinę barwy żółtej, urozmaiconą plamami białymi albo ceglastymi.", + "41860": "Jednostajność widoku, drażniąca żółtość piasku, upał, a nade wszystko — bezmiar nieskończony, oto najogólniejsze cechy Pustyni Libijskiej rozciągającej się na zachód od Egiptu.", + "41861": "Przy bliższym jednak rozejrzeniu się pustynia wydałaby się mniej jednostajną. Jej piasek nie układa się płasko, ale tworzy szeregi zwałów przypominających ogromne fale na wodzie. Jest to jakby rozkołysane morze, które zakrzepło.", + "41862": "Kto by jednak miał odwagę iść po tym morzu godzinę, dwie, niekiedy cały dzień, wciąż na zachód, zobaczyłby nowy widok. Na horyzoncie ukazują się wzgórza, niekiedy skały i urwiska najdziwniejszych form. Pod nogami piasek staje się coraz płytszym i poczyna wynurzać się spod niego skała wapienna niby ląd.", + "41863": "Istotnie jest to ląd, a nawet kraj, wśród piaszczystego morza. Obok wapiennych pagórków widać doliny, na nich koryta rzek i strumieni, dalej równinę, a wśród niej jezioro z powyginaną linią brzegów i dnem zaklęśniętym.", + "41864": "Ale na tych równinach i wzgórzach nie rośnie ani źdźbło trawy, w jeziorze nie ma kropli wody, korytem rzeki nie płynie nic. Jest to krajobraz nawet bardzo urozmaicony pod względem form ziemi, ale krajobraz, z którego wszystka woda uciekła, najmniejsza wilgoć wyschła, krajobraz martwy, gdzie nie tylko wyginęła wszelka roślinność, ale nawet urodzajna warstwa gruntu roztarła się w pył lub wsiąknęła w opokę.", + "41865": "W tych miejscach trafił się wypadek najokropniejszy, o jakim można pomyśleć: natura skonała, został z niej tylko szkielet i prochy, które do reszty rozkłada upał i z miejsca na miejsce przerzuca wiatr gorący.", + "41866": "Za tym zmarłym, a nie pochowanym lądem ciągnie się znowu morze piasku, na którym tu i owdzie widać spiczaste stożki, wznoszące się niekiedy na piętro wysokości. Każdy szczyt takiego pagórka kończy się pęczkiem listków szarych, zapylonych, o których trudno powiedzieć, że żyją; one tylko nie mogą zwiędnąć.", + "41867": "Dziwaczny stożek oznacza, że w tym miejscu woda jeszcze nie wyschła, ale przed spiekotą skryła się pod ziemię i jako tako podtrzymuje wilgoć gruntu. Na to miejsce upadło nasienie tamaryndusu i z wielkim trudem poczęła wzrastać roślina.", + "41868": "Lecz władca pustyni, Tyfon, dostrzegł ją i z wolna począł zasypywać piaskiem. A im więcej roślinka pnie się w górę, tym wyżej podnosi się stożek duszącego ją piasku. Zabłąkany w pustyni tamaryndus wygląda jak topielec na próżno wyciągający dłonie do nieba.", + "41869": "I znowu rozwala się nieskończone żółte morze, ze swymi falami piasku i nie mogącymi skonać rozbitkami świata roślinnego. Nagle ukazuje się skalista ściana, w niej szczeliny niby bramy…", + "41870": "Rzecz nie do uwierzenia! Poza jedną z tych bram widać rozległą dolinę barwy zielonej, mnóstwo palm, błękitne wody jeziora. Widać nawet pasące się owce, bydło i konie, między nimi uwijają się ludzie; z daleka na stokach skał piętrzy się całe miasteczko, a na szczytach bieleją mury świątyń.", + "41871": "Jest to oaza, niby wyspa wśród piaszczystego oceanu.", + "41872": "Takich oaz za czasów faraonów było bardzo wiele, może kilkadziesiąt. Tworzyły one łańcuch wysp pustynnych wzdłuż zachodniej granicy Egiptu. Leżały w odległości dziesięciu, piętnastu lub dwudziestu mil jeograficznych od Nilu, a obejmowały po kilkanaście i kilkadziesiąt kilometrów kwadratowych powierzchni.", + "41873": "Opiewane przez arabskich poetów oazy naprawdę nigdy nie były przedsionkami raju. Ich jeziora są najczęściej bagnami; z podziemnych źródlisk wypływa woda ciepła, niekiedy cuchnąca i obrzydliwie słona; roślinność ani mogła porównywać się z egipską. Niemniej ustronia te wydawały się cudem dla pustynnych wędrowców, którzy znajdowali w nich trochę zieloności dla oka tudzież odrobinę chłodu, wilgoci i daktylów.", + "41874": "Ludność tych wysp wśród piaszczystego oceanu była bardzo rozmaitą: od kilkuset osób do kilkunastu tysięcy, zależnie od przestrzeni. Byli to wszystko awanturnicy lub ich potomkowie egipscy, libijscy, etiopscy. W pustynię bowiem uciekali ludzie nie mający już nic do stracenia: więźniowie z kopalń, przestępcy ścigani przez policję, chłopi przeciążeni pańszczyzną lub robotnicy, którzy woleli niebezpieczeństwo aniżeli pracę.", + "41875": "Większa część tych zbiegów marnie ginęła w pustyni. Niektórym po nieopisanych męczarniach udawało się dotrzeć do oazy, gdzie pędzili żywot nędzny, lecz swobodny, i zawsze byli gotowi wpaść do Egiptu na nieuczciwy zarobek.", + "41876": "Między pustynią i Morzem Śródziemnym ciągnął się bardzo długi, choć niezbyt szeroki pas ziemi żyznej, zamieszkały przez rozmaite plemiona, które Egipcjanie nazywali Libijczykami. Jedne z tych plemion zajmowały się rolnictwem, inne rybactwem i morską żeglugą; w każdym z nich jednak była gromada dzikusów, którzy woleli kradzież, wojnę i rozbój aniżeli systematyczną pracę. Bandycka ta ludność nieustannie ginęła wśród nędzy albo wojennych przygód, lecz i ciągle powiększała się regularnym dopływem Szardana (Sardyńczyków) i Szakalusza (Sycylijczyków), którzy w owej epoce byli jeszcze większymi barbarzyńcami i zbójami aniżeli rodowici Libijczycy.", + "41877": "Ponieważ Libia stykała się z zachodnią granicą Dolnego Egiptu, barbarzyńcy więc często grabili ziemię jego świątobliwości i — bywali strasznie karceni. Przekonawszy się jednak, że wojna z Libijczykami nie prowadzi do niczego, faraonowie, a raczej kapłani, chwycili się innej polityki. Prawowitym rodzinom libijskim pozwalali osiedlać się na nadmorskich bagnach Dolnego Egiptu, zaś bandytów i awanturników werbowali do wojska i mieli z nich wybornych żołnierzy.", + "41878": "W ten sposób państwo zabezpieczyło sobie spokój na zachodniej granicy. Dla utrzymania zaś w porządku pojedynczych rabusiów libijskich wystarczała policja, straż polowa i parę pułków regularnych ustawionych wzdłuż kanopijskiej odnogi Nilu.", + "41879": "Taki stan rzeczy trwał blisko sto osiemdziesiąt lat; ostatnią bowiem wojnę z Libijczykami prowadził jeszcze Ramzes III, który uciął ogromne stosy rąk poległym nieprzyjaciołom i przywiódł do Egiptu trzynaście tysięcy niewolników. Od tej pory nikt nie lękał się napadu ze strony Libii i dopiero przy schyłku panowania Ramzesa XII dziwna polityka kapłanów na nowo zapaliła w tamtych stronach pożar walki.", + "41880": "Wybuchła zaś ona z następujących powodów:", + "41881": "Jego dostojność Herhor, minister wojny i arcykapłan, skutkiem oporu jego świątobliwości faraona nie mógł zawrzeć z Asyrią traktatu o podział Azji. Pragnąc jednak, stosownie do przestróg Beroesa, utrzymać z Asyryjczykami dłuższy spokój, Herhor zapewnił Sargona, że Egipt nie przeszkodzi im w prowadzeniu wojny z Azjatami wschodnimi i północnymi.", + "41882": "A ponieważ pełnomocnik króla Assara zdawał się nie ufać przysięgom, więc Herhor postanowił złożyć mu materialny dowód życzliwości i w tym celu wydał rozkaz natychmiastowego uwolnienia dwudziestu tysięcy wojsk najemnych, przeważnie Libijczyków.", + "41883": "Dla uwolnionych, a nic niewinnych i zawsze wiernych żołnierzy postanowienie to było nieszczęściem nieomal równającym się karze śmierci. Przed Egiptem otwierało się niebezpieczeństwo wojny z Libią, która w żaden sposób nie mogła dać przytułku takiej masie ludzi, przywykłych tylko do musztry i wygód, nie zaś do pracy i nędzy. Ale Herhor i kapłani nie krępowali się drobiazgami, gdy chodziło o wielkie interesa państwowe.", + "41884": "Naprawdę bowiem wypędzenie najemników libijskich przynosiło duże korzyści.", + "41885": "Przede wszystkim Sargon i jego towarzysze podpisali i zaprzysięgli tymczasowy traktat z Egiptem na lat dziesięć, przez który to czas, według proroctw chaldejskich kapłanów, miały ciążyć nad ziemią świętą złe losy.", + "41886": "Po wtóre — wypędzenie dwudziestu tysięcy ludzi z wojska przynosiło skarbowi królewskiemu cztery tysiące talentów oszczędności, co było bardzo ważne.", + "41887": "Po trzecie — wojna z Libią na zachodniej granicy była upustem dla bohaterskich instynktów następcy tronu i na długi czas mogła odwrócić jego uwagę od spraw azjatyckich i od granicy wschodniej. Jego dostojność Herhor i rada najwyższa bardzo mądrze przypuszczali, że upłynie kilka lat, zanim Libijczycy, zużywszy się w partyzanckich walkach, zechcą prosić o pokój.", + "41888": "Plan był rozsądny, lecz autorowie jego popełnili jeden błąd: nie przeczuli, że w księciu Ramzesie tkwi materiał na genialnego wojownika.", + "41889": "Rozpuszczone pułki libijskie, rabując po drodze, bardzo prędko dotarły do swej ojczyzny; tym łatwiej, że Herhor nie kazał stawiać im przeszkód. Najpierwsi zaś spomiędzy wypędzonych stanąwszy na libijskiej ziemi niestworzone rzeczy opowiadali swoim rodakom.", + "41890": "Według ich relacji, dyktowanych przez gniew i interes osobisty, Egipt był dziś tak osłabiony jak w epoce najścia Hyksosów, przed dziewięciuset laty. Skarb faraona był tak pusty, że równy bogom władca musiał rozpuścić ich, Libijczyków, którzy przecie stanowili najlepszą, jeżeli nie jedyną część armii. Armii zresztą prawie nie było, chyba garstka na wschodniej granicy, a i to lada jakich żołnierzy.", + "41891": "Oprócz tego między jego świątobliwością i kapłanami panowała niezgoda; robotnikom nie wypłacano zasług, a chłopów wprost duszono podatkami, przez co masy ludu były gotowe do buntu, byle znalazła się pomoc. I jeszcze nie dosyć: albowiem nomarchowie, którzy kiedyś byli niezależnymi władcami i od czasu do czasu przypominali sobie swoje prawa, dziś, widząc słabość rządu, przygotowują się do obalenia i faraona, i najwyższej rady kapłańskiej.", + "41892": "Wieści te jak stado ptaków rozleciały się po libijskim wybrzeżu i — natychmiast znalazły wiarę. Bandyci i barbarzyńcy zawsze byli gotowi do napadu, a tym więcej dziś, gdy eks-żołnierze i eks-oficerowie jego świątobliwości zapewniali ich, że zrabowanie Egiptu jest rzeczą bardzo łatwą. Zamożni i rozsądni Libijczycy również uwierzyli wypędzonym legionistom; od wielu już bowiem lat nie było dla nich tajemnicą, że szlachta egipska ubożeje, że faraon nie ma władzy, że chłopi i robotnicy dopuszczają się z nędzy buntów.", + "41893": "I otóż w całej Libii wybuchnął zapał. Wypędzonych żołnierzy i oficerów witano jak głosicieli dobrej nowiny. A ponieważ kraj był ubogi i nie miał zapasów do podejmowania gości, uchwalono więc natychmiast wojnę z Egiptem, ażeby jak najrychlej pozbyć się przybyszów.", + "41894": "Nawet chytry i mądry książę libijski, Musawasa, dał się porwać ogólnemu prądowi. Jego jednak nie przekonali imigranci, ale jacyś ludzie poważni i dostojni, a według wszelkiego prawdopodobieństwa — agenci najwyższej rady egipskiej.", + "41895": "Ci dygnitarze, niby to niezadowoleni ze stanu rzeczy w Egipcie, niby to obrażeni na faraona i kapłanów, przyjechali do Libii od strony morza, kryli się przed gawiedzią, unikali stosunków z wypędzonymi żołnierzami, a Musawasie tłumaczyli pod największym sekretem i z dowodami w rękach, że — teraz właśnie powinien napaść na Egipt.", + "41896": "— Znajdziesz tam — mówili — bezdenny skarbiec i spiżarnię dla siebie, dla swoich ludzi i dla wnuków waszych wnuków.", + "41897": "Musawasa — choć przebiegły wódz i dyplomata — dał się złapać. Jako człowiek energiczny, natychmiast ogłosił przeciw Egiptowi świętą wojnę i — mając pod ręką tysiące dzielnych wojowników, pchnął pierwszy korpus ku wschodowi, pod dowództwem swego syna, dwudziestoletniego Tehenny.", + "41898": "Stary barbarzyniec znał wojnę i rozumiał, że kto chce zwyciężyć, musi działać szybko, zadawać pierwsze ciosy.", + "41899": "Przygotowania libijskie trwały bardzo krótko. Eks-żołnierze jego świątobliwości wprawdzie przyszli bez broni, lecz znali swoje rzemiosło, a w owych czasach o broń nie było trudno. Parę rzemyków czy parę kawałków sznurka na procę, włócznia albo zaostrzony kij, topór albo ciężka pałka, jedna torba kamyków a druga — daktylów, oto wszystko.", + "41900": "Oddał więc Musawasa dwa tysiące eks-żołnierzy i ze cztery tysiące libijskiej hołoty swemu synowi, Tehennie, zalecając mu, ażeby czym prędzej wpadł do Egiptu, zrabował, co się da, i przygotował zapasy dla właściwej armii. Sam zaś, gromadząc poważniejsze siły, rozesłał gońców po oazach i wzywał wszystkich, którzy nie mają nic do stracenia, pod swoje sztandary.", + "41901": "Dawno w pustyni nie panował taki ruch jak dzisiaj. Z każdej oazy wychodziła gromada za gromadą tak strasznych proletariuszów, że choć już byli prawie nadzy, jeszcze zasługiwali na nazwę oberwańców.", + "41902": "Opierając się na zdaniu swoich doradców, którzy jeszcze miesiąc temu byli oficerami jego świątobliwości, Musawasa całkiem rozsądnie przypuszczał, że jego syn pierwej zrabuje kilkaset wsi i miasteczek od Terenuthis do Senti-Nofer, zanim spotka jakieś poważniejsze siły egipskie. Wreszcie doniesiono mu, że na pierwszą wieść o ruchu Libijczyków nie tylko uciekli wszyscy robotnicy z wielkiej huty szklannej, ale nawet, że cofnęło się wojsko zajmujące forteczki w Sochet-Hemau, nad Jeziorami Sodowymi.", + "41903": "Była to bardzo dobra wróżba dla barbarzyńców: huta bowiem szklanna stanowiła poważne źródło dochodów dla faraonowego skarbca.", + "41904": "Otóż Musawasa popełnił błąd taki sam jak najwyższa rada kapłańska: nie przeczuł wojennego geniuszu w Ramzesie. I stała się rzecz nadzwyczajna: zanim pierwszy korpus libijski dotarł do okolicy Sodowych Jezior, już w tym miejscu znalazła się dwa razy liczniejsza armia następcy tronu.", + "41905": "Nie można nawet zarzucać Libijczykom nieprzezorności.", + "41906": "Tehenna i jego sztab utworzyli bardzo porządną służbę wywiadowczą. Ich szpiegowie niejednokrotnie byli w Melcatis, Naucratis, Sai, Menuf, Terenuthis i przepływali kanopijskie i bolbityńskie ramiona Nilu. Nigdzie jednak nie spotkali wojsk, których ruchy musiał paraliżować wylew, a zaś prawie wszędzie widzieli popłoch ludności osiadłej, która po prostu uciekała ze wsi pogranicznych.", + "41907": "Przynosili więc swemu dowódcy jak najlepsze wiadomości. A tymczasem armia księcia Ramzesa, pomimo wylewu, w osiem dni po uruchomieniu dotarła brzegu pustyni i zaopatrzona w wodę i żywność przepadła między górami Sodowych Jezior.", + "41908": "Gdyby Tehenna mógł jak orzeł wzbić się ponad stanowiska swojej bandy, struchlałby, zobaczywszy, że we wszystkich wąwozach tej okolicy kryją się egipskie pułki i — że lada chwilę korpus jego zostanie otoczony.", + "41909": "Rozdział XVIII", + "41910": "Od chwili kiedy wojska Dolnego Egiptu wyszły z Pi-Bast, towarzyszący księciu prorok Mentezufis odbierał i wysyłał po kilka depesz dziennie.", + "41911": "Jedną korespondencję prowadził z ministrem Herhorem. Mentezufis posyłał raporta do Memfisu o posuwaniu się wojsk i o działalności następcy, dla której nie ukrywał podziwu; zaś dostojny Herhor robił uwagi w tym sensie, ażeby następcy tronu zostawiono wszelką swobodę i — że gdyby Ramzes przegrał pierwszą potyczkę, rada najwyższa nie byłaby tym zmartwiona.", + "41912": "„Niewielka przegrana — pisał Herhor — byłaby nauką ostrożności i pokory dla księcia Ramzesa, który już dziś, choć jeszcze nic nie zrobił, uważa się za równego najdoświadczeńszym wojownikom.”", + "41913": "Gdy zaś Mentezufis odpowiedział, że trudno przypuścić, aby następca doznał porażki, Herhor dał mu do zrozumienia, że w takim razie triumf nie powinien być zanadto wielki.", + "41914": "„Państwo — mówił — nic na tym nie straci, jeżeli wojowniczy i popędliwy następca tronu będzie miał przez kilka lat zabawkę na zachodniej granicy. On sam nabierze biegłości w sztuce wojennej, a rozpróżniaczeni i zuchwali nasi żołnierze znajdą właściwe dla siebie zajęcie.”", + "41915": "Drugą korespondencję prowadził Mentezufis ze świętym ojcem Mefresem, i ta wydawała mu się ważniejszą. Mefres, obrażony kiedyś przez księcia, dziś z okazji sprawy o zabicie dziecka Sary bez ogródek oskarżał następcę o dzieciobójstwo dokonane pod wpływem Kamy. A gdy w ciągu tygodnia wyszła na jaw niewinność Ramzesa, arcykapłan, jeszcze bardziej rozdrażniony, nie przestawał twierdzić, że książę jest zdolny do wszystkiego, jako nieprzyjaciel ojczystych bogów i sprzymierzeniec nędznych Fenicjan.", + "41916": "Sprawa zabójstwa dziecka Sary tak podejrzanie wyglądała w pierwszych dniach, że nawet rada najwyższa z Memfisu zapytała Mentezufisa: co o tym sądzi? Mentezufis jednak odpowiedział, że całymi dniami przypatruje się księciu, lecz ani na chwilę nie przypuszcza, ażeby on był mordercą.", + "41917": "Takie to korespondencje, niby stado drapieżnych ptaków, krążyły dokoła Ramzesa, podczas gdy on rozsyłał zwiady w kierunku nieprzyjaciela, naradzał się z wodzami lub zachęcał wojska do szybkiego pochodu.", + "41918": "Dnia czternastego cała armia następcy tronu skoncentrowała się na południe od miasta Terenuthis. Ku wielkiej radości księcia przyszedł Patrokles z greckimi pułkami, a wraz z nim kapłan Pentuer, wysłany przez Herhora na drugiego dozorcę przy wodzu naczelnym.", + "41919": "Obfitość kapłanów w obozie (byli bowiem jeszcze i inni) wcale nie zachwycała Ramzesa. Postanowił jednak nie zwracać na nich uwagi, a podczas narad wojennych wcale nie pytał ich o opinię.", + "41920": "I jakoś ułagodziły się stosunki; Mentezufis bowiem, stosownie do rozkazu Herhora, nie narzucał się księciu. Pentuer zaś zajął się organizowaniem pomocy lekarskiej dla rannych.", + "41921": "Gra wojenna zaczęła się.", + "41922": "Przede wszystkim Ramzes, za pośrednictwem swoich agentów, w wielu wsiach pogranicznych rozpuścił pogłoskę, że Libijczycy posuwają się w ogromnych masach, że będą niszczyć i mordować. Skutkiem tego przestraszona ludność zaczęła uciekać na wschód i — wpadła na egipskie pułki. Wówczas książę zabrał mężczyzn do dźwigania ciężarów za wojskiem, a kobiety i dzieci posłał w głąb kraju.", + "41923": "Następnie naczelny wódz wyprawił szpiegów naprzeciw zbliżającym się Libijczykom, aby zbadać ich liczbę i porządek. Szpiegowie niebawem wrócili, przynosząc dokładne wskazówki co do miejsca pobytu, a bardzo przesadzone co do liczby nieprzyjaciół. Mylnie też twierdzili, choć z wielką pewnością siebie, że na czele band libijskich idzie sam Musawasa w towarzystwie swego syna Tehenny.", + "41924": "Książę-wódz aż zarumienił się z radości na myśl, że w pierwszej wojnie będzie miał tak doświadczonego przeciwnika jak Musawasa.", + "41925": "Przeceniał więc niebezpieczeństwo starcia i podwajał ostrożność. Aby zaś mieć wszelkie szanse za sobą, uciekł się jeszcze do podstępu. Posłał naprzeciw Libijczykom ludzi zaufanych, kazał im udawać zbiegów, wejść do nieprzyjacielskiego obozu i — odciągnąć od Musawasy jego największą siłę: wypędzonych żołnierzy libijskich.", + "41926": "— Powiedzcie im — mówił Ramzes do swych agentów — powiedzcie im, że mam topory dla zuchwałych, a miłosierdzie dla pokornych. Jeżeli w nadchodzącej bitwie rzucą broń i opuszczą Musawasę, przyjmę ich na powrót do wojsk jego świątobliwości i każę wypłacić żołd zaległy, jak gdyby nigdy nie wychodzili ze służby.", + "41927": "Patrokles i inni jenerałowie uznali środek ten za bardzo roztropny; kapłani milczeli, a Mentezufis wysłał depeszę do Herhora i w ciągu doby otrzymał odpowiedź.", + "41928": "Okolica Sodowych Jezior była to dolina mająca kilkadziesiąt kilometrów długości, zamknięta między dwoma pasmami wzgórz biegnących od południowego wschodu ku północnemu zachodowi. Największa jej szerokość nie przechodziła dziesięciu kilometrów; były zaś miejsca znakomicie węższe, prawie wąwozy.", + "41929": "Na całej długości doliny ciągnęły się, jedno za drugim, z dziesięć jezior bagnistych napełnionych wodą gorzkosłoną. Rosły tu nędzne krzaki i zioła, ciągle zasypywane piaskiem, ciągle więdnące, których żadne zwierzę nie chciało wziąć do pyska. Po obu stronach sterczały poszarpane wzgórza wapienne lub ogromne piaszczyste zaspy, w których można było utonąć.", + "41930": "Cały krajobraz, o barwach żółtych i białych, miał charakter strasznej martwoty, którą potęgowało gorąco i cisza. Żaden ptak nie odzywał się tutaj, a jeżeli kiedy rozległ się jaki szelest, to chyba staczającego się kamienia.", + "41931": "Mniej więcej w połowie doliny wznosiły się dwie grupy budynków oddalonych od siebie na kilka kilometrów; były nimi — od wschodu forteczka, od zachodu huty szklane, do których opału dostarczali handlarze libijscy. Obie te miejscowości skutkiem wojennych niepokojów zostały opuszczone. Korpus Tehenny miał obowiązek zająć i osadzić oba te punkta, które armii Musawasy ubezpieczały drogę do Egiptu.", + "41932": "Libijczycy z wolna posuwali się od miasta Glaukus ku południowi i wieczorem dnia czternastego Hator znaleźli się u wejścia do doliny Sodowych Jezior, pewni, że przejdą ją dwoma marszami, bez przeszkód. Tegoż dnia, równo z zachodem słońca, armia egipska ruszyła ku pustyni i uszedłszy po piaskach przeszło czterdzieści kilometrów w ciągu dwunastu godzin, następnego ranka stanęła na wzgórzach między forteczką a hutami i ukryła się w licznych wąwozach.", + "41933": "Gdyby owej nocy powiedział kto Libijczykom, że w dolinie Sodowych Jezior wyrosły palmy i pszenica, mniej zdziwiliby się aniżeli temu, że armia egipska zastąpiła im drogę.", + "41934": "Po krótkim wypoczynku, w czasie którego kapłanom udało się odkryć i wykopać kilka studzienek dosyć znośnej wody do picia, armia egipska poczęła zajmować północne wzgórki ciągnące się wzdłuż doliny.", + "41935": "Plan następcy tronu był prosty. Chciał on odciąć Libijczyków od ich ojczyzny i zepchnąć ku południowi, w pustynię, gdzie gorąco i głód wytępiłby rozproszonych.", + "41936": "W tym celu ustawił armię na północnej stronie doliny i podzielił wojska na trzy korpusy. Prawym skrzydłem, najbardziej posuniętym ku Libii, dowodził Patrokles i on miał odciąć najezdnikom odwrót do ich miasta Glaukus. Lewym skrzydłem, najbardziej zbliżonym do Egiptu, komenderował Mentezufis, ażeby zagrodzić Libijczykom marsz naprzód. Wreszcie kierunek nad korpusem środkowym, około hut szklanych, objął następca tronu, mając przy sobie Pentuera.", + "41937": "Dnia piętnastego Hator, około siódmej rano, kilkudziesięciu konnych Libijczyków ostrym kłusem przejechało dolinę. Chwilę odpoczęli około hut, rozejrzeli się, a nie spostrzegłszy nic podejrzanego, zawrócili do swoich.", + "41938": "O dziesiątej przed południem wśród wielkiego skwaru, który zdawał się wypijać pot i krew z ludzi, Pentuer rzekł do następcy:", + "41939": "— Libu już weszli w dolinę i mijają oddział Patroklesa. Za godzinę będą tutaj.", + "41940": "— Skąd wiesz o tym? — spytał zdziwiony książę.", + "41941": "— Kapłani wszystko wiedzą!… — odparł z uśmiechem Pentuer.", + "41942": "Potem ostrożnie wszedł na jedną ze skał, wydobył z torby bardzo połyskujący przedmiot i zwróciwszy się w stronę oddziału świętego Mentezufisa począł dawać ręką jakieś znaki.", + "41943": "— Już i Mentezufis jest zawiadomiony — dodał.", + "41944": "Książę nie mógł wyjść z podziwu i odezwał się:", + "41945": "— Mam oczy lepsze od twoich, a słuch chyba nie gorszy, i pomimo to nic nie widzę ani słyszę. Jakim więc sposobem ty dostrzegasz nieprzyjaciół i porozumiewasz się z Mentezufisem?", + "41946": "Pentuer kazał księciu spojrzeć na jedno odległe wzgórze, na szczycie którego majaczyły krzaki tarniny. Ramzes wpatrzył się w ten punkt i nagle zasłonił oczy: w krzakach bowiem coś mocno błysnęło.", + "41947": "— Cóż to za nieznośny blask?… — wykrzyknął. — Oślepnąć można!…", + "41948": "— To kapłan asystujący dostojnemu Patroklesowi daje nam znaki — odrzekł Pentuer. — Widzisz więc, dostojny panie, że i my możemy przydać się na wojnie…", + "41949": "Umilkł, z głębi doliny przyleciał do nich szmer, z początku cichy, stopniowo coraz wyraźniejszy. Na ten odgłos przytuleni do stoku pagórka żołnierze egipscy poczęli zrywać się, oglądać broń, szeptać… Ale krótki rozkaz oficerów uspokoił ich i znowu nad północnymi skałami zapanowała martwa cisza.", + "41950": "Tymczasem szmer w głębi doliny potęgował się i przeszedł w zgiełk, wśród którego, na tle rozmów tysięcy ludzi, można było odróżnić śpiewy, głosy fletów, skrzyp wozów, rżenie koni i krzyki dowódców. Ramzesowi serce zaczęło bić gwałtownie; już nie mógł pohamować ciekawości i wdrapał się na skalisty cypel, skąd było widać znaczną część doliny.", + "41951": "Otoczony kłębami żółtawego kurzu, z wolna posuwał się libijski korpus niby kilkuwiorstowy wąż upstrzony niebieskimi, białymi i czerwonymi plamami.", + "41952": "Na czele maszerowało kilkunastu jeźdźców, z których jeden odziany w białą płachtę siedział na koniu jak na ławie, zwiesiwszy obie nogi na lewą stronę. Za jeźdźcami szła gromada procarzy w szarych koszulach, potem jakiś dostojnik w lektyce, nad którą niesiono duży parasol. Dalej oddział kopijników, w bluzach niebieskich i czerwonych, potem wielka banda ludzi prawie nagich, zbrojnych w maczugi, znowu procarze i kopijnicy, i znowu procarze, a za nimi czerwony oddział z kosami i toporami. Szli mniej więcej po czterech w szeregu; ale mimo krzyku oficerów porządek ten ciągle łamał się i następujące po sobie czwórki zbijały się w gromady.", + "41953": "Śpiewając i rozmawiając hałaśliwie, wąż libijski z wolna wypełznął w najszerszą część doliny, naprzeciw hut i jezior. Tu porządek zwichrzył się jeszcze bardziej. Maszerujący naprzód stanęli; mówiono im bowiem, że w tym miejscu będzie wypoczynek; a tymczasem dalsze kolumny przyśpieszyły kroku, ażeby prędzej dojść do celu i odpocząć. Niektórzy wybiegali z szeregu i położywszy broń rzucali się w jezioro lub dłonią czerpali jego cuchnącą wodę; inni, zasiadłszy na ziemi, wydobywali z torby daktyle albo z glinianych butelek pili wodę z octem.", + "41954": "Wysoko, nad obozem, krążyło kilka sępów.", + "41955": "Ramzesa na ten widok ogarnął nieopisany żal i strach. Przed oczyma zaczęły mu latać muszki, stracił przytomność i przez mgnienie oka zdawało mu się, że oddałby tron, byle nie znajdować się w tym miejscu i nie widzieć tego, co nastąpi. Zsunął się z cypla i obłąkanymi oczyma patrzył przed siebie.", + "41956": "Wtem zbliżył się do niego Pentuer i mocno targnął go za ramię.", + "41957": "— Ocknij się, wodzu — rzekł. — Patrokles czeka na rozkazy…", + "41958": "— Patrokles?… — powtórzył książę i obejrzał się.", + "41959": "Przed nim stał Pentuer, blady, ale spokojny. O parę kroków dalej równie blady Tutmozis w drżących rękach trzymał oficerską świstawkę. Zza pagórka wychylali się żołnierze, na których twarzach widać było głębokie wzruszenie.", + "41960": "— Ramzesie — powtórzył Pentuer — wojsko czeka…", + "41961": "Książę z rozpaczliwą determinacją spojrzał na kapłana i zduszonym głosem szepnął:", + "41962": "— Zaczynać…", + "41963": "Pentuer podniósł do góry swój błyszczący talizman i nakreślił nim kilka znaków w powietrzu. Tutmozis cicho świsnął, świst ten powtórzył się w dalszych wąwozach na prawo i na lewo i — na wzgórza poczęli wdrapywać się egipscy procarze.", + "41964": "Było około dwunastej w południe.", + "41965": "Ramzes powoli ochłonął z pierwszych wrażeń i uważniej począł oglądać się dokoła. Widział swój sztab, oddział kopijników i toporników pod dowództwem starych oficerów, wreszcie procarzy leniwie wchodzących na skałę… I był pewny, że ani jeden z tych ludzi nie tylko nie pragnie zginąć, ale nawet nie chciałby walczyć i ruszać się pod straszliwą spiekotą.", + "41966": "Nagle ze szczytu któregoś pagórka rozległ się ogromny głos, potężniejszy od lwiego ryku:", + "41967": "— Żołnierze jego świątobliwości faraona, rozbijcie tych psów libijskich!… Bogowie są z wami!…", + "41968": "Nadnaturalnemu głosowi odpowiedziały dwa nie mniej potężne: przeciągły okrzyk egipskiej armii i niezmierny zgiełk Libijczyków…", + "41969": "Książę, już nie potrzebując ukrywać się, wszedł na pagórek, skąd dobrze było widać nieprzyjaciół. Przed nim ciągnął się długi łańcuch procarzy egipskich jakby wyrosłych spod ziemi, a o paręset kroków rojący się śród tumanów pyłu obóz libijski. Odezwały się trąbki, świstawki i przekleństwa barbarzyńskich oficerów nawołujących do porządku. Ci, którzy siedzieli, zerwali się, którzy pili wodę, schwyciwszy broń biegli do swoich, chaotyczne tłumy poczęły rozwijać się w szeregi, a wszystko wśród wrzasków i tumultu.", + "41970": "Tymczasem procarze egipscy wyrzucali po kilka pocisków na minutę, spokojnie, porządnie, jak na musztrze. Dziesiętnicy wskazywali swoim oddziałkom gromady nieprzyjacielskie, w które należało trafiać, a żołnierze w ciągu paru minut zasypywali je gradem ołowianych kul i kamieni. Książę widział, że po każdej takiej salwie gromadka Libijczyków rozpraszała się, a bardzo często jeden zostawał na miejscu.", + "41971": "Mimo to libijskie szeregi uformowały się i cofnęły za linię pocisków, wysunęli się zaś naprzód ich procarze i z równą szybkością i spokojem zaczęli odpowiadać Egipcjanom. Czasami wśród łańcucha ich wybuchały śmiechy i okrzyki radości, a wówczas padał jakiś procarz egipski.", + "41972": "Niebawem nad głową księcia i jego orszaku zaczęły warczeć i świstać kamienie. Jeden, zręczniej rzucony, uderzył w ramię adiutanta i złamał mu kość, drugi strącił hełm innemu adiutantowi, trzeci padł u nóg księcia, rozbił się o skałę i twarz wodza zasypał okruchami gorącymi jak ukrop.", + "41973": "Libijczycy głośno śmieli się, coś wykrzykując; prawdopodobnie złorzeczyli wodzowi.", + "41974": "Strach, a nade wszystko żal i litość, wszystko to w jednej chwili uciekło z duszy Ramzesa. Nie widział już przed sobą ludzi zagrożonych cierpieniem i śmiercią, ale szeregi dzikich zwierząt, które trzeba wytępić lub obezwładnić. Machinalnie sięgnął do miecza, aby poprowadzić czekających na rozkaz kopijników, ale wstrzymała go pogarda. On miałby plamić się krwią tej hołoty!… Od czegóż są żołnierze?", + "41975": "Tymczasem walka trwała dalej, a mężni procarze libijscy, wykrzykując, nawet śpiewając, zaczęli posuwać się naprzód. Z obu stron pociski burczały jak chrabąszcze, brzęczały jak rój pszczół, niekiedy uderzały się nawzajem w powietrzu z trzaskiem, a co parę minut, po tej i po tamtej stronie, jakiś wojownik cofał się na tyły, jęcząc, albo martwy padał na miejscu. Innym jednak nie psuło to humoru: walczyli ze złośliwą radością, która stopniowo przeradzała się we wściekły gniew i zapomnienie o sobie.", + "41976": "Wtem z daleka, na prawym skrzydle, rozległy się głosy trąbek i wielokrotnie powtarzane okrzyki. To nieustraszony Patrokles, pijany już od świtu, zaatakował tylną straż nieprzyjacielską.", + "41977": "— Uderzyć!… — zawołał książę.", + "41978": "Natychmiast rozkaz ten powtórzyła trąbka jedna, druga… dziesiąta, i po chwili ze wszystkich wąwozów poczęły wysuwać się egipskie setnie. Rozsypani na wzgórzach procarze zdwoili wysiłki, a tymczasem w dolinie bez pośpiechu, ale i bez nieporządku, ustawiały się naprzeciw Libijczykom czteroszeregowe kolumny kopijników i toporników egipskich, z wolna posuwając się naprzód.", + "41979": "— Wzmocnić środek — rzekł następca.", + "41980": "Trąbka powtórzyła rozkaz. Za dwoma kolumnami pierwszej linii stanęły dwie nowe kolumny. Nim Egipcjanie ukończyli ten manewr, wciąż pod gradem pocisków, już Libijczycy, naśladując ich, uszykowali się w osiem szeregów naprzeciw głównego korpusu.", + "41981": "— Podsunąć rezerwy — rzekł książę. — Spojrzyj no — zwrócił się do jednego z adiutantów — czy lewe skrzydło już gotowe.", + "41982": "Adiutant, ażeby lepiej ogarnąć wzrokiem dolinę, pobiegł między procarzy i — nagle padł, ale dawał znaki ręką. W jego zastępstwie wysunął się inny oficer i niebawem przybiegł, oświadczając, że oba skrzydła książęcego oddziału już stoją uszykowane.", + "41983": "Od strony oddziału Patroklesa zgiełk wzmacniał się i naraz podniosły się nad wzgórza gęste, czarne kłęby dymu. Do księcia przybiegł oficer od Pentuera z doniesieniem, że greckie pułki zapaliły obóz Libijczyków.", + "41984": "— Rozbić środek — rzekł książę.", + "41985": "Kilkanaście trąbek, jedna po drugiej, zagrały hasło do ataku, a gdy umilkły, w środkowej kolumnie rozległa się komenda, rytmiczny łoskot bębnów i szmer nóg piechoty maszerującej z wolna, do taktu.", + "41986": "— Raz… dwa!… raz… dwa!… raz… dwa!…", + "41987": "Teraz komendę powtórzono na prawym i na lewym skrzydle; znowu zawarczały bębny i skrzydłowe kolumny ruszyły naprzód: raz… dwa!… raz… dwa!…", + "41988": "Libijscy procarze zaczęli cofać się, zasypując kamieniami maszerujących Egipcjan. Ale choć coraz upadał jakiś żołnierz, kolumny szły, ciągle szły z wolna, porządnie: raz… dwa!… raz… dwa!…", + "41989": "Żółte tumany, wciąż gęstniejące, znaczyły pochód egipskich batalionów. Procarze nie mogli już miotać kamieni i nastała względna cisza, wśród której rozlegały się jęki i szlochania ranionych wojowników.", + "41990": "— Rzadko kiedy tak dobrze maszerowali na musztrach! — zawołał książę do sztabu.", + "41991": "— Nie boją się dziś kija — mruknął stary oficer.", + "41992": "Odległość między obłokiem kurzu ze strony Egipcjan a — Libijczykami zmniejszała się z każdą chwilą; lecz barbarzyńcy stali nieporuszeni, a poza ich linią ukazał się tuman. Oczywiście jakaś rezerwa wzmacniała kolumnę środkową, której groził najmocniejszy atak.", + "41993": "Następca zbiegł z pagórka i dosiadł konia; z wąwozów wylały się ostatnie rezerwy egipskie i uszykowawszy się, czekały na rozkaz. Za piechotą wysunęło się kilkuset azjatyckich jeźdźców na koniach drobnych, ale wytrwałych.", + "41994": "Książę pogonił za maszerującymi do ataku i o sto kroków dalej znalazł nowy pagórek, niewysoki, lecz pozwalający ogarnąć całe pole bitwy. Orszak, azjatyccy kawalerzyści i kolumna rezerwowa podążyły za nim.", + "41995": "Książę niecierpliwie spojrzał ku lewemu skrzydłu, skąd miał przyjść Mentezufis, lecz nie przychodził. Libijczycy stali nieporuszeni, sytuacja wyglądała coraz poważniej.", + "41996": "Korpus Ramzesa był najmocniejszy, ale też miał przeciw sobie prawie całą siłę libijską. Ilościowo obie strony równoważyły się, książę nie wątpił o zwycięstwie, ale zaniepokoił się o ogrom strat wobec tak mężnego przeciwnika.", + "41997": "Zresztą bitwa ma swoje kaprysy. Nad tymi, którzy już poszli do ataku, skończył się wpływ naczelnego wodza. On już nie ma ich; on ma tylko pułk rezerwowy i garstkę jeźdźców. Gdyby więc jedna z kolumn egipskich została rozbita albo gdyby nieprzyjacielowi przybyły znienacka nowe posiłki…", + "41998": "Książę potarł czoło: w tej chwili odczuł całą odpowiedzialność naczelnego wodza. Był jak gracz, który, wszystko postawiwszy, rzucił już kości i pyta: jak one się ułożą?…", + "41999": "Egipcjanie byli o kilkadziesiąt kroków od libijskich kolumn. Komenda… trąbki… bębny warknęły śpieszniej i wojska ruszyły biegiem: raz — dwa — trzy!… raz — dwa — trzy!… Ale i po stronie nieprzyjaciół odezwała się trąbka, zniżyły się dwa szeregi włóczni, uderzono w bębny… Biegiem!… Wzniosły się nowe kłęby pyłu, potem zlały się w jeden ogromny tuman… Ryk ludzkich głosów, trzask włóczni, szczękanie kos, niekiedy przeraźliwy jęk, który wnet tonął w ogólnej wrzawie…", + "42000": "Na całej linii bojowej już nie było widać ludzi, ich broni, nawet kolumn, tylko żółty pył rozciągający się w formie olbrzymiego węża. Gęstszy tuman oznaczał miejsce, gdzie starły się kolumny, rzadszy — gdzie była przerwa.", + "42001": "Po kilku minutach szatańskiej wrzawy następca spostrzegł, że kurzawa na lewym skrzydle bardzo powoli wygina się w tył.", + "42002": "— Wzmocnić lewe skrzydło! — zawołał.", + "42003": "Połowa rezerwy pobiegła we wskazanym kierunku i znikła w tumanach; lewe skrzydło wyprostowało się, podczas gdy prawe z wolna szło naprzód, a środek, najmocniejszy i najważniejszy, ciągle stał w miejscu.", + "42004": "— Wzmocnić środek — rzekł książę.", + "42005": "Druga połowa rezerwy poszła naprzód i zniknęła w kurzawie. Krzyk na chwilę powiększył się, ale ruchu naprzód nie było widać.", + "42006": "— Ogromnie biją się ci nędznicy!… — odezwał się do następcy stary oficer z orszaku. — Wielki czas, ażeby przyszedł Mentezufis…", + "42007": "Książę wezwał dowódcę azjatyckiej kawalerii.", + "42008": "— Spojrzyj no tu na prawo — rzekł — tam musi być luka. Wjedź tam ostrożnie, ażebyś nie podeptał naszych żołnierzy, i wpadnij z boku na środkową kolumnę tych psów…", + "42009": "— Muszą być na łańcuchu, bo coś za długo stoją — odparł, śmiejąc się, Azjata.", + "42010": "Zostawił przy księciu ze dwudziestu swoich kawalerzystów, a z resztą pojechał kłusem, wołając:", + "42011": "— Żyj wiecznie, wodzu nasz!…", + "42012": "Spiekota była nieopisana. Książę wytężył wzrok i ucho, starając się przeniknąć ścianę pyłu. Czekał… czekał… Nagle wykrzyknął z radości: środkowy tuman zachwiał się i posunął trochę naprzód.", + "42013": "Znowu stanął, znowu posunął się i zaczął iść powoli, bardzo powoli, ale naprzód…", + "42014": "Wrzawa kotłowała się tak straszna, że nie można było zorientować się, co oznacza: gniew, triumf czy klęskę.", + "42015": "Wtem prawe skrzydło zaczęło w dziwaczny sposób wyginać się i cofać. Poza nim ukazał się nowy tuman kurzu. Jednocześnie nadbiegł konno Pentuer i zawołał:", + "42016": "— Patrokles zajmuje tyły Libijczykom!…", + "42017": "Zamęt na prawym skrzydle powiększał się i zbliżał się ku środkowi pola walki. Było widoczne, że Libijczycy zaczynają się cofać i że popłoch ogarnia nawet główną kolumnę.", + "42018": "Cały sztab księcia, wzburzony, rozgorączkowany, śledził ruchy żółtego pyłu. Po kilku minutach niepokój odbił się i na lewym skrzydle. Tam już Libijczycy zaczęli uciekać.", + "42019": "— Niech nie zobaczę jutro słońca, jeżeli to nie jest zwycięstwo!… — zawołał stary oficer.", + "42020": "Przyleciał goniec od kapłanów, którzy z najwyższego pagórka śledzili przebieg bitwy, i doniósł, że na lewym skrzydle widać szeregi Mentezufisa i że Libijczycy są z trzech stron otoczeni.", + "42021": "— Uciekaliby już jak łanie — mówił zadyszany poseł — gdyby nie przeszkadzały im piaski.", + "42022": "— Zwycięstwo!… Żyj wiecznie, wodzu!… — krzyknął Pentuer.", + "42023": "Było dopiero po drugiej.", + "42024": "Azjatyccy jeźdźcy zaczęli wrzaskliwie śpiewać i puszczać w górę strzały na cześć księcia. Sztabowi oficerowie zsiedli z koni, rzucili się do rąk i nóg następcy, wreszcie zdjęli go z siodła i podnieśli w górę, wołając:", + "42025": "— Oto wódz potężny!… Zdeptał nieprzyjaciół Egiptu!… Amon jest po jego prawej i po lewej ręce, więc któż mu się oprze?…", + "42026": "Tymczasem Libijczycy, wciąż cofając się, weszli na południowe pagórki piaszczyste, a za nimi Egipcjanie. Teraz co chwilę wynurzali się z obłoków kurzu jezdni i przybiegali do Ramzesa.", + "42027": "— Mentezufis zabrał im tyły!… — krzyczał jeden.", + "42028": "— Dwie setki poddały się!… — wołał drugi.", + "42029": "— Patrokles zajął im tyły!…", + "42030": "— Wzięto Libijczykom trzy sztandary: barana, lwa i krogulca…", + "42031": "Koło sztabu robiło się coraz tłumniej: otaczali go ludzie pokrwawieni i obsypani pyłem.", + "42032": "— Żyj wiecznie!… żyj wiecznie, wodzu!…", + "42033": "Książę był tak rozdrażniony, że na przemian śmiał się, płakał i mówił do swego orszaku:", + "42034": "— Bogowie zlitowali się… Myślałem, że już przegramy… Nędzny jest los wodza, który nie wydobywając miecza, a nawet nic nie widząc, musi odpowiadać za wszystko…", + "42035": "— Żyj wiecznie, zwycięski wodzu!… — wołano.", + "42036": "— Dobre mi zwycięstwo!… — zaśmiał się książę. — Nawet nie wiem, w jaki sposób zostało odniesione…", + "42037": "— Wygrywa bitwy, a potem dziwi się!… — krzyknął ktoś z orszaku.", + "42038": "— Mówię, że nawet nie wiem, jak wygląda bitwa… — tłumaczył się książę.", + "42039": "— Uspokój się, wodzu — odparł Pentuer. — Tak mądrze rozstawiłeś wojska, że nieprzyjaciele musieli być rozbici. A w jaki sposób?… to już nie należy do ciebie, tylko do twoich pułków.", + "42040": "— Nawet miecza nie wydobyłem!… Jednego Libijczyka nie widziałem!… — biadał książę.", + "42041": "Na południowych wzgórzach jeszcze kłębiło się i wrzało, lecz w dolinie pył zaczął opadać, tu i owdzie jak przez mgłę widać było gromadki żołnierzy egipskich z włóczniami już podniesionymi w górę.", + "42042": "Następca zwrócił konia w tamtą stronę i wjechał na opuszczone pole bitwy, gdzie dopiero co stoczyła się walka środkowych kolumn. Był to plac szeroki na kilkaset kroków, skopany głębokimi jamami, zarzucony ciałami rannych i poległych. Od strony, z której zbliżał się książę, leżeli w długim szeregu, co kilka kroków, Egipcjanie, potem nieco gęściej Libijczycy, dalej Egipcjanie i Libijczycy pomieszani ze sobą, a jeszcze dalej prawie sami Libijczycy.", + "42043": "W niektórych miejscach zwłoki leżały przy zwłokach: niekiedy w jednym punkcie zgromadziło się trzy i cztery trupy. Piasek był popstrzony brunatnymi plamami krwi; rany były okropne: jeden wojownik miał odcięte obie ręce, drugi rozwaloną głowę do tułowia, z trzeciego wychodziły wnętrzności. Niektórzy wili się w konwulsjach, a z ich ust, pełnych piasku, wybiegały przekleństwa albo błagania, ażeby ich dobito.", + "42044": "Następca szybko minął ich, nie oglądając się, choć niektórzy ranni na jego cześć wydawali słabe okrzyki.", + "42045": "Niedaleko od tego miejsca spotkał pierwszą gromadę jeńców. Ludzie ci upadli przed nim na twarze, błagając o litość.", + "42046": "— Zapowiedzcie łaskę dla zwyciężonych i pokornych — rzekł książę do swego orszaku.", + "42047": "Kilku jeźdźców rozbiegło się w rozmaitych kierunkach. Niebawem odezwała się trąbka, a po niej donośny głos:", + "42048": "— Z rozkazu jego dostojności księcia naczelnego wodza ranni i niewolnicy nie mają być zabijani!…", + "42049": "W odpowiedzi na to odezwały się pomieszane krzyki, zapewne jeńców.", + "42050": "— Z rozkazu naczelnego wodza — wołał śpiewającym tonem inny głos, w innej stronie — ranni i niewolnicy nie mają być zabijani!…", + "42051": "A tymczasem na południowych wzgórzach walka ustała i dwie największe gromady Libijczyków złożyły broń przed greckimi pułkami.", + "42052": "Mężny Patrokles, skutkiem gorąca, jak sam mówił, czy też rozpalających trunków, jak mniemali inni, ledwie trzymał się na koniu. Przetarł załzawione oczy i zwrócił się do jeńców:", + "42053": "— Psy parszywe! — zawołał — którzy podnieśliście grzeszne ręce na wojsko jego świątobliwości (oby was robaki zjadły!), wyginiecie jak wszy pod paznogciem pobożnego Egipcjanina, jeżeli natychmiast nie odpowiecie: gdzie podział się wasz dowódca, bodaj mu trąd stoczył nozdrza i wypił kaprawe oczy!…", + "42054": "W tej chwili nadjechał następca. Jenerał powitał go z szacunkiem, ale nie przerywał śledztwa:", + "42055": "— Pasy każę z was drzeć!… powbijam na pale, jeżeli natychmiast nie dowiem się, gdzie jest ta jadowita gadzina, ten pomiot dzikiej świni rzucony w mierzwę…", + "42056": "— A, o gdzie nasz wódz!… — zawołał jeden z Libijczyków, wskazując na gromadkę konnych, którzy z wolna posuwali się w głąb pustyni.", + "42057": "— Co to jest? — zapytał książę.", + "42058": "— Nędzny Musawasa ucieka!… — odparł Patrokles i o mało nie spadł na ziemię.", + "42059": "Ramzesowi krew uderzyła do głowy.", + "42060": "— Więc Musawasa jest tam i uciekł?… Hej! kto ma lepsze konie, za mną!…", + "42061": "— No — rzekł, śmiejąc się, Patrokles — teraz sam beknie ten złodziej baranów!…", + "42062": "Pentuer zastąpił drogę księciu.", + "42063": "— Wasza dostojność nie możesz ścigać zbiegów!…", + "42064": "— Co?… — wykrzyknął następca. — Przez całą bitwę nie podniosłem na nikogo ręki i jeszcze teraz mam wyrzec się wodza libijskiego?… Cóż by powiedzieli żołnierze, których wysłałem pod włócznie i topory?…", + "42065": "— Armia nie może zostać bez wodza…", + "42066": "— A czyliż tu nie ma Patroklesa, Tutmozisa, wreszcie Mentezufisa? Od czegóż jestem wodzem, gdy mi nie wolno zapolować na nieprzyjaciela?… Są od nas o kilkaset kroków i mają zmęczone konie.", + "42067": "— Za godzinę wrócimy z nimi… Tylko rękę wyciągnąć… — szemrali jezdni Azjaci.", + "42068": "— Patrokles… Tutmozis… zostawiam wam wojsko… — zawołał następca. — Odpocznijcie, a ja tu zaraz wrócę… — Spiął konia i pojechał truchtem, grzęznąc w piasku, a za nim ze dwudziestu jezdnych i Pentuer.", + "42069": "— Ty tu po co, proroku? — zapytał go książę. — Prześpij się lepiej… Oddałeś nam dzisiaj ważne usługi…", + "42070": "— Może jeszcze się przydam — odparł Pentuer.", + "42071": "— Ale zostań… rozkazuję ci…", + "42072": "— Najwyższa rada poleciła mi na krok nie odstępować waszej dostojności.", + "42073": "Następca gniewnie otrząsnął się.", + "42074": "— A jeżeli wpadniemy w zasadzkę? — spytał.", + "42075": "— I tam nie opuszczę cię, panie — rzekł kapłan.", + "42076": "Rozdział XIX", + "42077": "W jego głosie było tyle życzliwości, że zdziwiony książę zamilkł i pozwolił mu jechać.", + "42078": "Byli w pustyni, mając o paręset kroków za sobą armię, o kilkaset kroków przed sobą uciekających. Lecz pomimo bicia i zachęcania koni do biegu zarówno ci, którzy uciekali, jak i ci, co ich gonili, posuwali się z wielkim trudem. Z góry zalewał ich straszliwy żar słoneczny, w usta, nos, a nade wszystko w oczy wciskał się im drobniutki, lecz ostry pył, a pod nogami koni, na każdym kroku, zapadał się rozpalony piasek. W powietrzu panował zabijający spokój.", + "42079": "— Przecież ciągle tak nie będzie — rzekł następca.", + "42080": "— Będzie coraz gorzej — odpowiedział Pentuer. — Widzisz, wasza dostojność — wskazał na uciekających — że tamte konie po kolana brną w piasku…", + "42081": "Książę roześmiał się, w tej chwili bowiem wjechali na grunt nieco twardszy i ze sto kroków jechali kłusem. Wnet jednak zabiegło im drogę morze piaszczyste i znowu musieli posuwać się noga za nogą.", + "42082": "Ludzie ociekali potem, na koniach zaczęła ukazywać się piana.", + "42083": "— Gorąco! — szepnął następca.", + "42084": "— Słuchaj, panie — odezwał się Pentuer — niedobry to dzień dla gonitw na pustyni. Dziś od rana święte owady zdradzały wielki niepokój, a następnie wpadły w letarg. Równie mój nożyk kapłański bardzo płytko zanurzył się w glinianej pochwie, co oznacza niezwykłe gorąco. Oba zaś te zjawiska: upał i letarg owadów, mogą zapowiadać burzę. Wróćmy więc, bo już nie tylko obóz straciliśmy z oczu, ale nawet nie dolatują nas jego szmery.", + "42085": "Ramzes spojrzał na kapłana prawie z pogardą.", + "42086": "— I ty myślisz, proroku — rzekł — że ja, raz zapowiedziawszy schwytanie Musawasy, mogę powrócić z niczym, ze strachu przed gorącem i burzą?", + "42087": "Jechali wciąż. W jednym miejscu grunt znowu stwardniał, dzięki czemu zbliżyli się do uciekających na rzut z procy.", + "42088": "— Hej, wy tam!… — zawołał następca — poddajcie się…", + "42089": "Libijczycy nawet nie spojrzeli za siebie, z wytężeniem brnąc po piasku. Przez chwilę można było sądzić, że zostaną dosięgnięci. Wnet jednak oddział następcy znowu trafił na głęboki piasek, a tamci przyśpieszyli kroku i znikli za wypukłością gruntu.", + "42090": "Azjaci klęli, książę zaciął zęby.", + "42091": "Nareszcie konie zaczęły coraz mocniej zapadać się i ustawać; jezdni więc musieli zsiąść i iść piechotą. Nagle jeden z Azjatów zaczerwienił się i padł na piasku. Książę kazał go okryć płachtą i rzekł:", + "42092": "— Zabierzemy go z powrotem.", + "42093": "Z wielką pracą dosięgli wierzchołka piaszczystej wyniosłości i zobaczyli Libijczyków. Ale i dla nich droga była zabójczą, ustały bowiem dwa konie.", + "42094": "Obóz wojsk egipskich stanowczo ukrył się za falami gruntu, i gdyby Pentuer i Azjaci nie umieli kierować się słońcem, już teraz nie trafiliby na miejsce.", + "42095": "W orszaku księcia padł drugi jeździec, wyrzucając ustami krwawą pianę. Zostawiono i tego razem z koniem. Na domiar na tle piasków ukazała się grupa skał, wśród których zniknęli Libijczycy.", + "42096": "— Panie — rzekł Pentuer — tam może być zasadzka…", + "42097": "— Niech będzie śmierć i niech mnie zabierze!… — odparł następca zmienionym głosem.", + "42098": "Kapłan spojrzał na niego z podziwem: nie przypuszczał w nim podobnej zaciętości.", + "42099": "Do skał nie było daleko, lecz droga nad wszelki opis uciążliwa. Trzeba było nie tylko iść samym, ale jeszcze wyciągać z piasku konie. Wszyscy brnęli, zanurzeni powyżej kostek; zdarzały się jednak miejsca, gdzie można było zapaść się po kolana.", + "42100": "A na niebie wciąż płonęło słońce, straszne słońce pustyni, którego każdy promień nie tylko piekł i oślepiał, ale jeszcze kłuł. Najwytrwalsi Azjaci upadali ze znużenia: jednemu spuchł język i wargi, drugi miał szum w głowie i czarne płatki w oczach, innego ogarniała senność, wszyscy czuli ból w stawach i zatracili wrażenie upału. I gdyby zapytano którego: czy na dworze jest gorąco? — nie potrafiłby odpowiedzieć.", + "42101": "Grunt znowu pod nogami stwardniał i orszak Ramzesa wszedł między skały. Książę, najprzytomniejszy ze wszystkich, usłyszał chrapanie konia, skręcił na bok i w cieniu rzuconym przez pagórek zobaczył gromadę ludzi leżących, jak który padł. Byli to Libijczycy.", + "42102": "Jeden z nich, człowiek młody, dwudziestoletni, miał na sobie purpurową koszulkę haftowaną, złoty łańcuch na szyi i miecz bogato oprawny. Zdawał się leżeć bez czucia; miał oczy wywrócone białkami do góry i trochę piany w ustach. Ramzes poznał w nim dowódcę. Zbliżył się, zerwał mu łańcuch z szyi i odczepił miecz.", + "42103": "Jakiś stary Libijczyk, który zdawał się być mniej zmęczonym od innych, widząc to, odezwał się:", + "42104": "— Choć jesteś zwycięzcą, Egipcjaninie, uszanuj książęcego syna, który był wodzem naczelnym.", + "42105": "— To jest syn Musawasy? — spytał książę.", + "42106": "— Prawdę rzekłeś — odparł Libijczyk — to jest Tehenna, syn Musawasy, nasz wódz, który godzien był zostać nawet egipskim księciem.", + "42107": "— A gdzie Musawasa?", + "42108": "— Musawasa jest w Glaukus i zbiera wielką armię, która nas pomści.", + "42109": "Inni Libijczycy nie odzywali się; nawet nie raczyli spojrzeć na swoich zwycięzców. Na rozkaz księcia Azjaci rozbroili ich bez trudności i — sami usiedli w cieniu skały.", + "42110": "W tej chwili nie było tu przyjaciół ani wrogów, lecz śmiertelnie znużeni ludzie. Śmierć czyhała na wszystkich, ale oni chcieli tylko odpocząć.", + "42111": "Pentuer widząc, że Tehenna wciąż jest nieprzytomny, ukląkł przy nim i pochylił mu się nad głową, tak że nikt nie mógł dostrzec, co robi. Wnet jednak Tehenna zaczął wzdychać, rzucać się i otworzył oczy; potem usiadł, trąc czoło, jak przebudzony z twardego snu, który jeszcze nie odszedł.", + "42112": "— Tehenno, wodzu Libijczyków — rzekł Ramzes — ty i twoi ludzie jesteście jeńcami jego świątobliwości faraona.", + "42113": "— Lepiej zabij mnie od razu — mruknął Tehenna — jeżeli mam utracić wolność.", + "42114": "— Gdy ojciec twój, Musawasa, upokorzy się i zawrze pokój z Egiptem, jeszcze będziesz wolny i szczęśliwy…", + "42115": "Libijczyk odwrócił głowę i położył się obojętny na wszystko. Ramzes usiadł przy nim i po chwili zapadł w jakiś letarg; prawdopodobnie zasnął.", + "42116": "Ocknął się po upływie kwadransa, nieco rzeźwiejszy. Spojrzał na pustynię i krzyknął z zachwytu: na horyzoncie widać było zielony kraj, wodę, gęste palmy, a nieco wyżej miasteczka i świątynie…", + "42117": "Dokoła niego wszyscy spali — Azjaci i Libijczycy. Tylko Pentuer stojąc na złamie skały przysłonił ręką oczy i gdzieś patrzył.", + "42118": "— Pentuerze!… Pentuerze!… — zawołał Ramzes. — Czy widzisz tę oazę?…", + "42119": "Zerwał się i przybiegł do kapłana, który miał troskę na twarzy.", + "42120": "— Widzisz oazę?…", + "42121": "— To nie oaza — odparł Pentuer — to błąkający się w pustyni duch jakiegoś kraju, którego już nie ma na świecie… Ale tamto — tam… jest naprawdę!… — dodał wskazując ręką w stronę południa.", + "42122": "— Góry?… — zapytał książę.", + "42123": "— Przypatrz się lepiej.", + "42124": "Książę wpatrywał się, nagle rzekł:", + "42125": "— Zdaje mi się, że ta ciemna masa podnosi się… Muszę mieć zmęczony wzrok.", + "42126": "— To jest Tyfon — szepnął kapłan. — Tylko bogowie mogą nas uratować, jeżeli zechcą…", + "42127": "Istotnie Ramzes uczuł na twarzy powiew, który nawet wśród pustynnego upału wydał mu się ciepły. Powiew ten, zrazu bardzo delikatny, wzmagał się, był coraz cieplejszy, a jednocześnie ciemna smuga podnosiła się na niebie z zadziwiającą szybkością.", + "42128": "— Cóż zrobimy? — spytał książę.", + "42129": "— Te skały — odparł kapłan — zasłonią nas przed zasypaniem, ale nie odpędzą ani kurzu, ani gorąca, które wciąż rośnie. A za dzień lub dwa…", + "42130": "— Więc Tyfon tak długo wieje?", + "42131": "— Czasami trzy i cztery dni… Tylko niekiedy zrywa się na parę godzin i nagle pada jak sęp przeszyty strzałą. Ale trafia się to bardzo rzadko…", + "42132": "Książę sposępniał, choć nie stracił odwagi. Kapłan zaś, wydobywszy spod szaty mały flakonik z zielonego szkła, mówił dalej:", + "42133": "— Masz tu eliksir… Powinien wystarczyć ci na kilka dni… Ile razy uczujesz senność albo strach, wypij kropelkę tego. Tym sposobem wzmocnisz się i przetrzymasz…", + "42134": "— A ty?… a inni?…", + "42135": "— Los mój jest w rękach Jedynego. Reszta zaś ludzi… Oni nie są następcami tronu!", + "42136": "— Nie chcę tego płynu — rzekł książę, odsuwając flakonik.", + "42137": "— Musisz go wziąć!… — krzyknął Pentuer. — Pamiętaj, że w tobie lud egipski złożył swoje nadzieje… Pamiętaj, że nad tobą czuwa jego błogosławieństwo…", + "42138": "Czarna chmura podniosła się już do połowy nieba, a gorący wicher dął tak gwałtownie, że książę i kapłan musieli zejść pod skałę.", + "42139": "— Lud egipski?… błogosławieństwo?… — powtarzał Ramzes. Nagle zawołał:", + "42140": "— To ty rok temu przemawiałeś do mnie w nocy z ogrodu?… Było to zaraz po manewrach…", + "42141": "— Tego dnia, kiedy litowałeś się nad chłopem, który powiesił się z rozpaczy, że mu kanał zepsuto — odparł kapłan.", + "42142": "— Ty uratowałeś mój folwark i Żydówkę Sarę przed tłumem, który chciał ją ukamienować?…", + "42143": "— Ja — rzekł Pentuer. — Ale ty wkrótce uwolniłeś z więzienia niewinnych chłopów i nie pozwoliłeś Dagonowi dręczyć ludu twego nowymi podatkami.", + "42144": "Za ten lud — mówił kapłan — za miłosierdzie, jakie zawsze okazywałeś mu, dziś jeszcze błogosławię ciebie… Może tylko ty jeden ocalejesz tutaj, ale pomnij… pomnij, że ocala cię uciśnięty lud egipski, który od ciebie czeka zbawienia…", + "42145": "Wtem pociemniało, od południa sypnął deszcz gorącego piasku i zerwał się wicher tak gwałtowny, że przewrócił konia stojącego w nieosłoniętym miejscu. Azjaci i libijscy jeńcy, wszyscy obudzili się; ale każdy tylko wcisnął się lepiej pod skałę i milczał zdjęty trwogą.", + "42146": "W naturze działo się coś okropnego. Na ziemi zaległa noc, a na niebie w szalonym pędzie goniły się rude lub czarne obłoki piasku. Zdawało się, że piasek z całej pustyni ożył, zerwał się w górę i leciał gdzieś z szybkością kamieni rzucanych procą.", + "42147": "Gorąco było takie jak w łaźni: na rękach i twarzy pękała skóra, język usychał, oddech sprawiał kłucie w piersiach. Drobne ziarna piasku parzyły jak iskry.", + "42148": "Pentuer gwałtem zbliżył flakonik do ust księcia. Ramzes wypił parę kropel i uczuł dziwną zmianę: ból i gorąco przestały go dręczyć, myśl odzyskała swobodę.", + "42149": "— I to może ciągnąć się parę dni?…", + "42150": "— Cztery — odparł kapłan.", + "42151": "— A wy, mędrcy, powiernicy bogów, nie posiadacie sposobu uratowania ludzi z takiej burzy?…", + "42152": "Pentuer zamyślił się i rzekł:", + "42153": "— Na świecie jest tylko jeden mędrzec, który mógłby walczyć ze złymi duchami… Ale jego tu nie ma!…", + "42154": "Tyfon dął już od pół godziny z niepojętą siłą. Zrobiła się prawie noc. Chwilami wiatr słabnął, czarne kłęby rozsuwały się i było widać na niebie krwawe słońce, a na ziemi złowrogie światło rudej barwy.", + "42155": "Lecz wnet potężniał wicher gorący, duszny; kłęby kurzu gęstniały, trupie światło gasło, a w powietrzu rozlegały się niepokojące szelesty i szmery, jakich nie nawykło chwytać ludzkie ucho.", + "42156": "Niewiele już brakło do zachodu, a gwałtowność burzy i nieznośny upał wciąż rosły. Od czasu do czasu nad horyzontem ukazywała się olbrzymia krwawa plama, jak gdyby zaczynał się pożar świata.", + "42157": "Nagle książę spostrzegł, że nie ma przy nim Pentuera. Wytężył ucho i usłyszał głos wołający:", + "42158": "— Beroes!… Beroes!… jeżeli nie ty, któż nam pomoże?… Beroes!… w imię Jedynego, Wszechmocnego, który nie ma początku ani końca, wzywam cię…", + "42159": "W północnej stronie pustyni odezwał się grzmot. Książę struchlał; dla Egipcjanina bowiem grzmoty były prawie tak rzadkim zjawiskiem jak ukazanie się komety.", + "42160": "— Beroes!… Beroes!… — powtarzał wielkim głosem kapłan.", + "42161": "Następca wytężył wzrok w tym kierunku i ujrzał — ciemną figurę ludzką z podniesionymi rękoma. Z głowy, palców, a nawet z odzienia tej figury, co chwilę wyskakiwały jasnobłękitne iskry.", + "42162": "— Beroes!… Beroes!…", + "42163": "Przeciągły grzmot odezwał się bliżej, a wśród tumanów piasku mignęła błyskawica, oblewając pustynię czerwonym światłem. Nowy grzmot i nowa błyskawica.", + "42164": "Książę uczuł, że gwałtowność wichru słabnie i gorąco zmniejsza się. Skłębiony w górze piasek zaczął spadać na ziemię, niebo zrobiło się popielate, potem rude, potem mlecznej barwy. Potem wszystko ucichło, a za chwilę znowu runął grzmot i zawiał chłodny wiatr z północy.", + "42165": "Znękani upałem Azjaci i Libijczykowie ocknęli się.", + "42166": "— Wojownicy faraona — nagle odezwał się stary Libijczyk — a słyszycie wy ten szum w pustyni?…", + "42167": "— Znowu burza?", + "42168": "— Nie, to deszcz pada!…", + "42169": "Istotnie z nieba upadło kilka chłodnych kropli, potem coraz więcej, aż w końcu zerwała się ulewa, której towarzyszyły pioruny.", + "42170": "Między żołnierzami Ramzesa i ich jeńcami zapanowała szalona radość. Nie zważając na błyskawice i gromy, ludzie, przed chwilą spaleni żarem, spragnieni, biegali jak dzieci pod strumieniami deszczu. Po ciemku myli siebie i konie, łapali wodę w czapki i skórzane wory, a nade wszystko — pili, pili!…", + "42171": "— Nie jestże to cud?… — zawołał książę Ramzes. — Gdyby nie deszcz błogosławiony, zginęlibyśmy w pustyni, w gorących uściskach Tyfona.", + "42172": "— Zdarza się tak — odparł stary Libijczyk — że południowy wicher piaszczysty drażni wiatry przechadzające się nad morzem i sprowadza ulewę.", + "42173": "Ramzesa niemile dotknęły te słowa; przypisywał bowiem nawałnicę modlitwom Pentuera. Zwróciwszy się więc do Libijczyka, spytał:", + "42174": "— A czy zdarza się i to, ażeby z ludzkiej postaci tryskały iskry?", + "42175": "— Zawsze tak bywa, gdy wieje wiatr pustynny — rzekł Libijczyk. — Przecie i tym razem widzieliśmy iskry wyskakujące nie tylko z ludzi, ale i z koni.", + "42176": "W głosie jego brzmiała taka pewność, że książę, zbliżywszy się do oficera swej jazdy, szepnął:", + "42177": "— A zważajcie na Libijczyków…", + "42178": "Ledwie to powiedział, coś zakotłowało się wśród ciemności, a po chwili rozległ się tętent. Gdy zaś błyskawica rozświetliła pustynię, zobaczono człowieka, który uciekał na koniu.", + "42179": "— Wiązać tych nędzników! — krzyknął książę — i zabić, jeżeli który będzie opierał się… Biada ci, Tehenno, gdyby ten łotr sprowadził na nas twoich braci!… Zginiesz w ciężkich męczarniach ty i twoi…", + "42180": "Pomimo deszczu, piorunów i ciemności żołnierze Ramzesa szybko powiązali Libijczyków nie stawiających zresztą żadnego oporu.", + "42181": "Może czekali na rozkaz Tehenny, ale ten był tak zgnębiony, że nie myślał nawet o ucieczce.", + "42182": "Powoli burza uspakajała się, a miejsce dziennego upału zajął w pustyni chłód przejmujący. Ludzie i konie napili się do syta i worki napełnili wodą; daktylów i sucharów było dosyć, więc panowało dobre usposobienie. Grzmoty osłabły, ciche błyskawice zapalały się coraz rzadziej; na północnym niebie poczęły rozdzierać się obłoki, tu i owdzie zapłonęły gwiazdy.", + "42183": "Pentuer zbliżył się do Ramzesa.", + "42184": "— Wracajmy ku obozowi — rzekł. — Możemy tam dojść za parę godzin, zanim ten, który uciekł, naprowadzi nam nieprzyjaciół.", + "42185": "— Jakże trafimy wśród takiej ciemności? — spytał książę.", + "42186": "— Czy macie pochodnie? — zwrócił się kapłan do Azjatów.", + "42187": "Pochodnie czyli długie sznury nasycone materiałami palnymi, były; ale nie było ognia. Drewniane bowiem krzesiwka służące do zapalania przemokły.", + "42188": "— Musimy czekać do rana — rzekł niecierpliwy książę.", + "42189": "Pentuer nie odpowiedział. Wydobył ze swej torby małe naczynie, wziął od żołnierza pochodnię i odszedł na bok. Po chwili rozległo się ciche syczenie i pochodnia… zapaliła się.", + "42190": "— Wielki jest czarnoksiężnik ten kapłan!… — mruknął stary Libijczyk.", + "42191": "— W oczach moich sprawiłeś już drugi cud — rzekł książę do Pentuera. — Czy możesz mi objaśnić, jak się to robi?…", + "42192": "Kapłan potrząsnął głową.", + "42193": "— O wszystko pytaj mnie, panie — odparł — a odpowiem ci, na ile mi starczy mądrości. Tylko nigdy nie żądaj, abym ci wyjaśniał tajemnice naszych świątyń.", + "42194": "— Nawet gdybym cię mianował moim doradcą?", + "42195": "— Nawet i wówczas. Nigdy nie będę zdrajcą, a choćbym i śmiał nim zostać, odstraszyłyby mnie kary…", + "42196": "— Kary?… — powtórzył książę. — Aha!… Pamiętam w świątyni Hator człowieka schowanego w podziemiu, na którego kapłani wylewali roztopioną smołę. Czyżby to robili naprawdę?… I ów człowiek naprawdę skonał w mękach?…", + "42197": "Pentuer milczał, jakby nie słysząc pytania, i powoli wydobył ze swej cudownej torby mały posążek bóstwa z rozkrzyżowanymi rękoma. Posążek ten wisiał na sznurku; kapłan puścił go wolno i szepcąc modlitwę uważał. Posążek po pewnej liczbie wahań i kręceń się zawisnął spokojnie.", + "42198": "Ramzes przy świetle pochodni ze zdziwieniem przypatrywał się tym praktykom.", + "42199": "— Co to robisz? — spytał kapłana.", + "42200": "— Tyle tylko mogę powiedzieć waszej dostojności — rzekł Pentuer — że bóstwo jedną ręką wskazuje gwiazdę Eshmun. Ona to w czasie nocy prowadzi przez morza fenickie okręty.", + "42201": "— Więc i Fenicjanie mają tego boga?", + "42202": "— Nawet nie wiedzą o nim. Bóg, który zawsze zwraca jedną rękę do gwiazdy Eshmun, jest znany tylko nam i kapłanom chaldejskim. Przy jego zaś pomocy każdy prorok, dniem i nocą, w pogodę i niepogodę, może odkryć swoją drogę na morzu czy w pustyni.", + "42203": "Na rozkaz księcia, który z zapaloną pochodnią szedł obok Pentuera, orszak i jeńcy ruszyli za kapłanem w kierunku północno-wschodnim. Bożek zawieszony na sznurku chwiał się, lecz niemniej wyciągniętą ręką wskazywał, gdzie leży święta gwiazda, opiekunka zbłąkanych podróżników.", + "42204": "Szli pieszo, prowadząc konie, dobrym krokiem. Zimno było tak ostre, że nawet Azjaci chuchali w ręce, a Libijczycy drżeli.", + "42205": "Wtem coś zaczęło chrupać i trzeszczeć pod nogami. Pentuer przystanął i schylił się.", + "42206": "— W tym miejscu — rzekł — deszcz na opoce utworzył płytką kałużę. A z wody, patrz, dostojny panie, co się zrobiło…", + "42207": "Mówiąc to, podniósł i pokazał księciu jakby tafelkę szklaną, która topniała mu w rękach.", + "42208": "— Gdy jest bardzo zimno — dodał — woda staje się przezroczystym kamieniem.", + "42209": "Azjaci potwierdzili słowa kapłana, dodając, że daleko na północy woda bardzo często zamienia się w kamień, a para w białą sól, która jednak nie ma żadnego smaku, tylko szczypie w palce i wywołuje ból w zębach.", + "42210": "Książę coraz bardziej podziwiał mądrość Pentuera.", + "42211": "Tymczasem w północnej stronie niebo wyjaśniło się, odsłaniając Niedźwiedzicę, a w niej gwiazdę Eshmun. Kapłan, znowu odmówiwszy modlitwę, schował do torby przewodniczącego bożka i kazał zgasić pochodnie, a zostawić tylko tlący się sznur, który utrzymywał ogień i stopniowym upalaniem się znaczył godziny.", + "42212": "Książę zalecił czujność swemu oddziałowi i wziąwszy Pentuera, wysunął się o kilkadziesiąt kroków naprzód.", + "42213": "— Pentuerze — odezwał się — od tej chwili mianuję cię moim doradcą i na teraz, i wówczas gdy podoba się bogom oddać mi koronę Górnego i Dolnego Egiptu…", + "42214": "— Czymże zasłużyłem na tą łaskę?", + "42215": "— W oczach moich spełniałeś czyny, które świadczą o wielkiej twojej mądrości i potędze nad duchami. Nadto zaś byłeś gotów ocalić mi życie. Więc choć postanowiłeś ukrywać wiele rzeczy przede mną…", + "42216": "— Wybacz, dostojny panie — przerwał kapłan. — Zdrajców, gdy będą ci potrzebni, znajdziesz za złoto i klejnoty nawet między kapłanami. Ale ja nie chcę należeć do nich. Bo pomyśl: czy zdradzając bogów dawałbym ci pewność, że i z tobą tak nie postąpię?", + "42217": "Ramzes zamyślił się.", + "42218": "— Mądrze powiedziałeś — odparł. — Lecz dziwno mi, skąd ty, kapłan, masz dla mnie życzliwość w sercu? Rok temu — błogosławiłeś mnie, a dziś nie pozwoliłeś samemu jechać w pustynię i oddajesz mi wielkie usługi.", + "42219": "— Bo ostrzegli mnie bogowie, że ty, dostojny panie, gdy zechcesz, możesz wydobyć z nędzy i poniżenia nieszczęsny lud egipski.", + "42220": "— Cóż lud ciebie obchodzi?", + "42221": "— Spośród niego wyszedłem… Mój ojciec i bracia po całych dniach czerpali wodę z Nilu i dostawali kije…", + "42222": "— W czymże ja mogę pomóc ludowi? — spytał następca.", + "42223": "Pentuer ożywił się.", + "42224": "— Lud twój — mówił wzruszony — za wiele pracuje, za duże płaci podatki, cierpi nędzę i prześladowania. Ciężką jest dola chłopa!…", + "42225": "„Robak pożarł połowę jego zbioru, nosorożec drugą; na polach mnóstwo myszy, spadła szarańcza, bydło wygniotło, ukradły wróble. Co jeszcze zostało na klepisku, temu złodzieje zrobili koniec. O nędzo rolnika! Teraz dopiero przybywa pisarz na brzeg i upomina się o zbiór, towarzysze jego przynieśli kije, a Murzyni palmowe rózgi. Mówią: daj tu zboże!", + "42226": "— Nie ma żadnego. — Biją go wtenczas, rozciągają jak długi i wiążą, rzucają do kanału, gdzie się topi, głową na dół. Żonę jego wiążą przed nim i dzieci takoż. Sąsiedzi uciekają, ratując swoje zboże…”", + "42227": "— Sam to widziałem — odparł zamyślony książę — i nawet odpędziłem jednego podobnego pisarza. Lecz czyliż mogę być wszędzie obecnym, ażeby zapobiegać niesprawiedliwości?", + "42228": "— Możesz, panie, rozkazać, ażeby nie dręczono ludzi bez potrzeby. Możesz zniżyć podatki, wyznaczyć chłopom dni wypoczynku. Możesz w końcu obdarować każdą rodzinę choćby zagonem ziemi, z której zbiór należałby tylko do nich i służył do ich wykarmienia. W razie przeciwnym będą i nadal karmili się: lotosem, papirusem i zdechłymi rybami, i w końcu twój lud zmarnieje… Ale jeżeli ty okażesz mu swoją łaskę, podźwignie się.", + "42229": "— I zaprawdę uczynię tak! — zawołał książę. — Dobry gospodarz nie pozwala, ażeby jego inwentarz marł z głodu, pracował nad siły lub odbierał niesłuszne plagi… To musi się zmienić!…", + "42230": "Pentuer zatrzymał się.", + "42231": "— Przyrzekasz mi to, dostojny panie?…", + "42232": "— Przysięgam! — odparł Ramzes.", + "42233": "— A więc i ja ci przysięgam, że będziesz najsławniejszym faraonem, wobec którego zblednie Ramzes Wielki! — zawołał już nie panujący nad sobą kapłan.", + "42234": "Książę zamyślił się.", + "42235": "— Co poczniemy we dwu przeciw kapłanom, którzy mnie nienawidzą?…", + "42236": "— Oni boją się ciebie, panie — odpowiedział Pentuer. — Boją się, ażebyś zbyt wcześnie nie zaczął wojny z Asyrią…", + "42237": "— Cóż im zależy na tym, jeżeli wojna będzie wygrana?…", + "42238": "Kapłan schylił głowę i rozłożył ręce, lecz milczał.", + "42239": "— Więc ja tobie powiem!… — krzyknął rozdrażniony książę. — Oni nie chcą wojny, gdyż lękają się, ażebym nie wrócił z niej zwycięzcą, obładowany skarbami, pędząc przed sobą niewolników… Oni tego boją się, ponieważ chcą, ażeby każdy faraon był słabym narzędziem ich ręki, bezużytecznym sprzętem, który można odrzucić, kiedy im się podoba…", + "42240": "Ale ze mną tego nie będzie!… I albo zrobię to, co chcę, do czego mam prawo, jako syn i spadkobierca bogów, albo… zginę…", + "42241": "Pentuer cofnął się i wyszeptał zaklęcie.", + "42242": "— Nie mów tak, dostojny panie — rzekł zmieszany — aby złe duchy krążące nad pustynią nie pochwyciły twoich słów… Słowo, zapamiętaj to, władco, jest jak kamień rzucony z procy; gdy trafi na ścianę, odbije się i zwróci przeciw tobie samemu…", + "42243": "Książę pogardliwie machnął ręką.", + "42244": "— Wszystko jedno — odparł. — Nie ma wartości takie życie, w którym każdy krępowałby moją wolę… Jeżeli nie bogowie, to wichry pustynne; jeżeli nie złe duchy, to kapłani… I takaż ma być władza faraona?… Chcę robić to, co ja chcę, i zdawać sprawę tylko przed wiekuistymi przodkami, a nie przed lada ogolonym łbem, który niby tłumaczy zamiary bogów, a naprawdę zagarnia władzę i napełnia swoje skarbce moimi dostatkami!…", + "42245": "Wtem o kilkadziesiąt kroków od nich rozległ się dziwny krzyk, środkujący między rżeniem a beczeniem, i — przebiegł olbrzymi cień. Pędził jak strzała i o ile można było dojrzeć, miał długą szyję i tułów garbaty.", + "42246": "Wśród książęcego orszaku rozległ się szmer zgrozy.", + "42247": "— To gryf!… Wyraźnie widziałem skrzydła!… — mówili Azjaci.", + "42248": "— Pustynia roi się potworami!… — dodał stary Libijczyk.", + "42249": "Ramzes był stropiony; jemu także zdawało się, że przebiegający cień miał głowę węża i coś na kształt krótkich skrzydeł.", + "42250": "— Czy w rzeczy samej — zapytał kapłana — w pustyni ukazują się potwory?", + "42251": "— Zapewne — rzekł Pentuer — że w miejscu tak odludnym snują się niedobre duchy w najosobliwszych postaciach. Zdaje mi się jednak, że to, co przeszło obok nas, jest raczej zwierzęciem. Podobne ono jest do osiodłanego konia, tylko większe i prędsze w biegu. Mówią zaś mieszkańcy oazów, że zwierzę to może wcale nie pić wody, a przynajmniej bardzo rzadko. Gdyby tak było, przyszłe pokolenia mogłyby używać do przebiegania pustyń tej dziwnej istoty, która dziś tylko strach budzi.", + "42252": "— Nie śmiałbym siąść na grzbiecie takiej poczwary! — odparł książę, potrząsając głową.", + "42253": "— Toż samo nasi przodkowie mówili o koniu, który Hyksosom pomógł zdobyć Egipt, a dziś stał się niezbędnym dla naszej armii. Czas bardzo zmienia ludzkie sądy!… — rzekł Pentuer.", + "42254": "Na niebie znikły ostatnie chmury i zaczęła się noc jasna. Pomimo braku księżyca było tak widno, że na tle białego piasku można było poznać ogólne zarysy przedmiotów, nawet drobnych czy bardzo odległych.", + "42255": "Przejmujący chłód także zmniejszył się. Przez jakiś czas orszak maszerował w milczeniu, po kostki grzęznąc w piaskach. Nagle między Azjatami znowu wszczął się tumult i rozległy się wołania:", + "42256": "— Sfinks!… patrzcie, sfinks!… Już nie wyjdziemy żywi z pustyni, kiedy ciągle pokazują się nam widziadła…", + "42257": "Rzeczywiście na białym pagórku wapiennym bardzo wyraźnie rysowała się sylwetka sfinksa. Lwie ciało, ogromna głowa w czepcu egipskim i jakby ludzki profil.", + "42258": "— Uspokójcie się, barbarzyńcy — rzekł stary Libijczyk. — To przecie nie sfinks, tylko lew, i nic wam nie zrobi, gdyż zajęty jest jedzeniem.", + "42259": "— Zaprawdę jest to lew! — potwierdził książę, zatrzymując się. — Ale jak on podobny do sfinksa…", + "42260": "— On też jest ojcem naszych sfinksów — wtrącił półgłosem kapłan. — Jego twarz przypomina rysy człowiecze, a jego grzywa perukę…", + "42261": "— Czy i nasz wielki sfinks, ten, który pod piramidami?…", + "42262": "— Na wiele wieków przed Menesem — mówił Pentuer — kiedy jeszcze nie było piramid, rosła w tym miejscu skała podobna do lwa leżącego, jakby bogowie tym sposobem chcieli oznaczyć: gdzie zaczyna się pustynia.", + "42263": "Ówcześni święci kapłani kazali mistrzom dokładniej obrobić skałę i braki jej dopełnić za pomocą sztucznego muru. Mistrze zaś, częściej widując ludzi aniżeli lwy, wyrzeźbili twarz ludzką i tak urodził się pierwszy sfinks…", + "42264": "— Któremu oddajemy cześć boską… — uśmiechnął się książę.", + "42265": "— I słusznie — odparł kapłan. — Pierwsze bowiem zarysy tego dzieła zrobili bogowie, a ludzie wykończyli je także pod natchnieniem bogów. Nasz sfinks ogromem i tajemniczością przypomina pustynię, ma postać duchów błąkających się w pustyni i tak przeraża ludzi jak ona. Jest on zaprawdę synem bogów i ojcem trwogi.", + "42266": "— A swoją drogą wszystko ma ziemski początek — odparł książę. — Nil nie wypływa z nieba, ale z jakichś gór leżących poza Etiopią. Piramidy, o których mówił mi Herhor, że są obrazem naszego państwa, są budowane na wzór skalistych szczytów. A i nasze świątynie z ich pylonami i obeliskami, z ich ciemnością i chłodem, czyliż nie przypominają pieczar i gór ciągnących się wzdłuż Nilu?… Ile razy na polowaniu zabłąkałem się między wschodnimi skałami, zawszem trafiał na jakieś osobliwe nagromadzenie kamieni, które przywodziło mi na myśl świątynię. Nawet nieraz na ich chropowatych ścianach widziałem hieroglify pisane ręką wichrów i deszczu…", + "42267": "— W tym, wasza dostojność, masz dowód, że nasze świątynie były wznoszone według planu, który nakreślili sami bogowie — rzekł kapłan. — A jak drobna pestka rzucona w ziemię rodzi niebotyczne palmy, tak obraz skały, pieczary, lwa, nawet lotosu, zasiany w duszę pobożnego faraona, rodzi aleje sfinksów, świątynie i ich potężne kolumny. Boskie to są czyny, nie ludzkie, i szczęśliwy ten władca, który patrząc naokoło siebie potrafi w rzeczach ziemskich odkryć myśl bożą i w zrozumiały sposób przedstawić ją następnym pokoleniom.", + "42268": "— Tylko władca taki musi mieć władzę i duży majątek — wtrącił zgryźliwie Ramzes — nie zaś zależeć od kapłańskich przywidzeń…", + "42269": "Przed nimi ciągnęło się długie wzgórze piaszczyste, na którym w tej chwili ukazało się paru jeźdźców.", + "42270": "— Nasi czy Libijczycy?… — rzekł książę.", + "42271": "Ze wzgórza odezwał się głos rogu, na który odpowiedziano z orszaku księcia. Konni zjechali szybko, o ile na to pozwalał głęboki piasek. Zbliżywszy się, jeden z nich zawołał:", + "42272": "— Czy jest następca tronu?…", + "42273": "— Jest, i zdrów! — odpowiedział Ramzes.", + "42274": "Zsiedli z koni i upadli na twarze.", + "42275": "— O erpatre! — mówił dowódca przybyłych. — Wojsko twoje rozdziera szaty i prochem posypuje głowy, myśląc, żeś zginął… Cała kawaleria rozbiegła się po pustyni, ażeby znaleźć twoje ślady, i dopiero nam, niegodnym, pozwolili bogowie, że witamy cię pierwsi…", + "42276": "Książę mianował go setnikiem i rozkazał, aby nazajutrz przedstawił do nagrody swoich podwładnych.", + "42277": "Rozdział XX", + "42278": "W pół godziny później ukazały się gęste ognie armii egipskiej, a niebawem orszak księcia znalazł się w obozie. Ze wszystkich stron odezwały się trąbki na alarm, żołnierze chwycili broń i krzycząc stawali w szeregach. Oficerowie padali księciu do nóg i jak wczoraj po zwycięstwie, podniósłszy go na rękach, zaczęli obchodzić z nim oddziały. Ściany wąwozu drżały od okrzyków: „Żyj wiecznie, zwycięzco!… Bogowie opiekują się tobą!…”", + "42279": "Otoczony pochodniami zbliżył się święty Mentezufis. Następca, zobaczywszy go, wydarł się z rąk oficerów i pobiegł naprzeciw kapłana.", + "42280": "— Wiesz, ojcze święty — zawołał Ramzes — schwytaliśmy libijskiego wodza Tehennę!…", + "42281": "— Marna zdobycz — odparł surowo kapłan — dla której naczelny wódz nie powinien był rzucać armii. Szczególniej wówczas, gdy lada chwilę nowy nieprzyjaciel może nadciągnąć.", + "42282": "Książę odczuł całą sprawiedliwość zarzutu, lecz właśnie dlatego zerwał się w nim gniew. Zacisnął pięści, zabłyszczały mu oczy…", + "42283": "— Na imię matki twej, milcz, panie!… — szepnął stojący za nim Pentuer.", + "42284": "Następcę tak zdziwiło nieoczekiwane odezwanie się jego doradcy, że w jednej chwili ochłonął, a ochłonąwszy zrozumiał, że najwłaściwiej będzie przyznać się do błędu.", + "42285": "— Prawdę mówisz, wasza dostojność — odparł. — Ani armia wodza, ani wódz armii nigdy nie powinien opuszczać. Sądziłem jednak, że zastąpisz mnie ty, święty mężu, który tu jesteś przedstawicielem ministra wojny…", + "42286": "Spokojna odpowiedź ułagodziła Mentezufisa, więc kapłan już nie przypomniał księciu zeszłorocznych manewrów, na których namiestnik tak samo opuścił wojska i — wpadł w niełaskę u faraona.", + "42287": "Wtem z wielkim krzykiem zbliżył się do nich Patrokles. Grecki wódz znowu był pijany i z daleka wołał do księcia:", + "42288": "— Patrz, następco, co zrobił święty Mentezufis… Ty ogłosiłeś przebaczenie dla wszystkich żołnierzy libijskich, którzy opuszczą najezdników i wrócą do armii jego świątobliwości… Do mnie ci ludzie zbiegli się i ja dzięki temu rozbiłem lewe skrzydło nieprzyjacielskie… Tymczasem dostojny Mentezufis kazał wszystkich wymordować… Zginęło blisko tysiąc jeńców, samych naszych eks-żołnierzy, którzy mieli otrzymać łaskę!…", + "42289": "Księciu znowu krew uderzyła do głowy, ale wciąż stojący za nim Pentuer szepnął:", + "42290": "— Milcz, przez bogi, milcz!…", + "42291": "Lecz Patrokles nie miał doradcy, więc krzyczał dalej:", + "42292": "— Od tej chwili raz na zawsze straciliśmy zaufanie u obcych, no — i u swoich… Bo w końcu i nasza armia musi rozprzęgnąć się, gdy pozna, że na jej czoło wdzierają się zdrajcy…", + "42293": "— Nędzny najmito — odparł zimno Mentezufis — także to śmiesz odzywać się o wojsku i zaufanych jego świątobliwości?… Jak świat światem, nie słyszano jeszcze podobnego bluźnierstwa!… I lękam się, czy bogowie nie pomszczą wyrządzonej sobie zniewagi…", + "42294": "Patrokles grubo roześmiał się.", + "42295": "— Dopóki śpię między Grekami, nie lękam się zemsty nocnych bogów… A gdy czuwam, nic mi nie zrobią dzienni…", + "42296": "— Idź spać, idź… między twoich Greków, pijanico — rzekł Mentezufis — aby z twej winy na nasze głowy grom nie spadł…", + "42297": "— Na twój, dusigroszu, ogolony łeb nie spadnie, bo będzie myślał, że to co innego!… — odparł nieprzytomny Grek. Lecz widząc, że książę nie daje mu poparcia, cofnął się do swego obozu.", + "42298": "— Czy naprawdę — spytał Ramzes kapłana — czy naprawdę kazałeś, święty mężu, pobić jeńców wbrew mojej obietnicy, że otrzymają łaskę?…", + "42299": "— Wasza dostojność nie byłeś w obozie — odparł Mentezufis — więc na ciebie nie spada odpowiedzialność za ten czyn. Ja zaś pilnuję się naszych praw wojennych, które nakazują tępić zdradzieckich żołnierzy. Żołnierze, którzy poprzednio służyli jego świątobliwości, a następnie połączyli się z nieprzyjaciółmi, mają być natychmiast zabijani — oto ustawa.", + "42300": "— A gdybym ja był tutaj?…", + "42301": "— Jako naczelny wódz i syn faraona, możesz zawieszać wykonywanie pewnych ustaw, których ja muszę słuchać — odparł Mentezufis.", + "42302": "— Nie mógłżeś więc zaczekać do mego powrotu?", + "42303": "— Ustawa każe zabijać *natychmiast*, więc spełniłem jej wymagania.", + "42304": "Książę był tak oszołomiony, że przerwał dalszą rozmowę i udał się do swego namiotu. Tam dopiero upadłszy na fotel, rzekł do Tutmozisa:", + "42305": "— Ależ ja już dziś jestem niewolnikiem kapłanów!… Oni mordują jeńców, oni grożą moim oficerom, oni nawet nie szanują moich zobowiązań… Nic żeście nie mówili Mentezufisowi, kiedy kazał zabijać tych nieszczęsnych?…", + "42306": "— Zasłaniał się prawem wojennym i nowymi rozkazami Herhora…", + "42307": "— Ależ właściwie ja tu jestem wodzem, choć wyjechałem na pół dnia.", + "42308": "— Wyraźnie zdałeś dowództwo w ręce moje i Patroklesa — odparł Tutmozis. — Gdy zaś nadjechał święty Mentezufis, musieliśmy mu ustąpić, gdyż jest wyższy od nas…", + "42309": "Książę pomyślał, że jednak schwytanie Tehenny było okupione zbyt wielkimi nieszczęściami. Jednocześnie z całą siłą odczuł doniosłość przepisu, który nie pozwala wodzowi opuszczać wojska. Musiał w sobie przyznać, że nie ma słuszności, ale to jeszcze bardziej drażniło jego dumę i napełniało nienawiścią do kapłanów.", + "42310": "„Otóż — mówił — jestem w niewoli pierwej nawet, nim zdążyłem zostać faraonem (oby mój świątobliwy ojciec żył wiecznie!). Więc już dzisiaj muszę zacząć wydobywać się z niej, a przede wszystkim — milczeć… Pentuer ma słuszność: milczeć, zawsze milczeć, a gniewy swoje jak drogocenne klejnoty składać w skarbcu pamięci. Dopiero gdy zbierze się… O, prorocy, wy mi wówczas zapłacicie!…”", + "42311": "— Nie pytasz, wasza dostojność, o rezultat bitwy? — spytał Tutmozis.", + "42312": "— Aha, właśnie… Cóż jest?", + "42313": "— Przeszło dwa tysiące jeńców, więcej niż trzy tysiące zabitych, a ledwie kilkuset uciekło.", + "42314": "— Jakaż więc była armia libijska? — rzekł zdziwiony książę.", + "42315": "— Sześć do siedmiu tysięcy ludzi.", + "42316": "— To być nie może… Czy podobna, aby w takiej potyczce zginęło prawie całe wojsko?…", + "42317": "— A przecież tak jest, to była straszna bitwa — odparł Tutmozis. — Otoczyłeś ich ze wszech stron, resztę zrobili żołnierze, no… i dostojny Mentezufis… O takiej klęsce nieprzyjaciół Egiptu nie mówią nagrobki najsławniejszych faraonów.", + "42318": "— Idź już spać, Tutmozisie, jestem zmęczony — przerwał książę, czując, że pycha zaczyna mu bić do głowy.", + "42319": "„Więc to ja odniosłem takie zwycięstwo?… Niepodobna!…” — pomyślał.", + "42320": "Rzucił się na skóry, ale pomimo śmiertelnego znużenia zasnąć nie mógł.", + "42321": "Dopiero czternaście godzin upłynęło od chwili, gdy wydał hasło rozpoczęcia bitwy… Dopiero czternaście godzin?… Niepodobna!…", + "42322": "On wygrał taką bitwę?… Ależ on nawet nie widział bitwy, tylko żółty, gęsty tuman, skąd potokami wylewały się nieludzkie wrzaski. Oto i teraz widzi ów tuman, słyszy wrzawę, czuje spiekotę, a przecie żadnej bitwy nie ma…", + "42323": "Potem zobaczył niezmierną pustynię, wśród której z bolesnym trudem posuwał się po piasku. On i jego ludzie mieli najlepsze konie z całej armii, a pomimo to pełzali jak żółwie… A co za spiekota!… Niepodobna, ażeby człowiek mógł wytrzymać taki żar…", + "42324": "A oto zrywa się Tyfon, zasłania świat, pali, gryzie, dusi… Z figury Pentuera sypią się blade iskry… Nad ich głowami rozlegają się grzmoty, zjawisko, którego nie widział jeszcze nigdy… Potem cicha noc w pustyni… Pędzący gryf, ciemna sylwetka sfinksa na wapiennym wzgórzu…", + "42325": "„Tylem widział, tylem przeżył — myśli Ramzes — byłem przy budowaniu naszych świątyń, a nawet przy urodzinach wielkiego sfinksa, który już nie ma wieku, i… to wszystko miałoby zdarzyć się w ciągu czternastu godzin?…”", + "42326": "Jeszcze ostatnia myśl błysnęła księciu: „Człowiek, który tyle przeżył, nie może długo żyć…", + "42327": "Przebiegło go zimno od stóp do głów i — zasnął.", + "42328": "Nazajutrz ocknął się w parę godzin po wschodzie słońca. Kłuły go oczy, bolały wszystkie kości, trochę kaszlał, ale umysł miał jasny i serce pełne odwagi.", + "42329": "We drzwiach namiotu stał Tutmozis.", + "42330": "— Cóż?… — spytał książę.", + "42331": "— Szpiegowie od granicy libijskiej przynoszą dziwne wieści — odparł ulubieniec. — Ku naszemu wąwozowi zbliża się wielki tłum, ale to nie jest wojsko, lecz bezbronni, kobiety i dzieci, a na ich czele Musawasa i najprzedniejsi Libijczycy…", + "42332": "— Cóż by to znaczyło?", + "42333": "— Widać chcą prosić o pokój.", + "42334": "— Po jednej bitwie?… — zdziwił się książę.", + "42335": "— Ale jakiej!… Przy tym strach mnoży w ich oczach nasze wojska… Czują się słabymi i lękają się najazdu i śmierci…", + "42336": "— Zobaczymy, czy to nie jest podstęp wojenny!… — odparł książę po namyśle. — A jakże nasi?", + "42337": "— Zdrowi, syci, napojeni, wypoczęci i weseli. Tylko…", + "42338": "— No?…", + "42339": "— Patrokles umarł w nocy — szepnął Tutmozis.", + "42340": "— Jakim sposobem?… — zawołał książę zrywając się.", + "42341": "— Jedni mówią, że zapił się, drudzy… że to kara bogów… Twarz miał siną, a usta pełne piany…", + "42342": "— Jak tamten niewolnik w Atribis, pamiętasz go?… Nazywał się Bakura i wpadł do sali uczty ze skargami na nomarchę… Rozumie się, że tej samej nocy umarł z pijaństwa!… Co?…", + "42343": "Tutmozis spuścił głowę.", + "42344": "— Musimy być bardzo ostrożni, panie mój… — szepnął.", + "42345": "— Postaramy się — odparł książę spokojnie. — Nie będę się nawet dziwił śmierci Patroklesa… Bo i co osobliwego może być w tym, że umarł jakiś pijaczyna, który obrażał bogów, ba!… nawet kapłanów…", + "42346": "Ale Tutmozis w tych drwiących słowach odczuł groźbę.", + "42347": "Książę bardzo kochał wiernego jak pies Patroklesa. Mógł zapomnieć wiele własnych krzywd, ale jego śmierci nie przebaczy nigdy.", + "42348": "Przed południem do książęcego obozu nadciągnął z Egiptu świeży pułk tebański, a oprócz tego parę tysięcy ludzi i kilkaset osłów przyniosły wielkie zapasy żywności i namioty. Jednocześnie od strony Libii znowu nadbiegli szpiegowie donosząc, że banda ludzi bezbronnych, idących ku wąwozowi, wciąż powiększa się.", + "42349": "Z rozkazu następcy gęste oddziałki jazdy we wszystkich kierunkach zbadały okolicę: czy nie ukrywa się gdzie nieprzyjacielska armia? Nawet kapłani, wziąwszy ze sobą małą kapliczkę Amona, weszli na szczyt najwyższego wzgórza i odprawili tam nabożeństwo. A wróciwszy do obozu zapewnili następcę, że wprawdzie nadciąga kilkutysięczny tłum bezbronnych Libijczyków, ale armii nie ma nigdzie, co najmniej w trzymilowym promieniu.", + "42350": "Książę zaczął się śmiać z raportu.", + "42351": "— Mam dobre oko — rzekł — ale w takiej odległości nie dojrzałbym wojska.", + "42352": "Kapłani, naradziwszy się między sobą, oświadczyli księciu, że jeżeli obowiąże się nie rozmawiać z ludźmi niewtajemniczonymi o tym, co zobaczy, przekona się, że można widzieć bardzo daleko.", + "42353": "Ramzes przysiągł. Wówczas kapłani ustawili na jednym wzgórzu ołtarz Amona i rozpoczęli modlitwy. A gdy książę, umywszy się, zdjął sandały i ofiarował bogu złoty łańcuch i kadzidło, wprowadzili go do ciasnej skrzyni, zupełnie ciemnej, i kazali patrzeć na ścianę.", + "42354": "Po chwili zaczęły się pobożne śpiewy, w czasie których ukazało się na wewnętrznej ścianie skrzyni jasne kółko. Wnet jasna barwa zmętniała; książę zobaczył piaszczystą równinę, wśród niej skały, a przy nich azjatyckie placówki.", + "42355": "Kapłani zaczęli śpiewać żywiej i obraz zmienił się. Było widać inny kawałek pustyni, a w niej tłum ludzi nie większych od mrówek. Mimo to ruchy, ubiory, a nawet twarze osób były tak wyraźne, że książę mógł je opisać.", + "42356": "Zdumienie następcy nie miało granic. Przecierał oczy, dotykał poruszającego się wizerunku… Nagle odwrócił głowę, obraz zniknął i została ciemność.", + "42357": "Kiedy wyszedł z kaplicy, zapytał go starszy kapłan:", + "42358": "— Cóż, erpatre, wierzysz teraz w potęgę bogów egipskich?", + "42359": "— Zaprawdę — odparł — jesteście tak wielkimi mędrcami, że cały świat powinien wam składać ofiary i hołdy. Jeżeli w równym stopniu potraficie widzieć przyszłość, nic wam się nie oprze.", + "42360": "Na te słowa jeden z kapłanów wszedł do kaplicy, zaczął się modlić i niebawem odezwał się stamtąd głos mówiący:", + "42361": "— Ramzesie!… zważone są losy państwa, a zanim druga pełnia nadejdzie, zostaniesz jego władcą…", + "42362": "— Bogowie!… — zawołał przerażony książę — azaliż ojciec mój jest tak chory?…", + "42363": "Upadł twarzą na piasek, a jeden z asystujących kapłanów spytał go: czy nie chce jeszcze czego dowiedzieć się.", + "42364": "— Powiedz, ojcze Amonie — odparł — czy spełnią się moje zamiary?", + "42365": "Po chwili rzekł głos z kaplicy:", + "42366": "— Jeżeli nie rozpoczniesz wojny ze Wschodem, będziesz składał ofiary bogom i szanował ich sługi, czeka cię długi żywot i pełne sławy panowanie…", + "42367": "Po tych cudach, które zdarzyły się w jasny dzień, na otwartym polu, książę wzburzony wrócił do swego namiotu.", + "42368": "„Nic nie oprze się kapłanom!…” — myślał z trwogą.", + "42369": "W namiocie zastał Pentuera.", + "42370": "— Powiedz mi, mój doradco — rzekł — czy wy, kapłani, możecie czytać w ludzkim sercu i odsłaniać jego tajemne zamiary?", + "42371": "Pentuer potrząsnął głową.", + "42372": "— Prędzej — odparł — człowiek dojrzy, co mieści się we wnętrzu skały, aniżeli zbada cudze serce. Ono nawet jest dla bogów zamknięte i dopiero śmierć odkrywa jego myśli.", + "42373": "Książę głęboko odetchnął, ale nie mógł pozbyć się niepokoju. Gdy zaś ku wieczorowi trzeba było zwołać radę wojenną, zaprosił na nią Mentezufisa i Pentuera.", + "42374": "Nikt nie wspominał o nagle zmarłym Patroklesie; może dlatego, że były pilniejsze sprawy. Przyjechali bowiem libijscy posłowie błagając w imieniu Musawasy o litość nad jego synem Tehenną i ofiarując Egiptowi poddanie się i wieczny spokój.", + "42375": "— Źli ludzie — mówił jeden z posłów — oszukali naród nasz mówiąc, że Egipt jest słaby, a jego faraon cieniem władcy. Wczoraj jednak przekonaliśmy się, jak mocne jest wasze ramię, i poczytujemy za rzecz roztropniejszą poddać się wam i płacić daniny aniżeli narażać ludzi na pewną śmierć, a nasze majątki na zniszczenie.", + "42376": "Gdy rada wojenna wysłuchała tej mowy, kazano Libijczykom wyjść z namiotu, a książę Ramzes wprost zapytał o zdanie świętego Mentezufisa, co nawet zdziwiło jenerałów.", + "42377": "— Jeszcze wczoraj — rzekł dostojny prorok — radziłbym odrzucić prośbę Musawasy, przenieść wojnę do Libii i zniszczyć gniazdo rozbójników. Dziś jednak otrzymałem tak ważne wiadomości z Memfisu, że będę głosował za litością dla pokonanych.", + "42378": "— Czy mój świątobliwy ojciec jest chory? — zapytał wzruszony książę.", + "42379": "— Jest chory. Lecz dopóki nie skończymy z Libijczykami, wasza dostojność nie powinieneś o tym myśleć…", + "42380": "A gdy następca smutnie spuścił głowę, Mentezufis dodał:", + "42381": "— Muszę spełnić jeszcze jeden obowiązek… Wczoraj, dostojny książę, ośmieliłem się zrobić ci uwagę, że dla tak marnej zdobyczy, jak Tehenna, wódz nie powinien był opuszczać armii. Dziś widzę, że myliłem się: gdybyś bowiem nie schwycił, panie, Tehenny, nie mielibyśmy tak prędko pokoju z Musawasą… Mądrość twoja, naczelny wodzu, okazała się wyższą nad wojskowe ustawy…", + "42382": "Księcia zastanowiła skrucha Mentezufisa.", + "42383": "„Dlaczego on tak mówi?… — pomyślał. — Widać nie tylko Amon wie, że mój świątobliwy ojciec jest chory…”", + "42384": "I w duszy następcy znowu zbudziły się stare uczucia: pogarda dla kapłanów i — nieufność do ich cudów.", + "42385": "„Więc nie bogowie wróżyli mi, że rychło zostanę faraonem, ale przyszła wiadomość z Memfisu i kapłani oszukali mnie w kaplicy. A jeżeli kłamali w jednym, kto zaręczy, że i te widoki pustyni ukazywane na ścianie nie były także oszustwem?…”", + "42386": "Ponieważ książę ciągle milczał, co przypisywano jego smutkowi z powodu choroby faraona, a jenerałowie także nie śmieli odzywać się po stanowczych słowach Mentezufisa, więc radę wojenną ukończono. Zapadło jednomyślne postanowienie, ażeby wziąć jak największą daninę z Libijczyków, posłać im egipską załogę i — przerwać wojnę.", + "42387": "Teraz już wszyscy spodziewali się, że faraon umrze. Egipt zaś, aby sprawić władcy przystojny pogrzeb, potrzebował głębokiego spokoju.", + "42388": "Opuściwszy namiot rady wojennej, książę spytał Mentezufisa:", + "42389": "— Dzielny Patrokles zgasł tej nocy: czy, święci mężowie, myślicie uczcić jego zwłoki?", + "42390": "— Był to barbarzyńca i wielki grzesznik — odparł kapłan. — Tak znakomite jednak oddał usługi Egiptowi, że należy zapewnić mu życie za grobem. Jeżeli więc pozwolisz, wasza dostojność, dziś jeszcze odeślemy ciało tego męża do Memfisu, ażeby zrobić jego mumię i odwieźć ją na wieczne mieszkanie do Tebów między królewskie przybytki.", + "42391": "Książę zgodził się z ochotą, ale podejrzenia jego wzrosły.", + "42392": "„Wczoraj — myślał — Mentezufis gromił mnie jak leniwego ucznia, i jeszcze łaska bogów, że nie obił mi grzbietu kijem, a dziś przemawia do mnie jak posłuszny syn do ojca i prawie pada na brzuch swój. Nie jestże to znakiem, że do namiotu mego zbliża się władza tudzież godzina rachunku?…”", + "42393": "Tak rozmyślając, książę wzrastał w dumę, a serce jego wypełniał coraz silniejszy gniew przeciw kapłanom. Gniew tym gorszy, że cichy jak skorpion, który ukrywszy się w piasku, jadowitym żądłem kaleczy nieostrożną nogę.", + "42394": "Rozdział XXI", + "42395": "W nocy warty dały znać, że tłum żebrzących o łaskę Libijczyków już wszedł do wąwozu. Jakoż nad pustynią widać było łunę ich ognisk.", + "42396": "O wschodzie słońca odezwały się trąby i cała armia egipska stanęła pod bronią, w najszerszym miejscu doliny. Stosownie do rozkazu księcia, który chciał jeszcze bardziej nastraszyć Libijczyków, między szeregami wojska ustawiono spokojnych tragarzy, a wśród konnicy pomieszczono oślarzy na osłach. I stało się w onym dniu, że Egipcjanie byli mnodzy jak piasek w pustyni, a Libijczycy trwożni jak gołębie, nad którymi krąży jastrząb.", + "42397": "O dziewiątej rano przed namiot księcia zajechał jego złocisty wóz wojenny. Konie ubrane w strusie pióra rwały się tak, że każdego z nich musiało pilnować dwu masztalerzy.", + "42398": "Ramzes wyszedł z namiotu, siadł na wóz i sam ujął cugle, a miejsce woźnicy zajął przy nim kapłan Pentuer, doradca. Jeden z jenerałów roztoczył nad księciem duży, zielony parasol, a z tyłu i po obu stronach wozu szli greccy oficerowie w pozłocistych zbrojach. W pewnej odległości za orszakiem księcia posuwał się mały oddział gwardii, a wśród niego Tehenna, syn libijskiego wodza Musawasy.", + "42399": "O kilkaset kroków od Egipcjan, przy wyjściu z glaukońskiego wąwozu, stała smutna gromada Libijczyków błagających zwycięzcy o miłosierdzie.", + "42400": "Kiedy Ramzes wjechał ze swoją świtą na wzgórze, kędy miał przyjmować nieprzyjacielskie poselstwo, armia ku jego czci podniosła taki okrzyk, że chytry Musawasa zmartwił się jeszcze bardziej i szepnął do libijskiej starszyzny:", + "42401": "— Zaprawdę mówię wam, jest to krzyk wojska, które miłuje swego wodza!…", + "42402": "Wówczas jeden z niespokojniejszych książąt libijskich, wielki bandyta, rzekł do Musawasy:", + "42403": "— Czy nie myślisz, że w takiej chwili roztropniej uczynimy, ufając chyżości naszych koni, aniżeli łasce faraonowego syna?… Ma to być wściekły lew, który nawet głaszcząc zdziera skórę; my zaś jesteśmy jako jagnięta oderwane od cycków swej matki.", + "42404": "— Czyń, jak chcesz — odparł Musawasa — całą pustynię masz przed sobą. Ale mnie lud wysłał na odkupienie swoich grzechów, a nade wszystko mam syna Tehennę, nad którym książę rozleje swój gniew, jeżeli nie potrafię go przebłagać.", + "42405": "Do gromady Libijczyków przycwałowali dwaj jezdni Azjaci, donosząc, że pan czeka na ich pokorę.", + "42406": "Musawasa gorzko westchnął i poszedł ku pagórkowi, na którym stał zwycięzca. Nigdy jeszcze nie odbył on równie ciężkiej podróży!… Grube, pokutnicze płótno źle okrywało jego grzbiet; nad głową obsypaną popiołem znęcał się żar słoneczny, bose nogi gryzł mu żwir, a serce gniótł smutek i własny, i zwyciężonego ludu.", + "42407": "Przeszedł zaledwie kilkaset kroków, ale parę razy musiał zatrzymywać się i odpocząć. Często też oglądał się za siebie, aby sprawdzić, czy nadzy niewolnicy, którzy nieśli dary dla księcia, nie kradną złotych pierścieni, a co gorsze — klejnotów. Musawasa bowiem, jako mąż doświadczony, wiedział, że ludzie najchętniej korzystają z cudzego nieszczęścia.", + "42408": "„Dziękuję bogom — pocieszał się w swej nędzy chytry barbarzyńca — że na mnie padł los upokorzenia się przed księciem, który lada dzień włoży faraonowską czapkę. Władcy Egiptu są wspaniałomyślni, szczególniej w chwili zwycięstwa. Jeżeli więc potrafię wzruszyć pana mego, umocni on moje znaczenie w Libii i pozwoli mi pobierać duże podatki. Prawdziwy zaś cud, że sam następca tronu złapał Tehennę; nie tylko bowiem nie uczyni mu krzywdy, ale jeszcze obsypie go dostojeństwami…”", + "42409": "Tak myślał, a wciąż oglądał się. Niewolnik bowiem, choć nagi, może ukradziony klejnot schować w usta, a nawet połknąć.", + "42410": "Na trzydzieści kroków przed wozem następcy tronu Musawasa i towarzyszący mu najprzedniejsi Libijczycy upadli na brzuchy swoje i leżeli w piasku, dopóki adiutant książęcy nie kazał im wstać. Zbliżywszy się o kilka kroków znowu padli i uczynili tak trzy razy, a zawsze Ramzes musiał rozkazywać im, ażeby się podnieśli.", + "42411": "Przez ten czas Pentuer stojący na książęcym wozie szeptał swojemu panu:", + "42412": "— Niech oblicze twoje nie pokaże im ani srogości, ani uciechy. Raczej bądź spokojny jak bóg Amon, który pogardza swymi wrogami i nie cieszy się z lada jakich triumfów…", + "42413": "Nareszcie pokutujący Libijczycy stanęli przed obliczem księcia, który ze złocistego wozu patrzył na nich jak srogi hipopotam na kaczęta nie mające gdzie ukryć się przed jego mocą.", + "42414": "— Tyżeś to — nagle odezwał się Ramzes — tyżeś to jest Musawasa, mądry wódz libijski?", + "42415": "— Jam jest twój sługa — odparł zapytany i znowu rzucił się na ziemię.", + "42416": "Gdy mu kazano wstać, książę mówił:", + "42417": "— Jak mogłeś dopuścić się tak ciężkiego grzechu i podnieść rękę na ziemię bogów? Czyliżby opuściła cię dawna roztropność?", + "42418": "— Panie! — odparł chytry Libijczyk — żal pomieszał rozumy wygnanym żołnierzom jego świątobliwości, więc biegli na własną zgubę, ciągnąc za sobą mnie i moich. I wiedzą bogowie, jak długo ciągnęłaby się ta brzydka wojna, gdyby na czele armii wiecznie żyjącego faraona nie stanął sam Amon w twojej postaci. Jak pustynny wicher spadłeś, kiedy cię nie oczekiwano, tam, gdzie cię nie oczekiwano, a jak byk łamie trzcinę, tak ty skruszyłeś zaślepionego nieprzyjaciela. Po czym wszystkie ludy nasze zrozumiały, że nawet straszne pułki libijskie dopóty są coś warte, dopóki rzuca nimi twoja ręka.", + "42419": "— Mądrze mówisz, Musawaso — rzekł książę — a jeszcze lepiej uczyniłeś, żeś wyszedł naprzeciw armii boskiego faraona, nie czekając, aż ona przyjdzie do was. Rad bym jednak dowiedzieć się: o ile prawdziwą jest wasza pokora?", + "42420": "— „Rozjaśnij oblicze, wielki mocarzu egipski — odpowiedział na to Musawasa. — Przychodzimy do ciebie jako poddani, ażeby imię twoje było wielkim w Libii i ażebyś był naszym słońcem, jak jesteś słońcem dziewięciu ludów.", + "42421": "Rozkaż tylko podwładnym twoim, aby byli sprawiedliwymi dla zawojowanego i do potęgi twej przyłączonego ludu. Niech twoi naczelnicy rządzą nami sumiennie i sprawiedliwie, a nie według złych chęci swoich, donosząc o nas fałszywie i pobudzając niełaskę twoją przeciw nam i dzieciom naszym. Rozkaż im, namiestniku dobrotliwego faraona, aby rządzili nami według woli twojej, oszczędzając swobodę, mienie, język i obyczaje ojców i przodków naszych.", + "42422": "Niech prawa twoje będą dla wszystkich poddanych ci ludów równe, niech urzędnicy twoi nie pobłażają jednym, a nie będą zbyt srogimi dla drugich. Niech wyroki ich będą dla wszystkich jednakie. Niech pobierają opłatę przeznaczoną na twe potrzeby i twój użytek, lecz nie podnoszą od nas innej w tajemnicy przed tobą, takiej, która nie wejdzie do skarbca twego, lecz wzbogaci tylko sługi twoje i sługi sług twoich.", + "42423": "Każ rządzić nami bez krzywdy dla nas i dla dzieci naszych, wszak jesteś bogiem naszym i władcą na wieki. Naśladuj słońce, które dla wszystkich rozsiewa swój blask dający siłę i życie. Błagamy cię o twe łaski, my, libijscy poddani, i padamy czołem przed tobą, następco wielkiego i potężnego faraona.”", + "42424": "Tak mówił przebiegły książę libijski Musawasa i skończywszy, znowu upadł brzuchem na ziemię. A następcy faraona, kiedy słuchał tych mądrych słów, błyszczały oczy i rozszerzały się nozdrza jak młodemu ogierowi, który po sytnej paszy wybiega na łąkę między klacze.", + "42425": "— Powstań, Musawaso — odezwał się książę — i posłuchaj, co ci odpowiem. Los twój i twoich narodów nie zależy ode mnie, lecz od miłościwego pana, który tak wznosi się ponad nami wszystkimi jak niebo nad ziemią. Radzę ci więc, ażebyś ty i starszyzna libijska udali się stąd do Memfisu i tam, upadłszy na twarz przed władcą i bogiem tego świata, powtórzyli pokorną mowę, której tu wysłuchałem.", + "42426": "Nie wiem, jaki będzie skutek waszych próśb; lecz ponieważ bogowie nigdy nie odwracają się od skruszonych i błagających, więc przeczuwam, że nie będziecie źle przyjęci.", + "42427": "A teraz pokażcie mi dary przeznaczone dla jego świątobliwości, abym osądził, czy poruszą serce wszechmocnego faraona.", + "42428": "W tej chwili Mentezufis dał znak stojącemu na wozie księcia Pentuerowi. A gdy ten zeszedł i zbliżył się ze czcią do świętego męża, Mentezufis szepnął:", + "42429": "— Boję się, ażeby młodemu panu naszemu triumf nie za mocno uderzył do głowy. Czy nie sądzisz, że byłoby roztropnym przerwać w jaki sposób uroczystość?…", + "42430": "— Przeciwnie — odparł Pentuer — nie przerywajcie uroczystości, a ja wam ręczę, że podczas triumfu nie będzie miał wesołej twarzy.", + "42431": "— Zrobisz cud?", + "42432": "— Czyliżbym potrafił? Pokażę mu tylko, że na tym świecie wielkiej radości towarzyszą wielkie strapienia.", + "42433": "— Czyń, jak chcesz — rzekł Mentezufis — gdyż bogowie dali ci mądrość godną członka najwyższej rady.", + "42434": "Odezwały się trąby i bębny i rozpoczęto pochód triumfalny.", + "42435": "Na czele szli nadzy niewolnicy z darami, pilnowani przez możnych Libijczyków. Więc niesiono złote i srebrne bogi, szkatułki napełnione wonnościami, emaliowane naczynia, tkaniny, sprzęty, wreszcie złote misy zasypane rubinami, szafirami i szmaragdami. Niewolnicy niosący je mieli ogolone głowy i opaski na ustach, ażeby który nie ukradł cennego klejnotu.", + "42436": "Książę Ramzes wsparł obie ręce o krawędź wozu i z wysokości pagórka patrzył na Libijczyków i swoje wojsko jak żółtogłowy orzeł na pstre kuropatwy. Duma wypełniała go od stóp do głów i wszyscy czuli, że nie można być potężniejszym nad tego zwycięskiego wodza.", + "42437": "W jednej chwili oczy księcia utraciły swój blask, a na twarzy odmalowało się przykre zdziwienie. To stojący za nim Pentuer szepnął:", + "42438": "— Nakłoń, panie, ucha twego… Od czasu kiedy opuściłeś miasto Pi-Bast, zaszły tam dziwne wydarzenia… Twoja kobieta, Kama Fenicjanka, uciekła z Grekiem Lykonem…", + "42439": "— Z Lykonem?… — powtórzył książę.", + "42440": "— Nie poruszaj się, panie, i nie okazuj tysiącom twoich niewolników, że masz smutek w dniu triumfu…", + "42441": "W tej chwili przechodził u stóp księcia bardzo długi sznur Libijczyków niosących w koszach owoce i chleby, a w ogromnych dzbanach wino i oliwę dla wojska. Na ten widok wśród karnego żołnierstwa rozległ się szmer radości, ale Ramzes nie spostrzegł tego, zajęty opowiadaniem Pentuera.", + "42442": "— Bogowie — szeptał prorok — ukarali zdradziecką Fenicjankę…", + "42443": "— Złapana?… — spytał książę.", + "42444": "— Złapana, ale musiano ją wysłać do wschodnich kolonii… Spadł bowiem na nią trąd…", + "42445": "— O bogowie!… — szepnął Ramzes. — Czy aby mnie on nie grozi?…", + "42446": "— Bądź spokojny, panie: gdybyś się zaraził, już byś go miał…", + "42447": "Książę poczuł zimno we wszystkich członkach. Jakże łatwo bogom z najwyższych szczytów zepchnąć człowieka w przepaść najgłębszej nędzy!…", + "42448": "— A tenże nikczemny Lykon?…", + "42449": "— Jest to wielki zbrodniarz — mówi Pentuer — zbrodniarz, jakich niewielu wydała ziemia…", + "42450": "— Znam go. Jest podobny do mnie jak obraz odbity w lustrze… — odparł Ramzes.", + "42451": "Teraz nadciągnęła gromada Libijczyków prowadzących osobliwe zwierzęta. Na czele szedł jednogarbny wielbłąd z białawym włosem, jeden z pierwszych, jakiego złapano w pustyni. Za nim dwa nosorożce, stado koni i oswojony lew w klatce. A dalej mnóstwo klatek z różnobarwnymi ptakami, małpkami i małymi pieskami, przeznaczonymi dla dam dworskich. W końcu pędzono wielkie stada wołów i baranów na mięso dla wojska.", + "42452": "Książę ledwo rzucił okiem na wędrujący zwierzyniec i pytał kapłana:", + "42453": "— A Lykon schwytany?…", + "42454": "— Teraz powiem ci najgorszą rzecz, nieszczęśliwy panie — szeptał Pentuer. — Pamiętaj jednak, aby nieprzyjaciele Egiptu nie dostrzegli smutku w tobie…", + "42455": "Następca poruszył się.", + "42456": "— Twoja druga kobieta, Sara Żydówka…", + "42457": "— Czy także uciekła?…", + "42458": "— Zmarła w więzieniu…", + "42459": "— O bogowie!… Któż śmiał ją wtrącić?…", + "42460": "— Sama oskarżyła się o zabójstwo syna twego…", + "42461": "— Co?…", + "42462": "Wielki krzyk rozległ się u stóp księcia: maszerowali jeńcy libijscy wzięci podczas bitwy, a na ich czele smutny Tehenna.", + "42463": "Ramzes miał w tej chwili serce tak przepełnione bólem, że skinął na Tehennę i rzekł:", + "42464": "— Stań przy ojcu twoim, Musawasie, ażeby widział i dotknął cię, że żyjesz…", + "42465": "Na te słowa wszyscy Libijczycy i całe wojsko wydało potężny okrzyk; ale książę nie słuchał go.", + "42466": "— Syn mój nie żyje?… — pytał kapłana. — Sara oskarżyła się o dzieciobójstwo?… Czy szaleństwo padło na jej duszę?…", + "42467": "— Dziecko zabił nikczemny Lykon…", + "42468": "— O bogowie, dajcie mi siły!… — jęknął książę.", + "42469": "— Hamuj się, panie, jak przystało na zwycięskiego wodza…", + "42470": "— Czyliż podobna zwyciężyć taką boleść!… O niemiłosierni bogowie!…", + "42471": "— Dziecko zabił Lykon, Sara zaś oskarżyła się, ażeby ciebie ocalić… Widząc bowiem mordercę w nocy, myślała, że to ty sam byłeś…", + "42472": "— A ja ją wygnałem z mego domu!… A ja zrobiłem ją służebnicą Fenicjanki!… — szeptał książę.", + "42473": "Teraz ukazali się egipscy żołnierze, niosący pełne kosze rąk uciętych poległym Libijczykom.", + "42474": "Na ten widok książę Ramzes zasłonił twarz swoją i gorzko zapłakał.", + "42475": "Natychmiast jenerałowie otoczyli wóz, pocieszając pana. Zaś święty prorok Mentezufis podał wniosek, który przyjęto bez namysłu, ażeby od tej pory wojsko egipskie już nigdy nie ucinało rąk poległym w boju nieprzyjaciołom.", + "42476": "Tym nieprzewidzianym wypadkiem zakończył się pierwszy triumf następcy egipskiego tronu. Ale łzy, jakie wylał nad uciętymi rękoma, mocniej aniżeli zwycięska bitwa przywiązały do niego Libijczyków. Nikt też nie dziwił się, że dokoła ognisk zasiedli w zgodzie żołnierze egipscy i Libijczycy, dzieląc się chlebem i pijąc wino z tych samych kubków. Miejsce wojny i nienawiści, które miały trwać całe lata, zajęło głębokie uczucie spokoju i zaufania.", + "42477": "Ramzes polecił, ażeby Musawasa, Tehenna i najprzedniejsi Libijczycy natychmiast jechali z darami do Memfisu, i dał im eskortę, nie tyle do pilnowania ich, ile dla bezpieczeństwa ich osób i wiezionych skarbów. Sam zaś ukrył się w namiocie i nie pokazał się przez kilka godzin. Nie przyjął nawet Tutmozisa, jak człowiek, któremu boleść starczy za najmilsze towarzystwo.", + "42478": "Ku wieczorowi przyszła do księcia deputacja greckich oficerów pod dowództwem Kaliposa. Kiedy następca zapytał: czego chcą?… Kalipos odparł:", + "42479": "— Przychodzimy błagać cię, panie, ażeby ciało naszego wodza, a twego sługi, Patroklesa, nie było wydane egipskim kapłanom, lecz spalone według greckiego obyczaju.", + "42480": "Książę zdziwił się.", + "42481": "— Chyba wiadomo wam — rzekł — że ze zwłok Patroklesa kapłani chcą zrobić mumię pierwszej klasy i umieścić ją przy grobach faraonów. Czy może większy zaszczyt spotkać człowieka na tym świecie?", + "42482": "Grecy wahali się, wreszcie Kalipos, zebrawszy odwagę, odpowiedział:", + "42483": "— Panie nasz, pozwól otworzyć serce przed tobą. Dobrze wiemy, że zrobienie mumii jest dla człowieka korzystniejszym niż spalenie go. Gdy bowiem dusza spalonego natychmiast przenosi się do krajów wiekuistych, dusza zabalsamowanego może tysiące lat żyć na tej ziemi i cieszyć się jej pięknością.", + "42484": "Ale egipscy kapłani, wodzu (niech to nie obraża twoich uszu!), nienawidzili Patroklesa. Któż więc nas zapewni, że kapłani, zrobiwszy jego mumię, nie w tym celu zatrzymają duszę na ziemi, aby ją poddać udręczeniom?… I co my bylibyśmy warci, gdybyśmy, podejrzewając zemstę, nie uchronili od niej duszy naszego ziomka i dowódcy?…", + "42485": "Zdziwienie Ramzesa jeszcze bardziej wzrosło.", + "42486": "— Czyńcie — rzekł — jak uważacie za potrzebne.", + "42487": "— A jeżeli nie wydadzą nam ciała?…", + "42488": "— Tylko przygotujcie stos, a resztą sam się zajmę.", + "42489": "Grecy wyszli, książę posłał po Mentezufisa.", + "42490": "Rozdział XXII", + "42491": "Kapłan spod oka przypatrzył się następcy i znalazł go bardzo zmienionym. Ramzes był blady, prawie schudł w kilka godzin, a jego oczy straciły blask i zapadły się pod czoło.", + "42492": "Usłyszawszy, o co chodzi Grekom, Mentezufis ani chwili nie wahał się z wydaniem zwłok Patroklesa.", + "42493": "— Grecy mają słuszność — rzekł święty mąż — że moglibyśmy udręczać po śmierci cień Patroklesa. Ale są głupcami przypuszczając, że którykolwiek kapłan egipski czy chaldejski dopuściłby się podobnej zbrodni.", + "42494": "Niech zabiorą ciało swego ziomka, jeżeli sądzą, że pod opieką ich obyczajów będzie szczęśliwszy po śmierci!…", + "42495": "Książę natychmiast wysłał oficera ze stosownym rozkazem, ale Mentezufisa zatrzymał. Widocznie chciał mu coś powiedzieć, choć wahał się.", + "42496": "Po dłuższym milczeniu Ramzes nagle zapytał:", + "42497": "— Zapewne wiesz, święty proroku, że jedna z moich kobiet, Sara, umarła, a jej syn został zamordowany?…", + "42498": "— Stało się to — odparł Mentezufis — tej samej nocy, kiedy opuściliśmy Pi-Bast…", + "42499": "Książę zerwał się.", + "42500": "— Przez wiekuistego Amona!… — krzyknął. — Stało się tak dawno, a wy nic nie wspomnieliście mi?… Nawet o tym, że ja byłem posądzony o zabicie mego dziecka?…", + "42501": "— Panie — rzekł kapłan — naczelny wódz w przededniu bitwy nie ma ani ojca, ani dziecka, ani nikogo zgoła, tylko — swoją armię i nieprzyjaciół. Mogliżeśmy cię w tych ważnych czasach niepokoić podobnymi wiadomościami?", + "42502": "— To prawda — odparł książę po namyśle. — Gdyby nas dzisiaj zaskoczono, nie wiem, czy potrafiłbym dobrze pokierować wojskiem… I w ogóle nie wiem, czy już kiedykolwiek zdołam odzyskać spokój…", + "42503": "Takie małe… takie piękne dziecko!… Albo i ta kobieta, która poświęciła się za mnie, gdy ja ciężko ją skrzywdziłem. Nigdy nie myślałem, że mogą zdarzać się podobne nieszczęścia i że przenosi je ludzkie serce.", + "42504": "— Czas wszystko leczy… Czas i modlitwa — szepnął kapłan.", + "42505": "Książę pokiwał głową i znowu w namiocie zaległa taka cisza, że słychać było piasek wysypujący się z klepsydry. Następca znowu ocknął się.", + "42506": "— Powiedz mi — rzekł — ojcze święty, jeżeli nie należy to do wielkich tajemnic, jaka jest naprawdę różnica między spaleniem zmarłego i zrobieniem z niego mumii? Bo chociaż słyszałem coś w szkole, nie rozumiem jednak tej kwestii, do której Grecy tak wielką przywiązują wagę.", + "42507": "— My przywiązujemy daleko większą, największą… — odparł kapłan. — Świadczą o tym nasze miasta zmarłych, które zajęły cały skraj pustyni zachodniej. Świadczą piramidy, które są grobami faraonów starego państwa, i mnemonie, olbrzymie groby, kute w skałach, dla królów naszej epoki.", + "42508": "Pogrzeb i grób to wielka sprawa, to największa sprawa ludzka. Bo gdy w formie cielesnej żyjemy pięćdziesiąt albo sto lat, nasze cienie trwają dziesiątki tysięcy lat, aż do zupełnego oczyszczenia.", + "42509": "Asyryjscy barbarzyńcy śmieją się z nas, że więcej poświęcamy zmarłym niż żyjącym; ale zapłakaliby nad swoim niedbalstwem o zmarłych, gdyby znana im była, jak nam, tajemnica śmierci i grobu…", + "42510": "Książę otrząsnął się.", + "42511": "— Przestraszasz mnie — rzekł. — Czyliż zapomniałeś, że między zmarłymi ja mam dwie miłe istoty, które nie są pochowane według egipskiego rytuału.", + "42512": "— Owszem. Teraz właśnie robią ich mumie. A zarówno Sara, jak i twój syn będą mieli wszystko, cokolwiek przydać im się może w długiej wędrówce.", + "42513": "— Doprawdy?… — spytał, jakby ucieszony, Ramzes.", + "42514": "— Zaręczam, że tak jest — odparł kapłan — i że zrobione będzie wszystko, co potrzeba, abyś znalazł ich, panie, szczęśliwymi, gdy i tobie kiedyś uprzykrzy się ziemski żywot.", + "42515": "Następca, słuchając tego, był bardzo wzruszony.", + "42516": "— Więc myślisz, święty mężu — spytał — że odnajdę kiedyś mego syna i będę mógł powiedzieć tej kobiecie: Saro, ja wiem, że byłem dla ciebie zbyt surowy?…", + "42517": "— Jestem tak pewny, jak tego, że widzę cię, dostojny panie.", + "42518": "— Mów… mów o tym!… — zawołał książę. — Człowiek dopóty nie dba o groby, dopóki nie złoży w nich cząstki samego siebie… A mnie spotkała ta niedola, i właśnie wówczas, gdym myślał, że z wyjątkiem faraona, nie ma potężniejszego nade mnie!", + "42519": "— Zapytywałeś, panie — zaczął Mentezufis — jaka jest różnica między spaleniem zmarłego i zrobieniem z niego mumii? Taka sama jak między zniszczeniem szaty a schowaniem jej do komory. Gdy szata jest przechowana, może się niejednokrotnie przydać; a gdy masz tylko jedną, byłoby szaleństwem palić ją…", + "42520": "— Tego nie rozumiem — wtrącił książę. — Tego nie wykładacie nawet w wyższej szkole…", + "42521": "— Ale możemy powiedzieć następcy faraona.", + "42522": "Wasza dostojność wiesz — ciągnął kapłan — że ludzka istota składa się z trzech części: ciała, iskry bożej i cienia, czyli *Ka*, który łączy ciało z iskrą bożą.", + "42523": "Gdy człowiek umiera, jego cień tudzież iskra odłączają się od ciała. Gdyby człowiek żył bez grzechu, jego iskra boża wraz z cieniem natychmiast poszłaby między bogów, na wiekuiste życie. Ale każdy człowiek grzeszy, plami się na tym świecie, skutkiem czego jego cień, *Ka*, musi się oczyszczać, niekiedy przez tysiące lat. Zaś oczyszcza się w ten sposób, że niewidzialny błąka się po naszej ziemi, pomiędzy ludźmi, i spełnia dobre uczynki. Chociaż cienie zbrodniarzy nawet w zagrobowym życiu dopuszczają się występków i ostatecznie gubią i siebie, i zawartą w nich iskrę bożą.", + "42524": "Otóż, co dla waszej dostojności nie jest chyba tajemnicą, ów cień, *Ka*, jest zupełnie podobny do człowieka, tylko wygląda, jakby był utkany z bardzo delikatnej mgły. Cień ma głowę, ręce i tułów, może chodzić, mówić, rzucać lub podnosić przedmioty, ubiera się jak człowiek, a nawet, osobliwie przez kilkaset pierwszych lat po śmierci, musi od czasu do czasu nieco posilać się. Później bowiem wystarczają mu wizerunki pokarmów…", + "42525": "Główną jednak siłę swoją cień czerpie z ciała, które po nim zostaje na ziemi. Gdy więc ciało rzucimy do grobu, ono prędko psuje się i cień musi nasycać się prochem i zgnilizną. Gdy ciało spalimy, cień ma tylko popioły do krzepienia się. Ale gdy z ciała zrobimy mumię, czyli gdy ciało zabalsamujemy na tysiące lat, cień *Ka* zawsze jest zdrów i silny i epokę swego oczyszczenia przepędza spokojnie, nawet przyjemnie.", + "42526": "— Dziwne rzeczy!… — szepnął następca.", + "42527": "— O życiu zagrobowym kapłani, w ciągu tysiącletnich badań, dowiedzieli się bardzo ważnych szczegółów. Przekonano się, że gdy w ciele zmarłego zostają wnętrzności, jego cień *Ka* ma ogromny apetyt, potrzebuje tyleż pokarmów, co człowiek; a gdy pokarmu zabraknie, wówczas rzuca się na żyjących i wysysa z nich krew. Lecz gdy usuwa się ze zwłok wnętrzności, jak my to robimy, wówczas cień prawie obywa się bez pokarmu: jego własne ciało, zabalsamowane i napełnione silnie pachnącymi ziołami, wystarcza mu na miliony lat.", + "42528": "Również sprawdzono, że gdy grób zmarłego jest pusty, cień tęskni za światem i włóczy się po ziemi bez potrzeby. Lecz gdy w kaplicy pośmiertnej złożymy odzienie, sprzęty, broń, naczynia i narzędzia, które zmarły lubił, gdy ściany pokryjemy malowidłami przedstawiającymi: uczty, polowania, nabożeństwa, wojny i w ogóle wypadki, w których nieboszczyk przyjmował udział, gdy jeszcze dodamy mu posążki osób z jego rodziny, służby, koni, psów i bydła, wówczas cień nie wychodzi bez potrzeby na świat, gdyż znajduje go w swym domu zmarłych.", + "42529": "Nareszcie przekonano się, że wiele cieniów, nawet po odbyciu pokuty, nie może wejść do krainy wiecznego szczęścia, ponieważ nie znają stosownych modlitw, zaklęć i rozmów z bogami. Zapobiegamy temu owijając mumię w papirusy, na których są wypisane sentencje, i — kładąc im do trumien Księgę Zmarłych.", + "42530": "Jednym słowem nasz rytuał pogrzebowy zapewnia cieniowi siły, chroni go od niewygód i tęsknoty za ziemią, ułatwia mu wejście między bogów i — zabezpiecza żywych ludzi od szkód, jakie mogłyby im wyrządzić cienie. Nasza wielka troskliwość o zmarłych to właśnie ma na celu; dlatego stawiamy im prawie pałace, a w nich — najozdobniejsze mieszkania.", + "42531": "Książę rozmyślał, wreszcie rzekł:", + "42532": "— Rozumiem, że wyświadczacie wielką łaskę bezsilnym i bezbronnym cieniom, zaopatrując ich w ten sposób. Lecz… kto mi powie, że cienie istnieją…", + "42533": "O tym, że jest bezwodna pustynia — ciągnął książę — wiem, bo ją widzę, bom tonął w jej piaskach i doświadczyłem jej żarów. O tym, że są krainy, w których woda kamienieje, a para zamienia się na białe puchy, także wiem, bo mówili wiarogodni świadkowie…", + "42534": "Ale skąd wy wiecie o cieniach, których nikt nie widział, i o ich życiu pośmiertnym, skoro stamtąd nie wrócił żaden człowiek?", + "42535": "— Mylisz się, wasza dostojność — odparł kapłan. — Cienie ukazywały się ludziom nieraz, a nawet opowiadały im swoje tajemnice.", + "42536": "Można mieszkać w Tebach dziesięć lat i nie widzieć deszczu; można żyć na ziemi sto lat i nie spotkać cienia. Ale kto by mieszkał przez setki lat w Tebach albo żył tysiące lat na ziemi, zobaczyłby niejeden deszcz i niejednego cienia!…", + "42537": "— A któż to żył tysiące lat?… — zapytał książę.", + "42538": "— Żył, żyje i żyć będzie święty stan kapłański — odpowiedział Mentezufis. — On to przed trzydziestoma tysiącami lat osiedlił się nad Nilem, on przez ten czas badał niebo i ziemię, on stworzył naszą mądrość i nakreślił plany wszystkich pól, tam, kanałów, piramid i świątyń…", + "42539": "— To prawda — przerwał książę. — Stan kapłański jest mądry i potężny, ale — gdzie są cienie?… Kto je widział i z nimi rozmawiał?…", + "42540": "— Wiedz o tym, panie — prawił Mentezufis — że cień jest w każdym żyjącym człowieku. A jak są ludzie odznaczający się ogromną siłą lub arcybystrym wzrokiem, tak są i tacy ludzie, którzy posiadają niezwykły dar, że — mogą za życia wydzielać swój własny cień…", + "42541": "Nasze tajemne księgi pełne są najwiarogodniejszych opowiadań w tej sprawie. Niejeden prorok umiał zapadać w sen podobny do śmierci. Wówczas jego cień oddzieliwszy się od ciała w jednej chwili przenosił się do Tyru, Niniwy, Babilonu, oglądał rzeczy potrzebne, przysłuchiwał się naradom obchodzącym nas i — po przebudzeniu się proroka — zdawał jak najdokładniejsze sprawozdanie. Niejeden zły czarownik również zasnąwszy wysyłał swój cień do domu nienawidzonego człowieka, a tam wywracał lub niszczył sprzęty i straszył całą rodzinę.", + "42542": "Zdarzało się, że człowiek napastowany przez cienia czarnoksiężnika uderzał go włócznią lub mieczem. Wówczas w domu nawiedzanym ukazywały się krwawe ślady, a czarnoksiężnik miał na swym ciele tę właśnie ranę, którą zadano cieniowi.", + "42543": "Niejednokrotnie też cień żyjącego człowieka ukazywał się razem z nim, o kilka kroków od niego…", + "42544": "— Znam ja takie cienie!… — szepnął ironicznie książę.", + "42545": "— Muszę dodać — ciągnął Mentezufis — że nie tylko ludzie, ale — zwierzęta, rośliny, kamienie, budowle i sprzęty mają takie same cienie. Tylko (dziwna rzecz!) cień przedmiotu martwego nie jest martwy, ale posiada życie: rusza się, przesuwa się z miejsca na miejsce, nawet myśli i objawia to za pomocą rozmaitych znaków, najczęściej — pukania.", + "42546": "Gdy człowiek umrze, cień jego żyje i ukazuje się ludziom. W naszych księgach zapisano tysiące podobnych wypadków. Jedne cienie upominały się o jadło, inne chodziły po mieszkaniu, pracowały w ogrodzie albo polowały w górach z cieniami swoich psów i kotów. Inne cienie straszyły ludzi, niszczyły ich majątek, wypijały ich krew, nawet pociągały żyjących do rozpusty… Bywały jednak cienie dobre: matki opiekujące się dziećmi, poległych żołnierzy ostrzegających o zasadzce nieprzyjacielskiej, kapłanów, którzy odkrywali nam ważne tajemnice.", + "42547": "Jeszcze za osiemnastej dynastii cień faraona Cheopsa (który pokutuje za ucisk ludu przy wznoszeniu piramidy dla siebie) ukazywał się w nubijskich kopalniach złota i litując się nad cierpieniami pracujących więźniów, wskazał im nowe źródło wody.", + "42548": "— Opowiadasz ciekawe rzeczy, święty mężu — odparł Ramzes — pozwól więc, że i ja ci coś powiem. Jednej nocy, w Pi-Bast, pokazano mi „mój cień”… Był zupełnie podobny do mnie i nawet tak ubrany jak ja. Wnet jednak przekonałem się, że to nie jest żaden cień, ale żywy człowiek, niejaki Lykon, nikczemny morderca mego syna…", + "42549": "Występki swoje zaczął od tego, że straszył Fenicjankę Kamę. Wyznaczyłem nagrodę za schwytanie go… Ale nasza policja nie tylko nie pojmała go, lecz nawet pozwoliła mu wykraść tą samą Kamę i zabić niewinne dziecko.", + "42550": "Dziś słyszę, że schwytano Kamę; ale o tym nędzniku nic nie wiem. Zapewne żyje na swobodzie zdrów, wesół i zasobny w skradzione skarby; może nawet sposobi się do nowej zbrodni!…", + "42551": "— Zbyt wiele osób ściga tego nikczemnika, ażeby w końcu nie został pojmany — rzekł Mentezufis. — A gdy raz wpadnie w nasze ręce, Egipt zapłaci mu za zgryzoty, jakie uczynił jego następcy tronu. Wierzaj mi, panie, możesz mu z góry przebaczyć wszystkie występki, kara bowiem odpowie ich wielkości.", + "42552": "— Wolałbym go sam mieć w rękach — odparł książę. — Zawsze to niebezpieczna rzecz taki „cień” za życia!…", + "42553": "Nie bardzo zbudowany podobnym zakończeniem swego wykładu, święty Mentezufis pożegnał księcia. Po nim wszedł do namiotu Tutmozis, zawiadamiając, że Grecy już układają stos dla swojego wodza i że kilkanaście libijskich kobiet zgodziło się płakać w czasie pogrzebowego obchodu.", + "42554": "— Będziemy przy tym — odparł następca. — Czy wiesz, że zabito mego syna?… Takie małe dziecko!… Gdy nosiłem go, śmiał się i wyciągał do mnie rączki!… Niepojęta rzecz, ile nikczemności może pomieścić ludzkie serce! Gdyby ten podły Lykon targnął się na moje życie, jeszcze rozumiałbym, nawet przebaczył… Ale mordować dziecko…", + "42555": "— A o poświęceniu Sary mówiono ci, panie? — spytał Tutmozis.", + "42556": "— Tak. Zdaje mi się, że była to najwierniejsza z moich kobiet i że niesłusznie postąpiłem z nią… Ale jak to może być — zawołał książę, bijąc pięścią w stół — ażeby dotychczas nie schwytano nędznika Lykona?… Przysięgli mi na to Fenicjanie… obiecałem nagrodę naczelnikowi policji…", + "42557": "W tym musi coś być!…", + "42558": "Tutmozis zbliżył się do księcia i szepnął:", + "42559": "— Był u mnie posłaniec od Hirama, który obawiając się gniewu kapłanów kryje się, zanim opuści Egipt… Otóż Hiram podobno dowiedział się od naczelnika policji w Pi-Bast, że… Lykon został schwytany… Ale cicho!… — dodał wylękniony Tutmozis.", + "42560": "Książę na chwilę wpadł w gniew, lecz wnet się opanował.", + "42561": "— Schwytany?… — powtórzył. — Dlaczegóż ta tajemnica?…", + "42562": "— Bo naczelnik policji musiał oddać go świętemu Mefresowi na jego rozkaz w imieniu najwyższej rady…", + "42563": "— Aha… aha!… — powtarzał następca. — Zatem czcigodnemu Mefresowi i najwyższej radzie potrzebny jest człowiek tak bardzo podobny do mnie?… Aha!… Memu dziecku i Sarze mają sprawić piękny pogrzeb… balsamują ich zwłoki… Ale mordercę ukrywają w bezpiecznym miejscu… Aha!…", + "42564": "I święty Mentezufis jest wielkim mędrcem. Opowiedział mi dziś wszystkie tajemnice zagrobowego życia, wytłumaczył mi cały pogrzebowy rytuał, jakbym ja sam był kapłanem co najmniej trzeciego stopnia… Ale o schwytaniu Lykona i o ukryciu tego zabójcy przez Mefresa ani wspomniał!… Widocznie święci ojcowie troskliwsi są o drobne sekreta następcy tronu aniżeli o wielkie tajemnice przyszłego życia… Aha!…", + "42565": "— Zdaje się, panie, że dziwić cię to nie powinno — wtrącił Tutmozis. — Wiesz, że kapłani już podejrzewają cię o niechęć i mają się na ostrożności… Tym więcej…", + "42566": "— Co tym więcej?…", + "42567": "— Że jego świątobliwość jest bardzo chory. Bardzo…", + "42568": "— Aha!… ojciec mój chory, a ja tymczasem na czele wojska muszę pilnować pustyni, ażeby z niej piaski nie uciekły… Dobrze, żeś mi to przypomniał!… Tak, jego świątobliwość musi być ciężko chory, gdyż kapłani są bardzo czuli dla mnie… Wszystko mi pokazują i o wszystkim mówią, wyjąwszy tego, że Mefres ukrył Lykona.", + "42569": "Tutmozis — rzekł nagle książę — czy i dziś sądzisz, że mogę rachować na wojsko?", + "42570": "— Na śmierć pójdziemy, tylko rozkaż…", + "42571": "— I za szlachtę ręczysz?…", + "42572": "— Jak za wojsko.", + "42573": "— Dobrze — odparł następca. — Możemy teraz oddać ostatnią usługę Patroklesowi.", + "42574": "Rozdział XXIII", + "42575": "W ciągu kilku miesięcy, podczas których książę Ramzes pełnił obowiązki namiestnika Dolnego Egiptu, jego świątobliwy ojciec coraz bardziej zapadał na zdrowiu. I zbliżała się chwila, w której pan wieczności, budzący radość w sercach, władca Egiptu i wszystkich krajów, jakie tylko oświetla słońce, miał zająć miejsce obok czcigodnych poprzedników swoich, w tebańskich katakumbach, które leżą po drugiej stronie miasta Teb.", + "42576": "Nie był jeszcze zbyt podeszły wiek równego bogom mocarza, który rozdawał życie poddanym i miał władzę zabierania mężom ich żon według pragnień serca swego. Ale trzydziestokilkuletnie rządy tak go zmęczyły, że już sam chciał wypocząć, odnaleźć młodość i piękność swoją w zachodniej krainie, gdzie każdy faraon bez trosk panuje wiecznie nad ludami, tak szczęśliwymi, że nikt i nigdy nie chciał stamtąd powracać.", + "42577": "Jeszcze pół roku temu świątobliwy pan spełniał wszystkie czynności przywiązane do jego stanowiska, na którym opierało się bezpieczeństwo i pomyślność całego widzialnego świata.", + "42578": "Rankiem, ledwo kur zapiał, kapłani budzili władcę hymnem na cześć wschodzącego słońca. Faraon podnosił się z łoża i w złocistej wannie brał kąpiel z wody różanej. Po czym boskie ciało jego było natarte bezcennymi wonnościami, wśród szmeru modłów mających własność odpędzania złych duchów.", + "42579": "Tak oczyszczony i okadzony przez proroków szedł pan do kapliczki. Odrywał glinianą pieczęć ode drzwi i wchodził sam jeden do sanktuarium, gdzie na łożu ze słoniowej kości spoczywał cudowny posąg bożka Ozyrysa. Bożek miał ten nadzwyczajny dar, że na każdą noc odpadały mu ręce, nogi i głowa odcięte niegdyś przez złego boga Seta; lecz po modlitwie faraona wszystkie członki zrastały się na powrót, bez żadnej przyczyny.", + "42580": "Gdy jego świątobliwość przekonał się, że Ozyrys znowu jest cały, wydobywał posąg z łoża, kąpał go, ubierał w drogocenne szaty i — posadziwszy na malachitowym tronie, okadzał go wonnościami. Ceremonia to nader ważna: gdyby bowiem którego poranku boskie członki Ozyrysa nie zrosły się, byłby to znak, że Egiptowi, jeżeli nie całemu światu, grozi wielkie nieszczęście.", + "42581": "Po wskrzeszeniu i ubraniu bóstwa jego świątobliwość zostawiał otwarte drzwi kaplicy, aby przez nie na kraj spływały błogosławieństwa. Zarazem wyznaczał kapłanów, którzy przez cały dzień mieli pilnować sanktuarium nie tyle przed złą wolą, ile przed lekkomyślnością ludzką. Nieraz bowiem zdarzało się, że niebaczny śmiertelnik, zbliżywszy się zanadto do najświętszego miejsca, narażał się na niewidzialne uderzenie, które pozbawiało go przytomności, a nawet życia.", + "42582": "Po odprawieniu nabożeństwa szedł pan, otoczony śpiewającymi kapłanami, do wielkiej sali jadalnej, gdzie stał fotel i stoliczek dla niego i dziewiętnaście innych stoliczków przed dziewiętnastu posągami wyobrażającymi dziewiętnaście poprzednich dynastii. Gdy zaś władca usiadł, wbiegały młode chłopcy i dziewczęta ze srebrnymi talerzami, na których było mięso i ciasta, tudzież z dzbanami wina. Kapłan dozorujący potraw kosztował z pierwszego talerza i pierwszego dzbanka, które następnie na klęczkach podawano faraonowi, a inne talerze i dzbany stawiano przed posągami przodków. Gdy zaś władca, zaspokoiwszy głód, opuścił salę, potrawy przeznaczone dla przodków mieli prawo zjadać książęta albo kapłani.", + "42583": "Z jadalni udawał się pan do nie mniej wielkiej sali audiencjonalnej. Tu padali przed nim na twarz najbliżsi dostojnicy państwa i najbliższa rodzina, po czym minister Herhor, najwyższy skarbnik, najwyższy sędzia i najwyższy naczelnik policji składali mu raporty o sprawach państwa. Czytanie było przerywane religijną muzyką i tańcem, w czasie wykonywania których tron zasypywano wieńcami i bukietami.", + "42584": "Po audiencji jego świątobliwość udawał się do obocznego gabinetu i położywszy się na kanapie chwilę drzemał. Następnie składał bogom ofiary z wina i kadzideł i opowiadał kapłanom swoje sny, wedle których mędrcy układali najwyższe rozporządzenia w sprawach, które jego świątobliwość miał rozstrzygać.", + "42585": "Niekiedy jednak, gdy snów nie było albo gdy ich tłumaczenie wydało się faraonowi niewłaściwym, jego świątobliwość uśmiechał się dobrotliwie i — rozkazywał w danej sprawie postąpić tak a tak. Rozkaz ten był prawem, którego nikt nie mógł zmieniać, chyba tylko w wykonaniu szczegółów.", + "42586": "W godzinach popołudniowych jego świątobliwość niesiony w lektyce ukazywał się na dziedzińcu swojej wiernej gwardii, a potem wstępował na taras i spoglądał ku czterem okolicom świata, aby udzielić im swego błogosławieństwa. Wówczas ze szczytu pylonów wywieszano chorągwie i odzywały się potężne głosy trąb. Ktokolwiek usłyszał je, w mieście czy w polu, Egipcjanin czy barbarzyńca, padał na twarz, ażeby i na jego głowę spłynęła cząstka łaski najwyższej.", + "42587": "W takiej chwili nie było wolno uderzyć człowieka ani bydlęcia: kij podniesiony nad grzbietem sam opadał. Jeżeli zaś przestępca skazany na śmierć dowiódł, że czytano mu wyrok w czasie ukazania się pana nieba i ziemi, zmniejszano mu karę. Albowiem przed faraonem chodzi moc, a za nim miłosierdzie.", + "42588": "Uszczęśliwiwszy lud swój, władca wszystkich rzeczy, jakie tylko są pod słońcem, zstępował do swoich ogrodów, między palmy i sykomory, i tu siedział najdłużej, odbierając hołdy od swych kobiet i przypatrując się zabawom dzieci swojego domu. Gdy które z nich pięknością czy zręcznością zwróciło jego uwagę, przywoływał je do siebie i pytał:", + "42589": "— Kto ty jesteś, mój maleńki?", + "42590": "— Jestem książę Binotris, syn jego świątobliwości — odpowiadał chłopczyk.", + "42591": "— A jakże nazywa się twoja matka?", + "42592": "— Moja matka jest pani Ameces, kobieta jego świątobliwości.", + "42593": "— Cóż ty umiesz?", + "42594": "— Umiem już liczyć do dziesięciu i napisać: „Niech żyje wiecznie ojciec i bóg nasz, świątobliwy faraon Ramzes!…”", + "42595": "Pan wieczności dobrotliwie uśmiechał się i swoją delikatną, prawie przezroczystą ręką dotykał kędzierzawej głowy czupurnego chłopca. Wówczas dziecko naprawdę zostawało księciem, pomimo że jego świątobliwość wciąż uśmiechał się w sposób zagadkowy.", + "42596": "Ale kogo raz dotknęła boska ręka, ten nie mógł zaznać niedoli w życiu i musiał być wywyższonym nad innych.", + "42597": "Na obiad szedł władca do drugiej sali jadalnej i dzielił się posiłkiem z bogami wszystkich nomesów Egiptu, których posągi stały wzdłuż ścian. Czego zaś nie zjedli bogowie, to dostawało się kapłanom i najwyższym osobom dworu.", + "42598": "Ku wieczorowi jego świątobliwość przyjmował wizytę pani Nikotris, matki następcy tronu, patrzył na religijne tańce i przysłuchiwał się koncertowi. Po czym udawał się znowu do kąpieli i oczyszczony wstępował do kaplicy Ozyrysa, ażeby rozebrać i ułożyć do snu bóstwo cudowne. Dokonawszy tego, zamykał i pieczętował drzwi kaplicy i otoczony procesją kapłanów szedł do sypialni.", + "42599": "Kapłani do wschodu słońca w sąsiedniej izbie odprawiali ciche modły do duszy faraona, która podczas snu znajduje się między bogami. Wówczas przedstawiali jej prośby o pomyślne załatwienie bieżących spraw państwa, o opiekę nad granicami Egiptu i nad grobami królów, ażeby żaden złodziej nie śmiał do nich wchodzić i naruszać wiekuistego spoczynku mocarzy pełnych chwały. Modły kapłańskie jednak, zapewne skutkiem nocnego zmęczenia, nie zawsze były skuteczne: kłopoty bowiem państwa rosły, a i groby święte okradano, nie tylko wynosząc z nich rzeczy kosztowne, lecz nawet mumie faraonów.", + "42600": "Był to skutek osiedlenia się w kraju różnych cudzoziemców i pogan, od których lud nauczył się lekceważenia egipskich bogów i miejsc najświętszych.", + "42601": "Spoczynek pana nad pany przerywał się raz, o północy. W tej bowiem godzinie astrologowie budzili jego świątobliwość i zawiadamiali go: w której kwadrze znajduje się księżyc, które planety świecą nad horyzontem, jaka konstelacja przechodzi przez południk i czy w ogóle na niebie nie zdarzyło się nic szczególnego? Niekiedy bowiem ukazywały się chmury, spadały gwiazdy częściej niż zwykle albo przelatywały nad ziemią kule ogniste.", + "42602": "Pan wysłuchał raportu astrologów, w razie jakiegoś niezwykłego zjawiska uspokajał ich o bezpieczeństwo świata i — wszystkie spostrzeżenia kazał zapisać do odnośnych tablic, które co miesiąc odsyłano kapłanom świątyni Sfinksa, największym mędrcom, jakich posiadał Egipt. Mężowie ci z powyższych tablic wyprowadzali wnioski, lecz najważniejszych nie objawiali nikomu, chyba kolegom swoim, chaldejskim kapłanom w Babilonie.", + "42603": "Po północy jego świątobliwość mógł już spać do zapiania rannych kogutów, jeżeli uważał za stosowne.", + "42604": "Taki pobożny i pracowity żywot jeszcze pół roku temu prowadził dobry bóg, rozdawca opieki, życia i zdrowia, dniem i nocą czuwając nad ziemią i niebem, nad widzialnym i niewidzialnym światem. Ale od pół roku wiecznie żyjąca dusza jego coraz częściej zaczęła przykrzyć sobie ziemskie sprawy i cielesną powłokę. Bywały dnie, że nic nie jadł, i noce, w czasie których wcale nie sypiał. Niekiedy podczas audiencji na łagodnym jego obliczu ukazywał się wyraz głębokiej boleści, a bardzo często, coraz częściej zdarzało się, że wpadał w omdlenia.", + "42605": "Przerażona królowa Nikotris, najdostojniejszy Herhor i kapłani niejednokrotnie zapytywali władcę: czy mu co nie dolega? Ale pan wzruszał ramionami i milczał, wciąż pełniąc swoje uciążliwe obowiązki.", + "42606": "Wówczas lekarze dworscy nieznacznie zaczęli podsuwać mu najmocniejsze środki dla przywrócenia sił. Mieszano mu w winie i potrawach naprzód popioły konia i byka, później — lwa, nosorożca i słonia, ale potężne leki zdawały się nie wywierać żadnego skutku. Jego świątobliwość tak często omdlewał, że już zaprzestano odczytywać mu raportów.", + "42607": "Jednego dnia dostojny Herhor wraz z królową i kapłanami, padłszy na twarze, ubłagali pana, że pozwolił zbadać mędrcom swoje boskie ciało. Pan zgodził się, lekarze zbadali go i opukali, lecz oprócz wielkiego wychudnięcia nie znaleźli żadnej groźnej wskazówki.", + "42608": "— Jakich uczuć doznaje wasza świątobliwość? — zapytał w końcu najmędrszy lekarz.", + "42609": "Faraon uśmiechnął się.", + "42610": "— Czuję — odparł — że pora mi wrócić do słonecznego ojca.", + "42611": "— Tego wasza świątobliwość zrobić nie może bez największej szkody dla swoich ludów. — pośpiesznie wtrącił Herhor.", + "42612": "— Zostawię wam syna, Ramzesa, który jest lwem i orłem w jednej osobie — rzekł pan. — I zaprawdę, jeżeli go słuchać będziecie, zgotuje on Egiptowi taki los, o jakim od początku świata nie słyszano.", + "42613": "Świętego Herhora i innych kapłanów aż zimno przeszło od tej obietnicy. Oni wiedzieli, że następca tronu jest lwem i orłem w jednej osobie i że słuchać go muszą. Woleliby jednak jeszcze przez długie lata mieć tego oto łaskawego pana, którego serce pełne litości było jak wiatr północny przynoszący deszcz polom i ochłodę ludziom.", + "42614": "Dlatego wszyscy, niby jeden mąż, padli na ziemię jęcząc i dopóty leżeli na brzuchach swoich, aż faraon zgodził się poddać kuracji.", + "42615": "Wtedy lekarze na cały dzień wynieśli go do ogrodu między pachnące drzewa iglaste, karmili go siekanym mięsem, poili mocnymi rosołami, mlekiem i starym winem. Dzielne te środki na jakiś tydzień wzmocniły jego świątobliwość; wnet jednak przyszło nowe osłabienie, dla zwalczania którego zmuszono pana, ażeby pił świeżą krew cieląt pochodzących od Apisa.", + "42616": "Lecz i krew nie na długo pomogła, i trzeba było odwołać się do porady arcykapłana świątyni — złego boga Seta.", + "42617": "Wśród powszechnej trwogi ponury kapłan wszedł do sypialni jego świątobliwości, spojrzał na chorego i zalecił straszne lekarstwo.", + "42618": "— Trzeba — rzekł — dawać faraonowi do picia krew z niewinnych dzieci, co dzień po kubku…", + "42619": "Kapłani i magnaci zapełniający pokój oniemieli na taką radę. Potem zaczęli szeptać, że do tego celu najlepsze będą dzieci chłopskie; dzieci bowiem kapłańskie i wielkich panów już w niemowlęctwie tracą niewinność.", + "42620": "— Wszystko mi jedno, czyje to będą dzieci — odparł okrutny kapłan — byle jego świątobliwość miał co dzień świeżą krew.", + "42621": "Pan, leżąc na łóżku z zamkniętymi oczyma, słuchał tej krwawej rady i lękliwych szeptów dworu. A gdy jeden z lekarzy nieśmiało spytał Herhora: czy można zająć się wyszukaniem odpowiednich dzieci?… faraon ocknął się. Wlepił mądre oczy w obecnych i rzekł:", + "42622": "— Krokodyl nie pożera swoich małych, szakal i hiena oddaje życie za swe szczenięta, a ja miałbym pić krew egipskich dzieci, które są moimi dziećmi?… Zaprawdę, nigdy bym nie przypuszczał, że ośmieli mi się kto zalecić niegodne lekarstwo…", + "42623": "Kapłan złego boga upadł na ziemię, tłumacząc się, że krwi dziecięcej nikt nigdy nie pił w Egipcie, lecz że moce piekielne tym sposobem mają przywracać zdrowie. Taki przynajmniej środek używa się w Asyrii i Fenicji.", + "42624": "— Wstydź się — odparł faraon — w pałacu mocarzy egipskich wspominać tak obmierzłe rzeczy. Czy nie wiesz, że Fenicjanie i Asyryjczycy są głupimi barbarzyńcami? Ale u nas najciemniejszy chłop nie uwierzy, aby krew niewinnie rozlana mogła komu wyjść na pożytek…", + "42625": "Tak mówił równy nieśmiertelnym. Dworacy zasłonili twarze pokalane wstydem, a arcykapłan Seta po cichu wyniósł się z komnaty.", + "42626": "Wówczas Herhor, aby uratować gasnące życie władcy, uciekł się do ostatecznego środka i powiedział faraonowi, że kryje się w jednej z tebańskich świątyń Chaldejczyk, Beroes, najmędrszy kapłan z Babilonu i niezrównany cudotwórca.", + "42627": "— Dla waszej świątobliwości — mówił Herhor — obcy to człowiek i nie ma prawa udzielać tak ważnych rad naszemu panu. Ale pozwól, królu, ażeby spojrzał na ciebie, bo jestem pewny, że znajdzie dla twej choroby lekarstwo, a w żadnym wypadku nie obrazi twojej świętości bezbożnymi słowami.", + "42628": "Faraon i tym razem uległ namowom wiernego sługi. A we dwa dni Beroes, wezwany jakimś tajemnym sposobem, przypłynął do Memfisu.", + "42629": "Mądry Chaldejczyk, nawet nie oglądając szczegółowo faraona, taką dał radę:", + "42630": "— Trzeba znaleźć w Egipcie człowieka, którego modły dosięgają tronu Najwyższego. A gdy on szczerze pomodli się na intencję faraona, władca odzyska zdrowie i będzie żył długie lata.", + "42631": "Usłyszawszy te słowa, pan spojrzał na gromadę otaczających go kapłanów i rzekł:", + "42632": "— Widzę tu tylu mężów świętych, że gdy który zechce pomyśleć o mnie, będę zdrów…", + "42633": "I uśmiechnął się nieznacznie.", + "42634": "— Wszyscy jesteśmy tylko ludźmi — wtrącił cudotwórczy Beroes — więc dusze nasze nie zawsze mogą wznieść się do podnóżka Przedwiecznego. Dam jednak waszej świątobliwości nieomylny sposób odkrycia człowieka, który modli się najszczerzej i najskuteczniej.", + "42635": "— Owszem, odkryj mi go, ażeby został moim przyjacielem w ostatniej godzinie życia.", + "42636": "Po przychylnej odpowiedzi pana Chaldejczyk zażądał komnaty mającej tylko jedne drzwi i przez nikogo nie zamieszkiwanej. I tego samego dnia, na godzinę przed zachodem słońca, kazał przenieść tam jego świątobliwość.", + "42637": "W oznaczonej porze czterech najwyższych kapłanów ubrali faraona w nową, lnianą szatę, odmówili nad nim wielką modlitwę, która stanowczo odpędzała złe moce, i usadowiwszy go w prostą lektykę z cedrowego drzewa, zanieśli pana do owej pustej komnaty, gdzie znajdował się tylko mały stolik.", + "42638": "Był tam już Beroes i zwrócony do wschodu modlił się.", + "42639": "Kiedy kapłani wyszli, Chaldejczyk zamknął ciężkie drzwi izby, włożył na ramiona purpurową szarfę, a na stoliku przed faraonem postawił szklaną kulę czarnej barwy. W lewą rękę wziął ostry sztylet z babilońskiej stali, w prawą — laskę pokrytą tajemniczymi znakami i tąż laską dookoła siebie i faraona zakreślił w powietrzu krąg. Potem zwracając się kolejno ku czterem okolicom świata szeptał:", + "42640": "— Amorul, Taneha, Latisten, Rabur, Adonay… Miej litość nade mną i oczyść mnie, Ojcze niebieski, łaskawy i miłosierny… Zlej na niegodnego sługę swoje święte błogosławieństwo i wyciągnij wszechmocne ramię na duchy uparte i buntownicze, ażebym mógł rozważać w spokoju twoje święte dzieła…", + "42641": "Przerwał i zwrócił się do faraona:", + "42642": "— Mer-amen-Ramzesie, arcykapłanie Amona, czy w tej czarnej kuli dostrzegasz iskrę?…", + "42643": "— Widzę białą iskierkę, która zdaje się poruszać jak pszczoła nad kwiatem…", + "42644": "— Mer-amen-Ramzesie, patrz w tę iskrę i nie odrywaj od niej oczu… Nie spoglądaj ani na prawo, ani na lewo, ani na nic, cokolwiek wychylałoby się z boków…", + "42645": "I znowu szeptał:", + "42646": "— Baralanensis, Baldachiensis, przez potężnych książąt Genio, Lachiadae, ministrów piekielnego państwa, wywołuję was i wzywam mocą najwyższego Majestatu, którą jestem obdarzony, zaklinam was i rozkazuję…", + "42647": "W tym miejscu faraon wstrząsnął się ze wstrętem.", + "42648": "— Mer-amen-Ramzesie, co widzisz? — zapytał Chaldejczyk.", + "42649": "— Spoza kuli wychyla się jakaś okropna głowa… Rude włosy jeżą się… twarz zielonkowatej barwy… źrenice wywrócone na dół, że tylko białka oczu widać… Usta szeroko otwarte, jakby chciały krzyczeć…", + "42650": "— To trwoga — rzekł Beroes i zwrócił ponad kulę ostrze sztyletu.", + "42651": "Nagle faraon aż zgiął się ku ziemi.", + "42652": "— Dosyć!… — zawołał — dlaczego mnie tak męczysz?… Strudzone ciało chce spocząć, dusza ulecić w krainę wiecznego światła… A wy nie tylko nie pozwalacie mi umrzeć, ale jeszcze wymyślacie nowe udręczenia… Ach!… nie chcę…", + "42653": "— Co widzisz?…", + "42654": "— Od sufitu co chwilę spuszczają się niby dwie nogi pajęcze, straszliwe… Grube jak palmy, kosmate, zakończone hakami… Czuję, że nad moją głową unosi się potwornej wielkości pająk i osnuwa mnie siecią z lin okrętowych…", + "42655": "Beroes zwrócił sztylet w górę.", + "42656": "— Mer-amen-Ramzesie — rzekł znowu — ciągle patrz w iskrę i nie oglądaj się na boki…", + "42657": "— Oto znak, który podnoszę w waszej obecności… — szeptał. — Otom jest potężnie uzbrojony w pomoc boską, przewidujący i nieustraszony, który wywołuję was przez zaklęcia… Aye, Saraye, Aye, Saraye, Aye, Saraye… przez imię wszechmocnego i wiecznie żyjącego Boga…", + "42658": "W tej chwili na twarzy faraona ukazał się spokojny uśmiech.", + "42659": "— Zdaje mi się — rzekł pan — że widzę Egipt… cały Egipt… Tak, to jest Nil… pustynia… Tu Memfis, tam Teby…", + "42660": "Istotnie widział Egipt, cały Egipt, ale nie większy od alei, która ciągnęła się przez ogród jego pałacu. Dziwny obraz miał jednak tę własność, że gdy faraon skierował na jaki punkt baczniejszą uwagę, punkt ten rozrastał się w okolicę prawie naturalnej wielkości.", + "42661": "Słońce już zachodziło, oblewając ziemię złotawo-purpurowym światłem. Dzienne ptaki zasiadały do snu, nocne — budziły się w kryjówkach. W pustyni ziewały hieny i szakale, a drzemiący lew przeciągał potężne cielsko, gotując się do pościgów za łupem.", + "42662": "Nilowy rybak śpiesznie wywłóczył sieci, wielkie statki transportowe przybijały do brzegów. Znużony rolnik odejmował od żurawia kubeł, którym przez cały dzień czerpał wodę, inny powoli wracał z pługiem do swej lepianki. W miastach zapalano światła, w świątyniach kapłani zbierali się na nabożeństwo wieczorne. Na gościńcach opadał kurz i milknęły skrzypiące koła wozów. Ze szczytu pylonów odezwały się jękliwe głosy wzywające naród do modlitwy.", + "42663": "W chwilę później faraon spostrzegł ze zdziwieniem niby stado srebrzystych ptaków unoszących się nad ziemią. Wylatywały one ze świątyń, pałaców, ulic, fabryk, statków nilowych, chat wieśniaczych, nawet z kopalń. Z początku każdy z nich pędził w górę jak strzała, lecz wnet spotykał pod niebem innego srebrnopiórego ptaka, który zabiegał mu drogę, uderzał go z całej siły i — obaj martwi upadali na ziemię.", + "42664": "Były to niezgodne modlitwy ludzkie, które nawzajem przeszkadzały sobie wzbić się do tronu Przedwiecznego…", + "42665": "Faraon wytężył słuch… Z początku dolatywał go tylko szelest skrzydeł; niebawem jednak mógł odróżniać wyrazy.", + "42666": "I oto słyszał chorego, który modlił się o powrót do zdrowia, a jednocześnie lekarza, który błagał, ażeby jego pacjent chorował jak najdłużej. Gospodarz prosił Amona o czuwanie nad jego spichrzem i oborą; złodziej wyciągał ręce do nieba, ażeby bez przeszkody mógł wyprowadzić cudzą krowę i napełnić wory cudzym ziarnem.", + "42667": "Modlitwy ich roztrącały się jak kamienie wyrzucone z procy.", + "42668": "Wędrowiec w pustyni upadał na piasek, żebrząc o wiatr północny, który by mu przyniósł kroplę wody; morski żeglarz bił czołem o pokład, ażeby jeszcze przez tydzień wiały wiatry ze wschodu. Rolnik chciał, aby prędzej wysychały bagna po wylewie; ubogi rybak żądał, by bagna nie wysychały nigdy.", + "42669": "I ich modły rozbijały się wzajemnie i nie dosięgły boskich uszu Amona.", + "42670": "Największy zgiełk panował nad kamieniołomami, gdzie przestępcy, skuci w łańcuchy, za pomocą klinów moczonych wodą rozsadzali ogromne skały. Tam partia robotników dziennych błagała o noc, aby spać się położyć, podczas, gdy budzeni przez dozorców robotnicy partii nocnej bili się w piersi, aby nigdy nie zachodziło słońce. Tam kupcy, którzy nabywali odłupane i obrobione kamienie, modlili się, ażeby jak najwięcej było w kopalni przestępców, podczas gdy dostawcy żywności leżeli na brzuchach wzdychając, ażeby pomór tępił robotników i umożliwił dostawcom większe zyski.", + "42671": "Więc i modły ludzi z kopalń nie dolatywały do nieba.", + "42672": "Na zachodniej granicy ujrzał faraon dwie armie gotujące się do boju. Obie leżały na piaskach wzywając Amona o wytępienie nieprzyjaciół. Libijczycy życzyli hańby i śmierci Egipcjanom; Egipcjanie miotali przekleństwa na Libijczyków.", + "42673": "Modły tych i tamtych, jak dwa stada jastrzębi, starły się nad ziemią i spadły na pustynię. Amon nawet ich nie dojrzał.", + "42674": "I gdziekolwiek zwrócił faraon umęczoną źrenicę, wszędzie było to samo. Chłopi modlili się o wypoczynek i zniżenie podatków; pisarze — aby rosły podatki i nigdy nie kończyła się praca. Kapłani błagali Amona o długie życie dla Ramzesa XII i wytępienie Fenicjan, którzy psuli im operacje pieniężne; nomarchowie wzywali bóstwa, aby zachowało Fenicjan i prędzej pozwoliło wejść na tron Ramzesowi XIII, gdyż ten ukróci samowolę kapłanów. Lwy, szakale i hieny dyszały głodem i pożądaniem świeżej krwi; jelenie, sarny i zające z trwogą opuszczały kryjówki, myśląc o zachowaniu nędznego życia jeszcze przez jedną dobę. Choć mówiło doświadczenie, że i tej nocy kilkunaścioro ich musi zginąć, ażeby nie pomarły drapieżniki.", + "42675": "I tak na całym świecie panowała rozterka. Każdy chciał tego, co lękiem napełniało innych; każdy prosił o własne dobro, nie pytając, czy nie zrobi szkody bliźniemu.", + "42676": "Przeto modlitwy ich, chociaż były jak srebrzyste ptaki wzbijające się ku niebu, nie dosięgły przeznaczenia. I boski Amon, którego nie dochodził żaden głos z ziemi, oparłszy ręce na kolanach, coraz więcej zagłębiał się w rozpatrywaniu swojej własnej boskości, a na świecie coraz częściej rządziła ślepa moc i przypadek.", + "42677": "Wtem faraon usłyszał głos kobiecy:", + "42678": "— Psujak!… Psujaczek!… wracaj, zbytniku, do chaty, bo już pora na modlitwę…", + "42679": "— Zaraz… zaraz!… — odpowiedział głos dziecięcy.", + "42680": "Władca spojrzał w tamtym kierunku i zobaczył ubogą lepiankę pisarza od bydła. Właściciel jej przy blaskach zachodzącego słońca kończył pisać swój rejestr, jego żona rozbijała kamieniem pszenicę na placki, a przed domem, jak młody koziołek, biegał i skakał sześcioletni chłopczyna, śmiejąc się nie wiadomo z czego.", + "42681": "Widać upajało go pełne woni powietrze wieczorne.", + "42682": "— Psujak!… Psujaczek… chodź mi tu na modlitwę… — powtarzała kobieta.", + "42683": "— Zaraz!… zaraz!….", + "42684": "I znowu biegał, i cieszył się jak szalony.", + "42685": "Nareszcie matka, widząc, że słońce zaczyna pogrążać się w piaskach pustyni, odłożyła swój kamień i wyszedłszy na dziedziniec, schwyciła biegającego chłopca jak źrebaka. Opierał się, lecz w końcu uległ przemocy. Matka zaś, wciągnąwszy go do lepianki, czym prędzej posadziła go na podłodze i przytrzymała ręką, ażeby jej znowu nie uciekł.", + "42686": "— Nie kręć się — mówiła — podwiń nogi i siedź prosto, a ręce złóż i podnieś do góry… A niedobre dziecko!…", + "42687": "Chłopak wiedział, że już nie wykręci się od modlitwy, więc aby jak najprędzej wyrwać się znowu na podwórze, wzniósł pobożnie oczy i ręce do nieba i cieniutkim, a krzykliwym głosem prawił zadyszany:", + "42688": "— Dziękuję ci, dobry boży Amonie, żeś tatkę chronił dzisiaj od przygód, a mamie dał pszenicy na placki… I jeszcze co?… Żeś stworzył niebo i ziemię i zesłał jej Nil, który nam chleb przynosi… I jeszcze co?… Aha, już wiem!… I jeszcze dziękuję ci, że tak pięknie na dworze, że rosną kwiaty, śpiewają ptaki i że palma rodzi słodkie daktyle. A za te dobre rzeczy, które nam darowałeś, niechaj wszyscy kochają cię jak ja i chwalą lepiej ode mnie, bom jeszcze mały i nie uczyli mnie mądrości. No, już dosyć…", + "42689": "— Złe dziecko! — mruknął pisarz od bydła schylony nad swoim rejestrem. — Złe dziecko niedbale oddaje cześć Amonowi…", + "42690": "Ale faraon w czarodziejskiej kuli dostrzegł zupełnie co innego. Oto modlitwa rozzbytkowanego chłopczyny jak skowronek wzbiła się ku niebu i trzepocąc skrzydłami wznosiła się coraz wyżej i wyżej, aż do tronu, gdzie wiekuisty Amon, z rękoma na kolanach, zagłębiał się w rozpatrywaniu swojej własnej wszechmocy.", + "42691": "Potem wzniosła się jeszcze wyżej aż na wysokość głowy bóstwa i śpiewała mu cienkim dziecięcym głosikiem:", + "42692": "— A za te dobre rzeczy, które nam darowałeś, niechaj wszyscy kochają cię jak ja…", + "42693": "Na te słowa pogrążone w sobie bóstwo otworzyło oczy i padł z nich na świat promień szczęścia. Od nieba do ziemi zaległa niezmierna cisza. Ustał wszelki ból, wszelki strach, wszelka krzywda. Świszczący pocisk zawisnął w powietrzu, lew zatrzymał się w skoku na łanię, podniesiony kij nie spadł na plecy niewolnika. Chory zapomniał o cierpieniu, zbłąkany w pustyni o głodzie, więzień o łańcuchach. Ucichła burza i stanęła fala morska gotowa zatopić okręt. I na całej ziemi zapanował taki spokój, że słońce, już ukryte pod widnokręgiem, znowu podniosło promieniejącą głowę…", + "42694": "Faraon ocknął się. Zobaczył przed sobą mały stolik, na nim czarną kulę, a obok Chaldejczyka Beroesa.", + "42695": "— Mer-amen-Ramzesie — spytał kapłan — znalazłżeś człowieka, którego modły trafią do podnóżka Przedwiecznego?", + "42696": "— Tak — odparł faraon.", + "42697": "— Jestże on księciem, rycerzem, prorokiem czy może tylko zwyczajnym pustelnikiem?", + "42698": "— Jest to mały, sześcioletni chłopczyk, który o nic Amona nie prosił, lecz za wszystko dziękował.", + "42699": "— A wiesz, gdzie on mieszka? — pytał Chaldejczyk.", + "42700": "— Wiem, ale nie chcę wykradać dla siebie potęgi jego modlitw. Świat, Beroesie, jest to olbrzymi wir, w którym ludzie miotają się jak piasek, a rzuca nimi nieszczęście. Zaś dziecko swoją modlitwą daje ludziom to, czego ja nie potrafię: krótką chwilę zapomnienia i spokoju. Zapomnienie i spokój… rozumiesz, Chaldejczyku?", + "42701": "Beroes milczał.", + "42702": "Rozdział XXIV", + "42703": "O wschodzie słońca dwudziestego pierwszego Hator do obozu nad Sodowymi Jeziorami przyszedł z Memfisu rozkaz, według którego trzy pułki miały pomaszerować do Libii i stanąć załogami w miastach, reszta zaś armii egipskiej wraz z księciem miała wrócić do domu.", + "42704": "Wojska okrzykami radości powitały to rozporządzenie; kilkudniowy bowiem pobyt w pustyni już zaczynał im dokuczać. Pomimo dowozów i z Egiptu, i z upokorzonej Libii nie było nadmiaru żywności; woda w studniach naprędce wykopanych wyczerpała się; żar słoneczny wypalał ciała, a rudy piasek raził płuca i oczy. Żołnierze poczęli chorować na dysenterię i złośliwe zapalenie powiek.", + "42705": "Ramzes kazał zwinąć obóz. Trzy pułki rodowitych Egipcjan wyprawił do Libii, zalecając żołnierzom, aby łagodnie traktowali mieszkańców i — nigdy nie włóczyli się pojedynczo. Właściwą zaś armię skierował do Memfisu, zostawiając małą załogę w forteczce i hutach szklanych.", + "42706": "O dziewiątej rano, mimo spiekoty, oba wojska były już w drodze; jedni na północ, drudzy na południe.", + "42707": "Wówczas zbliżył się do następcy święty Mentezufis i oświadczył:", + "42708": "— Byłoby dobrze, gdybyś, wasza dostojność, mógł wcześniej dojechać do Memfisu. W połowie drogi będą świeże konie…", + "42709": "— Więc mój ojciec jest ciężko chory?… — zawołał Ramzes.", + "42710": "Kapłan schylił głowę.", + "42711": "Książę zdał Mentezufisowi naczelne dowództwo, prosząc go, aby w niczym nie zmieniał już wydanych rozporządzeń bez naradzenia się ze świeckimi jenerałami. Sam zaś, wziąwszy Pentuera, Tutmozisa i dwudziestu najlepszych jeźdźców azjatyckich, wyciągniętym kłusem pojechał do Memfisu.", + "42712": "W pięć godzin przebyli połowę drogi i jak zapowiedział Mentezufis, znaleźli świeże konie i nowy orszak. Azjaci zostali tutaj, a książę ze swymi dwoma towarzyszami i nową eskortą, po krótkim odpoczynku, pojechał dalej.", + "42713": "— Biada mi! — jęczał elegancki Tutmozis. — Nie dość, że od pięciu dni nie kąpię się i nie znam różanego olejku, ale jeszcze muszę odbyć dwa forsowne marsze w jeden dzień!… Jestem pewny, że gdy staniemy na miejscu, żadna tancerka nie zechce na mnie spojrzeć…", + "42714": "— Cóżeś lepszego od nas? — spytał książę.", + "42715": "— Jestem wątlejszy! — westchnął Tutmozis. — Ty, książę, przywykłeś do konnej jazdy jak Hyksos, a Pentuer mógłby podróżować nawet na rozpalonym mieczu. Ale ja taki delikatny…", + "42716": "O zachodzie słońca podróżni wjechali na wysoki pagórek, skąd roztoczył się niezwykły obraz. Z daleka przed nimi widać było zielonawą dolinę Egiptu, a na jej tle, niby szereg czerwonych płomieni, jaśniały trójkątne piramidy. Trochę na prawo od piramid, również zdawały się płonąć wierzchołki pylonów Memfisu owiniętego w niebieskawą mgłę.", + "42717": "— Jedźmy, jedźmy!… — nalegał książę.", + "42718": "W chwilę później znowu otoczyła ich ruda pustynia i znowu zajaśniał sznur piramid, dopóki wszystko nie rozpłynęło się w bladej pomroce.", + "42719": "Gdy zapadła noc, podróżni dotarli do olbrzymiej krainy zmarłych, która po lewej stronie rzeki, na wzgórzach, ciągnęła się na przestrzeni kilkudziesięciu wiorst.", + "42720": "Tu za Starego Państwa chowano na wieczne czasy Egipcjan: królów w ogromnych piramidach, książąt i dostojników w mniejszych piramidach, prostaków w lepiankach. Spoczywało tu miliony mumii nie tylko ludzi, ale psów, kotów, ptaków, słowem — wszystkich stworzeń, które za życia miłymi były człowiekowi.", + "42721": "Za czasów Ramzesa królewski i magnacki cmentarz przeniesiono do Tebów, a w sąsiedztwie piramid grzebano tylko chłopów i wyrobników z najbliższych okolic.", + "42722": "Między rozpierzchniętymi grobami książę i jego orszak spotkał gromadkę ludzi przesuwających się jak cienie.", + "42723": "— Kto wy jesteście? — zapytał dowódca eskorty.", + "42724": "— Jesteśmy biedni słudzy faraona, a wracamy od naszych zmarłych… Zanieśliśmy im trochę róż, piwa i placków…", + "42725": "— A może zaglądaliście do cudzych grobów?", + "42726": "— O bogowie! — zawołał jeden z gromady — czyliż jesteśmy zdolni do podobnego świętokradztwa?… To tylko przewrotni tebańczycy (oby im ręce poschły!) niepokoją zmarłych, aby w szynkach przepić ich własność.", + "42727": "— Co znaczą te ogniska tam, na północ? — wtrącił książę.", + "42728": "— Musisz, panie, z daleka jechać, kiedy nie wiesz — odpowiedziano. — Wszakże to jutro nasz następca wraca ze zwycięskim wojskiem… Wielki wódz!… W jednej bitwie zawojował nędznych Libijczyków… Toteż lud z Memfisu wyszedł, aby go uroczyście powitać… Trzydzieści tysięcy głów… Dopieroż będą krzyczeli!", + "42729": "— Rozumiem — szepnął książę do Pentuera. — Święty Mentezufis wysłał mnie naprzód, abym nie odbył triumfalnego pochodu… Ale niech i tak będzie, na dzisiaj…", + "42730": "Konie były pomęczone i należało wytchnąć. Posłał więc książę paru jezdnych, aby zamówili statki na rzece, a resztę orszaku zatrzymał pod kępą palm, które wówczas rosły między grupą piramid i sfinksem.", + "42731": "Grupa ta stanowi północny kraniec niezmiernego cmentarzyska. Na placu mającym około kilometra kwadratowego powierzchni, porosłym w owych czasach pustynną roślinnością, tłoczy się mnóstwo grobów i małych piramid, nad którymi górują trzy piramidy największe: Cheopsa, Khefrena i Mykerina, tudzież sfinks. Kolosalne te budowle są oddalone jedna od drugiej ledwo na kilkaset kroków. Trzy piramidy stoją w jednym rzędzie od północo-wschodu ku południo-zachodowi, na wschód zaś od tej linii, najbliżej Nilu, leży sfinks, u stóp którego ciągnęła się podziemna świątynia Horusa.", + "42732": "Piramidy, a szczególniej Cheopsa, jako utwór ludzkiej pracy przeraża swoją wielkością. Jest to kamienny pagórek szpiczasty, wysoki na trzydzieści pięć piątr (sto trzydzieści siedem metrów), stojący na podstawie kwadratowej, której każdy bok ma około trzystu pięćdziesięciu kroków (dwustu dwudziestu siedmiu metrów) długości. Piramida zajmuje dziesięć morgów powierzchni, a jej cztery trójkątne ściany pokryłyby siedemnastomorgową przestrzeń. Na budowę jej zużyto takie mnóstwo kamieni, że można by wznieść mur wyższy od wzrostu człowieka, szeroki na pół metra, długi na dwa tysiące pięćset kilometrów!…", + "42733": "Kiedy orszak książęcy rozłożył się pod mizernymi drzewami, kilku żołnierzy zajęło się wyszukaniem wody, inni wydobyli suchary, a Tutmozis upadł na ziemię i zasnął. Książę zaś i Pentuer zaczęli przechadzać się rozmawiając.", + "42734": "Noc była o tyle jasna, że można było widzieć z jednej strony niezmierne sylwetki piramid, z drugiej figurę sfinksa, który w porównaniu z nimi wydawał się małym.", + "42735": "— Jestem tu już czwarty raz — rzekł następca — a zawsze moje serce napełnia się zdumieniem i żalem. Kiedym był jeszcze uczniem wyższej szkoły, myślałem, że wstąpiwszy na tron wzniosę coś dostojniejszego aniżeli piramida Cheopsa. Ale dzisiaj śmiać mi się chce z mego zuchwalstwa, kiedy pomyślę, że wielki faraon przy budowie swego grobowca zapłacił tysiąc sześćset talentów za same jarzyny dla robotników… Skądbym ja wziął tysiąc sześćset talentów, a choćby tylko ludzi!…", + "42736": "— Nie zazdrość, panie, Cheopsowi — odparł kapłan. — Inni faraonowie lepsze zostawili po sobie dzieła: jeziora, kanały, gościńce, świątynie i szkoły…", + "42737": "— Alboż te rzeczy można porównać z piramidami?", + "42738": "— Z pewnością, że nie — spiesznie odpowiedział kapłan. — W oczach moich i całego ludu każda piramida jest wielkim występkiem, a największym — Cheopsowa…", + "42739": "— Unosisz się — zreflektował go książę.", + "42740": "— Wcale nie. Swój wielki grób budował faraon przez lat trzydzieści, w ciągu których sto tysięcy ludzi pracowało co roku po trzy miesiące. I jaki z tej pracy pożytek?… Kogo ona wykarmiła, uleczyła, odziała?… Ale za to co rok przy tej robocie marniało dziesięć do dwudziestu tysięcy ludzi… Czyli — na grób Cheopsa złożyło się z pół miliona trupów, a ile krwi, łez, bólów, kto rachuje?", + "42741": "Dlatego nie dziw się, panie, że chłop egipski po dziś dzień z trwogą patrzy na zachód, gdzie nad horyzontem krwawią się lub czernieją trójkątne postacie piramid. Toż to świadkowie jego mąk i jałowej pracy…", + "42742": "I pomyśleć, że tak będzie zawsze, dopóki te dowody ludzkiej pychy w proch się nie rozsypią. Ale kiedy to nastąpi? Od trzech tysięcy lat straszą nas swoim widokiem, i jeszcze ściany ich są gładkie, a ogromne napisy czytelne.", + "42743": "— Tamtej nocy, w pustyni, mówiłeś inaczej — wtrącił książę.", + "42744": "— Bom nie patrzył na nie. Ale kiedy je mam, jak teraz, przed oczyma, otaczają mnie łkające duchy zamęczonych chłopów i szepcą: „Patrz, co zrobiono z nami!… A przecie i nasze kości czuły ból, i nasze serca tęskniły do odpoczynku…”", + "42745": "Ramzes był w przykry sposób dotknięty tym wybuchem.", + "42746": "— Mój świątobliwy ojciec — rzekł po chwili — inaczej przedstawił mi te sprawy. Kiedy byliśmy tutaj przed pięcioma laty, boski pan opowiedział mi taką historię:", + "42747": "Za faraona Tutmozisa I przyjechali posłowie etiopscy umawiać się o wysokość płaconych przez siebie danin. Hardy to był naród! Mówili, że jedna przegrana wojna nic nie stanowi, w drugiej bowiem los na nich może być łaskaw — i przez parę miesięcy targowali się o haracz.", + "42748": "Na próżno mądry król, chcąc łagodnie oświecić ich, pokazywał im nasze gościńce i kanały. Odpowiadali, że w ich kraju wodę mają darmo, gdzie chcą. Na próżno odsłaniano im skarbce świątyń: mówili, że ich ziemia kryje daleko więcej złota i klejnotów aniżeli cały Egipt. Nadaremnie pan musztrował wobec nich swoje wojska, gdyż twierdzili, że Etiopów jest bez porównania więcej, aniżeli jego świątobliwość ma żołnierzy.", + "42749": "Wówczas faraon przywiózł ich w te oto miejsca, gdzie stoimy, i pokazał piramidy.", + "42750": "Posłowie etiopscy obeszli je wkoło, przeczytali napisy i — na drugi dzień zawarli traktat, jakiego od nich żądano.", + "42751": "Ponieważ nie zrozumiałem tej historii — ciągnął Ramzes — więc mój święty ojciec objaśnił mi ją.", + "42752": "Synu — mówił — te piramidy są wiekuistym dowodem nadludzkiej potęgi Egiptu. Gdyby jaki człowiek chciał sobie wznieść piramidę, ułożyłby drobny stos kamieni i rzuciłby po kilku godzinach swoją pracę zapytawszy: na co mi ona? Dziesięciu, stu i tysiąc ludzi nagromadziliby trochę więcej kamieni, zsypaliby je nieporządnie i — znowu porzuciliby ją po upływie kilku dni. Bo na co im ta robota?", + "42753": "Ale kiedy faraon egipski, kiedy państwo egipskie umyśli sobie zgromadzić stos kamieni, to spędza krocie tysięcy ludzi i buduje choćby przez kilkadziesiąt lat, dopóki roboty nie skończy.", + "42754": "Nie o to bowiem chodzi: czy były potrzebne piramidy? Ale o to, ażeby wola faraona, gdy ją raz wypowiedziano, była spełniona.", + "42755": "Tak, Pentuerze, piramida to nie grób Cheopsa, lecz — *wola* Cheopsa. Wola, która posiada tylu wykonawców, jak żaden król na świecie, a taki porządek i wytrwałość w działaniu, jak bogowie.", + "42756": "Jeszcze w szkołach uczono mnie, że wola ludzka to wielka siła, największa siła pod słońcem. A przecie wola ludzka może podnieść ledwie jeden kamień. Jakże wielką zatem jest wola faraona, który wzniósł górę kamieni tylko dlatego, że mu się tak podobało, że on tak chciał choćby nawet bez celu.", + "42757": "— Czy i ty, panie, chciałbyś w podobny sposób dowodzić swojej potęgi?… — nagle zapytał go Pentuer.", + "42758": "— Nie — odparł książę bez wahania. — Gdy faraonowie raz okazali siłę, mogą już być miłosiernymi. Chyba że kto próbowałby opierać się ich rozkazom.", + "42759": "„A przecież ten młodzieniec ma dopiero dwadzieścia trzy lat!” — rzekł do siebie zatrwożony kapłan.", + "42760": "Zwrócili w stronę rzeki i jakiś czas szli milcząc.", + "42761": "— Połóż się, panie — rzekł kapłan — zaśnij. Odbyliśmy nie lada podróż.", + "42762": "— Alboż mogę zasnąć?… — odparł książę. — Raz otaczają mnie te krocie chłopów, którzy, według twego zdania, zginęli przy budowie piramid (jak gdyby bez owych piramid mieli żyć wiecznie!…). To znowu myślę o moim świątobliwym ojcu, który może w tej chwili dogorywa… Chłopi cierpią!… chłopi rozlewają krew!… Kto mi dowiedzie, że mój boski ojciec nie więcej męczy się na swym kosztownym łożu aniżeli twoi chłopi dźwigając rozpalone kamienie?…", + "42763": "Chłopi! zawsze chłopi!… Dla ciebie, kapłanie, tylko ten zasługuje na litość, kogo wszy jedzą. Cały szereg faraonów wstąpił do grobu, niektórzy konali w boleściach, niektórych zamordowano. Ale ty o nich nie pamiętasz, tylko o chłopach, których zasługą jest, że rodzili innych chłopów, czerpali błoto nilowe albo wpychali w usta swoim krowom — jęczmienne gałki.", + "42764": "A mój ojciec… a ja?… Czyliż nie zabito mi syna i kobiety z mego domu? Czy był dla mnie miłosiernym Tyfon w pustyni albo kości nie bolą mnie po długiej podróży?… A pociski procarzy libijskich nie świstały mi nad głową?… Mamże ja traktat z chorobą czy z boleścią, czy ze śmiercią, ażeby były dla mnie łaskawsze niż dla twojego chłopa?…", + "42765": "Spojrzyj tam… Azjaci śpią i cisza zalega ich piersi: ale ja, ich pan, mam serce pełne trosk wczorajszych i niepokojów o jutro. Zapytaj stuletniego chłopa, czy przez cały swój czas doznał tylu goryczy, ile ja w ciągu kilkumiesięcznej władzy namiestnika i wodza?…", + "42766": "Przed nimi z wolna, z głębi nocy, wynurzał się dziwny cień. Była to budowla długa na pięćdziesiąt kroków, wysoka na trzy piętra, mająca z boku niby pięciopiętrową wieżę niezwykłej formy.", + "42767": "— Otóż i sfinks — mówił rozdrażniony książę — czysto kapłańska robota!… Ile razy widziałem go, w dzień czy w nocy, zawsze męczyło mnie pytanie: co to jest i na co to jest?…", + "42768": "Piramidy — rozumiem. Potężny faraon chciał okazać swoją siłę, a może, co rozsądniej, chciał zabezpieczyć sobie wieczne życie w spokoju, którego nie naruszyłby żaden wróg czy złodziej. Ale ten sfinks!… Oczywiście jest to nasz święty stan kapłański, który ma bardzo wielką i mądrą głowę, a pod nią lwie pazury…", + "42769": "Wstrętny posąg, pełen dwuznaczności, który zdaje się pysznić tym, że wyglądamy przy nim jak szarańcza. Ani to człowiek, ani zwierzę, ani skała… Więc czymże on jest, jakie ma znaczenie?… Albo ten jego uśmiech… Podziwiasz wiecznotrwałość piramid — on się uśmiecha; idziesz porozmawiać z grobami — on także się uśmiecha. Czy zazielenią się pola Egiptu, czy Tyfon rozpuści swoje ogniste rumaki, czy niewolnik szuka wolności w pustyni, czy Ramzes Wielki spędza zwyciężone narody — on dla wszystkich ma jeden i ten sam martwy uśmiech.", + "42770": "Dziewiętnaście królewskich dynastii minęło jak cienie, ale on uśmiechał się i uśmiechałby się nawet wówczas, gdyby Nil wysechł, a Egipt zginął pod piaskami.", + "42771": "Nie jestże to potwór, tym okropniejszy, że ma łagodną twarz ludzką. Sam wiekuisty, nigdy nie zaznał żalu nad znikomością świata — przepełnionego nędzami.", + "42772": "— Nie pamiętasz, panie, oblicza bogów — wtrącił Pentuer — albo nie widziałeś mumii? Wszyscy nieśmiertelni z takim samym spokojem patrzą na rzeczy mijające. Nawet i człowiek, o ile już sam minął.", + "42773": "— Bogowie niekiedy słuchają naszych próśb — mówił jakby do siebie książę — ale on niczym się nie wzrusza. Nie jest litością, ale olbrzymim szyderstwem i strachem. Gdybym wiedział, że w jego ustach kryje się wróżba dla mnie albo sposób podźwignięcia państwa, jeszcze nie śmiałbym go zapytać. Zdaje mi się, że usłyszałbym jakąś straszną rzecz wypowiedzianą z nieubłaganym spokojem. On taki jest, ten utwór i obraz kapłanów. Gorszy od człowieka, bo ma lwi korpus; gorszy od zwierzęcia, bo ma ludzką głowę; gorszy od skały, bo kryje się w nim niepojęte życie.", + "42774": "W tej chwili doleciały ich jękliwe i stłumione głosy, których źródła nie można było oznaczyć.", + "42775": "— On śpiewa?… — spytał zdziwiony książę.", + "42776": "— To w podziemnej świątyni — odparł kapłan. — Ale dlaczego oni modlą się o tej porze?", + "42777": "— Powiedz lepiej: dlaczego oni w ogóle modlą się, kiedy ich nikt nie słyszy?", + "42778": "Pentuer, szybko zorientowawszy się, poszedł w stronę, skąd dolatywały śpiewy. Książę znalazł jakiś kamień z oparciem i usiadł znużony. Rozciągnął ręce za siebie, odchylił się w tył i patrzył w olbrzymią twarz sfinksa.", + "42779": "Pomimo braku światła wyraźnie było widać nadludzkie rysy, którym właśnie cień dodawał charakteru i życia. Książę zaś, im dłużej wpatrywał się w to oblicze, tym silniej odczuwał, że był uprzedzony i że jego niechęć jest niesłuszna.", + "42780": "Na twarzy sfinksa nie było okrucieństwa, prędzej rezygnacja. W jego uśmiechu nie było szyderstwa, prędzej melancholia. On nie wytrząsał się nad nędzą i znikomością ludzką, raczej nie widział ich.", + "42781": "Jego pełne wyrazu, gdzieś pod niebem osadzone oczy patrzyły za Nil, do krain, które dla ludzkich spojrzeń giną pod nieboskłonem. Czy śledził niepokojący wzrost monarchii asyryjskiej? czy natrętną bieganinę Fenicjan? czy narodziny Grecji, a może przyszłe zdarzenia gotujące się nad Jordanem?… — któż zgadnie.", + "42782": "Książę jednego był pewny, że — on patrzy, myśli i oczekuje na coś ze spokojnym uśmiechem, godnym nadprzyrodzonej istoty. I jeszcze zdawało mu się, że gdy to coś ukaże się na horyzoncie, sfinks powstanie i pójdzie naprzeciw.", + "42783": "Co to ma być i kiedy nastąpi?… Tajemnica, której doniosłość wyraźnie malowała się na twarzy wiekuistego. Musi się to jednak stać nagle, skoro sfinks od wieków ani na chwilę nie zmrużył oka i patrzy, wciąż patrzy…", + "42784": "Tymczasem Pentuer znalazł okno, przez które z podziemiów rozlewała się jękliwa pieśń kapłańska:", + "42785": "*Chór I*. „Wstawaj, promieniejący jak Izis, jak wstaje Sotis na firmamencie rano, z początkiem stałego roku.", + "42786": "*Chór II*. Bóg Amon-Ra był po prawicy i po lewicy mojej. Sam oddał mi w ręce panowanie nad całym światem, przyczyniając się do upadku nieprzyjaciół moich.", + "42787": "*Chór I*. Byłeś jeszcze młody, nosiłeś splecione włosy, lecz w Egipcie nic nie działo się bez twego rozkazu i nie położono kamienia węgielnego pod żaden gmach bez twojej obecności.", + "42788": "*Chór II*. Przyszedłem do Ciebie, władco bogów, wielki bogu, panie słońca. Tum obiecuje mi, że ukaże się słońce i że będę podobny do niego, a Nil, że osięgnę tron Ozyrysa i będę go posiadał na wieki.", + "42789": "*Chór I*. Wróciłeś w spokoju szanowany przez bogów, władco dwu światów, Ra-Mer-amen-Ramzesie. Zapewniam ci panowanie wieczne, królowie zbliżą się do ciebie i złożą ci hołdy.", + "42790": "*Chór II*. O ty, ty! Ozyrys-Ramzesie, wiecznie żyjący synu nieba, zrodzony z bogini Nut. Niech matka twoja otoczy cię tajemnicą nieba i niech zezwoli, abyś został bogiem, o ty, ty, Ozyrys-Ramzesie.”", + "42791": "„A więc pan świątobliwy już umarł!…” — rzekł do siebie Pentuer.", + "42792": "Odszedł od okna i zbliżył się do miejsca, gdzie siedział następca pogrążony w marzeniach.", + "42793": "Kapłan ukląkł przed nim, upadł na twarz i zawołał:", + "42794": "— Bądź pozdrowiony, faraonie, władco świata!…", + "42795": "— Co mówisz?!… — zawołał książę, zrywając się.", + "42796": "— Niech Bóg jedyny i wszechmocny zleje na ciebie mądrość i siłę, a szczęście na lud twój…", + "42797": "— Wstań, Pentuerze… Więc ja… więc ja…", + "42798": "Nagle wziął za ramię kapłana i obrócił go ku sfinksowi.", + "42799": "— Spojrzyj na niego — rzekł.", + "42800": "Ale ani w obliczu, ani w postawie kolosa nie zaszła żadna zmiana. Jeden faraon przestąpił granicę wieczności, drugi wschodził jak słońce, lecz kamienna twarz boga czy potwora pozostała taką samą. Na ustach łagodny uśmiech dla ziemskich potęg i chwały, we wzroku oczekiwanie na coś, co ma przyjść, lecz nie wiadomo, kiedy przyjdzie.", + "42801": "Wkrótce od przewozu wrócili dwaj posłańcy z zawiadomieniem, że czółna będą gotowe.", + "42802": "Pentuer wszedł między palmy i zawołał:", + "42803": "— Ocknij się!… ocknij się!…", + "42804": "Czujni Azjaci natychmiast zerwali się i zaczęli kiełznać konie. Podniósł się i Tutmozis, szkaradnie ziewający.", + "42805": "— Brr!… — mruknął — jakie zimno… Sen dobra rzecz!… Ledwie się zdrzemnąłem i już mogę jechać, bodaj na koniec świata, byle znowu nie do Sodowych Jezior… Brr!… Już zapomniałem smaku wina i zdaje mi się, że ręce zaczęły mi porastać włosem jak szakalowi… A do pałacu mamy jeszcze ze dwie godziny.", + "42806": "Szczęśliwi chłopi!… Śpi gałgan jeden z drugim do tej pory, nie czuje potrzeby kąpania się i nie pójdzie do roboty, dopóki żona nie napasie go jęczmiennym kleikiem. A ja, wielki pan, muszę jak złodziej tułać się nocą po pustyni nie mając w ustach kropli wody…", + "42807": "Konie były gotowe i Ramzes wsiadł na swego. Wówczas Pentuer zbliżył się, ujął za cugle rumaka władcy i prowadził go, sam idąc pieszo.", + "42808": "— Co to?… — spytał zdziwiony Tutmozis. Wnet jednak opamiętał się, podbiegł i wziął Ramzesowego konia za cugle z drugiej strony. I tak szli wszyscy milcząc, zdziwieni zachowaniem się kapłana, choć czuli, że stało się coś ważnego. Po kilkuset krokach nagle skończyła się pustynia, a przed podróżnymi wyciągnął się gościniec wśród pól.", + "42809": "— Siadajcie na konie — rzekł Ramzes — musimy pośpieszać.", + "42810": "— Jego świątobliwość rozkazuje siąść na koń! — zawołał Pentuer.", + "42811": "Obecni osłupieli. Ale Tutmozis prędko odzyskał przytomność i położywszy rękę na mieczu wykrzyknął:", + "42812": "— Niech żyje wiecznie, wszechmocny i łaskawy wódz nasz, faraon Ramzes!", + "42813": "— Niech żyje wiecznie!… — zawyli Azjaci, potrząsając bronią.", + "42814": "— Dziękuję wam, wierni żołnierze moi — odrzekł pan.", + "42815": "W chwilę później konny orszak pędził w stronę rzeki.", + "42816": "Tom I", + "42817": "Wstęp", + "42818": "W północno-wschodnim kącie Afryki leży Egipt, ojczyzna najstarszej cywilizacji w świecie. Przed trzema, czterema, a nawet pięcioma tysiącami lat, kiedy w środkowej Europie odziani w surowe skóry barbarzyńcy kryli się po jaskiniach, Egipt — już posiadał wysoką organizację społeczną, rolnictwo, rzemiosła i literaturę. Nade wszystko zaś wykonywał olbrzymie prace inżynierskie i wznosił kolosalne budowle, których szczątki budzą podziw w technikach nowożytnych.", + "42819": "Egipt — jest to żyzny wąwóz między pustynią Libijską i Arabską. Głębokość jego wynosi kilkaset metrów, długość sto trzydzieści mil, średnia szerokość zaledwo milę. Od zachodu — łagodne, ale nagie wzgórza libijskie, od wschodu strome i popękane skały arabskie są ścianami tego korytarza, którego dnem płynie rzeka — Nil.", + "42820": "Z biegiem rzeki, na północ, ściany wąwozu zniżają się, a w odległości dwudziestu pięciu mil od Morza Śródziemnego nagle rozchodzą się, i Nil, zamiast płynąć ciasnym korytarzem, rozlewa się kilkoma ramionami po obszernej równinie mającej kształt trójkąta. Trójkąt ten, zwany Deltą Nilową, ma za podstawę brzeg Morza Śródziemnego, zaś u wierzchołka, przy wyjściu rzeki z wąwozu, miasto Kair tudzież gruzy przedwiekowej stolicy, Memfisu.", + "42821": "Gdyby kto mógł wznieść się o dwadzieścia mil w górę i stamtąd spojrzeć na Egipt, zobaczyłby dziwną formę kraju i osobliwe zmiany jego koloru. Z tej wysokości, na tle białych i pomarańczowych piasków, Egipt wyglądałby jak wąż, który w energicznych skrętach posuwa się przez pustynię do Morza Śródziemnego i — już zanurzył w nim trójkątną głowę, ozdobioną dwojgiem oczu: lewym — Aleksandrią, prawym — Damiettą.", + "42822": "Długi ten wąż w październiku, kiedy Nil zalewa cały Egipt, miałby błękitną barwę wody. W lutym, kiedy miejsce opadających wód zajmuje wiosenna roślinność, wąż byłby zielony, z błękitną pręgą wzdłuż ciała i mnóstwem błękitnych żyłek na głowie, z powodu kanałów, które przecinają Deltę. W marcu błękitna pręga zwęziłaby się, a ciało węża, skutkiem dojrzewania zbóż, przybrałoby kolor złoty. Wreszcie w początkach czerwca Nilowa pręga byłaby bardzo cienka, a ciało węża zrobiłoby się szare, jakby przysłonięte krepą skutkiem suszy i pyłu.", + "42823": "Zasadniczą właściwością klimatu egipskiego jest upał: w styczniu bywa dziesięć stopni ciepła, w sierpniu dwadzieścia siedem; niekiedy gorąco sięga czterdziestu siedmiu stopni, co u nas odpowiada temperaturze rzymskiej łaźni. Nadto — w sąsiedztwie Morza Śródziemnego, nad Deltą, deszcz pada ledwie dziesięć razy na rok, zaś w Górnym Egipcie raz na dziesięć lat.", + "42824": "W tych warunkach Egipt, zamiast kolebką cywilizacji, byłby pustynnym wąwozem, jakich pełno wśród Sahary, gdyby co roku nie wskrzeszały go wody świętej rzeki Nilu. Od końca czerwca do końca września Nil przybiera i zalewa prawie cały Egipt; od końca października do końca maja roku następnego opada i stopniowo odsłania coraz niższe płaty gruntu. Wody rzeki są tak przesycone mineralnymi i organicznymi szczątkami, że kolor ich staje się brunatnawym, więc w miarę opadania wód na zalanych gruntach osadza się muł żyzny, który zastępuje najlepsze nawozy. Ten muł i gorący klimat sprawia, że Egipcjanin, zamknięty między pustyniami, może mieć trzy zbiory w ciągu roku i około trzystu ziarn z jednego ziarna zasiewu!", + "42825": "Ale Egipt nie jest jednostajną płaszczyzną, lecz krajem falistym; niektóre jego grunta tylko przez dwa lub trzy miesiące piją błogosławione wody, inne nie widzą jej przez cały rok; wylew bowiem nie dosięga pewnych punktów. Niezależnie od tego — trafiają się lata małych przyborów, a wówczas część Egiptu nie otrzymuje zapładniającego mułu. Nareszcie, skutkiem upałów, ziemia prędko wysycha i trzeba ją zlewać jak w doniczkach.", + "42826": "Wszystkie te okoliczności sprawiły, że naród zamieszkujący dolinę Nilu musiał albo zginąć, jeżeli był słabym, albo uregulować wody, jeżeli posiadał geniusz. Starożytni Egipcjanie mieli geniusz, więc stworzyli cywilizację.", + "42827": "Już przed sześcioma tysiącami lat spostrzegli, że Nil przybiera, gdy słońce ukazuje się pod gwiazdą Syriuszem, a zaczyna opadać, gdy słońce zbliża się do gwiazdozbioru Wagi. Spostrzeżenia te popchnęły ich do obserwacji astronomicznych i mierzenia czasu.", + "42828": "Aby zachować wodę przez cały rok, wykopali w swoim kraju długą na kilka tysięcy mil sieć kanałów. Aby zaś ubezpieczyć się od nadmiernych wylewów, wznosili potężne tamy i kopali zbiorniki, spomiędzy których sztuczne jezioro Moeris zajmowało trzysta kilometrów kwadratowych powierzchni, przy dwunastu piętrach głębokości. Nareszcie wzdłuż Nilu i kanałów pobudowali mnóstwo prostych, ale skutecznych machin hydraulicznych, za pomocą których można było czerpać wodę i wylewać ją na pola położone o jedno lub dwa piętra wyżej. I jeszcze, jako dopełnienie wszystkiego, trzeba było co roku oczyszczać zamulone kanały, poprawiać tamy i budować wysoko położone drogi dla wojsk, które w każdej porze musiały odbywać marsze.", + "42829": "Te olbrzymie prace wymagały, obok wiadomości z astronomii, miernictwa, mechaniki i budownictwa — jeszcze doskonałej organizacji. Czy to umocnienie grobli, czy oczyszczenie kanałów musiało być robione i zrobione w pewnym czasie, na wielkiej przestrzeni. Stąd powstała konieczność utworzenia armii robotniczej, liczącej dziesiątki tysięcy głów, działającej w oznaczonym celu i pod jednym kierunkiem. Armii, która musiała mieć mnóstwo małych i wielkich dowódców, mnóstwo oddziałów wykonywających rozmaite prace, skierowane do jednolitego rezultatu, armii, która potrzebowała wiele żywności, środków i sił pomocniczych.", + "42830": "Egipt zdobył się na taką armię pracowników i jej zawdzięcza swoje wiekopomne dzieła. Zdaje się, że stworzyli ją, a następnie nakreślali jej plany — kapłani, czyli mędrcy egipscy; rozkazywali zaś królowie, czyli faraonowie. Skutkiem tego naród egipski w czasach wielkości tworzył jakby jedną osobę, w której stan kapłański odegrywał rolę myśli, faraon był wolą, lud — ciałem, a posłuszeństwo — cementem.", + "42831": "Tym sposobem sama przyroda Egiptu, domagająca się wielkiej, ciągłej i porządnej roboty, stworzyła szkielet społecznej organizacji tego kraju: lud pracował, faraon kierował, kapłani układali plany. I jak długo te trzy czynniki dążyły zgodnie do celów wskazanych przez naturę, tak długo społeczność mogła kwitnąć i dokonywać swoich dzieł wiecznotrwałych.", + "42832": "Łagodny i wesoły, a bynajmniej nie wojowniczy lud egipski dzielił się na dwie klasy: rolników i rzemieślników. Między rolnikami musieli być jacyś właściciele drobnych kawałków gruntu, przeważnie jednak byli dzierżawcy ziem należących do faraona, kapłanów i arystokracji. Rzemieślnicy wyrabiający odzież, sprzęty, naczynia i narzędzia byli samodzielnymi; pracujący zaś przy wielkich budowlach tworzyli jakby armię.", + "42833": "Każda z tych specjalności, a głównie budownictwo wymagało sił pociągowych i motorów: ktoś musiał czerpać po całych dniach wodę z kanałów lub przenosić kamienie z kopalń tam, gdzie były potrzebne. Te najcięższe mechaniczne zajęcia, a przede wszystkim — prace w kamieniołomach, wykonywali przestępcy skazani przez sądy lub schwytani na wojnie niewolnicy.", + "42834": "Rodowici Egipcjanie mieli barwę skóry miedzianą, czym chełpili się, gardząc jednocześnie czarnymi Etiopami, żółtymi Semitami i białymi Europejczykami. Ten kolor skóry, pozwalający odróżnić swojego od obcego, przyczyniał się do utrzymania narodowej jedności silniej aniżeli religia, którą można przyjąć, albo język, którego można się wyuczyć.", + "42835": "Z biegiem czasu jednak, kiedy państwowy gmach zaczął pękać, do kraju coraz liczniej napływały obce pierwiastki. Osłabiały one spójność, rozsadzały społeczeństwo, a nareszcie zalały i rozpuściły w sobie pierwotnych mieszkańców kraju.", + "42836": "Faraon rządził państwem przy pomocy armii stałej i milicji czy policji tudzież mnóstwa urzędników, z których powoli utworzyła się arystokracja rodowa. Tytularnie był on prawodawcą, naczelnym wodzem, najbogatszym właścicielem, najwyższym sędzią, kapłanem, a nawet synem bożym i bogiem. Cześć boską odbierał nie tylko od ludu i urzędników, ale niekiedy sam sobie stawiał ołtarze i przed swymi własnymi wizerunkami palił kadzidła.", + "42837": "Obok faraonów, a bardzo często ponad nimi stali kapłani: był to zakon mędrców kierujący losami kraju.", + "42838": "Dziś prawie nie można wyobrazić sobie nadzwyczajnej roli, jaką stan kapłański odegrywał w Egipcie. Byli oni nauczycielami młodych pokoleń, wróżbitami, a więc doradcami ludzi dorosłych, sędziami zmarłych, którym ich wola i wiedza gwarantowała nieśmiertelność. Nie tylko spełniali drobiazgowe obrządki religijne przy bogach i faraonach, ale jeszcze leczyli chorych jako lekarze, wpływali na bieg robót publicznych jako inżynierowie tudzież na politykę jako astrologowie, a nade wszystko — znawcy własnego kraju i jego sąsiadów.", + "42839": "W historii Egiptu pierwszorzędne znaczenie mają stosunki, jakie istniały między stanem kapłańskim a faraonami. Najczęściej faraon ulegał kapłanom, składał bogom hojne ofiary i wznosił świątynie. Wówczas żył długo, a jego imię i wizerunki, ryte na pomnikach, przechodziły od pokolenia do pokolenia, pełne chwały. Wielu jednak faraonów panowało krótko, a niektórych znikały nie tylko czyny, ale nawet nazwiska. Parę razy zaś trafiło się, że upadała dynastia, a *klaff*, czapkę faraonów otoczoną wężem, przywdziewał kapłan.", + "42840": "Egipt rozwijał się, dopóki jednolity naród, energiczni królowie i mądrzy kapłani współdziałali sobie dla pomyślności ogółu. Lecz nadeszła epoka, że lud skutkiem wojen zmniejszył się liczebnie, w ucisku i zdzierstwie utracił siły, napływ zaś obcych przybyszów podkopał rasową jedność. A gdy jeszcze w powodzi azjatyckiego zbytku utonęła energia faraonów i mądrość kapłanów, i dwie te potęgi rozpoczęły między sobą walkę o monopol obdzierania ludu, wówczas Egipt dostał się pod władzę cudzoziemców, i światło cywilizacji przez kilka tysięcy lat płonące nad Nilem — zagasło.", + "42841": "Poniższe opowiadanie odnosi się do XI wieku przed Chrystusem, kiedy upadła dynastia dwudziesta, a po synu słońca, wiecznie żyjącym Ramzesie XIII, wdarł się na tron i czoło swoje ozdobił *ureusem* wiecznie żyjący syn słońca San-amen-Herhor, arcykapłan Amona…", + "42842": "Rozdział I", + "42843": "W trzydziestym trzecim roku szczęśliwego panowania Ramzesa XII Egipt święcił dwie uroczystości, które prawowiernych jego mieszkańców napełniły dumą i słodyczą.", + "42844": "W miesiącu Mechir, w grudniu, wrócił do Teb, obsypany kosztownymi darami, bożek Chonsu, który przez trzy lata i dziewięć miesięcy podróżował w kraju Buchten, uzdrowił tam córkę królewską imieniem Bent-res i wypędził złego ducha nie tylko z rodziny króla, ale nawet z fortecy Buchtenu.", + "42845": "Zaś w miesiącu Farmuti, w lutym, pan Górnego i Dolnego Egiptu, władca Fenicji i dziewięciu narodów, Mer-amen-Ramzes XII, po naradzeniu się z bogami, którym jest równy, mianował swoim erpatrem, czyli następcą tronu, dwudziestodwuletniego syna Chamsem-merer-amen-Ramzesa.", + "42846": "Wybór ten wielce uradował pobożnych kapłanów, dostojnych nomarchów, waleczną armię, wierny lud i wszelkie żyjące na ziemi egipskiej stworzenie. Starsi bowiem synowie faraona, urodzeni z królewny chetyjskiej, za sprawą czarów, których zbadać nie można, byli nawiedzeni przez złego ducha. Jeden syn, dwudziestosiedmioletni, od czasu pełnoletności nie mógł chodzić, drugi przeciął sobie żyły i umarł, a trzeci przez zatrute wino, którego nie chciał się wyrzec, wpadł w szaleństwo i mniemając, że jest małpą, całe dnie przepędzał na drzewach.", + "42847": "Dopiero czwarty syn, Ramzes, urodzony z królowej Nikotris, córki arcykapłana Amenhotepa, był silny jak wół Apis, odważny jak lew i mądry jak kapłani. Od dzieciństwa otaczał się wojskowymi i jeszcze będąc zwyczajnym księciem, mawiał:", + "42848": "— Gdyby bogowie, zamiast młodszym synem królewskim, uczynili mnie faraonem, podbiłbym, jak Ramzes Wielki, dziewięć narodów, o których nigdy w Egipcie nie słyszano, zbudowałbym świątynię większą aniżeli całe Teby, a dla siebie wzniósłbym piramidę, przy której grób Cheopsa wyglądałby jak krzak róży obok dojrzałej palmy.", + "42849": "Otrzymawszy tak pożądany tytuł erpatra, młody książę poprosił ojca o łaskawe mianowanie go dowódcą korpusu Menfi. Na co jego świątobliwość Ramzes XII, po naradzie z bogami, którym jest równy, odpowiedział, iż uczyni to, jeżeli następca tronu złoży dowód, że potrafi kierować masą wojsk na stopie bojowej.", + "42850": "W tym celu zwołaną została rada pod prezydencją ministra wojny San-amen-Herhora, który był arcykapłanem największej świątyni — Amona w Tebach.", + "42851": "Rada postanowiła:", + "42852": "Następca tronu w połowie miesiąca Misori (początek czerwca) zbierze dziesięć pułków rozlokowanych wzdłuż linii, która łączy miasto Memfis z miastem Pi-Uto leżącym w Zatoce Sebenickiej.", + "42853": "Z dziesięciotysięcznym korpusem, przygotowanym do boju, zaopatrzonym w obóz i machiny wojenne następca uda się na wschód, ku gościńcowi, który biegnie od Memfis do Chetem, na granicy ziemi Gosen i pustyni egipskiej.", + "42854": "W tym czasie jenerał Nitager, naczelny wódz armii, która strzeże bram Egiptu od najazdu azjatyckich ludów, ma wyruszyć od Gorzkich Jezior przeciw następcy tronu.", + "42855": "Obie armie: azjatycka i zachodnia, zetkną się w okolicach miasta Pi-Bailos, ale — na pustyni, ażeby pracowity rolnik ziemi Gosen nie doznał przeszkód w swoich zajęciach.", + "42856": "Następca tronu zwycięży, jeżeli nie da się zaskoczyć Nitagerowi, a więc — jeżeli zgromadzi wszystkie pułki i zdąży ustawić je w szyku bojowym na spotkanie nieprzyjaciela.", + "42857": "W obozie księcia Ramzesa znajdować się będzie sam jego dostojność Herhor, minister wojny, i o biegu wypadków złoży raport faraonowi.", + "42858": "Granicę ziemi Gosen i pustyni stanowiły dwie drogi komunikacyjne. Jedną był kanał transportowy od Memfis do jeziora Timsah, drugą — szosa. Kanał znajdował się jeszcze w ziemi Gosen, szosa już w pustyni, którą obie drogi otaczały półkolem. Z szosy prawie na całej przestrzeni widać było kanał.", + "42859": "Niezależnie od sztucznych granic sąsiadujące krainy różniły się pod każdym względem. Ziemia Gosen pomimo falistości gruntu wydawała się równiną, pustynię zaś składały wapienne wzgórza i doliny piaszczyste. Ziemia Gosen wyglądała jak olbrzymia szachownica, której zielone i żółte poletka odgraniczały się barwą zbóż i palmami rosnącymi na miedzach; zaś na rudym piasku pustyni i jej białych wzgórzach płat zieloności albo kępa drzew i krzaków wyglądały jak zabłąkany podróżny.", + "42860": "Na płodnej ziemi Gosen z każdego pagórka tryskał ciemny gaj akacji, sykomorów i tamaryndusów, z daleka przypominających nasze lipy, wśród których kryły się pałacyki z rzędami przysadzistych kolumn albo żółte lepianki chłopów. Niekiedy obok gaju bieliło się miasteczko z domami o płaskich dachach albo ponad drzewa ciężko wznosiły się piramidalne bramy świątyń, niby podwójne skały, upstrzone dziwnymi znakami.", + "42861": "W pustyni, spoza pierwszego szeregu trochę zielonych pagórków, wyzierały nagie wzgórza, zasłane stertami głazów. Zdawało się, że przesycony nadmiarem życia kraj zachodni z królewską hojnością rzuca na drugą stronę kanału zieleń i kwiaty; lecz wiecznie głodna pustynia pożera je w następnym roku i przerabia na popiół.", + "42862": "Odrobina roślinności, wygnanej na skały i piaski, trzymała się miejsc niższych, dokąd za pomocą rowów, przebitych w nasypie szosy, można było doprowadzać wodę z kanału. Jakoż między łysymi wzgórzami, w pobliżu szosy, piły rosę niebieską ukryte oazy, gdzie rósł jęczmień i pszenica, winny krzew, palmy i tamaryndusy.", + "42863": "W takich miejscach żyli i ludzie — pojedynczymi rodzinami, którzy, spotkawszy się na targu w Pi-Bailos, mogli nawet nie wiedzieć, że sąsiadują ze sobą na pustyni.", + "42864": "Szesnastego Misori koncentracja wojsk była prawie skończona. Dziesięć pułków następcy tronu, które miały zluzować azjatyckie wojska Nitagera, już zebrały się na gościńcu, powyżej miasta Pi-Bailos, z obozem i częścią wojennych machin.", + "42865": "Ruchami ich kierował sam następca. On zorganizował dwie linie zwiadów, z których dalsza miała śledzić nieprzyjaciół, bliższa — pilnować własnej armii od napadu, który był możliwym w okolicy pełnej wzgórz i wąwozów. On, Ramzes, w ciągu tygodnia sam objechał i obejrzał maszerujące różnymi traktami pułki pilnie bacząc: czy żołnierze mają porządną broń i ciepłe płaszcze na noc, czy w obozach znajduje się dostateczna ilość sucharów, mięsa i suszonych ryb. On wreszcie rozkazał, aby żony, dzieci i niewolników wojsk, idących na granicę wschodnią, przewieziono kanałem, co wpłynęło na zmniejszenie obozów i ułatwiło ruchy właściwej armii.", + "42866": "Najstarsi jenerałowie podziwiali wiedzę, zapał i ostrożność następcy tronu, a nade wszystko jego pracę i prostotę. Swój liczny dwór, książęcy namiot, wozy i lektyki zostawił on w Memfis; a sam w odzieży prostego oficera jeździł od pułku do pułku, konno, na sposób asyryjski, w towarzystwie dwu adiutantów.", + "42867": "Dzięki temu koncentracja właściwego korpusu poszła bardzo szybko i wojska w oznaczonym czasie stanęły pod Pi-Bailos.", + "42868": "Inaczej było z książęcym sztabem, z greckim pułkiem, który mu towarzyszył, i kilkoma wojennymi machinami.", + "42869": "Sztab, zebrany w Memfis, miał drogę najkrótszą, więc wyruszył najpóźniej, ciągnąc za sobą ogromny obóz. Prawie każdy oficer, a byli to panicze wielkich rodów, miał lektykę z czterema Murzynami, dwukolny wóz wojenny, bogaty namiot i mnóstwo skrzynek z odzieżą i jedzeniem tudzież dzbanów pełnych piwa i wina.", + "42870": "Prócz tego za oficerami wybrała się w podróż liczna trupa śpiewaczek i tancerek z muzyką; każda zaś, jako wielka dama, musiała mieć wóz, zaprzężony w jedną lub dwie pary wołów, i lektykę.", + "42871": "Gdy ciżba ta wylała się z Memfis, zajęła na gościńcu więcej miejsca aniżeli armia następcy tronu. Maszerowano zaś tak powoli, że machiny wojenne, które zostawiono na końcu, ruszyły o dobę później, aniżeli był rozkaz. Na domiar złego, śpiewaczki i tancerki zobaczywszy pustynię, wcale jeszcze niestraszną w tym miejscu, zaczęły bać się i płakać. Więc, dla uspokojenia ich, trzeba było przyśpieszyć nocleg, rozbić namioty i urządzić widowisko, a potem ucztę.", + "42872": "Nocna zabawa, w chłodzie, pod gwiaździstym niebem, na tle dzikiej natury, tak podobała się tancerkom i śpiewaczkom, że oświadczyły, iż odtąd będą występować tylko w pustyni. Tymczasem następca tronu, dowiedziawszy się w drodze o sprawach swego sztabu, przysłał rozkaz, ażeby jak najprędzej zawrócono kobiety do miasta i przyśpieszono pochód.", + "42873": "Przy sztabie znajdował się jego dostojność Herhor, minister wojny, lecz tylko w charakterze widza. Nie prowadził za sobą śpiewaczek, ale też i nie robił żadnych uwag sztabowcom. Kazał wynieść swoją lektykę na czoło kolumny i stosując się do jej ruchów, posuwał się naprzód albo odpoczywał pod cieniem wielkiego wachlarza, którym osłaniał go adiutant.", + "42874": "Jego dostojność Herhor był to człowiek czterdziestokilkuletni, silnie zbudowany, zamknięty w sobie. Rzadko odzywał się i równie rzadko spoglądał na ludzi spod zapuszczonych powiek.", + "42875": "Jak każdy Egipcjanin miał obnażone ręce i nogi, odkrytą pierś, sandały na stopach, krótką spódniczkę dokoła bioder, a z przodu fartuszek w pasy niebieskie i białe. Jako kapłan, golił zarost i włosy i nosił skórę pantery zawieszoną przez lewe ramię. Nareszcie, jako żołnierz, nakrywał głowę małym gwardyjskim hełmem, spod którego na kark spadała chusteczka, również w białe i niebieskie pasy.", + "42876": "Na szyi miał potrójny łańcuch złoty, a pod lewym ramieniem, na piersiach, krótki miecz w kosztownej pochwie.", + "42877": "Lektyce jego, dźwiganej przez sześciu czarnych niewolników, stale towarzyszyło trzech ludzi: jeden niósł wachlarz, drugi topór ministra, a trzeci skrzynkę z papirusami. Był to Pentuer, kapłan i pisarz ministra, chudy asceta, który w największy upał nie nakrywał ogolonej głowy. Pochodził z ludu, lecz pomimo niskiego urodzenia zajmował ważne stanowisko w państwie dzięki wyjątkowym zdolnościom.", + "42878": "Chociaż minister ze swymi urzędnikami znajdował się na czele sztabowej kolumny i nie mieszał się do jej ruchów, nie można jednak twierdzić, ażeby nie wiedział, co się dzieje poza nim. Co godzinę, niekiedy co pół godziny, do lektyki dostojnika zbliżał się — to niższy kapłan, zwyczajny „sługa boży”, to żołnierz maruder, to przekupień albo niewolnik, który niby obojętnie przechodząc obok cichego orszaku ministra, rzucał jakieś słówko. Słówko to zaś Pentuer niekiedy zapisywał, ale najczęściej pamiętał, bo pamięć miał nadzwyczajną.", + "42879": "Na te drobnostki nikt nie zważał w zgiełkliwym tłumie sztabowców. Oficerowie ci, wielcy panicze, zanadto byli zajęci bieganiem, hałaśliwą rozmową lub śpiewem, ażeby mieli patrzeć, kto zbliża się do ministra; tym więcej, że wciąż mnóstwo ludzi snuło się wzdłuż szosy.", + "42880": "Piętnastego Misori sztab następcy tronu, wraz z jego dostojnością ministrem, przepędził noc pod gołym niebem w odległości jednej mili od pułków ustawiających się już do boju w poprzek szosy, za miastem Pi-Bailos.", + "42881": "Przed pierwszą z rana, która odpowiada naszej godzinie szóstej, wzgórza pustynne przybrały kolor fioletowy. Spoza nich wychyliło się słońce. Ziemię Gosen zalała różowość, a miasteczka, świątynie, pałace magnatów i lepianki chłopów wyglądały jak iskry i płomienie, w jednej chwili zapalone wśród zieloności.", + "42882": "Niebawem zachodni horyzont oblała barwa złota. I zdawało się, że zieloność ziemi Gosen rozpływa się w złocie, a niezliczone kanały, zamiast wody, toczą roztopione srebro. Ale wzgórza pustyni zrobiły się jeszcze mocniej fioletowymi, rzucając długie cienie na piaski i czarność na rośliny.", + "42883": "Straże stojące wzdłuż szosy doskonale mogły widzieć wysadzone palmami pola za kanałem. Na jednych zielenił się len, pszenica, koniczyna, na innych — złocił się dojrzewający jęczmień drugiego posiewu. Jednocześnie z chat, ukrytych między drzewami, zaczęli wychodzić do roboty rolnicy, ludzie nadzy, barwy miedzianej, którzy za cały ubiór mieli krótką spódniczkę na biodrach i czepek na głowie.", + "42884": "Jedni zwrócili się do kanałów, aby oczyszczać je z mułu albo czerpać wodę i wylewać na pola za pomocą machin podobnych do żurawi przy studniach. Inni rozproszywszy się między drzewami zbierali dojrzałe figi i winogrona. Snuło się tam sporo nagich dzieci i kobiet w białych, żółtych lub czerwonych koszulach bez rękawów.", + "42885": "I był wielki ruch w tej okolicy. Na niebie drapieżne ptactwo pustyni uganiało się za gołębiami i kawkami ziemi Gosen. Wzdłuż kanału huśtały się zgrzytające żurawie z kubełkami płodnej wody, a ludzie, którzy zbierali owoce, ukazywali się i znikali między zielonością drzew jak barwne motyle. Zaś w pustyni, na szosie, już zamrowiło się wojsko i jego służba. Przeleciał oddział konnych uzbrojony w lance. Za nim pomaszerowali łucznicy w czepkach i spódniczkach; mieli oni łuki w garści, sajdaki na plecach i szerokie tasaki u prawego boku. Łucznikom towarzyszyli procarze niosący torby z pociskami i uzbrojeni w krótkie miecze.", + "42886": "O sto kroków za nimi szły dwa małe oddziałki piechoty: jeden uzbrojony we włócznie, drugi w topory. Ci i tamci nieśli w rękach prostokątne tarcze, na piersiach mieli grube kaftany, niby pancerze, a na głowie czepki z chusteczkami zasłaniającymi kark od upału. Czepki i kaftany były w pasy: niebieskie z białym lub żółte z czarnym, co robiło żołnierzy podobnymi do wielkich szerszeni.", + "42887": "Za przednią strażą, otoczona oddziałem toporników, posuwała się lektyka ministra, a za nią, w miedzianych hełmach i pancerzach, greckie roty, których miarowy krok przypominał uderzenia ciężkich młotów. W tyle było słychać skrzypienie wozów, ryk bydła i krzyki woźniców, a z boku szosy przemykał się brodaty handlarz fenicki w lektyce zawieszonej między dwoma osłami. Nad tym wszystkim unosił się tuman złotego pyłu i gorąco.", + "42888": "Nagle od straży przedniej przycwałował konny żołnierz i zawiadomił ministra, że zbliża się następca tronu. Jego dostojność wysiadł z lektyki, a w tejże chwili na szosie ukazała się garstka jeźdźców, którzy zeskoczyli z koni. Po czym jeden z jeźdźców i minister zaczęli iść ku sobie, co kilka kroków zatrzymując się i kłaniając.", + "42889": "— Bądź pozdrowiony, synu faraona, który oby żył wiecznie — odezwał się minister.", + "42890": "— Bądź pozdrowiony i żyj długo, ojcze święty — odparł następca. A potem dodał:", + "42891": "— Ciągniecie tak wolno, jakby wam nogi upiłowano, a Nitager najpóźniej za dwie godziny stanie przed naszym korpusem.", + "42892": "— Powiedziałeś prawdę. Twój sztab maszeruje bardzo powoli.", + "42893": "— Mówi mi też Eunana — tu Ramzes wskazał na stojącego za sobą oficera obwieszonego amuletami — że nie wysyłaliście patroli do wąwozów. A przecież na wypadek rzeczywistej wojny nieprzyjaciel z tej strony mógł was napaść.", + "42894": "— Nie jestem dowódcą, tylko sędzią — spokojnie odpowiedział minister.", + "42895": "— A cóż robił Patrokles?", + "42896": "— Patrokles z greckim pułkiem eskortuje machiny wojenne.", + "42897": "— A mój krewny i adiutant, Tutmozis?", + "42898": "— Podobno jeszcze śpi.", + "42899": "Ramzes niecierpliwie uderzył nogą w ziemię i umilkł. Był to piękny młodzieniec, z twarzą prawie kobiecą, której gniew i opalenizna dodawały wdzięku. Miał na sobie obcisły kaftan w pasy niebieskie i białe, tegoż koloru chustkę pod hełmem, złoty łańcuch na szyi i kosztowny miecz pod lewym ramieniem.", + "42900": "— Widzę — odezwał się książę — że tylko ty jeden, Eunano, dbasz o moją cześć.", + "42901": "Obwieszony amuletami oficer schylił się do ziemi.", + "42902": "— Tutmozis jest to próżniak — mówił następca. — Wracaj, Eunano, na swoje stanowisko. Niech przynajmniej przednia straż ma dowódcę.", + "42903": "Potem spojrzawszy na świtę, która już go otoczyła, jakby wyrosła spod ziemi, dodał:", + "42904": "— Niech mi przyniosą lektykę. Jestem zmęczony jak kamieniarz.", + "42905": "— Czyliż bogowie mogą męczyć się!… — szepnął jeszcze stojący za nim Eunana.", + "42906": "— Idź na swoje miejsce — rzekł Ramzes.", + "42907": "— A może rozkażesz mi, wizerunku księżyca, teraz zbadać wąwozy? — cicho spytał oficer. — Proszę cię, rozkazuj mi, bo gdziekolwiek jestem, serce moje goni za tobą, aby odgadnąć twoją wolę i spełnić ją.", + "42908": "— Wiem, że jesteś czujny — odparł Ramzes. — Już idź i uważaj na wszystko.", + "42909": "— Ojcze święty — zwrócił się Eunana do ministra — polecam waszej dostojności moje najpokorniejsze służby.", + "42910": "Ledwie Eunana odjechał, gdy na końcu maszerującej kolumny zrobił się jeszcze większy tumult. Szukano lektyki następcy tronu, ale — nie było jej. Natomiast ukazał się, rozbijając greckich żołnierzy, młody człowiek dziwnej powierzchowności. Miał na sobie muślinową koszulkę, bogato haftowany fartuszek i złotą szarfę przez ramię. Nade wszystko jednak odznaczała się jego ogromna peruka, składająca się z mnóstwa warkoczyków, i sztuczna bródka, podobna do kociego ogona.", + "42911": "Był to Tutmozis, pierwszy elegant w Memfis, który nawet podczas marszu stroił się i oblewał perfumami.", + "42912": "— Witaj, Ramzesie! — wołał elegant, gwałtownie rozpychając oficerów. — Wyobraź sobie, że gdzieś podziała się twoja lektyka; musisz więc usiąść do mojej, która wprawdzie nie jest godną ciebie, ale nie najgorszą.", + "42913": "— Rozgniewałeś mnie — odparł książę. — Śpisz zamiast pilnować wojska.", + "42914": "Zdumiony elegant zatrzymał się.", + "42915": "— Ja śpię?… — zawołał. — Bodaj język usechł temu, kto mówi podobne kłamstwa. Ja, wiedząc, że przyjedziesz, od godziny ubieram się, przygotowuję ci kąpiel i perfumy…", + "42916": "— A tymczasem oddział posuwa się bez komendy.", + "42917": "— Więc ja mam być komendantem oddziału, w którym znajduje się jego dostojność minister wojny i taki wódz jak Patrokles?", + "42918": "Następca tronu umilkł, a tymczasem Tutmozis zbliżywszy się do niego szeptał:", + "42919": "— Jak ty wyglądasz, synu faraona?… Nie masz peruki, włosy i odzienie pełne kurzu, skóra czarna i popękana jak ziemia w lecie?… Najczcigodniejsza królowa-matka wygnałaby mnie ze dworu zobaczywszy twoją nędzę…", + "42920": "— Jestem tylko zmęczony.", + "42921": "— Więc siadaj do lektyki. Są tam świeże wieńce róż, pieczone ptaszki i dzban wina z Cypru. Ukryłem też — dodał jeszcze ciszej — Senurę w obozie…", + "42922": "— Jest?… — spytał książę. Błyszczące przed chwilą oczy zamgliły mu się.", + "42923": "— Niech wojsko idzie naprzód — mówił Tutmozis — a my tu zaczekajmy na nią…", + "42924": "Ramzes jakby ocknął się.", + "42925": "— Dajże mi spokój, pokuso!… Przecież za dwie godziny bitwa…", + "42926": "— Co to za bitwa!…", + "42927": "— A przynajmniej rozstrzygnięcie losów mego dowództwa.", + "42928": "— Żartuj z tego — uśmiechnął się elegant. — Przysiągłbym, że już wczoraj minister wojny posłał raport do jego świątobliwości z prośbą, ażebyś dostał korpus Menfi.", + "42929": "— Wszystko jedno. Dziś nie potrafiłbym myśleć o czym innym aniżeli o armii.", + "42930": "— Okropny jest w tobie ten pociąg do wojny, na której człowiek nie myje się przez całe miesiące, ażeby pewnego dnia zginąć… Brr!… Gdybyś jednak zobaczył Senurę… Tylko spojrzyj na nią…", + "42931": "— Właśnie dlatego nie spojrzę — odparł Ramzes stanowczo.", + "42932": "W chwili gdy spoza greckich szeregów ośmiu ludzi wyniosło ogromną lektykę Tutmozisa dla następcy tronu, od straży przedniej przyleciał jeździec. Zsunął się z konia i biegł tak prędko, aż dzwoniły mu na piersiach wizerunki bogów lub tabliczki z ich imionami. Był to rozgorączkowany Eunana.", + "42933": "Wszyscy zwrócili się do niego, co zdawało się robić mu przyjemność.", + "42934": "— Erpatre, najwyższe usta! — zawołał Eunana, schylając się przed Ramzesem. — Kiedy, zgodnie z twoim boskim rozkazem, jechałem na czele oddziału, pilnie bacząc na wszystko, spostrzegłem na szosie dwa piękne *skarabeusze*. Każdy ze świętych żuków toczył przed sobą glinianą kulkę w poprzek drogi, ku piaskom…", + "42935": "— Więc cóż? — przerwał następca.", + "42936": "— Rozumie się — ciągnął Eunana, spoglądając w stronę ministra — że jak nakazuje pobożność, ja i moi ludzie, złożywszy hołd złotym wizerunkom słońca, zatrzymaliśmy pochód. Jest to tak ważna wróżba, że bez rozkazu nikt z nas nie ośmieliłby się iść naprzód.", + "42937": "— Widzę, że jesteś prawdziwie pobożnym Egipcjaninem, choć rysy masz hetyckie — odpowiedział dostojny Herhor. A zwróciwszy się do kilku bliżej stojących dygnitarzy dodał:", + "42938": "— Nie pójdziemy dalej gościńcem, bo moglibyśmy podeptać święte żuki. Pentuerze, czy tym wąwozem, na prawo, można okolić szosę?", + "42939": "— Tak jest — odparł pisarz ministra. — Wąwóz ten ma milę długości i wychodzi znowu na szosę, prawie naprzeciw Pi-Bailos.", + "42940": "— Ogromna strata czasu — wtrącił gniewnie następca.", + "42941": "— Przysiągłbym, że to nie skarabeusze, ale duchy moich fenickich lichwiarzy — odezwał się elegant Tutmozis. — Nie mogąc z powodu śmierci odebrać pieniędzy, zmuszają mnie, abym za karę szedł przez pustynię!…", + "42942": "Świta książęca z niepokojem oczekiwała decyzji, więc Ramzes odezwał się do Herhora:", + "42943": "— Cóż o tym myślisz, ojcze święty?", + "42944": "— Spojrzyj na oficerów — odparł kapłan — a zrozumiesz, że musimy iść wąwozem.", + "42945": "Teraz wysunął się dowódca Greków, generał Patrokles, i rzekł do następcy:", + "42946": "— Jeżeli książę pozwolisz, mój pułk pójdzie dalej szosą. Nasi żołnierze nie boją się skarabeuszów.", + "42947": "— Wasi żołnierze nie boją się nawet grobów królewskich — odpowiedział minister. — Nie musi tam być jednak bezpiecznie, skoro żaden nie wrócił.", + "42948": "Zmieszany Grek usunął się do świty.", + "42949": "— Przyznaj, ojcze święty — szepnął z najwyższym gniewem następca — że taka przeszkoda nawet osła nie zatrzymałaby w podróży.", + "42950": "— Bo też osioł nigdy nie będzie faraonem — spokojnie odparł minister.", + "42951": "— W takim razie ty, ministrze, przeprowadzisz oddział przez wąwóz! — zawołał Ramzes. — Ja nie znam się na kapłańskiej taktyce, zresztą muszę odpocząć. Chodź ze mną, kuzynie — rzekł do Tutmozisa i skierował się w stronę łysych pagórków.", + "42952": "Rozdział II", + "42953": "Jego dostojność Herhor natychmiast polecił swemu adiutantowi, który nosił topór, objąć dowództwo straży przedniej w miejsce Eunany. Potem wysłał rozkaz, ażeby machiny wojenne do rzucania wielkich kamieni zjechały z szosy ku wąwozowi, a żołnierze greccy aby ułatwiali im przejście w miejscach trudnych. Wszystkie zaś wozy i lektyki oficerów świty miały ruszyć na końcu.", + "42954": "Kiedy Herhor wydawał rozkazy, adiutant noszący wachlarz zbliżywszy się do pisarza Pentuera szepnął:", + "42955": "— Chyba już nigdy nie będzie można jeździć tą szosą…", + "42956": "— Dlaczego? — odparł kapłan. — Ale skoro dwa święte żuki przeszły nam drogę, nie wypada iść nią dalej. Mogłoby się zdarzyć nieszczęście.", + "42957": "— Już i tak jest nieszczęście. Albo nie uważałeś, że książę Ramzes rozgniewał się na ministra, a nasz pan nie należy do tych, którzy zapominają…", + "42958": "— Nie książę na naszego pana, ale nasz pan na księcia obraził się i zgromił go — odrzekł Pentuer. — I dobrze zrobił. Bo młodemu księciu już dziś wydaje się, że będzie drugim Menesem…", + "42959": "— Chyba Ramzesem Wielkim?… — wtrącił adiutant.", + "42960": "— Ramzes Wielki słuchał bogów, za co we wszystkich świątyniach ma chlubne napisy. Ale Menes, pierwszy faraon Egiptu, był burzycielem porządku i tylko ojcowskiej łagodności kapłanów zawdzięcza, że jego imię jest wspominane… Chociaż nie dałbym jednego utena miedzi, że mumia Menesa nie istnieje.", + "42961": "— Mój Pentuerze — mówił adiutant — jesteś mędrcem, więc rozumiesz, że nam wszystko jedno, czy mamy dziesięciu panów, czy jedynastu…", + "42962": "— Ale ludowi nie wszystko jedno, czy ma wydobywać co roku górę złota dla kapłanów, czy dwie góry złota: dla kapłanów i dla faraona — odpowiedział Pentuer i oczy mu błysnęły.", + "42963": "— Rozmyślasz o niebezpiecznych sprawach — szepnął adiutant.", + "42964": "— A ileż razy ty sam gorszyłeś się zbytkami dworu faraona i nomarchów?… — spytał zdziwiony kapłan.", + "42965": "— Cicho… cicho!… jeszcze będziemy mówili o tych rzeczach, ale nie teraz.", + "42966": "Pomimo piasku machiny wojenne, do których przyprzężono po dwa woły, szybciej toczyły się po pustyni aniżeli po szosie. Przy pierwszej z nich szedł Eunana, zakłopotany i rozmyślający nad tym: dlaczego minister pozbawił go dowództwa przedniej straży? Czy chce mu powierzyć jakieś wyższe stanowisko?", + "42967": "Wyglądając tedy nowej kariery, a może dla zagłuszenia obaw, które miotały jego sercem, pochwycił drąg i gdzie był głębszy piasek, podpierał balistę albo krzykiem zachęcał Greków. Ci jednak mało zwracali na niego uwagi.", + "42968": "Już dobre pół godziny orszak posuwał się krętym wąwozem o ścianach nagich i spadzistych, gdy straż przednia znowu zatrzymała się. W tym miejscu znajdował się inny wąwóz, poprzeczny, środkiem którego ciągnął się dość szeroki kanał.", + "42969": "Goniec, wysłany do ministra z wiadomością o przeszkodzie, przywiózł polecenie, ażeby kanał natychmiast zasypać.", + "42970": "Około setki żołnierzy greckich z oskardami i łopatami rzuciło się do roboty. Jedni odrąbywali kamienie ze skał, drudzy wrzucali je do rowu i przysypywali piaskiem.", + "42971": "Wtem z głębi wąwozu wyszedł człowiek z motyką mającą formę bocianiej szyi z dziobem. Był to chłop egipski, stary, zupełnie nagi. Przez chwilę z najwyższym zdumieniem patrzył na robotę żołnierzy, nagle skoczył między nich wołając:", + "42972": "— Co wy dokazujecie, poganie, przecież to kanał?…", + "42973": "— A ty jak śmiesz złorzeczyć wojownikom jego świątobliwości? — zapytał go, już obecny w tym miejscu, Eunana.", + "42974": "— Widzę, że musisz być wielkim i Egipcjaninem — odparł chłop — więc odpowiem ci, że ten kanał należy do potężnego pana: jest on ekonomem u pisarza przy takim, co nosi wachlarz jego dostojności nomarchy Memfis. Baczcie więc, ażeby was nieszczęście nie spotkało!…", + "42975": "— Róbcie swoje — rzekł protekcjonalnym tonem Eunana do żołnierzy greckich, którzy zaczęli przypatrywać się chłopu. Nie rozumieli jego mowy, ale zastanowił ich ton.", + "42976": "— Oni wciąż zasypują!… — mówił chłop z rosnącym przerażeniem. — Biada wam, psubraty! — zawołał, rzucając się na jednego z motyką.", + "42977": "Grek wyrwał motykę, uderzył chłopa w zęby, aż krew wystąpiła mu na usta. Potem znowu zabrał się do sypania piasku.", + "42978": "Oszołomiony ciosem chłop stracił odwagę i zaczął błagać:", + "42979": "— Panie — mówił — ależ ten kanał ja sam kopałem przez dziesięć lat nocami i w święta! Nasz pan obiecał, że jeżeli uda mi się przeprowadzić wodę do tej dolinki, zrobi mnie na niej parobkiem, odstąpi piątą część zbiorów i da wolność… Słyszycie?… Wolność mnie i trojgu dzieciom, o bogowie!…", + "42980": "Wzniósł ręce i znowu zwrócił się do Eunany:", + "42981": "— Oni mnie nie rozumieją, ci zamorscy brodacze, potomstwo psów, bracia Fenicjan i Żydów. Ale ty, panie, wysłuchasz mnie… Od dziesięciu lat, kiedy inni szli na jarmark albo na tańce, albo na świętą procesję, ja wykradałem się w ten niegościnny wąwóz. Nie chodziłem na grób matki mojej, tylkom kopał; zapomniałem o zmarłych, ażeby moim dzieciom i sobie choć na jeden dzień przed śmiercią dać wolność i ziemię… Wy bądźcie moimi świadkami, o bogowie, ile razy zaskoczyła mnie tutaj noc… Ile ja tu razy słyszałem płaczliwe głosy hien i widziałem zielone oczy wilków. Alem nie uciekał, bo gdzież bym nieszczęsny uciekł, gdy na każdej ścieżce czyhał strach, a w tym kanale wolność trzymała mnie za nogi. Raz, o tam, za załamem, wyszedł na mnie lew, faraon wszystkich zwierząt. Motyka wypadła mi z ręki. Więc ukląkłem przed nim i rzekłem te słowa, jak mnie widzicie: „Panie — czyliż raczyłbyś mnie zjeść… jestem przecież tylko niewolnikiem!” Lew drapieżca ulitował się nade mną; omijał mnie wilk; nawet zdradzieckie nietoperze oszczędzały biedną moją głowę, a ty, Egipcjaninie…", + "42982": "Chłop umilkł, spostrzegł zbliżający się orszak ministra Herhora. Po wachlarzu poznał, że musi to być ktoś wielki, a po skórze pantery, że kapłan. Pobiegł więc ku niemu, ukląkł i uderzył głową o piasek.", + "42983": "— Czego chcesz, człowieku? — zapytał dostojnik.", + "42984": "— „Światło słoneczne, wysłuchaj mnie! — zawołał chłop. — Oby nie było jęków w twojej komnacie i nieszczęście nie szło za tobą! Oby twoje czyny nie załamały się i oby cię prąd nie porwał, gdy będziesz płynął Nilem na drugi brzeg…”", + "42985": "— Pytam, czego chcesz? — powtórzył minister.", + "42986": "— „Dobry panie — prawił chłop — przewodniku bez kaprysów, który zwyciężasz fałsz, a stwarzasz prawdę… Który jesteś ojcem biedaka, mężem wdowy, szatą nie mającego matki… Pozwól, abym miał sposobność rozgłaszać imię twoje jako prawo w kraju… Przyjdź do słowa ust moich… Słuchaj i zrób sprawiedliwość, najszlachetniejszy ze szlachetnych…”", + "42987": "— On chce, ażeby nie zasypywano tego rowu — odezwał się Eunana.", + "42988": "Minister wzruszył ramionami i posunął się w stronę kanału, przez który rzucono kładkę. Wówczas zrozpaczony chłop pochwycił go za nogi.", + "42989": "— Precz z *tym*!… — krzyknął jego dostojność, cofnąwszy się jak przed ukąszeniem żmii.", + "42990": "Pisarz Pentuer odwrócił głowę; jego chuda twarz miała barwę szarą. Ale Eunana schwycił i ścisnął chłopa za kark, a nie mogąc oderwać go od nóg ministra, wezwał żołnierzy. Po chwili jego dostojność, oswobodzony, przeszedł na drugą stronę rowu, a żołnierze prawie w powietrzu odnieśli chłopa na koniec maszerującego oddziału. Dali mu kilkadziesiąt kułaków, a zawsze zbrojni w trzciny podoficerowie odliczyli mu kilkadziesiąt kijów i nareszcie — rzucili u wejścia do wąwozu.", + "42991": "Zbity, pokrwawiony, a nade wszystko przestraszony nędzarz chwilę posiedział na piasku, przetarł oczy i nagle zerwawszy się począł uciekać w stronę gościńca jęcząc:", + "42992": "— Pochłoń mnie, ziemio!… Przeklęty dzień, w którym ujrzałem światło, i noc, w której powiedziano: „narodził się człowiek…” W płaszczu sprawiedliwości nie ma nawet skrawka dla niewolników… I sami bogowie nie spojrzą na taki twór, który ma ręce do pracy, gębę tylko do płaczu, a grzbiet do kijów… O śmierci, zetrzyj moje ciało na popiół, ażebym jeszcze i tam, na polach Ozyrysa, po raz drugi nie urodził się niewolnikiem…", + "42993": "Rozdział III", + "42994": "Dyszący gniewem książę Ramzes wdzierał się na pagórek, a za nim Tutmozis. Elegantowi przekręciła się peruka, sztuczna bródka odpadła, więc niósł ją w rękach. Pomimo zmęczenia byłby blady na twarzy, gdyby nie warstwa różu.", + "42995": "Wreszcie książę zatrzymał się na szczycie. Od wąwozu dolatywał ich zgiełk żołnierstwa i łoskot toczących się balist; przed nimi rozciągał się ogromny płat ziemi Gosen, wciąż kąpiącej się w blaskach słońca. Zdawało się, że to nie ziemia, ale złoty obłok, na którym marzenie wymalowało krajobraz farbami ze szmaragdów, srebra, rubinów, pereł i topazów.", + "42996": "Następca wyciągnął rękę.", + "42997": "— Patrz — zawołał do Tutmozisa — tam ma być moja ziemia, a tu moje wojsko… I otóż tam — najwyższymi budowlami są pałace kapłanów, a tu — najwyższym dowódcą wojsk jest kapłan!… Czy można cierpieć coś podobnego?…", + "42998": "— Tak zawsze było — odparł Tutmozis, lękliwie oglądając się dokoła.", + "42999": "— To fałsz! Znam przecież dzieje tego kraju zasłonięte przed wami. Dowódcami wojsk i panami urzędników byli tylko faraonowie, a przynajmniej energiczniejsi spośród nich. Tym władcom nie schodziły dnie na ofiarach i modlitwach, lecz na rządzeniu państwem…", + "43000": "— Jeżeli jest taka wola jego świątobliwości… — wtrącił Tutmozis.", + "43001": "— Nie jest wolą mojego ojca, ażeby nomarchowie rządzili samowolnie w swoich stolicach, a etiopski namiestnik prawie uważał się za równego królowi królów. I nie może być wolą mego ojca, ażeby jego armia obchodziła dwa złote żuki, dlatego że ministrem wojny jest kapłan.", + "43002": "— Wielki to wojownik!… — szepnął coraz bardziej wylękniony Tutmozis.", + "43003": "— Jaki on tam wojownik!… Że pobił garstkę zbójców libijskich, którzy powinni uciekać na sam widok kaftanów egipskich żołnierzy? Ale zobacz, co robią nasi sąsiedzi. Izrael zwłóczy ze składaniem haraczu i płaci coraz mniej. Chytry Fenicjanin co roku wycofuje po kilka okrętów z naszej floty. Przeciw Hetytom musimy na wschodzie trzymać wielką armię, a koło Babilonu i Niniwy kipi ruch, który czuć w całej Mezopotamii.", + "43004": "I jakiż jest ostateczny skutek rządów kapłańskich? Ten, że kiedy jeszcze mój pradziad miał sto tysięcy talentów rocznego dochodu i sto sześćdziesiąt tysięcy wojska, mój ojciec ma ledwie pięćdziesiąt tysięcy talentów i sto dwadzieścia tysięcy wojska… A co to za wojsko!… Gdyby nie korpus grecki, który trzyma ich w porządku jak brytan owce, już dziś egipscy żołnierze słuchaliby tylko kapłanów, a faraon spadłby do poziomu nędznego nomarchy.", + "43005": "— Skąd ty to wiesz?… Skąd takie myśli?… — dziwił się Tutmozis.", + "43006": "— Alboż nie pochodzę z rodu kapłanów?! Przecież uczyli mnie, gdym jeszcze nie był następcą tronu. O, gdy zostanę faraonem po moim ojcu, który oby żył wiecznie, położę im na karkach nogę obutą w spiżowy sandał… A najpierwej sięgnę do ich skarbnic, które zawsze były przesycone, ale od czasów Ramzesa Wielkiego zaczęły puchnąć i dzisiaj są tak wydęte złotem, że spoza nich nie widać skarbu faraona.", + "43007": "— Biada mnie i tobie! — westchnął Tutmozis. — Masz zamysły, pod którymi ugiąłby się ten pagórek, gdyby słyszał i rozumiał. A gdzie twoje siły… pomocnicy… żołnierze?… Przeciw tobie stanie cały naród, prowadzony przez potężną klasę… A kto za tobą?", + "43008": "Książę słuchał i zamyślił się. Wreszcie odparł:", + "43009": "— Wojsko…", + "43010": "— Znaczna część jego pójdzie za kapłanami.", + "43011": "— Korpus grecki…", + "43012": "— Beczka wody w Nilu.", + "43013": "— Urzędnicy…", + "43014": "— W połowie należą do nich.", + "43015": "Ramzes smutnie potrząsnął głową i umilkł.", + "43016": "Ze szczytu nagim i kamienistym spadkiem zeszli na drugą stronę wzgórza. Wtem Tutmozis, który wysunął się trochę naprzód, zawołał:", + "43017": "— Czy urok padł na moje oczy?… Spojrzyj, Ramzesie!… Ależ między tymi skałami kryje się drugi Egipt…", + "43018": "— Musi to być jakiś folwark kapłański, który nie opłaca podatków — z goryczą odpowiedział książę.", + "43019": "U ich stóp, w głębi, leżała żyzna dolina mająca formę wideł, których rogi kryły się między skałami. W jednym rogu widać było kilka chat dla służby i ładny domek właściciela czy rządcy. Rosły tu palmy, wino, oliwki, drzewa figowe z powietrznymi korzeniami, cyprysy, nawet młode baobaby. Środkiem płynęła struga wody, zaś na stokach wzgórz, co kilkaset kroków, widać było nieduże sadzawki.", + "43020": "Zeszedłszy między winnice, pełne dojrzałych gron, usłyszeli kobiecy głos, który wołał, a raczej śpiewał na tęskną nutę:", + "43021": "— Gdzie jesteś, kureczko moja, odezwij się, gdzie jesteś, ulubiona?… Uciekłaś ode mnie, choć sama poję cię i karmię czystym ziarnem, aż wzdychają niewolnicy… Gdzież jesteś, odezwij się!… Pamiętaj, że cię noc zaskoczy i nie trafisz do domu, w którym wszyscy ci usługują; albo przyleci z pustyni rudy jastrząb i poszarpie ci serce. Wtedy na próżno będziesz wołała twojej pani, jak teraz ja ciebie… Odezwijże się, bo rozgniewam się i odejdę, a ty będziesz musiała wracać za mną piechotą…", + "43022": "Śpiew zbliżał się w stronę podróżnych. Już śpiewaczka była od nich o kilka kroków, gdy Tutmozis wsunąwszy głowę między krzaki zawołał:", + "43023": "— Spojrzyj no, Ramzesie, ależ to prześliczna dziewczyna!…", + "43024": "Książę, zamiast patrzeć, wpadł na ścieżkę i zabiegł drogę śpiewającej. Było to istotnie piękne dziewczę z greckimi rysami twarzy i cerą słoniowej kości. Spod welonu na głowie wyglądały ogromne, czarne włosy, skręcone w węzeł. Miała na sobie białą szatę powłóczystą, którą z jednej strony unosiła ręką; pod przejrzystą zasłoną widać było dziewicze piersi, z kształtu podobne do jabłek.", + "43025": "— Kto ty jesteś, dziewczyno? — zawołał Ramzes. Z czoła zniknęły mu groźne bruzdy, oczy zaiskrzyły się.", + "43026": "— O Jehowo!… ojcze!… — krzyknęła przerażona, bez ruchu zatrzymując się na ścieżce. Powoli jednak uspokoiła się, a jej aksamitne oczy przybrały zwykły wyraz łagodnego smutku.", + "43027": "— Skądeś się tu wziął?… — zapytała Ramzesa trochę drżącym głosem. — Widzę, że jesteś żołnierz, a tu żołnierzom wchodzić nie wolno.", + "43028": "— Dlaczego nie wolno?", + "43029": "— Bo to jest ziemia wielkiego pana, Sezofrisa…", + "43030": "— Ho! ho!… — uśmiechnął się Ramzes.", + "43031": "— Nie śmiej się, bo wnet zbledniesz. Pan Sezofris jest pisarzem pana Chairesa, który nosi wachlarz nad najdostojniejszym nomarchą Memfisu… A mój ojciec widział go i padał przed nim na twarz.", + "43032": "— Ho! ho! ho!… — powtarzał, wciąż śmiejąc się, Ramzes.", + "43033": "— Słowa twoje są bardzo zuchwałe — rzekła, marszcząc się, dziewczyna. — Gdyby z twarzy nie patrzyła ci dobroć, myślałabym, że jesteś greckim najemnikiem albo bandytą.", + "43034": "— Jeszcze nim nie jest, ale kiedyś może zostać największym bandytą, jakiego ta ziemia nosiła — wtrącił elegancki Tutmozis, poprawiając swoją perukę.", + "43035": "— A ty musisz być tancerzem — odparła już ośmielona dziewczyna. — O!… jestem nawet pewna, że widziałam cię na jarmarku w Pi-Bailos, jak zaklinałeś węże…", + "43036": "Obaj młodzi ludzie wpadli w doskonały humor.", + "43037": "— A któż ty jesteś? — zapytał dziewczyny Ramzes, biorąc ją za rękę, którą cofnęła.", + "43038": "— Nie bądź taki śmiały. Jestem Sara, córka Gedeona, rządcy tego folwarku.", + "43039": "— Żydówka?… — rzekł Ramzes i cień przesunął mu się po twarzy.", + "43040": "— Cóż to szkodzi… co to szkodzi!… — zawołał Tutmozis. — Czy myślisz, że Żydówki są mniej słodkie od Egipcjanek?… Są tylko skromniejsze i trudniejsze, co ich miłości nadaje wdzięk nadzwyczajny.", + "43041": "— Więc jesteście poganami — rzekła Sara z godnością. — Odpocznijcie, jeżeliście zmęczeni, narwijcie sobie winogron i odejdźcie z Bogiem. Nasza służba nierada takim gościom.", + "43042": "Chciała odejść, lecz Ramzes ją zatrzymał.", + "43043": "— Stój… Podobałaś mi się i nie możesz tak nas opuszczać.", + "43044": "— Zły duch cię opętał. Nikt w tej dolinie nie śmiałby przemawiać w taki sposób do mnie… — oburzyła się Sara.", + "43045": "— Bo widzisz — wtrącił Tutmozis — ten młodzik jest oficerem kapłańskiego pułku Ptah i pisarzem u pisarza takiego pana, który nosi wachlarz nad noszącym wachlarz za nomarchą Habu.", + "43046": "— Pewnie, że musi być oficerem — odparła Sara, w zamyśleniu patrząc na Ramzesa. — Może nawet sam jest wielkim panem?… — dodała, kładąc palec na ustach.", + "43047": "— Czymkolwiek jestem, twoja piękność przewyższa moje dostojeństwo — odparł Ramzes namiętnie. — Powiedz — rzekł nagle — czy prawda, że wy… jadacie wieprzowinę?…", + "43048": "Sara spojrzała na niego obrażona, a Tutmozis wtrącił:", + "43049": "— Jak to widać, że nie znasz Żydówek!… Dowiedz się zatem, że Żyd wolałby umrzeć aniżeli jeść świńskie mięso, którego ja wreszcie nie uważam za najgorsze…", + "43050": "— Ale koty zabijacie? — nalegał Ramzes, ściskając ręce Sarze i patrząc jej w oczy.", + "43051": "— I to bajka… podła bajka!… — zawołał Tutmozis. — Mogłeś mnie zapytać o te rzeczy, zamiast gadać brednie… Miałem przecie trzy Żydówki kochankami…", + "43052": "— Dotychczas mówiłeś prawdę, ale teraz kłamiesz — odezwała się Sara. — Żydówka nie będzie niczyją kochanką! — dodała dumnie.", + "43053": "— Nawet kochanką pisarza u takiego pana, który nosi wachlarz nad nomarchą memfijskim?… — zapytał drwiącym tonem Tutmozis.", + "43054": "— Nawet…", + "43055": "— Nawet kochanką tego pana, który nosi wachlarz?…", + "43056": "Sara zawahała się, lecz odparła:", + "43057": "— Nawet.", + "43058": "— Więc może nie zostałaby kochanką nomarchy?…", + "43059": "Dziewczynie opadły ręce. Ze zdziwieniem spoglądała kolejno na obu młodych ludzi; usta jej drżały, a oczy zachodziły łzami.", + "43060": "— Kto wy jesteście?… — pytała zatrwożona. — Zeszliście tu z gór, jak podróżni, którzy chcą wody i chleba… Ale mówicie do mnie jak najwięksi panowie… Coście wy za jedni?… Twój miecz — zwróciła się do Ramzesa — jest wysadzany szmaragdami, a na szyi masz łańcuch takiej roboty, jakiego w swoim skarbcu nie posiada nasz pan, miłościwy Sezofris…", + "43061": "— Odpowiedz mi lepiej, czy ci się podobam?… — spytał z naleganiem Ramzes, ściskając jej rękę i tkliwie patrząc w oczy.", + "43062": "— Jesteś piękny jak anioł Gabriel, ale ja boję się ciebie, bo nie wiem, kto ty jesteś…", + "43063": "Wtem, spoza gór, odezwał się dźwięk trąbki.", + "43064": "— Wzywają cię — zawołał Tutmozis.", + "43065": "— A gdybym ja był taki wielki pan jak wasz Sezofris?… — pytał książę.", + "43066": "— Ty możesz być… — szepnęła Sara.", + "43067": "— A gdybym ja nosił wachlarz nad nomarchą Memfisu?…", + "43068": "— Ty możesz być nawet i tak wielkim…", + "43069": "Gdzieś na wzgórzu odezwała się druga trąbka.", + "43070": "— Idźmy, Ramzesie!… — nalegał zatrwożony Tutmozis.", + "43071": "— A gdybym ja był… następcą tronu, czy poszłabyś do mnie, dziewczyno?… — pytał książę.", + "43072": "— O Jehowo!… — krzyknęła Sara, upadając na kolana.", + "43073": "Teraz w rozmaitych punktach grały trąbki gwałtowną pobudkę.", + "43074": "— Biegnijmy!… — wołał zdesperowany Tutmozis — Czy nie słyszysz, że w obozie alarm?…", + "43075": "Następca tronu prędko zdjął łańcuch ze swej szyi i zarzucił go na Sarę.", + "43076": "— Oddaj to ojcu — mówił — kupuję cię od niego. Bądź zdrowa…", + "43077": "Namiętnie pocałował ją w usta, a ona objęła go za nogi. Wyrwał się, odbiegł parę kroków, znowu wrócił i znowu piękną jej twarz i krucze włosy pieścił pocałunkami, jakby nie słysząc niecierpliwych odgłosów armii.", + "43078": "— W imieniu jego świątobliwości faraona wzywam cię — idź ze mną!… — krzyknął Tutmozis i schwycił księcia za rękę.", + "43079": "Zaczęli biec pędem w stronę głosu trąbek. Ramzes chwilami zataczał się jak pijany i odwracał głowę. Wreszcie zaczęli wdrapywać się na przeciwległy pagórek.", + "43080": "„I ten człowiek — myślał Tutmozis — chce walczyć z kapłanami!…”", + "43081": "Rozdział IV", + "43082": "Następca tronu i jego towarzysz biegli z ćwierć godziny po skalistym grzbiecie wzgórza, coraz bliżej słysząc trąbki, które wciąż gwałtowniej i gwałtowniej wygrywały alarm. Nareszcie znaleźli się w miejscu, skąd można było ogarnąć wzrokiem całą okolicę.", + "43083": "Na lewo ciągnęła się szosa, za którą dokładnie było widać miasto Pi-Bailos, stojące za nim pułki następcy tronu i ogromny tuman pyłu, który unosił się nad nacierającym ze wschodu przeciwnikiem.", + "43084": "Na prawo ział szeroki wąwóz, środkiem którego pułk grecki ciągnął wojenne machiny. Niedaleko od szosy wąwóz ten zlewał się z drugim, szerszym, który wychodził z głębi pustyni.", + "43085": "Otóż w tym punkcie działo się coś niezwykłego. Grecy z machinami stali bezczynnie niedaleko połączenia obu wąwozów; lecz na samym połączeniu, między szosą a sztabem następcy, wyciągnęły się cztery gęste szeregi jakiegoś innego wojska, niby cztery płoty najeżone iskrzącymi włóczniami.", + "43086": "Mimo bardzo spadzistej drogi książę cwałem zbiegł do swego oddziału, do miejsca, gdzie stał minister wojny otoczony oficerami.", + "43087": "— Co się tu dzieje?… — groźnie zawołał. — Dlaczego trąbicie alarm zamiast maszerować?…", + "43088": "— Jesteśmy odcięci — rzekł Herhor.", + "43089": "— Kto?… przez kogo?…", + "43090": "— Nasz oddział przez trzy pułki Nitagera, które wyszły z pustyni.", + "43091": "— Więc tam, blisko szosy, stoi nieprzyjaciel?…", + "43092": "— Stoi sam niezwyciężony Nitager…", + "43093": "Zdawało się, że w tej chwili następca tronu oszalał. Skrzywiły mu się usta, oczy wyszły z orbit. Wydobył miecz i pobiegłszy do Greków krzyknął chrapliwym głosem:", + "43094": "— Za mną na tych, którzy nam zastąpili drogę!…", + "43095": "— Żyj wiecznie, erpatre!… — zawołał Patrokles, równie dobywając miecza. — Naprzód, potomkowie Achillesa!… — zwrócił się do swoich żołnierzy. — Pokażmy egipskim krowiarzom, że nas zatrzymywać nie wolno!", + "43096": "Trąbki zagrały do ataku. Cztery krótkie, ale wyprostowane szeregi poszły naprzód, wzbił się tuman pyłu i krzyk na cześć Ramzesa.", + "43097": "W parę minut Grecy znaleźli się wobec pułków egipskich i — zawahali się.", + "43098": "— Naprzód!… — wołał następca, biegnąc z mieczem w ręku. Grecy zniżyli włócznie. W szeregach przeciwnych zrobił się jakiś ruch, i przeleciał szmer i — również zniżyły się włócznie.", + "43099": "— Kto wy jesteście, szaleńcy?… — odezwał się potężny głos ze strony przeciwnej.", + "43100": "— Następca tronu!… — odpowiedział Patrokles.", + "43101": "Chwila ciszy.", + "43102": "— Rozstąpić się!… — powtórzył ten sam wielki głos co pierwej.", + "43103": "Pułki armii wschodniej z wolna otworzyły się jak ciężkie podwójne wrota i — grecki oddział przeszedł.", + "43104": "Wówczas do następcy zbliżył się siwy wojownik w złocistym hełmie i zbroi i nisko skłoniwszy się rzekł:", + "43105": "— Zwyciężyłeś, erpatre. Tylko wielki wódz w ten sposób wydobywa się z kłopotu.", + "43106": "— Ty jesteś Nitager, najwaleczniejszy z walecznych!… — zawołał książę.", + "43107": "W tej chwili zbliżył się do nich minister wojny, który słyszał rozmowę, i rzekł cierpko:", + "43108": "— A gdyby po waszej stronie znalazł się równie niesforny wódz, jak erpatre, czym zakończylibyśmy manewry?", + "43109": "— Dajże spokój młodemu wojownikowi! — odparł Nitager. — Czyliż nie wystarcza ci, że pokazał lwie pazury, jak przystało na dziecię faraonów?…", + "43110": "Tutmozis słysząc, jaki obrót przybiera rozmowa, zwrócił się do Nitagera:", + "43111": "— Skąd wziąłeś się tutaj, dostojny wodzu, jeżeli główne twoje siły znajdują się przed naszą armią?", + "43112": "— Wiedziałem, jak niedołężnie maszeruje oddział z Memfis, gdy następca gromadzi pułki pod Pi-Bailos. No i dla śmiechu chciałem przyłapać was, paniczyków… Na moje nieszczęście znalazł się tu następca i popsuł mi plany. Tak zawsze postępuj, Ramzesie, naturalnie, wobec prawdziwych nieprzyjaciół.", + "43113": "— A jeżeli, jak dziś, trafi na trzy razy większą siłę?… — zapytał Herhor.", + "43114": "— Więcej znaczy odważny rozum aniżeli siła — odpowiedział stary wódz. — Słoń jest pięćdziesiąt razy mocniejszym od człowieka, a jednak ulega mu lub ginie z jego ręki…", + "43115": "Herhor słuchał w milczeniu.", + "43116": "Manewry uznano za skończone. Następca tronu w towarzystwie ministra i wodzów pojechał do wojsk pod Pi-Bailos, przywitał weteranów Nitagera i pożegnał swoje pułki, rozkazując im iść na wschód i życząc powodzenia. Następnie otoczony wielką świtą wracał szosą do Memfis, wśród tłumów z ziemi Gosen, które z zielonymi gałązkami i w świątecznych szatach pozdrawiały zwycięzcę.", + "43117": "Gdy gościniec skręcił ku pustyni, tłum przerzedził się; a gdy zbliżyli się do miejsca, gdzie sztab następcy z powodu skarabeuszów wszedł do wąwozu, na szosie już nie było nikogo.", + "43118": "Wtedy Ramzes skinął na Tutmozisa i wskazując mu łysy pagórek, szepnął:", + "43119": "— Pójdziesz tam, do Sary…", + "43120": "— Rozumiem.", + "43121": "— I powiesz jej ojcu, że oddaję mu folwark pod Memfisem.", + "43122": "— Rozumiem. Pojutrze będziesz ją miał.", + "43123": "Po tej wymianie zdań Tutmozis cofnął się ku maszerującym za świtą wojskom i zniknął.", + "43124": "Prawie naprzeciw wąwozu, do którego z rana wjechały machiny wojenne, o kilkanaście kroków za szosą rosło nieduże, choć stare drzewo tamaryndowe. W tym miejscu zatrzymała się straż poprzedzająca książęcą świtę.", + "43125": "— Czy znowu spotykamy się ze skarabeuszami?… — zapytał ze śmiechem następca tronu ministra.", + "43126": "— Zobaczymy — odparł Herhor.", + "43127": "Jakoż zobaczyli: na wątłym drzewie wisiał nagi człowiek.", + "43128": "— Cóż to znaczy? — zawołał wzruszony następca.", + "43129": "Pobiegli do drzewa adiutanci i przekonali się, że wisielcem jest ów stary chłop, któremu wojsko zasypało kanał.", + "43130": "— Słusznie powiesił się — krzyczał między oficerami Eunana. — Czybyście uwierzyli, że ten nędzny niewolnik ośmielił się schwytać za nogi jego dostojność ministra!…", + "43131": "Ramzes usłyszawszy to zatrzymał konia. Następnie zsiadł i zbliżył się do złowrogiego drzewa.", + "43132": "Chłop wisiał z głową wyciągniętą naprzód; miał usta szeroko otwarte, dłonie zwrócone do widzów, a w oczach zgrozę. Wyglądał jak człowiek, który chce coś powiedzieć, ale mu głosu zabrakło.", + "43133": "— Nieszczęśliwy — westchnął ze współczuciem książę.", + "43134": "Gdy wrócił do orszaku, kazał sobie opowiedzieć historią chłopa, a później przez długi czas jechał milczący.", + "43135": "Przed oczyma wciąż stał mu obraz samobójcy, a w sercu nurtowało uczucie, że temu pogardzonemu niewolnikowi stała się wielka krzywda. Tak niezmierna krzywda, że nad nią mógł zastanawiać się nawet on, syn i następca faraona.", + "43136": "Gorąco było nieznośne, kurz wysuszał wargi i kłuł oczy ludziom i zwierzętom. Zatrzymano oddział na krótki postój, a tymczasem Nitager kończył rozmowę z ministrem.", + "43137": "— Moi oficerowie — mówił stary wódz — nie patrzą pod nogi, tylko przed siebie. I może dlatego nigdy nie zaskoczył mnie nieprzyjaciel.", + "43138": "— Tym przypomniałeś mi, wasza dostojność, że powinienem zapłacić pewne długi — odparł Herhor i kazał zgromadzić się oficerom i żołnierzom, jacy byli pod ręką.", + "43139": "— A teraz — rzekł minister — zawołajcie Eunanę.", + "43140": "Obwieszony amuletami oficer znalazł się tak prędko, jakby od dawna czekał na to wezwanie. Na jego twarzy malowała się radość, z trudem hamowana przez pokorę.", + "43141": "Herhor, ujrzawszy przed sobą Eunanę, zaczął:", + "43142": "— Z woli jego świątobliwości, wraz ze skończeniem manewrów, najwyższa władza wojskowa znowu przechodzi w moje ręce.", + "43143": "Obecni pochylili głowy.", + "43144": "— Władzy tej wypada mi użyć przede wszystkim na wymiar sprawiedliwości…", + "43145": "Oficerowie zaczęli spoglądać po sobie.", + "43146": "— Eunano — ciągnął minister — wiem, że zawsze byłeś jednym z najpilniejszych oficerów…", + "43147": "— Prawda mówi przez wasze usta, dostojny panie — odparł Eunana. — Jak palma czeka na rosę, tak ja na rozkazy zwierzchników. A gdy ich nie otrzymuję, jestem jak sierota w pustyni, szukająca drogi swojej.", + "43148": "Okryci bliznami oficerowie Nitagera z podziwem przysłuchiwali się wartkiej wymowie Eunany i myśleli w sobie: „Ten będzie wywyższony nad innych!”", + "43149": "— Eunano — mówił minister — jesteś nie tylko pilny, ale i pobożny; nie tylko pobożny, ale i czujny jak ibis nad wodą. Bogowie też zleli na ciebie wielkie dobrodziejstwa: dali ci wężową przezorność i wzrok jastrzębia…", + "43150": "— Czysta prawda płynie z ust waszej dostojności — wtrącił Eunana. — Gdyby nie mój dziwny wzrok, nie wypatrzyłbym dwu świętych skarabeuszów…", + "43151": "— Tak — przerwał minister — i nie uratowałbyś naszego obozu od świętokradztwa. Za ten czyn, godny najpobożniejszego Egipcjanina, daję ci…", + "43152": "Tu minister zdjął z palca złoty pierścień.", + "43153": "— Daję ci ten oto pierścień z imieniem bogini Mut, której łaska i roztropność będą ci towarzyszyły do końca ziemskiej wędrówki, jeżeli na nią zasłużysz.", + "43154": "Jego dostojność wręczył pierścień Eunanie, a obecni wydali wielki okrzyk na cześć faraona i zaszczękali orężem.", + "43155": "Ponieważ minister nie ruszył się, więc i Eunana stał i bystro patrzył mu w oczy, jak wierny pies, który otrzymawszy z ręki pańskiej jeden kąsek, jeszcze kręci ogonem i czeka.", + "43156": "— A teraz — zaczął znowu minister — przyznaj się, Eunano, dlaczego nie powiedziałeś, gdzie poszedł następca tronu, gdy wojsko z trudem maszerowało przez wąwóz?… Popełniłeś zły czyn, musieliśmy bowiem trąbić alarm w sąsiedztwie nieprzyjaciela.", + "43157": "— Bogowie są moimi świadkami, żem nic nie wiedział o najdostojniejszym księciu — odparł zdziwiony Eunana.", + "43158": "Herhor potrząsnął głową.", + "43159": "— Nie może być, ażeby człowiek obdarzony takim jak ty wzrokiem, który o kilkadziesiąt kroków widzi wśród piasku święte skarabeusze, nie dostrzegł tak wielkiej osoby, jaką jest następca tronu.", + "43160": "— Zaprawdę nie widziałem!… — tłumaczył się Eunana, bijąc się w piersi. — Zresztą nikt mi nie kazał czuwać nad księciem.", + "43161": "— Czyliż nie uwolniłem cię od dowództwa przedniej straży?… Czyliż wyznaczyłem ci jakie zajęcie? — pytał minister. — Byłeś zupełnie wolny, właśnie jak człowiek powołany do śledzenia rzeczy ważnych. A czy wywiązałeś się z tego zadania?… Zaiste, za podobny błąd w czasie wojny musiałbyś umrzeć śmiercią…", + "43162": "Nieszczęsny oficer pobladł.", + "43163": "— Ale ja mam dla ciebie serce ojcowskie, Eunano — mówił dostojny pan — i pamiętając na wielką usługę, jaką oddałeś armii przez wypatrzenie symbolów świętego słońca, skarabeuszów, wyznaczam ci, nie jak surowy minister, ale jako łagodny kapłan, bardzo małą karę. Otrzymasz pięćdziesiąt kijów.", + "43164": "— Wasza dostojność…", + "43165": "— Eunano, umiałeś być szczęśliwym, bądź teraz mężnym i przyjmij to drobne upomnienie, jak przystało na oficera armii jego świątobliwości.", + "43166": "Ledwie skończył dostojny Herhor, już starsi rangą oficerowie położyli Eunanę w wygodnym miejscu, obok szosy. Potem jeden usiadł na karku, drugi na nogach, a dwaj inni wyliczyli mu w obnażone ciało pięćdziesiąt giętkich trzcin.", + "43167": "Nieustraszony bojownik nie wydał jęku, owszem — nucił pieśń żołnierską, a po ukończeniu ceremonii sam chciał się podnieść. Ale schorzałe nogi odmówiły mu posłuszeństwa. Więc padł twarzą w piasek i musiano go odwieźć do Memfisu na dwukolnym wozie, na którym leżąc i uśmiechając się do żołnierzy rozmyślał, że nie tak prędko zmienia się wiatr w Dolnym Egipcie jak fortuna w życiu biednego oficera.", + "43168": "Gdy po krótkim postoju orszak następcy tronu wyruszył w dalszą drogę, jego dostojność Herhor siadł na konia i jadąc obok jego dostojności Nitagera, rozmawiał półgłosem o ludach azjatyckich, a przede wszystkim o rozbudzeniu się Asyrii.", + "43169": "Wówczas dwaj słudzy ministra: adiutant niosący wachlarz i pisarz Pentuer, zaczęli też rozmowę.", + "43170": "— Co myślisz o przygodzie Eunany? — spytał adiutant.", + "43171": "— A ty co myślisz o chłopie, który się powiesił? — rzekł pisarz.", + "43172": "— Zdaje mi się, że dla chłopa dzień dzisiejszy jest najlepszym, a powróz koło szyi najmiększym, jaki spotkał w życiu — odparł adiutant. — Myślę też, że Eunana od tej pory będzie bardzo troskliwie pilnował następcy tronu.", + "43173": "— Mylisz się — rzekł Pentuer. — Eunana od tej pory nigdy nie dojrzy skarabeusza, choćby był wielkim jak wół. Co się zaś tyczy owego chłopa, czy nie sądzisz, że jemu jednak musiało być źle, bardzo źle… bardzo źle na świętej ziemi egipskiej!", + "43174": "— Nie znasz chłopów, więc tak mówisz…", + "43175": "— A któż ich lepiej zna?… — odparł posępnie pisarz. — Czyliż nie wyrosłem między nimi?… Czy nie widziałem, jak mój ojciec nawodniał grunta, oczyszczał kanały, siał, zbierał, a nade wszystko — jak płacił podatki. O, ty nie wiesz, co to jest dola chłopa w Egipcie!", + "43176": "— Za to wiem, co jest dola cudzoziemca — odpowiedział adiutant. — Mój pradziad czy prapradziad był jednym z wielkich między Hyksosami, ale został tu, bo przywiązał się do ziemi. I co powiesz: nie tylko jemu odebrano majątek, ale jeszcze i na mnie ciąży plama pochodzenia!… Sam widzisz, co nieraz znoszę od rodowitych Egipcjan, choć mam znaczne stanowisko. Jakże więc mogę litować się nad egipskim chłopem, który widząc moją żółtawą cerę, nieraz mruczy pod nosem: „poganin!… cudzoziemiec!…” Chłop zaś nie jest ani poganinem, ani cudzoziemcem.", + "43177": "— Tylko niewolnikiem — wtrącił pisarz. — Niewolnikiem, którego żenią, rozwodzą, biją, sprzedają, niekiedy mordują, a zawsze każą mu pracować, obiecując w dodatku, że i na tamtym świecie również będzie niewolnikiem.", + "43178": "Adiutant wzruszył ramionami.", + "43179": "— Dziwny ty jesteś, choć tak mądry! — rzekł. — Przecie widzisz, że każdy z nas zajmuje jakieś stanowisko — niskie, mniej niskie lub bardziej niskie, na którym musi pracować. A czy martwi cię to, że nie jesteś faraonem i że twoim grobem nie będzie piramida?… Wcale nie myślisz o tym, bo rozumiesz, że taki jest porządek świata. Każdy pełni swoje obowiązki: wół orze, osioł dźwiga podróżnych, ja chłodzę jego dostojność, ty za niego pamiętasz i myślisz, a chłop uprawia ziemię i płaci podatki. Cóż więc nam z tego, że jakiś wół urodzi się Apisem, któremu cześć oddają, a jakiś człowiek faraonem lub nomarchą?…", + "43180": "— Temu chłopu zniszczono jego dziesięcioletnią pracę… — szepnął Pentuer.", + "43181": "— A twojej pracy nie niszczy minister?… — spytał adiutant. — Któż wie, że to ty rządzisz państwem, nie zaś dostojny Herhor?…", + "43182": "— Mylisz się — rzekł pisarz — on rządzi naprawdę. On ma władzę, on ma wolę, a ja… tylko wiadomości… Mnie wreszcie nie biją ani ciebie, jak owego chłopa…", + "43183": "— Ale za to zbili Eunanę, a i nam może się dostać. Trzeba więc być mężnym i cieszyć się ze stanowiska, jakie wyznaczono człowiekowi. Tym bardziej że, jak ci wiadomo, nasz duch, nieśmiertelny *Ka*, w miarę oczyszczania się wstępuje na wyższe szczeble, aby za tysiące czy miliony lat, razem z duszami faraonów i niewolników, nawet razem z bogami — rozpłynąć się w bezimiennym a wszechmocnym ojcu życia.", + "43184": "— Mówisz jak kapłan — odparł z goryczą Pentuer. — Ja to raczej powinienem mieć ten spokój!… Lecz zamiast niego mam ból w duszy, bo odczuwam nędzę milionów…", + "43185": "— Któż ci każe?", + "43186": "— Oczy moje i serce. Jest ono jak dolina między górami, która nie może milczeć, kiedy słyszy krzyk, lecz odpowiada echem.", + "43187": "— A ja tobie mówię, Pentuerze, że za dużo myślisz o rzeczach niebezpiecznych. Nie można bezkarnie chodzić po urwiskach gór wschodnich, bo lada chwilę spadniesz; ani błądzić po zachodniej pustyni, gdzie krążą lwy zgłodniałe i zrywa się wściekły chamsin.", + "43188": "Tymczasem waleczny Eunana jadąc na wozie, który mu tylko odnawiał boleść, aby pokazać, jak jest mężnym, zażądał jedzenia i picia. A gdy spożył suchy placek, natarty czosnkiem, i wypił kwaśne piwo z wysmukłego garnuszka, poprosił woźnicy, aby mu gałązką spędzał muchy z poranionego ciała.", + "43189": "Tak leżąc na workach i pakach, na skrzypiącym wozie, twarzą zwrócony do ziemi, biedny Eunana jękliwym głosem zaczął opiewać ciężką dolę niższego oficera:", + "43190": "— „Z jakiejże to racji mówisz, że lepiej być oficerem aniżeli pisarzem? Przyjdź i patrz na moje sine pręgi i popękane ciało, a ja ci przez ten czas opowiem dzieje udręczonego oficera.", + "43191": "Jeszcze byłem chłopcem, kiedy przyniesiono mnie do koszar. Na śniadanie dostawałem pięścią w brzuch, aż mnie mdliło, na obiad kułak w oczy, aż mi się gęba rozdziawiała, a ku wieczorowi miałem już głowę okrytą ranami i prawie rozszczepioną.", + "43192": "Chodź, niech ci opowiem, jak odbyłem podróż do Syrii. Jedzenie i picie musiałem dźwigać w rękach, objuczony jak osioł. Szyję miałem zesztywniałą jak szyja osła, a kręgi pacierzowe spękane. Piłem zgniłą wodę, a wobec wroga byłem jako złapany ptak.", + "43193": "Wróciłem do Egiptu, ale tu jestem jak drzewo, które robak toczy. Za byle co kładą mnie na ziemi i biją jak w książkę tak, że od kijów jestem prawie połamany. Jestem chory i muszę się kłaść, muszą mnie wozić na wozie, a tymczasem służący kradnie mi płaszcz i ucieka…", + "43194": "Dlatego, o pisarzu! zmień swoje zdanie o szczęściu oficera.”", + "43195": "Tak śpiewał mężny Eunana, a jego pieśń, pełna łez, przetrwała państwo egipskie.", + "43196": "Rozdział V", + "43197": "W miarę jak świta następcy tronu zbliżała się do Memfis, słońce pochylało się ku zachodowi, a od niezliczonych kanałów i dalekiego morza zrywał się wiatr nasycony chłodną wilgocią. Szosa znowu zbliżyła się do żyznych okolic, a na polach i w zaroślach było widać nieprzerwane szeregi ludzi pracujących, choć na pustynię już padał różowy blask, a szczyty gór paliły się płomieniem.", + "43198": "Wtem Ramzes zatrzymał się i zawrócił konia. Natychmiast otoczyła go świta, podjechali wyżsi dowódcy i z wolna, równym krokiem zbliżyły się szeregi maszerujących pułków.", + "43199": "W purpurowych promieniach zachodzącego słońca książę wyglądał jak bożek; żołnierze patrzyli na niego z dumą i miłością, dowódcy z podziwem.", + "43200": "Podniósł rękę, wszystko umilkło, a on zaczął mówić:", + "43201": "— Dostojni wodzowie, mężni oficerowie, posłuszni żołnierze! Dziś bogowie dali mi poznać słodycz rozkazywania takim jak wy. Radość przepełnia moje książęce serce. A ponieważ wolą moją jest, ażebyście wy, wodzowie, oficerowie i żołnierze, zawsze dzielili moje szczęście, więc przeznaczam: po jednej drachmie dla każdego żołnierza z tych, którzy poszli na wschód, i tych, którzy wracają z nami od wschodniej granicy. Oprócz tego po jednej drachmie żołnierzom greckim, którzy dziś, pod moją komendą, otworzyli nam wyjście z wąwozu, i — po jednej drachmie żołnierzom tych pułków dostojnego Nitagera, którzy chcieli nam odciąć drogę do gościńca…", + "43202": "W wojsku zawrzało.", + "43203": "— Bądź pozdrowiony, wodzu nasz!… bądź pozdrowiony, następco faraona, który oby żył wiecznie!… — wołali żołnierze, a Grecy najgłośniej.", + "43204": "Książę mówił dalej:", + "43205": "— Do podziału między niższych oficerów armii mojej i dostojnego Nitagera przeznaczam pięć talentów. Nareszcie do podziału między jego dostojność ministra i naczelnych wodzów przeznaczam dziesięć talentów…", + "43206": "— Ja zrzekam się mojej części na rzecz wojska — odpowiedział Herhor.", + "43207": "— Bądź pozdrowiony, następco!… bądź pozdrowiony, ministrze!… — wołali oficerowie i żołnierze.", + "43208": "Czerwony krąg słońca już dotknął piasków zachodniej pustyni. Ramzes pożegał wojsko i galopem pocwałował do Memfis, a jego dostojność Herhor, wśród radosnych okrzyków, wsiadł do lektyki i również kazał wyprzedzić maszerujące oddziały.", + "43209": "Kiedy odsunęli się tak, że pojedyncze głosy zlały się w jeden wielki szmer, niby szum wodospadu, minister wychyliwszy się do pisarza Pentuera rzekł:", + "43210": "— Pamiętasz ty wszystko?", + "43211": "— Tak, dostojny panie.", + "43212": "— Twoja pamięć jest jak granit, na którym piszemy historię, a twoja mądrość jak Nil, który wszystko zalewa i użyźnia — mówił minister. — Przy tym bogowie obdarzyli cię największą ze wszystkich cnót — roztropną pokorą…", + "43213": "Pisarz milczał.", + "43214": "— Ty więc dokładniej niż inni możesz ocenić postępki i rozum następcy tronu, który oby żył wiecznie.", + "43215": "Minister chwilę spoczął. Tak dużo mówić nie było w jego zwyczaju.", + "43216": "— Powiedz mi zatem, Pentuerze, i zapisz to: czy godzi się, ażeby następca tronu wobec wojska wypowiadał swoją wolę?… Tak czynić może tylko faraon albo zdrajca, albo… lekkomyślny młodzieniec, który z równą łatwością popełnia gwałtowne czyny, jak wyrzuca bezbożne słowa.", + "43217": "Słońce zaszło i w chwilę później zapadła noc gwiaździsta. Nad nieprzeliczonymi kanałami Dolnego Egiptu zaczęła zgęszczać się srebrna mgła, którą łagodny wiatr zanosił aż na pustynię, chłodził strudzonych żołnierzy i nasycał rośliny, już konające z pragnienia.", + "43218": "— Albo powiedz mi, Pentuerze — ciągnął minister — i zbadaj: skąd następca weźmie dwadzieścia talentów na dotrzymanie wojsku obietnicy, którą dziś tak nieopatrznie uczynił? Zresztą skądkolwiek weźmie pieniądze, wydaje mi się, a zapewne i tobie, rzeczą niebezpieczną, ażeby następca robił podarunki armii, właśnie w tym dniu, kiedy jego świątobliwość nie ma czym zapłacić żołdu wracającym ze Wschodu pułkom Nitagera. Nie pytam cię o zdanie o tej rzeczy, bo je znam, jak i ty znasz moje najtajniejsze myśli. Proszę cię tylko, ażebyś zapamiętał, co widziałeś, dla opowiedzenia tego w kolegium kapłańskim.", + "43219": "— Czy prędko będzie zwołane? — spytał Pentuer.", + "43220": "— Nie ma jeszcze powodu. Spróbuję pierwej uspokoić rozhukanego byczka za pomocą ojcowskiej ręki jego świątobliwości… A szkoda byłaby chłopca, bo ma duże zdolności i energię południowego wichru. Tylko jeżeli wicher, zamiast zdmuchiwać nieprzyjaciół Egiptu, zacznie kłaść jego pszenicę i wyrywać palmy!…", + "43221": "Minister umilkł, a jego orszak utonął w ciemnej alei drzew prowadzącej do Memfisu.", + "43222": "W tym czasie Ramzes dojeżdżał do pałacu faraona.", + "43223": "Gmach ten stał na wzgórzu za miastem, wśród parku. Rosły tu osobliwe drzewa: baobaby z południa, cedry, sosny i dęby z północy. Dzięki sztuce ogrodniczej żyły one po kilkadziesiąt lat i dosięgały znacznej wysokości.", + "43224": "Cienista aleja prowadziła z dołu do bramy, która miała wysokość trzypiętrowej kamienicy. Z każdej strony bramy wznosiła się potężna budowla niby wieża, w formie ściętej piramidy, szeroka na czterdzieści kroków, wysoka na pięć piętr. Wśród nocy wyglądało to jak dwa olbrzymie namioty z piaskowca. Dziwne te gmachy miały na parterze i piętrach kwadratowe okienka, a dachy płaskie. Ze szczytu jednej takiej piramidy warta śledziła ziemię, z drugiej — dyżurny kapłan patrzył w gwiazdy.", + "43225": "Na prawo i na lewo od wież, zwanych pylonami, ciągnęły się mury, a raczej długie, piętrowe budynki z wąskimi oknami i płaskim dachem, po którym chodziły warty. Po obu stronach bramy głównej siedziały dwa posągi, dosięgające głowami pierwszego piętra; u stóp posągów znowu chodziły warty.", + "43226": "Kiedy książę w towarzystwie kilku jeźdźców zbliżył się do pałacu, wartownik, pomimo ciemności, poznał go. Za chwilę wybiegł z pylonu urzędnik dworski, ubrany w białą spódnicę, ciemną narzutkę i perukę, z wielkości podobną do kaptura.", + "43227": "— Pałac już zamknięty? — spytał książę.", + "43228": "— Prawdę rzekłeś, dostojny panie — odparł urzędnik. — Jego świątobliwość ubiera bogów do snu.", + "43229": "— A potem co będzie robił?", + "43230": "— Raczy przyjąć ministra wojny, Herhora.", + "43231": "— No?…", + "43232": "— Później jego świątobliwość popatrzy się w wielkiej sali na balet, a następnie przyjmie kąpiel i odprawi modlitwy wieczorne.", + "43233": "— Mnie nie kazano przyjąć? — pytał następca.", + "43234": "— Jutro po radzie wojennej.", + "43235": "— A królowe co robią?", + "43236": "— Pierwsza królowa modli się w pokoju zmarłego syna, a wasza dostojna matka przyjmuje posła fenickiego, który przywiózł jej dary od kobiet z Tyru.", + "43237": "— Są i dziewczęta?", + "43238": "— Podobno jest kilka. Każda ma na sobie kosztowności za dziesięć talentów.", + "43239": "— A któż się tam włóczy z pochodniami? — rzekł książę, wskazując ręką na dół parku.", + "43240": "— Zdejmują z drzewa brata waszej dostojności, który tam siedzi od południa.", + "43241": "— I nie chce zejść?", + "43242": "— Owszem, teraz zejdzie, bo poszedł po niego błazen pierwszej królowej i obiecał, że zaprowadzi go do karczmy, gdzie piją paraszytowie, otwieracze ciał zmarłych.", + "43243": "— A o manewrach dzisiejszych już słyszeliście co?", + "43244": "— Mówili w ministerium, że sztab został odcięty od korpusu.", + "43245": "— I jeszcze co?", + "43246": "Urzędnik wahał się.", + "43247": "— Mów, co słyszałeś.", + "43248": "— I jeszcze słyszeliśmy, że z tego powodu wasza dostojność kazałeś odliczyć pewnemu oficerowi pięćset kijów, a przewodnika powiesić.", + "43249": "— Wszystko kłamstwo!… — odezwał się półgłosem jeden z adiutantów następcy.", + "43250": "— Żołnierze też mówią między sobą, że to musi być kłamstwo — odparł śmielej urzędnik.", + "43251": "Następca zwrócił konia i pojechał do dolnej części parku, gdzie znajdował się jego pałacyk. Była to właściwie jednopiętrowa altana, wzniesiona z drzewa. Miała formę ogromnego sześcianu z dwoma werandami: dolną i górną, które wkoło otaczały budynek i wspierały się na mnóstwie słupów. Wewnątrz płonęły kagańce, więc można było widzieć, że ściany składają się z desek rzeźbionych jak koronka i że są zabezpieczone od wiatru zasłonami z różnobarwnych tkanin. Dach budowli tej był płaski, otoczony balustradą; na nim stało parę namiotów.", + "43252": "Serdecznie powitany przez półnagich służących, z których jedni wybiegli z pochodniami, drudzy padli przed nim na twarz, następca wszedł do domu. W mieszkaniu na parterze zdjął zakurzoną odzież, wykąpał się w kamiennej wannie i narzucił na siebie białą togę, rodzaj wielkiego prześcieradła, które zapiął pod szyją, a w pasie przewiązał sznurem. Na pierwszym piętrze zjadł kolację złożoną z pszennego placka, garstki daktylów i kielicha lekkiego piwa. Potem wszedł na taras budowli i położywszy się na kanapie okrytej lwią skórą kazał służbie odejść i natychmiast przysłać na górę Tutmozisa, gdy przyjedzie.", + "43253": "Około północy stanęła przed domem lektyka i wysiadł z niej adiutant Tutmozis. Gdy ciężko wszedł na taras ziewając, książę zerwał się z kanapy.", + "43254": "— Jesteś?… I cóż?… — zawołał Ramzes.", + "43255": "— Więc ty jeszcze nie śpisz?… — odparł Tutmozis. — O bogowie, po tyludniowej mordędze!… Myślałem, że będę się mógł przedrzemać choćby do wschodu słońca.", + "43256": "— Cóż Sara?…", + "43257": "— Będzie tu pojutrze albo ty u niej na folwarku, z tamtej strony rzeki.", + "43258": "— Dopiero pojutrze!…", + "43259": "— Dopiero?… Proszę cię, Ramzesie, ażebyś się wyspał. Zbyt wiele zebrało ci się w sercu czarnej krwi, skutkiem czego do głowy uderza ci ogień.", + "43260": "— Cóż jej ojciec?…", + "43261": "— To jakiś uczciwy człowiek i rozumny. Nazywa się Gedeon. Kiedy mu powiedziałem, że chcesz wziąć jego córkę, upadł na ziemię i zaczął wydzierać sobie włosy. Rozumie się, przeczekałem ten wylew ojcowskiej boleści, trochę zjadłem, wypiłem wina i — przystąpiliśmy nareszcie do układów. Zapłakany Gedeon najpierwej przysiągł, że woli widzieć córkę swoją trupem aniżeli czyjąkolwiek kochanką. Wówczas powiedziałem, że pod Memfis, nad Nilem, dostanie folwark, który przynosi dwa talenty rocznego dochodu i nie płaci podatków. Oburzył się. Wtedy oświadczyłem, że może jeszcze dostać co roku talent złotem i srebrem. Westchnął i wspomniał, że jego córka przez trzy lata kształciła się w Pi-Bailos. Postąpiłem jeszcze talent. Teraz Gedeon, wciąż niepocieszony, nadmienił, że traci bardzo dobre miejsce rządcy u pana Sezofrisa. Powiedziałem, że tej posady rzucać nie potrzebuje, i dorzuciłem mu dziesięć krów dojnych z twoich obór. Czoło wyjaśniło mu się trochę, więc wyznał mi, pod największym sekretem, że na jego Sarę zwrócił już uwagę pewien strasznie wielki pan, Chaires, który nosi wachlarz nad nomarchą Memfisu. Ja zaś obiecałem mu dodać byczka, mniejszy łańcuch złoty i większą bransoletę. Tym sposobem twoja Sara będzie cię kosztowała: folwark i dwa talenty rocznie gotowizną, a dziesięć krów, byczka, łańcuch i bransoletę złotą jednorazowo. To dasz jej ojcu, zacnemu Gedeonowi; jej zaś samej — co ci się podoba.", + "43262": "— Cóż na to Sara? — spytał książę.", + "43263": "— Przez czas układów chodziła między drzewami. A gdyśmy zakończyli sprawę i zapili dobrym winem żydowskim, powiedziała ojcu… — wiesz co?… Że gdyby jej nie oddał tobie, weszłaby na skałę i rzuciłaby się głową na dół. Teraz chyba będziesz spał spokojnie — zakończył Tutmozis.", + "43264": "— Wątpię — rzekł następca, opierając się o balustradę i patrząc w najpustszą stronę parku. — Czy wiesz, że w drodze spotkaliśmy powieszonego chłopa…", + "43265": "— O!… to gorsze od skarabeuszów — syknął Tutmozis.", + "43266": "— Powiesił się sam z rozpaczy, że wojsko zasypało mu kanał, który przez dziesięć lat kopał w pustyni.", + "43267": "— No, ten człowiek już śpi twardo… Więc chyba pora i nam…", + "43268": "— Ten człowiek był skrzywdzony — mówił książę — trzeba znaleźć jego dzieci, wykupić i dać im kawałek ziemi w dzierżawę.", + "43269": "— Ale trzeba to zrobić w wielkiej tajemnicy — wtrącił Tutmozis — bo inaczej zaczną się wieszać wszyscy chłopi, a nam, ich panom, żaden Fenicjanin nie pożyczy miedzianego utena.", + "43270": "— Nie żartuj. Gdybyś widział oblicze tego chłopa, nie zasnąłbyś jak i ja…", + "43271": "Wtem z dołu, spomiędzy gęstwiny, odezwał się głos niezbyt silny, lecz wyraźny:", + "43272": "— Niech błogosławi cię, Ramzesie, jedyny i wszechmocny Bóg, który nie ma imienia w ludzkim języku ani posągów w świątyniach.", + "43273": "Obaj młodzi ludzie, zdumieni, wychylili się.", + "43274": "— Kto jesteś?… — zawołał książę.", + "43275": "— Jestem skrzywdzony lud egipski — powoli i spokojnie odpowiedział głos.", + "43276": "Potem wszystko ucichło. Żaden ruch, żaden szelest gałęzi nie zdradził ludzkiej obecności w tym miejscu.", + "43277": "Na rozkaz księcia wybiegła służba z pochodniami, spuszczono psy i przeszukano wszystkie zarośla otaczające dom następcy. Ale nie było nikogo.", + "43278": "— Kto to mógł być?… — pytał Tutmozisa wzruszony książę.", + "43279": "— Może duch tego chłopa?…", + "43280": "— Duch?… — powtórzył adiutant. — Nigdy nie słyszałem gadających duchów, choć nieraz trzymałem straż przy świątyniach i grobach. Prędzej przypuszczałbym, że ten, który odezwał się do nas, jest jakimś twoim przyjacielem.", + "43281": "— Dlaczegóż by się ukrywał?", + "43282": "— A co ci to szkodzi? — rzekł Tutmozis. — Każdy z nas ma dziesiątki, jeżeli nie setki niewidzialnych wrogów. Dziękuj więc bogom, że masz choć jednego niewidzialnego przyjaciela.", + "43283": "— Nie zasnę dziś… — szepnął wzburzony książę.", + "43284": "— Dajże spokój!… Zamiast biegać po tarasie, usłuchaj mnie i legnij. Widzisz, sen — to poważne bóstwo i nie wypada mu gonić za tymi, którzy biegają jelenim krokiem. Gdy się zaś położysz na wygodnej kanapie, sen, który lubi wygodę, siądzie przy tobie i okryje cię swoim wielkim płaszczem, który zasłania ludziom nie tylko oczy, ale i pamięć.", + "43285": "To mówiąc, Tutmozis posadził Ramzesa na kanapie, potem przyniósł podstawkę z kości słoniowej w formie księżyca na nowiu i położywszy księcia, umieścił mu głowę na podporze… Następnie opuścił płócienne ściany namiotu, sam położył się na podłodze i — w kilka minut zasnęli obaj.", + "43286": "Rozdział VI", + "43287": "Do pałacu faraona pod Memfisem wchodziło się przez bramę osadzoną między dwoma pięciopiętrowymi wieżami, czyli — pylonami. Zewnętrzne ściany tych budowli, wzniesionych z szarego piaskowca, od dołu do góry były okryte płaskorzeźbami.", + "43288": "Na szczycie bramy wznosił się herb czy symbol państwa: skrzydlata kula, spoza której wychylały się dwa węże. Poniżej siedział rząd bogów, którym faraonowie składali ofiary. Na bocznych słupach wyrzeźbiono również wizerunki bogów, w pięciu kondygnacjach, jedna nad drugą, a u dołu — hieroglificzne napisy.", + "43289": "Na ścianach każdego pylonu główne miejsce zajmowała płaskorzeźba Ramzesa Wielkiego, który w jednej ręce miał podniesiony topór, a drugą trzymał za włosy gromadę ludzi związanych w pęk niby pietruszka. Powyżej króla stały lub siedziały znowu dwie kondygnacje bogów; jeszcze wyżej szereg ludzi niosących ofiary, a pod samym szczytem pylonów wizerunki skrzydlatych wężów, przeplatane wizerunkami skarabeuszów.", + "43290": "Te pięciopiętrowe pylony o ścianach zwężających się ku górze, trzypiętrowa brama, która je łączyła, płaskorzeźby, w których porządek mieszał się z ponurą fantazją, a pobożność z okrucieństwem, robiły przygnębiające wrażenie. Zdawało się, że trudno tu wejść, niepodobna wyjść, a żyć — ciężko.", + "43291": "Z bramy, przed którą stało wojsko i tłum drobnych urzędników, wchodziło się na dziedziniec otoczony krużgankami, wspartymi na piętrowych słupach. Był to ozdobny ogródek, w którym hodowano aloesy, małe palmy, drzewa pomarańczowe i cedry w wazonach, wszystko wyciągnięte w szeregi i dobrane według wzrostu. Na środku tryskała fontanna; ścieżki wysypano kolorowym piaskiem.", + "43292": "Tu, pod krużgankami, siedzieli lub przechadzali się wyżsi urzędnicy państwa, szepcząc po cichu.", + "43293": "Z dziedzińca, przez wysokie drzwi, szło się do sali wspartej na dwunastu kolumnach trzypiętrowych. Sala była duża, lecz z powodu grubości kolumn wydawała się ciasną. Oświetlały ją drobne okienka w ścianach i duży prostokątny otwór w suficie. Panował tu chłód i cień, prawie zmrok, który jednak nie przeszkadzał widzieć żółtych ścian i słupów pokrytych kondygnacjami malowideł. W górze — liście i kwiaty, niżej bogowie, jeszcze niżej ludzie, którzy nieśli ich posągi lub składali ofiary, a między tymi grupami szeregi hieroglifów.", + "43294": "Wszystko to było malowane wyraźnymi, prawie ostrymi kolorami: zielonym, czerwonym i niebieskim.", + "43295": "W tej sali, z wzorzystą posadzką mozaikową, stali w ciszy, białych szatach i boso — kapłani, najwyżsi urzędnicy państwa, minister wojny Herhor tudzież wodzowie: Nitager i Patrokles, wezwani do faraona.", + "43296": "Jego świątobliwość Ramzes XII, jak zwykle przed naradą, składał ofiary bogom w swojej kaplicy. Ciągnęło się to dość długo. Co chwilę z dalszych komnat wbiegał jakiś kapłan albo urzędnik, komunikując wiadomości o przebiegu nabożeństwa.", + "43297": "— Już pan złamał pieczęć do kaplicy… Już myje święte bóstwo… Już go ubiera… Już zamknął drzwi…", + "43298": "Na twarzach obecnych, pomimo ich dostojeństw, malował się niepokój i zgnębienie. Tylko Herhor był obojętny, Patrokles niecierpliwy, a Nitager od czasu do czasu mącił uroczystą ciszę swoim potężnym głosem. Za każdym tak nieprzyzwoitym odezwaniem się starego wodza dworacy poruszali się niby spłoszone owce, a potem spoglądali na siebie, jakby mówiąc:", + "43299": "„To gbur, całe życie ugania się za barbarzyńcami, więc można mu wybaczyć…”", + "43300": "W dalszych komnatach odezwał się dźwięk dzwonków i chrzęst broni. Do sali weszło dwoma rzędami kilkunastu gwardzistów w złotych hełmach i napierśnikach, z obnażonymi mieczami, potem dwa szeregi kapłanów, a nareszcie ukazał się faraon, niesiony na tronie, otoczony obłokami dymu z kadzielnic.", + "43301": "Władca Egiptu, Ramzes XII, był to człowiek blisko sześćdziesięcioletni, z twarzą zwiędłą. Miał na sobie białą togę, na głowie czerwono-biały kołpak ze złotym wężem, w ręku długą laskę.", + "43302": "Kiedy orszak ukazał się, wszyscy upadli na twarz. Tylko Patrokles, jako barbarzyńca, poprzestał na niskim ukłonie, a Nitager przyklęknął na jedno kolano, lecz wnet podniósł się.", + "43303": "Lektyka zatrzymała się przed baldachimem, pod którym na wzniesieniu stał tron hebanowy. Faraon z wolna zeszedł z lektyki, chwilę popatrzył na obecnych, a potem, usiadłszy na tronie, utkwił oczy w gzyms sali, na którym była wymalowana różowa kula z niebieskimi skrzydłami i zielonymi wężami.", + "43304": "Na prawo od faraona stanął wielki pisarz, na lewo sędzia z laską, obaj w ogromnych perukach.", + "43305": "Na znak dany przez sędziego wszyscy usiedli albo uklękli na podłodze, zaś pisarz odezwał się do faraona:", + "43306": "— Panie nasz i władco potężny! Twój sługa Nitager, wielki strażnik granicy wschodniej, przyjechał, aby złożyć ci hołdy, i przywiózł haracz od pobitych narodów: wazę z zielonego kamienia pełną złota, trzysta wołów, sto koni i wonne drzewo teszep.", + "43307": "— Nędzny to haracz, mój panie — odezwał się Nitager. — Prawdziwe skarby znaleźlibyśmy dopiero nad Eufratem, gdzie pysznym, choć jeszcze słabym królom bardzo potrzeba przypomnieć czasy Ramzesa Wielkiego.", + "43308": "— Odpowiedz słudze memu Nitagerowi — rzekł do pisarza faraon — że jego słowa będą wzięte pod pilną uwagę. A teraz zapytaj go: co sądzi o wojskowych zdolnościach syna mego i następcy, z którym wczoraj miał zaszczyt zetrzeć się pod Pi-Bailos?", + "43309": "— Nasz władca, pan dziewięciu narodów, zapytuje cię, Nitagerze… — zaczął pisarz.", + "43310": "Wtem, ku największemu zgorszeniu dworaków, wódz przerwał szorstko:", + "43311": "— Sam słyszę, co mówi pan mój… Ustami zaś jego, kiedy zwraca się do mnie, mógłby być tylko następca tronu, nie zaś ty, wielki pisarzu.", + "43312": "Pisarz z przerażeniem spojrzał na śmiałka, ale faraon rzekł:", + "43313": "— Mówi prawdę mój wiemy sługa Nitager.", + "43314": "Minister wojny ukłonił się.", + "43315": "Teraz sędzia obwieścił wszystkim obecnym: kapłanom, urzędnikom i gwardii, że mogą wyjść na dziedziniec, i sam wraz z pisarzem, skłoniwszy się tronowi, pierwsi opuścili salę. Został w niej tylko faraon, Herhor i dwaj wodzowie.", + "43316": "— Nakłoń uszy swoje, władco, i wysłuchaj skargi — zaczął Nitager. — Dziś z rana kapłan-urzędnik, który z twego rozkazu przyszedł namaścić włosy moje, powiedział mi, ażebym idąc do ciebie zostawił sandały w przysionku. Tymczasem wiadomo jest nie tylko w Górnym i Dolnym Egipcie, ale u Hetytów, w Libii, Fenicji i w kraju Punt, że dwadzieścia lat temu dałeś mi prawo stawania przed tobą w sandałach.", + "43317": "— Mówisz prawdę — rzekł faraon. — Do mego dworu zakradły się różne nieporządki.", + "43318": "— Tylko rozkaż, królu, a moi weterani zaraz zrobią ład — pochwycił Nitager.", + "43319": "Na znak dany przez ministra wojny wbiegło kilku urzędników: jeden przyniósł sandały i obuł Nitagera, inni naprzeciw tronu ustawili kosztowne taborety dla ministra i wodzów.", + "43320": "Gdy trzej dostojnicy usiedli, faraon zapytał:", + "43321": "— Powiedz mi, Nitagerze, czy sądzisz, że mój syn będzie wodzem?… Ale mów szczerą prawdę.", + "43322": "— Na Amona z Teb, na sławę moich przodków, w których płynęła krew królewska, przysięgam, że Ramzes, twój następca, będzie wielkim wodzem, jeżeli mu pozwolą bogowie — odparł Nitager. — Młody to jest chłopak, jeszcze pacholę, a jednak z wielką umiejętnością zebrał pułki, zaopatrzył i marsz im ułatwił. Najwięcej zaś podoba mi się, że nie stracił głowy, kiedy mu przeciąłem drogę, lecz poprowadził swoich do ataku. On będzie wodzem i zwycięży Asyryjczyków, których dziś trzeba pobić, jeżeli nasze wnuki nie mają zobaczyć ich nad Nilem.", + "43323": "— Cóż ty na to, Herhorze? — zapytał faraon.", + "43324": "— Co się tyczy Asyryjczyków, myślę, że dostojny Nitager za wcześnie kłopocze się nimi. Jeszcze jesteśmy chorzy po dawnych wojnach i musimy pierwej dobrze się wzmocnić, zanim rozpoczniemy nową — mówił minister. — Co się zaś tyczy następcy tronu, Nitager sprawiedliwie mówi, że młodzian ten posiada zalety wodza: jest przezorny jak lis i gwałtowny jak lew. Mimo to wczoraj popełnił dużo błędów…", + "43325": "— Kto z nas ich nie popełnia!… — wtrącił milczący dotąd Patrokles.", + "43326": "— Następca — ciągnął minister — mądrze prowadził główny korpus, ale zaniedbał swój sztab, przez co maszerowaliśmy tak wolno i nieporządnie, że Nitager mógł zabiec nam drogę…", + "43327": "— Może Ramzes liczył na waszą dostojność? — spytał Nitager.", + "43328": "— W rządzie i wojnie na nikogo nie liczy się: o jeden niedopatrzony kamyk można się przewrócić — rzekł minister.", + "43329": "— Gdybyś wasza dostojność — odezwał się Patrokles — nie zepchnął kolumny z gościńca z powodu tych tam skarabeuszów…", + "43330": "— Jesteś wasza dostojność cudzoziemcem i poganinem — odparł Herhor — więc tak mówisz. My zaś, Egipcjanie, rozumiemy, że gdy lud i żołnierze przestaną szanować skarabeusza, synowie ich przestaną się bać *ureusa*. Z lekceważenia bogów urodzi się bunt przeciw faraonowi…", + "43331": "— A od czego topory? — przerwał Nitager. — Kto chce zachować głowę na plecach, niech słucha najwyższego wodza.", + "43332": "— Jakaż więc jest twoja ostateczna myśl o następcy? — spytał faraon Herhora.", + "43333": "— Żywy obrazie słońca, synu bogów — odparł minister. — Każ Ramzesa namaścić, daj mu wielki łańcuch i dziesięć talentów, ale wodzem korpusu Menfi jeszcze go nie mianuj. Książę na ten urząd jest za młody, za gorący, niedoświadczony. Czy więc możemy uznać go równym Patroklesowi, który w dwudziestu bitwach zdeptał Etiopów i Libijczyków? A czy możemy stawiać go obok Nitagera, którego samo imię od dwudziestu lat przyprawia o bladość naszych wrogów ze wschodu i północy?", + "43334": "Faraon oparł głowę na ręku, pomyślał i rzekł:", + "43335": "— Odejdźcie w spokoju i łasce mojej. Uczynię, jak nakazuje mądrość i sprawiedliwość.", + "43336": "Dostojnicy skłonili się głęboko, a Ramzes XII, nie czekając na świtę, przeszedł do dalszych komnat.", + "43337": "Kiedy dwaj wodzowie znaleźli się sami w przysionku, Nitager odezwał się do Patroklesa:", + "43338": "— Tu, widzę, rządzą kapłani jak u siebie. Ale jaki to wódz ten Herhor!… Pobił nas, nim przyszliśmy do słowa, i nie da korpusu następcy…", + "43339": "— Mnie tak pochwalił, że nie śmiałem się odezwać — odparł Patrokles.", + "43340": "— Zresztą on daleko widzi, choć nie wszystko mówi. Za następcą wcisnęliby się do korpusu rozmaite paniczyki, co to ze śpiewaczkami jeżdżą na wojnę, i oni zajęliby najwyższe posady. Naturalnie starzy oficerowie zaczęliby próżnować z gniewu, że ich awans ominął; eleganci musieliby próżnować dla zabaw, i — korpus popękałby, nawet nie uderzywszy o nieprzyjaciela. O, Herhor to mędrzec!…", + "43341": "— Bodajby nas nie kosztowała więcej jego mądrość aniżeli niedoświadczenie Ramzesa — szepnął Grek.", + "43342": "Przez szereg komnat pełnych kolumn i ozdobionych malowidłami, gdzie w każdych drzwiach kapłani i pałacowi urzędnicy składali mu niskie ukłony, faraon przeszedł do swego gabinetu. Była to dwupiętrowa sala o ścianach z alabastru, na których złotem i jaskrawymi farbami odmalowano najznakomitsze wypadki panowania Ramzesa XII, a więc: hołdy składane mu przez mieszkańców Mezopotamii, poselstwo od króla Buchtenu i triumfalną podróż bożka Chonsu po kraju Buchten.", + "43343": "W sali tej znajdował się malachitowy posążek Horusa z ptasią głową, ozdobiony złotem i klejnotami, przed nim ołtarz w formie ściętej piramidy, broń królewska, kosztowne fotele i ławki tudzież stoliki zapełnione drobiazgami.", + "43344": "Gdy faraon ukazał się, jeden z obecnych kapłanów spalił przed nim kadzidło, a jeden z urzędników zameldował następcę tronu, który niebawem wszedł i nisko ukłonił się ojcu. Na wyrazistej twarzy księcia było widać gorączkowy niepokój.", + "43345": "— Cieszę się, erpatre — rzekł faraon — że wracasz zdrowym z ciężkiej podróży.", + "43346": "— Obyś wasza świątobliwość żył wiecznie i dziełami swoimi napełnił oba światy — odparł książę.", + "43347": "— Dopiero co — mówił faraon — moi radcy wojenni opowiadali mi o twojej pracy i roztropności.", + "43348": "Twarz następcy drżała i mieniła się. Wpił wielkie oczy w faraona i słuchał.", + "43349": "— Czyny twoje nie zostaną bez nagrody. Otrzymasz dziesięć talentów, wielki łańcuch i dwa greckie pułki, z którymi będziesz robił ćwiczenia.", + "43350": "Książę osłupiał, lecz po chwili zapytał stłumionym głosem:", + "43351": "— A korpus Menfi?…", + "43352": "— Za rok powtórzymy manewry, a jeżeli nie popełnisz żadnego błędu w prowadzeniu wojska, dostaniesz korpus.", + "43353": "— Wiem, to zrobił Herhor!… — zawołał następca, ledwie hamując się z gniewu.", + "43354": "Obejrzał się wkoło i dodał:", + "43355": "— Nigdy nie mogę być sam z tobą, mój ojcze… Zawsze między nami znajdują się obcy ludzie…", + "43356": "Faraon z lekka poruszył brwiami i jego świta znikła jak gromada cieniów.", + "43357": "— Co masz mi do powiedzenia?", + "43358": "— Tylko jedno, ojcze… Herhor jest moim wrogiem… On oskarżył mnie przed tobą i naraził na taki wstyd!…", + "43359": "Mimo pokornej postawy książę gryzł wargi i zaciskał pięści.", + "43360": "— Herhor jest moim wiernym sługą, a twoim przyjacielem. Jego to wymowa sprawiła, że jesteś następcą tronu. To ja — nie powierzam korpusu młodemu wodzowi, który pozwolił odciąć się od swojej armii.", + "43361": "— Połączyłem się z nią!… — odparł zgnębiony następca. — To Herhor kazał okrążać dwa żuki…", + "43362": "— Chcesz więc, ażeby kapłan wobec wojska lekceważył religię?", + "43363": "— Mój ojcze — szeptał Ramzes drżącym głosem — ażeby nie zepsuć pochodu żukom, zniszczono budujący się kanał i zabito człowieka.", + "43364": "— Ten człowiek sam podniósł rękę na siebie.", + "43365": "— Ale z winy Herhora.", + "43366": "— W pułkach, które tak umiejętnie zgromadziłeś pod Pi-Bailos, trzydziestu ludzi umarło ze zmęczenia, a kilkuset jest chorych.", + "43367": "Książę spuścił głowę.", + "43368": "— Ramzesie — ciągnął faraon — przez usta twoje nie przemawia dostojnik państwa, który dba o całość kanałów i życie robotników, ale człowiek rozgniewany. Gniew zaś nie godzi się ze sprawiedliwością jak jastrząb z gołębiem.", + "43369": "— O mój ojcze! — wybuchnął następca — jeżeli gniew mnie unosi, to dlatego że widzę niechęć dla mnie Herhora i kapłanów…", + "43370": "— Przecież sam jesteś wnukiem arcykapłana, kapłani uczyli cię… Poznałeś więcej ich tajemnic aniżeli którykolwiek inny książę…", + "43371": "— Poznałem ich nienasyconą dumę i chęć władzy. A że ukrócę to… więc już dziś są moimi wrogami… Herhor nie chce mi dać nawet korpusu, gdyż woli rządzić całą armią…", + "43372": "Wyrzuciwszy te niebaczne słowa następca struchlał. Ale władca podniósł na niego jasne spojrzenie i odparł spokojnie:", + "43373": "— Armią i państwem rządzę ja. Ze mnie płyną wszelkie rozkazy i wyroki. Na tym świecie jestem wagą Ozyrysa i sam ważę sprawy moich sług: następcy, ministra czy ludu. Nieroztropnym byłby ten, kto by sądził, że nie są mi znane wszystkie gwichty.", + "43374": "— Jednak gdybyś, ojcze, patrzył na bieg manewrów własnymi oczami…", + "43375": "— Może zobaczyłbym wodza — przerwał faraon — który w stanowczej chwili rzuca wojsko i ugania się po krzakach za izraelską dziewczyną. Ale ja o takich błahostkach nie chcę wiedzieć.", + "43376": "Książę upadł do nóg ojcu, szepcąc:", + "43377": "— Tutmozis powiedział ci o tym, panie?…", + "43378": "— Tutmozis jest dzieciakiem jak i ty. On już robi długi, jako szef sztabu w korpusie Menfi, i myśli w swym sercu, że oko faraona nie dosięgnie jego spraw w pustyni.", + "43379": "Rozdział VII", + "43380": "W kilka dni później książę Ramzes został wezwany przed oblicze najczcigodniejszej matki swojej, Nikotris, która była drugą żoną faraona, ale dziś największą panią w Egipcie.", + "43381": "Bogowie nie omylili się, powołując ją na rodzicielkę króla. Była to osoba wysoka, dość pełna i pomimo czterdziestu lat, jeszcze piękna. Nade wszystko w oczach, twarzy i całej postaci jej był taki majestat, że nawet gdy szła samotna, w skromnej szacie kapłanki, ludzie schylali przed nią głowy.", + "43382": "Dostojna pani przyjęła syna w gabinecie wyłożonym fajansowymi płytami. Siedziała na inkrustowanym krześle, pod palmą. U jej nóg, na stołeczku, leżał mały piesek; z drugiej strony klęczała czarna niewolnica z wachlarzem. Królewska małżonka miała na sobie muślinowy płaszcz, haftowany złotem, a na peruce obrączkę ozdobioną klejnotami w formie lotosu.", + "43383": "Kiedy książę nisko ukłonił się, piesek obwąchał go i znowu położył się, a pani skinąwszy głową zapytała:", + "43384": "— Z jakiegoż to powodu, Ramzesie, żądałeś ode mnie posłuchania?", + "43385": "— Jeszcze przed dwoma dniami, matko.", + "43386": "— Wiedziałam, że jesteś zajęty. Ale dziś oboje mamy czas, i mogę cię wysłuchać.", + "43387": "— Tak mówisz do mnie, matko, jakby owionął mnie nocny wiatr pustyni, i już nie mam odwagi przedstawić ci mojej prośby.", + "43388": "— Więc zapewne chodzi o pieniądze?", + "43389": "Ramzes zmieszany spuścił głowę.", + "43390": "— Dużo ci też potrzeba?", + "43391": "— Piętnaście talentów…", + "43392": "— O bogowie! — zawołała pani — wszak parę dni temu wypłacono ci dziesięć talentów ze skarbu. Przejdź się, moja dziewczynko, po ogrodzie, musisz być zmęczona — rzekła monarchini do czarnej niewolnicy. Gdy zaś zostali oboje z synem, zapytała księcia:", + "43393": "— Więc twoja Żydówka jest aż tak wymagająca?", + "43394": "Ramzes zarumienił się, ale podniósł głowę.", + "43395": "— Wiesz, matko, że tak nie jest — odparł. — Ale obiecałem nagrodę wojsku i… nie mogę jej wypłacić!…", + "43396": "Królowa przypatrywała mu się ze spokojną dumą.", + "43397": "— Jak to niedobrze — odezwała się po chwili — kiedy syn robi postanowienia, nie naradziwszy się z matką. Właśnie, pamiętając o twoim wieku, chciałam ci dać niewolnicę fenicką, którą przysłał mi Tyr, z dziesięcioma talentami posagu. Ale ty wolałeś Żydówkę.", + "43398": "— Podobała mi się. Tak pięknej nie ma między twymi służebnicami, matko, ani nawet między kobietami jego świątobliwości…", + "43399": "— Ależ to Żydówka!…", + "43400": "— Nie uprzedzaj się, matko, błagam cię… To jest fałsz, że Żydzi jedzą wieprzowinę i zabijają koty…", + "43401": "Dostojna pani uśmiechnęła się.", + "43402": "— Mówisz jak chłopiec z najniższej szkoły kapłańskiej — odparła, wzruszając ramionami — a zapominasz o tym, co powiedział Ramzes Wielki: „Lud żółty jest liczniejszym i bogatszym od nas; działajmyż przeciw niemu, lecz ostrożnie, aby nie stał się jeszcze silniejszym…” Nie sądzę więc, ażeby dziewczyna z tego ludu była właściwa na pierwszą kochankę następcy faraona.", + "43403": "— Czyliż słowa Ramzesa mogą odnosić się do córki nędznego dzierżawcy!… — zawołał książę. — Gdzie wreszcie są ci Żydzi u nas?… Trzy wieki temu jak opuścili Egipt, a dzisiaj tworzą śmieszne państwo, rządzone przez kapłanów…", + "43404": "— Widzę — odpowiedziała dostojna pani, z lekka marszcząc brwi — że twoja kochanka nie traci czasu… Bądź ostrożny, Ramzesie!… Pamiętaj, że wódz ich, Messu, jest to kapłan zdrajca, którego w naszych świątyniach po dziś dzień przeklinają… Pamiętaj, że Żydzi wynieśli więcej skarbów z Egiptu, aniżeli była warta praca ich kilku pokoleń: zabrali nam nie tylko złoto, ale i wiarę w Jedynego i nasze święte prawa, które dziś ogłaszają za własne. Nareszcie wiedz o tym — dodała z mocą — że córki tego ludu wolą śmierć aniżeli łoże obcego człowieka. A jeżeli oddają się, nawet nieprzyjacielskim wodzom, to chyba w tym celu, ażeby albo zjednać ich dla swojej polityki, albo zabić…", + "43405": "— Wierz mi, matko, że wszystkie te wieści rozgłaszają kapłani. Nie chcą oni dopuścić do podnóżka tronu ludzi innej wiary, którzy mogliby służyć faraonowi przeciw nim…", + "43406": "Monarchini podniosła się z krzesła i założywszy ręce na piersiach, ze zdumieniem przypatrywała się synowi.", + "43407": "— Więc to prawda, co mi mówiono, że jesteś wrogiem kapłanów — rzekła. — Ty, ich ukochany uczeń?…", + "43408": "— Jeszcze muszę mieć ślady ich kijów na plecach!… — odparł książę.", + "43409": "— Ależ twój dziad, a mój ojciec, mieszkający z bogami, Amenhotep, był arcykapłanem i posiadał rozległą władzę w kraju.", + "43410": "— Właśnie dlatego, że mój dziad był władcą i ojciec jest nim, ja nie mogę znieść władzy Herhora…", + "43411": "— Na to stanowisko wprowadził go twój dziad, święty Amenhotep…", + "43412": "— A ja go strącę.", + "43413": "Matka wzruszyła ramionami.", + "43414": "— I to ty — odezwała się ze smutkiem — chcesz dowodzić korpusem?… Ależ ty jesteś rozpieszczona dziewczyna, nie mąż i wódz…", + "43415": "— Jak to?… — przerwał książę, z trudnością powstrzymując się od wybuchu.", + "43416": "— Nie poznaję syna mego… Nie widzę w tobie przyszłego pana Egiptu!… Dynastia w twojej osobie będzie jak nilowe czółno bez steru… Wypędzisz z dworu kapłanów, a któż ci zostanie?… Kto będzie twoim okiem w Dolnym i Górnym kraju, kto za granicą?… A przecież faraon musi widzieć wszystko, na cokolwiek pada boski promień Ozyrysa…", + "43417": "— Kapłani będą moimi sługami, nie ministrami…", + "43418": "— Oni też są najwierniejszymi sługami. Dzięki ich modłom ojciec twój panuje trzydzieści trzy lat i unika wojen, które mogłyby być zgubnymi…", + "43419": "— Dla kapłanów.", + "43420": "— Dla faraona, dla państwa!… — przerwała. — Czy ty wiesz, co się dzieje z naszym skarbem, z którego w jednym dniu bierzesz dziesięć talentów, a żądasz jeszcze piętnastu?… Czy wiesz, że gdyby nie ofiarność kapłanów, którzy dla skarbu nawet bogom zabierają prawdziwe klejnoty, a podsuwają sztuczne, czy wiesz, że dobra królewskie byłyby już w rękach Fenicjan?…", + "43421": "— Jedna szczęśliwa wojna zaleje nasze kasy jak przybór Nilu nasze pola.", + "43422": "Wielka pani roześmiała się.", + "43423": "— Nie — rzekła — ty, Ramzesie, jesteś jeszcze takim dzieckiem, że nawet nie można poczytywać za grzech twoich słów bezbożnych. Proszę cię, zajmij się greckimi pułkami i jak najprędzej pozbądź się żydowskiej dziewczyny, a politykę zostaw… nam…", + "43424": "— Dlaczego mam pozbyć się Sary?", + "43425": "— Bo gdybyś miał z nią syna, mogłyby powstać zawikłania w państwie, które i tak ma dość kłopotów. Na kapłanów — dodała pani — możesz gniewać się, byleś ich publicznie nie obrażał. Oni wiedzą, że trzeba wiele wybaczyć następcy tronu, osobliwie jeżeli ma tak burzliwy charakter. Ale czas uspokoi wszystko, na chwałę dynastii i pożytek państwu.", + "43426": "Książę rozmyślał. Nagle odezwał się.", + "43427": "— Więc nie mogę rachować na pieniądze ze skarbu?", + "43428": "— W żadnym razie. Wielki pisarz już dziś musiałby wstrzymać wypłaty, gdybym mu nie dała czterdziestu talentów, które mi Tyr przysłał.", + "43429": "— I co ja zrobię z wojskiem!… — mówił książę, niecierpliwie trąc czoło.", + "43430": "— Oddal Żydówkę i poproś kapłanów… Może ci pożyczą.", + "43431": "— Nigdy!… Wolę wziąć od Fenicjan.", + "43432": "Pani wstrząsnęła głową.", + "43433": "— Jesteś erpatrem, rób, jak chcesz… Ale ostrzegam cię, że musisz dać duży zastaw, a Fenicjanin, gdy raz stanie się twoim wierzycielem, już cię nie puści. Oni są podstępniejsi od Żydów.", + "43434": "— Na pokrycie takich długów wystarczy cząstka mego dochodu.", + "43435": "— Zobaczymy. Szczerze chciałabym ci pomóc, ale nie mam… — mówiła pani, ze smutkiem rozkładając ręce. — Czyń więc, jak ci wypada, ale pamiętaj, że Fenicjanie w naszych majątkach są jak szczury w spichlerzach: gdy jeden wciśnie się przez szczelinę, inni przyjdą za nim.", + "43436": "Ramzes ociągał się z wyjściem.", + "43437": "— Czy jeszcze powiesz mi co? — zapytała.", + "43438": "— Chciałbym tylko zapytać… Moje serce domyśla się, że ty, matko, masz jakieś plany względem mnie. Jakie?…", + "43439": "Monarchini pogłaskała go po twarzy.", + "43440": "— Jeszcze nie teraz, jeszcze nie teraz!… Dziś jesteś swobodnym jak każdy młody szlachcic w tym kraju, więc korzystaj… Ale, Ramzesie, przyjdzie czas, że będziesz musiał pojąć małżonkę, której dzieci będą książętami krwi królewskiej, a syn twoim następcą. O tych czasach ja myślę…", + "43441": "— I co?…", + "43442": "— Jeszcze nic określonego. W każdym razie mądrość polityczna mówi mi, że twoją małżonką powinna być córka kapłana…", + "43443": "— Może Herhora?… — zawołał książę ze śmiechem.", + "43444": "— Cóż by w tym było nagannego? Herhor bardzo prędko zostanie arcykapłanem w Tebach, a jego córka ma dopiero lat czternaście.", + "43445": "— I zgodziłaby się zająć przy mnie miejsce Żydówki?… — z ironią zapytał Ramzes.", + "43446": "— Musiałbyś się postarać, ażeby ci zapomniano dzisiejszy błąd.", + "43447": "— Całuję stopy twoje, matko, i odchodzę — rzekł Ramzes, chwytając się za głowę. — Tyle tu słyszałem dziwnych rzeczy, że zaczynam się bać, ażeby Nil nie popłynął w stronę katarakt albo piramidy nie przeszły na pustynię wschodnią.", + "43448": "— Nie bluźnij, dziecko moje — szepnęła pani, z trwogą patrząc na syna. — W tym kraju widywano dziwniejsze cuda…", + "43449": "— Czy nie te — spytał z gorzkim uśmiechem syn — że ściany królewskiego pałacu podsłuchiwały swoich panów?", + "43450": "— Widywano śmierć faraonów po kilkumiesięcznym panowaniu i upadki dynastii, które rządziły dziewięcioma narodami.", + "43451": "— Bo ci faraonowie dla kadzielnicy zapomnieli o mieczu — odparł książę.", + "43452": "Ukłonił się i wyszedł.", + "43453": "W miarę jak kroki następcy cichły w ogromnym przysionku, twarz dostojnej pani mieniła się: miejsce majestatu zająła boleść i trwoga, a w wielkich oczach błysnęły łzy.", + "43454": "Pobiegła przed posąg bogini, uklękła i nasypawszy indyjskiego kadzidła na węgle zaczęła mówić:", + "43455": "— O Izis — Izis — Izis — po trzykroć wymawiam imię twoje. O Izis, która rodzisz węże, krokodyle i strusie, po trzykroć niech będzie pochwalone imię twoje… O Izis, która chronisz ziarna zbożowe od zabójczych wichrów, a ciała ojców naszych od niszczącej pracy czasu, o Izis, ulituj się i chroń mojego syna… Po trzykroć niech będzie wymawiane imię twoje i tu… i tam… i tam… I dziś, i zawsze, i na wieki wieków, dopóki świątynie naszych bogów będą przeglądały się w wodzie Nilu.", + "43456": "Modląc się tak i łkając, monarchini pochyliła się i dotknęła czołem ziemi. A w tej chwili rozległ się nad nią cichy szept:", + "43457": "— Głos sprawiedliwego zawsze jest wysłuchany.", + "43458": "Dostojna pani zerwała się i pełna zdumienia zaczęła oglądać się dokoła. Ale w pokoju nie było nikogo. Tylko ze ścian patrzyły na nią malowane kwiaty, a znad ołtarza posąg bogini, pełen nadziemskiego spokoju.", + "43459": "Rozdział VIII", + "43460": "Książę wrócił do swojej willi stroskany i wezwał Tutmozisa.", + "43461": "— Musisz mnie — rzekł Ramzes — nauczyć, jak dostaje się pieniądze…", + "43462": "— Aha!… — roześmiał się elegant. — Oto jest mądrość, której nie uczą w najwyższych szkołach kapłańskich, ale w której ja mógłbym zostać prorokiem…", + "43463": "— Tam wykładają, ażeby nie pożyczać pieniędzy — wtrącił książę.", + "43464": "— Gdybym nie lękał się, ażeby warg moich nie splamiła bezbożność, powiedziałbym, że niektórzy kapłani marnują czas… Biedni ludzie, chociaż święci!… Nie jedzą mięsa, poprzestają na jednej żonie albo całkiem unikają kobiet i — nie wiedzą: co to jest pożyczać… Jestem kontent, Ramzesie — prawił Tutmozis — że ten rodzaj mądrości poznasz przy moich radach. Już dziś rozumiesz, jakich cierpień staje się źródłem brak pieniędzy. Człowiek potrzebujący pieniędzy nie ma apetytu, zrywa się przez sen, na kobiety patrzy ze zdziwieniem, jakby pytał: na co one są? W najchłodniejszej świątyni biją mu ognie do twarzy, a w największy upał, wśród pustyni, czuje dreszcz chłodu. Patrzy przed siebie jak obłąkany, nie słyszy, co do niego mówią, najczęściej chodzi w przekręconej peruce, której zapomniał napoić wonnościami, a uspokaja się tylko przy dzbanie mocnego wina, i to na krótko. Bo ledwie nieborak odzyska zmysły, znowu zaczyna czuć, jakby mu się ziemia rozstępowała pod nogami.", + "43465": "Widzę to — ciągnął elegant — po twoim niespokojnym chodzie i bezładnym wyrzucaniu rękoma, że w tej chwili doznajesz rozpaczy z powodu braku pieniędzy. Wkrótce jednak doznasz innych uczuć, jak gdyby ci zdjęto z piersi wielkiego sfinksa. Później ulegniesz słodkiemu stanowi zapomnienia o swoich poprzednich kłopotach i teraźniejszych wierzycielach, a potem…", + "43466": "Ach, szczęśliwy Ramzesie, czekają cię nadzwyczajne niespodzianki!… Bo gdy upłynie termin, a wierzyciele zaczną odwiedzać cię pod pozorem składania hołdu, będziesz jak jeleń ścigany przez psy albo jak dziewczyna egipska, która czerpiąc wodę z rzeki zobaczy sękaty grzbiet krokodyla.", + "43467": "— Wszystko to wygląda bardzo wesoło — przerwał, śmiejąc się, Ramzes — ale nie przynosi ani jednej drachmy…", + "43468": "— Nie kończ! — przerwał Tutmozis. — W tej chwili idę po fenickiego bankiera Dagona, a wieczorem, choćby ci jeszcze nie dał pieniędzy, odzyskasz spokój.", + "43469": "Wybiegł, wsiadł do małej lektyki i, otoczony służbą tudzież takimi jak sam letkiewiczami, zniknął w alejach parku.", + "43470": "Przed zachodem słońca do domu następcy tronu przyjechał Fenicjanin Dagon, najznakomitszy bankier w Memfis. Był to człowiek w sile wieku, żółty, suchy, ale dobrze zbudowany. Miał niebieską tunikę, na niej biały płaszcz z cienkiej tkaniny, ogromne włosy własne, ściśnięte złotą obrączką, i dużą czarną brodę, również własną. Bujny ten zarost imponująco wyglądał obok peruk i przyprawnych bródek egipskich elegantów.", + "43471": "Mieszkanie następcy roiło się arystokratyczną młodzieżą. Jedni na dole kąpali się i namaszczali, inni grali w szachy i arcaby na piętrze, inni, w towarzystwie kilku tancerek, pili pod namiotami na tarasie. Następca nie pił, nie grał, nie rozmawiał z kobietami, tylko chodził po jednej stronie tarasu, niecierpliwie wypatrując Fenicjanina. Gdy go zobaczył wyjeżdżającego z alei w lektyce na dwu osłach, zeszedł na pierwsze piętro, gdzie był nie zajęty pokój.", + "43472": "Po chwili we drzwiach ukazał się Dagon, przyklęknął na progu i zawołał:", + "43473": "— Pozdrawiam cię, nowe słońce Egiptu!… Obyś żył wiecznie, a twoja sława oby dosięgła tych dalekich brzegów, kędy dobijają fenickie statki…", + "43474": "Na rozkaz księcia podniósł się i mówił z gwałtowną gestykulacją.", + "43475": "— Kiedy dostojny Tutmozis wysiadł przed moją lepianką (lepianką jest mój dom wobec twoich pałaców, erpatre!), taki bił blask z jego twarzy, że zaraz krzyknąłem do żony: — Tamaro, dostojny Tutmozis nie od siebie przychodzi, ale od kogoś wyższego niż on sam, jak Liban jest wyższym od nadmorskich piasków. A żona pyta się: — Skąd wiesz, panie mój, że dostojny Tutmozis nie przychodzi od siebie?… — Stąd, że nie mógł przyjść z pieniędzmi, bo ich nie ma, i nie przyszedł po pieniądze, bo ja ich nie mam… — W tej chwili ukłoniliśmy się oboje dostojnemu Tutmozisowi. A gdy nam opowiedział, że to ty, najdostojniejszy panie, chcesz piętnastu talentów od swego niewolnika, ja zapytałem żony: — Tamaro, czy źle nauczyło mnie moje serce? — Dagonie, jesteś tak mądry, że powinieneś być doradcą następcy tronu… — odpowiedziała moja żona.", + "43476": "Ramzes kipiał z niecierpliwości, ale słuchał bankiera. On, który burzył się wobec własnej matki i faraona!", + "43477": "— Kiedyśmy — prawił Fenicjanin — zastanowili się i zrozumieli, że ty, panie, chcesz moich usług, taka w nasz dom wstąpiła radość, że kazałem dać służbie dziesięć dzbanów piwa, a moja żona, Tamar, kazała, ażebym ja jej kupił nowe zausznice. Wesele moje tak się wzmogło, że kiedym tu jechał, nie pozwoliłem oślarzowi bić osłów. A kiedy niegodne moje stopy dotknęły waszej posadzki, książę, wydobyłem złoty pierścień (większy niż ten, który dostojny Herhor dał Eunanie!) i podarowałem ten złoty pierścień waszemu niewolnikowi, który mi nalał wody na ręce. Za pozwoleniem waszej dostojności, skąd pochodzi ten dzban srebrny, z którego poleli mi ręce?…", + "43478": "— Sprzedał mi go Azariasz, syn Gabera, za dwa talenty.", + "43479": "— Żyd?… Wasza dostojność z Żydami handluje?… A co na to powiedzą bogowie?…", + "43480": "— Azariasz jest kupcem jak wy — odparł następca.", + "43481": "Usłyszawszy to, Dagon oburącz schwycił się za głowę, zaczął pluć i jęczeć:", + "43482": "— O Baal Tammuz!… o Baaleth!… o Astoreth!… Azariasz, syn Gabera, Żyd, ma być takim kupcem jak ja!… O nogi moje, po coście mnie tu przyniosły?… O serce, za co cierpisz taki ból i naigrawanie?… Najdostojniejszy książę — krzyczał Fenicjanin — zbij mnie, utnij mi rękę, jeżeli będę fałszował złoto, ale nie mów, że Żyd może być kupcem. Prędzej upadnie Tyr, prędzej miejsce Sydonu zajmie piasek, aniżeli Żyd zostanie kupcem. Oni mogą doić swoje chude kozy albo pod egipskim batem mieszać glinę ze słomą, ale nigdy handlować. Tfu!… tfu!… nieczysty naród niewolników!… Rabuśniki, złodzieje…", + "43483": "W księciu, nie wiadomo dlaczego, gniew zawrzał, lecz i wnet uspokoił się, co wydało się dziwnym samemu Ramzesowi, który dotychczas wobec nikogo nie uważał za potrzebne hamować się.", + "43484": "— A więc — odezwał się nagle następca — czy pożyczysz mi, zacny Dagonie, piętnaście talentów?", + "43485": "— O Astoreth!… piętnaście talentów?… To jest tak wielki ciężar, że ja musiałbym usiąść, ażeby o nim dobrze pomyśleć.", + "43486": "— Więc siadaj.", + "43487": "— Za talent — mówił Fenicjanin, wygodnie siadając na krześle — można mieć dwadzieścia złotych łańcuchów albo sześćdziesiąt pięknych krów dojnych, albo dziesięciu niewolników do roboty, albo jednego niewolnika, który potrafi czy to grać na flecie, czy malować, a może nawet leczyć. Talent to straszny majątek!…", + "43488": "Księciu błysnęły oczy.", + "43489": "— Więc jeżeli nie masz piętnastu talentów… — przerwał książę.", + "43490": "Przestraszony Fenicjanin nagle zsunął się z krzesła na podłogę.", + "43491": "— Kto w tym mieście — zawołał — nie ma pieniędzy na twój rozkaz, synu słońca?… Prawda, że ja jestem nędzarz, którego złoto, klejnoty i wszystkie dzierżawy niewarte twojego spojrzenia, książę. Ale gdy obejdę naszych kupców i powiem, kto mnie wysłał, do jutra wydobędziemy piętnaście talentów choćby spod ziemi. Gdybyś ty, erpatre, stanął przed uschniętą figą i powiedział: „Dawaj pieniędzy!…” — figa zapłaciłaby okup… Tylko nie patrz tak na mnie, synu Horusa, bo czuję ból w dołku sercowym i miesza mi się umysł — mówił błagającym tonem Fenicjanin.", + "43492": "— No, usiądź, usiądź… — rzekł książę z uśmiechem.", + "43493": "Dagon podniósł się z podłogi i jeszcze wygodniej rozparł się na krześle.", + "43494": "— Na jak długo książę chce piętnastu talentów? — zapytał.", + "43495": "— Zapewne na rok.", + "43496": "— Powiedzmy od razu: na trzy lata. Tylko jego świątobliwość mógłby oddać w ciągu roku piętnaście talentów, ale nie młody książę, który co dzień musi przyjmować wesołych szlachciców i piękne kobiety… Ach, te kobiety!… Czy prawda, za pozwoleniem waszego dostojeństwa, że książę wziąłeś do siebie Sarę, córkę Gedeona?", + "43497": "— A ile chcesz procentu? — przerwał książę.", + "43498": "— Drobiazg, o którym nie mają potrzeby mówić wasze święte usta. Za piętnaście talentów da książę pięć talentów na rok, a w ciągu trzech lat ja wszystko odbiorę sam, tak że wasza dostojność nawet nie będzie wiedzieć…", + "43499": "— Dasz mi dzisiaj piętnaście talentów, a za trzy lata odbierzesz trzydzieści?…", + "43500": "— Prawo egipskie dozwala, ażeby suma procentów wyrównała pożyczce — odparł zmieszany Fenicjanin.", + "43501": "— Ale czy to nie za dużo?", + "43502": "— Za dużo?… — krzyknął Dagon. — Każdy wielki pan ma wielki dwór, wielki majątek i płaci tylko wielkie procenta. Ja wstydziłbym się wziąć mniej od następcy tronu; a i sam książę mógłby kazać mnie zbić kijami i wypędzić, gdybym ośmielił się wziąć mniej…", + "43503": "— Kiedyż przyniesiesz pieniądze?", + "43504": "— Przynieść?… O bogowie! tego jeden człowiek nie potrafi. Ja zrobię lepiej: ja załatwię wszystkie wypłaty księcia, ażebyś wasza dostojność nie potrzebował myśleć o takich nędznych sprawach.", + "43505": "— Alboż ty znasz moje wypłaty?", + "43506": "— Trochę znam — odparł niedbale Fenicjanin. — Książę chce posłać sześć talentów dla armii wschodniej, co zrobią nasi bankierzy w Chetem i Migdolu. Trzy talenty dostojnemu Nitagerowi i trzy dostojnemu Patroklesowi, to załatwi się na miejscu… A Sarze i jej ojcu Gedeonowi ja mogę wypłacać przez tego parcha Azariasza… Tak nawet będzie lepiej, bo oni oszukaliby księcia w rachunkach…", + "43507": "Ramzes niecierpliwie zaczął chodzić po pokoju.", + "43508": "— Więc mam ci dać rewers na trzydzieści talentów? — zapytał.", + "43509": "— Jaki rewers?… Po co rewers?… Co ja bym miał z rewersu?… Mnie książę odda w dzierżawę na trzy lata swoje folwarki w nomesach: Takens, Ses, Neha-Ment, Neha-Pechu, w Sebt-Het, w Habu…", + "43510": "— Dzierżawa?… — rzekł książę. — Nie podoba mi się to…", + "43511": "— Więc z czego ja odbiorę moje pieniądze… moje trzydzieści talentów?…", + "43512": "— Zaczekaj. Muszę najpierwej zapytać dozorcy stodół, ile przynoszą mi rocznie te majątki.", + "43513": "— Po co wasza dostojność ma zadawać sobie tyle pracy?… Co wie dozorca?… On nic nie wie, jakem uczciwy Fenicjanin. Każdego roku jest inny urodzaj i inny dochód… Ja mogę stracić na tym interesie, a wtedy dozorca nie zwróci mi…", + "43514": "— Ale widzisz, Dagonie, mnie się zdaje, że te majątki przynoszą daleko więcej aniżeli dziesięć talentów rocznie…", + "43515": "— Nie chce książę zaufać mi, dobrze. Ja, na wasz rozkaz, mogę opuścić folwarki w Ses… Nie jest książę jeszcze pewny mego serca?… No, więc ja jeszcze ustąpię Sebt-Het… Ale po co tu dozorca? On księcia będzie uczył mądrości?… O Astoreth! ja bym stracił sen i apetyt, gdyby jaki dozorca, poddany i niewolnik, śmiał poprawiać mojego miłościwego pana. Tu potrzebny tylko pisarz, który napisze, że wy, najdostojniejszy panie, oddajecie mi w dzierżawę na trzy lata folwarki w tym, tym i tym nomesie. I potrzeba szesnastu świadków, że mnie spotkał taki honor od księcia. Ale po co służba ma wiedzieć, że ich pan pożycza ode mnie pieniądze?…", + "43516": "Znudzony następca wzruszył ramionami.", + "43517": "— Jutro — rzekł — przynieś pieniądze i sprowadź sobie pisarza i świadków. Ja o tym myśleć nie chcę.", + "43518": "— Ach, jakie mądre słowa! — zawołał Fenicjanin. — Obyś, najdostojniejszy panie, żył wiecznie…", + "43519": "Rozdział IX", + "43520": "Po lewej stronie Nilu, na brzegu północnym przedmieścia Memfis, znajdował się folwark, który następca tronu oddał na mieszkanie Sarze, córce Żyda Gedeona.", + "43521": "Była to posiadłość na trzydzieści pięć morgów rozległa, tworząca niewielki kwadrat, który ze szczytu domu ogarniało się wzrokiem jak na dłoni. Grunta folwarku leżały na wzgórzu i dzieliły się na cztery kondygnacje. Dwie najniższe i najobszerniejsze, które Nil zawsze zalewał, były przeznaczone pod uprawę zbóż i jarzyn. Na trzeciej kondygnacji, która czasami nie ulegała wylewom, rosły palmy, figi i inne drzewa owocowe. Na czwartej, najwyższej, był ogród zasadzony drzewami oliwnymi, winem, orzechami i kasztanami słodkimi, wśród których znajdował się dom.", + "43522": "Dom był drewniany, jednopiętrowy, jak zwykle z tarasem, nad którym wznosił się płócienny namiot. Na dole mieszkał czarny niewolnik Ramzesa, na górze Sara ze swoją krewną i służącą Tafet. Dom był otoczony murem z niepalonej cegły, za którym w pewnej odległości znajdowały się budynki dla bydła, parobków i dozorców.", + "43523": "Pokoje Sary nie były duże, ale wykwintne. Na podłogach leżały dywany, we drzwiach i oknach zwieszały się zasłony w różnokolorowe pasy. Były tu rzeźbione łóżka i krzesła, inkrustowane skrzynie na odzież, trójnożne i jednonożne stoliki, na których stały wazony z kwiatami, wysmukłe dzbany do wina, szkatułki z flaszeczkami perfum, złote i srebrne czarki i kielichy, fajansowe wazy i misy, brązowe kagańce. Każdy choćby najdrobniejszy sprzęt czy naczynie było ozdobione rzeźbą lub kolorowym rysunkiem; każda sztuka odzieży — haftem i frędzlami.", + "43524": "Już dziesięć dni mieszkała w tym ustroniu Sara, z obawy i wstydu kryjąc się przed ludźmi, tak że ze służby folwarcznej prawie nikt jej nie widział. W zasłoniętym buduarze szyła, tkała płótno na małym warsztacie lub zwijała wieńce z żywych kwiatów dla Ramzesa. Niekiedy wymykała się na taras i ostrożnie rozchyliwszy ściany namiotu wyglądała na Nil pełen łodzi, których wioślarze śpiewali wesołe pieśni; albo podniósłszy oczy, patrzyła z trwogą na szare pylony królewskiego zamku, który milczący i posępny górował nad drugim brzegiem rzeki. Wówczas znowu uciekała do swoich robót i wołała Tafet.", + "43525": "— Siedź tu, matko — mówiła — co ty tam robisz na dole?…", + "43526": "— Ogrodnik przyniósł owoce, a z miasta przysłali chleby, wino i ptaszki; musiałam to odebrać.", + "43527": "— Siedź tu i rozmawiaj, bo mnie strach ogarnia…", + "43528": "— Głupiutka z ciebie dziecina! — odparła, śmiejąc się, Tafet. — Do mnie także pierwszego dnia strach wyglądał z każdego kąta; ale jak wyszłam za mur, wszystko się skończyło. Kogo ja się tu mam bać, gdzie wszyscy padają przede mną na kolana? Przed tobą chybaby stawali na głowach!… Wyjdź do ogrodu, jest piękny jak raj… Wyjrzyj w pole, gdzie zbierają pszenicę… Siądź w łódkę rzeźbioną, której przewoźnicy usychają z tęsknoty, ażeby cię zobaczyć i przewieźć po Nilu…", + "43529": "— Boję się…", + "43530": "— Czego?…", + "43531": "— Albo ja wiem?… Dopóki szyję, myślę, że jestem w naszej dolince i że zaraz przyjdzie ojciec. Ale kiedy wiatr uchyli zasłonę okna i spojrzę z góry na ten wielki… wielki kraj, zdaje mi się… Wiesz co?… Że mnie porwał sęp i zaniósł do swego gniazda na skale, skąd zejść nie można…", + "43532": "— Ach, ty… ty!… Gdybyś widziała, jaką dziś wannę przysłał książę, miedzianą wannę!… A jaki trójnóg na ognisko, jakie garnki i rożny!… A gdybyś wiedziała, że ja dziś dwie kury posadziłam i niedługo będziemy mieli pisklęta…", + "43533": "Po zachodzie słońca, gdy nikt nie mógł jej widzieć, Sara bywała śmielszą. Wówczas wychodziła na taras i patrzyła na rzekę. A gdy z daleka ukazała się łódź oświetlona pochodniami, które na czarnej wodzie rzeźbiły krwawe i ogniste smugi, Sara obu rękoma przyciskała swoje biedne serce, które drżało jak złapany ptak. Tam płynął do niej Ramzes, a ona nie umiałaby powiedzieć, co się z nią dzieje. Czy radość, że zbliża się ten piękny, którego poznała w dolince, czy trwoga, że znowu zobaczy wielkiego władcę i pana, który ją onieśmielał.", + "43534": "Jednego dnia, w wigilię szabasu, przyszedł na folwark ojciec, pierwszy raz od jej osiedlenia się w tym miejscu. Sara z płaczem rzuciła się do niego; sama umyła mu nogi, a na głowę wylała wonności, okrywając go pocałunkami. Gedeon był to człowiek już szpakowaty, o surowych rysach. Miał na sobie długą do kostek koszulę, u dołu obszytą kolorowym haftem, a na niej żółty kaftan bez rękawów, rodzaj kapy spadającej na piersi i plecy. Głowę nakrywał niewielką czapką, zwężającą się u góry.", + "43535": "— Jesteś?… jesteś! — wołała Sara i znowu zaczęła całować jego ręce i głowę.", + "43536": "— Ja sam dziwię się, że tu jestem! — odparł smutnie Gedeon. — Skradałem się do ogrodu jak złodziej. Przez całą drogę z Memfis zdawało mi się, że wszyscy Egipcjanie pokazują mnie palcami, a każdy Żyd pluje…", + "43537": "— Przecież, ojcze, sam mnie oddałeś księciu?… — szepnęła Sara.", + "43538": "— Oddałem, bo cóż miałem robić? Zresztą mnie się tylko tak zdaje, że mnie pokazują i opluwają. Z Egipcjan, kto mnie zna, kłania mi się tym niżej, im sam jest wyższy. Przez czas, kiedy tu jesteś, nasz pan, Sezofris, mówił, że trzeba mi dom powiększyć; pan Chaires darował mi stągiew najlepszego wina, a sam najdostojniejszy nasz nomarcha przysyłał do mnie zaufanego sługę pytać: czy ty jesteś zdrowa i czy ja nie zostałbym u niego rządcą?", + "43539": "— A Żydzi?… — spytała Sara.", + "43540": "— Co Żydzi!… Oni wiedzą, że ja nie ustąpiłem z dobrej woli. No, a każdy chciałby, żeby jemu tylko taki gwałt robili. Niechaj nas wszystkich Pan Bóg sądzi. Lepiej powiedz: jak ty się masz?", + "43541": "— Na łonie Abrahama nie będzie jej lepiej — odezwała się Tafet. — Cały dzień znoszą nam owoce, wina, chleby i mięso, czego dusza zapragnie. A jaką wannę mamy!… cała miedziana. A jakie naczynia kuchenne!…", + "43542": "— Trzy dni temu — przerwała Sara — był u mnie Fenicjanin Dagon. Nie chciałam go widzieć, ale tak się napierał…", + "43543": "— Dał mi złoty pierścionek — wtrąciła Tafet.", + "43544": "— Powiedział mi — mówiła Sara — że jest dzierżawcą u mego pana, darował mi dwie bransolety na nogi, zausznice z pereł i szkatułkę wonności z kraju Punt.", + "43545": "— Za co on ci to darował? — zapytał ojciec.", + "43546": "— Za nic. Tylko prosił, ażebym o nim dobrze myślała i niekiedy powiedziała mojemu panu, że Dagon jest najwierniejszym jego sługą.", + "43547": "— Ty bardzo prędko zbierzesz całą skrzynię zausznic i bransolet — odparł z uśmiechem Gedeon. — Ach — dodał po chwili — zbierz prędko wielki majątek i uciekajmy do naszej ziemi, bo tu nam zawsze bieda. Bieda, kiedy jest źle, a jeszcze większa bieda, kiedy jest dobrze.", + "43548": "— A co by powiedział pan mój? — zapytała Sara ze smutkiem.", + "43549": "Ojciec potrząsnął głową.", + "43550": "— Nim rok minie, pan twój porzuci cię, a inni mu dopomogą. Gdybyś była Egipcjanką, wziąłby cię do swego domu, ale Żydówkę…", + "43551": "— Porzuci?… — powtórzyła Sara z westchnieniem.", + "43552": "— Co martwić się przyszłymi dniami, które są w ręku Boga? Przyszedłem spędzić u ciebie szabas…", + "43553": "— A ja mam doskonałe ryby, mięso, placki i wino koszerne — szybko wtrąciła Tafet. — Kupiłam też w Memfis siedmioramienny świecznik i świece woskowe… Będzie kolacja lepsza niż u samego pana Chairesa.", + "43554": "Gedeon wyszedł z córką na taras. Gdy zostali we dwoje, rzekł:", + "43555": "— Mówiła mi Tafet, że ciągle siedzisz w domu. Dlaczego? Trzeba wyjrzeć przynajmniej do ogrodu.", + "43556": "Sara wstrząsnęła się.", + "43557": "— Boję się — szepnęła.", + "43558": "— Dlaczego ty się masz bać twego ogrodu?… Przecież ty tu jesteś pani, wielka pani.", + "43559": "— Raz wyszłam do ogrodu w dzień… Zobaczyli mnie jacyś ludzie i zaczęli mówić między sobą: „Patrzcie, to ta Żydówka następcy tronu, przez którą opóźnia się przybór!…”", + "43560": "— Głupi oni są — wtrącił Gedeon. — Alboż to raz Nil o cały tydzień spóźnił się z wylewem? Więc tymczasem wychodź sobie wieczorami.", + "43561": "Sara otrząsnęła się jeszcze gwałtowniej.", + "43562": "— Nie chcę… nie chcę!… — zawołała. — Innego dnia wyszłam wieczór, tam, między oliwne drzewa. Nagle z bocznej ścieżki wysunęły się, jak cienie, dwie kobiety… Przestraszona, chciałam uciekać… Wtedy jedna z nich, młodsza i niższa, schwyciła mnie za rękę mówiąc: „Nie uciekaj, musimy ci się przypatrzyć…” A druga, starsza i wyższa, stanęła o kilka kroków przede mną i spojrzała mi w oczy… Ach, ojcze, myślałam, że się w kamień obrócę… Co to była za kobieta… co za spojrzenie!…", + "43563": "— Kto to mógł być? — spytał Gedeon.", + "43564": "— Ta starsza wyglądała na kapłankę.", + "43565": "— I nic do ciebie nie mówiła?", + "43566": "— Nic. Tylko kiedy, odchodząc, skryły się za drzewami, słyszałam, zapewne głos starszej, która powiedziała tylko te wyrazy: „Zaprawdę, jest ładna…”", + "43567": "Gedeon zamyślił się.", + "43568": "— Może to były — rzekł — jakieś wielkie panie ze dworu?…", + "43569": "Słońce zachodziło, a na obu brzegach Nilu zbierały się gęste tłumy ludzi, niecierpliwie czekających na sygnał o przyborze, który istotnie opóźnił się. Już od dwu dni wiał wiatr z morza i rzeka pozieleniała; już słońce minęło gwiazdę Sotis, ale w studni kapłańskiej w Memfisie woda nie podniosła się nawet na grubość palca. Ludzie byli zaniepokojeni, tym bardziej że w Górnym Egipcie, według sygnałów, wylew szedł prawidłowo, a nawet zapowiadał się doskonale.", + "43570": "— Cóż więc zatrzymuje go pod Memfisem? — pytali stroskani rolnicy, z utęsknieniem czekając na sygnał.", + "43571": "Gdy na niebie ukazały się gwiazdy, Tafet w jadalnym pokoju nakryła stół białym obrusem, postawiła świecznik z siedmioma zapalonymi świecami, przysunęła trzy krzesła i oświadczyła, że zaraz poda szabasową kolację.", + "43572": "Wtedy Gedeon nakrył głowę i wzniósłszy nad stołem obie ręce mówił zapatrzony w niebo:", + "43573": "— Boże Abrahama, Izaaka, Jakuba, który wyprowadziłeś lud nasz z ziemi egipskiej, który niewolnikom i wygnańcom dałeś ojczyznę, który z synami Judy zawarłeś wieczne przymierze… Boże Jehowa, Boże Adonai, pozwól nam spożywać bez grzechu płody wrogiej ziemi, wydobądź nas ze smutku i strachu, w jakim jesteśmy pogrążeni, i powróć nad brzegi Jordanu, który opuściliśmy dla twojej chwały…", + "43574": "W tej chwili zza muru odezwał się głos:", + "43575": "— Jego dostojność Tutmozis, najwierniejszy sługa jego świątobliwości i następcy tronu…", + "43576": "— Oby żyli wiecznie!… — odezwało się kilka głosów z ogrodu.", + "43577": "— Jego dostojność — mówił znowu głos pojedynczy — zasyła pozdrowienia najpiękniejszej róży spod Libanu!", + "43578": "Gdy umilkł, rozległ się dźwięk arfy i fletu.", + "43579": "— To muzyka!… — zawołała Tafet, klaszcząc w ręce. — Będziemy obchodzili szabas przy muzyce…", + "43580": "Sara i jej ojciec, z początku przerażeni, zaczęli się śmiać i zasiedli do stołu.", + "43581": "— Niech sobie grają — rzekł Gedeon — nie zepsuje nam apetytu ich muzyka.", + "43582": "Flet i arfa odegrały zwrotkę, po której odezwał się głos tenorowy śpiewając:", + "43583": "— „Jesteś piękniejsza od wszystkich dziewcząt, jakie przeglądają się w wodach Nilu. Włosy twoje czarniejsze od piór kruka, oczy spoglądają łagodniej od oczu łani, która tęskni za swoim koziołkiem. Wzrost twój jest jako wzrost palmy, a lotos zazdrości tobie wdzięku. Piersi twoje są jak winne grona, których sokiem upajają się królowie.”", + "43584": "Znowu odezwał się flet i arfa, a po nich pieśń:", + "43585": "— „Przyjdź i spocznij w ogrodzie. Służba, która do ciebie należy, przyniesie liczne naczynia i piwa wszelkich gatunków. Przyjdź, uświęcimy noc dzisiejszą i świt, który po niej nastąpi. W moim cieniu, w cieniu figi rodzącej słodkie owoce, twój kochanek spocznie po twojej prawicy; a ty go upoisz i powolną będziesz wszelkim jego żądaniom…”", + "43586": "…Flet i arfa — po nich znowu śpiew:", + "43587": "— „Ja jestem milczącego umysłu, nigdy nie mówię, co widzę, i słodyczy moich owoców nie psuję czczym paplaniem…”", + "43588": "Rozdział X", + "43589": "Wtem śpiew umilkł, zagłuszony wrzawą i szelestem jakby wielu biegnących.", + "43590": "— Poganie!… wrogowie Egiptu!… — wołał ktoś. — Śpiewacie, kiedy wszyscy nurzamy się w strapieniu, i chwalicie Żydówkę, która czarami swoimi zatrzymała bieg Nilu…", + "43591": "— Biada wam! — wołał inny. — Depczecie ziemię następcy tronu… Śmierć spadnie na was i dzieci wasze!…", + "43592": "— Ustąpimy, ale niech wyjdzie do nas Żydówka, abyśmy jej przedstawili nasze krzywdy…", + "43593": "— Uciekajmy!… — krzyknęła Tafet.", + "43594": "— Gdzie? — spytał Gedeon.", + "43595": "— Nigdy! — odparła Sara, na której twarz łagodną wystąpił rumieniec gniewu. — Czyliż nie należę do następcy tronu, przed którym ci ludzie padają na twarz?…", + "43596": "I zanim ojciec i służąca opamiętali się, wybiegła na taras cała w bieli, wołając do tłumu za murem:", + "43597": "— Oto jestem!… Czego chcecie ode mnie?…", + "43598": "Gwar na chwilę ucichł, lecz znowu odezwały się groźne głosy:", + "43599": "— Bądź przeklęta, cudzoziemko, której grzech zatrzymuje wody Nilu!…", + "43600": "W powietrzu świsnęło kilka kamieni rzuconych na oślep; jeden uderzył w czoło Sarę.", + "43601": "— Ojcze!… — zawołała, chwytając się za głowę.", + "43602": "Gedeon porwał ją na ręce i zniósł z tarasu. Wśród nocy widać było nagich ludzi w białych czepkach i fartuszkach, którzy przełazili mur.", + "43603": "Na dole Tafet krzyczała wniebogłosy, a niewolnik Murzyn schwyciwszy topór stanął w jedynych drzwiach domu, zapowiadając, że rozwali łeb każdemu, kto ośmieli się wejść.", + "43604": "— Dajcie no kamieni na tego psa nubijskiego! — wołali do gromady ludzie z muru.", + "43605": "Lecz gromada nagle ucichła, gdyż z głębi ogrodu wyszedł człowiek z ogoloną głową, odziany w skórę pantery.", + "43606": "— Prorok!… ojciec święty!… — zaszemrano w tłumie.", + "43607": "Siedzący na murze poczęli zeskakiwać.", + "43608": "— Ludu egipski — rzekł kapłan spokojnym głosem — jakim prawem podnosisz rękę na własność następcy tronu?", + "43609": "— Tam mieszka nieczysta Żydówka, która powstrzymuje przybór Nilu… Biada nam!… nędza i głód wisi nad Dolnym Egiptem.", + "43610": "— Ludzie złej wiary czy słabego rozumu — mówił kapłan — gdzieżeście słyszeli, ażeby jedna kobieta mogła powstrzymać wolę bogów? Co rok, w miesiącu Tot, Nil zaczyna przybierać i do miesiąca Choiak rośnie. Czy działo się kiedy inaczej, choć nasz kraj zawsze był pełen cudzoziemców, niekiedy obcych kapłanów i książąt, którzy, jęcząc w niewoli i ciężkiej pracy, z żalu i gniewu mogli rzucać najstraszliwsze przekleństwa. Ci z pewnością pragnęli na nasze głowy zwalić wszelakie nieszczęścia, a niejeden oddałby życie, ażeby albo słońce nie weszło nad Egiptem o porannej godzinie, albo Nil nie przybrał w początkach roku. I co z ich modlitw?… Albo nie zostały wysłuchane w niebiosach, albo obcy bogowie nie mieli siły wobec naszych. Jakim więc sposobem kobieta, której między nami jest dobrze, mogłaby ściągnąć klęskę, której najpotężniejsi wrogowie nasi sprowadzić nie potrafili?…", + "43611": "— Ojciec święty mówi prawdę!… Mądre są słowa proroka!… — odezwano się w tłumie.", + "43612": "— A jednak Messu, wódz żydowski, zrobił ciemność i pomór w Egipcie!… — zaoponował jeden głos.", + "43613": "— Który to powiedział, niech wystąpi naprzód!… — zawołał kapłan. — Wzywam go, niech wystąpi, jeżeli nie jest wrogiem egipskiego ludu…", + "43614": "Tłum zaszemrał jak wicher z daleka płynący między drzewami; ale naprzód nie wystąpił nikt.", + "43615": "— Zaprawdę mówię — ciągnął kapłan — że między wami krążą źli ludzie niby hieny w owczarni. Nie litują się oni nad waszą nędzą, ale chcą was popchnąć do zniszczenia domu następcy tronu i buntu przeciw faraonowi. Gdyby zaś udał się ich nikczemny zamiar, a z waszych piersi gdyby zaczęła płynąć krew, ludzie ci ukryliby się przed włóczniami jak w tej chwili przed moim wezwaniem…", + "43616": "— Słuchajcie proroka!… Chwała ci, mężu boży!… — wołał tłum, pochylając głowy. Pobożniejsi upadali na ziemię.", + "43617": "— Słuchaj mnie, ludu egipski… Za twoją wiarę w słowa kapłana, za posłuszeństwo faraonowi i następcy, za cześć, jaką oddajecie słudze bożemu, spełni się nad wami łaska. Idźcie do domów waszych w pokoju, a może, nim zejdziecie z tego pagórka, Nil zacznie przybierać…", + "43618": "— Oby się tak stało!…", + "43619": "— Idźcie!… Im większą będzie wiara i pobożność wasza, tym prędzej ujrzycie znak łaski…", + "43620": "— Idźmy!… idźmy!… Bądź błogosławiony, proroku, synu proroków…", + "43621": "Zaczęli rozchodzić się, całując szaty kapłana. Wtem ktoś krzyknął:", + "43622": "— Cud!… spełnia się cud!…", + "43623": "— Na wieży w Memfis zapalono światło… Nil przybiera!… Patrzcie, coraz więcej świateł!… Zaprawdę, przemawiał do nas wielki święty… Żyj wiecznie!…", + "43624": "Zwrócono się do kapłana, ale ten zniknął wśród cieniów.", + "43625": "Tłum niedawno rozjątrzony, a przed chwilą zdumiony i przejęty wdzięcznością, zapomniał i o swoim gniewie, i o kapłanie cudotwórcy. Opanowała ich szalona radość i zaczęli biec pędem ku brzegowi rzeki, nad którym już zapłonęły liczne ogniska i rozlegał się wielki śpiew zebranego ludu:", + "43626": "— „Bądź pozdrowiony, o Nilu, o święta rzeko, która objawiłaś się na tej ziemi. Przychodzisz w pokoju, aby dać życie Egiptowi. O boże ukryty, który rozpraszasz ciemności, który skrapiasz łąki, aby przynieść pokarm niemym zwierzętom. O drogo, schodząca z niebios, ażeby napoić ziemię, o przyjacielu chleba, który rozweselasz chaty… Ty jesteś władcą ryb, a gdy zstąpisz na nasze pola, żaden ptak nie ośmieli się dotknąć zbiorów. Ty jesteś twórcą zboża i rodzicielem jęczmienia; ty dajesz odpoczynek rękom milionów nieszczęśliwych i na wieki utrwalasz świątynie.”", + "43627": "W tym czasie oświetlona łódź następcy tronu przypłynęła od tamtego brzegu, wśród okrzyków i śpiewów. Ci sami, którzy pół godziny temu chcieli wedrzeć się do willi księcia, teraz padali przed nim na twarz albo rzucali się w wodę, aby całować wiosła i boki statku, który przywiózł syna władcy Egiptu.", + "43628": "Wesoły, otoczony pochodniami Ramzes w towarzystwie Tutmozisa wszedł do domu Sary. Na jego widok Gedeon rzekł do Tafet:", + "43629": "— Boję się bardzo o moją córkę, ale jeszcze bardziej nie chcę spotykać się z jej panem…", + "43630": "Przeskoczył mur i wśród ciemności, przez ogród i pola, poszedł w stronę Memfisu.", + "43631": "Na dziedzińcu wołał Tutmozis:", + "43632": "— Witaj, piękna Saro!… Spodziewam się, że nas dobrze podejmiesz za muzykę, którą ci przysłałem…", + "43633": "W progu ukazała się Sara z obwiązaną głową, wsparta na Murzynie i służebnicy.", + "43634": "— Co to znaczy? — zapytał zdumiony książę.", + "43635": "— Straszne rzeczy!… — zawołała Tafet. — Poganie napadli twój dom, a jeden uderzył kamieniem Sarę…", + "43636": "— Jacy poganie?…", + "43637": "— A ci… Egipcjanie! — objaśniła Tafet.", + "43638": "Książę rzucił jej spojrzenie pełne wzgardy. Lecz wnet opanowała go wściekłość.", + "43639": "— Kto uderzył Sarę?… Kto rzucił kamień?… — krzyknął, chwytając za ramię Murzyna.", + "43640": "— Tamci znad rzeki… — odparł niewolnik.", + "43641": "— Hej, dozorcy!… — wołał zapieniony książę — uzbroić mi wszystkich ludzi na folwarku i dalej na tą zgraję!…", + "43642": "Murzyn znowu pochwycił swój topór, dozorcy zaczęli wywoływać parobków z zabudowań, a kilku żołnierzy ze świty księcia machinalnie poprawiło miecze.", + "43643": "— Na miłość boską, co chcesz uczynić?… — szepnęła Sara, wieszając się na szyi księcia.", + "43644": "— Chcę pomścić cię… — odparł. — Kto uderza w moją własność, we mnie uderza…", + "43645": "Tutmozis pobladł i kręcił głową.", + "43646": "— Słuchaj, panie — odezwał się — a jakże po nocy i w tłumie poznasz ludzi, którzy dopuścili się zbrodni?", + "43647": "— Wszystko mi jedno… Motłoch to zrobił i motłoch będzie odpowiadał…", + "43648": "— Tak nie powie żaden sędzia — reflektował Tutmozis. — A przecie ty masz być najwyższym sędzią…", + "43649": "Książę zamyślił się; jego towarzysz mówił dalej:", + "43650": "— Zastanów się, co by jutro powiedział nasz pan, faraon?… A jaka radość zapanowałaby między wrogami Egiptu, ze wschodu i zachodu, gdyby usłyszeli, że następca tronu, prawie pod królewskim pałacem, napada w nocy swój lud?…", + "43651": "— O, gdyby mi ojciec dał choć połowę armii, umilkliby na wieki wrogowie nasi we wszystkich stronach świata!… — szeptał książę, uderzając nogą w ziemię.", + "43652": "— Wreszcie… przypomnij sobie tego chłopa, który się powiesił… Żałowałeś go, gdyż umarł człowiek niewinny, a dzisiaj… Czy podobna, ażebyś sam chciał zabijać niewinnych?…", + "43653": "— Dość już!… — przerwał głucho następca. — Gniew mój jest jak dzban pełen wody… Biada temu, na kogo się wyleje… Wejdźmy do domu…", + "43654": "Wylękniony Tutmozis cofnął się. Książę wziął Sarę za rękę i wszedł z nią na pierwsze piętro. Posadził ją obok stołu, na którym stała nie dokończona kolacja, i zbliżywszy świecznik zerwał jej opaskę z głowy.", + "43655": "— Ach — zawołał — to nawet nie jest rana, tylko siniak?…", + "43656": "Przypatrywał się Sarze z uwagą.", + "43657": "— Nigdy nie myślałem — rzekł — że możesz mieć siniaka… To bardzo zmienia twarz…", + "43658": "— Więc już ci się nie podobam?… — cicho zapytała Sara, podnosząc na niego wielkie oczy pełne trwogi.", + "43659": "— Och, nie!… wreszcie to przejdzie…", + "43660": "Potem zawołał Tutmozisa i Murzyna i kazał opowiedzieć wypadki wieczorne.", + "43661": "— On nas obronił — rzekła Sara. — Stanął z toporem we drzwiach…", + "43662": "— Zrobiłeś tak?… — spytał książę niewolnika, bystro patrząc mu w oczy.", + "43663": "— Czyliż miałem pozwolić, ażeby do twego domu, panie, wdzierali się obcy ludzie?", + "43664": "Książę poklepał go po kędzierzawej głowie.", + "43665": "— Postąpiłeś — rzekł — jak człowiek mężny. Daję ci wolność. Jutro dostaniesz wynagrodzenie i możesz wracać do swoich.", + "43666": "Murzyn zachwiał się i przetarł oczy, których białka połyskiwały. Nagle upadł na kolana i uderzając czołem w posadzkę, zawołał:", + "43667": "— Nie odpędzaj mnie od siebie, panie!…", + "43668": "— Dobrze — odparł następca. — Zostań przy mnie, ale jako wolny żołnierz. Takich mi właśnie potrzeba — dodał, patrząc na Tutmozisa. — Ten nie umie mówić jak dozorca domu ksiąg, ale gotów walczyć…", + "43669": "I znowu zaczął wypytywać o szczegóły najścia, a gdy Murzyn opowiedział mu o zjawieniu się kapłana i jego cudzie, książę schwycił się za głowę, wołając:", + "43670": "— Jestem najnieszczęśliwszym człowiekiem w Egipcie!… Niedługo nawet w moim łóżku będę znajdował kapłanów… Skąd on?… Co on za jeden?…", + "43671": "Tego Murzyn nie umiał objaśnić. Powiedział jednak, że zachowanie się kapłana było bardzo życzliwe dla księcia i dla Sary; że napadem kierowali nie Egipcjanie, ale ludzie, których kapłan nazwał wrogami Egiptu i bezskutecznie wzywał ich, aby wystąpili naprzód.", + "43672": "— Dziwy!… dziwy!… — mówił w zamyśleniu książę, rzuciwszy się na łóżko. — Mój czarny niewolnik jest dzielnym żołnierzem i pełnym rozsądku człowiekiem… Kapłan broni Żydówki dlatego, że jest moją… Co to za osobliwy kapłan?… Lud egipski, który klęka przed psami faraona, napada na dom następcy tronu, pod dowództwem jakichś wrogów Egiptu?… Muszę ja to sam zbadać…", + "43673": "Rozdział XI", + "43674": "Skończył się miesiąc Tot i zaczynał miesiąc Paofi, druga połowa lipca. Woda Nilu z zielonawej zrobiła się białą, a potem czerwoną i wciąż przybierała. Królewski wodowskaz w Memfisie był zapełniony prawie na wysokość dwu ludzi, a Nil rósł co dzień na dwie pięści. Najniższe grunta były zalane, z wyższych spiesznie zbierano len, winogrona i pewien rodzaj bawełny. Gdzie z rana było jeszcze sucho, tam ku wieczorowi pluskały fale.", + "43675": "Zdawało się, że gwałtowny, choć niewidzialny wicher dmie w głębi rzeki. Orze na niej szerokie zagony, wypełnia pianą bruzdy, potem na chwilę wygładza powierzchnię wody, a po chwili skręca ją w przepaściste wiry.", + "43676": "Znowu orze, znowu wygładza, skręca, napędza nowe góry wody, nowe smugi pian i wciąż podnosi szeleszczącą rzekę, wciąż zdobywa nowe płaty ziemi. Niekiedy woda dosięgnąwszy pewnej granicy, przekracza ją, w oka mgnieniu wlewa się w nizinę i tworzy błyszczące jeziorko tam, gdzie przed chwilą rozsypywały się w proch zwiędłe trawy.", + "43677": "Choć przybór dosięgnął ledwie trzeciej części swej miary, już całe wybrzeże było zalane. Co godzinę jakiś folwarczek na wzgórzu robił się podobnym do wyspy, z początku odgraniczonej od innych tylko wąskim kanałem, który stopniowo rozszerzał się i coraz bardziej odcinał domostwo od sąsiadów. Nieraz, kto wyszedł do pracy piechotą, wracał czółnem.", + "43678": "Łódek i tratew ukazywało się na Nilu coraz więcej. Z jednych łapano ryby w sieci, na innych przewożono zbiory do stodół albo ryczące bydło do obór, na innych odwiedzano znajomych, ażeby wśród śmiechu i krzyku zawiadomić ich (na co patrzyli wszyscy), że Nil przybiera. Niekiedy łodzie, skupione jak stado kaczek, rozbiegały się na wszystkie strony przed szeroką tratwą, która z Górnego Egiptu niosła w dół olbrzymie bryły kamienne, wyrąbane w nadbrzeżnych kopalniach.", + "43679": "W powietrzu, jak ucho sięgło, rozlegał się szelest przybierającej wody, krzyk spłoszonego ptactwa i wesołe śpiewy ludzkie. Nil przybiera, będzie dużo chleba!", + "43680": "Przez cały ten miesiąc toczyło się śledztwo w sprawie napadu na dom następcy tronu. Każdego ranka łódź z urzędnikami i milicją przybijała do jakiegoś folwarku. Odrywano ludzi od pracy, zasypywano ich podstępnymi pytaniami, bito kijem. Ku wieczorowi zaś wracały do Memfisu dwie łódki: jedna niosła urzędników, druga więźniów.", + "43681": "Tym sposobem wyłowiono kilkuset przestępców, z których połowa nie wiedziała o niczym, połowie zaś groziło więzienie lub kilka lat pracy w kamieniołomach. Niczego jednak nie dowiedziano się ani o przewódcach napadu, ani o owym kapłanie, który skłonił lud do rozejścia.", + "43682": "W księciu Ramzesie kojarzyły się niezwykle sprzeczne przymioty. Był on gwałtowny jak lew i uparty jak wół. Obok tego miał wielki rozum i głębokie poczucie sprawiedliwości.", + "43683": "Widząc, że śledztwo prowadzone przez urzędników nie wydaje rezultatu, książę pewnego dnia sam popłynął do Memfisu i kazał sobie otworzyć więzienie.", + "43684": "Było ono zbudowane na wzgórzu, otoczone wysokim murem i składało się z wielkiej liczby budynków kamiennych, ceglanych i drewnianych. Budowle te po większej części były tylko wejściami lub mieszkaniami dozorców. Więźniowie zaś mieścili się w podziemnych jaskiniach wykutych w wapiennej skale.", + "43685": "Kiedy następca przekroczył bramę, spostrzegł gromadkę kobiet, które myły i karmiły jakiegoś więźnia. Nagi ten człowiek, podobny do szkieletu, siedział na ziemi, trzymając ręce i nogi w czterech otworach kwadratowej deski, która zastępowała kajdany.", + "43686": "— Dawno ten człowiek tak cierpi? — zapytał książę.", + "43687": "— Dwa miesiące — odparł nadzorca.", + "43688": "— A długo jeszcze ma siedzieć?", + "43689": "— Miesiąc.", + "43690": "— Cóż on zrobił?", + "43691": "— Zelżył urzędnika zbierającego podatki.", + "43692": "Książę odwrócił się i ujrzał drugą gromadę, złożoną z kobiet i dzieci. Między nimi był stary człowiek.", + "43693": "— Czy to są więźniowie?", + "43694": "— Nie, najdostojniejszy panie. To jest rodzina oczekująca na zwłoki przestępcy, który ma być uduszony… O, już prowadzą go do izby… — mówił nadzorca.", + "43695": "Po czym zwróciwszy się do gromadki rzekł:", + "43696": "— Bądźcie jeszcze chwilkę cierpliwi, kochani ludzie, zaraz dostaniecie ciało.", + "43697": "— Bardzo dziękujemy ci, zacny panie — odparł stary człowiek, zapewne ojciec delikwenta. — Wyszliśmy z domu wczoraj wieczór, len został nam w polu, a tu rzeka przybiera!…", + "43698": "Książę pobladł i zatrzymał się.", + "43699": "— Wiesz — zwrócił się do nadzorcy — że mam prawo łaski?", + "43700": "— Tak, erpatre — odpowiedział nadzorca, kłaniając się, a potem dodał: — Według praw, na pamiątkę twojej bytności w tym miejscu, synu słońca, dobrze prowadzący się, a skazani za obrazę religii lub państwa powinni otrzymać ulgi. Spis tych ludzi będzie złożony u stóp waszych w ciągu miesiąca.", + "43701": "— A ten, którego mają w tej chwili dusić, czy nie ma prawa korzystać z mojej łaski?", + "43702": "Nadzorca rozłożył ręce i pochylił się w milczeniu.", + "43703": "Ruszyli z miejsca i przeszli kilka dziedzińców. W drewnianych klatkach, na gołej ziemi, roili się w ciasnocie przestępcy skazani na więzienie. W jednym budynku rozlegały się straszne krzyki: bito dla wydobycia zeznań.", + "43704": "— Chcę zobaczyć oskarżonych o napad na mój dom — rzekł głęboko wzruszony następca.", + "43705": "— Jest ich z górą trzystu — odparł nadzorca.", + "43706": "— Wybierzcie, zdaniem waszym, najwinniejszych i wypytajcie ich w mojej obecności. Nie chcę jednak, ażeby mnie poznali.", + "43707": "Otworzono następcy tronu izbę, w której prowadził czynności urzędnik śledczy. Książę kazał mu zająć zwykłe miejsce, a sam usiadł za słupem.", + "43708": "Niebawem zaczęli ukazywać się pojedynczo oskarżeni. Wszyscy byli chudzi; porosły im duże włosy i brody, a oczy miały wyraz spokojnego obłąkania.", + "43709": "— Dutmoze — rzekł urzędnik — opowiedz, jak to napadliście na dom najdostojniejszego erpatre.", + "43710": "— Powiem prawdę, jak na sądzie Ozyrysa. Było to wieczorem tego dnia, kiedy Nil miał zacząć przybór. Moja żona mówi do mnie: „Chodź, ojcze, pójdziemy na górę, skąd prędzej można zobaczyć sygnał w Memfisie.” Więc poszliśmy na górę, skąd łatwiej można zobaczyć sygnał w Memfisie. Wtedy do mojej żony zbliżył się jakiś żołnierz i mówi: „Pójdź ze mną w ten ogród, to znajdziemy winogron albo i co jeszcze.” Więc moja żona poszła w ogród z owym żołnierzem, a ja wpadłem w wielki gniew i zaglądałem do nich przez mur. Czy jednak rzucali kamienie do domu księcia, powiedzieć nie mogę, gdyż z powodu drzew i ciemności nic nie widziałem.", + "43711": "— A jakże mogłeś puścić żonę z żołnierzem? — spytał urzędnik.", + "43712": "— Za pozwoleniem waszej dostojności, a cóż ja miałem zrobić? Przeciem ja tylko chłop, a on wojownik i żołnierz jego świątobliwości…", + "43713": "— A kapłana widziałeś, który do was przemawiał?", + "43714": "— To nie był kapłan — odparł chłop z przekonaniem. — To musiał być sam bóg Num, bo wyszedł z pnia figowego i miał baranią głowę.", + "43715": "— A widziałeś, że miał baranią głowę?", + "43716": "— Za pozwoleniem, dobrze nie pamiętam, czy ja sam widziałem, czy tak mówili ludzie. Oczy zasłaniała mi troska o moją żonę.", + "43717": "— Kamienie rzucałeś do ogrodu?", + "43718": "— Po cóż bym rzucał, panie życia i śmierci? Gdybym trafił żonę, sobie zrobiłbym niepokój na cały tydzień, a gdyby żołnierza, dostałbym pięścią w brzuch, ażby mi język wylazł. Przeciem ja tylko chłop, a on wojownik wiecznie żyjącego pana naszego.", + "43719": "Następca wychylił się spoza kolumny. Odprowadzono Dutmoze, a wprowadzono Anupa. Był to chłop niski, na plecach miał jasne blizny od kijów.", + "43720": "— Powiedz, Anupa — zaczął znowu urzędnik — jak to było z tym napadem na ogród następcy tronu?", + "43721": "— Oko słońca — odparł chłop — naczynie mądrości, ty wiesz najlepiej, że ja napadu nie robiłem. Tylko przyszedł do mnie sąsiad i mówi: „Anupa, chodź na górę, bo Nil przybiera.” A ja mówię: czy aby przybiera? A on mówi: „Jesteś głupszy od osła, bo przecież osioł usłyszałby muzykę na górze, a ty nie słyszysz.” Ja zaś odpowiadam: głupi jestem, bom się pisać nie uczył, ale za pozwoleniem, co innego jest muzyka, a co innego przybór. A on na to: „Gdyby nie było przyboru, ludzie nie mieliby z czego cieszyć się, grać i śpiewać.” Więc poszliśmy, mówię waszej sprawiedliwości, na górę, a tam już muzykę rozpędzili i ciskają w ogród kamienie…", + "43722": "— Kto ciskał?", + "43723": "— Nie mogłem zmiarkować. Ludzie ci nie wyglądali na chłopów; prędzej na nieczystych paraszytów, którzy rozpruwają zmarłych do balsamowania.", + "43724": "— A kapłana widziałeś?", + "43725": "— Za pozwoleniem waszej czujności, to nie był kapłan, ale chyba jakiś duch, który pilnuje domu księcia następcy (oby żył wiecznie!…).", + "43726": "— Dlaczego duch?", + "43727": "— Bo czasami tom go widział, a czasem gdzieś mi się podziewał.", + "43728": "— Może go ludzie zasłaniali?", + "43729": "— Z pewnością, że go czasem ludzie zasłaniali. Ale za to raz był wyższy, a inny raz niższy.", + "43730": "— Może właził na pagórek i złaził z niego?", + "43731": "— Bez zawodu musiał włazić i złazić, ale może wydłużał się i skracał, gdyż był to wielki cudotwórca. Ledwie rzekł: „Zaraz Nil przybierze” — i wnet Nil zaczął przybierać.", + "43732": "— A kamienie rzucałeś, Anupa?", + "43733": "— Gdzież bym śmiał rzucać kamienie w ogród następcy tronu?… Przecie ja prosty chłop i ręka uschłaby mi po łokieć za takie świętokradztwo.", + "43734": "Książę kazał przerwać śledztwo. A gdy wyprowadzono oskarżonych, odezwał się do urzędnika:", + "43735": "— Więc ci ludzie należą do najwinniejszych?", + "43736": "— Rzekłeś, panie — odparł urzędnik.", + "43737": "— W takim razie jeszcze dzisiaj trzeba uwolnić wszystkich. Ludzie nie mogą być więzieni za to, że chcieli przekonać się, czy święty Nil przybiera lub że słuchali muzyki.", + "43738": "— Najwyższa mądrość mówi przez twoje usta, erpatre — rzekł urzędnik. — Kazano mi znaleźć najwinniejszych, więc wybrałem tych, jakich znalazłem. Ale nie w mojej mocy jest powrócić im wolność.", + "43739": "— Dlaczego?", + "43740": "— Spojrzyj, najdostojniejszy, na tą skrzynię. Jest ona pełna papirusów, na których spisano akta sprawy. Sędzia z Memfisu co dzień otrzymuje raporty o jej przebiegu i donosi jego świątobliwości. W cóż obróciłaby się praca tylu uczonych pisarzy i wielkich mężów, gdyby oskarżonych uwolnić?", + "43741": "— Ależ oni są niewinni! — zawołał książę.", + "43742": "— Napad był, a więc było przestępstwo. Gdzie jest przestępstwo, muszą być przestępcy, a kto raz dostał się w ręce władzy i jest opisany w aktach, nie może odejść bez jakiegoś rezultatu. W szynku człowiek pije i płaci; na jarmarku coś sprzedaje i otrzymuje; w polu sieje i zbiera; w grobach dostaje błogosławieństwa od zmarłych przodków. Jakim więc sposobem ktoś, przyszedłszy do sądu, wróciłby z niczym jak podróżny, który zatrzymuje się w połowie swej drogi i zwraca stopy do domu, nie osiągnąwszy celu?", + "43743": "— Mądrze mówisz — odparł następca. — Powiedz mi jednak, czy i jego świątobliwość nie miałby prawa uwolnić tych ludzi?", + "43744": "Urzędnik złożył ręce na krzyż i schylił głowę.", + "43745": "— On, równy bogom, wszystko, co chce, uczynić może: uwolnić oskarżonych, nawet skazanych, a nawet zniszczyć akta sprawy, co spełnione przez zwykłego człowieka byłoby świętokradztwem.", + "43746": "Książę pożegnał urzędnika i polecił nadzorcy, ażeby na jego koszt lepiej karmiono oskarżonych o napad. Następnie, rozdrażniony, popłynął na drugą stronę ciągle rozszerzającej się rzeki, do pałacu, ażeby prosić faraona o umorzenie nieszczęsnej sprawy.", + "43747": "Tego jednak dnia jego świątobliwość miał dużo ceremonii religijnych i naradę z ministrami, więc następca nie mógł się z nim widzieć. Wówczas książę udał się do wielkiego pisarza, który po ministrze wojny najbardziej znaczył we dworze. Stary ten urzędnik, kapłan jednej ze świątyń w Memfis, przyjął księcia grzecznie, ale zimno, a wysłuchawszy go, odparł:", + "43748": "— Dziwno mi, że wasza dostojność podobnymi sprawami chcesz niepokoić naszego pana. Jest to to samo, co gdybyś prosił o nietępienie szarańczy, która spadła na pole.", + "43749": "— Ależ to są ludzie niewinni!…", + "43750": "— My, dostojny panie, wiedzieć o tym nie możemy, gdyż o winie lub niewinności rozstrzyga prawo i sąd. Jedno dla mnie jest pewnym, że państwo nie może ścierpieć, ażeby wpadano do czyjegoś ogrodu, a tym bardziej, ażeby podnoszono rękę na własność następcy tronu.", + "43751": "— Sprawiedliwie mówisz, ale — gdzież są winni?… — spytał książę.", + "43752": "— Gdzie nie ma winnych, muszą być przynajmniej ukarani. Nie wina, ale kara następująca po zbrodni uczy innych, że tego spełniać nie wolno.", + "43753": "— Widzę — przerwał następca — że wasza dostojność nie poprzesz mojej prośby u jego świątobliwości.", + "43754": "— Mądrość płynie z ust twoich, erpatre — odpowiedział dygnitarz. — Nigdy nie potrafię udzielać panu memu rady, która powagę władzy naraziłaby na szwank…", + "43755": "Książę wrócił do siebie zbolały i zdumiony. Czuł, że kilkuset ludziom dzieje się krzywda, i widział, że ratować ich nie może. Jak nie potrafiłby wydobyć człowieka, na którego upadł obelisk albo kolumna świątyni.", + "43756": "„Za słabe są moje ręce do podniesienia tego gmachu” — myślał książę z uciskiem w duszy. Pierwszy raz uczuł, że od jego woli jest jakaś nieskończenie większa siła: interes państwa, który uznaje nawet wszechmocny faraon, a przed którym ugiąć się musi on, następca!", + "43757": "Zapadła noc. Ramzes nie kazał służbie nikogo przyjmować i samotny chodził po tarasie swojej willi, dumając:", + "43758": "„Straszna rzecz!… Tam rozstąpiły się przede mną niezwyciężone pułki Nitagera, a tu — nadzorca więzienia, urzędnik śledczy i wielki pisarz zabiegają mi drogę… Czymże oni są?… Nędznymi sługami mojego ojca (oby żył wiecznie!), który każdej chwili może ich strącić do rzędu niewolników i zesłać w kamieniołomy. Ale dlaczego ojciec mój nie miałby ułaskawić niewinnych?… Państwo tak chce!… I cóż to jest państwo?… Co ono jada, gdzie sypia, gdzie jego ręce i miecz, którego się wszyscy boją?…”", + "43759": "Spojrzał w ogród i między drzewami, na szczycie wzgórza, zobaczył dwie olbrzymie sylwetki pylonów, na których płonęły kagańce straży. Przyszło mu na myśl, że ta straż nigdy nie śpi i że pylony nigdy nie jedzą, a jednak są. Odwieczne pylony, potężne jak mocarz, który je wznosił, Ramzes Wielki.", + "43760": "Poruszyć te gmachy i setki im podobnych; zmylić tą straż i tysiące innych, które czuwają nad bezpieczeństwem Egiptu; okazać nieposłuszeństwo prawom, które pozostawił Ramzes Wielki i inni, jeszcze więksi przed nim mocarze, a które dwadzieścia dynastii uświęciło swoim poszanowaniem…", + "43761": "W duszy księcia, pierwszy raz w życiu, poczęło zarysowywać się jakieś niejasne, ale olbrzymie pojęcie — państwa. Państwo jest to coś wspanialszego od świątyni w Tebach, coś większego od piramidy Cheopsa, coś dawniejszego od podziemi Sfinksa, coś trwalszego od granitu. W tym niezmiernym, choć niewidzialnym gmachu ludzie są jako mrówki w szczelinie skalnej, a faraon jak podróżny architekt, który ledwie zdąży osadzić jeden głaz w ścianie i już odchodzi. A ściany rosną od pokolenia do pokolenia i budowa trwa dalej.", + "43762": "Jeszcze nigdy on, syn królewski, nie czuł tak swojej małości jak w tej chwili, kiedy jego wzrok wśród nocy błądził ponad Nilem, między pylonami zamku faraona i niewyraźnymi, lecz przepotężnymi sylwetkami memfijskich świątyń.", + "43763": "Wtem, spomiędzy drzew, których konary dotykały tarasu, odezwał się głos:", + "43764": "— Znam twoją troskę i błogosławię cię. Sąd nie uwolni oskarżonych chłopów. Ale sprawa ich może upaść i wrócą w pokoju do swych domów, jeżeli dozorca twego folwarku nie będzie popierał skargi o napad.", + "43765": "— Więc to mój dozorca podał skargę?… — spytał zdziwiony książę.", + "43766": "— Prawdę rzekłeś. On podał ją w twoim imieniu. Ale jeżeli nie przyjdzie na sąd, nie będzie pokrzywdzonego; a gdzie nie ma pokrzywdzonego, nie ma przestępstwa.", + "43767": "Krzaki zaszeleściły.", + "43768": "— Stójże! — zawołał Ramzes. — Kto jesteś?…", + "43769": "Nikt nie odpowiedział. Tylko zdawało się księciu, że w smudze światła pochodni, palącej się na pierwszym piętrze, mignęła naga głowa i skóra pantery.", + "43770": "— Kapłan?… — szepnął następca. — Dlaczego on kryje się?…", + "43771": "Lecz w tej chwili przyszło mu na myśl, że ów kapłan mógłby ciężko odpowiadać za udzielanie rad tamujących wymiar sprawiedliwości.", + "43772": "Rozdział XII", + "43773": "Większą część nocy Ramzes przepędził w gorączkowych marzeniach. Raz ukazywało mu się widmo państwa jako niezmierny labirynt o potężnych ścianach, których nie można przebić. To znowu widział cień kapłana, którego jedno mądre zdanie wskazało mu sposób wydobycia się z labiryntu. I otóż najniespodziewaniej wystąpiły przed nim dwie potęgi: interes państwowy, którego dotychczas nie odczuwał, choć był następcą tronu, i — kapłaństwo, które chciał zetrzeć i uczynić swoim sługą.", + "43774": "Była to ciężka noc. Książę przewracał się na łożu i zadawał sobie pytanie: czy on nie był ślepym i czy dopiero dzisiaj nie odzyskał wzroku, ażeby przekonać się o swoim nierozsądku i nicestwie? Jakże inaczej przedstawiały mu się w tych godzinach przestrogi matki, powściągliwość ojca w wypowiadaniu najwyższej woli, a nawet surowe postępowanie ministra Herhora?", + "43775": "„Państwo i kapłaństwo!…” — w półśnie powtarzał książę oblany zimnym potem.", + "43776": "Tylko bogowie niebiescy wiedzą, co by nastąpiło, gdyby miały czas rozwinąć się i dojrzeć myśli, jakie tej nocy zakiełkowały w duszy księcia. Może, zostawszy faraonem, należałby do najszczęśliwszych i najdłużej panujących władców? Może imię jego, ryte w podziemnych i nadziemnych świątyniach, przeszłoby do potomności, otoczone najwyższą chwałą? Może on i jego dynastia nie straciliby tronu, a Egipt uniknął wielkiego wstrząśnienia w najgorszych dla siebie czasach?", + "43777": "Ale jasność dzienna rozproszyła mary krążące nad rozpaloną głową księcia, a dni następne bardzo zmieniły jego pojęcia o nieugiętości państwowych interesów.", + "43778": "Pobyt księcia w więzieniu nie pozostał bez następstw dla oskarżonych. Urzędnik śledczy natychmiast zdał raport najwyższemu sędziemu, sędzia powtórnie przejrzał sprawę, sam zbadał kilku obwinionych i w ciągu paru dni uwolnił większą ich część, a resztę jak najprędzej oddał pod sąd.", + "43779": "Gdy zaś, w imieniu poszkodowanego na własności księcia, nie zjawił się oskarżyciel, pomimo wywoływań go w sali sądowej i na rynku, sprawa o napad upadła i resztę oskarżonych wypuszczono.", + "43780": "Wprawdzie jeden z sędziów zrobił uwagę, że wedle prawa dozorca książęcego folwarku powinien mieć proces o fałszywą skargę i w razie dowiedzenia mu ponieść taką karę, jaka groziła oskarżonym. Kwestię tę jednak pominięto milczeniem.", + "43781": "Dozorca folwarku usunął się z oczu sądowi, wysłany przez następcę do nomesu Takens, a niebawem znikła gdzieś cała skrzynia aktów sprawy o napad.", + "43782": "Dowiedziawszy się o tym, książę Ramzes poszedł do wielkiego pisarza i z uśmiechem zapytał:", + "43783": "— Cóż, dostojny panie, niewinni zostali uwolnieni, akta ich w świętokradzki sposób zniszczone i mimo to powaga władzy nie naraziła się na szwank?", + "43784": "— Mój książę — odparł ze zwykłym chłodem wielki pisarz — nie rozumiałem, że jedną ręką podajesz skargi, a drugą chcesz je usunąć. Wasza dostojność byłeś obrażonym przez motłoch, więc naszą rzeczą było ukarać go. Jeżeli jednak ty przebaczyłeś, państwo nie ma nic do dodania.", + "43785": "— Państwo!… państwo!… — powtarzał książę. — Państwo to *my* — dodał, przymrużając oczy.", + "43786": "— Tak, państwo to faraon i… jego najwierniejsi słudzy — odpowiedział pisarz.", + "43787": "Dosyć było tej rozmowy z tak wysokim dostojnikiem, ażeby w duszy następcy zatrzeć budzące się a potężne, choć jeszcze niejasne pojęcie o znaczeniu „państwa”. Więc państwo nie jest odwiecznym i niewzruszonym gmachem, do którego po jednym kamieniu chwały dodawać powinni faraonowie, ale jest raczej kupą piasku, którą każdy władca przesypuje, jak mu się podoba. W państwie nie ma tych ciasnych drzwi, zwanych prawami, w których przejściu każdy musi uchylić głowę, kimkolwiek jest: chłopem czy następcą tronu. W tym gmachu są rozmaite wejścia i wyjścia: wąskie dla małych i słabych, bardzo obszerne, a nawet wygodne dla silnych.", + "43788": "„Jeżeli tak jest — zakiełkowała nowa myśl w księciu — to ja zrobię porządek, jaki mnie się podoba!…”", + "43789": "W tej samej chwili przypomniał sobie dwu ludzi: oswobodzonego Murzyna, który nie czekając na rozkaz, był gotów oddać życie za własność księcia, i — nieznajomego kapłana.", + "43790": "„Gdybym miał więcej podobnych im, wola moja znaczyłaby w Egipcie i za Egiptem!…” — rzekł do siebie i poczuł niepokonaną chęć odnalezienia owego kapłana.", + "43791": "Był on prawdopodobnie i tym samym, który powstrzymał tłum od napadu na dom księcia. Z jednej strony doskonale znał prawo, z drugiej — umiał kierować tłumami.", + "43792": "— Nieoceniony człowiek!… Muszę go mieć…", + "43793": "Od tej pory książę, w czółenku prowadzonym przez jednego wioślarza, zaczął zwiedzać chaty w bliskości swego folwarku. Ubrany w tunikę i wielką perukę, z kijem w ręku, na którym była wycięta miara, książę wyglądał jak inżynier śledzący przybór Nilu.", + "43794": "Chłopi chętnie udzielali mu wszelkich objaśnień, dotyczących zmian kształtu gruntów skutkiem wylewu, a zarazem prosili, aby rząd wymyślił jakieś łatwiejsze sposoby czerpania wody aniżeli żuraw z wiadrem. Opowiadali też o napadzie na folwark następcy tronu i o tym, że nie znają ludzi, którzy rzucali kamienie. Wreszcie przypominali sobie kapłana, co tak szczęśliwie usunął zbiegowisko; ale kto by on był? nie wiedzieli.", + "43795": "— Jest tu — mówił pewien chłop — w naszej okolicy kapłan, który kuruje na oczy, jest taki, co goi rany i składa złamane ręce i nogi. Jest paru kapłanów, którzy uczą pisać i czytać; jest, co gra na podwójnym flecie, i nawet ładnie gra. Ale tamten, który objawił się w ogrodzie następcy tronu, nie jest żadnym z nich, i oni sami nic o nim nie wiedzą. Z pewnością musiał to być bożek Num albo jakiś duch czuwający nad księciem, który oby żył wiecznie i zawsze miał apetyt.", + "43796": "„A może to naprawdę jaki duch!…” — pomyślał Ramzes. W Egipcie zawsze łatwiej o złe czy dobre duchy aniżeli o deszcz.", + "43797": "Woda Nilu z czerwonej zrobiła się brunatną, a w sierpniu, w miesiącu Hator, dosięgnęła połowy swej wysokości. W nadbrzeżnych tamach otworzono śluzy i woda gwałtownie zaczęła wypełniać kanały tudzież olbrzymie jezioro sztuczne, Moeris, w prowincji Fajum słynącej z pięknych róż. Egipt Dolny przedstawiał jakby odnogę morską, gęsto zasianą pagórkami, na nich ogrodami i domami. Komunikacja lądowa całkiem ustała, a łódek na wodzie krążyło takie mnóstwo: białych, żółtych, czerwonych i ciemnych, że wyglądały jak liście w jesieni. Na najwyższych punktach kraju kończono zbierać pewien rodzaj bawełny i po raz drugi kosić koniczynę, a zaczynano zrywać owoce tamaryndowe i oliwki.", + "43798": "Pewnego dnia, płynąc wzdłuż zalanych folwarków, książę spostrzegł ruch niezwykły. Na jednej z czasowych wysepek rozlegał się między drzewami głośny krzyk kobiet.", + "43799": "„Zapewne ktoś umarł…” — pomyślał książę.", + "43800": "Od drugiej wyspy na paru czółenkach odpływały zapasy zboża i kilka sztuk bydła, a ludzie stojący pod gospodarskimi budynkami grozili i złorzeczyli ludziom w łódkach.", + "43801": "„Jakiś spór sąsiedzki…” — rzekł do siebie następca.", + "43802": "W kilku dalszych folwarkach było spokojnie, a mieszkańcy, zamiast pracować albo śpiewać, siedzieli na ziemi, milcząc.", + "43803": "„Musieli skończyć robotę i odpoczywają.”", + "43804": "Za to od innej wysepki odbiło czółno z kilkorgiem płaczących dzieci, a jakaś kobieta wszedłszy po pas w wodę wygrażała pięściami.", + "43805": "„Wiozą dzieci do szkoły” — myślał Ramzes. Wypadki te jednak poczęły go interesować.", + "43806": "Na sąsiedniej wyspie znowu rozlegał się krzyk. Książę przysłonił ręką oczy i zobaczył leżącego na ziemi człowieka, którego bił kijem Murzyn.", + "43807": "— Cóż się tu dzieje?… — zapytał Ramzes wioślarza.", + "43808": "— Czyliż nie widzicie, panie, że biją nędznego chłopa?… — odparł przewoźnik, śmiejąc się. — Musiał coś zbroić, więc chodzi mu ból po kościach.", + "43809": "— A cóż ty jesteś?", + "43810": "— Ja?… — odparł z pychą wioślarz. — Ja jestem wolny rybak. I bylem oddał, co należy, z połowu do jego świątobliwości, mogę pływać po całym Nilu, od pierwszej katarakty do morza. Rybak jest jak ryba albo dzika gęś, a chłop jak drzewo: karmi panów swoimi owocami i nigdzie nie może uciec, tylko skrzypi, gdy na nim dozorcy psują korę.", + "43811": "O ho! ho!… spojrzyjcie no tam… — zawołał znowu zadowolony rybak. — Hej!… ojciec!… a nie wypijaj wszystkiej wody, bo będzie nieurodzaj…", + "43812": "Wesoły ten wykrzyknik odnosił się do grupy osób spełniających bardzo oryginalną czynność. Kilku ludzi gołych trzymało za nogi innego człowieka i nurzało mu w wodzie głowę po szyję, po piersi, wreszcie po pas. Obok stał jegomość z laską, ubrany w poplamioną tunikę i perukę z baraniej skóry. Nieco dalej krzyczała wniebogłosy kobieta, którą za ręce trzymali ludzie.", + "43813": "Bicie kijem było tak upowszechnione w szczęśliwym państwie faraonów jak jedzenie i spanie. Bito dzieci i dorosłych, chłopów, rzemieślników, żołnierzy, oficerów i urzędników. Kto żył, dostawał kije, z wyjątkiem kapłanów i najwyższych dostojników, bo tych już nie miał kto bić. Książę więc dość spokojnie patrzył na chłopa bitego kijem; ale zastanowił go chłop nurzany w wodzie.", + "43814": "— Ho! ho!… — śmiał się tymczasem wioślarz — a to go poją!… Zgrubieje tak, że żona będzie musiała nadsztukować mu opaskę.", + "43815": "Książę kazał przybić do brzegu. Tymczasem chłopa wydobyto z rzeki, pozwolono mu wykaszlać wodę i znowu schwycono go za nogi, pomimo nieczłowieczych wrzasków żony, która zaczęła kąsać ludzi trzymających ją.", + "43816": "— Stój! — krzyknął książę do oprawców, którzy ciągnęli chłopa.", + "43817": "— Czyńcie waszą powinność! — zawołał przez nos jegomość w baraniej peruce. — Kto jesteś, zuchwalcze, który ośmie…", + "43818": "W tej chwili książę zwalił go przez łeb swoją miarą, która na szczęście była lekka. Mimo to właściciel poplamionej tuniki aż usiadł na ziemi, a obmacawszy perukę i głowę, spojrzał na napastnika zamglonymi oczyma.", + "43819": "— Odgaduję — rzekł naturalnym głosem — że mam honor rozmawiać ze znakomitą osobą… Oby ci, mój panie, zawsze towarzyszył dobry humor, a żółć nigdy nie rozlewała się po kościach…", + "43820": "— Co wy robicie z tym człowiekiem?… — przerwał książę.", + "43821": "— Pytasz, mój panie — odparł jegomość, znowu przez nos — jak cudzoziemiec, nie znający ani miejscowych zwyczajów, ani ludzi, do których odzywa się zbyt poufale. Wiedz przeto, że jestem poborcą jego dostojności Dagona, pierwszego bankiera w Memfisie. A jeżeli jeszcze nie zbladłeś, dowiedz się, że dostojny Dagon jest dzierżawcą, pełnomocnikiem i przyjacielem następcy tronu (oby żył wiecznie!) i że ty dopuściłeś się gwałtu, o czym zaświadczą moi ludzie, na gruntach księcia Ramzesa…", + "43822": "— Więc to… — przerwał książę, lecz nagle zatrzymał się. — Więc jakim prawem katujecie w podobny sposób książęcego chłopa?", + "43823": "— Bo nie chce łotr płacić podatków, a skarb następcy jest w potrzebie…", + "43824": "Pomocnicy urzędnika, wobec katastrofy, jaka spotkała ich pana, wypuścili swoje ofiary i stali bezradni niby członki ciała, któremu ucięto głowę. Uwolniony chłop znowu zaczął pluć i wytrząsać wodę z uszu, ale za to żona jego przypadła do wybawcy.", + "43825": "— Kimkolwiek jesteś — jęczała, składając ręce przed księciem — czy bogiem, czy nawet posłańcem faraona, posłuchaj o naszej nędzy. Jesteśmy chłopami następcy tronu (oby żył wiecznie!) i zapłaciliśmy wszystkie podatki: w prosie, pszenicy, kwiatach i skórach bydlęcych. Tymczasem ostatniej dekady przyszedł do nas ten oto człowiek i każe sobie znowu dać siedm mierzyc pszenicy… „Jakim prawem? — pyta mój mąż — przecie podatki już zapłacone?” A on mego męża wali na ziemię, kopie nogami i mówi: „Takim prawem, że dostojny Dagon kazał.” — „Skądże wezmę? — odpowiada mój chłop — kiedy nie mamy żadnego zboża i już z miesiąc karmimy się ziarnami albo korzonkami lotosu, o które także coraz trudniej, bo wielcy panowie lubią bawić się kwiatami lotosu.”", + "43826": "Zatchnęła się i zaczęła płakać. Książę czekał cierpliwie, aż się uspokoi, ale unurzany chłop mruczał:", + "43827": "— Ta baba swoim gadaniem nieszczęście na nas sprowadzi… A mówiłem, że nie lubię, jak mi się baby mieszają do interesów.", + "43828": "Tymczasem urzędnik podsunąwszy się do wioślarza spytał go po cichu, wskazując na Ramzesa:", + "43829": "— Kto jest ten chłystek?…", + "43830": "— Bodaj ci język usechł — odparł wioślarz. — Czy nie widzisz, że to musi być wielki pan: dobrze płaci i tęgo wali.", + "43831": "— Ja zaraz poznałem — szeptał urzędnik — że to musi być ktoś wielki. Młodość zeszła mi na ucztach ze znakomitymi panami.", + "43832": "— Aha! jeszcze ci nawet po tych ucztach zostały sosy na odzieniu — odburknął wioślarz.", + "43833": "Kobieta, wypłakawszy się, prawiła dalej:", + "43834": "— Dzisiaj zaś przyszedł ten pisarz ze swoimi ludźmi i mówi do mego chłopa: „Kiedy nie masz pszenicy, oddaj nam dwu synków, a dostojny Dagon nie tylko daruje ci ten podatek, ale jeszcze za każdego chłopca co roku zapłaci po drachmie…”", + "43835": "— Biada mi z tobą! — wrzasnął topiony chłop. — Zgubisz nas wszystkich gadulstwem… Nie słuchaj jej, dobry panie — zwrócił się do Ramzesa. — Jak krowa myśli, że ogonem odstraszy muchy, tak babie zdaje się, że językiem odpędzi poborców… A nie wiedzą, że obie są głupie…", + "43836": "— Tyś głupi! — przerwała baba. — Słoneczny panie, który masz postać królewską…", + "43837": "— Biorę was na świadków, że ta kobieta bluźni… — rzekł półgłosem urzędnik do swoich ludzi.", + "43838": "— Kwiecie pachnący, którego głos jest jak dźwięk fletu, wysłuchaj mnie!… — błagała kobieta Ramzesa. — Więc mój mąż powiedział temu urzędnikowi: „Wolałbym stracić dwa byczki, gdybym je miał, aniżeli oddać moich chłopców, choćbyście mi za każdego płacili po cztery drachmy na rok. Bo jak dziecko wyjdzie z domu na służbę, nikt go już nie zobaczy…”", + "43839": "— Bodajbym się udusił!… bodaj ryby jadły ciało moje na dnie Nilu!… — jęczał chłop. — Przecie ty cały folwark zmarnujesz swoimi skargami… kobieto…", + "43840": "Urzędnik widząc, że ma poparcie strony głównie zainteresowanej, wystąpił naprzód i zaczął znowu przez nos:", + "43841": "— Od czasu jak słońce wschodzi za pałacem królewskim, a zachodzi nad piramidami, działy się w tym kraju różne dziwowiska… Za faraona Semempsesaukazywały się około piramidy Kochom zjawiska cudowne i dżuma spadła na Egipt. Za Boetosa rozwarła się ziemia pod Bubastis i pochłonęła wielu ludzi… Za panowania Neferchesa wody Nilu przez jedenaście dni były słodkie jak miód. To widziano i wiele innych rzeczy, o których wiem, bo jestem pełen mądrości. Ale nigdy nie widziano, ażeby z wody wyszedł jakiś nieznany człowiek i w majątkach najdostojniejszego następcy tronu bronił zbierania podatków…", + "43842": "— Milcz! — krzyknął Ramzes — i wynoś się stąd. Nikt wam nie zabierze dzieci — dodał do kobiety.", + "43843": "— Łatwo mi wynieść się — odparł poborca — bo mam lotne czółno i pięciu wioślarzy. Ale dajże mi, wasza dostojność, jakiś znak do pana mego, Dagona…", + "43844": "— Zdejmij perukę i pokaż mu znak na swoim łbie — rzekł książę. — A Dagonowi powiedz, że mu takie same znaki porobię na całym ciele…", + "43845": "— Słyszycie bluźnierstwo?… — szepnął poborca do swoich ludzi, cofając się ku brzegowi wśród niskich ukłonów.", + "43846": "Wsiadł w czółno, a gdy jego pomocnicy odbili i odsunęli się na kilkadziesiąt kroków, wyciągnąwszy rękę, począł wołać:", + "43847": "— Oby was kurcz złapał za wnętrzności, buntownicy, bluźniercy!… Stąd prosto jadę do następcy tronu i opowiem mu, co się dzieje w jego dobrach…", + "43848": "Potem wziął kij i zaczął okładać swoich ludzi za to, że nie ujęli się za nim.", + "43849": "— Tak będzie z tobą!… — wołał, grożąc Ramzesowi.", + "43850": "Książę dopadł swego czółna i wściekły kazał wioślarzowi gonić za zuchwałym urzędnikiem lichwiarza. Ale jegomość w baraniej peruce rzucił kij i sam wziął się do wioseł; jego zaś ludzie pomagali mu tak gorliwie, że pościg stał się niepodobnym.", + "43851": "— Prędzej sowa dogoni jaskółkę aniżeli my ich, mój piękny panie — rzekł, śmiejąc się, wioślarz Ramzesa. — Ale co wy, to nie musicie być miernikiem, tylko oficerem, może nawet z gwardii jego świątobliwości. Zaraz walicie w łeb! Znam się na tym, sam przez pięć lat byłem w wojsku. Zawsze waliłem w łeb albo w brzuch i nie najgorzej działo mi się na świecie. A jak mnie kto zwalił, zaraz rozumiałem, że musi być wielki… W naszym Egipcie (oby go nigdy nie opuszczali bogowie!) strasznie ciasno: miasto przy mieście, dom przy domu, człowiek przy człowieku. Kto chce jako tako obracać się w tej ciżbie, musi walić w łeb.", + "43852": "— Jesteś żonaty? — spytał książę.", + "43853": "— Phy! jak mam kobietę i miejsce na półtorej osoby, tom żonaty, ale zresztą kawaler. Byłem przecie w wojsku i wiem, że kobieta jest dobra raz na dzień, i to nie zawsze. Zawadza.", + "43854": "— A może byś ty poszedł do mnie w służbę? Kto wie, czybyś żałował tego…", + "43855": "— Za pozwoleniem waszej dostojności, ja zaraz zmiarkowałem, że wy moglibyście dowodzić pułkiem, pomimo młodej twarzy. Ale w służbę do nikogo nie pójdę. Jestem wolny rybak; dziad mój był (za przeproszeniem) pastuchem w Dolnym Egipcie, zaś nasz ród pochodzi od Hyksosów. Prawda, że wytrząsa się z nas głupie chłopstwo egipskie, ale mnie na to śmiech bierze. Chłop i Hyksos, mówię waszej dostojności, to niby wół i byk. Chłop może chodzić za pługiem czy przed pługiem, ale Hyksos nikomu nie będzie służył. Chyba w wojsku jego świątobliwości, bo to wojsko.", + "43856": "Rozochocony wioślarz ciągle mówił, ale książę już go nie słuchał. W jego duszy coraz głośniej odzywały się pytania bardzo bolesne, gdyż zupełnie nowe. Więc te wysepki, około których przepływał, należały do jego majętności?… Dziwna rzecz, on wcale nie wiedział, gdzie są i jak wyglądają jego folwarki. Więc w jego imieniu Dagon obłożył chłopów nowymi opłatami, a ten szczególny ruch, na jaki patrzył, jadąc wzdłuż brzegów, to było zbieranie podatków?… Chłop, którego bito na brzegu, widać nie miał czym płacić. Dzieci, które rzewnie płakały w łodzi, były sprzedane, po drachmie za głowę, na cały rok. A ta kobieta, która po pas weszła w wodę i klęła, to ich matka…", + "43857": "„Kobiety są bardzo niespokojne — mówił do siebie książę. — Sara jest najspokojniejsza z kobiet, inne jednak lubią dużo gadać, płakać i wrzeszczeć…”", + "43858": "Przyszedł mu na myśl chłop, który łagodził uniesienia swojej żony. Jego topili — i nie gniewał się; jej nic nie robili i pomimo to wrzeszczała.", + "43859": "„Kobiety są bardzo niespokojne!… — powtarzał. — Tak, nawet moja czcigodna matka… Cóż to za różnica pomiędzy ojcem i matką! Jego świątobliwość wcale nie chce wiedzieć, że opuściłem armię dla dziewczyny, ale królowa lubi zajmować się nawet tym, że wziąłem do domu Żydówkę… Sara jest najspokojniejszą kobietą, jaką znam. Za to Tafet gada, płacze i wrzeszczy za cztery…”", + "43860": "Potem przypomniał sobie książę słowa żony chłopa, że już miesiąc nie jedzą zboża, tylko ziarna i korzonki lotosu. Ziarno jego jest jak mak; korzenie — takie sobie. On nie jadłby tego nawet przez trzy dni z rzędu. Wreszcie kapłani, zajmujący się leczeniem, radzą zmieniać pokarm. Jeszcze w szkole mówiono mu, że trzeba jadać mięso obok ryb, daktyle obok pszenicy, figi obok jęczmienia. Ale przez cały miesiąc żywić się ziarnami lotosu!… No, a koń, krowa?… Koń i krowa lubią siano, a jęczmienne kluski trzeba im gwałtem pchać w gardło. Zapewne więc i chłopi wolą karmić się ziarnami lotosu, a pszenne lub jęczmienne placki, ryby i mięso jedzą bez smaku. Zresztą najpobożniejsi kapłani, cudotwórcy, nigdy nie dotykają mięsa ani ryb. Widocznie magnaci i synowie królewscy potrzebują mięsa jak lwy i orły, a chłopi — trawy jak wół.", + "43861": "Tylko… to nurzanie w wodzie za podatki?… Eh, alboż to on raz, kąpiąc się z towarzyszami, pakował ich pod wodę, a nawet sam się nurzał?… Co przy tym było śmiechu!… — Nurzanie — zabawa. A co się tyczy bicia kijem, ileż razy jego w szkole bito kijem?… Jest to bolesne, ale widać nie dla wszelkiego stworzenia. Bity pies wyje i gryzie; bity wół nawet nie obejrzy się. Tak samo wielkiego pana bicie może boleć, ale chłop krzyczy tylko dlatego, ażeby wykrzyczeć się przy okazji. Nawet nie wszyscy krzyczą, a żołnierze i oficerowie śpiewają pod kijami.", + "43862": "Mądre te uwagi nie potrafiły jednak zagłuszyć drobnego, ale dokuczliwego niepokoju w sercu następcy. Oto jego dzierżawca Dagon nałożył niesprawiedliwy podatek, którego chłopi już płacić nie mogli!", + "43863": "W tej chwili księciu nie chodziło o chłopów, ale — o matkę. Jego matka musi wiedzieć o gospodarce Fenicjanina. Co ona powie na to synowi, jak spojrzy na niego, jak szyderczo uśmiechnie się? A nie byłaby kobietą, gdyby mu nie przypomniała:", + "43864": "— Wszak mówiłam, Ramzesie, że ten Fenicjanin zrujnuje twoje majątki?…", + "43865": "„Gdyby zdrajcy kapłani — myślał książę — ofiarowali mi dziś dwadzieścia talentów, jutro wypędziłbym Dagona, moi chłopi nie dostawaliby kijów i nie byliby nurzani w wodzie, a matka nie żartowałaby ze mnie… Dziesiąta… setna część tych bogactw, jakie leżą w świątyniach i pasą chciwe oczy gołych łbów, na całe lata zrobiłaby mnie człowiekiem niezależnym od Fenicjan…”", + "43866": "W tej chwili błysnęło w duszy Ramzesa dosyć dziwne pojęcie, że — między chłopstwem i kapłanami istnieje jakiś głęboki antagonizm.", + "43867": "„Przez Herhora — myślał — powiesił się tamten chłop na granicy pustyni… Na utrzymanie kapłanów i świątyń ciężko pracuje ze dwa miliony ludu egipskiego… Gdyby majątki kapłańskie należały do skarbu faraona, ja nie musiałbym pożyczać piętnastu talentów i moi chłopi nie byliby tak strasznie uciskani… Oto gdzie jest źródło nieszczęść Egiptu i słabości jego królów!…”", + "43868": "Książę czuł, że chłopom dzieje się krzywda, więc doznał niemałej ulgi odkrywszy, że sprawcami złego są — kapłani. Nie przyszło mu do głowy, że jego sąd może być mylny i niesprawiedliwy.", + "43869": "Zresztą on nie sądził, tylko oburzał się. Gniew zaś człowieka nigdy nie zwraca się przeciw niemu samemu; jak głodna pantera nie żre własnego ciała, lecz kręcąc ogonem i tuląc uszy, dokoła siebie wypatruje ofiary.", + "43870": "Rozdział XIII", + "43871": "Wycieczki następcy tronu, podjęte w celu odkrycia kapłana, który ocalił Sarę, a księciu udzielił porady prawnej, miały nieoczekiwany rezultat.", + "43872": "Kapłan nie znalazł się, natomiast między egipskim chłopstwem zaczęły o Ramzesie krążyć legendy.", + "43873": "Jakiś człowiek pływał wieczorami ode wsi do wsi w drobnym czółenku i opowiadał chłopom, że następca tronu uwolnił ludzi, którym za napad na jego dom groziły kopalnie. Oprócz tego zbił urzędnika, który od chłopów chciał wydobyć niesprawiedliwy podatek. Dodawał w końcu nieznany człowiek, że książę Ramzes znajduje się pod szczególną opieką boga Amona z pustyni zachodniej, który jest jego ojcem.", + "43874": "Prosty lud chciwie słuchał wieści, raz dlatego, że zgadzały się z faktami, po wtóre, że opowiadający je człowiek sam wyglądał na ducha: przypływał nie wiadomo skąd i znikał.", + "43875": "Książę Ramzes wcale o swoich chłopach nie mówił z Dagonem, nawet nie wzywał go do siebie. Czuł wstyd wobec Fenicjanina, od którego wziął pieniądze i jeszcze nieraz mógł ich potrzebować.", + "43876": "Ale w kilka dni po awanturze z pisarzem Dagona bankier sam odwiedził następcę tronu, trzymając coś zasłoniętego w rękach. A gdy wszedł do pokoju księcia, ukląkł, rozwiązał białą chustkę i wyjął z niej prześliczny złoty kielich.", + "43877": "Kielich był wysadzany różnokolorowymi kamieniami i pokryty płaskorzeźbą, która na podstawie przedstawiała zbieranie i tłoczenie winogron, a na czaszy — ucztę.", + "43878": "— Przyjmij ten kielich, dostojny panie, od niewolnika twego — mówił bankier — i używaj go sto… tysiąc lat… do skończenia wieków.", + "43879": "Ale książę zrozumiał, o co chodzi Fenicjaninowi. Nie dotykając przeto złotego daru, rzekł z twarzą surową:", + "43880": "— Czy widzisz, Dagonie, te purpurowe blaski wewnątrz kielicha?…", + "43881": "— Zaprawdę — odparł bankier — jakżebym nie miał widzieć tej purpury, która dowodzi, że kielich jest z najczystszego złota.", + "43882": "— A ja ci mówię, że to jest krew dzieci zabieranych rodzicom — odpowiedział gniewnie następca tronu.", + "43883": "Odwrócił się i wyszedł do dalszych pokojów.", + "43884": "— O Astoreth! — jęknął Fenicjanin. Usta mu posiniały, a ręce zaczęły drżeć tak, że ledwie zdążył owinąć swój kielich w białą chustę.", + "43885": "W parę dni później Dagon popłynął ze swoim kielichem do folwarku Sary. Ubrał się w szaty przetykane złotem, w gęstej brodzie miał szklaną kulkę, z której ciekły wonności, a do głowy przypiął dwa pióra.", + "43886": "— Piękna Saro — zaczął — oby Jehowa zlał na twoją rodzinę tyle błogosławieństw, ile dziś płynie wody w Nilu. My, Fenicjanie, i wy, Żydzi, jesteśmy przecie sąsiadami i braćmi. Ja zaś takim żarem miłosnym płonę do ciebie, że gdybyś nie należała do najdostojniejszego pana naszego, dałbym za ciebie Gedeonowi (oby zdrów był!) dziesięć talentów i pojąłbym cię za prawą małżonkę. Taki jestem namiętny!…", + "43887": "— Niech mnie Bóg zachowa — odparła Sara — ażebym potrzebowała mieć innego pana aniżeli ten mój, który jest. Ale skądże to, zacny Dagonie, przyszła ci ochota nawiedzić dzisiaj służebnicę pańską?", + "43888": "— Powiem ci prawdę, jakbyś była Tamarą, żoną moją, która, choć rodowita córka Sydonu, choć wniosła mi duży posag, jest już stara i niewarta zdejmować ci sandałów…", + "43889": "— W miodzie, płynącym z ust waszych, jest dużo piołunu — wtrąciła Sara.", + "43890": "— Miód — prawił Dagon siadając — niech będzie dla ciebie, a piołun niech moje zatruwa serce. Pan nasz, książę Ramzes (oby żył wiecznie!), ma lwie usta i sępią przebiegłość. Raczył mi wypuścić w dzierżawę swoje majątki, co żołądek mój napełniło radością; ale nie ufa mi tak, że ja ze zgryzoty po całych nocach nie sypiam, tylko wzdycham i łzami oblewam łoże moje, w którym obyś ty wespół ze mną spoczywała, Saro, zamiast mojej małżonki Tamary, która pożądliwości już we mnie rozbudzić nie może.", + "43891": "— Nie to chcieliście mówić — przerwała zarumieniona Sara.", + "43892": "— Ja już nie wiem, co chcę mówić od czasu, gdym ujrzał ciebie i gdy nasz pan, śledząc moje czynności na folwarkach, pobił kijem i odebrał zdrowie mojemu pisarzowi, który zbierał od chłopów podatek. Przecie ten podatek nie dla mnie, Saro, tylko dla naszego pana… Przecie nie ja będę jadł figi i pszenne chleby z tych dóbr, tylko ty, Saro, i nasz pan… Przecie ja dałem pieniądze panu, a tobie klejnoty, więc dlaczego podłe chłopstwo egipskie ma zubożać naszego pana i ciebie, Saro?… Ażebyś zaś zrozumiała, jak mocno wzburzasz moją krew dla siebie, i ażebyś dowiedziała się, że z tych pańskich majątków ja nic mieć nie chcę, tylko wam wszystko oddaję, weźmij, Saro, ten kielich szczerozłoty, wysadzany kamieniami i okryty rzeźbą, której dziwiliby się sami bogowie…", + "43893": "To mówiąc, Dagon wydobył z białej chusty kielich nie przyjęty przez księcia.", + "43894": "— Ja nawet nie chcę, Saro — mówił — ażebyś ty ten złoty kielich miała w domu i dawała z niego pić naszemu panu. Ty oddaj ten szczerozłoty kielich twojemu ojcu Gedeonowi, którego kocham jak brata. I ty, Saro, powiedz ojcu twemu takie słowa: „Dagon, twój bliźnięcy brat, nieszczęśliwy dzierżawca majątków następcy tronu, jest zrujnowany. Więc pij, mój ojcze, z tego kielicha i myśl o twoim bliźniaczym bracie Dagonie, i proś Jehowy, ażeby nasz pan, książę Ramzes, nie rozbijał jemu pisarzów i nie buntował chłopów, którzy już i tak nie chcą płacić podatku.” Ty zaś, Saro, wiedz o tym, że gdybyś kiedy dopuściła mnie do poufałości ze sobą, dałbym tobie dwa talenty, a twemu ojcu talent. I jeszcze wstydziłbym się, że daję ci tak mało, boś ty warta, ażeby pieścił cię sam faraon i następca tronu, i dostojny minister Herhor, i najwaleczniejszy Nitager, i najbogatsi bankierowie feniccy. W tobie jest taki smak, że ja, gdy widzę cię — omdlewam, a gdy cię nie widzę, zamykam oczy i oblizuję się. Ty jesteś słodsza od fig, bardziej pachnąca od róż… Ja bym dał tobie pięć talentów… Weź ten kielich, Saro…", + "43895": "Sara usunęła się ze spuszczonymi oczyma.", + "43896": "— Nie wezmę kielicha — odparła — bo pan mój zabronił mi od kogokolwiek przyjmować darów.", + "43897": "Dagon osłupiał i patrzył na nią zdziwionymi oczyma.", + "43898": "— Ty chyba nie wiesz, Saro, co jest wart ten kielich?… Wreszcie ja daję go twojemu ojcu, memu bratu…", + "43899": "— Nie mogę przyjąć… — szepnęła Sara.", + "43900": "— Gwałtu!… — krzyknął Dagon. — Więc ty, Saro, zapłacisz mi za ten kielich innym sposobem, nie mówiąc twojemu panu… Przecie taka piękna jak ty kobieta musi posiadać złoto i klejnoty i powinna mieć swego bankiera, który by jej dostarczał pieniądze, kiedy jej się podoba, nie zaś tylko wówczas, gdy jej pan zechce?…", + "43901": "— Nie mogę!… — szepnęła Sara, nie ukrywając wstrętu dla Dagona.", + "43902": "Fenicjanin w okamgnieniu zmienił ton i rzekł, śmiejąc się:", + "43903": "— Bardzo dobrze, Saro!… Ja tylko chciałem przekonać się, czy ty jesteś wierna naszemu panu. I widzę, że jesteś wierna, chociaż głupi ludzie gadają…", + "43904": "— Co?… — wybuchnęła Sara, rzucając się ku Dagonowi z zaciśniętymi pięściami.", + "43905": "— A cha! cha!… — śmiał się Fenicjanin. — Jaka szkoda, że tego nie słyszał i nie widział nasz pan… Ale ja jemu kiedy opowiem, gdy będzie dobrze usposobiony, że ty nie tylko jesteś mu wierna jak pies, ale nawet nie chciałaś przyjąć złotego kielicha, ponieważ on nie kazał ci przyjmować prezentów… A ten kielich, wierz mi, Saro, skusiłby niejedną kobietę… I niemałą kobietę…", + "43906": "Dagon posiedział jeszcze chwilę, podziwiając cnotę i posłuszeństwo Sary, wreszcie pożegnał się z nią bardzo czule, wsiadł w swoją łódź z namiotem i odpłynął do Memfis. Im czółno dalej odsuwało się od folwarku, z twarzy Fenicjanina znikał uśmiech, a występował wyraz gniewu. A gdy dom Sary ukrył się za drzewami, Dagon powstał i podniósłszy ręce do góry począł wołać:", + "43907": "— O Baal Sydon, o Astoreth!… pomścijcie moją zniewagę nad przeklętą córką Judy… Niech przepadnie jej zdradziecka piękność jak kropla deszczu w pustyni… Niechaj choroby stoczą jej ciało, a szaleństwo opęta duszę… Niech jej pan wygna ją z domu jak parszywą świnię… A jak dzisiaj odtrąciła mój kielich, tak niech przyjdzie czas, ażeby ludzie odtrącali jej wyschłą rękę, gdy będzie żebrać, spragniona, o kubek mętnej wody…", + "43908": "Potem pluł i mruczał niezrozumiałe a straszne wyrazy, aż na chwilę czarny obłok zakrył słońce, a woda w pobliżu łodzi poczęła mącić się i wydymać w duże fale. Gdy skończył, słońce znowu zajaśniało, ale rzeka jeszcze niepokoiła się, jakby poruszył ją nowy przybór.", + "43909": "Wioślarze Dagona zlękli się i przestali śpiewać; lecz oddzieleni od swego pana ścianą namiotu, nie spostrzegli jego praktyk.", + "43910": "Od tej pory Fenicjanin nie pokazywał się następcy tronu. Lecz gdy pewnego dnia książę przyszedł do swojej willi, zastał w pokoju sypialnym piękną szesnastoletnią tancerkę fenicką, która za cały strój miała złotą obręcz na głowie i delikatny jak pajęczyna szal na ramionach.", + "43911": "— Któż ty jesteś? — zapytał książę.", + "43912": "— Jestem kapłanką i twoją służebnicą, a przysłał mnie pan Dagon, ażebym wypłoszyła twój gniew na niego.", + "43913": "— Jakże potrafisz to zrobić?", + "43914": "— O tak… Siądź tutaj — mówiła, sadowiąc go na fotelu — ja stanę na palcach, ażeby zrobić się wyższą aniżeli twój gniew, i tym szalem, który jest poświęcony, będę odpędzać od ciebie złe duchy… A kysz!… a kysz!… — szeptała, tańcząc wkoło Ramzesa. — Niech moje ręce zdejmą ponurość z włosów twoich… niech moje pocałunki przywrócą jasne spojrzenie oczom twym… niech bicie mego serca napełni muzyką uszy twoje, panie Egiptu… A kysz!… a kysz!… on nie wasz, ale mój… Miłość potrzebuje takiej ciszy, że wobec niej nawet gniew musi umilknąć…", + "43915": "Tańcząc, bawiła się włosami Ramzesa, obejmowała go za szyję, całowała w oczy. Wreszcie zmęczona siadła u nóg księcia i oparłszy głowę na jego kolanach, bystro przypatrywała mu się, dysząc rozchylonymi ustami.", + "43916": "— Już nie gniewasz się na twego sługę Dagona?… — szeptała, głaszcząc twarz księcia.", + "43917": "Ramzes chciał ją pocałować w usta, lecz zerwała się z jego kolan i uciekła, wołając:", + "43918": "— O, nie, nie można!…", + "43919": "— Dlaczego?", + "43920": "— Jestem dziewicą i kapłanką wielkiej bogini Astoreth… Musiałbyś bardzo kochać i czcić moją opiekunkę, zanim byłoby ci wolno pocałować mnie.", + "43921": "— A tobie wolno?…", + "43922": "— Mnie wszystko wolno, bo ja jestem kapłanka i przysięgłam zachować czystość.", + "43923": "— Więc po cóżeś tu przyszła?", + "43924": "— Rozpędzić gniew twój. Zrobiłam to i odchodzę. Bądź zdrów i zawsze dobry!… — dodała z przejmującym wejrzeniem.", + "43925": "— Gdzie mieszkasz?… jak się nazywasz?… — pytał książę.", + "43926": "— Nazywam się Pieszczota. A mieszkam… Ech, po co mam mówić. Jeszcze nieprędko przyjdziesz do mnie.", + "43927": "Skinęła ręką i znikła, a książę, jak odurzony, nie ruszył się z fotelu. Gdy zaś po chwili wyjrzał oknem, zobaczył bogatą lektykę, którą czterej Nubijczycy szybko nieśli w stronę Nilu.", + "43928": "Ramzes nie żałował odchodzącej: zdziwiła go, ale nie porwała.", + "43929": "„Sara jest spokojniejsza od niej — myślał — i ładniejsza. Zresztą… zdaje mi się, że ta Fenicjanka musi być zimna, a jej pieszczoty wyuczone.”", + "43930": "Lecz od tej chwili książę przestał gniewać się na Dagona, tym bardziej że gdy raz był u Sary, przyszli do niego chłopi i dziękując za opiekę oświadczyli, że Fenicjanin już nie zmusza ich do płacenia nowego podatku.", + "43931": "Tak było pod Memfisem. Za to w dalszych folwarkach książęcy dzierżawca wetował sobie straty.", + "43932": "Rozdział XIV", + "43933": "W miesiącu Choiak, od połowy września do połowy października, wody Nilu stanęły najwyżej i zaczął się nieznaczny opad. W ogrodach zbierano owoce tamaryndowe, daktyle i oliwki, a drzewa zakwitły po raz drugi.", + "43934": "W tym czasie jego świątobliwość Ramzes XII opuścił swój słoneczny pałac pod Memfisem i z wielką świtą, na kilkudziesięciu strojnych statkach popłynął do Teb dziękować tamtejszym bogom za dobry wylew, a zarazem złożyć ofiary w grobach wiecznie żyjących przodków.", + "43935": "Najdostojniejszy władca bardzo łaskawie pożegnał syna swego i następcę; ale kierunek spraw państwowych, na czas nieobecności, powierzył Herhorowi.", + "43936": "Książę Ramzes tak mocno odczuł ten dowód monarszej nieufności, że przez trzy dni nie wychodził ze swojej willi i nie przyjmował pokarmów, tylko płakał. Później przestał się golić i przeniósł się na folwark Sary, ażeby uniknąć stykania się z Herhorem i dokuczyć matce, którą uważał za przyczynę swoich nieszczęść.", + "43937": "Zaraz na drugi dzień w tym ustroniu odwiedził go Tutmozis, ciągnąc za sobą dwie łodzie muzyków i tancerek, a trzecią napełnioną koszami jadła i kwiatów tudzież dzbanami wina. Ale książę kazał odjechać precz muzyce i tancerkom, a wziąwszy do ogrodu Tutmozisa, rzekł:", + "43938": "— Zapewne wysłała cię tu matka moja (oby żyła wiecznie!) w celu oderwania mnie od Żydówki?… Otóż powiedz jej dostojności, że choćby Herhor został nie tylko namiestnikiem, ale nawet synem mego ojca, ja robić będę to, co mi się podoba… Znam się na tym… Dziś chcą mnie pozbawić Sary, a jutro władzy… Przekonam ich, że ja nie wyrzekam się niczego.", + "43939": "Książę był rozdrażniony, Tutmozis wzruszał ramionami, wreszcie odparł:", + "43940": "— Jak wicher odnosi ptaka na pustynię, tak gniew wyrzuca człowieka na brzegi niesprawiedliwości. Czy możesz dziwić się kapłanom, że nie cieszą się, iż następca tronu związał swoje życie z kobietą innej ziemi i wiary? Prawda, że nie podoba im się Sara, tym więcej, że masz ją jedną; gdybyś posiadał kilka kobiet rozmaitych, jak wszyscy młodzi szlachcice, nie zwracano by uwagi na Żydówkę. Lecz cóż oni zrobili jej złego?… Nic. Owszem, nawet jakiś kapłan bronił jej przed rozjuszonym tłumem napastników, których tobie podobało się wydobyć z więzienia…", + "43941": "— A moja matka?… — wtrącił następca.", + "43942": "Tutmozis roześmiał się.", + "43943": "— Twoja czcigodna matka — prawił — kocha cię jak własne oczy i serce. Jużci i jej nie podoba się Sara, ale wiesz, co mi raz powiedziała jej dostojność?… Oto, ażebym odbił ci Sarę!… Widzisz, jaki zrobiła sobie żart?… Na co ja odpowiedziałem równie żartem: Ramzes darował mi sforę gończych psów i dwa konie syryjskie, gdy mu się sprzykrzyły; może więc kiedyś odda mi i swoją kochankę, którą będę musiał przyjąć zapewne z dodatkiem…", + "43944": "— Ani myśl o tym. Nikomu dziś nie oddałbym Sary właśnie dlatego, że z jej powodu mój ojciec nie mianował mnie namiestnikiem.", + "43945": "Tutmozis kręcił głową.", + "43946": "— Bardzo się mylisz — odparł. — Tak się mylisz, że aż mnie to przestrasza. Czyliżbyś naprawdę nie rozumiał powodów niełaski, które zna każdy oświecony człowiek w Egipcie?…", + "43947": "— Nic nie wiem…", + "43948": "— Tym gorzej — mówił zakłopotany Tutmozis. — Nie wiesz więc, że od czasu manewrów żołnierze, osobliwie greccy, w każdym szynku piją za twoje zdrowie…", + "43949": "— Na to przecież dostali pieniądze.", + "43950": "— Tak, ale nie na to, ażeby wołać na cały głos, że gdy nastąpisz po jego świątobliwości (oby żył wiecznie!), rozpoczniesz wielką wojnę, po której zajdą zmiany w Egipcie… Jakie zmiany?… I kto, za życia faraona, ośmieli się mówić o planach jego następcy?…", + "43951": "Teraz książę sposępniał.", + "43952": "— To jedno, ale powiem ci i drugie — prawił Tutmozis — bo złe jak hiena nigdy nie chodzi w pojedynkę. Czy wiesz, że między chłopstwem śpiewają o tobie pieśni, jak uwolniłeś napastników z więzienia, a co gorsza, znowu mówią, że gdy nastąpisz po jego świątobliwości, będą zniesione podatki?… Trzeba zaś dodać, że ile razy między chłopstwem zaczynano gadać o niesprawiedliwości i podatkach, zawsze następowały rozruchy. I albo zewnętrzny nieprzyjaciel wpadał do osłabionego państwa, albo Egipt dzielił się na tyle części, ilu było nomarchów… Sam wreszcie osądź: czy jest rzeczą stosowną, ażeby w Egipcie jakieśkolwiek imię częściej było wymawiane aniżeli faraona?… I ażeby ktokolwiek stawał między ludem a naszym panem?… Gdybyś zaś pozwolił, opowiedziałbym ci, jak na tą sprawę zapatrują się kapłani…", + "43953": "— Ależ, rozumie się, mów…", + "43954": "— Otóż jeden wielce mądry kapłan, który ze szczytu świątyni Amona zajmuje się dostrzeganiem niebieskich obrotów, wymyślił taką przypowieść.", + "43955": "Faraon jest słońcem, a następca tronu księżycem. Gdy za świetlanym bogiem z daleka posuwa się księżyc, mamy jasność we dnie i jasność w nocy. Gdy księżyc chce być zanadto blisko słońca, wówczas znika sam i noce są ciemne. Ale jeżeli zdarzy się tak, że księżyc stanie przed słońcem, wtedy robi się zaćmienie, wielki popłoch dla świata.", + "43956": "— I — wszystkie te paplaniny — przerwał Ramzes — dochodzą do uszu jego świątobliwości?… Biada głowie mojej!… Bodajbym nigdy nie był synem królewskim!…", + "43957": "— Faraon, jako bóg ziemski, wie o wszystkim; ale jest zanadto potężny, aby miał zważać na pijackie okrzyki żołnierstwa albo na szepty chłopów. On rozumie, że każdy Egipcjanin odda za niego życie, a ty najpierwej.", + "43958": "— Prawdę rzekłeś!… — odparł stroskany książę. — W tym wszystkim jednak widzę nową nikczemność i obłudę kapłanów — dodał, ożywiając się. — Więc to ja zasłaniam majestat pana naszego, bo uwalniam niewinnych z więzienia albo nie pozwalam memu dzierżawcy dręczyć chłopów niesprawiedliwym podatkiem?… Ale kiedy jego dostojność Herhor rządzi armią, mianuje dowódców, układa się z obcymi książęty, a memu ojcu każe spędzać dni na modlitwach…", + "43959": "Tutmozis zasłonił uszy i tupiąc nogami zawołał:", + "43960": "— Milcz już, milcz!… każde twoje słowo jest bluźnierstwem… Państwem rządzi tylko jego świątobliwość, i cokolwiek dzieje się na ziemi, pochodzi z jego woli. Herhor zaś jest sługą faraona i robi to, co mu pan każe… Kiedyś sam przekonasz się… Oby słowa moje nie były źle zrozumiane!…", + "43961": "Książę tak sposępniał, że Tutmozis przerwał rozmowę i czym prędzej pożegnał przyjaciela. Gdy wsiadł do swej łódki, opatrzonej baldachimem i firankami, głęboko odetchnął i wypiwszy spory kielich wina, począł rozmyślać:", + "43962": "„Brr!… dziękuję bogom, że nie dali mi takiego charakteru, jaki ma Ramzes. Jest to najnieszczęśliwszy człowiek w najszczęśliwszych warunkach… Mógłby mieć najpiękniejsze kobiety z Memfisu, a pilnuje się jednej, aby dokuczyć matce! Tymczasem on nie matce dokucza, ale tym wszystkim cnotliwym dziewicom i wiernym żonom, które usychają z tęsknoty, że następca tronu, a w dodatku prześliczny chłopak, nie odbiera im cnoty albo nie zmusza do niewierności. Mógłby nie tylko pić, ale nawet kąpać się w najlepszym winie, a tymczasem woli nędzne piwo żołnierskie i suchy placek natarty czosnkiem. Skąd te chłopskie upodobania? nie rozumiem. Chyba czcigodna pani Nikotris w najniebezpieczniejszym czasie zapatrzyła się na jedzących robotników?…", + "43963": "Mógłby też od świtu do nocy nic nie robić. Gdyby chciał, nawet karmiliby go najznakomitsi panowie, ich żony, siostry i córki. Lecz on nie tylko sam wyciąga rękę po jadło, ale jeszcze na utrapienie szlachetnej młodzieży sam się myje, sam się ubiera, a jego fryzjer po całych dniach łapie ptaki w sidła i marnuje zdolności.", + "43964": "O Ramzesie! Ramzesie!… — westchnął elegant. — Czy podobna, ażeby przy takim księciu rozwinęła się moda?… My przecie od roku nosimy takie same fartuszki, a peruki utrzymują się tylko dzięki dworskim dygnitarzom, bo Ramzes wcale peruk nie chce nosić, co jest wielkim poniżeniem dla szlacheckiego stanu.", + "43965": "A wszystko to… brr!… robi przeklęta polityka… O, jak szczęśliwy jestem, że nie potrzebuję zgadywać: co myślą w Tyrze albo Niniwie, troszczyć się o żołd dla wojska, rachować: ilu ludzi przybyło czy ubyło Egiptowi i jakie można wybrać podatki? Straszna rzecz powiedzieć sobie, że mój chłop nie tyle mi płaci, ile ja potrzebuję i wydaję, lecz — na ile pozwala przybór Nilu. Ojciec Nil przecie nie pyta moich wierzycieli: co ja im jestem winien?…”", + "43966": "Tak rozmyślał wykwintny Tutmozis i złotym winem krzepił stroskanego ducha. A zanim czółno przypłynęło do Memfis, zmógł go tak ciężki sen, że niewolnicy musieli swego pana do lektyki przenieść na rękach.", + "43967": "Po odejściu Tutmozisa, które wyglądało na ucieczkę, następca tronu głęboko zamyślił się, nawet poczuł trwogę.", + "43968": "Książę był sceptykiem, jako wychowaniec najwyższych szkół kapłańskich i członek najwyższej arystokracji. Wiedział, że gdy jedni kapłani przez wielomiesięczne posty i umartwienia sposobią się do wywoływania duchów, inni — nazywają duchy przywidzeniem albo oszustwem. Widywał też, że święty wół, Apis, przed którym padał na twarz cały Egipt, dostawał nieraz tęgie kije od najniższych kapłanów, którzy mu podawali paszę i podstawiali krowy.", + "43969": "Rozumiał wreszcie, że jego ojciec, Ramzes XII, który dla pospólstwa był wiecznie żyjącym bogiem i wszechwładnym panem świata, jest naprawdę takim jak inni człowiekiem, tylko trochę więcej schorowanym niż inni starcy i bardzo ograniczonym przez kapłanów.", + "43970": "Wszystko to wiedział książę i z wielu rzeczy drwił w duchu, a nawet publicznie. Lecz cały jego libertynizm upadał wobec faktycznej prawdy, że — z tytułów faraona żartować nie wolno nikomu!…", + "43971": "Ramzes znał historię swego kraju i pamiętał, że w Egipcie wiele rzeczy przebaczono wielkim. Wielki pan mógł zepsuć kanał, zabić ukradkiem człowieka, drwić po cichu z bogów, brać prezenta od posłów obcych mocarstw… Ale dwa grzechy były nieodpuszczalne: zdrada kapłańskich tajemnic i zdrada faraona. Człowiek, który popełnił jedno lub drugie, znikał, czasami po upływie roku, spośród sług i przyjaciół. Ale gdzie się podziewał i co się z nim działo?… o tym nawet mówić nie śmiano.", + "43972": "Otóż Ramzes czuł, że znajduje się na podobnej pochyłości, od czasu gdy wojsko i chłopi zaczęli wymawiać jego imię i rozprawiać o jakowychś jego planach, zmianach w państwie i przyszłych wojnach. Myśląc o tym, książę doznawał wrażenia, że jego, następcę tronu, bezimienny tłum nędzarzy i buntowników gwałtem pcha na szczyt najwyższego obelisku, skąd można tylko zlecieć i rozbić się na miazgę.", + "43973": "Później, gdy po najdłuższym życiu ojca zostanie faraonem, będzie miał prawo i środki dokonać wielu takich czynów, o których nikt w Egipcie nie pomyślałby bez zgrozy. Ale dziś musi naprawdę strzec się, aby go nie uznano za zdrajcę i buntownika przeciw zasadniczym ustawom państwa.", + "43974": "W Egipcie był jeden jawny władca: faraon. On rządził, on chciał, on myślał za wszystkich, i biada temu, kto ośmieliłby się wątpić głośno o wszechpotędze faraona albo mówić o jakichś swoich zamiarach czy choćby o zmianach w ogóle.", + "43975": "Plany robiły się tylko w jednym miejscu: w sali, gdzie faraon słuchał zdań członków rady przybocznej i wypowiadał jej swoje opinie. Wszystkie też zmiany mogły wyjść tylko stamtąd. Tam płonęła jedyna widoczna lampa mądrości państwowej, której blask oświetlał cały Egipt. Ale i o tym bezpieczniej było milczeć.", + "43976": "Wszystkie te uwagi z szybkością wichru przelatywały przez głowę następcy, gdy siedział na kamiennej ławce ogrodu Sary, pod kasztanem, i patrzył na otaczający go krajobraz.", + "43977": "Woda Nilu już odrobinę opadła i poczęła robić się przezroczystą jak kryształ. Ale jeszcze cały kraj wyglądał niby zatoka morska gęsto usiana wyspami, na których wznosiły się budynki, ogrody warzywne i owocowe, a gdzieniegdzie kępy drzew wielkich, służących do ozdoby.", + "43978": "Dokoła wszystkich tych wysp widać było żurawie z kubłami, za pomocą których nadzy ludzie miedzianej barwy, w brudnych przepaskach i czepkach, czerpali wodę z Nilu i kolejno wlewali ją do coraz wyżej położonych studzien.", + "43979": "Szczególniej jedna taka miejscowość odbiła się w pamięci Ramzesa. Był to stromy pagórek, na którego zboczu pracowały trzy żurawie: jeden wlewał wodę z rzeki do studni najniższej; drugi czerpał z najniższej i podnosił o parę łokci wyżej, do studni średniej; trzeci ze średniej przelewał wodę w studnię najwyższą, położoną już na szczycie pagórka. Tam zaś kilku równie nagich ludzi czerpało wodę konwiami i polewało zagony jarzyn albo za pomocą ręcznych sikawek skrapiało drzewa.", + "43980": "Ruchy żurawi, zniżających się i podnoszących, nachylenia kubłów, wytryski sikawek były tak rytmiczne, że ludzi, którzy je wywoływali, można było uważać za automaty. Żaden z nich nie przemówił do swego sąsiada, nie zmienił miejsca, nie obejrzał się, tylko pochylał się i wyprostowywał zawsze w ten sam sposób od rana do wieczora, od miesiąca do miesiąca, a zapewne od dzieciństwa do śmierci.", + "43981": "„I to takie twory — myślał książę, patrząc na pracę rolników — takie twory chcą zrobić mnie wykonawcą swoich przywidzeń!… Jakich zmian mogą oni żądać w państwie? Chyba, ażeby ten, kto czerpie wodę do niższej studni, przeszedł do wyższej albo zamiast polewać grzędy kubłem, skrapiał drzewa sikawką?…”", + "43982": "Gniew bił mu do głowy, a upokorzenie przygniatało go na myśl, że on, następca tronu, dzięki bajkom takich oto istot, całe życie kiwających się nad studniami mętnej wody, nie został namiestnikiem!", + "43983": "W tej chwili usłyszał między drzewami cichy szelest i — delikatne ręce oparły się na jego ramionach.", + "43984": "— Cóż, Saro? — spytał książę, nie odwracając głowy.", + "43985": "— Smutny jesteś, panie mój?… — odparła. — Nie tyle ucieszył się Mojżesz widokiem ziemi obiecanej, ile ja, gdyś powiedział, że sprowadzasz się tu, aby ze mną mieszkać. Lecz już dobę jesteśmy razem, a jeszcze nie widziałam twego uśmiechu. Nawet nie mówisz do mnie, ale chodzisz ponury, a w nocy nie pieścisz mnie, tylko wzdychasz.", + "43986": "— Mam zmartwienie.", + "43987": "— Powiedz mi je. Zgryzota jest jak skarb dany do przechowania. Póki strzeżemy jej sami, nawet sen ucieka od nas i dopiero wtedy robi się lżej, gdy znajdziemy drugiego stróża.", + "43988": "Ramzes objął ją i posadził przy sobie na ławce.", + "43989": "— Kiedy chłop — rzekł z uśmiechem — nie zdąży przed wylewem zebrać z pola, żona mu pomaga. Ona pomaga mu też doić krowy, nosi mu jadło za dom, myje go, gdy wróci od pracy. Stąd urosła wiara, że kobieta może ulżyć kłopotów mężczyźnie.", + "43990": "— Ty w to nie wierzysz, panie?…", + "43991": "— Książęcym troskom — odparł Ramzes — nie poradzi kobieta, nawet tak mądra i władna jak moja matka…", + "43992": "— Przebóg! jakież one są, powiedz mi? — nalegała Sara, tuląc się do ramienia następcy. — Według naszych podań, Adam opuścił raj dla Ewy; a przecie on był chyba największym królem najpiękniejszego królestwa…", + "43993": "Książę zamyślił się, po chwili zaczął:", + "43994": "— I nasi mędrcy uczą, że niejeden mężczyzna wyrzekł się dostojeństw dla kobiety. Ale nie słychać, ażeby który zyskał co wielkiego przez kobietę; chyba jaki wódz, któremu faraon oddał córkę wraz z dużym posagiem i urzędem. Ale pomóc do wydźwignięcia się czy to na wyższe stanowisko, czy choćby tylko z kłopotów, kobieta nie potrafi.", + "43995": "— Bo może nie kocha jak ja ciebie, panie… — szepnęła Sara.", + "43996": "— Wiem, że mnie kochasz na podziw… Nigdy nie żądałaś ode mnie darów ani opiekowałaś się takimi, którzy nie wahają się szukać kariery nawet pod łóżkami kochanek książęcych. Jesteś łagodniejsza od jagnięcia i cicha jak noc nad Nilem; pocałunki twoje są jak wonności z kraju Punt, a uścisk twój słodki jak sen strudzonego. Nie mam miary na twoją piękność ani słów na zalety. Jesteś dziwowiskiem między kobietami, których wargi są pełne niepokoju, a miłość kosztuje drogo. Lecz przy całej doskonałości swojej, w czym ty możesz ulżyć mym troskom? Czy sprawisz, aby jego świątobliwość zrobił wielką wyprawę na Wschód, a mnie mianował wodzem? Czy dasz mi choć aby korpus Menfi, o który prosiłem, albo uczynisz mnie w imieniu faraona rządcą nad Dolnym Egiptem? A czy sprawisz, aby wszyscy poddani jego świątobliwości myśleli i czuli jak ja, jego najwierniejszy?…", + "43997": "Sara spuściła ręce na kolana i smutnie szeptała:", + "43998": "— To prawda, że nie mogę… Nic nie mogę!…", + "43999": "— Owszem, wiele możesz… możesz mnie rozweselić — odparł uśmiechając się Ramzes. — Wiem, że uczyłaś się tańczyć i grać. Zdejm więc te powłóczyste szaty, które przystoją kapłankom pilnującym ognia, i ubierz się w przejrzysty muślin, jak… tancerki fenickie… I tak tańcz, i tak mnie pieść jak one…", + "44000": "Sara schwyciła go za ręce i z płomieniami w oczach krzyknęła:", + "44001": "— Ty wdajesz się z takimi wszetecznicami?… Powiedz… niech się dowiem o mojej nędzy… A potem odeślij mnie do ojca, w naszą dolinę pustynną, w której obym cię nie była ujrzała!…", + "44002": "— No, no… uspokój się — mówił książę, bawiąc się jej włosami. — Muszę przecież widywać tancerki, jeżeli nie przy ucztach, to na uroczystościach królewskich albo podczas nabożeństw w świątyni. Ale one wszystkie razem nie obchodzą mnie tyle co ty jedna, wreszcie… któraż z nich mogłaby dorównać tobie? Ty masz ciało jak posąg Izydy rzeźbiony z kości słoniowej, a z tamtych każda ma jakąś skazę. Jedne są zbyt tłuste, inne mają chude nogi albo brzydkie ręce, a jeszcze inne noszą przyprawne włosy. Któraż z nich jest jak ty?… Gdybyś była Egipcjanką, wszystkie świątynie ubiegałyby się, aby posiadać cię za przodownicę swych chórów. Co mówię, gdybyś teraz ukazała się w Memfisie w przejrzystej sukni, kapłani pogodziliby się z tobą, byleś chciała przyjmować udział w procesjach.", + "44003": "— Nam, córkom Judy, nie wolno nosić nieskromnych sukien…", + "44004": "— Ani tańczyć, ani śpiewać?… Po cóżeś się tego uczyła?", + "44005": "— Tańczą nasze kobiety i dziewczęta same ze sobą, na chwałę Panu, nie zaś po to, aby w męskich sercach zasiewać ogniste ziarna pożądliwości. A śpiewamy… Zaczekaj, panie mój, ja ci zaśpiewam.", + "44006": "Podniosła się z ławki i odeszła w stronę domu. Wkrótce ukazała się z powrotem. Za nią młoda dziewczyna, o wylęknionych czarnych oczach, niosła arfę.", + "44007": "— Co to za dziewczyna? — spytał książę. — Czekaj no, ja gdzieś widziałem to spojrzenie?… Aha, kiedym tu był ostatnim razem, ta wystraszona dziewczyna przypatrywała mi się z krzaków…", + "44008": "— To moja krewna i służebnica, Ester — odparła Sara. — Mieszka u mnie już miesiąc, ale boi się was, panie, więc zawsze ucieka. Może być, że kiedy przypatrywała się wam spomiędzy krzaków.", + "44009": "— Możesz odejść, moje dziecko — rzekł książę do skamieniałej dziewczyny. A gdy skryła się za drzewami, dodał: — Ona także Żydówka?… A tenże stróż twego domu, który również patrzy na mnie jak baran na krokodyla?", + "44010": "— To jest Samuel, syn Ezdreasza, także mój krewny. Wzięłam go na miejsce Murzyna, któremuś, panie, dał wolność. Wszak, pozwoliłeś mi wybierać sługi?…", + "44011": "— Ależ tak. To już chyba i dozorca parobków jest Żydem, bo ma żółtą cerę i również patrzy tak pokornie, jak by żaden Egipcjanin nie potrafił.", + "44012": "— Tamten — odpowiedziała Sara — jest Ezechiel, syn Rubena, krewny mego ojca. Czy nie podoba ci się, mój panie?… To są bardzo wierni słudzy twoi.", + "44013": "— Czy podoba mi się! — rzekł markotny książę, bębniąc palcami w ławkę. — On nie po to tu jest, ażeby mi się podobał, lecz aby pilnował twego dobra… Nic mnie zresztą nie obchodzą ci ludzie… Śpiewaj, Saro.", + "44014": "Sara klękła na murawie u stóp księcia i wziąwszy na arfie parę akordów, zaczęła:", + "44015": "— Gdzież jest ten, który by nie miał troski? Gdzie ten, który zabierając się do snu, miałby prawo rzec: oto dzień, który spędziłem bez smutku? Gdzie człowiek, który by kładąc się do grobu powiedział: życie moje upłynęło bez boleści i trwogi jak pogodny wieczór nad Jordanem.", + "44016": "Lecz jakże wielu takich, którzy co dzień chleb swój oblewają łzami, a ich dom pełen westchnień.", + "44017": "Płacz jest pierwszym głosem człowieka na tej ziemi, a jęk ostatnim pożegnaniem. Pełen strapienia wchodzi w życie, pełen żalu zstępuje na miejsce odpoczynku, a nikt go nie pyta, gdzie by chciał zostać?", + "44018": "Gdzież jest ten, który nie zaznał goryczy bytu? Azali jest nim dziecię, którego matkę śmierć porywa, albo niemowlę, któremu przynależną pierś głód wyssał pierwej, nim zdążyło przyłożyć usta swoje?", + "44019": "Gdzie jest człowiek pewny losu, który niezmrużonym okiem wyglądałby swego jutra? Czy ten, co pracując na roli, wie, że nie w jego mocy jest deszcz i nie on wskazuje drogę szarańczy? Czy kupiec, który bogactwo swe oddaje wiatrom, nie wiadomo skąd przychodzącym, a życie powierza fali nad głębią, która wszystko pochłania i nic nie zwraca?", + "44020": "Gdzie jest człowiek bez niepokoju w duszy? Jestli nim myśliwiec, który goni prędką sarnę, a spotyka na swej drodze lwa śmiejącego się ze strzały? Jestli nim żołnierz, który w utrudzeniu idzie do sławy, a znajduje las ostrych włóczni i miecze ze spiżu, krwi łaknące? Jestli nim wielki król, który pod purpurą nosi ciężką zbroję, bezsennym okiem śledzi zastępy przemożnych sąsiadów, a uchem chwyta szmer kotary, aby we własnym namiocie nie powaliła go zdrada?", + "44021": "Przetoż serce ludzkie na każdym miejscu i o każdej porze jest przepełnione tęsknością. W pustyni grozi mu lew i skorpion, w jaskiniach smok, między kwiatami żmija jadowita. Przy słońcu chciwy sąsiad rozmyśla, jakby umniejszyć mu ziemi, w nocy przebiegły złodziej maca drzwi do jego komory. W dzieciństwie jest niedołężny, w starości pozbawiony mocy, w pełni sił okrążony niebezpieczeństwem jak wieloryb przepaścią wodną.", + "44022": "Przetoż, o Panie, Stworzycielu mój, ku Tobie zwraca się umęczona dusza ludzka. Tyś ją wywiódł na ten świat pełen zasadzek, Tyś w niej zaszczepił trwogę śmierci, Tyś zamknął wszelkie drogi spokoju, wyjąwszy tej, która do Ciebie prowadzi. A jak dziecię stąpać nie umiejące chwyta się szat matki, aby nie upaść, tak mizerny człowiek wyciąga ręce do Twego miłosierdzia i wydobywa się z niepewności.", + "44023": "Sara umilkła, książę zamyślił się i rzekł po chwili:", + "44024": "— Wy, Żydzi, jesteście naród posępny. Gdyby w Egipcie tak wierzono, jak uczy wasza pieśń, nikt nie śmiałby się nad brzegami Nilu. Możni ukryliby się ze strachu w podziemiach świątyń, a lud, zamiast pracować, uciekłby do jaskiń i stamtąd wyglądał zmiłowania, które by zresztą nie nadeszło.", + "44025": "Nasz świat jest inny: wszystko w nim można mieć, ale wszystko trzeba zrobić samemu. I nasi bogowie nie pomagają mazgajom. Schodzą na ziemię dopiero wówczas, gdy bohater, który odważył się na czyn nadludzki, wyczerpie wszystkie siły. Tak było z Ramzesem Wielkim, gdy rzucił się między dwa tysiące pięćset nieprzyjacielskich wozów, z których każdy dźwigał trzech wojowników. Dopiero wtedy nieśmiertelny ojciec Amon podał mu rękę i dokończył pogromu. Lecz gdyby, zamiast walczyć, zaczął czekać na opiekę waszego boga, już dawno nad brzegami Nilu Egipcjanin chodziłby tylko z kubłem i cegłą, a nędzni Hetyci z papirusami i kijmi!", + "44026": "Dlatego, Saro, prędzej twoje wdzięki aniżeli twoja pieśń rozproszy moją troskę. Gdybym tak poczynał sobie, jak uczą żydowscy mędrcy, i czekał na pomoc z nieba, wino uciekałoby od moich ust, a kobiety od moich domów.", + "44027": "Nade wszystko zaś nie mógłbym być następcą faraona jak moi przyrodni bracia, z których jeden nie przejdzie pokoju bez oparcia się na dwu niewolnikach, a drugi skacze po drzewach.", + "44028": "Rozdział XV", + "44029": "Na następny dzień Ramzes wysłał swego Murzyna z rozkazami do Memfis, a około południa od strony miasta do folwarku Sary przybiła duża łódź, napełniona greckim żołnierstwem w wysokich hełmach i połyskliwych pancerzach.", + "44030": "Na komendę, szesnastu ludzi uzbrojonych w tarcze i krótkie włócznie wysiadło na brzeg i uszykowało się we dwa szeregi. Już mieli maszerować do domu Sary, gdy zatrzymał ich drugi posłaniec księcia, który rozkazał żołnierzom zostać na brzegu, a tylko naczelnego ich wodza, Patroklesa, wezwał do następcy tronu.", + "44031": "Stanęli i stali bez ruchu jak dwa rzędy kolumn obitych błyszczącą blachą. Za posłańcem poszedł Patrokles, w hełmie z piórami i purpurowej tunice, na której miał złotą zbroję, ozdobioną na piersiach wizerunkiem głowy kobiecej najeżonej wężami, zamiast włosów.", + "44032": "Książę przyjął znakomitego jenerała w bramie ogrodu. Nie uśmiechnął się jak zwykle, nawet nie odpowiedział na niski ukłon Patroklesa, lecz z chłodną twarzą rzekł:", + "44033": "— Powiedz, wasza dostojność, greckim żołnierzom z moich pułków, że nie będę z nimi odbywał musztry, dopóki jego świątobliwość nasz pan nie mianuje mnie po raz drugi ich wodzem. Zaszczyt ten utracili, wydając po szynkowniach godne pijaków okrzyki, które mnie obrażają. Zwracam też uwagę waszej dostojności, że greckie pułki są nie dość karne. W miejscach publicznych żołnierze tego korpusu rozprawiają o polityce, a mianowicie o jakiejś możliwej wojnie, co wygląda na zdradę stanu. O tych rzeczach mówić może tylko jego świątobliwość faraon i członkowie najwyższej rady. My zaś, żołnierze i sługi pana naszego, jakiekolwiek zajmujemy stanowiska, możemy tylko wykonywać rozkazy najmiłościwszego władcy i — zawsze milczeć. Proszę, abyś, wasza dostojność, uwagi te zakomunikował moim pułkom, i życzę waszej dostojności wszelkiego powodzenia.", + "44034": "— Będzie tak, jak powiedziałeś, wasza dostojność — odparł Grek. Obrócił się na pięcie i wyprostowany poszedł z chrzęstem do swojej łodzi.", + "44035": "Wiedział on o rozprawach żołnierzy w szynkowniach, a w tej chwili zrozumiał, że stała się jakaś przykrość następcy tronu, którego wojsko ubóstwiało. Gdy więc dosięgnął stojącej nad brzegiem garstki zbrojnych, przybrał minę bardzo zagniewaną i wściekle machając rękoma zawołał:", + "44036": "— Waleczni żołnierze greccy!… — parszywe psy, oby was trąd stoczył… Jeżeli od tej pory którykolwiek Grek wymówi w szynku imię następcy tronu, rozbiję mu dzban o łeb, a skorupy wpakuję do gardła i — won z pułku!… Będziesz jeden z drugim świnie pasł u egipskiego chłopa, a w twoim hełmie kury będą składały jaja. Taki los czeka głupich żołdaków, którzy nie umieją powściągać swego języka. A teraz — lewo — w tył — zwrot! — i marsz na czółno, bodaj was mór pobił! Żołnierz jego świątobliwości powinien przede wszystkim pić za zdrowie faraona i pomyślność dostojnego ministra wojny Herhora. Oby żyli wiecznie!…", + "44037": "— Niech żyją wiecznie!… — powtórzyli żołnierze.", + "44038": "Wszyscy siedli na statek pochmurni. Ale około Memfisu Patrokles rozpogodził zmarszczone czoło i kazał zaśpiewać pieśń o córce kapłana, która tak lubiła wojsko, że do łóżka kładła lalkę, a sama całą noc przepędzała w budce szyldwachów.", + "44039": "W takt tej pieśni najlepiej maszerowało się i najraźniej uderzały wiosła.", + "44040": "Nad wieczorem do folwarku Sary przybiła druga łódź, z której wysiadł naczelny rządca dóbr Ramzesa.", + "44041": "Książę i tego dostojnika przyjął w bramie ogrodowej. Może przez surowość, a może — aby nie zmuszać go do wchodzenia w dom swojej nałożnicy i Żydówki.", + "44042": "— Chciałem — rzekł następca — zobaczyć się z tobą i powiedzieć, że między moim chłopstwem krążą jakieś nieprzystojne gadaniny o zniżeniu podatków czy o czymś takim… Pragnę, ażeby dowiedzieli się chłopi, że ja im podatków nie zmniejszę. Jeżeli zaś który, mimo ostrzeżeń, uprze się w swej głupocie i będzie rozprawiał o podatkach, dostanie kije…", + "44043": "— Może lepiej, aby zapłacił karę… Utena czy drachmę, jak rozkaże wasza dostojność — wtrącił naczelny rządca.", + "44044": "— Owszem, niech płaci karę… — odparł książę po chwilowym zawahaniu się.", + "44045": "— A teraz może by dać kije pewnej liczbie niesforniejszych, ażeby lepiej pamiętali miłościwy rozkaz?… — szepnął rządca.", + "44046": "— Owszem, można dać niesforniejszym kije.", + "44047": "— Ośmielam się zrobić uwagę waszej dostojności — szeptał wciąż pochylony rządca — że chłopi przez pewien czas istotnie mówili o zniesieniu podatków, buntowani przez jakiegoś nieznanego człowieka. Ale od paru dni nagle ucichli…", + "44048": "— No, więc w takim razie można im nie dawać kijów — zauważył Ramzes.", + "44049": "— Chyba w formie zapobiegawczej?… — wtrącił rządca.", + "44050": "— Czy nie szkoda kijów?", + "44051": "— Tego towaru nigdy nam nie zabraknie.", + "44052": "— W każdym razie… z umiarkowaniem — upominał go książę. — Nie chcę… nie chcę, ażeby do jego świątobliwości doszło, że bez potrzeby dręczę chłopów… Za buntownicze gawędy trzeba bić i ściągać kary pieniężne, ale gdy nie ma powodu, można okazać się wspaniałomyślnym.", + "44053": "— Rozumiem — odparł rządca, patrząc w oczy księciu. — Niech tyle krzyczą, ile potrzeba, ażeby nie szeptali bluźnierstw…", + "44054": "Obie te mowy: do Patroklesa i do rządcy, obiegły Egipt. Po odjeździe urzędnika książę ziewnął i oglądając się dokoła znudzonym wzrokiem, rzekł do siebie:", + "44055": "„Zrobiłem, com mógł… A teraz nic nie będę robił, o ile potrafię…”", + "44056": "W tej chwili od strony budynków folwarcznych doleciał księcia cichy jęk i gęste uderzenia. Ramzes odwrócił głowę i zobaczył, że dozorca parobków, Ezechiel, syn Rubena, wali kijem jednego ze swoich podwładnych, uspakajając go przy tym:", + "44057": "— A cicho! a milcz, ty podłe bydlę!…", + "44058": "Bity zaś parobek, leżąc na ziemi, zatykał ręką usta, aby nie krzyczeć.", + "44059": "Książę w pierwszej chwili rzucił się jak pantera w stronę budynków. Nagle stanął.", + "44060": "— Cóż mu zrobię?… — szepnął. — Przecież to folwark Sary, a ten Żyd jest jej krewnym…", + "44061": "Przygryzł usta i skrył się między drzewami, tym bardziej że egzekucja była już skończona.", + "44062": "„Więc to tak gospodarują pokorni Żydzi?… — myślał książę. — Więc to tak?… Na mnie patrzy jak wystraszony pies, a bije parobków?… Czy oni wszyscy tacy?…”", + "44063": "I pierwszy raz zbudziło się w duszy Ramzesa podejrzenie, że i Sara pod pozorami dobroci może ukrywać obłudę.", + "44064": "W Sarze istotnie zachodziły pewne zmiany, przede wszystkim moralne.", + "44065": "Od pierwszej chwili, kiedy spotkała księcia w pustynnej dolince, Ramzes podobał się jej. Lecz uczucie to naraz umilkło pod wpływem ogłuszającej wiadomości, że ten piękny chłopiec jest synem faraona i następcą tronu. Gdy zaś Tutmozis ułożył się z Gedeonem o zabranie jej do domu księcia, Sara wpadła w stan oszołomienia.", + "44066": "Za żadne skarby, za cenę życia nie wyrzekłaby się Ramzesa, lecz — nie można powiedzieć, ażeby go kochała w tej epoce. Miłość potrzebuje swobody i czasu do wydania najpiękniejszych kwiatów; jej zaś nie zostawiono ani czasu, ani swobody. Jednego dnia poznała księcia, nazajutrz porwano ją, prawie nie pytając o zdanie, i przeniesiono do willi za Memfisem. A w parę dni została kochanką, zdziwiona, przerażona, nie pojmująca, co się z nią dzieje.", + "44067": "Nadto, zanim zdążyła oswoić się z nowymi wrażeniami, zatrwożyła ją niechęć okolicznego ludu do niej, do Żydówki, potem wizyta jakichś nieznajomych pań, wreszcie napad na folwark.", + "44068": "To, że Ramzes ujął się za nią i chciał rzucić się na napastników, przestraszyło ją jeszcze bardziej. Traciła przytomność na myśl, że znajduje się w ręku tak gwałtownego i potężnego człowieka, który, gdyby mu się podobało, miał prawo przelewać cudzą krew, zabijać…", + "44069": "Sara na chwilę wpadła w rozpacz; zdawało się jej, że oszaleje, słysząc groźne rozkazy księcia, który wezwał do broni służbę. Lecz w tym samym momencie zdarzył się drobny wypadek, jedno słówko, które otrzeźwiło Sarę i nowy kierunek nadało jej uczuciom.", + "44070": "Książę myśląc, że jest raniona, zerwał jej z głowy opaskę, lecz zobaczywszy stłuczenie, zawołał:", + "44071": "„To tylko siniak?… Jak ten siniak zmienia twarz!…”", + "44072": "Wobec tego słówka Sara zapomniała o bólu i trwodze. Ogarnął ją nowy niepokój: więc ona zmieniła się tak, aż to zdziwiło księcia?… A on tylko zdziwił się!…", + "44073": "Siniak zniknął w parę dni, ale w duszy Sary pozostały i rozrosły się nie znane dotychczas uczucia. Poczęła być zazdrosną o Ramzesa i bać się, aby jej nie porzucił.", + "44074": "I jeszcze jedna dręczyła ją troska: że ona czuje się wobec księcia sługą i niewolnicą. Ona była i chciała być jego najwierniejszą sługą, najbardziej oddaną niewolnicą, nieodstępną jak cień. Ale jednocześnie pragnęła, aby on ją, przynajmniej w chwili pieszczot, nie traktował jak pan i władca.", + "44075": "Przecież ona była jego, a on jej. Z jakiej więc racji on nie okazuje, że należy do niej choć trochę, lecz każdym słowem i ruchem daje poznać, że dzieli ich jakaś przepaść… Jaka?… Alboż nie ona trzymała go w swoich objęciach? Alboż nie on całował jej usta i piersi?…", + "44076": "Pewnego dnia przypłynął do niej książę z psem. Bawił tylko parę godzin, ale przez cały ten czas pies leżał u nóg księcia, na miejscu Sary, a gdy ona chciała tam usiąść, warknął na nią… A książę śmiał się i tak samo zatapiał palce w kudłach nieczystego zwierzęcia jak i w jej włosach. I pies tak samo patrzył księciu w oczy jak ona, z tą chyba różnicą, że patrzył śmielej niż ona.", + "44077": "Nie mogła uspokoić się i znienawidziła mądre zwierzę, które jej zabierało część pieszczot, wcale nie dbając o nie i zachowując się wobec pana z taką poufałością, na jaką ona zdobyć się nie śmiała. Nawet nie potrafiłaby mieć tak obojętnej miny albo patrzeć w inną stronę, gdy na jej głowie leżała ręka następcy.", + "44078": "Niedawno znowu książę wspomniał o tancerkach. Wówczas Sara wybuchła. Jak to, więc on pozwoliłby się pieścić tym nagim, bezwstydnym kobietom?… I Jehowa, widząc to z wysokiego nieba, na potworne kobiety nie rzucił gromu?…", + "44079": "Wprawdzie Ramzes powiedział, że ona mu jest droższa nad wszystkie. Ale słowa jego nie uspokoiły Sary; ten tylko wywarły skutek, że postanowiła nie myśleć już o niczym poza obrębem swojej miłości.", + "44080": "Co będzie jutro?… o to mniejsza. A kiedy u nóg księcia śpiewała pieśń o utrapieniach, od kolebki do grobu ścigających ród ludzki, wypowiedziała w niej stan własnej duszy i swoją ostatnią nadzieję — w Bogu.", + "44081": "Na dziś Ramzes był przy niej, więc ma dosyć; ma wszystkie szczęścia, jakie jej mogło dać życie. Ale tu właśnie zaczęła się dla Sary najcięższa gorycz.", + "44082": "Książę mieszkał z nią pod jednym dachem, chodził z nią po ogrodzie, czasem brał do łódki i woził ją po Nilu. Ale ani na jeden włos nie stał się dla niej dostępniejszy niż wówczas, gdy był po drugiej stronie rzeki, w obrębie królewskiego parku.", + "44083": "Był z nią, ale myślał o czym innym, a Sara nawet odgadnąć nie mogła — o czym. Obejmował ją albo bawił się jej włosami, ale patrzył w stronę Memfisu, na ogromne pylony zamku faraona albo — nie wiadomo gdzie.", + "44084": "Czasem nawet nie odpowiadał na jej pytania albo nagle spojrzał na nią jak zbudzony, jakby dziwił się, że ją widzi obok siebie.", + "44085": "Rozdział XVI", + "44086": "Tak wyglądały, zresztą dość rzadkie, chwile największego zbliżenia między Sarą i jej książęcym kochankiem. Wydawszy bowiem rozkazy Patroklesowi i naczelnemu rządcy dóbr, następca tronu większą część dnia przepędzał za folwarkiem, zazwyczaj na czółnie. I albo płynąc po Nilu chwytał siatką ryby, które tysiącami uwijały się w błogosławionej rzece; albo dostawał się na moczary i ukryty między wysokimi łodygami lotosów strzelał z łuku do dzikiego ptactwa, którego krzykliwe stada krążyły gęsto jak muchy. Lecz i wówczas nie opuszczały go myśli ambitne; więc z polowania zrobił sobie rodzaj kabały czy wróżby. Nieraz, widząc stado żółtych gęsi na wodzie, naciągał łuk i mówił:", + "44087": "— Jeżeli trafię, będę kiedyś jako Ramzes Wielki…", + "44088": "Pocisk cicho świsnął i przeszyty ptak trzepocząc skrzydłami wydawał tak bolesne krzyki, że na całym moczarze robił się ruch. Chmury gęsi, kaczek i bocianów porywały się w górę i zatoczywszy wielkie koło nad umierającym towarzyszem, spadały w inne miejsca.", + "44089": "Gdy ucichło, książę ostrożnie przesuwał łódkę dalej, kierując się chwianiem trzcin i urywanymi głosami ptaków. A gdy między zielonością spostrzegł płat czystej wody i nowe stado, znowu naciągał łuk i mówił:", + "44090": "— Jeżeli trafię, będę faraonem. — Jeżeli nie trafię…", + "44091": "Strzała tym razem uderzyła w wodę i odbiwszy się kilka razy od jej powierzchni znikła między lotosami. A roznamiętniony książę wypuszczał coraz nowe pociski, zabijając ptaki lub tylko płosząc stada. Z folwarku poznawano, gdzie jest, po wrzeszczących chmurach ptactwa, które co chwila zrywało się i krążyło nad jego łodzią.", + "44092": "Gdy nad wieczorem zmęczony wracał do willi, Sara już czekała w progu z miednicą wody, dzbanem lekkiego wina i wieńcami róż. Książę uśmiechał się do niej, głaskał po twarzy, lecz patrząc w jej pełne tkliwości oczy myślał:", + "44093": "„Ciekawym, czy ona potrafiłaby bić egipskich chłopów jak jej zawsze wylęknieni krewni?… O, moja matka ma słuszność, nie ufając Żydom, choć — Sara może być inna…”", + "44094": "Raz, wróciwszy niespodzianie, zobaczył na dziedzińcu przed domem bardzo liczną gromadę nagich dzieci, wesoło bawiących się. Wszystkie były żółte i na jego widok rozbiegły się z krzykiem jak dzikie gęsi na moczarze. Nim wszedł na taras domu, znikły, że nawet śladu nie zostało.", + "44095": "— Cóż to za drobiazg — spytał Sary — który tak przede mną ucieka?", + "44096": "— To dzieci twoich sług — odparła.", + "44097": "— Żydów?", + "44098": "— Moich braci…", + "44099": "— Bogowie! jakże mnożnym jest ten naród — roześmiał się książę. — A któż jest ten znowu?… — dodał wskazując na człowieka, który lękliwie wyglądał zza muru.", + "44100": "— To Aod, syn Baraka, mój krewny… On chce służyć tobie, panie. Czy mogę go przyjąć?…", + "44101": "Książę wzruszył ramionami.", + "44102": "— Twój jest folwark — odparł — możesz przyjmować wszystkich, kogo zechcesz. Tylko, jeżeli ci ludzie będą się tak mnożyli, niedługo opanują Memfis…", + "44103": "— Nie cierpisz braci moich?… — szepnęła Sara, z trwogą patrząc na Ramzesa i obsuwając mu się do nóg.", + "44104": "Książę zdziwiony spojrzał na nią.", + "44105": "— Ja o nich nawet nie myślę — odparł dumnie.", + "44106": "Drobne te zajścia, które ognistymi kroplami padały na duszę Sary, nie zmieniły dla niej Ramzesa. Zawsze był jednakowo życzliwy i pieścił ją jak zwykle, choć coraz częściej jego oczy biegły na drugą stronę Nilu i opierały się na potężnych pylonach zamku.", + "44107": "Wnet spostrzegł, że nie tylko on tęskni na swoim dobrowolnym wygnaniu. Pewnego dnia bowiem od tamtego brzegu odbiła strojna barka królewska, przepłynęła Nil w stronę Memfisu, a potem zaczęła krążyć tak blisko folwarku, że Ramzes mógł poznać osoby siedzące w niej.", + "44108": "Jakoż poznał pod purpurowym baldachimem swoją matkę między dworskimi damami, a naprzeciw niej, na niskiej ławce, namiestnika Herhora. Wprawdzie nie patrzyli na folwark, ale książę zgadł, że go widzą.", + "44109": "„Aha! — pomyślał, śmiejąc się. — Moja czcigodna matka i jego dostojność minister radzi by wywabić mnie stąd przed powrotem jego świątobliwości…”", + "44110": "Nadszedł miesiąc Tobi, koniec października i początek listopada. Nil opadł na wysokość półtora człowieka, co dzień odsłaniając nowe płaty czarnej, grząskiej ziemi. Gdziekolwiek ustąpiły wody, zaraz w tym miejscu ukazywała się wąska socha ciągniona przez dwa woły. Za sochą szedł nagi oracz, obok wołów poganiacz z krótkim batem, a za nim siewca, który brnąc po kostki w mule niósł w fartuchu pszenicę i rzucał ją pełnymi garściami.", + "44111": "Zaczynała się dla Egiptu najpiękniejsza pora roku — zima. Ciepło nie przechodziło piętnastu stopni, ziemia szybko pokrywała się szmaragdową zielonością, spomiędzy której wytryskały narcyzy i fiołki. Woń ich coraz częściej odzywała się wśród surowego zapachu ziemi i wody.", + "44112": "Już kilka razy statek, niosący czcigodną panią Nikotris i namiestnika Herhora, ukazywał się w pobliżu mieszkania Sary. Za każdym razem książę widział matkę swoją wesoło rozmawiającą z ministrem i przekonywał się, że w ostentacyjny sposób nie patrzą w jego stronę, jakby mu chcieli okazać lekceważenie.", + "44113": "— Poczekajcie! — szepnął rozgniewany następca — przekonam was, że i ja się nie nudzę…", + "44114": "Gdy więc jednego dnia, niedługo przed zachodem słońca, ukazała się na tamtym brzegu złocona łódź królewska, której purpurowy namiot zdobiły w rogach strusie pióra, Ramzes kazał przygotować czółno na dwie osoby i powiedział Sarze, że z nią popłynie.", + "44115": "— Jehowo! — zawołała, składając ręce. — Ależ tam jest wasza matka i namiestnik.", + "44116": "— A tu będzie następca tronu. Weź twoją arfę, Saro.", + "44117": "— Jeszcze i arfę?… — zapytała drżąc. — A jeżeli wasza czcigodna matka zechce mówić z tobą?… Chyba rzucę się w wodę!…", + "44118": "— Nie bądź dzieckiem, Saro — odparł śmiejąc się książę. — Jego dostojność namiestnik i moja matka bardzo lubią śpiew. Możesz więc nawet zjednać ich, jeżeli zaśpiewasz jaką ładną pieśń żydowską. Niech tam będzie co o miłości…", + "44119": "— Nie umiem takiej — odpowiedziała Sara, w której słowa księcia zbudziły otuchę. Może naprawdę jej śpiew podoba się potężnym władcom, a wówczas?…", + "44120": "Na dworskim statku spostrzeżono, że następca tronu siada z Sarą do prostej łodzi i nawet sam wiosłuje.", + "44121": "— Czy widzisz, wasza dostojność — szepnęła królowa do ministra — że on wypływa naprzeciw nam ze swoją Żydówką?…", + "44122": "— Następca znalazł się tak poprawnie w stosunku do swoich żołnierzy i chłopów i okazał tyle skruchy, usuwając się z granic pałacu, że wasza cześć możesz mu przebaczyć to drobne uchybienie — odparł minister.", + "44123": "— O, gdyby nie on siedział w tej łupince, kazałabym ją rozbić!… — rzekła z gniewem dostojna pani.", + "44124": "— Po co? — spytał minister. — Książę nie byłby potomkiem arcykapłanów i faraonów, gdyby nie szarpał tych wędzideł, jakie, niestety! narzuca mu prawo lub nasze, być może błędne, zwyczaje. W każdym razie dał dowód, że w ważnych wypadkach umie panować nad sobą. Nawet potrafi uznać własne uchybienia, co jest przymiotem rzadkim, a nieocenionym u następcy tronu.", + "44125": "To samo zaś, że książę chce nas drażnić swoją ulubienicą, dowodzi, że boli go niełaska, w jakiej znalazł się, zresztą z najszlachetniejszych pobudek.", + "44126": "— Ale ta Żydówka!… — szeptała pani, mnąc wachlarz z piór.", + "44127": "— Już dziś jestem o nią spokojny — mówił minister. — Jest to ładne, ale głupiutkie stworzenie, które ani myśli, ani potrafiłoby wyzyskać wpływu nad księciem. Nie przyjmuje prezentów i nawet nie widuje nikogo, zamknięta w swojej niezbyt kosztownej klatce. Z czasem może nauczyłaby się korzystać ze stanowiska książęcej kochanki i choćby tylko zubożyć skarb następcy o kilkanaście talentów. Nim to jednak nastąpi, Ramzes znudzi się nią…", + "44128": "— Bodajby przez twoje usta przemawiał Amon wszystkowiedzący.", + "44129": "— Jestem tego pewny. Książę ani przez chwilę nie szalał za nią, jak się to trafia naszym paniczom, którym jedna zręczna intrygantka może odebrać majątek, zdrowie, a nawet zaprowadzić ich do sali sądowej. Książę bawi się nią jak dojrzały człowiek niewolnicą. Że zaś Sara jest brzemienna…", + "44130": "— Czy tak?… — zawołała pani. — Skąd wiesz?…", + "44131": "— O czym nie wie ani jego dostojność następca, ani nawet Sara?… — uśmiechnął się Herhor. — My wszystko musimy wiedzieć. Ten zresztą sekret nie był trudny do zdobycia. Przy Sarze bowiem znajduje się jej krewna, Tafet, kobieta niezrównanej gadatliwości.", + "44132": "— Czy już wzywali lekarza?…", + "44133": "— Powtarzam, że Sara nic nie wie o tym, zaś poczciwa Tafet z obawy, aby książę nie zniechęcił się do jej wychowanicy, chętnie ukręciłaby głowę temu sekretowi. Ale my nie pozwolimy. Będzie to przecież dziecko książęce.", + "44134": "— A jeżeli syn?… Wiesz, wasza cześć, że mógłby narobić kłopotu — wtrąciła pani.", + "44135": "— Wszystko przewidziane — mówił kapłan. — Jeżeli będzie córka, damy jej posag i wychowanie, jakie przystoi panience wysokiego rodu. A jeżeli syn, wówczas zostanie Żydem…", + "44136": "— Ach, mój wnuk Żydem!…", + "44137": "— Nie trać pani do niego zbyt wcześnie serca. Posłowie nasi donoszą, że lud izraelski zaczyna pragnąć króla. Zanim więc dziecko urośnie, żądania ich dojrzeją, a wtedy… my im damy władcę i zaprawdę pięknej krwi!…", + "44138": "— Jesteś jak orzeł, który jednym spojrzeniem obejmuje wschód i zachód!… — odparła królowa, z podziwem patrząc na ministra. — Czuję, że mój wstręt do tej dziewczyny zaczyna słabnąć.", + "44139": "— Najmniejsza kropla krwi faraonów powinna wznosić się nad narodami jak gwiazda nad ziemią — rzekł Herhor.", + "44140": "W tej chwili czółenko następcy tronu płynęło zaledwie o kilkadziesiąt kroków od dworskiego statku, a małżonka faraona, zasłoniwszy się wachlarzem, przez jego pióra spojrzała na Sarę.", + "44141": "— Zaprawdę, ona jest ładna!… — szepnęła.", + "44142": "— Już drugi raz mówisz to, czcigodna pani.", + "44143": "— Więc i o tym wiesz?… — uśmiechnęła się jej dostojność.", + "44144": "Herhor spuścił oczy.", + "44145": "Na czółenku odezwała się arfa i Sara drżącym głosem zaczęła pieśń:", + "44146": "— Jak wielkim jest Pan, jakże wielkim jest Pan, twój Bóg, Izraelu!…", + "44147": "— Prześliczny głos!… — szepnęła królowa.", + "44148": "Arcykapłan słuchał z uwagą.", + "44149": "— Dni Jego nie mają początku — śpiewała Sara — a dom Jego nie ma granic. Odwieczne niebiosa pod Jego okiem zmieniają się jak szaty, które człowiek wdziewa na siebie i odrzuca. Gwiazdy zapalają się i gasną, jak iskry z twardego drzewa, a ziemia jest jak cegła, której przechodzień raz dotknął nogą, idąc wciąż dalej.", + "44150": "Jakże wielkim jest twój Pan, Izraelu. Nie masz takiego, który by Mu powiedział: „Zrób to!”, ani łona, które by Go wydało. On uczynił niezmierzone otchłanie, ponad którymi unasza się, kędy chce. On z ciemności wydobywa światło, a z prochu ziemi — twory głos wydające.", + "44151": "On srogie lwy ma za szarańczę, ogromnego słonia waży za nic, a wieloryb jest przy Nim jak niemowlę.", + "44152": "Jego trójbarwny łuk dzieli niebiosa na dwie części i opiera się na krańcach ziemi. Gdzież jest brama, która by Mu dorównała wielkością? Na grzmot Jego wozu narody truchleją i nie masz pod słońcem, co ostałoby się przed Jego migotliwymi strzałami.", + "44153": "Jego oddechem jest wiatr północny, który otrzeźwia zemdlałe drzewa, a Jego dmuchnięciem jest chamzim, który pali ziemię.", + "44154": "Kiedy wyciągnie rękę swoją nad wody, woda staje się kamieniem. On przelewa morza na nowe miejsce jak niewiasta kwas do dzieży. On rozdziera ziemię niby zbutwiałe płótno, a łyse szczyty gór nakrywa srebrnym śniegiem.", + "44155": "On w pszenicznym ziarnie chowa sto innych ziarn i sprawia, że lęgną się ptaki. On z sennej poczwarki wydobywa złotego motyla, a ludzkim ciałom w grobach każe oczekiwać na zmartwychwstanie…", + "44156": "Zasłuchani w śpiew wioślarze podnieśli wiosła i purpurowy statek królewski z wolna płynął sam z biegiem rzeki. Nagle Herhor podniósł się i zawołał:", + "44157": "— Skręcić do Memfis!…", + "44158": "Wiosła uderzyły, statek zawrócił w jednym miejscu i z szumem zaczął wdzierać się w górę wody. Za nim goniła stopniowo milknąca pieśń Sary:", + "44159": "— On widzi ruch serca mszycy i ukryte ścieżki, po których chadza najsamotniejsza myśl ludzka. Lecz nie masz takiego, który by Jemu spojrzał w serce i odgadł Jego zamiary.", + "44160": "Przed blaskiem Jego szat wielkie duchy zasłaniają swoje oblicza. Przed Jego spojrzeniem bogowie potężnych miast i narodów skręcają się i schną jako liść zwiędły.", + "44161": "On jest mocą, On jest życiem, On jest mądrością, On twój Pan, twój Bóg, Izraelu!…", + "44162": "— Dlaczego wasza dostojność kazałeś odsunąć nasz statek? — zapytała czcigodna Nikotris.", + "44163": "— Czy wiesz, pani, co to jest za pieśń?… — odparł Herhor w języku zrozumiałym tylko dla kapłanów. — Przecież ta głupia dziewczyna na środku Nilu śpiewa modlitwę, którą wolno odmawiać tylko w najtajemniejszym przybytku naszych świątyń…", + "44164": "— Więc to jest bluźnierstwo?…", + "44165": "— Szczęście, że na tym statku znajduje się tylko jeden kapłan — mówił minister. — Ja tego nie słyszałem, a choćbym słyszał, zapomnę. Lękam się jednak, czy bogowie nie położą ręki na tej dziewczynie.", + "44166": "— Ale skądże ona zna tą straszną modlitwę?… Przecież Ramzes jej nie mógł nauczyć?…", + "44167": "— Książę nic nie winien. Ale nie zapominaj, pani, że Żydzi niejeden taki skarb wynieśli z naszego Egiptu. Dlatego między wszystkimi narodami ziemi traktujemy ich jak świętokradców.", + "44168": "Królowa wzięła za rękę arcykapłana.", + "44169": "— Ale memu synowi — szeptała, patrząc mu w oczy — nie stanie się nic złego?…", + "44170": "— Ręczę pani, że nikomu nie stanie się nic złego, skoro ja nie słyszałem i nie wiem… Ale księcia trzeba rozdzielić z tą dziewczyną…", + "44171": "— Łagodnie rozdzielić!… prawda, namiestniku? — pytała matka.", + "44172": "— Jak najłagodniej, jak najnieznaczniej, ale trzeba… Zdawało mi się — mówił arcykapłan jakby do siebie — że wszystko przewidziałem… Wszystko, z wyjątkiem procesu o bluźnierstwo, który przy tej dziwnej kobiecie wisi nad następcą tronu!…", + "44173": "Herhor zamyślił się i dodał:", + "44174": "— Tak, czcigodna pani! Można śmiać się z wielu naszych przesądów; niemniej prawdą jest, że syn faraona nie powinien łączyć się z Żydówką.", + "44175": "Rozdział XVII", + "44176": "Od owego wieczoru, kiedy Sara śpiewała w łódce; statek dworski już nie ukazywał się na Nilu, a książę Ramzes począł nudzić się na dobre.", + "44177": "Nadchodził miesiąc Mechir, grudzień. Wody opadały niżej, ziemia rozlegała się coraz szerzej, trawa była co dzień wyższa i gęstsza, a wśród niej, jak barwne iskry, zapalały się kwiaty przerozmaitych kolorów, niezrównanego zapachu. Niby wyspy na zielonym morzu ukazywały się w ciągu jednego dnia kwieciste kępy: białe, niebieskie, żółte, różowe albo pstre kobierce, z których dyszała woń upajająca.", + "44178": "Mimo to książę nudził się, a nawet — czegoś lękał. Od wyjazdu ojca sam nie był w pałacu i nikt stamtąd u niego, nie wyłączając Tutmozisa, który po ostatniej rozmowie przepadł jak wąż w trawie. Czy szanowano jego samotność, czy chciano mu dokuczyć, czy wprost lękano się odwiedzać księcia dotkniętego niełaską?… Ramzes nie wiedział.", + "44179": "„A może ojciec i mnie odsunie od tronu, jak starszych braci?…” — myślał niekiedy następca i pot występował mu na czoło, a nogi ziębły.", + "44180": "Co on począłby w takim razie?", + "44181": "W dodatku — Sara była niezdrowa: chudła, bladła, wielkie oczy zapadały się, czasem z rana narzekała na mdłości.", + "44182": "— Pewnie kto czary rzucił na niebogę!… — jęczała chytra Tafet, której książę nie mógł znosić za jej gadulstwo i bardzo mizerne praktyki.", + "44183": "Parę razy na przykład widział następca, że Tafet wieczorami wyprawiała do Memfis ogromne kosze z jadłem, bielizną, nawet z naczyniami. Na drugi zaś dzień wniebogłosy narzekała, że w domu brak mąki, wina lub garnków. Od czasu bowiem, jak następca sprowadził się na folwark, wychodziło dziesięć razy więcej różnych produktów niż dawniej.", + "44184": "„Jestem pewny — myślał Ramzes — że ta gadatliwa jędza okrada mnie dla swoich Żydów, którzy w dzień znikają z Memfisu, ale w nocy roją się po najbrudniejszych zaułkach jak szczury!…”", + "44185": "W tych czasach jedyną rozrywką księcia było przypatrywać się zbieraniu daktyli.", + "44186": "Nagi chłop stawał pod wysoką, bezgałęzistą palmą, otaczał pień i siebie sznurem, jak luźną obręczą, i wchodził na drzewo piętami, całym ciałem odsadzony w tył. Sznur zaś utrzymywał go, przyciskając do drzewa. Potem sznurową obręcz posuwał na pniu o kilka cali wyżej, wspinał się, znowu posuwał sznur i w ten sposób, ciągle narażając się na złamanie karku, właził niekiedy o parę piętr wysoko, na szczyt, gdzie rosła kępa dużych liści i daktyle.", + "44187": "Świadkiem tych ćwiczeń gimnastycznych był nie tylko książę, ale i dzieci żydowskie. Z początku nie było ich. Potem między krzakami i spoza muru zaczęły wychylać się kędzierzawe główki i czarne, błyszczące oczy. Potem spostrzegłszy, że książę nie płoszy ich, dzieci wyszły ze swych ukryć i bardzo powoli zbliżyły się do obrywanego drzewa. Najśmielsza dziewczynka podniosła z ziemi piękny daktyl i podała go Ramzesowi. Jeden z chłopców zjadł sam najmniejszy daktyl, a następnie dzieci poczęły już to same jeść, już częstować księcia owocami. Z początku przynosiły mu najlepsze, później gorsze, w końcu całkiem zepsute.", + "44188": "Przyszły władca świata zamyślił się i rzekł w duchu:", + "44189": "„Oni wszędzie wlezą i zawsze tak mnie będą częstować: dobrym na przynętę, zepsutym na podziękowanie!…”", + "44190": "Wstał i odszedł pochmurny, a dziatwa Izraela, jak rój ptaków, rzuciła się na pracę egipskiego chłopa, który wysoko, nad ich głowami, nucił piosenkę nie myśląc ani o swoich kościach, ani o tym, że zbiera nie dla siebie.", + "44191": "Niezrozumiała choroba Sary, częste jej łzy, zanikanie wdzięków, a nade wszystko Żydzi, którzy przestawszy się kryć, coraz głośniej gospodarowali na folwarku, do reszty obmierziły księciu ten piękny zakątek ziemi. Nie pływał już czółnem, nie polował, nie patrzył na zbieranie daktylów, lecz pochmurny błąkał się po ogrodzie lub z tarasu śledził zamek królewski.", + "44192": "Nie wezwany, nigdy nie wróciłby do dworu, ale już zaczął myśleć o wyjeździe do dóbr położonych w Dolnym Egipcie, obok morza.", + "44193": "W takim nastroju ducha znalazł go Tutmozis, który pewnego dnia na paradnym dworskim statku przyjechał do następcy z wezwaniem od faraona.", + "44194": "Jego świątobliwość wracał z Tebów i pragnął, ażeby następca tronu wyjechał naprzeciw powitać go.", + "44195": "Książę drżał, bladł i rumienił się, gdy czytał łaskawy list pana i władcy. Był tak wzruszony, że nawet nie zauważył nowej kolosalnej peruki Tutmozisa, wydającej ze siebie piętnaście różnych zapachów, nie spostrzegł jego tuniki i płaszcza, delikatniejszego od mgły, ani sandałów zdobnych złotem i paciorkami.", + "44196": "Po niejakim czasie Ramzes ochłonął i nie patrząc na Tutmozisa rzekł:", + "44197": "— Cóżeś tak dawno nie był u mnie? Czy przestraszyła cię niełaska, w jaką wpadłem?…", + "44198": "— Bogowie! — zawołał elegant. — A kiedyżeś ty był w niełasce i u kogo? Każdy goniec jego świątobliwości zapytywał, jak się miewasz; zaś czcigodna pani Nikotris i jego dostojność Herhor kilka razy podpływali do twego domu licząc, że zrobisz ku nim choć sto kroków, gdy oni zrobili parę tysięcy… O wojsku już nie wspominam. Żołnierze twoich pułków jak palmy milczą podczas musztry i nie wychodzą z koszar, a dostojny Patrokles ze zmartwienia całe dnie pije i klnie…", + "44199": "A więc książę nie był w niełasce, a jeżeli i był, to już się skończyła!… Ta myśl podziałała na Ramzesa jak puchar dobrego wina. Szybko wykąpał się i namaścił, włożył nową bieliznę, wojskowy kaftan i hełm z piórami i poszedł do Sary, która, blada, leżała pod opieką Tafet.", + "44200": "Sara aż krzyknęła, zobaczywszy księcia tak ubranego. Usiadła i schwyciwszy go rękoma za szyję, poczęła szeptać:", + "44201": "— Ty odjeżdżasz, panie mój?… Ty już nie wrócisz!…", + "44202": "— A to dlaczego? — zdziwił się następca. — Czyliż raz odjeżdżałem i wracałem?…", + "44203": "— Pamiętam cię tak samo odzianym tam… w naszej dolince… — mówiła Sara. — O, gdzież te czasy!… Tak prędko przeszły, a tak dawno minęły.", + "44204": "— Ależ wrócę i przywiozę ci najznakomitszego lekarza.", + "44205": "— Po co?… — wtrąciła Tafet. — Ona jest zdrowa, pawica moja… jej trzeba tylko odpocząć… A lekarze egipscy wpędzą ją w prawdziwą chorobę…", + "44206": "Książę nawet nie spojrzał na gadatliwą kobietę.", + "44207": "— To był mój najszczęśliwszy miesiąc z tobą — mówiła Sara, tuląc się do Ramzesa — ale nie przyniósł mi szczęścia.", + "44208": "Na statku królewskim zatrąbiono, powtarzając sygnał dany w górze rzeki.", + "44209": "Sara wstrząsnęła się.", + "44210": "— O, czy słyszysz, panie, te straszne głosy?… Słyszysz i uśmiechasz się… i biada mi, wyrywasz się z moich objęć… Kiedy trąbki wołają, nic cię nie zatrzyma, a już najmniej twoja niewolnica….", + "44211": "— Chciałażbyś, ażebym zawsze słuchał gdakania kur folwarcznych?… — przerwał zniecierpliwiony książę. — Bądź zdrowa i wesoło czekaj na mnie…", + "44212": "Sara wypuściła go z objęć i spojrzała tak żałośnie, że następca złagodniał i pogłaskał ją.", + "44213": "— No, bądźże spokojna… — mówił. — Boisz się głosu naszych trąb… Alboż one wtedy złą były wróżbą?…", + "44214": "— Panie — odezwała się Sara — ja wiem, że oni cię tam zatrzymają… Więc zrób mi ostatnią łaskę… Dam ci — mówiła szlochając — dam ci klatkę gołąbków… One tu urodziły się i porosły… Więc… ile razy wspomnisz o słudze twej, otwórz klatkę i wypuść jednego ptaka… On mi wiadomość przyniesie od ciebie, a ja… ucałuję go… upieszczę, jak… jak… No, już idź!", + "44215": "Książę uścisnął ją i wyszedł do statku, polecając swemu Murzynowi, aby zaczekał na gołębie Sary i dopędził go w lekkim czółnie.", + "44216": "Na widok następcy odezwały się bębny i piszczałki, a osada podniosła wielki krzyk. Znalazłszy się między żołnierzami, książę głęboko odetchnął i przeciągnął ręce, jakby uwolnione z powrozów.", + "44217": "— No — rzekł do Tutmozisa — dokuczyły mi już i baby, i Żydzi… Ozyrysie!… lepiej każ mnie natychmiast upiec przy wolnym ogniu, ale nie osadzaj drugi raz na folwarku.", + "44218": "— Tak — potwierdził Tutmozis — miłość jest jak miód: ze smakiem można jej kosztować, ale niepodobna — kąpać się w niej. Brr!… aż mnie ciarki przechodzą, kiedy pomyślę, żeś blisko dwa miesiące spędził karmiony pocałunkami wieczór, daktylami z rana, a oślim mlekiem w południe…", + "44219": "— Sara jest bardzo dobra dziewczyna — wtrącił książę.", + "44220": "— Ja też nie mówię o niej, tylko o tych Żydach, którzy obsiedli folwark jak papirus moczary. Czy widzisz, że jeszcze wyglądają za tobą, a może nawet zasyłają ci pozdrowienia — prawił pochlebca.", + "44221": "Książę z niechęcią odwrócił się w inną stronę, a Tutmozis wesoło mrugnął na oficerów, jakby chciał im dać do zrozumienia, że Ramzes nieprędko rzuci ich towarzystwo.", + "44222": "Im bardziej posuwali się w górę rzeki, tym gęściej było ludu na obu brzegach i czółen na Nilu, tym więcej płynęło kwiatów, wieńców i bukietów rzucanych pod statek faraona.", + "44223": "O milę za Memfisem stały ciżby z chorągwiami, bogami i muzyką i rozlegał się wielki gwar, podobny do zgiełku burzy.", + "44224": "— Otóż i jego świątobliwość! — zawołał radośnie Tutmozis.", + "44225": "Oczom patrzących ukazał się jedyny widok. Środkiem szerokiego zakrętu płynęła ogromna łódź faraona, z przodem podniesionym jak łabędź. Z prawej i lewej strony, niby dwa olbrzymie skrzydła, sunęły niezliczone łódki poddanych, a z tyłu, niby bogaty wachlarz, roztaczał się orszak władcy Egiptu.", + "44226": "Kto żył — krzyczał, śpiewał, klaskał lub rzucał kwiaty do stóp panu, którego nawet nikt nie widział. Dość było, że nad złocistym namiotem i pękami strusich piór powiewała czerwono-niebieska chorągiew, znak obecności faraona.", + "44227": "Ludzie w łódkach byli jak pijani, ludzie na brzegu jak oszaleli. Co chwilę jakieś czółno potrącało lub wywracało inne i ktoś wpadał w wodę, z której na szczęście uciekły krokodyle spłoszone niebywałym hałasem. Na brzegach popychano się, nikt bowiem nie patrzył na sąsiada, na ojca, na dziecko, ale obłąkane oczy wlepiał w złocisty dziób łodzi i namiot królewski. Nawet ludzie tratowani, kórym rozhukany tłum bezmyślnie gniótł żebra i skręcał stawy, nie mieli innego okrzyku nad ten:", + "44228": "— Żyj wiecznie, władco nasz!… Świeć, słońce Egiptu!…", + "44229": "Szał powitalny niebawem udzielił się i łodzi następcy tronu: oficerowie, żołnierze i wioślarze, zbici w jeden tłum, krzyczeli na wyścigi, a Tutmozis, zapominając o następcy tronu, wdarł się na wysoki przód statku i o mało nie wleciał w wodę.", + "44230": "Wtem z królewskiej łodzi zatrąbiono i po chwili odpowiedziała trąbka ze statku Ramzesa. Drugi sygnał i — czółno następcy przybiło do wielkiej łodzi faraona.", + "44231": "Jakiś urzędnik wezwał Ramzesa. Między statki rzucono cedrowy mostek z rzeźbionymi poręczami i — książę znalazł się wobec ojca.", + "44232": "Widok faraona czy burza okrzyków huczących dokoła tak oszołomiły księcia, że nie mógł wypowiedzieć ani słowa. Upadł ojcu do nóg, a pan świata przycisnął go do swej boskiej piersi.", + "44233": "W chwilę później podniesiono boczne ściany namiotu i cały lud z obu brzegów Nilu ujrzał swego władcę na tronie, a na najwyższym stopniu klęczącego, z głową na ojcowskich piersiach, księcia Ramzesa.", + "44234": "Stała się taka cisza, że było słychać szelest chorągiewek na statkach. I nagle wybuchnął ogromny krzyk, większy aniżeli wszystkie dotychczasowe. Uczcił nim lud egipski pojednanie ojca z synem, pozdrawiał obecnego, witał przyszłego pana.", + "44235": "Jeżeli ktokolwiek rachował na niesnaski w świętej rodzinie faraona, mógł dziś przekonać się, że nowa gałąź królewska mocno trzyma się pnia.", + "44236": "Jego świątobliwość wyglądał bardzo mizernie. Po czułym przywitaniu syna kazał mu usiąść obok tronu i rzekł:", + "44237": "— Dusza moja rwała się do ciebie, Ramzesie, tym goręcej, im lepsze miałem wieści o tobie. Dziś widzę, że jesteś nie tylko młodzianem o lwim sercu, ale i mężem pełnym roztropności, który umie oceniać własne postępki, potrafi hamować się i ma poczucie interesów państwowych.", + "44238": "A gdy wzruszony książę milczał i całował ojcowskie nogi, pan mówił dalej:", + "44239": "— Dobrze postąpiłeś, zrzekając się dwu pułków greckich, należy ci się bowiem korpus Menfi, którego od dzisiaj jesteś wodzem…", + "44240": "— Ojcze mój!… — szepnął drżący następca.", + "44241": "— Nadto, w Dolnym Egipcie, z trzech stron otwartym na ataki nieprzyjaciół, potrzebny mi jest mąż dzielny i rozumny, który by wszystko dokoła widział, rozważył w sercu swoim i szybko działał w nagłych wypadkach. Z tego powodu, w tamtej połowie królestwa, ciebie mianuję moim namiestnikiem.", + "44242": "Ramzesowi obfite łzy popłynęły z oczu. Żegnał nimi swoją młodość, witał władzę, do której od wielu lat z tęsknością i niepokojem zwracała się jego dusza.", + "44243": "— Jestem już człowiek zmęczony i schorzały — mówił władca — i gdyby nie troska o twój młodociany wiek i przyszłość państwa, dziś jeszcze prosiłbym wiecznie żyjących przodków, aby mnie odwołali do swej chwały. Lecz z każdym dniem jest mi ciężej, i dlatego, Ramzesie, zaczniesz już podzielać ze mną brzemię władzy. Jak kokosz uczy swoje pisklęta wyszukiwać ziarn i chronić się przed jastrzębiem, tak ja nauczę ciebie pełnej trudów sztuki rządzenia państwem i śledzenia obrotów nieprzyjaciół. Obyś z czasem padł na nich jak orzeł na płoche kuropatwy!", + "44244": "Łódź królewska i jej strojny orszak przybiły pod pałac. Strudzony pan wsiadł do lektyki, a w tej chwili do następcy zbliżył się Herhor.", + "44245": "— Pozwól, dostojny książę — odezwał się — abym był pierwszym z tych, którzy radują się twoim wyniesieniem. Obyś z równym szczęściem przewodził wojskom, jak rządził najważniejszą prowincją państwa na chwałę Egiptu.", + "44246": "Ramzes mocno uścisnął mu rękę.", + "44247": "— Tyś to zrobił, Herhorze? — spytał.", + "44248": "— To ci się należało — odparł minister.", + "44249": "— Masz moją wdzięczność i przekonasz się, że jest coś warta.", + "44250": "— Jużeś mnie wynagrodził, mówiąc tak — odpowiedział Herhor.", + "44251": "Książę chciał odejść, Herhor jeszcze go zatrzymał.", + "44252": "— Małe słówko — rzekł. — Ostrzeż, następco, jedną z twych kobiet, Sarę, ażeby nie śpiewała pieśni religijnych.", + "44253": "A gdy Ramzes patrzył na niego zdziwiony, dodał:", + "44254": "— Wtedy, podczas przejażdżki na Nilu, dziewczyna ta śpiewała nasz najświętszy hymn, którego ma prawo słuchać tylko faraon i arcykapłani. Biedne dziecko mogło ciężko odpokutować za swoją umiejętność śpiewu i nieświadomość o tym, co śpiewa.", + "44255": "— Więc ona popełniłaby bluźnierstwo?… — spytał zmieszany książę.", + "44256": "— Mimowolne — odpowiedział arcykapłan. — Na szczęście, tylko ja słyszałem i sądzę, że między tą pieśnią i naszym hymnem jest podobieństwo bardzo odległe. W każdym razie niech jej już nigdy nie powtarza.", + "44257": "— No i powinna się oczyścić — wtrącił książę. — Czy dość będzie dla cudzoziemki, jeżeli ofiaruje świątyni Izydy trzydzieści krów?…", + "44258": "— Owszem, niech ofiaruje — odparł Herhor z lekkim grymasem. — Bogowie nie obrażają się za dary…", + "44259": "— Ty zaś, szlachetny panie — mówił Ramzes — racz przyjąć cudowną tarczę, którąm dostał od mego świętego dziada…", + "44260": "— Ja?… tarczę Amenhotepa?… — zawołał wzruszony minister. — Czyliżem jej godzien?…", + "44261": "— Mądrością dorównywasz memu dziadowi, a stanowiskiem dorównasz.", + "44262": "Herhor milcząc złożył głęboki ukłon. Owa złota tarcza wysadzona drogimi kamieniami, oprócz wielkiej wartości pieniężnej, miała jeszcze znaczenie amuletu; była więc królewskim darem.", + "44263": "Ale bardziej doniosłe znaczenie miały słowa księcia, że — Herhor stanowiskiem dorówna Amenhotepowi. Amenhotep był teściem faraona… Czyby następca już zdecydował się poślubić córkę jego, Herhora?…", + "44264": "Było to ulubione marzenie ministra i królowej Nikotris. Trzeba jednak przyznać, że Ramzes mówiąc o przyszłych dostojeństwach Herhora bynajmniej nie myślał o żenieniu się z jego córką, lecz — o daniu mu nowych urzędów, których było pełno w świątyniach i przy dworze.", + "44265": "Rozdział XVIII", + "44266": "Od dnia kiedy został namiestnikiem Dolnego Egiptu, zaczęło się dla Ramzesa życie niesłychanie uciążliwe, jakiego nie domyślał się nawet, pomimo że urodził się i wyrósł wśród królewskiego dworu.", + "44267": "Wprost tyranizowano go, a katami byli interesanci różnych gatunków i rozmaitych klas społecznych.", + "44268": "Już w pierwszym dniu, na widok tłumu ludzi, którzy, cisnąc się i popychając, mimowolnie wydeptywali mu trawniki, łamali drzewa, nawet psuli mur otaczający, następca do swej willi zażądał warty. Ale trzeciego dnia musiał uciec ze swego domu w obręb właściwego pałacu, gdzie z powodu gęstej straży, a nade wszystko wysokich murów, dostęp dla zwykłych ludzi był utrudniony.", + "44269": "W ciągu dekady, poprzedzającej wyjazd, przed oczyma Ramzesa przesunęli się przedstawiciele całego Egiptu, jeżeli nie całego ówczesnego świata.", + "44270": "Najpierwej puszczano wielkich. Więc przychodzili pozdrawiać go: arcykapłani świątyń, ministrowie, posłowie feniccy, greccy, żydowscy, asyryjscy, nubijscy, których nawet ubiorów nie mógł spamiętać. Dalej szli naczelnicy sąsiednich nomesów, sędziowie, pisarze, wyżsi oficerowie korpusu Menfi i posiadacze ziemscy.", + "44271": "Ludzie ci nie żądali niczego, wypowiadali tylko swoją radość. Ale książę, słuchając ich od rana do południa i od południa do wieczora, czuł zamęt w głowie i drżenie we wszystkich członkach.", + "44272": "Potem przyszli reprezentanci niższych klas z darami: kupcy ze złotem, bursztynem, zagranicznymi tkaninami, pachnidłami i owocami. Potem bankierzy i wypożyczający na procenta. Dalej — architekci z planami nowych budowli, rzeźbiarze z projektami posągów i płaskorzeźb, kamieniarze, fabrykanci naczyń glinianych, stolarze zwyczajni i ozdobni, kowale, giserzy, garbarze, winiarze, tkacze, nawet paraszytowie, którzy otwierali ciała zmarłych.", + "44273": "Jeszcze nie skończyła się procesja hołdowników, a już nadciągnęła armia proszących. Inwalidzi, wdowy i sieroty po oficerach domagali się pensji; szlachetni panowie — dworskich urzędów dla synów. Inżynierowie przynosili projekta nowych sposobów irygacji, lekarze środki przeciw wszelkim chorobom, wróżbici horoskopy. Krewni więźniów podawali prośby o zmniejszenie kary, skazani na śmierć o darowanie życia, chorzy błagali, aby następca dotknął ich lub udzielił im swej śliny.", + "44274": "Zgłaszały się wreszcie piękne kobiety tudzież matki dorodnych córek, pokornie i natrętnie prosząc, aby namiestnik przyjął je do swego domu. Niektóre oznaczały wysokość żądanej pensji, zachwalały swoje dziewictwo i talenta.", + "44275": "Po dziesięciu dniach przypatrywania się co chwilę nowym osobom i twarzom i wysłuchiwania próśb, które zaspokoić mógłby chyba majątek całego świata i boska potęga, książę Ramzes wyczerpał się. Nie mógł sypiać, był tak rozdrażniony, że irytował go brzęk muchy, i chwilami nie rozumiał: o czym mówią do niego?", + "44276": "W tym położeniu znowu Herhor przyszedł mu z pomocą. Możnym kazał zapowiedzieć, że książę już nie przyjmuje interesantów, a na lud, który, mimo kilkukrotnych wezwań do rozejścia się, wciąż czekał, wysłał kompanię numidyjskich żołnierzy z kijami. Tym udało się bez porównania łatwiej aniżeli Ramzesowi zadowolnić ludzką pożądliwość. Zanim bowiem minęła godzina, interesanci znikli z placu niby mgła, a ten i ów przez parę dni następnych okładał wodą głowę lub inną rozbitą część ciała.", + "44277": "Po tej próbie piastowania najwyższej władzy książę uczuł głęboką wzgardę dla ludzi i wpadł w apatię.", + "44278": "Dwa dni leżał na kanapie, z rękoma pod głową, bezmyślnie patrząc w sufit. Już nie dziwił się, że jego świątobliwy ojciec przepędza czas pod ołtarzami bogów, lecz nie mógł pojąć, jakim sposobem Herhor daje sobie radę z nawałem podobnych interesów, które, jak burza, nie tylko przewyższają siły człowieka, lecz nawet mogą zmiażdżyć.", + "44279": "„W jaki sposób przeprowadzić tu swoje plany, jeżeli tłum interesantów pęta naszą wolę, pożera myśli, wypija krew?… Po dziesięciu dniach jestem chory, po roku chyba bym ogłupiał!… Na tym urzędzie niepodobna robić żadnych projektów, lecz po prostu bronić się od szaleństwa…”", + "44280": "Był tak zatrwożony bezsilnością na stanowisku władcy, że — wezwał Herhora i jękliwym głosem opowiedział mu swoje strapienie.", + "44281": "Mąż stanu z uśmiechem słuchał biadań młodego sternika nawy państwowej, wreszcie rzekł:", + "44282": "— Czy wiesz, panie, że ten ogromny pałac, w którym mieszkamy, wzniósł tylko jeden budowniczy, imieniem Senebi, i w dodatku — umarł przed ukończeniem go?… A z pewnością zrozumiesz: dlaczego wiecznie żyjący ten architekt mógł wykonać swój plan, nigdy nie zmęczywszy się i zawsze mając wesoły umysł.", + "44283": "— Ciekawym?…", + "44284": "— Oto on sam nie robił wszystkiego; nie ciosał belek i kamieni, nie wygniatał cegły, nie nosił jej na rusztowania, nie układał i nie spajał. On tylko wymalował plan, a jeszcze i do tego miał pomocników.", + "44285": "Ty zaś, książę, wszystko chciałeś wykonać sam; sam wysłuchać i załatwić wszelkie interesa. To przechodzi człowiecze siły.", + "44286": "— Jakże miałem robić inaczej, jeżeli między proszącymi znajdowali się niewinnie pokrzywdzeni albo zasługa nie wynagrodzona? Przecież fundamentem państwa jest sprawiedliwość — odparł następca.", + "44287": "— Ilu książę możesz wysłuchać dziennie bez zmęczenia? — spytał Herhor.", + "44288": "— No… dwudziestu…", + "44289": "— Toś szczęśliwy. Ja słucham najwyżej sześciu lub dziesięciu, lecz nie są nimi interesanci, tylko — wielcy pisarze, nadzorcy i ministrowie. Każdy z nich nie donosi mi drobiazgów, lecz rzeczy najważniejsze, jakie dzieją się: w armii, w dobrach faraona, w sprawach religijnych, w sądach, w nomesach, w ruchach Nilu. Dlatego zaś nie donoszą mi błahostek, że każdy z nich, zanim przyszedł do mnie, musiał wysłuchać dziesięciu pisarzy mniejszych. Każdy mniejszy pisarz i dozorca zebrał wiadomości od dziesięciu podpisarzy i poddozorców, a tamci znowu wysłuchali raporty od dziesięciu niższych urzędników.", + "44290": "Tym sposobem ja i jego świątobliwość, rozmawiając tylko z dziesięcioma ludźmi dziennie, wiemy, co ważnego stało się w stu tysiącach punktów kraju i świata.", + "44291": "Wartownik, który czuwa na kawałku ulicy w Memfis, widzi tylko parę domów. Dziesiętnik zna całą ulicę, setnik oddział miasta, naczelnik całe miasto. Faraon zaś stoi ponad nimi wszystkimi, niby na najwyższym pylonie świątyni Ptah, i widzi nie tylko Memfis, ale jeszcze miasta: Sochem, On, Cherau, Turra, Tetaui, ich okolice i kawałek pustyni zachodniej.", + "44292": "Z tej wysokości jego świątobliwość nie spostrzega wprawdzie ludzi skrzywdzonych albo nie nagrodzonych, ale dojrzy tłum gromadzących się bez zajęcia robotników. Nie zobaczy żołnierza w szynkowni, ale pozna, czy pułk odbywa musztrę. Nie widzi, co gotuje na obiad jakiś chłop albo mieszczanin, ale dostrzeże pożar zaczynający się w dzielnicy.", + "44293": "Ten porządek państwowy — mówił ożywiając się Herhor — jest naszą chwałą i potęgą. A kiedy Snofru, jeden z faraonów najpierwszej dynastii, spytał pewnego kapłana, jaki by sobie pomnik wystawić? — ten odpowiedział:", + "44294": "Wyrysuj, panie, na ziemi kwadrat i połóż na nim sześć milionów głazów — one przedstawią lud. Na tej warstwie połóż sześćdziesiąt tysięcy kamieni ociosanych — to będą twoi niżsi urzędnicy. Na tym ułóż sześć tysięcy kamieni wygładzonych — to będą wyżsi urzędnicy. Na tym postaw sześćdziesiąt sztuk pokrytych rzeźbą — to będą twoi najbliżsi doradcy i wodzowie, a na szczycie połóż jedną bryłę ze złotym wizerunkiem słońca — a będziesz ty sam.", + "44295": "Tak też zrobił faraon Snofru. W ten sposób powstała najstarsza piramida schodowa — rzetelny obraz naszego państwa — z której urodziły się wszystkie inne. Są to budowle niewzruszone, z których szczytu widać krańce świata, a które będą podziwem najodleglejszych pokoleń.", + "44296": "W takim urządzeniu — ciągnął minister — spoczywa i nasza przewaga nad sąsiadami. Etiopowie byli równie liczni jak my. Lecz ich król sam troszczył się o swoje bydło, sam bił kijem poddanych i ani wiedział, ilu ich ma, ani potrafił zgromadzić ich, gdy wkroczyły nasze wojska. Tam nie było jednej Etiopii, ale wielka gromada ludzi nieuporządkowanych. Więc dzisiaj są naszymi wasalami.", + "44297": "Książę libijski sam sądzi każdą sprawę, szczególniej między ludźmi bogatymi, i tyle oddaje im czasu, że prawie nie może obejrzeć się za siebie. Toteż, pod jego bokiem, rodzą się całe bandy rozbójników, których my wytępiamy.", + "44298": "Wiedz jeszcze i o tym, panie, że gdyby w Fenicji był jeden wspólny władca, który by wiedział, co się dzieje, i rozkazywał we wszystkich miastach, kraj ten nie płaciłby nam ani utena danin. A co to za szczęście dla nas, że królowie Niniwy i Babelu mają tylko po jednym ministrze i tak są zmęczeni nawałem spraw, jak ty dzisiaj! Oni wszystko sami chcą widzieć, sądzić i rozkazywać, przez co na sto lat zawikłali sprawy państwa. Lecz gdyby znalazł się jaki nikczemny pisarz egipski, który poszedłby tam, wytłumaczył królom ich błędy w rządzeniu i zaprowadził naszą urzędniczą hierarchię, naszą piramidę, za kilkanaście lat Judea i Fenicja wpadłyby w ręce Asyryjczyków, a za kilkadziesiąt lat — od wschodu i północy, lądem i morzem zwaliłyby się na nas potężne armie, którym moglibyśmy nie dać rady.", + "44299": "— Więc dzisiaj my napadnijmy ich, korzystając z nieładu! — zawołał książę.", + "44300": "— Jeszcze nie wyleczyliśmy się z poprzednich naszych zwycięstw — odparł zimno Herhor i zaczął żegnać Ramzesa.", + "44301": "— Alboż zwycięstwa osłabiły nas?… — wybuchnął następca. — Alboż nie zwieźliśmy skarbów?…", + "44302": "— A czy nie psuje się topór, którym ścinamy drzewo?… — zapytał Herhor i wyszedł.", + "44303": "Książę zrozumiał, że wielki minister chce spokoju za wszelką cenę, pomimo że sam jest naczelnikiem armii.", + "44304": "— Zobaczymy!… — szepnął do siebie.", + "44305": "Na parę dni przed wyjazdem Ramzes wezwany został do jego świątobliwości. Faraon siedział na fotelu w marmurowej sali, w której nie było nikogo, a czterech wejść strzegły nubijskie warty.", + "44306": "Obok fotelu królewskiego stał taboret dla księcia i mały stolik założony dokumentami pisanymi na papirusie. Na ścianach były kolorowane płaskorzeźby przedstawiające zajęcia rolne, a w rogach sali sztywne posągi Ozyrysa, z melancholijnym uśmiechem na ustach.", + "44307": "Kiedy książę na rozkaz ojca usiadł, jego świątobliwość odezwał się:", + "44308": "— Masz tu, książę, twoje dokumenta, jako wódz i namiestnik. Cóż, podobno pierwsze dni władzy zmęczyły cię?…", + "44309": "— W służbie waszej świątobliwości znajdę siły.", + "44310": "— Pochlebca!… — uśmiechnął się pan. — Pamiętaj, że nie chcę, ażebyś się zapracowywał… Baw się, młodość potrzebuje rozrywki… Nie znaczy to jednak, ażebyś nie miał ważnych spraw do załatwienia.", + "44311": "— Jestem gotów.", + "44312": "— Po pierwsze… Po pierwsze odkryję ci moje troski. Skarb nasz źle wygląda: dopływ podatków jest co rok mniejszy, osobliwie z Dolnego Egiptu, a rozchody mnożą się…", + "44313": "Pan zamyślił się.", + "44314": "— Te kobiety… te kobiety, Ramzesie, pochłaniają bogactwa nie tylko śmiertelnych ludzi, ale i moje. Mam ich kilkaset, a każda chce posiadać jak najwięcej pokojówek, modystek, fryzjerów, niewolników do lektyki, niewolników do pokoju, konie, wioślarzy, nawet swoich ulubieńców i dzieci… Małe dzieci!… Kiedy wróciłem z Tebów, jedna z tych pań, której nawet nie pamiętam, zabiegła mi drogę i prezentując tęgiego trzyletniego chłopaka żądała, abym mu wyznaczył majątek, gdyż ma to być mój syn… Trzyletni syn, czy uważasz, wasza dostojność?… Rzecz prosta, nie mogłem spierać się z kobietą, jeszcze w tak delikatnej sprawie. Ale — człowiekowi szlachetnie urodzonemu łatwiej być uprzejmym aniżeli znaleźć pieniądze na każdą podobną fantazję…", + "44315": "Pokiwał głową, odpoczął i mówił dalej:", + "44316": "— Tymczasem moje dochody od początku panowania zmniejszyły się do połowy, szczególniej w Dolnym Egipcie. Pytam się: co to znaczy?… Odpowiadają: lud zubożał, ubyło wielu mieszkańców, morze zasypało pewną przestrzeń gruntów od północy, a pustynia od wschodu, było kilka lat nieurodzajnych, słowem — awantura za awanturą, a w skarbie coraz płycej…", + "44317": "Proszę cię więc, ażebyś mi wyświetlił tą sprawę. Rozpatrz się, poznaj ludzi dobrze informowanych i prawdomównych i utwórz z nich komisję śledczą. Gdy zaś zaczną składać raporty, nie ufaj zbytecznie papirusowi, ale to i owo sprawdź osobiście. Słyszę, że masz oko wodza, a jeżeli tak jest, jedno spojrzenie nauczy cię, o ile są dokładnymi opowieści członków komisji. Ale nie śpiesz się ze zdaniem, a nade wszystko — nie wygłaszaj go. Każdy ważny wniosek, jaki ci dziś przyjdzie do głowy — zapisz, a po kilku dniach znowu przypatrz się tej samej sprawie i znowu zapisz. To nauczy cię ostrożności w sądach i trafności w ogarnianiu przedmiotów.", + "44318": "— Stanie się, jak rozkazujesz, wasza świątobliwość — wtrącił książę.", + "44319": "— Druga misja, którą musisz załatwić, jest trudniejsza. Coś się tam dzieje w Asyrii, co mój rząd zaczyna niepokoić.", + "44320": "Kapłani nasi opowiadają, że za Morzem Północnym jest piramidalna góra, zwykle okryta zielonością u spodu, śniegiem u szczytu, która ma dziwne obyczaje. Po wielu latach spokoju nagle zaczyna dymić, trząść się, huczeć, a potem wyrzuca z siebie tyle płynnego ognia, ile jest wody w Nilu. Ogień ten kilkoma korytami rozlewa się po jej bokach i na ogromnej przestrzeni rujnuje pracę rolników.", + "44321": "Otóż Asyria, mój książę, jest taką górą. Przez całe wieki panuje w niej spokój i cisza, lecz nagle zrywa się wewnętrzna burza, nie wiadomo skąd wylewają się wielkie armie i niszczą spokojnych sąsiadów.", + "44322": "Dziś około Niniwy i Babelu słychać wrzenie: góra dymi. Musisz więc dowiedzieć się: o ile ten dym zwiastuje nawałnicę i — obmyśleć środki zaradcze.", + "44323": "— Czy potrafię?… — cicho spytał książę.", + "44324": "— Trzeba nauczyć się patrzeć — mówił władca. — Jeżeli chcesz co dobrze poznać, nie poprzestawaj na świadectwie własnych oczu, ale zapewnij sobie pomoc kilku par cudzych.", + "44325": "Nie ograniczaj się na sądach samych Egipcjan: bo każdy naród i człowiek ma wyłączny sposób widzenia rzeczy i nie chwyta całej prawdy. Wysłuchaj zatem, co myślą o Asyryjczykach: Fenicjanie, Żydzi, Hetyci i Egipcjanie, i pilnie rozważ w sercu swym — co w ich sądach o Asyrii jest wspólnego.", + "44326": "Jeżeli wszyscy powiedzą ci, że od Asyrii idzie niebezpieczeństwo, poznasz, że ono idzie. Lecz jeżeli różni mówić będą rozmaicie, także czuwaj, bo mądrość każe przewidywać raczej złe aniżeli dobre.", + "44327": "— Mówisz, wasza świątobliwość, jak bogowie! — szepnął Ramzes.", + "44328": "— Stary jestem, a z wysokości tronu widzi się takie rzeczy, jakich nawet nie przeczuwają śmiertelni. Gdybyś słońce zapytał, co sądzi o sprawach świata, opowiedziałoby jeszcze ciekawsze nowiny.", + "44329": "— Między ludźmi, u których mam zasięgać zdania o Asyrii nie wspomniałeś, ojcze, Greków — wtrącił następca.", + "44330": "Pan pokiwał głową z dobrotliwym uśmiechem.", + "44331": "— Grecy!… Grecy!… — rzekł — wielka przyszłość należy do tego narodu. Przy nas są oni jeszcze dziećmi, ale jaka dusza w nich mieszka…", + "44332": "Pamiętasz ty mój posąg zrobiony przez greckiego rzeźbiarza?… To drugi ja, żywy człowiek!… Miesiąc trzymałem go w pałacu, lecz w końcu — darowałem świątyni w Tebach. Czy uwierzysz: strach mnie zdjął, ażeby ten kamienny *ja* nie powstał ze swego siedzenia i nie upomniał się o połowę rządów… Jakiż by zamęt powstał w Egipcie!…", + "44333": "Grecy!… Czy ty widziałeś wazy, jakie oni lepią, pałacyki, które budują… Z tej gliny i kamienia wypływa coś, co cieszy moją starość i każe zapominać o chorobie…", + "44334": "A mowa ich?… O bogowie, wżdy to muzyka i rzeźba, i malowidło… Zaprawdę mówię, że gdyby Egipt mógł kiedy umrzeć jak człowiek, dziedzictwo po nim objęliby Grecy. I jeszcze wmówiliby w świat, że to wszystko jest ich dziełem, a nas — wcale nie było… A jednak są to tylko uczniowie naszych szkół wstępnych: cudzoziemcom bowiem, jak ci wiadomo, nie mamy prawa udzielać wyższych nauk.", + "44335": "— Mimo to, ojcze, zdajesz się nie ufać Grekom?", + "44336": "— Bo to szczególny naród: ani Fenicjanom, ani im nie można wierzyć. Fenicjanin, gdy chce, widzi i powie prawdę murowaną, egipską… Ale nigdy nie wiesz: kiedy on chce powiedzieć prawdę? Zaś Grek, prosty jak dziecko, zawsze mówiłby prawdę, ale — tego już nie potrafi.", + "44337": "Oni cały świat widzą inaczej niż my. W ich dziwnych oczach każda rzecz tak błyszczy, koloryzuje się i mieni jak niebo Egiptu i jego woda. Czy więc można polegać na ich zdaniu?", + "44338": "Za czasów dynastii tebeńskiej, daleko na północy, było miasteczko Troja, jakich u nas liczy się dwadzieścia tysięcy. Na ten kurnik napadali rozmaite greckie włóczęgi i tak dokuczyli niemnogim mieszkańcom, że ci, po dziesięcioletnich niepokojach, spalili forteczkę i wynieśli się na inne miejsca.", + "44339": "Zwykła historia bandycka!… Tymczasem, patrz, jakie pieśni śpiewają Grecy o trojańskich walkach. Śmiejemy się z tych cudów i bohaterstw, boć nasz rząd miał dokładne sprawozdania o wypadkach. Widzimy bijące w oczy kłamstwa, a jednak… słuchamy tych pieśni jak dziecko bajek swej niańki, i — nie możemy się od nich oderwać!…", + "44340": "To są Grecy: urodzeni kłamcy, ale przyjemni, no i mężni. Każdy z nich prędzej poświęci życie, aniżeli powie prawdę. Nie dla interesu, jak Fenicjanie, ale z duchowej potrzeby.", + "44341": "— A co mam sądzić o Fenicjanach? — spytał następca.", + "44342": "— To są ludzie mądrzy, wielkiej pracy i odwagi, ale handlarze: dla nich całe życie mieści się w zarobku, byle dużym, największym!… Fenicjanin jest jak woda: wiele przynosi i wiele zabiera, a wciska się wszędzie. Trzeba dawać im jak najmniej, a nade wszystko czuwać, ażeby nie wchodzili do Egiptu szparami, po kryjomu.", + "44343": "Gdy im dobrze zapłacisz i dasz nadzieję jeszcze większego zarobku, będą wybornymi agentami. To, co dziś wiemy o tajemnych ruchach Asyrii, wiemy przez nich.", + "44344": "— A Żydzi?… — szepnął książę, spuszczając oczy.", + "44345": "— Naród bystry, ale posępni fanatycy i urodzeni wrogowie Egiptu. Dopiero gdy poczują na karkach podkuty gwoździami sandał Asyrii, zwrócą się do nas. Bodajby nie za późno. Ale posługiwać się nimi można… Rozumie się, nie tu, tylko w Niniwie i Babelu.", + "44346": "Faraon był już zmęczony. Więc książę padł przed nim na twarz, a otrzymawszy uściśnienie ojcowskie, udał się do matki.", + "44347": "Pani siedząc w swym gabinecie tkała cienkie płótno na suknie dla bogów, a jej damy służebne szyły i haftowały odzież albo robiły bukiety. Młody kapłan przed posągiem Izydy palił kadzidło.", + "44348": "— Przychodzę — rzekł książę — podziękować ci, matko, i pożegnać.", + "44349": "Królowa powstała i objąwszy syna za szyję, mówiła ze łzami:", + "44350": "— Jakeś ty się zmienił?… Jesteś już — mężczyzną!… Tak rzadko cię spotykam, że mogłabym zapomnieć twoich rysów, gdybym ich ciągle nie widziała w mym sercu. Niedobry!… Ja tyle razy z najwyższym dostojnikiem państwa jeździłam do folwarku myśląc, że nareszcie przestaniesz mieć urazę, a ty wyprowadziłeś naprzeciw mnie nałożnicę…", + "44351": "— Przepraszam… przepraszam!… — mówił Ramzes, całując matkę.", + "44352": "Pani wyprowadziła go do ogródka, w którym rosły osobliwe kwiaty, a gdy zostali bez świadków — rzekła:", + "44353": "— Jestem kobietą, więc obchodzi mnie kobieta i matka. Czy chcesz wziąć ze sobą tę dziewczynę w podróż?… Pamiętaj, że hałas i ruch, jaki cię będzie otaczał, jej i dziecku może zaszkodzić. Dla kobiet brzemiennych najlepszą jest cisza i spokój.", + "44354": "— Czy mówisz o Sarze? — spytał zdziwiony Ramzes. — Ona brzemienna?… Nic mi o tym nie wspomniała…", + "44355": "— Może wstydzi się, może sama nie wie — odparła. — W każdym razie podróż…", + "44356": "— Ależ ja jej nie mam zamiaru brać!… — zawołał książę. — Tylko… dlaczego ona kryje się przede mną… jakby dziecko nie było moim?…", + "44357": "— Nie bądźże podejrzliwym!… — zgromiła go pani. — Jest to zwykła wstydliwość młodych dziewcząt… Wreszcie może ukrywała swój stan z obawy, abyś jej nie porzucił?…", + "44358": "— Przecież nie wezmę jej do mego dworu! — przerwał książę z taką niecierpliwością, że oczy królowej uśmiechnęły się, ale przysłoniła je rzęsami.", + "44359": "— No, nie wypada zbyt szorstko odpychać kobiety, która cię kochała. Wiem, że byt jej zapewniłeś. My jej też damy coś od siebie. I dziecko królewskiej krwi musi być dobrze wychowane i posiadać majątek…", + "44360": "— Naturalnie — odparł Ramzes. — Mój pierwszy syn, choć nie będzie posiadał praw książęcych, musi być tak postawiony, abym ja go się nie wstydził ani on nie miał żalu do mnie.", + "44361": "Po pożegnaniu się z matką Ramzes chciał jechać do Sary i w tym celu wrócił do swoich pokojów.", + "44362": "Wstrząsały nim dwa uczucia: gniew na Sarę, że ukrywała przed nim powody swej słabości, i — duma, że on ma być ojcem.", + "44363": "On ojcem!… Tytuł ten nadawał mu powagę, która jakby wspierała jego urzędy: wodza i namiestnika. Ojciec — to już nie młodzieniaszek, który z szacunkiem musi patrzeć na ludzi starszych od siebie.", + "44364": "Książę był zachwycony i rozrzewniony. Chciał zobaczyć Sarę, zgromić ją, a potem uściskać i obdarować. Gdy jednak wrócił do swojej części pałacu, zastał dwu nomarchów z Dolnego Egiptu, którzy przyszli zdać mu raport o nomesach. A gdy wysłuchał ich, był już zmęczony. Nadto miał u siebie wieczorne przyjęcie, na które nie chciał się spóźnić.", + "44365": "„I znowu u niej nie będę — myślał. — Biedna dziewczyna, nie widziała mnie blisko dwie dekady…”", + "44366": "Wezwał Murzyna.", + "44367": "— Masz ty tą klatkę, którą dała ci Sara wówczas, kiedyśmy witali jego świątobliwość?", + "44368": "— Jest — odparł Murzyn.", + "44369": "— Weźże z niej gołębia i zaraz wypuść.", + "44370": "— Gołębie już zjedzone.", + "44371": "— Kto je zjadł?…", + "44372": "— Wasza dostojność. Powiedziałem kucharzowi, że ptaki te pochodzą od pani Sary; więc on tylko dla waszej dostojności robił z nich pieczenie i pasztety.", + "44373": "— A niechże was krokodyl pożre! — zawołał skłopotany książę.", + "44374": "Kazał przyjść do siebie Tutmozisowi i jego natychmiast wysłał do Sary. Opowiedział mu historią z gołębiami i ciągnął:", + "44375": "— Zawieź jej szmaragdowe zausznice, bransolety na nogi i ręce i dwa talenty. Powiedz, że gniewam się, iż ukrywała przede mną ciążę, ale jej przebaczę, gdy dziecko będzie zdrowe i ładne. Jeżeli zaś urodzi chłopca, dam jej drugi folwark!… — zakończył, śmiejąc się.", + "44376": "— Ale, ale… namów ją też, aby odsunęła od siebie choć trochę Żydów, a przyjęła choć paru Egipcjan i Egipcjanek. Nie chcę, aby mój syn przyszedł na świat w tym towarzystwie i może jeszcze bawił się z żydowskimi dziećmi. Nauczyliby go podawać ojcu najgorsze daktyle!…", + "44377": "Rozdział XIX", + "44378": "Cudzoziemska dzielnica w Memfisie leżała w północno-wschodnim rogu miasta, blisko Nilu. Liczono tam kilkaset domów i kilkanaście tysięcy mieszkańców: Asyryjczyków, Żydów, Greków, najwięcej Fenicjan.", + "44379": "Był to cyrkuł zamożny. Główną arterię tworzyła ulica szeroka na trzydzieści kroków, dość prosta, wybrukowana płaskimi kamieniami. Po obu stronach wznosiły się domy ceglane, piaskowcowe lub wapienne, wysokie na trzy do pięciu pięter. W piwnicach były składy materiałów surowych, na parterach sklepy, na pierwszych piętrach mieszkania ludzi zamożnych, wyżej warsztaty tkackie, szewckie, jubilerskie, najwyżej — ciasne lokale wyrobników.", + "44380": "Budynki tej dzielnicy, jak zresztą w całym mieście, były przeważnie białe. Można jednak było widzieć kamienice zielone jak łąka, żółte jak łan pszenicy, niebieskie jak niebo lub czerwone jak krew.", + "44381": "W wielu zaś domach ściany frontowe były ozdobione obrazami przedstawiającymi zajęcia mieszkańców.", + "44382": "Na domu jubilera długie szeregi rysunków opiewały, że: jego właściciel wyrobione przez siebie łańcuchy i bransolety sprzedawał królom obcych narodów i obudzał ich podziw. Ogromny pałac kupca pokryty był malowidłami opowiadającymi trudy i niebezpieczeństwa życia handlowego. Na morzu chwytają człowieka straszne potwory z rybimi ogonami — w pustyni skrzydlate i ogniem ziejące smoki, a na dalekich wyspach trapią go olbrzymy, których sandał większy bywa od fenickiego okrętu.", + "44383": "Lekarz na ścianie swojej pracowni przedstawiał osoby, które dzięki jego pomocy odzyskiwały utracone ręce i nogi, nawet zęby i młodość. Na budynku zaś, zajętym przez władze administracyjne dzielnicy, widać było — beczkę, do której ludzie rzucali złote pierścienie, pisarza, któremu ktoś szeptał do ucha, i rozciągniętego na ziemi penitenta, któremu dwaj inni ludzie bili skórę.", + "44384": "Ulica była pełna. Wzdłuż ścian mieścili się lektykarze, wachlarzownicy, posłańcy i robotnicy, gotowi ofiarować swoją pracę. Środkiem ciągnął się nieprzerwany łańcuch towarów dźwiganych przez tragarzy, osłów lub woły zaprzęgnięte do wozów. Na chodnikach snuli się wrzaskliwi przekupnie świeżej wody, winogron, daktylów, wędzonych ryb, a między nimi kramarze, kwiaciarki, muzykanci i różnego rodzaju sztukmistrze.", + "44385": "W tym ludzkim potoku, który płynął, roztrącał się, sprzedawał i kupował, krzycząc rozmaitymi głosami, wyróżniali się policjanci. Każdy miał brunatną koszulę do kolan, gołe nogi, fartuszek w niebieskie i czerwone pasy, krótki miecz przy boku i potężny kij w garści. Urzędnik ten spacerował po chodniku, niekiedy porozumiewał się ze swoim kolegą, najczęściej jednak stawał na przydrożnym kamieniu, ażeby lepiej ogarnąć tłum przelewający się u stóp jego.", + "44386": "Wobec takiej czujności złodzieje uliczni musieli działać bardzo roztropnie. Zwykle dwaj rozpoczynali między sobą bitwę, a gdy zebrał się tłum i policjanci okładali kijami zarówno swarzących się, jak i widzów, inni towarzysze kunsztu — kradli.", + "44387": "Prawie we środku ulicy stał zajazd Fenicjanina z Tyru, Asarhadona, w którym dla łatwiejszej kontroli byli obowiązani mieszkać wszyscy przyjeżdżający spoza granic Egiptu. Był to wielki dom kwadratowy, z każdego boku miał po kilkanaście okien i nie stykał się z innymi, więc można było obchodzić go i podglądać ze wszystkich stron. Nad główną bramą wisiał model okrętu, na frontowej ścianie były obrazy przedstawiające jego świątobliwość Ramzesa XII, jak składa bogom ofiary lub roztacza opiekę nad cudzoziemcami, między którymi Fenicjanie odznaczali się dużym wzrostem i mocno czerwoną barwą.", + "44388": "Okna były wąskie, zawsze otwarte i tylko w miarę potrzeby zasłaniane roletami z płótna lub kolorowych pręcików. Mieszkania gospodarza i podróżnych zajmowały trzy piętra, na dole mieściła się winiarnia i restauracja. Marynarze, tragarze, rzemieślnicy i w ogóle ubożsi podróżni jedli i pili w podwórku, które miało mozaikową posadzkę i płócienne dachy rozwieszone na słupkach, ażeby wszystkich gości można było mieć na oku. Zamożniejsi zaś i lepiej urodzeni ucztowali w galerii otaczającej podwórko.", + "44389": "W podwórzu zasiadano na ziemi, przy kamieniach zastępujących miejsce stołów. W galeriach, gdzie było chłodniej, znajdowały się stoliki, ławki i krzesła, nawet niskie z poduszek sofy, na których można było drzemać.", + "44390": "W każdej galerii był wielki stół założony chlebem, mięsiwem, rybami i owocami tudzież kilkugarncowe gliniane stągwie z piwem, winem i wodą. Murzyni i Murzynki roznosili gościom potrawy, usuwali stągwie próżne, dźwigali z piwnic pełne, a czuwający nad stołami pisarze skrupulatnie zapisywali każdy kawałek chleba, każdą główkę czosnku, i kubek wody. Na środku podwórza, na wzniesieniu, stali dwaj dozorcy z kijami, którzy z jednej strony mieli oko na służbę i pisarzy, z drugiej — przy pomocy kija — łagodzili spory między uboższymi gośćmi różnych narodów. Dzięki temu urządzeniu kradzieże i bitwy trafiały się rzadko; częściej nawet w galeriach aniżeli na podwórku.", + "44391": "Sam gospodarz zajazdu, sławetny Asarhadon, człowiek przeszło pięćdziesięcioletni, szpakowaty, ubrany w długą koszulę i muślinową narzutkę, chodził między gośćmi, aby dojrzeć, czy każdy ma, czego potrzebuje.", + "44392": "— Jedzcie i pijcie, synowie moi — mówił do greckich marynarzy — bo takiej wieprzowiny i piwa nie ma na całym świecie. Słyszę, pobiła was burza około Rafii?… Powinniście bogom hojną złożyć ofiarę, że was ocalili!… W Memfis przez całe życie można nie widzieć burzy, ale na morzu łatwiej o piorun aniżeli o miedzianego utena… Mam miód, mąkę, kadzidła na święte ofiary, a tam, w kątach, stoją bogowie wszystkich narodów. W moim zajeździe człowiek może być sytym i pobożnym za bardzo małe pieniądze.", + "44393": "Zawrócił się i wszedł do galerii między kupców.", + "44394": "— Jedzcie i pijcie, czcigodni panowie — zachęcał, kłaniając się. — Czasy są dobre! Najdostojniejszy następca, oby żył wiecznie, jedzie do Pi-Bastu z ogromną świtą, a z Górnego Królestwa przyszedł transport złota, na czym niejeden z was pięknie zarobi. Mamy kuropatwy, młode gąski, ryby prosto z rzeki i doskonałą pieczeń sarnią. A jakie wino przysłali mi z Cypru!… Niech zostanę Żydem, jeżeli kubek tej rozkoszy nie jest wart dwie drachmy!… Ale — wam, ojcom i dobrodziejom moim, oddam dziś po drachmie. Tylko dziś, ażeby zrobić początek.", + "44395": "— Daj po pół drachmy kubek, to skosztujemy — odparł jeden z kupców.", + "44396": "— Pół drachmy?… — powtórzył restaurator. — Pierwej Nil popłynie ku Tebom, aniżeli ja taką słodycz oddam za pół drachmy. Chyba… dla ciebie, panie Belezis, który jesteś perłą Sydonu… Hej, niewolnicy!… a podajcie dobrodziejom naszym większy dzban cypryjskiego…", + "44397": "Gdy odszedł, kupiec nazwany Belezisem rzekł do swoich towarzyszów:", + "44398": "— Ręka mi uschnie, jeżeli to wino warte pół drachmy. Ale niech go tam!… Będziemy mieli mniej kłopotu z policją.", + "44399": "Rozmowa z gośćmi wszelkich narodów i stanów nie przeszkadzała gospodarzowi zważać na pisarzy zapisujących jadło i napitki, na dozorców, którzy pilnowali służbę i pisarzy, a nade wszystko na podróżnego, który, we frontowej galerii usiadłszy z podwiniętymi nogami na poduszkach, drzemał nad garstką daktylów i kubkiem czystej wody. Podróżny ten miał około czterdziestu lat, bujne włosy i brodę kruczej barwy, zadumane oczy i dziwnie szlachetne rysy, których, zdawało się, nigdy gniew nie zmarszczył ani wykrzywiła trwoga.", + "44400": "„To niebezpieczny szczur!… — myślał gospodarz, patrząc na niego spod oka. — Ma minę kapłana, a chodzi w ciemnej opończy… Złożył u mnie klejnotów i złota za talent, a nie jada mięsa ani nie pije wina… Musi to być wielki prorok albo wielki złodziej!…”", + "44401": "Na podwórko weszli z ulicy dwaj nadzy psyllowie, czyli poskramiacze wężów, z torbą pełną jadowitego gadu, i zaczęli przedstawienie. Młodszy grał na fujarce, a starszy począł owijać się małymi i dużymi wężami, z których każdy wystarczyłby do rozpędzenia gości z oberży „Pod Okrętem”. Fujarka odzywała się coraz piskliwiej, poskramiacz wyginał się, pienił, drgał konwulsyjnie i ciągle drażnił gady. Wreszcie jeden z wężów ukąsił go w rękę, drugi w twarz, a trzeciego — najmniejszego — zjadł żywcem sam poskramiacz.", + "44402": "Goście i służba z niepokojem przypatrywali się zabawie poskramiacza. Drżeli, gdy drażnił gady, zamykali oczy, gdy wąż kąsał człowieka. Lecz gdy psyllo zjadł węża — zawyli z radości i podziwu…", + "44403": "Tylko podróżny z frontowej galerii nie opuścił swoich poduszek, nawet nie raczył spojrzeć na zabawę. A gdy poskramiacz zbliżył się po zapłatę, podróżnik rzucił na posadzkę dwa miedziane uteny, dając mu ręką znak, ażeby się nie zbliżał.", + "44404": "Przedstawienie ciągnęło się z pół godziny. Gdy psyllowie opuścili dziedziniec, do gospodarza przybiegł Murzyn obsługujący pokoje gościnne i coś szeptał zafrasowany. Potem, nie wiadomo skąd, ukazał się dziesiętnik policyjny i zaprowadziwszy Asarhadona do odległej framugi długo z nim rozmawiał, a czcigodny właściciel zajazdu bił się w piersi, załamywał ręce albo chwytał się za głowę. Nareszcie kopnął Murzyna w brzuch, kazał podać dziesiętnikowi gęś pieczoną i dzban cypryjskiego, a sam zbliżył się do gościa z frontowej galerii, który wciąż zdawał się drzemać, choć oczy miał otwarte.", + "44405": "— Smutne mam nowiny dla ciebie, zacny panie — rzekł gospodarz, siadając obok podróżnego.", + "44406": "— Bogowie zsyłają na ludzi deszcz i smutek, kiedy im się podoba — odparł obojętnie gość.", + "44407": "— Gdyśmy się tu przypatrywali psyllom — ciągnął gospodarz targając szpakowatą brodę — złodzieje dostali się na drugie piętro i wykradli twoje rzeczy… Trzy worki i skrzynię, zapewne bardzo kosztowną!…", + "44408": "— Musisz zawiadomić sąd o mojej krzywdzie.", + "44409": "— Po co sąd?… — szepnął gospodarz. — U nas złodzieje mają swój cech… Poślemy po starszego, otaksujemy rzeczy, zapłacisz mu dwudziesty procent wartości i wszystko się znajdzie. Ja mogę ci dopomóc.", + "44410": "— W moim kraju — rzekł podróżny — nikt nie układa się ze złodziejami, i ja nie będę. Mieszkam u ciebie, tobie powierzyłem mój majątek i ty za niego odpowiadasz.", + "44411": "Czcigodny Asarhadon zaczął drapać się między łopatki.", + "44412": "— Człowieku z dalekiej krainy — mówił zniżonym głosem — wy, Hetyci, i my, Fenicjanie, jesteśmy braćmi, więc szczerze radzę ci nie wdawać się z egipskim sądem, bo on ma tylko jedne drzwi: przez które się wchodzi, ale nie ma tych, przez które się wychodzi.", + "44413": "— Bogowie przez mur wyprowadzą niewinnego — odparł gość.", + "44414": "— Niewinny!… Kto z nas jest niewinny w ziemi niewoli? — szeptał gospodarz. — Oto spojrzyj — tam dojada gęś dziesiętnik z policji; wyborną gąskę, którą sam chętnie zjadłbym. A wiesz, dlaczego oddałem, sobie od ust odjąwszy, ten frykas?… Bo dziesiętnik przyszedł wypytywać się o ciebie…", + "44415": "To powiedziawszy, Fenicjanin zezem spojrzał na podróżnego, który jednak ani na chwilę nie utracił spokoju.", + "44416": "— Pyta mnie — ciągnął gospodarz — pyta mnie dziesiętnik: „Co za jeden jest ten czarny, który dwie godziny siedzi nad garstką daktylów?…” Mówię: Bardzo zacny człowiek, pan Phut. — „Skąd on?…” — Z kraju Chetii, z miasta Harranu; ma tam porządny dom o trzech piętrach i dużo pola. — „Po co on tu przyjechał?” — Przyjechał, mówię, odebrać od jednego kapłana pięć talentów, które jeszcze jego ojciec pożyczył.", + "44417": "A wiesz, zacny panie — prawił restaurator — co mi na to odpowiedział dziesiętnik?… Te słowa: „Asarhadonie, wiem, że jesteś wiernym sługą jego świątobliwości faraona, masz dobre jadło i niefałszowane wina, dlatego mówię ci — strzeż się!… Strzeż się cudzoziemców, którzy nie robią znajomości, unikają wina i wszelkich uciech i milczą. Ten Phut, harrańczyk, może być asyryjskim szpiegiem.”", + "44418": "Serce we mnie zamarło, kiedym to usłyszał — ciągnął gospodarz. — Ale ciebie nic nie obchodzi!… — oburzył się widząc, że nawet straszne posądzenie o szpiegostwo nie zamąciło spokoju Chetyjczyka.", + "44419": "— Asarhadonie — rzekł po chwili gość — powierzyłem ci siebie i mój majątek. Pomyśl więc, aby mi oddano wory i skrzynię, gdyż w przeciwnym razie zaskarżę cię do tego samego dziesiętnika, który zjada gęś przeznaczoną dla ciebie.", + "44420": "— No… więc pozwól, abym wypłacił złodziejom tylko piętnaście procent wartości twoich rzeczy — zawołał gospodarz.", + "44421": "— Nie masz prawa płacić.", + "44422": "— Daj im choć trzydzieści drachm…", + "44423": "— Ani utena.", + "44424": "— Daj biedakom choćby dziesięć drachm…", + "44425": "— Idź w pokoju, Asarhadonie, i proś bogów, ażeby ci rozum przywrócili — odparł podróżny, zawsze z tym samym spokojem.", + "44426": "Gospodarz zerwał się z poduszek, sapiąc z gniewu.", + "44427": "„To gadzina!… — myślał. — On nie tylko po dług przyjechał… On tu jeszcze zrobi jakiś interes… Serce mówi mi, że to musi być bogaty kupiec, a może nawet restaurator, który, do spółki z kapłanami i sędziami, otworzy mi gdzie pod bokiem drugi zajazd… Bodaj cię pierwej spalił ogień niebieski!… bodaj cię trąd stoczył!… Skąpiec, oszust, złodziej, na którym uczciwy człowiek nic nie zarobi…”", + "44428": "Jeszcze zacny Asarhadon nie zdążył uspokoić się z gniewu, gdy na ulicy rozległy się odgłosy fletu i bębenka, a po chwili na podwórze wbiegły cztery prawie nagie tancerki. Tragarze i marynarze powitali je okrzykami radości, a nawet poważni kupcy spod galerii zaczęli przyglądać się ciekawie i robić uwagi nad ich pięknością. Tancerki ruchem rąk i uśmiechami powitały obecnych. Jedna zaczęła grać na podwójnym flecie, druga wtórowała jej na bębenku, a dwie najmłodsze tańczyły dokoła podwórka w taki sposób, że prawie nie było gościa, którego by nie zaczepiły ich muślinowe szale.", + "44429": "Pijący zaczęli śpiewać, krzyczeć i zapraszać do siebie tancerki, a między pospólstwem wyniknęła zwada, którą jednak dozorcy łatwo uspokoili, podniósłszy do góry swoje trzciny. Tylko jakiś Libijczyk, rozdrażniony widokiem kija, wydobył nóż; ale dwaj Murzyni schwycili go za ręce, zabrali mu kilka miedzianych pierścionków, jako należność za jadło, i wyrzucili go na ulicę. Tymczasem jedna tancerka została z marynarzami, dwie poszły między kupców, którzy ofiarowali im wino i ciastka, a najstarsza zaczęła obchodzić stoły i kwestować.", + "44430": "— Na świątynię boskiej Izydy!… — wołała. — Składajcie, pobożni cudzoziemcy, na świątynię Izydy, bogini, która opiekuje się wszelkim stworzeniem… Im więcej dacie, tym więcej otrzymacie szczęścia i błogosławieństw… Na świątynię matki Izydy!…", + "44431": "Rzucano jej na bębenek kłębki miedzianego drutu, niekiedy ziarnko złota. Jeden kupiec zapytał: czy można ją odwiedzić? na co z uśmiechem skinęła głową.", + "44432": "Gdy weszła do frontowej galerii, harrańczyk Phut sięgnął do skórzanego worka i wydobył złoty pierścień mówiąc:", + "44433": "— Istar jest bogini wielka i dobra, przyjmij to na jej świątynię.", + "44434": "Kapłanka bystro spojrzała na niego i szepnęła:", + "44435": "— Anael, Sachiel…", + "44436": "— Amabiel, Abalidot — odpowiedział tym samym tonem podróżny.", + "44437": "— Widzę, że kochasz matkę Izydę — rzekła kapłanka głośno. — Musisz być bogaty i jesteś hojny, więc warto ci powróżyć.", + "44438": "Usiadła przy nim, zjadła parę daktylów i patrząc na jego dłoń, zaczęła mówić:", + "44439": "— Przyjeżdżasz z dalekiego kraju od Bretora i Hagita… Podróż miałeś szczęśliwą…", + "44440": "Od kilku dni śledzą cię Fenicjanie — dodała ciszej.", + "44441": "Przyjeżdżasz po pieniądze, choć nie jesteś kupcem… Przyjdź do mnie dziś po zachodzie słońca…", + "44442": "Żądania twoje — mówiła głośno — powinny się spełnić…", + "44443": "Mieszkam na ulicy Grobów w domu pod „Zieloną Gwiazdą” — szepnęła.", + "44444": "— Tylko strzeż się złodziei, którzy czyhają na twój majątek — zakończyła, widząc, że zacny Asarhadon podsłuchuje.", + "44445": "— W moim domu nie ma złodziei!… — wybuchnął gospodarz. — Kradną chyba ci, którzy tu z ulicy przychodzą!…", + "44446": "— Nie złość się, staruszku — odparła szyderczo kapłanka — bo zaraz występuje ci czerwona pręga na szyi, co oznacza śmierć nieszczęśliwą.", + "44447": "Usłyszawszy to, Asarhadon splunął po trzykroć i cicho odmówił zaklęcie przeciw złym wróżbom. Gdy zaś odsunął się w głąb galerii, kapłanka zaczęła kokietować harrańczyka. Dała mu różę ze swego wieńca, na pożegnanie uścisnęła go i poszła do innych stołów.", + "44448": "Podróżny skinął na gospodarza.", + "44449": "— Chcę — rzekł — ażeby ta kobieta była u mnie. Każ ją zaprowadzić do mego pokoju.", + "44450": "Asarhadon popatrzył mu w oczy, klasnął w ręce i wybuchnął śmiechem.", + "44451": "— Tyfon opętał cię, harrańczyku! — zawołał. — Gdyby coś podobnego stało się w moim domu z egipską kapłanką, wypędziliby mnie z miasta. Tu wolno przyjmować tylko cudzoziemki.", + "44452": "— W takim razie ja pójdę do niej — odparł Phut. — Albowiem jest to mądra i pobożna niewiasta i poradzi mi w wielu zdarzeniach. Po zachodzie słońca dasz mi przewodnika, ażebym idąc nie zbłąkał się.", + "44453": "— Wszystkie złe duchy wstąpiły do twego serca — odpowiedział gospodarz. — Czy wiesz, że ta znajomość będzie cię kosztowała ze dwieście drachm, może trzysta, nie licząc tego, co musisz dać służebnicom i świątyni. Za taką zaś sumę, zresztą — za pięćset drachm, możesz poznać kobietę młodą i cnotliwą, moją córkę, która ma już czternaście lat i jako dziewczę rozsądne zbiera sobie posag. Nie włócz się więc nocą po nieznanym mieście, bo wpadniesz w ręce policji albo złodziei, lecz korzystaj z tego, co bogowie ofiarują ci w domu. Chcesz?…", + "44454": "— A czy twoja córka pojedzie ze mną do Harranu? — spytał Phut.", + "44455": "Gospodarz patrzył na niego zdumiony. Nagle uderzył się w czoło, jakby odgadł tajemnicę, i schwyciwszy podróżnego za rękę, pociągnął go do zacisznej framugi.", + "44456": "— Już wszystko wiem! — szeptał wzburzony. — Ty handlujesz kobietami… Ale pamiętaj, że za wywiezienie jednej Egipcjanki stracisz majątek i pójdziesz do kopalń. Chyba… że mnie weźmiesz do współki, bo ja tu wszędzie znam drogi…", + "44457": "— W takim razie opowiesz mi drogę do domu tej kapłanki — odparł Phut. — Pamiętaj, ażebym po zachodzie słońca miał przewodnika, a jutro moje worki i skrzynię, bo inaczej poskarżę się do sądu.", + "44458": "To powiedziawszy, Phut opuścił restaurację i poszedł do swego pokoju na górę.", + "44459": "Wściekły z gniewu Asarhadon zbliżył się do stolika, przy którym pili kupcy feniccy, i odwołał na stronę jednego z nich, Kusza.", + "44460": "— Pięknych gości dajesz mi pod opiekę!… — rzekł gospodarz, nie mogąc pohamować drżenia głosu. — Ten Phut prawie nic nie jada, każe mi wykupować od złodziei rzeczy, które mu skradziono, a teraz, jakby na urąganie z mego domu, wybiera się do egipskiej tancerki, zamiast obdarować moje kobiety.", + "44461": "— Cóż dziwnego? — odparł śmiejąc się Kusz. — Fenicjanki mógł poznać w Sydonie, tutaj zaś woli Egipcjanki. Głupi jest ten, kto na Cyprze nie kosztuje wina cypryjskiego, tylko piwo tyryjskie.", + "44462": "— A ja ci mówię — przerwał gospodarz — że to jest człowiek niebezpieczny… Udaje mieszczanina, choć ma postawę kapłana.", + "44463": "— Ty, Asarhadonie, wyglądasz jak arcykapłan, a jesteś tylko szynkarzem! Ława nie przestaje być ławą, choć ma na sobie lwią skórę.", + "44464": "— Ale po co on chodzi do kapłanek?… Przysiągłbym, że to wybieg i że gbur chetyjski, zamiast na ucztę do kobiet, uda się na jakieś zgromadzenie spiskowców.", + "44465": "— Złość i chciwość zamroczyły twój umysł — odrzekł z powagą Kusz. — Jesteś jak człowiek, który szukając dyni na figowym drzewie, nie widzi figi. Dla każdego kupca jest jasne, że jeżeli Phut ma odebrać pięć talentów od kapłana, to musi skarbić sobie łaski u wszystkich, którzy kręcą się przy świątyniach. Ale ty już nic nie rozumiesz…", + "44466": "— Bo mnie mówi serce, że to musi być asyryjski wysłaniec czyhający na zgubę jego świątobliwości…", + "44467": "Kusz z pogardą patrzył na Asarhadona.", + "44468": "— Więc śledź go, czuwaj nad każdym jego krokiem. A jeżeli co wykryjesz, może dostanie ci się jaka cząstka jego majątku.", + "44469": "— O, teraz powiedziałeś mądre zdanie! — rzekł gospodarz. — Niech ten szczur idzie sobie do kapłanek, a od nich w miejsce nie znane mi. Ale ja za nim poślę moje źrenice, przed którymi nic się nie ukryje!", + "44470": "Rozdział XX", + "44471": "Około dziewiątej godziny wieczorem Phut opuścił zajazd „Pod Okrętem” w towarzystwie Murzyna niosącego pochodnię. Pół godziny przedtem Asarhadon wysłał na ulicę Grobów zaufanego człowieka, rozkazując, aby pilnie zważał: czy harrańczyk nie wymknie się z domu pod „Zieloną Gwiazdą”, a jeżeliby tak uczynił — dokąd pójdzie?", + "44472": "Drugi zaufany człowiek gospodarza szedł w pewnej odległości za Phutem; na węższych ulicach krył się pod domami, na szerszych — udawał pijanego.", + "44473": "Ulice były już puste, tragarze i przekupnie spali. Świeciło się tylko w mieszkaniach pracujących rzemieślników albo u ludzi bogatych, którzy ucztowali na płaskich dachach. W różnych stronach miasta odzywały się dźwięki arf i fletów, śpiewy, śmiechy, kucie młotów, zgrzytanie pił stolarskich. Czasem okrzyk pijacki, niekiedy wołanie o ratunek.", + "44474": "Ulice, którymi przechodził Phut i niewolnik, były po większej części ciasne, krzywe, pełne wybojów. W miarę zbliżania się do celu podróży, kamienice były coraz niższe, domy jednopiętrowe liczniejsze i więcej ogrodów, a raczej palm, fig i nędznych akacji, które wychylały się spomiędzy murów, jakby miały zamiar uciec stąd.", + "44475": "Na ulicy Grobów widok nagle zmienił się. Miejsce kamienic zajęły rozległe ogrody, a wśród nich — eleganckie pałacyki. Przed jedną z bram Murzyn zatrzymał się i zgasił pochodnię.", + "44476": "— Tu jest „Zielona Gwiazda” — rzekł i złożywszy Phutowi niski ukłon, zawrócił do domu.", + "44477": "Harrańczyk zapukał do wrót. Po chwili ukazał się odźwierny. Uważnie obejrzał przybysza i mruknął:", + "44478": "— Anael, Sachiel…", + "44479": "— Amabiel, Abalidot — odpowiedział Phut.", + "44480": "— Bądź pozdrowiony — rzekł odźwierny i szybko otworzył bramę.", + "44481": "Przeszedłszy kilkanaście kroków między drzewami, Phut znalazł się w sieni pałacyku, gdzie powitała go znajoma kapłanka. W głębi stał jakiś człowiek z czarną brodą i włosami, tak podobny do harrańczyka, że przybysz nie mógł ukryć zdziwienia.", + "44482": "— On zastąpi cię w oczach tych, którzy cię śledzą — rzekła z uśmiechem kapłanka.", + "44483": "Człowiek, przebrany za harrańczyka, włożył sobie na głowę wieniec z róż i w towarzystwie kapłanki poszedł na pierwsze piętro, gdzie niebawem rozległy się dźwięki fletu i szczęk pucharów. Phuta zaś dwaj niżsi kapłani zaprowadzili do łaźni w ogrodzie. Tam, wykąpawszy go i utrefiwszy włosy, włożyli na niego białe szaty.", + "44484": "Z łazienki wszyscy trzej znowu wyszli między drzewa; minęli kilka ogrodów, wreszcie znaleźli się na pustym placu.", + "44485": "— Tam — rzekł do Phuta jeden z kapłanów — są dawne groby, tam miasto, a tu świątynia. Idź, gdzie chcesz, i niechaj mądrość wskazuje ci drogę, a święte słowa bronią od niebezpieczeństw.", + "44486": "Dwaj kapłani cofnęli się do ogrodu, a Phut został sam. Noc bezksiężycowa była dość widna. Z daleka, otulony we mgłę, migotał Nil, wyżej iskrzyło się siedem gwiazd Wielkiej Niedźwiedzicy. Nad głową podróżnego wznosił się Orion, a nad ciemnymi pylonami płonęła gwiazda Syriusz.", + "44487": "„U nas gwiazdy mocniej świecą” — pomyślał Phut. Zaczął szeptać modlitwy w nieznanym języku i skierował się ku świątyni.", + "44488": "Gdy odszedł kilkadziesiąt kroków, z jednego ogrodu wychylił się człowiek i śledził podróżnego. Lecz prawie w tej samej chwili spadła tak gęsta mgła, że na placu, oprócz dachów świątyni, nie można było nic dojrzeć.", + "44489": "Po pewnym czasie harrańczyk natknął się na wysoki mur. Spojrzał na niebo i począł iść ku zachodowi. Co chwilę przelatywały nad nim nocne ptaki i wielkie nietoperze. Mgła zrobiła się tak gęstą, że musiał dotykać ściany, aby jej nie zgubić. Wędrówka trwała dość długo, gdy nagle Phut znalazł się przed niską furtką, nabitą mnóstwem brązowych gwoździ. Zaczął je liczyć od lewej ręki z góry, przy czym jedne mocno naciskał, inne zakręcał.", + "44490": "Gdy tym sposobem poruszył ostatni gwóźdź u dołu, drzwi cicho otworzyły się. Harrańczyk posunął się kilka kroków i znalazł się w ciasnej niszy, w której panowała zupełna ciemność.", + "44491": "Począł ostrożnie próbować nogą gruntu, aż trafił jakby na krawędź studni, z której wiał chłód. Tu usiadł i śmiało zsunął się w głąb przepaści, chociaż w tym miejscu i w tym kraju znajdował się dopiero pierwszy raz.", + "44492": "Przepaść jednak nie była głęboka. Phut równymi nogami stanął na pochyłej podłodze i wąskim korytarzem zaczął schodzić na dół z taką pewnością, jakby drogę znał od dawna.", + "44493": "W końcu kurytarza były drzwi. Przybysz znalazł po omacku kołatkę i trzy razy zapukał. W odpowiedzi odezwał się głos, nie wiadomo skąd pochodzący:", + "44494": "— Ty, który w nocnej godzinie zakłócasz spokój świętego miejsca, czy masz prawo tu wchodzić?", + "44495": "— Nie skrzywdziłem męża, kobiety ani dziecka… Rąk moich nie splamiła krew… Nie jadłem potraw nieczystych… Nie zabrałem cudzego mienia… Nie kłamałem i nie zdradziłem wielkiej tajemnicy — spokojnie odpowiedział harrańczyk.", + "44496": "— Jestżeś tym, którego oczekują, czy tym, za którego się podajesz? — zapytał głos po chwili.", + "44497": "— Jestem ten, który miał przyjść od braci ze Wschodu, ale to drugie imię jest także moje imię, a w mieście północnym posiadam dom i ziemię, jakom rzekł obcym — odpowiedział Phut.", + "44498": "Otworzyły się drzwi i harrańczyk wszedł do obszernej piwnicy, którą oświetlała lampka płonąca na stoliku przed purpurową zasłoną. Na zasłonie była wyhaftowana złotem skrzydlata kula z dwoma wężami.", + "44499": "Na boku stał kapłan egipski w białej szacie.", + "44500": "— Który tu wszedłeś — rzekł kapłan, wskazując ręką Phuta — czy wiesz, co opowiada ten znak na zasłonie?", + "44501": "— Kula — odparł przybysz — jest obrazem świata, na którym mieszkamy, a skrzydła wskazują, że świat ten unosi się w przestrzeni jak orzeł.", + "44502": "— A węże?… — spytał kapłan.", + "44503": "— Dwa węże przypominają mędrcowi, że kto by zdradził tę wielką tajemnicę, umrze podwójnie — ciałem i duszą.", + "44504": "Po chwili milczenia kapłan znowu zapytał:", + "44505": "— Jeżeliś jest w samej rzeczy Beroes (tu schylił głowę), wielki prorok Chaldei (znowu schylił głowę), dla którego nie ma tajemnic na ziemi ani w niebie, racz powiedzieć słudze twemu: która gwiazda jest najdziwniejsza?", + "44506": "— Dziwnym jest Hor-set, który obchodzi niebo w ciągu dwunastu lat, gdyż dokoła niego krążą cztery mniejsze gwiazdy. Ale dziwniejszym jest Horka obchodzący niebo w trzydzieści lat. Ma on bowiem nie tylko podwładne sobie gwiazdy, lecz i wielki pierścień, który niekiedy znika.", + "44507": "Wysłuchawszy tego egipski kapłan upadł na twarz przed Chaldejczykiem. Następnie wręczył mu purpurową szarfę i welon z muślinu, pokazał, gdzie stoją kadzidła, i wśród niskich ukłonów opuścił pieczarę.", + "44508": "Chaldejczyk został sam. Włożył szarfę na prawe ramię, zakrył twarz welonem i wziąwszy złotą łyżkę nasypał w nią kadzidła, które zapalił u lampki przed zasłoną. Szepcząc obrócił się trzy razy w koło, a dym kadzidła opasał go jakby potrójnym pierścieniem.", + "44509": "Przez ten czas w pustej pieczarze zapanował dziwny niepokój. Zdawało się, że sufit idzie w górę i rozsuwają się ściany. Purpurowa zasłona na ołtarzu chwiała się niby poruszana przez ukryte ręce. Powietrze zaczęło falować, jakby wśród niego przelatywały stada niewidzialnych ptaków.", + "44510": "Chaldejczyk rozsunął szatę na piersiach i wydobył złoty medal pokryty tajemniczymi znakami. Pieczara drgnęła, święta zasłona poruszyła się gwałtowniej, a w różnych punktach izby ukazały się płomyki.", + "44511": "Wtedy mag wzniósł ręce do góry i zaczął mówić:", + "44512": "— „Ojcze niebieski, łaskawy i miłosierny, oczyść duszę moją… Ześlij na niegodnego sługę swoje błogosławieństwa i wyciągnij wszechmocne ramię na duchy buntownicze, abym mógł okazać moc Twoją…", + "44513": "Oto znak, którego dotykam w waszej obecności… Otom jest — ja — oparty na pomocy bożej, przewidujący i nieustraszony… Otom jest potężny i wywołuję was, i zaklinam… Przyjdźcie tu, posłuszne w imię Aye, Saraye, Aye, Saraye…”", + "44514": "W tej chwili z różnych stron odezwały się jakieś głosy. Około lampki przeleciał jakiś ptak, potem szata rudej barwy, następnie człowiek z ogonem, nareszcie kogut w koronie, który stanął na stoliku przed zasłoną.", + "44515": "Chaldejczyk znowu mówił:", + "44516": "— „W imię wszechmocnego i wiekuistego Boga… Amorul, Tanecha, Rabur, Latisten…”", + "44517": "Dalekie głosy odezwały się po raz drugi.", + "44518": "— „W imię prawdziwego i wiecznie żyjącego Eloy, Archima, Rabur, zaklinam was i wzywam… Przez imię gwiazdy, która jest słońcem, przez ten jej znak, przez chwalebne i straszne imię Boga żywego…”", + "44519": "Nagle wszystko ucichło. Przed ołtarzem ukazało się ukoronowane widmo z berłem w ręku, siedzące na lwie.", + "44520": "— Beroes!… Beroes!… — zawołało widmo stłumionym głosem — po co mnie wywołujesz?", + "44521": "— Chcę, ażeby bracia moi z tej świątyni przyjęli mnie szczerym sercem i nakłonili ucha do słów, które przynoszę im od braci z Babilonu — odpowiedział Chaldejczyk.", + "44522": "— Niech się tak stanie — rzekło widmo i znikło.", + "44523": "Chaldejczyk został bez ruchu, jak posąg, z odrzuconą w tył głową, z rękoma wzniesionymi do góry. Stał tak przeszło pół godziny w pozycji niemożliwej dla zwykłego człowieka.", + "44524": "W tym czasie cofnął się kawał muru tworzącego ścianę pieczary i weszli trzej kapłani egipscy. Na widok Chaldejczyka, który zdawał się leżeć w powietrzu, oparty plecami o niewidzialną podporę, kapłani zaczęli spoglądać na siebie ze zdumieniem. Najstarszy rzekł:", + "44525": "— Dawniej bywali u nas tacy, ale dziś nikt tego nie potrafi.", + "44526": "Obchodzili go ze wszystkich stron, dotykali zdrętwiałych członków i z niepokojem patrzyli na jego oblicze, żółte i bezkrwiste jak u trupa.", + "44527": "— Czy umarł?… — zapytał najmłodszy.", + "44528": "Po tych słowach pochylone w tył ciało Chaldejczyka wróciło do pionowej postawy. Na twarzy ukazał się lekki rumieniec, a wzniesione ręce opadły. Westchnął, przetarł oczy jak człowiek zbudzony ze snu, spojrzał na przybyłych i po chwili rzekł:", + "44529": "— Ty — zwrócił się do najstarszego — jesteś Mefres, arcykapłan świątyni Ptah w Memfis… Ty — jesteś Herhor, arcykapłan Amona w Tebach, najpierwszy mocarz po królu w tym państwie… Ty — wskazał na najmłodszego — jesteś Pentuer, drugi prorok w świątyni Amona i doradca Herhora.", + "44530": "— A ty niewątpliwie jesteś Beroes, wielki kapłan i mędrzec babiloński, którego przyjście oznajmiono nam przed rokiem — odparł Mefres.", + "44531": "— Powiedziałeś prawdę — rzekł Chaldejczyk. Uścisnął ich po kolei, a oni schylali głowy przed nim.", + "44532": "— Przynoszę wam wielkie słowa z naszej wspólnej ojczyzny, którą jest mądrość — mówił Beroes. — Raczcie ich wysłuchać i działajcie, jak potrzeba.", + "44533": "Na znak Herhora Pentuer cofnął się w głąb pieczary i wyniósł trzy fotele z lekkiego drzewa dla starszych, a niski taboret dla siebie. Usiadł w bliskości lampki i wydobył z zanadrza mały sztylet i tabliczkę pokrytą woskiem.", + "44534": "Gdy wszyscy trzej zajęli fotele, Chaldejczyk zaczął:", + "44535": "— Do ciebie, Mefresie, mówi najwyższe kolegium kapłanów w Babilonie. Święty stan kapłański w Egipcie upada. Wielu z nich gromadzą pieniądze i kobiety i pędzą życie wśród uciech. Mądrość jest zaniedbana. Nie macie władzy ani nad światem niewidzialnym, ani nawet nad własnymi duszami. Niektórzy z was utracili wiarę wyższą, a dla źrenic waszych zakryta jest przyszłość. Nawet dzieje się gorzej, bo wielu kapłanów czując, że siły ich ducha są wyczerpane, weszli na drogę kłamstwa i zręcznymi sztukami zwodzą prostaków.", + "44536": "To mówi najwyższe kolegium: jeżeli chcecie powrócić na dobrą drogę, Beroes zostanie z wami przez kilka lat, ażeby za pomocą iskry przyniesionej z wielkiego ołtarza Babilonu rozniecić prawdziwe światło nad Nilem.", + "44537": "— Wszystko tak jest, jak mówisz — odparł zasmucony Mefres. — Zostań przeto między nami kilka lat, ażeby dorastająca młodzież przypomniała sobie waszą mądrość.", + "44538": "— A teraz do ciebie, Herhorze, słowa od najwyższego kolegium…", + "44539": "Herhor pochylił głowę.", + "44540": "— Skutkiem zaniedbania wielkich tajemnic kapłani wasi nie spostrzegli, że dla Egiptu nadchodzą złe lata. Grożą wam klęski wewnętrzne, które tylko cnota i mądrość oddalić może. Lecz gorsze jest, że gdybyście w ciągu następnych dziesięciu lat rozpoczęli wojnę z Asyrią, wojska jej rozgromią wasze, przyjdą nad Nil i zniszczą wszystko, co tu istnieje od wieków.", + "44541": "Taki złowrogi układ gwiazd, jaki dziś cięży nad Egiptem, zdarzył się pierwszy raz za dynastii czternastej, kiedy wasz kraj zdobyli i złupili Hyksosi. Trzeci raz powtórzy się on za pięćset lub sześćset lat od strony Asyrii i ludu Paras, który mieszka na wschód od Chaldei.", + "44542": "Kapłani słuchali przerażeni. Herhor był blady, Pentuerowi wypadła z rąk tabliczka. Mefres ujął wiszący na piersiach amulet i modlił się zeschłymi wargami.", + "44543": "— Strzeżcie się więc Asyrii — ciągnął Chaldejczyk — bo dziś jej godzina. Okrutny to lud!… gardzi pracą, żyje wojną. Zwyciężonych wbija na pale lub obdziera ze skóry, niszczy zdobyte miasta, a ludność uprowadza w niewolę. Odpoczynkiem ich jest polować na srogie zwierzęta, a zabawą — strzelać z łuku do jeńców lub wyłupywać im oczy. Cudze świątynie zamieniają w gruzy, naczyniami bogów posługują się przy swych ucztach, a kapłanów i mędrców robią swoimi błaznami. Ozdobą ich ścian są skóry żywych ludzi, a ich stołu — zakrwawione głowy nieprzyjaciół.", + "44544": "Gdy Chaldejczyk umilknął, odezwał się czcigodny Mefres:", + "44545": "— Wielki proroku, rzuciłeś strach na dusze nasze, a nie wskazujesz ratunku. Może być, i z pewnością tak jest, skoro mówisz, że losy przez pewien czas będą dla nas niełaskawe; lecz — jakże tego uniknąć? Są w Nilu miejsca niebezpieczne, z których żadna łódź nie ocali się; toteż mądrość sterników omija groźne wiry. Toż samo z nieszczęściami narodów. Naród jest czółnem, a czas rzeką, którą w pewnych epokach mącą wiry. Jeżeli zaś drobna skorupa rybacza umie wywinąć się od klęski, dlaczego miliony ludu nie mogłyby w podobnych warunkach ujść zagłady?", + "44546": "— Mądre są słowa twoje — odparł Beroes — ale tylko w pewnej części potrafię na nie odpowiedzieć.", + "44547": "— Miałżebyś nie znać wszystkiego, co się stanie? — zapytał Herhor.", + "44548": "— Nie pytaj mnie o to, co wiem, a czego nie mogę powiedzieć. Najważniejszą rzeczą dla was jest utrzymać dziesięcioletni pokój z Asyrią, a to leży w granicy waszych sił.", + "44549": "Asyria jeszcze boi się was, nic nie wie o zbiegu złych losów nad waszym krajem i chce rozpocząć wojnę z ludami Północy i Wschodu, które siedzą dokoła morza. Przymierze więc z nią moglibyście zawrzeć dzisiaj…", + "44550": "— Na jakich warunkach? — wtrącił Herhor.", + "44551": "— Na bardzo dobrych. Asyria odstąpi wam ziemię izraelską aż do miasta Akka i kraj Edom aż do miasta Elath. Zatem bez wojny granice wasze posuną się o dziesięć dni marszu na północ i dziesięć dni na wschód.", + "44552": "— A Fenicja?… — spytał Herhor.", + "44553": "— Strzeżcie się pokusy!… — zawołał Beroes. — Gdyby dziś faraon wyciągnął rękę po Fenicję, za miesiąc armie asyryjskie, przeznaczone na północ i wschód, zwróciłyby się na południe, a przed upływem roku konie ich pławiłyby się w Nilu…", + "44554": "— Ależ Egipt nie może wyrzec się wpływu na Fenicją! — przerwał z wybuchem Herhor.", + "44555": "— Gdyby się nie wyrzekł, sam przygotowałby własną zgubę — mówił Chaldejczyk. — Zresztą, powtarzam słowa najwyższego kolegium: „Powiedz Egiptowi — nakazywali bracia z Babilonu — ażeby na dziesięć lat przytulił się do swej ziemi jak kuropatwa, bo czyha na niego jastrząb złych losów. Powiedz, że my, Chaldejczycy, nienawidzimy Asyryjczyków bardziej niż Egipcjanie, gdyż znosimy ciężar ich władzy; lecz mimo to zalecamy Egiptowi pokój z tym ludem krwiożerczym. Dziesięć lat — mały to przeciąg czasu, po którym możecie nie tylko odzyskać dawne pozycje, ale i nas ocalić.”", + "44556": "— To prawda! — rzekł Mefres.", + "44557": "— Rozważcie tylko — ciągnął Chaldejczyk. — Jeżeli Asyria z wami będzie prowadziła wojnę, pociągnie Babilon, który brzydzi się wojną, wyczerpie nasze bogactwa i zatrzyma pracę mądrości. Choćbyście nie ulegli, kraj wasz na długie lata będzie zniszczony i straci nie tylko dużo ludności, ale i te ziemie urodzajne, które bez waszych starań piasek zasypałby w ciągu roku.", + "44558": "— To rozumiemy — wtrącił Herhor — i dlatego nie myślimy zaczepiać Asyrii. Ale Fenicja…", + "44559": "— Cóż wam szkodzi — mówił Beroes — że asyryjski rozbójnik ściśnie fenickiego złodzieja? Na tym zyskają nasi i wasi kupcy. A jeżeli zechcecie posiadać Fenicjan, pozwólcie, ażeby osiedlali się na waszych brzegach. Jestem pewny, że najbogatsi z nich i najzręczniejsi uciekną spod władzy Asyryjczyków.", + "44560": "— Cóż by się stało z naszą flotą, gdyby Asyria osiedliła się w Fenicji? — pytał Herhor.", + "44561": "— Nie jest to naprawdę wasza flota, tylko fenicka — odparł Chaldejczyk. — Gdy więc zabraknie wam tyryjskich i sydońskich statków, zaczniecie budować własne i ćwiczyć Egipcjan w sztuce żeglarskiej. Jeżeli będziecie mieli rozum i dzielny charakter, wydrzecie Fenicjanom handel na całym zachodzie…", + "44562": "Herhor machnął ręką.", + "44563": "— Powiedziałem, co mi kazano — rzekł Beroes — a wy czyńcie, co wam się podoba. Lecz pamiętajcie, że ciąży nad wami dziesięć lat złowrogich.", + "44564": "— Zdaje mi się, święty mężu — wtrącił Pentuer — że mówiłeś i o klęskach wewnętrznych, jakie grożą Egiptowi w przyszłości. Co to będzie?… jeżeli raczysz odpowiedzieć słudze twemu.", + "44565": "— O to nie pytajcie mnie. Te rzeczy lepiej powinniście znać aniżeli ja, człowiek obcy. Przezorność odkryje wam chorobę, a doświadczenie poda lekarstwa.", + "44566": "— Lud jest strasznie uciskany przez wielkich! — szepnął Pentuer.", + "44567": "— Pobożność upadła!… — rzekł Mefres.", + "44568": "— Jest wielu ludzi, którzy wzdychają do wojny za granicą — dodał Herhor. — Ja zaś od dawna widzę, że jej prowadzić nie możemy. Chyba za dziesięć lat…", + "44569": "— Więc zawrzecie traktat z Asyrią? — spytał Chaldejczyk.", + "44570": "— Amon, który zna moje serce — mówił Herhor — wie, jak mi podobny traktat jest obmierzły… Tak jeszcze niedawno nędzni Asyryjczycy płacili nam daniny!… Lecz jeżeli ty, ojcze święty, i najwyższe kolegium mówicie, że losy są przeciwko nam, musimy zawrzeć traktat…", + "44571": "— Prawda, że musimy!… — dodał Mefres.", + "44572": "— W takim razie zawiadomcie kolegium w Babilonie o postanowieniu, a oni sprawią, że król Assar przyśle do was poselstwo. Ufajcie mi, że układ ten jest bardzo korzystny: bez wojny zwiększacie swoje posiadłości!… Wreszcie — rozmyślało nad nim nasze kolegium kapłańskie.", + "44573": "— Oby spadły na was wszelkie błogosławieństwa: dostatki, władza i mądrość — rzekł Mefres. — Tak, trzeba dźwignąć nasz stan kapłański, a ty, święty mężu Beroesie, pomożesz nam.", + "44574": "— Trzeba nade wszystko ulżyć nędzy ludu — wtrącił Pentuer.", + "44575": "— Kapłani… lud!… — mówił jakby do siebie Herhor. — Tu przede wszystkim trzeba powściągnąć tych, którzy pragną wojny… Prawda, że jego świątobliwość faraon jest za mną, i zdaje mi się, żem pozyskał niejaki wpływ na serce dostojnego następcy (oby żyli wiecznie!). Ale Nitager, któremu wojna jest potrzebna jak rybie woda… Ale naczelnicy wojsk najemnych, którzy dopiero podczas wojny coś znaczą u nas… Ale nasza arystokracja, która myśli, że wojna spłaci fenickie długi, a im przyniesie majątek…", + "44576": "— Tymczasem rolnicy upadają pod nawałem prac, a robotnicy publiczni burzą się z powodu zdzierstwa przełożonych — wtrącił Pentuer.", + "44577": "— Ten zawsze swoje! — mówił zadumany Herhor. — Myśl ty sobie, Pentuerze, o chłopach i robotnikach, ty, Mefresie, o kapłanach. Nie wiem, co wam się uda zrobić, ale ja — przysięgam, że gdyby mój własny syn pchał Egipt do wojny, zetrę własnego syna.", + "44578": "— Tak uczyń — rzekł Chaldejczyk. — Zresztą, kto chce, niech toczy wojnę, byle nie w tych stronach, gdzie może zetknąć się z Asyrią.", + "44579": "Na tym posiedzenie zakończyło się. Chaldejczyk włożył szarfę na ramię i zasłonę na twarz, Mefres i Herhor stanęli po obu stronach jego, a za nimi Pentuer, wszyscy zwróceni do ołtarza.", + "44580": "Gdy Beroes skrzyżowawszy ręce na piersiach szeptał, w podziemiu zaczął się znowu niepokój i było słychać niby daleki zgiełk, który zdziwił asystentów. Wówczas mag odezwał się głośno:", + "44581": "— Baralanensis, Baldachiensis, Paumachiae, wzywam was, abyście byli świadkami naszych układów i wspierali nasze zamiary…", + "44582": "Rozległ się dźwięk trąb tak wyraźny, że Mefres schylił się do ziemi, Herhor obejrzał się zdziwiony, a Pentuer ukląkł, zaczął drżeć i zasłonił uszy.", + "44583": "Purpurowa kotara na ołtarzu zachwiała się, a jej fałdy przybrały taką formę, jak gdyby spoza niej chciał wyjść człowiek.", + "44584": "— Bądźcie świadkami — wołał zmienionym głosem Chaldejczyk — niebieskie i piekielne moce. A kto by nie dotrzymał umowy albo zdradził jej tajemnicę, niech będzie przeklęty…", + "44585": "— „Przeklęty!…” — powtórzył jakiś głos.", + "44586": "— I zniszczony…", + "44587": "— „I zniszczony…”", + "44588": "— W tym widzialnym i tamtym niewidzialnym życiu. Przez niewysłowione imię Jehowa, na dźwięk którego ziemia drży, morze cofa się, ogień gaśnie, rozkładają się elementy natury…", + "44589": "W jaskini zapanowała formalna burza. Dźwięki trąb mieszały się z odgłosem jakby dalekich piorunów. Zasłona ołtarza prawie poziomo uniosła się i poza nią, wśród migotliwych błyskawic, ukazały się dziwne twory, na poły ludzkie, na poły roślinne i zwierzęce, skłębione i pomieszane.", + "44590": "Nagle wszystko ucichło i Beroes z wolna wzniósł się w powietrze, ponad głowy trzech asystujących kapłanów.", + "44591": "------------------------------------------------", + "44592": "O godzinie ósmej z rana harrańczyk Phut wrócił do fenickiego zajazdu „Pod Okrętem”, gdzie już znalazły się jego worki i skrzynia zabrana przez złodziei. Zaś w kilka minut po nim przyszedł zaufany sługa Asarhadona, którego gospodarz zaprowadził do piwnicy i krótko spytał:", + "44593": "— Cóż?…", + "44594": "— Byłem przez całą noc — odparł sługa — na placu, gdzie jest świątynia Seta. Około dziesiątej wieczorem, z ogrodu, który leży o pięć posesji dalej aniżeli dom „Zielonej Gwiazdy”, wyszło trzech kapłanów. Jeden z nich, z czarną brodą i włosami, skierował stopy swoje przez plac, do świątyni Seta. Pobiegłem za nim, ale zaczęła padać mgła i zginął mi z oczu. Czy wrócił pod „Zieloną Gwiazdę” i kiedy — nie wiem.", + "44595": "Gospodarz zajazdu, wysłuchawszy sprawozdania, stuknął się w czoło i zaczął mruczeć do siebie:", + "44596": "— Więc mój harrańczyk, jeżeli ubiera się w strój kapłana i chodzi do świątyni, musi być kapłanem. A jeżeli nosi brodę i włosy, musi być kapłanem chaldejskim. A jeżeli po kryjomu widuje się z tutejszymi kapłanami, więc jest w tym jakieś szelmostwo. Nie powiem o tym policji, bo mógłbym złapać się. Ale zawiadomię którego z wielkich Sydończyków, bo może być w tym interes do zrobienia, jeżeli nie dla mnie, to dla naszych.", + "44597": "Niedługo wrócił inny posłaniec, Asarhadon i z tym zeszedł do piwnicy i usłyszał następną relację:", + "44598": "— Przez całą noc stałem naprzeciw domu pod „Zieloną Gwiazdą”. Harrańczyk tam był, upił się i wyrabiał takie krzyki, że aż policjant upominał odźwiernego…", + "44599": "— Hę?… — spytał gospodarz. — Harrańczyk był pod „Zieloną Gwiazdą” przez całą noc i ty go widziałeś?", + "44600": "— I nie tylko ja, ale policjant…", + "44601": "Asarhadon sprowadził pierwszego sługę i każdemu z nich kazał powtórzyć jego opowiadanie. Powtórzyli wiernie, każdy swoje. Z czego wynikło, że Phut harrańczyk przez całą noc bawił się pod „Zieloną Gwiazdą” ani na chwilę nie opuszczając jej, a jednocześnie — że późnym wieczorem szedł do świątyni Seta, z której nie wracał.", + "44602": "— O!… — mruczał Fenicjanin — w tym wszystkim kryje się bardzo wielkie szelmostwo… Muszę czym prędzej zawiadomić starszych gminy fenickiej, że ten Hetyta umie bywać jednocześnie w dwu miejscach. Zarazem poproszę go, ażeby wyniósł się z mego zajazdu… Nie lubię takich, którzy mają dwie postacie: jedną swoją, drugą na zapas. Bo taki człowiek jest albo wielki złodziej, albo czarownik, albo spiskowiec.", + "44603": "Ponieważ Asarhadon lękał się tych rzeczy, więc przeciw czarom zabezpieczył się modlitwami do wszystkich bogów, jacy ozdabiali jego szynkownię. Potem pobiegł do miasta, gdzie zawiadomił o fakcie starszego gminy fenickiej i starszego cechu złodziei. Nareszcie wróciwszy do domu wezwał dziesiętnika policji i oświadczył mu, że Phut może być człowiekiem niebezpiecznym. W końcu zażądał od harrańczyka, ażeby opuścił jego zajazd, któremu nie przynosi zysków, tylko podejrzenia i straty.", + "44604": "Phut chętnie zgodził się na propozycją i oświadczył gospodarzowi, że jeszcze dzisiejszego wieczora odpłynie do Tebów.", + "44605": "„Bodajżeś stamtąd nie wrócił!… — pomyślał gościnny gospodarz. — Bodajeś zgnił w kopalniach albo wpadł do rzeki na pastwę krokodylom.”", + "44606": "Rozdział XXI", + "44607": "Podróż księcia następcy zaczęła się w najpiękniejszej porze roku, w miesięcu Famenut (koniec grudnia, początek stycznia).", + "44608": "Woda spadła do połowy wysokości, odsłaniając coraz nowe płaty ziemi. Od Tebów płynęły do morza mnogie tratwy z pszenicą; w Dolnym Egipcie zbierano koniczynę i senes. Drzewa pomarańczowe i granaty okryły się kwiatami, a na polach siano: łubin, len, jęczmień, bób, fasolę, ogórki i inne rośliny ogrodowe.", + "44609": "Odprowadzony do przystani memfiskiej przez kapłanów, najwyższych urzędników państwa, gwardię jego świątobliwości faraona i tłumy ludu, książę namiestnik, Ramzes, wszedł do złocistej barki około dziesiątej rano. Pod pomostem, na którym stały kosztowne namioty, dwudziestu żołnierzy robiło wiosłami; zaś pod masztem i na obu końcach łodzi zajęli miejsca najlepsi inżynierowie wodni. Jedni pilnowali żagla, drudzy komenderowali wioślarzami, inni nadawali kierunek statkowi.", + "44610": "Ramzes zaprosił do swej barki najczcigodniejszego arcykapłana Mefresa i świętego ojca Mentezufisa, którzy mieli mu towarzyszyć w podróży i pełnieniu władzy. Wezwał też dostojnego nomarchę Memfisu, który księcia odprowadzał do granic swojej prowincji.", + "44611": "Na kilkaset kroków przed namiestnikiem płynął piękny statek dostojnego Otoesa, który był nomarchą Aa, prowincji sąsiadującej z Memfisem. Zaś za księciem uszykowały się niezliczone statki, zajęte przez dwór, kapłanów, oficerów i urzędników.", + "44612": "Żywność i służba odjechały wcześniej.", + "44613": "Nil do Memfisu płynie między dwoma pasmami gór. Dalej góry skręcają na wschód i zachód, a rzeka dzieli się na kilka ramion, których wody toczą się ku morzu przez wielką równinę.", + "44614": "Gdy statek odbił od przystani, książę chciał porozmawiać z arcykapłanem Mefresem. W tej chwili jednak zerwał się taki okrzyk tłumu, że następca musiał wyjść spod namiotu i ukazać się ludowi.", + "44615": "Lecz wrzawa zamiast zmniejszyć się rosła. Na obu brzegach stały i wciąż zwiększały się tłumy półnagich wyrobników lub odzianych w świąteczne szaty mieszczan. Bardzo wielu miało wieńce na głowach, prawie wszyscy zielone gałązki w rękach. Niektóre grupy śpiewały, wśród innych rozlegał się łoskot bębnów i dźwięki fletów.", + "44616": "Gęsto ustawione wzdłuż rzeki żurawie z kubłami próżnowały. Natomiast krążył po Nilu rój drobnych czółenek, których osady rzucały kwiaty pod barkę następcy. Niektórzy sami skakali w wodę i płynęli za książęcym statkiem.", + "44617": "„Ależ oni tak mnie pozdrawiają jak jego świątobliwość!…” — pomyślał książę.", + "44618": "I wielka duma opanowała jego serce na widok tylu strojnych statków, które mógł zatrzymać jednym skinieniem, i tych tysięcy ludzi, którzy porzucili swoje zajęcia i narażali się na kalectwo, nawet na śmierć, byle spojrzeć w jego boskie oblicze.", + "44619": "Szczególniej upajał Ramzesa niezmierny krzyk tłumu nie ustający ani na chwilę. Krzyk ten napełniał mu piersi, uderzał do głowy, podnosił go. Zdawało się księciu, że gdyby skoczył z pomostu, nawet nie dosięgnąłby wody, bo zapał ludu porwałby go i uniósł ku niebu jak ptaka.", + "44620": "Statek nieco zbliżył się ku lewemu brzegowi, postacie tłumu zarysowały się wyraźniej i książę spostrzegł coś, czego się nie spodziewał. Podczas gdy pierwsze szeregi ludu klaskały i śpiewały, w dalszych widać było kije, gęsto i szybko spadające na niewidzialne grzbiety.", + "44621": "Zdziwiony namiestnik zwrócił się do nomarchy Memfisu.", + "44622": "— Spojrzyj no, wasza dostojność… Tam kije są w robocie?…", + "44623": "Nomarcha przysłonił ręką oczy, szyja poczerwieniała mu…", + "44624": "— Wybacz, najdostojniejszy panie, ale ja źle widzę…", + "44625": "— Biją… z pewnością biją — powtarzał książę.", + "44626": "— To jest możliwe — odparł nomarcha. — Zapewne policja schwytała bandę złodziei…", + "44627": "Niezbyt zadowolony następca poszedł na tył statku, między inżynierów, którzy nagle skręcili ku środkowi rzeki, i z tego punktu spojrzał ku Memfisowi.", + "44628": "Brzegi w górze Nilu były prawie puste, czółenka znikły, żurawie czerpiące wodę pracowały, jak gdyby nic nie zaszło.", + "44629": "— Już skończyła się uroczystość?… — zapytał książę jednego z inżynierów, wskazując w górę rzeki.", + "44630": "— Tak… Ludzie wrócili do roboty — odparł inżynier.", + "44631": "— Bardzo prędko!…", + "44632": "— Muszą odzyskać czas stracony — rzekł nieostrożnie inżynier.", + "44633": "Następca drgnął i bystro spojrzał na mówiącego. Lecz wnet uspokoił się i wrócił pod namiot. Okrzyki nic go już nie obchodziły. Był pochmurny i milczący. Po wybuchu dumy uczuł pogardę dla tłumu, który tak prędko przechodzi od zapału do żurawi czerpiących błoto.", + "44634": "W tej okolicy Nil zaczyna dzielić się na odnogi. Statek naczelnika nomesu Aa skręcił ku zachodowi i po godzinnej jeździe przybił do brzegu. Tłumy były jeszcze liczniejsze aniżeli pod Memfisem. Ustawiono mnóstwo słupów z chorągwiami i bram triumfalnych owiniętych zielenią. Między ludem coraz częściej można było napotkać obce twarze i ubiory.", + "44635": "Gdy książę wysiadł na ląd, zbliżyli się kapłani z baldachimem, a dostojny nomarcha Otoes rzekł do niego:", + "44636": "— Bądź pozdrowiony, namiestniku boskiego faraona, w granicach nomesu Aa. Na znak łaski swej, która jest dla nas niebieską rosą, chciej złożyć ofiarę bogu Ptah, naszemu patronowi, i przyjmij pod swoją opiekę i władzę ten nomes z jego świątyniami, urzędnikami, ludem, bydłem, zbożem i wszystkim, co się tu znajduje.", + "44637": "Następnie zaprezentował mu grupę młodych elegantów, pachnących, uróżowanych, ubranych w szaty haftowane złotem. Byli to bliżsi i dalsi krewni nomarchy, miejscowa arystokracja.", + "44638": "Ramzes przypatrzył im się z uwagą.", + "44639": "— Aha! — zawołał. — Zdawało mi się, że czegoś brakuje tym panom, i już widzę. Oni nie mają peruk…", + "44640": "— Ponieważ ty, najdostojniejszy książę, nie używasz peruki, więc i nasza młodzież ślubowała sobie nie nosić tego stroju — odparł nomarcha.", + "44641": "Po tym objaśnieniu jeden z młodych ludzi stanął za księciem z wachlarzem, drugi z tarczą, trzeci z włócznią i rozpoczął się pochód. Następca szedł pod baldachimem, przed nim kapłan z puszką, w której paliły się kadzidła — wreszcie kilka młodych dziewcząt rzucających róże na ścieżkę, którą książę miał przechodzić.", + "44642": "Lud w świątecznych strojach, z gałązkami w rękach, tworzył szpaler i krzyczał, śpiewał lub padał na twarz przed zastępcą faraona. Ale książę spostrzegł, że mimo głośnych oznak radości twarze są martwe i zakłopotane. Zauważył też, że tłum jest podzielony na grupy, którymi dyrygują jacyś ludzie, i że uciecha odbywa się na komendę. I znowu uczuł w sercu chłód pogardy dla tego motłochu, który nawet cieszyć się nie umie.", + "44643": "Z wolna orszak zbliżył się do murowanej kolumny, która odgraniczała nomes Aa od nomesu memfijskiego. Na kolumnie, z trzech stron, znajdowały się napisy dotyczące: rozległości, ludności i liczby miast prowincji, z czwartej strony stał posąg bożka Ptah, okręconego od stóp do piersi w powijaki, w zwykłym czepcu na głowie, z laską w ręku.", + "44644": "Jeden z kapłanów podał księciu złotą łyżkę z płonącym kadzidłem. Następca, odmawiając przepisane modlitwy, wyciągnął kadzielnicę na wysokość oblicza bóstwa i kilkakrotnie nisko się skłonił.", + "44645": "Okrzyki ludu i kapłanów wzmogły się jeszcze bardziej, choć między arystokratyczną młodzieżą widać było uśmieszki i drwinki. Książę, który od czasu pogodzenia się z Herhorem okazywał wielki szacunek bogom i kapłanom, lekko zmarszczył brwi, i w jednej chwili młodzież zmieniła postawę. Wszyscy spoważnieli, a niektórzy upadli na twarz przed kolumną.", + "44646": "„Zaprawdę! — pomyślał książę — ludzie szlachetnego urodzenia lepsi są aniżeli ten motłoch… Cokolwiek czynią, sercem czynią, nie jak ci, którzy wrzeszcząc na moją cześć, radzi by jak najprędzej wrócić do swoich obór i warsztatów…”", + "44647": "Teraz, lepiej niż kiedykolwiek, zmierzył odległość, jaka istniała pomiędzy nim i prostakami. I zrozumiał, że tylko arystokracja jest klasą, z którą łączy go wspólność uczuć. Gdyby nagle znikli ci strojni młodzieńcy i piękne kobiety, których płonące spojrzenia śledzą każdy jego ruch, ażeby natychmiast służyć mu i spełniać rozkazy, gdyby ci znikli, książę wśród niezliczonych tłumów ludu czułby się samotniejszym aniżeli w pustyni.", + "44648": "Ośmiu Murzynów przyniosło lektykę ozdobioną nad baldachimem strusimi piórami i książę, wsiadłszy w nią, udał się do stolicy nomesu, Sochem, gdzie zamieszkał w rządowym pałacu.", + "44649": "Pobyt Ramzesa w tej prowincji, o kilka mil zaledwie oddalonej od Memfisu, ciągnął się miesiąc. Cały zaś ten czas upłynął mu na przyjmowaniu próśb, odbieraniu hołdów, prezentacjach urzędników i ucztach.", + "44650": "Uczty odbywały się podwójne: jedne w pałacu, w których przyjmowała udział tylko arystokracja, drugie — w dziedzińcu zewnętrznym, gdzie pieczono całe woły, zjadano setki sztuk chleba i wypijano setki dzbanów piwa. Tu raczyła się służba książęca i niżsi urzędnicy nomesu.", + "44651": "Ramzes podziwiał hojność nomarchy i przywiązanie wielkich panów, którzy dniem i nocą otaczali namiestnika, czujni na każde jego skinienie i gotowi spełniać rozkazy.", + "44652": "Nareszcie, zmęczony zabawami, książę oświadczył dostojnemu Otoesowi, że chce bliżej poznać gospodarstwo prowincji. Taki bowiem otrzymał rozkaz od jego świątobliwości faraona.", + "44653": "Życzeniu stało się zadość. Nomarcha poprosił księcia, aby usiadł do lektyki, niesionej tylko przez dwu ludzi, i z wielkim orszakiem zaprowadził go do świątyni bóstwa Hator. Tam orszak został w przysionku, a nomarcha kazał tragarzom wnieść księcia na szczyt jednego z pylonów i sam mu towarzyszył.", + "44654": "Ze szczytu sześciopiętrowej wieży, skąd kapłani obserwowali niebo i za pomocą kolorowych chorągwi porozumiewali się z sąsiednimi świątyniami w Memfis, Athribis i Anu, wzrok ogarniał w kilkumilowym promieniu prawie całą prowincję. Z tego też miejsca dostojny Otoes pokazywał księciu: gdzie leżą pola i winnice faraona, który kanał oczyszcza się obecnie, która tama ulega naprawie, gdzie znajdują się piece do topienia brązu, gdzie spichrze królewskie, gdzie bagna zarośnięte lotosem i papirusem, które pola zostały zasypane piaskiem i tak dalej.", + "44655": "Ramzes był zachwycony pięknym widokiem i gorąco dziękował Otoesowi za doznaną przyjemność. Lecz gdy wrócił do pałacu i wedle rady ojca zaczął notować wrażenia, przekonał się, że jego wiadomości o ekonomicznym stanie nomesu Aa nie rozszerzyły się.", + "44656": "Po paru dniach znowu zażądał od Otoesa wyjaśnień dotyczących administracji prowincją. Wówczas dostojny pan kazał zgromadzić się wszystkim urzędnikom i przedefilować przed księciem, który w głównym dziedzińcu siedział na wzniesieniu.", + "44657": "Więc przesuwali się około namiestnika wielcy i mali podskarbiowie, pisarze od zbóż, wina, bydła i tkanin. Naczelnicy mularzy i kopaczy, inżynierowie lądowi i wodni, lekarze różnych chorób, oficerowie pułków robotniczych, pisarze policji, sędziowie, dozorcy więzień, nawet paraszytowie i oprawcy. Po nich dostojny nomarcha przedstawił Ramzesowi jego własnych urzędników tej prowincji. Książę zaś z niemałym zdziwieniem dowiedział się, że w nomesie Aa i mieście Sochem posiada: osobnego woźnicę, łucznika, nosiciela tarczy, włóczni i topora, kilkunastu lektykarzy, paru kucharzy, podczaszych, fryzjerów i wielu innych służebników, odznaczających się przywiązaniem i wiernością, choć Ramzes wcale ich nie znał i nawet nie słyszał ich nazwisk.", + "44658": "Zmęczony i znudzony jałowym przeglądem urzędników, książę upadł na duchu. Przerażała go myśl, że on nic nie pojmuje, że więc jest niezdolny do kierowania państwem. Lecz nawet przed samym sobą lękał się przyznać do tego.", + "44659": "Bo jeżeli nie potrafi rządzić Egiptem, a inni poznają się na tym, co mu pozostanie?… Tylko śmierć. Ramzes czuł, że poza tronem nie ma dla niego szczęścia, że bez władzy — nie mógłby istnieć.", + "44660": "Lecz gdy parę dni odpoczął, o ile można było odpocząć w chaosie dworskiego życia, znowu wezwał do siebie Otoesa i rzekł mu:", + "44661": "— Prosiłem waszą dostojność, ażebyś mnie wtajemniczył w rządy swego nomesu. Zrobiłeś tak: pokazałeś mi kraj i urzędników, ale ja jeszcze nic nie wiem. Owszem, jestem jak człowiek w podziemiach naszych świątyń, który widzi dokoła siebie tyle dróg, że w końcu nie może wyjść na świat.", + "44662": "Nomarcha zafrasował się.", + "44663": "— Co mam robić?… — zawołał. — Czego chcesz ode mnie, władco?… Rzeknij tylko słowo, a oddam ci mój urząd, majątek, nawet głowę.", + "44664": "A widząc, że książę łaskawie przyjmuje te zapewnienia, prawił dalej:", + "44665": "— W czasie podróży widziałeś lud tego nomesu. Powiesz, że nie byli wszyscy. Zgoda. Każę, aby wyszła cała ludność, a jest jej: mężów, kobiet, starców i dzieci około dwustu tysięcy sztuk. Z wierzchołka pylonu raczyłeś oglądać nasze terytorium. Lecz jeżeli pragniesz, możemy z bliska obejrzeć każde pole, każdą wieś i ulicę miasta Sochem.", + "44666": "Nareszcie pokazałem ci urzędników, między którymi, prawda, że brakowało najniższych. Ale wydaj rozkaz, a wszyscy staną jutro przed twoim obliczem i będą leżeli na brzuchach swych.", + "44667": "Cóż mam więcej uczynić?… odpowiedz, najdostojniejszy panie!…", + "44668": "— Wierzę ci, że jesteś najwierniejszy — odparł książę. — Objaśnij mi więc dwie rzeczy: jedną — dlaczego zmniejszyły się dochody jego świątobliwości faraona, drugą — co ty sam robisz w nomesie?…", + "44669": "Otoes zmieszał się, a książę prędko dodał:", + "44670": "— Chcę wiedzieć: co tu robisz i jakimi sposobami rządzisz, gdyż jestem młody i dopiero zaczynam rządy…", + "44671": "— Ale masz mądrość starca! — szepnął nomarcha.", + "44672": "— Godzi się więc — mówił książę — ażebym ja wypytywał doświadczonych, a ty żebyś mi udzielał nauk.", + "44673": "— Wszystko pokażę waszej dostojności i opowiem — rzekł Otoes. — Ale trzeba nam wydostać się w miejsce, gdzie nie ma tej wrzawy…", + "44674": "Istotnie w pałacu, który zajmował książę, na dziedzińcach wewnętrznych i zewnętrznych, tłoczyło się takie mnóstwo ludzi, jak na jarmarku. Jedli oni, pili, śpiewali, mocowali się lub gonili, a wszystko na chwałę namiestnika, którego byli sługami.", + "44675": "Jakoż około trzeciej po południu nomarcha kazał wyprowadzić dwa konie, na których wraz z księciem wyjechali z miasta na zachód. Dwór zaś został w pałacu i bawił się jeszcze weselej.", + "44676": "Dzień był piękny, chłodny, ziemia okryta zielonością i kwieciem. Nad głowami jeźdźców rozlegały się śpiewy ptaków, powietrze było pełne woni.", + "44677": "— Jak tu przyjemnie! — zawołał Ramzes. — Pierwszy raz od miesiąca mogę zebrać myśli. A już zacząłem wierzyć, że w mojej głowie osiedlił się cały pułk wozów wojennych i od rana do nocy odbywa musztrę.", + "44678": "— Taki jest los mocarzy świata — odparł nomarcha.", + "44679": "Stanęli na wzgórzu. U stóp ich leżała ogromna łąka przecięta błękitną strugą. Na północy i na południu bieliły się mury miasteczek, za łąką, aż do krańca horyzontu, ciągnęły się czerwone piaski pustyni zachodniej, od której niekiedy wiało tchnienie upalnego wiatru jak z pieca.", + "44680": "Na łące pasły się niezliczone stada zwierząt domowych: rogate i bezrogie woły, owce, kozy, osły, antylopy, nawet nosorożce. Tu i ówdzie było widać kępy moczarów obrosłych roślinami wodnymi i krzakami, w których roiły się dzikie gęsi, kaczki, gołębie, bociany, ibisy i pelikany.", + "44681": "— Spojrzyj, panie — rzekł nomarcha — oto obraz naszego kraju Queneh, Egiptu. Ozyrys umiłował ten pasek ziemi wśród pustyń, zasypał go roślinnością i zwierzętami, aby mieć z nich pożytek. Potem dobry bóg przyjął na siebie ludzką postać i był pierwszym faraonem. A gdy poczuł, że mu ciało więdnie, opuścił je i wstąpił w swego syna, a następnie w jego syna.", + "44682": "Tym sposobem Ozyrys żyje między nami od wieków jako faraon i ciągnie korzyści z Egiptu i jego bogactw, które sam stworzył. Rozrósł się pan jak potężne drzewo. Konarami jego są wszyscy królowie egipscy, gałęźmi — nomarchowie i kapłani, a gałązkami — stan rycerski. Widzialny bóg zasiada na tronie ziemskim i pobiera należny mu dochód z kraju; niewidzialny przyjmuje ofiary w świątyniach i przez usta kapłanów opowiada swoją wolę.", + "44683": "— Mówisz prawdę — wtrącił książę. — tak jest napisano.", + "44684": "— Ponieważ Ozyrys-faraon — ciągnął nomarcha — nie może sam zajmować się ziemskim gospodarstwem, więc polecił czuwać nad swoim majątkiem nam, nomarchom, którzy z jego krwi pochodzimy.", + "44685": "— To jest prawda — rzekł Ramzes. — Nawet niekiedy słoneczny bóg wciela się w nomarchę i daje początek nowej dynastii. Tak powstały dynastia memfiska, elefantyjska, tebeńska, ksoicka…", + "44686": "— Rzekłeś, panie — mówił dalej Otoes. — A teraz odpowiem na to, o co mnie pytałeś.", + "44687": "Pytałeś: co ja tu robię w nomesie?… Pilnuję majątku Ozyrysa-faraona i mojej w nim cząstki. Spojrzyj na te stada: widzisz różne zwierzęta. Jedne dają mleko, inne mięso, inne wełnę i skóry. Podobnie ludność Egiptu: jedni dostarczają zbóż, inni wina, tkanin, sprzętów, budynków. Moją zaś rzeczą jest pobrać od każdego, co winien, i złożyć u stóp faraona.", + "44688": "W dozorowaniu tak licznych stad sam nie podołałbym; więc wybrałem sobie czujne psy i mądrych pasterzy. Jedni doją zwierzęta, strzygą, zdejmują z nich skóry, drudzy pilnują, aby złodziej nie pokradł ich lub nie poszarpał drapieżnik. Podobnież z nomesem: nie zdążyłbym zebrać wszystkich podatków i ustrzec ludzi od złego; więc mam urzędników, którzy robią, co jest słuszne, a mnie składają rachunki ze swych czynności.", + "44689": "— Wszystko jest prawdą — przerwał książę — znam to i rozumiem. Lecz nie mogę dojść: dlaczego zmniejszyły się dochody jego świątobliwości, pomimo że są tak pilnowane?", + "44690": "— Chciej przypomnieć sobie, wasza dostojność — odparł nomarcha — że bóg Set, choć jest rodzonym bratem słonecznego Ozyrysa, nienawidzi go, walczy z nim i psuje wszelkie jego dzieła. On zsyła śmiertelne choroby na ludzi i bydło, on sprawia, że przybór Nilu jest za mały lub zanadto gwałtowny, on na Egipt w porze gorącej rzuca tumany piasków.", + "44691": "Gdy rok jest dobry, Nil dosięga pustyni, gdy zły — pustynia przychodzi do Nilu, a wówczas i dochody królewskie muszą być mniejsze.", + "44692": "Spojrzyj, wasza cześć — mówił, wskazując na łąkę. — Liczne są te stada, ale za mojej młodości były liczniejsze. A kto temu winien? Nikt inny, tylko Set, któremu nie oprą się ludzkie siły. Ta łąka, dziś ogromna, była niegdyś jeszcze większą, i z tego miejsca nie widywano pustyni, która nas dziś przeraża.", + "44693": "Gdzie bogowie walczą, człowiek nie poradzi; gdzie Set zwycięża Ozyrysa, któż mu zabiegnie drogę?", + "44694": "Dostojny Otoes skończył; książę zwiesił głowę. Niemało nasłuchał się on w szkołach o łasce Ozyrysa i niegodziwościach Seta i jeszcze dzieckiem będąc, gniewał się, że z Setem nie zrobiono ostatecznych rachunków.", + "44695": "„Jak ja urosnę — myślał wówczas — a udźwignę włócznię, poszukam Seta i spróbujemy się!…”", + "44696": "I oto patrzył dziś na niezmierny obszar piasków, państwo złowrogiego boga, który umniejszał dochody Egiptu; ale o walce z nim nie myślał. Jak tu walczyć z pustynią?… Można ją tylko omijać albo w niej zginąć.", + "44697": "Rozdział XXII", + "44698": "Pobyt w nomesie Aa tak zmęczył następcę tronu, że dla odpoczynku i zebrania myśli kazał zaprzestać wszelkich uroczystości na swoją cześć i zapowiedział, aby w czasie podróży ludność nigdzie nie występowała z powitaniami dla niego.", + "44699": "Orszak książęcy dziwił się, nawet trochę gorszył. Ale rozkaz został wykonany i Ramzes znowu odzyskał nieco spokojności w życiu. Miał teraz czas do musztrowania żołnierzy, co było jego najmilszym zajęciem, i mógł nieco skupić zwichrzone myśli.", + "44700": "Zamknięty w najodleglejszym kącie pałacu, książę począł zastanawiać się: o ile spełnił rozkazy ojca?", + "44701": "Własnymi oczyma obejrzał nomes Aa: jego pola, miasteczka, ludność i urzędników. Sprawdził też, że wschodni brzeg prowincji uległ najazdowi pustyni. Spostrzegł, że ludność robocza jest obojętna i głupia, robi tylko to, co jej każą, a i to niechętnie. Nareszcie przekonał się, że naprawdę wiernych i kochających poddanych znaleźć można tylko wśród arystokracji. Są oni bowiem albo spokrewnieni z rodem faraonów, albo należą do stanu rycerskiego i są wnukami żołnierzy, którzy walczyli pod Ramzesem Wielkim.", + "44702": "W każdym razie ci ludzie szczerze garnęli się do dynastii i gotowi byli służyć jej z prawdziwym zapałem. Nie jak chłopi, którzy odkrzyczawszy powitanie, czym prędzej biegli do swoich świń i wołów.", + "44703": "Główny jednak cel posłannictwa został nie rozstrzygnięty. Ramzes nie tylko jasno nie widział przyczyn zmniejszenia się królewskich dochodów, ale nawet nie umiał sformułować pytania: dlaczego jest źle i — jak poprawić złe? Czuł tylko, że legendowa wojna boga Seta z bogiem Ozyrysem niczego nie wyjaśnia i wcale nie podaje środków zaradczych.", + "44704": "Książę zaś, jako przyszły faraon, chciał mieć wielkie dochody, takie jak dawni władcy Egiptu. I kipiał gniewem na samą myśl, że wstąpiwszy na tron, może być równie ubogim jak ojciec, jeżeli nie uboższym.", + "44705": "— Nigdy!… — wołał książę, zaciskając pięści.", + "44706": "Dla powiększenia królewskich majątków był gotów rzucić się z mieczem na samego boga Seta i tak porąbać go w kawały, jak on zrobił ze swoim bratem Ozyrysem. Ale zamiast okrutnego bóstwa i jego legionów widział dokoła siebie: pustkę, ciszę i niewiadomość.", + "44707": "Pod wpływem tych szamotań się z własnymi myślami zaczepił raz arcykapłana Mefresa.", + "44708": "— Powiedz mi, święty ojcze, któremu znana jest wszelka mądrość: dlaczego dochody państwa zmniejszają się i w jaki sposób można by je powiększyć?", + "44709": "Arcykapłan wzniósł ręce do góry.", + "44710": "— Niech będzie błogosławiony — zawołał — duch, który podszepnął ci, dostojny panie, takie myśli!… O, bodajbyś poszedł śladem wielkich faraonów, którzy pokryli Egipt świątyniami, a za pomocą tam i kanałów zwiększyli obszar urodzajnych gruntów…", + "44711": "Starzec był tak wzruszony, że zapłakał.", + "44712": "— Przede wszystkim — odparł książę — odpowiedz mi na to, o co pytam. Bo czyliż można myśleć o budowaniu kanałów lub świątyń, gdy skarb pusty? Na Egipt spadło największe nieszczęście: jego władcom grozi ubóstwo. To przede wszystkim należy zbadać i poprawić, a reszta znajdzie się.", + "44713": "— O tym, książę, dowiesz się tylko w świątyniach, u stóp ołtarzy — mówił arcykapłan. — Tylko tam szlachetna ciekawość twoja może być zaspokojona.", + "44714": "Ramzes rzucił się niecierpliwie.", + "44715": "— Przed oczyma waszej dostojności świątynie zasłaniają cały kraj, nawet skarb faraona!… Jestem przecie kapłańskim uczniem, wychowałem się w cieniu świątyń, znam tajemnicze widowiska, na których przedstawiacie złość Seta, a śmierć i odradzanie się Ozyrysa, i cóż mi z tego?… Gdy ojciec spyta mnie: w jaki sposób napełnić skarbiec? — nic nie odpowiem. A raczej powinien bym go namawiać, ażeby jeszcze dłużej i częściej modlił się, niż to robi dotychczas!", + "44716": "— Bluźnisz, książę, bo nie znasz wysokich obrzędów religii. Gdybyś je poznał, odpowiedziałbyś na wiele pytań, które cię dręczą. A gdybyś widział to, co ja widziałem!… Uwierzyłbyś, że najważniejszą sprawą dla Egiptu jest podźwignąć jego świątynie i kapłanów…", + "44717": "„Starcy po raz drugi w życiu stają się dziećmi” — pomyślał książę i przerwał rozmowę. Arcykapłan Mefres był zawsze bardzo pobożny; lecz w ostatnich czasach posuwał się nawet do dziwactw w tym kierunku.", + "44718": "„Dobrze bym wyszedł — mówił do siebie Ramzes — oddawszy się w ręce kapłanów, dla asystowania ich dziecinnym obrządkom. A może Mefres kazałby i mnie całe godziny wystawać przed ołtarzem z podniesionymi rękami, jak to sam podobno robi, spodziewając się cudów!…”", + "44719": "W miesiącu Farmuti (koniec stycznia — początek lutego) książę pożegnał Otoesa, aby przenieść się do nomesu Hak. Dziękował nomarsze i panom za wspaniałe przyjęcie, ale w duszy miał smutek czując, że nie wywiąże się z zadania, które włożył na niego ojciec.", + "44720": "Odprowadzony przez rodzinę i dwór Otoesa, namiestnik z orszakiem swym przeprawił się na prawy brzeg Nilu, gdzie powitał go dostojny nomarcha Ranuzer z panami i kapłanami. Gdy książę stanął na ziemi Hak, kapłani podnieśli w górę posągi bożka Atum, patrona prowincji, urzędnicy padli na twarz, a nomarcha podał mu złoty sierp, prosząc, aby jako zastępca faraona rozpoczął żniwo. W tej porze bowiem należało zbierać jęczmień.", + "44721": "Ramzes przyjął sierp, ściął parę garści kłosów i spalił je wraz z kadzidłem przed bogiem pilnującym granic. Po nim zrobił to samo nomarcha i wielcy panowie, a nareszcie zaczęli żniwo chłopi. Zbierali tylko kłosy, które pakowano w worki; słoma zaś zostawała w polu.", + "44722": "Wysłuchawszy nabożeństwa, które znudziło go, książę stanął na dwukolnym wozie. Wysunął się oddział wojska, za nim kapłani, dwaj panowie prowadzili za uzdy konie następcy, za następcą na drugim wozie jechał nomarcha Ranuzer, a za nim ogromny orszak panów i sług dworskich. Lud, zgodnie z wolą Ramzesa, nie wystąpił; lecz chłopi pracujący w polu, na widok procesji, upadali twarzami na ziemię.", + "44723": "W ten sposób, przeszedłszy kilka pontonowych mostów rzuconych na odnogi Nilu i kanały, książę nad wieczorem dojechał do miasta Anu, stolicy prowincji.", + "44724": "Przez kilka dni ciągnęły się uczty powitalne, składano namiestnikowi hołdy, przedstawiano mu urzędników. W końcu Ramzes zażądał przerwania uroczystości i prosił nomarchę o zaznajomienie go z bogactwami nomesu.", + "44725": "Przegląd zaczął się nazajutrz i trwał parę tygodni. Co dzień na podwórze pałacu, w którym mieszkał następca, przychodziły rozmaite cechy rzemieślnicze pod komendą cechowych oficerów, ażeby okazać księciu swoje wyroby.", + "44726": "Więc kolejno przeciągali fabrykanci broni z mieczami, włóczniami i toporami; fabrykanci instrumentów muzycznych z piszczałkami, trąbkami, bębnami i arfami. Po tych przyszedł wielki cech stolarski, który okazywał krzesła, stoły, kanapy, lektyki i wozy, ozdobione bogatymi rysunkami, wykładane różnokolorowym drzewem, perłową masą i kością słoniową. Potem niesiono metalowe naczynia kuchenne: ruszty do ognisk, rożny, dwuuszne garnki i płytkie rynki z pokrywami. Jubilerowie popisywali się cudnej piękności pierścieniami ze złota, bransoletami na ręce i nogi, z elektronu, czyli mieszaniny złota i srebra, łańcuchami, wszystko to kunsztownie rzeźbione, wysadzane drogimi kamieniami lub różnokolorową emalią.", + "44727": "Zamknęli pochód garncarze niosący przeszło sto gatunków naczyń glinianych. Były tam wazy, garnki, misy, dzbany i kruże, najrozmaitszej formy i wielkości, pokryte malowidłami, ozdobione głowami zwierząt i ptaków.", + "44728": "Każdy cech składał księciu ofiary ze swoich najpiękniejszych wyrobów. Zapełniły one dużą salę, choć nie było między nimi dwu do siebie podobnych.", + "44729": "Po skończeniu ciekawej, lecz i nużącej wystawy jego dostojność Ranuzer spytał księcia: czy jest zadowolony?", + "44730": "Następca zamyślił się.", + "44731": "— Piękniejsze rzeczy — odparł — widziałem chyba w świątyniach albo w pałacach mego ojca. Ponieważ jednak mogą kupować je tylko ludzie bogaci, więc nie wiem, czy skarb państwa ma z nich dość wielkie dochody.", + "44732": "Nomarchę zdziwiła ta obojętność dla dzieł sztuki w młodym panu, a zaniepokoiła troska o dochody. Chcąc jednak zadowolnić Ramzesa, zaczął od tej pory oprowadzać go po fabrykach królewskich.", + "44733": "Więc jednego dnia zwiedzili młyny, gdzie niewolnicy w kilkuset żarnach i stępach przygotowywali mąkę. Byli w piekarniach, gdzie wypiekano chleb i suchary dla wojska, tudzież w fabryce, gdzie robiono konserwy z ryb i mięsa.", + "44734": "Oglądali wielkie garbarnie i warsztaty sandałów, huty, gdzie topiono brąz na naczynia i oręże, potem cegielnie, cechy tkaczów i krawców.", + "44735": "Zakłady te mieściły się we wschodniej części miasta. Ramzes z początku oglądał je ciekawie; ale bardzo prędko obrzydł mu widok robotników, którzy byli wystraszeni, chudzi, mieli chorowitą cerę i blizny od kijów na plecach.", + "44736": "Od tej pory bawił krótko w fabrykach; wolał przypatrywać się okolicom miasta Anu. Daleko, na wschodzie, widać było pustynię, wśród której w roku zeszłym odbywały się manewry pomiędzy korpusem jego i Nitagera. Jak na dłoni widział gościniec, którym maszerowały jego pułki, miejsce, gdzie z powodu znalezienia skarabeuszów machiny wojenne musiały skręcić na pustynię, a może nawet i to drzewo, na którym powiesił się chłop kopiący kanał…", + "44737": "Z tamtego szczytu, w towarzystwie Tutmozisa, spoglądał na kwitnącą ziemię Gosen i złorzeczył kapłanom. A tam, między wzgórzami, spotkał Sarę, do której zapaliło się jego serce.", + "44738": "Dziś jakie zmiany!… Już przestał nienawidzieć kapłanów, od czasu gdy za sprawą Herhora dostał korpus i namiestnikostwo. Sara zaś zobojętniała mu jako kochanka, lecz natomiast coraz żywiej obchodziło go dziecię, którego miała zostać matką.", + "44739": "„Co ona tam robi? — myślał książę. — Już dawno nie miałem od niej wiadomości…”", + "44740": "A gdy tak patrzył na wschodnie wzgórza i rozpamiętywał niedawną przeszłość, stojący na czele jego świty nomarcha Ranuzer był przekonany, że książę spostrzegł jakieś nadużycia w fabrykach i medytuje nad sposobem ukarania go.", + "44741": "„Ciekawym, co on zobaczył? — mówił w sobie dostojny nomarcha. — Czy to, że połowę cegły sprzedano kupcom fenickim, czy że dziesięć tysięcy sandałów brakuje w składzie, czy może jaki podły nędznik szepnął mu co o metalowych butach?…”", + "44742": "I serce Ranuzera napełnił wielki niepokój.", + "44743": "Nagle książę odwrócił się do świty i wezwał Tutmozisa, który zawsze miał obowiązek znajdować się w pobliżu jego osoby.", + "44744": "Tutmozis przybiegł, następca odszedł z nim jeszcze dalej na stronę.", + "44745": "— Słuchaj — rzekł wskazując na pustynią. — Widzisz ty te góry?…", + "44746": "— Byliśmy tam zeszłego roku… — westchnął dworak.", + "44747": "— Przypomniałem sobie Sarę…", + "44748": "— Zaraz spalę kadzidło bogom! — zawołał Tutmozis — bom już myślał, że od czasu gdy jesteś namiestnikiem, wasza dostojność, zapomniałeś o swoich wiernych sługach…", + "44749": "Książę popatrzył na niego i wzruszył ramionami.", + "44750": "— Wybierz — mówił — spośród darów, które mi złożono, wybierz kilka najpiękniejszych naczyń, sprzętów, tkanin, a nade wszystko bransolet i łańcuchów, i zawieź to Sarze…", + "44751": "— Żyj wiecznie, Ramzesie — szepnął elegant — bo jesteś szlachetnym panem…", + "44752": "— Powiedz jej — ciągnął książę — że mam serce zawsze pełne łaski dla niej. Powiedz, że chcę, aby pilnowała swego zdrowia i dbała o dziecko, które ma przyjść na świat. Gdy zaś zbliży się czas rozwiązania, a ja spełnię rozkazy ojca mego, powiedz Sarze, że przyjedzie do mnie i osiądzie w mym domu. Nie mogę ścierpieć, ażeby matka mojego dziecka tęskniła w samotności… Jedź, uczyń, com rzekł, i wracaj z dobrymi wiadomościami.", + "44753": "Tutmozis upadł na twarz przed szlachetnym władcą i natychmiast puścił się w drogę. Orszak księcia, nie mogąc odgadnąć treści rozmowy, zazdrościł Tutmozisowi łask pańskich, a dostojny Ranuzer czuł rosnący niepokój w swej duszy.", + "44754": "„Obym — mówił stroskany — obym nie potrzebował podnieść ręki na samego siebie i w kwiecie wieku osierocić dom… Po cóżem, nieszczęsny, przywłaszczając sobie dobra jego świątobliwości faraona, nie pomyślał o godzinie sądu?…”", + "44755": "Twarz jego zrobiła się żółta i nogi chwiały się pod nim. Ale książę, opanowany falą wspomnień, nie spostrzegł jego trwogi.", + "44756": "Rozdział XXIII", + "44757": "Teraz w mieście Anu nastąpił szereg uczt i zabaw. Dostojny Ranuzer wydobył z piwnic najlepsze wina, z trzech sąsiednich nomesów zjechały najpiękniejsze tancerki, najsławniejsi muzycy, najosobliwsi sztukmistrze. Książę Ramzes miał czas doskonale zapełniony. Z rana musztra wojsk i przyjęcia dygnitarzy, później uczta, widowiska, polowania i znowu uczta.", + "44758": "Lecz w chwili gdy nomarcha Haku był pewny, że namiestnik już znudził się kwestiami administracyjnymi i ekonomicznymi, książę wezwał go do siebie i spytał:", + "44759": "— Nomes waszej dostojności należy do najbogatszych w Egipcie?…", + "44760": "— Tak… chociaż mieliśmy kilka lat ciężkich… — odparł Ranuzer i znowu serce w nim zamarło, a nogi zaczęły drżeć.", + "44761": "— To mnie właśnie dziwi — mówił książę — że z roku na rok zmniejszają się dochody jego świątobliwości. Czy nie mógłbyś mi tego objaśnić?", + "44762": "— Panie — rzekł nomarcha, schylając głowę do ziemi. — Widzę, że moi wrogowie w duszy twej zasieli nieufność; cokolwiek bym więc powiedział, nie trafi do przekonania twego. Pozwól mi zatem nie zabierać już głosu. Niech tu raczej przyjdą pisarze z dokumentami, które będziesz mógł sam dotknąć ręką i sprawdzić…", + "44763": "Książę nieco zdziwił się nieoczekiwanym wybuchem, lecz przyjął propozycję. Owszem, uradował się nią. Sądził bowiem, że raporty pisarzów wyjaśnią mu tajemnice zarządu.", + "44764": "Przyszli tedy na drugi dzień — wielki pisarz nomesu Hak tudzież jego pomocnicy, i przynieśli ze sobą kilkanaście zwojów papirusu, zapisanych na obie strony. Gdy rozwinięto je, utworzyły wstęgę, szeroką na trzy piędzi dużej ręki, długą na sześćdziesiąt kroków. Książę pierwszy raz widział tak olbrzymi dokument, w którym znajdował się opis jednej tylko prowincji i z jednego roku.", + "44765": "Wielki pisarz usiadł na podłodze z podwiniętymi nogami i zaczął:", + "44766": "— „W trzydziestym trzecim roku panowania jego świątobliwości Mer-amen-Ramzesa Nil opóźnił się z wylewem. Chłopi, przypisując to nieszczęście czarnoksięstwu cudzoziemców zamieszkałych w prowincji Hak, zaczęli burzyć domy niewiernych Żydów, Hetytów i Fenicjan, przy czym kilka osób zabito. Z rozkazu jego dostojności nomarchy winnych stawiono przed sąd, dwudziestu pięciu chłopów, dwóch mularzy i pięciu szewców skazano do kopalń, a jednego rybaka uduszono…”", + "44767": "— Co to za dokument? — przerwał książę.", + "44768": "— To sprawozdanie sądowe, przeznaczone dla stóp jego świątobliwości.", + "44769": "— Odłóż to i czytaj o dochodach skarbowych.", + "44770": "Pomocnicy wielkiego pisarza zwinęli odrzucony dokument, a podali mu inny. Dostojnik znowu zaczął czytać:", + "44771": "— „Dnia piątego miesiąca Tot przywieziono do spichrzów królewskich sześćset miar pszenicy, na co główny dozorca wydał pokwitowanie.", + "44772": "Dnia siódmego Tot wielki skarbnik dowiedział się i sprawdził, że z zeszłorocznych zbiorów ubyło sto czterdzieści ośm miar pszenicy. W czasie sprawdzania dwaj robotnicy ukradli miarę ziarna i ukryli je między cegłą. Co gdy stwierdzono, oddani zostali pod sąd i zesłani do kopalń za podniesienie ręki na majątek jego świątobliwości…”", + "44773": "— A tamte sto czterdzieści ośm miar?… — spytał następca.", + "44774": "— Myszy zjadły — odpowiedział pisarz i czytał dalej:", + "44775": "— „Ósmego Tot przesłano dwadzieścia krów, ośmdziesiąt cztery owiec na rzeź, które nadzorca wołów kazał oddać pułkowi Krogulec, za stosownym pokwitowaniem…”", + "44776": "Tym sposobem namiestnik dowiadywał się, dzień po dniu, ile jęczmienia, pszenicy, fasoli i ziarn lotosu zwieziono do spichrzów, ile oddano do młynów, ile skradziono i ilu robotników z tego powodu skazano do kopalń. Raport był tak nudny i chaotyczny, że w połowie miesiąca Paofi książę kazał przerwać czytanie.", + "44777": "— Powiedz mi, wielki pisarzu — spytał Ramzes — co ty z tego rozumiesz?… Co ty wiesz z tego?…", + "44778": "— Wszystko, co wasza dostojność rozkaże…", + "44779": "I zaczął znowu od początku, ale już z pamięci:", + "44780": "— Dnia piątego miesiąca Tot przewieziono do królewskich spichrzów…", + "44781": "— Dość! — zawołał rozgniewany książę i kazał im iść precz.", + "44782": "Pisarze upadli na twarz, potem szybko zabrali zwoje papirusów, znowu upadli na twarz i pędem wynieśli się za drzwi.", + "44783": "Książę wezwał do siebie nomarchę Ranuzera. Przyszedł z rękoma złożonymi na piersiach, ale spokojnym obliczem. Dowiedział się bowiem od pisarzów, że namiestnik nie może niczego dojść z raportów i że ich nawet nie wysłuchał.", + "44784": "— Powiedz mi, wasza dostojność — zaczął następca — czy i tobie czytają raporty?", + "44785": "— Co dzień…", + "44786": "— I ty je rozumiesz?", + "44787": "— Wybacz, najdostojniejszy panie, ale… czyliż mógłbym rządzić nomesem, gdybym tego nie rozumiał?", + "44788": "Książę stropił się i zamyślił. Może być, że naprawdę on tylko jest tak nieudolny?… A wówczas — w co się zamieni jego władza?…", + "44789": "— Siądź — rzekł po chwili, wskazując Ranuzerowi krzesło. — Siądź i opowiedz mi: w jaki sposób rządzisz nomesem?…", + "44790": "Dostojnik pobladł i oczy wywróciły mu się białkami do góry. Ramzes spostrzegł to i zaczął się tłumaczyć:", + "44791": "— Nie myśl, że nie ufam twej mądrości… Owszem, nie znam człowieka, który mógłby lepiej od ciebie sprawować władzę. Ale jestem młody i ciekawy: co to jest sztuka rządzenia? Więc proszę cię, abyś mi udzielił okruchów z twoich doświadczeń. Rządzisz nomesem — wiem o tym!… A teraz wytłumacz mi: jak się robi rząd?", + "44792": "Nomarcha odetchnął i zaczął:", + "44793": "— Opowiem waszej dostojności cały bieg życia mego, abyś wiedział, jak ciężką mam pracę.", + "44794": "Z rana, po kąpieli, składam ofiary bogu Atum, a potem wołam skarbnika i wypytuję go: czy należycie zbierają się podatki dla jego świątobliwości? Gdy mówi, że — tak, chwalę go; gdy zaś powie, że ci a ci nie zapłacili, wydaję rozkaz, aby nieposłusznych uwięziono.", + "44795": "Następnie wołam dozorcę królewskich stodół, aby wiedzieć ile przybyło ziarna. Jeżeli dużo, chwalę go; jeżeli mało, każę dać plagi winnym.", + "44796": "Później przychodzi wielki pisarz i mówi, czego z dóbr jego świątobliwości potrzebuje wojsko, urzędnicy i robotnicy — a ja każę wydać to za pokwitowaniem. Gdy wyda mniej, chwalę go, jeżeli więcej, rozpoczynam śledztwo.", + "44797": "Po południu przychodzą do mnie kupcy feniccy, którym sprzedaję zboże, a do skarbu faraona wnoszę pieniądze. Potem modlę się i zatwierdzam wyroki sądowe; zaś nad wieczorem policja donosi mi o wypadkach. Nie dalej jak onegdaj ludzie z mego nomesu wpadli na terytorium prowincji Ka i znieważyli posąg boga Sebaka. W sercu uradowałem się, nie jest to bowiem nasz patron; niemniej skazałem paru winnych na uduszenie, wielu do kopalń, a wszystkich na plagi.", + "44798": "Toteż w nomesie moim panuje cisza i dobre obyczaje, a podatki wpływają co dzień…", + "44799": "— Chociaż dochody faraona zmniejszyły się i u was — wtrącił książę.", + "44800": "— Prawdę rzekłeś, panie — westchnął dostojny Ranuzer. — Kapłani mówią, że bogowie rozgniewali się na Egipt za napływ cudzoziemców; ja jednak widzę, że bogowie nie gardzą fenickim złotem i drogimi kamieniami…", + "44801": "W tej chwili, poprzedzony przez służbowego oficera, wszedł na salę kapłan Mentezufis, aby zaprosić namiestnika i nomarchę na jakieś publiczne nabożeństwo. Obaj dostojnicy zgodzili się na zaprosiny, a nomarcha Ranuzer okazał przy tym tyle pobożności, że aż zadziwił księcia.", + "44802": "Kiedy Ranuzer wśród ukłonów opuścił towarzystwo, namiestnik odezwał się do kapłana:", + "44803": "— Ponieważ, święty proroku, jesteś przy mnie zastępcą najczcigodniejszego Herhora, proszę cię więc, ażebyś mi wytłumaczył jedną rzecz, która serce moje napełnia troską.", + "44804": "— Czy potrafię? — odparł kapłan.", + "44805": "— Odpowiesz, bo napełnia cię mądrość, której jesteś sługą. Rozważ tylko, co ci rzeknę.", + "44806": "Wiesz, po co wysłał mnie tutaj jego świątobliwość faraon…", + "44807": "— Ażebyś, książę, zapoznał się z bogactwem i rządami kraju — wtrącił Mentezufis.", + "44808": "— Czynię to. Wypytuję nomarchów, oglądam kraj i ludzi, słucham raportów pisarzy, ale nic nie rozumiem, a to zatruwa mi życie i dziwi mnie.", + "44809": "Bo kiedy mam do czynienia z wojskowością, wiem wszystko: ilu jest żołnierzy, koni, wozów, którzy oficerowie piją lub zaniedbują służbę, a którzy pełnią swoje obowiązki. Wiem też, co robić z wojskiem. Gdyby na równinie stał korpus nieprzyjacielski, ażeby go pobić, muszę wziąć dwa korpusy. Gdyby nieprzyjaciel stał w obronnej pozycji, nie wyruszyłbym bez trzech korpusów. Gdy wróg jest niewyćwiczony i walczy w bezładnych tłumach, przeciw jego tysiącowi mogę wystawić pięciuset naszych żołnierzy i pobiję go. Gdy strona przeciwna ma tysiąc toporników i ja tysiąc, rzucę się na nich i pokonam, jeżeli będę miał do pomocy stu procarzy.", + "44810": "W wojsku, święty ojcze — ciągnął Ramzes — wszystko się widzi, jak palce u własnych rąk, i na każde pytanie ma się gotową odpowiedź, którą mój rozum ogarnia. Tymczasem w zarządzie nomesów ja nie tylko nic nie widzę, ale mam taki zamęt w głowie, że nieraz zapominam — po co tu przyjechałem?", + "44811": "Odpowiedz mi zatem szczerze, jak kapłan i oficer: co to znaczy? Czy nomarchowie mnie oszukują, czy ja jestem nieudolny?…", + "44812": "Święty prorok zamyślił się.", + "44813": "— Czy oni śmieliby oszukiwać waszą dostojność — odparł — nie wiem, bo nie przypatrywałem się ich czynom. Zdaje mi się jednak, że oni księciu dlatego nic nie mogą wytłumaczyć, ponieważ sami nic nie rozumieją.", + "44814": "Nomarchowie i ich pisarze — ciągnął kapłan — są jak dziesiętnicy w wojsku: każdy zna swoją dziesiątkę i zawiadamia o niej wyższych oficerów. Każdy też rozkazuje swojemu oddziałkowi. Ale ogólnego planu, jaki układają wodzowie armii, dziesiętnik nie zna.", + "44815": "Naczelnicy nomesów i pisarze zapisują wszystko, cokolwiek zdarzy się w ich prowincji, i te raporta przysyłają do stóp faraona. Lecz dopiero rada najwyższa wydobywa z nich miód mądrości…", + "44816": "— Ależ ja właśnie chcę tego miodu!… — zawołał książę. — Dlaczegóż mi nie dają…", + "44817": "Mentezufis potrząsnął głową.", + "44818": "— Mądrość państwowa — rzekł — należy do tajemnic kapłańskich, więc może ją zdobyć tylko człowiek poświęcony bogom. Tymczasem wasza dostojność, pomimo wychowania przez kapłanów, jak najbardziej stanowczo usuwasz się od świątyń…", + "44819": "— Jak to, więc jeżeli nie zostanę kapłanem, nie objaśnicie mnie?…", + "44820": "— Są rzeczy, które wasza dostojność możesz poznać i teraz, jako erpatre, są, które poznasz jako faraon. Ale są i takie, o których może wiedzieć tylko arcykapłan.", + "44821": "— Każdy faraon jest arcykapłanem — przerwał książę.", + "44822": "— Nie każdy. A jeszcze i między arcykapłanami są różnice.", + "44823": "— Więc — zawołał rozgniewany następca — wy rząd państwa ukrywacie przede mną… I ja nie będę mógł spełnić rozkazów mego ojca…", + "44824": "— To — mówił spokojnie Mentezufis — czego księciu potrzeba, możesz poznać, bo przecie masz najniższe święcenia kapłańskie. Rzeczy te jednak są ukryte w świątyniach, za zasłoną, której nikt nie odważy się uchylić bez odpowiednich przygotowań.", + "44825": "— Ja uchylę!…", + "44826": "— Niech bogowie bronią Egipt od takiego nieszczęścia!… — odparł kapłan, wznosząc ręce do góry. — Czyliż wasza dostojność nie wiesz o tym, że piorun zabije każdego, kto bez odpowiednich nabożeństw dotknąłby zasłony? Każ, książę, zaprowadzić do świątyni jakiego niewolnika lub skazańca, i niech tylko wyciągnie rękę, a natychmiast umrze.", + "44827": "— Bo wy go zabijecie.", + "44828": "— Każdy z nas umarłby tak samo jak najpospolitszy zbrodniarz, gdyby w świętokradzki sposób zbliżył się do ołtarzy. Wobec bogów, mój książę, faraon i kapłan tyle znaczy, co niewolnik.", + "44829": "— Więc cóż mam robić?… — spytał Ramzes.", + "44830": "— Szukać odpowiedzi na swoją troskę w świątyni, oczyściwszy się przez modły i posty — odparł kapłan. — Jak Egipt Egiptem żaden władca w inny sposób nie zdobył mądrości państwowej.", + "44831": "— Pomyślę o tym — rzekł książę. — Choć widzę z tego, że i najczcigodniejszy Mefres, i ty, święty proroku, chcecie mnie wciągnąć w nabożeństwa, jak mego ojca.", + "44832": "— Wcale nie. Jeżeli wasza dostojność, jako faraon, ograniczyłbyś się na komenderowaniu wojskiem, musiałbyś zaledwie kilka razy na rok przyjmować udział w nabożeństwach, bo w innych razach zastępowaliby cię arcykapłani. Lecz jeżeli chcesz poznać tajemnice świątyń, musisz składać cześć bogom, gdyż oni są źródłem mądrości.", + "44833": "Rozdział XXIV", + "44834": "Teraz już Ramzes wiedział, że albo nie spełni rozkazu faraona, albo musi poddać się woli kapłanów, co go przejmowało gniewem i niechęcią do nich.", + "44835": "Nie śpieszył się więc do tajemnic ukrytych w świątyni. Miał jeszcze czas na posty i pobożne zajęcia. Tym zaś gorliwszy zaczął przyjmować udział w ucztach, jakie na jego cześć wyprawiano.", + "44836": "Właśnie powrócił Tutmozis, mistrz we wszelkiej zabawie, i przywiózł księciu dobre wiadomości od Sary. Była zdrowa i pięknie wyglądała, co dziś mniej już obchodziło Ramzesa. Lecz kapłani postawili jego przyszłemu dziecku tak dobry horoskop, że książę był zachwycony.", + "44837": "Twierdzili na pewno, że dziecko będzie synem bardzo obdarowanym od bogów i jeżeli ojciec będzie go kochał, osięgnie w życiu wielkie zaszczyty.", + "44838": "Książę śmiał się z drugiej części tej przepowiedni.", + "44839": "— Dziwna ich mądrość — mówił do Tutmozisa. — Wiedzą, że będzie syn, o czym ja nie wiem, choć jestem ojcem; a wątpią, czy go będę kochał, choć łatwo zgadnąć, że kochałbym to dziecię, gdyby nawet było córką.", + "44840": "A o zaszczyty dla niego niech będą spokojni. Ja się tym zajmę!…", + "44841": "W miesiącu Pachono (styczeń — luty) następca przejechał do nomesu Ka, gdzie był podejmowany przez nomarchę Sofra. Miasto Anu leżało o siedem godzin pieszej drogi od Atribis, ale książę przez trzy dni odbywał tę podróż. Na myśl o modlitwach i postach, jakie czekały go przy wtajemniczaniu się w sekreta świątyń, Ramzes czuł coraz większą ochotę do zabaw; jego orszak odgadł to, więc następowała uciecha po uciesze.", + "44842": "Znowu na gościńcach, którymi przejeżdżał do Atribis, ukazały się tłumy ludu z okrzykami, kwiatami i muzyką. Szczególniej pod miastem zapał dosięgnął szczytu. Zdarzyło się nawet, że jakiś olbrzymi robotnik rzucił się pod wóz namiestnika. A gdy Ramzes zatrzymał konie, z gromady wystąpiło kilkanaście młodych kobiet i cały wóz oplotły mu kwiatami.", + "44843": "„Oni jednak kochają mnie!…” — pomyślał książę.", + "44844": "W prowincji Ka już nie zapytywał nomarchy o dochody faraona, nie zwiedzał fabryk, nie kazał sobie czytać raportów. Wiedział, że niczego nie zrozumie, więc odłożył te zajęcia do czasu, gdy zostanie wtajemniczonym. Tylko raz, gdy zobaczył, że świątynia boga Sebaka stoi na wysokim wzgórzu, oświadczył chęć wejścia na jej pylon i obejrzenia okolicy.", + "44845": "Dostojny Sofra natychmiast spełnił wolę następcy, który znalazłszy się na wieży spędził parę godzin z wielką uciechą.", + "44846": "Prowincja Ka była to żyzna równina. Kilkanaście kanałów i odnóg nilowych przecinało ją we wszystkich kierunkach niby sieć skręcona ze srebrnych i lazurowych sznurów. Melony i pszenica, siana w listopadzie, już dojrzewała. Na polach gęsto roili się nadzy ludzie, którzy zbierali ogórki lub sieli bawełnę. Ziemia była pokryta budynkami, które na kilkunastu punktach skupiały się mocniej i tworzyły miasteczka.", + "44847": "Większość domów, osobliwie tych, które leżały wśród pól, były to gliniane lepianki przykryte słomą i palmowymi liśćmi. Za to w miastach domy były murowane, o płaskich dachach, i wyglądały jak białe sześciany podziurawione w miejscach, gdzie były drzwi i okna. Bardzo często na jednym takim sześcianie stał drugi nieco mniejszy, a na tym trzeci jeszcze mniejszy i każde piętro wymalowane było innym kolorem. Pod ognistym słońcem Egiptu domy te wyglądały jak wielkie perły, rubiny i szafiry rozrzucone wśród zieleni pól, otoczone palmami i akacjami.", + "44848": "Z tego miejsca Ramzes spostrzegł zjawisko, które go zastanowiło. Oto w pobliżu świątyń domy były najpiękniejsze, a w polach kręciło się najwięcej ludności.", + "44849": "„Folwarki kapłanów są najbogatsze!…” — przypomniał sobie i jeszcze raz przebiegł oczyma świątynie i kaplice, których z wieży było widać kilkanaście.", + "44850": "Ponieważ jednak pogodził się z Herhorem i potrzebował usług od kapłanów, więc nie chciał dłużej zajmować się tą sprawą.", + "44851": "W ciągu następnych dni dostojny Sofra urządził dla księcia szereg polowań posuwając się od miasta Atribis ku wschodowi. Nad kanałami strzelano do ptaków z łuku, chwytano je w ogromne potrzaski z sieci, które od razu zagarniały po kilkadziesiąt sztuk, albo na latających swobodnie wypuszczano sokoły. Gdy zaś orszak księcia wkroczył do wschodniej pustyni, zaczęły się wielkie łowy z psami i panterą na czworonożne zwierzęta, których w ciągu kilku dni zabito lub schwytano paręset sztuk.", + "44852": "Gdy dostojny Sofra spostrzegł, że książę ma już dość zabaw pod otwartym niebem i noclegów w namiotach, przerwał polowanie i najkrótszymi drogami zawrócił swoich gości do Atribis.", + "44853": "Stanęli tu o czwartej po południu, a nomarcha zaprosił wszystkich do swego pałacu na ucztę.", + "44854": "Sam zaprowadził księcia do łazienki, asystował przy kąpieli i z własnej skrzyni wydobył wonności dla namaszczenia Ramzesa. Potem dozorował fryzjera, który uporządkował włosy namiestnikowi, wreszcie uklęknąwszy na podłodze błagał księcia o łaskawe przyjęcie od niego nowych szat.", + "44855": "Była tam świeżo utkana koszula pokryta haftem, fartuch wyszyty perłami i płaszcz przetykany złotem, bardzo mocny, ale tak delikatny, że można go było zamknąć w dwu rękach.", + "44856": "Następca łaskawie przyjął to, oświadczając, że jeszcze nigdy nie otrzymał tak pięknego podarunku.", + "44857": "Słońce już zaszło i nomarcha zaprowadził księcia do sali balowej.", + "44858": "Był to duży dziedziniec otoczony kolumnadą, wyłożony mozaiką. Wszystkie ściany były pokryte malowidłami przedstawiającymi sceny z życia przodków Sofry, a więc — wojny, morskie podróże i polowania. Nad budynkiem tym, zamiast dachu, unosił się olbrzymi motyl z różnobarwnymi skrzydłami, które poruszali ukryci niewolnicy dla odświeżenia powietrza.", + "44859": "W brązowych kagańcach, przybitych do kolumn, płonęły jasne pochodnie, wydzielając ze siebie pachnące dymy.", + "44860": "Sala dzieliła się na dwie części: jedna była pusta, druga zapełniona stolikami i krzesłami dla biesiadników. W głębi wznosił się pomost, na którym, pod kosztownym namiotem z rozsuniętymi ścianami, stał stolik i łóżko dla Ramzesa.", + "44861": "Przy każdym stoliku znajdowały się wielkie wazony z palmami, akacjami i figami. Stół następcy otoczono roślinami iglastymi, które w sali rozlewały woń balsamiczną.", + "44862": "Zgromadzeni goście powitali księcia radosnym okrzykiem, a gdy Ramzes zajął miejsce pod baldachimem, skąd był otwarty widok na całą salę, orszak jego zasiadł do stołów.", + "44863": "Odezwały się arfy i zaczęły wchodzić damy w bogatych muślinowych szatach, z odsłoniętymi piersiami, błyszczące od klejnotów. Cztery najpiękniejsze otoczyły Ramzesa, inne zasiadły obok dostojników jego orszaku.", + "44864": "W powietrzu unosiła się woń róż, konwalij i fiołków, a książę poczuł, że mu tętna biją w skroniach.", + "44865": "Niewolnicy i niewolnice w koszulach białych, różowych i błękitnych zaczęli roznosić ciasta, pieczony drób i zwierzynę, ryby, wino i owoce tudzież wieńce z kwiatów, które biesiadnicy kładli na głowy. Ogromny motyl coraz szybciej wachlował skrzydłami, a w pustej połowie sali rozpoczęło się widowisko. Po kolei występowały tancerki, gimnastycy, błazny, kuglarze i fechmistrze; gdy zaś który okazał niezwykły dowód zręczności, widzowie rzucali mu kwiaty ze swych wieńców lub złote pierścienie.", + "44866": "Kilka godzin ciągnęła się uczta, przeplatana okrzykami na cześć księcia, nomarchy i jego rodziny.", + "44867": "Ramzesa, który w postawie półleżącej siedział na łóżku okrytym lwią skórą ze złotymi szponami, obsługiwały cztery damy. Jedna wachlowała go, druga zmieniała mu wieńce na głowie, dwie inne przysuwały potrawy. Pod koniec uczty ta z nich, z którą książę najchętniej rozmawiał, przyniosła mu kielich wina. Ramzes wychylił połowę, resztę podał jej, a gdy wypiła, pocałował ją w usta.", + "44868": "Wówczas niewolnicy szybko zaczęli gasić pochodnie, motyl przestał poruszać skrzydłami, a w sali zrobiła się noc i cisza, przerywana nerwowym śmiechem kobiet.", + "44869": "Nagle rozległy się prędkie stąpania kilku ludzi i straszny krzyk:", + "44870": "— Puśćcie mnie!… — wołał ochrypnięty głos męski. — Gdzie jest następca?… Gdzie namiestnik?…", + "44871": "W sali zagotowało się. Kobiety płakały przerażone, mężczyźni wołali:", + "44872": "— Co to jest?… Zamach na następcę!… Hej, warta!…", + "44873": "Słychać było dźwięk tłuczonych naczyń i trzask krzeseł.", + "44874": "— Gdzie jest następca? — ryczał obcy człowiek.", + "44875": "— Warta!… Brońcie następcy!… — odpowiedziano z sali.", + "44876": "— Zapalcie światło!… — odezwał się młodzieńczy głos następcy. — Kto mnie szuka?… Tu jestem.", + "44877": "Wniesiono pochodnie. Na sali piętrzyły się wywrócone i połamane sprzęty, między którymi kryli się biesiadnicy. Na estradzie książę wydzierał się kobietom, które krzycząc oplątywały mu ręce i nogi. Obok księcia Tutmozis w potarganej peruce, z brązowym dzbanem w ręku, gotów był walić w łeb każdego, kto by się zbliżył. We drzwiach sali ukazało się kilku żołnierzy z obnażonymi mieczami.", + "44878": "— Co to jest?… Kto tu jest?… — wołał przerażony nomarcha.", + "44879": "Nareszcie spostrzeżono sprawcę zamętu. Jakiś olbrzym, nagi, okryty błotem, z krwawymi pręgami na plecach, klęczał na schodach estrady i wyciągał ręce do następcy.", + "44880": "— Oto morderca!… — wrzasnął nomarcha. — Bierzcie go!…", + "44881": "Tutmozis podniósł swój dzban, ode drzwi przybiegli żołnierze. Poraniony człowiek upadł twarzą na schody wołając:", + "44882": "— Miłosierdzia, słońce Egiptu!…", + "44883": "Już mieli go schwycić żołnierze, gdy Ramzes, wydarłszy się kobietom, zbliżył się do nędzarza.", + "44884": "— Nie dotykajcie go! — zawołał na żołnierzy. — Czego chcesz, człowieku?", + "44885": "— Chcę ci opowiedzieć o naszych krzywdach, panie…", + "44886": "W tej chwili Sofra zbliżywszy się do księcia szepnął:", + "44887": "— To Hyksos… spojrzyj, wasza dostojność, na jego kudłatą brodę i włosy… Jego wreszcie zuchwalstwo, z jakim się tu wdarł, dowodzi, że zbrodniarz ten nie jest urodzonym Egipcjaninem…", + "44888": "— Kto jesteś? — spytał książę.", + "44889": "— Jestem Bakura, robotnik z pułku kopaczy w Sochem. Nie mamy teraz zajęcia, więc nomarcha Otoes kazał nam…", + "44890": "— To pijak i wariat!… — szeptał wzburzony Sofra. — Jak on przemawia do ciebie, panie…", + "44891": "Książę tak spojrzał na nomarchę, że dygnitarz zgięty wpół cofnął się.", + "44892": "— Co wam kazał dostojny Otoes? — pytał namiestnik Bakury.", + "44893": "— Kazał nam, panie, chodzić brzegiem Nilu, pływać po rzece, stawać przy gościńcach i robić zgiełk na twoją cześć. I obiecał, że za to wyda nam, co się należy… Bo, panie, my już dwa miesiące nie dostawaliśmy nic… Ani placków jęczmiennych, ani ryb, ani oliwy do namaszczania ciała.", + "44894": "— Cóż wy na to, dostojny panie? — zapytał książę nomarchy.", + "44895": "— Niebezpieczny pijak… brzydki kłamca… — odparł Sofra.", + "44896": "— Jakiżeście to zgiełk robili na moją cześć?", + "44897": "— Jak rozkazano — mówił olbrzym. — Moja żona i córka krzyczały wraz z innymi: „oby żył wiecznie!”, a ja skakałem do wody i ciskałem wieńce do statku waszej dostojności, za co miano mi płacić po utenie. Zaś kiedy wasza cześć raczyłeś wjeżdżać łaskawie do miasta Atribis, mnie naznaczono, abym rzucił się pod konie i zatrzymał wóz…", + "44898": "Książę zaczął się śmiać.", + "44899": "— Jako żywo — mówił — nie myślałem, że tak wesoło zakończymy ucztę!… A ileż ci zapłacono za to, żeś wpadł pod wóz?", + "44900": "— Obiecano mi trzy uteny, ale nie zapłacono nic ani mnie, ani żonie i córce. Również całemu pułkowi nie dano nic do jedzenia przez dwa miesiące.", + "44901": "— Z czegóż żyjecie?", + "44902": "— Z żebraniny albo z tego, co się zapracuje u chłopa. Więc w tej ciężkiej nędzy trzy razy buntowaliśmy się i chcieliśmy wracać do domu. Ale oficerowie i pisarze albo obiecywali nam, że oddadzą, albo kazali nas bić…", + "44903": "— Za ten zgiełk dla mnie? — wtrącił śmiejąc się książę.", + "44904": "— Prawdę mówi wasza cześć… Otóż wczoraj był bunt największy, za co jego dostojność nomarcha Sofra kazał nas dziesiątkować… Co dziesiąty brał kije, a ja dostałem najwięcej, bom duży i mam do wykarmienia trzy gęby: moją, żony i córki… Zbity, wydarłem się im, ażeby upaść na mój brzuch przed tobą, panie, i opowiedzieć nasze żale. Ty nas bij, jeżeliśmy winni, ale niech pisarze wydadzą nam, co się należy, bo z głodu pomrzemy — my, żony i dzieci nasze…", + "44905": "— To człowiek opętany!… — zawołał Sofra. — Racz spojrzeć, wasza dostojność, ile on mi szkody narobił… Dziesięciu talentów nie wziąłbym za te stoły, misy i dzbany…", + "44906": "Między biesiadnikami, którzy już odzyskali przytomność, zaczął się szmer.", + "44907": "— To jakiś bandyta!… — mówiono. — Patrzcie, to naprawdę Hyksos… Jeszcze w nim burzy się przeklęta krew jego dziadów, którzy najechali i zniszczyli Egipt… Takie kosztowne sprzęty… takie ozdobne naczynia porozbijane na proch!…", + "44908": "— Jeden bunt niezapłaconych robotników więcej sprawia szkody państwu, aniżeli warte są te bogactwa — surowo odezwał się Ramzes.", + "44909": "— Święte słowa!… Należy zapisać je na pomnikach — w tejże chwili odezwano się między gośćmi. — Bunt odrywa ludzi od pracy i zasmuca serce jego świątobliwości… Nie godzi się, ażeby robotnicy po dwa miesiące nie odbierali żołdu…", + "44910": "Z nieukrywaną pogardą spojrzał książę na zmiennych jak obłoki dworaków i zwrócił się do nomarchy.", + "44911": "— Oddaję ci — rzekł groźnie — tego skatowanego człowieka. Jestem pewny, że nie spadnie mu włos z głowy. Zaś jutro chcę zobaczyć pułk, do którego należy, i przekonać się, czy skarżący mówił prawdę.", + "44912": "Po tych słowach namiestnik wyszedł, zostawiając nomarchę i gości w wielkim strapieniu.", + "44913": "Na drugi dzień książę, ubierając się przy pomocy Tutmozisa, zapytał go:", + "44914": "— Czy robotnicy przyszli?", + "44915": "— Tak, panie. Od świtu czekają na twoje rozkazy.", + "44916": "— A ten… ten Bakura jest między nimi?", + "44917": "Tutmozis skrzywił się i odparł:", + "44918": "— Zdarzył się dziwny wypadek. Dostojny Sofra kazał go zamknąć w pustej piwnicy swego pałacu. Otóż ten hultaj, bardzo silny człowiek, wyłamał drzwi do drugiego lochu, gdzie stało wino, przewrócił kilka dzbanów bardzo kosztownych, a sam tak się spił, że…", + "44919": "— Że co?… — spytał książę.", + "44920": "— Że umarł.", + "44921": "Następca zerwał się z krzesła.", + "44922": "— I ty wierzysz — zawołał — że on sam zapił się na śmierć?…", + "44923": "— Muszę wierzyć, bo nie mam dowodów, że go zabito — odpowiedział Tutmozis.", + "44924": "— Ale ja ich poszukam!… — wybuchnął książę.", + "44925": "Biegał po komnacie i parskał jak rozgniewane lwiątko.", + "44926": "Gdy nieco uspokoił się, rzekł Tutmozis:", + "44927": "— Nie szukaj, panie, winy tam, gdzie jej nie widać, bo nawet świadków nie znajdziesz. Gdyby ktoś w rzeczy samej z rozkazu nomarchy zadławił tego robotnika, nie przyzna się. Sam umarły także nic nie powie, a zresztą, cóż by znaczyła jego skarga na nomarchę!… W tych warunkach żaden sąd nie zechce rozpocząć śledztwa…", + "44928": "— A jeżeli ja każę?… — spytał namiestnik.", + "44929": "— W takim razie przeprowadzą śledztwo i dowiodą niewinności Sofry. Po czym ty, panie, będziesz zawstydzony, a wszyscy nomarchowie, ich krewni i służba zostaną twoimi wrogami.", + "44930": "Książę stał na środku pokoju i myślał.", + "44931": "— Wreszcie — mówił Tutmozis — wszystko zdaje się przemawiać za tym, że nieszczęsny Bakura był pijak albo wariat, a nade wszystko — człowiek obcego pochodzenia. Bo czyliż rodowity i przytomny Egipcjanin, choćby przez rok nie pobierał żołdu i dwa razy tyle dostał kijów, czy ośmieliłby się — wpadać do pałacu nomarchy i z takim wrzaskiem wzywać ciebie?…", + "44932": "Ramzes pochylił głowę, a widząc, że w drugim pokoju są dworzanie, rzekł zniżonym głosem:", + "44933": "— Czy ty wiesz, Tutmozisie, że od czasu jak wyruszyłem w tę podróż, Egipt zaczyna mi się wydawać jakiś inny. Niekiedy pytam samego siebie: czy ja jestem w obcym kraju? To znowu serce moje niepokoi się, jakbym miał na oczach zasłonę, poza którą dzieją się łotrostwa, których ja — nie mogę dojrzeć…", + "44934": "— Toteż i nie wypatruj ich, bo w końcu wyda ci się, żeśmy wszyscy powinni iść do kopalń — odparł ze śmiechem Tutmozis. — Pamiętaj, że nomarchowie i urzędnicy są pasterzami twego stada. Gdy który wydoi miarę mleka dla siebie albo zarznie owcę, przecie go nie zabijesz ani wypędzisz. Owiec masz za dużo, a o pastuchów trudno.", + "44935": "Namiestnik, już ubrany, przeszedł do sali poczekalnej, gdzie zebrała się jego świta: kapłani, oficerowie i urzędnicy. Następnie wraz z nimi opuścił pałac i udał się na dziedziniec zewnętrzny.", + "44936": "Był to obszerny plac zasadzony akacjami, pod cieniem których oczekiwali na księcia robotnicy. Na odgłos trąbki cały tłum zerwał się z ziemi i uszykował w pięć szeregów.", + "44937": "Ramzes, otoczony błyszczącym orszakiem dostojników, nagle zatrzymał się, chcąc najpierwej z daleka obejrzeć pułk kopaczy. Byli to ludzie nadzy, w białych czepcach na głowie i takichże przepaskach około bioder. W szeregach doskonale można było odróżnić brunatnych Egipcjan, ciemnych Murzynów, żółtych Azjatów i białych mieszkańców Libii tudzież wysp Morza Śródziemnego.", + "44938": "W pierwszej linii stali kopacze z oskardami, w drugiej z motykami, w trzeciej z łopatami. Czwarty szereg stanowili tragarze, z których każdy miał drąg i dwa kubełki, piąty również tragarze, lecz z wielkimi skrzyniami obsługiwanymi każda przez dwu ludzi. Przenosili oni wykopaną ziemię.", + "44939": "Przed szeregami co kilkanaście kroków stali majstrowie: każdy miał w rękach mocny kij i duży cyrkiel drewniany lub węgielnicę.", + "44940": "Kiedy książę zbliżył się do nich, zawołali chórem: „obyś żył wiecznie!”, i uklęknąwszy uderzyli czołem o ziemię. Następca kazał im powstać i znowu przypatrzył się z uwagą.", + "44941": "Byli to ludzie zdrowi i silni, bynajmniej nie wyglądający na takich, którzy od dwu miesięcy utrzymywali się z żebraniny.", + "44942": "Do namiestnika przystąpił nomarcha Sofra ze swoim orszakiem. Ale Ramzes udając, że go nie spostrzegł, zwrócił się do jednego z majstrów:", + "44943": "— Jesteście kopaczami z Sochem? — zapytał.", + "44944": "Majster jak długi upadł twarzą na ziemię i milczał.", + "44945": "Książę wzruszył ramionami i zawołał do robotników:", + "44946": "— Jesteście z Sochem?", + "44947": "— Jesteśmy kopacze z Sochem!… — odpowiedzieli chórem.", + "44948": "— Dostaliście żołd?", + "44949": "— Żołd dostaliśmy — jesteśmy syci i szczęśliwi — słudzy jego świątobliwości — odparł chór, wybijając każdy wyraz.", + "44950": "— W tył zwrot!… — zakomenderował książę.", + "44951": "Odwrócili się. Prawie każdy miał na plecach głębokie i gęste blizny od kijów; ale świeżych pręg nie było.", + "44952": "„Oszukują mnie!…” — pomyślał następca. Kazał robotnikom iść do koszar i nie witając się ani żegnając z nomarchą, wrócił do pałacu.", + "44953": "— Czy i ty mi powiesz — rzekł w drodze do Tutmozisa — że ci ludzie są robotnikami z Sochem?…", + "44954": "— Wszakże oni sami to powiedzieli — odparł dworak. Książę zawołał, aby mu podano konia, i odjechał do wojsk obozujących za miastem.", + "44955": "Cały dzień musztrował pułki. Około południa na placu ćwiczeń, pod dowództwem nomarchy, ukazało się kilkudziesięciu tragarzy z namiotami, sprzętami, jadłem i winem. Ale książę odprawił ich do Atribis, a gdy nadszedł czas posiłku dla wojska, kazał sobie podać i jadł owsiane placki z suszonym mięsem.", + "44956": "Były to najemne pułki libijskie. Kiedy książę wieczorem kazał im odłożyć broń i pożegnał się z nimi, zdawało się, że żołnierze i oficerowie ulegli szaleństwu. Krzycząc: „żyj wiecznie!”, całowali jego ręce i nogi, zrobili lektykę z włóczni i płaszczów, ze śpiewami odnieśli księcia do miasta, a w drodze kłócili się o zaszczyt dźwigania go na ramionach.", + "44957": "Nomarcha i urzędnicy prowincji, widząc zapał barbarzyńskich Libijczyków i łaskę dla nich następcy, zatrwożyli się.", + "44958": "— Oto jest władca!… — szepnął do Sofry wielki pisarz. — Gdyby zechciał, ci ludzie pobiliby mieczem nas i dzieci nasze…", + "44959": "Strapiony nomarcha westchnął do bogów i polecił się ich łaskawej opiece.", + "44960": "Późno w nocy Ramzes znalazł się w swym pałacu i tu powiedziała mu służba, że zmieniono mu pokój sypialny.", + "44961": "— Dlaczegóż to?", + "44962": "— Bo w tamtej sypialni widziano jadowitego węża, który skrył się tak, że nie można go znaleźć.", + "44963": "W skrzydle sąsiadującym z domem nomarchy znajdowała się nowa sypialnia. Był to czworoboczny pokój otoczony kolumnami. Miał alabastrowe ściany pokryte malowaną płaskorzeźbą przedstawiającą u dołu — rośliny w wazonach, wyżej — girlandy z liści oliwkowych i laurowych.", + "44964": "Prawie na środku stało wielkie łoże wykładane hebanem, kością słoniową i złotem. Pokój oświetlały dwie wonne pochodnie, pod kolumnadą znajdowały się stoliki z winem, jadłem i wieńcami z róż.", + "44965": "W suficie był wielki otwór czworoboczny zasłonięty płótnem.", + "44966": "Książę wykąpał się i legł na miękkim posłaniu, jego służba odeszła do dalszych komnat. Pochodnie zaczęły przygasać, po sypialni wionął chłodny wiatr nasycony wonią kwiatów. Jednocześnie w górze odezwała się cicha muzyka arf.", + "44967": "Ramzes podniósł głowę. Płócienny dach pokoju usunął się i przez otwór w suficie widać było konstelację Lwa, a w niej jasną gwiazdę Regulusa. Muzyka arf wzmogła się.", + "44968": "„Czy bogowie wybierają się do mnie w odwiedziny?…” — pomyślał z uśmiechem Ramzes.", + "44969": "W otworze sufitu błysnęła szeroka smuga światła; było ono mocne, lecz łagodne. W chwilę później ukazała się w górze lektyka w formie złotej łodzi, niosącej altankę z kwiatów: słupy były okręcone girlandami z róż, dach z fiołków i lotosów.", + "44970": "Na sznurach, spowitych zielonością, złota łódź bez szmeru opuściła się do sypialnej komnaty. Stanęła na podłodze, a spod kwiatów wyszła niepospolitej piękności naga kobieta. Ciało jej miało ton białego marmuru; od bursztynowej fali włosów płynęła woń upajająca.", + "44971": "Kobieta, wysiadłszy ze swej napowietrznej lektyki, uklękła przed księciem.", + "44972": "— Jesteś córką Sofry?… — spytał jej następca.", + "44973": "— Prawdę mówisz, panie…", + "44974": "— I mimo to przyszłaś do mnie?", + "44975": "— Błagać cię, ażebyś przebaczył memu ojcu… Nieszczęśliwy on!… od południa leje łzy i tarza się w popiele…", + "44976": "— A gdybym mu nie przebaczył, odeszłabyś?", + "44977": "— Nie… — cicho szepnęła.", + "44978": "Ramzes przyciągnął ją do siebie i namiętnie pocałował. Oczy płonęły mu.", + "44979": "— Dlatego przebaczę mu — rzekł.", + "44980": "— O, jakiś ty dobry!… — zawołała, tuląc się do księcia. A potem dodała z przymileniem:", + "44981": "— Każesz wynagrodzić szkody, które wyrządził mu ten szalony robotnik?", + "44982": "— Każę…", + "44983": "— I mnie weźmiesz do swego domu…", + "44984": "Ramzes popatrzył na nią.", + "44985": "— Wezmę cię, bo jesteś piękna.", + "44986": "— Doprawdy?… — odparła, obejmując go za szyję. — Przypatrz mi się lepiej… Między pięknymi Egiptu zajmuję dopiero czwarte miejsce.", + "44987": "— Cóż to znaczy?", + "44988": "— W Memfis, czy koło Memfis, mieszka twoja najpierwsza…. Na szczęście tylko Żydówka!… W Sochem jest druga…", + "44989": "— Nic o tym nie wiem — wtrącił książę.", + "44990": "— O, ty gołąbku!… Więc zapewne nie wiesz i o trzeciej w Anu…", + "44991": "— Czy i ona należy do mego domu?…", + "44992": "— Niewdzięczniku!… — zawołała, uderzając go kwiatem lotosu. — Gotów jesteś za miesiąc o mnie powiedzieć to samo… Ale ja nie dam zrobić sobie krzywdy…", + "44993": "— Jak i twój ojciec.", + "44994": "— Jeszcześ mu nie zapomniał?… Pamiętaj, że odejdę…", + "44995": "— Zostań już… zostań!…", + "44996": "Na drugi dzień namiestnik raczył przyjąć hołdy i ucztę od nomarchy Sofra. Publicznie pochwalił jego zarząd prowincją i aby wynagrodzić szkody wyrządzone przez pijanego robotnika, darował mu połowę naczyń i sprzętów, które otrzymał w mieście Anu.", + "44997": "Drugą połowę tych darów zabrała córka nomarchy, piękna Abeb, jako dama dworu księcia. Nadto kazała sobie wypłacić z kasy Ramzesa pięć talentów na stroje, konie i niewolnice.", + "44998": "Wieczorem książę ziewając rzekł do Tutmozisa:", + "44999": "— Jego świątobliwość, ojciec mój, powiedział mi wielką naukę, że — kobiety dużo kosztują!", + "45000": "— Gorzej, gdy ich nie ma — odparł elegant.", + "45001": "— Ale ja mam ich cztery i nawet dobrze nie wiem, jakim sposobem. Mógłbym ze dwie odstąpić wam.", + "45002": "— Czy i Sarę?", + "45003": "— Tej nie, szczególniej jeżeli będzie miała syna.", + "45004": "— Jeżeli wasza dostojność przeznaczysz tym synogarlicom ładny posag, znajdą się dla nich mężowie.", + "45005": "Książę znowu ziewnął.", + "45006": "— Nie lubię słuchać o posagach — rzekł. — Aaa!… jakie to szczęście, że już wyrwę się od was i osiądę między kapłanami…", + "45007": "— Naprawdę, uczynisz tak?…", + "45008": "— Muszę. Nareszcie może dowiem się od nich, dlaczego faraoni biednieją… Aaa!… no — i odpocznę.", + "45009": "Rozdział XXV", + "45010": "Tego samego dnia, w Memfisie, Fenicjanin Dagon, dostojny bankier następcy tronu, leżał na kanapie pod werendą swego pałacu. Otaczały go wonne krzaki iglaste, hodowane w wazonach. Dwaj czarni niewolnicy chłodzili bogacza wachlarzami, a on, bawiąc się młodą małpką, słuchał rachunków, które czytał mu jego pisarz.", + "45011": "W tej chwili niewolnik, uzbrojony w miecz, hełm, włócznię i tarczę (bankier lubił wojskowe ubiory), zameldował dostojnego Rabsuna, który był kupcem fenickim osiadłym w Memfis.", + "45012": "Gość wszedł, nisko kłaniając się, i w ten sposób opuścił powieki, że dostojny Dagon rozkazał pisarzowi i niewolnikom, ażeby wynieśli się spod werendy. Następnie, jako człowiek przezorny, obejrzał wszystkie kąty i rzekł do gościa:", + "45013": "— Możemy gadać.", + "45014": "Rabsun zaczął bez wstępu:", + "45015": "— Czy dostojność wasza wie, że przyjechał z Tyru książę Hiram?…", + "45016": "Dagon podskoczył na kanapie.", + "45017": "— Niech na niego i jego księstwo trąd padnie!… — wrzasnął.", + "45018": "— On mi właśnie wspomniał — ciągnął spokojnie gość — że między wami jest nieporozumienie…", + "45019": "— Co to jest nieporozumienie?… — krzyczał Dagon. — Ten rozbójnik okradł mnie, zniszczył, zrujnował… Kiedy ja posłałem moje statki, za innymi tyryjskimi, na zachód po srebro, sternicy łotra Hirama rzucali na nie ogień, chcieli je zepchnąć na mieliznę… No, i moje okręty wróciły z niczym, opalone i potrzaskane… Żeby jego spalił ogień niebieski!… — zakończył rozwścieczony bankier.", + "45020": "— A jeżeli Hiram ma dla waszej dostojności dobry interes? — spytał gość flegmatycznie.", + "45021": "Burza szalejąca w piersiach Dagona od razu ucichła.", + "45022": "— Jaki on może mieć dla mnie interes? — rzekł zupełnie spokojnym głosem.", + "45023": "— On to sam powie waszej dostojności, ale przecież pierwej musi zobaczyć się z wami.", + "45024": "— No, to niech on tu przyjdzie.", + "45025": "— On myśli, że wasza dostojność powinna przyjść do niego. Przecie on jest członkiem najwyższej rady w Tyrze.", + "45026": "— Żeby on tak zdechł, jak ja do niego pójdę!… — krzyknął znowu rozgniewany bankier.", + "45027": "Gość przysunął krzesło do kanapy i poklepał bogacza w udo.", + "45028": "— Dagonie — rzekł — miej ty rozum.", + "45029": "— Dlaczego ja nie mam rozumu i dlaczego ty, Rabsun, nie mówisz do mnie — dostojność?…", + "45030": "— Dagon, nie bądź ty głupi!… — reflektował gość. — Jeżeli ty nie pójdziesz do niego ani on do ciebie, to jakże wy zrobicie interes?", + "45031": "— Ty jesteś głupi, Rabsun! — znowu wybuchnął bankier. — Bo gdybym ja poszedł do Hirama, to, niech mi ręka uschnie, że straciłbym na tej grzeczności połowę zarobku.", + "45032": "Gość pomyślał i odparł:", + "45033": "— Teraz rzekłeś mądre słowo. Więc ja tobie coś powiem. Przyjdź do mnie i Hiram przyjdzie do mnie, i wy obaj u mnie obgadacie ten interes.", + "45034": "Dagon przechylił głowę i przymrużywszy oko filuternie zapytał:", + "45035": "— Ej, Rabsun!… Powiedz od razu: ile on tobie dał?", + "45036": "— Za co?…", + "45037": "— Za to, że ja przyjdę do ciebie i z tym parchem będę robił interes?…", + "45038": "— To jest interes dla całej Fenicji, więc ja na nim zarobku nie potrzebuję — odparł oburzony Rabsun.", + "45039": "— Żeby się tobie tak dłużnicy wypłacali, jak to prawda!", + "45040": "— Żeby mi się nie wypłacili, jeżeli ja co na tym zarobię! Niech tylko Fenicja nie straci! — zakrzyczał z gniewem Rabsun.", + "45041": "Pożegnali się.", + "45042": "Nad wieczorem dostojny Dagon wsiadł w lektykę niesioną przez sześciu niewolników. Poprzedzali go dwaj laufrowie z kijami i dwaj z pochodniami; zaś za lektyką szło czterech służących uzbrojonych od stóp do głów. Nie dla bezpieczeństwa, lecz że Dagon od pewnego czasu lubił otaczać się zbrojnymi jak rycerz.", + "45043": "Wysiadł z lektyki z wielką powagą i podtrzymywany przez dwu ludzi (trzeci niósł nad nim parasol) wszedł do domu Rabsuna.", + "45044": "— Gdzież jest ten… Hiram? — zapytał dumnie gospodarza.", + "45045": "— Nie ma go.", + "45046": "— Jak to?… więc ja będę czekał na niego?", + "45047": "— Nie ma go w tym pokoju, ale jest w trzecim, u mojej żony — odparł gospodarz. — On teraz składa wizytę mojej żonie.", + "45048": "— Ja tam nie pójdę!… — rzekł bankier, siadając na kanapie.", + "45049": "— Pójdziesz do drugiego pokoju, a on w tej samej chwili także tam wejdzie.", + "45050": "Po krótkim oporze Dagon ustąpił, a w chwilę później, na znak gospodarza domu, wszedł do drugiej komnaty. Jednocześnie z dalszych pokojów wysunął się niewysoki człowiek z siwą brodą, ubrany w złocistą togę i złotą obręcz na głowie.", + "45051": "— Oto jest — rzekł gospodarz stojąc na środku — oto jest jego miłość książę Hiram, członek najwyższej rady tyryjskiej… Oto jest dostojny Dagon, bankier księcia następcy tronu i namiestnika w Dolnym Egipcie.", + "45052": "Dwaj dostojnicy ukłonili się sobie z założonymi na piersiach rękoma i usiedli przy oddzielnych stolikach, na środku sali. Hiram nieco odsunął togę, aby ukazać wielki złoty medal na swej szyi, w odpowiedzi na co Dagon zaczął bawić się grubym złotym łańcuchem, który otrzymał od księcia Ramzesa.", + "45053": "— Ja, Hiram — odezwał się starzec — pozdrawiam pana, panie Dagon, życzę panu dużego majątku i powodzenia w interesach.", + "45054": "— Ja, Dagon, pozdrawiam pana, panie Hiram, i życzę panu tego samego, co pan mnie życzy…", + "45055": "— Już się pan chcesz kłócić?… — przerwał zirytowany Hiram.", + "45056": "— Gdzie ja się kłócę?… Rabsun, ty powiedz, czy ja się kłócę?…", + "45057": "— Lepiej niech wasze dostojności mówią o interesach — odparł gospodarz.", + "45058": "Po chwili namysłu Hiram zaczął:", + "45059": "— Przyjaciele pańscy z Tyru bardzo pozdrawiają pana przeze mnie.", + "45060": "— Oni tylko to przysłali mi? — spytał drwiącym tonem Dagon.", + "45061": "— Co pan chcesz, żeby oni panu przysyłali?… — odparł Hiram, podnosząc głos.", + "45062": "— Cicho!… Zgoda!… — wtrącił gospodarz.", + "45063": "Hiram kilka razy głębiej odetchnął i rzekł:", + "45064": "— To prawda, że nam potrzebna zgoda… Ciężkie czasy nadchodzą dla Fenicji…", + "45065": "— Czy morze zatopiło wam Tyr albo Sydon?… — spytał z uśmiechem Dagon.", + "45066": "Hiram splunął i zapytał:", + "45067": "— Coś pan taki zły dzisiaj?…", + "45068": "— Ja zawsze jestem zły, jak mnie nie nazywają — dostojnością…", + "45069": "— A dlaczego pan nie nazywasz mnie — miłością?… Ja przecie jestem książę!…", + "45070": "— Może w Fenicji — odparł Dagon. — Ale już w Asyrii u lada satrapy czekasz pan w sieniach trzy dni na posłuchanie, a kiedy cię przyjmą, leżysz na brzuchu jak każdy handlarz fenicki.", + "45071": "— A pan co byś robił wobec dzikiego człowieka, który może pana na pal wbić?… — zakrzyczał Hiram.", + "45072": "— Co ja bym robił, nie wiem — rzekł Dagon. — Ale w Egipcie ja sobie siedzę na jednej kanapie z następcą tronu, który dziś jest namiestnikiem.", + "45073": "— Zgoda, wasza dostojność!… Zgoda, wasza miłość!… — reflektował ich gospodarz.", + "45074": "— Zgoda!… zgoda, że ten pan jest zwyczajny fenicki handlarz, a mnie nie chce oddać szacunku… — zawołał Dagon.", + "45075": "— Ja mam sto okrętów!… — wrzasnął Hiram.", + "45076": "— A jego świątobliwość faraon ma dwadzieścia tysięcy miast, miasteczek i osad…", + "45077": "— Wasze dostojności utopicie ten interes i całą Fenicję!… — odezwał się już podniesionym głosem Rabsun.", + "45078": "Hiram zacisnął pięści, lecz umilkł i odpoczął.", + "45079": "— Musisz jednak przyznać, wasza dostojność — rzekł po chwili do Dagona — że z tych dwudziestu tysięcy miast jego świątobliwość niewiele ma naprawdę.", + "45080": "— Chcesz powiedzieć, wasza miłość — odparł Dagon — że siedm tysięcy miast należy do świątyń i siedm tysięcy do wielkich panów?… Zawsze jednak jego świątobliwości zostaje siedm tysięcy na czysto…", + "45081": "— Nie bardzo! Bo jak z tego wasza dostojność odejmiesz ze trzy tysiące, które są w zastawie u kapłanów, i ze dwa tysiące w dzierżawie u naszych Fenicjan…", + "45082": "— Mówi prawdę wasza miłość — rzekł Dagon. — Zawsze jednak jego świątobliwości zostaje ze dwa tysiące miast bardzo bogatych…", + "45083": "— Czy was Tyfon opętał?… — wrzasnął z kolei Rabsun. — Będziecie teraz wyliczali miasta faraona, bodajby go…", + "45084": "— Psyt!… — szepnął Dagon, zrywając się z krzesła.", + "45085": "— Kiedy nad Fenicją wisi nieszczęście!… — dokończył Rabsun.", + "45086": "— Niechże ja się raz dowiem, jakie nieszczęście?… — przerwał Dagon.", + "45087": "— Więc daj mówić Hiramowi, to się dowiesz — odparł gospodarz.", + "45088": "— Niech gada…", + "45089": "— Czy wasza dostojność wiesz, co się stało w zajeździe „Pod Okrętem”, u brata naszego, Asarhadona?… — zaczął Hiram.", + "45090": "— Nie mam braci pomiędzy szynkarzami!… — wtrącił szyderczo Dagon.", + "45091": "— Milcz!… — wrzasnął rozgniewany Rabsun i schwycił za rękojeść sztyletu. — Jesteś głupi jak pies, który szczeka przez sen…", + "45092": "— Czego on się gniewa, ten… ten handlujący kośćmi?… — odparł Dagon i również sięgnął do noża.", + "45093": "— Cicho!… Zgoda!… — uspakajał ich sędziwy książę i także opuścił suchą rękę do pasa.", + "45094": "Przez chwilę wszystkim trzem drżały nozdrza i błyszczały oczy. Wreszcie Hiram, który uspokoił się najpierwej, zaczął znowu, jakby nigdy nic nie zaszło.", + "45095": "— Parę miesięcy temu stanął w zajeździe Asarhadona niejaki Phut, z miasta Harranu…", + "45096": "— Miał odebrać pięć talentów od jakiegoś kapłana — wtrącił Dagon.", + "45097": "— Cóż dalej? — spytał Hiram.", + "45098": "— Nic. Znalazł łaskę u jednej kapłanki i za jej radą pojechał szukać swego wierzyciela do Tebów.", + "45099": "— Masz rozum dziecka, a gadatliwość kobiety — rzekł Hiram. — Ten harrańczyk nie jest harrańczykiem, ale Chaldejczykiem, i nie nazywa się Phut, ale Beroes…", + "45100": "— Beroes?… Beroes?… — powtórzył przypominając sobie Dagon. — Gdzieś słyszałem to nazwisko…", + "45101": "— Słyszałeś!… — mówił z pogardą Hiram. — Beroes to najmędrszy kapłan w Babilonie, doradca książąt asyryjskich i samego króla…", + "45102": "— Niech on będzie doradcą, byle nie faraona, co mnie to obchodzi?… — rzekł bankier.", + "45103": "Rabsun podniósł się z krzesła i grożąc Dagonowi pięścią pod nosem, zawołał:", + "45104": "— Ty wieprzu, wypasiony na faraońskich pomyjach… Ciebie Fenicja tyle obchodzi co mnie Egipt… Gdybyś mógł, za drachmę sprzedałbyś ojczyznę… Psie trędowaty!", + "45105": "Dagon zbladł i odparł spokojnym głosem:", + "45106": "— Co gada ten kramarz?… W Tyrze są moi synowie i uczą się żeglarstwa; w Sydonie siedzi moja córka z mężem… Połowę mego mienia pożyczyłem radzie najwyższej, choć nie mam za to nawet dziesięciu procent. A ten kramarz mówi, że mnie nie obchodzi Fenicja!…", + "45107": "Rabsun, posłuchaj mnie — dodał po chwili. — Ja życzę twojej żonie i dzieciom, i cieniom twoich ojców, ażebyś ty o nich tyle dbał, ile ja o każdy okręt fenicki, o każdy kamień Tyru, Sydonu, a nawet Zarpath i Achsibu…", + "45108": "— Dagon mówi prawdę — wtrącił Hiram.", + "45109": "— Ja nie dbam o Fenicję!… — ciągnął bankier, zapalając się. — A ilu ja sprowadziłem tu Fenicjan, ażeby robili majątki, i — co mam z tego?… Ja nie dbam!… Hiram zepsuł mi dwa okręty i pozbawił mnie wielkich zarobków, a przecie, kiedy chodzi o Fenicję, ja usiadłem z nim w jednym pokoju…", + "45110": "— Bo myślałeś, że będziecie gadali o tym, ażeby kogo oszukać — rzekł Rabsun.", + "45111": "— Żebyś ty tak myślał o skonaniu, głupi!… — odparł Dagon. — Niby ja jestem dziecko i niby nie rozumiem, że jak Hiram przyjeżdża do Memfisu, to przecie on nie dla handlu przyjeżdża. Oj, ty Rabsun!… Tyś powinien ze dwa lata być u mnie chłopcem do zamiatania stajni…", + "45112": "— Dosyć!… — zawołał Hiram, uderzając pięścią w stolik.", + "45113": "— My nigdy nie skończymy z tym kapłanem chaldejskim — mruknął Rabsun z takim spokojem, jakby przed chwilą nie jego zwymyślano.", + "45114": "Hiram odchrząknął i zaczął.", + "45115": "— Ten człowiek ma naprawdę dom i grunta w Harranie i tam nazywa się Phut. Dostał listy od kupców chetyjskich do kupców sydońskich, więc w podróż zabrała go nasza karawana. Sam dobrze mówi po fenicku, płaci rzetelnie, nic osobliwego nie żąda, więc nasi ludzie nawet bardzo go polubili.", + "45116": "Ale — mówił Hiram podrapawszy się w brodę — gdy lew nakryje się skórą wołu, zawsze mu choćby kawałek ogona wylezie. Ten Phut był strasznie mądry i pewny siebie; więc naczelnik karawany po cichu zrewidował jego rzeczy. I nic nie znalazł, tylko medal bogini Astoreth. Dowódcę karawany medal ten kolnął w serce. Skąd Chetyjczyk ma fenicki medal?…", + "45117": "Więc gdy przyjechali do Sydonu, zaraz zameldował starszym, i od tej pory nasza tajna policja miała tego Phuta na oku.", + "45118": "Tymczasem jest to taki mędrzec, że gdy kilka dni posiedział w Sydonie, wszyscy go pokochali. Modlił się on i składał ofiary bogini Astoreth, płacił złotem, nie pożyczał pieniędzy, wdawał się tylko z Fenicjanami. I tak wszystkich otumanił, że dozór nad nim osłabł, a on spokojnie dojechał do Memfisu.", + "45119": "Tu znowu nasza starszyzna zaczęła czuwać nad nim, ale nic nie odkryła; domyślała się tylko, że musi to być wielki pan, nie zaś prosty mieszczanin harrański. Dopiero Asarhadon przypadkiem wyśledził, a nawet nie wyśledził, tylko wpadł na poszlaki, że ten niby Phut całą jedną noc przepędził w starej świątyni Seta, która tu wiele znaczy…", + "45120": "— Wchodzą do niej tylko arcykapłani na ważne narady — wtrącił Dagon.", + "45121": "— Jeszcze i to nic by nie znaczyło — prawił Hiram. — Ale jeden z naszych kupców wrócił miesiąc temu z Babilonu z dziwnymi wiadomościami. Za wielki prezent pewien dworzanin babilońskiego satrapy powiedział mu, że nad Fenicją — wisi bieda!…", + "45122": "„Was zabiorą Asyryjczycy — mówił ten dworzanin do naszego kupca — a Izraelitów wezmą Egipcjanie. W tym interesie nawet pojechał do tebańskich kapłanów wielki chaldejski kapłan Beroes i zawrze z nimi traktat.”", + "45123": "Musicie wiedzieć — ciągnął Hiram — że kapłani chaldejscy uważają egipskich za swoich braci. A że Beroes ma wielkie znaczenie na dworze króla Assara, więc wieść o tym traktacie może być bardzo prawdziwa.", + "45124": "— Na co Asyryjczykom Fenicja?… — zapytał Dagon, gryząc paznogcie.", + "45125": "— A na co złodziejowi cudzy spichlerz?… — odparł Hiram.", + "45126": "— Co może znaczyć traktat Beroesa z egipskimi kapłanami?… — wtrącił zamyślony Rabsun.", + "45127": "— Głupi ty!… — odparł Dagon. — Faraon robi tylko to, co kapłani uradzą.", + "45128": "— Będzie i traktat z faraonem, nie bójcie się! — przerwał Hiram. — W Tyrze wiemy na pewno, że jedzie do Egiptu z wielką świtą i darami poseł asyryjski — Sargon… On niby to chce zobaczyć Egipt i ułożyć się z ministrami, ażeby w egipskich aktach nie pisano jako — Asyria płaci daninę faraonom. Ale naprawdę to on jedzie zawrzeć traktat o podział krajów leżących między naszym morzem a rzeką Eufratem.", + "45129": "— Oby ich ziemia pochłonęła! — zaklął Rabsun.", + "45130": "— Cóż ty o tym myślisz, Dagonie?… — spytał Hiram.", + "45131": "— A co byście wy zrobili, gdyby was naprawdę napadł Assar?…", + "45132": "Hiram zatrząsł się z gniewu.", + "45133": "— Co?… Wsiądziemy na okręty z rodzinami i skarbami, a tym psom zostawimy gruzy miast i gnijące trupy niewolników… Alboż nie znamy krain większych i piękniejszych od Fenicji, gdzie można założyć nową ojczyznę, bogatszą aniżeli ta?…", + "45134": "— Niech was bogowie bronią od takiej ostateczności — rzekł Dagon.", + "45135": "— Właśnie o to idzie, ażeby ratować dzisiejszą Fenicję od zagłady — mówił Hiram. — A ty, Dagonie, wiele możesz w tym interesie…", + "45136": "— Co ja mogę?…", + "45137": "— Możesz dowiedzieć się od kapłanów: czy był u nich Beroes i czy zawarł z nimi taką umowę?..", + "45138": "— Strasznie trudna rzecz! — szepnął Dagon. — Ale może ja znajdę takiego kapłana, który mnie objaśni.", + "45139": "— Możesz — ciągnął Hiram — na dworze faraona nie dopuścić traktatu z Sargonem?…", + "45140": "— Bardzo trudno… Ja sam temu nie wydołam…", + "45141": "— Ja będę z tobą, a złota dostarczy Fenicja. Już dziś zbiera się podatek.", + "45142": "— Sam dałem dwa talenty! — szepnął Rabsun.", + "45143": "— Dam dziesięć — rzekł Dagon. — Ale co dostanę za moją pracę?…", + "45144": "— Co?… No, dziesięć okrętów — odparł Hiram.", + "45145": "— A ty ile zarobisz? — spytał Dagon.", + "45146": "— Mało ci?… Więc dostaniesz piętnaście…", + "45147": "— Ja się pytam: co ty zarobisz? — nalegał Dagon.", + "45148": "— Damy ci… dwadzieścia. Dosyć?…", + "45149": "— Niech będzie. Ale pokażecie mi drogę do kraju srebra?", + "45150": "— Pokażemy.", + "45151": "— I tam, skąd bierzecie cynę?", + "45152": "— No…", + "45153": "— I tam, gdzie rodzi się bursztyn — zakończył Dagon.", + "45154": "— Żebyś ty raz zdechł!… — odparł miłościwy książę Hiram, wyciągając do niego rękę. — Ale już nie będziesz chował złego serca dla mnie za tamte dwie krypy?…", + "45155": "Dagon westchnął.", + "45156": "— Będę pracował, ażeby zapomnieć. Ale… jaki ja miałbym majątek, gdybyście mnie nie odpędzili wtedy!…", + "45157": "— Dosyć! — wtrącił Rabsun. — Gadajcie o Fenicji.", + "45158": "— Przez kogo ty się dowiesz o Beroesie i traktacie? — spytał Dagona Hiram.", + "45159": "— Daj spokój. Niebezpiecznie mówić, bo do tego będą należeli kapłani.", + "45160": "— A przez kogo mógłbyś zepsuć traktat?", + "45161": "— Ja myślę… Ja myślę, że chyba przez następcę tronu. Mam dużo jego kwitów.", + "45162": "Hiram podniósł do góry rękę i odparł:", + "45163": "— Następca — bardzo dobrze, bo on zostanie faraonem, może nawet niedługo…", + "45164": "— Psyt!… — przerwał Dagon, uderzając pięścią w stół. — Żeby tobie mowę odjęło za takie gadanie!…", + "45165": "— Oto wieprz! — zawołał Rabsun, wygrażając bankierowi pod nosem.", + "45166": "— A to głupi kramarz! — odpowiedział Dagon z szyderczym uśmiechem. — Ty, Rabsun, powinieneś sprzedawać suszone ryby i wodę na ulicach, ale nie mieszać się do interesów między państwami. Wołowe kopyto umazane w egipskim błocie ma więcej rozumu aniżeli ty, który pięć lat mieszkasz w stolicy Egiptu!… Oby cię świnie zjadły…", + "45167": "— Cicho!… cicho!… — wtrącił Hiram. — Nie dacie mi dokończyć…", + "45168": "— Mów, boś ty mądry i ciebie rozumie moje serce — rzekł Rabsun.", + "45169": "— Jeżeli ty, Dagon, masz wpływ na następcę, to bardzo dobrze — ciągnął Hiram. — Bo jeżeli następca zechce mieć traktat z Asyrią, to będzie traktat, i w dodatku napisany naszą krwią, na naszych skórach. Ale jeżeli następca zechce wojny z Asyrią, to on zrobi wojnę, choćby kapłani przeciw niemu wezwali do pomocy wszystkich bogów.", + "45170": "— Psyt! — wtrącił Dagon — jeżeli kapłani bardzo zechcą, to będzie traktat… Ale może oni nie zechcą…", + "45171": "— Dlatego, Dagonie — mówił Hiram — my musimy mieć za sobą wszystkich wodzów…", + "45172": "— To można.", + "45173": "— I nomarchów…", + "45174": "— Także można.", + "45175": "— I następcę — prawił Hiram. — Ale, jeżeli tylko ty sam będziesz pchał go do wojny z Asyrią, to na nic. Człowiek, jak arfa, ma dużo strun i grać na nich trzeba dziesięcioma palcami, a ty, Dagonie, jesteś tylko jednym palcem.", + "45176": "— Przecież nie rozedrę się na dziesięć części…", + "45177": "— Ale ty możesz być jak jedna ręka, przy której jest pięć palców. Ty powinieneś zrobić to, ażeby nikt nie wiedział, że ty chcesz wojny, ale — ażeby każdy kucharz następcy chciał wojny, każdy fryzjer następcy chciał wojny, ażeby wszyscy łaziebnicy, lektykarze, pisarze, oficerowie, woźnice, ażeby oni wszyscy chcieli wojny z Asyrią i ażeby następca słyszał o tym od rana do nocy, a nawet, kiedy śpi…", + "45178": "— To się zrobi.", + "45179": "— A znasz ty jego kochanki? — spytał Hiram.", + "45180": "Dagon machnął ręką.", + "45181": "— Głupie dziewczęta — odparł. — One tylko myślą, ażeby ustroić się, wymalować i pachnidłami namaścić… Ale skąd się biorą te pachnidła i kto je przywozi do Egiptu, o tym już nie wiedzą.", + "45182": "— Trzeba mu podsunąć taką kochankę, ażeby o tym wiedziała — rzekł Hiram.", + "45183": "— Skąd ją wziąć?… — spytał Dagon. — A… mam!… — zawołał, uderzając się w czoło. — Znasz ty Kamę, kapłankę Astoreth?…", + "45184": "— Co?… — przerwał Rabsun. — Kapłanka świętej bogini Astoreth będzie kochanką Egipcjanina?…", + "45185": "— Ty byś wolał, ażeby ona była twoją?… — szydził Dagon. — Ona nawet zostanie arcykapłanką, gdy będzie trzeba zbliżyć ją do dworu…", + "45186": "— Prawdę mówisz — rzekł Hiram.", + "45187": "— Ależ to świętokradztwo!… — oburzał się Rabsun.", + "45188": "— Toteż kapłanka, która je popełni, może umrzeć — wtrącił sędziwy Hiram.", + "45189": "— Żeby nam tylko nie przeszkodziła ta Sara, Żydówka — odezwał się po chwili milczenia Dagon. — Ona spodziewa się dziecka, do którego książę już dziś jest przywiązany. Gdyby zaś urodził jej się syn, poszłyby w kąt wszystkie.", + "45190": "— Będziemy mieli pieniądze i dla Sary — rzekł Hiram.", + "45191": "— Ona nic nie weźmie!… — wybuchnął Dagon. — Ta nędzna odrzuciła złoty, kosztowny puchar, który jej sam zaniosłem…", + "45192": "— Bo myślała, że ją chcesz okpić — wtrącił Rabsun.", + "45193": "Hiram pokiwał głową.", + "45194": "— Nie ma się czym kłopotać — rzekł. — Gdzie nie trafi złoto, tam trafi ojciec, matka albo kochanka. A gdzie nie trafi kochanka, jeszcze dostanie się…", + "45195": "— Nóż… — syknął Rabsun.", + "45196": "— Trucizna… — szepnął Dagon.", + "45197": "— Nóż to rzecz bardzo grubiańska… — zakonkludował Hiram.", + "45198": "Pogładził brodę, zamyślił się, w końcu powstał i wydobył z zanadrza purpurową wstęgę, na którą były nanizane trzy złote amulety z wizerunkiem bogini Astoreth. Wyjął zza pasa nóż, przeciął wstęgę na trzy części i dwa kawałki z amuletami wręczył Dagonowi i Rabsunowi.", + "45199": "Potem wszyscy trzej ze środka pokoju poszli w kąt, gdzie stał skrzydlaty posąg bogini; złożyli ręce na piersiach, a Hiram zaczął mówić zniżonym głosem, lecz wyraźnie:", + "45200": "— Tobie, matko życia, przysięgamy wiernie dochować umów naszych i dopóty nie spocząć, dopóki święte miasta nie będą zabezpieczone od wrogów, których oby wytępił głód, zaraza i ogień…", + "45201": "Gdyby zaś który z nas nie dotrzymał zobowiązania albo zdradził tajemnicę, niech spadną na niego wszystkie klęski i sromoty… Niech głód skręca jego wnętrzności, a sen ucieka od krwią nabiegłych oczu… Niech ręka uschnie temu, kto by mu pośpieszył z ratunkiem, litując się jego nędzy… Niech na stole jego chleb zamieni się w zgniliznę, a wino w cuchnącą posokę… Niech dzieci jego wymrą, a dom niech mu zapełnią bękarty, które oplwają go i wypędzą… Niech skona, jęcząc przez wiele dni samotny, i niech spodlonego trupa nie przyjmie ziemia ani woda, niech go ogień nie spali ani pożrą dzikie bestie…", + "45202": "Tak niech się stanie!…", + "45203": "Po strasznej przysiędze, którą zaczął Hiram, a od połowy wykrzykiwali wszyscy głosami drżącymi wściekłością, trzej Fenicjanie odpoczęli zadyszani. Po czym Rabsun zaprosił ich na ucztę, gdzie przy winie, muzyce i tancerkach na chwilę zapomnieli o czekającej ich pracy.", + "45204": "Tom III", + "45205": "Rozdział I", + "45206": "Czy prorocy podziemnej świątyni sfinksa widzieli nowego władcę Egiptu, jak obozował pod piramidami, czy dali o nim znać do królewskiego pałacu, i — w jaki uczynili to sposób? — nie wiadomo. Dość, że gdy Ramzes zbliżał się do przewozu, najdostojniejszy arcykapłan Herhor kazał obudzić służbę pałacową, a gdy pan przepływał Nil, wszyscy kapłani, jenerałowie i dostojnicy cywilni już zgromadzili się w wielkiej sali.", + "45207": "Równo ze wschodem słońca Ramzes XIII na czele drobnego orszaku wjechał w pałacowy dziedziniec, gdzie służba upadła przed nim na twarz, a gwardia sprezentowała broń przy odgłosie trąb i bębnów.", + "45208": "Powitawszy wojsko, jego świątobliwość udał się do łazienki i wziął kąpiel przesyconą wonnościami. Następnie pozwolił uporządkować boskie włosy; lecz gdy fryzjer najpokorniej zapytał go: czy każe ogolić głowę i — zarost? — pan odrzekł:", + "45209": "— Nie potrzeba. Nie jestem kapłanem, tylko żołnierzem.", + "45210": "Słowa te w chwilę później przeszły do sali audiencjonalnej, w godzinę obiegły pałac, około południa rozniosły się po mieście Memfis, a nad wieczorem znane były we wszystkich świątyniach państwa, od Tami-n-hor i Sabne-Chetam na północy do Suunu i Pilak na południu.", + "45211": "Na tę wieść nomarchowie, szlachta, wojsko, lud i cudzoziemcy szaleli z radości, ale święty stan kapłański tym gorliwiej obchodził żałobę po zmarłym faraonie.", + "45212": "Wyszedłszy z kąpieli, jego świątobliwość przywdział krótką koszulę żołnierską w czarne i żółte pasy, na nią złoty napierśnik, na nogi sandały przywiązane rzemieniami, a na głowę płytki hełm z kolcem. Potem przypasał stalowy miecz asyryjski, który mu towarzyszył w bitwie przy Sodowych Jeziorach, i — otoczony wielką świtą jenerałów, z chrzęstem i brzękiem wszedł na salę audiencjonalną.", + "45213": "Tam zastąpił mu drogę arcykapłan Herhor, mając przy sobie świętych arcykapłanów: Sema, Mefresa i innych, a za sobą: wielkich sędziów z Memfisu i Teb, kilkunastu najbliższych nomarchów, wielkiego podskarbiego tudzież naczelników: domu zbóż, domu bydła, domu szat, domu niewolników, domu srebra i złota, i mnóstwo innych dygnitarzy.", + "45214": "Herhor skłonił się przed Ramzesem i rzekł wzruszony:", + "45215": "— Panie! Wiecznie żyjącemu ojcu waszemu podobało się odejść do bogów, gdzie kosztuje wiekuistego szczęścia. Na ciebie zaś spada obowiązek troszczyć się losem osieroconego państwa.", + "45216": "Bądź więc pozdrowiony, panie i władco świata, i — niech żyje wiecznie jego świątobliwość faraon Cham-sam-merer-amen-Ramesses-neter-hog-an!…", + "45217": "Obecni z zapałem powtórzyli ten okrzyk. Spodziewano się, że nowy władca okaże jakieś wzruszenie lub zakłopotanie. Na podziw jednak wszystkich pan tylko zmarszczył brwi i odparł:", + "45218": "— Zgodnie z wolą świątobliwego ojca i prawami Egiptu, obejmuję rządy i spełniać je będę na chwałę państwa i szczęście ludu…", + "45219": "Nagle pan zwrócił się do Herhora i bystro patrząc mu w oczy zapytał:", + "45220": "— Na infule waszej dostojności widzę złotego węża. Dlaczego przywdziałeś symbol władzy królewskiej?", + "45221": "Śmiertelna cisza zaległa zgromadzenie. Najzuchwalszy człowiek w Egipcie nigdy by nie przypuścił, że młody pan rozpocznie rządy swoje od podobnego pytania do osoby najpotężniejszej w państwie. Bodaj że potężniejszej aniżeli zmarły faraon.", + "45222": "Ale za młodym panem stało kilkunastu jenerałów, w dziedzińcu błyszczały spiżowe pułki gwardii, a przez Nil już przeprawiała się armia znad Sodowych Jezior, upojona triumfem, zakochana w swym wodzu.", + "45223": "Potężny Herhor zbladł jak wosk i z zaciśniętej krtani nie mógł wydobyć głosu.", + "45224": "— Pytam się waszej dostojności — spokojnie powtórzył faraon — jakim prawem na twojej infule znajduje się wąż królewski?", + "45225": "— To jest infuła dziada waszego, świętego Amenhotepa — cicho odparł Herhor. — Najwyższa rada nakazała mi przywdziewać ją w ważnych okolicznościach.", + "45226": "— Święty dziad mój — mówił faraon — był ojcem królowej i w drodze łaski otrzymał prawo ozdabiania swej infuły ureuszem. Lecz o ile mi wiadomo, jego uroczysty strój znajduje się między relikwiami świątyni Amona.", + "45227": "Herhor już ochłonął.", + "45228": "— Racz pamiętać, wasza świątobliwość — objaśnił — że przez całą dobę Egipt był pozbawiony prawego władcy. Tymczasem musiał ktoś budzić i układać do snu boga Ozyrysa, udzielać błogosławieństwa ludowi i składać hołdy przodkom królewskim.", + "45229": "Na tak ciężki czas najwyższa rada kazała mi odziać się w świętą relikwię, aby rząd państwa i służba bogom nie ulegały opóźnieniu. Z chwilą jednak gdy mamy prawego i potężnego władcę, składam cudowną relikwię…", + "45230": "To powiedziawszy Herhor zdjął z głowy infułę ozdobioną ureuszem i podał ją arcykapłanowi Mefresowi.", + "45231": "Groźna twarz faraona wypogodziła się i pan — skierował kroki swoje do tronu.", + "45232": "Nagle zastąpił mu drogę święty Mefres i schyliwszy się do ziemi rzekł:", + "45233": "— Racz, świątobliwy panie, wysłuchać najpokorniejszej prośby…", + "45234": "Ale ani w głosie, ani w oczach jego nie było pokory, kiedy wyprostowawszy się mówił dalej:", + "45235": "— Te są słowa najwyższej rady wszystkich arcykapłanów…", + "45236": "— Powiedz — odparł faraon.", + "45237": "— Wiadomo waszej świątobliwości — ciągnął Mefres — że faraon, który nie otrzyma arcykapłańskich święceń, nie może spełniać najwyższych ofiar tudzież ubierać ani rozbierać cudownego Ozyrysa.", + "45238": "— Rozumiem — przerwał pan. — Ja jestem faraonem, który nie posiada arcykapłańskiego dostojeństwa.", + "45239": "— Z tej przyczyny — mówił dalej Mefres — najwyższa rada pokornie błaga waszą świątobliwość o wyznaczenie arcykapłana, który mógłby was zastępować w pełnieniu religijnych obrządków.", + "45240": "Słuchając tej mowy stanowczej, arcykapłani i cywilni dostojnicy drżeli i kręcili się jak na rozpalonych kamieniach, a jenerałowie niby niechcący poprawiali miecze. Ale święty Mefres z nieukrywaną pogardą spojrzał na nich i — znowu utopił zimny wzrok w obliczu faraona.", + "45241": "Lecz pan świata i tym razem nie okazał zakłopotania.", + "45242": "— Dobrze — odparł — żeś mi, wasza dostojność, przypomniał o tym ważnym obowiązku. Wojenne rzemiosło i sprawy państwa nie pozwolą mi zajmować się obrzędami naszej świętej religii, więc muszę wyznaczyć do nich zastępcę…", + "45243": "To mówiąc pan począł rozglądać się między zebranymi.", + "45244": "Z lewej strony Herhora stał święty Sem. Faraon wpatrzył się w jego twarz łagodną i uczciwą i nagle spytał:", + "45245": "— Kto i czym jesteś, wasza dostojność?", + "45246": "— Nazywam się Sem, a jestem arcykapłanem świątyni Ptah w Pi-Bastis.", + "45247": "— Ty będziesz moim zastępcą w religijnych obrządkach — rzekł pan, wskazując na niego palcem.", + "45248": "Między zebranymi przeleciał szmer podziwu. Trudno było po najdłuższych rozmyślaniach i naradach wybrać na tak wysoki urząd godniejszego kapłana.", + "45249": "Ale Herhor pobladł jeszcze bardziej, a Mefres zacisnął sine usta i przysłonił powiekami oczy.", + "45250": "W chwilę później nowy faraon zasiadł na tronie, który zamiast nóg miał rzeźbione postacie książąt i królów dziewięciu narodów.", + "45251": "Niebawem Herhor na złotej tacy podał panu białą i czerwoną koronę otoczoną złotym wężem. Władca milcząc włożył je na głowę, a obecni upadli na ziemię.", + "45252": "Nie była to jeszcze uroczysta koronacja, tylko objęcie władzy.", + "45253": "Gdy kapłani okadzili faraona i odśpiewali hymn do Ozyrysa, aby zlał na niego wszelkie błogosławieństwa, cywilni i wojskowi dygnitarze zostali dopuszczeni do ucałowania najniższego stopnia tronu. Potem pan wziął złotą łyżkę i powtarzając modlitwy, które głośno odmawiał święty Sem, ofiarował kadzidła posągom bogów uszykowanym po obu stronach jego królewskiej stolicy.", + "45254": "— Co teraz mam robić? — zapytał władca.", + "45255": "— Ukazać się ludowi — odparł Herhor.", + "45256": "Przez złocone, szeroko otwarte drzwi po marmurowych schodach jego świątobliwość wszedł na taras i podniósłszy ręce zwrócił się kolejno ku czterem okolicom świata. Odezwały się głosy trąb i ze szczytu pylonów wywieszono chorągwie. Kto był w polu, na dziedzińcu czy na ulicy — padał na twarz; kij podniesiony nad grzbietem bydlęcia czy niewolnika opuszczał się bez szkody, a wszyscy przestępcy państwowi, jakich skazano tego dnia, otrzymali ułaskawienie. Schodząc z tarasu, władca zapytał:", + "45257": "— Czy mam jeszcze co do spełnienia?", + "45258": "— Oczekuje na waszą świątobliwość posiłek i sprawy państwa — odezwał się Herhor.", + "45259": "— Więc mogę odpocząć — rzekł faraon. — Gdzie są zwłoki mego świątobliwego ojca?", + "45260": "— Oddane balsamistom… — szepnął Herhor.", + "45261": "Faraonowi oczy wezbrały łzami i drgnęły usta. Ale pohamował się i milcząc patrzył w ziemię. Było rzeczą nieprzystojną, ażeby słudzy widzieli wzruszenie tak potężnego władcy.", + "45262": "Chcąc zwrócić uwagę pana na inny przedmiot, Herhor wtrącił:", + "45263": "— Czy wasza świątobliwość raczy przyjąć należny hołd od królowej matki?", + "45264": "— Ja?… ja mam przyjmować hołdy od mojej matki?… — rzekł zdławionym głosem faraon.", + "45265": "A chcąc koniecznie uspokoić się, dodał z przymuszonym uśmiechem:", + "45266": "— Wasza dostojność zapomniałeś, co mówi mędrzec Eney?… Może święty Sem powtórzy nam te piękne słowa o matce…", + "45267": "— „Pamiętaj — cytował Sem — że urodziła cię i na wszystkie sposoby karmiła…”", + "45268": "— Mów dalej… mów!… — nalegał pan, wciąż usiłując zapanować nad sobą.", + "45269": "— „Gdybyś o tym zapomniał, ona podniesie ręce swoje do boga, a on skargę jej usłyszy. Długo nosiła cię pod sercem, jak wielki ciężar, i porodziła po upłynięciu twoich miesięcy. Nosiła cię potem na plecach i przez trzy lata pierś swą wkładała w twoje usta. Tak cię wychowała, nie brzydząc się twego niechlujstwa. A gdy poszedłeś do szkół i w pismach byłeś ćwiczony, przed twoim przełożonym stawała co dzień z chlebem i piwem domu swego.”", + "45270": "Faraon głęboko odetchnął i rzekł spokojniej:", + "45271": "— Widzicie więc, że nie godzi się, aby mnie witała matka moja. Ja to raczej pójdę do niej…", + "45272": "I poszedł przez szereg sal wykładanych marmurem, alabastrem i drzewem, malowanych jaskrawymi farbami, rzeźbionych i złoconych, a za nim — jego ogromna świta. Lecz zbliżywszy się do przedpokoju matki, dał znak, aby go zostawiono samego.", + "45273": "Minął przedpokój, chwilę zatrzymał się pode drzwiami, potem zapukał i wszedł cicho.", + "45274": "W izbie o nagich ścianach, w której zamiast sprzętów był niski tapczan i nadtłuczony dzban z wodą, wszystko na znak żałoby, siedziała na kamieniu matka faraona, królowa Nikotris. Była w grubej koszuli, boso; miała czoło umazane błotem z Nilu i popiół w poplątanych włosach.", + "45275": "Zobaczywszy Ramzesa, czcigodna pani schyliła się, aby mu upaść do nóg. Ale syn pochwycił ją w objęcia i rzekł z płaczem:", + "45276": "— Jeżeli ty, matko, zniżysz się przede mną do ziemi, ja przed tobą będę musiał zejść chyba pod ziemię…", + "45277": "Królowa przytuliła jego głowę do piersi, otarła mu łzy rękawem swojej grubej koszuli, a potem wzniósłszy ręce szepnęła:", + "45278": "— Niechaj wszyscy bogowie… niechaj duch ojca i dziada twego otoczą cię opieką i błogosławieństwem… O Izydo, nigdy nie skąpiłam ci ofiar, ale dziś robię największą… Oddaję ci mego miłego syna… Niech ten mój syn królewski stanie się niepodzielnie twoim synem, a jego sława i potęga niech pomnożą twoje boskie dziedzictwo…", + "45279": "Pan po wiele razy uściskał i ucałował królowę, wreszcie usadowił ją na tapczanie, a sam usiadł na kamieniu.", + "45280": "— Czy zostawił mi ojciec jakie rozkazy? — zapytał.", + "45281": "— Prosił cię tylko o pamięć, a do najwyższej rady powiedział te słowa: „Zostawiam wam następcę, który jest lwem i orłem w jednej osobie: słuchajcie go, a podźwignie Egipt do niebywałej potęgi.”", + "45282": "— Myślisz, że kapłani będą mi posłuszni?", + "45283": "— Pamiętaj — rzekła matka — że godłem faraona jest wąż. A wąż to roztropność, która milczy i nie wiadomo kiedy kąsa śmiertelnie… Jeżeli czas weźmiesz za sprzymierzeńca, pokonasz wszystko.", + "45284": "— Herhor jest strasznie zuchwały… Dziś ośmielił się włożyć infułę świętego Amenhotepa… Rozumie się, kazałem mu ją zdjąć i usunę go od rządu… Jego i kilku członków najwyższej rady…", + "45285": "Królowa potrząsnęła głową.", + "45286": "— Egipt jest twój — mówiła — a bogowie obdarzyli cię wielką mądrością. Gdyby nie to, strasznie lękałabym się zatargu z Herhorem…", + "45287": "— Nie spieram się z nim. Ja go wypędzam.", + "45288": "— Egipt jest twój — powtórzyła matka — ale boję się walki z kapłanami. Prawda, że nad miarę łagodny ojciec uzuchwalił tych ludzi, lecz nie można doprowadzać ich do rozpaczy srogością. Zresztą — pomyśl: kto ci zastąpi ich radę?… Oni znają wszystko, co było, jest i będzie na ziemi i w niebie; oni widzą najskrytsze myśli ludzkie i kierują sercami, jak wiatr liśćmi. Bez nich nie tylko nie będziesz wiedział, co się dzieje w Tyrze i Niniwie, ale nawet w Memfisie i Tebach.", + "45289": "— Nie odpycham mądrości, ale chcę służby — odparł faraon. — Wiem, że ich rozum jest wielki, ale musi być kontrolowany, aby nie oszukiwał, i kierowany, ażeby nie rujnował państwa… Sama powiedz, matko, co oni w ciągu trzydziestu lat zrobili z Egiptem?… Lud cierpi nędzę albo buntuje się, wojska mało, skarb pusty, a tymczasem o parę miesięcy od nas jak ciasto na drożdżach rośnie Asyria i już dziś — narzuca nam traktaty!…", + "45290": "— Czyń, jak chcesz. Ale pamiętaj, że symbolem faraona jest wąż, a wąż — to milczenie i roztropność.", + "45291": "— Prawdę mówisz, matko, ale wierzaj mi, że w pewnych razach wyższą jest odwaga. Już dziś wiem, że kapłani wojnę libijską rozkładali na całe lata. Jam ją skończył w ciągu kilkunastu dni i tylko dlatego, że co dzień popełniałem jakiś krok szalony, ale stanowczy. Gdybym nie wybiegł naprzeciw nim w pustynię, co przecież było wielką nieroztropnością, dziś mielibyśmy Libijczyków pod Memfisem…", + "45292": "— Wiem, goniłeś Tehennę i zaskoczył was Tyfon — rzekła królowa. — O nierozważne dziecko… nie pomyślałeś o mnie!…", + "45293": "Pan uśmiechnął się.", + "45294": "— Bądź spokojnego serca — odparł. — Kiedy faraon walczy, po lewej i po prawej ręce jego staje Amon. A któż mu dorówna?…", + "45295": "Jeszcze raz uściskał królowę i wyszedł.", + "45296": "Rozdział II", + "45297": "Ogromna świta jego świątobliwości wciąż stała w sali poczekalnej, ale jakby rozłupana na dwie części. Z jednej strony Herhor, Mefres i kilku arcykapłanów starszych wiekiem, z drugiej — wszyscy jenerałowie, wszyscy urzędnicy cywilni i przeważna ilość młodszych kapłanów.", + "45298": "Orli wzrok faraona w jednej chwili dostrzegł ten rozdział dostojników i w sercu młodego władcy zapaliła się radosna duma.", + "45299": "„I otóż nie dobywając miecza, odniosłem zwycięstwo!…” — pomyślał.", + "45300": "A cywilni i wojskowi dostojnicy coraz dalej i wyraźniej odsuwali się od Herhora i Mefresa. Nikt bowiem nie wątpił, że obaj arcykapłani, dotychczas najpotężniejsi w państwie, nie posiadają łaski nowego faraona.", + "45301": "Teraz pan przeszedł do sali jadalnej, gdzie przede wszystkim zastanowiła go liczba usługujących kapłanów i — półmisków.", + "45302": "— Ja mam to wszystko zjeść? — zapytał, nie ukrywając zdziwienia.", + "45303": "Wówczas kapłan czuwający nad kuchnią objaśnił faraona, że potrawy, których nie zużytkuje jego świątobliwość, idą na ofiarę dla dynastii.", + "45304": "I to mówiąc wskazał na szereg posągów ustawionych wzdłuż sali.", + "45305": "Pan spojrzał na posągi, które wyglądały, jakby im nic nie dawano, potem na kapłanów, których cera była świeża, jakby oni wszystko zjadali, i — zażądał piwa tudzież żołnierskiego chleba z czosnkiem.", + "45306": "Starszy kapłan osłupiał, ale powtórzył rozkaz młodszemu. Młodszy zawahał się, ale powtórzył zlecenie chłopcom i dziewczętom. Chłopcy w pierwszej chwili, zdawało się, że nie wierzą własnym uszom; wnet jednak rozbiegli się po całym pałacu.", + "45307": "Zaś w kwadrans później wrócili wystraszeni, szepcząc kapłanom, że nigdzie nie ma żołnierskiego chleba i czosnku…", + "45308": "Faraon uśmiechnął się i zapowiedział, ażeby od tej pory nie brakło w jego kuchniach prostych potraw. Potem zjadł gołąbka, kawałek ryby, pszenną bułkę i popił to winem.", + "45309": "Przyznał w duchu, że jedzenie było zrobione dobrze, a wino cudowne. Nie mógł jednak opędzić się myśli, że kuchnia dworska musi pochłaniać nadzwyczajne sumy.", + "45310": "Spaliwszy kadzidła na cześć przodków, władca udał się do królewskiego gabinetu celem wysłuchania raportów.", + "45311": "Pierwszym był Herhor. Skłonił się przed panem daleko niżej, aniżeli zrobił to witając go, i z wielkim wzruszeniem powinszował zwycięstwa nad Libijczykami.", + "45312": "— Rzuciłeś się — mówił — wasza świątobliwość, na Libijczyków jak Tyfon na nędzne namioty błąkających się po pustyni. Wygrałeś wielką bitwę z bardzo małymi stratami i jednym zamachem boskiego miecza zakończyłeś wojnę, której końca my, ludzie zwyczajni, nie umieliśmy dopatrzeć.", + "45313": "Faraon czuł, że jego niechęć do Herhora zaczyna słabnąć.", + "45314": "— Dlatego — ciągnął arcykapłan — najwyższa rada błaga waszą świątobliwość, abyś dla walecznych pułków przeznaczył dziesięć talentów nagrody… Ty zaś sam, naczelny wodzu, pozwól, ażeby obok imienia twego kładziono napis: „Zwycięski!”…", + "45315": "Licząc na młodość faraona, Herhor przesadził w pochlebstwie. Pan ochłonął z upojenia i nagle odparł:", + "45316": "— Jakiż przydomek dalibyście mi, gdybym zniósł armię asyryjską i zapełnił świątynie bogactwami Niniwy i Babilonu?…", + "45317": "„Więc on wciąż myśli o tym?…” — rzekł w sobie arcykapłan.", + "45318": "Faraon zaś, jakby na potwierdzenie jego obaw, zmienił przedmiot rozmowy i zapytał:", + "45319": "— Ile też mamy wojska?…", + "45320": "— Tu, pod Memfisem?…", + "45321": "— Nie, w całym Egipcie.", + "45322": "— Wasza świątobliwość miał dziesięć pułków… — mówił arcykapłan. — Dostojny Nitager na granicy wschodniej ma piętnaście… Dziesięć jest na południu, gdyż zaczyna niepokoić się Nubia… Zaś pięć stoją garnizonami po całym kraju.", + "45323": "— Razem czterdzieści — rzekł po namyśle faraon. — Ileż to będzie żołnierzy?", + "45324": "— Około sześćdziesięciu tysięcy…", + "45325": "Pan zerwał się z fotelu.", + "45326": "— Sześćdziesiąt zamiast stu dwudziestu?… — krzyknął. — Co to znaczy?… Co wy zrobiliście z moją armią?…", + "45327": "— Nie ma środków na utrzymanie większej liczby…", + "45328": "— O bogowie!… — mówił faraon chwytając się za głowę. — Ależ nas za miesiąc napadną Asyryjczycy!… Przecież my jesteśmy rozbrojeni…", + "45329": "— Z Asyrią mamy wstępny traktat — wtrącił Herhor.", + "45330": "— Kobieta mogłaby tak powiedzieć, ale nie minister wojny — uniósł się pan. — Co znaczy traktat, za którym nie stoi armia?… Przecież dziś zgniotłaby nas połowa wojsk, jakimi rozporządza król Assar.", + "45331": "— Racz uspokoić się, świątobliwy panie. Na pierwszą wieść o zdradzie Asyryjczyków mielibyśmy pół miliona wojowników…", + "45332": "Faraon roześmiał mu się w twarz.", + "45333": "— Co?… Skąd?… Ty oszalałeś, kapłanie!…. Grzebiesz się w papirusach, ale ja siedem lat służę w wojsku i prawie nie ma dnia, ażebym nie odbywał musztry czy manewrów… Jakim sposobem w ciągu paru miesięcy będziesz miał półmilionową armię?…", + "45334": "— Cała szlachta wystąpi…", + "45335": "— Co mi po twojej szlachcie!… Szlachta to nie żołnierze. Dla półmilionowej armii trzeba co najmniej stu pięćdziesięciu pułków, a my, jak sam mówisz, mamy ich czterdzieści… Gdzież więc ci ludzie, którzy dziś pasą bydło, orzą ziemię, lepią garnki albo piją i próżnują w swoich dobrach, gdzie nauczą się wojskowego rzemiosła?… Egipcjanie są lichym materiałem na żołnierzy, wiem o tym, bo przecież widuję ich co dzień… Libijczyk, Grek, Cheta, już dzieckiem będąc, strzela z łuku i procy i doskonale włada maczugą; zaś po upływie roku uczy się porządnie maszerować. Ale Egipcjanin dopiero po trzech latach pracy maszeruje jako tako. Prawda, że z mieczem i włócznią oswaja się we dwa lata, ale na trafne rzucanie pocisków i czterech mu za mało…", + "45336": "Więc po upływie kilku miesięcy moglibyście wystawić nie armię, lecz półmilionową bandę, którą w oka mgnieniu rozbiłaby druga banda, asyryjska. Bo choć pułki asyryjskie są liche i źle wymusztrowane, lecz żołnierz asyryjski umie miotać kamienie i strzały, rąbać i kłuć, a nade wszystko posiada impet dzikiego zwierzęcia, czego łagodnemu Egipcjaninowi całkiem brakuje. My rozbijamy nieprzyjaciół tym, że nasze karne i wyćwiczone pułki są jak tarany: trzeba wybić połowę żołnierzy, nim zepsuje się kolumna. Lecz gdy nie ma kolumny, nie ma egipskiej armii.", + "45337": "— Mądrą prawdę mówi wasza świątobliwość — rzekł Herhor do zadyszanego faraona. — Tylko bogowie posiadają taką znajomość rzeczy… Ja także wiem, że siły Egiptu są słabe, że dla stworzenia ich trzeba wielu lat pracy… Z tego właśnie powodu chcę zawrzeć traktat z Asyrią.", + "45338": "— Przecie już zawarliście…", + "45339": "— Tymczasowy. Sargon bowiem, widząc chorobę waszego ojca, a lękając się waszej świątobliwości, odłożył zawarcie właściwego traktatu do waszego wstąpienia na tron.", + "45340": "Faraon znowu wpadł w gniew.", + "45341": "— Co?… — zawołał. — Więc oni naprawdę myślą o zagarnięciu Fenicji?… I sądzą, że ja podpiszę hańbę mojego panowania?… Złe duchy opętały was wszystkich!…", + "45342": "Audiencja była skończona. Herhor tym razem upadł na twarz, a wracając od pana rozważał w sercu swoim:", + "45343": "„Jego świątobliwość wysłuchał raportu, więc nie odrzuca moich usług… Powiedziałem mu, że musi podpisać traktat z Asyrią, więc najcięższa sprawa skończona… Namyśli się, zanim Sargon znowu do nas przyjedzie…", + "45344": "Ależ to lew, a nawet nie lew, ale słoń rozhukany, ten młodzieniec… A przecież dlatego tylko został faraonem, że jest wnukiem arcykapłana!… Jeszcze nie zrozumiał, że te same ręce, które go wzniosły tak wysoko…”", + "45345": "W przedsionku dostojny Herhor zatrzymał się, dumał nad czymś, w końcu, zamiast do siebie, poszedł do królowej Nikotris.", + "45346": "W ogrodzie nie było kobiet ani dzieci, tylko z rozrzuconych pałacyków dochodziły jęki. To kobiety należące do domu zmarłego faraona opłakiwały tego, który odszedł na Zachód.", + "45347": "Żal ich, zdaje się, był szczery.", + "45348": "Tymczasem do gabinetu nowego władcy przyszedł najwyższy sędzia.", + "45349": "— Co mi powiesz, wasza dostojność? — zapytał pan.", + "45350": "— Kilka dni temu zdarzył się niezwykły wypadek pod Tebami — odparł sędzia. — Jakiś chłop zamordował żonę i troje dzieci i sam utopił się w poświęconej sadzawce.", + "45351": "— Oszalał?", + "45352": "— Zdaje się, że zrobił to z głodu.", + "45353": "Faraon się zamyślił.", + "45354": "— Dziwny wypadek — rzekł — ale ja chciałbym usłyszeć co innego. Jakie występki zdarzają się najpospoliciej w tych czasach?", + "45355": "Najwyższy sędzia wahał się.", + "45356": "— Mów śmiało — rzekł pan, już zniecierpliwiony — i niczego nie ukrywaj przede mną. Wiem, że Egipt zapadł w bagnisko, chcę go wydobyć, a więc muszę znać wszystko złe…", + "45357": "— Najczęstszymi… najzwyklejszymi występkami są bunty… Ale tylko pospólstwo buntuje się… — pośpieszył dodać sędzia.", + "45358": "— Słucham — wtrącił pan.", + "45359": "— W Kosem — mówił sędzia — zbuntował się pułk mularzy i kamieniarzy, którym na czas nie dano rzeczy potrzebnych. W Sochem chłopstwo zabiło pisarza zbierającego podatki… W Melcatis i Pi-Hebit także chłopi zburzyli domy fenickich dzierżawców… Pod Kasa nie chcieli poprawiać kanału twierdząc, że za tą robotę należy im się płaca od skarbu… Wreszcie w kopalniach porfiru skazańcy pobili dozorców i chcieli gromadą uciekać w stronę morza…", + "45360": "— Wcale nie zaskoczyły mnie wiadomości — odparł faraon. — Ale co ty myślisz o nich?", + "45361": "— Przede wszystkim trzeba ukarać winnych…", + "45362": "— A ja myślę, że przede wszystkim trzeba dawać pracującym to, co im się należy — rzekł pan. — Głodny wół kładzie się na ziemi, głodny koń chwieje się na swych nogach i wzdycha… Możnaż więc żądać, aby głodny człowiek pracował i nie objawiał, że mu jest źle?…", + "45363": "— Zatem wasza świątobliwość…", + "45364": "— Pentuer utworzy radę do zbadania tych rzeczy — przerwał faraon. — Tymczasem nie chcę, aby karano…", + "45365": "— Ależ w takim razie wybuchnie bunt ogólny!… — zawołał przerażony sędzia.", + "45366": "Faraon oparł brodę na rękach i rozważał.", + "45367": "— Ha! — rzekł po chwili — niechże więc sądy robią swoje, tylko… jak najłagodniej. A Pentuer niech jeszcze dziś zbierze radę.", + "45368": "Zaiste! — dodał po chwili — łatwiej decydować się w bitwie aniżeli w tym nieporządku, jaki opanował Egipt…", + "45369": "Po wyjściu najwyższego sędziego faraon wezwał Tutmozisa. Kazał mu w swym imieniu powitać wojsko wracające znad Sodowych Jezior i rozdzielić dwadzieścia talentów między oficerów i żołnierzy.", + "45370": "Następnie pan rozkazał przyjść Pentuerowi, a tymczasem przyjął wielkiego skarbnika.", + "45371": "— Chcę wiedzieć — rzekł — jaki jest stan skarbu.", + "45372": "— Mamy — odparł dostojnik — w tej chwili za dwadzieścia tysięcy talentów wartości w spichrzach, oborach, składach i skrzyniach. Ale podatki co dzień wpływają…", + "45373": "— I bunty robią się co dzień — dodał faraon. — A jakież są nasze ogólne dochody i wydatki?", + "45374": "— Na wojsko wydajemy rocznie dwadzieścia tysięcy talentów… Na świątobliwy dwór dwa do trzech tysięcy talentów miesięcznie…", + "45375": "— No?… Cóż dalej?… A roboty publiczne?…", + "45376": "— W tej chwili wykonywają się darmo — rzeki wielki skarbnik, spuszczając głowę.", + "45377": "— A dochody?…", + "45378": "— Ile wydajemy, tyle mamy… — szepnął urzędnik.", + "45379": "— Więc mamy czterdzieści lub pięćdziesiąt tysięcy talentów rocznie — odparł faraon. — A gdzie reszta?…", + "45380": "— W zastawie u Fenicjan, u niektórych bankierów i kupców, wreszcie u świętych kapłanów…", + "45381": "— Dobrze — odparł pan. — Ale jest przecie nienaruszalny skarb faraonów w złocie, platynie, srebrze i klejnotach. Ile to wynosi?", + "45382": "— To już od dziesięciu lat naruszone i wydane…", + "45383": "— Na co?… komu?…", + "45384": "— Na potrzeby dworu — odpowiedział skarbnik — na podarunki dla nomarchów i świątyń…", + "45385": "— Dwór miał dochody z płynących podatków, a czyliż podarunki mogły wyczerpać skarbiec mojego ojca?…", + "45386": "— Ozyrys-Ramzes, ojciec waszej świątobliwości, był hojny pan i składał wielkie ofiary…", + "45387": "— Niby… jak wielkie?… Chcę o tym raz dowiedzieć się… — mówił niecierpliwie faraon.", + "45388": "— Dokładne rachunki są w archiwach, ja pamiętam tylko liczby ogólne…", + "45389": "— Mów!…", + "45390": "— Na przykład świątyniom — odparł wahając się skarbnik — dał Ozyrys-Ramzes w ciągu szczęśliwego panowania około stu miast, ze sto dwadzieścia okrętów, dwa miliony sztuk bydła, dwa miliony worów zboża, sto dwadzieścia tysięcy koni, osiemdziesiąt tysięcy niewolników, piwa i wina ze dwieście tysięcy beczek, ze trzy miliony sztuk chlebów, ze trzydzieści tysięcy szat, ze trzysta tysięcy kruż miodu, oliwy i kadzideł… A prócz tego tysiąc talentów złota, trzy tysiące srebra, dziesięć tysięcy lanego brązu, pięćset talentów ciemnego brązu, sześć milionów kwiecistych wieńców, tysiąc dwieście posągów boskich i ze trzysta tysięcy sztuk drogich kamieni… Innych liczb na razie nie pamiętam, ale wszystko to jest zapisane…", + "45391": "Faraon ze śmiechem podniósł ręce do góry, a po chwili wpadł w gniew i uderzając pięścią w stół zawołał:", + "45392": "— Niesłychana rzecz, ażeby garstka kapłanów zużyła tyle piwa, chleba, wieńców i szat, mając własne dochody!… Ogromne dochody, które kilkaset razy przewyższają potrzeby tych świętych…", + "45393": "— Wasza świątobliwość raczył zapomnieć, że kapłani wspierają dziesiątki tysięcy ubogich, leczą tyluż chorych i utrzymują kilkanaście pułków na koszt świątyń.", + "45394": "— Na co im pułki?… Przecież faraonowie korzystają z nich tylko w czasie wojny. Co się tyczy chorych, prawie każdy płaci za siebie albo odrabia, co winien świątyni za kurację. A ubodzy?… Wszakże oni pracują na świątynie: noszą bogom wodę, przyjmują udział w uroczystościach, a przede wszystkim — należą do robienia cudów. Oni to pod bramami świątyń odzyskują rozum, wzrok i słuch, im leczą się rany, ich nogi i ręce odzyskują władzę, a lud, patrząc na podobne dziwowiska, tym żarliwiej modli się i hojniejsze składa ofiary bogom…", + "45395": "Ubodzy są jakby wołami i owcami świątyń; przynoszą im czysty zysk…", + "45396": "— Toteż — ośmielił się wtrącić skarbnik — kapłani nie wydają wszystkich ofiar, ale je zgromadzają i powiększają fundusz…", + "45397": "— Na co?", + "45398": "— Na jakąś nagłą potrzebę państwa…", + "45399": "— Któż widział ten fundusz?", + "45400": "— Ja sam — rzekł dostojnik. — Skarby złożone w Labiryncie nie ubywają, ale mnożą się z pokolenia na pokolenie, ażeby w razie…", + "45401": "— Ażeby — przerwał faraon — Asyryjczycy mieli co brać, gdy zdobędą Egipt tak pięknie rządzony przez kapłanów!…", + "45402": "Dziękuję ci, wielki skarbniku — dodał. — Wiedziałem, że majątkowy stan Egiptu jest zły. Ale nie przypuszczałem, że państwo jest zrujnowane… W kraju bunty, wojska nie ma, faraon w biedzie… Lecz skarbiec w Labiryncie powiększa się z pokolenia na pokolenie!…", + "45403": "Gdyby tylko każda dynastia, tylko dynastia, składała tyle podarunków świątyniom, ile im dał mój ojciec, już Labirynt posiadałby dziewiętnaście tysięcy talentów złota, około sześćdziesięciu tysięcy talentów srebra, a ile zbóż, bydła, ziemi, niewolników i miast, ile szat i drogich kamieni, tego nie zliczy najlepszy rachmistrz!…", + "45404": "Wielki skarbnik pożegnał władcę zgnębiony. Lecz i faraon nie był kontent: po chwilowym bowiem namyśle zdawało mu się, że zbyt otwarcie rozmawiał ze swymi dostojnikami.", + "45405": "Rozdział III", + "45406": "Straż czuwająca w przedpokoju zameldowała Pentuera. Kapłan upadł na twarz przed faraonem i zapytał o rozkazy.", + "45407": "— Nie rozkazywać, ale prosić cię chcę — rzekł pan. — Wiesz, w Egipcie bunty!… Bunty chłopów, rzemieślników, nawet więźniów… Bunty od morza do kopalń!… Brakuje tylko, aby zbuntowali się moi żołnierze i ogłosili faraonem… na przykład Herhora!…", + "45408": "— Żyj wiecznie, wasza świątobliwość — odparł kapłan. — Nie ma w Egipcie człowieka, który nie poświęciłby się za ciebie i nie błogosławił twego imienia.", + "45409": "— Ach, gdyby wiedzieli — mówił z gniewem władca — jak faraon jest bezsilny i ubogi, każdy nomarcha zechciałby być panem swego nomesu!… Myślałem, że odziedziczywszy podwójną koronę, będę coś znaczył… Lecz już w pierwszym dniu przekonywam się, że jestem tylko cieniem dawnych władców Egiptu! Bo i czym może być faraon bez majątku, bez wojska, a nade wszystko bez wiernych sług… Jestem jak posągi bogów, którym kadzą i składają ofiary… Ale posągi są bezsilne, a ofiarami tuczą się kapłani… Ale prawda, ty trzymasz z nimi!…", + "45410": "— Boleśnie mi — odrzekł Pentuer — że wasza świątobliwość mówi tak w pierwszym dniu swego panowania. Gdyby wieść o tym rozeszła się po Egipcie…", + "45411": "— Komuż powiem, co mi dolega?… — przerwał pan. — Jesteś moim doradcą i ocaliłeś mi, a przynajmniej chciałeś ocalić życie, chyba nie po to, ażeby rozgłaszać: co się dzieje w królewskim sercu, które przed tobą otwieram… Ale masz słuszność.", + "45412": "Pan przeszedł się po komnacie i po chwili rzekł znacznie spokojniejszym tonem:", + "45413": "— Mianowałem cię naczelnikiem rady, która ma wyśledzić przyczyny nieustannych buntów w moim państwie. Chcę, ażeby karano tylko winnych, a czyniono sprawiedliwość nieszczęśliwym…", + "45414": "— Niech Bóg wspiera cię łaską swoją!… — szepnął kapłan. — Zrobię, panie, co każesz. Ale powody buntów znam i bez śledztwa…", + "45415": "— Powiedz.", + "45416": "— Nieraz o tym mówiłem waszej świątobliwości: lud pracujący jest głodny, ma za dużo roboty i płaci za wielkie podatki. Kto dawniej robił od wschodu do zachodu słońca, dziś musi zaczynać na godzinę przed wschodem, a kończyć w godzinę po zachodzie. Nie tak dawno co dziesiąty dzień prosty człowiek mógł odwiedzać groby matki i ojca, rozmawiać z ich cieniami i składać ofiary. Ale dziś nikt tam nie chodzi, bo nie ma czasu.", + "45417": "Dawniej chłop zjadał w ciągu dnia trzy placki pszenne, dziś nie stać go na jęczmienny. Dawniej roboty przy kanałach, groblach i gościńcach liczyły się między podatkami; dziś podatki trzeba płacić swoją drogą, a roboty publiczne wykonywać darmo.", + "45418": "Oto przyczyny buntów.", + "45419": "— Jestem najbiedniejszy szlachcic w państwie! — zawołał faraon, targając sobie włosy. — Lada właściciel folwarku daje swoim bydlętom przystojne jadło i odpoczynek; ale mój inwentarz jest wiecznie głodny i znużony!…", + "45420": "Więc co mam robić, powiedz, ty, który prosiłeś mnie, abym poprawił los chłopów?…", + "45421": "— Rozkazujesz, panie, abym powiedział?…", + "45422": "— Proszę… każę… jak wreszcie chcesz… tylko mów mądrze.", + "45423": "— Błogosławione niech będą twoje rządy, prawdziwy synu Ozyrysa! — odparł kapłan. — A oto co czynić należy…", + "45424": "Przede wszystkim rozkaż, panie, aby płacono za roboty publiczne, jak było dawniej…", + "45425": "— Rozumie się.", + "45426": "— Dalej — zapowiedz, ażeby praca rolna trwała tylko od wschodu do zachodu słońca… Potem spraw, jak było za dynastii boskich, ażeby lud wypoczywał co siódmy dzień; nie co dziesiąty, ale co siódmy. Potem nakaż, aby panowie nie mieli prawa zastawiać chłopów, a pisarze bić i dręczyć ich według swego upodobania.", + "45427": "A nareszcie daj — dziesiątą lub choćby dwudziestą część ziemi chłopom na własność, aby nikt jej odebrać ani zastawiać nie mógł. Niechaj rodzina chłopa ma choćby tyle ziemi, co podłoga tej komnaty, a już nie będzie głodna. Daj, panie, chłopom pustynne piaski na własność, a w kilka lat wyrosną tam ogrody…", + "45428": "— Pięknie mówisz — wtrącił faraon — ale mówisz to, co widzisz w swym sercu, nie na świecie. Ludzkie pomysły, choćby najlepsze, nie zawsze zgadzają się z naturalnym biegiem rzeczy…", + "45429": "— Wasza świątobliwość, ja już widywałem podobne zmiany i ich skutki — odrzekł Pentuer.", + "45430": "Przy niektórych świątyniach dokonywają się różne próby; nad leczeniem chorych, uczeniem dzieci, hodowlą bydła i roślin, wreszcie nad poprawą ludzi. A oto, co się zdarzało:", + "45431": "Gdy chłopu leniwemu i chudemu dawano dobre jadło i odpoczynek co siódmy dzień, człowiek ten robił się tłustym, chętnym do pracy i więcej skopywał pola niż dawniej. Robotnik płatny jest weselszy i więcej wykonywa roboty aniżeli niewolnik, choćby go bić żelaznymi prętami. Ludziom sytym rodzi się więcej dzieci niż głodnym i spracowanym; potomstwo ludzi wolnych jest zdrowe i silne, a niewolników — wątłe, ponure i skłonne do kradzieży i kłamstwa.", + "45432": "Przekonano się wreszcie, że ziemia, którą uprawia jej właściciel, daje półtora raza więcej ziarn i jarzyn niż ziemia obsługiwana przez niewolników.", + "45433": "Ciekawszą rzecz powiem waszej świątobliwości: gdy oraczom przygrywa muzyka, ludzie i woły robią lepiej, prędzej i mniej męczą się aniżeli bez muzyki.", + "45434": "Wszystko to sprawdzono w naszych świątyniach.", + "45435": "Faraon uśmiechał się.", + "45436": "— Muszę ja na moich folwarkach i w kopalniach zaprowadzić muzykę — rzekł. — Jeżeli jednak kapłani przekonali się o takich dziwach, jakie mi opowiadasz, to dlaczego w swoich majątkach nie postępują w ten sposób z chłopstwem?…", + "45437": "Pentuer opuścił głowę.", + "45438": "— Bo — odparł wzdychając — nie wszyscy kapłani są mędrcami i mają serca szlachetne…", + "45439": "— Otóż to!… — zawołał pan.", + "45440": "A teraz powiedz mi, ty, który jesteś synem chłopów i wiesz, że między kapłanami znajdują się hultaje i głupcy, powiedz: dlaczego nie chcesz mi służyć w walce przeciw nim?… Bo przecie rozumiesz, że ja nie poprawię losu chłopskiego, jeżeli pierwej nie nauczę kapłanów posłuszeństwa dla mojej woli…", + "45441": "Pentuer załamał ręce.", + "45442": "— Panie — odparł — bezbożna to i niebezpieczna sprawa walka z kapłaństwem!… Niejeden faraon rozpoczynał ją i… nie mógł dokończyć…", + "45443": "— Bo go nie popierali tacy, jak ty, mędrcy!… — wybuchnął pan. — I zaprawdę, nigdy nie zrozumiem: dlaczego mądrzy i zacni kapłani wiążą się z bandą łotrów, jakimi jest większość tej klasy?…", + "45444": "Pentuer trząsł głową i zaczął mówić powoli:", + "45445": "— Od trzydziestu tysięcy lat święty stan kapłański pielęgnuje Egipt i on zrobił kraj tym, czym jest dziś: dziwem dla całego świata. A dlaczego kapłanom, pomimo ich wad, udało się tak zrobić?… Gdyż oni są kagańcem, w którym płonie światło mądrości.", + "45446": "Kaganiec może być brudny, nawet śmierdzący, niemniej jednak przechowuje boski ogień, bez którego między ludźmi panowałaby ciemność i dzikość.", + "45447": "Mówisz, panie, o walce z kapłaństwem — ciągnął — Pentuer. — Co może z niej wyniknąć dla mnie?… Jeżeli ty przegrasz, będę nieszczęśliwy, bo nie poprawisz losu chłopom. A gdybyś wygrał?… O, bodajbym nie doczekał tego dnia!… Bo gdybyś rozbił kaganiec, kto wie, czy nie zgasiłbyś tego ognia mądrości, który od tysięcy lat płonie nad Egiptem i światem…", + "45448": "Oto, panie mój, powody, dla których nie chcę mieszać się do twej walki ze świętym stanem kapłańskim… Czuję, że ona się zbliża, i cierpię, że taki robak, jakim jestem, nie mogę jej zapobiec. Ale wdawać się w nią nie będę, bo musiałbym zdradzić albo ciebie, albo Boga, który jest twórcą mądrości…", + "45449": "Słuchając tego, faraon chodził po komnacie zamyślony.", + "45450": "— Ha — rzekł bez gniewu — czyń, jak chcesz. Nie jesteś żołnierzem, więc nie mogę wyrzucać ci braku odwagi… Nie możesz być jednak moim doradcą… Choć proszę cię, abyś utworzył sąd do rozpatrzenia chłopskich buntów i gdy cię wezwę, mówił, co nakazuje mądrość.", + "45451": "Pentuer ukląkł, żegnając pana.", + "45452": "— W każdym razie — dodał faraon — wiedz o tym, że ja nie chcę gasić boskiego światła… Niech kapłani pielęgnują mądrość w swoich świątyniach, ale — niech mi nie marnują wojska, nie zawierają haniebnych traktatów i… niech nie okradają — mówił już z uniesieniem — królewskich skarbców…", + "45453": "Czy może myślą, że ja jak żebrak będę wystawał pod ich bramami, aby raczyli mi dostarczyć funduszów do podźwignięcia państwa zrujnowanego przez ich głupie i nikczemne rządy?… Cha!… cha!… Pentuerze… ja bym bogów nie prosił o to, co stanowi moją moc i prawo.", + "45454": "Możesz odejść.", + "45455": "Kapłan, cofając się tyłem, wyszedł wśród ukłonów i jeszcze we drzwiach upadł twarzą na ziemię.", + "45456": "Pan został sam.", + "45457": "„Ludzie śmiertelni — myślał — są jak dzieci. Herhor jest przecie mądry, wie, że Egipt na wypadek wojny potrzebuje pół miliona żołnierzy, wie, że te wojska trzeba ćwiczyć, a mimo to — zmniejszył liczbę i komplet pułków…", + "45458": "Wielki skarbnik jest także mądry, lecz wydaje mu się rzeczą całkiem naturalną, że wszystkie skarby faraonów przeszły do Labiryntu!…", + "45459": "Wreszcie Pentuer… Co to za dziwny człowiek!… Chce obdarowywać chłopów jadłem, ziemią i nieustającymi świętami… Dobrze, ależ to wszystko zmniejszy moje dochody, które i tak już są za małe. Lecz gdybym mu powiedział: pomóż mi odebrać kapłanom królewskie skarby, nazwałby to bezbożnością i gaszeniem światła w Egipcie!…", + "45460": "Osobliwy człowiek… Rad by całe państwo przewrócić do góry nogami, o ile chodzi o dobro chłopów, a nie śmiałby wziąć za kark arcykapłana i odprowadzić go do więzienia. Z największym spokojem każe mi wyrzec się może połowy dochodów, ale jestem pewny, że nie odważyłby się wynieść miedzianego utena z Labiryntu…”", + "45461": "Faraon uśmiechał się i znowu medytował:", + "45462": "„Każdy pragnie być szczęśliwym; ale gdy zechcesz zrobić, ażeby wszyscy byli szczęśliwi, każdy będzie cię chwytał za ręce, jak człowiek, któremu chory ząb wyjmują…", + "45463": "I dlatego władca musi być stanowczym… I dlatego boski mój ojciec niedobrze czynił, zaniedbując chłopstwo, a bez granic ufając kapłanom… Ciężkie zostawił mi dziedzictwo, ale… dam sobie radę…", + "45464": "U Sodowych Jezior także była trudna sprawa… Trudniejsza niż tu… Tutaj są tylko gadacze i strachopłochy, tam byli ludzie zbrojni i zdecydowani na śmierć…", + "45465": "Jedna bitwa szerzej otwiera nam oczy aniżeli dziesiątki lat spokojnych rządów… Kto sobie powie: złamię przeszkodę! złamie ją. Ale kto się zawaha, musi ustąpić…”", + "45466": "Mrok zapadł. W pałacu zmieniono warty i w dalszych salach zapalano pochodnie. Tylko do pokoju faraona nikt nie śmiał wejść bez rozkazu.", + "45467": "Pan, zmęczony bezsennością, wczorajszą podróżą i dzisiejszymi zajęciami, upadł na fotel. Zdawało mu się, że już setki lat jest faraonem, i nie mógł wierzyć, że od tej godziny, kiedy był pod piramidami, nie upłynęła jeszcze doba.", + "45468": "„Doba?… Niepodobna!…”", + "45469": "Potem przyszło mu na myśl, że może być, iż w sercu następcy osiedlają się dusze poprzednich faraonów. Chyba tak jest, bo inaczej — skądże by wzięło się w nim jakieś uczucie starości czy dawności?… I dlaczego rządzenie państwem dziś wydaje mu się rzeczą prostą, choć jeszcze parę miesięcy temu truchlał myśląc, że nie potrafi rządzić.", + "45470": "„Jeden dzień?… — powtarzał w duchu. — Ależ ja tysiące lat jestem w tym miejscu!…”", + "45471": "Nagle usłyszał przytłumiony głos:", + "45472": "— Synu mój!… synu…", + "45473": "Faraon zerwał się z fotelu.", + "45474": "— Kto tu jest?… — zawołał.", + "45475": "— Ja jestem, ja… Czyliżbyś już o mnie zapomniał?…", + "45476": "Władca nie mógł zorientować się: skąd głos pochodzi? Z góry, z dołu czy może z dużego posągu Ozyrysa, który stał w kącie.", + "45477": "— Synu mój — mówił znowu głos — szanuj wolę bogów, jeżeli chcesz otrzymać ich błogosławioną pomoc… O, szanuj bogów, gdyż bez ich pomocy największa potęga ziemska jest jako proch i cień… O, szanuj bogów, jeżeli chcesz, ażeby gorycz twoich błędów nie zatruła mi pobytu w szczęśliwej krainie Zachodu…", + "45478": "Głos umilkł, pan kazał przynieść światło. Jedne drzwi komnaty były zamknięte, przy drugich stała warta. Nikt obcy nie mógł tu wejść.", + "45479": "Gniew i niepokój szarpały serce faraona. Co to było?… Czy naprawdę przemawiał do niego cień ojca, czy też ów głos był tylko nowym oszustwem kapłanów?", + "45480": "Lecz jeżeli kapłani mogą przemawiać do niego z odległości bez względu na grube mury, w takim razie mogą i podsłuchiwać. A wówczas on, pan świata, jest jak dzikie zwierzę obsaczony ze wszystkich stron.", + "45481": "Prawda, w pałacu królewskim podsłuchiwanie było rzeczą zwyczajną. Faraon jednak sądził, że przynajmniej ten gabinet jest wolny i że zuchwalstwo kapłanów zatrzymuje się u progu najwyższego władcy.", + "45482": "A jeżeli to był duch?…", + "45483": "Pan nie chciał jeść kolacji, lecz udał się na spoczynek. Zdawało mu się, że nie zaśnie; lecz zmęczenie wzięło górę nad rozdrażnieniem.", + "45484": "W kilka godzin obudziły go dzwonki i światło. Była już północ i kapłan-astrolog przyszedł złożyć panu raport o stanowisku ciał niebieskich. Faraon wysłuchał sprawozdania, a w końcu rzekł:", + "45485": "— Czy nie mógłbyś, czcigodny proroku, od tej pory składać swoich raportów dostojnemu Semowi?… On jest przecie moim zastępcą w rzeczach dotyczących religii…", + "45486": "Kapłan-astrolog bardzo zdziwił się obojętności pana dla rzeczy niebieskich.", + "45487": "— Wasza świątobliwość — spytał — raczy zrzekać się wskazówek, jakie władcom dają gwiazdy?…", + "45488": "— Dają? — powtórzył faraon. — Zatem powiedz, jakie są ich obietnice dla mnie?", + "45489": "Astrolog widocznie spodziewał się tej kwestii, odparł bowiem bez namysłu:", + "45490": "— Horyzont chwilowo jest zaćmiony… Pan świata nie trafił jeszcze na drogę prawdy, która prowadzi do poznania woli bogów. Ale prędzej czy później znajdzie ją, a na niej długie życie i szczęśliwe, pełne chwały panowanie…", + "45491": "— Aha!… Dziękuję ci, mężu święty. Skoro już wiem: czego powinienem szukać, zastosuję się do wskazówek, a ciebie znowu proszę, abyś odtąd komunikował się z dostojnym Semem. On jest moim zastępcą i jeżeli coś ciekawego wyczytasz kiedy w gwiazdach, opowie mi o tym z rana.", + "45492": "Kapłan opuścił sypialnię, potrząsając głową.", + "45493": "— Wybili mnie ze snu!… — rzekł pan z wyrazem niezadowolenia.", + "45494": "— Najczcigodniejsza królowa Nikotris — odezwał się nagle adiutant — godzinę temu rozkazała mi prosić waszą świątobliwość o posłuchanie…", + "45495": "— Teraz?… o północy?… — spytał pan.", + "45496": "— Właśnie mówiła, że o północy wasza świątobliwość obudzi się…", + "45497": "Faraon pomyślał i odpowiedział adiutantowi, że będzie czekać na królowę w sali złotej. Sądził, że tam nikt nie podsłucha ich rozmowy.", + "45498": "Pan narzucił na siebie płaszcz, włożył niewiązane sandały i rozkazał dobrze oświetlić złotą salę. Potem wyszedł, zalecając służbie, aby mu nie towarzyszyła.", + "45499": "Matkę już zastał w sali, w szatach z grubego płótna na znak żałoby. Zobaczywszy faraona, czcigodna pani chciała znowu upaść na kolana, ale syn podniósł ją i uściskał.", + "45500": "— Czy zdarzyło się coś ważnego, matko, że trudzisz się o tej godzinie? — spytał.", + "45501": "— Nie spałam… modliłam się… — odparła. — O synu mój, mądrze odgadłeś, że sprawa jest ważną!… Słyszałam boski głos twego ojca…", + "45502": "— Doprawdy? — rzekł faraon czując, że gniew go napełnia.", + "45503": "— Nieśmiertelny twój ojciec — ciągnęła królowa — mówił mi pełen smutku, że wchodzisz na błędną drogę… Wyrzekasz się z pogardą arcykapłańskich święceń i źle traktujesz sługi boże.", + "45504": "„Któż zostanie przy Ramzesie — mówił twój boski ojciec — jeżeli zniechęci bogów i opuści go stan kapłański?… Powiedz mu… powiedz mu — powtarzał czcigodny cień — że tym sposobem zgubi Egipt, siebie i dynastię…”", + "45505": "— Oho! — zawołał faraon — więc już tak mi grożą, zaraz w pierwszym dniu panowania?… Moja matko, pies najgłośniej szczeka, kiedy się boi, więc i pogróżki są złą wróżbą, ale tylko dla kapłanów!", + "45506": "— Ależ to twój ojciec mówił… — powtórzyła stroskana pani.", + "45507": "— Nieśmiertelny ojciec mój — odparł faraon — i święty dziad Amenhotep, jako czyste duchy, znają moje serce i widzą opłakany stan Egiptu. A ponieważ serce moje chce podźwignąć państwo przez ukrócenie nadużyć, oni więc nie mogliby przeszkadzać mi do spełnienia zamiarów…", + "45508": "— Więc ty nie wierzysz, że duch ojca daje ci rady? — spytała coraz bardziej przerażona.", + "45509": "— Nie wiem. Ale mam prawo przypuszczać, że te głosy duchów, rozlegające się w różnych kątach naszego pałacu, są jakimś figlem kapłańskim. Tylko kapłani mogą lękać się mnie, nigdy bogowie i duchy… Więc nie duchy straszą nas, matko…", + "45510": "Królowa zadumała się i było widać, że słowa syna robią na niej wrażenie. Widziała ona wiele cudów w swym życiu i niektóre jej samej wydawały się podejrzanymi.", + "45511": "— W takim razie — rzekła z westchnieniem — nie jesteś ostrożny, mój synu!… Po południu był u mnie Herhor, bardzo niezadowolony z posłuchania u ciebie… Mówił, że chcesz usunąć kapłanów ze dworu…", + "45512": "— A oni mi na co?… Czy ażeby moja kuchnia i piwnica miały duże rozchody?… Czy może na to, ażeby słuchali, co mówię, i patrzyli, co robię?…", + "45513": "— Cały kraj wzburzy się, gdy kapłani ogłoszą, że jesteś bezbożnikiem… — wtrąciła pani.", + "45514": "— Kraj już się burzy, ale z winy kapłanów — odparł faraon. — A i o pobożności egipskiego ludu zaczynam mieć inne wyobrażenie… Gdybyś, matko, wiedziała, ile w Dolnym Egipcie jest procesów o znieważanie bogów, a w Górnym — o okradanie zmarłych, przekonałabyś się, że dla naszego ludu sprawy kapłańskie już przestały być świętymi.", + "45515": "— To wpływ cudzoziemców, którzy zalewają Egipt — zawołała pani. — Zwłaszcza Fenicjanie…", + "45516": "— Wszystko jedno, czyj wpływ; dość, że Egipt już nie uważa ani posągów, ani kapłanów za istoty nadludzkie… A gdybyś jeszcze, matko, posłuchała szlachty, oficerów, żołnierzy, zrozumiałabyś, że nadszedł czas postawienia władzy królewskiej na miejscu kapłańskiej, jeżeli wszelka władza nie ma upaść w tym kraju.", + "45517": "— Egipt jest twój — westchnęła królowa. — Mądrość twoja jest nadzwyczajna, więc czyń, jak chcesz… Ale postępuj ostrożnie… O, ostrożnie!… Skorpion, nawet zabity, jeszcze może ranić nieostrożnego zwycięzcę…", + "45518": "Uściskali się i pan wrócił do swej sypialni. Ale tym razem naprawdę nie mógł zasnąć.", + "45519": "Już jasno widział, że między nim i kapłanami rozpoczęła się walka, a raczej coś wstrętnego, co nawet nie zasługiwało na nazwę walki i z czym on, wódz, w pierwszej chwili nie umiał sobie poradzić.", + "45520": "Bo gdzie tu jest nieprzyjaciel?… Przeciw komu ma wystąpić jego wierne wojsko?… Czy przeciw kapłanom, którzy upadają przed nim na ziemię? Czy przeciw gwiazdom, które mówią, że faraon nie wszedł jeszcze na drogę prawdy? Co i kogo tu zwalczać?…", + "45521": "Może owe głosy duchów rozlegające się wśród pomroki? Czy własną matkę, która, przerażona, błaga go, ażeby nie rozpędzał kapłanów?…", + "45522": "Faraon wił się na swym łożu w poczuciu bezsilności. Nagle przyszła mu myśl: „Co mnie obchodzi nieprzyjaciel, który rozłazi się jak błoto w garści?… Niech sobie gadają w pustych salach, niech gniewają się na moją bezbożność…", + "45523": "Ja będę wydawał rozkazy, a kto ośmieli się nie spełnić ich, ten jest moim wrogiem i przeciw temu zwrócę policję, sąd i wojsko…”", + "45524": "Rozdział IV", + "45525": "Tak tedy w miesiącu Hator, po trzydziestu czterech latach panowania, umarł faraon Mer-amen-Ramzes XII, władca dwu światów, pan wieczności, rozdawca życia i wszelakiej uciechy.", + "45526": "Umarł, ponieważ czuł, że ciało jego staje się mdłe i nieużyteczne. Umarł, ponieważ tęsknił do wiekuistej ojczyzny, a rządy ziemskiego państwa pragnął powierzyć młodszym rękom. Umarł wreszcie, bo tak chciał, bo taką była jego wola. Boski duch odleciał niby jastrząb, który długo krążąc nad ziemią, w końcu rozpływa się w błękitnych przestworach.", + "45527": "Jak jego życie było pobytem nieśmiertelnej istoty w krainie znikomości, tak i śmierć była tylko jednym z momentów nadludzkiego istnienia.", + "45528": "Pan zbudził się o wschodzie słońca i wsparty na dwu prorokach, otoczony chórem kapłanów, udał się do kaplicy Ozyrysa. Tam, jak zwykle, wskrzesił bóstwo, umył je i ubrał, złożył ofiarę i podniósł ręce do modlitwy.", + "45529": "Przez ten czas kapłani śpiewali:", + "45530": "*Chór I*. „Cześć tobie, który wznosisz się na horyzoncie i przebiegasz niebo…", + "45531": "*Chór II*. Gościńcem twej świętości jest pomyślność tych, na których oblicza padają twe promienie…", + "45532": "*Chór I*. Mógłżebym iść, jako ty idziesz, bez zatrzymywania się, o słońce!…", + "45533": "*Chór II*. Wielki wędrowcze przestrzeni, który nie masz pana i dla którego setki milionów lat są tylko oka mgnieniem…", + "45534": "*Chór I*. Ty zachodzisz, ale trwasz. Mnożysz godziny, dnie i noce i trwasz sam, według praw twoich własnych…", + "45535": "*Chór II*. Oświetlasz ziemię, ofiarowując własnymi rękoma samego siebie, kiedy pod postacią Ra wschodzisz na widnokręgu.", + "45536": "*Chór I*. O gwiazdo, wynurzająca się, wielka przez swoją światłość, ty sama kształtujesz swoje członki…", + "45537": "*Chór II*. I nie urodzony przez nikogo rodzisz sam siebie na horyzoncie.”", + "45538": "A w tym miejscu odezwał się faraon:", + "45539": "— „O promieniejący na niebie! Pozwól, ażebym wstąpił do wieczności, połączył się z czcigodnymi i doskonałymi cieniami wyższej krainy. Niechaj wraz z nimi oglądam twoje blaski z rana i wieczorem, kiedy łączysz się z twoją matką Nut. A gdy zwrócisz ku zachodowi twe oblicze, niech moje ręce składają się do modlitwy na cześć usypiającego za górami życia.”", + "45540": "Tak z podniesionymi rękoma mówił pan otoczony chmurą kadzideł. Nagle umilkł i rzucił się w tył, w ramiona asystujących kapłanów.", + "45541": "Już nie żył.", + "45542": "Wieść o śmierci faraona jak błyskawica obiegła pałac. Słudzy opuścili swoje zajęcia, dozorcy przestali czuwać nad niewolnikami, zaalarmowano gwardię i obsadzono wszystkie wejścia.", + "45543": "Na głównym dziedzińcu począł zbierać się tłum: kucharzy, piwniczych, masztalerzy, kobiet jego świątobliwości i ich dzieci. Jedni zapytywali: czy to prawda? inni dziwili się, że jeszcze słońce świeci na niebie, a wszyscy razem krzyczeli wniebogłosy:", + "45544": "— „O panie!… o nasz ojcze!… o ukochany!… Czy to może być, ażebyś już odchodził od nas?… O tak, już idzie do Abydos!… Na Zachód, na Zachód, do ziemi sprawiedliwych!… Miejsce, które ukochałeś, jęczy i płacze po tobie!…”", + "45545": "Straszny wrzask rozlegał się po wszystkich dziedzińcach, po całym parku. Odbijał się od gór wschodnich, na skrzydłach wiatru przeleciał Nil i zatrwożył miasto Memfis.", + "45546": "Tymczasem kapłani, wśród modłów, usadowili ciało zmarłego w bogatej, zamkniętej lektyce. Ośmiu stanęło przy drągach, czterej wzięli do rąk wachlarze ze strusich piór, inni kadzidła i gotowali się do wyjścia.", + "45547": "Na tę chwilę przybiegła królowa Nikotris, a zobaczywszy zwłoki już w lektyce, rzuciła się do nóg zmarłego.", + "45548": "— „O mężu mój! o bracie mój! o ukochany mój! — wołała, zanosząc się od płaczu. — O ukochany, zostań z nami, zostań w twoim domu, nie oddalaj się od tego miejsca na ziemi, w którym przebywasz…”", + "45549": "— „W pokoju, w pokoju, na Zachód — śpiewali kapłani — o wielki władco, idź w pokoju na Zachód…”", + "45550": "— „Niestety! — mówiła królowa — śpieszysz do przewozu, aby przeprawić się na drugi brzeg! O kapłani, o prorocy, nie śpieszcie się, zostawcie go; bo przecież wy wrócicie do domów, ale on pójdzie do kraju wieczności…”", + "45551": "— „W pokoju, w pokoju, na Zachód!… — śpiewał chór kapłański. — Jeżeli podoba się Bogu, kiedy dzień wieczności nadejdzie, ujrzymy cię znowu, o władco, bo oto idziesz do kraju, który łączy między sobą wszystkich ludzi.”", + "45552": "Na znak dany przez dostojnego Herhora służebnice oderwały panią od nóg faraona i gwałtem odprowadziły do jej komnat.", + "45553": "Lektyka niesiona przez kapłanów ruszyła, a w niej władca ubrany i otoczony jak za życia. Na prawo i na lewo, przed nim i za nim szli: jenerałowie, skarbnicy, sędziowie, wielcy pisarze, nosiciel topora i łuku, a nade wszystko — tłum kapłanów różnego stopnia.", + "45554": "Na podwórzu służba upadła na twarz jęcząc i płacząc, ale wojsko sprezentowało broń i odezwały się trąby, jakby na powitanie żyjącego króla.", + "45555": "I istotnie, pan jak żywy niesiony był do przewozu. A gdy dosięgnięto Nilu, kapłani ustawili lektykę na złocistym statku, pod purpurowym baldachimem, jak za życia.", + "45556": "Tu lektykę zasypano kwiatami, naprzeciw niej ustawiono posąg Anubisa i — statek królewski ruszył ku drugiemu brzegowi Nilu, żegnany płaczem służby i dworskich kobiet.", + "45557": "O dwie godziny od pałacu, za Nilem, za kanałem, za urodzajnymi polami i gajami palm między Memfisem a „Płaskowzgórzem Mumii” leżała oryginalna dzielnica. Wszystkie jej budowle były poświęcone zmarłym, a zamieszkane tylko przez kolchitów i paraszytów, którzy balsamowali zwłoki.", + "45558": "Dzielnica ta była niby przedsionkiem właściwego cmentarza, mostem, który łączył żyjące społeczeństwo z miejscem wiecznego spoczynku. Tu przywożono nieboszczyków i robiono z nich mumie; tu rodziny układały się z kapłanami o cenę pogrzebu. Tu przygotowywano święte księgi i opaski, trumny, sprzęty, naczynia i posągi dla zmarłych.", + "45559": "Dzielnicę tą, oddaloną od Memfisu na parę tysięcy kroków, otaczał długi mur, tu i ówdzie opatrzony bramami. Orszak niosący zwłoki faraona zatrzymał się przed bramą najwspanialszą, a jeden z kapłanów zapukał.", + "45560": "— Kto tam? — spytano ze środka.", + "45561": "— Ozyrys-Mer-amen-Ramzes, pan dwu światów, przychodzi do was i żąda, abyście przygotowali go do wiekuistej podróży — odparł kapłan.", + "45562": "— Czy podobna, ażeby zagasło słońce Egiptu?… Ażeby umarł ten, który sam był oddechem i życiem?…", + "45563": "— Taką była jego wola — odpowiedział kapłan. — Przyjmijcież tedy pana z należytą czcią i wszystkie usługi oddajcie mu, jak się godzi, ażeby nie spotkały was kary w doczesnym i przyszłym życiu.", + "45564": "— Uczynimy, jak mówicie — rzekł głos ze środka.", + "45565": "Teraz kapłani zostawili lektykę pod bramą i śpiesznie odeszli, ażeby nie padło na nich nieczyste tchnienie zwłok nagromadzonych w tym miejscu. Zostali tylko urzędnicy cywilni pod przewodnictwem najwyższego sędziego i skarbnika.", + "45566": "Po niemałej chwili czekania brama otworzyła się i wyszło z niej kilkunastu ludzi. Mieli kapłańskie szaty i zasłonięte oblicza.", + "45567": "Na ich widok sędzia odezwał się:", + "45568": "— Oddajemy wam ciało pana naszego i waszego. Czyńcie z nim to, co nakazują przepisy religijne, i niczego nie zaniedbajcie, ażeby ten wielki zmarły nie doznał z winy waszej niepokoju na tamtym świecie.", + "45569": "Skarbnik zaś dodał:", + "45570": "— Użyjcie złota, srebra, malachitu, jaspisu, szmaragdów, turkusów i najosobliwszych wonności dla tego oto pana, aby mu nic nie brakło i aby wszystko miał w jak najlepszym gatunku. To mówię wam ja, skarbnik. A gdyby znalazł się niegodziwiec, który zamiast szlachetnych metalów chciałby podstawić nędzne falsyfikaty, a zamiast drogich kamieni — szkło fenickie, niech pamięta, że będzie miał odrąbane ręce i wyjęte oczy.", + "45571": "— Stanie się, jak żądacie — odpowiedział jeden z zasłoniętych kapłanów.", + "45572": "Po czym inni podnieśli lektykę i weszli z nią w głąb dzielnicy zmarłych śpiewając:", + "45573": "— „Idziesz w pokoju do Abydos!… Obyś doszedł w pokoju do Zachodu tebańskiego!… Na Zachód, na Zachód, do ziemi sprawiedliwych!”", + "45574": "Brama zamknęła się, a najwyższy sędzia, skarbnik i towarzyszący im urzędnicy zawrócili się do przewozu i pałacu.", + "45575": "Przez ten czas zakapturzeni kapłani odnieśli lektykę do ogromnego budynku, gdzie balsamowano tylko królewskie zwłoki oraz tych najwyższych dostojników, którzy pozyskali wyjątkową łaskę faraona. Zatrzymali się w przysionku, gdzie stała złota łódź na kółkach, i zaczęli wydobywać nieboszczyka z lektyki.", + "45576": "— Patrzcie! — zawołał jeden z zakapturzonych — nie sąż to złodzieje?… Faraon przecie umarł pod kaplicą Ozyrysa, więc musiał być w paradnym stroju… A tu — o!… Zamiast złotych bransolet — mosiężne, łańcuch także mosiężny, a w pierścieniach fałszywe klejnoty…", + "45577": "— Prawda — odparł inny. — Ciekawym, kto go tak oporządził: kapłani czy pisarze?", + "45578": "— Z pewnością kapłani… O bodaj wam poschły ręce, gałgany!… I taki łotr jeden z drugim śmie nas upominać, ażebyśmy dawali nieboszczykowi wszystko w najlepszym gatunku…", + "45579": "— To nie oni żądali, tylko skarbnik…", + "45580": "— Wszyscy są złodzieje…", + "45581": "Tak rozmawiając, balsamiści zdjęli z nieboszczyka odzież królewską, włożyli na niego tkany złotem szlafrok i przenieśli zwłoki do łodzi.", + "45582": "— Bogom niech będą dzięki — mówił któryś z zasłoniętych — że już mamy nowego pana. Ten z kapłaństwem zrobi porządek… Co wzięli rękoma, zwrócą gębą…", + "45583": "— Uuu!… mówią, że to będzie ostry władca — wtrącił inny. — Przyjaźni się z Fenicjanami, chętnie przestaje z Pentuerem, który przecie nie jest rodowity kapłan, tylko z takich biedaków jak my… A wojsko, powiadają, że dałoby się spalić i wytopić za nowego faraona…", + "45584": "— I jeszcze w tych dniach sławnie pobił Libijczyków…", + "45585": "— Gdzież on jest, ten nowy faraon?… — odezwał się inny. — W pustyni!… Otóż lękam się, ażeby zanim wróci do Memfis, nie spotkało go nieszczęście…", + "45586": "— Co mu kto zrobi, kiedy ma wojsko za sobą! Niech nie doczekam uczciwego pogrzebu, jeżeli młody pan nie zrobi z kapłaństwem tak jak bawół z pszenicą…", + "45587": "— Oj ty głupi! — wtrącił milczący dotychczas balsamista. — Faraon podoła kapłanom!…", + "45588": "— Czemuż by nie?…", + "45589": "— A czy widziałeś kiedy, ażeby lew poszarpał piramidę?…", + "45590": "— Także gadanie!…", + "45591": "— Albo bawół roztrącił ją?", + "45592": "— Rozumie się, że nie roztrąci.", + "45593": "— A wicher obali piramidę?", + "45594": "— Co on dzisiaj wziął na wypytywanie?…", + "45595": "— No, więc ja ci mówię, że prędziej lew, bawół czy wicher przewróci piramidę, aniżeli faraon pokona stan kapłański… Choćby ten faraon był lwem, bawołem i wichrem w jednej osobie…", + "45596": "— Hej tam, wy! — zawołano z góry. — Gotów nieboszczyk?…", + "45597": "— Już… już… tylko mu szczęka opada — odpowiedziano z przysionka.", + "45598": "— Wszystko jedno… Dawać go tu prędzej, bo Izyda za godzinę musi iść do miasta…", + "45599": "Po chwili złota łódź, wraz z nieboszczykiem, za pomocą sznurów została podniesiona w górę, na balkon wewnętrzny.", + "45600": "Z przysionka wchodziło się do wielkiej sali pomalowanej na kolor niebieski i ozdobionej żółtymi gwiazdami. Przez całą długość sali do jednej ze ścian był przyczepiony niby ganek w formie łuku, którego końce wznosiły się na piętro, środek na półtora piętra wysoko.", + "45601": "Sala wyobrażała sklepienie niebieskie, ganek drogę słońca na niebie, zmarły zaś faraon miał być Ozyrysem, czyli słońcem, które posuwa się od wschodu ku zachodowi.", + "45602": "Na dole sali stał tłum kapłanów i kapłanek, którzy oczekując na uroczystość, rozmawiali o rzeczach obojętnych.", + "45603": "— Gotowe!… — zawołano z balkonu.", + "45604": "Rozmowy umilkły. W górze rozległ się trzykrotny dźwięk spiżowej blachy i — na balkonie ukazała się złocista łódź słońca, w której jechał nieboszczyk.", + "45605": "Na dole zabrzmiał hymn na cześć słońca:", + "45606": "„Oto ukazuje się w obłoku, aby oddzielić niebo od ziemi, a później je połączyć…", + "45607": "Nieustannie ukryty w każdej rzeczy, on jeden żyjący, w którym wiekuiście istnieją wszystkie rzeczy…”", + "45608": "Łódź stopniowo posuwała się w górę łuku, wreszcie stanęła na najwyższym szczycie.", + "45609": "Wówczas na dolnym krańcu łuku ukazała się kapłanka przebrana za boginią Izydę, z synem Horusem, i również wolno zaczęła wchodzić pod górę. Był to obraz księżyca, który posuwa się za słońcem.", + "45610": "Teraz łódź ze szczytu łuku zaczęła opuszczać się ku zachodowi, a na dole znowu odezwał się chór:", + "45611": "„Bóg wcielony we wszystkie rzeczy, duch Szu we wszystkich bogach. On jest ciałem żyjącego człowieka, twórcą drzewa, które nosi owoce, on jest sprawcą użyźniających wylewów. Bez niego nic nie żyje w ziemskim kręgu.”", + "45612": "Łódź znikła na zachodnim końcu balkonu, Izyda z Horusem stanęli na szczycie łuku. Wówczas do łodzi przybiegła gromada kapłanów, wydobyli zwłoki faraona i położyli je na marmurowym stole, niby Ozyrysa na spoczynek po dziennym trudzie.", + "45613": "Teraz do nieboszczyka zbliżył się paraszyta przebrany za bożka Tyfona. Na głowie miał okropną maskę, rudą kudłatą perukę, na plecach skórę dzika, a w ręku — kamienny nóż etiopski.", + "45614": "Nożem tym zaczął prędko odrzynać podeszwy nieboszczykowi.", + "45615": "— Co robisz śpiącemu, bracie Tyfonie? — zapytała go z balkonu Izyda.", + "45616": "— Oskrobuję nogi memu bratu Ozyrysowi, aby ziemskim pyłem nie zanieczyścił nieba — odpowiedział paraszyta przebrany za Tyfona.", + "45617": "Oderznąwszy podeszwy paraszyta porwał zgięty drut, zanurzył go w nosie zmarłego i zaczął wydobywać mózg. Następnie rozciął mu brzuch i tym otworem szybko wyciągnął wnętrzności, serce i płuca.", + "45618": "Przez ten czas pomocnicy Tyfona przynieśli cztery wielkie urny ozdobione głowami bogów: Hape, Emset, Duamutf i Quebhsneuf, i w każdy z tych dzbanów złożyli jakiś wewnętrzny organ zmarłego.", + "45619": "— A co tam robisz, bracie Tyfonie? — zapytała po raz drugi Izyda.", + "45620": "— Oczyszczam brata mego, Ozyrysa, z rzeczy ziemskich, ażeby stał się piękniejszym — odpowiedział paraszyta.", + "45621": "Obok marmurowego stołu znajdowała się sadzawka wody nasyconej sodą. Paraszyci, oczyściwszy zwłoki, rzucili je następnie w sadzawkę, gdzie miały moknąć przez siedemdziesiąt dni.", + "45622": "Tymczasem Izyda, przeszedłszy cały balkon, zbliżyła się do komnaty, w której paraszyta otworzył i oczyścił królewskie zwłoki. Spojrzała na marmurowy stół, a widząc, że był pusty, zapytała przestraszona:", + "45623": "— Gdzie mój brat?… gdzie mój boski małżonek?…", + "45624": "Wtem ryknął grzmot, odezwały się trąby i spiżowe blachy, a paraszyta przebrany za Tyfona wybuchnął śmiechem i zawołał:", + "45625": "— Piękna Izydo, która pospołu z gwiazdami rozweselasz noce, nie ma już twego małżonka!… Już nigdy promieniejący Ozyrys nie usiądzie na złocistej łodzi, już nigdy słońce nie ukaże się na firmamencie… Ja to uczyniłem, ja, Set, i ukryłem go tak głęboko, że go żaden z bogów ani wszyscy razem nie odnajdą!…", + "45626": "Na te słowa bogini rozdarła szaty, zaczęła jęczeć i rwać sobie włosy. Znowu odezwały się trąby, grzmoty i dzwony, wśród kapłanów i kapłanek wszczął się szmer, potem krzyk, klątwy i — nagle wszyscy rzucili się na Tyfona, wołając:", + "45627": "— Przeklęty duchu ciemności!… Który podniecasz wichry pustynne, burzysz morze, zaćmiewasz światło dzienne!… Obyś zapadł w otchłań, z której sam ojciec bogów nie potrafiłby cię uwolnić… Przeklęty!… przeklęty Set!… Niech imię twoje będzie postrachem i obrzydliwością!…", + "45628": "Tak przeklinając, wszyscy rzucili się na Tyfona z pięściami i kijami, a rudowłosy bożek począł uciekać i w końcu wybiegł z sali.", + "45629": "Trzy nowe dźwięki spiżowej blachy i — uroczystość skończyła się.", + "45630": "— No dosyć! — zawołał najstarszy kapłan do gromady, która już naprawdę zaczęła się bić między sobą. — Ty, Izydo, możesz iść do miasta, a reszta do innych nieboszczyków, którzy czekają na nas… Nie zaniedbujcie zwyczajnych zmarłych, bo nie wiadomo, jak nam za tego zapłacą…", + "45631": "— Z pewnością niewiele! — wtrącił balsamista. — Mówią, że w skarbie nie ma nic, a Fenicjanie grożą, że przestaną pożyczać, jeżeli nie otrzymają nowych praw.", + "45632": "— Bodaj śmierć wytępiła tych waszych Fenicjan!… Niedługo człowiek będzie musiał żebrać u nich o placek jęczmienny, tak już wszystko zagarnęli…", + "45633": "— Ale jeżeli oni nie dadzą faraonowi pieniędzy, za pogrzeb nic nie dostaniemy…", + "45634": "Stopniowo rozmowy ucichły i obecni opuścili niebieską salę. Tylko przy jeziorku, gdzie mokły zwłoki faraona, została warta.", + "45635": "Cała ta uroczystość odtwarzająca legendę o zabiciu Ozyrysa (słońce) przez Tyfona (bożek nocy i występku) służyła do tego, ażeby rozciąć i oczyścić zwłoki faraona, i tym sposobem przygotować je do właściwego balsamowania.", + "45636": "Przez siedemdziesiąt dni leżał nieboszczyk w wodzie nasyconej sodą, zdaje się, na pamiątkę, że zły Tyfon utopił ciało brata w Sodowych Jeziorach. Przez wszystkie te dni, rano i wieczór, kapłanka przebrana za Izydę przychodziła do niebieskiej sali. Tam jęcząc i rwąc sobie włosy, wypytywała obecnych: czy kto nie widział boskiego jej małżonka i brata?", + "45637": "Po upływie tego czasu żałoby zjawił się w sali Horus, syn i następca Ozyrysa, ze swoją świtą i — oni dopiero spostrzegli wannę z wodą.", + "45638": "— Może by tu poszukać zwłok mego ojca i brata? — spytał Horus.", + "45639": "Jakoż poszukali, znaleźli i wśród ogromnej radości kapłanów, przy dźwiękach muzyki wydobyli ciało faraona z umacniającej kąpieli.", + "45640": "Ciało to włożono do kamiennej rury, przez którą kilka dni przepływało gorące powietrze, i po wysuszeniu oddano balsamistom.", + "45641": "Teraz zaczęły się ceremonie najważniejsze, które nad nieboszczykiem dokonywali najwyżsi kapłani dzielnicy zmarłych.", + "45642": "Ciało nieboszczyka zwrócone głową do południa obmywano poświęconą wodą, a jego wnętrze winem palmowym. Na posadzce osypanej popiołem zasiadały płaczki i szarpiąc sobie włosy, drapiąc twarze opłakiwały zmarłego. Dokoła śmiertelnego łoża zgromadzili się kapłani przebrani za bożków. Więc naga Izis w koronie faraonów, młodzieńczy Horus, Anubis z głową szakala, Tot z głową ptasią a tabliczkami w rękach i wielu innych.", + "45643": "Pod dozorem tego czcigodnego grona specjaliści zaczęli napełniać wnętrze zmarłego silnie pachnącymi ziołami, trocinami i nawet wlewać tam wonne żywice, wszystko wśród modłów. Potem, zamiast jego własnych, włożyli mu oczy szklanne, oprawione w brąz.", + "45644": "Następnie całe ciało obsypano proszkiem sody.", + "45645": "Teraz przystąpił inny kapłan i wyłożył obecnym, że ciało zmarłego jest ciałem Ozyrysa i jego własności są własnościami Ozyrysa. „Czarodziejskie własności jego lewej skroni są własnościami skroni boga Tumu, a jego prawe oko jest okiem boga Tumu, którego promienie przebijają ciemność. Jego lewe oko jest okiem Horusa, które tępi wszystkie stworzenia żyjące, warga górna to Izis, a warga dolna Nefthys. Szyja zmarłego jest boginią, ręce są boskimi duszami, palce niebieskimi wężami, synami bogini Selkit. Boki jego to dwa pióra Amona, grzbiet jest kością pacierzową Sibu, zaś brzuch jest bogiem Nue.”", + "45646": "Inny kapłan mówi:", + "45647": "— „Dano mi usta do mówienia, nogi do chodzenia, ręce, abym obalał nieprzyjaciół moich. Zmartwychwstaję, istnieję, otwieram niebo; robię to, co mi nakazano w Memfis.”", + "45648": "A tymczasem na szyi zmarłego wieszają wizerunek chrząszcza skarabeusza zrobiony z drogiego kamienia, na którym jest napis:", + "45649": "— „O serce moje, serce, którem otrzymał od matki, które miałem, kiedym był na ziemi, o serce, nie powstań przeciw mnie i nie daj złego świadectwa w dzień sądu.”", + "45650": "Teraz każdą rękę i nogę, każdy palec zmarłego owijają kapłani taśmami, na których wypisane są modlitwy i zaklęcia. Taśmy te podkleja się gumą i balsamami. Na piersiach zaś i na szyi kładą się całe rękopisy Księgi Zmarłych z następnymi medytacjami, które nad nieboszczykiem głośno odmawiają kapłani:", + "45651": "— „Jestem ten, któremu żaden bóg nie stawia przeszkód.", + "45652": "Kto to jest?…", + "45653": "On jest Tum na swej tarczy, on jest Ra na swej tarczy, która wznosi się na wschodzie nieba.", + "45654": "Jestem Wczoraj i znam Jutro.", + "45655": "Kto to jest?", + "45656": "Wczoraj — jest to Ozyrys, Jutro — jest to Ra, w tym dniu, kiedy zniweczy nieprzyjaciół Pana, który jest nad wszystkim, i kiedy poświęci syna swego Horusa. Innymi słowy: w dniu, kiedy trumnę Ozyrysa spotka jego ojciec Ra. On zwalczy bogów na rozkaz Ozyrysa, pana góry Amenti.", + "45657": "Co to jest?", + "45658": "Amenti jest to tworzenie dusz bogów na rozkaz Ozyrysa, pana góry Amenti. Innymi słowy: Amenti jest to podniecenie wzbudzone przez Ra; każdy bóg, który tam przybywa, stacza walkę. Znam wielkiego boga, który tam mieszka.", + "45659": "Ja jestem z mego kraju, przychodzę z mojego miasta, niszczę złe, usuwam niedobre, oddalam brud od siebie. Dostaję się do kraju mieszkańców na niebie, wstępuję przez potężną bramę.", + "45660": "O wy, towarzysze, podajcie mi rękę, gdyż będę jednym z Was.”", + "45661": "Gdy każdy członek zmarłego został już owinięty modlitewnymi taśmami i zaopatrzony w amulety, gdy posiada już dostateczny zasób medytacji, które pozwolą mu orientować się w krainie bogów, należy pomyśleć o dokumencie, który by otworzył wrota do owej krainy.", + "45662": "Albowiem między mogiłą i niebem czeka na zmarłego czterdziestu dwu straszliwych sędziów, którzy, pod prezydencją Ozyrysa, badają jego ziemskie życie. Dopiero gdy serce nieboszczyka, zważone na wadze sprawiedliwości okaże się równym bogini prawdy, gdy bóg Dutes zapisujący na tabliczkach czyny zmarłego uważa je za dobre, dopiero wtedy Horus bierze duszę za rękę i prowadzi ją przed tron Ozyrysa.", + "45663": "Otóż, ażeby zmarły mógł usprawiedliwić się przed sądem, należy jego mumię owinąć w papirus, na którym jest wypisana — spowiedź powszechna. Podczas spowijania w ten dokument kapłani mówią dobitnie i wyraźnie, aby zmarły niczego nie zapomniał:", + "45664": "„Władcy prawdy, przynoszę wam samą prawdę.", + "45665": "Nie zrobiłem złego w sposób zdradziecki żadnemu człowiekowi. — Nie uczyniłem nieszczęśliwym nikogo z moich bliźnich. — Nie dopuściłem się sprośności ani zelżywego słowa w domu prawdy. — Nie miałem zażyłości ze złem. — Nie czyniłem złego. — Jako zwierzchnik, nie nakazywałem moim podwładnym pracować ponad siły. — Nikt z mojej winy nie stał się lękliwym, ubogim, cierpiącym ani nieszczęśliwym. — Nie czyniłem nic takiego, czym by pogardzali bogowie. — Nie dręczyłem niewolnika. — Nie morzyłem go głodem. — Nie wyciskałem mu łez. — Nie zabiłem. — Nie kazałem zabijać zdradziecko. — Nie kłamałem. — Nie rabowałem majątku świątyń. — Nie zmniejszałem dochodów poświęconych bogom. — Nie zabierałem chleba ani opasek mumiom. — Nie popełniłem grzechu z kapłanem mego okręgu. — Nie zabierałem mu ani zmniejszałem majętności. — Nie używałem fałszywej wagi. — Nie oderwałem niemowlęcia od piersi jego karmicielki. — Nie dopuszczałem się bestialstwa. — Nie chwytałem w sieci ptaków poświęconych bogom. — Nie szkodziłem przyborowi wody. — Nie odwracałem biegu kanałów. — Nie gasiłem ognia w porze niewłaściwej. — Nie okradałem bogów z ofiar, które wybrali. — Jestem czysty… Jestem czysty… Jestem czysty.”", + "45666": "Gdy nieboszczyk już umiał, dzięki Księdze Zmarłych, radzić sobie w krainie wiekuistej, a przede wszystkim — gdy wiedział, jak usprawiedliwić się przed sądem czterdziestu dwu bogów, wówczas kapłani zaopatrywali go jeszcze w przedmowę do tej księgi i — ustnie tłumaczyli mu jej niezmierną doniosłość.", + "45667": "W tym celu balsamiści otaczający świeżą mumię faraona odsuwali się, a przychodził arcykapłan tej dzielnicy i szeptał zmarłemu do ucha:", + "45668": "„Wiedz o tym, że posiadając tą księgę, będziesz należał do żyjących i pozyskasz wielkie znaczenie między bogami. Wiedz o tym, że dzięki jej nikt nie ośmieli się sprzeciwiać tobie. Sami bogowie zbliżą się do ciebie i uściskają cię, albowiem — będziesz należał do ich grona.", + "45669": "Wiedz o tym, że ta księga da ci poznać: co było na początku. Żaden człowiek jej nie głosił, żadne oko nie widziało, żadne ucho nie słyszało jej. Księga ta jest samą prawdą, ale nikt i nigdy jej nie znał. Niechże ona będzie widzianą tylko przez ciebie i tego, który cię w nią zaopatrzył. Nie rób do niej komentarzy, jakie mogłaby ci nasunąć twoja pamięć albo wyobraźnia. Pisze się ona całkowicie w sali, gdzie balsamują zmarłych. Jest to wielka tajemnica, której nie zna żaden pospolity człowiek, żaden w świecie.", + "45670": "Książka ta będzie twym pokarmem w niższej krainie duchów, dostarczy twej duszy środków pobytu na ziemi, da jej życie wieczne i sprawi, że nikt nie będzie miał władzy nad tobą.”", + "45671": "Zwłoki królewskie ubrano w kosztowne szaty, w złotą maskę na twarz, w pierścienie i bransolety na rękach, które złożono na krzyż. Pod głowę dano mu z kości słoniowej podpórkę, na jakiej zwykli byli sypiać Egipcjanie. Wreszcie zamknięto ciało w trzech trumnach: papierowej, okrytej napisami, cedrowej złoconej i — marmurowej. Kształt dwu pierwszych odpowiadał dokładnie formie ciała zmarłego; nawet rzeźbiona twarz była podobna, tylko uśmiechnięta.", + "45672": "Po trzech miesiącach pobytu w dzielnicy zmarłych mumia faraona była gotowa do uroczystego pogrzebu. Więc — odniesiono ją na powrót do królewskiego pałacu.", + "45673": "Rozdział V", + "45674": "Przez siedemdziesiąt dni, w ciągu których czcigodne zwłoki mokły w wodzie nasyconej sodą, Egipt obchodził żałobę.", + "45675": "Świątynie były zamknięte, nie odprawiano procesji. Wszelka muzyka umilkła, nie urządzano uczt, tancerki zamieniły się na płaczki i zamiast tańcować, rwały sobie włosy, co również przynosiło im dochód.", + "45676": "Nie pijano wina, nie jadano mięsa. Najwięksi dostojnicy chodzili w grubych szatach, boso. Nikt nie golił się (z wyjątkiem kapłanów), najgorliwsi zaś nawet nie myli się, lecz namazywali błotem twarze, a włosy obsypywali popiołem.", + "45677": "Od Morza Śródziemnego do pierwszej katarakty na Nilu, od Libijskiej Pustyni do półwyspu Synaj, panowała cisza i smutek. Zgasło słońce Egiptu, odszedł na Zachód i opuścił sługi swoje pan, który dawał radość i życie.", + "45678": "W wyższych towarzystwach najmodniejszymi były rozmowy o powszechnym żalu, który udzielał się nawet naturze.", + "45679": "— Czy nie zauważyłeś — mówił dostojnik do dostojnika — że dni są krótsze i ciemniejsze?", + "45680": "— Nie śmiałem zwierzyć się z tego przed tobą — odparł drugi — ale tak jest w rzeczy samej. Spostrzegłem nawet, że mniej gwiazd świeci podczas nocy i że pełnia trwała krócej, a nów dłużej niż zwykle.", + "45681": "— Pasterze mówią, że bydło na pastwisku nie chce jeść, tylko ryczy…", + "45682": "— A ja słyszałem od myśliwych, że zapłakane lwy nie rzucają się już na sarny, bo nie jedzą mięsa.", + "45683": "— Okropny czas!… Przyjdź do mnie dziś wieczorem, a wypijemy po szklance żałobnego płynu, który wymyślił mój piwniczy.", + "45684": "— Wiem, pewnie masz czarne piwo sydońskie?…", + "45685": "— Niech bogowie bronią, ażebyśmy w tym czasie używali trunków rozweselających! Płyn, który wynalazł mój piwniczy, nie jest piwem… Porównałbym go raczej do wina nasyconego piżmem i wonnymi ziołami.", + "45686": "— Bardzo stosowny napój, gdy pan nasz przebywa w dzielnicy zmarłych, nad którą ciągle unosi się woń piżma i ziół balsamicznych.", + "45687": "Tak przez siedemdziesiąt dni martwili się dygnitarze.", + "45688": "Pierwsze drgnienie radości przebiegło Egipt wówczas, gdy z dzielnicy zmarłych dano znać, że ciało władcy wydobyto z kąpieli sodowej i że balsamiści i kapłani już spełniają nad nim obrządki.", + "45689": "W tym dniu po raz pierwszy ostrzyżono włosy, usunięto błoto z twarzy, a kto miał ochotę, umył się. I w rzeczy samej, już nie było powodu do martwienia się: Horus bowiem znalazł zwłoki Ozyrysa, władca Egiptu, dzięki sztuce balsamistów, odzyskiwał życie, a dzięki modłom kapłanów i Księdze Zmarłych stawał się równy bogom.", + "45690": "Od tej chwili nieboszczyk faraon Mer-amen-Ramzes urzędownie nazywał się Ozyrysem; nieurzędownie bowiem nazywano go tak natychmiast po śmierci.", + "45691": "Wrodzona wesołość ludu egipskiego zaczęła brać górę nad żałobą, szczególniej wśród wojska, rzemieślników i chłopów. Radość ta przybierała niekiedy nieprzystojne formy pomiędzy ludem prostym.", + "45692": "Nie wiadomo bowiem, skąd zaczęły krążyć pogłoski, że nowy faraon, którego cały lud już kochał instynktownie, że młody pan chce zająć się poprawieniem doli chłopów, robotników, a nawet niewolników.", + "45693": "Z tego powodu zdarzało się (rzecz niesłychana!), że mularze, stolarze i garncarze, zamiast pić spokojnie i rozmawiać o swoim fachu lub interesach rodzinnych, ośmielali się w szynkowniach nie tylko narzekać na podatki, ale nawet sarkać na władzę kapłanów. Chłopi zaś, zamiast czas wolny od roboty poświęcać modlitwom i pamięci przodków, mówili między sobą: jak by to było dobrze, gdyby każdy z nich posiadał kilka zagonów gruntu na własność i mógł odpoczywać co siódmy dzień!", + "45694": "O wojsku, a szczególniej o cudzoziemskich pułkach, nie ma co wspominać. Ludzie ci wyobrażali sobie, że są najznakomitszą klasą w Egipcie, a jeżeli nie są, to wnet będą, po jakiejś tam szczęśliwej wojnie, która ma wybuchnąć.", + "45695": "Za to nomarchowie, szlachta siedząca w wiejskich majątkach, a nade wszystko arcykapłani różnych świątyń, uroczyście obchodzili żałobę po zmarłym panu, bez względu, że można było już cieszyć się, gdy faraon został Ozyrysem.", + "45696": "Ściśle rzeczy biorąc, nowy władca dotychczas nikomu nie zrobił krzywdy, więc przyczyną smutku dostojników były tylko pogłoski, te same, które radowały lud prosty. Nomarchowie i szlachta cierpli na myśl, że ich chłop może próżnować przez pięćdziesiąt dni w roku, a co gorsza — posiadać na własność ziemię, choćby tylko w rozmiarach wystarczających na zbudowanie grobu. Kapłani bledli i zaciskali zęby, patrząc na gospodarstwo Ramzesa XIII i sposób, w jaki ich traktował.", + "45697": "Rzeczywiście w pałacu królewskim zaszły ogromne zmiany.", + "45698": "Faraon mieszkanie swoje przeniósł do jednego z gmachów skrzydłowych, w którym prawie wszystkie pokoje zajęli jenerałowie. W suterynach pomieścił żołnierzy greckich, na piętrze gwardię, w pokojach znajdujących się wzdłuż muru — Etiopów. Wartę dokoła pałacyku trzymali Azjaci, a przy komnatach jego świątobliwości kwaterował ten szwadron, którego żołnierze towarzyszyli panu w czasie pościgu za Tehenną przez pustynię.", + "45699": "Co gorsze — jego świątobliwość, pomimo tak niedawnego buntu Libijczyków, przywrócił im swoją łaskę, żadnego nie skazał na karę, owszem — obdarzał ich zaufaniem.", + "45700": "Prawda, że korpus kapłański, który był w głównym pałacu, został w nim i odprawiał obrządki religijne pod przewodnictwem dostojnego Sema. Ale ponieważ kapłani nie towarzyszyli faraonowi przy śniadaniu, obiedzie i kolacji, więc ich żywność stała się bardzo niewykwintną.", + "45701": "Na próżno święci mężowie przypominali, że muszą karmić przedstawicieli dziewiętnastu dynastii i mnóstwo bogów. Skarbnik zmiarkowawszy intencje faraona odpowiadał kapłanom, że dla bogów i przodków wystarczą kwiaty i wonności, a że sami prorocy, jak nakazuje moralność, powinni jadać jęczmienne placki i popijać wodą lub piwem. Dla poparcia swoich grubiańskich teorii skarbnik powoływał się na przykład arcykapłana Sema, który żył jak pokutnik, a co gorsze, mówił im, że jego świątobliwość, wraz z jenerałami, prowadzi żołnierską kuchnię.", + "45702": "Wobec tego kapłani pałacowi w milczeniu poczęli zastanawiać się: czy nie lepiej zrobią, gdy opuszczą skąpy dom królewski, a przeniosą się do własnych schronień obok świątyń, gdzie będą mieli lżejsze obowiązki i głód nie będzie im skręcał wnętrzności?", + "45703": "I może uczyniliby tak natychmiast, gdyby najdostojniejsi Herhor i Mefres nie rozkazali im wytrwać na miejscu.", + "45704": "Ale i położenie Herhora przy nowym panu nie mogło nazywać się pomyślnym. Do niedawna wszechwładny minister, który prawie nie opuszczał pokojów królewskich, siedział dziś samotny w swoim pałacyku i nieraz nie widywał nowego faraona przez całe dekady. Był on jeszcze ministrem wojny, ale już prawie nie wydawał rozkazów. Wszystkie bowiem interesa wojskowe faraon załatwiał sam. Sam czytał raporty jenerałów, sam rozstrzygał wątpliwe kwestie, a jego adiutanci brali z ministerium wojny potrzebne dokumenta.", + "45705": "Jego dostojność Herhor, jeżeli kiedy był wezwany przez władcę, to chyba po to, ażeby usłyszeć wymówkę.", + "45706": "Niemniej wszyscy dostojnicy przyznawali, że nowy faraon bardzo pracuje.", + "45707": "Ramzes XIII wstawał przed wschodem słońca, kąpał się i spalał kadzidło przed posągiem Ozyrysa. Natychmiast potem słuchał raportów: najwyższego sędziego, najwyższego pisarza stodół i obór w całym kraju, najwyższego skarbnika, wreszcie — naczelnika swoich pałaców. Ten ostatni cierpiał najwięcej: nie było bowiem dnia, ażeby pan nie mówił mu, że utrzymanie dworu za dużo kosztuje i że jest w nim za wiele osób.", + "45708": "Istotnie, mieszkało w pałacu królewskim kilkaset kobiet zmarłego faraona z odpowiednią ilością dzieci i służby. Ciągle upominany naczelnik dworu z dnia na dzień wypędzał po kilkanaście osób, a innym ograniczał wydatki. Skutkiem czego po upływie miesiąca wszystkie damy dworu z krzykiem i płaczem pobiegły do mieszkania królowej Nikotris, błagając o ratunek.", + "45709": "Jakoż czcigodna pani natychmiast udała się do władcy i upadłszy na twarz prosiła go, aby ulitował się nad kobietami swego ojca i nie pozwolił umierać z niedostatku.", + "45710": "Faraon wysłuchał jej ze zmarszczonym czołem i rozkazał naczelnikowi dworu już nie posuwać dalej oszczędności. Zarazem jednak powiedział najczcigodniejszej pani, że po pogrzebie ojca kobiety będą usunięte z pałacu i rozesłane po folwarkach.", + "45711": "— Nasz dwór — mówił — kosztuje około trzydziestu tysięcy talentów rocznie, czyli o połowę więcej aniżeli całe wojsko. Takiej sumy nie mogę wydawać bez zrujnowania siebie i państwa.", + "45712": "— Czyń, jak chcesz — odparła królowa. — Egipt jest twój. Lękam się jednak, że rozpędzeni ludzie dworscy staną się twymi wrogami.", + "45713": "Na to pan milcząc wziął matkę za rękę, poprowadził ją do okna i wskazał las włóczni musztrującej się na dziedzińcu piechoty.", + "45714": "Ten czyn faraona wywołał nieoczekiwany skutek. Oczy królowej, przed chwilą zalane łzami, błysnęły dumą. Nagle pochyliła się i pocałowała syna w rękę, mówiąc wzruszonym głosem:", + "45715": "— Zaprawdę, jesteś synem Izydy i Ozyrysa i dobrze uczyniłam, odstępując cię bogini… Nareszcie Egipt ma władcę!…", + "45716": "Od tej pory czcigodna pani nigdy w żadnej sprawie nie wstawiała się do syna. A gdy ją proszono o protekcję, odpowiadała:", + "45717": "— Jestem sługą jego świątobliwości i radzę wam spełniać rozkazy pana bez oporu. Wszystko bowiem, co on robi, pochodzi z natchnienia bogów; a któż oprze się bogom?…", + "45718": "Po śniadaniu faraon zajmował się sprawami ministerium wojny i skarbowością, a około trzeciej po południu, otoczony wielką świtą, wyjeżdżał do wojsk obozujących pod Memfisem i przypatrywał się musztrze.", + "45719": "Rzeczywiście największe zmiany zaszły w sprawach wojskowych państwa.", + "45720": "W ciągu niespełna dwu miesięcy jego świątobliwość uformował pięć nowych pułków, a raczej — wskrzesił te, które zwinięto za poprzedniego panowania. Usunął oficerów oddających się pijaństwu i kosterstwu tudzież takich, którzy udręczali żołnierzy.", + "45721": "Do biur ministerium wojny, gdzie pracowali sami kapłani, wprowadził swoich najzdolniejszych adiutantów, którzy bardzo prędko opanowali ważne dokumenta dotyczące armii. Kazał zrobić spis wszystkich mężczyzn w państwie, którzy należeli do stanu wojskowego, lecz od kilkunastu lat nie spełniali żadnych obowiązków, tylko gospodarowali. Otworzył dwie nowe szkoły oficerskie dla dzieci od dwunastu lat i odnowił już zaniedbany zwyczaj, by młodzież wojskowa dopiero po odbyciu trzygodzinnego marszu w liniach i kolumnach, otrzymywała śniadanie.", + "45722": "Wreszcie żadnemu oddziałowi wojska nie wolno było mieszkać po wsiach, ale w koszarach lub w obozie. Każdy pułk miał wyznaczony plac na ćwiczenia, na którym po całych dniach rzucano kamienie z procy lub strzelano z łuku do tarcz, odległych o sto do dwustu kroków.", + "45723": "Wyszło też polecenie do rodzin stanu wojskowego, aby mężczyźni ich wprawiali się w rzucaniu pocisków, pod kierunkiem oficerów i dziesiętników armii regularnej. Rozkaz wykonano natychmiast, skutkiem czego Egipt, już we dwa miesiące po śmierci Ramzesa XII, wyglądał jak obóz.", + "45724": "Albowiem nawet wiejskie i miejskie dzieci, które dotychczas bawiły się w pisarzy i kapłanów, teraz, naśladując starszych, zaczęły bawić się w wojsko. Więc na każdym placu i w każdym ogrodzie od rana do wieczora świstały kamienie i pociski z łuków, a sądy zawalone były skargami o uszkodzenia cielesne.", + "45725": "I stało się, że Egipt był jakby odmieniony i że, pomimo żałoby, panował w nim wielki ruch, a wszystko za sprawą nowego władcy.", + "45726": "Sam zaś faraon rósł w dumę widząc, jak całe państwo stosuje się do jego królewskiej woli.", + "45727": "Przyszła jednak chwila, że i on się zasępił.", + "45728": "W tym samym dniu, kiedy balsamiści wydobyli ciało Ramzesa XII z sodowej kąpieli, wielki skarbnik składając zwykły raport rzekł do faraona:", + "45729": "— Nie wiem, co począć… Mamy bowiem w skarbie dwa tysiące talentów, a na pogrzeb zmarłego pana trzeba co najmniej tysiąc…", + "45730": "— Jak to dwa tysiące?… — zdziwił się władca. — Kiedym obejmował rządy, mówiłeś, że mamy dwadzieścia tysięcy…", + "45731": "— Wydaliśmy osiemnaście…", + "45732": "— We dwa miesiące?…", + "45733": "— Mieliśmy ogromne rozchody…", + "45734": "— Prawda — odparł faraon — ależ co dzień wpływają podatki…", + "45735": "— Podatki — rzekł skarbnik — nie wiem dlaczego, znowu zmniejszyły się i nie napływają w takiej ilości, jak rachowałem. Ale i one rozeszły się… Racz, wasza świątobliwość, pamiętać, że mamy pięć nowych pułków. Więc około ośmiu tysięcy ludzi porzuciło swoje zajęcia i żyją na koszt państwa…", + "45736": "Faraon zamyślił się.", + "45737": "— Musimy — odpowiedział — zaciągnąć nową pożyczkę. Porozumiej się z Herhorem i Mefresem, aby nam dały świątynie.", + "45738": "— Mówiłem o tym… Świątynie nic nam nie dadzą.", + "45739": "— Obrazili się prorocy!… — uśmiechnął się faraon. — W takim razie musimy wezwać pogan… Przyślij do mnie Dagona.", + "45740": "Nad wieczorem przyszedł bankier fenicki. Upadł na ziemię przed panem i ofiarował mu złoty puchar wysadzany klejnotami.", + "45741": "— Teraz już mogę umrzeć!… — zawołał Dagon — kiedy mój najłaskawszy władca zasiadł na tronie…", + "45742": "— Zanim jednak umrzesz — rzekł do klęczącego faraon — Wystaraj mi się o kilka tysięcy talentów.", + "45743": "Fenicjanin struchlał, czy może tylko udawał wielkie zakłopotanie.", + "45744": "— Niech wasza świątobliwość każe mi lepiej szukać pereł w Nilu — odparł — gdyż zginę od razu i pan mój nie posądzi mnie o złe chęci… Ale taką sumę znaleźć dzisiaj!…", + "45745": "Ramzes XIII zdziwił się.", + "45746": "— Jak to?… — spytał — więc Fenicjanie nie mają dla mnie pieniędzy?…", + "45747": "— Krew i życie nasze i dzieci naszych oddamy waszej świątobliwości — rzekł Dagon. — Ale pieniądze… Skąd my weźmiemy pieniędzy?…", + "45748": "Dawniej świątynie udzielały nam pożyczek na piętnaście lub dwadzieścia procentów rocznie. Lecz od czasu gdy wasza świątobliwość, jeszcze jako następca tronu, był w świątyni Hator, tam, pod Pi-Bast, kapłani zupełnie odmówili nam kredytu.", + "45749": "Oni, gdyby mogli, dziś wygnaliby nas z Egiptu, a jeszcze chętniej wytępiliby… Ach, co my cierpimy z ich łaski!… Chłopi robią, jak chcą i kiedy chcą… na podatek oddają, co im z nosa spadnie… Gdy którego uderzyć, buntują się, a gdy nieszczęśliwy Fenicjanin pójdzie o pomoc do sądu, albo przegrywa sprawę, albo musi się strasznie opłacać…", + "45750": "Godziny nasze na tej ziemi są policzone!… — mówił z płaczem Dagon.", + "45751": "Faraon sposępniał.", + "45752": "— Zajmę ja się tymi sprawami — odparł — i sądy będą wymierzały wam sprawiedliwość. Tymczasem jednak potrzebuję około pięciu tysięcy talentów…", + "45753": "— Skąd weźmiemy panie?… — jęczał Dagon. — Wskaż nam, wasza świątobliwość, kupców, a sprzedamy im wszystkie nasze ruchomości i nieruchomości, byle spełnić twoje rozkazy…", + "45754": "Lecz gdzie są ci kupcy?… Chyba kapłani, którzy otaksują nasze majątki za bezcen i — jeszcze nie zapłacą gotowizną.", + "45755": "— Poślijcie do Tyru, Sydonu… — wtrącił pan. — Przecież każde z tych miast mogłoby pożyczyć nie pięć, ale sto tysięcy talentów…", + "45756": "— Tyr i Sydon!… — powtórzył Dagon. — Dziś cała Fenicja gromadzi złoto i klejnoty, ażeby opłacić się Asyryjczykom… Kręcą się już po naszym kraju wysłańcy króla Assara i mówią, że byleśmy składali co roku hojny okup, to król i satrapowie nie tylko nie będą nas ciemiężyli, ale jeszcze nastręczą nam większe zarobki niż te, jakie mamy dziś z łaski waszej świątobliwości i Egiptu…", + "45757": "Władca pobladł i zacisnął zęby. Fenicjanin spostrzegł się i dodał prędko:", + "45758": "— Wreszcie, co ja mam zabierać waszej świątobliwości czas moim głupim gadaniem?… Jest tu, w Memfisie, książę Hiram… On może lepiej objaśni wszystko memu panu, bo to mędrzec i członek najwyższej rady naszych miast…", + "45759": "Ramzes ożywił się.", + "45760": "— A dawajże mi tu prędzej Hirama — odparł. — Bo ty, Dagonie, rozmawiasz ze mną nie jak bankier, ale jak pogrzebowa płaczka.", + "45761": "Fenicjanin jeszcze raz uderzył czołem w posadzkę i spytał:", + "45762": "— Czy dostojny Hiram nie mógłby zaraz tu przyjść?… Prawda, że już późno… Ale on tak boi się kapłanów, że wolałby o nocnej porze złożyć hołd waszej świątobliwości…", + "45763": "Faraon przygryzł usta, ale zgodził się na ten projekt. Wysłał nawet z bankierem Tutmozisa, aby ten przyprowadził Hirama do pałacu tajemnymi wejściami.", + "45764": "Rozdział VI", + "45765": "Około dziesiątej wieczór stanął przed panem Hiram odziany w ciemną szatę memfijskiego przekupnia.", + "45766": "— Czegóż się tak skradasz, wasza dostojność?… — zapytał go niemile dotknięty faraon. — Czyliż mój pałac jest więzieniem albo domem trędowatych?…", + "45767": "— Ach, władco nasz! — westchnął stary Fenicjanin. — Od chwili gdy zostałeś panem Egiptu, zbrodniarzami są ci, którzy ośmielają się widywać ciebie i nie zdawać sprawy z tego, o czym raczysz mówić…", + "45768": "— Przed kimże to musicie powtarzać moje słowa?… — spytał pan.", + "45769": "Hiram podniósł oczy i ręce do góry.", + "45770": "— Wasza świątobliwość znasz swoich wrogów!… — odparł.", + "45771": "— Mniejsza o nich — rzekł faraon. — Wasza dostojność wiesz, po co cię wezwałem? Chcę pożyczyć kilka tysięcy talentów…", + "45772": "Hiram syknął i tak zachwiał się na nogach, że pan pozwolił mu usiąść w swojej obecności, co było najwyższym zaszczytem.", + "45773": "Rozsiadłszy się wygodnie i odpocząwszy, Hiram rzekł:", + "45774": "— Po co wasza świątobliwość ma pożyczać, kiedy może mieć duże skarby…", + "45775": "— Wiem, gdy zdobędę Niniwę — przerwał faraon. — To dalekie czasy, a pieniądze potrzebne mi są dziś…", + "45776": "— Ja nie mówię o wojnie — odparł Hiram. — Ja mówię o takiej sprawie, która natychmiast przyniesie skarbowi duże sumy i — stały roczny dochód…", + "45777": "— Jakim sposobem?", + "45778": "— Niech wasza świątobliwość pozwoli nam i pomoże wykopać kanał, który by połączył Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym…", + "45779": "Faraon zerwał się z fotelu.", + "45780": "— Żartujesz, stary człowieku?… — zawołał. — Któż taką pracę wykona i kto chciałby narazić Egipt?… Przecie morze zalałoby nas…", + "45781": "— Jakie morze?… Bo chyba ani Czerwone, ani Śródziemne — spokojnie odparł Hiram. — Ja wiem, że egipscy kapłani-inżynierowie badali ten interes i wyrachowali, że to jest bardzo dobry interes, najlepszy w świecie… Tylko oni sami wolą go zrobić, a raczej nie chcą, ażeby zrobił to faraon.", + "45782": "— Gdzie masz dowody? — spytał Ramzes.", + "45783": "— Ja nie mam dowodów, ale ja przyślę waszej świątobliwości takiego kapłana, który całą sprawę objaśni planami i rachunkiem…", + "45784": "— Kto jest ten kapłan?…", + "45785": "Hiram zamyślił się i rzekł po chwili:", + "45786": "— Czy mam obietnicę waszej świątobliwości, że o nim nikt nie będzie wiedział oprócz nas?… On wam, panie mój, większe odda usługi aniżeli ja sam… On zna dużo tajemnic i… dużo niegodziwości kapłańskich…", + "45787": "— Przyrzekam — odparł faraon.", + "45788": "— Ten kapłan to jest Samentu… On służy w świątyni Seta pod Memfisem… On jest wielkim mędrcem, tylko potrzebuje pieniędzy i jest bardzo ambitny. A ponieważ arcykapłani poniżają go, więc on mi powiedział, że gdy wasza świątobliwość zechce, to on… to on obali stan kapłański… Bo on wie dużo sekretów… O, dużo!…", + "45789": "Ramzes głęboko zamyślił się. Zrozumiał, że ten kapłan jest wielkim zdrajcą, ale i oceniał, jak ważne może mu oddać usługi.", + "45790": "— Owszem — rzekł faraon — pomyślę o tym Samentu. A teraz na chwilę przypuśćmy, że można zbudować taki kanał: cóż ja będę miał z niego?", + "45791": "Hiram podniósł lewą rękę i na jej palcach zaczął rachować.", + "45792": "— Przede wszystkim — mówił — Fenicja odda waszej świątobliwości pięć tysięcy talentów zaległych danin…", + "45793": "Po drugie — Fenicja zapłaci waszej świątobliwości pięć tysięcy talentów za prawo wykonywania robót…", + "45794": "Po trzecie — gdy zaczną się roboty, będziemy płacili tysiąc talentów rocznego podatku i jeszcze tyle talentów, ile Egipt dostarczy nam dziesiątek robotników.", + "45795": "Po czwarte — za każdego inżyniera egipskiego damy waszej świątobliwości talent na rok.", + "45796": "Po piąte — gdy skończą się roboty, wasza świątobliwość odda nam kanał w dzierżawę na sto lat, a my będziemy płacili za to po tysiąc talentów rocznie.", + "45797": "Czy to są małe zyski?… — spytał Hiram.", + "45798": "— A teraz, a dziś — rzekł faraon — dalibyście mi owe pięć tysięcy haraczu?…", + "45799": "— Jeżeli dziś będzie zawarta umowa, damy dziesięć tysięcy i jeszcze dołożymy ze trzy tysiące jako podatek za trzy lata z góry…", + "45800": "Ramzes XIII zamyślił się. Nieraz już Fenicjanie proponowali władcom Egiptu budowę tego kanału, lecz zawsze trafiali na nieugięty opór kapłanów. Egipscy mędrcy tłumaczyli faraonom, że kanał ten narazi państwo na zalew wód od strony Morza Śródziemnego i Czerwonego.", + "45801": "Ale znowu Hiram twierdził, że wypadek podobny nie nastąpi, o czym wiedzą kapłani!…", + "45802": "— Obiecujecie — odezwał się faraon po długiej chwili — obiecujecie płacić po tysiąc talentów rocznie przez sto lat. Mówicie, że ów kanał, wygrzebany w piaskach, jest najlepszym w świecie interesem. Ja tego nie rozumiem i przyznam się, Hiramie, podejrzewam…", + "45803": "Fenicjaninowi zapłonęły oczy.", + "45804": "— Panie — odparł — powiem ci wszystko, ale zaklinam cię na twoją koronę… na cień twego ojca… ażebyś przed nikim nie odsłonił tej tajemnicy… Jest to największa tajemnica kapłanów chaldejskich i egipskich, a nawet Fenicji… Od niej zależy przyszłość świata!…", + "45805": "— No, no… Hiramie!… — odparł faraon z uśmiechem.", + "45806": "— Tobie, królu — ciągnął Fenicjanin — dali bogowie mądrość, energię i szlachetność, więc tyś nasz… Ty jeden z władców ziemskich możesz być wtajemniczony, bo ty jeden potrafisz wykonywać wielkie rzeczy… Toteż zdobędziesz taką potęgę, jakiej jeszcze nie dosięgnął żaden człowiek…", + "45807": "Faraon odczuł w sercu słodycz dumy, ale opanował się.", + "45808": "— Ty mnie nie chwal — rzekł — za to, czego jeszcze nie zrobiłem, ale mi powiedz: jakie korzyści spłyną na Fenicję i na moje państwo z wykopania kanału?", + "45809": "Hiram poprawił się na fotelu i zaczął mówić zniżonym głosem:", + "45810": "— Wiedz o tym, panie nasz, że na wschód, południe i północ od Asyrii i Babilonu nie ma ani pustyni, ani bagien zamieszkałych przez dziwne potwory, ale są olbrzymie… olbrzymie kraje i państwa… Kraje to tak wielkie, że piechota waszej świątobliwości, słynna z marszów, musiałaby prawie dwa lata iść wciąż ku wschodowi, zanim dosięgłaby ich granic…", + "45811": "Ramzes podniósł brwi w górę jak człowiek, który pozwala komuś kłamać, ale wie o kłamstwie.", + "45812": "Hiram lekko wzruszył ramionami i prawił:", + "45813": "— Na wschód i na południe od Babilonu, nad wielkim morzem, mieszka ze sto milionów ludzi, którzy mają potężnych królów, kapłanów mędrszych niż egipscy, stare księgi, biegłych rzemieślników… Ludy te umieją wyrabiać nie tylko tkaniny, sprzęty i naczynia, równie piękne jak Egipcjanie, ale od niepamiętnych czasów mają podziemne i nadziemne świątynie — większe, wspanialsze i bogatsze aniżeli Egipt…", + "45814": "— Mów dalej… mów!… — wtrącił pan. Ale z twarzy jego nie można było poznać: czy jest zaciekawiony opisem, czy oburzony kłamstwem.", + "45815": "— W krajach tych są perły, drogie kamienie, złoto, miedź… Są najosobliwsze zboża, kwiaty i owoce… Są wreszcie lasy, po których całe miesiące można błądzić między drzewami grubszymi od waszych kolumn w świątyniach, wyższymi od palm… Ludność zaś tych okolic jest prosta i łagodna… I gdybyś, wasza świątobliwość, posłał tam na okrętach dwa swoje pułki, mógłbyś zdobyć obszar ziemi większy od całego Egiptu, bogatszy niż skarbiec w Labiryncie…", + "45816": "Jutro, jeżeli wasza świątobliwość pozwoli, przyślę wam próbki tamtejszych tkanin, drzewa i brązów… Przyślę też dwa ziarnka tamtejszych cudownych balsamów, które gdy połknie człowiek, otwierają się przed nim bramy wieczności i może doznać szczęścia, które jest udziałem samych tylko bogów…", + "45817": "— Bardzo proszę o próbkę tkanin i wyrobów — wtrącił faraon. — Co zaś do balsamów… mniejsza o nie!… Dosyć nacieszymy się wiecznością i bogami po śmierci…", + "45818": "— Zaś daleko, bardzo daleko, na wschód od Asyrii — mówił Hiram — leżą jeszcze większe kraje, mające ze dwieście milionów ludności…", + "45819": "— Jak wam łatwo o miliony!… — uśmiechnął się pan. Hiram położył rękę na sercu.", + "45820": "— Przysięgam — rzekł — na duchy przodków moich i na moją cześć, że mówię prawdę!…", + "45821": "Faraon poruszył się: zastanowiła go tak wielka przysięga.", + "45822": "— Mów… mów dalej… — rzekł.", + "45823": "— Otóż kraje te — ciągnął Fenicjanin — są bardzo dziwne. Zamieszkują je ludy o skośnych oczach i żółtej cerze. Ludy te mają pana, który nazywa się Synem Nieba i rządzi nimi za pośrednictwem mędrców, którzy jednak nie są kapłanami i nie mają takiej władzy jak w Egipcie…", + "45824": "A przy tym ludy te są podobne do Egipcjan… Czczą zmarłych przodków i bardzo dbają o ich zwłoki. Używają pisma, które przypomina wasze, kapłańskie… Lecz — noszą długie szaty z tkanin wcale u was nie znanych, mają sandały podobne do małych ławeczek, a głowy zakrywają spiczastymi pudełkami… Także dachy ich domów są spiczaste i zadarte na brzegach…", + "45825": "Te nadzwyczajne ludy mają zboże plenniejsze niż egipska pszenica i robią z niego napitek mocniejszy niż wino. Mają też roślinę, której liście dają tęgość członkom, wesołość umysłowi, a nawet pozwalają obchodzić się bez snu. Mają papier, który umieją ozdabiać różnokolorowymi obrazami, i mają glinę, która po wypaleniu prześwieca jak szkło, a dźwięczy jak metal…", + "45826": "Jutro, gdy wasza świątobliwość pozwoli, przyślę próbki wyrobów tego ludu…", + "45827": "— Dziwy opowiadasz, Hiramie… — rzekł faraon. — Nie widzę jednak związku między tymi osobliwościami a kanałem, który chcecie kopać…", + "45828": "— Odpowiem krótko — odparł Fenicjanin. — Gdy będzie kanał, cała fenicka i egipska flota przepłynie na Morze Czerwone, z niego dalej i — w ciągu paru miesięcy dosięgnie tych bogatych krajów, do których lądem prawie niepodobna się dostać.", + "45829": "A czy wasza świątobliwość — mówił z błyszczącymi oczyma — nie widzi skarbów, jakie tam znajdziemy?… Złota, kamieni, zbóż, drzewa?… Przysięgam ci, panie — ciągnął z uniesieniem — że wówczas o złoto będzie ci łatwiej aniżeli dzisiaj o miedź, drzewo będzie tańsze od słomy, a niewolnik od krowy…", + "45830": "Pozwól tylko, panie, wykopać kanał i wynajmij nam z pięćdziesiąt tysięcy twoich żołnierzy…", + "45831": "Ramzes także się zapalił.", + "45832": "— Pięćdziesiąt tysięcy żołnierzy — powtórzył. — A ileż dacie mi za to?…", + "45833": "— Mówiłem już waszej świątobliwości… Tysiąc talentów rocznie za prawo robót i pięć tysięcy za robotników, których sami będziemy karmili i wynagradzali…", + "45834": "— I zamęczycie mi ich robotą?…", + "45835": "— Niech bogowie bronią!… — zawołał Hiram. — To przecie żaden interes, gdy giną robotnicy… Żołnierze waszej świątobliwości nie będą więcej pracować przy kanale aniżeli dziś przy fortyfikacjach albo gościńcach… A jaka sława dla was, panie!… jakie dochody dla skarbu!… jaki pożytek dla Egiptu!… Najuboższy chłop może mieć drewnianą chałupę, kilkoro bydła, sprzęty i bodajże niewolnika… Żaden faraon nie podniósł państwa tak wysoko i nie dokonał tak niezmiernego dzieła…", + "45836": "Bo czymże martwe i nieużyteczne piramidy będą wobec kanału, który ułatwi przewóz skarbów całego świata?…", + "45837": "— No — dodał faraon — i pięćdziesiąt tysięcy wojska na wschodniej granicy…", + "45838": "— Naturalnie!… — zawołał Hiram. — Wobec tej siły, której utrzymanie nie będzie nic kosztowało waszą świątobliwość, Asyria nie ośmieli się wyciągać ręki ku Fenicji…", + "45839": "Plan był tak olśniewający i tyle obiecywał zysków, że Ramzes XIII uczuł się odurzonym. Lecz panował nad sobą.", + "45840": "— Hiramie — rzekł — piękne robisz obietnice… Tak piękne, że lękam się, czy za nimi nie ukrywasz jakichś mniej pomyślnych następstw. Dlatego muszę i sam głęboko zastanowić się, i — naradzić z kapłanami.", + "45841": "— Oni nigdy dobrowolnie nie zgodzą się!… — zawołał Fenicjanin. — Choć… (niech bogowie wybaczą mi bluźnierstwo) jestem pewny, że gdyby dziś najwyższa władza w państwie przeszła w ręce kapłanów, za parę miesięcy oni wezwaliby nas do tej budowy…", + "45842": "Ramzes spojrzał na niego z chłodną pogardą.", + "45843": "— Starcze — rzekł — mnie zostaw troskę o posłuszeństwo kapłanów, a sam złóż dowody, że to, co mówiłeś, jest prawdą. Byłbym bardzo lichym królem, gdybym nie potrafił usunąć przeszkód wyrastających pomiędzy moją wolą a interesami państwa.", + "45844": "— Zaprawdę, jesteś wielkim władcą, panie nasz — szepnął Hiram, schylając się do ziemi.", + "45845": "Było już późno w nocy. Fenicjanin pożegnał faraona i wraz z Tutmozisem opuścił pałac. Na drugi zaś dzień przysłał przez Dagona skrzynkę z próbkami bogactw nieznanych krajów.", + "45846": "Pan znalazł w niej posążki bogów, tkaniny i pierścienie indyjskie, małe kawałki opium, a w drugiej przegrodzie — garstkę ryżu, listki herbaty, parę porcelanowych czarek ozdobionych malowidłami i — kilkanaście rysunków wykonanych farbami i tuszem na papierze.", + "45847": "Obejrzał to z największą uwagą i przyznał, że podobne okazy były mu nieznane. Ani ryż, ani papier, ani wizerunki ludzi, którzy mieli spiczaste kapelusze i skośne oczy.", + "45848": "Już nie wątpił o istnieniu jakiegoś nowego kraju, w którym wszystko było inne niż w Egipcie: góry, drzewa, domy, mosty, okręty…", + "45849": "„I taki kraj istnieje zapewne od wieków — myślał — nasi kapłani wiedzą o nim, znają jego bogactwa, lecz nic nie wspominają o nich… Oczywiście, są to zdrajcy, którzy chcą ograniczyć władzę i zubożyć faraonów, aby następnie zepchnąć ich z wysokości tronu…", + "45850": "Ale… o przodkowie i następcy moi — mówił w duchu — was wzywam na świadectwo, że tym nikczemnościom kres położę. Podźwignę mądrość, ale wytępię obłudę i dam Egiptowi czasy wytchnienia…”", + "45851": "Myśląc tak, pan podniósł oczy i spostrzegł Dagona oczekującego na rozkazy.", + "45852": "— Skrzynia twoja jest bardzo ciekawa — rzekł do bankiera — ale… Ja nie tego chciałem od was.", + "45853": "Fenicjanin zbliżył się na palcach i uklęknąwszy przed faraonem szepnął:", + "45854": "— Gdy wasza świątobliwość raczy podpisać umowę z dostojnym Hiramem, Tyr i Sydon u stóp waszych złożą wszystkie swoje skarby…", + "45855": "Ramzes zmarszczył brwi. Nie podobało mu się zuchwalstwo Fenicjan, którzy ośmielali się stawiać mu warunki. Odparł więc chłodno:", + "45856": "— Zastanowię się i dam Hiramowi odpowiedź. Możesz odejść, Dagonie.", + "45857": "Po wyjściu Fenicjanina Ramzes znowu zamyślił się. W jego duszy zaczęła budzić się reakcja.", + "45858": "„Ci handlarze — mówił w sercu — uważają mnie za jednego ze swoich… ba!… śmią ukazywać mi z daleka wór złota, ażeby wymusić traktat!… Nie wiem, czy który z faraonów dopuścił ich kiedy do podobnej poufałości?…", + "45859": "Muszę to zmienić. Ludzie, którzy upadają na twarze przed wysłannikami Assara, nie mogą mówić do mnie: podpisz, a dostaniesz… Głupie szczury fenickie, które zakradłszy się do królewskiego pałacu, uważają go za swój chlewik!…”", + "45860": "Im dłużej myślał, im dokładniej przypominał sobie zachowanie Hirama i Dagona, tym silniejszy gniew go ogarniał.", + "45861": "„Jak oni śmią… Jak oni śmią stawiać mi warunki?…”", + "45862": "— Hej!… Tutmozis… — zawołał.", + "45863": "Wnet stanął przed nim ulubieniec.", + "45864": "— Co rozkażesz, panie mój?", + "45865": "— Poślij którego z młodszych oficerów do Dagona, ażeby zawiadomił go, że przestaje być moim bankierem. Za głupi on jest na tak wysokie stanowisko…", + "45866": "— A komu wasza świątobliwość przeznaczysz ten zaszczyt?", + "45867": "— W tej chwili nie wiem… Trzeba będzie znaleźć kogo między egipskimi albo greckimi kupcami… W ostateczności — odwołamy się do kapłanów.", + "45868": "Wiadomość ta obiegła wszystkie pałace królewskie i przed upływem godziny doleciała do Memfisu. Po całym mieście opowiadano, że Fenicjanie wpadli w niełaskę u faraona, a ku wieczorowi lud już zaczął rozbijać sklepy znienawidzonym cudzoziemcom.", + "45869": "Kapłani odetchnęli. Herhor złożył nawet wizytę świętemu Mefresowi i rzekł mu:", + "45870": "— Serce moje czuło, że pan nasz odwróci się od tych pogan pijących krew ludu. Myślę, że należy okazać mu wdzięczność z naszej strony…", + "45871": "— I może otworzyć drzwi do naszych skarbców?… — spytał szorstko święty Mefres. — Nie śpiesz się, wasza dostojność… Odgadłem już tego młodzika i — biada nam — jeżeli raz pozwolimy mu wziąć górę nad sobą…", + "45872": "— A gdyby zerwał z Fenicjanami?…", + "45873": "— To sam na tym zyska, bo im nie spłaci długów — rzekł Mefres.", + "45874": "— Moim zdaniem — odezwał się po namyśle Herhor — jest to chwila, w której możemy odzyskać łaskę młodego faraona. W gniewie zapalczywy, umie on jednak być wdzięcznym… Doświadczyłem tego…", + "45875": "— Co wyraz, to błąd!… — przerwał zacięty Mefres. — Bo naprzód książę ten nie jest jeszcze faraonem, gdyż nie koronował się w świątyni… Po wtóre — nigdy nie będzie prawdziwym faraonem, gdyż pogardza arcykapłańskimi święceniami…", + "45876": "A nareszcie — nie my potrzebujemy jego łaski, ale on łaski bogów, których na każdym kroku znieważa!…", + "45877": "Zadyszany z gniewu Mefres odpoczął i mówił dalej:", + "45878": "— Był miesiąc w świątyni Hator, słuchał najwyższej mądrości i wnet potem wdał się z Fenicjanami. Ba!… odwiedzał bożnicę Astarty i stamtąd wziął kapłankę, co uchybia zasadom wszystkich religii…", + "45879": "Potem drwił publicznie z mojej pobożności… spiskował z takimi jak sam lekkoduchami i za pomocą Fenicjan wykradał państwowe tajemnice… A gdy wszedł na tron, źle mówię: ledwo wszedł na pierwsze stopnie tronu, już zohydza kapłanów, wichrzy chłopstwo i żołdactwo i odnawia śluby ze swoimi przyjaciółmi Fenicjanami…", + "45880": "Czy, dostojny Herhorze, zapomniałbyś o tym wszystkim?… A jeżeli pamiętasz, czy nie rozumiesz niebezpieczeństw, jakie grożą nam od tego młokosa?… Wszak on ma pod ręką wiosło nawy państwowej, która posuwa się między wirami i skałą. Kto mi zaręczy, że ten szaleniec, który wczoraj — wezwał do siebie Fenicjan, a dziś — pokłócił się z nimi, nie spełni jutro czegoś, co narazi państwo na zgubę?…", + "45881": "— A więc… co… — spytał Herhor, bystro patrząc mu w oczy.", + "45882": "— To, że nie mamy powodu okazywać mu wdzięczności, a naprawdę — słabości. A ponieważ chce gwałtem pieniędzy, nie damy pieniędzy!…", + "45883": "— A… a potem co?… — pytał Herhor.", + "45884": "— Potem będzie sobie rządził państwem i powiększał armię bez pieniędzy — odparł rozdrażniony Mefres.", + "45885": "— A… a jeżeli jego wygłodzona armia zechce zrabować świątynie?… — wciąż pytał Herhor.", + "45886": "— Cha!… cha!… cha!… — wybuchnął śmiechem Mefres.", + "45887": "Nagle spoważniał i kłaniając się, rzekł ironicznym tonem:", + "45888": "— To już należy do waszej dostojności… Człowiek, który przez tyle lat, jak wy, rządził państwem, winien był przygotować się na podobne niebezpieczeństwo.", + "45889": "— Przypuśćmy — mówił powoli Herhor — przypuśćmy, że ja znalazłbym środki przeciw niebezpieczeństwom, które by groziły państwu. Ale czy wasza dostojność, który jesteś najstarszym arcykapłanem, potrafiłbyś zapobiec zniewadze stanu kapłańskiego i świątyń?…", + "45890": "Przez chwilę obaj patrzyli sobie w oczy.", + "45891": "— Pytasz: czybym potrafił? — rzekł Mefres. — Czy potrafię?… Ja nawet nie będę trafiał. Bogowie złożyli w moich rękach piorun, który zniszczy każdego świętokradcę.", + "45892": "— Psyt!… — szepnął Herhor. — Niechże się tak stanie…", + "45893": "— Za zgodą czy bez zgody najwyższej rady kapłanów — dodał Mefres. — Kiedy czółno wywraca się, nie czas na rozprawianie z wioślarzami.", + "45894": "Rozeszli się obaj w posępnym nastroju. Zaś tego samego dnia wieczorem wezwał ich faraon.", + "45895": "Przyszli o naznaczonej porze, każdy oddzielnie. Złożyli głęboki ukłon panu i — każdy stanął w innym kącie, nie patrząc na drugiego.", + "45896": "„Czyby się poróżnili ze sobą?… — pomyślał Ramzes. — Nic to nie szkodzi…”", + "45897": "W chwilę później wszedł święty Sem i prorok Pentuer. Wtedy Ramzes usiadł na wzniesieniu, wskazał czterem kapłanom niskie taborety naprzeciw siebie i rzekł:", + "45898": "— Święci ojcowie! Nie wzywałem was do tej pory na radę, ponieważ wszystkie moje rozkazy odnosiły się wyłącznie do spraw wojskowych…", + "45899": "— Miałeś prawo, wasza świątobliwość — wtrącił Herhor.", + "45900": "— Zrobiłem też, com mógł, w czasie tak niedługim, ażeby wzmocnić obronne siły państwa. Utworzyłem dwie nowe szkoły oficerskie i wskrzesiłem pięć zwiniętych pułków…", + "45901": "— Miałeś prawo, panie — odezwał się Mefres.", + "45902": "— O innych wojskowych ulepszeniach nie mówię, gdyż was, ludzi świętych, rzeczy te nie obchodzą…", + "45903": "— Masz słuszność, panie — rzekli razem Mefres i Herhor.", + "45904": "— Ale jest inna sprawa — mówił faraon, zadowolony potakiwaniem dwu dostojników, od których spodziewał się opozycji. — Zbliża się dzień pogrzebu boskiego ojca mego, lecz skarb nie posiada dostatecznych funduszów…", + "45905": "Mefres podniósł się z taboretu.", + "45906": "— Ozyrys-Mer-amen-Ramzes — rzekł — był sprawiedliwym panem, który ludowi swemu zapewnił wieloletni spokój, a bogom chwałę. Pozwól więc, wasza świątobliwość, aby pogrzeb tego pobożnego faraona odbył się na koszt świątyń.", + "45907": "Ramzes XIII zdziwił się i wzruszył hołdem oddanym jego ojcu. Przez chwilę milczał, jakby nie mogąc znaleźć odpowiedzi, wreszcie odparł:", + "45908": "— Bardzo jestem wam wdzięczny za cześć okazaną równemu bogom ojcu memu. Zezwalam na taki pogrzeb i jeszcze raz — bardzo wam dziękuję…", + "45909": "Przerwał, wsparł głowę na ręku i rozmyślał, jakby ze sobą samym staczając walkę. Nagle podniósł głowę: twarz jego była ożywiona, oczy błyszczały.", + "45910": "— Jestem wzruszony — rzekł — dowodem waszej życzliwości, święci ojcowie. Jeżeli tak drogą jest wam pamięć mego ojca, więc chyba nie możecie być niechętni dla mnie…", + "45911": "— Czy wasza świątobliwość wątpi o tym?… — wtrącił arcykapłan Sem.", + "45912": "— Mówisz prawdę — ciągnął faraon — niesłusznie was posądzałem o uprzedzenie do mnie… Ale chcę to naprawić, więc będę z wami szczerym…", + "45913": "— Niech bogowie błogosławią waszą świątobliwość!… — rzekł Herhor.", + "45914": "— Będę szczerym. Boski ojciec mój, skutkiem wieku, choroby, a może i zajęć kapłańskich, nie mógł tyle sił i czasu poświęcać sprawom państwa, ile ja mogę. Ja jestem młody, zdrów, wolny, więc chcę i będę rządził sam. Jak wódz musi prowadzić swoją armię na własną odpowiedzialność i według własnego planu, tak ja będę kierował państwem. Oto jest moja wyraźna wola i od tego nie odstąpię.", + "45915": "Ale rozumiem, że choćbym był najdoświadczeńszy, nie obejdę się bez wiernych sług i mądrych doradców. I dlatego będę niekiedy zapytywał was o opinię w rozmaitych sprawach…", + "45916": "— Po toż jesteśmy najwyższą radą przy tronie waszej świątobliwości — wtrącił Herhor.", + "45917": "— Owszem — mówił wciąż ożywiony faraon — będę korzystał z waszych usług, nawet od tej chwili, zaraz…", + "45918": "— Rozkazuj, panie — rzekł Herhor.", + "45919": "— Chcę poprawić byt ludu egipskiego. Ale ponieważ w podobnych sprawach zbyt szybkie działanie może tylko przynieść szkody, więc na początek ofiaruję im rzecz drobną: po sześciu dniach pracy — siódmy dzień odpoczynku…", + "45920": "— Tak było przez ciąg panowania osiemnastu dynastii… Prawo to jest stare jak sam Egipt — odezwał się Pentuer.", + "45921": "— Odpoczynek co siódmy dzień da pięćdziesiąt dni rocznie na każdego robotnika, czyli jego panu ujmie pięćdziesiąt drachm. A na milionie robotników państwo straci z dziesięć tysięcy talentów rocznie… — rzekł Mefres. — Myśmy to już rachowali w świątyniach!… — dodał.", + "45922": "— Tak jest — żywo odparł Pentuer — straty będą, ale tylko w pierwszym roku. Bo gdy lud wzmocni swoje siły wypoczynkami, w następnych latach odrobi wszystko z przewyżką…", + "45923": "— Prawdę mówisz — odpowiedział Mefres — w każdym jednak razie trzeba mieć dziesięć tysięcy talentów na ów pierwszy rok. Ja zaś myślę, że i dwadzieścia tysięcy talentów nie zawadziłoby…", + "45924": "— Masz słuszność, dostojny Mefresie — zabrał głos faraon. — Przy zmianach, jakie chcę zaprowadzić w moim państwie, dwadzieścia, a nawet trzydzieści tysięcy talentów nie będzie sumą zbyt wielką.", + "45925": "Dlatego — dodał szybko — od was, święci mężowie, będę potrzebował pomocy…", + "45926": "— Każdy zamiar waszej świątobliwości gotowi jesteśmy popierać modłami i procesjami — rzekł Mefres.", + "45927": "— Owszem, módlcie się i zachęcajcie do tego naród. Ale prócz tego dajcie państwu trzydzieści tysięcy talentów — odpowiedział faraon.", + "45928": "Arcykapłani milczeli. Pan chwilę czekał, w końcu zwrócił się do Herhora:", + "45929": "— Milczysz, wasza dostojność?", + "45930": "— Sam powiedziałeś, władco nasz, że skarb nie ma funduszu nawet na pogrzeb Ozyrysa-Mer-amen-Ramzesa. Nie mogę więc nawet odgadnąć: skąd wzięlibyśmy trzydzieści tysięcy talentów?…", + "45931": "— A skarbiec Labiryntu?…", + "45932": "— To są skarby bogów, które można by naruszyć tylko w chwili największej potrzeby państwa — odparł Mefres.", + "45933": "Ramzes XIII zakipiał gniewem.", + "45934": "— Jeżeli nie chłopi — zawołał, uderzając pięścią w poręcz — więc ja potrzebuję tej sumy!…", + "45935": "— Wasza świątobliwość — odparł Mefres — może w ciągu roku zyskać więcej niż trzydzieści tysięcy talentów, a Egipt dwa razy tyle…", + "45936": "— Jakim sposobem?…", + "45937": "— Bardzo prostym — mówił Mefres. — Każ, władco, wypędzić z państwa Fenicjan…", + "45938": "Zdawało się, że pan rzuci się na zuchwałego arcykapłana: zbladł, drżały mu usta i oczy wyszły z orbit. Lecz w jednej chwili pohamował się i rzekł na podziw spokojnym tonem:", + "45939": "— No, dosyć… Jeżeli tylko takich rad potraficie mi udzielać, obejdę się bez nich… Przecież Fenicjanie mają nasze podpisy, że im wiernie spłacimy zaciągnięte długi!… Czy nie przyszło ci to na myśl, Mefresie?…", + "45940": "— Daruj, wasza świątobliwość, ale w tej chwili zajmowały mnie inne myśli. Twoi przodkowie, panie, nie na papirusach, ale na brązie i kamieniach rzeźbili, że dary, złożone przez nich bogom i świątyniom, należą i wiecznie będą należały do bogów i do świątyń.", + "45941": "— I do was — rzekł szyderczo faraon.", + "45942": "— O tyle do nas — odparł zuchwały arcykapłan — o ile państwo należy do ciebie, władco. Pilnujemy tych skarbów i pomnażamy je, ale trwonić ich — nie mamy prawa…", + "45943": "Dyszący gniewem pan opuścił zebranie i poszedł do swego gabinetu. Jego położenie przedstawiło mu się okrutnie jasno.", + "45944": "O nienawiści kapłanów do siebie już nie wątpił. To byli ci sami oszołomieni pychą dostojnicy, którzy w roku zeszłym nie dali mu korpusu Menfi i dopiero zrobili go namiestnikiem, gdy zdawało im się, że spełnił akt pokory, usuwając się z pałacu. Ci sami, którzy kontrolowali każdy jego ruch, składali o nim raporty, ale jemu, następcy tronu, nie powiedzieli nawet o traktacie z Asyrią. Ci sami, co oszukiwali go w świątyni Hator, a nad Sodowymi Jeziorami wymordowali jeńców, którym on przyobiecał łaskę.", + "45945": "Faraon przypomniał sobie ukłony Herhora, spojrzenia Mefresa i ton głosu obydwu. Spod pozorów uprzejmości co chwilę wynurzała się ich duma i lekceważenie jego. On potrzebuje pieniędzy, a oni obiecują mu modlitwy, ba!… ośmielają się mówić, że nie jest wyłącznym władcą Egiptu.", + "45946": "Młody pan mimo woli uśmiechnął się: przyszły mu bowiem na myśl wynajęte pastuchy, którzy właścicielowi trzody mówią, że on nie ma prawa robić z nią tego, co chce!…", + "45947": "Lecz obok strony śmiesznej była tu strona groźna. W skarbie znajdowało się może tysiąc talentów, które według dotychczasowej normy wydatków mogły starczyć na siedem do dziesięciu dni. A co potem?… Jak zachowają się urzędnicy, służba, a przede wszystkim — wojsko nie tylko nie pobierające żołdu, ale wprost głodne?…", + "45948": "Arcykapłani znali to położenie faraona, a jeżeli nie śpieszą mu z pomocą, więc chcą go zgubić… I to zgubić w ciągu kilku dni, nawet przed pogrzebem ojca.", + "45949": "Ramzes przypomniał sobie pewien wypadek z dzieciństwa.", + "45950": "Był w szkole kapłańskiej, kiedy na święto bogini Mut, między innymi zabawami, sprowadzono najsławniejszego w Egipcie błazna.", + "45951": "Artysta ten udawał nieszczęśliwego bohatera. Gdy rozkazywał — nie słuchano go, na jego gniewy odpowiadano śmiechem; a gdy dla ukarania szyderców schwycił za topór, topór złamał mu się w rękach.", + "45952": "W końcu wypuszczono na niego lwa, a — gdy bezbronny bohater zaczął uciekać, okazało się, że nie goni go lew, ale świnia w lwiej skórze.", + "45953": "Uczniowie i nauczyciele śmieli się do łez z tych przygód; ale mały książę siedział posępny: jemu żal było człowieka, który rwał się do rzeczy wielkich, lecz padał okryty szyderstwem.", + "45954": "Scena ta i uczucia, jakich doznał podówczas, dziś odżyły w pamięci faraona.", + "45955": "„Takim chcą mnie zrobić!…” — rzekł do siebie.", + "45956": "Ogarnęła go rozpacz, bo uczuł, że jednocześnie z wydaniem ostatniego talentu skończy się jego władza, a razem z nią i życie.", + "45957": "Tu jednak nastąpił nagły zwrot. Pan stanął na środku komnaty i rozmyślał.", + "45958": "„Co mnie może spotkać?… Tylko śmierć… Odejdę do moich sławnych przodków, do Ramzesa Wielkiego… A im przecież nie mogę powiedzieć, żem zginął, nie broniąc się… Po nieszczęściach życia ziemskiego spotkałaby mnie hańba wiekuista…”", + "45959": "Jak to, on, zwycięzca znad Sodowych Jezior, miałby ustąpić przed garścią obłudników, z którymi jeden azjatycki pułk nie miałby wielkiego zajęcia?… Więc dlatego, że Mefres i Herhor chcą rządzić Egiptem i faraonem, jego wojska mają cierpieć głód, a milion chłopów nie otrzymać łaski odpoczynku?…", + "45960": "Alboż nie jego przodkowie powznosili te świątynie?… Alboż nie oni wypełnili je łupami?… A kto wygrywał bitwy: kapłani czy żołnierze?… Więc kto ma prawo do skarbów: kapłani czy faraon i jego armia?", + "45961": "Młody pan wzruszył ramionami i wezwał do siebie Tutmozisa. Mimo późnej nocy królewski ulubieniec zjawił się natychmiast.", + "45962": "— Czy wiesz? — rzekł faraon — kapłani odmówili mi pożyczki, pomimo że skarb jest pusty.", + "45963": "Tutmozis wyprostował się.", + "45964": "— Każesz, wasza świątobliwość, zaprowadzić ich do więzienia?… — odparł.", + "45965": "— Zrobiłbyś to?…", + "45966": "— Nie ma w Egipcie oficera, który zawahałby się spełnić rozkaz naszego pana i wodza.", + "45967": "— W takim razie… — mówił powoli faraon — w takim razie… nie trzeba więzić nikogo. Za wiele mam potęgi dla siebie, a pogardy dla nich. Padliny, którą człowiek spotkał na gościńcu, nie zamyka w okutej skrzyni, tylko ją obchodzi…", + "45968": "— Ale hienę sadza się do klatki — szepnął Tutmozis.", + "45969": "— Jeszcze za wcześnie — odparł Ramzes. — Muszę być łaskawym dla tych ludzi przynajmniej do pogrzebu ojca mego. Gdyż inaczej gotowi jego czcigodnej mumii zrobić jakie łotrostwo i zakłócić spokój duszy… A teraz, pójdź jutro do Hirama i powiedz, ażeby przysłał mi tego kapłana, o którym mówiliśmy.", + "45970": "— Tak się stanie. Muszę jednak wspomnieć waszej świątobliwości, że dzisiaj lud napadał domy memfijskich Fenicjan…", + "45971": "— Oho?… To było niepotrzebne.", + "45972": "— Zdaje mi się też — ciągnął Tutmozis — że od czasu kiedy wasza świątobliwość kazałeś Pentuerowi zbadać położenie chłopów i robotników, kapłani podburzają nomarchów i szlachtę… Mówią, panie, że chcesz zrujnować szlachtę dla chłopów…", + "45973": "— I szlachta wierzy temu?…", + "45974": "— Są tacy, którzy wierzą. Ale są i tacy, którzy wręcz odpowiadają, że to jest intryga kapłańska przeciw waszej świątobliwości.", + "45975": "— A gdybym naprawdę chciał poprawić dolę chłopów?… — spytał faraon.", + "45976": "— Uczynisz, panie, to, co ci się podoba — odparł Tutmozis.", + "45977": "— O, taką odpowiedź rozumiem! — zawołał wesoło Ramzes XIII. — Bądź spokojny i powiedz szlachcie, że nie tylko nic nie stracą, spełniając moje rozkazy, ale jeszcze byt ich i znaczenie poprawi się. Bogactwa Egiptu muszą nareszcie być wydarte z rąk niegodnych, a oddane wiernym sługom.", + "45978": "Faraon pożegnał ulubieńca i zadowolony udał się na spoczynek. Jego chwilowa desperacja wydawała mu się teraz rzeczą godną śmiechu.", + "45979": "Nazajutrz, około południa, zameldowano jego świątobliwości, że przyszła deputacja fenickich kupców.", + "45980": "— Czy może chcą skarżyć się za napad na ich domy?… — spytał faraon.", + "45981": "— Nie — odparł adiutant — chcą złożyć hołd.", + "45982": "Istotnie kilkunastu Fenicjan, pod przewodnictwem Rabsuna, przyszli z darami. Gdy pan ukazał im się, upadli na ziemię, po czym Rabsun oświadczył, że starym obyczajem ośmielają się złożyć nikczemną ofiarę u stóp władcy, który im daje życie, a ich majątkom bezpieczeństwo.", + "45983": "Po czym składali na stołach złote misy, łańcuchy i puchary napełnione klejnotami. Zaś Rabsun położył na stopniach tronu tacę z papirusem, gdzie Fenicjanie zobowiązali się dać dla wojska wszelkich rzeczy potrzebnych za dwa tysiące talentów.", + "45984": "Był to dar zacny: wszystko bowiem, co ofiarowali Fenicjanie, przedstawiało sumę trzech tysięcy talentów.", + "45985": "Pan odpowiedział wiernym kupcom bardzo łaskawie, obiecując im swoją opiekę. Pożegnali go uszczęśliwieni.", + "45986": "Ramzes XIII odetchnął: bankructwo skarbu, a więc i konieczność użycia gwałtownych środków przeciw kapłanom odsunęła się na dalsze dziesięć dni.", + "45987": "Wieczorem, znowu pod opieką Tutmozisa, stanął w gabinecie jego świątobliwości dostojny Hiram. Tym razem nie skarżył się na zmęczenie, ale upadł na twarz i jękliwym głosem przeklinał głupiego Dagona.", + "45988": "— Dowiedziałem się — mówił — że ten parch śmiał przypominać waszej świątobliwości naszą umowę o kanał do Morza Czerwonego… Niech on zmarnieje!… niech jego trąd stoczy!… niech jego dzieci zostaną świnopasami, a wnuki Żydami…", + "45989": "Ty zaś, władco, tylko rozkazuj, a ile ma bogactw Fenicja, wszystkie złoży u stóp twoich bez żadnego kwitu i traktatu… Czy to my Asyryjczycy albo… kapłani — dodał szeptem — ażeby nie wystarczało nam jedno słowo tak potężnego mocarza?…", + "45990": "— A gdybym ja, Hiramie, naprawdę zażądał wielkiej sumy? — spytał faraon.", + "45991": "— Jakiej?…", + "45992": "— Na przykład… trzydziestu tysięcy talentów…", + "45993": "— Czy natychmiast?", + "45994": "— Nie, w ciągu roku.", + "45995": "— Będzie ją miał wasza świątobliwość — odpowiedział bez namysłu Hiram.", + "45996": "Pan zdumiał się tej hojności.", + "45997": "— No, ale muszę wam dać zastaw…", + "45998": "— To tylko dla formy — odparł Fenicjanin — da nam wasza świątobliwość na zastaw kopalnie, ażeby nie obudzić podejrzeń kapłanów… Gdyby nie to, Fenicja cała odda się wam bez zastawów i kwitów…", + "45999": "— A kanał?… Czy mam zaraz traktat podpisać? — spytał faraon.", + "46000": "— Wcale nie. Wasza świątobliwość zawrze z nami traktat, kiedy sam zechce…", + "46001": "Ramzesowi zdawało się, że jest podniesiony w górę. W tej chwili dopiero poznał słodycz królewskiej władzy, i to — dzięki Fenicjanom!", + "46002": "— Hiramie! — rzekł, już nie panując nad sobą. — Dziś daję wam, Fenicjanom, pozwolenie na budowę kanału, który połączy Morze Śródziemne z Czerwonym…", + "46003": "Starzec upadł do nóg faraona.", + "46004": "— Jesteś największym królem, jakiego widziano na ziemi! — zawołał.", + "46005": "— Do czasu nie wolno ci mówić o tym nikomu, bo wrogowie mojej sławy czuwają. Abyś jednak miał pewność, daję ci ten oto mój pierścień królewski…", + "46006": "Zdjął z palca pierścień ozdobiony czarodziejskim kamieniem, na którym było wyryte imię Horusa, i włożył go na palec Fenicjaninowi.", + "46007": "— Majątek całej Fenicji jest na twoje rozkazy! — powtarzał głęboko wzruszony Hiram. — Dokonasz, panie, dzieła, które będzie ogłaszało imię twoje, dopóki nie zagaśnie słońce…", + "46008": "Faraon uścisnął jego siwą głowę i kazał mu usiąść.", + "46009": "— A więc jesteśmy sprzymierzeńcami — rzekł po chwili pan — i mam nadzieję, że wyniknie stąd pomyślność dla Egiptu i dla Fenicji…", + "46010": "— Dla całego świata! — wtrącił Hiram.", + "46011": "— Powiedz mi jednak, książę, skąd masz taką ufność we mnie?…", + "46012": "— Znam szlachetny charakter waszej świątobliwości. Gdybyś, władco, nie był faraonem, po kilku latach zostałbyś najznakomitszym kupcem fenickim i naczelnikiem naszej rady…", + "46013": "— Przypuśćmy — odparł Ramzes. — Ależ ja, aby dotrzymać wam obietnic, muszę pierwej zgnieść kapłanów. Jest to walka, a skutek walki niepewny…", + "46014": "Hiram uśmiechnął się.", + "46015": "— Panie — rzekł — gdybyśmy byli tak nikczemni, żebyśmy cię opuścili dzisiaj, kiedy twój skarb jest pusty, a nieprzyjaciele hardzi, przegrałbyś walkę. Bo człowiek pozbawiony środków łatwo traci odwagę, a od ubogiego króla odwraca się i jego armia, i poddani, i dygnitarze…", + "46016": "Ale jeżeli ty, panie, masz nasze złoto i naszych agentów, a swoje wojsko i jenerałów, to z kapłanami tyle będziesz miał kłopotu, ile słoń ze skorpionem. Ledwie postawisz nogę na nich, i już będą rozmiażdżeni…", + "46017": "Wreszcie — to nie moja rzecz. W ogrodzie czeka arcykapłan Samentu, któremu wasza świątobliwość kazałeś przyjść. Ja się usuwam; teraz jego pora… Ale od dostarczania pieniędzy to ja się nie usuwam i do wysokości trzydziestu tysięcy talentów niech wasza świątobliwość rozkazuje…", + "46018": "Hiram znowu upadł na twarz i wyszedł obiecując, że natychmiast przyśle Samentu.", + "46019": "W pół godziny zjawił się arcykapłan. Nie golił on rudej brody i kudłatych włosów, jak przystało na czciciela Seta; twarz miał surową, ale oczy pełne mądrości. Ukłonił się bez zbytniej pokory i spokojnie wytrzymał sięgające do głębi duszy spojrzenie faraona.", + "46020": "— Siądź — rzekł pan.", + "46021": "Arcykapłan usiadł na posadzce.", + "46022": "— Podobasz mi się — mówił Ramzes. — Masz postawę i fizjognomię Hyksosa, a oni są najwaleczniejszymi żołnierzami mojej armii.", + "46023": "Potem nagle zapytał:", + "46024": "— Ty powiedziałeś Hiramowi o traktacie naszych kapłanów z Asyryjczykami?…", + "46025": "— Ja — odparł Samentu, nie spuszczając oka.", + "46026": "— Byłeś uczestnikiem tej niegodziwości?", + "46027": "— Nie. Podsłuchałem tą umowę… W świątyniach, jak w pałacach waszej świątobliwości, mury są podziurawione kanałami, za pośrednictwem których nawet ze szczytu pylonów można słyszeć: co mówi się w podziemiach…", + "46028": "— A z podziemiów można przemawiać do osób mieszkających w górnych komnatach?… — wtrącił faraon.", + "46029": "— I udawać rady bogów — dodał poważnie kapłan.", + "46030": "Faraon uśmiechnął się. Więc przypuszczenie, że to nie duch ojca przemawiał do niego i do matki, tylko kapłani — było prawdziwe!", + "46031": "— Dlaczego powierzyłeś Fenicjanom wielką tajemnicę państwa? — zapytał Ramzes.", + "46032": "— Bo chciałem zapobiec haniebnemu traktatowi, który szkodził zarówno nam, jak i Fenicji.", + "46033": "— Mogłeś ostrzec kogo z dostojnych Egipcjan…", + "46034": "— Kogo?… — zapytał kapłan. — Czy takich, którzy wobec Herhora byli bezsilni, czy takich, którzy by mnie oskarżyli przed nim i narazili na śmierć w męczarniach?… Powiedziałem Hiramowi, bo on stykał się z naszymi dostojnikami, których ja nie widuję nigdy.", + "46035": "— A dlaczego Herhor i Mefres zawarli podobną umowę? — badał faraon.", + "46036": "— Są to, moim zdaniem, ludzie słabej głowy, których nastraszył Beroes, wielki kapłan chaldejski. Powiedział im, że nad Egiptem przez dziesięć lat będą srożyły się złe losy i że gdybyśmy w ciągu tego czasu rozpoczęli wojnę z Asyrią, zostalibyśmy pobici.", + "46037": "— I oni uwierzyli temu?", + "46038": "— Podobno Beroes pokazywał im cuda… Nawet wzniósł się nad ziemię… Niewątpliwie jest to rzecz dziwna; ale ja nigdy nie zrozumiem: dlaczego mielibyśmy za to stracić Fenicję, że Beroes umie latać nad ziemią?", + "46039": "— Więc i ty nie wierzysz w cuda?…", + "46040": "— Jak w jakie — odparł Samentu. — Zdaje się, że Beroes naprawdę wykonywa rzeczy niezwykłe, ale — nasi kapłani tylko oszukują, zarówno lud, jak i władców.", + "46041": "— Nienawidzisz kapłańskiego stanu?", + "46042": "Samentu rozłożył ręce.", + "46043": "— Oni mnie także nie cierpią, a co gorsze, poniewierają mną niby z tej racji, że służę Setowi. Tymczasem co mi to za bogowie, którym za pomocą sznurków trzeba poruszać głowę i ręce?… Albo co mi to za kapłani, którzy udając pobożnych i powściągliwych mają po dziesięć kobiet, wydatkują po kilkanaście talentów rocznie, kradną ofiary składane na ołtarzach i są mało co mędrsi od uczniów wyższej szkoły?", + "46044": "— Ale ty bierzesz datki od Fenicjan?", + "46045": "— Od kogóż mam brać? Jedni Fenicjanie naprawdę czczą Seta i boją się, aby nie zatapiał im okrętów. U nas zaś szanują go tylko biedacy. Gdybym poprzestawał na ich ofiarach, umarłbym z głodu — ja i moje dzieci.", + "46046": "Faraon pomyślał, że jednak ten kapłan nie jest złym człowiekiem, choć zdradza tajemnice świątyń. A przy tym wydaje się być mądry i mówi prawdę.", + "46047": "— Słyszałeś co — spytał znowu pan — o kanale, który ma połączyć Morze Śródziemne z Czerwonym?", + "46048": "— Znam tą sprawę. Już od kilkuset lat nasi inżynierowie obrobili ten projekt.", + "46049": "— A dlaczego nie wykonano go dotychczas?", + "46050": "— Gdyż kapłani boją się, aby nie napłynęły do Egiptu ludy obce, które mogłyby podkopać naszą religię, a wraz z nią ich dochody.", + "46051": "— A czy prawda jest, co mówił Hiram o ludach mieszkających na dalekim wschodzie?", + "46052": "— Najzupełniejsza. Od dawna wiemy o nich i nie ma dziesiątka lat, ażebyśmy z tamtych krajów nie otrzymali jakiegoś klejnotu, rysunku czy wyrobu.", + "46053": "Faraon znowu zamyślił się i nagle spytał:", + "46054": "— Będziesz mi wiernie służył, gdy zrobię cię moim doradcą?…", + "46055": "— Służyć będę waszej świątobliwości na życie i śmierć. Ale… gdybym został doradcą tronu, oburzyliby się kapłani, którzy mnie nienawidzą.", + "46056": "— Nie sądzisz, że można ich obalić?…", + "46057": "— I bardzo łatwo! — odparł Samentu.", + "46058": "— Jakiż byłby twój plan, gdybym musiał pozbyć się ich?", + "46059": "— Należałoby opanować skarbiec Labiryntu — wykładał kapłan.", + "46060": "— Trafiłbyś do niego?", + "46061": "— Mam już wiele wskazówek, resztę — znajdę, bo wiem, gdzie szukać.", + "46062": "— Cóż dalej? — pytał faraon.", + "46063": "— Należałoby wytoczyć Herhorowi i Mefresowi proces o zdradę państwa za tajemne stosunki z Asyrią…", + "46064": "— A dowody?…", + "46065": "— Znajdziemy je przy pomocy Fenicjan — odparł kapłan.", + "46066": "— Czy nie wynikłyby stąd jakie niebezpieczeństwa dla Egiptu?", + "46067": "— Żadnych. Czterysta lat temu faraon Amenhotep IV obalił władzę kapłanów ustanowiwszy wiarę w jednego tylko bożka Re Harmachis. Rozumie się, że przy tej sposobności zabrał skarby ze świątyń innych bogów… Otóż wówczas ani lud, ani wojsko, ani szlachta nie ujęli się za kapłanami… Cóż dopiero dziś, gdy dawna wiara bardzo osłabła!…", + "46068": "— Kto to pomagał Amenhotepowi? — zapytał faraon.", + "46069": "— Prosty kapłan Ey.", + "46070": "— Ale który po śmierci Amenhotepa IV został dziedzicem jego tronu — rzekł Ramzes, bystro patrząc w oczy kapłanowi.", + "46071": "Lecz Samentu odpowiedział spokojnie:", + "46072": "— Wypadek ten dowodzi, że Amenhotep był niedołężnym władcą, który więcej dbał o cześć Re aniżeli o państwo.", + "46073": "— Zaprawdę, jesteś prawdziwym mędrcem!… — rzekł Ramzes.", + "46074": "— Do usług waszej świątobliwości.", + "46075": "— Mianuję cię moim doradcą — mówił faraon. — No, ale w takim razie nie możesz odwiedzać mnie po kryjomu, tylko zamieszkasz u mnie…", + "46076": "— Wybacz, panie, ale dopóki członkowie najwyższej rady nie osiądą w więzieniu za umawianie się z nieprzyjaciółmi państwa, moja obecność w pałacu przyniesie więcej szkody aniżeli dobrego…", + "46077": "Będę więc służył i radził waszej świątobliwości, ale — potajemnie…", + "46078": "— I znajdziesz drogę do skarbca w Labiryncie?", + "46079": "— Mam nadzieję, że nim wrócisz, panie, z Tebów, uda mi się ta sprawa.", + "46080": "A gdy przeniesiemy skarb do waszego pałacu, gdy sąd potępi Herhora i Mefresa, których wasza świątobliwość może potem ułaskawić, wówczas za waszym pozwoleniem wystąpię jawnie… I przestanę być kapłanem Seta, który tylko ludzi odstrasza ode mnie…", + "46081": "— I myślisz, że wszystko dobrze pójdzie?…", + "46082": "— Życie stawiam!… — zawołał kapłan. — Lud kocha waszą świątobliwość, więc łatwo go podburzyć przeciw zdradzieckim dostojnikom… Wojsko jest wam posłuszne jak żadnemu z faraonów od czasu Ramzesa Wielkiego… Więc któż się oprze?… A w dodatku wasza świątobliwość ma za sobą Fenicjan i pieniądze, największą siłę na świecie!…", + "46083": "Gdy Samentu żegnał faraona, pan zezwolił mu ucałować swoje nogi i darował ciężki złoty łańcuch tudzież bransoletę, ozdobioną szafirami.", + "46084": "Nie każdy dostojnik zdobywał podobne łaski w ciągu całych lat służby.", + "46085": "Odwiedziny i obietnice Samentu nową otuchą napełniły serce faraona.", + "46086": "Gdybyż udało się pozyskać skarb Labiryntu!… Za drobną jego część można by uwolnić szlachtę od fenickich długów, poprawić dolę chłopów i wykupić zastawione majątki dworskie.", + "46087": "A jakimi budowlami wzbogaciłoby się państwo…", + "46088": "Tak, fundusze Labiryntu mogły usunąć wszystkie kłopoty faraona. Bo i cóż z tego, że Fenicjanie ofiarowują mu wielką pożyczkę? Pożyczkę trzeba kiedyś spłacić wraz z procentami i prędzej czy później oddać w zastaw resztę królewskich majątków. Było to więc tylko odsunięciem ruiny, ale nie zapobieżeniem jej.", + "46089": "Rozdział VII", + "46090": "W połowie miesiąca Famenut (styczeń) zaczęła się wiosna. Cały Egipt zielenił się wschodzącą pszenicą, na czarnych zaś płatach ziemi snuły się gromady chłopów siejących łubin, bób, fasolę i jęczmień. W powietrzu unosił się zapach pomarańczowego kwiatu. Woda bardzo opadła i co dzień odsłaniała nowe kawałki gruntów.", + "46091": "Przygotowania do pogrzebu Ozyrys-Mer-amen-Ramzesa były ukończone.", + "46092": "Czcigodna mumia króla była już zamknięta w białym pudle, którego górna część doskonale odtwarzała rysy nieboszczyka. Faraon zdawał się patrzeć emaliowymi oczyma, a boska twarz wyrażała smutek łagodny, nie za światem, który opuścił, lecz nad ludźmi jeszcze skazanymi na utrapienie doczesnego żywota.", + "46093": "Na głowie wizerunek faraona miał czepiec egipski w białe i szafirowe pasy, na szyi sznury klejnotów, na piersiach obraz człowieka klęczącego z rozkrzyżowanymi rękoma, na nogach wizerunki bożków, świętych ptaków i oczu nie osadzonych w żadnej twarzy, lecz jakby wyglądających z przestrzeni.", + "46094": "Tak opakowane zwłoki króla spoczywały na kosztownym łożu, w małej cedrowej kaplicy, której ściany były pokryte napisami opiewającymi żywot i czyny zmarłego. Nad zwłokami unosił się cudowny jastrząb z ludzką głową, a przy łożu, dniem i nocą, czuwał kapłan przebrany za Anubisa, bożka pogrzebu, z głową szakala.", + "46095": "Prócz tego przygotowano ciężki, bazaltowy sarkofag, który stanowił zewnętrzną trumnę mumii. Sarkofag miał także formy i rysy zmarłego faraona, był pokryty napisami i wizerunkami modlących się ludzi, świętych ptaków tudzież skarabeuszów.", + "46096": "Siedemnastego Famenut mumię wraz z jej kaplicą i sarkofagiem przeniesiono z dzielnicy zmarłych do królewskiego pałacu i ustawiono w największej sali.", + "46097": "Salę tą wnet zapełnili kapłani śpiewający hymny żałobne, dworzanie i słudzy zmarłego króla, a nade wszystko jego kobiety, które jęczały tak głośno, że ich krzyki słychać było aż na drugiej stronie Nilu.", + "46098": "— O panie!… o panie nasz!… — wołały — dlaczego nas opuszczasz?… Ty taki piękny, taki dobry?… Który tak chętnie rozmawiałeś z nami, teraz milczysz, i dlaczego?… Przecie lubiłeś nasze towarzystwo, a dziś tak daleko jesteś od nas?…", + "46099": "A przez ten czas kapłani śpiewali:", + "46100": "*Chór I*. „Ja jestem Tum, który jedynym jest…", + "46101": "*Chór II*. Jestem Re w pierwszym jego blasku…", + "46102": "*Chór I*. Jestem bogiem, który sam siebie stwarza…", + "46103": "*Chór II*. Który sam sobie daje imię, a nikt go nie wstrzyma między bogami…", + "46104": "*Chór I*. Znam imię wielkiego boga, który tam jest…", + "46105": "*Chór II*. Gdyż ja jestem wielki ptak Benu, który próbuje to, co jest.”", + "46106": "Po dwu dniach jęków i nabożeństw zajechał przed pałac wielki wóz w formie łodzi. Jej końce były ozdobione baranimi głowami i wachlarzami z piór strusich, a nad kosztownym baldachimem unosił się orzeł i wąż ureus, symbol władzy faraona.", + "46107": "Na ten wóz włożono świątobliwą mumię, pomimo gwałtownego oporu kobiet dworskich. Jedne z nich czepiały się trumny, inne zaklinały kapłanów, ażeby nie zabierali im dobrego pana, inne drapały sobie oblicza i targały włosy, a nawet biły ludzi niosących zwłoki.", + "46108": "Krzyk był straszliwy.", + "46109": "Nareszcie wóz, przyjąwszy boskie ciało, ruszył wśród mnóstwa ludu, który zaległ ogromną przestrzeń od pałacu do Nilu. I tu byli ludzie pomazani błotem, podrapani, okryci żałobnymi płachtami, którzy zawodzili wniebogłosy. A obok nich, zgodnie z rytuałem żałobnym, na całej drodze były rozrzucone chóry.", + "46110": "*Chór I*. „Na Zachód, do mieszkania Ozyrysa, na Zachód idziesz ty, który byłeś najlepszym z ludzi, który nienawidziłeś fałszu.", + "46111": "*Chór II*. Na Zachód! nie zakwitnie już człowiek, który tak kochał prawdę i miał w obrzydzeniu kłamstwo.", + "46112": "*Chór woźniców*. Na Zachód, woły, które ciągniecie wóz żałobny, na Zachód!… Pan wasz idzie za wami.", + "46113": "*Chór III*. Na Zachód, na Zachód, do ziemi sprawiedliwych. Miejsce, które ukochałeś, jęczy i płacze po tobie.", + "46114": "*Tłum ludu*. Idź w pokoju do Abydos!… Idź w pokoju do Abydos!… Obyś doszedł w pokoju do Zachodu tebańskiego!…", + "46115": "*Chór płaczek*. O panie nasz, o panie nasz, kiedy ty odchodzisz na Zachód, sami bogowie płaczą.", + "46116": "*Chór kapłanów*. On jest szczęśliwy, najszanowniejszy między ludźmi, ponieważ los pozwala mu odpocząć w grobie, który sam przygotował…", + "46117": "*Chór woźniców*. Na Zachód, woły, które ciągniecie wóz żałobny, na Zachód!… Pan wasz idzie za wami…", + "46118": "*Tłum ludu*. Idź w pokoju do Abydos… Idź w pokoju do Abydos, ku Morzu Zachodniemu!”", + "46119": "Co paręset kroków stał oddział wojska witający pana głuchym łoskotem bębnów i żegnający go przeraźliwym odgłosem trąb. Nie był to pogrzeb, ale marsz triumfalny do kraju bogów.", + "46120": "W pewnej odległości za wozem szedł Ramzes XIII otoczony wielką świtą jenerałów, a za nim królowa Nikotris oparta na dwu damach dworskich. Ani syn, ani matka nie płakali, ponieważ im było wiadomo (o czym nie wiedział lud prosty), że zmarły pan już znajduje się u boku Ozyrysa i z pobytu w ojczyźnie szczęśliwości jest tak zadowolony, że nie chciałby wrócić na ziemię.", + "46121": "Po parugodzinnym pochodzie, któremu towarzyszył nieustanny krzyk, zwłoki zatrzymały się nad brzegiem Nilu.", + "46122": "Tu zdjęto je z wozu w formie łodzi i przeniesiono na prawdziwy statek złocony, rzeźbiony, pokryty malowidłami, zaopatrzony w białe i purpurowe żagle.", + "46123": "Dworskie kobiety jeszcze raz próbowały odebrać mumię kapłanom; jeszcze raz odezwały się wszystkie chóry i wszystkie muzyki wojskowe. Potem na statek wiozący mumię królewską weszła pani Nikotris i kilkunastu kapłanów, lud począł rzucać bukiety i wieńce i — zaszumiały wiosła…", + "46124": "Ramzes XII po raz ostatni opuścił swój pałac, dążąc Nilem do grobu w Tebach. Po drodze zaś, jako troskliwy władca, miał wstępować do wszystkich słynnych miejscowości, aby pożegnać się z nimi.", + "46125": "Podróż ciągnęła się bardzo długo. Do Tebów było ze sto mil, płynęło się w górę rzeki, wzdłuż której mumia musiała odwiedzić kilkanaście świątyń i przyjmować udział w uroczystych nabożeństwach.", + "46126": "W kilka dni po wyjeździe Ramzesa XII na wiekuisty spoczynek wyruszył za nim Ramzes XIII, aby widokiem swoim wskrzesić martwe z żalu serca poddanych, przyjąć ich hołdy i złożyć ofiary bogom.", + "46127": "Za zmarłym panem odjechali, każdy na własnym statku, wszyscy arcykapłani, wielu starszych kapłanów, najbogatsi właściciele ziemscy i większa część nomarchów. Toteż nowy faraon myślał nie bez goryczy, że jego orszak będzie bardzo nieliczny.", + "46128": "Stało się jednak inaczej. Przy boku Ramzesa XIII znaleźli się wszyscy jenerałowie, bardzo wielu urzędników, mnóstwo drobnej szlachty i — całe niższe duchowieństwo, co bardziej nawet zdziwiło, aniżeli ucieszyło faraona.", + "46129": "Był to dopiero początek. Gdy bowiem statek młodego pana wypłynął na Nil, wyjechała naprzeciw niego taka masa większych i mniejszych, ubogich i bogatych czółen, że prawie zasłoniły wodę. Siedziały w nich nagie rodziny chłopów i rzemieślników, strojni kupcy, jaskrawi Fenicjanie, zwinni żeglarze greccy, a nawet Asyryjczycy i Hetyci.", + "46130": "Tłum ten już nie krzyczał, ale wył; nie cieszył się, ale szalał. Co chwilę na statek królewski wdzierała się jakaś deputacja, aby ucałować pokład, którego dotykały nogi pańskie, i złożyć dary: garstkę zboża, kawałek tkaniny, prosty gliniany dzbanek, parę ptaszków, a nade wszystko wiązankę kwiatów. Toteż zanim faraon ominął Memfis, jego statek trzeba było kilka razy opróżnić z podarunków, ażeby nie zatonął.", + "46131": "Młodsi kapłani mówili między sobą, że oprócz Ramzesa Wielkiego żaden faraon nie był witany z tak olbrzymim zapałem.", + "46132": "W podobny sposób odbyła się cała podróż od Memfisu do Tebów, a szał ludu, zamiast słabnąć, potęgował się. Chłopi rzucili swoje pola, a rzemieślnicy warsztaty, aby nacieszyć się widokiem nowego władcy, o którego zamiarach już utworzyły się legendy. Spodziewano się ogromnych zmian, choć nikt nie wiedział jakich. To tylko było pewne, że surowość urzędników złagodniała, że Fenicjanie w mniej bezwzględny sposób wybierali podatki i że pokorny zazwyczaj lud egipski zaczął podnosić głowę wobec kapłanów.", + "46133": "— Niech tylko faraon pozwoli — mówiono w szynkowniach, na polach i na rynkach — a zaraz ład zrobimy ze świętymi mężami… Oni to są winni, że płacimy wielkie podatki, że rany nigdy nie goją się na naszych plecach!…", + "46134": "O siedem mil na południe od Memfisu leżał między rozgałęzieniami gór libijskich kraj Piom albo Fajum, dziwny tym, że stworzyły go ludzkie ręce.", + "46135": "Kiedyś w tym miejscu była pustynia zaklęśnięta i otoczona amfiteatrem gór nagich. Dopiero faraon Amenhemat na 3500 lat przed Chrystusem powziął zuchwały projekt zamienienia jej na żyzną okolicę.", + "46136": "W tym celu oddzielił od reszty wschodnią część zaklęśnięcia i otoczył ten kawałek potężną groblą. Miała ona wysokość piętrowego domu, grubości w podstawie około stu kroków i przeszło czterdzieści kilometrów długości.", + "46137": "Tym sposobem utworzono zbiornik mogący pomieścić ze trzy miliardy metrów kubicznych, trzy kilometry sześcienne wody, której powierzchnia zajmowała około trzystu kilometrów kwadratowych. Rezerwoar ten służył do nawadniania czterechset tysięcy morgów gruntu, a oprócz tego, w czasach przyboru rzeki, wchłaniał w siebie nadmiar wody i znaczną część Egiptu zabezpieczał od nagłego zalewu.", + "46138": "To olbrzymie nagromadzenie wód nazywano jeziorem Moeris i zaliczano je do cudów świata. Dzięki niemu pustynna dolina zamieniła się na żyzny kraj Piom, gdzie żyło w dobrobycie około dwustu tysięcy mieszkańców. W prowincji tej, obok palm i pszenicy, hodowano najpiękniejsze róże, z których olejek rozchodził się po całym Egipcie i za jego granicami.", + "46139": "Istnienie jeziora Moeris było związane z innym cudem pracy egipskich inżynierów, z kanałem Józefa.", + "46140": "Kanał ten, szeroki na dwieście kroków, ciągnął się przez kilkadziesiąt mil na zachodniej stronie Nilu. Odległy od rzeki o dwie mile, służył do nawadniania gruntów sąsiadujących z górami libijskimi i — prowadził wodę do jeziora Moeris.", + "46141": "Dokoła kraju Piom wznosiło się kilka starych piramid i mnóstwo mniejszych grobów. Zaś na jego wschodniej granicy, w pobliżu Nilu, stał słynny Labirynt (Lope-ro-hunt). Był on również zbudowany przez Amenhemata, a miał formę olbrzymiej podkowy, która zajmowała kawał gruntu na tysiąc kroków długi i sześćset szeroki.", + "46142": "Gmach ten był największą skarbnicą Egiptu. W nim spoczywały mumie wielu sławnych faraonów, znakomitych kapłanów, wodzów i budowniczych. Tu również leżały zwłoki czczonych zwierząt, a przede wszystkim krokodylów. Tu nareszcie chronił się nagromadzony w ciągu wieków majątek państwa egipskiego, o którym trudno mieć dziś pojęcie.", + "46143": "Labirynt nie był ani niedostępny z zewnątrz, ani zbyt pilnowany. Strzegł go mały oddział wojsk kapłańskich i kilku kapłanów wypróbowanej uczciwości. Bezpieczeństwo skarbca polegało właściwie na tym, że z wyjątkiem owych kilku osób nikt nie wiedział, gdzie go szukać wśród Labiryntu, który dzielił się na dwa piętra: nadziemne i podziemne, i — w każdym z nich — liczył po tysiąc pięćset komnat…", + "46144": "Każdy faraon, każdy arcykapłan, nareszcie każdy wielki skarbnik i najwyższy sędzia miał obowiązek natychmiast po objęciu urzędu własnymi oczyma obejrzeć majątek państwa. Lecz mimo to żaden z dostojników nie tylko nie trafiłby tam, ale nawet nie mógł zmiarkować: gdzie leży skarbiec? W korpusie głównym czy w którym ze skrzydeł, nad ziemią czy pod ziemią.", + "46145": "Byli tacy, którym zdawało się, że skarbiec naprawdę mieści się pod ziemią, daleko za obrębem właściwego Labiryntu. Nie brakło zaś i takich, którzy sądzili, że skarbiec leży pod dnem jeziora, aby w razie potrzeby można go wodą zalać. Wreszcie żaden dostojnik państwa nie lubił zajmować się tą kwestią, wiedząc, że pokuszenie się na majątek bogów pociąga za sobą zgubę świętokradcy.", + "46146": "Może zresztą niewtajemniczeni potrafiliby odkryć tam drogę, gdyby myśli ich nie paraliżowała obawa. Śmierć doczesna i wieczna groziła człowiekowi i jego rodzinie, który ośmieliłby się bezbożnym umysłem odsłaniać podobne tajniki.", + "46147": "Przybywszy w te strony, Ramzes XIII zwiedził przede wszystkim prowincję Fajum. Wyglądała ona jak wnętrze głębokiej misy, której dnem było jezioro, a brzegami wzgórza. Gdzie zwrócił oczy, wszędzie spotykał soczystą zieloność traw upstrzonych kwiatami, kępy palm, gaje fig i tamaryndusów, wśród których od wschodu do zachodu słońca rozlegał się śpiew ptaków i wesołe głosy ludzkie.", + "46148": "Był to bodajże najszczęśliwszy kąt Egiptu.", + "46149": "Lud przyjął faraona z ogromnym zapałem. Jego i świtę zasypywano kwiatami, ofiarowano mu kilka dzbanków najkosztowniejszych perfum i za dziesięć talentów złota i drogich kamieni.", + "46150": "Dwa dni zabawił pan w rozkosznej okolicy, gdzie radość zdawała się wykwitać z drzew, pływać w powietrzu, przeglądać w wodzie jeziora. Lecz przypomniano mu, że musi zwiedzić Labirynt.", + "46151": "Opuścił Piom z westchnieniem i jadąc oglądał się z drogi. Wnet jednak uwagę jego pochłonął olbrzymi gmach szarej barwy, majestatycznie rozsiadający się na wzgórzu.", + "46152": "Przy bramie wiekopomnego Lope-ro-hunt powitała go gromadka kapłanów o ascetycznej powierzchowności tudzież mały oddziałek wojska, w którym każdy żołnierz był zupełnie ogolony.", + "46153": "— Ci ludzie wyglądają jak kapłani!… — zawołał Ramzes.", + "46154": "— Bo też każdy z nich odebrał niższe święcenia, a setnicy wyższe — odpowiedział arcykapłan gmachu.", + "46155": "Przypatrzywszy się uważniej fizjognomiom tych dziwnych żołnierzy, którzy nie jadali mięsa i żyli w celibacie, faraon dojrzał w nich bystrość i spokojną energię. Poznał też, że jego święta osoba żadnego wrażenia nie wywołuje w tym miejscu.", + "46156": "„Bardzom ciekawy, w jaki sposób trafi tutaj Samentu?…” — rzekł do siebie pan.", + "46157": "Zrozumiał, że tych ludzi nie można ani nastraszyć, ani przekupić. Taka biła od nich pewność siebie, jakby każdy miał do swego rozporządzenia niezwalczone pułki duchów.", + "46158": "„Zobaczymy — pomyślał — czy ulękną się tych bogobojnych mężów moi Grecy i Azjaci?… Na szczęście są oni tak dzicy, że nawet nie poznają się na uroczystych minach…”", + "46159": "Na prośbę kapłanów świta Ramzesa XIII została przed bramą, jakby pod dozorem żołnierzy z ogolonymi głowami.", + "46160": "— Czy i miecz mam tu zostawić? — zapytał faraon.", + "46161": "— Nic on nam nie zaszkodzi — odparł najwyższy dozorca.", + "46162": "Młody pan miał ochotę przynajmniej wypłazować pobożnego męża za taką odpowiedź. Ale pohamował się.", + "46163": "Przez ogromny dziedziniec, między dwoma szeregami sfinksów, faraon i kapłani weszli do głównego korpusu. Tu, w sieni bardzo obszernej, lecz nieco przyćmionej, było ośmioro drzwi, a dozorca zapytał:", + "46164": "— Którymi drzwiami wasza świątobliwość chce dostać się do skarbca?", + "46165": "— Tymi, które doprowadzą nas najprędzej.", + "46166": "Każdy z pięciu kapłanów wziął po dwa pęki pochodni, ale zapalił światło tylko jeden. Obok niego stanął najwyższy dozorca, trzymając w rękach duży sznur paciorków, na których wypisane były jakieś znaki. Za nimi zaś szedł Ramzes otoczony przez trzech pozostałych kapłanów.", + "46167": "Arcykapłan z paciorkami zwrócił się na prawo i wszedł do wielkiej sali, której ściany i kolumny były pokryte napisami i figurami. Stamtąd dostali się do ciasnego korytarza, który prowadził pod górę, i znaleźli się w innej sali odznaczającej się wielką ilością drzwi. Tu usunęła się przed nimi tafla w podłodze, odsłaniając otwór, przez który zeszli na dół, i — znowu przez ciasny korytarz podążyli do komnaty, która nie miała żadnych drzwi.", + "46168": "Ale przewodnik dotknął jednego hieroglifu i — usunęła się przed nim ściana.", + "46169": "Ramzes chciał zdać sobie sprawę z kierunku, w jakim idą; lecz wnet splątała mu się uwaga. Widział tylko, że śpiesznie przechodzą duże sale, małe komnaty, ciasne korytarze, że wdrapują się pod górę lub zbiegają na dół, że niektóre sale mają mnóstwo drzwi, a inne wcale ich nie posiadają. Zarazem spostrzegł, że przewodnik przy każdym nowym wejściu przesuwa jedno ziarnko swego długiego różańca, a niekiedy przy blasku pochodni porównywa znaki na paciorkach ze znakami na ścianach.", + "46170": "— Gdzież teraz jesteśmy — nagle zapytał faraon — w podziemiu czy na górze?…", + "46171": "— Jesteśmy w mocy bogów — odparł jego sąsiad.", + "46172": "Po kilku zakrętach i przejściach faraon znowu odezwał się:", + "46173": "— Ależ myśmy tu już byli, bodajże ze dwa razy!…", + "46174": "Kapłani milczeli, tylko niosący pochodnią oświetlił kolejno ściany, a Ramzes przypatrzywszy się wyznał w duchu, że chyba tu jeszcze nie byli.", + "46175": "W małej komnacie bez drzwi zniżono pochodnię i faraon spostrzegł na ziemi wyschłe, czarne zwłoki, owinięte zbutwiałą szatą.", + "46176": "— To — rzekł dozorca gmachu — jest trup pewnego Fenicjanina, które za szesnastej dynastii probował wedrzeć się do Labiryntu i doszedł aż tutaj.", + "46177": "— Zabito go? — spytał faraon.", + "46178": "— Umarł z głodu.", + "46179": "Szli już z pół godziny, gdy kapłan niosący pochodnią oświetlił framugę korytarza, gdzie równie leżały wysuszone zwłoki.", + "46180": "— To — mówił dozorca — jest trup kapłana nubijskiego, który za czasów dziada waszej świątobliwości probował tu wejść…", + "46181": "Faraon nie pytał, co się z nim stało. Miał wrażenie, że znajduje się w jakiejś głębi i że gmach przygniata go swym ciężarem. O zorientowaniu się wśród setek korytarzy, sal i komnat już nie myślał. A nawet nie pragnął wyjaśnić sobie: jakim cudem rozstępują się przed nimi kamienne ściany lub zapadają posadzki.", + "46182": "„Samentu nic nie zrobi!… — mówił w duchu. — Albo zginie jak ci dwaj, o których muszę mu nawet powiedzieć.”", + "46183": "Takiego zgnębienia, takiego uczucia niemocy i nicości nigdy jeszcze nie doznał. Chwilami zdawało mu się, że kapłani zostawią go w jednej z ciasnych komnat pozbawionych drzwi. Wówczas ogarniała go rozpacz: sięgał do miecza i gotów był ich porąbać. Ale wnet przypominał sobie, że bez ich pomocy nie wyjdzie stąd, i — spuszczał głowę.", + "46184": "O, gdyby choć na chwilę zobaczyć światło dzienne!… Jakże straszną musi być śmierć między trzema tysiącami tych komnat wypełnionych mrokiem lub ciemnością!…", + "46185": "Dusze bohaterskie miewają chwile głębokiego znękania, jakich nawet nie domyśla się człowiek zwykły.", + "46186": "Pochód trwał blisko godzinę, gdy nareszcie weszli do niskiej sali wspartej na ośmiokątnych słupach. Trzej kapłani otaczający faraona rozpierzchli się, przy czym Ramzes spostrzegł, że jeden z nich przytulił się do kolumny i — jakby znikł w jej wnętrzu.", + "46187": "Po chwili w jednej ze ścian odsłonił się wąski otwór, kapłani wrócili na swoje miejsca, a ich przewodnik kazał zapalić cztery pochodnie. Po czym wszyscy skierowali się do owego otworu i ostrożnie przecisnęli się przezeń.", + "46188": "— Oto są komory… — rzekł dozorca gmachu.", + "46189": "Kapłani szybko zapalili pochodnie przytwierdzone do kolumn i ścian i Ramzes zobaczył szereg ogromnych izb przepełnionych najrozmaitszymi wyrobami bezcennej wartości. W zbiorze tym każda dynastia, jeżeli nie każdy faraon składał, co miał najosobliwszego i najdroższego.", + "46190": "Więc były wozy, czółna, łóżka, stoły, skrzynie i trony złote lub złotą blachą obite tudzież inkrustowane: kością słoniową, perłową masą i kolorowym drzewem tak ozdobnie, że drobiazgi te artyści-rzemieślnicy wyrabiali przez dziesiątki lat. Były zbroje, hełmy, tarcze i kołczany lśniące od drogich kamieni. Były szczerozłote dzbany, misy i łyżki, kosztowne szaty i baldachimy.", + "46191": "Wszystko to, dzięki suchości i czystości powietrza, od wieków przechowywało się bez zmiany.", + "46192": "Między osobliwościami faraon zauważył srebrny model asyryjskiego pałacu, ofiarowany Ramzesowi XII przez Sargona. Arcykapłan objaśniając faraonowi, który dar od kogo pochodzi, pilnie przypatrywał się jego fizjognomii. Ale zamiast podziwu dla skarbów dostrzegł niezadowolenie.", + "46193": "— Powiedz mi, wasza dostojność — zapytał faraon nagle — jaka jest korzyść z tych skarbów zamkniętych w ciemnicy?…", + "46194": "— Jest w nich wielka siła na wypadek, gdyby Egipt znalazł się w niebezpieczeństwie — odparł arcykapłan. — Za kilka tych hełmów, wozów, mieczów możemy kupić sobie życzliwość wszystkich asyryjskich satrapów. A może nie oparłby się i król Assar, gdybyśmy mu dostarczyli sprzętów do sali tronowej lub zbrojowni.", + "46195": "— Myślę, że oni woleliby zabrać wszystko mieczem od nas aniżeli trochę — życzliwością dla nas — wtrącił pan.", + "46196": "— Niech spróbują!… — rzekł kapłan.", + "46197": "— Rozumiem… Macie widać sposoby zniszczenia skarbów. Ale w takim razie już nikt z nich nie skorzysta.", + "46198": "— Nie mój w tym rozum — odparł najwyższy dozorca. — Pilnujemy, co nam oddano, i czynimy, jak kazano.", + "46199": "— Czy nie lepiej byłoby użyć cząstki tych skarbów na zasilenie kasy państwa i podźwignięcie Egiptu z niedoli, w jakiej jest dziś pogrążony? — spytał faraon.", + "46200": "— To nie zależy od nas.", + "46201": "Faraon zmarszczył brwi. Jakiś czas oglądał przedmioty bez wielkiego zresztą zapału, wreszcie znowu zapytał:", + "46202": "— Dobrze. Te kunsztowne wyroby przydać się mogą na zjednanie życzliwości asyryjskich dostojników. Ale gdyby wybuchła wojna z Asyrią, czym wydobylibyśmy: zboże, ludzi i broń od narodów, które nie znają się na osobliwościach?", + "46203": "— Otworzyć skarbiec — rzekł arcykapłan.", + "46204": "I tym razem kapłani rozbiegli się: dwaj znikli jakby we wnętrzu kolumn, a jeden po drabince wszedł na ścianę i coś robił około rzeźbionej figurki.", + "46205": "Znowu usunęły się ukryte drzwi i Ramzes wszedł do właściwego skarbca.", + "46206": "I to była rozległa komnata przepełniona bezcennymi materiałami. Stały w niej gliniane beczki pełne złotego piasku, bryły złota ułożone jak cegły i złote sztaby w wiązkach. Srebrne bryły ustawione pod jedną ścianą tworzyły niby mur szeroki na parę łokci, wysoki do sufitu.", + "46207": "We framugach i na kamiennych stołach leżały drogie kamienie wszystkich barw: rubiny, topazy, szmaragdy, szafiry, diamenty, wreszcie perły wielkości orzechów, a nawet ptasich jaj. Za niejeden z tych klejnotów można było kupić miasto.", + "46208": "— Oto jest nasz majątek na wypadek nieszczęścia — rzekł kapłan-dozorca.", + "46209": "— Na jakie wy nieszczęścia czekacie? — zapytał faraon. — Lud biedny, szlachta i dwór zadłużeni, armia do połowy zmniejszona, faraon nie ma pieniędzy… Czy kiedykolwiek Egipt znajdował się w gorszym położeniu?…", + "46210": "— Był w gorszym, kiedy go podbili Hyksosi.", + "46211": "— Za kilkanaście lat — odparł Ramzes — podbiją nas nawet Izraelici, jeżeli nie uprzedzą ich Libijczycy i Etiopowie. A wówczas te piękne kamienie, rozbite na okruchy, pójdą na przyozdobienie żydowskich i murzyńskich sandałów…", + "46212": "— Bądź spokojnym, wasza świątobliwość. W razie potrzeby nie tylko skarbiec, ale nawet Labirynt zniknie bez śladu, razem ze swymi dozorcami.", + "46213": "Ramzes ostatecznie zrozumiał, że ma przed sobą fanatyków, którzy myślą tylko o jednym: ażeby nikogo nie dopuścić do owładnięcia skarbem.", + "46214": "Faraon usiadł na stosie złotych cegieł i rzekł:", + "46215": "— Więc majątek ten zachowujecie na złe czasy Egiptu?", + "46216": "— Prawdę mówisz, świątobliwy panie.", + "46217": "— Dobrze. Ale kto was, dozorców, przekona, że takie czasy nadeszły, gdyby nadeszły?", + "46218": "— Do tego musi być zwołane nadzwyczajne zgromadzenie rodowitych Egipcjan, w którym zasiądzie: faraon, trzynastu kapłanów wyższego stopnia, trzynastu nomarchów, trzynastu szlachty, trzynastu oficerów i po trzynastu kupców, rzemieślników i chłopów.", + "46219": "— Więc takiemu zgromadzeniu oddalibyście skarby? — spytał faraon.", + "46220": "— Dalibyśmy sumę potrzebną, gdyby całe zgromadzenie jak jeden mąż uchwaliło, że — Egipt jest w niebezpieczeństwie i…", + "46221": "— I co?…", + "46222": "— I gdyby posąg Amona w Tebach potwierdził tę uchwałę.", + "46223": "Ramzes spuścił głowę, ażeby ukryć wyraz wielkiego zadowolenia. Już miał plan.", + "46224": "„Zgromadzenie takie potrafię zebrać i skłonić go do jednomyślności… — mówił sobie. — Również zdaje mi się, że boski posąg Amona potwierdzi uchwałę, gdy jego kapłanów otoczę moimi Azjatami…”", + "46225": "— Dziękuję wam, pobożni mężowie — rzekł głośno — za pokazanie cennych rzeczy, których jednak wielka wartość nie przeszkadza mi być najuboższym z królów świata. A teraz proszę, ażebyście mnie wyprowadzili stąd krótszą i wygodniejszą drogą.", + "46226": "— Życzymy waszej świątobliwości — odparł dozorca — abyś drugie tyle bogactw dołożył Labiryntowi… Co się zaś tyczy drogi do wyjścia stąd, jest tylko jedna i tą samą musimy wracać.", + "46227": "Jeden z kapłanów podał Ramzesowi trochę daktyli, drugi flaszę wina zaprawionego wzmacniającą substancją. Po czym faraon odzyskał siły i szedł wesoło.", + "46228": "— Dużo bym dał — mówił, śmiejąc się — ażeby zrozumieć wszystkie zakręty tej dziwacznej drogi!…", + "46229": "Kapłan przewodniczący zatrzymał się.", + "46230": "— Zapewniam waszą świątobliwość — rzekł — że my sami nie rozumiemy ani pamiętamy tej drogi, choć każdy z nas odbywał ją po kilkanaście razy…", + "46231": "— Więc jakim sposobem trafiacie tu?", + "46232": "— Korzystamy z pewnych wskazówek. Lecz gdyby nam bodaj w tej chwili zginęła która, pomarlibyśmy tu z głodu…", + "46233": "Nareszcie wyszli do przysionka, a z niego na dziedziniec. Faraon zaczął oglądać się dokoła i kilka razy odetchnął.", + "46234": "— Za wszystkie skarby Labiryntu nie chciałbym ich pilnować! — zawołał. — Strach pada mi na piersi, gdy pomyślę, że można umrzeć w tych kamiennych ciemnicach…", + "46235": "— Ale można się i przywiązać do nich — odparł z uśmiechem arcykapłan.", + "46236": "Faraon podziękował każdemu ze swych przewodników i zakończył:", + "46237": "— Rad bym udzielić wam jakiejś łaski, żądajcie więc…", + "46238": "Ale kapłani słuchali obojętnie, a ich naczelnik rzekł:", + "46239": "— Wybacz mi, panie, zuchwalstwo, ale… czegóż moglibyśmy pragnąć?… Nasze figi i daktyle są tak słodkie jak z twego ogrodu; woda tak dobra jak z twojej studni. Gdyby zaś ciągnęły nas bogactwa, czyliż nie mamy ich więcej aniżeli wszyscy królowie?…", + "46240": "„Tych niczym nie przejednam — pomyślał faraon — ale… dam im uchwałę zgromadzenia i wyrok Amona.”", + "46241": "Rozdział VIII", + "46242": "Opuściwszy Piom faraon i jego orszak kilkanaście dni posuwali się na południe, w górę Nilu, otoczeni chmurą łódek, pozdrawiani okrzykami, zasypywani kwiatami.", + "46243": "Po obu brzegach rzeki, na tle zielonych pól, ciągnęły się nieprzerwanym szeregiem gliniane chłopskie chaty, ligowe gaje, bukiety palm. Co godzinę ukazywała się grupa białych domów jakiegoś miasteczka albo większe miasto z kolorowymi budowlami, z ogromnymi pylonami świątyń.", + "46244": "Od zachodu ściana gór libijskich rysowała się niezbyt wyraźnie; za to od wschodu pasmo arabskie coraz bardziej zbliżało się do rzeki. I można było widzieć strome, poszarpane skały barwy ciemnej, żółtej lub różowej przypominające kształtami zwaliska fortec czy świątyń zbudowanych przez olbrzymów.", + "46245": "Na środku Nilu spotykano wysepki, które jakby wczoraj wynurzyły się spod wody, a już dziś zostały pokryte bujną roślinnością i zamieszkałe przez niezliczone stada ptaków. Kiedy nadpływał burzliwy orszak faraona, wystraszone ptaki zrywały się i krążąc nad statkami, łączyły swoje krzyki z potężnym głosem ludu. Nad tym wszystkim unosiło się przeczyste niebo i światło tak pełne życia, że w jego powodzi czarna ziemia nabierała blasku, a kamienie barw tęczowych.", + "46246": "Schodził więc faraonowi czas wesoło. Z początku trochę drażniły go nieustanne krzyki, lecz później tak przywykł do nich, że już nie zwracał uwagi. Mógł odczytywać dokumenta, naradzać się, nawet spać.", + "46247": "O trzydzieści do czterdziestu mil od Piom, na lewym brzegu Nilu leżało duże miasto Siut, w którym Ramzes XIII parę dni odpoczął. Wypadało nawet zatrzymać się, gdyż mumia zmarłego króla jeszcze przebywała w Abydos, gdzie przy grobie Ozyrysa odprawiano uroczyste modły.", + "46248": "Siut było jednym z bogatszych miast Górnego Egiptu. Tu wyrabiano słynne naczynia z białej i czarnej gliny i tkano płótna; tu było główne targowisko, na które przywożono towary z oaz rozrzuconych w pustyni. Tu wreszcie była sławna świątynia Anubisa, bożka z wilczą głową.", + "46249": "Drugiego dnia pobytu w tym miejscu zgłosił się do jego świątobliwości kapłan Pentuer, naczelnik komisji badającej położenie ludu.", + "46250": "— Masz jakie nowiny? — zapytał pan.", + "46251": "— Mam te, że cały Egipt błogosławi waszą świątobliwość. Wszyscy, z kimkolwiek rozmawiałem, są pełni otuchy i mówią, że wasze panowanie odrodzi państwo…", + "46252": "— Chcę — odparł faraon — ażeby moi poddani byli szczęśliwi, a lud odetchnął. Chcę, ażeby Egipt miał, jak niegdyś, osiem milionów ludności i odzyskał grunta, które wydarła mu pustynia. Chcę, ażeby człowiek pracowity odpoczywał co siódmy dzień i ażeby każdy rolnik posiadał kawałek ziemi na własność…", + "46253": "Pentuer upadł na twarz przed dobrotliwym panem.", + "46254": "— Podnieś się — mówił Ramzes. — Powiem ci jednak, że miałem godziny ciężkiego smutku. Widzę bowiem niedolę mego ludu, pragnę go podźwignąć, a jednocześnie donoszą mi, że skarb jest pusty. Sam zaś wiesz najlepiej, że nie posiadając kilkudziesięciu tysięcy talentów gotowizną, nie mógłbym ważyć się na podobne ulepszenia.", + "46255": "Ale dziś jestem spokojny: mam środek na wydobycie potrzebnych funduszów z Labiryntu…", + "46256": "Pentuer spojrzał na władcę zdziwiony.", + "46257": "— Dozorca skarbu objaśnił mnie: co mam robić — ciągnął faraon. — Muszę zwołać ogólne zgromadzenie wszystkich stanów, po trzynastu ludzi z każdego stanu. A gdy oni oświadczą, że Egipt jest w potrzebie, Labirynt dostarczy mi skarbów…", + "46258": "Bogowie! — dodał — za parę… za jeden z tych klejnotów, jakie tam leżą, można dać ludowi pięćdziesiąt odpoczynków na rok… Nigdy chyba nie zostaną one lepiej użytymi…", + "46259": "Pentuer potrząsnął głową.", + "46260": "— Panie — rzekł — sześć milionów Egipcjan, a ja i moi przyjaciele przed innymi zgodzimy się, ażebyś czerpał z tamtego skarbca. Ale… nie łudź się, wasza świątobliwość!… Bo stu najwyższych dostojników państwa oprą się temu, a wówczas Labirynt nic nie wyda…", + "46261": "— Więc oni chcą, ażebym chyba został żebrakiem przy której ze świątyń?… — wybuchnął faraon.", + "46262": "— Nie — odparł kapłan. — Oni lękać się będą, ażeby nie opróżnił się skarbiec raz napoczęty. Oni będą posądzali najwierniejsze sługi waszej świątobliwości o udział w zyskach płynących z tego źródła… A wówczas zazdrość podszepnie im: dlaczego i wy nie mielibyście coś zyskać?… Nie niechęć do ciebie, panie, ale wzajemna nieufność, ale chciwość popchną ich do oporu…", + "46263": "Pan, wysłuchawszy tego, uspokoił się, a nawet uśmiechnął.", + "46264": "— Jeżeli tak jest, kochany Pentuerze, jak mówisz, więc bądź spokojny — rzekł. — W tej chwili dokładnie zrozumiałem: w jakim celu Amon ustanowił władzę faraona i dał mu nadludzką potęgę… Dlatego, widzisz, ażeby stu choćby najdostojniejszych łotrów nie mogli zgubić państwa.", + "46265": "Ramzes podniósł się z krzesła i dodał:", + "46266": "— Powiedz memu ludowi, niech pracuje i będzie cierpliwy… Powiedz wiernym mi kapłanom, ażeby służyli bogom i uprawiali mądrość, która jest słońcem świata. A owych opornych i podejrzliwych dostojników mnie zostaw… Biada im, jeżeli rozgniewają moje serce.", + "46267": "— Panie — rzekł kapłan — jestem twoim wiernym sługą…", + "46268": "Ale gdy pożegnawszy się wychodził, na jego obliczu widać było troskę.", + "46269": "O piętnaście mil od Siutu, w górę rzeki, dzikie skały arabskie prawie dotykają Nilu; natomiast góry libijskie odsunęły się od niego tak daleko, że tamtejsza dolina jest bodaj najszerszą w Egipcie.", + "46270": "W tym właśnie miejscu, tuż obok siebie, stały dwa czcigodne miasta: Tinis i Abydos. Tam urodził się Menes, pierwszy faraon Egiptu; tam przed stoma tysiącami lat złożono do grobu święte zwłoki bożka Ozyrysa, którego w zdradziecki sposób zamordował brat Tyfon.", + "46271": "Tam wreszcie na pamiątkę owych wielkich wydarzeń wiekopomny faraon Seti wybudował świątynię, do której zbiegali się pielgrzymi z całego Egiptu. Każdy prawowierny musiał choć raz w życiu dotknąć czołem tej błogosławionej ziemi. Prawdziwie zaś szczęśliwym był ten, czyja mumia mogła odbyć podróż do Abydos i choć z daleka zatrzymać się pod murami świątyni.", + "46272": "Mumia Ramzesa XII przemieszkała tam parę dni; był to bowiem władca odznaczający się pobożnością. Nic też dziwnego, że i Ramzes XIII rozpoczynał rządy od złożenia hołdu grobowi Ozyrysa.", + "46273": "Świątynia Setiego nie należała do najstarszych ani najwspanialszych w Egipcie, lecz odznaczała się czystością egipskiego stylu. Jego świątobliwość Ramzes XIII zwiedzał ją i złożył w niej ofiary w towarzystwie arcykapłana Sema.", + "46274": "Grunta należące do świątyni zajmowały przestrzeń stu pięćdziesięciu morgów, na których były rybne sadzawki, ogrody kwiatowe, owocowe i warzywne, wreszcie domy, a raczej pałacyki kapłanów. Wszędzie rosły: palmy, figi, pomarańcze, topole, akacje, które tworzyły albo aleje idące w kierunku głównych okolic świata, albo łany drzew sadzonych regularnie i mających prawie jednakową wysokość.", + "46275": "Nawet świat roślinny, pod bacznym okiem kapłanów, nie rozwijał się według własnego popędu tworząc nieprawidłowe, ale malownicze skupienia; nawet on szykował się według linii prostych, linii równoległych albo skupiał się w geometryczne figury.", + "46276": "Palmy, tamaryndusy, cyprysy i mirty byli to żołnierze uszykowani szeregami lub kolumnami. Trawa był to dywan strzyżony i ozdobiony malowidłami z kwiatów, nie byle jakiej barwy, ale tej, która była potrzebna. Lud, z góry przypatrując się gazonom świątyń, widział na nich kwitnące obrazy bogów lub świętych zwierząt; mędrzec znajdował aforyzmy wypisane hieroglifami.", + "46277": "Środkową część ogrodów zajmował prostokąt na dziewięćset kroków długi a trzysta szeroki. Prostokąt ten był zamknięty niezbyt wysokim murem, który posiadał jedną bramę widoczną i kilkanaście ukrytych furtek. Przez tę bramę lud pobożny wchodził na dziedziniec otaczający przybytek Ozyrysa.", + "46278": "Dopiero na środku dziedzińca, który był wyłożony kamienną posadzką, stała świątynia: gmach prostokątny o czterystu pięćdziesięciu krokach długości i stu pięćdziesięciu szerokości.", + "46279": "Od bramy ludowej do świątyni prowadziła aleja sfinksów ze lwimi ciałami i ludzkimi głowami. Stały one w dwu szeregach, po dziesięciu w każdym, i patrzyły sobie w oczy. Między nimi przechodzić mogli tylko najwyżsi dostojnicy.", + "46280": "W końcu alei sfinksów, ciągle naprzeciw bramy ludowej, wznosiły się dwa obeliski, czyli cienkie a wysokie kolumny czworoboczne z granitu, na których wypisano historię faraona Seti.", + "46281": "Dopiero za obeliskami wznosiła się potężna brama świątyni mająca z obu boków olbrzymie gmachy w kształcie piramid ściętych, zwanych *pylonami*. Były to jakby dwie wieże barczyste, na których ścianach znajdowały się malowidła przedstawiające zwycięstwa Setiego albo ofiary, jakie składał bogom.", + "46282": "Tej bramy już nie wolno było przekraczać chłopom, tylko bogatemu mieszczaństwu i klasom uprzywilejowanym. Przez nią wchodziło się do *perystylu*, czyli dziedzińca otoczonego korytarzem wspartym na mnóstwie kolumn. Perystyl mógł pomieścić z dziesięć tysięcy pobożnych.", + "46283": "Z dziedzińca osoby stanu szlacheckiego mogły jeszcze wchodzić do pierwszej sali, *hipostylu*; miała ona sufit oparty na dwu szeregach wysokich kolumn i mogła pomieścić ze dwa tysiące uczestników nabożeństwa. Sala ta była ostatnim kresem dla ludzi świeckich. Najwięksi dostojnicy, lecz którzy nie otrzymali święceń, mieli prawo modlić się tylko tutaj i z tego miejsca patrzeć na zasłonięty posąg boga, który wznosił się w sali „boskiego objawienia”.", + "46284": "Za salą „objawienia” leżała komnata „stołów ofiarnych”, gdzie kapłani składali bogom dary przyniesione przez wiernych. Następną była komnata „odpoczynku”, gdzie wypoczywał bożek wracający lub idący na procesję, ostatnią — kaplica, czyli sanktuarium, gdzie bożek mieszkał.", + "46285": "Kaplica była zwykle bardzo małą i ciemną, niekiedy wyciosaną z jednej sztuki kamienia. Ze wszystkich stron otaczały ją kapliczki równie małe, zapełnione szatami, sprzętami, naczyniami i klejnotami bożka, który w swym niedostępnym ukryciu spał, kąpał się, namaszczał perfumami, jadał i pijał, a zdaje się, że nawet przyjmował odwiedziny młodych i ładnych kobiet.", + "46286": "Do sanktuarium wchodził tylko arcykapłan i panujący faraon, o ile otrzymał święcenia. Zwykły śmiertelnik, dostawszy się tam, mógł stracić życie.", + "46287": "Ściany i kolumny każdej sali były pokryte napisami i malowidłami objaśniającymi. W korytarzu otaczającym dziedziniec (perystyl) były nazwiska i portrety wszystkich faraonów od Menesa, pierwszego władcy Egiptu, do Ramzesa XII. W hipostylu, czyli sali szlacheckiej, przedstawiono w sposób poglądowy jeografię i statystykę Egiptu tudzież podbitych ludów. W sali „objawienia” znajdował się kalendarz i rezultaty obserwacji astronomicznych; w komnacie „stołów ofiarnych” i „odpoczynku” figurowały obrazy dotyczące religijnych obrządków, a w sanktuarium — przepisy wywoływania istot zaziemskich i opanowania zjawisk natury.", + "46288": "Ten ostatni rodzaj wiedzy nadludzkiej zawierał się w tak powikłanych zdaniach, że nawet kapłani z czasów Ramzesa XII nie rozumieli ich. Dopiero Chaldejczyk Beroes miał wskrzesić obumierającą mądrość.", + "46289": "Odpocząwszy dwa dni w rządowym pałacu w Abydos, Ramzes XIII wybrał się do świątyni. Miał na sobie białą koszulę, złoty pancerz, fartuszek w pomarańczowe i niebieskie pasy, stalowy miecz przy boku i złoty hełm na głowie. Wsiadł na wóz, którego konie, przybrane w pióra strusie, prowadzili nomarchowie, i z wolna pojechał do domu Ozyrysa otoczony świtą.", + "46290": "Gdziekolwiek spojrzał: na pola, na rzekę, na dachy domów, nawet na konary fig i tamaryndusów, wszędzie tłoczyła się ciżba ludu i rozlegał się nie milknący okrzyk podobny do ryku burzy.", + "46291": "Dojechawszy do świątyni, faraon zatrzymał konie i wysiadł przed bramą ludową, co bardzo podobało się pospólstwu, a ucieszyło kapłanów. Piechotą przeszedł aleje sfinksów i powitany przez świętych mężów spalił kadzidło przed posągami Seti siedzącymi z obu stron bramy wielkiej.", + "46292": "W perystylu arcykapłan zwrócił uwagę jego świątobliwości na misterne portrety faraonów i wskazał miejsce przeznaczone na jego wizerunek. W hipostylu objaśnił mu znaczenie map jeograficznych i statystycznych tablic. W komnacie „boskiego objawienia” Ramzes ofiarował kadzidło olbrzymiemu posągowi Ozyrysa, a arcykapłan wskazał mu słupy poświęcone oddzielnym planetom: Merkuremu, Wenerze, Księżycowi, Marsowi, Jowiszowi i Saturnowi. Stały one dokoła posągu słonecznego bóstwa w liczbie siedmiu.", + "46293": "— Mówisz mi — spytał Ramzes — że jest sześć planet, a tymczasem widzę siedem słupów…", + "46294": "— Ten siódmy przedstawia Ziemię, która także jest planetą — szepnął arcykapłan.", + "46295": "Zdziwiony faraon zażądał objaśnień; ale mędrzec milczał wskazując na migi, że dla dalszych objaśnień ma zapieczętowane usta.", + "46296": "W komnacie „stołów ofiarnych” odezwała się cicha, lecz piękna muzyka, podczas której chór kapłanek wykonał uroczysty taniec. Faraon zdjął swój złoty hełm i pancerz wielkiej wartości i oboje oddał Ozyrysowi żądając, aby dary te zostały w boskim skarbcu i nie były odnoszone do Labiryntu.", + "46297": "W zamian za hojność arcykapłan ofiarował władcy najpiękniejszą piętnastoletnią tancerkę, która wydawała się bardzo zadowoloną ze swego losu.", + "46298": "Gdy faraon znalazł się w sali „odpoczynku”, usiadł na tronie, a jego zastępca religijny, Sem, przy dźwiękach muzyki i wśród dymu kadzideł, wszedł do sanktuarium, ażeby wynieść stamtąd bożka.", + "46299": "W pół godziny, przy ogłuszającym dźwięku dzwonków, ukazała się w mroku komnaty złota łódź, okryta zasłonami, które niekiedy poruszały się, jakby za nimi siedziała żywa istota.", + "46300": "Kapłani upadli na twarz, a Ramzes pilniej wpatrzył się w przezroczyste zasłony. Jedna uchyliła się i faraon ujrzał nadzwyczajnej piękności dziecko, które spojrzało na niego tak mądrymi oczyma, że władca Egiptu uczuł nieomal trwogę.", + "46301": "— Oto jest Horus — szeptali kapłani — Horus, wschodzące słońce… Jest on synem i ojcem Ozyrysa, i mężem swej matki, która jest jego siostrą.", + "46302": "Rozpoczęła się procesja, ale tylko po wewnętrznej świątyni. Naprzód szli harfiarze i tancerki, potem biały wół ze złotą tarczą między rogami. Dalej dwa chóry kapłanów i arcykapłani niosący bożka, potem znowu chóry i nareszcie faraon w lektyce dźwiganej przez ośmiu kapłanów.", + "46303": "Gdy procesja obeszła wszystkie sale i korytarze świątyni, bożek i Ramzes obaj wrócili do komnaty „odpoczynku”. Wówczas zasłony okrywające łódź świętą odchyliły się po raz drugi i piękne dziecko — uśmiechnęło się do faraona.", + "46304": "Po czym łódź i bożka Sem odniósł do kaplicy.", + "46305": "„Może by zostać arcykapłanem?” — pomyślał władca, któremu dziecko tak się podobało, że rad był widywać je jak najczęściej.", + "46306": "Lecz gdy wyszedł ze świątyni, zobaczył słońce i niezmierny tłum radującego się ludu, przyznał w duchu, że — nic nie rozumie. Ani skąd wzięło się owe dziecko niepodobne do żadnego z egipskich? ani skąd ta nadludzka mądrość w jego oczach? ani — co to wszystko oznacza?…", + "46307": "Nagle przyszedł mu na myśl jego zamordowany synek, który mógł być równie pięknym, i władca Egiptu wobec stu tysięcy poddanych — rozpłakał się.", + "46308": "— Nawrócony!… nawrócony faraon!… — mówili kapłani. — Ledwie wstąpił do przybytku Ozyrysa, i oto poruszyło się jego serce!…", + "46309": "Tego samego dnia jeden ślepy i dwóch paralityków modlących się za murem świątyni odzyskało zdrowie. Więc rada kapłańska uchwaliła, ażeby dzień ten zaliczyć do rzędu cudownych i na zewnętrznej ścianie gmachu wymalować obraz przedstawiający zapłakanego faraona i uzdrowionych kaleków.", + "46310": "Dobrze po południu Ramzes wrócił do swego pałacu, aby wysłuchać raportów. Gdy zaś wszyscy dostojnicy opuścili gabinet pana, przyszedł Tutmozis mówiąc:", + "46311": "— Kapłan Samentu pragnie złożyć hołd waszej świątobliwości.", + "46312": "— Dobrze, wprowadź go.", + "46313": "— On błaga cię, panie, ażebyś przyjął go w namiocie, wśród wojskowego obozu, i twierdzi, że mury pałaców lubią podsłuchiwać…", + "46314": "— Ciekawym, czego chce?… — rzekł faraon i zapowiedział dworzanom, że noc przepędzi w obozie.", + "46315": "Przed zachodem słońca pan odjechał z Tutmozisem do swoich wiernych wojsk i znalazł tam królewski namiot, przy którym z polecenia Tutmozisa wartę trzymali Azjaci.", + "46316": "Wieczorem przyszedł Samentu odziany w płaszcz pielgrzyma i ze czcią powitawszy jego świątobliwość, szepnął:", + "46317": "— Zdaje mi się, że przez całą drogę szedł za mną jakiś człowiek, który zatrzymał się nie opodal boskiego namiotu. Może to wysłannik arcykapłanów?…", + "46318": "Na rozkaz faraona wybiegł Tutmozis i rzeczywiście znalazł obcego oficera.", + "46319": "— Kto jesteś? — zapytał.", + "46320": "— Jestem Eunana, setnik pułku Izydy… Nieszczęśliwy Eunana, wasza dostojność nie pamięta mnie?… Więcej niż rok temu na manewrach pod Pi-Bailos odkryłem święte skarabeusze…", + "46321": "— Ach, to ty!… — przerwał Tutmozis. — Twój pułk przecież nie stoi w Abydos?", + "46322": "— Woda prawdy płynie z ust waszych. Stoimy w nędznej okolicy pod Mena, gdzie kapłani rozkazali nam poprawiać kanał, jak chłopom albo Żydom…", + "46323": "— Skądżeś się tu wziął?", + "46324": "— Ubłagałem starszych o kilkudniowy odpoczynek — odparł Eunana — i jak spragniony jeleń do źródła przybiegłem tutaj dzięki chyżości moich nóg.", + "46325": "— Więc czego chcesz?", + "46326": "— Chcę żebrać miłosierdzia u jego świątobliwości przeciw ogolonym łbom, którzy nie dają mi awansu dlatego, że jestem tkliwy na cierpienia żołnierzy.", + "46327": "Tutmozis markotny wrócił do namiotu i powtórzył faraonowi rozmowę z Eunaną.", + "46328": "— Eunana?… — powtórzył pan. — Prawda, pamiętam go… Narobił nam kłopotu skarabeuszami, ale też i dostał pięćdziesiąt kijów z łaski Herhora. I mówisz, że skarży się na kapłanów?… Daj go tu!…", + "46329": "Faraon kazał odejść Samentowi do drugiego przedziału w namiocie, a swego ulubieńca wysłał po Eunanę.", + "46330": "Niebawem ukazał się nieszczęśliwy oficer. Upadł twarzą na ziemię, a potem klęcząc i wzdychając, mówił:", + "46331": "— „Co dzień modlę się do Re Harmachis przy jego wschodzie i zachodzie i do Amona, i Re, i Ptaha, i do innych bogów i bogiń: Obyś ty zdrów był, władco Egiptu! Obyś został przy życiu! Oby ci się dobrze wiodło, a ja ażebym mógł choć blaski twoich pięt oglądać…”", + "46332": "— Czego on chce? — spytał faraon Tutmozisa, pierwszy raz przestrzegając etykiety.", + "46333": "— Jego świątobliwość raczy zapytywać: czego chcesz? — powtórzył Tutmozis.", + "46334": "Obłudny Eunana, wciąż klęcząc, zwrócił się do ulubieńca i prawił:", + "46335": "— Jesteś, wasza dostojność, uchem i okiem pana, który daje nam radość i życie, a więc odpowiem ci jak na sądzie Ozyrysa:", + "46336": "Służę w kapłańskim pułku boskiej Izydy dziesięć lat, walczyłem sześć lat na wschodnich kresach. Rówieśnicy moi zostali już pułkownikami, ale ja wciąż jestem tylko setnikiem i wciąż biorę kije z polecenia bogobojnych kapłanów.", + "46337": "I za co dzieje mi się taka krzywda?", + "46338": "„W dzień obracam serce moje do książek, a w nocy czytam; bo głupiec, który opuszcza książki tak prędko jak uciekająca gazela, jest podłego umysłu, równy osłowi, który bierze cięgi, równy głuchemu, który nie słyszy i do którego trzeba mówić ręką. Mimo tę moją chęć do nauk, nie jestem zarozumiałym z własnej wiedzy, lecz radzę się wszystkich, bo od każdego coś nauczyć się można, a czcigodnych mędrców otaczam szacunkiem…”", + "46339": "Faraon poruszył się niecierpliwie, lecz słuchał dalej, wiedząc, że prawy Egipcjanin uważa gadulstwo za swój obowiązek i najwyższą cześć dla przełożonych.", + "46340": "— Oto jaki jestem — prawił Eunana. — „W obcym domu nie oglądam się za kobietami, czeladzi jeść daję, co należy, ale gdy o mnie chodzi, nie sprzeczam się przy podziale. Mam zawsze zadowoloną twarz, a wobec zwierzchników zachowuję się z szacunkiem i nie siądę, gdy starszy człowiek stoi. Nie jestem natrętnym, a nieproszony, nie wchodzę do obcych domów. Co moje oko ujrzy, o tym milczę, bo wiem, że głuchymi jesteśmy dla tych, którzy wielu słów używają.", + "46341": "Mądrość uczy, że ciało człowieka podobne jest do spichrza, pełne rozmaitych odpowiedzi. Dlatego zawsze wybieram dobrą i mówię dobrą, a złą chowam zamkniętą w ciele moim. Cudzych też oszczerstw nie powtarzam, a już co się tyczy poselstwa, zawsze spełniam je jak najlepiej…”", + "46342": "I co mam za to?… — kończył Eunana podniesionym głosem. — Cierpię głód, chodzę w łachmanach, a na grzbiecie leżeć nie mogę, tak jest zbity. Czytam w księgach, że stan kapłański wynagradzał męstwo i roztropność. Zaprawdę! musiało tak być kiedyś i już bardzo dawno. Bo dzisiejsi kapłani tyłem odwracają się od roztropnych, a męstwo i siłę wypędzają z oficerskich kości…", + "46343": "— Ja zasnę przy tym człowieku! — rzekł faraon.", + "46344": "— Eunano — dodał Tutmozis — przekonałeś jego świątobliwość, że jesteś biegły w księgach, a teraz — powiedz jak najkrócej: czego pragniesz?", + "46345": "— Strzała tak prędko nie dobiega celu, jak moja prośba doleci do boskich pięt jego świątobliwości — odparł Eunana. — Tak obmierzła mi służba u ogolonych łbów, taką goryczą kapłani napełnili moje serce, że — jeżeli nie będę przeniesiony do wojsk faraona, przebiję się własnym mieczem, przed którym nie raz i nie sto razy drżeli wrogowie Egiptu.", + "46346": "Wolę być dziesiętnikiem, wolę być prostym żołnierzem jego świątobliwości aniżeli setnikiem w kapłańskich pułkach. Świnia albo pies może im służyć, nie prawowierny Egipcjanin!…", + "46347": "Ostatnie frazesy Eunana wypowiedział z takim wściekłym gniewem, że faraon rzekł po grecku do Tutmozisa:", + "46348": "— Weź go do gwardii. Oficer, który nie lubi kapłanów, może nam się przydać.", + "46349": "— Jego świątobliwość, pan obu światów, kazał przyjąć cię do swej gwardii — powtórzył Tutmozis.", + "46350": "— Zdrowie i życie moje należy do pana naszego Ramzesa… Oby żył wiecznie! — zawołał Eunana i ucałował dywan leżący pod królewskimi stopami.", + "46351": "Gdy uszczęśliwiony Eunana cofał się tyłem z namiotu, co parę kroków padając na twarz i błogosławiąc władcę, faraon rzekł:", + "46352": "— W gardle łaskotało mnie jego gadulstwo… Muszę ja nauczyć żołnierzy i oficerów egipskich, aby wyrażali się krótko, nie zaś jak uczeni pisarze.", + "46353": "— Bodajby on miał tylko tę jedną wadę!… — szepnął Tutmozis, na którym Eunana niemiłe zrobił wrażenie.", + "46354": "Pan wezwał do siebie Samentu.", + "46355": "— Bądź spokojny — powiedział do kapłana. — Ten oficer, który szedł za tobą, nie śledził cię. Jest on za głupi do spełniania tego rodzaju zleceń… Ale może mieć ciężką rękę na wypadek potrzeby!…", + "46356": "No — dodał faraon — a teraz powiedz: co cię skłania do podobnej ostrożności?", + "46357": "— Prawie już znam drogę do skarbca w Labiryncie — odparł Samentu.", + "46358": "Pan potrząsnął głową.", + "46359": "— Ciężka to rzecz — szepnął. — Godzinę biegałem po rozmaitych korytarzach i salach, jak mysz, którą kot goni. I przyznam ci się, że nie tylko nie rozumiem tej drogi, ale nawet nie wybrałbym się na nią sam. Śmierć na słońcu może być wesołą; ale śmierć w tych norach, gdzie kret zabłąkałby się… brr!…", + "46360": "— A jednak musimy znaleźć i opanować tę drogę — rzekł Samentu.", + "46361": "— A jeżeli dozorcy sami oddadzą nam potrzebną część skarbów?… — spytał faraon.", + "46362": "— Nie zrobią tego, dopóki żyje Mefres, Herhor i ich poplecznicy. Wierzaj mi, panie, że tym dostojnikom chodzi o to, ażeby owinęli cię w powijaki jak niemowlę…", + "46363": "Faraon pobladł z gniewu.", + "46364": "— Obym ja nie zawinął ich w łańcuchy!… Jakim sposobem chcesz odkryć drogę?", + "46365": "— Tu, w Abydos, w grobie Ozyrysa znalazłem cały plan drogi do skarbca — rzekł kapłan.", + "46366": "— A skąd wiedziałeś, że on tu jest?", + "46367": "— Objaśniły mnie o tym napisy w mojej świątyni Seta.", + "46368": "— Kiedyżeś znalazł plan?", + "46369": "— Gdy mumia wiecznie żyjącego ojca waszej świątobliwości była w świątyni Ozyrysa — odparł Samentu. — Towarzyszyłem czcigodnym zwłokom i będąc na nocnej służbie w sali „odpoczynku”, wszedłem do sanktuarium.", + "46370": "— Tobie być jenerałem, nie arcykapłanem!… — zawołał śmiejąc się Ramzes. — I już rozumiesz drogę Labiryntu?…", + "46371": "— Rozumiałem ją od dawna, a teraz zebrałem wskazówki do kierowania się.", + "46372": "— Czy możesz mi to objaśnić?", + "46373": "— Owszem, nawet przy okazji pokażę waszej świątobliwości plan.", + "46374": "Droga ta — ciągnął Samentu — przechodzi w zygzak cztery razy przez cały Labirynt; zaczyna się na najwyższym piętrze, kończy w najniższym podziemiu i posiada jeszcze mnóstwo zakrętów. Dlatego jest tak długa.", + "46375": "— A jakże trafisz z jednej sali do drugiej, gdzie jest mnóstwo drzwi?…", + "46376": "— Na każdych drzwiach prowadzących do celu znajduje się cząstka zdania:", + "46377": "„Biada zdrajcy, który usiłuje przeniknąć najwyższą tajemnicę państwa i wyciągnąć świętokradzką rękę na majątek bogów. Zwłoki jego będą jak padlina, a duch nie zazna spokoju, lecz będzie się tułał po miejscach ciemnych, szarpany przez własne grzechy…”", + "46378": "— I ciebie nie odstrasza ten napis?", + "46379": "— A waszą świątobliwość odstrasza widok libijskiej włóczni?… Groźby dobre są dla pospólstwa, nie dla mnie, który sam potrafiłbym napisać jeszcze groźniejsze przekleństwa…", + "46380": "Faraon zamyślił się.", + "46381": "— Masz słuszność — rzekł. — Włócznia nie zaszkodzi temu, kto potrafi ją odbić, a mylna droga nie obłąka mędrca, który zna słowo prawdy…", + "46382": "Jakże jednak sprawisz, ażeby ustępowały przed tobą kamienie w ścianach i ażeby kolumny zamieniały się na drzwi wchodowe?…", + "46383": "Samentu pogardliwie wzruszył ramionami.", + "46384": "— W mojej świątyni — odparł — są także niedostrzegalne wejścia, nawet trudniej otwierające się aniżeli w Labiryncie. Kto zna słowo tajemnicy, wszędzie trafi, jak słusznie powiedziałeś, wasza świątobliwość.", + "46385": "Faraon oparł głowę na ręku i wciąż dumał.", + "46386": "— Żal by mi cię było — rzekł — gdybyś na tej drodze spotkał nieszczęście…", + "46387": "— W najgorszym wypadku spotkam śmierć, a czyliż ona nie grozi nawet faraonom?… Czy wreszcie wasza świątobliwość nie szedłeś śmiało nad Jeziora Sodowe, choć nie byłeś pewny, że stamtąd powrócisz?…", + "46388": "Nie myśl też, panie — ciągnął kapłan — że ja będę musiał przejść całą drogę, po której chodzą zwiedzający Labirynt. Znajdę bliższe punkta i w ciągu jednej modlitwy do Ozyrysa dostanę się tam, gdzie ty idąc mogłeś odmówić ze trzydzieści modlitw…", + "46389": "— Alboż tam są inne wejścia?", + "46390": "— Niezawodnie są, a ja muszę je znaleźć — odparł Samentu. — Nie wejdę przecież, jak wasza świątobliwość, w dzień ani główną bramą…", + "46391": "— Więc jak?…", + "46392": "— Są w murze zewnętrznym niewidoczne furtki, które znam, a których mądrzy dozorcy Labiryntu nigdy nie pilnują… Na dziedzińcu warty w nocy są nieliczne i tak ufają opiece bogów czy trwodze pospólstwa, że najczęściej śpią… Prócz tego trzy razy między zachodem i wschodem słońca kapłani idą na modlitwę do świątyni, a ich żołnierze odbywają praktyki nabożne pod niebem… Zanim skończą jedno nabożeństwo, ja będę w gmachu…", + "46393": "— A jeżeli zabłądzisz?…", + "46394": "— Mam plan.", + "46395": "— A jeżeli plan jest fałszywy? — mówił faraon, nie mogąc ukryć troski.", + "46396": "— A jeżeli wasza świątobliwość nie pozyska skarbów Labiryntu?… Jeżeli Fenicjanie, rozmyśliwszy się, nie dadzą przyobiecanej pożyczki?… Jeżeli wojsko będzie głodne, a nadzieje pospólstwa zostaną zawiedzione?…", + "46397": "Racz mi wierzyć, panie mój — ciągnął kapłan — że ja wśród korytarzy Labiryntu będę bezpieczniejszy aniżeli ty w twoim państwie…", + "46398": "— Ale ciemność… ciemność… I mury, których nie można przebić, i głębia, i te setki dróg, gdzie człowiek musi się zabłąkać… Wierz mi, Samentu, że walka z ludźmi to zabawka; ale szamotanie się z cieniem i nieświadomością to straszna rzecz!…", + "46399": "Samentu uśmiechnął się.", + "46400": "— Wasza świątobliwość — odparł — nie zna mego życia… Kiedym miał lat dwadzieścia pięć, byłem kapłanem Ozyrysa…", + "46401": "— Ty?… — zdziwił się Ramzes.", + "46402": "— Ja, i zaraz powiem, dlaczego przeszedłem do służby Seta. Wyprawiono mnie na półwysep Synaj, aby tam wybudować małą kaplicę dla górników. Budowa ciągnęła się sześć lat, ja zaś, mając dużo wolnego czasu, włóczyłem się między górami i zwiedzałem tamtejsze pieczary.", + "46403": "Czego ja tam nie widziałem!… Korytarze długie na kilka godzin; ciasne wejścia, przez które trzeba było pełzać na brzuchu; izby tak ogromne, że w każdej zmieściłaby się świątynia. Oglądałem podziemne rzeki i jeziora, gmachy z kryształów, jaskinie zupełnie ciemne, w których nie było widać własnej ręki, albo znowu tak widne, jakby w nich świeciło drugie słońce…", + "46404": "Ile razy zbłąkałem się w niezliczonych przejściach, ile razy zgasła mi pochodnia, ile razy stoczyłem się w niewidzialną przepaść!… Bywało, żem po kilka dni spędzał w podziemiach, karmiąc się prażonym jęczmieniem, liżąc wilgoć z mokrych skał, niepewny, czy wrócę na świat.", + "46405": "Za to nabrałem doświadczenia, wzrok zaostrzył mi się i nawet polubiłem te piekielne krainy. A dziś, gdy pomyślę o dziecinnych skrytkach Labiryntu, śmiać mi się chce… Gmachy ludzkie są kretowiskami wobec niezmiernych budowli wzniesionych przez ciche i niewidzialne duchy ziemi.", + "46406": "Raz jednak spotkałem rzecz straszną, która wpłynęła na zmianę mego stanowiska.", + "46407": "Na zachód od kopalni Synaj leży węzeł wąwozów i gór, wśród których często odzywają się podziemne grzmoty, ziemia drży, a niekiedy widać płomienie. Zaciekawiony, wybrałem się tam na czas dłuższy, szukałem i dzięki niepozornej szczelinie odkryłem cały łańcuch olbrzymich pieczar, pod których sklepieniami mogłaby pomieścić się największa piramida.", + "46408": "Kiedy się tam błąkałem, doleciał mnie bardzo silny zapach zgnilizny, tak przykry, że chciałem uciec. Przemógłszy się jednak, wszedłem do pieczary, skąd pochodził, i zobaczyłem…", + "46409": "Racz wyobrazić sobie, panie, człowieka, który ma nogi i ręce o połowę krótsze niż my, ale grube, niezgrabne i zakończone pazurami. Dodaj temu kształtowi szeroki, z boków spłaszczony ogon, na wierzchu powycinany jak grzebień koguci; dodaj bardzo długą szyję, a na niej — psią głowę. Nareszcie ubierz tego potwora w zbroję pokrytą na grzbiecie zagiętymi kolcami…", + "46410": "Teraz pomyśl, że figura ta stoi na nogach, rękoma i piersiami oparta o skałę…", + "46411": "— Coś bardzo brzydkiego — wtrącił faraon. — Zaraz bym to zabił…", + "46412": "— To nie było brzydkie — mówił kapłan wstrząsając się. — Bo pomyśl, panie, że ten potwór był wysoki jak obelisk…", + "46413": "Ramzes XIII zrobił gest niezadowolenia.", + "46414": "— Samentu — rzekł — zdaje mi się, żeś twoje pieczary zwiedzał we śnie…", + "46415": "— Przysięgam ci, panie, na życie moich dzieci — zawołał kapłan — że mówię prawdę!… Tak jest, ten potwór w skórze gada, okryty kolczastą zbroją, gdyby leżał na ziemi, miałby wraz z ogonem z pięćdziesiąt kroków długości… Pomimo trwogi i odrazy kilkakrotnie wracałem do jego jaskini i obejrzałem go jak najuważniej…", + "46416": "— Więc on żył?", + "46417": "— Nie. To już był trup, bardzo dawny, ale tak zachowany jak nasze mumie. Utrzymała go wielka suchość powietrza, a może nie znane mi sole ziemi.", + "46418": "Było to moje ostatnie odkrycie — ciągnął Samentu. Nie wchodziłem już do jaskiń, alem dużo rozmyślał. Ozyrys — mówiłem — tworzy wielkie istoty: lwy, słonie, konie… zaś Set rodzi węża, nietoperza, krokodyla… Potwór, którego spotkałem, jest na pewno tworem Seta, a ponieważ przerasta wszystko, co znamy pod słońcem, więc Set jest mocniejszym bogiem aniżeli Ozyrys.", + "46419": "Wówczas nawróciłem się do Seta, a przyjechawszy do Egiptu, osiadłem w jego świątyni. Gdym zaś opowiedział kapłanom o moim odkryciu, objaśnili mnie, że znają nierównie więcej takich potworów.", + "46420": "Samentu odpoczął i mówił dalej:", + "46421": "— Jeżeli kiedy wasza świątobliwość zechce odwiedzić naszą świątynię, pokażę wam w grobach dziwne i straszne istoty: gęsi z jaszczurczymi głowami a skrzydłami nietoperza, jaszczurki podobne do łabędzi, lecz większe od strusiów, krokodyla trzy razy dłuższego aniżeli te, które mieszkają w Nilu, żabę wielkości psa…", + "46422": "Są to albo mumie, albo szkielety znalezione w jaskiniach i przechowujące się w naszych grobach. Lud myśli, że my im cześć składamy, a tymczasem my tylko badamy ich budowę i chronimy od zepsucia.", + "46423": "— Uwierzę ci, gdy sam zobaczę — odparł faraon. — Ale powiedz mi, skąd mogłyby się wziąć podobne istoty w jaskiniach?…", + "46424": "— Panie mój — mówił kapłan — świat, na którym żyjemy, ulega wielkim zmianom. Już w samym Egipcie znajdujemy gruzy miast i świątyń głęboko ukryte w ziemi. Był czas, że miejsce Dolnego Egiptu zajmowała odnoga morska, a Nil płynął całą szerokością naszej doliny. Jeszcze dawniej tu, gdzie jest nasze państwo, było morze… Nasi zaś przodkowie zamieszkiwali krainę, którą dziś zajęła pustynia zachodnia…", + "46425": "Jeszcze dawniej, przed dziesiątkami tysięcy lat, nie było ludzi takich jak my, ale stworzenia podobne do małp, które jednak umiały budować szałasy, podtrzymywać ogień, walczyć maczugami i kamieniami. Wówczas nie było koni ani wołów; ale słonie, nosorożce i lwy — trzy lub cztery razy przechodziły wzrostem dzisiejsze zwierzęta mające tę samą postać.", + "46426": "Lecz i olbrzymie słonie nie są najstarszymi potworami. Dawniej bowiem od nich żyły niezmierne gady: latające, pływające i chodzące. Przed gadami na tym świecie były tylko ślimaki i ryby, a przed nimi — same rośliny, ale takie, jakich dziś już nie ma…", + "46427": "— A jeszcze dawniej?… — spytał Ramzes.", + "46428": "— Jeszcze dawniej ziemia była pusta i próżna, a Duch Boży unosił się nad wodami…", + "46429": "— Coś słyszałem o tym — rzekł faraon — ale nie prędzej uwierzę, aż mi pokażesz mumie potworów, jakie mają spoczywać w waszej świątyni.", + "46430": "— Za pozwoleniem waszej świątobliwości, dokończę, com zaczął — mówił Samentu. — Otóż kiedy w pieczarze Synaj zobaczyłem owego ogromnego trupa, zdjął mnie strach i przez parę lat nie byłbym poszedł do żadnej jaskini. Ale gdy kapłani Seta wytłumaczyli mi, skąd się wzięły tak dziwne istoty, trwoga moja znikła, a ciekawość wzmogła się. I dziś nie ma dla mnie milszej zabawy jak błąkać się po podziemiach i szukać dróg wśród ciemności. Z tego powodu Labirynt nie sprawi mi więcej trudów jak przechadzka po królewskim ogrodzie.", + "46431": "— Samentu — rzekł pan — bardzo cenię twoją nadludzką odwagę i mądrość. Opowiedziałeś mi tyle ciekawych rzeczy, że zaprawdę sam nabrałem ochoty do oglądania jaskiń i kiedyś może popłynę razem z tobą do Synaj.", + "46432": "Niemniej jednak obawiam się, czy poradzisz sobie z Labiryntem, i na wszelki wypadek zwołam zgromadzenie Egipcjan, aby upoważniło mnie do korzystania ze skarbca.", + "46433": "— To nigdy nie zawadzi — odparł kapłan. — Ale moja praca niemniej będzie potrzebną, bo Mefres i Herhor nie zgodzą się na wydanie skarbu.", + "46434": "— I masz pewność, że ci się uda?… — uporczywie zapytywał faraon.", + "46435": "— Jak Egipt Egiptem — przekonywał go Samentu — nie było człowieka, który by posiadał tyle środków, co ja, do zwyciężenia w tej walce, która dla mnie nie jest nawet walką, ale zabawą.", + "46436": "Jednych straszy ciemność, którą ja lubię, a nawet widzę wśród niej. Inni nie potrafią kierować się pomiędzy licznymi komnatami i kurytarzami, ja robię to z łatwością. Jeszcze inni nie znają tajemnic otwierania drzwi utajonych, z czym ja jestem obeznany.", + "46437": "Gdybym nic więcej nie posiadał nad to, co wyliczyłem, już w ciągu miesiąca lub dwu odkryłbym drogi w Labiryncie. Ale ja mam jeszcze plan szczegółowy tych przejść i znam wyrazy, które przeprowadzą mnie z sali do sali. Co mi więc może przeszkodzić?…", + "46438": "— A jednak na dnie serca twego leży wątpliwość: zląkłeś się bowiem oficera, który zdawał się iść za tobą…", + "46439": "Kapłan wzruszył ramionami.", + "46440": "— Ja niczego i nikogo nie lękam się — odparł spokojnie — tylko jestem ostrożny. Przewiduję wszystko i jestem nawet na to przygotowany, że mnie złapią…", + "46441": "— Straszne czekałyby cię męki!… — szepnął Ramzes.", + "46442": "— Żadne. Prosto z podziemiów Labiryntu otworzę sobie drzwi do krainy, gdzie panuje wieczne światło.", + "46443": "— I nie będziesz miał do mnie żalu?…", + "46444": "— Za co?… — spytał kapłan. — Dojdę do wielkiego celu: chcę w państwie zająć miejsce Herhora…", + "46445": "— Przysięgam, że je zajmiesz!…", + "46446": "— O ile nie zginę — odparł Samentu. — A że na szczyty gór wchodzi się nad przepaściami, że w tej wędrówce może się poślizgnąć noga i spadnę, cóż to znaczy? Ty, panie, zajmiesz się losem moich dzieci.", + "46447": "— A więc idź — rzekł faraon. — Jesteś godzien być najprzedniejszym moim pomocnikiem.", + "46448": "Rozdział IX", + "46449": "Opuściwszy Abydos, Ramzes XIII popłynął, wciąż w górę rzeki, do miasta Tan-ta-ren (Dendera) i Kaneh, które leżały prawie naprzeciw siebie: jedno na wschodnim, drugie na zachodnim brzegu Nilu.", + "46450": "W Tan-ta-ren były dwa miejsca znakomite: sadzawka, w której hodowano krokodyle, i świątynia Hator posiadająca wyższą szkołę. Tu uczono medycyny, pieśni pobożnych, sposobów odprawiania nabożeństw, wreszcie astronomii.", + "46451": "Faraon był tu i tam. Zirytował się, gdy mu kazano palić kadzidła przed świętymi krokodylami, które uważał za gady śmierdzące i głupie. A gdy jeden z nich w czasie ofiary, zanadto wysunąwszy się, chwycił pana zębami za szatę, Ramzes tak trzasnął go w łeb brązową łyżką, że gad na chwilę zamknął oczy i rozstawił łapy; potem cofnął się i wlazł w wodę, jakby zrozumiawszy, że młody władca nawet ze strony bogów nie lubi poufałości.", + "46452": "— A może popełniłem świętokradztwo? — zapytał arcykapłana.", + "46453": "Dostojnik spojrzał spod oka, czy kto nie podsłuchuje, i odparł:", + "46454": "— Gdybym wiedział, że wasza świątobliwość taką zrobisz mu ofiarę, podałbym wam maczugę, a nie kadzielnicę. Ten krokodyl to najnieznośniejsze bydlę w całej świątyni… Raz porwał dziecko…", + "46455": "— I zjadł?", + "46456": "— Rodzice byli kontenci!… — rzekł kapłan.", + "46457": "— Powiedz mi — spytał po namyśle faraon — jakim sposobem wy, ludzie mądrzy, możecie składać hołdy zwierzętom, które w dodatku, gdy nie ma widzów, okładacie kijami!…", + "46458": "Arcykapłan jeszcze raz obejrzał się, a widząc, że w bliskości nie ma nikogo, odpowiedział:", + "46459": "— Przecie chyba ty, władco, nie posądzisz wyznawców Jedynego Boga o wiarę w świętość zwierząt… To, co się robi, robi się dla motłochu… Byk Apis, którego niby czczą kapłani, jest najpiękniejszym bykiem w całym Egipcie i utrzymuje naszą rasę bydła. Ibisy i bociany oczyszczają z padliny nasze pola; dzięki kotom — myszy nie niszczą nam zapasów zboża, a dzięki krokodylom mamy dobrą wodę w Nilu, którą bez ich pomocy trulibyśmy się…", + "46460": "Tymczasem lekkomyślne i ciemne pospólstwo nie rozumie pożytku z tych zwierząt i wytępiłoby je w ciągu roku, gdybyśmy nie zabezpieczyli ich bytu ceremoniami religijnymi.", + "46461": "Oto sekret naszych świątyń przeznaczonych dla zwierząt i naszego nabożeństwa do nich. Okadzamy to, co lud powinien szanować, bo ma z tego pożytek.", + "46462": "W świątyni Hator faraon prędko przebiegł dziedzińce szkoły medycznej i bez wielkiego zapału wysłuchał wróżb, jakie stawiali mu astrologowie. Gdy zaś arcykapłan-astronom pokazał mu złotą tablicę, na której była wyrytowana mapa nieba, pan zapytał:", + "46463": "— Jak też często sprawdzają się wasze przepowiednie, które odczytujecie w gwiazdach?", + "46464": "— Czasem sprawdzają się.", + "46465": "— A gdybyście wróżyli ludziom z drzew, kamieni albo biegu wody, to także sprawdzałoby się?", + "46466": "Arcykapłan zakłopotał się.", + "46467": "— Wasza świątobliwość nie chciej uważać nas za oszustów. Przepowiadamy ludziom przyszłość, bo ona ich obchodzi i, co prawda, tyle rozumieją z astronomii.", + "46468": "— A co wy rozumiecie?", + "46469": "— Znamy — mówił kapłan — budowę sklepienia niebieskiego i ruchy gwiazd…", + "46470": "— Cóż z tego przyjdzie komu?…", + "46471": "— Niemałe usługi oddaliśmy Egiptowi. My wskazujemy główne kierunki, według których wznoszą się budowle i kopią kanały. Bez pomocy naszej nauki okręty pływające po morzu nie mogłyby oddalać się od brzegów. My wreszcie układamy kalendarz i obrachowujemy przyszłe zjawiska na niebie. Ot, i teraz niedługo będziemy mieli zaćmienie…", + "46472": "Ale Ramzes już go nie słuchał; odwrócił się i wyszedł.", + "46473": "„Jak można — myślał faraon — budować świątynie dla tak dziecinnej zabawki i jeszcze rezultaty jej ryć na złotych tablicach?… Święci mężowie już nie wiedzą, czego się chwytać z próżniactwa!…”", + "46474": "Krótko zabawiwszy w Tan-ta-ren, władca przeprawił się na drugą stronę Nilu, do miasta Kaneh.", + "46475": "Tam nie było sławnych świątyń, okadzanych krokodylów i złotych tablic z gwiazdami. Natomiast kwitnęło garncarstwo i handel. Stamtąd szły dwa trakty do portów Morza Czerwonego: Koseir i Berenice, tudzież gościniec do gór porfirowych, skąd przywożono posągi i wielkie bryły budulca.", + "46476": "Kaneh roiło się też Fenicjanami, którzy z ogromnym zapałem przyjęli władcę i ofiarowali mu rozmaitych kosztowności za dziesięć talentów.", + "46477": "Mimo to faraon ledwie jeden dzień zabawił w Kaneh; dano mu bowiem z Tebów znać, że czcigodna mumia Ramzesa XII już znajduje się w pałacu Luksor i czeka na pogrzeb.", + "46478": "W owej epoce Teby były miastem ogromnym i zajmowały około dwunastu kilometrów kwadratowych powierzchni. Posiadały one największą w Egipcie świątynię Amona tudzież mnóstwo gmachów publicznych i prywatnych. Główne ulice były szerokie, proste i wyłożone kamiennymi płytami, brzegi Nilu obulwarowane, domy cztero- i pięciopiętrowe.", + "46479": "Ponieważ każda świątynia i pałac miała ogromną bramę z pylonami, nazywano więc Teby miastem „stubramowym”. Właściwie były one miastem — z jednej strony bardzo przemysłowym i handlowym, z drugiej — jakby progiem do wieczności. Albowiem na zachodnim brzegu Nilu, w górach i między górami, znajdowała się niezliczona ilość grobów kapłańskich, magnackich i królewskich.", + "46480": "Wspaniałość swoją Teby zawdzięczały dwom faraonom: Amenofisowi III, czyli Memnonowi, który zastał „miasto gliniane, a zostawił kamienne”, i Ramzesowi II, który wykończył i uzupełnił gmachy rozpoczęte przez Amenofisa.", + "46481": "Na wschodnim brzegu Nilu, w stronie południowej miasta, była cała dzielnica ogromnych budowli królewskich: pałaców, willi, świątyń, na których gruzach dziś wznosi się miasteczko Luksor. W tej dzielnicy zwłoki faraona oczekiwały na ostateczne ceremonie.", + "46482": "Gdy przyjechał Ramzes XIII, całe Teby wyległy na powitanie go; w domach zostali tylko starcy i kalecy, a w zaułkach złodzieje… Tu po raz pierwszy lud wyprzągł konie z królewskiego wozu i sam go ciągnął. Tu również po raz pierwszy faraon usłyszał krzyki i złorzeczenia przeciw kapłanom, co go ucieszyło, tudzież wołania, aby każdy siódmy dzień był świętem, co zastanowiło władcę. Pragnął on dać taki podarunek pracującemu Egiptowi, ale nie myślał, że jego zamiary stały się już głośnymi i naród oczekuje ich spełnienia.", + "46483": "Milowa podróż ciągnęła się parę godzin wśród zbitych tłumów. Wóz królewski bardzo często zatrzymywał się między ciżbą i nie prędzej ruszał, aż gwardii jego świątobliwości udało się podnieść tych, którzy leżeli plackiem na ziemi.", + "46484": "Dobiwszy się wreszcie do pałacowych ogrodów, gdzie zajął jedną z mniejszych willi, faraon był tak zmęczony, że tego dnia nie zajmował się interesami państwa. Zaś na drugi dzień spalił kadzidła przed mumią ojca, która stała w królewskim gmachu głównym, i powiedział Herhorowi, że można zwłoki przeprowadzić do grobów.", + "46485": "Nie odbyło się to jednak natychmiast.", + "46486": "Z pałacu przewieziono zmarłego do świątyni Ramzesa, gdzie dobę odpoczywał. Następnie z ogromnym przepychem wyprowadzono mumię do świątyni Amona-Ra.", + "46487": "Szczegóły obrzędu pogrzebowego były takie same jak w Memfis, choć w nierównie większych proporcjach.", + "46488": "Pałace królewskie, które na prawym brzegu Nilu leżały w stronie południowej miasta, ze świątynią Amona-Ra, która znajdowała się w północnej jego części, łączyła jedyna w swoim rodzaju droga. Była to aleja długa na dwa kilometry, bardzo szeroka, wysadzona nie tylko ogromnymi drzewami, ale jeszcze podwójnym rzędem sfinksów. Jedne z nich miały przy lwich ciałach głowy ludzkie, inne — głowy baranie. Posągów tych wzdłuż drogi stało kilkaset.", + "46489": "Po obu stronach alei cisnęły się nieprzebrane tłumy ludu z Teb i okolic; środkiem zaś gościńca posuwał się orszak pogrzebowy. Więc szły muzyki rozmaitych pułków, oddziały płaczek, chóry śpiewaków, wszystkie cechy rzemieślnicze i kupieckie, deputacje kilkudziesięciu nomesów ze swoimi bogami i chorągwiami, deputacje kilkunastu narodów utrzymujących stosunki z Egiptem… I znowu muzyka, płaczki i chóry kapłańskie.", + "46490": "I tym razem mumia królewska jechała w złotej łodzi, ale nierównie kosztowniejszej niż w Memfisie. Wóz, który ją dźwigał, zaprzężony w osiem par białych wołów, miał ze dwa piętra wysokości i prawie znikał pod stosami wieńców, bukietów, strusich piór i drogocennych tkanin. Otaczały go gęste kłęby dymu z kadzideł, co robiło wrażenie, iż Ramzes XII ukazuje się swojemu narodowi już jako bóg w obłokach.", + "46491": "Z pylonów wszystkich świątyń tebańskich odzywały się odgłosy podobne do grzmotu tudzież potężne a rzewne dźwięki blach spiżowych.", + "46492": "Pomimo że aleja sfinksów była wolna i szeroka, mimo że pochód odbywał się pod kierunkiem egipskich jenerałów, a więc w największym porządku, niemniej na przejście owych dwu kilometrów oddzielających pałace od gmachów Amona orszak zużył trzy godziny.", + "46493": "Dopiero gdy mumię Ramzesa XII wniesiono do świątyni, z pałacu, na złotym wozie ciągnionym przez parę dzielnych koni, wyjechał Ramzes XIII. Lud stojący wzdłuż alei, który w czasie procesji zachowywał się spokojnie, na widok ukochanego władcy wybuchnął tak ogromnym okrzykiem, że w nim rozpłynęły się grzmoty i dźwięki ze szczytu świątyń.", + "46494": "Była chwila, że uniesione zapałem pospólstwo chciało wybiec na środek alei i otoczyć pana. Ale Ramzes jednym znakiem reki powstrzymał żyjącą powódź i zapobiegł świętokradztwu.", + "46495": "W ciągu kilkunastu minut faraon przejechał gościniec i stanął przed olbrzymimi pylonami najwspanialszej świątyni w Egipcie.", + "46496": "Jak Luksor był całą dzielnicą pałaców królewskich w południowej, tak Karnak był dzielnicą bogów w północnej stronie miasta. Głównym zaś ogniskiem Karnaku była świątynia Amona-Ra.", + "46497": "Sam ten gmach zajmował cztery morgi powierzchni, a otaczające go ogrody i stawy około czterdziestu morgów. Przed świątynią stały dwa pylony, wysokie na dziesięć piątr. Podwórze, otoczone wspartym na kolumnach kurytarzem, zajmowało blisko dwie morgi, zaś sala kolumnowa, w której gromadziły się stany uprzywilejowane, miała morgę rozległości. Nie był to już gmach, ale — okolica.", + "46498": "Owa sala, czyli hipostyl, miała przeszło sto pięćdziesiąt kroków długości i siedemdziesiąt pięć szerokości, jej zaś sufit opierał się na stu trzydziestu czterech kolumnach. Spomiędzy nich dwanaście środkowych słupów miało po piętnaście kroków obwodu i pięć do sześciu piętr wysokości!…", + "46499": "Posągi rozmieszczone w świątyni, obok pylonów i nad świętym stawem, miały odpowiednie proporcje.", + "46500": "W olbrzymiej bramie czekał na faraona dostojny Herhor, arcykapłan tej świątyni. Otoczony całym sztabem kapłanów, Herhor powitał władcę prawie dumnie, a paląc przed nim kadzidło, nie patrzył na niego. Potem przez dziedziniec zaprowadził faraona do hipostylu i wydał rozkaz wpuszczenia deputacji w obręb świątyniowego muru.", + "46501": "Na środku hipostylu stała łódź z mumią zmarłego władcy, a po obu jej stronach, naprzeciw siebie — dwa jednakowo wysokie trony. Na jednym zasiadł Ramzes XIII otoczony przez jenerałów i nomarchów, na drugim — Herhor otoczony przez kapłanów. Po czym arcykapłan Mefres podał Herhorowi infułę Amenhotepa, a młody faraon po raz drugi na głowie Herhora zobaczył złotego węża, symbol władzy królewskiej.", + "46502": "Ramzes pobladł z gniewu i pomyślał:", + "46503": "„Obym nie potrzebował zdjąć ci ureusza razem z twoją głową!…”", + "46504": "Ale milczał, wiedząc, że w tej największej świątyni egipskiej Herhor jest panem równym bogom i mocarzem bodaj czy nie wyższym od samego faraona.", + "46505": "Przez ten czas, gdy lud napełniał dziedziniec, a za purpurową zasłoną oddzielającą od śmiertelnych resztę świątyni odezwały się arfy i ciche śpiewy, Ramzes przypatrywał się sali. Cały las potężnych kolumn, od góry do dołu okrytych malowidłami, tajemnicze oświetlenie, sufit zawieszony gdzieś pod niebem, przytłaczające wywarło na nim wrażenie.", + "46506": "„Co to znaczy — myślał — wygrać bitwę nad Sodowymi Jeziorami?… Zbudować taki gmach to jest dzieło!… A przecież oni go wznieśli…”", + "46507": "W tej chwili odczuł potęgę kapłańskiego stanu. Czyliż on, jego wojsko, a nawet cały lud potrafiłby obalić tę świątynię?… A jeżeli trudno poradzić sobie z gmachem, czy będzie łatwiej uporać się z jego budowniczymi?…", + "46508": "Z przykrych medytacji wyrwał go głos arcykapłana Mefresa.", + "46509": "— Wasza świątobliwość — mówił starzec — ty, najdostojniejszy powierniku bogów (tu ukłonił się Herhorowi), wy nomarchowie, pisarze, rycerze i ludu pospolity! Najdostojniejszy arcykapłan tej świątyni, Herhor, wezwał nas, abyśmy starym obyczajem osądzili ziemskie postępki zmarłego faraona i odmówili mu lub przyznali — prawo pogrzebu…", + "46510": "Gniew uderzył do głowy faraonowi. Nie dość, że jego lekceważą w tym miejscu, ale jeszcze śmią rozprawiać o czynach ojca, decydować o pogrzebie!…", + "46511": "Ale uspokoił się. Była to tylko formalność, tak wreszcie stara jak egipskie dynastie. Nie chodziło w niej naprawdę o sąd, ale o pochwałę dla zmarłego.", + "46512": "Na znak dany przez Herhora arcykapłani zasiedli na taboretach. Ale nomarchowie ani jenerałowie otaczający tron Ramzesa nie usiedli: dla nich bowiem nie było krzeseł.", + "46513": "Faraon zapamiętał i tę zniewagę; ale już tak panował nad sobą, że nie można było poznać, czy dostrzegł lekceważenie swoich bliskich.", + "46514": "Tymczasem święty Mefres zastanawiał się nad życiem zmarłego pana.", + "46515": "— Ramzes XII — mówił — nie popełnił żadnego z czterdziestu dwóch grzechów, więc sąd bogów wyda dla niego wyrok łaskawy. A że nadto mumia królewska, dzięki wyjątkowej troskliwości kapłanów, jest zaopatrzona we wszystkie amulety, modlitwy, przepisy i zaklęcia, zatem nie ulega kwestii, że zmarły faraon jest już w mieszkaniu bogów, zasiada obok Ozyrysa i jest sam Ozyrysem.", + "46516": "Boska natura Ramzesa XII objawiała się już w ziemskim życiu. Panował przeszło trzydzieści lat, dał narodowi głęboki spokój i wybudował lub dokończył wielu świątyń. Prócz tego sam był arcykapłanem i najpobożniejszych kapłanów prześcigał pobożnością. W jego panowaniu pierwsze miejsce zajmowała cześć bogów i podźwignięcie świętego stanu kapłańskiego. Za co też kochały go moce niebieskie, a jeden z tebańskich bożków, Chonsu, na prośbę faraona raczył udać się do kraju Buchten i tam wypędził złego ducha z córki królewskiej.", + "46517": "Mefres odpoczął i znowu mówił dalej:", + "46518": "— Gdy dowiodłem wam, dostojnicy, że Ramzes XII był bogiem, zapytacie: w jakim celu ta wyższa istota zstąpiła na ziemię egipską i kilkadziesiąt lat spędziła na niej?", + "46519": "Oto w tym celu, ażeby poprawić świat, który jest bardzo zepsuty skutkiem upadku wiary.", + "46520": "Kto bowiem dziś zajmuje się pobożnością, kto myśli o spełnianiu woli bogów?", + "46521": "Na dalekiej północy widzimy duży naród asyryjski, który wierzy tylko w siłę miecza, a zamiast mądrością i nabożeństwem, zajmuje się podbijaniem ludów. Bliżej nas siedzą Fenicjanie, dla których bogiem jest złoto, a nabożeństwem oszukiwanie i lichwa. Inne wreszcie ludy, jak Chetowie na wschodzie, Libijczycy na zachodzie, Etiopowie na południu i Grecy na Morzu Śródziemnym, są to barbarzyńcy i rabusie. Zamiast pracować kradną, a zamiast ćwiczyć się w mądrości piją, grają w kości albo wysypiają się jak strudzone bydlęta.", + "46522": "Na świecie jest jeden tylko naród prawdziwie pobożny i mądry — egipski; lecz zobaczcie, co się i tutaj dzieje?", + "46523": "Skutkiem napływu cudzoziemców, pozbawionych wiary, religia u nas upadła. Szlachta i dostojnicy przy kubkach wina drwią z bogów i wiecznego życia, a lud obrzuca błotem święte posągi i nie składa ofiar świątyniom.", + "46524": "Miejsce pobożności zajął zbytek, mądrości — rozpusta. Każdy chce nosić ogromne peruki, namaszczać się osobliwymi woniami, posiadać tkane złotem koszule i fartuszki, stroić się w łańcuchy i bransolety wysadzane drogimi kamieniami. Placek pszenny już mu nie wystarcza: on chce ciastka z mlekiem i miodem; piwem myje nogi, zaś pragnienie gasi zagranicznymi winami.", + "46525": "Skutkiem tego cała szlachta jest zadłużona, lud bity i przeciążony pracą, tu i ówdzie wybuchają bunty. Co mówię: tu i ówdzie?… Od pewnego czasu, jak długi i szeroki Egipt, dzięki tajemniczym burzycielom, słyszymy okrzyk:", + "46526": "„Dajcie nam co sześć dni odpoczynek!… Nie bijcie nas bez sądu!… Darujcie nam po zagonie ziemi na własność!…”", + "46527": "Jest to zapowiedź ruiny naszego państwa, przeciw której trzeba znaleźć ratunek. Ratunek zaś jest tylko w religii, która uczy nas, że lud powinien pracować, mężowie święci, jako znający wolę bogów, powinni mu wskazywać pracę, a faraon i jego dostojnicy winni czuwać, ażeby praca była rzetelnie spełniana.", + "46528": "Tego nas uczy religia; według tych zasad rządził państwem równy bogom Ozyrys-Ramzes XII. My zaś, arcykapłani, uznając jego pobożność, ten napis wyryjemy mu na grobie i w świątyniach:", + "46529": "„Horus wół, Apis silny, który połączył korony królestwa, krogulec złoty rządzący szablą, zwycięzca dziewięciu narodów, król Wyższego i Niższego Egiptu, władca dwu światów, syn słońca Amen-mer-Ramessu, ukochany przez Amon-Ra, pan i władca Tebaidy, syn Amon-Ra, przybrany za syna przez Horusa, a spłodzony przez Hormacha, król Egiptu, władca Fenicji, panujący nad dziewięcioma narodami.”", + "46530": "Gdy wniosek ten zebrani zatwierdzili okrzykiem, wybiegły spoza zasłony tancerki i wykonały przed sarkofagiem święty taniec, a kapłani zapalili kadzidła. Po czym zdjęto mumię z łodzi i wniesiono do sanktuarium Amona, dokąd Ramzes XIII już nie miał prawa wchodzić.", + "46531": "Niebawem nabożeństwo skończyło się i zebrani opuścili świątynię.", + "46532": "Wracając do pałacu Luksor, młody faraon był tak pogrążony w myślach, że prawie nie dostrzegał niezmiernego tłumu i nie słyszał jego okrzyków.", + "46533": "„Nie mogę oszukiwać własnego serca — mówił do siebie Ramzes. — Arcykapłani lekceważą mnie, co nie spotkało dotychczas żadnego faraona; ba! nawet wskazują mi, w jaki sposób mogę odzyskać ich łaskę. Oni chcą rządzić państwem, a ja mam pilnować, ażeby wykonywano ich rozkazy…", + "46534": "Otóż będzie inaczej: ja rozkazuję, a wy musicie spełniać… I albo zginę, albo na waszych karkach oprę moją królewską nogę…”", + "46535": "Przez dwa dni czcigodna mumia Ramzesa XII przebywała w świątyni Amona-Ra, w miejscu tak boskim, że z wyjątkiem Herhora i Mefresa, nawet arcykapłani wchodzić tam nie mogli. Przed zmarłym świeciła się jedna tylko lampa, której płomień podniecany cudownym sposobem nigdy nie gasnął. Nad zmarłym unosił się symbol duszy, krogulec z ludzką głową. Czy to była machina, czy naprawdę żywa istota, nikt nie wiedział. To pewne, że kapłani, którzy mieli odwagę spojrzeć ukradkiem za zasłonę, widzieli, że istota owa wisiała w powietrzu bez podparcia poruszając przy tym ustami i oczyma.", + "46536": "Nastąpił dalszy ciąg pogrzebu i łódź złota powiozła zmarłego już na drugą stronę Nilu. Pierwej jednak, otoczona ogromnym orszakiem: kapłanów, płaczek, wojska i ludu, wśród kadzideł, muzyki, płaczu i śpiewu przejechała główną ulicą Tebów.", + "46537": "Była to chyba najpiękniejsza ulica w egipskim państwie: szeroka, gładka, wysadzona drzewami. Cztero-, a nawet pięciopiętrowe domy jej od góry do dołu były wyłożone mozaiką lub pokryte kolorowanymi płaskorzeźbami. Co wyglądało tak, jakby na owych budowlach zawieszono olbrzymie, barwne dywany lub zasłonięto je kolosalnymi obrazami, które przedstawiały pracę kupców, rzemieślników, żeglarzy tudzież dalekie kraje i ludy.", + "46538": "Słowem, była to nie ulica, ale raczej niezmierna galeria obrazów, barbarzyńskich pod względem rysunku, jaskrawych pod względem kolorów.", + "46539": "Orszak pogrzebowy posuwał się około dwu kilometrów z północy na południe. Mniej więcej we środku miasta zatrzymał się, a potem skręcił na zachód ku Nilowi.", + "46540": "W tym miejscu wśród rzeki znajdowała się duża wyspa, do której prowadził most zbudowany na czółnach. Ażeby uniknąć wypadku, jenerałowie komenderujący procesją jeszcze raz uszykowali orszak, ustawili po czterech ludzi w szeregu i nakazali im posuwać się bardzo wolno, unikając rytmicznych stąpań. W tym celu muzyki idące na czele gromady intonowały pieśni, każdą w innym takcie.", + "46541": "Po paru godzinach procesja przeszła pierwszy most, potem wyspę, potem drugi most i — znalazła się na lewym, zachodnim brzegu Nilu.", + "46542": "Jeżeli wschodnią połowę Tebów można nazwać miastem bogów i królów, to zachodnia była dzielnicą pamiątkowych świątyń i grobów.", + "46543": "Orszak posuwał się od Nilu w stronę gór, drogą środkową. Na południe od tej drogi stała na wzgórzu świątynia upamiętniająca zwycięstwa Ramzesa III, której ściany były pokryte wizerunkami ludów podbitych: Chetów, Amorejczyków, Filistynów, Etiopów, Arabów, Libijczyków. Trochę poniżej wznosiły się dwa kolosalne posągi Amenhotepa II, których wysokość, mimo siedzącej postawy, odpowiada pięciu piętrom. Jedna z tych statui odznaczała się cudowną własnością: gdy padły promienie wschodzącego słońca, posąg wydawał dźwięki niby arfa, której struny zrywają.", + "46544": "Jeszcze bliżej drogi, wciąż na lewo od niej, stało Rameseum, niezbyt wielka, ale piękna świątynia Ramzesa II. Jej przysionku pilnowały cztery posągi stojące, z królewskimi insygniami w rękach. Na dziedzińcu zaś wznosił się również posąg Ramzesa II, wysoki na cztery piętra.", + "46545": "Droga szła wciąż łagodnie pod górę i coraz wyraźniej widać było bardzo spadziste wzgórza podziurawione jak gąbka: były to groby egipskich dostojników. Przy wejściu do nich, między stromymi skałami, leżała bardzo oryginalna świątynia królowej Hatasu. Budynek ten miał czterysta pięćdziesiąt kroków długości. Z dziedzińca otoczonego murem wchodziło się po schodach na dziedziniec otoczony kolumnami, pod którym była świątynia podziemna. Z dziedzińca zaś kolumnowego wchodziło się znowu po schodach do świątyni już wykutej w skale, pod którą były znowu podziemia.", + "46546": "Tym sposobem świątynia miała dwie kondygnacje: niższą i wyższą, z których jeszcze każda dzieliła się na górną i dolną. Schody były ogromne, opatrzone zamiast poręczy dwoma rzędami sfinksów; wejścia na każde schody pilnowały po dwa siedzące posągi.", + "46547": "Od świątyni Hatasu zaczynał się ponury wąwóz, który od grobów dygnitarzy prowadził do grobów królewskich. Zaś między dwoma tymi dzielnicami znajdował się wykuty w skale grób arcykapłana Retemenofa: komnaty i korytarze tworzące go zajmowały około dwu morgów podziemnej powierzchni.", + "46548": "Droga w wąwozie staje się tak stromą, że wołom ciągnącym muszą pomagać ludzie i popychać łódź żałobną. Orszak posuwa się jakby po gzymsie wykutym z boku skały, wreszcie zatrzymuje się na obszernym placu o kilkanaście piętr nad dnem wąwozu.", + "46549": "Tu znajdują się drzwi prowadzące do podziemnego grobu, który budował sobie faraon przez trzydzieści lat panowania. Grób ten to cały pałac z komnatami dla pana, rodziny i służby, z jadalnią, sypialnią i łazienką, z kaplicami poświęconymi różnym bogom, a nareszcie — ze studnią, na dnie której znajduje się mały pokoik, gdzie na wieki spocznie mumia faraona.", + "46550": "Przy blasku jaskrawych pochodni widać ściany wszystkich komnat pokryte modlitwami i obrazami, które odtwarzają wszystkie zajęcia i rozrywki zmarłego: polowania, budowę świątyń i kanałów, triumfalne przejazdy, uroczystości odprawiane na cześć bogów, walki wojsk z nieprzyjaciółmi, pracę ludu…", + "46551": "Nie dość na tym: pokoje bowiem nie tylko są zastawione sprzętami, naczyniami, wozami i bronią, kwiatami, mięsem, ciastem i winem, ale jeszcze znajduje się w nich mnóstwo posągów. Są to liczne wizerunki Ramzesa XII, jego kapłanów, ministrów, kobiet, żołnierzy i niewolników. Pan bowiem i na tamtym świecie nie może obejść się bez kosztownych sprzętów, wykwintnego jadła i wiernej służby.", + "46552": "Gdy wóz żałobny zatrzymał się u wejścia do grobu, kapłani wyjęli mumię królewską z sarkofagu i postawili ją na ziemi opartą plecami o skałę. Wówczas Ramzes XIII spalił przed zwłokami ojca kadzidło, a królowa Nikotris, objąwszy mumię za szyję, poczęła mówić z płaczem:", + "46553": "— „Jam jest siostra twoja, żona twoja Nikotris, nie opuszczaj mnie, o wielki! Czy istotnie pragniesz, mój dobry ojcze, abym się oddaliła? A jeżeli ja odejdę, zostaniesz sam, i czy ktokolwiek będzie z tobą?…”", + "46554": "W tej chwili arcykapłan Herhor spalił kadzidło przed mumią, a Mefres rozlał wino i rzekł:", + "46555": "— „Twemu sobowtórowi ofiarujemy to, Ozyrysie-Mer-amen-Ramzesie, władco Górnego i Dolnego Egiptu, którego głos jest sprawiedliwy przed wielkim bogiem…”", + "46556": "Po czym odezwały się płaczki i chóry kapłanów:", + "46557": "*Chór I*. „Skarżcie się, skarżcie, płaczcie, płaczcie, bez ustanku płaczcie, tak głośno, jak tylko możecie…", + "46558": "*Płaczki*. O dostojny podróżniku, który kierujesz swe kroki do ziemi wieczności, jakże prędko wydzierają nam ciebie!…", + "46559": "*Chór II*. Jakże pięknym jest, co mu się dzieje! Ponieważ on bardzo kochał Chonsu z Teb, więc bóg pozwolił mu osiągnąć Zachód, w świecie pokoleń sług jego.", + "46560": "*Płaczki*. O ty, którego otaczało tylu sług, będziesz teraz w ziemi, która nakazuje samotność… Ty, który miałeś cienkie szaty i lubiłeś czystą bieliznę, leżysz teraz we wczorajszej odzieży!…", + "46561": "*Chór I*. W pokoju, w pokoju na Zachód, o panie nasz, idź w pokoju… Ujrzymy cię znowu, gdy dzień wieczności nadejdzie, albowiem idziesz do kraju, który łączy z sobą wszystkich ludzi.”", + "46562": "Zaczęły się ostateczne ceremonie.", + "46563": "Przyprowadzono wołu i antylopę, które powinien był zabić Ramzes XIII, ale zabił jego zastępca wobec bogów, arcykapłan Sem. Niżsi kapłani szybko oprawili zwierzęta, po czym Herhor i Mefres, wziąwszy udźce ich, kolejno przykładali je do ust mumii. Ale mumia jeść nie chciała, była bowiem jeszcze nie ożywiona, a usta jej zamknięte.", + "46564": "Aby usunąć tę przeszkodę, Mefres obmył ją świętą wodą i okadził wonnościami i ałunem, mówiąc:", + "46565": "— „Oto stoi mój ojciec, oto stoi Ozyrys-Mer-amen-Ramzes. Ja jestem twoim synem, jestem Horusem, przychodzę do ciebie, aby cię oczyścić i zrobić żywym… Składam na powrót twoje kości, spajam, co było przecięte, gdyż jestem Horus, mściciel ojca mojego… Zasiadasz na tronie Re i dajesz rozkazy bogom. Gdyż ty jesteś Re, który z Nut pochodzi, które rodzi Re każdego poranku, który rodzi Mer-amen-Ramzesa codziennie tak jak Re.”", + "46566": "Mówiąc tak, arcykapłan dotykał amuletami ust, piersi, rąk i nóg mumii.", + "46567": "Teraz znowu odezwały się chóry.", + "46568": "*Chór I*. „Ozyrys-Mer-amen-Ramzes będzie odtąd jadał i pijał wszystko, co jedzą i piją bogowie. Zasiada na ich miejscu, jest zdrów i silny jak oni…", + "46569": "*Chór II*. Ma władzę we wszystkich członkach swoich; nienawistnym mu jest, gdy będąc głodnym, jeść nie może, i gdy jest spragnionym, a pić nie może.", + "46570": "*Chór I*. O bogowie, użyczcie Ozyrysowi-Mer-amen-Ramzesowi tysiące tysięcy kruż wina, tysiące szat, chlebów i wołów…", + "46571": "*Chór II*. O wy, żyjący na ziemi, którzy tędy przechodzić będziecie, jeżeli wam życie miłe, a śmierć obrzydła, jeżeli pragniecie, ażeby dostojeństwa wasze przeszły na wasze potomstwo, odmawiajcie tę modlitwę, za pochowanym tu nieboszczykiem…", + "46572": "*Mefres*. O wy wielcy, wy prorocy, wy książęta, pisarze i faraonowie, wy inni ludzie, którzy za milion lat po mnie przyjdziecie, gdyby kto z was na miejscu mego nazwiska położył swoje, Bóg go skarze zniszczeniem jego osoby na tej ziemi…”", + "46573": "Po tym zaklęciu kapłani zapalili pochodnie, wzięli mumię królewską i znowu włożyli ją do skrzyni, a ze skrzynią do kamiennego sarkofagu, który w ogólnych zarysach miał ludzką formę. Następnie pomimo krzyku, rozpaczy i oporu płaczek zanieśli ogromny ten ciężar do grobu.", + "46574": "Minąwszy przy świetle pochodni kilka korytarzy i komnat, zatrzymali się w jednej, gdzie była studnia. W otwór ten spuścili sarkofag i sami weszli za nim do podziemiów dolnych. Tam ustawili sarkofag w ciasnym pokoiku i szybko zamurowali otwór tak, że najwprawniejsze oko nie odkryłoby wejścia do grobu. Następnie wrócili na górę i z równą starannością zamurowali wejście do studni.", + "46575": "Wszystko to wykonali sami kapłani, bez świadków, a wykonali tak dokładnie, że mumia Ramzesa XII po dziś dzień spoczywa w swym tajemniczym mieszkaniu, zarówno bezpieczna od złodziejów, jak i od nowożytnej ciekawości. W ciągu dwudziestu dziewięciu wieków wiele mogił królewskich zgwałcono, ale ta została nie tkniętą.", + "46576": "Przez ten czas, gdy jedna grupa kapłanów ukrywała zwłoki pobożnego faraona, inna grupa, oświetliwszy podziemne komnaty, zaprosiła żyjących na ucztę.", + "46577": "Weszli do sali jadalnej: Ramzes XIII, królowa Nikotris, arcykapłani Herhor, Mefres i Sem tudzież kilkunastu cywilnych i wojskowych dostojników. Na środku komnaty stały stoły zapełnione potrawami, winem i kwiatami, a pod ścianą siedział wykuty z porfiru posąg zmarłego pana. Zdawał się on patrzeć na obecnych i z melancholijnym uśmiechem zapraszać ich, aby jedli.", + "46578": "Uczta zaczęła się świętym tańcem, któremu towarzyszył śpiew jednej z najwyższych kapłanek:", + "46579": "„Używajcie dni szczęścia, bo życie trwa tylko jedną chwilę… Używajcie szczęścia, bo gdy wejdziecie do grobu, spoczniecie tam na wieki, na całą długość każdego dnia!…”", + "46580": "Po kapłance wystąpił prorok i przy akompaniamencie arf mówił śpiewającym głosem:", + "46581": "„Świat jest ciągłą zmianą i ciągłym odnawianiem. Mądry to układ losu, godne podziwu postanowienie Ozyrysa, że w miarę jak ciało z ubiegłych czasów ulega zniszczeniu i ginie, zostają po nim inne ciała…", + "46582": "Faraonowie, ci bogowie, którzy byli przed nami, spoczywają w swych piramidach; mumie i sobowtóry ich zostały. Choć pałace, które zbudowali, nie znajdują się już na dawnych miejscach, nie ma ich wcale…", + "46583": "Nie rozpaczaj więc, ale oddaj się swoim żądzom i szczęściu, i nie zużywaj twego serca, aż przyjdzie dla ciebie dzień, kiedy błagać będziesz, a Ozyrys, bóg, którego serce już nie bije, nie zechce wysłuchać próśb i błagań…", + "46584": "Żale całego świata nie wrócą szczęścia człowiekowi, który leży w mogile; używaj więc dni szczęścia i nie bądź leniwym w radości. Zaprawdę, nie ma człowieka, który by mógł zabrać z sobą dobro swoje na tamten świat — zaprawdę nie ma człowieka, który by tam poszedł i wrócił!…”", + "46585": "Uczta skończyła się i dostojne zebranie, jeszcze raz okadziwszy posąg zmarłego, zabrało się z powrotem do Tebów. W świątyni grobowej zostali tylko kapłani, aby regularnie składać panu ofiary, tudzież straż pilnująca grobu przeciw świętokradzkim pokuszeniom złodziejów.", + "46586": "Odtąd Ramzes XII został sam w swej tajemnej komnacie. Przez małe a ukryte w skale okienko ledwie wdzierał się mrok. Zamiast piór strusich nad panem szeleściły skrzydła ogromnych nietoperzy; zamiast muzyki rozlegały się w nocnej porze jękliwe wycia hien i kiedy niekiedy potężny głos lwa, który ze swej pustyni pozdrawiał faraona w grobie.", + "46587": "Rozdział X", + "46588": "Po pogrzebie faraona Egipt wrócił do zwykłego trybu życia, a Ramzes XIII do spraw państwowych. Nowy władca w miesiącu Epifi (kwiecień — maj) zwiedził miasta położone za Tebami wzdłuż Nilu. Był więc w Sni, mieście bardzo przemysłowym i handlowym, gdzie znajdowała się świątynia Knepha, czyli „duszy świata”. Zwiedził Edfu, którego świątynia, o dziesięciopiętrowych pylonach, posiadała ogromną bibliotekę papirusów, a na ścianach miała wypisaną i wymalowaną jakby encyklopedię ówczesnej jeografii, astronomii i teologii. Wstąpił do łomów kamienia w Chennu; w Nubii, czyli Kom Ombo, złożył ofiary Horusowi, bogu światła, i Sebekowi, który jest duchem ciemności. Był na wyspie Ab, która między czarnymi skałami wyglądała jak szmaragd, rodziła najlepsze daktyle i nazywała się stolicą słoniów: tam bowiem koncentrował się handel kością słoniową. Wstąpił wreszcie do miasta Sunnu, położonego przy pierwszej katarakcie Nilowej, i zwiedził olbrzymie kopalnie granitu tudzież sjenitu, w których łupano skały za pomocą klinów napojonych wodą i wyciosywano obeliski na dziewięć piętr wysokie.", + "46589": "Gdziekolwiek ukazał się nowy pan Egiptu, poddani witali go z szalonym zapałem. Nawet pracujący w kopalniach przestępcy, których ciało było pokryte nie zagojonymi ranami, nawet ci zaznali szczęścia: faraon bowiem na trzy dni kazał uwolnić ich od roboty.", + "46590": "Ramzes XIII mógł być zadowolony i dumny: żaden bowiem faraon nawet w czasie triumfalnego wjazdu nie był przyjmowany tak jak on w swojej pokojowej przejażdżce. Toteż nomarchowie, pisarze i arcykapłani, widząc bezgraniczne przywiązanie ludu do nowego faraona, ugięli się przed jego władzą i między sobą szeptali:", + "46591": "— Pospólstwo jest jak stado byków, a my jak roztropne i gospodarne mrówki. Czcijmy więc nowego pana, abyśmy cieszyli się zdrowiem i ochronili nasze domy od zniszczenia…", + "46592": "Tym sposobem opozycja dostojników, jeszcze przed kilkoma miesiącami bardzo silna, dziś umilkła i ustąpiła miejsca nieograniczonej pokorze. Cała arystokracja, całe kapłaństwo upadło na twarz przed Ramzesem XIII; tylko Mefres i Herhor pozostali nieugięci.", + "46593": "Toteż kiedy faraon wrócił z Sunnu do Tebów, zaraz pierwszego dnia wielki skarbnik przyniósł mu dwie niepomyślne wiadomości.", + "46594": "— Wszystkie świątynie — rzekł — odmówiły skarbowi kredytu i najpokorniej błagają waszą świątobliwość, aby w ciągu dwu lat rozkazał wypłacić pożyczone od nich sumy…", + "46595": "— Rozumiem — odparł władca — to robota świętego Mefresa!… Ileż jesteśmy im winni?", + "46596": "— Z pięćdziesiąt tysięcy talentów.", + "46597": "— Pięćdziesiąt tysięcy talentów mamy spłacić w ciągu dwu lat!… — powtórzył faraon. — No, a co jeszcze?…", + "46598": "— Podatki wpływają bardzo opieszale — mówił skarbnik. — Od trzech miesięcy dostajemy zaledwie czwartą część tego, co nam się należy…", + "46599": "— Cóż się to stało?…", + "46600": "Skarbnik był zakłopotany.", + "46601": "— Słyszałem — rzekł — iż jacyś ludzie tłumaczą chłopom, że za panowania waszej świątobliwości mogą nie płacić podatków…", + "46602": "— Oho! ho!… — zawołał, śmiejąc się, Ramzes — owi jacyś ludzie wydają mi się bardzo podobnymi do dostojnego Herhora… Cóż to, chce on mnie zamorzyć głodem?… Czymże pokrywacie wydatki bieżące? — spytał.", + "46603": "— Z rozkazu Hirama pożyczają nam Fenicjanie — odpowiedział skarbnik. — Wzięliśmy już osiem tysięcy talentów…", + "46604": "— Ale kwity dajecie im?", + "46605": "— I kwity, i zastawy… — westchnął skarbnik. — Oni mówią, że to prosta formalność; niemniej osiedlają się na folwarkach waszej świątobliwości i zabierają chłopom, co się da…", + "46606": "Upojony przyjęciem ze strony ludu i pokorą magnatów, faraon już nawet nie gniewał się na Herhora i Mefresa. Czas gniewów minął, nadeszła chwila działania, i Ramzes tego samego dnia ułożył plan.", + "46607": "Nazajutrz wezwał ludzi najbardziej zaufanych: arcykapłana Sema, proroka Pentuera, ulubieńca Tutmozisa i Fenicjanina Hirama. A gdy zebrali się, rzekł:", + "46608": "— Zapewne wiecie, że świątynie zażądały, abym zwrócił im fundusze, które pożyczył od nich mój wiecznie żyjący ojciec. Każdy dług jest świętym, ten zaś, który należy się bogom, rad bym spłacić najpierwej. Ale skarb mój jest pusty, bo nawet podatki nieregularnie wpływają…", + "46609": "Z tego powodu uważam, że państwo jest w niebezpieczeństwie, i — jestem zmuszony zwrócić się po fundusze do skarbów przechowywanych w Labiryncie…", + "46610": "Dwaj kapłani niespokojnie poruszyli się.", + "46611": "— Wiem — ciągnął faraon — że według naszych świętych praw, mój dekret nie wystarczy do otworzenia nam piwnic Labiryntu. Lecz kapłani tamtejsi objaśnili mnie: co powinienem zrobić. Oto — muszę zwołać przedstawicieli wszystkich stanów Egiptu, po trzynastu ludzi z każdego stanu, i uzyskać od nich potwierdzenie mojej woli…", + "46612": "Faraon w tym miejscu uśmiechnął się i zakończył:", + "46613": "— Dziś wezwałem was, abyście mi pomogli zwołać to zgromadzenie stanów, i oto, co wam rozkazuję:", + "46614": "Ty, dostojny Semie, wybierzesz mi trzynastu kapłanów i trzynastu nomarchów… Ty, pobożny Pentuerze, sprowadzisz z różnych nomesów trzynastu rolników i trzynastu rzemieślników… Tutmozis dostarczy trzynastu oficerów i trzynastu szlachty, a książę Hiram zajmie się tym, ażebym miał trzynastu kupców.", + "46615": "Życzę sobie, ażeby zgromadzenie to jak najprędzej zebrało się w moim pałacu w Memfis i nie tracąc czasu na próżnym gadaniu uznało, że Labirynt powinien dostarczyć funduszów memu skarbowi…", + "46616": "— Ośmielę się przypomnieć waszej świątobliwości — wtrącił arcykapłan Sem — że na tym zgromadzeniu muszą być: dostojny Herhor i dostojny Mefres, i że służy im prawo, a nawet mają obowiązek sprzeciwiać się naruszeniu skarbca w Labiryncie.", + "46617": "— Owszem, zgadzam się na to najzupełniej! — żywo odparł faraon. — Oni powiedzą swoje powody, ja moje. Zaś zgromadzenie osądzi: czy może istnieć państwo bez pieniędzy i czy jest rozsądnie dusić skarby w piwnicach, podczas gdy rządowi grozi bankructwo?", + "46618": "— Kilkoma szafirami z tych, jakie leżą w Labiryncie, można by spłacić wszystkie długi fenickie!… — rzekł Hiram. — Ja zaraz idę między kupców i wnet dostarczę nie trzynastu, ale trzynaście tysięcy takich, którzy będą głosowali na rozkazy waszej świątobliwości…", + "46619": "To powiedziawszy, Fenicjanin upadł na ziemię i pożegnał władcę.", + "46620": "Gdy Hiram wyszedł, arcykapłan Sem odezwał się:", + "46621": "— Nie wiem, czy dobrze stało się, że na tej naradzie był cudzoziemiec?…", + "46622": "— Musiał być!… — zawołał faraon. — Bo on nie tylko ma wielki wpływ na naszych kupców, ale, co ważniejsza, on dziś dostarcza nam pieniędzy… Chciałem go przekonać, że myślę o jego należnościach i mam środki do pokrycia ich…", + "46623": "Nastało milczenie, z którego skorzystał Pentuer, mówiąc:", + "46624": "— Jeżeli wasza świątobliwość pozwoli, ja zaraz wyjadę, ażeby zająć się zgromadzeniem rolników i rzemieślników. Wszyscy oni będą głosowali za naszym panem, ale spośród mnóstwa trzeba wybrać najmędrszych.", + "46625": "Pożegnał faraona i wyszedł.", + "46626": "— A ty, Tutmozisie?… — spytał Ramzes.", + "46627": "— Panie mój — rzekł ulubieniec — jestem tak pewny twojej szlachty i wojska, że zamiast mówić o nich, ośmielę się zanieść do ciebie moją własną prośbę…", + "46628": "— Chcesz pieniędzy?", + "46629": "— Wcale nie. Chcę żenić się…", + "46630": "— Ty?… — zawołał faraon. — Któraż kobieta zasłużyła u bogów na podobne szczęście?", + "46631": "— Jest to piękna Hebron, córka najdostojniejszego nomarchy tebańskiego — Antefa… — odparł, śmiejąc się, Tutmozis. — Jeżeli wasza świątobliwość raczysz oświadczyć mnie tej czcigodnej rodzinie… Chciałem powiedzieć, że moja miłość dla was zwiększy się… ale dam spokój, bo skłamałbym…", + "46632": "Faraon poklepał go po ramieniu.", + "46633": "— No… no!… tylko mnie nie zapewniaj o tym, czego jestem pewny — rzekł. — Pojadę jutro do Antefa i przez bogi, zdaje mi się, że w ciągu kilku dni urządzę ci wesele. A teraz możesz iść do swojej Hebron…", + "46634": "Zostawszy z jednym tylko Semem, jego świątobliwość zapytał:", + "46635": "— Oblicze twoje jest ponure… Czy wątpisz, aby znalazło się trzynastu kapłanów gotowych spełnić moje rozkazy?…", + "46636": "— Jestem pewny — odpowiedział Sem — że prawie wszyscy kapłani i nomarchowie zrobią to, co będzie potrzebne do szczęścia Egiptu i zadowolenia waszej świątobliwości… Racz jednak nie zapominać, panie, że gdy chodzi o skarbiec Labiryntu, ostateczną decyzję wyda Amon…", + "46637": "— Posąg Amona w Tebach?…", + "46638": "— Tak.", + "46639": "Faraon pogardliwie machnął ręką.", + "46640": "— Amon — rzekł — to Herhor i Mefres… że oni nie zgodzą się, o tym wiem; ale też nie myślę dla uporu dwu ludzi poświęcać państwa.", + "46641": "— Myli się wasza świątobliwość — odparł z powagą Sem. — Prawda, że bardzo często posągi bogów robią to, czego chcą ich arcykapłani, ale… nie zawsze!… W naszych świątyniach, panie, dzieją się niekiedy rzeczy nadzwyczajne i tajemnicze… Posągi bogów niekiedy same robią i mówią, co chcą…", + "46642": "— W takim razie jestem spokojny — przerwał mu faraon. — Bogowie znają stan państwa i czytają w moim sercu… Chcę, ażeby Egipt był szczęśliwym, a ponieważ tylko do tego celu dążę, więc żaden mądry i dobry bóg nie może mi przeszkadzać.", + "46643": "— Oby sprawdziły się słowa waszej świątobliwości!… — szepnął arcykapłan.", + "46644": "— Ty jeszcze chcesz mi coś powiedzieć — rzekł Ramzes widząc, że jego religijny zastępca ociąga się z pożegnaniem.", + "46645": "— Tak jest, panie. Mam obowiązek przypomnieć ci, że każdy faraon, zaraz po objęciu władzy i pogrzebaniu swego poprzednika, musi pomyśleć o wzniesieniu dwu budowli: grobu dla siebie i świątyni dla bogów.", + "46646": "— Otóż właśnie! — zawołał pan. — Nieraz już myślałem o tym, ale nie mając pieniędzy, nie śpieszę się z wydawaniem rozkazów. Bo rozumiesz — dodał z ożywieniem — że jeżeli zbuduję coś, to coś wielkiego, coś, co by kazało Egiptowi nieprędko zapomnieć o mnie…", + "46647": "— Chcesz mieć wasza świątobliwość piramidę?…", + "46648": "— Nie. Nie zbuduję przecie większej piramidy niż Cheopsa ani większej świątyni aniżeli Amona w Tebach. Moje państwo jest za słabe do wykonywania dzieł ogromnych… Muszę więc zrobić coś zupełnie nowego, gdyż powiem ci, że nasze budowle już mnie nudzą. Wszystkie są podobne jak ludzie między sobą, a różnią się jedna od drugiej chyba tylko wymiarami, jak człowiek dorosły i dziecko.", + "46649": "— Więc?… — zapytał zdziwiony arcykapłan.", + "46650": "— Mówiłem z Grekiem Dionem, który jest u nas najznakomitszym architektem, i on pochwalił mój plan — ciągnął faraon. — Otóż na grób dla siebie chcę zbudować wieżę okrągłą, ze schodami zewnętrznymi, taką, jak była w Babelu… Wzniosę też świątynię nie dla Ozyrysa lub Izydy, ale dla Jedynego Boga, w którego wierzą wszyscy: Egipcjanie, Chaldejczycy, Fenicjanie i Żydzi… Chcę zaś, aby świątynia ta była podobną do pałacu króla Assara, którego model Sargon przywiózł mojemu ojcu…", + "46651": "Arcykapłan potrząsnął głową.", + "46652": "— Wielkie to są zamiary, panie mój — odparł — ale wykonać ich nie można… Wieże babilońskie, z powodu swojej formy, są nietrwałe i łatwo przewracają się; tymczasem nasze gmachy muszą przetrwać wieki… Świątyni Jedynemu Bogu stawiać nie można, gdyż On nie potrzebuje ani odzieży, ani jadła, ani napoju, a cały świat jest Jego mieszkaniem. Gdzież więc świątynia, która by Go pomieściła, gdzie kapłan, który ośmieliłby się składać Mu ofiary?…", + "46653": "— Ha, więc zbudujemy przybytek dla Amona-Ra — wtrącił faraon.", + "46654": "— Owszem, byle nie taki jak pałac króla Assara. Gdyż jest to gmach asyryjski, a nam, Egipcjanom, nie przystoi naśladować barbarzyńców…", + "46655": "— Nie rozumiem cię… — przerwał nieco rozdrażniony władca.", + "46656": "— Wysłuchaj mnie, panie nasz — mówił Sem. — Przypatrz się ślimakom, z których każdy ma inną skorupę: jeden zwiniętą, ale płaską, drugi zwiniętą, a podłużną, jeszcze inny — podobną do pudełka… Tak samo każdy naród buduje inne gmachy, zgodne z jego krwią i usposobieniem.", + "46657": "Racz także pamiętać, że gmachy egipskie są tak różne od asyryjskich, jak Egipcjanie od Asyryjczyków.", + "46658": "U nas zasadniczym kształtem każdego gmachu jest piramida ścięta, najtrwalsza ze wszystkich form, jak Egipt jest najtrwalszym ze wszystkich państw. Zaś u Asyryjczyków zasadniczą formą jest sześcian, który łatwo psuje się i ulega zniszczeniu.", + "46659": "Pyszny i lekkomyślny Asyryjczyk stawia swoje sześciany jeden na drugim i buduje gmach wielopiętrowy, pod którego ciężarem usuwa się ziemia. Pokorny zaś i roztropny Egipcjanin ustawia swoje ścięte piramidy jedna za drugą. Tym sposobem u nas nic nie wisi w powietrzu, ale każda część gmachu opiera się na ziemi.", + "46660": "Stąd wynika, że nasze budowle są długie i wiecznotrwałe, a asyryjskie — wysokie i kruche jak ich państwo, które dziś szybko wznosi się, a za parę wieków zostaną po nim tylko gruzy.", + "46661": "Asyryjczyk jest wrzaskliwym samochwalcą, więc w swoich budowlach wszystko wystawia na zewnątrz: kolumny, obrazy i rzeźby. Skromny zaś Egipcjanin najpiękniejsze rzeźby i kolumny kryje wewnątrz świątyń, jak mędrzec, który wzniosłe myśli, uczucia i pragnienia chowa w głębi serca, lecz nie ozdabia nimi swoich piersi i pleców. U nas wszystko, co piękne, jest ukryte, u nich wszystko robi się na pokaz. Asyryjczyk, gdyby mógł, rozciąłby sobie żołądek, ażeby pokazać światu, jakie osobliwe jada potrawy…", + "46662": "— Mów… mów dalej!… — wtrącił Ramzes.", + "46663": "— Niewiele zostaje mi do powiedzenia — ciągnął Sem. — Chcę tylko jeszcze zwrócić, panie, twoją uwagę na ogólną formę naszych i asyryjskich gmachów.", + "46664": "Kiedy, będąc przed laty w Niniwie, przyglądałem się hardo wyskakującym nad ziemię asyryjskim wieżom, zdawało mi się, że to rozhukane konie, które zerwawszy wędzidła, stają dęba, ale — wnet upadną, jeżeli jeszcze nóg sobie nie połamią.", + "46665": "Tymczasem spróbuj, wasza świątobliwość, spojrzeć z jakiego wzniesionego punktu na egipską świątynię. Co ona przypomina?… Oto — człowieka, który modli się, leżąc na ziemi.", + "46666": "Dwa pylony to dwie dłonie wzniesione ku niebu. Dwa mury opasujące dziedziniec — to ramiona. Sala „kolumn, czyli niebiańska” — to głowa; komnaty: „boskiego objawienia” i „stołów ofiarnych” — to piersi, a „tajemny przybytek boga” — to serce pobożnego Egipcjanina.", + "46667": "Nasza świątynia uczy nas, jakimi być powinniśmy.", + "46668": "„Miej dłonie potężne jak pylony — mówi do nas — a ramiona silne jak mury. Miej w głowie rozum tak obszerny i bogaty jak przysionek świątyni, duszę czystą jak komnaty »objawienia« i »ofiar«, a w sercu miej boga — o Egipcjaninie!…”", + "46669": "Zaś asyryjskie gmachy przemawiają do swego ludu:", + "46670": "„Wspinaj się nad ludzi, Asyryjczyku, zadzieraj głowę wyżej niż inni!… Nie zdziałasz nic wielkiego na świecie, ale przynajmniej zostawisz wiele gruzów…”", + "46671": "Miałżebyś, panie, odwagę — zakończył arcykapłan — wznosić u nas budowle asyryjskie, naśladować naród, którym Egipt brzydzi się i pogardza?…", + "46672": "Ramzes zamyślił się. Pomimo wykładu Sema i teraz sądził, że jednak pałace asyryjskie są piękniejsze od egipskich. Ale tak nienawidził Asyryjczyków, że jego serce poczęło się chwiać.", + "46673": "— W takim razie — odparł — zaczekam z budową świątyni i mego grobu. Wy zaś, mędrcy, którzy jesteście mi życzliwi, obmyślcie plany takich gmachów, które by imię moje przekazały najdalszym pokoleniom.", + "46674": "„Nieludzka duma wypełnia duszę tego młodzieńca!…” — rzekł do siebie arcykapłan i smutny pożegnał faraona.", + "46675": "Rozdział XI", + "46676": "Tymczasem Pentuer wybierał się z powrotem do Dolnego Egiptu, aby z jednej strony znaleźć po trzynastu delegatów stanu rolniczego i rzemieślniczego dla faraona, z drugiej zaś — aby zachęcić ludność pracującą do upominania się o ulgi, jakie przyobiecał nowy władca. W jego bowiem przekonaniu największą sprawą dla Egiptu było: usunąć krzywdy, jakich doznawały, i nadużycia, jakim ulegały klasy pracujące.", + "46677": "Niemniej Pentuer był kapłanem i nie tylko nie pragnął upadku swego stanu, ale nawet nie chciał zrywać węzłów, jakie go z nim łączyły.", + "46678": "Toteż aby zaznaczyć swoją wierność, Pentuer poszedł z pożegnaniem do Herhora.", + "46679": "Potężny niegdyś dostojnik przyjął go z uśmiechem.", + "46680": "— Rzadki gość… rzadki gość… — zawołał Herhor. — Od czasu jak mogłeś zostać doradcą jego świątobliwości, nie pokazujesz mi się… Co prawda, nie ty jeden!… Ale cokolwiek nastąpi, nie zapomnę twoich usług, choćbyś mnie jeszcze bardziej unikał.", + "46681": "— Ani jestem doradcą pana naszego, ani unikam waszej dostojności, którego łasce zawdzięczam to, czym dziś jestem… — odparł Pentuer.", + "46682": "— Wiem, wiem! — przerwał Herhor. — Nie przyjąłeś wysokiego dostojeństwa, aby nie pracować na zgubę świątyń. Wiem, wiem!… choć może i szkoda, że nie zostałeś doradcą rozbrykanego młokosa, który niby to nami rządzi… Z pewnością nie pozwoliłbyś mu otaczać się zdrajcami, którzy go zgubią…", + "46683": "Pentuer, nie chcąc rozmawiać o tak drażliwych kwestiach, opowiedział Herhorowi, po co jedzie do Dolnego Egiptu.", + "46684": "— Owszem — odparł Herhor — niechaj Ramzes XIII zwołuje zebranie wszystkich stanów… Ma do tego prawo.", + "46685": "Ale — dodał nagle — szkoda mi, że ty się w to mieszasz… Duże zmiany zaszły w tobie!… Pamiętasz, co mówiłeś w czasie owych manewrów pod Pi-Bailos do mego adiutanta?… Przypomnę ci: mówiłeś, że potrzeba ograniczyć nadużycia i rozpustę faraonów. A dziś… sam popierasz dziecinne pretensje największego rozpustnika, jakiego miał kiedy Egipt.", + "46686": "— Ramzes XIII — przerwał mu Pentuer — chce poprawić dolę ludu. Byłbym więc głupim i nikczemnym, gdybym ja, syn chłopów, nie służył mu w tej sprawie.", + "46687": "— Nie pytasz jednak, czy to nie zaszkodzi nam, kapłaństwu?…", + "46688": "Pentuer zdziwił się.", + "46689": "— Wszakże sami dajecie wielkie ulgi chłopom należącym do świątyń! — zawołał. — Mam zresztą wasze pozwolenie…", + "46690": "— Co?… jakie?… — spytał Herhor.", + "46691": "— Przypomnij sobie, wasza dostojność, tę noc, podczas której, w świątyni Seta, witaliśmy najświątobliwszego Beroesa. Mefres mówił wtedy, że Egipt upadł skutkiem poniżenia się stanu kapłańskiego, a ja twierdziłem, że nędza ludu jest przyczyną niedoli państwa. Na co ty, o ile pamiętam, odpowiedziałeś:", + "46692": "„Niech Mefres zajmuje się podźwignięciem kapłanów, a Pentuer poprawą losu chłopstwa… Ja zaś będę zapobiegał zgubnej wojnie między Egiptem i Asyrią…”", + "46693": "— A widzisz — przerwał arcykapłan — więc masz obowiązek działać z nami, nie z Ramzesem.", + "46694": "— Alboż on chce wojny z Asyrią?… — odparł energicznie Pentuer. — Czy może przeszkadza kapłanom w nabywaniu mądrości?… Chce dać ludowi siódmy dzień na odpoczynek, a później obdarzyć każdą rodzinę chłopską małym kawałkiem gruntu… I nie mów mi, wasza dostojność, że faraon chce złego: bo przecie na folwarkach świątyń sprawdzono, że chłop wolny i mający swój zagon bez porównania lepiej pracuje aniżeli niewolnik.", + "46695": "— Ależ ja nic nie mam przeciw ulgom dla pospólstwa! — zawołał Herhor. — Tylko jestem przekonany, że Ramzes nie zrobi nic dla ludu.", + "46696": "— Z pewnością — nie, jeżeli odmówicie mu pieniędzy…", + "46697": "— Choćbyśmy mu dali piramidę złota i srebra, a drugą klejnotów, nic nie zrobi, bo to rozhukany dzieciak, którego asyryjski poseł Sargon nigdy nie nazywał inaczej, tylko — chłystkiem…", + "46698": "— Faraon ma wielkie zdolności…", + "46699": "— Ale nic nie wie, niczego nie umie! — mówił Herhor. — Ledwie trochę zawadził o wyższą szkołę, z której czym prędzej uciekł. Toteż dziś w sprawach rządu jest jak ślepy, jest jak dziecko, które śmiało przestawia warcaby, ale nie ma pojęcia o grze w warcaby.", + "46700": "— Jednak rządzi…", + "46701": "— Co to za rządy, Pentuerze! — odparł z uśmiechem arcykapłan. — Pootwierał nowe szkoły wojskowe, pomnożył liczbę pułków, zbroi cały naród, obiecuje święta pospólstwu… Ale jak on to wykona?… Trzymasz się z daleka od niego, więc nic nie wiesz; lecz ja zapewniam cię, że on, wydając rozkazy, wcale nie zastanawia się: kto to zrobi? czy są środki? jakie będą następstwa?…", + "46702": "Tobie się zdaje, że on rządzi. To ja rządzę, ja ciągle rządzę, ja, którego on wypędził od siebie… Ja robię to, że dziś mniej wpływa podatków do skarbu, ale ja też zapobiegam buntowi chłopstwa, który już by wybuchnął; ja sprawiam, że nie porzucono robót przy kanałach, groblach i gościńcach. Ja w końcu już dwa razy powstrzymałem Asyrię od wypowiedzenia nam wojny, którą ten szaleniec wywołuje wojskowymi rozporządzeniami…", + "46703": "Ramzes rządzi!… On tylko robi zamęt. Miałeś próbę jego gospodarki w Dolnym Egipcie: pił, hulał, sprowadzał coraz nowe dziewczęta i — niby to zajmował się administracją nomesów, ale nic, zupełnie nic nie rozumiał. Co zaś najgorsze: wdał się z Fenicjanami, ze zbankrutowaną szlachtą i rozmaitego gatunku zdrajcami, którzy pchają go do zguby…", + "46704": "— A zwycięstwo nad Sodowymi Jeziorami?… — spytał Pentuer.", + "46705": "— Przyznaję mu energię i znajomość sztuki wojskowej — odparł Herhor. — To jedno on umie. Lecz powiedz sam, czy wygrałby bitwę nad Sodowymi Jeziorami, gdyby nie pomoc twoja i innych kapłanów?… Przecież wiem, że zawiadamialiście go o każdym ruchu libijskiej bandy… A teraz pomyśl, czy Ramzes, nawet z waszą pomocą, mógłby wygrać bitwę, na przykład — przeciw Nitagerowi?… Nitager to mistrz, Ramzes to dopiero czeladnik.", + "46706": "— Więc czym skończy się wasza nienawiść? — zapytał Pentuer.", + "46707": "— Nienawiść!… — powtórzył arcykapłan. — Alboż ja mogę nienawidzieć chłystka, który w dodatku jest tak obsaczony jak jeleń w wąwozach przez myśliwców. Muszę jednak przyznać, iż jego rządy są tak szkodliwe dla Egiptu, że gdyby Ramzes miał brata albo gdyby Nitager był młodszy, już usunęlibyśmy dzisiejszego faraona…", + "46708": "— A wasza dostojność zostałbyś jego następcą!… — wybuchnął Pentuer.", + "46709": "Herhor wcale nie obraził się.", + "46710": "— Dziwnie zgłupiałeś, Pentuerze — odparł, wzruszając ramionami — od czasu gdy robisz politykę na własny rachunek. Rozumie się, że gdyby zabrakło faraona, ja miałbym obowiązek zostać nim, jako arcykapłan Amona tebańskiego i naczelnik najwyższej rady kapłańskiej. Ale na co mi to? Czyliż od kilkunastu lat nie mam większej władzy aniżeli faraonowie?… Albo czy dziś ja, wypędzony minister wojny, nie robię w państwie tego, co uważam za potrzebne?…", + "46711": "Ci sami arcykapłani, skarbnicy, sędziowie, nomarchowie, a nawet jenerałowie, którzy mnie teraz unikają, muszą przecie spełniać każdy tajemny rozkaz najwyższej rady, opatrzony moją pieczęcią. Czy jest w Egipcie człowiek, który by takich zleceń nie spełnił?… Czy ty sam ośmielibyś się im opierać?…", + "46712": "Pentuer zwiesił głowę. Jeżeli pomimo śmierci Ramzesa XII utrzymała się najwyższa, tajna rada kapłańska, to Ramzes XIII albo musi jej ulec, albo stoczyć z nią walkę na życie i śmierć.", + "46713": "Faraon miał za sobą cały naród, całe wojsko, wielu kapłanów i większość cywilnych dostojników. Rada mogła rachować ledwo na parę tysięcy stronników, na swoje skarby i niesłychanie mądrą organizację. Siły najzupełniej nierówne, ale wynik walki — bardzo wątpliwy.", + "46714": "— Więc wy postanowiliście zgubić faraona!… — szepnął Pentuer.", + "46715": "— Wcale nie. Chcemy tylko uratować państwo.", + "46716": "— W takim razie: cóż powinien robić Ramzes XIII?…", + "46717": "— Co on zrobi?… nie wiem — odparł Herhor. — Ale wiem, co robił jego ojciec.", + "46718": "Ramzes XII również zaczął rządy od nieuctwa i samowoli; lecz gdy zabrakło mu pieniędzy, a najgorliwsi stronnicy poczęli go lekceważyć, zwrócił się do bogów. Otoczył się kapłanami, uczył się od nich, ba! nawet ożenił się z córką arcykapłana Amenhotepa… I po kilkunastu latach doszedł do tego, że sam został arcykapłanem nie tylko pobożnym, ale nawet bardzo uczonym.", + "46719": "— A jeżeli faraon nie usłucha tej rady? — spytał Pentuer.", + "46720": "— To obejdziemy się bez niego — rzekł Herhor.", + "46721": "Po chwili zaś ciągnął dalej:", + "46722": "— Posłuchaj mnie, Pentuerze. Ja wiem nie tylko, co robi, ale nawet: o czym myśli ten twój faraon, który zresztą nie odbył jeszcze uroczystej koronacji, więc dla nas jest niczym. Ja wiem, że on chce zrobić kapłanów swoimi sługami, a siebie — jedynym panem Egiptu.", + "46723": "Ale taki zamiar jest głupstwem, a nawet zdradą. Nie faraonowie — o czym dobrze wiesz — stworzyli Egipt, lecz bogowie i kapłani. Nie faraonowie oznaczają przybór Nilu i regulują jego wylewy; nie faraonowie nauczyli lud siać, zbierać płody, hodować bydło. Nie faraonowie leczą choroby mieszkańców i czuwają nad bezpieczeństwem państwa od zewnętrznych wrogów…", + "46724": "Cóż by zatem było, sam powiedz, gdyby nasz stan wydał Egipt na łaskę faraonów? Najmędrszy z nich ma za sobą doświadczenie z lat kilkudziesięciu; ale stan kapłański badał i uczył się przez dziesiątki tysięcy lat… Najpotężniejszy władca ma jedną parę oczu i rąk — przy sobie; podczas gdy my posiadamy tysiące oczu i rąk we wszystkich nomesach i nawet w obcych państwach…", + "46725": "Czy więc działalność faraona może porównywać się z naszą i — w razie różnicy zdań — kto powinien ustąpić: my czy on?…", + "46726": "— A cóż ja teraz mam robić? — wtrącił Pentuer.", + "46727": "— Rób, co ci każe ten młodzik, byleś nie zdradził świętych tajemnic. A resztę… zostaw czasowi… Szczerze pragnę, ażeby młodzieniec, nazywany Ramzesem XIII, upamiętał się, i przypuszczam, że zrobiłby to, gdyby… Gdyby nie związał się z obmierzłymi zdrajcami, nad którymi już zawisła ręka bogów.", + "46728": "Pentuer pożegnał arcykapłana, pełen smutnych przeczuć. Nie upadł jednak na duchu, wiedząc, że cokolwiek dziś zdobędzie dla poprawienia bytu ludowi, to już zostanie, choćby faraon ugiął się przed potęgą kapłanów.", + "46729": "„W najgorszym położeniu — myślał — trzeba robić, co możemy i co do nas należy. Kiedyś poprawią się stosunki, a teraźniejszy zasiew wyda owoce.”", + "46730": "Niemniej jednak postanowił wyrzec się agitacji między ludem. Owszem, gotów był uspakajać niecierpliwych, aby nie powiększali kłopotów faraonowi.", + "46731": "W parę tygodni później Pentuer wjeżdżał w granice Dolnego Egiptu, upatrując po drodze najrozsądniejszych chłopów i rzemieślników, spomiędzy których można by wybrać delegatów do zgromadzenia, które zwoływał faraon.", + "46732": "Wszędzie na drodze spotykał oznaki najwyższego wzburzenia: zarówno chłopi, jak rzemieślnicy domagali się, aby im dano siódmy dzień wypoczynku i płacono za wszelkie publiczne roboty, jak było dawniej. A tylko upomnieniom kapłanów różnych świątyń należało zawdzięczać, że nie wybuchnął bunt ogólny, a przynajmniej, że robót nie przerywano.", + "46733": "Zarazem uderzyło go kilka nowych zjawisk, których miesiąc temu nie dostrzegał.", + "46734": "Przede wszystkim lud podzielił się na dwie partie. Jedni byli stronnikami faraona i wrogami kapłanów, drudzy — burzyli się przeciw Fenicjanom. Jedni dowodzili, że kapłani powinni wydać faraonowi skarby Labiryntu, drudzy szeptali, że — faraon zanadto proteguje cudzoziemców.", + "46735": "Najdziwniejszą jednak była pogłoska, nie wiadomo skąd powstała, że Ramzes XIII — zdradza objawy obłąkania jak jego brat przyrodni i starszy, który właśnie dlatego został usunięty od tronu. O wieści tej mówili kapłani, pisarze, nawet chłopi.", + "46736": "— Kto wam opowiada takie kłamstwa?… — zapytał Pentuer jednego ze znajomych inżynierów.", + "46737": "— To nie kłamstwo — odparł inżynier — ale smutna prawda. W pałacach tebańskich widziano faraona, jak biegał nagi po ogrodach… A pewnego wieczora jego świątobliwość w nocy, pod oknami królowej Nikotris, wlazł na drzewo i rozmawiał z nią samą.", + "46738": "Pentuer zapewnił go, że nie dawniej jak przed pół miesiącem widział faraona, który cieszy się najlepszym zdrowiem. Wnet jednak poznał, że inżynier nie ufa mu.", + "46739": "„To już sprawa Herhora!… — pomyślał. — Zresztą tylko kapłani mogliby mieć tak szybkie wiadomości z Tebów…”", + "46740": "Na chwilę stracił chęć do zajmowania się wyborem delegatów, lecz znowu odzyskał energię, wciąż powtarzając sobie, że — co lud dziś pozyska, tego nie straci jutro… Chyba gdyby zaszły jakieś nadzwyczajne wypadki!", + "46741": "Za Memfisem, na północ od piramid i sfinksa, wznosiła się już na granicy piasków niewielka świątynia bogini Nut. Mieszkał tam stary kapłan Menes, największy w Egipcie znawca gwiazd, zarazem inżynier.", + "46742": "Gdy trafiła się w państwie budowa dużego gmachu albo nowego kanału, Menes schodził na grunt i wytykał kierunek. Poza obrębem tego żył ubogi i samotny w swej świątyni, nocami badając gwiazdy, w dzień pracując nad osobliwymi przyrządami.", + "46743": "Od kilku lat Pentuer nie był w tym miejscu, toteż uderzyło go opuszczenie i ubóstwo. Ceglany mur walił się, w ogrodzie poschły drzewa, na dziedzińcu wałęsała się chuda koza i parę kur.", + "46744": "Przy świątyni nie było nikogo. Dopiero gdy Pentuer zaczął wołać, z pylonu wyszedł stary człowiek. Miał bose nogi, na głowie brudny czepiec, jak chłopi, dokoła bioder łachman opaski, a na plecach panterczą skórę, z której szerść wypełzła. Mimo to jego postawa była pełna godności, a oblicze rozumu. Bystro przypatrzył się gościowi i rzekł:", + "46745": "— Albo mi się zdaje, albo jesteś Pentuerem?…", + "46746": "— Jestem nim — odrzekł przybysz i serdecznie uściskał starca.", + "46747": "— Ho!… ho!… — zawołał Menes, on to był bowiem — widzę, że zmieniłeś się na dostojnych posadzkach! Masz gładką skórę, bielsze ręce i złoty łańcuch na szyi. Na taką ozdobę długo musi czekać bogini oceanu niebieskiego, matka Nut!…", + "46748": "Pentuer chciał zdjąć łańcuch; ale Menes powstrzymał go z uśmiechem.", + "46749": "— Daj pokój! — rzekł. — Gdybyś wiedział, jakie klejnoty mamy na niebie, nie kwapiłbyś się z ofiarowaniem złota… Cóż, przychodzisz do nas osiedlić się?…", + "46750": "Pentuer potrząsnął głową.", + "46751": "— Nie — odparł. — Przyszedłem tylko pokłonić się tobie, boski nauczycielu.", + "46752": "— A potem znowu do dworu?… — śmiał się starzec. — Oj, wy, wy!… gdybyście wiedzieli, co tracicie, porzucając mądrość dla pałaców, bylibyście najsmutniejszymi ludźmi…", + "46753": "— Sam jesteś, nauczycielu?", + "46754": "— Jak palma w pustyni, szczególniej dziś, kiedy mój głuchoniemy poszedł z koszem do Memfisu użebrać co dla matki Re i jej kapłana.", + "46755": "— I nie przykro ci?…", + "46756": "— Mnie?… — zawołał Menes. — Przez czas kiedyśmy się nie widzieli, wydarłem bogom kilka tajemnic, których nie odstąpiłbym za obie korony Egiptu!…", + "46757": "— Czy to sekret?… — zapytał Pentuer.", + "46758": "— Co za sekret!… Przed rokiem dokończyłem pomiarów i rachunków odnoszących się do wielkości ziemi…", + "46759": "— Co to znaczy?", + "46760": "Menes obejrzał się i zniżył głos.", + "46761": "— Przecież wiadomo ci — mówił — że ziemia nie jest płaską jak stół, ale — jest olbrzymią kulą, na powierzchni której znajdują się morza, kraje i miasta…", + "46762": "— To wiadomo — rzekł Pentuer.", + "46763": "— Nie wszystkim — odparł Menes. — A już wcale nie było wiadomo: jak wielką może być ta kula…", + "46764": "— A ty wiesz? — zapytał prawie wylękniony Pentuer.", + "46765": "— Wiem. Nasza piechota maszeruje na dzień około trzynastu mil egipskich. Otóż kula ziemska jest tak ogromna, że nasze wojska obeszłyby ją dokoła w ciągu pięciu lat…", + "46766": "— Bogowie!… — rzekł Pentuer. — Czy nie lękasz się, ojcze, myśleć o podobnych rzeczach?…", + "46767": "Menes wzruszył ramionami.", + "46768": "— Mierzyć wielkość, cóż w tym strasznego? — odparł. — Mierzyć wielkość piramidy czy ziemi, wszystko jedno. Robiłem trudniejsze rzeczy, bo wymierzyłem odległość naszej świątyni od pałacu faraona, nie przechodząc przez Nil…", + "46769": "— Strach!… — szepnął Pentuer.", + "46770": "— Co za strach?… Odkryłem ja rzecz, której naprawdę będziecie się lękać… Ale o tym nie mów nikomu. Wiesz, w miesiącu Paofi (lipiec — sierpień) będziemy mieli zaćmienie słońca… w dzień zrobi się noc… I niech umrę śmiercią głodową, jeżeli chybiłem w rachunku bodaj o dwudziestą część godziny…", + "46771": "Pentuer dotknął amuletu, który miał na piersiach, i odmówił modlitwę. Potem rzekł:", + "46772": "— Czytałem w świętych księgach, że już nieraz, ku utrapieniu ludzi, robiła się noc w południe. Ale co to jest? nie rozumiem.", + "46773": "— Widzisz piramidy? — spytał nagle Menes, wskazując ku pustyni.", + "46774": "— Widzę.", + "46775": "— A teraz postaw rękę przed oczyma… Widzisz piramidy?… Nie widzisz. Otóż zaćmienie słońca jest tym samym: między słońcem a nami staje księżyc, zasłania ojca światła i robi noc…", + "46776": "— I to stanie się u nas? — spytał Pentuer.", + "46777": "— W miesiącu Paofi. Pisałem o tym do faraona myśląc, że w zamian złoży jaką ofiarę dla naszej zaniedbanej świątyni. Ale on, odczytawszy list, wyśmiał mnie i kazał memu posłańcowi zanieść tę nowinę do Herhora…", + "46778": "— A Herhor?", + "46779": "— Dał nam trzydzieści miar jęczmienia. Ten jeden człowiek w Egipcie szanuje mądrość; ale młody faraon jest lekkomyślny.", + "46780": "— Nie bądź surowym dla niego, ojcze — wtrącił Pentuer. — Ramzes XIII chce poprawić dolę chłopów i rzemieślników: da im co siódmy dzień odpoczynek, zabroni bić ich bez sądu, a może obdaruje ziemią…", + "46781": "— A ja ci mówię, że on jest lekkoduch — odparł rozdrażniony Menes. — Dwa miesiące temu posłałem mu wielki plan ulżenia pracy chłopom i… także wyśmiał mnie!… To nieuk i pyszałek.", + "46782": "— Uprzedzasz się, ojcze… Ale powiedz mi twój plan, a może pomogę wykonać go.", + "46783": "— Plan!… — powtórzył starzec. — To już nie plan, ale rzecz…", + "46784": "Powstał z ławy i obaj z Pentuerem poszli do sadzawki w ogrodzie, nad którą stała altana doskonale zasłonięta pnącymi się roślinami.", + "46785": "W tym budynku znajdowało się wielkie koło osadzone na poziomej osi, z mnóstwem wiaderek na obwodzie. Menes wszedł wewnątrz koła i zaczął poruszać nogami. Koło obracało się, a wiaderka czerpały wodę z sadzawki i wlewały ją w koryto stojące wyżej.", + "46786": "— Ciekawy przyrząd! — rzekł Pentuer.", + "46787": "— A czy zgadniesz: co on może zrobić dla ludu egipskiego?", + "46788": "— Nie…", + "46789": "— Więc pomyśl, że to koło jest pięć albo i dziesięć razy większe i że w jego wnętrzu, zamiast człowieka, chodzi kilka par wołów…", + "46790": "— Coś… coś wydaje mi się — wtrącił Pentuer — ale jeszcze niedobrze rozumiem.", + "46791": "— A to takie proste! — odparł Menes. — Za pomocą tego koła woły lub konie mogłyby czerpać wodę z Nilu i wlewać ją do coraz wyżej leżących kanałów… W takim zaś wypadku pół miliona ludzi, którzy dziś pracują przy wiadrach, mogliby odpoczywać… Teraz widzisz, że mądrość więcej robi dla ludzkiego szczęścia aniżeli faraonowie.", + "46792": "Pentuer potrząsnął głową.", + "46793": "— Ileż by na to potrzeba drzewa — rzekł — ile wołów, ile paszy!… Zdaje mi się, ojcze, że twoje koło nie zastąpi siódmego dnia odpoczynku.", + "46794": "— Widzę — odpowiedział Menes wzruszając ramionami — że nie wyszły ci na pożytek dostojeństwa. Ale choć straciłeś bystrość, którą w tobie podziwiałem, pokażę ci jeszcze coś… Może kiedy znowu nawrócisz się do mądrości i gdy ja umrę, zechcesz pracować nad ulepszeniem i upowszechnieniem moich wynalazków.", + "46795": "Wrócili do pylonu, a Menes podłożył nieco paliwa pod miedziany kociołek. Rozdmuchał płomień i wkrótce woda zaczęła się gotować.", + "46796": "Z kociołka wychodziła pionowa rura zakryta ciężkim kamieniem. Gdy w kotle zasyczało, Menes rzekł:", + "46797": "— Stań w tej framudze i patrz…", + "46798": "Poruszył korbę przytwierdzoną do rury i — w jednej chwili ciężki kamień wyleciał w powietrze, a komnata napełniła się kłębami pary.", + "46799": "— Dziwo!… — krzyknął Pentuer. Lecz wnet uspokoiwszy się zapytał:", + "46800": "— No, a ten kamień w czym poprawi byt ludu?", + "46801": "— Kamień w niczym — odpowiedział już zniecierpliwiony mędrzec. — Ale zaprawdę, powiadam ci, i o tym pamiętaj: przyjdzie czas, że koń i wół zastąpią pracę ludzką, a zaś gotująca się woda zastąpi konia i wołu.", + "46802": "— Ale co chłopom z tego przyjdzie? — nalegał Pentuer.", + "46803": "— Biada mi! — zawołał Menes chwytając się za głowę. — Nie wiem, zestarzałeś się czy zgłupiałeś, ale już chłopi zasłonili przed tobą cały świat, zaćmili ci umysł.", + "46804": "Tymczasem gdyby mędrcy mieli tylko chłopów na względzie, powinni by rzucić księgi i rachunki i zostać pastuchami!…", + "46805": "— Każda rzecz musi przynosić pożytek — wtrącił onieśmielony Pentuer.", + "46806": "— Wy, ludzie dworscy — rzekł z goryczą Menes — często posługujecie się dwoma miarami! Kiedy Fenicjanin przyniesie wam rubin lub szafir, nie pytacie, jaki z tego pożytek, lecz kupujecie klejnot i zamykacie go w skrzyni. Ale gdy mędrzec przyjdzie do was z wynalazkiem, który mógłby zmienić postać świata, zaraz pytacie: jaki z tego pożytek?… Widać strach was ogarnia, ażeby badacz nie zażądał garści jęczmienia za przedmiot, którego nie pojmuje wasz umysł.", + "46807": "— Gniewasz się, ojcze?… Czyliż chciałem zrobić tobie przykrość?…", + "46808": "— Nie gniewam się, lecz ubolewam. Jeszcze przed dwudziestoma laty było nas w tej świątyni pięciu pracujących nad odkryciem nowych tajemnic. Dziś zostałem ja sam i, przez bogi! nie mogę znaleźć nie tylko następcy, ale nawet człowieka, który by mnie rozumiał.", + "46809": "— Z pewnością, ojcze, zostałbym tu do śmierci, aby poznać boskie twoje pomysły — rzekł Pentuer. — Powiedz jednak, czy mogę zamykać się dziś w świątyni, gdy ważą się losy państwa, szczęście ludu prostego — i gdy mój udział…", + "46810": "— Wpłynie na losy państwa i kilku milionów ludu?… — przerwał szyderczo Menes. — O wy, dorosłe dzieci w infułach i łańcuchach dostojników!… Dlatego że wolno wam zaczerpnąć wody z Nilu, zaraz wam się zdaje, że możecie powstrzymać przybór albo odpływ rzeki.", + "46811": "Zaprawdę, inaczej nie myśli owca, która idąc za stadem wyobraża sobie, że ona je popędza!", + "46812": "— Ależ pomyśl tylko, nauczycielu. Młody faraon ma serce pełne szlachetności, chce dać ludowi siódmy dzień wypoczynku, sprawiedliwy sąd, a nawet ziemię…", + "46813": "Menes potrząsnął głową.", + "46814": "— Wszystko to — mówił — są rzeczy znikome. Młodzi faraonowie starzeją się, a lud… Lud miał już nieraz siódmy dzień odpoczynku i ziemię, a potem je tracił… Ach, gdybyż tylko to zmieniało się!… Ileż od trzech tysięcy lat przesunęło się nad Egiptem dynastii i kapłanów, ile miast i świątyń upadło w gruzy, ba! nawet narosły nowe warstwy ziemi…", + "46815": "Wszystko zmieniło się z wyjątkiem tego, że: dwa i dwa jest cztery, że trójkąt jest połową prostokąta, że księżyc może zakryć słońce, a gotująca się woda wyrzuca kamień w powietrze…", + "46816": "W znikomym świecie trwa i zostaje sama tylko mądrość. I biada temu, kto dla rzeczy mijających jak obłoki opuszcza wiekuiste! Jego serce nigdy nie zazna spokoju, a umysł będzie kołysał się jak czółno podczas wichru.", + "46817": "— Bogowie mówią przez twoje usta, nauczycielu — odparł po namyśle Pentuer — ale zaledwo jeden człowiek na miliony może stać się ich naczyniem… I dobrze tak jest. Bo co by było, gdyby chłopi całe noce patrzyli w gwiazdy, żołnierze robili rachunki, a dostojnicy i faraon, zamiast rządzić, wyrzucali kamienie za pomocą gotującej się wody? Zanim księżyc raz obszedłby ziemię, wszyscy musieliby pomrzeć z głodu… Żadne też koło ani kociołek nie obroniłby kraju przed napadem barbarzyńców ani wymierzyłby sprawiedliwości pokrzywdzonym.", + "46818": "Więc — zakończył Pentuer — chociaż mądrość jest jak słońce, krew i oddech, nie możemy jednak wszyscy być mędrcami.", + "46819": "Na te słowa Menes już nic nie odpowiedział.", + "46820": "Kilka dni przepędził Pentuer w świątyni boskiej Nut, lubując się już to widokiem piaszczystego morza, już to żyznej doliny Nilu. Razem z Menesem przypatrywał się gwiazdom, oglądał koło do czerpania wody, czasami chodził w stronę piramid. Podziwiał ubóstwo i geniusz swego nauczyciela, lecz w duchu mówił:", + "46821": "„Menes jest niezawodnie bogiem wcielonym w człowieczą postać i dlatego nie dba o życie ziemskie. Jego zaś koło do czerpania wody nie przyjmie się w Egipcie, bo naprzód brak nam drzewa, a po wtóre do poruszania takich kół trzeba by mieć ze sto tysięcy wołów. A gdzie dla nich pasza, choćby w Górnym Egipcie?…”", + "46822": "Rozdział XII", + "46823": "Przez ten czas, kiedy Pentuer objeżdżał państwo, wybierając delegatów, Ramzes XIII mieszkał w Tebach i żenił swego ulubieńca Tutmozisa.", + "46824": "Przede wszystkim władca dwu światów, otoczony wspaniałym orszakiem, pojechał na złocistym wozie do pałacu najdostojniejszego Antefa, nomarchy Teb. Magnat wybiegł naprzeciw pana aż przed bramę i zdjąwszy z nóg kosztowne sandały, na klęczkach pomógł Ramzesowi wysiąść.", + "46825": "W zamian za ten hołd faraon podał mu do ucałowania rękę i oświadczył, że od tej pory Antef staje się jego przyjacielem i ma prawo wchodzić w obuwiu nawet do sali tronowej.", + "46826": "Gdy zaś znaleźli się w ogromnej komnacie pałacu Antefa, pan wobec całego orszaku odezwał się:", + "46827": "— Wiem, dostojny Antefie, że jak czcigodni przodkowie twoi mieszkają w najpiękniejszych grobach, tak ty, potomek ich, jesteś najprzedniejszym między nomarchami Egiptu. Tobie zaś zapewne wiadomo, że na moim dworze i w wojsku, jak również w moim królewskim sercu, pierwsze miejsce zajmuje ulubieniec mój i dowódca gwardii — Tutmozis.", + "46828": "Według zdania mędrców: źle czyni bogacz, który najdroższego klejnotu nie osadza w najpiękniejszy pierścień. A że twój ród, Antefie, jest mi najdroższy, a Tutmozis najmilszy, więc umyśliłem — połączyć was ze sobą. Co łatwo może się stać, jeżeli córka twoja, piękna i mądra Hebron, przyjmie za małżonka Tutmozisa.", + "46829": "Na co dostojny Antef odparł:", + "46830": "— Wasza świątobliwość, władco żywego i zachodniego świata! Jak cały Egipt i wszystko, co w nim jest, należy do ciebie, tak ten dom i wszyscy jego mieszkańcy są twoją własnością. Skoro zaś pragniesz w swym sercu, aby moja córka, Hebron, została żoną ulubieńca twego, Tutmozisa, więc niech tak będzie…", + "46831": "Teraz faraon opowiedział Antefowi, że Tutmozis ma dwadzieścia talentów rocznej płacy ze skarbu i znaczne dobra własne w różnych nomesach. Zaś dostojny Antef oświadczył, że jego jedyna córka Hebron będzie miała pięćdziesiąt talentów rocznie tudzież prawo korzystania z dóbr ojca w tych nomesach, w których na dłuższy czas zatrzyma się dwór królewski.", + "46832": "A ponieważ Antef nie miał syna, więc cały jego ogromny i nie zadłużony majątek musiał kiedyś przejść na Tutmozisa wraz z urzędem nomarchy Teb, o ile zgadzałoby się to z wolą jego świątobliwości.", + "46833": "Po ukończeniu układów wszedł z dziedzińca Tutmozis i podziękował Antefowi naprzód za to, że takiemu jak on nędzarzowi oddaje swoją córkę, a po wtóre — że ją tak pięknie wychował. Zarazem umówiono się, że ceremonia zaślubin odbędzie się w ciągu kilku dni. Tutmozis bowiem, jako dowódca gwardii, nie ma czasu na zbyt długie uroczystości wstępne.", + "46834": "— Życzę ci szczęścia, mój synu — zakończył z uśmiechem Antef — tudzież wielkiej cierpliwości. Albowiem ukochana córka moja, Hebron, ma już dwadzieścia lat, jest pierwszą elegantką w Tebach i przywykła posiadać swoją wolę.", + "46835": "Na bogi!… mówię ci, że moja władza nad Tebami zawsze kończyła się przy furcie ogrodów mojej córki. I lękam się, że twoje jeneralstwo nie większe zrobi na niej wrażenie.", + "46836": "Z kolei szlachetny Antef zaprosił swoich gości na wspaniałą ucztę, w czasie której ukazała się piękna Hebron z wielkim orszakiem towarzyszek.", + "46837": "W sali jadalnej stało mnóstwo stolików na dwie i cztery osoby tudzież jeden większy stół na wzniesieniu dla faraona. Aby uczcić Antefa i swego ulubieńca, jego świątobliwość zbliżył się do Hebron i zaprosił ją do swego stołu.", + "46838": "Panna Hebron była rzeczywiście piękna, a robiła wrażenie osoby doświadczonej, co w Egipcie nie stanowiło osobliwości. Ramzes prędko spostrzegł, że narzeczona wcale nie zwraca uwagi na przyszłego małżonka, ale za to posyła wymowne spojrzenia w stronę jego, faraona.", + "46839": "I to także nie było dziwem w Egipcie.", + "46840": "Gdy goście zasiedli przy stolikach, gdy odezwała się muzyka, a tancerki zaczęły roznosić między biesiadnikami wino i kwiaty, Ramzes odezwał się:", + "46841": "— Im dłużej patrzę na ciebie, Hebron, tym więcej zdumiewam się. Gdyby tu wszedł kto obcy, uważałby cię za boginię albo arcykapłankę, ale nigdy za szczęśliwą narzeczoną.", + "46842": "— Mylisz się, panie — odparła. — W tej chwili jestem szczęśliwą, ale nie z mego narzeczeństwa…", + "46843": "— Jak to może być?… — przerwał faraon.", + "46844": "— Małżeństwo nie nęci mnie i z pewnością wolałabym zostać arcykapłanką Izydy aniżeli żoną…", + "46845": "— Więc dlaczego wychodzisz za mąż?", + "46846": "— Robię to dla ojca, który koniecznie chce mieć spadkobiercę swej sławy… Głównie zaś dlatego, że ty tak chcesz, panie…", + "46847": "— Mógłżeby ci się nie podobać Tutmozis?", + "46848": "— Tego nie mówię. Tutmozis jest piękny, jest pierwszym elegantem w Egipcie, ładnie śpiewa i bierze nagrody na igrzyskach. Jego zaś stanowisko dowódcy gwardii waszej świątobliwości należy do najpierwszych w kraju.", + "46849": "Mimo to, gdyby nie prośby ojca i twój rozkaz, panie, nie zostałabym jego żoną… Choć i tak nie będę nią!… Tutmozisowi wystarczy mój majątek i tytuły po moim ojcu, a resztę znajdzie u tancerek.", + "46850": "— I on wie o swoim nieszczęściu?", + "46851": "Hebron uśmiechnęła się.", + "46852": "— On od dawna wie, że choćbym nie była córką Antefa, ale ostatniego paraszyty, jeszcze nie oddałabym się człowiekowi, którego nie kocham. A pokochać mogłabym tylko wyższego od siebie.", + "46853": "— Mówisz to naprawdę?… — dziwił się Ramzes.", + "46854": "— Mam przecie dwadzieścia lat, więc już od sześciu lat otaczają mnie wielbiciele. Prędko jednak poznałam ich wartość… A dziś wolę słuchać rozmowy uczonych kapłanów aniżeli śpiewów i oświadczyn eleganckiej młodzieży.", + "46855": "— W takim razie nie powinienem siedzieć przy tobie, Hebron, bo nawet nie jestem elegantem, a już wcale nie posiadam mądrości kapłańskiej…", + "46856": "— O, ty, panie, jesteś czymś większym… — odparła, mocno rumieniąc się. — Ty jesteś wódz, który odniósł zwycięstwo… Ty jesteś porywczy jak lew, bystry jak sęp… Przed tobą miliony upadają na twarz, a państwa drżą… Alboż nie wiemy, jaką trwogę budzi w Tyrze i Niniwie twoje imię? Bogowie mogliby zazdrościć twojej potęgi…", + "46857": "Ramzes zmieszał się.", + "46858": "— O Hebron, Hebron… Gdybyś wiedziała, jaki niepokój zasiewasz w moim sercu!…", + "46859": "— Dlatego — mówiła — godzę się na małżeństwo z Tutmozisem… Będę bliższą waszej świątobliwości i choć co kilka dni będę widywała ciebie, panie…", + "46860": "To powiedziawszy — wstała od stolika i odeszła.", + "46861": "Postępek jej spostrzegł Antef i wylękniony przybiegł do Ramzesa.", + "46862": "— O panie! — zawołał — czy moja córka nie powiedziała czego niestosownego?… To niepohamowana lwica…", + "46863": "— Uspokój się — odparł faraon. — Twoja córka jest pełna mądrości i powagi. Wyszła zaś, bo spostrzegła, że wino waszej dostojności zbyt silnie rozwesela biesiadników.", + "46864": "Rzeczywiście w sali jadalnej panował wielki hałas, tym bardziej że Tutmozis, porzuciwszy rolę wicegospodarza, zrobił się najbardziej ożywionym biesiadnikiem.", + "46865": "— Poufnie rzeknę waszej świątobliwości — szepnął Antef — że biedny Tutmozis bardzo będzie musiał pilnować się wobec Hebron…", + "46866": "Ta pierwsza uczta przeciągnęła się do rana. Wprawdzie faraon zaraz wyjechał, lecz inni zostali — z początku na krzesłach, później na posadzkach… Aż wreszcie musiał Antef wozami rozesłać ich do domów, niby rzeczy martwe.", + "46867": "W kilka dni odbyła się uroczystość zaślubin.", + "46868": "Do pałacu Antefa zeszli się arcykapłani Herhor i Mefres, nomarchowie sąsiednich nomesów i najwyżsi dostojnicy miasta Tebów. Później przyjechał na dwukolnym wozie Tutmozis otoczony oficerami gwardii, a na końcu — jego świątobliwość Ramzes XIII.", + "46869": "Towarzyszyli panu: wielki pisarz, naczelnik łuczników, naczelnik konnicy, wielki sędzia, wielki skarbnik, arcykapłan Sem i generałowie-adiutanci.", + "46870": "Gdy wspaniałe to zgromadzenie znalazło się w sali przodków najdostojniejszego Antefa, ukazała się Hebron w białych szatach, z licznym orszakiem przyjaciółek i służebnic. Wówczas ojciec jej, spaliwszy kadzidło przed Amonem, posągiem swego ojca i — siedzącym na wzniesieniu Ramzesem XIII, oświadczył, że córkę swoją Hebron uwalnia spod opieki i ofiaruje jej posag. Przy czym podał jej w złotej puszce odnośny akt spisany na papirusie wobec sądu.", + "46871": "Po krótkiej przekąsce panna młoda wsiadła do kosztownej lektyki niesionej przez ośmiu urzędników nomesu. Przed nią szła muzyka i śpiewacy, dokoła lektyki dostojnicy, a za nimi wielki tłum ludu. Cały ten orszak posuwał się ku świątyni Amona, przez najpiękniejsze ulice Tebów, wśród tłumu tak licznego jak na pogrzebie faraona.", + "46872": "W świątyni lud został za murem, a państwo młodzi, faraon i dygnitarze weszli do sali kolumnowej. Tu Herhor spalił kadzidła przed zasłoniętym posągiem Amona, kapłanki wykonały święty taniec, a Tutmozis przeczytał z papirusa akt następujący:", + "46873": "„Ja, Tutmozis, dowódca gwardii jego świątobliwości Ramzesa XIII, biorę ciebie, Hebron, córkę monarchy tebańskiego, Antefa, za żonę. Daję ci zaraz sumę dziesięciu talentów za to, żeś żoną moją być zechciała. Na ubranie twoje przeznaczam ci trzy talenty rocznie, a na wydatki domowe po talencie co miesiąc. Z dzieci, które mieć będziemy, syn najstarszy będzie spadkobiercą majątku, jaki dziś posiadam i w przyszłości nabyć mogę. Jeżelibym nie żył z tobą, rozwiódł się i inną pojął żonę, będę obowiązanym do wypłacania ci czterdziestu talentów, jakową sumę opieram na majątku moim. Syn nasz, gdy obejmie majątek, będzie obowiązany płacić ci piętnaście talentów rocznie. Dzieci zaś spłodzone z inną żoną nie będą miały prawa do majątku pierworodnego syna naszego.”", + "46874": "Teraz wystąpił wielki sędzia i w imieniu Hebron przeczytał akt, w którym młoda pani obiecuje: dobrze karmić i odziewać małżonka swego, dbać o jego dom, rodzinę, służbę, inwentarz i niewolników, i powierza temuż małżonkowi zarząd majątkiem, jaki otrzymała i otrzyma od ojca.", + "46875": "Po odczytaniu aktów Herhor podał Tutmozisowi puchar wina.", + "46876": "Pan młody wypił połowę, panna Hebron umoczyła usta, po czym oboje spalili kadzidła przed purpurową zasłoną.", + "46877": "Opuściwszy świątynię Amona tebańskiego państwo młodzi i ich wspaniały orszak udali się przez aleję sfinksową do królewskiego pałacu. Gromady ludu i żołnierzy witały ich okrzykami, rzucając na drogę kwiaty.", + "46878": "Tutmozis dotychczas mieszkał w komnatach faraona. Lecz w dniu wesela pan darował mu piękny pałacyk, w głębi ogrodów, otoczony lasem fig, mirtów i baobabów, gdzie młodzi małżonkowie mogli przepędzać dni szczęścia, ukryci przed ludzkim okiem, jakby odcięci od świata. W spokojnym tym zakątku tak rzadko pokazywali się ludzie, że nawet ptaki nie uciekały przed nimi.", + "46879": "Gdy nowożeńcy i goście znaleźli się w nowym mieszkaniu, nastąpiła ceremonia ślubu ostateczna.", + "46880": "Tutmozis ujął za rękę Hebron i podprowadził ją do ognia płonącego przed posągiem Izydy. Wtedy Mefres wylał na głowę panny łyżkę świętej wody, Hebron dotknęła ręką ognia, a Tutmozis podzielił się z nią kawałkiem chleba i na palec włożył jej swój pierścień na znak, że od tej pory zostaje panią majątku, sług, trzód i niewolników pana młodego.", + "46881": "Przez ten czas kapłani śpiewali hymny weselne i obnieśli posąg boskiej Izydy po całym domu. Kapłanki zaś wykonały święte tańce.", + "46882": "Dzień ten zakończył się widowiskami i wielką ucztą, podczas której wszyscy spostrzegli, że Hebron ciągle towarzyszyła faraonowi, a Tutmozis trzymał się od niej z daleka i tylko częstował gości.", + "46883": "Gdy zeszły gwiazdy, święty Herhor opuścił ucztę, a wkrótce po nim wymknęło się kilku najwyższych dostojników. Zaś około północy w podziemiach świątyni Amona zebrały się następujące czcigodne osoby: arcykapłani Herhor, Mefres i Mentezufis, najwyższy sędzia Tebów tudzież naczelnicy nomesów Abs, Horti i Emsuch.", + "46884": "Mentezufis obejrzał grube kolumny, zamknął drzwi, pogasił światła, i została w niskiej komnacie tylko jedna lampa płonąca przed posążkiem Horusa. Dostojnicy zasiedli na trzech kamiennych ławach, a nomarcha Absu rzekł:", + "46885": "— Gdyby mi kazano określić charakter jego świątobliwości Ramzesa XIII, zaiste! nie potrafiłbym tego uczynić…", + "46886": "— Wariat! — wtrącił Mefres.", + "46887": "— Czy wariat, nie wiem — odparł Herhor. — W każdym razie człowiek bardzo niebezpieczny. Asyria już dwa razy przypominała nam o ostatecznym traktacie, a dziś, jak słyszę, zaczyna niepokoić się zbrojeniem Egiptu…", + "46888": "— O to mniejsza — rzekł Mefres. — Gorsze bowiem jest, że ten bezbożnik naprawdę myśli naruszyć skarby Labiryntu…", + "46889": "— A ja bym sądził — odezwał się nomarcha Emsuchu — że gorsze są obietnice porobione chłopom. Dochody państwa i nasze stanowczo zachwieją się, jeżeli pospólstwo zacznie świętować co siódmy dzień… A gdyby jeszcze faraon nadał im grunta!…", + "46890": "— On gotów to zrobić — szepnął najwyższy sędzia.", + "46891": "— Czy aby gotów?… — spytał nomarcha Horti. — Mnie się zdaje, że on tylko chce pieniędzy. Gdyby mu więc ustąpić coś ze skarbów Labiryntu…", + "46892": "— Nie można — przerwał Herhor. — Państwu nie grozi żadne niebezpieczeństwo, tylko faraonowi, a to — nie wszystko jedno. Po wtóre — jak grobla póty jest mocna, dopóki nie przeniknie jej choćby strumyk wody, tak Labirynt dopóty jest pełen, dopóki nie ruszymy z niego pierwszej sztaby złota. Po niej wszystko pójdzie…", + "46893": "Wreszcie — kogóż zasilimy skarbami bogów i państwa?… Oto młodzieńca, który pogardza wiarą, upokarza kapłanów i buntuje lud. Nie jestże on gorszym od Assara?… Bo ten jest wprawdzie barbarzyńcą, ale szkody nam nie robi.", + "46894": "— Nieprzystojną jest rzeczą, aby faraon tak jawnie zalecał się do żony swego ulubieńca, już w dniu ślubu… — odezwał się zamyślony sędzia.", + "46895": "— Hebron sama go ciągnie! — rzekł nomarcha Horti.", + "46896": "— Każda kobieta wabi wszystkich mężczyzn — odpowiedział nomarcha Emsuchu. — Lecz na to dany jest rozum człowiekowi, aby nie popełniał grzechu…", + "46897": "— Alboż faraon nie jest mężem wszystkich kobiet w Egipcie? — szepnął nomarcha Abs. — Grzechy wreszcie należą do sądu bogów, a nas obchodzi tylko państwo…", + "46898": "— Niebezpieczny!… niebezpieczny!… — mówił nomarcha Emsuchu, trzęsąc rękoma i głową. — Nie ma żadnej wątpliwości, że pospólstwo jest już rozzuchwalone i lada chwilę podniesie bunt. A wówczas żaden arcykapłan ani nomarcha nie będzie pewny nie tylko władzy i majątku, ale nawet życia…", + "46899": "— Na bunt mam sposób — wtrącił Herhor.", + "46900": "— Jaki?", + "46901": "— Przede wszystkim — odezwał się Mefres — buntowi można zapobiec, jeżeli mędrszych spomiędzy pospólstwa oświecimy, że ten, który obiecuje im wielkie ulgi, jest wariatem…", + "46902": "— Najzdrowszy człowiek pod słońcem! — szepnął nomarcha Horti. — Trzeba tylko wyrozumieć: o co mu chodzi?", + "46903": "— Wariat! wariat! — powtarzał Mefres. — Jego przyrodni brat starszy już udaje małpę i pije z paraszytami, a on zacznie to robić lada dzień…", + "46904": "— Jest to zły i niedorzeczny sposób ogłaszać za wariata człowieka przytomnego — zabrał głos nomarcha Horti. — Bo gdy lud zmiarkuje kłamstwo, przestanie nam wierzyć we wszystkim, a wówczas nic nie powstrzyma buntu.", + "46905": "— Jeżeli ja mówię, że Ramzes jest wariatem, muszę mieć na to dowody — rzekł Mefres. — A teraz posłuchajcie.", + "46906": "Dostojnicy poruszyli się na ławach.", + "46907": "— Powiedzcie mi — ciągnął Mefres — czy człowiek zdrowego rozumu ośmieli się, będąc następcą tronu, walczyć publicznie z bykiem wobec kilku tysięcy Azjatów? Czy rozsądny książę, Egipcjanin, będzie po nocy włóczył się do świątyni fenickiej?… Czy bez powodu zepchnie do rzędu niewolnic pierwszą swoją kobietę, co nawet było przyczyną śmierci jej i dziecka?…", + "46908": "Obecni zaszemrali ze zgrozy.", + "46909": "— Wszystko to — mówił arcykapłan — widzieliśmy w Pi-Bast, jak również ja i Mentezufis byliśmy świadkami pijackich uczt, na których już półobłąkany następca bluźnił bogom i znieważał kapłanów…", + "46910": "— Tak było — wtrącił Mentezufis.", + "46911": "— A jak mniemacie — prawił zapalając się Mefres — czy człowiek zdrowy na umyśle, będąc naczelnym wodzem, opuści armię, ażeby uganiać się po pustyni za kilkoma libijskimi bandytami?", + "46912": "Pomijam mnóstwo rzeczy drobniejszych, choćby pomysł nadania chłopom świąt i ziemi, lecz pytam was: czy mogę nazywać przytomnym człowieka, który popełnił tyle występnych niedorzeczności, bez powodu, oto tak sobie!…", + "46913": "Obecni milczeli, nomarcha Horti był zafrasowany.", + "46914": "— Nad tym trzeba zastanowić się — wtrącił najwyższy sędzia — ażeby nie stała się krzywda człowiekowi…", + "46915": "Tu odezwał się Herhor.", + "46916": "— Święty Mefres wyrządza mu łaskę — rzekł stanowczym tonem — poczytując go za wariata. W przeciwnym bowiem razie musielibyśmy uważać Ramzesa za zdrajcę…", + "46917": "Obecni poruszyli się z niepokojem.", + "46918": "— Tak, człowiek nazywany Ramzesem XIII jest zdrajcą, bo nie tylko wybiera sobie szpiegów i złodziei, ażeby odkryli drogę do skarbów Labiryntu, nie tylko odmawia traktatu z Asyrią, którego Egipt koniecznie potrzebuje…", + "46919": "— Ciężkie oskarżenia! — rzekł sędzia.", + "46920": "— Ale jeszcze, słuchajcie mnie, układa się z podłymi Fenicjanami o przekopanie kanału między Morzem Czerwonym i Śródziemnym. Otóż kanał ten jest największą groźbą dla Egiptu, albowiem kraj nasz w jednej chwili może być zalany przez wodę!…", + "46921": "Tu już nie chodzi o skarby Labiryntu, ale o nasze świątynie, domy, pola, o sześć milionów, wprawdzie głupich, ale niewinnych ludzi, a w końcu o życie nasze i naszych dzieci…", + "46922": "— Jeżeli tak jest… — westchnął nomarcha Horti.", + "46923": "— Ja i dostojny Mefres zaręczamy, że tak jest i że ten jeden człowiek takie w swych rękach nagromadził niebezpieczeństwa, jakie jeszcze nigdy nie groziły Egiptowi… Dlatego zebraliśmy was, czcigodni mężowie, ażeby obmyśleć środki ratunku… Ale musimy działać śpiesznie, bo zamiary tego człowieka pędzą naprzód jak wicher pustyni i — bodajby nie zasypały nas!…", + "46924": "Na chwilę w mrocznej komnacie zaległa cisza.", + "46925": "— Cóż tu radzić? — odezwał się nomarcha Emsuch. — My siedzimy w nomesach, daleko od dworu, i wreszcie nie tylko nie znamy zamiarów tego szaleńca, ale nawet nie domyślaliśmy się ich, prawie nie wierzymy…", + "46926": "Dlatego sądzę, że najlepiej pozostawić tę sprawę tobie, dostojny Herhorze, i Mefresowi. Odkryliście chorobę, obmyślcie teraz lekarstwo i zastosujcie… A jeżeli niepokoi was ogrom odpowiedzialności, dobierzcie sobie do pomocy najwyższego sędziego…", + "46927": "— Tak! tak!… prawdę mówi!… — potwierdzili wzburzeni dostojnicy.", + "46928": "Mentezufis zapalił pochodnię i położył na stole przed posągiem boga papirus, na którym spisano akt tej treści, że: wobec niebezpieczeństw grożących państwu władza rady tajnej przechodzi w ręce Herhora, któremu do pomocy dodani są: Mefres i najwyższy sędzia.", + "46929": "Akt ten, stwierdzony podpisami obecnych dostojników, zamknięto w puszkę i schowano w skrytce pod ołtarzem.", + "46930": "Nadto — każdy z siedmiu uczestników zobowiązał się pod przysięgą spełniać wszystkie rozkazy Herhora i wciągnąć do spisku po dziesięciu dygnitarzy. Herhor zaś obiecał im złożyć dowody, że Asyria nalega o traktat, że faraon nie chce go podpisać, że układa się z Fenicjanami o budowę kanału i że w zdradziecki sposób chce dostać się do Labiryntu.", + "46931": "— Życie moje i cześć jest w waszych rękach — zakończył Herhor. — Jeżeli to, co powiedziałem, jest nieprawdą, skażcie mnie na śmierć, a ciało moje na spalenie…", + "46932": "Teraz już nikt nie wątpił, że arcykapłan mówi szczerą prawdę. Żaden bowiem Egipcjanin nie naraziłby ciała swego na spalenie, czyli — duszy na zgubę.", + "46933": "Kilka dni po weselu Tutmozis przepędził w towarzystwie Hebron w pałacyku darowanym mu przez jego świątobliwość. Ale każdego wieczora przychodził do koszar gwardii, gdzie w towarzystwie oficerów i tancerek bardzo wesoło przepędzał noce.", + "46934": "Z tego zachowania koledzy domyślili się, że Tutmozis poślubił Hebron tylko dla posagu, co wreszcie nikogo nie dziwiło.", + "46935": "Po pięciu dniach Tutmozis przyszedł do faraona i oświadczył, że może na powrót objąć służbę. Skutkiem czego odwiedzał swoją małżonkę tylko przy świetle słonecznym, a w nocy czuwał przy komnacie pana.", + "46936": "Jednego wieczora rzekł mu faraon:", + "46937": "— Pałac ten ma tyle kątów do podglądania i podsłuchiwania, że każda moja czynność jest śledzona. Nawet do czcigodnej matki mojej znowu odzywają się tajemnicze głosy, które już umilkły były w Memfis, gdym rozpędził kapłanów…", + "46938": "Tym sposobem — ciągnął pan — nie mogę nikogo przyjmować u siebie, ale muszę opuszczać pałac i w miejscu bezpiecznym naradzać się ze sługami moimi…", + "46939": "— Mam iść za waszą świątobliwością? — spytał Tutmozis widząc, że faraon ogląda się za płaszczem.", + "46940": "— Nie. Musisz zostać tutaj i pilnować, aby nikt nie wchodził do mojej komnaty. Nikogo też nie wpuszczaj, choćby to była matka moja, a nawet cień wiecznie żyjącego ojca… Powiesz, że śpię i że nie chcę widzieć się z nikim.", + "46941": "— Stanie się, jak rzekłeś — odparł Tutmozis, wkładając na pana płaszcz z kapturem.", + "46942": "Potem zgasił światło w sypialni, a faraon wyszedł bocznymi korytarzami.", + "46943": "Znalazłszy się w ogrodzie, Ramzes przystanął i z uwagą rozejrzał się w okolicy. Następnie widać zorientowawszy się, począł szybko iść w stronę pałacyku ofiarowanego Tutmozisowi.", + "46944": "Po kilku minutach drogi w cienistej alei ktoś przed nim stanął i zapytał:", + "46945": "— Kto idzie?…", + "46946": "— Nubia — odpowiedział faraon.", + "46947": "— Libia — rzekł pytający i nagle cofnął się, jakby przestraszony.", + "46948": "Był to oficer gwardii. Władca przypatrzył mu się i zawołał:", + "46949": "— Ach, to Eunana!… Co tu robisz?", + "46950": "— Obchodzę ogrody. Robię to każdej nocy po parę razy, gdyż zakradają się niekiedy złodzieje.", + "46951": "Faraon pomyślał i rzekł:", + "46952": "— Roztropnie czynisz. Lecz zapamiętaj sobie, że pierwszym obowiązkiem gwardzisty jest milczeć… Złodzieja wypędź, ale gdybyś spotkał jaką dostojną osobę, nie zaczepiaj jej i milcz, zawsze milcz… Choćby to… był sam arcykapłan Herhor…", + "46953": "— O panie! — zawołał Eunana — tylko nie rozkazuj mi składać w nocy hołdu Herhorowi albo Mefresowi… Nie wiem, czy na ich widok miecz sam nie wydarłby mi się z pochwy…", + "46954": "Ramzes uśmiechnął się.", + "46955": "— Twój miecz jest moim — odparł — i tylko wtedy może wyjść z pochwy, kiedy ja rozkażę…", + "46956": "Skinął głową Eunanie i poszedł dalej.", + "46957": "Po kwadransie błądzenia mylnymi ścieżkami faraon znalazł się w pobliżu altany ukrytej w gąszczach. Zdawało mu się, że usłyszał szelest i cicho zapytał:", + "46958": "— Hebron?…", + "46959": "Naprzeciw niemu wybiegła figura odziana również w ciemny płaszcz. Przypadła do Ramzesa i zawisła mu na szyi szepcząc:", + "46960": "— To ty, panie?… to ty?… Jakże długo czekałam…", + "46961": "Faraon poczuł, że wysuwa mu się z objęć; wziął ją na ręce i zaniósł do altany. W tej chwili spadł z niego płaszcz. Ramzes przez chwilę ciągnął go, lecz w końcu zostawił.", + "46962": "Na drugi dzień czcigodna pani Nikotris wezwała do siebie Tutmozisa. Ulubieniec faraona aż zląkł się, spojrzawszy na nią. Królowa była strasznie blada; oczy miała zapadnięte, prawie błędne.", + "46963": "— Siądź — rzekła wskazując mu stołeczek obok swego fotelu.", + "46964": "Tutmozis zawahał się.", + "46965": "— Siądź!… i… przysięgnij, że nikomu nie powtórzysz tego, co ci powiem…", + "46966": "— Na cienie mego ojca… — rzekł.", + "46967": "— Słuchaj — mówiła królowa cicho — byłam dla ciebie prawie matką… Gdybyś więc zdradził tajemnicę, bogowie skaraliby… Nie… Oni tylko zwaliliby na twoją głowę część tych klęsk, jakie wiszą nad moim rodem…", + "46968": "Tutmozis słuchał zdumiony.", + "46969": "„Obłąkana?…” — pomyślał z trwogą.", + "46970": "— Spojrzyj na to okno — ciągnęła — na to drzewo… Czy wiesz, kogo dziś w nocy widziałam na tym drzewie, za oknem?…", + "46971": "— Miałżeby przyjechać do Tebów przyrodni brat jego świątobliwości?…", + "46972": "— To nie był tamten — szeptała łkając. — To był on sam… mój syn… mój Ramzes!…", + "46973": "— Na drzewie?… dziś w nocy?…", + "46974": "— Tak!… światło pochodni doskonale padało na jego twarz i postać… Miał kaftan w białe i niebieskie pasy… obłąkane spojrzenie… Śmiał się dziko jak tamten nieszczęsny jego brat i mówił: „Patrz, matko, ja już umiem latać, czego nie potrafił ani Seti, ani Ramzes Wielki, ani Cheops… Patrz, jakie wyrastają mi skrzydła!…”", + "46975": "Wyciągnął do mnie rękę, i ja, nieprzytomna z żalu, dotykałam przez okno jego rąk, jego twarzy oblanej zimnym potem… Wreszcie zsunął się z drzewa i uciekł…", + "46976": "Tutmozis słuchał przerażony. Nagle uderzył się w czoło.", + "46977": "— To nie był Ramzes! — odparł stanowczo. — To był człowiek bardzo podobny do niego, podły Grek, Lykon, który zabił mu syna, a dziś znajduje się w mocy arcykapłanów… To nie Ramzes!… To występek tych nikczemników, Herhora i Mefresa…", + "46978": "Na twarzy królowej błysnęła nadzieja, lecz tylko na chwilę.", + "46979": "— Czyliżbym nie poznała mego syna?…", + "46980": "— Lykon ma być nadzwyczajnie podobny — rzekł Tutmozis. — To sprawa kapłanów… Nikczemni!… Śmierci za mało dla nich…", + "46981": "— Więc faraon spał dzisiejszą noc w domu? — nagle zapytała pani.", + "46982": "Tutmozis zmieszał się i spuścił oczy.", + "46983": "— Więc nie spał?…", + "46984": "— Spał… — odrzekł niepewnym głosem ulubieniec.", + "46985": "— Kłamiesz!… Ale powiedz mi przynajmniej, czy nie miał kaftana w białe i niebieskie pasy?…", + "46986": "— Nie pamiętam… — szepnął Tutmozis.", + "46987": "— Znowu kłamiesz… A ten płaszcz… powiedz, że to nie jest płaszcz mego syna… Mój niewolnik znalazł go na tym samym drzewie…", + "46988": "Pani zerwała się i wydobyła ze skrzyni brunatny płaszcz z kapturem. Jednocześnie Tutmozis przypomniał sobie, że faraon wrócił po północy bez płaszcza, a nawet tłumaczył się przed nim, że płaszcz zginął mu gdzieś w ogrodzie…", + "46989": "Wahał się, myślał, w końcu odparł stanowczo:", + "46990": "— Nie, królowo. To nie był faraon… To był Lykon i zbrodnia kapłanów, o której natychmiast trzeba powiedzieć jego świątobliwości…", + "46991": "— A jeżeli to Ramzes?… — znowu spytała pani, choć w jej oczach już było widać iskrę nadziei.", + "46992": "Tutmozis stropił się. Domysł jego co do Lykona był mądry i mógł być słuszny; lecz nie brakło poszlak, że królowa widziała Ramzesa. Wszak wrócił do swego mieszkania po północy, miał kaftan w białe i niebieskie pasy, zgubił płaszcz… Wszakże jego brat już był obłąkany, a wreszcie — czy w tym wypadku mogłoby omylić się serce matki?…", + "46993": "I oto naraz w duszy Tutmozisa zbudziły się wątpliwości skłębione i zmotane jak gniazdo jadowitych wężów.", + "46994": "Szczęściem, w miarę jak on wahał się, w serce królowej wstępowała otucha.", + "46995": "— Dobrze, że przypomniałeś mi tego Lykona… Pamiętam!… Przez niego Mefres posądził Ramzesa o dzieciobójstwo, a dziś — może posługuje się nędznikiem do zniesławienia pana…", + "46996": "W każdym razie ani słowa nikomu o tym, co ci powierzyłam… Gdyby Ramzes… gdyby naprawdę uległ takiemu nieszczęściu, może to być chwilowe… Niepodobna upakarzać go rozgłaszaniem podobnych wieści, a nawet niepodobna zawiadamiać go o tym!… Jeżeli zaś jest to zbrodnia kapłanów, musimy być również ostrożni. Chociaż… ludzie, którzy uciekają się do takich oszustw, nie mogą być silni…", + "46997": "— Wyśledzę ja to — przerwał Tutmozis — ale gdy się przekonam…", + "46998": "— Tylko nie mów Ramzesowi, zaklinam cię na cienie ojców!… — zawołała pani, składając ręce. — Faraon nie przebaczyłby im, oddałby ich pod sąd, a wówczas musiałoby nastąpić jedno z dwu nieszczęść. Albo skazano by na śmierć najwyższych kapłanów państwa, albo sąd uwolniłby ich… A co potem?…", + "46999": "Natomiast Lykona ścigaj i zabij bez miłosierdzia jak drapieżne zwierzę… jak żmiję…", + "47000": "Tutmozis pożegnał królowę znacznie uspokojoną, choć jego obawy wzrosły.", + "47001": "„Jeżeli ten podły Grek Lykon żyje jeszcze pomimo kapłańskiego więzienia — myślał — to przede wszystkim, zamiast łazić po drzewach i pokazywać się królowej — wolałby uciec… Ja sam ułatwiłbym mu ucieczkę i obsypałbym bogactwami, gdyby wyznał mi prawdę i szukał opieki przeciw tym łotrom… Ale skąd kaftan, płaszcz?… Dlaczego myliłaby się matka?…”", + "47002": "Od tej pory Tutmozis unikał faraona i nie śmiał patrzeć mu w oczy. A że i Ramzes był jakiś nieswój, więc zdawało się na pozór, że serdeczne ich stosunki ochłodły.", + "47003": "Lecz pewnego wieczora pan znowu wezwał ulubieńca.", + "47004": "— Muszę — rzekł — pogadać z Hiramem o ważnych sprawach, więc wychodzę. Czuwaj tu, przy mojej sypialni, a gdyby kto chciał mnie widzieć, nie dopuść…", + "47005": "Gdy Ramzes zniknął w tajemnych korytarzach pałacu, Tutmozisa ogarnął niepokój.", + "47006": "„Może — myślał — kapłani otruli go jakim szalejem, a on czując, że zbliża się wybuch choroby, ucieka ze swego domu?… Ha, zobaczymy.”", + "47007": "Jakoż zobaczył. Faraon wrócił dobrze po północy do swych komnat i wprawdzie miał na sobie płaszcz, ale… nie swój, tylko żołnierski.", + "47008": "Tutmozis zatrwożył się i nie spał do rana oczekując, rychło znowu wezwie go królowa. Królowa jednak nie wezwała go. Natomiast, w czasie rannego przeglądu gwardii, oficer Eunana poprosił swego naczelnika o chwilę rozmowy.", + "47009": "Gdy znaleźli się we dwu w osobnej komnacie, Eunana upadł Tutmozisowi do nóg błagając, aby nikomu nie powtórzył tego, co on mu powie.", + "47010": "— Cóż się stało?… — zapytał Tutmozis czując chłód w sercu.", + "47011": "— Wodzu — mówił Eunana — wczoraj, około północy, dwaj moi żołnierze schwycili w ogrodzie człowieka, który biegał nagi i krzyczał nieludzkim głosem…", + "47012": "Przyprowadzili go do mnie i wodzu… zabij mnie!…", + "47013": "Eunana upadł znowu do nóg Tutmozisowi.", + "47014": "— …Ten człowiek nagi… ten… Nie mogę powiedzieć…", + "47015": "— Kto był?… — zapytał przerażony Tutmozis.", + "47016": "— Już nic nie powiem… — jęknął Eunana. — Zdjąłem mój płaszcz i okryłem świętą nagość… Chciałem odprowadzić do pałacu, ale… ale pan kazał mi zostać i milczeć… milczeć…", + "47017": "— I gdzie poszedł?…", + "47018": "— Nie wiem… nie patrzyłem i nie pozwoliłem patrzeć żołnierzom… Zniknął gdzieś w gąszczach ogrodu… Zapowiedziałem moim ludziom, że… nic nie widzieli… nic nie słyszeli… A gdyby który widział lub słyszał cokolwiek, będzie natychmiast uduszony.", + "47019": "Tutmozis tymczasem zdołał zapanować nad sobą.", + "47020": "— Nie wiem — rzekł chłodno — nie wiem i nie rozumiem nic z tego, coś mi opowiedział. Ale pamiętaj o jednym, że — ja sam biegałem nago, gdym raz wypił za dużo wina, i… hojnie nagrodziłem tych, którzy mnie nie spostrzegli.", + "47021": "Chłopi, Eunano, chłopi i robotnicy zawsze chodzą nago. Wielcy zaś tylko wówczas, gdy im się tak podoba. I gdyby mnie czy któremu z dostojników przyszła ochota stanąć na głowie, mądry i pobożny oficer nie powinien się temu dziwić.", + "47022": "— Rozumiem — odparł Eunana bystro patrząc w oczy wodzowi. — I nie tylko powtórzę to moim żołnierzom, ale nawet zaraz dzisiejszej nocy będę chodził nago po ogrodach, aby wiedzieli, że starsi mają prawo robić to, co chcą…", + "47023": "Bez względu jednak na małą liczbę osób, które widziały faraona czy jego sobowtóra w stanie obłędu, wieść o tych dziwnych wypadkach rozeszła się bardzo prędko. W kilka dni wszyscy mieszkańcy Teb, od paraszytów i nosiwodów do kupców i pisarzy, szeptali, że Ramzes XIII dotknięty jest nieszczęściem, które jego starszych braci usunęło od tronu.", + "47024": "Obawa i cześć dla faraona były tak wielkie, że lękano się mówić głośno, osobliwie między ludźmi obcymi. Niemniej jednak wszyscy o tym wiedzieli — z wyjątkiem samego Ramzesa.", + "47025": "Najszczególniejsze jednak było to, że pogłoska bardzo prędko obiegła całe państwo, co było dowodem, że rozchodziła się za pośrednictwem świątyń. Tylko bowiem kapłani posiadali tajemnicę porozumiewania się w ciągu kilkunastu godzin z jednego krańca Egiptu na drugi.", + "47026": "Tutmozisowi nikt bezpośrednio nie wspominał o szkaradnych wieściach. Lecz dowódca faraonowej gwardii na każdym kroku czuł ich istnienie. Z zachowania się ludzi, z którymi łączyły go stosunki, odgadywał, że służba, niewolnicy, żołnierze, dostawcy dworu mówią o szaleństwie pana, milknąc tylko na tę chwilę, kiedy mógłby usłyszyć ktoś starszy.", + "47027": "Nareszcie zniecierpliwiony i zatrwożony Tutmozis zdecydował się na rozmowę z nomarchą tebańskim.", + "47028": "Przyszedłszy do jego pałacu, zastał Antefa leżącego na kanapie w pokoju, którego połowa była jakby ogródkiem zapełnionym osobliwymi roślinami. Na środku tryskała fontanna różanej wody; w kątach stały posągi bogów, na ścianach była wymalowana historia czynów znakomitego nomarchy. Stojący w głowach czarny niewolnik chłodził pana wachlarzem ze strusich piór; na posadzce siedział pisarz nomesu i czytał raport.", + "47029": "Tutmozis miał minę tak zafrasowaną, że nomarcha natychmiast wyprawił pisarza i niewolnika, a podniósłszy się z kanapy przejrzał wszystkie kąty pokoju, aby sprawdzić, czy kto nie podsłuchuje.", + "47030": "— Dostojny ojcze pani Hebron, mojej czcigodnej małżonki — odezwał się Tutmozis — z twego zachowania się widzę, że odgadujesz: o czym chcę mówić…", + "47031": "— Nomarcha Teb zawsze musi być przezornym — odparł Antef. — Domyślam się również, że naczelnik gwardii jego świątobliwości nie mógł zaszczycić mnie odwiedzinami w błahym interesie.", + "47032": "Przez chwilę obaj patrzyli sobie w oczy. Wreszcie Tutmozis usiadł obok swego teścia i szepnął:", + "47033": "— Czy słyszałeś nikczemne wieści, które wrogowie państwa rozgłaszają o naszym władcy?…", + "47034": "— Jeżeli chodzi o moją córkę Hebron — śpiesznie odezwał się nomarcha — oświadczam ci, że dziś ty jesteś jej panem i nie możesz mieć do mnie żalu…", + "47035": "Tutmozis niedbale machnął ręką.", + "47036": "— Jacyś niegodni ludzie — mówił zięć — rozgłaszają, że faraon jest obłąkany… Słyszałeś o tym, mój ojcze?…", + "47037": "Antef kiwał i kręcił głową, co mogło równie dobrze oznaczać potwierdzenie, jak i zaprzeczenie. Wreszcie rzekł:", + "47038": "— Głupstwo jest wielkie jak morze, wszystko w sobie pomieści.", + "47039": "— To nie głupstwo, ale występek kapłanów, którzy posiadają człowieka podobnego do jego świątobliwości i posługują się nim do podłych czynów.", + "47040": "I opowiedział nomarsze historią Greka Lykona tudzież jego zbrodnię w Pi-Bast.", + "47041": "— O tym Lykonie, który zabił dziecko księcia następcy słyszałem — odparł Antef. — Ale gdzie masz dowody, że Mefres uwięził Lykona w Pi-Bast, że przywiózł go do Teb i że wypuszcza go do ogrodów królewskich, aby tam udawał obłąkanego faraona?…", + "47042": "— Właśnie dlatego pytam waszą dostojność: co robić?… Jestem przecie naczelnikiem gwardii i muszę czuwać nad czcią i bezpieczeństwem naszego pana.", + "47043": "— Co robić?… co robić?… — powtarzał Antef. — Ha! przede wszystkim pilnować, ażeby te wieści bezbożne nie dosięgnęły uszu faraona…", + "47044": "— Dlaczego?…", + "47045": "— Bo stanie się wielkie nieszczęście. Gdy nasz pan usłyszy, że Lykon w jego imieniu udaje wariata, wpadnie w gniew… straszny gniew!… Naturalnie zwróci się przeciw Herhorowi i Mefresowi. Może ich tylko zelży, może uwięzi, może nawet zabije… Cokolwiek zaś zrobi, zrobi bez żadnego dowodu, a wtedy co?… Dzisiejszy Egipt już nie lubi składać ofiar bogom, ale jeszcze ujmie się za niewinnie pokrzywdzonymi kapłanami… A wtedy co?… Bo ja myślę — dodał zbliżywszy usta do ucha Tutmozisowi — bo ja myślę, że byłby to koniec dynastii…", + "47046": "— Więc cóż robić?…", + "47047": "— Ciągle jedno! — zawołał Antef. — Znajdź owego Lykona, dowiedź, że Mefres i Herhor ukrywali go i kazali mu udawać obłąkanego faraona… To możesz zrobić, jeżeli chcesz utrzymać łaskę pana. Dowodów, jak najwięcej dowodów!… U nas nie Asyria, arcykapłanów bez najwyższego sądu krzywdzić nie można, a żaden sąd nie skaże ich bez namacalnych dowodów…", + "47048": "Gdzie masz zresztą pewność, że faraonowi nie podsunięto jakiejś odurzającej trucizny?… Przecie to byłoby prostsze aniżeli wysyłanie po nocy człowieka, który nie zna ani haseł, ani pałacu, ani ogrodu… Mówię ci: O Lykonie słyszałem z pewnych ust, bo od Hirama. Ale nie rozumiem, w jaki sposób Lykon mógłby w Tebach wyprawiać takie dziwy.", + "47049": "— Ale, ale!… — przerwał Tutmozis. — A gdzie jest Hiram?", + "47050": "— Zaraz po waszym weselu pojechał ku Memfisowi, a w tych dniach był już w Hiten.", + "47051": "Tutmozis znowu zakłopotał się.", + "47052": "„Tej nocy — myślał — kiedy do Eunany przyprowadzono nagiego człowieka, faraon mówił, że idzie zobaczyć się z Hiramem. A ponieważ Hirama nie było w Tebach, więc co?… Więc jego świątobliwość już o tej godzinie sam nie wiedział, co mówi!”", + "47053": "Tutmozis wrócił do siebie oszołomiony. Już nie tylko nie pojmował: co robić w tym niesłychanym położeniu, ale nawet — co o nim myśleć? O ile bowiem w rozmowie z królową Nikotris był pewny, że w ogrodach ukazywał się Lykon, wysłany przez arcykapłanów, o tyle dziś jego wątpliwości rosły.", + "47054": "A jeżeli tak było z Tutmozisem, ulubieńcem, który ciągle widywał Ramzesa, cóż musiało dziać się w sercach ludzi obcych?… Najgorliwsi stronnicy faraona i jego zamiarów mogli zachwiać się słysząc ze wszystkich stron, że władca jest obłąkanym!", + "47055": "Był to pierwszy cios zadany Ramzesowi XIII przez kapłanów. Drobny sam w sobie, pociągał nieobrachowane skutki.", + "47056": "Tutmozis nie tylko wahał się, ale i cierpiał. Pod lekkomyślnymi pozorami miał on charakter szlachetny i energiczny. Więc dziś, kiedy godzono na cześć i władzę jego pana, Tutmozisa gryzła bezczynność. Zdawało mu się, że jest komendantem twierdzy, którą podkopuje nieprzyjaciel, a on patrzy na to bezczynny!…", + "47057": "Myśl ta tak dręczyła Tutmozisa, że pod wpływem jej wpadł na śmiały pomysł. Mianowicie spotkawszy raz arcykapłana Sema, rzekł mu:", + "47058": "— Wasza dostojność słyszałeś — pogłoski, jakie krążą o naszym panu?…", + "47059": "— Faraon jest młody, więc mogą o nim krążyć bardzo rozmaite plotki — odparł Sem, dziwnie patrząc na Tutmozisa. — Ale sprawy takie nie do mnie należą: zastępuję jego świątobliwość w służbie bogów, spełniam to, jak umiem najlepiej, o resztę nie dbam.", + "47060": "— Wiem, że wasza dostojność jesteś wiernym sługą faraona — mówił Tutmozis — i nie mam zamiaru mieszać się do kapłańskich tajemnic. Muszę jednak zwrócić waszą uwagę na jeden drobiazg…", + "47061": "Oto dowiedziałem się z pewnością, że święty Mefres przechowuje niejakiego Lykona, Greka, na którym ciążą dwa występki: jest on mordercą faraonowego syna i — jest zanadto podobny do jego świątobliwości…", + "47062": "Niech więc dostojny Mefres nie ściąga hańby na czcigodny stan kapłański i czym prędzej wyda mordercę sądom. Jeżeli bowiem my znajdziemy Lykona, przysięgam, że Mefres utraci nie tylko swój urząd, ale i głowę. W naszym państwie nie można bezkarnie opiekować się zbójami i ukrywać ludzi podobnych do najwyższego władcy!…", + "47063": "Sem, w którego obecności Mefres odebrał policji Lykona, zmieszał się, może z obawy, aby go nie posądzono o wspólnictwo. Niemniej jednak odparł:", + "47064": "— Postaram się ostrzec świętego Mefresa o tych uwłaczających mu podejrzeniach. Czy jednak wasza dostojność wie: jak odpowiadają ludzie oskarżający kogoś o zbrodnię?", + "47065": "— Wiem i przyjmuję odpowiedzialność. Tak przecie jestem pewny swego, że o następstwa moich podejrzeń wcale się nie troszczę. Niepokój zostawiam czcigodnemu Mefresowi i życzę mu, abym nie potrzebował od przestróg — przejść do czynów.", + "47066": "Rozmowa wywołała skutek: od tej pory ani razu nikt nie widział faraonowego sobowtóra.", + "47067": "Ale pogłoski nie ucichły, a Ramzes XIII nie wiedział o nich. Nawet bowiem Tutmozis, lękając się ze strony pana gwałtownych wystąpień przeciw kapłanom, nie zawiadomił go o niczym.", + "47068": "Rozdział XIII", + "47069": "W początkach miesiąca Paofi (lipiec — sierpień) jego świątobliwość, królowa Nikotris i dwór powrócili z Tebów do pałacu pod Memfisem.", + "47070": "Przy końcu podróży, która i tym razem odbywała się Nilem, Ramzes XIII często wpadał w zamyślenie, a raz rzekł do Tutmozisa:", + "47071": "— Spostrzegam dziwny objaw… Lud gromadzi się na obu brzegach tak gęsto, a może nawet gęściej niż wówczas, gdyśmy płynęli w tamtą stronę. Ale okrzyki są znacznie słabsze, czółen jedzie za nami mniej i kwiatów rzucają skąpo…", + "47072": "— Boska prawda płynie z ust twoich, panie — odparł Tutmozis. — Istotnie lud wygląda, jakby był zmęczony, co jednak pochodzi ze strasznych upałów…", + "47073": "— Mądrze powiedziałeś!… — pochwalił go faraon i rozjaśnił oblicze.", + "47074": "Ale Tutmozis nie wierzył własnym słowom. On czuł, a co gorsze, czuł cały orszak królewski, że masy ludu nieco ochłodły w miłości swej do pana.", + "47075": "Czy był to skutek wieści o nieszczęsnej chorobie Ramzesa, czy jakich innych praktyk? Tutmozis nie wiedział. Był jednak pewny, że na to ochłodnięcie wpłynęli kapłani.", + "47076": "„Oto głupi motłoch! — myślał nie hamując w swym sercu pogardy. — Niedawno tonęli, byle tylko ujrzeć oblicze jego świątobliwości, a dziś żałują krzyku… Czyby już zapomnieli i o siódmym dniu odpoczynku, i o ziemi na własność?…”", + "47077": "Natychmiast po przyjeździe do pałacu faraon wydał rozkaz zgromadzenia delegatów, którzy mieli postanowić o naruszeniu skarbów Labiryntu. Jednocześnie polecił oddanym sobie urzędnikom i policji, aby rozpoczęto agitacją przeciw kapłanom i za siódmym dniem odpoczynku.", + "47078": "Niebawem znowu zaczęło w Dolnym Egipcie wrzeć jak w ulu. Chłopi upominali się nie tylko o święta, ale i o płacenie im gotówką za roboty publiczne. Rzemieślnicy w szynkach i na ulicach złorzeczyli kapłanom, którzy chcą ograniczyć świętą władzę faraona. Liczba przestępstw wzrosła, ale przestępcy nie chcieli odpowiadać przed sądem. Pisarze spokornieli i żaden nie śmiał uderzyć człowieka prostego wiedząc, że spotka się z odwetem. Do świątyń rzadziej składano ofiary, bogi pilnujące granic nomesów coraz częściej były obrzucane kamieniami i błotem, a nawet obalane.", + "47079": "Strach padł na kapłanów, nomarchów i ich popleczników. Na próżno sędziowie ogłaszali na rynkach i gościńcach, że według starych praw rolnik i rzemieślnik, a nawet kupiec, nie powinien zajmować się plotkami, które odciągają go od pracy chlebodajnej; pospólstwo bowiem wśród śmiechu i krzyku obrzucało woźnych zgniłymi jarzynami i pestkami daktylów.", + "47080": "Wówczas arystokracja zaczęła gromadzić się w pałacu i leżąc u nóg faraona błagać go o ratunek.", + "47081": "— Jesteśmy — wołali — jakby ziemia rozpadała się pod naszymi stopami… jakby świat kończył się!… Żywioły są zmieszane, umysły w rozterce i jeżeli nie uratujesz nas ty, panie, godziny życia naszego są policzone!…", + "47082": "— Mój skarb jest pusty, armia nieliczna, policja od dawna nie widzi żołdu — odparł faraon. — Jeżeli więc chcecie mieć trwały spokój i bezpieczeństwo, musicie dostarczyć mi funduszów.", + "47083": "Ponieważ jednak moje królewskie serce trapi wasz niepokój, wiec zrobię, co będę mógł, i mam nadzieję, że uda mi się przywrócić porządek.", + "47084": "Jakoż jego świątobliwość nakazał ściągnąć wojska i ustawić je w najważniejszych punktach kraju. Jednocześnie posłał rozkaz do Nitagera, aby ten zostawił granicę wschodnią swemu pomocnikowi, a sam z pięcioma najlepszymi pułkami maszerował do Memfisu.", + "47085": "Tak czynił pan, nie tyle dla osłonienia arystokracji przed pospólstwem, ile dlatego, ażeby mieć pod ręką duże siły na wypadek, gdyby arcykapłani podburzyli Górny Egipt i pułki należące do świątyń.", + "47086": "Dziesiątego Paofi w zamku królewskim i jego okolicach zapanował wielki ruch. Zebrali się delegaci mający przyznać faraonowi prawo czerpania ze skarbu w Labiryncie tudzież — mnóstwo ludzi, którzy chcieli przynajmniej patrzeć na miejsce, gdzie odbywała się niezwykła w Egipcie uroczystość.", + "47087": "Procesja delegatów zaczęła się z rana. Przodem szli nadzy chłopi w białych czepcach i opaskach; każdy miał w ręku grubą płachtę dla okrycia grzbietu w obecności faraona. Za nimi posuwali się rzemieślnicy, ubrani jak chłopi, od których różnili się nieco cieńszymi płachtami i wąziutkimi fartuszkami pokrytymi różnobarwnym haftem.", + "47088": "Następowali kupcy, niektórzy w perukach, wszyscy w długich koszulach i pelerynach. Tu już można było widzieć na rękach i nogach bogate bransolety, a na palcach pierścienie. Potem szli oficerowie w czepcach i kaftanach w pasy: czarne i żółte, niebieskie i białe, niebieskie i czerwone. Dwaj, zamiast kaftanów, mieli na piersiach mosiężne półpancerze.", + "47089": "Po dłuższej przerwie ukazało się trzynastu szlachty w wielkich perukach i białych szatach do ziemi. Za nimi sunęli nomarchowie w szatach oblamowanych purpurową taśmą i w koronach na głowie. Pochód zamykali kapłani z ogolonymi głowami i twarzami, w panterczych skórach przez plecy.", + "47090": "Delegaci weszli do wielkiej sali pałacu faraonów, gdzie stało siedem ław jedna za drugą: najniższa dla chłopów, najwyższa dla stanu kapłańskiego.", + "47091": "Niebawem ukazał się, niesiony w lektyce, jego świątobliwość Ramzes XIII, wobec którego delegaci upadli na ziemię. Gdy pan obu światów zasiadł na wysokim tronie, pozwolił wstać i zająć miejsce na ławach swoim wiernym poddanym. Po czym weszli i siedli na niższych tronach arcykapłani Herhor, Mefres i — dozorca Labiryntu ze szkatułką w rękach. Świetny orszak jenerałów otoczył faraona, poza którym dwaj wyżsi urzędnicy stanęli z wachlarzami z piór pawich.", + "47092": "— Prawowierni Egipcjanie! — odezwał się władca obu światów. — Wiadomo wam, że mój dwór, moje wojsko i moi urzędnicy znajdują się w potrzebie, której zubożały skarb wydołać nie może. O wydatkach na moją świętą osobę nie mówię, gdyż jadam i ubieram się jak żołnierz, a każdy jenerał lub wielki pisarz ma więcej służby i kobiet aniżeli ja.", + "47093": "Między zebranymi odezwał się szmer potakujący.", + "47094": "— Dotychczas było we zwyczaju — ciągnął Ramzes — że gdy skarb potrzebował funduszów, nakładało się większe podatki na pracujące pospólstwo. Ja jednak, który znam mój lud i jego nędzę, nie tylko nie chciałbym go na nowo obciążać, ale jeszcze rad bym udzielić mu pewnych ulg…", + "47095": "— Żyj wiecznie, panie nasz! — zawołano z kilku niższych ławek.", + "47096": "— Na szczęście dla Egiptu — mówił faraon — państwo nasze ma skarby, za pomocą których można podźwignąć armią, wynagrodzić urzędników, obdarzyć lud, a nawet spłacić wszystkie długi, jakie winniśmy bądź świątyniom, bądź Fenicjanom. Skarb ten, zebrany przez pełnych chwały przodków moich, leży w piwnicy Labiryntu. Lecz może być naruszony tylko wówczas, jeżeli wy wszyscy, prawowierni, jak jeden mąż, uznacie, że Egipt jest w potrzebie, a ja, pan, mam prawo rozporządzać skarbami moich poprzedników…", + "47097": "— Uznajemy!… Błagamy, ażebyś wziął, panie, ile potrzeba!… — wołano ze wszystkich ław.", + "47098": "— Dostojny Herhorze — zwrócił się do niego władca — czy święty stan kapłański ma coś do powiedzenia w tej sprawie?…", + "47099": "— Bardzo niewiele — odparł arcykapłan powstając. — Według odwiecznych praw skarb Labiryntu może być tylko wówczas naruszony, gdyby państwo nie posiadało żadnych innych środków… Ale dziś tak nie jest. Gdyby bowiem rząd zmazał wierzytelności fenickie powstałe z niegodziwej lichwy, nie tylko napełniłby się skarb waszej świątobliwości, ale i pospólstwo, dziś pracujące dla Fenicjan, odetchnęłoby w swym ciężkim trudzie…", + "47100": "Na ławach delegatów znowu odezwał się szmer przychylny.", + "47101": "— Pełna mądrości jest rada twoja, święty mężu — rzekł spokojnie faraon — ale niebezpieczna. Gdyby mój skarbnik, dostojni nomarchowie i szlachta raz nauczyli się przekreślać cudze należności, dziś nie zapłaciliby długów Fenicjanom, a jutro mogliby zapomnieć o długach należnych faraonowi i świątyniom. Kto mi zaś powie, czy i pospólstwo, zachęcone przykładem wielkich, nie pomyśli, że i ono ma prawo zapomnieć o swoich obowiązkach względem nas?…", + "47102": "Cios był tak silny, że najdostojniejszy Herhor aż pochylił się na swoim krześle i — umilkł.", + "47103": "— A ty, najwyższy dozorco Labiryntu, chcesz co nadmienić? — spytał faraon.", + "47104": "— Mam tu szkatułkę — odparł — z białymi i czarnymi kamykami. Każdy delegat otrzyma obie gałki i jedną z nich rzuci do dzbana. Kto chce, abyś wasza świątobliwość naruszył skarbiec Labiryntu, włoży czarny kamyk; kto woli, ażeby nie tykano własności bogów, położy biały.", + "47105": "— Nie zgadzaj się, panie, na to — szepnął skarbnik do władcy. — Niech raczej każdy delegat jasno powie: co ma w swej duszy?…", + "47106": "— Uszanujmy dawne zwyczaje — wtrącił Mefres.", + "47107": "— Owszem, niech rzucają kamyki do dzbana — rozstrzygnął pan. — Serce moje jest czyste, a zamiary niezłomne.", + "47108": "Święci Mefres i Herhor zamienili spojrzenia.", + "47109": "Nadzorca labiryntu, w asystencji dwu jenerałów, zaczął obchodzić ławy i wręczać delegatom po dwa kamyki: czarny i biały. Biedacy z pospólstwa byli bardzo zmieszani widząc przed sobą tak wielkich dostojników. Niektórzy chłopi upadali na ziemię, nie śmieli brać gałek i z wielką trudnością pojmowali, że mogą rzucić do dzbana tylko jeden kamyk: czarny lub biały.", + "47110": "— Ja przecie chciałbym dogodzić i bogom, i jego świątobliwości… — szeptał stary pastuch.", + "47111": "W końcu udało się dostojnikom wytłumaczyć, a chłopom zrozumieć: czego od nich żądano. I zaczęło się oddawanie głosów. Każdy delegat przychodził do dzbana i wpuszczał swój kamyk w taki sposób, że inni nie widzieli, jakiej barwy gałkę rzuca.", + "47112": "Przez ten czas wielki skarbnik klęcząc za tronem szeptał do władcy:", + "47113": "— Wszystko zgubione!… Gdyby głosowali jawnie, mielibyśmy jednomyślność, ale teraz, bodaj mi ręka uschła, jeżeli w dzbanie nie znajdzie się ze dwadzieścia białych kamyków!…", + "47114": "— Uspokój się, wierny sługo — z uśmiechem odparł Ramzes. — Mam pod ręką więcej pułków, aniżeli będzie głosów przeciw nam.", + "47115": "— Ale po co to?… po co?… — wzdychał skarbnik. — Przecież bez jednomyślności nie otworzą nam Labiryntu…", + "47116": "Ramzes wciąż uśmiechał się.", + "47117": "Skończyła się procesja delegatów. Nadzorca Labiryntu podniósł dzban i jego zawartość wysypał na złotą tacę.", + "47118": "Na dziewięćdziesięciu jeden głosujących było osiemdziesiąt trzy kamyków czarnych, a tylko osiem białych.", + "47119": "Jenerałowie i urzędnicy struchleli, arcykapłani patrzyli na zgromadzenie z triumfem, ale wnet ogarnął ich niepokój; Ramzes bowiem miał wesołą fizjognomię.", + "47120": "Nikt nie śmiał oznajmić głośno, że projekt jego świątobliwości upadł. Lecz faraon odezwał się z całą swobodą:", + "47121": "— Prawowierni Egipcjanie, dobrzy słudzy moi! Spełniliście mój rozkaz i łaska moja jest z wami. Przez dwa dni będziecie gośćmi mojego domu. Gdy zaś otrzymacie podarunki, wrócicie do swoich rodzin i zajęć. Pokój z wami i błogosławieństwo.", + "47122": "To powiedziawszy pan opuścił salę wraz ze świtą, zaś arcykapłani Herhor i Mefres z trwogą spojrzeli po sobie.", + "47123": "— On wcale nie zmartwił się — szepnął Herhor.", + "47124": "— A mówiłem, że jest to wściekłe zwierzę!… — odparł Mefres. On nie cofnie się przed gwałtem i jeżeli go nie uprzedzimy…", + "47125": "— Bogowie obronią nas i swoje przybytki…", + "47126": "Wieczorem w komnacie Ramzesa XIII zgromadzili się najwierniejsi jego słudzy: wielki skarbnik, wielki pisarz, Tutmozis i Kalipos, naczelny wódz Greków.", + "47127": "— O panie — jęknął skarbnik — dlaczego nie uczyniłeś jak twoi wiecznie żyjący przodkowie?… Gdyby delegaci głosowali jawnie, już mielibyśmy prawo do skarbu w Labiryncie!…", + "47128": "— Prawdę mówi jego dostojność — wtrącił wielki pisarz.", + "47129": "Faraon potrząsnął głową.", + "47130": "— Mylicie się. Choćby cały Egipt krzyknął: oddajcie skarbowi fundusze Labiryntu! arcykapłani nie oddadzą…", + "47131": "— Więc po co zaniepokoiliśmy ich zwołaniem delegatów?… Ten królewski czyn bardzo wzburzył i rozzuchwalił pospólstwo, które jest dzisiaj jak wzbierająca woda…", + "47132": "— Nie lękam się przyboru — rzekł pan. — Moje pułki będą dla niego groblami… Mam zaś oczywistą korzyść z delegacji, które mi pokazały niemoc przeciwników: osiemdziesiąt trzy kamyki za nami, osiem za nimi!… Znaczy to, że gdy oni mogą liczyć na jeden korpus, ja na dziesięć…", + "47133": "Nie oddawajcie się złudzeniom — ciągnął faraon. — Między mną i arcykapłanami już zaczęła się wojna. Oni są fortecą, którą wezwaliśmy do poddania się. Odmówili, więc musimy przypuścić szturm.", + "47134": "— Żyj wiecznie!… — zawołali Tutmozis i Kalipos.", + "47135": "— Rozkazuj, panie — rzekł wielki pisarz.", + "47136": "— A oto moja wola — mówił Ramzes. — Ty, skarbniku, rozdasz sto talentów między policję, oficerów robotniczych i sołtysów w nomesach: Seft, Neha-chent, Neha-pechu, Sebt-Het, Aa, Ament, Ka… W tych samych miejscach wydasz szynkarzom i oberżystom, jęczmień, pszenicę, i wino, jakie jest pod ręką, aby pospólstwo miało darmo żywność i jadło. Uczynisz to natychmiast, aby do dwudziestego Paofi zapasy były, gdzie trzeba.", + "47137": "Skarbnik schylił się do ziemi.", + "47138": "— Ty, pisarzu, napisz i każ jutro ogłosić na ulicach stolic nomesów, że barbarzyńcy z pustyni zachodniej wielkimi siłami chcą napaść boską prowincję Fayum…", + "47139": "Ty, Kaliposie, wyślesz cztery greckie pułki na południe. Dwa staną pod Labiryntem, dwa posuną się aż do Hanes. Gdyby milicja kapłańska szła od Tebów, odepchniecie ją i nie dopuścicie do Fayumu. A gdy lud, oburzony na kapłanów, zagrozi Labiryntowi, twoi Grecy niech go zajmą…", + "47140": "— A gdyby dozorcy zamku oparli się? — wtrącił Kalipos.", + "47141": "— Byłby to bunt — odrzekł faraon i mówił dalej: — A ty, Tutmozisie, wyślesz trzy pułki do Memfisu i ustawisz je w pobliżu świątyń: Ptah, Izydy i Horusa. Gdy wzburzony lud zechce je szturmować, pułkownicy otworzą sobie bramy, nie dopuszczą pospólstwa do miejsc świętych i zabezpieczą osoby arcykapłanów od zniewagi.", + "47142": "I w Labiryncie, i w memfijskich świątyniach znajdą się kapłani, którzy wyjdą naprzeciw wojska z zielonymi gałązkami. Pułkownicy zapytają mężów tych o hasło i będą radzić się ich…", + "47143": "— A jeżeli kto ośmieli się stawić opór? — spytał Tutmozis.", + "47144": "— Tylko buntownicy nie spełnią rozkazów faraona — odparł Ramzes.", + "47145": "— Świątynie i Labirynt muszą być zajęte przez wojska dwudziestego trzeciego Paofi — ciągnął faraon, zwracając się do wielkiego pisarza. — Lud zatem zarówno w Memfis, jak i w Fayum może zbierać się już osiemnastego, z początku małymi garściami, potem coraz liczniej. Gdyby więc około dwudziestego zaczęły się drobne rozruchy, już nie należy im przeszkadzać. Szturmować jednak do świątyń mogą dopiero w dniach dwudziestym drugim i dwudziestym trzecim. A gdy wojsko zajmie te punkta, wszystko musi uspokoić się.", + "47146": "— Czy nie lepiej byłoby natychmiast uwięzić Herhora i Mefresa? — zapytał Tutmozis.", + "47147": "— Po co?… Mnie nie chodzi o nich, tylko o świątynie i Labirynt, do zajęcia których wojsko nie jest jeszcze gotowe. Zresztą Hiram, który przejął listy Herhora do Asyryjczyków, wróci dopiero około dwudziestego… Więc dopiero w dniu dwudziestym pierwszym Paofi będziemy mieli w rękach dowody, że arcykapłani są zdrajcami, i ogłosimy to ludowi.", + "47148": "— Zatem mam jechać do Fayum?… — spytał Kalipos.", + "47149": "— O nie. Ty i Tutmozis zostaniecie przy mnie z wyborowymi pułkami… Trzeba mieć przecie rezerwy na wypadek, gdyby arcykapłani odciągnęli od nas część ludu.", + "47150": "— Nie lękasz się, panie, zdrady? — spytał Tutmozis.", + "47151": "Faraon niedbale machnął ręką.", + "47152": "— Zdrada ciągle sączy się jak woda z pękniętej beczki. Jużci arcykapłani trochę odgadują moje zamiary, a i ja znam ich chęci… Ponieważ jednak uprzedziłem ich w gromadzeniu sił, więc już będą słabsi. W ciągu kilkunastu dni nie formuje się pułków…", + "47153": "— A czary?… — spytał Tutmozis.", + "47154": "— Nie ma czarów, których by nie rozproszył topór!… — zawołał śmiejąc się Ramzes.", + "47155": "Tutmozis chciał w tej chwili opowiedzieć faraonowi o praktykach arcykapłanów z Lykonem. Ale i tym razem powstrzymała go uwaga, że gdy pan bardzo rozgniewa się, utraci spokój, który dziś robi go potężnym.", + "47156": "Wódz przed bitwą nie może myśleć o niczym, tylko o bitwie. A na sprawę Lykona będzie czas, gdy kapłani znajdą się w więzieniu.", + "47157": "Na znak jego świątobliwości Tutmozis został w komnacie, trzej zaś inni dygnitarze złożywszy panu niskie ukłony wyszli.", + "47158": "— Nareszcie — westchnął wielki pisarz, gdy ze skarbnikiem znaleźli się w przedsionku — nareszcie skończy się władza ogolonych łbów…", + "47159": "— Zaprawdę jest czas — dodał skarbnik. — Przez dziesięć lat ostatnich lada prorok więcej znaczył aniżeli nomarcha Tebów albo Memfisu.", + "47160": "— Ja myślę, że Herhor po cichu gotuje sobie czółenko, ażeby uciec przed dwudziestym trzecim Paofi — wtrącił Kalipos.", + "47161": "— Co mu będzie! — rzekł pisarz. — Jego świątobliwość, dziś groźny, przebaczy im, gdy się upokorzą…", + "47162": "— A nawet za wstawieniem się królowej Nikotris zostawi im majątki — dopełnił skarbnik. — W każdym razie nastanie w państwie jakiś ład, którego już zaczynało braknąć.", + "47163": "— Zdaje mi się tylko, że jego świątobliwość zbyt wielkie robi przygotowania — mówił pisarz. — Ja bym wszystko zakończył greckimi pułkami, nie tykając pospólstwa…", + "47164": "— Młody… lubi ruch, hałas… — dorzucił skarbnik.", + "47165": "— Jak to widać, że nie jesteście żołnierzami! — odezwał się Kalipos. — Kiedy chodzi o walkę, trzeba zgromadzić wszystkie siły, bo zawsze znajdą się niespodzianki.", + "47166": "— Zapewne, gdybyśmy nie mieli za sobą pospólstwa — odparł pisarz. — A tak, co może zdarzyć się nieoczekiwanego?… Bogowie nie zejdą bronić Labiryntu.", + "47167": "— Tak mówisz, wasza dostojność, bo jesteś spokojny — rzekł Kalipos — bo wiesz, że naczelny wódz czuwa i wszystko stara się przewidzieć. Inaczej może cierpłaby ci skóra.", + "47168": "— Nie widzę niespodzianek — upierał się pisarz. — Chyba arcykapłani znowu rozpuszczą wieść, że faraon oszalał…", + "47169": "— Będą oni probowali różnych sztuk — wtrącił ziewając wielki skarbnik — ale zaprawdę sił im nie starczy… W każdym razie dziękuję bogom, że postawili mnie w królewskim obozie… No, idźmy spać…", + "47170": "Po wyjściu dostojników z komnaty faraona Tutmozis w jednej ze ścian otworzył drzwi ukryte i wprowadził Samentu. Pan przyjął Setowego arcykapłana z wielką radością, podał do ucałowania rękę i uścisnął mu głowę.", + "47171": "— Pokój tobie, dobry sługo — rzekł władca. — Co przynosisz?…", + "47172": "— Byłem dwa razy w Labiryncie — odparł kapłan.", + "47173": "— I już znasz drogę?…", + "47174": "— Znałem ją dawniej, ale teraz odkryłem jedną rzecz. Skarbiec może się zapaść, pozabijać ludzi i zniszczyć klejnoty, które są największym bogactwem…", + "47175": "Faraon zmarszczył brwi.", + "47176": "— Dlatego — ciągnął Samentu — wasza świątobliwość raczy przygotować kilkunastu ludzi pewnych. Z nimi wejdę do Labiryntu w nocy poprzedzającej szturm i obsadzę komnaty, które sąsiadują ze skarbcem… Osobliwie górną…", + "47177": "— Wprowadzisz ich?…", + "47178": "— Tak. Chociaż pójdę do Labiryntu jeszcze raz sam i ostatecznie sprawdzę: czy nie uda mi się zapobiec ruinie bez cudzej pomocy? Ludzie, choćby najwierniejsi, są niepewni, a wprowadzanie ich może zwrócić uwagę tych psów dozorujących…", + "47179": "— Jeżeli cię już nie śledzą… — wtrącił faraon.", + "47180": "— Wierz mi, panie — odparł kapłan kładąc rękę na piersiach — że aby mnie wyśledzić, trzeba by cudu. Ich zaślepienie jest prawie dziecinne. Czują już bowiem, że ktoś chce wedrzeć się do Labiryntu, lecz głupcy podwajają straże przy widocznych furtkach. Tymczasem ja sam, w ciągu miesiąca, poznałem trzy wejścia ukryte, o których oni zapomnieli czy może zgoła nie wiedzą. Chyba jaki duch mógłby ich ostrzec, że chodzę po Labiryncie, albo wskazać komnatę, w której będę. Między trzema tysiącami komnat i korytarzy jest to niemożliwe.", + "47181": "— Mówi prawdę dostojny Samentu — odezwał się Tutmozis. — I bodaj że już za daleko posuwamy przezorność wobec arcykapłańskich gadzin.", + "47182": "— Tego nie mów, wodzu — rzekł kapłan. — Siły ich przy jego świątobliwości są garścią piasku wobec pustyni, ale Herhor i Mefres są bardzo mądrzy!… I bodaj że użyją przeciw nam takich orężów i obrotów, wobec których oniemiejemy ze zdziwienia… Nasze świątynie są pełne tajemnic, które zastanawiają nawet mędrców, a ścierają na proch duszę pospólstwa.", + "47183": "— Powiedzże nam co o tym? — zapytał faraon.", + "47184": "— Z góry mówię, że żołnierze waszej świątobliwości spotkają dziwy w świątyniach. To pogasną im światła, to znowu otoczą ich płomienie i szkaradne poczwary… To mur zastąpi im drogę albo pod nogami otworzy się przepaść. W niektórych korytarzach zaleje ich woda, w innych niewidzialne ręce będą rzucały kamieniami… A jakie grzmoty, jakie głosy rozlegać się będą dokoła nich!…", + "47185": "— W każdej świątyni mam życzliwych mi kapłanów młodszych, a w Labiryncie ty będziesz — rzekł faraon.", + "47186": "— I nasze topory — wtrącił Tutmozis. — Lichy to żołnierz, który cofa się przed płomieniami czy straszydłami albo marnuje czas na przysłuchiwanie się tajemniczym głosom.", + "47187": "— Dobrze mówisz, wodzu! — zawołał Samentu. — Gdy tylko będziecie szli dzielnie naprzód, strachy pierzchną, głosy umilkną, a płomienie przestaną parzyć.", + "47188": "Teraz ostatnie słowo, panie nasz — zwrócił się kapłan do Ramzesa. — Gdybym zginął…", + "47189": "— Nie mów tak!… — żywo przerwał mu faraon.", + "47190": "— Gdybym zginął — mówił ze smutnym uśmiechem Samentu — przyjdzie do waszej świątobliwości młody kapłan Seta z moim pierścieniem. Niech więc wojsko zajmie Labirynt i wypędzi dozorców i niech już nie opuszcza gmachu, bo ów młodzieniec, może w ciągu miesiąca, a może i wcześniej, znajdzie drogę do skarbów, przy wskazówkach, jakie mu zostawię…", + "47191": "Ale, panie — mówił klękając — błagam cię o jedno: gdy zwyciężysz, pomścij mnie, a nade wszystko nie przebaczaj Herhorowi i Mefresowi. Ty nie wiesz: jacy to są nieprzyjaciele!… Gdyby oni wzięli górę, zginiesz nie tylko ty sam, ale i twoja dynastia…", + "47192": "— Alboż zwycięzcy nie godzi się być wspaniałomyślnym?… — spytał pochmurnie władca.", + "47193": "— Żadnej wspaniałomyślności!… żadnej łaski!… — wołał Samentu. — Dopóki oni będą żyli, tobie i mnie, panie, grozi śmierć, hańba, nawet zniewaga naszych trupów.", + "47194": "Można ugłaskać lwa, kupić Fenicjanina, przywiązać Libijczyka i Etiopa, można ubłagać chaldejskiego kapłana, bo on jak orzeł unosi się na wysokościach i bezpieczny jest od pocisków…", + "47195": "Ale egipskiego proroka, który zakosztował zbytku i władzy, nie zjednasz niczym. I tylko śmierć ich albo twoja może zakończyć walkę.", + "47196": "— Prawdę mówisz, Samentu — odpowiedział Tutmozis. — Na szczęście, nie jego świątobliwość, ale — my, żołnierze, będziemy rozstrzygali odwieczny spór między kapłanami i faraonem.", + "47197": "Rozdział XIV", + "47198": "Dwunastego Paofi z różnych świątyń egipskich rozeszły się niepokojące wieści.", + "47199": "W ciągu paru dni ostatnich w świątyni Horusa wywrócił się ołtarz, w świątyni Izydy posąg bóstwa płakał. Zaś u Amona tebańskiego i u grobu Ozyrysa w Denderach wypadły bardzo złe wróżby. Z nieomylnych oznak wywnioskowali kapłani, że Egiptowi grozi jakieś wielkie nieszczęście jeszcze przed upływem miesiąca.", + "47200": "Skutkiem tego arcykapłani Herhor i Mefres nakazali procesje dokoła świątyń i składanie ofiar w domach.", + "47201": "Zaraz nazajutrz, trzynastego Paofi, odbyła się w Memfis wielka procesja: bóg Ptah wyszedł ze swojej świątyni, a bogini Izyda ze swojej. Oba bóstwa podążały ku środkowi miasta, w bardzo nielicznym gronie wiernych, przeważnie kobiet. Musiały jednak cofnąć się: mieszczanie bowiem egipscy drwili z nich, a innowiercy posunęli się do rzucania kamieni na święte łodzie bogów.", + "47202": "Policja wobec tych nadużyć zachowała się obojętnie, a nawet niektórzy jej członkowie przyjęli udział w nieprzystojnych żartach. Od południa zaś jacyś nieznani ludzie zaczęli opowiadać tłumom, że stan kapłański nie pozwala na żadne ulgi dla pracujących i chce podnieść bunt przeciw faraonowi.", + "47203": "Ku wieczorowi pod świątyniami zbierały się gromadki robotników z gwizdaniem i złorzeczeniami na kapłanów. Jednocześnie ciskano kamienie do bram, a jakiś zbrodniarz publicznie odbił nos Horusowi pilnującemu swojej świątyni.", + "47204": "W parę godzin po zachodzie słońca zebrali się arcykapłani i ich najwierniejsi stronnicy w świątyni Ptah. Był dostojny Herhor, Mefres, Mentezufis, trzech nomarchów i najwyższy sędzia z Tebów.", + "47205": "— Straszne czasy! — odezwał się sędzia. — Wiem z pewnością, że faraon chce podburzyć motłoch do napadu na świątynie…", + "47206": "— Słyszałem — odezwał się nomarcha Sebes — że wysłano rozkaz do Nitagera, ażeby przybiegł czym prędzej z nowymi wojskami, jakby już i tych nie było dosyć!…", + "47207": "— Komunikacja między Dolnym i Górnym Egiptem przecięta od wczoraj — dodał nomarcha Aa. — Na gościńcach stoi wojsko, a galery jego świątobliwości rewidują każdy statek płynący Nilem…", + "47208": "— Ramzes XIII nie jest „świątobliwością” — wtrącił oschle Mefres — gdyż nie otrzymał koron z rąk bogów.", + "47209": "— Wszystko to byłyby drobiazgi — odezwał się najwyższy sędzia. — Gorszą jest zdrada… Mam poszlaki, że wielu młodszych kapłanów sprzyja faraonowi i o wszystkim donosi mu…", + "47210": "— Są nawet tacy, którzy podjęli się ułatwić wojsku zajęcie świątyń — dodał Herhor.", + "47211": "— Wojsko ma wejść do świątyń?!… — zawołał nomarcha Sebes.", + "47212": "— Taki ma przynajmniej rozkaz na dwudziestego trzeciego — odparł Herhor.", + "47213": "— I wasza dostojność mówisz o tym spokojnie?… — zapytał nomarcha Ament.", + "47214": "Herhor wzruszył ramionami, a nomarchowie zaczęli spoglądać po sobie.", + "47215": "— Tego już nie rozumiem!… — odezwał się prawie z gniewem nomarcha Aa. — Świątynie mają zaledwie kilkuset żołnierzy, kapłani zdradzają, faraon odcina nas od Tebów i podburza lud, a dostojny Herhor mówi o tym, jakby nas zapraszał na ucztę… Albo brońmy się, jeżeli jeszcze można, albo…", + "47216": "— Poddajmy się jego świątobliwości?… — spytał ironicznie Mefres. — Na to zawsze będziecie mieli czas!…", + "47217": "— Ale my chcielibyśmy dowiedzieć się czegoś o środkach obrony… — rzekł nomarcha Sebes.", + "47218": "— Bogowie ocalą swoich wiernych — odpowiedział Herhor.", + "47219": "Nomarcha Aa załamał ręce.", + "47220": "— Jeżeli mam otworzyć moje serce, to i mnie dziwi wasza obojętność — odezwał się najwyższy sędzia. — Prawie całe pospólstwo jest przeciw nam…", + "47221": "— Pospólstwo jak jęczmień na polu, idzie za wiatrem — rzekł Herhor.", + "47222": "— A wojsko?…", + "47223": "— Któreż wojsko nie upadnie przed Ozyrysem?", + "47224": "— Wiem — przerwał niecierpliwie nomarcha Aa — ale nie widzę ani Ozyrysa, ani tego wiatru, który do nas zwróci pospólstwo… Tymczasem faraon już dziś przywiązał ich do siebie obietnicami, a jutro wystąpi z darowizną…", + "47225": "— Od obietnic i podarunków mocniejszą jest trwoga — odparł Herhor.", + "47226": "— Czego oni mają się bać?… Tych trzystu żołnierzy, jakich mamy?", + "47227": "— Ulękną się Ozyrysa.", + "47228": "— Ale gdzież on jest?… — pytał wzburzony nomarcha Aa.", + "47229": "— Zobaczycie go wszyscy. A szczęśliwym byłby ten, kto by na ów dzień oślepnął.", + "47230": "Słowa te wypowiedział Herhor z takim niezachwianym spokojem, że w zgromadzeniu zaległa cisza.", + "47231": "— Ostatecznie cóż jednak robimy?… — zapytał po chwili najwyższy sędzia.", + "47232": "— Faraon — mówił Herhor — chce, ażeby lud napadł na świątynie dwudziestego trzeciego. My zaś musimy sprawić, aby napadnięto nas dwudziestego Paofi.", + "47233": "— Wiecznie żywi bogowie! — znowu zawołał nomarcha Aa wznosząc ręce. — A my po co mamy ściągać nieszczęście na nasze głowy, w dodatku o dwa dni wcześniej?…", + "47234": "— Słuchajcie Herhora — odezwał się stanowczym głosem Mefres — i na wszelki sposób starajcie się, ażeby napad miał miejsce dwudziestego Paofi, od rana.", + "47235": "— A jak nas naprawdę rozbiją?… — spytał zmieszany sędzia.", + "47236": "— Jeżeli nie poskutkują zaklęcia Herhora, wówczas ja wezwę bogów na pomoc — odparł Mefres, a w oczach błysnął mu złowrogi ogień.", + "47237": "— Ha! wy arcykapłani macie swoje tajemnice, których nam odsłaniać nie wolno — rzekł wielki sędzia. — Zrobimy więc, co każecie, wywołamy napad dwudziestego… Ale pamiętajcie, że nasza i dzieci naszych krew spadnie na wasze głowy…", + "47238": "— Niech spadnie!…", + "47239": "— Niech się tak stanie!… — zawołali jednocześnie obaj arcykapłani. Po czym dodał Herhor:", + "47240": "— Od dziesięciu lat rządzimy państwem i przez ten czas nikomu z was nie stała się krzywda, a każdej obietnicy dotrzymaliśmy. Bądźcież więc cierpliwi i wierni jeszcze przez kilka dni, aby zobaczyć moc bogów i otrzymać nagrodę.", + "47241": "Niebawem nomarchowie pożegnali arcykapłanów, nie usiłując nawet ukrywać smutku i niepokoju. Zostali tylko Herhor i Mefres.", + "47242": "Po dłuższym milczeniu Herhor odezwał się:", + "47243": "— Tak, ten Lykon był dobry, dopóki udawał szalonego. Ale ażeby można go podstawić zamiast Ramzesa!…", + "47244": "— Jeżeli matka nie poznała się na nim — odparł Mefres — więc już musi być bardzo podobny… A siedzieć na tronie, przemówić parę słów do otoczenia to chyba potrafi. Zresztą my będziemy przy nim…", + "47245": "— Strasznie głupi komediant!… — westchnął Herhor trąc czoło.", + "47246": "— Mędrszy on od milionów innych ludzi, gdyż ma podwójny wzrok i wielkie może oddać usługi państwu…", + "47247": "— Ciągle wasza dostojność mówisz mi o tym podwójnym wzroku — odparł Herhor. — Nareszcie niechże ja sam przekonam się o tym…", + "47248": "— Chcesz?… — spytał Mefres. — Więc idźmy… Ale, na bogi, Herhorze, o tym, co zobaczysz, nie wspominaj nawet przed własnym sercem…", + "47249": "Zeszli do podziemiów świątyni Ptah i znaleźli się w obszernej piwnicy oświetlonej kagańcem. Przy słabym blasku Herhor dojrzał człowieka, który siedząc za stołem jadł. Człowiek miał na sobie kaftan gwardii faraona.", + "47250": "— Lykonie — rzekł Mefres — najwyższy dostojnik państwa chce przekonać się o zdolnościach, jakimi obdarzyli cię bogowie…", + "47251": "Grek odepchnął misę z jedzeniem i począł mruczeć:", + "47252": "— Przeklęty dzień, w którym moje podeszwy dotknęły waszej ziemi!.. Wolałbym pracować w kopalniach i być bity kijami…", + "47253": "— Na to zawsze będzie czas — wtrącił surowo Herhor.", + "47254": "Grek umilkł i nagle zaczął drżeć zobaczywszy w ręce Mefresa kulkę z ciemnego kryształu. Pobladł, spojrzenie zmętniało mu, na twarz wystąpił pot kroplisty. Jego oczy były utkwione w jeden punkt, jakby przykute do kryształowej kuli.", + "47255": "— Już śpi — rzekł Mefres. — Nie dziwneż to?", + "47256": "— Jeżeli nie udaje.", + "47257": "— Uszczypnij go… ukłuj… nawet sparz… — mówił Mefres.", + "47258": "Herhor wydobył spod białej szaty sztylet i zamierzył się, jakby chcąc uderzyć Lykona między oczy. Ale Grek nie poruszył się, nawet nie drgnęły mu powieki.", + "47259": "— Spojrzyj tu — mówił Mefres zbliżając do Lykona kryształ. — Czy widzisz tego, który porwał Kamę?…", + "47260": "Grek zerwał się z krzesła, z zaciśniętymi pięściami i śliną na ustach.", + "47261": "— Puśćcie mnie!… — wołał chrapliwym głosem. — Puśćcie mnie, abym napił się jego krwi…", + "47262": "— Gdzież on jest teraz? — pytał Mefres.", + "47263": "— W pałacyku, w stronie ogrodu najbliższej rzeki… Jest z nim piękna kobieta… — szeptał Lykon.", + "47264": "— Nazywa się Hebron i jest żoną Tutmozisa — podpowiedział Herhor. — Przyznaj, Mefresie — dodał — że ażeby o tym wiedzieć, nie trzeba podwójnego wzroku…", + "47265": "Mefres zaciął wąskie usta.", + "47266": "— Jeżeli to nie przekonywa waszej dostojności, pokażę coś lepszego — odparł. — Lykonie, znajdź teraz zdrajcę, który szuka drogi do skarbca Labiryntu…", + "47267": "Śpiący Grek usilniej wpatrzył się w kryształ i po chwili odpowiedział:", + "47268": "— Widzę go… Jest odziany w płachtę żebraka…", + "47269": "— Gdzie on jest?…", + "47270": "— Leży na dziedzińcu oberży, ostatniej przed Labiryntem… Z rana będzie tam…", + "47271": "— Jak on wygląda?…", + "47272": "— Ma rudą brodę i włosy… — odpowiedział Lykon.", + "47273": "— A co?… — spytał Mefres Herhora.", + "47274": "— Wasza dostojność masz dobrą policję — rzekł Herhor.", + "47275": "— Ale za to dozorcy Labiryntu źle go pilnują! — mówił gniewnie Mefres. — Jeszcze dziś w nocy pojadę tam z Lykonem, aby ostrzec miejscowych kapłanów… Lecz gdy uda mi się ocalić skarb bogów, wasza dostojność pozwolisz, że ja zostanę jego dozorcą…", + "47276": "— Jak wasza dostojność chcesz — odparł Herhor obojętnie. A w sercu swym dodał:", + "47277": "„Nareszcie pobożny Mefres zaczyna pokazywać zęby i pazury… Sam pragnie zostać — tylko — dozorcą Labiryntu, a swego wychowańca Lykona zrobić — tylko — faraonem!…", + "47278": "Zaprawdę, że dla nasycenia chciwości moich pomocników bogowie musieliby stworzyć dziesięć Egiptów…”", + "47279": "Gdy obaj dostojnicy opuścili podziemia, Herhor, wśród nocy, piechotą wrócił do świątyni Izydy, gdzie miał mieszkanie, a Mefres kazał przygotować parę konnych lektyk. Do jednej młodzi kapłani włożyli śpiącego Lykona w worku na głowie, do drugiej arcykapłan wsiadł sam i otoczony garstką jeźdźców, tęgim kłusem pojechał do Fayum.", + "47280": "W nocy z czternastego na piętnasty Paofi arcykapłan Samentu, stosownie do obietnicy danej faraonowi, wszedł, sobie tylko znanym korytarzem, do Labiryntu. Miał w rękach pęk pochodni, z których jedna paliła się, a na plecach niewielki koszyk z przyborami.", + "47281": "Samentu bardzo łatwo przechodził z sali do sali, z korytarza na korytarz, jednym dotknięciem usuwając kamienne tafle w kolumnach i ścianach, gdzie były drzwi ukryte. Niekiedy wahał się, lecz wówczas odczytywał tajemnicze znaki na ścianach i porównywał je ze znakami na paciorkach, które miał na szyi.", + "47282": "Po półgodzinnej podróży znalazł się w skarbcu, skąd usunąwszy taflę w podłodze dostał się do sali leżącej pod spodem. Sala była niska, lecz obszerna, a jej sufit opierał się na mnóstwie przysadkowatych kolumn.", + "47283": "Samentu położył koszyk i zapaliwszy dwie pochodnie przy ich świetle zaczął odczytywać napisy ścienne.", + "47284": "„Mimo podłej postaci — mówił jeden napis — jestem prawdziwy syn bogów, gdyż gniew mój jest straszny.", + "47285": "Na dworze zamieniam się w słup ognia i czynię błyskawicę. Zamknięty, jestem grzmotem i zniszczeniem, i nie ma budowli, która oparłaby się mojej potędze.", + "47286": "Ułagodzić mnie może tylko święta woda, która odbiera mi moc. Ale gniew mój tak dobrze rodzi się z płomienia, jak i z najmniejszej iskry.", + "47287": "Wobec mnie wszystko skręca się i upada. Jestem jak Tyfon, który obala najwyższe drzewo i podnosi kamienie.”", + "47288": "„Słowem, każda świątynia ma swoją tajemnicę, której inne nie znają!…” — rzekł do siebie Samentu.", + "47289": "Otworzył jedną kolumnę i wydobył z niej duży garnczek. Garnczek miał pokrywę przylepioną woskiem tudzież otwór, przez który przechodził długi i cienki sznurek, nie wiadomo gdzie kończący się wewnątrz kolumny.", + "47290": "Samentu odciął kawałek sznurka, przytknął go do pochodni i spostrzegł, że sznur spala się bardzo prędko, wydając syczenie.", + "47291": "Teraz ostrożnie zdjął nożem pokrywę i zobaczył wewnątrz garnka niby piasek i kamyki popielatej barwy. Wydobył parę kamyków i odszedłszy na bok przytknął pochodnię. W jednej chwili buchnął duży płomień i kamyki znikły zostawiając po sobie gęsty dym i przykry zapach.", + "47292": "Samentu wyjął znowu trochę popielatego piasku, wysypał na posadzkę, umieścił wśród niego kawałek sznura, który znalazł przy garnku, i — wszystko to nakrył ciężkim kamieniem. Potem zbliżył pochodnię, sznur zatlił się i po chwili — kamień wśród płomieni podskoczył do góry.", + "47293": "— Mam już tego syna bogów!… — rzekł z uśmiechem Samentu. — Skarbiec nie zapadnie się…", + "47294": "Zaczął chodzić od kolumny do kolumny, otwierać tafle i z wnętrza wydobywać ukryte garnki. Przy każdym był sznur, który Samentu przecinał, a garnki odstawiał na bok…", + "47295": "— No — mówił kapłan — jego świątobliwość mógłby darować mi połowę tych skarbów, a przynajmniej… syna mego zrobić nomarchą!… I z pewnością zrobi, gdyż jest to wspaniałomyślny władca… Mnie zaś należy się co najmniej świątynia Amona w Tebach…", + "47296": "Zabezpieczywszy w ten sposób salę dolną, Samentu wrócił do skarbca, a stamtąd wszedł do sali górnej. Tam również były napisy na ścianach, liczne kolumny, a w nich garnki zaopatrzone w sznury i napełnione kamykami, które przy zetknięciu się z ogniem wybuchały.", + "47297": "Samentu poprzecinał sznury, powydobywał garnki z wnętrza kolumn i — szczyptę popielatego piasku zawiązał w gałganek.", + "47298": "Potem zmęczony usiadł. Wypaliło mu się sześć pochodni; noc musiała się już zbliżać ku końcowi.", + "47299": "„Nigdy bym nie przypuszczał — mówił do siebie — że tutejsi kapłani mają tak dziwny materiał?… Przecie można by rozwalać nim asyryjskie fortece!… No, my także nie wszystko ogłaszamy naszym uczniom…”", + "47300": "Strudzony począł marzyć. Teraz był pewny, że zajmie najwyższe stanowisko w państwie, potężniejsze od tego, jakie zajmował Herhor.", + "47301": "Co wtedy zrobi?… Bardzo wiele. Zabezpieczy mądrość i majątek swoim potomkom. Postara się o wydobycie tajemnic ze wszystkich świątyń, co w nieograniczony sposób umocni jego władzę, a Egiptowi zapewni przewagę nad Asyrią.", + "47302": "Młody faraon drwi z bogów, to ułatwi mu ustanowienie czci dla jednego boga, na przykład Ozyrysa, i połączenie Fenicjan, Żydów, Greków i Libijczyków w jedno państwo — z Egiptem.", + "47303": "Współcześnie przystąpi do robót nad kanałem, który ma połączyć Morze Czerwone ze Śródziemnym. Gdy wzdłuż kanału pobuduje się fortece i nagromadzi dużo wojska, cały handel z nieznanymi ludami Wschodu i Zachodu wpadnie w ręce Egipcjan.", + "47304": "Trzeba też posiadać własną flotę i majtków egipskich… A nade wszystko trzeba zgnieść Asyrią, która z każdym rokiem staje się niebezpieczniejsza… Trzeba ukrócić zbytki i chciwość kapłanów… Niechaj będą mędrcami, niech mają dostatek, ale niech służą państwu zamiast, jak dziś, wyzyskiwać je na swoją korzyść…", + "47305": "„Już w miesiącu Hator — mówił w sobie — będę władcą!… Młody pan zanadto lubi kobiety i wojsko, aby mógł zajmować się rządami… A jeżeli nie będzie miał synów, wówczas mój syn, mój syn…”", + "47306": "Ocknął się. Jeszcze jedna pochodnia spłonęła i był wielki czas do opuszczenia podziemiów.", + "47307": "Podniósł się, zabrał swój koszyk i opuścił salę nad skarbcem.", + "47308": "„Nie potrzebuję pomocników… — myślał uśmiechając się. — Sam wszystko zabezpieczyłem… ja sam… pogardzany kapłan Seta!…”", + "47309": "Minął już kilkadziesiąt komnat i korytarzy, gdy nagle stanął… Zdawało się, że na posadzce sali, do której wszedł, widać cienką smugę światła…", + "47310": "W jednej chwili ogarnęła go tak straszna trwoga, że zgasił pochodnię. Lecz i smuga na posadzce znikła.", + "47311": "Samentu wytężył słuch, ale słyszał tylko bicie tętna we własnej głowie.", + "47312": "— Przywidziało mi się!… — rzekł.", + "47313": "Drżącymi rękoma wydobył z kosza małe naczynie, gdzie powoli tliła się hubka, i znowu zapalił pochodnią.", + "47314": "„Jestem bardzo senny!…” — pomyślał.", + "47315": "Rozejrzał się po sali i poszedł do ściany, w której były ukryte drzwi. Nacisnął gwóźdź, drzwi nie uchyliły się. Drugi… trzeci nacisk — nic…", + "47316": "„Co to znaczy?” — rzekł do siebie zdumiony.", + "47317": "Już zapomniał o świetlnej smudze. Zdawało mu się, że spotkał go nowy, niesłychany wypadek. Tyle setek drzwi ukrytych otwierał w swym życiu, tyle ich otworzył w Labiryncie, że wprost nie mógł pojąć obecnego oporu.", + "47318": "Wtem znowu ogarnął go strach. Zaczął biegać od ściany do ściany i wszędzie próbować ukrytych drzwi. Wreszcie jedne ustąpiły. Samentu głęboko odetchnął i znalazł się w ogromnej sali, jak zwykle przepełnionej kolumnami. Jego pochodnia rozświetlała zaledwie część przestrzeni, której ogromna reszta ginęła w gęstym mroku.", + "47319": "Ciemność, las kolumn, a nade wszystko nieznajomość sali — dodała kapłanowi otuchy. Na dnie jego trwogi zbudziła się iskra naiwnej nadziei: zdawało mu się, że ponieważ on nie zna tego miejsca, więc i nikt go nie zna, nikt tu nie trafi.", + "47320": "Uspokoił się nieco i uczuł, że nogi gną się pod nim. Więc usiadł. Lecz znowu zerwał się i począł oglądać się dokoła, jak gdyby chcąc sprawdzić: czy istotnie grozi mu niebezpieczeństwo i — skąd?… Z którego z tych ciemnych kątów wyjdzie ono, aby rzucić się na niego?", + "47321": "Samentu, jak nikt w Egipcie, był oswojony z podziemiami, ciemnością, zbłąkaniem… Przechodził też różne niepokoje w życiu. Ale to, czego doznawał obecnie, było czymś zupełnie nowym i tak strasznym, że kapłan bał się nadać temu właściwego nazwiska.", + "47322": "W końcu z wielkim wysiłkiem zebrał myśli i rzekł:", + "47323": "— Gdybym naprawdę widział światło… gdyby naprawdę ktoś pozamykał drzwi, byłbym zdradzony… A w takim razie co?…", + "47324": "„Śmierć!…” — szepnął mu głos ukryty gdzieś na dnie duszy.", + "47325": "Śmierć?!…", + "47326": "Pot wystąpił mu na twarz; zatamował mu się oddech. I nagle opanowało go szaleństwo strachu. Zaczął biegać po sali i uderzać pięścią w mury szukając wyjścia. Już zapomniał, gdzie jest i jak się tu dostał; stracił kierunek, a nawet możność orientowania się za pomocą paciorków.", + "47327": "Zarazem poczuł, że jest w nim jakby dwu ludzi: jeden prawie obłąkany, drugi spokojny i mądry. Ten mądry tłumaczył sobie, że wszystko może być przywidzeniem, że nikt go nie odkrył, nikt go nie szuka i że wyjdzie stąd, byle nieco ochłonął. Ale ten pierwszy, obłąkany, nie słuchał głosu rozsądku, owszem, z każdą chwilą brał górę nad swoim antagonistą wewnętrznym.", + "47328": "O, gdyby można było ukryć się w której kolumnie!… Niechby wówczas szukali… Choć zapewne nikt by go nie szukał i nie znalazł, a on przespawszy się odzyskałby panowanie nad sobą.", + "47329": "— Cóż mnie tu może spotkać? — mówił wzruszając ramionami. — Bylem uspokoił się, mogą mnie gonić po całym Labiryncie… Wszak do przecięcia mi wszystkich dróg trzeba by kilku tysięcy ludzi, a do wskazania: w której sali jestem — chyba cudu!…", + "47330": "No, ale przypuśćmy, że łapią mnie… Więc i cóż!… Biorę ten oto flakonik, przykładam do ust i w jednej chwili uciekam tak, że mnie już nikt nie złapie… Nawet bogowie…", + "47331": "Lecz pomimo rozumowań znowu schwyciła go tak straszna trwoga, że po raz drugi zgasił pochodnią i drżąc, szczękając zębami wcisnął się pod jedną z kolumn.", + "47332": "„Jak można… jak można było wchodzić tutaj!… — mówił do siebie. — Alboż nie miałem czego jeść… na czym wesprzeć głowy?… Prosta rzecz, że jestem odkryty… Przecież Labirynt posiada mnóstwo czujnych jak psy dozorców, i tylko dziecko albo głupiec mógłby myśleć o oszukaniu ich…", + "47333": "Majątek… władza!… Gdzież jest taki skarb, za który warto by oddać jeden dzień życia?… I oto ja, człowiek w sile wieku, naraziłem moje…”", + "47334": "Zdawało mu się, że usłyszał ciężkie stuknięcie. Zerwał się i w głębi sali — zobaczył blask.", + "47335": "Tak jest: blask rzeczywisty, nie złudzenie… W odległej ścianie, gdzieś na końcu, stały otwarte drzwi, przez które w tej chwili ostrożnie wchodziło kilku zbrojnych ludzi z pochodniami.", + "47336": "Na ten widok kapłan uczuł zimno — w nogach, w sercu, w głowie… Już nie wątpił, że nie tylko został odkryty, ale że jest ścigany i otoczony.", + "47337": "Kto mógł go zdradzić?… Rozumie się, że tylko jeden człowiek: młody kapłan Seta, którego wtajemniczył dość szczegółowo w swoje plany. Zdrajca sam z miesiąc musiałby szukać drogi w Labiryncie; ale gdyby porozumiał się z dozorcami, mogli Samentu wytropić w jeden dzień…", + "47338": "W tej chwili arcykapłan doznał wrażeń znanych tylko ludziom, którzy stają w obliczu śmierci. Przestał się bać, gdyż jego urojone trwogi pierzchły wobec rzeczywistych pochodni… I nie tylko odzyskał panowanie nad sobą, ale nawet poczuł się nieskończenie wyższym od wszystkiego, co żyje… Za chwilę już nie będzie mu groziło żadne… żadne niebezpieczeństwo!…", + "47339": "Myśli przebiegały mu przez głowę z szybkością i jasnością błyskawic. Ogarnął całe swoje istnienie: prace, niebezpieczeństwa, nadzieje i ambicje, i — wszystko to wydawało mu się drobiazgiem. Bo i co by mu przyszło, gdyby w tej chwili był nawet faraonem albo posiadał klejnoty wszystkich skarbców królewskich?…", + "47340": "Wszystko to marność, pył a nawet gorzej, bo złudzenie. Jedna tylko rzecz jest wielka i prawdziwa — śmierć…", + "47341": "Tymczasem ludzie z pochodniami pilnie oglądając kolumny i zakątki doszli już do połowy ogromnej sali. Kapłan widział połyskujące ostrza ich włóczni i poznał, że wahają się, że posuwają się naprzód ze strachem i niechęcią. O kilka kroków za nimi szła inna grupa osób oświetlona jedną pochodnią.", + "47342": "Samentu nawet nie czuł do nich niechęci, tylko ciekawość: kto mógł go zdradzić? Ale i ta kwestia nie bardzo go obchodziła; wydawało mu się bowiem nierównie ważniejszym pytanie: dlaczego człowiek musi umierać i — po co rodził się?… Gdyż, wobec faktu śmierci, całe życie skraca się w jedną chwilkę bolesną, choćby było najdłuższym i najbogatszym w doświadczenia.", + "47343": "— Po co to?… Na co to?…", + "47344": "Otrzeźwił go głos jednego ze zbrojnych.", + "47345": "— Tu nikogo nie ma i być nie może!…", + "47346": "Zbrojni stanęli. Samentu poczuł, że kocha tych ludzi, którzy nie chcą iść dalej, i — serce w nim uderzyło.", + "47347": "Powoli nadciągnęła druga grupa osób, w której spierano się.", + "47348": "— Jak nawet wasza dostojność może przypuszczać, że tu ktoś wszedł?… — mówił głos drgający gniewem. — Przecież wszystkie wejścia są pilnowane, osobliwie teraz. A gdyby nawet kto zakradł się, to chyba po to, ażeby umrzeć z głodu…", + "47349": "— A jednak patrz, wasza dostojność, na zachowanie się Lykona — odparł drugi głos. — Śpiący wciąż wygląda tak, jakby nieprzyjaciela czuł blisko…", + "47350": "„Lykon?… — myślał Samentu. — Ach, to ten Grek podobny do faraona… Co widzę?… Mefres go tu przyprowadził!…”", + "47351": "W tej chwili śpiący Grek rzucił się naprzód i stanął przed kolumną, za którą ukrywał się Samentu. Zbrojni pobiegli za nim, a blask ich pochodni oświetlił ciemną figurę kapłana.", + "47352": "— Kto tu?… — krzyknął chrapliwym głosem dowódca.", + "47353": "Samentu wysunął się. Jego widok zrobił tak silne wrażenie, że ludzie z pochodniami cofnęli się. Mógł był przejść między przerażonymi i nikt by go nie zatrzymał; ale kapłan już nie myślał o ucieczce.", + "47354": "— A co, czy mylił się mój jasnowidzący?… — zawołał Mefres wyciągając rękę. — Oto zdrajca!…", + "47355": "Samentu zbliżył się do niego z uśmiechem i rzekł:", + "47356": "— Poznałem cię po tym okrzyku, Mefresie. Gdy nie możesz być oszustem, jesteś tylko głupcem…", + "47357": "Obecni osłupieli; Samentu mówił ze spokojną ironią:", + "47358": "— Choć prawda, że w tej chwili jesteś i oszustem, i głupcem. Oszustem, bo wmawiasz w dozorców Labiryntu, że ten łotr ma dar podwójnego widzenia; a głupcem, bo myślisz, że ci uwierzą. Lepiej od razu powiedz, że i w świątyni Ptah znajdują się dokładne plany Labiryntu…", + "47359": "— To fałsz!… — zawołał Mefres.", + "47360": "— Zapytaj tych ludzi, komu wierzą: tobie czy mnie? Ja jestem tutaj, gdyż znalazłem plany w świątyni Seta; ty przyszedłeś z łaski nieśmiertelnego Ptah… — zakończył Samentu śmiejąc się.", + "47361": "— Zwiążcie tego zdrajcę i kłamcę!… — krzyknął Mefres.", + "47362": "Samentu cofnął się parę kroków. Szybko wydobył spod odzieży flakonik i podnosząc go do ust rzekł:", + "47363": "— Mefresie, ty do śmierci będziesz głupi… Spryt masz tylko wówczas, gdy chodzi o pieniądze…", + "47364": "Przytknął do ust flakonik i upadł na posadzkę.", + "47365": "Zbrojni rzucili się na niego, podnieśli, ale już leciał im przez ręce.", + "47366": "— Niechże tu zostanie jak inni… — rzekł dozorca Labiryntu.", + "47367": "Cały orszak opuścił salę i starannie zamknął ukryte drzwi. Niebawem wyszli z podziemiów Labiryntu.", + "47368": "Gdy dostojny Mefres znalazł się na dziedzińcu, kazał swoim kapłanom przygotować konne lektyki i natychmiast razem ze śpiącym Lykonem odjechał do Memfisu.", + "47369": "Dozorcy Labiryntu, oszołomieni niezwykłymi wypadkami, spoglądali to na siebie, to na eskortę Mefresa, która już znikała w żółtym tumanie pyłu.", + "47370": "— Nie mogę uwierzyć — rzekł arcykapłan dozorca — że był za naszych dni człowiek, który wdarł się do podziemiów…", + "47371": "— Wasza dostojność zapomina, że dzisiaj było trzech takich — wtrącił jeden z młodszych kapłanów obrzucając go ukośnym spojrzeniem.", + "47372": "— A… a… prawda!… — odparł arcykapłan. — Czyliż bogowie pomieszali mi rozsądek?… — dodał, trąc czoło i ściskając zawieszony na piersiach amulet.", + "47373": "— I dwaj uciekli — podpowiedział młodszy kapłan — komediant Lykon i świątobliwy Mefres.", + "47374": "— Dlaczegóż nie zwróciłeś mi uwagi tam… w podziemiu!… — wybuchnął zwierzchnik.", + "47375": "— Nie wiedziałem, że się tak stanie…", + "47376": "— Biada mojej głowie!… — wołał arcykapłan. — Nie naczelnikiem, ale odźwiernym tego gmachu powinienem być… Ostrzegano nas, że ktoś zakrada się do Labiryntu, i nie zapobiegłem temu… A teraz znowu wypuściłem dwu najniebezpieczniejszych, którzy sprowadzą tu, kogo im się podoba… O biada!…", + "47377": "— Nie potrzebuje wasza dostojność rozpaczać — odezwał się inny kapłan. — Prawo nasze jest wyraźne… Niech więc wasza dostojność wyśle do Memfisu czterech albo sześciu naszych ludzi i zaopatrzy ich w wyroki. Reszta należyć będzie do nich…", + "47378": "— Ależ ja straciłem rozum! — narzekał arcykapłan.", + "47379": "— Co się stało, to się stało — przerwał nie bez ironii młodszy kapłan. — Jedno jest pewne, że: ludzie, którzy nie tylko trafili do podziemiów, ale nawet chodzili po nich jak po własnym domu, że ludzie ci żyć nie mogą…", + "47380": "— Więc wyznaczcie sześciu z naszej milicji…", + "47381": "— Rozumie się!… Trzeba z tym skończyć… — potwierdzili kapłani-dozorcy.", + "47382": "— Kto wie, czy Mefres nie działał w porozumieniu z najdostojniejszym Herhorem? — szepnął ktoś.", + "47383": "— Dosyć! — zawołał arcykapłan. — Gdy Herhora znajdziemy w Labiryncie, postąpimy według prawa. Ale domyślać się ani posądzać kogokolwiek — nie wolno… Niech pisarze przygotują wyroki dla Mefresa i Lykona, wybrani niech najśpieszniej jadą za nimi, a milicja niech pomnoży warty. Trzeba także zbadać wnętrze gmachu i odkryć, którędy wszedł Samentu… Choć jestem pewny, że nieprędko znajdzie naśladowców…", + "47384": "W parę godzin później sześciu ludzi wyjechało do Memfisu.", + "47385": "Rozdział XV", + "47386": "Już dnia osiemnastego Paofi w Egipcie zapanował chaos. Komunikacja między dolnym i górnym państwem została przerwana, handel ustał, po Nilu krążyły tylko statki strażnicze, drogi lądowe były zajęte przez wojska, które dążyły ku miastom posiadającym sławniejsze świątynie.", + "47387": "Na polach pracowali tylko kapłańscy chłopi. Zaś w majątkach szlachty, nomarchów, a osobliwie faraona, len nie był wyrwany, koniczyna nie tknięta, winogron nie miał kto zrywać. Chłopi nie robili nic, tylko włócząc się bandami śpiewali, jedli, pili i odgrażali się bądź kapłanom, bądź Fenicjanom.", + "47388": "W miastach sklepy były pozamykane, a pozbawieni zajęcia rzemieślnicy po całych dniach radzili nad przeobrażeniem państwa. Gorszące to zjawisko już nie było nowym dla Egiptu, ale wystąpiło w tak groźnych rozmiarach, że poborcy, a nawet sędziowie zaczęli się kryć; tym bardziej iż policja bardzo łagodnie traktowała nadużycia prostego ludu.", + "47389": "Jedna jeszcze rzecz zasługiwała na uwagę, oto — obfitość pokarmów i wina. W szynkowniach i garkuchniach, szczególnie fenickich, zarówno w Memfis, jak na prowincji, mógł jeść i pić, kto chciał i ile chciał, za bardzo niską opłatą lub bez opłaty.", + "47390": "Mówiono, że jego świątobliwość wyprawia swemu ludowi ucztę, która ciągnąć się ma przez cały miesiąc.", + "47391": "Z powodu utrudnionych, a nawet poprzerywanych komunikacji, miasta niedobrze wiedziały, co się dzieje u ich sąsiadów. I tylko faraon, a jeszcze lepiej kapłani zdawali sobie sprawę z ogólnego położenia kraju.", + "47392": "Położenie to cechował przede wszystkim rozłam między Górnym, czyli Tebańskim, i Dolnym, czyli Memfijskim Egiptem. W Tebach miało przewagę stronnictwo kapłanów, w Memfis — faraonowe. W Tebach mówiono, że Ramzes XIII oszalał i chce sprzedać Egipt Fenicjanom; w Memfisie dowodzono, że kapłani chcą otruć faraona i naprowadzić do kraju Asyryjczyków.", + "47393": "Lud prosty, zarówno na północy, jak i na południu, czuł instynktowny pociąg do Ramzesa. Ale lud była to siła bierna i chwiejna. Gdy przemawiał agitator rządowy, chłopi gotowi byli uderzyć na świątynie i bić kapłanów; lecz gdy wystąpiła procesja, padali na twarze i truchleli słuchając zapowiedzi jakichś klęsk, które już w tym miesiącu groziły Egiptowi.", + "47394": "Przerażona szlachta i nomarchowie prawie wszyscy zjechali do Memfisu błagać faraona o ratunek przeciw buntującym się chłopom. Lecz ponieważ Ramzes XIII zalecał im cierpliwość i nie gromił pospólstwa, więc magnaci zaczęli naradzać się ze stronnictwem kapłańskim.", + "47395": "Prawda, że Herhor milczał albo także zalecał cierpliwość; ale inni arcykapłani dowodzili panom, że Ramzes jest szalony, i napomykali o potrzebie usunięcia go od władzy.", + "47396": "W samym Memfisie krążyły obok siebie dwie partie. Bezbożnicy, którzy pili, hałasowali i obrzucali błotem mury świątyń, a nawet posągi — i — pobożni, przeważnie starcy i kobiety, którzy modlili się na ulicach, głośno zapowiadając nieszczęścia i błagając bogów o ratunek. Bezbożnicy co dzień popełniali jakieś nadużycie; między pobożnymi co dzień jakiś chory lub kaleka odzyskiwał zdrowie.", + "47397": "Lecz dziwna rzecz: obie partie, pomimo rozkołysanych namiętności, nie robiły sobie krzywdy, a tym mniej — nie porywały się do czynów gwałtownych. Co pochodziło stąd, że każda z nich robiła zamieszanie pod kierunkiem i według planu obmyślanego w wyższych sferach.", + "47398": "Faraon, nie zgromadziwszy jeszcze wszystkich wojsk i dowodów przeciw kapłanom, nie dawał hasła do stanowczego napadu na świątynie; kapłani zdawali się czekać na coś. Było jednak widoczne, że już dziś nie czują się oni tak słabymi jak w pierwszych dniach po głosowaniu delegatów. A i sam Ramzes XIII zamyślał się, gdy mu ze wszystkich stron donoszono, że chłopi kapłańscy prawie wcale nie mieszają się do zaburzeń, lecz pracują.", + "47399": "„Co to znaczy? — sam siebie zapytywał faraon. — Czy gołe łby sądzą, że nie ośmielę się zaczepić świątyń, czyli też mają jakieś nie znane mi środki obrony?”", + "47400": "Dziewiętnastego Paofi policja zawiadomiła władcę, że upłynionej nocy lud zaczął psuć mury otaczające świątynią Horusa.", + "47401": "— Kazaliście im to robić?… — spytał faraon naczelnika.", + "47402": "— Nie. Rzucili się z własnego popędu.", + "47403": "— Powstrzymujcie ich łagodnie… powstrzymujcie… — rzekł pan. — Za kilka dni będą mogli robić, co im się podoba. Ale teraz jeszcze niech nie występują zbyt gwałtownie…", + "47404": "Ramzes XIII, jako wódz i zwycięzca znad Sodowych Jezior, wiedział, że gdy raz tłumy wyruszą do ataku, już nic ich nie powstrzyma: muszą rozbić albo zostać rozbite. Gdyby świątynie nie broniły się, pospólstwo da im radę, ale — jeżeli zechcą bronić się?…", + "47405": "W takim wypadku lud ucieknie i trzeba na jego miejsce posłać wojska, których było wprawdzie dużo, lecz nie tyle, ile potrzeba według rachunków faraona.", + "47406": "Nadto — Hiram jeszcze nie wrócił z Pi-Bast z listami dowodzącymi zdrady Herhora i Mefresa. A co ważniejsze — przychylni faraonowi kapłani mieli dać pomoc wojsku dopiero dwudziestego trzeciego Paofi. Jakimże więc sposobem uprzedzić ich w tylu świątyniach odległych jedna od drugiej? I czy sama ostrożność nie nakazywała unikać z nimi stosunków, które mogły ich zdradzić?", + "47407": "Z tych powodów Ramzes XIII nie życzył sobie wcześniejszego napadania świątyń przez lud.", + "47408": "Tymczasem wbrew woli faraona wzburzenie rosło. Około świątyni Izydy zabito kilku pobożnych, którzy zapowiadali nieszczęścia dla Egiptu lub cudownym sposobem odzyskali zdrowie. Około świątyni Ptah pospólstwo rzuciło się na procesją, zbiło kapłanów i potłukło święte czółno, w którym podróżował posąg boga. Prawie współcześnie nadleciały sztafety z miast Sochem i Anu, że lud wdzierał się do świątyń, a w Cherau nawet wdarł się i znieważył miejsce najświętsze.", + "47409": "Nad wieczorem przyszła prawie ukradkiem do pałacu jego świątobliwości deputacja kapłanów. Czcigodni prorocy z płaczem upadli panu do nóg wołając, aby zasłonił bogów i świątynie.", + "47410": "Ten wcale nieoczekiwany wypadek napełnił serce Ramzesa wielką radością, a jeszcze większą dumą. Kazał powstać delegatom i łaskawie odpowiedział, że jego pułki zawsze gotowe są bronić świątyń, byle — zostały tam wprowadzone.", + "47411": "— Nie wątpię — mówił — że sami burzyciele cofną się zobaczywszy przybytki bogów zajęte przez wojsko.", + "47412": "Delegaci wahali się.", + "47413": "— Waszej świątobliwości wiadomo — odparł najstarszy z nich — że wojsko nie może wchodzić nawet za mur świątyń… Musimy więc zapytać o zdanie arcykapłanów…", + "47414": "— Owszem, naradźcie się — rzekł pan. — Nie umiem robić cudów i z odległości mego pałacu nie obronię świątyń.", + "47415": "Delegaci zasmuceni opuścili faraona, który po ich wyjściu zwołał radę poufną. Był przekonany, że kapłani poddadzą się jego woli, i ani mu przez myśl nie przeszło, że delegacja jest sztuką urządzoną przez Herhora, aby go w błąd wprowadzić.", + "47416": "Gdy w komnacie królewskiej zebrali się cywilni i wojskowi dostojnicy, Ramzes pełen dumy zabrał głos.", + "47417": "— Chciałem — rzekł — dopiero dwudziestego trzeciego Paofi zająć memfijskie świątynie… Uważam jednak, że lepiej będzie zrobić to jutro…", + "47418": "— Nasze wojska jeszcze nie zebrały się… — wtrącił Tutmozis.", + "47419": "— I nie mamy listów Herhora do Asyrii — dodał wielki pisarz.", + "47420": "— Mniejsza o to! — odparł faraon. — Niech lud jutro dowie się, że Herhor i Mefres są zdrajcami, a nomarchom i kapłanom okażemy dowody za parę dni, gdy wróci Hiram z Pi-Bast.", + "47421": "— Nowy rozkaz waszej świątobliwości bardzo zmienia plan pierwotny — rzekł Tutmozis. — Jutro nie zajmiemy Labiryntu… A gdyby i w Memfis świątynie ośmieliły się stawić opór, nie mamy nawet taranów do wybicia bram…", + "47422": "— Tutmozisie — odpowiedział pan — mógłbym nie tłumaczyć się z moich rozkazów… Ale chcę przekonać was, że serce moje głębiej ocenia bieg wypadków…", + "47423": "Jeżeli lud — ciągnął — już dziś napada świątynie, to jutro zechce wedrzeć się do nich. Jeżeli go nie poprzemy, zostanie odparty, a w każdym razie za trzy dni zniechęci się do śmiałych czynów.", + "47424": "A jeżeli kapłani już dziś wysyłają delegacją, muszą być słabi. Tymczasem za kilka dni może powiększyć się liczba ich stronników między ludem…", + "47425": "Zapał i strach jest jak wino w dzbanku: o ile wylewa się, o tyle go ubywa i ten tylko może się napić, kto w porę podsunie swój kubek. Gdy więc lud dziś jest przygotowany do napadu, a nieprzyjaciele wystraszeni, zużytkujmy to, gdyż, jak powiadam, szczęście za kilka dni może opuścić nas, jeżeli nie zwrócić się przeciw nam…", + "47426": "— I żywność kończy się — wtrącił skarbnik. — Za trzy dni pospólstwo musi wracać do roboty, bo nie będziemy mieli czym karmić ich darmo…", + "47427": "— O, widzisz!… — mówił faraon do Tutmozisa. — Ja sam rozkazałem naczelnikowi policji, ażeby hamował pospólstwo. Lecz gdy powściągnąć go nie można, trzeba skorzystać z ruchu. Doświadczony żeglarz nie walczy z prądem ani z wiatrem, ale pozwala im unosić się w obranym przez siebie kierunku…", + "47428": "W tej chwili wszedł kurier z doniesieniem, że lud rzucił się na cudzoziemców. Napadli Greków, Syryjczyków, nade wszystko Fenicjan… Wiele sklepów zrabowano i kilku ludzi zabito.", + "47429": "— Oto dowód — zawołał oburzony władca — że tłumów nie należy sprowadzać z drogi raz wytkniętej!… Jutro niech wojska będą w pobliżu świątyń… I niech natychmiast wkraczają do nich, jeżeli lud zacznie wdzierać się tam, albo… Albo gdyby zaczął cofać się pod naciskiem…", + "47430": "Prawda, że winogrona powinny być zrywane w miesiącu Paofi. Lecz czyliż jest ogrodnik, który gdyby owoce dojrzały o miesiąc wcześniej, zostawiłby je na łozach?…", + "47431": "Powtarzam: chciałem opóźnić ruch pospólstwa aż do ukończenia naszych przygotowań. Ale gdy odkładać tych rzeczy nie można, więc korzystajmy z gotowego wiatru i — rozepnijmy żagle!…", + "47432": "Jutro Herhor i Mefres powinni być uwięzieni i przyprowadzeni do pałacu. A z Labiryntem skończymy za kilka dni.", + "47433": "Członkowie rady uznali, że postanowienie faraona jest dobre, i rozeszli się podziwiając jego stanowczość i mądrość. Nawet jenerałowie oświadczyli, że lepiej korzystać z gotowej okazji aniżeli gromadzić siły na ten czas, kiedy okazja minie.", + "47434": "Była już noc. Nadbiegł drugi kurier od Memfisu z doniesieniem, że udało się policji ochronić cudzoziemców. Ale lud jest rozjuszony i nie wiadomo, do czego posunie się jutro.", + "47435": "Od tej chwili kurier przychodził za kurierem. Jedni przynosili wiadomości, że wielkie masy chłopstwa uzbrojonego w topory i pałki ze wszystkich stron podążają do Memfisu. Skądinąd donoszono, że lud w okolicach Peme, Sochem i On ucieka w pole krzycząc, że jutro będzie koniec świata. Inny kurier przywiózł list od Hirama, że wnet przybywa. Inny zawiadamiał o przekradaniu się pułków świątyniowych do Memfisu i co ważniejsza, że z Górnego Egiptu posuwają się mocne oddziały ludu i wojska, wrogo usposobione dla Fenicjan, a nawet dla jego świątobliwości.", + "47436": "„Nim tamci nadejdą — myślał faraon — ja już będę miał w rękach arcykapłanów i nawet pułki Nitagera… Spóźnili się o kilka dni!…”", + "47437": "Donoszono wreszcie, że tu i owdzie na gościńcach wojsko schwytało przebranych kapłanów, którzy usiłowali dostać się do pałacu jego świątobliwości, zapewne z niedobrymi zamiarami.", + "47438": "— Niech ich przyprowadzą do mnie — odparł ze śmiechem faraon. — Chcę widzieć tych, którzy ośmielili się mieć względem mnie złe zamiary!…", + "47439": "Około północy czcigodna królowa Nikotris zażądała posłuchania u jego świątobliwości.", + "47440": "Dostojna pani była blada i drżąca. Kazała wyjść oficerom z królewskiej komnaty, a zostawszy sam na sam z faraonem rzekła płacząc:", + "47441": "— Synu mój, przynoszę ci bardzo złe wróżby…", + "47442": "— Wolałbym, królowo, usłyszeć dokładne wiadomości o sile i zamiarach moich nieprzyjaciół…", + "47443": "— Dziś wieczorem posąg boskiej Izydy w mojej modlitewni odwrócił się twarzą do ściany, a woda w świętej cysternie poczerwieniała jak krew…", + "47444": "— To dowodzi — odparł faraon — że wewnątrz pałacu mamy zdrajców. Nie są oni jednak zbyt niebezpieczni, jeżeli umieją tylko brudzić wodę i odwracać posągi.", + "47445": "— Cała nasza służba — ciągnęła pani — cały lud jest przekonany, że gdy wojska twoje wkroczą do świątyń, na Egipt spadnie wielkie nieszczęście…", + "47446": "— Większym nieszczęściem — rzekł pan — jest zuchwalstwo kapłanów. Wpuszczeni przez mego wiecznie żyjącego ojca do pałacu, myślą dziś, że zostali jego właścicielami… Ależ, na bogi, czymże ja w końcu zostanę wobec ich wszechmocy!… I czy nie wolno mi upomnieć się o moje królewskie prawa?…", + "47447": "— Przynajmniej… przynajmniej — odezwała się pani po namyśle — bądź miłosierny… Tak, prawa musisz odzyskać, ale nie pozwalaj twoim żołnierzom, aby gwałcili święte przybytki lub krzywdzili kapłanów… Pamiętaj, że łaskawi bogowie zsyłają radość na Egipt, a kapłani mimo swych błędów (któż ich nie ma!) niezrównane usługi oddają temu krajowi… Pomyśl tylko, że gdybyś ich zubożył i rozpędził, zniszczyłbyś mądrość, która nad inne ludy wywyższyła nasze państwo…", + "47448": "Faraon wziął matkę za obie ręce, ucałował ją i śmiejąc się odparł:", + "47449": "— Kobiety zawsze muszą przesadzać!… Ty, matko, przemawiasz do mnie, jak gdybym był wodzem dzikich Hyksosów, a nie faraonem. Czyliż ja chcę krzywdy kapłanów?… Czy nienawidzę ich mądrości, choćby nawet tak jałowej jak śledzenie obrotu gwiazd, które i bez nas chodzą po niebie nie zbogacając nas o jednego utena?…", + "47450": "Nie drażni mnie ich rozum ani pobożność, ale nędza Egiptu, który wewnątrz chudnie z głodu, a na zewnątrz boi się lada asyryjskich pogróżek. Tymczasem kapłani, pomimo swoją mądrość, nie tylko nie chcą mi pomagać w moich królewskich zamiarach, ale w najbezczelniejszy sposób stawiają opór.", + "47451": "Pozwól więc, matko, abym przekonał ich, że nie oni, lecz ja jestem panem mego dziedzictwa. Nie umiałbym mścić się nad pokornymi, ale — podepczę karki zuchwalców.", + "47452": "Oni wiedzą o tym, ale jeszcze nie dowierzają i — w braku sił rzeczywistych — chcą zastraszyć mnie zapowiedzią jakowychś klęsk. Jest to ich ostatnia broń i ucieczka… Gdy więc zrozumieją, że nie lękam się strachów, upokorzą się, a w takim razie nie upadnie ani jeden kamień z ich świątyń, nie ubędzie ani jeden pierścień z ich skarbców.", + "47453": "Znam ja ich!… Dziś robią wielkie miny, bo jestem od nich daleko. Lecz gdy wyciągnę spiżową rękę, padną na twarz i — cały ten zamęt skończy się spokojem i ogólną pomyślnością.", + "47454": "Królowa objęła nogi władcy i wyszła ukojona zakląwszy jednak Ramzesa, aby szanował bogów i miał miłosierdzie nad ich sługami.", + "47455": "Po odejściu matki faraon wezwał Tutmozisa.", + "47456": "— Jutro tedy — rzekł pan — wojska moje zajmą świątynie. Zapowiedz jednak pułkownikom, niech wiedzą, że wolą moją jest, aby święte przybytki były nie tknięte i aby nikt nie podnosił ręki na kapłanów…", + "47457": "— Nawet na Mefresa i Herhora?… — spytał Tutmozis.", + "47458": "— Nawet na nich — odparł faraon. — Dość będą mieli kary, gdy usunięci z dzisiejszych stanowisk osiądą przy uczonych świątyniach, ażeby modlić się tam i badać mądrość bez przeszkód…", + "47459": "— Stanie się, jak rozkazuje wasza świątobliwość… Chociaż…", + "47460": "Ramzes podniósł w górę palec na znak, że nie chce słuchać żadnych przedstawień. A następnie, aby zmienić temat rozmowy, rzekł z uśmiechem:", + "47461": "— Pamiętasz, Tutmozisie, manewry pod Pi-Bailos?… Już minęło dwa lata!… Kiedy wówczas gniewałem się na zuchwalstwo i chciwość kapłanów, czy mogłeś pomyśleć, że tak prędko zrobię z nimi rachunek?…", + "47462": "A biedna Sara… A mały synek mój… Jaki on był piękny…", + "47463": "Dwie łzy stoczyły się po twarzy faraona.", + "47464": "— Zaprawdę — mówił — gdybym nie był synem bogów, którzy są litościwi i wspaniałomyślni, wrogowie moi przeżyliby jutro ciężkie godziny… Ile oni zadali mi upokorzeń… Ile razy płacz zaćmiewał mi oczy z ich winy!…", + "47465": "Rozdział XVI", + "47466": "Dnia dwudziestego Paofi — Memfis wyglądało jakby podczas uroczystego, święta. Ustały wszelkie zajęcia, nawet tragarze nie nosili ciężarów. Cały lud wysypał się na place i ulice albo skupiał się dokoła świątyń. Głównie około bożnicy Ptah, która była najwarowniejszą i gdzie zebrali się dostojnicy duchowni tudzież świeccy, pod przewództwem Herhora i Mefresa.", + "47467": "W pobliżu świątyń stały wojska w luźnym szyku, aby żołnierze mogli porozumiewać się z ludem.", + "47468": "Między pospólstwem i między wojskiem krążyli mnodzy przekupnie z koszami chleba, z dzbanami i skórzanymi workami, w których było wino. Częstowali oni lud darmo. Gdy zaś spytał ich kto, dlaczego nie biorą zapłaty? jedni odpowiadali, że — to jego świątobliwość częstuje swoich poddanych, a drudzy mówili:", + "47469": "— Jedzcie i pijcie, prawowierni Egipcjanie, gdyż nie wiadomo, czy doczekamy jutra!…", + "47470": "Byli to przekupnie kapłańscy.", + "47471": "Agentów kręciło się mnóstwo. Jedni głośno dowodzili słuchaczom, że kapłani buntują się przeciw panu, a nawet chcą go otruć za to, że obiecał ludowi siódmy dzień odpoczynku. Inni szeptali, że faraon oszalał i sprzysiągł się z cudzoziemcami na zgubę świątyń i Egiptu. Tamci zachęcali lud, ażeby napadł na świątynię, gdzie kapłani z nomarchami radzą nad uciemiężeniem rzemieślników i chłopów. Ci wyrażali obawę, że gdyby świątynie napadnięto, mogłoby zdarzyć się wielkie nieszczęście…", + "47472": "Mimo to, nie wiadomo skąd, pod murem świątyni Ptah znalazło się kilka potężnych belek i stosy kamieni.", + "47473": "Poważni kupcy memfijscy przechadzający się między tłumami nie mieli żadnej wątpliwości, że ludowy zamęt był wywołany sztucznie. Drobni pisarze, policjanci, oficerowie robotników i przebrani dziesiętnicy wojskowi już nawet nie kryli się ani ze swoimi urzędowymi stanowiskami, ani z tym, że chcą popchnąć lud do zdobycia świątyń. Z drugiej strony: paraszytowie, żebracy, słudzy świątyń i niżsi kapłani choć pragnęli ukryć się, nie mogli, a każdy obdarzony zmysłami widział, że i oni zachęcają pospólstwo do gwałtu!…", + "47474": "Toteż rozsądni mieszczanie memfijscy byli zdumieni takim postępowaniem kapłańskiego stronnictwa, a lud — poczynał ostygać z wczorajszego zapału. Rodowici Egipcjanie nie mogli zrozumieć: o co tu chodzi i kto naprawdę wywołuje zaburzenia? Chaos powiększał się dzięki półobłąkanym bigotom, którzy nago przebiegając ulice ranili sobie ciało do krwi i wołali:", + "47475": "— Biada Egiptowi!… Bezbożność przebrała miarę i zbliża się godzina sądu!… Bogowie okażą swoją moc nad zuchwalstwem nieprawości!…", + "47476": "Wojsko zachowywało się spokojnie, czekając, aż lud zacznie wdzierać się do świątyń. Z jednej bowiem strony taki rozkaz wyszedł z królewskiego pałacu; z drugiej zaś — oficerowie przewidywali zasadzki w świątyniach i woleli, ażeby ginęło pospólstwo aniżeli żołnierze. Żołnierze i tak będą mieli dosyć zajęcia.", + "47477": "Ale tłum, pomimo krzyku agitatorów i wina rozdawanego darmo, wahał się. Chłopi oglądali się na rzemieślników, rzemieślnicy na chłopów, a wszyscy oczekiwali czegoś.", + "47478": "Nagle, około pierwszej w południe, z bocznych ulic wylała się ku świątyni Ptah pijana banda, zbrojna w topory i drągi. Byli to rybacy, greccy majtkowie, pastusi, libijskie włóczęgi, nawet więźniowie z kopalni w Turra. Na czele bandy szedł robotnik olbrzymiego wzrostu, z pochodnią. Stanął on przed bramą świątyni i ogromnym głosem począł wołać do ludu:", + "47479": "— A wiecież wy, prawowierni, nad czym tu radzą arcykapłani i nomarchowie?… Oto chcą zmusić jego świątobliwość Ramzesa, ażeby robotnikom odjął po placku jęczmiennym na dzień, a chłopów obłożył nowym podatkiem, po drachmie od każdej głowy…", + "47480": "Dlatego mówię wam, że popełniacie głupstwo i nikczemność stojąc tu z założonymi rękoma!… Trzeba nareszcie wyłapać świątyniowych szczurów i oddać ich w ręce faraonowi, panu naszemu, na którego krzywdę zmawiają się bezbożnicy!… Bo gdyby władca nasz musiał ulec radzie kapłańskiej, któż wtedy ujmie się za uczciwym ludem?…", + "47481": "— Prawdę mówi!… — odezwano się w tłumie.", + "47482": "— Pan kazał dać nam siódmy dzień wypoczynku…", + "47483": "— I obdarzy nas ziemią…", + "47484": "— Zawsze miał litościwe serce dla prostaków!… Pamiętacie, jak dwa lata temu uwolnił chłopów oddanych pod sąd za napaść na folwark Żydówki?…", + "47485": "— Ja sam widziałem, jak przed dwoma laty zbił pisarza, który ściągał z chłopów niesprawiedliwy podatek…", + "47486": "— Niech żyje wiecznie pan nasz, Ramzes XIII, opiekun uciśnionych!…", + "47487": "— Patrzajcie ino — odezwał się głos z daleka — samo bydło wraca z pastwisk, jakby zbliżał się wieczór…", + "47488": "— Co tam bydło!… Dalejże na kapłanów!…", + "47489": "— Hej, wy! — krzyczał olbrzym pod bramą świątyni. — Otwórzcie nam dobrowolnie, ażebyśmy przekonali się: nad czym radzą arcykapłani z nomarchami?…", + "47490": "— Otwórzcie!… bo wywalimy bramę!…", + "47491": "— Dziwna rzecz — mówiono z daleka — ptaki kładą się spać… A przecież to dopiero południe…", + "47492": "— Dzieje się coś niedobrego w powietrzu!…", + "47493": "— Bogowie! już noc nadchodzi, a ja jeszcze nie narwałam sałaty na obiad… — dziwiła się jakaś dziewczyna.", + "47494": "Lecz uwagi te zagłuszył wrzask pijanej bandy i łoskot belek uderzających w miedzianą bramę świątyni.", + "47495": "Gdyby tłum mniej był zajęty gwałtami napastników, już spostrzegłby, że w naturze zachodzi jakieś niezwykłe zjawisko. Słońce świeciło, na niebie nie było ani jednej chmurki, a mimo to jasność dzienna poczęła się zmniejszać i powiał chłód.", + "47496": "— Dajcie tu jeszcze jedną belkę!… — wołali napastnicy na świątynią. — Brama ustępuje!…", + "47497": "— Mocno!… Jeszcze raz!…", + "47498": "Przyglądający się tłum huczał jak burza… Tu i owdzie poczęły odrywać się od niego małe grupy i łączyć z napastnikami. Wreszcie cała masa ludu z wolna podsunęła się ku murom świątyni.", + "47499": "Na dworze, mimo południa, wzrastał mrok; w ogrodach świątyni Ptah zaczęły piać koguty. Ale wściekłość tłumu była już tak wielka, że mało kto dostrzegał te zmiany.", + "47500": "— Patrzcie! — wołał jakiś żebrak — oto zbliża się dzień sądu… Bogowie…", + "47501": "Chciał mówić dalej, lecz uderzony kijem w głowę padł na miejscu.", + "47502": "Na mury świątyni poczęły wdzierać się nagie, lecz uzbrojone postacie. Oficerowie wezwali żołnierzy pod broń, pewni, że niebawem trzeba będzie wesprzeć atak pospólstwa.", + "47503": "— Co to znaczy?… — szeptali żołnierze przypatrując się niebu. — Nie ma chmur, a jednakże świat wygląda jak podczas burzy.", + "47504": "— Bij!… łam!… — krzyczano pod świątynią. Łoskot belek odzywał się coraz częściej.", + "47505": "W tej chwili na tarasie stojącym nad bramą ukazał się Herhor, otoczony orszakiem kapłanów i dygnitarzy świeckich. Najdostojniejszy arcykapłan miał na sobie złoty ornat i czapkę Amenhotepa otoczoną królewskim wężem.", + "47506": "Herhor spojrzał po ogromnych masach ludu, który otaczał świątynię, i schyliwszy się do szturmującej bandy rzekł:", + "47507": "— Kimkolwiek jesteście, prawowiernymi czy poganami, w imię bogów wzywam was, ażebyście świątynię zostawili w spokoju…", + "47508": "Gwar ludu nagle ucichnął i tylko słychać było tłuczenie belek o miedzianą bramę. Lecz wnet i belki ustały.", + "47509": "— Otwórzcie bramę! — zawołał z dołu olbrzym. — Chcemy przekonać się, czy nie knujecie zdrady przeciw naszemu panu…", + "47510": "— Synu mój — odparł Herhor — upadnij na twarz i błagaj bogów, aby przebaczyli ci świętokradztwo…", + "47511": "— To ty proś bogów, ażeby cię zasłonili!… — krzyknął dowódca bandy i wziąwszy kamień rzucił go w górę, ku arcykapłanowi.", + "47512": "Jednocześnie z okna pylonu wyleciał cieniutki strumyk, niby wody, na twarz olbrzyma. Bandyta zachwiał się, zatrzepotał rękoma i upadł.", + "47513": "Jego najbliżsi wydali okrzyk trwogi, na co dalsze szeregi, nie wiedząc, co się stało, odpowiedziały śmiechem i przekleństwami.", + "47514": "— Wyłamujcież bramę!… — wołano od końca i grad kamieni posypał się w stronę Herhora i orszaku.", + "47515": "Herhor wzniósł do góry obie ręce. A gdy tłum znowu ucichnął, arcykapłan zawołał silnym głosem:", + "47516": "— Bogowie! pod waszą opiekę oddaję święte przybytki, przeciw którym występują zdrajcy i bluźniercy…", + "47517": "A w chwilę później, gdzieś nad świątynią, rozległ się nadludzki głos:", + "47518": "— Odwracam oblicze moje od przeklętego ludu i niech na ziemię spadnie ciemność…", + "47519": "I stała się rzecz okropna: w miarę jak głos mówił, słońce traciło blask. A wraz z ostatnim słowem zrobiło się ciemno jak w nocy. Na niebie zaiskrzyły się gwiazdy, a zamiast słońca stał czarny krąg otoczony obrączką płomieni.", + "47520": "Niezmierny krzyk wydarł się ze stu tysięcy piersi. Szturmujący do bramy rzucili belki, chłopi upadli na ziemię…", + "47521": "— Oto nadszedł dzień sądu i śmierci!… — zawołał jękliwy głos w końcu ulicy.", + "47522": "— Bogowie!… litości… święty mężu, odwróć klęskę!… — zawołał tłum.", + "47523": "— Biada wojskom, które spełniają rozkazy bezbożnych naczelników!… — zawołał wielki głos ze świątyni.", + "47524": "W odpowiedzi — już cały lud upadł na twarz, a w dwu pułkach stojących przed świątynią powstało zamieszanie. Szeregi połamały się, żołnierze poczęli rzucać broń i bez pamięci uciekać w stronę rzeki. Jedni pędząc jak ślepi wśród ciemności rozbijali się o ściany domów; inni padali na bruk deptani na śmierć przez swoich towarzyszów. W ciągu paru minut, zamiast zwartych kolumn wojska, leżały na placu porozrzucane włócznie i topory, a przy wejściu do ulic — piętrzyły się stosy rannych i trupów.", + "47525": "Żadna przegrana bitwa nie skończyła się podobną klęską.", + "47526": "— Bogowie!… bogowie!… — jęczał i płakał lud — zmiłujcie się nad niewinnymi…", + "47527": "— Ozyrysie!… — zawołał z tarasu Herhor — ulituj się i okaż oblicze swoje nieszczęśliwemu ludowi…", + "47528": "— Po raz ostatni wysłucham modlitwy moich kapłanów, bom jest miłosierny… — odpowiedział nadludzki głos ze świątyni.", + "47529": "I w tejże samej chwili ciemność pierzchnęła, a słońce odzyskało swój blask.", + "47530": "Nowy krzyk, nowy płacz, nowe modlitwy rozległy się między tłumem. Pijani radością ludzie witali zmartwychwstające słońce. Nieznajomi padali sobie w objęcia, kilka osób zmarło, a wszyscy na klęczkach pełzali do świątyni, aby całować jej błogosławione mury.", + "47531": "Na szczycie bramy stał najdostojniejszy Herhor, zapatrzony w niebo, a dwaj kapłani podtrzymywali jego święte ręce, którymi rozpędził ciemność i uratował lud swój od zagłady.", + "47532": "Takie same sceny, z pewnymi odmianami, miały miejsce w całym Dolnym Egipcie. W każdym mieście, dwudziestego Paofi, lud od rana zbierał się pod świątyniami i w każdym mieście około południa jakaś banda szturmowała do bramy świętej. Wszędzie nad bramą, około pierwszej, ukazywał się arcykapłan świątyni z orszakiem, przeklinał bezbożników i robił ciemność. A gdy tłum uciekał w popłochu albo padał na ziemię, arcykapłani modlili się do Ozyrysa, aby ukazał swoje oblicze, i — dzienna światłość znowu powracała na ziemię.", + "47533": "Tym sposobem, dzięki zaćmieniu słońca, pełne mądrości stronnictwo kapłańskie już i w Dolnym Egipcie zachwiało powagę Ramzesa XIII. W ciągu kilku minut rząd faraona stanął, nawet nie wiedząc o tym, nad brzegiem przepaści. Ocalić go mógł tylko wielki rozum i dokładna znajomość sytuacji. Tego jednak zabrakło w królewskim pałacu, gdzie właśnie w ciężkiej chwili zaczęło się wszechmocne panowanie przypadku.", + "47534": "Dwudziestego Paofi jego świątobliwość wstał równo ze wschodem słońca i ażeby być bliżej teatru działań, przeniósł się z głównego gmachu do willi, która zaledwie o godzinę drogi pieszej leżała od Memfisu. Willa ta miała z jednej strony koszary wojsk azjatyckich, z drugiej — pałacyk Tutmozisa i jego małżonki, pięknej Hebron. Wraz z panem przyszli tutaj wierni Ramzesowi dygnitarze i — pierwszy pułk gwardii, w którym faraon pokładał nieograniczone zaufanie.", + "47535": "Ramzes XIII był w doskonałym humorze. Wykąpał się, zjadł z apetytem śniadanie i — zaczął przesłuchiwać gońców, którzy co kwadrans nadlatywali z Memfisu.", + "47536": "Raporta ich były jednostajne aż do znudzenia. Arcykapłani i kilku nomarchów, pod przewództwem Herhora i Mefresa, zamknęli się w świątyni Ptah. Wojsko jest pełne otuchy, a lud wzburzony. Wszyscy błogosławią faraona i czekają na rozkaz do ataku.", + "47537": "Kiedy o godzinie dziewiątej czwarty kurier powtórzył te same słowa, faraon zmarszczył brwi.", + "47538": "— Na co oni czekają?… — zapytał pan. — Niech atakują natychmiast.", + "47539": "Goniec odpowiedział, że jeszcze nie zebrała się główna banda, która ma napaść świątynię i wyłamać miedzianą bramę.", + "47540": "Objaśnienie to nie podobało się panu. Potrząsnął głową i wysłał do Memfisu oficera, ażeby przyśpieszyć atak.", + "47541": "— Co znaczy ta zwłoka?… — mówił. — Myślałem, że moje wojsko obudzi mnie wiadomością o zdobyciu świątyni… W podobnych wypadkach szybkość działań jest warunkiem powodzenia.", + "47542": "Oficer odjechał, ale pod świątynią Ptah nie zmieniło się nic. Lud czekał na coś, a głównej bandy nie było jeszcze na placu.", + "47543": "Można było sądzić, że jakaś inna wola opóźnia wykonywanie rozkazów.", + "47544": "O dziewiątej rano do willi zajmowanej przez faraona przybyła lektyka królowej Nikotris. Czcigodna pani prawie gwałtem wdarła się do synowskiej komnaty i z płaczem upadła do nóg panu.", + "47545": "— Czego żądasz, matko? — rzekł Ramzes, z trudem ukrywając niecierpliwość. — Czy zapomniałaś, że dla kobiet nie ma miejsca w obozie?…", + "47546": "— Dzisiaj nie ruszę się stąd, nie opuszczę cię ani na chwilę!… — zawołała. — Prawda, że jesteś synem Izydy i ona otacza cię swoją opieką… Ale mimo to umarłabym z niepokoju.", + "47547": "— Cóż mi grozi? — spytał faraon wzruszając ramionami.", + "47548": "— Kapłan, który śledzi gwiazdy — mówiła z płaczem królowa — odezwał się do jednej ze służebnic, że jeżeli dzisiaj… jeżeli dzisiejszy dzień upłynie ci szczęśliwie, będziesz żył i panował sto lat…", + "47549": "— Aha!… Gdzież jest ten znawca moich losów?", + "47550": "— Uciekł do Memfisu… — odparła pani.", + "47551": "Faraon zamyślił się, potem rzekł śmiejąc się:", + "47552": "— Jak Libijczycy nad Sodowymi Jeziorami wyrzucali na nas pociski, tak dziś kapłaństwo miota na nas groźby… Bądź spokojna, matko! Gadulstwo, nawet kapłanów, jest mniej niebezpieczne aniżeli strzały i kamienie.", + "47553": "Od Memfisu nadleciał nowy kurier z doniesieniem, że wszystko jest dobrze, lecz — główna banda jeszcze nie gotowa.", + "47554": "Na pięknej twarzy faraona ukazały się znaki gniewu. Pragnąc uspokoić władcę, odezwał się Tutmozis:", + "47555": "— Pospólstwo nie jest wojskiem. Nie umie zebrać się na oznaczoną godzinę; idąc ciągnie się jak błoto i — nie słucha komendy. Gdyby pułkom powierzono zajęcie świątyń, już by tam były…", + "47556": "— Ależ co mówisz, Tutmozisie?… — zawołała królowa. — Gdzie kto słyszał, ażeby wojsko egipskie…", + "47557": "— Zapomniałeś — wtrącił Ramzes — że, według moich rozkazów, wojsko nie miało napadać, ale bronić świątyń przed napaścią pospólstwa…", + "47558": "— Przez to też opóźniają się działania — odparł niecierpliwie Tutmozis.", + "47559": "— Oto są królewscy doradcy!… — wybuchnęła królowa. — Pan robi mądrze, występując jako obrońca bogów, a wy, zamiast łagodzić, zachęcacie go do gwałtu…", + "47560": "Tutmozisowi krew uderzyła do głowy. Na szczęście wywołał go z komnaty adiutant donosząc, że w bramie zatrzymano starego człowieka, który chce mówić z jego świątobliwością.", + "47561": "— U nas dzisiaj — mruczał adiutant — każdy dobija się tylko do pana; jakby faraon był właścicielem karczmy…", + "47562": "Tutmozis pomyślał, że jednak za Ramzesa XII nikt nie ośmieliłby się w ten sposób wyrażać o władcy… Ale udał, że nie uważa.", + "47563": "Starym człowiekiem, którego zatrzymała warta, był fenicki książę Hiram. Miał na sobie okryty kurzem płaszcz żołnierski, a sam był zmęczony i zirytowany.", + "47564": "Tutmozis kazał przepuścić tyryjczyka, a gdy obaj znaleźli się w ogrodzie, rzekł mu:", + "47565": "— Sądzę, że wasza dostojność wykąpiesz się i przebierzesz, zanim wyjednam ci posłuchanie u jego świątobliwości?", + "47566": "Hiramowi najeżyły się siwe brwi i jeszcze mocniej krwią nabiegły oczy.", + "47567": "— Po tym, co już widziałem — odparł twardo — mogę nawet nie żądać posłuchania…", + "47568": "— Masz przecie listy arcykapłanów do Asyrii…", + "47569": "— Na co wam te listy, skoro pogodziliście się z kapłanami?…", + "47570": "— Co wasza dostojność wygadujesz? — rzucił się Tutmozis.", + "47571": "— Ja wiem, co mówię!… — rzekł Hiram. — Dziesiątki tysięcy talentów wydobyliście od Fenicjan, niby na uwolnienie Egiptu z mocy kapłańskiej, a dziś za to rabujecie nas i mordujecie… Zobacz, co się dzieje od morza do pierwszej katarakty: wszędzie wasze pospólstwo ściga Fenicjan jak psów, bo taki jest rozkaz kapłanów…", + "47572": "— Oszalałeś, tyryjczyku!… W tej chwili nasz lud zdobywa świątynię Ptah w Memfis…", + "47573": "Hiram machnął ręką.", + "47574": "— Nie zdobędzie jej! — odparł. — Oszukujecie nas albo sami jesteście oszukani… Mieliście przede wszystkim zdobyć Labirynt i jego skarbiec, i to dopiero w dniu dwudziestym trzecim Paofi… Tymczasem dziś marnujecie siły pod bożnicą Ptah, a Labirynt przepadł…", + "47575": "Co się to dzieje?… Gdzież tu rozum?… — ciągnął wzburzony Fenicjanin. — Na co te szturmy do pustych gmachów?… Napadacie je chyba w tym celu, ażeby wzmocniono dozór nad Labiryntem.", + "47576": "— I Labirynt weźmiemy — przerwał Tutmozis.", + "47577": "— Nic nie weźmiecie, nic!… Labirynt mógł wziąć tylko jeden człowiek, któremu przeszkodzą dzisiejsze awantury w Memfisie…", + "47578": "Tutmozis stanął na drodze.", + "47579": "— O co tobie chodzi?… — krótko spytał Hirama.", + "47580": "— O nieład, jaki panuje u was… O to, że już nie jesteście rządem, ale kupą oficerów i dostojników, którą kapłani pędzą, gdzie chcą i kiedy chcą… Od trzech dni w całym Dolnym Egipcie panuje tak straszny zamęt, że pospólstwo rozbija nas, Fenicjan, waszych jedynych przyjaciół… A dlaczego tak jest?… Bo rządy wymknęły się z waszych rąk i już pochwycili je kapłani.", + "47581": "— Mówisz tak, bo nie znasz położenia — odparł Tutmozis. — Prawda, że kapłani brużdżą nam i urządzają napaści na Fenicjan. Ale władza jest w ręku faraona, ogólny bieg wypadków idzie według jego rozkazów…", + "47582": "— I dzisiejszy napad na świątynię Ptah? — spytał Hiram.", + "47583": "— Tak. Sam byłem na poufnej radzie, podczas której faraon rozkazał opanować świątynie dzisiaj zamiast dwudziestego trzeciego…", + "47584": "— No — przerwał Hiram — więc oświadczam ci, naczelniku gwardii, że jesteście zgubieni… Bo ja z pewnością wiem, że dzisiejszy napad został uchwalony na posiedzeniu arcykapłanów i nomarchów, które odbyło się w Świątyni Ptah trzynastego Paofi.", + "47585": "— Po cóż by oni uchwalali napad na samych siebie? — spytał drwiącym tonem Tutmozis.", + "47586": "— Muszą mieć w tym jakiś interes. A że oni lepiej prowadzą swoje interesa aniżeli wy, o tym już przekonałem się.", + "47587": "Dalszą rozmowę przerwał adiutant wzywający Tutmozisa do jego świątobliwości.", + "47588": "— Ale!… ale!… — dodał Hiram. — Wasi żołnierze zatrzymali na drodze kapłana Pentuera, który ma coś ważnego powiedzieć faraonowi…", + "47589": "Tutmozis schwycił się za głowę i natychmiast posłał oficerów, ażeby znaleźli Pentuera. Następnie pobiegł do faraona, a po chwili wrócił i kazał Fenicjaninowi iść za sobą.", + "47590": "Kiedy Hiram wszedł do królewskiej komnaty, zastał w niej: królowę Nikotris, wielkiego skarbnika, wielkiego pisarza i kilku jenerałów. Ramzes XIII, zirytowany, szybko chodził po sali.", + "47591": "— Oto jest nieszczęście faraona i Egiptu! — zawołała królowa wskazując na Fenicjanina.", + "47592": "— Czcigodna pani — odparł niezmieszany tyryjczyk, kłaniając się — czas pokaże, kto był wiernym, a kto złym sługą jego świątobliwości.", + "47593": "Ramzes XIII nagle stanął przed Hiramem.", + "47594": "— Masz listy Herhora do Asyrii?… — zapytał.", + "47595": "Fenicjanin wydobył spod odzienia paczkę i milcząc oddał ją faraonowi.", + "47596": "— Tego było mi potrzeba! — zawołał z triumfem władca. — Trzeba natychmiast ogłosić ludowi, że arcykapłani zdradzili państwo…", + "47597": "— Synu mój — wtrąciła błagalnym głosem królowa — na cień ojca… na nasze bogi zaklinam cię, wstrzymaj się parę dni z tym ogłoszeniem… Z darami Fenicjan trzeba być bardzo ostrożnym…", + "47598": "— Wasza świątobliwość — wtrącił Hiram — może nawet spalić te listy. Mnie nic na nich nie zależy.", + "47599": "Faraon pomyślał i schował paczkę za kaftan.", + "47600": "— Cóż słyszałeś w Dolnym Egipcie? — zapytał pan.", + "47601": "— Wszędzie biją Fenicjan — odparł Hiram. — Domy nasze są burzone, sprzęty rozkradane i już kilkudziesięciu ludzi zabito.", + "47602": "— Słyszałem!… To robota kapłanów — rzekł pan.", + "47603": "— Lepiej powiedz, mój synu, że są to skutki bezbożności i zdzierstwa Fenicjan — wtrąciła królowa.", + "47604": "Hiram odwrócił się do pani bokiem i mówił:", + "47605": "— Od trzech dni siedzi w Memfisie naczelnik policji z Pi-Bast z dwoma pomocnikami i — już są na tropie mordercy i oszusta Lykona…", + "47606": "— Który wychował się w fenickich świątyniach! — zawołała królowa Nikotris.", + "47607": "— …Lykona — ciągnął Hiram — którego arcykapłan Mefres wykradł policji i sądom… Lykona, który w Tebach, udając waszą świątobliwość, biegał nago po ogrodzie jako wariat…", + "47608": "— Co mówisz?… — krzyknął faraon.", + "47609": "— Niech wasza świątobliwość zapyta się najczcigodniejszej królowej, gdyż ona go widziała… — odparł Hiram.", + "47610": "Ramzes zmieszany spojrzał na matkę.", + "47611": "— Tak — rzekła królowa — widziałam tego nędznika, lecz nie wspominałam nic, ażeby oszczędzić ci boleści… Muszę jednak objaśnić, że nikt nie ma dowodu na to, ażeby Lykon był nasadzony przez arcykapłanów, gdyż równie dobrze mogli to zrobić Fenicjanie…", + "47612": "Hiram uśmiechnął się szyderczo.", + "47613": "— Matko… matko!… — odezwał się z żalem Ramzes — czyliż w twoim sercu kapłani nawet ode mnie są lepsi?…", + "47614": "— Ty jesteś mój syn i pan najdroższy — mówiła z uniesieniem królowa — ale nie mogę ścierpieć, ażeby człowiek obcy… poganin… miotał oszczerstwa na święty stan kapłański, z którego oboje pochodzimy…", + "47615": "O Ramzesie!… — zawołała padając na kolana — wypędź złych doradców, którzy cię popychają do znieważania świątyń, do podnoszenia ręki na następcę dziada twego Amenhotepa!… Jeszcze czas… jeszcze czas do zgody… do ocalenia Egiptu…", + "47616": "Nagle wszedł do komnaty Pentuer w poszarpanej odzieży.", + "47617": "— No, a ty co powiesz? — zapytał z dziwnym spokojem faraon.", + "47618": "— Dziś, może zaraz — odparł wzruszony kapłan — będzie zaćmienie słońca…", + "47619": "Faraon aż się cofnął ze zdziwienia.", + "47620": "— Cóż mnie obchodzi zaćmienie słońca, jeszcze w tej chwili?…", + "47621": "— Panie — mówił Pentuer — ja tak samo myślałem, dopókim nie przeczytał w dawnych kronikach opisów zaćmień… Jest to tak przerażające zjawisko, że należałoby o nim ostrzec cały naród…", + "47622": "— Otóż jest!… — wtrącił Hiram.", + "47623": "— Dlaczegożeś wcześniej nie dał znać?… — zapytał kapłana Tutmozis.", + "47624": "— Dwa dni więzili mnie żołnierze… Narodu już nie ostrzeżemy, lecz zawiadomcie przynajmniej wojska przy pałacu, ażeby choć one nie uległy popłochowi.", + "47625": "Faraon klasnął w ręce.", + "47626": "— Ach, źle się stało!… — szepnął i dodał głośno: — Cóż to ma być i kiedy?…", + "47627": "— W dzień zrobi się noc… — mówił kapłan. — Ma trwać podobno tyle czasu, ile potrzeba na przejście pięciuset kroków… A zacznie się w południe… Tak mi mówił Menes…", + "47628": "— Menes? — powtórzył faraon. — Znam to nazwisko, ale…", + "47629": "— On pisał list o tym do waszej świątobliwości… Ależ dajcie znać wojsku…", + "47630": "Wnet odezwały się trąbki. Gwardia i Azjaci stanęli pod bronią i faraon otoczony sztabem zawiadomił wojsko o zaćmieniu dodając, aby się nie lękali, gdyż ciemność zaraz przejdzie, a on sam będzie przy nich.", + "47631": "— Żyj wiecznie! — odpowiedziały zbrojne szeregi.", + "47632": "Jednocześnie wysłano kilku najroztropniejszych jeźdźców do Memfisu.", + "47633": "Jenerałowie stanęli na czele kolumn, faraon przechadzał się po dziedzińcu zamyślony, cywilni dostojnicy po cichu szeptali z Hiramem, a królowa Nikotris zostawszy sama w komnacie upadła na twarz przed posągiem Ozyrysa.", + "47634": "Było już po pierwszej i istotnie słoneczne światło poczęło zmniejszać się.", + "47635": "— Naprawdę będzie noc? — spytał faraon Pentuera.", + "47636": "— Będzie, lecz bardzo krótko…", + "47637": "— Gdzież podzieje się słońce?", + "47638": "— Ukryje się za księżyc…", + "47639": "— Muszę przywrócić do łaski mędrców, którzy badają gwiazdy… — wtrącił do siebie pan.", + "47640": "Mrok szybko powiększał się. Konie Azjatów zaczęły się niepokoić, roje ptastwa spadły na ogród i z głośnym świergotem obsiadły wszystkie drzewa.", + "47641": "— Odezwijcież się!… — zawołał Kalipos do Greków.", + "47642": "Zadudniły bębny, zagwizdały flety i przy tym akompaniamencie pułk grecki zaśpiewał skoczną piosenkę o córce kapłana, która tak bała się strachów, że mogła sypiać tylko w koszarach.", + "47643": "Wtem na żółte wzgórza libijskie padł złowrogi cień i z błyskawiczną szybkością zakrył Memfis, Nil i pałacowe ogrody. Noc ogarnęła ziemię, a na niebie ukazała się czarna jak węgiel kula, otoczona wieńcem płomieni.", + "47644": "Niezmierny wrzask zagłuszył pieśń greckiego pułku. To Azjaci wydali okrzyk wojenny wypuszczając ku niebu chmurę strzał dla odstraszenia złego ducha, który chciał pożreć słońce.", + "47645": "— Mówisz, że ten czarny krąg to księżyc? — pytał faraon Pentuera.", + "47646": "— Tak utrzymuje Menes…", + "47647": "— Wielki to mędrzec!… I ciemność zaraz się skończy?…", + "47648": "— Z pewnością…", + "47649": "— A gdyby ten księżyc oderwał się od nieba i spadł na ziemię?…", + "47650": "— To być nie może… Otóż i słońce!… — zawołał z radością Pentuer.", + "47651": "Wszystkie zgromadzone pułki wydały okrzyk na cześć Ramzesa XIII.", + "47652": "Faraon uścisnął Pentuera.", + "47653": "— Zaprawdę — rzekł pan — widzieliśmy dziwne zdarzenie… Ale nie chciałbym widzieć go po raz drugi… Czuję, że gdybym nie był żołnierzem, trwoga opanowałaby moje serce.", + "47654": "Hiram zbliżył się do Tutmozisa i szepnął:", + "47655": "— Wyślijże, wasza dostojność, natychmiast gońców do Memfisu, gdyż obawiam się, że arcykapłani zrobili wam coś niedobrego…", + "47656": "— Myślisz?…", + "47657": "Hiram pokiwał głową.", + "47658": "— Nie rządziliby tak długo państwem — rzekł — nie pogrzebaliby dziewiętnastu waszych dynastii, gdyby nie umieli korzystać z podobnych dzisiejszemu wypadków…", + "47659": "Podziękowawszy wojskom za dobrą postawę wobec niezwykłego zjawiska faraon wrócił do willi. Był wciąż zamyślony, przemawiał spokojnie, nawet łagodnie, ale na pięknej twarzy jego malowała się niepewność.", + "47660": "Istotnie w duszy Ramzesa toczyła się ciężka walka. Zaczynał rozumieć, że kapłani mają w rękach siły, których on nie tylko nie brał w rachubę, ale nawet nie zastanawiał się nad nimi, nie chciał o nich słuchać.", + "47661": "Kapłani śledzący ruchy gwiazd w ciągu kilku minut niezmiernie urośli w jego oczach. I faraon mówił w sobie, że jednak należy poznać tę dziwną mądrość, która w tak straszny sposób miesza ludzkie zamiary.", + "47662": "Goniec za gońcem wylatywał z pałacu do Memfisu, aby dowiedzieć się: co tam zaszło podczas zaćmienia? Ale gońcy nie wracali i nad królewskim orszakiem niepewność roztoczyła czarne skrzydła. Że pod świątynią Ptah zdarzyło się coś złego, o tym nie tylko nikt nie wątpił, ale nawet nie śmiał snuć własnych domysłów. Zdawało się, że i faraon, i jego zaufani radzi są z każdej minuty, jaka upłynęła im bez wiadomości stamtąd.", + "47663": "Tymczasem królowa Nikotris usiadłszy obok pana szeptała mu:", + "47664": "— Pozwól mi działać, Ramzesie… Kobiety naszemu państwu niejedną oddały usługę… Tylko przypomnij sobie królowę Nikotris za szóstej dynastii albo Makarę, która stworzyła flotę na Morzu Czerwonym!… Naszej płci nie brak ani rozumu, ani energii, więc pozwól mi działać… Jeżeli świątynia Ptah nie została zdobyta, a kapłani skrzywdzeni, pogodzę cię z Herhorem. Pojmiesz za żonę jego córkę i panowanie twoje będzie pełne chwały… Pamiętaj, że twój dziad, święty Amenhotep, był również arcykapłanem i namiestnikiem faraona i że ty sam, kto wie, czy panowałbyś dzisiaj, gdyby święty stan kapłański nie pragnął mieć własnej krwi na tronie… Także wywdzięczasz się im za władzę?…", + "47665": "Faraon słuchał jej, ale wciąż myślał, że jednak mądrość kapłanów jest ogromną siłą, a walka z nimi trudna!…", + "47666": "Dopiero o trzeciej zjawił się pierwszy goniec z Memfisu, adiutant pułku, który stał pod świątynią. Powiedział on faraonowi, że świątyni nie zdobyto z powodu gniewu bogów; że lud uciekł, kapłani triumfują, a nawet w wojsku powstał nieporządek podczas tej strasznej, choć krótkiej nocy.", + "47667": "Potem zaś wziąwszy na bok Tutmozisa adiutant oświadczył mu bez ogródki, że wojsko jest zdemoralizowane i że skutkiem ucieczki w popłochu ma tylu rannych i zabitych, jak po bitwie.", + "47668": "— Cóż się teraz dzieje z wojskiem?… — zapytał struchlały Tutmozis.", + "47669": "— Naturalnie — odparł adiutant — że udało się nam zgromadzić i uszykować żołnierzy. Ale o użyciu ich przeciw świątyniom nawet mowy być nie może… Szczególniej teraz, gdy kapłani zajęli się opatrywaniem rannych. Teraz żołnierz na widok ogolonego łba i panterczej skóry gotów padać na ziemią i dużo czasu upłynie, zanim który odważyłby się przekroczyć świętą bramę…", + "47670": "— A cóż kapłani?…", + "47671": "— Błogosławią żołnierzy, karmią ich, poją i udają, że wojsko nie winno napadowi na świątynię, że to była robota Fenicjan…", + "47672": "— I wy pozwalacie na to demoralizowanie pułków?… — zawołał Tutmozis.", + "47673": "— Przecież jego świątobliwość rozkazał nam bronić kapłanów przeciw pospólstwu… — odparł adiutant. — Gdyby nam pozwolono zająć świątynie, bylibyśmy w nich od dziesiątej z rana, a arcykapłani siedzieliby w piwnicach.", + "47674": "W tej chwili oficer dyżurny zawiadomił Tutmozisa, że znowu jakiś kapłan przybyły od Memfisu chce mówić z jego świątobliwością.", + "47675": "Tutmozis obejrzał gościa. Był to człowiek jeszcze dość młody z twarzą jakby wyrzeźbioną w drzewie. Powiedział, że przychodzi do faraona od Samentu.", + "47676": "Ramzes natychmiast przyjął kapłana, który upadłszy na ziemię podał władcy pierścień, na widok którego faraon pobladł.", + "47677": "— Co to znaczy?… — zapytał pan.", + "47678": "— Samentu nie żyje… — odpowiedział posłannik.", + "47679": "Ramzes przez chwilę nie mógł wydobyć głosu. Wreszcie rzekł:", + "47680": "— Jak się to stało?…", + "47681": "— Zdaje się — mówił kapłan — że Samentu został odkryty w jednej z sal Labiryntu i sam się otruł, aby uniknąć mąk… I zdaje się, że odkrył go Mefres, przy pomocy jakiegoś Greka, który ma być bardzo podobny do waszej świątobliwości…", + "47682": "— Znowu Mefres i Lykon!… — zawołał z gniewem Tutmozis. — Panie — zwrócił się do faraona — czyliż nigdy nie uwolnisz się od tych zdrajców?…", + "47683": "Jego świątobliwość znowu zwołał poufną radę do swej komnaty. Wezwał na nią Hirama tudzież kapłana, który przyszedł z pierścieniem Samentu. Pentuer nie chciał w naradzie przyjmować udziału, a czcigodna królowa Nikotris sama na nią przyszła.", + "47684": "— Widzę — szepnął Hiram do Tutmozisa — że po wypędzeniu kapłanów baby zaczną rządzić Egiptem…", + "47685": "Gdy zebrali się dostojnicy, faraon dał głos posłannikowi Samentu. Młody kapłan nie chciał nic mówić o Labiryncie. Natomiast szeroko rozwodził się nad tym, że świątynia Ptah wcale nie jest bronioną i że dość byłoby kilkudziesięciu żołnierzy, aby zabrać wszystkich, którzy w niej się ukrywają.", + "47686": "— Ten człowiek jest zdrajcą!… — krzyknęła królowa. — Sam kapłan namawia was do gwałtu nad kapłanami…", + "47687": "Ale w twarzy posłannika nie drgnął żaden muskuł.", + "47688": "— Czcigodna pani — odparł — jeżeli Mefres zgubił mego opiekuna i mistrza Samentu, byłbym psem, gdybym nie szukał zemsty. Śmierć za śmierć…", + "47689": "— Podoba mi się ten młody! — szepnął Hiram.", + "47690": "Rzeczywiście w zebraniu powiało jakby świeższe powietrze. Jenerałowie wyprostowali się, cywilni dostojnicy patrzyli na kapłana z ciekawością, nawet twarz faraona ożywiła się.", + "47691": "— Nie słuchaj go, synu mój!… — błagała królowa.", + "47692": "— Jak myślisz — odezwał się nagle faraon do młodego kapłana — co uczyniłby teraz święty Samentu, gdyby żył?…", + "47693": "— Jestem pewny — odparł energicznie kapłan — że Samentu wszedłby do świątyni Ptah, bogom spaliłby kadzidło, ale ukarałby zdrajców i morderców…", + "47694": "— A ja powtarzam, że ty jesteś najgorszy zdrajca!… — zawołała królowa.", + "47695": "— Spełniam tylko mój obowiązek — odparł niewzruszony kapłan.", + "47696": "— Zaprawdę, ten człowiek jest uczniem Samentu!… — wtrącił Hiram. — On jeden jasno widzi, co nam pozostaje do zrobienia…", + "47697": "Wojskowi i cywilni dostojnicy przyznali Hiramowi słuszność, a wielki pisarz dodał:", + "47698": "— Skoro zaczęliśmy walkę z kapłanami, należy jej dokończyć, tym bardziej dziś, gdy mamy listy dowodzące, że Herhor układa się z Asyryjczykami, co jest wielką zdradą państwa…", + "47699": "— On prowadzi politykę Ramzesa XII — wtrąciła królowa.", + "47700": "— Ależ ja jestem Ramzes XIII!… — już niecierpliwie odpowiedział faraon.", + "47701": "Tutmozis podniósł się z krzesła.", + "47702": "— Panie mój — rzekł — pozwól mi działać. Jest rzeczą bardzo niebezpieczną przeciągać ten stan niepewności, jaki panuje w rządzie, a byłoby zbrodnią i głupotą nie skorzystać z okazji. Skoro mówi ten kapłan, że świątynia nie jest broniona, pozwól mi, abym poszedł do niej z garstką ludzi, których sam wybiorę…", + "47703": "— Ja z tobą — wtrącił Kalipos. — Według mego doświadczenia nieprzyjaciel triumfujący jest najsłabszy. Jeżeli więc zaraz wpadniemy do świątyni Ptah…", + "47704": "— Nie potrzebujecie wpadać, ale wejść tam jako wykonawcy rozkazów faraona, który poleca wam uwięzić zdrajców — odezwał się wielki pisarz. — Na to nie potrzeba nawet siły… Ileż to razy jeden policjant rzuca się na gromadę złodziejów i chwyta, ilu chce…", + "47705": "— Syn mój — odezwała się królowa — ustępuje pod naciskiem waszych rad… Ale on nie chce gwałtu, zabrania wam…", + "47706": "— Ha, jeżeli tak — odezwał się młody kapłan Seta — więc powiem jego świątobliwości jeszcze jedną rzecz…", + "47707": "Parę razy odetchnął głęboko, lecz mimo to dokończył stłumionym głosem:", + "47708": "— Na ulicach Memfisu stronnictwo kapłańskie ogłasza, że…", + "47709": "— Że co?… mów śmiało — wtrącił faraon.", + "47710": "— Że wasza świątobliwość jesteś obłąkany, że nie masz święceń arcykapłańskich ani nawet królewskich i że… można złożyć was z tronu…", + "47711": "— Tego właśnie obawiam się — szepnęła królowa.", + "47712": "Faraon zerwał się z fotelu.", + "47713": "— Tutmozisie! — zawołał głosem, w którym było czuć odzyskaną energię. — Bierz wojska, ile chcesz, idż do świątyni Ptah i — przyprowadź mi Herhora i Mefresa oskarżonych o wielkie zdrady. Jeżeli usprawiedliwią się, powrócę im moją łaskę; w razie przeciwnym…", + "47714": "— Czy zastanowiłeś się?… — przerwała królowa.", + "47715": "Tym razem oburzony faraon nie odpowiedział jej, a dostojnicy poczęli wołać:", + "47716": "— Śmierć zdrajcom!… Od kiedyż to w Egipcie faraon ma poświęcać wierne sługi dla wyżebrania sobie łaski nikczemników!…", + "47717": "Ramzes XIII wręczył Tutmozisowi paczkę listów Herhora do Asyrii i rzekł uroczystym głosem:", + "47718": "— Aż do uśmierzenia buntu kapłanów przelewam moją władzę na osobę naczelnika gwardii, Tutmozisa. Teraz jego słuchajcie, a ty, czcigodna matko, do niego zwracaj się ze swymi uwagami.", + "47719": "— Mądrze i sprawiedliwie czyni pan!… — zawołał wielki pisarz. — Faraonowi nie wypada borykać się z buntem, a brak energicznej władzy może nas zgubić…", + "47720": "Wszyscy dostojnicy schylili się przed Tutmozisem. Królowa Nikotris z jękiem upadła synowi do nóg.", + "47721": "Tutmozis w towarzystwie jenerałów wyszedł na dziedziniec. Kazał uformować się pierwszemu pułkowi gwardii i rzekł:", + "47722": "— Potrzebuję kilkudziesięciu ludzi, którzy gotowi są zginąć za sławę pana naszego…", + "47723": "Wysunęło się więcej niż trzeba żołnierzy i oficerów, a na ich czele Eunana.", + "47724": "— Czy jesteście przygotowani na śmierć? — spytał Tutmozis.", + "47725": "— Umrzemy, panie, z tobą dla jego świątobliwości!… — zawołał Eunana.", + "47726": "— Nie umrzecie, ale zwyciężycie podłych zbrodniarzy — odparł Tutmozis. — Żołnierze należący do tej wyprawy zostaną oficerami, a oficerowie awansują o dwa stopnie wyżej. Tak mówię wam ja, Tutmozis, z woli faraona wódz naczelny.", + "47727": "— Żyj wiecznie!…", + "47728": "Tutmozis kazał zaprząc dwadzieścia piąć dwukolnych wozów ciężkiej kawalerii i wsadzić na nie ochotników. Sam w towarzystwie Kaliposa wsiedli na konie i niebawem — cały orszak skierowany ku Memfisowi zniknął w kurzawie.", + "47729": "Widząc to z okna królewskiej willi, Hiram schylił się przed faraonem i szepnął:", + "47730": "— Teraz dopiero wierzę, iż wasza świątobliwość nie byłeś w spisku z arcykapłanami…", + "47731": "— Oszalałeś?… — wybuchnął pan.", + "47732": "— Wybacz, władco, ale dzisiejszy napad na świątynię był ułożony przez kapłanów. Jakim zaś sposobem wciągnąli do niego waszą świątobliwość? nie rozumiem.", + "47733": "Była już godzina piąta po południu.", + "47734": "Rozdział XVII", + "47735": "W tym samym czasie, co do minuty, kapłan czuwający na pylonie świątyni Ptah w Memfisie zawiadomił obradujących w sali arcykapłanów i nomarchów, że — pałac faraona daje jakieś znaki.", + "47736": "— Zdaje się, że jego świątobliwość będzie nas prosił o zgodę — rzekł śmiejąc się jeden z nomarchów.", + "47737": "— Wątpię!… — odparł Mefres.", + "47738": "Herhor wyszedł na pylon: do niego bowiem sygnalizowano z pałacu. Wkrótce wrócił i rzekł do zebranych:", + "47739": "— Nasz młody kapłan sprawił się bardzo dobrze… W tej chwili jedzie Tutmozis z kilkudziesięcioma ochotnikami, ażeby nas uwięzić albo zabić…", + "47740": "— I ty jeszcze będziesz śmiał bronić Ramzesa?… — krzyknął Mefres.", + "47741": "— Bronić go muszę i będę, gdyż uroczyście zaprzysiągłem to królowej… Gdyby zaś nie czcigodna córka świętego Amenhotepa, nasze położenie nie byłoby takim, jak jest.", + "47742": "— No, ale ja nie przysięgałem!… — odparł Mefres i opuścił salę zebrań.", + "47743": "— Co on chce robić? — spytał jeden z nomarchów.", + "47744": "— Zdziecinniały starzec!… — odparł Herhor wzruszając ramionami.", + "47745": "Przed szóstą wieczorem oddział gwardii nie zatrzymywany przez nikogo zbliżył się do świątyni Ptah, a dowódca zapukał w bramę, którą natychmiast otworzono. Był to Tutmozis ze swoimi ochotnikami.", + "47746": "Kiedy naczelny wódz wszedł na dziedziniec świątyni, zdziwił się widząc, że naprzeciw niego wystąpił Herhor w infule Amenhotepa, otoczony tylko kapłanami.", + "47747": "— Czego żądasz, synu mój? — zapytał arcykapłan wodza, nieco zmieszanego tym wypadkiem.", + "47748": "Ale Tutmozis prędko zapanował nad sobą i rzekł:", + "47749": "— Herhorze, arcykapłanie Amona tebańskiego! Na mocy listów, które pisałeś do Sargona, satrapy asyryjskiego, a które to listy mam przy sobie, jesteś oskarżony o zdradę państwa i musisz usprawiedliwić się przed faraonem…", + "47750": "— Jeżeli młody pan — spokojnie odparł Herhor — chce dowiedzieć się o celach polityki wiecznie żyjącego Ramzes XII, niech zgłosi się do naszej najwyższej rady, a otrzyma objaśnienia.", + "47751": "— Wzywam cię, ażebyś natychmiast szedł za mną, jeżeli nie chcesz, abym cię zmusił — zawołał Tutmozis.", + "47752": "— Synu mój, błagam bogów, aby ochronili cię od gwałtu i kary, na jaką zasługujesz…", + "47753": "— Idziesz? — spytał Tutmozis.", + "47754": "— Czekam tu na Ramzesa — odparł Herhor.", + "47755": "— A więc zostań tu, oszuście!… — krzyknął Tutmozis.", + "47756": "Wydobył miecz i rzucił się na Herhora. W tej chwili stojący za wodzem Eunana podniósł topór i z całej siły uderzył Tutmozisa między szyję i prawy obojczyk, aż krew trysnęła na wszystkie strony. Ulubieniec faraona padł na ziemię, prawie na pół rozcięty.", + "47757": "Kilku żołnierzy z pochylonymi włóczniami podskoczyli do Eunany, lecz po krótkiej walce z towarzyszami polegli. Spomiędzy ochotników trzy czwarte było na żołdzie kapłańskim.", + "47758": "— Niech żyje świątobliwy Herhor, pan nasz! — zawołał Eunana wywijając zakrwawionym toporem.", + "47759": "— Niech żyje wiecznie! — powtórzyli żołnierze i kapłani i — wszyscy padli twarzą na ziemię. Najdostojniejszy Herhor wzniósł ręce i błogosławił ich.", + "47760": "Opuściwszy dziedziniec świątyni Mefres zstąpił do podziemiów, gdzie zamieszkiwał Lykon. Arcykapłan zaraz na progu wydobył z zanadrza kryształową kulę, na widok której Grek wpadł w gniew.", + "47761": "— Bodaj was ziemia pochłonęła!… Bodaj trupy wasze nie zaznały spokoju!… — złorzeczył Lykon coraz cichszym głosem.", + "47762": "W końcu umilkł i zasnął.", + "47763": "— Weź ten sztylet — mówił Mefres podając Grekowi wąziutką stal. — Weź ten sztylet i idź do pałacowego ogrodu… Tam stań w figowym klombie i czekaj na tego, który zabrał ci i uwiódł Kamę…", + "47764": "Lykon począł zgrzytać zębami w bezsilnej złości.", + "47765": "— A gdy go ujrzysz, obudź się… — zakończył Mefres.", + "47766": "Potem narzucił na Greka oficerski płaszcz z kapturem, do ucha szepnął mu hasło i z podziemiów, przez ukrytą furtkę świątyni, wyprowadził go na pustą ulicę Memfisu.", + "47767": "Następnie Mefres z żywością młodzieńca pobiegł na szczyt pylonu i wziąwszy do rąk kilka różnobarwnych chorągiewek począł dawać znaki w kierunku pałacu faraona. Dostrzeżono go widać i zrozumiano, gdyż na pargaminowej twarzy arcykapłana błysnął przykry uśmiech.", + "47768": "Mefres złożył chorągiewki, opuścił taras pylonu i z wolna począł schodzić na dół. Wtem, gdy już był na pierwszym piętrze, otoczyło go kilku ludzi w brunatnych opończach, którymi zasłaniali kaftany w czarne i białe pasy.", + "47769": "— Oto jest najdostojniejszy Mefres — rzekł jeden z nich.", + "47770": "I wszyscy trzej uklękli przed arcykapłanem, który machinalnie podniósł rękę jakby do błogosławieństwa. Lecz nagle opuścił ją pytając:", + "47771": "— Kto wy jesteście?…", + "47772": "— Dozorcy Labiryntu.", + "47773": "— Czegóż zastąpiliście mi drogą? — rzekł, a jednocześnie zaczęły mu drżeć ręce i wąskie usta.", + "47774": "— Nie potrzebujemy ci przypominać, święty mężu — mówił jeden z dozorców wciąż klęcząc — że kilka dni temu byłeś w Labiryncie, do którego wiesz drogę tak dobrze jak my, choć nie jesteś wtajemniczonym… Jesteś zaś zbyt wielkim mędrcem, ażebyś nie miał znać i naszych praw w podobnych wypadkach…", + "47775": "— Co to znaczy?… — zawołał podniesionym głosem Mefres. — Jesteście zbójcy, nasłani przez Her…", + "47776": "Nie dokończył. Jeden z napastników schwytał go za ręce, drugi zarzucił mu chustkę na głowę, a trzeci skropił mu twarz przezroczystym płynem. Mefres rzucił się kilka razy i upadł. Jeszcze raz pokropiono go, a gdy skonał, dozorcy położyli go we framudze, w martwą rękę wsunęli jakiś papirus i — znikli w korytarzach pylonu.", + "47777": "Trzej tak samo ubrani ludzie uganiali się za Lykonem prawie od chwili, gdy wypuszczony ze świątyni przez Mefresa, znalazł się na pustej ulicy.", + "47778": "Ludzie ci kryli się niedaleko furtki, przez którą przeszedł Grek, i z początku przepuścili go wolno. Lecz wnet jeden z nich dostrzegł w jego ruchach coś podejrzanego, więc wszyscy poczęli iść za nim.", + "47779": "Dziwna rzecz! uśpiony Lykon, jakby przeczuwając gonitwę, nagle skręcił w ulicę ruchliwą, potem na plac, gdzie krążyło mnóstwo ludzi, a potem ulicą Rybacką pobiegł do Nilu. Tu, w jakimś zaułku, znalazł małe czółenko, skoczył w nie i z niesłychaną szybkością zaczął przeprawiać się na drugą stronę rzeki.", + "47780": "Był już o paręset kroków oddalony od brzegu, gdy wysunęła się za nim łódź z jednym przewoźnikiem i trzema podróżnymi. Ledwie zaś ci odbili, ukazała się druga łódź, mająca dwu przewoźników i znowu trzech podróżnych.", + "47781": "Obie łodzie zawzięcie ścigały Lykona.", + "47782": "W tej, która miała tylko jednego wioślarza, siedzieli dozorcy Labiryntu i pilnie przypatrywali się swoim współzawodnikom, o ile pozwalał na to zmierzch prędko zapadający po zachodzie słońca.", + "47783": "— Co to za jedni tamci trzej?… — szeptali między sobą dozorcy z Labiryntu. — Od onegdaj krążyli dokoła świątyni, a dziś gonią za nim… Czyby go chcieli zasłonić przed nami?…", + "47784": "Drobna łódka Lykona przybiła do drugiego brzegu. Uśpiony Grek wyskoczył z niej i szybkim krokiem począł iść ku pałacowym ogrodom. Niekiedy zataczał się, stawał i chwytał się za głowę; lecz po chwili znowu szedł jakby ciągniony przez niepojętą siłę.", + "47785": "Dozorcy Labiryntu również wylądowali na drugim brzegu, ale już zostali uprzedzeni przez swoich współzawodników.", + "47786": "I zaczął się jedyny w swoim rodzaju wyścig. Lykon pędził ku pałacowi królewskiemu jak szybkobiegacz, za nim trzej ludzie nieznani, a na końcu trzej dozorcy Labiryntu.", + "47787": "O kilkaset kroków od ogrodu obie goniące grupy zetknęły się ze sobą. Była już noc, ale jasna.", + "47788": "— Kto wy jesteście, ludzie? — zapytał nieznajomych dozorca Labiryntu.", + "47789": "— Jestem naczelnikiem policji z Pi-Bast i z dwoma moimi setnikami ścigam wielkiego zbrodniarza…", + "47790": "— A my jesteśmy dozorcy Labiryntu i również ścigamy tego człowieka…", + "47791": "Obie grupy przypatrywały się sobie z rękoma na mieczach lub nożach.", + "47792": "— Co chcecie z nim zrobić? — spytał wreszcie naczelnik policji.", + "47793": "— Mamy przeciw niemu wyrok…", + "47794": "— A trupa zostawicie?", + "47795": "— Ze wszystkim, co ma na sobie — odparł starszy dozorca.", + "47796": "Policjanci szeptali między sobą.", + "47797": "— Jeżeli mówicie prawdę — rzekł wreszcie naczelnik policji — nie będziemy wam przeszkadzali. Owszem, pożyczymy go wam na chwilę, gdy wpadnie w nasze ręce…", + "47798": "— Przysięgacie?", + "47799": "— Przysięgamy…", + "47800": "— No to możemy iść razem…", + "47801": "Połączyli się, ale Grek zniknął im z oczu.", + "47802": "— Przekleństwo!… — zawołał naczelnik policji. — Znowu umknął…", + "47803": "— Znajdzie się — odparł dozorca z Labiryntu — a może nawet tędy będzie wracał.", + "47804": "— Po cóż by szedł do królewskiego ogrodu? — spytał naczelnik.", + "47805": "— Arcykapłani używają go do jakichś swoich interesów, ale on wróci do świątyni, wróci!… — mówił dozorca.", + "47806": "Postanowili tedy czekać i działać wspólnie.", + "47807": "— Trzecią noc marnujemy! — rzekł jeden z policjantów ziewając.", + "47808": "Owinęli się w burnusy i legli na trawie.", + "47809": "Natychmiast po wyjeździe Tutmozisa czcigodna pani Nikotris milcząc, z zaciśniętymi z gniewu ustami opuściła komnaty syna. A gdy Ramzes chciał ją uspokoić, ostro przerwała mu:", + "47810": "— Żegnam faraona i proszę bogów, ażeby pozwoliły mi jutro powitać cię jeszcze jako faraona…", + "47811": "— Wątpisz o tym, matko?", + "47812": "— O wszystkim można zwątpić wobec człowieka, który słucha rad szaleńców i zdrajców!…", + "47813": "Rozeszli się, oboje zagniewani.", + "47814": "Wkrótce jego świątobliwość odzyskał dobry humor i wesoło rozmawiał z dostojnikami. Ale już o szóstej począł go trapić niepokój.", + "47815": "— Tutmozis powinien by przysłać do nas gońca… — mówił pan. — Bo jestem pewny, że sprawa, tak czy owak, już się rozstrzygnęła…", + "47816": "— Tego nie wiem — odparł wielki skarbnik. — Mogli nie znaleźć statków u przewozu… Mogą w świątyni stawiać opór…", + "47817": "— A gdzie jest ten młody kapłan?… — spytał nagle Hiram.", + "47818": "— Kapłan?… wysłannik zmarłego Samentu?… — powtarzali zmieszani dostojnicy. — To prawda, gdzie on być może?…", + "47819": "Rozesłano żołnierzy, aby przeszukali ogród. Żołnierze obiegli wszystkie ścieżki, ale kapłana nie było.", + "47820": "Wypadek ten źle usposobił dostojników. Każdy siedział milcząc, pogrążony w niespokojnych myślach.", + "47821": "O zachodzie słońca wszedł do komnaty pokojowiec faraona i szepnął, że pani Hebron ciężko zachorowała i błaga, ażeby jego świątobliwość raczył ją odwiedzić.", + "47822": "Dostojnicy znając stosunek, jaki łączył pana z piękną Hebron, spojrzeli po sobie. Ale gdy faraon oświadczył zamiar wyjścia na ogród, nie protestowali. Ogród, dzięki gęstym strażom, był równie bezpieczny jak pałac. Nikt też nie uważał za stosowne choćby z daleka czuwać nad faraonem wiedząc, że Ramzes nie lubi, ażeby zajmowano się nim w pewnych chwilach.", + "47823": "Gdy pan zniknął w korytarzu, wielki pisarz rzekł do skarbnika:", + "47824": "— Czas wlecze się jak wozy w pustyni. Może Hebron ma wiadomość od Tutmozisa?…", + "47825": "— W tej chwili — odparł skarbnik — jego wyprawa w kilkudziesięciu ludzi na świątynię Ptah wydaje mi się niepojętym szaleństwem…", + "47826": "— A czy rozsądniej zrobił faraon nad Sodowymi Jeziorami, kiedy całą noc uganiał się za Tehenną?… — wtrącił Hiram. — Odwaga więcej znaczy aniżeli liczba.", + "47827": "— A ten młody kapłan?… — zapytał skarbnik.", + "47828": "— Przyszedł bez naszej wiedzy i odszedł nie pytając — rzekł Hiram. — Każdy z nas postępuje jak spiskowiec.", + "47829": "Skarbnik pokręcił głową.", + "47830": "Ramzes szybko przebiegł odległość dzielącą jego willę od pałacyku Tutmozisa. Gdy wszedł do pokoju, Hebron z płaczem rzuciła mu się na szyję.", + "47831": "— Umieram z trwogi!… — zawołała.", + "47832": "— Lękasz się o Tutmozisa?", + "47833": "— A cóż on mnie obchodzi? — odparła Hebron robiąc pogardliwy grymas ustami. — Ty jeden obchodzisz mnie… o tobie jednym myślę… o ciebie się lękam…", + "47834": "— Błogosławioną niech będzie twoja trwoga, która choć na chwilę uwolniła mnie od nudów… — rzekł śmiejąc się faraon. — Bogowie! jakiż to ciężki dzień… Gdybyś słyszała nasze narady, gdybyś widziała miny moich doradców!… I jeszcze, na domiar wszystkiego, podobało się czcigodnej królowej uczcić nasze zebranie swoją obecnością… Nigdy nie przypuszczałem, że dostojeństwo faraona może mi tak dokuczyć…", + "47835": "— Nie wymawiaj tego zbyt głośno — ostrzegła Hebron. — Co poczniesz, jeżeli Tutmozisowi nie uda się opanować świątyni?", + "47836": "— Odbiorę mu naczelne dowództwo i schowam do skrzyni moją koronę, a włożę hełm oficerski — odpowiedział Ramzes. — Jestem pewny, że gdy sam wystąpię na czele wojska, bunt upadnie…", + "47837": "— Który?… — spytała Hebron.", + "47838": "— Ach, prawda, że mamy aż dwa bunty! — zaśmiał się Ramzes. — Pospólstwo przeciw kapłanom, kapłani przeciw mnie…", + "47839": "Pochwycił Hebron w objęcia i zaprowadził na kanapę szepcząc:", + "47840": "— Jakaś ty dziś piękna!… Ile razy widzę cię, zawsze wydajesz mi się zupełnie inną i coraz piękniejszą…", + "47841": "— Puść mnie!… — szepnęła Hebron. — Czasami lękam się, ażebyś mnie nie ugryzł…", + "47842": "— Ugryźć… nie… ale mógłbym cię zacałować na śmierć… Ty nawet nie wiesz, jaka jesteś piękna…", + "47843": "— Po ministrach i jenerałach… No, puść…", + "47844": "— Chciałbym przy tobie zamienić się w krzak granatu… Chciałbym mieć tyle ramion, ile drzewo ma konarów, ażeby cię ściskać… Tyle dłoni, ile jest liści, i tyle ust, ile kwiatów, ażebym w jednej chwili mógł całować twoje oczy, usta, piersi…", + "47845": "— Jak na władcę, którego tron jest zagrożony, masz myśli dziwnie swobodne…", + "47846": "— Na łożu nie dbam o tron — przerwał. — Dopóki mam miecz, będę miał władzę.", + "47847": "— Wojsko twoje jest rozbite — mówiła broniąc się Hebron.", + "47848": "— Jutro przybędą świeże pułki, a pojutrze zgromadzę rozbitych… Powtarzam ci, nie zaprzątaj się marnościami… Chwila pieszczot więcej warta niż rok władzy…", + "47849": "W godzinę po zachodzie słońca faraon opuścił mieszkanie Hebron i powoli wracał do swego pałacyku. Był rozmarzony, senny i myślał, że arcykapłani są wielkimi głupcami stawiając mu opór. Jak Egipt Egiptem, nie byłoby lepszego pana niż on.", + "47850": "Nagle spomiędzy kępy figowej wysunął się człowiek w ciemnym płaszczu i zastąpił drogę faraonowi. Pan, aby mu się lepiej przypatrzyć, zbliżył twarz do jego twarzy i nagle zawołał:", + "47851": "— Ach, to ty, nędzniku?… Chodźże na odwach…", + "47852": "Był to Lykon. Ramzes schwycił go za kark; Grek syknął i ukląkł na ziemi. Jednocześnie faraon uczuł piekący ból z lewej strony brzucha.", + "47853": "— Jeszcze kąsasz? — zawołał Ramzes. Oburącz potężnie ścisnął za szyję Greka, a gdy usłyszał chrobot łamanych kręgów, odrzucił go ze wstrętem.", + "47854": "Lykon upadł miotając się w przedśmiertnych konwulsjach.", + "47855": "Faraon odszedł parę kroków. Dotknął się i namacał rączkę sztyletu.", + "47856": "— Ranił mnie?…", + "47857": "Wyciągnął ze swego boku wąziutką stal i przycisnął ranę.", + "47858": "„Ciekawym — myślał — czy który z moich doradców ma plaster?…”", + "47859": "Uczuł mdłości i przyśpieszył kroku.", + "47860": "Tuż pod pałacykiem zabiegł mu drogę jeden z oficerów wołając:", + "47861": "— Tutmozis nie żyje… Zabił go zdrajca Eunana!…", + "47862": "— Eunana?… — powtórzył faraon. — A cóż inni?…", + "47863": "— Prawie wszyscy ochotnicy, którzy pojechali z Tutmozisem, byli zaprzedani kapłanom.", + "47864": "— No, muszę już z tym skończyć! — rzekł pan. — Zatrąbcie na azjatyckie pułki…", + "47865": "Odezwała się trąbka i Azjaci zaczęli wysypywać się z koszar, ciągnąc za sobą konie.", + "47866": "— Podajcie i mnie konia — rzekł faraon. Ale uczuł silny zawrót głowy i dodał:", + "47867": "— Nie — podajcie mi lektykę… Nie chcę się męczyć…", + "47868": "Nagle zatoczył się na ręce oficerów.", + "47869": "— O mało nie zapomniałem… — mówił gasnącym głosem… — Przynieście hełm i miecz… ten stalowy miecz… znad Jezior… Idziemy do Memfisu…", + "47870": "Z pałacyku wybiegli dostojnicy i służba z pochodniami. Faraon, podtrzymywany przez oficerów, miał szarą twarz i oczy zachodziły mu mgłą. Wyciągnął rękę jakby szukając broni, poruszył ustami i wśród ogólnej ciszy przestał oddychać, on, pan dwu światów: doczesnego i zachodniego.", + "47871": "Rozdział XVIII", + "47872": "Od śmierci Ramzesa XIII aż do dnia jego pogrzebu rządził państwem, jako arcykapłan Amona tebańskiego a namiestnik zgasłego króla — najdostojniejszy San-amen-Herhor.", + "47873": "Kilkumiesięczna władza namiestnika była wielce pomyślną dla Egiptu. Herhor uspokoił bunty pospólstwa i jak było dawnymi czasy, pozwolił co siódmy dzień wypoczywać ludziom pracującym. Zaprowadził surową karność między kapłanami, otoczył opieką cudzoziemców, a szczególniej Fenicjan, i zawarł traktat z Asyrią nie odstępując jednak Fenicji, która pozostała hołdowniczką Egiptu.", + "47874": "W ciągu tych krótkich rządów sprawiedliwość wypełniała się szybko, ale bez okrucieństwa, i lada kto nie śmiał bić egipskiego chłopa, który mógł odwoływać się do sądu, jeżeli miał dosyć czasu i świadków.", + "47875": "Herhor zajął się też spłatą długów obciążających majątki faraona i państwa. W tym celu skłonił Fenicjan do zrzeczenia się pewnej części sum należących im od skarbu, a na pokrycie reszty podniósł z Labiryntu ogromną kwotę trzydziestu tysięcy talentów.", + "47876": "Dzięki tym środkom w ciągu trzech miesięcy nastał w państwie spokój i dobrobyt, a ludzie mówili:", + "47877": "— Błogosławione niech będą rządy namiestnika San-amen-Herhora! Zaprawdę, bogowie przeznaczyli go na władcę, aby uwolnił Egipt od klęsk zadanych mu przez Ramzesa XIII, lekkoducha i łowcy kobiet…", + "47878": "Kilkadziesiąt dni wystarczyło, aby naród zapomniał, że wszystkie dzieła Herhora były tylko spełnieniem zamiarów młodego i szlachetnego faraona.", + "47879": "W miesiącu Tobi (październik — listopad), gdy mumię Ramzesa XIII już złożono w królewskich pieczarach, do świątyni Amona tebańskiego zeszło się wielkie zgromadzenie najdostojniejszych osób. Byli tam prawie wszyscy arcykapłani, nomarchowie i jenerałowie wojsk, a w ich liczbie okryty chwałą sędziwy wódz armii wschodniej — Nitager.", + "47880": "W tej samej olbrzymiej sali kolumnowej, gdzie przed pół rokiem kapłani sądzili Ramzesa XII i okazywali niechęć Ramzesowi XIII, w tym samym miejscu dziś zgromadzili się dostojnicy, aby pod przewodnictwem Herhora rozstrzygnąć najważniejszą sprawę państwową. Jakoż dnia dwudziestego piątego Tobi, w samo południe, Herhor w infule Amenhotepa zasiadł na tronie, inni na krzesłach, i odbyła się narada.", + "47881": "Trwała dziwnie krótko, jakby rezultat jej z góry był przygotowany.", + "47882": "— Arcykapłani, nomarchowie i wodzowie! — zaczął Herhor. — Zebraliśmy się tu w sprawie smutnej i ważnej. Wraz ze śmiercią wiecznie żyjącego Ramzesa XIII, którego krótkie i burzliwe panowanie skończyło się w tak nieszczęśliwy sposób…", + "47883": "Tu Herhor westchnął.", + "47884": "— …Wraz ze śmiercią Ramzesa XIII nie tylko zgasł faraon, ale i pełna sławy dynastia dwudziesta…", + "47885": "Między zebranymi przeleciał szmer.", + "47886": "— Dynastia nie skończyła się — wtrącił prawie szorstko potężny nomarcha memfijski. — Żyje przecie czcigodna królowa Nikotris, więc tron należy do niej…", + "47887": "Po chwili milczenia odpowiedział Herhor:", + "47888": "— Najdostojniejsza małżonka moja, królowa Nikotris…", + "47889": "Teraz w zebraniu rozległ się nie szmer, ale krzyk i trwał kilka minut. Gdy ucichło, Herhor spokojnie i dobitnie mówił dalej:", + "47890": "— Moja najdostojniejsza małżonka, królowa Nikotris, nieutulona w żalu po śmierci syna, zrzekła się tronu…", + "47891": "— Pozwólcie!… — zawołał nomarcha memfijski. — Najdostojniejszy namiestnik mianuje królowę swoją małżonką… Jest to wiadomość zupełnie nowa, którą przede wszystkim należy sprawdzić…", + "47892": "Na znak Herhora najwyższy sędzia tebański wydobył ze złotej puszki i głośno odczytał akt ślubu zawartego przed dwoma dniami między najdostojniejszym arcykapłanem Amona San-amen-Herhorem i królową Nikotris, wdową po Ramzesie XII, matką Ramzesa XIII.", + "47893": "Po tym wyjaśnieniu nastała grobowa cisza. Herhor zaś mówił:", + "47894": "— Ponieważ małżonka moja i jedyna dziedziczka tronu zrzekła się swoich praw, ponieważ tym sposobem skończyło się panowanie dwudziestej dynastii, musimy więc wybrać nowego władcę…", + "47895": "Władcą tym — ciągnął Herhor — powinien być człowiek dojrzały, energiczny i biegły w sprawowaniu rządów. Z tego powodu radzę wam, dostojnicy, ażebyśmy na najwyższe stanowisko wybrali…", + "47896": "— Herhora!… — krzyknął ktoś.", + "47897": "— …Ażebyśmy wybrali najsławniejszego Nitagera, wodza armii wschodniej — dokończył Herhor.", + "47898": "Nitager długą chwilę siedział z przymkniętymi oczyma, uśmiechając się. Wreszcie powstał i rzekł:", + "47899": "— Nigdy chyba nie zabraknie ludzi chętnych do tytułu faraona. Może nawet mielibyśmy ich nad potrzebę. Szczęściem, sami bogowie usuwając niebezpiecznych współzawodników ukazali nam człowieka najgodniejszego władzy. I zdaje mi się, że uczynię roztropnie, gdy zamiast przyjmować łaskawie ofiarowaną mi koronę, odpowiem:", + "47900": "Niech żyje wiecznie jego świątobliwość San-amen-Herhor, pierwszy faraon nowej dynastii!…", + "47901": "Obecni, z małymi wyjątkami, powtórzyli okrzyk, a jednocześnie najwyższy sędzia przyniósł na złotej tacy dwie czapki: białą — Górnego i czerwoną — Dolnego Egiptu. Jedną z nich wziął arcykapłan Ozyrysa, drugą arcykapłan Horusa i doręczyli je Herhorowi, który ucałowawszy złotego węża włożył je sobie na głowę.", + "47902": "Po czym rozpoczęła się ceremonia składania hołdu przez obecnych, która ciągnęła się parę godzin. Następnie spisano odnośny akt, uczestnicy wyboru przyłożyli na nim swoje pieczęcie i od tej chwili San-amen-Herhor został rzeczywistym faraonem, panem obu światów tudzież życia i śmierci swoich poddanych.", + "47903": "Nad wieczorem jego świątobliwość wrócił zmęczony jeszcze do swych arcykapłańskich pokojów; gdzie zastał Pentuera. Kapłan zmizerniał, a na jego chudej twarzy malowało się znękanie i smutek.", + "47904": "Kiedy Pentuer upadł na twarz, pan podniósł go i rzekł z uśmiechem:", + "47905": "— Nie podpisałeś mego wyboru, nie złożyłeś mi hołdu, i lękam się, czy nie będę musiał oblegać cię kiedy w świątyni Ptah…", + "47906": "Cóż, nie namyśliłeś się zostać przy mnie? Wolisz Menesa?…", + "47907": "— Wybacz, wasza świątobliwość — odpowiedział kapłan — ale życie dworskie tak mnie znużyło, że jedynym dziś moim pragnieniem jest — uczyć się mądrości.", + "47908": "— Nie możesz zapomnieć Ramzesa? — spytał Herhor. — A jednak znałeś go bardzo krótko, podczas gdy u mnie pracowałeś kilka lat.", + "47909": "— Nie potępiaj mnie, wasza świątobliwość… Ale Ramzes XIII był pierwszym faraonem, który odczuł niedolę ludu egipskiego…", + "47910": "Herhor uśmiechnął się.", + "47911": "— Oj, wy uczeni… — rzekł chwiejąc głową. — To przecież ty, ty sam, zwróciłeś uwagę Ramzesowi na położenie pospólstwa. A teraz nosisz po nim żałobę w sercu, chociaż on dla ludu nic nie zrobił… To ty zrobiłeś, nie on…", + "47912": "Zabawni z was ludzie mimo potężnego umysłu — ciągnął Herhor. — Tak samo i Menes… Kapłan ten uważa się za najspokojniejszego człowieka w Egipcie, choć on to obalił dynastią, a mnie utorował drogę do władzy…", + "47913": "Gdyby nie jego list o zaćmieniu słońca w dniu dwudziestym Paofi, może obaj z nieboszczykiem Mefresem łamalibyśmy kamienie w kopalni…", + "47914": "No, idź już, idź, i pozdrów ode mnie Menesa. Pamiętaj też, że umiem być wdzięcznym, co stanowi wielką tajemnicę władzy. Powiedz Menesowi, że spełnię każdą jego prośbę, byle mi na przykład nie kazał wyrzec się tronu… Sam też wróć do mnie, gdy wypoczniesz, a zachowam dla ciebie poważne stanowisko.", + "47915": "I dotknął ręką pokornie schylonej głowy kapłana.", + "47916": "Epilog", + "47917": "W miesiącu Mechir (listopad — grudzień) Pentuer przybył do świątyni za Memfisem, gdzie Menes prowadził wielkie prace nad niebiosami i ziemią.", + "47918": "Stary, w myślach pogrążony mędrzec znowu nie poznał Pentuera. Opamiętawszy się jednak uściskał go i zapytał:", + "47919": "— Cóż, znowu idziesz niepokoić chłopów dla wzmocnienia władzy faraona?…", + "47920": "— Przyszedłem, by zostać z tobą i służyć ci — odpowiedział Pentuer.", + "47921": "— Ho! ho!… — zawołał Menes przypatrując mu się z uwagą. — Ho! ho!… czy naprawdę masz już dosyć dworskiego życia i dostojeństw?… Błogosławiony to dzień!… Kiedy z wierzchołka mego pylonu zaczniesz oglądać świat, przekonasz się, jakie to małe i brzydkie.", + "47922": "Ponieważ Pentuer nic nie odpowiedział, więc Menes udał się do swych zajęć. Wróciwszy zaś po kilku godzinach zastał ucznia siedzącego na tym samym miejscu, z okiem utkwionym w punkt, gdzie w oddali majaczył pałac faraonów.", + "47923": "Menes dał mu jęczmienny placek, garnuszek mleka i zostawił go w spokoju.", + "47924": "Trwało tak kilka dni. Pentuer jadał niewiele, mówił jeszcze mniej, niekiedy zrywał się w nocy, a dni przepędzał bez ruchu, patrząc nie wiadomo gdzie.", + "47925": "Ten tryb życia nie podobał się Menesowi. Więc pewnego razu zająwszy na kamieniu miejsce obok Pentuera rzekł:", + "47926": "— Czyś ty zupełnie oszalał, czy duchy ciemności tylko chwilowo opanowały twoje serce?…", + "47927": "Pentuer zwrócił na niego zamglone oczy.", + "47928": "— Spojrzyj no dokoła siebie — mówił starzec. — Wszakże to najmilsza pora roku. Noce długie i gwiaździste, dni chłodne, ziemia okryta kwiatami i nową trawą. Woda jest przezroczystsza od kryształu, pustynia leży cicha, ale za to powietrze jest przepełnione śpiewem, piskiem, brzęczeniem…", + "47929": "Jeżeli wiosna takie cudy wywołuje na martwej ziemi, jakże skamieniałą musi być dusza twoja, która nie odczuwa podobnych dziwów?… Mówię ci, ocknij się, bo wyglądasz jak trup w pośrodku żywej natury. Pod tym słońcem jesteś podobny do zeschłej kupy błota i prawie że cuchniesz między narcyzami i fiołkami.", + "47930": "— Mam duszę chorą — odparł Pentuer.", + "47931": "— Cóż ci jest?", + "47932": "— Im dłużej rozmyślam, tym większą czuję pewność, że gdybym nie opuścił Ramzesa XIII, gdybym mu oddał moje usługi, żyłby dotychczas ten najszlachetniejszy z faraonów.", + "47933": "Otaczały go setki zdrajców; ale ani jeden dobry człowiek nie wskazał mu środków ocalenia!…", + "47934": "— I tobie naprawdę zdaje się, że mogłeś go uratować? — zapytał Menes. — O pycho niedouczonego mędrca!… Wszystkie rozumy nie ocaliłyby sokoła zaplątanego między wrony, a ty, niby jaki bożek, chciałeś odmienić los człowieka?…", + "47935": "— Alboż Ramzes musiał zginąć?…", + "47936": "— Z pewnością, że tak. Przede wszystkim był on faraonem wojennym, a dzisiejszy Egipt brzydzi się wojownikami. Woli złotą bransoletę aniżeli miecz, choćby stalowy; woli dobrego śpiewaka lub tanecznika aniżeli nieustraszonego żołnierza; woli zysk i mądrość niż wojnę.", + "47937": "Gdyby w miesiącu Mechir dojrzała oliwka albo fiołek zakwitnął w miesiącu Tot, jedno i drugie musiałoby zginąć, jako płody spóźnione lub przedwczesne. Ty zaś chcesz, ażeby w epoce Amenhotepów i Herhorów utrzymał się faraon należący do epoki Hyksosów. Każda rzecz ma swój czas, w którym dojrzewa, i taki — w którym marnieje. Ramzes XIII zdarzył się w epoce niewłaściwej, więc musiał ustąpić.", + "47938": "— I myślisz, że nic by go nie uratowało? — spytał Pentuer.", + "47939": "— Nie widzę takiej potęgi. On nie tylko nie godził się ze swoją epoką i stanowiskiem, lecz jeszcze trafił na czas upadku państwa i był jak młody liść na próchniejącym drzewie.", + "47940": "— Tak spokojnie mówisz o upadku państwa? — zdziwił się Pentuer.", + "47941": "— Widzę go od kilkudziesięciu lat, a już widzieli go i moi poprzednicy w tej świątyni… Można się było przyzwyczaić!", + "47942": "— Macie podwójny wzrok?…", + "47943": "— Wcale nie — mówił Menes — ale mamy miarę. Z ruchów chorągiewki poznasz: jaki wiatr wieje, studnia nilowa mówi: czy rzeka wzbiera, czy opada… A nas od wieków o niemocy państwa uczy ten oto sfinks…", + "47944": "I wskazał ręką w kierunku piramid.", + "47945": "— Nic nie wiem o tym… — szepnął Pentuer.", + "47946": "— Czytaj stare kroniki naszej świątyni, a przekonasz się, że — ile razy Egipt kwitnął, jego sfinks był cały i wysoko wznosił się nad pustynię. Lecz gdy państwo chyliło się do upadku, sfinks pękał, kruszył się, a piaski sięgały mu do nóg.", + "47947": "I dziś od paru wieków sfinks kruszy się. A im wyżej dokoła niego wznosi się piasek, im głębsze bruzdy ukazują się na jego ciele, tym państwo pochyla się bardziej…", + "47948": "— I zginie?…", + "47949": "— Bynajmniej — odparł Menes. — Jak po nocy następuje dzień, a po niskich wodach przybór Nilu, tak po okresach upadków przychodzą czasy rozkwitu życia. Odwieczna historia!… Z niektórych drzew opadają liście w miesiącu Mechir, lecz po to tylko, aby na nowo wyrosnąć w miesiącu Pachono…", + "47950": "I zaprawdę Egipt jest tysiącoletnim drzewem, a dynastie gałęźmi. W naszych oczach wyrasta dwudziesta pierwsza gałąź, więc z czego się tu smucić?… Z tego, że choć gałęzie upadają, sama roślina żyje?…", + "47951": "Pentuer zamyślił się; ale jego oczy spoglądały przytomniej.", + "47952": "Jeszcze po paru dniach rzekł Menes do Pentuera:", + "47953": "— Ubywa nam żywności. Musimy pójść w stronę Nilu i zaopatrzyć się na jakiś czas.", + "47954": "Wzięli obaj wielkie kosze na plecy i od wczesnego ranka zaczęli obchodzić wsie nadbrzeżne. Zwykle stawali pod chatami chłopów śpiewając nabożne pieśni, po czym Menes pukał do drzwi i mówił:", + "47955": "— Litościwe dusze, prawowierni Egipcjanie, ofiarujcie jałmużnę sługom bogini Mądrości!…", + "47956": "Dawano im (najczęściej baby) tu garstkę pszenicy, owdzie jęczmienia, tam placek albo suszoną rybkę. Niekiedy jednak wypadały na nich złe psy albo dzieci pogan obrzucały ich kamieniami i błotem.", + "47957": "Szczególny był widok tych pokornych żebraków, z których jeden przez kilka lat wpływał na losy państwa, a drugi znajomością najgłębszych tajemnic natury zmienił bieg historii.", + "47958": "W bogatszych wsiach przyjmowano ich lepiej, a w pewnym domu, gdzie odbywało się wesele, dano im jeść, napojono piwem i pozwolono przenocować między gospodarskimi budynkami.", + "47959": "Ani ich ogolone twarze i głowy, ani wyleniała skóra pantercza nie imponowały mieszkańcom. Lud Dolnego Egiptu, pomieszany z różnowiercami, nie odznaczał się nabożeństwem, a już zgoła lekceważył kapłanów bogini Mądrości, o których nie dbało państwo.", + "47960": "Leżąc w szopie na pękach świeżej trzciny, Menes i Pentuer przysłuchiwali się weselnej muzyce, pijackim okrzykom, niekiedy kłótniom radujących się gości.", + "47961": "— Okropna rzecz — odezwał się Pentuer. — Zaledwie kilka miesięcy upłynęło od śmierci pana, który był dobroczyńcą chłopów, a ci już zapomnieli o nim… Zaprawdę, niedługo trwa ludzka wdzięczność…", + "47962": "— Cóżeś chciał, ażeby ludzie do końca wieków obsypywali sobie głowy popiołem? — spytał Menes. — Gdy krokodyl schwyta kobietę lub dziecko, czy myślisz, że zaraz przestają płynąć wody Nilu?… One toczą się bez względu na trupy, a nawet bez względu na spadek lub przybór rzeki.", + "47963": "To samo z życiem ludu. Czy kończy się jedna dynastia, a zaczyna druga, czy państwem wstrząsają bunty i wojna albo czy kwitnie pomyślność, masy ludu muszą jeść, pić, spać, żenić się i pracować, jak drzewo rośnie bez względu na deszcz i posuchę. Pozwól więc im skakać, jeżeli mają zdrowe nogi, albo płakać i śpiewać, gdy piersi ich przepełnia uczucie.", + "47964": "— Przyznaj jednak, że ich radość dziwnie wygląda obok tego, co sam mówiłeś o upadku państwa — wtrącił Pentuer.", + "47965": "— Wcale nie dziwnie, gdyż właśnie oni są państwem, a ich życie życiem państwa. Ludzie zawsze smucą się lub cieszą i nie ma takiej godziny, gdzie by ktoś nie śmiał się lub nie wzdychał. Cały zaś bieg historii polega na tym, że — gdy więcej jest radości między ludźmi, mówimy: państwo kwitnie, a gdy częściej płyną łzy, nazywamy to upadkiem.", + "47966": "Nie trzeba przywiązywać się do wyrazów, ale patrzeć na ludzi. W tej chacie jest radość; tutaj państwo kwitnie, zatem nie masz prawa wzdychać, że upada. Wolno ci tylko starać się, aby coraz więcej i więcej chat było zadowolonych.", + "47967": "Gdy mędrcy powrócili z żebraniny do świątyni, Menes wprowadził Pentuera na szczyt pylonu. Pokazał mu wielką marmurową kulę, na której za pomocą złotych punktów sam oznaczył położenie kilkuset gwiazd, i — kazał mu przez połowę nocy śledzić księżyc na niebie.", + "47968": "Pentuer chętnie podjął się pracy i dziś pierwszy raz w życiu, sprawdzał na własne oczy, że w ciągu kilku godzin sklepienie niebieskie jakby obróciło się ku zachodowi, ale księżyc przesunął się między gwiazdami ku wschodowi.", + "47969": "Te tak proste zjawiska Pentuer doskonale znał, lecz tylko ze słyszenia. Więc gdy pierwszy raz własnymi oczyma zobaczył ruch nieba i cichą wędrówkę księżyca, doznał takiego wzruszenia, że upadł na twarz i zapłakał.", + "47970": "Przed jego duszą odsłonił się nowy świat, którego piękność tym dokładniej oceniał, że już był wielkim mędrcem.", + "47971": "Znowu upłynęło kilka dni, gdy zgłosił się do nich bogaty dzierżawca proponując, aby jako mędrcy wyznaczyli mu na gruncie i wykopali kanał. W zamian ofiarowywał im żywność na czas roboty tudzież kozę z koźlątkiem jako zapłatę.", + "47972": "Ponieważ mleka brakowało w świątyni, Menes zgodził się i poszli obaj z Pentuerem do roboty. Zniwelowali grunt, wykreślili kierunek i kopali.", + "47973": "Przy ciężkim zajęciu Pentuer ożywił się, a nawet gdy był sam z Menesem, rozmawiał. Tylko przy zetknięciu z ludźmi tracił humor; ich śmiechy i śpiewy zdawały się powiększać jego cierpienie.", + "47974": "Menes nie chodził na noc do wsi, ale razem z Pentuerem sypiał w polu, skąd mogli widzieć kwitnące łany i przysłuchiwać się echom ludzkiej radości, nie przyjmując w niej udziału.", + "47975": "Pewnego wieczora polne roboty przerwano wcześniej; do wsi bowiem przyszedł po prośbie ubogi kapłan z małym chłopcem. Chodzili od domu do domu błagając o jałmużnę. Chłopak wygrywał na flecie smutną melodię, a w przerwach jej kapłan śpiewał silnym głosem pieśń na poły świecką, na poły pobożną.", + "47976": "Menes i Pentuer leżąc na pagórku przypatrywali się rozpłomienionemu niebu, na którego złotym tle mocno uwydatniały się czarne trójkąty piramid tudzież brunatne pnie i ciemnozielone bukiety drzew palmowych. Tymczasem kapłan wlókł się od chaty do chaty i wyśpiewywał swoją pieśń odpoczywając dłuższy czas po każdej zwrotce:", + "47977": "— „Jak spokojnym jest ów sprawiedliwy książę! Piękne przeznaczenie spełniło się. Od czasów Re przemijają stare ciała, a na ich miejsce przychodzą młode. Każdego ranka wschodzi słońce i co wieczór kryje się na zachodzie. Mężczyźni płodzą, kobiety poczynają, każda pierś oddycha świeżym powiewem. Ale wszyscy, którzy urodzili się, wszyscy bez wyjątku, idą na miejsce, jakie człowiekowi przeznaczono.”", + "47978": "— I po co to?… — nagle odezwał się Pentuer. — Gdyby choć było prawdą, że życie w tym celu stworzono, aby wzrastała cześć bogów i cnota. Ale tak nie jest. Podstępny okrutnik, matka, która zostaje małżonką mordercy swego syna, kochanka, która w chwili pieszczot myśli o zdradzie, ci rosną w pomyślność i potęgę. A mądrzy usychają w bezczynności, a dzielni i szlachetni giną sami i pamięć ich.", + "47979": "— „Spraw sobie wesoły dzień, o książę — śpiewał kapłan — gdyż niewiele ci ich darowano! Postaw maści i kadzideł dla nosa twego, a lotosowe wieńce dla członków, dla ciała siostry, która mieszkając w twym sercu siedzi przy tobie. Niech wam śpiewają i grają. Porzućcie troski i weselcie się, bo wnet zaświta dzień, w którym jedzie się do kraju, kędy panuje milczenie.”", + "47980": "— Maści dla nosa, wieńce lotosowe dla członków, a potem… milczenie!… — wtrącił Pentuer. — Zaprawdę, błazen udający rycerza ma więcej sensu aniżeli ten świat, w którym wszyscy coś udajemy, bez żadnego pożytku dla siebie. I żeby choć ten ziemski sen był jednym ciągiem wesołości?… Ale gdzie tam!… Komu głód nie skręca kiszek, tego serce zatruwa pożądanie lub niepokój. A jeżeli kiedy trafi się chwila ciszy, wówczas z jej głębin wynurza się myśl o kraju wiekuistego milczenia i szarpie ludzką duszę.", + "47981": "— „Święć wesoły dzień, o Nefarhotep, mężu z czystymi rękoma! Ja wiem wszystko, co się stało przodkom twoim: ich mury rozpadły się, miast już nie ma, a oni sami są, jakby ich nie było nigdy. Nikt nie przychodzi stamtąd, kto by nam powiedział, jak się miewają, i serca nasze ucieszył. I tak będzie, dopóki sami nie zbliżycie się do miejsca, gdzie oni poszli.”", + "47982": "— Widziałeś ty kiedy spokojne morze?… — odezwał się Menes do Pentuera. — Prawda, jakie ono nudne, niby obraz snu, w którym się nic nie śni? Dopiero gdy wicher zaorze gładką powierzchnię, gdy jedna fala spada w otchłań, a druga podnosi się, gdy na powierzchni zagrają światła, a z głębi odezwą się groźne lub jękliwe głosy, wówczas morze robi się pięknym.", + "47983": "Tak samo z rzeką. Dopóki płynie ciągle w jednym kierunku, wygląda martwo; lecz gdy skręca się na lewo i na prawo — nabiera wdzięku. I tak samo z górami: jednostajna wyniosłość jest nudna, ale nierówne szczyty i głębokie wąwozy są piękne…", + "47984": "— „Połóż mirrę na głowę twoją, ustrój się w cienkie płótna i namaść się boskimi darami — śpiewał kapłan. — Ubierz się pięknie, jak możesz, i nie pozwalaj upadać sercu twemu. Żyj dla rozkoszy, dopóki jesteś na ziemi, i nie zasmucaj serca, zanim przyjdzie dla ciebie dzień żalów.”", + "47985": "— Tak samo z życiem ludzkim — ciągnął Menes. — Rozkosze są niby fale i szczyty gór, cierpienia — niby głębie i wąwozy, i dopiero wszystkie one razem sprawiają, że życie jest piękne, gdyż rzeźbi się jak poszarpany łańcuch gór wschodnich, na które patrzymy z podziwem.", + "47986": "— „Ale ten, którego serce już nie bije — śpiewał kapłan — nie słyszy żalów i nie smuci się cudzą żałobą. Więc z rozjaśnionym obliczem święć dni wesołe i pomnażaj ich liczbę…”", + "47987": "— Słyszysz? — zapytał Pentuer wskazując w kierunku wsi. — Ten, którego serce już nie bije, nie tylko nie smuci się cudzą żałobą, ale nawet nie cieszy się własnym życiem, choćby było najpiękniej wyrzeźbione… Na cóż więc te rzeźbienia, za które płaci się bólem i krwawymi łzami?…", + "47988": "Noc zapadała. Menes owinął się w opończę i odparł:", + "47989": "— Ile razy zaczną cię napastować podobne myśli, idź do której z naszych świątyń i przypatrz się jej ścianom zatłoczonym obrazami ludzi, zwierząt, drzew, rzek, gwiazd — zupełnie jak ten świat, na którym żyjemy.", + "47990": "Dla prostaka figury podobne nie mają żadnej wartości i może niejeden zapytywał: na co one?… po co rzeźbią je z tak wielkim nakładem pracy?… Ale mędrzec ze czcią zbliża się do tych figur i ogarnąwszy je spojrzeniem czyta w nich historię dawnych czasów albo tajemnice mądrości.", + "47991": "2 V 1895, godz. 3 po południu", + "47992": "DEDYKACJA", + "47993": "Znów, duchy zwiewne, przychodzicie do mnie,", + "47994": "zjawione smętnym oczom przed latami.", + "47995": "Do marzeń dawnych serce lgnie niezłomnie,", + "47996": "zatrzymać pragnie was i odejść z wami.", + "47997": "O, przybywajcie! niech was wyogromnię,", + "47998": "zjawy stłoczone za mgłą i mrokami;", + "47999": "gromado cicha, wonią opowita —", + "48000": "młodzieńczym czarem drżąca pierś zakwita.", + "48001": "Radosna przeszłość spromienia się jaśniej,", + "48002": "umiłowane cienie idą w gości;", + "48003": "jakby z zamierzchłej i przebrzmiałej baśni", + "48004": "mży pieśń przyjaźni i pierwszej miłości;", + "48005": "i ból powraca — wskrzesza z skarg i waśni", + "48006": "błędne rozstaje, życia zawiłości,", + "48007": "niesie imiona tych, co w szczęsnej chwili", + "48008": "złudą zmamieni dom mój opuścili.", + "48009": "Wy, którym pierwsze wyśpiewałem pieśni,", + "48010": "o, duchy dobre, dalszych nie słyszycie;", + "48011": "kędyż jesteście, bracia i rówieśni?", + "48012": "w echu pobrzmiewa zapomniane życie.", + "48013": "Cierpienie moje już się nie rozwieśni,", + "48014": "czymże nieznani? cóż po ich zachwycie?", + "48015": "kogóż śpiew skrzepi? jakich mam słuchaczy?", + "48016": "zmarłych jedynie, jedynie tułaczy.", + "48017": "Tęskność zbudzona do lotu się zrywa", + "48018": "ku onej cichej powagi krainie;", + "48019": "śpiew mój szelestem błędnym się wygrywa", + "48020": "jak wiatr, co struny potrąci i minie,", + "48021": "a w mężnym sercu słodycz wschodzi tkliwa,", + "48022": "drżenie mnie zmaga — łza po licach płynie…", + "48023": "tak teraźniejszość gubi się, szarzeje,", + "48024": "co przeminęło, prawdziwie istnieje.", + "48025": "ROZMOWA WSTĘPNA W TEATRZE", + "48026": "/ Dyrektor, Poeta, Wesołek. /", + "48027": "DYREKTOR", + "48028": "Pomóżcie, druhowie moi,", + "48029": "w ciężkim kłopocie i biedzie,", + "48030": "bardzo mnie to niepokoi,", + "48031": "czy się impreza powiedzie…", + "48032": "Dziś pragnę tłumom dogodzić,", + "48033": "co żyją i żyć pozwalają —", + "48034": "czymś im to trzeba nagrodzić,", + "48035": "a na zabawę czekają.", + "48036": "Kulisy kazałem ustawić,", + "48037": "lecz jakaż sztuka dziś wzruszy?", + "48038": "publiczność łaknie się bawić;", + "48039": "brwi wznosi, oczy bałuszy;", + "48040": "ja wiem, jak zdobyć jej serce!", + "48041": "— lecz właśnie jestem w rozterce —", + "48042": "bo choć się na sztuce nie znają —", + "48043": "straszliwie dużo czytają.", + "48044": "Co począć, by olśnić nowością", + "48045": "i myśl znaczniejszą przemycić —?", + "48046": "by przypodobać się gościom,", + "48047": "nauczyć, zniewolić, zachwycić —?", + "48048": "Boć przecie radość to duża,", + "48049": "gdy tak się cisną do sali", + "48050": "jak potok wezbrany, jak burza —", + "48051": "tłum biegnie — tłum rośnie — tłum wali;", + "48052": "gdy już o czwartej się garnie,", + "48053": "biletów żąda przy kasie,", + "48054": "jak w czasie głodu — piekarnie", + "48055": "szturmem zdobywa i pcha się.", + "48056": "Lecz któż tu mocen w potrzebie —?", + "48057": "któż oczaruje tych wielu?", + "48058": "Dziś apeluję do ciebie,", + "48059": "poeto, mój przyjacielu!", + "48060": "POETA", + "48061": "O, nie mów! Nie wspominajże mi tłumu,", + "48062": "przed którym duch ucieka jak najdalej;", + "48063": "nie chcę jaskrawizn, stłoczonego szumu,", + "48064": "co w topiel ciągnie na kształt chytrej fali.", + "48065": "Raczej mnie prowadź, kędy cichość nieba", + "48066": "jak modry bławat zakwita radością,", + "48067": "gdzie prócz łask bożych niczego nie trzeba", + "48068": "sercu, co żyje przyjaźnią, miłością.", + "48069": "Ach! wszystkie głębie, wszystkie uczuć cuda,", + "48070": "o czymśmy sobie półszeptem mówili", + "48071": "i pełni lęku, czyli czyn się uda —", + "48072": "ginie w przemocy rozkrzyczanej chwili.", + "48073": "Często latami hartują się dzieła,", + "48074": "zanim dojrzeją do pełnej wzniosłości.", + "48075": "Błyskotka ledwie zalśni, już zginęła.", + "48076": "dzieło rzetelne wskrześnie w potomności.", + "48077": "WESOŁEK", + "48078": "Bodaj się asan wraz z tym słowem schował!", + "48079": "Wyobraź sobie, gdybym ja tak prawił", + "48080": "wciąż o przyszłości — któż by baraszkował?", + "48081": "Tłum chce się bawić — z kimże by się bawił?", + "48082": "Chłop z wiary zawsze się na świecie przyda", + "48083": "istnienie jego warte coś — bez sporu —", + "48084": "kto swe dowcipy jak szelągi wyda", + "48085": "wszystkim — nikomu nie spsowa humoru;", + "48086": "na rozszerzenie wpływu bardzo łasy,", + "48087": "pragnie ogarnąć jak najszersze masy.", + "48088": "Odważny w karty gra! więc do roboty!", + "48089": "z fantazją łączcie wszystkie pokrewieństwa:", + "48090": "rozum, rozwagę, namiętność, tęsknoty —", + "48091": "lecz najważniejsza rzecz: dużo błazeństwa!", + "48092": "DYREKTOR", + "48093": "Najpierwsza, mniemam, rzecz — to ruch na scenie!", + "48094": "Ludzie chcą patrzeć — widzieć chcą najchętniej.", + "48095": "Gdy się im nadmiar przed oczy nażenie", + "48096": "tak, że to zdziwi, olśni, roznamiętni —", + "48097": "toś, bracie, wygrał już na całej linii,", + "48098": "kochać cię będą i nikt nie obwini.", + "48099": "Na tłum trza tłumem działać! Juści wtedy", + "48100": "każdy sobie wybierze z rozrzutności onej,", + "48101": "co mu dogadza — no i nie masz biedy;", + "48102": "do domu wraca widz zadowolony.", + "48103": "Dajecie sztukę — krajcież w kawałeczki —", + "48104": "bigosu trzeba dzisiaj publiczności;", + "48105": "robota łatwa, przyjęcie bez sprzeczki.", + "48106": "Cóż —? — sztukę dawać bez skrótów, w całości?", + "48107": "to mrzonki! pomylone obowiązki!", + "48108": "tak czy tak, tłum ją rozskubie na kąski.", + "48109": "POETA", + "48110": "Miast dobrego rzemiosła dajecie partactwa!", + "48111": "nie dojdziecie do ładu z rzetelnym artystą!", + "48112": "Moi szczwani panowie, z waszego matactwa", + "48113": "już zasadę robicie, widzę, oczywistą.", + "48114": "DYREKTOR", + "48115": "Ten zarzut mnie wcale nie boli:", + "48116": "sprawnie znać musi narzędzie,", + "48117": "kto sprostać pragnie swej roli", + "48118": "i przypodobać się wszędzie.", + "48119": "Publiczność to glina przecie,", + "48120": "glina niezwykle miękka —", + "48121": "niechże ją twarda ręka", + "48122": "nazbyt gwałtownie nie gniecie!", + "48123": "Dla kogóż, poeci, piszecie?!", + "48124": "Jednego nuda tu wiedzie,", + "48125": "drugi po sutym obiedzie", + "48126": "przychodzi; trzeci, niestety,", + "48127": "przed chwilą czytał gazety.", + "48128": "Jak na redutę roztargnione roje", + "48129": "schodzą się — siadają rzędami;", + "48130": "panie na pokaz przywdziewają stroje", + "48131": "i grają… bez gaży z nami.", + "48132": "Zaklęci w poezji koliska,", + "48133": "czyż was co komplet obchodzi?", + "48134": "radzę wam, spójrzcie no z bliska,", + "48135": "co zacz ten widz, wasz dobrodziej!", + "48136": "gbur obojętny, co pełen pustoty", + "48137": "myśli o dziewkach, liczy w kartach tuzy;", + "48138": "wartoż to, głupcze, dla takiej hołoty", + "48139": "nadobne trudzić Muzy?", + "48140": "Radzę wam — dawać, dawać z siebie dużo,", + "48141": "wtedy jedynie nie chybicie celu;", + "48142": "niech się nadmiarem ludziska odurzą —", + "48143": "choć bardzo trudno zadowolić wielu —", + "48144": "— Cóż to? Czy cię co boli? Czyliś zachwycony?", + "48145": "POETA", + "48146": "Nie będzie nigdy między nami zgody!", + "48147": "bo dla poety to najwyższe prawo:", + "48148": "prawo człowieka dane od przyrody —", + "48149": "niesfrymarczone jest i nie zabawą!", + "48150": "Czymże, odpowiedz, wszystkie serca wzrusza?", + "48151": "czymże żywioły do posłuchu zmusza?", + "48152": "czyż nie harmonii to tajemna praca,", + "48153": "co z serca idzie, do serca powraca?", + "48154": "Kiedy natura przędzę nieskończoną", + "48155": "tak obojętnie zwija na wrzeciono,", + "48156": "gdy żywioł wszelki rozbrzmiewa niestrojnie,", + "48157": "skłócony z sobą i we wiecznej wojnie —", + "48158": "czyjaż go godzi ożywcza potęga", + "48159": "i rytmem spina, i w melodie sprzęga?", + "48160": "kto każdy szczegół w wielką pieśń sprzymierza,", + "48161": "która akordem wspaniałym uderza?", + "48162": "kto namiętności rozpętuje burze?", + "48163": "kto zachodzącej każe skrzyć purpurze?", + "48164": "i kto kwiatami najwonniejszej wiosny", + "48165": "stroi kochanej gościniec miłosny?", + "48166": "Kto liście niepozorne splata w wieniec trwały", + "48167": "dla zasług przerozmaitych, dla wieczystej chwały?", + "48168": "Kto bogów zabezpiecza i godzi w wszechświecie —?", + "48169": "Potęga człowieczeństwa zaklęta w poecie.", + "48170": "WESOŁEK", + "48171": "Właśnie! niechaj ci służy ta potęga wzniosła,", + "48172": "chciej do poetyckiego użyć ją rzemiosła;", + "48173": "niechajże dzieło twoje ma romansu postać —", + "48174": "ów przypadek poznania, ową chęć, by zostać;", + "48175": "więzy coraz ciaśniejsze, już serce w niewodzie,", + "48176": "szczęście świeci, to gaśnie w zwątpieniu, w niezgodzie —", + "48177": "zachwyt, zachwyt bez granic! — potem ból i żałość —", + "48178": "ani się nie spostrzeżesz — już jest przygód całość.", + "48179": "O — takie nam wyczaruj, panie, widowisko!", + "48180": "Do zjawisk życia podejdź i sprawnie, i blisko!", + "48181": "Mało kto, żyjąc, z życia zdaje sobie sprawę;", + "48182": "gdziekolwiek je ułapisz, wszędzie jest ciekawe.", + "48183": "Stwórz obrazy jaskrawe, prostoty niewiele,", + "48184": "iskra prawdy wśród myłek niech błyszczy w twym dziele;", + "48185": "taki napój najlepszy — świat się nim odświeży.", + "48186": "Tedy się zbierze zacnej świetny kwiat młodzieży,", + "48187": "wpatrzy się w sztukę twoją jakby w objawienie,", + "48188": "melancholią upoi czułe swe sumienie;", + "48189": "każdy się z tym czy z owym zapozna i wzruszy,", + "48190": "I usłyszy wyraźnie, co mu grało w duszy.", + "48191": "O śmiech i łzy rzęsiste łatwo u tej rzeszy,", + "48192": "która uwielbia polot, ułudą się cieszy;", + "48193": "dojrzałemu dogodzić to duże trudności;", + "48194": "ten, co dojrzewa, zawsze pełen jest wdzięczności.", + "48195": "POETA", + "48196": "Więc wróć mi młode lata moje,", + "48197": "gdy duch się jeszcze w pąku krył,", + "48198": "a pieśni nieprzebrane roje", + "48199": "skrzyły jak złoty, gwiezdny pył;", + "48200": "świat we mgle tonął popielatej,", + "48201": "kwiat każdy wieścił nowy cud,", + "48202": "w dolinie rwałem w naręcz kwiaty;", + "48203": "nie miałem nic — wszystkiego w bród:", + "48204": "bo żądzę prawdy, rozkosz złud.", + "48205": "Wróć mi kipiący, młody war,", + "48206": "szczęścia bolesne niepokoje,", + "48207": "nienawiść i miłości czar,", + "48208": "o, wróć mi młode lata moje!", + "48209": "WESOŁEK", + "48210": "Przyjacielu! — młodości potrzebne ci wdzięki,", + "48211": "gdy się potyczka zdarzy wyogniona,", + "48212": "lub gdy najmilsze dziewczynki", + "48213": "na szyję twoją zarzucą ramiona,", + "48214": "kiedy podczas wyścigów lśni na mety krańcu", + "48215": "nagroda niezbyt łatwa zwycięskiego wianka,", + "48216": "lub kiedy po zawrotnym i gwałtownym tańcu", + "48217": "resztę nocy trza przepić do białego ranka.", + "48218": "Lecz waszym obowiązkiem, mężowie stateczni,", + "48219": "z odwagą, z wdziękiem w struny uderzyć znajome!", + "48220": "do wytkniętego celu zdążajcie bezpieczni,", + "48221": "chociażby przez pomyłki wielkie czy znikome;", + "48222": "nikt was za to nie zgani, a każdy pochwali.", + "48223": "Starość nas nie zdziecinnia, jak to się wydaje,", + "48224": "jeno nas dziećmi jeszcze małymi zastaje.", + "48225": "DYREKTOR", + "48226": "Dość już, dość już słów, zamętów —", + "48227": "przejść do czynów nam się godzi!", + "48228": "— oni pełni komplementów —", + "48229": "a mnie o pożytek chodzi!", + "48230": "Cóż pomogą nam nastroje?", + "48231": "na cóż się to wszystko przyda?", + "48232": "Kto poety przywdział zbroje,", + "48233": "niech poezji rozkaz wyda.", + "48234": "Wiecie, czego nam potrzeba:", + "48235": "trunek warzyć krzepki, mocny!", + "48236": "dzisiaj głodnym trzeba chleba —", + "48237": "dzień jutrzejszy bezowocny.", + "48238": "Trza skorzystać z sposobności,", + "48239": "zdecydować, chwycić z siłą —", + "48240": "potem droga się wymości,", + "48241": "rzecz potoczy się aż miło.", + "48242": "Wiecie — dziś na każdej scenie", + "48243": "eksperyment — głupio, serio —", + "48244": "rozkaz mody miejcie w cenie,", + "48245": "ruszyć całą maszynerią!", + "48246": "księżyc, słońce, niebo, chmury,", + "48247": "roje gwiazd! niech skrzą i mrużą!", + "48248": "wody, ognie, skały, góry.", + "48249": "zwierz i ptaki — byle dużo!", + "48250": "Oby nas scena pochopnie", + "48251": "kręgiem wszechstworzeń urzekła,", + "48252": "a wy nią spieszcie roztropnie", + "48253": "z nieba przez ziemię do piekła.", + "48254": "TRAGEDII CZĘŚĆ PIERWSZA", + "48255": "PROLOG W NIEBIE", + "48256": "/ Pan; Zastępy niebieskie; Archaniołowie: Rafał, Gabriel, Michał; Mefistofeles, /", + "48257": "RAFAŁ", + "48258": "W melodii bratnich sfer wszechświata", + "48259": "gra słońce pieśń wieczyście młodą,", + "48260": "torem znaczonym w skrach wylata", + "48261": "i drży jak burza nad pogodą.", + "48262": "Cud niepojęty darzy mocą,", + "48263": "zachwyt z serc naszych wypromienia:", + "48264": "dzieła rąk bożych tak się złocą", + "48265": "dziś — jak za pierwszych dni stworzenia.", + "48266": "GABRIEL", + "48267": "W przelocie wartkim niepojęcie", + "48268": "mknie świat — w urodzie niepoznanej —", + "48269": "i w przemian utajonym święcie", + "48270": "dzień z nocą splata na przemiany.", + "48271": "Pieni się morze w fal zalewie,", + "48272": "szturmem zdobywa skalny brzeg,", + "48273": "lądy i morza w burzy gniewie", + "48274": "gna w wieczną dal, sferyczny bieg.", + "48275": "MICHAŁ", + "48276": "Wichrzą się burze — naprzód — dalej", + "48277": "z morza na turnie — z turni w morza —", + "48278": "aż się wykuje z rąk kowali", + "48279": "łańcuch wiążący przestworza.", + "48280": "Żarzą się zgliszcza! — Z błyskawicy", + "48281": "wyrasta gromem ognia słup!", + "48282": "lecz Twoi, Panie, posłannicy", + "48283": "czczą cichy przelot Twoich stóp.", + "48284": "RAZEM", + "48285": "Cud niepojęty darzy mocą,", + "48286": "zachwyt z serc naszych wypromienia;", + "48287": "dzieła rąk bożych tak się złocą", + "48288": "dziś — jak za pierwszych dni stworzenia.", + "48289": "MEFISTOFELES", + "48290": "Panie, władnący dniem i mrokiem", + "48291": "raczyłeś zejść przed nieba próg —", + "48292": "patrzysz łaskawym na mnie okiem —", + "48293": "przeto tu staję w gronie Twoich sług.", + "48294": "Nie umiem splatać słów górnie i grzecznie", + "48295": "— niechże niebiańska szydzi ze mnie brać —", + "48296": "rozśmieszyłbym cię patosem bezsprzecznie,", + "48297": "gdybyś się, Panie, nie oduczył śmiać.", + "48298": "Gwiazdami, bezkresami włada myśl Twa boska;", + "48299": "nie znam się na tym; jedno wiem: człowiek się troska!", + "48300": "Ten mały bożek ziemi w życia błędnym kole", + "48301": "pcha swój ciężar w jednakim, upartym mozole;", + "48302": "rzekłeś: złudę światła mu dam, niechaj go krzepi.", + "48303": "— wierzaj, Panie, bez tego byłoby mu lepiej —", + "48304": "rozumem złudę nazwał, spaczył ten dar Boży —", + "48305": "w rezultacie jak zwierzę żyje, bodaj gorzej.", + "48306": "Wybacz, Panie łaskawy, lecz tak mi się zdaje —", + "48307": "podobien człowiek wielce do świerszcza, co wstaje", + "48308": "na wydłużonych nóżkach — skacze i rzępoli,", + "48309": "i brzęczy skargą zrzędną o tym, co go boli", + "48310": "— i więcej — ! — gdybyż w trawie siedział! — aleć oto", + "48311": "podnosi się — skok w górę! — nosem zarył w błoto!", + "48312": "PAN", + "48313": "Oskarżać jeno umiesz, nic więcej, Mefiście,", + "48314": "pełne niesnaski są twe słowa —", + "48315": "MEFISTOFELES", + "48316": "Rzeczywiście,", + "48317": "nie taję, Panie, bardzo źle ludziom na ziemi", + "48318": "i nierad ich uwodzę sztuczkami diablemi —", + "48319": "i tak się sami z dnia na dzień grążą w szarugę.", + "48320": "PAN", + "48321": "Znasz ty Fausta?", + "48322": "MEFISTOFELES", + "48323": "Doktora?", + "48324": "PAN", + "48325": "Tak! Mojego sługę!", + "48326": "MEFISTOFELES", + "48327": "Przedziwnie on Ci służy! Myślą nieodgadłą!", + "48328": "Nieczłowieczy jest jego napitek i jadło.", + "48329": "Rozterka gna go w otchłań, spokój ducha płoszy,", + "48330": "pożądań obłąkanych zalewa go fala,", + "48331": "z nieba pożąda skrzących gwiazd — z ziemi — rozkoszy,", + "48332": "w tej zamieszce od Ciebie czucia swe oddala;", + "48333": "jego serce znękane ciągłą wrzawą boju", + "48334": "zapomniało, co miłość i błękit spokoju.", + "48335": "PAN", + "48336": "W tej służbie jego opacznej, w tej myśli jego opornej,", + "48337": "pomocą podam mu rękę, światło wykrzeszę w pomroce:", + "48338": "każde drzewo w ogrodzie zna ogrodnik przezorny", + "48339": "i dokładnie wie, jakie i kiedy wyda owoce.", + "48340": "MEFISTOFELES", + "48341": "O zakład idę — utracisz go, Panie!", + "48342": "daj zezwolenie, a ja go w otchłanie", + "48343": "zawiodę zgrabnie i niespostrzeżenie.", + "48344": "PAN", + "48345": "Dopóki żyje na ziemi, wódź go na pokuszenie —", + "48346": "z błędem jest ożenione wszelkie człowiecze dążenie.", + "48347": "MEFISTOFELES", + "48348": "Dzięki Ci, Panie, bo umarłym ciszy", + "48349": "staram się nie zakłócać, do grobów nie złażę;", + "48350": "jestem jak kot, co zdechłej nie dotyka myszy —", + "48351": "słowem — lubię zażywne kształty, pulchne twarze.", + "48352": "PAN", + "48353": "Zezwalam. Czyń, co ci dogadza,", + "48354": "z Faustowym duchem; od źródeł światłości", + "48355": "niechaj odciąga po przewrotna władza", + "48356": "i wywłóczy po drogach pustki i nicości,", + "48357": "lecz bacz, iż pycha we wstyd się przeradza,", + "48358": "gdy stwierdzić musi, że człek szlachetny prawdziwie", + "48359": "po omacku odnajdzie drogę swą szczęśliwie.", + "48360": "MEFISTOFELES", + "48361": "Więc parol! doskonale! raz dwa się uwinę!", + "48362": "ot, po prostu wygraną już w zanadrzu noszę;", + "48363": "na cztery strony świata szczęśliwą godzinę", + "48364": "zwycięstwa tryumfalną fanfarą ogłoszę — !", + "48365": "Wtedy pozwolisz, Panie, aby ten zuchwalec", + "48366": "proch ze stóp moich lizał jak mój kum: padalec.", + "48367": "PAN", + "48368": "Przychylność moja ciebie zabezpiecza,", + "48369": "nienawiść jej nie zgasi ani nie umniejszy;", + "48370": "z rzeszy przekornej, co wiecznie zaprzecza —", + "48371": "sowizdrzał ostatecznie jeszcze najznośniejszy.", + "48372": "Czynność ludzkiego ducha zbyt łatwo wiotczeje —", + "48373": "baczę, aby w lenistwie gnuśnym nie osłabła,", + "48374": "przeto podsycam wolę, podżegam nadzieje", + "48375": "niepokojącym towarzystwem diabla.", + "48376": "Lecz wy, synowie światłości,", + "48377": "zapłońcie pięknem, radością!", + "48378": "wiążcie więzami miłości", + "48379": "serca z wszechświata miłością!", + "48380": "Kędy niestałość się mieni", + "48381": "w wahaniu w rozliczne strony,", + "48382": "lećcie obliczem zwróceni,", + "48383": "stałej udzielcie obrony.", + "48384": "/ Zamyka się niebo. /", + "48385": "/ Archaniołowie znikają. /", + "48386": "MEFISTOFELES", + "48387": "/ sam /", + "48388": "Lubię staruszka czasem i jestem ostrożny,", + "48389": "by nie czynić niczego, co nazbyt Go zraża;", + "48390": "przecież to bardzo miło, gdy pan tak wielmożny", + "48391": "z chudopachołkiem za pan brat przygwarza.", + "48392": "POCZYNA SIĘ TRAGEDIA", + "48393": "PRACOWNIA", + "48394": "/ Faust, Duch ziemi, Wagner, Chór aniołów, Chór niewiast, Chór uczniów. /", + "48395": "/ Noc. /", + "48396": "/ Wysoko sklepiona, wąska komnata gotycka. Faust pełen niepokoju siedzi przed pulpitem. /", + "48397": "FAUST", + "48398": "W żądzy wiedzy poznałem wszechnauk dziedzinę,", + "48399": "zgłębiłem filozofię, prawo, medycynę,", + "48400": "niestety, teologię też! — cóż? — pozostałem", + "48401": "mizernym głupcem! — tyle wiem, ile widziałem.", + "48402": "Magistrem jestem, nawet zowią mnie doktorem,", + "48403": "i tak latami z męką, z wewnętrznym oporem", + "48404": "oświecam rzesze uczniów bezpłodnym zarzewiem", + "48405": "i wiem, że nic nie wiemy — i że ja nic nie wiem.", + "48406": "Czyż zawiłości świata ta pewność zwycięża,", + "48407": "że wiem więcej niż mędrcy, doktorzy i księża?", + "48408": "że nie ma we mnie zwątpień, że łza mi nieznana,", + "48409": "że się nie lękam piekła, nie trwożę szatana?", + "48410": "Pustka we mnie i wszelka radość mi odjęta,", + "48411": "pustka mi bieg hamuje, skrzydła moje pęta.", + "48412": "Zaledwie krok uczynię, już muszę powracać —", + "48413": "i jakoż mogę bliźnich polepszać, nawracać?", + "48414": "Ani się ze mną dobro, ni pieniądz nie brata,", + "48415": "nie wiem, co sława ziemi, co wspaniałość świata,", + "48416": "Któż drugi byt sobaczy tak wlec się odważy", + "48417": "z maską obojętności na posępnej twarzy?", + "48418": "Przeto magii oddałem i czas mój, i siły,", + "48419": "może przez nią odnajdę ślad bytu zawiły,", + "48420": "może przez tajne moce i przez pomoc ducha", + "48421": "mój duch się prawd odwiecznych dopatrzy — dosłucha…", + "48422": "Obym nie musiał mówić, czego nie rozumiem", + "48423": "i kłamstwem poklask zyskać w lekkomyślnym tłumie.", + "48424": "Może znajdę najgłębszą, wieczną spójnię życia,", + "48425": "tajemnicę ziarn poznam i wyrwę z ukrycia,", + "48426": "zbędę słów, które są słowami tylko,", + "48427": "poznam, czy życie wieczne jest, czy tylko chwilką.", + "48428": "Księżycu, druhu bratni,", + "48429": "obyś na me cierpienia patrzał raz ostatni;", + "48430": "ileż ponurych nocy oto przy tym stole", + "48431": "szukałem w księgach prawdy w łudzącym mozole,", + "48432": "a ty, mój przyjacielu wierny — po cichutku", + "48433": "patrzałeś w moje oczy przygasłe od smutku.", + "48434": "Obym mógł w twoim świetle radosny, pogodny,", + "48435": "na szczytach gór oddychać wolny i swobodny,", + "48436": "nad przepaście z duchy wzlatać,", + "48437": "mgły na łąkach snuć i splatać", + "48438": "i zbyty nauk, pustej wiedzy —", + "48439": "poić się rosą przesrebrzonej miedzy.", + "48440": "A oto żyję w mroku, w cieniu,", + "48441": "w przeklętym, ponurym więzieniu,", + "48442": "gdzie przez szkieł barwnych zator wpada", + "48443": "jasność zamglona, brudna, blada.", + "48444": "Zwał ksiąg mnie więzi i dusi swym pyłem,", + "48445": "wśród stert papieru tyle lat przeżyłem,", + "48446": "wśród szkieł, przyrządów, instrumentów wiela,", + "48447": "z których każdy od życia grodzi i rozdziela.", + "48448": "Ułóż w stos książki, Fauście, stań na wiedzy szczycie", + "48449": "oto jest świat twój, oto twoje życie!!", + "48450": "Czyliż zapytam jeszcze, czemu serce moje", + "48451": "ból kąsa nienazwany, gnębią niepokoje?", + "48452": "miast się przyrodą cieszyć w wzniosłym Boga dziele", + "48453": "otaczają mnie dymy, mole i piszczele.", + "48454": "— niech wolna dusza uskrzydlona wzlata", + "48455": "poprzez ziemię, przez życie — na granice świata…", + "48456": "Gdy poznam mądrość ziemi, gwiazd sferyczne kręgi,", + "48457": "duch wyrośnie strzeliście, nabierze potęgi.", + "48458": "Poznam żywe ogniwa wszechświata łańcucha,", + "48459": "poznam, jak z ducha mówić i duchem do ducha.", + "48460": "Na próżno umysł w znaków wpatruje się dziwa —", + "48461": "otocz mnie, rzeszo duchów widząca i żywa…", + "48462": "Może stąd spłynie na mnie wielkiej łaski cisza?", + "48463": "Nostradamusie — biorę cię za towarzysza!", + "48464": "/ otwiera księgę; dojrzał znak makrokosmosu /", + "48465": "Oto Makrokosmosu znak! — z jakąż rozkoszą", + "48466": "zmysły me pełnią żyją — ku pełni się wznoszą!", + "48467": "Szczęście życia prześwięte i wieczyście młode", + "48468": "toczy przez żyły moje jasność i pogodę.", + "48469": "Czy to Bóg znak ten wpisał — nim mądrość swą zwierza,", + "48470": "serce radością pełni, rozterkę uśmierza?", + "48471": "Wszystkie moce przyrody stanęły niezłomnie", + "48472": "w tej chwili uroczystej pomocnie koło mnie.", + "48473": "Czyż Bogiem jestem? — Przejasna świetlistość", + "48474": "wiecznie twórczej przyrody stwarza oczywistość,", + "48475": "która wzrasta i rośnie, budzi się od nowa,", + "48476": "uczy i przypomina wielkie mędrca słowa:", + "48477": "„Świat duchów nie zamknięty, otwarty na ścieżaj,", + "48478": "myśli i serca twego wiedza nic otworzy —", + "48479": "w duchu się przetwórz, uczniu, i duchem zwyciężaj", + "48480": "i kąp pierś młodą w przedporannej zorzy!”", + "48481": "/ przyjrzał się znakowi /", + "48482": "Wszystko się tutaj w całość splata,", + "48483": "jedno o drugie zadzierżgnięte.", + "48484": "Siła niebiańska kręgiem wzlata —", + "48485": "z rąk do rąk idą wiadra święte!", + "48486": "A duch na skrzydłach łaski wonnej,", + "48487": "w wiecznej harmonii dźwięcznej, dzwonnej,", + "48488": "w żywot przeradza się bezzgonny.", + "48489": "Przecudna świateł gra, pusta, choć śliczna — !", + "48490": "Jakoż cię pojmę, o, ty bezgraniczna", + "48491": "przyrodo? — gdzie twe piersi? — gdzie źródła przeczyste,", + "48492": "z których sączą się dzieje wszechświata wieczyste?", + "48493": "Źródło, co złudne blaski z siebie wypromienia,", + "48494": "płynie i poi! — Duchu! ja konam z pragnienia!", + "48495": "/ odwraca z niechęcią karty księgi, zobaczył znak Ducha ziemi /", + "48496": "Jakżeż inaczej ten znak na mnie działa,", + "48497": "o ileż bliższy jesteś, Duchu ziemi!", + "48498": "jakoby winne pokrzepienie ciała,", + "48499": "a barki prężne skrzydłami orlemi.", + "48500": "Odwaga wzrasta! rzucę się w wir świata,", + "48501": "poznam ból ziemi, mej ziemi szczęśliwość —", + "48502": "z burzami i wichrami mężny duch się brata,", + "48503": "w zawiei i pomroce wzmoże się gorliwość.", + "48504": "Mroczą się już jaśnie —", + "48505": "księżyc pośród chmur —", + "48506": "lampa moja gaśnie!", + "48507": "niepojęty chór!", + "48508": "Duszący dym w ogniach się mieni!", + "48509": "wokół mej głowy", + "48510": "zamęt czerwonych płomieni!", + "48511": "Huk piorunowy", + "48512": "wykrzywia sklepienie!", + "48513": "Światła i cienie!", + "48514": "Stań się! czuję", + "48515": "twoją obecność — słyszę — przelatuje", + "48516": "koło mnie! — Duchu! Duchu ziemi!", + "48517": "Ukaż się! zjaw się!", + "48518": "Serce me pęka!", + "48519": "Twoja ręka", + "48520": "wzrok mi zasłania —", + "48521": "Stań się! w godzinie zwiastowania", + "48522": "twój jestem cały na tej chwili szczycie —", + "48523": "zjawić się musisz — choćbym stradał życie!", + "48524": "/ Wznosi księgę i wymawia tajemnicze zaklęcie. Rozbłyska rudy płomień; zjawia się Duch. /", + "48525": "DUCH", + "48526": "Kto mnie woła?", + "48527": "FAUST", + "48528": "Postać przeraźliwa!", + "48529": "DUCH", + "48530": "Woła na mnie słów potęga,", + "48531": "omdlewa ręka twa gorliwa", + "48532": "i niedołężnie po mnie sięga.", + "48533": "FAUST", + "48534": "Niestety! sprostać ci nie mogę!", + "48535": "DUCH", + "48536": "Wołałeś, by mi spojrzeć w twarz,", + "48537": "by wzlotów moich poznać drogę,", + "48538": "jestem! a oto w lęku twarz —", + "48539": "o, nadczłowieku! — gdzie twój hart?", + "48540": "Gdzie ducha krzyk? i wielkość wzgard", + "48541": "dla trwogi, lęku? Gdzież pieśń owa,", + "48542": "co u wieczności stała bram", + "48543": "i w woli swojej piorunowa", + "48544": "mówiła, że jest równa nam?!", + "48545": "Gdzież jesteś, Fauście! gdzieś twe dumne słowa?", + "48546": "Tchnienie moje cię mrozi! — Nad tobą się chylę,", + "48547": "ty drżysz jak robak podeptany w pyle!", + "48548": "FAUST", + "48549": "Mamże, płomieniu, ulec twej osobie?", + "48550": "Przenigdy! Jam jest Faust — i równy tobie!", + "48551": "DUCH", + "48552": "W odmętach życia, w czynów zawierusze", + "48553": "płynę to w rozgwar sfer, to w zmarłą głuszę!", + "48554": "ja — wieczne morze, zmienność, spłomienienie,", + "48555": "ja — grób i narodzenie!", + "48556": "W chorale czasu tkają me warsztaty", + "48557": "Bogu wiecznemu wiecznie żywe szaty.", + "48558": "FAUST", + "48559": "Duchu, co w lotów bezmierne koliska", + "48560": "zagarniasz światy — nad światy szybujesz —", + "48561": "jakże mi moc twa znana — jakże bliska!", + "48562": "DUCH", + "48563": "Bliskiś duchowi, którego pojmujesz,", + "48564": "nie mnie!", + "48565": "/ Znika. /", + "48566": "FAUST", + "48567": "/ w rozpaczy /", + "48568": "Nie tobie? więc komu?", + "48569": "Ja — żywy obraz Boga! — Boża we mnie postać!", + "48570": "nie mogęż tobie nawet dorównać i sprostać?!", + "48571": "Pukanie.", + "48572": "Już mija chwila szczęścia, famulus nadchodzi,", + "48573": "wezbraniu wielkich widzeń natręctwem przeszkodzi.", + "48574": "/ Wchodzi Wagner w robdeszanie i nocnej mycce, z lampą w ręku. Faust odwraca się z niechęcią. /", + "48575": "WAGNER", + "48576": "Wybacz mi, mistrzu, że pokój zakłócę,", + "48577": "lecz słyszę, deklamujesz? więc biegnę z ochotą.", + "48578": "Chciałbym skorzystać coś w tej wzniosłej sztuce,", + "48579": "która dziś wartość taką ma jak złoto.", + "48580": "Ksiądz od aktora, kiedyś mi mówiono,", + "48581": "skorzystać może bardzo wiele pono.", + "48582": "FAUST", + "48583": "Zbytnio nie mija się to z prawdy torem,", + "48584": "zwłaszcza, jeżeli ksiądz chce być aktorem.", + "48585": "WAGNER", + "48586": "Gdy człeka w domu żądza wiedzy spęta", + "48587": "tak, że nie widzi świata, jeno w święta", + "48588": "i z nim się tylko przez lornetkę brata —", + "48589": "jak tu przemówić do świata?!", + "48590": "FAUST", + "48591": "Czego w uczuciu nie ma — nie ma w głowie.", + "48592": "Tylko co widzi i w co wierzy dusza,", + "48593": "w najpotrzebniejszych słowach to wypowie,", + "48594": "co bliźnich wznosi, przekonuje, wzrusza;", + "48595": "poza tym? — siedźcież sobie w domu", + "48596": "i zagłębiajcie nos w swym dziele;", + "48597": "na nic niezdatne i nikomu", + "48598": "iskry zgubione w słów popiele;", + "48599": "zaledwie małpy albo dzieci", + "48600": "odnajdą wiedzę w tej iskierce,", + "48601": "bo w sercach wspólność jeno nieci", + "48602": "to współczujące właśnie serce.", + "48603": "WAGNER", + "48604": "A jednak chciałbym ja posiadać swadę,", + "48605": "szyk zdań udatny, akcent, gest, ogładę.", + "48606": "FAUST", + "48607": "Nie bądź no asan samosobkiem,", + "48608": "co się w blazeńskie stroi szaty.", + "48609": "Rozsądek da ci plon bogaty,", + "48610": "czystość sumienia jest zarobkiem.", + "48611": "Jeśli z radości rzeczywistych", + "48612": "i z prawdziwego zechcesz bolu", + "48613": "przemawiać — nie trza słów strzelistych", + "48614": "szukać jak wiatru w polu.", + "48615": "Po prawdzie — mowy bezmiłosne,", + "48616": "ten cały styl wysokopienny", + "48617": "są takie tępe i żałosne,", + "48618": "jak w suchych liściach wiatr jesienny.", + "48619": "WAGNER", + "48620": "Sztuka jest długa, żywot krótki!", + "48621": "Często w krytycznym mym rzemiośle", + "48622": "wielkie mnie opadają smutki!", + "48623": "Chciałbyś żyć górnie i wyniośle,", + "48624": "wysoką wiedzy stawić wieżę —", + "48625": "kroczek chcesz zrobić w przód — malutki —", + "48626": "w połowie kroku śmierć cię bierze!", + "48627": "FAUST", + "48628": "Czyż księga pustkę w pełnię zmienia?", + "48629": "czyż skrzepi kogoś, wzniesie, wzruszy?", + "48630": "nie znajdziesz, bracie, ukojenia,", + "48631": "jeśli go nie masz w własnej duszy.", + "48632": "WAGNER", + "48633": "Jednak to radość bardzo duża,", + "48634": "gdy się duch w dawnych czasach nurza,", + "48635": "poznaje zmarłych mędrców brać", + "48636": "i że to wszędzie postęp znać.", + "48637": "FAUST", + "48638": "O, postęp — aż do gwiazd bez mała!", + "48639": "i co się jeszcze dalej święci!", + "48640": "Dla nas zamknięta przeszłość cała", + "48641": "na siedem, bracie, pieczęci.", + "48642": "To, co nazywasz czasu duchem,", + "48643": "jest jeno duchem historyka,", + "48644": "który z zacietrzewieniem głuchem", + "48645": "przeszłość jak rdzawe drzwi odmyka;", + "48646": "lecz cóż tam znajdziesz w tym lamusie?", + "48647": "ożogi, z kanap stare włosie —", + "48648": "czasem historyk to przystroi", + "48649": "w miłe powaby lśniącej zbroi;", + "48650": "ktoś inny w krotochwilach licznych", + "48651": "skład zrobi maksym pragmatycznych!", + "48652": "WAGNER", + "48653": "Ale myśli i czucia nurtujące świat!", + "48654": "Na to jest każdy łasy, każdy poznać rad!", + "48655": "FAUST", + "48656": "Tak, tak! lecz cóż ty zwiesz poznaniem?", + "48657": "jakim obdarzyć to nazwaniem?", + "48658": "Tych kilku, którzy prosto, szczerze", + "48659": "czucie i myśl umiłowaną", + "48660": "tłumowi dali w dobrej wierze,", + "48661": "spalono lub ukrzyżowano.", + "48662": "Lecz północ już — czas bieży prędko,", + "48663": "kończyć nam trzeba z pogawędką.", + "48664": "WAGNER", + "48665": "Pragnąłbym, mistrzu, z twej pomocy", + "48666": "korzystać zawsze, z twoich słów;", + "48667": "więc jutro, w święto Wielkiejnocy,", + "48668": "pozwolisz, przyjdę znów.", + "48669": "Przy książce umiem-ci fałdów przysiedzieć,", + "48670": "lecz choć wiem wiele, rad bym wszystko wiedzieć.", + "48671": "/ Wychodzi. /", + "48672": "FAUST", + "48673": "/ sam /", + "48674": "Jak to w głupocie oczywistej", + "48675": "z nadzieją kopie wszędzie, grzebie,", + "48676": "jeśli miast skarbów znajdzie glisty,", + "48677": "to już jest w siódmym niebie.", + "48678": "Dziwna przekorność! Tutaj, gdzie mnie duch otacza,", + "48679": "przychodzi z zewnętrzności jego myśl prostacza;", + "48680": "lecz dzisiaj tej lichocie serce me wybaczy,", + "48681": "wybawił mnie, nie wiedząc, z ostatniej rozpaczy,", + "48682": "która zaćmiła umysł i wtrąciła ducha", + "48683": "w mrok posępniejszy niźli noc grudniowa, głucha.", + "48684": "Na zjawisku me myśli i uczucia wsparłem,", + "48685": "zjawiło się olbrzymie! a ja byłem karłem", + "48686": "Oto ja, który Boga zmogłem i posiadłem", + "48687": "i twarzą w twarz przed prawdy stanąłem zwierciadłem,", + "48688": "już zobaczyłem siebie w tym zbyciu ziemskości,", + "48689": "w chwale i dumie własnej, w blasku i jasności!", + "48690": "Ja, większy niż cherubin, którego tęsknota", + "48691": "zapragnęła czci bożej — bożego żywota!", + "48692": "w chwili, gdy myśl wzleciała ponad ludzkie plemię,", + "48693": "jedno słowo gromowe zaryło mnie w ziemię.", + "48694": "Więc mi się z tobą, duchu, porównać nie wolno?", + "48695": "Przywołałem cię wolą twardą i mozolną,", + "48696": "lecz nie mogłem zatrzymać prośbą ni rozkazem", + "48697": "w tej chwili wielki w sobie i mały zarazem.", + "48698": "Okrutnieś mnie odepchnął w odmęt ludzkiej doli;", + "48699": "co teraz? cóż mam czynić? posłuchać twej woli?", + "48700": "O! czyny nasze wszystkie i nasze cierpienia", + "48701": "hamują bieg żywota!", + "48702": "Najwyższe natchnienia", + "48703": "plączą się, zadzierżgają o obce widzenia:", + "48704": "gdy się nam dobro zdobyć i ogarnąć uda,", + "48705": "wszystko, co odeń lepsze — zmamienie i złuda!", + "48706": "Najwspanialsze uczucia, potęga zachwytu", + "48707": "w lód się ścina w zamęcie globowego bytu.", + "48708": "Gdy wyobraźnia nasza w śmiałym naprzód locie,", + "48709": "pełna górnych nadziei w wiecznej mknie tęsknocie,", + "48710": "lada rozbicie szczęścia u skalnego złomu", + "48711": "więzi nas w bezradosnych czterech ścianach domu!", + "48712": "Troska gnieździ się w sercu i tysiąc niesnasek;", + "48713": "wtedy na twarz przywdziewasz smutną złudę masek", + "48714": "i nazywasz je różnie wedle konieczności:", + "48715": "zjawą domu, rodziny, zagłady, miłości;", + "48716": "drżysz ciągle i lękasz się, wieczną trwogę czujesz,", + "48717": "i to, czego nie tracisz — właśnie opłakujesz.", + "48718": "Nie jestem Bogiem! duszę kornie chylę;", + "48719": "robakiem jestem, który żyje w pyle,", + "48720": "smagany biczem lęku, nieustanną trwogą,", + "48721": "że go przechodzień zmiażdży nieostrożną nogą.", + "48722": "Pył i ksiąg szereg liczny, co się wkoło piętrzy,", + "48723": "mole i bezpotrzeba obmierzłych rupieci,", + "48724": "oto wszystko, w czym żyję, skąd myśli najświętszej", + "48725": "wyczekiwałem — długo — czyż dziw, że nie świeci?", + "48726": "Czyliż mam czytać o tym, że w życia obręczy", + "48727": "człowiek nędzny wpleciony wieczyście się męczy?", + "48728": "że na stulecia może jeden jest szczęśliwy?", + "48729": "Czaszko! cóż grymas śmiechu znaczy urągliwy?", + "48730": "chcesz nim powiedzieć, że mózg twój przed laty", + "48731": "tak, jak mój dzisiaj, po manowcach błądził", + "48732": "i szczęścia szukał pełni przebogatej?", + "48733": "i w państwie myśli szaleństwem się rządził?", + "48734": "Przyrządy niepotrzebne, śmiecie kół i noży,", + "48735": "skalpele i sprężyny! — Przed bramami stałem,", + "48736": "lecz zatrzaśniętych nicość wasza nie otworzy!", + "48737": "Przyroda zasłonięta giezłem zblękitniałem,", + "48738": "nie zezwala go zedrzeć! — nikt jej nie posiędzie,", + "48739": "gdy ona sama nie chce! Na nic tu narzędzie!", + "48740": "Stare sprzęty spłowiałe, niepotrzebne graty,", + "48741": "stoicie, jak was ojciec ustawił przed laty!", + "48742": "Pergaminie zwinięty, dymem okopcony,", + "48743": "przesłuchałem nad tobą wiele lat zgarbiony.", + "48744": "I cóż? — obym was raczej roztrwonił rozrzutnie,", + "48745": "niźli wraz z wami pyłem okrywał się smutnie!", + "48746": "Czym ojcowego mienia dziedziczenie?", + "48747": "co zapracujesz, w należnej jest cenie.", + "48748": "Bezużyteczne ciężarem się staje —", + "48749": "jedyna wartość w tym, co chwila daje!", + "48750": "Lecz czemuż wzrok mój ciągle od ksiąg i rupieci", + "48751": "do tej flaseczki wraca, co na półce świeci?", + "48752": "ilekroć spojrzę na nią, barwi się, jaśnieje", + "48753": "jak księżyc, który nagle w borze zbłękitnieje.", + "48754": "Witam cię, przyjaciółko, pozdrawiam nabożnie", + "48755": "i zdejmuję z tej wnęki lekko i ostrożnie;", + "48756": "w tobie uwielbiam sztukę i rozum człowieczy,", + "48757": "kwintesencjo wszystkiego, co zbawia i leczy;", + "48758": "oto wywar, co w sobie śmierć i ciszę ziszcza,", + "48759": "o, bądźże dziś łaskawy dla swojego mistrza!", + "48760": "Widzę cię — wraz cierpienie i smutek mój pierzcha,", + "48761": "dotykam — ból pożądań zamilka i zmierzcha.", + "48762": "Burza, co ducha mierzwi, zatapia się w ciszę:", + "48763": "statek życia na morzu pełnym się kołysze;", + "48764": "pode mną głębie tajemniczych lśnień!", + "48765": "do nowych brzegów wabi nowy dzień!", + "48766": "Wóz złoty, płomienisty na skrzydłach się zniża —", + "48767": "po mnie on przybył! — oto chwila się przybliża,", + "48768": "w której na nowej drodze, drodze eterycznej,", + "48769": "stanę do wielkich czynów w przestrzeni sferycznej!", + "48770": "O, życie wzniosłe, o, radości boska,", + "48771": "czy to ja jestem — czy to moja troska?", + "48772": "Odwróciłem wzrok chory od ziemskich rubieży —", + "48773": "oto bezmiar przede mną rozjaśniony leży;", + "48774": "otwieram złote bramy, które mija chyłkiem", + "48775": "człowiek przewidujący, strwożony wysiłkiem.", + "48776": "Czas nadszedł, aby czynem zaświadczyć przed światem,", + "48777": "że godność ludzka boskiej mocy bratem;", + "48778": "niestraszne dla mnie piekielne podcienie,", + "48779": "gdzie wyobraźnia maluje cierpienie;", + "48780": "wyjść szukam wszędy — chociażby przy bramach", + "48781": "płomienny szatan knuł na ducha zamach.", + "48782": "O, niechaj radość jasna w sercu mym zagości,", + "48783": "choćby ta droga nawet wiodła do nicości!", + "48784": "A teraz ciebie biorę, czaro kryształowa,", + "48785": "ukryta w czarnym puzdrze; już wieku połowa", + "48786": "mija bez mała, gdy to dla swych miłych gości", + "48787": "ojciec na wielkie stawiał cię uroczystości;", + "48788": "rozweselałaś serca — podawana wkoło,", + "48789": "krążyłaś wśród toastów wznoszonych wesoło;", + "48790": "niejeden z sztychów rżniętych w krąg zgrabny i ładny", + "48791": "chwalono wdzięcznym rymem w uciesze biesiadnej;", + "48792": "niejedna noc młodzieńcza powraca pogodna,", + "48793": "gdy wino z ciebie pito jednym haustem do dna!", + "48794": "Nie podam ciebie więcej swemu sąsiadowi,", + "48795": "i pochwały na pełną nikt już nie wypowie;", + "48796": "napełniam cię napojem z własnego wyboru —", + "48797": "na śmierć upija siła ciemnego likworu;", + "48798": "ostatni raz cię do ust podnoszę: na zdrowie", + "48799": "idącego poranka! Jutro — twoje zdrowie!!", + "48800": "/ Przykłada czarą do ust. Bicie dzwonów i śpiewy chóralne. /", + "48801": "CHÓR ANIOŁÓW", + "48802": "Chrystus zmartwychwstał!", + "48803": "Radość dla ludzi,", + "48804": "których grzech brudzi,", + "48805": "których grzech trudzi;", + "48806": "Chrystus zmartwychwstał!", + "48807": "FAUST", + "48808": "Pieśni cudowna! Uroczyste dźwięki,", + "48809": "które mi czarę wytrącacie z ręki!", + "48810": "czyliż muzyką dzwonów niepojętą", + "48811": "zmartwychpowstania ogłaszacie święto?", + "48812": "Czyliż to dźwięczą nabożne chorały,", + "48813": "które w Wielkanoc kojąco wołały", + "48814": "mojej młodości nabożne: „Hosanna,", + "48815": "nowych przymierzy godzino poranna”?", + "48816": "CHÓR NIEWIAST", + "48817": "Wonnościami namaszczony,", + "48818": "w grobie Pan nasz położony,", + "48819": "w płótna białe owinięty,", + "48820": "spoczął Chrystus z krzyża zdjęty.", + "48821": "Tą godziną powołaną", + "48822": "przyszłyśmy w dzisiejsze rano,", + "48823": "niesiem mirry, nard i chusty —", + "48824": "ciała nie ma — a grób pusty.", + "48825": "CHÓR ANIOŁÓW", + "48826": "Chrystus zmartwychwstał!", + "48827": "Szczęsny — w miłości", + "48828": "swe przeciwności", + "48829": "zwalcza radośnie —", + "48830": "ożył miłośnie!", + "48831": "Chrystus zmartwychwstał!", + "48832": "FAUST", + "48833": "Przyszłyście do mnie, dźwięki wzniosłe, w gości,", + "48834": "w godzinie pustki i wielkiej żałości;", + "48835": "wołajcie ludzi cichych i godnych ofiary,", + "48836": "słyszę wasze wołanie, lecz już nie mam wiary!", + "48837": "Najsłodszym dzieckiem wiary jest cud! a ja przecie", + "48838": "nie znajdę już odwagi, by w sferycznym świecie", + "48839": "waszej muzyki szukać słów Wielkiej Nowiny.", + "48840": "A jednak w graniu dzwonów wracają godziny", + "48841": "dobrej młodości mojej na zawsze odbiegłej,", + "48842": "gdy święte pocałunki od zguby mnie strzegły.", + "48843": "Wołacie mnie do życia! lata w was się głoszą,", + "48844": "w których korna modlitwa była mi rozkoszą,", + "48845": "a tęsknota mnie wiodła w głąb wiosennych kniei,", + "48846": "gdzie z łez gorących wstał kształt nowych idei.", + "48847": "O, szczęsne święto wiosny! Czasie wspomnień błogi!", + "48848": "wstrzymujesz krok ostatni na połowie drogi.", + "48849": "Grajcie dzwony i pieśni! dźwiękami słodkiemi", + "48850": "otoczcie serce moje! powracam w krąg ziemi!", + "48851": "CHÓR UCZNIÓW", + "48852": "Oto stracony i pognębiony wznosi się w górę;", + "48853": "wzniosłość i życie walczy, zwycięża groźną wichurę.", + "48854": "Radość tworząca, wiedza widząca w sercu się ziszcza;", + "48855": "dom się wzbogaca, szczęście powraca naszego mistrza.", + "48856": "CHÓR ANIOŁÓW", + "48857": "Chrystus zmartwychwstał!", + "48858": "Grób przezwyciężył! Serca wyzwala z więzów nicości!", + "48859": "Czynem Go wielbcie, braterstwem darzcie, wianem miłości!", + "48860": "Chrystus zmartwychwstał! Przełamał mroki,", + "48861": "ku wam, pokorni, kieruje kroki!", + "48862": "PRZED BRAMĄ MIEJSKĄ", + "48863": "/ Faust, Wagner, Czeladnicy, Służące, Studenci, Mieszczanki, Obywatele, Dziad, Stara Baba, Żołnierze, Chłopi. /", + "48864": "/ Miejsce przechadzek. /", + "48865": "/ Sporo luda. /", + "48866": "CZELADNICY", + "48867": "Dokądże, dokąd to tak skoro?", + "48868": "INNI", + "48869": "Do leśniczówki upłazami.", + "48870": "PIERWSI", + "48871": "A my do młyna, chodźcie z nami.", + "48872": "CZELADNIK", + "48873": "A ja wam radzę nad jezioro.", + "48874": "DRUGI", + "48875": "Po cóż drogami iść zwykłymi?", + "48876": "DRUDZY", + "48877": "A ty co robisz?", + "48878": "TRZECI", + "48879": "Idę z nimi.", + "48880": "CZWARTY", + "48881": "Radzę wam, chodźmy na folwark co żywo,", + "48882": "najładniejsze dziewuchy i najlepsze piwo,", + "48883": "i harmider tam, co się zowie tęgi.", + "48884": "PIĄTY", + "48885": "Wisus z ciebie, kolego — nie pomnisz? a cięgi,", + "48886": "które dwukrotnie brałeś? chcesz raz trzeci jeszcze?", + "48887": "ja nie idę, to miejsce, zda mi się złowieszcze.", + "48888": "SŁUŻĄCA", + "48889": "Ja już wracam do miasta; zresztą, co kto woli.", + "48890": "DRUGA", + "48891": "Spotkamy go na pewno przy tamtej topoli.", + "48892": "PIERWSZA", + "48893": "Wielka mi rzecz! Toć z tobą gwarzył będzie", + "48894": "i z tobą tylko tańczył w pierwszym rzędzie;", + "48895": "chcesz pogruchać i zażyć miłości,", + "48896": "cóż mnie obchodzą twoje przyjemności?", + "48897": "DRUGA", + "48898": "Nie będzie sam na pewno, bądź więc bez obawy,", + "48899": "mówił mi, że z nim przyjdzie, wiesz, ten kędzierzawy.", + "48900": "STUDENT", + "48901": "Sto diasków, jak te dziewki rozkosznie się noszą!", + "48902": "chodź, bracie, ino podejść, same nas poproszą;", + "48903": "fest zakurzyć i popić, i tęgo mieć w czubie,", + "48904": "strojna dziewka do tego, oto, co ja lubię.", + "48905": "MIESZCZANKA", + "48906": "Spójrz tylko na tych chłopców, jak oni się trwonią,", + "48907": "Bóg wie, co mieć by mogli — za dziewkami gonią.", + "48908": "DRUDI STUDENT", + "48909": "/ do pierwszego /", + "48910": "Nie śpiesz tak — tam za nami idzie para gładka,", + "48911": "jedną z nich znam i lubię, to moja sąsiadka;", + "48912": "idą sobie powoli, w biodrach się kołyszą,", + "48913": "na pewno rade będą zgrabnym towarzyszom.", + "48914": "PIERWSZY", + "48915": "Ja na tamte dzierlatki większą mam ochotę;", + "48916": "po co mi zalecanki, długie ceregiele,", + "48917": "zresztą ręka, co miotłą para się w sobotę,", + "48918": "ta na pewno najlepiej popieści w niedzielę.", + "48919": "OBYWATEL", + "48920": "Ani mi się podoba, ani jest rozumny", + "48921": "nasz nowy burmistrz — pyszny jest i dumny,", + "48922": "dla miasta nic nie robi, z dniem każdym jest gorzej,", + "48923": "utrudnienia wciąż nowe i przeszkody tworzy;", + "48924": "bądź uległy, posłuszny, ciągle płać podatki —", + "48925": "jak to tak dalej pójdzie — trza zbierać manatki.", + "48926": "DZIAD", + "48927": "/ śpiewa /", + "48928": "Panowie dobrzy, niewiasty nabożne,", + "48929": "strojne, rumiane, piękne, wielemożne;", + "48930": "dobo scęśliwo!", + "48931": "prose wos, w dniu tym, w którym sie ciesycie,", + "48932": "rzućcie jałmużnę, duse swą zbawicie,", + "48933": "niek dziod ma żniwo.", + "48934": "OBYWATEL DRUGI", + "48935": "Gdy tak we święta cicho i spokojnie,", + "48936": "chętnie się gwarzy o bitwach i wojnie,", + "48937": "że to w tej Turcji bitki są i sprzeczki —", + "48938": "słuchasz, pociągasz z nadobnej szklaneczki,", + "48939": "a rzeczka płynie, z towarem okręty,", + "48940": "wracasz do swego domku uśmiechnięty,", + "48941": "rad, że to pokój w ojczyźnie jest święty.", + "48942": "OBYWATEL TRZECI", + "48943": "Słusznie, sąsiedzie! Tylko ład i praca", + "48944": "toruje drogę wiekowi złotemu,", + "48945": "niechże się wszędzie wali i przewraca,", + "48946": "byleby w domu było po staremu.", + "48947": "STARA BABA", + "48948": "/ do Mieszczanek /", + "48949": "Jakie to strojne panny — jak się złocą!", + "48950": "każdy się snadnie w was zakochać może,", + "48951": "jeno się zbytnio nie dróżcie — bo po co?", + "48952": "— gdyby coś tego — to stara pomoże.", + "48953": "MIESZCZANKA", + "48954": "Chodźmy, nie mówmy z wiedźmą na widoku,", + "48955": "zaczęto by nas obmowami chłostać;", + "48956": "wiesz — na Andrzeja ubiegłego roku", + "48957": "w wosku mi męża pokazała postać.", + "48958": "DRUGA", + "48959": "I mnie to samo, tylko że w krysztale,", + "48960": "w gronie wojskowych właśnie go widziałam —", + "48961": "sam także żołnierz — mówię ci, wspaniale!…", + "48962": "Lecz go dotychczas jeszcze nie spotkałam.", + "48963": "/ Śpiew żołnierzy /", + "48964": "Mury, blanki, serca, wianki,", + "48965": "twierdze harde i kochanki", + "48966": "zdobyć szturmem — w to mi graj!", + "48967": "Panieneczko! grzmi fanfara!", + "48968": "do ataku! naprzód, wiara!", + "48969": "do alarmu, trąbko, graj!", + "48970": "Czarne oczy u tej wojny,", + "48971": "żywot przy niej niespokojny!", + "48972": "Czarnooka! buzi daj!", + "48973": "Nad żołnierza nie masz pana!", + "48974": "musisz moją być, kochana!", + "48975": "znaj żołnierza! pana znaj!", + "48976": "/ Faust i Wagner nadchodzą. /", + "48977": "FAUST", + "48978": "Lody puściły. Strumienie i rzeki", + "48979": "niosą w rozbłyskach śpiew idącej wiosny;", + "48980": "aż po zmodrzały widnokrąg daleki", + "48981": "ziemia hymn śpiewa wonny i radosny.", + "48982": "Zima, w manowcach posępnych ukryta,", + "48983": "dmie ostatkami sił, wiatrem szronistym;", + "48984": "słońce z dnia na dzień bujnieje, rozkwita", + "48985": "przepychem kwiatów, wzniosłym, uroczystym.", + "48986": "A jak te kwiaty, tak strojni przechodnie", + "48987": "barwą się mienią — spójrz jeno ku bramie —", + "48988": "długim szeregiem idą — tak pogodnie!", + "48989": "krasne bukiety w wiosny panoramie.", + "48990": "Z ponurych murów na świetlane błonie", + "48991": "— jako na dłoni widać z tego wzgórza —", + "48992": "rój dziew i chłopców wylata i płonie,", + "48993": "w słonecznych blaskach pławi się i nurza.", + "48994": "Tak radość chłoną od wczesnego rana,", + "48995": "idą, przystają i znów idą dalej —", + "48996": "i sercem wielbią Zmartwychwstanie Pana,", + "48997": "w tym dniu wiosennym sami zmartwychwstali.", + "48998": "Z niziutkich domów, z suteryn, z poddaszy", + "48999": "i z wąskich ulic gwaru, rojowiska,", + "49000": "idą ku kwietnej i słonecznej paszy,", + "49001": "gdzie smęt daleko jest, a radość bliska.", + "49002": "Spójrz jeno — miasto budzi się i roi,", + "49003": "i szumną falą rozlewa po łące;", + "49004": "rzeka żaglami, tratwami się stroi;", + "49005": "tam łódź ostatnia w dale migocące", + "49006": "z ochotną ciżbą płynie wśród śpiewania:", + "49007": "z hali górale idą, lśnią jak w zbroi", + "49008": "w wzorzystej krasie szumnego ubrania.", + "49009": "Jasna, wesoła chwil uroda", + "49010": "pod niebem wielkim, modrym, lekkim…", + "49011": "budzi się radość i swoboda —", + "49012": "oddycham w pełni nią! — Jestem człowiekiem.", + "49013": "WAGNER", + "49014": "Z tobą przechadzka, mój panie doktorze,", + "49015": "korzyść niemała, zaszczyt bardzo duży,", + "49016": "lecz sam bym nie szedł tu o takiej porze,", + "49017": "nie lubię chamstwa, krzykliwość mnie nuży.", + "49018": "To smyczkowanie, krzyki, hałas, wrzawa,", + "49019": "po prawdzie mówiąc, napełnia mnie gniewem,", + "49020": "może to dła nich wreszcie i zabawa,", + "49021": "dla mnie to ryki, co oni zwą śpiewem.", + "49022": "CHŁOPI POD LIPAMI", + "49023": "/ taniec, śpiew /", + "49024": "Pasterz się przybrał, poszedł w tan", + "49025": "w kwiaciastej jubce, na łbie wian;", + "49026": "pod lipą taneczników koło", + "49027": "śpiewa i wodzi rej wesoło.", + "49028": "Oj! dana, dana,", + "49029": "dana, da —", + "49030": "wodzi rej wesoło!", + "49031": "Pośród tancerzy lotnych kół", + "49032": "znalazł dziewuchę, wziął ją wpół —", + "49033": "niechcący pchnął ją — ona: „Wara!", + "49034": "cóż za latawiec i niezdara”.", + "49035": "Oj! dana, dana,", + "49036": "dana, da —", + "49037": "latawiec, niezdara!", + "49038": "W głowie się kręci — oczy mglą —", + "49039": "w lewo i prawo — toż to szło —", + "49040": "z ręki dziewuchy szły do ręki —", + "49041": "furczą i wznoszą się sukienki.", + "49042": "Oj! dana, dana,", + "49043": "dana, da —", + "49044": "wznoszą się sukienki!", + "49045": "Hola, dziewczyno! nabierz tchu!", + "49046": "a nie wierz chłopcu jako psu —", + "49047": "nasieje w żytko twe kąkolu,", + "49048": "a potem szukaj wiatra w polu.", + "49049": "Oj! dana, dana,", + "49050": "dana, da —", + "49051": "szukaj wiatra w polu!", + "49052": "STARY CHŁOP", + "49053": "Dla nas to zaszczyt, doktorze, nie lada,", + "49054": "żeś nie pogardził dziś naszym kiermaszem", + "49055": "i że jegomość bratnio z nami siada.", + "49056": "Więc się ośmielę, z zezwoleniem waszym,", + "49057": "podać wam dzban ten zacnego napoju —", + "49058": "niech wam na zdrowie będzie, dobry panie,", + "49059": "żyjcie tak długo w szczęściu i bez znoju,", + "49060": "ile jest kropel wina w dzbanie.", + "49061": "FAUST", + "49062": "Szczerość serdeczna w twoim prostym słowie,", + "49063": "chętnie przyjmuję — wznoszę wasze zdrowie!", + "49064": "/ Tłum się gromadzi. /", + "49065": "STARY CHŁOP", + "49066": "Dobrze czynicie, że w kole wesołem", + "49067": "jesteście z nami, żeście nie wzgardzili,", + "49068": "bośmy to przecie dawno temu społem", + "49069": "i ciężkie czasy przeżyli.", + "49070": "Jeszcze tu żyją i są między nami,", + "49071": "których wasz ojciec wyleczył w czas dżumy,", + "49072": "hej, doktor to był ponad doktorami", + "49073": "i rozum jego był ponad rozumy!", + "49074": "Z ojcem zarazę zwalczaliście wtedy,", + "49075": "młodzieńcze serce wasze się nie bało,", + "49076": "i ratowaliście nas z ciężkiej biedy —", + "49077": "wielu pomarło — wam nic się nie stało.", + "49078": "Tu w sercach naszych wieczny macie dług,", + "49079": "wspieraliście nas, a was wspierał Bóg!", + "49080": "Wszyscy", + "49081": "Zdrowie twe z pełnej pijem kruży!", + "49082": "żyj i pomagaj jak najdłużej!", + "49083": "FAUST", + "49084": "Bogu hołd złożyć się należy —", + "49085": "pomoże temu, kto weń wierzy.", + "49086": "/ Odchodzi z Wagnerem. /", + "49087": "WAGNER", + "49088": "Jakże cię cieszyć muszą zaszczyty i sława,", + "49089": "które za twe zasługi tłum ci szczodrze dawa;", + "49090": "szczęśliwy, komu korzyść przynoszą zdolności!", + "49091": "Oto cię wszyscy wielbią w wylanej miłości —", + "49092": "ojciec dzieciom wskazuje mówiąc: patrzcie, dzieci,", + "49093": "oto człowiek, co wśród gwiazd jako księżyc świeci.", + "49094": "Cisną się wszyscy, tańce ustają i granie —", + "49095": "idziesz — a wraz tłum milknie i szpalerem stanie —", + "49096": "omal nie klęknie z drżeniem niepojętem,", + "49097": "jakby ksiądz z Przenajświętszym przeszedł Sakramentem.", + "49098": "FAUST", + "49099": "Jeszcze nas kilka kroków tylko dzieli od kamienia,", + "49100": "na którym przysiądziemy nieco dla wytchnienia.", + "49101": "Ileż razy mnie kroki zamyślone wiodły", + "49102": "tu właśnie na marzenia, na post i na modły!", + "49103": "Pełen nadziei, silny na duchu i wierze", + "49104": "modliłem się do Boga gorąco i szczerze", + "49105": "o zmniejszenie zarazy; dziś poklaski żywe", + "49106": "są dla mnie jak szyderstwa słowa obelżywe.", + "49107": "Zgoła nie zasłużyliśmy — ojciec ze synem,", + "49108": "aby lud ich zasługi uwieńczał wawrzynem.", + "49109": "Mój ojciec, widzisz, parał się ciemnymi siły —", + "49110": "w jego pracowni w tyglach się rodziły", + "49111": "one leki i maści, czarodziejskie brednie,", + "49112": "które w nocy spłodzone, leczyć miały we dnie.", + "49113": "Ogółem biorąc był to człowiek sprawiedliwy,", + "49114": "który wierzył w te swoje obłąkańcze dziwy —", + "49115": "wierzył — więc był spokojny i czysty w sumieniu.", + "49116": "Owe lwy i lilije żenione w płomieniu", + "49117": "na łożu madejowym rozciągał i smażył,", + "49118": "aż królewnę rumianą w retorcie uwarzył.", + "49119": "Lecz gorzej, kiedy chorych tym wywarem leczył,", + "49120": "boć, rzecz jasna — nikogo tym nie zabezpieczył", + "49121": "przed śmiercią, wprost przeciwnie, dużo zdziałał złego,", + "49122": "umierali — nie wiedząc przez kogo i z czego;", + "49123": "w dolinach tych i górach z ojcowej poręki", + "49124": "najsroższe były mory i największe męki;", + "49125": "ja sam, ojcowym zarażony szałem", + "49126": "tysiącom te trujące leki podawałem.", + "49127": "A dzisiaj, o, ironio! ofiarują serce", + "49128": "i wielbią — chwałą darzą — kogóż to? mordercę!", + "49129": "WAGNER", + "49130": "Czym tu się trapić? ja bym się nie liczył!", + "49131": "Kto pracuje w tym kunszcie, który odziedziczył,", + "49132": "czyni dobrze — a jeśli w tym ojca przerośnie —", + "49133": "stokrotnie rad być winien, bo może radośnie", + "49134": "przed sobą samym stwierdzić, że jego syn może", + "49135": "dojść do doskonałości, idąc po tym torze.", + "49136": "FAUST", + "49137": "Szczęśliwi, którzy wierzą, że szczątki okrętu", + "49138": "swej wiary wyratują z pomyłek odmętu!", + "49139": "Do niewiadomej prawdy tęskni się bez granic,", + "49140": "a to, co się zdobyło, nie zda się nam na nic.", + "49141": "Lecz dość! po cóż zatruwać poczuciem swej winy", + "49142": "darzące ukojeniem zachodu godziny!", + "49143": "Domy pod strażą sadów opromienia zorza —", + "49144": "znów dzień jeden odpływa w nieznane przestworza", + "49145": "na nowe życie! O, móc skrzydłami orlemi", + "49146": "lecieć za nim w bezmiary, za orbitę ziemi!", + "49147": "Oto widzę w marzeniu, podniesiony lotem,", + "49148": "całą ziemię oblaną promieni tych złotem —", + "49149": "ogniem płonące turnie, ściszone doliny —", + "49150": "rzeki stopionym złotem płynące w krainy", + "49151": "dalekie! Nic nie broni wysokiego biegu —", + "49152": "góry ani przepaście! — aż morskiego brzegu", + "49153": "odsłonią się kontury, skąd wieczyste fale", + "49154": "zdają się wpływać światłem w gwiaździste oddale.", + "49155": "Przede mną cień — a za mną noc — przede mną morze —", + "49156": "a nade mną na wieczność spłomienione zorze.", + "49157": "Piękny sen! — dzień szarzeje, zaumiera, kona,", + "49158": "o, nie wytęsknią skrzydeł tęskniące ramiona!", + "49159": "Lecz któż zabroni sercom wieczne marzyć życie,", + "49160": "gdy w cichy dzień skowronek dzwoni na błękicie,", + "49161": "gdy orzeł z turni patrzy w stawów oczy pawie,", + "49162": "gdy z klangorem na wyraj wzlatują żurawie?", + "49163": "WAGNER", + "49164": "Ja także w moim życiu różne sny miewałem,", + "49165": "lecz takich smutnych tęsknot nigdy nie zaznałem.", + "49166": "Bywało — myślą w lasach i polach zagoszczę,", + "49167": "lecz skrzydeł marnym ptakom nigdy nie zazdroszczę…", + "49168": "O, ileż już rozkoszniej — tak karta po karcie", + "49169": "czytać księgi — w maksymach znachodzić oparcie;", + "49170": "zwłaszcza w zimowe noce, gdy kominek grzeje,", + "49171": "jak słodko w ludzkiej myśli wczytywać się dzieje;", + "49172": "a jeśli się nadarzy pergamin nieznany", + "49173": "do rąk dostać — ach! wtedy duch szczęściem pijany.", + "49174": "FAUST", + "49175": "Tę jedną żądzę czujesz, nie chciej innej! — We mnie", + "49176": "ogień wieczystych tęsknot nigdy się nie zdrzemnie!", + "49177": "Dwie dusze mam — w rozprzęgu wiecznym i zamęcie:", + "49178": "jedna się pazurami w ziemię prze zacięcie,", + "49179": "druga z oparów ziemskich podnosi się w niebo,", + "49180": "niezwalczoną zaświatów wieczystą potrzebą.", + "49181": "O, jeśli na powietrzu są niewidne duchy,", + "49182": "wiążące między ziemią a niebem łańcuchy,", + "49183": "jeśli jesteście, wołam, spłyńcie ku mnie skrycie", + "49184": "i prowadźcie na nowe, wielkie, bujne życie!", + "49185": "O, płaszcz czarowny mieć, płynący gwiezdnym śladem!", + "49186": "oddałbym zań królewskie berło i diadem!", + "49187": "WAGNER", + "49188": "Nie wołaj, mistrzu, nieszczęsnej gromady,", + "49189": "ukrytej chytrze w mgle niewidnej, bladej!", + "49190": "przyczajone niestwory czatują i baczą,", + "49191": "by myśl klęską zaorać i posiać rozpaczą!", + "49192": "Jeśli z północy przyjdą — lodem cię zamrożą,", + "49193": "jeśli z południa — pożarem zagrożą,", + "49194": "jeśli ze wschodu — żegnaj się z nadzieją,", + "49195": "jeśli z zachodu — potopem zaleją.", + "49196": "Wołań ludzkich słuchają chętnie, lecz na szkodę,", + "49197": "potrafią wyczarować piękno i urodę;", + "49198": "kłamią — mamiąc rozkosze i niebiańskie raje,", + "49199": "lecz nic po nich krom klęski i zła nie zostaje!", + "49200": "Lecz chodźmy, noc zapada, mgły włóczą się sine,", + "49201": "najbardziej dom się ceni w wieczorną godzinę.", + "49202": "Czemuż stoisz z tą dziwną ciekawością w oku,", + "49203": "co widzisz, co dostrzegasz w tym wieczornym mroku?", + "49204": "FAUST", + "49205": "Czy nie widzisz tam w polach tego psa czarnego?", + "49206": "WAGNER", + "49207": "Owszem, dawnom go zoczył — no, ale cóż z tego?", + "49208": "FAUST", + "49209": "Czy ciebie niepokoi ta postać nieznana?", + "49210": "WAGNER", + "49211": "Zdaje się, że to pudel — zgubił swego pana", + "49212": "i węszy za śladami.", + "49213": "FAUST", + "49214": "No, a co oznacza", + "49215": "i co oznaczać może, że nas tak otacza", + "49216": "kręgami coraz ciaśniej, wciąż biegnie za nami,", + "49217": "a jeśli się nie mylę — za jego krokami", + "49218": "dostrzegam smugę iskier.", + "49219": "WAGNER", + "49220": "To chyba złudzenie;", + "49221": "ja widzę pudla — mamią was wieczorne cienie.", + "49222": "FAUST", + "49223": "Mnie się zdaje, co zresztą wcale mnie nie straszy,", + "49224": "że on tak sieć zaplata wokół drogi naszej.", + "49225": "WAGNER", + "49226": "Ja mniemam, że on węszy, szukaniem się trudzi,", + "49227": "strwożony, że miast pana spotkał — obcych ludzi.", + "49228": "FAUST", + "49229": "Lecz krąg coraz ciaśniejszy, już jest bardzo blisko.", + "49230": "WAGNER", + "49231": "Wszakże to nie jest upiór! jakieś miłe psisko,", + "49232": "szczeka trwożnie, waruje, kładzie się i czai,", + "49233": "i ogonem zamiata wedle psich zwyczai.", + "49234": "FAUST", + "49235": "Chodź z nami! chodź! tu bliżej.", + "49236": "WAGNER", + "49237": "Ładne psisko wcale,", + "49238": "a z bliska się przedstawia nawet okazale;", + "49239": "i tresowany; bardzo zmyślna jucha;", + "49240": "stoisz — on stoi; idziesz — idzie; słucha", + "49241": "słów twoich, skacze, widać jeszcze młody;", + "49242": "rzuć laskę! ciekaw jestem, czy skoczy do wody —", + "49243": "o — na pewno da nura!", + "49244": "FAUST", + "49245": "Masz rację, to nie duch w nim, to wszystko tresura.", + "49246": "WAGNER", + "49247": "Pies, co umie wyprawiać różnorodne sztuki,", + "49248": "rozweseli i męża głębokiej nauki.", + "49249": "A ten zda mi się sprytnym losów darem,", + "49250": "możesz go zamianować, mój mistrzu, scholarem.", + "49251": "/ Wchodzą w bramą miasta. /", + "49252": "PRACOWNIA", + "49253": "/ Faust, Mefistofeles, Duchy. /", + "49254": "FAUST", + "49255": "/ wchodzi z pudlem /", + "49256": "Ostały łąki, kwieciste rozłogi", + "49257": "osnute siecią zwycięskiego cienia;", + "49258": "w duszy przeczucia budzą się i trwogi,", + "49259": "pragnienia dobra, ciszy, ukojenia.", + "49260": "Minęły burze, szały, namiętności,", + "49261": "ściele się równa i pogodna droga;", + "49262": "serce me pełne człowieczej miłości", + "49263": "i drugiej, dalszej miłości do Boga!", + "49264": "Ucisz się, piesku! nie skacz po pokoju!", + "49265": "progu nie wąchaj — leżeć! cóż za licho!", + "49266": "tam się za piecem ułóż, śpij w spokoju,", + "49267": "masz tu poduszkę — a teraz sza! cicho!", + "49268": "Gdyśmy się dzisiaj spotkali nad rzeką,", + "49269": "skokami swymi bawiłeś mnie, psino,", + "49270": "więc się odwdzięczyć chcę dobrą opieką,", + "49271": "serdeczną ciebie obdarzam gościną.", + "49272": "Gdy wąska cela zalśni w świec urodzie,", + "49273": "na duszy raźniej, serce z sobą w zgodzie,", + "49274": "myśl się ucisza! budzą się nadzieje,", + "49275": "przyszłość się do nas zaleca i śmieje.", + "49276": "Tęsknota z nagła wyłania z ukrycia", + "49277": "rzeki żywota — ach! i źródło życia.", + "49278": "Nie warcz, psie! nie warcz — twe szczekanie zrzędne", + "49279": "z świętością pieśni we mnie niestrojne i zbędne.", + "49280": "Wszak jeno ludzie, gdy dobra nie widzą", + "49281": "ni piękna — mówią z lenistwem zbyt taniem,", + "49282": "że dobra nie ma, z piękna głośno szydzą.", + "49283": "Tak, co im nie dogadza, zbywają szemraniem.", + "49284": "Chcesz ludzi naśladować upartym szczekaniem?", + "49285": "Już zgasła moja cisza! Niespokojne drżenie", + "49286": "coraz bardziej oddala me zadowolenie;", + "49287": "czemuż zdrój łask tak prędko wysycha,", + "49288": "a mrok i zasępienie z wszystkich kątów czyha?", + "49289": "czym tęsknotę zaświatów w duchu opromienię?", + "49290": "doświadczenie mi mówi: wiarą w objawienie!", + "49291": "a gdzież ją nieskalanie odnajdę i święcie?", + "49292": "w wiecznej księdze żywota: w Nowym Testamencie.", + "49293": "Zanurzę myśli w tę światłość przeczystą", + "49294": "i zaklnę treści słów w mowę ojczystą.", + "49295": "/ otwiera Biblię, zabiera się do pracy /", + "49296": "Więc czytam: „Na początku było Słowo!”", + "49297": "— utknąłem! Dziwną to przemawia mową;", + "49298": "czyż Słowo może wszechświat wyłonić i stworzyć?", + "49299": "Muszę inaczej to przełożyć!", + "49300": "Jeślim dobrze zrozumiał — w brzmieniu tego wątku", + "49301": "jest sens, że jeno Myśl była z początku;", + "49302": "lecz niechże dociekania treści nie zakurczą —", + "49303": "możeż Myśl sama w sobie być wszechtwórczą?", + "49304": "Sprawa jest coraz bardziej mętna i zawiła,", + "49305": "a może na początku była Siła?", + "49306": "Już chcę napisać, a jednak coś broni,", + "49307": "czy się w tym słowie część treści nie trwoni?", + "49308": "Duch mi objawia sens wieków porządku,", + "49309": "już wiem — i piszę oto: Czyn był na początku!", + "49310": "Jeżeli mamy z sobą żyć,", + "49311": "przestań raz wreszcie szczekać, wyć,", + "49312": "towarzysz z ciebie niespokojny;", + "49313": "ciszy wymaga trud mój znojny.", + "49314": "Gościnność nierad cofam; lecz nie w smak widać kąt?", + "49315": "drzwi nie zamknięte — proszę! ktoś z nas wyjść musi stąd!", + "49316": "Lecz cóż to? czy mnie mamią oczy?", + "49317": "czy to złudzenie? czar pomroczy?", + "49318": "cóż to — cóż?", + "49319": "pies nagle urósł wszerz i wzdłuż,", + "49320": "podnosi się i potwornieje!", + "49321": "coś się niesamowicie dzieje!", + "49322": "to już nie pies! z oparów, z chmur —", + "49323": "wyrasta knur!", + "49324": "mordę podnosi przeobrzydłą,", + "49325": "ślepiami toczy jak straszydło.", + "49326": "O, piekielniku, rychło cię pokona", + "49327": "gromkie zaklęcie Kluczem Salomona!!", + "49328": "DUCHY", + "49329": "/ w korytarzu /", + "49330": "Niech każdy czuwa, niech nikt tam nie leci!", + "49331": "Bies się zaplątał w sieci!", + "49332": "Latajcie, czuwajcie, krąg zatoczcie bratni,", + "49333": "póki nie wyjdzie z matni!", + "49334": "Często pomagał, z opresji ratował,", + "49335": "czuwajmy, czuwajmy u ścian i u pował.", + "49336": "FAUST", + "49337": "Najpierw, duchu przeklęty,", + "49338": "wzywam cztery elementy:", + "49339": "salamandry niech płoną,", + "49340": "sylfy łudzą,", + "49341": "undyny toną,", + "49342": "koboldy trudzą.", + "49343": "Ten, co je wzywa, zmusza do posłuchu,", + "49344": "panem jest twoim, nieposłuszny duchu.", + "49345": "Znikaj w płomieniu,", + "49346": "salamandro!", + "49347": "rozpłyń się w zielonym cieniu,", + "49348": "undyno!", + "49349": "zalśnij w komet rozmietleniu,", + "49350": "sylfido!", + "49351": "Spokój zapewnij domowi —", + "49352": "Incubus! Incubus!", + "49353": "Kto zacz — niechaj odpowie!", + "49354": "Więc nie jesteś z ich rodziny?", + "49355": "Leży, patrzy, szczerzy zęby —", + "49356": "więc poza zaklęć ziemskich obręby!", + "49357": "klnę cię w imię ofiar za winy!", + "49358": "Czarci pomiocie,", + "49359": "szczeć ci się zjeża —", + "49360": "klnę cię w imię Nowego Przymierza,", + "49361": "co w glorii złocie", + "49362": "wznosi się z ziemi wzwyż!", + "49363": "klnę cię na krzyż!!", + "49364": "Zaklęty drży i truchleje,", + "49365": "puchnie, wzrasta, olbrzymieje,", + "49366": "całą przestrzeń wypełnia, zakrywa", + "49367": "i w mgle sinej się rozpływa.", + "49368": "Czar zaklęć się pełni i ziszcza —", + "49369": "spod stropu padnij, duchu, do nóg swego mistrza!", + "49370": "Grożę niedaremno!", + "49371": "Spokój w tym domu zagości!", + "49372": "Duchy jasności ze mną!", + "49373": "Nie chciej, bym cię zaklinał w imię potrójnej światłości!", + "49374": "/ Mgła opada. Spoza pieca wylania się Mefistofeles w postaci wędrownego żaka. /", + "49375": "MEFISTOFELES", + "49376": "Po cóż hałasu tyle?", + "49377": "jestem, do stóp się chylę!", + "49378": "FAUST", + "49379": "Więc tuś mi, bracie! Zmiana taka!", + "49380": "miast psa mam wędrownego żaka?", + "49381": "MEFISTOFELES", + "49382": "Pełen atencji sługa twój, mężu uczony —", + "49383": "zmordowałeś mnie setnie — brr! jestem spocony.", + "49384": "FAUST", + "49385": "Jakież twe imię?", + "49386": "MEFISTOFELES", + "49387": "Och, to drobiazg przecie.", + "49388": "Kto jeno do spraw wielkich wyczuwa tęsknotę,", + "49389": "kto słowu moc odbiera światłotwórczą w świecie,", + "49390": "ten dba jeno o głębię, o rzeczy istotę!", + "49391": "FAUST", + "49392": "Lecz w tym wypadku godzi mi się pytać;", + "49393": "istotę można z nazwiska wyczytać", + "49394": "tam, gdzie ono wyraźne — widzi pan dobrodziej,", + "49395": "jak to się mylić, gdy ktoś zwie się złodziej,", + "49396": "Rokita albo Kusy — ? niepotrzebne waśnie;", + "49397": "Więc kim ty jesteś, powiedzieć chciej właśnie.", + "49398": "MEFISTOFELES", + "49399": "Ja jestem częścią owej siły, której władza", + "49400": "pragnie zło zawsze czynić, a dobro sprowadza.", + "49401": "FAUST", + "49402": "Zagadka trudna, zgoła nieczłowiecza!", + "49403": "MEFISTOFELES", + "49404": "Ja jestem duchem, który wciąż zaprzecza!", + "49405": "I mam prawo! bo wszystko, co powstaje,", + "49406": "słusznie się pastwą zatracenia staje;", + "49407": "więc lepiej, żeby nic nie powstawało.", + "49408": "A wszystko to, co wy zbyt śmiało", + "49409": "zowiecie grzechem, złem przeklętem —", + "49410": "moim jest właśnie elementem.", + "49411": "FAUST", + "49412": "Zowiesz się — częścią, a stoisz tu cały!", + "49413": "MEFISTOFELES", + "49414": "Rzekłem! umiej wyciągnąć treść i z prawdy małej:", + "49415": "jeżeli człowiek, jak się często zdarza,", + "49416": "z urojeń siebie za całość uważa —", + "49417": "to jam jest częścią części tej pierwotnej mocy,", + "49418": "z której światło powstało! jam częścią pranocy!", + "49419": "Dumne światło, co mrokom pierwszeństwa zaprzecza,", + "49420": "jest jeno marną złudą, świata nie ulecza,", + "49421": "z ciał spływa, ciała barwi — stąd wnioskować snadnie,", + "49422": "że z rychłym ciał upadkiem i światło przepadnie.", + "49423": "FAUST", + "49424": "Więc znam już ciebie i twe myśli śmiałe!", + "49425": "nie możesz zmóc wielkości — niszczysz to, co małe.", + "49426": "MEFISTOFELES", + "49427": "Lecz skutek jakżeż marny! sam się temu dziwię!", + "49428": "to, do czego odnoszę się tak urągliwie,", + "49429": "ta ziemia, którą ciągle siła moja niszczy,", + "49430": "odradza się uparcie z popiołów i zgliszczy;", + "49431": "zalewam ją falami, burzami obalam,", + "49432": "trzęsieniami nawiedzam, pożogami spalam —", + "49433": "po czasie ląd i morze znów się uspokaja,", + "49434": "i znów się mnoży zwierząt i ludności zgraja;", + "49435": "pogrzebałem ich tyle, zmiażdżyłem do szczętu,", + "49436": "a oni się dźwigają z strasznego zamętu —", + "49437": "krew świeża płynie w żyłach żywa i wszechmożna!", + "49438": "i tak ciągle, tak zawsze, ach! oszaleć można!", + "49439": "Wszystko żyje: powietrze i woda, i ziemia", + "49440": "tysiączne ziarna stwarza, kiełkuje, rozplemia", + "49441": "i bez przerwy, bez wytchnień rodzi, rodzi, rodzi —", + "49442": "czy zima, czyli lato, w posusze, w powodzi.", + "49443": "Gdybym ognia dla siebie chytrze i przytomnie", + "49444": "nie zastrzegł, mistrzu magii, już byłoby po mnie.", + "49445": "FAUST", + "49446": "Tak więc potędze, która wiecznie stwarza,", + "49447": "pięść twa diabelska na próżno wygraża?", + "49448": "Krzyczysz spieniony gniewem — nikt nie słucha głosu,", + "49449": "musisz zmienić proceder, o, synu chaosu!", + "49450": "MEFISTOFELES", + "49451": "Pomyślę o tym! rzecz jutro wyłuszczę,", + "49452": "a teraz pozwól, mistrzu, że cię już opuszczę.", + "49453": "FAUST", + "49454": "Dlaczego mówisz o pozwoleniu?", + "49455": "Poznałem cię — więc przychodź, kiedy chcesz;", + "49456": "tu okno w świetle, a tam drzwi w przycieniu,", + "49457": "jest ostatecznie komin też.", + "49458": "MEFISTOFELES", + "49459": "Wyznać ci muszę! dla mnie zamknięta jest droga", + "49460": "przez ten maleńki znaczek u twojego proga.", + "49461": "FAUST", + "49462": "Pentagram broni? lecz powiedz otwarcie,", + "49463": "jakżeż tu mogłeś wejść, okpiony czarcie?", + "49464": "MEFISTOFELES", + "49465": "Zauważ proszę, widzisz? z jednej strony", + "49466": "trójkąt zbyt krótki — nie daje obrony.", + "49467": "FAUST", + "49468": "Rzeczywiście, przypadek; jest skaza w wykroju,", + "49469": "więc waszeć uwięziony jesteś w mym pokoju?", + "49470": "MEFISTOFELES", + "49471": "Pudel nie zauważył, teraz jest inaczej,", + "49472": "trudno przez próg przekroczyć — diabeł jest w rozpaczy.", + "49473": "FAUST", + "49474": "Jest przecież okno, na cóż ta obawa?", + "49475": "MEFISTOFELES", + "49476": "Diabły i strzygi prawa nie naruszą:", + "49477": "którędy weszły, tędy i wyjść muszą;", + "49478": "to już jest nakaz taki i ustawa.", + "49479": "FAUST", + "49480": "A więc i piekło miewa swoje prawa?", + "49481": "To dobrze! znaczy się: dotrzymujecie słowa,", + "49482": "gdy stanie między wami a nami umowa?", + "49483": "MEFISTOFELES", + "49484": "Bezsprzecznie; przekonasz się! Lecz trudno w tej chwili", + "49485": "załatwić to: jeśli chcesz, byśmy omówili", + "49486": "tę sprawę, przyjdę jutro, rozważym w spokoju,", + "49487": "a teraz już mnie wypuść z twojego pokoju.", + "49488": "FAUST", + "49489": "Toć zostań jeszcze, z wielką przyjemnością", + "49490": "zabawię się dziś plotką lub nowością.", + "49491": "MEFISTOFELES", + "49492": "Niech mnie doktor nie więzi, niechże mnie wyzwoli", + "49493": "wrócę i spełnię chętnie życzenia twej woli.", + "49494": "FAUST", + "49495": "Wszakżem cię nie napędzał w sieci, czarci synku,", + "49496": "kto diabła raz przychwycił, niech go trzyma w ręku.", + "49497": "MEFISTOFELES", + "49498": "A więc trudno! Zostaję! za gościnność w darze", + "49499": "różne sztuki diabelskie chętnie ci pokażę.", + "49500": "FAUST", + "49501": "Owszem! byle twe sztuczki były pełne wdzięku!", + "49502": "MEFISTOFELES", + "49503": "W tej jednej godzinie", + "49504": "więcej się cudów przed tobą rozwinie", + "49505": "niż w latach wielu.", + "49506": "Oto ci, miły przyjacielu,", + "49507": "śpiewy przedziwne wyczaruję,", + "49508": "tęczą obrazów cię osnuję,", + "49509": "woń przerozkoszna cię owionie,", + "49510": "nasycę twoje podniebienie", + "49511": "i tysiąc uczuć wskrzeszę w łonie,", + "49512": "i najpiękniejsze dam marzenie!", + "49513": "Bez przygotowań, zbytnich słów,", + "49514": "do mnie! bywajcie duchy snów!", + "49515": "DUCHY", + "49516": "Znikajcie mroczne sufity,", + "49517": "witajcie jasne błękity!", + "49518": "bez burz i chmur,", + "49519": "niech słońce niesie nadzieję,", + "49520": "gwiazd złotych niech zajaśnieje", + "49521": "rozgrany chór.", + "49522": "Witajcie, niebiańskie syny,", + "49523": "urocze, wdzięczne dziewczyny", + "49524": "zawiedźcie tan.", + "49525": "Oto się barwi i kwieci", + "49526": "uśmiechem i pląsem dzieci", + "49527": "kwiecisty łan.", + "49528": "Wzorzyste, rozwiane szaty", + "49529": "zakryją ziemię i światy", + "49530": "welonem tęcz,", + "49531": "a pod tą zwiewną zasłoną", + "49532": "ciała w uścisku zapłoną", + "49533": "w przycieniu wnętrz.", + "49534": "Skwarni pożądań tęsknotą,", + "49535": "senni doznaną pieszczotą,", + "49536": "zapadli w cień.", + "49537": "Nad chłopcem i nad dziewczyną", + "49538": "pnączami wije aię wino —", + "49539": "rozkoszy dzień!", + "49540": "A oto wino dojrzewa,", + "49541": "źrałością w słońcu omdlewa", + "49542": "na stokach wzgórz —", + "49543": "w uścisku pryska jagoda", + "49544": "i sączy się płynna i młoda", + "49545": "w kryształy kruż.", + "49546": "Wino perlące, pieniste,", + "49547": "ożywcze, chłodne, złociste,", + "49548": "wzbiera po brzeg", + "49549": "i spływa szumiącą strugą", + "49550": "jak rzeka szeroko i długo", + "49551": "w okrężny bieg.", + "49552": "Przez góry, lasy, pól składy,", + "49553": "w wybryzgach skrzącej kaskady", + "49554": "powodzią mknie —", + "49555": "z gór spada, zalewa łęgi,", + "49556": "ogarnia szałem potęgi", + "49557": "noce i dnie.", + "49558": "A ponad winnym zalewem", + "49559": "z uśmiechem, tańcem i śpiewem", + "49560": "nasz wietrzny wir —", + "49561": "płynie, opada, znów wzlata", + "49562": "przez chmury do gwiazd ze świata", + "49563": "w melodii lir.", + "49564": "Ty — góry przelatuj strome,", + "49565": "ty — w rzece ciało łakome", + "49566": "kąp, śpiewaj, chwal!", + "49567": "Wszyscy do życia, radości", + "49568": "wzlatujmy pełni miłości", + "49569": "w gwieździstą dal!!", + "49570": "MEFISTOFELES", + "49571": "Już śpi! zwinęliśmy się gracko, sprawnie —", + "49572": "leży cichutko i zabawnie!", + "49573": "Nie tobie więzić diabła, bracie!!", + "49574": "A teraz jeszcze zaśpiewacie!", + "49575": "odurzcie go, by w tym śpiewaniu", + "49576": "szalał i drżał jak w obłąkaniu.", + "49577": "Lecz trzeba mi ten próg przekroczyć,", + "49578": "— żeby gdzieś szczura zoczyć!", + "49579": "No, nic trudnego, już chroboce,", + "49580": "zaklnę na mroki i na noce!", + "49581": "Ja, władca szczurów, myszy, much,", + "49582": "węży i stonóg — wytęż słuch —", + "49583": "wyjdź z nory, próg ten naznaczony,", + "49584": "oliwą wonną namaszczony,", + "49585": "przegryź! — Już jesteś? do roboty!", + "49586": "zniszcz ten przeklęty znak!", + "49587": "wolność mi niosą te chroboty!", + "49588": "tu jeszcze zatop ząb — o tak!", + "49589": "I już się sytuacja zmienia!", + "49590": "Śpij, Fauście, zdrowo! Do widzenia!", + "49591": "FAUST", + "49592": "/ budzi się /", + "49593": "Więc znowuż jestem oszukany?", + "49594": "Czyż taki sennych marzeń kres?", + "49595": "gdzież ten piekielnik, ten żak szczwany?", + "49596": "snem był snadź diabeł i snem pies!", + "49597": "PRACOWNIA", + "49598": "/ Faust, Mefistofeles, Uczeń. /", + "49599": "FAUST", + "49600": "Ktoś puka! — proszę! — Kogóż wiodą nieba?", + "49601": "MEFISTOFELES", + "49602": "Ja jestem.", + "49603": "FAUST", + "49604": "Proszę.", + "49605": "MEFISTOFELES", + "49606": "Trzykroć prosić trzeba.", + "49607": "FAUST", + "49608": "Proszę!", + "49609": "MEFISTOFELES", + "49610": "O, tak to lubię! Może mi się uda", + "49611": "skaptować ciebie; pragnę, by pierzchła twa nuda,", + "49612": "przeto czerwony wdziałem strój powabny,", + "49613": "złotem bramiony kraj, a wierzch jedwabny;", + "49614": "kogucie pióro lśni na kapeluszu,", + "49615": "przy boku szpada — ot, dla animuszu;", + "49616": "i tobie lepszy ubiór przywdziać radzę —", + "49617": "zawsze to dobrze zgrabnie się przystroić;", + "49618": "odświeżonego, wolnego wprowadzę", + "49619": "w świat — życie poznać musisz i — pobroić.", + "49620": "FAUST", + "49621": "To obojętne! czy z tą, czy z tą szatą", + "49622": "zawsze tak się czuł będę jak więzień za kratą;", + "49623": "za stary do zabawy, a sercem za młody,", + "49624": "by nie mieć pragnień; życie już żadnej osłody", + "49625": "dać mi nie może; jaką? — wszak o każdej dobie", + "49626": "uparty nakaz słyszę — wciąż: odmawiaj sobie!", + "49627": "odmawiaj sobie zawsze — oto śpiew wieczysty —", + "49628": "odmawiaj sobie — schrypłe złe godziny dzwonią!", + "49629": "Przerażenie mnie budzi w ranek chłodny, mglisty,", + "49630": "a oczy zrozpaczone omal że łzy ronią,", + "49631": "bo znów dzień nowy idzie w najzwyklejszym torze,", + "49632": "który spełnić jednego pragnienia nie może,", + "49633": "każde pragnienie, twórczość i wzloty niweczy", + "49634": "i przedrzeźnia koszmarem niemocy człowieczej —", + "49635": "ba, nawet marne poczucie radości", + "49636": "schnie, zanim złudą w sercu mym zagości,", + "49637": "Gdy noc nadchodzi długa — jakżeż dla mnie wroga —", + "49638": "budzi sny, z których rozpacz wyziera i trwoga.", + "49639": "Bóg, co w mym sercu mieszka, wzrusza moje wnętrze,", + "49640": "na zewnątrz jest bezsilny! oto tak się męczę,", + "49641": "a byt mój jest ciężarem po dziś od powicia,", + "49642": "jeno śmierci wyglądam — nienawidzę życia!", + "49643": "MEFISTOFELES", + "49644": "A jednak przed tą śmiercią żyjecie w obawie.", + "49645": "FAUST", + "49646": "Szczęśliwy, kto z wawrzynem w pełnej kona sławie,", + "49647": "szczęśliwy, kogo w tańcu śmierć zdławi, przy winie", + "49648": "albo podczas pieszczoty przy słodkiej dziewczynie!", + "49649": "Obym w chwili zjawienia i w onym zachwycie", + "49650": "przed siłą Ducha ziemi, w słońcu skończył życie!", + "49651": "MEFISTOFELES", + "49652": "A jednak ktoś nie wypił, pamiętam coś mętnie,", + "49653": "trucizny — choć się bawił niejaki czas krużą…", + "49654": "FAUST", + "49655": "Szpiegowaniem się parasz, przyjacielu, chętnie!", + "49656": "MEFISTOFELES", + "49657": "Nie jestem wszechwiedzący, jednakże wiem dużo!", + "49658": "FAUST", + "49659": "Tak — wtedy z ducha straszliwej zamieszki", + "49660": "wyrwał mnie słodki dźwięk — grozę przełamał,", + "49661": "przypomniał kwietne mej młodości ścieżki,", + "49662": "lecz dziś, niestety, widzę, że głos kłamał!", + "49663": "Przeklinam wszystko, co złud wabi tęczą,", + "49664": "a jest li omamieniem i siecią pajęczą!", + "49665": "Przeklinam niebotyczne mniemanie o sobie,", + "49666": "które wznosi nas na to, by zamknąć w żałobie!", + "49667": "Przeklinam złudne zjawy, które zmysły dręczą!", + "49668": "Przeklinam sny o sławie, przeklinam godziny", + "49669": "przemarzone o szczęściu pracy i rodziny!", + "49670": "Przeklęty pieniądz, który wabi na życia urody", + "49671": "lub darzy zapomnieniem sobkowskiej wygody!", + "49672": "Przeklęta własność wszelka — dom, rola i knieja!", + "49673": "Przeklęte wino i miłosna tkliwość!", + "49674": "Przeklęta niechaj będzie wiara mi, nadzieja,", + "49675": "a ponad wszystko przeklęta — cierpliwość!", + "49676": "CHÓR DUCHÓW", + "49677": "/ niewidoczny /", + "49678": "O biada! biada!", + "49679": "Oto się iści", + "49680": "z twej nienawiści", + "49681": "ziemi zagłada!", + "49682": "Świat się rozpada,", + "49683": "świat się zapada!", + "49684": "Gruzy znosimy", + "49685": "w nicość bez miana;", + "49686": "w głos się żalimy:", + "49687": "piękność zszargana.", + "49688": "Wyrzeknij słowo:", + "49689": "stań się, światłości!", + "49690": "Zbuduj na nowo;", + "49691": "w sercu swym światy", + "49692": "i nowe życie", + "49693": "wykrzesz z radości!", + "49694": "i stań na szczycie,", + "49695": "synu światłości,", + "49696": "i zanuć pieśń!", + "49697": "MEFISTOFELES", + "49698": "Oto moi pieśń śpiewają", + "49699": "o radości i o czynie —", + "49700": "jakże mądrze zachwalają!", + "49701": "mówią: niech twój duch wychynie", + "49702": "z samotności, z mroku, z cienia", + "49703": "na dzień nowy — odrodzenia!", + "49704": "Weź rozbrat z troską, która cię wciąż trudzi", + "49705": "i zżera jak sęp! Towarzystwo ludzi,", + "49706": "choćby najgorszych — powie ci wymownie,", + "49707": "żeś jest człowiekiem. Lecz nie bierz dosłownie", + "49708": "tych słów i nie myśl, że zło synów chwalę!", + "49709": "Nie jestem ja ci wielkim panem wcale,", + "49710": "lecz jeśli zechcesz ze mną iść i rady mojej", + "49711": "słuchać — nie będziem namyślać się długo —", + "49712": "zapukamy do zacnych podwoi,", + "49713": "gdzie towarzyszem będę ci i sługą!", + "49714": "FAUST", + "49715": "Będę dłużnikiem twoim wtedy.", + "49716": "MEFISTOFELES", + "49717": "Och, z tym nie będzie wielkiej biedy.", + "49718": "FAUST", + "49719": "Nie! nie, mój panie, diabły to są egoiści —", + "49720": "dla czyichś pięknych oczu nie zrobią nikomu", + "49721": "nic, co by przynieść mogło choć szczyptę korzyści!", + "49722": "Więc warunki! Gość z ciebie niebezpieczny w domu!", + "49723": "MEFISTOFELES", + "49724": "Więc tak: *tu* będę na rozkazy twoje,", + "49725": "niczym mi będą trudy, prace, znoje,", + "49726": "a gdy się *tam* spotkamy — za tą wielką bramą —", + "49727": "uczynisz dla mnie, doktorze, to samo.", + "49728": "FAUST", + "49729": "To „tam” mnie nie obchodzi dużo,", + "49730": "to są utopie i drobiazgi.", + "49731": "„Tu” niech mi siły twoje służą,", + "49732": "a potem — rozbij ziemię w drzazgi", + "49733": "lub niech się w inny glob przemienia!", + "49734": "Tu na tej ziemi me radości,", + "49735": "tu pod tym słońcem me cierpienia;", + "49736": "gdy już rzucone będą kości,", + "49737": "gdy się rozstanę z nią — co potem,", + "49738": "to nie jest dla mnie już kłopotem!", + "49739": "Czy się tam kocha, nienawidzi,", + "49740": "chwali, opiewa, gani, szydzi —", + "49741": "wszystko mi jedno — nawet to,", + "49742": "czy górą dobro tam, czy zło.", + "49743": "MEFISTOFELES", + "49744": "Więc doskonale! a więc naprzód — śmiało!", + "49745": "Ja wszelkich starań sumiennie dołożę;", + "49746": "zobowiązanie jeno daj, a stworzę", + "49747": "marzeniom twoim tak cudowne ciało,", + "49748": "jakiego ludzkie oko nie widziało!", + "49749": "FAUST", + "49750": "Cóż ty mi, biedny biesie, możesz dać?", + "49751": "czyż kiedykolwiek twoja brać", + "49752": "przez długich wieków ciąg niemały", + "49753": "mogła zrozumieć te zapały,", + "49754": "które w człowieczych piersiach płoną", + "49755": "i ogniem rozpalają łono?", + "49756": "masz jadła, które gorczycą", + "49757": "są jeno, które nie sycą,", + "49758": "masz złoto, które w ręce człowieka,", + "49759": "jak żywe srebro przecieka,", + "49760": "gry, które zgubę przynoszą,", + "49761": "dziewczynki, co się nie płoszą,", + "49762": "lecz owszem pieszczą z ochotą", + "49763": "mnie albo ciebie — za złoto,", + "49764": "sławę, która jak meteor właśnie", + "49765": "zabłyśnie, zalśni i zgaśnie!", + "49766": "Pokaż mi owoc, co gnije przed owocobraniem,", + "49767": "i drzewo, i codziennie świeże liście na niem!", + "49768": "MEFISTOFELES", + "49769": "Twoje żądania wcale nie są duże", + "49770": "tymi skarbami zawsze chętnie służę.", + "49771": "Lecz zanim, przyjacielu, służba ma się zacznie,", + "49772": "chodźmy cośkolwiek wypić i najeść się smacznie.", + "49773": "FAUST", + "49774": "Jeżeli ukojony leniwie na łoże,", + "49775": "pochlebstwami skuszony, do snu się ułożę,", + "49776": "jeżeli mnie pociągnie w swe sidła użycie,", + "49777": "jeśli mnie podejść zdołasz kłamliwie i skrycie —", + "49778": "twój będę na wieczystą radość lub udrękę", + "49779": "— jeżeli chcesz — to zakład.", + "49780": "MEFISTOFELES", + "49781": "Zakład!", + "49782": "FAUST", + "49783": "Ręka w rękę!", + "49784": "Jeśli przed jaką złudą myśli moje klękną", + "49785": "i powiedzą: trwaj chwilo! chwilo, jesteś piękną!", + "49786": "wtedy twój będę i weź mnie w niewolę", + "49787": "na jakąkolwiek, najstraszliwszą dolę:", + "49788": "Niech mojej śmierci wybije godzina,", + "49789": "zegar niech stanie, wskazówki opadną,", + "49790": "a ja i moja wina", + "49791": "pójdziemy na dno!", + "49792": "MEFISTOFELES", + "49793": "Rozważ to dobrze! bo ja nie zapomnę!", + "49794": "FAUST", + "49795": "Prawo w twej ręce! czucia me przytomne,", + "49796": "jeśli z zakładu z złym wyjdę zarobkiem,", + "49797": "to wszystko jedno, czyim być parobkiem.", + "49798": "MEFISTOFELES", + "49799": "Już dziś przy uczcie spełnię powinności", + "49800": "mnie przynależne jako twemu słudze;", + "49801": "wpierw tylko dla porządku, no — i dla pewności", + "49802": "o podpis proszę, przepraszam, że trudzę.", + "49803": "FAUST", + "49804": "Ach, cyrografu żądasz, pedancie, z uporem!", + "49805": "nigdyś nie spotkał człowieka z honorem?", + "49806": "Czyż nie wystarczą ci rzeczone słowa,", + "49807": "których treść klęskę na wieczność zachowa?", + "49808": "Przez świat mkną szaleństw wzburzone strumienie,", + "49809": "a nieruchomo trwać ma przyrzeczenie?", + "49810": "Lecz obłęd ten głęboko snadź wrósł w serca nasze,", + "49811": "więc go rozumowaniem żadnym nie wystraszę —", + "49812": "przeciwnie — stwierdzam: kto dotrzyma wiary,", + "49813": "szczęśliw jest i żadnej nie lęka ofiary.", + "49814": "Ale pergamin, świat liter, pieczęci —", + "49815": "zmorą dla wszystkich, nikogo nie nęci;", + "49816": "słowo zamiera w piórze — wtedy panowanie", + "49817": "jedynie już przy wosku i skórze zostanie.", + "49818": "Czegóż, zły duchu, chcesz? — mów! spiżem czy marmurem", + "49819": "mam cię obdarzyć? pisać czym — dłutem czy piórem?", + "49820": "MEFISTOFELES", + "49821": "Ach, gorączkujesz się, przesadzasz, mój kochany!", + "49822": "wystarczy karteluszek — byle krwią podpisany.", + "49823": "FAUST", + "49824": "Śmieszne to nieco — lecz żądasz, więc zrobię.", + "49825": "MEFISTOFELES", + "49826": "Krew ma specjalne właściwości w sobie.", + "49827": "FAUST", + "49828": "Bądź bez obawy! Niech się waść nie zżyma!", + "49829": "Co Faust przyrzeka, to święcie dotrzyma.", + "49830": "Zresztą — pychą się wzniosłem do duchów ogromu,", + "49831": "duchy mnie odepchnęły — spadłem do poziomu", + "49832": "twojego bractwa! Przyroda zamknięta,", + "49833": "myśli moje spłoszone, obmierzła mi wiedza;", + "49834": "więc spraw, niechaj się zmysłów szał rozpęta,", + "49835": "niechaj użycie żądze me wyprzedza;", + "49836": "czego zapragnę — niech się zaraz stanie,", + "49837": "rzućmy się w przelot czasu i w zdarzeń otchłanie;", + "49838": "tam niechaj znajdę, od mąk do zachwytu,", + "49839": "powodzenia, zawody przeplatane wciąż", + "49840": "i tak uzyskam potwierdzenie bytu,", + "49841": "bo jeno w walce czyn swój stwierdza mąż.", + "49842": "MEFISTOFELES", + "49843": "Żadnych w tej kwestii tobie nie wyznaczam granic,", + "49844": "używaj gdzie i czego chcesz — nie zważaj na nic.", + "49845": "Pij pełnym haustem uciechy, a śmiele!", + "49846": "garściami rozkosz bierz — nie mędrkuj wiele.", + "49847": "FAUST", + "49848": "To nie o radość chodzi! całe moje życie", + "49849": "przetopić chcę na obłęd jeno i użycie;", + "49850": "niechaj udziałem moim będą i cierpienia,", + "49851": "i zazdrość, miłość, nienawiść, strapienia.", + "49852": "Serce wzgardziło wiedzą — i oto ku męce", + "49853": "całego człowieczeństwa wyciągam me ręce", + "49854": "i duchem chcę ogarnąć głębie i niziny,", + "49855": "przejąć w siebie radości ludzkie i przewiny;", + "49856": "rozdać siebie, a jaźń swą stopić z jaźnią ziemi —", + "49857": "być człowiekiem wśród ludzi — runąć razem z niemi!", + "49858": "MEFISTOFELES", + "49859": "Wierzaj mi, znam się na tym, od wieków tysiąca", + "49860": "param się tym poznaniem, które myśli zmąca,", + "49861": "za kwaśne i niestrawne to ciasto dla ludzi —", + "49862": "całość sam Bóg ogarnia i On się nią trudzi.", + "49863": "Dla niego światłość wieczna, dla nas mrok nieznany,", + "49864": "dla was się dnie i noce mienią na przemiany.", + "49865": "FAUST", + "49866": "Jednak ja chcę!", + "49867": "MEFISTOFELES", + "49868": "A jam twój sługa —", + "49869": "lecz życie krótkie — sztuka długa —", + "49870": "mniemam i tak sumuję, że to", + "49871": "trzeba by zawrzeć pakt z poetą;", + "49872": "niechby się nieco namozolił", + "49873": "i sięgnął mocno do natchnienia,", + "49874": "i w tobie bezmiar cnót zespolił:", + "49875": "odwagę lwa, rączość jelenia,", + "49876": "włoską ognistość, ład północy;", + "49877": "niechby wziął chytrość do pomocy", + "49878": "i wielkoduszność — plan rozważył", + "49879": "z precyzją i umiejętnością", + "49880": "i postać swą obdarzył", + "49881": "młodzieńczą porywczością;", + "49882": "chciałbym w tym poemacie lubować się panem", + "49883": "i nazwać mikrokosma przynależnym mianem.", + "49884": "FAUST", + "49885": "Czymże ja jestem? niczym! — w żądzach myśl się trwoni,", + "49886": "a rząd dusz upragniony wymyka się z dłoni.", + "49887": "MEFISTOFELES", + "49888": "Jesteś, czym jesteś! Wdziej na swoją głowę", + "49889": "niebotyczną perukę, na nogi koturny —", + "49890": "nie będziesz przez to bardziej wyniosły ni górny.", + "49891": "FAUST", + "49892": "Czuję, że siły nie powstają nowe,", + "49893": "na próżno wziąłem w siebie cały ducha przepych —", + "49894": "tyle mój wzrok ogarnia, ile oczy ślepych,", + "49895": "a nieskończoność zawsze jednako daleka.", + "49896": "MEFISTOFELES", + "49897": "Na wszystko trzeba spojrzeć przez pryzmat człowieka —", + "49898": "trzeba się mądrze brać — nie czas żałować,", + "49899": "gdy się już życiem serce nie może radować!", + "49900": "do diaska! mówisz: ręce i nogi, i głowa,", + "49901": "i wszystkie części ciała są moje, li-moje —", + "49902": "więc ci i rozum, i myśl każe zdrowa", + "49903": "funkcje tych członków też uznać za swoje!", + "49904": "Gdy kupię ogrów sześć — czyjeż ich nogi?", + "49905": "moje! — to ja ubijam kopytami drogi!", + "49906": "Więc porzuć medytację, w bystre życia fale", + "49907": "skocz z śmiechem i weselem, żwawo i zuchwale.", + "49908": "Śledziennik jak wół głupi po lasach się błąka,", + "49909": "nie wie, że o dwa kroki rośnie smaczna łąka.", + "49910": "FAUST", + "49911": "Więc cóż?", + "49912": "MEFISTOFELES", + "49913": "Pójdziemy! w życie damy nura!", + "49914": "wszak ta komnata twoja straszliwie ponura;", + "49915": "to zowiesz życiem, tak się z uczniami mozolić", + "49916": "i groch o ścianę rzucać, i bez mydła golić?", + "49917": "to potrafią koledzy twoi jeszcze lepiej,", + "49918": "boć prawdę i tak skryjesz, więc uczniów nie skrzepi;", + "49919": "właśnie idzie tu jeden.", + "49920": "FAUST", + "49921": "Nie przyjmę w tej chwili.", + "49922": "MEFISTOFELES", + "49923": "Żal mi chłopca; niechże mój dowcip się wysili —", + "49924": "czeka długo; wiesz, Fauście — daj no mi swą togę", + "49925": "i beret, dobrze? wszakże zastąpić cię mogę.", + "49926": "Świetna zabawa! Strój ten z przyjemnością kładę,", + "49927": "kwadransik krótki — potem hop — na eskapadę!", + "49928": "/ Faust wychodzi. /", + "49929": "MEFISTOFELES", + "49930": "/ w stroju Fausta /", + "49931": "O tak! Pogardzaj wiedzą i rozumem,", + "49932": "które jedyną człowieka są mocą;", + "49933": "niech ci kłamstw duchy wielobarwnym tłumem", + "49934": "szałami złudy w oczach zamigocą!", + "49935": "mój jesteś, Fauście! Duch twój, którym losy", + "49936": "szczodrze cię obdarzyły w wieczystym dążeniu", + "49937": "mierzył uparcie, gwałtownie w niebiosy", + "49938": "i leciał w słońce — i zetlał w płomieniu.", + "49939": "Teraz cię, druhu, po bagnach wywłóczę,", + "49940": "w niezwyciężone pogrążę cię cienie,", + "49941": "tysiąca złudzeń i sromów nauczę,", + "49942": "aż cię ogarnie szał, zawiść i drżenie.", + "49943": "Nienasycony! spragnionymi usty", + "49944": "pić zechcesz z czary ułudnej i pustej!", + "49945": "Gdybyś był diabłu nie zaprzedał duszy", + "49946": "i tak byś zginął w zwątpień swych katuszy.", + "49947": "/ Wchodzi Uczeń. /", + "49948": "UCZEŃ", + "49949": "Niedawno tu przybyłem; wraz kieruję kroki,", + "49950": "mistrzu sławny, do ciebie, pełen czci głębokiej.", + "49951": "MEFISTOFELES", + "49952": "Za uprzejmość, młodzieńcze, serdecznie dziękuję,", + "49953": "jam nie lepszy od wielu; szczerze się raduję", + "49954": "uznaniem; cóż cię tu sprowadza, chłopcze, do mnie?", + "49955": "UCZEŃ", + "49956": "Pod twą opiekę pragnę dostać się ogromnie,", + "49957": "odwagi dużo mam i jakieś grosze,", + "49958": "a najwięcej młodości; matka się po trosze", + "49959": "gniewała — „nie” mówiła wciąż, wreszcie przystała", + "49960": "widząc, jak dusza moja żądzą wiedzy pała.", + "49961": "MEFISTOFELES", + "49962": "Tutaj jest dla cię miejsce wymarzone.", + "49963": "UCZEŃ", + "49964": "Mówiąc otwarcie — uciekłbym już chętnie;", + "49965": "te stare mury pleśnią obleczone,", + "49966": "ta cela na mnie patrząca niechętnie,", + "49967": "ani zieleni, kwiatów, ani drzewa,", + "49968": "sale posępne pełne złowrogiego cienia —", + "49969": "umysł się trwoży i serce omdlewa.", + "49970": "MEFISTOFELES", + "49971": "To kwestia przyzwyczajenia.", + "49972": "Toć i dziecię z początku pierś chwyta niechętnie,", + "49973": "a potem od niej oderwać je trudno —", + "49974": "tak i z piersiami wiedzy — najpierw nieco smętnie,", + "49975": "a potem już rozkosznie, choć zdało się nudno.", + "49976": "UCZEŃ", + "49977": "Radosne mam do wiedzy wielkiej powołanie,", + "49978": "lecz jakżeż dotrę do niej — oto jest pytanie?", + "49979": "MEFISTOFELES", + "49980": "Ale, ale, odpowiedz za świeżej pamięci,", + "49981": "który fakultet ciągnie cię i nęci?", + "49982": "UCZEŃ", + "49983": "Nie umiem się uporać z myślami swojemi —", + "49984": "chciałbym wiedzieć to wszystko, co jest tu na ziemi", + "49985": "i tam na niebie; pojąć w pełni, co się mieści", + "49986": "w słów tych: — przyroda, wiedza — nieznanej mi treści.", + "49987": "MEFISTOFELES", + "49988": "To trop właściwy; owszem, lecz rzecz najważniejsza", + "49989": "pamiętać, że rozrywka pęd wiedzy pomniejsza.", + "49990": "UCZEŃ", + "49991": "Duszę i ciało chcę poświęcić,", + "49992": "choć wyznam tobie, mistrzu, śmiele,", + "49993": "że przecież zawsze będzie nęcić", + "49994": "swoboda — chociażby w niedzielę.", + "49995": "MEFISTOFELES", + "49996": "Porządek cię nauczy wyzyskać stokrotnie", + "49997": "czas, który mija szybko, mija bezpowrotnie;", + "49998": "przeto logika ciebie, drogi przyjacielu,", + "49999": "najniezawodniej przywiedzie do celu;", + "50000": "tresura ducha doskonała,", + "50001": "opanowanie myśli, ciała,", + "50002": "uczuć statecznych uczy też;", + "50003": "nie będziesz błąkał się wzdłuż, wszerz,", + "50004": "jak te ogniki zwiewne w bagnie;", + "50005": "logika wolę twoją nagnie —", + "50006": "co ci się zdało niezłożone", + "50007": "i proste — będzie obliczone", + "50008": "w tempie mniej więcej: raz, dwa, trzy;", + "50009": "bo to z myślami jak z przędziwem:", + "50010": "stąpnięcie jedno — aż z podziwem", + "50011": "patrzysz — cała osnowa w ruchu!", + "50012": "czółenko biega tam, z powrotem,", + "50013": "lecz jak, lecz skąd — nic nie wiesz o tem —", + "50014": "aż tu filozof ci objaśni,", + "50015": "że nie ma nic w tym zgoła z baśni,", + "50016": "bo pierwsze tak i drugie tak,", + "50017": "dlatego trzecie i czwarte tak,", + "50018": "a gdyby pierwsze z drugim skrewiło,", + "50019": "to by trzeciego z czwartym nie było;", + "50020": "naukę taką uczeń w ucznia chwali,", + "50021": "dziw, że tkaczami jednak nie zostali.", + "50022": "Lecz mniejsza z tym!", + "50023": "Rzecz w tym: kto wiedzy pragnie sprostać,", + "50024": "musi się najpierw z duchem rozstać,", + "50025": "a wtedy złowi treść w zawiązku —", + "50026": "niestety! bez dusznego związku.", + "50027": "Owładnięcie przyrodą nauka w tym widzi,", + "50028": "co prawda, mówiąc tak, sama z siebie szydzi!", + "50029": "UCZEŃ", + "50030": "Nie bardzo jasne są dla mnie te słowa.", + "50031": "MEFISTOFELES", + "50032": "Zawsze się trudną wydaje myśl nowa;", + "50033": "rubryk nauczysz się wnet należycie,", + "50034": "kiedy sklasyfikujesz naukę i życie.", + "50035": "UCZEŃ", + "50036": "Do cna zgłupiałem — toż to straszna praca —", + "50037": "koło się młyńskie w mej głowie obraca.", + "50038": "MEFISTOFELES", + "50039": "Jeśli się skłaniasz ku dalszym wynikom,", + "50040": "musisz się zająć i metafizyką;", + "50041": "tu dotrzesz łacno do głębokich treści;", + "50042": "wszystko, co w ludzkim mózgu się nie mieści,", + "50043": "co trochę mgliste, trochę osobliwe —", + "50044": "na wszystko znajdziesz nazwanie właściwe.", + "50045": "Lecz przede wszystkim uczeń nowy", + "50046": "musi być pilny i obowiązkowy;", + "50047": "pięć godzin dziennie, punktualność, praca —", + "50048": "oto, co kształci, uczy i popłaca:", + "50049": "przygotować się w domu, lekcję ogarnąć pamięcią,", + "50050": "by tym łatwiej ku szkolnym zbliżyć się pojęciom,", + "50051": "poznać, że to, co mówi profesorska władza,", + "50052": "jota się w jotę z twoją książką zgadza;", + "50053": "a co dyktować będą — niech twa ręka kryśli,", + "50054": "jakby to sam Duch święty dyktował swe myśli.", + "50055": "UCZEŃ", + "50056": "O tym mi, mistrzu, nie mów, z tym z góry się liczę,", + "50057": "czarne na białym — to są właściwe zdobycze.", + "50058": "MEFISTOFELES", + "50059": "Jakiż fakultet waść obierze?", + "50060": "UCZEŃ", + "50061": "Prawo mnie nie pociąga — mówię szczerze.", + "50062": "MEFISTOFELES", + "50063": "I nie dziwię się, szczerość odpłacę szczerością:", + "50064": "prawo się jak zaraza wlecze za ludzkością", + "50065": "i z pokolenia w pokolenia", + "50066": "ustawa idzie za ustawą,", + "50067": "a nic się przecież nie zmienia:", + "50068": "rozum staje się głupstwem, dobrodziejstwo klęską,", + "50069": "bezprawiom toruje prawo", + "50070": "drogę zwycięską;", + "50071": "ty brzemię to dziedziczysz — rozpacz ciebie chwyta —", + "50072": "bo o prawo, niestety, nikt nigdy nie pyta.", + "50073": "UCZEŃ", + "50074": "Wzmógł się wstręt mój! Szczęśliwy, komu wskażesz drogi!", + "50075": "Prawie że w myślach skłaniam się ku teologii.", + "50076": "MEFISTOFELES", + "50077": "Nie chciałbym ciebie w błąd wprowadzać,", + "50078": "a trudno mi doradzać;", + "50079": "błędne tu drogi, mętne cele,", + "50080": "skrytej trucizny bardzo wiele,", + "50081": "której od lekarstw odróżnić nie można!", + "50082": "W tej wiedzy bardzo trza z ostrożna!", + "50083": "Rada: *jednego* słuchać, wierzyć jego słowu", + "50084": "i zaufać mistrzowi ślepo, bez zwątpienia,", + "50085": "wtedy na pewno z mętnego połowu", + "50086": "wyłowisz słowo, co się w pewność zmienia.", + "50087": "UCZEŃ", + "50088": "Lecz przecież słowo wyraża pojęcie?", + "50089": "MEFISTOFELES", + "50090": "Tak! naturalnie! lecz prawdy tej święcie", + "50091": "przestrzegać nie potrzeba; słowo znakomicie", + "50092": "zastępuje pojęcie; można nim szermować,", + "50093": "nim walczyć i zwyciężać, nim system budować!", + "50094": "w słowo wierzyć to czystość sumienia;", + "50095": "pojęcie zmienia się — słowo nie zmienia!", + "50096": "UCZEŃ", + "50097": "Tyle pytań ciśnie się do głowy,", + "50098": "nie wyczerpałbym ich w tej godzinie;", + "50099": "więc jedno tylko najkrótszymi słowy:", + "50100": "pouczcie mnie, co sądzić mam o medycynie.", + "50101": "Trzy lata — czasu mało —", + "50102": "a wszystko by się wiedzieć chciało;", + "50103": "drogowskaz jakiś, jakaś rada,", + "50104": "a wszystko jaśniej się układa.", + "50105": "MEFISTOFELES", + "50106": "/ do siebie /", + "50107": "Już mam po uszy uczonej maniery!", + "50108": "dość, mości diable, bądź no teraz szczery!", + "50109": "głośno", + "50110": "O! medycynę ogarniesz z łatwością,", + "50111": "trza jeno poznać świat, rozmaitość dróg,", + "50112": "a potem, potem skumasz się z nicością,", + "50113": "bo, widzisz, tak woli Bóg.", + "50114": "A to bałamucenie naukowe", + "50115": "— panie Macieju — wciąż dokoła —", + "50116": "po prawdzie nie jest zbytnio zdrowe,", + "50117": "każdy wie tyle, ile pojąć zdoła;", + "50118": "ten jeno dufność pokłaść może w sile,", + "50119": "kto umie dobrze wykorzystać chwilę.", + "50120": "A tyś młodzieńcze, chłop na schwał,", + "50121": "do przygód zęby ci się szczerzą,", + "50122": "byłeś ty jeno wiarę w siebie miał,", + "50123": "a wszyscy ci uwierzą.", + "50124": "Lecz przede wszystkim kaptować kobiety!", + "50125": "przy czym ta wiedza będzie nie od rzeczy,", + "50126": "że to ich „ach” i „och”, „niestety” —", + "50127": "jednym lekarstwem skutecznie się leczy.", + "50128": "Naucz się gędzić mową wdzięczną, ładną,", + "50129": "a już ci one same w potrzask wpadną.", + "50130": "Musisz przekonać je o swej wielkości;", + "50131": "zanim się jedna czy druga ośmieli,", + "50132": "już tam dotarłeś do sedna miłości", + "50133": "bez straty czasu i bez ceregieli.", + "50134": "Tak trzeba umieć drogę sobie skracać.", + "50135": "Gdzie inni lata zabiegają marnie,", + "50136": "tam twoja ręka zdoła puls wymacać,", + "50137": "a potem zwinnie w pasie ją ogarnie,", + "50138": "do piersi przygnie — przekona się z bliska,", + "50139": "czy biódr sznurówka zbytnio nie uciska.", + "50140": "UCZEŃ", + "50141": "Ze zrozumieniem słowa twoje chłonę.", + "50142": "MEFISTOFELES", + "50143": "Mój drogi przyjacielu — teoria jest szara,", + "50144": "a złote drzewo życia wiecznie jest zielone.", + "50145": "UCZEŃ", + "50146": "Przysięgam, mistrzu — wielka we mnie wiara,", + "50147": "że sprostam wiedzy, i bardzo cię proszę,", + "50148": "pozwól, że kiedyś znów się tutaj zgłoszę.", + "50149": "MEFISTOFELES", + "50150": "Co tylko będę mógł, uczynię chętnie.", + "50151": "UCZEŃ", + "50152": "Jakoś mi odejść stąd byłoby smętnie", + "50153": "bez upominku tej chwili! Racz, panie,", + "50154": "do pamiętnika wpisać choćby krótkie zdanie.", + "50155": "MEFISTOFELES", + "50156": "Z radością.", + "50157": "/ Pisze — oddaje pamiętnik. /", + "50158": "UCZEŃ", + "50159": "/ czyta /", + "50160": "„Będziecie jako bogowie, wiedząc dobre i złe.”", + "50161": "/ Z oznakami czci wychodzi. /", + "50162": "MEFISTOFELES", + "50163": "Wierz w to i przysłowie i skłaniaj na podszept węża swe ucho,", + "50164": "a już z twym podobieństwem do Boga będzie bardzo krucho!", + "50165": "/ Faust wchodzi. /", + "50166": "FAUST", + "50167": "Więc dokąd wreszcie wyruszamy?", + "50168": "MEFISTOFELES", + "50169": "Byle się woli stało zadość!", + "50170": "Mały i wielki świat poznamy;.", + "50171": "a cóż za korzyść! cóż za radość", + "50172": "z tej wielobarwnej panoramy!", + "50173": "FAUST", + "50174": "Z poważną brodą nie do pary", + "50175": "będzie ta lekkość życia, mniemam,", + "50176": "na płochość jestem już za stary,", + "50177": "swobody odpowiedniej nie mam;", + "50178": "zawsze się czułem taki mały", + "50179": "wobec każdego i nieśmiały.", + "50180": "MEFISTOFELES", + "50181": "Mój przyjacielu — nie dziw! tak z początku bywa.", + "50182": "Trzeba mieć dufność w siebie — tym się świat zdobywa.", + "50183": "FAUST", + "50184": "Więc w drogę! a gdzież służba, konie?", + "50185": "MEFISTOFELES", + "50186": "To fraszka! Oto płaszcz rozwinę", + "50187": "i polecimy w wietrzne tonie!", + "50188": "Góry i chmury w locie minę!", + "50189": "Zamiast rumaków — wiew ognisty,", + "50190": "miast drogi ziemskiej — lot strzelisty!", + "50191": "To wszystko ostaw, niech w użycie", + "50192": "Faust wolny leci! — w nowe życie!!", + "50193": "W PIWNICY AUERBACHA", + "50194": "/ Faust, Mefistofeles, Frosz, Brandem Zybel, Allmajer. /", + "50195": "/ Pijatyka wesołego bractwa. /", + "50196": "FROSZ", + "50197": "Cóż, nikt nie pije? do diaska! wesoło!", + "50198": "ponure gęby zasiadły wokoło —", + "50199": "siedzą jak kukły słomiane, gnijące,", + "50200": "gdzież się podziały dowcipy gorące?!", + "50201": "BRANDER", + "50202": "Sam krewisz, bratku, pieśni nie zanucisz", + "50203": "i swego świństwa do świństw nie dorzucisz!", + "50204": "FROSZ", + "50205": "/ wylewa mu kubek wina na głowę: /", + "50206": "Masz za to!", + "50207": "BRANDER", + "50208": "Świntuchu!", + "50209": "FROSZ", + "50210": "Chciałeś, a teraz wyzywasz, mój zuchu!", + "50211": "ZYBEL", + "50212": "Za drzwi, kto się kłóci!", + "50213": "Pić, bracia, i śpiewać — kiep ten, co się smuci!", + "50214": "Za mną, chłopcy! dalej żywo!", + "50215": "ALTMAJER", + "50216": "Jak ten się ruszy,", + "50217": "to koniec! dajcie waty, bo mi pękną uszy!", + "50218": "ZYBEL", + "50219": "Dalejże za mną! Echo od powały", + "50220": "powiększy głos stokrotnie — będzie śpiew wspaniały!", + "50221": "FROSZ", + "50222": "Kto się gorszy, niech siedzi cicho w swoim kątku", + "50223": "albo niech się wynosi! Trarallaralla la…", + "50224": "ALTMAJER", + "50225": "Traralla rallla — la!", + "50226": "FROSZ", + "50227": "Więc gardła w porządku!", + "50228": "śpiewa", + "50229": "Kochane, święte państwo rzymskie,", + "50230": "jak to się jeszcze trzyma…", + "50231": "BRANDER", + "50232": "Szkaradna polityczna pieśń!", + "50233": "Bogu codziennie dzięki składam rano,", + "50234": "że mnie na władcę państw nie powołano:", + "50235": "wielkim zaiste jest to nieba darem,", + "50236": "nie być kanclerzem ani też cezarem.", + "50237": "Lecz władza musi być! druhowie mili.", + "50238": "wybierajmy przeora z tych, co dużo pili.", + "50239": "FROSZ", + "50240": "/ śpiewa /", + "50241": "Słowiczku, leć i mej kochance", + "50242": "zaśpiewaj słodkie, czułe stance.", + "50243": "ZYBEL", + "50244": "Wara mi o kochankach! Dość tego śpiewania!", + "50245": "FROSZ", + "50246": "Całusa miłej posłać ten drab mi zabrania!", + "50247": "śpiewa", + "50248": "Otwórz dźwierka! noc cichutka —", + "50249": "otwórz dźwierka! nocka krótka —", + "50250": "zamknij dźwierka! ranek już…", + "50251": "ZYBEL", + "50252": "O, śpiewaj, śpiewaj, sław i chwal,", + "50253": "a wy słuchajcie radzi —", + "50254": "dawno już minął — cóż tam! żal —", + "50255": "zdradziła mnie i ciebie zdradzi!", + "50256": "Niech ją tam, psiamać, strzyga pieści", + "50257": "na dróg rozstaju u figury", + "50258": "lub stary cap spod Łysej Góry", + "50259": "niech ją wytryka, co się zmieści!", + "50260": "Dla jej pieszczoty i miłości", + "50261": "szkoda chłopaka z krwi i kości,", + "50262": "więc daj ty spokój takiej śpiewce,", + "50263": "chodź ze mną okna wybić dziewce!", + "50264": "BRANDER", + "50265": "/ uderza w stół /", + "50266": "Uwaga! Baczność! Przyznajcie — znam ja życie!", + "50267": "Biedzą się zakochani — chmurno!", + "50268": "Trzeba im pieśń zaśpiewać jurną,", + "50269": "skomponowaną należycie;", + "50270": "a żem to majster jest w tej sprawie,", + "50271": "więc — hola! pomagać zabawie!", + "50272": "Piosenka będzie całkiem nowa", + "50273": "— refrenu powtarzajcie słowa!", + "50274": "śpiewa", + "50275": "W piwnicy starej szczur raz żył,", + "50276": "a miał tam walne jadło,", + "50277": "więc jak sam Luter zdrowo tył,", + "50278": "brzuch mu porastał w sadło:", + "50279": "Kucharka go otruła trutką,", + "50280": "oj, cierpiał, cierpiał i niekrótko.", + "50281": "jakby go miłość sparła.", + "50282": "CHÓR", + "50283": "/ gromko /", + "50284": "Jakby go miłość sparła.", + "50285": "BRANDER", + "50286": "Szczur się z boleści kurczył, wił,", + "50287": "skarżyć się nie miał komu:", + "50288": "z każdej kałuży wodę pił,", + "50289": "gryzł, skrobał w całym domu,", + "50290": "biegał po sieni i po dachu,", + "50291": "wściekł się z boleści i ze strachu,", + "50292": "jakby go miłość sparła.", + "50293": "CHÓR", + "50294": "Jakby go miłość sparła.", + "50295": "BRANDER", + "50296": "W tej trwodze wskoczył w jasny dzień!", + "50297": "do kuchni — ziemię drapał —", + "50298": "kolo nalepy padł — wśród drżeń", + "50299": "ostatkiem siły sapał.", + "50300": "A śmiech wytrząsa brzuch kucharce:", + "50301": "„Oj, na ostatniej gwiżdżesz szparce,", + "50302": "jakby cię miłość sparła!”", + "50303": "CHÓR", + "50304": "Jakby cię miłość sparła!", + "50305": "ZYBEL", + "50306": "Jak się raduje głupia młódź", + "50307": "przy śpiewce i przy fasce!", + "50308": "Wielka mi sprawa — szczury truć!", + "50309": "BRANDER", + "50310": "U ciebie szczury w łasce!", + "50311": "ALTMAJER", + "50312": "Pasibrzuch! Patrzcie! Łysa pała!", + "50313": "wzrusza ją, wiecie, męczeństwo,", + "50314": "bo w wzdętym szczurze uwidziała", + "50315": "do siebie znaczne podobieństwo.", + "50316": "/ Faust i Mefistofeles wchodzą. /", + "50317": "MEFISTOFELES", + "50318": "Więc przede wszystkim cię wprowadzę", + "50319": "w bractwo, gdzie śmiechu wiele —", + "50320": "w wesołej żyją, szczęsnej bladze", + "50321": "codziennie, jak w niedzielę.", + "50322": "Kręcą się w tle zadowolonem", + "50323": "jak młode koty za ogonem,", + "50324": "gwiżdżą na smutek i na biedę,", + "50325": "dopóki mogą pić na kredę!", + "50326": "BRANDER", + "50327": "To widać muszą być podróżni,", + "50328": "dziwaczny strój ich od nas różni;", + "50329": "dopiero co przybyli.", + "50330": "FROSZ", + "50331": "A rzeczywiście! — moi mili,", + "50332": "wiwat nasz gród! — tu świat się budzi —", + "50333": "nasz gród jak Paryż kształci ludzi.", + "50334": "ZYBEL", + "50335": "Jak myślisz — kto to może być?", + "50336": "FROSZ", + "50337": "Ostaw to mnie! zaczniemy pić,", + "50338": "już ja podszewkę z nich wypruję!", + "50339": "Coś mi się nazbyt dworsko niosą", + "50340": "i spoglądają na nas koso —", + "50341": "już w lot ich spenetruję!", + "50342": "BRANDER", + "50343": "Zakład! Targowi to krzykacze.", + "50344": "ALTMAJER", + "50345": "Może.", + "50346": "FROSZ", + "50347": "Już ja ich przeinaczę!", + "50348": "MEFISTOFELES", + "50349": "/ do Fausta /", + "50350": "Diabeł tuż, tuż przy ich kołnierzu —", + "50351": "nie wiedzą nic, że są w więcierzu!", + "50352": "FAUST", + "50353": "Witamy!", + "50354": "ZYBEL", + "50355": "Wzajem!", + "50356": "cicho, obserwując Mefistofelesa", + "50357": "O, la Boga!", + "50358": "Toćże ten drugi kuternoga!", + "50359": "MEFISTOFELES", + "50360": "Wolno się przysiąść? Widzę napój podły,", + "50361": "ale kompanii zacnej nie brak —", + "50362": "więc korzystamy, gdy nas tu drogi przywiodły.", + "50363": "ALTMAJER", + "50364": "Wybredny widać ma pan smak.", + "50365": "FROSZ", + "50366": "Tak ostro waszeć prosto z mostu kropi,", + "50367": "pewnoś dziś popił z Filipem z Konopi?", + "50368": "MEFISTOFELES", + "50369": "/ z ukłonem w stronę Frosza /", + "50370": "Nie dzisiaj! przed kilkoma dniami", + "50371": "widzieliśmy go — właśnie szedł w te strony,", + "50372": "mówił, że chce się spotkać z kuzynami,", + "50373": "i wam posyła ukłony.", + "50374": "ALTMAJER", + "50375": "/ cicho /", + "50376": "Ależ się odciął!", + "50377": "ZYBEL", + "50378": "Szczwaniak tęgi!", + "50379": "FROSZ", + "50380": "Już ja przyciągnę mu popręgi!", + "50381": "MEFISTOFELES", + "50382": "Weszliśmy — słyszym: kipi życie", + "50383": "i śpiew przeplata się z uciechą —", + "50384": "zapewne głos tu znakomicie", + "50385": "odbija sklepień gromkie echo!", + "50386": "FROSZ", + "50387": "A pan wirtuoz?", + "50388": "MEFISTOFELES", + "50389": "Ach, mój panie miły,", + "50390": "ochota byłaby — za słabe siły!", + "50391": "ALTMAJER", + "50392": "Zaśpiewaj wasze!", + "50393": "MEFISTOFELES", + "50394": "Jeśli trzeba —", + "50395": "ZYBEL", + "50396": "Byleby nowość! Nic nam z pleśni!", + "50397": "MEFISTOFELES", + "50398": "Spod hiszpańskiego idziem nieba,", + "50399": "z krainy wina i pieśni.", + "50400": "śpiewa", + "50401": "Był król — tak się zaczyna", + "50402": "ta pieśń o wielkiej pchle —", + "50403": "FROSZ", + "50404": "O pchle! słyszycie, bracia? — to dobrze, wasza mość,", + "50405": "pchła, nie pchła, zawsze gość!", + "50406": "MEFISTOFELES", + "50407": "/ śpiewa /", + "50408": "Był król — tak się zaczyna", + "50409": "ta pieśń o wielkiej pchle —", + "50410": "kochał ją król jak syna,", + "50411": "więc raz po krawca śle:", + "50412": "„Ubierz ją, krawcze, modnie,", + "50413": "ciasno dopinaj spodnie!”", + "50414": "BRANDER", + "50415": "„Ale uważaj, krawcze, świetnie,", + "50416": "bo jak się raz materia przetnie,", + "50417": "to już nie pora na poprawki,", + "50418": "a trudno w spodnie wstawiać skrawki!”", + "50419": "MEFISTOFELES", + "50420": "W jedwabiu, w aksamicie", + "50421": "chodziła pchła jak pan,", + "50422": "szat jej zazdrościł skrycie", + "50423": "obłudny dworski klan,", + "50424": "i tego dnia wieczorem", + "50425": "została komandorem,", + "50426": "a siostry jej bez sporu", + "50427": "były damami dworu.", + "50428": "I zaraz łaskę ową", + "50429": "dwór na swej skórze czuł:", + "50430": "służącą i królową", + "50431": "pchli motłoch gryzł i kłuł;", + "50432": "więc drapią się z ostrożna,", + "50433": "bo zabić pchły — nie można!", + "50434": "Lecz nam nikt nie zabroni,", + "50435": "ukłuje pchła — to po niej!", + "50436": "CHÓR", + "50437": "/ z werwą /", + "50438": "Lecz nam nikt nie zabroni,", + "50439": "ukłuje pchła — to po niej!", + "50440": "FROSZ", + "50441": "Brawo! a niech cię las ogarnie!", + "50442": "ZYBEL", + "50443": "Tak każda pchła niech ginie marnie!", + "50444": "BRANDER", + "50445": "A na paznokieć z tą gadziną!", + "50446": "ALTMAJER", + "50447": "Niech żyje wolność! wiwat wino!", + "50448": "MEFISTOFELES", + "50449": "I ja bym chętnie wypił za zdrowie wolności —", + "50450": "cóż, kiedy wasza lura pobudza do mdłości!", + "50451": "ZYBEL", + "50452": "Skończ już z tą pustą gadaniną!", + "50453": "MEFISTOFELES", + "50454": "Gdyby gospodarz nie źlił się i nie oponował,", + "50455": "chętnie bym arcymiłych gości", + "50456": "winem z mych piwnic poczęstował.", + "50457": "ZYBEL", + "50458": "Dawać! już ja to załagodzę.", + "50459": "FROSZ", + "50460": "Jeno nam pełną dajcie, nie minie was pochwała,", + "50461": "byle szklenica wasza nie była nazbyt mała,", + "50462": "bo jeśli mamy być sędziami,", + "50463": "musimy popić srodze!", + "50464": "ALTMAJER", + "50465": "/ cicho /", + "50466": "Zapewne reńskich winnic są właścicielami.", + "50467": "MEFISTOFELES", + "50468": "Macie świderek?", + "50469": "BRANDER", + "50470": "A cóż z tego będzie?", + "50471": "Czy beczki macie tam za drzwiami?", + "50472": "ALTMAJER", + "50473": "Tu jest kosz gospodarza z narzędziami.", + "50474": "MEFISTOFELES", + "50475": "/ bierze świderek — do Frosza /", + "50476": "Jakież dobrodziej preferuje?", + "50477": "FROSZ", + "50478": "Jak to, różnego macie znaku?", + "50479": "MEFISTOFELES", + "50480": "Każdy wybiera wedle smaku.", + "50481": "ALTMAJER", + "50482": "/ do Frosza /", + "50483": "Oho, już wargi oblizuje.", + "50484": "FROSZ", + "50485": "Ano, mam wybrać, w pierwszym zawsze rzędzie", + "50486": "stawiam rodzime — więc niech reńskie będzie!", + "50487": "MEFISTOFELES", + "50488": "/ wierci otwór na kraju stołu przed Froszem /", + "50489": "Niech z wosku korki zrobi, kto tam umie!", + "50490": "ALTMAJER", + "50491": "Kuglarskie sztuczki — aha! już rozumiem!", + "50492": "MEFISTOFELES", + "50493": "/ do Brandera /", + "50494": "A pan?", + "50495": "BRANDER", + "50496": "Ano, niech szampan bieży,", + "50497": "byle musował, jak należy.", + "50498": "/ Mefistofeles wierci — ktoś ulepił z wosku korki — zatyka. /", + "50499": "BRANDER", + "50500": "Ja się do obcej udam ziemi,", + "50501": "gusta się nasze rozminą,", + "50502": "precz z chorobami francuskiemi,", + "50503": "lecz lubię francuskie wino.", + "50504": "ZYBEL", + "50505": "/ gdy się Mefistofeles doń zbliża /", + "50506": "Niech sobie kwaśne pije zgraja,", + "50507": "mnie pan słodkiego niech natoczy.", + "50508": "MEFISTOFELES", + "50509": "/ wierci /", + "50510": "Więc dam ci dziś tokaja.", + "50511": "ALTMAJER", + "50512": "Spójrz no mi, panie, prosto w oczy,", + "50513": "najoczywiściej nas nabierasz!", + "50514": "MEFISTOFELES", + "50515": "Dalipan — gdzieżbym się odważył", + "50516": "z panami? źle bym wyszedł na tem!", + "50517": "Pozwól, bym dalej gospodarzył —", + "50518": "— a zatem?", + "50519": "ALTMAJER", + "50520": "Byle raz-dwa, cóż bym się swarzył!", + "50521": "/ Przed wszystkimi już wywiercone otwory i zatkane. /", + "50522": "MEFISTOFELES", + "50523": "/ z gestami dziwacznymi /", + "50524": "Winogrona rodzi winna macica,", + "50525": "rogi na łbie ma kozica,", + "50526": "krzewy drzewieją, wino się słodzi,", + "50527": "drewniany stół też wino rodzi;", + "50528": "wszędzie jest tajemnica — świat ciemna pieczara —", + "50529": "by cud się stał, potrzebna jest wiara!", + "50530": "Wyciągać korki — używajcie!", + "50531": "WSZYSCY", + "50532": "/ wyciągają korki; tryska wino, chwytają za szklanki /", + "50533": "Cud! wino tryska — szklenic dajcie!", + "50534": "MEFISTOFELES", + "50535": "Ostrożnie! pijcie — lecz nie rozlewajcie!", + "50536": "/ Piją po raz drugi. /", + "50537": "WSZYSCY", + "50538": "/ śpiewają /", + "50539": "Ach, jak nam dobrze się powodzi,", + "50540": "jak świni, gdy po błocie brodzi!", + "50541": "MEFISTOFELES", + "50542": "Lubię niefrasobliwość i humor u ludzi.", + "50543": "FAUST", + "50544": "Odszedłbym z wielką stąd ochotą!", + "50545": "MEFISTOFELES", + "50546": "Zaczekaj chwilę — zwierzęcość się zbudzi", + "50547": "i całą zawładnie hołotą.", + "50548": "ZYBEL", + "50549": "/ pije nieostrożnie; wino wylewa się na ziemię, wystrzelają płomienie /", + "50550": "Ratunku! Ogień! Piekieł progi!", + "50551": "MEFISTOFELES", + "50552": "/ zażegnuje płomień /", + "50553": "Uspokój się, żywiole drogi!", + "50554": "do kompanii", + "50555": "Tym razem ogień był czyścowy tylko.", + "50556": "ZYBEL", + "50557": "Cóż to? straszycie? weszliście przed chwilką", + "50558": "i taki zamęt?! Popamiętasz, bratku!", + "50559": "FROSZ", + "50560": "Nie radzę ci próbować drugi raz tej sztuczki!", + "50561": "ALTMAJER", + "50562": "Ja radzę obić draba na ostatku!", + "50563": "ZYBEL", + "50564": "Już tu poznali twoje diable kruczki —", + "50565": "nie nas na hokus-pokus brać!", + "50566": "MEFISTOFELES", + "50567": "Niech no nie dudni winna kadź!", + "50568": "ZYBEL", + "50569": "Psiamać! Brakuje ci nauczki!", + "50570": "BRANDER", + "50571": "Bracia! Kto w Boga wierzy — prać!", + "50572": "ALTMAJER", + "50573": "/ wyciąga korek ze stołu — wystrzela płomień /", + "50574": "Płonę! Goreję!", + "50575": "ZYBEL", + "50576": "Czarodzieje!", + "50577": "Nacieraj! naprzód! niech się, co chce, dzieje!", + "50578": "/ Wyciągają noże — nacierają na Mefistofelesa. /", + "50579": "MEFISTOFELES", + "50580": "/ z gestami poważnymi /", + "50581": "Fałszywy obraz, słowa zmylone", + "50582": "odmienią umysł, przestrzeń i stronę —", + "50583": "bądźcie tu i tam.", + "50584": "/ Przystają zdumieni — przypatrują się sobie. /", + "50585": "ALTMAJER", + "50586": "Gdzież jestem? jakiż cudny kraj!", + "50587": "FROSZ", + "50588": "Winnice!", + "50589": "ZYBEL", + "50590": "Grona! chcę tam iść!", + "50591": "BRANDER", + "50592": "Oto polany chłodny skraj —", + "50593": "Jaki krzew! jaka kiść!", + "50594": "/ Chwyta Zybla za nos, inni też się już za nosy wodzą, podnoszą noże. /", + "50595": "MEFISTOFELES", + "50596": "/ jak poprzednio /", + "50597": "Mamidło! ustąp na diabła głos —", + "50598": "tym żartem darzę was w podzięce!", + "50599": "/ Znika wraz z Faustem. Bractwo odskakuje od siebie. /", + "50600": "ZYBEL", + "50601": "Cóż to?", + "50602": "ALTMAJER", + "50603": "Jak? co?", + "50604": "FROSZ", + "50605": "Czy to twój nos?", + "50606": "BRANDER", + "50607": "/ do Zybla /", + "50608": "Czy to twój nos w mej ręce?", + "50609": "ALTMAJER", + "50610": "Ognisty prąd po żyłach mych szaleje", + "50611": "Podajcie krzesło — mdleję!", + "50612": "FROSZ", + "50613": "Powiedzcie mi — cóż to się stało?", + "50614": "ZYBEL", + "50615": "Dawać hultaja! z duszą i z ciałem!", + "50616": "nie wyjdzie z rąk mych cało!", + "50617": "ALTMAJER", + "50618": "Na własne oczy go widziałem —", + "50619": "na beczce dunął drzwiami;", + "50620": "a nogi mam jak ołowiane!", + "50621": "zwraca się ku stołowi", + "50622": "Czy też ostało wino z nami?", + "50623": "ZYBEL", + "50624": "Oszustwo! mamidła nieznane!", + "50625": "FROSZ", + "50626": "Wszak piłem wino — czy to złuda?", + "50627": "BRANDER", + "50628": "A winogrona niesłychane?", + "50629": "ALTMAJER", + "50630": "Jak tu nie wierzyć w cuda!", + "50631": "U CZAROWNICY", + "50632": "/ Faust, Mefistofeles; Kocur-Koczkodan, Kotka-Koczkodan, Młode koczkodany; Czarownica. Na niskim palenisku stoi wielki kocioł; w unoszącym się znad ognia dymie jawią się rozmaite postacie. Kotka-Koczkodan kuca koło kotła, daje baczenie na wrzątek; Kocur z młodymi stoi z boku; nagrzewa się. ściany i powała upstrzone dziwacznymi, czarodziejskimi przyrządami. /", + "50633": "FAUST", + "50634": "Ohydne są te sztuczki czarnoksięskie!", + "50635": "i ty mi każesz wierzyć, że tą drogą", + "50636": "szaleństw — wrócą się moje lata męskie?", + "50637": "że gusła babskie odmłodzić mnie mogą?", + "50638": "że miksturami, które wiedźma warzy,", + "50639": "zniweczy starość i zmarszczki na twarzy?", + "50640": "Jeśli lepszego nie masz nic — to bez protestu", + "50641": "zniosę nadwyżkę starych lat trzydziestu!", + "50642": "widać ni umysł twórczy, ni mądra przyroda", + "50643": "napoju ożywczego wargom mym nie poda.", + "50644": "MEFISTOFELES", + "50645": "Rozsądnie mówisz, drogi przyjacielu;", + "50646": "lek naturalny też znaleźć potrafię,", + "50647": "który do znaczonego doprowadzi celu —", + "50648": "lecz to już w innej księdze — w innym paragrafie!", + "50649": "FAUST", + "50650": "Chcę wiedzieć!", + "50651": "MEFISTOFELES", + "50652": "Owszem! lek ten bez pieniędzy,", + "50653": "bez czarnoksięstwa, mówię, bez lekarza", + "50654": "osiągnąć możesz; lecz musisz co prędzej", + "50655": "pojechać na wieś, sprząc z losem nędzarza,", + "50656": "orać, siać, młócić — i umysł swój chronić,", + "50657": "by go myśleniem zbytnim nie roztrwonić;", + "50658": "żywić się skromnie, żyć w zgodzie z bydlęciem,", + "50659": "po żniwach znowu pole wynawozić;", + "50660": "w ten sposób żyjąc i z tym przedsięwzięciem —", + "50661": "o lat ośmdziesiąt możesz się odmłodzić.", + "50662": "FAUST", + "50663": "Nie dla mnie orka, grabie i motyka,", + "50664": "do tego już się z młodości nawyka,", + "50665": "a mnie nie wabi żywot ciasny, blady.", + "50666": "MEFISTOFELES", + "50667": "A więc do czarownicy! — innej nie ma rady.", + "50668": "FAUST", + "50669": "Lecz na cóż wiedźma?! Czemuż ty napoju", + "50670": "sam nie uwarzysz?", + "50671": "MEFISTOFELES", + "50672": "Ostaw mnie w spokoju!", + "50673": "Wolałbym tłuc kamienie i mościć rozstaje!", + "50674": "Chociaż się wielka sztuka z wielką wiedzą splata,", + "50675": "dopiero z cierpliwości twór wielki powstaje.", + "50676": "Duch cichy działa, medytuje lata;", + "50677": "z czasu się rodzi, z ciągłości potęga", + "50678": "i owa moc odrodzeń skuteczna i tęga!", + "50679": "A co tu ingrediencji! — jak w tkaninie przędzy,", + "50680": "najzawilsze arkana i przemyślne zioła…", + "50681": "receptę wprawdzie diabeł daje jędzy,", + "50682": "lecz sam wykonać jej nie zdoła!", + "50683": "spostrzega Zwierzęta", + "50684": "Spójrz, co za kocia familia mizdrząca", + "50685": "to pan służący — to pani służąca.", + "50686": "do Zwierząt", + "50687": "Pani, zdaje się, nie ma w domu?", + "50688": "ZWIERZĘTA", + "50689": "Nie mówiła nikomu,", + "50690": "kiedy powróci;", + "50691": "kominem wyleciała,", + "50692": "kominem wróci.", + "50693": "MEFISTOFELES", + "50694": "Kiedyż możemy spodziewać się wróżki?", + "50695": "ZWIERZĘTA", + "50696": "Aż sobie przy ogniu zgrzejemy nóżki.", + "50697": "MEFISTOFELES", + "50698": "/ do Fausta /", + "50699": "Cóż — podobają ci się te kocięta?", + "50700": "FAUST", + "50701": "Obrzydłe, szkaradne zwierzęta!", + "50702": "MEFISTOFELES", + "50703": "A właśnie dyszkur z tą czeredą", + "50704": "to dla mnie rozkosz niepojęta.", + "50705": "do Zwierząt", + "50706": "Powiedz no, socjeto przeklęta,", + "50707": "co się w tym diablim kotle praży?", + "50708": "ZWIERZĘTA", + "50709": "Dziadowska zupa dla nędzarzy.", + "50710": "MEFISTOFELES", + "50711": "Więc los was, widzę, gośćmi darzy.", + "50712": "KOCUR", + "50713": "/ podchodzi do Mefistofelesa — łasi się /", + "50714": "Grajcie ze mną w kości,", + "50715": "pragnę majętności —", + "50716": "przy mnie wygrana!", + "50717": "Obaczysz wtedy", + "50718": "bogacza z biedy,", + "50719": "z kocura pana.", + "50720": "MEFISTOFELES", + "50721": "Tej małpiej donżuanerii", + "50722": "śni się też stawka na loterii.", + "50723": "/ Tymczasem młode koczkodany bawią sie dużą kulą, właśnie ją przytoczyły. /", + "50724": "KOCUR", + "50725": "Oto jest ziemska kula —", + "50726": "podnosi się — opada.", + "50727": "Kręci się, toczy, tuła,", + "50728": "a kot nią włada;", + "50729": "jak szkło dźwięczy.", + "50730": "Kto ją rozłamie,", + "50731": "ten się okłamie", + "50732": "pustkami wnętrzy;", + "50733": "błysk, blask tu i tam", + "50734": "omamienie, kłam;", + "50735": "umrzesz z swej winy,", + "50736": "nie baw się banią!", + "50737": "kula jest z gliny,", + "50738": "czerepy zranią.", + "50739": "MEFISTOFELES", + "50740": "Na cóż to sito?", + "50741": "KOCUR", + "50742": "/ zdejmuje je /", + "50743": "By cię obito", + "50744": "za twoje myto!", + "50745": "do Kotki", + "50746": "Spójrz no przez sito,", + "50747": "czy to jest złodziej,", + "50748": "czyli dobrodziej?", + "50749": "MEFISTOFELES", + "50750": "/ zbliża do ognia /", + "50751": "A ten gar na co?", + "50752": "KOCUR I KOTKA", + "50753": "To ci ladaco,", + "50754": "nie wie, co gar,", + "50755": "co kocioł, co war,", + "50756": "matołek!", + "50757": "MEFISTOFELES", + "50758": "Niegrzeczny gbur!", + "50759": "KOCUR", + "50760": "a oto wygodny stołek!", + "50761": "/ Mefistofeles zniewolony siada. /", + "50762": "FAUST", + "50763": "/ przez ten czas wpatruje się w lustro — to odstępuje, to podchodzi /", + "50764": "Cóż za uroczy obraz moim oczom", + "50765": "to czarodziejskie podaje zwierciadło?", + "50766": "Miłości! nieś mnie przestrzenią przeźroczą,", + "50767": "kędy króluje urocze widziadło!", + "50768": "Gdzież ten kraj święty, boże uroczysko,", + "50769": "w którym sen jawą jest — w błękicie żyje!", + "50770": "Stąd ciebie widzę… gdy podchodzę blisko,", + "50771": "mgła cię zazdrosna zasłania i kryje.", + "50772": "O, najpiękniejsza niewiasto na świecie,", + "50773": "rozkwita w krasie niźli róża wonniej!", + "50774": "Piękno i szczęście w tej jednej kobiecie,", + "50775": "której ni serce, ni myśl nie zapomni!", + "50776": "MEFISTOFELES", + "50777": "Słusznie! — chcesz wiedzieć, skąd się piękność wzięła:", + "50778": "przez sześć dni długich Bóg pracował znojnie;", + "50779": "zadowolony z swego arcydzieła,", + "50780": "już dnia siódmego odpoczął spokojnie.", + "50781": "Wpatruj się w zjawę — upij się do syta,", + "50782": "moja moc sprawi, iż pryśnie zasłona,", + "50783": "a piękność żywa, ze snu rozpowita,", + "50784": "padnie szczęśliwa w szczęśliwsze ramiona.", + "50785": "Faust wpatruje się ustawicznie w zwierciadło. Mefistofeles rozpiera się w krześle — bawi się wachlarzem — mówi w dalszym ciągu.", + "50786": "Siedzę jak król na tronie — oto królewski znak —", + "50787": "ten wachlarz — berło moje, jeno korony brak.", + "50788": "ZWIERZĘTA", + "50789": "/ które dotychczas w pociesznych podskokach harcowały, przynoszą z wielką wrzawą koronę /", + "50790": "Jedni w pokorze się gną,", + "50791": "drudzy drwią;", + "50792": "zlep tę koronę potem i krwią!", + "50793": "nieopatrznie wydzierając sobie koronę, łamią ją na dwie części: w podskokach", + "50794": "Stało się, stało —", + "50795": "symbol — czcze dymy —", + "50796": "Cóż nam zostało?", + "50797": "już tylko rymy!", + "50798": "FAUST", + "50799": "/ w stronę lustra /", + "50800": "Ja oszaleję! oszaleję!", + "50801": "MEFISTOFELES", + "50802": "/ wskazuje na Zwierzęta /", + "50803": "Ze mną się też niedobrze dzieje.", + "50804": "ZWIERZĘTA", + "50805": "Wspak, w poprzek kryśl,", + "50806": "aż znajdziesz myśl.", + "50807": "FAUST", + "50808": "/ jak poprzednio /", + "50809": "Ogień mnie spala, żar mnie dusi,", + "50810": "uchodźmy prędko, prędko stąd!", + "50811": "MEFISTOFELES", + "50812": "/ jak poprzednio /", + "50813": "Chcąc nie chcąc, każdy przyznać musi,", + "50814": "że poetycki drży w nich prąd.", + "50815": "/ Zupa w kotle wykipiała, bucha płomień wysoko pod okap komina, czarownica wpada poprzez ogień z krzykiem straszliwym. /", + "50816": "CZAROWNICA", + "50817": "A! przeklęte bydło, przeklęte świnie,", + "50818": "żar opuszczony,", + "50819": "dom wyogniony,", + "50820": "przeklęte bydło! Kara nie minie!", + "50821": "zauważyła Fausta i Mefistofelesa", + "50822": "Kto tu? skąd?", + "50823": "Kto tu? skąd?", + "50824": "kto tu się skrada", + "50825": "do mojej włości?", + "50826": "Trąd i zagłada,", + "50827": "żar spali kości!", + "50828": "/ Nabiera chochlą płomienie z kotła — pryska nimi na Fausta, Mefistofelesa i Zwierzęta. Zwierzęta wyją. /", + "50829": "MEFISTOFELES", + "50830": "/ trzonem wachlarza tłucze szklanki i garnki /", + "50831": "Na części to — — na szczerby to —", + "50832": "stłuczone szkło!", + "50833": "To tylko żart —", + "50834": "takt, bity szyk —", + "50835": "lecz tyle wart,", + "50836": "co i twój krzyk.", + "50837": "Czarownica cofa się zła i przerażona", + "50838": "Poznałaś już, wiedźmo i jędzo,", + "50839": "swojego pana i mistrza?", + "50840": "Zawalę dom — ostaną zgliszcza,", + "50841": "a wiatry koty twe rozpędzą!", + "50842": "Gdzież respekt twój przed tą czerwienią —", + "50843": "kogucie pióro — spójrz no — blisko!", + "50844": "jak się w tym ogniu lśnią i mienią —", + "50845": "cóż? może podać mam nazwisko?", + "50846": "CZAROWNICA", + "50847": "Łaski! przyszliście do mnie skryto!", + "50848": "Gdzież, panie — końskie twe kopyto?", + "50849": "Gdzież twoje kruki?", + "50850": "MEFISTOFELES", + "50851": "Dość już na dzisiaj tej nauki!", + "50852": "Dawnoś mnie przecież nie widziała —", + "50853": "myślisz, że przyszedł taki-siaki,", + "50854": "a tu kultura świat opanowała,", + "50855": "która i diabłom dała się we znaki!", + "50856": "Przepadły już dziecinne baśnie,", + "50857": "ogon nikogo już nie złudzi,", + "50858": "a co do nogi końskiej — właśnie", + "50859": "trudno z nią iść pomiędzy ludzi.", + "50860": "Chcę mieć swobodę, korzyść i nogę niebrzydką,", + "50861": "od dawna paraduję z przyprawioną łydką.", + "50862": "CZAROWNICA", + "50863": "/ tańczy /", + "50864": "Radością jestem opętana,", + "50865": "dziś gościem mam szatana!", + "50866": "MEFISTOFELES", + "50867": "Nazwisko zamilcz — sza! szkarado!", + "50868": "CZAROWNICA", + "50869": "Czemuż? czy ono wam zawadą?", + "50870": "MEFISTOFELES", + "50871": "Ludzie me imię w baśniach pochowali.", + "50872": "lecz jak źle żyli, tak i żyją zwadą", + "50873": "Złego pozbyli się — lecz źli zostali!", + "50874": "Tytułuj mnie baronem, to popłaca w świecie,", + "50875": "toćże szlachcicem jestem, szlachcicem się czuję:", + "50876": "że w żyłach mam błękitną krew, nie wątpisz przecie.", + "50877": "a oto klejnot, którym ja się pieczętuję.", + "50878": "/ Gest czyni nieprzyzwoity. /", + "50879": "CZAROWNICA", + "50880": "/ śmieje się do rozpuku /", + "50881": "Ha, ha, ha! To jest twój wypróbowany sposób,", + "50882": "poznałabym cię, kpiarzu, wśród tysiąca osób!", + "50883": "MEFISTOFELES", + "50884": "/ do Fausta /", + "50885": "Ucz się, mój przyjacielu, może się przydarzyć,", + "50886": "byś wiedział, jak to wiedźmy sprytnie z mańki zażyć!", + "50887": "CZAROWNICA", + "50888": "Czymże usłużyć mam, wróżbą czy lekiem?", + "50889": "MEFISTOFELES", + "50890": "Trza nam napoju, co młodość przywraca,", + "50891": "musi dostały być, wytrawny wiekiem,", + "50892": "bo krzepkość jego wiek wzbogaca.", + "50893": "CZAROWNICA", + "50894": "Chętnie! — mam starą butelczynę,", + "50895": "z której pociągam sama czasem,", + "50896": "chętnie odstąpię leku krztynę —", + "50897": "a likwor — czysty! Ani kwasem,", + "50898": "ni siarką już nie zalatuje!", + "50899": "cicho", + "50900": "lecz umrzeć może! ryzykuje!", + "50901": "MEFISTOFELES", + "50902": "Daj jeno mocny — będzie zdrów!", + "50903": "Więc do roboty — dalej!", + "50904": "zrób czarci krąg, zaklęcia zmów", + "50905": "i pełną szklankę nalej!", + "50906": "/ Czarownica w cudacznych podskokach i gestach zatacza krąg; ustawia w nim przedmioty fantastyczne — szklane naczynia podzwaniają, kotły dudnią; z dźwięków tych splata się muzyka niesamowita; wreszcie przynosi foliał olbrzymi, grupuje koczkodany w kręgu; dzierżą pochodnie, podtrzymują księgę, Fausta wabi do wnętrza. /", + "50907": "FAUST", + "50908": "/ do Mefistofelesa /", + "50909": "Cóż to jest? powiedz! co to z tego będzie?", + "50910": "Te ruchy obłąkańcze, cudaczne narzędzie", + "50911": "znam nazbyt dobrze — nienawidzę z duszy —", + "50912": "mnie oszukańcza praktyka nie wzruszy!", + "50913": "MEFISTOFELES", + "50914": "Ech! drobiazg, żarty, trochę śmiesznych pokus,", + "50915": "toć istne głupstwo, więc nie wszczynaj sporu,", + "50916": "jak lekarz, tak i ona robi hokus-pokus,", + "50917": "ażeby napój dojrzał i nabrał wigoru.", + "50918": "/ Zniewala Fausta do wejścia w krąg. /", + "50919": "CZAROWNICA", + "50920": "/ recytuje z księgi z wielką przesadą /", + "50921": "Oto twoje uczynki:", + "50922": "dziesiątkę zrób z jedynki,", + "50923": "opuść dwójkę,", + "50924": "natychmiast wezwij trójkę,", + "50925": "wszystko dla złotej ery!", + "50926": "Przekreśl cztery", + "50927": "z piątki i szóstki — mówi czarownica —", + "50928": "niech się siódemka z ósemką wyświeca;", + "50929": "wymotaj z wątka", + "50930": "dla dokończenia:", + "50931": "dziewiątka jedynką, zerem dziewiątka.", + "50932": "Oto czarownic tabliczka mnożenia.", + "50933": "FAUST", + "50934": "Wiedźma wyplata mętne banialuki.", + "50935": "MEFISTOFELES", + "50936": "Och, to nie koniec jeszcze tej nauki,", + "50937": "ja ją przewertowałem — wierzaj, nie szło gładko,", + "50938": "zanim do tego wniosku doszedłem, że w wierze", + "50939": "sprzeczności są dla mędrców i głupców zagadką;", + "50940": "lecz są to sprawy stare — chociaż wiecznie świeże,", + "50941": "z trójcy jedność, z jedności trójcę wyprowadzać,", + "50942": "oto fałsz, którym prawdę czystą się zabija;", + "50943": "a uczą nas i mówią: to się musi zgadzać!", + "50944": "Głupstwo jest wieczne — ludy mrą, ono nie mija!", + "50945": "Zazwyczaj wierzy człowiek, gdy usłyszy słowa,", + "50946": "że pod ich wierzchnią szatą myśl się jakaś chowa.", + "50947": "CZAROWNICA", + "50948": "/ w dalszym ciągu /", + "50949": "Potęgi, siły", + "50950": "wiedzy zawiłej,", + "50951": "zamknięte dla świata zgłoski,", + "50952": "kto myśl zatraci.", + "50953": "ten się wzbogaci:", + "50954": "zdobędzie ją bez troski.", + "50955": "FAUST", + "50956": "Bajdurzy strasznie czarci stwór —", + "50957": "mnie pęka łeb — ona wciąż więcej!", + "50958": "zda mi się, jakbym słyszał chór", + "50959": "upartych błaznów sto tysięcy.", + "50960": "MEFISTOFELES", + "50961": "Więc dość już tego, zakończ, sybillo, zabiegi,", + "50962": "niechże mu mocny napój te męki osłodzi,", + "50963": "prędko podawaj kielich — a natocz po brzegi,", + "50964": "przyjacielowi memu pełny nie zaszkodzi;", + "50965": "zresztą doktorska to persona, wielce godna,", + "50966": "niejeden kielich w życiu wychyliła do dna.", + "50967": "/ Czarownica pośród karesów i ceremonii nalewa napój do czary. Z chwilą, gdy Faust czarę do ust podniósł, wybuchnął z niej płomień. /", + "50968": "MEFISTOFELES", + "50969": "Wypij odważnie aż do krzty,", + "50970": "niech ci się lice rozpromieni;", + "50971": "ze samym diabłem jesteś na ty,", + "50972": "a lękasz się płomieni?!", + "50973": "/ Czarownica rozwiera krąg, Faust występuje z niego. /", + "50974": "MEFISTOFELES", + "50975": "Ruszaj się żwawo, spocząć ci nie wolno!", + "50976": "CZAROWNICA", + "50977": "Niechże wam siły lek wróci młodzieńcze!", + "50978": "MEFISTOFELES", + "50979": "/ do Czarownicy /", + "50980": "Za krzątaninę twą mozolną", + "50981": "na Łysej Górze się odwdzięczę.", + "50982": "CZAROWNICA", + "50983": "/ do Fausta /", + "50984": "Oto piosenka — ona da ci władzę,", + "50985": "W wszelkiej obierzy doradzi skutecznie.", + "50986": "MEFISTOFELES", + "50987": "/ do Fausta /", + "50988": "Chodź żwawo ze mną — ja cię poprowadzę —", + "50989": "teraz wypocić musisz się koniecznie,", + "50990": "aby napoju czarodziejska siła", + "50991": "ze sfer zewnętrznych w głębie ku wnętrznościom", + "50992": "statecznie się rozprowadziła.", + "50993": "Więc ruch! już później wypoczniem do woli;", + "50994": "rychło poczujesz z rozkoszną radością,", + "50995": "jak Amor w tobie tańczy i swawoli.", + "50996": "FAUST", + "50997": "Pozwól mi spojrzeć jeszcze raz w zwierciadło,", + "50998": "raz jeszcze obraz ujrzeć chcę uroczy!", + "50999": "MEFISTOFELES", + "51000": "Po co? niebawem niewieście widziadło", + "51001": "w krew się i ciało wdzięcznie przeistoczy.", + "51002": "cicho", + "51003": "Już ciebie żądze jak wicher pożeną;", + "51004": "każda kobieta zda ci się Heleną.", + "51005": "ULICA", + "51006": "/ Faust, Małgorzata, Mefistofeles Małgorzata przechodzi. /", + "51007": "FAUST", + "51008": "Piękności twej, nadobna pani,", + "51009": "moją osobę składam w dani!", + "51010": "MAŁGORZATA", + "51011": "Anim ci pani, ni nadobna —", + "51012": "przystojniej wracać mi z osobna.", + "51013": "/ Wymyka się i oddala. /", + "51014": "FAUST", + "51015": "Jak mi Bóg miły, śliczne dziecię!", + "51016": "tak pięknej nie spotkałem w świecie,", + "51017": "skromna, cnotliwa, bardzo zgrabna,", + "51018": "zalotna nieco i powabna;", + "51019": "różowość warg, jagód pogoda", + "51020": "urzekła mnie do cna uroda;", + "51021": "a oczka skrywa jak najskromniej —", + "51022": "już jej me serce nie zapomni!", + "51023": "Zbyła mnie krótko, węzłowato.", + "51024": "jeszcze ją więcej kocham za to!", + "51025": "/ Wchodzi Mefistofeles. /", + "51026": "FAUST", + "51027": "Moją być musi ta podwika!", + "51028": "MEFISTOFELES", + "51029": "Która?", + "51030": "FAUST", + "51031": "— A właśnie przeszła tędy.", + "51032": "MEFISTOFELES", + "51033": "Ta? — wraca wprost od spowiednika,", + "51034": "przewiny zmazał jej i błędy —", + "51035": "po prawdzie żadne! sam słyszałem,", + "51036": "ukryty za konfesjonałem;", + "51037": "cóż to za spowiedź? sama cnota!", + "51038": "Tu, bracie, na nic ma robota!", + "51039": "FAUST", + "51040": "Skończyła wszak czternaście lat?", + "51041": "MEFISTOFELES", + "51042": "Mówisz jak stary, kuty wyga,", + "51043": "co każdy uszczknąć pragnie kwiat,", + "51044": "co się przed cnotą, czcią nie wzdryga", + "51045": "sądzi, że wszystko zdobyć można!", + "51046": "Czasem, mój panie, trza z ostrożna!", + "51047": "FAUST", + "51048": "Daj no mi pokój, mój mentorze!", + "51049": "Morały! w niestosownej porze!", + "51050": "To ci powiadam: jeśli ona,", + "51051": "w której gorąca krew rozkwita,", + "51052": "dzisiaj nie padnie w me ramiona —", + "51053": "to koniec z nami, panie, kwita!", + "51054": "MEFISTOFELES", + "51055": "Kąpanyś w warze! zostaw mi", + "51056": "przynajmniej choć czternaście dni —", + "51057": "niech się sposobność dobra zdarzy.", + "51058": "FAUST", + "51059": "W siedmiu godzinach się uwinę,", + "51060": "jak nic zdobędę tę dziewczynę,", + "51061": "a diabeł o tygodniach gwarzy!", + "51062": "MEFISTOFELES", + "51063": "Francuska w mowie twej maniera;", + "51064": "niechże się waszeć nie upiera:", + "51065": "tak prędko? cóż to za użycie?", + "51066": "przedłużać rozkosz, cicho, skrycie", + "51067": "zabiegać, starać się, uwodzić,", + "51068": "posprzeczać się i znów pogodzić,", + "51069": "aż pieszczotami odurzona,", + "51070": "stęskniona — padnie w twe ramiona.", + "51071": "wszak figle znasz Dekamerona!", + "51072": "FAUST", + "51073": "Ja bez tych przypraw czuję żądzę.", + "51074": "MEFISTOFELES", + "51075": "Bez żartów i bez gniewu! sądzę,", + "51076": "że z tą dziewczyną będzie bieda,", + "51077": "bo się zbyt prędko zdobyć nie da;", + "51078": "atakiem nie dopniemy celu,", + "51079": "trzeba się uciec do fortelu.", + "51080": "FAUST", + "51081": "Zaprowadź mnie do jej komnaty,", + "51082": "pozwól mi dotknąć się jej szaty", + "51083": "lub daj mi piersi jej zasłonę —", + "51084": "podwiązkę bodaj! ogniem płonę!", + "51085": "MEFISTOFELES", + "51086": "Chcę cię przekonać, że twa męka", + "51087": "prawdziwie boli mnie i nęka,", + "51088": "przeto cię zaraz po kryjomu,", + "51089": "dziś jeszcze — wwiodę do jej domu.", + "51090": "FAUST", + "51091": "Zobaczę ją! Posiędę?", + "51092": "MEFISTOFELES", + "51093": "Nie!", + "51094": "Zbyt jednak niecierpliwisz się!", + "51095": "Jest u sąsiadki o tej porze;", + "51096": "tym bardziej twa tęsknota może", + "51097": "myślą upajać się samotnie", + "51098": "i barwić przyszłość tysiąckrotnie,", + "51099": "jej bliży odurzona czarem.", + "51100": "FAUST", + "51101": "Więc chodźmy!", + "51102": "MEFISTOFELES", + "51103": "Jeszcze wczesna pora.", + "51104": "FAUST", + "51105": "Chciałbym ją uczcić zacnym darem!", + "51106": "MEFISTOFELES", + "51107": "Już dar? Tak zaraz? myśl twa skora!", + "51108": "Lecz owszem — brawo! nic w tym złego — —", + "51109": "przeciwnie — dotrzesz w mig do celu!", + "51110": "Spośród zaklętych skarbów wielu", + "51111": "wyszukam coś odpowiedniego.", + "51112": "/ Wychodzą. /", + "51113": "KOMNATKA MAŁGORZATY", + "51114": "/ Małgorzata; Faust, Mefistofeles. Wieczór. /", + "51115": "MAŁGORZATA", + "51116": "/ zaplata warkocz /", + "51117": "Kto to mógł być? Kto mnie, nieznaną,", + "51118": "zaczepił w mieście dzisiaj rano?", + "51119": "wcale przystojny, coś w nim jest", + "51120": "krew widać zacna — pański gest", + "51121": "i wzięcie całe — gładkość twarzy;", + "51122": "kto bądź się przecie nie odważy.", + "51123": "/ Wychodzi. /", + "51124": "/ Wchodzi Mefistofeles z Faustem. /", + "51125": "MEFISTOFELES", + "51126": "Wejdź — tylko cicho! los poszczęścił nam.", + "51127": "FAUST", + "51128": "/ milczy chwilę /", + "51129": "Dziękuję — pragnę zostać sam.", + "51130": "MEFISTOFELES", + "51131": "/ myszkuje /", + "51132": "Tak schludnych dziewcząt mało mam.", + "51133": "/ Wychodzi. /", + "51134": "FAUST", + "51135": "/ rozgląda się /", + "51136": "Witaj mi, cichy zmierzchu dnia,", + "51137": "komnaty tej urocze śnienie!", + "51138": "Serce! miłością spłoń do dna,", + "51139": "nadzieją ukój swe cierpienie!", + "51140": "Jakże ten spokój pieści mnie", + "51141": "ładu, ufności pieniem cichem!", + "51142": "Każdy tu przedmiot ciszą tchnie,", + "51143": "ubóstwo staje się przepychem!", + "51144": "siada w skórzanym fotelu przy łóżku", + "51145": "Przyjmże mnie ty, coś długie pokolenia", + "51146": "bronił w rozpaczy, przytulał w radości!", + "51147": "Ileż to razy w ciszy twego cienia", + "51148": "dzieci zaznały ojcowskiej miłości!", + "51149": "Może tu właśnie za gwiazdkowe dary", + "51150": "w podzięce szczęsnej, co lice zrumienia,", + "51151": "do ręki dziada przypadałaś starej,", + "51152": "o dziewczę miłe! — Zasłuchany w ciszę,", + "51153": "ducha twojego widzę, jak przecudnie", + "51154": "w takt prac domowych wdzięcznie się kołysze,", + "51155": "jak kobierczykiem stół zaścielasz schludnie —", + "51156": "nawet szmer piasku u stóp twoich słyszę…", + "51157": "Ręko nadobna, twój to cud i władza", + "51158": "sprawia, że chata w niebo się przeradza.", + "51159": "A tu!", + "51160": "odgarnia zasłonę łóżka", + "51161": "Rozkoszą, lękiem serce pała!", + "51162": "Ach, marzyć tu godziny, dnie;", + "51163": "ta, gdzie przyroda w cichym śnie", + "51164": "anielską postać kształtowała!", + "51165": "Tu spoczywało wonne ciało,", + "51166": "tu życie w piersiach falowało,", + "51167": "przeczyste świętych cnót przędziwo", + "51168": "przędło jej obraz — boże dziwo!", + "51169": "I stoję tu — i na co — po co?", + "51170": "wzruszenia myśli moje złocą;", + "51171": "serce stęsknione w piersiach drży!", + "51172": "Nieszczęsny Fauście — czy to ty?", + "51173": "Urok opływa sprzęty, ściany;", + "51174": "użyć przyszedłem z miną chwata,", + "51175": "a oto marzę rozkochany!", + "51176": "Czyż nami los jak liśćmi wiatr pomiata?", + "51177": "tak! bo gdyby teraz się zjawiła", + "51178": "I nagłe przekroczyła próg,", + "51179": "błagałbym kornie: wybacz, miła!", + "51180": "Faust! wielki! u jej małych nóg!", + "51181": "MEFISTOFELES", + "51182": "/ wbiega /", + "51183": "Wraca! uciekaj, póki pora!", + "51184": "FAUST", + "51185": "Odejdź! nie wyjdę stąd!", + "51186": "MEFISTOFELES", + "51187": "Oto szkatułka wcale spora,", + "51188": "nie pytaj — mniejsza skąd;", + "51189": "ukryj ją zgrabnie tutaj w szafie,", + "51190": "już zbałamucić ją potrafię,", + "51191": "możesz mi wierzyć. — Istne cuda", + "51192": "są w tej szkatule — można nią", + "51193": "uwieść niejedną!! Rzecz się uda —", + "51194": "dziecko jest dzieckiem, gra jest grą.", + "51195": "FAUST", + "51196": "Nie wiem doprawdy…", + "51197": "MEFISTOFELES", + "51198": "Co? wahanie?", + "51199": "Skarbu ci żal? a — w tym sposobie", + "51200": "radzę pożądań zbyć się, panie,", + "51201": "dać święty spokój mej osobie,", + "51202": "chwil nie marnować — szkoda czasu!", + "51203": "me przeczuwałem skąpca w tobie!", + "51204": "Rąk nie żałuję, w łeb się skrobię…", + "51205": "ustawia szkatułkę w szafie, zamyka się", + "51206": "A teraz precz stąd! prędko!", + "51207": "… tak sprawnie manewruję wędką,", + "51208": "by złowić dla cię kąsek smaczny,", + "51209": "a ty w bezwoli tu rozpacznej", + "51210": "czy w osłupieniu, czy w bezwładzie,", + "51211": "stoisz jak student na wykładzie,", + "51212": "którego troski trapią liczne —", + "51213": "fizyczne i metafizyczne!", + "51214": "Ach, dość już! Chodź!", + "51215": "/ Wychodzą. /", + "51216": "MAŁGORZATA", + "51217": "/ z lampą /", + "51218": "Tak duszno tutaj i parno,", + "51219": "otwiera okno", + "51220": "na dworze wcale nie skwarno.", + "51221": "Jakoś mi dziwnie na duszy,", + "51222": "w tej domu samotnej głuszy —", + "51223": "matka nie wraca, drżę cała", + "51224": "odurzona, struchlała.", + "51225": "/ rozbiera się i nuci /", + "51226": "Był w Thuli król wielkiej cnoty", + "51227": "— owiał go legend czar —", + "51228": "otrzymał puchar złoty,", + "51229": "kochanki ostatni dar.", + "51230": "Droższy mu był nad życie,", + "51231": "miłosny żar w nim tkwił —", + "51232": "król łzę ocierał skrycie,", + "51233": "ilekroć z niego pił.", + "51234": "Gdy śmierć nadeszła — spokojnie", + "51235": "przeliczył miasta, wsie,", + "51236": "i rozdał wszystko hojnie,", + "51237": "jeno puchara nie.", + "51238": "Kędy spienione morze", + "51239": "roztrąca się o brzeg —", + "51240": "do uczty ostatniej na łoże", + "51241": "w gronie rycerzy legł.", + "51242": "Grały mu morskie odmęty,", + "51243": "słuchał ich pieśni i pił —", + "51244": "i rzucił puchar święty", + "51245": "w mórz tonie z całych sił.", + "51246": "I patrzał zamglonym wzrokiem", + "51247": "w topiel chłonącą — bez skarg —", + "51248": "aź śmierć zasnuła go mrokiem", + "51249": "z tą kroplą wina u warg.", + "51250": "chce suknie zwiesić w szafie — spostrzega szkatułę", + "51251": "Patrzcież — szkatułka jakaś stoi,", + "51252": "ale skąd tutaj? w szafie mojej?", + "51253": "o, jakżeż mnie to niepokoi!", + "51254": "wszakże zamknęłam szafę! — może", + "51255": "to zastaw złożył kto?", + "51256": "Otworzyć? nie otworzyć? Boże!", + "51257": "chyba otworzę! A to co?", + "51258": "Cóż to za cuda te klejnoty —", + "51259": "toć wielka pani i w niedzielę", + "51260": "może się w nich pokazać śmiele!", + "51261": "Ustroję się w ten łańcuch złoty —", + "51262": "jak się to w słońcu musi skrzyć!", + "51263": "Czyjaż to własność może być?", + "51264": "/ przystraja się — podchodzi do lustra /", + "51265": "Gdybym choć te kolczyki miała!", + "51266": "jak się to zmienia postać cała!", + "51267": "Bo i cóż piękność, młodość wreszcie?", + "51268": "pewno — przydatne to niewieście,", + "51269": "lecz jeśli chwali za to ktoś — to raczej", + "51270": "z litości jeno; — złoto znaczy!", + "51271": "i gorzej:", + "51272": "przed zlotem się korzy", + "51273": "i złotem się puszy", + "51274": "cały świat!", + "51275": "Biednemu w oczy wicher prószy!", + "51276": "PRZECHADZKA", + "51277": "/ Faust, Mefistofeles. Faust przechadza się w zamyśleniu, zbliża się Mefistofeles /", + "51278": "MEFISTOFELES", + "51279": "Na piekielne czeluści! do stu miłosnych omamień!", + "51280": "Mało mi wszystkich wyzwisk! Kląłbym w żywy kamień!", + "51281": "FAUST", + "51282": "Co takiego? cóż się stało?", + "51283": "Jakiż ciebie uciął giez?", + "51284": "MEFISTOFELES", + "51285": "Diabłu bym oddał ciało,", + "51286": "ale sam jestem bies!", + "51287": "FAUST", + "51288": "Pocieszny jesteś w swym obłędzie!", + "51289": "Diabły szaleją — co to będzie?", + "51290": "MEFISTOFELES", + "51291": "Toć pomyśl jeno — te psie pały,", + "51292": "klechy, zabrały skarb nasz cały!", + "51293": "Matka klejnoty zobaczyła,", + "51294": "coś niedobrego w nich zwietrzyła —", + "51295": "a ma węch baba — wierzaj mi —", + "51296": "w modlitewnikach wiecznie tkwi —", + "51297": "więc jakie by nie były sprzęty,", + "51298": "wysznuchta: świecki czy też święty;", + "51299": "nie dziw więc, że klejnotów blask", + "51300": "nie zdradzał przed nią zbytku łask.", + "51301": "— Skarb nienabyty na złe przecie", + "51302": "wyjść tylko może, moje dziecię.", + "51303": "Matce go ofiarujmy Boskiej,", + "51304": "niech nam łaskawie ujmie troski.", + "51305": "Małgosia się skrzywiła srodze:", + "51306": "Klejnotów żal niebodze.", + "51307": "Myśli, czy może być niecnotą", + "51308": "ten, kto klejnoty daje, złoto?", + "51309": "Lecz matka zaraz woła klechę;", + "51310": "przychodzi, no i ma uciechę —", + "51311": "do skarbu oczy mu się śmieją!", + "51312": "Powiada — jak umieją księża:", + "51313": "— Kto przezwycięża się — zwycięża:", + "51314": "a kościół ma żołądek strusi.", + "51315": "tyle tych skarbów strawić musi,", + "51316": "a na niestrawność nie choruje", + "51317": "— tak słodko obie panie kusi —", + "51318": "więc się i tym nie struje.", + "51319": "FAUST", + "51320": "To znany zwyczaj — mnie się widzi:", + "51321": "królowie czynią tak i Żydzi.", + "51322": "MEFISTOFELES", + "51323": "Ale co dalej — słuchaj proszę:", + "51324": "zabrał bez dzięki całe mienie,", + "51325": "jakby to były marne grosze;", + "51326": "łańcuch, kolczyki i pierścienie", + "51327": "zgarnął do kabzy jak orzechy —", + "51328": "pełen anielskich słów pociechy;", + "51329": "bliźnim zdrój łaski — skarb dla siebie —", + "51330": "a baby były w siódmym niebie.", + "51331": "FAUST", + "51332": "A Małgorzata?", + "51333": "MEFISTOFELES", + "51334": "— No cóż — siedzi", + "51335": "i medytuje, głowę biedzi —", + "51336": "niespokojnymi widzi snami", + "51337": "tego, co darzył klejnotami.", + "51338": "FAUST", + "51339": "Żal mi jej szczerze! Proszęć serio,", + "51340": "obdarz ją jeszcze biżuterią,", + "51341": "tamta nie była bardzo ważka.", + "51342": "MEFISTOFELES", + "51343": "Dla ciebie wszystko fraszka!", + "51344": "FAUST", + "51345": "Wypełń sumiennie me zlecenie:", + "51346": "z sąsiadką wejdź w porozumienie —", + "51347": "bądź diabłem wreszcie, nie mazgajem!", + "51348": "A Małgorzacie przynieś złoto.", + "51349": "MEFISTOFELES", + "51350": "Wykonam rozkaz twój z ochotą!", + "51351": "Faust wychodzi.", + "51352": "Otom do dudka poszedł w najem!", + "51353": "Aby dogodzić kaprysowi", + "51354": "umiłowanej damy swojej,", + "51355": "sprzeda kochliwiec, dudek wieczny,", + "51356": "noc wygwieżdżoną, dzień słoneczny.", + "51357": "U SĄSIADKI", + "51358": "/ Marta, Małgorzata, Mefistofeles. /", + "51359": "MARTA", + "51360": "/ sama /", + "51361": "Wybacz mężowi memu, Panie,", + "51362": "lecz boskie było z nim skaranie!", + "51363": "Poszedł ni stąd, ni zowąd w świat,", + "51364": "a ja tu czekam tyle lat.", + "51365": "Przecież kochałabym go szczerze", + "51366": "i dom by miał, i stół, i leże.", + "51367": "płacze", + "51368": "Kto wie, odkąd już jestem wdową!", + "51369": "Żeby choć dowód! jedno słowo!", + "51370": "/ Małgorzata wchodzi. /", + "51371": "MAŁGORZATA", + "51372": "Ach, pani Marto!", + "51373": "MARTA", + "51374": "No, cóż? mów!", + "51375": "MAŁGORZATA", + "51376": "Drżę i słów sklecić nie potrafię,", + "51377": "wyobraź sobie, oto znów", + "51378": "szkatułkę w mej znalazłam szafie.", + "51379": "a jakie cuda wewnątrz lśnią!", + "51380": "— gdzie tam się pierwszej równać z nią!", + "51381": "MARTA", + "51382": "Nic nie mów matce — jak się dowie,", + "51383": "zaraz spowiednikowi powie.", + "51384": "MAŁGORZATA", + "51385": "Spójrz jeno! popatrz! cóż za dziwa!", + "51386": "MARTA", + "51387": "/ przystraja ją /", + "51388": "W czepkuś rodzona i szczęśliwa!", + "51389": "MAŁGORZATA", + "51390": "Szkoda — w kościele ani w domu", + "51391": "nie mogę pokazać się nikomu.", + "51392": "MARTA", + "51393": "Gdy matka wyjdzie lub się zdrzemnie,", + "51394": "przychodź tu do mnie potajemnie;", + "51395": "ustroisz się przed lustrem ładnie;", + "51396": "ostoję zawsze znajdziesz we mnie.", + "51397": "Gdy się sposobność zdarzy, duszko,", + "51398": "kiermasz lub festyn jakiś w mieście,", + "51399": "stopniowo, nikt nic nie odgadnie.", + "51400": "raz łańcuch włożysz — perłę w uszko —", + "51401": "matka się nie spostrzeże, wreszcie", + "51402": "oczy zamydlić można snadnie.", + "51403": "MAŁGORZATA", + "51404": "Skąd te szkatuły? — powiedz — czyje?", + "51405": "w tym się niesamowitość kryje!", + "51406": "Pukanie.", + "51407": "To matka pewno — już się płoszę!", + "51408": "MARTA", + "51409": "/ wyjrzała przez zasłonę /", + "51410": "Pan jakiś obcy: proszę!", + "51411": "/ Wchodzi Mefistofeles. /", + "51412": "MEFISTOFELES", + "51413": "Mojej wizycie obcesowej", + "51414": "raczcie wybaczyć, piękne panie!", + "51415": "cofa się z oznakami czci przed Małgorzatą", + "51416": "Szukam cnej pani Mieczykowej.", + "51417": "MARTA", + "51418": "To ja — do usług panie.", + "51419": "MEFISTOFELES", + "51420": "/ cicho do Marty /", + "51421": "Poznałem panią; na dziś dość,", + "51422": "widzę — u pani znaczny gość.", + "51423": "Przepraszam bardzo, iż wejść śmiałem,", + "51424": "przyjdę wieczorem, nie wiedziałem.", + "51425": "MARTA", + "51426": "/ głośno /", + "51427": "Wyobraź sobie, moje dziecko,", + "51428": "Pan cię za pannę wziął szlachecką.", + "51429": "MAŁGORZATA", + "51430": "Zbyt łaskaw pan! dziękuję panu,", + "51431": "lecz jestem z mieszczańskiego stanu,", + "51432": "a te klejnoty nie są moje.", + "51433": "MEFISTOFELES", + "51434": "Kobietę stroi wdzięk — nie stroje,", + "51435": "a pani wzięcie ma, spojrzenie;", + "51436": "znajomość bardzo sobie cenię.", + "51437": "MARTA", + "51438": "Wybacz ciekawość mą niewieścią…", + "51439": "MEFISTOFELES", + "51440": "Przychodzę z niewesołą wieścią!", + "51441": "Mąż pani umarł — świeć mu, Panie!", + "51442": "przeze mnie śle swe pożegnanie.", + "51443": "MARTA", + "51444": "Umarł! — o serce to nie lada!", + "51445": "Umarł mój mąż! Biadaż mi, biada!", + "51446": "MAŁGORZATA", + "51447": "Ach, ona umrze z tej boleści!", + "51448": "MEFISTOFELES", + "51449": "Więc posłuchajcie smutnej wieści.", + "51450": "MAŁGORZATA", + "51451": "Niechaj nie kocham, póki żyję!", + "51452": "kochać — to w jednej lec mogile!", + "51453": "MEFISTOFELES", + "51454": "Radość udrękę — męka radość kryje.", + "51455": "MARTA", + "51456": "Jakież ostatnie były jego chwile?", + "51457": "MEFISTOFELES", + "51458": "W Padwie jest jego grób, tam leży", + "51459": "u stóp świętego Antoniego,", + "51460": "anioły w wszelkiej go obierzy", + "51461": "na poświęconej ziemi strzegą.", + "51462": "MARTA", + "51463": "Cóż więcej? mów, choć serce drży!", + "51464": "MEFISTOFELES", + "51465": "Tak, wielka prośba, dla pocieszeń", + "51466": "zamów za niego trzysta mszy!", + "51467": "Poza tym — pusta moja kieszeń.", + "51468": "MARTA", + "51469": "Przecież choć drobiazg jaki dał!", + "51470": "Toćże czeladnik w kabzie na dnie", + "51471": "chowa pamiątkę; gdy tak padnie,", + "51472": "raczej głoduje — a jej strzeże…", + "51473": "MEFISTOFELES", + "51474": "Nic nie poradzę, choćbym chciał;", + "51475": "nie putał grosza, powiem szczerze,", + "51476": "cierpiał za grzechy, klął swój los,", + "51477": "lecz tym się nie wypełni trzos.", + "51478": "MAŁGORZATA", + "51479": "O, wielkie ludzkie jest cierpienie!", + "51480": "Wieczne mu, Panie, odpocznienie.", + "51481": "MEFISTOFELES", + "51482": "Pani powinna znaleźć męża —", + "51483": "twa tkliwość mnie zwycięża!", + "51484": "MAŁGORZATA", + "51485": "Czas jeszcze na mirtowy wianek.", + "51486": "MEFISTOFELES", + "51487": "Jeśli nie mąż, to choć kochanek.", + "51488": "Możesz się mierzyć sceptr czy złoto", + "51489": "z słodką w ramionach twych pieszczotą?", + "51490": "MAŁGORZATA", + "51491": "Zwyczaj ten u nas nie uchodzi.", + "51492": "MEFISTOFELES", + "51493": "Zwyczaj — obyczaj! cóż to szkodzi. —", + "51494": "MARTA", + "51495": "Mówcie, panie!", + "51496": "MEFISTOFELES", + "51497": "Nad śmierci jego stałem łożem,", + "51498": "po prawdzie był to barłóg szpetny;", + "51499": "zgon jak i żywot był nieświetny,", + "51500": "lecz zmarł przykładnie z słowem bożem.", + "51501": "Mówił „O, jakże siebie nienawidzę!", + "51502": "dom opuszczony, rzemiosło i żona;", + "51503": "straszne me winy — dziś dopiero widzę!", + "51504": "Ach, te wspomnienia! wybaczyż mi ona?!”", + "51505": "MARTA", + "51506": "/ z płaczem /", + "51507": "Kochany człowiek! Wybaczam mu z serca!", + "51508": "MEFISTOFELES", + "51509": "Lecz rzekł: „więcej jej niż mojej winy!”", + "51510": "MARTA", + "51511": "Oszczerca!", + "51512": "Kłamał! nie uszanował ostatniej godziny!", + "51513": "MEFISTOFELES", + "51514": "W gorączce tak zapewne bredził,", + "51515": "choć się to na tym znać potrzeba.", + "51516": "Mówił, że życie tak przebiedził", + "51517": "w tym przysparzaniu dzieci, chleba,", + "51518": "słowem, wszystkiego — w wielkim znoju,", + "51519": "a sam nie zaznał, rzekł, spokoju.", + "51520": "MARTA", + "51521": "Zapomniał o miłości naszej, o przysiędze,", + "51522": "o dziennym uganianiu, o nocnej mordędze!", + "51523": "MEFISTOFELES", + "51524": "Nie! Niezupełnie! Owszem — tęsknił duszą, ciałem;", + "51525": "pamiętam, opowiadał: „Z Malty wyjeżdżałem —", + "51526": "o zdrowie żony, dzieci, modłym słał do Pana", + "51527": "I wraz się szczęście pokumało z nami;", + "51528": "statek spotkalim wielkiego sułtana", + "51529": "naładowany po burty skarbami —", + "51530": "napadliśmy nań, zdobyli go śmiele", + "51531": "i mnie część łupów przypadła w udziele”.", + "51532": "MARTA", + "51533": "Jakie? gdzie? pewno je zakopał w ziemi?", + "51534": "MEFISTOFELES", + "51535": "Dokładnie nie wiem, co się stało z niemi;", + "51536": "pomnę jedynie, że dziewczynka śniada", + "51537": "zajęła się nim i była zeń rada,", + "51538": "to było w Neapolu; miłego pożycia", + "51539": "pamiątkę nosił aż do końca życia.", + "51540": "MARTA", + "51541": "A szelma! własne dzieci okradł! złodziej!", + "51542": "ty karm je, matko, ty je, matko, odziej,", + "51543": "a mąż z dziewkami po świecie się włóczy!", + "51544": "MEFISTOFELES", + "51545": "Kto się nauczył, już się nie oduczy;", + "51546": "umarł biedaczek z tego! ano, trudno!", + "51547": "Lecz wam w tym stanie wdowim pewnie nudno!", + "51548": "radzę wam: rok żałoby, a potem wesele!", + "51549": "MARTA", + "51550": "O, już takiego jak nieboszczyk pewnie", + "51551": "nie znajdę! mój głuptasek! o, takich niewiele!", + "51552": "dorównaż mu kto drugi? płaczę po nim rzewnie;", + "51553": "tylko że się tak ciągle parał tą włóczęgą,", + "51554": "za babami uganiał, wińsko smolił tęgo,", + "51555": "no i ta gra w kosteczki, ta go rujnowała!", + "51556": "MEFISTOFELES", + "51557": "No, no — toć widzę, nie było tak źle,", + "51558": "bo jeśli tak umowa stała,", + "51559": "ja tobie, a ty mnie,", + "51560": "nawzajem sobie wybaczamy,", + "51561": "to — słowo daję! bez obsłonki!", + "51562": "zmieniłbym z wami rad pierścionki!", + "51563": "MARTA", + "51564": "Ach, wolne żarty! Figlarz z pana!", + "51565": "MEFISTOFELES", + "51566": "/ cicho /", + "51567": "A teraz w nogi! Baba szczwana", + "51568": "ślub bodaj z diabłem zawrzeć rada.", + "51569": "do Małgorzaty", + "51570": "A któż serduszkiem pani włada?", + "51571": "MAŁGORZATA", + "51572": "Co pan chce rzec?", + "51573": "MEFISTOFELES", + "51574": "/ cicho /", + "51575": "Istoto dobra i niewiedna!", + "51576": "głośno", + "51577": "Żegnam:", + "51578": "MAŁGORZATA", + "51579": "Żegnajcie!", + "51580": "MARTA", + "51581": "Lecz rzecz jeszcze jedna:", + "51582": "jak to uzyskać — pewnie, panie, wiecie —", + "51583": "o zgonie męża prawne zaświadczenie:", + "51584": "lubię porządek i czyste sumienie,", + "51585": "zgon ogłoszony pragnę mieć w gazecie.", + "51586": "MEFISTOFELES", + "51587": "To drobiazg, pani, który przewidziałem,", + "51588": "zeznania świadków dwóch przed trybunałem", + "51589": "starczą zupełnie! zajmę się tym skrzętnie,", + "51590": "mam przyjaciela, co zaświadczy chętnie;", + "51591": "bardzo wytworny pan; z nim tu przyjdziemy.", + "51592": "MARTA", + "51593": "Bardzo dziękuję!", + "51594": "MEFISTOFELES", + "51595": "/ do Małgorzaty /", + "51596": "Panią zastaniemy?", + "51597": "To bardzo miły chłopiec — w podróżach obyty,", + "51598": "dla pań pełen atencji, czci niepospolitej.", + "51599": "MAŁGORZATA", + "51600": "Wstydem się spalę, lica zapłoną szkarłatem.", + "51601": "MEFISTOFELES", + "51602": "W krasie swej stanąć możesz bez wstydu przed światem.", + "51603": "MARTA", + "51604": "Za domem moim jest wirydarz mały,", + "51605": "tam dziś wieczorem będziemy czekały.", + "51606": "ULICA", + "51607": "/ Faust, Mefistofeles. /", + "51608": "FAUST", + "51609": "I cóż? więc jakże? jakież wieści?", + "51610": "MEFISTOFELES", + "51611": "Brawo! Pan, widzę, płonie nie na żarty!", + "51612": "wierę — rychło się panicz z Małgosią popieści.", + "51613": "Dziś wieczór spotkasz się z nią w ogrodzie u Marty.", + "51614": "Co to za baba kuta! ma w niej diabeł służkę,", + "51615": "kuplerka wymarzona! stworzona na wróżkę!", + "51616": "FAUST", + "51617": "Świetnie! Nie będziem czasu tracić!", + "51618": "MEFISTOFELES", + "51619": "Lecz widzisz, trzeba jej zapłacić.", + "51620": "FAUST", + "51621": "Przysługę wynagrodzić trzeba.", + "51622": "MEFISTOFELES", + "51623": "Musim zaświadczyć jak należy,", + "51624": "że mąż jej przeniósł się do nieba,", + "51625": "a zewłok jego w Padwie leży.", + "51626": "FAUST", + "51627": "Więc w podróż!?", + "51628": "MEFISTOFELES", + "51629": "Wpisz się w głupców bractwo!", + "51630": "Świadectwo złożyć masz, nie jechać!", + "51631": "FAUST", + "51632": "Nie piszę się na to matactwo,", + "51633": "kiepski twój plan, trza go poniechać!", + "51634": "MEFISTOFELES", + "51635": "O, mężu świątobliwy! Panie,", + "51636": "czy to raz pierwszy w twoim życiu", + "51637": "fałszywe złożyć masz zeznanie?", + "51638": "Czyliż o Bogu, świecie, o wszelkim żywiole,", + "51639": "o człowieku zamkniętym w wszechistnienia kole,", + "51640": "o świadomości ludzkiej, iż jest nieśmiertelną,", + "51641": "nie plotłeś prawd rzekomych z odwagą bezczelną?", + "51642": "Bądź szczery, przyznaj proszę, że o tym wiesz tyle,", + "51643": "co o pana Mieczyka nieznanej mogile!", + "51644": "FAUST", + "51645": "Byłeś i jesteś kłamcą i sofistą.", + "51646": "MEFISTOFELES", + "51647": "Im głębiej, bardziej mroczno i bardziej jest mglisto;", + "51648": "już jutro z czcią należną, wymowy potęgą", + "51649": "tumanić będziesz dziewkę z wiarą oczywistą", + "51650": "I poprzesz swoją miłość wieczystą przysięgą.", + "51651": "FAUST", + "51652": "To z serca!", + "51653": "MEFISTOFELES", + "51654": "Pięknie! rzecz dla mnie nie nowa!", + "51655": "A potem o wierności będą słowa znaczne,", + "51656": "O przemożnym popędzie — ostatnie! rozpaczne!", + "51657": "Czyliż to także będzie — powiedz! — serca mowa?", + "51658": "FAUST", + "51659": "Tak jest: bo jeśli czuję", + "51660": "i dla mych uczuć szukam słów,", + "51661": "gdy się wspólnoty nić wysnuje", + "51662": "i w mgłach otchłani gubi znów,", + "51663": "kiedy w wszechświata szukam łonie", + "51664": "najdalszej w mrokach lśniącej skry,", + "51665": "gdy ogień, który we mnie płonie,", + "51666": "nazwę wiecznością,", + "51667": "czy to też kłamstwo, czarcie gry?!", + "51668": "MEFISTOFELES", + "51669": "Lecz słuszność przy mnie!", + "51670": "FAUST", + "51671": "Dosyć! prowadź!", + "51672": "Kto umie szpadą słów szermować,", + "51673": "zawsze ma rację; a więc: ty!", + "51674": "Chodźmy! tematu tego więcej nie poruszę —", + "51675": "twoja racja! przegrałem, bo ustąpić — muszę!", + "51676": "OGRÓD", + "51677": "/ Faust, Małgorzata, Mefistofeles, Marta. Małgorzata z Faustem, Mefistofeles a Martą spacerują na przemiany. /", + "51678": "MAŁGORZATA", + "51679": "Ja wiem, pan tylko tak z grzeczności", + "51680": "rozmową bawi mnie układnie.", + "51681": "Wojaże uczą uprzejmości", + "51682": "zażywać, gdzie wypadnie.", + "51683": "Jeno mi to jest bardzo dziwno,", + "51684": "że pan rozmawiać chce z naiwną.", + "51685": "FAUST", + "51686": "Ponad mądrości cenię więcej", + "51687": "wzrok, słowo, urok twój dziewczęcy.", + "51688": "/ Całuje ją w rękę. /", + "51689": "MAŁGORZATA", + "51690": "Nie trzeba, nie! przepraszam bardzo.", + "51691": "Ja nie mam ręki gładkiej,", + "51692": "robotą ręce me nie gardzą,", + "51693": "z mej woli — z woli matki.", + "51694": "/ Przeszli. /", + "51695": "MARTA", + "51696": "Więc wy tak, panie, zawsze w drodze?", + "51697": "MEFISTOFELES", + "51698": "Ciągle ku innym, nowym krajom", + "51699": "pcha zawód, obowiązki gnają;", + "51700": "czasem ta zmiana boli srodze.", + "51701": "MARTA", + "51702": "W latach młodzieńczych łatwiej sami", + "51703": "dajemy sobie radę w świecie,", + "51704": "lecz kiedy starość już za drzwiami —", + "51705": "samotność gniecie, bardzo gniecie,", + "51706": "lecz pewno sami o tym wiecie.", + "51707": "MEFISTOFELES", + "51708": "Ze zgrozą czasem myślę o tem.", + "51709": "MARTA", + "51710": "Za wczasu zmieńcie się, bo potem…", + "51711": "/ Przeszli. /", + "51712": "MAŁGORZATA", + "51713": "Co z serca — z myśli! mówię śmiele,", + "51714": "choć słowa me prostacze,", + "51715": "przyjaciół ma pan mądrych wiele,", + "51716": "cóż ja tam przy nich znaczę.", + "51717": "FAUST", + "51718": "Wierzaj, nadobna, to, co zwą mądrością,", + "51719": "zbyt często jest szalbierstwem i próżnością.", + "51720": "MAŁGORZATA", + "51721": "Czy tak?", + "51722": "FAUST", + "51723": "Doprawdy: skromność, cnota", + "51724": "nie umie sycić się swym czarem;", + "51725": "pokora, ufność i prostota", + "51726": "największym są przyrody darem.", + "51727": "MAŁGORZATA", + "51728": "Panu wciąż nowość myśl odmienia,", + "51729": "ja mam dość czasu na wspomnienia.", + "51730": "FAUST", + "51731": "Pani samotna?", + "51732": "MAŁGORZATA", + "51733": "Tak; gospodarstwo jest nieduże,", + "51734": "lecz wszystko trzeba zrobić samej", + "51735": "więc tak po prawdzie w domu służę.", + "51736": "rozkazy spełniam mamy,", + "51737": "mamusia bardzo drobiazgowa!", + "51738": "A już jeżeli o tym mowa:", + "51739": "skąpić nie musim! — mamy własny kątek", + "51740": "wielu by z nami los swój zamieniło;", + "51741": "ojciec zostawił dość ładny majątek:", + "51742": "domek z ogródkiem; schludnie tam i miło.", + "51743": "Obecnie spokój mam po prawdzie duży.", + "51744": "siostra umarła, a brat w wojsku służy.", + "51745": "A z tą siostrzyczką miałam wiele żmudy.", + "51746": "lecz po raz drugi poniosłabym trudy", + "51747": "z radością: — słodka dziecina, kochana!", + "51748": "FAUST", + "51749": "Anioł, gdy w ciebie podana.", + "51750": "MAŁGORZATA", + "51751": "Samam to dziecko wychowała", + "51752": "po ojca śmierci narodzone,", + "51753": "mamusia ciężko chorowała,", + "51754": "myślałam — wszystko już stracone;", + "51755": "mama nie mogła karmić wcale", + "51756": "i tak się przy mnie wychowało,", + "51757": "i rozwijało się wspaniale", + "51758": "na mleku z wodą; już się śmiało,", + "51759": "zaczęło chodzić, paplać — wierzcie,", + "51760": "maleństwa nigdy nas nie nużą", + "51761": "— to dziecko właściwie moje.", + "51762": "FAUST", + "51763": "Cichego szczęścia miałaś dużo.", + "51764": "MAŁGORZATA", + "51765": "Ciężkie przeżyłam z siostrą znoje:", + "51766": "w nocy, by zawsze mieć ją blisko,", + "51767": "przysuwałam ją z kołyską", + "51768": "do swego łóżka: praca trudzi,", + "51769": "usypiam prędko — już mnie budzi.", + "51770": "już wstawaj, karm ją, kładź przy sobie,", + "51771": "już płacze, chodź z nią po komnacie.", + "51772": "— Czasem płakałyśmy tak obie;", + "51773": "rano w domowym już kieracie —", + "51774": "to pranie, na targ znów iść trzeba.", + "51775": "przynieść jarzyny, mięsa, chleba —", + "51776": "znów gotuj — i tak do wieczora,", + "51777": "to samo jutro, co i wczora:", + "51778": "tak, tak, mój panie, znój był srogi,", + "51779": "lecz za to jakiż spokój błogi,", + "51780": "gdy się tak dzień przepracowało,", + "51781": "jak smakowało, jak się spało.", + "51782": "/ Przeszli. /", + "51783": "MARTA", + "51784": "Biedne niewiasty! czyż jest sposób", + "51785": "na starokawalerstwo? nie!", + "51786": "MEFISTOFELES", + "51787": "Więcej podobnych pani osób,", + "51788": "a byłoby z nami źle.", + "51789": "MARTA", + "51790": "Czy pan wciąż lata za czymś nowem? —", + "51791": "a może pan związany słowem?", + "51792": "MEFISTOFELES", + "51793": "Przysłowie mówi: szczęście to rodzina.", + "51794": "ognisko własne i miłość żonina.", + "51795": "MARTA", + "51796": "Chętki nie zaznał pan w swym życiu całem?", + "51797": "MEFISTOFELES", + "51798": "Właściwie wszędzie mile czas spędzałem.", + "51799": "MARTA", + "51800": "Rzec chciałam: miał pan zamiary uczciwe?", + "51801": "MEFISTOFELES", + "51802": "O, z niewiastami żarty niegodziwe!", + "51803": "MARTA", + "51804": "Ach, nie rozumie mnie pan?", + "51805": "MEFISTOFELES", + "51806": "To mnie rani,", + "51807": "rozumiem jedno — żeś grzeczna, o, pani!", + "51808": "/ Przeszli. /", + "51809": "FAUST", + "51810": "Mówisz — poznałaś, kto ku tobie kroczy,", + "51811": "gdy z towarzyszem weszliśmy w podwoje?", + "51812": "MAŁGORZATA", + "51813": "Wszak zauważył pan: — spuściłam oczy.", + "51814": "FAUST", + "51815": "I wybaczyłaś mi natręctwa moje", + "51816": "z onegdaj, pomnisz, gdy u bram kościoła", + "51817": "ujrzałem ciebie, ujrzałem anioła?", + "51818": "MAŁGORZATA", + "51819": "Wtedy to siebie zapytałam drżącą,", + "51820": "jak to się stało? przecież nigdy o mnie", + "51821": "nikt nigdy mówić nie mógł, iż wyzywająco", + "51822": "stroić się pragnę lub noszę nieskromnie:", + "51823": "cóż we mnie było, pytałam w obawie,", + "51824": "co mogło mówić o mojej złej sławie?", + "51825": "Rzecz najdziwniejsza dla mnie, chociaż pewna:", + "51826": "żalić się siła wzbraniała nieznana —", + "51827": "na siebie byłam zła i bardzo gniewna,", + "51828": "a nie umiałam gniewać się na pana.", + "51829": "FAUST", + "51830": "Kochanie!", + "51831": "MAŁGORZATA", + "51832": "Chwilkę!", + "51833": "/ Zrywa margerytkę — obrywa płatki jeden po drugim. /", + "51834": "FAUST", + "51835": "Cóż to będzie? wian?", + "51836": "MAŁGORZATA", + "51837": "Zabawka.", + "51838": "FAUST", + "51839": "Jaka?", + "51840": "MAŁGORZATA", + "51841": "Wyśmieje mnie pan!", + "51842": "/ Zrywa i szepcze. /", + "51843": "FAUST", + "51844": "Co mówisz?", + "51845": "MAŁGORZATA", + "51846": "/ półgłosem /", + "51847": "Kocha — nie kocha mnie nic!", + "51848": "FAUST", + "51849": "Urzekła mnie, dziewczę, piękność twoich lic!", + "51850": "MAŁGORZATA", + "51851": "/ w dalszym ciągu /", + "51852": "Kocha — nie kocha — kocha — nie kocha —", + "51853": "zrywa ostatni płatek; z słodką radością", + "51854": "kocha mnie", + "51855": "FAUST", + "51856": "Tak, lube dziecię! Słowem tym rozpocznij", + "51857": "swe nowe życie w tej kwiatów wyroczni:", + "51858": "on kocha ciebie, czy wiesz, co to znaczy?", + "51859": "on kocha ciebie — tak! już nie inaczej!", + "51860": "/ Bierze jej ręce. /", + "51861": "MAŁGORZATA", + "51862": "Drżę cała!", + "51863": "FAUST", + "51864": "Nie drżyj! niechaj w oczu mowie,", + "51865": "niech w tym uścisku rąk cichszym od cienia", + "51866": "cud niewymowny serca się wypowie:", + "51867": "wielkie oddanie, rozkosz współistnienia,", + "51868": "bezmiar uczucia błękitny, daleki,", + "51869": "co dnie żywota słońcem opromienia", + "51870": "i już do końca — na wieki — na wieki!", + "51871": "/ Małgorzata żegna go uściskiem ręki — zrywa się, wybiega, Faust trwa chwilę w zamyśleniu — idzie za nią. /", + "51872": "MARTA", + "51873": "/ wchodzi /", + "51874": "Zapada noc.", + "51875": "MEFISTOFELES", + "51876": "Już na nas czas.", + "51877": "MARTA", + "51878": "Chętnie bym, mili, zatrzymała was,", + "51879": "lecz trudno, w ciągłym żyjem swarze,", + "51880": "sąsiedzi straszni to plotkarze!", + "51881": "nic, jeno śledzą wciąż przez cale dnie,", + "51882": "a jak, a skąd, a co, a gdzie,", + "51883": "jakby wdzięczniejszej nie mieli roboty,", + "51884": "jak brać swych bliźnich w omowne obroty;", + "51885": "cała ich radość, Boże ty mój słodki,", + "51886": "zbierać, hodować i wypuszczać plotki.", + "51887": "Gdzież nasza parka?", + "51888": "MEFISTOFELES", + "51889": "O, tam, zakręt mija,", + "51890": "gruchają sobie!", + "51891": "MARTA", + "51892": "Młodzieniec jej sprzyja.", + "51893": "MEFISTOFELES", + "51894": "A ona jemu — tak się zawsze splata", + "51895": "i splatać będzie aż po koniec świata.", + "51896": "ALTANA", + "51897": "/ Małgorzata, Faust, Marta, Mefistofeles. Małgorzata wpada do altany — skrywa się za drzwiami — palec na wargach, patrzy przez szczelinę. /", + "51898": "MAŁGORZATA", + "51899": "Idzie!", + "51900": "FAUST", + "51901": "/ wchodzi /", + "51902": "A tuś mi! szukam małej,", + "51903": "a ona tu!", + "51904": "/ Całuje ją. /", + "51905": "MAŁGORZATA", + "51906": "/ obejmuje go — oddaje pocałunek /", + "51907": "Kocham cię, drogi, z duszy całej!", + "51908": "/ Mefistofeles puka. /", + "51909": "FAUST", + "51910": "/ zły /", + "51911": "Kto tam?", + "51912": "MEFISTOFELES", + "51913": "Przyjaciel!", + "51914": "FAUST", + "51915": "Zwierzę!", + "51916": "MEFISTOFELES", + "51917": "Na nas czas!", + "51918": "MARTA", + "51919": "/ wchodzi /", + "51920": "Już bardzo późno.", + "51921": "FAUST", + "51922": "Czy mogę odprowadzić was?", + "51923": "MAŁGORZATA", + "51924": "Nie, nie! Idź sam! Matka by zaraz do sumienia…", + "51925": "FAUST", + "51926": "Więc muszę iść już? — do widzenia!", + "51927": "MARTA", + "51928": "Adiu!", + "51929": "MAŁGORZATA", + "51930": "Do zobaczenia!", + "51931": "/ Faust i Mefistofeles wychodzą. /", + "51932": "MAŁGORZATA", + "51933": "Boże! Cóż on pomyśli o mnie,", + "51934": "drżę przed nim jak schwytany ptak", + "51935": "i odpowiadam nieprzytomnie,", + "51936": "na wszystko mówię: tak!", + "51937": "Jak dziecko stracham się i trwożę,", + "51938": "a on — cóż we mnie widzieć może?", + "51939": "/ Wychodzi. /", + "51940": "JASKINIA W LESIE", + "51941": "/ Faust, Mefistofeles. /", + "51942": "FAUST", + "51943": "/ sam /", + "51944": "Dałeś mi wszystko, o, duchu potężny,", + "51945": "O co prosiłem. W tajemne ogniska", + "51946": "wzrok skierowałeś, wzrok mój niebosiężny,", + "51947": "I tam ujrzałem cud przyrody z bliska:", + "51948": "i panowanie dałeś mi nad światem,", + "51949": "poczucie siły, poczucie użycia,", + "51950": "iż mogłem stać się powiernikiem, bratem", + "51951": "i słyszeć bicie serca w piersi życia!", + "51952": "Szeregom przemian nakazałeś oto,", + "51953": "aby przed wzrokiem mym przeszły w pochodzie", + "51954": "i pozwoliłeś, bym ducha tęsknotą", + "51955": "poznał mych bliźnich w krzach, ogniu i wodzie.", + "51956": "A jeśli burza uderzy szalona", + "51957": "o rozjęczoną czarną lasu ścianę,", + "51958": "jeśli grom runie w kłąb zbitego łona", + "51959": "i strzaska dębu gałęzie rozwiane,", + "51960": "a on w upadku niezbłagany, srogi,", + "51961": "obala w wichrów zaplątany chórze", + "51962": "drzewa bliźniacze w dno śmiertelnej trwogi,", + "51963": "i echo huku góra rzuci górze —", + "51964": "i idzie jęk ten, to burzy wołanie", + "51965": "przez ziemię całą, w wieczności otchłanie —", + "51966": "wtedy mnie wiedziesz w cichych jaskiń łono", + "51967": "i każesz spojrzeć w swoje własne lice", + "51968": "i własną duszę poznać nieskończoną,", + "51969": "jej ból i radość — sny i tajemnice.", + "51970": "Wtedy przed okiem moim księżyc wstaje,", + "51971": "ziemię okrywa kojącą poświatą", + "51972": "i ożywają przeszłości rozstaje,", + "51973": "drzwi otwierają się ku wszystkim światom,", + "51974": "mrok ócz umarłych kirem nie zasłania", + "51975": "w wielkiej godzinie myśli i poznania.", + "51976": "A jednak baśnią ludzka doskonałość,", + "51977": "widzę to jasno w tej chwili upojnej,", + "51978": "gdyś mi dał boskie dojrzenie i źrałość", + "51979": "i wraz pchnął w lęku odmęt niespokojny.", + "51980": "Za towarzysza i za powiernika", + "51981": "wieczną ironię mam, wyrzut sumienia,", + "51982": "co zimnym wzrokiem czyny me przenika", + "51983": "i twe owoce w szary popiół zmienia.", + "51984": "On to czarami z pamięci wyłania", + "51985": "postać barwioną marzeniami skrycie.", + "51986": "Tak żyję w kręgu wiecznego wahania:", + "51987": "żądza mnie spala i kusi użycie.", + "51988": "MEFISTOFELES", + "51989": "/ wchodzi /", + "51990": "No — może dość już ukrywania;", + "51991": "przez jakiś okres można — owszem,", + "51992": "lecz dłużej życie samo wzbrania", + "51993": "i każe tęsknić za czymś nowszem!", + "51994": "FAUST", + "51995": "Czyż nic lepszego nie masz do roboty,", + "51996": "jak dręczyć mnie codziennie?", + "51997": "MEFISTOFELES", + "51998": "Przeszkadzać nie mam ci ochoty,", + "51999": "zwłaszcza żeś ciągle zły niezmiennie.", + "52000": "Miły towarzysz z ciebie! — Bracie!", + "52001": "wciąż strzec się trzeba — stać na czacie,", + "52002": "co cię umęczy, co zamroczy —", + "52003": "jak pies trza patrzeć w pańskie oczy.", + "52004": "FAUST", + "52005": "Oto właściwy tenor mowy!", + "52006": "Mamże dziękować za udręki?", + "52007": "MEFISTOFELES", + "52008": "Cóż byś ty, synu mój globowy,", + "52009": "bez mej pomocnej czynił ręki?", + "52010": "Jakżebyś żyć potrafił?! Z mrzonek", + "52011": "imaginacji wybuchowej", + "52012": "zleczyłem cię w ów piękny dzionek,", + "52013": "w który, sam sobie będąc katem,", + "52014": "chciałeś się żegnać już ze światem;", + "52015": "a waść się teraz w norze chowa", + "52016": "jak gacek, lelek albo sowa;", + "52017": "mchem i pleśniami karmisz ducha", + "52018": "jak gad obmierzły lub ropucha:", + "52019": "ach, pozazdrościć cnej osobie,", + "52020": "wciąż doktor pokutuje w tobie.", + "52021": "FAUST", + "52022": "Gdybyś zrozumiał, jakie życia siły", + "52023": "na tej pustelni we mnie się zrodziły,", + "52024": "gdybyś mógł pojąć! — gniew by diablej mości", + "52025": "imał się srogi — gniew pełen zazdrości.", + "52026": "MEFISTOFELES", + "52027": "O, wielkie szczęście — nadświatowe!", + "52028": "na rośnej nocy złożyć głowę,", + "52029": "ziemię i niebo wziąć w ramiona", + "52030": "i u bożego spocząć łona;", + "52031": "miąższ ziemi przeczuć nieświadomie,", + "52032": "dni genezyjskie w ich ogromie;", + "52033": "użyć w poczuciu sił, w ich dumie —", + "52034": "lecz co? sam dobrze nie rozumiem;", + "52035": "to znów miłosnym rozemdleniem", + "52036": "rozpłynąć się w wszechświecie cieniem,", + "52037": "znika syn ziemi w snów rozmachu,", + "52038": "a potem — intuicji gmachu", + "52039": "gest niechlujny", + "52040": "jak, już nie powiem, zamknąć drzwi!", + "52041": "FAUST", + "52042": "Precz, obrzydliwcze!", + "52043": "MEFISTOFELES", + "52044": "A — nie dogadza ci?", + "52045": "W tym rzecz!", + "52046": "O tak! z słusznością mówisz: „precz”!", + "52047": "Często cnotliwe uszka parzy,", + "52048": "o czym cnotliwe serce — marzy!", + "52049": "Sądzisz, że zazdrość widzisz we mnie?!", + "52050": "Okłamuj siebie — to przyjemnie!", + "52051": "O — kłam przed sobą — kłam nadzieje!!", + "52052": "Zresztą — nie wytrwasz tutaj długo,", + "52053": "już się stanowczość twoja chwieje,", + "52054": "trwogi i strachu nędzny sługo!", + "52055": "Lecz dosyć! — Luba twa panienka", + "52056": "samotnie, tęsknie spędza czas", + "52057": "i wypatruje u okienka,", + "52058": "czyli nie zoczy nas.", + "52059": "Najpierw twa miłość tak wezbrała", + "52060": "jak wiosną zalew rzek,", + "52061": "gdy lubą siła fal porwała,", + "52062": "strumyczek zmalał — suchy brzeg.", + "52063": "Zamiast królować tutaj w lesie,", + "52064": "raczej — ukoić tęskny żar! —", + "52065": "niech wielki pan w jej domek wniesie", + "52066": "miłosny, wdzięczny dar.", + "52067": "Biedactwo małe liczy chmury —", + "52068": "jedna za drugą w dale mknie,", + "52069": "tam poza smutne. miejskie mury…", + "52070": "samotne noce, puste dnie —", + "52071": "i jeno śpiew ten: „gdyby ptaszkiem,", + "52072": "skrzydlatym ptaszkiem chwilę być”", + "52073": "snuje się pod gontowym daszkiem,", + "52074": "by się z powrotem w sercu skryć!", + "52075": "Dzień jeden — w nagłym zweseleniu!", + "52076": "Dzień drugi — deszczem łez owiany!", + "52077": "Dzień trzeci — w głuchym drżeniu!", + "52078": "A każdy tobą rozkochany!", + "52079": "FAUST", + "52080": "Żmijo podstępna!", + "52081": "MEFISTOFELES", + "52082": "Już w potrzasku!", + "52083": "FAUST", + "52084": "Przeklęty! mowa twa zbyt śmiała!", + "52085": "Jej imię czyste, białe!", + "52086": "Nie rzucaj na łup żądz jej ciała", + "52087": "przed zmysły oszalałe.", + "52088": "MEFISTOFELES", + "52089": "Nic nie rozumiem! Do tej chwili", + "52090": "ona jest pewna, żeś ją rzucił,", + "52091": "sądzę, że zbytnio się nie myli:", + "52092": "nie wierzę, abyś wrócił.", + "52093": "FAUST", + "52094": "Z nią jestem myślą rozkochaną,", + "52095": "bez niej mi ziemia pusta,", + "52096": "zazdroszczę Chrystusowym ranom,", + "52097": "które całują jej usta!", + "52098": "MEFISTOFELES", + "52099": "Zazdrość mnie gryzła w swoim czasie", + "52100": "— tak mówiąc między nami —", + "52101": "o parę jagniąt, co się pasie", + "52102": "pod wonnych róż pąkami.", + "52103": "FAUST", + "52104": "Rajfurze!", + "52105": "MEFISTOFELES", + "52106": "Wyzywasz! ja się śmieję!", + "52107": "Bóg, tworząc płci osobność,", + "52108": "musiał im także dać nadzieję —", + "52109": "więc stworzył i — sposobność!", + "52110": "A teraz chodźmy! bądź radosny —", + "52111": "wesoły wzrok i głos!", + "52112": "masz do komnatki iść miłosnej,", + "52113": "a przecież nie na stos!", + "52114": "FAUST", + "52115": "W słodkich ramionach radość wieczna,", + "52116": "jej pierś ogrzeje mnie słoneczna!", + "52117": "Niedole jej i dolę znam:", + "52118": "jestem wędrowcem i banitą,", + "52119": "co w parną noc niesamowitą", + "52120": "u zatrzaśniętych stoi bram.", + "52121": "Jak strumień burzą rozszalały", + "52122": "rwałem przez góry, bory, skały", + "52123": "w przepaści straszne dno;", + "52124": "ona w ufności bożej stała", + "52125": "na wonnej hali cicha, biała,", + "52126": "niebieskie za nią tło.", + "52127": "Mały jej świat w tych ścianach chaty,", + "52128": "lecz jakże wdziękiem przebogaty,", + "52129": "a ja skradałem się jak wróg.", + "52130": "Sam nad otchłanią czarną wiszę,", + "52131": "zabrałem spokój jej i ciszę,", + "52132": "przeto mną wzgardził Bóg.", + "52133": "Piekło — już znam do ciebie drogę!", + "52134": "Szatanie — skróć mój czas i trwogę!", + "52135": "Co stać się ma, niech zaraz stanie się!", + "52136": "Biorę na siebie los bezwiednej,", + "52137": "niechaj w przepaści legniem jednej:", + "52138": "los jeden jej i mnie!!", + "52139": "MEFISTOFELES", + "52140": "O, jakże wrze i kipi wrzątek!", + "52141": "Do niej! — by prędzej smutek szczezł!", + "52142": "Tam, gdzie dopiero jest początek,", + "52143": "rozumek ludzki mówi: kres!", + "52144": "Odważni żyją! Życie z nami!", + "52145": "Wszakżeś co nieco przediablony,", + "52146": "a nic głupszego na tej ziemi", + "52147": "jak diabeł zrozpaczony!", + "52148": "KOMNATKA MAŁGORZATY", + "52149": "/ Małgorzata. /", + "52150": "MAŁGORZATA", + "52151": "/ sama; przy kołowrotku /", + "52152": "Spokój mój przeminął,", + "52153": "w sercu płomień burz,", + "52154": "nie zaznam spokoju", + "52155": "nigdy, nigdy już.", + "52156": "Gdzież mój ukochany?", + "52157": "cóż z szukania prób?", + "52158": "cały świat bez niego", + "52159": "czarny, zimny grób.", + "52160": "Płonie moja głowa,", + "52161": "w myślach wir i szał,", + "52162": "szczęście i pogodę", + "52163": "ranny wicher zwiał.", + "52164": "Patrzę przez okienko,", + "52165": "szkoda moich ócz:", + "52166": "serce, moje serce,", + "52167": "pustki ty się ucz.", + "52168": "Puste moje życie,", + "52169": "pusty jest mój dom;", + "52170": "przejechał wodami", + "52171": "z ukochanym prom.", + "52172": "Jego chód wyniosły", + "52173": "i postaci czar,", + "52174": "uśmiech ust prześliczny,", + "52175": "oczu jego war,", + "52176": "mowa jego — pienia", + "52177": "wenecjańskich bark,", + "52178": "uścisk jego dłoni,", + "52179": "słodycz jego warg!", + "52180": "Spokój mój przeminął,", + "52181": "w sercu płomień burz,", + "52182": "nie zaznam spokoju", + "52183": "nigdy, nigdy już!", + "52184": "Piersi moje tęsknią,", + "52185": "moje piersi drżą,", + "52186": "bez jego pieszczoty", + "52187": "usychają, mrą.", + "52188": "Przy nim mego życia", + "52189": "ostateczny schron;", + "52190": "przecałować życie!", + "52191": "Przecałować zgon!", + "52192": "OGRÓD MARTY", + "52193": "/ Małgorzata, Faust, Mefistofeles. /", + "52194": "MAŁGORZATA", + "52195": "Wybacz, Henryku —", + "52196": "FAUST", + "52197": "Powiedz proszę.", + "52198": "MAŁGORZATA", + "52199": "Dawno się już z myślami noszę,", + "52200": "czy się zapytać, jak twa sprawa", + "52201": "z religią — jesteś grzeczny", + "52202": "i dobry człowiek, i serdeczny,", + "52203": "lecz w tym względzie na niedowiarstwo coś zakrawa.", + "52204": "FAUST", + "52205": "Daj temu spokój! Znasz mnie przecie,", + "52206": "wiesz, jak cię kocham, drogie dziecię,", + "52207": "a już gdy kocham — oddam krew i życie!", + "52208": "a przecież nie przeszkadzam wam, którzy wierzycie.", + "52209": "MAŁGORZATA", + "52210": "Niedobrze mówisz, jeszcze trzeba wierzyć!", + "52211": "FAUST", + "52212": "Trzeba?", + "52213": "MAŁGORZATA", + "52214": "Ach! gdybym mogła wiarę twą rozszerzyć!", + "52215": "Wiem to, że nie czcisz świętych sakramentów!", + "52216": "FAUST", + "52217": "Czczę je.", + "52218": "MAŁGORZATA", + "52219": "Bez pragnień duch się próżno biedzi!", + "52220": "Nie chodzisz na mszę ani do spowiedzi,", + "52221": "Wierzysz ty w Boga?", + "52222": "FAUST", + "52223": "A któż bez wykrętów", + "52224": "rzec może śmiele: Tak! ja w Boga wierzę!", + "52225": "Kapłan czy mędrzec odrzeknąż ci szczerze?", + "52226": "Mogąż powiedzieć: tak czy nie?", + "52227": "MAŁGORZATA", + "52228": "Nie wierzysz w Boga!", + "52229": "FAUST", + "52230": "Nie chciej mnie źle rozumieć, wysłuchaj mnie, droga!", + "52231": "Któż nań imieniem zawoła?", + "52232": "Któż Go ogarnąć zdoła", + "52233": "i rzec: ja w Boga wierzę?!", + "52234": "Któż się ośmieli,", + "52235": "zważy, rozdzieli —", + "52236": "by rzec: ja weń nie wierzę?!", + "52237": "On — wszechogarniający,", + "52238": "On — wszechpodtrzymujący,", + "52239": "czyż nie ogarnia zarazem mnie, ciebie", + "52240": "i samego siebie?!", + "52241": "Nad nami dale błękitnieją,", + "52242": "pod nami twardy ziemski glob,", + "52243": "nocą się wieczne gwiazdy śmieją", + "52244": "jak złote ziarna wsiane w strop.", + "52245": "Patrzą me oczy w twoje oczy —", + "52246": "oto ku sercu i ku myślom", + "52247": "wieczność się święta garnie, tłoczy —", + "52248": "tajemne znaki w mgle się kryślą —", + "52249": "i cały bezmiar sił wszechświata", + "52250": "świetlistym skrzeniem cię oplata —", + "52251": "już tęczą przed tym wzrokiem legł;", + "52252": "napełń swe czucie aż po brzeg", + "52253": "i nazwij to przed wiary progiem", + "52254": "miłością! szczęściem! sercem! Bogiem!", + "52255": "Ja nazwy nie mam na to!", + "52256": "Uczucie to najwyższa władza,", + "52257": "a nazwa to czczy dym,", + "52258": "który świetlistość ćmi, zaczadza.", + "52259": "MAŁGORZATA", + "52260": "Z radością słucham twojej mowy;", + "52261": "ksiądz także tak mniej więcej mówi,", + "52262": "jeno innymi słowy.", + "52263": "FAUST", + "52264": "Pod tym słonecznym, ziemskim niebem", + "52265": "tak samo każde serce powie, każde na sposób swój,", + "52266": "więc i ja w swojej mówię mowie.", + "52267": "MAŁGORZATA", + "52268": "Upajam się słów twoich winem,", + "52269": "lecz jest w nich to, czego nie słyszysz:", + "52270": "nie jesteś ty chrześcijaninem…", + "52271": "FAUST", + "52272": "Dziecino…", + "52273": "MAŁGORZATA", + "52274": "I jeszcze jeden ból ci zdradzę:", + "52275": "czemu on ma nad tobą władzę?", + "52276": "czemu ty z nim się towarzyszysz?", + "52277": "FAUST", + "52278": "Z kim?", + "52279": "MAŁGORZATA", + "52280": "Z człowiekiem, który chodzi z tobą;", + "52281": "czy wiesz co o nim? czy go znasz?", + "52282": "ja lęk przed jego mam osobą,", + "52283": "to człowiek zły i złą ma twarz!", + "52284": "Serce powtarza, wciąż ostrzega:", + "52285": "to człowiek zły i zły kolega.", + "52286": "FAUST", + "52287": "Nie lękaj się go, moja mała!", + "52288": "MAŁGORZATA", + "52289": "Od czasu, gdym go wtedy tu poznała,", + "52290": "obecność jego boli mnie i trwoży;", + "52291": "ja, która w ludziach zawsze dobro widzę,", + "52292": "tego człowieka z duszy nienawidzę;", + "52293": "na ciebie z dnia na dzień działa coraz gorzej!", + "52294": "Gdy stoi przy mnie, jakiś głaz mnie gniecie;", + "52295": "że się z nim wdajesz, pełnam jest rozpaczy;", + "52296": "jeśli go krzywdzę, niech mi Bóg wybaczy.", + "52297": "FAUST", + "52298": "Takie kaduki bywają na świecie.", + "52299": "MAŁGORZATA", + "52300": "Nie chciałabym z nim żyć pod jednym dachem!", + "52301": "ilekroć wchodzi, przejmuje mnie strachem:", + "52302": "zawsze z drwinami i zawsze zę złością,", + "52303": "a nigdy z sercem, prostotą, szczerością.", + "52304": "Spode łba patrzy jakoś chytrze, wrogo —", + "52305": "tacy pokochać nikogo nie mogą;", + "52306": "przeczuwam franta w nim i łgarza!", + "52307": "W twoich ramionach tak słonecznie", + "52308": "i tak swobodnie, i bezpiecznie —", + "52309": "jego obecność serce moje zmraża.", + "52310": "FAUST", + "52311": "Przeczucia twoja myśl powtarza.", + "52312": "MAŁGORZATA", + "52313": "Tak lękiem jestem spętana,", + "52314": "że gdy się do nas zbliża,", + "52315": "nie wiem, czy kocham, czym kochana —", + "52316": "myśl trwogą się naniża —", + "52317": "gdy na mnie wzrok swój zły wyszczerza,", + "52318": "to zapominam słów pacierza;", + "52319": "ty pewno też tak czujesz.", + "52320": "FAUST", + "52321": "To antypatia.", + "52322": "MAŁGORZATA", + "52323": "Iść już muszę.", + "52324": "FAUST", + "52325": "Czyż nigdy prośbą cię nie wzruszę?", + "52326": "Tak pragnę chwilę przemilczeć z twym śnieniem", + "52327": "i kochającym objąć cię ramieniem —", + "52328": "serce me stopić z twoim — w duszę wtopić duszę.", + "52329": "MAŁGORZATA", + "52330": "Ach, gdybym, widzisz — w domu spała sama,", + "52331": "drzwi byłyby otwarte, nie zamknięta brama.", + "52332": "Lecz, wiesz, matka śpi ze mną, sen ma bardzo lekki,", + "52333": "lada szmer ją przebudzi: otwiera powieki,", + "52334": "a gdyby nas we dwoje ujrzała! O, wstydzie!", + "52335": "żyć bym nie potrafiła w tak strasznej ohydzie!!", + "52336": "FAUST", + "52337": "Na to jest rada, mój aniele,", + "52338": "oto jej trzeba w napój wlać", + "52339": "trzy krople tego: całkiem śmiele,", + "52340": "a będzie twardo spać.", + "52341": "MAŁGORZATA", + "52342": "A co to jest? — czy tak się godzi?", + "52343": "FAUST", + "52344": "Nic jej to, miła, nie zaszkodzi!", + "52345": "MAŁGORZATA", + "52346": "Niczego odmówić ci nie zdolę", + "52347": "w tym miłującym dziele;", + "52348": "coś mnie przymusza pełnić twoją wolę,", + "52349": "choć mogę tak niewiele.", + "52350": "/ Wychodzi. /", + "52351": "MEFISTOFELES", + "52352": "/ zbliża się /", + "52353": "Poszła turkawka?", + "52354": "FAUST", + "52355": "Szpiegowałeś?", + "52356": "MEFISTOFELES", + "52357": "Dokładnie doszło do mych uszu", + "52358": "doktorskie katechizowanie;", + "52359": "dobregoś pełen animuszu!", + "52360": "Mają w tym swój interes panie,", + "52361": "nie bez kozery tak mniemają", + "52362": "— wniosek zupełnie słuszny:", + "52363": "kto skromnie podda się zwyczajom,", + "52364": "ten w domu będzie też posłuszny.", + "52365": "FAUST", + "52366": "Tego nie widzisz już, potworze,", + "52367": "że serce to ofiarnie", + "52368": "ogniem miłosnej wiary gorze,", + "52369": "że zanim rozpacz je ogarnie,", + "52370": "broni tą wiarą i sumieniem", + "52371": "mnie! mnie! przed wiecznym potępieniem!", + "52372": "MEFISTOFELES", + "52373": "Duchowa zmysłowości maska!", + "52374": "O, już ty wisisz u jej paska!", + "52375": "FAUST", + "52376": "Pomiocie piekielnego smrodu!", + "52377": "MEFISTOFELES", + "52378": "Ą jaka ona już za młodu", + "52379": "fizjonomistka! jak ją wzrusza", + "52380": "mej obecności moc nieznana —", + "52381": "wyczuwa we mnie i geniusza,", + "52382": "a może nawet i — szatana —", + "52383": "pod maskę tak się wejrzeć stara!", + "52384": "Więc dzisiaj będzie po harapie?", + "52385": "FAUST", + "52386": "Tobie od tego wara!", + "52387": "MEFISTOFELES", + "52388": "Kąsek uciechy i ja złapię!", + "52389": "PRZY STUDNI", + "52390": "/ Małgorzata, Halszka. Obie z konewkami. /", + "52391": "HALSZKA", + "52392": "Ależ się Basia nam spisała!", + "52393": "MAŁGORZATA", + "52394": "Nic nie wiem.", + "52395": "HALSZKA", + "52396": "Lecz ja wiem na pewno!", + "52397": "Tak! „Żeby kózka nie skakała…”", + "52398": "I tak się Basia doigrała,", + "52399": "a chciała być królewną!", + "52400": "MAŁGORZATA", + "52401": "Jak to?", + "52402": "HALSZKA", + "52403": "To wszystko z tej pańskości przecie;", + "52404": "a gdzie jest dwoje, tam jest trzecie,", + "52405": "to już tak bywa — na tym świecie.", + "52406": "MAŁGORZATA", + "52407": "Co ty powiadasz?", + "52408": "HALSZKA", + "52409": "Nie żałuję,", + "52410": "nic nie żałuję, sama chciała!", + "52411": "ciągle się z drabem swym swędrała", + "52412": "— jak cień się za nim, bywa, snuje:", + "52413": "przechadzki, tańce i zabawy", + "52414": "przez tyle nocy, tyle dni,", + "52415": "a ino aby zażyć sławy,", + "52416": "że to jest pierwsza w całej wsi:", + "52417": "a on wciąż znosi jadło, wino", + "52418": "i baraszkuje wciąż z dziewczyną —", + "52419": "a ona dufna w siebie, śmiała", + "52420": "— bezwstydny zatraceniec —", + "52421": "z śmiechem podarki przyjmowała —", + "52422": "no, i na kołku zawisł wieniec. —", + "52423": "MAŁGORZATA", + "52424": "Biedna dziewczyna!", + "52425": "HALSZKA", + "52426": "Co? żałować?", + "52427": "Nie! — to my musimy pracować?", + "52428": "Nas matka nie wypuszcza z domu", + "52429": "— siedź jedna z drugą przy kądzieli!", + "52430": "a ona idzie po kryjomu —", + "52431": "czasem pół nocy przesiedzieli", + "52432": "z gaszkiem to w sieni, to na przyzbie,", + "52433": "a nigdy w domu! nigdy w izbie!", + "52434": "Jaka zasiadka, taki łup!", + "52435": "Pewnie, że szatę wdziać pokutną", + "52436": "po kozaczeniu trochę smutno!", + "52437": "MAŁGORZATA", + "52438": "Powinien wziąć z nią ślub.", + "52439": "HALSZKA", + "52440": "Nie głupi! Szwarny — to w okolu", + "52441": "inną dziewczynę znajdzie snadnie,", + "52442": "a zresztą — szukaj wiatra w polu!", + "52443": "MAŁGORZATA", + "52444": "A to nieładnie!", + "52445": "HALSZKA", + "52446": "Choćby ją zechciał jej kochanek,", + "52447": "my się rozprawim z kochaneczką;", + "52448": "chłopcy jej zerwą z głowy wianek,", + "52449": "a próg jej obsypiemy sieczką.", + "52450": "/ Wychodzi. /", + "52451": "MAŁGORZATA", + "52452": "/ zmierza do domu /", + "52453": "O, jakżem łatwo przewinienia", + "52454": "dziewczęce potępiała —", + "52455": "starczył mi drobiazg, ba, cień cienia,", + "52456": "skaza nieznaczna, mała,", + "52457": "już mnie raziło to, gniewało —", + "52458": "z wyśmiewem i pogardą", + "52459": "mówiłam: „grzesznaś” i szłam śmiało,", + "52460": "podnosząc głowę hardo!", + "52461": "Dziś by mi szukać trza pociechy", + "52462": "za własne winy, własne grzechy;", + "52463": "lecz jestże winą, co miłością", + "52464": "jest, szczęściem jeno i radością?", + "52465": "ZAUŁEK", + "52466": "/ Małgorzata. /", + "52467": "/ We wnęce muru obraz Matki Boskiej Bolesnej, przed obrazem kwiaty w dzbankach. /", + "52468": "MAŁGORZATA", + "52469": "/ stroi kwiatami obraz /", + "52470": "Przed tobą stoję", + "52471": "grzeszna i drżąca,", + "52472": "spójrz na mnie, Matko!", + "52473": "O, Bolejąca!", + "52474": "Miecz w twojej piersi,", + "52475": "Matko Jedyna!", + "52476": "Patrzysz na męki", + "52477": "swojego Syna!", + "52478": "„Ojcze w niebiesiech”", + "52479": "szepczą Twe wargi —", + "52480": "ukój mą boleść,", + "52481": "Usłysz me skargi.", + "52482": "Takam zstrachana", + "52483": "i taka biedna —", + "52484": "Matko Bolesna,", + "52485": "Ty wiesz to jedna!", + "52486": "Wieczny ból we mnie,", + "52487": "ból za mną, ze mną —", + "52488": "oczy spłoszone", + "52489": "już się nie zdrzemną.", + "52490": "Samotna jestem", + "52491": "i przeto płaczę —", + "52492": "łzami dróg nędzę", + "52493": "skraplam i znaczę.", + "52494": "A w Twoim sercu", + "52495": "rany wieczyste —", + "52496": "a na Twych kwiatach", + "52497": "łzy me rzęsiste.", + "52498": "Rwałam je tobie", + "52499": "w dzisiejsze rano,", + "52500": "godziną wczesną", + "52501": "i zapłakaną.", + "52502": "Jeszcze złocista", + "52503": "nie zeszła zorza —", + "52504": "rozpacz mnie gnała", + "52505": "z zimnego łoża.", + "52506": "Spójrz na mnie, Matko,", + "52507": "z gwiaździstej drogi,", + "52508": "ochroń od śmierci,", + "52509": "od hańby srogiej.", + "52510": "Przed Tobą stoję", + "52511": "grzeszna i drżąca,", + "52512": "spójrz na mnie, Matko!", + "52513": "O, Bolejąca!", + "52514": "ULICA", + "52515": "/ Żołnierz Walenty — brat Małgosi,Faust, Mefistofeles Małgorzata, Marta; Mieszczanie. Noc. Przed domem Małgorzaty. /", + "52516": "WALENTY", + "52517": "Gdy się tak w knajpie tęgo piło.", + "52518": "siedziało, grało i gwarzyło,", + "52519": "koledzy, pełni już ochoty,", + "52520": "chwalili dziewczyn swoich cnoty.", + "52521": "Przy pełnej flaszy i kielichu", + "52522": "spokojniem patrzył w głośny krąg", + "52523": "i uśmiechałem się po cichu", + "52524": "do tych wiwatujących rąk.", + "52525": "Jeden z drugiego się natrząsa,", + "52526": "ten mówi to, a tamto ów,", + "52527": "a ja podkręcam w górę wasa", + "52528": "i mówię sobie: gadaj zdrów!", + "52529": "I biorę w garście pełny kielich", + "52530": "i mówię dziarsko, jak to młody,", + "52531": "a któż mej siostrze cnót anielich", + "52532": "nie pozazdrości — jej urody?", + "52533": "— a oni mówią: rację masz!", + "52534": "kto co innego twierdzi: łgarz!", + "52535": "hura! i brzęk, i brzęk o szkło —", + "52536": "Zdrowie Małgosi! — toż to szło!!", + "52537": "A teraz — włosy z głowy rwać —", + "52538": "palce ogryzać aż do krwi!", + "52539": "Gdzież się podziała dziarska brać?", + "52540": "już nie ma — każden jeno drwi —", + "52541": "tu jakieś słówko podejrzane,", + "52542": "tam szpilkę wbije ktoś znienacka —", + "52543": "kto może, rozdrapuje ranę", + "52544": "i poszła sława w dym wojacka!", + "52545": "Ej! — gdybym krzyknąć mógł — kłamiecie!", + "52546": "i sam przed sobą rzec: nie wierzę!", + "52547": "rozbiłbym w puch to marne śmiecie,", + "52548": "ejże! leciałyby paździerze!", + "52549": "Ktoś idzie! Zbliża się! Czuj duch!", + "52550": "— nie mylę się — tak! idzie dwóch!", + "52551": "— jeśli to on — Małgosin gach,", + "52552": "nie wróci żywy pod swój dach!", + "52553": "/ Wchodzą Faust i Mefistofeles. /", + "52554": "FAUST", + "52555": "Jak to w zakrystii światło właśnie", + "52556": "oliwnej lampki drżące w dali,", + "52557": "co mży i cichnie, pełga, gaśnie", + "52558": "i choć się z nagła żywiej pali,", + "52559": "już w czyhające wsiąka ciemnie,", + "52560": "tak właśnie mroczno we mnie.", + "52561": "MEFISTOFELES", + "52562": "A we mnie jakaś chęć raczej łasząca,", + "52563": "uczucie kota, który po drabinie", + "52564": "na dach wychodzi — patrzy do miesiąca", + "52565": "i znów przez rynnę zwinnie się przewinie;", + "52566": "trochę złodziejstwa w tym i lubieżności,", + "52567": "oraz swoistej, rzekłbym, cnotliwości.", + "52568": "Już się w mych żyłach z krwią przelewa", + "52569": "jutrzejszy łysogórski gon,", + "52570": "noc czarodziejska we mnie śpiewa", + "52571": "melodią nietoperzych błon.", + "52572": "FAUST", + "52573": "Kiedyż się wzniesie skarb ku górze,", + "52574": "który rozbłysnął tam przy murze!", + "52575": "MEFISTOFELES", + "52576": "Ach, będziesz mógł wydobyć sam", + "52577": "kociołek z ziemi stary.", + "52578": "Spojrzałem kiedyś tam:", + "52579": "talary — bite talary!", + "52580": "FAUST", + "52581": "Ni dyjademu, ni pierścienia", + "52582": "dla lubej mojej przystrojenia?", + "52583": "MEFISTOFELES", + "52584": "Widziałem, zanim zapiał kur,", + "52585": "w kociołku pereł suty sznur.", + "52586": "FAUST", + "52587": "To bardzo dobrze — wstyd mi broni", + "52588": "tak bez podarków chodzić do niej.", + "52589": "MEFISTOFELES", + "52590": "Toć nie powinno serca chmurzyć,", + "52591": "można za darmo czasem użyć.", + "52592": "— Lecz teraz — gdy tak gwiazdki mżą", + "52593": "i pięknie niebo stroją,", + "52594": "do reszty już odurzę ją", + "52595": "moralną piosnką moją.", + "52596": "śpiewa — przygrywa na gitarze", + "52597": "O, Kasiu moja, powiedz mi,", + "52598": "co u kochanka szukasz drzwi", + "52599": "godziną tak poranną.", + "52600": "Chętnie on Kasiu wpuści cię,", + "52601": "lecz z wypuszczeniem będzie źle,", + "52602": "nie wrócisz, Kasiu, panną!", + "52603": "Więc, Kasiu słodka, rozważ to;", + "52604": "Kasia nie słucha, kocha go,", + "52605": "więc: dobrej nocy w łóżku!", + "52606": "Ej, Kasiu, przestrzegałem cię,", + "52607": "stokrotnie pewniej kochać się", + "52608": "z pierścionkiem na paluszku!", + "52609": "WALENTY", + "52610": "/ wpada /", + "52611": "Gruchać przyszedłeś, szelmo, tu?", + "52612": "Patrzcie no gaszka! — drań, sobaka!", + "52613": "Wpierw z instrumentem do diabłów stu!", + "52614": "teraz się wezmę do śpiewaka!", + "52615": "MEFISTOFELES", + "52616": "Gitara pękła — gra skończona!", + "52617": "WALENTY", + "52618": "Teraz się po łbach będziem prać!", + "52619": "Ty albo ja, ktoś z nas tu skona.", + "52620": "MEFISTOFELES", + "52621": "/ do Fausta /", + "52622": "Doktorze! nie uciekać — stać!", + "52623": "tu do mnie! — już się składa,", + "52624": "mądrze się jeno trzeba brać —", + "52625": "zaczynać! z pochwy szpada!", + "52626": "WALENTY", + "52627": "Odparuj!", + "52628": "MEFISTOFELES", + "52629": "Już!", + "52630": "WALENTY", + "52631": "Ten cios…", + "52632": "MEFISTOFELES", + "52633": "I ten!", + "52634": "WALENTY", + "52635": "Moc czarcia! Mdleje dłoń!", + "52636": "MEFISTOFELES", + "52637": "/ do Fausta /", + "52638": "Uderzaj!!", + "52639": "WALENTY", + "52640": "/ pada /", + "52641": "A!", + "52642": "MEFISTOFELES", + "52643": "Wieczny mu sen!", + "52644": "Doktorze, szpadę skłoń!", + "52645": "A teraz w nogi! Trzeba umknąć zaraz,", + "52646": "zanim się zbiegnie ciekawskich czereda:", + "52647": "z policją jeszcze mniejszy jest ambaras,", + "52648": "lecz z klątwą raz — dwa uporać się nie da.", + "52649": "/ Wychodzą szybko — tłum się zbiera. /", + "52650": "MARTA", + "52651": "/ w oknie /", + "52652": "Gwałtu! ratunku!", + "52653": "MAŁGORZATA", + "52654": "Światła dajcie!", + "52655": "MARTA", + "52656": "/ jeszcze w oknie /", + "52657": "Bójka, ratunku! Przybywajcie!", + "52658": "TŁUM", + "52659": "Tu już zabity jeden leży!", + "52660": "MARTA", + "52661": "/ wychodzi z domu /", + "52662": "Zbrodniczy popełniono czyn!", + "52663": "MAŁGORZATA", + "52664": "/ wychodzi z domu /", + "52665": "Kto to?", + "52666": "TŁUM", + "52667": "Twej matki syn!", + "52668": "MAŁGORZATA", + "52669": "Ratuj mnie, Chryste, z złej obierzy!", + "52670": "WALENTY", + "52671": "Umieram! — to niedługie słowo!", + "52672": "a krótsza jeszcze zgonu chwilka.", + "52673": "Precz z łzami, z potrząsaniem głową!", + "52674": "Przybliżcie się — chcę rzec słów kilka!", + "52675": "Otaczają go wszyscy.", + "52676": "Małgosiu moja! jeszcześ młoda —", + "52677": "tak jakoś wszystko… wielka szkoda…", + "52678": "… tak jakoś zrobiłaś opacznie —", + "52679": "niechże śmiertelna ta nauka", + "52680": "przypomni, powie ci, żeś suka!", + "52681": "A teraz się to gorsze zacznie.", + "52682": "MAŁGORZATA", + "52683": "Bracie! Mój Boże! całyś krwawy…", + "52684": "WALENTY", + "52685": "Nie mieszaj Boga do tej sprawy!", + "52686": "Co się stać miało — już się stało;", + "52687": "źle bardzo się podziało…", + "52688": "Najpierw się z jednym — no tak — lubisz —", + "52689": "i drugi przyjdzie — tak — niewiasto —", + "52690": "i trzeci — tuzin przyhołubisz,", + "52691": "aż w łoże całe wpuścisz miasto!", + "52692": "Gdy hańba na ten świat przychodzi,", + "52693": "to w tajni, w mroku, w ćmie się rodzi,", + "52694": "rękę się trzyma u jej warg,", + "52695": "by nie zdradziła się przedwcześnie;", + "52696": "tak się ją kryje wciąż obleśnie —", + "52697": "najchętniej skręcić by jej kark!", + "52698": "Lecz gdy podrośnie — furda! basta!", + "52699": "w dzień biały idzie środkiem miasta!", + "52700": "a przecież nic nie wypiękniała,", + "52701": "lecz im kaprawsza — bardziej śmiała!", + "52702": "na rynek pcha się i w południe,", + "52703": "gdy gwarno, rojno, strojno, ludnie,", + "52704": "mizdrzy i puszy się obłudnie.", + "52705": "Ja widzę już przedśmiertnym wzrokiem,", + "52706": "jak ty się stajesz hańby łupem,", + "52707": "jak szybkim cię mijają krokiem", + "52708": "bliźni — w ohydzie — jak przed trupem", + "52709": "Niech jak choroba wstyd cię toczy,", + "52710": "kiedy ci ludzie spojrzą w oczy!", + "52711": "Ścierko! porzucisz ty złotości.", + "52712": "nie będziesz stawać u ołtarza:", + "52713": "w ozdobie szat i zalotności", + "52714": "już do miejskiego wirydarza", + "52715": "nie pójdziesz — nie! Tobie ciemnica.", + "52716": "ukryty w zgniłej ćmie zaułek,", + "52717": "tam niech ci nędza czerni lica,", + "52718": "twym miejscem szpital i przytułek!", + "52719": "Choć Bóg się wzruszy skargi twemi", + "52720": "ja cię przeklinam tu — na ziemi!", + "52721": "MARTA", + "52722": "Zamiast się modlić tej godziny,", + "52723": "bluźnierstwem jeno zwiększasz winy!", + "52724": "WALENTY", + "52725": "Rajfurko stara! gdybym mógł", + "52726": "zemstę swą wywrzeć na tobie —", + "52727": "sprościłbym grzeszne szlaki dróg", + "52728": "i spokój znalazł w grobie!", + "52729": "MAŁGORZATA", + "52730": "Bracie! mój bracie! straszny kres!", + "52731": "WALENTY", + "52732": "Zaprzestań płakać! szkoda łez!", + "52733": "Odchodzę — idę na boski sąd", + "52734": "z krwawiącą w sercu raną,", + "52735": "przez twoją rękę i twój błąd", + "52736": "na wieki mi zadaną!", + "52737": "Bóg wydał rozkaz, żołnierz słucha,", + "52738": "przyjmij w Twe ręce mego ducha!", + "52739": "EGZEKWIE", + "52740": "/ Małgorzata; Zły Duch; Tłum. Katedra. Nabożeństwo: organy, śpiew. W tłumie Małgorzata; za nią Zły Duch. /", + "52741": "ZŁY DUCH", + "52742": "Jakożeś inna w swych dniach młodości,", + "52743": "wiary, miłości, cicha, niewinna,", + "52744": "przed ołtarz szła.", + "52745": "Słodko i szczerze twoje pacierze,", + "52746": "jak dym kadzielny, jak wonna mgła", + "52747": "modrzą się, snują,", + "52748": "gdzie Nieśmiertelny w aniołów gronie", + "52749": "w niebie króluje, w gwiezdnej koronie.", + "52750": "Małgosiu — dziecię — kędyż na świecie", + "52751": "serce zgubione, nieodgadnione?", + "52752": "Matka twa siwa, o, nieszczęśliwa!", + "52753": "ducha oddała Bogu.", + "52754": "Tyś ją zabiła, sponiewierała —", + "52755": "ty i grzech ciała!… Nieczysta siła", + "52756": "matkę zabiła.", + "52757": "Małgosiu — krew na twym progu.", + "52758": "A pod twym sercem w strwożonym łonie", + "52759": "już nowe życie tli się i płonie", + "52760": "tajemnie, skrycie —", + "52761": "MAŁGORZATA", + "52762": "O, myśli grzeszna, myśli straszliwa!", + "52763": "czymże ją zwalczę ja nieszczęśliwa!", + "52764": "CHÓR", + "52765": "Dies irae, Dies illa", + "52766": "Solvet saeclum in favilla", + "52767": "/ Organy grają. /", + "52768": "ZŁY DUCH", + "52769": "Groza nad tobą? Organy grają,", + "52770": "a groby wnętrza swe otwierają.", + "52771": "Grzech twoje myśli, serce popieli,", + "52772": "jakże z popiołu ogień wystrzeli?!", + "52773": "Drżyj!", + "52774": "MAŁGORZATA", + "52775": "Zamieram w sobie straszną tęsknotą,", + "52776": "psalmy organne głazem mnie gniotą.", + "52777": "CHÓR", + "52778": "Iudex ergo, cum sedebit", + "52779": "quidquid latet adparebit", + "52780": "nil inultum remanebit.", + "52781": "MAŁGORZATA", + "52782": "Ciemno i duszno! Cierpi sumienie,", + "52783": "wali się ma mnie ciężkie sklepienie.", + "52784": "Słupy olbrzymie, ściany kościoła", + "52785": "duszą mnie, więżą! Śmiertelne koła!", + "52786": "Tchu!", + "52787": "ZŁY DUCH", + "52788": "Ukryj się! Grzechu nic nie ukryje,", + "52789": "umrzesz zhańbiona, wstyd cię przeżyje.", + "52790": "Wołasz ty — światła — wołasz — powietrza —", + "52791": "wzgardzonej duszy nic nie ulecza!", + "52792": "Biada ci!", + "52793": "CHÓR", + "52794": "Quid sum miser tunc dicturus?", + "52795": "Quem patronum rogaturus?", + "52796": "Cum vix iustus sit securus.", + "52797": "ZŁY DUCH", + "52798": "Błogosławieni skrywają lica —", + "52799": "umknie się tobie czysta prawica.", + "52800": "Biada twej doli.", + "52801": "CHÓR", + "52802": "Quid sum miser tunc dicturus", + "52803": "MAŁGORZATA", + "52804": "Podajcie mi trzeźwiących soli!", + "52805": "/ Omdlewa. /", + "52806": "SABAT", + "52807": "/ Faust, Mefistofeles, Błędnik, Czarownice, Czarownicy, Generał, Minister, Parweniusz, Autor, Straganiarka, Proktofantazy. Zjawy: Lilith, Meduza, Serwibilis, Oberon, Tytania, orszak weselny. Łysa Góra. /", + "52808": "MEFISTOFELES", + "52809": "No cóż — przydałoby ci się stylisko?", + "52810": "Ja chętnie dosiadłbym już kozła;", + "52811": "droga daleka — cel nieblisko.", + "52812": "FAUST", + "52813": "Jeszcze mnie krzepko niosą nogi,", + "52814": "sękacz mi tęgi dobrze służy;", + "52815": "piękne widoki są z tej drogi,", + "52816": "więc się i wzrok nie nuży.", + "52817": "Po pochyłościach piąć się ku szczytowi", + "52818": "przez skały, z których spada woda,", + "52819": "u stóp czar dolin — któż wysłowi!", + "52820": "Dzika, wspaniała gór przyroda.", + "52821": "Brzoza już liśćmi się zieleni,", + "52822": "przebujne życie kipi w sośnie;", + "52823": "pławi się w wiośnie las radośnie —", + "52824": "my jedni mamyż być znużeni?", + "52825": "MEFISTOFELES", + "52826": "Mnie jakoś mróz po kościach chodzi,", + "52827": "noc czarna — istna sadza,", + "52828": "księżyc niemrawo w chmurach brodzi,", + "52829": "wciąż drogę jakiś pień zagradza", + "52830": "lub skała twarda jak ze stali", + "52831": "omal że głowy nie rozwali;", + "52832": "po prostu byłby nam niezbędny", + "52833": "przewodnik — bodaj ognik błędny;", + "52834": "tam właśnie u kamiennych płyt", + "52835": "błyszczy się błędnik: przyjacielu!", + "52836": "hej! — wyprowadzisz nas na szczyt!", + "52837": "BŁĘDNIK", + "52838": "Chętnie — lecz nie wiem, czy do celu", + "52839": "dojdziecie prędko moim szlakiem,", + "52840": "ja bowiem płynę zygzakiem —", + "52841": "gdzie wiatr — tam i ja.", + "52842": "MEFISTOFELES", + "52843": "Po prostu naśladujesz ludzi?", + "52844": "Niech no się asan dziś potrudzi!", + "52845": "A nie — to zdmuchnę cię jak świecę.", + "52846": "BŁĘDNIK", + "52847": "Władczy twój głos — już świecę — lecę,", + "52848": "lecz zważcie, czarów dziś godziny!", + "52849": "góry szaleją, wicher wieje", + "52850": "i czarcie przypomina dzieje,", + "52851": "możemy zbłądzić — nie z mej winy.", + "52852": "FAUST, MEFISTOFELES, BŁĘDNIK", + "52853": "/ śpiewają na przemiany /", + "52854": "W światy czarów, snów i baśni,", + "52855": "które noc i mrok spowiły!", + "52856": "Świeć nam, ogniu, świeć najjaśniej", + "52857": "przez tej drogi szlak zawiły —", + "52858": "w nieobjęty kraj — w przestrzenie!", + "52859": "Drzewa, drzewa i drzew cienie", + "52860": "pędzą, lecą, czas mijają", + "52861": "rzeszą gwarną i pątniczą,", + "52862": "góry grają, lasy grają,", + "52863": "chrapią, wrzeszczą, trąbią, krzyczą.", + "52864": "A strumienie cienko smyczą", + "52865": "na skrzypicach kamienistych;", + "52866": "słyszysz szumy — słyszysz pieśni —", + "52867": "pól i krzów, i łąk rosistych?", + "52868": "czy to podziomkowie leśni?", + "52869": "czy to piosenka zagubiona", + "52870": "tej przeszłości, co już kona?", + "52871": "wraca echem baśń wygrana,", + "52872": "zapomniana — przypomniana!", + "52873": "Uhu! Uhu! Puchacz huczy —", + "52874": "stado sów się nocą włóczy,", + "52875": "zwołują się kruki, wrony —", + "52876": "cały ptasi świat zbudzony.", + "52877": "Spod łopuchów, patrz, ropuchy", + "52878": "wywalają grube brzuchy,", + "52879": "a korzenie, giętkie łozy,", + "52880": "jak kłąb wężów, jak połozy", + "52881": "siecią pnączy zapowiły", + "52882": "pnie, wykroty, skały, iły", + "52883": "i czyhają na wędrowca", + "52884": "u przepaści, u manowca;", + "52885": "człek się trwoży, męczy, dyszy —", + "52886": "aż tu nagle z mchu, z upłazu", + "52887": "tysiącbarwne wojsko myszy", + "52888": "skacze do twych nóg od razu.", + "52889": "Lud świetlaków skrzy się, roi,", + "52890": "aż się w oczach mży i troi.", + "52891": "Czy stoimy, czy idziemy?", + "52892": "wszystko w ruchu, w wirze, w splocie —", + "52893": "nic nie wiemy, nic nie wiemy —", + "52894": "drzewa, skały, świateł krocie —", + "52895": "jakieś duchy na przelocie —", + "52896": "noc się mnoży, tysięcznieje —", + "52897": "dziwa! czarnoksięskie dzieje!", + "52898": "MEFISTOFELES", + "52899": "Chwyć się mocno mego płaszcza,", + "52900": "skała twarda, duża, śliska —", + "52901": "i spójrz teraz! spoza chaszcza", + "52902": "mamonowy skarb rozbłyska.", + "52903": "FAUST", + "52904": "Jakże przedziwnie mroczne dale", + "52905": "rozkwieca odblask złotych zórz,", + "52906": "światło przez lasy i przez hale", + "52907": "przerzuca się od wzgórz do wzgórz:", + "52908": "wpada w przepaście uroczyste,", + "52909": "budzi uśpione, głuche dna,", + "52910": "jaśniejsze wraca, przezroczyste", + "52911": "i snuje się jak srebrna mgła;", + "52912": "z nagła się stapia w mknące źródło,", + "52913": "znów rozpryskuje w tysiąc smug", + "52914": "i szarfą zbladłą i wychłódłą", + "52915": "oplata wąskie linie dróg.", + "52916": "A w bliży grają światła żywe", + "52917": "jak struny fosforycznych lir —", + "52918": "sypią się iskry urokliwe", + "52919": "na górski szczyt jak złoty żwir;", + "52920": "lecz słysz — lecz słysz — w górzystym łonie", + "52921": "drży serce — drży — od dna po czub —", + "52922": "wybucha pożar! góra płonie!", + "52923": "wyrosła jak ognisty słup!", + "52924": "MEFISTOFELES", + "52925": "Pałac Mamona lśni jaskrawo —", + "52926": "noc wielkich dziś uroczystości!", + "52927": "Z sutą gotują się zabawą", + "52928": "na przyjazd licznych gości.", + "52929": "FAUST", + "52930": "Wiatr oszalałe gna powietrze,", + "52931": "po twarzy smaga, tnie i siecze.", + "52932": "MEFISTOFELES", + "52933": "Chwyć się skał rękami mocno,", + "52934": "bo cię wicher w przepaść rzuci:", + "52935": "iść nam trzeba przez mgłę nocną,", + "52936": "która zwodzi, bałamuci.", + "52937": "Słysz, jak wicher zrywa skały,", + "52938": "mierzwi bory, zgniata drzewa,", + "52939": "znaglonego ognia grzywa,", + "52940": "skier zawieją świat zalewa;", + "52941": "a z tej mierzwy płomienistej", + "52942": "raz po razie grom wylata,", + "52943": "błyskawice, huki, świsty,", + "52944": "jakby krwawy koniec świata;", + "52945": "pogłos wrzawy w alarm wali,", + "52946": "leci szarża w tysiąc koni —", + "52947": "ognia!! lecą, tętnią — w dali", + "52948": "stukot kopyt w skały dzwoni;", + "52949": "w dali — w bliży — w dole — w górze —", + "52950": "głosy — krzyki rechotliwe —", + "52951": "czarownice w skier wichurze", + "52952": "lecą żądne i chutliwe.", + "52953": "CHÓR CZAROWNIC", + "52954": "Leci czarownic dziarski chór,", + "52955": "żółte rżyska — zielony siew —", + "52956": "pan czarny siedzi na szczycie gór", + "52957": "— śpiewa — w nas kipi krew!", + "52958": "Przez miasta i wsie", + "52959": "chór czarownic mknie!", + "52960": "Za nami! za nami! wprzód!", + "52961": "przez lasy — przez góry — przez swąd i smród!", + "52962": "GŁOS", + "52963": "Staruszka Baubo na maciorze", + "52964": "w skrach płomienistych wicher porze!", + "52965": "CHÓR", + "52966": "Chwała jej, chwała! za nią w bieg!", + "52967": "— Matka na świni — czart ich strzegł!", + "52968": "GŁOS", + "52969": "A ty! — skąd jazda?", + "52970": "GŁOS", + "52971": "Z Kamieńca wprost!", + "52972": "Zajrzałem sowie do gniazda —", + "52973": "ślepia rozwarła — uciekła.", + "52974": "GŁOS", + "52975": "Przez diabli most!", + "52976": "Dokąd tak w cwał?!", + "52977": "GŁOS", + "52978": "Noc mnie urzekła,", + "52979": "wicher mnie zwiał —", + "52980": "rana zapiekła,", + "52981": "spala mnie szał.", + "52982": "CHÓR CZAROWNIC", + "52983": "Droga się dłuży, droga się snuje —", + "52984": "cóż to za pęd! cóż to za szczęk!", + "52985": "widły nas bodą, miotła w zad kłuje —", + "52986": "dziecko się dusi, brzuch matce pękł!", + "52987": "PÓŁCHÓR CZAROWNIKÓW", + "52988": "Wleczemy się wśród złomu,", + "52989": "a każdy z nas się biedzi —", + "52990": "w drodze do czarta domu", + "52991": "baba chłopa wyprzedzi.", + "52992": "DRUGI PÓŁCHÓR", + "52993": "Ejże! patrzcie proroków!", + "52994": "Daremne to gadanie,", + "52995": "gdzie baba za sto kroków,", + "52996": "chłop jednym susem stanie.", + "52997": "GŁOS", + "52998": "/ z góry /", + "52999": "Do mnie — do mnie! Z jeziora!", + "53000": "GŁOSY", + "53001": "/ z dołu /", + "53002": "Ach, chętka nasza skora —", + "53003": "pierzemy — czyste i godne —", + "53004": "cóż z tego — jesteśmy niepłodne!", + "53005": "OBA CHÓRY", + "53006": "Ucicha wicher, gwiazda wschodzi,", + "53007": "księżyc się kryje w chmur powodzi —", + "53008": "chór leci w mgły, zawieje —", + "53009": "ogniste iskry sieje.", + "53010": "GŁOS", + "53011": "/ z dołu /", + "53012": "Hola — czekajcie — hej!", + "53013": "GŁOS", + "53014": "/ z góry /", + "53015": "Któż to tam woła z kniej?", + "53016": "GŁOS", + "53017": "/ z dołu /", + "53018": "Weźcie mnie z sobą — podajcie ręce,", + "53019": "trzysta lat idę w znoju i męce —", + "53020": "każdy rok płaci — każdy rok traci,", + "53021": "dotrzeć nie mogę do moich braci.", + "53022": "OBA CHÓRY", + "53023": "Niesie mnie miotła — dźwiga drąg —", + "53024": "widły unoszą w górę, w krąg —", + "53025": "nogami wierzgaj, ręką trzep —", + "53026": "kto dziś nie wzleci — istny kiep.", + "53027": "PÓŁCZAROWNICA", + "53028": "Kuśtykam z tyłu — no i cóż,", + "53029": "nadążyć siostrom ani rusz!", + "53030": "W samotnym domu nie usiedzę,", + "53031": "a tu na próżno nogi biedzę.", + "53032": "CHÓR CZAROWNIC", + "53033": "Pomaga nam skutecznie maść,", + "53034": "spódnice trza na wietrze kłaść,", + "53035": "a wtedy z cebra świetna łódź", + "53036": "— nie możesz zdążyć, to się wróć!", + "53037": "OBA CHÓRY", + "53038": "Obieżym szczyt najwyższy w krąg,", + "53039": "wy na nas patrzcie z błotnych łąk!", + "53040": "o czarnoksięstwie myślcie wciąż!", + "53041": "Bywajcie! Chórze, w górę dąż!", + "53042": "/ Odlatują. /", + "53043": "MEFISTOFELES", + "53044": "Cóż to za hałas, wrzask i ścisk!", + "53045": "Krzyk, wycie, rechot, ryk i pisk!", + "53046": "Ogień i chuć — skrzy, świeci, pryska,", + "53047": "na czarnoksięskie mknie igrzyska!", + "53048": "A teraz ze mną! przy mnie stój!", + "53049": "Gdzie jesteś?", + "53050": "FAUST", + "53051": "/ z oddali /", + "53052": "Tutaj!", + "53053": "MEFISTOFELES", + "53054": "Już cię rój", + "53055": "latawic porwał w taniec swój!", + "53056": "Już ja tu sobie z tym poradzę!", + "53057": "Trzeba odsłonić swoją władzę!", + "53058": "Rozstąpić się! precz! idzie mistrz!", + "53059": "Miejsca, sławetni!", + "53060": "Doktorze, tu! masz rękę moją —", + "53061": "trza się wydostać z dymu, z zgliszcz;", + "53062": "już mnie samego niepokoją", + "53063": "te tłumy i obrzydliwości,", + "53064": "na to trza dużo cierpliwości.", + "53065": "Tam chodźmy! Nowość mnie pociąga,", + "53066": "choćby rodziła dziwoląga.", + "53067": "FAUST", + "53068": "Sprzeczności duchu! Na toś mnie prowadził,", + "53069": "pełen przekory i wraz roztropności,", + "53070": "byś mi tu nagle najpoważniej radził", + "53071": "opuścić czary — ostać w samotności?", + "53072": "MEFISTOFELES", + "53073": "Spójrz jeno — tutaj nie ma ścisku,", + "53074": "ktoś przecież siedzi przy ognisku,", + "53075": "czyliż ci zaraz tłumu trzeba?", + "53076": "FAUST", + "53077": "Wolałbym jednak być tam w górze,", + "53078": "w płomieniu chmurnym i wichurze;", + "53079": "kędy panuje czarny książę,", + "53080": "jakaś zagadka się rozwiąże.", + "53081": "MEFISTOFELES", + "53082": "Może i jedna się rozwiąże,", + "53083": "lecz nowe drogę ci zagrodzą.", + "53084": "Niechajże wielki świat szaleje,", + "53085": "no już zbyt znane, stare dzieje:", + "53086": "z wielkich się małe światy rodzą.", + "53087": "Ostań na chwilę ze mną tu,", + "53088": "w spokoju nabierzemy tchu,", + "53089": "tym bardziej, że tu rojno, widzę:", + "53090": "stare z młodymi w zgodnej lidze,", + "53091": "ależ — czarownic nagich sporo!", + "53092": "a wszystkie młode! stare za to", + "53093": "chętnie się odziewają szatą,", + "53094": "bardzo rozumnie! chętki biorą", + "53095": "podejść tam nieco; trudu mało,", + "53096": "uciechy dużo; chodźmy śmiało.", + "53097": "A cóż za wstrętna brzmi muzyka!", + "53098": "Do szpiku kości drze, przenika", + "53099": "tak sobie wszyscy chwile szpecą;", + "53100": "trzeba się przyzwyczaić nieco!", + "53101": "No, chodź już, chodź! ja dobrze radzę —", + "53102": "ja pójdę pierwszy — poprowadzę.", + "53103": "Ależ, mój drogi, toż olbrzymia przestrzeń,", + "53104": "— popatrz no! końca jej nie widać prawie —", + "53105": "a co tu tańców, pijatyki, pieszczeń,", + "53106": "trzeba się przecież przypatrzyć zabawie!", + "53107": "FAUST", + "53108": "W jakiejże roli chcesz się tutaj dostać?", + "53109": "Czy weźmiesz diabła, czyli maga postać?", + "53110": "MEFISTOFELES", + "53111": "Najchętniej incognito! To najbardziej lubię,", + "53112": "lecz można się z orderem zjawić — właśnie w klubie:", + "53113": "podwiązki nie dostałem od królewskiej żony,", + "53114": "ale mam nóżkę końską — order tu ceniony.", + "53115": "Zresztą tu nawet ślimak już z mojego cienia", + "53116": "orientuje się dobrze, z kim ma do czynienia;", + "53117": "trudno się, widzisz, ukryć, swój świat swoim światem;", + "53118": "chodźmy! bądź panem młodym, ja będę twym swatem.", + "53119": "do kilku obstarniejszych zgromadzonych koło ogniska", + "53120": "A cóż wy tu robicie, dobrodzieje mili?", + "53121": "życzę wam szczerze, byście się zbytnio nie nudzili,", + "53122": "tu uciecha jest prawem i prawem swawola,", + "53123": "nudzić można się w domu, jeśli czyja wola.", + "53124": "GENERAŁ", + "53125": "Narodom ufać? niech to piorun trzaśnie!", + "53126": "Zasługi? to czczy dym!", + "53127": "W narodach jak u kobiet właśnie,", + "53128": "młodość jedynie dzierży prym.", + "53129": "MINISTER", + "53130": "Wszystko się do upadku chyli —", + "53131": "czemu? rzecz prosta: nie ma nas!", + "53132": "Wtedy, gdy myśmy wszystkim byli,", + "53133": "wtedy był złoty czas!", + "53134": "PARWENIUSZ", + "53135": "Na kim się zmełło — na kim skrupi!", + "53136": "Co zakazane — to popłaca!", + "53137": "Tę prawdę tłum odrzucił głupi —", + "53138": "w perzynę poszła nasza praca.", + "53139": "AUTOR", + "53140": "Dziś młodzież jest mądrości katem,", + "53141": "a dobrych książek pełne — strychy!", + "53142": "doprawdy, jeszcze jak świat światem", + "53143": "nie było w młodych tyle pychy!", + "53144": "MEFISTOFELES", + "53145": "/ postarzał się nagle /", + "53146": "Przyszedłem tu, lecz pełen smutku.", + "53147": "Sądny dzień idzie! słyszcie, głusi!", + "53148": "Gdy ja się kończę pomalutku", + "53149": "i świat się ze mną skończyć musi.", + "53150": "STRAGANIARKA", + "53151": "Panowie — nie mijajcie! czemu tak z ostrożna?", + "53152": "niebywała sposobność — czego pragnie dusza —", + "53153": "kupić nie kupić — potargować można!", + "53154": "popatrzeć — wybrać; kupić nikt nie zmusza.", + "53155": "Czego nigdzie na świecie nie ma, nie dostanie —", + "53156": "tu właśnie jest — kupujcie!! Na moim straganie", + "53157": "nie ma ni jednej rzeczy, która bólu nie sprawiła;", + "53158": "ni jednej nie ma rzeczy, która kogoś nie skrzywdziła;", + "53159": "ten sztylet zabił wielu — z żeber się nie zśliźnie —", + "53160": "ten kielich — jeszcze wilgny po strasznej truciźnie —", + "53161": "oto klejnoty, kupić za nie można cnotę,", + "53162": "oto miecz, zdradzający wieczystą robotę", + "53163": "skrytobójczego mordu; czego pragnie dusza:", + "53164": "popatrzeć! wybrać! kupić nikt nie zmusza!", + "53165": "MEFISTOFELES", + "53166": "Źle coś pojmujesz czasy współczesne, ciotuchno,", + "53167": "co do towaru twego — owszem, w tym masz rację,", + "53168": "lecz przestarzałą mocno, toż to samo próchno!", + "53169": "nowe czasy! — więc nowe potrzebne sensacje.", + "53170": "FAUST", + "53171": "Czy ja się mylę? — zdaje się,", + "53172": "tu istny jarmark w lesie.", + "53173": "MEFISTOFELES", + "53174": "Wszystko się w górę zbitą tłoczy zgrają.", + "53175": "Sądzisz, że ty pchasz?! nie! to ciebie pchają!", + "53176": "FAUST", + "53177": "Kto to?!", + "53178": "MEFISTOFELES", + "53179": "Przyjrzyj się dobrze: Lilith pięknowlosa!", + "53180": "FAUST", + "53181": "Kto?", + "53182": "MEFISTOFELES", + "53183": "Lilith Adamowi dana przez niebiosa,", + "53184": "żona pierwsza przed Ewą. — Radzę ci, zmruż oczy,", + "53185": "by nie złowiła źrenic na sidła warkoczy.", + "53186": "Na kogo rzuci urok włosów swoich cudem,", + "53187": "ten spod władzy okrutnej wychynie się z trudem.", + "53188": "FAUST", + "53189": "A oto, widać, w tańcu chyba przerwa krótka —", + "53190": "siedzą jedna przystarna, ale druga młódka.", + "53191": "MEFISTOFELES", + "53192": "Dziś się nie nuży nikt! Czas opętany!", + "53193": "Już się poczyna! Chodźmy w tany!", + "53194": "FAUST", + "53195": "/ tańczy z młodą /", + "53196": "Wiesz, śniło mi się, piękna ma,", + "53197": "że w słonku ślicznie jabłoń płonie,", + "53198": "a na gałęzi jabłuszka dwa", + "53199": "kusiły — wylazłem po nie!", + "53200": "NADOBNA", + "53201": "Już w raju jabłka was kusiły,", + "53202": "tę chętkę waszą znam.", + "53203": "Strasznie się cieszę, panie miły,", + "53204": "że to i ja jabłuszka mam.", + "53205": "MEFISTOFELES", + "53206": "/ tańczy ze starq /", + "53207": "Wiesz, śniło mi się, stara ma,", + "53208": "żem wierzbę widział rozłupaną,", + "53209": "w nią……………………….", + "53210": "zbudziłem się aż rano.", + "53211": "STARA", + "53212": "Pięknie się kłaniam końskiej nóżce —", + "53213": "słodki to sen był, panie mój,", + "53214": "bądź pewien, zawsze twojej służce", + "53215": "będzie smakował………………….", + "53216": "PROKTOFANTAZY", + "53217": "Przeklęty tłumie! przeklęta gra!", + "53218": "Tak długo wykładałem wam to w trudzie,", + "53219": "że duch gliniane nogi ma,", + "53220": "a wy tańczycie tu jak ludzie!", + "53221": "NADOBNA", + "53222": "/ tańczy /", + "53223": "Po cóż on przyszedł na nasz bal?", + "53224": "FAUST", + "53225": "/ tańczy /", + "53226": "Bo, widzisz, byłoby mu żal,", + "53227": "gdyby go nie mógł skrytykować,", + "53228": "nic nie istnieje dlań — czego nie widzi;", + "53229": "a jeśli czegoś nie może zmiarkować,", + "53230": "to albo milczy, albo-li wyszydzi.", + "53231": "Gdybyście jednak tańczyli,", + "53232": "tak jakby on wam grał,", + "53233": "usprawiedliwiłby łaskawie", + "53234": "i taniec wasz, i szał;", + "53235": "nawet by rzekł, żeście wspaniali,", + "53236": "gdybyście mu się w pas kłaniali.", + "53237": "PROKTOFANTAZY", + "53238": "Jeszczeście tutaj! — Niesłychane!", + "53239": "Zniknijcie przecie — nie ma was!", + "53240": "To mrzonki jeno są pijane!", + "53241": "Czym dla was przestrzeń i czym czas?", + "53242": "To prawda — w zamkach ponoć straszy,", + "53243": "lecz siły to nieznane!", + "53244": "Kiedyż wymiotę z świadomości waszej", + "53245": "te bzdury niesłychane?!", + "53246": "NADOBNA", + "53247": "Przestanie waćpan wreszcie nudzić.", + "53248": "PROKTOFANTAZY", + "53249": "Niechże mnie ktoś tu z was posłucha —", + "53250": "duchy! Nie lubię despotyzmu ducha,", + "53251": "co czysty rozum może zbrudzić!", + "53252": "Tańczą bez przerwy.", + "53253": "Na nic dziś słowa i dorady;", + "53254": "podróży się nie zrzeknę przeto —", + "53255": "czas przyjdzie! O, dam ja rady", + "53256": "i diabłom, i poetom!", + "53257": "MEFISTOFELES", + "53258": "Czekajcie chwilę — wnet się mędrzec znuży", + "53259": "i po pijawki pójdzie do kałuży,", + "53260": "a gdy mu z zadu wysączy się jucha,", + "53261": "z duchów wyleczy się — i z ducha!", + "53262": "do Fausta, który wycofał się z kręgu tańczących", + "53263": "Czy ona w tańcu się zmęczyła", + "53264": "czy ciebie zabolał krzyż?", + "53265": "FAUST", + "53266": "Ach — podczas śpiewu wyskoczyła", + "53267": "z jej ust czerwona mysz.", + "53268": "MEFISTOFELES", + "53269": "To drobiazg! żeby chociaż szara —", + "53270": "doprawdy schadzki szkoda!", + "53271": "FAUST", + "53272": "A potem…", + "53273": "MEFISTOFELES", + "53274": "Co?", + "53275": "FAUST", + "53276": "Przedziwna mara —", + "53277": "dziewczyna blada, młoda,", + "53278": "przeszła koło mnie powolutku,", + "53279": "pełna cichego w sobie smutku;", + "53280": "w kolanach jakoby spętana,", + "53281": "a w oczach — jakby czegoś prosi,", + "53282": "nieznana, a wraz przecież znana —", + "53283": "to widmo jest Małgosi!", + "53284": "Spójrz — ona — tam — idzie.", + "53285": "MEFISTOFELES", + "53286": "To, co dojrzałeś w sennym zwidzie", + "53287": "ócz niewidzących majaczeniem —", + "53288": "jest omamieniem, śladem, cieniem;", + "53289": "niedobrze spotkać to widziadło!", + "53290": "Na kogo jej widzenie padło,", + "53291": "temu zastyga w żyłach krew,", + "53292": "w kogo wzrok wwierci, wznosząc brew,", + "53293": "ten się od tego jej spojrzenia", + "53294": "powoli w twardy kamień zmienia:", + "53295": "to Meduza!", + "53296": "FAUST", + "53297": "Zaiste — oczy szklane jak u zmarłej,", + "53298": "których miłosne palce nie zawarły;", + "53299": "lecz to jej piersi, to Małgosi lica!", + "53300": "To ona! ona — z mroków się wyświeca!", + "53301": "MEFISTOFELES", + "53302": "To właśnie czarów mocą jest nieznaną:", + "53303": "wszyscy w niej widzą swoją ukochaną.", + "53304": "FAUST", + "53305": "O, rozkosz czuję i zarazem trwogę,", + "53306": "oczu oderwać nie zdolę, nie mogę;", + "53307": "a jakże zdobi jej łabędzią szyję", + "53308": "czerwony sznurek, co się wkoło wije,", + "53309": "tak wąski, że się ostrzem brzytwy zdaje.", + "53310": "MEFISTOFELES", + "53311": "I ja go widzę stąd, i rozpoznaję;", + "53312": "— strach dodam jeszcze twoim własnym strachom:", + "53313": "może swą głowę nosić i pod pachą —", + "53314": "to właśnie ślad jest cięcia Perseusza.", + "53315": "Wiecznym szaleństwem obąkana dusza!", + "53316": "Chodź! — już się wyzbyć tych majaczeń radzę,", + "53317": "chodź! — tam na wzgórek ciebie wyprowadzę,", + "53318": "festyn tam istny — śmiechu, gwaru tyle;", + "53319": "ten gmach olbrzymi, jeśli się nie mylę,", + "53320": "to teatr!", + "53321": "SERWIBILIS", + "53322": "Tak! w istocie tak!", + "53323": "Zaraz poczęcia damy znak;", + "53324": "siódmą dziś sztukę odgrywamy,", + "53325": "taki dosiódmy zwyczaj mamy.", + "53326": "Dyletant ją napisał, panie,", + "53327": "i dyletanckie będzie granie,", + "53328": "a jam dyletant też — kurtyniarz!", + "53329": "MEFISTOFELES", + "53330": "Dużo radości mi przyczyniasz,", + "53331": "gdy na właściwym miejscu widzę", + "53332": "głupotę ze szaleństwem w lidze.", + "53333": "INTERMEZZO", + "53334": "/ SEN NOCY SABATOWEJ czyli ZŁOTE GODY OBERONA i TYTANII /", + "53335": "DYREKTOR TEATRU", + "53336": "Dzisiaj odpoczniemy przecie,", + "53337": "dzielni synowie Muz;", + "53338": "lepszej sceny nie ma w świecie", + "53339": "niż ta wśród gór i łóz.", + "53340": "HEROLD", + "53341": "Lat pięćdziesiąt migiem zleci,", + "53342": "wtedy złotych godów pora;", + "53343": "gdy już słońce zgody świeci,", + "53344": "mogę złoto pchać do wora.", + "53345": "OBERON", + "53346": "Zastęp duchów niechaj spłynie,", + "53347": "czeka na was król z królową,", + "53348": "którzy oto w tej godzinie", + "53349": "pobierają się na nowo.", + "53350": "PUK", + "53351": "Puk zlatuje — Puk się kręci,", + "53352": "zgrabnie w tańcu stopki stawia;", + "53353": "nikt się z duchów dziś nie smęci,", + "53354": "każdy z Pukiem się zabawia.", + "53355": "ARIEL", + "53356": "Śpiew Ariela szczerozłoty,", + "53357": "jak niebiańska brzmi muzyka;", + "53358": "dźwięk jej wabi moc szpetoty,", + "53359": "lecz i piękno w cwał pomyka.", + "53360": "OBERON", + "53361": "Chcesz w małżeństwie żyć szczęśliwie,", + "53362": "nuże ucz się od nas skoro!", + "53363": "Ci kochają się prawdziwie,", + "53364": "co wpierw rozwód z sobą biorą.", + "53365": "TYTANIA", + "53366": "Pan grymasi, zrzędzi pani,", + "53367": "lek na to pomocny:", + "53368": "południowy biegun dla niej,", + "53369": "dla niego północny.", + "53370": "ORKIESTRA TUTTI", + "53371": "/ fortissimo /", + "53372": "Muszych skrzydeł szmer, bzykania", + "53373": "komarze i trzmiele,", + "53374": "rechot żab, świerszczowe grania:", + "53375": "to nasze kapele!", + "53376": "SOLO", + "53377": "Kobza idzie! na bok! z drogi!", + "53378": "To bańka mydlana.", + "53379": "Gra na nosie — mazur srogi —", + "53380": "ramtajdiadana.", + "53381": "DUCH", + "53382": "/ który się dopiero kształtuje /", + "53383": "Pajęcze nóżki, brzuch ropuszy", + "53384": "i skrzydełka ma ten skrzacik!", + "53385": "chce być zwierzątkiem, już się puszy,", + "53386": "ledwo zeń będzie poemacik.", + "53387": "PARKA", + "53388": "Kroczek mały, skok wysoki;", + "53389": "wonie, rosę chłepce —", + "53390": "nie wyleci nad obłoki,", + "53391": "kto wciąż w kółko drepce.", + "53392": "CIEKAWY PODRÓŻNY", + "53393": "Toć reduta wynaglona!", + "53394": "Mamże wierzyć oczom?", + "53395": "Widzę boga Oberona", + "53396": "osobę uroczą.", + "53397": "ORTODOKS", + "53398": "Nie ma wprawdzie końskiej nogi,", + "53399": "lecz mówię nie żartem:", + "53400": "że jak wszystkie greckie bogi", + "53401": "i on też jest czartem.", + "53402": "ARTYSTA PÓŁNOCY", + "53403": "To, co widzę, to szkicuję", + "53404": "w swobodzie beztroskiej —", + "53405": "lecz się już przygotowuję", + "53406": "do podróży włoskiej.", + "53407": "PURYSTA", + "53408": "Napytałem sobie biedy:", + "53409": "wpadłem w straszną ruję!", + "53410": "Prawie nikt się z tej czeredy", + "53411": "diablej nie pudruje.", + "53412": "MŁODA CZAROWNICA", + "53413": "Suknia, puder, miły ciołku,", + "53414": "zdatne starej babie;", + "53415": "siedzę goła na koziołku,", + "53416": "jędrnym ciałkiem wabię.", + "53417": "MATRONA", + "53418": "Kto wytworny, słowa waży;", + "53419": "jednak mam nadzieję,", + "53420": "że ciał chutność, powab twarzy", + "53421": "przepadnie, spróchnieje.", + "53422": "KAPELMISTRZ", + "53423": "Ejże! muchy i komary,", + "53424": "do gołej lecicie —? —", + "53425": "żabo szczwana, świerszczu stary,", + "53426": "i wy takt gubicie!", + "53427": "CHORĄGIEWKA NA DACHU", + "53428": "/ z tej strony /", + "53429": "Panien na wydaniu mrowie!", + "53430": "Towarzystwo, istny raj!", + "53431": "W chłopa chłop — kawalerowie!", + "53432": "To wesoło, w to mi graj!", + "53433": "CHORĄGIEWKA NA DACHU", + "53434": "/ z tamtej strony /", + "53435": "Gdy się w ziemię nie zapadną,", + "53436": "gdy ich los nie skarci,", + "53437": "niech mnie zaraz w piekło na dno", + "53438": "porwą wszyscy czarci!", + "53439": "KSENIE", + "53440": "Ćma owadów leci z cienia", + "53441": "żądlista, zażarta,", + "53442": "niesie cześć i pozdrowienia", + "53443": "dla ojczulka czarta.", + "53444": "KRYTYK", + "53445": "Patrzcie, jak nas zgrają mamią", + "53446": "rozśmiane, niefrasobliwe!", + "53447": "jeszcze w końcu nas okłamią.", + "53448": "że serduszka mają tkliwe.", + "53449": "PRZYWÓDCA MUZ", + "53450": "Chętnie bym w świat ten dziwów wrósł", + "53451": "pośród czartowskiej dziatwy;", + "53452": "bo bardzo trudny jest rząd Muz,", + "53453": "a rząd czarownic łatwy.", + "53454": "BYŁY GENIUSZ CZASU", + "53455": "Z mądrym nie żal tracić czasu.", + "53456": "Dobrniemy do mety!", + "53457": "Łysej Góry i Parnasu", + "53458": "rozłożyste grzbiety.", + "53459": "CIEKAWY PODRÓŻNY", + "53460": "A któż to ten sztywny człek?", + "53461": "Stąpa dumnie pośród szczytów;", + "53462": "„ach! to taki sobie szpieg,", + "53463": "wszędzie wietrzy jezuitów”.", + "53464": "ŻURAW", + "53465": "Przezroczyście — trochę mętnie —", + "53466": "łowić można, byle w wodzie;", + "53467": "więc świętoszek żyje chętnie", + "53468": "nawet z diabłem w zacnej zgodzie.", + "53469": "DZIECIĘ ŚWIATA", + "53470": "Dla świętoszków dobra wszędzie", + "53471": "sposobność na popisy;", + "53472": "zejdą się — bractwo będzie,", + "53473": "choćby na Górze Łysej.", + "53474": "TANCERZ", + "53475": "Już chór nowy ku nam płynie,", + "53476": "jakby werbel bębna głuchy;", + "53477": "jeno cicho! — w szumnej trzcinie", + "53478": "brzęczą bąków zrzędne duchy.", + "53479": "TANCMISTRZ", + "53480": "Każdy nóżki swe naciąga!", + "53481": "Kuternoga dryga!", + "53482": "Tłuścioch w taniec wziął kośląga,", + "53483": "śmieszna to fatyga.", + "53484": "WEREDYK", + "53485": "Chętnie by utopili siebie w łyżce wody,", + "53486": "taka w nich żywie nienawiść zawzięta;", + "53487": "tylko kobza ich jedna i skłania do zgody,", + "53488": "jak lira Orfeusza godziła zwierzęta.", + "53489": "DOGMATYK", + "53490": "Ni krytyka, ni zwątpienie", + "53491": "nie zmoże mnie siłą.", + "53492": "Diabli muszą mieć znaczenie —", + "53493": "bo by ich nie było!", + "53494": "IDEALISTA", + "53495": "Wyobraźnia zbyt szaleje,", + "53496": "stwierdzam to ze smutkiem.", + "53497": "Jeśli się to we mnie dzieje,", + "53498": "to już jestem dudkiem.", + "53499": "REALISTA", + "53500": "Istnienie mnie przeraża,", + "53501": "na wszystko patrzę gniewnie;", + "53502": "raz pierwszy mi się zdarza,", + "53503": "że stąpam coś niepewnie.", + "53504": "NADNATURALISTA", + "53505": "Z radosną patrzę nadzieją", + "53506": "i pełen jestem otuchy,", + "53507": "bo jeśli diabły istnieją,", + "53508": "muszą i dobre być duchy.", + "53509": "SCEPTYK", + "53510": "Jak zdobyć skarby i mienie", + "53511": "tym myśl swą dręczy biedną:", + "53512": "diabeł, to znaczy zwątpienie —", + "53513": "wszakże trafiłem w sedno?", + "53514": "KAPELMISTRZ", + "53515": "Żabo szczwana, świerszczu stary,", + "53516": "precz z dyletantami!", + "53517": "Jeno muchy i komary —", + "53518": "te są muzykami!", + "53519": "ZRĘCZNI", + "53520": "Beztroskliwców rzesza ludna", + "53521": "— z śmiechem się zowie —", + "53522": "nie zwyczajnie, to rzecz nudna,", + "53523": "chodzimy na głowic.", + "53524": "NIEZARADNI", + "53525": "Miły Boże! Toż się żarło!", + "53526": "Teraz zmiana taka!", + "53527": "Dziś obuwie się podarło —", + "53528": "tańczmy na bosaka!", + "53529": "BŁĘDNIKI", + "53530": "Błędne ogniki — lecimy", + "53531": "z mokradeł, bagniska;", + "53532": "ach, jak wspaniale świecimy", + "53533": "pośród zbiegowiska.", + "53534": "GWIAZDA SPADAJĄCA", + "53535": "Zabłysnęłam w gwiezdnej sławie,", + "53536": "rozświetliłam się jak zorze,", + "53537": "oto spadłam, leżę w trawie —", + "53538": "któż mi powstać dopomoże?", + "53539": "OCIĘŻALI", + "53540": "Czyńże ruch, latawców zgrajo!", + "53541": "trawa w lęku, w zawierusze,", + "53542": "idą duchy — duchy mają", + "53543": "także tęgość, setną tuszę.", + "53544": "PUK", + "53545": "Ociężale tak kroczycie,", + "53546": "jakby stęp słoniowych nóg —", + "53547": "niech na niezgrabności szczycie", + "53548": "jeden tylko stanie — Puk.", + "53549": "ARIEL", + "53550": "Skrzydła dała wam przyroda", + "53551": "za mną do świetlanych wzgórz!", + "53552": "Lećmy, kędy lśni pogoda", + "53553": "w wonnym gaju róż!", + "53554": "ORKIESTRA", + "53555": "/ pianissimo /", + "53556": "Lotne chmury, zwiewne mgły,", + "53557": "świetlistość zalewa.", + "53558": "W trzcinach powiew, w drzewach tchy", + "53559": "wszystko się rozwiewa.", + "53560": "DZIEŃ POSĘPNY", + "53561": "/ Faust, Mefistofeles. W szczerym polu. /", + "53562": "FAUST", + "53563": "Więc uwięziona! w nędzy, w pohańbieniu!", + "53564": "Trwogą szarpana — ona! — jak zbrodniarze", + "53565": "w strasznej udręce, w ohydnym więzieniu —", + "53566": "w zwidzeniach patrzy w pokrwawione twarze!", + "53567": "Czysta! Niewinna! — A ty, duchu czarny,", + "53568": "szyderstwa czarcie, ukryłeś przede mną", + "53569": "jej poniżenie i jej los ofiarny!", + "53570": "Wpijaj wzrok we mnie ponuro i ciemno —", + "53571": "o, bo ponura i ciemna twa zdrada,", + "53572": "w której niewinność łamie się i pada!", + "53573": "A ty tymczasem w wiecznym pokuszeniu", + "53574": "blekotem zabaw usypiasz mą duszę,", + "53575": "a ona w ducha przeraźliwym cieniu", + "53576": "cierpi i kona! — Wyzwolić ją muszę!", + "53577": "MEFISTOFELES", + "53578": "Nie pierwsza ona, ani nie ostatnia.", + "53579": "FAUST", + "53580": "Psie! Psie przeklęty! Straszna twoja matnia,", + "53581": "w którą pociągasz jak pająk w swe sieci —", + "53582": "najniewinniejszych i czystych jak dzieci!", + "53583": "O, niezmierzony, niepojęty Duchu!", + "53584": "zamień zbrodniarza w psa! Niechaj na wieki", + "53585": "skomli i wyje, i lży na łańcuchu", + "53586": "wśród mrozów nocy i południa spieki.", + "53587": "Niech w tej postaci, w którą sam się przecie", + "53588": "przedzierzga chętnie, u nóg moich leży,", + "53589": "abym go kopać mógł za te na świecie", + "53590": "przewiny czarne! — Niechaj zęby szczerzy,", + "53591": "niechaj złe ślepia miota, lecz na zawsze", + "53592": "będą odjęte czyny mu najkrwawsze!", + "53593": "„Ona nie pierwsza!” — Męki niepojęte!", + "53594": "Ona, ta dusza i serce prześwięte!", + "53595": "Oto śmierć jedna! — męko i rozpaczy —", + "53596": "była — myślałem — Przedwieczny wybaczy", + "53597": "i zbawi serce od męki kielicha", + "53598": "tej, która biała jest — świętością cicha.", + "53599": "Rzucam w świat straszne, przeraźliwe skargi,", + "53600": "a tobie uśmiech igra koło wargi!", + "53601": "MEFISTOFELES", + "53602": "I oto znowu stanęlim u granic,", + "53603": "gdzie dowcip ludzki nie zda się już na nic.", + "53604": "Czemuż wchodziłeś w tajemne układy,", + "53605": "kiedyś tchórzliwy i na sercu blady?", + "53606": "Chciałbyś ty latać, lecz zawrót ci broni;", + "53607": "szkoda dla tego władzy, kto ją trwoni.", + "53608": "Wszak nie zaprzeczysz w piekle ani w niebie,", + "53609": "żeś do nas przyszedł, a nie my do ciebie.", + "53610": "FAUST", + "53611": "Duchu przedwieczny, któryś moim oczom", + "53612": "raczył swą światłość objawić przeźroczą", + "53613": "ty, który znałeś duszę mą i serce,", + "53614": "czemuś zbrodniarza tego i oszczercę", + "53615": "przykuł do boku mego? — Jego, który", + "53616": "kocha nie słońce, lecz gradowe chmury,", + "53617": "nie noc gwiaździstą, ale piorunową,", + "53618": "zamiast zbawienia — potępienia słowo!", + "53619": "co wiecznie dręczy i zdradza, i knuje,", + "53620": "klęską się puszy — nieszczęściem raduje!", + "53621": "MEFISTOFELES", + "53622": "Czy już skończyłeś?", + "53623": "FAUST", + "53624": "Ratuj ją lub biada", + "53625": "tobie na wieki! Z szatanem jest zwada,", + "53626": "wiem o tym dobrze — ale się nie trwożę", + "53627": "i mówię: ratuj ją!! albo ci gorze!!", + "53628": "MEFISTOFELES", + "53629": "Chcesz do mnie dotrzeć przez strach i przez trwogę?", + "53630": "zemsty i klątwy uchylić nie mogę!", + "53631": "Ratuj ją — mówisz! wejdź w swoje sumienie;", + "53632": "czy ja ją pchnąłem, czy ty w potępienie?", + "53633": "Faust uderza weń wzrokiem.", + "53634": "Szukasz pioruna! — Zamysł to człowieczy.", + "53635": "Sądzicie, że was zbawi lub uleczy,", + "53636": "jeśli miast sobie przypisać przyczyny,", + "53637": "na niewinnego przełożycie winy.", + "53638": "FAUST", + "53639": "Prowadź mnie do niej, dziś musi być wolna!", + "53640": "MEFISTOFELES", + "53641": "To nie jest prosta droga, lecz okolna,", + "53642": "zważ, nie zapomnij, obłąkany bracie,", + "53643": "że tam w jej mieście zemsta czeka na cię,", + "53644": "że krew na bruku przez ciebie przelana", + "53645": "właśnie krwią twoją musi być zmazana,", + "53646": "że sprawiedliwi, a już nie oszczerce", + "53647": "wracającego schwytać chcą mordercę;", + "53648": "a jeszcze gorzej, jeśli się w to wmiesza", + "53649": "duchów mścicieli wygłodniała rzesza.", + "53650": "FAUST", + "53651": "Więc i to także! Lecz nic to i basta —", + "53652": "ratować musisz ją — prowadź do miasta!!", + "53653": "MEFISTOFELES", + "53654": "Wszakże wszechwładnej nie mam w sobie mocy,", + "53655": "uczynić mogę tylko to, co mogę,", + "53656": "jednak udzielić pragnę ci pomocy;", + "53657": "uśpię dozorcę i bramy otworzę;", + "53658": "jeno ją *ludzka* ręka wywieść może.", + "53659": "Więc wyprowadzisz ją; wszystko, co mogę!", + "53660": "Z czarcimi końmi stać będę na dworze —", + "53661": "siądziesz i jazda!", + "53662": "FAUST", + "53663": "A więc naprzód: — W drogę!!", + "53664": "NOC", + "53665": "/ Faust, Mefistofeles na karych koniach w galopie. /", + "53666": "FAUST", + "53667": "Cóż to tam przędą od pól ku wzgórzom?", + "53668": "MEFISTOFELES", + "53669": "Nie wiem — coś czynią — gotują —", + "53670": "FAUST", + "53671": "Raz w cieniu się grążą — raz w świetle się nurzą —", + "53672": "gną się — prostują — i snują.", + "53673": "MEFISTOFELES", + "53674": "Zapewne zaklęcia to będą —", + "53675": "FAUST", + "53676": "Coś święcą — coś sieją i przędą —", + "53677": "Ku czyjejż to czynią obronie?", + "53678": "MEFISTOFELES", + "53679": "Mijamy — mijajmy — w cwał konie!!", + "53680": "WIĘZIENIE", + "53681": "/ Faust, Mefistofeles, Małgorzata. /", + "53682": "FAUST", + "53683": "/ z pękiem kluczy i z lampą przed żelaznymi drzwiami /", + "53684": "Dusza w śmiertelnej trwodze kona,", + "53685": "piętrzy się ludzkich cierpień wał.", + "53686": "Tam za murami — w mrokach — ona!", + "53687": "Jej zbrodnią był miłosny szał!", + "53688": "U tych okropnych drżę podwoi,", + "53689": "stoję i bicia serca liczę,", + "53690": "lękam się spojrzeć w jej oblicze!", + "53691": "Naprzód — wahanie mękę dwoi.", + "53692": "/ Chwyta za klamkę. /", + "53693": "ŚPIEW MAŁGORZATY", + "53694": "Zabiła mnie macocha", + "53695": "i ojcu dała zjeść —", + "53696": "siostrzyczka jedyna kocha —", + "53697": "kosteczki pozbierała,", + "53698": "by je na cmentarz nieść.", + "53699": "Niesie kosteczki — szlocha,", + "53700": "pod wierzbą kopie grób;", + "53701": "zły ojciec — gorsza macocha!", + "53702": "siostrzyczka jedyna kocha —", + "53703": "modli się u mych stóp.", + "53704": "A ja ptaszyną małą", + "53705": "wzleciałam: siostro ma,", + "53706": "serduszko twoje kochało,", + "53707": "siostrzyczkę pochowało —", + "53708": "macocha była zła.", + "53709": "FAUST", + "53710": "/ otwiera drzwi /", + "53711": "Zgrzyt łańcuchów, chrzęst słomy na nędznym barłogu;", + "53712": "nie przeczuwa, że miły stoi już na progu.", + "53713": "/ Wchodzi. /", + "53714": "MAŁGORZATA", + "53715": "/ kuli się lękliwie na barłogu /", + "53716": "Idą już — idą — wywlec na ostatnią mękę!", + "53717": "FAUST", + "53718": "/ szeptem /", + "53719": "Cicho, cicho, ja idę, wolność niosę w darze.", + "53720": "MAŁGORZATA", + "53721": "/ tarza się w lęku przed nim /", + "53722": "Jeśliś ty człowiek — odczuj mą udrękę!", + "53723": "FAUST", + "53724": "Cicho, przebudzisz straże!", + "53725": "/ Pragnie uwolnić ją z więzów. /", + "53726": "MAŁGORZATA", + "53727": "/ na klęczkach /", + "53728": "Któż ci dał, kacie, taką moc,", + "53729": "kto kazał oczom trwogę skrzyć!", + "53730": "Przychodzisz — a to jeszcze noc.", + "53731": "Litości — pragnę żyć!", + "53732": "Nie dość ci czasu jutro rano —?", + "53733": "wstaje", + "53734": "wszakżem ci młoda, taka młoda…", + "53735": "na śmierć okrutną mnie skazano.", + "53736": "A byłam piękna — ta uroda", + "53737": "na zgubę wiodła mnie nieznaną.", + "53738": "Ze mną był mój umiłowany —", + "53739": "dziś on nie w moim, obcym świecie —", + "53740": "wianek przedarty i rozwiany,", + "53741": "wiatr zmarłe kwiaty zwiał jak śmiecie.", + "53742": "Nie tykaj! nie szarp straszną siłą —", + "53743": "biedactwo — cóż ci zawiniło?", + "53744": "Błagam cię! Serce twe jak głaz!", + "53745": "Nie znam cię! pierwszy widzę raz!", + "53746": "FAUST", + "53747": "Czy zdołam tyle znieść boleści!", + "53748": "MAŁGORZATA", + "53749": "Ja wiem, że jestem w twojej mocy,", + "53750": "lecz pozwól mi nakarmić dziecię!", + "53751": "Leżało przy mnie dzisiaj w nocy,", + "53752": "to wszystko, co mam na świecie!", + "53753": "Zabrali mi je, a ja w męce —", + "53754": "puste me łoże — puste ręce.", + "53755": "Nigdy się już nie rozweselą!", + "53756": "Mówią, że ja je zabiłam —", + "53757": "za wiele zbrodni — za wiele!", + "53758": "a ja je tylko powiłam!", + "53759": "Śpiewałam pieśń przed chwilą — to stara pieśń gminna:", + "53760": "to nie o mnie! nie o mnie! jam w sercu niewinna!", + "53761": "FAUST", + "53762": "/ pada na kolana /", + "53763": "U nóg twych ja — umiłowany!", + "53764": "zdjąć z ciebie chcę kajdany!", + "53765": "MAŁGORZATA", + "53766": "/ klęka przy nim /", + "53767": "Klęknijmy razem! Pomódlmy się społem!", + "53768": "Słysz! pod progiem, pod podłogą", + "53769": "szatan wiedzie bój z aniołem.", + "53770": "Walkę srogą —!", + "53771": "Wre piekło — płonie nad zatratą —", + "53772": "słyszysz ten huk — ten — cios!", + "53773": "FAUST", + "53774": "/ głośno /", + "53775": "Małgorzato! Małgorzato!", + "53776": "MAŁGORZATA", + "53777": "/ uważnie /", + "53778": "To był miłości głos!", + "53779": "Zrywa się — kajdany opadają.", + "53780": "Gdzież on! Usłyszałam wołanie!", + "53781": "Wolność! ukończone konanie!", + "53782": "Na piersi jego spocznę.", + "53783": "Odpocznę — odpocznę.", + "53784": "Zawołał: Małgorzato! — Tu — tu stał przy ścianie,", + "53785": "cisza mnie z nagła błękitna oblekła,", + "53786": "przez grozę, hałas i wzburzenie piekła —", + "53787": "usłyszałam to słodkie, to miłosne wołanie!", + "53788": "FAUST", + "53789": "To ja!", + "53790": "MAŁGORZATA", + "53791": "Ty?! Powiedz to raz jeszcze!", + "53792": "obejmuje go", + "53793": "To on! to on! O, męki złowieszcze!", + "53794": "O, trwogo więzienna! kajdany!", + "53795": "Wszystko minęło — przyszedł mój kochany!", + "53796": "… oto ulica — i poznanie —", + "53797": "… dłoń twoja — pierwszy dzień —", + "53798": "… oto ogród — i czekanie —", + "53799": "… drzew starych miły cień…", + "53800": "FAUST", + "53801": "Chodź ze mną! chodź!", + "53802": "MAŁGORZATA", + "53803": "/ pieszczotliwie /", + "53804": "Chwileńkę!", + "53805": "Przy tobie! za ten ból — za mękę!", + "53806": "ukoić się! ucieszyć!", + "53807": "FAUST", + "53808": "Nie można dłużej! trzeba śpieszyć!", + "53809": "Już czas — nie można chwil marnować!", + "53810": "MAŁGORZATA", + "53811": "Czy już nie umiesz całować?", + "53812": "Całowały mnie twe wargi — niedawno całowały!", + "53813": "O, bardzo prędko twoje wargi całować zapomniały.", + "53814": "Chłodem od ciebie powiało!", + "53815": "W twych oczach — w słowach twoich —", + "53816": "zawsze się niebo śmiało,", + "53817": "do tchu utraty całowałeś,", + "53818": "jakoż tak prędko zapomniałeś?", + "53819": "Kochany — całuj — daj ust —", + "53820": "obejmuje go", + "53821": "zimna twa warga — oniemiała,", + "53822": "kędyż twa miłość ostała?", + "53823": "kto mi ją zabrał — kto?", + "53824": "/ Usuwa się. /", + "53825": "FAUST", + "53826": "Chodź! ze mną — chodź! już nagli czas!", + "53827": "Odwagi! Już idą chwile,", + "53828": "w których pieszczota spali nas!", + "53829": "MAŁGORZATA", + "53830": "Lecz czyś to ty? jam nie w mogile?", + "53831": "FAUST", + "53832": "Ja jestem! Chodź!", + "53833": "MAŁGORZATA", + "53834": "/ ku niemu podana /", + "53835": "Więzy podarłeś,", + "53836": "głowę na mych kolanach wsparłeś.", + "53837": "A czy ty wiesz, że męka we mnie", + "53838": "nie ścichnie nigdy i nie zdrzemnie?", + "53839": "FAUST", + "53840": "Chodź! chodź! ostatnia chwila prawie!", + "53841": "MAŁGORZATA", + "53842": "Matkę zabiłam w mej niesławie,", + "53843": "a dziecko utopiłam w stawie —", + "53844": "to nasze dziecko! bo i twoje —", + "53845": "Toś ty!… Przywidzeń tak się boję —", + "53846": "daj rękę — więc to nie marzenie!", + "53847": "twoja droga ręka!… złe w niej drżenie!!", + "53848": "mokra! obetrzyj! krew jest na niej —", + "53849": "Boże — znów grążysz mnie w otchłani!", + "53850": "Krew na twej ręce — odejdź precz!", + "53851": "Odejdź — i schowaj miecz!", + "53852": "FAUST", + "53853": "Zapomnij — przeszłość nie wraca —", + "53854": "twój ból mi życie skraca!", + "53855": "MAŁGORZATA", + "53856": "Nie — ty zostaniesz! Przecież musi", + "53857": "ktoś grobów strzec — posłuchaj mnie —", + "53858": "najlepsze miejsce dla matusi,", + "53859": "tuż przy niej brat — a troszkę dalej", + "53860": "chcę, aby mnie tam pochowali —", + "53861": "w pobliżu — w jednym rzędzie!…", + "53862": "a ze mną dziecko — już nikt inny", + "53863": "i nigdy przy mnie spać nie będzie", + "53864": "w tej skrusze mej powinnej.", + "53865": "Przepadło szczęście słodkie moje,", + "53866": "nie położymy się we dwoje", + "53867": "nigdy, już nigdy. — Zmora czyha —", + "53868": "czyli mnie ręka twa odpycha!…", + "53869": "wszak jesteś! — patrzysz tak kochanie…", + "53870": "FAUST", + "53871": "Chodź! — wiesz, że jestem, słyszysz me wołanie!", + "53872": "MAŁGORZATA", + "53873": "Iść? — dokąd?", + "53874": "FAUST", + "53875": "W świat!", + "53876": "MAŁGORZATA", + "53877": "Jeśli tam grób,", + "53878": "jeśli tam śmierć już na mnie czeka", + "53879": "i koniec prób —", + "53880": "idę! bo widzisz — dla człowieka", + "53881": "jedyne wyjście stąd być może:", + "53882": "w śmiertelne, zimne łoże —", + "53883": "Henryku! — Pójdziesz… — Taka sama…", + "53884": "FAUST", + "53885": "Chciej! Wyjdź! Otwarta brama —", + "53886": "MAŁGORZATA", + "53887": "Nie wolno; nie dla mnie nadzieja!", + "53888": "świat to zdradziecka, chytra knieja,", + "53889": "pierwej czy później upolują,", + "53890": "zmordują jeno i zeszczują,", + "53891": "wytropią sprawnie i zdradziecko!", + "53892": "FAUST", + "53893": "Zostanę z tobą —", + "53894": "MAŁGORZATA", + "53895": "O prędko! prędko! ratuj dziecko!", + "53896": "Pędź! droga prosta — wzdłuż strumienia,", + "53897": "tam, gdzie się łąka w staw przemienia —", + "53898": "na lewo — tam — przez most — tam staw —", + "53899": "pędź! rękę podaj, dziecko zbaw!", + "53900": "— Podnosi główkę — rączki wznosi —", + "53901": "kwileniem cichym — prosi — prosi —", + "53902": "Henryku! Ratuj!", + "53903": "FAUST", + "53904": "Krok jeden — będziesz wolna!", + "53905": "MAŁGORZATA", + "53906": "A gdy się droga skończy polna,", + "53907": "wejdziemy w bór, w pomrocze —", + "53908": "tam matka siedzi na kamieniu", + "53909": "— jak zimne węże me warkocze —", + "53910": "tam matka siedzi na kamieniu", + "53911": "i głową chwieje w pochyleniu —", + "53912": "O, już nie chwieje — ciężka głowa!", + "53913": "o, już nie mówi — zmarła mowa!", + "53914": "Spała tak długo — już się nie zbudzi,", + "53915": "tak się biedactwo tym spaniem trudzi,", + "53916": "abyśmy kochać mogli się jawno —", + "53917": "to było dawno — to było dawno!", + "53918": "FAUST", + "53919": "Prośby ni groźby nie poradzą —", + "53920": "ręce cię moje wyprowadzą.", + "53921": "MAŁGORZATA", + "53922": "Na co ta nagłość — na co ta siła!", + "53923": "Niczegom tobie nie odmówiła —", + "53924": "lecz dziś — umarły nadzieje!", + "53925": "FAUST", + "53926": "Oto dnieje!", + "53927": "MAŁGORZATA", + "53928": "Ostatni dzień się z mroku wznosi.", + "53929": "Wesele moje dziś być miało!", + "53930": "— Nie mów, że byłeś u Małgosi —", + "53931": "o, nie mów! — wianek zwiało —", + "53932": "szkoda mi wianka! Już się stało —", + "53933": "O, zobaczymy się! — nie w gwarze,", + "53934": "lecz w ciszy sercem dzwoniącej —", + "53935": "tam przy szafocie — jak przy marze", + "53936": "tłum stoi — czeka milczący —", + "53937": "dzwon woła — dzwon budzi —", + "53938": "rynek, ulice ogarnąć nie mogą", + "53939": "tyle ludzi!!", + "53940": "A wszyscy czekają z trwogą!", + "53941": "Wiążą mnie — porywają —", + "53942": "do pnia, do pnia podciągają —", + "53943": "Miecz zalśnił — nim uderzył —", + "53944": "pochylają się karki, jakby miecz w nie mierzył!", + "53945": "A to w mój tylko! — Świat milczy jak grób…", + "53946": "FAUST", + "53947": "Oby cię oczy moje nie widziały, świecie!", + "53948": "MEFISTOFELES", + "53949": "/ zjawia się /", + "53950": "Prędko, bo przepadniecie;", + "53951": "drżą na chłodzie konie;", + "53952": "mówi się, słucha, plecie,", + "53953": "a tu świt już płonie!", + "53954": "MAŁGORZATA", + "53955": "Kto się z ziemi wyłania?", + "53956": "Świętość wejścia zabrania!", + "53957": "To on! — precz — po mnie przyszedł —!", + "53958": "FAUST", + "53959": "Żyć będziesz!", + "53960": "MAŁGORZATA", + "53961": "Tobie, o, Boży Sądzie, powierzam mą duszę!", + "53962": "MEFISTOFELES", + "53963": "/ do Fausta /", + "53964": "Chodź ty! Jeśli nie pójdziesz, ostawić was muszę!", + "53965": "MAŁGORZATA", + "53966": "Twojam już jeno, Ojcze mój, Boże!", + "53967": "Anieli, serce me ochraniajcie!", + "53968": "skrzydeł opieką mnie osłaniajcie!", + "53969": "Henryku! Ciebie się trwożę!", + "53970": "MEFISTOFELES", + "53971": "Już osądzona!", + "53972": "/ Głos z góry /", + "53973": "Sercem zbawiona!", + "53974": "MEFISTOFELES", + "53975": "/ do Fausta /", + "53976": "Ty ze mną!", + "53977": "/ Znika z Faustem. /", + "53978": "GŁOS", + "53979": "/ z więzienia — głuchnący /", + "53980": "Henryku! Henryku!", + "53981": "TRAGEDII CZĘŚĆ DRUGA", + "53982": "AKT PIERWSZY", + "53983": "PROLOG", + "53984": "/ Faust, Ariel, Chór Elfów. Urocza okolica. Faust leży na łące kwiecistej; znużony; pogrążony w śnie niespokojnym. Jutrznia. Pląsający krąg małych, nadobnych duchów. /", + "53985": "ARIEL", + "53986": "/ śpiew przy akompaniamencie harf eolskich /", + "53987": "Wiosna wstaje z nocnych cieni", + "53988": "i kwiatami w koło sieje", + "53989": "wraz z soczystych ziół zieleni", + "53990": "wykwitają serc nadzieje.", + "53991": "Kręgu elfów uśmiechnięty,", + "53992": "lotne duchy — śpieszcie — śpieszcie —", + "53993": "czy kto grzeszny, czy kto święty,", + "53994": "jedną miarą miłość mierzcie.", + "53995": "Duchów powietrznych łaskawa gromado,", + "53996": "cierpiące serce rozpogódź pieśniami;", + "53997": "przewiej sciszeniem nad tą twarzą bladą,", + "53998": "wyrzut sumienia pogrzeb pod kwiatami", + "53999": "i ten lęk duszy przed złem i zagładą.", + "54000": "Wypełnijcie noc jego miłością po brzegi,", + "54001": "godziny gorzkie zmieńcie na słodkie noclegi;", + "54002": "niechaj strudzoną głowę na wezgłowiu złoży", + "54003": "pachnących kwiatów; — skropcie go zapomnień rosą,", + "54004": "aż zmarzłe wyprostuje członki — wiew zrozumie boży.", + "54005": "aż pieśni wasze z mroków na dzień go wyniosą —", + "54006": "na dzień jasny i rześki jak powietrze płucom;", + "54007": "niechaj go tchnienia wasze światłości przywrócą.", + "54008": "CHÓR", + "54009": "/ no przemiany: pojedynczo, dwugłosem, społem /", + "54010": "Bezszelestną, wonną ciszą", + "54011": "na zielenie kwietnych łąk", + "54012": "i na mgły, co się kołyszą,", + "54013": "zmierzch się kładzie modry w krąg;", + "54014": "budzi szepty, ukojenia,", + "54015": "snem dziecięcym barwi tła,", + "54016": "cicho — sprawnie — od niechcenia —", + "54017": "złote drzwi przymyka dnia.", + "54018": "Noc się wądołami skrada,", + "54019": "przebudzone gwiazdy drżą,", + "54020": "możne światło, iskra blada —", + "54021": "w bliży — w dali — mżą i skrzą;", + "54022": "lśni jeziora toń ruchliwa,", + "54023": "szepty śle do gwiezdnych pól —", + "54024": "ciszy, szczęścia, snów przędziwa", + "54025": "przędzie księżyc, nocy król.", + "54026": "Chwila w chwilę się przemienia", + "54027": "mija szczęście, mija smęt —", + "54028": "wypręż ręce! — Wyzwolenia", + "54029": "zdrowie jutrzni niesie z pęt.", + "54030": "Góry budzą się w zaraniu", + "54031": "w jęku dygocących iw,", + "54032": "w fal srebrzystych kołysaniu", + "54033": "kłosi się uroda żniw.", + "54034": "Twe tęsknoty — tam — zza świata —", + "54035": "spełni światło gwiezdnych dróg,", + "54036": "senna omgła cię oplata,", + "54037": "sen twój mara — wiarą Bóg!", + "54038": "Wstań i głowę wznieś w wichurę,", + "54039": "która straszy śpiący tłum —", + "54040": "szlachetnego wznosi w górę", + "54041": "szybkich skrzydeł wielki szum.", + "54042": "/ Potężne fanfary wieszczą wschód słońca. /", + "54043": "ARIEL", + "54044": "Słyszcie! Zamęt! — Warczy burza,", + "54045": "wypełniona godzin kruża,", + "54046": "nowy dzień się z mgieł wynurza!", + "54047": "Rozwierane skrzypią brony,", + "54048": "rydwan słońca wynaglony —", + "54049": "na step nieba! Wieczny ruch!", + "54050": "Hejnał trąb — krzyk zolbrzymiony!", + "54051": "Ślepną oczy! Głuchnie słuch!", + "54052": "W górę serca! Świt! Czuj duch!", + "54053": "Lecz wy, duchy nocy cichej,", + "54054": "w kwiatów skryjcie się kielichy,", + "54055": "niech was wonny cień osłania,", + "54056": "lotne duchy przedświtania.", + "54057": "FAUST", + "54058": "Budzi się życie w wartkim serca tętnie,", + "54059": "jutrznia przybrała krajobraz odświętnie,", + "54060": "ziemia w radości przebudzonej, świeżej,", + "54061": "u nóg mych młoda, odurzona leży.", + "54062": "Uroda twoja, o, ziemio, tęsknoty", + "54063": "krzesi i pręży na najwyższe wzloty.", + "54064": "Świat się podnosi z modrości jutrznianej,", + "54065": "las szumi pieśnią — urok niesłychany", + "54066": "z jaru do jaru przerzuca się strugą —", + "54067": "i płynie śpiew ten dróg omglonych smugą.", + "54068": "Z turni się jasność przechyla w doliny,", + "54069": "budzi gałęzie i liście w ćmie sinej", + "54070": "i z dna przepaści, z wilgotnych podcieni", + "54071": "woła do życia lśniący sen strumieni.", + "54072": "Budzi się życia najwyższa potęga,", + "54073": "barwa się z barwą rozwodzi i sprzęga,", + "54074": "kolory szemrzą jak drżące pogłosy", + "54075": "i łzami kwiatów skrzą — rubinem rosy.", + "54076": "Spójrz w górę! Tam — ku onym gór koronom,", + "54077": "które jak wici żarzą się i płoną;", + "54078": "one pierwsze modlitwą jutrznianej godziny", + "54079": "wyprzedzają roraty tęskniącej doliny;", + "54080": "a oto zórz gołębie nad halą kołują", + "54081": "i po zboczach, upłazach ku niżom zlatują —", + "54082": "tak wyprzedzają słońce, co za nimi kroczy!", + "54083": "Jawi się! Roześmiane! —", + "54084": "— Blask rani me oczy!", + "54085": "O, tak! Ilekroć chęci nasze na wierze oparte", + "54086": "przymkną się ku nadziei z radosną otuchą,", + "54087": "znajdują wrota ziszczeń na oścież otwarte;", + "54088": "lecz wnet przepaście nagłe oddzwaniają głucho,", + "54089": "płomień wybucha z szczelin, stajemy zmartwiali,", + "54090": "bo oto świat się cały pod nogami pali!", + "54091": "Pochodnię życia chcieliśmy rozżagwić! — Gorze!", + "54092": "Bezmiar ognia nas zżera; zalewa skier morze!", + "54093": "Czy to miłość? nienawiść? — nie pytaj! — nikt nie wie;", + "54094": "— bólu i szczęścia spala nas zarzewie —", + "54095": "powracamy ma ziemię, a złudy młodzieńcze", + "54096": "łowią przyszłe dni nasze w niewody pajęcze.", + "54097": "Odwracam się od słońca! —", + "54098": "— Zachwycone oczy", + "54099": "chłoną cud wodospadu, co ze skał się toczy,", + "54100": "spada z hukiem, spieniony, szarfami strumieni", + "54101": "rozwiany, stu barwami iskrzy się i mieni,", + "54102": "i w łuk sprężony skacze przez śliskie urwiska,", + "54103": "i deszczem chłodnych kropel mży, siępi i pryska —", + "54104": "aż pod płonącym słońcem z przeszkloną obręczą", + "54105": "wodospad cały zawisł siedmiobarwną tęczą —", + "54106": "mostem świetlistym złuczył się ponad przestrzenią,", + "54107": "zadumany błękitem, rozśmiany czerwienią.", + "54108": "Oto zwierciadło ludzkich zabiegów! Te cuda", + "54109": "to jeno załamanie barw, tęczowa złuda.", + "54110": "GRÓD CESARSKI", + "54111": "/ Cesarz, Mefistofeles, Kanclerz, Hetman, Skarbnik, Marszalek, Astrolog, Dworzanie, Tłum. Sala tronowa. Rada koronna oczekuje Cesarza. Hejnały. Wchodzi wszelaka czereda dworska wspaniale odziana. Cesarz wstępuje na stopnie tronu. Po prawicy jego Astrolog. /", + "54112": "CESARZ", + "54113": "Witajcie wierni lennicy,", + "54114": "przybyli z bliska, z daleka;", + "54115": "mędrca widzę po prawicy,", + "54116": "gdzież błazen? — dlaczego zwleka?", + "54117": "DWORZANIN", + "54118": "Szedł za twym tronem — tuż — blisko,", + "54119": "potknął się — krok nieszczęśliwy —", + "54120": "upadł i leży chłopisko,", + "54121": "pijany, a może nieżywy.", + "54122": "DWORZANIN DRUGI", + "54123": "Lecz wraz z pośpiechem już drugi", + "54124": "kwapi się na twe usługi,", + "54125": "a szata na nim jaskrawa", + "54126": "na cyrk coś niecoś zakrawa,", + "54127": "straż broni i protestuje", + "54128": "i halabardy krzyżuje;", + "54129": "nie zważa, nie stracha się niczem —", + "54130": "przed twoim staje obliczem!", + "54131": "MEFISTOFELES", + "54132": "/ klęka na stopniach tronu /", + "54133": "Cóż jest wyklęte, a pożądane?", + "54134": "cóż wytęsknione, a przepędzone?", + "54135": "cóż zawsze w pieczę skwapliwie brane?", + "54136": "cóż zwymyślane i pohańbione?", + "54137": "czegóż zabronić pragną pochopni?", + "54138": "kiedyż pragniecie, by do was pito?", + "54139": "któż to się zbliża do tronu stopni?", + "54140": "kto dobrowolnym chce być banitą?", + "54141": "CESARZ", + "54142": "Pobrzęk słów swoich zastanów,", + "54143": "nie czas dziś na kryptogramy —", + "54144": "— zresztą to sprawa tych panów;", + "54145": "zagadek za dużo mamy.", + "54146": "Błazen stary już odszedł, daleko, tak wnoszę,", + "54147": "chciej zająć jego miejsce, stań koło mnie, proszę.", + "54148": "/ Mefistofeles wstępuje na stopnie; staje po lewicy Cesarza. /", + "54149": "POMRUK W TŁUMIE", + "54150": "1. Nowe sito na kołku —", + "54151": "2. nowy — będzie chwalił —", + "54152": "3. żałuj, stary matołku,", + "54153": "żeś kitę odwalił.", + "54154": "CESARZ", + "54155": "A więc witajcie, poddani —", + "54156": "z bliskiej, z dalekiej podróży;", + "54157": "wiedzcie, panowie kochani —", + "54158": "horoskop dobrze nam wróży.", + "54159": "I nie wiem dlaczego właśnie", + "54160": "w tych dniach zabawy i śmiechu,", + "54161": "gdyśmy i troski, i waśnie", + "54162": "pokryli w żwawym pośpiechu,", + "54163": "a utrefiwszy swe brody", + "54164": "wedle najświeższej mody,", + "54165": "użyć pragniemy swawoli —", + "54166": "dlaczego właśnie w tej chwili", + "54167": "życzeniem waszej jest woli,", + "54168": "byśmy poważnie radzili.", + "54169": "Lecz że to zawsze, jak wiecie,", + "54170": "chęć waszą przed swoją kładę —", + "54171": "niechaj się stanie, jak chcecie;", + "54172": "koronną otwieram radę.", + "54173": "KANCLERZ", + "54174": "Cnota jak aureola", + "54175": "czoło cesarskie otacza —", + "54176": "i jego jedynie wola", + "54177": "bieg sprawom państwa wyznacza.", + "54178": "W nim sprawiedliwość, co ludzi", + "54179": "kształci, podnosi i budzi;", + "54180": "przeto w cesarza lud wierzy", + "54181": "i nie chce bogów nieznanych;", + "54182": "od waszej mości zależy", + "54183": "szczęście i dobro poddanych.", + "54184": "Niestety — na cóż się zdadzą", + "54185": "rozum i zapał najświętszy,", + "54186": "gdy tłumy niezgodne się wadzą", + "54187": "i groza na grozie się piętrzy.", + "54188": "Ktokolwiek spojrzysz z tej sali", + "54189": "na ziem ojczystych obszary —", + "54190": "ujrzysz, jak pożar się pali —", + "54191": "ujrzysz krwi żywej opary;", + "54192": "zatkasz — nakryjesz wraz oczy,", + "54193": "jak przed upiornym widziadłem,", + "54194": "bo oto zło za złem kroczy", + "54195": "pod nieba sklepieniem wybladłem.", + "54196": "Tu — w domy zakrada się złodziej,", + "54197": "ówdzie znów — raptus puellae", + "54198": "i gorzej — niewiasty uwodzi", + "54199": "nikczemnik jawno i śmiele;", + "54200": "i grzech, co o pomstę woła! —", + "54201": "tam — świętokradca z kościoła", + "54202": "wynosi krzyże, monstrancje", + "54203": "i bezkarnością się puszy! —", + "54204": "owóż sędziowskie instancje", + "54205": "trwogę i lęk mają w duszy;", + "54206": "próżno do sądu kołata", + "54207": "skrzywdzony, cóż, sędzia siedzi,", + "54208": "lecz drży — bo oto dolata", + "54209": "pogróżka mściwej gawiedzi.", + "54210": "Ten się do skarbów dobiera,", + "54211": "kto na współwinnym się wspiera;", + "54212": "niewinny winnym się staje,", + "54213": "gdy na swej cnocie przestaje.", + "54214": "Taki to oto świat-kałuża,", + "54215": "w którą zapada wartość wszelka", + "54216": "i aż po szyję się zanurza.", + "54217": "A kędyż ratownicza belka?", + "54218": "kędyż tu światło w ciemnej nocy?", + "54219": "kędyż ten głos, co krzyknie: — cisza! —?", + "54220": "Sędzia, co karać nie ma mocy,", + "54221": "sam się z zbrodniarzem stowarzysza.", + "54222": "Czarny to obraz! — tak! nie przeczę,", + "54223": "lecz, mniemam, prawdą może was uleczę!", + "54224": "cisza", + "54225": "Świat cały płonie jak pochodnia!", + "54226": "Panowie, radźcie — czas obrony!", + "54227": "gdy z męką w parze idzie zbrodnia", + "54228": "majestat na szwank narażony.", + "54229": "HETMAN", + "54230": "Któż zło tych czasów ogarnie!", + "54231": "Ci — giną u włości swych granic,", + "54232": "tamci — mordują bezkarnie,", + "54233": "a zakaz, komenda — na nic!", + "54234": "Mieszczanin za murów obroną,", + "54235": "rycerz w zbroicy zakuty,", + "54236": "sprzysięgli się razem pono,", + "54237": "byśmy fugare z reduty,", + "54238": "której nam bronić potrzeba", + "54239": "do tchu obrony — i basta!", + "54240": "Jurgieltnik woła w głos: „Chleba,", + "54241": "żołdu — bo wpadnę do miasta,", + "54242": "na kopiach mienie rozwłóczę,", + "54243": "a was rozumu nauczę!”", + "54244": "Zapłaty żąda, lży jawno,", + "54245": "lecz jeszcze z ucieczką zwleka,", + "54246": "porzuciłby nas już dawno,", + "54247": "lecz wierzycielem jest — czeka.", + "54248": "Jak się salwować w rozpaczy,", + "54249": "w czyimże posłuch jest głosie?", + "54250": "dziś rozkaz wydać to znaczy", + "54251": "kij w gniazdo zanurzyć osie!", + "54252": "Kraj pusty — — na wszystkie strony", + "54253": "inwidia z gniewem go toczy;", + "54254": "cierpliwiec czeka obrony,", + "54255": "aż rosa wyżre mu oczy.", + "54256": "Wszak są królowie i możni", + "54257": "— sawant z sawantem dowodzi —", + "54258": "królowie są, lecz ostrożni,", + "54259": "cóż ich to wszystko obchodzi!!", + "54260": "SKARBNIK", + "54261": "Któż zważa na sojuszników?", + "54262": "Subwencje, które przyrzeczono,", + "54263": "to jeno papier — bez wyników —", + "54264": "a zabieg sam kosztuje słono.", + "54265": "Cesarska mości — któż oto", + "54266": "w twym państwie posiada złoto?", + "54267": "Gdzie spojrzysz, tam homo novus!", + "54268": "Jeden drugiego popiera,", + "54269": "pałace, splendory, powóz —", + "54270": "jak karmazyn się rozpiera;", + "54271": "a przywileje sialiśmy jak śmiecie,", + "54272": "aż przywilejów zabrakło w kalecie.", + "54273": "I cóż? stronnictwa — ? — tu jest sedno!", + "54274": "szaleniec, kto by liczył na nie!", + "54275": "miłość, nienawiść — wszystko jedno,", + "54276": "byleby wrzeszczeć mogli, panie!", + "54277": "Prawica czy lewica — cóż?", + "54278": "nic zaśpi nikt w popiele grusz,", + "54279": "skąd może, grosz dla siebie dusi,", + "54280": "a dla bliźniego? owszem: nóż!", + "54281": "dla siebie jeno zgarniać musi!", + "54282": "To chciałem rzec! — Zobaczyć trza", + "54283": "szaleńców i ich zapusty,", + "54284": "gdzie każdy jeno o siebie dba —", + "54285": "skarb państwa musi być pusty!", + "54286": "MARSZAŁEK", + "54287": "I ja już cierpię od miesięcy;", + "54288": "mówią: kto prawy, dziś oszczędza;", + "54289": "a potrzeb co dzień coraz więcej", + "54290": "i co dzień większa nędza.", + "54291": "Z kuchnią to jeszcze jako tako —", + "54292": "są dziki, sarny i jelenie,", + "54293": "kury, pantarki, kaczki, gęsi,", + "54294": "więc jest dziczyzna, są pieczenie:", + "54295": "warzy się, kuchci, mięsi, tęsi —", + "54296": "z tym wszystkim jeszcze jako tako;", + "54297": "to prawda — zawsze brak zapłaty,", + "54298": "lecz nas ratują deputaty", + "54299": "i dziesięciny; ale szczerze", + "54300": "trza wyznać: wszystko w łeb już bierze:", + "54301": "Panowie! przyjdzie ta godzina,", + "54302": "że nam zabraknie w dzbanach wina!", + "54303": "Jakie to ongi, mój ty Boże", + "54304": "— w piwnicy, w którą spojrzysz stronę,", + "54305": "gąsior się wspiera na gąsiorze,", + "54306": "wszystkie brodate i omszone;", + "54307": "pito też, pito, aż wypito,", + "54308": "jakby kto lał w dziurawe sito;", + "54309": "i — skończyło się! — Daj to katu,", + "54310": "już pożyczone z magistratu —", + "54311": "i to wypito; tak tu społem", + "54312": "wszyscy leżeliśmy pod stołem.", + "54313": "A teraz wszyscy do mnie: radź!", + "54314": "kto wypił — ty, marszałku, płać!", + "54315": "Płać!! ale z czego? więc do Żyda!", + "54316": "dobrze — lecz procent! — no — ma rację;", + "54317": "sumę zdwojoną sumie przyda —", + "54318": "procenty i amortyzacje —", + "54319": "nim się rok łoni w nowy zmieni,", + "54320": "już siedzisz u Żyda w kieszeni;", + "54321": "zastawiasz piernat, gdzie co padło —", + "54322": "ni świnia nie porośnie w sadło —", + "54323": "a potem zjadaj chleb z ościami —", + "54324": "za czerstwy? — ano popij łzami!", + "54325": "CESARZ", + "54326": "/ zamyślony; po chwili do Mefistofelesa /", + "54327": "Wystąpże, kpie, i ty z skargami!", + "54328": "MEFISTOFELES", + "54329": "Ja? — nie! — przeciwnie — raczej ku nauce", + "54330": "kilka spostrzeżeń właściwych dorzucę.", + "54331": "Patrzę w twarz waszej miłości,", + "54332": "w waszą i całego dworu,", + "54333": "skądże ten brak ufności?", + "54334": "— ja nie pojmuję sporu.", + "54335": "Wola twa włada, o, panie,", + "54336": "podparta przęsłem rozumu,", + "54337": "więc zaraz tu zgoda stanie", + "54338": "wśród zwaśnionego tłumu.", + "54339": "Noc umyka przed słońcem w złocistej koronie!", + "54340": "Czyliż może być ciemno, gdzie tyle gwiazd płonie?", + "54341": "POMRUK TŁUMU", + "54342": "1. Toć sowizdrzał, jak nas zwiódł!", + "54343": "2. Kłamie bestia, niczym z nut!", + "54344": "3. Ten szczęśliwy, kto uwierzy!", + "54345": "4. Sens tej mowy? — projekt świeży!", + "54346": "MEFISTOFELES", + "54347": "Wszystkim czegoś brak na świecie,", + "54348": "każdy swe minusy zlicza,", + "54349": "a was brak gotówki gniecie;", + "54350": "z piasku nie ukręci bicza,", + "54351": "lecz od czegóż mądrość przecie?", + "54352": "gdy pieniędzy brak lub chleba —", + "54353": "wyrwać z ziemi, gdy potrzeba!", + "54354": "Przypominam wszystkim oto,", + "54355": "że w ruinach, złomach gór,", + "54356": "leży lite, bite złoto,", + "54357": "jeno kopać, zgarniać w wór;", + "54358": "kto je znajdzie? — krótka rada:", + "54359": "kto przyrodą, duchem włada,", + "54360": "ten mamony w bród posiada.", + "54361": "KANCLERZ", + "54362": "Duch? Przyroda? Mowa mglista;", + "54363": "to niechrześcijańskie słowo;", + "54364": "niejeden już ateista", + "54365": "przypłacił je własną głową.", + "54366": "Przyroda to grzeszne baśnie,", + "54367": "duch jest oczywiście czartem —", + "54368": "z nich zwątpienie, które właśnie", + "54369": "tamtych dwojga jest bękartem.", + "54370": "U nas nie tak! W naszym kraju", + "54371": "przed innymi prym swój bierze", + "54372": "święty w bożym gronostaju", + "54373": "i rycerz przysięgły wierze;", + "54374": "oni na ojczyzny straży", + "54375": "stoją, Kościoła są tarczą,", + "54376": "z nimi wielkość się nam darzy,", + "54377": "oni nam jedni wystarczą.", + "54378": "Gmin obłąkany przewiną", + "54379": "pozory za prawdę bierze;", + "54380": "przeto wśród gawiedzi słyną", + "54381": "czarownicy i kacerze.", + "54382": "Oni to swymi sztuczkami", + "54383": "nam szkodzą, choć żądzom dogadzać,", + "54384": "ichże to chcesz błazeństwami", + "54385": "w wysokie progi wprowadzać?", + "54386": "Tyś, mospanie, krewki raptus!", + "54387": "bronić czeredy onej!", + "54388": "Rzeknę, żeś jest mente captus", + "54389": "lub kiep z diabłem spokrewniony!", + "54390": "MEFISTOFELES", + "54391": "Męża nauki w każdym wietrzę słowie!", + "54392": "Czego nie dotknie — nie istnieje — powie,", + "54393": "czego nie ujmie — tego być nie może,", + "54394": "czego nie zważy — ach! — to nieprawdziwe,", + "54395": "a czego nie spienięży — jest bardzo wątpliwe.", + "54396": "CESARZ", + "54397": "Kazanie nam postne prawisz?", + "54398": "dość tego! — skończ jak najprędzej,", + "54399": "gadaniem nic nie poradzisz,", + "54400": "tu trzeba pieniędzy, pieniędzy!", + "54401": "MEFISTOFELES", + "54402": "Dostarczę wam, czego chcecie;", + "54403": "wprawdzie nie łatwe, co łatwe —", + "54404": "chcąc buty uszyć, wszak wiecie,", + "54405": "trzeba mieć szydło i dratwę.", + "54406": "Pzypomnę jeno — rzecz drobna —", + "54407": "lecz nie mniej przeto ważka:", + "54408": "ziemia w bogactwa zasobna,", + "54409": "a dobyć je? — toż to igraszka!", + "54410": "Przypomnijcie rzymskie dzieje,", + "54411": "wędrówki ludów i wojny,", + "54412": "zamieszki, rozterki, nadzieje —", + "54413": "o zasobek niespokojny", + "54414": "obywatel, co bogatszy,", + "54415": "skarb krył przed siły wrogiemi;", + "54416": "skarb swój cenny i najrzadszy", + "54417": "zakopywał w łonie ziemi.", + "54418": "Tak to było, jest i będzie!", + "54419": "człowiek rządzi się obawą;", + "54420": "a któż, pytam, w pierwszym rzędzie", + "54421": "ma do skarbów takich prawo?", + "54422": "Wszystko w ziemi zakopano —", + "54423": "czyja ziemia? — cesarzowa!", + "54424": "więc i wszystkie skarby — a no", + "54425": "są cesarskie —", + "54426": "SKARBNIK", + "54427": "— Ani słowa,", + "54428": "błazen mówi, alić racja.", + "54429": "KANCLERZ", + "54430": "Cała błazeńska oracja", + "54431": "diable koloryzowanie,", + "54432": "lecz rzecz sama nakazuje", + "54433": "mieć się na baczności, panie!", + "54434": "MARSZAŁEK", + "54435": "Niech no waszeć sprokuruje", + "54436": "dary, które tak wysławia;", + "54437": "— wszelkie ziarno zdrowe ptakom —", + "54438": "niechby trochę i bezprawia,", + "54439": "byle było jako tako.", + "54440": "HETMAN", + "54441": "Mądry błazen! — w lewo, w prawo", + "54442": "skarbów mrowiem w oczy szasta,", + "54443": "żołnierz nie pyta o prawo,", + "54444": "ni skąd — byle żołd — i basta!", + "54445": "MEFISTOFELES", + "54446": "Przypuszczacie, że was mamię?", + "54447": "że niepewna moja droga?", + "54448": "że podchodzę, łżę i kłamię?", + "54449": "oto macie astrologa —", + "54450": "on niech mówi!!", + "54451": "— Nuże! — rozkop", + "54452": "kanały w nieba rozłogu", + "54453": "i odczytaj nam horoskop,", + "54454": "dobry panie astrologu.", + "54455": "POMRUK TŁUMU", + "54456": "1. Już się zwąchał szelma z szelmą.", + "54457": "2. Im to gratka — dla nas biada.", + "54458": "3. Wnet nam wzrok zasnuje bielmo.", + "54459": "4. Wróż mówi — kiep podpowiada.", + "54460": "ASTROLOG", + "54461": "/ mówi — Mefistofeles podpowiada /", + "54462": "Słońce to szczere, lite złoto,", + "54463": "Merkury dany nam jest do pomocy,", + "54464": "Wenus zapładnia nas tęsknotą", + "54465": "O każdej porze dnia i nocy;", + "54466": "panieńska Luna ułudnie kaprysi,", + "54467": "zwłaszcza gdy wdzieje swój kołpaczek lisi;", + "54468": "Mars godzi siłą w nas, a pięknem Jowisz", + "54469": "i Saturn — choć go ledwo okiem złowisz;", + "54470": "metal nieosobliwy w nim, choć przecie", + "54471": "waga jego dosadna we wielkim wszechświecie.", + "54472": "Ba! gdy się słońce z księżycem skojarzy", + "54473": "— więc złoto z srebrem w godnie lśniącym chórze", + "54474": "wtedy jest szczęsny — czas — wszystko się darzy", + "54475": "w tej złotosrebrnej, dźwięcznej koniukturze:", + "54476": "masz i pałace, skarbce, wirydarze,", + "54477": "strome piersiątka i nadobne twarze.", + "54478": "Dla nas ta droga niezdobyta, płona,", + "54479": "lecz ten mąż światły sprawi to, dokona!", + "54480": "CESARZ", + "54481": "Słucham z wzmożoną uwagą,", + "54482": "jak dziarsko słowem szermuje —", + "54483": "mówi z sensem i powagą,", + "54484": "lecz mnie to nie przekonuje.", + "54485": "POMRUK TŁUMU", + "54486": "1. Cóż nam z tego — banialuki!", + "54487": "2. Scjencja kalendarzowa!", + "54488": "3. Chemiczne szalbierekie sztuki!", + "54489": "4. Stare głupstwa — kusa mowa!", + "54490": "MEFISTOFELES", + "54491": "Oto stoi cała sfora", + "54492": "w niepewności głuchej, marnej;", + "54493": "jednym śni się mandragora,", + "54494": "drugim pies kudłaty, czarny.", + "54495": "Łatwo mówić: „czarnoksięstwa —", + "54496": "sprawa czarcia — rzecz przeklęta —”", + "54497": "trudniej skrzesać nieco męstwa.", + "54498": "A tu, bracie, swędzi pięta,", + "54499": "a tu każdy w sobie czuje,", + "54500": "w najtajniejszych warstwach ducha,", + "54501": "jak pokusa w nim harcuje", + "54502": "i żądz ogniem do łba bucha!", + "54503": "Gdy tak ta pokusa pcha cię,", + "54504": "gdyś po szyję w matnie zalazł —", + "54505": "kop! grzeb! krzyknij: „kuraż, bracie!", + "54506": "tum cię szukał! tum cię znalazł!”", + "54507": "POMRUK TŁUMU", + "54508": "1. Mnie w ręce strzyka —", + "54509": "2. mnie rwie w nodze —", + "54510": "3. podagra pewnie —", + "54511": "4. brzuch jak ołów —", + "54512": "5. kciuk puchnie —", + "54513": "6. w krzyżach łamie srodze —", + "54514": "7. znaki, że tu jest walny połów.", + "54515": "CESARZ", + "54516": "Prędko! Ej — nie ujdziesz cało,", + "54517": "jeśli skłamał, gardłem skarżę!", + "54518": "Więc do dzieła! pokaż śmiało,", + "54519": "w jakiej skarby twe pieczarze.", + "54520": "Złożę berło, miecz odpaszę,", + "54521": "sam się wezmę do łopaty,", + "54522": "ale wara pluć nam w kaszę!", + "54523": "Więc do dzieła — albo baty!", + "54524": "MEFISTOFELES", + "54525": "Cóż za pośpiech! Wskażę drogi", + "54526": "mimo groźby twe pohańskie,", + "54527": "lecz któż zliczy te rozłogi,", + "54528": "wszystkie te skarby bezpańskie,", + "54529": "których bezmiar! — Z wyorzyska", + "54530": "chłop orzący — pod bruzdami", + "54531": "— patrzy — aż ryngraf wybłyska,", + "54532": "lub żeleźniak z dukatami.", + "54533": "Indziej, spojrzy, aż w oborze", + "54534": "ściany się saletrą pocą —", + "54535": "— nie saletrą! — miły Boże!", + "54536": "to czerwieńce tak się złocą!", + "54537": "Ileż sklepień, kurytarzy", + "54538": "zasypanych, poniechanych,", + "54539": "w których splendor skrzy i żarzy", + "54540": "wielkich skarbów, niesłychanych!", + "54541": "Aż w podziemia, w kraje duchów", + "54542": "łowca skarbów schodzi śmiele —:", + "54543": "przepych! śród złotych łańcuchów,", + "54544": "kolie, kolce i manele", + "54545": "piętrzą się i w poniewierce", + "54546": "plączą pośród rozpadliny;", + "54547": "wszystko skrzy, aż rośnie serce!", + "54548": "brylanty, szmaragdy, rubiny!", + "54549": "A pobok — to nie do wiary —", + "54550": "rzędem beczki wina stoją,", + "54551": "lecz dąb dawno spróchniał stary;", + "54552": "wino przemyślnością swoją,", + "54553": "jak ów kokon jedwabnika —", + "54554": "kamienie winne wyłania,", + "54555": "przez które ciecz nie przenika,", + "54556": "lecz dostałość swą osłania.", + "54557": "Likwor taki osędziały", + "54558": "dorówna zlotu w wartości.", + "54559": "Jednym słowem, mędrzec śmiały,", + "54560": "ciągnie zysk ze swej mądrości.", + "54561": "Dzień? cóż dzień! — to omamienie,", + "54562": "wielkie nic lub większa złuda —", + "54563": "jeno nocy mroczne cienie", + "54564": "misteryjne jawią cuda.", + "54565": "CESARZ", + "54566": "Noc dla siebie ostaw, błaźnie,", + "54567": "na nocturno strój basetlę —", + "54568": "mnie daj jasno i wyraźnie,", + "54569": "co masz dać, przy dziennym świetle.", + "54570": "W nocy wszystkie koty szare,", + "54571": "precz z tym „może”, „cichcem”, „niby”", + "54572": "Rozkop w dzień skarbów pieczarę", + "54573": "i w dzień odwal pługiem skiby.", + "54574": "MEFISTOFELES", + "54575": "Weź, wasza mość, do rąk łopatę,", + "54576": "znój chłopski nic ci nie zaszkodzi,", + "54577": "miło samemu wziąć zapłatę —", + "54578": "każda garść ziemi złoto zrodzi.", + "54579": "Potem przywdziejesz diadem złoty,", + "54580": "kochance kolie sprawisz nowe,", + "54581": "bo któż zaprzeczy, że klejnoty", + "54582": "zdobią i tron, i białogłowę?!", + "54583": "CESARZ", + "54584": "Prędzej! Prędzej! Po cóż zwlekać!!", + "54585": "ASTROLOG", + "54586": "/ jak poprzednio; podszept Mefistofelesa /", + "54587": "Wasza cesarska mość, ja radzę czckać —", + "54588": "nicch się odbędzie fest zwyczajnym torem;", + "54589": "zważ — roztargnienie złym bywa doktorem;", + "54590": "wpierw nam się trzeba skupić, wzwyżyć w duchu,", + "54591": "by to, co niższe, zmusić do posłuchu.", + "54592": "Dobrym być musi ten, co dobra pragnie,", + "54593": "kto chce radości — niech będzie jak jagnię,", + "54594": "kto łaknie wina — niech gromadzi grona —", + "54595": "wszak przywołuje cud — wiara wzmożona!", + "54596": "CESARZ", + "54597": "A więc niechaj radość włada", + "54598": "przed popielcowym memento!", + "54599": "Niechaj herold zapowiada", + "54600": "mięsopustu wielkie święto.", + "54601": "/ Trąby. /", + "54602": "/ Wychodzą. /", + "54603": "MEFISTOFELES", + "54604": "Poszli! Ot głupcy! — Zresztą skądżeby wiedzieli,", + "54605": "że szczęście i zasługa splata się jak strofa,", + "54606": "gdyby filozoficzny kamień w ręku mieli,", + "54607": "byłby jedynie kamień, lecz bez filozofa.", + "54608": "ZAPUSTY", + "54609": "/ Faust — Pluton, Mefistofeles — Zoilotersytes — Skąpiec, Cesarz — Pan, Herold, Kwieciarki, Gałąź oliwna z owocami, Wieniec dożynkowy. Wian fantastyczny, Równianka fantastyczna, Przekora, Pąki różane, Ogrodnicy, Matka i córka, Drwale, Poliszynele, Pasożyty, Pijanica, Gracje: Aglaja, Hegemona, Eufrozyna, Parki: Atropos, Kloto, Lachezis, Furie: Alekto, Megera, Tyzyfona, Bojaźń, Nadzieja, Rozwaga, Efeb — Woźnica, Plotkarki, Głodomór, Herod — Baba, Faunowie, Satyr, Podziomki, Olbrzymy, Rusałki, Rybacy, Ptasznicy, Satyryk, Poeci, Tłum. /", + "54610": "/ Olbrzymia sala z komnatami pobok, strojnie, zdobno, maskaradowo. /", + "54611": "HEROLD", + "54612": "Nie na groźne śmierci pląsy,", + "54613": "diable igry rybałtowe", + "54614": "wołam was, ale na pąsy,", + "54615": "na zabawy jasne, nowe,", + "54616": "abyście tak spąsowieli,", + "54617": "jak krzew róż pod słońca tchnieniem", + "54618": "tej mięsopustnej niedzieli", + "54619": "bezpamiętnym rozbawieniem.", + "54620": "Cesarz w swej rzymskiej podróży", + "54621": "spoza Alpów stromej ściany", + "54622": "gościniec nam bardzo duży", + "54623": "przywiózł: wigor roześmiany.", + "54624": "W tej stolicy nadtybrowej", + "54625": "sam koronę — w równej parze", + "54626": "zyskał dla nas — stroik nowy:", + "54627": "czapeczkę błazeńską w darze.", + "54628": "Tym przybraniem odrodzony", + "54629": "każdy z nas się dumnie puszy,", + "54630": "rad z dzwonkowej czapki onej,", + "54631": "z śmiechem wciąga ją na uszy;", + "54632": "i choć w tej mycce do błazna podobny,", + "54633": "udaje rozum, w rozum niezasobny.", + "54634": "Już się kupią i gromadzą.", + "54635": "w pary łączą i kołują —", + "54636": "tu pod pachy się prowadzą,", + "54637": "tam z osobna krążą, snują.", + "54638": "Dalej bracia, dalej żywo,", + "54639": "z sercem szczerym i przyjaznym,", + "54640": "byle chwilkę mieć szczęśliwą —", + "54641": "tak czy owak świat jest błaznem.", + "54642": "KWIACIARKI", + "54643": "/ śpiew, mandoliny /", + "54644": "Poklask dajcie nam niezwłocznie!", + "54645": "Wymuskane w tańcu szranki", + "54646": "juz ruszają śpiewnie, skocznie", + "54647": "urodziwe florencjanki.", + "54648": "Kosy nasze utrefione,", + "54649": "wonne kwiatów i ziół wonią,", + "54650": "krasne wstążki rozpuszczona", + "54651": "owijają nas i gonią.", + "54652": "O, nie więdną nasze kwiaty,", + "54653": "kwitną cały rok i dłużej —", + "54654": "kunszt ten, czar i aromaty", + "54655": "niechaj wam, panowie, służy.", + "54656": "A przyznajcie, pomysłowo", + "54657": "każdy na nas strzęp swawoli —", + "54658": "wyszydzicie to czy owo,", + "54659": "jednak całość was zniewoli.", + "54660": "Prawda — bierze was ochota", + "54661": "zbadać, co ukrywa szata? —", + "54662": "czar niewieści i prostota", + "54663": "dziwnie się ze sztuką splata.", + "54664": "HEROLD", + "54665": "Dziew korowód lśni, pomyka;", + "54666": "wielki wybór — herold wita —", + "54667": "dajcie zajrzeć do koszyka,", + "54668": "co na głowach waszych skwita.", + "54669": "Prędzej, prędzej, niechaj sala", + "54670": "ogrodowym wionie czarem,", + "54671": "a z was każdy niech zachwala", + "54672": "ogrodniczki wraz z towarem.", + "54673": "KWIACIARKI", + "54674": "Targ to targ, lecz bez kramarki,", + "54675": "niechaj się gromada skupi —", + "54676": "wśród krotochwilnej poswarki", + "54677": "za żart każdy towar kupi.", + "54678": "GAŁĄŹ OLIWNA Z OWOCAMI", + "54679": "Nie zajrzę kwiatom urody,", + "54680": "wszelkiej unikam niezgody;", + "54681": "pośród wojennego znoju", + "54682": "jestem rękojmią pokoju;", + "54683": "dzisiaj radość we mnie płonie,", + "54684": "że wśród zacnych dworzan roju", + "54685": "najgodniejsze zwieńczę skronie", + "54686": "gałązką oliwną pokoju.", + "54687": "WIENIEC DOŻYNKOWY", + "54688": "Ja, syn pługa, zrumieniony", + "54689": "czerwonym słońca rumieńcem,", + "54690": "dar wam niosę, dar niepłony —", + "54691": "z dożynkowym idę wieńcem.", + "54692": "WIAN FANTASTYCZNY", + "54693": "Barwne kwiaty, niby malwy", + "54694": "przybrane w mchy i nietoty,", + "54695": "to mody kapryśnej salwy,", + "54696": "nie szukaj we mnie prostoty.", + "54697": "RÓWNIANKA FANTASTYCZNA", + "54698": "Nikt nie zna mojego wiana", + "54699": "i nic mnie to nie obchodzi —", + "54700": "za tobą tęsknię nieznana,", + "54701": "co z dziew kwiecistej powodzi", + "54702": "wyciągniesz ku mnie swe dłonie", + "54703": "i w warkocz wpleciesz bezładnie,", + "54704": "a kwiat mój zadrży i spłonie", + "54705": "i na pierś twoją opadnie.", + "54706": "PRZEKORA", + "54707": "Niechaj wyobraźnia licha", + "54708": "służy dnia znikomej modzie,", + "54709": "z przyrody pijąc kielicha", + "54710": "wiecznej hołdujesz pogodzie;", + "54711": "niezabudki i kaczeńce,", + "54712": "splatajcie się w wdzięczne wieńce! —", + "54713": "Lecz my —", + "54714": "PĄKI RÓŻANE", + "54715": "— skrywamy się, niczyje —", + "54716": "szczęśliwy ten, co nas odkryje.", + "54717": "Gdy się dnie lipcowe dłużą,", + "54718": "róża wonią gwarzy z różą —", + "54719": "pełny, szczęsny dzień, uroczy;", + "54720": "bo przyrody panowanie,", + "54721": "obiecanie i oddanie", + "54722": "poi serce, myśl i oczy.", + "54723": "/ W zielonych wirydarzykach kwieciarki rozkładają nadobnie swój towar. /", + "54724": "OGRODNICY", + "54725": "/ śpiew: akompaniament teorbanów /", + "54726": "Z tym już musicie się zgodzić —;", + "54727": "kwiat można pieścić, całować,", + "54728": "owoce nie chcą uwodzić,", + "54729": "owoce chcą jeno smakować.", + "54730": "Wiśnia się pyszni, zrumienia", + "54731": "brzoskwinia — wonna patoka!", + "54732": "Kupujcie — sąd podniebienia", + "54733": "stokroć prawdziwszy niż oka.", + "54734": "Powab owoców najszczerszy", + "54735": "niech was na próżno nie kusi,", + "54736": "róża to temat do wierszy,", + "54737": "lecz jabłko ugryźć się musi.", + "54738": "Więc zezwólcie, byśmy w dani", + "54739": "wnieśli owoc ku osłodzie —", + "54740": "niech się towar nasz stragani", + "54741": "w tej sąsiedzkiej, dobrej zgodzie.", + "54742": "Pod girlandą smereczaną", + "54743": "oświetlone tak rzęsiście —", + "54744": "pełnię tworzą niesłychaną:", + "54745": "pąki, kwiaty, owoc, liście.", + "54746": "/ Przy śpiewie przeplatanym, przy wtórze gitar i teorbanów — piętrzą oba chóry swój towar, przystrajają go i zachwalają. /", + "54747": "/ Matka i córka. /", + "54748": "MATKA", + "54749": "Ledwieś odrosła od ziemi", + "54750": "córko ma, rusałko —", + "54751": "stroikami rozmaitemi", + "54752": "zdobiłam twe ciałko;", + "54753": "chodźcie, chodźcie, cni rycerze,", + "54754": "najbogatszy niech ją bierze —", + "54755": "szczęście sprzyja śmiałkom.", + "54756": "Ach! minęły długie lata,", + "54757": "wzrósł twój czar kobiecy,", + "54758": "nikt nie posłał do cię swata", + "54759": "z całej okolicy;", + "54760": "z tym zatańczysz, tego zmanisz,", + "54761": "a tamtego — otumanisz —", + "54762": "wszystko po próżnicy.", + "54763": "Na nic ciuciubabka, fanty —", + "54764": "alkierzyk twój pusty;", + "54765": "męskie plemię — o! to franty!", + "54766": "Lecz dziś mięsopusty —", + "54767": "nastaw sidła, oczkuj ładnie,", + "54768": "może przecie w potrzask wpadnie", + "54769": "jaki kąsek tłusty.", + "54770": "INTERMEZZO PANTOMIMICZNE", + "54771": "/ Zbliżają się rówieśniczki młode, hoże. Zaczyna się pogwar szczebiotliwy. Wchodzą Rybacy i Ptasznicy ze sprzętem przynależnym: z sieciami, wędkami, potrzaskami. Wabienia, łowy, ucieczki. Strzępy rozmów uciesznych. /", + "54772": "DRWALE", + "54773": "/ nawalnie; gromko /", + "54774": "Z drogi, bracia, czynić rum,", + "54775": "idzie z nami borów szum,", + "54776": "borów granie, zgrzyty piły,", + "54777": "stuk toporów, jęki drzew,", + "54778": "trzask gałęzi, chorał siły,", + "54779": "twardy tupot — drwali śpiew.", + "54780": "Dłonie grube, spracowane,", + "54781": "naprężone sznury żył —", + "54782": "wasze ręce wymuskane", + "54783": "boją się, cofają w tył", + "54784": "Z mąki marymonckiej panki,", + "54785": "zwarzyłby was mróz i chłód —", + "54786": "i was, panny z morskiej pianki,", + "54787": "gdyby nie nasz, drwali, trud.", + "54788": "POLISZYNELE", + "54789": "/ papląco, pustaczo /", + "54790": "A niechże was las ogarnie,", + "54791": "żywot tak przetrudzić marnie!", + "54792": "My inaczej! — zwiewnie, cicho,", + "54793": "mozół odsuwamy wszelki —", + "54794": "po co z lasu wołać licho?!", + "54795": "Robdeszany, pantofelki,", + "54796": "oto stroik jak się patrzy!", + "54797": "Wy się trudźcie — my inaczej. —", + "54798": "Zbiegowiska, karuzele,", + "54799": "jarmark, ścisk, bujne gamratki,", + "54800": "uciech, festów wiele, wiele —", + "54801": "żywot aksamitny, gładki.", + "54802": "Po tym życia śliskim torze", + "54803": "kręcimy się jak węgorze —", + "54804": "wschodzim, chociaż nieposiani —", + "54805": "zwinni, żwawi, sprytni, szczwani;", + "54806": "choć tam bieda w kamienicy", + "54807": "my sobie hoc na ulicy.", + "54808": "Śmiejcie się lub gańcie nas,", + "54809": "przetrzymamy — mamy czas!", + "54810": "PASOŻYTY", + "54811": "/ pochlebnie, łakomie /", + "54812": "Drwal i węglarz to nasz brat;", + "54813": "przygarbienie, przytaknięcie,", + "54814": "półsłóweczka — to nasz świat —", + "54815": "tego przestrzegamy święcie;", + "54816": "lecz jeśli kto w walce padł,", + "54817": "odwracamy się na pięcie,", + "54818": "pal go kat!", + "54819": "Gdyby węgli, drzew nie było,", + "54820": "— że to ogień skrzesz i dmuchnij —", + "54821": "czym by w piecach się paliło?", + "54822": "czym by się paliło w kuchni?", + "54823": "Musiałby spaść ogień z nieba —", + "54824": "wszak nam zawsze ognia trzeba;", + "54825": "na ogniu się wszystko smaży,", + "54826": "praży, tęsi, mięsi, warzy,", + "54827": "wrze i pryska, skipi, piecze,", + "54828": "aż do gęby ślinka ciecze.", + "54829": "Pieczeń, pasztet, ryby, zrazy,", + "54830": "imbir, czosnki i wawrzyny —", + "54831": "jakież wizje i obrazy,", + "54832": "jakież prace, jakie czyny!", + "54833": "PIJANICA", + "54834": "/ zawiany mocno /", + "54835": "Zacząć ze mną nie przelewki,", + "54836": "mnie dziś wszyscy, panu, służą;", + "54837": "wigor w kościach, we łbie śpiewki,", + "54838": "aż za dużo, aż za dużo!", + "54839": "Pije Kuba do Jakuba —", + "54840": "wasze zdrowie, moje zdrowie —", + "54841": "moja luba — daj no dzioba —", + "54842": "kto się dowie? — nikt nie dowie.", + "54843": "Baba na mnie z gębą — huzia,", + "54844": "coś ty, dziadu, wdział za łachy!", + "54845": "plask — plask — spuchła nieco buzia", + "54846": "— co tam strachy — strach na Lachy!", + "54847": "Hulaj dusza bez kontusza!", + "54848": "w górę szklanki — dobra nasza!", + "54849": "wino wigor w nas porusza,", + "54850": "wino diabła z nas wystrasza.", + "54851": "Więc na szczęście —! I na biedę —!", + "54852": "Socjeta tu, widzę, krewka —", + "54853": "gospodarzu, daj na kredę,", + "54854": "na kredę mi daje dziewka.", + "54855": "Przypij do mnie — ja do ciebie!", + "54856": "Panna — wdowa — każda łasa —", + "54857": "zdrowie twoje tu i — w niebie,", + "54858": "jedz, pij i popuszczaj pasa!", + "54859": "Ululałem się wspaniale —", + "54860": "czas już w drogę! — w jaką drogę?", + "54861": "Ostawcie mnie, gdzie się zwalę —", + "54862": "ustać — jakoś — tak — nie mogę.", + "54863": "CHÓR", + "54864": "Pije Kuba do Jakuba! —", + "54865": "co? nie pije? — bęc, po ziobrze!", + "54866": "tęgo się już kurzy z czuba —", + "54867": "kto pod ławą, temu dobrze.", + "54868": "INTERMEZZO PANTOMIMICZNE", + "54869": "/ Herold zapowiada przybycie Poetów różnego autoramentu: Poetów przyrody, Panegirystów, Piewców rycerstwa, wdzięku i entuzjazmu. /", + "54870": "/ Pchają się na wyprzódki, trudno też komukolwiek dojść do słowa. Zaledwie jeden dziwnym trafem przemyca czterowiersz; to: /", + "54871": "SATYRYK", + "54872": "Obym, bracia, tego dożył,", + "54873": "— to jedno mnie kusi i łechce —", + "54874": "abym taką pieśń ułożył,", + "54875": "której wysłuchać nikt nie zechce.", + "54876": "/ Poeci nocy i cmentarzy przepraszają bardzo, że to nie mogą wziąć udziału w zebraniach wieszczów, lecz nazbyt są zajęci interesującą rozmową z nowo wylęgłym upiorem; kto wie, czy z tego dyskursu nie powstanie nowa szkoła poetycka; Herold, acz niechętnie, godzi się na ich wywody i przywołuje postacie mitologii greckiej, które, jakkolwiek w modnym przebraniu, nie utraciły nic a nic z wdzięku właściwego i charakteru. /", + "54877": "/ Gracje. /", + "54878": "AGLAJA", + "54879": "Wdzięk wnosimy zawsze, wszędzie;", + "54880": "dar wasz niechaj wdziękiem będzie.", + "54881": "HEGEMONA", + "54882": "I wdziękiem też przyjmowanie,", + "54883": "gdy się chęciom zadość stanie.", + "54884": "EUFROZYNA", + "54885": "W dnia cichego zachód miękki", + "54886": "najwdzięczniejsze złóż podzięki.", + "54887": "/ Parki. /", + "54888": "ATROPOS", + "54889": "Po starszeństwie tu przychodzę;", + "54890": "nić się snuje, nić żywota —", + "54891": "— i oczami po was wodzę —", + "54892": "nić się snuje jak tęsknota.", + "54893": "Miękka, wiotka nić — bom oto", + "54894": "len wybrała pierwszej próby —", + "54895": "niespsowany mgłą ni słotą,", + "54896": "nie za cienki, nie za gruby.", + "54897": "Umiar głoszę wam — strwożona!", + "54898": "koniec nici któż odgadnie?", + "54899": "nitka nazbyt naprężona —", + "54900": "nagle pęknąć może snadnie.", + "54901": "KLOTO", + "54902": "Dzisiaj jam nożyce wzięła,", + "54903": "spójrzcie! każdy z was uwierzy;", + "54904": "poprzedniczka moja cięła", + "54905": "jakoś nie tak, jak należy;", + "54906": "bywa — snuje długie dzieje", + "54907": "rozwlekle i opętanie,", + "54908": "indziej znów piękne nadzieje —", + "54909": "ciach! — przecięła niespodzianie.", + "54910": "Alić i ja, moi drodzy,", + "54911": "zbyt rozwagą się nie szczycę,", + "54912": "przeto trzymam się na wodzy —", + "54913": "i w puzdrze skrywam nożyce.", + "54914": "Tak spętana z dobrawoli", + "54915": "zaniechałam swojej pracy —", + "54916": "a więc bawcie się do woli,", + "54917": "chociaż wszyscy jacy — tacy.", + "54918": "LACHEZIS", + "54919": "Z siostrzyc moich, żwawych prządek,", + "54920": "— najrozsądniejsza w ich gronie —", + "54921": "powierzony mam porządek,", + "54922": "w porządku staję obronie.", + "54923": "Nić się snuje, nić się mota", + "54924": "w wyznaczonym sobie torze,", + "54925": "lccz z wartkiego kołowrota", + "54926": "bez mej wiedzy spaść nie może.", + "54927": "Trwam uważnie na tej straży,", + "54928": "chociaż świat się przeinacza —", + "54929": "— aż się koło me przeważy", + "54930": "wolą wieczystego tkacza.", + "54931": "HEROLD", + "54932": "Tych trzech, które idą oto", + "54933": "nie poznacie, o, uczeni,", + "54934": "przybrane w jedwab i złoto —", + "54935": "krok się każdej tęczą mieni;", + "54936": "któż by odgadł pod tą szatą,", + "54937": "że z złem idą i z zatratą?", + "54938": "to Furie! — I któż bo uwierzy —?", + "54939": "piękne, gibkie, hoże, młode;", + "54940": "jaki wonny, śpiewny, świeży", + "54941": "czar oplata ich urodę?", + "54942": "Baczność! — podła, śliska żmija", + "54943": "pod kwiatami się przewija", + "54944": "chytrze, skrycie; — lecz w tej porze,", + "54945": "gdy się błazny spowiadają —", + "54946": "niosą upomnienie: gorze!", + "54947": "ludziom gorze — gorze krajom!", + "54948": "/ Furie. /", + "54949": "ALEKTO", + "54950": "Cóż — zawierzycie nam, kochani?", + "54951": "wszakże was piękność nasza wzruszy?", + "54952": "każdemu z was o jego pani", + "54953": "kochanej coś szepniemy w uszy;", + "54954": "wreszcie w rozmowie oczy w oczy", + "54955": "powiemy: — tego ma — i tego —", + "54956": "— brzydka, garbata — krzywo kroczy", + "54957": "ach! narzeczona?! — do niczego!", + "54958": "Lecz jej powiemy też, żeś plotkarz,", + "54959": "że o niej mówisz coś nieładnie,", + "54960": "gdy przypadkowo tamtą spotkasz —", + "54961": "tak się niewiara w serca wkradnie.", + "54962": "MEGERA", + "54963": "To nic! — Lecz gdy się już pobiorą,", + "54964": "wtedy ja stworzę im gehennę,", + "54965": "zatruję każdą chwilę zmorą;", + "54966": "zmienne jest serce i dnie zmienne.", + "54967": "A kto tęsknotę jedną ziści,", + "54968": "tęskni do nowych chwil urody,", + "54969": "porzuca pełen nienawiści", + "54970": "słońce — i pragnie rozgrzać lody.", + "54971": "Diabeł ogniska domowego", + "54972": "mnie jednej dochowuje wiary —", + "54973": "wspólnie dodajem złe do złego;", + "54974": "mym działem w przepaść gnać ofiary.", + "54975": "TYZYFONA", + "54976": "Ja tropię zdrajców — tam się wśliznę,", + "54977": "kędy się przeniewierstwo lęgnie;", + "54978": "sztylet podrzucę i truciznę —", + "54979": "— dziś — jutro zguba cię dosięgnie.", + "54980": "Chwile słodkie zapomnienia", + "54981": "bez apelu, bezpowrotnie", + "54982": "władza moja w żółć przemienia,", + "54983": "zawiniłeś — cierp stokrotnie.", + "54984": "Przebaczeniem ni pociechą", + "54985": "w strasznej nie łudź się godzinie;", + "54986": "Słysz! Słysz! „Zemsta” woła echo —", + "54987": "kto się zdradą para — ginie!!", + "54988": "HEROLD", + "54989": "Proszę, odsuńcie się co nieco,", + "54990": "bo oto nowe maski lecą —", + "54991": "zgoła odmienne! — w swej posturze", + "54992": "obraz podobny wielkiej górze.", + "54993": "Boki okryte dywanami —", + "54994": "— góra nadchodzi! — Góra żywa!", + "54995": "łeb smoczy — błyskający kłami —", + "54996": "wężowy ryj — ogniowa grzywa —!", + "54997": "Na karku siedzi wdzięczna dama", + "54998": "subtelna i przybrana ładnie,", + "54999": "a lejce w rączce dzierży sama,", + "55000": "laską kieruje smokiem składnie.", + "55001": "A za nią druga — istna łania —", + "55002": "królewska, dumna, znać w niej butę —", + "55003": "tęcza świetlana ją zasłania —;", + "55004": "pobok niewiasty kroczą skute:", + "55005": "jedna strwożona, w sobie drżąca,", + "55006": "druga radością gorejąca —", + "55007": "pierwsza wolności zewsząd woła,", + "55008": "szuka w tęsknocie dookoła,", + "55009": "a wolność w drugiej jest niewieście —", + "55010": "powiedzcie same, czym jesteście?", + "55011": "BOJAŹŃ", + "55012": "Świec, lamp, pochodni blask się żarzy,", + "55013": "a wszędzie mroczno, straszno, ciemno;", + "55014": "śród masek stoję, obcych twarzy,", + "55015": "— w kajdanach — groza skuta ze mną.", + "55016": "Precz, kpiarze! — Lęku bladolicy!", + "55017": "Szydercy! — Co się ze mną stanie —", + "55018": "zewsząd mnie zdradni przeciwnicy", + "55019": "strącają w przepaść, w mrok, w otchłanie!", + "55020": "Wszędy — z przyjaźni wróg się rodzi;", + "55021": "znam ciebie, masko! — tyś zagłada!", + "55022": "Ten mnie chciał zabić! — a —! uchodzi!", + "55023": "twarz jego krzyczy: zdrada! zdrada!!", + "55024": "Ach! uciec! uciec! przed tą zgrają —", + "55025": "na koniec świata! — Noc przeklęta!", + "55026": "Już zewsząd mroki napierają,", + "55027": "groza mnie więzi, trwoga pęta!", + "55028": "NADZIEJA", + "55029": "Bądźcież mi, siostry, pozdrowione!", + "55030": "A chociaż w maskach dziś i wczora", + "55031": "niejako jesteście zgubione", + "55032": "i dusza w was smętem chora", + "55033": "w tej ćmie dymiących pochodni —", + "55034": "wierzę, że przyjdzie ta pora,", + "55035": "w której słońca, kwiatów godni", + "55036": "chodzić będzie po łące,", + "55037": "brodzić w trawie po kolana,", + "55038": "parami albo w rozłące", + "55039": "pod zorzą złotego rana;", + "55040": "wedle woli śnić, rozprawiać —", + "55041": "bez chmur groźnych i beztroski,", + "55042": "nigdy sobie nie odmawiać,", + "55043": "jeno spokój chwalić boski.", + "55044": "Wszędzie radośnie witani,", + "55045": "już dziś szeroko rozgłoście,", + "55046": "że pragnieniem przywołani", + "55047": "jesteśmy słoneczni goście —", + "55048": "że wieść dobrą niesiem w dani!", + "55049": "Wierzajcie — szukajcie — znajdziecie —", + "55050": "najszczęśliwszą chwilę w świecie!", + "55051": "ROZWAGA", + "55052": "Najwięksi wrogowie człowieka:", + "55053": "Bojaźń, Nadzieja — skowane;", + "55054": "z daleka stójcie, z daleka,", + "55055": "tłumy słowem opętane.", + "55056": "Jedzie kolos — ja przewodzę!", + "55057": "Wysoczysta na nim wieża —", + "55058": "jedzie po znaczonej drodze —", + "55059": "krok w krok ku szczytowi zmierza. —", + "55060": "A na barkach dumnej wieży", + "55061": "bogini w skrzydeł sztandarze", + "55062": "lotem w zwycięstwo mierzy —", + "55063": "zwycięstwo niesie wam w darze.", + "55064": "Światłość ją broni i gloria", + "55065": "i gwiazd diadem wspaniały;", + "55066": "to ona — ona — Wiktoria!", + "55067": "bogini czynów i chwały!", + "55068": "ZOILO-TERZYTES-MEFISTOFELES", + "55069": "Tere-fere! — W porę właśnie", + "55070": "idę, niech was piorun trzaśnie!", + "55071": "A najgorsza ta wywłoka,", + "55072": "Wiktoryjka czarnooka.", + "55073": "Rozwijasz swe skrzydła, szelmo,", + "55074": "niby orzeł w nieba jasność,", + "55075": "na oczy zarzucasz bielmo,", + "55076": "że to wszystko twoja własność —", + "55077": "i lud, i kraj! — Hola! Hola!", + "55078": "jeszcze żyje moja wola —", + "55079": "nasza wielka mała wola —!", + "55080": "To, co niskie, podnieść trzeba,", + "55081": "ku ziemi naniżyć nieba,", + "55082": "skrzywić proste, sprościć krzywe,", + "55083": "wyrównać wzniesienia wszędzie;", + "55084": "czasy równe i szczęśliwe!", + "55085": "Tak być musi i tak będzie!", + "55086": "HEROLD", + "55087": "Już ciebie do milczenia zmuszą", + "55088": "te kije — wynoś się psiaduszo!", + "55089": "niech cię pokręci, sjamski miocie —", + "55090": "w nawozie miejsce twe i w błocie!", + "55091": "O, jak się kurczy obrzydliwie,", + "55092": "kupą się gnoju naraz staje.", + "55093": "Lecz cóż to? — patrzcie — dziwo w dziwie!", + "55094": "ten gnój się zmienia w duże jaje!", + "55095": "rośnie — nadyma się i pęka!", + "55096": "Ze skorup — para wraz bliźniacza", + "55097": "mątwi się, skuczy i pojęka —", + "55098": "już się wynurza i wytacza —", + "55099": "już widzę — już — pełzącą żmiję —", + "55100": "kształt drugi? — widzę — nietoperza!", + "55101": "Jedno się w pyle ślini, wije,", + "55102": "drugie ku pułapowi zmierza!", + "55103": "O! — giną — już — w nocnej otchłani!", + "55104": "Źle trzecim w takiej być kompanii.", + "55105": "GŁOS Z TŁUMU PIERWSZY", + "55106": "Dalej, żywo! Już tam tańczą.", + "55107": "GŁOS Z TŁUMU DRUGI", + "55108": "Do diaska z wrzawą opętańczą.", + "55109": "GŁOS Z TŁUMU TRZECI", + "55110": "Czujesz, jak skrzydeł sfera", + "55111": "w myśl i serce nam się wpiera?", + "55112": "GŁOS Z TŁUMU CZWARTY", + "55113": "W włosach moich łka i jęczy —", + "55114": "GŁOS Z TŁUMU PIĄTY", + "55115": "Ból mnie srogi w nodze dręczy —", + "55116": "GŁOS Z TŁUMU SZÓSTY", + "55117": "Przecież nikt z nas nie ma rany —", + "55118": "GŁOS Z TŁUMU SIÓDMY", + "55119": "Ale każdy zestrachany —", + "55120": "GŁOS Z TŁUMU ÓSMY", + "55121": "Do zabawy brak ochoty —", + "55122": "GŁOS Z TŁUMU DZIEWIĄTY", + "55123": "Tego chciały te huncwoty —", + "55124": "HEROLD", + "55125": "Znojny zawód wodzireja", + "55126": "sprawuję z dość tęgą miną;", + "55127": "w sercu mym żywie nadzieja,", + "55128": "że godziny jakoś miną", + "55129": "tych mięsopustnych szałów,", + "55130": "że więc do białego ranku", + "55131": "nikt z nich nic poniesie szwanku", + "55132": "i jakoś wyjdzie z opałów —", + "55133": "chociaż noc niesamowita", + "55134": "strachami jak piaskiem sieje;", + "55135": "Spoza okien wciąż wykwita", + "55136": "jakiś duch, straszydło, zmora. —", + "55137": "Ej! strzygowe wodzireje,", + "55138": "któż się z wami dziś upora!", + "55139": "Karzeł podał takt kaduczy —", + "55140": "za nim zgraja strzyg się włóczy! —", + "55141": "I w tej chwili cóż ma znaczyć", + "55142": "tych postaci szereg długi —?", + "55143": "— Wytłumaczyć —? na usługi —", + "55144": "— lecz jakże mam wytłumaczyć,", + "55145": "gdy sam zgoła nie rozumiem;", + "55146": "oto staje w masek tłumie", + "55147": "rydwan — świetny — czwórka koni —", + "55148": "— nie rozpycha — nie roztrąca —", + "55149": "jeno się szkarłatem płoni,", + "55150": "a tęczaność migocąca", + "55151": "pośród wartkich szprych zawiei", + "55152": "lśni jak gwiezdne zbiorowiska,", + "55153": "gdy zza czarnej ściany kniei,", + "55154": "w lipcu cicha noc rozbłyska!", + "55155": "Czar magiczny — świateł rój —", + "55156": "— tętni — pryska —", + "55157": "EFEB-WOŹNICA", + "55158": "— prrr! — hoo —! stój!", + "55159": "Posłuszne ważnym nakazom,", + "55160": "rumaki, wstrzymajcie skrzydła,", + "55161": "lejce was mocne prowadzą,", + "55162": "znajcie moc mego wędzidła,", + "55163": "splendor tej wspaniałej sali", + "55164": "niechaj zjawa nasza chwali;", + "55165": "oto tłum się wkoło toczy", + "55166": "tłum ciekawy, zachwycony —", + "55167": "hej, heroldzie, podnieś oczy", + "55168": "i ogłaszaj na wsze strony,", + "55169": "zanim odpłyniemy stąd —", + "55170": "kim jesteśmy, co zacz, skąd;", + "55171": "mitologiczną znasz historię,", + "55172": "myśmy jej żywe alegorie.", + "55173": "HEROLD", + "55174": "Nie wiem, co zjawa wasza znaczy,", + "55175": "opisać mógłbym ciebie raczej.", + "55176": "EFEB-WOŹNICA", + "55177": "Więc mów!", + "55178": "HEROLD", + "55179": "Trza przyznać, że z urody", + "55180": "mógłbyś zasłynąć — pięknyś, młody —", + "55181": "wyrostek wprawdzie, lecz kobiety", + "55182": "ocenią właśnie twe zalety;", + "55183": "kto zalotnisiem jest za młodu —", + "55184": "pisze się z kobieciarzy rodu.", + "55185": "EFEB-WOŹNICA", + "55186": "Owszem! niezgorzej to waszmość wywodzisz —", + "55187": "krok, a już ciekawości swej dogodzisz.", + "55188": "HEROLD", + "55189": "Czarnych błyskawic pełne twoje oczy,", + "55190": "moc gęstych włosów na czole,", + "55191": "urok przed tobą swawolący kroczy", + "55192": "z młodości wdziękiem w zespole.", + "55193": "Szaty cię stroją, purpura i złoto,", + "55194": "czar w tobie iście niewieści,", + "55195": "szept słyszę zewsząd nabrzmiały tęsknotą,", + "55196": "to echo miłosnych powieści.", + "55197": "EFEB-WOŹNICA", + "55198": "A kimże mąż ten w majestacie", + "55199": "siedzący na rydwanie?", + "55200": "HEROLD", + "55201": "To widać król, w królewskiej szacie,", + "55202": "a oczy jego — otchłanie.", + "55203": "Dobroć mu patrzy znaczna z lica", + "55204": "i szczodra jego jest prawica;", + "55205": "pod władzą jego mrą niesnaski,", + "55206": "szczęsny, kto w jego dworze stanie,", + "55207": "stokrotnie dozna, niespodzianie", + "55208": "jego królewskiej łaski.", + "55209": "EFEB-WOŹNICA", + "55210": "Niewiele —; rozważ dokładnie —", + "55211": "więcej powiedzieć wypadnie.", + "55212": "HEROLD", + "55213": "Jakżeż godności sprostać słowem!", + "55214": "zachwycam się tą pełnią lic,", + "55215": "wykwitającą pod turbanem,", + "55216": "spojrzeniem jasnym, wzięciem zdrowem", + "55217": "okryciem złotem bramowanem —", + "55218": "i cóż mam rzec — nie mówię nic —;", + "55219": "stworzon na władcę wielu sług.", + "55220": "EFEB-WOŹNICA", + "55221": "To Pluton — wszystkich bogactw bóg —!", + "55222": "Cesarskiej woli czyniąc zadość —", + "55223": "wnosi tu splendor swój i radość.", + "55224": "HEROLD", + "55225": "A kto ty jesteś — powożący?", + "55226": "EFEB-WOŹNICA", + "55227": "Ja? — sny rozchwiane wciąż łowiący,", + "55228": "jestem poezją, rozrzutnością,", + "55229": "poetą, co swój skarb najrzadszy", + "55230": "rozdaje wszystkim z miłością —", + "55231": "i przez to coraz jest bogatszy —!", + "55232": "Choć ci się złudą to wydaje:", + "55233": "ten się bogaci, kto rozdaje;", + "55234": "przetom bogatszy od Plutona", + "55235": "i od koronowanych głów,", + "55236": "mam to, czego im nie dostaje,", + "55237": "bez czego próchnem jest korona —:", + "55238": "radość żywota, przepych snów.", + "55239": "HEROLD", + "55240": "Zakwitasz chełpliwością — płoniesz w każdym słowie,", + "55241": "okaż, czy dzieła twoje dorównają mowie!", + "55242": "EFEB-WOŹNICA", + "55243": "Ach, panie! — starczy jeden szczutek —", + "55244": "— spójrz jeno, jaki chyży skutek!", + "55245": "oto pawiment gra perłami —", + "55246": "słyszysz, jak dzwonią, brzęczą, dźwięczą?", + "55247": "z palców wokoło strzela", + "55248": "Tak oto sieję pierścionkami,", + "55249": "drogich kamieni migam tęczą —", + "55250": "— dorzucam płomyk — niech się pali —", + "55251": "pośród szmaragdów i opali.", + "55252": "HEROLD", + "55253": "Tłum cały zwija się i kręci —", + "55254": "jak to zmiarkował, co się święci!", + "55255": "Ten się raduje — tamten śmieje", + "55256": "do skarbów, które młodzian sieje.", + "55257": "Jak w śnie, jak w śnie, w całej przestrzeni", + "55258": "kamieni skrzy się blask i mieni.", + "55259": "Lecz oto zawód nowy czeka!", + "55260": "— ktoś już miał w ręku pierścień — swój! —", + "55261": "a klejnot mu ucieka —", + "55262": "— schyla się — znika — próżno goni —", + "55263": "innemu z pereł — chrząszczy rój", + "55264": "stonoży się na dłoni —", + "55265": "— strąca je — zrzuca z rąk co ducha,", + "55266": "a one brzęczą koło ucha.", + "55267": "Inny skrył kolię do kabata —", + "55268": "patrzy — aż tu motylek wzlata —;", + "55269": "okpił ich wszystkich frant ladaco —", + "55270": "mamidłem się nie ubogacą!", + "55271": "EFEB-WOŹNICA", + "55272": "Na maskach, mniemam, znasz się, wodzireju,", + "55273": "lecz trudniej z łupki wyłuskiwać ziarno —", + "55274": "tu trzeba tęższej głowy, dobrodzieju —;", + "55275": "lecz po cóż tracić czas na żmudę marną —?", + "55276": "Do ciebie apeluję! — twa władza mnie chroni.", + "55277": "do Plutona", + "55278": "Kto mi oddał w włodarstwo moc i rączość koni?", + "55279": "czyż nie kieruję nimi wedle woli twojej?", + "55280": "dla kogoż pierś zakuwam w hart zwycięskiej zbroi?", + "55281": "dla kogóż walczę? kogóż to palmami zdobię?", + "55282": "laury zdobywam — komu? nie sobie, lecz tobie!", + "55283": "PLUTON", + "55284": "Żądasz — daję świadectwo — kto wola, niech słucha:", + "55285": "tyś, synu, duchem jest z mojego ducha —", + "55286": "bogatszyś niżli ja — a już nad wszelkie mienie", + "55287": "tę przez ciebie zdobytą gałęź sobie cenię —;", + "55288": "żądałeś, synu, mówię —; gromada pojęła —", + "55289": "upodobałem sobie ciebie i twe dzieła.", + "55290": "EFEB-WOŹNICA", + "55291": "/ do tłumu /", + "55292": "Patrzcie — o patrzcie — patrzcie w krąg,", + "55293": "jak płoną dary moich rąk —", + "55294": "płomyk unosi się nad głową —", + "55295": "raz tu — raz tam — znowuż na nowo", + "55296": "to wzlata — to się zaczyna —", + "55297": "— tam jeno mignie przed oczyma —", + "55298": "— rzadko się wzbija — rzadziej żywo", + "55299": "zakwita z nagła w nim paliwo —", + "55300": "najczęściej jego świetlna krasa", + "55301": "zaniża się — chłodnie — przygasa.", + "55302": "PLOTKARKA I", + "55303": "Spójrz no — widzisz obok pana", + "55304": "tego cudaka, szarlatana?", + "55305": "PLOTKARKA II", + "55306": "A za nim — jakaż kwaśna mina!", + "55307": "głodomór — okropna chudzina.", + "55308": "PLOTKARKA III", + "55309": "Jeszczem takiego nie widziała.", + "55310": "PLOTKARKA IV", + "55311": "Ani uszczypnąć — ni krzty ciała.", + "55312": "GŁODOMÓR", + "55313": "Precz! Precz! Nie stać mi na drodze —", + "55314": "wam, baby, nigdy nie dogodzę.", + "55315": "Niegdyś, gdy się kobiety warzeniem parały —", + "55316": "łakomcem mnie, z łacińska Avaritią, zwały.", + "55317": "Lecz wtedy — klnę się Bogiem — niezgorzej się działo;", + "55318": "dużo do dom wnoszono — wynoszono mało.", + "55319": "Dbałem o szafy pełne, o wypchane skrzynie —", + "55320": "— mówiono — przewrotności! — że niedobrze czynię.", + "55321": "Lecz rychło się zmieniło! — zaczęła się nędza —", + "55322": "wiecie odkąd? — odtąd, gdy baba nie oszczędza;", + "55323": "odkąd więcej pożądań ma niż złotych w kasie —", + "55324": "chłopu długi i weksle każda chwila niesie.", + "55325": "Ano — przed chudą nędzą baba czuje stracha —", + "55326": "jeść chce, ubrać się pragnie — dalejże do gacha —", + "55327": "ten płaci! — Obrzydło mi do jasnej cholery!", + "55328": "Wszak chłopem jestem! Wolę nazwę sknery.", + "55329": "HEROD-BABA", + "55330": "Z smokami idź się, smoku, kłócić.", + "55331": "Zgłodniałe myśli mu się troją.", + "55332": "Przyszedł nam mężów bałamucić —", + "55333": "i tak nam kością w gardle stoją.", + "55334": "KOBIETY", + "55335": "/ gwarnie; na raz /", + "55336": "1. Patrzcie go — jak to szczęką klapie!", + "55337": "2. Która tam bliżej — wal po papie!", + "55338": "3. Głodomór! huzia — huź — do dziury.", + "55339": "4. Razem, na smoka! — to z tektury!!", + "55340": "HEROLD", + "55341": "Cicho! Do kroćset — Ćmo przebrzydła!…", + "55342": "Lecz niepotrzebny jestem zgoła.", + "55343": "Spójrzcie, jak smok podnosi skrzydła,", + "55344": "ślepiami toczy dookoła,", + "55345": "otrząsa się, chrzęści łuskami,", + "55346": "ogniami sieje, straszny, srogi —", + "55347": "krok stawia, pobłyskuje kłami —", + "55348": "rum sobie czyni — wszyscy w nogi —!", + "55349": "/ Pluton zstępuje z wozu. /", + "55350": "Zstępuje — z królewską godnością!", + "55351": "skinął, zbliżają się smoki —", + "55352": "i skrzynię niosą z złotością", + "55353": "i ukłon oddają głęboki:", + "55354": "u nóg mu kładą tę skrzynię", + "55355": "w miraży cudacznej godzinie.", + "55356": "PLUTON", + "55357": "/ do Efeba-Woźnicy /", + "55358": "Więc jesteś wolny! trud był nad twe siły;", + "55359": "oby się skrzydła twoje w jasny błękit wzbiły!", + "55360": "Nic tu po tobie! — Odejdź! — Duszne tu opary,", + "55361": "w których jak w mętnej wodzie roją się maszkary.", + "55362": "Tyś czysty — jasność wielka potrzebna twej duszy,", + "55363": "która jeno tym żyje, czym się w głębiach wzruszy.", + "55364": "Więc kędy piękno, dobro, kędy żywie ład —", + "55365": "leć! — tam, w samotność swoją, własny tworzyć świat!", + "55366": "EFEB-WOŹNICA", + "55367": "Więc idę — lotny poseł napowietrznej sfery —", + "55368": "w miłującej pamięci chowam cię i szczerej;", + "55369": "gdzie ty jesteś, jest pełnia, kędy ja, są żniwa —", + "55370": "błogosławiona droga wolna i szczęśliwa.", + "55371": "Przeto niejeden w sercu czuje niepokoje,", + "55372": "czy twoje obrać ścieżki ma, czy moje;", + "55373": "na twoich jest spoczynek, na moich ruch wieczny,", + "55374": "u mnie się ogniem spali, u ciebie bezpieczny.", + "55375": "Bądź zdrów! Czekają drogi na ziemi i niebie,", + "55376": "lecz zaszeptaj najciszej — powrócę do ciebie.", + "55377": "/ Odchodzi. /", + "55378": "PLUTON", + "55379": "Więc oto nadszedł czas! otwieram skrzynie —", + "55380": "spójrzcie — tu do mnie! śpiżowe naczynie,", + "55381": "a w nim złota patoka, żywe jak krew złoto,", + "55382": "pierścienie, kolie sławne cudowną robotą,", + "55383": "oto kolczyki, oto ogniwa łańcucha —", + "55384": "bezmiar złota wre, kipi, iskrzy się i bucha!", + "55385": "OKRZYKI TŁUMU", + "55386": "1. Spójrz, co za war i ściek —", + "55387": "złota po brzeg!", + "55388": "2. Złotych ogniw ciężkie wieńce —", + "55389": "dźwięczą, złocą się czerwieńce.", + "55390": "3. Dukat w dukata pcha się, tłoczy —", + "55391": "blask roziskrzony rani oczy.", + "55392": "4. My zasłuchani — patrzym — niemi —", + "55393": "ile tu złota na tej ziemi!", + "55394": "5. Nuże! wraz! czasu nie tracić —", + "55395": "schylać się! — zgarniać! bogacić!", + "55396": "6. Uwijajmy się, a w pędzie!", + "55397": "Cała skrzynia nasza będzie.", + "55398": "HEROLD", + "55399": "Głupcy, łasi! Kąsek tłusty!", + "55400": "Wierzę! — Lecz to mięsopusty,", + "55401": "karnawałowy jeno żart;", + "55402": "myślicie: tu pieniędzmi sieją,", + "55403": "a oni tylko tak się śmieją —", + "55404": "dobry żart tynfa wart.", + "55405": "Oni się bawią tak feerią,", + "55406": "a wy to zaraz tak na serio", + "55407": "i głośno — byle robić szum!", + "55408": "Plutonie, masek bohaterze,", + "55409": "wodzirej radzi tobie szczerze:", + "55410": "wyrzuć do diaska swarny tłum!", + "55411": "PLUTON", + "55412": "Pożycz mi laski swej na chwilę", + "55413": "— najlepiej będzie tak —", + "55414": "Oto ją w wrzątek końcem chylę —", + "55415": "Uwaga! Daję znak!", + "55416": "Błyska i pryska — laska płonie", + "55417": "kto się przybliży, w własnym łonie", + "55418": "poczuje taki żar, zawoła —:", + "55419": "ratunku! — lecz nikt nie przybieży,", + "55420": "bo sam by spłonął w tej obierzy;", + "55421": "baczność! żar płonie — dookoła!", + "55422": "KRZYKI I ZAMIESZANIE", + "55423": "1. Już po mas!", + "55424": "2. Chroń się, gdzie kto może!", + "55425": "3. Uchodź! Pawiment cały gorze!", + "55426": "4. Twarz płonie!", + "55427": "5. Kij przypieka!", + "55428": "6. Z daleka! Uciekać! Z daleka!", + "55429": "7. Nie robić ścisku! — Maski! — Gorze!", + "55430": "8. Rozstąp się, zgrajo przebrzydła!", + "55431": "9. Och, uciec! skrzydła mieć, skrzydła!!", + "55432": "PLUTON", + "55433": "A więc pierzchli w rozsypce — napad ich odparty;", + "55434": "kij płonący ich żwawo nauczył rozumu.", + "55435": "Krzywdy nikt z nich nie poniósł. Uprzedźmy złe żarty —", + "55436": "kręgiem się odgrodzimy niewidnym od tłumu.", + "55437": "HEROLD", + "55438": "Aleś im łupnia zadał! brawo!", + "55439": "Spójrz, jak cofają się z obawą!", + "55440": "PLUTON", + "55441": "O, cierpliwości, przyjacielu,", + "55442": "jeszcze tu z nich powróci wielu.", + "55443": "SKĄPIEC-MEFISTOFELES", + "55444": "Niechże się ja pogapię nieco,", + "55445": "wśród tej karnawałowej fety;", + "55446": "widzę: zbliżają się i lecą —", + "55447": "gdzie ścisk, tam zawsze są kobiety.", + "55448": "Na wdzięk niewieści jestem łasy!", + "55449": "z tym ciężko! — coraz droższe czasy!", + "55450": "Lecz dziś pogrucham, potokuję —", + "55451": "dziś darmo, nic to nie kosztuje.", + "55452": "Za duży gwar, jak zawsze w tłumie;", + "55453": "jakże dam znać, że stoję, jestem?", + "55454": "Już wiem! — Oto się porozumiem", + "55455": "pantomimicznym, jurnym gestem;", + "55456": "wymowę nóg i rąk rozwinę", + "55457": "— lecz to za mało — trza z ostrożna —", + "55458": "ugniotę złoto tak jak glinę —", + "55459": "złoto we wszystko zmienić można.", + "55460": "HEROLD", + "55461": "Któż to tu włazi znów w paradę?", + "55462": "chce dowcipkować —; lica blade,", + "55463": "chudy okrutnie —; mięsi złoto,", + "55464": "jak ciasta w dzieży, albo błoto —", + "55465": "no cóż? — jest kupa — lecz bez kształtu;", + "55466": "teraz do niewiast się odwraca —", + "55467": "— cofają się — wołają gwałtu —", + "55468": "coś nieprzystojna jego praca;", + "55469": "już wstydem płoną — stają z dala,", + "55470": "a on się mocniej rozzuchwala;", + "55471": "podaj no laskę moją, panie —", + "55472": "kosterze sprawię tęgie lanie!", + "55473": "PLUTON", + "55474": "Ostaw kuglarza, niech błaznuje;", + "55475": "wszakże do czasu starczy przędza", + "55476": "i miejsca braknie — zgasną ruje;", + "55477": "prawo ma mniejszą moc niż nędza.", + "55478": "ZGIEŁK I ŚPIEW", + "55479": "Z dolin cienistych, z turni gór", + "55480": "kroczy zdziczałych ludów chór.", + "55481": "Jak prąd rwą ku wam, niewstrzymanie,", + "55482": "to Pan z orszakiem —", + "55483": "— Panie! Panie!!", + "55484": "Wasz orszak między nas się zmieści —", + "55485": "niesiecie z stron dalekich wieści.", + "55486": "PLUTON", + "55487": "Znam dobrze waszego Pana!", + "55488": "odwaga wasza mi znana;", + "55489": "rozumiem co nieco, po trosze —", + "55490": "niechże się szczęście wam darzy!", + "55491": "Chwila się dziwna przeważy —", + "55492": "krąg tajny otwieram — tu! — proszę!", + "55493": "ŚPIEW DZIKICH MĘŻÓW", + "55494": "Tłum dzikich mężów kroczy tu,", + "55495": "tłum szerokiego w piersiach tchu;", + "55496": "w podrzutach krzepkich, silnych nóg,", + "55497": "z gromkim okrzykiem: Pan, nasz bóg!", + "55498": "FAUNOWIE", + "55499": "Gromada faunów idzie w tan,", + "55500": "na łbie kudłatym z dębu wian,", + "55501": "szpiczaste uszka, kręty włos,", + "55502": "zadarty nochal, gruby głos,", + "55503": "opasła gęba, czerstwość lic,", + "55504": "— cóż to kobietom szkodzi? — nic!", + "55505": "Faun prosi w tan kudłatą łapą,", + "55506": "a baba na to jak na lato.", + "55507": "SATYR", + "55508": "Satyr po perci, stromej dróżce,", + "55509": "żwawo na koziej skacze nóżce;", + "55510": "spoziera z turni lodem szklanej", + "55511": "na kraj daleki, niepoznany.", + "55512": "Pijany dalą, tam na szczycie", + "55513": "w pogardzie dzieci ma, rodziny,", + "55514": "co wśród zatęchłej mrąc doliny —", + "55515": "myślą, że żyją! — takie życie!", + "55516": "Tak myśli satyr o szczyt wsparty —", + "55517": "przed nim bezmierny świat otwarty.", + "55518": "PODZIOMKI", + "55519": "Nowa drobi tu gromadka,", + "55520": "po jednemu z dala, z rzadka;", + "55521": "z mchu kubraczek, lampka w ręce", + "55522": "— ty się kręcisz — ja się kręcę —", + "55523": "każdy sobie", + "55524": "rzepkę skrobie,", + "55525": "wspak i w poprzek, wprost, na przełaj —", + "55526": "ty mnie nie kop, ty mnie nie łaj!", + "55527": "Błyszczy, skrzy się mały chór,", + "55528": "jak robaczki świętojańskie.", + "55529": "Nasze groty są tatrzańskie,", + "55530": "my doktorzy skał i gór:", + "55531": "z żył podziemnych ciągniem zyski;", + "55532": "czy daleki kto, czy bliski,", + "55533": "niech korzysta, niech się wzmoże,", + "55534": "więc: szczęść Boże! — więc: — daj Boże!", + "55535": "My kochamy wszystkich ludzi —", + "55536": "gnom się dla ogółu trudzi;", + "55537": "choć tam czasem jest nieładnie:", + "55538": "człek frymarczy złotem — kradnie;", + "55539": "żelazo mąż niespokojny", + "55540": "na sprzęt zmienia bratniej wojny —;", + "55541": "a no cóż robić — kto przekroczy", + "55542": "raz przykazanie, sto przekroczy!", + "55543": "Nie nasza wina; cisi, prości", + "55544": "czekamy, pełni cierpliwości.", + "55545": "OLBRZYMY", + "55546": "Gór karpackich depcąc zręby,", + "55547": "wyrośliśmy jak modrzewie", + "55548": "waligóry, wyrwidęby.", + "55549": "Twardzi w pięściach, straszni w gniewie.", + "55550": "Smrek strzelisty laską naszą,", + "55551": "głową dotykamy chmur,", + "55552": "matki dzieci nami straszą.", + "55553": "idziem — gwardia czarnych gór.", + "55554": "CHÓR RUSAŁEK", + "55555": "/ otaczają bożka Pana /", + "55556": "Pochwalony niech będzie ukwiecony łan!", + "55557": "Pochwalony przyrody bóg, nasz wielki Pan!", + "55558": "Otoczmy go zwinnym kołem,", + "55559": "a weselnie, siostry, społem,", + "55560": "pląs zawiedźmy — tan!", + "55561": "Pełen ciszy i miłości,", + "55562": "pod sklepieniem wymodrzonem. —", + "55563": "kocha się nasz Pan w radości", + "55564": "i rytmicznym cieszy gonem.", + "55565": "Gdy zaszemrze pieśń strumieni", + "55566": "w przyczajonej, wonnej głuszy,", + "55567": "w czas południa krótkich cieni", + "55568": "gdy się listek nie poruszy —", + "55569": "na konicze skłania głowę", + "55570": "i zasypia w słodkiej woni;", + "55571": "nad nim niebo skwarem płowe,", + "55572": "pobok w trawie świerszcz zadzwoni —", + "55573": "A z nas każda tam, gdzie stała,", + "55574": "zasłuchana, cicha drzemie,", + "55575": "jak kolumna smukła, biała", + "55576": "wrosła w kwiaty, wrosła w ziemię.", + "55577": "Pan się budzi!! — Gromkim głosem", + "55578": "woła, jak błyskanie, burza!", + "55579": "Kierdel nimf z stąpaniem bosem", + "55580": "przed swym władcą się wynurza.", + "55581": "Pochwalony niech będzie ukwiecony łan!", + "55582": "Pochwalony przyrody bóg, nasz wielki Pan!", + "55583": "DEPUTACJA PODZIOMKÓW", + "55584": "/ przed Panem /", + "55585": "Kędy cudownych skarbów złocą się otchłanie", + "55586": "które czarowna różdżka jeno odkryć zdoła —", + "55587": "tam my się wkopujemy tak jak krety, Panie,", + "55588": "abyś mógł siać skarbami rozrzutnie dokoła.", + "55589": "Co dopiero odkrylim nową żyłę złota —", + "55590": "bogactwo jej ogromne, cały świat zadziwi —", + "55591": "weź ją w opiekę swoją, to twoja robota,", + "55592": "Skarb taki w twojej ręce ludzi uszczęśliwi.", + "55593": "PLUTON", + "55594": "/ do wodzireja /", + "55595": "Odwagi! Radzę ci, uzbrój się w męstwo —", + "55596": "idzie dziwna godzina, wielkie czarnoksięstwo!", + "55597": "Odwagi! Nie codziennie rzecz się taka zdarza", + "55598": "stanie się, czemu przyszłość sceptyczna zaprzeczy;", + "55599": "lecz ty, heroldzie, człekiem zdasz mi się do rzeczy —", + "55600": "patrz bystro, zakonotuj — wpisz do raptularza.", + "55601": "HEROLD", + "55602": "/ chwyta za laskę, którą Pluton w ręku trzyma /", + "55603": "Widzę —: karły wiodą Pana", + "55604": "do wyognionej studni,", + "55605": "co płomieniami zalana", + "55606": "żywymi iskrami się ludni,", + "55607": "że zda się ognistym słupem! —", + "55608": "— a oto z nagła opada,", + "55609": "by jamą grobową przed trupem", + "55610": "i językiem podziemi zagada.", + "55611": "Aż oto wznosi się znowu", + "55612": "jak nurek z morskiego połowu —", + "55613": "wyrzuca perły, korale", + "55614": "— a Pan się raduje zabawą.", + "55615": "Przystanął pewnie, zuchwale", + "55616": "w tym pereł rzęsistym deszczu,", + "55617": "ciekącym na lewo, na prawo —", + "55618": "Cierpię i cały-m jest w dreszczu,", + "55619": "bo oto Pan się pochyla", + "55620": "— cóż za ciekawość niezgadła —", + "55621": "zagląda — bada — ach! — chwila —", + "55622": "broda w przepaście zapadła! —", + "55623": "Czyjeż to lica znajome —", + "55624": "— ręka zakrywa — przypomnę —", + "55625": "— żar brodę zżera jak słomę —", + "55626": "Nieszczęście! Nieszczęście ogromne! —", + "55627": "bo oto studnia wyrzuca", + "55628": "snop iskier z groźnej gardzieli,", + "55629": "jakby spod spodu dął w płuca", + "55630": "sam diabeł! — O, święci anieli —", + "55631": "wieniec zapłonął i piersi,", + "55632": "głowa — w płomieniach stanęła —", + "55633": "— lecą z szeregu co pierwsi,", + "55634": "lecz już ich pożoga objęła!", + "55635": "Żar huczy i po nich się kładzie,", + "55636": "zapadły piersi i głowy", + "55637": "i tak jak stali w gromadzie", + "55638": "w stos się zwichrzyli ogniowy!", + "55639": "Słyszę, o słyszę już wieści —", + "55640": "z ust do ust szeptane słowa —", + "55641": "o, nocy straszna! boleści!", + "55642": "o, straszna nocy ogniowa!", + "55643": "Słyszę naszepty — rozumiem", + "55644": "te słowa zgubione w skrach, w tłumie.", + "55645": "Groza mnie zmaga, w pierś wali,", + "55646": "krzyżowym żegnam się znakiem —", + "55647": "to cesarz! — to cesarz się pali!", + "55648": "to cesarz się pali z orszakiem!!", + "55649": "Przeklęci, którzy go skłonili", + "55650": "do tej przeklętej gry.", + "55651": "Oto się razem z nim spowili", + "55652": "w żywicznych ogni skry!", + "55653": "Młodości! o nie umiesz ty", + "55654": "uciechom stawić granic!", + "55655": "Wielkości, pytam, czyż i ty", + "55656": "rozsądku nie masz za nic?", + "55657": "Girlandy płoną — nawała", + "55658": "ogniem się wichrzy dokoła", + "55659": "już się zajęła powała,", + "55660": "już zamek ratunku woła —", + "55661": "— dym się po salach ściele —", + "55662": "— trzask bierwion — ognia słup —", + "55663": "— jakoż tu pomóc — ratować?", + "55664": "— sama cesarskość w popiele!", + "55665": "Noc jedna zdoła pochować", + "55666": "wielkość i młodość w grób.", + "55667": "PLUTON", + "55668": "Dość już strachów! Zmóc trza trwogę", + "55669": "Oddajmy się magii duchom!", + "55670": "Uderz laską o podłogę,", + "55671": "aż pawiment zagrzmi głucho!", + "55672": "O, przestrzeni bezgraniczna,", + "55673": "powiej mroźnym chłodem nocy,", + "55674": "przybądź rzeszo duchów liczna", + "55675": "na mój głos — ku ich pomocy!", + "55676": "Chmury, mgły, opady, rosy,", + "55677": "brzemienne deszczem niebiosy,", + "55678": "wichry, siępy, niepogody —", + "55679": "lejcie strugi zimnej wody!", + "55680": "Niech w tej siępie, plucie, tuczy", + "55681": "dom się płaszczem wód obłóczy!", + "55682": "Gaście pożar — tłumcie ognie —", + "55683": "miłujące, wodniejące duchy chmur!", + "55684": "Niech się żar ku ziemi dognie —", + "55685": "duchy słot, jesiennych pór!", + "55686": "Przepadnij, ogniu — drżyj nocy!", + "55687": "Magio! — Bądź mi ku pomocy!", + "55688": "WIRYDARZ ZAMKOWY", + "55689": "/ Faust, Mefistofeles, Cesarz, Marszałek, Hetman, Skarbnik, Kanclerz, Paziowie, Szambelanowie, Chorążowie, Błazen. Poranek słoneczny. Faust i Mefistofeles ubrani skromnie, obaj klęczą. /", + "55690": "FAUST", + "55691": "Czyż nie był zbyt ogniowy ten żart mięsopustu?", + "55692": "CESARZ", + "55693": "Przeciwnie! Krotochwila była nam do gustu.", + "55694": "Nagle, patrzę, aż oto w wnętrzu wyognionem", + "55695": "czarciej czeluści jestem — jakoby Plutonem.", + "55696": "Podłoże całe z nocy i węgla — w płomieniu —", + "55697": "fontanna iskier wartkich wyrasta w podcieniu,", + "55698": "wznosi się, kłębi, burzy, wichr ją w górę żenie —", + "55699": "aż zawisła nade mną jak żywe sklepienie;", + "55700": "raz po raz skwarny podmuch wiązania rozedrze,", + "55701": "lecz wraz się zrasta przestrzeń podobna katedrze;", + "55702": "olbrzymie ścian kwadraty, słupy, kolumnady,", + "55703": "a poprzez fajerwerków płomienne pokłady,", + "55704": "ujrzałem ludów mnogość; wzrok ich nie przeliczy —", + "55705": "szli przede mną w postawie kornej, hołdowniczej;", + "55706": "tu i tam — dworzan zastęp z pochodem się wiąże,", + "55707": "a ja stoję w płomieniach — salamandrów książę!", + "55708": "MEFISTOFELES", + "55709": "Jesteś nim, panie! Oto wszystkie elementy", + "55710": "uznają z poważaniem twój majestat święty;", + "55711": "ogień, co innych zżera — ciebie tknąć nie może;", + "55712": "gdybyś się, panie, rzucił w zbałwanione morze", + "55713": "w samą burzę, w sam zamęt, odmęty i wiry —", + "55714": "ścichłoby, jak pod czarem arionowej liry;", + "55715": "zaledwie byś dna dotknął swoją stopą władną —", + "55716": "a oto gniewne fale do stóp ci się kładną.", + "55717": "Bladozielone nurty w ogrodach korali", + "55718": "ustawiają się wkoło kryształowej sali;", + "55719": "kędy idziesz, o pierwsza morskich den osobo,", + "55720": "szklane pałace idą przed tobą, za tobą;", + "55721": "pałace, rojne krain podwodnych żywiołem,", + "55722": "otaczają cię kornym, zapatrzonym kołem,", + "55723": "lecz żadna z mątw i meduz, żaden z głowonogów,", + "55724": "nie odważy się śmiele przekroczyć twych progów.", + "55725": "Smoki o złotych łuskach błyszczą; lśnią rekiny;", + "55726": "a ty spoglądasz na nie pełen cichej drwiny —", + "55727": "a choć wzwyczajon jesteś do pokłonów dworu,", + "55728": "jako żywo — nie znałeś takiego splendoru;", + "55729": "bo nawet przerozkoszne nachodzą cię zwidy:", + "55730": "oto ciekawe, płoche płyną nereidy —", + "55731": "najpierw w ten wodny pałac, w tę lśniącą pagodę", + "55732": "mkną gibkie i lubieżne nereidki młode.", + "55733": "Starsze są rozważniejsze; lecz oto Tetyda", + "55734": "sama ci chłodne piersi na łup żądzy wyda —", + "55735": "uzna w tobie drugiego władcę — Peleusa —", + "55736": "a stąd już, przyznaj, panie, na Olimp dać susa…", + "55737": "CESARZ", + "55738": "Ach! tego nie chcę! — brama powietrznych przestworzy", + "55739": "i tak się sama w porze sposobnej otworzy.", + "55740": "MEFISTOFELES", + "55741": "A ziemię, wasza mości, posiadasz już całą!", + "55742": "CESARZ", + "55743": "Jakież cię dobre bóstwo tu do nas przystało:", + "55744": "przywodzisz na myśl baśnie cnej Szecherezady;", + "55745": "jeżeli równie płodne będą twoje rady", + "55746": "jak jej wschodnia fantazja — bądź pewien mej łaski;", + "55747": "zabawiaj mnie i wspieraj w złych chwilach niesnaski.", + "55748": "MARSZAŁEK", + "55749": "/ wchodzi z pośpiechem /", + "55750": "Monarcho! Radości posłem", + "55751": "jestem — furda z niepokojem!", + "55752": "Lepszej wieści nie przyniosłem", + "55753": "nigdy w całym życiu mojem!", + "55754": "Zważ: rachunki popłacone,", + "55755": "weksle wszystkie umorzone —", + "55756": "już nas nie zniszczą procenty!", + "55757": "Czyż nie wesołe orędzie?", + "55758": "Będę już miał spokój święty —", + "55759": "no i jakoś przecie będzie!", + "55760": "HETMAN", + "55761": "/ śpiesznie /", + "55762": "Jurgielt cały wypłacony,", + "55763": "żołnierz nabiera ochoty —", + "55764": "na sztandar zaprzysiężony", + "55765": "rwie się do krwawej roboty;", + "55766": "w armii dobry duch i radość;", + "55767": "wiechy pełne! — piją, wrzeszczą", + "55768": "no i dziewki mają zadość,", + "55769": "że się tak w pobrzęku pieszczą.", + "55770": "CESARZ", + "55771": "Wesoło patrzycie oczyma,", + "55772": "pierś wasza radością się wzdyma,", + "55773": "czyjaż zasługa w tej zmianie?", + "55774": "SKARBNIK", + "55775": "/ zjawił się /", + "55776": "Sprawców zapytać racz, panie.", + "55777": "FAUST", + "55778": "Raport zdać — rzeczą kanclerza.", + "55779": "KANCLERZ", + "55780": "/ zbliża się powoli /", + "55781": "Gdy mnie się raport ten powierza", + "55782": "powiem, iż szczęsne moje lata —", + "55783": "z radością zejdę z tego świata,", + "55784": "bo widzę udręk kres;", + "55785": "oto jest papier, w rzeczy mały,", + "55786": "lecz tenor treści — przewspaniały!", + "55787": "Lecz wejdźmy in medias res —", + "55788": "czyta", + "55789": "„Wiadomym czyni się w imię cesarskiej mości,", + "55790": "że papier ten tysiąca złotych ma w sobie wartości;", + "55791": "pokrycie nań, niejako zastaw, to bogaty", + "55792": "skarb skryty w łonie ziemi; nikt nie dozna straty;", + "55793": "zanim go wydobędzie poczęta robota —", + "55794": "papier ten jest jak złoto i ma wartość złota”.", + "55795": "CESARZ", + "55796": "W tym wszystkim fortel widzę szczwany,", + "55797": "mój podpis — tu — jest sfałszowany!", + "55798": "tego nie mogę puścić płazem.", + "55799": "SKARBNIK", + "55800": "Przypomnieć sobie racz, cesarska mości,", + "55801": "że dzisiaj w nocy my z kanclerzem razem,", + "55802": "gdyś tonął jako Pan w szale radości —", + "55803": "rzekliśmy: „pociągnięcie pióra!! Panie — widzisz,", + "55804": "jednym podpisem lud swój uszczęśliwisz!”", + "55805": "I podpisałeś; — tejże samej nocy", + "55806": "przy sztukmistrzowskiej i sprytnej pomocy", + "55807": "podpis w tysiącach mnogich egzemplarzy", + "55808": "kazaliśmy odbijać; — niech się wszystkim darzy;", + "55809": "więc dziesiątki, dwudziestki, setki i tysiączki", + "55810": "pójdą od dziś aż miło, tak —: z rączki do rączki!", + "55811": "Spójrz, co za zmiana olbrzymia od razu:", + "55812": "miasto, co miało wygląd jakby w czasach dżumy,", + "55813": "podobne do pięknego, jasnego obrazu,", + "55814": "tłumy się przewalają, roześmiane tłumy!", + "55815": "Imię twoje, cesarzu, imię najłaskawsze,", + "55816": "w pamięci ludzkiej odtąd zostanie na zawsze;", + "55817": "niepotrzebne już książki, ślęczenia, nauki —", + "55818": "ta jedna karta uczy całej życia sztuki!", + "55819": "CESARZ", + "55820": "Poddani godzą się na te", + "55821": "papiery? biorą za złoto?", + "55822": "żołnierze przyjmują zapłatę?", + "55823": "Dziwią mnie taką ochotą!", + "55824": "Lecz jeśli tak — no to zgoda.", + "55825": "MARSZAŁEK", + "55826": "Jednym słowem — powiedzmy, panuje pogoda!", + "55827": "Zresztą nikt karteluszków nie dogoni przecie —", + "55828": "tak się szparko i zwinnie rozniosły po świecie.", + "55829": "Banki wszystkie otwarte — wymiana, wymiana!", + "55830": "złoto, srebro na papier od wczesnego rana!", + "55831": "Potem jatki, szyneczki, cukiernie, piekarnie,", + "55832": "chyba trzy ćwierci świata do jadła się garnie;", + "55833": "stroją się wszyscy; kupiec kraje, krawiec zszywa;", + "55834": "w piwniczkach przy szklanicach gwar, rozmowa żywa:", + "55835": "„Niech żyje cesarz!” — krzyczą — przypijają szczerze —", + "55836": "dymią misy, drżą szyby i dźwięczą talerze.", + "55837": "MEFISTOFELES", + "55838": "Wystarczy przejść samotnie tarasy zamkowe,", + "55839": "a już tam utrefioną spotkasz białogłowę;", + "55840": "jedno oczko piórami wachlarza zasłania,", + "55841": "drugim zerka wymownie — choć się niby wzbrania:", + "55842": "jeśli jeno obaczy bankową cedułę,", + "55843": "już rzęskami trzepoce, słówka grucha czułe.", + "55844": "Na próżno się dowcipniś i mówca utrudza —", + "55845": "szeleszcząca wymowa snadniej miłość wzbudza.", + "55846": "Tyle o tym; — a dalej — na cóż wór, sepecik?", + "55847": "duży pieniądz skryć można za mały gorsecik:", + "55848": "z westchnieniem się go przyjmie, z afektem radosnym,", + "55849": "zwłaszcza, jeśli go podasz w liściku miłosnym.", + "55850": "Banknotem i ksiądz lubi brewiarzyk założyć,", + "55851": "aby wiedział nazajutrz, gdzie go ma otworzyć;", + "55852": "żołnierz w mustrze swobodny, obrotny jest w ruchu,", + "55853": "bo już nie musi trzosa przytraczać na brzuchu.", + "55854": "Wybacz mi, wasza miłość — małe daję próby", + "55855": "wynalazku wielkiego — rządów twoich chluby.", + "55856": "FAUST", + "55857": "Bezmiar skarbów ukrytych w dzierżaw twoich łonie,", + "55858": "w bezużytku zaiste, w bezpamięci tonie.", + "55859": "Myśl najbystrzejsza bogactw przeliczyć nie może —", + "55860": "i fantazja upada w nazbyt górnym torze;", + "55861": "Lecz umysły, co w przyszłość jasną patrzą twarzą,", + "55862": "bezgranicza nieznane zaufaniem darzą.", + "55863": "MEFISTOFELES", + "55864": "Papier ten perły, złoto zastąpi, bo przecie", + "55865": "jest wygodniejszy; — wie się, ile jest w kalecie;", + "55866": "nie trzeba kupczyć, mieniąc — nabyć można wino", + "55867": "łatwo zań — łatwo też się pokumać z dziewczyną —", + "55868": "wygody wszelkie! Kruszcu chcesz? na każdym kroku", + "55869": "kantory znajdziesz; zmienisz; tu czy tam — na oku.", + "55870": "Łańcuch, pierścionek, puchar, noś, bracie, pod młotek —", + "55871": "papier zamortyzujesz bez krzyku, bez plotek.", + "55872": "Ludność się do banknotów przyzwyczaja chętnie,", + "55873": "co więcej — przywiązuje mocno, bezpamiętnie.", + "55874": "Od dziś nie braknie w państwie twym wielkiego miru,", + "55875": "złota, srebra, klejnotów, a zwłaszcza — papieru!", + "55876": "CESARZ", + "55877": "Za tyle dobra państwo dank szczery wam składa —", + "55878": "— wie ono dobrze, że was nagrodzić wypada.", + "55879": "Lecz przecież nie słowami słodkimi, ni groszem;", + "55880": "jednego i drugiego mianuję kustoszem", + "55881": "skarbów podziemnych! — Czcigodni strażnicy,", + "55882": "świadomi wnętrza ziemi złotej tajemnicy,", + "55883": "rządźcie nią, zawiadujcie; na wasze rozkazy", + "55884": "będzie się podkopywać i rozsadzać głazy;", + "55885": "siły wasze potrafią w zespolonym wtórze", + "55886": "połączyć to, co w dole, z tym, co jest na górze.", + "55887": "SKARBNIK", + "55888": "Nie będziem swarzyć się — przy tobie stoję!", + "55889": "Upodobałem sobie czarnoksięstwo twoje.", + "55890": "/ Odchodzi z Faustem. /", + "55891": "CESARZ", + "55892": "Teraz obdarzę wszystkich; lecz proszę, panowie,", + "55893": "niech mi każdy swój sposób zużycia opowie.", + "55894": "PAŹ", + "55895": "/ przyjmując banknoty /", + "55896": "Ja pieniądze na radość i hulankę zmienię.", + "55897": "PAŹ DRUGI", + "55898": "Ja kochance kolczyki kupię i pierścienie.", + "55899": "SZAMBELAN", + "55900": "Ja vinum hungaricum kupię, pierwszej marki.", + "55901": "SZAMBELAN DRUGI", + "55902": "Ja kości będę rzucał przez cały dzień z czarki.", + "55903": "CHORĄŻY", + "55904": "/ z namysłem /", + "55905": "Spłacę długi — oczyszczę zamek z nich i pola.", + "55906": "CHORĄŻY DRUGI", + "55907": "Ja w skarbczyku skarb zamknę; obol do obola.", + "55908": "CESARZ", + "55909": "Mniemałem, że porwiecie się do chwał, do czynów,", + "55910": "Lecz znam was nazbyt dobrze, wam nie trza wawrzynów;", + "55911": "nie zmieni was dostatek, nie popchnie do pracy —", + "55912": "byliście, zostaniecie sobą — lada jacy.", + "55913": "BŁAZEN", + "55914": "/ nadchodzi /", + "55915": "I mnie pozwólcie pstrążka wyciągnąć z połowu.", + "55916": "CESARZ", + "55917": "Więc żyjesz? Chcesz pieniędzy? Przepijesz je znowu.", + "55918": "BŁAZEN", + "55919": "Te papierki? to żarty! Nie znam się nic na tem.", + "55920": "CESARZ", + "55921": "Wierzę! — Wszak byłeś jeno do kieliszka chwatem.", + "55922": "BŁAZEN", + "55923": "Znowu! Lecą jak liście! — Co robić? Pozbierać?", + "55924": "CESARZ", + "55925": "To twoje, wszak nie zechcesz groszem poniewierać.", + "55926": "/ Odchodzi. /", + "55927": "BŁAZEN", + "55928": "Co? sto tysięcy złotych? Co — tyle pieniędzy?", + "55929": "MEFISTOFELES", + "55930": "Już zmartwychwstałaś, kufo, ze śmierci i z nędzy?", + "55931": "BŁAZEN", + "55932": "Jeszczem się tak, na honor, nigdy nie ozłocił!", + "55933": "MEFISTOFELES", + "55934": "To z nadmiaru honoru pewnoś się tak spocił!", + "55935": "BŁAZEN", + "55936": "Spójrz no! — Czy to pieniądze naprawdę, mój panie?", + "55937": "MEFISTOFELES", + "55938": "Czego brzuch twój zapragnie, to za nie dostanie.", + "55939": "BŁAZEN", + "55940": "I mogę kupić bydło, dom, obejście, pola?", + "55941": "MEFISTOFELES", + "55942": "I to — i wszystko, czego zażąda twa wola.", + "55943": "BŁAZEN", + "55944": "Las, zamek, charty; rybki w stawie przezroczystym?", + "55945": "MEFISTOFELES", + "55946": "Widzę cię już, mopanku, dziedzicem siarczystym.", + "55947": "BŁAZEN", + "55948": "W swoim zamku — dziś jeszcze pan sobie podchmieli!", + "55949": "/ Odchodzi. /", + "55950": "MEFISTOFELES", + "55951": "/ sam /", + "55952": "Któż o dowcipie błazna wątpić się ośmieli!", + "55953": "MROCZNY KRUŻGANEK", + "55954": "/ Faust, Mefistofeles. /", + "55955": "MEFISTOFELES", + "55956": "Po cóż mnie wiedziesz w te ciemnice?", + "55957": "tam sale oświetlone jasno —", + "55958": "na dziwy miejsca dość i tajemnice;", + "55959": "lecz tobie widać w ciżbie ciasno?", + "55960": "FAUST", + "55961": "Nie mów tak do mnie! ty, co szczwanie", + "55962": "czujesz się tam jak w swym żywiole!", + "55963": "twoje kluczenie, umykanie —", + "55964": "ma mnie, rozumiem, wywieść w pole.", + "55965": "Lecz teraz żądam twej pomocy —", + "55966": "mam rozkaz i za wszelką cenę,", + "55967": "muszę wywołać dzisiaj w nocy", + "55968": "Parysa i Helenę.", + "55969": "Tak żąda cesarz — nazbyt skory", + "55970": "obaczyć pięknych ciał prawzory.", + "55971": "A więc do dzieła! Słowo dane!", + "55972": "MEFISTOFELES", + "55973": "Szaleństwo twoje niesłychane!", + "55974": "FAUST", + "55975": "Pokpiłeś sprawę — to się zdarza!", + "55976": "Chciałeś się sztuczką gracko sprawić? —", + "55977": "obsułeś złotem wpierw cesarza —", + "55978": "bawże go teraz — chce się bawić.", + "55979": "MEFISTOFELES", + "55980": "Tym razem ty ponosisz winę —", + "55981": "tu się zbyt stroma droga zacznie;", + "55982": "w obcą zapuszczasz się dziedzinę,", + "55983": "przyobiecujesz nieopatrznie.", + "55984": "Sądzisz — Helenę wywołać tak łatwo,", + "55985": "jak stworzyć fikcję złota, te talony?", + "55986": "czarownicami, diablą skrzatów dziatwą", + "55987": "służę ci chętnie; strzygi, dziwożony", + "55988": "na twe usługi; — lecz byłyby drwiny", + "55989": "diable kochanki brać za heroiny.", + "55990": "FAUST", + "55991": "Och! już zaczynasz starą pieśń ograną!", + "55992": "Wieczna niepewność! — jakże mnie to nuży —", + "55993": "ojcem cię przeszkód najtrafniej nazwano,", + "55994": "za wszystko żądasz zapłaty zbyt dużej,", + "55995": "a w rezultacie pomruczysz trzy-po-trzy", + "55996": "i wyczarujesz nam zjawę przed oczy.", + "55997": "MEFISTOFELES", + "55998": "Antyczny pogan świat mnie nie obchodzi,", + "55999": "i do ich piekła mnie wejść się nie godzi;", + "56000": "lecz sposób jest —", + "56001": "FAUST", + "56002": "— mów, a prędzej, nuże!", + "56003": "MEFISTOFELES", + "56004": "Z przykrością zwierzam tajemnice duże.", + "56005": "W samotności królują wyniosłe boginie,", + "56006": "ni czasu, ni przestrzeni nie ma w ich krainie;", + "56007": "Bóstwa groźne — to MATKI!", + "56008": "FAUST", + "56009": "/ przerażony /", + "56010": "— Matki?", + "56011": "MEFISTOFELES", + "56012": "Przerażenie?", + "56013": "FAUST", + "56014": "Matki! Matki! to słowo brzmi jak przypomnienie!", + "56015": "MEFISTOFELES", + "56016": "Nieznane to boginie śmiertelnym; my z trwogą", + "56017": "wspominamy je; widzisz — z sprawą do mnie srogą", + "56018": "przychodzisz —", + "56019": "FAUST", + "56020": "— droga do nich?", + "56021": "MEFISTOFELES", + "56022": "Dróg nie ma! W bezkresie,", + "56023": "w bezczasie; tam cię stopa ni skrzydło nie wzniesie,", + "56024": "nieubłagane bóstwa! — Więc? chcesz iść w zawrotność?", + "56025": "W bezprzestrzeni cię straszna owionie samotność;", + "56026": "czy ty wiesz, czym samotność jest? czy wiesz, co próżnia?", + "56027": "FAUST", + "56028": "Banialuki wyplatasz; pamięć ma wyróżnia", + "56029": "w twych słowach pogłos głuchy kuchni czarodziejskiej;", + "56030": "nazbyt to dawne czasy; później świat poznałem —", + "56031": "i dużo, dużo pustki, omamień i klęski;", + "56032": "gdym prawdę rzekł — sprzeciwów najwięcej doznałem;", + "56033": "wszystkom rzucił, zaszyłem się w samotną głuszę —", + "56034": "nie wytrwałem — aż diabłu zaprzedałem duszę.", + "56035": "MEFISTOFELES", + "56036": "Gdybyś przepłynął wzburzony ocean", + "56037": "i spojrzał w oczy bezbrzeżnym zaświatom,", + "56038": "jeszcze byś słyszał fal spienionych pean", + "56039": "w tym przerażeniu bladym przed zatratą;", + "56040": "jeszcze byś widział wśród szalonej jazdy", + "56041": "chybkie delfiny na ściszonej fali —", + "56042": "nad nimi chmury, słońce, księżyc, gwiazdy —", + "56043": "Lecz tam nie ujrzysz nic — w tej pustej dali,", + "56044": "w odwiecznej ciszy — zgłuchną twoje kroki,", + "56045": "zapadniesz w bezmiar niemy i głęboki.", + "56046": "FAUST", + "56047": "Mówisz jak stary kapłan z neofitą.", + "56048": "Starego wróbla nie weźmiesz na plewy;", + "56049": "w pustkę mnie ślesz omgłami zapowitą,", + "56050": "abym swe siły skrzepił na nowe zasiewy;", + "56051": "chcesz, abym tobie z ognia wygarniał kasztany?!", + "56052": "A no, niech będzie! Zgłębię świat nieznany;", + "56053": "tak się przekonam, że twe nic, mój panie —", + "56054": "to ostateczne wszechświata poznanie.", + "56055": "MEFISTOFELES", + "56056": "Zanim odejdziesz — wszelkie rewerencje —:", + "56057": "znasz świetnie diabła i jego intencje!", + "56058": "Oto klucz —", + "56059": "FAUST", + "56060": "— po cóż? —", + "56061": "MEFISTOFELES", + "56062": "— przyda się w bezdróg zamieci.", + "56063": "FAUST", + "56064": "W ręku mym rośnie! — rozbłyska i świeci!", + "56065": "MEFISTOFELES", + "56066": "A — już poznałeś? tak! ten mały skrzatek", + "56067": "wyprowadzi cię z ziemi — tam — do wiecznych matek.", + "56068": "FAUST", + "56069": "/ z drżeniem /", + "56070": "Matek —?! — z jakiego słowo to rzucasz wybrzeża?", + "56071": "słyszę je — w mojej piersi jako grom uderza!", + "56072": "MEFISTOFELES", + "56073": "Cudaczysz! — Słowo nowe tak ci nie dogadza?", + "56074": "Umysł twój w starczym jeno kieracie rad chadza;", + "56075": "— i ty tak mówisz? ty? coś tak ochoczy.", + "56076": "do zaglądania dziwom w tajemnicze oczy?", + "56077": "FAUST", + "56078": "Nie w tym zbawienie moje, co przeraża srogo —", + "56079": "wielką potęgą ducha ludzkiego zdumienie;", + "56080": "chociaż w życiu uczucia opłaca się drogo —", + "56081": "do granic niepoznanych zbliża nas wzruszenie.", + "56082": "MEFISTOFELES", + "56083": "A więc zapadnij! Mógłbym też rzec: wznieś się!", + "56084": "— to wszystko jedno! — niechaj cię twa wola", + "56085": "z istniejącego w bezistnienie niesie —", + "56086": "na jakieś dawno już przepadłe pola,", + "56087": "po których byt się w mgławicach przewala:", + "56088": "klucz dzierż wysoko — zatrzyma je z dala.", + "56089": "FAUST", + "56090": "/ w zachwycie /", + "56091": "Tak! — promienieje zeń potęga żywa!", + "56092": "Do wielkich lotów duch się we mnie zrywa!", + "56093": "MEFISTOFELES", + "56094": "Tedy płonący trójnóg przekona cię o tem,", + "56095": "żeś jest w głębokiej, najgłębszej otchłani —", + "56096": "i ujrzysz MATKI pod jego migotem —", + "56097": "stoją — czy idą — w tej wieków przystani —", + "56098": "to mniejsza —! bo tam kształt czy bezkształt mglisty —", + "56099": "wieczystej myśli przebyt ma wieczysty.", + "56100": "Owiane stworzeń wszelakich zawieją —", + "56101": "nie dojrzą ciebie — żyjące ideą.", + "56102": "Teraz odwagi! — Idź wprost do trójnoga,", + "56103": "choćby za włosy trzymała cię trwoga —", + "56104": "dotknij go kluczem —", + "56105": "/ Faust wykonuje kluczem gest rozkazujący. /", + "56106": "MEFISTOFELES", + "56107": "/ baczy na jego ruchy /", + "56108": "O, tak, doskonale!", + "56109": "Jak magnes porwie trójnóg — i pójdzie za tobą;", + "56110": "a wtedy powrót — powrót w szczęściu, w wielkiej chwale!", + "56111": "Nim się MATKI spostrzegą — już własną osobą", + "56112": "staniesz pomiędzy nami i jeszcze tej nocy", + "56113": "wywołasz greckie zjawy przy czarów pomocy!", + "56114": "Ty pierwszy, co na takie ważyłeś się czyny", + "56115": "i tobie dzieła tego przypadną wawrzyny.", + "56116": "A potem — procedery, zaklęcia magiczne", + "56117": "wywołają z kadzideł dymu — bóstwa liczne.", + "56118": "FAUST", + "56119": "Lecz co teraz? —", + "56120": "MEFISTOFELES", + "56121": "— Dąż duchem do dna! do połowu!", + "56122": "Zapadnij się — dokonaj — i podnieś się znowu.", + "56123": "/ Faust uderza nogą w podłogę; zapada się. /", + "56124": "MEFISTOFELES", + "56125": "Jakżeż mu ten klucz w drodze bezkresnej posłuży?", + "56126": "Ciekaw jestem, czy wróci z dalekiej podróży.", + "56127": "SALA RZĘSIŚCIE OŚWIETLONA", + "56128": "/ Mefistofeles, Cesarz, Szambelan, Marszałek, Blondynka, Brunetka, Dama, Paź. Dwór cały w poruszeniu. /", + "56129": "SZAMBELAN", + "56130": "/ do Mefistofelesa /", + "56131": "A więc scena z duchami! — Dość już z pogawędką,", + "56132": "cesarz się niecierpliwi, zaczynajcie prędko.", + "56133": "MARSZAŁEK", + "56134": "Rzekł cesarz „nie chcę po dwakroć powtarzać” —", + "56135": "na gniew monarszy radzę wam się nie narażać.", + "56136": "MEFISTOFELES", + "56137": "Czekam na zajętego magią towarzysza —", + "56138": "on wie najlepiej, jak tę całość złożyć,", + "56139": "lecz do prac wstępnych konieczna jest cisza;", + "56140": "cud niezwykły — więc pilnie trzeba się przyłożyć.", + "56141": "Kto chce wywołać zjawę tak wysokiej miary", + "56142": "musi znać wszystkie sztuki, zaklęcia i czary.", + "56143": "MARSZAŁEK", + "56144": "Aby było widziadło! — w tym jest rzeczy sedno,", + "56145": "a jak to już zrobicie — to mnie wszystko jedno.", + "56146": "BLONDYNKA", + "56147": "/ do Mefistofelesa /", + "56148": "Słóweczko, miły panie! — widzisz, płeć mam świeżą —", + "56149": "lecz do czasu; — zaledwie słońce pocznie biegi", + "56150": "wiosenne — już mi lica pokrywają piegi —", + "56151": "jak mak przez całe lato ma twarzy mi leżą —", + "56152": "poradź — co robić?", + "56153": "MEFISTOFELES", + "56154": "Szkoda, piękna cera,", + "56155": "a w maju cętkowana jak pantera;", + "56156": "skrzek żabi trzeba dobrze wygotować,", + "56157": "ropuszy język dodać, pilnie destylować", + "56158": "w miesięcznym świetle, a wiosną na nowiu", + "56159": "natrzeć twarzyczkę mocno: — zachowa się w zdrowiu.", + "56160": "BRUNETKA", + "56161": "Tłum się tłoczy po rady — więc i ja przychodzę —", + "56162": "odmroziłam i odtąd ciągły ból mam w nodze;", + "56163": "trudno mi iść po schodach, tańczyć nieporęcznie,", + "56164": "nawet się skłonić dworsko nie potrafię zręcznie.", + "56165": "MEFISTOFELES", + "56166": "Pozwól się dotknąć twej nogi mej nodze.", + "56167": "BRUNETKA", + "56168": "Ach! to miłosne jest porozumienie…", + "56169": "MEFISTOFELES", + "56170": "Dotyk mej nogi, dziecię, ma większe znaczenie!", + "56171": "Similia przez similia trzeba zabezpieczyć —", + "56172": "nogę nogą — innymi inne części leczyć.", + "56173": "Więc baczność! — nadeptuję!", + "56174": "BRUNETKA", + "56175": "/ krzyczy /", + "56176": "O, la Boga!", + "56177": "Boli! piecze! — ależ to twarda waści noga", + "56178": "jak kopyto!", + "56179": "MEFISTOFELES", + "56180": "Lecz panna już zdrowa i może", + "56181": "tańczyć i w ruch pod stołem puścić nóżki hoże.", + "56182": "DAMA", + "56183": "/ przeciska się /", + "56184": "Przepuśćcie —; strasznie cierpię! tak biegnę do pana —", + "56185": "tu w sercu moim — tutaj — krwawa płonie rana —", + "56186": "jeszcze wczoraj w me oczy patrzał, tęsknie nucił —", + "56187": "dziś — z nią gada — plecami do mnie się odwrócił.", + "56188": "MEFISTOFELES", + "56189": "/ oburzony /", + "56190": "Trudniejsza sprawa; lecz poradzim przecie;", + "56191": "oto jest węgiel — bacz, kędy się snuje,", + "56192": "zbliż się do niego — i węglem na grzbiecietm", + "56193": "— zresztą, gdzie trafi — zrób krechę; — poczuje", + "56194": "w sercu natychmiast żal; — węgiel zjeść trzeba", + "56195": "nie zapijać go wodą, nie zagryzać chleba —", + "56196": "— a jeszcze dziś wieczorem pod twoimi drzwiami", + "56197": "będzie wzdychał do ciebie, zalewał się łzami.", + "56198": "DAMA", + "56199": "Ale to nie trucizna?", + "56200": "MEFISTOFELES", + "56201": "/ oburzony /", + "56202": "Do diaska! — z respektem!", + "56203": "do węgla, do takiego węgla odnoś się z afektem;", + "56204": "ze stosu wzięty jest — wprost z miejsca kaźni —", + "56205": "zaraz po egzekucji bracia wykradli go raźni.", + "56206": "PAŹ", + "56207": "Ach! zakochany jestem — niespełna rozumu!", + "56208": "MEFISTOFELES", + "56209": "/ cicho /", + "56210": "Doprawdy nie wiem kogo słuchać; tyle tłumu —", + "56211": "do Pazia", + "56212": "Niech asan stłumi zapał do swego podlotka —", + "56213": "u leciwszej się asan z zrozumieniem spotka.", + "56214": "gromadnie nacierają", + "56215": "Jeszcze? — dość tego! — skąd się bierze tyle gości", + "56216": "— zacznę im prawdę kropić w tej ostateczności!", + "56217": "O, MATKI —! puśćcie Fausta!", + "56218": "spozierając dokoła", + "56219": "Sala już w pomroczy —", + "56220": "cały dwór wystrojony posuwiście kroczy;", + "56221": "już cesarz idzie — za nim szumni dygnitarze —", + "56222": "przez galerie, podcienia, hale, korytarze —", + "56223": "ledwo że się pomieszczą w komnacie rycerskiej.", + "56224": "Tu wieszają makaty — ówdzie dywan perski;", + "56225": "po kątach, w mrocznych wnękach rozwieszają zbroje —", + "56226": "doprawdy — gdybym mógł rzec — rzekłbym, że się boję,", + "56227": "iż nie trzeba już zaklęć! — W tak czarowną ramę", + "56228": "bez czarnoksięskich wołań duchy przyjdą same.", + "56229": "SALA RYCERSKA", + "56230": "/ Faust, Mefistofeles, Cesarz, Herold, Astrolog, Architekt, Dworki, Rycerze, Szambelan, Młódka, Starsza Dworka, Najstarsza Dworka, Skromnisia, Dyplomata, Dworzanie, Poeta, Paź, Uczony, Zjawy: Parys, Helena. /", + "56231": "/ światło przyćmione; właśnie wszedł Cesarz, za nim dworzanie. /", + "56232": "HEROLD", + "56233": "Frasuję się dziś setnie; — urząd wodzireja,", + "56234": "zapowiadacza zabaw, trapi mnie dziś srodze —", + "56235": "zrozumieć, co się dzieje? — ach próżna nadzieja!", + "56236": "Jakieś tajemne moce stanęły na drodze.", + "56237": "Już przyładzono stołki, fotele i zydle,", + "56238": "już cesarz zajął miejsce w sali prawym skrzydle —", + "56239": "naprzeciw rozwieszono nadobne arrasy,", + "56240": "by się mógł myślą przenieść w przeszłość, w złote czasy.", + "56241": "Siedzą wszyscy; — czekają; dwór łaknie zabawy;", + "56242": "drążkowi już zajęli pod ścianami ławy,", + "56243": "kochaneczka, ta, owa, trwożliwie spoziera", + "56244": "i ze strachu przed duchem w kochanka się wpiera.", + "56245": "A więc wszystko w porządku; cichnie pomruk głuchy;", + "56246": "czekamy! — Na audiencję proszę! — Wejdźcie duchy!", + "56247": "/ Hejnały. /", + "56248": "ASTROLOG", + "56249": "Przed królem jegomością teatrum się pocznie!", + "56250": "Na rozkaz pana, wołam, rozstąpcie się ściany!", + "56251": "stropie, zbądź swej ciężkości — zbłękitniej obłocznie —", + "56252": "niech się ziści czar magii w chwili powołanej.", + "56253": "Dywany jak kurtyna wznoszą się do góry;", + "56254": "jak w obrotowej scenie — odwracają mury;", + "56255": "czyliż to teatr rośnie w rozkwicie zwodniczym", + "56256": "i oświetla nas blado blaskiem tajemniczym?", + "56257": "Wychodzę na proscenium.", + "56258": "MEFISTOFELES", + "56259": "/ z budki suflera w pólpostaci /", + "56260": "Tutaj będzie mi dobrze; ujrzę to i owo —", + "56261": "zresztą podpowiadanie jest diabła wymową.", + "56262": "do Astrologa", + "56263": "Ty zaś, co w wiecznych gwiazdach czytać umiesz ładnie —", + "56264": "zrozumiesz me suflerstwo — ach! — arcydokładnie.", + "56265": "ASTROLOG", + "56266": "Oto w zwartej harmonii, w surowej powadze", + "56267": "wstaje stara świątynia przez czarnoksięstw władzę;", + "56268": "jak ramiona Atlasa w prostocie rozumnej", + "56269": "dach dźwigają szeregiem wzniesione kolumny;", + "56270": "dwie z nich zdołają wesprzeć budowę potężną,", + "56271": "a razem mogą dźwignąć górę niebosiężną.", + "56272": "ARCHITEKT", + "56273": "Więc to jest styl antyczny? Złudzenie wszechwładne!", + "56274": "to obmierzłe prostactwo, mówią, ma być ładne,", + "56275": "szlachetne, nieporadne wprawdzie, ale wielkie!", + "56276": "Nie wierzcie! głupstwem istnym są greczyzny wszelkie!", + "56277": "Jeno kolumny smukłe, zgubione w bezmiarze", + "56278": "sklepienia, ostre łuki, stubarwne witraże —", + "56279": "oto budowa szczytna, co podnosi ducha.", + "56280": "ASTROLOG", + "56281": "Kroków idących godzin niech każdy wysłucha;", + "56282": "rozsądek zmiotą łacno czarodziejskie pieśni,", + "56283": "a wtedy wyobraźnia ułudę swą prześni;", + "56284": "rozszerzcie oczy wasze łakome — na czary —", + "56285": "jeno, co niemożliwe, godne naszej wiary.", + "56286": "/ Faust zjawia się po drugiej stronie proscenium. /", + "56287": "ASTROLOG", + "56288": "W kapłańskiej zbliża się szacie,", + "56289": "dębowy wian ma na głowie —", + "56290": "oto za chwilę poznacie", + "56291": "zaklętą moc w jego słowie.", + "56292": "Trójnóg się dźwiga z otchłani,", + "56293": "wonne kadzidła przewiały;", + "56294": "szlachetni w sali zebrani,", + "56295": "misteria będą się działy.", + "56296": "FAUST", + "56297": "/ z patosem /", + "56298": "W imieniu waszym, MATKI, które królujecie", + "56299": "w samotności i pustki bezgranicznym świecie,", + "56300": "w aureoli ruchomej życia, co w przeszłości", + "56301": "zapadłe — żyje z wami w harmonii wieczności —", + "56302": "stoję tu na tym miejscu, świadom waszej mocy,", + "56303": "co przędzie dniom namioty, a sklepienia nocy.", + "56304": "Jedne siły się w życia wplatają chorały,", + "56305": "inne zaklina wolą cudotwórca śmiały", + "56306": "i z ufną rozrzutnością pomiędzy swym ludem", + "56307": "sieje, tęsknoty ziszcza i zadziwia cudem.", + "56308": "ASTROLOG", + "56309": "Oto żarzącym kluczem dotknął złotej czary,", + "56310": "wraz się gęste wysnuły po sali opary;", + "56311": "mgły senne, przyczajone jak pod wiatrem chmury", + "56312": "zbijają się i razem wzlatują do góry.", + "56313": "Patrzcie! Cudowna chwilo! Powietrze przenika", + "56314": "Stłumiona i rozwiana przeciągła muzyka!", + "56315": "Łączą się dźwięki szklane w tajemne bógwieco,", + "56316": "a czego drżeniem dotkną, melodią podniecą —", + "56317": "wszystko gra — i tryglify dzwonią, i kolumny —", + "56318": "i idzie śpiew do głowy jak zboże tak szumny.", + "56319": "Świątynia śpiewa! — Cicho! Oto mgła opada,", + "56320": "z rytmu melodii postać wynurza się blada —", + "56321": "— Efeb idzie — już milczę — znacie kształtu zarys —", + "56322": "Któż go nie zna, kto nie zna — to on! — piękny Parys!", + "56323": "/ Wyłania się zjawa Parysa. /", + "56324": "DWORKA I", + "56325": "Cóż za widzenie cudne! Młodości kwiecista!", + "56326": "DWORKA II", + "56327": "Jako brzoskwinia wonna, świeża i soczysta!", + "56328": "DWORKA III", + "56329": "Patrz, jak słodko nabrzmiałe, jak wymowne wargi!", + "56330": "DWORKA IV", + "56331": "Ach, zwierzyć im sam na sam z bliska serca skargi.", + "56332": "DWORKA V", + "56333": "Owszem wcale przystojny — za mało smukłości.", + "56334": "DWORKA VI", + "56335": "Zbywa mu na ogładzie, no i na zgrabności.", + "56336": "RYCERZ I", + "56337": "Pastuch, zgoła bez manier, bez gustu, bez wzięcia —", + "56338": "taki książę? — Dziękuję za takiego księcia!", + "56339": "RYCERZ II", + "56340": "Ba, półnagi — więc wabi, panie niepokoi,", + "56341": "lecz chciałbym go obaczyć od stóp do głów w zbroi.", + "56342": "DWORKA", + "56343": "Siada! Popatrzcie, siada z wdziękiem i swobodnie.", + "56344": "RYCERZ", + "56345": "Aśćce tam na kolanach byłoby wygodnie?!", + "56346": "INNA DWORKA", + "56347": "Jak wdzięcznie zgrabną głowę na ramieniu wspiera!", + "56348": "SZAMBELAN", + "56349": "Gest ten zdradza prostaka, lecz nie kawalera.", + "56350": "DWORKA", + "56351": "Was, panów, wszystko mierzi i wszystko przeraża.", + "56352": "SZAMBELAN", + "56353": "Któż bo widział tak siedzieć tu wobec cesarza.", + "56354": "DWORKA", + "56355": "Przecież on nas nie widzi, on ma taką rolę.", + "56356": "SZAMBELAN", + "56357": "U nas nawet w teatrze karcimy swawolę.", + "56358": "DWORKA", + "56359": "Bohater nasz zasypia; to senność mistyczna.", + "56360": "SZAMBELAN", + "56361": "Chrapnie zaraz — przecież to gra realistyczna.", + "56362": "MŁÓDKA", + "56363": "/ zachwycona /", + "56364": "Ach! zawoniało, kwieciście, radośnie —", + "56365": "cóż za woń cudna! Serce w piersiach rośnie.", + "56366": "STARSZA DWORKA", + "56367": "Ach! rzeczywiście — ten zapach! To tchnienie!", + "56368": "Ach! wzruszające — to — on…", + "56369": "NAJSTARSZA DWORKA", + "56370": "… To ciała kwitnienie;", + "56371": "to młodość pachnie; — to członeczki świeże", + "56372": "tchną wonią tak uroczą w całej atmosferze.", + "56373": "/ Wyłania stę zjawa Heleny. /", + "56374": "MEFISTOFELES", + "56375": "Ach, więc to ona! — Słusznie ją nazwano łanią;", + "56376": "kaducznie ładna — ale — nie mam gustu na nią.", + "56377": "ASTROLOG", + "56378": "Zamilknąć muszę! Na honor! Cóż w świecie", + "56379": "piękniejszego być może jak czar w tej kobiecie", + "56380": "kwitnący! — tak! — Helena to piękno, Helena to życie;", + "56381": "cudność tych lic i kształtów boskich opiewano", + "56382": "przez wieki! — Kto ją ujrzy, ten tonie w zachwycie", + "56383": "najszczęśliwszy, kto może zwać ją ukochaną.", + "56384": "FAUST", + "56385": "O, ziemskie oczy moje! Wam w dziale przypadło", + "56386": "patrzeć na to niebiańskie, czcigodne widziadło!", + "56387": "O, jakże świat był pusty, o, jakże zamarły", + "56388": "dopóki lęk i trwoga *tych* drzwi nie otwarły!", + "56389": "Oto teraz świat widzę jutrzniany, niebiański,", + "56390": "gdym na ziemię powrócił w tej szacie kapłańskiej.", + "56391": "Przez tę chwilę spojrzenia utonąłem w niebie —", + "56392": "nie odejdę już nigdy — Faust nie zdradzi ciebie.", + "56393": "Pomnę — w zwierciadle czarów zamglone widzenia —", + "56394": "one, a rzeczywistość! To był ach! cień cienia.", + "56395": "Pani piękna! Potęgę budzisz we mnie, męstwo —", + "56396": "tyś jest miłość! — tyś płomień, modlitwa, szaleństwo!", + "56397": "Moją jesteś i będziesz po sercu i woli.", + "56398": "MEFISTOFELES", + "56399": "/ z budki suflera /", + "56400": "Upamiętaj się, Fauście! — Tego nie ma w roli.", + "56401": "DWORKA LECIWA", + "56402": "Rosła i bardzo kształtna, lecz głowa za mała.", + "56403": "DWORKA MŁODSZA", + "56404": "A stopa nazbyt duża, czy pani widziała?", + "56405": "DYPLOMATA", + "56406": "Zna się różne księżniczki na moim urzędzie,", + "56407": "lecz ona może z nimi w jednym stanąć rzędzie.", + "56408": "DWORZANIN", + "56409": "Zbliża się do śpiącego cicho i pochopnie.", + "56410": "DWORKA", + "56411": "W porównaniu z młodzieńcem brzydka jest okropnie.", + "56412": "POETA", + "56413": "Od jej piękności płonie mu na twarzy łuna.", + "56414": "DWORKA", + "56415": "Widziałam taki obraz: Endymion i Luna.", + "56416": "POETA", + "56417": "I ja widziałem. — Zda się, światłem go spowija —", + "56418": "pochyla się nad śpiącym; dech warg jego spija!", + "56419": "Pocałunek! — Ach, słodycz, nieznana, niebiańska!", + "56420": "SKROMNISIA", + "56421": "Tak na oczach nas wszystkich! To miłość pohańska!", + "56422": "FAUST", + "56423": "Ona go kocha! Gorze!", + "56424": "MEFISTOFELES", + "56425": "Cóż ci to przeszkadza,", + "56426": "niech sobie cienie robią to, co im dogadza.", + "56427": "DWORZANIN", + "56428": "Odchodzi! W każdym ruchu ściszona i śpiewna.", + "56429": "DWORKA", + "56430": "Obejrzała się jeszcze — byłam tego pewna!", + "56431": "DWORZANIN", + "56432": "Zbudził się; — snem cudownym zda mu się widzenie.", + "56433": "DWORKA", + "56434": "Dla niej to rzeczywistość — dla niego zdumienie.", + "56435": "DWORZANIN", + "56436": "Znowu idzie ku niemu z gracją i miłością.", + "56437": "DWORKA", + "56438": "Rozumiem! — Chce go uczyć; — pleść będzie ambaje;", + "56439": "w tych wypadkach mężczyźni nie grzeszą mądrością,", + "56440": "każdy myśli, że pierwszy, każdemu się zdaje.", + "56441": "RYCERZ", + "56442": "Majestatyczna! Hołdy trza oddać powinne.", + "56443": "DWORKA", + "56444": "Fe! kochanica! — To są obyczaje gminne!", + "56445": "PAŹ", + "56446": "Chętnie bym się z Parysem w tej chwili zamienił.", + "56447": "DWORZANIN", + "56448": "W słodkim niewodzie każdy by się szczęsnym mienił.", + "56449": "DWORKA", + "56450": "Z rąk do rąk już przechodził ten klejnocik miły,", + "56451": "latka płoche czerwieniec mocno nadszczerbily.", + "56452": "DWORKA DRUGA", + "56453": "Dziesięć latek miała", + "56454": "do chłopca się rwała —", + "56455": "RYCERZ", + "56456": "Każdy się w swoim czasie swą cząstką radował,", + "56457": "ja bym się chętnie piękną resztą kontentował.", + "56458": "UCZONY", + "56459": "Widzę ją najdokładniej —; niemniej sprawa mglista,", + "56460": "przyznam się — wątpię — czy jest rzeczywista;", + "56461": "teraźniejszość doraźna nie ma perspektywy,", + "56462": "jedynie sens pisanej historii jest żywy;", + "56463": "lecz tu się dokopuję niejakiej ostoi —", + "56464": "napisano: „zwodziła wszystkich starców Troi” —", + "56465": "Świetnie się zgadza! Zważcie, wszak nie jestem młody,", + "56466": "a czuję, jak mnie ciągnie, pcha do jej urody.", + "56467": "ASTROLOG", + "56468": "Oto się młodzian nagłe zmienił w bohatera —", + "56469": "patrzcie, jak miłość siłą i męstwem w nim wzbiera!", + "56470": "objął ją — tak bezbronną i miękką — on śmiały!", + "56471": "Unosi ją! Porywa!", + "56472": "FAUST", + "56473": "Stój! głupcze zuchwały!", + "56474": "Jak śmiesz! Poczynasz sobie nazbyt śmiele!", + "56475": "MEFISTOFELES", + "56476": "Przecież sam reżyserem jesteś w swoim dziele!", + "56477": "ASTROLOG", + "56478": "Już jedno tylko słowo! — Patrząc na te sceny,", + "56479": "nazwałbym widowisko: Porwaniem Heleny.", + "56480": "FAUST", + "56481": "Porwanie — ?! — Jestem tu i stoję,", + "56482": "klucz zloty w moim ręku!", + "56483": "Szedłem przez grozę, niepokoje,", + "56484": "w wiecznych, bezmiernych sfer pojęku;", + "56485": "stanąłem tu, gdzie rzeczywistość,", + "56486": "gdzie duch się może z duchem wadzić", + "56487": "i zdobyć wielką serc dwoistość!", + "56488": "Czyż na to miałbym ją sprowadzić", + "56489": "z olbrzymiej dali, ze stuleci,", + "56490": "by w czarów stracić ją obłędzie?!", + "56491": "Raz jeszcze władczy klucz zaświeci —", + "56492": "po dwakroć moją będzie!", + "56493": "O, MATKI —! Wy mój krzyk słyszycie,", + "56494": "wołaniem moim drży przestworze!", + "56495": "Kto u jej stóp raz złożył życie,", + "56496": "już jej utracić nie może!", + "56497": "ASTROLOG", + "56498": "Fauście! Co czynisz — Fauście! — Ku niej zmierza", + "56499": "przypada — chwyta — ona niknie w ręku!", + "56500": "A!! — na młodzieńca kluczem się zamierza —", + "56501": "dotknął go!! Biada!! — krzyk!… ginie w pojęku…", + "56502": "/ Wybuch; Faust pada. /", + "56503": "/ Duchy znikają. /", + "56504": "MEFISTOFELES", + "56505": "/ unosi Fausta /", + "56506": "Ot, macie! — Gdy się diabeł z dudkami kamraci,", + "56507": "i dudków nie pokrzepi, i sam przy nich straci.", + "56508": "/ Zamieszanie; mrok. /", + "56509": "AKT DRUGI", + "56510": "PRACOWNIA FAUSTA", + "56511": "/ Mefistofeles, Famulus Nikodem, Bakalaureus, Chór robactwa. Ostro sklepiona, wąska komnata gotycka, bez zmiany, tak, jak ją znamy z części pierwszej. /", + "56512": "MEFISTOFELES", + "56513": "/ wychodzi spoza kotary, w rozsunięciu jej widać Fausta leżącego na staroświeckim łożu /", + "56514": "Więc leżże sobie, sowizdrzale!", + "56515": "twa miłość jednak diablo śliska —", + "56516": "kto dla Heleny żyje w szale,", + "56517": "rozumu prędko nie odzyska.", + "56518": "penetruje po komnacie", + "56519": "Pokoik sobie ostał cały,", + "56520": "jakoś się bronił lat naporom,", + "56521": "coś jeno szyby zmatowiały", + "56522": "i pajęczyny w kątach sporo", + "56523": "i inkaust wysechł; — pyłu chmurą", + "56524": "pokrył się papier; — dziwny fakt,", + "56525": "bo nawet leży tutaj pióro,", + "56526": "którym Faust z diabłem spisał pakt.", + "56527": "Ba! jeszcze wilgne — ślady świeże", + "56528": "tej kropli krwi, co z żył wytoczył —", + "56529": "mieć taki sprzęcik! bardzo wierzę —", + "56530": "zbieracz by pod powałę skoczył.", + "56531": "Patrzcie, i futro zwisa z haka,", + "56532": "w którym, folgując mej swawoli,", + "56533": "wtajemniczałem w cech chłopaka;", + "56534": "do dziś się pewnie tym mozoli.", + "56535": "Chętka mnie bierze — cóż! mam czas —", + "56536": "w tym futrze sobie tu posiedzieć", + "56537": "i być docentem jeszcze raz", + "56538": "i jak to docent — wszystko wiedzieć;", + "56539": "uczony wszystko wie, rozumie,", + "56540": "— diabeł od dawna wątpić umie.", + "56541": "/ Zdejmuje futro; potrząsa nim, wzlatują chmary moli, chrząszczy i wszelakiego robactwa. /", + "56542": "CHÓR ROBACTWA", + "56543": "Dzień dobry, tatuńciu,", + "56544": "jakże się nam masz?", + "56545": "latamy, brzęczymy,", + "56546": "zaglądamy w twarz.", + "56547": "Po jednemu skrzętnie", + "56548": "przynosił nas pan,", + "56549": "a teraz w tysiące", + "56550": "zawodzimy tan.", + "56551": "Zgryz w sercu uparty", + "56552": "trzyma się swych leż —", + "56553": "o, łatwiej wyiskać", + "56554": "pchłę z futra lub wesz.", + "56555": "MEFISTOFELES", + "56556": "To niespodzianka! Jak mnie radujecie!", + "56557": "Kto wiosną sieje, ten nażniwa w lecie.", + "56558": "Potrząsnę jeszcze — może mól wyleci —", + "56559": "O, jest! tu — jeden! tam drugi i trzeci!", + "56560": "Wzlatujcie! Wkoło! Niechże się mi roją —", + "56561": "Spieszcie się! lećcie! wkoło! w wszystkie strony!", + "56562": "Tam, gdzie te puzdra, sepeciki stoją,", + "56563": "tam, gdzie pergamin leży okopcony —", + "56564": "na poły w księgi i w tygle na poły", + "56565": "i w trupiej czaszki wlećcie oczodoły.", + "56566": "Tu raj wasz w pleśni; — gdzie pył i próchnienie,", + "56567": "rozrodzicie się dziatki — nieskończenie!", + "56568": "zarzuca na siebie futro", + "56569": "Okryjże, okryj barki panu swemu —", + "56570": "widzisz, mam pociąg dziś do panowania,", + "56571": "lecz nic nie znaczy rzec sobie samemu —", + "56572": "ludzi potrzeba, potrzeba uznania.", + "56573": "/ pociąga za dzwonek. Rozlega się giełczący, przeraźliwy dźwięk, drżą ściany, rozwierają się gwałtownie drzwi. /", + "56574": "FAMULUS", + "56575": "/ kroczy chwiejnie długim, ciemnym korytarzem /", + "56576": "Cóż za dźwięki?! Cóż za drżenie!", + "56577": "mury jęczą, schody trzeszczą,", + "56578": "poprzez szklane szyb dzwonienie", + "56579": "błyski trupie się złowieszczą.", + "56580": "Tynk odpada, sypią ściany,", + "56581": "cienie się po kątach czają,", + "56582": "mocą siły niesłychanej", + "56583": "drzwi się same otwierają!", + "56584": "A tam? Zgroza! Tam w komnacie", + "56585": "straszna postać niewołana", + "56586": "we Faustowej stoi szacie!", + "56587": "Strach! Okropność! Drżą kolana —", + "56588": "Kędyż uciec? Groza wszędzie —", + "56589": "stać? czy iść? ach! — co to będzie!", + "56590": "MEFISTOFELES", + "56591": "Wejdź, przyjacielu! Zwiesz się Nikodemus?", + "56592": "FAMULUS", + "56593": "Wielmożny panie — tak zwę się!… Oremus…", + "56594": "MEFISTOFELES", + "56595": "Ach! nie! Dajmy spokój —", + "56596": "FAMULUS", + "56597": "— pan mnie zna? to miło!", + "56598": "MEFISTOFELES", + "56599": "Znam; na studentowaniu czas się przetrawiło,", + "56600": "studentowanie wieczne! — a no — siwiejemy —", + "56601": "wszyscy się wciąż uczymy — w końcu nic nie wiemy,", + "56602": "czyż nie? Mędrzec buduje z kart wysoki domek —", + "56603": "całego nie zbuduje, a ino ułomek,", + "56604": "choćby był i geniuszem; lecz wasz mistrz to szczera", + "56605": "wielkość, któż by też nie znał doktora Wagnera!", + "56606": "To dziś największa gwiazda w wiedzy firmamencie,", + "56607": "on naukę pomnaża, on kształci pojęcie;", + "56608": "do jego się katedry pożądliwą zgrają", + "56609": "wszyscy, co wszystko wiedzieć chcą, hurmą zjeżdżają.", + "56610": "A on jako Piotr drugi dzwoni pękiem kluczy —", + "56611": "ziemię i samo niebo otwierać was uczy.", + "56612": "To nadzwyczajny człowiek! unosi, porywa —", + "56613": "Faust — w stosunku do niego — ani się umywa;", + "56614": "przeto też sławy Wagner i rozgłosu dożył,", + "56615": "on, który wszystko odkrył — powiem więcej: stworzył!", + "56616": "FAMULUS", + "56617": "Wybacz, wielmożny panie, lecz muszę sprostować,", + "56618": "nie zaprzeczyć — sprostować! — że te enuncjacje", + "56619": "nie we wszystkim dokładną wykazują rację.", + "56620": "Mistrz Wagner umiał wiary, skromności dochować,", + "56621": "naprawdę umiał. — A Faust? — nie wiem, czemu", + "56622": "przypisać to zniknięcie — to rzecz niesłychana!", + "56623": "Mistrz Wagner czeka. — Oto wszystko po staremu", + "56624": "na swym miejscu zostało, czeka swego pana.", + "56625": "Mistrz Wagner Fausta kocha, czeka jak zbawienia.", + "56626": "A ja? — ja nigdy bym się, nigdy nie odważył", + "56627": "wejść tutaj, gdyby fakt ten dziwny się nie zdarzył —", + "56628": "owo trzęsienie ziemi — oddaj ducha Bogu!", + "56629": "nigdy bym się nie ważył był przekroczyć progu —", + "56630": "i pan by też tu nie wszedł —", + "56631": "MEFISTOFELES", + "56632": "— gdzież on teraz będzie?", + "56633": "Prowadź mnie do Wagnera, lub niech tu przybędzie.", + "56634": "FAMULUS", + "56635": "Ach! zakaz jego zbyt surowy —", + "56636": "ja, panie, ja się nie ośmielę;", + "56637": "zanurzył się powyżej głowy", + "56638": "w swym wymarzonym, wielkim dziele.", + "56639": "A, że mnie, panie, nie obwiniasz", + "56640": "— powiem — iż żyje w samotności,", + "56641": "brudny i czarny jak kominiarz", + "56642": "i żadnych nie przyjmuje gości;", + "56643": "on, delikatny jak panienka —", + "56644": "umorusany, wciąż w pośpiechu,", + "56645": "a owęglona jego ręka", + "56646": "wciąż przy ognisku, wciąż przy miechu.", + "56647": "Nos, uszy brudne, skrwione oczy,", + "56648": "wyniku zżera go tęsknota —", + "56649": "i tak ku sławie w dymie kroczy,", + "56650": "w poskrzypie kleszczy, w stuku młota.", + "56651": "MEFISTOFELES", + "56652": "Mnie wstępu nie zabroni, wie, że go pocieszę", + "56653": "i rezultat szczęśliwy jego prac przyśpieszę.", + "56654": "/ Famulus odchodzi. /", + "56655": "MEFISTOFELES", + "56656": "/ siada z powagą w fotelu /", + "56657": "Chętnie bym użył ciszy tej komnaty,", + "56658": "a już tam za mną ktoś, gdzieś czegoś szuka.", + "56659": "Ach! on! — poznaję — ów uczeń sprzed laty!", + "56660": "Ten bo nagada! — weredyczna sztuka.", + "56661": "BAKALAUREUS", + "56662": "/ wpada z korytarza jak wicher /", + "56663": "Tu drzwi, tam bramy rozwarte,", + "56664": "więc wreszcie błyska nadzieja,", + "56665": "że te pleśni będą starte,", + "56666": "że jakaś nagła zawieja", + "56667": "przez piwniczne ciemnie świśnie", + "56668": "i w sto diabłów śmieciem ciśnie", + "56669": "i żywego żywym wróci", + "56670": "i rozwali to ukrycie,", + "56671": "w którym człek się trupio smuci", + "56672": "i zmiera — chory na życie!", + "56673": "Te mury, ściany spleśniałe", + "56674": "już się chylą do upadku;", + "56675": "w ucieczce znachodź dziś chwałę,", + "56676": "bo cię gruz zasypie, bratku.", + "56677": "Mnie z odwagi każdy chwali,", + "56678": "lecz kroku nie pójdę dalej.", + "56679": "Znam skądś wnętrze tej komnaty —", + "56680": "ach — to tutaj — młodzian skromny", + "56681": "przyszedłem kiedyś przed laty,", + "56682": "ze strachu ledwie przytomny,", + "56683": "gdzie ten starzec, szelma szczwana,", + "56684": "wtajemniczał mnie w wiedzy arkana.", + "56685": "Coś tam z książek połapali,", + "56686": "trochę szklili, trochę zgadli,", + "56687": "no i tak jak z nut kłamali —", + "56688": "sobie i mnie życie kradli;", + "56689": "ale mnie nie okłamali!", + "56690": "Patrzcie, ktoś się jeszcze biedzi,", + "56691": "a! pan majster jeszcze siedzi?", + "56692": "Zbliżam się i ku zdumieniu", + "56693": "widzę, jakby widmo ducha —", + "56694": "tak jak wtedy, w pleśni, w cieniu —", + "56695": "i jeszcze nie zdjął kożucha.", + "56696": "Wtedy — to nie była sztuka", + "56697": "bałamucić mnie młodego —", + "56698": "dziś wiatru w polu poszuka!", + "56699": "tuś, bratku! — Natrę na niego!", + "56700": "Staruszku! jeśliś żyw jeszcze", + "56701": "w tym ostrołukowym sklepie,", + "56702": "jeśli życia czujesz dreszcze", + "56703": "w twym zakurzonym czerepie —", + "56704": "spójrz! — oto uczeń twój stoi,", + "56705": "słuchacz narracji godzinnej —", + "56706": "tyś ten sam, w tej samej zbroi,", + "56707": "alem ja już jest kto inny.", + "56708": "MEFISTOFELES", + "56709": "Witam, z radością witam — przeszłość w myślach wstaje,", + "56710": "ów dzień, kiedym wyczytał przyszłość z twojej twarzy;", + "56711": "z gąsienicy, kto się zna na tym, rozpoznaje,", + "56712": "w jakiej się motyl barwie wiosną wypoczwarzy.", + "56713": "Lubowałeś się włosów trefionych urodą,", + "56714": "koronkowym kołnierzem, obcisłym kubraczkiem,", + "56715": "lecz warkoczy nie lubisz — co? — i szwedzką modą", + "56716": "włosy przycinasz krótko — a! nie jesteś żaczkiem —", + "56717": "rezolutnie wyglądasz, snadź siłą górujesz", + "56718": "wśród uczniów — no i rzadko też w domu nocujesz?", + "56719": "BAKALAUREUS", + "56720": "Hola, staruszku! — Wprawdzie miejsce to jest dawne,", + "56721": "ale się czasy, panie, zmieniły dokładnie —", + "56722": "dwuznaczników zaniechaj, już nie są zabawne,", + "56723": "i żart twój mnie do smaku wcale nie przypadnie.", + "56724": "Młodzianka wierzącego zbijać jak się patrzy", + "56725": "z pantałyku — to łatwo, lecz dziś jest inaczej!", + "56726": "MEFISTOFELES", + "56727": "Wartoć tu prawdę mówić! — myślą żółtodzióby —", + "56728": "ot, stary, więc wyplata swe smalone duby;", + "56729": "sprawdzili się nauka — z skwapliwą ochotą", + "56730": "wołasz: jam wszystko odkrył! a mistrz był idiotą!", + "56731": "BAKALAUREUS", + "56732": "A może szelmą tylko?! — Bo któryż uczony", + "56733": "zechce uczniom po prostu dać swej wiedzy plony?", + "56734": "Każdy z was część ukryje, fragmencik oświeci,", + "56735": "tu z smutkiem, tam wesoło, jak zwykle — dla dzieci!", + "56736": "MEFISTOFELES", + "56737": "Nauka, wiedza, mądrość dużo czasu zjada,", + "56738": "przeto do *nauczania* rwie się kpów gromada,", + "56739": "a waść, widać, ze zmianą swojego odzienia", + "56740": "nabrałeś życiowego sporo doświadczenia.", + "56741": "BAKALAUREUS", + "56742": "Doświadczenie to słowo, co się raz-dwa spali,", + "56743": "mrzonka niegodna ducha, głupota uparta,", + "56744": "wszakże to wszystko, cośmy z wiedzy pochwytali,", + "56745": "to zakłamana pustka, nicość — diabła warta.", + "56746": "MEFISTOFELES", + "56747": "/ milczy chwilę /", + "56748": "Tak i mnie się zdawało! Głupcem zawsze byłem,", + "56749": "lecz dopiero w tej chwili nicość swą odkryłem.", + "56750": "BAKALAUREUS", + "56751": "Bogu dzięki!! — Ta pewność może cię uleczy!", + "56752": "pierwszego starca widzę, co mówi do rzeczy.", + "56753": "MEFISTOFELES", + "56754": "Więc wszelkie me dążenie i wyprawa śmiała", + "56755": "po złote runo wiedzy to były igraszki?!", + "56756": "BAKALAUREUS", + "56757": "O tak! sam mi to przyznasz, że twa łysa pała", + "56758": "tyle warta, co te tam w kątach trupie czaszki.", + "56759": "MEFISTOFELES", + "56760": "/ dobrodusznie /", + "56761": "Nie zdajesz sobie sprawy, żeś jest ordynarny.", + "56762": "BAKALAUREUS", + "56763": "Kto w słowach jest wytworny — kłamliwy i marny.", + "56764": "MEFISTOFELES", + "56765": "/ posuwa się u fotelu coraz bliżej rampy — do publiczności /", + "56766": "Ten by mnie wnet ze skóry obłuskał co żywo,", + "56767": "lecz, mniemam, u was znajdę gościnność prawdziwą.", + "56768": "BAKALAUREUS", + "56769": "To niedorzeczność pusta, ciągle pisać w rejestr,", + "56770": "co kiedyś czymś tam było, lecz dziś niczym nie jest.", + "56771": "Życie jest w krwi czerwonej, płomiennej i świeżej,", + "56772": "a gdzież ta krew pulsuje? — tylko u młodzieży!", + "56773": "Młodość jeno zapałem tworzy to, co zdrowe,", + "56774": "I z życia życie woła wysokie i nowe;", + "56775": "tu jeno nurt przepływa dziarski i potężny —", + "56776": "mocny zawsze zwycięży, ginie niedołężny.", + "56777": "Podczas gdy my walczymy, cóż, starcy, robicie?", + "56778": "drzemiecie, rozważacie plany, plany śnicie,", + "56779": "z których nic się nie ziści; cóż cień zrodzi? — cienie!", + "56780": "Doprawdy starość, mróz-to, febra i źględzenie.", + "56781": "Kto trzydziestki już dożył i kto ją przekroczył —", + "56782": "po łbie tłuc go należy, by się prędzej stoczył.", + "56783": "MEFISTOFELES", + "56784": "Lepiej mówić sam diabeł nie może, nie zdole.", + "56785": "BAKALAUREUS", + "56786": "Nie ma diabła! — Ja na to nigdy nie pozwolę!", + "56787": "MEFISTOFELES", + "56788": "/ cicho /", + "56789": "Kochaneczku — już on ci kopytko podstawi.", + "56790": "BAKALAUREUS", + "56791": "Jedna młodość świat ten zbawi!", + "56792": "Nie było świata — jam go stworzył,", + "56793": "jam słońcu morskie drzwi otworzył", + "56794": "i dla mnie księżyc począł świecić,", + "56795": "dla mnie się rodzi noc i dzień —", + "56796": "ziemia się dla mnie pragnie kwiecić,", + "56797": "dla mnie jest światłość, dla mnie cień!", + "56798": "I na mój rozkaz z nocnych mroków", + "56799": "gwiazdy na niebie się ziskrzyły —", + "56800": "i jam cię, człeku, wydarł z oków,", + "56801": "jam ciebie natchnął, skrzepił w siły.", + "56802": "Wolność jest we mnie, w moim duchu —", + "56803": "i sam oświecam żwawy krok,", + "56804": "który mnie wiedzie w życiu, w ruchu —", + "56805": "świt mam przed sobą! — Za mną mrok!", + "56806": "/ wychodzi /", + "56807": "MEFISTOFELES", + "56808": "Samochwale! Pyszałku! Leć w szale pustoty!", + "56809": "Jakżebyś, bratku, zsmętnial, gdybym rzekł najprościej:", + "56810": "że nie zmylisz mądrości takiej ni głupoty,", + "56811": "której już nie wymyślił ktoś w dawnej przeszłości;", + "56812": "więc ni zasługą to, ni winą.", + "56813": "Zresztą — czy krócej trwać, czy dłużej,", + "56814": "jakoś się przecie sczyści wino", + "56815": "niech jeno moszcz się w beczce burzy.", + "56816": "do publiczności, która nie klaszcze", + "56817": "Cóż? — Młodzi, widzę, jakoś słowy mymi gardzą?", + "56818": "a no — wyrozumiałym trzeba być na święcie;", + "56819": "zważcie, że diabeł jest już stary bardzo —", + "56820": "więc i wy się starzejcie — wtedy go pojmiecie.", + "56821": "LABORATORIUM ALCHEMICZNE", + "56822": "/ Mefistofeles, Wagner, Homunkulus. Komnata na modłę średniowieczną, pełna cudacznych, nieporadnych przyrządów. /", + "56823": "WAGNER", + "56824": "/ przy ognisku /", + "56825": "Dzwon kędyś bije, dzwon w ciemności,", + "56826": "sczerniałe mury drżą strwożone;", + "56827": "żyję w okropnej niepewności,", + "56828": "czekaniem spalam się i płonę;", + "56829": "lecz mroki, zda się, jasność płoszą —", + "56830": "w głębi naczynia — zarys biały —", + "56831": "Ściany się żarzą — o, rozkoszy! —", + "56832": "Wnętrze jak brylant skrzy wspaniały!", + "56833": "Ciemność błyskaniem wypłoszona!", + "56834": "Światło w tęczowym błyska zwidzie!", + "56835": "Zbliża się chwila wytęskniona!", + "56836": "Boże! — Drzwi skrzypią! — ktoś tu idzie —", + "56837": "MEFISTOFELES", + "56838": "/ wchodzi /", + "56839": "To ja! Dzień dobry! Przyjaciel życzliwy.", + "56840": "WAGNER", + "56841": "/ trwożliwie /", + "56842": "Witaj! Obyś tu przyszedł w godzinie szczęśliwej.", + "56843": "cicho", + "56844": "Na Boga! milcz! i oddech wstrzymaj, panie!", + "56845": "za chwilę coś wielkiego się tu stanie!", + "56846": "MEFISTOFELES", + "56847": "/ ciszej /", + "56848": "No, cóż takiego?", + "56849": "WAGNER", + "56850": "/ jeszcze ciszej /", + "56851": "Robię człowieka.", + "56852": "MEFISTOFELES", + "56853": "Człowieka? Z kim? ach, pewnie parkę miłą", + "56854": "zwabiłeś do tej nory — nie dojrzę z daleka.", + "56855": "WAGNER", + "56856": "Broń Boże! Przestarzałość! To się tak robiło!", + "56857": "Od dziś sposób płodzenia odmieni się cale;", + "56858": "za chwilę sam obaczysz, że ja się nie chwalę.", + "56859": "Te miejsca delikatne, z których życie tryska,", + "56860": "owa przymilna siła, która z wnętrza parła,", + "56861": "pożądanie, chęć owa, tak nam ongi bliska,", + "56862": "owo branie, dawanie — to przeszłość zamarła!", + "56863": "Ostawmy ją zwierzętom!! Lecz człowiek przyszłości,", + "56864": "wielki — nie może powstać z cielesnej miłości.", + "56865": "ku ognisku zwrócony", + "56866": "Błyska! Spójrz, panie! Ach, jak to pociesza —", + "56867": "Ta pewność! Gdy się sto materii zmiesza,", + "56868": "— bo wszystko na mieszaniu, wiedz, polega —", + "56869": "gdy się ludzką materię sprawnie skomponuje,", + "56870": "zagotuje, zalutuje, wreszcie zesterylizuje —", + "56871": "dzieło jest już zrobione, jak waść tu dostrzega.", + "56872": "znowuż ku ognisku zwrócony", + "56873": "Staje się! — Spójrz — już wnętrze rozjaśnione!", + "56874": "Masa się rusza, a z tym przeświadczenie,", + "56875": "że wszelkie tajemnice, wszelkie mroki, cienie,", + "56876": "którymi się przyroda okrywa ostrożna,", + "56877": "rozumem spenetrować i dochodzić można —", + "56878": "co ona zorganizowała,", + "56879": "to wiedza skrystalizowała.", + "56880": "MEFISTOFELES", + "56881": "Kto długo żyje, ten doświadcza wiele,", + "56882": "dziw go nie zaciekawi, ani nowość złudzi;", + "56883": "w moim wędrownym — tym się param — dziele,", + "56884": "widziałem skrystalizowanych ludzi.", + "56885": "WAGNER", + "56886": "/ wpatruje się z uwagą w retortę /", + "56887": "Powstaje, potężnieje!! Błyska urokiem zórz,", + "56888": "ach! jeszcze chwila — chwilka mała, a powiem: już!", + "56889": "Niejeden pomysł zda się szaleństwem z początku.", + "56890": "Przypadek? Zbyjmy śmiechem! Myśl się w wszystko wciela!", + "56891": "Myśl rozwagą poparta, kiedyś z swego wątku", + "56892": "wysnuje bez wątpienia nawet myśliciela.", + "56893": "z zachwytem — ku retorcie zwrócony", + "56894": "Szkło już pobrzęka pieśnią słodką,", + "56895": "mętnieje, zjaśnia się! — Spod wieczka", + "56896": "już widzę, widzę — postać wiotką", + "56897": "miłego, małego człowieczka.", + "56898": "Mówię ci, świecie! — świat mnie słucha —", + "56899": "życie już nie jest tajnią mglistą,", + "56900": "przychylcie jeno dźwiękom ucha,", + "56901": "dźwięk mową zabrzmi rzeczywistą.", + "56902": "HOMUNKULUS", + "56903": "/ z wnętrza retorty do Wagnera /", + "56904": "No cóż, ojczulku? nie żart!! Wpatruj się, wpatruj w kulę —", + "56905": "przybliż się, przybliż, do serca przyciśnij mnie czule;", + "56906": "Lecz nie tak mocno! — Szkło kruche skaleczy.", + "56907": "Poznaj właściwość wszechrzeczy —:", + "56908": "naturalnemu — mało jest wszechświata,", + "56909": "sztucznemu starczy taka szklana chata.", + "56910": "do Mefistofelesa", + "56911": "A i ty tutaj, francie?! — wujaszku, kochanie —", + "56912": "w porze dobrej przychodzisz, jak na zawołanie;", + "56913": "wiodły cię do nas szczęsne wiecznych gwiazd obroty.", + "56914": "Z chwilą, gdy się już stałem — rwę się do roboty", + "56915": "i do wszelkiego czynu — wszak działać już mogę?", + "56916": "Tyś mądry, więc mi wskażesz tę najkrótszą drogę.", + "56917": "WAGNER", + "56918": "Jedno słówko chcę wtrącić! — Z wstydem się przyznaję.", + "56919": "że, jak wół przed wrotami, przed problemem staję", + "56920": "— zapytany — kluczyłem zawsze, nie wiedziałem —:", + "56921": "dlaczego dusza przecież tak związana z ciałem,", + "56922": "tak mocno, jakby jedną stanowiły postać,", + "56923": "a przecież żyją w kłótni, chiałyby się rozstać", + "56924": "— więc jeśli — przecież —", + "56925": "MEFISTOFELES", + "56926": "— raczej zapytaj się pono,", + "56927": "dlaczego to mąż często źle żyje ze żoną?", + "56928": "nigdy dociec nie można, czyja w tym jest wina.", + "56929": "Tu pole czynów! czynów pragnie ta drobina.", + "56930": "HOMUNKULUS", + "56931": "Roboty! Roboty!", + "56932": "MEFISTOFELES", + "56933": "/ wskazuje na drzwi boczne /", + "56934": "Tu będziesz miał jej w bród!", + "56935": "WAGNER", + "56936": "/ ciągle w retortę wgapiony /", + "56937": "Prześliczny chłopczyk — istny cud!", + "56938": "/ Otwierają się drzwi boczne; Faust leży na łożu. /", + "56939": "HOMUNKULUS", + "56940": "/ zdumiony /", + "56941": "Przedziwnie! —", + "56942": "Retorta wyślizguje się z rąk Wagnera, unosi się nad Faustem; oświetla go.", + "56943": "— Śliczny pejzaż! — Czyste, szklane wody,", + "56944": "piękne panie zrzucają w krzach nadbrzeżnych szaty;", + "56945": "przesłodkie!! — idą w blasku rytmicznej urody.", + "56946": "Lecz ta jedna! — czar piękna jakże przebogaty!", + "56947": "Podobna wiecznie młodym urodziwym bogom;", + "56948": "na brzegu oto siada, wodę głaszcze nogą.", + "56949": "Jak marmurowa wnętrznym ogniem żywa kruża —", + "56950": "w chłodnym, przytulnym nurcie ciało swoje nurza.", + "56951": "Z nagła zamęt powietrzny skrzydeł wzdęty szumem", + "56952": "mierzwi gładkość lustrzaną; — opadają tłumem", + "56953": "łabędzie białe — jakaż wabi je przynęta —?", + "56954": "Z krzykiem trwożliwym na brzeg wbiegają dziewczęta;", + "56955": "jeno ona, królowa, tą skrzydlatą wieścią", + "56956": "nie trwoży się, nie lęka — z uciechą niewieścią", + "56957": "i z wyniosłym uśmiechem w łabędzia spoziera,", + "56958": "co szyją w piersi, skrzydłem w kolana się wpiera", + "56959": "z natarczywą słodyczą — dziobem warg dostaje —", + "56960": "Wtem zwichrza się powietrze, gęsta mgła powstaje", + "56961": "z łąk kwiecistych — i skrywa gromadkę spłoszoną", + "56962": "i jej słodką pieszczotę niewidną zasłoną.", + "56963": "MEFISTOFELES", + "56964": "Co też ty mówisz, gdzież ten łabędź i niewiasta?", + "56965": "mały jesteś, a pleciesz jak duży fantasta;", + "56966": "ja nic nie widzę —", + "56967": "HOMUNKULUS", + "56968": "— wierzę! Tyś z północy,", + "56969": "urodzony w pomroce i posępnej nocy,", + "56970": "pośród ponurych mnichów, milczących rycerzy,", + "56971": "więc jakże wzrok twój dojrzy czar młodości świeży?", + "56972": "Ojczyzna twa ponura i ty sam ponury.", + "56973": "rozgląda się", + "56974": "Omszone, obrzydliwe, zapleśniałe mury,", + "56975": "zakamarki złuczone, pułapy schylone!", + "56976": "Biedny! — jeśli się zbudzi — oczy przelęknione", + "56977": "spojrzą dokoła trwożnie — zamkną się na wieki.", + "56978": "Jemu się, widzisz, kraj śni słoneczny, daleki,", + "56979": "leśne źródła, łabędzie i nagie piękności —", + "56980": "— jakżeż mu się wzwyczaić w mroczne ponurości?", + "56981": "Ja z was najwygodniejszy, zaledwie to znoszę.", + "56982": "Trzeba go wynieść prędko!", + "56983": "MEFISTOFELES", + "56984": "Chytry wybieg — proszę!", + "56985": "HOMUNKULUS", + "56986": "Chcesz tęsknotę uleczyć, na smęt coś zaradzić —", + "56987": "musisz mężnych w potyczki, dziewki w tan prowadzić.", + "56988": "Oto rada: chcesz zleczyć tego mroków syna?", + "56989": "trza dlań stworzyć z snu jego poczęte zdarzenie;", + "56990": "dziś się noc klasycznego sabatu zaczyna —", + "56991": "tam właśnie pójść on musi! Tu wchłoną go cienie.", + "56992": "MEFISTOFELES", + "56993": "To banialuki! — Mnie kłamstwo nie wzruszy.", + "56994": "HOMUNKULUS", + "56995": "Wiem! wiem! Słonecznych pieśni nie słyszą twe uszy,", + "56996": "strachy znasz jeno pełne romantycznych bredni;", + "56997": "strój antyczny dla duchów bardziej odpowiedni.", + "56998": "MEFISTOFELES", + "56999": "Ku jakiej go prowadzić chcesz drodze czy miedzy?", + "57000": "mnie z kretesem obmierźli antyczni koledzy.", + "57001": "HOMUNKULUS", + "57002": "Zachód i północ, diable, to kraj twej pomroki —", + "57003": "my na wschód i południe skierujemy kroki.", + "57004": "Tam, gdzie po wielkiej, wolnej, słonecznej równinie", + "57005": "Penejos pośród wiklin i zagain płynie;", + "57006": "Tam, gdzie dolina wnika w wądoły i jary,", + "57007": "tam Farsalos się wznosi i nowy, i stary.", + "57008": "MEFISTOFELES", + "57009": "Tylko nie to! Te spory, tyranie, niewole,", + "57010": "to takie dla mnie nudne jak flaki z olejem;", + "57011": "skończyło się, zaczyna — i tak w wiecznym kole", + "57012": "znów dobrodziej spór wiedzie z innym dobrodziejem —", + "57013": "ten dorwie się do władzy, więc kieruje sterem —:", + "57014": "woła wolność!! i nie wie, że diabeł suflerem.", + "57015": "To się nazywa walka o prawo wolności! —", + "57016": "w rzeczy —! służalczość walczy przeciw służalczości.", + "57017": "HOMUNKULUS", + "57018": "A no — ludzkość tak krąży po opacznym torze,", + "57019": "każdy się, widzisz, broni, jak umie i może;", + "57020": "dziecięctwo swe i męskość musi zabezpieczyć.", + "57021": "Mniejsza! Tu chodzi o to, jak Fausta uleczyć!", + "57022": "Jeżeli sam potrafisz, proszę, daj mu leki —", + "57023": "w przeciwnym razie ja go nie puszczę z opieki.", + "57024": "MEFISTOFELES", + "57025": "Może by łysogórskiej spróbować rozpusty?", + "57026": "Grecja dla mnie zamknięta jest na cztery spusty.", + "57027": "Zresztą Grecja, cóż Grecja? — niewiele jest warta,", + "57028": "cała na zmysłów czarze i omamie wsparta,", + "57029": "wesołymi grzeszkami łudzi was i nęci —", + "57030": "a nasz grzech — jest ponury, powiadacie, smęci;", + "57031": "więc wobec tego cóż?", + "57032": "HOMUNKULUS", + "57033": "Wszakżeś nie bity w ciemię,", + "57034": "przecież to opisałem ci tesalską ziemię,", + "57035": "a czarownice tesalskie są sławne!", + "57036": "MEFISTOFELES", + "57037": "/ pożądliwie /", + "57038": "Tesalskie czarownice?! — Te historie dawne,", + "57039": "o których wieści milczą, nęcą niepomiernie;", + "57040": "wylegiwać się z nimi noc po nocy wiernie,", + "57041": "byłoby żmudą, mniemam — lecz odwiedzić, wrócić!", + "57042": "HOMUNKULUS", + "57043": "Radzę płaszcz twój powietrzny na Fausta zarzucić;", + "57044": "polecimy — ja drogę oświecę —", + "57045": "WAGNER", + "57046": "/ trwożnie /", + "57047": "— a ja?", + "57048": "HOMUNKULUS", + "57049": "— ech!", + "57050": "Tyś jest potrzebny tutaj, pilnuj swoich strzech!", + "57051": "Wydobądź pergaminy zmurszałe z ukrycia,", + "57052": "wedle przepisów badaj elementy życia,", + "57053": "zliczaj, a dodawania kładź przezornie znak,", + "57054": "na *co* uważaj pilnie, lecz pilniej — na *jak*!", + "57055": "Ja tymczasem z podróży wiecznie żywych dni", + "57056": "może wyłowię kędyś tę kropkę nad i —", + "57057": "— tak osiągniemy wielki, ostatni cel bytu,", + "57058": "otrzymamy nagrodę za żmudną robotę:", + "57059": "sławę i życie pełne bujnego rozkwitu,", + "57060": "złoto, szczęście i wiedzę, a może i cnotę!", + "57061": "Bądź zdrów, Wagnerze! —", + "57062": "WAGNER", + "57063": "/ zasmucony /", + "57064": "— Bądź zdrów; te słowa złowieszcze", + "57065": "lękiem mnie napawają; — ujrzęż ciebie jeszcze?", + "57066": "MEFISTOFELES", + "57067": "Więc do Peneju!", + "57068": "Słowa twe kuszą!", + "57069": "raźno, bracie!", + "57070": "płonę żądzą!", + "57071": "do widzów", + "57072": "Bogiem a prawdą — w rezultacie —", + "57073": "kreacje nasze nami rządzą.", + "57074": "KLASYCZNA NOC SABATOWA", + "57075": "/ Faust, Mefistofeles, Homunkulus, Anaksagoras, Tales, Erychto, Penejos, Chiron, Manto, Seismos, Empuza, Oreas, Nereusz, Proteusz, Galatea, Forkiady: Dino, Pofredo, Empo; Gryfy, Arymaspy, Sfinksy, Syreny, Nimfy, Pigmejczycy, Starszyzna Pigmejczyków, Wódz naczelny Pigmejczyków, Imzowie, Tomciopaluchy, Żurawie Ibikusa, Lamie, Nereidy, Trytony, Telchinowie Rodyjscy, Psylle, Marsowie, Dorydy, Chór mrówek. Farsalskie Pola. Mrok. /", + "57076": "ERYCHTO", + "57077": "Bitwy farsalskiej rocznicę przybywam święcić okrutną,", + "57078": "ja, Erychto posępna, lecz nie w tej mierze obrzydła,", + "57079": "jak nieoględni poeci zwykli mnie smagać w utworach;", + "57080": "zalety nadmiernie wynoszą, wady nadmiernie spiętrzają.", + "57081": "Pole bitwy zarasta wielkimi grzybami namiotów —", + "57082": "tej nocy od nowa wskrzeszonej, od wieków w pamięci wciąż żywej.", + "57083": "I tak już na wieczność zostanie! Ludzie zazdrością zmęczeni", + "57084": "Swym bliźnim wydrzeć chcą władzę żelazem, krwią i pożogą —!", + "57085": "Trudno jest siebie znać dobrze, trudniej panować nad sobą,", + "57086": "lecz łatwo drugim przewodzić dumą i woli kaprysem.", + "57087": "Lecz na tych polach inaczej — tu gwałt się gwałtem odciskał,", + "57088": "a wzniosły wieniec wolności rozdarty leżał wśród trupów,", + "57089": "a głowę władcy otoczył wieniec posępnych wawrzynów.", + "57090": "Tu Magnus marzył o sławie i o wielkości rozkwicie —", + "57091": "tam Cezar w ciszy północnej łowił swych wrogów naszepty.", + "57092": "Biorą się z sobą za bary; lecz znamy już wynik tej bitwy.", + "57093": "Żarzą się watry w obozach — czerwony płomień zakwita,", + "57094": "ziemia krew pije, a oto — wołane cudem tej nocy —", + "57095": "powietrzem — podania helleńskie stadami lecą jak ptaki.", + "57096": "Przy każdym ogniu się grzeje ten zwid przeszłości dalekiej", + "57097": "a z niebios ponowek miesiąca srebrzystą poświatą się srebrzy,", + "57098": "po polach dalekich — czar znika! — Namioty toną w modrości.", + "57099": "Lecz cóż to za gwiazda nade mną — meteor niespodziewany,", + "57100": "rozbłyska koliście nad głową?! przeczuwam — widzę w nim życie;", + "57101": "więc idę, odchodzę, bo żywym zjawą nieszczęścia się staję,", + "57102": "więc idę, odchodzę, a oto kula świetlista opada —", + "57103": "/ Oddala się. /", + "57104": "/ Z góry spływają Żeglarze powietrzni. /", + "57105": "HOMUNKULUS", + "57106": "Niech nas płaszcza twego poły", + "57107": "ponad ogniem, wodą wiozą;", + "57108": "spójrz: pod nami te wądoły", + "57109": "zioną ku nam wielką grozą.", + "57110": "MEFISTOFELES", + "57111": "Słowa twoje są prawdziwe,", + "57112": "patrzę w dół ku tej zgniliźnie —", + "57113": "duchy, skrzaty obrzydliwe —", + "57114": "czuję się jak w mej ojczyźnie.", + "57115": "HOMUNKULUS", + "57116": "Spójrz! — tam jakaś baba kroczy,", + "57117": "jak dragon rozstawia nogi.", + "57118": "MEFISTOFELES", + "57119": "Lęk ją snadź pogania srogi,", + "57120": "boi się nam spojrzeć w oczy.", + "57121": "HOMUNKULUS", + "57122": "Fausta złożyć naszą rzeczą,", + "57123": "jego brzegi te uleczą;", + "57124": "zaraz wskrześnie, wzrok rozjaśni —", + "57125": "on, co życia szuka w baśni.", + "57126": "FAUST", + "57127": "/ dotknąwszy ziemi /", + "57128": "Heleno!", + "57129": "HOMUNKULUS", + "57130": "Któż tam wie, gdzie ona!", + "57131": "lecz tu zasięgniesz waść języka.", + "57132": "Myśl twoja głodna i stęskniona", + "57133": "z płomyka pomknie do płomyka,", + "57134": "a kto z Matkami się zadawał,", + "57135": "tego nie strwoży dziwów nawał.", + "57136": "MEFISTOFELES", + "57137": "I mnie się to i owo roi;", + "57138": "myślę, że będzie najdogodniej,", + "57139": "by każdy sam pośród tych ogni", + "57140": "szukał przygody własnej, swojej.", + "57141": "Światłem zjarzonym wśród łoskotu", + "57142": "dasz, mały, hasło do powrotu.", + "57143": "HOMUNKULUS", + "57144": "Tak błyśnie, tak zadźwięczy szkliwo.", + "57145": "Szkło dźwięczy i błyszczy silnie.", + "57146": "A teraz w czary! Naprzód! Żywo!", + "57147": "/ Oddalają się. /", + "57148": "FAUST", + "57149": "/ sam /", + "57150": "Gdzież jesteś?! Próżno pytam — daleka czy bliska?", + "57151": "czy ten brzeg cię kołysał? czy lustra tych fali", + "57152": "widziały ciebie? nie wiem! — lecz echem nazwiska", + "57153": "twego drży tu powietrze. Więc jestem w Tesalii!", + "57154": "Kochana Grecjo święta! — ledwom stąpił nogą", + "57155": "na twą ziemię, a w sercu radośnie i błogo;", + "57156": "jak Anteusz dotknięciem ziemi krzepię siły.", + "57157": "A terazże mnie prowadź, wytęskniona drogo,", + "57158": "w labirynt żywych ogni tajny i zawiły.", + "57159": "/ Błonia u źródeł penejskich. /", + "57160": "MEFISTOFELES", + "57161": "/ myszkując /", + "57162": "Z chwilą gdym vale rzekł wyszklonej kuli,", + "57163": "wszystko mi obce zda się i nieznane;", + "57164": "nikt tu nagości nie skrywa w koszuli:", + "57165": "Gryfy bezwstydne, Sfinksy nieodziane;", + "57166": "od tej sprośności aże cierpnie skóra —", + "57167": "tu z tyłu włosy, tam znów z przodu pióra…", + "57168": "Przyzwoitością i my nie grzeszymy,", + "57169": "lecz zbyt dosadne te greckie olbrzymy.", + "57170": "Tu ingerencji naszej trzeba niezawodnie,", + "57171": "uwspółcześnić starzyznę, przystroić ją modnie…", + "57172": "Wstrętna banda! Lecz wreszcie cóż mnie to obchodzi —", + "57173": "— gościem jestem — gościowi grzecznym być się godzi…", + "57174": "Witajcie, piękne panie, rozważne gryfony!", + "57175": "GRYF", + "57176": "/ chrapliwie /", + "57177": "Gryfony? — Gryfy! — Człeku w nazwach pomylony", + "57178": "— przekręcasz je — to mierzi! to zwyczaj prostaczy!", + "57179": "Gra, gryka, grymas ma „gry” — cóż źródłosłów znaczy?", + "57180": "etymologia często w bezdroża prowadzi.", + "57181": "MEFISTOFELES", + "57182": "Ale przypomnieć może nie zawadzi,", + "57183": "że w słowach: gryf, grabienie — jest niejakie bractwo.", + "57184": "GRYF", + "57185": "/ w dalszym ciągu /", + "57186": "Tak! niby tak! no, owszem! — jest powinowactwo —", + "57187": "kto gryf złodziejski ma, ten łacno cudze bierze,", + "57188": "mienie, złoto, dziewczynki, dom i miękkie leże;", + "57189": "Fortuna chętnie złodziejaszkom służy,", + "57190": "więc kto grabieżcą jest, ten zysk ma duży.", + "57191": "MRÓWKI", + "57192": "/ olbrzymiego wzrostu /", + "57193": "Mowa o złocie! — to bolączka sroga!", + "57194": "zbieraliśmy je, nazbierali setnie,", + "57195": "moc Arymaspów zgrabiła je wroga,", + "57196": "my nic nie mamy — im wiedzie się świetnie!", + "57197": "GRYFY", + "57198": "Już my cię weźmiem do nich nie pomału!", + "57199": "ARYMASPY", + "57200": "Jeno nie dziś! w tej nocy szału!", + "57201": "Jutro zaświeci dno w kalecie —", + "57202": "tym razem się nam uda przecie.", + "57203": "MEFISTOFELES", + "57204": "/ usiadł pośród Sfinksów /", + "57205": "Tutaj mi dobrze bardzo, Sfinksy, w waszym tłumie;", + "57206": "mógłbym pomiędzy wami żyć, bo was rozumiem.", + "57207": "SFINKS", + "57208": "Szeptem zwierzamy wam zagadki ducha,", + "57209": "ten ucieleśnia szept, kto szeptu słucha;", + "57210": "lecz powiedz, kto ty jesteś?", + "57211": "MEFISTOFELES", + "57212": "Ja? — Mam nazwisk wiele —", + "57213": "przecież wszystkich wyliczać tu się nie ośmielę!", + "57214": "są tu Anglicy? — oni z Bedekierem zawsze", + "57215": "zwiedzają wodospady, ruiny, najkrwawsze", + "57216": "pobojowiska sławne, w pamięci zgubione —", + "57217": "tutaj jest dla nich, tuszę, miejsce wymarzone;", + "57218": "dlatego o nich mówię, że oni już dawno", + "57219": "w komediach swych mi nazwę dawali zabawną —", + "57220": "Old iniquity — co się „stara złośliwość” tłumaczy.", + "57221": "SFINKS", + "57222": "Dlaczego?", + "57223": "MEFISTOFELES", + "57224": "Nie wiem! można było też inaczej.", + "57225": "SFINKS", + "57226": "Pewno! No, a na gwiazdach znasz się waść co nieco?", + "57227": "jakąż godzinę wieszczą, jakąż wróżbą świecą?", + "57228": "MEFISTOFELES", + "57229": "/ patrzy w niebo /", + "57230": "Ponowek srebrem kosi gwiazd drżącą plejadę,", + "57231": "a mnie przy was spokojnie i bardzo szczęśliwie —", + "57232": "przytulam się i ciepło przy waszej lwiej grzywie —", + "57233": "a żądze wyższych wzlotów między bajki kładę;", + "57234": "powiedz jakąś zagadkę, logogryf, szaradę.", + "57235": "SFINKS", + "57236": "O sobie mów, a to już za zagadkę stanie.", + "57237": "Próbuj siebie rozwiązać, przenikliwy panie —:", + "57238": "„Pobożnemu jak złemu zarówno przydatny;", + "57239": "pierwszemu cel ascezy i zbożnego gniewu,", + "57240": "drugiemu do pokrycia zła i szaleństw zdatny —", + "57241": "jedno i drugie warte bożego wyśmiewu”.", + "57242": "GRYF I", + "57243": "/ chrapliwie /", + "57244": "Precz z nim stąd!", + "57245": "GRYF II", + "57246": "/ bardziej chrapliwie /", + "57247": "Niech się w te pędy oddala.", + "57248": "OBA", + "57249": "Nie tutaj miejsce dla tego brzydala!", + "57250": "MEFISTOFELES", + "57251": "/ brutalnie /", + "57252": "Mniemasz — paznokcie gościa miększej są natury?", + "57253": "chętnie pójdą w paragon z twoimi pazury.", + "57254": "Spróbujcie! — proszę!", + "57255": "SFINKS", + "57256": "/ łagodnie /", + "57257": "Ostań z nami dłużej —", + "57258": "sam się wreszcie przekonasz, że ci tu nie płuży.", + "57259": "Tam w twej ojczyźnie, w sławie czas schodzi ci mile,", + "57260": "tu czujesz się nieswojo, jeśli się nie mylę.", + "57261": "MEFISTOFELES", + "57262": "Do pasa jesteś przystojna aż miło,", + "57263": "lecz od pasa — zbyt groźna! przerażasz mnie siłą.", + "57264": "SFINKS", + "57265": "Fałszerzu! — karę weźmiesz srogą —", + "57266": "zdrowe są nasze łapy lwie —", + "57267": "tobie — obleśny kuternogo,", + "57268": "pomiędzy mami będzie źle.", + "57269": "/ W dali śpiew Syren. /", + "57270": "MEFISTOFELES", + "57271": "Cóż to tam śpiewa wśród gałęzi", + "57272": "wysokich topolowych drzew?", + "57273": "SFINKS", + "57274": "Ostrożnie! — ciebie też uwięzi", + "57275": "ułudnych ptaków wabny śpiew.", + "57276": "SYRENY", + "57277": "Porzućcie pokraczne dziwy,", + "57278": "posępne, jałowe treny —", + "57279": "u nas sens życia prawdziwy", + "57280": "i z nami każdy szczęśliwy —", + "57281": "Syreny śpiewają, Syreny!", + "57282": "SFINKS", + "57283": "/ na tę samą melodię; przedrzeźniając /", + "57284": "Zlećcie tu do nas, a blisko,", + "57285": "rodzie podstępny, ponury!", + "57286": "Wejdźcie tu jawno w kolisko", + "57287": "na hańbę i pośmiewisko —", + "57288": "rozprężcie sępie pazury.", + "57289": "SYRENY", + "57290": "Po cóż się parać zazdrością!", + "57291": "zgaście nieszczęsne zawiści!", + "57292": "Syreny lecą z radością", + "57293": "i obiecują swym gościom,", + "57294": "że śpiewem — tęsknota się ziści.", + "57295": "MEFISTOFELES", + "57296": "Ot — nowa nowość! Dźwięk za dźwiękiem", + "57297": "ugania się, uderza z brzękiem,", + "57298": "to z gardła, to ze strun się rodzi.", + "57299": "Oj dana! dana — wrzeszczy z gąszczy", + "57300": "i koło uszu się chrabąszczy,", + "57301": "ale do serca nie dochodzi.", + "57302": "SFINKS", + "57303": "Nie mów o sercu! — Pan dobrodziej", + "57304": "chwal raczej duży wór skórzany;", + "57305": "zaopatrzony trzos, wypchany —", + "57306": "dobrodziejowi to uchodzi.", + "57307": "FAUST", + "57308": "/ zbliża się /", + "57309": "Rzecz dziwna, z każdą chwilą podziw we mnie rośnie,", + "57310": "patrzę na te postacie olbrzymie — radośnie;", + "57311": "bije już dla mnie, bije szczęśliwa godzina!", + "57312": "Cóż mi ten wzrok poważny z nagła przypomina?", + "57313": "ku Sfinksom zwrócony", + "57314": "Z wami rozmawiał Edyp u Tebańskich wrót —", + "57315": "do Syren", + "57316": "Was się bał Odys chytry na bezdrożach wód —", + "57317": "do Mrówek", + "57318": "Skarby zgromadził wielkie, hart, wysiłek wasz —", + "57319": "do Gryfów", + "57320": "A oto skarbów wierna i odważna straż!", + "57321": "Nowy duch wstąpił we mnie, czar mnie opromienia —", + "57322": "wielkie mitu postacie, o wielkie wspomnienia!", + "57323": "MEFISTOFELES", + "57324": "Dawniej do chwalb nie byłbyś skory,", + "57325": "dzisiaj je w sercu swym obraniasz", + "57326": "i chwalisz w czambuł wszystkie stwory,", + "57327": "bo za kochanką się uganiasz.", + "57328": "FAUST", + "57329": "/ do Sfinksów /", + "57330": "Wy, sfinksy stróżujące u wiecznych otchłani —", + "57331": "powiedzcie, gdzie Helena? gdzie jest cudna pani?", + "57332": "SFINKSY", + "57333": "Ostatnie z nas poległy z Heraklesa ręki,", + "57334": "więc dziejów jej nie znamy, lecz służymy radą:", + "57335": "jedynie Chiron może skrócić twe udręki,", + "57336": "zawołaj nań! — Przetętni tutaj nocą bladą.", + "57337": "SYRENY", + "57338": "Do nas, do nas, chodź po radę!…", + "57339": "Odys, co się wiele włóczył,", + "57340": "od nas właśnie się nauczył", + "57341": "dziwnych opowieści —", + "57342": "więcże i ty nie gardź nami,", + "57343": "popłyniemy mórz falami —", + "57344": "śpiew nasz cię upieści.", + "57345": "SFINKS", + "57346": "Nie daj się zwieść namowom.", + "57347": "Miast krępować jak Odys ramiona,", + "57348": "zawierz naszym krzepkim, prostym słowom —", + "57349": "idź i szukaj zacnego Chirona,", + "57350": "on cię jeden objaśni, gdzie ona!", + "57351": "/ Faust odchodzi. /", + "57352": "MEFISTOFELES", + "57353": "/ zgryźliwie /", + "57354": "Cóż to za rechot wietrznych fal?", + "57355": "klaskanie skrzydeł, tam wysoko!", + "57356": "Zjawy nieznane lecą w dal,", + "57357": "ani ich Strzelca złowi oko.", + "57358": "SFINKS", + "57359": "Jak lutowa zawierucha", + "57360": "stymfalijskie lecą ptaki;", + "57361": "mowa ich chrapliwa, głucha,", + "57362": "sępie dzioby, kacze nogi.", + "57363": "Napowietrzne pruje szlaki", + "57364": "ród potworny, twardy, srogi;", + "57365": "pokrewieństwa z nami szuka.", + "57366": "MEFISTOFELES", + "57367": "/ jakby strwożony /", + "57368": "A tam cóż znów syczy, stuka?", + "57369": "SFINKS", + "57370": "Głowy lernejskiego węża", + "57371": "błoniem snują się samopas,", + "57372": "odcięte ostrzem oręża,", + "57373": "błyskają ślepiami jak topaz.", + "57374": "Nie trwóż się! — puszą się srogo,", + "57375": "lecz nic już szkodzić nie mogą.", + "57376": "Lecz cóż to? — jakożeś inny,", + "57377": "w ruchach nieskładny i zwinny,", + "57378": "zerkasz wokoło oczami", + "57379": "— Odejdź! — nie krępuj się nami!", + "57380": "Ach — tam cię ciągnie, w to grono?!", + "57381": "To Lamie — krasne i chutne —", + "57382": "w krzach łyska prężne ich łono —", + "57383": "miłośnice bałamutne;", + "57384": "w koźlonogich satyrach kochają się bardzo,", + "57385": "więc i kopytem końskim, wierę, nie pogardzą.", + "57386": "MEFISTOFELES", + "57387": "Lecz zostaniecie tutaj? zobaczę się z wami?", + "57388": "SFINKSY", + "57389": "Tak! — Idź się bawić, poigrać z Lamiami!", + "57390": "Na strażach wiernych trwamy wieki, lat tysiące,", + "57391": "egipskich pustyń duchy mądre i milczące.", + "57392": "Nas się słońce i gwiazdy w swych wędrówkach radzą,", + "57393": "a zrównanie dnia z nocą pod naszą jest władzą;", + "57394": "u stóp wielkich piramid w postawie niezmiennej", + "57395": "śnimy, w spraw ludzkich chyżość topiąc wzrok kamienny.", + "57396": "NAD UJŚCIEM PENEJU", + "57397": "/ Penejos w gronie dopływów i Nimf. /", + "57398": "PENEJOS", + "57399": "Grajcie, szumiące w wietrze trzciny,", + "57400": "jękiem załkajcie, wikliny;", + "57401": "cichym szmerem olcha drżąca", + "57402": "niechaj w struny topól trąca —", + "57403": "— na sen — na miękki sen —", + "57404": "Niebo z nagła się przychmurza,", + "57405": "drży —: powietrze? ziemia? burza?", + "57406": "kto mnie wola z wodnych den?", + "57407": "FAUST", + "57408": "/ przystaje na brzegu /", + "57409": "Głos słyszę, głos żywy słyszę,", + "57410": "spoza splątanych gałęzi;", + "57411": "trzcina się sennie kołysze,", + "57412": "czar wielki kusi mnie, więzi —", + "57413": "wsłuchany w szemrzącą ciszę,", + "57414": "rozróżniam szczebioty i słowa:", + "57415": "to trzcin z odbiciem rozmowa.", + "57416": "NIMFY", + "57417": "/ do Fausta /", + "57418": "Złóż swoje znużenie", + "57419": "w wód chłody, w wód cienie,", + "57420": "w przygasłe zielenie —", + "57421": "tu spokój oplecie cię wiotki;", + "57422": "wodnistym przelewem,", + "57423": "szumieniem i śpiewem", + "57424": "sen modry ci damy, sen słodki.", + "57425": "FAUST", + "57426": "Czuwam, a przemoc niezgadła,", + "57427": "czarowne snuje widziadła —;", + "57428": "I kędy zwrócę swe oczy,", + "57429": "cudność się we mnie wpromienia", + "57430": "Z tych prześwietlonych pomroczy.", + "57431": "Sen to? czy jawa? wspomnienia?", + "57432": "Jak wtedy!:… przeszklone wody", + "57433": "w chłodzie nadbrzeżnych zieleni,", + "57434": "lśnią psalmem słodkiej pogody,", + "57435": "w tym chórze mżących promieni.", + "57436": "Z rozpadlin, ze wzgórzy i skał", + "57437": "wodospad kaskadą się toczy,", + "57438": "a zdrowych dziewiczych ciał", + "57439": "piękno uwodzi me oczy.", + "57440": "W rzeźwej, przeźroczej topieli", + "57441": "biodra i piersi nurzają —", + "57442": "w rozweselonej kąpieli", + "57443": "dłoniami w wodę pluskają", + "57444": "i tak się stroją perłami", + "57445": "pod światłem księżyca bladem,", + "57446": "że każdej lśni nad włosami", + "57447": "srebrny, ruchliwy diadem.", + "57448": "Już dziewic gwiaździsty wian", + "57449": "rąk lilie splata i łączy —", + "57450": "i płynie w srebrzysty tan", + "57451": "wśród fal, wśród cieni i pnączy.", + "57452": "Przecudna baśń księżycowa! —", + "57453": "Lecz gdzież w tej czarów godzinie", + "57454": "ona — mych marzeń królowa?", + "57455": "z którejże fali wypłynie?", + "57456": "Lecą widziane łabędzie", + "57457": "majestatyczne i czyste,", + "57458": "jak w zapomnianej kolędzie", + "57459": "snują się — wiją — bieliste.", + "57460": "Lecz jeden z radości wezbranej", + "57461": "wymija szereg półsenny —", + "57462": "ku jakiejś wyspie nieznanej", + "57463": "płynie zuchwały, promienny —", + "57464": "— to tam — to tam — kędy ona", + "57465": "w ciszy uroczysk panuje! —", + "57466": "— tam — kędy kwietna zasłona", + "57467": "namiot nad łożem jej snuje!", + "57468": "Popłynął — a reszta dziew", + "57469": "pilnuje w chyżym oblocie,", + "57470": "by każda w przycieniu drzew", + "57471": "o własnej myślała cnocie.", + "57472": "NIMFY", + "57473": "Słuchajcie siostry! — Do brzegu", + "57474": "ucho przyłóżcie — cyt! cyt!", + "57475": "tętent się niesie, rytm biegu,", + "57476": "dreszcz błoni i żwiru zgrzyt! —", + "57477": "Jakiegoż niesie nam posła", + "57478": "noc duchem żywa, wyniosła?", + "57479": "FAUST", + "57480": "Słyszę! brzmi, tętni głos ziemi", + "57481": "i serca mego dzwon słyszę —", + "57482": "dźwięk kopyt twardych! — Przed niemi", + "57483": "wiew wichru zamąca ciszę.", + "57484": "Szczęsna godzina! już ku mnie", + "57485": "jeździec marzony się zbliża,", + "57486": "pierś jego niesie się szumnie,", + "57487": "głowa się w pędzie naniża", + "57488": "— koń biały — grzywa świetlana", + "57489": "— męstwo w źrenicach mu płonie —", + "57490": "to on! to postać z snów znana!", + "57491": "Bieg wstrzymaj! Stań! Stań! — Chironie!", + "57492": "CHIRON", + "57493": "Kto jesteś? Czego chcesz?", + "57494": "FAUST", + "57495": "Mówić chcę z tobą!", + "57496": "CHIRON", + "57497": "Biegu nie wstrzymam.", + "57498": "FAUST", + "57499": "Zabierz mnie z sobą.", + "57500": "CHIRON", + "57501": "Siadaj! — Ktoś zacz i dokąd? — Jestem na usługi;", + "57502": "pragniesz, bym cię przez rzekę przeniósł na brzeg drugi?", + "57503": "FAUST", + "57504": "/ wsiada /", + "57505": "Gdzie zechcesz, Mistrzu wielki — podzięka ma wieczna!", + "57506": "nauczycielu sławy —! tobie brać waleczna", + "57507": "bohaterów zawdzięcza zaszczyty i sławę!", + "57508": "Ty złotą argonautów wyśniłeś wyprawę", + "57509": "i większą niźli oni miałeś ducha dzielność", + "57510": "wwiodłeś ich w wieczną gwiezdnej pieśni nieśmiertelność.", + "57511": "CHIRON", + "57512": "Wszystko złudzenie! — Nawet Pallas sowiooka", + "57513": "chociaż mentorka boska, rozumna, głęboka —", + "57514": "nic nie zdziała — bo uczeń swe tęsknoty ziszcza", + "57515": "na własnej jeno drodze i — pomimo mistrza!", + "57516": "FAUST", + "57517": "Przyjmij mój uścisk, Mistrzu, i serdeczną miłość —", + "57518": "ty, co znając roślinę znasz i jej korzenie —", + "57519": "lekarzu dusz, wzniesiony nad życia zawiłość —", + "57520": "leczysz i ciał udrękę, i ducha cierpienie!", + "57521": "CHIRON", + "57522": "Szedłem-ci ja z pomocą, tam gdzie bohatera", + "57523": "rannego sen już morzył śmiertelnością cichy;", + "57524": "dziś zaniechałem, niech się kunszt nie poniewiera,", + "57525": "dziś — konowały leczą, babiny i mnichy.", + "57526": "FAUST", + "57527": "Wielkiś prawdziwie, pochwał nic lubisz, pokorny,", + "57528": "pragniesz być równy innym — cichy, niepozorny.", + "57529": "CHIRON", + "57530": "Obawiam się, że chwalba drży w tych słów pojęciu,", + "57531": "jakobyś schlebiał tłumom zarówno jak księciu.", + "57532": "FAUST", + "57533": "Lecz przyznaj —: z największymi żyłeś wzgodzie bratniej,", + "57534": "orężem i fortelem ratowałeś z matni", + "57535": "tych, co z nagła stanęli u przegranej progu,", + "57536": "ty mężny jak i oni, lecz mędrszy, półbogu!", + "57537": "Proszę, powiedz, Chironie, jeśli cię nie trudzi,", + "57538": "kogo rad byś okrzyknąć największym wśród ludzi.", + "57539": "CHIRON", + "57540": "Wśród argonautów grona każdy dawał szczerze", + "57541": "moc, którą rozporządzał — wszyscy w równej mierze.", + "57542": "Dioskurowie pięknem i szałem młodości", + "57543": "zwyciężali. Roztropni, pełni junaczości", + "57544": "Boreadowie byli. Mądry, w radzie sprawny,", + "57545": "panował mężny Jazon, pieszczoch kobiet sławny.", + "57546": "Orfeusz wątły, cichy, poeta wspaniały,", + "57547": "Linceusz bystry, żeglarz odważny i śmiały; —", + "57548": "społem jeno ocenić można się w potrzebie —", + "57549": "czyń i działaj! — koledzy już poznają ciebie.", + "57550": "FAUST", + "57551": "A Herakles? ów mąż wielkiej cnoty?", + "57552": "CHIRON", + "57553": "Zamilcz! zamilcz i nie budź tęsknoty;", + "57554": "obcy mi Febus, Hermes i Ares wspaniały,", + "57555": "ale męża nad męże oczy me widziały;", + "57556": "król w każdym calu, młodzian znamienity,", + "57557": "w posłuszeństwie wyrosły wśród cnych niewiast świty", + "57558": "o, już drugiego ziemia nie wyda nam w darze,", + "57559": "ani się w wiekach zrodzą tej cnocie rówieśni,", + "57560": "nie utrwalą go w spiżu najtężsi rzeźbiarze,", + "57561": "ani go piewcy wskrzeszą w równej jemu pieśni!", + "57562": "FAUST", + "57563": "Chociaż się zamysł twórczy skupia i natęża,", + "57564": "ręce tę pracę ducha zniweczą lub zmniejszą —;", + "57565": "otoś mi skreślił postać największego męża,", + "57566": "wyczaruj teraz słowem z kobiet najpiękniejszą!", + "57567": "CHIRON", + "57568": "Cóż tam niewieścia piękność! … Złuda i martwota;", + "57569": "czczę jeno to, w czym życie i radość jest złota —;", + "57570": "piękność ułudą sobków! — Jeden wdzięk na świecie", + "57571": "zwycięża; — Helena…", + "57572": "FAUST", + "57573": "… kto!?", + "57574": "CHIRON", + "57575": "— niosłem ją na grzbiecie.", + "57576": "FAUST", + "57577": "Jakobym zbudził się ze snu,", + "57578": "więc ona tu siedziała? tu?!", + "57579": "CHIRON", + "57580": "I ręką mi głaskała grzywę,", + "57581": "jak ty —", + "57582": "FAUST", + "57583": "— jak ja: zwidzenia żywe!", + "57584": "O, szczęsna ziemia! Szczęsny ląd!", + "57585": "ona tęsknotą, mym marzeniem!", + "57586": "przyszedłem tutaj za jej cieniem —", + "57587": "— dokąd ją niosłeś? gdzie? i skąd?", + "57588": "CHIRON", + "57589": "Opowiem; — było to w tych czasach,", + "57590": "gdy bracia ją z zbójeckich rąk", + "57591": "odbili; alić w wielkich lasach", + "57592": "zbóje ich otoczyli w krąg", + "57593": "powtórnie; no cóż było robić?", + "57594": "teraz do ucieczki się sposobić —", + "57595": "więc uciekamy, bracia, ja", + "57596": "i ona; wtedy na mym grzbiecie", + "57597": "niosłem to urodziwe dziecię;", + "57598": "nad bagnem nas dognała mgła,", + "57599": "już w nas omdlewać począł duch,", + "57600": "bracia brodzili, to płynęli,", + "57601": "jam się zapadał po sam brzuch —", + "57602": "z trzęsawisk ledwośmy wybrnęli.", + "57603": "A ona, dziewczę hoże, żywe —", + "57604": "zskoczyla i przemokłą grzywę", + "57605": "poczęła głaskać z przymilnością,", + "57606": "dziękować za przebyty lęk —", + "57607": "tak jakoś mądrze i z godnością —", + "57608": "przedziwny był w niej wtedy wdzięk!", + "57609": "FAUST", + "57610": "Miała lat dziesięć…", + "57611": "CHIRON", + "57612": "… Ach, filologowie,", + "57613": "tobie i sobie przewrócili w głowie!", + "57614": "Mitologiczna dama to rzecz osobliwa;", + "57615": "poeci sobie radzą dość dowolnie z niemi:", + "57616": "nigdy się nie starzeje, zawsze urodziwa", + "57617": "i na świat patrzy tęsknie oczami sowiemi;", + "57618": "wcześnie uprowadzana, wiecznie miłowana —", + "57619": "poetów nie krępuje czas — to rzecz zbyt znana.", + "57620": "FAUST", + "57621": "Wszak ci i ona czasem niezwiązana!", + "57622": "Achilles spotkał ją, jak wieści niosą,", + "57623": "choć zda się niemożliwe! Radość niesłychana —", + "57624": "kochać i miłość wzbudzać wbrew czasom i losom.", + "57625": "Dlaczegóż ja bym nie miał przywołać z oddali", + "57626": "ją, jedyną i równą w majestacie bogom!", + "57627": "Niechaj więc spłynie ku mnie na odnownej fali", + "57628": "tą powrotną, nieznaną, ugwieżdżoną drogą!", + "57629": "Widziałeś ją przed wieki, jam ją widział ongi —", + "57630": "uroczą, wiecznie piękną jak białe posągi!", + "57631": "odtąd serce i myśli żyją w wichrze, w burzy,", + "57632": "mamli jej nie posiadać — wolę nie żyć dłużej.", + "57633": "CHIRON", + "57634": "Jesteś pełny ekstazy, przybyszu nieznany,", + "57635": "u nas stan twego ducha zwie się obłąkany.", + "57636": "Lecz szczęśliwie się składa, bo oto rokrocznie,", + "57637": "gdy się wielka klasyczna noc sabatu pocznie,", + "57638": "zwykłem czas krótki spędzać u Eskulapowej", + "57639": "córki, Manto, co ojca błaga na rok nowy,", + "57640": "aby raczył swą łaską medyków nie mijać,", + "57641": "by i leczyć umieli, nie tylko zabijać —", + "57642": "rozsądna; — ją najbardziej lubię z Sybilli cechu;", + "57643": "więc pobieżajmy do niej w należnym pośpiechu,", + "57644": "ona natychmiast pojmie niedomóg człowieczy,", + "57645": "ma zioła przerozmaite, raz — dwa cię uleczy.", + "57646": "FAUST", + "57647": "Nie chcę być uleczony! potęga wre we mnie —", + "57648": "radzisz mi gluchość ciszy? Chironie — daremnie!", + "57649": "CHIRON", + "57650": "Nie gardź zdrowiem, bo spłoniesz od wnętrznej pożogi;", + "57651": "— A oto zeskocz teraz — tutaj cel twej drogi!", + "57652": "FAUST", + "57653": "Wiozłeś mnie przez bezdroża, przez czarny manowiec,", + "57654": "wody grające żwirem — gdzież ja jestem, powiedz?", + "57655": "CHIRON", + "57656": "Tutaj się Grecja z Rzymem chwytała za bary —", + "57657": "oto nurty Peneju, oto Olimp stary —;", + "57658": "państwo duże — kruszy się i w piach rozsypuje —", + "57659": "król ucieka — na gruzach motłoch triumfuje.", + "57660": "Spójrz — świątynia ostała na przeszłości czacie,", + "57661": "milcząca, wieczna, srebrna w miesięcznej poświacie.", + "57662": "MANTO", + "57663": "/ nawiedzona /", + "57664": "Kopyt końskich tętenty", + "57665": "budzą, budzą chram święty,", + "57666": "Półbóg księżycem kroczy —", + "57667": "CHIRON", + "57668": "Rozewrzej znużone oczy!", + "57669": "MANTO", + "57670": "/ budzi się /", + "57671": "Witaj u świętych przedproży!", + "57672": "CHIRON", + "57673": "Jak widzę, wiecznie żyje dom boży!", + "57674": "MANTO", + "57675": "Co roku słuch mój krok twój słyszy —", + "57676": "CHIRON", + "57677": "Żyjesz w spokoju, niemej ciszy —;", + "57678": "mnie bezruch mierzi, jam nie głaz.", + "57679": "MANTO", + "57680": "Ja trwam, a mnie okrąża czas;", + "57681": "lecz ten — kto zacz? —", + "57682": "CHIRON", + "57683": "Jego noc gwiezdna,", + "57684": "jak przypływ wyrzuciła z bezdna —;", + "57685": "Heleny szuka oszalały —", + "57686": "rękę wyciąga po nią śmiały,", + "57687": "lecz nie wie, jak, lecz nie wie, gdzie;", + "57688": "lek mu wyszukaj w świętym śnie,", + "57689": "w nocy obłędnej, żądzą głuchej —", + "57690": "i ulecz jątrzącą ranę.", + "57691": "MANTO", + "57692": "Chironie! kocham wszystkie duchy", + "57693": "niemożliwością opętane.", + "57694": "Już w oddali słychać tętent cwałującego Chirona.", + "57695": "Wejdź do świątyni mężu śmiały;", + "57696": "to przejście wprost do Persefony,", + "57697": "co śni w otchłani ociemniałej,", + "57698": "wiosenny łan, łan ukwiecony.", + "57699": "Tędy szedł Orfej z pieśnią wdałą —", + "57700": "darz Bóg! W otchłanie! Naprzód! Śmiało!", + "57701": "/ Zstępują w podziemia. /", + "57702": "NAD ŹRÓDŁAMI PENEJU", + "57703": "SYRENY", + "57704": "W Peneju płynnej zieleni", + "57705": "kołysać się z fali na falę,", + "57706": "rozgwarem pluszczących pieni", + "57707": "zagłuszać niewodne żale —!", + "57708": "Czymże jest życie bez wody —", + "57709": "płyńmy z podhali i wzgórz —", + "57710": "w blaskach srebrzystej urody", + "57711": "do złotych egejskich mórz.", + "57712": "Trzęsienie ziemi.", + "57713": "Fala wraca, drży i pieni", + "57714": "z pluskiem skacze nurt z łożyska,", + "57715": "z dna najgłębszych nor i cieni", + "57716": "rzeka żwirem na brzeg ciska.", + "57717": "Uciekajmy — wszystkie siostry —", + "57718": "grzmią podziemia — wicher ostry!", + "57719": "Uciekajmy! Na wesele", + "57720": "w sennych jezior ciche tonie,", + "57721": "kędy łuska fal się ściele", + "57722": "po kwiecistych brzegów błonie!", + "57723": "Tam w poświacie księżycowej", + "57724": "rosa lśni jak diamenty —", + "57725": "Naprzód! Naprzód! Na dzień nowy —", + "57726": "tutaj straszy huk przeklęty,", + "57727": "tutaj gniewy lżą złowrogie —", + "57728": "naprzód w życie płynne, błogie!", + "57729": "SEISMOS", + "57730": "/ w głąbiach dudniąc i pohukując /", + "57731": "Jeszcze raz ramiona sprężę", + "57732": "z podziemi głuchego zmierzcha —", + "57733": "barki wzniosę i zwyciężę!", + "57734": "Seismos idzie — wszystko pierzcha!", + "57735": "SFINKSY", + "57736": "Jakież wstrętne, głuche drżenie!", + "57737": "Burza w głębi ziemi dysze,", + "57738": "drżą wód tonie, grzmią kamienie,", + "57739": "glob się tam i sam kołysze!", + "57740": "Niebo łuną się oblekło,", + "57741": "przestwór przemawia niemy!", + "57742": "Choćby wychynęło piekło —", + "57743": "my stąd nigdzie nie pójdziemy!", + "57744": "Góra z ziemi rośnie łoża!", + "57745": "Ach, to on, ten siwiec stary,", + "57746": "co swoimi wyniósł bary", + "57747": "wyspę Delos z głębi morza,", + "57748": "jako pewny schron dla dziewy.", + "57749": "Pręży ręce, grzbiet prostuje,", + "57750": "w oczach czają się złe gniewy,", + "57751": "ziemię rwie i darnie pruje,", + "57752": "piachy, żwiry, gruzy, glinę", + "57753": "wznosi! — Kopiec w górę rośnie!", + "57754": "Jakże całą nam dolinę", + "57755": "zaprzepaścił przeżałośnie;", + "57756": "dźwiga olbrzym zwał kamieni,", + "57757": "— kariatyda niezniżona —", + "57758": "wynurza się z mroków, z cieni —", + "57759": "po pas wyrósł z ziemi łona!", + "57760": "Dalej wyjść się nie poważy —", + "57761": "Sfinksy leżą tu na straży.", + "57762": "SEISMOS", + "57763": "Wszystko to jeno moje czyny,", + "57764": "temu zaprzeczyć nikt nie może;", + "57765": "mym dziełem góry i doliny", + "57766": "i każdy szczyt, co niebo porze.", + "57767": "Jakżeż by świat wyglądał marnie", + "57768": "bez wbitych w błękit nieba turni,", + "57769": "z których wzrok jasną dal ogarnie,", + "57770": "kędy się żyje mocniej, górniej.", + "57771": "Ongi w praczasach z tytanami", + "57772": "Pelionem, Ossą jak piłkami", + "57773": "rzucałem dziarsko i wytrwale", + "57774": "w rozkwicie sił, w młodzieńczym szale.", + "57775": "Aż wreszcie zdarzonego czasu,", + "57776": "jak czapę obie znaczne góry", + "57777": "włożyłem na sam szczyt Parnasu;", + "57778": "odtąd dwurożem bodzie chmury.", + "57779": "Apolla przebyt któż wysłowi!", + "57780": "Muzy z nim mają modry schron;", + "57781": "i pośród gromów Jowiszowi", + "57782": "wzniosłem wyniosły tron.", + "57783": "A oto teraz w nowym szczycie", + "57784": "moc moja pręży się i cudni —", + "57785": "mieszkańcy nowi! Nowe życie!", + "57786": "Niech wasza radość ląd zaludni!", + "57787": "SFINKSY", + "57788": "Dziw nad dziwy, nie do wiary!", + "57789": "jakby dawny świat, prastary —", + "57790": "oto w naszych oczach kłębi.", + "57791": "Bór podszyty drogi grodzi,", + "57792": "skały z hukiem rosną w głuszy,", + "57793": "lecz cóż Sfinksy to obchodzi —", + "57794": "nas nikt z miejsca nie poruszy.", + "57795": "GRYFY", + "57796": "Złote żyły, złota gleba,", + "57797": "z szczelin jarzą się błyskoty;", + "57798": "strzeżcie skarbów, zbierać trzeba,", + "57799": "mrówki — nuże do roboty!", + "57800": "CHÓR MRÓWEK", + "57801": "Ląd ten podniosły siły ponure;", + "57802": "nuże! nóżkami wznośmy się w górę!", + "57803": "Trzeba nam wszystkie szczeliny zbadać,", + "57804": "każdą drobinę warto posiadać.", + "57805": "Zwijajmy, prężmy postać swą giętką,", + "57806": "po wszystkich kątach myszkujmy prędko.", + "57807": "Chmary i roje! — Niech wre robota,", + "57808": "niechajcie góry; — szukajcie złota!", + "57809": "GRYFY", + "57810": "Zbierajcie w kupę złote odłamki,", + "57811": "my nasze łapy położym na nie —", + "57812": "najlepsze zamki, rygle i klamki;", + "57813": "nam skarb wasz dajcie na przechowanie.", + "57814": "PIGMEJCZYCY", + "57815": "Weszliśmy na nowy ląd,", + "57816": "sami nie wiemy jak;", + "57817": "nie pytajcie się nas, skąd", + "57818": "przyszliśmy; no i tak!", + "57819": "Radość Bóg nam w serca wlał,", + "57820": "każdy z nas zawsze rad —", + "57821": "mała rysa pośród skał —", + "57822": "już tam jest mały skrzat.", + "57823": "Skrzat z skrzatową, w to nam graj", + "57824": "— dzieci są — parka cna —", + "57825": "kto wie, czy sam widział raj,", + "57826": "aby tak praca szła.", + "57827": "Ląd ten piękny chwali lud —", + "57828": "wczesny czas — istny cud!", + "57829": "Czy to zachód, czy to wschód,", + "57830": "ziemia nam rodzi w bród.", + "57831": "TOMCIOPALUCHY", + "57832": "Ziemia, co z nocy okrycia", + "57833": "wydała tych małych zuchów,", + "57834": "najmniejszych też woła do życia:", + "57835": "lud krasnych Tomciopaluchów.", + "57836": "STARSZYZNA PIGMEJCZYKÓW", + "57837": "Precz z pogawędką,", + "57838": "tu trza harować,", + "57839": "zwinnie i prędko", + "57840": "miejsca zajmować.", + "57841": "Kuźnie budować,", + "57842": "niech każdy bieży,", + "57843": "rynsztunki kować", + "57844": "trza dla żołnierzy.", + "57845": "Mrówki gromadą —", + "57846": "ej — do roboty!", + "57847": "Niechaj nam kładą", + "57848": "kruszce pod młoty.", + "57849": "A wy, Paluchy,", + "57850": "naplujcie w łapy,", + "57851": "idźcie w bór głuchy,", + "57852": "przynoście szczapy.", + "57853": "Niech się nie leni", + "57854": "nikt w tym kolisku,", + "57855": "trzeba płomieni", + "57856": "dużych w ognisku!", + "57857": "WÓDZ NACZELNY", + "57858": "Łuki i strzały", + "57859": "gotować zbroje,", + "57860": "już przyleciały", + "57861": "żurawi roje.", + "57862": "Raźno i skoro", + "57863": "idźcie do boju,", + "57864": "tam, gdzie jezioro", + "57865": "śpi w fal ukoju.", + "57866": "Razem! Zwycięstwo!", + "57867": "Na wroga! Ura!", + "57868": "hełmy za męstwo", + "57869": "ozdobim w pióra.", + "57870": "IMZOWIE I TOMCIOPALUCHY", + "57871": "Któż nas zratuje!", + "57872": "cały świat głuchy!", + "57873": "Skrzat dla nas kuje", + "57874": "twarde łańcuchy.", + "57875": "Gdzież nasza wina?", + "57876": "praca nas morzy,", + "57877": "przyjdzie godzina,", + "57878": "będzie sąd boży.", + "57879": "ŻURAW IBIKUSA", + "57880": "Wrzawa nagła, jęk, wołanie,", + "57881": "trzepocących skrzydeł trwogi,", + "57882": "rozgwar, szczęk, zarwane łkanie,", + "57883": "walka, bitwa, bój wre srogi!", + "57884": "Oto skrzaty rozmach biorą:", + "57885": "pod strzałami ptaki giną,", + "57886": "krwią rumieni się jezioro,", + "57887": "zmiera klangor nad doliną.", + "57888": "Padły! Padły już żurawie", + "57889": "pod pigmejów wrażą zbroją,", + "57890": "a zwycięzcy w pustej sławie", + "57891": "piór zdobyczą hełmy stroją.", + "57892": "Podły, karli pomiot skrzaci!", + "57893": "hej, wyraju ptasi, z nami!", + "57894": "Skrzatom sojusz nasz odpłaci,", + "57895": "co dziś chełpią się kitami!", + "57896": "Zemsta! Zemsta! Ku pomocy", + "57897": "zwołujemy rzeszę bratnią,", + "57898": "będziem walczyć, ile mocy", + "57899": "po serdeczną krew ostatnią!", + "57900": "/ Z klangorem krążą koliście. /", + "57901": "MEFISTOFELES", + "57902": "/ na równinie /", + "57903": "Nie ma to wśród czarownic jak północna jędza,", + "57904": "tu mnie w obczyźnie wszystko w kozi róg zapędza.", + "57905": "Łysa Góra, wyrosła wśród skalnego złomu,", + "57906": "to ojczyzna! — Tam jestem jak u siebie w domu.", + "57907": "Łysa? cóż z tego! — niech się na kamieniu rodzą,", + "57908": "choć łyse, ale chutne! — — nie drwią i nie zwodzą;", + "57909": "zresztą łysa czy babia, a niechby i świnna,", + "57910": "byleby nie obmierzła jak te — byle inna!", + "57911": "Tu ciebie nikt nie słucha, cudactwo oniemia,", + "57912": "idziesz — a nuż przed tobą rozewrze się ziemia?", + "57913": "nie ma żadnej pewności; ot — szedłem wądołem,", + "57914": "aż tu góra wyrasta lesistym wierzchołem,", + "57915": "góra wprawdzie nieduża, obły pagór raczej,", + "57916": "lecz już Sfinksów nie widzę, już wszystko inaczej.", + "57917": "Tu nigdy nie wiadomo gdzie głębie, gdzie brody,", + "57918": "na każdym kroku nowe czyhają przygody.", + "57919": "Tak i teraz — znów nozdrza łechce ten wiaterek", + "57920": "wiejący stamtąd, kędy tańczy chór frajerek —", + "57921": "Kuszą mnie! muszę podejść! — wreszcie któż zabrania?", + "57922": "kto przywykł, nie oduczy się już łasowania.", + "57923": "LAMIE", + "57924": "/ otaczają i pociągają ku sobie Mefistofelesa /", + "57925": "Prędzej! a dalej! — prędko, prędziutko —", + "57926": "troszkę podrażnić — wstrzymać się — krótko,", + "57927": "paplać, chichotać, a potem zmamić,", + "57928": "starego wygę oszklić, scyganić!", + "57929": "Hej! kuternożka! — kuśtyk — kuśtyka,", + "57930": "nóżką pociąga — lećmy! — pomyka!", + "57931": "MEFISTOFELES", + "57932": "/ przystanął /", + "57933": "To los! — tak się uganiać za hałastrą śmiałą,", + "57934": "co chyba za Adama sprzedawała ciało.", + "57935": "Cóż, żem sam stary? — idą! — idę! — dalej? — — dalej?", + "57936": "Dobre przysłowie! w starym piecu diabeł pali.", + "57937": "Wiem dokładnie, że kłamstwem karesy, zaloty,", + "57938": "że się sznurują, gęby szminkują huncfoty,", + "57939": "że nie mają ni jednej zdrowej części ciała,", + "57940": "że pod ręką pierś, biodra, jak huba spróchniała;", + "57941": "wszystko to wiem, a jednak utopiony w czarze,", + "57942": "tańczę — niech jeno która zagra na gitarze!", + "57943": "LAMIE", + "57944": "/ zatrzymują się /", + "57945": "Hola! stańmy! — coś zwleka, zatrzymał się, stoi,", + "57946": "ośmielmy go kapinkę — może się i boi.", + "57947": "MEFISTOFELES", + "57948": "/ idzie /", + "57949": "Dalejże! — smęcę, że aż milo,", + "57950": "to mnie tak antyk usposobił;", + "57951": "toć gdyby czarownic nie było,", + "57952": "cóżby, do diabła, diabeł robił!", + "57953": "LAMIE", + "57954": "/ przymilnie /", + "57955": "Krążmy wkoło kaduka przymilnie, a zwiewno,", + "57956": "do którejś z nas go serce pociągnie na pewno.", + "57957": "MEFISTOFELES", + "57958": "O ile w mętnym świetle mogę trochę zoczyć,", + "57959": "piękne jesteście, trudno mi się na was boczyć.", + "57960": "EMPUZA", + "57961": "/ wpadając /", + "57962": "I na mnie też się nie bocz, stoję tu na przodzie,", + "57963": "pozwólcie mi wziąć udział w waszym korowodzie.", + "57964": "LAMIE", + "57965": "Nie, nie chcemy, oślica! — oczy twe kaprawe;", + "57966": "ilekroć z nami igra, psuje nam zabawę.", + "57967": "EMPUZA", + "57968": "/ do Mefistofelesa /", + "57969": "Pozdrawia cię Empuza — z oślej główki słynie —", + "57970": "a że masz końską nóżkę — mówię ci: kuzynie!", + "57971": "MEFISTOFELES", + "57972": "Przyczyniasz mnie, obcemu, wiele wzruszeń rzewnych,", + "57973": "widzę, że to od Łysej po Grecję mam krewnych.", + "57974": "EMPUZA", + "57975": "Decyduję się prędko, żądzą zmiany pałam;", + "57976": "na twoją cześć głowinę oślą dziś przywdziałam.", + "57977": "MEFISTOFELES", + "57978": "Parantela w tym kraju fawor widać znaczny,", + "57979": "lecz z osłem być krewniakiem — los jakiś opaczny.", + "57980": "LAMIE", + "57981": "Ostaw to szkaradzieństwo! — Co piękne i miłe,", + "57982": "pod jej dotykiem w brzydkie zmienia się i zgniłe.", + "57983": "MEFISTOFELES", + "57984": "I te krewniaczki zgrabne też coś podejrzane,", + "57985": "kto wie, jaką dotknięcie w nich wywoła zmianę.", + "57986": "LAMIE", + "57987": "Spróbuj! Wybór masz duży; miłość to loteria —", + "57988": "wyciągasz los: — noc czarna lub świetlna feeria.", + "57989": "Patrzcie no lubieżnika! sznuchta, co wziąć w łoże,", + "57990": "jak pedogryczny zrzęda, co kochać nie może.", + "57991": "Lecz idzie coraz bliżej, snadź już ma ochotę,", + "57992": "baczność! — pora, by poznał ciał naszych istotę.", + "57993": "MEFISTOFELES", + "57994": "Ta piękna! — Jak sarenka mizdrzy się, umyka…", + "57995": "obejmuje ją", + "57996": "Ha! Kroćset diabłów! — wychudła jak tyka…", + "57997": "chwyta inną", + "57998": "A ta? — ależ to ryło obrzydliwe!", + "57999": "LAMIE", + "58000": "Wybredniś! — może brzydkie, lecz chutliwe.", + "58001": "MEFISTOFELES", + "58002": "Ta strzelioczka wcale hoża…", + "58003": "— brr — co? — toć w ręce mam węgorza!", + "58004": "Tę smukłą pokocham hołyszkę…", + "58005": "A! — kij mam w ręku, suchą szyszkę?!", + "58006": "Co robić?!… a no do tej! — tłusta —", + "58007": "przyznam się, miewam wschodnie gusta —", + "58008": "brzuch wzdęty, kłęby, kupa sadła…", + "58009": "Ta mi specjalnie w oko wpadła;", + "58010": "na wściekłą rujkę coś zakrawa…", + "58011": "Pękła mi w ręku! Tfu! — purchawa!", + "58012": "LAMIE", + "58013": "A teraz rozbiegnijmy się, unośmy w górę", + "58014": "błyskawicznie — zarzućmy gęstą, czarną chmurę", + "58015": "na tego piekielnika! — Lotem, lotem, gacki!", + "58016": "Na sucho jeszcze wyszedł z opresji wariackiej.", + "58017": "MEFISTOFELES", + "58018": "/ otrząsa się /", + "58019": "Mądry Polak po szkodzie, lecz jam nie mądrzejszy;", + "58020": "od północnego absurd południa nie mniejszy;", + "58021": "tu i tam takie same obmierzłe upiory,", + "58022": "wylęgłe z mroków głuchych, z wyobraźni chorej.", + "58023": "Dla ludu są postrachem, dla poetów wstrętem,", + "58024": "porubstwem są i zmysłów zmamieniem przeklętem!", + "58025": "Czegom ja się dotykał? zgroza! — Daj to katu,", + "58026": "zmarnować tyle czasu — i bez rezultatu…", + "58027": "Zabłąkał się pośród skał.", + "58028": "Gdzież jestem? zagubiony? mrokiem opętany?", + "58029": "na próżno szukam ścieżki z nagła zgruchotanej,", + "58030": "odłamkami kamieni zasutej i piachem;", + "58031": "co nieco od tych dziwactw zalatuje strachem", + "58032": "Gdzież moje Sfinksy? w jakiej szukać stronie?!", + "58033": "— w noc *jedną* góra rośnie, inna w wodach tonie!", + "58034": "Piękną by pracę nasze czarownice miały,", + "58035": "gdyby tak Łysą Górę tam a sam suwały!", + "58036": "OREADA", + "58037": "/ ze skały /", + "58038": "Do mnie chodź! Ta skała moja", + "58039": "przedwiekowa, samorodna.", + "58040": "Pozdrów ją, bo to ostoja,", + "58041": "siostra gór wieczystych godna!", + "58042": "Wieki mrą, historia mija,", + "58043": "ja trwam; słuszna we mnie buta —", + "58044": "to, co obok się rozwija,", + "58045": "zdmuchnie lada krzyk koguta!", + "58046": "Już nieraz na ląd nowy patrzały me oczy —", + "58047": "zanim raz drugi spojrzę — ląd tonie w pomroczy.", + "58048": "MEFISTOFELES", + "58049": "Cześć tobie, stojącej na czacie,", + "58050": "cześć tobie, wieńcu dębowy!", + "58051": "W srebrnej księżyca poświacie,", + "58052": "cichną ponure parowy. —", + "58053": "Lecz oto leszczyn poszycie", + "58054": "rozbłyska magicznym blaskiem,", + "58055": "rozwianym niesamowicie", + "58056": "jak światło przed szklanym obrazkiem.", + "58057": "To on na hali obrusie,", + "58058": "toczy się szklany i miękki;", + "58059": "witaj mi, Homunkulusie,", + "58060": "dokądże zmierzasz, maleńki?", + "58061": "HOMUNKULUS", + "58062": "To tu, to tam się chybocę", + "58063": "z tą myślą: — jakby się stać?!", + "58064": "lecz to, co widzę w pomroce,", + "58065": "ach! — tego nie chcę znać.", + "58066": "Ach, gdybym dojrzał w ciemności", + "58067": "dla czynów mych wdzięczne tło,", + "58068": "ach, w wielkiej niecierpliwości", + "58069": "stłukłbym więżące mnie szkło.", + "58070": "Dwóch filozofów spotkałem", + "58071": "— tak w zaufaniu ci powiem —", + "58072": "ich rozmów właśnie słuchałem —", + "58073": "może się od nich coś dowiem;", + "58074": "wciąż mówią: natura! natura!", + "58075": "snadź znają bytu istotę —", + "58076": "oni wyjaśnią mi, która", + "58077": "droga mą ziści tęsknotę.", + "58078": "MEFISTOFELES", + "58079": "Radzę ci: sam poszukaj drogi,", + "58080": "bo tam, gdzie duchy harce wiodą,", + "58081": "tam już filozof wkracza w progi —", + "58082": "i czy to z smętkiem, czy z pogodą,", + "58083": "tuzin upiorów nowych wiedzie —", + "58084": "dodając biedę dawnej biedzie.", + "58085": "Wszystko przechwałki! Ty, mój drogi,", + "58086": "jeśli nie zbłądzisz, nie zmądrzejesz!", + "58087": "Więc chcesz się stać — sam szukaj drogi,", + "58088": "w przeciwnym razie mgłą przewiejesz.", + "58089": "HOMUNKULUS", + "58090": "Mądrej głowie dość na słowie.", + "58091": "MEFISTOFELES", + "58092": "W drogę! Wracając, acan mi opowie.", + "58093": "/ Odchodzi. /", + "58094": "ANAKSAGROS", + "58095": "/ do Talesa /", + "58096": "Upiory myśl twą obsiadły jak kleszcze,", + "58097": "a chciałbym cię przekonać! — Cóż ci mam rzec jeszcze?", + "58098": "TALES", + "58099": "Fala wiatrem marszczona wraz z wiatrem ucieka,", + "58100": "lecz od raf niebezpiecznych trzyma się z daleka.", + "58101": "ANAKSAGORAS", + "58102": "Ta skała wszak powstała z ognistych skier kroci.", + "58103": "TALES", + "58104": "Wszystko, co jeno żyje, powstało z wilgoci.", + "58105": "HOMUNKULUS", + "58106": "/ zjawia się wśród nich /", + "58107": "Pozwólcie mi posłuchać, może myśl rozjaśnię,", + "58108": "bo to ja powstać pragnę i — zamierzam właśnie.", + "58109": "ANAKSAGORAS", + "58110": "Zdołałżebyś Talesie tak przemóc naturę", + "58111": "i w *jedną* noc wystawić tak ogromną górę?", + "58112": "TALES", + "58113": "Nic w naturze nie znaczy złudny przelot godzin,", + "58114": "wszystko tu musi dojrzeć do swoich narodzin,", + "58115": "wszystko przyjmuje postać przewidzianą z góry —", + "58116": "prawo rozwoju pierwszym jest prawem natury.", + "58117": "ANAKSAGORAS", + "58118": "Lecz ten przykład o innym prawie nas poucza!", + "58119": "Oto ogień tu powstał, grom, pożoga, tucza —", + "58120": "wtedy płomienne siły wyrzuciły z głębin", + "58121": "tę górę rozszumiałą lasem brzóz i dębin.", + "58122": "TALES", + "58123": "Cóż z tego, cóż ten przykład? cóż ten dowód znaczy?", + "58124": "stało się! było w planie! — nie mogło inaczej!", + "58125": "Dysputa płona! szkoda czasu i atłasu,", + "58126": "jeno tłum się ogłusza rozgwarem hałasu.", + "58127": "ANAKSAGORAS", + "58128": "A już się wszczęły w górze ruchy,", + "58129": "każda szczelina zamieszkała;", + "58130": "mrówki, Pigmeje i Paluchy", + "58131": "i cała ta czereda mała.", + "58132": "do Homunkulusa", + "58133": "Lecz ty nie pragniesz wielkości,", + "58134": "pustelnicza twoja kula —", + "58135": "jeżeli pańskie masz skłonności,", + "58136": "obdarzę ciebie władzą króla.", + "58137": "HOMUNKULUS", + "58138": "A ty, Talesie, co radzisz? — mów!", + "58139": "TALES", + "58140": "Cóż — nie chcę radzić, szkoda słów;", + "58141": "z małymi — małe wszelkie czyny,", + "58142": "z wielkimi nawet małość rośnie;", + "58143": "czy słyszysz, jak tam zza olszyny", + "58144": "wrzawa mknie ku nam — wciąż — rozgłośnie?!", + "58145": "Oto żurawi naród wstaje", + "58146": "z srebrem zalanych mętnych pól,", + "58147": "leci na Pigmejczyków zgraje —", + "58148": "widzisz — z karłami padłby król.", + "58149": "Ostrzą pazury, ostrzą dzioby —", + "58150": "idzie, już idzie, zemsty pora,", + "58151": "idzie godzina zła i zguby,", + "58152": "wnet się już zwichrzy toń jeziora.", + "58153": "Odwet za napad i za zdrady!", + "58154": "oto wędrowne lecą ptaki,", + "58155": "a karli naród, trwożny, blady.", + "58156": "skupia ostatnie orszaki.", + "58157": "Cóż łuk, cóż dzida, szyszak, tarcza —", + "58158": "przeciw wściekłości nie wystarcza!", + "58159": "Swawolnie w pióra chciał się stroić", + "58160": "lud karli, by swą klęskę zdwoić!", + "58161": "Tomciopaluchy uciekają,", + "58162": "kryją się mrówki w piachu, w glinie —", + "58163": "wojsko już jest bezładną zgrają,", + "58164": "w rozsypce pada! krwawi! ginie!", + "58165": "ANAKSAGORAS", + "58166": "/ po pauzie — uroczyście /", + "58167": "Jeślim dotychczas wchodził w podziemne pustosze,", + "58168": "teraz oto ku górze czucia moje wznoszę…", + "58169": "W wiecznej ty i promiennej, srebrnej chadzasz zbroi,", + "58170": "w trzy nazwiska zaklęta i w postaci trojej!", + "58171": "Do ciebie o, Hekato! Luno i Diano", + "58172": "ręce wznoszę! — O mocy, co siłą nieznaną", + "58173": "piersi nasze rozszerzasz, myślom głębie dawasz", + "58174": "i światła magicznego słodyczą napawasz", + "58175": "stęsknione serca — oto wołam ciebie z nocy", + "58176": "ukaż się Pani Srebrna w nieodgadłej mocy.", + "58177": "/ Pauza. /", + "58178": "Czyliż modlitwie mojej dany jest znak zgody?", + "58179": "na nice odwrócony porządek przyrody?", + "58180": "Oto z przepastnych nieba łon", + "58181": "okrągły bóstwa spływa tron", + "58182": "przerażający! — wzmaga trwogę!", + "58183": "W zgrzywionych ogniach mknie jak lew", + "58184": "i zlewa roziskrzoną krew,", + "58185": "rozżagwia ziemi, mórz pożogę!", + "58186": "A więc to prawda, prawda, że z drogi zsrebrzałej", + "58187": "tesalskie czarownice księżyc tu wołały", + "58188": "na ziemię? — że cię, Luno, przyciągały blisko", + "58189": "w czarów i strasznej zguby upiorne kolisko?…", + "58190": "Mroczy się tarcza — błyskawice — gromy!", + "58191": "Walą się na mnie srebrnych gór ogromy!", + "58192": "Pioruny, wichry —! — mroczny grób!", + "58193": "Czołgam się do twych, Pani, wysrebrzonych stóp.", + "58194": "/ Poda na twarz. /", + "58195": "TALES", + "58196": "Co też on wygaduje, co widzi, co słyszy!?", + "58197": "świat cały pogrążony w nieruchomej ciszy;", + "58198": "istny obłęd zrodzony w szalonej godzinie,", + "58199": "a Luna sobie cicho po swym torze płynie.", + "58200": "HOMUNKULUS", + "58201": "Spójrz no, Talesie — znowu gwałt!", + "58202": "oto się zmienia okolica,", + "58203": "góra, co miała obły kształt,", + "58204": "teraz się iskrzy jak iglica.", + "58205": "Zatrząsł się z nagła cały świat,", + "58206": "kamień z księżyca wielki spadł —", + "58207": "przyjaciół, wrogów w jednym łonie", + "58208": "pojednał już we wspólnym zgonie.", + "58209": "Lecz sztukom takim cześć i chwała,", + "58210": "to przecież wielka, twórcza moc,", + "58211": "żeby się góra tak zmieniała,", + "58212": "dwakroć przez *jedną* noc!", + "58213": "TALES", + "58214": "Drobiazg! — to było tylko pomyślane.", + "58215": "Więc niechże sobie ginie to bractwo niezgrane.", + "58216": "Lecz dobrze, żeś rozważnie królem nie chciał zostać.", + "58217": "A teraz na brzeg morza trzeba nam się dostać,", + "58218": "do gościnnych wybrzeży, gdzie w szczerej radości", + "58219": "czeka się i przyjmuje czarodziejskich gości.", + "58220": "/ Oddalają się. /", + "58221": "MEFISTOFELES", + "58222": "/ gramoli się po przeciwnej stronie skały /", + "58223": "Przez jakieś poplątane korzeni niewody,", + "58224": "przez urwiska i skalne, niebotyczne schody", + "58225": "gramolę się w zadyszce, pot mi rosi czoło!", + "58226": "U nas inaczej; lasy tam wonieją smołą,", + "58227": "a nawet, bywa, siarką; o, luby zapachu!", + "58228": "A tu w Grecji? — bezwonność, no i sporo strachu.", + "58229": "Tak się tym klasycyzmem wciąż nadmiernie chwalą,", + "58230": "ciekaw jestem, czym oni w swoim piekle palą?!", + "58231": "DRIADA", + "58232": "Możeś i mądry, gościu, między krajanami,", + "58233": "lecz z twym obyciem nieco gorzej między nami.", + "58234": "Po cóż myśl swą wysyłasz ku ojczystym zrębom", + "58235": "miast cześć oddać należną naszym świętym dębom?", + "58236": "MEFISTOFELES", + "58237": "Marzy się o tym chętnie, co się opuściło;", + "58238": "ojczyzna jak raj ciągnie z nieodpartą siłą.", + "58239": "Lecz powiedz mi, Driado, co to tam na zboczu", + "58240": "za postacie koczują — trzy w gęstym pomroczu?", + "58241": "DRIADA", + "58242": "To trzy siostry Forkiady przycupłe do ziemi,", + "58243": "jeślić się włos nie zjeża, to pogadaj z niemi.", + "58244": "MEFISTOFELES", + "58245": "Owszem, pogadać mogę; — chociaż mnie zdumienie", + "58246": "— — mnie zdumienie ogarnia! — Patrzę na te cienie,", + "58247": "nic podobnego nigdy w życiu nie widziałem,", + "58248": "jako żywo alrauny wydają się ciałem…", + "58249": "Patrząc na te ohydy, rodzą się pociechy,", + "58250": "że piękne, ba! nadobne — najstraszliwsze grzechy.", + "58251": "Brzydota ich tak wielka, obłąkana, wściekła —", + "58252": "u nas — nie pozwolono by im wejść do piekła", + "58253": "ani na próg! — a u was takie są szkarady?!", + "58254": "O! przereklamowane jest piękno Hellady!…", + "58255": "Dojrzały mnie! To gorzej! Piszczą, gwiżdżą, skrzeczą —", + "58256": "z wampirami dyskusja niełatwą jest rzeczą.", + "58257": "FORKIADA", + "58258": "Podaj mi oko, siostro, niech no się zapyta,", + "58259": "pod czyimi stopami żwir na drodze zgrzyta.", + "58260": "MEFISTOFELES", + "58261": "Dostojne! — Proszę kornie, wybaczcie mą śmiałość", + "58262": "i swym błogosławieństwem obdarzcie mą małość.", + "58263": "Przychodzę — tułacz, który wszelkie zwiedza światy,", + "58264": "lecz jeśli się nie mylę — wasz powinowaty,", + "58265": "krewny, żeby tak rzec! — Badając różne strony,", + "58266": "u stóp egipskich bogów też biłem pokłony,", + "58267": "znam siostry wasze Parki — tak jest! znam je także,", + "58268": "widziałem je onegdaj czy wczoraj; — a jakże…", + "58269": "Lecz wam podobnych bogiń nie znam, jako życie!", + "58270": "— milczę, milczę — cóż słowa — gdy tonę w zachwycie.", + "58271": "FORKIADY", + "58272": "Rozumnie ten wędrowiec i do rzeczy prawi.", + "58273": "MEFISTOFELES", + "58274": "Czemuż was w natchnień szale poeta nie sławi?!", + "58275": "Mówcie, jak to się stało, żem-ci ani razu", + "58276": "nie widział waszej rzeźby, pomnika, obrazu?", + "58277": "Dłuto, które was twórczo do życia powoła,", + "58278": "jakiejś tam marnej Wenus rzeźbić już nie zdoła.", + "58279": "FORKIADY", + "58280": "Żyjemy w samotności pod nocy namiotem,", + "58281": "nigdy z nas żadna nawet nie myślała o tem.", + "58282": "MEFISTOFELES", + "58283": "Bodaj to! — tak daleko za światem żyjecie,", + "58284": "że was tu nikt nie widzi i nawet nie szuka,", + "58285": "powinnyście żyć gdzie indziej, na szerokim świecie,", + "58286": "gdzie przepych, gdzie nadobność, gdzie rozkwita sztuka,", + "58287": "gdzie co dzień, zwykłym trybem, taka rzecz się zdarza.", + "58288": "że z zjawą piękna dzieło sztuki wraz się sparza,", + "58289": "gdzie —", + "58290": "FORKIADY", + "58291": "Zamilcz i nie budź pokus, cóż nam to pomoże,", + "58292": "choćbyś dwakroć powtarzał — my zamknięte w domu,", + "58293": "któremu noc na imię — żyjemy w przestworze,", + "58294": "same sobie nieznane, nie znane nikomu.", + "58295": "MEFISTOFELES", + "58296": "Ach! jeśli tak mówicie, to w tymże sposobie", + "58297": "można postać swą drugiej przekazać osobie.", + "58298": "We trzy ząb macie jeden, jedno macie oko,", + "58299": "więc może mitologii nie zranię głęboko,", + "58300": "jeśli zaproponuję, byście trzy postacie", + "58301": "we dwie złączyły — wszakże istotę swą znacie —", + "58302": "a tę trzecią na krótko mnie wypożyczyły.", + "58303": "JEDNA Z FORKIAD", + "58304": "Czyżbyście się, o siostry, na rzecz tę zgodziły?", + "58305": "DRUGA FORKIADA", + "58306": "Spróbować można —", + "58307": "TRZECIA FORKIADA", + "58308": "— ale bez oka i zęba!", + "58309": "MEFISTOFELES", + "58310": "Szkoda! to już nie będzie taka sama gęba;", + "58311": "to oczko i ten ząbek to istota sprawy!", + "58312": "JEDNA Z FORKIAD", + "58313": "To drobiazg! Spróbuj jeno, a nabierzesz wprawy.", + "58314": "Zamknij no jedno oko — tak! — wargę wznieś w górę.", + "58315": "by *jeden* ząb odsłonić; — sprytną masz naturę,", + "58316": "w lot pojąłeś — i jednej z nami już urody", + "58317": "jesteś — podobny do nas jak dwie krople wody.", + "58318": "MEFISTOFELES", + "58319": "Nazbyt mnie psujecie!", + "58320": "FORKIADY", + "58321": "Niech będzie!", + "58322": "MEFISTOFELES", + "58323": "/ już jako Forkiada /", + "58324": "Więc niech będzie —", + "58325": "oto staję w zrównanym z wami, siostry, rzędzie!", + "58326": "Ujrzysz mnie, tajemniczy i zawiły święcie,", + "58327": "jako Chaosu wielce ulubione dziecię!", + "58328": "FORKIADY", + "58329": "O, tak! Chaosu córyśmy niesamowite.", + "58330": "MEFISTOFELES", + "58331": "Byle mnie też nie brano za Hermafrodytę!", + "58332": "FORKIADY", + "58333": "Zgoła się inna trójka z dawnej trójki zlepia!", + "58334": "mamy społem dwa zęby i dwa społem ślepia.", + "58335": "MEFISTOFELES", + "58336": "Ze wstydu trzeba mi się chyba w gąszczu zaszyć,", + "58337": "lecz wpierw skoczę do piekła kolegów przestraszyć.", + "58338": "/ Wychodzi. /", + "58339": "ZATOKI MORZA EGEJSKIEGO", + "58340": "/ Księżyc w zenicie nieruchomy. /", + "58341": "SYRENY", + "58342": "/ leżą na głazach, śpiewają i grają na fletniach /", + "58343": "Ciebie wróżki z nieb otchłani", + "58344": "zaklęciami w mrokach nocy", + "58345": "wołały ku skalnej grani!", + "58346": "Bądź nam, Pani, ku pomocy;", + "58347": "i przesrebrzonej cichej dali", + "58348": "spłyń na bezmiar żywych mórz,", + "58349": "prześwietlone cuda twórz;", + "58350": "po ruchliwej, skrzącej fali", + "58351": "stąpaj cicho, lekko, zwiewno —", + "58352": "przejścia twego srebrny ślad", + "58353": "będzie się zadumą kładł", + "58354": "w sercach naszych, o, królewno!", + "58355": "Snuj z promiennych gwiazd przędziwa", + "58356": "pieśni ponadziemskich stref;", + "58357": "zawtóruje ci nasz śpiew,", + "58358": "Srebrna Pani Miłościwa!", + "58359": "NEREIDY I TRYTONY", + "58360": "Pieśń śpiewajcie w nocy głuszy,", + "58361": "pieśń, co morski bezmiar wzruszy;", + "58362": "z głębin płyniemy, z daleka,", + "58363": "z szalejących burz ojczyzny —", + "58364": "mkniemy ku wam na mielizny,", + "58365": "bo nas wasza pieśń urzeka.", + "58366": "Tak weselnie ustrojeni,", + "58367": "w koralowych szat purpury,", + "58368": "w kałakuckich pereł sznury,", + "58369": "w kolie zorzanych promieni,", + "58370": "w głębin delie szmaragdowe —", + "58371": "wieńcem meduz wieńcząc głowę,", + "58372": "płyniemy w pogłosach burz", + "58373": "do was — czarodziejki mórz.", + "58374": "SYRENY", + "58375": "Ludu burzy! — wiemy, wiemy,", + "58376": "w głębiach rybny naród niemy", + "58377": "żyje głucho, beztroskliwie;", + "58378": "wy świąteczni i weselni", + "58379": "bądźcie śmiali, żywi, dzielni", + "58380": "w przesrebrzonym nocy dziwie.", + "58381": "NEREIDY I TRYTONY", + "58382": "Nie lękajcie się — my sami", + "58383": "radziliśmy z głębinami,", + "58384": "jak nam działać w tej godzinie;", + "58385": "obaczycie nas w zatoce,", + "58386": "że w nas szumne, dumne moce,", + "58387": "że w nas krew, nie woda płynie.", + "58388": "/ Odpływają. /", + "58389": "SYRENY", + "58390": "Drużyna hoża i świeża", + "58391": "na samotrackie wybrzeża", + "58392": "z szczęśliwym wiatrem odpływa;", + "58393": "w państwo tajemnych Kabirów", + "58394": "dążą wśród kręgów i wirów.", + "58395": "Na jakież płyną tam dziwa?", + "58396": "Czy pomagają, czy szkodzą", + "58397": "te bóstwa, co same się rodzą,", + "58398": "co same z siebie powstają", + "58399": "i same siebie nie znają.", + "58400": "Trwaj, Luno, nieruchomo w srebrzystej pustoszy,", + "58401": "niechaj noc trwa najdłużej, dzień niech nas nie płoszy!", + "58402": "TALES", + "58403": "/ na brzegu do Homunkulusa /", + "58404": "Do Nereusza, ciebie, starego prowadzę,", + "58405": "z nim rozmówić się i zasięgnąć wieści — radzę!", + "58406": "Wprawdzie strasznie uparty, zrzędliwy dobrodziej", + "58407": "i nikt mu jako żywo w niczym nie dogodzi,", + "58408": "— a najbardziej go ludzie mierżą, irytują —", + "58409": "lecz że zna przyszłość, więc go wszyscy respektują,", + "58410": "wszyscy czczą — choć się w jamie odludek zasklepił —", + "58411": "boć niejednemu pomógł, niejednego skrzepił.", + "58412": "HOMUNKULUS", + "58413": "Więc próbujmy! — Zapukam i powitam pięknie,", + "58414": "przecież to nie zaszkodzi — szkło z tego nie pęknie.", + "58415": "NEREUSZ", + "58416": "Któż to tam w mą jaskinię bezczelnie zaziera —", + "58417": "czy to ludzie? śmiertelni? Żółć gniewem mi wzbiera!", + "58418": "Twory marne, dorównać boskiej chcą osobie,", + "58419": "a przeklęci dorównać zdolą ledwie sobie.", + "58420": "Dawno mogłem odpocząć, bo i wiek mnie trudzi,", + "58421": "alić zawszem pomagać chciał najlepszym z łudzi.", + "58422": "Nadaremno — przekora stoi na zawadzie —", + "58423": "wszyscy zawsze działali źle, wbrew mojej radzie.", + "58424": "TALES", + "58425": "Wszyscy się jednak, starcze, liczą z twą osobą,", + "58426": "jesteś mędrcem! — z tej racji stajemy przed tobą:", + "58427": "półczłowieka istotę skupia płomyk blady,", + "58428": "udziel jej, zatroskanej, starcze morski, rady.", + "58429": "NEREUSZ", + "58430": "Rady?! — O, nie zadaję się już z ludzką tłuszczą,", + "58431": "jednym uchem słuchają, a drugim wypuszczą.", + "58432": "Ileż to razy czyn ich mści! się jak najsrożej,", + "58433": "lecz to ich nie nauczy, błądzą coraz gorzej!", + "58434": "Jakżeż to przestrzegałem Parysa, ladaco,", + "58435": "że mu się jego żądze niewczesne odpłacą;", + "58436": "na helleńskim wybrzeżu stał w zachodniej zorzy", + "58437": "płonący — i mówiłem z ducha — wieszczek boży:", + "58438": "o strasznych, krwawych mękach zarwanego zgonu,", + "58439": "o zgliszczach i pożarze świętego Ilionu,", + "58440": "O tym, że ducha swego w wstydzie sponiewiera,", + "58441": "wklęty na całą wieczność w heksametr Homera —", + "58442": "I cóż? — jemu się wróżba starca zda zabawą —", + "58443": "pustka i nieoględność pomściły się krwawo;", + "58444": "lat dziesięć mija ledwo, z gór orły się zerwą", + "58445": "i topią krzywe szpony w Priamidów ścierwo.", + "58446": "A Odys? — jemum wieścił o Achajów zwadzie", + "58447": "i o Circe podstępnej, o Cyklopów zdradzie", + "58448": "i o innych przygodach, a on w odpowiedzi", + "58449": "robi swoje — w tułactwie sroma się i biedzi,", + "58450": "aż wreszcie, jak z wyraju umęczone ptaki,", + "58451": "wraca do wytęsknionych wybrzeży Itaki.", + "58452": "TALES", + "58453": "W mądrych słowach twych gorycz płonie jako głownie,", + "58454": "lecz dobroć nakazuje próbować ponownie —", + "58455": "łut wdzięczności podany w odpowiednej chwili", + "58456": "cetnary niewdzięczności przeważy, przesili;", + "58457": "i myśmy tutaj przyszli z bardzo ważną rzeczą,", + "58458": "ten stworek pragnie stać się istotą człowieczą.", + "58459": "NEREUSZ", + "58460": "Dziś nic nie powiem! — Dziś dla mnie dzień święty!", + "58461": "Ożyją niebywale mórz żywe odmęty", + "58462": "na ojcowe wołanie; — na srebrne posiady", + "58463": "wychyną morskie Gracje, córki me, Driady.", + "58464": "Ani Olimp wysoki, ani ziemia cała", + "58465": "piękniejszych istot nie ma i nie będzie miała.", + "58466": "Cudne, wiotkie postacie nurzają się w tonie,", + "58467": "i podrzutem fal skaczą na neptuńskie konie,", + "58468": "lekkością uskrzydlone, uniesione w tanie,", + "58469": "zdają się zwiewnie ślizgać po świetlistej pianie;", + "58470": "a na ich czele śliczna, prześwietlona kruża,", + "58471": "Galatea jak Wenus z piany się wynurza;", + "58472": "jej to na Pafos boski hołd składają w dani,", + "58473": "odkąd wyspą wzgardziła Cypru piękna Pani.", + "58474": "I tak strojna perliście w konchowe opale", + "58475": "dziedziczka boskich włości kwieciścieje w chwale.", + "58476": "Odejdźcie! — Niechże godzin radości ojcowskiej", + "58477": "nie spsowają zgryzoty, złości ani troski.", + "58478": "Idźcie do Proteusza! — co mnie do tych baśni —", + "58479": "jak stać się, jak odmienić — odmieniec objaśni.", + "58480": "/ Oddala się to stroną morza. /", + "58481": "TALES", + "58482": "Stracony czas! zmartwionyś — widzę po twej minie —", + "58483": "choć spotkamy odmieńca, to się nam wywinie,", + "58484": "a jeżeli przystanie, sens słów tak przetrąci,", + "58485": "że zmilkniemy, a w głowie do reszty się zmąci.", + "58486": "Lecz, że to chcesz koniecznie dochrapać się wiedzy,", + "58487": "nie pomińmy tej jeszcze, choć niepewnej miedzy.", + "58488": "/ Oddalają się. /", + "58489": "SYRENY", + "58490": "/ na szczytach skał /", + "58491": "Cóż tam przez morskie manowce,", + "58492": "pod wiatru cichym powiewem", + "58493": "leci jak białe żaglowce", + "58494": "z klaskaniem, śmiechem i śpiewem?", + "58495": "To one mierzwią mórz tonie,", + "58496": "kwiat oceanów i cud —", + "58497": "boginie perlistych wód!", + "58498": "Spieszmy je witać w pokłonie!", + "58499": "NEREIDY I TRYTONY", + "58500": "Ramiona nasze obarcza", + "58501": "olbrzymia żółwia tarcza.", + "58502": "W orszaku morskich dziew,", + "58503": "oto najstarszych bogów", + "58504": "do waszych niesiemy progów;", + "58505": "przywita ich wasz śpiew!", + "58506": "SYRENY", + "58507": "Postać mała, siła wdała,", + "58508": "Stróże prastarych przybytków —:", + "58509": "opieka, ratunek rozbitków.", + "58510": "NEREIDY I TRYTONY", + "58511": "Przynosimy Kabirów", + "58512": "na wesołe święto,", + "58513": "staną pośrodku wirów", + "58514": "ciszą niepojętą.", + "58515": "SYRENY", + "58516": "My widzimy z daleka,", + "58517": "gdy grom wbudza trwogę,", + "58518": "ich wszechmocna opieka", + "58519": "ratuje załogę.", + "58520": "NEREIDY I TRYTONY", + "58521": "Trójmoc niesiem szczęśliwie,", + "58522": "czwarta przyjść nie chciała,", + "58523": "właśnie ta, co prawdziwie", + "58524": "za nich wszystkich działa.", + "58525": "SYRENY", + "58526": "Bóg, co boga drugiego", + "58527": "w pośmiew jawny daje —", + "58528": "choć klęczysz u stóp jego,", + "58529": "nieszczęściem się staje.", + "58530": "NEREIDY I TRYTONY", + "58531": "Kabirów tajemniczych siedmioraka postać!", + "58532": "SYRENY", + "58533": "Gdzież, powiedzcie, z siódemki — troje mogło ostać?", + "58534": "NEREIDY I TRYTONY", + "58535": "Pytanie wasze złowieszcze,", + "58536": "i my się o to pytamy —", + "58537": "ponoć jest ósmy jeszcze,", + "58538": "lecz tego zupełnie nie znamy.", + "58539": "Władza ich jest i działa,", + "58540": "lecz w mgle ich istność cała.", + "58541": "O, Bóstwa wielkie! — O, nieporównani!", + "58542": "z mocą trwacie przed przemian ostatecznych tronem,", + "58543": "wieczną tęsknotą smagani i gnani", + "58544": "za niepojętym, za nieogarnionem!", + "58545": "SYRENY", + "58546": "Czy w dzień, czy w nocy w pokornej wierze", + "58547": "do bóstw nieznanych wznosim pacierze.", + "58548": "NEREIDY I TRYTONY", + "58549": "Jakże cześć nasza zakwita bogato,", + "58550": "że my to święto ogłaszamy światom!", + "58551": "SYRENY", + "58552": "O, jakżeż bohaterstwa bladą świecą łuną,", + "58553": "— nawet one wyprawy po złociste runo —", + "58554": "wobec naszych zdobyczy z mórz otchłannych wirów,", + "58555": "skąd niesiemy w triumfie mitycznych Kabirów.", + "58556": "CHÓR", + "58557": "Z otchłani mórz, z otchłani najgroźniejszych wirów", + "58558": "sobie i mam przynieśli mitycznych Kabirów.", + "58559": "/ Nereidy i Trytony odpływają. /", + "58560": "HOMUNKULUS", + "58561": "Bezkształt tych bóstw jest dla mnie jako pusty czerep,", + "58562": "— nad tym się mądrzy głowią — po to schodzą w Ereb!", + "58563": "TALES", + "58564": "Oto, co ma specjalny wdzięk i urok w świecie:", + "58565": "rdza dopiero dodaje wartości monecie.", + "58566": "PROTEUSZ", + "58567": "/ niewidoczny /", + "58568": "Mędrkujecie, niech was trzysta!", + "58569": "ja, co jestem kolorysta,", + "58570": "mówię i powtarzam zawsze:", + "58571": "im dziwniejsze, tym ciekawsze!", + "58572": "TALES", + "58573": "Gdzie jesteś Proteuszu? —", + "58574": "PROTEUSZ", + "58575": "/ sposobem brzuchomówczym, raz blisko, raz daleko /", + "58576": "— Tu i tam —", + "58577": "TALES", + "58578": "Stary figlarzu! — bywaj! — znam cię, znam,", + "58579": "lecz mnie nie zwiodą twoje gry —", + "58580": "na prawo głos twój — w lewo ty!", + "58581": "PROTEUSZ", + "58582": "/ niby to z dala /", + "58583": "Bądź zdrów!", + "58584": "TALES", + "58585": "/ cicho do Homunkulusa /", + "58586": "Zaświeć no mocno! Już jest blisko!", + "58587": "Ciekawy jest okropnie,", + "58588": "a więc w świetlane kolisko", + "58589": "nos zechce wsadzić pochopnie.", + "58590": "HOMUNKULUS", + "58591": "Juz świecę! starczy? — coś w retorcie jękło,", + "58592": "boję się, by rozgrzane szkło z nagła nie pękło.", + "58593": "PROTEUSZ", + "58594": "/ w postaci olbrzymiego żółwia /", + "58595": "Cóż to za światło przymglone i złote?", + "58596": "TALES", + "58597": "/ zakrywa Homunkulusa /", + "58598": "Możesz się przyjrzeć, jeśli masz ochotę,", + "58599": "Lecz mniemam, waćpan, nic na tym nie straci,", + "58600": "jeśli się nam pokaże w człowieczej postaci,", + "58601": "a już jeśli chcesz ujrzeć to, co świeci za mną —", + "58602": "przybierz kształt mniej potworny, postawę mniej kłamną.", + "58603": "PROTEUSZ", + "58604": "/ jako człowiek /", + "58605": "Nie ma co mówić, umiesz z mańki zażyć.", + "58606": "TALES", + "58607": "A tyś odmieńcem ostał! — przestańmy się swarzyć.", + "58608": "/ odkrywa Homunkulusa /", + "58609": "PROTEUSZ", + "58610": "/ zdumiony /", + "58611": "Karzełek i świetliczek — dziw! — w osobie jednej?!", + "58612": "TALES", + "58613": "Prosi ciebie o radę, widzisz, bardzo biedny —", + "58614": "sam mi to opowiadał, nieco chaotycznie —:", + "58615": "urodzony jest, jakby to rzec — połowicznie,", + "58616": "a teraz chciałby się stać! Nie brak mu wartości,", + "58617": "pojętny — myślom jego znacznej przytomności", + "58618": "odmówić nie podobna; więc z tego oszklenia", + "58619": "pragnie się wyrwać — tęskni do ucieleśnienia.", + "58620": "PROTEUSZ", + "58621": "/ do Homunkulusa /", + "58622": "Dziewicorództwa problem rozwiązałeś —", + "58623": "zanim się miałeś stać, ty już się stałeś!", + "58624": "TALES", + "58625": "/ cicho /", + "58626": "Również mam podejrzenie, powiem ci to skryto,", + "58627": "coś mi się zdaje, że on jest hermafrodytą.", + "58628": "PROTEUSZ", + "58629": "Ach, to drobiazg! to przecie nic a nic nie szkodzi,", + "58630": "może sobie płeć wybrać, nim się w ciele zrodzi.", + "58631": "Lecz szkoda każdej chwili! — Tu cię nic nie zmieni,", + "58632": "trzeba rozpocząć próby na morskiej przestrzeni.", + "58633": "Trza zacząć od małego, pożerać drobiny,", + "58634": "potem większe istoty — i — tak z czynów w czyny", + "58635": "piąć się, jak po drabinie, od zdarzeń do zdarzeń,", + "58636": "aż dojrzejesz do coraz wyższych przeobrażeń.", + "58637": "HOMUNKULUS", + "58638": "Tu wiatr cudne powietrze śle przez morskie tonie;", + "58639": "tak dziwnie zielenieje! ach! przesłodkie wonie!", + "58640": "PROTEUSZ", + "58641": "Wierzę, o, bardzo wierzę, milutka chłopczyno,", + "58642": "tam na morzu powietrze wonieje jak wino!", + "58643": "tam dopiero jest miło, lekko, co się zowie —", + "58644": "tu włóczą się opary; — na morze! po zdrowie!", + "58645": "Widzisz ten orszak piękny przed znaczną osobą?", + "58646": "jak się z morza podnosi, jak wabi pląsami —", + "58647": "zbliża się; — chodźcie ze mną!", + "58648": "TALES", + "58649": "Ja już idę z tobą —", + "58650": "HOMUNKULUS", + "58651": "Dziwy! Dziwy prawdziwe! W drogę! Idę z wami!", + "58652": "/ Telchinowie rodyjscy na morskich koniach i smokach: z trójzębem Neptuna w ręku. /", + "58653": "CHÓR", + "58654": "Wykuliśmy trójkąt Neptuna, kowale,", + "58655": "trójzębem przycisza bóg wiry i fale.", + "58656": "Gdy burza szumiąca rozmawia z Neptunem,", + "58657": "bóg morza jest hukiem — bóg burzy piorunem;", + "58658": "gdy górą w błyskaniach grom wali za gromem,", + "58659": "mórz głębia oddźwięka bezmiernym ogromem,", + "58660": "a co się w pośrodek niebacznie nawinie,", + "58661": "na pył jest zmiażdżone jak ziarno we młynie;", + "58662": "w paździerze je strzaska przemożny szał tuczy,", + "58663": "a fala zmierzwiona po skałach wywłóczy;", + "58664": "tak oto w podzięce, dziś Neptun nam w ręce,", + "58665": "to berło dał swoje, na radość, ukoje.", + "58666": "SYRENY", + "58667": "W tej godzinie wysrebrzonej,", + "58668": "o, heliosowy orszaku,", + "58669": "bądź nam szczęśnie pozdrowiony", + "58670": "w Luny przeświętym znaku.", + "58671": "TELCHINOWIE", + "58672": "O, Pani Srebrzysta! — Rozbłyska poświata", + "58673": "jak uśmiech siostrzany posłany do brata;", + "58674": "ku wyspie rodyjskiej nachylasz w śnie ducha,", + "58675": "skąd pean słoneczny jak jutrznia wybucha.", + "58676": "Gdy dzień się otrząśnie z pełznących w mgle cieni,", + "58677": "oświeca nas słońce uśmiechem promieni", + "58678": "i patrzy na góry, na miasta, na wody,", + "58679": "rumiane, rozśmiane przepychem urody.", + "58680": "Mgła nocna się snuje po łąkach, po lesie —", + "58681": "już świt ją rozświeci, a powiew rozniesie,", + "58682": "a Helios się spręży, podźwignie i wstanie", + "58683": "młodzieńczy bohater w złocistym rydwanie.", + "58684": "Telchiny pierwotni władnący od wieka,", + "58685": "zaklęli moc Boga w kształt godny człowieka.", + "58686": "PROTEUSZ", + "58687": "Niechże śpiewają, niech się chwalą,", + "58688": "że wklęli słońce w spiż czy w głaz —", + "58689": "słońce z nich szydzi — minie czas —", + "58690": "a w pył posągi się rozwalą;", + "58691": "ono, co tworzy, skupia, spaja,", + "58692": "czymże dlań pusta głusza cisz?", + "58693": "czymże dlań bezruch, zimny spiż?", + "58694": "czymże dlań chwalców dumnych zgraja?", + "58695": "Stoją bogowie w rzeźbie, niemi,", + "58696": "co mówię! — toć się stało przecie!", + "58697": "jedno trzęsienie marne ziemi —", + "58698": "posągi zwali, zmiażdży, zmiecie.", + "58699": "Życie spojone z ziemską grudą", + "58700": "jest zawsze bólem, troską, żmudą;", + "58701": "życiu jedynie fala sprzyja,", + "58702": "co lśni, i w wieczność się przewija.", + "58703": "Tam, w tę wieczystych wód urodę,", + "58704": "ja jako delfin cię zawiodę.", + "58705": "/ zmienia się w delfina /", + "58706": "Wiele cię czeka w życiu prób; —", + "58707": "na grzbiet mi siadaj, panie młody", + "58708": "pójdziemy drogą żywej wody —", + "58709": "tam z oceanem zawrzesz ślub.", + "58710": "TALES", + "58711": "Stoisz, Homunkulusie, u dni twoich wątku,", + "58712": "radzę: zacznij istnienie swoje od początku.", + "58713": "Działaj szybko i sprawnie; zadanie twe wdzięczne;", + "58714": "na rozkaz życia formy przybierzesz tysięczne,", + "58715": "aż się czasy wypełnią — przyszłość to daleka —", + "58716": "wdziejesz na siebie szatę ostatnią: człowieka.", + "58717": "/ Homunkulus siada na Delfina-Proteusza /", + "58718": "PROTEUSZ", + "58719": "Więc naprzód — do wodnistych leż.", + "58720": "Zażyjesz, bezcielesny zuchu,", + "58721": "do woli pędu, wiru, ruchu,", + "58722": "urośniesz wzdłuż i wszerz.", + "58723": "Lecz miejże mi pohamowanie,", + "58724": "po szczeblach bytu właź powoli,", + "58725": "bo kto się raz człowiekiem stanie,", + "58726": "ten się już z kresem swym zespoli.", + "58727": "TALES", + "58728": "Lecz i tutaj światełko jaśniejsze migoce:", + "58729": "miło człowiekiem wielkim być w swojej epoce.", + "58730": "PROTEUSZ", + "58731": "/ do Talesa /", + "58732": "Niby jak ty nie przymierzając!", + "58733": "Na to ma czas nasz szklany chwat;", + "58734": "między duchami się szwendając,", + "58735": "znam cię od kilku setek lat.", + "58736": "SYRENY", + "58737": "/ na skałach /", + "58738": "Chmurki złocą nieba głębie,", + "58739": "kryją księżyc — wiotkie, miękkie;", + "58740": "to nie chmury, to gołębie!", + "58741": "białoskrzydłe, bieluteńkie.", + "58742": "Lecą ciszą niepojętą,", + "58743": "z Pafos lecą do nas w gości!", + "58744": "Kończy się już nasze święto", + "58745": "w pełni szczęścia i radości!", + "58746": "NEREUSZ", + "58747": "/ przy Talesie /", + "58748": "Jakiś nocnych dróg włóczęga", + "58749": "rzekłby, patrząc na zjawisko,", + "58750": "że to chmura, co gwiazd sięga,", + "58751": "że podchodzi do nich blisko —", + "58752": "lecz my, duchy, wiemy pewnie,", + "58753": "tą mądrością nieczłowieczą,", + "58754": "że to córce mej, królewnie,", + "58755": "co pod nocy tej jest pieczą,", + "58756": "krąg gołębi towarzyszy", + "58757": "i tak mieni się bieliście", + "58758": "w rozsrebrzonej nocnej ciszy", + "58759": "na mej córki święte przyjście.", + "58760": "TALES", + "58761": "I ja mniemam, że najlepiej,", + "58762": "aby cisza sobą żyła —", + "58763": "mędrca to pragnienie krzepi,", + "58764": "aby świętość świętą była.", + "58765": "PSYLLE I MARSY", + "58766": "/ na morskich bykach, jałówkach i trykach /", + "58767": "Na Cyprze w podziemnej jaskini", + "58768": "tajemnej, nikomu nie znanej,", + "58769": "stoi wóz święty bogini,", + "58770": "bogini naszej kochanej.", + "58771": "Ani go fala zaleje,", + "58772": "ani trzęsienie nie wzruszy,", + "58773": "bo on — to nasze nadzieje,", + "58774": "on duszą naszej jest duszy.", + "58775": "I jeno przez noce samotne,", + "58776": "przez sennej fali zsrebrzenia,", + "58777": "wieziemy w szlaki powrotne", + "58778": "królową — na serc pokrzepienia!", + "58779": "Idziemy, mórz pracownicy,", + "58780": "ani nas księżyc nie płoszy,", + "58781": "ani skwir krwawej orlicy", + "58782": "rozdrgany w ponurej pustoszy.", + "58783": "Przez cienie i światła, i mroki,", + "58784": "przez czasy, trwania i zmiany,", + "58785": "przez szlaki wód, czy posoki", + "58786": "idzie nasz orszak zwołany;", + "58787": "przez miasta, wsie i grodziska", + "58788": "do wyznaczonych granic", + "58789": "na świętych bóstw uroczyska —", + "58790": "idzie — nie zważa na nic!", + "58791": "Przez wieki, co w pustkę się toczą", + "58792": "niesiemy boginię uroczą.", + "58793": "SYRENY", + "58794": "Płyną w tanecznych fal pląsie", + "58795": "wokoło wozu królewnej", + "58796": "i przewijają się, gną się", + "58797": "w rytm melodyjny i śpiewny.", + "58798": "Do nas! Do nas, do nas, zwidy,", + "58799": "prężne, urocze i zwiewne —", + "58800": "Driady i Nereidy.", + "58801": "Tu do nas — przynieście królewnę!", + "58802": "Zawtórzymy wraz trofeom —", + "58803": "mórz zielonych szczęsne swatki,", + "58804": "przybywajcie z Galateą,", + "58805": "wizerunkiem boskiej matki!", + "58806": "Galateo! — Cześć ci! — Cześć ci!", + "58807": "O, łącząca czar boskości", + "58808": "i czar ludzki —: wdzięk niewieści —", + "58809": "w nieśmiertelny hymn miłości!", + "58810": "DORYDY", + "58811": "/ przepływają chórem przed Nereuszem; wszystkie na delfinach /", + "58812": "W przepych srebrzystych, mieniących wianków", + "58813": "ustrój, o, Luno, orszak uroczy,", + "58814": "bo oto miłych słodkich kochanków", + "58815": "przyprowadzamy przed ojca oczy.", + "58816": "do Nereusza", + "58817": "Oto młodzieńcy, których z topieli", + "58818": "rączyny nasze szczęśnie wyrwały —", + "58819": "złożyłyśmy ich na mchu pościeli,", + "58820": "piersi ich nasze z martwych ogrzały.", + "58821": "Wśród pieszczot naszych wzrosły junaki,", + "58822": "wdzięczą się grzecznie, całują pilnie —", + "58823": "płyniemy z nimi przez morskie szlaki —", + "58824": "o spójrz na swadźby, ojcze, przychylnie!", + "58825": "NEREUSZ", + "58826": "Zdwojoną korzyść losy przynoszą:", + "58827": "współczucie serca łączą z rozkoszą.", + "58828": "DORYDY", + "58829": "Słowa twoje najłaskawsze,", + "58830": "sprzyjające, miłujące —", + "58831": "pozwól kochać ich na zawsze", + "58832": "paść nimi piersi drżące.", + "58833": "NEREUSZ", + "58834": "Niechże was zdobycz wdzięczna raduje,", + "58835": "młodzieńcy w mężów dostojnych wzrosną;", + "58836": "lecz was nie zdarzę łaską radosną —", + "58837": "ponad mą wolą Dzeus króluje.", + "58838": "Jak kołysanie chybotnej fali", + "58839": "chwiejna jest miłość, zmienne jest życie,", + "58840": "a gdy się skłonność do cna wypali,", + "58841": "same kochanków swych porzucicie.", + "58842": "DORYDY", + "58843": "Płoną nam serca, wichrzą się szały,", + "58844": "rozkosz się dwoi smętem rozstania —", + "58845": "zażywać z wami miłości trwałej", + "58846": "wola nam bogów wiecznych zabrania.", + "58847": "MŁODZIEŃCY", + "58848": "Lubością nas karmicie,", + "58849": "włodarzy kruchych lodzi —", + "58850": "przesłodkie nasze życie,", + "58851": "nie może nam być słodziej.", + "58852": "/ Galatea zbliża się na rydwanie z konchy. /", + "58853": "NEREUSZ", + "58854": "Tyżes to, córo moja?! — Śliczna krasawica!", + "58855": "GALATES", + "58856": "Ojcze mój, szczęściem wielkim płoną moje lica —", + "58857": "Więżą mnie twoje oczy! — Wstrzymajcie Delfiny!", + "58858": "NEREUSZ", + "58859": "Mijają mnie! — Z przystani na morskie głębiny", + "58860": "orszak zmierza z pośpiechem, srebro fal roztrąca,", + "58861": "nie wstrzyma go ojcowska tęsknota gorąca!", + "58862": "Zabierzcie umie ze sobą! — To jedno spojrzenie", + "58863": "ma cały rok wypełnić?! — O, słodkie wspomnienie.", + "58864": "TALES", + "58865": "Radość zakwita we mnie, radość przewspaniała,", + "58866": "— krzyczeć pragnę i wołać: — chwała! chwała! chwała!", + "58867": "Co jeno wielkie pięknem prawdziwej urody,", + "58868": "rodzi się i powstaje z prawieczystej wody", + "58869": "i w wodzie byt ma wszystko! — Święty oceanie,", + "58870": "w tobie jest łaska życia i bytu władanie!", + "58871": "Gdybyś ty chmur nie zsyłał,", + "58872": "gdybyś rzek nie rozwijał,", + "58873": "gdybyś deszczów nie spijał,", + "58874": "gdybyś lądów nie mijał —", + "58875": "czymże by były góry, doliny i światy?", + "58876": "ty w nie tchniesz wiecznie nowe życia aromaty!", + "58877": "ECHO: CHÓR ORSZAKÓW", + "58878": "Ty chronisz skrzętnie wszelki żywioł od zatraty.", + "58879": "NEREUSZ", + "58880": "Oto w dali koliskiem rozchwianym się toczą", + "58881": "lecz już oczu kochanych nie zbliżą mym oczom.", + "58882": "Jak łańcuch łyszcząc się statecznie", + "58883": "i uroczyście, i świątecznie", + "58884": "płynie orszaku barwny wąż —", + "58885": "z rozchybotanych fal zawici", + "58886": "konchowy rydwan Galatei", + "58887": "widzę — dostrzegam — wciąż.", + "58888": "Poprzez tańczących fal igrzyska", + "58889": "jak złota gwiazda z mórz wybłyska", + "58890": "— to tam — to tu —", + "58891": "Lecz chociaż w wieczność już zapadnie —", + "58892": "ojciec go dojrzy — wciąż — dokładnie —", + "58893": "oczami snu.", + "58894": "HOMUNKULUS", + "58895": "W tej rozperlonej wilgoci", + "58896": "świecę, a wszystko się złoci", + "58897": "urokiem tęczowych barw…", + "58898": "PROTEUSZ", + "58899": "W tej życiodajnej wilgoci", + "58900": "twe światło się pieśnią rozzłoci,", + "58901": "graniem eolskich harf.", + "58902": "NEREUSZ", + "58903": "Już płyną jak widma do modrych mórz ciemnic", + "58904": "w uroku nieznanych, znaglonych tajemnic.", + "58905": "W krąg konchy jak świetlak u róży kielicha", + "58906": "coś świeci, rozbłyska, to w mżeniu nacicha.", + "58907": "Blask tętni jak serce strwożone — rozgłośnie", + "58908": "— już płomień dygoce pieściwie, miłośnie…", + "58909": "TALES", + "58910": "To właśnie Homunkulus; Proteusz go wiedzie…", + "58911": "Niestworek roztęskniony ugania na przedzie —", + "58912": "niepokoi mnie pojęk w światła szklanym tonie —", + "58913": "heroizm szalony strzaska się przy tronie —", + "58914": "— już rozbłyska płomieniem — skrzy słodyczą pieszczeń,", + "58915": "błękitnieje i blednie — rozlewa się w przestrzeń!", + "58916": "SYRENY", + "58917": "Cud nagły! Ogniowy! — Cud fale odmienia,", + "58918": "pluszczące rytmicznie wśród światła i cienia;", + "58919": "rozświetla się przestwór, modrzeje pogodnie,", + "58920": "a ciała się żarzą jak białe pochodnie;", + "58921": "roztapia się przestrzeń w jasności płomiennej —", + "58922": "to Eros! — to Eros! — Bóg życia promienny!", + "58923": "Pochwalone bądź morze rozpieśnione falą!", + "58924": "Pochwalone płomienie, co świecą i palą!", + "58925": "Pochwalone wód głębie żyjące w przestworzu!", + "58926": "Pochwalone przygody na lądzie i morzu!", + "58927": "WSZYSTKIE CHÓRY", + "58928": "Pochwalony bezkresie błękitny, daleki!", + "58929": "Pochwalone przepaście i skalne wierchoły!", + "58930": "Pochwalone bądź życie promienne na wieki!", + "58931": "O, pochwalone bądźcie wy, cztery żywioły!", + "58932": "AKT TRZECI", + "58933": "PRZED PAŁACEM MENELAUSA W SPARCIE", + "58934": "/ Helena, Pantalis, Forkiada-Mefistofeles, Chór niewolnic trojańskich /", + "58935": "HELENA", + "58936": "/ w orszaku chóru /", + "58937": "Powracam do ojczyzny lżona, podziwiana", + "58938": "— nazbyt długą podróżą znużona; — pijana", + "58939": "kołysaniem fal morskich; — z frygijskich wybrzeży", + "58940": "na grzywach wodnej toni statek lotny bieży", + "58941": "siłą wiatru, opieką Posejdona gnany —", + "58942": "aż tu po te rodzinne, dobrze znane ściany.", + "58943": "Król Menelaus powrotem moim się raduje", + "58944": "i w gronie bohaterów walecznych ucztuje.", + "58945": "Przywitaj mnie miłośnie, ukochany dworze,", + "58946": "oto córa Tyndara wstąpiła w przedproże", + "58947": "domu, który jej ojciec wracając z podróży", + "58948": "wybudował wspaniale wśród cienistych wzgórzy.", + "58949": "Otom ci z Klitemnestrą, Polluksem, Kastorem", + "58950": "w dzieciństwie na majdanie igrała przed dworem,", + "58951": "który dla zacnych gości na ścieżaj otwarty", + "58952": "był duszą i ozdobą dworzyszcz całej Sparty.", + "58953": "Witajcie mi przyjaźnie, wy spiżowe wrota;", + "58954": "patrzę na was, a w sercu wzbiera mi tęsknota", + "58955": "za tym czasem odległym, gdy z grona cnych dziewic", + "58956": "tędy wiódł mnie w łożnicę Menelaus królewic.", + "58957": "Otwórzcież mi się znowu! Stoję u podwoi", + "58958": "wierna mężowi służka, jak żonie przystoi.", + "58959": "Przepuśćcie mnie! Niech ze mną szczęście wejdzie samo,", + "58960": "przeszłość jak sen złowrogi zostanie za bramą.", + "58961": "Odkąd w święto Cytery opuściłam progi,", + "58962": "odkąd mnie porwał zbójca podstępny i srogi,", + "58963": "aż po czasy niedawne — ileż się podziało!", + "58964": "Ileż dni niepojętych i przygód przewiało,", + "58965": "z których ludzie skwapliwie wyłuskując błędy,", + "58966": "z rąk do rąk przerzucają obmierzłe legendy;", + "58967": "dla nich to jest zabawą, ba! plotką niewieścią —", + "58968": "gorze tym, którzy legend są nieszczęsną treścią.", + "58969": "CHÓR", + "58970": "Nie przeklinajże doli swej niesłychanej,", + "58971": "bezmiar szczęsnego losu tobie jest dany!", + "58972": "Sławy i piękna w świecie największa cena", + "58973": "nosi wszak twoje imię — zwie się: Helena.", + "58974": "Bohater czynem wdałym, sławą się puszy —", + "58975": "twoja piękność go zmoże, zmiażdży i skruszy.", + "58976": "HELENA", + "58977": "Więc z mężem-ci przybyłam, z rycerskim narodem,", + "58978": "przez Menelausa właśnie wysłana tu przodem.", + "58979": "Lecz jaki zamysł w głębi myśli swoich chowa?", + "58980": "wracam jako małżonka? czy jako królowa?", + "58981": "czyli jako ofiara za cierpienia księcia,", + "58982": "za niefortunne greckich ludów przedsięwzięcia?", + "58983": "Jak łup wracam? — nie wiem! — czy jako niewolna?", + "58984": "O! droga losów moich i sławy mozolna!", + "58985": "Bogowie kierowali życiem mym opacznie —", + "58986": "i oto stojącej tutaj — tak w sercu rozpacznie,", + "58987": "łkam w niepewności wielkiej; — podczas całej drogi", + "58988": "rzadko spojrzał, a nie rzekł nic małżonek srogi!", + "58989": "Jednym słowem łagodnym nie zwrócił się do mnie,", + "58990": "w milczeniu podstępliwym zacięty niezłomnie.", + "58991": "Gdy skrzydlate okręty zhamowały biegi", + "58992": "i dziobami twardymi wspięły się na brzegi,", + "58993": "witając tak ojczyznę sobą i swym cieniem,", + "58994": "wyrzekł te słowa jakby za bogów natchnieniem:", + "58995": "oto tutaj staniemy; zwołam rycerzyków", + "58996": "i uczynię na brzegu walny przegląd szyków;", + "58997": "a ty jedź dalej; przywdziej strój podróżny, lekki,", + "58998": "kieruj się dolinami uprawnymi — rzekł —", + "58999": "aż rumak twój kwieciste łąk kobierce minie", + "59000": "i podjedzie ku sławnej ojczystej dolinie,", + "59001": "którą Lacedemończyk poprzez wieki liczne", + "59002": "lemieszem zmienił w łany żytnie i pszeniczne.", + "59003": "A tam już stoi dwór nasz; zlustrujesz służebne,", + "59004": "jejmość — oraz poczynisz porządki potrzebne", + "59005": "na nasz przyjazd; więc mówię, uczyńże to skoro;", + "59006": "służby doma pod on czas ostawilem sporo", + "59007": "pod wodzą starej, mądrej, oddanej szafarki;", + "59008": "każesz sobie pokazać kolie, wazy, czarki", + "59009": "i całe złote mienie, co w skarbczyku leży,", + "59010": "rozstawione po półkach, skrzyniach, jak należy —", + "59011": "jak je ojciec twój zebrał — pomnożone mnogo", + "59012": "zasobkiem czasu miru — i tym, który wrogom", + "59013": "odebrałem — zwycięzca! — Służba wierna, chętna,", + "59014": "na powrót z wojny pana i pani pamiętna,", + "59015": "pieczołowicie dbała — od szatnych do prządek", + "59016": "o rolę, stajnie, skarbczyk i domu porządek.", + "59017": "CHÓR", + "59018": "Rozraduj serce swoje skarbów mnogością!", + "59019": "Spojrzy na ciebie złoto z dumną hardością,", + "59020": "spojrzą na cię iskrzące kolie, korony —", + "59021": "— twe źrenice, czy wzrok ich — któż jest zdumiony?", + "59022": "Któż zwycięży? Perły i złota zbroja,", + "59023": "kamienie drogie, puchary — czy piękność twoja?", + "59024": "HELENA", + "59025": "A tedy z ust władyki dalszy rozkaz padnie:", + "59026": "gdy już dom i obejście zlustrujesz dokładnie,", + "59027": "wejdź w sprzętów liturgicznych świątynne alkierze,", + "59028": "wybierz trójnóg, naczynia potrzebne ofierze", + "59029": "uroczystej, więc kotlik z przypłaskim obrębem;", + "59030": "najczystszą wodę z źródeł szemrzących pod dębem", + "59031": "świętym każ nalać w dzbany; niechże służba żywo", + "59032": "przyładzi smolne szczapy i suche łuczywo;", + "59033": "nóż ofiarny każ zaostrzyć i wszystko poza tym,", + "59034": "co uznasz za potrzebne; jejmość znasz się na tym.", + "59035": "Tak oto rzekł Menelaus. Nie wymienił wcale,", + "59036": "jakie zwierzę zarzezać chce ku bogów chwale;", + "59037": "to dziwne! — Cóż poradzi serce me kobiece,", + "59038": "ostawiam wszystko bogom, ich mądrej opiece;", + "59039": "oni zamysł swój pełnią w odpowiednim czasie,", + "59040": "bez względu, czy to ludziom dobrym, czy złym zda się,", + "59041": "Śmiertelni los znieść muszą; zdarza się, że mierzy", + "59042": "ofiarny topór w zwierzę, co we więzach leży,", + "59043": "aż oto obraz bóstwa błyśnie przed oczyma", + "59044": "i podniesiony topór w powietrzu zatrzyma.", + "59045": "CHÓR", + "59046": "Co stać się musi, tego nie zmienisz,", + "59047": "zyskasz, jeśli się męstwem spłomienisz.", + "59048": "Naprzód! Jak bogi chcą, tak się stanie!", + "59049": "Dobry i zły los nas niespodzianie", + "59050": "nawiedza zawsze; — otośmy w Troi", + "59051": "u strasznych śmierci stali podwoi,", + "59052": "a już po wszystkim, jakoby po śnie —", + "59053": "tutaj stoimy z tobą radośnie.", + "59054": "Słońce nas grzeje promieńmi swemi,", + "59055": "o, najpiękniejsza pani na ziemi!", + "59056": "HELENA", + "59057": "Niechaj się losy pełnią! Mnie trudno coś orzec;", + "59058": "spełniam rozkaz — wstępuję na królewski dworzec,", + "59059": "w uciechach zapomniany, w latach zagubiony,", + "59060": "a oto żywy sercu w chwili wytęsknionej.", + "59061": "Już mnie znużone stopy po schodach nie niosą", + "59062": "jak w młodości, gdy po nich uganiałam boso.", + "59063": "/ Wchodzi w sień dworu. /", + "59064": "CHÓR", + "59065": "Porzućcie, siostry, smutki i troski,", + "59066": "pomóżcie pani, swej pani boskiej", + "59067": "szczęścia udźwignąć brzemię! — Powraca!", + "59068": "Jakże w wspomnieniach czas się ukraca!", + "59069": "wczoraj stąd wyszła, dziś w ojców progi", + "59070": "kieruje kroki z dalekiej drogi.", + "59071": "Chwała! cześć bogom, którzy z manowca,", + "59072": "w ojczyznę wiodą szczęśnie wędrowca.", + "59073": "Wolny w poczuciu radosnych skrzydeł", + "59074": "mija pustynie strzyg i straszydeł;", + "59075": "niewolnik w pleśni więziennej kona,", + "59076": "próżno ku słońcu pręży ramiona.", + "59077": "Bóg ją, daleką, w dobroci swojej", + "59078": "wyrwał z pożogi płonącej Troi", + "59079": "i w dworzec stary dziś w szacie nowej,", + "59080": "Helenę przywiódł w jej dom ojcowy.", + "59081": "Po czasach uciech i przeciwności", + "59082": "w zielonych latach sercem zagości.", + "59083": "PANTALIS", + "59084": "/ chórowi przewodząca /", + "59085": "Zaprzestańcie już śpiewów, radosny wstrzymajcie krok,", + "59086": "oto tam ku wierzejom skierujcie zlękniony wzrok.", + "59087": "Siostry! Siostry, popatrzcie! Królowa wraca bez tchu!", + "59088": "w sieniach podzwania jej krok! Królowa wraca tu!", + "59089": "O! Dlaczego, królowo? — Dopieroś weszła na próg,", + "59090": "czyliż cię nie przywitał radosny okrzyk twych sług?", + "59091": "Jakaż groza cię zmogła? W łuk ściągasz królewską brew,", + "59092": "walka w twym sercu płonie, lecz lica rumieni gniew.", + "59093": "HELENA", + "59094": "/ wraca wzburzona, drzwi ostawia otwarte /", + "59095": "Drżeć w trwodze córze Dzeusa wcale nie przystoi,", + "59096": "nie z błahej też przyczyny staję u podwoi;", + "59097": "przerażenie wylęgłe z łona nocy czarnej,", + "59098": "ten bezmiar chmur w pioruny i grozę ciężarny,", + "59099": "stuoki, sturamienny — gdy się w serce wpiera", + "59100": "zatrzęsie najmężniejszą piersią bohatera.", + "59101": "I oto mi przed oczy zjawa nagła, bliska", + "59102": "rzuciła się purpurą w świetlicy z ogniska —", + "59103": "— broni mi wejścia, progi wytęsknione kala —", + "59104": "przeto jako wzgardzony gość — tu staję — z dala!", + "59105": "Światła! — To nie są, wierzcie, zwidzenia niewieście;", + "59106": "nie ścigajcie mnie moce, czymkolwiek jesteście!", + "59107": "Jakąż ofiarą z domu straszydło wyświęcę?", + "59108": "wszak dom winien być czysty jak sny niemowlęce.", + "59109": "PANTALIS", + "59110": "Przed służkami wiernymi, wypowiedz, o Pani —", + "59111": "— one cię czczą, kochają! — Co serce twe rani?", + "59112": "HELENA", + "59113": "Com widziała? — To ujrzeć trza na własne oczy,", + "59114": "jeśli wpierw noc straszydła nie schłonie w pomroczy.", + "59115": "Ach! na samo wspomnienie strach przechodzi mrowiem,", + "59116": "pytacie, chcecie wiedzieć? — Słuchajcie, opowiem:", + "59117": "pamiętna obowiązku szłam radośnie w sienie;", + "59118": "wraz struchlałam, tak głuche stało w nich milczenie;", + "59119": "krok mój podzwaniał tępo w płyt kamiennej głuszy;", + "59120": "pusto; nigdzie nikogo; ani żywej duszy,", + "59121": "ni służebnych, co zwykle w szczebiotnej radości", + "59122": "wybiegały przywitać podróżnych lub gości.", + "59123": "Idę dalej, w świetlicę krok kieruję śmiele —", + "59124": "i tam to, przy ognisku gasnącym w popiele,", + "59125": "ujrzałam wiedźmę starą zakutaną w chusty,", + "59126": "przykucniętą w naśnieniu, melankolii pustej.", + "59127": "Zdziwiona, że bez ruchu siedzi ta nędzarka,", + "59128": "mówię: wstań! Pewno, myślę, to owa szafarka,", + "59129": "o której mąż mi prawił; — lecz ona bez ruchu", + "59130": "trwa, rozkazaniom moim nie dając posłuchu.", + "59131": "Po chwili, władnym ruchem wzniesionej prawicy,", + "59132": "wypędza mnie niejako z domu i świetlicy.", + "59133": "Odwracam się i w gniewie zmierzam, gdzie wspaniałe", + "59134": "małżeńskie łoże piętrzy swe posłanie białe —", + "59135": "tam bowiem do sypialni skarbczyk nasz przytyka;", + "59136": "wtedy widmo, ta zmora wychudła jak tyka,", + "59137": "zrywa się z pawimentu, zabiega mi drogę,", + "59138": "ślepiem razi mnie krwawym! — iść dalej nie mogę,", + "59139": "chwieję się, blednę z nagła, to znów z nagła płonę,", + "59140": "a oczy me i duch mój zmącone, spłoszone.", + "59141": "Lecz na cóż puste słowa. Możesz słowo sprostać", + "59142": "wyobraźni i w dźwięku zakląć straszną postać?", + "59143": "Spójrzcie! Oto tu idzie! — Światła się nie boi!", + "59144": "Lecz wystraszy ją pobrzęk pana mego zbroi.", + "59145": "Tutaj, w świetle my górą! Feba władza święta,", + "59146": "brzydotę strąci w otchłań, zabije lub spęta.", + "59147": "/ W odrzwiach, na progu staje Forkiada. /", + "59148": "CHÓR", + "59149": "Doznałam wiele, choć głowę słoni", + "59150": "dziewczyński warkocz wokoło skroni!", + "59151": "Patrzałam w oczy otwarte zgonu,", + "59152": "w zwaliska trupów, w rozpacz Ilionu.", + "59153": "Przez zachmurzone walki skowyty,", + "59154": "przez wrzawę boju — niesamowity", + "59155": "krzyk ów słyszałam od niebios progów,", + "59156": "jak grom walący, krzyk wiecznych bogów —", + "59157": "tak się zaplotły słowa echowe", + "59158": "w pogłosy waśni głuche, spiżowe —", + "59159": "wzdłuż murów.", + "59160": "Ach! Stały jeszcze kamieńce Troi,", + "59161": "ale w płomieniach, wśród iskier roi;", + "59162": "szły tak od domu ognie do domu", + "59163": "pośród przerażeń krwawych pogromu,", + "59164": "jak błyskawica, jak grom, jak burza,", + "59165": "co się z północy nagle wynurza.", + "59166": "Wtedy ujrzałam przez zgliszcza, dymy,", + "59167": "wyrosłe z ognia straszne olbrzymy.", + "59168": "Pośród skier burzy i krwi zalewu", + "59169": "kroczyli groźnie bogowie gniewu —", + "59170": "i szły te widma przerażające", + "59171": "przez ciemnych ulic mroki płonące.", + "59172": "Byłyż to zjawy, trwogi, majaki,", + "59173": "czy przeznaczenia widome znaki?", + "59174": "Nie wiem, nic nie wiem! — Lecz oto kroczy", + "59175": "widmo okropne w widzące oczy;", + "59176": "Stoi przed nami z mroków udręką —", + "59177": "blisko, że mogę dotknąć jej ręką!", + "59178": "Stoi przed nami w słońca powodzi,", + "59179": "a strach nam drogę ku niemu grodzi.", + "59180": "Zdasz mi się jedną z córek Forkisa,", + "59181": "twarz twa okropna, szata obwisa", + "59182": "na chudym ciele; toś ty, wywłoko,", + "59183": "co ząb masz jeden i jedno oko?!", + "59184": "Tyś tu przybyła z nocnych rozstai", + "59185": "siostro sióstr strasznych, okropnych Grai?", + "59186": "Ty-że strasząca okiem kamiennym", + "59187": "stajesz przed pięknem na świetle dziennym?", + "59188": "Chodź! — Twa brzydota dnia nie zohydzi,", + "59189": "słońce brzydoty nie zna, nie widzi;", + "59190": "ono, co świętość dnia wypromienia,", + "59191": "nie widzi nigdy swojego cienia.", + "59192": "Lecz nas śmiertelnych los patrzeć zmusza;", + "59193": "bolą źrenice; wzdryga się dusza;", + "59194": "bolą nas oczy piękna łaknące", + "59195": "z patrzenia w zjawy przerażające.", + "59196": "Oto nam gniewem serce już pała;", + "59197": "usłysz przekleństwa! Usłysz, zuchwała!", + "59198": "Ty jesteś złością, tyś jest nieszczęście,", + "59199": "dosięgną ciebie słów naszych pięście;", + "59200": "przeklęta! Odejdź z domu i z progów", + "59201": "ludzi stworzonych na obraz bogów.", + "59202": "FORKIADA", + "59203": "Stara, dobra przypowieść, o której snadź wiecie:", + "59204": "by wstyd był przy piękności, tego nie ma w świecie.", + "59205": "Idą drogą doczesną przez ciąg wieków wiela,", + "59206": "nienawiść je nurtuje, nieprzyjaźń rozdziela;", + "59207": "gdziekolwiek się spotkają, na jaką by drogę", + "59208": "weszli — jedno drugiemu już podstawia nogę,", + "59209": "a potem każde pędem w swoją zmierza stronę:", + "59210": "wstydliwość zasromana, piękno niezmożone;", + "59211": "obie w końcu noc wchłonie pusta, niepojęta,", + "59212": "o ile je wpierw starość zgarbiona nie spęta.", + "59213": "Bezczelne swawolnice, zgubione w zabawie,", + "59214": "przybłędy rozgdakane, niczym te żurawie,", + "59215": "co zwartym kluczem lecą w żałosnym klangorze", + "59216": "jak chmura po znaczonym, przyrodzonym torze;", + "59217": "krzykiem, wrzaskiem cichego wędrowca zmuszają", + "59218": "do spojrzenia ku onym żurawim wyrajom —", + "59219": "cóż? — wędrowiec ostaje, one mkną w żałobie;", + "59220": "tak to i z nami będzie: ja sobie, wy sobie.", + "59221": "Bo i któż wy jesteście, co te kolumnady", + "59222": "budzicie szałem dzikim, chutne jak Menady?", + "59223": "co na domu szafarkę, która was wyświeca,", + "59224": "wyjecie i szczekacie, jak psy do księżyca?", + "59225": "Znam was dobrze, na wylot, sprośne córki wojny,", + "59226": "pożóg i pobojowisk miocie niespokojny;", + "59227": "łasy na chłopskie plemię, w krwie słodyczy lubej", + "59228": "rycerzy i kochanków przywodzisz do zguby.", + "59229": "Żyjąca z cudzej pracy, bezwstydna gromada!", + "59230": "Jesteście jako szarańcz, co na zboża pada.", + "59231": "Złodziejki, wszetecznice, dziewki, ladacznice,", + "59232": "zdobycz przefrymarczona, marne niewolnice!", + "59233": "HELENA", + "59234": "Kto w służki wobec pani obelgami miota,", + "59235": "nierządowi niebacznie wraz otwiera wrota;", + "59236": "chwalić jako i karać prawem gospodyni", + "59237": "i ona winna baczyć, co i jak kto czyni.", + "59238": "Rada jestem z obsługi tej gromadki mojej;", + "59239": "od chwili, gdy upadły mężne mury Troi,", + "59240": "przez cały czas nużącej, obłędnej podróży,", + "59241": "orszak spisał się dobrze i wiernie mi służy;", + "59242": "każdy zwykł dbać o siebie, gdy się fale wełnią,", + "59243": "one myślały o mnie; więc i tu wypełnią,", + "59244": "sądzę, swe powinności; kto zacz, nikt nie pyta", + "59245": "służby, a jeno baczy, czy w pracy obyta.", + "59246": "Przeto zamilcz i nie szydź z nich! Jeżeliś mienia", + "59247": "pańskiego dopatrzyła ty wedle sumienia,", + "59248": "należy się dank tobie — lecz oto w dom stary", + "59249": "wchodzi pani, więc odstąp, byś nie wzięła kary.", + "59250": "FORKIADA", + "59251": "Małżonce pana domu, co przez szereg długi", + "59252": "lat władała, przystoi karcić swoje sługi;", + "59253": "ty oto wracasz, pani, uznana królowo,", + "59254": "by rządy poniechane wziąć w ręce na nowo;", + "59255": "panuj więc, ujmij mocno lejce dziś zwiotczałe,", + "59256": "weź w posiadanie skarby, dom, bogactwo całe.", + "59257": "Broń mnie, starą szafarkę, przed tych dziew gromadą,", + "59258": "co przy tobie — łabędziu, jest jak gęsi stado.", + "59259": "PANTALIS", + "59260": "Jakżeż brzydką przy pięknie staje się brzydota!", + "59261": "FORKIADA", + "59262": "Przy mądrości w dwójnasób głupią jest głupota.", + "59263": "/ Tu poszczególne Chóru osoby występują pojedynczo. /", + "59264": "PIERWSZA Z CHÓRU", + "59265": "Mów o ojcu Erebie, o matce twej, Nocy.", + "59266": "FORKIADA", + "59267": "Przywołaj siostrę swoją, Scyllę ku pomocy.", + "59268": "DRUGA Z CHÓRU", + "59269": "Na twym drzewie rodowym roją się potwory.", + "59270": "FORKIADA", + "59271": "W piekle krewniaków twoich zastęp wcale spory.", + "59272": "TRZECIA Z CHÓRU", + "59273": "Dla ciebie w piekle wszyscy za młodzi, potworo.", + "59274": "FORKIADA", + "59275": "Tejrezjasza zawołaj w łoże swe, a skoro.", + "59276": "CZWARTA Z CHÓRU", + "59277": "Mamka Oriona była twoją praprawnuczką.", + "59278": "FORKIADA", + "59279": "Ciebie Harpie swym kałem karmiły, maluczką.", + "59280": "PIĄTA Z CHÓRU", + "59281": "A cóż ty jadasz, wiedźmo wychudła i blada?", + "59282": "FORKIADA", + "59283": "Nie chłepcę krwi na pewno! Ty to czynisz rada.", + "59284": "SZÓSTA Z CHÓRU", + "59285": "Ty żywisz się trupami, trupowi podobna.", + "59286": "FORKIADA", + "59287": "Wampirze! W ostre kielce gęba twa zasobna.", + "59288": "PANTALIS", + "59289": "Twoją zapcham, gdy powiem, czym była twa matka.", + "59290": "FORKIADA", + "59291": "Wyjaw, czym sama jesteś! Choć to nie zagadka.", + "59292": "HELENA", + "59293": "Nie z gniewem, lecz z żałością patrzę na was, smutnie,", + "59294": "o, służbo wszczynająca nierozważną kłótnię.", + "59295": "Cóż szkodliwszego może spotkać gospodarza,", + "59296": "jak swary, które służba potajemnie stwarza?", + "59297": "Wtedy jego rozkazy zamierają w echu,", + "59298": "miast żwawym czynem wrócić we wdzięcznym pośpiechu.", + "59299": "Na próżno gromy ciska; grom powraca gromem", + "59300": "i wieści wielką burzę wiszącą nad domem.", + "59301": "To nie wszystko! Słowami niebacznie wołacie", + "59302": "z otchłani niepoznanych straszliwe postacie,", + "59303": "które krążą koło mnie — przeraźliwą zgrają", + "59304": "sprzed ojcowego domu w piekło mnie wciągają.", + "59305": "Czy to wspomnienie? Obłęd? Czy w tej ponurości", + "59306": "żyłam kiedy? Czy żyję? Będę żyć w przyszłości", + "59307": "w tych mrokach potępienia — kędy tak grobowo?", + "59308": "Drżyjcie?! Więc ty mów, stara, jedno powiedz słowo.", + "59309": "FORKIADA", + "59310": "Komu przez długie lata los się zmiennie waży,", + "59311": "temu snem zda się szczęście, kiedy się przydarzy.", + "59312": "Lecz ty właśnie nad miarę, nad zwykłe możności", + "59313": "spotykałaś pragnienia chutne i miłości.", + "59314": "Jeszcześ z latek dziewczyńskich znacznie nie wyrosła,", + "59315": "już się ku tobie miłość Tezeusza niosła", + "59316": "buńczuczna, w huraganie, z wieńcem róż u głowy!", + "59317": "Mąż silny jak Herakles, piękny, posągowy.", + "59318": "HELENA", + "59319": "Dziesięcioletnią sarenkę rzucił w otchłanie niedoli,", + "59320": "w Afidzie, mieście attyckim, wcześniej zażyłam niewoli.", + "59321": "FORKIADA", + "59322": "Ale cię Kastor i Polluks wyrwali z ciężkiej obierzy,", + "59323": "dziewosłębili o ciebie sławni na świat bohaterzy.", + "59324": "HELENA", + "59325": "Lecz w sercu moim nad wszystkich skłonnością cichą przesila,", + "59326": "postać zacnego Patrokla, współtowarzysza Achilla.", + "59327": "FORKIADA", + "59328": "Lecz wola ojca cię daje Menelausowi za żonę,", + "59329": "w którym zarówno żaglowiec, jak dom ma walną obronę.", + "59330": "HELENA", + "59331": "Oddał mu ojciec swą córkę i oddał w władanie włości", + "59332": "i przyszła na świat Hermiona z naszej małżeńskiej miłości.", + "59333": "FORKIADA", + "59334": "Lecz na wojenkę mąż poszedł zdobywać dziedzictwo, na Kretę —", + "59335": "do domu gość wszedł nadobny, zastał samotną kobietę.", + "59336": "HELENA", + "59337": "Nie przypominaj mi, stara, samotnych lat półwdowieństwa,", + "59338": "straszliwe z niego powstały klęski i straszne przekleństwa.", + "59339": "FORKIADA", + "59340": "I mnie wyprawa kreteńska zabrała wolność i dolę,", + "59341": "straciłam dom i rodzinę, w długą popadłam niewolę.", + "59342": "HELENA", + "59343": "Aliści zyskałaś sobie przez szereg lat zaufanie,", + "59344": "oddanoć dworzec wspaniały i skarb, i włości w władanie.", + "59345": "FORKIADA", + "59346": "Tyś je swawolnie niechała — wabiło trojańskie miasto,", + "59347": "tam zapragnęłaś miłości, nienasycona niewiasto.", + "59348": "HELENA", + "59349": "Jedynie klęski znalazłam, losy przeciwne, żałosne", + "59350": "i wniwecz się obróciły wszystkie radoście miłosne.", + "59351": "FORKIADA", + "59352": "Lecz ponoć w dwojej postaci — jakąż to siłą nieznaną? —", + "59353": "byłaś w Egipcie i Troi — i tu, i tam cię widziano.", + "59354": "HELENA", + "59355": "O, nie powiększaj strachami rozterki i nie budź dziwa,", + "59356": "bo w niepewności wciąż żyję, gdzie, która jestem prawdziwa.", + "59357": "FORKIADA", + "59358": "A potem, wieści tak mówią, w krainie wieczystych cieni", + "59359": "byliście, ty i Achilles, miłośnie z sobą złączeni,", + "59360": "że za małżonkę cię pojął — on, co cię kochał za życia.", + "59361": "HELENA", + "59362": "To były śluby widmowe, wykwitłe z mroków ukrycia;", + "59363": "to sen był tylko, sen tylko, i w baśniach jako sen słynie", + "59364": "… i teraz snem jestem, już gasnę… ja jestem cieniem jedynie.", + "59365": "/ Słania się na ręce Chóru. /", + "59366": "CHÓR", + "59367": "Zamilcz! o zamilcz, psie jednooki;", + "59368": "rzucisz na panią straszne uroki!", + "59369": "Kłem jednym błyskasz i grozisz, jędzo,", + "59370": "słowa twe panią z życia przepędzą.", + "59371": "Zło dobroczynne zwiastuje burze,", + "59372": "jest jak wilk srogi w jagnięcej skórze,", + "59373": "na kogo parol zagnie — zamiera!", + "59374": "wolej nam spotkać w puszczy Cerbera.", + "59375": "Serce spłoszone, umysł strwożony,", + "59376": "gdzie? kiedy? jaki? i z której strony", + "59377": "uderzy piorun w chmurze ukryty", + "59378": "mowy obleśnej, niesamowitej?!", + "59379": "Zamiast przyjaźni, cichej opieki", + "59380": "słów, co jak fale letejskiej rzeki", + "59381": "darzą ukojem i zapomnieniem —", + "59382": "ty ukrytego gniewu zognieniem", + "59383": "złą przeszłość wskrzeszasz! Złości zawieją", + "59384": "jej teraźniejszość smagasz, zasmucasz —", + "59385": "kir osmętnienia na przyszłość rzucasz,", + "59386": "co rozkwitała bladą nadzieją.", + "59387": "Więc — zamilcz! — Oto znika od nowa,", + "59388": "ledwo powstała, nasza królowa!", + "59389": "Trwaj, najpiękniejsza między pięknemi,", + "59390": "jaką wyśniło słońce na ziemi!…", + "59391": "FORKIADA", + "59392": "Spoza wiotkiej chmur zasłony błyszczy złote słońce dnia,", + "59393": "jakże wzrusza i zachwyca! Cała przestrzeń mży i drga;", + "59394": "cały świat opromieniony — spójrz, jak pięknie tu, a tam!", + "59395": "Przezywacie mnie brzydotą, lecz rozumiem piękno, znam.", + "59396": "HELENA", + "59397": "Wracam z pustki, strwożona, budzę się z omdlenia,", + "59398": "ciszy pragnę; osłabłam, stłumiony mój głos —", + "59399": "wszak dla nikogo nie ma wstydu, pohańbienia,", + "59400": "że się zlęknie, opatrzy i pozna swój los.", + "59401": "FORKIADA", + "59402": "Stajesz znowu w swej wielkości, w pięknie wyrzeczonych słów,", + "59403": "wzrok twój jasny rozkazuje; co rozkażesz? — powiedz! mów!", + "59404": "HELENA", + "59405": "Oby waśnią zamącony, czyn wasz opieszałość zmazał;", + "59406": "śpieszcie! Spełnić trza ofiary tak, jak pan mój, król, rozkazał.", + "59407": "FORKIADA", + "59408": "Wszystko w domu przyładzone, znajdziesz trójnóg, topór, czarę,", + "59409": "świętą wodę i kadzidło; — co przeznaczasz na ofiarę?", + "59410": "HELENA", + "59411": "Tego król mi nie powiedział —", + "59412": "FORKIADA", + "59413": "— a więc ukrył straszne słowa.", + "59414": "HELENA", + "59415": "Czemuś rzekła: straszne słowa?", + "59416": "FORKIADA", + "59417": "— bo ofiarą ty! Królowa!", + "59418": "HELENA", + "59419": "Ja? —", + "59420": "FORKIADA", + "59421": "— i one! —", + "59422": "CHÓR", + "59423": "— my nieszczęsne!", + "59424": "FORKIADA", + "59425": "Spadnie topór na twój kark!", + "59426": "HELENA", + "59427": "Przeczuwałam los żałosny!", + "59428": "FORKIADA", + "59429": "Przeznaczenie! Szkoda skarg!", + "59430": "CHÓR", + "59431": "Z nami, z nami, cóż się stanie?!", + "59432": "FORKIADA", + "59433": "A! Krzyczycie w wielkim strachu!", + "59434": "Jej szlachetna śmierć! — Wy? — spójrzcie! Tam, gdzie krokwi występ z dachu,", + "59435": "zadyndacie w porządeczku w tej huśtawie niewesołej,", + "59436": "jak schwytane w sidła włosie w jałowcowych krzach kwiczoły.", + "59437": "/ Helena i Chór stoją zdumione i przerażone w ugrupowaniu wyrazistym. /", + "59438": "FORKIADA", + "59439": "Jak posągowe widmo stanęłaś, gromado!", + "59440": "Śmiertelne lęki cieniem na głowach się kładą:", + "59441": "dzień jutrzejszy już nie wasz! Wierę — nikt nie zmieni,", + "59442": "z ludzi widmom podobnych — słonecznych promieni", + "59443": "ochotnie na mrok nocy —; — na to nie ma rady,", + "59444": "nie umkniesz się i próżne ze śmiercią układy!", + "59445": "Śmiertelni wiedzą o tym i złorzeczą nędzy!", + "59446": "Tak! Zgubione jesteście! Trza kończyć co prędzej!", + "59447": "klaszcze w dłonie U drzwi zjawiają się postacie karle. W miarę dalszej mowy Forkiady — Mefistofelesa spełniają zwinnie, co należy.", + "59448": "Do mnie, pokurcze! Nocy zasmęcone śmiecie!", + "59449": "przytoczcie się — tu szkodzić do woli możecie.", + "59450": "Nuże — przynieście ołtarz zdobny w złote rogi,", + "59451": "dzbany napełńcie wodą — czymże-bo się zmyje", + "59452": "krew, którą trup bezgłowy wyrzyga przez szyję?", + "59453": "Tu wzorzysty kobierzec niech na piachu leży,", + "59454": "ofierze tak królewskiej godność się należy;", + "59455": "zwłoki się nim okryje, gdy odpadnie głowa,", + "59456": "i z należnym dostojnej szacunkiem pochowa.", + "59457": "PANTALIS", + "59458": "Królowa stoi niema, w sobie zamyślona,", + "59459": "dziewczęta więdną w trwodze jak trawa skoszona,", + "59460": "Lecz mnie, najstarszej z chóru, z słusznością bezsprzeczną", + "59461": "trza zamienić słów kilka z osobą odwieczną.", + "59462": "Zdasz się nam sprzyjać, mądra jesteś, doświadczona,", + "59463": "zapomnij gęgań dziewek — rzesza rozpuszczona,", + "59464": "jak bicz dziadowski — zmiera! Zważ serca poczciwość,", + "59465": "powiedz, znasz-li ratunku jakową możliwość? —", + "59466": "FORKIADA", + "59467": "Wszystko zależy od królowej! w jednej chwili,", + "59468": "jeżeli zechce, i wasz, i swój los przesili.", + "59469": "Zdecydować się trzeba wyraźnie i szparko —", + "59470": "CHÓR", + "59471": "O, najmądrzejsza Sybillo, o, najdostojniejsza Parko,", + "59472": "zamknij złociste nożyce i obwieść nam dzień zbawienie;", + "59473": "już w całym ciele czujemy te rozhojdania i drżenia,", + "59474": "całą okropność wisielczą! My, niewolnice i branki!", + "59475": "Do tańca tylko stworzone! My, pieszczotliwe kochanki!", + "59476": "HELENA", + "59477": "Tchórzą! Ja cierpię jeno! Nie ma we mnie trwogi,", + "59478": "lecz posłucham cię chętnie; znasz ratunku drogi?", + "59479": "powiedz! Może twa mądrość i wzrok przenikliwy", + "59480": "dla mnie i dla nich znajdzie ewentus szczęśliwy.", + "59481": "CHÓR", + "59482": "Mów! O, powiedz! powiedz prędko! Ból i żałość nas przenika —", + "59483": "jak uniknąć, jak się bronić, czym przepłoszyć widmo stryka,", + "59484": "co się wokół szyi węźli, ciasnym naszyjnikiem ściska!", + "59485": "Dusimy się, ratuj, Reo! Bez pomocy twej śmierć bliska.", + "59486": "FORKIADA", + "59487": "Macież cierpliwość cicho wysłuchać powieści?", + "59488": "będzie długa i pełna treści.", + "59489": "CHÓR", + "59490": "W słuchaniu życie nasze! niech nam duch twój wieści.", + "59491": "FORKIADA", + "59492": "Kto dba o dom swój, skarbów domowych pilnuje,", + "59493": "stare mury naprawia i nowe buduje,", + "59494": "kto dach utrwala na czas wiosennych powodzi,", + "59495": "temu się całe życie szczęśliwie powodzi;", + "59496": "lecz kto świętego proga wydeptane stopnie", + "59497": "w bezszacunku zuchwałym przekracza pochopnie", + "59498": "i w świat rusza — niebaczny! — wracając w swe strony", + "59499": "zastaje dom zmieniony, ile nie zburzony.", + "59500": "HELENA", + "59501": "Przysłowia mi powtarzasz, sens ich dobrze znany;", + "59502": "mów, co masz mówić, starej nie rozdrapuj rany.", + "59503": "FORKIADA", + "59504": "To historia, nie wyrzut! Racz posłuchać, pani:", + "59505": "Menelaus od przystani jedzie do przystani,", + "59506": "w wiecznym korsarstwie łupi wyspy i wybrzeża,", + "59507": "zdobycz do domu zwozi i skarbcowi zwierza,", + "59508": "gdzie niszczeje na kupie; — potem Ilion burzył", + "59509": "przez lat dziesięć — ile na powrót czasu zużył,", + "59510": "nie wiem; — a tu tymczasem dom pusty niszczeje,", + "59511": "a któż pyta, co z domem, co z państwem się dzieje?", + "59512": "HELENA", + "59513": "Swarzeniem wiecznym, widać, myśli masz spsowane,", + "59514": "nie znają tylko klątwy i naganę.", + "59515": "FORKIADA", + "59516": "Tak długo północ Sparty stała bez opieki,", + "59517": "ów kraj wzgórzy i dolin, piękny i daleki,", + "59518": "aż po grzbiety Tajgetu — skąd wypływa strumień", + "59519": "Eurotas i tu do nas wśród zbłyszczeń i szumień", + "59520": "płynie przez oczerety i zrasza nam ziemię —", + "59521": "i kołysze łabędzie; — tam buńczuczne plemię", + "59522": "wylęgłe gdzieś spod Cymbrów północnej krainy,", + "59523": "zajęło leśne wzgórza i plenne doliny,", + "59524": "zbudowało grodzisko dla walk i obrony", + "59525": "i w głąb kraju zapuszcza zaborcze zagony.", + "59526": "HELENA", + "59527": "I mogą tak napadać? i znikąd protestu?", + "59528": "FORKIADA", + "59529": "Osiedlili się przecież od lat wzwyż dwudziestu.", + "59530": "HELENA", + "59531": "Mająż wodza? czyli też są rabusiów zgrają?", + "59532": "FORKIADA", + "59533": "To nie zbójcy! I wodza odważnego mają!", + "59534": "Nie narzekam na niego, trudno mu złorzeczyć,", + "59535": "był tutaj z swą watahą, mógł wszystko zniweczyć,", + "59536": "dom ograbić, haraczu zażądać rokrocznie —", + "59537": "lecz nie! Podarki przyjął i odszedł niezwłocznie.", + "59538": "HELENA", + "59539": "Jakiż jest? jak wygląda?", + "59540": "FORKIADA", + "59541": "Niczego! Niezgorzej!", + "59542": "Chłop na schwał zbudowany, odważny i hoży —", + "59543": "gdzież tam Grekom do niego! Rozumny mężczyzna!", + "59544": "Zwie się ich pohańcami, ale każdy przyzna,", + "59545": "kto ich choć trochę pozna, że Grekowie butni", + "59546": "bardziej byli pod Troją, zacieklej okrutni.", + "59547": "Wielkoduszność władyki wzbudza zaufanie,", + "59548": "a to grodzisko jego piękne niesłychanie!", + "59549": "to nie wasze kamienne, niezdarne okopy,", + "59550": "które ojcowie wasi jak istne cyklopy", + "59551": "pobudowali, kamień piętrząc na kamieniu;", + "59552": "tam wszystko lśni w kunsztownym, zacnym obramieniu,", + "59553": "a wszystko według reguł do piona i wagi —", + "59554": "zewnątrz budowa cudna i pełna powagi", + "59555": "w jasnym słonecznym blasku lustrzy się i płoni", + "59556": "tak gładko, że myśl sama zślizguje się po niej;", + "59557": "wewnątrz podworce zacne, pełne dziwnych czarów,", + "59558": "otaczają budynki szlachetnych rozmiarów:", + "59559": "tu słupy i kolumny, wykusze, podłużne", + "59560": "galerie i altany, tam rzeźby przeróżne,", + "59561": "herby —", + "59562": "CHÓR", + "59563": "— co to są herby?", + "59564": "FORKIADA", + "59565": "Pamiętacie męża,", + "59566": "który zwal się Ajaksem? — na tarczy miał węża;", + "59567": "również i ci pod Teby idący w siedmioro", + "59568": "na paiże rozmaite odznaczenia biorą,", + "59569": "jako to: księżyc, gwiazdy wśród nocnego cienia,", + "59570": "miecze, pochodnie, lutnie, bóstw wyobrażenia —", + "59571": "wszystko, co dziwi bliźnich, straszy i przeraża.", + "59572": "Podobnie, w jasnych barwach lud ten wyobraża", + "59573": "znaki odziedziczone i wklina je w mury,", + "59574": "więc lwy, orły ogromne, dzioby i pazury,", + "59575": "turze rogi, skrzydliska pawie, łodzie, róże,", + "59576": "lub runy w barwach czarnych, modrych i w purpurze:", + "59577": "wszystko to tarcz przy tarczy wisi w salach w górze —", + "59578": "a sale jak świat wielki obszerne i duże;", + "59579": "miejsca też tam na pląsy!", + "59580": "CHÓR", + "59581": "A są tam tancerze?", + "59582": "FORKIADA", + "59583": "Chłopcy jak malowanie! złotowłose, świeże;", + "59584": "aże pachną młodością; chyba jeden Parys", + "59585": "tak woniał, gdy się do królowej zbliżał —", + "59586": "HELENA", + "59587": "Zarys", + "59588": "swej mowy łamiesz; zakończ opowieść, słów szkoda!", + "59589": "FORKIADA", + "59590": "Ty ją zakończ jednym powiedzeniem: tak! zgoda! —", + "59591": "a natychmiast w grodzisko zaprowadzę ciebie.", + "59592": "CHÓR", + "59593": "Wypowiedz słowo zgody! Ratuj nas i siebie.", + "59594": "HELENA", + "59595": "Jakoż? Lęk mam mieć w sobie? Czyliż wy wierzycie,", + "59596": "że małżonek, Menelaus dybie na me życie?", + "59597": "FORKIADA", + "59598": "Zapomniała-żeś, jaka Deifoba, brata", + "59599": "poległego Parysa, spotkała zapłata,", + "59600": "co sobie rościł prawo do pięknej bratowej,", + "59601": "a nawet, jak wieść niesie, zyskał względy wdowy?", + "59602": "Menelaj nos mu obciął, uszy — bez obsłonki", + "59603": "powiem — zbezcześcił męża, obciął wszystkie członki.", + "59604": "HELENA", + "59605": "Istotnie tak postąpił; bronił czci niewieściej.", + "59606": "FORKIADA", + "59607": "Z tychże samych powodów dziś ciebie zbezcześci.", + "59608": "Niepodzielne jest piękno: czyim jest udziałem,", + "59609": "ten woli, miast je dzielić, zgładzić pchnięciem śmiałem.", + "59610": "Hejnały trąb w oddali. Wzdrygnął się Chór.", + "59611": "Jak ten głos trąb mosiężnych, co w uszy się wwierca", + "59612": "i jelita tarmosi — tak kąsze u serca", + "59613": "męża zczajona zazdrość; pamięta stokrotnie,", + "59614": "zdradzony, że co stracił, stracił bezpowrotnie.", + "59615": "CHÓR", + "59616": "Trąby grają rozgłośnie, już dzwonią rynsztunki.", + "59617": "FORKIADA", + "59618": "Witaj, panie! Szafarka zda tobie rachunki.", + "59619": "CHÓR", + "59620": "Lecz my?!", + "59621": "FORKIADA", + "59622": "Już widzę przed nią straszną śmierci drogę", + "59623": "i was widzę na belce; pomóc nic nie mogę.", + "59624": "/ Pauza. /", + "59625": "HELENA", + "59626": "Więc dobrze! Postanawiam; oddalić chcę kaźnię;", + "59627": "demonem jesteś strasznym, widzę to wyraźnie", + "59628": "i lękam się, że z tobą dobro w złe się zmieni;", + "59629": "lecz teraz chodźmy: prowadź do grodu podcieni.", + "59630": "Resztę myśli ukryję! Spowiedź przed narodem", + "59631": "to nie jest rzecz królewska! Chodźmy! Ty idź przodem!", + "59632": "CHÓR", + "59633": "Z jakąż radością mkną nasze kroki!", + "59634": "Za nami pomrok śmierci głęboki,", + "59635": "przed nami mury, nasza ostoja,", + "59636": "niechaj nas bronią, jak ongi Troja;", + "59637": "dotąd by stała nad ludów zwadą,", + "59638": "gdyby ją podłą nie wzięto zdradą.", + "59639": "/ mgła napływa; tonie w niej plan dalszy najpierw, potem bliższy /", + "59640": "Lecz cóż to siostry? cóż to się dzieje?", + "59641": "Dzień nagle gaśnie, zmierzcha, ciemnieje!", + "59642": "Z brzegów Eurotu, z fal świętych głębi", + "59643": "mgła się wyłania, snuje i kłębi;", + "59644": "już oczerety nikną, maleją,", + "59645": "białe łabędzie już nie bieleją,", + "59646": "co się tak niosły szumnie, radośnie —", + "59647": "— znika dnia piękno — — ach! przeżałośnie!", + "59648": "Lecz jeszcze słychać, słychać, jak gędzi", + "59649": "pieśnią śmiertelną kierdel łabędzi;", + "59650": "czyliż, o grozo, i nam nie wieści", + "59651": "zamiast ratunku — zguby, boleści? —", + "59652": "nam — co się szyją chlubimy białą,", + "59653": "jej — co łabędzi córą jest, chwałą!", + "59654": "Wszystko się w białej mgławicy kryje,", + "59655": "nic już nie widzą oczy niczyje.", + "59656": "Cóż to się dzieje? — wiatr nami chwieje,", + "59657": "wiatr nas unosi, zgasły nadzieje.", + "59658": "Czy to po mlecznej, ślepej równinie", + "59659": "Hermes przed nami w mgle sinej płynie?", + "59660": "Czy to z daleka, czyli to z bliska", + "59661": "w ćmie kaduceus złoty wybłyska? —", + "59662": "władczo wskazuje drogę, prowadzi,", + "59663": "a my płyniemy radzi, nieradzi —", + "59664": "do nieznanego, groźnego kresu,", + "59665": "do przepełnionych pustyń Hadesu?", + "59666": "Z nagła się widok jawi ponury,", + "59667": "ciemne, sczerniałe, posępne mury —", + "59668": "Kędyż prowadzi ta kuta brama?", + "59669": "czy to podwórzec? przepastna jama?", + "59670": "Ku strasznej, siostry, płyniemy doli,", + "59671": "do niezaznanej nigdy niewoli.", + "59672": "PODWORZEC ZAMKOWY", + "59673": "/ Faust, Mefistofeles-Forkiada, Linceusz-Strażnik. Helena, Pantalis Chórowi przewodnicząca. Chór niewolnic trojańskich. Wokoło fantastyczne budowle średniowieczne. /", + "59674": "PANTALIS", + "59675": "O, głupie i nieoględne, rozumy iście niewieście,", + "59676": "od każdej chwili zależne, wiatrem podszyte jesteście.", + "59677": "W szczęściuli, czy też w nieszczęściu postępujecie opacznie,", + "59678": "gdy jedna zacznie „tak” mówić, to druga zaraz „nie” zacznie.", + "59679": "Tak jedna drugiej zaprzecza, pieni się, swarzy i złości,", + "59680": "jednakie jeno w boleści, jednakie tylko w radości,", + "59681": "Teraz zamilczcie! Czekajcie, co postanowi władczyni,", + "59682": "w sercu sumuje i waży — więc stańmy posłuszne przy niej.", + "59683": "HELENA", + "59684": "Wróżbitko, gdzież ty jesteś? Twojego imienia", + "59685": "nie znam; wyjdź z tych krużganków, z mrocznego sklepienia.", + "59686": "Czyliż poszła, przezorna, zamku tego pana", + "59687": "prosić, by mi gościna zacna była dana?", + "59688": "Jeśli tak — dzięki tobie! Wiedź mnie doń! Dość znoju", + "59689": "i dość tułactwa — łaknę ciszy i spokoju.", + "59690": "PANTALIS", + "59691": "Próżno królowa nasza spoziera dokoła,", + "59692": "zniknęła ta szkarada; któż ją znaleźć zdoła?", + "59693": "Może we mgle przepadła, co nas nagła, biała,", + "59694": "jakimś dziwnym sposobem w to miejsce przywiała?", + "59695": "A może właśnie po tym labiryncie błądzi", + "59696": "krużganków zagmatwanych, którym kaprys rządzi —", + "59697": "i szuka księcia, by mu hołd złożyć należny.", + "59698": "Lecz spójrz! Tam w górze pogwar, ruch jakiś rozbieżny", + "59699": "w galeriach, oknach! — Służba krzątaniem ogłasza,", + "59700": "że nas zamek łaskawie w gościnę zaprasza.", + "59701": "CHÓR", + "59702": "O, jakże sercu memu naraz świetliście!", + "59703": "Orszak pięknych młodzieńców zszedł uroczyście", + "59704": "z wyżniego piętra; idzie ku nam w pochodzie", + "59705": "kształtny, zgrabny — o! w niezwyczajnej urodzie.", + "59706": "Na czyj rozkaz młodzieńców chór ku nam kroczy?", + "59707": "na co patrzeć mam? na co? — gubią się oczy!", + "59708": "Czy na kształty urocze, czy na krok skory,", + "59709": "na czoło bieliste, złote kędziory?", + "59710": "czy na liczka rumiane, skraszone ruchem,", + "59711": "jak soczyste brzoskwinie omglone puchem?", + "59712": "O, jakże chęć bierze ugryźć — nie można!", + "59713": "smak popiołu mam w ustach! będę ostrożna.", + "59714": "Lecz najpiękniejsi niosą już oto", + "59715": "stopnie, tron cudny, zasłonę złotą,", + "59716": "namiot, a białe wysmukłe ręce", + "59717": "wiążą girlandy, wieszają wieńce", + "59718": "ponad królową. — O, pani miła", + "59719": "jużeś nam, piękna, na tron wstąpiła", + "59720": "— nadobnym ruchem przez nich proszona;", + "59721": "bielą się cudnie twoje ramiona!", + "59722": "My jej też orszak utwórzmy chyży,", + "59723": "stańmy na stopniach, wyżej, to niżej.", + "59724": "Błogosławiona trzykroć gościna,", + "59725": "co nam nad głową wieńce rozpina.", + "59726": "/ Pantonomicznie dzieje się to wszystko, co w słowach Chóru. Skoro chłopcy i giermkowie długim korowodem zeszli schodami w dół — zjawia się na krużganku w dworskim, rycerskim odzieniu średniowiecznego kroju — Faust. Z godnością, powoli zstępuje ze schodów. /", + "59727": "PANTALIS", + "59728": "/ bacznie go mając na oku /", + "59729": "Jeżeli temu mężowi bogi pozwolą żyć dłużej,", + "59730": "niźli zazwyczaj to czynią — wyczucie moje mu wróży,", + "59731": "zważywszy wzięcie królewskie i słodycz jego istoty —", + "59732": "los najpiękniejszy, spełnienie każdej najmniejszej tęsknoty.", + "59733": "I czy to w bitwie rycerskiej wśród szczęku białych oręży,", + "59734": "czy w bialogłowskich utarczkach — tu i tam zawsze zwycięży.", + "59735": "Czemużby nie miał, wspaniały, raźno do swego dojść celu,", + "59736": "moc jego mężów przewyższa, a znałam dostojnych wielu.", + "59737": "Z powagą dworską, w skupieniu i z pochyloną w czci głową", + "59738": "w dól schodzi zgrabnie, powoli — o! podnieś oczy, królowo!", + "59739": "FAUST", + "59740": "/ zbliża się do tronu, obok niego człowiek w pętach /", + "59741": "Zamiast hołd wdzięczny nieść w dani", + "59742": "tej chwili niezapomnianej,", + "59743": "wiodę do kolan twych, pani,", + "59744": "człowieka skutego w kajdany.", + "59745": "A jaki popełnił czyn —", + "59746": "opowiem; wpierw klęknij przy tronie,", + "59747": "słów szukaj ku swojej obronie", + "59748": "i wyspowiadaj się z win.", + "59749": "Wzrok ma tak bystry jak sokół,", + "59750": "więc go stawiłem na wieży,", + "59751": "by dawał baczenie wokół,", + "59752": "jak trzeba i jak należy;", + "59753": "czy to na ziemi, czy niebie", + "59754": "fakt jaki — wszerz i wzdłuż,", + "59755": "od zamku do modrych wzgórz,", + "59756": "w każdej okazji, potrzebie,", + "59757": "czy to, że trzoda skądś bieży,", + "59758": "czy to o zjawie rycerzy —", + "59759": "zdawać miał pilny rachunek,", + "59760": "ostrowidz, ten strażnik mój,", + "59761": "bym wiedział, czy biec na ratunek,", + "59762": "czy szyki sprawować na bój.", + "59763": "Dziś opieszałość nie lada!", + "59764": "Przybywasz, królowo, do wrót,", + "59765": "a on mi nic nie powiada!", + "59766": "Milczący zastajesz gród!", + "59767": "Wszak bym słał wici przez włość,", + "59768": "otrąbił na cztery strony,", + "59769": "że w święty dzień — wytęskniony", + "59770": "zawitał w progi me gość.", + "59771": "Strasznie zawinił! — I ninie", + "59772": "u twoich przeświętych stóp", + "59773": "klęczy! — Rozstrzygaj o winie —", + "59774": "w twych rękach żywot i grób.", + "59775": "HELENA", + "59776": "Zaszczyt nie lada; szczęśliwą się mienię", + "59777": "twą łaskawością; mam sprawować sąd?", + "59778": "Czyli mnie, panie, wieść chcesz w pokuszenie?", + "59779": "Lecz wpierw wysłucham; — jakiż był twój błąd?", + "59780": "STRAŻNIK LINCEUSZ", + "59781": "Cóż istnienie? Cóż mi grób?", + "59782": "Życie szczęsne! Zgon szczęśliwy!", + "59783": "U przeświętych klęczę stóp", + "59784": "pani cudnej, miłościwej.", + "59785": "Dziś rano w blasku zórz", + "59786": "słońca szukam w barw powodzi —", + "59787": "aż tu nagle spoza wzgórz", + "59788": "na południu słońce wschodzi!", + "59789": "Więc w tę stronę ślę mój wzrok,", + "59790": "a tu góry, lasy płyną!", + "59791": "Ziemię, niebo chłonie mrok —", + "59792": "widzę tylko ją! Jedyną!", + "59793": "I na próżno w bezmiar lśnień", + "59794": "oczy moje wpijam rysie —", + "59795": "nie wiem, czy to noc, czy dzień,", + "59796": "czy to jawa, czy sen śni się.", + "59797": "Gwiazd zawieja! Tęcze! Skry!", + "59798": "Blaski się na wieże tłoczą —", + "59799": "mgły się wiją — nikną mgły —", + "59800": "cud się boski jawi oczom!", + "59801": "A modlitwa moich rąk", + "59802": "idzie ku jasności onej;", + "59803": "wszędzie jasność! Słońce w krąg!", + "59804": "I tak stoję — oślepiony.", + "59805": "Przeto mój strażniczy róg", + "59806": "zamilkł w tej świetlistej porze —", + "59807": "zjawił mi się piękna Bóg!", + "59808": "Cóż mnie złego spotkać może?!", + "59809": "HELENA", + "59810": "Jakże mi karać twoje przewiny?", + "59811": "Z mojej-ci one, z mojej przyczyny!", + "59812": "O, ja nieszczęsna! — Kędy się zjawię,", + "59813": "błądzą mężowie w złości, w niesławie;", + "59814": "bo takie we mnie zgubne wyroki,", + "59815": "iż mężnych pchają w pomrok głęboki.", + "59816": "Tak idą za mną od urodzenia", + "59817": "rabunki, zbrodnie i uwodzenia;", + "59818": "po wszystkie lata na wszystkie strony —", + "59819": "bohaterowie, bogi, demony", + "59820": "muszą się swarzyć. Z mego kochania", + "59821": "jeno zło snują i zamieszania.", + "59822": "I tak się wszystkich przekleństwem staję", + "59823": "i jeno nędzę nędzy przydaję.", + "59824": "Oczarowany, stałeś bezwładnie —", + "59825": "włos ci, strażniku, z głowy nie spadnie.", + "59826": "FAUST", + "59827": "Ze zdumieniem, królowo, patrzę i niegniewnie", + "59828": "na rannego i ciebie, co trafiasz tak pewnie.", + "59829": "Widzę łuk, który wysłał tak niechybne groty,", + "59830": "z których jednym ten trafion! A strzał tych przeloty", + "59831": "migają — we mnie mierzą! W uskrzydlonym gwarze", + "59832": "łecą ponad basztami, poprzez krenelaże.", + "59833": "I czymże teraz jestem? Bunt rzuciłaś w sługi,", + "59834": "już i mury niepewne, zluźniłaś kolczugi.", + "59835": "Obawiam się, że wojsko, by uniknąć klęski —", + "59836": "niezwyciężonej pani podda się — zwycięskiej!", + "59837": "Cóż uczynię? — Już chyba przed twą królewskością", + "59838": "złożę to, co niebacznie zwałem był własnością —", + "59839": "i siebie! U twych kolan hołd złożę potędze", + "59840": "twej i wierność potwierdzę w wieczystej przysiędze.", + "59841": "LINCEUSZ", + "59842": "/ wraca ze skrzynią, za nim niosą słudzy skrzyń sporo /", + "59843": "Znów mnie, królowo, do stóp twych żenie,", + "59844": "do ócz, co słońcem się złocą!", + "59845": "Bogacz o jedno żebrze spojrzenie,", + "59846": "nędzny, lecz możny twą mocą.", + "59847": "Czymże dziś jestem? Czym wczoraj byłem?", + "59848": "Na cóż me oczy sokole?", + "59849": "Spojrzałem na cię, wzrok mój straciłem", + "59850": "i sprawność czynu, i wolę.", + "59851": "Przyszliśmy z wschodu, w walnej potrzebie", + "59852": "prąc ku zachodnim wyrajom;", + "59853": "naród nasz liczny jak gwiazdy w niebie,", + "59854": "pierwsi ostatnich nie znają.", + "59855": "Padł pierwszy szereg, już wstawał wtóry,", + "59856": "trzeci na pomoc wraz bieży;", + "59857": "wzmożeni sobą lecim jak chmury,", + "59858": "któż padłych liczy żołnierzy!", + "59859": "Jak burza mkniemy błyskaniem krwawem,", + "59860": "grodem i borem, i łanem,", + "59861": "gdzie dziś mój jeno rozkaz był prawem,", + "59862": "jutro kto inny jest panem.", + "59863": "Zagon szeroki! Zwycięskie szlaki!", + "59864": "Czas krótki na pohulanki!", + "59865": "Ten wołów stada, tamten rumaki,", + "59866": "ów najpiękniejsze kradł branki.", + "59867": "Lecz ja wśród znojnych rycerskich biegów,", + "59868": "najrzadsze zbierałem wiano;", + "59869": "te wszystkie łupy moich kolegów,", + "59870": "to dla mnie omłot i siano.", + "59871": "Chytry na skarbów lśniące pożytki,", + "59872": "jak sowa szukałem wśród cieni —", + "59873": "w lot odkrywałem skrzynie i skrytki", + "59874": "i tajemnice kieszeni.", + "59875": "Rychło w bród miałem drogich kamieni,", + "59876": "klejnotów cennych, złotości:", + "59877": "a oto szmaragd zacnej zieleni,", + "59878": "godny twej, pani, piękności.", + "59879": "O, niechaj wzrok twój cudny nie stroni", + "59880": "od tych szlachetnych łez morza;", + "59881": "wierzaj, rubinu czerwień przysłoni", + "59882": "różana lic twoich zorza.", + "59883": "Oto pokłosie bitw srogich wielu,", + "59884": "pokłosie bardzo szczęśliwe —", + "59885": "u stóp twych leży, a więc u celu —", + "59886": "tu jego miejsce właściwe.", + "59887": "Niosę ci ciężkie, okute skrzynie,", + "59888": "w skarbcu ostało ich sporo;", + "59889": "pozwól mi uczcić w tobie władczynię —", + "59890": "niech skarby ręce twe biorą.", + "59891": "Zaledwieś, pani, na tron wstąpiła,", + "59892": "chyli się w hołdzie i korzy", + "59893": "Rozum, bogactwo, męstwo i siła —", + "59894": "przed zjawą władzy twej bożej.", + "59895": "Przeto dziś skarby strzeżone w dumie,", + "59896": "stają się twoją własnością.", + "59897": "Jakżem je cenił! — Dzisiaj rozumiem,", + "59898": "że były tylko marnością.", + "59899": "Wszystko, co zwałem skarbem i mieniem", + "59900": "poszło jak plewy na nice;", + "59901": "wskrzesić ich wartość zdolą spojrzeniem", + "59902": "twoje przeczyste źrenice.", + "59903": "FAUST", + "59904": "Odsuń co rychlej łupy, plon potrzeby hardej,", + "59905": "ostaną bez nagrody, dobrze, że bez wzgardy.", + "59906": "Już to wszystko jej własność, ta grodu wspaniałość,", + "59907": "po cóż więc dawać szczegół, gdy już jej jest całość.", + "59908": "Idź, strażniku — zbierz, ułóż wielkie nasze skarby", + "59909": "i niewidzialny przepych ustrój w kształt i farby", + "59910": "urocze! — Spraw, by stropy jak niebios sklepienie", + "59911": "zbłękitniały pogodnie, z martwych zbudź olśnienie,", + "59912": "a poprzez korytarze, sale, wieczerniki,", + "59913": "pod stopy jej rzuć wonne kobierców kwietniki;", + "59914": "niechaj krok jej nie dotknie posadzek ni progów,", + "59915": "oczy jej paś przepychem godnym wiecznych bogów.", + "59916": "LINCEUSZ", + "59917": "Sługa musi, pan każe —", + "59918": "siły nie poradzą —", + "59919": "drobiazg! Wszakżeśmy w jej czarze!", + "59920": "wszystko pod jej władzą!", + "59921": "Wojsko hart swój mężny traci,", + "59922": "stępiały brzeszczoty —", + "59923": "ba! — przed zjawą jej postaci", + "59924": "gaśnie promień słońca złoty!", + "59925": "Przed bezcennym jej obliczem", + "59926": "wszystko pustką jest i niczem.", + "59927": "/ Wychodzi. /", + "59928": "HELENA", + "59929": "/ do Fausta /", + "59930": "Pragnę z tobą pomówić, wszak ten tron na dwoje,", + "59931": "miejsce czeka na władcę — zapewnia mi moje!", + "59932": "FAUST", + "59933": "Wpierw pozwól, pani cudna, klęknąć i twe ręce", + "59934": "łaskawe ucałować w hołdzie i podzięce.", + "59935": "Przyjm mnie jako współwładcę niezmierzonych włości,", + "59936": "który ci służyć pragnie wiernie i w miłości —", + "59937": "razem: czciciel i sługa, i strażnik szczęśliwy.", + "59938": "HELENA", + "59939": "Na wielkie dziwy patrzę, słyszę jeno dziwy!", + "59940": "Pełna zdumienia pytać chciałabym tak wiele,", + "59941": "lecz o jedno zagadnąć jeno się ośmielę:", + "59942": "czemu ta mowa twoja melodią uroczą", + "59943": "poi mnie tak radośnie? — dźwięki słów się toczą", + "59944": "jak złotodźwięczne kręgi — nim zadrży rozgłośnie,", + "59945": "już drugi mknie pierwszemu na sukurs miłośnie.", + "59946": "FAUST", + "59947": "Jeśli ci dźwięk mej mowy przemawia do duszy,", + "59948": "jakżeż cię śpiew dopiero zachwyci i wzruszy!", + "59949": "A więc pocznijmy zaraz — wszak w myśli wymianie", + "59950": "śpiew zrodzi się najłatwiej i pośród nas wstanie.", + "59951": "HELENA", + "59952": "Więc powiedz, jak mi składać tak urocze słowa?", + "59953": "FAUST", + "59954": "Najpiękniejsza jest serca nieuczona mowa;", + "59955": "gdy się i oczu tęsknota poprzez myśli snuje", + "59956": "patrzysz wkoło i pytasz —", + "59957": "HELENA", + "59958": "— kto z tobą współczuje.", + "59959": "FAUST", + "59960": "Czymże wtedy dla ducha mijanie i czas?", + "59961": "Jedynie teraźniejszość —", + "59962": "HELENA", + "59963": "— uszczęśliwia nas.", + "59964": "FAUST", + "59965": "Tak, to jest skarb nad skarby, wian wieńczący skroń", + "59966": "ale któż go uwije, miła —", + "59967": "HELENA", + "59968": "— moja dłoń.", + "59969": "CHÓR", + "59970": "Czyliż poczytać można za błędy", + "59971": "te pani naszej dla pana względy?", + "59972": "Wszakże wyznajcie — wszystkie w niewoli", + "59973": "żyjem od czasu złowieszczej doli,", + "59974": "gdyśmy z Ilionu, nieszczęsne płaczki", + "59975": "ruszyły w odmęt groźnej tułaczki.", + "59976": "Branki na męską chuć zawsze zdane", + "59977": "mogąż wybierać? — Są wybierane!", + "59978": "Cóż, znawczyniami są; — a sposobność", + "59979": "nastręcza już-to zacną dorodność", + "59980": "młodych i złotowłosych pasterzy,", + "59981": "indziej Faun sprośny zęby swe szczerzy —", + "59982": "tym, tamtym branka równo rozdziela;", + "59983": "przelewne ciało pod nich podściela.", + "59984": "Lecz oto spójrzcie! Mocno wtuleni", + "59985": "siedzą miłośnie w siebie wpatrzeni;", + "59986": "tak ramię w ramię, noga do nogi,", + "59987": "ręka ku ręce szuka swej drogi.", + "59988": "Tak się nad tronem społem kołyszą", + "59989": "i nic nie widzą, i nic nie słyszą!", + "59990": "W obliczu ludu, aż nazbyt śmiele —", + "59991": "do cna wtopieni w miłosnym dziele.", + "59992": "HELENA", + "59993": "Jakobym-ci daleko, a przecież tak blisko!", + "59994": "Dziewosłębią me słowa upojnym uściskom.", + "59995": "FAUST", + "59996": "Serce bije, drżę cały, słowo mrze wśród pieszczeń!", + "59997": "To śnienie niepojęte! Znika czas i przestrzeń.", + "59998": "HELENA", + "59999": "Wszakżem-ci już nie żyła! Otom odrodzona!", + "60000": "Wierna nieznajomemu i w niego wpleciona.", + "60001": "FAUST", + "60002": "Niechaj dociekać przyczyn myśli się nie silą", + "60003": "obowiązkiem dziś byt nasz — chociażby był chwilą.", + "60004": "FORKIADA", + "60005": "/ wchodzi gwałtownie /", + "60006": "Ach! miłostek pierwsze zgłoski", + "60007": "to nauka bardzo lekka;", + "60008": "łacno czulić się bez troski —", + "60009": "czas nie czeka — czas ucieka!", + "60010": "Nie słyszycie? — Dudnią grzmoty!", + "60011": "Granie surm i walk łoskoty!", + "60012": "Zguba wasza niedaleka!", + "60013": "Zbrójcie się! Do walki srogiej", + "60014": "już Menelaus w nasze progi", + "60015": "idzie — za nim tłum — jak rzeka!", + "60016": "Tu pośród zgrai niewieściej", + "60017": "wróg cię schwyci i zbezcześci —", + "60018": "na złeć wyjdzie dziew opieka!", + "60019": "Stryk dla trzódki gotów marnej,", + "60020": "dla niej zładzon stos ofiarny,", + "60021": "pień i ostry topór czeka!", + "60022": "FAUST", + "60023": "Bezczelne przeszkadzanie! wstrętni! nierozważni!", + "60024": "Nawet w niebezpieczeństwach bezmyślność mnie drażni", + "60025": "Najpiękniejszego szpeci zła wiadomość posła —", + "60026": "ciebie, najszkaradniejsza, wieść nieszczęsna niosła,", + "60027": "jak zawsze! Lecz tym razem nie uda się sztuka,", + "60028": "niech sobie mowa twoja wiatru w polu szuka!", + "60029": "Nie ma niebezpieczeństwa za tymi murami,", + "60030": "a gdyby nawet było — ja gardzę groźbami!", + "60031": "/ Sygnały, eksplozje na basztach, hejnały trąb i surm, muzyka wojenna, gromki przemarsz wojsk. /", + "60032": "FAUST", + "60033": "Wraz się wysypią dzielni z bram,", + "60034": "w rycerskim staną kole,", + "60035": "ten jeno godzien względów dam,", + "60036": "kto je obronić zdole.", + "60037": "/ do wodzów, którzy spośród hufców wychodzą i w kole stają, Faust tak przemawia /", + "60038": "Oto północy młode lwy,", + "60039": "tu wschodu kwiat-potęga —", + "60040": "w ślepiach ich gniewu płoną skry", + "60041": "moc ich po laury sięga!", + "60042": "Zakuta w stal błyskaniem lśni", + "60043": "brać mężna i zwycięska,", + "60044": "idą, a zda się w chmurach grzmi:", + "60045": "„sława!!” — a wrogom: „klęska!”", + "60046": "W Pylos wysiedliśmy na brzeg", + "60047": "— nie żyje Nestor stary —", + "60048": "państw drobnych związek u stóp legł", + "60049": "zdobywców pełnych wiary!", + "60050": "Teraz mi chybko sprzed tych bram", + "60051": "przepędźcie Menelaja", + "60052": "na morze! Niech korsarzy tam", + "60053": "i on, i jego zgraja!", + "60054": "Królowej Sparty złóżcie ślub,", + "60055": "zwycięskich serc orędzie —", + "60056": "kraj wolny rzućcie jej do stóp,", + "60057": "a państwo waszym będzie!", + "60058": "Rycerze! Piersi waszych wał", + "60059": "Koryntu zbawi włoście,", + "60060": "a u achajskich starych skał", + "60061": "las dzid, mur tarczy wzroście.", + "60062": "A wy w Messenie dzierżcie straż!", + "60063": "Wy idźcie do Elidy!", + "60064": "Rycerski obowiązek wasz", + "60065": "to wielkość Argolidy.", + "60066": "Tedy wrócicie w domu schron", + "60067": "w obronie powołani —", + "60068": "i sławą skwitnie Sparty tron,", + "60069": "ojczyzna waszej pani!", + "60070": "Wszyscy i każdy suty łup", + "60071": "ożeni z wieczną sławą —", + "60072": "zyszczecie w zgodzie u jej stóp", + "60073": "świetlany mir i prawo.", + "60074": "/ Zstępuje z tronu. Wodzowie otaczają go zwartym kręgiem, wysłuchują rozkazów i rozporządzeń. /", + "60075": "CHÓR", + "60076": "Ten, co piękną niewiastę pragnie posiadać,", + "60077": "niechaj w mieczu nadzieję umie pokładać.", + "60078": "Umizgami ją zdobył — skarb przedostojny —", + "60079": "nic zażyje go w ciszy, nijak bez wojny;", + "60080": "chytrzy zdrajcy ją zmamią; obleśni zbóje", + "60081": "zechcą ją uwieść, wykraść; niechaj pilnuje.", + "60082": "Księcia naszego chwalę, wysoko cenię,", + "60083": "możni bacznie na jego patrzą skinienie;", + "60084": "mądrze i mężnie czyni! — Przeto słuchają —", + "60085": "tym jego dzięki skarbią i korzyść mają; —", + "60086": "tak więc i wilk jest syty, i owca cała,", + "60087": "dla obu sława rośnie, zakwita chwała.", + "60088": "Któż mu ją wydrze ninie, władcy możnemu?", + "60089": "już to jemu należna i tylko jemu!", + "60090": "Dwakroć cześć mu! Z nią razem wyrwał nas z toni,", + "60091": "wewnątrz nas murem, zewnątrz wojskami broni.", + "60092": "FAUST", + "60093": "Dary rozdane rycerzom —", + "60094": "każdemu udzielne księstwo;", + "60095": "pójdą i światy przemierzą —", + "60096": "pawężą naszą ich męstwo.", + "60097": "Bronić cię będą, kraino,", + "60098": "wyspo-niewyspo w fal więzi —", + "60099": "spięta pasmem z gór rodziną", + "60100": "Europy ostatnia gałęzi.", + "60101": "Kraju! O, niechże z twej dani", + "60102": "wszystkim lśni słońce i chwała!", + "60103": "Otoś zwrócony mej pani,", + "60104": "co na cię ongi spojrzała,", + "60105": "gdy wśród szelestu szuwaru", + "60106": "zrodzona w chwili przeźroczej,", + "60107": "urzekła potęgą czaru", + "60108": "rodzeństwa i matki oczy.", + "60109": "Do stóp twych łany pól żyzne", + "60110": "kłonią się, bory i gaje —", + "60111": "niechaj twe serce ojczyznę", + "60112": "nad wszystkie ukocha kraje.", + "60113": "A gdy się góry na wierchach zrumienią", + "60114": "w zimnym zalewie skośnych słońca strzał —", + "60115": "zaledwie skała omszy się zielenią,", + "60116": "kozica skubie swój chudobny dział.", + "60117": "Źródło wytryska, żwawy bieg strumieni —", + "60118": "już się zielenią hale i manowce —", + "60119": "na stu pagórkach falistej przestrzeni", + "60120": "pasą się w dzwonków rozdzwonieniu owce.", + "60121": "Rozważnie, wolno idą trzody w rzędzie,", + "60122": "nad przepaściami przez zbooza urwiste —", + "60123": "schron przyładzony dla wszystkich i wszędzie:", + "60124": "w sto grot się sklepią ściany gór skaliste.", + "60125": "Pan je tam strzeże; nimfy wód ochocze", + "60126": "rzeźwiący chłodem zamieszkują parów —", + "60127": "drzewa z tęsknotą w błękitne przeźrocze", + "60128": "prężą ramiona rozchwianych konarów.", + "60129": "Puszcze prastare! Głuche dębów bory", + "60130": "stoją jak hufy z dumą i protestem!", + "60131": "Sokiem słodzistym spęczniałe jawory", + "60132": "łagodnie szumią na wietrze szelestem.", + "60133": "W leśnych podcieniach, w zielonej pomroce", + "60134": "rodzą wymiona białe, ciepłe mleko;", + "60135": "zasobne łęgi podają owoce,", + "60136": "a dziuple grają złotych pszczół pasieką.", + "60137": "Błogość tu mieszka w urodzie weselnej,", + "60138": "uśmiech na wargach, uśmiech w oczach lśni —", + "60139": "nikt tu nie cierpi, nikt nie jest śmiertelny,", + "60140": "w zdrowiu radosne lud przeżywa dni.", + "60141": "Urocze chłopię dojrzewa świetlanie,", + "60142": "już się ojcowski w nim słoneczni cud;", + "60143": "w podziwie sercu nadajesz pytanie:", + "60144": "czyli to ludzie, czyli bogów ród?", + "60145": "Ponoć Apollo, jak klechda powiada,", + "60146": "pośród pasterzy żył pięknych jak on!", + "60147": "bo gdzie przyroda nieskalanie włada —", + "60148": "wszechświat ma zgodny, harmonijny ton!", + "60149": "/ usiadł obok Heleny /", + "60150": "Więc społem nas krajobraz ten zachwyca,", + "60151": "ostaw za sobą, miła, przeszłość wszelką;", + "60152": "praojca bogów miałaś za rodzica,", + "60153": "złotego wieku cna obywatelko.", + "60154": "Nie dla cię murów cień i baszt strzelistych!", + "60155": "Jeszcze młodzieńczy cudów świat otwarty —", + "60156": "i tam nasz przebyt, wśród łanów kwiecistych,", + "60157": "w wonnej Arkadii przy granicach Sparty.", + "60158": "Tobie znaczono w rajskim mieszkać czarze,", + "60159": "przetoś podana ku wielkiej radości!", + "60160": "Trony się mienią w kwietne wirydarze!", + "60161": "O, szczęście arkadyjskie! O kraju wolności!", + "60162": "/ Tu następuje zupełna zmiana scenerii. /", + "60163": "ARKADIA", + "60164": "/ Faust, Mefistofeles, Forkiada, Helena, Euforion Pantalis, Chór, Dziewczyna. Rozległe uroczysko leśne ujęte w strome ściany skał. Liczne groty, altany zasłonięte bluszczem i winem. Faust i Helena niewidoczni, Chór, rozdzielony na grupy. /", + "60165": "FORKIADA", + "60166": "Jakże już długo śpią dziewczynki w cieniu!", + "60167": "Nie wiem, czyli dojrzały w sennym przywidzeniu", + "60168": "to, co wyraźnie me oczy widziały?! — a no", + "60169": "trzeba je zbudzić! Ejże! Zdziwią się, gdy wstaną!", + "60170": "Brodacze! Zbudź się i ty, gromado zaspana!", + "60171": "Cuda niewiarygodne! Spójrzcie, co za zmiana!", + "60172": "Hej! Wstawać! Przetrzeć oczy! Włosy gładźcie prędko!", + "60173": "cóż ślepia tak bałuszysz? — Idę z pogawędką —", + "60174": "CHÓR", + "60175": "Mów nam, mów nam! Opowiadaj, jakie dziwa? jakie czary?", + "60176": "Chcielibyśmy coś zasłyszeć, coś takiego nie do wiary!", + "60177": "bo nas nuda żre okrutna — wciąż spozierać po skał szczycie —", + "60178": "FORKIADA", + "60179": "Ledwoście otwarły oczy, dzieci, a już się nudzicie?", + "60180": "A tam w grotach i altanach, i jaskiniach, w wiecznej wiośnie —", + "60181": "ślubne łoża i komnaty, gdzie z królową pan miłośnie", + "60182": "pieści się w spokoju, w ciszy —", + "60183": "CHÓR", + "60184": "— jak to? tutaj?", + "60185": "FORKIADA", + "60186": "W samotności!", + "60187": "Tylko mnie ze służby całej przywołali, bo ufności", + "60188": "byłam godna; w kornej czci stałam na boku; aż w momencie", + "60189": "pewnym poszłam zioła zbierać na czary i na zaklęcie;", + "60190": "miłość żąda samotności.", + "60191": "CHÓR", + "60192": "Mówisz, jakby w tych grotach całe światy właśnie", + "60193": "były: lądy i łąki, stawy, rzeki! — Baśnie!", + "60194": "FORKIADA", + "60195": "Oczywiście, niewierni! W tej bezbrzeżnej dali", + "60196": "podwórze przy podwórzu i sala przy sali.", + "60197": "Raz szłam cichcem galerią pośród kolumn cieni,", + "60198": "aż tu pogłosy śmiechu zadzwonią w przestrzeni —", + "60199": "patrzę: — aż ci to chłopczyk miły, cale gładki", + "60200": "z ojcowych kolan skacze na kolana matki.", + "60201": "Uściski, przymilania przekornej miłości,", + "60202": "przeplatają się z śmiechem prawdziwej radości.", + "60203": "Nagus, geniusz bez skrzydeł, Faun bez zwierzęcości,", + "60204": "skacze po pawimencie w wiewiórczej zwinności,", + "60205": "podłoga go odrzuca, podbija — a mały", + "60206": "po drugim, trzecim skoku już sięga powały.", + "60207": "Matka zstrachana woła: „drogą dookolną", + "60208": "wkoło komnaty biegaj, lecz latać nie wolno!”", + "60209": "Ojciec roztropny mówi: „ziemia, jak odskocznia,", + "60210": "skok twój w loty zamienia i wraz podobłocznia;", + "60211": "dotknijże stopą ziemi jak Anteusz drugi,", + "60212": "poczujesz w krew płynące przemożne sił strugi”.", + "60213": "A nasz chłopaczek skacze, jak piłka pomyka", + "60214": "po skałach, turniach — ledwo stopą skał dotyka.", + "60215": "Aż w jakiejś rozpadlinie znika niezgłębionej,", + "60216": "my wszyscy w krzyk! A echo powtarza: zgubiony!", + "60217": "Matka płacze, a ojciec, choć zgnębiony srodze,", + "60218": "pociesza ją — ja stoję bezradna i w trwodze.", + "60219": "Aż tu nowe zjawisko! Przecudne! Świetliste!", + "60220": "Wraca odziany w szaty jak łąka kwieciste!", + "60221": "Ręce, piersi we wstęgach! Opleciony cały", + "60222": "szarfami! W rękach lutnia! Słowem — Febus mały.", + "60223": "Dziw wielki! Tak tam stoi na wyżnim kamieniu!", + "60224": "Rodzice się całują w szczęsnym uniesieniu,", + "60225": "a wkoło głowy chłopca promienie się złocą —", + "60226": "czy to diadem? czy światło ducha skwitłe mocą?", + "60227": "A już-ci w każdym ruchu wielki dźwięk się ziszcza,", + "60228": "gest każdy wieści piękno — piękna tego mistrza,", + "60229": "który nie stwarza pieśni, bo cały jest pieśnią!", + "60230": "Lecz wnet się cuda oczom waszym ucieleśnią.", + "60231": "CHÓR", + "60232": "Nie maż poezji wieszczej na Krecie?", + "60233": "Czemuż więc cudem zjawisko zwiecie?", + "60234": "Czyliż ci rytmem złotym nie dzwoni", + "60235": "pieśń starych podań Hellady, Jonii?", + "60236": "Wszystko, co dzisiaj dzieje się, stwarza —", + "60237": "przebrzmiałym echem wielkość powtarza.", + "60238": "Jakoż nam równać treść twej powieści", + "60239": "z wzniosłym nad prawdę kłamstwem, co wieści", + "60240": "o sprytnym synu Mai uroczej,", + "60241": "o czynach jego w dziejów pomroczy.", + "60242": "Ledwo się zrodził zgrabny i hoży,", + "60243": "już niańki, mamki — każda go łoży", + "60244": "na lniane płótna — rączki i nóżki", + "60245": "krępują, wiążą w pulchne pieluszki —", + "60246": "klaszcze i śpiewa stróżek gromada,", + "60247": "z każdego ruchu dziecięcia rada.", + "60248": "Hożo i zgrabnie lepak swe członki", + "60249": "gibkie wyciągnął z lnianej osłonki,", + "60250": "chytrze wyłazi na przekór chustom —", + "60251": "frunął. — Kołyskę ostawił pustą;", + "60252": "jak motyl, który z poczwarki swojej", + "60253": "wyjdzie, skrzydełka suszy i stroi,", + "60254": "prostuje — wzlata w przestwór słoneczny,", + "60255": "lekkoduch zwinny, latawiec wieczny.", + "60256": "Tak i syn Mai od dni początku", + "60257": "był wichrzycielem ładu, porządku;", + "60258": "patron złodziei, frantów i łgarzy —", + "60259": "swawoli, psoci, gdzie się przydarzy.", + "60260": "Prędko mórz władcy trójząb wykradnie,", + "60261": "Ares bez miecza stoi bezradnie,", + "60262": "Febus bez łuku i bez kołczana,", + "60263": "Hefajst bez obcęg; — dziecina szczwana", + "60264": "na kradzież gromów Dzeusa się waży,", + "60265": "ale się cofa, bo ogień parzy.", + "60266": "W wyścig z Erosem skrzydlatym bieży", + "60267": "podstawia nogę — już Eros leży!", + "60268": "Cypryjskiej pani podczas pieszczoty", + "60269": "wykrada sprytnie pas szczerozłoty.", + "60270": "/ Z głębi wydzwania się urocza melodia arf, wszyscy podają się ku niej wzruszeni. Odtąd akompaniament pełnobrzmiącej muzyki towarzyszy dalszej akcji. /", + "60271": "FORKIADA", + "60272": "Miłe dźwięki, każdy przyzna;", + "60273": "z czaru klechd umkniecie wcześnie,", + "60274": "Wasze bogi to starzyzna,", + "60275": "co minęło — już nie wskrześnie.", + "60276": "Nikt ich już nie potrzebuje,", + "60277": "żądza nasza wiecznie żywa:", + "60278": "ta pieśń serca oczaruje,", + "60279": "która z serca wprost wypływa.", + "60280": "/ Skrywa się poza skałami. /", + "60281": "CHÓR", + "60282": "Jeśli ty, o, przeraźliwa,", + "60283": "skłaniasz słuch ku dźwięków mowie —", + "60284": "nas ogarnia niemoc tkliwa,", + "60285": "z każdym tonem wraca zdrowie.", + "60286": "Czemu blask słońca? — Niechaj gaśnie!", + "60287": "Dusze nasze jutrznią dnieją,", + "60288": "wszystkie ziemi zgasłe baśnie", + "60289": "w sercach naszych kwieciścieją.", + "60290": "/ Helena, Faust i Euforion. /", + "60291": "EUFORION", + "60292": "/ w znanej nam z opisu szacie /", + "60293": "Pieśni wygrywam dziecięce,", + "60294": "a wam się dziecięctwo śni;", + "60295": "bierzcie mnie za ręce", + "60296": "jak za najrańszych dni.", + "60297": "HELENA", + "60298": "Miłość człowiecza dwa serca sprzęga", + "60299": "i uszczęśliwia dwoje,", + "60300": "bożych zachwytów żywa potęga", + "60301": "słoneczni się we troje.", + "60302": "FAUST", + "60303": "Serca ku sobie dążą,", + "60304": "w tym się treść bytu znaczy;", + "60305": "jedne ogniwa nas wiążą,", + "60306": "mogłożby być inaczej?", + "60307": "CHÓR", + "60308": "Świetlisty, taneczny krąg", + "60309": "szczęsnej parze błogosławi —", + "60310": "dar dziecięcych, małych rąk.", + "60311": "Któż to pojmie! Któż wysławi?!", + "60312": "EUFORION", + "60313": "Pląsy wołają,", + "60314": "tańce czekają —", + "60315": "wichry mnie niosą!", + "60316": "kędy w błękicie,", + "60317": "modrzy się życie —", + "60318": "tam ku niebiosom!", + "60319": "FAUST", + "60320": "Serce się boi,", + "60321": "byś w żądzy swojej", + "60322": "nie upadł w locie!", + "60323": "O, dziecię lube,", + "60324": "wpędzisz nas w zgubę", + "60325": "zmrzemy w tęsknocie!", + "60326": "EUFORION", + "60327": "Ziemia mnie nuży!", + "60328": "Nie stać mi dłużej!", + "60329": "Już nie ustoję!", + "60330": "Puśćcie me ręce,", + "60331": "szaty i wieńce", + "60332": "moje są! moje!", + "60333": "HELENA", + "60334": "Nie jesteś przecie", + "60335": "sam jeden na świecie!", + "60336": "Pieśń twa przestrasza!", + "60337": "W smutku przekwita", + "60338": "z trudem zdobyta", + "60339": "troistość nasza.", + "60340": "CHÓR", + "60341": "O, szczęsny związku! Lękam się, trwożę", + "60342": "Żądza podniebna zetrze go, zmoże!", + "60343": "HELENA I FAUST", + "60344": "Cud miłowania", + "60345": "niech ci zabrania —", + "60346": "powstrzymaj loty!", + "60347": "Nuć pieśni sielskie —", + "60348": "tym rodzicielskie", + "60349": "ukój zgryzoty.", + "60350": "EUFORION", + "60351": "Dla was jedynie, rodzice drodzy,", + "60352": "moje tęsknoty trzymam na wodzy.", + "60353": "przewija się poskroś chóru, do tańca zniewala", + "60354": "Wichru powiewem", + "60355": "dziew zmierzwię łan", + "60356": "— do wtóru z śpiewem", + "60357": "zawiedźmy tan.", + "60358": "HELENA", + "60359": "Tańcom sposobne", + "60360": "splataj nadobne", + "60361": "tęczami przędzy.", + "60362": "FAUST", + "60363": "Oby się, miły,", + "60364": "tańce skończyły —", + "60365": "oby najprędzej!", + "60366": "/ Euforion i Chór poczynają korowód taneczny. Wtórują śpiewem. /", + "60367": "CHÓR", + "60368": "Ruch twych ramion nadobny, rąk twych oploty!", + "60369": "kędzierzawej glowiny miękki włos zloty!", + "60370": "Gdy twoja stopa powiewna nie muska ziemi,", + "60371": "gdy cię gonimy krok w krok pląsami swemi —", + "60372": "osiągnęłeś cel wdzięczny, dziecię kochane,", + "60373": "już wszystkie serca nasze tobie oddane.", + "60374": "/ Pauza. /", + "60375": "EUFORION", + "60376": "O, sarnionogi chórze płochliwy!", + "60377": "Do mnie! Na nowe wołam cię dziwy!", + "60378": "Wyście zwierzyną, a jam myśliwy!", + "60379": "CHÓR", + "60380": "Chcesz nas ułowić? — O, żądzy płona! —", + "60381": "Toćże z nas każda ciebie spragniona,", + "60382": "na twojej szyi splecie ramiona!", + "60383": "EUFORION", + "60384": "Przez las, dąbrowy — niech się pląs snuje!", + "60385": "łup bez mozołu mnie nie smakuje —", + "60386": "to, co zdobyte, jeno raduje!", + "60387": "HELENA I FAUST", + "60388": "O, lekkomyślne, młodzieńcze szały!", + "60389": "Któż je poskromi! — Słyszycie granie?", + "60390": "Poprzez doliny, dąbrowy, skały", + "60391": "huczy głos rogu! Wrzawa! Wołanie!", + "60392": "CHÓR", + "60393": "/ wraca grupkami; szybko /", + "60394": "Wzgardził nami! Jedną ściga!", + "60395": "Pognał w gęsty las!", + "60396": "Wraca — wraca — kogoś dźwiga —", + "60397": "ach! — najdzikszą z nas.", + "60398": "EUFORION", + "60399": "/ wnosi młodą dziewczynę /", + "60400": "Rwiesz się z rąk? — czyliż cię straszę?", + "60401": "Zwyciężyłem i miłuję!", + "60402": "Pragnę ciebie, trwożne ptaszę,", + "60403": "piersi twoje wycałuję —", + "60404": "lśnienie ócz, ust słodkie zdroje", + "60405": "po sile i woli — moje!", + "60406": "DZIEWCZYNA", + "60407": "Puść mnie! Puść mnie! W moim ciele", + "60408": "siły się płomienne złocą!", + "60409": "Wolę twoją w proch spopielę —", + "60410": "nie mnie, nie mnie brać przemocą!", + "60411": "Myślisz — że jestem w udręce —", + "60412": "myślisz — że silne twe ramię —", + "60413": "0! za słabe twoje ręce,", + "60414": "ciało twoje, wolę — złamię!", + "60415": "rozgorzała płomieniem zanika w górze płonąca", + "60416": "Wzlatuj za mną pod obłoki!", + "60417": "Zatępuj za inną do pieczary!", + "60418": "Szlak wysoki — szlak głęboki —", + "60419": "leć za marą! Szukaj mary!", + "60420": "EUFORION", + "60421": "/ strąca z siebie ostatek płomieni /", + "60422": "Skały za mną i pode mną,", + "60423": "w koło gęste, zwarte krze —", + "60424": "oczy moje się nie zdrzemną,", + "60425": "młodość we mnie kipi, wrze!", + "60426": "Wichry grają na mych włosach!", + "60427": "Szumi, huczy przypływ fali!", + "60428": "Płoną stepy na niebiosach!", + "60429": "Dalej, dalej, dalej, dalej!!", + "60430": "/ Pnie się po skałach coraz wyżej. /", + "60431": "HELENA, FAUST I CHÓR", + "60432": "Z turni na turnię skacze jak kozica.", + "60433": "Groza serce przejmuje! O! zasłońmy lica!", + "60434": "EUFORION", + "60435": "Coraz wyżej, wyżej dążę!", + "60436": "Wzrok ogarnąć musi światy;", + "60437": "ziemię z niebem pieśnią zwiążę!", + "60438": "Jakże kraj tu przebogaty:", + "60439": "kraj Pelopsa — wyspy — morza —", + "60440": "woda, ląd — jedne przestworza!", + "60441": "CHÓR", + "60442": "Wróć do nas, w miasta i sioła,", + "60443": "gdzie żyjemy w szczęsnym śnieniu;", + "60444": "cisza, spokój dookoła", + "60445": "w przyrodzie i w naszym sumieniu!", + "60446": "Damy tobie winne grona,", + "60447": "wonne jabłka pozłociste —", + "60448": "wróć — wołają cię ramiona —", + "60449": "wróć nam chłopię, wróć świetliste!", + "60450": "EUFORION", + "60451": "Ciągle śnicie o pokoju;", + "60452": "śnijcie tę glorię przygasłą.", + "60453": "Wojna! Wojna w wiecznym znoju", + "60454": "i zwycięstwo — moje hasło!", + "60455": "CHÓR", + "60456": "Kto w czasie pokoju tęskni za wojną,", + "60457": "dzień ma beznadziejny, noc nieukojną.", + "60458": "EUFORION", + "60459": "Kto się w wolnym kraju rodzi,", + "60460": "wolnym, chociaż w klęskach tonie,", + "60461": "kto wolności tej przewodzi,", + "60462": "w kim odwagi ogień płonie,", + "60463": "kto pośród smętnych chorałów", + "60464": "jasną nadzieją króluje", + "60465": "i krwi swej nie pożałuje,", + "60466": "i nie zapiera się szałów —", + "60467": "ten walczącym błogosławi orężom,", + "60468": "a ci, którzy z nim pójdą — zwyciężą!", + "60469": "CHÓR", + "60470": "Spójrzcie! Spójrzcie! Jego droga coraz górniejsza —", + "60471": "postać jego nie maleje, nic się nie zmniejsza!", + "60472": "Jak w złocistym pancerzu, cały w skrach woli,", + "60473": "w spiżu błyskach i stali, w skrach, w aureoli.", + "60474": "EUFORION", + "60475": "Nie marne mury, nie wały!", + "60476": "Świadomość woli wystarcza!", + "60477": "Zamek strzelisty, wytrwały —", + "60478": "to pierś mężna —: mur i tarcza!", + "60479": "Stań w potrzebie w polu szczerem", + "60480": "u granic wolności, u mety —", + "60481": "dziecię — stań się bohaterem —", + "60482": "amazonkami — kobiety!", + "60483": "CHÓR", + "60484": "Poezjo święta — napowietrzna twoja jazda!", + "60485": "Z dali, z bezbrzeżnej dali — błyszczysz jako gwiazda!", + "60486": "Promień twej łaski w nas mierzy — a w serca ciszy", + "60487": "każdy twą pieśń skrzydlatą, radosną słyszy.", + "60488": "EUFORION", + "60489": "Zjawiłem się nie dziecięciem,", + "60490": "lecz młodzieńcem w zbroi złotej —", + "60491": "wolności, zwycięstwa orlęciem", + "60492": "uskrzydlonym ogniami tęsknoty.", + "60493": "Lot mój, wielka ducha sprawa,", + "60494": "lot, który się nie naniży,", + "60495": "a w błyskańcach coraz wyżej", + "60496": "mknie, gdzie słońce: sława!", + "60497": "Sława!!", + "60498": "HELENA I FAUST", + "60499": "Ledwo, synu, wszedłeś w życie", + "60500": "już się radość w smutek mieni;", + "60501": "w tęsknocie stanąłeś na szczycie", + "60502": "w obliczu zawrotnej przestrzeni.", + "60503": "A my z tobą patrzymy", + "60504": "z zapartym w piersiach tchem —", + "60505": "o, już my nic nie znaczymy!", + "60506": "Nasz związek był tylko snem!", + "60507": "EUFORION", + "60508": "Burze mierzwią mórz głębiny —", + "60509": "grzmią, a grzmotom góry wtór!", + "60510": "I idzie dudniący chór", + "60511": "ku granicy mglistosinej,", + "60512": "kędy huf się w hufy wpiera,", + "60513": "kędy gwałty gwałt odpiera,", + "60514": "kędy bój,", + "60515": "kędy znój,", + "60516": "kędy w oczyn śmierć zaziera.", + "60517": "HELENA, FAUST I CHÓR", + "60518": "Przerażenie! Serce kona!", + "60519": "Czyliż tobie śmierć znaczona?!", + "60520": "EUFORION", + "60521": "Z dali patrzeć mam? w spokoju?", + "60522": "Nie! — Mnie odmęt trosk i znoju!", + "60523": "HELENA, FAUST I CHÓR", + "60524": "Szaleństwo! — Klęską — przestworze!", + "60525": "Gorze ci! Gorze!", + "60526": "EUFORION", + "60527": "Uwolniony z ziemskich sideł,", + "60528": "w kołysaniu bożych skrzydeł", + "60529": "w przestrzeń, w światło, w wolność lecę!", + "60530": "/ Rzuca się w przestrzeń. Unoszą go szaty na chwilę. Głowa świetliścieje. Za nim smuga światla. /", + "60531": "CHÓR", + "60532": "Zagłada!", + "60533": "Światło ostawia nam w darze!", + "60534": "O! Biada!", + "60535": "Ikarze! Ikarze!", + "60536": "/ Piękne chłopię runęło do nóg rodzicielskich; w zabitym dopatrują się wszyscy rysów znajomych, lecz powłoka cielesna niebawem znika, aureola wznosi się jak kometa ku niebu. Ostaje jeno: odzienie, płaszcz i lira. /", + "60537": "HELENA I FAUST", + "60538": "Po dniach szczęścia — boleść droga —", + "60539": "o! żałości!", + "60540": "GŁOS EUFORIONA", + "60541": "/ z głębi /", + "60542": "Nie ostawiaj, matko droga,", + "60543": "syna w mroku, samotności!", + "60544": "/ Pauza. /", + "60545": "CHÓR", + "60546": "/ chorał żałobny /", + "60547": "O nie mów, nie mów, żeś jest samotny,", + "60548": "choć odgrodzony niewidną mgłą;", + "60549": "choć lot twój górny, lot bezpowrotny —", + "60550": "uczucia nasze ku tobie lgną.", + "60551": "Jakoż nam wytrwać w tej żalu siępie?", + "60552": "Z zazdrością tobie rzucamy zew,", + "60553": "w dni świetlistości i w dni posępie", + "60554": "moc twoja wielka, wzniosły twój śpiew.", + "60555": "Do szczęścia jeno byłeś stworzony,", + "60556": "syn zacnych ojców — twoim był świat!", + "60557": "Zbyt wcześnie lotny, snem zagubiony,", + "60558": "złamałeś wątły młodości kwiat.", + "60559": "Ziemia otwarta! Wzrok bystry, jasny!", + "60560": "Najlepszych kobiet miłość i żar!", + "60561": "Śpiew nieuczony, serdeczny, własny,", + "60562": "jednania uczuć wrodzony dar.", + "60563": "Duch tobie szeptał: „w swobodzie butnej", + "60564": "ponad praw złudę wzlatuj i leć!” —", + "60565": "z tobą skłócony i bałamutny", + "60566": "wpadłeś, bezwolny, w niewodną sieć.", + "60567": "Chciałeś ludzkości całe ogromy", + "60568": "przeniknąć w dumie, w nadmiarze sił —", + "60569": "leciałeś w błękit, słońca łakomy,", + "60570": "jak Ikar padłeś w przyziemny ił.", + "60571": "Któż byt ogarnie w żądzy zwycięskiej?", + "60572": "pytanie puste; losy z nas drwią!", + "60573": "Na próżno ludzkość w strasznych dniach klęski", + "60574": "w proch kornie pada i ścieka krwią.", + "60575": "Lecz niech serc waszych ból nie oniemia,", + "60576": "zbyjcie żałości! Kwieci się glob!", + "60577": "Niezwyciężona, wciąż młoda ziemia,", + "60578": "podaje sercom pszeniczny snop.", + "60579": "/ Długa pauza. Muzyka milknie. /", + "60580": "HELENA", + "60581": "/ do Fausta /", + "60582": "Słusznie mówi przysłowie i mądrze bezsprzecznie,", + "60583": "że ani szczęście, oni piękno nie trwa wiecznie.", + "60584": "Zerwane więzy życia i więzy miłości!", + "60585": "Jedno i drugie żegnam — a ciebie w żałości", + "60586": "raz ostatni oplotą znużone ramiona!", + "60587": "Niechaj wraz z synem matkę przyjmie Persefona.", + "60588": "/ Obejmuje Fausta, cielesność jej znika, szata jeno i zasłona zostają w jego rąku. /", + "60589": "FORKIADA", + "60590": "/ do Fausta /", + "60591": "Dzierż mocno Fauście! Chociaż zniknęło jej ciało,", + "60592": "jest jej odzienie; trzymaj mocno, co zostało!", + "60593": "Już demony gromadą nadleciały nocną —", + "60594": "wydrzeć pragną ci szatę! Trzymajże ją mocno.", + "60595": "Zapadła się bogini! Na wieki stracona!", + "60596": "Lecz boską jest jej szata i boską zasłona;", + "60597": "umiejże mądrze zażyć bezcennego daru,", + "60598": "wznieś się z jego pomocą do skał tych wiszaru,", + "60599": "wznieś się nad pospolitość zrzędną i skrzeczącą —", + "60600": "w eter czysty się unieś świetlisty i lekki —", + "60601": "dopóki nie poczujesz, że się zmysły mącą…", + "60602": "Spotkamy się gdzie indziej! W krainie dalekiej…", + "60603": "/ Szaty Heleny zmieniają się w obłoki. Otaczają Fausta, unoszą go i odpływają z nim. /", + "60604": "FORKIADA", + "60605": "/ podnosi ubranie Euforiona, płaszcz i lirę, wkracza na proscenium, unosi tę śmiertelną puściznę i mówi /", + "60606": "Puścizna szczęśliwie ostała —", + "60607": "i płaszcz, i lira, i szata —", + "60608": "dusza jak płomień zetlała —", + "60609": "niewielka szkoda dla świata!", + "60610": "Wystarczy! Zdołam poswarzyć", + "60611": "poetów i zawiść w nich wzbudzić;", + "60612": "nie mój dział — talentem ich darzyć,", + "60613": "lecz mogę tą szatą łudzić.", + "60614": "/ Siada przy kolumnie na proscenium. /", + "60615": "PANTALIS", + "60616": "Nuże dziewczęta! Nareszcie prysły mamidła!", + "60617": "Podarte wiedźmy tesalskiej upiorne sidła!", + "60618": "Cisza po szorstkiej niestrojnych brzmień zawierusze,", + "60619": "która słuch nasz raniła — co gorsza — duszę!", + "60620": "A teraz do Hadesu! Panią naszą stopy", + "60621": "tam właśnie w mroki niosły; chodźmyż więc w jej tropy.", + "60622": "Wiernych służebnic orszak towarzyszy pani;", + "60623": "w nieodgadłej znajdziemy królową otchłani.", + "60624": "CHÓR", + "60625": "Królowom dobrze jest wszędzie", + "60626": "nawet w hadesowej ciszy;", + "60627": "dostojna w jednym rzędzie", + "60628": "z Persefoną towarzyszy.", + "60629": "Lecz my zdane na przedpole,", + "60630": "na asfodelowej łące,", + "60631": "jak nieruchome topole,", + "60632": "lub jak wierzby będziemy płaczące", + "60633": "stały nad wód czarną topielą;", + "60634": "a jeśli się wargi ośmielą", + "60635": "słowo wyrzec — to słowo to właśnie,", + "60636": "jak pisk nietoperzy lękliwy,", + "60637": "jak poszum jesiennej iwy", + "60638": "zaszeleści żałośnie i zgaśnie.", + "60639": "PANTALIS", + "60640": "Kto nazwiska nie zyskał w mozole,", + "60641": "kto nie łaknie tego, co szlachetne —", + "60642": "niech się rychło rozpłynie w żywiole!", + "60643": "Bezimienne, żegnajcie, bezświetne!", + "60644": "Ja tam idę, gdzie królowa moja;", + "60645": "wierną jestem, kochającą sługą;", + "60646": "dziś zasługa to nasza ostoja,", + "60647": "lecz największą jest wierność zasługą.", + "60648": "/ Odchodzi. /", + "60649": "CHÓR", + "60650": "Światłości wrócone słonecznej", + "60651": "u osobowości kresu —", + "60652": "dzień będziem miały bezpieczny;", + "60653": "nie wrócimy do Hadesu.", + "60654": "Stoimy u przyrody nieśmiertelnej bramy,", + "60655": "przyroda żąda nas, a my jej pożądamy.", + "60656": "CHÓRU CZĘŚĆ PIERWSZA", + "60657": "My pośród harf konarowych w poszepty, w szelest, w rozdrżenie", + "60658": "zaklęte — pląsem wieczystym cicho żywotne strumienie", + "60659": "z korzeni wabimy w gałęzie — aż drzewo w liście i kwiaty", + "60660": "strojne jak drużka krakowska — swe barwy i aromaty", + "60661": "w owoc zamienia; już owoc dojrzewa! Rumiane gody", + "60662": "nęcą natychmiast radosny lud, nęcą ochotne trzody;", + "60663": "zewsząd zbiegają się chętni, łasi na owocobrania;", + "60664": "jak przed bóstwem gromada się schyla i w pas się nam kłania.", + "60665": "CHÓRU CZĘŚĆ DRUGA", + "60666": "My, w tle przestworzy zbłękitnionych, u turni ściany gładkiej,", + "60667": "cichym wiewem kołysane — mgieł i świateł czujne swatki", + "60668": "— gór słuchamy! — Czy dźwięk fletni, czyli orłów gniewna zwada,", + "60669": "czy krzyk Pana przeraźliwy — głos nasz echem odpowiada.", + "60670": "Gdy bór szumi — my szumimy! Grzmi — odkrzykujemy grzmotem", + "60671": "i walimy w wierchów ściany dziesięćkrotnie burzy młotem.", + "60672": "CHÓRU CZĘŚĆ TRZECIA", + "60673": "My, siostry zwinne i płoche — płyńmy w rzek lśniące przeźrocza!", + "60674": "wabią nas dale błękitne i olśnione gór zbocza.", + "60675": "Coraz warciej, coraz głębiej, w meandrycznym pląsie wody", + "60676": "syćmy sobą łąki, niwy i osiedla, i ogrody;", + "60677": "a topole nadwiślańskie niechaj nad brzegami rosną,", + "60678": "niechaj znaczą szlak, niech patrzą w żwawych nurtów grę radosną!", + "60679": "CHÓRU CZĘŚĆ CZWARTA", + "60680": "Dążcie wedle waszej woli, siostry nasze, latawice —", + "60681": "my krążymy zwiewnym pląsem, kędy w słońcu lśnią winnice.", + "60682": "Tam z dnia na dzień serca cieszy żmudna praca, trud winiarza,", + "60683": "co w pilności miłującej z niepewności wiarę stwarza;", + "60684": "kopie, miali, wiąże, prości, tnie, przycina wciąż, bez końca.", + "60685": "Modli się do wszystkich bogów — najmocniej do boga słońca.", + "60686": "A ladaco Bachus gnuśny mało wzrusza się trudami", + "60687": "sługi swego; — leży w cieniu, pogziwając się z faunami,", + "60688": "w wiecznym półśnie i zawianiu; bo już jego dba drużyna,", + "60689": "by w piwnicach w zacnym chłodku nie zabrakło w dzbanach wina.", + "60690": "Lecz bogowie nie próżnują: Helios sam się żwawo zwija,", + "60691": "winne grona wietrzy, rosi, złotym żarem opowija;", + "60692": "kędy winiarz skrzętnie baczył, plon stokrotny daje praca —", + "60693": "nich się wszczyna na dojrzeniu, każdy krzew się gnie i zzłaca.", + "60694": "Skrzypią kosze, dzwonią wiadra — lud się krząta, śpieszy, ładzi,", + "60695": "zbiera grona, w znojnym trudzie znosi do ogromnej kadzi;", + "60696": "tam jagody ciepłe, wonne, naciepane w beczek mroczy", + "60697": "bezlitośnie zgniata, spienia i na miazgę mięsi, tłoczy.", + "60698": "Aż tu zewsząd brzmi muzyka, kotły, fletnie i cymbały —", + "60699": "już z misteriów się wyłania Dyoniza krąg wspaniały.", + "60700": "Idzie orszak kozłonogów, kozionóżek chybotliwy,", + "60701": "a pośrodku — zatkaj uszy! — kłapoucha ryk chrapliwy:", + "60702": "I już wszystko pomierzwione! Wstyd do kąta! W koło drepce", + "60703": "nóg i kopyt, racic rzesza; — każdy cmoka, siorbie, chłepce;", + "60704": "pcha się zgraja, ręce pręży, bełkotliwie woła: wina!", + "60705": "Czasem się ktoś opamięta — alić rychło tumult wszczyna", + "60706": "i na umór pije dalej, aż się zwali z nóg pijany!", + "60707": "Na moszcz miejsce! Na moszcz miejsce! Trza wypróżnić stare dzbany!", + "60708": "/ Zasłona spada. /", + "60709": "/ Na proscenium Forkiada prostuje się, olbrzymieje, zstępuje z koturnów, zdejmuje maskę i zasłoną, poznajemy Mefistofelesa, jeśli potrzeba, z całą gotowością wypowie objaśniający epilog. /", + "60710": "AKT CZWARTY", + "60711": "WIERCHY", + "60712": "/ Faust, Mefistofeles, Trzej Harnasie: Powicher, Łapcap, Krzepkodzierż, Zębate, zastygłe turnie, nadpływa chmura, przybija do brzegów turni, zatrzymuje się przed występem skalnym, rozdziela się. /", + "60713": "FAUST", + "60714": "/ zstępuje z chmury /", + "60715": "Z łodzi-chmury płynącej przez szklane przestworza,", + "60716": "ponad dni przelot szybki, nad lądy i morza —", + "60717": "wstępuję na wiszary strzeliste, promienne!", + "60718": "Samotność u stóp moich! Przepaście bezdenne!", + "60719": "Obłok znika powoli, rozwichrza się, kłębi —", + "60720": "na wschód zmierza, pod słońce, ku zmodrzonej głębi.", + "60721": "Patrzą zdumione oczy po nieba równinie,", + "60722": "kędy zmienna, stukształtna chmura w dale płynie;", + "60723": "ta sama, a wciąż inna; — o, nie mylą oczy!", + "60724": "Oto się przeistacza w promiennej przeźroczy", + "60725": "w olbrzymią postać hożej niewiasty zbudzonej —", + "60726": "czyli to zjawa Ledy, Heleny, Junony?", + "60727": "Majestatyczne piękno duszę moją pieści!", + "60728": "Lecz już znika widzenie, ginie kształt niewieści,", + "60729": "rozprasza się — w lodowców wsiąka srebrzystości;", + "60730": "z nagła budzi myśl wielką zagasłej przeszłości!", + "60731": "Wokoło mej postaci jasna mgła się snuje,", + "60732": "pieści i skronie głaszcze, rzeźwi i raduje;", + "60733": "unosi się, drży chwilę, już pręży — ku górze —", + "60734": "splata w czarowny obraz na czystym lazurze.", + "60735": "O! dawno nie zaznane młodości wspomnienia!", + "60736": "Serce się blaskiem skarbów waszych opromienia,", + "60737": "jutrznia na miłość wraca, słyszę skrzydeł drżenie —", + "60738": "owo pierwsze spotkanie, pierzchliwe spojrzenie,", + "60739": "co ponad lat zasobkiem, nad popiołem zgliszczy", + "60740": "pięknem duchowej mocy jako gwiazda błyszczy.", + "60741": "Płyniesz, urocza zjawo, w przestwór słońcem złoty", + "60742": "i unosisz najlepszą część mojej istoty.", + "60743": "/ Wkracza but siedmiomilowy, za nim drugi. Zjawia się Mefistofeles, buty oddalają się poipiesznie. /", + "60744": "MEFISTOFELES", + "60745": "To się nazywa jazda! W cwał!", + "60746": "Lecz cóż ty tutaj robisz", + "60747": "pośród urwistych nagich skał!", + "60748": "Do czegóż się sposobisz?", + "60749": "Właściwie widok gór tych jest mi dobrze znany —", + "60750": "podobnie zbudowane dno piekła i ściany.", + "60751": "FAUST", + "60752": "Zawsze baśniami sypiesz jak z rękawa —", + "60753": "twa ulubiona, błazeńska zabawa.", + "60754": "MEFISTOFELES", + "60755": "/ poważnie /", + "60756": "Gdy ongiś Bóg (— właściwie znam przyczyny —)", + "60757": "w głębie nas strącił z powietrznych przestrzeni", + "60758": "do środka ziemi, w skalne rozpadliny,", + "60759": "w stos wielkich ogni, żaru i płomieni —", + "60760": "choć nam tam było jasno niezawodnie,", + "60761": "to jednak w równej mierze — niewygodnie.", + "60762": "I wnet też diabłów natłoczona tłuszcza", + "60763": "kaszle i smarka, parska i popuszcza —;", + "60764": "całe piekło pęcznieje jak gazowa bania,", + "60765": "smród przeokropny — nie do wytrzymania!", + "60766": "Zważ! gdy tak diabły gęsto poczną kadzić,", + "60767": "toćże gaz piekło może wnet rozsadzić.", + "60768": "I rzeczywiście! — Ziemia drży i stęka,", + "60769": "skorupa się wydyma, wypręża i pęka!", + "60770": "I tak się, widzisz, przysłowie sprawdziło:", + "60771": "w wierchy wyrasta to, co dnem wpierw było.", + "60772": "Zresztą już z nauk dobrze znasz tę śpiewkę,", + "60773": "co to opończą lubi zwać podszewkę.", + "60774": "Wygrana przy nas! Zmogliśmy otchłanie —", + "60775": "w przestworach odtąd nasze panowanie.", + "60776": "Tajemnica to jawna, choć dobrze ukryta;", + "60777": "jej objawienie ludziom nieprędko zaświta.", + "60778": "FAUST", + "60779": "Góry są dla mnie nieme i wyniosłe,", + "60780": "nie pytam, skąd, dlaczego? — Tak; kiedy przyroda", + "60781": "wytężyła swe siły z niej samej wyrosłe,", + "60782": "wraz się w niej dokonała jej ziemska uroda;", + "60783": "roześmiały się szczyty, przepaście rozwarły,", + "60784": "skały ku skałom, góry ku górom się wparły,", + "60785": "pagórki zalesioną, szumiącą rodziną", + "60786": "schylają się łagodnie ku cichym dolinom;", + "60787": "wszystko rośnie i skwita w tej uciesze wiecznej,", + "60788": "niepewne twej teorii hucznej, niedorzecznej.", + "60789": "MEFISTOFELES", + "60790": "Tak się mówi, tak to się tłumaczy,", + "60791": "lecz kto obecny był — mówi inaczej.", + "60792": "A ja tam byłem, kiedy w głębi wrzało,", + "60793": "gdy lawa ogniem krwawiła Tatr czoła,", + "60794": "gdy młot Molocha skuwał skałę z skałą,", + "60795": "a rumowiskiem gór miotał dokoła.", + "60796": "Wszak obce głazy zalegają pole", + "60797": "po dziś dzień! — Któż to wytłumaczyć zdole?", + "60798": "filozof? — nie potrafi! — obejrzy, wymierzy —", + "60799": "no, skała, oczywiście! niechże sobie leży!", + "60800": "Doprawdy, wiedza w błędnym drepce kole!", + "60801": "Jedynie lud, ten wierny, gminny lud,", + "60802": "wierzy nieustępliwie, wierzy niewzruszenie;", + "60803": "od dawna trafił w sedno i wie, co to cud —", + "60804": "i przeto diabeł u nich znaczy coś, jest w cenie.", + "60805": "O kulach wiary idzie jaki-siaki", + "60806": "przez czarcie mosty na wyżne diablaki.", + "60807": "FAUST", + "60808": "Bardzo pouczające! Rad słyszę wywody", + "60809": "szatańskie o przyczynach i celach przyrody.", + "60810": "MEFISTOFELES", + "60811": "To mnie mało obchodzi; szkoda słów i sporu!", + "60812": "To, że diabeł był przy tym, to mój punkt honoru.", + "60813": "My jesteśmy stworzeni, aby zdziałać wiele,", + "60814": "gwałt, bezrozum, zamieszki — oto nasze cele.", + "60815": "Lecz chcę ciebie zapytać słowami prostymi:", + "60816": "nic ci się nie podoba na tej naszej ziemi.", + "60817": "Spójrz! Stąd, gdzie wzrok nasz z góry jak orzeł polata,", + "60818": "widać sławę, bogactwo i królestwo świata;", + "60819": "spójrz i powiedz niesyty, niezaspokojony,", + "60820": "nie żywisz żadnej żądzy w sobie utajonej?", + "60821": "FAUST", + "60822": "Wielkiego czynu pragnę! Jakiego? — Zgadnij sam!", + "60823": "MEFISTOFELES", + "60824": "Odgadnę twe pragnienie i dobrą radę dam.", + "60825": "Tobie by osiąść trza w stolicy,", + "60826": "w ośrodku ruchu, gmatwaniny;", + "60827": "ciasność zaułków, szum ulicy,", + "60828": "stragany, rynki, krzątaniny;", + "60829": "tutaj cebula i kapusta,", + "60830": "ówdzie masarnie, szperki, łój,", + "60831": "moc szynek, świńska połać tłusta —", + "60832": "no, jednym słowem; smród i znój.", + "60833": "Indziej bulwary i ogrody,", + "60834": "wytworność, elegancja, mody,", + "60835": "a dalej już — za miejską bramą,", + "60836": "przedmieścia z wielką panoramą!", + "60837": "Ejże! Z łoskotem i tupotem", + "60838": "dudnią powozy tam, z powrotem —", + "60839": "w mijaniu, potrącaniu, ścisku", + "60840": "roi się ludek jak w mrowisku.", + "60841": "Ty jedziesz wierzchem lub w karecie,", + "60842": "a zawsze w co najgłębszy kłąb!", + "60843": "Karmazyn jedzie! Patrzaj świecie.", + "60844": "w tysiącznym rozdziawieniu gąb!", + "60845": "FAUST", + "60846": "Nie! Tego nie chcę! Zważ wyniki:", + "60847": "cieszymy się, naród się mnoży,", + "60848": "no i odżywia się niezgorzej", + "60849": "i na naukę nawet łoży —", + "60850": "cóż w rezultacie?: buntowszczyki!", + "60851": "MEFISTOFELES", + "60852": "Potem byś zamek zbudował wspaniały", + "60853": "w miejscu uroczym i pełnym pogody;", + "60854": "las, wzgórze, łąki wraz by się zmieniały", + "60855": "na twe rozkazy w cudowne ogrody;", + "60856": "w prawo i w lewo ściana zielenieje,", + "60857": "wpodłuż się wężą drogi i aleje;", + "60858": "rabaty w słońcu, świątynie dumania,", + "60859": "które dąb stary lub lipa osłania;", + "60860": "wodotryski, kaskady, fontanny strzeliste,", + "60861": "chłodne groty, ruiny sztuczne, uroczyste;", + "60862": "wszystko niby poważne — aliści w istocie", + "60863": "syczy, pieni się, szemrze w figlarnej pustocie.", + "60864": "Potem, by dam uroczych zacne uczcić wdzięki —", + "60865": "wygodne i zaciszne stawić trza chateńki,", + "60866": "w których najmiłościwszych udzielasz posłuchań", + "60867": "poufnych, wśród miłostek i pieszczot, i gruchań.", + "60868": "Mówię: „dla dam” — nie lapsus! — bo widzisz, mój drogi,", + "60869": "piękno rozumiem zawsze tylko w liczbie mnogiej.", + "60870": "FAUST", + "60871": "Marną, choć modną sprawę waść zachwala;", + "60872": "Faust nie przedzierżgnie się w Sardanapala!", + "60873": "MEFISTOFELES", + "60874": "Czegóż więc pragniesz, mężu zagadkowy?", + "60875": "Czegoś, co pełne odważnej wielkości?!", + "60876": "Bliskoś snadź krążył sfery księżycowej,", + "60877": "przeto śnią ci się księżycowe włości.", + "60878": "FAUST", + "60879": "Na wielkie czyny sterczą przecie", + "60880": "naszego globu widnokręgi,", + "60881": "by dziełem wzbudzić podziw w świecie,", + "60882": "dość mam odwagi i potęgi.", + "60883": "MEFISTOFELES", + "60884": "Więc sławy pragniesz? — o to chodzi!", + "60885": "Znać! — śród heroin żył dobrodziej!", + "60886": "FAUST", + "60887": "Władzę zdobędę i posiędę włości!", + "60888": "Czyn jest z potęgi, a sława z próżności.", + "60889": "MEFISTOFELES", + "60890": "Pochopnie mówisz! — Usłużni poeci", + "60891": "imię twe wsławią na wiele stuleci —", + "60892": "tak głupstwo twoje dalsze głupstwa wznieci.", + "60893": "FAUST", + "60894": "Spraw tych nie pojmiesz! Cóż twoja istota", + "60895": "wstrętna, obleśna i zła pojąć może —", + "60896": "ku czemu zmierza człowiecza tęsknota,", + "60897": "jaka w człowieku żądza czynów gorze?!", + "60898": "MEFISTOFELES", + "60899": "A niechże będzie wedle woli twojej!", + "60900": "Jakaż to mrzonka ciebie niepokoi?", + "60901": "FAUST", + "60902": "Ujrzałem oceanu odmęty wzburzone,", + "60903": "piętrzyły się wysoko, ponuro zwieżone —", + "60904": "cofały się i rozpęd biorąc z głębi leża", + "60905": "runęły na piaszczyste podole wybrzeża.", + "60906": "Patrzałem z gniewem. — Było to jak rozpasanie,", + "60907": "co ducha wolność, jego praw poszanowanie", + "60908": "łowi w sieć namiętności i krew w żyłach burzy,", + "60909": "zamieszaniem uczucia rozstraja i nuży.", + "60910": "Myślałem: to przypadek! — Lecz fale z łoskotem", + "60911": "przelewając się w morze wróciły z powrotem;", + "60912": "dopięły celu! Z dumą zakończyły wojnę,", + "60913": "by po czasie znów napaść na brzegi spokojne.", + "60914": "MEFISTOFELES", + "60915": "/ do widzów /", + "60916": "Jeśli do powiedzenia nie masz mi nic więcej —", + "60917": "to stare dzieje! Znam je od lat stu tysięcy.", + "60918": "FAUST", + "60919": "/ w dalszym ciągu, gwałtownie /", + "60920": "Morze czai się, cofa, z stu stron się odradza;", + "60921": "niepłodne, stokroć gorszą niepłodność sprowadza;", + "60922": "wzbiera, rośnie, grzmi, dudni; powodzią zgnilizny", + "60923": "zalewa szmat pustyni obmierzłej, bezżyznej.", + "60924": "Nabrzmiałe siłą fale rzygają z czeluści!", + "60925": "Wracają! — Było pusto, teraz jeszcze puściej!", + "60926": "Wysiłek bezcelowy; żywioł niespętany!", + "60927": "poczułem w sercu rozpacz i strach mi nie znany,", + "60928": "a duch mi nakazywał wskrzesić w sobie męstwo,", + "60929": "wziąć się z morzem za bary i odnieść zwycięstwo!", + "60930": "I tak też chcę uczynić! Wszak siła powodzi", + "60931": "każde wzgórze omija, lękliwie obchodzi;", + "60932": "choćby się rozszalała zalewu podnietą,", + "60933": "małe wagórze zakłada protest! mówi: veto!", + "60934": "Wielkie głębie wołają — i wraca w posłuchu.", + "60935": "Tedy takie powziąłem ważne plany w duchu: —", + "60936": "oby dożyć pociechy, by ląd ten odrodzić,", + "60937": "butne morze od brzegu na zawsze odgrodzić;", + "60938": "na rozhukaną bestię nałożyć kaganiec,", + "60939": "pchnąć ją w głąb, poza brzegi, poza trwały szaniec.", + "60940": "Punkt po punkcie plan cały rozważnie i śmiele,", + "60941": "ułożyłem; pomocy żądam twej w tym dziele.", + "60942": "/ Werbel bębnów. Pobudka wojenna w dali poza widzami od strony prawej. /", + "60943": "MEFISTOFELES", + "60944": "To sprawa łatwa! — Słyszysz? pobudka niestrojna.", + "60945": "FAUST", + "60946": "Mądrego mierzi to! Więc znowu wojna?!", + "60947": "MEFISTOFELES", + "60948": "Wojna czy pokój — w tym rozum człowieczy,", + "60949": "by korzyść umieć ciągnąć z każdej rzeczy;", + "60950": "spryt w oka mgnieniu korzyść sobie stwarza,", + "60951": "a więc do czynu, Fauście, sposobność się zdarza.", + "60952": "FAUST", + "60953": "Jakieś krętactwo nowe w myślach twych się rodzi;", + "60954": "dość już mam tego! Powiedz jasno, o co chodzi?", + "60955": "MEFISTOFELES", + "60956": "Powiem! W mej co dopiero odbytej podróży", + "60957": "spostrzegłem, że nasz cesarz w trosce żyje dużej.", + "60958": "Znasz cesarza! Otóż to! Od onejże chwili,", + "60959": "gdyśmy go szychem bogactw ułudnych bawili,", + "60960": "zdało mu się, że ziemię z krasą i urodą", + "60961": "może kupić; — cóż? nie dziw! Na tron wstąpił młodo,", + "60962": "więc fałszywie wnioskuje, sądzić raczy mylnie,", + "60963": "że może być, przypuszcza i pragnie usilnie,", + "60964": "wierzy, że wtedy życie w pełnym zalśni czarze,", + "60965": "gdy władza z używaniem w zgodnej pójdzie parze.", + "60966": "FAUST", + "60967": "Myli się oczywiście; komu dana władza,", + "60968": "w panowaniu swe szczęście winien mieć jedynie;", + "60969": "wola dumna mu myśli i czucia rozsadza,", + "60970": "lecz przed nikim swych skrytych planów nie rozwinie;", + "60971": "najzaufańszym tylko rozkaz szeptem daje —", + "60972": "rozkaz już wypełniony! Świat przed cudem staje!", + "60973": "Moc jego zawsze szczytem samotnym być winna,", + "60974": "a droga używania jest wspólna i gminna.", + "60975": "MEFISTOFELES", + "60976": "Lecz w każdym razie cesarz używał! Jak jeszcze!", + "60977": "Tymczasem w kraju wzrosły zamieszki złowieszcze;", + "60978": "tak i siak, w lewo, w prawo, wszystko się kłębiło,", + "60979": "uciekało przed sobą, swarzyło się, biło;", + "60980": "zamek przeciw zamkowi, przeciw grodom grody,", + "60981": "cechy z szlachtą o lepsze szły z sobą zawody —", + "60982": "i biskup z kapitułą z gminą w walce srogiej;", + "60983": "jak kraj długi, szeroki, same tylko wrogi.", + "60984": "W kościołach krew się lała, a przed grodzkim murem,", + "60985": "jakie się mordy działy, nie opiszesz piórem.", + "60986": "W ludziach wzrasta odwaga; żyć znaczy się bronić!", + "60987": "Tak oto sprawy stoją; cóż, szkoda słów trwonić.", + "60988": "FAUST", + "60989": "Sprawy stoją, chwieją się, padają, znów wstają,", + "60990": "aż runą w siebie zbitą, pokłębioną zgrają.", + "60991": "MEFISTOFELES", + "60992": "Nikt się zbytnio nie kwapił do spraw tych uleczeń,", + "60993": "każdy w pożarze rewolt swą chciał upiec pieczeń.", + "60994": "Najmniejszy się nadymał! Zaczęło być głupio —", + "60995": "więc się co najznaczniejsi zrzeszają i kupią", + "60996": "i społem uradzają, że przyczyną złego", + "60997": "jest cesarz niedołężny! — Wybierać nowego!", + "60998": "Niech spokój zaprowadzi, zło zwaśnione leczy,", + "60999": "niech broni swych poddanych, własność zabezpieczy,", + "61000": "niech nowy zasiew wzrośnie na wczorajszej niwie,", + "61001": "niechaj włada rząd nowy składnie, sprawiedliwie.", + "61002": "FAUST", + "61003": "Czuć w tym księżą robotę.", + "61004": "MEFISTOFELES", + "61005": "Juścić że rozruchy", + "61006": "prowadzące do ładu bezpieczyły brzuchy;", + "61007": "księża udział przyrzekli znaczny, oczywiście,", + "61008": "i pobłogosławili rokosz uroczyście,", + "61009": "a nasz cesarz, co przez nas tyle miał radości,", + "61010": "w ostatniej walce siebie ratuje i włości.", + "61011": "FAUST", + "61012": "Żal mi go szczerze! Dobry był i nie ladaco.", + "61013": "MEFISTOFELES", + "61014": "Chodź! Sprawdzimy! Niech żywi nadziei nie tracą,", + "61015": "Wyzwólmy go z opresji i wielkich frasunków;", + "61016": "jeden ratunek tyle wart co sto ratunków.", + "61017": "Kto wie, jak kości padną? — Gdy się zło przewali,", + "61018": "ze zmianą szczęsną losu odzyska wasali.", + "61019": "/ Zstępują na niższy szczyt, skąd widać pozycje wojsk u dolinie. Odgłos bębnów i muzyki wojennej wzmaga się. /", + "61020": "MEFISTOFELES", + "61021": "Pozycja, widzę, dobra; byle jeno męstwo.", + "61022": "Spieszmy z sukursem, Fauście, przeważym zwycięstwo.", + "61023": "FAUST", + "61024": "Czegóż się tutaj spodziewać mam?", + "61025": "Czarcie mamidła! Złuda! Kłam!", + "61026": "MEFISTOFELES", + "61027": "Fortelów dla wygranej rzecz godziwa zażyć,", + "61028": "racz to w związku z swym celem dokładnie rozważyć;", + "61029": "gdy przy naszej pomocy cesarz tron odzyska,", + "61030": "ty w lennie odeń weźmiesz pomorskie piaszczyska.", + "61031": "FAUST", + "61032": "Tyle już dokazałeś, więc liczę na ciebie;", + "61033": "odnieś i dziś zwycięstwo walne w tej potrzebie.", + "61034": "MEFISTOFELES", + "61035": "Nie! Ty zwyciężysz i ty weźmiesz sławę,", + "61036": "w twych rękach widzieć pragnę hetmańską buławę.", + "61037": "FAUST", + "61038": "Nie mnie, Mefiście, stawać pod buńczukiem,", + "61039": "jestem w rzemiośle rycerskiem nieukiem.", + "61040": "MEFISTOFELES", + "61041": "Nad tym niechaj sztab się głowi,", + "61042": "hetman będzie od parady;", + "61043": "lecz ludzie muszą przyjść nowi,", + "61044": "przetom powołał do rady", + "61045": "pierwotnych mieszkańców gór,", + "61046": "chłop w chłopa walny jak tur.", + "61047": "FAUST", + "61048": "Cóż to, powiedz, za postacie zbrojne?", + "61049": "zwerbowałeś zbójników na wojnę?", + "61050": "MEFISTOFELES", + "61051": "Nie zbójnicy z jasełek ni szopki,", + "61052": "ale butne i wdałe parobki.", + "61053": "/ Wchodzi trzech Harnasiów. /", + "61054": "MEFISTOFELES", + "61055": "Idą już moje chłopaki,", + "61056": "niejednakie, różnolatki,", + "61057": "różne zbroje i szyszaki;", + "61058": "z nimi szlak do zwycięstw gładki.", + "61059": "do widzów", + "61060": "Dziś w żołnierza każde dziecię", + "61061": "bawi, stroi się z radością;", + "61062": "więc choć to alegorie — przecie", + "61063": "przypadną do gustu waszmościom.", + "61064": "POWICHER", + "61065": "/ młodzik, lekkozbrojny u pstrych szatach /", + "61066": "Gdy mi kto koso spojrzy w oczy,", + "61067": "zaraz mu pięścią mordę skuję,", + "61068": "aż się psiajucha krwią zabroczy,", + "61069": "rad, jeśli kości porachuje.", + "61070": "ŁAPCAP", + "61071": "/ w wieku średnim, zbrojny porządnie, w bogatych szatach /", + "61072": "Diabła są warte burdy głupie", + "61073": "i czasu szkoda mówić o tym;", + "61074": "ja tam, gdzie mogę, tęgo łupię,", + "61075": "a wszystko inne przyjdzie potem.", + "61076": "KRZEPKODZIERŻ", + "61077": "/ obstarny, zbrojny walnie, bez odzienia /", + "61078": "Tak robić też się nie opłaci;", + "61079": "łacno się wielkie mienie straci,", + "61080": "gdy się nie żyje w statku, w mierze;", + "61081": "dobrze jest brać, lecz trzymać lepiej;", + "61082": "jeno gdy cię rozwaga krzepi,", + "61083": "nikt ci ni grosza nie odbierze.", + "61084": "/ Wszyscy razem zstępują w dół. /", + "61085": "NA STOKU GÓR", + "61086": "/ Faust, Mefistofeles, Cesarz, Hetman, Posłowie Heroldowie, Trabanci, Powicher, Łapcap, Krzepkodzierz, Markietanka Doworka. Z głębi odgłos bębnów i muzyki wojennej. Ustawiają namiot cesarski. /", + "61087": "HETMAN", + "61088": "Pomysł był dobry, mniemam, doskonały,", + "61089": "że w tej dolinie obraliśmy leże,", + "61090": "choć nieco ciasne dla wojsk armii całej;", + "61091": "zwycięstwo przy nas! Bezwzględnie w to wierzę.", + "61092": "CESARZ", + "61093": "Niewczesna wszelka byłaby dziś sprzeczka;", + "61094": "trapi mnie odwrót, bądź co bądź — ucieczka.", + "61095": "HETMAN", + "61096": "Sądzę, każdy strategik uzyskałby sławę", + "61097": "z pozycji, w jakiej stoi nasze skrzydło prawe;", + "61098": "spójrz, najjaśniejszy panie, niezbyt strome wzgórze,", + "61099": "lecz i niezbyt dostępne; dla nas szanse duże,", + "61100": "dla wroga jak najgorsze! Na pagórków tamie", + "61101": "konnica przeciwnika w pół szarży się złamie.", + "61102": "CESARZ", + "61103": "Wybór miejsca pochwalam; obaczym, o ile", + "61104": "odwaga zmieni przesmyk ten na Termopile.", + "61105": "HETMAN", + "61106": "Tu na halach i łąkach obaczysz swych wiernych,", + "61107": "idących towarzyszy do boju, pancernych.", + "61108": "Poprzez modrość mgły rannej błyskają kopije,", + "61109": "wspaniały szyk wojenny snuje się i wije!", + "61110": "Odwaga kipi w piersiach! Postawa ich sroga,", + "61111": "wierę, natarcie gromkie z nóg powali wroga.", + "61112": "CESARZ", + "61113": "Dawno już nie widziałem tak mężnej postawy!", + "61114": "Męstwo podwaja pułki, prowadzi do sławy!", + "61115": "HETMAN", + "61116": "O lewym skrzydle raport będzie zwięzły —:", + "61117": "wojsko zajęło dróg skalistych węzły;", + "61118": "ukryte w rozpadlinach pobok miedz i perci", + "61119": "jest zwiastunem niechybnym nieprzyjaciół śmierci.", + "61120": "CESARZ", + "61121": "Więc idą sprzysiężeni fałszywi krewniacy,", + "61122": "stryjowie i wujowie, bracia leda jacy;", + "61123": "z dnia na dzień bezczelniejsi, coraz bardziej butni,", + "61124": "cześć tronowi, moc władzy rabowali w kłótni,", + "61125": "a potem powaśnieni kraj sponiewierali,", + "61126": "aż już w jawnym rokoszu przeciw mnie powstali.", + "61127": "Tłum raz na tamtą stronę, raz na tę przechodzi,", + "61128": "aż wreszcie runął nurtem wezbranej powodzi.", + "61129": "HETMAN", + "61130": "Wraca posłaniec wierny wysłany na zwiady,", + "61131": "spiesznie z gór schodzi, z gniazda wrogiej zdrady.", + "61132": "POSEŁ PIERWSZY", + "61133": "Dosyć nam się poszczęściło", + "61134": "w tym niebezpiecznym dziele;", + "61135": "podstępem szliśmy, to siłą —", + "61136": "lecz dobrych wieści niewiele.", + "61137": "Wielu ci hołdowniczą", + "61138": "stwierdza swą wierność przysięgą —", + "61139": "wierni, lecz bardzo się liczą", + "61140": "z wzburzeniem i ludu potęgą.", + "61141": "CESARZ", + "61142": "Dla samosobków korzyść znaczy i zapłata;", + "61143": "samolub czcią, wdzięcznością, wiernością pomiata.", + "61144": "Niebaczni! Czas się pełni! Kres ma wszelka zdrada,", + "61145": "spłoniecie wspólnym ogniem w pożodze sąsiada.", + "61146": "HETMAN", + "61147": "Drugi wysłannik wraca powoli, nieśmiele;", + "61148": "znużony, widać, mocno — drży na całym ciele.", + "61149": "POSEŁ DRUGI", + "61150": "Najpierw ujrzeliśmy, panie,", + "61151": "zamieszania i bezprawia,", + "61152": "aż tu nagle, niespodzianie —", + "61153": "samozwaniec się pojawia.", + "61154": "Nazbiegało się też wiary", + "61155": "na ten hejnał zakłamany —", + "61156": "pod samozwańcze sztandary", + "61157": "tłumy walą jak barany.", + "61158": "CESARZ", + "61159": "Ten uzurpator w samą porę się nadarza,", + "61160": "czuję swe posłannictwo i godność cesarza.", + "61161": "Jako żołnierz przywdziałem rynsztunek rycerski,", + "61162": "teraz pragnę, by zalśnił w glorii bohaterskiej!", + "61163": "Wśród festów dworskich, zabaw feerii bajecznej,", + "61164": "czułem głód niebezpieczeństw, walk niedosyt wieczny;", + "61165": "gonitwa do pierścienia wam zręcznym wystarcza,", + "61166": "mnie lśnił się miecz ognisty i płomienna tarcza.", + "61167": "Gdyby nie wasze rady, gry pacyfistyczne,", + "61168": "byłbym was wiódł w zwycięstwa wspaniałe i liczne.", + "61169": "Raz jeden wolnej woli słyszałem wołania,", + "61170": "gdym się ujrzał w królestwie ogni i błyskania;", + "61171": "waliły we mnie groźne roziskrzone głownie", + "61172": "— tak, to było mamidło! Wielkie niewymownie!", + "61173": "Sławy! Sławy! Zwycięstwa szum skrzydeł polata —", + "61174": "dziś trza mi powetować zmarnowane lata!", + "61175": "/ Tu następuje odprawa heroldów z wypowiedzeniem bitwy uzurpatorowi. Wchodzi Faust z zapuszczoną do połowy przyłbicą, z nim Harnasie w znanych nam strojach. /", + "61176": "FAUST", + "61177": "Nie wołani stajemy, panie, przy twym tronie,", + "61178": "hart, przezorność niesiemy ku twojej obronie.", + "61179": "Wiesz o tym, że górale są wtajemniczeni", + "61180": "w hieroglify przyrody i w mowę kamieni.", + "61181": "Duchy, co opuściły już dawno równiny,", + "61182": "pokochały, jak nigdy, wyniosłe wyżyny;", + "61183": "tam, kędy ich bezdroży wielka cichość broni", + "61184": "pracują w metalicznej zacnych gazów woni;", + "61185": "budują, dzielą, łączą — na tym trawią życie,", + "61186": "jedynym pożądaniem ich: nowe odkrycie.", + "61187": "Palce ich delikatne; w ducha majestacie", + "61188": "kształtują przeźroczyste, natchnione postacie;", + "61189": "potem w krysztale, w głębi wiecznego milczenia", + "61190": "widzą rozmaite ziemi dzieje i zdarzenia.", + "61191": "CESARZ", + "61192": "Słyszałem; wiarę budzą we mnie twoje słowa,", + "61193": "lecz ku czemu, rycerzu, zmierza twoja mowa?", + "61194": "FAUST", + "61195": "Sabińczyk, nekromanta z Norcji, wzór wierności,", + "61196": "zaznał, jak, panie, pomnisz, wielu przeciwności.", + "61197": "Los straszliwy! Na męki ogniowe skazany,", + "61198": "wszedł na stos! Żarem iskier syczących owiany", + "61199": "już gorzał pośród bierwion, szczap płomiennych smołą,", + "61200": "wałem żywego ognia spiętrzonych wokoło.", + "61201": "Ani Bóg, ani szatan, złe, ni dobre duchy", + "61202": "zratować go nie mogły! — Tyś strzaskał łańcuchy!", + "61203": "To było w Rzymie. Żyw jest!! Odtąd wdzięczność jego", + "61204": "nie gaśnie; myśli wierne kroków twoich strzegą.", + "61205": "Nie pamięta o sobie od onej godziny —", + "61206": "dla ciebie jeno gwiazdy bada i głębiny;", + "61207": "on, Sabińczyk, nam kazał nieść tobie pomoce,", + "61208": "wiernie stać przy twym boku. — Wielkie są gór moce;", + "61209": "tu natura swobodna w potędze swej działa", + "61210": "w czym tylko czary widzi tępa popów pała.", + "61211": "CESARZ", + "61212": "W dnie radosne, gdy mamy pełno gości wkoło,", + "61213": "co przychodzą weseli, by użyć wesoło,", + "61214": "cieszy nas każdy przybysz, co w gwary i szumy", + "61215": "wchodzi i rozpycha się, i powiększa tłumy.", + "61216": "Lecz ponad wszystko szczerą witany podzięką", + "61217": "ten, co przychodzi do nas z wyciągniętą ręką", + "61218": "i pomoc ofiaruje o rannej godzinie", + "61219": "dnia wielce niepewnego — czym będzie? jak minie?", + "61220": "Dziś właśnie nadszedł taki dzień; niech w dłoni waszej", + "61221": "nie błyska gniewem brzeszczot ostrzonych pałaszy,", + "61222": "uczcijcie chwilę ważną, w której tłum się kłóci,", + "61223": "czy ze mną pójdzie, czy broń przeciwko mnie zwróci.", + "61224": "Człowiek jest zawsze sam! Kto tron swój i koronę", + "61225": "chce zabezpieczyć — w sobie jeno ma obronę.", + "61226": "Niechajże samozwaniec, co przeciw nam staje,", + "61227": "władcę kraju, cesarza szalbierczo udaje", + "61228": "i wojsku marszałkuje, lennikami władnie —", + "61229": "przeze mnie pokonany z mojej ręki padnie!", + "61230": "FAUST", + "61231": "Cokolwiek by rzeczono — aby sprawy ważnej", + "61232": "dokonać — trzeba, abyś, panie, był rozważny.", + "61233": "Czyliż hełmu nie zdobi piór szata wpaniała?", + "61234": "on jest męstwa obrazem, jak głowa dla ciała;", + "61235": "i cóż członki bez głowy? cóż sobie poradzą?", + "61236": "z nią żyją, z nią zmierają, pod jej żyją władzą.", + "61237": "Głowa ranna — one zranione też mdleją,", + "61238": "a gdy głowa zdrowieje, i członki zdrowieją;", + "61239": "już się też ramię kwapi ku mężnej obronie,", + "61240": "podnosi tarczę, chroni przed razami skronie;", + "61241": "już też i miecz posłuszny na woli rozkazy,", + "61242": "zadaje nieuchronne i paruje razy,", + "61243": "dzieląc szczęście z członkami, pełna mocy noga,", + "61244": "depce kark pokonany nieszczęsnego wroga.", + "61245": "CESARZ", + "61246": "Gniew mój pustych na wroga nie rzuca pogróżek;", + "61247": "uczynię dla stóp moich z dumnych łbów podnóżek!", + "61248": "HEROLDOWIE", + "61249": "/ wracają /", + "61250": "Ani sławy, ni uznania", + "61251": "nie zaznaliśmy! — Zuchwali —", + "61252": "nasze śmiałe, krewkie słowa", + "61253": "salwą śmiechu przywitali:", + "61254": "„Diabli wzięli już cesarza", + "61255": "wraz z jego świtą niesławną —", + "61256": "jeno echo baśń powtarza:", + "61257": "był cesarz? — był, ale dawno!”", + "61258": "FAUST", + "61259": "Pragnienie najmężniejszych spełnia się! — W obronie", + "61260": "majestatu stajemy wiernie po twej stronie.", + "61261": "Wróg idzie! Twoje wojska oczekują znaku!", + "61262": "Moment sprzyja! Każ trąbić hejnał do ataku!", + "61263": "CESARZ", + "61264": "Prym w tej sprawie ma hetman! Żołnierz zawołany!", + "61265": "do Hetmana", + "61266": "W twoim ręku komenda! Rozwiń wielkie plany!", + "61267": "HETMAN", + "61268": "Żołnierze! Prawe skrzydło wyruszy do boju!", + "61269": "Wróg lewym następuje! Nim zajmie szczyt w znoju —", + "61270": "żołnierze! śmiałą szarżą z młodym ducha męstwem", + "61271": "natrzecie nań i walkę zwieńczycie zwycięstwem!", + "61272": "FAUST", + "61273": "Pozwól, hetmanie, aby ten bohater młody,", + "61274": "co rwie się niecierpliwie w zwycięskie zawody —", + "61275": "stanął w twoich szeregach: właśnie skrzydło prawe", + "61276": "w bój rusza, niechaj idzie i pozyska sławę.", + "61277": "/ Wskazuje na stojącego po prawicy. /", + "61278": "POWICHER", + "61279": "/ wystąpił /", + "61280": "Kto mi tam ino spojrzy w oozy,", + "61281": "jak go nie lunę w mordę ręką —", + "61282": "ani nie piśnie, krwią się zbroczy,", + "61283": "ze zharataną padnie szczęką.", + "61284": "A kto się grzbietem do mnie zwróci", + "61285": "przez łeb uwalę, szyję, krzyże —", + "61286": "już się ta nigdy nie ocuci,", + "61287": "ani się z ran tych nie wyliże.", + "61288": "Tak środkiem pójdę czyniąc rum,", + "61289": "a za mną wojska twego tłum —!", + "61290": "Wróg się powali w zawierusze,", + "61291": "we własnej, psiamać, skona jusze.", + "61292": "/ Wychodzi. /", + "61293": "HETMAN", + "61294": "Kolumna wojsk środkowa niech cicho wyrusza", + "61295": "i spotkanego wroga do ucieczki zmusza.", + "61296": "Spójrzcie na prawo! Bój wre niesłychany,", + "61297": "natarcie pomieszało nieprzyjaciół plany.", + "61298": "FAUST", + "61299": "/ wskazuje na pośrodku stojącego /", + "61300": "Niechaj ten rączy zbyt długo nie czeka —", + "61301": "porwie za sobą wojska jak wzburzona rzeka!", + "61302": "ŁAPCAP", + "61303": "/ występuje /", + "61304": "Niech prócz zwycięstwa wojska z tym się liczą,", + "61305": "że trza się sutą obłowić zdobyczą;", + "61306": "niech nie przepomną pośród bitwy tańca,", + "61307": "że celem głównym dla nas: namiot samozwańca.", + "61308": "Nie będzie on się długo rozpierał i śmiele —", + "61309": "żołnierze! Hura! Za mną! Ja kroczę na czele!", + "61310": "MARKIETANKA DOWORKA", + "61311": "/ mizdrzy się do niego /", + "61312": "Chociaż nie jestem tobie żona,", + "61313": "alem ci sercem poślubiona;", + "61314": "ach! baba strasznie jest łapczywa —", + "61315": "w sadzie owoce chybko zrywa!", + "61316": "Nic ją nie wstrzyma, nie wystrasza —", + "61317": "w zwycięstwo! Wolność! Dobra nasza!", + "61318": "/ Wychodzą oboje. /", + "61319": "HETMAN", + "61320": "Na lewą flankę wróg prawą naciera —", + "61321": "tak, jak mówiłem; wszystkie siły wpiera.", + "61322": "Pozycja nasza świetna — atak bezowocny;", + "61323": "przesmyk zajęli nasi, są w przewadze mocnej.", + "61324": "FAUST", + "61325": "/ wskazuje na stojącego po lewicy /", + "61326": "Pozwól, panie, w bój ruszyć tej postaci męskiej —", + "61327": "wzmocni mocnych i moment przyspieszy zwycięski.", + "61328": "KRZEPKODZIERŻ", + "61329": "/ występuje /", + "61330": "O lewe skrzydło nie ma strachu, panie,", + "61331": "tam, gdzie ja jestem, pewne posiadanie;", + "61332": "wiekiem swym i zaletą właśnie tą się szczycę,", + "61333": "że sam diabeł nie wydrze, co raz w garść pochwycę.", + "61334": "/ Wychodzi. /", + "61335": "MEFISTOFELES", + "61336": "/ schodzi z góry /", + "61337": "Spójrzcie jak w całej przestrzeni,", + "61338": "w każdym manowcu, szczelinie,", + "61339": "zbroja srebrzyście się mieni!", + "61340": "Gdy huf się podźwignie, rozwinie", + "61341": "swe szyki bojowe wśród gór —", + "61342": "z hełmów, karacen powstanie", + "61343": "zwycięski za nami mur.", + "61344": "cicho do wtajemniczonych słuchaczy", + "61345": "Skąd przyszli? — ach! po cóż pytanie!", + "61346": "Tam w arsenałach tak stali", + "61347": "przy ścianach w niejednej sali,", + "61348": "zbrojno i pieszo, i konno,", + "61349": "i śnili swą chwałę pozgonną,", + "61350": "jakoby nigdy nie zmarli —", + "61351": "tak się w swych zbrojach rozparli —;", + "61352": "mara zakuta przy marze:", + "61353": "rycerze, królowie, cesarze.", + "61354": "Jak cień za nimi się wlecze", + "61355": "wyśnione ich snem średniowiecze.", + "61356": "I cóż? — Ożywiam, inaczę", + "61357": "te puste domki ślimacze", + "61358": "i żenię diabłów z żelazem —", + "61359": "lecz efekt będzie tym razem!", + "61360": "głośno", + "61361": "Słyszycie, jak się z sobą wadzą strachy?", + "61362": "Chrzęszczą, szczekocą potrącane blachy!", + "61363": "Łopocą strzępy chorągwi gorliwie", + "61364": "na wietrze rześkim, gniewnie, niecierpliwie.", + "61365": "Zważcie, lud stary i siarczyście zbrojny", + "61366": "rwie się na boje nowe i na wojny!", + "61367": "/ Z gór przeraźliwe dźwięki puzonów. W szeregach nieprzyjacielskich wyraźne zamieszanie. /", + "61368": "FAUST", + "61369": "Cały widnokrąg w mroku tonie,", + "61370": "a tu i tam rozbłyska, płonie", + "61371": "czerwonych ogni wrogi rój;", + "61372": "w pomroce krwawe błyszczą miecze;", + "61373": "las, skały, ziemia i powietrze —", + "61374": "już całe niebo rusza w bój!", + "61375": "MEFISTOFELES", + "61376": "Na prawej flance mocno! świetnie!", + "61377": "Słusznieś młodzieńca tego chwalił;", + "61378": "harnaś Powicher kropi setnie,", + "61379": "jakby w boisko cepem walił.", + "61380": "CESARZ", + "61381": "Zrazu widziałem *jedno* ramię,", + "61382": "teraz rąk tuzin wroga łamie;", + "61383": "jakaś tam siła rządzi zła.", + "61384": "FAUST", + "61385": "W skwarnej Sycylii ileż razy", + "61386": "jawią się złudne w mgle obrazy,", + "61387": "rozchwiane w pełnym świetle dnia;", + "61388": "wzniesione ku niebieskiej błoni,", + "61389": "skąpane w egzotycznej woni —", + "61390": "dziwne, drgające kryślą tła:", + "61391": "urocze miasta, lasy, wody", + "61392": "i kołyszące się ogrody", + "61393": "maluje w słońcu zwiewna mgła.", + "61394": "CESARZ", + "61395": "Lecz dziw! Lecz dziw! po naszej stronie", + "61396": "las włóczni światłem gromnic płonie —", + "61397": "palą się ostrza naszych dzid —", + "61398": "i sarabandą opętańczą", + "61399": "na kopiach żywe ognie tańczą!", + "61400": "Czy to mamidło, senny zwid?", + "61401": "FAUST", + "61402": "Są to, o panie, dawne ślady", + "61403": "przeszłości zagubionej, bladej,", + "61404": "gdy Dioskurów blask się tlił;", + "61405": "płomień, na który przysięgali", + "61406": "żeglarze przy wzburzonej fali —", + "61407": "ostatek tu dobywa sił.", + "61408": "CESARZ", + "61409": "Lecz czyjeż to sprawiły czary,", + "61410": "że nam przyroda swoje dary,", + "61411": "swój najcenniejszy zsyła dział?", + "61412": "MEFISTOFELES", + "61413": "Czyjeżby? — Sabińskiego mistrza!", + "61414": "On pomoc swą przyjazną ziszcza", + "61415": "i gromi wroga w ogniu strzał.", + "61416": "Wzburzony wrogów nawałnością,", + "61417": "ratować przyszedł cię z wdzięcznością —", + "61418": "choćby sam marnie zginąć miał.", + "61419": "CESARZ", + "61420": "Tak mnie tam wtedy wiedli z pompą i w splendorze;", + "61421": "zapragnąłem spróbować — co też władza może —", + "61422": "niewiele myśląc — bez krzyku, patosu —", + "61423": "wyrwałem starca z płonącego stosu.", + "61424": "Klerowi nie w smak był mój czyn; chciałem, zrobiłem;", + "61425": "łaski jego z powrotem nigdy nie zdobyłem.", + "61426": "Pamięć krzepkiego czynu starość mą umila,", + "61427": "miałażby wydać owoc owa dawna chwila?", + "61428": "FAUST", + "61429": "Z lichwą wraca się czyn z serca poczęty.", + "61430": "Lecz spójrz! — Nad tobą w chmurze słońcem uśmiechniętej", + "61431": "dostrzegam znak przedziwny, obraz wróżby rzadkiej —", + "61432": "uważaj! — może rozwiązanie poda nam zagadki.", + "61433": "CESARZ", + "61434": "Orzeł strwożony leci, zatacza kolisko,", + "61435": "za nim gryf rozjuszony! Naciera nań blisko.", + "61436": "FAUST", + "61437": "Wierzę, że wróżba zagadkę wyjaśni,", + "61438": "Gryf jest zwierzęciem urodzonym w baśni,", + "61439": "czyż może taka nierealna postać", + "61440": "we walce orłu prawdziwemu sprostać?", + "61441": "CESARZ", + "61442": "O już się zwarli pośród chmur!", + "61443": "Srożą się dzioby, prężą szpony", + "61444": "do uderzenia i obrony —", + "61445": "walczą w zawiei krwawych piór.", + "61446": "FAUST", + "61447": "Gryf słania się jakby przed zgonem,", + "61448": "zmierzwiony, skrzydła zmięte składa", + "61449": "i z podwiniętym lwim ogonem", + "61450": "pobity w skalne złomy pada.", + "61451": "CESARZ", + "61452": "Zdumiony, pragnę dopatrzyć się treści,", + "61453": "oby się stało tak, jak wróżba wieści!", + "61454": "MEFISTOFELES", + "61455": "/ ku prawej stronie /", + "61456": "Ależ nasi kropią żwawo,", + "61457": "— to się zowie krzepka rzesza;", + "61458": "wróg już całą flanką prawą", + "61459": "cofa się i szyki miesza —", + "61460": "w swoje skrzydło lewe wpiera.", + "61461": "W miejsce słabe nasi duchem", + "61462": "lecą! — burza wre i wzbiera!", + "61463": "Walą po łbach jak obuchem!", + "61464": "W błyskawicowym rozpędzie", + "61465": "jak dwie rozjuszone fale", + "61466": "runęły wojska rząd w rzędzie —", + "61467": "co za wściekłość! Co za męstwo!", + "61468": "Bitwa rozgrana wspaniale!", + "61469": "Po naszej stronie zwycięstwo!", + "61470": "CESARZ", + "61471": "/ ku stronie lewej do Fausta /", + "61472": "Spójrz! Po lewej coraz gorzej,", + "61473": "wojska nasze jakby w matni", + "61474": "w dół zstępują; coś ich trwoży —", + "61475": "z turni zeszli już ostatniej;", + "61476": "zaprzestali walki — w dali", + "61477": "nagłe wrogów głośne krzyki,", + "61478": "pewnie wąwóz sforsowali!", + "61479": "Oto marnych sztuk wyniki!", + "61480": "Na to grzeszne czarnoksięstwo,", + "61481": "aby odniósł wróg zwycięstwo?!", + "61482": "/ Pauza. /", + "61483": "MEFISTOFELES", + "61484": "Już lecą moje kruki czarne,", + "61485": "przeczuwam wieści z boju marne,", + "61486": "obawiam się, że z nami źle.", + "61487": "CESARZ", + "61488": "Cóż ptaki te zjawione nagle?", + "61489": "Kierują ku nam krucze żagle,", + "61490": "któż je z kurzawy bitwy śle?", + "61491": "MEFISTOFELES", + "61492": "/ do kruków /", + "61493": "Usiądźcie blisko mego ucha;", + "61494": "nie zginie, kto was wiernie słucha —", + "61495": "dziś wasza rada przyda się.", + "61496": "FAUST", + "61497": "/ do Cesarza /", + "61498": "Gołębie znasz, cesarska mości,", + "61499": "co to i z najdalszych nawet włości", + "61500": "wracają, gdzie ojczysty próg.", + "61501": "Dobra z nich poczta w czas pokoju,", + "61502": "wytrwałe i nie szczędzą znoju —", + "61503": "lecz w czasie wojny lepszy kruk.", + "61504": "MEFISTOFELES", + "61505": "Jak przeczuwałem — złe posłanie,", + "61506": "w cesarskiej armii zamieszanie,", + "61507": "lęk ją przy skałach zmógł.", + "61508": "Wierchy zdobyte, los się zmienia…", + "61509": "To byłby orzech do zgryzienia,", + "61510": "gdyby i przesmyk zajął wróg.", + "61511": "CESARZ", + "61512": "Okpiliście mnie w rezultacie,", + "61513": "cesarza we więcierzu macie —", + "61514": "grozą przejmuje wasza sieć.", + "61515": "MEFISTOFELES", + "61516": "Jeszcze zwycięstwo możem mieć!", + "61517": "Głowa do góry! Sursum corda!", + "61518": "Przy końcu walki dzierż się korda.", + "61519": "Poselska moja czeka brać;", + "61520": "rozkaż! bym też mógł rozkaz dać!", + "61521": "HETMAN", + "61522": "/ nadszedł w czasie tych słów /", + "61523": "Gdyś wszedł w stosunki bliskie z tymi szalbierzami,", + "61524": "miałem kiepskie przeczucie; wszakże to, co mami,", + "61525": "trwałym szczęściem nie darzy; w ciągłej trosce żyłem;", + "61526": "co teraz? Nie wiem! Radźcie; ja swoje zrobiłem.", + "61527": "Niechaj ci dalej wiodą swe dzieło nieprawe!", + "61528": "ja w twoje ręce składam hetmańską buławę.", + "61529": "CESARZ", + "61530": "Zachowaj ją na lepsze, sposobne godziny,", + "61531": "może się szczęście jeszcze raz pokuma z nami;", + "61532": "mierzi mnie wstrętna zjawa tej groźnej widminy", + "61533": "i te jego konszachty poufne z krukami.", + "61534": "do Mefistofelesa", + "61535": "Nie mogę tobie buławy dać,", + "61536": "godniejszy ją posiędzie.", + "61537": "Rozkazuj teraz, ratuj, radź!", + "61538": "Co może być, niech będzie.", + "61539": "/ Wchodzi z Hetmanem do namiotu. /", + "61540": "MEFISTOFELES", + "61541": "Niechże go strzeże marne godło!", + "61542": "Nam by się z tym niedobrze wiodło,", + "61543": "dostrzegłem na nim krzyża znak.", + "61544": "FAUST", + "61545": "Co teraz robić?", + "61546": "MEFISTOFELES", + "61547": "Już zrobione! —", + "61548": "Pomoże nam ten kruczy ptak.", + "61549": "Dalejże, czarne kmotry! Bierzcież nas w obronę!", + "61550": "Dalejże nad jezioro! Na służbę i czyny —", + "61551": "proście o złudność nurtów faliste Undyny;", + "61552": "znanym niewieścim kunsztem sprawnie im się uda", + "61553": "rozdzielić od istoty pozorów przyczyny,", + "61554": "tak, iż każdy by przysiągł, że to fakt, nie złuda.", + "61555": "/ Pauza. /", + "61556": "FAUST", + "61557": "Do pięknych panien nasze kruki", + "61558": "dobrały się przez pochlebstw sztuki;", + "61559": "oto już słyszę szmer strumienia —", + "61560": "ze suchych grani, z skał urwiska,", + "61561": "żywotne, lśniące źródło tryska!", + "61562": "Zwycięstwo w klęskę się przemienia.", + "61563": "MEFISTOFELES", + "61564": "Tego nam trzeba było! Zmiana w oka mgnieniu!", + "61565": "U śmiałych taterników dusza na ramieniu.", + "61566": "FAUST", + "61567": "Strumień się zmienia w sto strumieni;", + "61568": "z rozpadlin lśni się, iskrzy, mieni —", + "61569": "zdwojonym pędem wsparł się łukiem,", + "61570": "spieniony z szumem, grzmotem, hukiem,", + "61571": "już stawem zlustrzył się w kotlinie", + "61572": "i mknie w kaskadach ku dolinie.", + "61573": "Wrogów szeregi jak wiór, śmiecie,", + "61574": "wzburzona fala zmyje, zmiecie;", + "61575": "w skały nawrotem strumień kuje —", + "61576": "aż mnie samego lęk przejmuje.", + "61577": "MEFISTOFELES", + "61578": "Mnie wzroku złuda wód nie mroczy,", + "61579": "lecz łacno ludzkie okpić oczy;", + "61580": "czarowne bawi mnie zdarzenie.", + "61581": "W dół pędzą zbitą, trwożną zgrają", + "61582": "i zdaje im się, że pływają —", + "61583": "lęk przed stonięciem tak ich żenie,", + "61584": "a przecież sucho, twardo wszędzie;", + "61585": "teraz już z nimi krucho będzie.", + "61586": "Kruki wracają.", + "61587": "Przed wielkim mistrzem chwała was nie minie;", + "61588": "Alić same mistrzostwo swe okażcie w czynie:", + "61589": "lećcie raźno do kuźni, gdzie górskie podciepki", + "61590": "w zawiei iskier żywot wiodą krzepki,", + "61591": "gdzie ciągłe kucia, tupoty i stuki.", + "61592": "Z mańki ich zażyć trza, pleść banialuki,", + "61593": "aż was lud karli tym ogniem obdarzy,", + "61594": "co to płonie i pryska, iskrzy się i żarzy.", + "61595": "Tego nam trzeba. Wprawdzie błyskawice lśniące", + "61596": "na widnokręgu, nocą gwiazdy spadające,", + "61597": "to w lipcu rzecz zwyczajna; ale w krzach i w lesie", + "61598": "wynaglone błyskania zuchwałe i biesie,", + "61599": "ale gwiazda, co syczy na mokradłach mrąca —", + "61600": "to sprawa diablo rzadka i niepokojąca.", + "61601": "To musicie uzyskać; bez zwlekań, od razu;", + "61602": "próbujcie najpierw prośby, a potem rozkazu.", + "61603": "Kruki odlatują. Dzieje się wedle słów Mefistofelesa.", + "61604": "Na wrogów już całunem gęste padły mroki;", + "61605": "po omacku się snują, lęk spętał ich kroki;", + "61606": "błędne ognie ich mamią; — błysk oślepiający!", + "61607": "Wspaniale! Byle nieco muzyki trwożącej.", + "61608": "FAUST", + "61609": "Rynsztunek, oniemiały w muzealnym grobie,", + "61610": "ożył na świeżym wietrze i stężył się w sobie;", + "61611": "chrzęści, rzęzi, charkocze, podzwania jak żywy;", + "61612": "dźwięk przedziwny, cudaczny, straszliwie fałszywy.", + "61613": "MEFISTOFELES", + "61614": "Świetnie! Już na nic prośby, groźby —", + "61615": "drży ziemia od rycerskiej kośby,", + "61616": "jak to za dawnych, dobrych lat;", + "61617": "ożyła świetna zbroic krasa,", + "61618": "tamci do lasa, ci do sasa —", + "61619": "na swego brata dybie brat.", + "61620": "Klątwą dziedzictwa powołani,", + "61621": "zażarci i nieprzejednani,", + "61622": "antagoniści walczą wieczni!", + "61623": "Doprawdy, niech cię piorun trzaśnie,", + "61624": "nienawiść stronnictw, partii waśnie —", + "61625": "w zgubę prowadzą najskuteczniej.", + "61626": "Wre walka! Huk się w turnie niesie,", + "61627": "harmider wstrętny, wycia biesie,", + "61628": "okropna jatka, rzeź sobacza!", + "61629": "Więc dokonana już zagłada;", + "61630": "wrzawa nacicha i opada —", + "61631": "po skałach się w doliny stacza.", + "61632": "/ Orkiestra rozbrzmiewa nieustającą wrzawą bojową, w miarę rozwoju akcji zmienia się w dziarski, triumfalny marsz. /", + "61633": "W NAMIOCIE SAMOZWAŃCA", + "61634": "/ Cesarz, Hetman Koronny, Podkomorzy, Stolnik, Strukczaszy, Prymas-Kanclerz Koronny, Łapcap, Doworka, Trabanci. Tron; przepych. Harnaś Łapcap i Markietanka Doworka /", + "61635": "DOWORKA", + "61636": "Pierwsi jesteśmy z całej rzeszy!", + "61637": "ŁAPCAP", + "61638": "Pierwszy przychodzi, kto się śpieszy.", + "61639": "DOWORKA", + "61640": "Tutaj się można w skarbach pławić!", + "61641": "Od czego zacząć? Co zostawić?", + "61642": "ŁAPCAP", + "61643": "Ten cały namiot — złota kadź!", + "61644": "Aż oczy bolą; co tu brać?", + "61645": "DOWORKA", + "61646": "Rozpocznę od kilimu tego,", + "61647": "siennik mam, wiecie, do niczego.", + "61648": "ŁAPCAP", + "61649": "Ach! Cóż za damasceńska stal,", + "61650": "tego nie zabrać — byłby żal!", + "61651": "DOWORKA", + "61652": "Płaszcz ten czerwony w złote pasy!", + "61653": "toż to marzenie! co za czasy!", + "61654": "ŁAPCAP", + "61655": "/ zabiera zbroję /", + "61656": "Najlepsza w ręku taka szabla,", + "61657": "z nią furda strachy, przemoc diabla!", + "61658": "Zgarniają ręce twe zażarte,", + "61659": "a wszystko funta kłaków warte.", + "61660": "Rzuć to i czyń, co ja tu czynię,", + "61661": "korzystną zajmij się robotą,", + "61662": "zabierz na plecy, babo, skrzynię,", + "61663": "w niej żołd żołnierski, samo złoto.", + "61664": "DOWORKA", + "61665": "Piekielny ciężar! Szkoda zwady,", + "61666": "z miejsca nie ruszę, nie dam rady.", + "61667": "ŁAPCAP", + "61668": "Grzbiet masz rozległy! Schyl się! Jeszcze!", + "61669": "Ja ci to dźwignę i umieszczę.", + "61670": "DOWORKA", + "61671": "Gwałtu! Już po mnie! Co za męka!", + "61672": "Ciężar mnie złamie, krzyż mi pęka!", + "61673": "/ Skrzynia spada i rozwiera się. /", + "61674": "ŁAPCAP", + "61675": "Masz! Rozsypało się, psiajucha;", + "61676": "prędko — pozbieraj do fartucha!", + "61677": "DOWORKA", + "61678": "/ przyklęka /", + "61679": "Pomóż! by prędzej szło zbieranie —", + "61680": "i tak nam dosyć się dostanie.", + "61681": "ŁAPCAP", + "61682": "No — dosyć będzie! — Trza dać nura!", + "61683": "DOWORKA", + "61684": "/ wstaje /", + "61685": "Sto diabłów! W tym fartuchu dziura!", + "61686": "Gdzie stąpisz, sypią się dukaty,", + "61687": "trwonisz niebacznie plon bogaty.", + "61688": "TRABANCI CESARSCY", + "61689": "A wy tu po co w tym namiocie?", + "61690": "Grzebiecie się w cesarskim złocie?", + "61691": "ŁAPCAP", + "61692": "Kto pierwszy szedł, gdzie walka sroga —", + "61693": "słusznie łup syty sobie bierze;", + "61694": "a to jest przecież namiot wroga,", + "61695": "a myśmy także żołnierze.", + "61696": "TRABANCI", + "61697": "Zły się obyczaj stąd wytwarza:", + "61698": "żołnierz i złodziej w jednym rzędzie;", + "61699": "kto pragnie w służbie być cesarza,", + "61700": "niechaj wojakiem prawym będzie.", + "61701": "ŁAPCAP", + "61702": "Tę prawość waszą dobrze znam:", + "61703": "to kontrybucja! Gadaj zdrów; —", + "61704": "wszystko do kupy wielki kłam —", + "61705": "brać! to najmilsze z waszych słów!", + "61706": "do Doworki", + "61707": "Co masz, to dzierż! Już po obławie —", + "61708": "Chodź! Patrzą na nas niełaskawie.", + "61709": "/ Wychodzą. /", + "61710": "TRABANT PIERWSZY", + "61711": "Czemużeś tak bezczynnie stał?", + "61712": "ja bym był draba w mordę prał!", + "61713": "TRABANT DRUGI", + "61714": "Doprawdy nie wiem; z sił opadłem;", + "61715": "wydali mi się złym widziadłem.", + "61716": "TRABANT TRZECI", + "61717": "A mnie się w oczach zamroczyło,", + "61718": "wszystko się jakby mgłą okryło.", + "61719": "TRABANT CZWARTY", + "61720": "Jakby nas dziwny spętał czar —", + "61721": "strach się podstępnie zewsząd skrada;", + "61722": "przez cały dzień obłędny skwar —", + "61723": "ten stoi — tamten nagle pada", + "61724": "— wleczemy się, a walka trwa;", + "61725": "znów nowy atak! Krzyk: do broni!!", + "61726": "Wróg pada! W oczach krwawa mgła,", + "61727": "a w uszach dźwięczy, brzęczy, dzwoni!", + "61728": "Wreszcieśmy doszli tu — jak w śnie —", + "61729": "lecz jakim cudem, któż to wie?!", + "61730": "/ Wchodzą Cesarz i Dostojnicy. Trabanci oddalają się. /", + "61731": "CESARZ", + "61732": "Więc stało się! Zwycięstwo! Wróg nasz rozgromiony,", + "61733": "rozsypał się w popłochu w cztery świata strony.", + "61734": "Skarby, kobierce, bezład poniechanych zbroi,", + "61735": "zdrajca umknął sromotnie, a tron pustką stoi.", + "61736": "Pośród trabantów wiernych i wypróbowanych,", + "61737": "oczekuję łaskawie hołdu mych poddanych.", + "61738": "Zewsząd radosne wieści: władza ma uznana,", + "61739": "powstańcy pokonani we mnie widzą pana!", + "61740": "Chociaż się czarnoksięstwo wdało w naszą sprawę,", + "61741": "zwyciężyliśmy sami i zyskali sławę.", + "61742": "Przecież często przypadek walczącym pomaga:", + "61743": "grad kamienny, deszcz krwawy nieprzyjaciół smaga,", + "61744": "z przepaści czasem rozbrzmi głos straszny i srogi —", + "61745": "dla nas hejnał otuchy, wrogom chorał trwogi.", + "61746": "Pokonany upada; hańba go przeżyje;", + "61747": "zwycięzca z łaską bożą wian tryumfu wije.", + "61748": "Nie potrzeba rozkazów! W tej dziejów niedzieli", + "61749": "Veni creator wzlata z milionów gardzieli.", + "61750": "Chwila to osobliwa; chcę przeto i muszę", + "61751": "— co tak rzadko czyniłem — w własną spojrzeć duszę:", + "61752": "młodość wartości życia poznać się nie sili,", + "61753": "lata dopiero uczą cenić wagę chwili.", + "61754": "Postanawiam dziś przeto, dostojnicy, z wami", + "61755": "dzielić się panowaniem, władzą i włościami.", + "61756": "do pierwszego", + "61757": "Książę kochany! Stałeś na armii mej czele,", + "61758": "w chwili ważnej działałeś rozważnie i śmiele;", + "61759": "bądź hetmanem koronnym! Oby z tego miecza", + "61760": "spłynął wieczysty pokój i dostatnia piecza.", + "61761": "HETMAN KORONNY", + "61762": "Gdy wierne wojska, które rokosz uśmierzyły,", + "61763": "wzmocnią grody graniczne i władzy twej siły —", + "61764": "zezwól, abyśmy w zamku rycerskich komnatach", + "61765": "ucztę zacną sprawili przy setnych wiwatach;", + "61766": "wtedy ja, miecz ten dzierżąc, przy twym majestacie", + "61767": "stał będę, wierny strażnik, na twej chwały czacie.", + "61768": "CESARZ", + "61769": "/ do drugiego /", + "61770": "Ty, który z męstwem łączysz takt i miarkowanie,", + "61771": "bądź wielkim podkomorzym! — Niełatwe zadanie;", + "61772": "przewodzić będziesz dworskim, co to bałamutni", + "61773": "do usług mniej są skorzy, a bardziej do kłótni.", + "61774": "Ty w splendorze godności bądź odtąd przykładem,", + "61775": "jak panu i dworowi służyć grzecznym ładem.", + "61776": "WIELKI PODKOMORZY", + "61777": "Wielkie zamysły pańskie wypełniać — zdrój łaski!", + "61778": "Dobrym pomóc, nie szkodzić złym, godzić niesnaski,", + "61779": "otwartość bez chytrości, niekłamana pogoda —", + "61780": "za wszystko twe spojrzenie — najwyższa nagroda!", + "61781": "Jeślibym mógł o uczcie marzyć nazbyt śmiało —", + "61782": "pragnąłbym podać tobie miednicę wspaniałą", + "61783": "i potrzymać pierścienie — abyś chłodną wodą", + "61784": "rzeźwić mógł ręce; — wzrok twój będzie mi osłodą.", + "61785": "CESARZ", + "61786": "Myśleć nie chcę o uczcie! Zbyt poważna chwila;", + "61787": "lecz niechaj! Radość krzepi, przed czynem posila.", + "61788": "do trzeciego", + "61789": "Ty bądź wielkim stolnikiem! Twoje panowanie:", + "61790": "zarząd dóbr, białozory, psiarnie, polowanie.", + "61791": "Mniemam, z spichrzy i spiżarń wyrugujesz braki", + "61792": "i wedle pory roku nagodzisz przysmaki.", + "61793": "WIELKI STOLNIK", + "61794": "Post dla mnie obowiązkiem, póki mego pana", + "61795": "nie nasyci potrawa nadobnie podana;", + "61796": "kucharze i włodarze będą się starali", + "61797": "o zamorskie korzenie i wczesność nowalii.", + "61798": "Znam gust twój, więc skieruję zarządzenia pilne", + "61799": "nie na zmyślne potrawy, lecz proste i silne.", + "61800": "CESARZ", + "61801": "/ do czwartego /", + "61802": "Że to jednak do uczty stała chęć was bierze,", + "61803": "bądź mi wielkim strukczaszym, młody bohaterze.", + "61804": "Więc gospodaruj pilnie, niech nasza piwnica", + "61805": "najlepszymi winami godnie się zaleca.", + "61806": "Lecz zważ, że cześnik trzeźwość w estymie mieć musi,", + "61807": "niechże cię więc sposobność niewczesna nie skusi.", + "61808": "WIELKI STRUKCZASZY", + "61809": "Wasza cesarska mości! Nim się człek spostrzeże,", + "61810": "młodość, byle jej ufać, prym przed mężem bierze.", + "61811": "Więc i ja starań znacznych dołożę sowicie,", + "61812": "abyś miał najpiękniejsze, urocze nakrycie;", + "61813": "kredens twój złotem, srebrem, kryształem przystroję,", + "61814": "a ulubiony puchar złożę w ręce twoje:", + "61815": "puchar z szkła weneckiego, mający tę cnotę,", + "61816": "że zdwaja i moc wina, i picia ochotę,", + "61817": "a chroni przed upiciem; — choć ufać nie można —", + "61818": "zbawienniej chroni twoja pomierność ostrożna.", + "61819": "CESARZ", + "61820": "Każde w tej ważnej chwili powiedziane zdanie,", + "61821": "niechajże znajdzie u was pełne zaufanie.", + "61822": "Słowa cesarskie nie dym, nie mgła jego dary;", + "61823": "wiem, że chcecie, i słusznie, potwierdzenia wiary:", + "61824": "dokumentu z pieczęcią. — W zdarzonej godzinie", + "61825": "nadchodzi mąż, co z kunsztu prawniczego słynie.", + "61826": "/ Wchodzi Prymas-Kanclerz Koronny /", + "61827": "CESARZ", + "61828": "Kiedy szczytowy kamień zepnie już sklepienie,", + "61829": "budowa trwać na wieki będzie niewzruszenie.", + "61830": "Czterech kniaziów tu widzisz; w rozmowie łaskawej,", + "61831": "domu i dworu ważne omówiłem sprawy.", + "61832": "Lecz gdy chodzi o rządy i ład w państwie całem —", + "61833": "dzielę je między pięciu was, których wybrałem.", + "61834": "Splendor wam się należy i znamię pańskości,", + "61835": "przeto zwiększę granice waszych posiadłości", + "61836": "dziedzictwem tych, co rokosz przeciw mnie podnieśli.", + "61837": "Wam, wiernym, łaska moja szmat ziemi wykreśli,", + "61838": "równocześnie i prawo będzie wam nadane", + "61839": "rozrostu dóbr przez kupno, zajazd lub zamianę.", + "61840": "Więc dalej postanawiam, byście władzy swojej", + "61841": "zażywali bez przeszkód, jak kniaziom przystoi.", + "61842": "Jako sędziowie wielcy ferujcie wyroki,", + "61843": "bez odwołań niech będzie wyrok wasz wysoki.", + "61844": "Podatki, dziesięciny, dzierżawy i myta,", + "61845": "żupy, mennice — wasza własność prawowita.", + "61846": "Tak oto wdzięczność zacna, co w sercu mym płonie,", + "61847": "stawia was, bliscy moi, przy cesarskim tronie.", + "61848": "PRYMAS", + "61849": "Dank ci, panie, składamy w należnej powadze.", + "61850": "Wzmacniając nasze siły, wzmacniasz swoją władzę.", + "61851": "CESARZ", + "61852": "Was pięciu wznoszę w godność wielką i robotę.", + "61853": "Panuję jeszcze, żyję i żyć mam ochotę.", + "61854": "Lecz wielkich przodków moich poważna gromada", + "61855": "napomina, o końcu niespodzianym gada.", + "61856": "Przyjdzie mi świat porzucić, w duchów stanąć rzędzie,", + "61857": "tedy wybrać następcę waszym czynem będzie.", + "61858": "Elektowi tron dacie; niech panuje śmiele", + "61859": "i zakończy zamieszki w pokojowym dziele.", + "61860": "KANCLERZ KORONNY", + "61861": "Z uczuciami dumnymi i wraz pokornemi", + "61862": "korzą się tobie wielcy książęta tej ziemi.", + "61863": "Dopóki w piersiach wierna kołace się dusza,", + "61864": "jesteśmy ciałem, którym wola twa porusza.", + "61865": "CESARZ", + "61866": "A więc umowa stoi między nami święta;", + "61867": "dokumentem potwierdźmy te pacta conventa.", + "61868": "Zażywajcie dóbr waszych i samodzielności;", + "61869": "jeden warunek kładę: niepodzielność włości.", + "61870": "Jakkolwiek rozszerzycie wasz okręg lenniczy,", + "61871": "najstarszy syn niech całą posiadłość dziedziczy.", + "61872": "KANCLERZ KORONNY", + "61873": "Statut piszę z treści twych słów na pergaminie,", + "61874": "niech na wieki twym szczęściem i naszym zasłynie.", + "61875": "Skryba zdobnie przepisze, a pobok pieczęci", + "61876": "twój podpis prawomocnie dokument uświęci.", + "61877": "CESARZ", + "61878": "Posłuchanie skończone! Co dzień przyniósł w dani,", + "61879": "rozważcie to samotnie, w duchu zasłuchani.", + "61880": "/ Świeccy dostojnicy wychodzą. /", + "61881": "PRYMAS", + "61882": "/ zostaje, mówi patetycznie /", + "61883": "Kanclerz wyszedł, lecz prymas nie pójdzie tą drogą;", + "61884": "zostaje, aby, panie, służyć ci przestrogą!", + "61885": "Ojcowskie serce moje lęk kąsze żałosny!", + "61886": "CESARZ", + "61887": "Jakież troski cię gnębią w chwili tak radosnej?", + "61888": "PRYMAS", + "61889": "Zmaga mnie boleść gorzka, strach o duszę trwoży —", + "61890": "sojusz z czartem zawiera pomazaniec boży!", + "61891": "Wprawdzie tron odzyskałeś, ale w sposób kręty", + "61892": "i Bogu na pohybel, i Stolicy świętej!", + "61893": "wzniesie papież nad państwem karzącą prawicę,", + "61894": "przeklnie cię i rozkaże przełamać gromnicę. —", + "61895": "A ów dzień koronacji? czyż zapomnieć może,", + "61896": "że w pierwszym błysku łaski cesarskiej korony,", + "61897": "cały świat chrześcijański został pohańbiony?", + "61898": "Uderz się w piersi! I daj zadośćuczynienie,", + "61899": "spraw, by wraży szmat ziemi zyskał uświęcenie:", + "61900": "tam, gdzieś zajął obozem całą wzgórzy stronę,", + "61901": "gdzie złe duchy się zbiegły na zgubną obronę,", + "61902": "gdzieś posłuch dał skwapliwy czeredzie kłamliwej —", + "61903": "stwórz kalwaryjskich dróżek odpust świątobliwy;", + "61904": "postaw klasztor, a przy nim fundację posażną:", + "61905": "wzgórz poszytych borami przestrzeń daj poważną,", + "61906": "zielone, bujne łąki, lśniące, rybne stawy,", + "61907": "strumyków sporą ilość, co w szumie siklawy", + "61908": "spadają na dolinę, gdzie srebrzystą wstęgą", + "61909": "zalecają się łanom, pastwiskom i łęgom —", + "61910": "dodajże w szczodrej łasce jeszcze tę dolinę,", + "61911": "a tedy pełen skruchy zmażesz swoją winę.", + "61912": "CESARZ", + "61913": "Zbłądziłem ciężko! Każdej imam się ofiary;", + "61914": "wykreśl one granice wedle własnej miary.", + "61915": "PRYMAS", + "61916": "Niechaj te miejsca, grzechem skażone, rozgorzą", + "61917": "poczętą w skrusze kornej, świętą służbą bożą.", + "61918": "Już widzę wzrokiem ducha zwarte bloki muru", + "61919": "i jutrzenkę grającą na piszczałach chóru.", + "61920": "Kościół rośnie, zakwita złotym kwiatem krzyża,", + "61921": "łaska jego przez nawy wiernym się naniża;", + "61922": "płyną w bramy pielgrzymki w modlitwie skruszonej,", + "61923": "z gór i dolin wołają rozśpiewane dzwony —", + "61924": "ze wszystkich wież wołają tym podniebnym biciem:", + "61925": "grzeszniku! nowym ciebie obdarzymy życiem!", + "61926": "Oby dzień poświęcenia wielki, uroczysty", + "61927": "spromienił się splendorem twej zbożnej asysty.", + "61928": "CESARZ", + "61929": "Niechże nabożne dzieło milionowej rzeszy", + "61930": "mówi o chwale Boga, a mnie niech rozgrzeszy,", + "61931": "Rzekłem! Skrzepiony w duchu i pełen radości.", + "61932": "PRYMAS", + "61933": "Szczęsny ewentus sprawy żąda formalności.", + "61934": "CESARZ", + "61935": "Spisz więc akt erekcyjny z prawami nadania", + "61936": "i jak najrychlej przynieś go do podpisania.", + "61937": "PRYMAS", + "61938": "/ już się był pożegnał, jednak wraca jeszcze /", + "61939": "Dziełu zapewnić rozwój trzeba przez daniny,", + "61940": "przez wieczyste pogłówne, czynsze, dziesięciny;", + "61941": "chcąc godziwie utrzymać przyklasztorne wzgórze", + "61942": "i gospodarkę całą — to koszta są duże.", + "61943": "By klasztor stanął szybko na takiej pustoszy —", + "61944": "sięgnij do swej szkatuły i nie żałuj groszy.", + "61945": "Zważ, że z dala sprowadzać trzeba materiały,", + "61946": "drzewo, wapno i łupek — to koszt też niemały.", + "61947": "Podwody dadzą chłopi, gdy się im powtórzy,", + "61948": "że kościół błogosławi temu, kto mu służy.", + "61949": "/ Wychodzi. /", + "61950": "CESARZ", + "61951": "Ciężkie są me przewiny; Grzechy wielką zmorą;", + "61952": "Te szalbiercze praktyki kosztują mnie sporo.", + "61953": "PRYMAS", + "61954": "/ jeszcze raz powraca, z czcią najgłębszą /", + "61955": "Wybacz, panie! — Szalbierza, co z złych kunsztów słynie,", + "61956": "obdarzyłeś pomorzem; klątwa go nie minie!", + "61957": "Słusznie przeto w twej skrusze kościół ma nadzieję,", + "61958": "że i z tych dóbr mu przyznasz cła i przywileje.", + "61959": "CESARZ", + "61960": "/ opryskliwie /", + "61961": "Jeszcze morze przez piaski lądów tych przecieka.", + "61962": "PRYMAS", + "61963": "Kto cierpliwość i prawo ma — ten się doczeka.", + "61964": "Wierzę, że przywilejów zaszczyt nam przypadnie!", + "61965": "/ Wychodzi. /", + "61966": "CESARZ", + "61967": "/ sam /", + "61968": "W ten sposób całe państwo mógłbym rozdać snadnie.", + "61969": "AKT PIĄTY", + "61970": "POMORZE", + "61971": "/ Wędrowiec, Filemon, Baucyda. /", + "61972": "WĘDROWIEC", + "61973": "O, lipy stare, mroczne,", + "61974": "witam was po raz drugi —", + "61975": "pod wami dziś odpocznę", + "61976": "po wędrówce długiej.", + "61977": "Tak — ta sama zagroda,", + "61978": "która mnie przytuliła,", + "61979": "gdy mórz wzburzona woda", + "61980": "na brzeg mnie wyrzuciła.", + "61981": "Co też z gospodarzami?", + "61982": "żyje pobożna para?", + "61983": "już wtedy przed latami", + "61984": "przygarbiona, stara —", + "61985": "Zacni ludzie! w tęsknocie", + "61986": "do was idę; witajcie!", + "61987": "szczęśliwego w swej cnocie", + "61988": "zmierzchu zażywajcie.", + "61989": "BAUCYDA", + "61990": "/ staruszka zgrzybiała /", + "61991": "Cicho, przechodniu sercu miły,", + "61992": "cicho! — śpi zacny mój małżonek;", + "61993": "sen długi krzepi starca siły", + "61994": "na pracowity, krótki dzionek.", + "61995": "WĘDROWIEC", + "61996": "Tyżeś to, matko, sercu miła?", + "61997": "korzę się tobie w dzięce zbożnej.", + "61998": "Tyś mnie do życia przywróciła,", + "61999": "ty i małżonek twój pobożny.", + "62000": "Wasze to serca cud sprawiły.", + "62001": "ożyłem w waszych serc obronie.", + "62002": "/ Wchodzi Filemon. /", + "62003": "Tyżeś Filemon sercu miły,", + "62004": "coś morskie przemógł dla mnie tonie?", + "62005": "Waszego ognia płomień pilny,", + "62006": "waszego dzwonka srebrne bicie,", + "62007": "z toni wyrwały mnie mogilnej", + "62008": "i wam zawdzięczam życie.", + "62009": "Nad bezgraniczne idę morze,", + "62010": "piach ucałować, złożyć modły;", + "62011": "o, niezbadane drogi boże,", + "62012": "które mnie w cichy dom wasz wwiodły.", + "62013": "/ Zmierza ku brzegowi. /", + "62014": "FILEMON", + "62015": "/ do Baucydy /", + "62016": "W ogródku naszym pod lipami", + "62017": "posiłek przyładź jak należy;", + "62018": "on się zatrwoży widziadłami", + "62019": "i oczom nie uwierzy.", + "62020": "/ do Wędrowca, przy nim stanąwszy /", + "62021": "Pomnisz tu morską toń wzburzoną?", + "62022": "— fala za falą się przelewa —", + "62023": "a oto ogród założono,", + "62024": "grzędy i kwiaty, krzewy, drzewa.", + "62025": "Starcem już byłem, słabe ciało", + "62026": "mogłożby sprostać pracy takiej? —", + "62027": "w miarę jak sił mych ubywało,", + "62028": "morze zmieniało szlaki.", + "62029": "Przyszli mędrkowie, śmiała czeladź —", + "62030": "kopali rowy, tamy, jazy —", + "62031": "zdołali morze z piachów przelać,", + "62032": "posłuszne na ich rozkazy.", + "62033": "Dziś lasy tu zieleniejące —", + "62034": "łąki, ogrody, wsie, spowiły —", + "62035": "Lecz już zachodzi, synu, słońce,", + "62036": "chodź na posiłek, gościu miły.", + "62037": "Tam w zorzy żagle się czerwienią,", + "62038": "— dołem spływają nocne mroki —", + "62039": "jak ptaki umykają cieniom,", + "62040": "do gniazd mkną — tam, gdzie port głęboki.", + "62041": "I tak cofnięty, zagubiony,", + "62042": "modry pas morza w mgle się mieni —", + "62043": "jak okiem sięgnąć w obie strony", + "62044": "krąg zaludnionej przestrzeni.", + "62045": "/ Podeszli do stołu pod lipami, zasiedli we troje do wieczerzy. /", + "62046": "BAUCYDA", + "62047": "Dlaczego milczysz, gościu miły?", + "62048": "nietknięte mleko i razowiec.", + "62049": "FILEMON", + "62050": "Te zmiany tak go zadziwiły!", + "62051": "Ty lubisz mówić, opowiedz —", + "62052": "BAUCYDA", + "62053": "Dziwy się, wielkie dziwy, działy;", + "62054": "do dziś mnie straszą lęki —", + "62055": "bo to i ten wypadek cały", + "62056": "z szatańskiej był poręki.", + "62057": "FILEMON", + "62058": "Że brzeg darował i mieliznę", + "62059": "cesarza winić niepodobna;", + "62060": "herold ogłosił darowiznę", + "62061": "wszem wszystkim, każdemu z osobna.", + "62062": "Tu niedaleko mej zagrody", + "62063": "pierwsze na tamy bito pale;", + "62064": "namioty, domki! — wnet ogrody", + "62065": "i pałac z piachów wzrósł wspaniale.", + "62066": "BAUCYDA", + "62067": "W dzień się tłum łudzi krząta z wrzawą,", + "62068": "niewiele pociech z ich mordęgi —", + "62069": "aż w nocy ognie błysły krwawo,", + "62070": "nazajutrz wał się piętrzy tęgi.", + "62071": "Ofiary — straszne, któż policzy?!", + "62072": "nocami krzyki, wycia szału!", + "62073": "morzem w dal płynie błysk zwodniczy!", + "62074": "rano już wody lśnią kanału.", + "62075": "Bezbożnik! Boga nie ma w duszy!", + "62076": "pożąda naszej ojcowizny;", + "62077": "potęgą władzy swej się puszy", + "62078": "i chce nas zaprząc do pańszczyzny.", + "62079": "FILEMON", + "62080": "Przecież zalecał nam zamianę", + "62081": "na folwark zacny i — obszerny —", + "62082": "BAUCYDA", + "62083": "Te wodne lądy zakłamane!", + "62084": "Trwajmy na straży domu wiernej!", + "62085": "FILEMON", + "62086": "Ostatni promień słońca kona,", + "62087": "więc na modlitwy iść nam trzeba,", + "62088": "oddzwonić ave, wznieść ramiona,", + "62089": "z ufnością skarbić łaski nieba.", + "62090": "PAŁAC", + "62091": "/ Faust, Mefistofeles, Trzej Harnasie, Strażnik Linceusz. Rozległy wirydarz, wielki, równy kanał. /", + "62092": "STRAŻNIK LINCEUSZ", + "62093": "/ przez tubę /", + "62094": "Słońce zapada; karawele", + "62095": "chyżo sterują do wybrzeża —", + "62096": "łódź spora płynie na ich czele,", + "62097": "przez kanał ku nam zmierza.", + "62098": "Chorągiewkami wiatr kolebie,", + "62099": "Rośnie w przystani masztów las;", + "62100": "pieśń marynarzy wielbi ciebie —", + "62101": "twojego szczęścia nadszedł czas.", + "62102": "/ Dzwonek podzivania od wybrzeża. /", + "62103": "FAUST", + "62104": "/ starzec stuletni przechadza się w zamyśleniu, wzdrygnął się /", + "62105": "Znów to dzwonienie! Jak zdradliwa strzała", + "62106": "rani mnie dzwonu głos. Przede mną chwała", + "62107": "pańskości mojej, a za mną zgryźliwie", + "62108": "szydzi włość mała ze mnie urągliwie", + "62109": "i zda się mówić: „nie wszystko jest twoje!”;", + "62110": "tak samo brzęczą zazdrośników roje;", + "62111": "ta nędzna chata w lipach, kapliczkach spróchniała —", + "62112": "nie moje! — a ilekroć myśl ku nim wzleciała,", + "62113": "obcym cieniem zmrożona uciekła przed nimi;", + "62114": "Precz z oczu! Ziemia płonie pod stopami mymi!", + "62115": "STRAŻNIK", + "62116": "/ z wieży; jak poprzednio /", + "62117": "Łódź się na dalach kładzie,", + "62118": "i wieczornym wiatrem płynie!", + "62119": "piętrzą się na pokładzie", + "62120": "tłumoki, wory, skrzynie.", + "62121": "/ Zbliża się wspaniała łódź przepełniona barwnym, egzotycznym ładunkiem. /", + "62122": "/ Mefistofeles z trzema Harnasiami. /", + "62123": "CHÓR", + "62124": "Już lądujemy", + "62125": "o znaczonej godzinie,", + "62126": "witajże nam, witaj", + "62127": "miły gospodynie.", + "62128": "/ Wysiadają, ładunek znoszą na ląd. /", + "62129": "MEFISTOFELES", + "62130": "Dobrześmy się dziś spisali!", + "62131": "Jazda z okrętami dwoma —", + "62132": "mniemam pan nas dziś pochwali —", + "62133": "bo wracamy z dwudziestoma.", + "62134": "Wielki czyn i czyn mozolny —", + "62135": "spójrzcie na tych pak spiętrzenie!", + "62136": "Morze wolne i duch wolny —", + "62137": "nie ma czasu na myślenie!", + "62138": "Decydować trza znienacka", + "62139": "— byle okręt złowić, zoczyć —", + "62140": "gdy już trzymasz — mina chwacka!", + "62141": "czwarty łatwo już przytroczyć;", + "62142": "gładziej jeszcze z piątą nawą;", + "62143": "kto ma siłę, ten ma prawo;", + "62144": "„co” rzecz pierwsza, „jak” ostatnia;", + "62145": "chyba wiem, co marynarstwo:", + "62146": "nierozdzielna trójca bratnia", + "62147": "to: wojna, handel i korsarstwo.", + "62148": "HARNASIE", + "62149": "/ razem /", + "62150": "Ani dziękuje, ani nie wita,", + "62151": "jakby to było sprawą zwyczajną!", + "62152": "ani nie wita, ani dziękuje,", + "62153": "jak gdybyśmy mu przywieźli łajno.", + "62154": "Mina zgryźliwa: królewskie dary", + "62155": "widać go mierżą; to nie do wiary!", + "62156": "MEFISTOFELES", + "62157": "Żadnych już nagród wam nie sposobię,", + "62158": "każdy część swoją wszak zabrał sobie.", + "62159": "HARNASIE", + "62160": "Chciałbyś nas byle głupstwem zbyć —", + "62161": "we wszystkim równość musi być.", + "62162": "MEFISTOFELES", + "62163": "Najpierw, rzecz ważna,", + "62164": "byście w sali", + "62165": "te skarby w rząd", + "62166": "poustawiali,", + "62167": "gdy się w ten przepych", + "62168": "dobrze wpatrzy,", + "62169": "traktować zacznie", + "62170": "nas inaczej;", + "62171": "kutwą się mniemam", + "62172": "nie okaże —", + "62173": "hulanki! wiwat!", + "62174": "cni żeglarze!", + "62175": "A krasne ptaszki jutro tu przybędą,", + "62176": "sam się już zajmę jadłem ich i grzędą.", + "62177": "/ Wynoszą ładunek. /", + "62178": "MEFISTOFELES", + "62179": "/ do Fausta /", + "62180": "Ponurym spoglądasz okiem,", + "62181": "czoło twe sępią złe myśli —", + "62182": "miast szczęściem odetchnąć głębokiem,", + "62183": "że morze w oddali się kryśli,", + "62184": "żeś wyrwał otchłani ląd,", + "62185": "że tutaj pałac twój stoi,", + "62186": "że morze flotami się roi,", + "62187": "że światem kierujesz stąd —", + "62188": "stąd, gdzie niedawno rów mały", + "62189": "i niepozorny się wił —", + "62190": "dziś kanał wielki, wspaniały", + "62191": "wielbi potęgę twych sił!", + "62192": "Myśl, co pod czaszką twą gorze,", + "62193": "zdobyła ziemię i morze!", + "62194": "Tu, Fauście —", + "62195": "FAUST", + "62196": "— Przeklęte *tu*!", + "62197": "nim właśnie jestem znękany —", + "62198": "i w piersiach moich brak tchu!", + "62199": "Tobie, coś wielce jest szczwany,", + "62200": "powiem, że serce mi pęka,", + "62201": "że żyć nie mogę tak dalej,", + "62202": "że mnie zeżera ta męka!", + "62203": "Mówię, a wstyd mnie pali!", + "62204": "Ci starzy ustąpić muszą", + "62205": "i lipy muszą być moje —", + "62206": "te drzewa radość mą głuszą —", + "62207": "i gniewu wpierw nie ukoję,", + "62208": "dopóki nie wstąpię na wzgórze,", + "62209": "co jedno jedyne nie moje —", + "62210": "tam wzrok wszechwładny zanurzę,", + "62211": "gdzie morze nieba już sięga", + "62212": "i poznam, czy moja potęga", + "62213": "stanęła na ducha szczycie,", + "62214": "czy wypełniłem me życie,", + "62215": "czy jeszcze wyrwę z nicości", + "62216": "nowe czyny dla ludzkości.", + "62217": "Tak tu żyję w ogniu męki,", + "62218": "nędzarz z bogacza nazwiskiem —", + "62219": "zapach lip i dzwonów dźwięki", + "62220": "wiecznym są urągowiskiem,", + "62221": "wieczną mową grobu, pleśni,", + "62222": "pogrzebowych, głuchych pieśni.", + "62223": "Pozbyć się za wszelką cenę", + "62224": "tej zmory, co wolę pęta!", + "62225": "Kiedyż i jak ją wyżenę?", + "62226": "kiedyż dzwonów pieśń przeklęta", + "62227": "sczeźnie! — znowu grają dzwony!", + "62228": "zginę w tym graniu — szalony!", + "62229": "MEFISTOFELES", + "62230": "Naturalnie! — Te udręki", + "62231": "muszą twoje życie zbrudzić —", + "62232": "trudno przeczyć — dzwonów dźwięki", + "62233": "na śmierć potrafią zanudzić.", + "62234": "Bim-bam — buczą jak najęte;", + "62235": "najpogodniejszy dzień zachmurzą —", + "62236": "pierwszej kąpiółce twej, przeklęte,", + "62237": "i pogrzebowi twemu wtórzą.", + "62238": "Tak śnicie marny życia kłam", + "62239": "pomiędzy — bim — pomiędzy — bam. —", + "62240": "FAUST", + "62241": "Ciągła utarczka z opornością", + "62242": "korzyści stawia tamę dużej,", + "62243": "i z wielką stwierdzam dziś przykrością,", + "62244": "że sprawiedliwość mnie już nuży.", + "62245": "MEFISTOFELES", + "62246": "Jest przecież jedna stanu racja!", + "62247": "jaka? — a no: kolonizacja!", + "62248": "FAUST", + "62249": "A więc wywłaszczcie ich! Tak się zakończy spór —", + "62250": "od dawna na nich czeka dobrze ci znany dwór.", + "62251": "MEFISTOFELES", + "62252": "Raz-dwa ich przeniesiemy, zanim się spostrzegą,", + "62253": "aż-ci już będą w progach przybytku nowego;", + "62254": "najpierw ich lęk ogarnie, może rozpacz głucha,", + "62255": "lecz żal gwałtu przeminie, a wieś udobrucha.", + "62256": "/ Gwiżdże przeraźliwie. Wchodzą Harnasie. /", + "62257": "MEFISTOFELES", + "62258": "Chodźcie! Spełnimy rozkaz pana!", + "62259": "a jutro uczta niesłychana.", + "62260": "HARNASIE", + "62261": "Cierpki był, aż nas przeszło mrowie;", + "62262": "uczta się patrzy, co się zowie.", + "62263": "/ Wychodzą. /", + "62264": "MEFISTOFELES", + "62265": "/ do widzów /", + "62266": "Znowuż ta sama, znana już robota:", + "62267": "Achab pożąda winnicy Nabota.", + "62268": "PÓŹNA NOC", + "62269": "/ Faust, Strażnik Linceusz, Mefistofeles, Harnasie. /", + "62270": "STRAŻNIK LINCEUSZ", + "62271": "/ na warcie, śpiewa /", + "62272": "Hej! oczy widzące, wy oczy sokołe,", + "62273": "strażnicze, bezsenne powieki!", + "62274": "Na wieży, na czatach w dal patrzę — a w dole", + "62275": "I w górze kraj wielki, daleki.", + "62276": "I księżyc, i gwiazdy, i lasy, i łany,", + "62277": "rzek wstęgi, srebrzystość ich fali —", + "62278": "urodę wieczystą wzrok chłonie pijany —", + "62279": "sam siebie pokochał w tej dali.", + "62280": "Niejedno widziały szczęśliwe źrenice,", + "62281": "choć różnie w tym życiu bywało:", + "62282": "świat piękny i piękne strażnika stanice —", + "62283": "pieśń jego jest życia pochwałą!", + "62284": "/ Tu kończy się śpiew strażnika, chwila ciszy. /", + "62285": "Cóż za straszliwa zjawa z mroków się wyłania", + "62286": "i rozrość się radości wysokiej zabrania?!", + "62287": "Z najgęstszej nocy, skrytej pośród lip konarów,", + "62288": "rośnie łuna! Snop iskier! Płomienie pożarów!", + "62289": "To chata przygarbiona, mchem porosła płonie!", + "62290": "Któż pobieży z pomocą ku szybkiej obronie?", + "62291": "Zacni starzy! Tak dbali i strzegli ogniska,", + "62292": "aż tu z nagła nieszczęście czyha na nich z bliska.", + "62293": "Krwawa pożoga! Dobytek się pali!", + "62294": "Oby się oni chociaż z ognia zratowali!", + "62295": "Straszne piekło szaleje! Zajęły się drzewa —", + "62296": "płoną suche gałęzie — gęsta skier ulewa!", + "62297": "Wielkim słupem wyrasta rozchwiane ziskrzenie!", + "62298": "Błysk! — To lipa zetlona runęła w płomienie!", + "62299": "Czemuż ja tak dokładnie wszystko widzieć zdolę —", + "62300": "po raz pierwszy przeklinam źrenice sokole.", + "62301": "Na kaplicę zżagwione gałęzie spadają —", + "62302": "dach, ściany jak pochodnia w jasnym ogniu stają!", + "62303": "Płomienie liżą korę — chytre — posuwiste —", + "62304": "od stóp po czuby gorzą lipy płomieniste.", + "62305": "— Dom, kaplica już gasną w kurzawie ogniowej!", + "62306": "Lipy pod niebo rosną! Zgon lip purpurowy!", + "62307": "/ Długa przerwa, śpiew. /", + "62308": "Radowały się me oczy,", + "62309": "czymże radość, czymże trwanie;", + "62310": "zguba poprzez mroki kroczy", + "62311": "nad wyognione otchłanie.", + "62312": "FAUST", + "62313": "/ wchodzi na taras, w stronę pomorzą patrzący /", + "62314": "Na blankach pieśń żałosna jęczy;", + "62315": "dźwięk pusty, głuchy, nierychliwy;", + "62316": "żali się strażnik. — I mnie dręczy", + "62317": "mój rozkaz niecierpliwy.", + "62318": "Niechajże lipy pożar zżerze,", + "62319": "niech padną w płomieni czerwoność —", + "62320": "na miejscu ich postawię wieżę,", + "62321": "by patrzeć w nieskończoność!", + "62322": "Staruszkom zapewniłem mienie,", + "62323": "dom piękny i wygodny;", + "62324": "winni być wdzięczni nieskończenie", + "62325": "i w ciszy sobie żyć pogodnej.", + "62326": "MEFISTOFELES I HARNASIE", + "62327": "/ z dołu /", + "62328": "Biegniemy — aż nam tchu brak! — Panie,", + "62329": "podziało się niespodziewanie!", + "62330": "Pukamy raz, pukamy drugi —", + "62331": "nikt nie otwiera przez czas długi;", + "62332": "trzęsiemy drzwiami — znów pukamy —", + "62333": "szast-prast wypadły zgnite bramy.", + "62334": "My w krzyk i groźby! — czeladź głucha", + "62335": "ani to patrzy, ani słucha.", + "62336": "Tak chwilę trwamy w wielkiej ciszy!", + "62337": "— Kto nie chce słyszeć, ten nie słyszy.", + "62338": "Więc złość nas bierze! Do obucha!", + "62339": "Słabiutcy wyzionęli ducha", + "62340": "ze strachu; nie kwilili wiele —", + "62341": "ledwo się duch tam trzymał w ciele.", + "62342": "Jakiś się obcy nam nawinął,", + "62343": "brał się do bitki — także zginął.", + "62344": "Nieszczęście chce, że węgle z pieca", + "62345": "w tym rozgardiaszu rozsypano;", + "62346": "wraz się w siennikach pożar wznieca", + "62347": "i z siłą wręcz niespodziewaną,", + "62348": "zagarnął chatę wraz z lipami:", + "62349": "nagrobny stos z trzema trupami.", + "62350": "FAUST", + "62351": "Źli słudzy, głusi, wyrodni!", + "62352": "Zamiany chciałem, nie zbrodni;", + "62353": "przeklinam wasze szaleństwo —", + "62354": "czynom i wam — przekleństwo!", + "62355": "CHÓR", + "62356": "Stara piosnka, dobrze znana:", + "62357": "słuchaj, sługo, swego pana!", + "62358": "Jemu zgarniasz, dlań się czubisz:", + "62359": "mienie tracisz, siebie gubisz!", + "62360": "/ Wychodzą. /", + "62361": "FAUST", + "62362": "/ na tarasie /", + "62363": "Gwiazdy błyskają przez dymu rozchwieje;", + "62364": "pożar dogasa, ogień mży i tleje;", + "62365": "wiatr chłodny powiał — dreszczem mnie przejmuje —", + "62366": "swąd spalenizny od zgliszczy się snuje.", + "62367": "Rozkaz pochopny, pochopne spełnienie! —", + "62368": "W mrokach się włóczą przyczajone cienie…", + "62369": "PÓŁNOC", + "62370": "/ Faust, Cztery wiedźmy: Brak, Wina, Troska, Nędza. Zjawiają się cztery zjawy niewieście. /", + "62371": "PIERWSZA", + "62372": "Ja jestem Brak.", + "62373": "DRUGA", + "62374": "Ja jestem Wina.", + "62375": "TRZECIA", + "62376": "Ja jestem Troska.", + "62377": "CZWARTA", + "62378": "Ja jestem Nędza.", + "62379": "RAZEM", + "62380": "Podwoje zamknięte, niegościnny próg;", + "62381": "tu bogacz zamieszkał, nie ma dla nas dróg.", + "62382": "BRAK", + "62383": "Przewiałabym cieniem —", + "62384": "WINA", + "62385": "— Tu byłabym niczem.", + "62386": "NĘDZA", + "62387": "A na mnie by spojrzał z wzgardliwym obliczem.", + "62388": "TROSKA", + "62389": "Wam, siostry, nie wolno — ja sama tam wpłynę,", + "62390": "bo troska się wśliźnie przez każdą szczelinę.", + "62391": "/ Troska znika. /", + "62392": "BRAK", + "62393": "W pomroki się, siostry, oddalcie stąd czarne.", + "62394": "WINA", + "62395": "Ja z tobą; do ciebie się, siostro, przygarnę.", + "62396": "NĘDZA", + "62397": "A z wami w zespole popłynie w ślad nędza.", + "62398": "RAZEM", + "62399": "Przygasły już gwiazdy, wiatr chmury napędza;", + "62400": "z oddali, z oddali, z bezkształtnej pomroczy", + "62401": "cień czwarty się zbliża — — śmierć kroczy!", + "62402": "FAUST", + "62403": "/ w pałacu /", + "62404": "Trzy odeszły, a cztery postacie widziałem;", + "62405": "mówiły z sobą; treści słów nie zrozumiałem;", + "62406": "jedno z nich brzmiało: „nędza” — a wraz drugie słowo", + "62407": "„śmierć” zawołało ponuro, grobowo;", + "62408": "załopotała echem noc upiorna, głucha.", + "62409": "Więc jeszcze nie wywiodłem ku wolności ducha?!", + "62410": "Gdybym potrafił mosty poza sobą spalić,", + "62411": "wyzbyć się czarnoksięstwa, zaklęcia oddalić,", + "62412": "i przed naturą stanąć w mocy niezawodnej —", + "62413": "ten trud byłby zwycięski i człowieka godny.", + "62414": "Byłem człowiekiem, zanim ducha w mroki wpiąłem,", + "62415": "nim bluźnierstwem świat cały i siebie przekląłem.", + "62416": "A teraz na powietrzu tyle siły wrogiej,", + "62417": "że nikt nie wie, jak umknąć i jak jej zejść z drogi.", + "62418": "Dzień się mądrze uśmiecha i radośnie świeci,", + "62419": "noc nas łowi w majaków przeraźliwe sieci;", + "62420": "z łąk kwiecistych wracamy, z słonecznego rana,", + "62421": "nagle wrona zakracze; co kracze? — „przegrana”.", + "62422": "Tysiące zabobonów myśl naszą oblega:", + "62423": "„na psa urok”, „zły omen”, „uważaj” — przestrzega.", + "62424": "Tak spłoszeni, strwożeni — jesteśmy wciąż sami.", + "62425": "Drzwi skrzypią, nikt nie wchodzi skrzypiącymi drzwiami.", + "62426": "strwożony", + "62427": "Kto tu?", + "62428": "TROSKA", + "62429": "Ja!", + "62430": "FAUST", + "62431": "Ktoś ty?", + "62432": "TROSKA", + "62433": "Jestem; tutaj stoję.", + "62434": "FAUST", + "62435": "Precz stąd!", + "62436": "TROSKA", + "62437": "Zostanę; tutaj miejsce moje.", + "62438": "FAUST", + "62439": "/ zrazu gniewny, łagodnieje, do siebie /", + "62440": "Nie chcę zaklęć! Czarami się dziś nie ukoję.", + "62441": "TROSKA", + "62442": "Choć mnie nie słyszy, nikt, bezdźwięcznej,", + "62443": "powiada o mnie głos wewnętrzny;", + "62444": "postać się moja wciąż przeradza:", + "62445": "złowieszcza moja władza.", + "62446": "Idę przez miasta, wody, niwy,", + "62447": "wierny towarzysz, przeraźliwy;", + "62448": "każdy mnie znajdzie, nikt nie szuka,", + "62449": "— schlebia — przeklina — ofuka —", + "62450": "Czyż nigdy, Fauście, nie zaznałeś troski?", + "62451": "FAUST", + "62452": "Przez świat przebiegłem jak wichr samowładnie;", + "62453": "rozkosz, użycie w przelocie chwytałem —", + "62454": "co niedomiarem, niechajże przepadnie;", + "62455": "co umykało, tego nie szukałem!", + "62456": "Żądzą li żyłem i tylko spełnieniem", + "62457": "i znowu żądzą! — Tak mocy pragnieniem", + "62458": "porwałem życie na wielkość i władzę;", + "62459": "dzisiaj idę w mądrości, dziś idę w rozwadze.", + "62460": "Już dostatecznie krąg ziemi poznałem,", + "62461": "w zaświaty mierzyć — próżnym ducha szałem!", + "62462": "Głupiec, kto szuka tęsknymi oczami", + "62463": "sobie podobnych ponad obłokami!", + "62464": "Niech stoi twardo, niech patrzy pojętnie;", + "62465": "Dzielnemu ziemia odpowiada chętnie.", + "62466": "Po cóż te wzloty ku wieczności szczytne?!", + "62467": "Poznanie jego winno być uchwytne.", + "62468": "Niech tak pomiernie dni przeżywa swoje;", + "62469": "ani go strachy zmogą, ani niepokoje;", + "62470": "w dążeniu naprzód znajdzie szczyt i skłony —", + "62471": "on — nigdy niczym nie zaspokojony!", + "62472": "TROSKA", + "62473": "Kogo los w moje sidła wżenie,", + "62474": "utonie w mroków powodzi", + "62475": "i w wieczne pójdzie zatracenie,", + "62476": "gdzie dzień nie wschodzi, nie zachodzi.", + "62477": "Na zewnątrz zmysłów tęgie siły,", + "62478": "a wewnątrz mrok wszechwładny —", + "62479": "choćby w krąg skarby się piętrzyły,", + "62480": "nie zdoła ich posiąść, bezradny.", + "62481": "W szczęściu, nieszczęściu mrze z udręki,", + "62482": "i w spichrzu z głodu ginie;", + "62483": "życia radości, życia męki", + "62484": "jutrzejszej zdaje godzinie.", + "62485": "Tak teraźniejszość przyszłością spowija,", + "62486": "aż życie w pustce strwonione — przemija.", + "62487": "FAUST", + "62488": "Zaprzestań! Nie dojdziesz do ładu ze mną!", + "62489": "Próżno tą gadaniną wołasz.", + "62490": "Wyjdź stąd! Litanią swoją ciemną", + "62491": "i najmędrszego otumanić zdołasz.", + "62492": "TROSKA", + "62493": "/ w dalszym ciągu /", + "62494": "Iść? Wracać? — A znikąd obrony —", + "62495": "co czynić? — W myśli trwa bezładnej;", + "62496": "na środku drogi, jak zwiedziony,", + "62497": "półkroki stawia, nieporadny.", + "62498": "Wszystko się wkoło gnie i troi,", + "62499": "na bezpowrotne wszedł rozstaje;", + "62500": "siebie i bliźnich niepokoi,", + "62501": "aż w tej rozterce tchu nie staje.", + "62502": "Ani umiera, ani żyje,", + "62503": "ani to rozpacz, ni poddanie —", + "62504": "aż ci bezwola go spowije", + "62505": "i pchnie w bolesne poniechanie.", + "62506": "Strach i ucieczka, pęd wolności,", + "62507": "półsen i jawa w ciągłej biedzie —", + "62508": "tak trwa na miejscu, w niepewności,", + "62509": "która go prosto w piekło wiedzie.", + "62510": "FAUST", + "62511": "To wy, nieszczęsne strachy, w zło wiedziecie ludzi,", + "62512": "wasz omam po tysiąckroć rodzaj ludzki trudzi.", + "62513": "Dni obojętnych zamieniacie trwanie", + "62514": "w męki, okowy twarde, wstrętne zamieszanie.", + "62515": "Trudno się schronić, wiem, przed demonami,", + "62516": "nierozerwalne więzy wiążą nas z duchami;", + "62517": "ale twoje podstępy mnie, trosko, nie wadzą,", + "62518": "nie uznaję cię! Pomiatam twą władzą!", + "62519": "TROSKA", + "62520": "A więc ją poznaj, Fauście! — Oto", + "62521": "z złorzeczeniami opuszczam cię!", + "62522": "Wzrok ludzki zawsze jest ślepotą,", + "62523": "więc że i ty żyj wreszcie w ćmie!", + "62524": "/ Tchnęła na niego, znika. /", + "62525": "FAUST", + "62526": "/ oślepły /", + "62527": "Noc, zda się, coraz gęstszym mrokiem zionie,", + "62528": "a w wnętrzu moim żywe światło płonie;", + "62529": "co zamierzyłem, dokonam w tej chwili,", + "62530": "rozkazem władnym wielki czyn się zsili.", + "62531": "Wstawajcie słudzy! Chłop w chłopa, a zgrają!", + "62532": "Niech się szczęśliwie plany dokonają.", + "62533": "Chwyćcie narzędzia, rydle i łopaty!", + "62534": "Strzec mi porządku! Za pilność w tym czynie", + "62535": "rychła nagroda was, dzielni, nie minie;", + "62536": "by wielkich dzieł dokonać, czegóż trzeba więcej? —", + "62537": "wystarczy *jeden* duch wśród rąk tysięcy.", + "62538": "DZIEDZINIEC PAŁACOWY", + "62539": "/ Faust, Mefistofeles, Lemury, Pochodnie. /", + "62540": "MEFISTOFELES", + "62541": "/ jako kierownik robotom przewodzi /", + "62542": "Do mnie! Do mnie! Z ciemności,", + "62543": "lemury, cudaczne stwory,", + "62544": "ze ścięgien, żył i kości", + "62545": "podzierzgane potwory.", + "62546": "LEMURY", + "62547": "/ chórem /", + "62548": "Stajemy na zawołanie,", + "62549": "w chętce wielce skorej,", + "62550": "ponoć każdy z nas dostanie", + "62551": "spłacheć ziemi spory.", + "62552": "Leży miernicze narzędzie,", + "62553": "są ostrzone pale;", + "62554": "ale co to z tego będzie", + "62555": "nie pomnimy wcale.", + "62556": "MEFISTOFELES", + "62557": "To waszej już powierzam radzie;", + "62558": "kunsztów przemyślnych nie trza zgoła!", + "62559": "Najdłuższy niech się wpodłuż kładzie,", + "62560": "a wy dół kopcie dookoła.", + "62561": "Jak dawne każą obowiązki,", + "62562": "niech rydle jamę dłubią, łupią!", + "62563": "Z pałacu w ten domeczek wąski —", + "62564": "tak się to wszystko kończy głupio…", + "62565": "LEMURY", + "62566": "/ z krotochwilną gestykulacją, kopią /", + "62567": "Za młodu żyło się, kochało,", + "62568": "wesołość, śpiewki, pełny dzban;", + "62569": "samo się życie do mnie śmiało,", + "62570": "drygały nogi — dalej w tan!", + "62571": "Aż starość — nie ma już sposobu —", + "62572": "„no tańczże bratku! ” — ze mnie drwi;", + "62573": "potknąłem się na grobu progu,", + "62574": "po cóż otwarte stały drzwi?!", + "62575": "FAUST", + "62576": "/ wychodzi z pałacu, śłepiec: o drzwi się trzyma /", + "62577": "Jakaż rozkosz! Łopata o kilof podzwania;", + "62578": "dla mnie wre wielka praca; ziemia się wyłania,", + "62579": "pogodzona ze sobą — wypiętrza się wałem —", + "62580": "za nią cofnięte morze gniewnym grzmi chorałem.", + "62581": "MEFISTOFELES", + "62582": "/ nie dochodzą słowa jego do Fausta /", + "62583": "To wszystko dla nas, panie bracie,", + "62584": "ziemia, przystanie, rowy, tamy;", + "62585": "piekielny wodnik trwa na czacie —", + "62586": "na oścież rozwiera bramy.", + "62587": "Zguba zewsząd czyha na człowieka,", + "62588": "żywioł wszelki z nami się sprzymierza;", + "62589": "wszystko pleśnią i mchem się obleka —", + "62590": "wszystko do zniszczenia zmierza!", + "62591": "FAUST", + "62592": "Zarządco!", + "62593": "MEFISTOFELES", + "62594": "Jestem!", + "62595": "FAUST", + "62596": "Baczyć pilnie!", + "62597": "Zwerbować robotników dużo,", + "62598": "pracować trwale i wysilnie,", + "62599": "podniecać, gdy się nazbyt znużą:", + "62600": "groźbą i prośbą, karą, płacą;", + "62601": "niech jednej chwili mi nie tracą!", + "62602": "Codziennie raport waść mi złoży,", + "62603": "jak się rów wyznaczony tworzy.", + "62604": "MEFISTOFELES", + "62605": "/ półgębkiem /", + "62606": "O ile sądzić mogę z prób,", + "62607": "nie o rów idzie, lecz o grób.", + "62608": "FAUST", + "62609": "Bagna wielkie, rozlane u gór leśnej ściany,", + "62610": "zatruwają wyziewem kraj morzu wyrwany;", + "62611": "błotnista, zgniła ziemia z trudem osuszona —", + "62612": "oto zdobycz ostatnia! Oto dzieł korona!", + "62613": "Otworzą się przestrzenie dla milionów ludzi,", + "62614": "niepewność ich tym bardziej do czynów pobudzi;", + "62615": "— zielone, żyzne łany; osiedla i trzody", + "62616": "obejmą w posiadanie okraj ziemi młodej;", + "62617": "pod gór ochroną, u stóp zielonego zbocza", + "62618": "wyrośnie młoda ludzkość dziarska i robocza.", + "62619": "Pośród — tam raj prawdziwy! Od gór po wybrzeża,", + "62620": "O które groźne morze na próżno uderza;", + "62621": "jeśli na brzeg do szturmu ruszą huczne tonie,", + "62622": "wszyscy zrzeszą się zgodnie ku wspólnej obronie.", + "62623": "Do takich czynów wola ma się zrywa!", + "62624": "Oto ostatni, wielki kres mądrości:", + "62625": "jeno ten godzien życia i wolności,", + "62626": "kto je codziennie zdobywa!", + "62627": "Tu wiek swój młody, męski i sędziwy", + "62628": "przeżyją w walce i harcie mozolnym.", + "62629": "Pragnę zobaczyć trud rzeszy ruchliwej!", + "62630": "Na wolnej ziemi mieszkać z ludem wolnym!", + "62631": "Wtedy mógłbym rzec: trwaj chwilo,", + "62632": "o chwilo, jesteś piękną!", + "62633": "Czyny dni moich czas przesilą,", + "62634": "u wrót wieczności klękną.", + "62635": "W przeczuciu szczęścia, w radosnym zachwycie,", + "62636": "stanęłem oto już na życia szczycie!", + "62637": "/ Zachwiał się, pada na ręce Lemurów, składają go na ziemi. /", + "62638": "MEFISTOFELES", + "62639": "Niesyty szczęścia, rozkoszy niesyty,", + "62640": "w ciągłej zmienności wplątany kolisko,", + "62641": "ostatni moment pusty, pospolity,", + "62642": "pragnął zatrzymać w rękach — biedaczysko!", + "62643": "Było, wadził się ze mną, coraz oporniejszy,", + "62644": "już leży u stóp moich! — czas nadeń silniejszy.", + "62645": "Zegar przystanął —", + "62646": "CHÓR", + "62647": "— ciszą północną przewiało.", + "62648": "Wskazówka spada —", + "62649": "MEFISTOFELES", + "62650": "— spada! Już się dokonało.", + "62651": "CHÓR", + "62652": "Minęło.", + "62653": "MEFISTOFELES", + "62654": "Co „minęło”? — Myśl głupia, prostacza;", + "62655": "wszak mijanie a nicość — to samo oznacza!", + "62656": "Na cóż tworzenie wieczne, na cóż uganianie,", + "62657": "jeśli stworzone pada w nicości otchłanie?!", + "62658": "„Przeminęło!” — doprawdy powiedzieć trza śmiało:", + "62659": "co minęło — właściwie nigdy nie istniało,", + "62660": "jeno tą złudą bytu kręciło się w kole!", + "62661": "Już ja wieczystą pustkę w zamian tego wolę.", + "62662": "ZŁOŻENIE DO GROBU", + "62663": "/ Mefistofeles, Lemury, Roty niebieskie, Chór aniołów. /", + "62664": "LEMUR", + "62665": "/ solo /", + "62666": "Coś ten dom niedbale zbudowany,", + "62667": "leniwa snadź łopata.", + "62668": "LEMURY", + "62669": "/ chórem /", + "62670": "Tobie, gościu, w szatce konopianej", + "62671": "wystarczy taka chata.", + "62672": "LEMUR", + "62673": "/ solo /", + "62674": "Coś to tę komnatkę — marne sługi!", + "62675": "przyładzić nie umieli.", + "62676": "LEMURY", + "62677": "/ chórem /", + "62678": "Robiłeś, braciszku, ciągłe długi —", + "62679": "masz wielu wierzycieli.", + "62680": "MEFISTOFELES", + "62681": "Leży ciało; gdy dusza umknąć się ośmieli,", + "62682": "pokażę jej cyrograf prędko — krwią pisany.", + "62683": "Niestety, tyle dzisiaj poznano forteli,", + "62684": "by diabłu duszę wyrwać! Świat jest strasznie szczwany!", + "62685": "Na stary sposób ani rusz — nie wolno!", + "62686": "Na nowy też nie dojdę do dobrych wyników;", + "62687": "Dawniej sam byłbym pracę wykonał mozolną,", + "62688": "lecz dzisiaj uciec muszę się do pomocników.", + "62689": "We wszystkim źle się wiedzie nam bezsprzecznie,", + "62690": "na nic prawa; obyczaj stary jest wspomnieniem,", + "62691": "więc też budować na nim nie można bezpiecznie.", + "62692": "Dawniej wylatywała z ostatnim westchnieniem", + "62693": "dusza — więc czatowałem — chytrze przyczajony —", + "62694": "łaps! — i już ją jak myszkę pochwyciłem w szpony.", + "62695": "Dziś inaczej! Broni się i w ponurym mroku", + "62696": "ohydnego mieszkania trwa, w kiepskim zewłoku,", + "62697": "aż rozkładem zwaśnione żywioły się skłócą", + "62698": "i duszę wreszcie na łeb, na szyję wyrzucą.", + "62699": "Tak mijają godziny i dni pośród biedy,", + "62700": "wciąż mnie dręczy pytanie: *jak?* i *gdzie?* i *kiedy?*", + "62701": "stara śmierć siły stradała rychliwe,", + "62702": "bo nawet *czyli*? jest już dziś bardzo wątpliwe.", + "62703": "Ileż bo razy trupem wzrok mój się napawał;", + "62704": "gdzież tam! To złuda! Trup zadrżał i wstawał!", + "62705": "/ wykonuje fantastyczne, nietoperze gesty zaklinania /", + "62706": "Do mnie! A prędko! Bierzcie za pas nogi:", + "62707": "do mnie kręcone, do mnie proste rogi!", + "62708": "Diabły wytrawne, piekła weterani,", + "62709": "piekielną paszczę przywleczcie z otchłani!", + "62710": "A ma dość paszczęk piekielny władyka,", + "62711": "którymi stany i godności łyka;", + "62712": "lecz, mniemam, trza na przyszłość postępować śmiele,", + "62713": "na cóż te segregacje, puste ceregiele!", + "62714": "/ Po lewej stronie rozdziawia się potworna piekielna paszcza. /", + "62715": "Ostre kły sieką; z gardła wrzącej głębi,", + "62716": "płomień wybucha żagwią rozwścieczoną,", + "62717": "ukrop wrze krwawy, para w krąg się kłębi,", + "62718": "bramy piekielne wiecznym ogniem płoną.", + "62719": "Płomienny przypływ lawą skrzącą wzbiera,", + "62720": "przeklęci płyną z nadzieją w pożodze,", + "62721": "lecz straszna szczęka miażdży ich i ściera —", + "62722": "grzeszni od nowa cofają się w trwodze.", + "62723": "Po zakamarkach nowości bez lików,", + "62724": "straszne tortury w tej piekielnej kaźni!", + "62725": "Dobrze czynicie! siejcie strach w grzeszników,", + "62726": "co piekło zowią kłamstwem wyobraźni.", + "62727": "/ do diabłów tłuściochów z krótkimi, prostymi rogami /", + "62728": "Baczność, brzuchacze! pomiocie łakomy!", + "62729": "nażarty siarką bańdzioch wasz się świeci;", + "62730": "kark wyprężajcie wilczy, nieruchomy,", + "62731": "czy się tu z nagła ogienek nie wznieci —:", + "62732": "a to duszyczka właśnie, psyche uskrzydlona!", + "62733": "wyrwijcie skrzydła, niech robakiem będzie!", + "62734": "Tedy mą cechą diablą naznaczona,", + "62735": "pojedzie w piekło w płomienistym pędzie.", + "62736": "Baczcie na odwłok, draby, z uwagą łakomą;", + "62737": "czy tam przebywa, akuratnie nie wiadomo.", + "62738": "Lecz pono w pępku, mówią, rada miewa łoże,", + "62739": "uwaga! bo wam tędy łacno umknąć może.", + "62740": "/ do diabłów chudeuszów z długimi, krętymi nogami /", + "62741": "A wy, skrzydlate biesy, olbrzymi narodzie,", + "62742": "zapełnijcie powietrze, czekajcie w odwodzie!", + "62743": "Ostrzcie pazury kocie, czuwajcie na czacie,", + "62744": "gdy tylko zatrzepoce — cap! — i już ją macie.", + "62745": "Na pewno ją już mierzi mieszkanie ponure,", + "62746": "a zresztą geniusz zawsze pragnie wzlecieć w górę.", + "62747": "/ Gloria niebiańska rozświetla się od strony prawej. /", + "62748": "ROTY NIEBIESKIE", + "62749": "Spłyńcie aniołowie,", + "62750": "niebańscy posłowie,", + "62751": "duchy bożej rodziny —", + "62752": "ukojenie nieście,", + "62753": "popioły wskrzeście,", + "62754": "odpuśćcie winy —", + "62755": "wszystkim w przelocie", + "62756": "siejcie łask krocie", + "62757": "wielkiej nowiny!", + "62758": "MEFISTOFELES", + "62759": "Nagłego światła obmierzłe wytryski!", + "62760": "Chór rzępolący ohydnie fałszuje;", + "62761": "to te chłopięco-dziewczyńskie popiski,", + "62762": "w których dewotów zgraja się lubuje.", + "62763": "Wy wiecie o tym, że w przeklętej chwili", + "62764": "sprzysięgliśmy się na zgubę ludzkości;", + "62765": "wszelkie paskudztwo, jakieśmy odkryli,", + "62766": "to właśnie pokarm waszej pobożności.", + "62767": "Idą świętoszki, litaniami dzwonią!", + "62768": "Niejedną duszę capli nam sprzed nosa;", + "62769": "dziś nas zwalczają naszą własną bronią;", + "62770": "zakapturzonych diabłów pełne są niebiosa.", + "62771": "Przegrać — wstyd wielki! Na wszelkie sposoby", + "62772": "baczcie, pilnujcie na czacie grobowej.", + "62773": "CHÓR ANIOŁÓW", + "62774": "/ sieją róże /", + "62775": "Balsamy wonne,", + "62776": "róże obronne,", + "62777": "życiem darzące,", + "62778": "rozkwitające —", + "62779": "ziemię umajcie!", + "62780": "Skrzydłami liści,", + "62781": "czarem okiści", + "62782": "w lot rozkwitajcie!", + "62783": "Wiosna wychynie z waszej zieleni,", + "62784": "pokój zmarłemu z waszej czerwieni.", + "62785": "MEFISTOFELES", + "62786": "/ do szatanów /", + "62787": "Ejże! Strach podły diabli honor plami!", + "62788": "Stójcie! Niech sypią! — Stać mężnym szeregiem!", + "62789": "Anioły myślą, że tymi kwiatami", + "62790": "ognistych diabłów zasypią jak śniegiem;", + "62791": "w oddechu waszym skurczy się, stopnieje", + "62792": "zamieć kwiatowa — jeno dąć jak z miecha!", + "62793": "Już deszcz różany w gorącu bieleje!", + "62794": "Dość! Dość! Za mocno! — Marna z was pociecha!", + "62795": "Zawrzyjcie pyski! Za silne te żary!", + "62796": "Że też w niczym rachować nie umiecie miary!", + "62797": "Róże się rozżagwiły, w zmożonej czerwieni", + "62798": "krążą wkoło zawieją trujących płomieni.", + "62799": "Wytrwać! Dzierżcie się ostro! Kupą czyńcie wstręty! —", + "62800": "Cóż — siły gasną! — Tchórzą przerażeni! —", + "62801": "Na próżno! — Płoszy diabłów ten ogień przeklęty.", + "62802": "CHÓR ANIOŁÓW", + "62803": "Błogosławione kwiecie!", + "62804": "Płomienie radosne!", + "62805": "Miłość siejecie,", + "62806": "rozśmianą wiosnę —", + "62807": "w serca tęskniące.", + "62808": "Słowa prawdziwe", + "62809": "w modrościach jaśniejące!", + "62810": "Zastępy wieczyście szczęśliwe", + "62811": "wzlatują w słońce.", + "62812": "MEFISTOFELES", + "62813": "Wstyd! Wstyd! Przekleństwo, głupia zgrajo!", + "62814": "Na łbach rogatych diabły stają,", + "62815": "kozły machają — zestrachane! —", + "62816": "i rzycią mierzą w otchłań piekła!", + "62817": "Oby was smoła na wiór spiekła!", + "62818": "Ja przedsię tu zostanę!", + "62819": "walczy ze spadającymi różami", + "62820": "Precz błędniki ode mnie! — Choć bystro płoniecie —", + "62821": "cóż? — chwytam was, jak nawóz w ręku próchniejecie!", + "62822": "Precz! Przepadnij! Umykaj paskudny ogarku!", + "62823": "Dotknął mnie — jakby siarkę poczułem na karku.", + "62824": "CHÓR ANIOŁÓW", + "62825": "Co nie wasze — niechajcie —", + "62826": "na nic tu jasna władza,", + "62827": "z odwagą odrzucajcie,", + "62828": "co sercom waszym przeszkadza.", + "62829": "Lecz na głos możny, siły walne gromadźcie,", + "62830": "miłość i miłujących w niebo prowadźcie!", + "62831": "MEFISTOFELES", + "62832": "Płonie mi serce, wątroba i głowa", + "62833": "ponadszatańskim żywiołem!", + "62834": "Nad żary piekieł ta przemoc ogniowa", + "62835": "większa — i teraz dopiero pojąłem", + "62836": "owe męki kochanków, rąk załamywania,", + "62837": "gdy nawet wzgarda wymóc nie może rozstania.", + "62838": "Więc jestem zakochany?! — Czymże pociągacie", + "62839": "mnie — wy, z którymi żyję w odwiecznym rozbracie!", + "62840": "Zawsze patrzyłem na was zły, nieprzejednany,", + "62841": "a oto czuję w piersiach czar mocy nieznanej!", + "62842": "Rozkoszni, piękni, młodzi — trudno temu przeczyć —", + "62843": "chciałbym, coś mnie wstrzymuje, nie mogę złorzeczyć!", + "62844": "Któż dudkiem jutro będzie? — już sam z siebie szydzę,", + "62845": "jeśli ja wystrychnięty zostanę na dudka? —", + "62846": "Ta gromada chłopczyńska, której nienawidzę,", + "62847": "taka powabna strasznie, nadobna, milutka!", + "62848": "Dzieciaki lube! Radość we mnie wzbiera:", + "62849": "wszakże jesteście także z rodu Lucyfera?", + "62850": "Takie śliczne! Pozwólcie, że was pocałuję;", + "62851": "w samą porę przyszłyście; tak się swojsko czuję,", + "62852": "jakbym was znał od dawna — tak sobie lecicie,", + "62853": "a ja jak kot się prężę lubieżnie i skrycie;", + "62854": "coraz wabniejszym zdacie się olśnieniem,", + "62855": "o, zbliżcie się, uraczcie mnie jednym spojrzeniem!", + "62856": "ANIOŁOWIE", + "62857": "Już idziemy! — Dlaczego umyka twa postać?", + "62858": "Zbliżamy się — zaczekaj, jeśli zdolisz zostać.", + "62859": "/ Aniołowie zstępują, zajmują całą przestrzeń. /", + "62860": "MEFISTOFELES", + "62861": "/ zepchnięty na proscenium /", + "62862": "Potępionymi zwiecie nas duchami,", + "62863": "a wy jesteście, wy! czarownikami,", + "62864": "bo uwodzicie i baby, i chłopów.", + "62865": "Cóż za przygoda! Stoję wśród ukropów,", + "62866": "płomieniem bucha rozżarzone ciało!", + "62867": "Więc to jest miłość? — Cóż to się podziało?", + "62868": "Fruwacie wkoło, ziemią stopa wasza gardzi;", + "62869": "pragnę, by ruchy wasze były świeckie bardziej;", + "62870": "z powagą wam do twarzy, pięknie, ani słowa,", + "62871": "lecz uśmiechnięty buziak, ach! to rozkosz nowa!", + "62872": "Doprawdy, do cna spłonę w wieczystym zachwycie,", + "62873": "kiedy na mnie miłośnie, zalotnie spojrzycie,", + "62874": "tak jak to zakochani: buzia w ciup, a oczy", + "62875": "rzęsami przysłonięte niecą żar uroczy.", + "62876": "Twój, dryblasku kochany, powab mnie zwycięża,", + "62877": "jeno po co ten smutek? po co mina księża?", + "62878": "Okraś spojrzenie swoje szczyptą lubieżności!", + "62879": "A wy noście się śmiało! Za mało nagości!", + "62880": "ta koszula fałdzista zbyt dewocją trąci —", + "62881": "odwracają się! — Kształty okrągłe, prześliczne!", + "62882": "Uroki niezrównane! Aż się w głowie mąci!", + "62883": "Psiejuszki miłe! Strasznie apetyczne!", + "62884": "CHÓR ANIOŁÓW", + "62885": "Stań się światłością, płomieniu miłujący!", + "62886": "W prawdzie skąp potępionych uzdrawiającej.", + "62887": "Niech szczęście zło przemoże! — Wami bezpieczny", + "62888": "duch odnajdzie zbawienie w wspólności wiecznej.", + "62889": "MEFISTOFELES", + "62890": "/ opamiętał się /", + "62891": "Cóż to się ze mną dzieje?! — Jak Hiob pokryty", + "62892": "cały jestem wrzodami — i grozą przybity.", + "62893": "A jednak tryumfuję! — gdy myśl swą przemierzam,", + "62894": "sobie i pochodzeniu ufam i zawierzam;", + "62895": "o, zacna krwi diabelska, przecież jesteś górą!", + "62896": "Czarodziejstwa miłości wyłażą ci skórą!", + "62897": "Przeklęty płomień już się wypalił, nie piecze;", + "62898": "przeklinam w żywy kamień, w czambuł wam złorzeczę!", + "62899": "CHÓR ANIOŁÓW", + "62900": "Płomienie święte! Kogo wy otoczycie,", + "62901": "ten szczęsne z wybranymi poczyna życie.", + "62902": "Razem, razem się wznośmy w chwale, w podziwie!", + "62903": "W atmosferze przeczystej niechaj duch żywie!", + "62904": "/ W locie unoszą nieśmiertelność Fausta. /", + "62905": "MEFISTOFELES", + "62906": "/ spoziera wkoło /", + "62907": "Gdzież te młodziki? — Już w górze kołują!", + "62908": "Chytrzy! Podeszli mnie w chwili ospałej —", + "62909": "z łupem ku niebu prosto ulatują!", + "62910": "Szczwani! Tak długo koło grobu łasowali,", + "62911": "aż mi skarb wielki, jedyny, wspaniały,", + "62912": "aż mi tę duszę, zastaw mój, porwali!", + "62913": "Przed kimże się użalę w tej posępnej głuszy,", + "62914": "choć sobie słuszne prawo roszczę do tej duszy?", + "62915": "Tak mi zmydlono oczy — na me stare lata!", + "62916": "Bardzo szkaradnie los mną przeciwny pomiata!", + "62917": "Lecz zasłużyłem! Ostatni kiep ze mnie!", + "62918": "Tyle zachodu i wszystko daremnie!", + "62919": "Oto na dudka szczwany diabeł wystrychnięty,", + "62920": "przez żądze ordynarne miłostki namiętnej.", + "62921": "A jeśli dziś płochości szalonej, dziecinnej", + "62922": "zawdzięczam wielką klęskę w tej całej robocie —", + "62923": "to przyznać muszę szczerze, że sam jestem winny,", + "62924": "bo się oplątać dałem przy końcu głupocie.", + "62925": "ROZPADLINY GÓRSKIE", + "62926": "/ Mater Gloriosa, Pater Ecstaticus, Pater Profundus, Pater Seraphicus, Doctor Marianus, Magna Peccatrix, Mulier Samaritana, Maria Aegyptiaca, Pokutnica zwana na ziemi Małgorzatą, Chór chłopiąt zbawionych. Chór aniołów młodszych, Chór aniołów doskonalszych, Chór pokutnic, Chorus Mysticus. /", + "62927": "/ Las, skały, pustkowie — na tarasach skalnych święci pustelnicy. /", + "62928": "CHÓR I ECHO", + "62929": "Lasy kłonią się w poszumie,", + "62930": "korzeniami pospinały", + "62931": "wrosłe w siebie głazy, skały;", + "62932": "pnie za pniami idą w tłumie,", + "62933": "fala w falę bije, dzwoni —", + "62934": "nas głęboka grota chroni.", + "62935": "Lwy milczące po ustroni", + "62936": "snują się przez ścieżek skręty,", + "62937": "straż przyjazna ze czcią broni", + "62938": "przybytku miłości świętej.", + "62939": "PATER EXTATICUS", + "62940": "/ unosi się na powietrzu /", + "62941": "Płomieniu rozkoszy wiecznej!", + "62942": "Więzy płonącej miłości!", + "62943": "Boleści męki serdecznej!", + "62944": "Pragnienie ujrzenia boskości!", + "62945": "Strzały przeszyjcie mnie,", + "62946": "włócznie przebodźcie mnie,", + "62947": "maczugi zdruzgoczcie mnie,", + "62948": "pioruny rozgromcie mnie!", + "62949": "Niech się znikomość rozpryśnie", + "62950": "w przelotnej chwilowości,", + "62951": "a jako gwiazda rozbłyśnie", + "62952": "ziarno wieczystej miłości.", + "62953": "PATER PROFUNDUS", + "62954": "/ w sferze głębokiej /", + "62955": "Jak dno przepaści, które w głębi", + "62956": "u nóg mych głuchym snem się mroczy,", + "62957": "jak rozpęd rzek, co wre i kłębi,", + "62958": "nim wodospadem z grani skoczy,", + "62959": "jak wiąz, co przemógł wichrów waśnie,", + "62960": "i wierch swój dźwiga do przestworzy —", + "62961": "taką wszechmocna miłość właśnie,", + "62962": "co wszystko splata, wszystko tworzy.", + "62963": "Wkoło mnie świsty i poświsty", + "62964": "poszumnych borów i parości,", + "62965": "przez które w aureoli mglistej", + "62966": "wodospad szklaną drogę mości", + "62967": "i żyzność niesie niżnym krajom;", + "62968": "te błyskawice błyskające,", + "62969": "które powietrze oczyszczają,", + "62970": "opary niszczą trujące —", + "62971": "wróżby miłości to najświętsze,", + "62972": "wieszczące tworczość wiecznej mocy!", + "62973": "Niechże rozpalą moje wnętrze,", + "62974": "gdzie duch zmylony, w mroźnej nocy", + "62975": "usycha w ciasnym zmysłów worze,", + "62976": "kona w więziennej poniewierce.", + "62977": "Ukój me myśli, Wielki Boże!", + "62978": "Oświeć łaknące serce!", + "62979": "PATER SERAPHICUS", + "62980": "/ w sferze środkowej /", + "62981": "Jodeł rozwiane warkocze", + "62982": "zorza jutrzniana czesze!", + "62983": "Przez niebios modre przeźrocze", + "62984": "młodzianków zlatują rzesze.", + "62985": "CHÓR CHŁOPIĄT ZBAWIONYCH", + "62986": "Powiedz nam, ojcze nasz dobrotliwy,", + "62987": "Cośmy za jedni? Gdzie lotów szlaki?", + "62988": "Byt nasz łagodny, byt nasz szczęśliwy,", + "62989": "wszystkim po równo jednaki.", + "62990": "PATER SERAPHICUS", + "62991": "Chłopięta północą zrodzone,", + "62992": "rozkwitłe w ducha połowie,", + "62993": "rodzicom przerychło stracone,", + "62994": "anielscy braciszkowie.", + "62995": "Wy wiecie, żem pełen miłości,", + "62996": "przeto się do mnie zbliżacie;", + "62997": "szczęśliwi, bo zawiłości", + "62998": "dróg ziemskich, chłopięta, nie znacie.", + "62999": "Oczy me — wasze pokoje!", + "63000": "Czucia wam oścież otworzę!", + "63001": "Wasze jest ciało moje!", + "63002": "Ujrzyjcie dzieła Boże!", + "63003": "/ wciela ich w siebie /", + "63004": "Oto są drzewa, oto są skały,", + "63005": "oto wód lśniących wieczysta praca,", + "63006": "oto wodospad szumny, wspaniały,", + "63007": "drogę górzystą na przełaj skraca.", + "63008": "CHŁOPIĘTA ZBAWIONE", + "63009": "/ przez usta Ojca Seraficznego /", + "63010": "Świat stąd potężny, świat urokliwy,", + "63011": "lecz za ponury, o! nazbyt srogi!", + "63012": "Serce zamiera z grozy i trwogi,", + "63013": "pozwól nam odejść, o, dobrotliwy!", + "63014": "PATER SERAPHICUS", + "63015": "Płyńcie ku jasnej urodzie,", + "63016": "wzrastajcie w zwyżonym torze,", + "63017": "kędy w przeczystej pogodzie,", + "63018": "obecność Boga was wzmoże.", + "63019": "Wzniesieni w sferę słoneczną,", + "63020": "znajdziecie ducha skrzepienie:", + "63021": "w szczęśliwość wiodące wieczną", + "63022": "miłości objawienie.", + "63023": "CHÓR CHŁOPIĄT ZBAWIONYCH", + "63024": "/ a krążą już wokół najdalszych szczytów /", + "63025": "Podajcie, podajcie ręce,", + "63026": "na pląs słoneczny, radosny;", + "63027": "w uczuć najświętszych podzięce", + "63028": "hymn zaśpiewajmy miłosny.", + "63029": "Wzmocnionych w wiedzy Bożej,", + "63030": "niechaj nas ufność otoczy —", + "63031": "komu hołd serce złoży,", + "63032": "tego obaczą oczy.", + "63033": "ANIOŁOWIE", + "63034": "/ w wyższej unoszą się atmosferze, z duszą Fausta /", + "63035": "Wyzuty ze złych obierzy, szlachetny duch wśród ludzi,", + "63036": "„zbawion być może, kto się dążeniem wieczystym trudzi”.", + "63037": "A jeśli miłość ma go w swej pieczy płynąca z góry,", + "63038": "witać go będą słowem serdecznym anielskie chóry.", + "63039": "CHÓR ANIOŁÓW MŁODSZYCH", + "63040": "O, miłujące służki święte!", + "63041": "Te róże z waszych rąk wyrosłe,", + "63042": "pomogły siły zmóc przeklęte,", + "63043": "zakończyć dzieło wzniosłe!", + "63044": "Skarb wielki, dusza zratowana!", + "63045": "Sypiemy — źli uchodzą zgrają,", + "63046": "trafiamy — diabły uciekają —", + "63047": "skruszona moc szatana!", + "63048": "Zamiast piekielnej, zwykłej kary,", + "63049": "miłosną gniemy złych udręką;", + "63050": "nawet szatański mistrz ów stary", + "63051": "na wskroś rażony męką!", + "63052": "Zwycięstwo!!", + "63053": "CHÓR ANIOŁÓW DOSKONALSZYCH", + "63054": "Z wielkim ducha udręczeniem", + "63055": "dźwigamy brzemię ziemskości,", + "63056": "choć się przepali płomieniem,", + "63057": "nie zyszcze bielistości.", + "63058": "Gdy wielka ducha potęga", + "63059": "zwaśnione żywioły", + "63060": "skupi, posprzęga —", + "63061": "nie rozdzielą tej spójni Boże anioły.", + "63062": "Zjednanej dwoistości", + "63063": "święty zespole —", + "63064": "jedynie moc wiecznej miłości", + "63065": "rozróżnić ciebie zdole!", + "63066": "CHÓR ANIOŁÓW MŁODSZYCH", + "63067": "We mgle srebrzystej", + "63068": "ku nam pospiesza", + "63069": "orszak przeczysty:", + "63070": "duszyczek rzesza.", + "63071": "Z obłocznych wianków,", + "63072": "kręgi świetlnemi,", + "63073": "świętych młodzianków", + "63074": "już zbytych ziemi —", + "63075": "orszak radosny", + "63076": "mknie w woni kwiatów", + "63077": "z tej nowej wiosny", + "63078": "wzwyżonych światów!", + "63079": "Niechaj tej duszy", + "63080": "pierwsze ocknienie", + "63081": "z nimi wyruszy", + "63082": "w wieczne zbawienie!", + "63083": "CHŁOPIĘTA ZBAWIONE", + "63084": "Z radością ją przyjmujemy!", + "63085": "Ożyje w łasce zbawienia,", + "63086": "a my wraz z nią osiągniemy", + "63087": "anielskie uświęcenia.", + "63088": "Zluźnijcie ziemskie spowicia,", + "63089": "które ją omotały!", + "63090": "Jakże ci piękny, wspaniały", + "63091": "przeczuciem świętego życia!", + "63092": "DOCTOR MARIANUS", + "63093": "/ w sferze najwyższej i najczystszej /", + "63094": "Wzrok sięga za ziemi granice,", + "63095": "duch mój wiecznością natchniony.", + "63096": "Zbawione pokutnice", + "63097": "w niebiańskie lecą strony.", + "63098": "A w świętych niewiast chorale —", + "63099": "to Ona! — W blasku i w chwale!", + "63100": "W gwieździstym wieńcu jej głowa,", + "63101": "to Ona! — Niebios Królowa!", + "63102": "/ w zachwycie /", + "63103": "Pod baldachimem błękitu,", + "63104": "zwróć ku mnie świetlane lice —!", + "63105": "Zwól, Pani, bym spłonął z zachwytu", + "63106": "i pojął Twe tajemnice.", + "63107": "Zwól — niech tęsknotą człowieczą", + "63108": "serce zamierające —", + "63109": "błogosławieństwem uleczą", + "63110": "Twe dłonie miłujące.", + "63111": "Na Twe rozkazy, Władczyni,", + "63112": "rycerze, idziemy do boju;", + "63113": "lecz wielka cisza się czyni", + "63114": "na jedno Twe słowo pokoju.", + "63115": "Dziewico, bez zmazy poczęta,", + "63116": "o, Matko miłująca,", + "63117": "Królowo niepojęta", + "63118": "przy Bogu królująca!", + "63119": "Wkoło się snuje", + "63120": "jak mgła wieczorna,", + "63121": "bladych pokutnic", + "63122": "procesja korna.", + "63123": "U stóp Jej świętych", + "63124": "w skrusze klękają,", + "63125": "szaty całują,", + "63126": "łaski wołają.", + "63127": "Na wszystkich czekasz cierpliwie,", + "63128": "z miłością wiecznie ofiarną,", + "63129": "przeto grzesznicy skwapliwie", + "63130": "z ufnością ku Tobie się garną.", + "63131": "Cielesną trawiony żądzą,", + "63132": "któż sam okowy jej skruszy?", + "63133": "Ludzie w słabości swej błądzą,", + "63134": "ratunku wołają dla duszy.", + "63135": "Upadek na każdym kroku,", + "63136": "jakoż obronim się sami?", + "63137": "zbyt dużo pokus dla wzroku", + "63138": "i lada woń omami.", + "63139": "/ Otwiera się niebo, zjawia się Mater Gloriosa. /", + "63140": "CHÓR POKUTNIC", + "63141": "Królująca w wieczności,", + "63142": "zdrowaś Maryjo!", + "63143": "Łaski pełna, miłości", + "63144": "prośbą nie gardź niczyją.", + "63145": "W Tobie nasza obrona,", + "63146": "Maryjo Bogiem sławiona.", + "63147": "MAGNA PECCATRIX", + "63148": "Przez miłość a przez łzy moje", + "63149": "na nogi Syna wylane,", + "63150": "jako balsamiczne zdroje", + "63151": "— łzy wyszydzone, wyśmiane —;", + "63152": "przez alabastry przeźrocze,", + "63153": "z których się wonie sączyły,", + "63154": "przez miękkie moje warkocze,", + "63155": "co święte stopy suszyły —", + "63156": "MULIER SAMARITANA", + "63157": "przez studnię, co ongi trzody", + "63158": "poiła Abrahamowe,", + "63159": "przez wiadro, co darem ochłody", + "63160": "skrzepiło usta Synowe,", + "63161": "przez źródło wielkie i czyste,", + "63162": "co w swej urodzie bogatej", + "63163": "opływa świetlane, wieczyste", + "63164": "w krąg wszystkie światy —", + "63165": "MARIA AEGYPTIACA", + "63166": "przez to miejsce święte, zbawcze,", + "63167": "kędy Pan nasz w grobie leży,", + "63168": "przez to ramię ostrzegawcze,", + "63169": "co wstrzymało mnie u dźwierzy,", + "63170": "przez czterdziestoletnie trwanie", + "63171": "w pokucie sobie zadanej,", + "63172": "przez to szczęsne pożegnanie —", + "63173": "przez ten list w piasku pisany —", + "63174": "RAZEM", + "63175": "jako nie skąpisz miłości,", + "63176": "największe krzepisz grzesznice", + "63177": "i wiedziesz do wieczności", + "63178": "skruszone pokutnice —", + "63179": "tak oto wybacz tej duszy,", + "63180": "która raz jeden zbłądziła,", + "63181": "co w życia zgubionej głuszy", + "63182": "nie wiedziała, że grzeszyła!", + "63183": "UNA POENITENTIUM", + "63184": "/ no ziemi zwana Małgorzatą w przytuleniu kornym /", + "63185": "O, Promienista!", + "63186": "Matko przeczysta!", + "63187": "Ku memu szczęściu", + "63188": "wzrok Twój się zwraca!", + "63189": "Umiłowany,", + "63190": "już nie stroskany", + "63191": "do mnie z dni dawnych powraca.", + "63192": "CHŁOPIĘTA ZBAWIONE", + "63193": "/ zbliżają się lotem kolistym /", + "63194": "Przerasta nas mocą bezmierną", + "63195": "w nowego życia rozkwicie,", + "63196": "opiekę naszą wierną", + "63197": "wynagrodzi sowicie.", + "63198": "Nas w najrychliwszym przedświcie", + "63199": "z ziemskiej zwołano miedzy,", + "63200": "on poznał do głębi życie,", + "63201": "on nam udzieli wiedzy.", + "63202": "POKUTNICA", + "63203": "/ na ziemi zwana Małgorzatą /", + "63204": "Już w duchów przystanął zachwycie,", + "63205": "wszedł w przebyt niepojęty!", + "63206": "Zaledwie przeczuł nowe życie,", + "63207": "rozgorzał w glorii rzeszy świętej.", + "63208": "Spójrz! — Zrzuca więzy swej ziemskości", + "63209": "i odzież starą zmienia —", + "63210": "już w eterycznej świetlistości", + "63211": "jutrznianą młodość wypromienia.", + "63212": "Zwól, niech go wiedza ma pokrzepia,", + "63213": "jeszcze go nowy dzień oślepia.", + "63214": "MATER GLORIOSA", + "63215": "Pójdź! — Niech w wyżynach duch twój krąży!", + "63216": "Jeśli przeczuje cię — podąży.", + "63217": "DOCTOR MARIANUS", + "63218": "/ krzyżem leży; rozmodlony /", + "63219": "Zwróćcie oczy ku zbawieniu", + "63220": "w rozmodlonej skrusze,", + "63221": "w bogobojnym dziękczynieniu", + "63222": "rozpłomieńcie dusze.", + "63223": "Chwalcie korną serca mową,", + "63224": "myślą i czynami —", + "63225": "Pannę, Matkę i Królową!", + "63226": "O, módl się za nami!", + "63227": "CHORUS MYSTICUS", + "63228": "Przemijające — odblaskiem pełni;", + "63229": "niedosiężone — tutaj się spełni;", + "63230": "niewysłowione — tutaj się głosi;", + "63231": "wieczna kobiecość zbawia i wznosi.", + "63232": "POŻEGNANIE", + "63233": "Tak więc tragiczne kończę widowisko,", + "63234": "nie bez rosnącej we mnie lękliwości;", + "63235": "za mną zawrotne ludzkich burz kolisko,", + "63236": "już nie dosięże mnie przemoc ciemności.", + "63237": "Któż rad odtwarza uczuć bojowisko,", + "63238": "gdy go już droga wiedzie do jasności?", + "63239": "Niech więc barbarzyństw rubaszności zgasną", + "63240": "wraz z czarnoksięską drogą nazbyt ciasną.", + "63241": "Niechaj i wreszcie z dobrymi cieniami", + "63242": "zły duch przepadnie w zapomnieniu głuchem,", + "63243": "z którym się chętnie młodość żeni snami,", + "63244": "co mi w zaraniu wrogiem był i druhem.", + "63245": "Żegnajmy wszystko, co już poza nami —", + "63246": "i na wschód słońca mocnym lećmy duchem.", + "63247": "Wszelkim wyprawom niech Muzy przewodzą,", + "63248": "miłość i przyjaźń niech nam życie słodzą.", + "63249": "Z wami po jednym zawsze idę torze,", + "63250": "o, przyjaciele, w wspólności bogatej;", + "63251": "społem czujemy, że braterstwo może", + "63252": "z małego kręgu liczne stworzyć światy.", + "63253": "My nie pytamy się w upartym sporze,", + "63254": "przecz ten niechętny, a ów lodowaty —", + "63255": "czcimy radośnie z myślą równie chrobrą", + "63256": "antyczność jak i każde nowe dobro.", + "63257": "Szczęśliw, kto sztukę, wolność w sobie czuje! —", + "63258": "każdej go wiosny wabi łąk uroda;", + "63259": "kto niezwadzony losem się raduje,", + "63260": "temu trop ducha własnego świat poda.", + "63261": "Żadna przeciwność nóg mu nie skrępuje,", + "63262": "wciąż naprzód dąży — bo tak chce przyroda.", + "63263": "Z góry pogłosem dzikie drżą wiszary —", + "63264": "to ducha czasu butne grzmią fanfary.", + "63265": "Pieśń pierwsza", + "63266": "Zgromadzenie bogów. Rady Ateny dla Telemacha", + "63267": "Muzo! Męża wyśpiewaj, co święty gród Troi", + "63268": "Zburzywszy, długo błądził i w tułaczce swojej", + "63269": "Siła różnych miast widział, poznał tylu ludów", + "63270": "Zwyczaje, a co przygód doświadczył i trudów!", + "63271": "A co strapień na morzach, gdy przyszło za siebie", + "63272": "Lub za swe towarzysze stawić się w potrzebie,", + "63273": "By im powrót zapewnić! Nad siły on robił,", + "63274": "Lecz druhów nie ocalił: każdy z nich się dobił", + "63275": "Sam, głupstwem własnym. Czemuż poświęcone stada", + "63276": "Heliosowi pojadła niesforna gromada?", + "63277": "Za karę bóg też nie dał cieszyć się powrotem.", + "63278": "Jak było? Powiedz, córo Diosa, coś o tem!", + "63279": "Wszyscy inni, uszedłszy srogiego pogromu,", + "63280": "Krwawych burz i bitw morskich, wrócili do domu;", + "63281": "Jego tylko, serdecznie do swoich, do żony", + "63282": "Tęskniącego, trzymała w skale wydrążonej", + "63283": "Nimfa Kalypso, z bogiń najcudniejsza kształtem,", + "63284": "Pragnąca go małżonkiem przy sobie mieć gwałtem.", + "63285": "A nawet kiedy nastał w czasów kołowrocie", + "63286": "Ów rok, iż z woli bogów o prędkim powrocie", + "63287": "Do Itaki mógł myśleć, to jeszcze i wtedy", + "63288": "Nie ujrzał swoich, końca nie widział swej biedy.", + "63289": "Zgoła wszystkim niebianom żal było tułacza;", + "63290": "Posejdon sam mu tylko mściwy nie przebacza", + "63291": "I wciąż, póki nie wrócił do dom, ścigał w tropy.", + "63292": "Szczęściem bóg ten był odszedł aż na Etyjopy", + "63293": "Zamieszkujące ziemi rubieże ostatnie,", + "63294": "A rozpadłe w dwóch ludów połowice bratnie:", + "63295": "Z tych jedni wschód, a zachód drudzy zamieszkali;", + "63296": "A gdy ci hekatombę sutą wyprawiali", + "63297": "Z byków i kóz, Posejdon godował wraz z nimi.", + "63298": "Podonczas Zeus olimpski ze zgromadzonymi", + "63299": "W pałacu swym bogami zasiadł i w te słowa", + "63300": "Mówił on, rodu bogów i ludzkiego głowa,", + "63301": "Że myśl jego Ajgistem gładkim zaprzątniona,", + "63302": "Którego zabił Orest, syn Agamemnona.", + "63303": "Więc o nim myśląc, tak się ozwał w bogów radzie:", + "63304": "„Że też to na karb niebian człowiek wszystko kładzie,", + "63305": "Co dozna złego; chociaż sam swoją głupotą,", + "63306": "Idąc wbrew Przeznaczeniu, ugrzęza w to błoto!", + "63307": "Toż i ninie Ajgistos, w przekór wyrokowi,", + "63308": "Czyż nie porwał małżonki Agamemnonowi", + "63309": "I nie przywłaszczył sobie, a wracającego", + "63310": "Męża czyliż nie zabił? Wszakżem go od tego", + "63311": "Długo naprzód hamował, grożąc srogą karą", + "63312": "Przez czujnego Hermesa, aby żadną miarą", + "63313": "Nie ważył się zabijać ani brać mu żony,", + "63314": "Gdyż przez Oresta Atryd będzie odemszczony,", + "63315": "Gdy ten w lata dojrzeje, zatęskni do swoich.", + "63316": "Tak go przestraszył Hermes, lecz napomnień moich", + "63317": "Nie słuchał twardy Ajgist; swoje zrobił gwałtem,", + "63318": "Aż dziś za wszystkie grzechy zapłacił ryczałtem”.", + "63319": "Więc na to mu Atene rzekła sowiooka:", + "63320": "„Ojcze, o mój Kronidzie! Cześć tobie wysoka,", + "63321": "Że on zdrajca wziął karę słuszną za swe zbytki:", + "63322": "Oby tak każdy ginął, jak on zbrodniarz brzydki!", + "63323": "Za to serce się kraje, gdy na myśl mi przydzie", + "63324": "Ów nasz dzielny Odysej, co tyle lat w biedzie,", + "63325": "Siedzi tam udręczony, tęskniący za domem,", + "63326": "Na ostrowiu lesistym, wkoło mórz ogromem", + "63327": "Oblanym, kędy nimfa mieszka tam urodna,", + "63328": "Córa Atlasa, morze znającego do dna,", + "63329": "Barkiem dźwigającego wielkie słupy one,", + "63330": "Na których wisi z ziemią niebo zawieszone.", + "63331": "Ona to stęsknionego tułacza wciąż trzyma,", + "63332": "Czaruje go pochlebstwem, pieszczotą, oczyma,", + "63333": "By się wyrzekł Itaki. On się nie wyrzeka,", + "63334": "I byle dym itacki ujrzeć choć z daleka,", + "63335": "Już by umarł bez żalu! Ciebież to nie wzrusza,", + "63336": "O mój Olimpski! Za nic masz Odyseusza", + "63337": "Tyle ofiar nam danych pod Troją, gdzie nawy", + "63338": "Argejskie stały? Zeusie! Bądźże nań łaskawy!”", + "63339": "Odpowiedział jej na to Kronid gromowładny:", + "63340": "„Jakiż to z ust twych wyraz wymknął się nieskładny?", + "63341": "I jaż bym Odyseja w pamięci zagubił", + "63342": "Najmędrszego, co tyle obiat składać lubił", + "63343": "Nam nieśmiertelnym, panom na niebie szerokiem?", + "63344": "Li Posejdon go ściga zemstą krok za krokiem", + "63345": "Nieubłaganą za to, że mu tam Kyklopa", + "63346": "Polyfema oślepił, najduższego chłopa,", + "63347": "Mocnego jak bóg który w Kyklopów czeredzie;", + "63348": "Więc, że Polyfem z nimfy Toosy ród wiedzie,", + "63349": "Córki Forkisa, morskich strażnika pustkowi,", + "63350": "Co w pieczarze poddała się Posejdonowi,", + "63351": "Gdzie ją napadł — z tych przyczyn Posejdon wre złością", + "63352": "I nie zabić Odysa, ino przeciwnością", + "63353": "Chce go znękać, w powrocie do dom mu przeszkadzać.", + "63354": "Na to sposób: na wiecę bogów pozgromadzać", + "63355": "I powrót mu zapewnić. Posejdon gniew złoży;", + "63356": "Sam on nic nie podoła przeciw sile bożej,", + "63357": "Gdy wszyscy nieśmiertelni na niego powstaniem”.", + "63358": "Na to Atene z takim ozwała się zdaniem:", + "63359": "„Ojcze Kronidzie! Władco władnących mocarzy!", + "63360": "Jeśli na wiecu bogów ten wyrok przeważy,", + "63361": "Żeby Odys powrócił do ojczystych śmieci,", + "63362": "To pchnijmy argobójcę Hermesa, niech leci", + "63363": "Tam, na ostrów Ogygii, i niech nimfie onej", + "63364": "Pięknowłosej oznajmi wyrok niecofniony", + "63365": "O powrocie Odysa do dom i bez zwłoki.", + "63366": "Ja tymczasem obrócę na Itakę kroki,", + "63367": "W synu ducha poostrzę, rozbudzę w nim żywy", + "63368": "Ogień męstwa, by zaraz na koło Achiwy", + "63369": "Bujnokędziorne zwołał, a tych zalotników", + "63370": "Odprawił — czy już nie dość baranów i byków", + "63371": "Krętorogich mu zjedli? Potem pchnę mołojca", + "63372": "Do Sparty i na Pylos piaszczysty. Niech ojca", + "63373": "Tam szuka i pozbiera o nim różne wieści,", + "63374": "Przy tym wśród ludzi sławy nabędzie i cześci”.", + "63375": "To rzekłszy podwiązała złociste sandały", + "63376": "Pod stopki sobie; nimi ponad morskie wały,", + "63377": "Ponad bezbrzeżne stepy buja z wiatru wiewem.", + "63378": "W dłoń pochwyciła oszczep z ciężkim długim drzewem", + "63379": "o miednym grocie; tłumy mężów nim obala,", + "63380": "Gdy ją, córę strasznego ojca, gniew zapala.", + "63381": "I tak zbiegła ze szczytów Olimpu, aż wreszcie", + "63382": "Stanęła u bram zamku Odysa, tam w mieście", + "63383": "Itace, w ręku oszczep dzierżąca spiżowy,", + "63384": "Niby tafijskie książę: Mentes, gość domowy.", + "63385": "Więc przed gankiem ujrzała dziarskich zalotników,", + "63386": "Igrających wesoło ciskaniem kamyków,", + "63387": "I na skórach tych wołów, co sami pobili,", + "63388": "Porozwalanych. W dworze rojem się kręcili", + "63389": "Keryksi, czeladź: jedni mieszali na poły", + "63390": "W kraterach wino z wodą; owi tarli stoły", + "63391": "Smokliwymi gąbkami; ci nieśli zastawy", + "63392": "I rozdzielali mięsne biesiadnym potrawy.", + "63393": "Gościa zoczył Telemach podobien do bożka,", + "63394": "Siedzący tam śród gachów; wżdy myśl jego gorzka,", + "63395": "Bo ciągle obraz ojca stał mu przed oczami:", + "63396": "Oby wrócił, ład zrobił raz z tymi gachami", + "63397": "I wypędził ich z domu! to i cześć odzyska,", + "63398": "I jak pierwej — zawładnie u swego ogniska.", + "63399": "O tym siedząc śród gachów myślał, aż Palladę", + "63400": "Ujrzawszy, pobiegł do wrót szybko, choć nierade", + "63401": "Serce w nim, że gościowi tak długo kazano", + "63402": "U wrót czekać. Więc ścisnął przez gościa podaną", + "63403": "Prawicę, a odjąwszy mu z niej włóczń spiżową,", + "63404": "Przemówił doń i takie rzucił lotne słowo:", + "63405": "„Rozgość się, cudzoziemcze; w domu moim witaj!", + "63406": "Zjedz co wprzódy, a potem o co zechcesz pytaj”.", + "63407": "To rzekłszy szedł — a Pallas za nim. Gdy tak w dwoje", + "63408": "Wstąpili na wysokie zamkowe pokoje,", + "63409": "Wzięty oszczep w osobnym postawił skarbczyku,", + "63410": "Opierając go o słup, gdzie innych bez liku", + "63411": "Odysowych oszczepów stało w ładnym szyku.", + "63412": "Zaś samą w krześle sadził i roboty drogiej", + "63413": "Kobierzec jej podesłał, nożnik dał pod nogi,", + "63414": "Obok niej na chędogiej sam zasiadłszy ławie,", + "63415": "Lecz daleko od gachów, by gość przy tej wrzawie", + "63416": "Niesfornej tłuszczy obiad mógł spokojnie spożyć,", + "63417": "A też, by się z myślami o ojcu otworzyć.", + "63418": "Służebna wraz przyniosła w nalewce złocistej", + "63419": "Na srebrnej misie wodę i lała zdrój czysty", + "63420": "Jej na ręce; stół gładki postawiła przed nią;", + "63421": "A z spiżarni różnego jadła niepoślednio", + "63422": "Zniosła skrzętna szafarka, toż chlebne pieczywo;", + "63423": "Potem krajczy podawał przeróżne mięsiwo", + "63424": "W kopiastych misach, kubki postawił przed nimi,", + "63425": "A keryks je dolewał: wciąż były pełnymi.", + "63426": "Już rzesza butnych gachów weszła do świetlice,", + "63427": "Długim rzędem zasiadła stołki i ławice;", + "63428": "Keryksi wodę do rąk nosili, a chlebne", + "63429": "Kosze na stół stawiały dzieweczki służebne,", + "63430": "Pachołcy w czasze wino leli zielonawe —", + "63431": "I wszyscy się rzucili rękoma na strawę;", + "63432": "A najadłszy, napiwszy do syta, marzyli", + "63433": "Rozkosznicy o nowej dla się krotochwili.", + "63434": "Do pląsów ich ochota i do piosnek brała,", + "63435": "Bez czego by się żadna uczta nie udała.", + "63436": "Więc keryks dał cytarę Femiowi do ręki,", + "63437": "Co umiał najsławniejsze wywodzić piosenki;", + "63438": "A choć mu wobec gachów śpiewać się nie chciało,", + "63439": "Brząknął w struny i dumę zanucił wspaniałą.", + "63440": "Wtenczas Telemach, schylon ku Atenie głową,", + "63441": "Rzekł z cicha, by nie doszło do nich jedno słowo:", + "63442": "„Miły gościu! Co-ć powiem, niech cię nie pogniewa:", + "63443": "Patrz, jak gawiedź przy śpiewkach i pląsach używa,", + "63444": "Bezkarnie trawiąc mienie po wielkim człowiecze,", + "63445": "Którego białe kości deszcz w polu gdzieś siecze", + "63446": "Lub nie grzebione ciało liżą morskie fale.", + "63447": "O, gdyby niespodzianie stanął tu w swej chwale,", + "63448": "Każdy by z nich bez targu za dobrych nóg dwoje", + "63449": "Zrzucił z siebie ten ciężar złota i te stroje.", + "63450": "Lecz snadź rodzaj ten śmierci był mu przeznaczony,", + "63451": "I nic go już nie wskrzesi! A choć i w te strony", + "63452": "Czasem wieść się zaplącze o jego powrocie,", + "63453": "Lecz któż by wierzył baśniom! — A teraz się do cię", + "63454": "Zwracam, byś ciekawości mojej też dogodził.", + "63455": "Z jakiegoś ludu, miasta? Mów mi, gdzieś się rodził?", + "63456": "Jakeś się dostał? Czyjże okręt do Itaki", + "63457": "Przywiózł cię? Co za jedne te twoje flisaki?", + "63458": "Bo przecież się tu dostać nie mogłeś piechotą.", + "63459": "Jedno by prawdę wiedzieć, zapytuję o to.", + "63460": "Pierwszyś to raz w Itace? Czy też ongi może", + "63461": "Bywałeś tu za ojca mojego w tym dworze,", + "63462": "Kiedy się doń zjeżdżało siła zacnych osób,", + "63463": "A on wszystkich w gościnny podejmował sposób?”", + "63464": "Na to mu sowiooka córa Diosowa", + "63465": "Rzekła: „Wszystko, co-ć powiem, prawda aż do słowa.", + "63466": "Mentes jestem, Anchiala mienię się być synem,", + "63467": "A sam władam żeglownych Tafijotów gminem.", + "63468": "Teraz tutaj przybyłem; mam liczną osadę", + "63469": "I do obcojęzycznych ludów morzem jadę,", + "63470": "By za towar żelazny kupić miedź w Temezie.", + "63471": "Od miasta podal stoi okręt, co mnie wiezie,", + "63472": "W zatoce Rejtron, u stóp Nejonu leśnego.", + "63473": "Chlubię się, żem był nieraz gościem ojca twego.", + "63474": "Możesz o to Laerta spytać, twego dziadka;", + "63475": "Staruch pono do miasta zagląda dziś z rzadka,", + "63476": "Samotnie doganiając na wsi dni ostatka,", + "63477": "Przy starce, co go karmi strawą i napitkiem,", + "63478": "Gdy w wieczór wróci do dom zmordowany zbytkiem", + "63479": "Łażenia, jak dzień długi, śród winnicznych wzgórzy.", + "63480": "Otóż słysząc, że ojciec twój wraca z podróży,", + "63481": "Tu-m zaszedł. Że go nie ma? Snadź szkodzą mu bogi;", + "63482": "Bo przecież umrzeć nie mógł Odysej nasz drogi.", + "63483": "Pewnie na jakiej wyspie, wkoło oceanem", + "63484": "Oblanej, gdzieś tam kiśnie pod twardym tyranem", + "63485": "Lub śród dziczy, co gwałtem trzyma go w niewoli.", + "63486": "Otóż chciałbym o jego powróżyć ci doli", + "63487": "Z tych przeczuć, jakie w duszę wlali mi niebianie:", + "63488": "Być może, iż co powiem, nareszcie się stanie;", + "63489": "Acz-em nie wieszcz i z lotu ptaszego nie wróżę,", + "63490": "To wiem, że wnet się skończą te jego podróże:", + "63491": "Wróci nasz tułacz, wróci w własny próg domowy;", + "63492": "A choćby go trzymały żelazne okowy,", + "63493": "Wyłamie się, ucieknie; wszak nie bity w ciemię!…", + "63494": "O jednej tylko prawdzie, proszę, oświeć-że mnie:", + "63495": "Tyżeś-to w tej osobie własny syn Odysów?", + "63496": "Podobieństwa w nim wiele masz z oczu i rysów.", + "63497": "Widywałem go nie raz, nie dwa, jeszcze wprzódy,", + "63498": "Nim pod Troję popłynął na boje i trudy", + "63499": "Z herojami Achai, co tam popłynęli.", + "63500": "Odtądeśmy z Odysem już się nie widzieli”.", + "63501": "Na to roztropnie odrzekł Telemach młodziutki:", + "63502": "„Dowiedz się, gościu, z ust mych prawdy bez ogródki:", + "63503": "Że on jest ojcem moim, tak matka powiada.", + "63504": "Ja nie wiem. Tej pewności nikt z nas nie posiada.", + "63505": "Wolałbym jednak synem być po szczęsnym człeku,", + "63506": "Co by we własnym gnieździe sędziwego wieku", + "63507": "Dopędzał. Lecz tu u nas mówią pospolicie,", + "63508": "Że ten najnieszczęśliwszy z ludzi dał mi życie”.", + "63509": "Na to mu sowiooka tak odpowiedziała:", + "63510": "„Z woli bogów niepróżna ród twój czeka chwała,", + "63511": "Jeśli Penelopeja takiego ma syna!", + "63512": "Wprzód jednak rzeknij prawdę: jaka to przyczyna", + "63513": "Tych godów i hałasów? Co to wszystko znaczy?", + "63514": "Czy stypa, czy wesele? Bo przecież inaczej", + "63515": "Zwykła uczta wygląda. Patrząc na te gbury", + "63516": "Szumiące, jakby dwór ten nogami do góry", + "63517": "Przewrócić chcieli, każdy przy zdrowym rozumie", + "63518": "Wszedłszy tu, zapomniałby języka w tym tłumie”.", + "63519": "Więc roztropny Telemach jął mu się spowiadać:", + "63520": "„Cudzoziemcze! Jak widzę, pragniesz mnie wybadać.", + "63521": "Słuchajże! Ongi dom ten cnotą, dostatkami", + "63522": "Słynął, póki on jeszcze przebywał tu z nami.", + "63523": "Alić mąż wielki z bogów przekornych wyroku", + "63524": "Znikł ze świata, w bezślednym gdzieś ukrył się mroku.", + "63525": "Ja sam może bym jego tak nie płakał zgonu,", + "63526": "Gdyby był legł z drugimi na polach Ilionu", + "63527": "Lub na ręku przyjaciół skończył już po wojnie.", + "63528": "Wtenczas przynajmniej ludy achajskie przystojnie", + "63529": "Pamięć by bohatera uczciły mogiłą —", + "63530": "Moje imię z nim razem w prawnukach by żyło.", + "63531": "Ale on srogim harpiom dostał się w zdobyczy;", + "63532": "Bez widu, słychu przepadł. A syn cóż dziedziczy?", + "63533": "Łzy i ból. Nie dość, że już płaczę nieboszczyka,", + "63534": "Los mnie jeszcze innymi kolcami dotyka:", + "63535": "Ilu władyków bowiem panuje w tej stronie", + "63536": "Na lesistym Zakincie, Samie, Dulichionie,", + "63537": "I wszyscy, co na skalnej Itace rej wodzą,", + "63538": "Zalecają się matce mojej, dom nasz głodzą.", + "63539": "Ona zaś ni odmawia, ni spełnić się śpieszy", + "63540": "Tych ślubów! A tymczasem od drapieżnej rzeszy", + "63541": "Dobytek mój pożarty; wkrótce i mnie schłoną!”", + "63542": "Na to, że była gniewem Atene wzburzoną,", + "63543": "Rzekła: „Przebóg! O, jakże nam tu nie dostaje", + "63544": "Twojego ojca! Zaraz starłby w proch tę zgraję,", + "63545": "Niechby przybył i we drzwiach tej izby się zjawił", + "63546": "W hełmie, ze szczytem, kopie dwie ku nim nastawił,", + "63547": "Taki, jakim go pierwszy-m raz poznał przed laty", + "63548": "W domu u nas, gdzie wesół hulał, chwat nad chwaty,", + "63549": "Z Efyry gdy od Ila wracał Mermeryda,", + "63550": "Dokąd jeździł okrętem myśląc, że mu wyda", + "63551": "Do zatrucia pierzastych strzał mordercze trutki;", + "63552": "Wżdy Ilos dać mu nie chciał, z tej jedno pobudki,", + "63553": "Że mu strach było ściągnąć za to bogów karę;", + "63554": "Więc dał mu je mój ojciec, lubiąc go nad miarę.", + "63555": "Otóż gdyby się Odys naraz zjawił taki,", + "63556": "Gardła by, klnąc żeniaczkę, dały te junaki!", + "63557": "Lecz w tajnych dotąd losach zapisane stoi,", + "63558": "Czy on wróci, czy pomści, czy nie, krzywdy swojej", + "63559": "W tym tu miejscu. Więc tobie najpierw przykazuję,", + "63560": "Abyś precz z domu wymiótł te rozpustne szuje.", + "63561": "O mój chłopcze! Do słów mych przywiąż udział żywy:", + "63562": "Zaraz jutro na wiecę powołaj Achiwy,", + "63563": "Przemów do nich; na świadki wezwij bogów w niebie;", + "63564": "Gachom rozkaż, by każdy powracał do siebie,", + "63565": "A matce — jeśli pragnie drugiego małżeństwa —", + "63566": "Niech powraca do domu ojca, do rodzeństwa;", + "63567": "Tam wesele jej sprawią, dadzą sute wiano,", + "63568": "Jak przystoi wyprawiać córę ukochaną.", + "63569": "Tobie zaś radzę, jeśli rada moja waży:", + "63570": "Uzbrój łódź, weźmij z sobą dwudziestu wioślarzy", + "63571": "I ruszaj, byś o ojcu mógł dostać języka", + "63572": "Tak z ludzkiego posłuchu, jak od posłannika", + "63573": "Zeusowego, co każdą wieść roznosi lotem.", + "63574": "Wstąp do Pylos, wypytaj Nestora, a potem", + "63575": "W Sparcie da ci Menelaj nowin rozmaitych.", + "63576": "Ostatni on z Achiwów wrócił miedziokrytych.", + "63577": "Gdy się dowiesz, że ojciec zdrów wraca z podróży,", + "63578": "To choćbyś jak był smutny, wycierp rok, nie dłużej,", + "63579": "Tutaj w domu. Przeciwnie, jeżeli doprawdy", + "63580": "Już on nieżyw — to wrócisz tu na wyspę zawdy", + "63581": "kurhan mu usypiesz, stypę jak należy", + "63582": "Sprawisz, i matce męża poszukasz w młodzieży.", + "63583": "A gdy wszystko to spełnisz, jak na cię przystało,", + "63584": "Wtedy obejrz się dobrze, myślą zważ dojrzałą,", + "63585": "Jak byś mógł zalotniki wytracić w tym dworze", + "63586": "Bądź fortelem, bądź wstępnym bojem. O, niebożę!", + "63587": "Trzeba ci już dziecięce porzucić zabawy.", + "63588": "Czyś nie słyszał, do jakiej Orest doszedł sławy", + "63589": "Między ludźmi, że zgładził Ajgista, mordercę,", + "63590": "Który mu ojca zabił? I tyś, moje serce,", + "63591": "Wzrostem, kształtem wybujał: co umiesz, czas dowieść,", + "63592": "Aby późny potomek z dzieł twych uplótł powieść.", + "63593": "Lecz już mi trzeba wracać na okręt w zatoce;", + "63594": "Czeladź się oddaleniem moim gdzieś kłopoce.", + "63595": "Pamiętaj, com ci mówił, chłopcze, myśl o sobie!”", + "63596": "Młodziuchny mu Telemach odrzekł w tym sposobie:", + "63597": "„Gościu mój! Mówisz do mnie iście tak serdecznie,", + "63598": "Jakby ojciec do syna; zachowam to wiecznie.", + "63599": "Przecież zaczekaj kęsek, choć w drogę ci pilno;", + "63600": "Wykąp się wprzód, dla duszy weź strawę posilną,", + "63601": "Abyś idąc na okręt powracał wesoły,", + "63602": "Obdarzon upominkiem, jakim przyjacioły", + "63603": "Wzajem się obdarzają”.", + "63604": "Atene mu na to:", + "63605": "„Nie zatrzymuj mnie; dłuższa zwłoka dla mnie stratą.", + "63606": "Dar, który mi przeznaczasz, przyjmę za powrotem,", + "63607": "Bym go zawiózł do domu i również klejnotem", + "63608": "Cennym ciebie obdarzył”.", + "63609": "I Zeusowa córka", + "63610": "Rzekłszy to, sowiooka, w powietrze wprost furka", + "63611": "Niby ptaszę skrzydlate, do piersi chłopięcej", + "63612": "Wlawszy siłę i męstwo, że odtąd goręcej", + "63613": "Niż wpierw myślał o ojcu. Uczuć miotan mnóstwem,", + "63614": "Domyśliwał się w duchu, że rozmawiał z bóstwem…", + "63615": "Teraz boskie pacholę do gachów wróciło,", + "63616": "Gdzie śpiewał sławny gęślarz. W izbie cicho było,", + "63617": "Słuchali — a on śpiewał powrót opłakany", + "63618": "Spod Troi od Ateny na Greków zesłany.", + "63619": "Kiedy w górne komnaty doszedł śpiew ponury", + "63620": "Do uszu Penelopy, Ikariosa córy,", + "63621": "Śpiesznie zbiegła po schodach na dolne pokoje,", + "63622": "Wżdy nie sama, przy sobie miała panien dwoje,", + "63623": "I gachom się zjawiła postać cnej matrony", + "63624": "Stojąca w progu izby wysokosklepionej,", + "63625": "Na lica zapuściła z głów namiotkę cienką,", + "63626": "Z lewej i prawej miała służebną panienkę,", + "63627": "I do boskiego piewcy rzekła, płacząc rzewnie:", + "63628": "„Femiu! Ty innych pieśni więcej umiesz pewnie,", + "63629": "Co ludzi, bogów sławią, a u piewców słyną.", + "63630": "Więc jedną z takich zabrzmij; a oni niech wino", + "63631": "Piją milcząc. Tej nie chcę tylko pieśni jednej.", + "63632": "Taką boleścią serce przenika mnie biednej", + "63633": "Już i tak udręczonej tym płaczem ustawnym", + "63634": "Po małżonku, w Helladzie i na Argos sławnym”.", + "63635": "Telemach odrzekł na to: „Matko ukochana!", + "63636": "Za cóż-eś na miłego pieśniarza zdąsana?", + "63637": "Czy że śpiewa, jak czuje? Nie on winien temu,", + "63638": "Raczej Zeusa obwiniaj, że daje każdemu", + "63639": "Mistrzowi takie tylko, jak sam chce, natchnienia.", + "63640": "Nie wiń go, że nam śpiewa Greków utrapienia.", + "63641": "Azaliż nie tej pieśni słuchamy najchętniej,", + "63642": "Co czymsić nowym w sercu słuchacza odtętni?", + "63643": "Raczej ty się do pieśni nastrój w duszy swojej.", + "63644": "Przecież nie sam to Odys nie wrócił spod Troi", + "63645": "— Tylu innych herojów przepadło bez wieści.", + "63646": "Lepiej wróć do się, pilnuj roboty niewieściej,", + "63647": "Wrzeciona i krosienek. Naganiaj, by żwawo", + "63648": "Dziewczęta pracowały. Rozkaz mężów sprawą,", + "63649": "A i moją. Jam przecież pan tutaj we dworze”.", + "63650": "I cofnęła się matka w zdumionej pokorze", + "63651": "Mądrą synowską mowę rozważając w sobie,", + "63652": "A wszedłszy do swych komnat da folgę żałobie,", + "63653": "Pamięć męża rzewnymi oblewając łzami,", + "63654": "Póki Pallas jej powiek nie potrzęsła snami.", + "63655": "W ciemnej izbie znów wrzawę wszczęli zalotnicy.", + "63656": "Każdy z nich rad się dobrać do niej, do łożnicy.", + "63657": "Lecz Telemach słowami powściągnął zbytników:", + "63658": "„Matki mej zalotnicy, niechajcie tych krzyków!", + "63659": "Nie lepiej-ż przy tych godach zażyć krotochwili,", + "63660": "I takiego pieśniarza nie stokroć-że milej", + "63661": "Słuchać, kiedy boskimi dźwięki nas czaruje?", + "63662": "Jutro w rynku na wiecę wszystkich powołuję,", + "63663": "By obwieścić mój rozkaz krótko, węzłowacie:", + "63664": "Fora ze dwora! Innych schadzek czy nie macie,", + "63665": "Gdzie byście swój lub cudzy zjadali dobytek?", + "63666": "Lecz jeśli na tym rozkosz wasza i pożytek,", + "63667": "Aby mi nie zostawić w domu kęsa chleba,", + "63668": "To i mnie zjedzcie! Zaklnę nieśmiertelne nieba,", + "63669": "A może Zeus te psoty równym spłaci płatem,", + "63670": "I wszyscy gardło dacie na miejscu tu, na tem!”", + "63671": "Tak mówił. Oni wargi przygryźli. Skąd taka,", + "63672": "Dziw im, wzięła się buta dziś u Telemaka?", + "63673": "Więc Antinoj, Eupejta syn, nabrał go z góry:", + "63674": "„Pewnie cię, Telemachu, nauczył bóg który", + "63675": "Tak hardo się odzywać tutaj w naszym gronie?", + "63676": "Obyś tylko w Itace nie dał mu, Kronionie,", + "63677": "Panować, choć na niego władza spada z ojca!”", + "63678": "Na to mu wręcz odcięła roztropność mołojca:", + "63679": "„Antinoju! Czczej sprzeczki z tobą nie prowadzę,", + "63680": "Lecz jeśli Zeus ją da mi, to wezmę tę władzę.", + "63681": "Alboż to zostać królem masz za rzecz tak podłą?", + "63682": "Zaprawdę nic w tym złego: otworzy się źródło", + "63683": "Dochodów, zbogaciejesz i sam wzrośniesz w cześci.", + "63684": "Przecież achajskich kniaziów niemało się mieści", + "63685": "Na tej wyspie, bądź młodych, bądź w starym już wieku,", + "63686": "Aby to berło wzięli po wielkim człowieku.", + "63687": "Dla mnie dość, żebym dom mój utrzymał spokojnie", + "63688": "I sługi, które Odys wziął łupem na wojnie”.", + "63689": "Eurymach, syn Polyba, na to się ozowie:", + "63690": "„O tym, mój Telemachu, rozstrzygną bogowie,", + "63691": "Kto na przyszłość itackim ma władać ostrowem.", + "63692": "Ty dzierż swoje i panuj w ognisku domowym.", + "63693": "A póki mężów stanie w tym naszym zakątku,", + "63694": "Nikt by nie śmiał cię gwałtem ograbiać z majątku.", + "63695": "Jednak chciałbym o gościa tego spytać — powiedz,", + "63696": "Co zacz? Z jakiej to ziemi wziął się ten wędrowiec?", + "63697": "Gdzie ród jego? Dziedziczne kędyż leżą włości?", + "63698": "Czy o powrocie ojca przywiózł wiadomości?", + "63699": "Czy też we własnej sprawie tu go co przygnało?", + "63700": "Czemu naraz gdzieś przepadł, a do nas nieśmiało", + "63701": "Zbliżał się? Z twarzy przecież wyglądał szlachetnie”.", + "63702": "Na to roztropny młodzian Telemach odetnie:", + "63703": "„Eurymachu! Już ja się ojca nie spodziewam!", + "63704": "I przestałem już wierzyć wieściom, choć je miewam.", + "63705": "We wróżby też nie wierzę. Choć tam matka pyta", + "63706": "Sprowadzanego często o przyszłość wróżbita.", + "63707": "Ten zaś gość znał mojego rodzica za młodu,", + "63708": "Zwie się Mentes, Anchiala syn, z bitnego rodu.", + "63709": "Dziś żeglownym Tafijcom włada berłem błogim”.", + "63710": "Tak mówił przeczuwając, że ten gość był bogiem.", + "63711": "I gachy znów śpiewkami, wesołymi skoki", + "63712": "Szaleli, aż wieczorne zbliżyły się mroki.", + "63713": "A gdy już czarne mroki zapadły i chłody,", + "63714": "Każdy poszedł się wyspać do swojej gospody.", + "63715": "Telemach do sypialnych również szedł pokoi,", + "63716": "W gmachu z pięknym widokiem; ten w podwórzu stoi.", + "63717": "A szedł zakłopotany szukać snu, do łóżka;", + "63718": "Przed nim z smolnym łuczywem szła dobra staruszka", + "63719": "Eurykleja, Opsowa córka. Opsa spłodził", + "63720": "Pejsenor. Gdyż Laertes, kiedy w kupno wchodził", + "63721": "Swych włości, razem o nią zawarł był ugodę", + "63722": "I za dwadzieścia wołów kupił dziewczę młode,", + "63723": "Które to w domu chował w pańskiej uczciwości.", + "63724": "Wżdy nigdy jej nie dotknął, bojąc się zazdrości", + "63725": "Żony swej. Teraz ona świeciła łuczywem", + "63726": "Telemachowi; sercem kocha go pieściwem,", + "63727": "Gdy jeszcze od dziecięcych niańczyła go latek.", + "63728": "On, skoro drzwi otworzył do swoich komnatek,", + "63729": "Siadł na pościeli, zrzucił z siebie chiton miękki", + "63730": "I roztropnej staruszce oddał go do ręki;", + "63731": "A ta, złożywszy gładko fałdzik przy fałdziku,", + "63732": "Zawiesiła przy łóżku na ściennym gwoździku,", + "63733": "Po czym wyszła, drzwi srebrnym przyciągła pierścieniem,", + "63734": "Zasuwkę zasunęła szarpnąwszy rzemieniem.", + "63735": "On noc całą w wełnianym puchu ócz nie mruży;", + "63736": "Pallas radziła podróż: myślał o podróży.", + "63737": "Pieśń druga", + "63738": "Zgromadzenie mieszkańców Itaki. Wyjazd Telemacha", + "63739": "Gdy świt różanopalcą urodził Jutrzenkę,", + "63740": "Syn Odysa się z łoża porwał, wdział sukienkę", + "63741": "Chędogą, a przez ramię zawiesił miecz srogi,", + "63742": "Pięknymi postołami białe opiął nogi", + "63743": "I wyszedłszy z komnaty, jak niebianin śliczny,", + "63744": "Wydał rozkaz keryksom, aby okoliczny", + "63745": "Lud kędziornych Achiwów na wiecę zwołali;", + "63746": "Więc na głos ich Achaje zewsząd się ściągali.", + "63747": "A gdy już powołani gromadnie się znidą,", + "63748": "Wstąpił pośród nich, w ręku ze spiżową dzidą,", + "63749": "Wżdy nie sam, lotnych chartów parę miał przy sobie.", + "63750": "Pallas taki nadała blask jego osobie,", + "63751": "Że lud wszystek się cieszył z młodzieńca widoku;", + "63752": "Zasiadł prestoł ojcowski; starce cofli kroku.", + "63753": "Heroj Ajgyptios zaczął rzecz przed zgromadzeniem.", + "63754": "Był to zgarbiony starzec mądry doświadczeniem,", + "63755": "Którego syn Antifos z Odysem w wyprawie", + "63756": "Na Ilion koniorodny pociągnął, i w nawie", + "63757": "Jednej z nim pożeglował, kopijnik wyborny,", + "63758": "Lecz go Polyfem w jamie rozdarł — na wieczorny", + "63759": "Kąsek sobie ów złośnik chłopaka zostawił.", + "63760": "Krom niego, miał trzech innych: Eurynomos bawił", + "63761": "Z zalotnikami; doma dwaj gospodarzyli —", + "63762": "Przecież syna, co zginął, płakał każdej chwili.", + "63763": "Więc stary płacząc tak się ozwał do słuchaczy:", + "63764": "„Itakanie! Niech słucha, kto mnie słuchać raczy.", + "63765": "Nie było u nas sejmów ni żadnej narady,", + "63766": "Odkąd cny Odys wywiódł pod Troję osady;", + "63767": "Któż więc zwołał nas ninie? Kto miał powód jaki?", + "63768": "Zrobiłaż to starszyzna czy nasze junaki?", + "63769": "Czyżby który wieść dostał, że wracają nasi?", + "63770": "Niechaj mówi, co słyszał, ciekawość ugasi.", + "63771": "A może jaką sprawę publiczną chce wnosić?", + "63772": "Zawsze czyn to szlachetny, i niech mu Zeus dosyć", + "63773": "Darów nasypie, ile serce jego żąda!”", + "63774": "Telemach z słów tych wróżbę pomyślną przegląda,", + "63775": "A nie mogąc dosiedzieć, wpadł w pośrodek tłoku,", + "63776": "Żądny słowa. Wtem keryks Pejsenor, na oku", + "63777": "Mając go, zaraz berło podsunął do ręki;", + "63778": "On zwrócił się do starca i na znak podzięki", + "63779": "Rzekł:", + "63780": "„Cny starcze, ów sprawca wnet ci się przedstawi:", + "63781": "Jam was zwołał w najcięższym smutku, co mnie dławi.", + "63782": "Lecz o powrocie naszych nie wiem nic takiego,", + "63783": "Co bym mógł wnieść do ludu tu zgromadzonego,", + "63784": "Tym mniej o pospolitej kraju radzić rzeczy;", + "63785": "Ino powiem o sobie. Dom mój się niweczy", + "63786": "Podwójną klęską. Naprzód stradałem rodzica:", + "63787": "Pod berłem jego niegdyś kwitła ta ziemica;", + "63788": "A teraz znowu cierpię nad domem w upadku —", + "63789": "Lada chwila, a koniec mienia i dostatku!", + "63790": "Matkę moją obsiadła rzesza zalotników;", + "63791": "Wszystko to syny naszych przedniejszych władyków,", + "63792": "A każdy od jej ojca Ikariosa stroni —", + "63793": "Przecież, żeby prosili, dałby sute po niej", + "63794": "Wiano i rękę temu, kogo sam wybierze.", + "63795": "Wtomiast woleli u nas obrać sobie leże,", + "63796": "Rznąć z naszych obór woły, owce, kozy tłuste", + "63797": "Na biesiady, ognistym winem swą rozpustę", + "63798": "Skrapiać i wszystko chłonąć — a nie ma nikogo,", + "63799": "Kto by jak Odys plagę odwrócił tę srogą.", + "63800": "Ja jej sam nie odwrócę; sił nie mam na tyle", + "63801": "I nie wiem, czy odwagą podołam ich sile.", + "63802": "Oj, dałbym sobie radę, gdyby sił po temu!", + "63803": "Co się święci, znieść trudno i najcierpliwszemu.", + "63804": "Dom mój do szczętu złupion! Ujmijcież się przecie", + "63805": "Krzywd mych, jeśli się wstydać sąsiadów nie chcecie", + "63806": "Dokoła mieszkających; wszak was bogi mściwe", + "63807": "Mogłyby skarać za ich gwałty niegodziwe.", + "63808": "Za nie się Zeus olimpski, za nie Temis nasza", + "63809": "Pomści, co ludzkie rady wspiera lub rozprasza!", + "63810": "Pofolgujcie mi, błagam! Czyż mało wam na tem,", + "63811": "Że własne utrapienie moje dla mnie katem?", + "63812": "Miałżeby kiedy Odys, rodzic mój poczciwy,", + "63813": "Umyślnie was obrazić, pancerne Achiwy,", + "63814": "Że na mnie wetujecie swe dawne obrazy", + "63815": "I podszczuwacie gachy? Wolałbym sto razy", + "63816": "Widzieć dom mój, dobytek, przez was pochłonięty:", + "63817": "W tym nieszczęściu ocalić można by choć szczęty;", + "63818": "Bo dopóty bym chodził od chaty do chaty", + "63819": "Krzycząc: «Wróćcie, co moje!», aż bym odbił straty,", + "63820": "Gdy ninie tylko zgryzot poicie mnie jadem!”", + "63821": "Rzekłszy to o ziem cisnął berło; łzy mu gradem", + "63822": "Z ócz się polały. Lud się łez jego litował:", + "63823": "Wszyscy wkoło milczeli i nie występował", + "63824": "Nikt z gromiącą pogróżką przeciw jego mowie,", + "63825": "Tylko syn Eupejtesa, Antinoj, tak powie:", + "63826": "„Chłopcze ostrojęzyczny, wyrwałeś się hardo", + "63827": "Z potwarzą; chcesz nas okryć wstydem i pogardą.", + "63828": "Cóż zalotnicy złego-ć zrobili? Gdzie wina?", + "63829": "Raczej w twej matce, chytrej niewieście, przyczyna.", + "63830": "Wszak trzy lata minęły, a na czwarty ma się,", + "63831": "Jak zalotnych Achiwów czczą nadzieją pasie;", + "63832": "Wszystkim coś obiecuje; tym, owym majaczy", + "63833": "Słodkimi konszachtami, lecz myśli inaczej.", + "63834": "Na taką się jej dowcip zdobył niespodziankę,", + "63835": "Że umyślnie w swej izbie cienką, długą tkankę", + "63836": "Nałożyła i rzekła do zalotnej młodzi:", + "63837": "— Jeśli wam po Odysie o mą rękę chodzi,", + "63838": "To pokąd nie dokończę tej szaty, nie prędzej", + "63839": "Ślub być może — bo żal by marnować mi przędzy.", + "63840": "Sztukę tę dla Laerta przeznaczam, gdy stary", + "63841": "Usnąwszy niezbudzonym snem pójdzie na mary;", + "63842": "Nie chcę, by mnie achajskie ganiły kobiety,", + "63843": "Gdyby on, pan tak wielki, leżał nieokryty.", + "63844": "Tak mówiła, i wszyscy wierzyli mądrosze.", + "63845": "Odtąd w dzień przy krosienkach tkała tam po trosze,", + "63846": "Lecz w noc przy żagwiach pruła, co we dnie utkała,", + "63847": "I tak nas przez trzy lata wciąż oszukiwała.", + "63848": "Gdy czwarty rok przyniosły pór odmienne lica,", + "63849": "Przez jedną z pokojówek wyszła tajemnica.", + "63850": "Wpadamy — na gorącym uczynku schwytana,", + "63851": "Pruła to czasu nocy, co utkała z rana.", + "63852": "Więceśmy ją zmusili dokończyć tej pracy;", + "63853": "A zatem ogłaszamy wręcz, wszyscy junacy,", + "63854": "Dla twojej wiadomości i zgromadzonego", + "63855": "Ludu: Wyślij precz matkę! Niech sobie jakiego", + "63856": "Męża wybierze sama lub ojciec wybierze.", + "63857": "Bo jeśli ma nas długo trzymać w poniewierze", + "63858": "I liczyć na swój dowcip, dany od Pallady,", + "63859": "Tworzenia ślicznych tkanin, wybiegów i zdrady,", + "63860": "O czym-to nie słyszano nigdy za lat dawnych,", + "63861": "Acz w Achai bywało tyle niewiast sławnych:", + "63862": "Taka Alkmen i Tyro, więc Mykene cudna —", + "63863": "Wżdy żadna tak w swej sztuce nie była obłudna", + "63864": "Jak Penelopa. Chytrość nabawi ją szkody,", + "63865": "Bo póty łupić będziem twe mienie i trzody,", + "63866": "Dopóki nie przestanie trwać w swoim uporze,", + "63867": "Jakim ją niebo natchło. Dla niej uróść może", + "63868": "Sława stąd — wżdy majątek przepadnie do licha.", + "63869": "A jeśli wśród Achiwów nie znajdzie żenicha,", + "63870": "Żaden z nas nie ustąpi krokiem z tego domu,", + "63871": "Ani do swoich, ani narzuci się komu!”", + "63872": "Roztropny mu Telemach na to wręcz odpowie:", + "63873": "„Matkę wygnać to w mojej nie mieści się głowie,", + "63874": "Wygnać dawczynię życia, co mnie wykarmiła —", + "63875": "Czy tam ojciec mój żyje, czy go śmierć zabiła!", + "63876": "Trudno mi także spłacić Ikariowi wiano,", + "63877": "Gdybym tak samowolnie wygnał ukochaną.", + "63878": "Oj, dałby mi on za to! A gorzej demony", + "63879": "Pomściłyby się, jeśli klątwa wypędzonej", + "63880": "Wezwie Erynie; ludzie by mną pogardzali!", + "63881": "Nigdy syn z domu swego matki nie oddali.", + "63882": "A jeśli wam ta mowa moja serca bodzie,", + "63883": "To precz z dworu! Na innej osiąść wam gospodzie,", + "63884": "Gdzie byście swój lub cudzy zjadali dobytek!", + "63885": "Lecz jeśli na tym rozkosz wasza i pożytek,", + "63886": "Żeby mi nie zostawić w domu kęsa chleba,", + "63887": "To i mnie zjedzcie! Zaklnę nieśmiertelne nieba!", + "63888": "A wtedy Zeus te psoty równym spłaci płatem,", + "63889": "I wszyscy gardło dacie na miejscu, tu, na tem…”", + "63890": "Tak rzekł. A Zeus, szerokogrzmiący pan błękitu,", + "63891": "Zesłał dwa orły k'niemu lotem z góry szczytu.", + "63892": "Zrazu oba bujały z wiatrami po niebie", + "63893": "Rozpostartymi skrzydły, blisko obok siebie,", + "63894": "Dopiero gdy zawisły nad zgiełkliwym rynkiem,", + "63895": "Nuż trzepotać się w miejscu i kręcić się młynkiem,", + "63896": "Topiąc w te czaszki tłumu złowrogie oczyska.", + "63897": "Biły się szponmi, pierze drąc z karku i pyska —", + "63898": "W końcu przez gmachy miejskie wionęły na prawo.", + "63899": "Lud się dziwił patrzący na tę bójkę krwawą,", + "63900": "I sam się w duchu pytał, co znaczą te dziwy,", + "63901": "Gdy Haliterses zabrał głos, witeź sędziwy,", + "63902": "Syn Mastora, nad niego nie znajdzie wróżbita,", + "63903": "Z lotu ptaków on przyszłe losy wie i czyta;", + "63904": "Więc wobec sejmujących to otworzył zdanie:", + "63905": "„Co wam powiem, słuchajcie słów mych, Itakanie!", + "63906": "Choć, co powiem, najwięcej w zalotniki mierzy.", + "63907": "Im to grozi zagłada! Kto chce, niech mi wierzy.", + "63908": "Odyseja co ino nie widać z powrotem;", + "63909": "Już on gdzieś niedaleko i rozmyśla o tem,", + "63910": "Jak by gachom zgotował śmierci ukaranie.", + "63911": "Przy nich się niejednemu po skórze dostanie", + "63912": "Z okolicznych mieszkańców Itaki górzystej;", + "63913": "Więc trzeba ich hamować — wniosek oczywisty.", + "63914": "Albo niech sami siebie wezmą w tęgie kluby,", + "63915": "A to ich uratuje od niechybnej zguby.", + "63916": "Doświadczony ja wróżbit, co mówię, nie myli,", + "63917": "A czy się już nie spełnia wróżba onej chwili,", + "63918": "Kiedy Argów pod Troję odpływały nawy,", + "63919": "A i Odys należał z nimi do wyprawy —", + "63920": "Że po wielu przygodach on sam bez drużyny,", + "63921": "Od swoich nie poznany, wróci do rodziny", + "63922": "Aż po latach dwudziestu. Wszystko to się stanie”.", + "63923": "Eurymach, syn Polyba, zgromił to gadanie,", + "63924": "Mówiąc: „Starcze! Idź do dom! ot, wróżyłbyś lepiej", + "63925": "Synom swym, czej się jakie licho ich nie czepi.", + "63926": "Umiem ja niż ty trafniej wróżyć z takich znaków,", + "63927": "Któż nie wie, że pod słońcem lata dużo ptaków,", + "63928": "Choć nie wszystkie coś wróżą! Odys dawno w ziemi", + "63929": "Gdzieś spoczywa; a ciebie z wróżbami twojemi", + "63930": "Niechby licho porwało! Nie bajałbyś tyle", + "63931": "Przepowiadając rzeczy drażniące niemile,", + "63932": "Jątrzące Telemacha serce i tak gniewne,", + "63933": "Żeby jakim kubanem ujął cię zapewne.", + "63934": "Lecz wiedz, starcze — a wróżba ta ziści się pono:", + "63935": "Jeśli tego chłopaka, mimo doświadczoną", + "63936": "Starość chciałbyś do burdy podbuntować jakiej,", + "63937": "Tedy krok ten zuchwały da mu się we znaki.", + "63938": "Niech co chce robi, gachom nic zrobić nie może,", + "63939": "Za to tobie pokutę nałożym, nieboże,", + "63940": "Tak twardą, że ci nigdy nie wyjdzie z pamięci.", + "63941": "Ty zaś, mój Telemachu, słuchaj dobrej chęci", + "63942": "I rady: Matkę przymuś, niech wraca do ojca!", + "63943": "On jej sprawi wesele, wyda za mołojca", + "63944": "I córze ukochanej da przystojne wiano.", + "63945": "Inaczej Achajczyki nigdy nie przestaną", + "63946": "Pożądać Penelopy. Czyż boim się kogo?", + "63947": "Telemach nam nie straszny, choć gada tak srogo.", + "63948": "Nawet nas wróżby twoje, staruchu, nie straszą,", + "63949": "Na wiatr rzucone. Wzgardęś tylko zyskał naszą.", + "63950": "Zatem do szumnych biesiad wracamy, i w domu", + "63951": "Nigdy ładu nie dojdziesz, dopóki z nas komu", + "63952": "Ręki matka nie odda. Owoż tak jak pierwej", + "63953": "Dobijać się o rękę jej będziem bez przerwy", + "63954": "I nikt z nas w inne progi pewno nie zawita,", + "63955": "Choćby była niejedna do wzięcia kobieta”.", + "63956": "Na to roztropny młodzian Telemach odpowie:", + "63957": "„Słuchaj mnie, Eurymachu! Słuchajcie, gachowie!", + "63958": "O nic was tu nie błagam, bo i słów nie staje,", + "63959": "Gdy o tym wiedzą bogi i wszystkie Achaje.", + "63960": "Statek mi tylko dajcie z dwudziestą osady,", + "63961": "A puszczę się na morze szerokie na wzwiady:", + "63962": "Będę w Sparcie, a pierwej w piaszczystym Pylosie,", + "63963": "Aby się o rodzica coś wywiedzieć losie;", + "63964": "Może od kogo z ludzi lub od posłannika", + "63965": "Zeusowego dostanę o ojcu języka.", + "63966": "Gdy się dowiem, że żyje i wraca z podróży,", + "63967": "To jeszcze nań poczekam tęskny rok najdłużej", + "63968": "Tutaj w domu; przeciwnie, jeżeli doprawdy", + "63969": "Już on nieżyw, powrócę na tę wyspę zawdy,", + "63970": "I kurhan mu usypię, stypę jak należy", + "63971": "Sprawię, i matce męża poszukam w młodzieży”.", + "63972": "To rzekł i usiadł młodzian. Mentor powstał zatem.", + "63973": "Cnego on Odyseja był druhem i bratem;", + "63974": "Odys mu na odjezdnem dał pieczę majątku,", + "63975": "Przykazał posłuszeństwo — a on strzegł porządku.", + "63976": "Więc w dobrej wierze starzec takie otwarł zdanie:", + "63977": "„Co powiem, posłuchajcie słów mych, Itakanie!", + "63978": "Źle to, kiedy pan, w ręku którego jest władza,", + "63979": "Ma serca prawość, dobry, poddanym dogadza;", + "63980": "Przeciwnie, złym być winien, okrutnym zbytnikiem,", + "63981": "Kiedy pamięć boskiego Odysa już w nikim", + "63982": "Tu u ludu nie żyje, chociaż nam królował", + "63983": "Łagodnym berłem i nas jak ojciec miłował.", + "63984": "Mniej przeto za złe biorę zalotnej czeredzie,", + "63985": "Że w chytrym zaślepieniu pusty żywot wiedzie,", + "63986": "Szarpiąc mienie Odysa; za to kiedyś szyje", + "63987": "Dadzą, dziś się łudzący, że Odys nie żyje.", + "63988": "Atoli reszcie gminu za złe mam, że siedzi", + "63989": "Niemy i nawet słowem nie karci gawiedzi;", + "63990": "Liczniejszy, a tej garstki nie okiełzna drobnej”.", + "63991": "Na to syn Euenora Lejokrit rzekł złobny:", + "63992": "„Mentorze! Podżegaczu! Głupstwa pleciesz w szale;", + "63993": "Lud szczujesz na nas. To ci się nie uda wcale,", + "63994": "Żebyś liczbą miał wydrzeć nam zaszczyt biesiady!", + "63995": "Sam Odysej podobno nie dałby nam rady,", + "63996": "Gdyby tutaj się zjawił i naszych sokołów", + "63997": "Brał się rugować z dworu od godowych stołów.", + "63998": "Nie ucieszyłoby to nawet jego żony,", + "63999": "Choć spragnionej do męża. Padłby porażony", + "64000": "Ciosem wnet, zaczepiając silniejszych liczebnie.", + "64001": "Widzisz więc, żeś się z mową wyrwał niepotrzebnie.", + "64002": "Dość tego, idźcie do dom, każdy do swej pracy.", + "64003": "Telemacha tam w drogę wyprawią już tacy,", + "64004": "Jak Mentor, Haliterses — oni, co od ojca", + "64005": "Datującą się przyjaźń mają dla mołojca.", + "64006": "Lubo sądzę, że z nami posiedzi on dłużej,", + "64007": "Łowiąc wieści, i tej tam zaniecha podróży”.", + "64008": "Tak rzekł — i dał odprawę wiecującej rzeszy.", + "64009": "Rozprószyły się tłumy, każdy do się śpieszy,", + "64010": "Zalotni zaś na dworzec Odysa wtargnęli.", + "64011": "Telemach na brzeg morski poszedł i w topieli", + "64012": "Ciemnych, wód umył ręce, Ateny wzywając:", + "64013": "„Bóstwo, Ty, które wczoraj dom nasz nawiedzając", + "64014": "Rozkazałaś mi łodzią puścić się na morze", + "64015": "Za wieścią o mym ojcu zgubionym, co może", + "64016": "Wraca do nas: lecz zamiar psują mi Achiwi,", + "64017": "A najbardziej gachowie gwałtowni i chciwi”.", + "64018": "Tak się modlił. Wtem Pallas stanęła na jawie,", + "64019": "Mentorowi podobna w głosie i postawie,", + "64020": "I do młodziana rzekła uskrzydlone słówko:", + "64021": "„Na przyszłość, Telemachu, nie trwóż, nie drwij główką!", + "64022": "Jeśliś po ojcu dostał moc i serce dzielne,", + "64023": "Którym słowa i czyny siał on nieśmiertelne,", + "64024": "Tedy podróż ta dla cię nie będzie daremną,", + "64025": "Lecz jeśli w żyły swoje wziąłeś krew nikczemną", + "64026": "I Odys z Penelopą ciebie nie spłodzili —", + "64027": "Nigdy nie dopniesz tego, co chcesz, chęć omyli.", + "64028": "Zaprawdę, mało synów, co się w ojców wdali,", + "64029": "Mniej lepszych, a moc takich, co podli i mali.", + "64030": "Więc gdy nadal nie stchórzysz i nie podrwisz głową,", + "64031": "Ani całkiem utracisz mądrość Odysową,", + "64032": "Tedy na pewne tuszę, żeć dzieło uwieńczy;", + "64033": "A tym, co gachy robią, gardź, niech cię nie dręczy.", + "64034": "Głupcom tym sprawiedliwość ni mądrość nieznana;", + "64035": "Nie przeczuwają śmierci, a już zgotowana", + "64036": "Wisi nad nimi; wszyscy na jeden raz padną,", + "64037": "Więc twój wyjazd nie trafi na przeszkodę żadną;", + "64038": "Ja bowiem, jako z ojcem miałem przyjaźń dawną,", + "64039": "Jadę z tobą i łódź ci przysposobię spławną.", + "64040": "Tymczasem wracaj do dom, z gachami się zadaj,", + "64041": "Podróżną żywność gromadź, w naczynia układaj,", + "64042": "Wino w dzbany, a mąkę, co chłopom moc daje,", + "64043": "Pakuj w wory skórzane. Ja zaś sobie zraję", + "64044": "Tam i sam między ludem nieco ochotnika.", + "64045": "A że w morskiej Itace wiele się spotyka", + "64046": "Tak starych, jak i nowych na wybrzeżu łodzi,", + "64047": "Więc wybiorę najlepszą; gdy się nałagodzi", + "64048": "I opatrzy, wraz spuścim łódź na pełną wodę”.", + "64049": "Tak rzekła Kronionowa córa. Chłopię młode", + "64050": "Na głos bogini rusza śpiesznymi krokami", + "64051": "Ku domowi, po drodze bijąc się z myślami.", + "64052": "W domu zastał tłum gachów, jak sobie w najlepsze", + "64053": "W dziedzińcu kozy łupił, smalił tłuste wieprze.", + "64054": "Aż oto i Antinoj ze śmiechem ku niemu", + "64055": "Pomknął, ścisnął za rękę i rzekł po swojemu:", + "64056": "„Telemachu wymowny, zagorzała głowo!", + "64057": "Nie gorsz się postępkami naszymi ni mową.", + "64058": "Jedz, pij razem tu z nami, tak samo jak wprzódy,", + "64059": "A o podróż Achajom zostaw wszystkie trudy:", + "64060": "Łódź ci dadzą, wioślarzy, byś w boskim Pylosie", + "64061": "Prędzej się mógł dowiedzieć coś o ojca losie”.", + "64062": "Roztropny mu Telemach na to odpowiedział:", + "64063": "„Nigdy bym, Antinoju, przy godach nie siedział", + "64064": "Z zuchwalcami, by z nimi zażyć krotochwile!", + "64065": "Czyż wam mało, gachowie, żeście mi już tyle", + "64066": "Przetrawili majątku, pókim był dziecięciem?", + "64067": "Dziś, gdym podrósł i własnym zrozumiał objęciem,", + "64068": "Co świat gada — a piersi męskie duch rozpiera —", + "64069": "Zobaczę, czy nie przyjdzie na was straszna Kera,", + "64070": "Bądź do Pylos pojadę, bądź zostanę z wami.", + "64071": "Wżdy jadę! Ta się podróż, jak tuszę, uda mi,", + "64072": "Choćby na cudzej łodzi, bo swego okrętu", + "64073": "Ni flisów nie mam, przez was złupiony do szczętu”.", + "64074": "To rzekł i rękę umknął z jego dłoni zdradnej,", + "64075": "A gachy, sposobiące w izbie stół biesiadny,", + "64076": "Drwili zeń; ów i drugi językiem szermował,", + "64077": "Aż jakiś tam pyszałek z tym się wysforował:", + "64078": "„Coś Telemach się bierze do nas nie na żarty!", + "64079": "Pewnie oprawców z Pylos albo też ze Sparty", + "64080": "Zmówi na nasze gardła, gorąco kąpany!", + "64081": "Może też do Efyry, w ów kraj wychwalany,", + "64082": "Kopnie się po mordercze, z ziół dobyte trutki,", + "64083": "I do wina nam wmiesza? Oj, żywot nasz krótki!”", + "64084": "Po nim znów inny śmiałek tak się naigrawa:", + "64085": "„Kto wie, czy mu na dobre wyjdzie ta wyprawa,", + "64086": "I czy go, jak Odysa, nie pochłoną wały?", + "64087": "Uważcie, jaki kłopot byłby stąd niemały:", + "64088": "Trzeba by się spuścizną dzielić i dom ładzić,", + "64089": "Żeby matkę z małżonkiem nowym w nim osadzić”.", + "64090": "Tak mówili, gdy młodzian w wysokosklepienne", + "64091": "Skarbce zaszedł ojcowskie, gdzie miedź, złoto cenne", + "64092": "W kupach leżały; w skrzyniach suknie pochowane,", + "64093": "W łagwiach oliwa wonna; toż dzbany gliniane", + "64094": "W rząd, o ścianę oparte, stały z winem starem,", + "64095": "Tym najsmaczniejszym, niemal że boskim nektarem", + "64096": "Odysa, jeśli tenże trudy i przygody", + "64097": "Złamie i kiedyś wróci do własnej zagrody.", + "64098": "Sklepy te drzwi warowne zamykały szczelnie", + "64099": "Na dwie kłódki. Szafarka w nich krząta się dzielnie", + "64100": "Dzień i noc, pańską własność mająca w dozorze,", + "64101": "Eurykleja Opsówna — Ops po Pejsenorze.", + "64102": "Telemach ją do sklepu zwołał i rzekł: „Nuże,", + "64103": "Matulu! Nalej winem gliniane mi kruże,", + "64104": "Wystałym i najlepszym, jakie ma piwnica,", + "64105": "Krom tego, co je chowasz dla mego rodzica,", + "64106": "Gdyby kiedyś powrócił do nas w zdrowia pełni.", + "64107": "Nalej takich dwanaście i zatkaj najszczelniej;", + "64108": "Toż w miechy gęstoszyte mąki mi nabierzcie —", + "64109": "Dość będzie cienko mlonej nabrać miar dwadzieście;", + "64110": "Wżdy o tym nic nie trzeba mówić do ostatka.", + "64111": "Sami to wszystko zróbcie; a w wieczór, gdy matka", + "64112": "Pójdzie sobie na górę i spać się układnie,", + "64113": "Będę mógł te przybory powynosić snadnie,", + "64114": "Gdyż wyjeżdżam do Sparty; lecz pierwej w Pylosie", + "64115": "Chciałbym się o ojcowskim coś dowiedzieć losie”.", + "64116": "To rzekł, a Eurykleja łzami się zalewa,", + "64117": "Głośno łkając, w te słowa k'niemu się odzywa:", + "64118": "„Synku! Cóż znowu do cię przystąpiło? Za czem", + "64119": "Miałbyś gdzieś w świat za oczy puszczać się tułaczem,", + "64120": "Panicz, jedynak? Kiedy nie ma wątpliwości,", + "64121": "Odysej daleko złożył swoje kości!", + "64122": "A oni, gdy odjedziesz, nastąpią-ć na życie,", + "64123": "I aby twój majątek posiąść, zgładzą skrycie.", + "64124": "Ot! Siedź lepiej na swoim! Nikt cię stąd nie goni", + "64125": "Szukać strachu i burzy na bezdennej toni”.", + "64126": "Na to rzekł jej Telemach, roztropne pacholę:", + "64127": "„Nie trap się, nianiu! Boską spełniam tylko wolę.", + "64128": "Wżdy przysiąż, że mej matce nie powiesz, co robię", + "64129": "Aż w jedenastej albo aż w dwunastej dobie,", + "64130": "Chyba gdyby kto doniósł lub mnie zawołała;", + "64131": "Nie chciałbym, by się łzami psuła jej płeć biała”.", + "64132": "To rzekł. Ona na wielkie bogi mu przysięgła,", + "64133": "A przysiągłszy, największym zaklęciem się sprzęgła.", + "64134": "I wino jęła toczyć wraz w kruże gliniane,", + "64135": "Mąkę zsypywać w miechy gęsto zeszywane.", + "64136": "On zaś poszedł do izby, gdzie gachów biesiada.", + "64137": "Teraz na inny fortel bierze się Pallada:", + "64138": "Wziąwszy kształt Telemacha obiegła dokoła", + "64139": "Ulice miasta, wszystkim przykazując zgoła,", + "64140": "Kogo tylko spotkała, by gdy noc zapadnie,", + "64141": "Nie omieszkał przy łodzi stawić się gromadnie;", + "64142": "W końcu zaś u Nemona, co go Fronios rodzi,", + "64143": "O łódź prosiła, on jej nie odmówił łodzi.", + "64144": "Zgasło światło Heliosa, mrok poczernił szlaki;", + "64145": "Bogini łódź na morze pchnęła i wszelaki", + "64146": "Sprzęt zniosła, bez którego żaden nie wybieży", + "64147": "Okręt na morze; potem podal od wybrzeży,", + "64148": "Aż do ujścia zatoki, łódź tę podprowadzi", + "64149": "I napomnienia daje zebranej czeladzi.", + "64150": "Znowu na inny fortel Pallada się wzięła:", + "64151": "Śpiesznie w dworzec boskiego Odysa wionęła", + "64152": "I tam gachom snem słodkim zaprószyła oczy,", + "64153": "Że niejeden z pijących, gdy go sen zamroczy,", + "64154": "Czaszę z ręki upuścił. Więc się zataczając", + "64155": "Na spoczynek do miasta poszli, nie mieszkając.", + "64156": "Wtedy Zeusowa córa o oczach błękitnych", + "64157": "Wywoła Telemacha z głębi komnat szczytnych,", + "64158": "Mentorowi podobna i z głosu, i twarzy:", + "64159": "„Telemachu, tam garstka pancernych wioślarzy", + "64160": "Czeka już; brak im ciebie tylko, a odpłyną.", + "64161": "Spieszmy się, by z wyjazdem nie spóźnić się ino!”", + "64162": "To wyrzekła Atene i śpiesznie szła przodem;", + "64163": "On za boginią równym też podążał chodem.", + "64164": "A gdy tak do korabiu doszli, co w przystani,", + "64165": "Czekali kędzierzawi flisy tam zebrani.", + "64166": "Do nich więc świętej mocy Telemach rzekł: „Ano!", + "64167": "Chodźcie, mili, po żywność już przygotowaną", + "64168": "U mnie w domu… Przed matką cała rzecz ukryta;", + "64169": "Krom starki jednej, żadna nic nie wie kobieta”.", + "64170": "Rzekł — i przodem podążył; oni za nim w ślady", + "64171": "Znieśli żywność do łodzi burtownej na składy,", + "64172": "Ustawiając w tym szyku, jak rozkaz im dany,", + "64173": "Aż i sam wszedł na pomost, przez nią poprzedzany.", + "64174": "Pallas siadła u steru, a tuż przy bogini", + "64175": "Siadł Telemach. Więc linę odczepiwszy, inni", + "64176": "Weszli także na statek i zasiedli ławy.", + "64177": "Atene im wiatr zaraz zesłała. łaskawy:", + "64178": "Zefir wiejący czuby fal czarniawych gładzi.", + "64179": "Telemach wciąż do miłej przemawiał czeladzi,", + "64180": "By śpiesznie ład czyniła; więc robią, co każe:", + "64181": "Sosnowy maszt wbijają w drążonym ligarze,", + "64182": "Wyprostowują, z dołu biorą w mocne sznury,", + "64183": "I na rzemieniach żagle podciągną do góry.", + "64184": "Jakoż płótna wiatr nadął, i wełny z łoskotem", + "64185": "Bijąc o boki nawy, gdy nurt pruła lotem,", + "64186": "Coraz śpieszniej ją gnały po wodnym odmęcie.", + "64187": "A tak, gdy umocnili sprzęty na okręcie,", + "64188": "Wnieśli po sam czub winem napełnione czary,", + "64189": "Z nich bogom nieśmiertelnym zlali część ofiary;", + "64190": "Najwięcej zaś Atenie obiat się dostało.", + "64191": "Bogini z nimi była do rana, noc całą.", + "64192": "Pieśń trzecia", + "64193": "Wydarzenia w Pylos", + "64194": "Wybiegł Helios z jeziora promiennej pościeli", + "64195": "Na spiżowy strop nieba. I już dniem się bieli", + "64196": "Dla bogów i dla ludzi ziemia karmicielka,", + "64197": "Gdy do Pylos przybyli. Murów moc tam wielka", + "64198": "W grodzie Neleja! Właśnie lud dawał ofiarne,", + "64199": "Zabijane na brzegu morskim, byki czarne", + "64200": "Posejdonowi. Dziewięć ław było zajętych,", + "64201": "Po pięćset w każdej; dziewięć byków też zarżniętych", + "64202": "Przed każdą. Bogu na cześć udźce popalono", + "64203": "I skosztowano trzewiów. Nawa w chwilę oną", + "64204": "Przybijała do lądu. Flisy żagiel stroczą,", + "64205": "A statek przycumują, i wszyscy wyskoczą", + "64206": "Na brzeg wraz z Telemachem, którego prowadzi", + "64207": "Bogini jasnooka i z cicha tak radzi:", + "64208": "„Teraz, chłopcze, już nie czas chować wstydne lica,", + "64209": "Gdyś się puścił na morze odszukać rodzica,", + "64210": "Czy go ziemia gdzie grzebie, czy co z nim się stało;", + "64211": "Przeto do rycerskiego Nestora idź śmiało.", + "64212": "Zobaczym, jaką radą on ciebie wspomoże,", + "64213": "Pewna, że nie okłamie — on kłamać nie może”.", + "64214": "Na to znowu roztropny Telemach odpowie:", + "64215": "„Jakże pójdę i jak się pokłonię królowi?", + "64216": "Niewprawnym w gładkie słowa, a będąc młokosem", + "64217": "Wstyd mi obcesem pytać starca z białym włosem”.", + "64218": "Błękitnooka rzekła mu na to Pallada:", + "64219": "„Nie trwóż się: trochę serce przez ciebie zagada,", + "64220": "Trochę natchnie bóg który. Bo tak z różnych rzeczy", + "64221": "Wnoszę, żeś jest u bogów w osobliwej pieczy”.", + "64222": "To powiedziawszy Pallas pośpieszyła przodem,", + "64223": "A za nią wraz Telemach zdążał raźnym chodem.", + "64224": "Do ław przyszli — starszyzna pylijska w nich siedzi,", + "64225": "Nestor z synami; pełno krząta się gawiedzi:", + "64226": "Ci piekli mięso, inni na rożny je kładli.", + "64227": "Ujrzawszy gości hurmem przeciw nim wypadli,", + "64228": "Podali ręce, gwałtem ciągnęli przybyłych.", + "64229": "Syn Nestora, Pejsistrat, pierwszy gości miłych", + "64230": "Witał: wziąwszy za ręce, do jadła prowadził", + "64231": "I na piasku, na skórach miękkich ich posadził", + "64232": "Przy swym ojcu i bracie swoim Trasymedzie.", + "64233": "Przed każdym trzewiów nakładł, toż z czaszą wyjedzie", + "64234": "Złotą, nalał w nią wina i taką przemową", + "64235": "Uczcił błękitnooką córkę Diosową:", + "64236": "„Módl się, gościu, do bóstwa nad słonymi wody!", + "64237": "Jemu gwoli, jak widzisz, sprawiamy te gody;", + "64238": "Gdy zaś spełnisz libację, jak obyczaj każe,", + "64239": "Towarzyszowi swemu ku takiej ofiarze", + "64240": "Podaj czasz z winem słodkim. Wszak on bogów chwali:", + "64241": "Bo jakżeby się ludzie bez bogów ostali?", + "64242": "Lecz że młodszy od ciebie, a mój równolatek,", + "64243": "Więc pierwej ciebiem poczcił, jego na ostatek”.", + "64244": "To rzekłszy, w rękę dał jej czaszę pełną wina.", + "64245": "Ujęło to Atenę, że od niej zaczyna:", + "64246": "Widać młodzian roztropny i chowan w karności —", + "64247": "Zatem tak się modliła do mórz wszechmocności:", + "64248": "„Usłysz mnie, Lądowstrzęsco! Usłysz, Posejdonie!", + "64249": "Czej cię szczerą modlitwą do życzeń mych skłonię:", + "64250": "Najpierw daj Nestorowi, synom jego sławę,", + "64251": "Mężom pylijskim pokaż oblicze łaskawe", + "64252": "Za pyszną hekatombę, daną-ć z taką częścią,", + "64253": "A nam dwom daj powrócić do dom z dobrą wieścią", + "64254": "I cel osiągnąć naszej podróży w te kraje!”", + "64255": "Po tej prośbie i drugą spełnia, bo oddaje", + "64256": "Telemachowi czaszę podwójną, złocistą.", + "64257": "I syn Odysa zmówił modlitwę strzelistą.", + "64258": "Gdy właśnie z rożnów zdjęto pieczone mięsiwa,", + "64259": "Każdy kęs dostał; uczta była to prawdziwa:", + "64260": "Kto spragniony się napił, kto głodny nasycił.", + "64261": "Gereński witeź, sławny Nestor, rzecz pochwycił:", + "64262": "„Teraz wolno mi spytać przybyłych tu gości,", + "64263": "Kto są — bo już podjedli sobie do sytości.", + "64264": "Mówcie, co wy za jedni? Skąd morzem płyniecie?", + "64265": "Czy dla handlu, czyli też błądzicie po świecie,", + "64266": "Ot tak sobie, łotrzyki, postrach tych wybrzeży,", + "64267": "Narażający głowy własne dla grabieży?”", + "64268": "Wraz roztropny Telemach tak odparł bez mała,", + "64269": "A odważnie, bo ducha Atene mu wlała,", + "64270": "Żeby pytał o ojca, a czej na ślad wpadnie,", + "64271": "I żeby się sam młodzian pokazał też ładnie:", + "64272": "„O Nestorze, Achiwom przodkujący w sławie!", + "64273": "Pytasz nas, skąd jesteśmy? Zaraz ci objawię:", + "64274": "Z Itaki podnejońskiej po mokrej wód fali", + "64275": "W sprawie własnej, nie ludu, tuśmy się dostali,", + "64276": "Szukać wieści o ojcu mym, boskim Odysie,", + "64277": "Lecz nie wiem, czy ją schwycić kiedy uda mi się.", + "64278": "Wszak on niegdyś, zarówno jak ty i jak twoi,", + "64279": "Bywał w jednej wyprawie i zburzył gród Troi.", + "64280": "Wiadomo zaś o innych, którzy się tam bili,", + "64281": "Gdzie i jak głowy swoje w boju położyli;", + "64282": "Alić Kronion śmierć jego skrył tak, że ochota", + "64283": "Opuszcza poszukiwać, kędy zbył żywota:", + "64284": "Czy na lądzie od wrażych mężów on zabity,", + "64285": "Czy utonął w zhukanych falach Amfitryty?", + "64286": "Przeto błagam cię, kornie do kolan się kłonię,", + "64287": "Powiedz, co wiesz! Czy byłeś sam przy jego zgonie?", + "64288": "Czy też słyszałeś o tym od podróżnych ludzi?", + "64289": "Tylko niech twoja litość próżno mnie nie łudzi!", + "64290": "Mów prawdę, bez ogródki, jak widziały oczy.", + "64291": "Błagam cię! Jeśli niegdyś do usług ochoczy", + "64292": "Ojciec mój ci dopomógł czynem albo mową", + "64293": "Pod Troją, gdzie i głodno było, i niezdrowo,", + "64294": "W imię zasług zaklinam, mów prawdę prze bogi!”", + "64295": "Na to mu bohaterski Nestor:", + "64296": "„O mój drogi!", + "64297": "Kiedyś mi już przypomniał te biedy i znoje,", + "64298": "Które-śmy przebywali przyszedłszy pod Troję —", + "64299": "Bądź w korabiach po ciemnej tłukąc się otchłani,", + "64300": "Za łupem przez Achilla wciąż gnani a gnani,", + "64301": "Bądź gdyśmy dobywali ów gród Pryjamowy —", + "64302": "Najmężniejsi z Achiwów dali tam swe głowy:", + "64303": "Tam legł Ajas, ów witeź jak Ares waleczny;", + "64304": "Tam Achilles, tam Patrokl, druh jego serdeczny,", + "64305": "Boskiej rady młodzieniec; tam i syn mi zginął,", + "64306": "Antiloch, chłopiec dziarski, szlachetny — a słynął", + "64307": "Wśród Achiwów oszczepem i rączością biegu.", + "64308": "Lecz to kęs tylko nieszczęść długiego szeregu!", + "64309": "Bo gdzież śmiertelnik, co by zrachował je kiedy!", + "64310": "Choćbym pięć, sześć lat duszkiem opowiadał biedy", + "64311": "Wycierpiane pod Troją, końca byś nie czekał,", + "64312": "Lecz zmęczony do domu czym prędzej uciekał.", + "64313": "Przez lat dziewięć fortelów, zdrad używszy siła,", + "64314": "Nic my nie zrobili; moc boża ich zbiła.", + "64315": "W wojsku naszym Odysej w podstępy obfity", + "64316": "Nie miał równego sobie, nie w ciemię on bity!", + "64317": "Wszystko zwietrzył, wymyślił, ten twój ojciec wielki —", + "64318": "Jeśliś tylko syn jego? Wżdy jak dwie kropelki", + "64319": "Podobnyś doń, i mową. Dziw mi nie do wiary,", + "64320": "Żeby młodzian tak dobrze mówić mógł jak stary.", + "64321": "O, wtenczas my z Odysem trzymali się w zdaniu,", + "64322": "Czy to na radzie wodzów, czy ludu zebraniu,", + "64323": "Jedna myśl nas roztropna wiodła i ostrożna,", + "64324": "Byle Grekom dać zysku najwięcej jak można.", + "64325": "A gdy w końcu Pryjamów gród upadł na pował,", + "64326": "Zeus tedy straszny powrót do domu zgotował", + "64327": "Argejcom. Że nie każdy był cny i roztropny", + "64328": "Między nimi, stąd wielu spotkał los okropny", + "64329": "Przez zawziętość Zeusowej córy jasnookiej,", + "64330": "Co w dwóch synach Atreja wznieciła szeroki", + "64331": "Rozbrat. Obaj zwołują walne zgromadzenie", + "64332": "Wbrew zwyczaju, bo dzienne już gasły promienie;", + "64333": "I gdy Grecy nietrzeźwe łby z sobą przynieśli,", + "64334": "Oni nuż im dowodzić, dlaczego się zeszli.", + "64335": "Menelaps achajskim radził towarzyszom", + "64336": "Przez morskie grzbiety wracać k'ojczystym komyszom;", + "64337": "Agamemnon to ganił, radząc rzesze zbrojne", + "64338": "Trzymać w miejscu, a palić hekatomby hojne,", + "64339": "Aby gniew obrażonej odwrócić bogini.", + "64340": "Szaleniec! Wiedział przecież, że próżno to czyni,", + "64341": "Bo gniew bogów nieprędko daje się przebłagać.", + "64342": "Więc brew w brew, ostrym słowem zaczęli się smagać,", + "64343": "Co pancerni Grekowie słysząc, skoczą z wrzawą", + "64344": "Dzieląc się w dwa obozy: na lewo i prawo.", + "64345": "Noc przespali, w zburzonych sercach złe zamiary", + "64346": "Knując wzajem, gdy na nich Zeus gotował kary.", + "64347": "Skoro świt, pół nas sudna zepchnęło na morze", + "64348": "Znosząc w nie sprzęt, kobiety, wszystko co kto może.", + "64349": "Drugie pół się zostało Greków na wybrzeżu", + "64350": "Przy swym Agamemnonie, narodów pasterzu.", + "64351": "My pod czas brzeg obiegłszy pełnymi żaglami", + "64352": "(Któryś z niebian wód przestwór wygładził przed nami),", + "64353": "Płyniem tak do Tenedu. Tam obiatę bogi", + "64354": "Wzięły sutą; lecz Zeus nam przeciął morskie drogi", + "64355": "Posyłając na Greki drugą niezgód chmurę,", + "64356": "Że zaraz się zwróciły wstecz sudna niektóre", + "64357": "Pod wodzą Odyseja, tej przemyślnej głowy,", + "64358": "Snadź aby przyjść do łaski Agamemnonowej.", + "64359": "Widząc to, z mymi sudny pierzchłem niemieszkanie;", + "64360": "Czułem, że tu coś złego chcą spłatać niebianie,", + "64361": "Pierzchnął i syn Tydeja, pociągnąwszy drugich;", + "64362": "W końcu płowy Menelaj dognał nas, gdy w długich", + "64363": "Naradach w Lesbie radzim, którędy nam płynąć", + "64364": "Do dom? Czy skalny Chios powyżej ominąć", + "64365": "W kierunku Psyrii — wtedy Chios mieć będziemy", + "64366": "Z lewej — gdy zaś od Chios niżej się weźmiemy,", + "64367": "Zawsze wichrów Mimasu zarwać nam potrzeba.", + "64368": "Więc modlim się do boga, by znak nam dał z nieba,", + "64369": "Którędy? On nam kazał tam wprost na Eubeę", + "64370": "Zmykać, w skok zmykać, nim się morze rozszaleje.", + "64371": "Wnet też wiatr nadął żagle; pędzimy co mocy", + "64372": "Po rybim tym gościńcu, aż o późnej nocy", + "64373": "Do Gerajstu zawiniem. Wraz byczych pośladków", + "64374": "Palimy dużo bogom, za tę bez przypadków", + "64375": "Przebytą drogę. Właśnie dzień czwarty nie mijał,", + "64376": "Jak Tydyd Diomedes do portu zawijał", + "64377": "W Argos, razem ze swymi. Ja, do Pylos dalej", + "64378": "Płynąc z wiatrem, który mi bogowie zesłali,", + "64379": "Przybyłem, o mój synu, bez wieści wszelakiej,", + "64380": "Nie wiedząc, kto z nich żyje, a kto umarł taki…", + "64381": "Jednak tyle, co mogłem, w domu zakopany,", + "64382": "Schwycić, opowiem wiernie bez żadnej odmiany.", + "64383": "Najpierw więc Myrmidońcy dostali się do dom", + "64384": "Szczęśliwie — syn Achilla dowodził tym rodom.", + "64385": "Również i Filoktetes Pojasa syn sławny.", + "64386": "Toż Idomeneus przywiódł do Krety huf sprawny,", + "64387": "Ocalon w bojach, żaden nie padł mu w podróży.", + "64388": "Lecz pewnie o Atrydy powrocie coś dłużej", + "64389": "Słyszałeś, w swoim kącie siedzący za światem:", + "64390": "Jak Ajgist nieszczęsnego zgładził, był mu katem,", + "64391": "Za co mściwym odwetem odebrał karanie.", + "64392": "Dobrze, gdy po zabitym ojcu syn zostanie.", + "64393": "Syn też jego na zbójcy krzywdę powetował,", + "64394": "Zgniótł Ajgista, który mu ojca zamordował.", + "64395": "Ty zaś, chłopcze, z postawy zuch i nie ułomek,", + "64396": "Dzierż się ostro, a późny uczci cię potomek”.", + "64397": "Na to mu wręcz roztropny odpowiedział młodzian:", + "64398": "„Nestorze, blaskiem chwały w Achai przyodzian!", + "64399": "Srogą zaprawdę zemstę wziął on. Jego chwała", + "64400": "Szeroko rozbrzmi, w pieśniach wnuków będzie brzmiała.", + "64401": "O, czemuż i mnie bogi tych sił nie użyczą,", + "64402": "Abym mógł zetrzeć gachów zuchwałość zbrodniczą,", + "64403": "Co mnie swymi psotami dzień w dzień gorzej pieką.", + "64404": "Ale cóż! Takie szczęście ode mnie daleko!", + "64405": "Nie miał go ojciec, nie mam i ja, cierpmy dłużej”.", + "64406": "Na to mu stary Nestor z Gereny odwtórzy:", + "64407": "„Kochanku! Kiedyś o tę rzecz potrącił w mowie,", + "64408": "Słyszałem, że twą matkę obsiedli gachowie", + "64409": "I w domu na złość tobie psoci lada chłystek.", + "64410": "Powiedz, czy dobrowolnie to znosisz, czy wszystek", + "64411": "Lud cię nie lubi, widząc, żeś karą dotknięty?", + "64412": "Któż wie, czy on nie przyjdzie, nie zetrze natręty", + "64413": "Bądź sam, bądź pomoc dadzą przyjazne Achiwy?", + "64414": "Żebyś to ty u Zeusa modrookiej dziewy", + "64415": "Wpadł w łaskę, jak nasz Odys. O, jakżeż oń dbała", + "64416": "Tam pod Troją, gdzie reszta Achiwów marniała.", + "64417": "Wierz mi, nigdym nie widział, żeby bóstwo komu", + "64418": "Tak jak jemu sprzyjało i tak po widomu.", + "64419": "Niechby cię też Atena wzięła pod swe skrzydła,", + "64420": "Niejednemu by z gachów żeniaczka obrzydła”.", + "64421": "Więc Telemach mu na to: „Starcze, zbyt to wiele,", + "64422": "Coś rzekł, bo się nie spełni nigdy — mówię śmiele.", + "64423": "I dziw mi, że nadzieją łudzisz się tak błogą;", + "64424": "Bogowie, choćby chcieli, nic tu nie pomogą”.", + "64425": "Na to Atene, córa ozwie się Zeusowa:", + "64426": "„O chłopcze! Z ust twych jakież wymknęły się słowa!", + "64427": "Bóg i tym, co najdalej, kiedy chce, pomaga.", + "64428": "Któż nie rad by z ojczyzny, gdzie go nędza smaga,", + "64429": "Bodaj i najpóźniejszym powrotem się cieszyć,", + "64430": "Niż wróciwszy za wcześnie śmierć sobie przyśpieszyć,", + "64431": "Jak ów król, co gdy wrócił w miły próg domowy,", + "64432": "Padł od zdrajcy Ajgista i swej białogłowy!", + "64433": "Lecz śmierci przeznaczenia bogowie nie mogą", + "64434": "Odwrócić od najdroższej głowy, od nikogo,", + "64435": "Jeśli w sen wieczny czarna pogrąży godzina”.", + "64436": "Na te słowa Telemach tak się wraz odcina:", + "64437": "„Mentorze, już nie mówmy o tym, dość my smutni…", + "64438": "On nigdy już nie wróci! Bogowie okrutni", + "64439": "Od dawna wyrok śmierci wydali na niego!", + "64440": "Wżdy Nestora zapytać mam o coś innego.", + "64441": "Wszak on i sprawiedliwość, i mądrość posiada,", + "64442": "I, jak mówią, trzy wieki ludzkie ludom włada.", + "64443": "Przeto mam go za obraz bóstwa na tej ziemi.", + "64444": "Nestorze Neleido! Prawdę powiedzże mi,", + "64445": "Jak zginął Agamemnon, król szeroko władny?", + "64446": "Gdzie był wtedy Menelaj, przez jakiż szkaradny", + "64447": "Podstęp Ajgist tęższego od siebie mógł zabić?", + "64448": "Nie stałoż się to w Argos? Może dał się zwabić", + "64449": "W obce miejsce i tam mu nastąpił na zdrowie?”", + "64450": "Zagadnion tak rycerski Nestor mu odpowie:", + "64451": "„Najchętniej, o mój synu, powiem prawdę całą.", + "64452": "Uważ, a łatwo pojmiesz, co by się to stało,", + "64453": "Gdyby Atryd Menelaj wracając spod Troi,", + "64454": "Żywym zastał Ajgista i w mocy miał swojej!", + "64455": "Nikt by jego był trupa nie nakrył mogiłą,", + "64456": "Psy by i dzikie ptactwo w sztuki roznosiło", + "64457": "Leżącego za miastem gdzieś tam w polu gołym,", + "64458": "Żadna Achajka jednej łzy by nad warchołem", + "64459": "Nie zroniła. Bo gdyśmy na bój głowy nasze", + "64460": "Nieśli, on siedział w Argos, bujnym w końską paszę,", + "64461": "I Agamemnonowi bałamucił żonę.", + "64462": "Zrazu mu Klytajmestra za umizgi one", + "64463": "Okazała pogardy wiele i obrazy", + "64464": "Jako pani roztropna i całkiem bez zmazy.", + "64465": "Był tam pieśniarz, któremu mąż idąc w bój krwawy", + "64466": "Kazał przy niej odbywać straż małżeńskiej sławy,", + "64467": "Lecz że bóg jej nie bronił od tych samołówek,", + "64468": "Więc Ajgist piewcę wywiózł na pusty ostrówek", + "64469": "I wydał go drapieżnym ptakom na pożarcie,", + "64470": "Potem ją na swój dworzec wprowadził otwarcie,", + "64471": "Gdzie obiatował bogom woły i barany,", + "64472": "A złotem, pawołoką zdobił świątyń ściany,", + "64473": "Przez wdzięczność, że mu sztuczka udała się trudna.", + "64474": "Wtenczas od brzegów Troi właśnie nasze sudna", + "64475": "Niosły mnie z Menelajem, przyjaciół do zgonu.", + "64476": "Lecz gdy do attyckiego przylądu, Sunionu,", + "64477": "Dążym na Menelaja okręcie, bez duszy", + "64478": "Padł sternik — Feb go z swojej tak ustrzelił kuszy,", + "64479": "W chwili, gdy w ręku trzymał rudel okrętowy.", + "64480": "Sławny to sternik, Frontis, syn Onetorowy,", + "64481": "Co okręt umiał z każdej wyprowadzić burzy.", + "64482": "Więc Menelaj, choć spieszył, zabawił się dłużej,", + "64483": "Aby sługę pochować, jak chce obrzęd święty.", + "64484": "Wreszcie i on za nami ruszył swe okręty", + "64485": "Przez ciemne wody, dotarł przylądka Malei —", + "64486": "Lecz tam piorunny Zeus go nawiedził z kolei", + "64487": "Smutną żeglugą, zesłał wichry, niepogody,", + "64488": "Aż w góry niebotyczne spiętrzyły się wody.", + "64489": "Słowem rozprószył nawy, część zagnał ku Krecie,", + "64490": "Gdzie nad Jardanem siedzą Kydońcy, jak wiecie,", + "64491": "Gdzie od granic Gortyny z wód czarnej przepaści", + "64492": "Strzela skała i piersią odpiera napaści", + "64493": "Bałwanów, które Notos wprost na Fajstos wzdyma —", + "64494": "A głaz drobny potęgę wód tych w ryzie trzyma.", + "64495": "Tam zagnał ich najwięcej, ludzie ocaleli,", + "64496": "Sudna rozbite poszły na dno tej gardzieli.", + "64497": "Lecz pięć naw z Menelajem o błękitnej prorze", + "64498": "Do Egiptu aż zagnał prąd wichru i morze.", + "64499": "A kiedy on po obcych ziemiach tak się włóczył,", + "64500": "Złote skarby zgromadził, płodami objuczył,", + "64501": "Wtenczas Ajgistos zabrnął w zbrodnie niesłychane:", + "64502": "Zabił Atrydę, jarzmem obciążył poddane", + "64503": "I przez lat siedm w Mykenie jak król rozkazywał.", + "64504": "W ósmym dopiero Orest z Aten, gdzie przebywał,", + "64505": "Wrócił na jego zgubę i w zbójcy Ajgiście", + "64506": "Pomścił śmierć swego ojca, potem uroczyście", + "64507": "Wyprawił pogrzeb matce, szkaradnej kobiecie,", + "64508": "I jej gachowi, żertwą uczcił należycie.", + "64509": "W tym dniu właśnie Menelaj wrócił wojowniczy", + "64510": "W korabiach pełnych złota i innej zdobyczy.", + "64511": "Toż i ty niezbyt długo baw w dalekich krajach,", + "64512": "Kiedyś swój tam majątek przy onych hultajach", + "64513": "W domu liszył, bo oni rozdrapać go mogą", + "64514": "W twej niebytności. Podróż przypłaciłbyś drogo!", + "64515": "Z tym wszystkim do Meneli radzę jechać tobie.", + "64516": "On po długiej włóczędze powrócił na dobie", + "64517": "Z stron zapadłych, skąd człowiek rzadko ma nadzieję", + "64518": "Wrócić, gdy go zapędzą prądy i zawieje,", + "64519": "Hen! za morza, skąd nawet potrzebują ptaki", + "64520": "Przez rok lecieć. Taki to zapadły kraj, taki!", + "64521": "Ty zaś, jeśli chcesz płynąć, śpieszże się do łodzi;", + "64522": "Chcesz lądem? Każdy z synów moich ci wygodzi,", + "64523": "Da wóz i konie, jeszcze zawieźć cię gotowy", + "64524": "Aż do Lakedajmony tej Menelajowej.", + "64525": "Prośże go, proś na wszystko, niechaj szczerze gada;", + "64526": "Kłamać pewno nie skłamie, łepak to nie lada”.", + "64527": "Tak mówił — a już słońce gasło w-nocnym mroku;", + "64528": "Na to rzekła Atena o błękitnym oku:", + "64529": "„Zaprawdę, starcze, z ust twych mądre słowa płyną.", + "64530": "Lecz krajcie no ozory i mięszajcie wino,", + "64531": "By uczcić bogów, głównie uczcić Posejdona", + "64532": "Przed snem obiatą; pora bowiem już spóźniona;", + "64533": "W ciemnościach światła zgasły; pofolgujmy godom,", + "64534": "Niepięknie prażnikować długo, pójdźmy do dom”.", + "64535": "Tych słów córy Zeusowej wszyscy usłuchali,", + "64536": "Keryksowie im wody na ręce nalali;", + "64537": "A pachołcy, gdy wina w kratery naleją,", + "64538": "Rozdają je czaszami, obchodząc koleją,", + "64539": "W końcu spalą ozory, libację stojący", + "64540": "Spełnią; a gdy już napój rozgrzał ich gorący,", + "64541": "Atena z Telemachem (postać jego cudna!)", + "64542": "Wybiera się na nocleg do swojego sudna;", + "64543": "Lecz Nestor nie zezwalał i karcił słowami:", + "64544": "„Ani Zeus nie dopuści, ni bogowie sami,", + "64545": "Abym was mógł na okręt odprawić w tej chwili.", + "64546": "Czyż ja to hołysz jaki albo żebrak? Czyli", + "64547": "Nie stać mi już na płaszcze, okrycia wełniane", + "64548": "Dla gości, kiedy u mnie są podejmowane?", + "64549": "Nie troszcz się; tu nie braknie nakrycia ni płaszcza,", + "64550": "Jażbym pozwolił, żeby syn Odysów zwłaszcza", + "64551": "Szedł na statek? Rzecz taka nigdy się nie stanie,", + "64552": "Pókim żyw, a i po mnie dość synów zostanie,", + "64553": "Aby w domu umieli gości przyjąć pięknie”.", + "64554": "Na to Zeusowa córa modrooka rzeknie:", + "64555": "„Cny starcze! Dobrze mówisz; Telemach ci wierzy", + "64556": "I usłucha twej rady, bo tak się należy;", + "64557": "Pójdzie z tobą i w twoich komnatach wypocznie,", + "64558": "Ja zaś muszę na okręt udać się niezwłocznie,", + "64559": "Pokrzepić towarzysze, zarządzić człowiekiem.", + "64560": "Bo ja tam na okręcie jeden starszy wiekiem;", + "64561": "Inni poszli z przyjaźni ku nam, chłopcy młodzi;", + "64562": "Żaden z nich Telemacha wiekiem nie przechodzi.", + "64563": "A tak przenocowawszy tam, na ciemnej nawie,", + "64564": "Skoro świt się do zacnych Kaukonów wyprawię,", + "64565": "By od nich ściągnąć różne tam należytości.", + "64566": "Ty zaś gościa, którego zamek twój ugości,", + "64567": "Wypraw wozem do Sparty; niech go z synów jaki", + "64568": "Zawiezie, a każ rącze zaprząc im rumaki”.", + "64569": "Tak mówiła Atena. Gdy wtem niespodzianie", + "64570": "Wionął orzeł, tłum wszystek w podziwieniu stanie.", + "64571": "Zdumiał się i sam starzec patrząc na to dziwo,", + "64572": "Ujął dłoń Telemacha i rzekł mową tkliwą:", + "64573": "„Tuszę, że z ciebie kiedyś zrobi się mąż tęgi;", + "64574": "Gdy nad chłopcem już krążą niebieskie potęgi.", + "64575": "Czyś baczył, że nikt inny nie mógł być przy tobie,", + "64576": "Tylko Diosa córa we własnej osobie?", + "64577": "Tak sama się i ojcem twym opiekowała.", + "64578": "O sprawże to, bogini! Spraw, niech spłynie chwała", + "64579": "Na mnie, na moje dzieci, miłą połowicę;", + "64580": "Za to dam ci roczniaczkę, gładką jałowicę.", + "64581": "Co jeszcze byka nie zna, jarzma ani troszki —", + "64582": "Tęć dam w ofierze, złotem każę okuć rożki”.", + "64583": "Tak błagał, a modlitwa doszła do Ateny,", + "64584": "I sławny rycerz Nestor, staruszek z Gereny,", + "64585": "Swoich synów i zięciów otoczony kołem,", + "64586": "Szedł na zamek; a kiedy przybyli tam społem,", + "64587": "Rzędem zajęli krzesła, wspaniałe siedzenia.", + "64588": "Starzec znowu lał w krater dla ich pokrzepienia", + "64589": "Wonne wino, staraniem szafarki chowane", + "64590": "Lat jedenaście, pierwszy raz co odetkane.", + "64591": "Ten napój starzec miesza i obiatę czyni", + "64592": "Egidowładcy córze, Palladzie bogini.", + "64593": "Gdy spełnił, a już każdy napił się do woli,", + "64594": "Wszyscy się spać do gospód rozeszli powoli", + "64595": "Krom Telemacha. Tego syna przyjaciela", + "64596": "Nestor w zamku zatrzymał, łoże mu wydziela", + "64597": "Pysznie rzeźbione w jednym z przewiewnych przysionków.", + "64598": "Tuż przy nim spał Pejsistrat; z rodziny tej członków", + "64599": "On jeden w zamku mieszkał, jako nieżonaty.", + "64600": "Sam zaś Nestor wysokie zajmował komnaty", + "64601": "Wraz z królową, zdobiącą małżeńską łożnicę.", + "64602": "Ledwo Jutrzenka krasne wychyliła lice", + "64603": "Z mroku świtu, już Nestor rzucił senne łoże;", + "64604": "Wyszedł i siadł na białych kamieniach na dworze,", + "64605": "Co stały przed pałacu wchodowymi drzwiami", + "64606": "Lśniące jakby oliwą. Dawnymi czasami", + "64607": "Siadywał tam Neleus, człowiek bożej rady,", + "64608": "Lecz zmarł; w podziemny Hades przeniósł się cień blady.", + "64609": "Teraz siadł Nestor. Posoch trzymała prawica.", + "64610": "Pasterza mężów. Syny ujrzawszy rodzica:", + "64611": "Echefron, Stratios, Persej, wybiegli co żywo,", + "64612": "Toż Aretos, Trasymed zdążał nieleniwo;", + "64613": "Nareszcie i szóstego nie zabrakło brata,", + "64614": "Bo oto i najmłodszy przybiegł, Pejsistrata.", + "64615": "Ci zaraz Telemacha przy ojcu uprzejmie", + "64616": "Posadzili, a Nestor taką rzecz podejmie:", + "64617": "„— Żwawo, dzieci! Spełnijcie duszy mej pragnienie;", + "64618": "Chciałbym się przypodobać bogini Atenie,", + "64619": "Gdyż na tym tam prażniku na cześć Posejdona", + "64620": "Widocznie oczom moim zjawiła się ona.", + "64621": "Niech który w pole skoczy, wolarzowi każe", + "64622": "Przywieść tutaj jałówkę, którą dam w ofiarze.", + "64623": "Drugi do Telemacha łodzi bież i sprowadź", + "64624": "Wszystką czeladź — dwóch zostaw, ci mogą pilnować.", + "64625": "Do Laerka złotnika pobieży mi trzeci,", + "64626": "By złotem róg jałówki okuł. Reszta dzieci", + "64627": "Zostanie z nami, każdy będzie tu potrzebnym,", + "64628": "Czy jadło przysposobić, czy kazać służebnym", + "64629": "Znieść tutaj stołki, drzewo, dzbany z świeżą wodą”.", + "64630": "Rzekł — wszystko się rozbiegło. Jałówkę już wiodą", + "64631": "Z pola, a z Telemacha przybyła też łodzi", + "64632": "Jego drużyna. Również i złotnik nadchodzi,", + "64633": "Niosąc ze sobą wszystkie narzędzia, mistrz tęgi,", + "64634": "Tak młotek, jak kowadło i krzywe obcęgi", + "64635": "Do misternej roboty. Na ten obrzęd święty", + "64636": "Zbiegła i Pallas. Nestor złotnikiem zajęty", + "64637": "Dał mu złota, a sztukmistrz złotem okuł rogi", + "64638": "Jałówce, więc boginię cieszy dar ten drogi.", + "64639": "Echefron, Stratios dzierżą za róg jałowicę,", + "64640": "Aretos z komnat wyniósł kwiecistą miednicę", + "64641": "Pełną wody, a w lewej miał ziarna jęczmienne", + "64642": "W króbce. Już Trasymedes wzniósł ramię wojenne", + "64643": "Zbrojne w topór nade łbem jałoszki ofiarnej.", + "64644": "Perseusz w misę zbierać miał strumień krwi czarnej.", + "64645": "Ojciec ręce umywszy miotał jęczmień święty,", + "64646": "A na ogień skręt sierści z łba krowie wycięty.", + "64647": "A kiedy się pomodlił i nasiał jęczmienia,", + "64648": "Wraz przystąpił Trasymed i siłą ramienia", + "64649": "Palnął — aż topór ugrzązł w karku, przeciął żyły", + "64650": "I powalił ofiarę. Z krzykiem się modliły", + "64651": "Wszystkie córki, synowe, obok Eurydyki", + "64652": "Żony Nestora, córy Klimena władyki.", + "64653": "Syny, za łeb jałoszkę dźwignąwszy, trzymali,", + "64654": "Aż dorżnął ją Pejsistrat. Czarna krew się wali", + "64655": "I duch cielsko opuścił. Rąbiąc ją w kawały", + "64656": "Wyjmują polędwicę i dwakroć w tłuszcz biały", + "64657": "Obwinąwszy, jak zwyczaj, nałożą wysoko", + "64658": "Drobniejszymi gnatami, z kapiącą posoką.", + "64659": "Starzec je tak na stosie spalił, winem polał", + "64660": "Ciemnym, a synów orszak ofiarę okolał", + "64661": "Z pięciozębnymi widły. Spaliwszy te mięsa,", + "64662": "Trzewia do ostatniego aż spożywszy kęsa,", + "64663": "Resztę w drobniejszych sztukach na rożny nawlekli", + "64664": "I takowe przy ogniu obracając piekli.", + "64665": "Tymczasem Telemacha, ślicznego młodziana,", + "64666": "Kąpała Polykasta, panienka sudana,", + "64667": "Najmłodsza z Nestorówien, a po wziętej wannie", + "64668": "Namaściwszy oliwą odziała starannie", + "64669": "Piękną szatką i w chiton miękki otuliła…", + "64670": "Gdy wszedł, jasność od niego jak od bożka biła.", + "64671": "Szedł więc i przy pasterzu mężów siadł Nestorze…", + "64672": "Już z rożnów zdjęto mięso upieczone w porze,", + "64673": "I rzucili się wszyscy na biesiadę oną;", + "64674": "Lecz poważniejsze tylko krzątało się grono", + "64675": "Około wina, które z krateru czerpali", + "64676": "I biesiadnikom w złotych czarach podawali.", + "64677": "Aż zgaszono pragnienie, nasycono głody.", + "64678": "Wtedy gereński starzec krzyknął:", + "64679": "„Kto tam młody,", + "64680": "Niech skoczy, długogrzywe konie tu przywiedzie,", + "64681": "Do kolasy założy, bo nasz gość odjedzie!”", + "64682": "Tak rzekł. Synowie rozkaz spełniają w tej chwili:", + "64683": "Piorunem do kolasy konie założyli,", + "64684": "A szafarka w nią chleba i wina nakładła,", + "64685": "Toż wybornych łakoci królewskiego jadła.", + "64686": "Wskoczył tedy Telemach na rydwan zaprzężny.", + "64687": "Rzeszowódca Pejsistrat, Nestora syn mężny,", + "64688": "Obok niego usiadłszy lejce schwycił w dłonie,", + "64689": "Klasnął z bicza, i lotem puściły się konie", + "64690": "Pólmi, od grodu Pylos coraz dalej mknące,", + "64691": "Dzień cały szarpiąc jarzmo kark ugniatające.", + "64692": "Nareszcie zaszło słońce, cień poczernił szlaki,", + "64693": "Gdy do zamku Diokla, do Feraj junaki", + "64694": "Wraz przybyli. Orsiloch, syn Alfejosowy", + "64695": "Zrodził tego Diokla. Nocleg tam gotowy", + "64696": "Znaleźli, i gościnne przyjęcie im dano.", + "64697": "Ze wschodzącą nazajutrz Jutrzenką rumianą", + "64698": "Znów wyjechali obaj w zaprzężnej kolasie", + "64699": "Przez bramę; aż w przedsionkach turkot rozlega się.", + "64700": "Z klaskiem bicza koniki ruszyły z ochotą,", + "64701": "Między pszeniczne łany mkną i mkną, aż oto", + "64702": "U kresu drogi dzielne stanęły rumaki.", + "64703": "Właśnie Helios się schował, cień poczernił szlaki.", + "64704": "Pieśń czwarta", + "64705": "Wydarzenia w Sparcie", + "64706": "Wąwozami wjechawszy w gród Lakedajmony,", + "64707": "Skręcili wprost na zamek, kędy mąż sławiony,", + "64708": "Menelaj, huczne sprawiał wesele dla syna", + "64709": "I dla córki. Tę oddał, choć jego jedyna,", + "64710": "Synowi Achillesa, wojów gromiciela.", + "64711": "Z nim ją bowiem zaręczył w Troi przed lat wiela,", + "64712": "A niebianie złączyli parę k'sobie skłonną.", + "64713": "Właśnie ją dziś odesłał koleśno i konno", + "64714": "W sławny gród Myrmidonów. Dla syna zaś swego", + "64715": "Wziął w Sparcie Alektora córę. Syna tego", + "64716": "Megapentesem zowią — chłop silnej prawicy —", + "64717": "A miał go w starych latach z jednej niewolnicy,", + "64718": "Gdyż Helenę bogowie zrobili bezpłodną,", + "64719": "Odkąd powiła córkę Hermionę, godną", + "64720": "Ze złotą Afrodytą równać się w piękności.", + "64721": "Tak więc Menelaj w gronie przyjaciół i gości", + "64722": "W komnatach swego zamku hucznie biesiadował.", + "64723": "Był tam i cudny pieśniarz, co swojej wtórował", + "64724": "Pieśni na gęśli, i dwaj skoczkowie tam byli,", + "64725": "Co na miarę tej pieśni w środku się kręcili.", + "64726": "Zaś Telemach z Nestora synem przed wrotyma", + "64727": "Pierwszymi, co do zamku wiodły, konie wstrzyma.", + "64728": "Spostrzegł ich Eteonej, sługa przywiązany", + "64729": "Do Atrydy, i poznał, że to ktoś nieznany.", + "64730": "Prędko więc na pokoje bieżał z wieścią nową,", + "64731": "Przybliżył się do pana i rzekł lotne słowo:", + "64732": "„Jacyś tam obcy ludzie, o mój jasny panie!", + "64733": "Jest ich dwóch; wyglądają iście jak niebianie!", + "64734": "Rozkaż, czy wyprząc konie mamy im, czy dalej", + "64735": "Odprowadzić, by indziej gościny szukali?”", + "64736": "Menelaj tym oburzon rzekł: „Synu Boety", + "64737": "Eteoneju! Gadasz, jak gdyby to nie ty,", + "64738": "Tylko dziecko, co głupie powtarza wyrazy!", + "64739": "Czyż to my gościnności ludzkiej tyle razy", + "64740": "Nie doznali obadwa przed naszym powrotem?", + "64741": "Zeus mógłby znów nas karać, gdyby zabyć o tem.", + "64742": "Śpiesz się więc wyprząc konie i dać im wygody,", + "64743": "A tych gości zaprosić na weselne gody”.", + "64744": "Tak rzekł, a ten z komnaty wybieżał i zwołał", + "64745": "Innych sług, zabierając po drodze, co zdołał.", + "64746": "Z nimi wyprzągłszy konie, pomęczone oba,", + "64747": "Wwiódł do stajen i mocno przywiązał u żłoba.", + "64748": "Owsa im zmieszanego z jęczmieniem wsypano,", + "64749": "Po czym wóz postawiono pod błyszczącą ścianą,", + "64750": "A gości na królewskie wiedziono komnaty.", + "64751": "Oni z podziwem patrzą na terem bogaty;", + "64752": "Bowiem jako blask słońca, księżyca miganie", + "64753": "Oczom się ich wydało Atrydy mieszkanie.", + "64754": "A gdy widokiem oczy i serca napaśli,", + "64755": "Do łazien myć się w wannach gładkich obaj zaszli;", + "64756": "Tam ich dziewki umyły, namaściły rączo,", + "64757": "Oblókłszy w chiton z wełny, okrywszy opończą.", + "64758": "To odbywszy, szli zasiąść przy Atrydzie krzesła.", + "64759": "Zaraz jedna z służebnic złoty kubek wniesła,", + "64760": "A w nim wodę; tę lejąc do miednicy srebrnej", + "64761": "Na ręce, przysunęła im stolik potrzebny.", + "64762": "Poważna też szafarka z zapasy różnymi", + "64763": "Przybywszy, te przysmaki stawiła przed nimi,", + "64764": "A krajczy na kopiastych misach wniósł pieczyste", + "64765": "I inne mięsa, czasze podał też złociste.", + "64766": "Wtem Atryd płowowłosy obudwóch powitał:", + "64767": "„Cni goście! Jedzcie smacznie; potem będę pytał,", + "64768": "Gdy się już posilicie, coście to za jedni?", + "64769": "Ród wasz, jak się domyślam, wcale niepośledni,", + "64770": "Idzie od królów, co to z Zeusa się wywodzą,", + "64771": "Z podłej bowiem krwi tacy, jak wy, się nie rodzą”.", + "64772": "To rzekł i sam im podał tłusty comber wołu", + "64773": "Pieczonego — a był to przysmak jego stołu —", + "64774": "Więc do zastawionego dobrali się jadła.", + "64775": "A najadłszy, napiwszy, gdy już chęć odpadła,", + "64776": "Do swego towarzysza, nachylony głową,", + "64777": "Telemach mu na ucho mówił takie słowo:", + "64778": "„Patrzaj no, Nestorydo, patrzaj, serce moje,", + "64779": "Jakim blaskiem spiżowym sieją te pokoje!", + "64780": "Co tu złota, bursztynu, srebra, słoniej kości!", + "64781": "Nie wiem, czy jest świetniejszy dwór Olimpskiej Mości.", + "64782": "Nieprzebrane bogactwa! Aż mi ćmią się oczy”.", + "64783": "Snadź domyślił się Atryd, o czym rzecz się toczy", + "64784": "Między nimi, bo na nich zawołał: „Hej, młodzi!", + "64785": "Niech nikt śmiertelny z Zeusem w zapasy nie chodzi,", + "64786": "Bowiem wieczne są jego dostatki i dwory.", + "64787": "Ze mną rzecz inna; każdy, kto chce, mógłby zbiory", + "64788": "Moje przesadzić lub nie; chociaż się niemało", + "64789": "W ośmioletniej zamorskiej włóczędze zebrało,", + "64790": "Kiedym Fenicję, Egipt, Cypr, a nawet strony", + "64791": "Etyjopskie zwędrowal — Eremby, Sydony,", + "64792": "Toż Libię, gdzie jagnięta z rożkami się rodzą,", + "64793": "A owce w ciągu roku trzykroć z płodem chodzą.", + "64794": "Mają tam gospodarze, mają i pasterze", + "64795": "Mięsa dość, brodzą niemal i w mleku, i w serze,", + "64796": "Bo jak rok długi, ciągle doją się maciorki.", + "64797": "Otóż gdym się tam ganiał i ładował worki", + "64798": "Złotem, tutaj tymczasem brata mi zabito", + "64799": "Skrycie, podstępem, w zmowie z nikczemną kobietą!", + "64800": "Jakoż mi to dziedzictwo obmierzłe się stało.", + "64801": "Wolałbym mieć z tych skarbów trzecią cząstkę małą,", + "64802": "Byle żyli ci męże, co na polach Troi", + "64803": "Legli podal od Argos, przyjaciele moi.", + "64804": "Jakkolwiek po nich tęsknię i myślami wodzę,", + "64805": "Przecież po żadnym serce nie płacze tak srodze", + "64806": "Jak po jednym; odbiega sen i chęć do jadła,", + "64807": "Gdy o nim myślę. Komuż cięższa dola padła", + "64808": "Niż Odysowi? Nadeń któż więcej biedował?", + "64809": "Los go stworzył do cierpień samych; mnie zachował", + "64810": "Do smutków po przepadłym, który gdzieś się kryje,", + "64811": "A nie wiemy, czy żyje jeszcze, lub nie żyje.", + "64812": "Pewnie stary Laertes co dzień po nim płacze,", + "64813": "Toż mądra Penelopa, i to nieboraczę", + "64814": "Syn Telemach, którego przy piersi zostawił”.", + "64815": "Mówiąc to w taką rzewność gościa swego wprawił,", + "64816": "Że łza w rzęsach zawisła z wspomnieniem rodzica:", + "64817": "Jakoż w płaszcz purpurowy ukrył smętne lica,", + "64818": "Z czego odgadł Menelaj zaraz, kto on taki,", + "64819": "I w głębi duszy sposób układał dwojaki:", + "64820": "Bądź dać mu się wypłakać za straconym ojcem,", + "64821": "Bądź wprzódy o tej rzeczy pogadać z mołojcem.", + "64822": "Owoż gdy to roztrząsał w ducha tajemnicy,", + "64823": "Weszła Helena z wonnej wychodząc świetlicy,", + "64824": "Jak Artemida zbrojna w pęki strzał pierzaste.", + "64825": "Zaraz z krzesłem misternym podbiegła Adraste;", + "64826": "Alkippe jej kobierzec miękki podesłała,", + "64827": "Filo koszyczek niosła — Helena go miała", + "64828": "Od Alkandry, Polyba żony, co za dawnych", + "64829": "Lat żył w Tebach egipskich, bogactwami sławnych;", + "64830": "On to dwie srebrne wanny, trójnogów po parze,", + "64831": "Talentów dziesięć złotem Meneli dał w darze.", + "64832": "Helenie się od żony dostał dar bogaty:", + "64833": "Złota kądziel i koszyk ów podługowaty", + "64834": "Z srebra plecion, a złotą obciągnion obwódką.", + "64835": "Filo go postawiła przed nią tuż, bliziutko,", + "64836": "A w tym koszyku motków przędzy było pełno,", + "64837": "Na wierzchu była kądziel z fijołkową wełną.", + "64838": "Helena więc usiadłszy wsparła nogi obie", + "64839": "Na podnóżku, pytając męża w tym sposobie:", + "64840": "„Czy wiemy, Menelaju, jaki ród tych gości,", + "64841": "Co przyszli w domu naszym szukać gościnności?", + "64842": "Mylęż się lub nie mylę — lecz czuję to przecie,", + "64843": "Że dwóch mężczyzn, dwóch kobiet nie spotkałam w świecie", + "64844": "Tak podobnych do siebie — dziw to niesłychany! —", + "64845": "Jak ten oto młodzieniec, u nas tu nie znany,", + "64846": "Z Telemachem, Odysa synem, podobniutki.", + "64847": "Pamiętam, on przy piersi był wtedy malutki,", + "64848": "Kiedy z wami, Achiwy, w kraj daleki Troi", + "64849": "Odys szedł krew przelewać gwoli hańby mojej”.", + "64850": "Na to płowokędziorny odrzekł jej Atryda:", + "64851": "„To, co z domysłów mówisz, mnie prawdą się wyda:", + "64852": "Takie ręce i nogi, tak oczy patrzące", + "64853": "Miał Odys, a i takie włosy się kręcące.", + "64854": "Toż gdym przed chwilą wspomniał tu Odyseusza", + "64855": "I mówił, jakie trudy niezłomna ta dusza", + "64856": "Zniosła dla mnie, aż oto łza mu z oka kanie,", + "64857": "I w purpurowym płaszczu ukrył pomieszanie”.", + "64858": "Na to mu Nestoryda Pejsistrat powiedział:", + "64859": "„Atrydo Menelaju! Królu! Ot, byś wiedział,", + "64860": "Że to syn Odyseja, syn jego prawdziwy;", + "64861": "Lecz boi się uchybić, przeto tak wstydliwy", + "64862": "I nie chce, kiedy mówisz, przerwać obcesowo,", + "64863": "Taką mu radość wlewa boskie twoje słowo.", + "64864": "Mnie tutaj posłał Nestor, ten ojciec mój drogi,", + "64865": "Abym mu towarzyszył w domu twego progi,", + "64866": "Gdzie ojca przyszedł szukać tak w słowie, jak w czynie;", + "64867": "Bo dziecko cierpi dużo, gdy ojciec mu zginie,", + "64868": "A sierotę opuszczą przyjaciele domu,", + "64869": "Jak Telemacha. Ojca nie ma on, nikomu", + "64870": "Nie chce się ująć za nim, by odwrócić ciosy”.", + "64871": "Na to znów Menelaos odrzekł płowowłosy:", + "64872": "„Prze bogi! Toż mym gościem syn wielkiego męża,", + "64873": "Co za mnie w tylu bitwach dobywał oręża!", + "64874": "Jam go chciał za powrotem nad wszystkie Achiwy", + "64875": "Osypać, gdyby morzem powrót nasz szczęśliwy", + "64876": "Obudwom był zachował Zeus, bóg gromowładny.", + "64877": "W Argos miałem mu miasto, dwór zbudować ładny,", + "64878": "A z Itaki dobytek i syna sprowadzić", + "64879": "I ludność stamtąd zabrać i w mieście osadzić,", + "64880": "Wyprzątnąwszy najbliższe, co berłu mojemu", + "64881": "Podlega. Jakże by to sprzyjało częstemu", + "64882": "Widywaniu się z sobą, by ten węzeł święty,", + "64883": "Który nas łączył, nigdy nie był już rozcięty,", + "64884": "Chyba śmiercią, gdy obu wtrąci w cień ponury.", + "64885": "Lecz szczęścia tego bóg mi pozazdrościł który,", + "64886": "Gdy jemu do powrotu pozamykał wrota”.", + "64887": "To rzekł, i wszystkich rzewna objęła tęsknota;", + "64888": "W płacz Helena Argejka, a córa Kroniona;", + "64889": "W płacz Telemach; Meneli źrenica zwilżona", + "64890": "Także łzą; łza się kręci w oku Pejsistrata,", + "64891": "Bo w duszy cień mu stanął Antilocha, brata,", + "64892": "Co go syn zamordował Eosy świetlanej!…", + "64893": "O nim myślał i mówił, choć niezagabany:", + "64894": "„Atrydo! Ciebie Nestor w najmądrzejszych rzędzie", + "64895": "Zawsze kładł i obstawał tak w domu, jak wszędzie.", + "64896": "Gdziekolwiek między nami rzecz o tobie była;", + "64897": "Przeto powiem ci szczerze, że mi się zmierziła", + "64898": "Ta płaczliwa wieczerza: wszak i jutro wstanie", + "64899": "Słońce dla nas. Aczkolwiek bynajmniej nie ganię,", + "64900": "Kiedy kto opłakuje swego nieboszczyka.", + "64901": "Zaszczyt też to jedyny, co zmarłych spotyka.", + "64902": "Że po nich włosy strzygą i łzy leją żywi.", + "64903": "Wszak i jam brata stradał. znali go Achiwi;", + "64904": "Był jeden z lepszych, pewnie znałeś go choć trocha.", + "64905": "Jam go nie znał; lecz wszyscy chwalą Antilocha.", + "64906": "Że do biegu i kopii był nieporównany”.", + "64907": "Na to mu Menelaos odrzekł: „Mój kochany!", + "64908": "Mówisz dobrze, już lepiej i mędrzec nic powie.", + "64909": "Nie zawsze się tak uda nawet i starcowi.", + "64910": "Po takim ojcu nic dziw, że syn mówi k'rzeczy.", + "64911": "Zaraz poznać krew męża, którego w swej pieczy", + "64912": "Zeus miał i błogosławił mu od urodzenia.", + "64913": "Toż w małżeństwie, i teraz łaski swej nie zmienia.", + "64914": "Gdy starość jego w takie pociechy ubierze", + "64915": "Jak syny mądre, sławne oszczepem szermierze.", + "64916": "Zabądźmy więc na teraz tych płaczów i nędzy;", + "64917": "Lepiej pobiesiadować. Hej! Dajcie co prędzej", + "64918": "Wody na ręce; jutro czas upatrzym sobie", + "64919": "Pomówić z Telemachem o naszej żałobie”.", + "64920": "Rzekł — i Asfalion ręce wodą mu polewał,", + "64921": "Gorliwie on Atrydę swego obsługiwał.", + "64922": "Po czym wszyscy obsiedli zastawną biesiadę.", + "64923": "Wtem Helena skoczywszy do głowy po radę", + "64924": "Pijącym przymieszała czar taki do wina,", + "64925": "Że gniewów, smutków, zgryzot przeszłych zapomina,", + "64926": "Kiedy kto pokosztuje z zaprawnego kruża.", + "64927": "W dzień ten nigdy łza w oku nie stanie mu duża,", + "64928": "Choćby drogiego ojca i matkę pochował;", + "64929": "Nigdy, choćby kto miednym mieczem zamordował", + "64930": "Brata mu albo syna, przed jego obliczem —", + "64931": "Taki to czar był, napój niezrównany z niczem!", + "64932": "Dostała go Helena od Tona małżonki,", + "64933": "Polydamny, w Egipcie, gdzie ziemia korzonki", + "64934": "Osobliwe wydaje na leki lub trutki:", + "64935": "Toż każdy tam znachorem nie z innej pobudki,", + "64936": "Tylko że zna te leki — istny ród Pajona.", + "64937": "Jakoż czar przymieszawszy, rozkazała ona", + "64938": "Podawać go i w słodkiej ozwała się mowie:", + "64939": "„Atrydo Menelaju! A i wy, synowie", + "64940": "Mężnych ojców! Zeus zwykle rozdaje na przemian", + "64941": "Raz złe, raz dobre, jako pan wszechwładny ziemian;", + "64942": "Przeto mając przed sobą tę oto wieczerzę,", + "64943": "Jedzcie i gwarzcie, ja wam za to coś powierzę.", + "64944": "Nie myślę wszystkich bojów z początku do końca", + "64945": "Wyliczać, w których walczył Odys, nasz obrońca,", + "64946": "Tam na ziemi trojańskiej, dla Greków tak wrażej.", + "64947": "Raz on sam się umyślnie poranił po twarzy,", + "64948": "A zarzuciwszy łachman jakiegoś tam ciury,", + "64949": "W sam rój swych nieprzyjaciół wkradł się w miasta mury", + "64950": "I udawał żebraka. Któż by podejrzewał", + "64951": "W nim hetmana, co z Greki na nawach przybywał?", + "64952": "Tak więc wszedł między Trojan i był niepoznany —", + "64953": "Jam go jedna poznała mimo tej odmiany;", + "64954": "Ciągnę z niego — na próżno! Wykręty miał chytre.", + "64955": "Lecz gdy w łaźni go skąpię i oliwą wytrę,", + "64956": "Szaty dam i przysięgnę na wszystkie świętości,", + "64957": "Nie pierw rozgłosić w mieście o jego bytności,", + "64958": "Póki nie wróci do naw i namiotów greckich —", + "64959": "Dopiero mi się zwierzył z zamiarów zdradzieckich.", + "64960": "Potem łbów on trojańskich siła z karku zrzucił", + "64961": "I dostawszy języka, cało do swych wrócił.", + "64962": "W Ilijonie płacz niewiast rozległ się żałośny,", + "64963": "Tylko jam się cieszyła — bo już mi nieznośny", + "64964": "Stał się pobyt wśród cudzych; płakałam jak dziecię", + "64965": "Po domu; złorzeczyłam samej Afrodycie,", + "64966": "Że mnie od swoich w obcą zagnała tu stronę,", + "64967": "Matkę córce, mężowi z łoża biorąc żonę;", + "64968": "A mąż ten i rozumem, i kształtem wyborny!”", + "64969": "Na to jej Menelaos rzekł płowokędziorny:", + "64970": "„Zaprawdę, powieść twoja, Heleno, jest szczera.", + "64971": "Znało się niejednego w życiu bohatera", + "64972": "Czyny i myśl — po świecie daleko bywałem —", + "64973": "Lecz takiego, jak on był, nigdy nie spotkałem", + "64974": "Męża, który by nosił serce tak niezłomne.", + "64975": "Dość, gdy niebezpieczeństwa i śmiałość przypomnę,", + "64976": "Kiedyśmy wszyscy wodze w koniu wydrążonym", + "64977": "Siedzieli, jak wiszący grom nad Ilijonem.", + "64978": "Wtedy tyś przyszła. Pewnie zły duch ci to szeptał,", + "64979": "Co chciał, żeby Trojanin pobił nas i zdeptał.", + "64980": "Przyszłaś — Deifob przyszedł, pomnę, z tobą społem:", + "64981": "Trzykroć naszą kryjówkę obeszliście kołem;", + "64982": "Macałaś, wyzywałaś różnymi imiony", + "64983": "Wodzów greckich, udając głos każdego żony.", + "64984": "W środku konia jam siedział, Tydyd, Odys trzeci;", + "64985": "Wtem słyszymy, a z zewnątrz twój głos nas doleci.", + "64986": "Obaśmy się zerwali, wyskoczyć gotowi", + "64987": "Z tej kryjówki i boki rozsadzić koniowi", + "64988": "Lub odezwać się na głos, lecz Odys nas wstrzymał;", + "64989": "Pohamował i innych, choć ten, ów się zżymał…", + "64990": "Antiklos tylko gwałtem chciał dać znak o sobie,", + "64991": "Lecz Odys go pochwycił zaraz w bary obie,", + "64992": "Gębę zatkał… Przytomność ta nas ocaliła.", + "64993": "Szczęściem Atene z miejsc tych cię uprowadziła”.", + "64994": "Jemu na to Telemach z odpowiedzią śpieszy:", + "64995": "„Atrydo Menelaju, boski wodzu rzeszy!", + "64996": "Tym przykrzej, że mąż taki, chociaż w piersi nosił", + "64997": "Z spiżu serce, od śmierci on się nie wyprosił!", + "64998": "Lecz czas nam do łożnicy, spoczynek już zda się:", + "64999": "A pokrzepienie w samym znajdziemy wywczasie”.", + "65000": "To rzekł. Helena zwoła swoje służebnice;", + "65001": "Każe w przysionku wnosić wspaniałe łożnice,", + "65002": "Purpurowe podściółki, znów kobierce dziane,", + "65003": "I do przykrycia płaszcze sposobić wełniane.", + "65004": "One wyszły, trzymając płonące pochodnie,", + "65005": "I zwinęły się żwawo, ścieląc im wygodnie.", + "65006": "Keryks zaś Telemacha i syna Nestora", + "65007": "Odprowadził, i spali tam w przysionku dwora.", + "65008": "Zaś Atryda spał wewnątrz zamkowych pokoi", + "65009": "Przy najpiękniejszej z niewiast, przy Helenie swojej.", + "65010": "Gdy na niebie różane zbudziły się zorze,", + "65011": "Grzmigłos Menelaj naraz porzucił swe łoże.", + "65012": "Wdział szaty, a przez ramię zawiesił miecz srogi,", + "65013": "A i w kształtne postoły opiął jasne nogi;", + "65014": "I wyszedłszy z swych komnat, piękny jak bóg który,", + "65015": "Usiadł przy Telemachu i pytał go z góry:", + "65016": "„Po co, powiedz, przybyłeś w te odległe strony", + "65017": "Przez morskich wód obszary, do Lakedajmony?", + "65018": "W sprawie ludu, czy swojej przybyłeś? Mów szczerze!”", + "65019": "Więc roztropny młodzieniec po nim głos zabierze:", + "65020": "„Atrydo Menelaju, władco ludów boski!", + "65021": "Przyszedłem tu o ojcu pozbierać pogłoski.", + "65022": "Dobytek mój zniszczony, spustoszone łany,", + "65023": "Wrażych gości dom pełen, biją mi barany,", + "65024": "Biją kozy, rżną stada ciężkonogich byków", + "65025": "Te gachy mojej matki, hurma najezdników.", + "65026": "Przeto błagam cię, nisko do kolan się kłonię:", + "65027": "Powiedz mi, co o ojca mojego wiesz zgonie?", + "65028": "Byłżeś świadkiem? Czy jaki mówił ci wędrowiec?", + "65029": "On się rodził, by cierpiał, wiem ja to — lecz powiedz", + "65030": "Po prostu, bez ogródki, jak widziały oczy.", + "65031": "Błagam cię! Jeśli kiedy do usług ochoczy", + "65032": "Ojciec mój ci usłużył czynem albo mową", + "65033": "Pod Troją, gdzie i głodno było, i niezdrowo,", + "65034": "W imię zasług zaklinam, powiedz wszystko wiernie”.", + "65035": "Na to rzekł Menelaos, wzruszon niepomiernie:", + "65036": "„O bogi! Czyżby w łoże bohatera tacy", + "65037": "Wedrzeć się mieli tchórze podli i ladacy?!", + "65038": "Podobnie w lwiej komyszy, jeśli złoży łania", + "65039": "Parę młodych, co ledwo nawykły do ssania,", + "65040": "A sama w góry pójdzie na bujne pastwisko,", + "65041": "Lew tymczasem wróciwszy w swoje legowisko", + "65042": "Z obudwóch tych jelonków zrobi parę łyków —", + "65043": "To samo od Odysa spotka tych nędzników!", + "65044": "Czej mu kiedyś Zeus-ojciec, Atene, Apollo,", + "65045": "W tej postaci jak niegdyś na Lesbie pozwolą", + "65046": "Stanąć, gdy szedł w zapaśny bój z Filomelidem", + "65047": "I Achiwom dał triumf, jego zgniótł ze wstydem —", + "65048": "Niechby się w tej postaci przed gachami zjawił.", + "65049": "Odsądziłby od żony i wszystkich podławił.", + "65050": "To zaś, o co mnie pytać przyszedłeś na dobie,", + "65051": "Bez ogródki, jak było, wręcz opowiem tobie,", + "65052": "Wszystko, co boski staruch kiedyś mi powiedział.", + "65053": "Nic z tego nie zataję, wszystko będziesz wiedział.", + "65054": "W Egipcie tam, acz bardzo do domu się rwałem,", + "65055": "Bogi mnie zahaczyły za to, że nie dałem", + "65056": "Powinnych ofiar. Źle jest bogów ważyć lekko!", + "65057": "Tam wśród morza ostrówek leży, niedaleko", + "65058": "Od ujścia rzeki, Faros ludzie go nazwali;", + "65059": "Od rzeki leży na dzień żeglugi, nie dalej,", + "65060": "Zwłaszcza gdy wiatr pomyślny żegludze tej sprzyja.", + "65061": "Jest tam przystań, i żaden okręt jej nie mija,", + "65062": "By nabrać świeżej wody i dalej pruć fale.", + "65063": "W przystani tej dwadzieścia stałem dni, gdyż wcale", + "65064": "Wiatru dobrego-m nie miał, by puścić okręty", + "65065": "I przerzynać się nimi przez morskie odmęty.", + "65066": "Wnet by nam było jadła i serca nie stało,", + "65067": "Aż z bóstw jedno z tej cieśni nas wyratowało.", + "65068": "Była to Ejdotea, córka Proteusza,", + "65069": "Władcy mórz, którą widok nędzy mojej wzrusza.", + "65070": "Ona, gdym się raz odbił od mego narodu,", + "65071": "Co rozległ się po wyspie, trapiony od głodu,", + "65072": "Szukać jadła lub ryby na wędę tam łowić —", + "65073": "Ona zbliży się do mnie, by wdzięcznie pozdrowić,", + "65074": "I rzekła. — Jestżeś dziecko czy człek lekkomyślny,", + "65075": "Czy też leniuch już taki, aby na umyślny", + "65076": "Głód się skazać i nie móc rzucić wyspy nagiej,", + "65077": "Nim twoich ludzi reszta odbieży odwagi? —", + "65078": "Na to jam odpowiedział w tych słowach bogini:", + "65079": "— Jeśliś bóstwem, niech twoja mądrość mnie nie wini,", + "65080": "Bo tu z chęci nie siedzę i pewnie bym śpieszył,", + "65081": "Gdybym był względem bogów coś tam nie nagrzeszył.", + "65082": "Przeto mów — nieśmiertelnym tajnego nic nie ma —", + "65083": "Który bóg na tej wyspie w uwięzi mnie trzyma,", + "65084": "I w jaki sposób mógłbym odpłynąć do domu? —", + "65085": "Tom rzekł; ona pochwyci prędko: — Jeśli komu,", + "65086": "Li tobie, cudzoziemcze, prawdę całą powiem:", + "65087": "Tu włada morski staruch nad onym ostrowiem,", + "65088": "Proteusz, bóg egipski, co morskich wód łona", + "65089": "Zna wszystkie, najwierniejszy sługa Posejdona.", + "65090": "Choć mój ojciec, rzecz skrytą o nim ci udzielę:", + "65091": "Dostań go w swoje ręce przez pewne fortele,", + "65092": "A on ci wskaże drogę, da środki niechybne,", + "65093": "Byś mógł doma powrócić przez te szlaki rybne…", + "65094": "Przy tym wielkie u Zeusa ma on zachowanie.", + "65095": "Gdybyś go chciał zapytać, wywróżyć ci w stanie,", + "65096": "Co złego lub dobrego zaszło w twoim gnieździe,", + "65097": "Kiedyś tu do nas w swojej zapędził się jeździe.", + "65098": "To rzekłszy, odpowiedzi mojej pilnie słucha;", + "65099": "Więc mówię: — Wskaż, jak złapać morskiego starucha,", + "65100": "Aby się nie wyśliznął, widząc mnie z daleka.", + "65101": "Niełatwo da się bożek pochwycić przez człeka. —", + "65102": "Tak mówiłem; boginka zaś odpowiedziała:", + "65103": "Gościu mój! Tobie prawda należy się cała;", + "65104": "Więc gdy słońce w południe szczyt nieba dogoni,", + "65105": "Niemylnie bożek morski wypływa z wód toni,", + "65106": "Pod wiatru tchnieniem odzian w bałwan skędzierzony,", + "65107": "I spać idzie w pieczarze w skale wydrążonej;", + "65108": "Plemię zaś Halosydny, rój pletwistych foków,", + "65109": "Z wód wyszedłszy zalega z obu jego boków", + "65110": "I morskimi wyziewy zasmradza powietrze.", + "65111": "Ja cię tam zaprowadzę, skoro świt się przetrze,", + "65112": "I umieszczę wraz z nimi. Teraz rzeczą twoją", + "65113": "Trzech z okrętów wziąć chłopów, co się nic nie boją,", + "65114": "Bo ten staruch fortele ma zadziwiające:", + "65115": "Naprzód idzie rachować foki w rząd leżące,", + "65116": "A gdy je tak obejrzał i zliczył piątkami,", + "65117": "Sam kładzie się jak pastuch pomiędzy owcami.", + "65118": "Jakoż gdy obaczycie, że usnął na dobre,", + "65119": "Powstać, w bary go schwycić żylaste i chrobre", + "65120": "I dzierżeć! On się będzie wymykał na próżno —", + "65121": "Bo czarownik, przywdzieje na się postać różną:", + "65122": "Co na ziemi, co w wodzie lub co w ogniu żyje —", + "65123": "Śmiało tylko, a cisnąć, chociaż jak się wije!", + "65124": "Lecz gdy do was zagada w postaci tej samej", + "65125": "Jak leżał snem zmorzony w głębi onej jamy,", + "65126": "Wtedy puszczaj starucha, bo już się ukorzy,", + "65127": "I pytaj: który z bogów na ciebie się sroży", + "65128": "I jak przez rybne szlaki wrócisz w swoje strony? —", + "65129": "To powiedziawszy, w bałwan wskoczyła spiętrzony,", + "65130": "Ja zaś na brzeg piaszczysty szedłem, gdziem miał łodzie,", + "65131": "I tysiąc dziwnych myśli duszę mi przebodzie.", + "65132": "Gdym stanął przy mych nawach, tam, u wód zwierciadła,", + "65133": "Nastąpiła wieczerza; wonna noc zapadła", + "65134": "I na szumiącym brzegu legliśmy pokotem.", + "65135": "A gdy poranna Zorza zbudziła się potem,", + "65136": "Chodziłem wzdłuż wybrzeża nad morską roztoczą", + "65137": "I modliłem się bogom. Z moich — trzech ochoczo", + "65138": "Poszło za mną, a każdy zuch wielki i cięty.", + "65139": "Tymczasem Ejdotea pornąwszy odmęty", + "65140": "Morskie wyniosła stamtąd cztery focze skóry", + "65141": "Świeżo zdjęte; zasadzkę obmyśliła z góry;", + "65142": "I dla każdego dołek wygrzebawszy w piasku,", + "65143": "Siadła nas oczekując. Zszedłem ją o brzasku.", + "65144": "Ona w doły nas kładzie i skórą okrywa.", + "65145": "Czatujemy — lecz męka była to straszliwa!", + "65146": "Bo z fok tłustych okropnie dusił tran smrodliwy:", + "65147": "W sąsiedztwie tych potworów nie dotrwa nikt żywy!", + "65148": "Lecz boginka sposobik znalazła w potrzebie:", + "65149": "Dała wąchać ambrozję używaną w niebie;", + "65150": "Jej wonie brzydki wyziew zupełnie rozwiały;", + "65151": "I w cierpliwym czekaniu przeszedł ranek cały.", + "65152": "Tymczasem stada foków wyłaziły z wody", + "65153": "I rzędem na wybrzeżu kładły się jak kłody.", + "65154": "W południe boski staruch z ciemnych wód łożyska", + "65155": "Wyszedł, policzył foki, obejrzał je z bliska.", + "65156": "Nas również za potwory liczył, a o zdradzie", + "65157": "Nic się nie domyślając, obok fok się kładzie.", + "65158": "Naraz rwiemy się z wrzaskiem; opasujem śmiele", + "65159": "Bożka ramiona. Lecz on ma swoje fortele:", + "65160": "Najprzód lew się zeń zrobił grzywiasty, a z tego", + "65161": "W rysia się zmienił, w dzika, w smoka skrzydlatego,", + "65162": "Już drzewem w obłok strzelił, już jak woda płynął.", + "65163": "Dzierżym go, bo ramieniem każdy go owinął,", + "65164": "Aż i zdał się nareszcie, choć miał takie czary,", + "65165": "I zapytał mnie, głosem zwyczajnym, ten stary:", + "65166": "— Który ci to poradził z niebian, mój Atrydzie,", + "65167": "Żebyś mnie wziął podstępem? Mów, o co ci idzie? —", + "65168": "To rzekł staruch — jam na to jemu odpowiedział:", + "65169": "— Kryjesz się niepotrzebnie, jakbyś sam nie wiedział,", + "65170": "Że tak długo na wyspie siedzę tu bezludnej,", + "65171": "Głowę tracąc, by z matni wydobyć się trudnej.", + "65172": "Przeto mów, nieśmiertelnym każda rzecz wiadoma:", + "65173": "Jak przez rybny gościniec mógłbym wrócić doma? —", + "65174": "Powiedziałem — i on też z odpowiedzią śpieszył:", + "65175": "— Nie wiesz-li, żeś Zeusowi i bogom nagrzeszył,", + "65176": "Skąpiąc im hekatomby na samym odjeździe,", + "65177": "Byś rychło i szczęśliwie stanął w własnym gnieździe?", + "65178": "Póty bowiem nie ujrzysz — wyrok niecofniony —", + "65179": "Ni rodziny, ni domu, ni kochanej żony,", + "65180": "Póki w Egipt nie wrócisz i nad brzegiem rzeki", + "65181": "Nie zjednasz hekatombą u bogów opieki,", + "65182": "U bogów tych tam w niebie; błagaj je obiatą,", + "65183": "Oni podróż pomyślną morzem dadzą-ć za to. —", + "65184": "Staruch skończył, mnie serce aż krajał ból srogi,", + "65185": "Gdy mi kazał się wracać do Egiptu z drogi", + "65186": "Tak daleko i morzem takim niebezpiecznym!", + "65187": "Jednak w mej odpowiedzi nie byłem mu sprzecznym:", + "65188": "— Dobrze, mój starcze, woli twojej się dogodzi,", + "65189": "Tylko mów czystą prawdę, bo o nią mi chodzi:", + "65190": "Mów, czy wszyscy Achiwi bez szwanku wrócili,", + "65191": "Ci, których my z Nestorem w Troi zostawili,", + "65192": "Czy też umarł z nich który czasu tej żeglugi,", + "65193": "Czy wśród swoich, gdy wrócił z tej wojny tak długiej? —", + "65194": "To rzekłem, a w odpowiedź takiem słowa schwytał:", + "65195": "— Czemu mnie o to pytasz? Lepiej byś nie pytał,", + "65196": "Żebym, co wiem, wygadał; bo gdy ci odsłonię,", + "65197": "I łzami się zalejesz, i załamiesz dłonie.", + "65198": "Słuchaj! Wielu z nich żyje, wielu już ubyło:", + "65199": "I tak, dwóch, co knemidnym Grekom hetmaniło,", + "65200": "Śmierć znalazło w powrocie; ty staczałeś bitwy.", + "65201": "Jeden gdzieś tam odprawia znów morskie gonitwy,", + "65202": "Ajas z swymi okręty dno morskie zgruntował.", + "65203": "Zrazu wprawdzie Posejdon rozbitka ratował", + "65204": "Z toni morskich w pobliżu gyrejskiej opoki,", + "65205": "I na wrogu Pallady może by wyroki", + "65206": "Straszne się nie spełniły, gdyby w chełpie swojej", + "65207": "Nie był bogom nabluźnił, że się ich nie boi.", + "65208": "Lecz Posejdon usłyszał bluźnierstwo pyszałka;", + "65209": "W srogą pięść schwycił trójząb, i spadła ta pałka", + "65210": "Na skałę Gyry, która pękła w dwa kawały:", + "65211": "Pół zostało, pół drugie odszczypanej skały", + "65212": "Runęło wraz z Ajasem, który bluźnił niebu;", + "65213": "Wzburzony go ocean schłonął bez pogrzebu.", + "65214": "Tak skończył Ajas, wodą zalawszy się słoną.", + "65215": "Twój brat przed tej bogini mstą nienasyconą", + "65216": "Uszedł wprawdzie na sudnach, broniła go Hera,", + "65217": "Lecz gdy już do przylądka Malei dociera,", + "65218": "Porwała go wichura i niosła z okręty", + "65219": "Jęczącego, daleko, w wielkich mórz odmęty,", + "65220": "Ku wybrzeżom, gdzie Thyest żył czasy dawnymi,", + "65221": "Potem Ajgist, syn jego — w ostatni krańc ziemi.", + "65222": "Tu już myślał, że jego nieszczęścia się skończą,", + "65223": "Gdyż bóstwa odwróciły wicher, a on rączo", + "65224": "Gnał do dom. Oj, radośnież na ziemię ojczystą", + "65225": "Wyskoczył, ucałował, skropił łzą rzęsistą,", + "65226": "I poił się widokiem znanej okolicy.", + "65227": "Aż wtem stróż go dopatrzył z wysokiej strażnicy,", + "65228": "Gdzie go Ajgist osadził, dwa talenty w złocie", + "65229": "Przyrzekł, gdy o Atrydy da mu znać powrocie,", + "65230": "I rok cały wartował, by niespodziewanie", + "65231": "Nie wpadł, bo byłby sprawił wielkie krwi rozlanie.", + "65232": "Jakoż pobiegł na zamek, dał znać Ajgistowi;", + "65233": "Ten fortelem Atrydę sprzątnąć postanowi:", + "65234": "Dwudziestu chłopów dobrał, ukrył w głębi dworu,", + "65235": "A gody kazał sprawić sute, dla pozoru;", + "65236": "Sam zaś Agamemnona i konno, i woźno", + "65237": "Jechał witać, zasadzkę uknuwszy nań groźną.", + "65238": "Więc gościa tak ufnego w dom zaprosił sobie", + "65239": "I z nim godując, zarznął jak wołu przy żłobie.", + "65240": "Nikt z ludzi Atrydowych nie wyszedł tam cało,", + "65241": "Nikt z Ajgistowych; wszystko się wymordowało. —", + "65242": "Skończył, a we mnie serce pękało na ćwierci.", + "65243": "Siadłem, głośno szlochając i wzywając śmierci", + "65244": "Jak zbawienia; Heliosa nie znosiłem blasku.", + "65245": "A gdym się tak wypłakał, ból wytarzał w piasku,", + "65246": "Znowu do mnie przemówił ów staruch wróżebny:", + "65247": "— Pohamuj łzy, Atrydo; ten płacz niepotrzebny,", + "65248": "Doli swej nie naprawisz łzami. Raczej siły", + "65249": "Zbierz, byś prędzej powrócił do ojczyzny miłej.", + "65250": "Może zbójcę zastaniesz, a może już katem", + "65251": "Stał się dla niego Orest; pogrzebiesz go zatem. —", + "65252": "Tak gdy mówił, męskiego w pierś wpędził mi ducha.", + "65253": "I w serce bólem strute wstąpiła otucha,", + "65254": "Żem pytał, chcąc co więcej usłyszeć od niego:", + "65255": "— Już wiem, co dwóch spotkało; jakiż los trzeciego?", + "65256": "Czy go żywcem na morskim pustkowiu kto trzyma?", + "65257": "Nie taj mi smutnej prawdy. Mów, czy go już nie ma? —", + "65258": "To rzekłem, a z ust starca wyszła mowa taka:", + "65259": "— Trzeci to syn Laerta, gniazdem mu Itaka.", + "65260": "Widziałem go na jednej wyspie; płakał rzewnie", + "65261": "Tam, u nimfy Kalypsy; nie puszcza go pewnie", + "65262": "Ta pani, choć po domu w tęsknicy się skwarzy,", + "65263": "Bo na pustce tej nie ma łodzi ni wioślarzy,", + "65264": "Żeby się przez fal grzbiety mógł dostać do siebie.", + "65265": "Lecz, Menelaju, Zeusa kochanku, dla ciebie", + "65266": "Śmierci wyroku nie ma w Argos koniorodnym.", + "65267": "Bogowie cię siedliskiem kiedyś uczczą godnym:", + "65268": "Poślą na kraniec ziemi, w Elizejskie Pola,", + "65269": "Gdzie rudy Radamantys mieszka. Tam cię dola", + "65270": "Czeka błoga: bo życie lekko tam upływa,", + "65271": "Nigdy śniegu, zamieci, nawałnic nie bywa;", + "65272": "Ciągle miły tam Zefir dmucha od zachodu,", + "65273": "Ocean go posyła; w skwar użycza chłodu.", + "65274": "Tam pójdziesz, bo Helena jest małżonką twoją;", + "65275": "O ciebie, zięciu Zeusa, bogi bardzo stoją. —", + "65276": "To rzekłszy wraz się rzucił w szumiące głębiny,", + "65277": "A ja szedłem do łodzi z garstką mej drużyny.", + "65278": "Po drodze myśli grały w wzburzonej mi duszy,", + "65279": "A gdym przyszedł, gdzie stała łódź moja na suszy,", + "65280": "Zgotowano wieczerzę; noc zapadła potem,", + "65281": "I spać my polegali na brzegu pokotem.", + "65282": "Nazajutrz, gdy rumiane zbudziły się zorze,", + "65283": "Jęli my się spychania naw na święte morze;", + "65284": "Nuż maszty wbijać, żagle rozpinać na nawach —", + "65285": "Sami wreszcie w nie wszedłszy, rzędami na ławach", + "65286": "Usiądziem, w sine nurty bijemy wiosłami.", + "65287": "Tak do rzeki Ajgyptos syconej deszczami", + "65288": "Przypłynąwszy, złożyłem stuwolną ofiarę", + "65289": "I bogi-m zbłagał, co mnie skazały na karę;", + "65290": "Nareszcie pamięć brata uczciłem mogiłą.", + "65291": "Tego więc dopełniwszy, miałem odtąd miłą", + "65292": "Drogę do dom; bo wiatry pomyślne mi wiały", + "65293": "I szybko do ojczyzny żagle nasze gnały.", + "65294": "Ty zaś na moim dworze baw jeszcze w gościnie,", + "65295": "Póki dni jedenaście, dwanaście nie minie;", + "65296": "Wtedy sam cię odeślę, uczczę podarunkiem,", + "65297": "Dam toczony rydwanik, trzy konie z rynsztunkiem,", + "65298": "Przy tym misterną czaszę, byś z niej obiatował", + "65299": "Bogom, a o mnie pamięć stateczną zachował”.", + "65300": "Na to mu tak roztropny młodzian odpowiedział:", + "65301": "„Nie nalegaj, Atrydo, bym dłużej tu siedział!", + "65302": "Zaprawdę, i rok cały przesiedziałbym chętnie", + "65303": "Bez tęsknoty do domu, tak mi tu ponętnie", + "65304": "Słuchać twych pogawędek i różnych powieści,", + "65305": "Że radość stąd zaledwie w sercu się pomieści.", + "65306": "Lecz moi towarzysze, których-em zostawił", + "65307": "W Pylos, stęskniliby się, gdybym dłużej bawił.", + "65308": "Co zaś do upominku, przyjmę jaki taki", + "65309": "I schowam; jedno nie wiem, po co do Itaki", + "65310": "Brałbym konie; twych stajen są one okrasą,", + "65311": "Tu w równiach potrzebniejsze i dobrze się pasą", + "65312": "Na koniczu, ostryżu, orkiszu, pszenicy,", + "65313": "Na wąsatych jęczmionach, gdy w mojej ziemicy", + "65314": "Nie ma ni takich równin, ni pastewnych błoni;", + "65315": "Itaka dla kóz tylko, nie dla chowu koni.", + "65316": "Jednak ją lubię; zgoła na żadnym ostrowie", + "65317": "Chów koni, dla łąk braku i dróg, nie odpowie:", + "65318": "Z wszystkich najmniej skalista Itaka”. Gdy skończył,", + "65319": "Grzmigłos Menelaj uśmiech do swych słów dołączył", + "65320": "I mówił gładząc ręką młodzieńca po głowie:", + "65321": "w „Dobra krew w tobie, chłopcze; znać to w każdym słowie.", + "65322": "Podarunki ci zmienię chętnie; stać mnie na to:", + "65323": "W mym skarbcu jest wszystkiego suto i bogato,", + "65324": "Łatwo się najpiękniejszy podarek wybierze.", + "65325": "Myślę o tym misternej roboty kraterze", + "65326": "Z srebra kutym z obwódką złotą — sławnym dziele", + "65327": "Hefajsta. Król Sydonu lat temu już wiele", + "65328": "Fajdim mi go darował, gdy czasu podróży", + "65329": "Wstąpiłem doń w gościnę — niechże tobie służy”.", + "65330": "Tak tam obaj gwarzyli z sobą.", + "65331": "A tymczasem", + "65332": "Przed zamkiem Odysowym gachowie z hałasem", + "65333": "Zabawiali się, kręgi ciskając i groty", + "65334": "Na majdanie, gdzie często broili pustoty.", + "65335": "Zaś Antinoj, Eurymach, jak bożkowie jacy", + "65336": "Siedzieli, wodze gachów, najtężsi junacy.", + "65337": "Wtem Noemon, syn Fronia, przystąpił k'siedzącym,", + "65338": "Zagabnął Antinoja słowem pytającym:", + "65339": "„Czy wiesz co, Antinoju, lub nie wiesz nic o tem,", + "65340": "Kiedy z Pylos Telemach będzie tu z powrotem?", + "65341": "Wziął mi łódź, a łódź teraz mnie samemu zda się,", + "65342": "Bo mam jechać na łąki w Elis, gdzie się pasie", + "65343": "Moich dwanaście klaczy z mulnymi źrebaki;", + "65344": "Jednego z nich sprowadzić chciałem do Itaki”,", + "65345": "Ci zdumieli się słysząc, że w Pylos Nelejskie", + "65346": "Odprawił się Telemach — pewni, że go wiejskie", + "65347": "Zatrzymują uciechy wśród trzód i pasterzy!", + "65348": "Na to Antinoj, chociaż wieści tej nie wierzy:", + "65349": "„Mów prawdę: kiedy odbił? Skąd wziął towarzyszy?", + "65350": "Czy ochotników, dworską czeladź, czy przybyszy", + "65351": "Nabrał na tę wyprawę tak zręcznie ukrytą?", + "65352": "Opowiedz z szczegółami, wiedzieć trzeba mi to.", + "65353": "A czy biorąc od ciebie statek gwałtu użył?", + "65354": "Czy dobrowolnie dałeś, kiedy cię odurzył?”", + "65355": "Na to Noemon tak mu całą rzecz tłumaczy:", + "65356": "„Sam łódź dałem i nikt by nie zrobił inaczej,", + "65357": "Proszony od człowieka będącego w smutku;", + "65358": "Trudno jest taką prośbę zostawić bez skutku.", + "65359": "Poszli też z nim najtęższe zuchy naszej młodzi;", + "65360": "Nad wszystkimi jest sternik Mentor — on dowodzi", + "65361": "Okrętem lub bóg jaki, bo miał bożka postać.", + "65362": "Lecz dziw mi, kędy mógł on nazad się tu dostać,", + "65363": "Odpłynąwszy do Pylos? Jam go spotkał wczora”.", + "65364": "To rzekł i w dom ojcowski powrócił.", + "65365": "Jak zmora", + "65366": "Gniew siadł na butnych duszach obu zalotników.", + "65367": "Wraz kazali zaniechać igraszek i krzyków", + "65368": "Gachom, których zwoławszy posadzili wkoło.", + "65369": "Antinoj, syn Eupejta, rzekł im niewesoło:", + "65370": "„Przebóg! Wielkiego dzieła dokonał zuchwale", + "65371": "Telemach, bo odjechał. Nie marzyłem wcale,", + "65372": "By ten zamiar się udał. Uszedł — zażartował!", + "65373": "Dzieciuch ma okręt; młódź nam najtęższą zwerbował!", + "65374": "Brońże nas, Zeusie! Wzmógł się i zacznie nas trapić;", + "65375": "Ale nim nas podepce, daj mu pierwej skapieć!", + "65376": "Lecz łodzi mi potrzeba z dwudziestoma chwaty:", + "65377": "Będzie wracał — ja sam się wyprawię na czaty,", + "65378": "Stanę między Itaką a Samos, w przesmyku;", + "65379": "Za to szukanie ojca zapłacisz, młodziku!”", + "65380": "Jego mowie przyklasło gachów zgromadzenie", + "65381": "I rzuciło się tłumem w zamkowe podsienie.", + "65382": "Prędko do Penelopy doszły te posłuchy,", + "65383": "Jakie tam zdrady knuli w skrytości złe duchy.", + "65384": "Wydał ich Medon, keryks, który był za ścianą,", + "65385": "Gdy na dziedzińcu o tej zdradzie rozmawiano.", + "65386": "Wraz też wieść tę chwyciwszy zaniósł do królowej.", + "65387": "Ona, gdy próg przestąpił, zagabła go słowy:", + "65388": "„Keryksie, z czymże pyszni ślą cię tu junacy:", + "65389": "Czy z rozkazem do niewiast Odysa, by pracy", + "65390": "Zaniechały, a dla nich warzyły wieczerzę?", + "65391": "O, niech się już ta zgraja nigdy tu nie zbierze", + "65392": "I niech już kęs ostatni nasyci te gardła.", + "65393": "Wszak codzienna hulanka do reszty pożarła,", + "65394": "Co tylko miał Telemach! Któż za lat dziecinnych", + "65395": "Nie słyszał z was od ojców, albo i od innych,", + "65396": "Jak Odysej dla ludu był wylanym zawsze;", + "65397": "Że jak czyny, tak słowa miał dlań najłaskawsze", + "65398": "I nikogo nie skrzywdził; choć królów rozkoszą,", + "65399": "Gdy jednych w proch ścierają, drugich z prochu wznoszą.", + "65400": "Lecz mój Odys za ślepym nie szedł urojeniem.", + "65401": "Tylko u was niedobrze dzieje się z sumieniem,", + "65402": "Gdy za tyle dobrodziejstw niewdzięczność zapłatą”.", + "65403": "Cny i roztropny Medon rzekł pani swej na to:", + "65404": "„Królowo! Zło to wielkie, lecz może być gorzej.", + "65405": "Do gorszego ta zgraja gachów się przyłoży,", + "65406": "Knując spiski; niech Zeus nas od tego zachowa!", + "65407": "Od nich w niebezpieczeństwie syna twego głowa", + "65408": "Może popaść w powrocie, gdyż powiem otwarcie,", + "65409": "Że do Pylos pojechał, a miał być i w Sparcie,", + "65410": "By się zwiedzieć o ojcu”.", + "65411": "Rzekł — a pod nią nogi", + "65412": "Zatrzęsły się, drży serce, usta ściął ból srogi,", + "65413": "We łzach oczy pływały — co słowo, to łkała,", + "65414": "Aż w końcu ochłonąwszy tak mu powiedziała:", + "65415": "„Mów, Medonie, i na co jemu te podróże?", + "65416": "Co go zmusza na okręt wsiadać, krajać duże", + "65417": "Obszary tymi końmi, co fal depcą grzbiety —", + "65418": "By nawet imię zgasło z nim razem, niestety!”", + "65419": "Odrzekł jej na to Medon, ów keryks roztropny:", + "65420": "„Nie wiem, czy bóg go natchnął, czy sam był pochopny", + "65421": "Do jazdy, by się zwiedzieć o ojcu w Pylosie,", + "65422": "Znaleźć go, lub o jego wiecznie zwątpić losie”.", + "65423": "To rzekłszy, w Odysowe pośpieszył mieszkanie.", + "65424": "Królową smutek przygniótł, że nie jest już w stanie", + "65425": "Ani usiąść na krzesłach — w izbie ich niemało —", + "65426": "Tylko upaść na progu na poły omdlałą", + "65427": "I zawodzącą płaczem. Dokoła niej panny", + "65428": "Zbiegły się zewsząd, wszczęły lament nieustanny", + "65429": "Wszystkie, co w domu służą, młode i podżyłe.", + "65430": "A Penelopa rzekła łkając: „Panny miłe!", + "65431": "Wiecie wy, że mnie jedną w świecie z niewiast mnóstwa", + "65432": "Wybrały na ofiarę nieszczęść same bóstwa.", + "65433": "Naprzód stradałam męża. Lew to był prawdziwy,", + "65434": "Każdą cnotą górował nad wszystkie Achiwy.", + "65435": "Teraz mi jedynaka wicher porwał z domu,", + "65436": "Bez sławy — i odjechał matkę po kryjomu.", + "65437": "Nieszczęsne! Czy mogłyście mieć serce ze skały", + "65438": "I nie zbudzić mnie ze snu, kiedyście wiedziały,", + "65439": "Że syn mój w noc odpływa na czarnym okręcie?", + "65440": "Gdybym była odgadła takie przedsięwzięcie,", + "65441": "Jego serce łzom matki by się nie oparło —", + "65442": "Zostałby — lub odjechał w domu mnie umarłą.", + "65443": "A teraz mi starego sługi wołać żwawo,", + "65444": "Doliosa, co go ojciec dał mi był z wyprawą.", + "65445": "Dziś pilnuje on sadu; niech śpiesznie doniesie", + "65446": "Laertowi o wszystkim, co u nas dzieje się.", + "65447": "Może on nam da radę jaką w tej niedoli,", + "65448": "Przemową ich powściągnie od onej swawoli", + "65449": "Spikniętej tak na niego jak Odysa plemię”.", + "65450": "Na to jej Eurykleja niańka: „Zabij-że mnie,", + "65451": "O córko! — rzekła — mieczem wywlecz ze mnie duszę,", + "65452": "Lub zostaw żywą. Wszystko powiedzieć ci muszę.", + "65453": "Wiedziałam o odjeździe, wina i żywności", + "65454": "Dałam w drogę, przysięgłam na wszystkie świętości", + "65455": "Wpierw nie pisnąć ci, aże dwanaście dni minie;", + "65456": "Chyba byś zatęskniła bardzo po twym synie,", + "65457": "Lub kto zdradził wyjazdu jego tajemnicę.", + "65458": "Bo on nie chciał, byś ciągłą łzą szpeciła lice.", + "65459": "Teraz radzęć, weź kąpiel, oblecz białe szaty", + "65460": "I z pannami do górnej udaj się komnaty.", + "65461": "Tam pomódl się do córy wielkiego Diosa.", + "65462": "Ona mu z głowy strącić nie da ani włosa,", + "65463": "Byleś smutnego starca nie smuciła bardziej.", + "65464": "Bogi na Arkejsjada ród nie są tak twardzi;", + "65465": "Przyjdzie taki, co gmachu tego szczyt podeprze,", + "65466": "I na te żyzne łany przyjdą czasy lepsze”.", + "65467": "Ta mowa żal jej koi, z łez osusza oczy,", + "65468": "Królowa po kąpieli w białe się obłóczy", + "65469": "Szaty. Idzie do komnat, grono niewiast przy niej —", + "65470": "Święty jęczmień ma w króbce — modli się bogini:", + "65471": "„Córo egidowładcy, usłysz mnie, niezłomna!", + "65472": "Niegdyś w tym samym zamku mąż mój — czyś niepomna", + "65473": "Jak żertwował ci tłuste woły i barany!", + "65474": "Pomnij to i nie dopuść, by ginął kochany", + "65475": "Syn mój — natomiast zetrzyj gachy darmozjady!”", + "65476": "Mówiąc szlochała; płacz jej doszedł do Pallady.", + "65477": "Tymczasem gachy w izbie wszczęli zgiełk okrutny,", + "65478": "A któryś z tej gawiedzi krzyknął, młokos butny:", + "65479": "„Snadź się już do wesela sposobi królowa,", + "65480": "A nie wie, że na gardło synaczka jej zmowa”.", + "65481": "Tak gwarzyli nie wiedząc, co tam bóg przeznaczy;", + "65482": "Wtem Antinoj przemówił do rzeszy junaczej:", + "65483": "„Powstrzymajcie języki wasze, o szaleni!", + "65484": "Nie wiecież, że tu w domu możem być zdradzeni?", + "65485": "Milczkiem stąd się wynosić i brać się do dzieła,", + "65486": "Na które jednogłośna zgoda już stanęła”.", + "65487": "Rzekł — i dwudziestu chłopów najtęższych wybierze,", + "65488": "Z nimi szedł do okrętu na morskie wybrzeże,", + "65489": "A tam zepchnąwszy okręt, gdzie głębsze odmiały,", + "65490": "Wbili maszt, pociągnęli w górę żagiel biały;", + "65491": "W pochwy skórzane wioseł nawlekli rząd długi;", + "65492": "Różnych oręży zwinne naniosły im sługi.", + "65493": "A gdy okręt już gotów, Antinoj z drużyną", + "65494": "Wsiadł nań; zjedli wieczerzę, a w nocy odpłyną…", + "65495": "Penelopa w komnatach górnych jak tam padła", + "65496": "W rozżaleniu, tak nie chce napitku ni jadła,", + "65497": "Tylko wciąż o niewinnym przemyśliwa synie:", + "65498": "Czy ujdzie śmierci? Czy też od gachów on zginie?", + "65499": "Jak lew w tłum ludzi wpadłszy rzuca się z rozpaczą", + "65500": "Tam i sam, a tu łowcę zewsząd go osaczą…", + "65501": "Tak jej myśl się rzucała, póki w snu ramiona", + "65502": "Nie padła, od wewnętrznych trwóg wyswobodzona.", + "65503": "Teraz się Atenaja wzięła myśli nowej.", + "65504": "Stwarza widmo podobne córce Ikariowej", + "65505": "Iftimie, i tej samej, co ona, piękności,", + "65506": "Której mąż Eumelos miał swe posiadłości", + "65507": "Blisko Feraj. Bogini postać tę udaną", + "65508": "Śle na Penelopeję spłakaną, znękaną,", + "65509": "Aby łzy jej otarła, zdjęła ból kamienny.", + "65510": "Widmo wemkło się szparką zasuwki rzemiennej,", + "65511": "Stanęło u głów śpiącej i tak szepce z bliska:", + "65512": "„Ty śpisz, Penelopejo, a serce ból ściska.", + "65513": "Wierz mi — nie chcą w rozkoszach żyjący niebianie", + "65514": "Twoich łez i żałoby. Syn twój wkrótce stanie", + "65515": "Tu w domu. Wszak on bogom nie zawinił niczym”.", + "65516": "Penelopeja marom wyrwana zwodniczym,", + "65517": "Co ją snem kołysały, rzekła jak na jawie:", + "65518": "„Siostro, skąd tu się wzięłaś? Nie pamiętam prawie,", + "65519": "Kiedy byłaś w mym domu. Mieszkam tak daleko!", + "65520": "A teraz mi powstrzymać każesz łzy, co cieką,", + "65521": "Jęk stłumić, chociaż boleść duszę mi rozdziera.", + "65522": "I to mnie, co straciłam męża, bohatera,", + "65523": "Lwie serce, górujące cnotą ponad Greki.", + "65524": "Mnie, kiedy mój jedynak, dziecko bez opieki,", + "65525": "Dom opuszcza i leci w świat nie znany sobie!", + "65526": "W cięższej niż po Odysie widzisz mnie żałobie", + "65527": "Po tym chłopcu, tak strach mi, aby tam co złego", + "65528": "Wśród obcych lub na morzu nie spadło na niego,", + "65529": "Bo źli ludzie czyhają i zabić gotowi", + "65530": "Na drodze, kiedy wracać będzie ku domowi”.", + "65531": "Na to odpowiedziało blade widmo siostry:", + "65532": "„Ukój się, ja ci wyrwę z serca kolec ostry.", + "65533": "Twój syn ma towarzyszkę, a takiej, jak ona,", + "65534": "Zazdrościłby niejeden, bo niezwyciężona.", + "65535": "Jest nią Pallas, twych cierpień ona się lituje,", + "65536": "Posłała mnie do ciebie i to ci zwiastuję”.", + "65537": "Na to jej Penelopa tę odpowiedź dała:", + "65538": "„Jeśliś bóstwem, z boginią jeśliś rozmawiała,", + "65539": "To mów mi co o losie biednego małżonka!", + "65540": "Czy żyje? Czy ogląda jeszcze promień słonka?", + "65541": "Lub nieboszczyk już poszedł do cieniów siedliska?”", + "65542": "Blade zaś widmo siostry te słowa jej ciska:", + "65543": "„Tego mówić nie mogę, czy po świecie chodzi,", + "65544": "Czy zmarł na dobre — próżna gadanina szkodzi”.", + "65545": "Rzekło widmo i szparą zasuwki jak tchnienie", + "65546": "Wymkło się i rozwiało… A wtem i zbudzenie", + "65547": "Przyszło na Penelopę. Zrywa się z pościeli", + "65548": "Z wielką ulgą na sercu — bo już dzień się bieli —", + "65549": "A sny o rannym doju zwykle są prorocze.", + "65550": "Gachy tymczasem krają wód morskich roztocze", + "65551": "Na Telemacha głowę niosąc cios morderczy. —", + "65552": "Jest tam skała na morzu, co w przesmyku sterczy,", + "65553": "Dzielącym od itackiej wyspy Samos skalną;", + "65554": "Zwie się Asteris. Przystań z obu stron ma walną,", + "65555": "Gdzie żeglarze się chronić lubią skołatani.", + "65556": "Owoż łódź gachów w tej tam skryła się przystani.", + "65557": "Pieśń piąta", + "65558": "Tratwa Odyseusza", + "65559": "Eos z łoża ślicznego Titona gdy wstała,", + "65560": "Na bogów i na ludzi zdrój światła wylała,", + "65561": "A na wiecu zasiedli niebianie zebrani,", + "65562": "Śród nich Zeus, pan wszystkiego, wszyscy mu poddani.", + "65563": "Atenie na myśl przyszły Odysa cierpienia,", + "65564": "Ninie jeńca Kalypsy, i do zgromadzenia", + "65565": "Rzekła:", + "65566": "„Ojcze Kronidzie, wy bogowie inni!", + "65567": "Odtąd króle na tronach już by nie powinni", + "65568": "Być łagodni, łaskawi, dobrzy, sprawiedliwi,", + "65569": "Lecz wściekli zapaleńcy, okrutni i mściwi,", + "65570": "Kiedy już zapomniały o Odysie boskim", + "65571": "Ludy, choć nimi rządził berłem tak ojcowskim.", + "65572": "On na wyspie u nimfy Kalypsy tam siedzi,", + "65573": "Jeńcem trzyman, i smutną dolą swą się biedzi;", + "65574": "Do domu utęskniony, o powrocie marzy,", + "65575": "A tam ani okrętów nie ma, ni wioślarzy,", + "65576": "Co by go chcieli przewieźć przez morskich fal grzbiety.", + "65577": "Teraz mu jedynaka zabić chcą, niestety,", + "65578": "W drodze do domu; właśnie o ojcowskim losie", + "65579": "Jeździł się dowiadywać w Sparcie i Pylosie”.", + "65580": "Odpowiedział jej na to Kronid chmurowładny:", + "65581": "„Jakiż to z ust twych wyraz wymknął się nieskładny?", + "65582": "Wszak sama uradziłaś, że gdy Odys wróci,", + "65583": "Krwawym odwetem gachów zuchwalstwo ukróci.", + "65584": "Raczej nad Telemachem czuwać ci należy,", + "65585": "By bez szwanku dopłynął do swojej macierzy,", + "65586": "A gachy z tej zasadzki wrócili jak zmyci”.", + "65587": "Potem się do Hermesa zwrócił i pochwyci:", + "65588": "„Hermeju! O mój synu! Gończe doświadczony!", + "65589": "Nieś nimfie pięknowłosej wyrok niecofniony,", + "65590": "Że Odys wrócić musi, mąż wielki cierpieniem,", + "65591": "Wrócić, nie wsparty boskim ni ludzkim ramieniem.", + "65592": "Na tratwie wątłej, bity od wichru i prądu,", + "65593": "W dni dwanaście do Scherii dostanie się lądu,", + "65594": "Gdzie mieszka lud Feaków niebianom pokrewny:", + "65595": "Tam go przyjmą jak bożka, a stamtąd już pewny", + "65596": "Przewóz znajdzie okrętem na Itakę swoją,", + "65597": "Tam miedzi, złota dadzą, w szaty go ustroją,", + "65598": "Że bogatszy powróci, niż gdyby łup wzięty", + "65599": "W Ilijonie do domu zawiózł był nietknięty.", + "65600": "Ujrzy swe przyjacioły, zamek swój wysoki,", + "65601": "Swoje pola ojczyste — bo tak chcą wyroki”.", + "65602": "Rzekł — a zwinny Hermejas wnet się puścił w czwały:", + "65603": "Już sobie stopy opiął w niebiańskie sandały", + "65604": "Złotolśniące; on nimi ponad wód rozlewem,", + "65605": "Ponad lądów ogromem buja z wiatru wiewem.", + "65606": "Wziął i posoch; posochem tym śmiertelnych oczy,", + "65607": "Czyje chce, ze snu budzi albo też snem mroczy.", + "65608": "Dzierżąc go, Argobójca szparkim sunął lotem,", + "65609": "Na Pierii stanął — k'morzu spuszczając się potem,", + "65610": "Szybował nad powierzchnią, podobien rybitwie,", + "65611": "Co nad odmętem zatok, w ustawnej gonitwie", + "65612": "Za rybkami, we fali nieraz skrzydło zmoczy:", + "65613": "Tak i Hermejas bujał po wodnej roztoczy.", + "65614": "Do wyspy się zbliżając leżącej daleko,", + "65615": "Z wód wychynął i lądem posuwał się lekko", + "65616": "Aż do wielkiej pieczary, boginki siedliska,", + "65617": "Kalypsy długowłosej, którą u ogniska", + "65618": "Samą siedzącą zastał. Z dala już powiewek", + "65619": "Niósł po wyspie zapachy od płonących drewek", + "65620": "Żywicznych cedru. Głos jej wdzięczną brzmiał piosenką,", + "65621": "Gdy chodząc wkoło krosien, suwała czółenko.", + "65622": "Tę pieczarę maiły różnych drzew gaiki,", + "65623": "To woniące cyprysy, topole, osiki;", + "65624": "W ich liściach długoskrzydlny ptak nocą się skrywa:", + "65625": "Sowa, krogulec, morska wrona też krzykliwa,", + "65626": "Co tak rada się pluskać u przybrzeżnej wody.", + "65627": "Wino rozkosznolistne pięło się na wschody", + "65628": "Głazów sklepiennych, gronne zwieszając jagody.", + "65629": "Z czterech krynic srebrzyste biegły tam poniki,", + "65630": "To razem, to rozpierzchłe tam i sam w wężyki.", + "65631": "Miękkie łąki się słały, przetykane kwiatem", + "65632": "Fijołków i opichu. Na miejscu tu, na tem,", + "65633": "Bóg nawet by się cieszył i stanął jak wryty.", + "65634": "Toż i gończy Hermejas, widokiem podbity,", + "65635": "Stanął i w one wszystkie wpatrywał się czary,", + "65636": "A potem wszedł do pięknej sklepionej pieczary.", + "65637": "Poznała go bogini Kalypso od razu:", + "65638": "Bóstwo nie zapomina twarzy i wyrazu", + "65639": "Innego boga, choćby mieszkał gdzie najdalej.", + "65640": "Lecz Odysa nie zastał. Odys tam się żali", + "65641": "Siedząc nad brzegiem morza, gdzie zwykle siadywał;", + "65642": "Darł serce westchnieniami, łzami się zalewał,", + "65643": "Wzrok topiąc ciągle w morze pustynne przed sobą.", + "65644": "Kalypso wraz się gościa zajęła osobą,", + "65645": "W promienne krzesło sadzi i tak się odzywa:", + "65646": "„Hermes, z złotym posochem bożek, tu przybywa!", + "65647": "Gość taki! Po raz pierwszy zajrzał w me siedlisko!", + "65648": "Mów, czego żądasz? Na twe usługi tu wszystko,", + "65649": "Co tylko w mocy mojej lub co jest możliwe;", + "65650": "Zbliż się tylko, przyjęcie znajdziesz tu życzliwe”.", + "65651": "Tak mówiła, trzymając przed bożkiem puchary", + "65652": "Z ambrozją, do niej miesza różowe nektary.", + "65653": "A on jadł i popijał, Zeusowy ten goniec.", + "65654": "Gdy już głód swój nasycił, skrzepiony, na koniec", + "65655": "Mówił do niej te słowa:", + "65656": "„Po co tu przychodzę,", + "65657": "Bogini, pytasz boga? Woli twej dogodzę", + "65658": "I o całej tej sprawie zdam rachunek czysty:", + "65659": "Z Zeusa rozkazu jestem, więc nie osobisty", + "65660": "Cel mnie przygnał. Bo któżby na pustynię wodną", + "65661": "Puszczał się, gdzie miast nie ma, co by boga godną", + "65662": "Umiały czcić obiatą lub świetnym stuwołem?", + "65663": "Zresztą wiesz, że i bogi muszą kornym czołem", + "65664": "Bić przed piorunnym Zeusem, pełnić rozkaz jego.", + "65665": "Zeus mi rzekł, że u siebie masz najbiedniejszego", + "65666": "Z tych herojów, co dziesięć lat burzyli Troję,", + "65667": "A w dziesiątym, gdy z łupem wracali już w swoje", + "65668": "Siedziby, tak zgniewali Atenę, że wściekła", + "65669": "Wciąż ich w podróży wichrem i burzami siekła.", + "65670": "Owóż gdy utonęło wszystko, co z nim było,", + "65671": "On ocalał, a morze tu go wyrzuciło.", + "65672": "Przeto rozkaz przynoszę: wypuść go bez zwłoki!", + "65673": "On daleko od swoich nie umrze. Wyroki", + "65674": "Przeznaczyły mu druhów powitać i ściany", + "65675": "Zamku swego oglądać i ojczyste łany”.", + "65676": "Tak mówił, a boginię strach ogarnął na te", + "65677": "Wyrazy, więc mu słowa rzuciła skrzydlate:", + "65678": "— „Bogowie! Okrutniejsi od ludzi jesteście,", + "65679": "Za złe mając nam, każdej bogini niewieście,", + "65680": "Jeśli sobie za męża znajdzie śmiertelnika…", + "65681": "I tak: różana Eos z Orionem gdy zmyka,", + "65682": "Póty bogami zemsta miota nieustanna,", + "65683": "Aż w Ortygii Artemis, złototronna panna,", + "65684": "Chyłkiem podszedłszy, cichą zabiła go strzałą.", + "65685": "Znowu kiedy z Jasjonem Demetrze się chciało", + "65686": "Użyć pieszczot na skibie trzykrotnie zoranej —", + "65687": "Sprawka ta doszła Zeusa — a on rozgniewany", + "65688": "Rozmachniętym piorunem Jasjona ustrzelił.", + "65689": "Teraz w oczy was kole, że łoże tu dzielił", + "65690": "Ze mną człowiek, któregom wydarła z rąk śmierci,", + "65691": "Gdy łódź jego bóg gromem roztrzaskał na ćwierci", + "65692": "W środku mórz, a on sam się z falami borykał,", + "65693": "Dzierżąc belkę, bo druhów już mu popołykał", + "65694": "Morski gardziel. Rozbitek dążył więc do lądu,", + "65695": "I tu był wyrzucony od burzy i prąciu.", + "65696": "Przyjęłam go, okryłam opieką serdeczną,", + "65697": "Przyrzekłam nieśmiertelność i młodość dać wieczną;", + "65698": "Darmo! Kiedy Kroniona woli tej wszechwładnej", + "65699": "Oprzeć się nie potrafi nawet z bogów żadny.", + "65700": "Zeus każe mu stąd jechać — to niech sobie płynie", + "65701": "Mokrym pustkowiem; lecz ja tego nie uczynię,", + "65702": "Bym go wysłała, flisów nie mając ni łodzi,", + "65703": "Co by go przewieźć mogły przez morskie powodzi.", + "65704": "Chyba radą go wesprę: tego nie utaję,", + "65705": "Niech bezpiecznie w ojczyste powraca się kraje”.", + "65706": "Na to jej argobójczy odpowiedział goniec:", + "65707": "„Wyprawże go natychmiast, pomnąc, jaki koniec", + "65708": "Spotkałby cię od gniewu Kronida żałośny”.", + "65709": "To powiedziawszy odszedł Hermes wieścionośny.", + "65710": "Nimfa, słysząc ten wyrok Kronionowej woli,", + "65711": "Poszła szukać Odysa onej sprawie gwoli.", + "65712": "On siedział tam na brzegu płacząc; jego oczy", + "65713": "Nie osychały od łez; a pobyt uroczy", + "65714": "Truła ciągła tęsknica, bowiem do bogini", + "65715": "Serce stracił, a chociaż nocą sypiał przy niej,", + "65716": "To gwałt był, lecz nie z jego, a tylko z jej strony.", + "65717": "Na urwisku więc siedział w dzień osamotniony", + "65718": "Serce trapiąc westchnieńmi, lamenty, żałobą,", + "65719": "Wzrok topiąc ciągle w morze pustynne przed sobą.", + "65720": "Teraz rzekła bogini, zbliżywszy się k'niemu:", + "65721": "„Biedny mój! Wnet się skończą te smutki, bo czemu", + "65722": "Miałbyś żywot swój skwasić? Wszak jestem gotową", + "65723": "Stąd cię puścić. Więc tratwy zajmiesz się budową:", + "65724": "Rąb wielkie drzewa; miedzią gdy pospajasz tramy,", + "65725": "Dasz pokład z desek; my zaś chleba, wody damy", + "65726": "I czerwonego wina, byś nie umarł z głodu,", + "65727": "Damy wiatr dobry, suknie chroniące od chłodu.", + "65728": "Mocna tratwa wytrzyma bijące bałwany,", + "65729": "I ty bez szwanku wrócisz do ziemi kochanej,", + "65730": "Jeśli bogi pozwolą, co w niebie tam siedzą,", + "65731": "A mocniejsi ode mnie, niż ja więcej wiedzą”.", + "65732": "To rzekła, a Odysej stał wszystek zdrętwiały.", + "65733": "Po chwili z ust mu takie słowa wyleciały:", + "65734": "„Coś innego w zanadrzu swoim chowasz pono,", + "65735": "Gdy chcesz, bym w tratwie przebył otchłań niezmierzoną", + "65736": "Strasznych mórz, kędy nawet i wielkimi sudny", + "65737": "I przy wietrze pomyślnym przejazd bywa trudny;", + "65738": "Na tratwę, wbrew twej woli, nie wstąpiłbym nogą,", + "65739": "Chybabyś mi przyrzekła pod przysięgą srogą,", + "65740": "Że w tym nie ma podrywki na zgubę mą żadnej”.", + "65741": "Bogini śmiechem zbyła ten posąd szkaradny", + "65742": "I ręką pogładziwszy rzekła doń te słowa:", + "65743": "„Szpakamiś ty karmiony, nie od kształtu głowa,", + "65744": "Gdy w każdym słowie wietrzysz jakby cel ukryty.", + "65745": "Lecz świadkiem bądź mi, ziemio! Świadkiem nieb błękity,", + "65746": "Stygu wodo podziemna! — Straszna to przysięga,", + "65747": "Przed nią nawet i bogów zgina się potęga —", + "65748": "Więc przysięgam, że zgubić nie pragnę ja ciebie,", + "65749": "Tylko myślę i mówię, jak bym sama siebie", + "65750": "Ratować chciała, będąc w takim położeniu:", + "65751": "Twego chcę dobra, czystą czuję się w sumieniu", + "65752": "I litości mam wiele w sercu niezależnym”.", + "65753": "Rzekłszy to nimfa krokiem pośpieszyła bieżnym", + "65754": "Przodek biorąc; a Odys szedł w tropy bogini,", + "65755": "I nimfa wraz z kochankiem stanęła w jaskini.", + "65756": "Każe siąść Odysowi w tym samym prestole,", + "65757": "Gdzie Hermes siedział; przed nim co żywo na stole", + "65758": "Stawi jadło, napitek, zwykłą ludzką strawę,", + "65759": "A sama wprost Odysa zajęła też ławę;", + "65760": "Więc służebne ambrozję i nektar podały", + "65761": "I wzięli się palcami spożyć te kordiały;", + "65762": "A gdy się już najedli, napili do syta,", + "65763": "Boginka głos zabrała i tak go zapyta:", + "65764": "„Zacny mój Laertydo, przemądry Odysie,", + "65765": "Zatem chcesz jak najprędzej z wyspy wymknąć mi się", + "65766": "I wrócić do ojczyzny? Szczęśliwej ci drogi!", + "65767": "Lecz żebyś mógł przewidzieć, jakie los złowrogi", + "65768": "Przeznacza ci opały, nim staniesz u celu,", + "65769": "Zostałbyś w tej pieczarze ze mną, przyjacielu,", + "65770": "I nieśmiertelność przyjął, jakkolwiek stęskniony", + "65771": "I niecierpliwy pragniesz powrócić do żony,", + "65772": "Od której pośledniejszą nie jestem ja przecie", + "65773": "Ni wzrostem, ni urodą. Czyż marnej kobiecie", + "65774": "Rzecz podobna mnie, bóstwu, chcieć urodą sprostać?”", + "65775": "Na to on, nie chcąc dłużnym odpowiedzi zostać:", + "65776": "„Uśmierz gniew — rzekł — o nimfo! Jaż bym to nie wiedział,", + "65777": "Że między Penelopą a tobą jest przedział?", + "65778": "Że się równać nie może z twym wzrostem, urodą?", + "65779": "Prosta to śmiertelniczka, a tyś wiecznie młodą!", + "65780": "Mimo to tęsknię do niej; tęsknię coraz więcej,", + "65781": "Aby się dnia powrotu doczekać najpręcej;", + "65782": "Choćby mnie bóg znów jaki pogrążył w bałwany,", + "65783": "Zniosę mężnie, w cierpieniach jam wypróbowany.", + "65784": "Tylem już przebył, takie przechodził katusze", + "65785": "Na wojnie i na morzu, że i to znieść muszę!”", + "65786": "Rzekł to — wtem zaszło słońce i nastał mrok szary…", + "65787": "Oboje pod sklepienia weszli tej pieczary,", + "65788": "Rozkoszując miłością spali obok siebie.", + "65789": "A gdy różana Eos błysnęła na niebie,", + "65790": "Odys w chlajnę i chiton odział się, a ona", + "65791": "Także wstała, w fałdzistą szatę obleczona", + "65792": "Z lśniącej tkanki; więc biodra ująwszy w pas złoty,", + "65793": "Pod namiotką ukryła włosów bujne sploty —", + "65794": "I myśli, jak Odysa wyprawić na morze.", + "65795": "Jakoż dała mu topór; ostrze w tym toporze", + "65796": "Podwójne a spiżowe; mocna w nim osada,", + "65797": "Gładkim trzonkiem oliwnym ręka dobrze włada;", + "65798": "Dodała i siekierę; więc spiesznymi kroki", + "65799": "Wiodła go na kraj wyspy, kędy bór wysoki", + "65800": "Sokorów, olch i jodeł z wyniosłymi szczyty", + "65801": "Daje towar już wyschły, na łódź wyśmienity;", + "65802": "A wskazawszy mu miejsce, kędy był las stary,", + "65803": "Powróciła Kalypso do swojej pieczary.", + "65804": "I Odys ścinał drzewa — praca szła mu sporo;", + "65805": "Dwadzieścia zwalił; topór gałęzie ciął z korą,", + "65806": "A siekiera równała pod sznur one dyle.", + "65807": "Aż Kalypso mu świdry przyniosła za chwilę:", + "65808": "Wiercił dziury, toż belki ze sobą szykował,", + "65809": "I tak tratwę wziął w kluby i gwoźdźmi ją skował.", + "65810": "Jak wielki spód korabiu, co go cieśla biegły", + "65811": "W duży obwód założy, tak równie rozległy", + "65812": "Był i statek Odysa przezeń budowany.", + "65813": "Dał też pomost, o boczne oparłszy go ściany;", + "65814": "Nakrył burtą, ochroną od fal dostateczną,", + "65815": "W środku wzniósł maszt i reją opatrzył poprzeczną,", + "65816": "A dla kierunku rudel zrobił na ostatku.", + "65817": "Wićmi zaś z wikla boki obwarował statku", + "65818": "Od fal napaści. Na dno narzucał do łodzi", + "65819": "Różnych ciężarów. Już też boginka nadchodzi", + "65820": "Niosąc płótna; z nich żagle uszył ręką zwinną;", + "65821": "Jedną liną maszt związał, do żagla dał inną,", + "65822": "I drągami łódź zepchnął w święte wody słone.", + "65823": "Gdy w dniu czwartym te prace były pokończone,", + "65824": "Więc go w piątym boginka wysyła już w drogę.", + "65825": "Wykąpawszy go, w szatki odziewa chędogie,", + "65826": "Łagiew wina ciemnego, drugą wody świeżej,", + "65827": "Lecz większą, śle na statek; toż wór pełen spyży", + "65828": "Zapaśnej na tę podróż i inne przysmaki.", + "65829": "W końcu zsyła mu wietrzyk powiewem jednaki.", + "65830": "Rad z wiatru, heroj żagiel rozpiął, i był wzdęty.", + "65831": "Siadł u steru i biegle przez ciemne odmęty", + "65832": "Łódź kierował. Nie przyszła nigdy nań drzemota;", + "65833": "W Plejady, w nie śpiącego wciąż patrzał Boota,", + "65834": "Toż w Niedźwiadka zwanego Wozem; gwiazda ona", + "65835": "Bowiem w miejscu się kręci, patrząc wciąż w Oriona,", + "65836": "A w morzu się, jak inne, nigdy nie zanurzy.", + "65837": "Nimfa z nim się żegnając, tę gwiazdę w podróży", + "65838": "Kazała mieć na oku wciąż po lewej stronie.", + "65839": "I tak dni siedemnaście pruł bezbrzeżne tonie,", + "65840": "W następnym ujrzał góry feackie w oddali,", + "65841": "Gdyż Feacy najbliżej tych tam stron mieszkali;", + "65842": "I te góry on widział jak tarczę zamgloną.", + "65843": "Właśnie od Etyjopów, gdzie go tak raczono,", + "65844": "Wracający Posejdon, ze Solimskiej Góry", + "65845": "Ujrzał, jak Odys płynął, i wnet gniewu chmury", + "65846": "Wybiegły mu na czoło; wstrząsł się i sierdziście:", + "65847": "„Oho! — rzekł. — Coś innego bogi oczywiście", + "65848": "Myślą zrobić z Odysem; znać, żem nie był z nimi!", + "65849": "Bo już się do Feaków zbliża, gdzie z długimi", + "65850": "Nędzami swych przeznaczeń kończąc, do Itaki", + "65851": "Wróci; lecz czekaj! Jeszcze dam ci się we znaki!”", + "65852": "Rzekł i bałwany wzruszył; chmur zgromadził nawał,", + "65853": "Trójzębem rozkaz wiatrom, jakie są, wydawał,", + "65854": "Aby dęły zaciekle; w tuman ląd i morze", + "65855": "Gęsty obwinął — że się stała noc na dworze.", + "65856": "Zerwał się i dął Euros, Not, toż Zefir wściekły,", + "65857": "Toż mrożący Boreasz, i przestwór wód siekły.", + "65858": "A w Odysie zadrżało serce, drżą kolana;", + "65859": "Westchnąwszy w sobie rzekła dusza nie złamana:", + "65860": "„Biada mi! Czegóż ja tu nie dożyję jeszcze!", + "65861": "Nimfy słowa, jak widzę, sprawdzają się wieszcze:", + "65862": "Gdy przed powrotem do dom, mówiła, że w biedzie", + "65863": "Będę wielkiej na morzu. Ot, do tego idzie!", + "65864": "Cóż tu chmur na niebieskie strony Zeus napędza!", + "65865": "Jak morze wzdyma! A jak wichr każdy by jędza", + "65866": "Szaleje! Teraz pewnie kres mój ostateczny!", + "65867": "Trzy, cztery kroć szczęśliwszy każdy Grek waleczny,", + "65868": "Co legł pod Troją, walcząc za swoje Atrydy!", + "65869": "Czemużem nie legł z nimi? Czemu ostrzem dzidy", + "65870": "Nie przepędził mnie który, kiedym bronił trupa", + "65871": "Pelida, a mnie grotmi parła Trojan kupa!", + "65872": "Byłbym pogrzeb miał piękny, w Achai bym słynął,", + "65873": "Gdy teraz taką nędzną śmiercią będę ginął!”", + "65874": "Mówił to — wtem spiętrzony bałwan się nań rzucił", + "65875": "Wściekle, z góry w łódź lunął, zakręcił, przewrócił,", + "65876": "A i jego z pomostu zmiotło; ster mu z pięści", + "65877": "Wyrwało, a masztowe drzewo, na dwie części", + "65878": "Zgruchotane, runęło wichrem, co szaleje", + "65879": "I co jednym podmuchem zdarł żagiel i reje.", + "65880": "Długo nurzał się w głębi Odys, choć co siły", + "65881": "Chciał wzbić się ponad wały, które go topiły.", + "65882": "Lecz darmo! Od Kalypsy suknie dane darem,", + "65883": "Nasiąknąwszy, ciągnęły na dno swym ciężarem.", + "65884": "Przecież wybił się na wierzch: morską wodę usty", + "65885": "Wypluł — z czaszki się lała całymi upusty.", + "65886": "Wżdy w tej trwodze o tratwie nie zapomniał wcale:", + "65887": "Dopadł do niej, przez wzdęte przebiwszy się fale,", + "65888": "I od śmierci niechybnej był uratowany.", + "65889": "Tam i sam statkiem jego miotały bałwany;", + "65890": "Jak Boreasz w jesieni suche osty miecie", + "65891": "Polem, a te, splątane, trzymają się przecie:", + "65892": "Tak i tratwą wichura tu i owdzie miota;", + "65893": "Boreasz ją na pastwę posyła do Nota,", + "65894": "Eur cisnął Zefirowi, by ją ścigał dalej.", + "65895": "Widząc to, Leukotea nad nim się użali;", + "65896": "Jest nią Ino, Kadmosa pięknostopna dziewa,", + "65897": "Wpierw ludzką znała mowę, a teraz przebywa", + "65898": "W morskich toniach, gdzie cześć ją jak bóstwo otacza.", + "65899": "Otóż się użaliwszy biednego tułacza", + "65900": "W postaci wodnej kurki z topieli pomknęła,", + "65901": "Siadła na tratwie, ludzką mową mówić jęła:", + "65902": "„Biedny! Pewnieś obraził boga, Ziemiowstrzęscę", + "65903": "Posejdona, że klęskę zsyła ci po klęsce;", + "65904": "Jednak on cię nie zgubi, choć w zemście okropny.", + "65905": "Rób tylko, co ci powiem, jeśliś człek roztropny:", + "65906": "Ciśń te suknie, a tratwę zdaj na wolę burzy;", + "65907": "Potem skocz w wodę i płyń jak możesz najdłużej", + "65908": "Ku lądowi Feaków; tam pomoc ci dadzą.", + "65909": "Ot przepaska! Nią opasz piersi — pod jej władzą", + "65910": "Świętą możesz się nie bać śmierci, choć jak bliskiej;", + "65911": "A tak, kiedy rękoma namacasz brzeg niski,", + "65912": "Odwiąż ją i od brzegu podal rzuć tą szmatą", + "65913": "W toń morską, a twarz odwróć, byś nie patrzał na to”.", + "65914": "Rzekłszy, boginka dała mu przepaskę świętą.", + "65915": "Sama zaś odleciała znów na falę wzdętą", + "65916": "Podobna kurce wodnej i znikła pod wodą.", + "65917": "Więc boski tułacz Odys zdumiał się przygodą,", + "65918": "A westchnąwszy pomyślał sobie w duchu dzielnym:", + "65919": "„Biada mi! Jeśli sprawa z jakim nieśmiertelnym,", + "65920": "Co mnie znowu chce podejść, bym rzucił ten statek?", + "65921": "Wżdy nie usłucham; bowiem, niech raz ziemi płatek", + "65922": "Ujrzę w dali, to pewno znajdę tam zbawienie.", + "65923": "Tak zrobię; to najlepsze i tego nie zmienię.", + "65924": "Więc dopóki wiązanie mocno trzyma belki,", + "65925": "Póty dotrwam i udar zniosę, choć jak wielki;", + "65926": "Lecz jeśli łódź bałwany na cząstki roztłuką,", + "65927": "Wpław pójdę i tą może ocalę się sztuką”.", + "65928": "Gdy to umysłem w sercu ważył na dwie strony,", + "65929": "Lądowstrzęsca Posejdon słał nań wał spiętrzony;", + "65930": "Ogrom jego rósł nad nim i lunął nań z góry.", + "65931": "A jako wicher plewy rozmiata i wióry", + "65932": "Z kupy, i tu i owdzie po polu je pędzi,", + "65933": "Tak rozmiótł jego tratwę. Odysej krawędzi", + "65934": "Belki uczepion, siedział jak na koniu na niej.", + "65935": "Z darowanych przez nimfę wyzuł się ubrani,", + "65936": "Pierś obwiązał przepaską daną z napomnieniem;", + "65937": "Potem w nurt skoczył, fale rozcinał ramieniem", + "65938": "I raźnie płynął.", + "65939": "Widzi to morskich bóg toni,", + "65940": "Chmurnie głową potrząsa i te słowa roni:", + "65941": "„Płyńże, płyń! Przez te wały przebijaj się w trudzie,", + "65942": "Póki się nie dostaniesz między zbożne ludzie.", + "65943": "Myślę, że ci tą biedą dałem się we znaki!”", + "65944": "To rzekłszy biczem zaciął grzywiaste rumaki", + "65945": "I do Ajgaj wnet przybył, gdzie miał gmach wspaniały.", + "65946": "Wtem Atenę już inne myśli podleciały:", + "65947": "Nagle wiatry, co dęły, naraz w kluby bierze,", + "65948": "Ucisza je i każe iść na swoje leże.", + "65949": "Li Boreasza pędzi, by wiał jego drogą", + "65950": "I fale łamał przed nim, póki na ląd nogą", + "65951": "Feacki on nie wstąpi, ocalon z rozbicia.", + "65952": "Tak przez dwa dni, dwie straszne noce, broniąc życia", + "65953": "Od fal napaści, z morzem bił się bez ustanku.", + "65954": "Aż gdy w dniu trzecim Zorza zeszła o poranku,", + "65955": "Naraz wiatr ucichł; niebios pogodne błękity", + "65956": "Odbijała wód szyba, a on, falą wzbity", + "65957": "W górę, mógł już wyraźnie brzeg lądu rozpoznać.", + "65958": "Radość to, jakiej dziatwa może tylko doznać,", + "65959": "Gdy jej ojciec, gorączką śmiertelną trapiony,", + "65960": "Już, już kona, okrutnie męczon przez demony,", + "65961": "Naraz wraca do zdrowia; niebo gwoli dzieci", + "65962": "Uzdrawia go. Toż radość w oczach mu zaświeci,", + "65963": "Gdy ujrzał ląd i lasu rąbek. Więc dołoży", + "65964": "Rąk i nóg, by do brzegu dobił się tam skorzej.", + "65965": "Lecz na odległość, w jakiej głos człowieczy sięga,", + "65966": "Huk go doszedł; fal morskich tłukła tak potęga", + "65967": "O skalisty brzeg mocą bijąc niesłychaną,", + "65968": "Aż kipiało, ląd białą obryzgując pianą.", + "65969": "Nie ma tam ni przystani, ni lichej zatoki,", + "65970": "Jedno brzeg straszny, rafy, wiszące opoki.", + "65971": "W Odysie aż się serce wstrzęsło, nogi drżały;", + "65972": "Więc westchnąwszy, tak myślał w głębi duszy śmiałej:", + "65973": "„Biada mi! Zeus zaledwie we mnie wlał otuchę", + "65974": "Ląd wskazując, gdym morską przebrnął zawieruchę,", + "65975": "Aż tu wybrnąć z tej toni już nie wiem którędy:", + "65976": "Zębate skały sterczą, wre i kipi wszędy", + "65977": "Wściekły żywioł — przede mną brzegu gładka ściana,", + "65978": "A głębia wciąż niezmierna i nie zgruntowana", + "65979": "Nogami, aby dobrnąć i łapać się brzegu,", + "65980": "Jeśli wprost pójdę, bałwan pochwyci mnie w biegu", + "65981": "I o skalistą ścianę rozbije na trzaski.", + "65982": "A nużbym ją wyminął i szukał, gdzie płaski", + "65983": "Brzeg się ściele, albo też jaka przystań głucha?", + "65984": "Aż drżę! Może mnie znowu porwać zawierucha", + "65985": "I odrzucić daleko na rybne przestwory,", + "65986": "Lub czart jaki napędzi na mnie te potwory,", + "65987": "Żywione tam w otchłaniach świętej Amfitryty.", + "65988": "Wiem-ci ja, że Posejdon to mój wróg zabity!”", + "65989": "Gdy tak rozważa w sercu i na rozum bierze,", + "65990": "Wał potężny nim rzucił o skalne wybrzeże;", + "65991": "Kości by mu zgruchotał i skórę zdarł z ciała,", + "65992": "Gdyby Atene myśli mu tej nie poddała,", + "65993": "Że się obojgiem ramion o skałę owinął", + "65994": "I uwisł, póki bałwan z rykiem go nie minął,", + "65995": "Czym na razie się zbawił, lecz bałwan z powrotem", + "65996": "Oderwał go, na pełne morze rzucił potem.", + "65997": "A jak polip, wyrwany z miejsc, gdzie był wrośnięty,", + "65998": "Ma żwirem i głazami oblepione pręty:", + "65999": "Tak do skały przylepła z dwóch rąk uczepionych", + "66000": "Zdarta skóra, i Odys wśród tych fal spiętrzonych", + "66001": "Byłby pewnie utonął w przekór przeznaczeniu,", + "66002": "Lecz Pallas myśl ratunku dała w okamgnieniu.", + "66003": "Jakoż wychynął na wierzch wełn, co o brzeg biły,", + "66004": "I wzdłuż płynąc, spoglądał, czy gdzie ląd pochyły", + "66005": "Nie pokaże się albo jaki port zaciszny.", + "66006": "I tak dotarł do ujścia jakiejś rzeki pysznej.", + "66007": "Więc w tym miejscu mógł łatwo przybić już do lądu,", + "66008": "Bo i skał tu nie było ni wiatru, ni prądu.", + "66009": "Otóż ujrzawszy rzekę, tak się modlił w duszy:", + "66010": "„Ktokolwiek jesteś, panie, błagam, niech cię wzruszy", + "66011": "Dola moja! Posejdon topi mnie zawzięty!", + "66012": "Przecież i wobec bogów człek taki jest święty,", + "66013": "Co błaga o ratunek w ostatniej potrzebie —", + "66014": "Ja się do rzeki twojej tulę i do ciebie.", + "66015": "Zlituj się, władco, pieczy twej polecam siebie!”", + "66016": "To rzekł — i bóg zhukane fale pohamował,", + "66017": "Wodę przed nim wygładził, a jego ratował", + "66018": "Wciągając na brzeg. Fale ze sił go wyssały,", + "66019": "Bo mu ręce opadły, nogi pod nim drżały;", + "66020": "W każdym członku obrzmiałość; z ust mu woda słona", + "66021": "I z nosa wybuchała; pierś tchu pozbawiona.", + "66022": "Omdlał więc; od zmęczenia upadł jak skostniały —", + "66023": "Lecz gdy westchnął i siły znowu mu wracały,", + "66024": "Odwinął z piersi oną przepaskę zbawienną", + "66025": "I cisnął poza siebie w tę słoność bezdenną.", + "66026": "Prąd ją porwał i uniósł; przepaskę tę chwyta", + "66027": "Już czekająca Ino. Więc z rzeki koryta", + "66028": "Wyszedł Odys, w sitowie padł, i macierz ziemię", + "66029": "Całując, westchnął, jakby z duszy zrzucał brzemię:", + "66030": "„Biada mi! — rzekł. — Co cierpię! Co jeszcze mnie czeka,", + "66031": "Jeżeli mnie nad rzeką noc już niedaleka", + "66032": "Zaskoczy! Ten szron mroźny, wilgne rosy nocne", + "66033": "Do szczętu zjedzą ciało, i tak już niemocne,", + "66034": "Gdyż od rzeki wiatr zimny dąć będzie o świcie.", + "66035": "Lecz gdybym tam, na wzgórka zarosłego syczycie,", + "66036": "Układł się w gęstwi, mrozu bezpieczen rannego", + "66037": "I zwątlenia, a zażyć mógł tam snu smacznego,", + "66038": "To znów strach, by drapieżne zwierze mnie nie zjadły”.", + "66039": "Te myśli mu do smaku snadź lepiej przypadły,", + "66040": "Bo wszedł w las, co obrastał wzgórek, położony", + "66041": "Tuż nad wodą. Tam znalazł kierz gęsto-zielony", + "66042": "Z płonki i owocnego splecion oliwnika.", + "66043": "Nigdy przezeń wilgotny wiatr się nie przemyka,", + "66044": "Nigdy pod nim słoneczny upał nie dokuczy;", + "66045": "Sklepień tych nie przebije deszcz ulewnej tuczy,", + "66046": "Taki gąszcz tam. Odysej wpełznął zgięty nisko", + "66047": "I rękami jął mościć z liści legowisko", + "66048": "Szerokie, bo tam liścia leżało tak dużo,", + "66049": "Że dwóch, trzech ludzi skryć się mogłoby przed burzą", + "66050": "Lub śnieżycą, chociażby szalała najsrożej.", + "66051": "Patrząc na swoje łoże, rad był tułacz boży;", + "66052": "Legł więc w środku i liścia nagarnął na siebie.", + "66053": "Jak ten, co pod popiołem szarym żar zagrzebie", + "66054": "W pustym polu, gdzie blisko nie mieszka nikt z ludzi,", + "66055": "Ma zarzewie i już się po ogień nie trudzi:", + "66056": "Tak i Odys się w liściach zagrzebał po uszy.", + "66057": "Atenea mu słodkim snem oczy zaprószy,", + "66058": "By po srogim zmęczeniu wstał rześki i lekki:", + "66059": "Sen nasławszy, znużone zwarła mu powieki.", + "66060": "Pieśń szósta", + "66061": "Przybycie Odyseusza do Feaków", + "66062": "Usypiał boski tułacz Odys; sen już spada", + "66063": "Twardy na złamanego trudem. Wraz Pallada", + "66064": "Idzie w grodziec Feaków, leżący precz dalej.", + "66065": "Przedtem oni w szerokiej Hyperii mieszkali,", + "66066": "Gdzie wojenne Kyklopy mając za sąsiady,", + "66067": "Wciąż nękanych od pewnej ratując zagłady,", + "66068": "Wywiódł ich Nausitoos, on, bogom podobny,", + "66069": "I osadził na Scherii, kędy kraj zasobny,", + "66070": "A od ludzi daleki; miasto zamknął w tyny,", + "66071": "Zbudował domy, chramy, grunt rozdał na gminy —", + "66072": "Lecz Kerą zwalon, zstąpił w Hadesa podziemie.", + "66073": "Dziś mądry król Alkinoj wziął w rządy to plemię.", + "66074": "Zatem Pallas Atene w jego dworzec dąży,", + "66075": "A powrót Odyseja na myśli jej ciąży.", + "66076": "Szła prosto; do panieńskich komnat się przemyka,", + "66077": "Gdzie córka Alkinoja śpi, piękna Nausyka,", + "66078": "Boginiom równa wzrostem a wdzięczna jak one.", + "66079": "Niepośledniej urody dwie dziewy uśpione", + "66080": "Leżały tam przy odrzwiach błyszczących podwoi.", + "66081": "Pallas jak lekki powiew do łóżka dziewoi", + "66082": "Przemknie się, do głów schyli, coś do niej przygwarza,", + "66083": "Wziąwszy na się kształt córki Dymasa żeglarza,", + "66084": "Druhny jej najmilejszej i jej równolatki —", + "66085": "I mówiła bogini odziana w kształt gładki:", + "66086": "„Oj, Nausyko! Toż z ciebie leniuszek nie lada!", + "66087": "Drogie szatki, bielizna precz brudem przypada,", + "66088": "A wesele za pasem! Miejże co pięknego", + "66089": "Dla drużbów, co-ć powiodą do pana młodego,", + "66090": "A i dla się — bo zwykle strój czysty u ludzi", + "66091": "Zyszcze imię, w rodzicach ucieszenie budzi.", + "66092": "Dalej zatem do prania! Wyprzedź ranne zorze!", + "66093": "By raźniej poszła praca, każda ci pomoże,", + "66094": "Ja pierwsza. Raj panieński się kończy; wszak swaty", + "66095": "Ociebie już zachodzą od młodzi bogatej", + "66096": "I przedniejszej, bo przecież ród twój niepośledni!", + "66097": "Nuże! Poproś rodzica pierw, nim się rozedni,", + "66098": "Aby ci kazał muły zaprząc w wóz drabiaty;", + "66099": "Nałożysz nań sukienki, przepaski, makaty.", + "66100": "Jechać będzie wygodniej: pieszo zbolą nogi;", + "66101": "Przecież pralnie od miasta taki kawał drogi”.", + "66102": "To powiedziawszy Pallas sowiooka wraca", + "66103": "Znowu na szczyt Olimpu, do bogów pałaca,", + "66104": "Gdzie nigdy burza nie grzmi, deszcz ścian nie obija,", + "66105": "Śnieżna zamieć nie prószy — tylko się przewija", + "66106": "Nieustanna pogoda, ni to namiot lity:", + "66107": "Tam bogom raj wesela płynie niepożyty;", + "66108": "Tam wróciła Atene napomniawszy śpiącą.", + "66109": "Wstała Jutrznia, poświatą swą złotem kapiącą", + "66110": "Budząc Nausykę. Panna swoim snom się dziwi,", + "66111": "Prędko z komnat do komnat bieży, by co żywiej", + "66112": "Rodzicom opowiedzieć. Zastała rodzice:", + "66113": "Matka przy ogniu siedzi, wkoło służebnice,", + "66114": "I lekuchnym wrzecionem krasną wełnę skręca;", + "66115": "Z ojcem zbiegła się w progu; właśnie go książęca", + "66116": "Walna rada wzywała, i szedł zasiąść w radzie;", + "66117": "Zabiegła mu i w uszy taką prośbę kładzie:", + "66118": "„Dobry tato, każ dla mnie zaprząc wóz, a długi,", + "66119": "Z wartkimi koły; pilno mi jechać do strugi", + "66120": "Prać bieliznę; bo tyle już jej się zebrało!", + "66121": "Wszak i tobie przystoi bieliznę mieć białą,", + "66122": "Gdy siadasz w zgromadzeniu dostojnych Feaków.", + "66123": "Wszak i doma jest pięciu dorodnych junaków,", + "66124": "Dwóch żonatych, trzech jeszcze chłopiąt już niemałych,", + "66125": "Twych synów; ci chcą zawsze chodzić w szatach białych", + "66126": "Na pląsy, a wszystkiemu radź tu, moja główko!”", + "66127": "Tak mówiła, a wtrącić wstydno jej by słówko", + "66128": "O weselu. Lecz ojciec domyślił się tego", + "66129": "I rzekł: „Nie bronię-ć, córko, ni mułów, ni czego;", + "66130": "Natychmiast niech parobcy wóz zaprzęgną mułmi,", + "66131": "Wysoki, wyplatany i z wartkimi kółmi”.", + "66132": "To rzekłszy krzyknął; czeladź przyskoczyła żwawo:", + "66133": "Wóz koleśny wytoczon stoi przed wystawą;", + "66134": "Wiodą muły; zaprzężna idzie w dyszel para.", + "66135": "Nausykaa z komory znosi co niemiara", + "66136": "Cienkich szat i bielizny, wóz naładowywa;", + "66137": "Matka zaś pełny koszyk smacznego pieczywa", + "66138": "I jarzynek tka w rękę; była i łagiewka", + "66139": "Skórzana z winem w drogę (na wóz siadła dziewka);", + "66140": "O dzbanuszku z oliwą matka też pamięta,", + "66141": "By wyszedłszy z kąpieli ona i dziewczęta", + "66142": "Miały czym się namaścić. Ot! już wzięła wodze,", + "66143": "Biczem klasła w powietrzu. Z turkotem po drodze", + "66144": "Pokłusowały muły, ciągnąc ciężar z panią,", + "66145": "Wżdy nie samą; i dziewki siedziały tuż za nią.", + "66146": "Owoż gdy przyjechały nad brzeg ślicznej rzeki,", + "66147": "Gdzie w cembrzyny kamienne sączą się poniki", + "66148": "Wód nieprzebranych, miejsca dla praczek wygodne,", + "66149": "Prędko muły wyprzęgą i puszczą swobodne", + "66150": "Na paszę w słodką trawę, co z taką rozkoszą", + "66151": "Wyściela brzegi rzeki. Potem z woza znoszą", + "66152": "Bieliznę i po sztuce w ocembrzone wody", + "66153": "Kładą, depcąc nogami, piorą na wyprzody.", + "66154": "Wypłukawszy do plamki wszystko jak należy,", + "66155": "Rozpościerają rzędem wzdłuż ciepłych wybrzeży", + "66156": "Nad morzem, kędy fale gładki żwirek ścielą.", + "66157": "Skończywszy, wraz się chłodzą zdroistą kąpielą,", + "66158": "Oliwą maszczą członki, potem na trawniku", + "66159": "Siądą do smacznej strawy, a szatki w wietrzyku", + "66160": "Niech schną tymczasem. Gdy tak spożyły łakotki,", + "66161": "Staną do piłki, z głowy odrzucą namiotki.", + "66162": "Pustującym piosenkę zaśpiewa królewna,", + "66163": "Rzekłbyś, że z Artemidą-łowczynią pokrewna,", + "66164": "Co przez bór Erymantu lub Tajget ugania", + "66165": "Rada, gdy z rąk jej padnie odyniec lub łania;", + "66166": "A nimfy, pól mieszkanki, pod pani swej bokiem", + "66167": "Pustują wkoło; Leto cieszy się widokiem,", + "66168": "Że nad wszystkie celuje wzrostem i obliczem,", + "66169": "I snadno poznać, czym jest w orszaku dziewiczym:", + "66170": "Owo tak rej wśród swoich królewna prowadzi.", + "66171": "Lecz kiedy o powrocie do dom już coś radzi,", + "66172": "Zaprzęga muły, suche już składa odzieże,", + "66173": "Wtedy Pallas-Atene na sposób się bierze,", + "66174": "By Odysej się zbudził, zobaczył dziewicę", + "66175": "I przez nią był wprowadzon w Feaków stolicę.", + "66176": "Więc ku dziewkom rzucona piłka z rąk Nausyki", + "66177": "Leci, cel swój omija i pada w głąb rzeki,", + "66178": "A one w śmiech i wrzaski. Odys ze snu rwie się,", + "66179": "Usiadł — strwożone serce te myśli mu niesie:", + "66180": "„Biada mi! Do jakichże dostałem się krajów?", + "66181": "Między dzicz nieochajną i kupę hultajów,", + "66182": "Czy też między gościnny lud do cnót nałożon?", + "66183": "A toż co za niewieści wrzask? Niby dziwożon,", + "66184": "Co rade zamieszkują skał wierzchy wyniosłe", + "66185": "I źródła rzek, i łęgi trawami zarosłe.", + "66186": "Blisko gdzieś tu żyć muszą mówiące istoty:", + "66187": "Dalej! Zobaczmyż tedy, skąd one chichoty?”", + "66188": "To powiedziawszy Odys wypełznął na raku", + "66189": "Z gęstwi, silną prawicą z najgrubszego krzaku", + "66190": "Liściastą gałąź udarł, by nią okryć ciało.", + "66191": "I tak sunął jak górski lew, kiedy zuchwało", + "66192": "Kroczy w deszcz, zawieruchę; we łbie gorą ślepie,", + "66193": "Aż przydybie gdzieś bydło, trzodę owiec w stepie", + "66194": "Albo w boru jelenia, a gdy głód doskwiera,", + "66195": "Dusić drobną chudobę do obór się wdziera:", + "66196": "Otóż tak szedł Odysej ku pannom — nie żeby", + "66197": "Nie zważał na swą nagość, ale szedł z potrzeby.", + "66198": "Straszny im zdał się morskim owalany błotem!", + "66199": "Widząc go, wszystkie w nogi i na wzgórek potem;", + "66200": "Jedna Nausyka stoi. Atene jej tchnęła", + "66201": "Męską odwagę w duszę, członkom strach odjęła.", + "66202": "Nie rusza się i czeka. Odysej sam nie wie,", + "66203": "Czy ma paść do nóg wdzięcznie patrzącej nań dziewie,", + "66204": "Czyli, jak stał, z daleka wznieść prośbę pochlebną", + "66205": "O pokazanie drogi i odzież potrzebną.", + "66206": "Ta myśl w ciężkim kłopocie przyszła mu wybornie;", + "66207": "Więc jako był, z daleka, pochlebnie, pokornie", + "66208": "Błagał o przebaczenie, aż do nóg jej padnie", + "66209": "I zaczął rzecz swą prawić mądrze i układnie:", + "66210": "„Błagam cię, czyś jest bóstwem, czy panną śmiertelną!", + "66211": "Jeśliś jedną z tych bogiń w niebiesiech udzielną,", + "66212": "Tedy zdasz mi się córą wielkiego Kroniona,", + "66213": "Z Artemidy kibicią i wzrostem jak ona;", + "66214": "A jeśliś jest śmiertelną mieszkanką padołu,", + "66215": "Błogosławiony ojciec z twą matką pospołu,", + "66216": "Błogosławieni bracia! Jakże im gdzieś rośnie", + "66217": "Serce przy tobie! Jak się rozpływa radośnie,", + "66218": "Gdy w skocznym korowodzie ujrzą twoją postać!", + "66219": "Lecz szczęściu oblubieńca cóż mogłoby sprostać,", + "66220": "Jeśli za hojne wiano zawiezie cię do dom?", + "66221": "Różnym ja się, przeróżnym napatrzył narodom,", + "66222": "A równej nie znam tobie. Cześć i podziw razem!", + "66223": "Niegdyś widziałem w Delos, przed żertwiennym głazem", + "66224": "Feba, latorośl palmy: jak ty w górę strzela —", + "66225": "Bom się i tam zapędził także z ludu wiela", + "66226": "W tej tułaczce, gdzie zbieram same łzy i znoje —", + "66227": "I stałem w podziwieniu przed nią, jak tu stoję:", + "66228": "Ziemia nigdzie też palmy nie wydała takiej!", + "66229": "Owoż równe zdumienie i podziw jednaki", + "66230": "Ima mnie, gdy ci objąć ze czcią chcę kolana:", + "66231": "Tak wielka moja nędza, iście niesłychana.", + "66232": "Wczoraj po dniach dwudziestu jam z morzem się rozstał;", + "66233": "Dni bowiem tyle rwał mnie prąd, a wicher chłostał", + "66234": "Wciąż od wyspy Ogygii, aż z demoniej psoty", + "66235": "Wyrzuconym jest tutaj na nowe kłopoty.", + "66236": "Dużo jeszcze mam cierpieć, dużo z bogów woli!", + "66237": "A choć ty się ulituj! Po długiej niedoli", + "66238": "Ciebie pierwszą spotykam; wszak i duszy żywej", + "66239": "Nie znam, zamieszkującej ten gród i te niwy.", + "66240": "Wskaż mi drogę do miasta; okryj nagie ciało,", + "66241": "Choćby płachtą z bielizny! — i to by się zdało —", + "66242": "A bogi cię najmilszą opatrzą nagrodą:", + "66243": "Dadzą-ć męża i domek, przenajświętszą zgodą", + "66244": "Pobłogosławią! Skarb to najcenniejszy w świecie,", + "66245": "Gdy małżonka z małżonką zgodna miłość splecie,", + "66246": "Duch jeden włada domem; wróg na to się krzywi,", + "66247": "Cieszą druhy! A oni nad wszystkich szczęśliwi!”", + "66248": "Białoramienna panna w te ozwie się słowa:", + "66249": "„Widno, żeś człek niepodły ani miałka głowa.", + "66250": "Darmo! Woli Zeusowej nikt się nie wybiega,", + "66251": "I czy pan, czy chudzina losowi podlega;", + "66252": "Od niego padł i tobie; znoś z pokorą brzemię!", + "66253": "A teraz, kiedyś nogą wstąpił w nasze ziemie,", + "66254": "Okryjem cię, niczego-ć nie będzie brakować,", + "66255": "Co tylko obcy tułacz może potrzebować,", + "66256": "Do miasta wskażę drogę, dam ludu nazwisko:", + "66257": "My, Feaki, tę ziemię zamieszkujem wszystką;", + "66258": "Jam córka Alkinoja; wyższego tu nie ma:", + "66259": "On władzy i potęgi w ręku berło trzyma!”", + "66260": "To rzekła i na dziewki zawoła z daleka:", + "66261": "„Stójcie już, stójcie! Za cóż uciekać od człeka?", + "66262": "Czy myślicie, że do nas jako wróg przychodzi?", + "66263": "Zaprawdę, nie urodził się ani urodzi", + "66264": "Taki, co by nieprzyjaźń wniósł do naszych progów", + "66265": "I spokój zmieszał. Wszak my, kochani od bogów,", + "66266": "Siedzimy na odludziu, w krąg morzem oblani,", + "66267": "Prawie na krańcu świata, nikomu nie znani.", + "66268": "Ugościć raczej trzeba przybysza, gdy bieda", + "66269": "Aż tu go zapędziła. Wszak dziećmi Kronida", + "66270": "Są tułacze. Dar mały często uszczęśliwi:", + "66271": "Sam tu, dzieweczki! Gość nasz niechaj się pożywi;", + "66272": "I wykąpać go trzeba w rzece, gdzie zaciszna”.", + "66273": "Na jej głos dziewki wrócą, i idą z niepyszna", + "66274": "Prowadzić Odyseja w cienisty brzeg rzeki,", + "66275": "Posłuszne rozkazaniu swej pani, Nausyki.", + "66276": "Więc chiton przygotują i inne sukienki;", + "66277": "W złotej bańce oliwy podadzą też miękkiej", + "66278": "I każą do kąpieli iść mu kryształowej.", + "66279": "Na to rzecze Odysej: „Miłe białogłowy!", + "66280": "Ustąpcie kęs na stronę: sam sobie poradzę;", + "66281": "Z barków sól spłuczę, ciało oliwą wygładzę;", + "66282": "O, bo też dawno takiej wygódki pragnąłem!", + "66283": "Lecz się kąpać nie mogę przy was żadnym czołem,", + "66284": "Moja nagość mnie wstydzi przed płcią pięknowłosą”.", + "66285": "To rzekł — one ustąpią i pani doniosą.", + "66286": "Boski tułacz obmywa sól morską w strumieniu,", + "66287": "Na grzbiecie, na oboim przyschłą mu ramieniu;", + "66288": "Ze skroni gęsty namuł zgarnia do ostatka;", + "66289": "A gdy po łaźni przyszła oliwa nań gładka,", + "66290": "Wdział szatki w podarunku od panny mu dane,", + "66291": "I wraz Pallas-Atene — cudo niesłychane! —", + "66292": "Wzrost mu daje i młodość; bujny kędzior z głowy", + "66293": "Rozsypie mu na barki, by kwiat hiacyntowy.", + "66294": "A jako cienkim złotem srebro się obleka", + "66295": "W ręku ucznia Hefajsta, umnego złotnika,", + "66296": "Co z kruszcu tworzy dziwy — w takie same czary", + "66297": "Obleka go bogini; i piękny bez miary", + "66298": "Poszedł na brzeg nadmorski i siadł w swojej krasie.", + "66299": "Ujrzawszy go, królewna wielce zdziwiła się;", + "66300": "Więc po cichutku prawi do drużyny swojej:", + "66301": "„Słuchajcie no, dziewczęta! Tak mi się coś roi,", + "66302": "Że nie wszystkich on bogów gniewem obarczony,", + "66303": "Kiedy w błogosławione nasze zabiegł strony.", + "66304": "Z początku zdawał mi się człowiek dość codzienny,", + "66305": "A teraz jak bóg który, niebianin promienny.", + "66306": "O, gdyby mi się trafił mąż, co by mu sprostał,", + "66307": "Z młodzi naszej!… Lub gdyby on sam moim został!", + "66308": "Ależ jadło, napitek co tchu mu zanieście!”", + "66309": "Na rozkaz pani żwawo kopną się niewieście:", + "66310": "Niosą jadło i napój zastawiają przed nim;", + "66311": "A Odysej zajadał i pił z niepoślednim", + "66312": "Łakomstwem, bo nic w ustach nie miał już od dawna.", + "66313": "Teraz Nausyka inną robotą zabawna", + "66314": "Włożyła na wóz szatki poskładane zręcznie,", + "66315": "Ochocze muły w dyszel zaprzęgła i wdzięcznie", + "66316": "Zachęca Odyseja, i z wozu tak prawi:", + "66317": "„Cudzoziemcze, ku miastu zbieraj się, a żwawiej!", + "66318": "Zawiodę cię do dworu, gdzie ojciec mój stary;", + "66319": "Tam poznasz i przedniejsze feackie bojary.", + "66320": "Acz sam zdasz się roztropny, przyjm rady ostrożne:", + "66321": "Póki szlak idzie polem między łany zbożne,", + "66322": "Póty razem z dziewkami pośpiesznym pochodem", + "66323": "Będziecie szli za wozem; ja pojadę przodem.", + "66324": "Lecz kiedy wjedziem w gród nasz tynem ogrodzony,", + "66325": "Znajdziesz przystań wyborną z obojej tam strony", + "66326": "Wąskiej grobli; koraby na warsztatach swoich", + "66327": "Leżąc tam, zawalają drogę z stron oboich.", + "66328": "Jest też przy Posejdona chramie plac szeroki,", + "66329": "Wymoszczony płytami ciosanej opoki,", + "66330": "Gdzie się przysposabiają we wszystko okręty,", + "66331": "W płótno żaglowe, w liny, wiosła, inne sprzęty.", + "66332": "U Feaków łuk, kołczan nie na wiele służy;", + "66333": "Za to maszty i wiosła, korab do podróży —", + "66334": "W to im graj! To ich duma mknąć po modrej fali!", + "66335": "Lecz przy tym są złośliwi, pewnie by wyśmiali", + "66336": "Gdzie nas z boku; u gminu nietrudno o baśnie,", + "66337": "I widząc nas, zły język mógłby mówić właśnie:", + "66338": "— Jakiż obok Nausyki przybylec się kręci?", + "66339": "Skąd go wzięła? Oj, z tego coś się nam wyświęci!", + "66340": "Czy nie okręt zaniesion do brzegu tu jaki", + "66341": "Nam go przyniósł? Wszak goście u nas rzadkie ptaki!", + "66342": "Pewniej to bożek który zeszedł na wezwanie", + "66343": "Modłów jej aż tam z nieba, i przy niej zostanie.", + "66344": "Najpewniej, że gdzieś sama jeździła daleko", + "66345": "I znalazła małżonka; boć wiemy, jak lekko", + "66346": "Waży sobie zaloty feackich paniątek! —", + "66347": "Tak by ludzie gadali; pozór daje wątek", + "66348": "Do obmów i ja sama zganiłabym w innej,", + "66349": "Gdyby się z uległości rodzicom powinnej", + "66350": "Wyłamawszy, przed ślubem z mężczyzną zadała.", + "66351": "Lecz słuchaj mojej rady, chcesz, by się udała", + "66352": "I ojciec mój w ojczyste odprawił cię progi:", + "66353": "Gdy więc gaj topolowy ujrzysz podle drogi,", + "66354": "Poświęcony Atenie — w gaju strumyk dzwoni,", + "66355": "Niżej futor i sady ojcowskie wśród błoni,", + "66356": "A stamtąd już do miasta nie dalej nad staje —", + "66357": "Tam więc usiądź, gdzie miły chłodek ronią gaje,", + "66358": "I czekaj, póki w mieście i domu nie staniem.", + "66359": "Lecz skoro drogę naszą wymierzysz czekaniem,", + "66360": "Pośpieszaj w gród Feaków i pytaj — rzecz twoja —", + "66361": "O mieszkanie mojego ojca, Alkinoja.", + "66362": "A nietrudno ci będzie; lada żak najmniejszy", + "66363": "Wskaże ci, bo z feackich dworów najpyszniejszy", + "66364": "Dwór mego ojca, nawet różni się w strukturze.", + "66365": "A gdy się tam dostaniesz i wnijdziesz w podwórze,", + "66366": "przebiegniesz wielką izbę — dalej masz na stronie", + "66367": "Komnatę mojej matki; przed nią ogień płonie:", + "66368": "Ona kręcąc wrzeciono z purpurową wełną", + "66369": "Siedzi o słup oparta; przy niej kobiet pełno.", + "66370": "Tam również i mój ojciec przed ciepłym kominem", + "66371": "Siedzi jak bóg na tronie i krzepi się winem.", + "66372": "Tego pomiń, wprost tylko matce do nóg padnij,", + "66373": "Jeśli chcesz dnia powrotu doczekać się snadniej,", + "66374": "Choćbyś na końcu świata gdzie mieszkał najdalej.", + "66375": "Bo skoro ona nędzy twojej się użali,", + "66376": "Bądź pewny z przyjacioły mieć prędką uciechę,", + "66377": "Witać pola rodzinne i ojczystą strzechę”.", + "66378": "Tak mówiła królewna i nagli do biegu", + "66379": "Muły błyszczącym biczem. Więc od rzeki brzegu", + "66380": "Kopnęły zrazu kłusem, potem mniej się śpieszą;", + "66381": "By zaś Odys z dziewkami mógł nadążyć pieszo,", + "66382": "Toczy się wóz ni prędko, ni nadto powoli.", + "66383": "Słońce już gasło, kiedy do gaju topoli", + "66384": "Przybyli — więc Odysej usiadł w świętym gaju;", + "66385": "Nuż modlić się Atenie, jak to miał w zwyczaju:", + "66386": "„Choć raz usłysz mnie, córo Diosa wszechwładna!", + "66387": "Nie wysłuchana jeszcze z gorących próśb żadna,", + "66388": "Odkąd na ląd mnie cisnął groźny Burzywoda.", + "66389": "Spraw, spraw, niechaj feacki lud rękę mi poda!…”", + "66390": "Tak się modlił. Atene słyszy skargi rzewne,", + "66391": "Lecz się mu nie objawia; boi się zapewne", + "66392": "Brata swojego ojca. Gniewu on nie złoży,", + "66393": "Aż póki w dom nie wróci Odysej nasz boży.", + "66394": "Pieśń siódma", + "66395": "Odyseusz przychodzi do Alkinoosa", + "66396": "Tak się tam modlił Odys losem bity srodze,", + "66397": "Gdy pannę rącze muły uniosły po drodze", + "66398": "W miasto wiodącej. Jakoż przed dwór okazały", + "66399": "Ojcowski gdy zajedzie, muły się wstrzymały", + "66400": "U pierwszej bramy. Bracia, piękni jak niebianie,", + "66401": "Wybiegli wszyscy razem na jej powitanie", + "66402": "I muły wyprzęgali, i wyprane szaty", + "66403": "Z wozu znosili. Panna do swojej komnaty", + "66404": "Szła wprost, gdzie ogień stara nieciła już niańka,", + "66405": "Eurymedusa, ongi apejrejska branka.", + "66406": "Z Apejry w łódź feacką przed laty porwana", + "66407": "I przywieziona tutaj na dar godny pana,", + "66408": "Dostała się królowi, co Feakom włada,", + "66409": "Za którym jak za bogiem lud wszystek przepada;", + "66410": "Wyniańczyła mu córkę białą jak lilija —", + "66411": "Teraz warząc wieczerzę, przy ogniu się zwija.", + "66412": "Więc Odys się do miasta zbierał, gdy bogini", + "66413": "Atene czuwająca nad nim mgłę uczyni", + "66414": "I schowa go, by z dumnych Feaków tam który,", + "66415": "Spotkawszy go, nie złajał lub nie spytał z góry.", + "66416": "Co zacz? A więc gdy w miejskie wchodził już ulice,", + "66417": "Zabiegła mu Atene sowiooka, lice", + "66418": "Wziąwszy na się dzieweczki młodej, z dzbankiem w dłoni;", + "66419": "A gdy stanęła przed nim, on ozwał się do niej:", + "66420": "„Dzieweczko, wskaż mi, proszę, w tym mieście nieznanem,", + "66421": "Gdzie tu dwór Alkinoja, co tutaj jest panem?", + "66422": "Jam człek cudzy i nędzarz srodze nieszczęśliwy,", + "66423": "Z dalekich krain idę, więc i duszy żywej", + "66424": "Nie znam pomiędzy ludźmi tu mieszkającymi”.", + "66425": "Na to rzekła Atene z oczami lśniącymi:", + "66426": "„Chcesz, dziadku, to ci wskażę, kędy idzie ścieżka", + "66427": "Do dworu; tam w bliskości i ojciec mój mieszka.", + "66428": "Idź za mną, wżdy ostrożnie, ja cię poprowadzę;", + "66429": "W nikogo nie patrz, z nikim nie gadaj, tak radzę.", + "66430": "Na przybysze tutejszy mieszkaniec zawzięty.", + "66431": "Obcy nigdy tu nie był gościnnie przyjęty.", + "66432": "Lud ten puszy mnogością żeglujących łodzi,", + "66433": "Po morzu wciąż upędza i daleko chodzi;", + "66434": "Bo lądotrzęs Posejdon dał im dar już taki,", + "66435": "Że ich nawy jak myśli lotne lub jak ptaki”.", + "66436": "Powiedziawszy to Pallas szła przed nim co żywo,", + "66437": "A Odysej jej śladem zdążał nieleniwo.", + "66438": "Więc żeglownych Feaków uszedł jakoś wzroku,", + "66439": "Gdy samym środkiem miasta przerznął się w ich tłoku,", + "66440": "Straszna bowiem i pięknie trefiona bogini", + "66441": "Ćmi ich oczy i wkoło niego mgłę uczyni.", + "66442": "A Odysej się dziwił korablom w przystani:", + "66443": "Moc ich taka! Toż placom, gdzie męże zebrani,", + "66444": "I długim murom miejskim w ostrokół warownym,", + "66445": "I wszystkiemu się dziwił dziwem niewymownym.", + "66446": "A tak gdy przed królewski szczytny dworzec przyszli,", + "66447": "Atene jasnooka ozwie się w tej myśli:", + "66448": "„Oto, dziadku wędrowny, dwór, o który pytasz,", + "66449": "Masz przed sobą; tu w kole biesiadnym powitasz", + "66450": "Władyki tego kraju — wszystko ród Zeusowy.", + "66451": "Idź prosto, nie trwóż sobą i nie trać nic głowy.", + "66452": "Śmiały idzie przebojem i przeto wygrywa,", + "66453": "Mniejsza, czy cudzoziemcem do obcych przybywa.", + "66454": "Wszedłszy tam, naprzód panią pozdrowić się godzi;", + "66455": "Zwie się Arete; z jednych rodziców pochodzi,", + "66456": "Co mąż jej, bo Posejdon Nauzyta, ich dziada,", + "66457": "Spłodził na Periboi, jak o tym wieść gada —", + "66458": "Najpiękniejszej kobiecie, a najmłodszej córze", + "66459": "Króla Eurymetona, co to chłopy duże", + "66460": "Giganty rządził, które do szczętu wygubił,", + "66461": "A i sam zginął. Otóż Posejdon ją lubił,", + "66462": "Z nią miał syna Nauzyta, władcę tych Feaków,", + "66463": "Który to znowu spłodził dwóch dziarskich junaków,", + "66464": "Reksenora z Alkinem. Wżdy pierwszy żył mało,", + "66465": "Bo po godach weselnych Feb zabił go strzałą", + "66466": "I jedna tylko po nim została dziewoja", + "66467": "Arete, a dziś żona króla Alkinoja.", + "66468": "Mąż ją czci; żadna w świecie bardziej nie uczczona", + "66469": "Trzymająca rząd domu mężowskiego żona —", + "66470": "A tę cześć tak serdeczną odbiera bez zmiany", + "66471": "Od samego Alkina, od dziatwy kochanej,", + "66472": "Od ludu, co bożyszczem nazywa ją swojem,", + "66473": "Że gdy w mieście ją ujrzy, pcha się do niej rojem.", + "66474": "Bo to i rozum piękny, i dowcip tej pani:", + "66475": "Umie radzić, przejednać tych, co pogniewani.", + "66476": "I jeśli na ciebie okiem popatrzy łaskawem,", + "66477": "Toś wygrał i przyjaciół obaczysz niebawem,", + "66478": "I wrócisz w progi własne do rodzinnej ziemi”.", + "66479": "Rzekłszy to córa Zeusa z oczyma sowiemi", + "66480": "Rzuciła smugi Scherii rozkosznej i lotem", + "66481": "Minąwszy mórz pustkowia i Maraton potem,", + "66482": "Przebiegając w Atenach ulice i place,", + "66483": "Weszła w Erechteusza zamczyste pałace.", + "66484": "Odys w królewskie gmachy podążył w tej dobie", + "66485": "I długo stał przed nimi i rozważał sobie,", + "66486": "Czy ma nogą przestąpić pański próg spiżowy,", + "66487": "Gdzie jak promień słoneczny lub blask księżycowy", + "66488": "Wnętrze komnat pałało. Ściany, wyłożone", + "66489": "Miedzią, biegły to w jedną, to w drugą znów stronę,", + "66490": "Od progu w głąb i głębiej; wkoło gzyms niebieski;", + "66491": "Wewnątrz w każdej świetlicy drzwi ze złotej deski;", + "66492": "Próg miedny odrzwia srebrne dźwigał, a sklepienie", + "66493": "Ze srebrnej belki. U drzwi też złote pierścienie,", + "66494": "Psy złote i psy srebrne z obu stron podwoi,", + "66495": "Co je Hefajstos ukuł, ten mistrz w sztuce swojej,", + "66496": "Leżały — rzkomo Stróże domu swego pana;", + "66497": "Ani śmierć, ani starość stróżom tym nie znana.", + "66498": "Od progu w głąb i głębiej, w rząd poustawiane", + "66499": "Pod ścianami szły stołki; na stołkach zaś dziane", + "66500": "Kobierce, ręką niewiast misternie wyszyte.", + "66501": "Tam siadają feackie pany znamienite", + "66502": "Jedząc, pijąc; nie zbywa nigdy im na niczem.", + "66503": "Na podstawach dokoła z młodzieńczym obliczem", + "66504": "Stały złote posągi trzymając kagańce", + "66505": "Gościom przyświecające przy nocnej hulance.", + "66506": "Pięćdziesiąt tam niewolnic krzątało się w dworze.", + "66507": "Te obracały żarna, mieląc płowe zboże,", + "66508": "Inne przy krosnach, kądziel znowu przędły inne,", + "66509": "Jak liście na topoli, wciąż w ruchu, wciąż czynne,", + "66510": "Zbijały pasma tkanin mocno, aż z warsztatów", + "66511": "Tkackich tłustość ściekała. Bo jak tęższych chwatów", + "66512": "Nad Feaki do morskich wypraw nie ma w świecie,", + "66513": "Tak dowcipem nie sprosta feackiej kobiecie", + "66514": "Żadna inna w tkaninach misternej roboty:", + "66515": "Atene im wyłącznie dała te przymioty.", + "66516": "Za dziedzińcem sad duży ciągnął się od brony,", + "66517": "Czteromorgowy, wkoło płotem ogrodzony,", + "66518": "Kędy drzewa wysokie i kwieciem okryte", + "66519": "Rodzą granaty, gruszki, jabłka smakowite,", + "66520": "Słodkie figi. Toż drzewa oliwne tam były,", + "66521": "Przez rok cały tak zimą, jak latem rodziły,", + "66522": "Bo w ciepławym zefirze, co tam wciąż powiewa,", + "66523": "Jeden owoc się kluje, drugi już dojrzewa,", + "66524": "Jabłko idzie po jabłku, gruszkę gruszka spycha,", + "66525": "Figa figę, i owoc zawsze się uśmiecha.", + "66526": "Widać tam i winnicę, bujną w winogrona,", + "66527": "Część jej duża na upał słońca wystawiona,", + "66528": "Ażeby schły jagody; więc jedne w kosz biorą,", + "66529": "Drugie tłoczą. Wiośnianki dochodzą niesporo.", + "66530": "Tu kwiat ledwie, tam już się rumienią jagody.", + "66531": "Za sadami warzywne leżały ogrody,", + "66532": "Grzędy ziół wonnych, kwiatów pstrokatych bez liku.", + "66533": "Są dwie krynice. Jedna wije się w poniku", + "66534": "Przez sady, druga pańskie podwórze obmywa", + "66535": "— Z niej wody na potrzebę lud miejski używa.", + "66536": "Taka to nad królewskim domem łaska bogów!", + "66537": "Długo Odys tułaczy stał zdumion u progów.", + "66538": "A gdy wszystkiemu w duszy dość się nadziwował,", + "66539": "Próg przekroczył i w wnętrze komnat tych wstępował.", + "66540": "Tam feackich bojarów zastał godujących", + "66541": "I ostatnią z czasz winnych obiatę lejących", + "66542": "Na cześć Argosobójcy. Zwykle biesiadnicy", + "66543": "Robią to, aby smaczny sen znaleźć w łożnicy.", + "66544": "Boski Odysej izbę prędkim mierzył krokiem,", + "66545": "Od Ateny odziany leciuchnym obłokiem,", + "66546": "Aż dopadł Alkinoja — siedział przy Arecie,", + "66547": "I gdy Odysej dłońmi kolana jej splecie,", + "66548": "Naraz zeń święty obłok zsunął się ze wszystkiem", + "66549": "I w izbie zmilkli goście — zdumieni zjawiskiem,", + "66550": "Patrzali na przybysza. On wniósł prośbę, którą", + "66551": "Miał w tych słowach: „Areto, Reksenora córo!", + "66552": "Błagam twego małżonka, ciebie i tych gości,", + "66553": "Ja tułacz — niechaj bogi dadzą wam w pełności", + "66554": "Zdrowia, szczęścia, by jeszcze i na wasze dziatki", + "66555": "Godność od ludu dana spadła i dostatki —", + "66556": "Przez litość wrócić do dom pomóżcie mi prędzej!", + "66557": "Długo, długo się tułam w sieroctwie i nędzy”.", + "66558": "To rzekł i na ognisku wraz usiadł w popiele", + "66559": "Przy ogniu. Goście zmilkli, chociaż ich tam wiele.", + "66560": "Aż wreszcie przerwał ciszę mąż najstarszy laty,", + "66561": "Siwy Echenej, w słowa wymowne bogaty.", + "66562": "Dawnych wieków pamiętny, znał obyczaj stary,", + "66563": "Więc się zaraz odezwał mądrze i do miary:", + "66564": "„Ej! Nie godzi się, królu, bo to nie w zwyczaju,", + "66565": "By w popiele siadywał gość z cudzego kraju.", + "66566": "Czekając na twój rozkaz, chowamy milczenie;", + "66567": "A zatem podnieś gościa, na srebrne siedzenie", + "66568": "Posadź tu obok z nami. Keryksom każ w kruże", + "66569": "Wino lać, cześć oddamy bogu, co grzmi w górze:", + "66570": "Wszak pod jego opieką stoją nieszczęśliwi;", + "66571": "A klucznica z spiżarni gościa niech pożywi”.", + "66572": "Wzruszyła się tą mową Alkinoja dusza.", + "66573": "Powstał i niezłomnego dłoń Odyseusza", + "66574": "Wziąwszy, podniósł z popiołu, posadził przy sobie", + "66575": "Na miejscu Laodama, co gościa osobie", + "66576": "Musiał ustąpić, chociaż ojca ukochanek.", + "66577": "Służebna na srebrzystej misie złoty dzbanek", + "66578": "Pełny wody przyniosła i ręce nią zmyła", + "66579": "Gościowi, po czym gładki stół mu przystawiła.", + "66580": "Potem skrzętna klucznica przyniosła mu chleba", + "66581": "I rozmaitych potraw z spiżarni, co trzeba,", + "66582": "A boski tułacz Odys jadł i spijał głodny.", + "66583": "Do keryksa tak mówił Alkinoj, pan godny:", + "66584": "„Pontonoju, lej wino gościom, rozdaj kruże,", + "66585": "Aby obiatę bogu złożyć, co grzmi w górze", + "66586": "I wszystkich nieszczęśliwych pod skrzydła swe bierze”.", + "66587": "Rzekł, i Pontonoj wino po pełnym kraterze", + "66588": "Znowu gościom podawał. A tak gdy ofiary", + "66589": "Każdy część wylał i sam napił się do miary,", + "66590": "Przemówił znów Alkinoj do wszystkich, co byli:", + "66591": "„Posłuchajcie, kniaziowie i władycy mili!", + "66592": "Mówię do was, co serce podaje do głowy:", + "66593": "Podjadłszy idźcie do dom na sen wywczasowy.", + "66594": "Jutro więcej starszyzny zwołamy na koło,", + "66595": "Aby obcego gościa uraczyć wesoło,", + "66596": "A przy tym obiatami zjednać sobie bogi", + "66597": "I obmyślić, jak wróci ten człek w swoje progi,", + "66598": "Aby wolen tułaczych niewygód i trosek", + "66599": "Z pomocą naszych ludzi do rodzinnych wiosek", + "66600": "Dostał się. A już mniejsza, czy drogi stąd kawał,", + "66601": "Aż gdy stanie na miejscu — niech się tam rozlicza", + "66602": "Z wyrokami przeznaczeń, jakie tajemnicza", + "66603": "Nić mu snuje przez twarde prządki uprzędziona,", + "66604": "Kiedy na świat dziecięciem wyszedł z matki łona.", + "66605": "Lecz jeśli to zbieg z nieba który nieśmiertelny,", + "66606": "To znak, że bogi mają jakiś cel oddzielny.", + "66607": "Zwykle bowiem w widomej postaci się jawią,", + "66608": "Zasiadają wraz z nami, jedzą, piją, bawią,", + "66609": "Zwłaszcza jeśli ich sutym uczcimy prażnikiem,", + "66610": "Lub też zszedłszy się w drodze z samotnym pątnikiem,", + "66611": "Biorą kształt ludzki, chętnie kumają się z nami,", + "66612": "Toż z grubymi Kyklopy albo z Gigantami”.", + "66613": "Na to mądry Odysej odpowiedział skromnie:", + "66614": "„O Alkinoju! Nie myśl, proszę cię, tak o mnie.", + "66615": "Przecieżem do żadnego niepodobien boga,", + "66616": "Ani wzrostem, ni kształtem, chudzina uboga.", + "66617": "Lecz jeśli kogo znacie z chodzących po świecie", + "66618": "Najnieszczęśliwszym, to mnie równać z nim możecie.", + "66619": "A i więcej bym cierpień naliczył i biczy,", + "66620": "Którymi wyrok bogów ćwiczył mnie i ćwiczy.", + "66621": "Wżdy pozwólcie, niech zjem co, choć w oczach łza stoi.", + "66622": "Nic głodnego żołądka pono nie ukoi.", + "66623": "— Głód największym tyranem, ciągle się napiera", + "66624": "Nie dbając, czy ból jaki duszę ci rozdziera.", + "66625": "Że mi się serce kraje, nic to mu nie szkodzi:", + "66626": "Jeść! Pić! co chwila woła żołądek, ten złodziej!", + "66627": "I wszystko, com wycierpiał na starość i z młodu,", + "66628": "Zapominam, dopóki nie napasę głodu…", + "66629": "Więc błagam was, władycy, gdy ranek zaświta,", + "66630": "Wyprawcie mnie do domu biednego rozbita!", + "66631": "Zniósłszy tyle już życia nie żal by mi było,", + "66632": "Gdybym ujrzał włość moją, dworzec, czeladź miłą!”", + "66633": "To rzekł i jego mowie przytuszą książęta", + "66634": "— Odesłać go do domu rzecz słuszna i święta.", + "66635": "Więc wylawszy obiatę, gdyż sami dość pili,", + "66636": "Na smaczny wypoczynek do dom podążyli.", + "66637": "Boski Odysej w izbie pozostał godowej,", + "66638": "Obok króla posadzon i obok królowej,", + "66639": "Gdy służebne ze stołów sprzątały naczynia.", + "66640": "Więc rzekła doń Arete, ta biała kniahinia,", + "66641": "Poznawszy na nim chiton i piękny odziewek,", + "66642": "Który sama utkała z pomocą swych dziewek —", + "66643": "Zagabnęła go lotnym słowem w tym sposobie:", + "66644": "„Gościu! Pozwól, żeć jedno zapytanie zrobię:", + "66645": "Coś zacz? Skąd się tu wziąłeś? Czemu w tym ubiorze?", + "66646": "Mówiłeś wżdy, że-ć na ląd wyrzuciło morze?”", + "66647": "Na to jej mądry Odys dał taką odpowiedź:", + "66648": "„Trudno mi od początku robić całą spowiedź", + "66649": "Tych bied, jakimi bogi ścigają mnie srodze,", + "66650": "Jednak twej ciekawości, królowo, dogodzę.", + "66651": "Stąd daleko na morzach jest ostrów niewielki,", + "66652": "Zwan Ogygią, siedziba srogiej zwodzicielki,", + "66653": "Kalypso pięknowłosej, a córki Atlasa.", + "66654": "Każdy bóg jej unika, człek tam nie popasa;", + "66655": "Mnie tylko nieboraka demon zagnał do niej,", + "66656": "Kiedy piorun Zeusowy na pełnych mórz toni", + "66657": "Roztrzaskał mi łódź moją. W dom mnie swój przyjęła,", + "66658": "Gościnnie nakarmiła, potem wmawiać jęła,", + "66659": "Że mi da nieśmiertelność, a z nią młodość wieczną —", + "66660": "Lecz się broniłem od niej odmową stateczną.", + "66661": "Siedem lat mnie trzymała — i nieraz łza padła", + "66662": "Na ambrozyjne szatki, które na mnie kładła.", + "66663": "A gdy ósme już lato nadeszło w lat toku,", + "66664": "Sama nagli na odjazd. Nie wiem, czy z wyroku", + "66665": "Zeusa, czy że jej serce doznało odmiany,", + "66666": "Dość, że na wątłej tratwie, wićmi powiązanej,", + "66667": "Wysłała mnie, żywnością, winem i odziewkiem", + "66668": "Niebiańskim opatrzywszy; i ciepłym powiewkiem,", + "66669": "Dmącym na jej rozkazy, gnała mnie przez wody.", + "66670": "Całe dni siedemnaście płynąłem bez szkody,", + "66671": "W osiemnastym ujrzałem zarosłych gór czuby", + "66672": "Tej tu ziemi — i widok weseli mnie luby!", + "66673": "Biedny! Nie przeczuwałem, jak srogie opały", + "66674": "Zgotował mi Posejda gniew zapamiętały.", + "66675": "Jakoż wnet rwącym wichrem pomieszał mi szlaki:", + "66676": "Wzdął wielkie morze, bałwan cisnął na mnie taki,", + "66677": "Żem na tratwie od strachu wzdychał i dygotał,", + "66678": "Aż wichr wpadając na nią do szczętu zgruchotał.", + "66679": "Wpław poszedłem i ramion użyłem za wiosła,", + "66680": "W końcu mnie wieja z falą na wasz brzeg doniosła.", + "66681": "Alić tam, gdym wychynął, bałwanem porwany,", + "66682": "Byłbym się w proch roztrzaskał o brzeżnych skał ściany;", + "66683": "Tyle, żem się w czas cofnął i przylądek z dala", + "66684": "Opłynąwszy, na rzekę trafiłem; jej fala", + "66685": "Cichszą, brzeg płaski, bez skał, do wyjścia dogodny.", + "66686": "Wyszedłszy, bez tchu padłem. Gdy nastał mrok chłodny,", + "66687": "Zaraz brzegi strumienia opuściwszy, w głuche", + "66688": "Krze zalazłem, zgarniając na się liście suche,", + "66689": "A ległszy, sen mi długi zesłał bóg w tej dobie.", + "66690": "Zmordowany, pod kołdrą liścia spałem sobie", + "66691": "Przez noc całą, poranek przeszedł i południe,", + "66692": "I dopierom się ocknął, kiedy słońce cudnie", + "66693": "Zaczynało zapadać. Spojrzę k'brzegom morza:", + "66694": "Tam igrały dziewczęta — między nimi hoża", + "66695": "Córa twa, istne bóstwo, dzieliła zabawę.", + "66696": "Ją więc błagam, i serce znalazłem łaskawe.", + "66697": "Przyjęła mnie, nad podziw, nad wiek swój sędziwa,", + "66698": "Choć wiek młody zazwyczaj nieroztropny bywa.", + "66699": "Ona i jeść mi dała, i wino ogniste,", + "66700": "I obmyła w strumieniu, i w te szatki czyste", + "66701": "Oblokła. Ot i szczerą zrobiłem ci spowiedź”.", + "66702": "Na to mu Alkinoos taką dał odpowiedź:", + "66703": "„Gościu! Wżdy córka moja za to sprawę zda mi,", + "66704": "Że-ć nie odprowadziła tu z swymi dziewkami:", + "66705": "Przecieżeś się o pomoc naprzód uciekł do niej?”", + "66706": "Na to odrzekł Odysej: „O, niechże bóg broni,", + "66707": "Królu, żebyś naganiać miał to dziecko złote.", + "66708": "Właśnie że mnie ze sobą wziąć miała ochotę,", + "66709": "Jednom się temu oparł z wstydu i bojaźni,", + "66710": "Czy mój widok twojego gniewu nie podrażni:", + "66711": "Obcy człowiek tak łatwo w podejrzenie wpada!”", + "66712": "Alkinoos mu na to tak wręcz odpowiada:", + "66713": "„Przecież, gościu, krwią serce nie kipi tak u mnie,", + "66714": "By o nic wrzało: gniew mój hamuję rozumnie.", + "66715": "Obyż za sprawą Zeusa, Ateny i Feba", + "66716": "Mąż jak ty, i jakiego właśnie mi potrzeba,", + "66717": "Trafił się dla mej dziewki, a dla mnie za zięcia!", + "66718": "Zostałby zawsze z nami. Ręka jej do wzięcia,", + "66719": "Wiano sute, dom, włości — wszystko wziąłbyś po niej.", + "66720": "Lecz gwałcić cię ja nie chcę. O, niech nas bóg broni", + "66721": "Od takiego postępku! Wiedz, że na jutrzejszy", + "66722": "Dzień twój odjazd naznaczam, nie żaden późniejszy.", + "66723": "A teraz spać się połóż, niech cię sny kołyszą!", + "66724": "One przez ciche morze ci potowarzyszą.", + "66725": "Popłyniesz w kraj swój do dom, i gdzie chęć powieje,", + "66726": "Choćby nawet i dalej gdzie poza Eubeę,", + "66727": "Co ma leżeć najdalej, jak mówią ci, którzy", + "66728": "Z Radamantysem w tej tam bywali podróży,", + "66729": "Wożąc go do Tityosa z Gai zrodzonego —", + "66730": "Na tę drogę im dosyć było dnia jednego:", + "66731": "Bez trudu i na powrót do dom go odwieźli.", + "66732": "Sam zobaczysz i przyznasz, że wcale są nieźli", + "66733": "I tęgo wyćwiczeni ci moi żeglarze,", + "66734": "Sudnami bujający po wodnym obszarze”.", + "66735": "Słowa te Odys przyjął jak wieszczbę radosną", + "66736": "I tę modlitwę usty jął odmawiać głośno:", + "66737": "„Ojcze Zeusie! Spraw, żeby Alkinoj mógł ino", + "66738": "Spełnić to, co obiecał. A iście nie zginą", + "66739": "Jego czyny i sława pójdzie po rozłogach,", + "66740": "A ja przecie w ojczystych raz ujrzę się progach!”", + "66741": "Gdy taką między sobą rozmowę tam toczą,", + "66742": "Białoramienna pani dziewkom swym ochoczo", + "66743": "Słać kazała dla gościa pod wystawą łóżko,", + "66744": "Wymościć je prześliczną z czerwieni poduszką;", + "66745": "Na to kobierce, płaszcze znów na to wełniane", + "66746": "Dać do przykrycia. Dziewki z tym powyprawiane", + "66747": "Wybiegły z izby, sobie pochodniami świecą;", + "66748": "A gdy się uporały dla gościa z łożnicą,", + "66749": "Wróciły, zapraszając Odysa w te słowa:", + "66750": "„Gościu! Idź spać: łożnica czeka cię gotowa”.", + "66751": "Słysząc to rad był Odys, że sobie wypocznie,", + "66752": "I na miłe wywczasy udał się niezwłocznie.", + "66753": "Tak złożył boski tułacz głowę do snu skłonną", + "66754": "Na łożu, pod wystawą szczytną, echem dzwonną.", + "66755": "Zaś Alkinoj spał wewnątrz zamkowych pokoi", + "66756": "Przy zdobiącej małżeńskie łoże żonie swojej.", + "66757": "Pieśń ósma", + "66758": "Pobyt Odyseusza u Feaków", + "66759": "Ledwo rumianopalca rankiem błysła Zorza,", + "66760": "Święta moc Alkinoja porwała się z łoża.", + "66761": "Wstał i Odysej, grodów burzyciel on gracki,", + "66762": "I obaj z Alkinojem szli na plac feacki", + "66763": "W niewielkiej od okrętów leżący oddali;", + "66764": "Tam na gładkich kamieniach obaj posiadali.", + "66765": "Atenea tymczasem i chwili nie traci.", + "66766": "Gród przebiega w keryksa dworskiego postaci,", + "66767": "Przemyślna, chcąc zapewnić powrót Odysowi.", + "66768": "Kogo spotka, każdemu takie słowo powie:", + "66769": "„Nuże! Spieszcie feackie kniazie i władyki", + "66770": "Na plac zborny wysłuchać przybylca supliki,", + "66771": "Co niedawno zawitał w dom króla Alkina,", + "66772": "Morzem wyrzucon, kształtem bogów przypomina”.", + "66773": "Tak rzekła, ciekawością serca rozpłomienia —", + "66774": "I wnet się zapełniły na placu siedzenia", + "66775": "Tłumem ludu. Zdziwione patrzały gromady", + "66776": "Na syna Laertesa, co sztuką Pallady", + "66777": "Miał czoło i ramiona w boski blask ubrane,", + "66778": "I wzrost dłuższy, i rysy prawie młodociane,", + "66779": "By Feaki zachwycił swą wdzięczną postawą", + "66780": "I ze szermierskich igrzysk wyszedł z czcią i sławą,", + "66781": "Bo do nich go na próbę wyzwą Feakowie.", + "66782": "A gdy już plac okryło ludu wielkie mrowie,", + "66783": "Zagaił je Alkinoj następnymi słowy:", + "66784": "„Władycy, kniazie, ludu feackiego głowy!", + "66785": "Mówię do was, co serce szepcze mi w skrytości:", + "66786": "Człek zachoży, mnie nie znan, w domu moim gości;", + "66787": "Nie wiem — z zapadnej przyszedł, czy od wschodniej strony?", + "66788": "Dość, że prosi, by do dom mógł być odprawiony.", + "66789": "Wyprawmyż go, jak zwyczaj, w tę podróż niezwłocznie,", + "66790": "Bo nikt obcy, co pod mym dachem tylko spocznie,", + "66791": "Nie trapi się czekaniem, by mógł jechać dalej.", + "66792": "Ot byśmy ciemny okręt z najnowszych wybrali", + "66793": "I spuścili na morze; dobrać młodych flisów,", + "66794": "Pięćdziesięciu dwóch, znanych z dawniejszych popisów,", + "66795": "A gdy do ławic wiosła raz przymocujecie,", + "66796": "Wrócicie na ląd, w moim teremie podjecie", + "66797": "Sobie na drogę. Wszystko znajdzie się na razie.", + "66798": "Rozkaz ten dla mołojców — zaś berłowi kniazie,", + "66799": "Jacy są, pójdą ze mną i w zamkowej sali", + "66800": "Gościa naszego będziem wraz podejmowali.", + "66801": "Niech się nikt nie wymawia. Przyzwać mi pieśniarza", + "66802": "Demodoka; pieśń jego cudnie się wydarza", + "66803": "I weseli. On serce z boga ma natchnione”.", + "66804": "Rzekł — i sunął samopierw; za nim uberlone", + "66805": "Kniazie szli. Keryks pobiegł dać znać pieśniarzowi.", + "66806": "Flisów pięćdziesiąt i dwóch, wszyscy doborowi,", + "66807": "Jak król kazał, ruszyło na brzeg wód pustynnych,", + "66808": "Gdzie na wybrzeżu okręt leżący wśród innych", + "66809": "Zepchnęli spiesznie w morza co głębsze odmiały,", + "66810": "Maszt wbili, zawiesili nad nim żagiel biały,", + "66811": "Toż wiosła powprawiali w tulejki skórzane,", + "66812": "Żagl rozwiną — i wszystko sprawnie wykonane.", + "66813": "Więc zaciągnąwszy okręt na głębię w przystani,", + "66814": "Poszli, do Alkinoja teremu zwołani.", + "66815": "Już w dziedzińcach, przysionkach, izbach się roiło", + "66816": "Od gości; dużo starych i młodych tam było.", + "66817": "Król dał skopów dwanaście na godowe stoły,", + "66818": "Osiem świń białokływych i dwa ciężkie woły.", + "66819": "Te łupią i już warzą biesiadne potrawy.", + "66820": "Wszedł i keryks, z nim pieśniarz wesołej zabawy,", + "66821": "Muzy kochanek, dobrem i złem obdarzony:", + "66822": "Bo mu wzrok wziąwszy, dała dar śpiewu pieszczony.", + "66823": "Więc Pontonoj w srebrzystym sadził go krzesełku,", + "66824": "Pod filarem, pośrodku ucztujących zgiełku;", + "66825": "Dźwięczną formingę upiął na kołku, powyżej", + "66826": "Głów Demodoka; wziął go za rękę i zbliży,", + "66827": "By ją zmacał — a przed nim na stoliku kosze", + "66828": "I czasz wina postawił, aby pił po trosze.", + "66829": "Biesiadnicy wraz stoły godowe zasiedli,", + "66830": "A gdy się już do syta napili, najedli,", + "66831": "Muza piewcę natchnęła sławić cnych heroi.", + "66832": "Więc z pieśni rozsławionej aż do nieb podwoi", + "66833": "Wybrał spór Odyseja z Achillem Pelidą,", + "66834": "Ongi, gdy na bankiecie bogów z sobą idą", + "66835": "W zapasy na języki, ku uciesze żywej", + "66836": "Agamemnona, że się skłóciły Achiwy.", + "66837": "Bowiem ten znak Apollon wskazał mu wyrokiem,", + "66838": "Gdy kamienny próg Pyto przestąpił był krokiem,", + "66839": "Aby pytać wyroczni. Jakoż od tej pory", + "66840": "Greków z Trojany straszne powaśniły spory", + "66841": "W moc wyroków Zeusowych.", + "66842": "Gdy tę pieśń zaśpiewał", + "66843": "Demodok, w tejże chwili Odysej się zrywał,", + "66844": "Ręką by chwycić za płaszcz fałdny, purpurowy,", + "66845": "I twarz sobie nim zakryć, ściągnąwszy od głowy,", + "66846": "Bo nie chciał łez Feakom pokazać, jak ronił.", + "66847": "A gdy pieśniarz pieśń swoją do końca wydzwonił,", + "66848": "Prędko łzę starł i zsunął płaszcz z głowy i twarzy,", + "66849": "Wziął czasz, podwójną bogów obiatą obdarzy;", + "66850": "A gdy pieśniarz znów zaczął, pobudzon przez gości,", + "66851": "Uradowany śpiewem przecudnej piękności", + "66852": "Odysej znowu głowę w płaszcz skrył, by nikomu", + "66853": "Nie dać poznać, że łzami płakał po kryjomu.", + "66854": "Alkinoj tylko odgadł jego pomieszanie", + "66855": "Siedząc obok i słysząc głębokie wzdychanie.", + "66856": "Więc się król do swych gości tak ozwał na razie:", + "66857": "„Dość my się, dość, feackie władyki i kniazie,", + "66858": "Przy tej wspólnej biesiadzie już naweselili", + "66859": "Dźwiękiem gęśli, wtórzącej godom tym najmilej;", + "66860": "Teraz pójdziem szermierek popróbować różnych.", + "66861": "By gość nasz miał co dodać do przygód podróżnych", + "66862": "I opowiadać doma, jak słyną Feaki", + "66863": "Z gonitw, skoków, zapasów i walk na kułaki”.", + "66864": "Rzekł i wyszedł, a za nim wyszła gości rzesza.", + "66865": "Keryks dźwięczną formingę na kołku zawiesza,", + "66866": "A pieśniarza za rękę wyprowadza z sali,", + "66867": "Wiedzie drogą, po której kniaziowie zdążali,", + "66868": "Idący na szermierskie patrzeć się igrzyska.", + "66869": "I szli tak wśród wielkiego gminu zbiegowiska", + "66870": "Aż na plac. Tam w zapasy z sobą wystąpili", + "66871": "Co najprzedniejsi z paniąt, zaraz się schwycili.", + "66872": "Akroneos, Okyalos, dalej Elatreus,", + "66873": "Nautej, Prymnej, Anchialos, z nimi Eretmeus,", + "66874": "Anabesinoj, Pontej, Prorej wyzwał Thona,", + "66875": "Amfial, syn Polineja, co zrodzon z Tektona", + "66876": "I Euryal waleczny jak Ares, bóg wojny;", + "66877": "Toż Naubolides wzrostem, kształtem tak przystojny", + "66878": "Jak żaden, chyba tylko Laodam jedyny.", + "66879": "Wreszcie Alkinoosa dziarskie, rosłe syny:", + "66880": "Laodamas, toż Halios, Klytonej, w zawody", + "66881": "Spróbują, kto do mety dobiegnie z nich wprzódy:", + "66882": "Od miejsca aż do kresu wytknięto im gony.", + "66883": "Kopną się, i biegł z nimi polem kurz wzniecony.", + "66884": "Alić wszystkich Klytonej pozostawił w tyle:", + "66885": "Jak dwa muły sprzęg wołów prześcigną, o tyle", + "66886": "On swych braci przegonił i przypadł do celu.", + "66887": "W twardych zapasach siłę sterało tam wielu!", + "66888": "Zaś Euryjal szermierzy co najlepszych pobił;", + "66889": "Amfijal najbujniejszy skok ze wszystkich zrobił;", + "66890": "W miotaniu kręgiem jeden Elatreus miał szczęście;", + "66891": "Laodamas najkrzepszy z wszystkich był na pięście.", + "66892": "Gdy widok tych tam igrzysk serca już nasycił.", + "66893": "Syn Alkina Laodam te słowa pochwycił:", + "66894": "„Sam tu, moi! Spytajcie ot gościa, czy zna się", + "66895": "Na szermierce? Czy szermierz? Kształtem zacny, zda się,", + "66896": "Bo te lędźwie, te łydy, te żylaste bary,", + "66897": "Kark gruby, pierś wypukła mówią, że chłop jary", + "66898": "I ognisty — lecz widać, że zjadła go nędza;", + "66899": "Woda morska to ponoś najzjadliwsza jędza", + "66900": "I najtęższego chłopa naraz z nóg obala”.", + "66901": "Na to wyszła odpowiedź ta z ust Euryjala:", + "66902": "„Trafnieś rzekł, Laodamie: jeśliś tak ochoczy,", + "66903": "Idź sam do niego, powtórz mu to samo w oczy”.", + "66904": "Więc gdy syn Alkinoja usłyszał zachętę,", + "66905": "Przedarł się do Odysa przez tłumy ściśnięte:", + "66906": "„Gościu! Pójdź z nami, w szrankach spróbuj się! — powiada —", + "66907": "Jeśli umiesz; lecz pewnie tyś szermierz nie lada.", + "66908": "Jakaż piękniejsza sława człeka wyżej wzbije,", + "66909": "Niż gdy rąk i nóg siłą przeciwnika zbije?", + "66910": "Więc spróbuj, i te myśli chmurne strząśnij z duszy.", + "66911": "Odeślem cię niebawem — okręt twój wyruszy", + "66912": "Przygotowan w przystani, czeladź też gotowa”.", + "66913": "Na to przebiegły Odys odparł mu w te słowa:", + "66914": "„Czemu mnie wyzywacie? Czy z urągowiska?", + "66915": "Moje troski mi bliżej niźli te igrzyska,", + "66916": "Bom się dużo nacierpiał, i tak się wciąż biedzę,", + "66917": "Że jeśli w zgromadzeniu waszym tutaj siedzę,", + "66918": "To wciąż rwę się do domu i błagam w tęsknocie", + "66919": "Króla i lud: niech radzą o moim powrocie”.", + "66920": "Na to Euryjal tak mu z przekąsem odrzecze:", + "66921": "„Zaprawdę, tobie z oczu nie patrzy, człowiecze.", + "66922": "Byś się znał na szermierskich, szlachetnych zabawach.", + "66923": "Z tych-eś raczej, co żywot swój trawią na nawach:", + "66924": "Możeś patron okrętu, włóczęga kupczący,", + "66925": "Stróż ładugi, towary sam dozorujący", + "66926": "Łapigrosz! Wcale miny nie masz na szermierza”.", + "66927": "Odysej na to wzrokiem ukośnie go zmierza:", + "66928": "„Nie znam cię, lecz źle mówisz, jak młokos zuchwały!", + "66929": "Wiedz, że bogi nie wszystko na raz wszystkim dały.", + "66930": "Tak urodę, jak rozum, jak wymowę świetną,", + "66931": "Toż niejeden, co postać wziął lichą i szpetną,", + "66932": "Otrzymał z łaski bogów taki dar mówienia,", + "66933": "Że gmin się nim zachwyca, gdy bez zająknienia", + "66934": "Tnie wdzięcznie i po prostu — podziwia go mnóstwo,", + "66935": "Idącego przez miasto tłum wita jak bóstwo!", + "66936": "Inny znów, chociaż kształtem niebianom podobny,", + "66937": "Nie potrafi się w sposób wysłowić nadobny.", + "66938": "Toż i ty, taki śliczny, że nawet bogowie", + "66939": "Piękniejszego nie stworzą, a pustki masz w głowie:", + "66940": "Głupim słowem aż do dna rozdarłeś mi serce,", + "66941": "Choć mogę ci zaręczyć, żem nie fryc w szermierce,", + "66942": "Jakeś twierdził. Jam niegdyś z pierwszymi się mierzył,", + "66943": "Pókim młodości mojej i ramionom wierzył.", + "66944": "Dzisiaj troski przysiadły; cierpiałem zbyt wiele", + "66945": "W bitwach z ludźmi, toż morskie zjadły mnie topiele.", + "66946": "Lecz i dziś niezłomnego znajdziesz zapaśnika", + "66947": "We mnie: tak mnie twa mowa boli i dotyka”.", + "66948": "Rzekł to — i jak był w chlajnie, wstał i wziął do ręki", + "66949": "Krąg ciężki i nabity, i nie tak maleńki", + "66950": "Jak te, które Feakom służą do zabawy.", + "66951": "Zamłyńcował nim, cisnął szparko z ręki prawej,", + "66952": "Aż warknął — i aż głowy pochylą Feaki", + "66953": "Do ziem, te zawołane na morzach flisaki —", + "66954": "Tak głaz huczał, i dalej poza metę padnie,", + "66955": "Puszczon z ręki. Atene, gdzie upadł, znak kładnie", + "66956": "I — przemieniona w człeka ku niemu się zwraca:", + "66957": "„Cudzoziemcze! I ślepy, co rękami maca,", + "66958": "Znalazłby głaz twój: z wszystkich najdalej on leży,", + "66959": "Nie zmieszany z innymi. O, niech się nie mierzy", + "66960": "Nikt tu z tobą! Zwycięstwo zawsze jest przy tobie!”", + "66961": "Tak rzekła, a Odysej cieszył się sam w sobie,", + "66962": "Że tu, wśród obcych, znalazł kogoś tak chętnego;", + "66963": "Weselszy też do tłumu rzekł zgromadzonego:", + "66964": "„Dalejże! Kto dorzuci, gdzie ja? Wnet krąg drugi", + "66965": "Puszczę, może przeleci przestwór równie długi.", + "66966": "Do każdej walki, kto ma serce i ochotę,", + "66967": "Służę. Wystąpcie! Zmazać trzeba mi sromotę.", + "66968": "Czy na pięści, na siłę, wyścigi — przyjmuję.", + "66969": "Krom Laodama, z każdym sił mych popróbuję;", + "66970": "On mój opiekun, z takim nikt się nie boryka.", + "66971": "Zaiste, ja takiego miałbym za nędznika,", + "66972": "Który by dobrodzieja, co go przyhołubił", + "66973": "Na czużynie, w bój wyzwał — sam on by się zgubił.", + "66974": "Zresztą każdemu stanę, nie pogardzę nikim", + "66975": "I na siłę się zmierzę z każdym przeciwnikiem.", + "66976": "Nie myślcie, że szermierka obca dla mnie sztuka;", + "66977": "Umiem przecież cięciwę napinać u łuka.", + "66978": "Już ja mojego człeka najpierwszy ustrzelę", + "66979": "W kupie wrogów, chociażby towarzyszów wiele", + "66980": "Stało przy mnie i groty na wroga miotało.", + "66981": "Li Filoktet nade mną miał wyższość niemałą,", + "66982": "Gdy pod Troją w rzucaniu strzał my się ćwiczyli,", + "66983": "Lecz kto inny mnie sprostać niech się i nie sili.", + "66984": "Słowem — każdy, kto żyje i chleb je na świecie.", + "66985": "Z herojami przeszłości nie równam się przecie", + "66986": "— Jam nie Herakles ani Eurytos z Ojchali —", + "66987": "Bo ci łucznicy niemal bogom wyrównali.", + "66988": "Toteż Eurytos nagle zmarł, nim w jego progi", + "66989": "Starość weszła — Apollon zastrzelił go srogi", + "66990": "Za wyzwanie, by z sobą o lepsze strzelali.", + "66991": "Niż inny strzały, oszczep umiem posłać dalej;", + "66992": "Tylko w pieszych gonitwach może Feakowie", + "66993": "Pobiliby mnie wreszcie, bom ja sterał zdrowie", + "66994": "W burzach morskich, łódź moja zbyt skąpo żywności", + "66995": "Miała z sobą; dlatego zwątlały mi kości”.", + "66996": "Rzekł — oniemieli wszyscy i nastała głusza,", + "66997": "Gdy Alkinoj tak mówił do Odyseusza:", + "66998": "„Mile nam jest, mój gościu, słuchać twej spowiedzi.", + "66999": "Znać to, że dzielność męska w piersi twojej siedzi,", + "67000": "Boś się wzburzył, gdy mąż ten ubódł cię w tym kole.", + "67001": "Nikt już twojej szermierskiej sławy nie ukole,", + "67002": "Kto ma trochę oleju i gada też k'rzeczy.", + "67003": "Zatem słuchaj, co-ć powiem, i miej to na pieczy,", + "67004": "Byś powtórzył przed mężmi, gdy zasiędziesz kiedy", + "67005": "W zamku swym pośród żony, dzieci, sług czeredy.", + "67006": "A wspomnisz nasze cnoty, wiekopomne dzieła,", + "67007": "Które nam łaska bogów z naddziadów natchnęła:", + "67008": "Że w zapasach na pięście nie szukamy sławy,", + "67009": "Li w gonitwach, w żegludze słyniem z wielkiej wprawy;", + "67010": "Kochamy się w biesiadach, pląsach, gęśli graniu,", + "67011": "W zmianie stroju, toż w łaźniach i odpoczywaniu.", + "67012": "Dalejże! Popiszcie się, feaccy skoczkowie!", + "67013": "Gość nasz swojej drużynie kiedyś to opowie", + "67014": "Za powrotem do domu, jacy to my, jacy", + "67015": "Żeglarze, skorochody, skoczki i śpiewacy!", + "67016": "Niech poskoczy tam który, formingę przyniesie", + "67017": "Dla Demodoka; u mnie gdzieś tam znajduje się”.", + "67018": "Tak mówił Alkinoos; keryks pobiegł śpieszno", + "67019": "Do zamku po formingę dźwięczną a ucieszną.", + "67020": "Teraz dziewięciu stróżów powstało z swej ławy:", + "67021": "Lud ich wybrał, im oddał porządek zabawy;", + "67022": "Ci do pląsów szeroki plac przysposobili.", + "67023": "Keryks z dźwięczną formingą wrócił się po chwili;", + "67024": "Demodok wszedł do środka, a tam stały grona", + "67025": "Dziarskiej młodzi, co w pląsach ślicznie wyćwiczona", + "67026": "Puszczała się w tan boski. Odys patrzał z boku,", + "67027": "Dziwiąc się nóg miganiu w leciuchnym poskoku.", + "67028": "Gęślarz w struny uderzył. Pieśnią znamienitą", + "67029": "Śpiewał on Aresową miłość z Afrodytą:", + "67030": "— Jak się raz z sobą zeszli w Hefajsta komorze;", + "67031": "Co Ares jej nadawał, nim mu splamił łoże.", + "67032": "Jak do Hefajsta Helios przybiegł i obwieścił,", + "67033": "Że widział, jak małżonkę jego Ares pieścił.", + "67034": "Hefajstos, gdy wieść przykra doszła jego ucha,", + "67035": "Wszedł do kuźni, a ziejąc zemstą z głębi ducha", + "67036": "Na pień wstawił kowadło, jął kuć takie pęto,", + "67037": "Co by go nie zerwano i nigdy nie zdjęto.", + "67038": "A skuwszy na Aresa te zgubne okowy,", + "67039": "Wszedł do sypialni swojej i swej białogłowy", + "67040": "I łowczą sieć rozwiesił wkoło popod ścianę.", + "67041": "Inne znowu z pułapu szły ponapinane,", + "67042": "Cieniutkie, jak pajęcze, nikt ich nie dostrzeże,", + "67043": "Nawet bóg sam, tak sztuczne były te więcierze.", + "67044": "W taką więc samołówkę osnuwszy łożnicę", + "67045": "Udał, że idzie Lemnu nawiedzić stolicę,", + "67046": "Którą z wszystkich swych grodów najwięcej miłował.", + "67047": "Niepróżno złotolejcy Ares nań czatował,", + "67048": "Bo gdy spostrzegł, że Hefajst oddalił się z domu,", + "67049": "On do mieszkania mistrza wpełznął po kryjomu", + "67050": "Palon żądzą ku pięknej Kyterze. Zaś ona", + "67051": "Tylko co powróciwszy od ojca Kroniona", + "67052": "Siedziała w swej sypialni. Ares wpadł tam do niej", + "67053": "I rzekł, rękę bogini ściskając w swej dłoni:", + "67054": "„Pójdź, o luba, do łoża w uściski rozkoszy!", + "67055": "Hefajsta nie ma, on nas pewnie tu nie spłoszy,", + "67056": "Bo u dzikich Sintijów bawi się na Lemnie”.", + "67057": "Tak mówił — a ją łoże ciągnęło przyjemnie.", + "67058": "Więc poszli i zasnęli. Aż wtem na nich zleci", + "67059": "Cała matnia misternych Hefajstowych sieci,", + "67060": "Że się ruszyć ni dźwignąć nie mogło z nich żadne.", + "67061": "Więc poniewczasie pęta zobaczyli zdradne.", + "67062": "Wkrótce przybył i bożyc ów chromy na nogi,", + "67063": "Co nie doszedłszy Lemnu zawrócił się z drogi.", + "67064": "Helios ich wyszpiegował i pobiegł doń z wieścią.", + "67065": "On też wrócił, a serca targany boleścią", + "67066": "I gniewem rozjuszony, stanąwszy u progów", + "67067": "Krzyczał wzywając w pomoc wszystkich z nieba bogów:", + "67068": "„Ojcze Zeusie, bogowie szczęśliwi i wieczni!", + "67069": "Pójdźcie tu się przypatrzyć, co płodzą wszeteczni,", + "67070": "Jak mnie, chromego człeka, Zeusowa Kipryda", + "67071": "Oszukuje, z tym łotrem pieści się… ohyda!", + "67072": "Czemu? Bo prostonogi i przystojnych liców,", + "67073": "A ja krzywy. Nie moja wina, lecz rodziców…", + "67074": "O bodajby mnie nigdy byli nie spłodzili!", + "67075": "Patrzcie-no, jak się w moim łożu rozgościli", + "67076": "I rozkoszują. Serce aż pęka mi z żalu!", + "67077": "Ostatni to raz ona przy swoim chabalu.", + "67078": "A choć się tak związali, chętka ich porzuci", + "67079": "Do schadzek, niechże leżą we dwójkę okuci,", + "67080": "Aż jej ojciec mi odda, com zapłacił za nią,", + "67081": "Gdym narzeczony słębił tę bezwstydną panią.", + "67082": "Ślicznać ona, ni słowa, lecz gamratka szczera!”", + "67083": "Tak rzekł — a bogów orszak w dom jego się zbiera:", + "67084": "Wszedł Posejdon lądotrzęs, Hermes wieści zwiastun,", + "67085": "Toż Apollon, dalekonośnej kuszy piastun.", + "67086": "Z bogiń żadna nie przyszła — wstyd im tej swawoli…", + "67087": "A więc stanęli we drzwiach bogi, dawce doli —", + "67088": "I śmiech ogromny napadł niebian tam zebranych,", + "67089": "Gdy ich sztuką Hefajsta widzą powiązanych.", + "67090": "I gwarzył jeden z drugim — tak gwarzyli oni:", + "67091": "„Złe nie płuży, powolny rączego dogoni,", + "67092": "Kiedy Hefajst Aresa, co jest znany przecie", + "67093": "Za najchyższego z bogów tam, w olimpskim świecie,", + "67094": "Złapał sztuką, choć chromy. Masz, cudzołożniku!”", + "67095": "Takie były rozmowy na bogów sejmiku.", + "67096": "Wtem Apollon pytanie do Hermesa wniesie:", + "67097": "„A tyż, gończe i synu Diosa, Hermesie!", + "67098": "Chciałżebyś w takie twarde dostać się powicie,", + "67099": "By pieszczotek przy złotej zażyć Afrodycie?”", + "67100": "Na to Hermes odpowiedź już miał na języku:", + "67101": "„Bodajby tak się stało, mój celny łuczniku!", + "67102": "Niechby trzykroć mnie gęstsze pęta omotały,", + "67103": "Niechby bogów i bogiń zbiegł się Olimp cały", + "67104": "Na ten widok, to jeszcze spałbym przy tej złotej!”", + "67105": "To rzekł, a w gronie bogów wszczęły się chychoty.", + "67106": "Li Posejdon się nie śmiał, on prośbą szturmował", + "67107": "Hefajsta, by z tych więzów Aresa rozkował,", + "67108": "Mówiąc do niego, słowa posyłał skrzydlate:", + "67109": "„Uwolń go, ręczę za nim. Na bogi się, na te", + "67110": "Powołuję. On da ci, jaką chcesz zapłatę”.", + "67111": "Na to mu bożek ognia na dwie nóg kulawy:", + "67112": "„Daj pokój, Posejdonie, nie właź do tej sprawy!", + "67113": "Nędzna poręka, która ręczy za nędznikiem.", + "67114": "Cóż bym robił z olimpskim, jak ty, poręcznikiem,", + "67115": "Jeśli Ares od długu i oków ucieknie?”", + "67116": "Ziemiowstrzęsca Posejdon na to mu odrzeknie:", + "67117": "„ — Hefajście! Gdyby Ares raz zwolnion z okowy", + "67118": "Uciekł ci, dług za niego jam spłacić gotowy”.", + "67119": "Na to znów chromy bożek: „A, to inna sprawa.", + "67120": "Nie ufać słowu nie mam ni czoła, ni prawa”.", + "67121": "Rzekłszy to Hefajst pęta zdjął z nich rąk swych siłą.", + "67122": "A oni zmiarkowawszy, że pęto zwolniło,", + "67123": "Wyskoczyli wraz z łoża. Ares w trackie kraje", + "67124": "Pognał, ona do Cypru, tam, w pafijskie gaje,", + "67125": "Gdzie ma wonny żertwiennik, leci uśmiechnięta.", + "67126": "Tam ją kąpią Charyty, tam ją maści święta", + "67127": "Oliwa, jaką bogi maszczą się wieczyste.", + "67128": "I w szatki ją obloką cudowne i czyste. —", + "67129": "Tak śpiewał boski piewca. Odys duszą całą", + "67130": "Radował się tej pieśni, z nim się radowało", + "67131": "Serce feackie, dzielni cieszą się żeglarze.", + "67132": "A wtem król Haliosowi z Laodamem w parze", + "67133": "Kazał pląsać: nikt w tańcu im by dwom nie sprostał.", + "67134": "Owoż jeden i drugi piłkę w ręce dostał", + "67135": "Ukraszoną, misternej Polyba roboty.", + "67136": "Pierwszy, wznak się wygiąwszy, popod chmur namioty", + "67137": "Cisł ją w górę; zaś drugi w poskoku się rzucił,", + "67138": "W lot ją schwytał wprzód jeszcze, nim na ziemię wrócił.", + "67139": "Pokazawszy na piłce te sztuki tak wielkie,", + "67140": "Zaczęli pląsem deptać ziemię karmicielkę", + "67141": "I przeginać się różnie. Młódź sypła oklaski", + "67142": "W krąg stojąca, i pochwał podniosły się wrzaski.", + "67143": "Więc do Alkina boski Odysej tak powie:", + "67144": "„Sława ci, Alkinoju! Cześć tobie, królowi!", + "67145": "Mówiłeś, że świat nie ma równych twym tancerzy.", + "67146": "Zdumion przyznaję: sława tobie się należy”.", + "67147": "Świętą moc Alkinoja gładka mowa cieszy,", + "67148": "Toż zwrócił się tym słowem do feackiej rzeszy:", + "67149": "„Słuchajcie mnie, feackie władyki, kniaziowie!", + "67150": "Jak widzę, gość ten siła rozumu ma w głowie.", + "67151": "Piękny mu upominek jakiś dać wypada.", + "67152": "Gdy więc dwunastu kniaziów co przedniejszych włada", + "67153": "W państwie mym, ja trzynasty jeszcze się przyłożę;", + "67154": "Niech każdy z nas na suknię i chiton się zmoże", + "67155": "I na złota talencik dla gościa w ofierze.", + "67156": "Znieścieże to na kupę — on z sobą zabierze", + "67157": "I z sercem ucieszonym pójdzie na biesiadę.", + "67158": "Euryjal też od siebie mógłby go za zwadę", + "67159": "Nieprzystojną tak słowem, jak datkiem przeprosić”.", + "67160": "Rzekł i wszystkim ten pomysł podobał się dosyć,", + "67161": "Bo wnet każdy keryksa po dary wyprawił,", + "67162": "A Euryjal królowi tak swą rzecz przedstawił:", + "67163": "„Szerokowładny królu, mocarzu Alkinie!", + "67164": "Chętnie ja się dla gościa, jak każesz, przyczynię.", + "67165": "Miecz mu dam w upominku: srebrne on ma jelce,", + "67166": "A pochw z kości słoniowej, błyszczącą się wielce", + "67167": "Świeżą rzeźbą, a sądzę, że dar znamienity”.", + "67168": "I miecz srebrnymi gwoźdźmi dokoła nabity", + "67169": "Dał Odysowi, mówiąc te słowa skrzydlate:", + "67170": "„Cześć ci, ojcze wędrowny! Jeśli mi rogate", + "67171": "Słówko się wymkło, niechże na wiatry poleci,", + "67172": "A tobie bóg pozwoli dom, żonę i dzieci", + "67173": "Ujrzeć znowu, po biedzie w tułaczce przebytej!”", + "67174": "Więc Odysej mu na to: „Szczęśliwym bądź i ty,", + "67175": "Druhu mój! Błogosławieństw spodziewaj się z nieba,", + "67176": "I oby za tym mieczem tęsknić ci nie trzeba,", + "67177": "Któryś mi w upominku z dobrym słowem wmiesił”.", + "67178": "I miecz srebrnogwoździsty przez ramię przewiesił.", + "67179": "Słońce zaszło, przybywa darów coraz więcej;", + "67180": "Keryksi je na zamek odnoszą książęcy,", + "67181": "Gdzie syny Alkinoja, przyjmujący datki", + "67182": "W ręce swe, składali je u stóp zacnej matki.", + "67183": "Zaś Alkinoj wiódł z sobą resztę zgromadzenia", + "67184": "Na dwór swój, gdzie zasiadło wspaniałe siedzenia.", + "67185": "I świętej mocy Alkin tak rzekł do Arety:", + "67186": "„Kochanko! Najśliczniejsze znieś mi tu sepety", + "67187": "I włóż w nie płaszcz i chiton czyściutko uprany;", + "67188": "Postaw na ogniu z wodą kociołek miedziany,", + "67189": "Aby gość, się skąpawszy, obejrzeć mógł one", + "67190": "Upominki, przez zacne Feaki zniesione,", + "67191": "I weselszy wieczerzał przy formingi dźwięku.", + "67192": "Jeszcze mu ten pucharek złoty, co ma w ręku,", + "67193": "Daruję; każdym razem o mnie niech wspomina,", + "67194": "Ilekroć na cześć bogów strząśnie cząstkę wina”.", + "67195": "Król to rzekł — zaś Arete służebnicom każe", + "67196": "Prędko trójnożny kocieł postawić na żarze.", + "67197": "I one wraz kąpielne wstawiły naczynie,", + "67198": "Wlały wodę, podłożą drewek — i obwinie", + "67199": "Płomień boki; wnet syczy kociołek rozgrzany.", + "67200": "Już królowa gościowi sepet darowany", + "67201": "Wyniosła z swej komory i kładła do skrzynki", + "67202": "Złota, szaty feackie, piękne upominki;", + "67203": "Zaś od siebie płaszcz z pysznym włożyła chitonem,", + "67204": "I mówiła do niego słowem uskrzydlonem:", + "67205": "„Obejrzyj dobrze wieko; węzeł zawiąż mocny,", + "67206": "By kto w drodze nie ukradł, gdy zaśniesz w czas nocny", + "67207": "Słodkim snem, na twym ciemnym okręcie płynący”.", + "67208": "Gdy to usłyszał Odys, tułacz biedujący,", + "67209": "Wraz wieko przywarł, węzeł zadzierzgnął misterny;", + "67210": "Od Kirki mial ten węzeł sztuczny, nieotwierny.", + "67211": "Weszła klucznica, sprasza gościa do kąpieli", + "67212": "Ciepłej w wannie. Ten widok serce mu weseli;", + "67213": "Dawno on już kąpieli nie miał tak wybornej,", + "67214": "odkąd rzucił pieczarę Kalypsy kędziornej,", + "67215": "Bo tam nań jak na bożka chuchano ustawnie.", + "67216": "Więc go dziewki wymyły, namaściły sprawnie,", + "67217": "W piękne szatki oblokły, dały płaszcz z chitonem.", + "67218": "Wyszedł z łaźni z pijących połączyć się gronem.", + "67219": "Nausykaa w sklepionej izbie u podwoi", + "67220": "Stała tam, siejąc boski blask piękności swojej,", + "67221": "I w Odysową postać wpatrując się z dziwem,", + "67222": "Zaczepiła go, słowem przemówiła żywem:", + "67223": "„Bywaj zdrów, cudzoziemcze! Do dom gdy wrócicie,", + "67224": "Wspomnijcie czasem o mnie: winniście mi życie”.", + "67225": "Na to mądry Odysej do niej się odzywa:", + "67226": "„O Nausiko! Królewska córo urodziwa!", + "67227": "Niech mi Zeus, gromowładny mąż Hery, dozwoli", + "67228": "Do dom wrócić, raz skończyć pasmo mych niedoli,", + "67229": "A będę cię tam wielbił modłą nieustanną", + "67230": "Jak bóstwo: tyś mi życie ocaliła, panno!”", + "67231": "To rzekł — i obok króla usiadł on Alkina.", + "67232": "Właśnie mięso krajano i mieszano wina,", + "67233": "Gdy wszedł keryks, prowadząc przy sobie pieśniarza", + "67234": "Demodoka, którego lud wielce poważa,", + "67235": "I posadził go w środku o filar wspartego.", + "67236": "Odys rzekł do keryksa — gdy sztuk wieprzowego", + "67237": "Tylko co urżnął grzbietu, sobie wziął niemało,", + "67238": "A kawałek, słoninką co obrosły białą,", + "67239": "Podał: „Ten kąsek zanieś tam Demodokowi;", + "67240": "Powiedz mu, że gość smutny sam go wnet pozdrowi.", + "67241": "Wszak, gdzie tylko na ziemi ludzie zamieszkują,", + "67242": "Pieśniarzy cześć otacza, wszyscy ich miłują;", + "67243": "Bo to Muzy uczniowie i jej ulubieńce”.", + "67244": "To rzekł, i keryks mięso w Demodoka ręce", + "67245": "Włożył, a ten przysmakiem tym się uradował.", + "67246": "Tymczasem tłum biesiadny hucznie biesiadował;", + "67247": "A gdy się najedzono, napito do syta,", + "67248": "Zaraz do Demodoka Odys się przypyta:", + "67249": "„Demodoku! Ja-ć wyżej nad śmiertelnych cenię;", + "67250": "Czy Muza, czy Apollon dał ci to natchnienie,", + "67251": "Żeś tak dokładnie nasze Achiwy wyliczył,", + "67252": "Gdzie byli, co robili, i jak los ich ćwiczył.", + "67253": "Nuże dalej, zaśpiewaj o koniu drewnianym,", + "67254": "Przez Epeja z Ateną wspólnie zbudowanym,", + "67255": "Jak do Troi wprowadził Odys zdradnie dzieło", + "67256": "Pełne zbrojnych, od których to miasto runęło.", + "67257": "Jeśli i to porządkiem opowiesz mi jeszcze,", + "67258": "Tedy wszystkim ja ludziom, jacy są, obwieszczę,", + "67259": "Że to bóg, bóg cię natchnął nieśmiertelnym pieniem!”", + "67260": "To rzekł; a gęślarz boskim nuż śpiewać natchnieniem:", + "67261": "Jak jedni, na burtowne wsiadłszy już okręty", + "67262": "Odbijali, gdy obóz trawił pożar wszczęty;", + "67263": "Jak inni razem z sławnym Odysem Achaje", + "67264": "W koniu siedzą, przez Trojan oblężeni zgraje,", + "67265": "Bo wróg sam tego konia wciągnął był do grodu:", + "67266": "A tak, gdy wkoło mnóstwo radziło narodu", + "67267": "Nad tym koniem, trojakie dając o nim zdanie:", + "67268": "Raz, aby gmach wydrążny dać na porąbanie;", + "67269": "Znów, by z murów zamkowych strącić go na skały", + "67270": "Lub dla bogów zachować pomnik okazały —", + "67271": "Co się też wkrótce spełnić miało w rzeczy samej,", + "67272": "Bo Troi przeznaczeniem runąć, jeśli w bramy", + "67273": "Swe puści konia, w którym tylu tam heroi", + "67274": "Greckich siedziało, skrytych na zagładę Troi.", + "67275": "Dalej śpiewał, jak Grecy po mieście hulali,", + "67276": "Gdy się z brzucha zdradnego konia wysypali,", + "67277": "Jak na mury zamkowe leźli ci i owi,", + "67278": "Jak Odys w Deifoba dworzec, Aresowi", + "67279": "Podobien, wpadł z Atrydą Menelem we dwójkę,", + "67280": "Jak twardą mu tam przyszło z wrogiem stoczyć bójkę,", + "67281": "Jak go zmógł, bo Atene wsparła go ramieniem.", + "67282": "Tak śpiewał boski piewca. Odys z rozrzewnieniem", + "67283": "Słuchał go; łzy mu z powiek lunęły nawałem.", + "67284": "Jak zawodzi niewiasta nad mężowskim ciałem,", + "67285": "Zabitym pod murami, co je piersią bronił,", + "67286": "By dzień hańby od dzieci i miasta odgonił;", + "67287": "Ona widząc, jak z śmiercią męczy się, jak kona,", + "67288": "Obejmuje go, wyje — a tu rozjuszona", + "67289": "Kupa wrogów włóczniami plecy jej okłada", + "67290": "I wlecze w jasyr, gdzie ją trud czeka i biada,", + "67291": "Gdzie ból rozpaczy krasę z lic kwitnących wyssie:", + "67292": "Taki ból łzy wyciskał i tobie, Odysie!", + "67293": "Aleś się przed drugimi z tymi łzami chował,", + "67294": "I tylko Alkinoos jeden coś miarkował", + "67295": "Obok siedząc, gdy łkanie doszło uszu jego;", + "67296": "Zatem tak się do grona ozwał biesiadnego:", + "67297": "„Posłuchajcie, co powiem, władycy i kniazie!", + "67298": "Demodokos niech śpiewać przestanie na razie;", + "67299": "Jego pieśni nie wszystkim przypadły do smaku,", + "67300": "Bo odkąd wieczerzamy przy boskim śpiewaku,", + "67301": "Odtąd nasz gość ustawnie i wzdycha, i jęczy;", + "67302": "Domyślam się, że w duszy jakiś go ból dręczy.", + "67303": "Więc nie śpiewaj! Tu wszyscy, gość i gospodarze,", + "67304": "Wesołymi być winni, tak obyczaj każe.", + "67305": "Wszak dla zacnego gościa jest i ta biesiada,", + "67306": "Te dary, okręt — zgoła, co dusza dać rada.", + "67307": "Bo każdy brata widzi w tułaczu znękanym,", + "67308": "Kto nie jest całkiem z uczuć litości obranym.", + "67309": "Więc też wykrętnym słowem nie wywodź mnie w pole", + "67310": "I mów mi czystą prawdę, tę najlepiej wolę.", + "67311": "Mów, jakim cię nazwiskiem zwie ojciec i matka,", + "67312": "Mieszkaniec okoliczny i twoja czeladka?", + "67313": "Przecież nikt bez nazwiska po świecie nie chodzi:", + "67314": "Czy to pan, czy chudzina, ma je, gdy się rodzi.", + "67315": "Każdy, co go powiła macierz, ma nazwisko.", + "67316": "Jakże zwiesz naród, jak kraj, jak własne siedlisko,", + "67317": "Jeśli chcesz w zgadującej myśl odpłynąć nawie?", + "67318": "Feakom bo sterników nie potrzeba prawie", + "67319": "Ni steru, co gdzie indziej jest w każdym okręcie:", + "67320": "Nasze same zgadują myśl pana i chęcie,", + "67321": "Trafią w najdalsze kraje, znajdą wszystkie grody", + "67322": "Wśród mgieł i nocy czarnych, a lecą przez wody", + "67323": "Morskie najchyżej. Również nie mamy obawy,", + "67324": "By burza potopiła i potłukła nawy.", + "67325": "Mam to jeszcze od ojca mego nieboszczyka,", + "67326": "Nauzyta, że Posejdon wciąż na nas się wścieka", + "67327": "O tę śmiałą odwózkę gości w ich tam strony,", + "67328": "Za co kiedyś nasz okręt dobrze opatrzony,", + "67329": "A do dom wracający, strzaska na roztoczy", + "67330": "Morskiej, a gród nasz górą ogromną zamroczy.", + "67331": "Tak wróżył starzec — czy zaś Posejdon to zrobi,", + "67332": "Lub nie? zależy, jak go serce usposobi —", + "67333": "A więc proszę, mów prawdę gołą jak należy:", + "67334": "Gdzieś bywał i do jakich dotarłeś rubieży?", + "67335": "Nazwij ludy i miasta, które zwędrowałeś,", + "67336": "Gdzie łotrów, a gdzie gburów, a gdzie dzicz spotkałeś?", + "67337": "Gdzie znowu lud gościnny, bogów miłujący?", + "67338": "Mów, czemu płaczesz? Czemuś zawsze wzdychający,", + "67339": "Gdy usłyszysz o Grekach lub Ilionu losach?", + "67340": "Nie poradzisz — zginęli! Wyrok ten w niebiosach", + "67341": "Padł na nich, aby w pieśniach pokoleń ożyli.", + "67342": "Czy i tobie tam kogo z twych bliższych zabili", + "67343": "Pod Troją? Teść twój może lub zięć dali głowy,", + "67344": "Ludzie zacni, a z takich, co po krwi rodowej", + "67345": "Najdrożsi nam bywają? A możeś też stracił", + "67346": "Przyjaciela, co-ć szczerą wzajemnością płacił?", + "67347": "O! taki druh szlachetny, z dawna doświadczony,", + "67348": "Nie mniejszej bywa ceny, co i brat rodzony”.", + "67349": "Pieśń dziewiąta", + "67350": "Opowiadania u Alkinoosa. Przygoda z Kyklopem", + "67351": "Na to przemądry Odys rzekł mu: „O Alkinie!", + "67352": "Potężny, najsławniejszy królu w tej krainie!", + "67353": "Zaprawdę pieśń ta serce do głębi przeszywa,", + "67354": "I ten pieśniarz cudownie, ni bóg jaki, śpiewa.", + "67355": "Do wielkich też rozkoszy życia ja to liczę,", + "67356": "Gdy u ludu tchnie szczęściem wesołe oblicze,", + "67357": "Gdy w zamku godowników zasiada rząd długi", + "67358": "I słucha dźwięku gęśli, a kręcą się sługi", + "67359": "Z mięsiwami i chlebem, a leją cześniki", + "67360": "Z krużów wino, roznosząc między biesiadniki.", + "67361": "Ma to dla mnie, jak rzekłem, powab niezrównany.", + "67362": "Ależ ty chciałeś poznać los mój opłakany.", + "67363": "Czy na to, bym znów płakał nad sobą, tułaczem?", + "67364": "Od czegóż by tu zacząć, a skończyć ci na czem,", + "67365": "Kiedy tyle bied spadło na mnie w tym ucisku?", + "67366": "Więc ci powiem, boś pytał, o moim nazwisku,", + "67367": "By kiedyś, jeśli ujdę dnia zguby ostatniej,", + "67368": "Łączył nas w oddaleniu nawet węzeł bratni:", + "67369": "Jam jest Odys Laertyd, z fortelów mych znany,", + "67370": "U ludzi pod niebiosa prawie wysławiany.", + "67371": "Mieszkam zaś na Itace jasnej — nad nią czołem", + "67372": "Sterczy leśny Neriton; liczne wyspy kołem", + "67373": "Obsiadły ją i leżą jedna blisko drugiej,", + "67374": "Jak: Same, leśny Zakynt, Dulichionu smugi.", + "67375": "Itaka ku północy czub swój stromo jeży,", + "67376": "Inne k’jutrzni i słońcu w morzu legły wyżej.", + "67377": "Skała to, lecz młodzieży dostarcza ognistej", + "67378": "Nie znam też nic milszego nad ten kąt ojczysty…", + "67379": "Mogła długo mnie trzymać Kalypso, bogini,", + "67380": "W grocie swej, chcąc, bym brał ją, mężem został przy niej.", + "67381": "Mogła ajajska Kirka przez chytrość i czary", + "67382": "Pod małżeńskie w swym zamku ciągnąć mnie kotary,", + "67383": "Lecz gra się nie udała, byłem nieugięty…", + "67384": "Ojczyzna, ojciec, matka — skarb wielki i święty", + "67385": "Takim nawet, co mają włości i dostatki", + "67386": "W obcej ziemi, daleko od ojca i matki.", + "67387": "A więc słuchaj: opowiem powrót nieszczęśliwy", + "67388": "Spod Troi, jak mnie trapił Zeus swoimi gniewy.", + "67389": "Z Ilionu ku Kikonom zagnan wieją wściekłą,", + "67390": "Zburzyłem Ismar, gród ich; mężów się wysiekło,", + "67391": "A łup wzięty w dobytku i brankach kazałem", + "67392": "Między nas wszystkich równym rozrzucić podziałem,", + "67393": "Po czym mówię do naszych: — Umykać co duchu! —", + "67394": "Lecz głupcy radom moim nie dali posłuchu,", + "67395": "I nuż wino lać w siebie i rznąć u wybrzeży", + "67396": "Kozy, owce i woły zajęte w grabieży.", + "67397": "Tymczasem niedobitki pomoc u sąsiednich", + "67398": "Wziąwszy sobie Kikonów, chłopów na schwał przednich", + "67399": "I bitnych a ćwiczonych w rzemiośle dwojakiem,", + "67400": "Bo każdy bić się umiał konno i pieszakiem,", + "67401": "Ci zatem, w takiej liczbie jak na wiosnę liście,", + "67402": "Wpadli na nas o brzasku. Tu już oczywiście", + "67403": "Ociężała nad nami gniewem ręka boża.", + "67404": "Bój się wszczął przy okrętach, tuż u brzegu morza,", + "67405": "I miednymi oszczepy kłuto się nawzajem.", + "67406": "Póki słońce na niebie, póty się nie dajem,", + "67407": "Bo choć oni liczniejsi, siły równe obie;", + "67408": "Lecz gdy słońce zniżone stanęło na dobie", + "67409": "Wyprzęży wołów, wtenczas wróg nas parł nawałą.", + "67410": "Achiwi się cofnęli, naszych napadało", + "67411": "Dość. Z każdej nawy sześciu zabito pancernych —", + "67412": "My reszta uszli cało tych rąk ludożernych.", + "67413": "Z ciężkim na duszy smutkiem płynęliśmy dalej:", + "67414": "Bo choć trwoga minęła, żal tych, co zostali.", + "67415": "Odbijając od lądu o tym pamiętano,", + "67416": "By każdego imiennie trzykroć wywołano,", + "67417": "Który, zabit od wroga, na polu się wala;", + "67418": "Gdy wtem na nasze nawy przyszła sroga fala:", + "67419": "Pędził ją Borej, wolą wzburzon chmurowładną.", + "67420": "I mgły gęste wraz na ląd i na morze padną,", + "67421": "Z nieba noc się stoczyła, a nasze okręty,", + "67422": "Aż maszty się pokładły, tak mkną przez odmęty.", + "67423": "Wichr w żagle wpadłszy rwał je na troje, na czworo;", + "67424": "Lecz z obawy wywrotu zwijamy je skoro", + "67425": "I wiosłując z mozołem, dopychamy łodzie", + "67426": "Do brzegu, gdzie dwie doby na tej niepogodzie", + "67427": "Staliśmy, ciągłą pracą i smutkiem już zbici.", + "67428": "W dniu trzecim, gdy rumiana Eos nam zaświeci,", + "67429": "Dźwignąwszy maszty, żagiel zawiesiwszy biały,", + "67430": "Siedzimy w nawach, które wiatr i sternik gnały,", + "67431": "A jam w powrót szczęśliwy nie tracił nadziei.", + "67432": "Lecz prąd morski płynących około Malei,", + "67433": "Toż Borej — jak nas schwycą, tak w przeciwną stronę", + "67434": "Od Kyterów odrzucą. Więc przez wody słone", + "67435": "Dni dziewięć wciąż pędzony wichry zajadłemi,", + "67436": "Aż w dziesiątym nareszcie dobiłem do ziemi", + "67437": "Lotofagów, co lotos jedzą. Na wybrzeże", + "67438": "Wysiadłszy, zapas wody każdy z nas nabierze,", + "67439": "Po czym-eśmy przy statkach do obiadu siedli;", + "67440": "A gdy się towarzysze napili, najedli,", + "67441": "Wyprawiłem ich na ląd, by dokładnie wiedzieć,", + "67442": "Jaki lud chlebojedny mógł w tej ziemi siedzieć.", + "67443": "Dwóch ludzi, keryks trzeci, razem trzech wysłańców", + "67444": "Poszło i wnet spotkało gromadę mieszkańców.", + "67445": "One zaś Lotofagi jakby z przyjaciółmi", + "67446": "Obeszli się z naszymi — częstują ich ziółmi", + "67447": "Lotosu, tak iż który skosztował tej strawy,", + "67448": "Wracać nie chciał, o celu zapomniał wyprawy,", + "67449": "Tylko by w Lotofagów rad zostać ziemicy,", + "67450": "Jeść lotos i rodzinnej wyzbyć się tęsknicy.", + "67451": "Kazałem więc przemocą zbiegów ująć w pęta;", + "67452": "I choć rzewnie płakali, przywlec na okręta,", + "67453": "Gdzie do ław ich przykuto. Innych zaś z drużyny", + "67454": "Zapędziłem na pokład, dla prostej przyczyny,", + "67455": "By który się lotosu nie dorwał i potem", + "67456": "Wyrzekał się powrotu. Jakoż wszyscy lotem", + "67457": "Do wioseł się rzucili i zająwszy ławy,", + "67458": "Toń rybną bili wiosłem — i pomknęły nawy.", + "67459": "Stamtąd-eśmy płynęli, płynęli wciąż smutni,", + "67460": "Aż do ziemi Kyklopów. Łotrzy to okrutni,", + "67461": "Gdyż całkiem się spuściwszy na opatrzność bożą,", + "67462": "Nie pracują nic w roli, ni sieją, ni orzą.", + "67463": "Nie orany, nie siany grunt tam nader płodny,", + "67464": "Daje jęczmień, pszenicę, winograd dorodny,", + "67465": "Gdyż deszczyk Diosowy często tam przepada.", + "67466": "Zresztą wieców nie znają, prawo tam nie włada.", + "67467": "Kyklop zwykle w jaskiniach, na gór samym szczycie", + "67468": "Mieszka, i rozkazuje jak pan swej kobiecie", + "67469": "I dzieciom, zaś o drugich nie ma troski żadnej.", + "67470": "Wprost przystani ostrówek ciągnie się tam ładny.", + "67471": "Od gniazd kyklopskich ani blisko, ni daleko,", + "67472": "Zarosły, a pod chaszczów buja tam opieką", + "67473": "Mnóstwo kóz dzikich, stopą ludzką nie płoszonych;", + "67474": "Bo łowiec, co zwykł w kniejach brodzić niezmierzonych", + "67475": "Lub drapać się po skałach, omija ostrówek,", + "67476": "Toż i rolnik, a pasterz nie wpędza swych krówek.", + "67477": "Nikt też pustką stojącej wyspy nie posiada:", + "67478": "Ludzi nie ma, kóz tylko chodzą po niej stada.", + "67479": "Łodzi czerwonodzióbych Kyklopy nie znają", + "67480": "Ani też zręcznych cieślów u siebie chowają", + "67481": "Do budowania statków żeglownych, któremi", + "67482": "Jeździliby przez morze do różnych miast ziemi,", + "67483": "Jak bywa między ludźmi, że jedni po drugich", + "67484": "Jeżdżą, ważąc się morskich podróży, tak długich:", + "67485": "Tacy by tę wysepkę, gdzie rodzi się wszystko,", + "67486": "Przemienili cudownie w wygodne siedlisko.", + "67487": "Wszak tam łąk wzdłuż wybrzeży ciągnie się niemało", + "67488": "Miękuchnych, tam by wino jak raz się udało;", + "67489": "Orka łatwa, i pewno nie jednym zachodem", + "67490": "Żniwa by się odbyły, bo grunt tłusty spodem.", + "67491": "Przystań dobra, bez liny żeglarz się obchodzi,", + "67492": "Kotwicy nie zarzuca, nie cumuje łodzi,", + "67493": "Bo ta stoi bezpiecznie, aż póki żeglarzy", + "67494": "Potrzeba nie przynagli lub wiatr, co się darzy.", + "67495": "Wyż przystani jest źródło bijące z kamienia;", + "67496": "Przejrzyste jego wody gaj topól ocienia.", + "67497": "Tam lądujem. Bóg któryś powiódł nas tą drogą", + "67498": "W ćmę nocną, gdy najlepsze oczy nic nie mogą,", + "67499": "Bowiem mgła na okręty spadła — nawet z góry", + "67500": "Księżyc nam nie przyświecał, schowany za chmury.", + "67501": "Nikt więc tego ostrowu nie widział na oczy,", + "67502": "Jak nie widzi tej wełny, co k'lądu się toczy,", + "67503": "Dopiero kiedy o brzeg wytnie nawy bokiem.", + "67504": "Przybiwszy, zwiniem żagle, potem jednym skokiem", + "67505": "Jesteśmy już na ziemi, gdzie przy huku fali", + "67506": "Snem-eśmy aż do boskiej Jutrzenki przespali.", + "67507": "Nazajutrz, gdy świt zrodził Jutrzenkę różaną,", + "67508": "Przebiegamy wzdłuż, w poprzek, wyspę nam nie znaną.", + "67509": "I wnet nimfy, Zeusowe córy, kozie stada", + "67510": "Nagnały nam: dla głodnych posiłek nie lada.", + "67511": "Więc skoczym na okręty po łuki, po strzały,", + "67512": "Toż oszczepy, i na trzy dzielim się oddziały.", + "67513": "Strzelamy. — Bóg szczęśliwe zdarzył polowanie:", + "67514": "Jak dwanaście naw miałem, tak się im dostanie", + "67515": "Po sztuk dziewięć na każdą; dla mnie zaś samego", + "67516": "Wybrano sztuk dziesiątek. Więc nic już dnia tego", + "67517": "Nie robim, tylko głód nasz sycim tą zwierzyną;", + "67518": "Od rana do wieczora w czaszach krąży wino.", + "67519": "A mieliśmy na statkach przechowane duże", + "67520": "Zapasy czerwonego napoju, bo w kruże", + "67521": "Każdy go nabrał sobie, gdyśmy rabowali", + "67522": "Gród Kikonów. Tak pijąc, w niewielkiej oddali", + "67523": "Widzim skały kyklopskie: wychodzą z nich dymy,", + "67524": "Głosy ludzkie i owiec beczenie słyszymy.", + "67525": "A gdy słońce zapadło i noc przyszła potem,", + "67526": "Na brzegu, falą bitym, legliśmy pokotem", + "67527": "Do snu, aż zaświtała Jutrzenka różowa.", + "67528": "Zbudziłem towarzyszy i rzekłem te słowa:", + "67529": "— Zostańcie, towarzysze wy drudzy, ja płynę", + "67530": "Na mej łodzi i moją zabieram drużynę,", + "67531": "Aby dotrzeć do skał tych i zbadać, kto taki", + "67532": "Siedzi w nich: czy dzicz jaka, jakie hajdamaki", + "67533": "Drapieżne, z praw świętością w wiecznej nieprzyjaźni,", + "67534": "Czy lud gościnny, w bożej żyjący bojaźni —", + "67535": "Tak rzekłem i na pokład wsiadam, zaś czeladzi", + "67536": "Każę linę odwiązać; statek się obsadzi;", + "67537": "A oni, posiadawszy na ławach rzędami,", + "67538": "Słoną toń morza biją raz po raz wiosłami.", + "67539": "Gdyśmy się już z kyklopskim zrównali wybrzeżem,", + "67540": "Na samym końcu lądu pieczarę spostrzeżem,", + "67541": "Co obrosła chaszczami lauru, gdzie kóz trzoda", + "67542": "I owiec nocleg miewa; jest tam i zagroda,", + "67543": "Zrobiona z brył ogromnych, ze skał w ziemię wbitych,", + "67544": "Także i z gonnych sosen, z dębów niepożytych.", + "67545": "Tam to mieszkał wielkolud, który swoje stada", + "67546": "Sam pasie, nie widuje żadnego sąsiada", + "67547": "I znać nie chce, więc żyje tylko sam ze sobą.", + "67548": "Karmiąc własne swe serce chytrością i złobą.", + "67549": "Potwór to był szkaradny; równego pachołka", + "67550": "Nie znaleźć między ludźmi: do góry wierzchołka,", + "67551": "Obrosłego borami, porównać go raczej,", + "67552": "Co nad garby wystrzelon, z dala już majaczy.", + "67553": "Dałem rozkaz czeladzi tej, co zostać miała", + "67554": "Na pokładzie, by statku czujnie pilnowała;", + "67555": "A sam chwatów dwunastu dobrawszy wychodzę.", + "67556": "Wziąłem też z sobą bukłak z winem mocnym srodze,", + "67557": "Które Maron Ewantycz był mi podarował,", + "67558": "Kapłan Feba (Ismarem Feb się opiekował),", + "67559": "Bośmy mu w tym rabunku ni dziatek, ni żony", + "67560": "Nie wycięli; chronił go bugaj poświęcony", + "67561": "Febowi, w którym mieszkał. Za to dał mi darem", + "67562": "Siedem talentów złota, obdarzył pucharem", + "67563": "Ze srebra najczystszego. Jakby nie dość na tych", + "67564": "Darach — dał wina krużów dwanaście uchatych:", + "67565": "Boski kordiał, o którym nie wiedział nikt w domu", + "67566": "Z służebnych ludzi, tak go trzymał po kryjomu,", + "67567": "Li on wiedział i żona, i jedna z szafarek;", + "67568": "Toż gdy się nim chciał raczyć, napełniał pucharek", + "67569": "I takowy wlewając w stągiew wody czystej,", + "67570": "Jeszcze miał napój myszką trącący, ognisty,", + "67571": "Co, byle cię zaleciał, łechtał podniebienie.", + "67572": "Tegom wina wziął w bukłak, przy tym pożywienie", + "67573": "W biesagi, na przypadek, gdyż mi coś mówiło", + "67574": "W duchu, że przyjdzie spotkać człeka z straszną siłą", + "67575": "I gbura, który żadnych praw nad sobą nie ma.", + "67576": "Weszliśmy więc w pieczarę, ale w niej olbrzyma", + "67577": "Już nie było: snadź trzody pognał na pastwisko.", + "67578": "My tymczasem w tym gnieździe przetrząśliśmy wszystko.", + "67579": "Jakie tam serów kosze! Co jagniąt, koźlątek", + "67580": "Po chlewach! Każde miały osobny swój kątek:", + "67581": "Tu starki, tu jagnięta, a tam średniolatki,", + "67582": "Odgrodzone osobno; wszędzie gwałt serwatki", + "67583": "Po saganach i skopkach, w które podój zbierał.", + "67584": "Widząc to, każdy z druhów srodze się napierał,", + "67585": "Bym dał im nabrać serów i drapnąć. Znów drudzy", + "67586": "Chcą na okręt gnać z obór ten dobytek cudzy,", + "67587": "Potem rozwinąć żagle i umykać cwałem.", + "67588": "Puszczam to mimo uszu — czemuż nie słuchałem!", + "67589": "Chciało mi się go poznać, być jak gość podjętym —", + "67590": "Lepiej było się nigdy nie spotkać z przeklętym!", + "67591": "Rozpaliliśmy ogień, obiatę składamy.", + "67592": "Gomółek coś podjadłszy czekamy, czekamy —", + "67593": "Aż oto wrócił z trzodą, dźwigając straszliwą", + "67594": "Wiązań drzew wysuszonych, na kuchnię paliwo,", + "67595": "I cisnął pod pieczarą z łoskotem. My w strachu", + "67596": "Pokryli się po kątach podziemnego gmachu.", + "67597": "On tymczasem w głąb jamy zapędzał maciory", + "67598": "Przeznaczone do doju, a zaś do obory,", + "67599": "Będącej tam w podwórku na zewnątrz pieczary,", + "67600": "Zamknął kozły i tryki; potem, wziąwszy w bary", + "67601": "Głaz ogromny, zawalił nim do jamy wniście.", + "67602": "I dwadzieścia dwa wozy, mocne oczywiście,", + "67603": "Czterokoleśne, tego nie dźwigłyby głazu,", + "67604": "Którym on otwór jamy zawalił od razu!", + "67605": "Siadłszy potem, jął owce i kozy beczące", + "67606": "Doić lub pod nie sadzać jagnięta, ssać chcące.", + "67607": "Co gdy sprawił, połowę nabiału przeznacza", + "67608": "Na twaróg, który w gęstych koszach sam wytłacza;", + "67609": "Resztę trzyma w saganach, aby napój chłodny", + "67610": "Mógł mieć na podoręczu, gdy spragnion lub głodny.", + "67611": "A gdy tak z swą robotą uporał się pięknie,", + "67612": "Rozniecił ogień, a nas spostrzegłszy, tak rzeknie:", + "67613": "— Co za jedni? I skąd tu morzem przybywacie?", + "67614": "Czy za kupią? Czy szczęścia na morzu szukacie", + "67615": "Niby morskie łotrzyki, co to słoną wodę", + "67616": "Prują sobie na zgubę, a drugim na szkodę? —", + "67617": "Tak rzekł olbrzym, a serce tłukło się nam z trwogi", + "67618": "Na ryk mowy i widok postaci tej srogiej.", + "67619": "Przecieżem się na słowo zdobył: — My Achiwi", + "67620": "Spod Troi wracający — rzekłem — nieszczęśliwi!", + "67621": "Siłaśmy burz na wodzie doznali w przeprawie,", + "67622": "Zbici z drogi, nie możem do dom trafić prawie.", + "67623": "Cóż robić? Z woli Zeusa ten los nam przypada!", + "67624": "My spod Agamemnona króla, on nam włada,", + "67625": "Pan wielkiej sławy; równej nie ma nikt na świecie,", + "67626": "Gdyż zdobył gród potężny, wyciął na pomiecie", + "67627": "Ludów tyle. My wszakże do stóp ci się kłonim", + "67628": "Błagając, byś nas przyjął (bo kędyż się schronim?)", + "67629": "I opatrzył twych gości, jak obyczaj każe.", + "67630": "Bój się bogów! Nie odmów, gdy proszą nędzarze!", + "67631": "Zeus mści się krzywdy gościa, skargę jego słyszy,", + "67632": "On podróżnemu w drodze zawsze towarzyszy! —", + "67633": "Tak rzekłem. Jędzon na to tę odpowiedź da mi:", + "67634": "— Głupiś, alboś z daleka przyszedł, że bogami", + "67635": "Chcesz mnie straszyć i radzić, bym im cześć oddawał:", + "67636": "Kyklop nigdy na niebie pana nie uznawał,", + "67637": "Nigdy żadnych bóstw świętych. My lepsi niż oni.", + "67638": "Strach przed Zeusem twej głowy pewnie nie obroni", + "67639": "Ani twych towarzyszy; o gniew ten nie stoję;", + "67640": "Jeśli mi chętka przyjdzie zjeść was, zrobię swoje.", + "67641": "A tymczasem mów, kędyś zostawił swą nawę?", + "67642": "Czy blisko, czy daleko? zdaj mi wierną sprawę! —", + "67643": "Chytrze mówił. Jam przecież zrozumiał podrywkę", + "67644": "I naprędce podobnąż ułożyłem śpiewkę:", + "67645": "— Lądowstrząsacz Posejdon, on to mi na skały", + "67646": "Tych brzegów okręt rzucił i strzaskał w kawały,", + "67647": "Bo od morza wichr straszny ciągle na nas pędził.", + "67648": "Mnie tylko i mych druhów od śmierci oszczędził. —", + "67649": "Tom rzekł, a jędzon milcząc jął oczyma strzelać", + "67650": "I ręce wyciągnąwszy tam, gdzie stała czeladź,", + "67651": "Dwóch pochwycił i o ziem cisnął jak szczenięty,", + "67652": "Aż z czaszek mózg na ziemię bryznął rozpryśnięty;", + "67653": "On zaś, w sztuki podarłszy ciała, na wieczerzę", + "67654": "Pożarł je jak lew górski, a nawet się bierze", + "67655": "Do trzewiów, szpik wysysa i ogryza kości.", + "67656": "Na ten widok do Zeusa tam na wysokości", + "67657": "Wznosim ręce i stoim jak spiorunowani.", + "67658": "Lecz olbrzym, gdy w kałduna utopił otchłani", + "67659": "Ludzkie mięso i mleko, którym je zalewał,", + "67660": "Jak długi między trzodą legł i odpoczywał.", + "67661": "Wtedy w sierdziste serce myśl wpada mi taka:", + "67662": "Nuż podejdę, a z pochew dobywszy tasaka", + "67663": "W pierś go pchnę, gdzie osierdzie leży przy wątrobie?", + "67664": "Lecz niechałem, o innym myśląc już sposobie,", + "67665": "Gdyż wszyscy byśmy śmierci stali się ofiarą,", + "67666": "Niezdolni tego głazu ruszyć żadną miarą,", + "67667": "Którym on był zawalił otwór do swej jamy.", + "67668": "Więc wzdychając porannej Zorzy wyglądamy.", + "67669": "Kyklop, gdy zórz porannych zabłysła pochodnia,", + "67670": "Rozniecił ogień, doił, jak zwyczaj miał co dnia,", + "67671": "Owce i kozy, matkom podsadzał jagnięta;", + "67672": "Zgoła gdy już robota była uprzątnięta,", + "67673": "Dwóch ludzi znów mi porwał, sprawił do śniadania,", + "67674": "A zżarłszy ich, swą trzodę z jaskini wygania.", + "67675": "Jak nic głaz ów odsunął i znowu zastawił:", + "67676": "Rzekłbyś, że się z pokrywką u kołczana bawił.", + "67677": "I wielkolud gwizdając poszedł z trzodą swoją", + "67678": "W góry. A mnie tysiączne zamiary się roją", + "67679": "Do zemsty; byle pomoc dała mi Pallada!", + "67680": "Z wszystkich jednak najlepszą ta zdała się rada:", + "67681": "Pod obórką znalazłem drzewo jakieś duże,", + "67682": "Z oliwnika ucięte; snadź, nim zeń wystruże", + "67683": "Maczugę, chciał wysuszyć i rzucił ten kawał,", + "67684": "Który nam się na oko tak spory wydawał,", + "67685": "Jak na brzuchatej, gnanej dwudziestoma wiosły", + "67686": "Łodzi z ciężką ładugą bywa maszt wyniosły.", + "67687": "Drąg ten, długości masztu, grubości masztowej", + "67688": "Uciąłem był na sążeń — zachęcając słowy", + "67689": "Mych ludzi, aby kół ten do gładka siekierą", + "67690": "Ociosali; do czego rączo się zabierą.", + "67691": "Jam zaś koniec zaciosał i w ognistym żarze,", + "67692": "Ażeby hartu nabrał, osmalić go każę.", + "67693": "Po czym ożóg ten w mierzwę przed wzrokiem Kyklopa", + "67694": "Skryłem, albowiem mierzwy pełna była szopa.", + "67695": "Schowawszy, wzywam czeladź, by losem ciągnęła,", + "67696": "Którym z nich padnie ze mną zabrać się do dzieła", + "67697": "I ożóg wbić mu w ślepie, zawiercić co siły,", + "67698": "Gdy spać będzie. I losy na czterech trafiły,", + "67699": "Których sobie życzyłem — ja sam byłem piąty.", + "67700": "O mroku wrócił Kyklop w domowe zakąty,", + "67701": "Kozy swoje i owce wygnał w głąb jaskini,", + "67702": "Matki razem z trykami, co zwykle nie czyni,", + "67703": "I w wewnętrznej zagrodzie nic nie pozostawił:", + "67704": "Coś wietrzył lub bóg który na to go naprawił.", + "67705": "Głaz uchylon, gdy z paszy wracały bydlęta,", + "67706": "Teraz spuścił, i brama szczelnie już zamknięta.", + "67707": "Zasiadł więc i jął kozy i owce beczące", + "67708": "Doić lub pod nie sadzać jagnięta ssać chcące.", + "67709": "Z pracą gdy się uporał prędko, znowu bierze", + "67710": "Dwu naszych i sporządza sobie z nich wieczerzę.", + "67711": "Widząc to, jam się zbliżył doń o kroków parę", + "67712": "I rzekłem, niosąc w ręku wina pełną czarę:", + "67713": "— Pij, Kyklopie! Po mięsie ludzkim wino służy!", + "67714": "Pij duszkiem! — Tego wina miałem zapas duży", + "67715": "Na statku, lecz w rozbiciu dla ciebiem ocalił", + "67716": "Ten bukłak, abyś mojej biedy się użalił", + "67717": "I odesłał do domu. Lecz cóż! Tobą miota", + "67718": "Gniew taki, że nikomu nie przyjdzie ochota", + "67719": "Z śmiertelnych próg twej jamy przestąpić bezpiecznie.", + "67720": "Oj, Kyklopie! Tyś ze mną obszedł się niegrzecznie! —", + "67721": "Tak rzekłem; on wziął czaszę, wychylił do spodu,", + "67722": "I smakując, o drugą prosił tego miodu:", + "67723": "— Nalej jeszcze i gadaj, jak cię zowią, brachu,", + "67724": "Abym wet za wet mógł cię ugościć w mym gmachu.", + "67725": "Wiedz jednak, że i nasza ziemia także rodzi", + "67726": "Winogrady, a boży deszczyk tu przechodzi", + "67727": "Dość często, więc jeść mamy, ile sobie życzym:", + "67728": "Lecz ambrozja i nektar przy twym winie niczym! —", + "67729": "To mówił, a jam pełną podał mu ochotnie,", + "67730": "I tak trzykroć nalaną pił głupiec trzykrotnie.", + "67731": "Lecz gdy mocniej ów napój jął mu łeb zawracać,", + "67732": "Zacząłem pochlebnymi słowy z lekka macać:", + "67733": "— Chcesz wiedzieć? Więc ci powiem, jakie miano noszę;", + "67734": "Toż wzajem o gościniec obiecany proszę.", + "67735": "*Nikt* — to moje nazwisko; Niktem woła matka,", + "67736": "Woła rodzony ojciec i woła czeladka. —", + "67737": "Rzekłem — a na to jędzon odrzekł: — Słuchaj, bratku!", + "67738": "*Nikt* zjedzon będzie; jednak zjem go na ostatku,", + "67739": "A tych tam pierwej pożrę — ot, masz podarunek! —", + "67740": "Ledwo rzekł, runął na wznak: powalił go trunek.", + "67741": "Grzbietem tarzał się w kurzu; sen ciężki kamieniem", + "67742": "Przygniótł go, z paszczy wino lało się strumieniem,", + "67743": "Mięs kęsy wycharkiwał gardłem pijaczysko.", + "67744": "Wraz też kół wydobywszy, wsadziłem w ognisko", + "67745": "Ostrzem, a serca druhów krzepiłem, by który", + "67746": "W samej chwili działania nie wlazł gdzie do dziury.", + "67747": "Już też i kół oliwny, acz mokry, w tym żarze", + "67748": "Rozgrzał się, i na ostrzu płomień się pokaże.", + "67749": "Więc wyciągam go szybko; przy mnie moje zuchy", + "67750": "Stali tuż, i bóg jakiś dodał im otuchy,", + "67751": "Bo razem pochwyciwszy, Kyklopowi w oko", + "67752": "Wbili go. Jam na ożóg wdrapał się wysoko", + "67753": "I kręcił — tak, jak świder okrętową belkę,", + "67754": "Gdy jeden nim kieruje, a drudzy za szelkę", + "67755": "Z dołu ciągną — on leci pędem wirującym:", + "67756": "Tak i my tym ożogiem jak żar pałającym", + "67757": "Wiercim w ślepiu, aż ostrze krwią się zakurzyło;", + "67758": "Rzęsy, brew szczotkowatą zarzewie spaliło,", + "67759": "Wszystkie włókna trzeszczały, skwarząc się w źrenicy.", + "67760": "Jako kowal siekierę okutą w kuźnicy", + "67761": "Kładzie w wodę do hartu, straszny syk powstaje,", + "67762": "Przez co mistrz swej robocie trwałą dzielność daje:", + "67763": "Tak syczało kyklopskie oko pod ożogiem.", + "67764": "Srodze zawył, aż wyciem odtętniła srogiem", + "67765": "Pieczara. My ze strachu wleźli w kąt głęboko.", + "67766": "Kyklop z oka kół wyrwał zbryzgany posoką", + "67767": "I od siebie precz cisnął w zajadłej wściekłości,", + "67768": "I jął na gwałt Kyklopy wołać, co w bliskości", + "67769": "Mieszkali po pieczarach skał wietrznych. Ci, owi", + "67770": "Usłyszawszy krzyk wielki, w pomoc Kyklopowi", + "67771": "Przybiegli, i jaskinię obiegłszy dokoła,", + "67772": "Pytali, co się stało i po co ich woła:", + "67773": "— Polyfemie! co tobie, że w tej nocy ciemnej", + "67774": "Tak wyjesz i nam spędzasz z powiek sen przyjemny?", + "67775": "Czy ci jaki śmiertelnik skoty twoje kradnie?", + "67776": "Czy samego morduje gwałtem albo zdradnie? —", + "67777": "Polyfem na to z jamy tak im odpowiada:", + "67778": "— Nikt mnie zdradą morduje! To nie gwałt, lecz zdrada! —", + "67779": "Oni na to: — Jeżeli ciebie tu w jaskini", + "67780": "Nikt zdradą nie morduje, ni gwałtu nie czyni,", + "67781": "Toś chory z Zeusa woli, nic ci nie pomożem.", + "67782": "Módl się do ojca twego, który włada morzem.", + "67783": "Tak mówili i poszli. Serdecznie się śmiałem,", + "67784": "Że zmyślonym nazwiskiem tak ich oszukałem.", + "67785": "Tymczasem jęcząc z bólu, stękając bez przerwy,", + "67786": "Kyklop wrota namacał, i lekko jak pierwej", + "67787": "Podniósł głaz, usiadł w bramie i szukał, rękami,", + "67788": "By się który nie wymknął z naszych wraz z owcami.", + "67789": "Miał on mnie za wielkiego głupca oczywiście.", + "67790": "Nuż ja łeb sobie łamać, jak tu znaleźć wyjście,", + "67791": "By mych druhów i siebie wydobyć z tej toni,", + "67792": "A jedna myśl za drugą jak goni, tak goni:", + "67793": "Gra o życie. Jakiegoż zażyć tu fortelu?", + "67794": "Znalazłem go, i lepszym zdał mi się od wielu.", + "67795": "W jamie były tam tryki wełniste, kudłate,", + "67796": "Wypasione a rosłe i kasztanowate;", + "67797": "Te powiązałem wiklą wyjętą z barłogu,", + "67798": "Na którym sypiał Kyklop, wróg ludziom i bogu.", + "67799": "Po trzy związałem z sobą: człeka niósł środkowy,", + "67800": "Dwa boczne miały bronić ukrytej tam głowy;", + "67801": "Trzy zatem niosły druha jednego pod sobą.", + "67802": "Jam zaś sobie upatrzył capa, co ozdobą", + "67803": "Był trzody; temu na grzbiet zarzuciwszy ręce,", + "67804": "Tułowiem się pod jego wełnisty brzuch skręcę,", + "67805": "A dłoń w kudły-m omotał. Radzi z wynalazku,", + "67806": "Z biciem serca czekamy zórz porannych brzasku.", + "67807": "Gdy już dzień zwiastowały blaski różowawe,", + "67808": "Ruszyły naprzód samce, by lecieć na trawę,", + "67809": "Jarki zaś po obórkach dawały znać bekiem,", + "67810": "Że ich wymiona przez noc powzbierały mlekiem.", + "67811": "Wtedy okrutny jędzon, choć z bólu się wścieka,", + "67812": "Siadł w progu; macał pilnie grzbiet każdego tryka,", + "67813": "Lecz ani się domyślał, żem ja popod brzuchy", + "67814": "Wełnistych tryków moje popodsadzał druhy!", + "67815": "Za trzodą szedł cap z wolna na samym ostatku,", + "67816": "Krom kudłów mnie, człowieka, dźwigał on w dodatku.", + "67817": "Jędzon go, jak poprzednio macając po grzbiecie,", + "67818": "Rzekł doń: — O mój koziołku, nie choryś ty przecie?", + "67819": "Dziś wybiegasz ostatni, a zawsze, bywało,", + "67820": "Tyś pierwszy na pastwisko gnał przed trzodą całą,", + "67821": "Za trawką, kwiatkiem, zawsześ pierwszy szedł do wody;", + "67822": "Przed innymiś się śpieszył w wieczór do zagrody,", + "67823": "A teraz ty ostatni! Jakże cię obchodzi", + "67824": "To moje oko, które wydarł mi ten złodziej,", + "67825": "Co mnie winem upoił, ten Nikt z swą hołotą!", + "67826": "Nie ujdzie mi, te pięści łotra jeszcze zgniotą!", + "67827": "Żebyś ty mówić umiał jak ja, capku miły,", + "67828": "Powiedziałbyś, gdzie one zbóje się pokryły.", + "67829": "O, czemuż go nie trzymam! Jakżebym go cisnął", + "67830": "O ziem, aż po tych ścianach mózg by się rozprysnął!", + "67831": "I kalectwo to, które ten Nikt, ten morderca", + "67832": "Zadał mi, stokroć lżejsze byłoby dla serca!", + "67833": "Tak rzekł Kyklop i capa wraz puścił na paszę.", + "67834": "Gdy uszedł dobry kawał, zaraz się odpaszę", + "67835": "Od mego capa; również robię i z drugimi.", + "67836": "Więc gdyśmy się ujrzeli naraz bezpiecznymi,", + "67837": "Zajmujemy te spasłe i udziaste tryki", + "67838": "I pędzim je na okręt krętymi przesmyki.", + "67839": "Widząc nas wracających, z radości aż skaczą", + "67840": "Nasi w nawie, zgubionych za to rzewnie płaczą;", + "67841": "Alem ich wnet uciszył, dając znać na migi,", + "67842": "Że to nie czas, i każę w okręt na wyścigi", + "67843": "Ładować naszą zdobycz wełnistą i dalej", + "67844": "Odbijać precz od lądu. Co gdy wykonali,", + "67845": "Zasiedli długie ławy i robiąc wciąż wiosły", + "67846": "Rozbijali te ciemne fale, co nas niosły.", + "67847": "Więc w odstępie, że jeszcze głos mógł dolatywać,", + "67848": "Zacząłem z nawy mojej Kyklopa wyzywać:", + "67849": "— Ej, Kyklopie! Nie tchórz to, jak widzisz, niebożę,", + "67850": "Ten, któremuś ty druhów pożarł w ciemnej norze!", + "67851": "Przecież raz na cię przyszło, zbrodniarzu bez sromu,", + "67852": "Coś śmiał podróżnych gości zjadać w własnym domu!", + "67853": "Za to Zeus cię ukarał, karzą inne bogi. —", + "67854": "Na to rozżarł się jeszcze srożej Kyklop srogi:", + "67855": "Sam czub wyniosłej góry urwał; cisnął skałą,", + "67856": "Lecz dalej poza okręt padła — szło o mało,", + "67857": "A byłby koniec rudla strzaskał nam — aż morze,", + "67858": "Które ciśnięta skała do gruntu rozporze,", + "67859": "Buchło w górę bałwanem; a ten nas do lądu", + "67860": "Parł gwałtem, okręt nie mógł przemóc tego prądu.", + "67861": "Alić ja, w garść żerdzisko chwyciwszy ogromne,", + "67862": "Odsadzę się od brzegu, drużynę upomnę,", + "67863": "By się miała do wioseł, bo tu śmierć nas czeka.", + "67864": "Ledwiem znak dał, wiosłują potężnie człek w człeka.", + "67865": "Gdyśmy się dwakroć dalej na pełne wybili,", + "67866": "Chcę znów łajać Kyklopa, lecz mnie obskoczyli", + "67867": "I za ręce trzymają, i proszą druhowie:", + "67868": "— Szaleńcze! Ty chcesz jątrzyć gbura? Co ci w głowie?", + "67869": "Dopiero pocisk jego nawę naszą pędził", + "67870": "Ku brzegom, gdzie śmierć pewna! Ot-byś nas oszczędził,", + "67871": "Bo gdy jędzon słóweczko choć jedno usłyszy,", + "67872": "Strzaska belki, łby strzaska twoich towarzyszy", + "67873": "Tą skałą, gdyż w rzucaniu mistrz to doskonały! —", + "67874": "Te mowy mego ducha przecież nie złamały,", + "67875": "Gdyż, zwrócon do Kyklopa, tak mu słowy grożę:", + "67876": "— Kyklopie! Jeśli kiedy człowiek (co być może)", + "67877": "Spyta cię, kto ci oko wybił, kto tak sprawny,", + "67878": "Powiedz mu: Odyseusz, grodoburca sławny,", + "67879": "Co mieszka na Itace, oka mnie pozbawił! —", + "67880": "Tak krzyczałem. On wyjąc ze skał do mnie prawił:", + "67881": "— Biada mi! Stara wróżba spełnia się nade mną!", + "67882": "Przed czasy wieszcz tu mieszkał, który przyszłość ciemną", + "67883": "Zgadywał, syn Euryma, Telem jego miano,", + "67884": "A był rosły i piękny; więc się udawano", + "67885": "Do niego, by odkrywał tajniki przyszłości:", + "67886": "Tak wróżbił on Kyklopom do późnej starości.", + "67887": "On i mnie, co się ziszcza, wywróżył dokładnie,", + "67888": "Że jakiś tam Odysej oślepi mnie zdradnie.", + "67889": "Czekałem więc na męża groźnego wejrzenia,", + "67890": "Dużego wzrostu, siły potężnej ramienia —", + "67891": "Aż tu karzeł, nikczemny człeczyna się zjawił,", + "67892": "I ten, winem spoiwszy, oka mnie pozbawił.", + "67893": "Zbliż się tu, Odyseju! Gościniec dam tobie,", + "67894": "U Posejdona powrót bezpieczny wyrobię!", + "67895": "Posejdon ojcem moim, on z tego się chlubi,", + "67896": "On jeden wzrok mi zwrócić mógłby, gdyż mnie lubi,", + "67897": "On tylko, a nie żaden bóg lub dusza żywa. —", + "67898": "Skończył — jam odparł na to: — O, czemuż mi zbywa", + "67899": "Na tej mocy, bym z ciebie wywlec mógł nikczemny", + "67900": "Duch i żywot i w Hades zapędził podziemny?", + "67901": "Mówię ci szczerą prawdę, jak prawdą jest i to,", + "67902": "Że Posejdon nie wprawi oka, co-ć wybito! —", + "67903": "Jam rzekł, a on wyciągnął do gwiazd obie dłonie", + "67904": "I tak się do mórz władcy modlił: — Posejdonie!", + "67905": "Usłysz mnie, Ziemiotrzęsco, usłysz, czarnogrzywy!", + "67906": "Jeślim syn twój, a tyś jest rodzic mój prawdziwy,", + "67907": "I Ścigaj tego Odysa, zakaż nieść go wodom", + "67908": "Do Itaki, i nigdy niech nie wróci do dom!", + "67909": "A choćby przeznaczenie oglądać mu dało", + "67910": "Ziemię ojców, dom własny i w nim pozostałą", + "67911": "Rodzinę, to najpóźniej, po tułaczce długiej,", + "67912": "Jak nędzarz, bez nikogo z drużyny, bez sługi,", + "67913": "Na niewłasnym okręcie niech wróci do domu", + "67914": "I zastanie we własnym gnieździe pełno sromu! —", + "67915": "Modlił się, i Posejdon dał ucho tym modłom.", + "67916": "Kyklop zaś podniósł większy niż wprzód skały odłom,", + "67917": "Cisnął nim zamaszyście co sił, wżdy przesadził:", + "67918": "Pocisk padł za okrętem; omal nie zawadził", + "67919": "O rudel, byłby strzaskał sam koniec; wtem morze,", + "67920": "Które ciśnięta skała aż do dna rozporze,", + "67921": "Bałwanem nas na pełne gnało, a tak gnani,", + "67922": "Zabiegliśmy nareszcie do dobrej przystani.", + "67923": "Zawinąwszy więc znowu na ostrów, gdzie łodzi", + "67924": "Naszych reszta została, gdzie czas tęskno schodzi", + "67925": "Mym druhom czekającym powrotu z wyprawy,", + "67926": "Stanęliśmy przy wyspie u piaszczystej ławy,", + "67927": "A wysiadłszy ze statku na pobrzeże kręte,", + "67928": "Wysadzamy tam skoty Kyklopowi wzięte", + "67929": "I dzielim, by wziął każdy równą część zdobyczy.", + "67930": "Lecz ogół towarzyszy z góry sobie życzy,", + "67931": "Abym onego capa dla siebie zachował:", + "67932": "Przetom go na wybrzeżu zaraz obiatował", + "67933": "Wszechwładnemu Zeusowi, panu tego świata,", + "67934": "I spaliłem mu lędźwie. Lecz moja obiata", + "67935": "Wzgardzona! Zeus zamierzył pogrążyć w odmęty", + "67936": "I wierną mi drużynę, i lotne okręty!", + "67937": "Na wybrzeżu dzień cały siedzimy do mroku,", + "67938": "To przy mięsnej biesiadzie, to przy winnym soku;", + "67939": "Lecz gdy słońce zapadło, a noc przyszła potem,", + "67940": "Do snu na brzegu morza legliśmy pokotem.", + "67941": "Nazajutrz, wraz z Jutrzenką zbudzony różową,", + "67942": "Idę na okręt, wzywam czeladź okrętową,", + "67943": "By co prędzej od lądu odczepiała liny.", + "67944": "I już nie brak nikogo z mej wiernej drużyny,", + "67945": "Już i ławy zasiadła długimi rzędami,", + "67946": "I rozbijała ciemną toń morza wiosłami.", + "67947": "Stamtąd dalej, wciąż dalej płyniem, nieszczęśliwi;", + "67948": "Trapi nas strata druhów, cieszy, żeśmy żywi”.", + "67949": "Pieśń dziesiąta", + "67950": "Przygody u Ajola, Lajstrygonów, Kirki", + "67951": "„Przybywamy do wyspy Ajolii, zagnani", + "67952": "Wiatrem. Syn Hippodata, Ajol mieszkał na niej.", + "67953": "Był to przyjaciel bogów i od nich kochany.", + "67954": "Pływającą tę wyspę strzegą w okręż ściany", + "67955": "Spiżowych wałów, nie mniej i pobrzeżne skały.", + "67956": "Dzieci miał on dwanaście, które się chowały:", + "67957": "Sześć ślicznych cór i synów też sześciu. Z synami", + "67958": "Pożenił swoje córy, braci ze siostrami.", + "67959": "Więc przy ojcu i matce siedziały te stadła", + "67960": "W wonnych gmachach, gdzie stoły gięły się od jadła", + "67961": "I napitku, a fletni odgłos brzmiał w przysionkach.", + "67962": "Tak we dnie; a zaś w nocy męże przy małżonkach", + "67963": "Śpią w łożach, zaścielonych pięknymi makaty.", + "67964": "Wszedłem wtedy w to miasto, potem w ich komnaty,", + "67965": "Gdzie przez miesiąc gościłem. Ajol rozpytywał", + "67966": "O Ilion, nasze nawy, czym przygody miewał", + "67967": "W podróży; jam wyprawy opowiadał dzieje,", + "67968": "Wszystkie na lądzie, morzu przebyte koleje.", + "67969": "Wreszcie, gdym o odprawę prosił do podróży,", + "67970": "Nie odmówił i zapas dał na drogę duży,", + "67971": "Toż z dziewięcioletniego byka miech skórzany,", + "67972": "W którym prąd wściekłych wiatrów leżał jak spętany,", + "67973": "Zeus bowiem wszystkie wiatry dał pod jego strażę,", + "67974": "Że gdy chce, je ucisza albo dąć im każe.", + "67975": "Miech ten on sam zawiązał taśmą srebrnolitą,", + "67976": "By wiatr nie mógł się wymknąć szczelinką ukrytą.", + "67977": "Mnie zaś w drogę wiać kazał tylko Zefirowi,", + "67978": "Nieść nawy i podróżnych prosto ku domowi.", + "67979": "Lecz inaczej się stało, gdyż niebezpieczeństwo", + "67980": "Ściągnęliśmy na siebie przez własne szaleństwo.", + "67981": "Dziewięć dni, dziewięć nocy gdy tak fale prujem,", + "67982": "W dziesiątym już i ziemię ojców odgadujem.", + "67983": "Już i ogień strażniczy widać, miga w dali —", + "67984": "Gdy wtem mnie znużonego mocny sen powali:", + "67985": "Sam bowiem ster trzymałem, nie dając nikomu", + "67986": "Wyręczyć się, by pewniej zapłynąć do domu.", + "67987": "Aż tu między drużyną ten, ów podejrzywa,", + "67988": "Że w tym miechu skarb jakiś wielki się ukrywa,", + "67989": "Dany mi od Ajola, że w dom wiozę zbiory.", + "67990": "I takie między nimi były rozhowory:", + "67991": "— Dziwna rzecz, jak on lubion, jak uczczony wszędzie", + "67992": "W każdym kraju i miejscu, gdziekolwiek przybędzie!", + "67993": "Już z Ilionu on wywiózł wielkie kosztowności,", + "67994": "A my, cierpiąc z nim równe trudy i przykrości,", + "67995": "Wracamy do dom z niczym: taka nasza dola!", + "67996": "Teraz znów upominek dostał od Ajola,", + "67997": "Dar przyjaźni. Więc pokąd trwa jego drzemota,", + "67998": "Zobaczym, ile w miechu ma srebra i złota. —", + "67999": "Tak prawili, i zgubna zwyciężyła rada:", + "68000": "Skoro miech rozwiązali, srogi wichr wypada,", + "68001": "Rwie okręty, zapędza precz na pełne morze,", + "68002": "Daleko od ojczyzny. Wtem oczy otworzę,", + "68003": "Cucę się i niezłomny sercem myślę sobie,", + "68004": "Czy mam skoczyć z okrętu, zginąć w mokrym grobie,", + "68005": "Czy cios ten znieść spokojnie i żyć? Więc zważywszy,", + "68006": "Zniosłem go — i na pokład padłem twarz zakrywszy,", + "68007": "A tak orkanem gnane wróciły okręta", + "68008": "Znów do Ajolii. Nuż w płacz moje niebożęta!", + "68009": "Wysiedliśmy na brzegi i wody nabrano,", + "68010": "Potem tuż przy okrętach obiad zgotowano,", + "68011": "A gdy strawą, napitkiem duch się w nas rozbudzi,", + "68012": "Wziąwszy z sobą keryksa i jednego z ludzi,", + "68013": "Ruszyłem wprost do zamku. Tam widzę Ajola,", + "68014": "Jak siedzi przy biesiadzie i jak go okolą", + "68015": "Grono dzieci i żona. Więc w zamkowe progi", + "68016": "Sunę i w progu siadam. Oni pełni trwogi", + "68017": "Pytają: — Co tu robisz? Jakież cię demony", + "68018": "Trapią? Wszak przez nas hojnie byłeś opatrzony", + "68019": "Na podróż, byś do swojej mógł wrócić rodziny! —", + "68020": "Tak prawią, a ja na to: — Nie z mojej to winy,", + "68021": "Lecz z druhów, jam był usnął, oni mnie zgubili!", + "68022": "W was nadzieja — ratujcie, przyjaciele mili! —", + "68023": "Myślałem, że ich ujmę przez pochlebne słowo,", + "68024": "Lecz milczeli; li Ajol zgromił mnie surowo:", + "68025": "— Precz stąd, precz mi z tej wyspy, poczwaro obrzydła!", + "68026": "Nie godzi się ugaszczać ni brać pod me skrzydła", + "68027": "Takiego, co ścigany zemstą wielkich bógów!", + "68028": "Tyś ich gniewem obciążon: wynoś się z mych progów! —", + "68029": "Rzekł i wzdychającego precz wypędził z domu.", + "68030": "Co zrobić? Płyniem dalej, smętni, pełni sromu.", + "68031": "Wioślarzom dłoń opada, serce im omdlewa,", + "68032": "Widzą błąd swój, pomocy nikt się nie spodziewa.", + "68033": "Sześć dni i tyleż nocy tłuczem się po wodzie,", + "68034": "W siódmym przy lajstrygońskim stanęliśmy grodzie", + "68035": "Lamos, gdzie krzykiem pastuch pastucha ostrzega,", + "68036": "Że wraca lub że z trzodą na paszę wybiega.", + "68037": "Tutaj, kto by spać nie mógł, brałby dwie nagrody,", + "68038": "Raz jako pastuch bydła, znów jak pastuch trzody;", + "68039": "Bowiem dzienne i nocne blisko leżą pasze.", + "68040": "Znalazły tam wyborną przystań nawy nasze:", + "68041": "Skał niebotycznych ściana przystań tę zamyka", + "68042": "I tylko wąskim wnijściem okręt się przemyka,", + "68043": "Gdzie dwie skały ogromne z dwóch stron w morze wbiegły.", + "68044": "Tam zawinęły nawy i przystań zaległy,", + "68045": "Jedna tuż obok drugiej linami do lądu", + "68046": "Przywiązane: gdyż nigdy nie bywa tam prądu", + "68047": "Wełn wielkich albo małych, wody gładko stoją.", + "68048": "Jam tylko do przystani nie wszedł z nawą moją", + "68049": "I zewnątrz ją upiąłem cumą do opoki.", + "68050": "Potem wdarłem się na wierzch skały, skąd szeroki", + "68051": "Widok był — lecz pustynia przede mną tak dzika,", + "68052": "Że nie ma ani śladu bydła lub rolnika;", + "68053": "Widać tylko, jak z ziemi dym słupem się wije.", + "68054": "Więc wysłałem na zwiady spytać, kto tam żyje?", + "68055": "Jacy ludzie, jedzący chleb z ziarna bożego?", + "68056": "Dwóch wybrałem, keryksa dodałem trzeciego.", + "68057": "Ci poszli i trafili na drogę, po której", + "68058": "Wozy z drzewem spuszczano w miasto z wielkiej góry.", + "68059": "Pod miastem dziewczę oni napotkali młode,", + "68060": "Córę lajstrygońskiego Antifa, jak wodę", + "68061": "Schodziła brać w Artakii szemrzącej krynicy;", + "68062": "Bowiem stąd biorą wodę mieszkańcy stolicy.", + "68063": "Zbliżywszy się więc do niej, witali pytaniem:", + "68064": "Kto tu król i pod czyim ten lud panowaniem?", + "68065": "Ona im dwór ojcowski wskazała w oddali.", + "68066": "Tam wszedłszy, w onym domu kobietę zastali", + "68067": "Ogromną jak grzbiet góry — strach padł na nich blady.", + "68068": "Ta, gdy małżonka swego wywołała z rady,", + "68069": "Przyszedł Antif; ci wietrzą, jaki los ich czeka,", + "68070": "Gdyż porwał i od razu zjadł jednego człeka,", + "68071": "Dwaj zaś drudzy uciekli co żywo na nawy.", + "68072": "Antif w mieście narobił zaraz strasznej wrzawy;", + "68073": "Na ten ryk Lajstrygony kupami wielkimi", + "68074": "Wypadli; to nie ludzie, lecz prawie olbrzymi.", + "68075": "Ci lecą z brzegu staczać skał srogie kawały", + "68076": "Na dół, kędy okręty nasze w porcie stały;", + "68077": "I straszny na okrętach zrobił się tam zamęt,", + "68078": "Naw gruchotanie, mężów konających lament.", + "68079": "Wróg ich ciała ponizał jak ryby na tyki,", + "68080": "By pożreć. — A jam podczas tej zabijatyki", + "68081": "Skoczył i miecz od boku wyrwawszy szeroki,", + "68082": "Odciąłem linę, którą okręt do opoki", + "68083": "Był przywiązan: na czeladź naglę, aby żwawo", + "68084": "Wiosłowała, bo wszyscy przypłacim to krwawo.", + "68085": "I okręt rączo pomknął — tak śmierci się boją.", + "68086": "Spod wiszarów wywiodłem przecież nawę moją", + "68087": "Na pełne, kędy wróg nas nie oskoczy snadno;", + "68088": "Za to inne okręty wszystkie poszły na dno!", + "68089": "Żeglujemy więc dalej smutni, nieszczęśliwi —", + "68090": "Trapi nas strata druhów, cieszy, żeśmy żywi.", + "68091": "Więc u wyspy Ajai stajem. Mieszka na niej", + "68092": "Kirka, pięknokędziorna, gadająca pani,", + "68093": "Złowrogiego Ajeta rodzona siostrzyca.", + "68094": "Obojgu ojcem Słońce, co ziemi przyświeca,", + "68095": "Matką jej Persa, którą Okeanos rodzi.", + "68096": "Tam cichutko pod brzegi okręt nasz podchodzi", + "68097": "I zawija: bóg któryś użyczył pomocy.", + "68098": "Na brzegu wypoczniemy przez dwa dni, dwie nocy,", + "68099": "Bośmy pracą zmęczeni, a niedolą zbici.", + "68100": "Lecz w trzecim, gdy różana Jutrzenka zaświeci,", + "68101": "Biorę oszczep, a mieczem przypasan do boku", + "68102": "Wyszedłem na szczyt skały i patrzę, czy oku", + "68103": "Nie zjawi się człek jaki lub głos jego schwycę.", + "68104": "I kiedym tak z wiszaru patrzał w okolicę,", + "68105": "Ujrzałem, jak słup dymu z ziemi się podnosił", + "68106": "Poza lasem: tam Kirka mieszka, z tegom wnosił.", + "68107": "I zaraz rozważałem w głębi mego ducha,", + "68108": "Czy mam dotrzeć do miejsca, gdzie ten dym wybucha.", + "68109": "Więc gdy się z niepewnymi myślami szamocę,", + "68110": "Stanęło, że wprzód zajrzę do nawy w zatoce,", + "68111": "By drużynę nakarmić i w kraj wysłać szpiegów.", + "68112": "Z tą myślą gdym do morskich przybliżał się brzegów,", + "68113": "Jakiś bóg się zlitował mego utrapienia", + "68114": "I zesłał mi z ogromnym porożem jelenia,", + "68115": "Co przybiegł, wyskoczywszy z leśnego czaharu,", + "68116": "By w strudze z słonecznego ochłodzić się skwaru.", + "68117": "W lot go też ugodziłem przez sam środek krzyży:", + "68118": "Grot miedziany przepędzon brzuchem wyszedł niżej;", + "68119": "Rycząc wił się, dopóki nie skonał, zabity.", + "68120": "Oparłszy się oń nogą, grot, którym przeszyty,", + "68121": "Wywlokłem i rzuciłem tuż obok zwierzyny,", + "68122": "Sam zaś nad strugą gibkiej naciąwszy wikliny,", + "68123": "Ukręciłem powróseł sążnistych kilkoro,", + "68124": "I wiążę srogiej bestii do kupy nóg czworo;", + "68125": "A zarzuciwszy na się, dźwigałem na grzbiecie,", + "68126": "Wspierając krok oszczepem, gdyż ciężar to przecie", + "68127": "Nie lada, aby jeden człowiek mu podołał.", + "68128": "Więc doniósłszy do nawy, towarzyszy-m zwołał", + "68129": "I tak do nich mówiłem:", + "68130": "— Druhowie kochani!", + "68131": "Choć niedola nas głobi, to nikt do otchłani", + "68132": "Hadesa pójść nie pójdzie wpierw, nim go dosięże", + "68133": "Dzień przeznaczeń. Więc ducha nie tracić nam, męże!", + "68134": "I póki na tym statku co pić i jeść mamy,", + "68135": "Uważajmy, a głodnej śmierci się nie damy. —", + "68136": "Rzekłem, a oni mojej usłuchali mowy.", + "68137": "Na brzegu morskim wszystkie odkryły się głowy,", + "68138": "Podziwiają jelenia tuszę, wzrost wysoki,", + "68139": "A kiedy go na wszystkie oglądnęli boki,", + "68140": "Ręce sobie umyli i strawę biesiadną", + "68141": "Sporządzali. Tak przez dzień, aż gdy mroki padną,", + "68142": "Używamy na mięsie i na słodkim winie.", + "68143": "A kiedy słońce zaszło, ziemię noc obwinie,", + "68144": "Spać się kładziem na brzegu, bitym morską falą.", + "68145": "Nazajutrz, skoro krasne zorze się rozpalą,", + "68146": "Zwołuję ich na radę i tak się ozowię:", + "68147": "— Słuchajcie, nieszczęść moich wspólnicy, druhowie", + "68148": "Nikt z nas nie wie, gdzie wieczór, gdzie poranne zorze:", + "68149": "Nikt nie wie, kędy Helios chowa się pod morze", + "68150": "I gdzie wschodzi. Dlatego myślmy o sposobie,", + "68151": "Co począć? Choć sposobu nie widzę na dobie.", + "68152": "Właśnie z szczytu wiszarów widziałem na oczy,", + "68153": "Że to wyspa, w niezmiernej wód morskich roztoczy", + "68154": "Pływająca, nizina równa, pośród której", + "68155": "Widziałem, jak za borem dym wił się do góry. —", + "68156": "Gdym to rzekł, wszyscy smutni i jakby z nóg ścięci,", + "68157": "Gdyż Antif lajstrygoński stanął im w pamięci,", + "68158": "Nie mniej Kyklop łakomy na mięso człowiecze.", + "68159": "Nuże w płacz, łza rzęsista po twarzach im ciecze;", + "68160": "Lecz te łzy woli mojej złamać nie zdołały.", + "68161": "Wraz pancerną drużynę dzielę w dwa oddziały", + "68162": "I dowódców wyznaczam. Nad jednym oddziałem", + "68163": "Sam byłem, zaś nad drugim Eurylocha dałem.", + "68164": "I losujemy z sobą, wstrząsając spiżowy", + "68165": "Szyszak, z którego wypadł los Eurylochowy.", + "68166": "Ten dwudziestu dwóch wziąwszy, ruszył w drogę dalej,", + "68167": "Płacząc po nas, bo żal im nas, cośmy zostali.", + "68168": "Zamek Kirki znaleźli w dolinie prześlicznej,", + "68169": "Cały z ciosu, wyniesion nad kraj okoliczny;", + "68170": "Lecz wilków, lwów spotkali ćmę pod zamku bokiem:", + "68171": "Kirka je tak przyswoić umiała ziół sokiem.", + "68172": "Toteż one potwory na drużynę naszą", + "68173": "Nie rzuciły się, owszem, kornie się im łaszą,", + "68174": "Jako psy, gdy gospodarz kęski im rozdaje", + "68175": "Po skończonej biesiadzie. Takież obyczaje", + "68176": "Mają tu lwy i wilki, chociaż ich paszczęka", + "68177": "Zawsze straszna, i każdy potwora się lęka.", + "68178": "Wszedłszy zatem w dziedziniec pani pięknowłosej,", + "68179": "Doleciały ich z komnat jakieś dźwięczne głosy:", + "68180": "To śpiew Kirki; śpiewając na krosnach wyszywa", + "68181": "Dzieło cudne: cudowną praca bogiń bywa.", + "68182": "Wtem Polites do swoich tak rzekł (chłop to dzielny,", + "68183": "Przed innymi miał u mnie szacunek rzetelny):", + "68184": "— Bracia! Tutaj ktoś żyje i przy krosnach śpiewa", + "68185": "Śliczne pieśni, aż echo po zamku odbrzmiewa.", + "68186": "Bogini czy niewiasta — wołajmy, niech gada! —", + "68187": "Tak rzekł, i wołać na nią poczęła gromada.", + "68188": "Jakoż się promieniste otwarły podwoje,", + "68189": "Ona wyszła, w komnaty zaprosiła swoje.", + "68190": "I, głupcy, w próg jej weszli wszyscy, krom jednego", + "68191": "Eurylocha; ten został zwietrzywszy coś złego.", + "68192": "Ona gości swych sadza w krzesła, stół zastawia", + "68193": "Serami, a miód złoty z mąką im przyprawia,", + "68194": "Toż i wino pramnejskie; lecz durzące zioła", + "68195": "Miesza w nie, by o domu zapomnieli zgoła.", + "68196": "Więc gdy zjedli, wypili, Kirka ich dotyka", + "68197": "Różdżką — i do świńskiego zapędza karmnika.", + "68198": "Bowiem łby ich, szczecina, kwiczenie, kształt cały", + "68199": "Były świńskie; li człecze mózgi im zostały.", + "68200": "Smutnie w chlewach leżącym rzuciła bogini", + "68201": "Żołądź, bukiew, derenie, zwykły karm dla świni.", + "68202": "Euryloch przypadł zdyszan do czarnego statku,", + "68203": "O tym, jaki ich spotkał, donosząc przypadku;", + "68204": "Lecz i słowa wybełtać nie mógł, mimo chęci,", + "68205": "Taki ból gardło ścisnął: łza się tylko kręci", + "68206": "W oczach mu, co świadczyło o mocy cierpienia.", + "68207": "Długo go wypytujem, wreszcie z osłupienia", + "68208": "Wyszedł i wypowiedział, co ich tam spotkało:", + "68209": "— Cny Odysie! Twej woli zadosyć się stało.", + "68210": "Bór przeszedłszy, w dolinie znaleźliśmy śliczny", + "68211": "Dworzec z ciosu, z widokiem na kraj okoliczny.", + "68212": "Ktoś w nim mieszkał, bo śpiewy przy krosnach słyszano:", + "68213": "Bogini czy niewiasta? Więc na nią wołano.", + "68214": "Wyszła, we drzwiach stanąwszy do komnat zaprasza,", + "68215": "I próg jej przekroczyła głupia gawiedź nasza.", + "68216": "Jam został, gdyż mi w niesmak szły te zaprosiny;", + "68217": "A tak naraz straciłem wszystkich z mej drużyny:", + "68218": "Próżnom czekał i czekał, żaden nie powrócił! —", + "68219": "Skończył, a jam co żywo na siebie zarzucił", + "68220": "Miedny miecz, srebrnokuty, łuk ze strzał sajdakiem.", + "68221": "I każę się tym samym poprowadzić szlakiem.", + "68222": "Ale on się oburącz u kolan mych wiesza", + "68223": "i te lotne wyrazy roniąc z łkaniem miesza:", + "68224": "— O! nie wleczże mnie z sobą, ty boski Odysie!", + "68225": "Czuję, że sam nie wrócisz, że nie uda ci się", + "68226": "I tamtych wyprowadzić. Uchodźmy bez zwłoki!", + "68227": "Uchodźmy, nim nas straszne dosięgną wyroki! —", + "68228": "Tak błagał, a ja tymi słowy go odprawię:", + "68229": "— Chcesz zostać, Eurylochu, to cię i zostawię,", + "68230": "Jedz i pij tu przy nawie na lądu krawędzi;", + "68231": "Ja sam idę, konieczność jakaś mnie tam pędzi. —", + "68232": "Rzekłem, i precz odszedłem od brzegu i łodzi.", + "68233": "Tak idąc, sama droga w dolinę przywodzi,", + "68234": "Gdzie był dwór czarownicy Kirki. Już podchodzę", + "68235": "Pod zamek, kiedy Hermes zjawił się na drodze", + "68236": "Z złotą laską i w kształty młodzieńcze przyodzian;", + "68237": "Wyglądał jak w rozkwicie pierwszym piękny młodzian.", + "68238": "Więc rękę mi podawszy, tymi zagadł słowy:", + "68239": "— Dokąd to, nieszczęśliwcze, dążysz przez parowy", + "68240": "Po nieznanym gościńcu? U Kirki tam siedzą", + "68241": "Ludzie twoi zamknięci w chlewach, z świńmi jedzą.", + "68242": "Czy może chcesz ich odbić? Ej! prędzej być może,", + "68243": "Że nie wskórasz, i z nimi zamkną cię, niebożę.", + "68244": "Lecz nic to! Ja z tej biedy wybawię-ć koniecznie,", + "68245": "Dam ci czar, z którym możesz iść do niej bezpiecznie,", + "68246": "Gdyż moc jego od ciebie oddali cios wszelki.", + "68247": "Jednak wyucz się pierwej zdrad tej zwodzicielki:", + "68248": "Choć w jadło wmiesza trutkę, choć wino zaprawi,", + "68249": "Przemienić cię nie zdoła, to ziółko cię zbawi", + "68250": "Od zdradzieckich jej czarów. Weź przestrogę drugą:", + "68251": "Gdyby cię Kirka chciała dotknąć różdżką długą,", + "68252": "Dobądź wraz wiszącego u boku bułata,", + "68253": "Rzuć się na nią i pogroź, że ją miecz rozpłata.", + "68254": "Zlęknie się i nuż wabić zacznie do łożnicy —", + "68255": "Ty się nie droż i kładź się w łóżko czarownicy,", + "68256": "Byś i druhów wybawił, i sam był podjęty,", + "68257": "Lecz niechaj wprzódy bogom wykona ślub święty,", + "68258": "Że już ci czarodziejskich sideł nie chce stawić,", + "68259": "Aby rozbrojonego męskiej siły zbawić. —", + "68260": "Tak rzekł Hermes i ziółko pokazał mi one", + "68261": "Z ziemi wyrwane, dziwną mocą obdarzone:", + "68262": "Korzonki miało czarne, kwiat białości mleka,", + "68263": "Moly zwie się u bogów. Dotąd nie ma człeka,", + "68264": "Który by je wykopał. Wszystko w mocy bożej!", + "68265": "Po czym Hermes do górnych olimpskich przestworzy", + "68266": "Pognał przez leśny ostrów; jam w zamek się kwapił", + "68267": "I w drodze się myślami sprzecznymi wciąż trapił.", + "68268": "Wreszciem stanął pod bramą wiodącą w mieszkanie", + "68269": "I wołam; snadź ją moje dobiegło wołanie,", + "68270": "Gdyż wyszła i drzwi jasne otwarła przede mną.", + "68271": "Zaprosiła — więc wszedłem, lecz z trwogą tajemną.", + "68272": "Posadziła mnie w krześle z srebrnymi gwoździami,", + "68273": "Postawiła podnóżek zaraz pod nogami,", + "68274": "W złotej czaszy wyniosła wino zielonkawe.", + "68275": "Już soków czarodziejskich wlała w nie przyprawę,", + "68276": "Częstowała; jam wypił — lecz nie czułem zmiany —", + "68277": "Po czym różdżką mnie dotknie: — Precz, zaczarowany! —", + "68278": "Rzekła — ruszaj do chlewa leżeć na barłogu", + "68279": "Wraz z tamtymi! — Jam na to polecił się bogu,", + "68280": "Miecza-m dobył i obces rzuciłem się do niej,", + "68281": "Grożąc, że ją zabiję. Ona się nie broni,", + "68282": "Tylko z krzykiem przestrachu i zgięta we dwoje", + "68283": "Błagała, dłońmi stopy obejmując moje:", + "68284": "— Ktoś jest? Z jakiego ludu? Który kraj cię rodzi?", + "68285": "Dziwno mi, że mych czarów moc tobie nie szkodzi,", + "68286": "Gdyż nikogo z śmiertelnych ten napój nie szczędził,", + "68287": "Ktokolwiek aby kroplę przez zęby przepędził.", + "68288": "O, zaprawdę, ty w piersi masz serce ze spiży!", + "68289": "Czyś ty nie Odys? Pomnę, co mi on bóg chyży", + "68290": "Z złotą laską powiadał, że i tu zawinie", + "68291": "Lotny okręt, że na nim Odysej przypłynie", + "68292": "Wracający spod Troi. Jeśli tak, to schować", + "68293": "Tobie miecz — lepiej w łożu obojgu kosztować", + "68294": "Słodyczy i miłością łączyć się wzajemnie,", + "68295": "Bym ufność miała dla cię, a tyś ufał we mnie. —", + "68296": "Tak mówiła — jam na to twardo: — Rzecz nielekka", + "68297": "Żądać, Kirko, miłości ode mnie, od człeka,", + "68298": "Któremuś przemieniła druhów w nierogate,", + "68299": "A teraz mnie samego wabisz w tę komnatę", + "68300": "Do łożnicy, ażebym bezbronny, w pieszczotach", + "68301": "Zbył dzielności, zapomniał o rycerskich cnotach.", + "68302": "Do łożnicy mnie żadną nie wciągniesz potęgą;", + "68303": "Nie dam ci się, bogini! Póki pod przysięgą", + "68304": "Nie zaręczysz, że nic mnie złego tu nie czeka.", + "68305": "Rzekłem, a ona przysiąg żądanych nie zwleka…", + "68306": "I kiedy uroczyste śluby bogom czyni,", + "68307": "Wtedy wszedłem w wspaniałą łożnicę bogini.", + "68308": "Na dworze czarodziejki cztery śliczne panny", + "68309": "Kręcą się przy bogini w służbie nieustannej.", + "68310": "Ród ich boski, córami są źródeł i gajów", + "68311": "I świętych wpadających do morza ruczajów.", + "68312": "Jedna z nich krzesła mości, z wierzchu ścieląc cenne", + "68313": "Purpurowe kobierce, a na spód płócienne.", + "68314": "Druga do pysznych siedzeń przysuwa stoliki", + "68315": "Szczerosrebrne, ustawia złociste koszyki —", + "68316": "W krużu srebrnym znów wino miesza trzecia dziewa", + "68317": "I napój weselący po czarkach rozlewa.", + "68318": "Czwarta wodę przyniosła i ogień rozżarzy", + "68319": "Pod trójnogiem, gdzie woda na kąpiel się warzy,", + "68320": "A gdy się ta w miedniku dobrze już zagrzeje,", + "68321": "Nimfa w wannę mnie sadza, strumień wody leje,", + "68322": "Łagodnie mi obmywszy głowę i ramiona,", + "68323": "Aż członkom powróciła krzepkość ich wrodzona.", + "68324": "Po tej łaźni znów miękką oliwą wyciera,", + "68325": "Chlajnę na mnie zarzuci, w chiton mnie ubiera", + "68326": "I prowadzi w komnatę do srebrnego krzesła", + "68327": "Z podnóżkiem i w nie sadza. Teraz znowu wniesła", + "68328": "Służebna na miednicy nalewkę złocistą,", + "68329": "Z której lała na ręce moje wodę czystą.", + "68330": "Gdym się umył, stoliczek gładki mi przystawi,", + "68331": "A za nią i klucznica z Chlebami się zjawi,", + "68332": "Stawia misy przekąsek, jakie ma spiżarnia", + "68333": "I jeść każe. Lecz wstręt mnie do jadła ogarnia,", + "68334": "I w głębokiej zadumie siedzę tak bezwładny.", + "68335": "Kirka zaraz spostrzegła, żem potrawy żadnej", + "68336": "Rękami ani ruszył, tylko w myślach tonę.", + "68337": "Więc zbliża się i słowa mówi uskrzydlone:", + "68338": "— Czemuś to jak mruk siedział u stołu, Odysie?", + "68339": "Tu masz wino, przysmaków pełno w każdej misie,", + "68340": "A tyś nie tknął, i czemu? Porzuć próżną trwogę,", + "68341": "Przysięgłam ci na bogi, więc zdradzić nie mogę. —", + "68342": "Tak mówiła. Jam na to: — Niech cię to nie dziwi,", + "68343": "Kirko, że człek, co w sercu sprawiedliwość żywi,", + "68344": "Za nic strawy nie dotknie i ust nie napoi,", + "68345": "Póki wolnymi braci nie obaczy swojej.", + "68346": "Chcesz-li przeto, bym jadła skosztował i wina,", + "68347": "Wypuść ich, niech tu stanie przede mną drużyna. —", + "68348": "Rzekłem; a ona z różdżką czarodziejską w dłoni", + "68349": "Wyszła, pootwierała chlewy i wygoni", + "68350": "Dziewięcioletnie wieprze z każdego karmniku,", + "68351": "Druhy moje; ci Kirkę obiegli wśród kwiku,", + "68352": "Ona zaś do każdego, tak jak stali kołem,", + "68353": "Poszła i czarodziejskim wraz dotknęła ziołem.", + "68354": "Zaraz szkaradnej szczeci zbyły się ich ciała,", + "68355": "Skutku onych uroków, jakie im zadała.", + "68356": "Znów ludźmi są jak pierwej, tylko odmłodnieli,", + "68357": "Urośli, i na twarzach dziwnie wypięknieli.", + "68358": "Od razu mnie poznali, ściskali za ręce,", + "68359": "I nuż w płacz, lecz z radości po tak ciężkiej męce.", + "68360": "Płacz w zamku się rozlega — Kirka płacze z nimi,", + "68361": "Potem do mnie się zbliża, słowy mówiąc tymi:", + "68362": "— O przemądry Odysie, słuchaj rady mojej!", + "68363": "Idź nad morze, gdzie okręt twój w zatoce stoi,", + "68364": "Niech go zaraz na suche wciągną wysypisko,", + "68365": "Potem w dołach zakopią sprzęt, ładugę wszystką,", + "68366": "W końcu ty z pozostałą czeladzią wróć razem. —", + "68367": "Tak rzekła; jam posłuszny poszedł za rozkazem", + "68368": "Śpiesznie do naszej nawy, co stała w przystani,", + "68369": "I zastałem tam druhów, co stali zebrani", + "68370": "W kupę, i narzekali, że im życie zbrzydło.", + "68371": "Tak w zagrodzie cielęta — kiedy z paszy bydło", + "68372": "Powraca do obory na noc — rwą się z klatek,", + "68373": "Pędzą i przypadają z bekiem do swych matek:", + "68374": "Podobnie moje druhy, skoro mnie obaczą,", + "68375": "Przypadają i do mnie tuląc się, w głos płaczą.", + "68376": "Wżdy nie smutku, radości były to oznaki;", + "68377": "Iście, jakby przeniosło ich co do Itaki,", + "68378": "W kraj rodzinny, gdzie każdy rodził się i chował.", + "68379": "Chórem krzyczą, jam ledwo ich słowa zmiarkował:", + "68380": "— O nasz boski! Twój powrót tyle nas weseli,", + "68381": "Jakbyśmy już na naszej Itace stanęli.", + "68382": "Lecz mów! Jaki los spotkał naszych towarzyszy? —", + "68383": "Tak wołali; jam odparł, gdy się zgiełk uciszy:", + "68384": "— Wpierw łódź naszą wyciągnąć na to wysypisko,", + "68385": "Potem w doły pochować, co w łodzi jest, wszystko.", + "68386": "A kiedy się to zrobi, zbierać się bez zwłoki,", + "68387": "Iść za mną, gdyż pójdziemy na dworzec wysoki", + "68388": "Bogini; towarzyszy waszych tam ujrzycie", + "68389": "Jedzących i pijących: wesołe im życie. —", + "68390": "Rzekłem — i na mój rozkaz każdy iść gotowy,", + "68391": "Li Euryloch takimi odwodził ich słowy:", + "68392": "— Gdzie to iść mamy? Jakaż pokusa was pędzi", + "68393": "W zamek Kirki na zgubę? Ona nie oszczędzi", + "68394": "Żadnego; wszystko zmieni w lwy, wilki i wieprze,", + "68395": "Przemienionych wraz zmusi służyć jej w najlepsze,", + "68396": "Obchodzić wkoło zamek, wartować pod bramą.", + "68397": "A czyż tam u Kyklopa w jamie nie to samo", + "68398": "Spotkało tych, co oślep z Odysem tam leźli?", + "68399": "Przez jego to szaleństwo biedni śmierć znaleźli! —", + "68400": "Skończył, a jam się w duchu łamał z przedsięwzięciem:", + "68401": "Mam-li z pochew obnażyć miecz ostry i cięciem", + "68402": "Łeb mu strącić z tułowia — o, niechajże spadnie,", + "68403": "Choć to bliska krew moja! Lecz tu mnie opadnie", + "68404": "Drużyna; dłoń wstrzymuje i błaga słowami:", + "68405": "— Witeziu! Rozkaż tylko, on nie pójdzie z nami,", + "68406": "Zostawim go przy łodzi na piasek wciągniętej,", + "68407": "A ty prowadź nas, wodzu, w Kirki zamek święty! —", + "68408": "Tak mówili i ze mną ruszyli szeregiem.", + "68409": "Euryloch, nierad zostać sam jeden nad brzegiem,", + "68410": "Poszedł także; snadź zląkł się gniewów moich gromu.", + "68411": "Tymczasem pozostałych druhów w swoim domu", + "68412": "Ugaszczała boginka; do łaźni ich wzięto,", + "68413": "Namaszczono oliwą, pięknie ogarnięto", + "68414": "W chlajny, w chitony. A tak zeszliśmy ich w chwili,", + "68415": "Gdy w biesiadnej komnacie jedli, wino pili.", + "68416": "Po wzajemnych uściskach, gdy każdy przygody", + "68417": "Opowiedział już swoje, nuż płakać w zawody,", + "68418": "Aż zamek się rozlegał wzdychaniem i płaczem.", + "68419": "Wtem bogini się do mnie zbliżyła cichaczem", + "68420": "I rzekła: — Cny Odysie, przebiegły i sławny!", + "68421": "Przestańcież już raz jęczeć, rzućcie płacz ustawny;", + "68422": "Wiem ile bied znieśliście, prując słone wody,", + "68423": "I wiem, jakie na ziemi wróg wam zadał szkody;", + "68424": "A że u mnie nie zbywa na mięsie i winie,", + "68425": "Krzepcie się, a duch dzielny do piersi wam wpłynie.", + "68426": "Taki sam, jak był ongi, gdy ojczyste skały", + "68427": "Żegnaliście. Dziś każdy mdły i osowiały,", + "68428": "Tylko burz, nędz minionych karmi się widziadły,", + "68429": "A wesołości nie zna — cierpienia was zjadły. —", + "68430": "Tak rzekła i skłoniła wszystkich nas ku sobie.", + "68431": "Więc rok cały, jak doba idzie tuż po dobie,", + "68432": "Przy winie, smacznej strawie siedzim tam gościną.", + "68433": "Lecz gdy Hory obiegną krąg roku i miną,", + "68434": "Wiele przeszło księżyców, dni minęło wiele,", + "68435": "Wyzwali mnie na tajne słówko przyjaciele:", + "68436": "— Niebaczny! Mógłżeś zabyć o ojczyźnie drogiej,", + "68437": "Jeśli los ci przeznaczył żywym wrócić w progi", + "68438": "Twego zamku i smugi rodzinne powitać? —", + "68439": "Tą mową męskie serce umieli tak schwytać,", + "68440": "Że gdy z słońca zachodem cień okrył nas szary,", + "68441": "Jam z Kirką wszedł pod pyszne łożnicy kotary", + "68442": "I błagałem pokornie, ściskając kolano:", + "68443": "— Bogini! Spełń raz świętą przysięgę mi daną,", + "68444": "Że do dom nas odprawisz: tęskni mi drużyna;", + "68445": "Dzień w dzień łzami, żalami powrót przypomina,", + "68446": "Ilekroć twarz odwrócisz lub nie jesteś z nami. —", + "68447": "Tak rzekłem, a bogini tę odpowiedź da mi:", + "68448": "— Bystrogłowy Odysie! Nie chcę ja was dłużej", + "68449": "Zatrzymywać u siebie, lecz wprzód do podróży", + "68450": "Innej się przygotujcie: trzeba wam z kolei", + "68451": "Zwiedzić gmachy Hadesa, kraj Persefonei,", + "68452": "Gdzie z duszą tebańskiego pogadasz wróżbity,", + "68453": "Ślepego Tejresjasza — duch to znamienity!", + "68454": "Persefona mu z życiem nie wzięła rozumu,", + "68455": "I on jeden jest mądrym wśród mar czczego tłumu. —", + "68456": "Po tej mowie na serce padł mi smutek wielki;", + "68457": "Siadłem, płacząc, na łóżku, i jak zbawicielki", + "68458": "Wzywam śmierci, niech zaraz wtrąci mnie w noc wieczną!", + "68459": "A gdym łzami ukoił tę boleść serdeczną,", + "68460": "Dopiero się na taką odpowiedź odważę:", + "68461": "— O Kirko! Któż mi drogę przez morze pokaże?", + "68462": "Któż żywy do Hadesu mógł dopłynąć w nawie? —", + "68463": "Takem rzekł, ona na to odparła łaskawie:", + "68464": "— O mój mądry Odysie! Niech cię nie obchodzi,", + "68465": "Kto ma być w tej żegludze przewodnikiem łodzi!", + "68466": "Maszt tylko zatknij, podnieś z żaglem białym reje", + "68467": "I czekaj, aż z północy dobry wiatr powieje.", + "68468": "Z nim płynąć! Gdy ocean przemkniesz niezbrodzony,", + "68469": "Natrafisz na brzeg płaski, gdzie gaj Persefony", + "68470": "Pełen olsz, topól gonnych a i wierzb jałowych.", + "68471": "Tam z okrętem na głębiach stań oceanowych,", + "68472": "A sam idź w gmach Hadesa. Podwójnym korytem,", + "68473": "W nurt Acheronu, Pyriflegeton z Kokytem,", + "68474": "Co z Stygu wody bierze, wpadają u skały,", + "68475": "Gdzie z ogromnym łoskotem łączą się ich wały.", + "68476": "Cny Odysie! W pobliżu onej tam opoki", + "68477": "Dół wykopiesz na łokieć długi i szeroki.", + "68478": "Nad dołem czyń obiatę zmarłym: niech weń ścieka", + "68479": "Jedna tam zlewka miodu przaśnego i mleka,", + "68480": "Druga wina, a trzecia wody, mąki białej,", + "68481": "Potem ślubuj, by cienie zmarłych cię słyszały:", + "68482": "Że gdy wrócisz, w Itace dasz na stos żertwienny", + "68483": "Jałowicę bez skazy i inny dar cenny;", + "68484": "A na cześć Tejresjasza — że pod nóż ofiarny", + "68485": "Pójdzie najlepszy z trzody baran, całkiem czarny.", + "68486": "A gdy dostojne mary przegłaszczesz zaklęciem,", + "68487": "Zarzniesz im czarną owcę wraz z czarnym koźlęciem,", + "68488": "Łbami ku Erebowi, oblicze zaś swoje", + "68489": "Odwrócisz w górę rzeki; i niebawem roje", + "68490": "Duszyczek nieboszczyków zaczną się tam znęcać.", + "68491": "Ty zaś swoją czeladkę masz słowy zachęcać,", + "68492": "Niech w lot obie owieczki miednym nożem ścięte", + "68493": "Obłupi, na stos rzuci i potęgi święte", + "68494": "Hadesa, Persefony wezwie, bijąc czołem.", + "68495": "Ty zaś miecza dobywaj i groź ostrzem gołem", + "68496": "Marom zmarłych, by do krwi nie lazły rozlanej", + "68497": "Wpierw, nim przyjdzie Tejresjasz przez cię wywołany.", + "68498": "Wnet też stanie przed tobą, o pasterzu ludów!", + "68499": "Ów prorok, i wywróży, ile jeszcze trudów", + "68500": "Czeka cię, wskaże drogę, usunie przeszkody,", + "68501": "Byś mógł wrócić do domu przez te słone wody. —", + "68502": "Skończyła, a gdy z brzaskiem Zorzy Noc uciekła,", + "68503": "Zaraz mnie w miękką chlajnę i chiton oblekła,", + "68504": "Siebie zaś srebrnolitą przyodziawszy szatką,", + "68505": "Powłóczystą i cienką, spięła kibić gładką", + "68506": "Złotym pasem misternej złotniczej roboty,", + "68507": "I pod zasłoną skryła bujnych włosów sploty.", + "68508": "A jam z izby do izby biegł przez gmach zamkowy,", + "68509": "Śpiącą jeszcze drużynę tymi budząc słowy:", + "68510": "— Wstawajcie wy, słodkimi snami kołysani!", + "68511": "Zbierać się! Taki rozkaz naszej boskiej pani. —", + "68512": "Tak rzekłem, do posłuchu kłoniąc moje chwaty,", + "68513": "Lecz i tu się bez smutnej nie obyło straty,", + "68514": "Gdyż Elpenor, najmłodszy z druhów, dzieciuch prawie", + "68515": "Głowy tępej, a z wrogiem nietęgi w rozprawie", + "68516": "Spać był poszedł osobno na zamkowe szczyty,", + "68517": "Aby chłodu tam zażyć, gdyż winem był spity.", + "68518": "Usłyszawszy on łoskot i zgiełk w dolnym gmachu", + "68519": "Zerwał się i zapomniał w tym pierwszym przestrachu", + "68520": "Znaleźć wschody, zejść po nich bez żadnej mitręgi,", + "68521": "Lecz prosto z dachu skoczył i połamał kręgi —", + "68522": "Dusza poszła do Hadu rozstawszy się z ciałem.", + "68523": "Więc gdy całą drużynę przy sobie już miałem,", + "68524": "Wyruszam i tak mówię idąc: — Przyjaciele!", + "68525": "Nie myślcie, że nam droga do domu się ściele,", + "68526": "Do ziemi ojców. Kirka każe w inne strony", + "68527": "Płynąć nam, w kraj Hadesa, srogiej Persefony,", + "68528": "By tam z duszą pogadać wieszcza Tejresjasza. —", + "68529": "Słysząc to, lamentować pocznie wiara nasza", + "68530": "I nuż tarzać się w kurzu, nuż z głowy rwać włosy.", + "68531": "Ale mnie nie złamały ich płaczliwe głosy.", + "68532": "Więc od nawy stojącej u morskiej przystani", + "68533": "Idziemy wszyscy smutni, ponurzy, spłakani.", + "68534": "Szła i Kirka z koziołkiem i barankiem czarnym,", + "68535": "A wiążąc je u łodzi — sama cieniem marnym", + "68536": "Gdzieś wionęła. Nie dojrzy oko śmiertelnika", + "68537": "Bóstwa, gdy niewidome robi się i znika”.", + "68538": "Pieśń jedenasta", + "68539": "U zmarłych (Nekyja)", + "68540": "„Przybywszy nad brzeg morza łódź tam zostawioną", + "68541": "Spychamy najpierw z brzegu w boską otchłań słoną.", + "68542": "Maszt dźwignion już białymi odął się żaglami,", + "68543": "Więc owce na łódź bierzem, a nareszcie sami", + "68544": "Wsiadamy; zasmuceni lejem łzy żałoby.", + "68545": "Wtem od lądu na okręt nasz błękitnodzioby", + "68546": "Kirka wiatr nam nasłała; żagle już nadyma", + "68547": "Ten przewodnik żeglugi, jak lepszego nie ma.", + "68548": "Rączo też sprzęt zniesiony w nawie porządkujem", + "68549": "I zdani na wiatr dobry i ster, morze prujem", + "68550": "Pełnym żaglem; przez cały dzień szparko się płynie", + "68551": "Do zachodu, gdy szlaki wodne noc obwinie.", + "68552": "Tak dotarłszy do samych oceanu krańcy,", + "68553": "Widzim kraj. Kimmeryjscy siedzą w nim mieszkańcy.", + "68554": "Którzy w mgle i ciemnicy brodzą ustawicznej:", + "68555": "Nigdy bowiem nie spojrzy na nich Helios śliczny,", + "68556": "Ani kiedy na niebo ugwieźdzone wkracza,", + "68557": "Ani kiedy ku ziemi ze szczytów się stacza;", + "68558": "Zawsze też lud ten nędzny w grubej nocy brodzi.", + "68559": "Więc wywlókłszy łódź na brzeg, wybieramy z łodzi", + "68560": "Obie owce, i ruszym brzegiem oceana", + "68561": "W tę stronę, co od Kirki była nam wskazana.", + "68562": "Tam Euryloch, Perimed dzierżą owce obie", + "68563": "Ofiarne, a jam miecza dobył i nim robię", + "68564": "Dół w ziemi, jeden łokieć szeroki i długi;", + "68565": "Dokoła libacyjne zmarłym leję strugi:", + "68566": "Najpierw sam miód i mleko, potem słodkie wino,", + "68567": "W końcu wodę zmieszaną z mąki odrobiną.", + "68568": "I ślubowałem marom zmarłych, że gdy stanę", + "68569": "W Itace, wraz jałówkę dam im nieskalanę", + "68570": "Na żertwę i na stosie spalę coś cennego;", + "68571": "Tejresjaszowi nadto zabiję czarnego", + "68572": "Barana, co rej wodzi w całej mej oborze.", + "68573": "A gdym tak cienie zmarłych przebłagał w pokorze,", + "68574": "Onym owcom pokornym podciąłem gardziele,", + "68575": "I krew w ten dół ściekała. Wnet duszyczek wiele", + "68576": "Tam się złazić poczęło z Erebu otchłani.", + "68577": "Młode pary, toż starce latami złamani,", + "68578": "Panieneczki miłością młodocianą strute,", + "68579": "Widma dzielnych witeziów oszczepami skłute,", + "68580": "Pozabijane w boju, w pokrwawionej zbroi.", + "68581": "Cały ten tłum do dołu ciśnie się i roi.", + "68582": "Wrzeszcząc tak, że aż przestrach blady mnie owionie.", + "68583": "Więc czym prędzej drużynę do pracy nagonię", + "68584": "I każę obie owce, co leżą zarznięte,", + "68585": "Obłupić, dać na ogień, potem strasznie święte", + "68586": "Moce takoż Hadesa, jak i Persefony", + "68587": "Błagać. Sam zaś, dobywszy miecz mój wyostrzony,", + "68588": "Wysunąłem się, broniąc marom nieboszczyków", + "68589": "Krwi tej lizać, nim brzmienie wyrocznych tajników", + "68590": "Tejresjasz mi objawi, gdy nań przyjdzie pora.", + "68591": "Lecz pierwsza przyszła do mnie dusza Elpenora.", + "68592": "On bowiem nie pogrzebion w ziemi do tej chwili.", + "68593": "W domu Kirki my zwłoki jego zostawili,", + "68594": "Nie opłakane, ani nawet pogrzebione —", + "68595": "Inne sprawy myśl naszą rwały w inną stronę.", + "68596": "Widząc go, jam zapłakał, litością się kruszę,", + "68597": "I zagabałem tymi słowy biedną duszę:", + "68598": "— Mówże, jakeś się dostał w te ciemne przestwory?", + "68599": "Nogi-ż niosły cię prędzej niż mnie okręt skory? —", + "68600": "Takem pytał; on na to mówił płacząc rzewnie:", + "68601": "— O przemądry Odysie! Jakiś demon pewnie", + "68602": "Zdradził mnie, a zgubiło wina nadużycie,", + "68603": "Żem zapomniał, zaspany na zamkowym szczycie,", + "68604": "Znaleźć wschody, zejść po nich bez żadnej mitręgi,", + "68605": "I prosto-m z dachu skoczył, łamiąc kark i kręgi,", + "68606": "Aż dusza ze mnie poszła w ten mrok hadesowy.", + "68607": "Błagam cię, klnę na wszystkie najdroższe ci głowy,", + "68608": "Na małżonkę, na ojca, co-ć chował i bawił,", + "68609": "Na syna Telemacha, coś w domu zostawił,", + "68610": "Że gdy, jak wiem, opuścisz kraj Persefonei", + "68611": "I powrócisz na nawie do wyspy Eei,", + "68612": "Więc sobie zaraz wspomnij, że tam moje ciało", + "68613": "Nie pogrzebione w zamku Kirki się zostało.", + "68614": "Nie dajże mu się walać, nim odjedziesz w drogę,", + "68615": "Gdyż gniew bogów na głowę twoją ściągnąć mogę.", + "68616": "Przeto spal mnie w tej zbroi, którą się nosiło,", + "68617": "Złóż popioły nad morzem i nakryj mogiłą.", + "68618": "Niech o mnie nieszczęśliwym wieki wspomną sobie!", + "68619": "Zrób to wszystko i zatknij wiosło na mym grobie,", + "68620": "Którem z towarzyszami dzierżył, gdym był żywy.", + "68621": "Tak mówił, a jam na to: — O mój nieszczęśliwy!", + "68622": "Wszystko, co tylko żądasz, wypełnię najchętniej. —", + "68623": "W ten sposób rozmawiając, obaj stoim smętni:", + "68624": "Ja po jednej, miecz trzymam i przystępu bronię", + "68625": "Do krwi tej, a duch smutny po drugiej był stronie.", + "68626": "Niebawem cień mej matki ku mnie się pomyka,", + "68627": "Dusza to Antiklei, córy Autolyka.", + "68628": "Żyła ona, gdym z domu szedł pod Ilion święty.", + "68629": "Jej widok łzy wycisnął, tak byłem przejęty,", + "68630": "A jednak ją odpędzam mieczem od rozlanej", + "68631": "Krwi, choć z żalem, nim przyjdzie wieszczek wywołany.", + "68632": "I oto już się dusza Tejresjasza jawi", + "68633": "Z posochem złotym w ręku. Poznał mnie i prawi:", + "68634": "— O synu Laertesa, Odysie, i czemu", + "68635": "Świat rzuciłeś i słońcu uciekłeś jasnemu,", + "68636": "Aby widzieć umarłych i grozy siedlisko?", + "68637": "Zejdź na bok albo miecz swój nastawion spuść nisko,", + "68638": "Niech się krwi tej napiję i przyszłość wygadam. —", + "68639": "Tak rzekł, jam się usunął i do pochew wkładam", + "68640": "Mój miecz srebrnogwoździsty. Wieszcz czarnej posoki", + "68641": "Napił się i jął przyszłe obwieszczać wyroki:", + "68642": "— Cny Odysie! ty wrócić chciałbyś na okręcie", + "68643": "Do domu — lecz bóg jeden stoi ci na wstręcie;", + "68644": "Od gniewu Ziemioburcy nikt się nie wymiga:", + "68645": "Tyś mu syna oślepił — więc zemstą cię ściga.", + "68646": "A jednak wrócisz kiedyś w domowe pielesze;", + "68647": "Hamuj tylko sam siebie i druhów twych rzeszę,", + "68648": "Bo gdy przez rozhukane burzą morskie szlaki", + "68649": "Przybijesz łodzią swoją do wyspy Trinakii,", + "68650": "Ujrzysz tam jałowice tuczne na rozłogu,", + "68651": "Pasące się na chwałę słonecznemu bogu.", + "68652": "Jeślibyś je oszczędził, pomny mej przestrogi,", + "68653": "Może byś wrócił kiedy z trudem w ojców progi.", + "68654": "Lecz jeśli nie oszczędzisz, zginą twoi męże,", + "68655": "Zginie okręt, acz ciebie zguba nie dosięże.", + "68656": "Przecież późno, jak nędzarz wrócisz, bez drużyny,", + "68657": "Cudzym statkiem, a w domu zastaniesz ruiny,", + "68658": "Zuchwalców, co twe mienie i dostatek trwonią,", + "68659": "Co za twoją małżonką podarkami gonią.", + "68660": "Lecz ty przyjdziesz, ukrócisz harde zalotniki:", + "68661": "Naprzód chytrym fortelem pomieszasz im szyki,", + "68662": "Potem miecz twój w krwi gachów po jelce się zbroczy.", + "68663": "Co gdy spełnisz, weź wiosło, idź z nim w świat za oczy", + "68664": "Szukać ludzi, którzy nic o morzu nie wiedzą,", + "68665": "Którzy nieosoloną strawę zwykle jedzą,", + "68666": "Długowioślanych łodzi też nie znają wcale", + "68667": "Ni wioseł, istnych skrzydeł muskających fale.", + "68668": "Lecz abyś się nie zmylił, określę dokładnie:", + "68669": "Jeśli ktoś w obcej ziemi, widząc cię, zagadnie,", + "68670": "Że na barkach łopatę dźwigasz, złóż to brzemię", + "68671": "I wygładzone wiosło natychmiast wbij w ziemię,", + "68672": "A sam do Posejdona módl się; mórz władyka", + "68673": "Niech ma obiatę z kozła, toż z wieprza i byka.", + "68674": "Po czym wrócisz i bogom dasz hojne ofiary,", + "68675": "Zamieszkującym niebios niezmierne obszary,", + "68676": "A wszystkim po kolei. Na koniec przez morze", + "68677": "Przyjdzie śmierć, aby lekko, gdy starość cię zmoże,", + "68678": "Zabrać z sobą, z pośrodka narodu i drużby", + "68679": "Przez cię uszczęśliwionej. Niemylne to wróżby! —", + "68680": "Skończył wieszcz, a jam na to odrzekł: — Starcze miły,", + "68681": "Taki los już mi pewnie bogi naznaczyły;", + "68682": "Lecz powiedz, szczerej prawdy dowiedzieć się muszę:", + "68683": "Tam oto mej nieboszczki matki widzę duszę,", + "68684": "Siedzącą nad krwi strugą: milczy, i synowi", + "68685": "Ani w oczy popatrzy, ani słowa powie.", + "68686": "Cóż robić, o mój królu, żebym był poznany? —", + "68687": "Powiedziałem, a na to rzekł wieszcz wywołany:", + "68688": "— Jak zrobić? — Rzecz to łatwa; zaraz dam ci sposób:", + "68689": "Pozwól tylko tym marom nie żyjących osób", + "68690": "Krwi tej liznąć, a każda powie, co ma na dnie;", + "68691": "Lecz gdy wzbronisz, zamilknie i w głębiach przepadnie. —", + "68692": "Tak mówił duch Tejresja i gdy mi nawróżył,", + "68693": "Znowu się w ciemne gmachy Hadesu zanurzył.", + "68694": "Jam został sam nad dołem; minął czas niedługi,", + "68695": "Aż przyszła matka moja pić z tej krwawej strugi,", + "68696": "Poznała mnie i smutną powitała mową:", + "68697": "— Synu! Jakżeś się dostał w tę noc hadesową,", + "68698": "Kiedyś żyw? Wam żyjącym strach patrzeć na one", + "68699": "Srogie rzeki wałami wzdętymi pędzone!", + "68700": "Najbardziej na Okean, którego nie zbrodzi", + "68701": "Nikt a nikt pieszo, chyba w wydrążonej łodzi.", + "68702": "Czyś ty się tu zabłąkał, wracając ze swymi", + "68703": "Na okręcie spod Troi drogami błędnymi?", + "68704": "Czy dotąd nie widziałeś ni domu, ni żony? —", + "68705": "Tak pytała; jam na to, do głębi wzruszony:", + "68706": "— O matko! Jam z potrzeby wszedł w te kraje blade,", + "68707": "By ducha Tejresjasza zapytać o radę.", + "68708": "Jeszczem ani w Achai nie był, ni w Itace,", + "68709": "A tylko na włóczędze ciągłej żywot tracę,", + "68710": "Odkąd z Agamemnonem pod tabunną Troję", + "68711": "Wyszedłem staczać krwawe z Trojanami boje.", + "68712": "Lecz mów mi szczerą prawdę, o matko kochana!", + "68713": "W jakiż sposób napadła cię śmierć nieprzespana?", + "68714": "Zjadła-ż ciebie choroba? Czy łucznica ona,", + "68715": "Artemis, lekką strzałę wbiła ci do łona?", + "68716": "Mów o ojcu, o synu moim, co zostali:", + "68717": "Czy godność moją dzierżą, czyli też ją zdali", + "68718": "Komu z mężów, zwątpiwszy, czy żyję na świecie?", + "68719": "Powiedz, co tam małżonka moja myśli przecie?", + "68720": "Siedzi-ż jeszcze przy synu i z nim gospodarzy?", + "68721": "Czy poszła za którego z achajskich mocarzy? —", + "68722": "Tak pytałem, a matka rzekła w odpowiedzi:", + "68723": "— Ona zawsze stateczna sercem, dotąd siedzi", + "68724": "W zamku twym, gdzie dni wszystkie wśród tęsknej żałoby", + "68725": "Płyną jej, a na płaczach schodzą nocne doby.", + "68726": "Godności twej nikt nie wziął, a królewskie włości", + "68727": "Telemach zawsze trzyma, uprawia w cichości;", + "68728": "Czasem na ucztę sprasza, jak czynić należy", + "68729": "Temu, który najwyższą władzę w kraju dzierży,", + "68730": "A sam bywa zapraszan. Rodzic twój na łanie", + "68731": "Osiadł sobie i w mieście nigdy nie postanie.", + "68732": "Łoże jego nie świeci makatą tam żadną", + "68733": "Ni chlajnami; na zimę ma izbę czeladną,", + "68734": "W której sypia; zazwyczaj na ziemi w popiele", + "68735": "Kładnie się przy ognisku i łachman podściele;", + "68736": "W łagodniejsze zaś lato i jesień owocną", + "68737": "Rad chodzi po winnicach sypiać porą nocną,", + "68738": "Kędy sobie ze suchych liści łoże mości.", + "68739": "A nim zaśnie, wciąż duma o losów srogości", + "68740": "Sprzysiężonych na ciebie, i w serce się wpija", + "68741": "Nowy ból, a lat ciężar do reszty zabija.", + "68742": "Tak i mnie schnącą z żalu śmierć w końcu zabrała.", + "68743": "Synu! Mnie nie zabiła Artemidy strzała,", + "68744": "Co tak niespodziewanie i lekko przeszywa;", + "68745": "Mnie nie zjadła choroba, co duszę wyrywa", + "68746": "Z ciała bólem żartego, tylko, drogie dziecię,", + "68747": "Ciągła tęskność po tobie wyssała mi życie. —", + "68748": "Tak rzekła. We mnie drżała chęć niepowściągniona", + "68749": "Marę matki nieboszczki pochwycić w ramiona:", + "68750": "Trzykroć chciałem ją objąć myśląc, że przygarnę,", + "68751": "Trzykroć umkła mi z ręku i znikła jak marne", + "68752": "Senne widmo, a serce i rwie się, i goni", + "68753": "Tym gwałtowniej. Więc rzekłem tymi słowy do niej:", + "68754": "— O matko! Nie broń-że mi rozkoszy uścisku!", + "68755": "Czemuż się nie uściskać w tym cieniów siedlisku!", + "68756": "Niechby serca strapione w łzach zmieszanych razem", + "68757": "Ulgę sobie znalazły. A może obrazem", + "68758": "Złudnym tak Persefona przede mną majaczy,", + "68759": "Bym poznał całą bezdeń mej nędzy tułaczej? —", + "68760": "Rzekłem, a matka słowy zakwili tkliwemi:", + "68761": "— Synu! Najnieszczęśliwszy z ludzi na tej ziemi!", + "68762": "Nie zwiodła cię tym widmem groźna Persefona,", + "68763": "Lecz takim jest człek każdy, gdy życia dokona,", + "68764": "Kiedy ciała i kości z sobą nic nie sprzęga;", + "68765": "Wszystko strawi płomieni niszcząca potęga,", + "68766": "Odkąd z białymi kośćmi życie się rozbrata,", + "68767": "A dusza, jak sen lekka, w otchłanie ulata.", + "68768": "Teraz na świat powracaj i w pamięci żywej", + "68769": "Chowaj to! Kiedyś żonie opowiesz te dziwy. —", + "68770": "Gdyśmy tak rozmawiali, przyszły z różnej strony", + "68771": "Dusze niewiast, wypełzłe z krain Persefony,", + "68772": "Wszystko żony i córy mężów wielkiej sławy.", + "68773": "Cienie te obstąpiły dokoła dół krwawy.", + "68774": "Widząc to przemyśliwam, jak pytać po jednej,", + "68775": "I na trudność ten sposób zdał się odpowiedny,", + "68776": "Żem wydobył miecz długi, wiszący u boku,", + "68777": "I wzbroniłem duszyczkom pić we krwi potoku.", + "68778": "Więc po jednej puszczałem, o miano rodowe", + "68779": "Pytając. Takem poznał te mary grobowe.", + "68780": "Pierwsza pomknęła na mnie Tyro urodziwa,", + "68781": "Zacnego Salmoneja córą się nazywa,", + "68782": "A Kreteja małżonką. Ta czasy dawnymi", + "68783": "Kochała się w Enipie, z wszystkich rzek na ziemi", + "68784": "Najpiękniejszej, i często biegła na wybrzeże", + "68785": "Enipu. Więc Posejdon na się postać bierze", + "68786": "Tego bożka i w rzeki wirowym zakręcie", + "68787": "Napadł ją — ona w boskie gdy wpadła objęcie,", + "68788": "Z obu stron buchła w górę fala purpurowa", + "68789": "I wzdąwszy się sklepieniem przed ludźmi ich schowa.", + "68790": "Z miłosnego uścisku gdy panna się cuci,", + "68791": "Dłoń jej ściska i takie słowa bożek rzuci:", + "68792": "— Chwała ci za ten uścisk rozkoszy jedyny.", + "68793": "Rok nie przejdzie, a dzielne urodzisz mi syny.", + "68794": "Z niebiany dzielić łoże jest błogosławieństwem.", + "68795": "Opiekuj się jak matka tych chłopiąt maleństwem,", + "68796": "A teraz idź do domu, nie mów nic przed nikim,", + "68797": "Żeś była z Posejdonem, wielkim mórz władnikiem! —", + "68798": "Rzekł i wskoczył, a fala nakryła go wzdęta.", + "68799": "Tyro zaszedłszy w ciążę powiła bliźnięta:", + "68800": "Peliasa i Neleja. Tak jeden jak drugi", + "68801": "Wyszli z czasem na dzielne Kronionowe sługi.", + "68802": "Pelias siedział na Jolku, sławnym z owiec chowu,", + "68803": "A Nelej na Pylosie. Innych synów znowu", + "68804": "Powiła Kretejowi ta królewska żona,", + "68805": "Jak Ajsona z Feresem, toż Amytaona.", + "68806": "Po niej jam Antiopę ujrzał krasawicę,", + "68807": "Chełpiącą się, że z Zeusem dzieliła łożnicę,", + "68808": "Że dała mu Amfiona i Zeta, co z czasem", + "68809": "Siedmiobramny gród Tebów wznieśli, murów pasem", + "68810": "Obwiedli; gdyby bowiem murów tych nie było,", + "68811": "Nie mogliby obronić Tebów własną siłą.", + "68812": "Po niej przyszła Alkmena, żona Amfitriona,", + "68813": "Którą Zeus pochwyciwszy w miłosne ramiona,", + "68814": "Spłodził z nią Heraklesa, męża serca lwiego.", + "68815": "Jawi się i Megara, córka zuchwałego", + "68816": "Krejona, za mąż dana Amfitryjonidzie,", + "68817": "Co słynął niezłomnością.", + "68818": "Wraz i matka idzie", + "68819": "Edypa, Epikasta, sławna strasznym czynem,", + "68820": "Gdyż w obłędzie dzieliła łoże z własnym synem,", + "68821": "Co ojca swego zabił. Bóstwa im na psotę", + "68822": "Przed ludźmi kazirodną wykryły sromotę.", + "68823": "Choć Edyp w pięknych Tebach Kadmejami rządził", + "68824": "Wyrok bogów na pasmo zgryzot go osądził.", + "68825": "Ona zaś w Hades poszła, gdy z rozpaczy wielkiej", + "68826": "Uwisła w zadzierzgniętym powrozie u belki,", + "68827": "A tak na syna głowę zwaliła te nędze,", + "68828": "Jakich skrzywdzonej matce dostarczyły jędze.", + "68829": "Widziałem także Chloris, piękność znamienitą,", + "68830": "Drogimi podarkami Neleja podbitą.", + "68831": "Ona z cór Amfionowych, który w Orchomenie,", + "68832": "Grodzie Miniów panował, najmłodsze stworzenie;", + "68833": "Jako pani Pylosu, a Neleja żona", + "68834": "Powiła mu dzielnego Nestora, Chromiona,", + "68835": "Potem Periklimena. W końcu przyszła Pera,", + "68836": "O którą rój sąsiednich kniaziów się napiera,", + "68837": "Lecz Nelej li takiemu da ją, jeśli jaki", + "68838": "Znajdzie się, co u króla Ifikla z Filaki", + "68839": "Stado krów krętorogich uwiedzie spod straży —", + "68840": "Sęk twardy, jednak pewien wieszczek się odważy", + "68841": "I rusza — ale bóstwa snadź mu nie sprzyjały,", + "68842": "Gdyż schwytan przez pastuchy jęczał czas niemały", + "68843": "W więzach — i tak dni wiele przesiedział zamknięty.", + "68844": "Aż gdy rok dobiegł kresu, kazał zdjąć mu pęty", + "68845": "Król Ifiklos w nagrodę, że wieszczek objawił", + "68846": "Przyszłość mu. Snadź tak Kronion wolą swoją sprawił.", + "68847": "Po niej żona Tyndara Leda się zjawiła.", + "68848": "Ta mężowi dwóch dziarskich chłopaków powiła:", + "68849": "Kastora, co najdziksze ujeżdżał rumaki,", + "68850": "Polydeuka, co bił się sławnie na kułaki.", + "68851": "Obadwaj dotąd żyją w karmiącej nas ziemi,", + "68852": "Gdyż pod ziemią uzacnił ich Zeus przed innymi.", + "68853": "Dzień przeżywszy mrą w drugim, i tak wciąż koleją", + "68854": "Mrąc i żyjąc, jak bogi w chwale swej jaśnieją.", + "68855": "Ifimedę Aleja żonę też widziałem —", + "68856": "Pyszną, że się Posejdon kochał w niej z zapałem —", + "68857": "Dwa syny mu powiła, lecz ci zmarli młodo:", + "68858": "Otosa i Efialta, głośnych swą urodą,", + "68859": "Gdyż ród ludzki przerośli ciał swoich długością,", + "68860": "A krom Oriona nikt im nie sprostał pięknością;", + "68861": "W dziewięciu bowiem leciech mierzyły ich bary", + "68862": "Dziewięć łokci, a znowu dziewięć sążni miary", + "68863": "Miał z nich każdy co najmniej od czuba po stopy.", + "68864": "Nie darmo samym bogom groźnymi te chłopy", + "68865": "Stali się, chcąc przebojem w olimpijskie progi", + "68866": "Wtargnąć i roznieść wojny, mordy i pożogi —", + "68867": "I spełniliby, gdyby nie ich wiek zielony…", + "68868": "Lecz syn Zeusa z prześlicznej Lety urodzony", + "68869": "Obu grotem ustrzelił, nim jeszcze puch młody", + "68870": "Zasiał się i zacienił im skronie i brody.", + "68871": "Po niej nadeszła Fedra, Prokris i Ariadna,", + "68872": "Ta zgubnego Minosa córa dziwnie ładna,", + "68873": "Którą ongi Tezeusz, gdy z Krety ostrowu", + "68874": "Chciał do Aten uwozić, zbył swego połowu,", + "68875": "Gdyż na wysepce Dii Artemis ją grotem", + "68876": "Swym ubiła, jak świadczył Dyjonizos o tem.", + "68877": "Więc Majra i Klymene, toż pełna sromoty", + "68878": "Przyszła i Erifyle, co za stroik złoty", + "68879": "Sprzedała swego męża.", + "68880": "Już mi niepodobna", + "68881": "Wszystkie zwać po imieniu, opisać z osobna", + "68882": "Te sławnych bohaterów i dziewki, i żony,", + "68883": "Bo i nocy by brakło, zwłaszcza że spóźniony", + "68884": "Czas nagli do spoczynku; a czy się położę", + "68885": "Tam w łodzi, z towarzyszmi, czy gdzie tu, w komorze,", + "68886": "Łasce waszej i bożej podróż mą oddałem”.", + "68887": "Skończył, a w zgromadzeniu naraz oniemiałem", + "68888": "Nastała uroczysta cisza w izbie ciemnej.", + "68889": "Wtem ozwał się Arety głos białoramiennej:", + "68890": "„Jakże wam się wydaje mąż ten, o Feaki?", + "68891": "Przy tym wzroście i kształcie ciała rozum taki!", + "68892": "On gość mój — ależ wolno uczcić go każdemu.", + "68893": "Po cóż naglić z odprawą? Lepiej potrzebnemu", + "68894": "Tułaczowi nie skąpić, kiedy z łaski nieba", + "68895": "Każdy z was chowa skarby większe, niż potrzeba”.", + "68896": "Na to do zgromadzonych starzec siwogłowy", + "68897": "Echeneos się zwrócił i rzekł tymi słowy:", + "68898": "„Mężowie! Do serc waszych mowa ta przypada;", + "68899": "Mądrze radzi królowa, słuchać ją wypada,", + "68900": "Lecz prawo do rozkazu służy li królowi”.", + "68901": "Na to mu Alkinoos tym słowem odpowie:", + "68902": "„Com przyrzekł, to i spełnię, pókim żyw i czuję,", + "68903": "I póki tym żeglownym Feakom panuję.", + "68904": "Lecz gość nasz, choć mu do dom tak śpieszno, niech z nami", + "68905": "Choć do jutra zabawi; ja się z podarkami", + "68906": "Tymczasem dlań uwinę. Na jego odprawie", + "68907": "Nam tu wszystkim zależy, najwięcej mej sławie,", + "68908": "Jako temu, co włada i stoi na czele”.", + "68909": "Na to odparł mu Odys obfity w fortele:", + "68910": "„O potężny Alkinie, królu pełny chwały!", + "68911": "Choćbyście mnie zmusili siedzieć tu rok cały,", + "68912": "Bylem powrót miał pewny, sute opatrzenie,", + "68913": "Przystałbym. To by nawet podniosło znaczenie", + "68914": "Wracającego do dom, a z mieszkiem niepróżnym.", + "68915": "Nie umiano by sobie rady dać z podróżnym", + "68916": "W Itace: z taką cześcią byłbym tam witany”.", + "68917": "Na to Alkin: „Odysie! Choć jak gość nieznany", + "68918": "Wszedłeś tu, jednak sądząc z postaci i twarzy,", + "68919": "Nie patrzysz na oszusta z rzędu tych nędzarzy,", + "68920": "Jakich po chleborodnej ziemi moc się kręci,", + "68921": "I trzeba czy nie trzeba, kłamią bez pamięci.", + "68922": "Lecz ty i słowem wdzięczny, duszą nieobłudny,", + "68923": "Wieszcza krojem w powieści opowiadasz cudnej", + "68924": "Wojsk argejskich niedolę i twą osobistą.", + "68925": "Otóż wyznaj mi szczerze, niech wiem prawdę czystą:", + "68926": "Czy ci się oni boscy męże pokazali,", + "68927": "Coś z nimi szedł pod Ilion, co tam głowy dali?", + "68928": "Teraz noc długa, bardzo długa — a do spania", + "68929": "Jeszcze nie czas, więc ciągnij swe opowiadania", + "68930": "I do boskiej Jutrzenki; mnie to nie unuży,", + "68931": "Choćbyś przygód swych powieść przewlókł jak najdłużej”.", + "68932": "Na to odrzekł mu Odys: „O królu Alkinie!", + "68933": "Bohaterze, którego sława wszędy słynie!", + "68934": "Jest czas i na gawędy, jest czas i na spanie;", + "68935": "Lecz gdy chcesz, abym dalej mówił, niech się stanie", + "68936": "Tobie gwoli: opowiem ową dolę smutną", + "68937": "Mych przyjaciół, co śmiercią zginęli okrutną,", + "68938": "Bo choć uszli pod Troją krwawego pogromu,", + "68939": "Śmierć znaleźli z rąk niewiast z powrotem do domu.", + "68940": "Owoż, gdy na skinienie groźnej Persefony", + "68941": "On tłum cieniów niewieścich zniknął rozpierzchniony,", + "68942": "Widziałem, jak Atrydy duch przyszedł posępny,", + "68943": "A z nim pomknął i orszak duchów nieodstępny", + "68944": "Tych wszystkich, co w Ajgista zamku dali głowy.", + "68945": "Ledwo krwi się tej napił cień Agamemnonowy,", + "68946": "Wraz mnie poznał, w głos łzami zaszlochał rzewnymi,", + "68947": "Ręce ku mnie wyciągnął, chcąc przygarnąć nimi;", + "68948": "Lecz darmo! Już z nich siła życia uleciała,", + "68949": "Dająca niegdyś gibkość członkom jego ciała!", + "68950": "Na ten widok serdeczne łzy mi się polały", + "68951": "I usta moje tymi słowy go witały:", + "68952": "— Sławny synu Atreja, o Agamemnonie!", + "68953": "Któż cię wtrącił w te śmierci nieprzespane tonie? —", + "68954": "Czy Posejdon cię zabił wśród morskiej przeprawy,", + "68955": "Nasyłając orkany i wichry na nawy?", + "68956": "Czyliś na lądzie zabit od wrażych warchołów,", + "68957": "Gdyś im zajmował stada baranów i wołów?", + "68958": "Czy gdy w żon swych i grodu stawali obronie?", + "68959": "Takem mówił. On na to odpowiedział: — O nie!", + "68960": "Nie, Laertio Odysie, w fortele obfity,", + "68961": "Jam z ręki Posejdona nie zginął zabity,", + "68962": "On nie nasłał orkanów ni wiatrów, gdym płynął,", + "68963": "Anim od wrażych ludzi na lądzie nie zginął:", + "68964": "Jeno Ajgist, ten wspólnik mej występnej żony,", + "68965": "Śmierć mi zadał. W gościnę przezeń zaproszony,", + "68966": "Byłem zabit na godach jako wół u żłobu.", + "68967": "Moich zaś towarzyszów, również bez sposobu", + "68968": "Obrony, zarzynano jakby wieprzów trzody,", + "68969": "Które w gościnnym domu zwykle rzną na gody", + "68970": "Czy weselne, czy inne, czy na wielkie święto.", + "68971": "Musiałeś nieraz widzieć, jak to ludzi rznięto", + "68972": "W pojedynkach lub w bitew zaciętych natłoku,", + "68973": "Ale wszystko to niczym przy onym widoku,", + "68974": "Kiedy to wkoło stołów zastawnych i kruży", + "68975": "Wiliśmy się po ziemi w krwi czarnej kałuży.", + "68976": "Wtenczas srodze mnie przeszył jęk córki Pryjama,", + "68977": "Kasandry: Klytajmestra dławiła ją sama", + "68978": "Przy mnie, już konającym. Jam wzniósł ręce obie", + "68979": "I za miecz schwycił; ona wydarła, i sobie", + "68980": "Precz poszła. Nawet powiek moich nie przywarła,", + "68981": "Gdym skonał, ani szczęk mych, otwartych do garła!", + "68982": "Nie wiem, czy obrzydliwsze na świecie jest zwierzę", + "68983": "Nad kobietę, gdy w taką zbrodnię się ubierze,", + "68984": "Jak w oną, na małżonku własnym dokonaną.", + "68985": "Jam marzył, że gdy wrócę, radość niespodzianą", + "68986": "Sprawię dzieciom, czeladce, wszystko mnie powita.", + "68987": "Alić ta przeniewiercza zbrodniarka kobieta", + "68988": "Nie tylko sama siebie, lecz rodzaj niewieści", + "68989": "Zbezcześciła, te nawet, co warte są cześci! —", + "68990": "Skończył, a jam mu na to: — Och! Sroży się, sroży", + "68991": "Od dawna nad plemieniem Atreja gniew boży!", + "68992": "Zeus za narzędzie zguby niewiastę obiera —", + "68993": "Wszak przez oną Helenę tylu już umiera,", + "68994": "A przez tę Klytajmestrę i tyś żywot stradał! —", + "68995": "Tak rzekłem. On mi na to znowu odpowiadał:", + "68996": "— O, nigdy nie poddawaj się pod rząd kobiecy!", + "68997": "Z czułości jej nie zwierzaj żadnej tajemnicy!", + "68998": "Udziel coś, a rzecz ważną w sobie zamknij szczelnie.", + "68999": "Lecz ciebie twa małżonka nie zdradzi bezczelnie,", + "69000": "Bo szlachetność i zacne mieszkają pochopy", + "69001": "W sercu Ikariosowej córy, Penelopy.", + "69002": "Kiedyśmy szli na wojnę, tyś ją kobieciną", + "69003": "Młodą w domu zostawił, u piersi z chłopczyną,", + "69004": "Który dziś już w poważnych mężów wstąpił grona.", + "69005": "Ojciec go wracający przyciśnie do łona", + "69006": "I syn szczęśliwy ojcu rzuci się w objęcia!", + "69007": "Mnie nawet żona moja widokiem dziecięcia", + "69008": "Oczu napaść nie dała, zgładziła mnie wprzódy!", + "69009": "Ale powiedz mi szczerze, szczerze, bez obłudy!", + "69010": "Czyś co o mego syna nie zasłyszał losie,", + "69011": "Bądź w Orchomenie, bądź też w piaszczystym Pylosie,", + "69012": "Bądź w Sparcie na Atrydy Menelaja dworze?", + "69013": "Gdyż mój Orest na ziemi żyw jeszcze w tej porze. —", + "69014": "Tak pytał; jam mu na to: — Atrydo! Daremnie", + "69015": "Chcesz mnie zbadać, gdyż nic się nie dowiesz ode mnie:", + "69016": "Bo nie wiem, a na próżno gadać nie przystało. —", + "69017": "Gdy nas dwóch tak na przemian z sobą rozmawiało,", + "69018": "Mieszając w nasze smutki łzę rzewną co chwila,", + "69019": "Pomknęła ku nam dusza Pelida Achilla,", + "69020": "Za nią dusza Patrokla z Antilocha duszą,", + "69021": "Wreszcie Ajas, co kształtem i olbrzymią tuszą", + "69022": "Wszystkie gasił Danaje — Achilla nie liczę.", + "69023": "Owóż duch Ajakidy od razu oblicze", + "69024": "Poznał moje i taką powitał mnie mową:", + "69025": "— Laertiado Odysie! O zuchwała głowo!", + "69026": "Na jakiż czyn się zrywasz, większy niźli wszystko,", + "69027": "Coś zrobił! Po co wszedłeś w to zmarłych siedlisko,", + "69028": "Gdzie z ludzi tylko cienie mdławe i bezwiedne?", + "69029": "Tak mówił, jam mu słowo posłał odpowiedne:", + "69030": "— O Achillu! Ty chwało i ozdobo nasza!", + "69031": "Przyszedłem tutaj gwoli wieszcza Tejresjasza,", + "69032": "By wróżył, czy rodzinną Itakę zobaczę!", + "69033": "Dotąd bowiem wciąż życie pędziłem tułacze,", + "69034": "I nogą nie postawszy w Achai ni w domu.", + "69035": "Lecz z twym szczęściem, Achillu, czy można się komu", + "69036": "Równać z nas? Jak bóg czczony byłeś ty na ziemi,", + "69037": "A dziś, będąc w Hadesie, trzęsiesz umarłemi;", + "69038": "Przeto nie masz ty czego na swój zgon narzekać. —", + "69039": "Rzekłem; on z odpowiedzią nie dał na się czekać:", + "69040": "— Odysie! Ty chcesz w śmierci znaleźć mi pociechę?", + "69041": "Wolałbym do dzierżawcy iść pod biedną strzechę", + "69042": "Na parobka, i w roli grzebać z ciężkim znojem,", + "69043": "Niż tu panować nad tym cieniów marnych rojem!", + "69044": "Lecz mów mi, co słyszałeś o grackim mym synie:", + "69045": "W domu-ż siedzi, czy w boje chodzi, męstwem słynie?", + "69046": "Toż mów, jakie o wielkim Peleju masz wieści?", + "69047": "Czy Myrmidony zawsze chowają go w cześci?", + "69048": "Czy Hellada i Ftyja czci mu swej uwleka,", + "69049": "Że stary, a na ręce i nogi kaleka?", + "69050": "O, czemuż ja nie taki, jak niegdyś bywało,", + "69051": "Gdym żył i na trojańskim polu błyszczał chwałą,", + "69052": "I w obronie Achiwów wycinał narody!", + "69053": "Obym na jedną chwilę znów silny i młody", + "69054": "Stał się i naraz w domu zjawił się rodzica!", + "69055": "Starłaby tych zuchwalców synowska prawica,", + "69056": "Którzy śmieli królewskiej uwłaczać mu cześci! —", + "69057": "Tak Achilles. Jam na to: — Żadnej, żadnej wieści", + "69058": "Nie miałem o Peleju; ale słuchajże mnie,", + "69059": "Opowiem ci o synu twym Neoptolemie", + "69060": "Wiele rzeczy ciekawych, których byłem świadkiem,", + "69061": "Gdyż ja sam go przywiozłem własnym moim statkiem", + "69062": "Ze Skyros do pancernych Achiwów pod Troję.", + "69063": "Tam on w radach wojennych zwykle słowo swoje", + "69064": "Rzucał pierwszy; przemawiał i mądrze, i zdrowo;", + "69065": "Li Nestor go pobijał lub ja sam wymową.", + "69066": "A gdy przyszło na miecze rozprawiać się krwawo,", + "69067": "Nigdy nie został w tyle pomiędzy czerniawą,", + "69068": "Ino szedł naprzód, męstwem nad innych górował;", + "69069": "Siła też wrogów w boju obalił na pował.", + "69070": "Wszystkich tych nie policzę, z nazwisk nie wymienię,", + "69071": "Których, broniąc Danajów, posłał między cienie.", + "69072": "Li wspomnę Eurypyla, co go miednym grotem", + "69073": "Przebódł wskroś, bohatera, z nim dużo pokotem", + "69074": "Ktejców o ziem powalił — sprawka to kobieca;", + "69075": "Nigdym nie widział człeka wabniejszego lica", + "69076": "Niż Eurypyl; li Memnon piękniejszy od niego.", + "69077": "Potem kiedyśmy w konia wleźli drewnianego,", + "69078": "Co go Epej wyciosał, a mnie dozór dano,", + "69079": "Kiedy ma być zamkniętą, kiedy otwieraną", + "69080": "Ta kryjówka, mieszcząca książęta i wodze,", + "69081": "Niejeden tam z Achiwów na los płakał srodze", + "69082": "I dygotał ze strachu, lecz u twego syna", + "69083": "Nie widziałem łzy jednej; nic go nie ugina,", + "69084": "Bo ni razu z bojaźni nie zbladł mu rumieniec.", + "69085": "Przeciwnie, nieraz prosił mnie ten zapaleniec,", + "69086": "Bym go puścił z kryjówki; za oszczep miedziany,", + "69087": "Za miecz chwytał i rwał się wysiekać Trojany.", + "69088": "W końcu, gdyśmy Pryjamów wzięli gród wysoki,", + "69089": "On łupów i podarków nawiązawszy w troki,", + "69090": "Oddalił się na okręt, i żadną już strzałą", + "69091": "Ani mieczem draśnięty, z walk tych wyszedł cało,", + "69092": "Co dziw! Bo Ares w bitwie ślepe sypie cięcia! —", + "69093": "Rzekłem, a duch Achilla, ajackiego księcia,", + "69094": "Na asfodelu mroczną łąkę się oddalił,", + "69095": "Uradowan, żem syna męstwo tak wychwalił.", + "69096": "Inne zaś, co tam były, nieboszczyków cienie", + "69097": "Stały smutne, na swoje płacząc przeznaczenie;", + "69098": "A tylko cień Ajasa, syna Telamona,", + "69099": "Stał podal. Jego postać srodze zachmurzona", + "69100": "Przez to, żem go w zapasach przemógł i nagrodą", + "69101": "Wziął zbroję Achillesa, którą głosów zgodą", + "69102": "W dank dali mi Trojańce i Pallas-Atene,", + "69103": "A Tetys przeznaczyła za zwycięstwa cenę.", + "69104": "Było lepiej mi nigdy zwycięzcą nie zostać,", + "69105": "Niżby miała pod ziemię pójść ta wielka postać", + "69106": "Ajasa, co nad Greków wzrósł takimi czyny,", + "69107": "Że tylko go Achilles prześcigał jedyny.", + "69108": "Więc zagabłem Ajasa, witając serdecznie:", + "69109": "— O synu Telamona! A czybyś miał wiecznie", + "69110": "Gniewać się i po śmierci o zbroję, coś stracił,", + "69111": "Którą tylu klęskami Grek potem opłacił?", + "69112": "Bo z tobą, kiedyś runął, ty baszto warowna!", + "69113": "Jak po śmierci Achilla, żałość niewymowna", + "69114": "Ogarnęła Achiwów: wciąż płaczą za tobą!", + "69115": "Wszystkiego Zeus nawarzył; on to swoją złobą", + "69116": "Trapił wojska danajskie i ciebie tu wpędził.", + "69117": "Lecz zbliż się do mnie, królu! Rad bym pogawędził,", + "69118": "Zbliż się, już byś to z serca stary gniew wyrzucił! —", + "69119": "Rzekłem; on milczał. Po czym k'Erebu się zwrócił", + "69120": "I odszedł, ginąc w tłumie martwych nieboszczyków.", + "69121": "Może byłbym od niego dobył co z tajników", + "69122": "Lub wzajem on ode mnie, lecz właśnie pragnąłem", + "69123": "Poznać dusze, co przyszły i stały nad dołem.", + "69124": "Syn Zeusa, boski Minos, wpadł w oko najpierwej.", + "69125": "Siedzący z złotym berłem sądził on bez przerwy", + "69126": "Dusze zmarłych. Te stojąc, siedząc z obu boków", + "69127": "W bramie gmachu Aisa, słuchały wyroków.", + "69128": "Po nim znów olbrzymiego Oriona ujrzałem.", + "69129": "Na łące asfodelu pędził on nawałem", + "69130": "Zwierzynę wszystką, jaką w kniejach pozabijał,", + "69131": "Gdy żył i w ręku pałką spiżową wywijał.", + "69132": "Widziałem i Tityosa, syna Gai świętej —", + "69133": "Zalegał dziewięć stajań leżąc rozciągnięty.", + "69134": "Dwa sępy, jeden z prawej strony, drugi z lewej,", + "69135": "Choć ich spędzał, spod skóry darły z niego trzewy.", + "69136": "Kara za Leto, Zeusa boską nałożnicę,", + "69137": "Którą on był znieważył, gdy ta okolicę", + "69138": "Panopej przechodziła, do Pyto w podróży.", + "69139": "Widziałem i Tantala. Staw widziałem duży,", + "69140": "Kędy stał zanurzony aż po samą brodę.", + "69141": "Choć pić chciał, nie mógł ust swych zanurzyć w tę wodę,", + "69142": "Bo ilekroć się schylił, by jej nabrać usty,", + "69143": "Tylekroć uciekała, ino się grunt pusty", + "69144": "Został pod nim, wysuszon przez duchy złowrogie.", + "69145": "Nad nim i drzew gałęzie wisiały rozłogie,", + "69146": "Pełne jabłek rumianych, słodkich fig i gruszek,", + "69147": "Toż granatów, oliwek, lecz byle staruszek", + "69148": "Wspiął się, aby rękami uszczknąć owoc który,", + "69149": "Wichr się zrywał, gałęzie podbijał do góry…", + "69150": "Syzyfa takżem widział, i to w strasznych mękach;", + "69151": "Ogromną bryłę skały dźwigał on na rękach", + "69152": "I wtaczał ją na górę z mordęgą niemałą,", + "69153": "Podsadzając się pod nią, a gdy się zdawało,", + "69154": "Że ją wtoczył już na szczyt, skręcała się skała", + "69155": "I z łoskotem piorunu znów na dół spadała,", + "69156": "A on znów ją pod górę wtaczał. Krwawym potem", + "69157": "Członki jego okryte, twarz kurzem i błotem.", + "69158": "Po czym Heraklesowe widmo tuż przy dole", + "69159": "Stanęło, on sam bowiem siedział w bogów kole", + "69160": "Na niebiańskiej biesiadzie z Hebą na pieszczocie.", + "69161": "Wkoło widma, mar roje, ni to ptaków krocie", + "69162": "Spłoszonych, wciąż szeleszczą… On jak noc ponury", + "69163": "Stal z łukiem i napinał bełt nastrzępion pióry,", + "69164": "Groźnie patrząc i gotów grot miotać za grotem,", + "69165": "Przez pierś jego pas wisiał rzemienny, a złotem", + "69166": "Rżniętym w cudne figury zdobny i łyszczący:", + "69167": "Był tam niedźwiedź, odyniec, lew groźnie patrzący,", + "69168": "Toż szermierki i bitwy, rzezie krwi niesyte,", + "69169": "Dość, że kto dzieło takie stworzył znamienite,", + "69170": "Niech się już o piękniejsze nie kusi daremnie!", + "69171": "Herakles wraz mnie poznał, gdy się wpatrzył we mnie,", + "69172": "I tak do mnie przemówił jego cień markotny:", + "69173": "— O synu Laertesa, Odysie obrotny!", + "69174": "Czy i ciebie tak samo okrutny los gniecie,", + "69175": "Jak mnie nękał, gdym jeszcze na jasnym żył świecie?", + "69176": "Syn ja Zeusa, a nędze były mym udziałem,", + "69177": "Wysługiwać się chłopu podłemu musiałem,", + "69178": "Który mnie robotami obarczał twardymi:", + "69179": "Kazał mi po psa chodzić aż tutaj w głąb ziemi,", + "69180": "Myśląc, że w drodze zginę od samego strachu.", + "69181": "Jam przecież wyprowadził psa z Aisa gmachu,", + "69182": "Bo Hermes i Pallada szli tam razem ze mną… —", + "69183": "Rzekłszy to zaraz odszedł w Hadesu głąb ciemną.", + "69184": "Jam został oczekując, czy się nie pokaże", + "69185": "Kto z dawnych bohaterów lub też inne twarze,", + "69186": "Z którymi by się rada spotkać dusza moja;", + "69187": "Pragnąłem Tezeusza, a z nim Pejritoja.", + "69188": "Lecz się zaczęły ściągać takie mar gromady,", + "69189": "A i z takim łoskotem, że mnie lęk zdjął blady;", + "69190": "Bałem się Persefony, czy ta z swej czeluści", + "69191": "Potwornego łba Gorgi na mnie nie wypuści.", + "69192": "Więc-em pobiegł na okręt, napędził drużynę,", + "69193": "By wsiadała, cumową odczepiła linę.", + "69194": "Ta, rozkazom posłuszna, rzuciła się w pędy", + "69195": "I przy wiosłach ław długich wnet zasiadła rzędy;", + "69196": "A okręt zrazu prądem mknął po oceanie,", + "69197": "Potem z wioseł pomocą — w końcu wiatr powstanie”.", + "69198": "Pieśń dwunasta", + "69199": "Syreny, Skylla i Charybda, bydło Heliosa", + "69200": "„Skoro okręt nasz prądy oceanu minął", + "69201": "I na bezkresny przestwór wód morskich wypłynął,", + "69202": "Pędzim k'wyspie Ajai, gdzie Eos się rodzi,", + "69203": "Gdzie mieszka z swym orszakiem i gdzie Helios wschodzi;", + "69204": "A stanąwszy u brzegu przy piaszczystej ławie,", + "69205": "Wysiadamy z okrętu, znużeni w przeprawie,", + "69206": "Spać się kładziem i śpimy do jutrzenki świtu.", + "69207": "Rankiem, gdy zrumieniła Eos strop błękitu,", + "69208": "Pchnąłem do zamku Kirki część druhów, by zwłoki", + "69209": "Elpenora przynieśli tu nad brzeg zatoki.", + "69210": "Potem drzew naścinawszy na wzgórku nad morzem", + "69211": "Ze łzami i żalami na stosie go złożem.", + "69212": "A gdy trupa i oręż ogień strawił razem,", + "69213": "Sypiem nad nim mogiłę, nakrywamy głazem,", + "69214": "A na wierzchu mogiły zatykamy wiosło.", + "69215": "Wszystko, cośmy zrobili, prędko się doniosło", + "69216": "Do Kirki. O powrocie już uwiadomiona,", + "69217": "Sama wnet przyszła strojna; za nią panien grona", + "69218": "Niosły czerwone wino, kołacze, mięsiwa.", + "69219": "Bogini przystąpiwszy, do nas się odzywa:", + "69220": "— Wy żywi, a w umarłych chodziliście kraje!", + "69221": "Śmierć dwukrotna! Na jednej inny poprzestaje.", + "69222": "Oj, wy śmiałki! A nuże, syćcie wasze głody,", + "69223": "Godujcie; za to jutro, gdy wstanie dzień młody,", + "69224": "Dalej w drogę! Ja sama powiem, jak i kędy,", + "69225": "Byście znów przez szaleństwo nie popadli w błędy", + "69226": "Ani w niebezpieczeństwo na wodzie lub ziemi —", + "69227": "Rzekła i nam dodała serca słowy temi.", + "69228": "Jakoż przez ten dzień wszystek, nim słońce zapadło,", + "69229": "Wyprawiliśmy stypę: piło się i jadło.", + "69230": "Lecz kiedy już wieczorna nadeszła godzina,", + "69231": "A spać legła przy cumach korabnych drużyna,", + "69232": "Wtenczas z sobą mnie na bok odwiodła bogini,", + "69233": "Usiadła na trawniku, jam też siadłszy przy niej,", + "69234": "Opowiadał jej całą podróż szczegółowie.", + "69235": "Na co mi boska Kirka w tych słowach odpowie:", + "69236": "— Kiedyś tak wszystko sprawił, posłuchać ci zda się,", + "69237": "Co powiem i co bóg sam przypomni ci w czasie.", + "69238": "Ty w kraj Syren zajedziesz, czarownic, co zdradzą", + "69239": "Tych wszystkich, jacy tylko o nie tam zawadzą.", + "69240": "Szaleniec, kto się zbliży i Syren tych śpiewy", + "69241": "Usłyszy! On nie ujrzy nigdy, póki żywy,", + "69242": "Ni małżonki, ni dziatek, ni ziemi rodzinnej:", + "69243": "Tak go sczaruje śpiew tych Syren słodkopłynny,", + "69244": "Które siedzą na łące, a wkoło nich gnaty", + "69245": "Ludzkie leżą stosami i ciał wyschłych szmaty.", + "69246": "Ty je mijaj, i zalep uszy towarzyszy", + "69247": "Woskiem miodnego plastru! Niech żaden nie słyszy", + "69248": "Głosu ich; lecz jeżeli sam byłbyś ciekawy", + "69249": "Posłuchać, to powrozem każ do masztu nawy", + "69250": "Przywiązać się a mocno, za nogi i ręce,", + "69251": "A wtedy się przysłuchaj dwóch Syren piosence.", + "69252": "Lecz gdybyś się wyrywał, wołał, by zdjąć pęty,", + "69253": "To masz być jeszcze mocniej powrozem ściśnięty.", + "69254": "Gdy tak szczęśliwie miniesz Syrenie pobrzeże,", + "69255": "Nie wytykam ci drogi. Czy okręt obierze.", + "69256": "Drogę w prawo lub w lewo, sam rozważysz sobie,", + "69257": "Która lepsza. Ja tylko opiszę ci obie:", + "69258": "Na jednej z wód wyłażą skał stromych urwiska,", + "69259": "Wzdęty wał Amfitryty o nie się rozpryska.", + "69260": "Skały te zowią bogi w swej mowie: *błędnymi*…", + "69261": "Żaden ptak ni gołąbka nie przemknie nad nimi", + "69262": "Z ambrozją, którą niesie dla ojca Kroniona,", + "69263": "Żeby od gładkiej skały nie była schwycona,", + "69264": "Lubo Zeus, gwoli liczby, zawsze nową stwarza.", + "69265": "Tutaj niechybna zguba czeka na żeglarza:", + "69266": "Ciała ludzkie i belek okrętowych szczęty", + "69267": "Schłoną albo płomienie, albo mórz odmęty.", + "69268": "Jeden li tylko okręt Argo, sławion wszędy,", + "69269": "Gdy wracał od Ajeta, mógł się przemknąć tędy —", + "69270": "Lecz te rafy i Argo by nie oszczędziły,", + "69271": "Gdyby nie pomoc Hery — Jazon był jej miły.", + "69272": "Dalej są dwie opoki: jednej szczyt się jeży", + "69273": "Aż w niebiosa, a na nim gruby obłok leży,", + "69274": "Co nie znika ni latem, ni czasu jesieni;", + "69275": "I ten szczyt się nie złoci od słońca promieni.", + "69276": "Nań się wdrapać lub zejść zeń — nie w ludzkiej to sile,", + "69277": "Choćby kto rąk dwadzieścia a i nóg miał tyle;", + "69278": "Głaz bowiem jak ociosan, gładki z każdej strony.", + "69279": "We środku ma jaskinię; otwór jej zwrócony", + "69280": "Ku ciemnościom Erebu. Więc oną jaskinię", + "69281": "Okręt twój, Odyseju, niechaj tak ominie,", + "69282": "By z pomostu w ten otwór żadna nie doniosła", + "69283": "Strzała, ciśnioną ręką łucznika z rzemiosła.", + "69284": "W tej jamie Skylla siedzi, słychać ją z daleka;", + "69285": "Skomli jakby miot szczeniąt i jak one szczeka.", + "69286": "Okropna to poczwara, i nikt jej widoku", + "69287": "Nie zniesie; sam bóg nawet nie dotrzyma kroku.", + "69288": "Łap dwanaście szkaradnych jest u tej bestyi,", + "69289": "I sześć szyj wyciągniętych, a na każdej szyi", + "69290": "Łeb sprośny, w paszczy zębów trzy rzędy, a przy tym", + "69291": "Gęstych, a chropoczących przeraźliwym zgrzytem.", + "69292": "Zwykle na dnie pieczary leży tułów spory,", + "69293": "A łby tylko wystawia z głębi onej nory,", + "69294": "I łapczywie czatując w paszcze swoje chwyta", + "69295": "Delfina, psa i wszystko, co ma Amfitryta", + "69296": "W swoim państwie podwodnym, wszystko, co się zdarzy,", + "69297": "Nie pochlubił się dotąd nikt z tylu żeglarzy,", + "69298": "By nie miał od niej szkody; każda jej paszczeka", + "69299": "Zwykle z łodzi unosi jednego człowieka.", + "69300": "Blisko od niej zobaczysz drugą taką skałę,", + "69301": "Lecz niższą, bo przerzucisz przez nią każdą strzałę.", + "69302": "Jest tam figowe drzewo ze skały zwieszone,", + "69303": "Pod nim groźna Charybda łyka morze słone;", + "69304": "Trzykroć w dzień je wyrzuca, trzykroć wciąga w siebie.", + "69305": "A gdy wciąga, o! niechże nie będzie tam ciebie!", + "69306": "Już by i sam Posejdon nie mógł cię ratować.", + "69307": "Pamiętaj, Odyseju, łódź swoją sterować", + "69308": "Najbliżej popod Skyllę, gdyż większym jest zyskiem", + "69309": "Sześciu ludzi utracić niż zginąć ze wszystkiem. —", + "69310": "Skończyła, a jam na to tak jej odpowiedział:", + "69311": "— Boginio! chciej odsłonić prawdę! Niechbym wiedział,", + "69312": "Czy uchodząc Charybdy łakomego garła,", + "69313": "Mógłbym Skyllę ukarać, że moich pożarła? —", + "69314": "Tom mówił, a bogini rzekła tymi słowy:", + "69315": "— Ty byś i Skyllę wyzwać na rękę gotowy;", + "69316": "Ty byś się porwał, śmiałku, i na same bogi.", + "69317": "Bo przecież nieśmiertelnym jest ten potwór srogi:", + "69318": "Nie da on ci się zabić, i nic go nie złamie.", + "69319": "Jeden środek: uciekać: na nic silne ramię…", + "69320": "Jeśli staniesz pod skałą, by wydać bój Skylli,", + "69321": "Ona sześć łbów powtórnie z czeluści wychyli", + "69322": "I drugich sześciu porwie. Śpiesznie więc przepływaj", + "69323": "Koło niej, a boginkę Kratais przyzywaj,", + "69324": "Matkę Skylli, co życie dała tej szkaradzie.", + "69325": "Ta ją wstrzyma, i odtąd nie będzie na zdradzie.", + "69326": "Dalej ostrów Trinakii trafisz: tam na łące", + "69327": "Do boga słonecznego stada należące", + "69328": "Pasą się; jest stad siedem owczych, siedm wołowych,", + "69329": "A w każdym po pięćdziesiąt; nigdy liczba owych", + "69330": "Nie zwiększa się, nie zmniejsza. Dwie nimfy je pasą:", + "69331": "Lampetia z Faetusą, obie cudne krasą.", + "69332": "Helios je miał z Neajrą. O swe córki dbała", + "69333": "Matka, gdy już podrosły, daleko wysłała", + "69334": "Aż na ostrów Trinakii, by trzody ojcowskie", + "69335": "I woły ciężkorogie pasły dziewy boskie.", + "69336": "Jeśli, na powrót pomny, oszczędzisz te trzody,", + "69337": "To wrócisz, chociaż nędzarz, do swojej zagrody.", + "69338": "Lecz jeśli je naruszysz, twój okręt z drużyną", + "69339": "Zginąć musi — ty ujdziesz, ale cię nie miną", + "69340": "Nieszczęścia, i choć wrócisz do dom i rodziny,", + "69341": "To późno, biedny bardzo, sam jeden, jedyny. —", + "69342": "Tak mówiła. Wtem jutrznia zabłysła na niebie.", + "69343": "Kirka mnie pożegnawszy odeszła do siebie;", + "69344": "Ja na okręt zwołałem czeladź rozpierzchnioną,", + "69345": "Kazałem, by od brzegu liny odczepiono.", + "69346": "A gdy wszyscy zasiedli rzędem długie ławy,", + "69347": "Wiosłami pruć zaczęli morski nurt słonawy.", + "69348": "Wtem od ziemi na okręt nasz modrawodziobny", + "69349": "Wiatr pociągnął, nasłany od Kirki nadobnej,", + "69350": "Pięknowłosej bogini, przewodnik żeglugi.", + "69351": "Ład zrobiwszy na nawie, płyniemy czas długi", + "69352": "Milczący, nieruchomi, na wiatr i ster zdani.", + "69353": "W końcu tak się ozwałem:", + "69354": "— Druhowie kochani!", + "69355": "Nie jednemu ni kilku zwierzam się wybranym", + "69356": "Z przeznaczeniem, od Kirki mnie przepowiedzianym,", + "69357": "Lecz wszystkim chcę obwieścić, jaką przyszłość wróży;", + "69358": "Czy zginiem, czy szczęśliwie powrócim z podróży?", + "69359": "Najpierw radzi bogini na śpiewy zwodzące", + "69360": "Głuchym być owych Syren, co siedzą na łące.", + "69361": "Mnie jednemu li wolno słuch mieć dla ich śpiewu,", + "69362": "Lecz trzeba mnie przywiązać k'masztowemu drzewu", + "69363": "I spętać powrozami za nogi i ręce,", + "69364": "Bym nie drgnął; lecz jeżeli owe więzy skręcę", + "69365": "Lub zawołam: Puszczajcie! — odmówcie posłuchu", + "69366": "I mocniejszymi pęty skrępujcie co duchu. —", + "69367": "Tak więc część przepowiedni zwierzyłem drużynie.", + "69368": "Okręt nasz, gnany wiatrem, pod ostrów podpłynie", + "69369": "Dwóch Syren, a wtem naraz wiatr ucichł i wodne", + "69370": "Fale się wygładziły jak niebo pogodne:", + "69371": "Któryś bóg je uciszył. Poskoczyli nagle", + "69372": "Towarzysze na nogi, aby zwinąć żagle", + "69373": "I na dnie łodzi złożyć; po czym rozbijano", + "69374": "Nurt wiosłami, aż morze pokryło się pianą.", + "69375": "Jam wtedy miednym nożem krąg wosku na części", + "69376": "Krajał drobno i gniótł z nich gałki w silnej pięści;", + "69377": "Wosk prędko stał się miękki, już samym gnieceniem,", + "69378": "Już rozgrzany gorącym Heliosa promieniem;", + "69379": "Co zrobiwszy, każdemu zalepiłem słuchy.", + "69380": "Potem do mnie się wzięto; związali mnie druhy", + "69381": "Do masztu powrozami za nogi i barki", + "69382": "I wziąwszy się do wioseł, gnali okręt szparki.", + "69383": "A gdyśmy się zbliżyli do wyspy tej brzegu,", + "69384": "Syreny, widząc nawę gnaną w pełnym biegu,", + "69385": "Pieszczonymi głosami śpiew zawiodły taki:", + "69386": "— Zbliż się, chlubo Achiwów, Odysie z Itaki!", + "69387": "Zbliż do lądu! Posłuchaj, jak śpiewamy cudnie!", + "69388": "Nikt tu jeszcze na czarnym nie przemknął się sudnie,", + "69389": "Żeby się nie zatrzymał na dźwięk naszych pieni;", + "69390": "Owszem, wszyscy śpiewaniem tym rozweseleni,", + "69391": "Oświeceni mądrością płyną sobie dalej.", + "69392": "Wiemy, co niegdyś Grecy, Trojanie doznali", + "69393": "Nieszczęść, z bogów naprawy, na Ilionu polach,", + "69394": "Wiemy o wszystkich ziemskich dolach i niedolach. —", + "69395": "Tak śpiewały, a we mnie już żądza się budzi", + "69396": "Słuchać jeszcze tych śpiewów; więc mrugam na ludzi,", + "69397": "By przyszli mnie rozpętać. — Okręt pędzi chyżo.", + "69398": "Wtem Euryloch, Perimed do mnie się przybliżą", + "69399": "I przywiążą do masztu silniej powrozami.", + "69400": "Tymczasem wyspa Syren została za nami,", + "69401": "Już ich głosu i śpiewu prawie nikt nie słyszy.", + "69402": "Więc wosk z uszu odlepiał każdy z towarzyszy,", + "69403": "A i mnie z onych pętów też oswobodzili.", + "69404": "Minąwszy zatem wyspę, ujrzałem w tej chwili", + "69405": "Jakby dym i wełn wielki łamiący się z grzmotem,", + "69406": "Aż z rąk wiosła wypadły ze strachu i potem", + "69407": "Same biły się z falą; a nawa jak wryta", + "69408": "Wraz stanęła, bo nikt się do wioseł nie chwyta.", + "69409": "Widząc to, cały pomost przebiegłem i mową", + "69410": "Taką cuciłem martwą czeladź okrętową:", + "69411": "— Bracia! Tyle już nieszczęść przeszliśmy i znamy!", + "69412": "Nic tu nie ma gorszego niż wtenczas wśród jamy", + "69413": "Kyklopskiej, kiedy kamień zawalił nam wniście.", + "69414": "Jednak stamtąd — pamięta każdy oczywiście —", + "69415": "Jakem wywiódł was głową chytrą a przezorną.", + "69416": "Nuże, chłopcy! Co każę, wykonać mi sforno!", + "69417": "Wszyscy niech chwycą wiosła, rzędem zajmą ławy", + "69418": "I wiosłują co siły. Może Zeus łaskawy", + "69419": "Sprawi, że nas ucieczka od śmierci uchroni.", + "69420": "Ty zaś, sterniku, który ster nawy masz w dłoni,", + "69421": "Omijaj — a przestrogę wyryj sobie w głębi —", + "69422": "Owe dymy i wiry, gdzie morze się kłębi,", + "69423": "A bierz się popod skałę, bo gdybyś przypadkiem", + "69424": "Skręcił tam, koniec z nami byłby i ze statkiem. —", + "69425": "Skończyłem. Oni rozkaz natychmiast spełnili;", + "69426": "Lecz o nieuniknionej nie rzekłem nic Skylli,", + "69427": "Aby drużyna moja, gdyby śmierć spostrzegła,", + "69428": "Zbiwszy się w trwożną kupę, wioseł nie odbiegła.", + "69429": "Już też i ja, niepomny na rozkaz surowy", + "69430": "Dany od Kirki, chciałem na bój być gotowy.", + "69431": "Jakoż zbroję-m wdział na się, dwa oszczepy w obie", + "69432": "Ręce-m wziął, i stanąłem na okrętu dziobie,", + "69433": "Pewien, że potwór, z skalnej wypadłszy komyszy,", + "69434": "Stąd zacznie mi porywać moich towarzyszy.", + "69435": "Lecz nigdziem go nie zoczył, choć w szczelinach skały", + "69436": "Aż do znużenia oczy go moje szukały.", + "69437": "Pod strachem wpłynęliśmy w przesmyk, gdzie szła droga:", + "69438": "Tu nam groziła Skylla, tam Charybda sroga,", + "69439": "Co bezdenną paszczęką słoną wodę żłopie,", + "69440": "A kiedy ją wyrzuca, jak w kotła ukropie", + "69441": "Kipiała ona kołbań i białymi piany", + "69442": "Po szczyt obryzgiwała obu skał tych ściany;", + "69443": "A znów gdy słoną topiel wciągała do garła,", + "69444": "Skały się trzęsły, kołbań do dna się rozwarła,", + "69445": "Aż widać było mułu czarnego pokłady.", + "69446": "Struchleli na ten widok; przestrach zdjął ich blady,", + "69447": "Bo już śmierć nieochybna przed oczami stała.", + "69448": "Wtenczas Skylla wypadłszy sześciu nam porwała", + "69449": "Z nawy, a wszystko chłopcy i silne, i żwawe.", + "69450": "Owoż gdym się obejrzał na druhów i nawę,", + "69451": "Ujrzałem ręce, nogi w powietrzu drgające", + "69452": "Nad sobą, i ich głowy na mnie wołające:", + "69453": "— Odysie! raz ostatni wyjękli biedacy.", + "69454": "Na brzegu z długą żerdką siedzący rybacy", + "69455": "Rybom zdradliwą pastwę rzucają do toni,", + "69456": "Wbitą na róg wołowy; rybki idą do niej", + "69457": "I trzepocące na brzeg porwane są wędką:", + "69458": "Z takim oni trzepotem śmigli w otwór prędko,", + "69459": "Gdzie ten smok żreć ich począł, a w najsroższej męce", + "69460": "Krzycząc, do mnie błagalnie wyciągali ręce.", + "69461": "Nigdym okropniejszego nie spotkał widoku", + "69462": "W burzach morskich i w przygód przeróżnych natłoku.", + "69463": "Wymknąwszy się z Charybdy i Skylli przesmyku,", + "69464": "Przybyliśmy do wyspy bożej, gdzie bez liku", + "69465": "Heliosowego bydła na łąkach się pasa;", + "69466": "Moc owiec i jałowic rogatych tam hasa,", + "69467": "Że kiedym był na morzu podal, już się dało", + "69468": "Słyszeć, jak tam w zagrodach to bydło ryczało.", + "69469": "Zaraz na pamięć przyszły i te słowa wieszcze", + "69470": "Wróżbity Tejresjasza, nie mniej inna jeszcze,", + "69471": "Od ajajskiej bogini dana mi przestroga,", + "69472": "Abym unikał wyspy słonecznego boga.", + "69473": "Więc ze ściśnionym sercem rzekłem: — Przyjaciele!", + "69474": "Uważajcie, co powiem, wróżby wam udzielę,", + "69475": "Którą duch Tejresjasza dał mi, a i onych", + "69476": "Rad dobrych, od ajajskiej Kirki udzielonych,", + "69477": "Żeby z dala omijać dla nas niebezpieczny", + "69478": "Ostrów, gdzie stada swoje trzyma bóg słoneczny:", + "69479": "Jakieś bowiem nieszczęście wielkie nas tam czeka.", + "69480": "Więc, chłopcy, opłyniemy ten ostrów z daleka. —", + "69481": "Tak rzekłem; oni smutnie pozwieszali głowy;", + "69482": "Lecz Euryloch gniewnymi napadł na mnie słowy:", + "69483": "— Okrutny! Puszysz siłą: ciebie z nóg nie zwali", + "69484": "Trud żaden, członki twoje ukute ze stali.", + "69485": "Przeto drużynie, zbitej pracą i niewczasem,", + "69486": "Nie dasz wysiąść, pokrzepić się snem i popasem", + "69487": "Tam, na ziemi oblanej wodą, i w uporze", + "69488": "Każesz ominąć wyspę, aby w nocnej porze", + "69489": "Tłuc się po mglistym morzu, nie wiedzieć gdzie, po co?", + "69490": "Przecież najsroższe wichry najzwyklej dmą nocą,", + "69491": "Gdzież się skryjem? Jak pewnej możemy ujść śmierci,", + "69492": "Jeżeli burza przyjdzie, a nawą zawierci", + "69493": "Bądź Not wściekły, bądź Zefir? W takiej zawierusze", + "69494": "Wbrew bogów woli giną okręty i dusze.", + "69495": "Poddajmy się więc nocy, nie będzie na zdradzie;", + "69496": "Wieczerzę przyrządzimy tutaj na pokładzie,", + "69497": "A rano znowu wsiędziem pruć bezbrzeżne wody. —", + "69498": "Rzekł Euryloch i drudzy przyklaśli do zgody.", + "69499": "Lecz jam zwietrzył od razu, że bies sprawę gmatwa;", + "69500": "Więc rzekłem: — Eurylochu! Zaprawdę, rzecz łatwa", + "69501": "Przemóc mnie, kiedy wszyscy idą na przekorę.", + "69502": "Dobrze, lecz wprzód przysięgę od was tu odbiorę,", + "69503": "Że jeśli na tej wyspie na stada traficie", + "69504": "Jałowic albo owiec, ni jawnie, ni skrycie", + "69505": "Nikt się na nie nie targnie. Głód nas tu nie zmorzy:", + "69506": "Kirka nas opatrzyła w żywność z łaski bożej. —", + "69507": "Rzekłem, oni przysięgę świętą wykonali,", + "69508": "Że bydła nie tkną. Zatem nie płynąc już dalej,", + "69509": "Zawinęliśmy w przystań wydrążoną nawą", + "69510": "Nie opodal wód słodkich, i drużyna żwawo", + "69511": "Wyskoczyła, wieczerzę na brzegu przyrządza.", + "69512": "A gdy się już nasyci zgłodniała ich żądza,", + "69513": "Nuż opłakiwać pamięć drogich towarzyszy,", + "69514": "Których Skylla wciągnęła do swoich komyszy;", + "69515": "Aż nareszcie, spłakani, krzepiącym snem zasną.", + "69516": "Trzy części nocy przemkło i gwiazdy już gasną,", + "69517": "Gdy oto chmurowładny Zeus wzbudził wichurę,", + "69518": "Pędzącą zewsząd chmury, że aż w jedną chmurę", + "69519": "Ląd zawinął i morze, i spadła ciemnica.", + "69520": "O świcie, gdy Jutrzenka wstała krasnolica,", + "69521": "Wciągnęliśmy łódź naszą w wydrążenie skały,", + "69522": "Gdzie nimfy swoje pląsy i zebrania miały,", + "69523": "Po czym zwoławszy swoich, rzekłem do gromadki:", + "69524": "— Dość żywności i wina jest tu, moje dziatki.", + "69525": "Przeto wara od bydła! Nuż licho się czepi!", + "69526": "Tych jałowic i owiec nie tykać najlepiej,", + "69527": "Bo to własność Heliosa te stada na łące;", + "69528": "Groźny pan, słuch ma dobry, oczy wszechwidzące. —", + "69529": "Rzekłem; oni uznali moc mego zakazu.", + "69530": "Odtąd Not cały miesiąc dął nam, i ni razu", + "69531": "Inny wiatr okrom Eura i Nota nie wiewał.", + "69532": "Więc dopóki zapasy każdy rad spożywał,", + "69533": "To i bydła nie tykał, bo i nie czuł głodu;", + "69534": "Lecz gdy żywność w okręcie wybrano do spodu,", + "69535": "Rozbiegły się po wyspie zgłodniałe biedaki", + "69536": "Łowić, co do rąk wpadło, czy ryby, czy ptaki.", + "69537": "Jam rad samosam chadzał, modły gorącemi", + "69538": "Prosić bogów o powrót rychły do mej ziemi.", + "69539": "A gdym raz się od moich odbił i w ustronie", + "69540": "Zaszedł ciche, umyłem, jak się godzi, dłonie,", + "69541": "I do bogów olimpskich pobożniem się korzył,", + "69542": "A te mi sen zesłały, i sen mnie był zmorzył.", + "69543": "Wtenczas właśnie Euryloch nawiązał sieć zdrady:", + "69544": "— Towarzysze niedoli! — rzekł. — Słuchać mej rady!", + "69545": "Zaprawdę, śmierć dla człeka każda niedogodna,", + "69546": "Lecz żadna tak okropna nie jest, jak śmierć głodna.", + "69547": "Dalej więc! co najlepsze byki z paszy spędźmy", + "69548": "I bogom nieśmiertelnym obiatę poświęćmy.", + "69549": "A kiedyś, do Itaki gdy wrócim ojczystej,", + "69550": "Cześć powinną odbierze ten bóg promienisty,", + "69551": "Chram mu wzniesiem, ozdoby sprawim złotolite.", + "69552": "Lecz jeśli się pogniewa o bydło pobite", + "69553": "I nasz okręt wraz z nami na zgubę przeznaczy,", + "69554": "A bogi mu pomogą, to wolałbym raczej", + "69555": "Od razu morską wodą zalać sobie duszę,", + "69556": "Niż w tej pustce na długie skazać się katusze. —", + "69557": "Skończył; oni zgodnymi wtórząc mu okrzyki", + "69558": "Nuż spędzać Heliosowe na obiatę byki,", + "69559": "Które w pobliżu nawy chodziły po trawie,", + "69560": "Szerokołebne, z wszystkich najpiękniejsze prawie.", + "69561": "Spędzone otoczyli, bóstw potęgi święte", + "69562": "Wezwali, mietli listki na dębie uszczknięte,", + "69563": "Gdyż jęczmienia nie mieli. Owoż gdy skończono", + "69564": "Modły, bydła nabito, ze skór obłupiono;", + "69565": "Wycięte udźce, tłuszczem dwukrotnie spowite,", + "69566": "Nieociekłymi ze krwi mięsami nakryte,", + "69567": "Wraz z trzewiami w ofiarnym skwarzyli płomieniu,", + "69568": "Lecz że wina zabrakło, wody k'pokropieniu", + "69569": "Użyto. Więc na stosie gdy udźce zgorzały,", + "69570": "Resztę mięsiw na mniejsze krajano kawały", + "69571": "I wkładano na rożny.", + "69572": "Wtem z drzemoty mojej", + "69573": "Zbudziwszy się, poszedłem ku morskiej ostoi,", + "69574": "A zbliżając się k'nawie dwakroć owioślonej,", + "69575": "Zalatywał mnie dymek ofiary spalonej.", + "69576": "Struchlałem i tę skargę zaniosłem do nieba:", + "69577": "— Ojcze Zeusie! Wy, bogi! Zguby mej wam trzeba,", + "69578": "Że mnie snem zmorzyliście, aby ci niegodni,", + "69579": "Nie widząc mnie, bezecnej dokonali zbrodni. —", + "69580": "Wtem Lampetia w powiewnym wionęła rańtuchu,", + "69581": "Do Heliosa wiadomość zanosząc co duchu", + "69582": "O bykach porzezanych. Wstrząsł się Promienisty", + "69583": "I wołał wrząc od gniewu: — Zeusie wiekuisty!", + "69584": "I wy wszyscy bogowie! Mścijcie się okrutnie", + "69585": "Na drużynie Odysa! Zuchwałe te trutnie", + "69586": "Wycięli moje stada, na które patrzałem", + "69587": "Z lubością, gdy na gwiezdne błękity wjeżdżałem", + "69588": "Lub gdym z niebios się staczał ku ziemskiej krawędzi.", + "69589": "Jeśli kara za rozbój łotrów tych oszczędzi,", + "69590": "Zejdę w mroki Hadesu świecić nieboszczykom! —", + "69591": "Na to Zeus, chmur i wiatrów przewodzący szykom:", + "69592": "— Heliosie! Świeć jak zawsze bogom tu na niebie,", + "69593": "I ziemi, która ludzi wykarmia przez ciebie,", + "69594": "Wnet ja na ten ich okręt piorun cisnę z góry", + "69595": "W mórz środkowiu i okręt strzaskam w drobne wióry! —", + "69596": "Rzecz tę wiem od Kalypsy, onej krasawicy,", + "69597": "A jej z tym się Hermejas zwierzył w tajemnicy.", + "69598": "Przyszedłszy więc do nawy i morskiego brzegu,", + "69599": "Jąłem ostro strofować wszystkich po szeregu.", + "69600": "Lecz cóż począć? Porznięte leżały bydlaki!", + "69601": "Niebawem i złowróżbne zjawiły się znaki:", + "69602": "Skóry same pełzają, na rożnach mięsiwa", + "69603": "Ryczą, a i surowe rykiem się odzywa.", + "69604": "Sześć dni tak używali na mięsie zbytniki,", + "69605": "Heliosowi najlepsze pozjadawszy byki.", + "69606": "Lecz Zeus Kronion gdy zesłał siódmy dzień z kolei,", + "69607": "Nagle wiatr ustał, srogiej nie było już wiei.", + "69608": "Wsiadamy więc, sterujem na morze otwarte,", + "69609": "Maszt już dźwignion i jasne żagle rozpostarte.", + "69610": "Gdy za nami Trinakii został smug zielony,", + "69611": "Nie widzim nic krom nieba i wód z żadnej strony.", + "69612": "Wtedy Zeus ciemnomodrym nad nimi obłokiem", + "69613": "Zwiesił się, i noc była na morzu głębokiem.", + "69614": "Okręt ledwo się ruszał. Zachodni wiatr zadął", + "69615": "Wściekłym gwizdem i zmącił do dna wody padół;", + "69616": "On to liny masztowe zdarł jednym napadem,", + "69617": "I maszt się zwalił; w środek posypał się gradem", + "69618": "Wszystek sprzęt; maszt o tyły okrętu zawadził,", + "69619": "Łeb strzaskał sternikowi, z pomostu go zsadził,", + "69620": "Że jak nurek w głąb pornął, a zgniecione ciało", + "69621": "Duch opuścił. — Wtem nagle nad nami zagrzmiało!", + "69622": "Piorunem Zeus padł w okręt z łoskotem; wstrząśnięcie", + "69623": "Od góry aż do spodu czuć było w okręcie,", + "69624": "Toż siarki zapach. Wszystka z pomostu drużyna", + "69625": "Zmieciona, wpadła w morze; szamocąc się wspina,", + "69626": "I znowu się zanurza, niby morskie wrony.", + "69627": "Bóg im nie dał powrócić, żywot ich skończony!", + "69628": "Jam biegał po okręcie, póki bałwan wielki", + "69629": "Nie odarł żebr do spodniej przyprawionych belki,", + "69630": "Która sama bujała, aż drzewo masztowe", + "69631": "Spadło na nią. Przy maszcie linę surowcowę", + "69632": "Postrzegłszy, maszt ten z wręgą do kupy związałem,", + "69633": "Wsiadłem okrak, i wzdętym falom się oddałem.", + "69634": "Wkrótce już wiatr zachodni stracił pęd gwałtowny,", + "69635": "Lecz wtomiast Not się zerwał; mnie strach niewymowny", + "69636": "Ogarnął, bym w Charybdy nie wpadł wir bezdenny.", + "69637": "Tak płynąłem noc całą, aż póki brzask dzienny", + "69638": "Nie odkrył tu Charybdy, a owdzie skał Skylli.", + "69639": "Charybda słone morze łykała w tej chwili,", + "69640": "Co widząc, figowego jąłem się konaru.", + "69641": "Uczepion jak nietoperz, nie mogłem z wiszaru", + "69642": "Nóg oprzeć ani ciału ulżyć oczywiście,", + "69643": "Bo korzenie daleko, a gałęzi kiście", + "69644": "Szły w górę — całą kołbań ocieniała figa.", + "69645": "Więc wisiałem czekając, pokąd nie wyrzyga", + "69646": "Wir na powrót tej wręgi, a czekałem właśnie", + "69647": "Niecierpliwie i długo, jak ten, który waśnie", + "69648": "Sądził między młodzieżą zebraną w agorze", + "69649": "I głodny śpieszył do dom o wieczornej porze:", + "69650": "Tyle zeszło, nim wręgę kołbań wyrzuciła.", + "69651": "Zebrawszy się więc w kupę, skoczyłem co siła", + "69652": "I padłem tuż przy drewnach, które woda niosła;", + "69653": "A dosiadłszy ich, rąk mych użyłem za wiosła.", + "69654": "Lecz Skyllim już nie spotkał — o dzięki wam, bogi!", + "69655": "Inaczej nigdy śmierci nie uszedłbym srogiej.", + "69656": "Tak dni dziewięć się tłukłem, aż dziesiątej nocy", + "69657": "Przybiłem do Ogygii przy boskiej pomocy,", + "69658": "Gdzie mieszka pięknowłosa Kalypso, bogini.", + "69659": "Gościnnie tam przyjęty, długom bawił przy niej.", + "69660": "Lecz po co opowiadać przygody wam znane,", + "69661": "Wczoraj w tej tu świetlicy już opowiadane", + "69662": "Tobie i twej małżonce? Mam nieco odrazy,", + "69663": "By jedną rzecz, już znaną, powtarzać dwa razy”.", + "69664": "Pieśń trzynasta", + "69665": "Odyseusz odpływa od Feaków i przybywa do Itaki", + "69666": "Tak opowiadał Odys. Słodkie zachwycenie", + "69667": "Oniemiło siedzące w izbie zgromadzenie;", + "69668": "Li Alkinoj głos zabrał i rzekł tymi słowy:", + "69669": "„Jeśliś raz nogą wstąpił w zamek mój spiżowy,", + "69670": "Tuszę, że już nieszczęście nie dojmie ci chłostą,", + "69671": "Bez burz groźnych i przygód do dom wrócisz prosto.", + "69672": "Wy zaś, sąsiedzi moi, co o każdej porze", + "69673": "Przywykliście na moim gromadzić się dworze,", + "69674": "By słuchać piewców pieśni, pić wino czerwone,", + "69675": "Posłuchajcie, co powiem: w skrzyni tej złożone", + "69676": "Mieszczą się dla naszego gościa piękne szaty,", + "69677": "Misterne złote sprzęty i inny bogaty", + "69678": "Dar, zniesiony przez różne feackie panięta.", + "69679": "Lecz nie dość — niech on szczodrość naszą popamięta:", + "69680": "Każdy da mu kociołek i trójnóg w dodatku,", + "69681": "Zresztą lud nam powróci koszt tego wydatku,", + "69682": "Gdyż na jednego ciężar byłby to niemały”.", + "69683": "Te słowa Alkinoja w myśl wszystkim trafiały.", + "69684": "Więc każdy na spoczynek pośpieszał do siebie,", + "69685": "Lecz gdy Eos różana zabłysła na niebie,", + "69686": "Każdy śpieszył na okręt i niósł miedne sprzęty,", + "69687": "Które sam Alkinoos w mocy swojej świętej", + "69688": "Przyjmował i pod ławą ustawiał w rząd długi,", + "69689": "By zawadą nie były flisom do żeglugi.", + "69690": "Potem poszli na zamek godować u stołu;", + "69691": "Alkinoj kazał zarznąć na ofiarę wołu,", + "69692": "Aby dla gościa zjednać chmurnego Kroniona", + "69693": "Spaliwszy lędźwie, stypa suto obchodzona", + "69694": "Wesoło się odbyła, gdyż z ust Demodoka", + "69695": "Pieśń zabrzmiała, natchnieniem i myślą wysoka.", + "69696": "Lecz Odys często okiem na słonko spoglądał,", + "69697": "Czy nie zaszło, gdyż bardzo domu już pożądał.", + "69698": "Jak oracz, który chodząc za pługiem dzień cały,", + "69699": "Popędza czarne ciołki, a patrzy zgłodniały", + "69700": "W słońce i rad, gdy zniknie za krańcem zachodnim,", + "69701": "Pośpiesza na wieczerzę, aż nogi drżą pod nim:", + "69702": "Tak i Odys rad wielce był z słońca zachodu", + "69703": "I wraz do zebranego zwrócił się narodu,", + "69704": "A właściwie do króla mówił słowy temi:", + "69705": "„Sławny królu Alkinie! Okraso tej ziemi!", + "69706": "Libację odprawiwszy, puśćcie mnie już w drogę", + "69707": "I żegnajcie! Mam wszystko, czego pragnąć mogę:", + "69708": "Pewny odwóz, cennego mnóstwo podarunku,", + "69709": "Snadź niebo błogosławi, bym już bez frasunku", + "69710": "Wierną żonę obaczył i przyjaciół drogich,", + "69711": "A wy, których zostawiam, doznajcie chwil błogich", + "69712": "Przy małżonkach i dziatwie! Wszystko niech wam płuży:", + "69713": "Pomyślności tej wyspy niech nic nie zachmurzy!”", + "69714": "Tak rzekł witeź. Tę mowę wszyscy mu chwalili,", + "69715": "Mówiąc, że go odprawić wypada tej chwili.", + "69716": "Więc keryksa wezwała święta moc Alkina:", + "69717": "„Pontonoju! W te kruże namieszasz nam wina", + "69718": "I podasz je każdemu. My Zeusa na niebie", + "69719": "Wezwiem, gościa wyprawim, niech wraca do siebie!”", + "69720": "Tak kazał, a Pontonoj w krużach pomieszane", + "69721": "Wino czerpał, roznosił, a kniazie zebrane", + "69722": "Nie ruszając się z miejsc swych, bóstwom, co mieszkają", + "69723": "Na niebie, cząstkę wina z pucharów strząsają.", + "69724": "Po czym wstał boski Odys z pucharem bliźniakiem", + "69725": "I kładąc go Arecie do rąk, słowem takiem", + "69726": "Do królowej przemówił: „Królowo! żyj w zdrowiu,", + "69727": "Póki śmierć przeznaczona ludzkiemu pogłowiu", + "69728": "Na starość cię nie zmoże. Żegnaj mi, królowo!", + "69729": "Opływaj zawsze w szczęście i słodycz domową", + "69730": "Razem z dziećmi, z twym ludem, małżonkiem królewskim!”", + "69731": "Rzekł witeź i za progi odszedł krokiem rześkim.", + "69732": "Alkinoj pchnął keryksa w trop za odchodzącym,", + "69733": "By nie błądził za statkiem u brzegu stojącym.", + "69734": "Areta zaś wysłała trzy służebne dziewki:", + "69735": "Jedna niosła wyprany chiton i odziewki,", + "69736": "Druga niosła zamkniętą z podarkami skrzynię,", + "69737": "Trzecia nie zapomniała o jadle i winie.", + "69738": "A gdy przyszli do statku u morskich wybrzeży,", + "69739": "Przewoźnicy te dary mieszczą jak należy", + "69740": "W wnętrzu statku: toż napój i żywność zniesiono;", + "69741": "Posłanie dla Odysa także wymoszczono", + "69742": "Z wojłoków, prześcieradeł, na pokładzie statku,", + "69743": "Przy rudlu, by spokojnie mógł spać. Na ostatku", + "69744": "On wszedł i na posłaniu milcząc się położył.", + "69745": "Każdy flis zajął ławę, wiosło do rąk włożył,", + "69746": "Przewleczoną przez kamień już odjęto linę,", + "69747": "I wiosła wraz zaczęły pruć morską głębinę.", + "69748": "Odysowi sen słodki wnet spadł na powieki,", + "69749": "Sen, jak śmierć nieprzespany, lecz przyjemnie lekki.", + "69750": "A jako na równinie czwórka dziarskich koni", + "69751": "Sadzi w górę kopytem, gdy ją bicz pogoni,", + "69752": "I w okamgnieniu znika w szerokim przestworze —", + "69753": "Tak ich okręt się wspinał, dziobem porąc morze", + "69754": "Kipiące spiętrzonymi bałwanami wokół", + "69755": "I pędził takim lotem, że nawet i sokół", + "69756": "Nie byłby go dogonił, choć najchyższy z ptaków.", + "69757": "Niósł tego po mórz toni ów okręt Feaków", + "69758": "Męża mądrości bożej do ojczyzny drogiej,", + "69759": "Którego uporczywie nękał los złowrogi", + "69760": "W tylu bojach i w długiej tułaczce po wodach.", + "69761": "Spał teraz i zapomniał o swoich przygodach.", + "69762": "Z zejściem gwiazdy, świecącej najjaśniej w błękicie,", + "69763": "Co zwykle rannej Eos zwiastuje przybycie,", + "69764": "Dobijali do wyspy nad samym świtaniem.", + "69765": "Pod Forkysa, morskiego starucha, wezwaniem", + "69766": "Jest tam przystań w Itace: dwie groźne opoki", + "69767": "Sterczą u wnijścia, niby wrota tej zatoki,", + "69768": "Odpierające fale, które burza pędzi", + "69769": "W przystań; więc tuż u cichej wybrzeża krawędzi", + "69770": "Nie cumowanych łodzi stoi rząd spokojny.", + "69771": "Wyżej, gdzie brzeg, tam rośnie oliwnik w liść strojny;", + "69772": "Jest i ciemna pieczara oliwnika blisko:", + "69773": "Boginek Najadami zwanych w niej siedlisko.", + "69774": "Wewnątrz dzbany i garnki dwuuszne tam stoją,", + "69775": "Pszczoły w nich robią miody, jak w ulach się roją.", + "69776": "Są i narzędzia tkackie, kamienne warsztaty:", + "69777": "Boginki purpurowe na nich dzieją szaty;", + "69778": "Środkiem bije zdrój żywy; po bokach dwa wchody:", + "69779": "Jeden, północny, ludziom służy do wygody;", + "69780": "Od południa — ten święty; stopa śmiertelnika", + "69781": "Przestąpić go nie może, bogom się odmyka.", + "69782": "W tę przystań, przewoźnikom znaną, łódź gdy wpadła", + "69783": "Rozpędzona, połową tułowiu aż siadła", + "69784": "Na brzegu, tak ją parła wioślarzów tych siła.", + "69785": "Teraz, gdy z ław drużyna na brzeg wyskoczyła,", + "69786": "Nuże Odysa dźwigać z nawy, na pościeli", + "69787": "Purpurowych kobierców, prześcieradeł bieli;", + "69788": "I złożywszy na piasku w śnie pogrążonego,", + "69789": "Znosiła potem dary, zebrane dla niego", + "69790": "Przez feackie panięta z natchnienia Ateny.", + "69791": "Więc pod pniem oliwnika sprzęt niemałej ceny", + "69792": "Złożono podal drogi, by kto przechodzący", + "69793": "Nie wziął czego, nim Odys przebudzi się śpiący,", + "69794": "Po czym nazad odbili.", + "69795": "Lecz u Posejdona", + "69796": "Dawny gniew na Odysa zawrzał w głębi łona,", + "69797": "Więc rzekł, wolę Zeusową badając w tym względzie:", + "69798": "„Czyż ja, ojcze Kronidzie, tutaj w bogów rzędzie", + "69799": "Mogę cześć mieć, jeżeli człek o mnie nie stoi,", + "69800": "Jak te Feaki? Ród to przecie ze krwi mojej.", + "69801": "Jam tuszył, że ten Odys nacierpi się dużo,", + "69802": "Nim wróci do ojczyzny, a byłbym go burzą", + "69803": "Niejedną bił w przeprawie do domu z powrotem.", + "69804": "Wszakżeś sam na to przystał i sam radził o tym!", + "69805": "A oni go przewieźli śpiącego okrętem", + "69806": "Bezpiecznie do Itaki, opatrzyli sprzętem", + "69807": "I złotym, i spiżowym i cienkimi szatki!", + "69808": "Większe ma, niżby z Troi wywiózł był dostatki,", + "69809": "Gdyby z łupem tam wziętym powrócił bez szkody”.", + "69810": "Na to odrzekł mu władca chmur i niepogody:", + "69811": "„O mój ty ziemioburco! Mówisz nie do rzeczy,", + "69812": "Nikt tu z niebian powinnej czci tobie nie przeczy.", + "69813": "Bo któż by śmiał ujmować czci najstarszej głowie?", + "69814": "Lecz jeśli z sił swych butni jacyś tam ludkowie", + "69815": "Robią-ć ujmę — do zemsty masz otwarte pole:", + "69816": "Jak czujesz i jak sam chcesz, ukarz ich swawolę”.", + "69817": "Na to znowu Posejdon: „O mój chmurowładny!", + "69818": "Co mówisz, ja bym zrobił bez odwłoki żadnej.", + "69819": "Wżdy nie chciałbym zasłużyć na gniew twój, bo groźny.", + "69820": "Więc tylko wracający ten okręt przewoźny", + "69821": "Feacki na otwartym morzu tak uderzę,", + "69822": "Że to im chęć przewózki na zawsze odbierze.", + "69823": "W końcu miasto ich zamknę w krąg wielkimi góry”.", + "69824": "Odparł mu na to Kronion gromadzący chmury:", + "69825": "„Kochanku! Myśl ta dobra zda się mnie samemu.", + "69826": "Z miasta patrzeć tam będą ku wracającemu", + "69827": "Z Itaki okrętowi… Ty go zamień w skałę,", + "69828": "Kształtu nawy, czym sprawisz zdziwienie niemałe,", + "69829": "A w końcu gród im opasz stromych gór łańcuchem”.", + "69830": "Na te słowa Posejdon ziemioburca duchem", + "69831": "Biegł do Scherii feackiej i tam zaczajony", + "69832": "Czekał, aż ku brzegowi wiosłami pędzony", + "69833": "Okręt się zbliżył — wtedy Posejdon wyskoczył,", + "69834": "Palnął weń pięścią z góry, na dno morskie wtłoczył —", + "69835": "Już w skałę obrócony… a sam pognał dalej…", + "69836": "Na brzegu między sobą wtenczas rozprawiali.", + "69837": "Feakowie. Z nich każdy wiosłem sławnie włada.", + "69838": "Więc ten i ów tak mówił do swego sąsiada:", + "69839": "„Biada nam! Ktoś nasz okręt wstrzymał w pełnym biegu,", + "69840": "Jak wracał, w żywe oczy widzieliśmy z brzegu!”", + "69841": "Tak pytali nie wiedząc, z jakiego powodu,", + "69842": "Aż król do zebranego przemówił narodu:", + "69843": "„Biada mi! Dziś się spełnia los przepowiedziany.", + "69844": "Wiem od ojca, że Posejd, na nas rozgniewany", + "69845": "Za przewożenie ludzi bezpiecznymi nawy,", + "69846": "Ma kiedyś wracający z podobnej wyprawy", + "69847": "Okręt nasz na błękitnociemnej wód roztoczy", + "69848": "Zatopić, a to miasto górami otoczy.", + "69849": "Tak przepowiedział rodzic — więc wszystko się stanie!", + "69850": "A zatem radzie mojej dajcie posłuchanie:", + "69851": "Nie przewoźmy nikogo, choćby w nasze bramy", + "69852": "Jaki tułacz zawitał. Na ofiary damy", + "69853": "Posejdonowi byków dwanaście bez skazy.", + "69854": "Może się ulituje, zapomni urazy", + "69855": "I miasta nam grzbietami gór nie pozamyka”.", + "69856": "Tak rzekł, i każdy w strachu na ofiarę byka", + "69857": "Przysłał i wszyscy stojąc dokoła ołtarza", + "69858": "Błagali Posejdona, wielkich mórz mocarza,", + "69859": "Za ludu feackiego władcą i książęciem.", + "69860": "Właśnie Odysej ze snu zerwał się ocknięciem", + "69861": "Na rodzinnej swej ziemi, lecz jej nie poznawał,", + "69862": "Bo odkąd ją opuścił, ubiegł czasu kawał.", + "69863": "Przy tym mgłą był opasan, którą nań nasłała", + "69864": "Atena, Zeusa córa — ta bowiem go chciała", + "69865": "Zmienić do niepoznania, podmówić, by ani", + "69866": "Żona go nie poznała, ni właśni poddani,", + "69867": "Póki by nie ukarał gachów za ich gwałty.", + "69868": "Więc w oczach jego wszystko brało inne kształty,", + "69869": "Tak wijące się ścieżki, jak szklące zatoki,", + "69870": "Tak drzewa gęstolistne, jak strome opoki.", + "69871": "On zerwawszy się patrzeć w swe ojczyste smugi,", + "69872": "Wzdychał ciężko, po bokach dłonią raz i drugi", + "69873": "Macnął się, i tak mówił słowy żałosnemi", + "69874": "„Biada mi! Gdzie, do jakiej dostałem się ziemi?", + "69875": "Czy tu mieszka dzicz sama, żyjąca z grabieży?", + "69876": "Czy też naród gościnny, który w boga wierzy?", + "69877": "Gdzie podziać moje skarby? Gdzie i mnie samemu", + "69878": "Schronić się w tej nieznanej krainie? O, czemu", + "69879": "Od Feaków odszedłem! Tam inny król może", + "69880": "Byłby mi dał przytułek gościnny w swym dworze", + "69881": "I odesłał do domu. Gdzież ten skarb podzieję?", + "69882": "Tu przecież nie zostawię, skradliby złodzieje…", + "69883": "Ty ich ukarz, o Zeusie! Obrońco jedyny,", + "69884": "Co patrzysz w ludzkie sprawy, a karzesz ich winy!", + "69885": "Lecz trzeba się obliczyć, czy nie zachwycili", + "69886": "Co z mych skarbów, gdyż z łodzią tak prędko odbili”.", + "69887": "Tak mówił i rachował złoto i nalewki,", + "69888": "I trójnogi, i cienko tkane przyodziewki:", + "69889": "Nic nie brakło. Więc smutny i jak błędny chodził", + "69890": "Ponad morzem, wciąż wzdychał i płaczem zawodził", + "69891": "Po ojczyźnie.", + "69892": "Wtem drogę zaszła mu Pallada:", + "69893": "Miała postać mołojca, pastuszka od stada,", + "69894": "Wątława, niby rodu królewskiego dziecię;", + "69895": "Dwakroć ją owijało na barkach okrycie,", + "69896": "W ręku oszczep, na nogach zaś miała postoły.", + "69897": "Odys do niej się zbliżył, spotkaniem wesoły,", + "69898": "I młodzieńca lotnymi słowy zagabywa:", + "69899": "„Witam cię, o mój miły! Pierwsza duszo żywa,", + "69900": "Którą tutaj spotykam. Nie bądźże mi wrogiem:", + "69901": "Broń mnie i mego mienia! Tyś mi niemal bogiem;", + "69902": "Tak cię błagam, kolana ściskam twe w pokorze!", + "69903": "Chciej powiedzieć otwarcie, jeśli to być może:", + "69904": "Jaki lud tutaj siedzi? Jak się ten kraj zowie?", + "69905": "Czy na jakim górzystym jestem tu ostrowie?", + "69906": "Czy na lądzie, co w morze językiem się wrzyna?”", + "69907": "Na to mu odpowiedział on piękny chłopczyna:", + "69908": "„Lub niemądryś, lub bardzo przychodzisz z daleka,", + "69909": "Że się o kraj ten pytasz. Przecież nie ma człeka,", + "69910": "Co by o nim nie wiedział. Kraj to wcale znany,", + "69911": "I tym, którzy mieszkają tam, od wschodniej ściany,", + "69912": "I tym, co od zachodu, gdzie słońce zagasa.", + "69913": "Kraj to skalny, rumakiem nikt tu nie pohasa.", + "69914": "A choć równin tu nie ma, urodzajna gleba", + "69915": "Daje wyborne wino i dostatek chleba,", + "69916": "Bo rosy są obfite, ziemię deszczyk zrasza,", + "69917": "A dla bydła i kózek wyborna tu pasza;", + "69918": "W lasach drzewo wszelakie, zawsze szumią zdroje.", + "69919": "Sława tej tu Itaki dobiega pod Troję,", + "69920": "A mówią, że ta Troja bardzo stąd daleko!”", + "69921": "Gdy skończył, wraz na sercu zrobiło się lekko", + "69922": "Odysowi, że stanął na ziemi ojczystej,", + "69923": "O czym miał z ust Ateny dowód oczywisty;", + "69924": "A więc lotnymi słowy tak ozwał się potem,", + "69925": "Lecz prawdy nie powiedział, gdyż chytrym obrotem", + "69926": "Chciał jej oczy zaprószyć, wykrętnik przebiegły:", + "69927": "„Daleko stąd, za morzem, na Krecie rozległej", + "69928": "Słyszałem o Itace. Teraz tu przybyłem", + "69929": "Z skarbami, drugie tyle dzieciom zostawiłem,", + "69930": "Zmuszon uchodzić, bowiem przeze mnie zabity", + "69931": "Był syn Idomeneja, biegun znamienity,", + "69932": "Orsiloch, który sławnych szybkobiegów Krety", + "69933": "Zwyciężał nóg chyżością w wyścigach do mety.", + "69934": "Chciał mnie on z moich łupów wziętych w Troi grodzie", + "69935": "Obedrzeć — jam ich gwoli na ziemi i wodzie", + "69936": "Przecież tyle napaści, tyle burz wytrzymał!", + "69937": "Mścił się, żem z jego ojcem pod Troją nie trzymał", + "69938": "Jak sługa i że na bój sam z drużyną chodzę.", + "69939": "Otóż z drugim, gdy z pola powracał, przy drodze", + "69940": "Zasiadłem, i w pierś wbiłem miedny grot oszczepu.", + "69941": "Nikt nas żywy nie widział, bo już z niebios sklepu", + "69942": "Noc się czarna spuściła; zabiłem go skrycie.", + "69943": "A kiedym mu tak grotem miednym wywlókł życie,", + "69944": "Wprost na okręt Feników poszedłem, co stali", + "69945": "W porcie, i ubłagałem, że mnie obiecali", + "69946": "Za dobry okup przywieźć bądź na brzeg pyloski,", + "69947": "Bądź pod Epejów rządy do Elidy boskiej.", + "69948": "Alić na ich zmartwienie, burzą napadnięci,", + "69949": "Szlak zgubili, lecz zdradzić nie mieli mnie chęci.", + "69950": "Więc zbłąkani, przybyli z trudem w porze nocnej", + "69951": "W tę przystań, a choć wszystkim dokuczał głód mocny,", + "69952": "Nikt wieczerzy nie warzył, bo skoro wybiegli", + "69953": "Na ląd wszyscy z okrętu, zaraz do snu legli;", + "69954": "Jam zmęczon usnął także, snem przyjemnym zdjęty.", + "69955": "Oni tymczasem z nawy wynieśli mi sprzęty", + "69956": "I na piasku, gdzie spałem, złożyli, a potem", + "69957": "Okrętem do Sydonu odbili z powrotem.", + "69958": "Sam zostałem i żałość zdjęła mnie głęboka”.", + "69959": "Uśmiechnęła się na to Pallas sowiooka:", + "69960": "„Ej! byłby to nie lada gracz, skryty a szczwany,", + "69961": "Kto by cię wywiódł w pole! Sam bóg od wygranej", + "69962": "Odstąpiłby zapewne. Porzuć te wybiegi!", + "69963": "Nie kryj się, kiedyś wrócił na ojczyste brzegi,", + "69964": "I nie kłam! Tyś to lubił od małego chłopca.", + "69965": "Lecz dajmy temu spokój; sztuka to nie obca", + "69966": "Nam dwojgu. Ty dowcipem i wymową płynną", + "69967": "Najpierwszyś między ludźmi; jam u bogów słynną", + "69968": "Z przebiegłości; a jednak córy Kronionowej,", + "69969": "Ateny, tyś nie poznał, choć nieraz twej głowy", + "69970": "W niejednej niebezpiecznej broniła przygodzie:", + "69971": "Przez nią miłość zyskałeś w feackim narodzie.", + "69972": "I dziś przyszłam, już aby pomówić, co z tymi", + "69973": "Skarby zrobić, od paniąt feackich danymi", + "69974": "Tobie na drogę do dom, z mojego natchnienia,", + "69975": "A oznajmić ci przy tym, jak wiele zmartwienia", + "69976": "Czeka cię w zamku twoim. Przecierp te boleście", + "69977": "I nie zwierz się nikomu z mężów lub niewieście,", + "69978": "Żeś z tułaczki powrócił. Znoś, choćby najciężej", + "69979": "Znieść ci przyszło, obelgę każdą od tych męży”.", + "69980": "Na to przebiegły Odys:", + "69981": "„Żaden człowiek żywy", + "69982": "Nie poznałby cię, bóstwo, choć jak przenikliwy!", + "69983": "Bowiem często odmienną postać bierzesz na się.", + "69984": "Wiem jednak, że łaskawą byłaś mi w tym czasie,", + "69985": "Gdym z Argiwami mury Ilionu szturmował;", + "69986": "Lecz gdyśmy gród Pryjamów zburzyli na pował,", + "69987": "A z powrotem bóg nasze porozpraszał łodzie,", + "69988": "Nigdym cię już nie widział i w żadnej przygodzie", + "69989": "Nie przyszłaś na mój okręt pomóc mi lub bronić…", + "69990": "Więc mi przyszło z rozpaczą w sercu światem gonić,", + "69991": "Póki bóstwa się doli mojej nie użalą!", + "69992": "Raz tylko u Feaków, gdziem był rzucon falą,", + "69993": "Słowyś mnie pokrzepiła i do ich stolicy", + "69994": "Prowadziłaś mnie sama… Na imię rodzicy", + "69995": "Twojego cię zaklinam! Powiedz, bo nie wierzę,", + "69996": "Żem już w skałach Itaki! Pewnie to wybrzeże", + "69997": "Jakie inne, ty sobie żarty stroisz ze mnie,", + "69998": "Puszczasz tuman i chcesz, bym uwierzył daremnie.", + "69999": "Mów, mów! czy już na ziemi stanąłem rodzinnej?”", + "70000": "Na to Atene: „Zawsześ ten sam a nie inny:", + "70001": "Niezmienny i stateczny; dlatego przy tobie", + "70002": "Jestem w każdym nieszczęściu i o każdej dobie,", + "70003": "Boś mężny i ostrożny, a rozum masz duży.", + "70004": "Kto inny wracający z tak długiej podróży", + "70005": "Jakżeby do dom spieszył, do żony, do dziatek —", + "70006": "A ty nie pytasz nawet o ich los i statek,", + "70007": "Pierwej nim się przekonasz o małżonki cnocie,", + "70008": "Która na zamku siedzi samotna w tęsknocie", + "70009": "I łzami się zalewa dzień i noc nieboga,", + "70010": "Nigdy też nie wątpiłam, czując, że ta błoga", + "70011": "Chwila przyjdzie, gdy wrócisz, lecz sam, bez drużyny.", + "70012": "Zerwać zaś z Posejdonem nie chciałam z przyczyny,", + "70013": "Że to brat mego ojca. Gniewem on zażarty", + "70014": "Przeciw tobie za syna, i wzrok mu wydarty.", + "70015": "Pójdź! Pokażę-ć Itakę, abyś nabrał ducha:", + "70016": "Tu zatoka Forkysa, morskiego starucha,", + "70017": "Na jej krańcu oliwnik rozłożysty, stary.", + "70018": "Stamtąd blisko jest wejście do miłej pieczary", + "70019": "Poświęconej boginkom zwanym Najadami.", + "70020": "W tej pieczarze ty ongiś czciłeś obiatami", + "70021": "Hojnymi te boginki… A tam patrz, wysoki", + "70022": "Neriton, co obrosłe lasem dźwiga boki”.", + "70023": "Rzekła i mgły rozwiała: świat widny był wkoło.", + "70024": "Boski tułacz na kraj swój poglądał wesoło,", + "70025": "Całował żywicielkę ziemię, i do góry", + "70026": "Wzniósłszy ręce, modlił się:", + "70027": "„O Zeusowe córy!", + "70028": "Boginki tego źródła! Już wierzyć przestałem,", + "70029": "Że was kiedy obaczę! A więc sercem całem", + "70030": "Witajcie! Wnet ja dary złożę wam ofiarne,", + "70031": "Jeśli zwycięska Pallas odwróci dni czarne,", + "70032": "Żyć pozwoli i syna widzieć mi pozwoli!”", + "70033": "Na to rzekła Atenea: „Niech cię już nie boli", + "70034": "Głowa o to! Troskami nie obciążaj duszy!", + "70035": "Wżdy prędko skarby twoje, gdzie ich nikt nie ruszy,", + "70036": "W cieniu świętej jaskini ukryć nam wypada,", + "70037": "A co dalej masz począć, wynajdzie się rada”.", + "70038": "Taki rzekła Atenea i pod sklepy ciemne", + "70039": "Weszła, by zbadać wewnątrz przechody tajemne.", + "70040": "Więc Odysej przenosił tam feackie dary:", + "70041": "Szaty cienkie, spiż trwały, toż złote puchary", + "70042": "Na schowek; po czym córa egidnego boga", + "70043": "Odłamem skały wnijście zamknęła od proga.", + "70044": "A tak siadłszy oboje w oliwnika cieniu,", + "70045": "Radzili o zupełnym gachów wytępieniu.", + "70046": "Pierwsza Atene wszczęła takie rozhowory:", + "70047": "„Boski synu Laerta! Myślże od tej pory,", + "70048": "Jak masz położyć rękę na wszetecznych gachach,", + "70049": "Co lat trzy gospodarzą jak chcą w twoich gmachach,", + "70050": "A żonę twą ślubnymi podarkami kuszą.", + "70051": "Ona zaś, lubo w tobie żyje całą duszą,", + "70052": "Wszystkim robi nadzieję, każdemu swą rękę", + "70053": "Obiecuje, lecz w sercu inną ma piosenkę”.", + "70054": "Na to Odys rzekł do niej: „O, biada mi! biada!", + "70055": "We własnym moim domu czyha na mnie zdrada!", + "70056": "Jak Atryd Agamemnon padłbym tam zabity!", + "70057": "Dzięki tobie wiem wszystko, i zamach odkryty.", + "70058": "Teraz radź: jaką gachom mam wymierzyć karę?", + "70059": "Stój przy mnie, krzep mi ducha i obudzaj wiarę,", + "70060": "Jak ongi, gdyśmy Ilion burzyli. O, gdyby", + "70061": "Takeś mi pomagała, mógłbym bez pochyby", + "70062": "Na trzystu nawet wrogów rzucić się bezpiecznie!", + "70063": "Z twą pomocą, o święta, wygram ostatecznie”.", + "70064": "Na to rzekła Atene o błyszczącym oku:", + "70065": "„Pomoc dam, zawsze znajdziesz mnie przy swoim boku,", + "70066": "Gdy się weźmiesz do sprawy. Już dziś widzieć mogę,", + "70067": "Jak niejeden krwią zbryzga i mózgiem podłogę", + "70068": "Z tej zgrai, co twe mienie i dobytek trwoni,", + "70069": "Lecz wprzód zmienię twą postać, aby nikt, ni oni", + "70070": "Nie poznali, kto jesteś: skurczę piękne członki,", + "70071": "Z głów postrącam ci jasnych kędziorów pierścionki,", + "70072": "Na grzbiet łachman narzucę, byś pozór miał wstrętny,", + "70073": "Ten wzrok, taki iskrzący, zmienię w mdły i smętny.", + "70074": "I staniesz przemieniony przed tą gachów zgrają,", + "70075": "Ni cię żona, ni syn twój, ktoś jest nie poznają.", + "70076": "Naprzód jednak Eumaja masz widzieć, pastucha;", + "70077": "On trzody świń twych pasie, człek dobrego ducha,", + "70078": "Przywiązany, o tobie zawsze rad wspomina,", + "70079": "Kocha Penelopeję i twojego syna.", + "70080": "Znajdziesz go, jak tam pasie trzodę świń niemałą", + "70081": "U źródła Aretusy, pod Koraksu skałą,", + "70082": "Gdzie to pożywna żołądź i czarne są wody,", + "70083": "Od których porastają w słoninkę te trzody.", + "70084": "Wkręć się tam, zaprzyjaźnij i pytaj o wszystko.", + "70085": "Ja do Sparty, gdzie dziewcząt uroczych siedlisko,", + "70086": "Pośpieszam; twego syna stamtąd tu nagonię:", + "70087": "U Menelaja bawi on w Lakedajmonie,", + "70088": "Myśląc, że się o tobie coś pewnego dowie”.", + "70089": "Na to przebiegły Odys bogini odpowie:", + "70090": "„Czemuś mu nie odkryła, coś wiedziała przecie?", + "70091": "Czy żeby na nieszczęścia narazić mi dziecię", + "70092": "I włóczęgę, gdy w domu zgraja go objada?”", + "70093": "Na to błyszczącooka odparła Pallada:", + "70094": "„Nie trujże sobie serca turbacją daremną;", + "70095": "On tę podróż w kraj cudzy odbywał wraz ze mną.", + "70096": "Chciałam, by sławy nabył. Nic mu nie zagraża,", + "70097": "Siedzi w zamku Atrydy, swego gospodarza,", + "70098": "I w rozkoszach opływa. Jest wprawdzie zasadzka:", + "70099": "W ciemnej łodzi na niego czyha młódź junacka", + "70100": "I w powrocie do domu ma go zamordować,", + "70101": "Ale nic z tego; pierwej przyjdzie nam pochować", + "70102": "Pod ziemię niejednego z tych gachów zbytnika”.", + "70103": "Rzekło bóstwo, i z lekka różdżką go dotyka:", + "70104": "W mig się członki skurczyły, postać w dwoje zgięta,", + "70105": "Płowy włos spadł ze skroni, skóra obwiśnięta", + "70106": "Na wychudłych piszczelach, jak u starców bywa,", + "70107": "A iskrzące się piękne oko we mgle pływa.", + "70108": "Miasto szat chiton został z siermięgą na grzbiecie,", + "70109": "Brudne, dziurawe, w dymie wędzone rupiecie.", + "70110": "Ogromną także skórę jelenią, bezwłosną,", + "70111": "Zarzuciła bogini na tę postać sprosną;", + "70112": "Dała kostur, biesagi, z plecionym rzemieniem,", + "70113": "Do noszenia, lecz zdarte już długim noszeniem.", + "70114": "Po tej zmowie oboje poszli w swoje strony:", + "70115": "Pallas po Telemacha do Lakedajmony.", + "70116": "Pieśń czternasta", + "70117": "Odyseusz u Eumajosa", + "70118": "Odysej od przystani piął się ścieżką w górę", + "70119": "Przez wyżyny lesiste, aż do miejsca, które", + "70120": "Wskazała mu Atena, gdzie ów pastuch siedzi,", + "70121": "Dbalszy o pańskie dobro niż reszta gawiedzi.", + "70122": "Zastał go, jak na progu siedział wśród zagrody,", + "70123": "Która tu zbudowana dla trzodnej wygody", + "70124": "Na wyżynie, skąd patrzy naokół widziana;", + "70125": "Wybudował ją pastuch pod niebytność pana,", + "70126": "Bez wiedzy Laertesa, bez pani rozkazu.", + "70127": "Wzniósł mury, ogrom głazu stosując do głazu,", + "70128": "Otarnił, a wańczosy wkoło dębowemi", + "70129": "Obwiódł, jeden przy drugim wbijając do ziemi,", + "70130": "W środku obejścia chlewów dwanaście zbudował", + "70131": "Obok siebie, w nich na noc trzodę pilnie chował.", + "70132": "Pięćdziesiąt ryjów w każdej zamykał oborze,", + "70133": "Zwykle same maciory; wieprze śpią na dworze,", + "70134": "Lecz ich szczupło, gdyż liczbę zmniejszały codziennie", + "70135": "Szumne gachów biesiady, na które niezmiennie", + "70136": "Musiał dostarczać wieprzów z najgrubszą słoniną —", + "70137": "Więc sztuk trzysta sześćdziesiąt w zapasie miał ino;", + "70138": "Przy nich zaś na podwórzu odprawiały wartę.", + "70139": "Ręką jego karmione cztery psy zażarte.", + "70140": "Właśnie krajał on sobie z byczej tęgiej skóry", + "70141": "Chodaki, a pastuchów tu i owdzie w góry", + "70142": "Powyprawiał: trzech poszło paść nierogaciznę,", + "70143": "Czwarty pognał do miasta jakby za pańszczyznę", + "70144": "Wypasionego wieprza dla zamkowej rzeszy;", + "70145": "Przysmak ten serca gachów nie lada ucieszy.", + "70146": "Wnet Odyseja czujne sobaki spostrzegły", + "70147": "I szczekając opadły; lecz on człek przebiegły:", + "70148": "Od razu siadł na ziemi, kij na bok odłożył.", + "70149": "Jeszczeż by tej obelgi na śmieciach swych dożył!", + "70150": "Kiedy widział to pastuch, poskoczył za wrota", + "70151": "Tak żywo, że mu z ręku wypadła robota,", + "70152": "I nuż krzyczeć, kamieńmi odpędzać sobaki.", + "70153": "I odpędził, a gościa przyjął w sposób taki:", + "70154": "„Co tylko cię nie zjadły te psiska, mój dziadku!", + "70155": "Oj! Byłożby zmartwienie, a i wstyd w dodatku,", + "70156": "Jakbym nie dość goryczy miał w sercu znękanem!", + "70157": "Małoż człek się napłacze za zginionym panem?", + "70158": "A tu co dzień najtłustsze posyłaj im świnie", + "70159": "Na stoły, kiedy tamten gdzieś tam z głodu ginie", + "70160": "I tuła się w obczyźnie między ludem dzikim,", + "70161": "Jeśli żyw i słonecznym cieszy się promykiem.", + "70162": "Pójdź więc za mną, mój dziadku, do chaty was proszę,", + "70163": "Abyś chlebem i winem skrzepił się po trosze,", + "70164": "A powiedz mi, skąd jesteś, jakieś przeżył straty?”", + "70165": "Rzekłszy to, boski pastuch powiódł go do chaty,", + "70166": "Posadził, z chrustu wiązki zrobiwszy podnóże,", + "70167": "Na rozciągniętej koziej od sypiania skórze,", + "70168": "Szerokiej i kosmatej. Odys się ucieszył", + "70169": "Z gościnnego przyjęcia i ze słowem śpieszył:", + "70170": "„Przyjacielu! Zeus da ci, da każdy bóg inny", + "70171": "Wszystko, czego sam pragniesz, żeś taki gościnny!”", + "70172": "A tyś mu, Eumaju, odparł słowem takim:", + "70173": "„Grzech byłby i biedniejszym niźli ty żebrakiem", + "70174": "Gardzić i w próg nie puszczać. Tułacz czy ubogi,", + "70175": "Jest pod Zeusa opieką. Datek, choć niedrogi,", + "70176": "Lecz szczery, nam przystoi, otrokom służebnym,", + "70177": "Drżącym ciągle, a zwłaszcza pod jarzmem haniebnym", + "70178": "Tych młokosów. Tamtemu nie dali niebianie", + "70179": "Wrócić do dom. U niego miałem zachowanie:", + "70180": "On byłby mnie osadził na chlebie łaskawym,", + "70181": "Jaki dobrzy panowie dają sługom prawym —", + "70182": "Chatę, kawałek ziemi i żonę serdeczną", + "70183": "Za ich pracę; a pracę bóg wspiera stateczną,", + "70184": "Jak i mnie powierzoną zawsze błogosławił.", + "70185": "Pan mój pewnie nie z próżnym byłby mnie zostawił —", + "70186": "Lecz zginął! Niechby raczej przepadł ten ród wraży", + "70187": "Heleny! Przezeń tylu padło już mocarzy!", + "70188": "Bo i on poszedł krzywdy Atrydowej mścić się", + "70189": "Pod Ilion koniorodny, z Trojanami bić się”.", + "70190": "Rzekłszy to objął chiton kawałkiem rzemyka,", + "70191": "I tak do prosięcego poskoczył chlewika,", + "70192": "Wybrał parę i zarżnął, jak trzeba przyładził,", + "70193": "Osmalił i pokrajał, i na rożny wsadził.", + "70194": "A upiekłszy nad ogniem, gdy mięso skwarczało,", + "70195": "Podał. Odysej mąką posypał je białą,", + "70196": "On zaś w kubek drewniany nalawszy mu wina,", + "70197": "Siadł naprzeciw i gościa jeść prosząc, rzecz wszczyna:", + "70198": "„Jedz, mój gościu, prosiątko — nie stać nas na lepsze.", + "70199": "Na dwór pański dla gachów idą karmne wieprze.", + "70200": "Te gachy zatwardziałe boga się nie boją,", + "70201": "Uwzięli się bezprawia broić i wciąż broją.", + "70202": "Czyż niebo może patrzeć na takich zbytników?", + "70203": "Wszak i napadających na brzegi łotrzyków,", + "70204": "Chociaż Zeus na ich sprawki pogląda przez szpary,", + "70205": "Gdy do dom zrabowane uwożą towary —", + "70206": "Nieraz myśl o odwecie naprawdę zatrwoży.", + "70207": "Ale ci choć ich przestrzegł zapewne głos boży", + "70208": "O karze, jaka spadnie na te dziewosłęby,", + "70209": "Najechawszy dom cudzy, łakomymi gęby", + "70210": "Chłoną wszystkie zasoby, dobytek domowy;", + "70211": "I dzień, noc, które z łaski miewamy Zeusowej,", + "70212": "Nie jedną, nie dwie obiat sprawia ta drużyna;", + "70213": "Na te hulanki nie wiem skąd już starczy wina.", + "70214": "On przecież na dziedzictwie siedział tu niemałym,", + "70215": "Możniejszym był od władców, co na lądzie stałym", + "70216": "I na Itace siedzą. Na jego majątek", + "70217": "Takich panów by trzeba w kupę zbić dziesiątek.", + "70218": "Zaraz ci to wyliczę: w stepach się wypasa", + "70219": "Aż dwanaście stad wołów, tyleż kóz tam hasa,", + "70220": "Świń tyle, owiec tyle, pod okiem najętych", + "70221": "Lub poddańczych skotarzy. Tu zaś razem wziętych", + "70222": "Mamy trzód jedenaście kozich na ostrowie.", + "70223": "Pasą je z poczciwości znani pastuchowie;", + "70224": "Lecz z nich każdy codziennie daje na ich gody", + "70225": "Najlepszą, najtłuściejszą sztukę z całej trzody.", + "70226": "Ja zaś tu świnie chowam, nie leniąc dozoru,", + "70227": "I co najtłustsze wieprze odstawiam do dworu”.", + "70228": "Tak rzekł — a on łakomie mięsiwa zajadał,", + "70229": "Pił wino, milczał; gachom śmierć już zapowiadał.", + "70230": "Lecz gdy się już nasycił, winem skrzepił ducha,", + "70231": "Kubek, co sam zeń pijał, nalał mu pastucha", + "70232": "I podał napełniony, a Odys takowy", + "70233": "Wdzięcznie przyjął i tymi przemówił doń słowy:", + "70234": "„Któż to był, co cię kupił? Powiedz, przyjacielu!", + "70235": "Kto ten pan tak potężny, bogatszy od wielu,", + "70236": "Co za cześć Atrydową zginął, jak słyszałem", + "70237": "Z ust twych? Bardzo być może, że takiego znałem.", + "70238": "Nazwij go: bóstwa w niebie, wiedzieć muszę przecie,", + "70239": "Czym go spotkał! Jam dużo włóczył się po świecie”.", + "70240": "Na to mu odpowiedział pastuch, wódz pasterzy:", + "70241": "„Nie myśl, starcze, że żona albo syn uwierzy", + "70242": "W to, co o nim donoszą przybłędy podróżne;", + "70243": "Tacy bowiem za kłamstwa i pochlebstwa próżne", + "70244": "Chcą gościnne przyjęcie wyłudzić w swej biedzie.", + "70245": "Toż gdy który włóczęga do Itaki przyjdzie,", + "70246": "Prosto sunie do pani i bajki jej gada;", + "70247": "Ona go podejmuje, o szczegóły bada,", + "70248": "Wzdycha za każdym słowem, łzy jej strugą cieką,", + "70249": "Jak zwyczaj u żon, którym mąż zginął daleko.", + "70250": "I ty mógłbyś jej bajkę zanieść tak uwitą,", + "70251": "Za co by cię chitonem i chlajną okryto.", + "70252": "Ależ on, jej małżonek, dawno już umarły,", + "70253": "A psy i ptaki ciało z kości mu obżarły", + "70254": "Lub zjadły ryby morskie, a kilka piszczeli,", + "70255": "Na brzeg rzuconych, gdzieś tam na piasku się bieli.", + "70256": "Nie ma go! Swych przyjaciół zostawił w żałobie,", + "70257": "Mnie w największej! Bo gdzież bym znalazł pana sobie", + "70258": "Tak dobrego? Chociażbym szukał w okolicach,", + "70259": "Choćbym i do dom wrócił, osiadł przy rodzicach,", + "70260": "Gdziem się rodził, gdziem pod ich okiem się wychował!", + "70261": "Toć nie żal mi ich tyle, acz bym się radował", + "70262": "Witać ich i rodzinną obaczyć krainę;", + "70263": "Lecz tylko po Odysie z tęsknoty aż ginę.", + "70264": "Nawet lękam się jego wymawiać nazwisko,", + "70265": "Tak zawsze dla mnie dobre było to panisko;", + "70266": "Tylko zwę go mym drogim, choć nie jest tu z nami”.", + "70267": "Na to tułaczy Odys odparł mu słowami:", + "70268": "„Przyjacielu! Trwasz, widzę, w zwątpiałym uporze,", + "70269": "I nawet nie przeczuwasz, że on wrócić może.", + "70270": "Lecz jam gotów przysięgą za prawdę zaręczyć:", + "70271": "Odys wróci! Wiadomość masz mi tę odwdzięczyć,", + "70272": "Skoro tylko on w domu własnym stanie nogą:", + "70273": "Odziejesz mnie chitonem i chlajną chędogą.", + "70274": "Lecz wziąć bym nie wziął naprzód, acz jestem człek biedny,", + "70275": "Albowiem w oczach moich frymark to ohydny", + "70276": "Tych oszustów, co z biedy kłamią jak najęte!", + "70277": "Świadkiem Zeus mi i bogi, ten stół i to święte", + "70278": "Ognisko Odysowe, przy którym się chronię,", + "70279": "Że wszystko się to spełni, co ci tu odsłonię:", + "70280": "W tym roku niezawodny powrót Odysowy!", + "70281": "Ledwie miesiąc ten przejdzie, a nastanie nowy,", + "70282": "Wróci do dom, ukarze szajkę rozwydrzoną,", + "70283": "Co się znęca nad synem jego i nad żoną”.", + "70284": "Tyś, pastuchu Eumaju, tak mu odrzekł na to:", + "70285": "„Nie ucieszysz się, starcze, za tę wieść zapłatą,", + "70286": "Bo Odys już nie wróci! Winem się pokrzepiaj,", + "70287": "A mówmy o czym innym — i już nie zaczepiaj", + "70288": "O niego, gdyż mi serce od żalu się ściska,", + "70289": "Jeśli kto mego pana wspomni choć z nazwiska.", + "70290": "Dajmy pokój przysięgom! Czyż nie życzę sobie,", + "70291": "By on wrócił? Toż życzy i żona w żałobie,", + "70292": "Życzy stary Laertes, życzy syn sierota.", + "70293": "Oj! Ten śliczny Telemach to moja zgryzota!", + "70294": "Bogi mu jakby drzewku w górę poróść dały;", + "70295": "Jam marzył, że ojcowskiej dopędzi on chwały,", + "70296": "Że wzrostem i powagą zrówna mu oblicza.", + "70297": "Lecz czy kto z ludzi, czy też jakaś tajemnicza", + "70298": "Władza miesza mu rozum: wyrwało się chłopię", + "70299": "Szukać ojca w Pylosie, kiedy tu na tropie", + "70300": "Stoją gachy czatując, gdy powróci z drogi,", + "70301": "By boski szczep Arkejsja wyciąć co do nogi.", + "70302": "Lecz dość tego — a chłopię czy głową nałoży,", + "70303": "Czy też ujdzie, od woli zawisło to bożej.", + "70304": "Mów mi raczej, mój dziadku, coś o twojej nędzy,", + "70305": "A szczerze opowiadaj, bym wiedział co prędzej:", + "70306": "Ktoś jest? Z jakiego kraju? Skąd twój ród pochodzi", + "70307": "Z kimeś tu do Itaki przybył? W jakiej łodzi?", + "70308": "I z jakiego narodu byli te flisaki?", + "70309": "Bo przecież przyjść nie mogłeś pieszo do Itaki!”", + "70310": "Na to rzekł mu Odysej, do wybiegów wprawny:", + "70311": "„Wszystko to ci opowiem szczerze, w prawdzie jawnej.", + "70312": "Lecz choćby zapas jadła mieć tu na czas długi,", + "70313": "Huk wina, a robotę dzienną zdać na sługi,", + "70314": "A tu siedzieć przy stole w tym cichym szałasie:", + "70315": "Przeminąłby rok cały, i jeszcze w tym czasie", + "70316": "Nie skończyłbym powieści o nędzach tej doli,", + "70317": "Pod jaką dusza moja jęczy z bogów woli.", + "70318": "Z rozległej jestem Krety. Rodzic mój imiona", + "70319": "Znaczne miał; wielu synów powiła mu żona,", + "70320": "I po pańsku się chował szczep ten pracowity", + "70321": "W domu jego. A jam zaś rodził się z kobiety", + "70322": "Kupnej, lecz Hylakowy Kastor, co mnie spłodził.", + "70323": "Równie z prawymi syny ze mną się obchodził.", + "70324": "Lud wielbił go jak boga, kochał bez wyjątku", + "70325": "Gwoli władzy i synów dziarskich, i majątku.", + "70326": "Ale prędko go zmiotła w Hadesu krainy", + "70327": "Śmierć okrutna. Więc butne zaraz potem syny", + "70328": "Los rzucili o podział puścizny ojcowskiej.", + "70329": "Mnie się mało dostało: dom z kawałkiem wioski.", + "70330": "Mimo to wziąłem żonę z bogatego rodu.", + "70331": "Podbitą cnotą moją, bom karny był z młodu", + "70332": "I do boju zuch wielki. Lecz przeszło to wszystko!", + "70333": "Dziś jestem, jakbyś patrzał na gołe ściernisko.", + "70334": "Tak nędza mnie zgnębiła i dziś jeszcze gnębi.", + "70335": "Wprawdzie Ares z Ateną męstwo w ducha głębi", + "70336": "I moc dzielną mi dali. Nieraz, gdym dobrany", + "70337": "Huf zasadził, by napad zrobić niespodziany,", + "70338": "To nigdy nie postała w duszy myśl o śmierci,", + "70339": "Ino pierwszy-m wypadał i rąbał na ćwierci", + "70340": "Każdego, kto przede mną uciec był niezdolnym!", + "70341": "Bitwy-m lubił, lecz za to gospodarstwem rolnym", + "70342": "I domem się brzydziłem i dzieci wychowem,", + "70343": "A tylko na pokładzie żyłem okrętowym,", + "70344": "W bitw zgiełku, świstu grotów i kopij warczących", + "70345": "I innych okropności zgrozą przejmujących.", + "70346": "Lecz darmo! Tom ukochał, co bóg wlał do duszy —", + "70347": "Ten to lubi, a inny czym innym się puszy.", + "70348": "Dobrze wprzód, nim Achiwy wyciągli pod Troję,", + "70349": "Dziewięć razy wodziłem zbrojne nawy moje", + "70350": "Na ludy oddalone, i z łupem wracałem.", + "70351": "Biorąc zeń co najdroższe, i potem znów brałem,", + "70352": "Co losem przysądzono. A tak rosłem w mienie,", + "70353": "Żem u wszystkich na Krecie był we czci i cenie.", + "70354": "Lecz gdy Zeus nas do onej pobudził wyprawy,", + "70355": "W której to tylu mężów znalazło zgon krwawy,", + "70356": "Mnie kazano pod llion prowadzić okręty", + "70357": "Z królem Idomenejem; chciałem przez wykręty", + "70358": "Wyprosić się, lecz ludu zląkłem się wyroków.", + "70359": "My Achiwi tam dziewięć biliśmy się roków;", + "70360": "W dziesiątym, Pryjamowe rozwaliwszy grody,", + "70361": "Gdyśmy do dom wracali, uniosły nas wody", + "70362": "I w tę, i ową stronę z bożego zrządzenia.", + "70363": "Mnie zaś Zeus na najsroższe zachował strapienia.", + "70364": "Bom ledwo miesiąc w domu przy dzieciach, małżonce", + "70365": "I mych skarbach zabawił, już przygód łaknące", + "70366": "Serce mnie do Egiptu rwało. W ziemie one", + "70367": "Chciałem wpaść wziąwszy druhów i łodzie wioślone.", + "70368": "Więc zbroję dziewięć statków, lud się do mnie garnie.", + "70369": "Sześć dni tym ochotnikom otwarłem spiżarnię,", + "70370": "Częstowałem ich hojnie, a porżnięte woły", + "70371": "Szły bogom na ofiarę i dla nich na stoły.", + "70372": "W siódmym, od brzegów Krety gdy odbiły łodzie,", + "70373": "Z dobrym wiatrem północnym suniem się po wodzie", + "70374": "Lekko, jak gdyby z prądem, że się w żadnym sudnie", + "70375": "Nic nie psuło, a zdrowie ożywiało cudnie", + "70376": "Gnanych wiatrem pomyślnym i ręką sternika.", + "70377": "Po dniach pięciu egipska witała nas rzeka.", + "70378": "W nią wpłynąwszy jam kazał zastanowić nawy,", + "70379": "A dziarskim towarzyszom tej naszej wyprawy", + "70380": "Kazałem naw pilnować i trzymać się brzegów,", + "70381": "Na wzgórza zaś pobliskie wysłałem był szpiegów.", + "70382": "Ale ci nieposłuszni w ślepej zuchwałości", + "70383": "Napadli na egipskich kilka pięknych włości,", + "70384": "Żony w jeństwo pobrali z dziatwą niedorosłą,", + "70385": "A mężów w pień wysiekli! Gdy się to doniosło", + "70386": "Do miasta, rankiem tłumy i konno, i pieszo", + "70387": "Migocąc miedną zbroją na ratunek spieszą", + "70388": "I okrywają pola… Kronion gromowładny", + "70389": "Zesłał na mą drużynę popłoch bezprzykładny,", + "70390": "Żaden bowiem wrogowi już nie stawił czoła.", + "70391": "Więc włóczniami wykłuto ściśniętych dokoła,", + "70392": "Innych żywcem pojmanych w jarzmo powleczono,", + "70393": "Mnie zaś Zeus taką myślą zapalił szaloną —", + "70394": "(O losie! Niechbym raczej głowę był położył", + "70395": "Tam w Egipcie, a nieszczęść późniejszych nie dożył!),", + "70396": "Że zaraz pięknie kuty szlem mój z głowy zdjąłem,", + "70397": "A cisnąwszy z bark tarczę o ziem z włócznią społem,", + "70398": "Szedłem wprost do rydwanu króla i kolana", + "70399": "Objąwszy całowałem. Serce tego pana", + "70400": "Wzruszyło się, przebaczył, wziął do wozu swego", + "70401": "I od wrogów zasłaniał mnie szlochającego,", + "70402": "Gdyż każdy we mnie mierzył grotem nastawionym,", + "70403": "Chcąc zabić — taka wściekłość była w tłumie onym.", + "70404": "On mnie bronił, bo wiedział, że Zeus nie przebacza", + "70405": "Żadnej krzywdzie spełnionej na głowie tułacza.", + "70406": "Siedm lat tam przesiedziałem. Hojne zewsząd datki", + "70407": "Tak płynęły, że prędko urosłem w dostatki.", + "70408": "Lecz gdy się na rok ósmy z kolei zabrało,", + "70409": "Przyszedł do mnie Fenijczyk, szalbierz jakich mało,", + "70410": "Który już niejednego obdarł aż do nici,", + "70411": "I namówił na podróż z sobą do Fenicji,", + "70412": "Gdzie ów oszust miał własny dom i posiadłości.", + "70413": "Jakoż rok korzystałem z jego gościnności,", + "70414": "Lecz gdy się wypełniły dni, miesiące roku,", + "70415": "A rok drugi się zaczął w Hor krążącym toku,", + "70416": "Do Libii mnie pociągnął ze sobą na nawie,", + "70417": "Chytrze zwąc pomocnikiem w towarów dostawie,", + "70418": "A właściwie chciał za mnie wziąć tam okup suty.", + "70419": "Wsiadłem z nim mimo woli podejrzeniem truty.", + "70420": "Szedł nasz okręt północnym wiatrem żartko gnany", + "70421": "Ponad Kretą. Lecz zdrajca wnet będzie skarany,", + "70422": "Gdyż ledwie z oczu zginął wyspy smug zielony,", + "70423": "Nic nie widzim krom nieba i wód z żadnej strony.", + "70424": "Wtedy Zeus ciemnomodrym nad nami obłokiem", + "70425": "Zwiesił się i noc była na morzu szerokim,", + "70426": "A wtem piorun Zeusowy padł w nawę, wstrząśnięcie", + "70427": "Od góry aż do spodu czuć było w okręcie,", + "70428": "I woń siarki — aż wszystka z pomostu drużyna", + "70429": "Zmieciona wpadła w morze, szamocząc się wspina", + "70430": "I znowu się zanurza niby morskie wrony —", + "70431": "Bóg im nie dał powrotu — żywot ich skończony.", + "70432": "Wtenczas Kronion, gdym biegał wystraszon i zbladły,", + "70433": "Dał mi maszt zdruzgotanej nawy, w morze spadły,", + "70434": "Pochwycić, bym od pewnej ratował się zguby.", + "70435": "Wsiadłem nań, i tak prułem wzdętych fal przeguby", + "70436": "Przez dni dziewięć; dziesiątej nocy wyrzucony", + "70437": "Byłem na brzeg tesprocki przez bałwan spiętrzony.", + "70438": "Gdzie Fejdon, król Tesprotów, miał o mnie staranie", + "70439": "Za darmo. Syn to jego znalazł mnie był w stanie", + "70440": "Omdlałym i skostniałym; zajął się rozbitkiem,", + "70441": "W dom ojca zaprowadził, i gościnnym zbytkiem", + "70442": "Podjąwszy, obdarował szatkami pięknemi,", + "70443": "Też chitonem i chlajną. Otóż w tej tam ziemi", + "70444": "Słyszałem o Odysie. Fejdon utrzymywał,", + "70445": "Że go wracającego do dom podejmywał.", + "70446": "On mi nawet pokazał jego skarb niezmierny,", + "70447": "Złoty, miedny, żelazny, roboty misternej,", + "70448": "Dany mu do schowania: a tyle tam było,", + "70449": "Że i dziesięć pokoleń z tych bogactw by żyło.", + "70450": "Sam zaś Odys, jak twierdził, odszedł do Dodony,", + "70451": "Ażeby się dowiedzieć, co dąb poświęcony", + "70452": "Kronionowi o losach jego mu nagada:", + "70453": "W jaki sposób, w Itace stanąć mu wypada?", + "70454": "Czy ukradkiem, w przebraniu? Czy w własnej postaci?", + "70455": "Otóż raz mi się Fejdon zaklął przy libacji,", + "70456": "Że okręt gotów stoi, gotowe flisaki,", + "70457": "Co Odysa przywiozą prosto do Itaki.", + "70458": "Lecz jam wprzódy wyjechał. Właśnie w te tu strony", + "70459": "Na pszeniczny Dulichion statek wyprawiony", + "70460": "Miał mnie odwieźć do króla Akasta; wyraźnie", + "70461": "Tak nakazał flisakom, lecz ci nieprzyjaźnie", + "70462": "Naprzeciw mnie stanęli, chcąc zniszczyć ze szczętem:", + "70463": "Bo gdy się oddalili od brzegów okrętem,", + "70464": "Nuż grozić mi niewolą! Był to bunt otwarty;", + "70465": "Wnet też byłem z chitonu i chlajny obdarty.", + "70466": "Ten łachman i opończę na grzbiet mi rzucono,", + "70467": "Jak widzisz, połataną i podziurawioną.", + "70468": "Pod wieczór do itackich przybywszy wybrzeży,", + "70469": "Byłem związan w okręcie przez onych szalbierzy", + "70470": "Powrozami, zaś oni na brzegi wysiedli", + "70471": "I wieczerzę naprędce uwarzoną jedli.", + "70472": "Lecz bóg mi dał rozwiązać z łatwością te pęty.", + "70473": "Przytwierdziwszy do głowy ten łachman zwinięty,", + "70474": "Zsunąłem się po gładkim rudlu w samo morze", + "70475": "I zaraz się piersiami na wodzie położę,", + "70476": "I wiosłując rąk dwojgiem; gdym upłynął kawał", + "70477": "I okręt już daleko za mną pozostawał,", + "70478": "Rzuciłem się do lądu zarosłego lasem", + "70479": "I przycupłem; a oni biegali tymczasem", + "70480": "Szukać mnie, zadyszani, lecz się wnet spostrzegli,", + "70481": "Że na darmo, bo nazad do nawy pobiegli,", + "70482": "Aby odbić. Bogowie czuwali nade mną:", + "70483": "Skryli mnie i w tę ustroń zawiedli przyjemną,", + "70484": "Gdzie mądry człowiek mieszka w wieśniaczym szałasie.", + "70485": "Widzę z tego, że życie moje na coś zda się”", + "70486": "Na to mu pastuch Eumaj: „Gościu nieszczęśliwy!", + "70487": "Powieść twoja w mym sercu wzbudziła ból żywy!", + "70488": "Ileż cierpień w tułactwie swoim doświadczyłeś!", + "70489": "Przecież w jedno nie wierzę, i w tym się zmyliłeś,", + "70490": "Coś mówił o Odysie. Starcze! Co-ć się roi,", + "70491": "Że kłamiesz tak bezwstydnie? Wiem ja, jak rzecz stoi", + "70492": "Z powrotem mego króla: ściga go gniew bogów.", + "70493": "Dlatego i pod Troją nie padł z ręki wrogów,", + "70494": "Ani na ręku krewnych w powrocie z wyprawy,", + "70495": "Gdyżby mu Achiwowie wznieśli pomnik sławy,", + "70496": "A na syna by takie zaszczyty stąd spadły…", + "70497": "Lecz on zniknął bez sławy, Harpie go ukradły!", + "70498": "Ja tu siedzę z mą trzodą, w mieście gościem rzadkim", + "70499": "Bywam, cna Penelopa chyba mnie przypadkiem", + "70500": "Każe wołać do siebie, zwłaszcza gdy się zdarzy", + "70501": "Poseł z wieścią; takiego i młodzi, i starzy", + "70502": "Obsiadają dokoła, pytają o wszystko:", + "70503": "Tak ci, którym na sercu stracone panisko,", + "70504": "Jak owi, którzy radzi mienie jego trwonić.", + "70505": "Lecz mi zbrzydło już dłużej za wieściami gonić,", + "70506": "Odkąd jeden Etolczyk zwiódł mnie tak niegodnie:", + "70507": "Włóczęga ten, gdzieś krwawą popełniwszy zbrodnię,", + "70508": "Zabiegł do mej zagrody. Przyjąłem uczciwie,", + "70509": "A on mi rozpowiadał, że Odysej żywie,", + "70510": "Że na Krecie go widział u Idomeneja,", + "70511": "Jak łódź naprawiał, którą strzaskała mu wieja,", + "70512": "Że zapewne tu stanie na jesień lub lato", + "70513": "Nawą pełną drużyny i w skarby bogatą.", + "70514": "Przeto, starcze, jeżeli bóg cię tu sprowadził,", + "70515": "Niechbyś pochlebnym kłamstwem uszu mi nie gładził.", + "70516": "Nie za to też zyskałeś cześć i miłość moję,", + "70517": "Lecz żeś biedny, że Zeusa rozgniewać się boję”.", + "70518": "Na to te słowa wyszły z ust Odyseusza:", + "70519": "„Zaprawdę, w tobie siedzi podejrzliwa dusza.", + "70520": "Jeśli u ciebie niczym przysięga i słowo,", + "70521": "Więc taką między sobą zwiążem się umową", + "70522": "A na świadków przyzywam tu olimpskie bogi:", + "70523": "Że jeśli twój król wróci i wstąpi w te progi,", + "70524": "Ty mnie w chiton i chlajnę przyodziejesz piękną", + "70525": "I wyślesz na Dulichion, dokąd mi tak tęskno;", + "70526": "Przeciwnie; jeśli król twój nie ma już powrócić,", + "70527": "Każesz mnie swym pastuchom z szczytu skały zrzucić", + "70528": "Na postrach dla włóczęgów za język ich lżywy”.", + "70529": "Na to odrzekł Eumajos, świniopas poczciwy:", + "70530": "„Gościu mój! Tożbym sobie na imię zarobił", + "70531": "I na cześć między ludźmi! Tożbym sam się dobił,", + "70532": "Gdybym cię w dom przyjąwszy serdecznie, gościnnie,", + "70533": "Potem dał zabić, życia zbawił cię niewinnie!", + "70534": "Mógłżebym czystą myślą modlić się Kronidzie?", + "70535": "Lecz oto czas wieczerzać — wnet czeladź się znidzie", + "70536": "I razem w tym szałasie zasiądziem do stołu”.", + "70537": "Takie z sobą rozmowy toczyli pospołu.", + "70538": "Pastuchy z chlewną trzodą nadeszli po chwili", + "70539": "I zaraz ją do chlewów na noc zapędzili:", + "70540": "I po obórkach pełno rechtania i kwików.", + "70541": "Po czym Eumajos do swych tak rzekł pomocników:", + "70542": "„Co najspaśniejszą świnkę wybierzcie mi, chłopcy!", + "70543": "Użyjem i my sami, użyje gość obcy.", + "70544": "Czy mało namartwiły nas te kływe wieprze,", + "70545": "Gdy pracę naszą tamci zjadali w najlepsze!”", + "70546": "Rzekł, i srogą siekierą jął rąbać polana.", + "70547": "Pięćroczna karmna locha do izby przygnana", + "70548": "Stanęła przy ognisku. Pastuch o ofierze", + "70549": "Nie zapomniał dla niebian: pobożnym był szczerze.", + "70550": "Jakoż z łba świni wyrwał szczeć i w ogień rzucił", + "70551": "Dla bogów, i z modlitwą do nich się obrócił", + "70552": "Prosząc, by Odys z długiej powrócił podróży.", + "70553": "Po czym wziął odszczypany dębu kawał duży,", + "70554": "Palnął w łeb i powalił, zaraz ją dorznięto,", + "70555": "Rozpłatano, a pastuch w skórę obrośniętą", + "70556": "Tłuszczem kładł pierwociny mięsiw z różnych części,", + "70557": "Zawinął, i jęczmienną mąkę sypiąc z pięści,", + "70558": "Dał resztę wziąć na rożny i upiec na żarze.", + "70559": "Gdy pieczeń na stolnicy złożyli kucharze,", + "70560": "Przystąpił cny świniopas sam krajać mięsiwa,", + "70561": "Bo chce być sprawiedliwym i zawsze nim bywa:", + "70562": "Więc w siedm części pokrajał; modlitwy odprawił", + "70563": "I dla Nimf i Hermesa część jedną odstawił,", + "70564": "Resztę dla biesiadników, zaś w jednym kawale", + "70565": "Grzbiet wieprzowy gościowi wydzielił wspaniale", + "70566": "I uradował pana swego tym przysmakiem.", + "70567": "Więc zwrócił się doń Odys i rzekł słowem takiem:", + "70568": "„Oby Zeus cię ukochał jak ja, dobry człecze,", + "70569": "Że mną biednym nie gardzisz!”", + "70570": "Na to mu odrzecze", + "70571": "Boski pastuch Eumajos: „O gościu mój biedny,", + "70572": "Pożywaj, na co stać nas; to nasz chleb powszedny.", + "70573": "Bóg daje i bóg bierze podług woli swojej;", + "70574": "Na jego wszechmocności przecież ten świat stoi”.", + "70575": "Rzekł i mięs pierwociny spalił; winem zlanem", + "70576": "Bogi uczcił i wino postawił ze dzbanem", + "70577": "Przed grodoburcą, który swej misy pilnował.", + "70578": "Chleby krajał Mesaulios. Eumajos go chował", + "70579": "Kupionego za własne, w króla niebytności", + "70580": "Bez wiedzy Laertesa i samej jejmości,", + "70581": "A kupił go od Tafiów za część swego mienia.", + "70582": "Teraz do gotowego zasiedli jedzenia.", + "70583": "A gdy jadłem, napitkiem się już nasycono,", + "70584": "Mesaulios sprzątnął chleby, a biesiadne grono", + "70585": "Syte mięsem i chlebem do snu się zabrało.", + "70586": "Noc była bezksiężycna, czarna, z góry lało", + "70587": "Dżdżem ulewnym, wilgotne świstały zefiry.", + "70588": "Odys chcąc wypróbować, czy pastuch dlań szczery,", + "70589": "Czy własną da mu chlajnę, lub też każe komu,", + "70590": "By mu swojej odstąpił, jak grzeczny pan domu,", + "70591": "Rzekł: „Słuchaj, Eumajosie, i wy kłońcie uszy!", + "70592": "Coś o sobie opowiem. Gdy kto łeb zaprószy,", + "70593": "Choć rozumny, to gotów głośno wyśpiewywać", + "70594": "I śmiać się do rozpuku, skakać, wygadywać,", + "70595": "Aż z ust wymknie się wróbel, a powróci wołem.", + "70596": "Lecz mnie skończyć wypada, kiedy raz zacząłem.", + "70597": "Oj, czemuż ja nie młody, i nie zuch ten samy,", + "70598": "Jak wtenczas, gdym się skradał pod Ilionu bramy!", + "70599": "Hufce Odys prowadził z Menelajem razem,", + "70600": "I ja trzeci, co za ich stało się rozkazem.", + "70601": "Podkradłszy się pod miejskie warownie wyniosłe,", + "70602": "Obsaczamy je wkoło, a w bagna zarosłe", + "70603": "Trzciną układł się każdy, w pancerz swój zakuty.", + "70604": "Nadeszła noc burzliwa, Boreasz dął luty", + "70605": "I mroził aż do kości; śnieg płatami padał", + "70606": "I na pawężach naszych biały szron osiadał.", + "70607": "Inni, oprócz chitonów chlajnami okryci", + "70608": "Pod pawężmi na grzbietach, spali jak zabici.", + "70609": "Jam zaś chlajnę, niebaczny, zostawił w obozie", + "70610": "Towarzyszom, nie myśląc o tym nocnym mrozie,", + "70611": "I wyszedłem z pawężą, jasnym pasem spięty.", + "70612": "Lecz już o trzeciej straży tak byłem zziębnięty,", + "70613": "Żem trącił Odyseja, śpiącego koło mnie,", + "70614": "Łokciem, a on, obudzon, słuchał mnie przytomnie.", + "70615": "— Boski Odysie! — rzekłem — źle się ze mną dzieje,", + "70616": "Przyjdzie życiem nałożyć, od zimna drętwieję.", + "70617": "Nie mam chlajny, bies jakiś skusił mnie zapewne,", + "70618": "Żem wybrał się tak lekko, więc i duszę ziewnę. —", + "70619": "Rzekłem, a on wnet skoczył po rozum do głowy,", + "70620": "Jako zawsze do rady i boju gotowy;", + "70621": "Więc nachylon, te słowa szepnął mi do ucha:", + "70622": "— Nie gadaj! nuż cię który z Achiwów podsłucha! —", + "70623": "I na ręku się wsparłszy: — Towarzysze mili! —", + "70624": "Wołał głośno — proroczy sen miałem w tej chwili:", + "70625": "Od okrętów my naszych poszli za daleko.", + "70626": "Niechże który ochotnik kopnie się, a lekko,", + "70627": "Spytać Agamemnona, narodów pasterza,", + "70628": "Czyby nie mógł nam więcej przysłać tu żołnierza? —", + "70629": "Na to podniósł się Toas, syn Andrajmonowy,", + "70630": "I na ziemię zrzucając swój płaszcz purpurowy", + "70631": "Poskoczył do okrętów. Jam porwał płaszcz jego,", + "70632": "Okrył się nim, i spałem aż do dnia białego. —", + "70633": "Gdybym tak jak i ongi młody był i żwawy,", + "70634": "Pewnie by na mnie pastuch więcej był łaskawy", + "70635": "I dał chlajnę przez pamięć i cześć bohatera.", + "70636": "A żem nędzarz, więc każdy mną dziś poniewiera”.", + "70637": "Na to pastuch Eumajos odparł: „W tej powieści,", + "70638": "Mój staruszku, niemało dobrego się mieści:", + "70639": "W niczem-eś nie przesadził, a dopiąłeś celu.", + "70640": "Więc okrycie tu u nas znajdziesz, przyjacielu,", + "70641": "I resztę, co-ć potrzebnym w twoim biednym stanie", + "70642": "Na tę noc; ale jutro chodź sobie w łachmanie,", + "70643": "Bo chlajnów i chitonów zapas tu nieduży,", + "70644": "Zbytnich nie ma: każdemu jeden tylko służy.", + "70645": "Lecz jeśli syn Odysów wróci tu dostojny,", + "70646": "O chlajnę i o chiton możesz być spokojny,", + "70647": "On cię nawet odeśle, gdzie zechcesz, nieboże”.", + "70648": "Rzekłszy to wstał i zaczął słać dla niego łoże", + "70649": "Przy ognisku, rozpostarł kozie i baranie", + "70650": "Skóry, a gdy Odysej legł na to posłanie,", + "70651": "On mu dał do nakrycia swą chlajnę kudłatą", + "70652": "I zawiesistą, która służyła mu na to,", + "70653": "Że się nią przyodziewał zawsze w zmiennej porze,", + "70654": "Gdy słota albo zimny wicher dął na dworze.", + "70655": "Spoczął tedy Odysej. Przy nim tuż na ziemi", + "70656": "Pokładli się parobcy, ale pasterz z niemi", + "70657": "Spać nie myślał: o trzodę swoją on troskliwy,", + "70658": "Wybierał się do obór. Odys był szczęśliwy", + "70659": "Z tego sługi, co chociaż w domu pana nie ma,", + "70660": "Dba o jego dobytek i taki ład trzyma.", + "70661": "Więc się zbierał, miecz ostry przewiesił z ramienia,", + "70662": "Wdział chlajnę, która chroni go od przeziębienia,", + "70663": "Na tę jeszcze zarzucił skórę z dużej kozy,", + "70664": "W dłoń wziął oszczep i ludziom, i psom do pogrozy,", + "70665": "I wyszedł spocząć bliżej białokływej trzody,", + "70666": "Pod wiszarem ustronnym, czasu niepogody.", + "70667": "Pieśń piętnasta", + "70668": "Telemachos przybywa do Eumajosa", + "70669": "Poszła Pallas-Atene w gród Lakedajmony,", + "70670": "Kędy syn Odyseja siedział zabawiony,", + "70671": "Naglić go, bo mu do dom wracać wielka pora.", + "70672": "Zastała Telemacha, jak z synem Nestora", + "70673": "Spali obaj w przysionkach Menela teremu.", + "70674": "Li Pejsistrat wczasowi poddał się sennemu,", + "70675": "Bo Telemach już nie spał. On przez całe noce", + "70676": "Nie sypia, tak się myślą o ojcu kłopoce.", + "70677": "Więc Atene doń rzekła, stając u wezgłowi:", + "70678": "„Nie siedź tu, Telemachu, i śpiesz ku domowi!", + "70679": "Odbiegłeś od majątku, w zamku twoim siedzą", + "70680": "Wyuzdane zuchwalce, a nuż wszystko zjedzą", + "70681": "I mieniem się podzielą? Wrócisz poniewczasie!", + "70682": "Więc Menelę grzmigłosa błagaj, niech nie pasie", + "70683": "Dłużej cię, a odsyła, byś mógł zastać doma", + "70684": "Matkę cną, gdyż jej własny ojciec się nie sroma,", + "70685": "Toć i bracia, nastawać na nią, by wybrała", + "70686": "Na męża Eurymacha, któremu stąd chwała,", + "70687": "Że hojny i od innych bogatsze wniósł wiano.", + "70688": "Nie dajże, by ci z domu jaki skarb zabrano;", + "70689": "Wiesz przecie, co niewiasta w sercu swoim chowa:", + "70690": "Z kim pójdzie, temu wszystko oddać już gotowa,", + "70691": "A o dziatwę swą pierwszą i o nieboszczyka,", + "70692": "Miłego niegdyś, nie dba, serce im zamyka.", + "70693": "Przeto wracaj ład zrobić, zdać rządy domowe", + "70694": "Na wiernej i roztropnej służebnicy głowę,", + "70695": "Nim z ręku bożych weźmiesz zacną połowicę.", + "70696": "Lecz jeszcze mam ci zwierzyć jedną tajemnicę:", + "70697": "Zasiedli na cię z gachów najtęższe junaki,", + "70698": "W cieśninie, która dzieli Samos od Itaki,", + "70699": "I chcą cię w drodze zabić, nim do dom powrócisz.", + "70700": "Lecz ty podal od wysep łódź swoją odrzucisz,", + "70701": "A nocą płynąć będziesz. Bóg, który cię broni", + "70702": "I strzeże, dobrym wiatrem żagiel twój pogoni.", + "70703": "Wszakże dotarłszy brzegów itackich już blisko,", + "70704": "Odeślij łódź do miasta i drużynę wszystką,", + "70705": "A sam do Eumajosa udaj się, pastucha,", + "70706": "Co trzodę twoją pasie, człek dobrego ducha.", + "70707": "Tam noc spędzisz, a jego wyprawisz w te tropy", + "70708": "Z wiadomością od ciebie do cnej Penelopy,", + "70709": "Żeś już wrócił z Pylosu i cało, i zdrowo”.", + "70710": "Tak rzekła i na górę poszła Olimpową.", + "70711": "Wtem Telemach obudził uśpionego błogo", + "70712": "Pejsistrata, i mówił trącając go nogą:", + "70713": "„Zbieraj się, Nestorydo, i śpiesz do kolasy", + "70714": "Zaprząc konie! Przed nami droga, nie wywczasy”.", + "70715": "Na to mu odpowiedział Nestoryd: „Co? Tobie", + "70716": "Chce się jechać? Lecz z jazdy ponoś nic na dobie;", + "70717": "Któż wyjeżdża w noc ciemną? Czekaj blasku zorzy,", + "70718": "Niech pierwej podarunki w rydwanik nam włoży", + "70719": "Menelaj, syn Atreja — z męstwa świat go sławi —", + "70720": "Niech nas grzecznymi słowy pożegna, odprawi;", + "70721": "Przybysz bowiem rad chowa pamięć gospodarza,", + "70722": "Co go przyjmie gościnnie i hojnie obdarza”.", + "70723": "Rzekł, i rychło Jutrzenka w złotym błyska stroju.", + "70724": "Nadszedł też Menelaos, on grzmiący głos w boju,", + "70725": "Co z łoża od kędziornej Heleny wstał boku.", + "70726": "Gdy go zoczył Telemach, jął w jednym poskoku", + "70727": "Nadziewać na się chiton świetny, a ramiona", + "70728": "Okryła mu szeroka szata narzucona.", + "70729": "Potem wyszedł mołojec na jego spotkanie,", + "70730": "I syn Odysa mówił, gdy przy nim już stanie:", + "70731": "„Atrydo Menelaju! Boski władco rzeszy!", + "70732": "Odeślij mnie do ziemi ojców! Mnie się śpieszy:", + "70733": "Pragnąłbym dzisiaj jeszcze puścić się w tę drogę”.", + "70734": "Na to odparł Menelaj: „Zaprawdę nie mogę", + "70735": "Zatrzymywać cię dłużej, Telemachu, u mnie,", + "70736": "Gdy tak tęsknisz do domu. Wiem, jak nierozumnie", + "70737": "Robią ci gospodarze, co męczą swych gości", + "70738": "Zbytkiem przynuk lub zbytkiem jawnej oziębłości.", + "70739": "Środek dzierżę, gdyż jedno i drugie niemiłe:", + "70740": "Czy kto gościa wypędza, czy trzyma na siłę.", + "70741": "Chce gość jechać — odsyłam, chce zostać — więc goszczę.", + "70742": "Czekajże, niech ci wprzódy kolasę wymoszczę", + "70743": "Pięknymi podarkami, abyś patrzał na nie,", + "70744": "A niewiastom rozkażę przyrządzić śniadanie.", + "70745": "Sute, z wszystkich zapasów, w jakie dom obfity.", + "70746": "Cel podwójny osiągnę, bo uczczę zaszczyty,", + "70747": "A i ciało nakarmię. Potem już możecie", + "70748": "Jechać sobie i brodzić po bezbrzeżnym świecie”.", + "70749": "Na to taką odpowiedź dał mołojec hoży:", + "70750": "„Atrydo Menelaju, wychowanku boży!", + "70751": "Śpieszy mi się do domu, bo gdy odjeżdżałem,", + "70752": "Nikt nie był, aby oko miał nad mieniem całem.", + "70753": "A nuż syn szukający ojca sam przepadnie?", + "70754": "Lub w zamku kto tymczasem skarb mi jaki skradnie?”", + "70755": "Na te słowa Menelaj, głosem w boju grzmiący,", + "70756": "Kazał żonie i dziewek czeredzie służącej", + "70757": "Spiesznie stoły zastawić domowym zapasem.", + "70758": "I Boetycz Etonej zjawił się tymczasem,", + "70759": "Tylko co z łóżka wstawszy; mieszkał on tuż blisko.", + "70760": "Jemu kazał Menelaj rozpalić ognisko", + "70761": "I piec mięso; ten rozkaz prędko był spełniony.", + "70762": "Po czym zeszedł do skarbca, który był sklepiony;", + "70763": "Lecz nie sam, bo z Heleną szedł i z Megapentem.", + "70764": "Gdy w sklep weszli, kosztownym zapełniony sprzętem,", + "70765": "Atryd wybrał podwójny puchar z tych, co stały,", + "70766": "A Megapencie kazał krater srebrny cały", + "70767": "Nieść w ręku, zaś Helena szła skrzynie otwierać,", + "70768": "I w szatach przez się dzianych jęła tam przebierać.", + "70769": "Z tych jedną wydobyła: szata to fałdzista,", + "70770": "Połyskująca ni to gwiazda promienista;", + "70771": "Leżała też na spodzie. Po czym wszyscy troje", + "70772": "Do Telemacha poszli przez świetlic podwoje,", + "70773": "A stanąwszy już przed nim, rzekł płowy Menela:", + "70774": "„Niechaj ci, Telemachu, w powrocie udziela", + "70775": "Swej opieki Zeus Kronid, piorunny mąż Hery!", + "70776": "Tymczasem z mego skarbca ten podarek szczery", + "70777": "Racz wziąć, co najpiękniejszy i najdroższy miałem.", + "70778": "Także kruż cudnie rzeźbion dla ciebie wybrałem.", + "70779": "Srebrny z złotym okrajkiem, Hefajst go wykował,", + "70780": "A Fajdim, król Sydońców, niegdyś mi darował,", + "70781": "Gdym z powrotem doń wstąpił. Więc niechże ci służy!”", + "70782": "Po tych słowach Atryda dał mu puchar duży,", + "70783": "Podwójny, a Megapent wniósł on srebrnolity", + "70784": "Kruż, i przed nim postawił. Helena płaszcz szyty", + "70785": "Ręką swą wniosła także, krasą niezrównana,", + "70786": "I — „Przyjm darem ode mnie — rzekła do młodziana —", + "70787": "Tę szatę z rąk Heleny; chowaj ją starannie", + "70788": "Do wesela, gdy staniesz przy wybranej pannie.", + "70789": "Tymczasem daj ją matce, ona ci przechowa.", + "70790": "A teraz zdrów mi bywaj! Droga twoja głowa", + "70791": "Szczęśliwie niech powraca w ojców swoich progi!”", + "70792": "Rzekła — a on z radością przyjął ten dar drogi.", + "70793": "Wnet Pejsistrat, podarki pozbierawszy liczne,", + "70794": "W kolasie je ustawił, dziwiąc się, jak śliczne.", + "70795": "Zaś płowy Menelaos do gotowej sali", + "70796": "Wszystkich z sobą zaprosił. Gdy pozasiadali", + "70797": "Zastawione tam rzędem ławice i krzesła,", + "70798": "Zaraz jedna z służebnic złoty dzbanek wniesła", + "70799": "Z wodą do rąk; tę lała im do misy srebrnej;", + "70800": "Przed każdym postawiła stoliczek potrzebny.", + "70801": "Poważna też szafarka z zapasy różnymi", + "70802": "Przyszła, i te przysmaki stawiła przed nimi.", + "70803": "Syn Boetów pokrajał i rozdał pieczyste,", + "70804": "Megapent zaś lał wino w puchary złociste.", + "70805": "Więc do mis się rzucono po niedługiej chwili;", + "70806": "A gdy głód nasycili, pragnienie zgasili,", + "70807": "Jął Telemach z Nestora synem jarzmo wkładać", + "70808": "Na rumaki i w krasną kolasę już wsiadać,", + "70809": "A wsiadłszy, ruszył w bramne sklepienie dudniące.", + "70810": "Atryd sam odprowadzał te odjeżdżające", + "70811": "Goście z kielichem w ręku po brzegi nalanym,", + "70812": "By odjezdną libację spełnić roztruchanem.", + "70813": "Więc zachodząc im drogę, rzekł: „Bywajcie zdrowi,", + "70814": "Mołojcy! A pokłońcie się tam Nestorowi", + "70815": "Ode mnie: on był dla mnie jak ojcem rodzonym,", + "70816": "Gdyśmy się tam, Achiwi, bili pod Ilionem”.", + "70817": "Na to odparł Telemach: „O ty mężu boży!", + "70818": "Co każesz, to się wszystko dokładnie przedłoży,", + "70819": "Skoro na miejscu staniem. Obym tak z powrotem", + "70820": "Mógł ojca zastać w domu i mówić mu o tem,", + "70821": "Jak mnie tu ugościło przyjęcie łaskawe,", + "70822": "Jak sute upominki dano na odprawę!”", + "70823": "Gdy to mówił, wtem orzeł mignął z prawej strony;", + "70824": "Dużą, białą gęś dworską pochwycił on w szpony", + "70825": "I z nią leciał, a za nim z wrzaskiem tuż, tuż goni", + "70826": "Zgraja chłopów i kobiet. Orzeł blisko koni", + "70827": "Skręcił w prawo i wionął. Widok niespodziany", + "70828": "Ucieszył i otuchą napełnił młodziany,", + "70829": "Aż Menelę Pejsistrat zagabnął słowami:", + "70830": "„Pomyśl-no, władco ludów, czy znak ten za nami,", + "70831": "Czy za tobą, i komu wróżbę niebo zsyła?”", + "70832": "A właśnie go ta wróżba już zastanowiła,", + "70833": "Bo myślał, co by wnosić miał z tej tajemnicy,", + "70834": "Gdy go ubiegł w tym dowcip pięknej połowicy:", + "70835": "„Wieszczę wam! Posłuchajcie, co mi wlali w duszę", + "70836": "Bogowie, a co wkrótce spełni się, jak tuszę:", + "70837": "Orzeł po łup przyleciał i gęś uniósł białą", + "70838": "W te skały, gdzie i gniazdo ma, i dziatwę małą;", + "70839": "Tak Odysej po długiej tułaczce i biedzie", + "70840": "Kiedyś w próg swego zamku jako mściciel przyjdzie,", + "70841": "Lub już przyszedł i gachom śmierć już zapowiada”.", + "70842": "Więc Telemach jej na to: „Oby ten, co włada", + "70843": "Niebem, Hery małżonek piorunny, to sprawił!", + "70844": "Niech się ziści, a będę cię jak bóstwo sławił!”", + "70845": "Rzekł i zaciął rumaki; lotnymi kopyty", + "70846": "Wpadły w miasto, po równi cwałują odkrytej", + "70847": "Przez dzień cały; gdy ciemny mrok poczernił szlaki,", + "70848": "Do zamku Dioklesa przybyli junaki.", + "70849": "Ojcem jego Orchiloch, syn Alfeuszowy.", + "70850": "U Diokla tam w Ferach i nocleg gotowy", + "70851": "Znaleźli, i gościnne przyjęcie im dano.", + "70852": "Ze wschodzącą nazajutrz Jutrzenką różaną,", + "70853": "Zaprzągłszy, jadą dalej w przekrasnej kolasie", + "70854": "Przez bramę, aż w przysionkach turkot rozlega się.", + "70855": "Tak pędząc, wóz ich prędko tę drogę przemierzył", + "70856": "Do Pylos. Wtem Telemach druhowi się zwierzył:", + "70857": "„Nestorydzie! Mam prośbę, lecz chcę wiedzieć, czy mi", + "70858": "Jej nie odmówisz? Wszak my z dawna pobratymi", + "70859": "Przez ojców naszych przyjaźń; równe nasze lata,", + "70860": "A ta podróż tym ściślej jeszcze nas pobrata.", + "70861": "Otóż wstrzymaj wóz, proszę, gdzie okręt mój czeka;", + "70862": "Tam wysiądę. Twój stary — sprawa z nim nielekka —", + "70863": "Gotów by mnie nie puścić, gościć bez ustanku,", + "70864": "Kiedy mnie tak się śpieszy; zrób to, mój kochanku!”", + "70865": "Rzekł, a Nestoryd w duchu już wszystko obliczył,", + "70866": "Aby spełnić najlepiej, co sobie druh życzył.", + "70867": "I ta rada najlepszą zdała się w tej mierze,", + "70868": "Że skręcił zaraz końmi nad morskie wybrzeże", + "70869": "I na pokład okrętu jął wynosić dary", + "70870": "Dane od Menelaja, te złote puchary", + "70871": "I te szaty, a nagląc rzekł skrzydlate słowo:", + "70872": "„Śpiesz na okręt i zbieraj czeladź okrętową;", + "70873": "Zwiń się, nim w zamku stanę i ojcu zdam sprawę.", + "70874": "Już czuję, jaką przyjdzie odbyć z nim przeprawę:", + "70875": "Starzec to popędliwy; sam on tutaj wpadnie,", + "70876": "Naciśnięty przez niego nie wymkniesz się snadnie.", + "70877": "Już go widzę, jak przyjdzie i zmiesza ci szyki”.", + "70878": "Powiedziawszy to, zaciął grzywiaste koniki,", + "70879": "Przez gród Pylu przejechał, stanął przed mieszkaniem.", + "70880": "Telemach zaś na swoich wołał z naleganiem:", + "70881": "„Ładzić nawę, a żywo, towarzysze mili!", + "70882": "Wsiadać i dalej w drogę, nie traćmy ni chwili!”", + "70883": "Posłuszni, rozkaz jego wykonali pędem,", + "70884": "Do wioseł się rzucili i zasiedli rzędem.", + "70885": "Gdy był gotów, na tylnym okrętu pokładzie", + "70886": "Jął odprawiać ofiarę Atenie Palladzie.", + "70887": "Wtem stanął przed nim jakiś przychodzień z daleka,", + "70888": "Z Argos, skąd aż tu uciekł, zabiwszy tam człeka.", + "70889": "Wieszczkiem był i potomkiem po Melampie owym,", + "70890": "Co ongi mieszkał w Pylu, słynnym owiec chowem,", + "70891": "Bogaczu, co rozliczne dwory miał i włości,", + "70892": "Lecz się przeniósł gdzie indziej, gwoli zuchwałości", + "70893": "A i pychy Neleja, gdyż ten pan zuchwały", + "70894": "Zagrabił mu majątek i trzymał rok cały.", + "70895": "On tymczasem na zamku Filaka zamknięty", + "70896": "Srodze cierpiał, dźwigając sromotne tam pęty,", + "70897": "Przez córę Neleusa i zaciekłość oną,", + "70898": "Jaką mściwa Erynna zatruła mu łono.", + "70899": "A jednak uszedł Kery — bowiem z łąk Filaki", + "70900": "Woły pognał do Pylos i zemścił się taki", + "70901": "Na Neleju, za pychę jego — i dla brata", + "70902": "Przyprowadził małżonkę. Sam w inny kąt świata", + "70903": "Poszedł i osiadł w Argos koniorodnej ziemi,", + "70904": "Gdzie los go zrobił władcą nad ludy licznymi,", + "70905": "i Tam pojął sobie żonę, zamek wybudował,", + "70906": "Dwóch synów, Antifata, Mancja się dochował.", + "70907": "Antifat Oiklesa spłodził, a ten synem", + "70908": "Szczycił się Amfiarajem, który trząsał gminem;", + "70909": "A choć go Zeus egidny i Feb swą miłością", + "70910": "Darzyli — on się przecież nie cieszył starością,", + "70911": "Lecz zmarł w Tebach z powodu przeniewierstwa żony.", + "70912": "Alkmeon i Amfiloch z niego był zrodzony,", + "70913": "Mancjos miał Polifejda synem i Klejtosa;", + "70914": "A tego mu porwała różana Eosa", + "70915": "Gwoli jego krasoty, by zasiadał z bogi.", + "70916": "Polifejdzie Apollo nadał przymiot drogi", + "70917": "Wieszczenia — i był wieszczem między żyjącymi", + "70918": "Pierwszym po Amfiaraju, gdy zeszedł z tej ziemi;", + "70919": "Potem do Hyperei przeniósł się z powodu", + "70920": "Waśni z ojcem — i z wieszczb swych słynął śród narodu.", + "70921": "Był to właśnie syn jego zwan Teoklimnesem,", + "70922": "Który do Telemacha przystąpił obcesem,", + "70923": "Gdy ten stojąc u burty lał z wina obiatę,", + "70924": "Zagabł go ów i słowa posłał mu skrzydlate:", + "70925": "„Mój druhu! Ty, jak widzę, ofiarą zajęty;", + "70926": "Więc, zaklinam cię na nią i na cel jej święty,", + "70927": "Na twoją głowę własną i czeladzi twojej,", + "70928": "Że mi odpowiesz prawdę szczerą, jak przystoi:", + "70929": "Ktoś jest? Z jakiego kraju? Rodzina twa jaka?”", + "70930": "Więc otrzymał odpowiedź wraz od Telemaka:", + "70931": "„Cudzoziemcze! Usłyszysz mowę niekłamaną:", + "70932": "Itaka mą ojczyzną, Odys — ojca miano.", + "70933": "Oby żył! Lecz on dawno smutną śmiercią zginął!", + "70934": "Przetom go na okręcie tym szukać popłynął,", + "70935": "By się zwiedzieć o losie drogiego rodzica”.", + "70936": "Na to mu Teoklymen rzekł pięknego lica:", + "70937": "„I jam tułacz bez ziemi, bom w rodzinnej stronie", + "70938": "Zabił kogoś, co w Argos hodującym konie", + "70939": "Miał krewnych i przyjaciół, używał czci wielkiej;", + "70940": "Więc uchodząc odwetu ich ręki mścicielki,", + "70941": "Tu zabiegłem, na żywot już skazan tułaczy.", + "70942": "Błagam cię, weź mnie z sobą, a błagam w rozpaczy:", + "70943": "Zabiją mnie — co tylko nie widać pogoni”.", + "70944": "Na to roztropny młodzian: „O, niechże bóg broni,", + "70945": "Abym cię z łodzi wypchnął! Gdy chcesz z nami płynąć,", + "70946": "Wsiadaj! Dzieląc się z tobą, nie damy ci zginąć”.", + "70947": "Tak witając przybysza, wziął mu z rąk spiżowy", + "70948": "Oszczep, i ten na pomost złożył okrętowy;", + "70949": "Sam potem wszedł do środka nawy owioślonej,", + "70950": "Siadł u burty, a przy nim usiadł zaproszony", + "70951": "Teoklymen. Już jedni łódź odcumowali,", + "70952": "Drudzy ład robiąc wewnątrz nawy się krzątali;", + "70953": "Telemach ich naganiał, więc robią, co każe.", + "70954": "Sosnowy maszt zatknąwszy w drążonym ligarze,", + "70955": "Wyprostowali, w mocne ujęli go sznury,", + "70956": "I na rzemieniach żagle podciągli do góry.", + "70957": "Zaraz im wiatr pomyślny zesłała Pallada:", + "70958": "Z szumem lecąc z obłoków, wiatr na okręt wpada,", + "70959": "Po słonej go powierzchni pędzi jak w zawody,", + "70960": "Że wnet Kruny ominą i Chalkisu wody.", + "70961": "Słońce zgasło, dokoła szlaki poczerniały —", + "70962": "Telemacha do Fejów wiatry już zagnały.", + "70963": "Stamtąd mijając Elis, gdzie władną Epeje,", + "70964": "Mknął ku kolczastym wyspom, a w duchu truchleje,", + "70965": "Myśląc, czy śmierci ujdzie, czy głową nałoży.", + "70966": "Podczas siedział Odysej, a z nim pastuch boży,", + "70967": "W zagrodzie; wśród czeladzi wieczerzą się krzepił.", + "70968": "Gdy zjedzono, wypito, witeź znów zaczepił", + "70969": "Słówkiem, by Eumajosa doświadczyć w potrzebie,", + "70970": "Azali go jak gościa dłużej tu u siebie", + "70971": "Zatrzyma, czy do miasta odprawi dla zbytu.", + "70972": "„Czy wiesz co, Eumajosie? — rzekł. — Jutro do świtu", + "70973": "Zbieram się iść do miasta po żebranym chlebie;", + "70974": "Nie chcę dłużej ciężarem być dla was i ciebie.", + "70975": "Tylko radą mnie opatrz i daj mi na drogę", + "70976": "Przewodnika, gdyż w mieście sam sobie pomogę.", + "70977": "Łażąc tędy owędy po prośbie, obaczę,", + "70978": "Czy w zysku da kęs chleba rzemiosło żebracze.", + "70979": "Nawet w zamek Odysa chciałbym się odważyć,", + "70980": "Z Penelopą o różnych wieściach coś pogwarzyć,", + "70981": "Zetknąć się też i z pyszną rzeszą zalotniczą:", + "70982": "Z mnóstwa potraw na stole może coś użyczą.", + "70983": "Jeśli służby mej zechcą, najzręczniej się sprawię.", + "70984": "Ależ słuchaj! I dobrze rozum, co-ć wyjawię:", + "70985": "Oto z łaski Hermesa, co wdziękiem pięknoty", + "70986": "I pomyślnością ludzkie zwykł wieńczyć roboty,", + "70987": "Nie sprosta mi nikt w służbie pilnej — to rzecz pewna:", + "70988": "Umiem ogień rozpalić, suche łupać drewna,", + "70989": "Lać wino, mięso krajać i obracać rożny —", + "70990": "Zgoła wszystko, co od sług wymaga pan możny”.", + "70991": "Zmartwion tym, wraz mu odrzekł boski nasz pastucha:", + "70992": "„Gościu mój! Jakaż znowu ugryzła cię mucha,", + "70993": "Że się chcesz na niechybne nieszczęście narazić?", + "70994": "Po cóż ci między gachy wyuzdane włazić,", + "70995": "Których gwałty już biją w nieb żelazne stropy!", + "70996": "Oj! Nie takie im służą przecie, jak ty, chłopy,", + "70997": "Jedno w chlajny, chitony przystojne ubrane,", + "70998": "Młodziki gładkolice, wonne, uczesane:", + "70999": "Tacy służą do stołów toczonych, chędogich,", + "71000": "Gnących się od win, mięsiw i od chlebów mnogich.", + "71001": "Zostań z nami, twa bytność nikomu nie wadzi,", + "71002": "Ani mnie, ni żadnemu z naszej tu czeladzi:", + "71003": "Niech tylko syn Odysa jedyny powróci,", + "71004": "Chlajnami, chitonami całego zarzuci,", + "71005": "I odeśle, gdzie sercem pragniesz być i głową”.", + "71006": "Na to cierpiciel Odys odrzekł taką mową:", + "71007": "„Obyś ty, Eumajosie, był tak miły bogu,", + "71008": "Jak mnie jesteś, za litość nad nędzą w barłogu", + "71009": "I przytułek mi dany! Los różnie uciska,", + "71010": "Lecz najsrożej, gdy człeku nie da przytuliska,", + "71011": "A wzgardę, poniewierkę co dzień musi przeżyć,", + "71012": "By tylko krzyk głodnego żołądka uśmierzyć!", + "71013": "Lecz gdy chcesz, bym na jego poczekał przybycie,", + "71014": "To mi też coś o ojcu i matce powiecie", + "71015": "Odyseja; on ponoś, wychodząc na boje,", + "71016": "Już dobrze podstarzałych zostawił oboje,", + "71017": "Żyją-ż oni? Słoneczne świecą-ż im promienie?", + "71018": "Czy zmarli, hadesowe zamieszkują cienie?”", + "71019": "Wódz pasterzy, Eumajos, tak mu odpowiedział:", + "71020": "„Z ust mych prawdę usłyszysz, wszystko będziesz wiedział.", + "71021": "Laertes dotąd żyje, choć boga wciąż prosi,", + "71022": "By śmierć zesłał na niego; życia już nie znosi,", + "71023": "Odkąd utrata syna serce mu rozdarła", + "71024": "I odkąd mu małżonka, cna pani, umarła.", + "71025": "Z płaczu przyszła nań starość wczesna i przygniata;", + "71026": "Ona także z tęsknoty po synie ze świata", + "71027": "Zeszła śmiercią okropną. O! Niech tak nie kończy", + "71028": "Nikt dobry, kto mnie kocha, z kim przyjaźń mnie łączy!", + "71029": "Dopóki ona żyła, choć smutkiem przybita,", + "71030": "Dopóty wszystkim dla mnie była ta kobieta.", + "71031": "Szukałem jej, rozmawiał — bom chował się przecie", + "71032": "Z długoszatną Ktimeną jak własne jej dziecię,", + "71033": "Z tą ostatnią jej córką, panną urodziwą;", + "71034": "I była ona matką dla mnie nie mniej tkliwą.", + "71035": "Ktimena gdy dorosła, jam chłopak był jary —", + "71036": "Wydano ją do Same, a bogate dary", + "71037": "Wzięto za nią. Wraz matka chiton mi chędogi", + "71038": "A i chlajnę sprawiwszy, toż sandał na nogi,", + "71039": "Wysłała na wieś, coraz kochała mnie czulej.", + "71040": "Dziś już nie mam nikogo, nikt mnie nie przytuli!", + "71041": "Za to pracy mej jakoś błogosławią nieba:", + "71042": "Mam co jeść i pić, gościa przyjmę jak potrzeba,", + "71043": "Lecz od mojej dziedziczki nic mi już nie spadnie,", + "71044": "Ani datek, ni słowo, odkąd domem władnie", + "71045": "Ta zgraja najezdników. A sługom tak miło", + "71046": "Mówić z panią czasami, jak to dawniej było,", + "71047": "Przetrącić coś z jej łaski, zapasik wziąć w pole,", + "71048": "Bo to zniewala sługi i słodzi ich dolę…”.", + "71049": "Na to przemyślny Odys rzekł mu: „Czy być może!?", + "71050": "Toś ty dzieckiem był wtenczas, kiedyś tu niebożę", + "71051": "Odbił się od rodziców, od rodzinnej ziemi?", + "71052": "Ależ jak się to stało? Proszę, powiedz-że mi!", + "71053": "Czy miasto, gdzie rodziców miałeś i rodzinę,", + "71054": "Wrogowie najechawszy zburzyli w perzynę?", + "71055": "Czy cię od krów i owiec rabusie porwali", + "71056": "I zawlókłszy na okręt aż tutaj sprzedali", + "71057": "Komuś, który za ciebie zapłacił sowicie?”", + "71058": "Na to pastuch Eumajos: „Kiedy tak prosicie,", + "71059": "Gościu mój, to odpowiem na pytanie wasze.", + "71060": "Siedźcie sobie, a pełną wychylajcie czaszę.", + "71061": "Noc długa i wywczasu może kto chce zażyć —", + "71062": "A kto nie chce, przyjemnie może noc przegwarzyć.", + "71063": "Nikt cię tu nie przymusi do spania — sen długi", + "71064": "Wadzi zdrowiu. A jeśli tam jeden lub drugi", + "71065": "Kwapi się już do łóżka, to niech się położy.", + "71066": "Za to jutro o rannej zbudziwszy się zorzy,", + "71067": "Po śniadaniu, wraz trzodę na paszę wywiedzie.", + "71068": "My zaś sobie tu w dwójkę zasiadłszy, sąsiedzie,", + "71069": "Jeść będziem i popijać, i szukać osłody", + "71070": "W zwierzeniach się z niejednej minionej przygody.", + "71071": "Bo taki, co się tułał i nędz zaznał wiele,", + "71072": "Lubi czasami grzebać w tych cierpień popiele.", + "71073": "A więc ci to opowiem, o coś pytał, druhu.", + "71074": "Jest wyspa Syria, może wiesz o niej z posłuchu,", + "71075": "Leży w górze Ortygii, na słońca zwrotniku,", + "71076": "Niewielka, ale żyzna. Owiec tam bez liku", + "71077": "I bydełka, i winnic, i zboża się chowa,", + "71078": "Głód nie znany i nigdy zaraza morowa", + "71079": "Biedne ludzie nie trapi, lecz gdy wiek zgrzybiały", + "71080": "Przyjdzie na nich, Artemis ze swoimi strzały,", + "71081": "Toż Apollon ów łucznik pojawia się boży,", + "71082": "Strzelają i strzał cichy nieznacznie umorzy.", + "71083": "Na wyspie dwa są miasta, kraj ma dwie połowy,", + "71084": "Nad obiema był królem syn Ormenidowy", + "71085": "Ktesios, mój ojciec, bogom z wejrzenia podobny.", + "71086": "Raz więc okręt Feników, a lud to sposobny", + "71087": "Do żeglugi, lecz chytry, przywiózł był towary", + "71088": "Świecideł rozmaitych. W domu zaś mój stary", + "71089": "Miał Fenijkę wysmukłą i ładną kobietę,", + "71090": "Ręcznych robót świadomą. Feniki te skryte", + "71091": "I chytre ją uwiodły. Jeden z nich, gdy prała,", + "71092": "Przyczepił się tam do niej. Miłość się wplątała.", + "71093": "Bo na miłość niewiasta najłatwiej się łowi,", + "71094": "Choćby która i wstrętną była niewstydowi.", + "71095": "Więc ją pytał: — Skąd rodem? Z jakiej okolicy? —", + "71096": "Ona mu opisała dom swego rodzicy:", + "71097": "— Miejscem moim rodzinnym Sydon śpiżolśniące,", + "71098": "Arybas ojcem, skarbów liczy na tysiące.", + "71099": "Lecz mnie Tafije skradli, gdym biegła przez pole,", + "71100": "Łotrzyki, tu przywieźli, sprzedali w niewolę", + "71101": "Do domu mego pana, za pieniądz gotowy. —", + "71102": "Na to rzekł ów, co skryte miewał z nią rozmowy:", + "71103": "— Może byś chciała z nami wrócić, panno miła,", + "71104": "Byś rodziców i gniazdo własne obaczyła?", + "71105": "Bo rodzice twe żyją i w dobrym są stanie. —", + "71106": "Niewiasta tę odpowiedź dała na pytanie:", + "71107": "— Zgoda, byle mi twoi poprzysięgli święcie,", + "71108": "Że mnie do dom odstawią całą na okręcie. —", + "71109": "Rzekła, oni przysięgli, że ją tam odwiozą,", + "71110": "Wszyscy najświętszych ślubów związali się grozą,", + "71111": "A ona znów związała ich takimi słowy:", + "71112": "— Milczeć! Niech nikt z załogi nie śmie okrętowej,", + "71113": "Choć słówkiem mnie zaczepić, czyli mnie tam w mieście,", + "71114": "Czy przy krynicy spotka, czy gdzie bądź nareszcie,", + "71115": "Bo mógłby kto podpatrzeć i donieść do dworu,", + "71116": "A starzec podejrzliwy chwyci się pozoru,", + "71117": "Uwięzi mnie, wam zada co najsroższe kary,", + "71118": "Sza! zatem, a tymczasem skupujcie towary,", + "71119": "A okręt nasz ładugę swoją już dostanie,", + "71120": "Niech który tę wiadomość da mi niemieszkanie,", + "71121": "Ja zaś schwycę co tylko znajdzie się pod ręką,", + "71122": "Za przewóz wam zapłacę lepiej niż podzięką,", + "71123": "Bo przy mnie syn się chowa mojego tam pana,", + "71124": "Wcale bystra chłopczyna, do mnie przywiązana,", + "71125": "Pójdzie ze mną na okręt — możecie zań duży", + "71126": "Okup dostać, gdziekolwiek trafi się w podróży. —", + "71127": "Tak rzekła i do dworu odeszła z powrotem.", + "71128": "Fenicjanie rok jeszcze siedzieli tam potem,", + "71129": "Skupując do okrętu zewsząd towar mnogi.", + "71130": "A gdy statek ładowny gotów był do drogi,", + "71131": "Zaraz jeden z nich przyszedł do onej kobiety", + "71132": "Na dwór mojego ojca, człek w ciemię nie bity.", + "71133": "Bo naszyjnik wziął z sobą złoty, bursztynowy.", + "71134": "Zbiegły się wraz z mą matką wszystkie białogłowy", + "71135": "Oglądać, obmacywać misterne noszenie,", + "71136": "A nareszcie targować. Wtem on dał skinienie", + "71137": "Umówione i odszedł wprost do nawy swojej,", + "71138": "Ona zaraz mnie wzięła, wywiodła z pokoi,", + "71139": "Lecz w przysionku spostrzegłszy złote roztruchany,", + "71140": "Gdyż był tam do biesiady stół przygotowany", + "71141": "Dla gości, co z mym ojcem poszli na agorę —", + "71142": "Więc w zanadrze schowała trzy puchary spore", + "71143": "I wyszła, a ja za nią biegłem niemyślący.", + "71144": "Helios zgasł, szlaki sczernił mrok już padający,", + "71145": "Gdyśmy się do nadmorskiej przystani dostali,", + "71146": "Gdzie Feniki z ładownym okrętem czekali", + "71147": "Gotowi do wyjazdu na mokre przestworze.", + "71148": "Nas zabrawszy wiatr dobry wyniósł ich na morze", + "71149": "Zesłany od Kroniona. Tak sześć dni i nocy", + "71150": "Płyniem, lecz gdy dzień siódmy nastał z bożej mocy,", + "71151": "Artemis białogłowę oną strzałą zdradną", + "71152": "Przeszyła, aż z łoskotem padła w okręt na dno", + "71153": "Jak rybitwa. Z pomostu zrzucono jej ciało,", + "71154": "Żer rybom i morsukom, mnie nic nie zostało", + "71155": "Krom smutku, a tymczasem nie wstrzymany w biegu,", + "71156": "Gnan wiatrem okręt dobił itackiego brzegu,", + "71157": "Gdzie mnie Laertes kupił z własnej swej skarbony.", + "71158": "W taki sposób ujrzałem pierwszy raz te strony”.", + "71159": "Na to wyszła odpowiedź z ust Odyseusza:", + "71160": "„Jakże mnie, Eumajosie, do żywego wzrusza", + "71161": "Powieść twoja! Tyś w życiu nacierpiał się tyle!", + "71162": "Przecież Zeus obok przykrych dał ci dobre chwile,", + "71163": "Jeśliś po tych przygodach znalazł przytulisko", + "71164": "W domu zacnego człeka, który dał ci wszystko,", + "71165": "Który ci hojnie strawę i napitek dawał,", + "71166": "Że mogłeś żyć wygodnie. A ja, świata kawał", + "71167": "Obleciawszy, ot nędzarz, staję tu przed tobą”.", + "71168": "Podobne rozhowory wiedli jeszcze z sobą,", + "71169": "A potem się przespali krótko, bo różowa", + "71170": "Jutrzenka wnet zabłysła.", + "71171": "Zaś Telemachowa", + "71172": "Czeladź, żagle zwinąwszy na owym noclegu,", + "71173": "Maszt spuściwszy wiosłami dopchała do brzegu", + "71174": "Statek. Kotwicę rzuci, linami przytroczy,", + "71175": "I na brzeg falą bity ochoczo wyskoczy,", + "71176": "Aby strawę uwarzyć, pić ogniste wino.", + "71177": "Kiedy się tak z obiadem i napitkiem zwiną,", + "71178": "Wraz roztropny Telemach rzekł do swej czeladzi:", + "71179": "„Wy odpłyńcie, do miasta łódź się odprowadzi,", + "71180": "Ja zaś skoczę tu na wieś do moich pasterzy,", + "71181": "A gdy wszystko obejrzę, wrócę o wieczerzy,", + "71182": "I nazajutrz, za wierne usługi w tej drodze,", + "71183": "Sutą mięsną i winną ucztą was nagrodzę”.", + "71184": "Na to rzekł Teoklymen, mąż z boskim wejrzeniem:", + "71185": "„Gdzież pójdę? Czyja strzecha będzie mi schronieniem?", + "71186": "Czy mnie przyjmie kniaź który na skalnej Itace,", + "71187": "Czy mam iść wprost na twoje lub matki pałace?”", + "71188": "Roztropny mu Telemach odrzekł: „W każdym innym", + "71189": "Przypadku dom nasz byłby dla ciebie gościnnym", + "71190": "I miałbyś tam wygodę, lecz dziś o przyjęciu", + "71191": "Nie myśleć; mnie tam nie ma, a matka w zamknięciu", + "71192": "Ciągle siedzi, a w izbie gaszej też nie bywa,", + "71193": "Tylko w górnych komnatach na krosnach wyszywa.", + "71194": "Wskażę ci więc, do kogo możesz iść bezpiecznie:", + "71195": "Do Eurymacha pójdziesz, ten przyjmie cię grzecznie.", + "71196": "On teraz na Itace ma miru najwięcej,", + "71197": "Mąż dzielny, on o matkę moją najgoręcej", + "71198": "Się dobija, po berło Odysowe sięga.", + "71199": "Nie wiem, jak go osądzi olimpska potęga,", + "71200": "I czy nań przed weselem nie padnie cios krwawy!”", + "71201": "Gdy to rzekł, jastrząb wionął mu od ręki prawej;", + "71202": "W szponach darł on gołębia, ten Feba ptak chyży,", + "71203": "Z góry się posypała siła piór i pierzy", + "71204": "Pomiędzy Telemachem a łodzią padając.", + "71205": "Widział to Teoklymen, i odprowadzając", + "71206": "Na stronę Telemacha, by nie był słyszany,", + "71207": "Za dłoń go ścisnął, i rzekł: „Od boga zesłany", + "71208": "Ten jastrząb przelatywał po twojej prawicy:", + "71209": "Był to ptak przeznaczenia, pełny tajemnicy.", + "71210": "Wieszczy on, że w Itace nigdy nie postanie", + "71211": "Inny ród, li przy twoim będzie panowanie”.", + "71212": "Na to roztropny młodzian: „O gościu mój miły!", + "71213": "Oby się słowa twoje w przyszłości ziściły!", + "71214": "Ja bym cię podarkami obsypał, ugościł,", + "71215": "Iżby twojego szczęścia każdy ci zazdrościł!”", + "71216": "Rzekł i przyzwał Pejraja; z wszystkiej on drużyny", + "71217": "Odznaczał się wiernością, towarzysz jedyny:", + "71218": "„Klytia synu, Pejraju! Ty w drodze do Pylu", + "71219": "Zawsześ spełniał mój rozkaz, lepszyś był od tylu,", + "71220": "Więc zabierz z sobą do dom obcego tu człeka,", + "71221": "Ugość go, poczcij grzecznie, i niech na mnie czeka”.", + "71222": "Na to odrzekł mu Pejraj, sławny kopii miotem:", + "71223": "„Choćbyś się, Telemachu, opóźnił z powrotem,", + "71224": "To go przyjmę, i wdzięczen będzie za przyjęcie”.", + "71225": "Rzekłszy, skoczył na okręt i kazał w okręcie", + "71226": "Brać się wioseł, cumowną odwiązywać linę,", + "71227": "Aż gotową do jazdy zgromadził drużynę.", + "71228": "Telemach zaś, postoły zawdziawszy na nogi,", + "71229": "Leżący na pomoście wziął w garść oszczep srogi", + "71230": "Z miednym grotem. Flisacy linę odwiązali,", + "71231": "Statek odbił, ku miastu popłynęli dalej,", + "71232": "Jak im kazał Telemach, Odysa syn młody,", + "71233": "Którego niosły nogi do onej zagrody,", + "71234": "Gdzie mnogość trzód się chowa, które pastuch strzeże,", + "71235": "Mąż zacny, panom służy i wiernie, i szczerze.", + "71236": "Pieśń szesnasta", + "71237": "Telemachos rozpoznaje Odyseusza", + "71238": "Odys wstał z Eumajosem o porannej chwili,", + "71239": "Przy ogniu roznieconym strawę przyrządzili", + "71240": "I pasterzy wysłali z trzódmi na pastwiska;", + "71241": "A wtem nadszedł Telemach. Zawsze czujne psiska", + "71242": "Łaszą się, nie szczekając. Nie uszło to wzroku", + "71243": "Odysa; słyszał także chód męskiego kroku.", + "71244": "Więc się lotnymi słowy ozwał do pasterza:", + "71245": "„Ktoś tu idzie; zapewne jakiś druh się zbliża", + "71246": "Lub znajomy; pies żaden na niego nie szczeka,", + "71247": "Lecz się łasi; stąpanie słyszałem z daleka”.", + "71248": "Ledwo skończył, a we drzwiach syn jego kochany", + "71249": "Zjawił się. Skoczył k'niemu pastuch, tak zmieszany,", + "71250": "Że mu dzban, w którym wino miał pomieszać z wodą,", + "71251": "Z ręki wypadł, gdy podbiegł witać postać młodą", + "71252": "Swego pana. Całował głowę mu i oczy,", + "71253": "I ręce, aż po licu starca łza się toczy.", + "71254": "Iście tak ojciec syna tuli w swym objęciu,", + "71255": "Gdy z obczyzny mu wraca po latach dziesięciu", + "71256": "Jedynaczek, co tyle trosek go kosztował.", + "71257": "Tak samo Telemacha ściskał i całował", + "71258": "Wierny pastuch, jak gdyby nieboszczyka witał,", + "71259": "I łkając, tymi słowy lotnymi go pytał:", + "71260": "„Tyżeś to, światło moje, Telemachu miły?!", + "71261": "Gdyś odjeżdżał do Pylos, oczy me zwątpiły,", + "71262": "Czy cię kiedy już ujrzą. Pójdźże tu, kochanku,", + "71263": "Przyjrzę ci się, nacieszę, patrząc bez ustanku", + "71264": "W ciebie, wracającego z dalekiej żeglugi.", + "71265": "Tyś tak rzadko nawiedzał twe trzody i sługi,", + "71266": "Siedząc w mieście! Zapewne siedziałeś tam gwoli", + "71267": "Onych gachów zbytników, świadek ich swawoli?”", + "71268": "Na to roztropny młodzian odrzekł: „Dobry tatku,", + "71269": "Ot mnie masz, gdy umyślnie, a nie zaś z przypadku", + "71270": "Przyszedłem cię odwiedzić i spytać, co robi", + "71271": "Matka moja: czy w domu jeszcze? Czy już zdobi", + "71272": "Łoże innego męża Odyseja żona?", + "71273": "A łożnica po ojcu mym osierocona", + "71274": "Pustką-ż stoi pajęczyn li nakryta siatką?”", + "71275": "Wódz pasterzy Eumajos na to: „Z twoją matką", + "71276": "Zawsze jedno: niezłomna na zamku swym siedzi", + "71277": "Odpierając napaści; dzień i noc się biedzi", + "71278": "I usycha w tęsknicach, łzami wciąż zalana”.", + "71279": "Rzekłszy to, włóczń spiżową odjął z rąk młodziana,", + "71280": "A ten, gdy próg kamienny do izby przestąpił,", + "71281": "Zaraz ojciec Odysej z miejsca się ustąpił,", + "71282": "Lecz go Telemach wstrzymał:", + "71283": "„Gościu! Siedź, gdzieś siedział!", + "71284": "Jest tu miejsce i dla mnie. Ten człek będzie wiedział,", + "71285": "Kędy mnie w swej zagrodzie najlepiej posadzić!”", + "71286": "I Odys usiadł znowu — a pastuch jął ładzić", + "71287": "Siedzenie z miękkich liści, kożuchem nakryte,", + "71288": "Na którym to paniątko siadło znamienite.", + "71289": "Eumajos wraz im przyniósł mięsa misę całą", + "71290": "Pieczonego, co wczoraj z wieczerzy zostało.", + "71291": "Zwinnie kosz pełny chlebów postawił wśród stołu,", + "71292": "W kruż bluszczowy lał wino i wodę pospołu", + "71293": "I naprzeciw Odysa sam już zasiadł ławę.", + "71294": "Jakoż jęli spożywać zastawioną strawę,", + "71295": "A gdy jadła, napitku mieli już do syta,", + "71296": "Tymi słowy Telemach pastucha zapyta:", + "71297": "„Powiedz, tatku, skąd gość ten u ciebie się zjawił?", + "71298": "Jaki okręt do naszej wyspy go dostawił", + "71299": "I z jakiego to kraju są jego flisaki?", + "71300": "Bo przecież przyjść piechotą nie mógł do Itaki”.", + "71301": "Na to boski Eumajos: „Chcesz wiedzieć, mój synku,", + "71302": "Więc ci opowiem, prawdę czystą, bez przyczynku.", + "71303": "On powiada, że z Krety pochodzi rozległej,", + "71304": "Że nogi jego siła grodów już obiegły,", + "71305": "Gdyż na żywot tułaczy niebo go skazało.", + "71306": "Teraz mu się z tesprockiej nawy ujść udało", + "71307": "Tu, do mojej zagrody. Opiece go twojej", + "71308": "Oddaję; od tej chwili pod skrzydłem twym stoi”.", + "71309": "Roztropny mu Telemach na to odpowiada:", + "71310": "„Wbiłeś mi, Eumajosie, w serce sęk nie lada!", + "71311": "Jakże tego przychodnia w domu mym umieszczę,", + "71312": "Sam młody i ramieniem nie dość silny jeszcze,", + "71313": "By się komu obronić, kto by mnie znieważył?", + "71314": "Co zaś matki się tyczy, tom już zauważył,", + "71315": "Że jej serce się waha, dzieli się na dwoje:", + "71316": "Nie wie, czy ma prowadzić gospodarstwo moje,", + "71317": "Szanować pierwsze łoże, u ludu być czczoną,", + "71318": "Czy pierwszego z Achiwów onych zostać żoną,", + "71319": "Co goszczą w naszym zamku, a który się stara", + "71320": "O jej rękę i darów składa co niemiara?", + "71321": "Ale tego przychodnia, że jest gościem twoim,", + "71322": "Piękną chlajną, chitonem uczciwie przystroim,", + "71323": "Damy mu i postoły, i miecz obosieczny,", + "71324": "I gdzie go serce ciągnie, odjedzie bezpieczny.", + "71325": "Chcesz-li go zaś u siebie zatrzymać na dłużej,", + "71326": "To przyślę mu odziewek, przyślę zapas duży", + "71327": "Żywności, by nie ciężył tobie ni czeladzi.", + "71328": "Lecz włazić między gachy, tego mu nie radzi", + "71329": "Zdrowy rozum: bo nużby zuchwałe te trutnie", + "71330": "Pohańbili mi człeka? Zgryzłbym się okrutnie;", + "71331": "Jeden przeciw gromadzie takiej nic nie wskóra,", + "71332": "Choćby największy siłacz — przy niej zawsze góra”.", + "71333": "Ozwał się na to Odys, cierpiennik niezłomny:", + "71334": "„Pozwól i mnie dorzucić jeden wyraz skromny.", + "71335": "Jakże mi serce rwie się, gdy wszystko to słyszę,", + "71336": "Co mówicie o gachów zuchwalstwie i pysze", + "71337": "Tam na zamku, na przekór tobie, cny młodzianie!", + "71338": "Powiedz, czyś im sam uległ, czy też Itakanie", + "71339": "Uwzięli się na ciebie, podszczuci przez bogów?", + "71340": "A możeś w braciach swoich znalazł teraz wrogów?", + "71341": "W braciach, na których człowiek spuszcza się najwięcej", + "71342": "W bitwie, a zwłaszcza, kiedy w boju najgoręcej.", + "71343": "O! gdybym tak był młodym, jak mam w piersi ducha,", + "71344": "Lub gdybym był Odysa synem, tego zucha,", + "71345": "Lub nim samym (o, niechby z włóczęgi po świecie", + "71346": "Wrócił już! a że wróci, mam nadzieję przecie),", + "71347": "To choćby łeb mi z karku miał strącić z nich który,", + "71348": "Obces w Odysowego zamku wpadłbym mury", + "71349": "I zuchwałej tej tłuszczy dałbym się we znaki!", + "71350": "Niechby silniejsi liczbą zmogły mnie junaki,", + "71351": "To na własnych mych śmieciach wolałbym dać gardło,", + "71352": "Niż patrzeć, jak hultajstwo to się rozpostarło,", + "71353": "Jak przychodniem pomiata, a dziewki służebne", + "71354": "Wlecze w pańskie komnaty na te gry haniebne,", + "71355": "Wino toczy, zapasy domu marnotrawi,", + "71356": "Hulanką, pijatyką bawi się a bawi”.", + "71357": "Roztropny mu Telemach na to odpowiedział:", + "71358": "„Wszystko to ci opowiem, przychodniu, byś wiedział.", + "71359": "Ani mi lud itacki nienawiścią płaci,", + "71360": "Ani w tym razie wina pochodzi od braci,", + "71361": "Którym człek podczas bitwy zwykł ufać najwięcej,", + "71362": "Tylko że z woli Zeusa ten nasz szczep książęcy", + "71363": "Stoi jednym potomkiem: Arkejsjos miał syna", + "71364": "Jedynaka, Laerta; ten, dziś starowina,", + "71365": "Miał jednego Odysa; a Odys mnie spłodził", + "71366": "Jednego — i odjechał, ledwom się urodził.", + "71367": "Słodkich pieszczot ojcowskich zaznałem ja mało!", + "71368": "Stąd dom jego aż tylu wrogów najechało:", + "71369": "Bo ilu tu władyków siedzi w naszej stronie,", + "71370": "Czy na leśnym Zakincie, Samie, Dulichionie,", + "71371": "Czy na skalnej Itace włada i rej wodzi,", + "71372": "Każdy, chcąc ślubić matkę moją, dom mój głodzi.", + "71373": "Ona zaś ni odmawia, ni spełnić się śpieszy", + "71374": "Tych ślubów, a tymczasem od drapieżnej rzeszy", + "71375": "Dobytek mój marnieje; wkrótce i mnie zjedzą.", + "71376": "Lecz jak się to tam skończy, bogi tylko wiedzą!", + "71377": "Śpiesz więc, tatku, i donieś matce Penelopie,", + "71378": "Że z Pylos w dobrym zdrowiu wróciło jej chłopię.", + "71379": "Ja tymczasem zaczekam, aż będziesz z powrotem;", + "71380": "Krom niej, nikomu z onych Achiwów nic o tem", + "71381": "Nie mów; wielu z nich bowiem skrycie na mnie godzi”.", + "71382": "Więc Eumajos mu na to: „Już wiem, o co chodzi", + "71383": "I rozumiem, dlaczego dajesz tę przestrogę:", + "71384": "Jednak prawdę mi szczerą powiedz: czy ja mogę", + "71385": "Z wiadomością tą skoczyć zachodem za jednym", + "71386": "I do starca Laerta? Któż by się nad biednym", + "71387": "Nie użalił! Choć dotąd jadły go zgryzoty", + "71388": "Po synu — w pole chadzał, dozierał roboty,", + "71389": "Chętka mu przychodziła nawet i nierzadko,", + "71390": "Że jadł i pił przy jednym stole z swą czeladką.", + "71391": "Lecz odkąd ty do Pylos puściłeś się w nawie", + "71392": "Jak słychać, już nic nie je i nie pije prawie.", + "71393": "A w pole nie wychodzi, lecz jęczy i wzdycha", + "71394": "Jak mruk siedząc, aż ciało do kości przysycha”.", + "71395": "Na to rzekł mu Telemach: „Przykro mi i boli —", + "71396": "Lecz zostawmy Laerta własnej jego doli.", + "71397": "Gdyby ludziom szło wszystko gładko, od życzenia,", + "71398": "Ja bym wpierw powrót ojca wybrał bez wątpienia.", + "71399": "Śpiesz się tedy z poselstwem i prosto, na boki", + "71400": "Nie zbiegając do niego, wrócisz tu bez zwłoki.", + "71401": "A tylko matce szepniesz, niech chyłkiem wyprawi", + "71402": "Klucznicę, ta starcowi całą rzecz wyjawi”.", + "71403": "Rzekł i naglił, a pastuch postoły nakłada", + "71404": "I pośpiesza do miasta. Widziała Pallada,", + "71405": "Jak Eumajos wychodził z wrót onej zagrody;", + "71406": "Więc zbiegła, kształt przybrawszy przecudnej urody", + "71407": "Smukłej dziewki, w misternych ćwiczonej robotach,", + "71408": "I stanęła, że widzieć mógł ją tam we wrotach", + "71409": "Sam Odysej. Telemach nie widział bogini:", + "71410": "Bóstwo komu chce zwykle widzialnym się czyni.", + "71411": "Otóż krom Odyseja i psy ją spostrzegły:", + "71412": "Skomląc, lecz nie szczekając, po kątach przyległy.", + "71413": "Wtem ona nań mrugnęła — on spostrzegł mruganie.", + "71414": "I przeszedłszy dziedziniec stanął przy parkanie,", + "71415": "A gdy od niej był blisko, Atena mu powie:", + "71416": "„Laertiado Odysie! Możesz już synowi", + "71417": "Odkryć się, a i wspólną odbyć z nim naradę,", + "71418": "Aby stanąwszy w mieście, zgotować zagładę", + "71419": "Krwawą tym zalotnikom. Teraz się oddalę,", + "71420": "Lecz przyjdę wam pomagać: do bitwy się palę!”", + "71421": "Rzekłszy to, wraz dotknęła go laską złocistą,", + "71422": "I już w mig przyobleczon w chiton, chlajnę czystą", + "71423": "Stał Odys; wrócił dawny jego wzrost wspaniały,", + "71424": "Ślady bladej starości naraz poczerniały,", + "71425": "Wypełniły się czerstwą młodością jagody,", + "71426": "W ciemne uwił się skręty włos srebrzystej brody.", + "71427": "Spełniwszy to, odeszła. Odys przemieniony", + "71428": "Gdy wrócił do szałasu, ujrzał go zdumiony", + "71429": "Syn i wzrok spuścił myśląc, że na boga patrzy,", + "71430": "I tak się doń odezwał:", + "71431": "„Teraz ty inaczej", + "71432": "Wyglądasz, mój przychodniu, niż wpierw cię widziałem:", + "71433": "Inne suknie, i zmiana jakaś w tobie całym.", + "71434": "Zaprawdę, tyś jest bogiem, mieszkasz w górnym niebie!", + "71435": "Zmiłuj się! Wnet obiatą hojną uczczę ciebie,", + "71436": "Dam ci złotą ofiarkę. Zmiłuj się nad nami!”", + "71437": "Boski Odys takimi odparł mu słowami:", + "71438": "„Jam nie bóg, i nie mogę równać się z niebiany.", + "71439": "Jam twój ojciec, twoimi łzami opłakany,", + "71440": "Dla któregoś wycierpiał tyle, duchem mężnym", + "71441": "Opierając się łotrom na nasz dom sprzysiężnym”.", + "71442": "Rzekłszy to, pocałował syna; łza po licach", + "71443": "Mu pobiegła, choć długo więził ją w źrenicach.", + "71444": "Ale syn, choć go widział, uwierzyć nie zdołał,", + "71445": "Że to ojciec, i trwożny do niego zawołał:", + "71446": "„Tyś nie ojciec mój, Odys! To zły duch zapewne", + "71447": "Zwodzi mnie, bym się martwił, łzy wylewał rzewne.", + "71448": "Gdy człek nigdy rozumem dokazać nie może", + "71449": "Tego cudu, widocznie jest w tym ramię boże,", + "71450": "Żeby w mgnieniu przemieniać starce na młodziany.", + "71451": "Przed chwilą był dziad z ciebie, okryty w łachmany,", + "71452": "Teraz bożek, mieszkaniec niebieskiego gmachu”.", + "71453": "Odys mu odpowiedział: „O mój Telemachu!", + "71454": "Przerażać się i dziwić tobie czyż przystoi,", + "71455": "Kiedy własny twój ojciec przed tobą tu stoi?", + "71456": "Innego się Odysa nie spodziewaj widzieć:", + "71457": "Jam jest ten, co się długo miał błąkać i biedzić,", + "71458": "By po latach dwudziestu wrócił w kraj ojczysty.", + "71459": "Sprawa to Atenei, mojej oczywistej", + "71460": "Opiekunki, gdyż ona jak chce mnie przemienia.", + "71461": "Tylko co byłem żebrak odarty z odzienia,", + "71462": "Teraz masz mnie mołojcem, w stroju ślicznie lśniącym.", + "71463": "Łatwo bóstwom, w szerokim niebie mieszkającym,", + "71464": "Bądź w proch zetrzeć człowieka, bądź stawić na szczycie!”", + "71465": "Powiedziawszy to, usiadł. Młodzianek w zachwycie", + "71466": "Do serca cisnął ojca, łez wylewał strugi.", + "71467": "Rozbolał się, rozrzewnił, tak jeden, jak drugi.", + "71468": "Obaj głośno szlochali, kwiląc jakby ptaki,", + "71469": "Jastrzębie albo sępy, kiedy im chłopaki", + "71470": "Z gniazd wydrą nieudolne do lotu pisklęta:", + "71471": "Tak kwiliły, zawodząc, oba niebożęta,", + "71472": "Że i słońce by zaszło, oni nie przestali,", + "71473": "Gdyby syn nie zapytał:", + "71474": "„Wyście się dostali", + "71475": "Na jakim tu okręcie? I jakie flisaki", + "71476": "Przywieźli cię, mój ojcze, do naszej Itaki?", + "71477": "Przecież to niepodobna, byś przyszedł piechotą!”", + "71478": "Więc mu odrzekł Odysej!", + "71479": "„Gdy mnie pytasz o to,", + "71480": "Bez ogródki najczystszą prawdę ci wyjawię:", + "71481": "Feaki mnie na swojej odwieźli tu nawie.", + "71482": "Zwykle, kto ich się prosi, odwożą każdego,", + "71483": "Więc i mnie tak odwieźli przez morze, śpiącego,", + "71484": "Aż na brzegi itackie; podarek bogaty", + "71485": "W miedzi, w złocie mi dali i prześliczne szaty.", + "71486": "Wszystkom z rozkazu bogów przechował w jaskini,", + "71487": "Tu zaś jestem na rozkaz Ateny bogini,", + "71488": "By się tobą naradzić, jak by znieść te wrogi.", + "71489": "Powiedz mi, ilu ich tam? Czy poczet ich mnogi?", + "71490": "Chcę wiedzieć, co za jedni i skąd te zuchwalce?", + "71491": "Muszę się wprzód namyślić dobrze o tej walce,", + "71492": "Czy sami, bez pomocy przyjaciół, uderzem,", + "71493": "Czyli też nam wypadnie związać się przymierzem?”", + "71494": "Więc roztropny Telemach rzekł doń tymi słowy:", + "71495": "„Ojcze! Wciąż o twej sławie słyszałem bojowej,", + "71496": "O ramieniu do kopii, o głowie do rady —", + "71497": "Lecz czyś nie rzekł za wiele i nie bez przesady,", + "71498": "Aby we dwóch się porwać na ten tłum siłaczy?", + "71499": "Gdyby ich tam dziesiątek, dwa nawet — cóż znaczy!", + "71500": "Ale bo to gromada! Policz sam ich siły,", + "71501": "Jakie z sąsiednich wysep na dom się zwaliły:", + "71502": "Z Dulichionu pięćdziesiąt i dwóch dziarskiej młodzi,", + "71503": "I sześciu pacholików, co koło nich chodzi;", + "71504": "Z Same dwudziestu czterech; z Zakintu leśnego", + "71505": "Dwudziestu masz Achajów; dodajmy do tego", + "71506": "Dwunastu Itakanów, wszystko kwiat młodzieży;", + "71507": "Medon keryks i pieśniarz do nich też należy;", + "71508": "Okrom nich dwaj krajczowie służą im przy stole.", + "71509": "Gdybyśmy takiej kupie w zamku dali pole,", + "71510": "Kto wie, czy miasto zemsty klęska nas nie czeka!", + "71511": "Radziłbym przeto w pomoc przybrać więcej człeka;", + "71512": "Pomyśl raczej, kto mógłby poprzeć nas ramieniem?”", + "71513": "Odparł mu na to Odys, niezłomny cierpieniem:", + "71514": "„Zważ na każde me słowo, niech darmo nie pada!", + "71515": "Czyż mało, gdy nas wesprą Kronion i Pallada?", + "71516": "Czy chcesz może lepszego szukać sprzymierzeńca?”", + "71517": "Na to wyszła odpowiedź taka z ust młodzieńca:", + "71518": "„Wielkie masz pomocniki, ojcze mój, nie przeczę,", + "71519": "Siedzące tam w obłokach, bo losy człowiecze", + "71520": "I bożyszcz spoczywają w ich wszechmocnej dłoni!”", + "71521": "Odysej znów mu na to: „Bądź pewien, że oni", + "71522": "Nie zostawią nas samych w tej potrzebie krwawej,", + "71523": "Kiedy na zamku naszym przyjdzie do rozprawy", + "71524": "I bój będzie rozstrzygał między mną a nimi.", + "71525": "Ty zaś pójdziesz z jutrzenki brzaskami pierwszymi", + "71526": "Do miasta i zabawisz gachy pogawędką;", + "71527": "Ja z pastuchem po tobie nadejdę tam prędko", + "71528": "W postaci znędzniałego żebraka i dziada.", + "71529": "A jeśli mnie lżyć pocznie w zamku ta gromada,", + "71530": "To znoś obrazę moją, choćby ci zuchwali", + "71531": "Za nogi mnie z własnego domu wywlekali", + "71532": "Lub ciskali czym na mnie; znośże to statecznie.", + "71533": "Jednak wprzód możesz słówkiem napomnieć ich grzecznie,", + "71534": "Aby się hamowali; lecz wzgardzą przestrogą,", + "71535": "Wiem o tym — bo dnia śmierci swojej ujść nie mogą.", + "71536": "Jeszcze jedno: a niech to zostanie przy tobie.", + "71537": "Gdy rajczyni Atene podda mi na dobie", + "71538": "Myśl swą tajną, natychmiast skinę głową na cię…", + "71539": "Co widząc, wraz oręże, jakie w izbie macie,", + "71540": "Powynosisz i zamkniesz tam w górnym skarbczyku.", + "71541": "Gachy, gdy się spostrzeżą, wraz narobią krzyku.", + "71542": "Ty im mów, żeś te bronie na miejsce osobne", + "71543": "Z dymu wyniósł, bo już się stały niepodobne", + "71544": "Do tych, co po odjeździe Odysa zostały,", + "71545": "Od kopcia ogniowego, tak bardzo sczerniały.", + "71546": "Mów, co większa, że Kronid szepnął ci do duszy,", + "71547": "Że o zwadę nietrudno, gdy się łeb zaprószy,", + "71548": "A do zwady dojść może i do krwi przelania.", + "71549": "To by gody zepsuło, nie mniej jak starania", + "71550": "O rękę Penelopy — wszak pociąg do męży", + "71551": "Ma żelazo… Lecz dla nas zostaw z tych oręży", + "71552": "Dwa miecze, dwa oszczepy, dwie tarcz z byczej skóry,", + "71553": "By je chwycić, gdy przyjdzie napaść na nich z góry.", + "71554": "Pewnie ich Zeus z Ateną oślepią na razie.", + "71555": "Lecz ty jeszcze o jednym pamiętaj zakazie.", + "71556": "Jeśliś syn mój, szlachetne masz w sercu zarzewie,", + "71557": "To, że Odys powrócił, niech żywy nikt nie wie,", + "71558": "Nawet Laertes, nawet zacny nasz pastucha;", + "71559": "Niech to nie dojdzie nawet Penelopy ucha.", + "71560": "Nas dwóch wie tylko — bowiem zbadać nam wypada", + "71561": "Dworskie dziewki, parobki; ten, ów coś wygada,", + "71562": "I dowiemy się, kto nam wiernym sercem służy,", + "71563": "A kto zdradza i przeciw twej władzy się burzy”.", + "71564": "Więc Telemach w tych słowach ojcu odpowiedział:", + "71565": "„Odtąd poznasz mnie lepiej, ojcze! będziesz wiedział,", + "71566": "Jakim jestem; żem nie płoch ani też ladaco.", + "71567": "Wszakże wątpię, czy prośba ta przyda się na co", + "71568": "Nam obydwom. Zważ ino, jaki by czas długi", + "71569": "Trzeba chodzić z osobna wypytywać sługi", + "71570": "I podglądać, co robią, kiedy ci bez sromu", + "71571": "Marnotrawią w najlepsze mienie twego domu.", + "71572": "Zmacać umysły niewiast — zgoda! to rzecz inna", + "71573": "Wiedzieć, która nas zdradza, a która niewinna.", + "71574": "Lecz po czeladnych izbach chodzić, badać czeladź,", + "71575": "Dziś nie pora, na później możemy to przelać,", + "71576": "Chyba żeć Zeus egidny inaczej ostrzegał”.", + "71577": "Na takich rozhoworach dzień dla nich ubiegał.", + "71578": "Tymczasem do itackiej przystani zawinął", + "71579": "Okręt, którym Telemach z Pylosu przypłynął.", + "71580": "Druhowie, gdy w głębokiej przystani stanęli,", + "71581": "Zaraz wyciągać nawę na suchy brzeg jęli.", + "71582": "Służba wnet wypróżniła, czym okręt ładowny.", + "71583": "Do Klytia upominek zniesiono kosztowny.", + "71584": "Już i keryks na zamek Odysów wysłany", + "71585": "Z wieścią do Penelopy, o syna stroskanej,", + "71586": "Że już wrócił, lecz na wsi został, tylko łodzi", + "71587": "Kazał płynąć do miasta. Wiadomość złagodzi", + "71588": "Smutek jej i łzy otrze stęsknionej niebodze.", + "71589": "Jego pastuch Eumajos spotkał był po drodze,", + "71590": "I obydwaj wiadomość jedną jej przynieśli.", + "71591": "A tak, kiedy w królewski zamek obaj weszli,", + "71592": "Keryks wobec zebranych białogłów tak prawił:", + "71593": "„Królowo! Twój syn wrócił, na wyspie się zjawił!”", + "71594": "Po nim pastuch przystąpił i mówił z królową:", + "71595": "Wszystko, co mu syn zlecił, oddał słowo w słowo,", + "71596": "A gdy się ze wszystkiego, co przyniósł, pozwierzał,", + "71597": "Wracając do trzód swoich, z wrót zamku wybieżał.", + "71598": "Przeraziło to gachy; trwogi cień ponury", + "71599": "Padł na nich — przed zamkowe zaraz wyszli mury,", + "71600": "Posiadali i radzić zaczęli u bramy.", + "71601": "Eurymach, syn Polyba, rzekł im: „Otóż mamy!", + "71602": "Telemach odbył podróż, dokonał rzecz śmiałą;", + "71603": "Nie sądziliśmy nigdy, by mu się udało.", + "71604": "Dalej więc! Łódź najchyższą wyprawić na morze", + "71605": "Z tęgimi wioślarzami! Niech pędzi, co może,", + "71606": "I tamtych uwiadomi, by wracali do dom”.", + "71607": "Tak rzekł; wtem Amfinomos twarz zwrócił ku wodom", + "71608": "Tam w zatoce, i nawę ujrzał w pełnym biegu,", + "71609": "Z żaglem zwisłym, wiosłami pędzoną do brzegu.", + "71610": "Śmiechem parsknął, i mówił do drużyny swojej:", + "71611": "„Nie trzeba już posyłać; okręt w porcie stoi.", + "71612": "Bóg ich natchnął widocznie lub też sami oni", + "71613": "Widząc żagiel, nie mogli dopaść go w pogoni”.", + "71614": "Zerwali się gachowie i poszli gromadnie", + "71615": "Na brzeg, gdzie łódź na suszę wyciągnąwszy snadnie,", + "71616": "Dali sługom wypróżnić ładowne jej boki.", + "71617": "Stamtąd potem na rynek skierowali kroki", + "71618": "I zrobiwszy tam koło, innych nie wpuścili", + "71619": "Ani starych, ni młodych, by z nimi radzili.", + "71620": "Antinoj, syn Eupejta, tak rzekł zgromadzonym:", + "71621": "„Dziw mi, jak on się wymknął sidłom zastawionym?", + "71622": "Snadź bóstwa go ostrzegły; przecież z szczytu wzgórzy", + "71623": "We dnie go śledził poczet czuwających stróży,", + "71624": "A w noc lotny nasz okręt wciąż po morzu krążył", + "71625": "Do rana, by Telemach uciec nam nie zdążył", + "71626": "I śmierć poniósł. Lecz widać, że bóstwa go strzegą,", + "71627": "Kiedy do dom powócił. Co bądź, tu śmierć jego", + "71628": "Musimy przygotować — już się nie wyśliźnie!", + "71629": "Bo dopóki on żyje, nikt z nas ani liźnie", + "71630": "Tego, czego tak pragniem. Dzieciak to układny", + "71631": "I zna się się chytrościach; a jaki poradny!", + "71632": "Zresztą i lud nie całkiem sprzyja nam jak wprzódy.", + "71633": "Zabić go, nim achajskie na wiec zwoła ludy:", + "71634": "Ręczę, że niezadługo chwila ta nastąpi.", + "71635": "Wtenczas gniewem wybuchnie, przeciw nam wystąpi,", + "71636": "Winiąc o skrytobójstwa zamach, choć chybiony;", + "71637": "Gwałt ten przez wszystkich zgoła bywa potępiony.", + "71638": "To złe na nas się skrupi: z ojczyzny wypędzą", + "71639": "I każą na obczyźnie łamać się nam z nędzą.", + "71640": "A więc pierwej go zgładźmy, gdzie bądź w ręce wpadnie,", + "71641": "Czy na wsi, czy tu w mieście, a potem przykładnie", + "71642": "Podzielim się majątkiem. Matce się przeznaczy", + "71643": "Zamek oraz mężowi, którego wziąć raczy.", + "71644": "Jeśli wam rada moja nie w smak, przyjaciele,", + "71645": "A chcecie, by Telemach żył na swym udziele", + "71646": "Dziedzicznym, po-ojcowskim — to nie wiem, dlaczego", + "71647": "Siedzimy tu taborem, chłonąc mienie jego?", + "71648": "Czyż nie słuszniej, by każdy wprost ze swego domu", + "71649": "Podarki jej posyłał? Ona musi komu", + "71650": "Dać pierwszeństwo i pojąć, kogo bóg wybierze!”", + "71651": "Tak mówił, lecz nikt głosu nie zabrał w tej mierze,", + "71652": "Li Amfinom krótkimi odezwał się słowy,", + "71653": "Syn Nisosa, potomek ze krwi Aretowej,", + "71654": "Który tu z pszenicznego przybył Dulichiona,", + "71655": "Czoło gachów. Mowami jego zachwycona", + "71656": "Nawet i Penelopa — mąż niepospolity!", + "71657": "Wstał on i tak przemówił:", + "71658": "„Potępiam ten skryty", + "71659": "Zamach na Telemacha, towarzysze moi!", + "71660": "Kto zgładza szczep królewski, boga się nie boi.", + "71661": "Raczej nam wolę bogów wpierw poznać wypada;", + "71662": "Jeśli na to zezwoli nieśmiertelna rada,", + "71663": "Wtedy sam go zabiję, każdy zabić może;", + "71664": "Lecz nie wolno uprzedzać nam wyroki boże”,", + "71665": "Zgromadzeni te słowa przyjęli ze smakiem", + "71666": "I w zamek Odyseja ruszyli orszakiem,", + "71667": "A przyszedłszy, rząd krzeseł zajęli junaki.", + "71668": "Wtem w głowie Penelopy powstał zamiar taki,", + "71669": "Żeby samej wystąpić przed zuchwałych gachów;", + "71670": "Doniósł bowiem jej Medon, świadomy zamachów,", + "71671": "Jakie niebezpieczeństwo grozi głowie syna.", + "71672": "Zeszła do nich, a za nią panienek drużyna.", + "71673": "Gdy stanęła przed nimi postać jej wspaniała,", + "71674": "W progu szczytnie sklepionej izby się wstrzymała", + "71675": "I na lice namiotkę zapuściwszy z głowy,", + "71676": "Łajała Antinoja donośnymi słowy:", + "71677": "„Ty szalbierzu, warchole! Choć wszyscy cię cenią", + "71678": "I co najlepszym w rzędzie rówienników mienią", + "71679": "Tak rozumem, jak mową — lecz bajka to taka!", + "71680": "Mów! Dlaczego chcesz śmiercią zgładzić Telemaka", + "71681": "I pomiatasz nieszczęściem, które bóg ma w pieczy?", + "71682": "Grzeszy, kto jest przyczyną niedoli człowieczej!", + "71683": "Czyś zapomniał, jak ojciec twój, przez lud ścigany,", + "71684": "Skrył się u nas? Bo srodze był lud rozgniewany", + "71685": "Za to, że z tafijskimi związał się łotrzyki", + "71686": "I Tesproty rabował, nasze sojuszniki.", + "71687": "O, tak! Chcieli go zabić, wypruć mu wnętrzności,", + "71688": "Mienie zniszczyć, zagrabić wielkie posiadłości!", + "71689": "Lecz Odys pohamował tłumy rozjuszone.", + "71690": "Ty w odwet chcesz mu zniszczyć mienie, porwać żonę,", + "71691": "Syna mu zamordować, mnie na śmierć zasmucić!", + "71692": "Przestań, przebóg! i drugich staraj się odwrócić”.", + "71693": "Syn Polyba, Eurymach, odparł jej w te słowa:", + "71694": "„O mądra Penelopo, córo Ikariowa!", + "71695": "Pociesz się, twoja żałość niech się ułagodzi:", + "71696": "Taki się nie urodził ani nie urodzi,", + "71697": "Co by śmiał Telemacha pozbawić żywota;", + "71698": "Pókim żyw, póki dzienna świeci mi jasnota,", + "71699": "Ręczę ci, że wykonam pogróżkę niemarną:", + "71700": "Z takiego bym wytoczył oszczepem krew czarną.", + "71701": "Czczę ja pamięć Odysa: on to mnie, bywało,", + "71702": "Sadzał na swych kolanach, i dziecinę małą", + "71703": "Karmił mięsem, i wino podawał mi w czaszy.", + "71704": "Przeto twojego syna z wszystkiej młodzi naszej", + "71705": "Najbardziej kocham. Niechże śmierci się nie lęka", + "71706": "Od nas, gachów — chyba go dotknie boża ręka”.", + "71707": "Tak ją cieszył, a w duchu stał mu już na zdradzie.", + "71708": "Ona odeszła do swych pokojów na gadzie", + "71709": "Opłakiwać małżonka — i długo płakała,", + "71710": "Aż Atene ją słodkim snem ukołysała.", + "71711": "Wieczorem do Odysa i do jego syna", + "71712": "Wrócił pastuch. W szałasie była krzątanina", + "71713": "Przy obiacie ze świeżo zarzniętym prosięciem,", + "71714": "Gdy przed chwilą Atene weszła i dotknięciem", + "71715": "Różdżki znów Odyseja w starość i łachmany", + "71716": "Przyoblekła, ażeby nie był on poznany", + "71717": "Od pastucha, który by natychmiast biegł w tropy", + "71718": "Donieść o tym, co widział, wprost do Penelopy,", + "71719": "I wydał tajemnicę.", + "71720": "Więc syn Odysowy,", + "71721": "Ujrzawszy Eumajosa, powitał go słowy:", + "71722": "„Wracasz, mój ty poczciwcze! Co tam słychać w mieście?", + "71723": "Czy już gachy z zasadzki powrócili wreszcie?", + "71724": "Czy jeszcze na mój przejazd czatują w przesmykach?”", + "71725": "Na to odrzekł mu pastuch; „Nic o tych zbytnikach", + "71726": "Nie wiem; a gdym przechodził miasto, nie pytałem", + "71727": "Nikogo, tylko pilnie na zamek pognałem,", + "71728": "By panią uwiadomić i wrócić tu wcześnie.", + "71729": "Idąc, keryksa-m spotkał, jak również niósł śpiesznie", + "71730": "Wiadomość od twych druhów posłaną do matki.", + "71731": "Oprócz tego, a oczy własne mam za świadki,", + "71732": "Kiedym wzgórek Hermesa tuż pod miastem mijał,", + "71733": "Ujrzałem lotny okręt, jak w przystań zawijał,", + "71734": "A na pokładzie stali wszystko tędzy chłopi,", + "71735": "I było tarcz tam dużo i dwoistych kopij:", + "71736": "Zdaje się, że to oni; choć może w tym nie ma", + "71737": "Nic pewnego”.", + "71738": "Gdy skończył, Telemach oczyma", + "71739": "Zerknął na swego ojca nieznacznie, z uśmiechem,", + "71740": "By nie spostrzegł Eumajos. I zaraz z pośpiechem", + "71741": "Jęli znowu przy ogniu przyrządzać jedzenie.", + "71742": "Wnet ochocze do stołu siadło zgromadzenie,", + "71743": "A jadłem i napitkiem pokrzepiwszy siły,", + "71744": "Szli spocząć, i każdego przytulił sen miły.", + "71745": "Pieśń siedemnasta", + "71746": "Telemachos wraca do miasta Itaki", + "71747": "Ledwo z mroków różana jutrzenka wystrzeli,", + "71748": "Telemach, syn Odysów, zerwał się z pościeli;", + "71749": "Białe stopy w postoły ozuł i wnet potem", + "71750": "Kopię w dłoń przystającą wziął z dwusiecznym grotem,", + "71751": "I pastuchowi myśl swą odchodząc tłumaczył:", + "71752": "„Tatku! Idę do miasta, bym matkę obaczył,", + "71753": "Bo ona — o, wiem ja to! — trapi się i wzdycha;", + "71754": "U niej z ustawnych płaczów oko nie osycha,", + "71755": "Póki mnie nie obaczy. Ty zaś za rozkazem", + "71756": "Moim pójdziesz do miasta z tym biedakiem razem,", + "71757": "Żeby sobie tam żebrał; ten i ów mu przecie", + "71758": "Da kęs chleba, łyk wina. Mnie bieda zbyt gniecie,", + "71759": "Żebym brał sobie na kark każdego biedaka;", + "71760": "Lecz jeżeli pogniewa kogo mowa taka,", + "71761": "Tym-ci gorzej dla niego; ja prawdy się trzymam”.", + "71762": "Na to odrzekł Odysej: „Ja też chęci nie mam,", + "71763": "Drogi mój, tutaj siedzieć dłużej między wami.", + "71764": "Łatwiej w mieście niż na wsi; niejeden coś da mi", + "71765": "I z łaski nie odmówi żebrakowi strawy.", + "71766": "Za stary ja już na wieś i do pracy krwawej,", + "71767": "Bym robił, co się panu mojemu podoba;", + "71768": "Ty idź, a my z pastuchem wnet ruszymy oba.", + "71769": "Lecz wprzód chciałbym się ogrzać; cieplej też na dworze", + "71770": "Zrobi się, bo ten łachman ogrzać mnie nie może;", + "71771": "Chłód zdrowiu wadzi, a stąd do miasta daleko”.", + "71772": "Tak mówił, a Telemach i szybko, i lekko", + "71773": "Z zagrody wybiegł, myśląc o zagładzie gachów.", + "71774": "Niebawem, gdy już stanął u wspaniałych gmachów,", + "71775": "Drzewce oparł o słupek i wraz próg kamienny", + "71776": "Przekroczywszy, był w izbie wysokosklepiennej.", + "71777": "Eurykleja piastunka najpierw go zoczyła,", + "71778": "Gdy ozdobne siedzenia skórami mościła,", + "71779": "Więc z płaczem k'niemu biegła; inne służebnice", + "71780": "Rzuciły się też za nią całować mu lice", + "71781": "I ręce, i panicza witać po kolei.", + "71782": "Wtem z komnat wyszła postać cnej Penelopei", + "71783": "Podobna Artemidzie, złotej Afrodycie.", + "71784": "Ta objąwszy w ramiona syna łzą obficie", + "71785": "Zrosiła, w oba oczy, lice całowała", + "71786": "I głośno łkając tymi słowy go witała:", + "71787": "„Wracasz mi, Telemachu, wracasz, mój jedyny!", + "71788": "Zwątpiłam, czy cię ujrzę — wszak z twojej to winy,", + "71789": "Żeś wbrew woli matczynej popłynął do Pylu", + "71790": "Dla odszukania ojca tam, po latach tylu.", + "71791": "Opowiedz, coś w tej drodze widział? Jakie wieści?”", + "71792": "Na to rzekł Telemach: „Nie budź mych boleści,", + "71793": "Matko moja! Żal próżny serce by mi skrwawił!", + "71794": "Po cóż! Kiedym od pewnej śmierci się wybawił.", + "71795": "Raczej wykąp się, schludnie przyodziej sukienki,", + "71796": "A zebrawszy w komnatę górną twe panienki", + "71797": "Ślubuj dać wszystkim bogom sowitą ofiarę,", + "71798": "A może Zeus na gachy ześle słuszną karę.", + "71799": "Ja sam idę na rynek za owym przybyszem,", + "71800": "Który w tej tam podróży był mym towarzyszem;", + "71801": "Lecz go naprzód wysłałem na łodzi z drużyną,", + "71802": "Zleciwszy Pejrajowi, by go wziął gościną", + "71803": "W dom swój, z czcią podejmował, aż wrócę do miasta”.", + "71804": "Tak rzekł — a woli syna powolna niewiasta", + "71805": "Poszła wziąć kąpiel, w szatki przyoblec się czyste,", + "71806": "Ślubować hekatomby bogom uroczyste,", + "71807": "Jeśli Zeus da jej odwet za gwałt wycierpiany.", + "71808": "I Telemach zamkowe opuszczał już ściany", + "71809": "Z kopią w dłoni; tuż za nim biegły lotne pieski.", + "71810": "Atenea nań urok rozlała niebieski,", + "71811": "Że gdy szedł, gmin się dziwił postaci uroczej.", + "71812": "Wnet też butny tłum gachów do niego się tłoczy,", + "71813": "Grzecznie wita, lecz w sercu knuje same zdrady.", + "71814": "Telemach przeszedł mimo tej gaszej gromady", + "71815": "I kędy Haliterses, Antif, Mentor stary,", + "71816": "Od ojca przyjaciele, a z nim dobrej wiary,", + "71817": "Siedzieli, tam się zwrócił, siadł przy nich na ławie.", + "71818": "Ci go wypytywali o wszystko ciekawie.", + "71819": "Nadszedł wreszcie i Pejraj, kopijnik jak mało,", + "71820": "Prowadząc z sobą gościa. Tego wypadało", + "71821": "Powitać, i Telemach biegł już ku gościowi,", + "71822": "Gdy Pejraj w drogę wchodząc rzekł Telemachowi:", + "71823": "„Przyślijże dziewki dworskie do mojej tam chaty", + "71824": "Niech zabiorą złożony u mnie sprzęt bogaty,", + "71825": "Dar Meneli”.", + "71826": "Telemach na to mu odrzuci:", + "71827": "„Przyjacielu! sam nie wiem, jak się to obróci.", + "71828": "A nuż by mnie w tym domu zuchwalce napadli", + "71829": "I zabiwszy, majątek między siebie skradli?", + "71830": "Wolę, byś ty go użył, niżeli z nich który.", + "71831": "Lecz jeśli na mnie padnie łupić ich ze skóry,", + "71832": "To odnieś, bym wesoły więcej się ucieszył”.", + "71833": "Rzekł i zabrawszy gościa w zamek wraz pośpieszył.", + "71834": "A kiedy już do komnat mieszkalnych wstąpili,", + "71835": "Obaj z siebie chitony na krzesła rzucili:", + "71836": "Zaraz weszli do łaźni, w wygładzone wanny,", + "71837": "Gdzie oliwą wytarłszy ich służebne panny", + "71838": "Przyoblekły w chitony i chlajny wełniane.", + "71839": "Po czym szli zająć miejsca im przygotowane.", + "71840": "Wnet też jedna z dzieweczek wniosła w złotym dzbanie", + "71841": "Wodę do rąk umycia i lała ją na nie", + "71842": "W podstawioną miednicę, stoliczek przed nimi", + "71843": "Przysunąwszy. Klucznica przyszła z przeróżnymi", + "71844": "Przysmaki, swoich gości hojnie częstująca.", + "71845": "A Penelopa, we drzwiach świetlicy siedząca,", + "71846": "Pochylona na krześle przędła cienkie nici.", + "71847": "Tymczasem smacznym jadłem każdy rad się syci,", + "71848": "A gdy się już najedli, napili do syta,", + "71849": "Tak mądra Penelopa ozwie się i spyta:", + "71850": "„Synu! Mamże do siebie na górę tam wrócić", + "71851": "I znowu się na łoże łzami zlane rzucić,", + "71852": "Które wylewam, odkąd wraz z Atreja syny", + "71853": "Mąż mój poszedł na Ilion? Czemuż, mój jedyny", + "71854": "Nie chcesz, nim się tu zejdą ci zuchwali gburzy,", + "71855": "Opowiedzieć o ojcu, coś słyszał w podróży?”", + "71856": "Na to odparł Telemach, mówiąc tymi słowy:", + "71857": "„Opowiedzieć ci wszystką prawdę jam gotowy:", + "71858": "Najpierw my do Nestora, ten rzeszom przywodzi,", + "71859": "Do Pylosu zabiegli. Przyjął mnie najsłodziej", + "71860": "Starzec na swoim dworze; był dziwnej czułości,", + "71861": "Jakby ojciec dla syna, co po niebytności", + "71862": "Długiej do dom powraca: tak dla mnie był dobrym", + "71863": "Wraz z dzielnymi synami. A jednak o chrobrym", + "71864": "Odysie nic nie słyszał od ludzi w tym czasie,", + "71865": "Czy żyje, czy nie żyje. Więc w pięknej kolasie", + "71866": "Rumakami zaprzężnej słał mnie do Atrydy", + "71867": "Menelaja, sławnego w boju rzutem dzidy.", + "71868": "Poznałem tam Helenę, przez którą Trojanie", + "71869": "I Argowie wycierpieć mieli niesłychanie.", + "71870": "Menelaj grzmigłos pytał mnie zaciekawiony,", + "71871": "Co mogło mnie przypędzić do Lakedajmony.", + "71872": "Opowiedziałem prawdę całą najdokładniej,", + "71873": "A on na to zawołał: — Bogowie wszechwładni!", + "71874": "Tożby w łoże człowieka tak mężnego serca", + "71875": "Miałby wnęcić się podły i tchórzliwy wdzierca!", + "71876": "Tak samo miot swój drobny łania się odważa", + "71877": "Złożyć gdzie w legowisku lwa, pustyń mocarza,", + "71878": "I odbieżawsży małe, szuka sobie trawy", + "71879": "Po górach i dolinach — a wtem lew z wyprawy", + "71880": "Wraca i ssący pomiot podusi szkaradnie:", + "71881": "Tak samo i Odysej kiedyś na nich spadnie…", + "71882": "Ojcze Zeusie! Ateno! Febie-Apollinie!", + "71883": "Sprawcie, jak ongi w Lesbu bogatej krainie,", + "71884": "Kiedy on się w zapasy wziął z Filomelidem", + "71885": "I o ziem przeciwnika zwalił z jego wstydem,", + "71886": "A uciechą Achiwów — niechby w tej postawie", + "71887": "Zalotnicy ujrzeli Odysa na jawie!…", + "71888": "Krótki byłby ich żywot — swaty w gardle kością —", + "71889": "Lecz na to, o coś pytał z taką ciekawością,", + "71890": "Dam niełżywą odpowiedź i w szczerości ducha", + "71891": "Powtórzę, com z ust słyszał morskiego starucha,", + "71892": "I z jego przepowiedni dam słowo po słowie:", + "71893": "Jak smutnego witezia widział na ostrowie", + "71894": "U Kalypsy, bogini — jak gwałtem go trzyma,", + "71895": "A on rwie się do domu; lecz próżno się zżyma,", + "71896": "Bo tam nie ma ni człeka zdolnego do wiosła,", + "71897": "Ni łodzi, by po grzbiecie morskim go przeniosła. —", + "71898": "Tak mi mówił Menelaj on oszczepomiotny.", + "71899": "Sprawiwszy to, wracałem; bogowie mi lotny", + "71900": "Wiatr na okręt zesłali, podróż się udała”.", + "71901": "Skończył — a ze wzruszeniem matka go słuchała,", + "71902": "Gdy boski Teoklimen podjął po nim słowo:", + "71903": "„Małżonko Laercjada, o cna białogłowo!", + "71904": "Nie dosyć on tam widział, jest coś więcej jeszcze,", + "71905": "Ja ci nic nie ukryję i przyszłość wywieszczę.", + "71906": "Świadkiem Zeus mi, to święte Odysa ognisko,", + "71907": "Stół gościnny, gdziem tułacz znalazł przytulisko —", + "71908": "Że Odys jest w ojczyźnie, bądź gdzie skryty siedzi,", + "71909": "Bądź ukradkiem ruiny domu swego śledzi,", + "71910": "I już się przyspasabia na gachów wycięcie.", + "71911": "To wszystko mi objawił, gdym był na okręcie,", + "71912": "Znak niemylny — jam wskazał go Telemachowi”.", + "71913": "Na to mu Penelopa rozumna odpowie:", + "71914": "„Oby to, coś rzekł, gościu, stało się w istocie!", + "71915": "Jakżeż bym gościnnością i darami w złocie", + "71916": "Nagrodziła! Szczęśliwym człekiem by cię zwano”.", + "71917": "W ten sposób tam o różnych rzeczach rozmawiano.", + "71918": "Gachy zaś, zgromadzone w podwórzu zamczyska,", + "71919": "Bawili się ciskaniem oszczepu i dyska", + "71920": "Na miejscu zwykłych igrzysk pięknie brukowanym.", + "71921": "Lecz kiedy na południu z bydłem pospędzanym", + "71922": "Z łąk wracali skotarze, wiodąc je za sobą,", + "71923": "Rzekł do nich keryks Medon, który swą osobą", + "71924": "Miał mir u zalotników i z nimi godował:", + "71925": "„Panowie, niechby każdy tym grom już folgował", + "71926": "I do izby powracał obiad przygotować,", + "71927": "Bo ten w porze właściwej lepiej zwykł smakować!”", + "71928": "Na te słowa gachowie z swych miejsc się schwycili,", + "71929": "A gdy obszerną izbę sobą napełnili,", + "71930": "Porzucawszy chitony na krzesła i stołki", + "71931": "Nuże rzezać barany i tuczne koziołki,", + "71932": "Także i karmne wieprze, toż ze stada wołu", + "71933": "Dla siebie na biesiadę.", + "71934": "Odysej pospołu", + "71935": "Z Eumajosem do miasta byli na wychodzie,", + "71936": "Gdy do niego rzekł pastuch, gospodarz w zagrodzie:", + "71937": "„Przychodniu! Ty do miasta masz iść niemieszkanie,", + "71938": "Bo tak pan mój rozkazał, a więc się tak stanie.", + "71939": "Wszakże ja bym cię wolał stróżem mieć w oborze,", + "71940": "Jedno pana się boję, złajałby mnie może;", + "71941": "Rzecz przykra połajanie pańskie ciągle znosić.", + "71942": "A więc w drogę! Już nawet dnia ubiegło dosyć,", + "71943": "Nierad bym cię narazić na chłodek wieczorny”.", + "71944": "Na to mu odpowiedział Odysej przezorny:", + "71945": "„Pojmuję i rozumiem, jako za rozkazem", + "71946": "Aż do samego miasta masz ze mną iść razem.", + "71947": "Więc chodźmy, tylko w rękę daj jakie kijisko", + "71948": "Do podparcia, bo pewnie na ścieżkach tam ślisko!”", + "71949": "Rzekł i na grzbiet zarzucił łatami świecące", + "71950": "Biesagi, co wisiały na lichej plecionce,", + "71951": "A Eumajos mu w rękę włożył kostur spory;", + "71952": "I tak wyszli obydwaj, a na straż obory", + "71953": "Zostały psy i czeladź. Prowadził więc króla,", + "71954": "A ten, jak dziad żebrzący, we dwoje się skuła,", + "71955": "I wlecze się o kiju, okryty w łachmany.", + "71956": "Owoż krocząc po ścieżce kamieńmi zasianej,", + "71957": "Weszli w miasto; stanęli u cembrzyn krynicy", + "71958": "Misternych, gdzie brał wodę mieszkaniec stolicy.", + "71959": "Itak, Nerit, Polyktor wznieśli ową studnię,", + "71960": "Którą wilgoć lubiące topole przecudnie", + "71961": "Ocieniały dokoła, a chłodny ze skały", + "71962": "Zdrój tryskał. Nieco wyżej ołtarzyk był mały,", + "71963": "Poświęcony boginkom; przechodzień tam stawał", + "71964": "I cześć obiatowaniem boginkom oddawał.", + "71965": "Syn Doliosa Melantios właśnie szedł od wody,", + "71966": "Pędząc z dwoma pastuchy samo czoło trzody,", + "71967": "Najpiękniejsze koziołki, dla gachów na kuchnię.", + "71968": "Ten ledwie ich obaczył, grubiaństwem wybuchnie", + "71969": "Obelżywym, aż serce zawrzało w Odysie:", + "71970": "„Nicpoń wiedzie nicponia! To podoba mi się!", + "71971": "Zawsze znajdzie swój swego i z nim się pobrata!", + "71972": "Gdzież to z tym pasibrzuchem wleczesz się u kata,", + "71973": "Z tym dziadygą, co godom wesołość odbiera,", + "71974": "We drzwiach staje i odrzwia plecyma wyciera", + "71975": "Na okruchy łakomy, a wstręt ma do mieczy?", + "71976": "Daj mi go! Straż nad stajnią oddam jego pieczy,", + "71977": "Będzie mi ją zamiatał, kozom nosił trawę,", + "71978": "Na serwatce utuczy cielsko chuderlawe.", + "71979": "Ale że to pędziwiatr, więc nie wiem, czy zechce", + "71980": "Rąk do pracy przyłożyć — takim się nic nie chce,", + "71981": "Jedno łazić z wsi do wsi po chlebie żebraczym.", + "71982": "Więc się stanie, co powiem — sami to zobaczym…", + "71983": "Że jeśli on tam wlezie w progi Odysowe,", + "71984": "Mołojcy grad podnóżków sypną mu na głowę,", + "71985": "A niejeden zawadzi o żebro włóczęgi”.", + "71986": "Tak mówił i mijając zadał mu raz tęgi,", + "71987": "Nogą w biodro kopnąwszy. Odys stał jak wryty", + "71988": "I z ścieżki nie ustąpił. Tylko w głębi skryty", + "71989": "Zamiar ważył; czy ma wziąć zuchwalca na kije,", + "71990": "Czy podniósłszy go w górę, łeb o ziem rozbije?", + "71991": "Lecz się przemógł i zniósł to. Pastuch zaś nakiwał", + "71992": "Zuchwalcowi i wzniósłszy dłonie, bogów wzywał:", + "71993": "„O boginki źródlane, o córy Zeusowe!", + "71994": "Jeżeli dawniej Odys lędźwie niejałowe", + "71995": "Z kóz i jagniąt najlepszych żertwował wam zawsze,", + "71996": "To spełńcie moją prośbę, bądźcie mi łaskawsze:", + "71997": "Niechby witeź nasz wrócił, a bóg mu pomagał!", + "71998": "On by za to pyszalstwo dobrze cię wysmagał;", + "71999": "Nie dworowałbyś więcej, ty miejski włóczęgo,", + "72000": "A strzegł trzody, ginącej pastuchów mitręgą”.", + "72001": "Na to koziarz Melantios dał odpowiedź taką:", + "72002": "„I ty śmiesz odszczekiwać mnie, chytra sobako?", + "72003": "Jeszcze ja cię z Itaki na wioślanej łodzi", + "72004": "Wywiozę, sprzedam komu; zysk mi to nagrodzi.", + "72005": "Oby Apollon z łuku tak na pewno mierzył", + "72006": "Lub Telemach, na zamku uśmiercon, dziś nie żył,", + "72007": "Jak to pewna, że Odys dawno leży w ziemi”.", + "72008": "Rzekł i odszedł; ci za nim szli kroki wolnemi.", + "72009": "On zaś śpieszył na zamek w królewskie pokoje,", + "72010": "Gdzie wszedł i w gronie gachów zajął miejsce swoje", + "72011": "Naprzeciw Eurymacha, z którym rad przestawał.", + "72012": "Wraz służba przed nim mięsa postawiła kawał,", + "72013": "Chleb klucznica. Zajadał. A właśnie w tej chwili", + "72014": "Boski pastuch z Odysem na zamek wchodzili.", + "72015": "Dźwięk drążonej formingi rozlegał się w ciszy;", + "72016": "Stanęli: pieśń Femiosa gędźbie towarzyszy.", + "72017": "Wtem rzekł Odys, pastucha chwytając za ramię:", + "72018": "„To pewnie dwór Odysa; sam widok nie kłamie.", + "72019": "Łatwo poznać z wszystkiego, co uderza oko:", + "72020": "Gmach tutaj ponad gmachem piętrzy się wysoko,", + "72021": "Szczytny mur blankowany obiega dokoła", + "72022": "Otaczając dziedziniec, a brama od czoła,", + "72023": "O podwójnych wrzeciądzach, mocno go zamyka.", + "72024": "Dwór to najdumniejszego godny śmiertelnika.", + "72025": "Co większa, gody widzę i liczne zebranie", + "72026": "Mężów; woń zalatuje, i formingi granie", + "72027": "Słyszę — obejść się bez niej mogłażby biesiada?”", + "72028": "Na to pastuch Eumajos te słowa powiada:", + "72029": "„Zgadłeś; widać, że rozum masz w każdym przypadku.", + "72030": "Lecz pomyśl, co nam począć wypadnie, mój dziadku:", + "72031": "Czy ty wnijdziesz tam pierwszy w progi ci nie znane,", + "72032": "Prosto pomiędzy gachy, a ja tu zostanę —", + "72033": "Czy też tutaj poczekasz, a ja pierwej wnidę.", + "72034": "Wżdy niedługo, bo nużby wpadłbyś w jaką biedę,", + "72035": "Zobaczyłby cię który i cisnął kamieniem?", + "72036": "Radzę więc ten przypadek brać z zastanowieniem”.", + "72037": "Na to odrzekł Odysej, cierpiciel niezłomny:", + "72038": "„Miarkuję i rozumiem, co chcesz, rad twych pomny.", + "72039": "Idź więc pierwszy: ja tutaj zostanę na dworze;", + "72040": "Do bicia i pocisków już ja nawykł może.", + "72041": "Umiem cierpieć, bo wielem wycierpiał na wojnie", + "72042": "I na morzu: więc zniosę i ten cios spokojnie.", + "72043": "Głód najtrudniej jest znosić, gdy żołądek krzyczy;", + "72044": "On nas tyle nabawia cierpień i goryczy,", + "72045": "Przezeń na mórz pustkowie uzbrojone nawy", + "72046": "Wyprawiają, by zbierać na wrogach łup krwawy!”", + "72047": "Kiedy taki rozhowor wiódł Odys z pastuchem,", + "72048": "Pies leżący tam blisko łeb podniósł, strzygł uchem.", + "72049": "Był to Argos, którego sam Odys wychował,", + "72050": "Lecz nie użył, gdyż wcześniej on był pożeglował", + "72051": "Pod Troję. Potem chłopcy go na polowanie", + "72052": "Brali w góry na kozy, zające i łanie.", + "72053": "Teraz leży wzgardzony, gdy nie stało pana,", + "72054": "Na kupie, co spod mułów i krów wyrzucana", + "72055": "Zalega koło bramy; gnojem tym nawożą", + "72056": "Parobcy pola pańskie i pożytek mnożą.", + "72057": "Na nim to leżał Argos, jedzon przez robactwo.", + "72058": "Lecz skoro bliskość pana zwietrzyło biedactwo,", + "72059": "Pokiwało ogonem tuląc uszy obie,", + "72060": "Chciałoby się doczołgać, sił nie miało w sobie.", + "72061": "Uważał to Odysej i łzę uczuł w oku;", + "72062": "Otarł ją, by nie widział pastuch, co stał z boku.", + "72063": "„Dziwna rzecz, Eumajosie — Odys mu powiada —", + "72064": "Jak ten pies na barłogu pięknym jest nie lada!", + "72065": "Z tym kształtem czy i rączość łączył? Szedł na łowy?", + "72066": "Czy też to ot zwyczajny sobie pies stołowy,", + "72067": "Jakich dużo na dworcach trzymają panowie?”", + "72068": "Na to pastuch Eumajos te słowa odpowie:", + "72069": "„Ten pies to własność męża dawno już zgasłego.", + "72070": "Trzeba ci było widzieć kształt i rączość jego", + "72071": "Wtenczas, kiedy na Ilion Odys szedł z wyprawą!", + "72072": "Zdziwiłbyś się psa tego siłą i postawą.", + "72073": "Przed nim nie mógł zwierz żaden umknąć, tak był rączy:", + "72074": "Wpadłszy na trop, wciąż trzymał, niezrównany gończy.", + "72075": "Teraz zbiedniał; pan jego przepadł gdzieś daleko,", + "72076": "Więc mu źle pod niedbałych służebnic opieką.", + "72077": "Bo to tak z tą czeladzią — niech pan nie napędza,", + "72078": "Zaniedba obowiązku, rąk sobie oszczędza.", + "72079": "Zeus wszechmocny odziera człowieka z połowy", + "72080": "Cnej poczciwości, odkąd ten bierze okowy”.", + "72081": "To powiedziawszy, odszedł w głąb pysznych podwoi,", + "72082": "Do izby, kędy świetny tłum gachów się roi;", + "72083": "Tymczasem Argos w śmierci pogrążył się mroku,", + "72084": "Gdy ujrzał swego pana po dwudziestym roku.", + "72085": "Postrzegł boski Telemach wpierw niźli kto drugi,", + "72086": "Jak pastuch wszedł do izby, i zaraz na mrugi", + "72087": "Przywołał go do siebie. Ten powiódł oczyma,", + "72088": "A widząc próżny stołek, dla siebie zatrzyma.", + "72089": "Był to stołek, na którym krajczy zwykle siadał,", + "72090": "Kiedy pieczeń rozbierał i gościom nakładał.", + "72091": "Do stołu Telemacha szybko go przystawił", + "72092": "I siadł naprzeciw pana. Wnet keryks się zjawił,", + "72093": "Nałożył mu mięsiwa, chleb podał z koszyka.", + "72094": "Wkrótce się i Odysej do izby przemyka:", + "72095": "Istny dziadek żebrzący, obciążony laty,", + "72096": "Pełzł o kiju, okryty w łachmany i łaty,", + "72097": "I siadł na jaworowym progu, oparł głowę", + "72098": "O misternie rzeźbione odrzwia cyprysowe,", + "72099": "Które cieśla przyciosał do miary jak trzeba.", + "72100": "Zaś Telemach z pięknego kosza bułkę chleba", + "72101": "Wyjął i mięs nabrawszy, co garść objąć może,", + "72102": "Przywołał Eumajosa i rzekł mu: „Niebożę,", + "72103": "Weź to, zanieś dziadkowi, i poradź, niech wkoło", + "72104": "Obejdzie gachów. Żebrak powinien mieć czoło", + "72105": "Prosić o miłosierdzie: wstydem nic nie zyska!”", + "72106": "Wysłuchawszy to, pastuch przez tłum się przeciska", + "72107": "Do progu, gdzie był Odys, i rzekł doń: „Mój dziadku,", + "72108": "Telemach ci to przysłał z tą radą w dodatku,", + "72109": "Byś poszedł między gachy i każdego prosił:", + "72110": "Nie wypada, by żebrak wstydem się unosił”.", + "72111": "Na to wołał Odysej: „Wszechwładny Kronidzie!", + "72112": "Błogosław Telemacha! Niech wszystko mu idzie", + "72113": "K'woli życzeń, a z ludźmi będzie najszczęśliwszy!”", + "72114": "Tak rzekł, datek w garść przyjął, potem go złożywszy", + "72115": "U nóg swoich na torbie starej połatanej,", + "72116": "Pożywał, a pieśniami brzmiały zamku ściany.", + "72117": "Lecz gdy skończył, a boski pieśniarz przerwał śpiewy,", + "72118": "A w izbie podniósł wrzawę tłum gachów zgiełkliwy,", + "72119": "Wtedy Odysej ujrzał przed sobą Palladę,", + "72120": "Ta go skłoniła obejść biesiadną gromadę", + "72121": "I pozbierać od gachów stołu odrobiny,", + "72122": "Gdyż po tym pozna winnych i tych, co bez winy —", + "72123": "Co jednak nie przeszkadza, że głowy ich padną,", + "72124": "Szedł więc w kolej i prośbą błagał ich układną", + "72125": "I rękę tak wyciągał jak zwykle żebraki.", + "72126": "Każdy dał coś z litości, lecz taki owaki", + "72127": "Nuż się dziwić i pytać: skąd on, jak się zowie?", + "72128": "Na to koziarz Melantios mówił w tej osnowie:", + "72129": "„Słuchajcie, dziewosłęby o rękę królowej!", + "72130": "Widok tego przybysza dla mnie nie jest nowy;", + "72131": "Widziałem, jak go świniarz prowadził przez drogę,", + "72132": "Lecz co zacz i skąd rodem, powiedzieć nie mogę”.", + "72133": "Wtem Antinoj łajaniem napadł na pastucha:", + "72134": "„Mów, hultaju, po co nam tego pasibrzucha", + "72135": "Sprowadziłeś? Czy nie dość mamy tu tych mętów,", + "72136": "Takich biesiadopłochów, żebrzących natrętów?", + "72137": "Czy-ć jeszcze nas tu mało, aby twego pana", + "72138": "Majątek zjeść z kretesem, żeś tego gałgana", + "72139": "Przyprowadził tu z sobą?”", + "72140": "Na to pastuch: „Szpetny", + "72141": "Język twój, Antinoju, chociaż ród tak świetny.", + "72142": "Któż by obcych przybyszów sprowadzał do siebie?", + "72143": "A jeśli ich sprowadza, to w ważnej potrzebie", + "72144": "Lub dla dobra ogółu: na przykład lekarza,", + "72145": "Cieślę, wróżbitę albo boskiego pieśniarza,", + "72146": "Który pieśnią nam serca krzepi i weseli.", + "72147": "Takich tylko się bierze, gdzie bądź by się wzięli,", + "72148": "Lecz dziadków nikt umyślnie nie ciągnie w swe progi.", + "72149": "Wszakżeś ty na Odysa sługi nader srogi,", + "72150": "Od innych sroższy; dla mnie tyś najsroższy może.", + "72151": "Jednak mało dbam o to, dopóki w tym dworze", + "72152": "Penelopa i syn jej śliczny władną nami”.", + "72153": "Roztropny mu Telemach rzekł na to słowami:", + "72154": "„Przestań już tę szermierkę prowadzić daremnie,", + "72155": "Antinoj, wiesz, jak umie dociąć nieprzyjemnie", + "72156": "Językiem i jak tamtym głowy poprzewracał”.", + "72157": "Rzekł i do Antinoja mowę swą obracał:", + "72158": "„Pięknie dbasz o mnie, pięknie, jakby ojciec wtóry,", + "72159": "Jeśli tego przechodnia za zamkowe mury", + "72160": "Chcesz grubiaństwem wypłoszyć. O, niechże bóg broni!", + "72161": "Raczej opatrz go, hojnej nie pożałuj dłoni.", + "72162": "Ni ja, ni matka moja, ni kto bądź z czeladzi", + "72163": "Za złe-ć tego nie weźmie: owszem, będą radzi.", + "72164": "Lecz darmo! To uczucie obce sercu twemu;", + "72165": "Wolisz sam zjeść niż kęsek ustąpić drugiemu”.", + "72166": "Ofuknął go Antinoj, tą mową dotknięty:", + "72167": "„Co tam gadasz, młokosie butny i nadęty!", + "72168": "Gdyby on tyle kęsów nazbierał w tym tłoku,", + "72169": "Tobyśmy się zwolnili odeń na ćwierć roku”.", + "72170": "To rzekłszy spopod stołu wyciągnął podnóżek,", + "72171": "Na którym nogi wspierał; trząsł nim wśród pogróżek.", + "72172": "Lecz inni za to hojnie tkali w wór dziadowski", + "72173": "To mięsiwa, to chleby, i już Odys boski", + "72174": "Chciał wrócić i na progu zasiąść z jadłem swojem,", + "72175": "Gdy się ozwał stanąwszy tuż przed Antinojem;", + "72176": "„Daruj mi co, mój miły! Sądząc cię z postawy,", + "72177": "Tyś nie prostak: wyglądasz mi jak książę prawy.", + "72178": "Toż się pokaż szczodrzejszym dla mnie niż ci drudzy,", + "72179": "A ja pójdę cię sławić wszędy, gdzie lud cudzy.", + "72180": "Ongi i jam był szczęśliw: miałem dom i grzędę,", + "72181": "I dostatki — i nieraz takiego przybłędę", + "72182": "Opatrzyłem, bądź głodny był lub bez okrycia.", + "72183": "Rój sług w domu i wszystko, co szczęściem jest życia,", + "72184": "Miałem — a sławą bogactw kwitła moja dola.", + "72185": "Lecz Zeus Kronion mnie zniszczył; dziej się jego wola!", + "72186": "Skusiło mnie z łotrzyki związać się morskimi", + "72187": "I na Egipt, na pewną zgubę ruszyć z nimi.", + "72188": "Tam stanąwszy, gdy kotwie rzucono na rzece,", + "72189": "Wraz najczujniejszą baczność mym ludziom polecę,", + "72190": "Zabraniam ani na krok nie odbiegać statku,", + "72191": "Szpiegów na bliższe wzgórza wysłałem w ostatku;", + "72192": "Ale ci, nieposłuszni, w ślepej zuchwałości", + "72193": "Napadli na egipskich kilka pięknych włości,", + "72194": "Żony w jeństwo pobrali z dziatwą niedorosłą,", + "72195": "A mężów w pień wysiekli. Gdy się to doniosło", + "72196": "Do miasta — rankiem tłumy i konno i pieszo", + "72197": "Migając miedną zbroją na odsiecz im spieszą", + "72198": "I okrywają pola. Kronion gromowładny", + "72199": "Zesłał na mą drużynę popłoch bezprzykładny.", + "72200": "Żaden bowiem wrogowi już nie stawił czoła —", + "72201": "Więc włóczniami wykłuto ściśniętych dokoła,", + "72202": "Innych żywcem pojmanych do robót skazano,", + "72203": "A mnie zaś przejezdnemu panu darowano.", + "72204": "Był nim Dmeter, syn Jara, król w Kiprze władnący.", + "72205": "Stamtąd tu się dostałem biedny i cierpiący”.", + "72206": "Antinoos mu na to głosem rzekł donośnym:", + "72207": "„A czy nas bies opętał tym dziadem nieznośnym?…", + "72208": "Precz od stołu! Tam możesz na środku stać sobie!", + "72209": "Ruszaj! Bo Cypr i Egipt gorzkim ja ci zrobię.", + "72210": "A jaki dziad natrętny! Wszystkim lezie w oczy;", + "72211": "Każdy mu nieoględnie, co ma, w torbę tłoczy.", + "72212": "Nie w miejscu taka szczodrość i politowanie;", + "72213": "Gdy się cudze rozdaje, z kupy co zostanie?”", + "72214": "Cofając się Odysej rzekł mu: „O bogowie!", + "72215": "Z tą szlachetną postacią nieszlachetnyś w mowie!", + "72216": "Snadź ze swego i szczypty soli byś żałował,", + "72217": "Kiedyś przy cudzym stole siedząc nie darował", + "72218": "Biednemu ani kęska, choć stosy przed tobą”.", + "72219": "Na to Antinoj większą rozpalił się złobą;", + "72220": "Ponuro nań spojrzawszy rzekł słowa skrzydlate:", + "72221": "„O! co teraz, nie ujdziesz cały z izby, za te", + "72222": "Zuchwalstwa obraźliwe, włóczęgo plugawy!”", + "72223": "I cisnąwszy podnóżkiem, trafił go w bark prawy", + "72224": "Blisko karku; lecz Odys stal wryty jak skała:", + "72225": "Gwałtowna moc pocisku nic go nie zachwiała.", + "72226": "Li głową kiwał myśląc, jak wrogów tych zmiecie.", + "72227": "Wrócił na próg i usiadł, a z torbą rupiecie", + "72228": "Rzucił przed się, i tymi do gachów rzekł słowy:", + "72229": "„Słuchajcie, dziewosłęby do ręki królowej,", + "72230": "A powiem wam, co serce w usta mi nasuwa:", + "72231": "Nie zasmuca to bardzo ni duszy zatruwa,", + "72232": "Jeżeli kto w obronie mienia i zagrody", + "72233": "Krew przelał za swe bydło albo owcze trzody;", + "72234": "Lecz Antinoj mnie pobił za ten brzuch zgłodniały,", + "72235": "O który tak się trapi ludzki ród nasz cały.", + "72236": "Lecz jeśli dla skrzywdzonych jest bóg, są Erynny —", + "72237": "Strzały śmierci przed żeństwem ubić cię powinny!”", + "72238": "Na to rzucił Antinoj odpowiedź zelżywą:", + "72239": "„Jedz i siedź tam lub z dworu wynoś się co żywo,", + "72240": "Nim mołojce wywloką-ć za ręce i nogi,", + "72241": "I zdarłszy z ciebie skórę, wyrzucą za progi!”", + "72242": "Tak mówił, a ta mowa wszystkich innych gniewa;", + "72243": "Wreszcie któryś z tej gaszej rzeszy się odzywa:", + "72244": "„Źleś zrobił, Antinoju, ciskając w nędzarza.", + "72245": "Nużby to był niebianin, jak nieraz się zdarza,", + "72246": "Że bóg przybrawszy postać wędrownego dziada", + "72247": "Grody, włości przebiega i naocznie bada", + "72248": "Zbrodnie ludzkie i cnoty bogobojnej duszy?”", + "72249": "Tak mówili, lecz on to puścił mimo uszy.", + "72250": "Choć wzburzył Telemacha serce czyn szkaradny,", + "72251": "Potrząsał tylko głową milcząc, a łzy żadnej", + "72252": "Nie uronił, lecz myślał o gachów zatracie.", + "72253": "Dowiedziała się o tym w swej górnej komnacie", + "72254": "Penelopa — i rzekła do białogłów grona:", + "72255": "„Obyż weń tak ugodził pocisk Apollona!”", + "72256": "Klucznica Eurynome rzekła zaś do pani:", + "72257": "„O! jeśli modły nasze spełnią się, to ani", + "72258": "Jeden z nich nie doczeka brzasku jutrzni złotej!”", + "72259": "Penelopa jej na to: „Matko, te niecnoty", + "72260": "Wstrętne są sercu memu; każdy z nich złe płodzi,", + "72261": "Lecz Antinoj od wszystkich gorszy, jak śmierć chodzi.", + "72262": "Tam w izbie właśnie biedak przybyły z daleka", + "72263": "Szedł po prośbie do wszystkich, bo mu głód dopieka —", + "72264": "I każdy dał coś w torbę, gdy w kolej obchodził,", + "72265": "A zły Antinoj w ramię stołkiem go ugodził”.", + "72266": "Tak mówiła królowa, w panien licznym kole", + "72267": "Siedząca w swej komnacie. Tymczasem na dole", + "72268": "Odysej się pożywiał. Onę zaś chęć zdjęła", + "72269": "Przywołać Eumajosa, i tak doń zaczęła:", + "72270": "„Śpiesz co żywo, niech do mnie przyjdzie ten podróżny:", + "72271": "Chcę z nim mówić, o szczegół wypytać go różny;", + "72272": "Może on co o chrobrym zasłyszał Odysie", + "72273": "Lub go spotkał; bywalcem w świecie wydał mi się”.", + "72274": "Na to odrzekł Eumajos, świniopas poczciwy:", + "72275": "„Niechby mu dali pokój tylko te Achiwy,", + "72276": "Zdziwiłby cię: tak prawi pięknie i rozumnie.", + "72277": "Już on trzy dni, trzy noce przedtem siedział u mnie,", + "72278": "Dokąd przybył, uciekłszy z okrętu obcego,", + "72279": "A jeszcze opowiedzieć nie mógł mi wszystkiego.", + "72280": "A jak patrzym w pieśniarza, kiedy pieśń swą śpiewa", + "72281": "Od bogów mu natchnioną, że pierś ci rozgrzewa,", + "72282": "I jak ty byś rad słuchać wciąż i w każdym czasie:", + "72283": "Tak ten przybysz powieścią bawił mnie w szałasie.", + "72284": "Z Odysem, jak mi mówił, miał stosunek dawny", + "72285": "Po ojcu; a na Krecie mieszkał, kędy sławny", + "72286": "Ród Minosa. Więc stamtąd ścigan bez wytchnienia,", + "72287": "Dobił się do nas, straszne przeszedłszy zmartwienia.", + "72288": "O Odysie też słyszał, a między innemi,", + "72289": "Że stąd blisko na bujnej, na tesprockiej ziemi", + "72290": "Żyje, i skarby wiezie, bogaty ogromnie”.", + "72291": "Na to mu Penelopa rzekła: „Idź, i do mnie", + "72292": "Przyprowadź go na górę: niech sam opowiada!", + "72293": "A niech w dziedzińcu gachów pustuje gromada,", + "72294": "Czy tu w izbie; to nie dziw, że tacy weseli.", + "72295": "Dobytek ich bezpieczny, z nimi się nie dzieli", + "72296": "Nikt spiżarnią i winem — chyba swej czeladzi", + "72297": "Coś tam dają. Lecz za to na nasz dom są radzi", + "72298": "I co dzień tu przychodzą — żaden dzień nie minie —", + "72299": "Na rzeź brać nasze woły, barany i świnie,", + "72300": "I wyprawiać biesiady, chlać wino rumiane", + "72301": "Bez pamięci — aż wszystko będzie zmarnowane!", + "72302": "Oj! Takiego jak Odys nie mamy nikogo,", + "72303": "On by tylko mógł plagę oddalić złowrogą.", + "72304": "Oby wrócił, we własnym ukazał się domu:", + "72305": "Wraz z synem spadłby na nich podobien do gromu”.", + "72306": "Gdy to mówi, Telemach naraz głośno kicha,", + "72307": "Aż się w izbach rozległo; ona się uśmiecha", + "72308": "I pastuchowi słowa posyła skrzydlate:", + "72309": "„Idź i sprowadź przychodnia tu w moją komnatę.", + "72310": "Czyś baczył, jak on kichnął, kiedym to wyrzekła?", + "72311": "Znak jawny, że swym cieniem śmierć gachy oblekła!", + "72312": "Padną wszyscy, przeznaczeń spełnią się wyroki!", + "72313": "Jeszcze jedno — lecz w piersi ukryj to głębokiej:", + "72314": "Jeśli poznam, że człek ten mnie nie oszukuje,", + "72315": "Chitonem go i piękną chlajną obdaruję”.", + "72316": "Eumajos wysłuchawszy mówiącą królowę", + "72317": "Poszedł i do Odysa zwrócił lotną mowę:", + "72318": "„Penelopa cię wzywa, ojcze mój podróżny!", + "72319": "Z serca pragnie, nie gwoli ciekawości próżnej,", + "72320": "Pytać się o małżonka, po którym w żałobie.", + "72321": "A gdy pozna, żeś ufność wzbudził jej ku sobie,", + "72322": "Da ci chlajnę i chiton; a właśnie-ć potrzeba", + "72323": "Przyodziewku, gdyż łatwiej u ludzi kęs chleba", + "72324": "Wyżebrać i nakarmić żołądek zgłodniały”.", + "72325": "Odpowiedział mu Odys, w nieszczęściu wytrwały:", + "72326": "„Chętnie wszystko opowiem i prawdę wynurzę", + "72327": "Rozumnej Penelopie, Ikariowej córze,", + "72328": "Bom go znał, bo z nim równa przypadła mi dola.", + "72329": "Jednak straszy mnie więcej tych gachów swawola", + "72330": "I zuchwałość, w żelazny strop nieba bijąca.", + "72331": "Ot, teraz, za cóż tamten tak mnie w bark potrąca,", + "72332": "Przechodzącego izbę bez żadnej złej myśli?", + "72333": "A Telemach lub drudzy czy mi w pomoc przyszli?", + "72334": "Powiedz więc Penelopie: choć słyszeć mnie pragnie,", + "72335": "Niech cierpliwie poczeka, aż słońce się nagnie", + "72336": "Do zachodu; o mężu wtenczas jej opowiem,", + "72337": "Usiadłszy przy ognisku. Lichą odzież bowiem", + "72338": "Mam na sobie — wszak o tym najlepiej wiesz pono”.", + "72339": "Skończył, a pastuch odniósł wszystko, co mówiono.", + "72340": "Penelopa go widząc, jak wchodził w jej progi,", + "72341": "Rzekła: „Czemuż sam wracasz, gdzie jest ten ubogi?", + "72342": "Czy się lęka zuchwalców lub czegoś się boi?", + "72343": "Może wstyd mu? Żebrakom wstyd ten nie przystoi”.", + "72344": "Na to odrzekł Eumajos, przywódca pasterzy:", + "72345": "„Myśl co chcesz, lecz ten człowiek mówi jak należy,", + "72346": "Że butnym gwałtownikom nierad włazić w oczy.", + "72347": "Czekaj więc, aż się Helios do morza zatoczy.", + "72348": "Dla cię samej, o pani, lepiej to wypadnie:", + "72349": "Sam na sam z nim pomówisz i wybadasz snadnie”.", + "72350": "Na to mu Penelopa: „Snadź u tego człeka,", + "72351": "Kto bądź on, rozum dobry i głowa nielekka;", + "72352": "Bo też nigdzie na ziemi, gdzie ludzie mieszkają,", + "72353": "Nie spotkać się z zuchwalszą i złośliwszą zgrają”.", + "72354": "Boski pastuch szedł prosto po rozmowie onej", + "72355": "Między gachów, gdzie tłum ich siedział zgromadzony,", + "72356": "I rzekł do Telemacha po cichu, do ucha,", + "72357": "Z obawy, że go który z tych gachów podsłucha:", + "72358": "„Już odchodzę, mój drogi, do trzód, do zagrody,", + "72359": "By w twym i mym dobytku nie było tam szkody;", + "72360": "Ty zaś tutaj we dworze na wszystko uważaj,", + "72361": "A najlepiej na siebie: nic się nie narażaj,", + "72362": "Gdyż Achiwi na jakiś zamach się sposobią.", + "72363": "Oby Zeus ich wygubił, nim złego coś zrobią!”", + "72364": "Rzekł mu na to Telemach, młodzieniec przezorny:", + "72365": "„Dobrze, tatku, lecz na mrok poczekaj wieczorny,", + "72366": "A jutro nam tu hojne dostawisz obiaty;", + "72367": "Ja zaś z bożą pomocą wyjdę tu bez straty”.", + "72368": "To powiedział, a pastuch znów siadł w krześle swojem.", + "72369": "A gdy się już uraczył jadłem i napojem,", + "72370": "Poszedł do swej zagrody i trzódek z powrotem.", + "72371": "Świetlice i przysionki wciąż brzmiały łoskotem", + "72372": "Śpiewów i pląsów gości bawiących się w dworze,", + "72373": "Bo wieczór już się zbliżał, gasły dzienne zorze.", + "72374": "Pieśń osiemnasta", + "72375": "Walka na pięści Odyseusza z Irosem", + "72376": "Wtem nadszedł zwykły żebrak, w mieście dobrze znany,", + "72377": "Gdyż żebrał tam od dawna, żarłok zawołany,", + "72378": "Wiecznie głodny i opój, przy tym niedołężny,", + "72379": "Wątłej siły — na oko chłop rosły i mężny.", + "72380": "Nazywał się Arnajos; tak zwała go matka,", + "72381": "Irosem zaś przezwała uliczna czeladka,", + "72382": "Gdyż często do posyłek dawał się on użyć.", + "72383": "On to wszedł i Odysa chcąc z domu wykurzyć,", + "72384": "Począł go lżyć słowami, grubiaństw mu nie szczędził:", + "72385": "„Precz mi stąd, jeśli nie chcesz, abym cię przepędził!", + "72386": "Patrzaj, jak każdy z gości na mrugi mi każe", + "72387": "Wywlec cię, a ja przecież na to się nie ważę;", + "72388": "Precz zatem, albo zmusisz dołożyć kułaka!”", + "72389": "Odys zaś rzekł, ukosem zmierzywszy żebraka:", + "72390": "„Nigdym cię nie obraził uczynkiem ni słowem;", + "72391": "Nie zajrzę, choć z najsutszym odejdziesz obłowem:", + "72392": "Ten próg obu nas zmieści. Tobie nie przystoi", + "72393": "Zazdrościć cudzych datków! Znać to z miny twojej,", + "72394": "Żeś dziad, jako ja, taki. A komu bóg szczęści,", + "72395": "Ten bogaty; więc po cóż wyzywasz na pięści?", + "72396": "Choć ja stary, lecz gniewu nie umiem hamować:", + "72397": "Mógłbym pierś ci lub gębę juchą zafarbować", + "72398": "I nazajutrz przyszedłbym siedzieć tu w spokoju;", + "72399": "Ty zaś już byś nie wrócił pewno po tym boju", + "72400": "Siadywać popod drzwiami dworu Laertiada!”", + "72401": "Na to mu z wściekłą złością Iros odpowiada:", + "72402": "„Co ten żebrak językiem i kłapie, i kłapie", + "72403": "Jak baba przy kominie! Ojże, jak cię złapię,", + "72404": "Kułakami obłożę, aż wyskoczą usty", + "72405": "Wszystkie zęby z paszczęki, ty kabanie tłusty!", + "72406": "Opasz się — przy tych świadkach wychodź na kułaki!", + "72407": "Zobaczym, czy młodemu oprze się dziad taki!”", + "72408": "Tak kłócili się z sobą w drzwiach, na progu lśniącym", + "72409": "Dziady, mierząc się wzajem wzrokiem pałającym.", + "72410": "Świętej mocy Antinoj usłyszał ich kłótnię", + "72411": "I rzekł do towarzyszy, śmiejąc się okrutnie:", + "72412": "„Nigdyśmy jeszcze takiej nie mieli zabawy,", + "72413": "Zsyła nam ją widocznie jakiś bóg łaskawy,", + "72414": "Uwierzycie-ż, że Iros z tym drugim przybłędą", + "72415": "Wyzwali się na pięści i wnet się bić będą?", + "72416": "Chodźmy szczuć ich nawzajem”.", + "72417": "Gachy parskli śmiechem", + "72418": "I zerwawszy się z krzeseł, skoczyli z pośpiechem,", + "72419": "Aby kołem otoczyć te obdarte dziady;", + "72420": "I Antinoj tak mówił do gachów gromady:", + "72421": "„Słuchajcie mnie, druhowie! Widzicie tam ano", + "72422": "Kozią kiszkę, krwią zsiadłą i tłuszczem nadzianą,", + "72423": "Jak się smaży na węglach dla nas do wieczerzy?", + "72424": "Owoż wygrywający jeden z tych szermierzy", + "72425": "Może przyjść, wybrać kiszkę podług woli swojej", + "72426": "I zawsze jadać z nami. Lecz już nie postoi", + "72427": "W tych progach odtąd inny z natrętnych żebraków!”", + "72428": "Te słowa Antinoja ujęły junaków.", + "72429": "Chytrze im na to Odys rzekł: „O przyjaciele!", + "72430": "Jam już stary, jam w życiu bied doznał tak wiele!", + "72431": "Mogę-ż z młodszym się mierzyć? Cóż robić, gdy trzeba?", + "72432": "Głodny zniesie i kije dla kawałka chleba.", + "72433": "Więc zgoda! Wprzódy jednak każdy z was przysięgnie,", + "72434": "Że mnie zdradliwą pięścią wśród walki nie sięgnie,", + "72435": "Ażeby Irosowi dopomóc w wygranej”.", + "72436": "Rzekł, i wszyscy przysięgli, a gdy wymaganej", + "72437": "Uroczystej już zadość stało się przysiędze,", + "72438": "Telemach pośród rzeszy rzekł w świętej potędze:", + "72439": "„Przychodniu! Jeśli sił ci starczy i odwagi,", + "72440": "Wyrzuć go, od Achiwów nie bój się zniewagi.", + "72441": "Kto by cię wyciął, miałby z nami do czynienia;", + "72442": "A jak mniemam, jednego sposobu myślenia", + "72443": "Wraz ze mną, gospodarzem, są rozumne głowy", + "72444": "Antinoj i Eurymach”.", + "72445": "Do tej jego mowy", + "72446": "Przychylili się wszyscy. Odysej tymczasem", + "72447": "W pół się opiął z łachmanów ukręconych pasem,", + "72448": "Odsłaniając potężne uda, bark szeroki,", + "72449": "Pierś, ramiona żylaste — gdy lekkimi kroki", + "72450": "Zbiegła k'niemu Atene i postać mu całą", + "72451": "Zolbrzymiła. W podziwie wszystko nań patrzało,", + "72452": "Aż niejeden się zwrócił mówiąc do sąsiada:", + "72453": "„Iros licha napytał! Oj, będziesz mu biada!", + "72454": "Patrz — staruch jakie uda odsłonił potężne!”", + "72455": "Irosowi zaś serce tłukło się niemężne,", + "72456": "Lecz mu pachołcy gwałtem, choć jak się szamotał,", + "72457": "Pas włożyli. Na całym ciele on dygotał.", + "72458": "Więc Antinoj go łajał słowami bez braku:", + "72459": "„Po coś ty się urodził, chełpliwy junaku,", + "72460": "Kiedy trzęsiesz się wszystek przed staruchem onym,", + "72461": "Bezsilnym, cierpieniami żywota zjedzonym?", + "72462": "Zapowiadam ci tedy, i to cię nie minie,", + "72463": "Że jeśli on silniejszy, pokona cię ninie,", + "72464": "Wsadzę cię na łódź czarną, wyślę na ląd stały", + "72465": "Do Echeta — a złośnik to zapamiętały,", + "72466": "Ma zwyczaj, kogo złapie, kaleczyć okrutnie;", + "72467": "Więc niechybnie i tobie nos i uszy utnie,", + "72468": "A wyrwany człon męski psom da, aby zjadły”.", + "72469": "Rzekł, a wszystkimi członki drżał Iros wybladły,", + "72470": "Wleczon w szranki. Więc obaj wznieśli już ramiona,", + "72471": "Lecz Odysowi myśl ta przyszła rozdwojona:", + "72472": "Czy ma go palnąć z góry, ducha zeń wypędzić,", + "72473": "Czy na ziemię zwaliwszy, życie mu oszczędzić?", + "72474": "To ostatnie za lepsze w tym razie uznaje;", + "72475": "Inaczej podejrzewać mogliby Achaje.", + "72476": "Więc obaj wpadli na się, Iros w prawe ramię", + "72477": "Uderzył Odyseja, a ten mu kość łamie,", + "72478": "Palnąwszy w kark pod uchem, aż krew buchła z gęby.", + "72479": "Z krzykiem runął na piasek, dzwoniły mu zęby,", + "72480": "Nogi ziemię kopały. Gachowie weseli", + "72481": "Wznieśli ręce i wraz się do rozpuku śmieli.", + "72482": "Zaś Odys go za nogę przez całe podwórze", + "72483": "Przewlókłszy aż do bramy, posadził przy murze,", + "72484": "Opierając plecyma, w garść mu kostur włożył,", + "72485": "Mówił doń, i lotnymi słowami dołożył:", + "72486": "„Siedźże tu, abyś świnie i psy stąd odganiał,", + "72487": "A biednym, gdy tu przyjdą, wstępu nie zabraniał,", + "72488": "Inaczej co gorszego spotka cię, nędzniku!”", + "72489": "Powiedziawszy to, torbę z łatami bez liku", + "72490": "Znów wdział na grzbiet, a torba na sznurku wisiała,", + "72491": "I tak wrócił na próg swój. Aż tu zgraja cała", + "72492": "Gachów, śmiejąc się wdzięcznie, szła doń z powitaniem:", + "72493": "„Oby Zeus i bogowie hojnym zmiłowaniem", + "72494": "Dali-ć wszystko, co pragniesz, Zeus pewnie wysłucha", + "72495": "Za to, żeś nas od tego zbawił pasibrzucha,", + "72496": "Którego do Echeta wnet wyszlem na łodzi —", + "72497": "Król ten ludziom okrutny i jemu dogodzi!”", + "72498": "Tak życzyli. Odysej wielce się radował", + "72499": "Z tych życzeń, zaś Antinoj już mu przygotował", + "72500": "Sporą kiszkę: krwią była i tłuszczem nadziana.", + "72501": "Amfinom dał dwa chleby, po czym z roztruchana", + "72502": "Złotego przepijając, te słowa doń rzecze:", + "72503": "„Pozdrowienie ci, stary, nieznany człowiecze!", + "72504": "Obyś lepszą miał dolę choć na przyszłe lata:", + "72505": "Brzemię wielkiej niedoli teraz cię przygniata”.", + "72506": "Odrzekł mu na to Odys, mąż w fortele płodny:", + "72507": "„Amfmomie! Tyś ojca swojego syn godny,", + "72508": "Bo masz rozum, a sława dobiegła aż do mnie,", + "72509": "Że Nisos Dulicheński bogaty ogromnie", + "72510": "I poważan u swoich — takiego rodzica", + "72511": "Będąc synem i ciebie uprzejmość zaleca.", + "72512": "Więc słuchaj, a co powiem, niech pamięć zatrzyma:", + "72513": "Nic słabszego od człeka na ziemi tej nie ma;", + "72514": "Słabszy od wszystkich istot, co po świecie chodzą,", + "72515": "Nie myśli, że weń kiedyś nieszczęścia ugodzą,", + "72516": "Póki bóg daje dzielność i dobrych nóg parę.", + "72517": "Lecz gdy bóstwa nań spuszczą cierpienia za karę,", + "72518": "To choć z opornym wstrętem, znosi je, jak umie;", + "72519": "Taka bowiem jest zmienność w tym ludzkim rozumie.", + "72520": "Jak zmiennymi bywają dnie, które Zeus zsyła.", + "72521": "I mnie ongi szczęśliwsza gwiazda też świeciła,", + "72522": "Alem wiele nabroił ufny w moc ramienia,", + "72523": "W plecy ojca i braci mojego plemienia.", + "72524": "Niech więc człowiek od zbrodni ucieka jak może,", + "72525": "A co bóstwa mu dają, przyjmuje w pokorze.", + "72526": "Snadź i tu strasznie broją gachy rozwydrzone", + "72527": "Trawiąc cudzy dobytek, znieważając żonę", + "72528": "Męża, który już może jest w drodze z powrotem,", + "72529": "I tylko go nie widać. Radzę myśleć o tym,", + "72530": "Żebyś się z nim nie spotkał — i wynieść się z bogiem,", + "72531": "Bo gdy wróci na wyspę, stanie przed swym progiem —", + "72532": "Nie obejdzie się w murach tego tu mieszkania", + "72533": "Między nim a gachami oj! bez krwi przelania”.", + "72534": "Rzekł — i strząsnąwszy bogom wychylił do spodu", + "72535": "Czaszę — i oddał w ręce pasterza narodu,", + "72536": "A ten odchodził z głową na piersi zwieszoną", + "72537": "Zasępiony — coś złego przeczuwał on pono…", + "72538": "Przecież zguby nie uszedł… Pallas go w swe pęty", + "72539": "Omotała — padł włócznią Telemacha pchnięty!", + "72540": "Więc wróciwszy znów zajął dawne swe siedzenie.", + "72541": "Wtem Atene, bogini, wzbudziła natchnienie", + "72542": "W sercu Penelopei, Ikariosa córy,", + "72543": "Że gachom się ukaże, znijdzie do nich z góry,", + "72544": "By serca gachów żądzą na nowo rozpalić,", + "72545": "A w małżonku i synie dla się cześć ustalić", + "72546": "Większą jeszcze, niż miała. Z uśmiechem udanym", + "72547": "Rzekła więc swym niewiastom, wkoło niej zebranym:", + "72548": "„Eurynomo! Jam nigdy nie pragnęła bardziej,", + "72549": "Niż teraz, iść tam do nich, choć nimi się gardzi:", + "72550": "Gdyż synowi mam szepnąć coś, co go ocali,", + "72551": "Aby się od tych gachów trzymał jak najdalej,", + "72552": "Bo choć w ustach tych słodycz, w sercach siedzi zdrada!”", + "72553": "Eurynome klucznica na to odpowiada:", + "72554": "„Roztropne twoje słowo! Mówisz wyśmienicie!", + "72555": "Idź więc i powtórz mu to wszystko, moje dziecię!", + "72556": "Lecz wprzód opłucz się, namaść maściami wonnymi:", + "72557": "Nie lza z twarzą spłakaną stawać tam przed nimi.", + "72558": "Łzami popsułaś sobie kwitnące jagody —", + "72559": "A przecie syn twój wyrósł, doczekał się brody:", + "72560": "Takim jest, jak u bogów sobieś wymodliła!”", + "72561": "Penelopa jej na to: „Eurynomo miła!", + "72562": "Nie troskaj się ty o mnie i nie radź z przyjaźni,", + "72563": "Abym ciało maściła i poszła do łaźni.", + "72564": "Wszak bogi mnie olimpscy dawno oduczyli", + "72565": "Dbać o płci mej ozdoby, jak raz od tej chwili,", + "72566": "Kiedy mąż mój odpłynął. Owszem, Hippodamię", + "72567": "I Autonoe przyzwij, niech mi dadzą ramię,", + "72568": "Gdy tam pójdę, bo wstydem spłonęłabym cała,", + "72569": "Gdybym się sama jedna gachom ukazała”.", + "72570": "Na ten rozkaz z komnaty wybiega klucznica", + "72571": "Wołać panny i pośpiech każdej z nich zaleca.", + "72572": "Lecz bogini Atene myśl powzięła inną:", + "72573": "Penelopie zesłała drzemkę dobroczynną;", + "72574": "Sen ją zmorzył i padła już ubezwładniona", + "72575": "W krzesło, i już bogini tchnęła jej do łona", + "72576": "Boski czar, aby wzbudzić w Achiwach zdumienie.", + "72577": "Jej lice w ambrozyjne ubrała promienie —", + "72578": "Kytera z takich wdzięków wieniec ma uwity,", + "72579": "Kiedy w pląsy się puszcza ze swymi Charyty.", + "72580": "Przy tym wzrost jej i postać dała okazałą,", + "72581": "W bielsze niż kość słoniowa oblokła ją ciało.", + "72582": "Co sprawiwszy, bogini znikła. A tymczasem", + "72583": "Pięknoramiennych panien dwie wpadło z hałasem", + "72584": "Do świetlicy. Z snów słodkich ocknięta królowa,", + "72585": "Przetarłszy dłońmi oczy, wyrzekła te słowa:", + "72586": "„Mnie smutną ukołysał sen słodki tak błogo!", + "72587": "Oby Artemis śmiercią tak samo niesrogą", + "72588": "Zabiła mnie tu zaraz, bym w żalu ustawnym", + "72589": "Nie marniła żywota po mężu mym sławnym,", + "72590": "Który cnót blaskiem gasił achajskich herojów”.", + "72591": "Powiedziawszy to, zeszła z swych górnych pokojów;", + "72592": "Nie sama: dwie panienki tuż przy sobie miała.", + "72593": "Więc gdy się zgromadzonym gachom ukazała,", + "72594": "Wstrzyma się w świetnym progu świetlicy sklepionej,", + "72595": "Na twarz od głowy spuszcza srebrzyste zasłony,", + "72596": "A dwie panny stanęły po każdym jej boku.", + "72597": "Gachom nogi zadrżały, tyle w niej uroku,", + "72598": "I każdy chciałby łoże podzielać królowej.", + "72599": "A wtem ona do syna rzekła tymi słowy:", + "72600": "„Synu mój! Coś twój umysł i wola się chwieje!", + "72601": "Małym będąc, robiłeś większe mi nadzieje,", + "72602": "A teraz, kiedyś podrósł, wyszedł na młodziana,", + "72603": "I każdy w tobie widzi całą gębą pana,", + "72604": "Nawet obcy się dziwią twej dziarskiej postaci —", + "72605": "Czemuż zdrowy rozsądek u ciebie nie płaci?", + "72606": "Jakąż zgrozę spełniono tu w twej obecności?", + "72607": "Tyżeś dał sponiewierać jednego z twych gości?", + "72608": "Jak to? Gość, który w domu naszym się znachodzi,", + "72609": "Obelgi miałby doznać? O! to nie uchodzi!", + "72610": "Na ciebie hańba spadnie, ludzie tobą wzgardzą!”", + "72611": "Na to roztropny młodzian: „Matko! O, i bardzo", + "72612": "Twoje to oburzenie czuję i rozumiem,", + "72613": "A chociaż od dobrego złe odróżnić umiem,", + "72614": "Mogę-ż w każdym zdarzeniu iść drogą rozsądku,", + "72615": "Gdy mnie tak oszołomił wróg pełen zawziątku,", + "72616": "Owe gachy spiknięte, a mnie nikt nie broni?", + "72617": "Nawet o bój Irosa gniewają się oni,", + "72618": "Że go przybysz mocniejszy powalił pod siebie.", + "72619": "Spraw-że, ojcze Kronionie, Ateno i Febie,", + "72620": "Abyśmy gachy mogli podławić tak samo,", + "72621": "Iżby łby pozwieszali, jak ot ten pod bramą", + "72622": "Iros zbity, że członkiem nie rusza już żadnym,", + "72623": "Kiwa się jak pijany uczynion bezwładnym,", + "72624": "I na nogi nie wstanie, by dolazł do domu —", + "72625": "Tak wszystek na nic starty od tego pogromu”.", + "72626": "O tym z sobą mówili — i po tej rozmowie", + "72627": "Tak się do Penelopy Eurymach ozowie:", + "72628": "„O mądra Penelopo! Gdyby cię widziano,", + "72629": "To wszyscy z jazyjskiego Argos jutro rano", + "72630": "Zbiegliby się achajscy tutaj zalotnicy", + "72631": "Na gody: bo gdzie równej tobie krasawicy", + "72632": "Co by ci kształtem, wzrostem, rozumem sprostała?”", + "72633": "Mądra mu Penelopa tak odpowiedziała:", + "72634": "„Eurymachu! Mnie bóstwa wdzięków mych i krasy", + "72635": "Pozbawiły od dawna; jeszcze w owe czasy,", + "72636": "Gdy z Argami małżonek mój poszedł pod Troję;", + "72637": "Niechby wrócił, mnie nędzną wziął pod skrzydła swoje,", + "72638": "Dopieroż bym jaśniała sławą mej piękności!", + "72639": "Teraz jęczę, na ciągłe wydana przykrości,", + "72640": "Odkąd on mnie na brzegu przed samym rozstaniem", + "72641": "Wziął za rękę i słowa te rzekł z pożegnaniem:", + "72642": "— Nie wszyscy ci pancerni męże, droga żono,", + "72643": "Którzy idą na Ilion, powrócą tu pono.", + "72644": "Bo i Trojańcy w boju dzielnie, jak słyszałem,", + "72645": "Robią kopią, miotają z łuków celnym strzałem,", + "72646": "Toż lotnym toczą koniem, a dziarskie to zwierzę", + "72647": "Zwykło dawać zwycięstwo w chwiejnym bitwy wirze.", + "72648": "Przeto nie wiem, czy bóg mnie stamtąd przyprowadzi,", + "72649": "Czy tam liszy? Więc głowa twoja niech tu radzi:", + "72650": "W domu miejże o ojcu, o matce staranie", + "72651": "Jak dotąd, a tym więcej, jeśli mnie nie stanie.", + "72652": "Gdy zaś syn nasz dojrzeje, wyjdzie na człowieka,", + "72653": "Idź za mąż — twoja nad nim skończy się opieka. —", + "72654": "Tak mówił, i już teraz spełni się to wszystko:", + "72655": "Idzie noc, w której wstrętne dla mnie weselisko", + "72656": "Czeka mnie z woli Zeusa ciężko nawiedzoną.", + "72657": "A jednak gorszym bólem przeszywa mi łono", + "72658": "Ten zwyczaj niebywały między zalotniki.", + "72659": "Dawniej, kto się dobijał uczciwej podwiki,", + "72660": "Córy ojca możnego, wysadzał się na to,", + "72661": "By dom zasilać wołmi, trzodą nierogatą,", + "72662": "A narzeczonej hojne upominki składać;", + "72663": "Nie śmiał cudzego mienia marnować i zjadać”.", + "72664": "Tak rzekła, a w Odysie cieszyła się dusza,", + "72665": "Że im dary wyłudza i oczy zaprósza", + "72666": "Słodką mową, choć w sercu myślała inaczej.", + "72667": "Antinoj, syn Epeja, tak jej to tłumaczy:", + "72668": "„O córo Ikariosa, cna Penelopejo!", + "72669": "Przyjm tylko te podarki, które wraz pośpieją", + "72670": "Znieść Achiwy; odmówić nie mogłabyś przecie,", + "72671": "My zaś nie ustąpimy z miejsc tych za nic w świecie,", + "72672": "Póki mężem twym który Achiw nie zostanie”.", + "72673": "Mowa ta w zgromadzeniu znalazła uznanie.", + "72674": "W skok też keryksów do dom po podarki słano:", + "72675": "Od Antinoja szatę cudnie wyszywaną", + "72676": "Przyniesiono, dwanaście w niej złotych pętliczek;", + "72677": "Od Eurymacha przyszedł piękny naszyjniczek", + "72678": "Szczerozłoty, z bursztynem, co jak słońce lśniący;", + "72679": "Od Eurydama parę kolców wniósł służący:", + "72680": "Misternej to roboty, trójgwiezdne wisiory;", + "72681": "Zaś od Pejsandra, syna króla Polyktory,", + "72682": "Łańcuch jej przyniesiono na szyję ozdobny.", + "72683": "Zgoła każdy z nich złożył podarek osobny.", + "72684": "Znów wróciła do górnych komnat boska pani,", + "72685": "A panny upominki niosły dane dla niej.", + "72686": "Gachy zaś do swych pląsów i śpiewek wrócili,", + "72687": "Aż i wieczór ich zastał na tej krotochwili.", + "72688": "A gdy wesołych nocne ogarnęły cienie,", + "72689": "W izbie wnet w trzech kagańcach wzniecili płomienie", + "72690": "Świecące im dokoła, w które pęk smolaków", + "72691": "I drzazg, miedzią naciętych z wysuszonych pniaków,", + "72692": "Narzucali na ogień. Służebne zaś panny,", + "72693": "Gdy gasnął, rozniecały ogień nieustanny.", + "72694": "Do nich to boski Odys zwrócił swoją mowę:", + "72695": "„Nieobecnego pana dziewki Odysowe!", + "72696": "Idźcie stąd, przy królowej siedzieć wam w komnacie.", + "72697": "Tam wasze miejsce; panią rozweselać macie", + "72698": "Albo kręcić wrzeciono, lub też czesać wełnę.", + "72699": "Ja zaś o tych kagańcach staranie zupełne", + "72700": "Chcę tu mieć, choć do rannej zostaliby zorzy.", + "72701": "Do trudów jam nawykły, mnie to nie umorzy”.", + "72702": "Dziewki w śmiech i po sobie zerknęły z ukosa,", + "72703": "Aż Melanto, rumiana córeczka Doliosa,", + "72704": "Pod okiem Penelopy od dziecięcych latek", + "72705": "Wyrósłszy, jak jej własny pieszczony gagatek", + "72706": "(A jednak obojętna na płacz opiekunki,", + "72707": "Tajemne z Eurymachem miewała stosunki),", + "72708": "Ona więc na Odysa napadła i łaje:", + "72709": "„Przybłędo! Tobie we łbie klepki nie dostaje,", + "72710": "Że na noc do gospody albo ciepłej kuźni", + "72711": "Nie idziesz; a tu wlazłeś, gdzie panowie różni", + "72712": "A dostojni się bawią, a tak hardo przy tym", + "72713": "Gadasz tu! Znać po tobie, że musisz być spitym", + "72714": "Lub frant jesteś. Widocznie przez ciebie coś gada:", + "72715": "Czy pycha z pokonania Ira, tego dziada?", + "72716": "Waruj się, by ktoś tęższy nie wyzwał na rękę!", + "72717": "Nuż trafisz na pięść twardą: zgruchocze ci szczękę", + "72718": "I za progi wyrzuci, oblanego juchą!”", + "72719": "Gniewnie spojrzał Odysej i wraz odparł sucho:", + "72720": "„Ej, nie bresz! Bo Telemach, niech powiem mu słówko —", + "72721": "Patrz, tam stoi — a w puch cię zrąbie, pokojówko!”", + "72722": "To rzekł i tak przestraszył białogłowy one,", + "72723": "Że z izby precz uciekły jakby oparzone,", + "72724": "W przekonaniu, że Odys nie żartował z nimi.", + "72725": "On zaś przed kagańcami stał zapalonymi", + "72726": "I ogień utrzymywał; lecz inne w nim wrzały", + "72727": "Myśli, które niebawem czynem stać się miały.", + "72728": "Atene, znów folgując gachom, choć zbyt hardzi,", + "72729": "Podszczuła ich do szyderstw, ażeby tym bardziej", + "72730": "Rozjątrzyć na nich duszę Odysa, już wściekłą.", + "72731": "Jakoż mu Eurymacha słowo dość dopiekło,", + "72732": "Które rzekł, aż parsknęła śmiechem ich gromada:", + "72733": "„Słuchajcie, dziewosłęby królowej! — powiada —", + "72734": "A ogłoszę, co z głębi do ust mi się ciśnie:", + "72735": "Jakiś bóg tego człeka przysłał tu umyślnie;", + "72736": "Bo ta jasność w tej izbie, jeśli wzrok nie zwodzi,", + "72737": "Nie od ognia, od jego łysiny pochodzi”.", + "72738": "Po czym się do Odysa zwracając: „A nużby", + "72739": "Wziąć ciebie za parobka? Czy zdasz się do służby", + "72740": "Gdzie tam na wsi? A dobrym mytem bym nagrodził:", + "72741": "Sadziłbyś cień dające drzewa, płoty grodził,", + "72742": "Strawę, wino dostaniesz, co dzień będziesz syty,", + "72743": "Przyzwoicie obuty i dobrze okryty.", + "72744": "Aleś ty do niczego! Bąki tylko zbijać!", + "72745": "Leniuch! Po okolicy wolisz się uwijać", + "72746": "I pakować w żarłoczny kałdun chleb dziadowski!”", + "72747": "Na to mu odpowiedział Odysej, mąż boski:", + "72748": "„Trzeba nam, Eurymachu, pójść o zakład z sobą!", + "72749": "Kiedy dzień bywa długi, tak wiosenną dobą,", + "72750": "I na łące z kosami obydwaj stanąwszy,", + "72751": "Spróbować się na kośbę, nic w usta nie wziąwszy,", + "72752": "Od świtu aż do nocy, ciągle w pracy krwawej,", + "72753": "Póki by sianożęci starczyło i trawy.", + "72754": "Albo niechbym miał w pługu tęgich wołów parę,", + "72755": "Zażywnych, mocnych, równą trzymających miarę,", + "72756": "Jednolatek, do orki co się już wprawiły,", + "72757": "Łan przy tym, gdzie by lemiesz snadno krajał bryły:", + "72758": "Zobaczyłbyś, czy umiem orać proste skiby!", + "72759": "Lub żeby bóg dał wojnę, poszedłbym bez chyby,", + "72760": "Zbrojny tarczą i dwoma oszczepami w dłoni,", + "72761": "I hełmem pięknie kutym ze spiżu na skroni —", + "72762": "A widząc mnie na harcu i zawsze na przedzie,", + "72763": "Nie urągałbyś memu brzuchowi i biedzie.", + "72764": "Ale pychą nadęty, z sercem nieużytem,", + "72765": "Mniemasz się być potęgi i dzielności szczytem,", + "72766": "Że siedzisz wśród tej zgrai odwagi wątpliwej.", + "72767": "O! gdyby na swą ziemię wrócił Odys żywy,", + "72768": "Wnet te drzwi, choć szerokie i stoją otworem,", + "72769": "Zmykającemu ciasnym byłyby wątorem!”", + "72770": "Na te słowa zawrzało serce w Eurymaku,", + "72771": "Gniewnie spojrzał i rzekł doń: „Dam ci ja, żebraku!", + "72772": "Zaraz weźmiesz zapłatę za harde gadanie", + "72773": "I za mężów dostojnych nieuszanowanie.", + "72774": "Czyżeś wińskiem się upił, czy tak ze zwyczaju,", + "72775": "Co ślina ci przyniesie, bajesz, hardy baju?", + "72776": "Czy ci łeb się zawrócił, żeś zbił Ira, dziada?”", + "72777": "Rzekłszy, chwycił za stołek — wżdy Odys przypada", + "72778": "Do kolan Amfinoma, chroniąc się pocisku", + "72779": "Eurymacha; zaś stołek, lecąc, trafił w ścisku", + "72780": "Cześnika w prawą rękę, aż mu dzban z łoskotem", + "72781": "Wypadł, a on sam na wznak przewrócił się potem.", + "72782": "Gachowie na to wszczęli tumult w izbie całej,", + "72783": "I mówili — ich słowa wkoło obiegały:", + "72784": "„O! bodaj ten włóczęga pierwej kark był skręcił,", + "72785": "Nim przyszedł do Itaki i do nas się wnęcił,", + "72786": "By wzniecić taki rozruch! My się tu kłócimy", + "72787": "O dziada! Czy już nigdy spokojnie nie zjemy?", + "72788": "Snadź górę u nas wzięła niezgoda przeklęta!”", + "72789": "Wtem Telemach głos zabrał i rzekła moc święta:", + "72790": "„Szalejecie, to nie dziw: sytych i opiłych", + "72791": "Jakiś demon podszczuwa do kłótni niemiłych;", + "72792": "Więc po tłustej wieczerzy iść wam spać do domu,", + "72793": "Kto ma chęć, gdyż nie bronię siedzieć tu nikomu”.", + "72794": "To rzekł, a oni wargi przygryźli w podziwie,", + "72795": "Że tak mówił stanowczo i tak natarczywie —", + "72796": "Gdy Amfinom do tłumu rzekł zgromadzonego,", + "72797": "Nisa syn, z Aretiadów rodu królewskiego:", + "72798": "„O druhowie! Telemach sprawiedliwie gada!", + "72799": "Niech się nikt nie obraża ani z nim ujada!…", + "72800": "Ani też napastuje tego wędrownika,", + "72801": "Ni bądź kogo tu w domu Odysa władnika!", + "72802": "A teraz lejcie wino ofiarne w te czasze:", + "72803": "Bogom strząśniem i pójdziem spać na leże nasze.", + "72804": "Ten zaś człowiek zachoży niechaj tu zostanie;", + "72805": "Telemach o swym gościu będzie miał staranie”.", + "72806": "Skończył, a mowie jego przyklasnęła rzesza.", + "72807": "Tymczasem Mulios wodę z winem w krater miesza;", + "72808": "On, wiernek Amfinoma i keryks z Dulichu,", + "72809": "Wszystkim wino podawał po pełnym kielichu.", + "72810": "Strząsnąwszy kilka kropel w cześć bogom, gachowie", + "72811": "Pili wino, dające wesołość i zdrowie.", + "72812": "Więc obiata spełniona, pragnienie zgaszone", + "72813": "Iposzli na spoczynek, każdy w swoją stronę.", + "72814": "Pieśń dziewiętnasta", + "72815": "Odyseusz rozmawia z Penelopą. Rozpoznanie przez Eurykleję", + "72816": "Został się boski Odys z Ateną w świetlicy,", + "72817": "Ważąc, jaką by śmiercią padli zalotnicy,", + "72818": "Po czym do Telemacha rzekł skrzydlate słowa:", + "72819": "„Te bronie Aresowe syn mój niech pochowa;", + "72820": "A gdy gachy zagabną, kędy się podziały,", + "72821": "Odpowiesz im łagodnie: Oręże rdzewiały", + "72822": "W dymie, więc je wyniosłem, bo jakaż różnica", + "72823": "Od onych zostawionych przez mego rodzica,", + "72824": "Gdy odpływał pod Troję! Dym je zeszkaradził.", + "72825": "Zresztą zapewne jakiś bóg mi to poradził,", + "72826": "By je wynieść — o zwadę nietrudno przy winie.", + "72827": "A nuż się pokłócicie, a nuż krew popłynie", + "72828": "Z wielką dla waszych biesiad a z większą obrazą", + "72829": "Dla królowej — wszak mężów przyciąga żelazo”.", + "72830": "To rzekł Odys. Ojcowskie syn pełniąc rozkazy", + "72831": "Przywołał Eurykleję i rzekł te wyrazy:", + "72832": "„Niańko droga, zatrzymaj swe dziewki w komorze,", + "72833": "Ja tymczasem ojcowską broń wezmę i złożę", + "72834": "Gdzie w skarbczyku, bo tutaj dymem okapciały.", + "72835": "Ojca w domu nie było, jam dzieciuch był mały,", + "72836": "Więc pochowam je w miejscu od dymu bezpiecznym”.", + "72837": "Na to mu Eurykleja: „Przecież raz statecznym", + "72838": "Zaczynasz być, mój synu; rozum ci przychodzi,", + "72839": "Aby domem i mieniem władać jak się godzi.", + "72840": "Dobrze, lecz któż poświeci tobie o tej porze,", + "72841": "Jeśli mi każesz dziewki zatrzymać w komorze?”", + "72842": "Roztropny jej Telemach na to odpowiedział:", + "72843": "„Ot ten człek: czy na darmo u mnie by tu siedział,", + "72844": "Gdy go żywię? Niech robi, a rąk nie zakłada”.", + "72845": "Tak rzekł do niej, a widać nie na próżno gada,", + "72846": "Bo co prędzej za sobą drzwi izby zamknęła,", + "72847": "A Odysej wnet z synem wzięli się do dzieła,", + "72848": "Przenosząc hełmy, kopie z grotami ostrymi,", + "72849": "Toż wypukłe pawęże. Atene przed nimi", + "72850": "Szła z pochodnią, co taki wkoło blask roznieca,", + "72851": "Że aż Telemach zagadł swojego rodzica:", + "72852": "„Ojcze, ten widok w wielkie wprawia mnie zdumienie —", + "72853": "Wszystkie ściany i każde rzeźb tych zagłębienie,", + "72854": "Toż gonnych słupów rzędy, te sosnowe belki,", + "72855": "Pałają w moich oczach jakby pożar wielki —", + "72856": "Czy tu bóg jaki, niebios mieszkaniec się zjawił?”", + "72857": "Na to przemyślny Odys mówiąc tak odprawił:", + "72858": "„Milczałbyś i skrył w sobie to, co cię zdumiewa —", + "72859": "Bo już taki u niebian obyczaj tam bywa.", + "72860": "Idź się połóż, ja tutaj pozostanę nieco.", + "72861": "Zejdzie tu twoja matka, służebne się zlecą —", + "72862": "I wypytywać będzie głosem rozrzewnionym”.", + "72863": "Więc Telemach z łuczywem odszedł zapalonym", + "72864": "Precz z izby na spoczynek do świetlicy swojej,", + "72865": "Gdzie zwykle snu zażywa, gdy się w dzień uznoi.", + "72866": "Jakoż legł i jutrzenki oczekiwał świętej.", + "72867": "Odys zaś w wielkiej izbie tym był zaprzątnięty", + "72868": "Wraz z Ateną, jak wyciąć do nogi tych wrogów.", + "72869": "Penelopeja z górnych schodziła już progów,", + "72870": "Podobna z Afrodytą złotą, ubóstwioną,", + "72871": "Przy ogniu krzesło dla niej własne postawiono,", + "72872": "Srebrem, kością słoniową misternie obite", + "72873": "Ręką cieśli Ikmalia, a skórą nakryte,", + "72874": "Z podnóżkiem przytwierdzonym, aby oprzeć stopę;", + "72875": "Owoż w wspaniałym krześle siadła Penelope.", + "72876": "Wnet i białoramienne zbiegły się tam dziewki", + "72877": "Sprzątać stoły i chleby, puchary, nalewki", + "72878": "Rozrzucone po izbie, resztki gaszej stypy.", + "72879": "Z kagańców żar wytrzęsły na ziem, świeże szczypy", + "72880": "W nie wetknęły, by ciepło było tam i jasno.", + "72881": "Wtem znów mową napadła Odysa napastną", + "72882": "Melanto:", + "72883": "„Cóż, przybłędo? Nocy nam spokojnej", + "72884": "Nie dasz i wciąż się kręcisz; jakbyś nieprzystojny", + "72885": "Zamiar miał — fora z dwora! Wszakże po wieczerzy?", + "72886": "Wynoś się, bo ta głownia plecy twoje zmierzy”.", + "72887": "Mądry Odys w nią wlepił spojrzenie ponure:", + "72888": "„Za co mi znów, niecnoto, załazisz za skórę?", + "72889": "Czy za to, żem niemłody? Czy żem tak obdarty?", + "72890": "Czy że mnie do żebraczki zmusza los uparty?", + "72891": "Przecież to przeznaczenie biednych i tułaczy!", + "72892": "Niegdyś i jam był szczęśliw, i żyłem inaczej", + "72893": "W moim zamku, i często przychodniów wspierałem:", + "72894": "Co za jedni i skąd są, nigdy nie pytałem.", + "72895": "Było u mnie sług wiele, były mnogie włości", + "72896": "I co do zbytku służy i okazałości.", + "72897": "Ale wszystko mi odjął bóg w swej woli świętej!", + "72898": "Pamiętaj i ty, dziewko, że twoje ponęty,", + "72899": "Którymi tak się chełpisz, mogą spełznąć snadnie.", + "72900": "A nuż gniew twej królowej kiedy na cię spadnie", + "72901": "Albo Odysej wróci? Wszystko stać się może.", + "72902": "Jeśli zginął i w tym tu nie zjawi się dworze,", + "72903": "Za to syn jego żyje i Feb go zaszczyca", + "72904": "Łaską swą! On wie przecież, co tutaj kobieca", + "72905": "Rozpusta dokazuje, majacząc zdradziecko.", + "72906": "Telemach w domu swoim to pan, nie zaś dziecko”.", + "72907": "Penelopa słuchała, gdy mówił, aż wreszcie", + "72908": "Gniewem wybuchła przeciw zuchwałej niewieście:", + "72909": "„O bezwstydna ty suko! Sprawki mi twe znane,", + "72910": "Wkrótce one twą głową będą ukarane.", + "72911": "Wiedziałaś, boś co tylko słyszała ode mnie,", + "72912": "Że się mam z tym podróżnym widzieć potajemnie", + "72913": "I pytać o małżonka opłakiwanego”.", + "72914": "Potem zaś do klucznicy rzekła: „Wnieś dla niego,", + "72915": "Eurynomo, krzesełko zasłane baraniem", + "72916": "Runem, aby w nie siadłszy, swym opowiadaniem", + "72917": "Odpowiadał na różne pytania zadane”.", + "72918": "Rzekła, i wraz klucznica przyniosła rzezane", + "72919": "Piękne krzesło, nakryte kożuchem baranim.", + "72920": "Boski cierpiciel Odys zaraz usiadł na nim,", + "72921": "Zaś królowa podjęła rozhoworu wątek:", + "72922": "„Obcy człeku! Przed wszystkim spytam na początek:", + "72923": "Coś zacz? I w jakiej ziemi twe gniazdo ojczyste?”", + "72924": "Na to odrzekł Odysej: „Królowo! Zaiste", + "72925": "Nie wiem, czy kto jest taki na ziemskim przestworze,", + "72926": "Kto by-ć ganił! Twej sławie nic sprostać nie może,", + "72927": "Jak sławie tego króla, co cześć bogom składa,", + "72928": "Co rozlicznym narodem dzielnych mężów włada", + "72929": "I sprawiedliwość pełni. Jemu ziemia czarna", + "72930": "Rodzi owoc, pszeniczne i jęczmienne ziarna,", + "72931": "Mnoży trzody, a morze ryb daje do syta;", + "72932": "Pod mądrym panem ludu pomyślność zakwita.", + "72933": "Lecz w tym domu o rzeczy rozpytuj mnie inne,", + "72934": "A nie o ród mój ani o miejsce rodzinne,", + "72935": "Jeśli nie chcesz boleścią serca mi zakrwawiać,", + "72936": "Gdybym miał obraz nieszczęść już przebytych wznawiać.", + "72937": "W cudzym domu te skargi zresztą, te łzy rzewne", + "72938": "Nie przystoją, i w gorsze popadłbym zapewne,", + "72939": "Bo ty sama lub twoje rzekłyby kobiety:", + "72940": "— Nie darmo ten człek płacze; on musi być spity”.", + "72941": "Roztropna Penelopa odrzekła mu na to:", + "72942": "„Powiem ci, że woń cnoty, urodę bogatą", + "72943": "Wydarli mi niebianie odtąd, gdy na Troję", + "72944": "Szli Argeje, a z nimi Odys, szczęście moje.", + "72945": "Niechby on był powrócił i żył razem ze mną,", + "72946": "Sławą bym zajaśniała nie taką nikczemną!", + "72947": "Dziś z tęsknoty usycham, a różnych klęsk mnóstwo", + "72948": "Wciąż zsyła na mnie jakieś nieprzyjazne bóstwo.", + "72949": "Ilu bowiem władyków mieszka w tej tu stronie", + "72950": "Na lesistym Zakyncie, Samie, Dulichionie", + "72951": "I tych, którzy w słonecznej Itace rej wodzą —", + "72952": "Wszyscy drą się do ręki mojej i dom głodzą,", + "72953": "Przeto mało się troskam o biednych żebrzących", + "72954": "Lub cudzych, lub keryksów ludowi służących;", + "72955": "Jedno pamięci męża łzy moje poświęcam", + "72956": "I ciągle się natrętnym zalotom wykręcam,", + "72957": "Aż niebo mnie natchnęło myślą wybiegliwą,", + "72958": "Żem na krosnach w mej izbie cieniutkie przędziwo", + "72959": "Nałożyła, by utkać ogromną oponę,", + "72960": "I tak rzekłam do gachów: — Chcecie mieć za żonę", + "72961": "Mnie, wdowę po Odysie, młodzi oblubieńcy!", + "72962": "To czekajcie ze ślubem ni dłużej, ni więcej,", + "72963": "Aż się zwinę z zaczętą na krosnach robotą!", + "72964": "Przędza wniwecz by poszła — a mnie idzie o to,", + "72965": "Aby miał piękny całun Laertes mój stary,", + "72966": "Gdy go w czarnej godzinie śmierć weźmie na mary.", + "72967": "Toż szydziłyby ze mnie achajskie kobiety,", + "72968": "Gdyby pan taki wielki leżał nie okryty. —", + "72969": "Tak rzekłam wybiegliwie, i zmiękły ich serca.", + "72970": "Odtąd dniem pracowałam około kobierca,", + "72971": "Porąc nocą przy żagwiach, com we dnie utkała.", + "72972": "Takem ich przez trzy roki wciąż oszukiwała.", + "72973": "Lecz gdy czwarty przyniosły pór odmienne lica,", + "72974": "Wyszła przez suki-dziewki na wierzch tajemnica.", + "72975": "Wpadli gachy, groźnymi jęli lżyć mnie słowy,", + "72976": "I zmusili dokończyć. Całun był gotowy!", + "72977": "Dłużej mi niepodobna wesela odkładać —", + "72978": "Cóż począć? Już rodzice zaczęli napadać", + "72979": "Na mnie, abym szła za mąż, i syn mój się krzywi", + "72980": "Widząc, jak go tu niszczą. Lecz to mnie nie dziwi:", + "72981": "Zmężniał i sam dziedzicznym mieniem władać może,", + "72982": "Byłeś ty go swą łaską wspierał, Zeusie, boże!", + "72983": "Lecz powiedz mi, kto jesteś? Skąd ród twój pochodzi?", + "72984": "Przecież nie dąb bajeczny, ni kamień cię rodzi?”", + "72985": "Bystroumny Odysej odrzekł jej to słowo:", + "72986": "„Laertiady Odysa zacna białogłowo!", + "72987": "Toż koniecznie chcesz o mym rodzie się dowiedzieć?", + "72988": "Słuchaj więc, lubo z góry muszę cię uprzedzić,", + "72989": "Że to boli, rozjątrza serca przeszłe blizny", + "72990": "Każdemu, co lat wiele nie widział ojczyzny,", + "72991": "Co, jak ja, przewędrował ziem i grodów tyle!", + "72992": "Lecz gdy pytasz, do twoich życzeń się przychylę.", + "72993": "Kreta, wyspa śród morskiej rzucona otchłani,", + "72994": "Żyzna, pełna uroków — a siedzą tam na niej", + "72995": "Roje luda, a liczy dziewięćdziesiąt grodów.", + "72996": "Moc tam różnego szczepu i mowy narodów.", + "72997": "Są Achaje, Kydony, Dory bujnogrzywe,", + "72998": "Pelazgi, toż Kreteńcy, tubylcy właściwe.", + "72999": "Na wyspie jest gród Knossos, wielki i stołeczny,", + "73000": "Gdzie lat dziewiątek władał Minos, druh serdeczny", + "73001": "Zeusowy, a rodziciel ojca mego, którym", + "73002": "Był Deukalion; ja byłem jego synem wtórym,", + "73003": "Pierwszym zaś Idomenej. Ten z Atreja syny", + "73004": "Poszedł gród Ilionu rozwalać w perzyny.", + "73005": "Ja zaś, młodszy, Ajtona nosiłem nazwisko.", + "73006": "Tam poznałem Odysa, i w przyjaźń z nim bliską", + "73007": "Zaszedłem, bo na brzegi Krety wicher srogi", + "73008": "Sudna jego był rzucił, zbite z swojej drogi", + "73009": "Od przylądku Malei… Zatem na kotwicy", + "73010": "U Amnisy on stanął, kędy w okolicy", + "73011": "Pieczara Ejlejtyi — schroniony przed burzą", + "73012": "W tej niedobrej przystani cierpiał jeszcze dużo.", + "73013": "Ledwo przybył, natychmiast do miasta pośpieszył,", + "73014": "Aby z Idomenejem, druhem swym, się cieszył.", + "73015": "Lecz już dziesiąty czy dzień jedenasty minął,", + "73016": "Jak Idomenej w sudnach pod Troję odpłynął.", + "73017": "Jam więc gościa zaprosił w dom mój, jak przystoi,", + "73018": "I hojniem udarował ze spiżarni mojej.", + "73019": "Krom tego towarzysze na nawach będące", + "73020": "Lud opatrzył dostawą tak w winie, jak w mące,", + "73021": "Jak w wołach, aby w drodze nie zaznali głodu.", + "73022": "Dni dwanaście mieliśmy tego tam narodu;", + "73023": "Bowiem Borej, wiatrobóg, ciągle morze wzdymał,", + "73024": "I wiał, że człek na nogach ledwo się utrzymał.", + "73025": "W trzynastym, gdy wiać przestał, odbili Achaje”.", + "73026": "Takie prawdopodobne gadał on jej baje,", + "73027": "Lecz słuchająca żona w łzach topniała wszystka.", + "73028": "Jak na górach Zefirem zwiane zasypiska", + "73029": "Śniegu zwykle roztapia rankiem Eur ciepławy:", + "73030": "Tak roztapiał jej śliczne lica potok łzawy,", + "73031": "Co płynął po małżonku, tuż przy niej siedzącym.", + "73032": "Dla Odysa płacz żony był rozdzierającym;", + "73033": "Oczy jego, jak z rogu, lub żelaza ryte,", + "73034": "Nieruchome, chowały w sobie łzy ukryte.", + "73035": "Więc gdy ona ten potok żalów swych wylała,", + "73036": "Wszczęła znowu rozmowę i odpowiedziała:", + "73037": "„Gościu mój! Chcę cię spytać o szczegóły różne:", + "73038": "Czyś naprawdę ugaszczał te druhy podróżne", + "73039": "Wraz z mym mężem u siebie, jak to z ust twych słyszę?", + "73040": "Mówże, jak on wyglądał, i jak towarzysze?", + "73041": "I jakie mąż mój suknie wtedy miał na sobie?”", + "73042": "Odparł wtedy Odysej: „Ciężko mi na dobie", + "73043": "Przypomnieć, jak wyglądał i jakie miał szaty,", + "73044": "Gdyż się to działo niemal przed dwudziestu laty,", + "73045": "Kiedy płynąc pod Ilion był w naszym ostrowie.", + "73046": "Jednak wszystko opowiem, com zatrzymał w głowie:", + "73047": "Boski Odys miał chlajnę czerwienną, wełnianą,", + "73048": "Podbitą, a na złotą pągwicę spinaną", + "73049": "Dwupętliczną. Misterna rzeźba była na niej:", + "73050": "Pies w przednich łapach trzymał jelonka od łani,", + "73051": "Który drgał w tym uścisku. Cudownej robocie", + "73052": "Dziwowali się wszyscy, że tak wyszła w złocie;", + "73053": "Zwłaszcza psu, jak się w zwierzę dławione wpatrywał,", + "73054": "I jelonkowi, jak się z jego łap wyrywał.", + "73055": "Widziałem też i chiton na nim: ta sukienka", + "73056": "Jak łuska na cebuli suchej była cienka,", + "73057": "A miękka, a białości jako słońce ćmiącej.", + "73058": "Wtedy on w oczach niewiast był zachwycający.", + "73059": "Dodam jeszcze, a słowa rozważ sobie moje,", + "73060": "Że nie wiem, czy Odysej z domu wziął te stroje,", + "73061": "Czy też jaki przyjaciel dał mu na okręcie,", + "73062": "Czy kto obcy, chcąc gościa uczcić na przyjęcie,", + "73063": "Bo dużo miał życzliwych ten mąż niezrównany!", + "73064": "Jam mu także darował piękny miecz miedziany,", + "73065": "Płaszcz podwójny z czerwieni, toż chiton mu dałem.", + "73066": "Ze czcią odprowadziwszy do naw, pożegnałem.", + "73067": "Był jeszcze przy nim keryks podeszłego wieku.", + "73068": "I o tym ci opowiem także coś człowieku:", + "73069": "Garbaty, smagłej cery, włos miał kędzierzawy,", + "73070": "Zwał się Eurybat; Odys go z druhów wyprawy", + "73071": "Najwięcej cenił, że był podobien mu duchem”.", + "73072": "Skończył. Ona spłynęła nowym łez wybuchem,", + "73073": "Słysząc, jak każdy wiernie był odmalowany.", + "73074": "A gdy ból jej się ulżył, łzami wykąpany,", + "73075": "Wszczęła znowu rozmowę, zadając pytanie:", + "73076": "„Gościu! Choć miałam dla cię wpierw politowanie,", + "73077": "To odtąd tutaj miłość czeka cię i chwała.", + "73078": "Szaty, któreś opisał, jam sama mu dała,", + "73079": "Poskładane w mym schowku, i złotą zaponą", + "73080": "Ozdobiłam. Lecz nigdy nie ujrzę go pono.", + "73081": "Jak nie ujrzą powrotu pana ot te progi!", + "73082": "W złej godzinie odpłynął Odysej mój drogi", + "73083": "Pod Troję tę przeklętą i znienawidzoną!”", + "73084": "Na to odrzekł jej Odys: „Czcigodna matrono", + "73085": "Laertiady Odysa! Ależ zdrowie szanuj,", + "73086": "Nie psuj pięknej urody, nad smutkiem zapanuj", + "73087": "I nie płacz tak ustawnie! Łez twych ja nie ganię:", + "73088": "Każda małżonka płacze, gdy męża nie stanie,", + "73089": "Towarzysza młodości, z którym miała dziatki.", + "73090": "A choć Odys jak bożek był śliczny i gładki,", + "73091": "To się ukój i słuchaj mojej opowieści.", + "73092": "A są to najprawdziwsze, jakiem zebrał, wieści", + "73093": "O powrocie twojego męża, który ninie", + "73094": "Blisko stąd siedzi w żyznej Tesprotów krainie", + "73095": "I wiezie do ojczyzny bogactwa niezmierne,", + "73096": "Darem mu darowane. Za to druhy wierne", + "73097": "I nawy potonęły, leżą w wód odmęcie", + "73098": "Po odjeździe z Trynakii — bo ich Zeus zawzięcie", + "73099": "I Helios, za wyrżnięte byki, gniewem ścigał —", + "73100": "Morze wszystkich schłonęło, nikt się nie wymigał.", + "73101": "On sam tylko na wrędze falami niesiony", + "73102": "Dostał się był w feacki kraj błogosławiony,", + "73103": "Gdzie go ze czcią, jak bóstwo jakie, przyjmowano,", + "73104": "Hojnie obdarowano i odesłać chciano", + "73105": "Do ojczystej Itaki. Gdyby na to przystał,", + "73106": "Dawno byłby już w domu, lecz on nie korzystał", + "73107": "I gdzie indziej się rzucił, aby skarby zbierać;", + "73108": "Bo Odys jak nikt z ludzi tak umiał wyszperać", + "73109": "Każdy zysk — łepak sławny do takich obrotów.", + "73110": "Oto jest, co mi gadał Fejdon, król Tesprotów,", + "73111": "Przysięgając przy czaszy obiatnej najwięcej,", + "73112": "Że łódź czeka, flisacy czekają najęci,", + "73113": "Co go mają odwozić do rodzinnej ziemi.", + "73114": "Mnie zaś wprzódy wyprawił z nawy tesprockiemi,", + "73115": "Które właśnie wysyłał na Dulichion pszenny.", + "73116": "Pokazał mi też Fejdon Odysa skarb cenny,", + "73117": "Złożony w domu króla; tych bogactw tam było", + "73118": "Tyle, żeby i dziesięć pokoleń z nich żyło.", + "73119": "Sam zaś Odys, jak mówił, miał się do Dodony", + "73120": "Odprawić, by usłyszał, co dąb poświęcony", + "73121": "Kronionowi o losach jego mu nagada,", + "73122": "W jaki sposób w Itace stanąć mu wypada:", + "73123": "Czy jawnie w swej postaci? Czy w przebraniu, skrycie?", + "73124": "Więc żyje w dobrym zdrowiu, i wnet go ujrzycie", + "73125": "Tutaj; a on rad skończy te długie podróże", + "73126": "I wśród swoich zostanie. Będzie tak, jak wróżę!", + "73127": "Świadkiem bóg mi najwyższy, świadkiem to ognisko", + "73128": "Odysowe, przy którym mam dziś przytulisko,", + "73129": "Że się rzeczy tak spełnią, jak tobie je wieszczę!", + "73130": "Odys wróci, a wróci w ciągu roku jeszcze,", + "73131": "Gdy ten miesiąc się skończy, a zaświeci nowy!”", + "73132": "Roztropna Penelopa odrzekła mu słowy:", + "73133": "„Oby się twe spełniły, gościu, obietnice!", + "73134": "A tak cię udaruję, przyjaźnią zaszczycę,", + "73135": "Że każdy, kto cię spotka, zazdrością zapała.", + "73136": "Lecz już wiem, co się stanie — jakbym przeczuwała:", + "73137": "Ani Odys nie wróci, ni ciebie w te strony", + "73138": "Odeślą, bo ten dom nasz już osierocony:", + "73139": "Nie ma w nim Odyseja! Gdy ten gospodarzył,", + "73140": "I gościa przyjąć umiał, i hojnie obdarzył.", + "73141": "Wy zaś, dziewki! słać łoże, myć gościowi nogi!", + "73142": "Piękne wnieść tu poduszki, kołdry! Niech sen błogi", + "73143": "Aż do porannej zorzy trzyma go w pościeli!", + "73144": "A jutro dać mu kąpiel, wymaścić w kąpieli,", + "73145": "By odświeżon mógł razem z Telemachem śniadać", + "73146": "W tej tu izbie! Lecz wara na niego napadać!", + "73147": "Kto by śmiał go znieważyć, ciężko pożałuje,", + "73148": "I niech mi się na oczy już nie pokazuje!", + "73149": "A ty gościu, pomyśleć mógłbyś, że rozumem", + "73150": "I sercem nie góruję ponad niewiast tłumem,", + "73151": "Gdybym cię nie mytego i w lichej odzieży", + "73152": "Częstowała. Nasz żywot krótką metę mierzy,", + "73153": "A kto serce ma twarde i w czynach okrutny,", + "73154": "Takiemu życzą wszyscy, by żywot miał smutny,", + "73155": "A jeszcze i po śmierci przekleństwo go ściga.", + "73156": "Lecz kto myśli poczciwie i przed złem się wzdryga,", + "73157": "Tego sławę po świecie roznoszą przechodnie,", + "73158": "Krocie ust powtarzają, że umiał żyć godnie”.", + "73159": "Na to jej bystrogłowy Odys odpowiada:", + "73160": "„Wierzaj mi, o czcigodna żono Laertiada,", + "73161": "Żem już odwykł od kołder i miękkiej pościeli,", + "73162": "Odkąd z śnieżnych gór Krety na morskiej topieli", + "73163": "Przyszło mi w długodziobym okręcie się wędzić.", + "73164": "Pozwól więc, jak mam zwyczaj, i tę noc przepędzić;", + "73165": "A spędziłem ich wiele na nędznej pościółce,", + "73166": "Tęskniący ku Jutrzence, złotej przyjaciółce!", + "73167": "Mycie nóg, które każesz — także niepotrzebne,", + "73168": "Nie zniósłbym, aby panny myły mnie służebne!", + "73169": "Za nic nóg mych dotykać żadnej nie pozwolę.", + "73170": "Jeśli masz jaką starkę stateczną, to wolę,", + "73171": "Co by tak nieszczęśliwą w życiu jak ja była —", + "73172": "Tej bym nie bronił, niechby nogi mi umyła”.", + "73173": "Na to mu Penelopa: „O gościu mój drogi!", + "73174": "Żaden z tylu podróżnych, wchodzących w te progi,", + "73175": "Rozumem ci nie sprostał: wszystko w tobie wyższe", + "73176": "I wszystko takie mądre, co z twoich ust słyszę.", + "73177": "Mam ja tu jedną starkę, przywołam staruchy —", + "73178": "Niańczyła mego męża, niemowlę w pieluchy", + "73179": "Owinęła, jak tylko matka je powiła.", + "73180": "Wątła jest, lecz twe stopy jeszcze by umyła.", + "73181": "Przybliż się, Euryklejo, i usłuż starcowi!", + "73182": "On w latach twego pana. Mój Odys — któż to wie? —", + "73183": "Może tak samo sterał jak ty ręce, nogi?…", + "73184": "Nic bardziej nie starzeje ludzi niż los srogi!”", + "73185": "Rzekła, a cna staruszka, twarz ukrywszy w dłoni,", + "73186": "Ozwie się żałośliwym głosem i łzy roni:", + "73187": "„Oj! Nieszczęsneż to dziecko! Bóg się tak rozsrożył", + "73188": "Przeciw niemu, choć sercem on bogom się korzył.", + "73189": "Nikt z ludzi pobożnością nie wyrównał jemu:", + "73190": "Nikt więcej lędźw' nie spalił bogu piorunnemu", + "73191": "W nadziei, że się błogiej starości doczeka,", + "73192": "A i własnego syna wychowa na człeka!", + "73193": "A teraz dnia powrotu zaprzeczył mu zgoła!", + "73194": "Może mu tam w obczyźnie kobiety bez czoła", + "73195": "Urągały, gdy chodził po żebraczym chlebie,", + "73196": "Jak te suki, co, gościu, urągały z ciebie,", + "73197": "Że już — bojąc się szyderstw — nie chcesz, by ci stopy", + "73198": "Którakolwiek z nich myła. Ja zaś Penelopy,", + "73199": "Pani mej, rozkaz spełnię, służyć ci gotowa", + "73200": "Najczęściej, choćby pani nie rzekła ni słowa:", + "73201": "Taką litością serce ku tobie wezbrało.", + "73202": "Lecz wprzódy chcę się spytać: Przez nasz dom niemało", + "73203": "Przesunęło się biednych, przecież twarzy rysem", + "73204": "Ni głosem nie był żaden, tak jak ty, z Odysem", + "73205": "Podobniutki!”", + "73206": "Jej na to rzekł Odysej: „Matko!", + "73207": "Od tych, którzy nas znali, słyszałem nierzadko,", + "73208": "Że wielkie podobieństwo jest pomiędzy nami.", + "73209": "Więc to prawda, i wzrok twój wcale cię nie mami”.", + "73210": "Tak rzekł, a starka miednik wraz przyniosła śliczny", + "73211": "Do nóg mycia, i wlała w niego zdrój kryniczny,", + "73212": "Przymieszawszy coś wrzątku. Odys przy ognisku", + "73213": "Usiadł, lecz się odwrócił w ciemność od połysku,", + "73214": "Bowiem pomyślał sobie, że przy tym nóg myciu", + "73215": "Blizna, jaką ma, łatwo podpadnie odkryciu.", + "73216": "Starka zaś, przystąpiwszy, poczęła myć pana,", + "73217": "I zaraz ją poznała. Blizna ta zadana", + "73218": "Niegdyś białym kłem dzika, jeszcze w owym czasie,", + "73219": "Gdy bywał w odwiedzinach na górskim Parnasie", + "73220": "U Autolyka, ojca matki swej rodzonej.", + "73221": "Ten ze zręcznych kradzieży wielce był wsławiony;", + "73222": "A tej sztuki sam Hermes za to go wyuczył,", + "73223": "Że go dymkiem koźlątek i jagniąt wciąż tuczył", + "73224": "Żertwując mu ich lędźwie. Hermes tym ujęty", + "73225": "Osłaniał te szalbierstwa i jego wykręty.", + "73226": "Właśnie się ów Autolyk w Itace znachodził,", + "73227": "Kiedy córka mu zległa i wnuk się narodził.", + "73228": "Eurykleja złożyła na kolanach dziada", + "73229": "Dziecię pod koniec uczty i tak doń powiada:", + "73230": "„Autolyku, ot wnuk twój — daj mu jakie imię.", + "73231": "Wnukaś pragnął, od ciebie niech więc miano przyjmie”.", + "73232": "I Autolyk tak mówił do córy i zięcia:", + "73233": "„Drodzy moi, wynajdę imię dla dziecięcia;", + "73234": "A ponieważ z niewiasty i mężmi skłócony", + "73235": "Sierdząc się na ród ludzki w waszem przybył strony —", + "73236": "Więc zwijmy go Odysem: sierdzistym zwę wnuka.", + "73237": "A kiedyś, gdy wyrośnie, niechże mnie poszuka", + "73238": "W parnaskich górach, w mojej ojczystej siedzibie,", + "73239": "A ja mu w upominkach hojnych nie uchybię”.", + "73240": "Więc później, gdy się wybrał po te upominki,", + "73241": "Autolyk gościa witał, Autolyka synki", + "73242": "Dłoń mu bratnią podali, przyjęli uprzejmie;", + "73243": "Niemniej i Amfitea z czułością obejmie", + "73244": "Swego wnuka, całując w oczy, w oba lica.", + "73245": "Autolyk dziarskim synom krzątać się zaleca", + "73246": "I sposobić biesiadę. Ci rozkaz spełniają,", + "73247": "Ciągną pięcioletniego ciołka, zarzynają,", + "73248": "Drą ze skóry, na ćwierci rąbią, te znów sieką", + "73249": "Na drobniejsze kawały, na rożnach je pieką", + "73250": "Ponad żarem i gościom rozdają pieczenie.", + "73251": "Tak dzień cały, aż słońca zagasły promienie,", + "73252": "Cieszyli się u wspólnej rodzinnej biesiady.", + "73253": "Lecz po słońcu, gdy ziemię owinął mrok blady,", + "73254": "Spać poszli i snów słodkich krzepili się darem.", + "73255": "O jutrzence, gdy błysła już na niebie szarym,", + "73256": "Autolyka synowie zebrawszy psów złaje", + "73257": "Na łów ciągną. I Odys do wyprawy staje.", + "73258": "Pną się w góry Parnasu skroś leśnych zarośli —", + "73259": "A gdy do smaganego wiatrem szczytu doszli,", + "73260": "Wyszedł Helios z Okeanowej toni sennej,", + "73261": "I ziemia zajaśniała w swej szacie promiennej.", + "73262": "Wtenczas łowcy w głęboki spuścili się parów,", + "73263": "Psy puszczono do kniei; za tropem ogarów", + "73264": "Autolyka synowie jedną ławą idą,", + "73265": "Lecz Odys ich poprzedzał, długą wstrząsał dzidą,", + "73266": "Jakoż srogi odyniec miał tam swoją knieję —", + "73267": "Gąszcz taka, że ją wiater nigdy nie przewieje,", + "73268": "Ani słońce przewierci, ni przemoczą słoty,", + "73269": "Tak gałęzie gęstymi związały się sploty", + "73270": "Ponad suchymi liśćmi tego legowiska.", + "73271": "Snadź chód mężów, psów hałas zwierz posłyszał z bliska,", + "73272": "Bo z gęstych chaszczów naraz porwał się, wyskoczył,", + "73273": "Szczeć najeżył, ślepiami iskrzącymi toczył", + "73274": "I tak wyszedł na łowców. Odys był na przodzie,", + "73275": "Więc pewny, że oszczepem wskroś dzika przebodzie,", + "73276": "Posunął się na niego. Dzik zwinniej się sprawił", + "73277": "I goleń zwyż kolana srodze mu rozkrwawił", + "73278": "Krzywym kłem, który mięsa wydarł z niej kawałek,", + "73279": "Lecz kości nie naruszył; alić Odys śmiałek", + "73280": "Tak odyńca w łopatkę prawą pchnął dzirytem,", + "73281": "Że grot przeszedł na wylot — dzik runął ze zgrzytem", + "73282": "O ziem i dech wyzionął. Syny Autolyka", + "73283": "Obstąpili dokoła rannego od dzika,", + "73284": "Obwiązując mu ranę, a krew, co tryskała,", + "73285": "Zamówiono. Więc do dom czym prędzej wracała", + "73286": "Ta wyprawa łowiecka, gdzie Autolyk stary", + "73287": "Z synami miał oń pieczę i hojnymi dary", + "73288": "Opatrzywszy odesłał zdrowego młodziana", + "73289": "Do kochanej Itaki. Tam uradowana", + "73290": "Matka i ojciec syna drogiego powrotem", + "73291": "Nuż pytać go o wszystko, by mówił im o tem,", + "73292": "Jak otrzymał tę bliznę. On im opowiadał,", + "73293": "Że mu w kniei odyniec białym kłem ją zadał,", + "73294": "Gdy polował w Parnasie z synmi Autolyka.", + "73295": "Właśnie starka tę bliznę pod dłonią spotyka,", + "73296": "A poznawszy, jak miała nogę jego w ręku,", + "73297": "Tak puściła — ta w miednik upadła i brzęku", + "73298": "Narobiwszy, naczynie z wodą przechybnęła.", + "73299": "Ona trwogą zadrżała, radością spłonęła,", + "73300": "Głos jej zastygł, a łzy się cisną; lecz wzruszenie", + "73301": "Przeszło — i już podbródek głaszcząc mu pieszczenie,", + "73302": "Rzekła: „Synu! Tyś Odys!… Jam ciebie, mój panie,", + "73303": "Nie mogła pierwej poznać, aż ot, po tej ranie”.", + "73304": "I w stronę Penelopy wzrok jej promieniący", + "73305": "Znać dawał, że to mąż jej, Odys wracający", + "73306": "Lecz królowa na migi te nie uważała.", + "73307": "Gdyż Atene gdzie indziej myśl jej skierowała.", + "73308": "Wtem Odys starkę chwycił za gardło, i k'sobie", + "73309": "Przyciągając, rzekł do niej: „Ej, matko, co tobie?", + "73310": "Chcesz mnie zgubić? A przecież tyś mnie własnym mlekiem", + "73311": "Wykarmiła — i kiedy po świecie dalekim", + "73312": "Nabiedowawszy, wracam do ojczystej ziemi,", + "73313": "Dwudziestoletni tułacz pomiędzy obcemi!", + "73314": "Więc jeśli-ć pozwolili poznać mnie bogowie,", + "73315": "To milcz! I niech się o mnie nikt w zamku nie dowie!", + "73316": "Bo inaczej — a groźby dotrzymam ja święcie,", + "73317": "Gdy z łaską bożą gachów nastąpi wyrżnięcie,", + "73318": "Wezmę się do występnych dziewek, łby im skręcę,", + "73319": "I tobie nie daruję, i ciebie poświęcę”.", + "73320": "Na to mu Eurykleja, zacna białogłowa:", + "73321": "„O, jakież to, mój synu, z ust twych wyszły słowa?", + "73322": "Wiesz przecie, jakem silna, niezłomna w sumieniu!", + "73323": "Tajemnicę tę zamknę w sobie jak w kamieniu.", + "73324": "Li dodam, a to, proszę, schowaj w głębi duszy:", + "73325": "Kiedy boska moc twoja gachów tych pokruszy,", + "73326": "Wydam ci, byś ukarał, te wszystkie służebne,", + "73327": "Co dom ten zbezcześciły przez sprawki haniebne”.", + "73328": "Na to odrzekł jej Odys, on w ciemię nie bity:", + "73329": "„Po co masz mi wydawać, matko, te kobiety?", + "73330": "Ja każdą sam podpatrzę i, co warta, zważę;", + "73331": "Tylko sza! A ufajmy, że bóg złe ukarze”.", + "73332": "Rzekł witeź, a staruszka z izby się wymyka", + "73333": "Po wodę, gdyż się dawna wylała z miednika.", + "73334": "A gdy pan był umyty, namaszczon oliwą,", + "73335": "Poszedł siąść, gdzie płomieniem buchało łuczywo,", + "73336": "By się ogrzać, a bliznę ukryć pod łachmany.", + "73337": "I Odys od królowej był znów zagabany:", + "73338": "„Gościu mój! Chcę się spytać jeszcze o rzecz drobną,", + "73339": "Bo się już na spoczynek udamy podobno,", + "73340": "Lubo tym, którzy cierpią, sen powiek nie skleja.", + "73341": "Mnie z bożego dopustu cierpienie zabija;", + "73342": "W dzień mam niby rozrywkę i utulam płacze,", + "73343": "Gdy mej własnej roboty i sług moich patrzę;", + "73344": "Lecz w nocy, gdy spać pójdą moi domownicy,", + "73345": "Leżę w łóżku, w bezsennej wiję się tęsknicy,", + "73346": "A boleść mi wyciska z serca jęk żałosny.", + "73347": "Podobnie kwilić zwykła na początku wiosny", + "73348": "Zielonawa Aedon, córa Pandarewa,", + "73349": "Ukryta w gęstych splotach liściastego drzewa,", + "73350": "Opłakująca pieśnią na różne odmiany", + "73351": "Ityla — a ten Ityl to syn jej kochany,", + "73352": "I syn króla Zetosa. Matka w zaślepieniu", + "73353": "Zabiła go swą ręką. — W takim rozdwojeniu", + "73354": "I jam jest, i już nie wiem, jak sobie poradzić:", + "73355": "Czy mam zostać przy synu, majątek gromadzić,", + "73356": "Sługi moje i świetność zachować w tym dworze,", + "73357": "Dbać o sławę, małżeńskie czcią otaczać łoże?", + "73358": "Czy z goszczących tu w zamku mam sobie młodzieńca,", + "73359": "Co hojne dary złożył, wziąć za oblubieńca?", + "73360": "Póki syn mój był dzieckiem, w głowie miał zielono,", + "73361": "Z miłości dlań nie chciałam drugiego być żoną", + "73362": "I opuścić to gniazdo; lecz dziś, kiedy wiekiem", + "73363": "Dojrzał i już zupełnym zrobił się człowiekiem,", + "73364": "Sam pragnie, bym się z tego wyniosła mieszkania,", + "73365": "Gdzie gach dobytek jego i mienie roztrwania.", + "73366": "Lecz powiedz mi, co znaczy ten sen, który miałam:", + "73367": "Dwadzieścioro ja gęsi w podwórzu chowałam,", + "73368": "Jadły one pszenicę, wodę piły w stoku;", + "73369": "Widok tych gęsi miłym był mojemu oku.", + "73370": "Wtem z gór orzeł nadleciał, miał dziób, szpony krzywe,", + "73371": "Gęsiom szyje poskręcał — i padły nieżywe,", + "73372": "Pozabijane. Orzeł wionął znów w błękity,", + "73373": "A jam przez sen płakała. Zbiegły się kobiety", + "73374": "Pięknowłose, tam, z miasta, cieszyć rozszlochaną", + "73375": "Po mych gęsiach. Wtem orła z powrotem ujrzano,", + "73376": "Jak się spuścił i usiadł na belce u strzechy,", + "73377": "I głosem ludzkim rzekł mi te słowa pociechy:", + "73378": "— O córo Ikariosa, próżne twe zmartwienie!", + "73379": "To nie sen, to prawdziwe z nieba objawienie:", + "73380": "Tymi gęśmi są gachy, tym orłem ja byłem,", + "73381": "A twym małżonkiem jestem; to ja powróciłem,", + "73382": "Aby wszystkie te gachy wyciąć co do nogi! —", + "73383": "Mówił orzeł; mnie zaraz opuścił sen błogi;", + "73384": "Wyjrzę na dwór: są gęsi, żadna nie zabita;", + "73385": "Dziobały swym zwyczajem pszenicę z koryta”.", + "73386": "Na to odrzekł jej Odys: „Pewnie nikt inaczej", + "73387": "Tego ci snu, królowo, już nie wytłumaczy,", + "73388": "Niż sam Odysej, kiedy zapowiedział słowy,", + "73389": "Że wszystkich zalotników w zamku padną głowy”.", + "73390": "Penelopa mu na to rzekła: „Gościu miły!", + "73391": "I sen bywa niekiedy ciemny i zawiły,", + "73392": "I nie zawsze się prawdzą naszych snów majaki;", + "73393": "Bo, jak mówią, do krain sennych wchód dwojaki:", + "73394": "Bramą z kości słoniowej i bramą rogową.", + "73395": "Więc sny z pierwszej idące plotą to i owo,", + "73396": "A ich wróżby kłamliwe zawsze nas zawodzą;", + "73397": "Za to sny, co przez bramę rogową przechodzą,", + "73398": "Iszczą się i nie mylą ludzi, co śnią nimi.", + "73399": "Lecz mój sen nic wspólnego nie ma z ostatnimi,", + "73400": "Acz bardzo bym pragnęła tych tam wróżb ziszczenia!", + "73401": "Jeszcze jedną rzecz ważną mam ci do zwierzenia.", + "73402": "Jutro straszny dzień dla mnie: przyjdzie dom Odysów", + "73403": "Rzucić, gdyż jutro daję pole do popisów.", + "73404": "Przez dwanaście toporów, rzędem w ziemię wbitych,", + "73405": "Odys niegdyś bełt puszczał, i było przeszytych", + "73406": "Uch dwanaście, a strzelał na odstęp daleki.", + "73407": "Owoż mym dziewosłębom zadam trud nielekki:", + "73408": "Ten, który łuk potrafi napiąć dłonią silną", + "73409": "I przez topory strzałę przepędzić niemylną,", + "73410": "Otrzyma rękę moją, a ja to siedlisko,", + "73411": "Gdzie mi pierwszego męża przypomina wszystko,", + "73412": "Opuszczę — lecz tęskniąca sercem, nawet we śnie!”", + "73413": "Na to Odys rzekł do niej: „Rozkaz wydaj wcześnie,", + "73414": "Laertiady Odysa najzacniejsza żono,", + "73415": "By się do tych zapasów w zamku sposobiono.", + "73416": "Bo Odys pierwej wróci, jeżeli już wraca,", + "73417": "Nim ów łuk, chociaż każdy z gachów go obmaca,", + "73418": "Jeden napnie i strzałą przeszyje topory”.", + "73419": "Penelopa mu na to: „Gościu! Jeśliś skory", + "73420": "Siedzieć tu ze mną w izbie, to siedź sobie dłużej,", + "73421": "I rozmawiaj: bezsenność wcale mnie nie nuży.", + "73422": "Lecz człeku sen potrzebny, kiedy mu jest dany,", + "73423": "Każda rzecz ma swą porę i swoje odmiany:", + "73424": "Na tej ziemi bogowie tak postanowili.", + "73425": "Ja zatem do mych komnat odchodzę w tej chwili", + "73426": "Aby spocząć na łożu, wciąż łzami wilżonem,", + "73427": "Odkąd Odys mój poszedł walczyć pod Ilionem", + "73428": "Obrzydłym, co wspomnieniem samym rani srodze", + "73429": "Idę więc na spoczynek, ty zaś na podłodze", + "73430": "Ściel tu sobie, lub łóżko wniosą ci gotowe”.", + "73431": "Rzekła odchodząc w górne komnaty zamkowe,", + "73432": "Nie sama, lecz swych panien gronem otoczona.", + "73433": "A gdy się tam ujrzała pośród niewiast grona,", + "73434": "Znowu w płacz po Odysie, i tak wciąż płakała,", + "73435": "Aż Atena ją słodkim snem ukołysała.", + "73436": "Pieśń dwudziesta", + "73437": "Wypadki przed rzezią zalotników", + "73438": "Odys w podsieniu do snu słał sobie posłanie:", + "73439": "Na spód skóry wołowe, a na wierzch baranie", + "73440": "Z tych skopów, które gachy pojadły łakome;", + "73441": "Chlajnę mu do przykrycia dała Eurynome.", + "73442": "I legł witeź, lecz nie spał, zamyślony o tym,", + "73443": "Jak by gachy wygubił. Wtem z pustym chychotem", + "73444": "Z komór wybiegły dziewki, takie, co zwyczajne", + "73445": "Zadawać się z gachami, miewać schadzki tajne.", + "73446": "Słysząc Odys ich śmiechy ważył w głębi duszy,", + "73447": "Czy się zerwie i wszystkie do jednej pokruszy,", + "73448": "Czy im jeszcze dozwoli na bezwstyd zbrodniczy", + "73449": "Raz ostatni? I serce w piersiach mu skowyczy", + "73450": "Jak u suki, co szczeniąt pilnując swych szczeka,", + "73451": "I zaczepia każdego przechodniego człeka.", + "73452": "Tak w nim wrzało i byłby na nie wraz uderzył,", + "73453": "Ale bijać się w piersi poryw ten uśmierzył:", + "73454": "„Cierp, serce, przecię nieraz gorsześ przecierpiało,", + "73455": "Jak z Kyklopem, gdy szarpał żywcem druhów ciało!", + "73456": "A jednak to się zniosło — wyszedłem z tej matni,", + "73457": "Pewien, że przyszedł na mnie w życiu dzień ostatni”.", + "73458": "Tak mówił i ukajał w głębi burze duszne,", + "73459": "Serce się ukoiło rozkazom posłuszne.", + "73460": "On tylko wił się ciągle w bezsennym ucisku,", + "73461": "Jak ten, co postawiwszy kiszkę na ognisku,", + "73462": "Nadzianą krwią i tłuszczem, przewraca co chwila,", + "73463": "Bo prędzej usmażona prędzej go posila:", + "73464": "Tak i on z boku na bok ciągle się przewracał,", + "73465": "Myśląc, jak by te gachy naraz powytracał.", + "73466": "Lecz ich tylu, on jeden!… Wtem z nieba Pallada", + "73467": "Zbiegła doń; kształt przybrawszy panny, i powiada", + "73468": "Stanąwszy u głów jego (tak mówiło dziewczę):", + "73469": "„Czemu czuwasz, a nie śpisz, ty mój nieszczęśliwcze?", + "73470": "Przecież jesteś w swym zamku, z żoną pod tym dachem", + "73471": "I z najlepszym, jaki jest, synem Telemachem!”", + "73472": "Na to jej odpowiedział Odys, mądra głowa:", + "73473": "„Bogini! To, co mówisz, prawda, ani słowa!", + "73474": "Lecz ja z myślami mymi mam niemałą mękę,", + "73475": "Jak się wziąć do tych gachów, jak wyzwać na rękę", + "73476": "Sam jeden, a ich taka schodzi się gromada?…", + "73477": "Lecz większy jeszcze grozi kłopot mi i biada,", + "73478": "Że gdy z bożą pomocą gachy w pień wysiekę,", + "73479": "Rozważ: gdzie mam się podziać, gdzie znaleźć opiekę?”", + "73480": "Na to mu sowiooka Atene odpowie:", + "73481": "„Dziwnyś! Wszak druhom zwykle ufają druhowie,", + "73482": "Choć śmiertelni i pomóc niezdolni w potrzebie.", + "73483": "Jam przecież nieśmiertelna, jam broniła ciebie", + "73484": "W każdej przygodzie. Uważ mowy mojej wątek:", + "73485": "Choćby różnojęzycznych hufców pięćdziesiątek", + "73486": "Obskoczył mnie i ciebie, chcąc zabić oboje,", + "73487": "To w końcu ty ich trzody pognałbyś jak swoje.", + "73488": "Uśnij więc: ta bezsenność wyniszcza ci siły,", + "73489": "Uśnij! Twoje cierpienia niemal się skończyły”.", + "73490": "To powiedziawszy, snem mu potrzęsła powieki;", + "73491": "I wnet boginię w Olimp unosił pęd lekki.", + "73492": "Skoro sen go utulił, rozwiązał mu członki", + "73493": "I troski spędził.", + "73494": "Za to ócz jego małżonki", + "73495": "Sen nie kleił. Siedząca na łożu, w łzach cała,", + "73496": "Gdy już wszystkie boleści serca wypłakała,", + "73497": "Taką modlitwą błaga Artemis boginię:", + "73498": "Córo Zeusa, Artemis! O, ugódź mnie ninie", + "73499": "Strzałą twą! Smutny żywot wydrzyj z mego łona,", + "73500": "Lub ześlij na mnie wicher, którym uniesiona", + "73501": "W tumany mgieł zawalnych padnę gdzie na brzegu", + "73502": "Okeanu, co ziemię okrąża w swym biegu!", + "73503": "Zeszlij wichr jak na owe Pandarea córy,", + "73504": "Co zbawione rodziców skrzydłem tej wichury", + "73505": "Sierotami zostały. Afrodyta boska", + "73506": "O te panny-sieroty jak matka się troska,", + "73507": "Przynosi im wonnego miodu, wina, mleka;", + "73508": "Hera wdziękiem nad wszystkie niewiasty obleka;", + "73509": "Artemis wzrost im daje i kibić układa;", + "73510": "Misternych robót sama uczy je Pallada.", + "73511": "Potem, gdy Afrodyta szła w Olimp wysoki", + "73512": "Wyjednać tam weselne dla dziewic wyroki", + "73513": "U Zeusa piorunnego, który to przenika,", + "73514": "Co szczęściem lub nieszczęściem ma być śmiertelnika —", + "73515": "Wtenczas Harpie wykradły jej te wychowanki", + "73516": "I obrzydłym Eryniom oddały w poddanki.", + "73517": "Oby mnie tak bogowie z tego świata wzięli,", + "73518": "Lub zabiła Artemis! Wolę to niżeli", + "73519": "Chuć nasycać lubieżną prostego Achiwy —", + "73520": "Wolę, żeby mi w oczach stał mój Odys żywy,", + "73521": "A ja z nim się zapadła w ponure podziemie.", + "73522": "Zaprawdę lżej się znosi takich cierpień brzemię,", + "73523": "Kiedy na narzekaniu i łzach dzień przechodzi,", + "73524": "A noc wszystkie boleści słodkim snem łagodzi.", + "73525": "Bo ledwo senność błoga powieki przyprószy,", + "73526": "Równie złe jak i dobre wymiata ci z duszy.", + "73527": "Lecz demon co noc na mnie sny okropne zsyła —", + "73528": "Czułam męża — spał przy mnie; postać jego była", + "73529": "Taka jak na odjezdnem, a ja ucieszona", + "73530": "Mniemałam tulić męża, nie marę, do łona”.", + "73531": "Tak mówiła. Wtem promień błysł złotej Jutrzenki,", + "73532": "I doszły usz Odysa te płacze i jęki;", + "73533": "Zamyślił się, bo ciągle snuły się widziadła,", + "73534": "Że ona przy nim stoi, i kto jest, odgadła.", + "73535": "Jakoż chiton i skóry służące za łoże", + "73536": "Zwinął wraz i na stołku położył w komorze,", + "73537": "A na podwórze wyniósł li skórę wołową", + "73538": "I wzniósłszy w górę ręce, błagał moc Zeusową;", + "73539": "„Ojcze Zeusie! Tyś skazał mnie na trud i nędzę,", + "73540": "A dziś rodzinie wracasz po długiej włóczędze;", + "73541": "Spraw, niech słowem wróżebnym ozwą się te ściany,", + "73542": "A z nieba znak widomy niech będzie mi dany!”", + "73543": "Tak błagał witeź. Zeus go wysłuchał istotnie:", + "73544": "Z świetlanego Olimpu piorun naraz grzmotnie", + "73545": "Wypuszczony z obłoku. Odys rad był wielce", + "73546": "Z tego znaku, gdy z miejsca, gdzie królewskie mielce", + "73547": "Stały blisko, mielcarka przesłała mu wróżbę.", + "73548": "Przy żarnach bab dwanaście pełniło tam służbę", + "73549": "Mieląc jęczmień, pszenicę dla męży na strawę,", + "73550": "Lecz wszystkie spać już poszły w pracy więcej żwawe", + "73551": "Krom jednej, co, najsłabsza, mąkę mełła jeszcze;", + "73552": "Ta zatrzymawszy żarna rzekła słowo wieszcze:", + "73553": "„Ojcze Zeusie, władnący ludźmi i bogami!", + "73554": "Tęgo zagrzmiałeś z nieba, choć nigdzie nad nami", + "73555": "Nie ma chmury; zapewne znak dajesz dla kogo.", + "73556": "Wysłuchajże mej prośby i pociesz niebogą!", + "73557": "Oby nigdy już więcej ten gaszy tłum nie siadł", + "73558": "Tu, w zamku Odysowym, do rozpustnych biesiad,", + "73559": "Na które mleć im mąkę muszę, mdła kobieta!", + "73560": "Niechby się raz ostatni najedli do syta!”", + "73561": "Usłyszawszy Odysej tę wieszczbę mielcarki", + "73562": "I ten grzmot, już był pewny, że skręci im karki.", + "73563": "Tymczasem inne dworskie służebne się zbiegły", + "73564": "I stos drew na ognisku płomieniem zażegły.", + "73565": "Toż i boski Telemach ze snu się ocucił,", + "73566": "Przywdział szaty, przez ramię świetny miecz zarzucił,", + "73567": "Pięknymi postołami białe opiął nogi,", + "73568": "Do ręki wziął z miedzianym grotem oszczep srogi", + "73569": "I rzekł do Euryklei, w progu stojąc: „Nianiu,", + "73570": "Myślałaś też o jadle, o miękkim posłaniu", + "73571": "Dla tego tam przychodnia? Czyś też nie myślała?", + "73572": "Albowiem matka moja, choć taka wspaniała,", + "73573": "Często się zapomina i lada hultaje", + "73574": "Przyjmuje, a uczciwym przystępu nie daje”.", + "73575": "Na to mu Eurykleja wymówkę uczyni:", + "73576": "„Niewinnej matki swojej niechże syn nie wini!", + "73577": "Bo ów gość siedział w izbie i wytrząsał dzbany,", + "73578": "A jeść nie chciał, choć o to przez nią był pytany.", + "73579": "Aż gdy sen jął go morzyć o spóźnionej porze,", + "73580": "Kazała dlań służebnym w izbie mościć łoże.", + "73581": "Lecz nieszczęsny, od wygód odwykły staruszek", + "73582": "Nie chciał na łożu miękkich spoczywać poduszek,", + "73583": "Ino skóry baranie słał sobie pokotem", + "73584": "W przysionku, a my chlajną nakryły go potem”.", + "73585": "To rzekła, a młodzieniec dzierżąc w dłoni kopię", + "73586": "Wyszedł z zamku, a za nim psy biegły po tropie;", + "73587": "I na wiecę szedł między pancerne Achiwy.", + "73588": "Tymczasem Eurykleja zwoływała dziewy", + "73589": "Służebne, najzacniejsza z niewiast tego dwora,", + "73590": "Opsa córa (a Ops był synem Pejsenora):", + "73591": "„Nuże, dziewki, do mioteł! Z izby wymieść śmiecie,", + "73592": "Lecz wprzód skropić; a potem krzesła zaścielecie", + "73593": "Krasnymi kobiercami! Wy zaś drugie, dziewki,", + "73594": "Myjcie stoły gąbkami, wypłuczcie nalewki", + "73595": "I dwuuszne puchary; inne niechaj skoczą", + "73596": "Po wodę do krynicy, a raźno! ochoczo!", + "73597": "Bo gachy zejść się mają wcześniej: uprzątniętą", + "73598": "Niechże izbę zastaną. Dziś dla wszystkich święto!”", + "73599": "Rozkazom jej posłuszna czeladka niewieścia:", + "73600": "Przynieść wodę z krynicy pobiegło dwadzieścia,", + "73601": "Reszta piękny porządek w izbie już kończyła.", + "73602": "Wtem czeladź panów gachów na zamek przybyła", + "73603": "I wzięła się drwa rąbać, a dziewki od wody", + "73604": "Też wróciły. Zjawił się także pastuch trzody,", + "73605": "Który trzy wykarmione, a z trzody najlepsze", + "73606": "Przygnał i na dziedziniec wolno puścił wieprze,", + "73607": "A sam Odysa zagabł słowem uprzejmości:", + "73608": "„Gościu! Czyś ty z Achiwy w lepszej zażyłości,", + "73609": "Czy jak wpierw obelgami trapią cię we dworze?”", + "73610": "Na to mądry mu Odys odrzekł: „Kiedyś może,", + "73611": "Eumajosie, bogowie spuszczą srogie kary", + "73612": "Na one rozpustniki bez czci i bez wiary,", + "73613": "Co się rozwielmożywszy tutaj, w cudzym domu,", + "73614": "Płodzą bezwstyd, ustąpić nie myśląc nikomu”.", + "73615": "Takie tam rozhowory jeden z drugim toczył,", + "73616": "Kiedy koziarz Melantios prosto ku nim kroczył,", + "73617": "Gdyż co tylko najlepsze z obory koziołki", + "73618": "Przygnał gachom na gody; dwa jego pachołki", + "73619": "Zaraz je uwiązali pod wystawą brzmiącą;", + "73620": "Melant zaś na Odysa wpadł mową łającą:", + "73621": "„Przybłędo! Więc wciąż będziesz męże napastował,", + "73622": "Twoją tu żebraniną? Ot, byś już się schował,", + "73623": "Bo, jak widzę, inaczej ciebie nie pozbędę", + "73624": "Niż tą pięścią; i po co cierpieć tu przybłędę,", + "73625": "Darmojada? Idź sobie żebrać w inne domy!”", + "73626": "Tak mówił, a Odysej w milczeniu zniósł gromy,", + "73627": "Li trząsł głową i myślał, jak mu ten łeb zleci,", + "73628": "Gdy wtem znowu Filojtios nadszedł, pastuch trzeci,", + "73629": "Który z tuczną jałówką przygnał stadko kozie.", + "73630": "Te się z lądu dostały morzem, na przewozie", + "73631": "Przewożącym każdego wprost na drugą stronę,", + "73632": "I pod brzmiącą wystawą były umieszczone.", + "73633": "A gdy je tam uwiązał mocno, jak należy,", + "73634": "Zagabnął Eumajosa, starostę pasterzy:", + "73635": "„Powiedz mi, kto jest, jeśli zapytać się godzi,", + "73636": "Ów gość nowy? Z jakiego kraju on pochodzi?", + "73637": "Jakie rodu nazwisko i dziedzicznych włości?", + "73638": "Nędzarz! A postać jego pełna królewskości.", + "73639": "Snadź bogi na ród ludzki srodze są zawzięte,", + "73640": "Kiedy nędzą i króle bywają dotknięte”.", + "73641": "Rzekłszy to, prawą rękę Odysowi podał", + "73642": "Pozdrawiając i takie lotne słowa dodał:", + "73643": "„Witam cię, ojcze gościu! Da bóg, lepszej doli", + "73644": "Doczekacie! Dziś nędza trapi was i boli.", + "73645": "O Zeusie, okrutniejszy niż inni niebianie!", + "73646": "Ludzi-ś spłodził, a jesteś tak zawzięty na nie,", + "73647": "Że nędza i cierpienie bywa ich udziałem.", + "73648": "Toż zimny pot mnie oblał, kiedy cię ujrzałem,", + "73649": "I łza spadła — bo Odys stanął mi w pamięci.", + "73650": "Jak ty, i on tam może wśród obcych się kręci,", + "73651": "Łachmanami okryty, jeśli jeszcze żywy", + "73652": "W słońce patrzy; lecz jeśli zmarł ten nieszczęliwy", + "73653": "I jest w Hadesie, żal mi, żal po panu takim!", + "73654": "Ongi stado on bydła, kiedym był chłopakiem,", + "73655": "Na smugach kefalońskich powierzył mej straży;", + "73656": "A jam je tak rozmnożył, że się już nie zdarzy", + "73657": "Nikomu piękniejszego wyhodować bydła.", + "73658": "Ale mi ta hodowla nareszcie obrzydła,", + "73659": "Gdym zmuszon tuczyć mięsem żarłoczny brzuch gaszy,", + "73660": "Co nie dba o pańskiego syna ni się straszy", + "73661": "Zemsty bogów; bo gachy i na to już kroją,", + "73662": "By się włością królewską podzielić jak swoją.", + "73663": "O! nieraz ja z myślami biłem się i biję,", + "73664": "Co począć? Bo czyż mogłem, dopóki syn żyje,", + "73665": "Zabrać stado i uciec na ziemie sąsiada,", + "73666": "Aby błagać pomocy? Zostać — gorsza biada,", + "73667": "Gdy bydło dawać muszę dziś na stoły wraże!", + "73668": "Dawno byłbym się przeniósł pod inne mocarze", + "73669": "Z tej tu ziemi, gdzie dłużej wytrzymać nie mogę!", + "73670": "Alem zawsze nadzieję w sercu żywił błogę,", + "73671": "Że mój król nieszczęśliwy po latach powróci", + "73672": "I z zamku zalotniki napastne wyrzuci!”", + "73673": "Na to mu odrzekł Odys: „O mój skotopasie!", + "73674": "Twoja mowa niegłupia i niepodła zda się.", + "73675": "Widzę, żeś człek rozumny i dobrych przymiotów;", + "73676": "Więc słuchaj, a co powiem, jam zaprzysiąc gotów:", + "73677": "Zeusa biorę na świadka, ten stół, to ognisko", + "73678": "Boskiego Odyseja, gdzie mam przytulisko,", + "73679": "Że powrót twego pana ciebie tu zastanie", + "73680": "I własnymi oczyma ujrzysz, co się stanie,", + "73681": "Gdy się on tu zabierze do gaszej gawiedzi!”", + "73682": "Na to skotarz te słowa dał mu w odpowiedzi:", + "73683": "„O, niechże Kronion ziści twoje obietnice!", + "73684": "Zobaczysz, żem dość krzepki, twardą mam prawicę”.", + "73685": "A Eumajos się modlił nieśmiertelnym bogom,", + "73686": "By Odysa ojczystym wrócili już progom.", + "73687": "Taką to między sobą wiedli tam rozmowę.", + "73688": "Telemach pod miecz gachów miał już oddać głowę,", + "73689": "Lecz ptak złowróżbny z strony przeleciał im lewej:", + "73690": "Orzeł z drżącej gołąbki darł szponami trzewy.", + "73691": "Ujrzawszy go, Amfinom rzekł do zgromadzenia:", + "73692": "„Przyjaciele! z naszego nic postanowienia:", + "73693": "Telemacha nie zgładzim. Siadać do biesiady!”", + "73694": "Zgromadzeni uznali trafność dobrej rady", + "73695": "I hurmem weszli w wnętrze gmachów Odysowych,", + "73696": "Chlajny zdjęte na krzesłach kładąc purpurowych,", + "73697": "Obiatując barany i tuczne koziołki,", + "73698": "Wieprze karmne i ze stad najpiękniejsze ciołki,", + "73699": "Skwarząc trzewia i nimi racząc się nawzajem.", + "73700": "Wino w dzbanach mieszano zwykłym obyczajem;", + "73701": "Świniopas czasze wkładał w ręce godowników,", + "73702": "Skotarz Filojtios chleby wyjmował z koszyków", + "73703": "I rozdawał, Melantios znów dolewał wina.", + "73704": "Więc do gotowej uczty zasiadła drużyna.", + "73705": "Snadź Telemach coś chytrze w głowie swej uradził,", + "73706": "Bo Odysa przy progu kamiennym posadził", + "73707": "U małego stolika, na krzesełku lichem;", + "73708": "Kąsek trzewiów mu podał, toż wino z kielichem", + "73709": "Szczerozłotym i mówił do króla w ten sposób:", + "73710": "„Pij tu sobie spokojnie w gronie tych tam osób,", + "73711": "A od gwałtu, urągań, będę ci obroną", + "73712": "Przeciw całej gromadzie; tu nie karczma pono,", + "73713": "Lecz zamek Odyseja — ja po nim dziedziczę,", + "73714": "Przeto od gwałtów, obelg powstrzymać się życzę,", + "73715": "Aby stąd nie wypadły kłótnie i zatargi”.", + "73716": "Tak powiedział, i każdy przygryzł sobie wargi", + "73717": "Podziwiając tę ciętą wymowę młokosa,", + "73718": "Aż w tłumie dał się słyszeć głos Antinoosa:", + "73719": "„Słyszeliście, Achiwi, jak nas wziął na słowa,", + "73720": "Jak groził! Co kto dostał, niechże sobie schowa!", + "73721": "Cóż robić! Zeus nie zwolił. — Bez tej tam przeszkody", + "73722": "Zapewne by na wieki zamilkł mówca młody”.", + "73723": "Telemach na tę mowę nie zważał tam wiele,", + "73724": "A tymczasem przez miasto, z keryksy na czele,", + "73725": "Ciągnęła hekatomba, a kudłata rzesza", + "73726": "Achiwów w gaj Apolla Łucznika pośpiesza.", + "73727": "Zaś gachy pokrajawszy pieczone mięsiwa", + "73728": "Rozdali między gości; każdy je spożywa.", + "73729": "Dla Odysa przynieśli pachołcy służbowi", + "73730": "Tyle mięsa, co dali każdemu gościowi,", + "73731": "Bo tak im syn Odysów wyraźnie zalecał.", + "73732": "W gachach przecież jad złości coraz się rozniecał,", + "73733": "Bo tak chciała Atene, by ich szyderstw jady", + "73734": "Coraz bardziej jątrzyły serce Laertiady.", + "73735": "Był tam pomiędzy nimi gbur nieokrzesany,", + "73736": "Rodem z ostrowu Same, Ktesippem nazwany;", + "73737": "Pyszałek, dął w bogactwa, więc mu się zachciało", + "73738": "Wziąć sobie po Odysie żonę pozostałą.", + "73739": "On głos zabrał i mówił do gachów gromady:", + "73740": "„Posłuchajcie, co powiem, wspólnicy biesiady!", + "73741": "Ten przybysz swoją cząstkę dostał, jak z nas każdy;", + "73742": "Wszak ująć coś gościowi rzecz naganna zawżdy", + "73743": "I niesłuszna, gdyż w domu goście równi sobie.", + "73744": "Ja mu przecież od siebie podarunek zrobię,", + "73745": "Niech nim dziewkę łaziebną lub kogo obdarzy", + "73746": "Z sług, będących tu w domu naszych gospodarzy”.", + "73747": "Rzekł i z kosza wyjąwszy gnat racicy krowiej", + "73748": "Z zamachem cisnął prosto na łeb Odysowi.", + "73749": "Król uniknął pocisku lekkim głowy zwrotem", + "73750": "I rozśmiał się wzgardliwie; gnat wyciął z łoskotem", + "73751": "O ścianę. Więc Telemach gniewny ścisnął pięście", + "73752": "I tak groził: „Ktesippie! Wielkie dla cię szczęście,", + "73753": "Żeś mi gościa nie trafił, gdyż umknąć pośpieszył;", + "73754": "Inaczej byłbym ciebie na wskroś dzidą przeszył,", + "73755": "I ojciec by ci sprawił pogrzeb, nie wesele!", + "73756": "Radzę wam nie pozwalać sobie tu za wiele.", + "73757": "Nabyłem doświadczenia i własnym pojęciem", + "73758": "Poznam, co złe, co dobre: nie jestem dziecięciem.", + "73759": "Nawet umiem cierpliwie znieść, co widzą oczy,", + "73760": "Jak rzniecie bydło moje, jak wino się toczy", + "73761": "I wypróżnia spiżarnia. Opór byłby próżny", + "73762": "Jednemu przeciw tylu; lecz każdy mi dłużny", + "73763": "Zachować się przystojnie, kto gości w mym domu.", + "73764": "Wam chce się mnie żywota zbawić po kryjomu:", + "73765": "Zabijcie! Śmierć znośniejsza niźli takie życie,", + "73766": "Niźli widok tych gwałtów, jakie tu robicie", + "73767": "Lżąc wędrówce ubogie lub włócząc w świetlice", + "73768": "Na bezwstydne uciechy dziewki służebnice!”", + "73769": "Skończył. Każdy oniemiał i milczący siedział,", + "73770": "Aż w końcu Agelaos tak mu odpowiedział:", + "73771": "„Przyjaciele! On mówił po sprawiedliwości;", + "73772": "Niech się nikt z nim nie spiera ani nań się złości,", + "73773": "Ani lży tego dziada, ni dokucza komu", + "73774": "Z czeladzi należącej do Odysa domu.", + "73775": "Wszakże jemu i matce potrzebną jest rada,", + "73776": "Którą mogliby przyjąć, jeśli się im nada:", + "73777": "Pókiście tęsknym sercem wierzyli oboje,", + "73778": "Że Odysej powrócić mógłby w progi swoje,", + "73779": "Póty wolno wam było na powrót ten czekać", + "73780": "I gachów natarczywość z dnia na dzień odwlekać", + "73781": "(Chociaż, mówiąc po prawdzie, gdyby Odys żywy", + "73782": "Z woli bogów powrócił, byłby traf szczęśliwy).", + "73783": "Lecz dziś, gdy znikła wiara w powrót twego ojca,", + "73784": "Namów matkę, niech sobie wybiera mołojca", + "73785": "Najtęższego, co dary najhojniejsze składał,", + "73786": "I poślubi. Ty będziesz odtąd mieniem władał", + "73787": "Ojcowskim, bez podziału, jadł i pił swobodnie;", + "73788": "Matka z domu ustąpi”.", + "73789": "Na to odparł godnie", + "73790": "Roztropny młodzian: „Nigdy! Bogami się świadczę", + "73791": "I cierpieniami ojca, który bądź tułacze", + "73792": "Dni tam pędzi, bądź znalazł śmierć w nieznanej stronie,", + "73793": "Że matce nie przeszkodzę, owszem — ją nakłonię.", + "73794": "Niechaj sama na męża kogo chce wybierze;", + "73795": "I kto jej najhojniejsze dary niósł w ofierze;", + "73796": "Wżdy sam nigdy nie śmiałbym odezwać się do niej,", + "73797": "By z domu ustąpiła. O, niech mnie bóg broni!”", + "73798": "Rzekł, i naraz coś gachom zrobiła Pallada,", + "73799": "Że wszystkich nieskończony, dziki śmiech napada.", + "73800": "Oszaleli! Śmiech parskał z ich szczęk wykrzywionych,", + "73801": "Połykali kawały mięsiw krwią czerwonych,", + "73802": "Łzy im ciekły, a serca owładnęły strachy…", + "73803": "Wtem boski Teoklymen rzekł, wskazując gachy:", + "73804": "„O wy biedni, nieszczęścia zewsząd na was godzą,", + "73805": "W ćmie nocy głowy, twarze, stopy wasze brodzą…", + "73806": "Słychać głosy jęczące, z ócz płyną łez strugi…", + "73807": "Krwią ciepłą pobroczone ściany i framugi…", + "73808": "A co mar pcha się do drzwi, co ich tam w podziemiu!", + "73809": "A wszystkie w Ereb lecą… a na nieb sklepieniu", + "73810": "Helios gaśnie i straszne ogarniają mroki!”", + "73811": "Wieszczek rzekł, oni z śmiechu rwali się za boki,", + "73812": "Aż Eurymach się ozwał do gachów i prawił:", + "73813": "„Snadź oszalał ten przybysz, co się świeżo zjawił.", + "73814": "Hej, mołojcy, za próg z nim, wywiedźcie na pole!", + "73815": "Jemu tu wszystko ciemno, noc go w oczy kole”.", + "73816": "Boski mu Teoklymen rzekł po raz ostatni:", + "73817": "„Na nic mi przewodnicy twoi nieprzydatni.", + "73818": "Mam, jak widzisz, wzrok, uszy, a i nogi zdrowe,", + "73819": "A szałem obłąkania nie zmąconą głowę.", + "73820": "Więc wyjdę z ich pomocą, bo i tak już wietrzę", + "73821": "Zbliżającą się biedę, która w proch was zetrze", + "73822": "Wszystkich co do jednego w Odysowym dworze,", + "73823": "Za urągania biednym, sprośne cudzołoże!”", + "73824": "Rzekłszy to wraz opuścił pyszne zamku ściany,", + "73825": "Wracając w dom Pejraja, gdzie był pożądany.", + "73826": "Gachowie ze zdziwieniem po sobie spojrzeli", + "73827": "I drwili z Telemacha, a z gości się śmieli —", + "73828": "Aż jeden butny młokos odezwał się w tłumie:", + "73829": "„Nikt pono gorszych drabów w dom puszczać nie umie", + "73830": "Niż Telemach. Wszak wpuścił nam głodnego dziada,", + "73831": "Co wino tęgo łyka i dobrze zajada;", + "73832": "Lecz to szczery niezdara, na pracę się wzdryga.", + "73833": "Ciężar to niepotrzebny ziemi, co go dźwiga.", + "73834": "Toż i drugi, co wieszcza udając chciał wróżyć.", + "73835": "Słuchaj mnie, mojej rady mógłbyś dobrze użyć,", + "73836": "Gdybyś obu przybyszów wsadził w łódź wiośloną", + "73837": "I posłał do Sikelów, tam by ich kupiono”.", + "73838": "Te ich gwary Telemach puszczał mimo uszy", + "73839": "Jedno w Odysa patrząc, czekał, czy się ruszy", + "73840": "I podniesie prawicę na występne głowy.", + "73841": "Tam zaś, w ozdobnym krześle, wprost izby godowej", + "73842": "Siedziała Penelopa i nasłuchiwała", + "73843": "Tych rozmów, jakie wiodła w izbie młódź zuchwała,", + "73844": "Która wśród pustych śmiechów, hucznej wesołości,", + "73845": "Zażywała przysmaków różnych do sytości,", + "73846": "Gdyż na obiad niemało sztuk zarznięto bydła.", + "73847": "Za to żadna wieczerza tak im nie obrzydła", + "73848": "Jak owa, którą Odys z pomocą Pallady", + "73849": "Miał im sprawić, wetując ich gwałty i zdrady.", + "73850": "Pieśń dwudziesta pierwsza", + "73851": "Próba łuku", + "73852": "Sowiooka bogini tchnęła w pierś królowej,", + "73853": "Rozumnej Penelopy, pomysł tej osnowy:", + "73854": "Żeby gładkie żelaza, kołczan, łuk Odysów", + "73855": "Poznosić w wielką izbę, gachom do popisów —", + "73856": "I do rzezi, co zaraz potem się rozpocznie.", + "73857": "Więc na wschody, ku szczytom zamku szła niezwłocznie,", + "73858": "Gdzie klucz miedny z słoniową rączką wziąwszy w dłonie,", + "73859": "Do najdalszej komory w swych służebnic gronie", + "73860": "Zeszła, kędy pokłady królewskie schowane:", + "73861": "Złoto, spiż i żelazo misternie kowane.", + "73862": "Tam leżał i Odysów łuk pomiędzy nimi,", + "73863": "I kołczan, nabit strzałmi jęk roznoszącymi.", + "73864": "Za bytności swej w Sparcie darem on go dostał", + "73865": "Od Ifita, jen bogom nieśmiertelnym sprostał,", + "73866": "A był Euryta synem. Oba bohatery", + "73867": "Zawarli między sobą sojusz drużby szczerej", + "73868": "W Messenie, gdzie Orsiloch podejmował gości.", + "73869": "Właśnie Odys tam przybył ściągać należności,", + "73870": "Upoważnion od ludu, a powód był taki,", + "73871": "Że Messeńcy na łodziach wpadłszy do Itaki", + "73872": "Trzysta owiec z pastuchy zabrali w grabieży.", + "73873": "Więc Odysa w tej sprawie, acz młodzik i świeży,", + "73874": "Wyprawił tam Laertes za starszyzny zgodą,", + "73875": "Ifitos tam ze swoją również nadbiegł szkodą,", + "73876": "Gdyż mu dwanaście mułów i klaczy skradziono,", + "73877": "Lubo przez nie śmierć znalazł sobie przeznaczoną,", + "73878": "Bo gdy w dom Heraklesa, pierwszego z siłaczy,", + "73879": "Męża dzieł wielkich, przyszedł szukać swoich klaczy,", + "73880": "Ten zbrodniarz w domu własnym śmierć gościowi zadał,", + "73881": "Choć przy gościnnym stole razem z nim zasiadał.", + "73882": "Zabił go, na gniew bogów mszczących się nieczuły,", + "73883": "Sobie zaś jego klacze przywłaszczył i muły.", + "73884": "Tych on szukając właśnie zeszedł się przypadkiem", + "73885": "Z Odysejem i cennym obdarzył go datkiem.", + "73886": "Był nim łuk. Witeź Euryt niegdyś z niego strzelał,", + "73887": "Lecz przy śmierci na syna własność łuku przelał.", + "73888": "Wzajem Odys go mieczem i kopią obdarzył", + "73889": "Na zadatek przyjaźni. Los przecież nie zdarzył", + "73890": "Spotkać się im przy jednym stole — syn Euryty,", + "73891": "Ifit, przez Heraklesa wkrótce był zabity.", + "73892": "Szlachetny więc Odysej wcale nie używał", + "73893": "Broni tej, gdyż pod Ilion w okrętach odpływał,", + "73894": "Ino w domu pamiątkę po druhu zostawił;", + "73895": "Póki w Itace mieszkał, tym łukiem się bawił.", + "73896": "Więc królowa, stanąwszy pod drzwiami skarbczyka,", + "73897": "Weszła na próg dębowy, ręką rzemieślnika", + "73898": "Ciosan gładko, od progu w górę odrzwia biegły,", + "73899": "W nich wprawione wierzeje mocne skarbów strzegły.", + "73900": "Ona rzemień zadzierzgnion szarpła dłonią zręczną,", + "73901": "Potem kluczem zaworę odsunęła wnętrzną,", + "73902": "A pchnąwszy je, zaskrzypły wierzejów dwie poły", + "73903": "Takim skrzypem, jak ryczą na pastwisku woły,", + "73904": "I naraz się otwarły pod klucza obrotem.", + "73905": "Wszedłszy tam, na police wspinała się potem,", + "73906": "Gdzie stały skrzynie, pełne odzieży woniącej.", + "73907": "Stamtąd sięgnęła po łuk, na kołku wiszący", + "73908": "W pięknych łubach, a zdjąwszy takowy ze ściany,", + "73909": "Siadła, cisnąc do serca łuk ten ukochany", + "73910": "Mężowski, teraz przez nią z łubów wydobyty,", + "73911": "I zaczęła w głos szlochać; a gdy zdrój obfity", + "73912": "Łez rzewnych ulgę przyniósł sercu zbolałemu,", + "73913": "Wprost poszła tam, do gachów zuchwałych teremu,", + "73914": "Trzymając zakrzywiony łuk Odysów w ręku", + "73915": "I kołczan, a w nim lotne strzały, sprawce jęku.", + "73916": "Za nią niosły służebne sepecik zamknięty", + "73917": "Z żelazem i miednymi orężmi i sprzęty.", + "73918": "A gdy przyszła cna pani przed tłum zgromadzony,", + "73919": "Stanęła w progu izby wysoko sklepionej.", + "73920": "Cienką z głowy namiotkę spuściła na lice,", + "73921": "A mając z obu boków służebne dziewice,", + "73922": "W te słowa do zebranej ozwała się rzeszy:", + "73923": "„Słuchajcie, dziewosłęby! Snadź bardzo was cieszy", + "73924": "Zbierać się w tym tu zamku codziennie na gody,", + "73925": "Odkąd mąż mój odjechał. Jakież są powody,", + "73926": "Że zajazdem i dom nasz, i mienie niszczycie?", + "73927": "Jeżeli to z miłości do mnie, jak mówicie,", + "73928": "Więc dobrze! Zatem pora stanąć do popisów:", + "73929": "Przyniosłam wam ów sławny, wielki łuk Odysów,", + "73930": "Który z was ot ten kabłąk napnie dłonią silną", + "73931": "I uch dwanaście strzałą przeszyje niemylną,", + "73932": "Tego żoną zostanę, mężowskie siedlisko,", + "73933": "Zamek ten ukochany opuszczę — z nim wszystko!", + "73934": "Ale tęsknota moja nigdy nie przeminie!”", + "73935": "To rzekłszy na pastucha Eumajosa skinie,", + "73936": "By topory i łuk ten przed nimi postawił.", + "73937": "Płacząc wziął je Eumajos i rozkaz jej sprawił.", + "73938": "Łuk ten widząc, Filojtios rozpłakał się rzewnie,", + "73939": "Co spostrzegłszy Antinoj strofował ich gniewnie:", + "73940": "„O, wy głupcy! Dzień biały, a wam sny się roją!", + "73941": "Zaprzestać mi tych szlochań, które niepokoją", + "73942": "I jątrzą serce pani, i tak już strapionej,", + "73943": "Odkąd mąż jej odjechał, na zawsze stracony.", + "73944": "Dość tych łez, kto chce siedzieć z nami tu przy stole!", + "73945": "A jeśli chcecie szlochać, to za drzwi! Precz w pole!", + "73946": "Łuk zostawcie! O lepsze wnet do walki staniem.", + "73947": "Li jedną mam obawę z łuku napinaniem:", + "73948": "Nużby się pokazało, że w tym gronie całem", + "73949": "Nie ma człeka jak Odys. Niegdyś go widziałem,", + "73950": "I pamiętam, choć byłem dzieckiem w onej dobie”.", + "73951": "Tak mówił, a w umyśle układał już sobie,", + "73952": "Że łuk napnie i strzałą topory przeszyje.", + "73953": "Nie przeczuł, że strzał pierwszy łuku go zabije,", + "73954": "Z rąk Odysa, bo on go pierwszy w oczy żywe", + "73955": "Zelżył i szczuł na niego gachy urągliwe.", + "73956": "Świętej mocy Telemach głos zabrał wśród tłumu:", + "73957": "„Prze bogi! Toż mnie Kronion pozbawił rozumu!", + "73958": "Matka moja oświadcza, mądra białogłowa,", + "73959": "Że z drugim mężem dom ten opuścić gotowa,", + "73960": "A ja śmieję się wesół, ot, sobie trzpiot młody!", + "73961": "Kiedy tak — hej mołojcy! Stawać wam w zawody", + "73962": "I dobijać się o tę niewiastę bez ceny,", + "73963": "Jak równej nie ma Argos, Achaja, Mykeny.", + "73964": "Bo jak w świętym Pylosie, tak tu, w naszej stronie,", + "73965": "Któraż by wyrównała dostojnej matronie?", + "73966": "Lecz co mi chwalić matkę! Wy przecież ją znacie!", + "73967": "Dalej więc! Niepotrzebnie tak się ociągacie", + "73968": "Z tym strzelaniem — łuk czeka, ujrzym, kto zwycięży.", + "73969": "I ja bym też spróbował, czy ten łuk napręży", + "73970": "Ręka moja i strzałą topory przestrzeli?", + "73971": "Wtedy nic mnie z kochaną matką nie rozdzieli!", + "73972": "Nie poszłaby już za mąż, mnie nie sierociła!", + "73973": "Pragnę walczyć jak ojciec: w tych ręku jest siła!”", + "73974": "Tak mówił i skoczywszy z krzesła, płaszcz czerwienny", + "73975": "Z barków zrzucił, odpasał swój miecz naramienny;", + "73976": "Po czym zrobiwszy bruzdę, topór przy toporze", + "73977": "Wsadził w ziem rzędem długim, równo jak być może,", + "73978": "I obdeptał dokoła, co wszystkich zdziwiło,", + "73979": "Że choć nie znał roboty, a zrobił aż miło.", + "73980": "Więc na próg izby wstąpił, trzymając łuk krzywy,", + "73981": "Po trzykroć się przysądził do wartkiej cięciwy", + "73982": "I trzykroć sił mu brakło; lecz nie tracił ducha,", + "73983": "Że łuk napnie i pocisk przepędzi przez ucha.", + "73984": "I już brał się napinać, silniejszy tym razem,", + "73985": "Lecz Odys mrugnął — niemym wstrzymał go rozkazem,", + "73986": "I Telemach się ozwał znowu w tłumie gwarnym:", + "73987": "„Przebóg! Mamże bezsilnym zostać i niezdarnym?", + "73988": "Czy zbyt młody, na pięści nie puszczać się twarde", + "73989": "I nie odbić, gdy w twarz mi rzuci kto pogardę?", + "73990": "Dalej zatem! Silniejsi niż ja niech tu staną,", + "73991": "Łuk napną i tę walkę zakończą wygraną!”", + "73992": "To powiedziawszy kabłąk odstawił na stronę,", + "73993": "Oparłszy o podwoje pięknie wygładzone,", + "73994": "A lotną strzałę oparł na lśniącym pierścieniu.", + "73995": "Co sprawiwszy, wraz odszedł usiąść w swym siedzeniu.", + "73996": "Wtem oto syn Eupejta tak się tam ozowie,", + "73997": "Antinoj: „Po porządku chodźcie tu, druhowie,", + "73998": "Od lewej ku prawicy: tą samą koleją,", + "73999": "Jaką cześnicy wino w puchary nam leją”.", + "74000": "Słowa te Antinoja przypadły do smaku.", + "74001": "Syn Ojnopa, Lejodes pierwszy stał w orszaku;", + "74002": "Był to wróżbit i zwykle ostatni przy dzbanie", + "74003": "Siadywał, mierziąc sobie złe ich zachowanie.", + "74004": "Li on jeden potępiał te gachy zuchwałe.", + "74005": "Więc się zbliżył i podjął łuk, nałożył strzałę,", + "74006": "A stanąwszy na progu, cięciwę w kabłęku", + "74007": "Napiąć chciał, lecz sił nie miał w nieudolnych ręku.", + "74008": "Zatem do zgromadzonej tak mówił drużyny:", + "74009": "„Nie dam rady, niech łuk ten napina kto inny!", + "74010": "A i najtężsi męże przy tym łuku pono", + "74011": "Nie tylko serce stracą, lecz ducha wyzioną.", + "74012": "Lepiej umrzeć, niż żyjąc nie osiągnąć celu,", + "74013": "Który nas tu sprowadza dzień w dzień od lat wielu!", + "74014": "A choć z nas tu niejeden poi się nadzieją", + "74015": "Do małżeńskiej łożnicy wnijść z Penelopeją,", + "74016": "To gdy łuk ten pomaca, nic mu nie zostanie,", + "74017": "Tylko k'innej Achajce obrócić staranie", + "74018": "I słać jej upominki, bo jej przeznaczono", + "74019": "Dającego najwięcej mołojca być żoną”.", + "74020": "Rzekłszy, Lejodes kabłąk odstawił na stronę,", + "74021": "Oparłszy o podwoje pięknie wygładzone,", + "74022": "A lotną strzałę oparł na świetnym pierścieniu.", + "74023": "Co sprawiwszy, wraz odszedł siąść w swoim siedzeniu.", + "74024": "Wtem Antinoj głos zabrał i tak go strofował:", + "74025": "„Tożeś się z piękną mową do nas wysforował!", + "74026": "Same groźby i strachy! Ta mowa mnie gniewa;", + "74027": "Więc, jak mówisz, młódź nasza ducha powyziewa", + "74028": "Przy tym łuku, którego twoja dłoń nie zmoże?", + "74029": "Snadź matka cię nie na to chowała, niebożę,", + "74030": "Abyś sławy się dobił strzałami i kuszą!", + "74031": "Są tu inni mołojce, którzy łuk ten ruszą”.", + "74032": "Rzekł i przyzwał Melanta, przywódcę koziarzy:", + "74033": "„Zakręć się koło ognia, niech się wnet rozżarzy;", + "74034": "Stolik mi tam postawisz nakryty baranem,", + "74035": "Ze spiżarni przyniesiesz łój całym sałhanem.", + "74036": "Tłustością tą łuk natrzem, rozgrzan przy ognisku,", + "74037": "A próba nam pokaże, kto co weźmie w zysku”.", + "74038": "Melant ogień rozniecił, płomień buchł do góry;", + "74039": "Stołek przyniósł, zasłany baranimi skóry,", + "74040": "A duży sałhan łoju przyniósł ze spiżarnie,", + "74041": "A oni róg rozgrzawszy gięli go — lecz marnie!", + "74042": "Szwankującym na sile nie dopisał sposób", + "74043": "Naciągnięcia cięciwy. Więc ze wszystkich osób", + "74044": "Li Antinoj, Eurymach, dwaj mężowie przedni", + "74045": "Nie chcieli się do próby mieszać sami jedni.", + "74046": "Więc i słudzy Odysa, wolarz z świniopasem,", + "74047": "Obydwa się wynieśli z świetlicy tymczasem,", + "74048": "A za nimi sam Odys podążył bez zwłoki.", + "74049": "Gdy minęli podwoje, przysionek wysoki", + "74050": "I wyszli na podwórze, idący za nimi", + "74051": "Odys tak ich zagabał słowy przyjaznymi:", + "74052": "„Mógłbym wam coś powiedzieć, kochani skotarze,", + "74053": "Lub zamilczeć — lecz serce gwałtem mówić każe:", + "74054": "Przy kim byście stanęli, gdyby niespodzianie", + "74055": "Odysa wam z tułaczki wrócili niebianie?", + "74056": "Przy kim? Czy przy Odysie, czy przy zalotnikach?", + "74057": "Powiedzcie, co tam w serca chowacie tajnikach”.", + "74058": "Na to mu odpowiedział od wołów pastucha:", + "74059": "„O! Jeśli Zeus modlitwy mojej raz wysłucha", + "74060": "I powróci nam pana w te progi domowe,", + "74061": "Zobaczysz, że mam siłę i ręce mam zdrowe”.", + "74062": "I Eumajos do bogów również wznosił modły,", + "74063": "By Odysa do ziemi rodzinnej przywiodły.", + "74064": "A gdy się o wierności obu sług przeświadczył,", + "74065": "Otwarcie z nimi mówił i już nie majaczył:", + "74066": "„Macie mnie — otóż jestem! Jak raz w lat dwadzieście,", + "74067": "Dobiłem się do ziemi rodzinnej nareszcie.", + "74068": "Widzę, żeście tęsknili za moim powrotem,", + "74069": "Wy jedni ze sług tylu! Inni nigdy o tem", + "74070": "Nie myśleli i o to nie prosili bogów.", + "74071": "Więc zwierzę wam zamiary moje względem wrogów:", + "74072": "Jeżeli gachów zetrę przy pomocy nieba,", + "74073": "Każdemu z was dam żonę i dobry szmat chleba,", + "74074": "Toż chatę gdzie pod bokiem, byście każdej chwili", + "74075": "Z mym synem jako bracia i druhowie żyli.", + "74076": "Nie dość to: lepszy dowód pokaże wam przecie,", + "74077": "Po którym mnie poznawszy, wierzyć już będziecie:", + "74078": "Oto blizna — przed laty zadana kłem dzika,", + "74079": "Gdym w Parnasie polował z synmi Autolyka”.", + "74080": "Tak mówił i tę bliznę odkrył spod łachmana;", + "74081": "A gdy była odkryta i przez nich poznana,", + "74082": "Z płaczem go w swe ramiona obydwaj porwali,", + "74083": "Witali, a po rękach i w twarz całowali —", + "74084": "I Odys ich nawzajem w twarz, w ręce całował.", + "74085": "I prędzej by się Helios popod ziemię schował,", + "74086": "Niżby płakać przestali; lecz Odys ich z góry", + "74087": "Nabrał: „Dosyć tych kwileń, nuż tam z dworskich który", + "74088": "Nas podpatrzy i gachom, co widział, wygada!", + "74089": "Po jednemu nam przeto wracać się wypada.", + "74090": "Ja pierwszy — a wy po mnie. Uważać, co dalej:", + "74091": "Nigdy by zalotnicy na to nie przystali,", + "74092": "By się łuk ten z kołczanem dostał w ręce moje;", + "74093": "Więc Eumajos niech śmiało przekroczy pokoje", + "74094": "Z owym łukiem i odda mnie do rąk takowy.", + "74095": "Również trzeba nakazać, aby białogłowy", + "74096": "Mocno te drzwi zaparły, co idą na tyły,", + "74097": "A gdyby z wielkiej izby jakie dochodziły", + "74098": "Do nich jęki i łomot, to nic im do tego!", + "74099": "Siedzieć im przy robocie i pilnować swego!", + "74100": "Filojtiowi oddaję głównie pod straż wrota:", + "74101": "Zawory niech zasunie, rzemieńmi omota”.", + "74102": "Powiedziawszy to, wkroczył w zamkowe pokoje,", + "74103": "Gdzie pierwej zajmowane zajął krzesło swoje,", + "74104": "A za nim po jednemu pastuchy wrócili.", + "74105": "Eurymach w ręku kabłąk obracał w tej chwili", + "74106": "Tak i owak przy ogniu; lecz łuk, choć rozgrzany,", + "74107": "Nie dał się wcale napiąć, czym on rozgniewany,", + "74108": "Ciężko westchnąwszy, wołał: „O, wy bogi w niebie!", + "74109": "Patrzcie na me cierpienia za drugich i siebie!", + "74110": "Nie przeto, że na niczym spełzło to wesele,", + "74111": "Przecież dziewic achajskich znajdzie się tu wiele", + "74112": "W Itace i po miastach! Choć to przykre niemniej —", + "74113": "Lecz że obok Odysa my tacy nikczemni,", + "74114": "Łuku jego naciągnąć żaden nie ma siły!", + "74115": "Dość, by o nas z pogardą prawnuki mówiły!”", + "74116": "Syn Eupejta Antinoj na to odpowiedział:", + "74117": "„Eurymachu, źle mówisz, jak gdybyś nie wiedział,", + "74118": "Że boga Apollona lud dziś święci święto:", + "74119": "W taki dzień nie lza kuszę napinać przeklętą.", + "74120": "Na bok z nią! Lecz topory w miejscu niech zostaną!", + "74121": "Nie ma przecie obawy, by je stąd zabrano;", + "74122": "Na zamku Odyseja bezpiecznie dostoją.", + "74123": "Hej, wina! Wy, cześnicy, pełńcie służbę swoją!", + "74124": "Bogów czcić nam obiatą, a niechać strzelania!", + "74125": "Za to nam koźlarz Melant jutro do świtania", + "74126": "Dostawi co najlepszych kóz z całego stada,", + "74127": "Więc na cześć Apollona obiatę nie lada", + "74128": "Wyprawim. Łuk zapewne łatwo napiąć da się,", + "74129": "A tak walkę o zakład skończym w krótkim czasie”.", + "74130": "Tę mowę Antinoja wszyscy podzielali.", + "74131": "Więc keryksi na ręce zdrój wody im lali,", + "74132": "A służebni kielichy po brzegi naleją", + "74133": "I od prawej każdemu obnoszą koleją,", + "74134": "Po czym część zlawszy bogom, spełnili gachowie,", + "74135": "Gdy wtem przebiegły Odys chytrze się ozowie:", + "74136": "„Wy, dostojnej królowej dziewosłęby młodzi,", + "74137": "Słuchajcie! To, co powiem, z serca mi wychodzi,", + "74138": "Zaklinam Eurymacha razem z Antinojem,", + "74139": "Który rzeczy wyświecił trafnym zdaniem swojem,", + "74140": "Żeby łuku nie tykać, a z bogiem mieć sprawę.", + "74141": "A jutro bóg da siłę i z wygranej sławę.", + "74142": "Tymczasem mnie pozwólcie spróbować kabłęku!", + "74143": "Chcę przed wami pokazać, czy siłę mam w ręku", + "74144": "Tę samą, co przed laty członki mymi władła,", + "74145": "Czy też bieda z włóczęgą do szczętu ją zjadła?”", + "74146": "Na tę prośbę gachowie wpadli w straszne gniewy", + "74147": "Z obawy, by przypadkiem nie napiął cięciwy.", + "74148": "Antinoj wstał nań gromko i te słowa rzucił:", + "74149": "„O, włóczęgo! Toż we łbie mózg ci się przewrócił!", + "74150": "Małoż ci z nami w gronie cnych mężów zasiadać,", + "74151": "Kąski od nas tu wszystkich wyłudzać i zjadać,", + "74152": "Nasłuchiwać mów naszych, poufnej gawędy,", + "74153": "Tu, gdzie wstępu nie mają dziady i przybłędy?", + "74154": "Spiłeś się słodkim winem, powiadam ci szczerze,", + "74155": "Wino zbłaźni każdego, kto miarę przebierze.", + "74156": "Winem spity Eurytion, Kentaur w świecie głośny,", + "74157": "W domu u Pejritoja szał go uniósł sprośny;", + "74158": "Przybył tam do Lapitów i winem się zalał.", + "74159": "Zaraz też w Pejritoja domu się rozszalał,", + "74160": "Co widząc bohatery skoczyli jak wściekli", + "74161": "I wywlekłszy pijaka mieczem mu odsiekli", + "74162": "Nos i uszy. On do dom powlókł się pijany,", + "74163": "Nie wiedząc, jak okrutnie za to był skarany.", + "74164": "Z tego wojna się wszczęła Kentaurów z Lapity —", + "74165": "Najgorzej na niej wyszedł Kentaur, co był spity.", + "74166": "Toż i ciebie to czeka, gdybyś łuk ten gładki", + "74167": "Napiął, wnet ci upadną miłosierne datki,", + "74168": "Wnet do króla Echeta wyślem cię w okręcie.", + "74169": "Wiesz, jak ludzi kaleczy i dręczy zacięcie!", + "74170": "Nie ujdziesz ty mu żywcem — a chcesz wyjść bez szkody,", + "74171": "Jedz, pij, lecz się nie puszczaj z młodszymi w zawody”.", + "74172": "Słyszy to Penelopa i tak się odzywa:", + "74173": "„Antinoju! Rzecz zdrożna, nawet niegodziwa,", + "74174": "Lżyć gościa, przyjętego w domu Telemacha!", + "74175": "Ciebież to nadzwyczajna siła jego stracha,", + "74176": "Że gdy łuk Odysowy napnie i wystrzeli,", + "74177": "Już mnie weźmie za żonę i łoże podzieli?", + "74178": "Ani jemu te myśli po głowie nie krążą,", + "74179": "Ani wam podejrzenia takie niech nie ciążą.", + "74180": "Pożywajcie spokojnie: kłopot wasz daremny”.", + "74181": "Na to rzekł Eurymach, tłumiąc gniew tajemny:", + "74182": "„O córo Ikariosa, Penelopo zacna!", + "74183": "Żeby on cię miał dostać, rzecz wcale niełacna,", + "74184": "Oto się nie kłopoczem. Lecz to jedno trwoży,", + "74185": "By o nas nie gadali ludzie jak najgorzej.", + "74186": "Mógłby rzec jaki Achiw, podły niedołęga,", + "74187": "Że z nas żaden wielkiego męża nie dosięga,", + "74188": "Jeśli łuku Odysa naciągnąć nie zdoła,", + "74189": "Aż bóg nadniósł jakiegoś błędnego warchoła,", + "74190": "Który jak nic łuk napiął i topory przeszył.", + "74191": "Świat by nas taką mową na wieki ośmieszył!”.", + "74192": "Penelopa już miała odpowiedź w odwodzie,", + "74193": "Więc rzekła: „Eurymachu! Trudno, by w narodzie", + "74194": "Dobrze o tych mówiono, co ten dom posiedli,", + "74195": "Rozpustą zbezcześcili, a dobytek zjedli.", + "74196": "Lecz tego wam nie wstydno. Ten zaś człek przychodni", + "74197": "Tęgi wzrostem i kształtem, bo rodzice godni,", + "74198": "Z rodu wielcy, jak mówi, na świat go spłodzili —", + "74199": "Cóż złego, byście w ręce ten łuk mu zwierzyli?", + "74200": "Uroczyście przyrzekam, i to się dokona:", + "74201": "Że byle on łuk napiął z łaski Apollona,", + "74202": "W piękny chiton i chlajnę chędogo przystroję,", + "74203": "Na postrach psom i ludziom w oszczep go uzbroję;", + "74204": "Miecz mu dam obosieczny, sandały na nogi", + "74205": "I odeślę, gdzie pragnie, choć w najdalsze drogi”.", + "74206": "Wtem nagle jej Telemach przerwał nieciepliwy:", + "74207": "„Matko! Nic tu do łuku nie mają Achiwy.", + "74208": "Ja jeden, komu zechcę, dać go lub wziąć każę,", + "74209": "Zresztą nikt, choć ich tylu na naszym obszarze", + "74210": "W Itace i Elidzie mieszka koniorodnej!", + "74211": "Niech zatem nikt nie gwałci mej woli swobodnej,", + "74212": "Choćbym tego przychodnia łukiem chciał obdarzyć!", + "74213": "Lecz idź, matko, w komnatach swoich gospodarzyć,", + "74214": "Do wrzecion i krosienek napędzać służące,", + "74215": "Bo łuk, strzały — to rzeczy mężów obchodzące,", + "74216": "Mnie głównie. Chcę być w domu panem mojej woli”.", + "74217": "Matka do górnych komnat odeszła powoli;", + "74218": "Mądre słowa synowskie utkwiły jej w łonie.", + "74219": "A gdy tam już stanęła w panienek swych gronie,", + "74220": "Znowu w płacz po Odysie i wciąż go płakała,", + "74221": "Póki Atene powiek snem nie posypała.", + "74222": "Właśnie zacny świniopas do rąk brał łuk krzywy,", + "74223": "Gdy wszystkie jednogłośnie wrzały nań Achiwy.", + "74224": "Ten i ów z gaszej zgrai dawał mu po uchu:", + "74225": "„A nie rusz tego łuku! Porzuć to, pastuchu!", + "74226": "Niegodziwy szaleńcze! Bodaj psie paszczęki", + "74227": "Rozniosły cię na zębach, choć jadły z twej ręki!", + "74228": "Oby bogi to dały, Apollon to sprawił!”", + "74229": "Wrzeszczeli. Już by pastuch w miejscu łuk zostawił,", + "74230": "Tak groźby i te krzyki zmieszały biedaka,", + "74231": "Lecz naraz zagrzmiał nad nim rozkaz Telemaka:", + "74232": "„Odnieś łuk! Rób, co każę! Nie słuchaj ich krzyków!", + "74233": "Bo, choć młodszy, przepłoszę tak gradem kamyków,", + "74234": "Że uciekniesz za miedzę! Jam od ciebie lepszy!", + "74235": "Czemuż to ja o tyle w ramionach nie krzepszy", + "74236": "Od tej gachów czeredy, co nas tu obsiadła!", + "74237": "Zaraz by ich połowa za ten próg wypadła", + "74238": "Na połamanie karków! Oj, będzie im biada!”", + "74239": "Rzekł, a śmiechem parsknęła rozpustna gromada,", + "74240": "Śmiejąc się z Telemacha, lecz gniew się złagodził", + "74241": "Przeciw niemu. Zaś pastuch łuk wziąwszy przechodził", + "74242": "Wzdłuż przez izbę, by oddać do rąk Odysowi.", + "74243": "I zaraz do piastunki podszedł i tak powie:", + "74244": "„Telemach mi rozkazał wezwać Eurykleję,", + "74245": "Abyś w tym gmachu tylne zawarła wierzeje.", + "74246": "Gdyby zaś z tej tam izby łoskot albo jęki", + "74247": "Słychać było, nie puszczać ci żadnej panienki:", + "74248": "Każda przy swej robocie niech spokojnie siedzi”.", + "74249": "Rzekł Eumajos, lecz nie miał żadnej odpowiedzi,", + "74250": "Gdyż poszła drzwi od tyłu zatrzasnąć bez zwłoki.", + "74251": "Filojtios cichymi już wymknął się kroki,", + "74252": "Aby w bramie dziedzińca zasunąć zawory.", + "74253": "Znalazł tam okrętowej liny kawał spory,", + "74254": "Nią skrępował wierzeje, do izby powrócił", + "74255": "I w krzesło opuszczone na powrót się rzucił", + "74256": "Wzrok wlepiając w Odysa, który łuk miał w pięści,", + "74257": "Wywijał nim, wyginał, opatrywał części,", + "74258": "Czy rogu czerw nie stoczył pod niebytność pana,", + "74259": "Czym wielce rzesza gachów była zdziwowana,", + "74260": "Bo mówiono: „Snadź z niego znawca jest nie lada!", + "74261": "Niechybnie łuk podobny w domu swym posiada", + "74262": "Lub może chciałby sobie zrobić drugi taki?", + "74263": "Jak go maca! Frant, widać, jak wszystkie żebraki!”", + "74264": "A znów życzył mu inny z tej zuchwałej młodzi:", + "74265": "„Niech mu się w każdej rzeczy najlepiej powodzi,", + "74266": "Jak z tym łukiem, którego nawiązać nie zdoła”.", + "74267": "Tak gadano, lecz Odys nie mówił nic zgoła,", + "74268": "Ino kabłąk giął w ręku, oglądał dokładnie.", + "74269": "Jak ten, co na formindze umiejąc grać ładnie,", + "74270": "Łacno brzęczącą strunę na gędziebnym drzewie", + "74271": "Napnie i w obu końcach wzmocni owcze trzewie:", + "74272": "Tak samo i on napiął wielki łuk bez męki;", + "74273": "Naciągniętą cięciwę musnął palcem ręki,", + "74274": "Aż odbrzękła jaskółczym rozgłośnym świegotem.", + "74275": "Gachy strachem pobledli, oblali się potem.", + "74276": "Wtem zagrzmiało: Zeus z nieba znak niemylny dawał.", + "74277": "Cud ten serce Odysa radością napawał,", + "74278": "Niezgłębionego Zeusa zwiastując mu wolę.", + "74279": "Więc wziął pierzastą strzałę, leżącą na stole,", + "74280": "Kiedy inne w zawartym leżały kołczanie.", + "74281": "Przeznaczone Achiwom wnet na skosztowanie.", + "74282": "Tę wziąwszy, karbem przytknął do cięciwy szczelnie,", + "74283": "I jak siedział na środku, wymierzył łuk celnie,", + "74284": "Grot puścił: ten topory wszystkie trafił rzędem,", + "74285": "Przeszywszy pierwsze ucho, wyleciał tym pędem", + "74286": "Przez ostatnie. Więc mówił: „A cóż, Telemachu,", + "74287": "Czy twój gość wstyd ci zrobił w tym królewskim gmachu?", + "74288": "W cel trafiłem; z napięciem cięciwy też mało", + "74289": "Miałem trudu, snadź dużo sił mi pozostało,", + "74290": "Chociaż mnie tu gaszkowie mieli w poniewierze.", + "74291": "Lecz czas, by tym Achiwom wyprawić wieczerzę", + "74292": "Za dnia, a potem innej zażyć krotochwili:", + "74293": "Przy gędźbie i przy śpiewie godować najmilej”.", + "74294": "To rzekłszy, mrugnął skrycie — i syn Odysowy", + "74295": "Telemach miecz przez ramię przewiesił spiżowy,", + "74296": "Oszczepem dłoń uzbroił, ku ojcu krok chyży", + "74297": "Zrobił i przy nim obok stanął, wszystek w spiży.", + "74298": "Pieśń dwudziesta druga", + "74299": "Rzeź zalotników", + "74300": "Odys rozstał się w mgnieniu z żebraczym łachmanem.", + "74301": "Wskoczył na próg wysoki z łukiem i kołczanem,", + "74302": "W którym wiele strzał było, nastrzępionych pióry;", + "74303": "Wysypawszy je u nóg, zagabł gachów z góry:", + "74304": "„A więc się już rozstrzygnie, mamy bój stanowczy!", + "74305": "Teraz cel mam, jakiego nie miał żaden łowczy!", + "74306": "Zobaczę, czy weń trafię, Febowi na chwałę”.", + "74307": "Rzekł — i w Antinoosa puścił gorzką strzałę,", + "74308": "Właśnie gdy ten po czaszę złocistą, dwuuszną", + "74309": "Sięgał, i już ją ręką chwyciwszy posłuszną,", + "74310": "Chciał do ust podnieść; umrzeć ani mu się śniło!", + "74311": "Któż by myślał przy godach, gdzie ich tylu było,", + "74312": "By się tam ktoś odważył, choćby jak waleczny,", + "74313": "Zgotować mu los czarny i wtrącić w cień wieczny?", + "74314": "Lecz Odys, weń zmierzywszy, trafił w samo gardło,", + "74315": "Że aż przez kark żeleźce na wskroś się przedarło;", + "74316": "Czasza z rąk się wyślizła, gdy padał ukosem;", + "74317": "I zaraz promień czarnej krwi buchnął mu nosem,", + "74318": "Precz od siebie kopnęły stół drgające nogi,", + "74319": "Że się wywrócił: misy zasłały podłogi,", + "74320": "Chleb i mięsiwo w kurzu brudnym się zwalało.", + "74321": "Widząc gachy, jak padał, krzykiem izbę całą", + "74322": "Napełnili, ze swoich zerwali się stołków,", + "74323": "I przebiegając izbę, od kołka do kołków", + "74324": "Szukali po wszech ścianach w zajadłym ukropie —", + "74325": "Lecz ani jednej tarczy nie było ni kopie.", + "74326": "Więc, grożąc, Odyseja karali słowami:", + "74327": "„Na złe-ć wyjdzie, włóczęgo, żeś śmiał zadrzeć z nami!", + "74328": "Ale sztuka od razu! Pójdziesz wnet do ojców", + "74329": "Za zabójstwo pierwszego z itackich mołojców!", + "74330": "Żywot twój policzony, sępy cię tu zjedzą”.", + "74331": "Tak mu grozili w szale, bo iście nie wiedzą,", + "74332": "Czy zabił go umyślnie. — Głupcy! Ani marzą,", + "74333": "Że skrzydła bliskiej śmierci nad nimi się ważą!", + "74334": "Na to Odys, przebiwszy źrenicą ich swoją:", + "74335": "„Psy jakieś! Myśleliście, żem poległ pod Troją?", + "74336": "Że nie wrócę? Więc dalej rej wodzić po domu!", + "74337": "Z dworskimi dziewki płodzić rozpustę bez sromu,", + "74338": "I, chociem żyw, małżonkę moją bałamucić!", + "74339": "Jakby bogi nie mogły tych szaleństw ukrócić.", + "74340": "Jakby wam język ludzki mógł przepuścić płazem!", + "74341": "Lecz dosyć! Wyrok śmierci padł na wszystkich razem”.", + "74342": "To rzekł, a blady przestrach ogarnął zbytniki.", + "74343": "Ten i ów rad by umknąć z tej zabijatyki.", + "74344": "Sam tylko Eurymachos zdobył się na słowo:", + "74345": "„Jeśliś itacki Odys, wracający zdrowo,", + "74346": "Słusznie karcisz za gwałty te nasze Achiwy,", + "74347": "Za te w zamku i włościach wyprawiane dziwy.", + "74348": "Lecz sprawca tych bezeceństw przed tobą tu leży,", + "74349": "Antinoj — on nas ciągle kusił do grabieży.", + "74350": "Nie tyle o żeniaczkę widać mu chodziło,", + "74351": "Jak o większe, co z wolą Kroniona nie było:", + "74352": "Oto chciał on sam królem zostać nad Itaką,", + "74353": "A syna twego sprzątnąć śmiercią lada jaką.", + "74354": "Ma już, na co zarobił! A więc zlitujże się", + "74355": "Nad nami! Każdy chętnie, co porwał, odniesie:", + "74356": "Za to, cośmy najedli, napili z twych stołów,", + "74357": "Każdy ci przyprowadzi po dwadzieścia wołów,", + "74358": "A dla zgody dołożym, co chcesz: miedzi, złota,", + "74359": "Póki cię nie zjednamy; gniew twój nie dziwota!”", + "74360": "Dziko spojrzawszy, mądry Odysej mu na to:", + "74361": "„Nie, Eurymachu! Nawet spuściznę bogatą", + "74362": "Po ojcach mi tu znieście, i więcej w dodatku,", + "74363": "To i tak dłoń nie spocznie, póki do ostatku", + "74364": "O każdą zbrodnię z każdym nie sprawię się gachem.", + "74365": "Teraz macie wóz, przewóz: bój na śmierć lub z strachem", + "74366": "Ucieczka; a czy śmierci który się wychwyci?", + "74367": "Lecz żaden, myślę, wszyscy będziecie zabici!”", + "74368": "Tak mówił, a po ciele przeszło ich aż mrowie.", + "74369": "Wtem jeszcze raz Eurymach do swych się ozowie:", + "74370": "„Bracia! U tego człeka nie zmacha się ręka!", + "74371": "Póki panią kołczana i gładkiego łęka,", + "74372": "Póty słać będzie strzały ze lśniącego proga,", + "74373": "Aż wszystkich wytnie. Nuże! Weźmy się do wroga!", + "74374": "Dobyć mieczy! Stołami pozastawiać piersi", + "74375": "Od strzał jego — i hurmem wypadniem najpierwsi.", + "74376": "Gdy go z progu i ze drzwi wypłoszyć się uda,", + "74377": "Wpadniem wtedy do miasta, skrzykniem dużo luda,", + "74378": "On tymczasem za nami pośle strzał pośledny”.", + "74379": "Tak rzekł — i zaraz dobył obosieczny, miedny", + "74380": "Koncerz i z podniesionym na Odysa bieżał,", + "74381": "Z srogim krzykiem; a Odys właśnie co wymierzał", + "74382": "Łuk swój, i w same piersi celował pociskiem,", + "74383": "Że aż w głębi wątroby uwiązł mu ze wszystkiem.", + "74384": "Ręka miecz wypuściła, on sam runął krwawy", + "74385": "Przez stół i na podłogę pozrzucał potrawy", + "74386": "Z dwuuszną czaszą. Wił się, czołem tłukł po ziemi.", + "74387": "W bólach konania kopiąc nogami obiemi,", + "74388": "Zwalił stołek, i oczy nocą się powlekły.", + "74389": "Wnet też i Amfinomos wyskoczył jak wściekły", + "74390": "Przeciwko Odysowi z wzniesionym brzeszczotem,", + "74391": "By go z drzwi wyparować; lecz Telemach lotem", + "74392": "Zabiegł mu: w same plecy, pomiędzy ramiona,", + "74393": "Wraził kopię, aż na wskroś pierś przedziurawiona.", + "74394": "Padł jak długi, o ziemię uderzył czerepem,", + "74395": "A Telemach, uchodząc, rozstał się z oszczepem", + "74396": "Zostawionym w kadłubie; szło mu, aby który", + "74397": "Achiw, kiedy swój oszczep wydobywał, z góry", + "74398": "Nie płatnął go albo też nie przeszył w natłoku.", + "74399": "K'temu jednym podskokiem był przy ojca boku", + "74400": "I uskrzydlone słowa posłało mu chłopię:", + "74401": "„Ojcze! Wnet ci dostawię pawęż i dwie kopie,", + "74402": "Toż szlem, co by do czoła szczelnie ci przystawał;", + "74403": "Siebie całkiem uzbroję, a i zbroi kawał", + "74404": "Zniosę dla Eumajosa i dla Filojtiosa.", + "74405": "Daleko lepiej bić się, kiedy pierś nie bosa”.", + "74406": "Na to mu rzecze Odys, ćwik szczwany jak mało:", + "74407": "„Bież i przynoś, dopóki strzał jeszcze zostało,", + "74408": "Aby mnie nie wyparła z progów ta gromada”.", + "74409": "Jakoż Telemachowi przypadła ta rada,", + "74410": "Bo pobiegł do skarbczyka, gdzie stały oręże,", + "74411": "Tam wybrał osiem kopij i cztery pawęże,", + "74412": "Toż szlemów miednych cztery, zdobnych w końskie kity,", + "74413": "I zniósł prędko do ojca młodzian wyśmienity.", + "74414": "Po czym w zbroję miedzianą sam oblekł się duchem", + "74415": "A za jego przykładem i wolarz z pastuchem", + "74416": "W pełnej zbroi dokoła Odysa stanęli.", + "74417": "Bohater zaś, dopóki strzał starczy, co strzeli,", + "74418": "To powali jednego, tak że w całym gmachu,", + "74419": "Gdzie spojrzałeś, to leżą kupą gach na gachu.", + "74420": "Lecz gdy gniewnemu panu strzał brakło w kołczanie,", + "74421": "Odstawił łuk i oparł go u drzwi, przy ścianie,", + "74422": "Sam zaś nadział pawężę poczwórną na siebie", + "74423": "I szlem włożył na głowę, doświadczon w potrzebie,", + "74424": "Co groźnie ogonami powiewał końskimi,", + "74425": "Ręce uzbroił dwiema dzidy dwusiecznymi.", + "74426": "Były tam w ścianie z boku jakieś drzwi wychodne,", + "74427": "Od których, jak to mają mieszkania wygodne,", + "74428": "Szedł korytarz z zapartym wyjściem na podwórze.", + "74429": "Tam więc Odys wyprawił co rychlej na stróże", + "74430": "Pastucha, by nikt nie mógł tamtędy wyjść z domu.", + "74431": "Wtenczas to Agelaos do swoich rzekł: „Komu", + "74432": "Z was ku tym drzwiczkom jeno przecisnąć się uda,", + "74433": "Niech pobieży do miasta, skrzyknie dużo luda;", + "74434": "Już on ostatnią strzałę wystrzeli tymczasem”.", + "74435": "Na to koziarz Melantios bąknął mu nawiasem:", + "74436": "„O boski Agelaju, na nic ta robota!", + "74437": "Wychodzące na podwórz zbyt blisko są wrota,", + "74438": "A i przejście do sieni ścieśnia się w czeluści:", + "74439": "Silny chłop niech tam stanie, nikogo nie puści.", + "74440": "Lepiej pono, gdy zniosę oręże i zbroje", + "74441": "Z górnego skarbca. Nigdzie — takie zdanie moje —", + "74442": "Tylko tam je przechował Odys z Telemachem”.", + "74443": "Tak rzekł koziarz Melantios i ruszył z zamachem", + "74444": "Do górnych izb królewskich, bocznymi wschodami,", + "74445": "Gdzie wziął tarczy dwanaście z tyluż oszczepami,", + "74446": "Więc i szlemów dwanaście, zdobnych końską grzywą,", + "74447": "Zniósł i pomiędzy gachy rozdzielił co żywo.", + "74448": "Lecz Odysowi serce zadrgało i łyty,", + "74449": "Widząc, jak z gachów każdy stał zbroją okryty,", + "74450": "A kopią wstrząsał. Ciężka zda mu się robota!", + "74451": "Jakoż do syna szepnął: „Najpewniej niecnota", + "74452": "Któraś to z dziewek dworskich, czy fortel koziarza", + "74453": "Tak im pomógł, że bitwa sroga nam zagraża!”", + "74454": "Na to mu Telemachos, młodzieniec roztropny:", + "74455": "„Ojcze mój! Jam popełnił ten to błąd okropny;", + "74456": "Nie winujże nikogo! Jam drzwi od skarbczyka", + "74457": "Nie zawarł, co snadź tknęło jakiegoś psotnika.", + "74458": "Więc, Eumajosie, śpiesz się, zatrzaśnij na rygle,", + "74459": "I uważ, czy nie która z dziewek płata figle", + "74460": "Lub koziarz, bo do niego ta sprawka podobna”.", + "74461": "Kiedy tak między sobą gwarzyli z osobna,", + "74462": "Właśnie koziarz Melantios drugim już nawrotem", + "74463": "Szedł po broń do komory. Eumajos wnet o tem,", + "74464": "Wytropiwszy go, przybiegł do pana z nowiną:", + "74465": "„Cny Laertiado! Mądry Odysie! Patrz ino:", + "74466": "Ten łotr, co posądzamy wszyscy go o zdradę,", + "74467": "Znowu idzie do skarbca! Panie, dajże radę!", + "74468": "Mam-li go, jeśli złapię, na miejscu tam sprawić,", + "74469": "Czy też po wymiar kary do ciebie dostawić,", + "74470": "Aby za swe łotrostwa nałożył tu głową?”", + "74471": "Na to mądry Odysej takie rzucił słowo:", + "74472": "„Już to ja z Telemachem te gachów czeredy,", + "74473": "Choćby na nas jak biły, wstrzymamy od biedy.", + "74474": "Wy zaś dwaj ręce do nóg zwiążcie mu na grzbiecie,", + "74475": "A wtrąciwszy do skarbca, drzwi za się zamkniecie;", + "74476": "Dopiero zadzierżgnąwszy o te pęta sznury,", + "74477": "Ciagcie łotra po słupie na belkę do góry,", + "74478": "Aby żył jeszcze długo, męczył się najsrożej”.", + "74479": "Rzekł im, a obaj słudzy, rozkaz pełnić skorzy,", + "74480": "Poszli na górę; już on w skarbcu był przed nimi", + "74481": "I w kącie grzebał między rynsztunki starymi.", + "74482": "Oni zaś, za odźwierki obaj przyczajeni,", + "74483": "Czatowali nań. Gdy więc koziarz wszedł do sieni,", + "74484": "W jednej ręce szlem pyszny trzymał, a tarcz w drugiej —", + "74485": "Która, choć ją Laertes jeszcze do posługi", + "74486": "Za lat młodych zażywał, dziś z gratami leży,", + "74487": "Rdza ją zjada, a rzemień szwem sprutym się jeży —;", + "74488": "Więc nań obaj skoczyli, porwali za włosy", + "74489": "Wlokąc po ziemi, chociaż krzyczał wniebogłosy;", + "74490": "A zawlókłszy, na ręce, nogi kładli pęty,", + "74491": "W tył je łamiąc, bo rozkaz Odysa im święty.", + "74492": "Robią, co im przykazał; silny powróz potem", + "74493": "Uczepili do pętów i na słupie lotem", + "74494": "Wyciągnęli koziarza pod belkę, co w szczycie.", + "74495": "Eumajos wiszącemu urągał sowicie:", + "74496": "„Prześpijże całą nockę tu sobie, mój zuchu!", + "74497": "Zasłużyłeś na takim wyciągnąć się puchu.", + "74498": "Pewnie złotopromiennej Eos nie zobaczysz,", + "74499": "Kiedy z morza wypłynie — i gachów uraczysz", + "74500": "Jaką kózką na obiad — o, to ich posili!”", + "74501": "I tak go wiszącego w mękach zostawili.", + "74502": "Sami się uzbroiwszy, drzwi zawarłszy za się,", + "74503": "Wrócili do mądrego Odysa na czasie.", + "74504": "Bojem dyszących w progu czterech ich tam stało,", + "74505": "Gdy w izbie zbrojnych chłopów wiło się niemało.", + "74506": "Aż wtem się ukazała Pallada na jawie.", + "74507": "Wykapany to Mentor w głosie i postawie.", + "74508": "Odys poznał boginię i rad mówił do niej:", + "74509": "„Mentorze, ulubieńca ratuj-że w złej toni,", + "74510": "Co równolatek z tobą, a zawsze przychylny”.", + "74511": "Że to była Atene, szeptał głos niemylny.", + "74512": "Lecz w izbie straszną wrzawą zaszumieli gachy,", + "74513": "Agelaos największe miotał na nią strachy:", + "74514": "„Mentorze, nie daj się zwieść Odysa mowami,", + "74515": "Abyś w jego obronie miał toczyć bój z nami.", + "74516": "Klniemy się, a przysiędze, jak tuszę, dostoim,", + "74517": "Ojca z synem zabiwszy, to samo na twoim", + "74518": "Dokonamy kadłubie! Zacz się mieszasz butnie", + "74519": "W rzecz nie swoją? Za karę głowę ci się utnie.", + "74520": "A tak mieczem wywlókłszy duszę z twego ciała,", + "74521": "Własność twą, jaka w domu lub gdzie tam została,", + "74522": "Rozdzielim między siebie z Odysa spuścizną.", + "74523": "Ni twe syny, ni córki nam się nie wyślizną,", + "74524": "Ni się twoja małżonka w Itace osiedzi!”", + "74525": "Skończył. Palladę gniewa mowa tej gawiedzi,", + "74526": "Więc strofując Odysa ostrym słowem rzekła:", + "74527": "„Odysie, siła-ż z męstwem od ciebie uciekła?", + "74528": "Ty, coś gwoli Heleny z liliowym ramieniem", + "74529": "Lat dziewiątek się porał Troi oblężeniem,", + "74530": "Coś mężów pobił tylu, coś swymi namowy", + "74531": "Obalił ów baszciasty grodziec Pryjamowy —", + "74532": "Teraz, wróciwszy do dom i dziedzicznej właści,", + "74533": "Miałżebyś nie odeprzeć tej gaszej napaści?", + "74534": "Zbliż-no się, przyjacielu, stań tu, patrz, co zrobię:", + "74535": "Czy Mentor, syn Alkima, nieprzychylny tobie?", + "74536": "Czy przestanie cię wspierać w walce z twymi wrogi?”", + "74537": "Rzekła — lecz mu nie zdjęła z serca całej trwogi", + "74538": "O wątpliwy los bitwy. Zbadać chce bogini,", + "74539": "Czy Odys i syn jego mężnie w boju czyni.", + "74540": "Jakoż znikła im z oczu, a kształtem jaskółka,", + "74541": "Furkła i nad kominem siadła u przyczółka.", + "74542": "Wtem Agelaj szczuł gachów znów do rąbaniny.", + "74543": "Z nim Eurynom, Amfimed, toż inni z drużyny,", + "74544": "Jak Pejsandr, Demoptolem, Polybos, gracz wielki —", + "74545": "Każdy z nich, strach — jak mężny! Gotów do kropelki", + "74546": "Krew wylać, a o żywot bić się do upadła,", + "74547": "Bo innych gęsta strzała na ziem już pokładła.", + "74548": "Do nich więc Agelaos mówił, by słyszeli:", + "74549": "„Drużbo! Ten człek ostatnią strzałę wnet wystrzeli.", + "74550": "Mentor, ów czczy chełpliwiec, odbieżał go iście,", + "74551": "I on z swymi sam tylko głównie trzyma wniście.", + "74552": "Przeto nie wszyscy razem rzucajmy kopije!", + "74553": "Baczność! Wprzód sześciu rzuca! Czy który ubije", + "74554": "Odysa i przy łasce Zeusowej dank zyszcze.", + "74555": "Reszta nic, byle w niego utopić ratyszcze!”", + "74556": "Tak rzekł i — naprzód owi, co wskazał, rzucili,", + "74557": "Lecz Pallas cel ich grotów po drodze omyli.", + "74558": "Jakoż jeden przewiercił wskroś odrzwia świetlicy,", + "74559": "Inny drzwi przebódł z dobrze spojonej tarcicy,", + "74560": "Owemu w ścianie uwiązł jesion ostro kuty,", + "74561": "A tak kopiami gachów żaden z nich nie skłuty.", + "74562": "Zatem Odys do swoich rzekł, niezłomny niczem:", + "74563": "„Teraz, dzieci, z kolei my na bój zakrzyczem!", + "74564": "Ciskać oszczepy w gachów! Snadź im dawnych zbrodni", + "74565": "Jeszcze mało, gdy na nasz żywot tacy głodni”.", + "74566": "Rzekł — i razem oszczepy wypuścili celnie.", + "74567": "Odys Demoptolema ugodził śmiertelnie;", + "74568": "Telemach Euryada, Eumajos Elata", + "74569": "Zwalił kopią, a wolarz Pejsandra rozpłata —", + "74570": "I wszyscy ziemię gryźli na szerokim toku.", + "74571": "Na to gachy w kąt izby uciekli w natłoku,", + "74572": "A ci przypadłszy, groty z trupów wyciągali.", + "74573": "Gachowie znów cisnęli kopiami zuchwałej,", + "74574": "Ale Pallas Atene zmyliła niektóre:", + "74575": "I tak jeden w świetlicy odrzwiach zrobił dziurę,", + "74576": "Drugi przewiercił mocno spojone podwoje,", + "74577": "Inny w ścianie uwięził kutą włócznię swoję.", + "74578": "Tylko Amfimed zmacał Telemacha w ramię;", + "74579": "Ostrze ledwo na skórze zostawiło znamię.", + "74580": "Toż Ktesippos w bark drasnął nad tarcz wystający", + "74581": "Pastucha, i grot dalej poleciał warczący.", + "74582": "Lecz drużyna, co twardo przy Odysie stała,", + "74583": "Znowu celne oszczepy na gachów posłała.", + "74584": "Waligroda Odysej zabił Eurydama,", + "74585": "Telemach Amfimeda. Kolej taka sama", + "74586": "Spotkała Polybosa, co legł z rąk pastucha,", + "74587": "A wolarz Ktesippowi wywlókł z piersi ducha", + "74588": "I tak mu urągając, zawołał radosny:", + "74589": "„Synu Polytersesa, o junaku sprosny!", + "74590": "Nie będziesz więcej chełpią bawił się w głupocie!", + "74591": "Bogom zostaw ten język, wżdy silniejsi od cię.", + "74592": "Masz wet za wet! Pamiętasz? Za podły gnat krowi,", + "74593": "Coś go to żebrzącemu cisnął Odysowi”.", + "74594": "Gdy tak przemawiał pastuch krętorogich wołów,", + "74595": "Odys do Agelaja przyskoczył, i w tułów", + "74596": "Wraził mu długi oszczep; więc w Euenoryda", + "74597": "Telemach rzucał dzidę — i wpruła się dzida", + "74598": "W sam brzuch, że aż na wylot ostrze przeleciało;", + "74599": "Padł przodem, i o ziemię tłukł się twarzą całą.", + "74600": "Tymczasem Atenea wionęła pod stropem", + "74601": "Egidą ludobójczą i jakby ukropem", + "74602": "Zwarzyła serca gachów. Popłoch na nich pada,", + "74603": "Uciekają po izbie rzkomo wołów stada,", + "74604": "Kiedy na nich rój bąków siądzie nielitosny,", + "74605": "I tnie żądłem, co bywa w dniach przydłuższych wiosny.", + "74606": "Ci zaś, jak krzywodziobe, szponiaste sokoły,", + "74607": "Gdy z gór lecą na ptactwo polować w padoły,", + "74608": "Ptaszęta spod obłoków przypadły do ziemi,", + "74609": "Od tej łowczej pogoni są zabijanymi,", + "74610": "Trudna słabym ucieczka, trudny opór znowu,", + "74611": "A człowiek się raduje z takiego połowu —", + "74612": "Tak i oni, te gachy goniąc w całej izbie,", + "74613": "Zabijali każdego. Czasem tylko w ciżbie", + "74614": "Jęk był głuchy, gdy czaszka zgrzytnęła zrąbana,", + "74615": "A podłoga dymiła krwi strugą zalana.", + "74616": "Wtem Lejodes do kolan Odysa się schylił,", + "74617": "Objął je i o litość żałośnie doń kwilił:", + "74618": "„Na klęczkach cię, Odysie, błagam! Przebaczże mi!", + "74619": "Przecież nigdy tu w zamku słowy bezwstydnemi", + "74620": "Ni sprosnym czynem dziewki nie zhańbiłem żadnej;", + "74621": "Owszem, w innych ganiłem ten narów szkaradny,", + "74622": "Gdy takowy płodzili. W nic poszły przestrogi!", + "74623": "Słusznie teraz za zbrodnie skarał ich los srogi!", + "74624": "Ale gdybym ja, wróżbit, com niekrzyw niczemu,", + "74625": "Miał paść, to już nagrody nie ma poczciwemu!”", + "74626": "Na to mu mądry Odys rzekł z iskrzącym wzrokiem:", + "74627": "„Jeśliś tu między nimi był jakimś prorokiem,", + "74628": "To często się zapewne modliłeś do bogów,", + "74629": "Bym nigdy do ojczystych nie mógł wrócić progów,", + "74630": "Abyś uwiódł mi żonę i płodził z nią dzieci.", + "74631": "Przeto niech i na ciebie okrutna śmierć zleci”.", + "74632": "Rzekł i żylastą ręką na ziemi leżący", + "74633": "Podniósł miecz, co wypuścił był umierający", + "74634": "Agelaj, i po karku ciął go cięciem dużem,", + "74635": "Aż łeb spadł, potoczył się i pomieszał z kurzem.", + "74636": "Lecz Femios, syn Terpiosa, uszedł czarnej doli,", + "74637": "Co gachom przyśpiewywał zwykle po niewoli.", + "74638": "Stał on, w ręku trzymając swą formingę dźwięczną,", + "74639": "Tuż u drzwi tylnych, walką miotany wewnętrzną:", + "74640": "Czy ma wymknąć się chyłkiem i usiąść w pokorze", + "74641": "Pod ołtarzem Zeusowym stojącym na dworze,", + "74642": "Gdzie ongi Odys tyle żertwił wolich ćwierci,", + "74643": "Czy też u nóg Odysa prosić się od śmierci?", + "74644": "Wątpiącemu ta rada mądrzejszą się wyda,", + "74645": "Żeby po prostu upaść do nóg Laertyda.", + "74646": "Więc formingę dłubaną postawił na ziemi", + "74647": "Między krużem a krzesłem z gwoźdźmi srebrzystemi,", + "74648": "Po czym sam się rzucając do nóg gospodyna,", + "74649": "Przepraszał, przysięgając, że nie jego wina.", + "74650": "„Na klęczkach — rzekł — Odysie, proszę cię za sobą;", + "74651": "Nie zabijaj mnie! Sam byś okrył się żałobą,", + "74652": "Gdybyś zabił pieśniarza, co ludzi i bogi", + "74653": "Opiewał. Jam samouk. Bóg wszczepił dar drogi", + "74654": "W moją duszę, więc będę i dla cię miał pieśnie", + "74655": "Jak dla boga, a ino nie gub mnie tak wcześnie!", + "74656": "Zapewne już Telemach, twój syn, ci to mówił,", + "74657": "Żem tu nie wszedł do zamku, abym się obłowił,", + "74658": "Anim też z własnej chęci śpiewał do biesiady;", + "74659": "Możniejsi przymusili, i nie było rady!”", + "74660": "Słysząc to Telemachos, świętą natchnion mocą,", + "74661": "Wobec groźnego ojca przybiegł mu z pomocą:", + "74662": "„Stój — rzecze — on nie winien, nie podnoś nań miecza!", + "74663": "I Medona keryksa ochroń! Jego piecza", + "74664": "Czuwała tu nade mną od latek dziecinnych.", + "74665": "Chybaby biedak zginął przypadkiem z rąk innych,", + "74666": "Może z rąk Filojtiosa poległ lub pastucha,", + "74667": "Lub twoich, gdyś tu w izbie wrzał jak zawierucha”.", + "74668": "Usłyszał jego mowę Medon, co ukryty", + "74669": "Pod stołkiem, wraz z innymi nie został zabity.", + "74670": "Odziany w skórę wołu zarzniętego świeżo,", + "74671": "Wylazł, i to pokrycie zrzucił z siebie chyżo,", + "74672": "Po czym do Telemacha przyskoczył, za nogi", + "74673": "Objął go, i o litość zaklina na bogi:", + "74674": "„Otóż jestem, proś za mną, tyś dobra dziecina!", + "74675": "Niech mnie gniewny twój rodzic mieczem nie zarzyna!", + "74676": "Wiem ja, że się na gachy burzy jego serce,", + "74677": "Bo go zdarli, a ciebie mieli w poniewierce”.", + "74678": "Na to mądry Odysej uśmiechnął się z lekka:", + "74679": "„Nie troszcz się, on twój zbawca i twoja opieka;", + "74680": "Wiedzże o tym i ludziom opowiadaj innym,", + "74681": "Że złym być mniej pociechy niźli dobroczynnym.", + "74682": "A teraz idźcie sobie, ty z gęślarzem, oba", + "74683": "W przysionek, na dziedziniec, gdzie się wam podoba,", + "74684": "Póki po tej tu rzezi porządku nie zrobię”.", + "74685": "Skończył, a ci dwaj z izby zaraz poszli sobie", + "74686": "I usiadłszy w dziedzińcu u stopni ołtarza,", + "74687": "Oglądali się trwożnie, czy im śmierć zagraża.", + "74688": "Odys tymczasem pilnie zamek przepatrował,", + "74689": "Czy się gdzie jaki żywy przed śmiercią nie schował!", + "74690": "Lecz wszystkich znalazł krwawym owalanych błotem,", + "74691": "Leżących na podłodze jak ryby pokotem,", + "74692": "Kiedy to z morskich toni na strome wybrzeże", + "74693": "Rybacy wielookie wyciągną więcierze;", + "74694": "Porzucone na piasku ryby w morze rwą się,", + "74695": "A ty je swym promieniem zabijasz, Heliosie.", + "74696": "Podobnież też i w izbie trup przy trupie leżał,", + "74697": "Gdy Odys taki rozkaz synowi powierzał:", + "74698": "„Piastunkę Eurykleję co prędzej mi przyślij,", + "74699": "Abym jej to powiedział, co cięży na myśli”.", + "74700": "Pełniąc ojcowski rozkaz, biegł Telemach skory", + "74701": "Do Euryklei, skrobiąc we drzwi jej komory:", + "74702": "„Wstawaj, dobra babuniu! Jako ochmistrzyni,", + "74703": "Co nad dworskimi dziewki ład trzyma i czyni,", + "74704": "Potrzebna jesteś ojcu; śpieszże się, starucho!”", + "74705": "Nie była na głos jego Eurykleja głuchą,", + "74706": "Bo zaraz się otwarły drzwi schludnej izdebki,", + "74707": "I wyszła, za mołojcem zbierając krok krzepki.", + "74708": "Odysej, kiedy przyszli, kurzem i posoką", + "74709": "Okryty stał wśród trupów — istny lew na oko,", + "74710": "Kiedy to dumnie kroczy, zjadłszy w polu byka,", + "74711": "Z kudłów piersi, z warg obu czarna krew mu ścieka", + "74712": "A ślepia ogniem gorą: takim był w tej dobie", + "74713": "Odys mając zbroczone ręce, nogi obie.", + "74714": "Mamka, ujrzawszy trupy i tę powódź krwawą,", + "74715": "Chciała krzyknąć, zdziwiona tą nadludzką sprawą,", + "74716": "Lecz Odys ją powstrzymał w niewczesnej radości", + "74717": "I staruszce te słowa powiedział w krótkości:", + "74718": "„Ciesz się w sercu, kobieto, lecz waruj się krzyków!", + "74719": "To grzech cieszyć się głośno z biednych nieboszczyków.", + "74720": "Sąd bogów już ich pobił, własne struły zbrodnie,", + "74721": "Bo po każdym człowieku deptali niegodnie,", + "74722": "Czy dobry, czy ladaco, bez żadnej różnicy;", + "74723": "Przeto są ukarani ciężko swawolnicy.", + "74724": "A teraz licz mi dziewki wszystkie, co we dworze,", + "74725": "Ile skrewiło, ile uczciwych być może”.", + "74726": "Na to mu Eurykleja: „Każesz miły synku,", + "74727": "Więc opowiem ci prawdę czystą bez przyczynku:", + "74728": "We dworze do pięćdziesiąt wszystkich niewiast liczą,", + "74729": "Które się w różnych pracach białogłowskich ćwiczą,", + "74730": "Jak służbę robić doma i jak czesać wełnę.", + "74731": "Dwanaście z nich popadło w bezwstydy zupełne", + "74732": "I nie dość, że mnie, starej, posłusznymi nie są,", + "74733": "Ale nieraz na samą panią się podniesą.", + "74734": "Wprawdzie syn twój już wyszedł z małego chłopięcia,", + "74735": "Wżdy matka nie pozwala takiego zajęcia,", + "74736": "By rządził niewiastami. Lecz pozwól mi, panie,", + "74737": "Skoczę na górę przerwać małżonce twej spanie,", + "74738": "Które widno bóg jakiś na oczy jej zsyła”.", + "74739": "Odysej ją powstrzymał: „Ot byś nie budziła!", + "74740": "Czekaj jeszcze, i przyślij wprzód te dziewki do mnie,", + "74741": "Co dom mój zbeszcześciły, żyjąc tak ułomnie”.", + "74742": "To jej rzekł, a piastunka wybiegła z świetlice,", + "74743": "Zganiać na pański rozkaz one służebnice.", + "74744": "On zaś syna i obu pastuchów ku sobie", + "74745": "Przywołał, i zagadał do nich w tym sposobie:", + "74746": "„Teraz trupy wynosić kobiety pomogą,", + "74747": "A potem pomyć stoły i stołki chędogo", + "74748": "Mokrą gąbką, by ze krwi nie zostało śladu.", + "74749": "A kiedy wszystko w izbach powróci do ładu,", + "74750": "Wyprowadzić mi z domu owe białogłowy", + "74751": "I tam, gdzie szopa stoi a okap zamkowy,", + "74752": "Pobić mieczem do nogi, wywlec duszę z ciała,", + "74753": "By im wiecznie z pamięci rozkosz wywietrzała", + "74754": "Pokątnie wyprawiana z tymi rozpustniki”.", + "74755": "Skończył; wtem całą hurmą wszeteczne podwiki", + "74756": "Weszły. W głos wyjąc, we łzach pływając obfitych,", + "74757": "Zaczęły z izby gachów wynosić zabitych", + "74758": "I składać ich w przysionku warownego dworca", + "74759": "Kupą, jeden na drugim. Odys, by dozorca,", + "74760": "Stał nad nimi, do pracy naganiał niemiłej.", + "74761": "Potem dziurkowatymi gąbkami krew zmyły", + "74762": "Ze stołów i ze stołków. Podłogę komnaty", + "74763": "Trzeba było też czyścić, więc się do łopaty", + "74764": "Wziął Telemach z pastuchy: w trzech żwawsza robota.", + "74765": "A dziewki wszystkie śmieci wyniosły za wrota.", + "74766": "Owoż gdy krwi wylanej nie było ni śladu,", + "74767": "A cały dworzec pański powrócił do ładu,", + "74768": "Wyprowadzili z izby one białogłowy", + "74769": "I tam, gdzie szopa stoi a okap zamkowy,", + "74770": "Zapędzili w kąt ciasny, że nie ma sposobu", + "74771": "Wyjścia stamtąd. Telemach wtenczas rzekł do obu", + "74772": "Pastuchów: „O, zaprawdę, miecza ani ruszę!", + "74773": "Zbyt on czysty na brudne tych wszetecznic dusze,", + "74774": "Co mnie i matce mojej umknęły dość sławy,", + "74775": "A z gachami trzymały sojusz tak nieprawy!”", + "74776": "Rzekł — i linę z okrętu, co miał dziób modrawy,", + "74777": "Jednym końcem przywiązał do słupa wystawy,", + "74778": "A drugim do komina, wysoko, by one", + "74779": "Ziemi dostać nie mogły, będąc powieszone.", + "74780": "A jak stado gołębi lub drozdów popadnie", + "74781": "W sidełka, w gąszczy chaszczów zastawione zdradnie,", + "74782": "Gdzie na noc dążąc, smutne znajdują łożysko:", + "74783": "Takie i z onych niewiast było widowisko,", + "74784": "Kiedy jedna przy drugiej i głowa przy głowie", + "74785": "Wisiały tam na linie jak owi ptaszkowie,", + "74786": "Każda z sznurkiem na szyi, zduszona cichutko,", + "74787": "Coś nogami zadrgawszy w powietrzu, lecz krótko.", + "74788": "Potem i Melantiosa koziarza przywlekli.", + "74789": "Ostrą miedzią usz dwoje i nos mu odsiekli,", + "74790": "Toż wyrwawszy część wstydną psom cisnęli w gardła,", + "74791": "W końcu na rękach, nogach złość się ich wywarła.", + "74792": "Omywszy sobie ręce i nogi zjuszone,", + "74793": "Szli na dworzec Odysów, bo dzieło skończone.", + "74794": "Właśnie Odysej mówił Euryklei starej:", + "74795": "„Przynieś siarki, co klątwę odczynia i czary,", + "74796": "Toż ognia, bym wykadził komnaty; a razem", + "74797": "Powiedz Penelopei, za moim rozkazem", + "74798": "By się spieszyła tutaj z pannami dworskimi,", + "74799": "A i drugie niewiasty niech stawią się z nimi”.", + "74800": "Na to mu Eurykleja, piastunka sędziwa:", + "74801": "„Dobrze, mój synu! Mądrość przez cię się odzywa.", + "74802": "Lecz wprzód trzeba, by chlajnę i płaszcz przynieść dla cię,", + "74803": "Byś się dłużej nie świecił w tym podartym gracie,", + "74804": "Jeszcze tu na komnatach: zgorszenie nie lada!”", + "74805": "Na to jej Odyseusz mądry: — „Słuszna rada;", + "74806": "Lecz wprzódy niech mi ogień rozpalą tu duży”.", + "74807": "Rozkazał. Eurykleja pilnie panu służy:", + "74808": "Przyniosła ognia, siarki, i Odys dokoła", + "74809": "Kadził w izbie, w przysionku, w całym dworze zgoła.", + "74810": "Staruszka, pamiętając rozkaz Odysowy,", + "74811": "Szła na górę. zwoływać wierne białogłowy,", + "74812": "Które się wysypały z pochodniami w ręku,", + "74813": "Obstępując Odysa wśród szlochu i jęku,", + "74814": "Powitań, dłoń ściskając, a po głowie, twarzy,", + "74815": "Każda go serdecznymi całunkami darzy,", + "74816": "Że aż mu z rozrzewnienia na płacz się zebrało.", + "74817": "Serce Odyseusza każdą z nich poznało.", + "74818": "Pieśń dwudziesta trzecia", + "74819": "Penelopa rozpoznaje Odyseusza", + "74820": "Uradowaną starkę szybko nogi niosły", + "74821": "Na górę, gdyż do pani co tchu biegła w posły", + "74822": "Z wiadomością o mężu, że jest między nimi;", + "74823": "I u głów jej stanąwszy, rzekła słowy tymi:", + "74824": "„Zbieraj się, córko moja, a ujrzysz przed sobą", + "74825": "Tego, coś oblewała łzami każdą dobą.", + "74826": "Twój małżonek już wrócił! Tu, w zamku przebywa:", + "74827": "Wszystkich gachów zabiła ręka jego mściwa", + "74828": "Za najazd domu, gwałty, zmarnowane mienie,", + "74829": "Za syna poniewierkę i upokorzenie”.", + "74830": "Roztropna Penelopa odrzekła jej na to:", + "74831": "„Bogi cię nawiedziły snadź rozumu stratą!", + "74832": "Wszak im łatwo rozumnych szalonymi robić,", + "74833": "A szaleńców mądrości promieniem ozdobić!", + "74834": "Rozum twój się pomieszał, zawsze tak dorzeczny,", + "74835": "Że przynosisz mi drwiny na mój ból serdeczny", + "74836": "I pustą gadaniną przerywasz sen lekki,", + "74837": "Który łagodnym cieniem nakrył mi powieki.", + "74838": "Odkąd mego małżonka przy mnie tu nie stało,", + "74839": "Pierwszy raz tak mi dobrze, tak smacznie się spało.", + "74840": "Odejdź więc, i do dolnych powracaj pokoi.", + "74841": "O, gdyby którakolwiek z kobiet w służbie mojej", + "74842": "Śmiała przyjść z taką brednią i sen przerwać błogi,", + "74843": "Zaraz bym ją przegnała za mych komnat progi.", + "74844": "Wierzaj mi, li na ten raz starość twą szanuję”.", + "74845": "Eurykleja jej na to: „Lecz ja nie żartuję,", + "74846": "Córko moja najmilsza! Zawierz memu słowu!", + "74847": "Odysej już powrócił, pośród nas jest znowu!", + "74848": "Ów gość, ten pogardzony dziad, co w izbie siedział,", + "74849": "To był on, a Telemach wpierw już o tym wiedział,", + "74850": "Lecz ojca tajemnicy potąd nie wyjawił,", + "74851": "Póki ten butnych mężów nie starł i nie zdławił”.", + "74852": "Słysząc to, wyskoczyła z pościeli królowa,", + "74853": "Z radości starkę ściska, płacz przerywa słowa,", + "74854": "Ale się przezwycięża i tak mówi do niej:", + "74855": "„Mów, matko, lecz nie zmyślaj! O, niech cię bóg broni!", + "74856": "Jeżeli, jak powiadasz, on tu jest, już wrócił,", + "74857": "Czyżby na tłum zuchwalców sam jeden się rzucił?", + "74858": "Sam jeden, a ich taka zgraja się zebrała!”", + "74859": "Na to jej Eurykleja tak odpowiedziała:", + "74860": "„Nic nie wiem, jak to było: li przez grube mury", + "74861": "Dolatywał do komnat naszych jęk ponury,", + "74862": "Gdy ich w izbie mordował; a my, drżące z trwogi,", + "74863": "Siedziałyśmy zamknięte, póki syn twój drogi", + "74864": "Mnie stamtąd nie wywołał. Wchodzę z nim do izby", + "74865": "I widzę tam Odysa: w środku stał, wśród ciżby", + "74866": "Samych trupów, leżących na kamiennym toku.", + "74867": "Byłabyś się cieszyła z strasznego widoku:", + "74868": "Jak ten lew stał w pośrodku, wszystek w krwi i kurzu!", + "74869": "Teraz ich ciała leżą pod bramą w podwórzu,", + "74870": "On zaś siarczanym ogniem wziął się w izbach kadzić,", + "74871": "A mnie posłał, by ciebie czym prędzej sprowadzić.", + "74872": "Idź więc ze mną! Dwa serca znajdą się przy sobie,", + "74873": "Rozpłyną się z radości po długiej żałobie,", + "74874": "Bo najdroższe życzenia od razu spełnione:", + "74875": "On wraca do ojczyzny i zastaje żonę", + "74876": "I syna w zamku swoim, a gachy zbrodniarze", + "74877": "I sługi przeniewiercze mściwą ręką karze!”", + "74878": "Penelopa jej na to odrzekła roztropna:", + "74879": "„Do przedwczesnej radości jesteś zbyt pochopna!", + "74880": "Wiesz, że na jego powrót z utęsknieniem takiem", + "74881": "Czekano; ja najbardziej z synem jedynakiem;", + "74882": "Lecz co mówisz, to pewnie stało się inaczej;", + "74883": "Nie on to butne gachy uśmiercił; bóg raczej,", + "74884": "Zbrodniami ich oburzon, pobrał im żywoty,", + "74885": "Za pogardę zarówno dla złych, jak dla cnoty,", + "74886": "Bo każdym pomiatali, kto do nich kołatał.", + "74887": "Więc bóg głowy występne z karku ich pozmiatał,", + "74888": "A nie Odys; mój Odys gdzieś w stronie dalekiej", + "74889": "Stracił drogę powrotu i zgasł już na wieki!”", + "74890": "Eurykleja jej na to: „Zaniechaj tych mrzonek,", + "74891": "Córko, i tak nie gadaj! Jakżeby małżonek,", + "74892": "Który tam w dolnej izbie, przy ognisku siedzi,", + "74893": "Nie miał wrócić? Niedobrze, gdy się kto uprzedzi.", + "74894": "Cóż powiesz na tę bliznę — znak to niekłamliwy: —", + "74895": "Którą mu dzik na łowach zadał białokływy?", + "74896": "Myjąc go, jam poznała znak ten na goleniu", + "74897": "I chciałam ci powiedzieć, ale w okamgnieniu", + "74898": "Za gardło mnie pochwycił: tak bał się odkrycia.", + "74899": "Chodźmyż więc, w zastaw dam ci krew mojego życia!", + "74900": "Zabij mnie, jeśli kłamię, choćby w jednym słowie”.", + "74901": "Na to jej Penelopa roztropna odpowie:", + "74902": "„Matko! Wyroki boże są tak niezbadane!", + "74903": "Znasz ich wiele, a jednak nie wszystkie ci znane.", + "74904": "Więc zejdę ja do syna oglądać te zwłoki", + "74905": "Gachów i poznać tego, co spełnił wyroki!”", + "74906": "Rzekła, i schodząc, w myśli zaczęła układać,", + "74907": "Jak męża przyjąć: czy go z daleka wybadać,", + "74908": "Czy się rzucić na szyję, ucałować lice?", + "74909": "Więc gdy przez próg kamienny wstąpiła w świetlicę,", + "74910": "Siadła podal pod ścianą, od ognia olśnioną,", + "74911": "Naprzeciw Odyseja. On z głową zwieszoną", + "74912": "Siedział popod filarem, ciekawy w tej mierze,", + "74913": "Co mu powie małżonka, kiedy go spostrzeże.", + "74914": "Ona długo milczała, w walce sama z sobą:", + "74915": "Mąż-li to? Tak podobny twarzą i osobą —", + "74916": "To go znów ubiór lichy robi niepodobnym.", + "74917": "Aż Telemach się ozwał do niej głosem złobnym:", + "74918": "„Matko! Niedobra matko! Serce twoje z głazu.", + "74919": "Czemuż do mego ojca nie poszłaś od razu,", + "74920": "Lecz się boczysz i o nic nie pytasz go, matko?", + "74921": "Drugiej takiej małżonki w świecie znaleźć rzadko,", + "74922": "Co by tak uporczywie stroniła od męża,", + "74923": "Choć ten bied tyle przebył, trudów przezwycięża", + "74924": "I po latach dwudziestu do domu powraca!", + "74925": "Nikt się u ciebie, matko, serca nie domaca!”", + "74926": "Penelopa mu na to: „O, synu mój miły!", + "74927": "Jestem cała w zdumieniu, myśli się zmąciły;", + "74928": "Ani ust ja otworzyć mogę, ni go pytać,", + "74929": "Ni popatrzeć mu śmiało w oczy, by w nich czytać.", + "74930": "Lecz jeśli to Odysej, on, a nie kto drugi,", + "74931": "To wystarczy słów kilka rozmowy niedługiej,", + "74932": "Abyśmy się zbliżyli. Wszak oboje mamy", + "74933": "Pewne znaki, po których zaraz się poznamy”.", + "74934": "Uśmiechnął się Odysej boski na to słowo", + "74935": "I rzekł do Telemacha, zwracając się głową:", + "74936": "„Synu! Daj pokój matce, póki chęć ją zjima", + "74937": "Wybadać mnie, kto jestem; długo nie wytrzyma.", + "74938": "Szpetność to moja sprawia i te, ot, łachmany,", + "74939": "Że mną gardzi i myśli, żem jej mąż udany.", + "74940": "Lecz pono coś gorszego teraz nam zagraża,", + "74941": "Bo chociaż kto zabije człeka, co się zdarza,", + "74942": "Jakiego tam chudzinę, bez możnych mścicieli —", + "74943": "To ucieka, kraj rzuca, krewnych, przyjacieli.", + "74944": "A my kraju podpory, kwiat itackiej młodzi", + "74945": "W pień wyrżnęli — rzecz taka płazem nie uchodzi!”", + "74946": "Więc na to mu Telemach rzekł, roztropny młodzian:", + "74947": "„Ojcze, ty sam zaradzisz, boś mądrością odzian", + "74948": "Większą niż inni ludzie, sławę masz z rozumu,", + "74949": "Jaką ci nikt nie sprosta z śmiertelników tłumu,", + "74950": "Wszyscy pójdziem za tobą, tuszę nie na próżno,", + "74951": "Że znajdziesz w nas odwagę, gotowość usłużną”.", + "74952": "Jemu na to przebiegły Odysej odeprze:", + "74953": "„Powiem wam, co w tym razie sądzę za najlepsze:", + "74954": "Iść do łaźni, chitony przyodziać świąteczne,", + "74955": "Niewiasty niech też stroje przyobleką k'rzeczne!", + "74956": "Boski pieśniarz z formingą niechaj idzie przodem", + "74957": "I gra, a wy wesołym pląszcie korowodem,", + "74958": "By sąsiad lub przechodzeń idąc mimo bramy", + "74959": "Myślał, że tu wesele w zamku odprawiamy!", + "74960": "A tak o rzezi gachów nikt wpierw nie usłyszy", + "74961": "Tam w mieście, aż się schronim do wielkiej zaciszy,", + "74962": "Gdzie w drzew cieniu, co począć, swobodnie ułożym,", + "74963": "W niepewności natchnieniem kierując się bożym”.", + "74964": "Tak mówił i ten rozkaz prędko był spełniony.", + "74965": "Do łaźni się udano, przywdziano chitony,", + "74966": "Dziewki strojne przybyły, pieśniarz wziął do ręki", + "74967": "Gęśl drążoną, pobudził uroczymi dźwięki", + "74968": "Do pieśni i do pląsów im towarzyszących,", + "74969": "Aż zamek się rozlegał tętentem skaczących", + "74970": "Dziarskich chłopców i dziewek spiętych w piękne pasy.", + "74971": "Toż niejeden przechodzeń słysząc te hałasy", + "74972": "Rzekł do siebie: — Zapewne wesele królowej", + "74973": "Z którym kniaziem! Niestałeż to te białogłowy!", + "74974": "Pilno jej dom porzucić, bo nawet nie czeka,", + "74975": "Nim ten pierwszy małżonek powróci z daleka. —", + "74976": "Tak gwarzyli przechodnie, prawdy nieświadome.", + "74977": "A tymczasem we dworze wierna Eurynome", + "74978": "Kąpała Odyseja, oliwą wyciera,", + "74979": "W piękny chiton i faros przepyszny ubiera.", + "74980": "Zaś Atena urokiem oblicze mu wieńczy,", + "74981": "Daje wzrost członkom, krzepkość oraz czar młodzieńczy,", + "74982": "Ze skroni bujnych włosów kędzior mu rozwinie", + "74983": "Podobny do hiacyntów. A jako naczynie", + "74984": "Srebrne złotem obleka złotnik biegły w sztuce,", + "74985": "Bo mistrzował mu Hefajst z Ateną w nauce,", + "74986": "Więc też cudne wychodzą dzieła z mistrza ręki —", + "74987": "Tak samo i bogini w uroki i wdzięki", + "74988": "Przyoblekła Odysa, że gdy wyszedł z łaźni,", + "74989": "Postacią przypominał niebian najwyraźniej.", + "74990": "Wyszedł i zasiadł w krześle, gdzie i pierwej siedział", + "74991": "Naprzeciw cnej małżonki, i to jej powiedział:", + "74992": "„Dziwna z ciebie niewiasta! Bóstwa tobie dały", + "74993": "Odmienne niż u płci twej serce, bo ze skały.", + "74994": "Któraż by mogła stronić od własnego męża,", + "74995": "Gdy ten losów zawziętość w końcu przezwycięża", + "74996": "I po latach dwudziestu jawi się w swym dworze?", + "74997": "Piastunko! Ściel mi łóżko; sam się w nie położę,", + "74998": "Sam jeden, gdyż kamienne serce w tej kobiecie!”", + "74999": "Na to mu Penelopa rzekła: „Źle mówicie!", + "75000": "Ni mnie pycha, ni wzgarda trzyma w oddaleniu —", + "75001": "Postać męża wyryta mocno w mym wspomnieniu,", + "75002": "Wiem przecież, jak wyglądał, i widzę go prawie", + "75003": "Stąd odpływającego na wioślanej nawie.", + "75004": "Dobrze więc, Euryklejo! Ściel dla niego łoże", + "75005": "Nie w tej, którą zbudował, sypialnej komorze,", + "75006": "Ino wynieś je stamtąd, naściel skór baranich,", + "75007": "Do przykrycia wojłoków, chlajnów nakładź na nich”.", + "75008": "Chcąc męża z mańki zażyć, tak mówiła pani.", + "75009": "Lecz Odys przerwał gniewny: „O, jakże mnie rani,", + "75010": "Kobieto, twoja mowa! I któż to przestawił", + "75011": "Moje łóżko? Kto ruszył? Tego by nie sprawił", + "75012": "I najświadomszy rzeczy; chyba moce boże", + "75013": "Mogłyby cudem ruszyć z miejsca moje łoże,", + "75014": "Ale nikt żywy, nawet z siłą nadzwyczajną,", + "75015": "Gdyż jedną w nim przeszkodę zamknąłem był tajną,", + "75016": "Kiedym sam wyciosywał to łoże przedziwne.", + "75017": "W dziedzińcu stało wielkie tam drzewo oliwne,", + "75018": "Grube jak filar jaki, rozłogie i ciemne;", + "75019": "Jam wkoło oliwnika wzniósł ściany kamienne,", + "75020": "Dach zasklepił, drzwi wprawił z silnych tramów zbite", + "75021": "I na naszą sypialnię przeznaczył tę klitę.", + "75022": "Potem ściąwszy koronę drzewa gęstolistą,", + "75023": "Sam pień aż do korzenia ociosałem czysto,", + "75024": "Zrównałem ostrzem miednym gładko i pionowo,", + "75025": "A więc noga do łoża była już gotową;", + "75026": "W której świdrem na wylot wykręciwszy dziury,", + "75027": "Wyładziłem łożnicę wspaniałej struktury,", + "75028": "Zdobiąc ją w kość słoniową, toż srebrem i złotem,", + "75029": "Wreszcie kraśnych rzemieni obciągając splotem.", + "75030": "Oto masz znak dokładny, lecz nie wiem doprawdy,", + "75031": "Czy moje łoże stoi tam, gdzie stało zawdy,", + "75032": "Czy też je kto poruszył, gwoli przeniesienia", + "75033": "Odrąbał pniak oliwny spodem, od korzenia?”", + "75034": "Tak rzekł. W niej serce drżało, zadrżały kolana,", + "75035": "Gdy wyszła tajemnica jemu i jej znana.", + "75036": "Ze łzami się w małżeńskie objęcia rzuciła", + "75037": "Garnąc k'sobie, a twarz mu całując mówiła:", + "75038": "„Nie miej mi tego za złe! Tyś przecie, mój drogi,", + "75039": "Zawsze słynął mądrością. Bogów wyrok srogi", + "75040": "Padł na nas i rozdzielił: dni młodych wesele", + "75041": "Nie przeciągło się w starość dla nas w tym rozdziele!", + "75042": "Niechże cię gniew nie zżyma ani rozżalenie!", + "75043": "Żem cię nie powitała na pierwsze wejrzenie,", + "75044": "Bo nie mogłam obawy wybić sobie z głowy,", + "75045": "Że może przyjść ktokolwiek i chytrymi słowy", + "75046": "Zwieść mnie. Tyle oszustów włóczy się po świecie!", + "75047": "Wszakże ten obcy gładysz nie byłby zwiódł przecie", + "75048": "Heleny, Kronijowej córy z Argos księżny,", + "75049": "Gdyby była przeczuła, że Achiw orężny", + "75050": "Pójdzie po nią, odbije porwaną niegodnie —", + "75051": "Lecz z poduszczeń bogini spełniła tę zbrodnię", + "75052": "I serce jej okropnej winy nie przeczuło,", + "75053": "Z której i nam niedoli pasmo się wysnuło.", + "75054": "A teraz gdyś dokładnie znaki opowiedział", + "75055": "Łożnicy naszej — o czym nikt z ludzi nie wiedział", + "75056": "Krom nas dwojga i jednej służebnej jedynej,", + "75057": "Aktoris, mej wyprawnej, danej od rodziny,", + "75058": "Która zawsze sypialnej komory drzwi strzegła —", + "75059": "Nie wierząc ci z początku, teraz-em uległa”.", + "75060": "To rzekła jemu w sercu zebrawszy tęsknice.", + "75061": "Płacząc w objęciach trzymał drogą połowicę.", + "75062": "A jak żeglarze ziemi cieszą się widokem,", + "75063": "Których nawę Posejdon na morzu szerokiem", + "75064": "Burzą i bałwanami roztrzaskał na szczęty —", + "75065": "Więc owi, co przez wzdęte przedrą się odmęty,", + "75066": "Ku lądowi, słonawym obwalani błotem,", + "75067": "Jakże radośnie na brzeg wyskakują potem —", + "75068": "Z taką radością męża powitała żona,", + "75069": "Dwojgiem śnieżystych ramion garnąc go do łona.", + "75070": "I byliby kwilili do Jutrzenki złotej,", + "75071": "Lecz Pallas przedłużyła dla nich te pieszczoty,", + "75072": "Bo kres nocy przeciągła, i rydwan Eosy", + "75073": "Z Lampem i Faetonem nie wbiegł na niebiosy", + "75074": "Od brzegu oceanu: ona go wstrzymała;", + "75075": "I Eos blaski swoje nieprędko rozsiała.", + "75076": "Więc Odysej tak mówił do małżonki swojej:", + "75077": "„Oj, jeszcze wiele przeszkód na drodze mi stoi!", + "75078": "Trzeba walczyć, robota ogromna mnie czeka,", + "75079": "I wiele niebezpieczeństw, sprawa to nielekka!", + "75080": "Niegdyś duch Tejresjasza to mi przepowiadał,", + "75081": "Kiedym w gmachy Aisa zaszedł, wieszcza badał", + "75082": "O własną moją dolę i mych towarzyszy,", + "75083": "Lecz pora iść do łoża, aby w nocnej ciszy", + "75084": "Na wygodnej pościeli błogiego snu zażyć”.", + "75085": "Roztropna Penelopa zaczęła znów gwarzyć:", + "75086": "„Łoże wnet ci pościelą, skoro to żądanie", + "75087": "Twoim jest, gdy raczyli wrócić cię niebianie", + "75088": "W dom twój własny, na ziemię ojczystą, rodzinną.", + "75089": "Lecz bogi cię natchnęły myślą jakąś inną,", + "75090": "Wspomniałeś coś o walce — choć dowiem się o tem", + "75091": "Później — to wolę wiedzieć zaraz niźli potem”.", + "75092": "Na to odrzekł jej Odys: „Moja ty niebogo,", + "75093": "Czemu chcesz gwałtem wiedzieć tę prawdę złowrogą?", + "75094": "Słuchaj, wszystko opowiem, co kiedyś się zdarzy,", + "75095": "Ciebie to nie pocieszy, a i mnie nie plaży:", + "75096": "Wiedz zatem, że mi kazał iść w dalekie ziemie", + "75097": "Obcych ludów i w ręku dźwigać wiosła brzemię,", + "75098": "Póki ludzi nie znajdę, którzy nic nie wiedzą", + "75099": "O morzu, którzy strawę niesoloną jedzą,", + "75100": "Czerwonodziobych łodzi nie znają też wcale", + "75101": "Ni wioseł, istnych skrzydeł muskających fale —", + "75102": "Więc, abym się nie zmylił, tak mi rzekł dokładnie,", + "75103": "Że jeśli kto wśród obcych widząc mnie zagadnie,", + "75104": "Czy na barkach łopatę dźwigam — zaraz brzemię", + "75105": "Złożę i wygładzone wiosło wbiję w ziemię…", + "75106": "A Posejdon ode mnie, wielki mórz władyka,", + "75107": "Dostanie na ofiarę wieprza, kozła, byka,", + "75108": "Po czym wrócę i sute dam bogom ofiary", + "75109": "Zamieszkującym niebios niezmierne obszary", + "75110": "I innym po kolei. Na mnie zaś przez morze", + "75111": "Przyjdzie śmierć i zagrabi, gdy starość mnie zmoże", + "75112": "Z pośrodka moich ludów, którym szczęście dałem.", + "75113": "Oto masz, co z proroczych ust wieszcza słyszałem”.", + "75114": "Na to mu Penelopa: „O, jeśli bogowie", + "75115": "Dadzą żyć długie lata i dadzą ci zdrowie —", + "75116": "Ufajmy, że po smutkach szczęście się przymili”.", + "75117": "Takie tam między sobą rozmowy toczyli.", + "75118": "Tymczasem Eurykleja z klucznicą co żywo", + "75119": "Ścielą łoże: do słania świeci im łuczywo.", + "75120": "A gdy z miękkich kobierców usłały już łoże,", + "75121": "Starka odeszła na noc spać w swojej komorze,", + "75122": "Eurynoma zaś, jako straż sypialni miała,", + "75123": "Szła naprzód i pochodnią państwu przyświecała.", + "75124": "Zawiódłszy ich, odeszła. A tak stadło one", + "75125": "Znalazło się w swym dawnym łożu połączone…", + "75126": "Telemach spał po pląsach; wolarz z świnopasem", + "75127": "Poszli spać i kobiety miłym się wywczasem", + "75128": "Pokrzepiały. Co żyło, usnęło w zamczysku.", + "75129": "Li ich dwoje po słodkim miłości uścisku", + "75130": "Długo jeszcze czuwało. Ona swoje biedy", + "75131": "Rozpowiadała jemu: co cierpiała wtedy,", + "75132": "Gdy musiała na gachów patrzyć się rozpustę,", + "75133": "Jak się o nią starając bili woły tłuste", + "75134": "I barany, a wina co poszło na stoły!", + "75135": "On zaś jej rozpowiadał swe nędze, mozoły,", + "75136": "Jak go los prześladował, jak się z nim borykał,", + "75137": "Co sam ludzi uśmiercił, co im nadopiekał!", + "75138": "Słuchała go z rozkoszą i od sennych mrzonek", + "75139": "Broniła się, aż skończył powieść swą małżonek.", + "75140": "A mówił jej, jak najpierw pogromił Kikony,", + "75141": "Jak w żyzny Lotofagów kraj był zapędzony,", + "75142": "Jak się Kyklop z nim obszedł, jak nad okrutnikiem", + "75143": "Mścił się za kilku druhów zżartych jednym łykiem,", + "75144": "Jak potem u Eola dobrze był przyjęty,", + "75145": "Opatrzony na drogę: ale los zawzięty", + "75146": "Nie dał mu wrócić do dom. Burza się zerwała", + "75147": "I okręty na morze daleko zagnała.", + "75148": "Jak znów aż w lajstrygońskie zaszedł Telefile,", + "75149": "Gdzie nawy stracił, mężów zabito mu tyle,", + "75150": "Że ledwo z łodzią uszedł, w takich był obrotach,", + "75151": "Opowiadał o Kirki czarodziejskich psotach,", + "75152": "Jak od niej w Hadesowe zabiegł gmachy ciemne", + "75153": "Pytać ducha Tejreja o losy tajemne", + "75154": "I jak tam towarzyszów dawnych spotkał grono", + "75155": "I duszę matki swojej, matkę swą rodzoną.", + "75156": "Dalej, jak słyszał syren czarowne śpiewanie,", + "75157": "W błędne skały zajechał, w Charybdy otchłanie,", + "75158": "Do Skilli skowyczącej, gdzie ginie, kto wpadnie.", + "75159": "Mówił, jak druhy stado Heliosa szkaradnie", + "75160": "Wyrżnęli — jak w łódź jego Zeus uderzył gromem,", + "75161": "Aż wszyscy towarzysze śmierć w morzu łakomym", + "75162": "Znaleźli, a on jeden uszedł strasznej Kerze", + "75163": "I dobrnął do Ogigii, gdzie Kalypso bierze", + "75164": "Pod swoją go opiekę, ugaszcza w jaskini", + "75165": "Lat wiele i chce gwałtem, by się został przy niej", + "75166": "Jak małżonek — a za to chce mu dać nagrodą", + "75167": "Nieśmiertelność i postać wiecznie, wiecznie młodą.", + "75168": "Lecz się jej nie udało sobie go zniewolić.", + "75169": "Stamtąd się do Feaków przedarł i przebolić", + "75170": "Musiał wiele w tej drodze. Feacy go prawie", + "75171": "Jak bożka przyjmowali i na lotnej nawie", + "75172": "Odprawili do domu, na ostrów rodzinny,", + "75173": "W złoto, spiż opatrzywszy, w szaty i sprzęt inny —", + "75174": "Kiedy słów tych domawiał, sen przyszedł nań błogi,", + "75175": "Ubezwładnił i duszne uciszył w nim trwogi.", + "75176": "Wtem myśl inna zajęła Pallas sowiooką.", + "75177": "Bo skoro przewidziała, że Odys głęboko", + "75178": "Usnął i przy małżonce wywczasu używa,", + "75179": "Zaraz znad oceanu Eosę przyzywa,", + "75180": "Aby złotego światła rozlewała strugi.", + "75181": "Odys z miękkiego łoża porwał się jak długi,", + "75182": "I rzekł do swej małżonki: „Żono, do tej chwili", + "75183": "Oboje my goryczy czarę wychylili;", + "75184": "Tyś tu mnie wyglądała we łzach i tęsknocie,", + "75185": "Lecz mnie, jakkolwiek sercem wciąż rwałem się do cię,", + "75186": "Zeus nie puszczał, a bogi dręczyli bez miary.", + "75187": "Teraz, gdy nas złączyły małżeńskie kotary,", + "75188": "O tym, co mi zostało z mienia, miej starunek!", + "75189": "O bydło i o trzodę mniejszy mam frasunek,", + "75190": "Bo co zjedli gachowie, wrócą mi po części", + "75191": "Achiwi — resztę złupię, jeśli się poszczęści,", + "75192": "U obcych, a tak znowu napełnię koszary.", + "75193": "Ja sam wnet śpieszę na wieś do ojca; mój stary", + "75194": "Laertes z utęsknieniem czeka na mnie, syna.", + "75195": "Ty zaś masz, choć przemądra z ciebie kobiecina,", + "75196": "Zaraz — bo pewnie ze dniem wieść w miasto dobieży,", + "75197": "Że tu pomordowanych gachów tyle leży —", + "75198": "Iść na górne komnaty z swymi białogłowy,", + "75199": "Siedzieć cicho, z obcymi unikać rozmowy”.", + "75200": "Rzekłszy to, wdział na barki przybory pancerne,", + "75201": "Obudził Telemacha i sługi swe wierne,", + "75202": "I kazał im co żywo stroić się w oręże;", + "75203": "Posłuszni — wnet stanęli w spiży oba męże.", + "75204": "Po czym otwarłszy bramę wyszli, prowadzeni", + "75205": "Przez Odysa.", + "75206": "Już niebo siało dość promieni.", + "75207": "Lecz ich Pallas Atene skryła w mgły obłoku:", + "75208": "Więc miastem się przemknęli, niewidzialni oku.", + "75209": "Pieśń dwudziesta czwarta", + "75210": "Pojednanie", + "75211": "Hermejas, bóg Kylleny, przypadł rączym lotem", + "75212": "Zwoływać duchy gachów. Miał on lśniącą złotem", + "75213": "W ręku laskę; niech dotknie nią śmiertelnych ludzi,", + "75214": "Kogo chce snem umorzy albo ze snu zbudzi.", + "75215": "Tą laską spędził dusze, z szmerem się porwały;", + "75216": "Podobnie nietoperze w norach świętej skały,", + "75217": "Byle jeden z nich odpadł od długiego splotu,", + "75218": "Z piskiem się porywają wszystkie wraz do lotu:", + "75219": "Z takim piskiem te dusze pomknęły tuż w ślady", + "75220": "Za wybawczym Hermesem w podziemne posady,", + "75221": "Mknąc mimo Okeanu, Leukady skał stromych,", + "75222": "Bram słonecznych i mimo siedzib snów znikomych,", + "75223": "Aż się na asfodelu dostały lewadę,", + "75224": "Gdzie mary nieboszczyków zamieszkują blade.", + "75225": "Tam na łące się zeszły z Achillowym duchem,", + "75226": "Z Patrokla, Amfilocha i tym sławnym zuchem", + "75227": "Ajasem, który wzrostem, postawą rej wodzi", + "75228": "Pośród nich, li Achilla tylko nie dochodzi,", + "75229": "Którego otaczały zawsze tych dusz grona.", + "75230": "Właśnie zbliżył się do nich cień Agamemnona —", + "75231": "Smutny był, koło niego kręciły się cienie", + "75232": "Tych, co w domu Ajgista śmierci przeznaczenie", + "75233": "Zmiotło i razem z królem dali swoje głowy.", + "75234": "Do nadchodzących duch się ozwał Achillowy:", + "75235": "„Atrydo, jam był pewien, że Zeus, władca gromu", + "75236": "Ze wszystkich mężów tobie więcej niźli komu", + "75237": "Sprzyjać winien, narodów rozlicznych hetmanie,", + "75238": "Tam pod Troją, gdzie Achiw cierpiał niesłychanie.", + "75239": "Więc i w ciebie nareszcie zgubny los ugodził,", + "75240": "Któremu ujść nie uszedł nikt, kto się urodził?", + "75241": "Czemuż cię w pełni chwały, na potęgi szczycie", + "75242": "Tam na polu trojańskim nie odbiegło życie?", + "75243": "Mogiłę by nad tobą usuli Achiwy", + "75244": "I syn twój sławą ojca świetniałby szczęśliwy,", + "75245": "Gdy dziś śmierć niepoczesna aż tu cię zawlekła”.", + "75246": "Na to Agamemnona dusza mu odrzekła:", + "75247": "„Szczęsny synu Peleja, o boski Achillu!", + "75248": "Choć ległeś pod Ilionem, a z tobą aż tylu", + "75249": "Cnych Achajów i Trojan głowy swoje dało,", + "75250": "Walcząc przy twoim ciele, które tam leżało", + "75251": "Wielkie w kurzu, już głuche na konne gonitwy,", + "75252": "Bój przy nim wrzał dzień cały, nigdy końca bitwy", + "75253": "Tej by nie było, gdyby nie deszczu potoki.", + "75254": "Więc z pola na okręty nieśliśmy twe zwłoki,", + "75255": "Złożywszy je na łożu obmyli na czyste", + "75256": "Letnią wodą, oliwą, z oczu łzy rzęsiste", + "75257": "Ciekły nam, a my włosy z głowy sobie rwali.", + "75258": "Wtem na wieść tę twa matka wyszła z morskiej fali", + "75259": "Z nimfami, i rozległ się jęk jej żałośliwy", + "75260": "Po wodach, aż ze strachu struchleli Achiwy,", + "75261": "Gotowi na te jęki schować się w okręty,", + "75262": "Gdyby był ich nie wstrzymał mąż mądrością święty,", + "75263": "Nestor, z dawna już słynny radą, doświadczeniem.", + "75264": "Owóż tak jął przed trwożnym mówić zgromadzeniem:", + "75265": "— Stójcie, Argeje! Czemu pierzchacie, Achaje?", + "75266": "To matka, patrzcie, z morskich odmętów powstaje", + "75267": "I w nimf gronie do syna zabitego spieszy.", + "75268": "Rzekł i zatrzymał popłoch pierzchającej rzeszy.", + "75269": "Córy srebrnowłosego Nereja te zwłoki", + "75270": "Obiegły, owinęły zaraz w płaszcz szeroki,", + "75271": "A muz dziewięć słodkimi głosy na przemiany", + "75272": "Zawodziło, i każdy Achiw był spłakany,", + "75273": "Tak do głębi się wzruszył tym żałosnym pieniem.", + "75274": "Dni, nocy siedemnaście nad twym przeznaczeniem", + "75275": "Płakali tak bogowie, jak my, ludzie prości;", + "75276": "A potem złożonemu na stosie w mnogości", + "75277": "Rznięto tłuste barany i byki rogate;", + "75278": "Trup twój płonął owinion w ambrozyjną szatę,", + "75279": "Wonnym miodem, oliwą płomień był sycony,", + "75280": "Huf witeziów otaczał ów stos zapalony,", + "75281": "Jedni pieszo, a drudzy w rydwanach zaprzężnych.", + "75282": "Walczyli i grzmiał łoskot od ciosów orężnych.", + "75283": "Toż gdy płomień Hefajsta strawił twoje szczęty,", + "75284": "Wcześnie twych białych kości popiół był zgarnięty", + "75285": "I winem skropion. Wtenczas mać twa, Achillesie,", + "75286": "Złoty dwuuszny dzbanek pomiędzy nas wniesie —", + "75287": "Dał go jej Dyjonizos, jak utrzymywała —", + "75288": "A dłoń mistrza Hefajsta dzban ten wykowała.", + "75289": "W nim twoje, bohaterze, złożono popioły", + "75290": "Z popiołami Patrokla zmieszane pospoły;", + "75291": "Antilocha zaś szczątki schowano osobno.", + "75292": "Po Patroklu najwięcejś kochał go podobno.", + "75293": "Więceśmy te popioły nakryli mogiłą,", + "75294": "Wojsko argejskie ziemię na nią nanosiło", + "75295": "Na sam brzeg, co w Hellespont sterczy wysunięty,", + "75296": "By z dala ją widziały mknące tam okręty", + "75297": "I żeglarze dzisiejszych, jak i przyszłych czasów.", + "75298": "Matka zaś poznosiła na pole zapasów", + "75299": "Dla Achiwów, co męstwa złożyli dowody,", + "75300": "Od boga wyproszone przecudne nagrody.", + "75301": "Kto widywał, jak wodza lub króla chowano,", + "75302": "Gdy mołojce na jego mogile tam staną", + "75303": "W zbrojach, gotowi bić się o nagrodę złotą,", + "75304": "Zdumiałby się ujrzawszy, z jaką to szczodrotą", + "75305": "Na cześć twoją Tetyda zniosła z nieba dary!", + "75306": "Bo też ciebie bogowie kochali bez miary!", + "75307": "Imię twoje po śmierci żyje, twoja chwała,", + "75308": "Achillesie, od ludu do ludu rozbrzmiała.", + "75309": "Mój los gorszy, choć końca tej wojny jam dożył,", + "75310": "Cóż gdy wracającego do domu Zeus zmorzył:", + "75311": "Ajgist mnie zamordował, żona mnie zabiła!”", + "75312": "Taka się między nimi rozmowa toczyła.", + "75313": "Wtem do nich Argobójca zbliżył się, a w ślady", + "75314": "Za nim mar zalotników nadleciał tłum blady.", + "75315": "Na spotkanie szli obaj królowie zdumieni.", + "75316": "I cień Agamemnona poznał wśród tych cieni", + "75317": "Duszę Amfimedona; Melenid ten walny", + "75318": "Gościł go, kiedy bywał na Itace skalnej —", + "75319": "Więc go Atryd zagabnął: „Przez jakie wyroki", + "75320": "Strąconyś, Amfimedzie, w te podziemne mroki", + "75321": "Z gronem mężów dobornych, równych sobie laty,", + "75322": "Za co to najpiękniejsze pozrywane kwiaty?", + "75323": "Czy Posejdon w okrętach potopił was może,", + "75324": "Kiedy wypuścił burzę i rozhukał morze?", + "75325": "Czy was ludzie pobili swej krzywdy się mszczące", + "75326": "Za bydło zrabowane i trzody na łące?", + "75327": "Czy broniąc żon i grodu was pozabijali?", + "75328": "Mówże! Wszak myśmy z sobą przyjaźń zawiązali,", + "75329": "Kiedym dom wasz nawiedził gościnnie przyjęty,", + "75330": "By namówić Odysa z nami na okręty,", + "75331": "Które Atryd Menelaj na Troję przywodził.", + "75332": "Cały miesiąc upłynął, nim się Odys zgodził", + "75333": "I dał namówić do tej dalekiej podróży”.", + "75334": "Na to Amfimedona dusza tak odwtórzy:", + "75335": "„Dzielny synu Atreja, cny Agamemnonie!", + "75336": "Mówisz iście, jak było. Przeto ci odsłonię,", + "75337": "Mój królu, całą prawdę. Powiem, jak się stało,", + "75338": "Że nas razem aż tylu głowy nasze dało.", + "75339": "Pod niebytność Odysa my do jego żony", + "75340": "Mieli się; lecz do żadnej nie skłania się strony,", + "75341": "Nie odmawia, nie broni, jedno zwleka śluby,", + "75342": "A tymczasem w skrytości pragnie naszej zguby.", + "75343": "Chytra taką wymyśla dla nas niespodziankę,", + "75344": "Że na krosnach nawlókłszy pasma jak na tkankę", + "75345": "W swej komorze, mówiła do zalotnej młodzi:", + "75346": "— Jeśli wam po Odysie o mą rękę chodzi,", + "75347": "To póki tego płótna nie skończę, nie prędzej", + "75348": "Ślub być może, bo żal by marnować mi przędzy.", + "75349": "Całun ten dla Laerta przeznaczam, gdy stary", + "75350": "Usnąwszy niezbudzonym snem pójdzie na mary.", + "75351": "Nie chcę, by mnie achajskie ganiły kobiety,", + "75352": "Gdyby on, pan tak wielki, leżał nie okryty”.", + "75353": "Tak mówiła i wszyscy wierzyli mądrosze.", + "75354": "Więc odtąd w dzień przy krosnach tkała tam po trosze,", + "75355": "A w noc przy żagwiach pruła, co we dnie utkała,", + "75356": "I tak nas przez trzy roki wciąż oszukiwała.", + "75357": "Gdy rok czwarty przyniosły pór odmienne lica,", + "75358": "Przez jedną z pokojówek wyszła tajemnica.", + "75359": "Wpadamy. Na gorącym uczynku schwytana,", + "75360": "Pruła to czasu nocy, co utkała z rana.", + "75361": "A więc chcący nie chcący skończyć jej wypadło.", + "75362": "A kiedy już utkany płaszcz i prześcieradło,", + "75363": "Wyprała — że jak słońce jak księżyc są czyste —", + "75364": "Wtem demon skądeś naniósł na łany ojczyste", + "75365": "Odysa, do pastuszej zagrody, co leży", + "75366": "Hen na końcu ostrowu. Do niego wraz bieży", + "75367": "Luby syn wracający na okręcie z drogi", + "75368": "Do Pylu piaszczystego. Więc oba te wrogi", + "75369": "Rzeź gachów uradzili między sobą w myśli.", + "75370": "Po czym przyszli do miasta, lecz nie razem przyszli.", + "75371": "Odys później, syn jego pospieszył tam wprzódy,", + "75372": "Króla zaś przebranego powiódł pasterz trzody.", + "75373": "A król miał postać dziada złamanego laty,", + "75374": "Szedł o kiju, na grzbiecie świeciły mu łaty.", + "75375": "Nikt z nas nie mógł Odysa poznać w tym człowieku,", + "75376": "Gdy się zjawił, nikt, nawet męże w starszym wieku.", + "75377": "Więc się nań posypały obelgi i krzesła.", + "75378": "Jakiś czas mężna dusza obrazę tę zniesła", + "75379": "Zadaną mu na własnych śmieciach, w własnym domu.", + "75380": "Lecz gdy go wolą swoją natchnął władca gromu,", + "75381": "Z pomocą Telemacha z izby wszystkie zbroje", + "75382": "Przeniósł w górną komnatę i zamknął podwoje,", + "75383": "Po czym w chytrym zamiarze podmówił swą żonę,", + "75384": "By przyniosła łuk jego i siekiery one", + "75385": "Do szermierki dla gachów, i do naszej zguby;", + "75386": "Bo nikt nie mógł cięciwy na kabłąk tak gruby", + "75387": "Napiąć, z nas nieszczęśliwych; zawiodła nas siła!", + "75388": "Lecz gdy łuk ten Odysa ręka pochwyciła,", + "75389": "Narobiliśmy krzyku i zewsząd wołano,", + "75390": "Aby, choć się napiera, łuku mu nie dano.", + "75391": "Lecz Telemach mu kazał dać łuk obnoszony.", + "75392": "Otóż gdy go Odysej chwycił w swoje szpony,", + "75393": "Jak nic napiął, przez ucha żelaz strzałę cisnął.", + "75394": "Na próg skoczył, wysypał pęk strzał — okiem błysnął", + "75395": "Okropnie i pociskiem Antinoja przeszył!", + "75396": "Na innych miotać strzały nieustanne śpieszył,", + "75397": "A celnie i morderczo — mąż padał na męża…", + "75398": "Snadź słoniła ich boga jakiegoś pawęża,", + "75399": "Bo wściekli wpadli na nas, wszystkich mordowali,", + "75400": "Kto tylko się nawinął, aż powstał jęk w sali", + "75401": "Zmieszan z łomotem czaszek; krew izbę zalała.", + "75402": "Tak my padli, Atrydo, wszyscy! Nasze ciała", + "75403": "Dotąd w zamku Odysa leżą nie grzebane.", + "75404": "Braciom naszym nieszczęście to jeszcze nieznane,", + "75405": "By przyszli krew z ran otrzeć, z jęki żałosnemi,", + "75406": "Jak przystoi, pogrzebać ciała nasze w ziemi”.", + "75407": "Tak odpowiedział na to cień Agamemnona:", + "75408": "„Odysie! Twoja dzielność już wynagrodzona,", + "75409": "Kiedyś mężem małżonki zdobnej w wielkie cnoty.", + "75410": "Zaprawdę niezrównane duszy jej przymioty!", + "75411": "Wierność od lat młodziutkich dochować umiała", + "75412": "Swojemu Odysowi! Wieczna, wieczna chwała", + "75413": "Czystej Penelopei! Na jej cześć niebianie", + "75414": "Natchną pieśni i cześć jej nigdy nie ustanie.", + "75415": "Nie zbrodniarka to z rzędu Tyndareja córy,", + "75416": "Co zabiła małżonka i w pieśni ponurej", + "75417": "Przejdzie do potomności, hańbiąc ród niewieści", + "75418": "Na wieki i te nawet, co warte są cześci!”", + "75419": "Tak rozmawiały z sobą mary nieboszczyków", + "75420": "W gmachu Hadesu, w głębi podziemnych tajników.", + "75421": "Tamci, wyszedłszy z miasta, mieli drogę krótką", + "75422": "Do zagrody Laerta. Ustroń tę milutką", + "75423": "Ongi nabył on dla się, sprawiał z potem czoła", + "75424": "W środku dziedzińca dwór stał; budynki dokoła", + "75425": "Gospodarskie mieszczące czeladkę roboczą,", + "75426": "Gdzie jadła i sypiała, pracując ochoczo.", + "75427": "Była tam i Sikelka, stara gospodyni,", + "75428": "Pielęgnująca pana swego w tej pustyni.", + "75429": "Wtem Odys rzekł do syna i pastuchów trzody:", + "75430": "„Wejdźcie do wrót tej pięknej przed nami zagrody", + "75431": "I sprawcie najtłustszego wieprzka na biesiadę!", + "75432": "Ja tymczasem do ojca poskoczę na zwiadę,", + "75433": "Czy mnie pozna, gdy stanę przed jego oczyma,", + "75434": "Czy — długo mnie nie widząc — w pamięci już nie ma?”", + "75435": "To rzekłszy, swej czeladzi oddał broń i zbroję.", + "75436": "A ci weszli za wrota; on zaś kroki swoje", + "75437": "Skierował wprost do sadu, by znaleźć tam ojca,", + "75438": "Lecz nigdzie wśród długiego nie spotkał ogrojca", + "75439": "Ni Doliosa, ni synów, ni sług Doliosowych,", + "75440": "Gdyż w pole poszli chrustów na płoty tarniowych", + "75441": "Naciąć, a stary Dolios sam im towarzyszy.", + "75442": "Więc li samego ojca znalazł w sadów ciszy,", + "75443": "Jak drzewko okopywał. Kubrak on na sobie", + "75444": "Miał brudny, połatany; skórą nogi obie", + "75445": "Obwinięte: od kolców i cierni obrona;", + "75446": "Na rękach rękawice, głowa otulona", + "75447": "W kaptur kozi; tak starzec w żałobie swej chadzał.", + "75448": "Widząc tedy Odysej — a wzrok go nie zdradzał —", + "75449": "Że ojciec wiekiem złaman, zjedzon bólem duszy,", + "75450": "Rozpłakał się, stanąwszy za pniem wielkiej gruszy,", + "75451": "I rozmyślał, co dalej ma począć, niepewny,", + "75452": "Czy się rzucić w objęcia, złożyć uścisk rzewny", + "75453": "I wyznać, że już wrócił w progi ojców lube,", + "75454": "Czyli też wpierw wybadać i wziąć go na próbę?", + "75455": "Ostatnie wątpiącemu najlepsze się zdało,", + "75456": "By przymówką wybadać tę duszę zbolałą.", + "75457": "I tak zrobił, i zaraz wprost do ojca kroczył,", + "75458": "Który, zgięty, dokoła szczepu ziemię tłoczył.", + "75459": "Więc podszedłszy ku ojcu rzekł syn znamienity:", + "75460": "„Starcze! Z ciebie ogrodnik, widzę, wyśmienity,", + "75461": "Wszędzie znać pilną rękę w uprawie tych sadów,", + "75462": "Tak koło fig, oliwek, grusz, jak winogradów.", + "75463": "Każdy szczep, każda grządka uprawna jak rzadko,", + "75464": "Jedno tylko zarzucę — przebaczy mi tatko! —", + "75465": "Że sam nie dbasz o siebie. Starzec, wiekiem zgięty,", + "75466": "Chodzi taki obdarty i nieogarnięty!", + "75467": "Pewnie nie za lenistwo pan o cię nie stoi —", + "75468": "Nie widać niewolnika przecież z twarzy twojej,", + "75469": "Owszem, coś królewskiego masz w całej postawie,", + "75470": "Ni to pan, co po łaźni i wytwornej strawie", + "75471": "Zażywa lekkiej drzemki, jak u starych zwyczaj.", + "75472": "Przeto mów mi, kto jesteś, z prawdą się nie sprzeczaj.", + "75473": "Kto cię trzyma parobkiem do pracy w ogrodzie?", + "75474": "Opowiedz to dokładnie, niech wiem w mej przygodzie,", + "75475": "Czy na wyspie Itace naprawdę stanąłem,", + "75476": "Jak przed chwilą z ust człeka jakiegoś powziąłem,", + "75477": "Który zresztą nie bardzo chętnie odpowiadał,", + "75478": "Chociem zagabł go grzecznie i dosyć nabadał", + "75479": "O mego tutaj druha, czy żyje, czy zdrowy,", + "75480": "Czy go skrył już na zawsze pomrok hadesowy?", + "75481": "Więc ci powiem, wyrazy moje zważaj ninie:", + "75482": "Miałem raz podróżnego u siebie w gościnie,", + "75483": "A nigdy przyjemniejszy gość z dalekiej strony,", + "75484": "Niźli on, w domu moim nie bywał goszczony.", + "75485": "Chełpił się, że w itackim ostrowie się rodził,", + "75486": "Że od syna Arkejsja, Laerta, pochodził.", + "75487": "Jam go w dom mój wprowadził, nie szczędził niczego", + "75488": "W przyjęciu dostatkami domu bogatego.", + "75489": "Na odjezdnem jam równą okazał szczodrotę:", + "75490": "Dałem mu siedm talentów warte sztuki złote,", + "75491": "Toż szczerozłoty krater kwiatami wzorzony,", + "75492": "Chlajnów dwanaście, przy tym kobierce, chitony", + "75493": "W takiej liczbie, więc płaszczów dwanaście przecudnych;", + "75494": "Cztery zaś białogłowy, biegłe w pracach tudnych", + "75495": "A urodne, sam wybrał, o com go też prosił”.", + "75496": "Na to rzekł ojciec, który z płaczu się zanosił:", + "75497": "„Przychodniu! Na Itace jesteś w rzeczy samej,", + "75498": "Gdzie pod władzą zuchwałych mężów tu stękamy.", + "75499": "Na próżno go szczodrymi dary obsypałeś;", + "75500": "O, czemuż go w Itace żywym nie zastałeś!", + "75501": "Byłby cię obdarował, podjął z gościnnością,", + "75502": "Odesłał — słuszność każe płacić wzajemnością.", + "75503": "Wszakże powiedz mi prawdę, po cóż byś ukrywał?", + "75504": "Dawnoż temu, jak gość ten w domu twym przebywał,", + "75505": "Ten syn mój nieszczęśliwy? Czemuż go nie stało!", + "75506": "Pewnie podal od ziemi ojców jego ciało", + "75507": "W morzu ryby już zjadły lub w polu zwierz srogi,", + "75508": "Albo ptactwo pożarło. Ciebie, synu drogi,", + "75509": "Rodzice ni pochować mogli, ni łzą zrosić,", + "75510": "Ani cna Penelopa żalów swoich głosić", + "75511": "Nad mężem konającym, ni zawrzeć mu powiek,", + "75512": "Jak każe święty zwyczaj, gdy umiera człowiek!", + "75513": "Teraz racz mi powiedzieć, niech się w tym oświecę:", + "75514": "Skądeś jest i gdzie twoi mieszkają rodzice?", + "75515": "Gdzie twój okręt, na którym tyś do nas zawinął?", + "75516": "Gdzie wioślarze? Na cudzym statku możeś płynął,", + "75517": "Że cię tu wysadziwszy, pognał w dalszą drogę?”", + "75518": "Odysej odrzekł na to: „Jeśli chcesz, więc mogę", + "75519": "O wszystkim zdać ci sprawę dokładnie i jasno.", + "75520": "Z Alybantu ja rodem; mam dom, ziemię własną.", + "75521": "Ojcem moim Afejdas, syn Polypemona;", + "75522": "Eperitem mnie zowią. Wręcz przeciwna strona", + "75523": "Była celem mej drogi, lecz demon mi szlaki", + "75524": "Zmieszał, i od Sikanii zagnał do Itaki.", + "75525": "Łódź zaś moja od miasta podal, w polu stoi.", + "75526": "Odys, pomnę, z ojczyzny oddalił się mojej", + "75527": "Lat pięć temu; z Alybu odpłynął stolicy.", + "75528": "Biedak! Choć na odjezdnem po jego prawicy", + "75529": "Przelatywały ptaki z pomyślną dlań wróżbą.", + "75530": "Jam też z sercem wesołym żegnał się z swym drużbą.", + "75531": "On również wesół; obaj z najlepszą otuchą,", + "75532": "Że nieraz się spotkamy z sobą nie na sucho!”", + "75533": "Rzekł, a starca owionął smutku dym zgryźliwy", + "75534": "Wziął z ziemi garść brudnego pyłu i włos siwy", + "75535": "Posypał nim, i łzami zalał się rzewnymi.", + "75536": "Odys wstrząsł się, nozdrzami parskał rozdętymi", + "75537": "Wyrzucając ból z serca na widok rodzica.", + "75538": "Skoczył doń, wziął w ramiona i całował lica:", + "75539": "„Ojcze! Jam to jest syn twój — mówił — syn zgubiony,", + "75540": "Który wraca po latach dwudziestu w te strony!", + "75541": "A więc łzom tym pofolguj, nie wzdychaj już więcej!", + "75542": "Krótko powiem, gdyż działać trzeba nam co prędzej,", + "75543": "Żem wszystkie zalotniki w pień wyciął w mym domu:", + "75544": "Nie uszli ci zuchwalce mściwego pogromu!”", + "75545": "Odpowiedział mu na to ojciec, Laert stary:", + "75546": "„Żeby mój Odys wrócił, rzecz trudna do wiary;", + "75547": "Pokaż znamię, a wtedy zaufam twej mowie”.", + "75548": "Na to mu bystromyślny Odysej odpowie:", + "75549": "„Ojcze mój! Na tę bliznę nasamprzód zwróć oko,", + "75550": "Którą odyniec kłami rozorał głęboko", + "75551": "Tam, w Parnasie, gdym z woli twojej i mej matki", + "75552": "Do Autolyka jeździł odebrać te datki,", + "75553": "Które mi był obiecał na me urodziny.", + "75554": "Teraz wskażę ci wszystkie drzewa i krzewiny,", + "75555": "Darowane mi niegdyś, gdym jeszcze dziecięciem", + "75556": "Za tobą wbiegł w te sady i słuchał z zajęciem,", + "75557": "Jak każde drzewo mianem nazywałeś innym;", + "75558": "Naparłem się był o nie z uporem dziecinnym,", + "75559": "A tyś mi grusz trzynaście, jabłoni dziesiątek,", + "75560": "Fig czterdzieści darował — tyle na początek;", + "75561": "Nadto pięćdziesiąt rzędów wina dostać miałem,", + "75562": "Rozpiętego na tykach pod słońca upałem,", + "75563": "Które się gronmi jagód okrywa w swej porze,", + "75564": "Gdy Zeus błogosławieństwo ześle z nieba boże”.", + "75565": "Starcowi biło serce, nogi pod nim drżały,", + "75566": "Skoro powziął z ust syna ten znak doskonały.", + "75567": "Rzucił mu się w objęcia i upadł w zemdleniu", + "75568": "Na pierś syna, i w jego zawisnął ramieniu.", + "75569": "A po chwili, gdy w niego duch wszedł i ocucił,", + "75570": "W uniesieniu radości takie słowo rzucił:", + "75571": "„O Zeusie! Snadź bogowie w niebie jeszcze władną,", + "75572": "Jeśli starli rozpustę gachów bezprzykładną.", + "75573": "Li o to strach mnie bierze, aby Itakanie", + "75574": "Hurmem nas nie napadli, nuż na ich wezwanie", + "75575": "Z miast kefaleńskich liczne nadciągną tu rzesze!”", + "75576": "Przemądry mu Odysej odrzekł ku pociesze:", + "75577": "„Nie trwóż się, niech się dusza twoja uspokoi:", + "75578": "Raczej wejdźmy do dworu, do siedziby twojej,", + "75579": "Gdzie Telemach, Eumajos z Filojtiem pastuchem", + "75580": "Już tam są i śniadanie przyrządzają duchem”.", + "75581": "Gdy to rzekł, ku domowi kroki swe zwrócili", + "75582": "I wnet pięknej komnaty progi przestąpili,", + "75583": "Gdzie Telemach z pomocą pastuchów co żywo", + "75584": "Krzątał się, wino mieszał i krajał mięsiwo.", + "75585": "Zaś Laert wszedł do łaźni, i tam bohatera", + "75586": "Wierna Sikelka myje, maściami naciera", + "75587": "I w czyste stroi szaty; a boska Pallada", + "75588": "Zbiegłszy doń, wraz królowi wspaniały wzrost nada,", + "75589": "Że się wydał barczystym i tęższym niż wprzódy.", + "75590": "Wyszedł z łaźni, a Odys myślał, że to cudy", + "75591": "I że jeden z olimpskich bogów się objawił;", + "75592": "Więc zwrócił się do ojca i te słowa prawił:", + "75593": "„Ojcze! Iście w tym bogów nieśmiertelnych sprawa:", + "75594": "Ten twój wzrost, to wejrzenie, ta dziarska postawa!”", + "75595": "Na to mądry Laertes synowi odpowie:", + "75596": "„Czemuż, Kronionie, Febie, Ateno, bogowie!", + "75597": "Taki, jaki-m Neriku wyłamywał bramy,", + "75598": "Wiodąc huf Kefaleńców — czemuż taki samy", + "75599": "Nie znalazłem się w zamku tam, wczorajszej nocy,", + "75600": "Pancerny, mordujący gachów z całej mocy,", + "75601": "Z wami razem? A byłbym napłatał niemało", + "75602": "Gaszych łbów, aż by serce w tobie się rozśmiało!”", + "75603": "Takie się między nimi toczyły rozmowy —", + "75604": "Lecz już przygotowany czekał stół godowy.", + "75605": "Więc na krzesłach i stołkach u stołu zasiedli,", + "75606": "Zabrali się do jadła i śniadanie jedli.", + "75607": "Wtem wszedł Dolios, staruszek, a z nim jego syny,", + "75608": "Zmęczone pracą w polu, skąd matka rodziny,", + "75609": "Ona stara Sikelka wraz ich przywołała,", + "75610": "Co syny swe karmiła, a o starca dbała.", + "75611": "Ci ujrzawszy Odysa, sercem go poznali.", + "75612": "I z podziwienia w izbie jakby wryci stali.", + "75613": "Ale Odys im posłał przyjazne wyrazy:", + "75614": "„Siadaj, starcze! W zdumieniu stoicie jak głazy?", + "75615": "Długo na was czekamy spragnieni i głodni,", + "75616": "Aby z wami biesiadę spożyć, ludzie godni”.", + "75617": "Na to Dolios wzniósł k'niemu ręce wycągnięte,", + "75618": "Dłonie króla całował wyż kostki ujęte", + "75619": "I takie doń obrócił słowa uskrzydlone:", + "75620": "„O drogi! Więc wróciłeś? Wraca, co stracone!", + "75621": "Nikt cię się nie spodziewał; niebo nam cię zsyła!", + "75622": "Witaj nam! Oby łaska bogów ci świeciła!", + "75623": "Lecz powiedz, niech wiem wszystko: azali twa żona,", + "75624": "Roztropna Penelopa, już uwiadomiona,", + "75625": "Żeś wrócił? Jeśli nie wie, wyślę gońca lotem”.", + "75626": "Bystry Odys mu na to: „Ona już wie o tem,", + "75627": "Więc się nie troszcz i zasiądź tu z nami pospołu!”", + "75628": "Rzekł, a staruszek usiadł w swym krześle do stołu.", + "75629": "Syny jego podobnież Odysa witali;", + "75630": "Przystąpiwszy, serdecznie w rękę całowali,", + "75631": "I zasiedli tuż obok swojego rodzicy.", + "75632": "Kiedy się tak krzepiono w biesiadnej świetlicy,", + "75633": "Przelatywała miasto Ossa wieścionośna", + "75634": "Głosząc, że wszystkich gachów spotkała śmierć sprośna.", + "75635": "Co posłyszawszy, rzesze ze wszech stron się zbiegły", + "75636": "I z krzykiem, płaczem, zamek Odysa obiegły,", + "75637": "Wynosząc z niego trupy i grzebiąc je w ziemi;", + "75638": "Ciała zaś z dalszych grodów, łodziami szparkiemi", + "75639": "Przewiezione, do swoich siedzib się dostały.", + "75640": "Na agorę pośpieszył potem ten tłum cały,", + "75641": "A doń się przyłączyło luda jeszcze więcej.", + "75642": "Wstał Eupejt i przemowę miał do tych tysięcy —", + "75643": "Bo śmierć syna boleśnie starzec uczuh w duszy,", + "75644": "Antinoja, którego Odys zabił z kuszy", + "75645": "Najpierwszego. — Więc starzec tak mówił ze łzami:", + "75646": "„Bracia! Srodze się człek ten obszedł z Achiwami!", + "75647": "Ongi młódź nam najlepszą ściągnął na swe statki", + "75648": "I te setki potopił, zgubił nasze dziatki;", + "75649": "Teraz cnych Kefaleńców w pień wyciął aż tylu!", + "75650": "Trzeba więc, nim morderca umknie stąd do Pylu", + "75651": "Lub do boskiej Elidy, gdzie Epeje władną,", + "75652": "Pomścić się, bo się hańbą zmażem bezprzykładną,", + "75653": "O której by ze zgrozą potomni mówili,", + "75654": "Gdyby tym, co nam synów i braci zabili,", + "75655": "Płazem uszło; ja sam bym życie zmierził sobie", + "75656": "Nie znajdując spoczynku, chyba w jednym grobie.", + "75657": "Mścijmy się, nim zabójcy uciekną za morze!”", + "75658": "Tak rzekł starzec, i wzruszył słuchaczów w agorze.", + "75659": "Wtem nadszedł pieśniarz z zamku z keryksem Medoncm,", + "75660": "Gdzie obaj noc przespali; teraz w zgromadzonem", + "75661": "Ukazali się kole Achiwów zdumionych", + "75662": "I mądry keryks Medon rzekł do zgromadzonych:", + "75663": "„Słuchajcie, Itakanie! W robocie tej całej", + "75664": "Odysowi widocznie bóstwa pomagały.", + "75665": "Ja sam widziałem boga, jak w bitwy natłoku.", + "75666": "Wziąwszy postać Mentora był u jego boku.", + "75667": "Ten niebianin już ducha w Odyseju krzepił,", + "75668": "Idąc przed nim, już strachem zalotników ślepił,", + "75669": "Że zmieszani trupami podłogę zasłali”.", + "75670": "Rzekł — w bladym osłupieniu wszyscy go słuchali;", + "75671": "Aż wreszcie Haliterses przemówił sędziwy,", + "75672": "Co zna przeszłość, na przyszłość ma wzrok przenikliwy.", + "75673": "On głos zabrał i mądrze mówił w sposób taki:", + "75674": "„Posłuchajcie, co powiem, mężowie Itaki!", + "75675": "Wszystkiemu, co się stało, nasza gnuśność winna.", + "75676": "Bo moja i Mentora, a i każda inna", + "75677": "Przestroga — groch o ścianę! Wszak napominałem,", + "75678": "Żeby synów powściągać w ich życiu zuchwałem,", + "75679": "Wydanych na rozpustę i szkaradne zbrodnie,", + "75680": "Marnujących nie swoje mienie, i niegodnie", + "75681": "Bezczeszczących małżonkę dzielnego człowieka,", + "75682": "Myśląc, że już nie wróci, gdy powrót swój zwleka.", + "75683": "Przeto niechajcie zemsty — taka moja rada!", + "75684": "Kto zaczepi Odysa, temu śmierć i biada!”", + "75685": "Tak rzekł. Wtem z wielkim krzykiem więcej niż połowa", + "75686": "Tłumu z miejsc się porwała; reszta, których słowa", + "75687": "Halitersa wstrzymały, nie szła za pierwszymi,", + "75688": "Przemową Eupejtesa oszołomionymi,", + "75689": "Bo ci zaraz do zbroic spiżowych pobiegli", + "75690": "I przywdziawszy takowe, na pole wylegli", + "75691": "Za miastem, a sam Eupejt stanął na ich czele.", + "75692": "Szalony! Chcąc śmierć syna pomścić, wiódł mściciele,", + "75693": "Lecz nie miał już powrócić, padła nań śmierć blada.", + "75694": "Podczas tego do Zeusa mówiła Pallada:", + "75695": "„O mój ojcze olimpski, wszechwładny Kronionie!", + "75696": "Powiedz, jakie ukrywasz myśli w boskim łonie?", + "75697": "Czy chcesz lud ten wojenną rozpalić pożogą,", + "75698": "Czy serca powaśnione natchnąć zgodą błogą?”", + "75699": "Na to rzekł Zeus wszechwładca, gromadzący chmury:", + "75700": "„Skądże takie pytanie wyszło z ust mej córy?", + "75701": "Czy nie twoja to sprawa, nie twój wymysł nawet,", + "75702": "By Odys wrócił, wrogom odpłacił wet za wet?", + "75703": "Rób jak chcesz, lecz ci powiem, co robić przystało,", + "75704": "Gdy Odys zalotników starł szajkę zuchwałą.", + "75705": "Zróbmy sojusz: on królem będzie na Itace,", + "75706": "A ja pamięć o synach zabitych zatracę", + "75707": "W sercu narodu; miłość zwiąże te ogniwa,", + "75708": "I — jak przedtem — Itaka zakwitnie szczęśliwa!”", + "75709": "Ledwie skończył, bogini nieciepliwie rwie się,", + "75710": "Lot ją rączy z Olimpu szczytów na dół zniesie.", + "75711": "Zaś w ogrodzie Laerta pod koniec biesiady", + "75712": "Rzekł do swoich Odysej: „Niechże kto na zwiady", + "75713": "Pójdzie i wyjrzy na dwór, czy nie widać wroga”.", + "75714": "Jeden z synów Doliosa wyszedł, pojrzał z proga", + "75715": "Przed domem i zobaczył, jak wróg ciągnął ławą.", + "75716": "Więc woła do Odysa: „Zbrójmy się, a żwawo!", + "75717": "Do broni! Wróg już blisko. Do broni!” Tak wołał,", + "75718": "I każdy się uzbrajał naprędce, jak zdołał.", + "75719": "Z Odysem było czterech, przy tym Doliosowych", + "75720": "Sześciu synów, do walki wystąpić gotowych;", + "75721": "Toż Laertes i Dolios, choć starce zgrzybiali,", + "75722": "Przecież oba z potrzeby do boju stawali.", + "75723": "Więc gdy ciała okryli zbrojmi miedzianymi,", + "75724": "Bramę im otworzono, Odys szedł przed nimi.", + "75725": "Wtem Pallas się zjawiła, Zeusowa dziewica,", + "75726": "Mentorowi podobna z głosu, wzrostu, lica.", + "75727": "Uradował się Odys ujrzawszy boginię", + "75728": "I rzekł do swego syna: „Telemachu! Ninie", + "75729": "Masz pole się pokazać, czyś dorósł na męża.", + "75730": "Pamiętaj! W bitwy wirze odwaga zwycięża:", + "75731": "Nie zhańbże swego rodu, który od lat dawnych", + "75732": "Wydał męstwem i siłą mężów na świat sławnych”.", + "75733": "Na to roztropny młodzian tak mu odpowiedział:", + "75734": "„Ojcze! Wnet ci pokażę, abyś się dowiedział,", + "75735": "Czy ogień, jakim gorę, przodków mych zniesławi”.", + "75736": "Słysząc to, stary Laert bogom błogosławi:", + "75737": "„Bogowie! Dzień dzisiejszy dni moich ozdobą:", + "75738": "Syn z wnukiem o cześć przodków w zawód idą z sobą!”", + "75739": "Wtem rzekła doń Zeusowa córka z okiem sowiem:", + "75740": "„Arkejsjado! Nad wszystkich milszyś mi, to-ć powiem,", + "75741": "Pomódl się do Ateny, ślubem błagaj boga", + "75742": "I oszczep długocienny ciśń szparko we wroga!”", + "75743": "Rzekłszy, pierś jego męstwem zagrzała do bitwy,", + "75744": "A Laertes, do bogów posławszy modlitwy,", + "75745": "Wstrząsł oszczep, i wyrzucił przed siebie oszczepem.", + "75746": "Grot się spotkał z przyłbicy spiżowym czerepem", + "75747": "Na skroni Eupejtesa, na wkroś ją przewiercił,", + "75748": "I wódz padł z chrzęstem zbroi: Laert go uśmiercił.", + "75749": "Więc Odys z synem wpadli w nieprzyjaciół roty,", + "75750": "Siekli mieczem i bodli dwusiecznymi groty,", + "75751": "I jak raz by wycięli wszystkich co do nogi,", + "75752": "Gdyby nagle nie zagrzmiał nad nimi głos srogi", + "75753": "I nie powstrzymał strony. Był to głos Pallady,", + "75754": "Córy Egidodzierżcy: „Dosyć już tej zwady!", + "75755": "Przestańcie, Itakanie, we krwi własnej brodzić!", + "75756": "Rozchodzić się do domu! Natychmiast rozchodzić!”", + "75757": "Na ten głos potruchleli wszyscy zbrojni męże,", + "75758": "Osłupiałym wypadły z garści ich oręże,", + "75759": "Wytrącone na ziemię głosu tego siłą.", + "75760": "Ku miastu tłum się rzucił, pierzchało co żyło;", + "75761": "A Odys z strasznym rykiem na tłum uchodzący", + "75762": "Nacierał, ni to orzeł w chmurach szybujący.", + "75763": "Wtem ze szczytu Olimpu, z Kroniona prawicy", + "75764": "Padł piorun przed stopami Ateny Dziewicy,", + "75765": "A ona wnet Odysa wsparła dobrą radą:", + "75766": "„Bystroumny Odysie, zacny Laertiado!", + "75767": "Wstrzymaj się i zaniechaj bratobójczej wojny!", + "75768": "Mógłbyś Zeusa obrazić: on w pioruny zbrojny!”", + "75769": "Rzekła, a Odys woli poddał się swej pani.", + "75770": "Sojusz stanął: król z ludem byli pojednani", + "75771": "Za sprawą Atenei, córy Kronionowej,", + "75772": "Podobnej do Mentora z wzrostu, kształtu, mowy.", + "75773": "Krzyżacy", + "75774": "Tom II", + "75775": "Rozdział pierwszy", + "75776": "Jurand, znalazłszy się na podwórzu zamkowym, nie wiedział zrazu, dokąd iść, gdyż knecht, który go przeprowadził przez bramę, opuścił go i udał się ku stajniom. Przy blankach stali wprawdzie żołdacy, to pojedynczo, to po kilku razem, ale twarze ich były tak zuchwałe, a spojrzenia tak szydercze, iż łatwo było rycerzowi odgadnąć, że mu drogi nie wskażą, a jeżeli na pytanie odpowiedzą, to chyba grubiaństwem lub zniewagą. Niektórzy śmieli się, pokazując go sobie palcami; inni poczęli nań znów miotać śniegiem, tak samo jak dnia wczorajszego. Lecz on, spostrzegłszy drzwi większe od innych, nad którymi wykuty był w kamieniu Chrystus na krzyżu, udał się ku nim w mniemaniu, że jeśli komtur i starszyzna znajdują się w innej części zamku lub w innych izbach, to go ktoś przecie musi z błędnej drogi nawrócić.", + "75777": "I tak się stało. W chwili gdy Jurand zbliżył się do owych drzwi, obie ich połowy otworzyły się nagle i stanął przed nimi młodzianek z wygoloną głową jak klerycy, ale przybrany w suknię świecką, i zapytał:", + "75778": "— Wyście, panie, Jurand ze Spychowa?", + "75779": "— Jam jest.", + "75780": "— Pobożny komtur rozkazał mi prowadzić was. Pójdźcie za mną.", + "75781": "I począł go wieść przez sklepioną wielką sień ku schodom. Przy schodach jednak zatrzymał się i obrzuciwszy Juranda oczyma, znów spytał:", + "75782": "— Broni zaś nie macie przy sobie żadnej? Kazano mi was obszukać.", + "75783": "Jurand podniósł do góry oba ramiona, tak aby przewodnik mógł dobrze obejrzeć całą jego postać, i odpowiedział:", + "75784": "— Wczoraj oddałem wszystko.", + "75785": "Wówczas przewodnik zniżył głos i rzekł prawie szeptem:", + "75786": "— Tedy strzeżcie się gniewem wybuchnąć, boście pod mocą i przemocą.", + "75787": "— Aleć i pod wolą boską — odpowiedział Jurand.", + "75788": "I to rzekłszy, spojrzał uważnie na przewodnika, a spostrzegłszy w jego twarzy coś w rodzaju politowania i współczucia, rzekł:", + "75789": "— Uczciwość patrzy ci z oczu, pachołku. Odpowieszże mi szczerze na to, o co spytam?", + "75790": "— Śpieszcie się, panie — rzekł przewodnik.", + "75791": "— Oddadzą dziecko za mnie?", + "75792": "A młodzieniec podniósł brwi ze zdziwieniem:", + "75793": "— To wasze dziecko tu jest?", + "75794": "— Córka.", + "75795": "— Owa panna w wieży przy bramie?", + "75796": "— Tak jest. Przyrzekli ją odesłać, jeśli im się sam oddam.", + "75797": "Przewodnik poruszył ręką na znak, że nic nie wie, ale twarz jego wyrażała niepokój i zwątpienie.", + "75798": "A Jurand spytał jeszcze:", + "75799": "— Prawda-li, że strzegą jej Szomberg i Markwart?", + "75800": "— Nie ma tych braci w zamku. Odbierzcie ją jednak, panie, nim starosta Danveld ozdrowieje.", + "75801": "Usłyszawszy to, Jurand zadrżał, ale nie było już czasu pytać o nic więcej, gdyż doszli do sali na piętrze, w której Jurand miał stanąć przed obliczem starosty szczytnieńskiego. Pachołek, otworzywszy drzwi, cofnął się na powrót ku schodom.", + "75802": "Rycerz ze Spychowa wszedł i znalazł się w obszernej komnacie, bardzo ciemnej, gdyż szklane, oprawne w ołów gomółki przepuszczały niewiele światła, a przy tym dzień był zimowy, chmurny. W drugim końcu komnaty palił się wprawdzie na wielkim kominie ogień, ale źle wysuszone kłody mało dawały płomienia. Dopiero po niejakim czasie, gdy oczy Juranda oswoiły się ze zmrokiem, dostrzegł w głębi stół i siedzących za nim rycerzy, a dalej za ich plecami całą gromadę zbrojnych giermków i równie zbrojnych knechtów, między którymi błazen zamkowy trzymał na łańcuchu oswojonego niedźwiedzia.", + "75803": "Jurand potykał się niegdyś z Danveldem, po czym widział go dwukrotnie na dworze księcia mazowieckiego jako posła, ale od tych terminów upłynęło kilka lat; poznał go jednak pomimo mroku natychmiast i po otyłości, i po twarzy, a wreszcie po tym, że siedział za stołem w pośrodku, w poręczastym krześle, mając rękę ujętą w drewniane łupki, opartą na poręczy. Po prawej jego stronie siedział stary Zygfryd de Löwe z Insburka, nieubłagany wróg polskiego plemienia w ogóle, a Juranda ze Spychowa w szczególności; po lewej młodsi bracia Gotfryd i Rotgier. Danveld zaprosił ich umyślnie, aby patrzyli na jego tryumf nad groźnym wrogiem, a zarazem nacieszyli się owocami zdrady, którą na współkę uknuli i do której wykonania dopomogli. Siedzieli więc teraz wygodnie, przybrani w miękkie, z ciemnego sukna szaty, z lekkimi mieczami przy boku — radośni, pewni siebie, spoglądając na Juranda z pychą i z taką niezmierną pogardą, którą mieli zawsze w sercach dla słabszych i zwyciężonych.", + "75804": "Długi czas trwało milczenie, albowiem pragnęli się nasycić widokiem męża, którego przedtem po prostu się bali, a który teraz stał przed nimi ze spuszczoną na piersi głową, przybrany w zgrzebny wór pokutniczy, z powrozem u szyi, na którym wisiała pochwa miecza.", + "75805": "Chcieli też widocznie, by jak największa liczba ludzi widziała jego upokorzenie, gdyż przez boczne drzwi, prowadzące do innych izb, wchodził, kto chciał, i sala zapełniła się niemal do połowy zbrojnymi mężami. Wszyscy patrzyli z niezmierną ciekawością na Juranda, rozmawiając głośno i czyniąc nad nim uwagi. On zaś widząc ich, nabrał właśnie otuchy, albowiem myślał w duszy: „Gdyby Danveld nie chciał dotrzymać tego, co obiecywał, nie wzywałby tylu świadków”.", + "75806": "Tymczasem Danveld skinął ręką i uciszył rozmowy, po czym dał znak jednemu z giermków, ów zaś zbliżył się do Juranda i chwyciwszy dłonią za powróz otaczający jego szyję, przyciągnął go o kilka kroków bliżej do stołu.", + "75807": "A Danveld spojrzał z tryumfem po obecnych i rzekł:", + "75808": "— Patrzcie, jako moc Zakonu zwycięża złość i pychę.", + "75809": "— Daj tak Bóg zawsze! — odpowiedzieli obecni.", + "75810": "Nastała znów chwila milczenia, po której Danveld zwrócił się do jeńca:", + "75811": "— Kąsałeś Zakon jako pies zapieniony, przeto Bóg sprawił, że jako pies stoisz przed nami, z powrozem na szyi, wyglądając łaski i zmiłowania.", + "75812": "— Nie równaj mnie z psem, komturze — odrzekł Jurand — bo czci ujmujesz tym, którzy potykali się ze mną i z mojej ręki polegli.", + "75813": "Na te słowa szmer powstał między zbrojnymi Niemcami: nie wiadomo było, czy rozgniewała ich śmiałość odpowiedzi, czy uderzyła jej słuszność.", + "75814": "Lecz komtur nie był rad z takiego obrotu rozmowy, więc rzekł:", + "75815": "— Patrzcie, oto tu jeszcze pluje nam w oczy hardością i pychą!", + "75816": "A Jurand wyciągnął w górę dłonie jak człowiek, który niebiosa wzywa na świadki, i odrzekł, kiwając głową:", + "75817": "— Bóg widzi, że moja hardość została za bramą tutejszą. Bóg widzi i będzie sądził, czy hańbiąc mój stan rycerski, nie pohańbiliście się i sami. Jedna jest cześć rycerska, którą każdy, kto opasan, szanować winien.", + "75818": "Danveld zmarszczył brwi, ale w tej chwili błazen zamkowy począł brząkać łańcuchem, na którym trzymał niedźwiadka, i wołał:", + "75819": "— Kazanie! Kazanie! Przyjechał kaznodzieja z Mazowsza! Słuchajcie! Kazanie!", + "75820": "Po czym zwrócił się do Danvelda:", + "75821": "— Panie! — rzekł. — Graf Rosenheim, gdy go dzwonnik za wcześnie na kazanie dzwonieniem rozbudził, kazał mu zjeść sznur dzwonniczy od węzła do węzła; ma i ów kaznodzieja powróz na szyi, każcie mu go zjeść, nim kazania dokończy.", + "75822": "I to rzekłszy, począł patrzeć na komtura nieco niespokojnie, nie był bowiem pewien, czy ów roześmieje się, czy każe go za niewczesne odezwanie się wysmagać. Lecz bracia zakonni, gładcy, układni, a nawet i pokorni, gdy nie poczuwali się w sile, nie znali natomiast żadnej miary wobec zwyciężonych; więc Danveld nie tylko skinął głową skomorochowi na znak, że na urągowisko pozwala, lecz i sam wybuchnął grubiaństwem tak niesłychanym, że na twarzach kilku młodszych giermków odbiło się zdumienie.", + "75823": "— Nie narzekaj, żeć pohańbiono — rzekł — bo choćbym cię psiarczykiem uczynił, lepszy psiarczyk zakonny niż wasz rycerz!", + "75824": "A ośmielony błazen począł krzyczeć:", + "75825": "— Przynieś zgrzebło, wyczesz mi niedźwiedzia, a on ci wzajem kudły łapą wyczesze!", + "75826": "Na to tu i owdzie ozwały się śmiechy, jakiś głos zawołał spoza pleców braci zakonnych:", + "75827": "— Latem będziesz trzcinę na jeziorze kosił!", + "75828": "— I raki na ścierwo łowił! — zawołał inny. Trzeci zaś dodał:", + "75829": "— A teraz pocznij wrony od wisielców odganiać! Nie zbraknieć tu roboty.", + "75830": "Tak to oni szydzili ze strasznego im niegdyś Juranda. Powoli wesołość ogarnęła zgromadzenie. Niektórzy, wyszedłszy zza stołu, poczęli zbliżać się do jeńca, opatrywać go z bliska i mówić: „Toć jest ów dzik ze Spychowa, któremu nasz komtur kły powybijał; pianę pewnie ma w pysku; rad by kogo ciął, ale nie może!”. Danveld i inni bracia zakonni, którzy chcieli z początku dać posłuchaniu jakiś uroczysty pozór sądu, widząc, że rzecz obróciła się inaczej, popodnosili się także z ław i pomieszali się z tymi, którzy zbliżyli się ku Jurandowi.", + "75831": "Nie był wprawdzie z tego rad stary Zygfryd z Insburka, ale sam komtur mu rzekł: „Rozmarszczcie się, będzie jeszcze większa uciecha!”. I poczęli także oglądać Juranda, gdyż to była sposobność rzadka, albowiem który z rycerzy lub knechtów widział go przedtem tak blisko, ten zwykle zamykał oczy potem na wieki. Więc niektórzy mówili także: „Pleczysty jest, chociaż ma kożuch pod worem; można by go grochowinami owinąć i po jarmarkach prowadzać…”. Inni zaś jęli wołać o piwo, aby dzień stał im się jeszcze weselszy.", + "75832": "Jakoż po chwili zadzwoniły kopiaste dzbańce, a ciemna sala wypełniła się zapachem spadającej spod pokryw piany. Rozweselony komtur rzekł: „Tak właśnie dobrze, niech nie myśli, że jego pohańbienie wielka rzecz!”. Więc znowu zbliżali się do niego i trącając go pod brodę konwiami, mówili: „Rad byś pił, mazurski ryju!” — a niektórzy, ulewając na dłonie, chlustali mu w oczy, on zaś stał między nimi, zahukany, zelżony, aż wreszcie ruszył ku staremu Zygfrydowi i widocznie czując, że nie wytrzyma już długo, począł krzyczeć tak głośno, aby zagłuszyć gwar panujący w sali:", + "75833": "— Na Mękę Zbawiciela i duszne zbawienie, oddajcie mi dziecko, jakoście obiecali!", + "75834": "I chciał chwycić prawą dłoń starego komtura, lecz ów odsunął się szybko i rzekł:", + "75835": "— Z dala, niewolniku! Czego chcesz?", + "75836": "— Wypuściłem z jeństwa Bergowa i przyszedłem sam, boście obiecali, że za to oddacie mi dziecko, które się tu znajduje.", + "75837": "— Kto ci obiecywał? — spytał Danveld.", + "75838": "— W sumieniu i wierze ty, komturze!", + "75839": "— Świadków nie znajdziesz, ale za nic świadkowie, gdy chodzi o cześć i słowo.", + "75840": "— Na twoją cześć! Na cześć Zakonu! — zawołał Jurand.", + "75841": "— Tedy córka będzie ci oddana! — odpowiedział Danveld.", + "75842": "Po czym zwrócił się do obecnych i rzekł:", + "75843": "— Wszystko, co go tu spotkało, niewinna to igraszka, nie w miarę jego występków i zbrodni. Ale żeśmy przyrzekli wrócić mu córkę, jeśli się stawi i upokorzy przed nami, tedy wiedzcie, że słowo Krzyżaka ma być jako Słowo Boże niewzruszonym i że ową dziewkę, którąśmy rozbójnikom odjęli, darujem teraz wolnością, a po przykładnej pokucie za grzechy przeciw Zakonowi i jemu do domu wrócić dozwolimy.", + "75844": "Zdziwiła niektórych taka mowa, gdyż znając Danvelda i jego dawne do Juranda urazy, nie spodziewali się po nim tej uczciwości. Więc stary Zygfryd, a z nim razem Rotgier i brat Gotfryd spoglądali na niego, podnosząc ze zdumienia brwi i marszcząc czoła, ów jednakże udał, że tych pytających spojrzeń nie widzi, i rzekł:", + "75845": "— Córkę ci pod strażą odeślem, ty zaś tu ostaniesz, póki straż nasza bezpiecznie nie wróci i póki okupu nie zapłacisz.", + "75846": "Jurand sam był nieco zdumiony, albowiem już był stracił nadzieję, by nawet dla Danusi ofiara jego mogła się na coś przydać, więc spojrzał na Danvelda prawie z wdzięcznością i odpowiedział:", + "75847": "— Bóg ci zapłać, komturze!", + "75848": "— Poznaj rycerzy Chrystusa — rzekł Danveld.", + "75849": "A na to Jurand:", + "75850": "— Jużci z niego wszelkie miłosierdzie! Ale żem też dziecka kęs czasu nie oglądał, pozwólże mi dziewkę obaczyć i pobłogosławić.", + "75851": "— Ba, i nie inaczej jak wobec nas wszystkich, aby zaś byli świadkowie naszej wiary i łaski.", + "75852": "To rzekłszy, kazał przybocznemu giermkowi sprowadzić Danusię, sam zaś zbliżył się do von Löwego, Rotgiera i Gotfryda, którzy otoczywszy go, poczęli szybką i żywą rozmowę.", + "75853": "— Nie przeciwię się, lubo nie takiś miał zamiar — mówił stary Zygfryd.", + "75854": "A gorący, słynny z męstwa i okrucieństwa Rotgier mówił:", + "75855": "— Jak to? Nie tylko dziewkę, ale i tego diabelskiego psa wypuścisz, aby znów kąsał?", + "75856": "— Nie tak ci jeszcze będzie kąsał! — zawołał Gotfryd.", + "75857": "— Ba!… Zapłaci okup! — odparł niedbale Danveld.", + "75858": "— Choćby wszystko oddał, w rok dwa razy tyle złupi.", + "75859": "— Nie przeciwię się co do dziewki — powtórzył Zygfryd — ale na tego wilka nieraz jeszcze owieczki zakonne zapłaczą.", + "75860": "— A nasze słowo? — spytał, uśmiechając się, Danveld.", + "75861": "— Inaczej mówiłeś…", + "75862": "Danveld wzruszył ramionami.", + "75863": "— Mało wam było uciechy? — spytał. — Chcecie więcej?", + "75864": "Inni zaś otoczyli znów Juranda i w poczuciu chwały, która z uczciwego postępku Danvelda spadła na wszystkich ludzi zakonnych, poczęli mu się chełpić do oczu:", + "75865": "— A co, łamignacie! — mówił kapitan zamkowych łuczników. — Nie tak by postąpili twoi pogańscy bracia z chrześcijańskim naszym rycerzem!", + "75866": "— Krew zaś naszą toś pijał?", + "75867": "— A my ci za kamień chlebem…", + "75868": "Ale Jurand nie uważał już ni na pychę, ni na pogardę, która była w ich słowach: serce miał wezbrane, a rzęsy wilgotne. Myślał, że oto za chwilę zobaczy Danusię i że zobaczy ją istotnie z ich łaski, więc spoglądał na mówiących prawie ze skruchą i wreszcie odrzekł:", + "75869": "— Prawda! Prawda! Bywałem wam ciężki, ale… nie zdradliwy.", + "75870": "Wtem w drugim końcu sali jakiś głos krzyknął nagle: „Wiodą dziewkę!” — i naraz w całej sali uczyniło się milczenie. Żołnierze rozstąpili się na obie strony, gdyż jakkolwiek żaden z nich nie widział dotąd Jurandówny, a większa ich część z powodu tajemniczości, którą Danveld otaczał swe uczynki, nie wiedziała nawet nic o jej pobycie w zamku, jednakże ci, którzy wiedzieli, zdążyli już teraz szepnąć innym o przecudnej jej urodzie. Wszystkie więc oczy skierowały się z nadzwyczajną ciekawością na drzwi, przez które miała się ukazać.", + "75871": "Tymczasem naprzód ukazał się giermek, za nim znana wszystkim służka zakonna, ta sama, która jeździła do leśnego dworca, za nią zaś weszła przybrana biało dziewczyna, z rozpuszczonymi włosami przewiązanymi wstążką na czole.", + "75872": "I nagle w całej sali rozległ się na kształt grzmotu jeden ogromny wybuch śmiechu. Jurand, który w pierwszej chwili skoczył był ku córce, cofnął się nagle i stał blady jak płótno, spoglądając ze zdumieniem na spiczastą głowę, na sine usta i na nieprzytomne oczy niedojdy, którą mu oddawano jako Danusię.", + "75873": "— To nie moja córka! — rzekł trwożnym głosem.", + "75874": "— Nie twoja córka? — zawołał Danveld. — Na świętego Liboriusza z Padebornu! To albośmy nie twoją zbójom odbili, albo ci ją jakiś czarownik zmienił, bo innej nie masz w Szczytnie.", + "75875": "Stary Zygfryd, Rotgier i Gotfryd zamienili z sobą szybkie spojrzenia, pełne największego podziwu nad przebiegłością Danvelda, ale żaden z nich nie miał czasu odezwać się, gdyż Jurand począł wołać okropnym głosem:", + "75876": "— Jest! Jest w Szczytnie! Słyszałem, jako śpiewała, słyszałem głos mojego dziecka!", + "75877": "Na to Danveld obrócił się do zebranych i rzekł spokojnie, a dobitnie:", + "75878": "— Biorę was tu obecnych na świadków, a szczególnie ciebie, Zygfrydzie z Insburka, i was, pobożni bracia, Rotgierze i Gotfrydzie, że wedle słowa i uczynionej obietnicy oddaję tę dziewkę, o której pobici przez nas zbójcy powiadali, jako jest córką Juranda ze Spychowa. Jeśli zaś nią nie jest, nie nasza w tym wina, ale raczej wola Pana naszego, który w ten sposób chciał wydać Juranda w nasze ręce.", + "75879": "Zygfryd i dwaj młodsi bracia skłonili głowy na znak, że słyszą i będą w potrzebie świadczyli. Potem znów zamienili szybkie spojrzenia — gdyż było to więcej, niż sami mogli się spodziewać: schwytać Juranda, nie oddać mu córki, a jednak pozornie dotrzymać obietnicy, któż inny by to potrafił!", + "75880": "Lecz Jurand rzucił się na kolana i począł zaklinać Danvelda na wszystkie relikwie w Malborgu, a potem na prochy i głowy rodziców, by oddał mu prawdziwe jego dziecko i nie postępował jako oszust i zdrajca łamiący przysięgi i obietnice. W głosie jego tyle było rozpaczy i prawdy, że niektórzy poczęli się domyślać podstępu, innym zaś przychodziło na myśl, że może naprawdę jaki czarownik odmienił postać dziewczyny.", + "75881": "— Bóg patrzy na twoją zdradę! — wołał Jurand. — Na rany Zbawiciela! Na godzinę śmierci twojej, oddaj mi dziecko!", + "75882": "I wstawszy z klęczek, szedł zgięty we dwoje ku Danveldowi, jakby chciał mu objąć kolana, i oczy błyszczały mu prawie szaleństwem, a głos łamał mu się na przemian bólem, trwogą, rozpaczą i groźbą. Danveld zaś, słysząc wobec wszystkich zarzuty zdrady i oszustwa, począł parskać nozdrzami, wreszcie gniew buchnął mu na twarz jak płomień, więc chcąc do reszty zdeptać nieszczęśnika, posunął się również ku niemu i pochyliwszy się do jego ucha, szepnął przez zaciśnięte zęby:", + "75883": "— Jeślić ją oddam, to z moim bękartem…", + "75884": "Lecz w tej samej chwili Jurand ryknął jak buhaj: obie jego dłonie chwyciły Danvelda i podniosły go w górę. W sali rozległ się przeraźliwy krzyk: „Oszczędź!!!” — po czym ciało komtura uderzyło z tak straszną siłą o kamienną podłogę, że mózg z roztrzaskanej czaszki obryzgał bliżej stojących Zygfryda i Rotgiera.", + "75885": "Jurand skoczył ku bocznej ścianie, przy której stały zbroje, i porwawszy wielki dwuręczny miecz, runął jak burza na skamieniałych z przerażenia Niemców.", + "75886": "Byli to ludzie przywykli do bitew, rzezi i krwi, a jednak upadły w nich serca tak dalece, że nawet gdy odrętwienie minęło, poczęli się cofać i pierzchać, jak stado owiec pierzcha przed wilkiem, który jednym uderzeniem kłów zabija. Sala zabrzmiała okrzykami przerażenia, tupotem nóg ludzkich, brzękiem przewracanych naczyń, wyciem pachołków, rykiem niedźwiedzia, który wyrwawszy się z rąk skomorocha, począł wdrapywać się na wysokie okno — i rozpaczliwym wołaniem o zbroje, o tarcze, o miecze i kusze. Zabłysła wreszcie broń i kilkadziesiąt ostrzy skierowało się ku Jurandowi, lecz on niebaczny na nic, na wpół obłąkany, sam skoczył ku nim i rozpoczęła się walka dzika, niesłychana, podobniejsza do rzezi niż do orężnej rozprawy. Młody i zapalczywy brat Gotfryd pierwszy zastąpił drogę Jurandowi, lecz ów odwalił mu błyskawicą miecza głowę wraz z ręką i łopatką; za czym padł z jego ręki kapitan łuczników i ekonom zamkowy von Bracht i Anglik Hugues, który choć nie bardzo rozumiał, o co chodzi, litował się jednak nad Jurandem i jego męką, a wydobył oręż dopiero po zabiciu Danvelda. Inni, widząc straszliwą siłę i rozpętanie męża, zbili się w kupę, by razem stawić opór, ale sposób ten gorszą jeszcze sprowadził klęskę, gdyż on z włosem zjeżonym na głowie, z obłąkanymi oczyma, cały oblany krwią i krwią dyszący, rozhukany, zapamiętały, łamał, rozrywał i rozcinał strasznymi cięciami miecza tę zbitą ciżbę, waląc ludzi na podłogę spluskaną posoką, jak burza wali krze i drzewa. I przyszła znów chwila okropnej trwogi, w której zdawało się, że ten straszliwy Mazur sam jeden wytnie i wymorduje tych wszystkich ludzi i że równie jak wrzaskliwa psiarnia nie może bez pomocy strzelców pokonać srogiego odyńca, tak i ci zbrojni Niemcy do tego stopnia nie mogą się zrównać z jego potęgą i wściekłością, że walka z nim jest tylko dla nich śmiercią i zagubą.", + "75887": "— Rozproszyć się! Otoczyć go! Z tyłu razić! — krzyknął stary Zygfryd de Löwe.", + "75888": "Więc rozbiegli się po sali, jak rozprasza się stado szpaków na polu, na które runie z góry jastrząb krzywodzioby, lecz nie mogli go otoczyć, albowiem w szale bojowym zamiast szukać miejsca do obrony, począł ich gonić wokół ścian i kogo dognał — ten marł jakby rażony gromem. Upokorzenia, rozpacz, zawiedziona nadzieja, zmienione w jedną żądzę krwi, zdawały się mnożyć w dziesięcioro jego okrutną przyrodzoną siłę. Mieczem, do którego najtężsi między Krzyżaki mocarze potrzebowali obu rąk, władał jak piórem, jedną. Nie szukał życia, nie szukał ocalenia, nie szukał nawet zwycięstwa, szukał pomsty i jako ogień albo jako rzeka, która zerwawszy tamy, niszczy ślepo wszystko, co jej prądowi opór stawi, tak i on, straszliwy, zaślepiony niszczyciel — porywał, łamał, deptał, mordował i gasił żywoty ludzkie.", + "75889": "Nie mogli go razić przez plecy, gdyż z początku nie mogli go dognać, a przy tym pospolici żołdacy bali się zbliżać nawet z tyłu, rozumiejąc, że gdyby się obrócił, żadna moc ludzka nie wyrwie ich śmierci. Innych chwyciło zupełne przerażenie na myśl, że zwykły mąż nie mógłby sprawić tylu klęsk i że mają do czynienia z człowiekiem, któremu jakieś nadludzkie siły w pomoc przychodzą.", + "75890": "Lecz stary Zygfryd, a z nim brat Rotgier wpadli na galerię, która biegła ponad wielkimi oknami sali, i poczęli nawoływać innych, aby chronili się za nimi, ci zaś czyniąc to skwapliwie, tak że na wąskich schodkach przepychali się wzajem, pragnąc jak najprędzej dostać się na górę i stamtąd razić mocarza, z którym wszelka walka wręcz okazywała się niepodobną. Wreszcie ostatni zatrzasnął drzwi prowadzące na chór i Jurand pozostał sam na dole. Z galerii ozwały się krzyki radości, tryumfu i wnet poczęły lecieć na rycerza dębowe ciężkie zydle, ławy i żelazne kuny od pochodni. Jeden z pocisków trafił go w czoło nad brwiami i zalał mu krwią twarz. Jednocześnie rozwarły się wielkie drzwi wchodowe i przywołani przez górne okna knechci wpadli hurmem do sali, zbrojni w dzidy, halabardy, topory, kusze, w ostrokoły, drągi, powrozy i we wszelką broń, jaką każdy mógł naprędce pochwycić.", + "75891": "A szalony Jurand obtarł lewą ręką krew z twarzy, aby nie ćmiła mu wzroku, zebrał się w sobie — i rzucił się na cały tłum. W sali rozległy się znów jęki, szczęk żelaza, zgrzyt zębów i przeraźliwe głosy mordowanych mężów.", + "75892": "Rozdział drugi", + "75893": "W tej samej sali wieczorem siedział za stołem stary Zygfryd de Löwe, który po wójcie Danveldzie objął tymczasem zarząd Szczytna, a obok niego brat Rotgier, rycerz de Bergow, dawny jeniec Juranda, i dwaj szlachetni młodzieńcy, nowicjusze, którzy wkrótce przywdziać mieli białe płaszcze. Wicher zimowy wył za oknami, wstrząsał ołowiane osady okien, chwiał płomieniem pochodni palących się w żelaznych kunach, a kiedy niekiedy wypychał z komina kłęby dymu na salę. Między braćmi, chociaż zebrali się na naradę, panowała cisza, albowiem czekali na słowo Zygfryda, ów zaś, wsparłszy łokcie na stole i splótłszy dłonie na siwej pochylonej głowie, siedział posępny, z twarzą w cieniu i z ponurymi myślami w duszy.", + "75894": "— Nad czym mamy radzić? — spytał wreszcie brat Rotgier.", + "75895": "Zygfryd podniósł głowę, popatrzył na mówiącego i zbudziwszy się z zamyślenia, rzekł:", + "75896": "— Nad klęską, nad tym, co powie mistrz i kapituła, i nad tym, by z naszych uczynków nie wynikła szkoda dla Zakonu.", + "75897": "Po czym umilkł znów, lecz po chwili rozejrzał się naokół i poruszył nozdrzami:", + "75898": "— Tu czuć jeszcze krew.", + "75899": "— Nie, komturze — odpowiedział Rotgier — kazałem zmyć podłogę i wykadzić siarką. Tu czuć siarkę.", + "75900": "A Zygfryd spojrzał dziwnym wzrokiem po obecnych i rzekł:", + "75901": "— Zmiłuj się, Duchu Światłości, nad duszą brata Danvelda i brata Gotfryda!", + "75902": "Oni zaś zrozumieli, że wzywał miłosierdzia Boskiego nad tymi duszami i że wzywał dlatego, iż po wzmiance o siarce przyszło mu na myśl piekło, więc dreszcz przebiegł im przez kości i odrzekli wszyscy naraz:", + "75903": "— Amen! Amen! Amen!", + "75904": "Przez chwilę znów było słychać wycie wiatru i drganie osad okiennych.", + "75905": "— Gdzie ciało komtura i brata Gotfryda? — spytał starzec.", + "75906": "— W kaplicy; księża śpiewają nad nimi litanie.", + "75907": "— W trumnach już?", + "75908": "— W trumnach, jeno komtur głowę ma zakrytą, bo i czaszka, i twarz zmiażdżone.", + "75909": "— Gdzie inne trupy? I ranni?", + "75910": "— Trupy na śniegu, aby zesztywniały, zanim porobią trumny, a ranni opatrzeni już w szpitalu.", + "75911": "Zygfryd splótł powtórnie dłonie nad głową:", + "75912": "— I to jeden człowiek uczynił!… Duchu Światłości, miej w swojej pieczy Zakon, gdy przyjdzie do wielkiej wojny z tym wilczym plemieniem!", + "75913": "Na to Rotgier podniósł wzrok w górę, jakby coś sobie przypominając, i rzekł:", + "75914": "— Słyszałem pod Wilnem, jako wójt sambijski mówił bratu swemu, mistrzowi: „Jeśli nie uczynisz wielkiej wojny i nie wytracisz ich tak, aby i imię nie zostało, tedy biada nam i naszemu narodowi”.", + "75915": "— Daj Bóg takową wojnę i spotkanie z nimi! — rzekł jeden ze szlachetnych nowicjuszów.", + "75916": "Zygfryd spojrzał na niego przeciągle, jak gdyby miał ochotę powiedzieć: „Mogłeś dziś spotkać się z jednym z nich” — lecz widząc drobną i młodą postać nowicjusza, a może wspomniawszy, że i sam, choć sławion z odwagi, nie chciał iść na pewną zgubę, zaniechał wymówki i zapytał:", + "75917": "— Który z was widział Juranda?", + "75918": "— Ja — odrzekł de Bergow.", + "75919": "— Żyje?", + "75920": "— Żyje, leży w tej samej sieci, w którąśmy go zaplątali. Gdy się ocknął, chcieli go knechci dobić, ale kapelan nie pozwolił.", + "75921": "— Dobić nie można. Człek to znaczny między swymi i byłby krzyk okrutny — odparł Zygfryd. — Niepodobna też będzie ukryć tego, co zaszło, gdyż zbyt wielu było świadków.", + "75922": "— Jako więc mamy mówić i co czynić? — spytał Rotgier.", + "75923": "Zygfryd zamyślił się i wreszcie tak rzekł:", + "75924": "— Wy, szlachetny grafie de Bergow, jedźcie do Malborga do mistrza. Jęczeliście w niewoli u Juranda i jesteście gościem Zakonu, więc jako gościowi, który niekoniecznie potrzebuje mówić na stronę zakonników, tym snadniej wam uwierzą. Mówcie przeto, coście widzieli, że Danveld, odbiwszy pogranicznym łotrzykom jakowąś dziewczynę i myśląc, że to dziewka Jurandowa, dał znać o tym Jurandowi, któren też przybył do Szczytna, i… co się dalej stało, sami wiecie…", + "75925": "— Wybaczcie, pobożny komturze — rzekł de Bergow. — Ciężką niewolę znosiłem w Spychowie i jako gość wasz rad bym zawsze świadczył za wami, ale dla pokoju sumienia mego powiedzcie mi: zali nie było prawdziwej Jurandówny w Szczytnie i zali nie zdrada Danvelda doprowadziła do szału strasznego jej rodzica?", + "75926": "Zygfryd de Löwe zawahał się przez chwilę z odpowiedzią; w naturze jego leżała głęboka nienawiść do polskiego plemienia, leżało okrucieństwo, którym nawet Danvelda przewyższał, i drapieżność, gdy chodziło o Zakon, i pycha, i chciwość, ale nie było w nim zamiłowania do niskich wykrętów. Największą też goryczą i zgryzotą życia jego było, że w ostatnich czasach sprawy zakonne przez niekarność i swawolę ułożyły się w ten sposób, że wykręty stały się jednym z najwalniejszych i nieodzownych już środków zakonnego życia. Przeto pytanie de Bergowa poruszyło w nim tę najboleśniejszą stronę duszy i dopiero po długiej chwili milczenia rzekł:", + "75927": "— Danveld stoi przed Bogiem i Bóg go sądzi, a wy, grafie, jeśli was zapytają o domysły, tedy mówcie, co chcecie: jeśli zasie o to, co widziały oczy wasze, tedy powiedzcie, iż nim splątaliśmy siecią wściekłego męża, widzieliście dziewięciu trupów, prócz rannych na tej podłodze, a między nimi trup Danvelda, brata Gotfryda, von Brachta i Huga, i dwóch szlachetnych młodzianów… Boże, daj im wieczny odpoczynek. Amen!", + "75928": "— Amen! Amen! — powtórzyli znów nowicjusze.", + "75929": "— I mówcie także — dodał Zygfryd — że jakkolwiek Danveld chciał przycisnąć nieprzyjaciela Zakonu, nikt tu jednak pierwszy miecza na Juranda nie wydobył.", + "75930": "— Będę mówił jeno to, co widziały oczy moje — odrzekł de Bergow.", + "75931": "— Przed północą zaś bądźcie w kaplicy, gdzie i my przyjdziemy modlić się za dusze zmarłych — odpowiedział Zygfryd.", + "75932": "I wyciągnął do niego rękę, zarazem na znak podzięki i pożegnania, albowiem pragnął do dalszej narady pozostać tylko z bratem Rotgierem, którego miłował jak źrenicę oka i jak tylko ojciec mógł miłować jedynego syna. W Zakonie czyniono nawet z powodu tej niezmiernej miłości różne przypuszczenia, ale nikt nic dobrze nie wiedział, zwłaszcza że rycerz, którego Rotgier uważał za ojca, żył jeszcze na swym zameczku w Niemczech i nie wypierał się tego syna nigdy.", + "75933": "Jakoż po odejściu Bergowa Zygfryd wyprawił również i dwóch nowicjuszów pod pozorem, aby dopilnowali roboty trumien dla pobitych przez Juranda prostych knechtów, a gdy drzwi zamknęły się za nimi, zwrócił się żywo do Rotgiera i rzekł:", + "75934": "— Słuchaj, coć powiem: jedna jest tylko rada, aby żadna żywa dusza nie dowiedziała się nigdy, że prawdziwa Jurandówna była u nas.", + "75935": "— Nie będzie to trudno — odrzekł Rotgier — gdyż o tym, że ona tu jest, nie wiedział nikt prócz Danvelda, Gotfryda, nas dwóch i tej służki zakonnej, która jej dozoruje. Ludzi, którzy ją przywieźli z leśnego dworca, kazał Danveld popoić i powiesić. Byli tacy w załodze, którzy się czegoś domyślali, ale tym pomieszała w głowie owa niedojda i sami nie wiedzą teraz, czy stała się pomyłka z naszej strony, czy też jakiś czarownik naprawdę przemienił Jurandównę.", + "75936": "— To dobrze — rzekł Zygfryd.", + "75937": "— Ja zaś myślałem, szlachetny komturze, czyby, ponieważ Danveld nie żyje, nie zwalić na niego całej winy…", + "75938": "— I przyznać się przed całym światem, żeśmy w czasie pokoju i układów z księciem mazowieckim porwali z jego dworu wychowankę księżny i ulubioną jej dworkę? Nie, to nie może być!… Na dworze widziano nas razem z Danveldem i wielki szpitalnik, jego krewny, wie, iżeśmy przedsiębrali zawsze wszystko razem… Gdy oskarżym Danvelda, zechce się mścić za jego pamięć…", + "75939": "— Radźmy nad tym — rzekł Rotgier.", + "75940": "— Radźmy i znajdźmy dobrą radę, bo inaczej biada nam! Gdyby Jurandównę oddać, to ona sama powie, żeśmy nie od zbójów ją odebrali, jeno że ludzie, którzy ją pochwycili, zawiedli ją wprost do Szczytna.", + "75941": "— Tak jest.", + "75942": "— I nie tylko o odpowiedzialność mi chodzi. Będzie się książę skarżył królowi polskiemu i wysłańcy ich nie omieszkają krzyczeć na wszystkich dworach na nasze gwałty, na naszą zdradę, na naszą zbrodnię. Ile może być z tego szkody dla Zakonu! Sam mistrz, gdyby wiedział prawdę, powinien rozkazać nam ukryć tę dziewkę.", + "75943": "— A czy i tak, gdy ona przepadnie, nie będą oskarżali nas? — zapytał Rotgier.", + "75944": "— Nie! Brat Danveld był człowiekiem przebiegłym. Czy pamiętasz, że postawił warunek Jurandowi, aby nie tylko sam stawił się w Szczytnie, ale by przedtem ogłosił i do księcia napisał, iż jedzie córkę od zbójów wykupywać i wie, że nie ma jej u nas.", + "75945": "— Prawda, ale jakże usprawiedliwim w takim razie to, co stało się w Szczytnie?", + "75946": "— Powiemy, iż wiedząc, że Jurand szuka dziecka, a odjąwszy zbójom jakowąś dziewkę, która nie umiała powiedzieć, kto jest, daliśmy znać o tym Jurandowi, myśląc, że to być może jego córka, ów zaś, przybywszy, wpadł na widok tej dziewki w szaleństwo i opętan przez złego ducha rozlał tyle krwi niewinnej, że i niejedna potyczka więcej nie kosztuje.", + "75947": "— Zaprawdę — odrzekł Rotgier — mówi przez was rozum i doświadczenie wieku. Złe uczynki Danvelda, choćbyśmy na niego tylko winę zwalili, zawsze by poszły na karb Zakonu, zatem na karb nas wszystkich, kapituły i samego mistrza; tak zaś wykaże się nasza niewinność, wszystko zaś spadnie na Juranda, na złość polską i związki ich z piekielnymi mocami…", + "75948": "— I niech nas sądzi wówczas, kto chce: papież czy cesarz rzymski!", + "75949": "— Tak.", + "75950": "Nastała chwila milczenia, po czym brat Rotgier spytał:", + "75951": "— Więc co uczynim z Jurandówną?", + "75952": "— Radźmy.", + "75953": "— Dajcie ją mnie.", + "75954": "A Zygfryd popatrzył na niego i odpowiedział:", + "75955": "— Nie! Słuchaj, młody bracie! Gdy chodzi o Zakon, nie folgujcie mężowi ni niewieście, ale nie folgujcie i sobie. Danvelda dosięgła ręka boża, bo nie tylko chciał pomścić krzywdy Zakonu, ale i własnym chuciom dogodzić.", + "75956": "— Źle mnie sądzicie! — rzekł Rotgier.", + "75957": "— Nie folgujcie sobie — przerwał mu Zygfryd — bo zniewieścieją w was ciała i dusze, i kolano tamtego twardego plemienia przyciśnie kiedyś pierś waszą tak, iż nie powstaniecie więcej.", + "75958": "I po raz trzeci wsparł posępną głowę na ręku, ale widocznie rozmawiał tylko z własnym sumieniem i o sobie tylko myślał, gdyż po chwili rzekł:", + "75959": "— I na mnie dużo ciąży krwi ludzkiej, dużo bólu, dużo łez… I ja, gdy chodziło o Zakon i gdym widział, że samą siłą nie wskóram, nie wahałem się szukać innych dróg; ale gdy stanę przed tym Panem, którego czczę i miłuję, rzeknę mu: „To uczyniłem dla Zakonu, a dla siebie wybrałem jeno cierpienie”.", + "75960": "Po czym chwycił rękoma skronie, a głowę i oczy podniósł w górę i zawołał:", + "75961": "— Wyrzeczcie się rozkoszy i rozpusty, zatwardzijcie wasze ciała i serca, gdyż oto widzę białość orłowych piór na powietrzu i szpony orła, czerwone od krwi krzyżackiej…", + "75962": "Dalsze słowa przerwało mu uderzenie wichru tak straszne, że jedno okno w górze nad galerią otworzyło się z trzaskiem, a cała sala napełniła się wyciem, poświstem zawiei oraz płatkami śniegu.", + "75963": "— W imię Ducha Światłości! Zła ta noc — rzekł stary Krzyżak.", + "75964": "— Noc mocy nieczystych — odrzekł Rotgier. — Ale dlaczego, panie, zamiast: w imię Boga, mówicie: „w imię Ducha Światłości”?", + "75965": "— Duch Światłości to Bóg — odparł starzec, po czym, jakby chcąc odwrócić rozmowę, spytał: — A przy ciele Danvelda są księża?", + "75966": "— Są…", + "75967": "— Boże, bądź mu miłościw!", + "75968": "I umilkli obaj, po czym Rotgier przywołał pachołków, którym rozkazał zamknąć okno i objaśnić pochodnie, a gdy poszli precz, znów zapytał:", + "75969": "— Co uczynicie z Jurandówną? Weźmiecie ją stąd do Insburka?", + "75970": "— Wezmę ją do Insburka i uczynię z nią to, czego dobro Zakonu wymagać będzie.", + "75971": "— Ja zasię co mam czynić?", + "75972": "— Masz-li w duszy odwagę?", + "75973": "— Cóżem takiego uczynił, abyście mieli o tym wątpić?", + "75974": "— Nie wątpię, bo cię znam, a za twoje męstwo miłuję cię więcej niż kogokolwiek w świecie. Tedy jedź na dwór księcia mazowieckiego i opowiedz mu wszystko, co się tu stało, tak, jakeśmy między sobą ułożyli.", + "75975": "— Mogęż się na pewną zgubę narażać?", + "75976": "— Jeśli twa zguba wyjdzie na chwałę Krzyża i Zakonu, to powinieneś. Ale nie! Nie czeka cię zguba. Oni gościowi krzywdy nie czynią: chybaby cię kto chciał pozwać, jako uczynił ów młody rycerz, który nas wszystkich pozwał… On lub kto inny, lecz to przecie niestraszne…", + "75977": "— Daj to Bóg! Mogą mnie jednak chwycić i do podziemi wtrącić.", + "75978": "— Nie uczynią tego. Pamiętaj, że jest list Jurandowy do księcia, a ty pojedziesz prócz tego skarżyć na Juranda. Opowiesz wiernie, co uczynił w Szczytnie, i muszą ci uwierzyć… Oto pierwsi daliśmy mu znać, że jest jakaś dziewka, pierwsi zaprosiliśmy go, by przybył i obaczył ją, a on przyjechał, oszalał, komtura zabił, ludzi nam powytracał. Tak będziesz mówił, a oni cóż ci na to powiedzą? Jużci śmierć Danvelda rozgłosi się po całym Mazowszu. Wobec tego zaniechają skarg. Jurandówny będą oczywiście szukali, ale skoro sam Jurand pisał, że nie u nas jest, więc nie na nas padnie posąd. Trzeba nadrobić odwagą i pozamykać im paszczęki, bo i to także pomyślą, że gdybyśmy byli winni, nikt z nas nie odważyłby się przyjechać.", + "75979": "— Prawda. Po pogrzebie Danvelda wyruszę zaraz w drogę.", + "75980": "— Niech cię Bóg błogosławi, synaczku! Gdy wszystko uczynim, jak należy, tedy nie tylko nie zatrzymają cię, ale się muszą wyprzeć Juranda, abyśmy zaś nie mogli rzec: Oto jak oni z nami postępują!", + "75981": "— I tak trzeba się będzie skarżyć na wszystkich dworach.", + "75982": "— Wielki szpitalnik dopilnuje tego i dla dobra Zakonu, i jako krewny Danvelda.", + "75983": "— Ba, ale gdyby ten diabeł spychowski wyżył i odzyskał wolność…", + "75984": "A Zygfryd począł patrzeć posępnie przed siebie, następnie zaś odpowiedział z wolna i dobitnie:", + "75985": "— Choćby odzyskał wolność, nigdy on nie wypowie jednego słowa skargi na Zakon.", + "75986": "Po czym jął jeszcze nauczać Rotgiera, co ma mówić i czego żądać na mazowieckim dworze.", + "75987": "Rozdział trzeci", + "75988": "Wieść o zajściu w Szczytnie przybyła jednak do Warszawy przed bratem Rotgierem i wzbudziła tam zdumienie i niepokój. Ani sam książę, ani nikt z dworu nie mógł zrozumieć, co zaszło. Przed niedawnym czasem, właśnie gdy Mikołaj z Długolasu miał jechać do Malborga z listem księcia, w którym tenże skarżył się gorzko na porwanie przez niesfornych pogranicznych komturów Danusi i niemal groźnie upominał się o niezwłoczne jej oddanie, przyszedł list od dziedzica ze Spychowa oznajmiający, że córka jego pochwycona została nie przez Krzyżaków, ale przez zwyczajnych zbójów nadgranicznych, i że wkrótce będzie za okup uwolniona. Wskutek tego poseł nie pojechał, nikomu bowiem ani przez głowę nie przeszło, żeby Krzyżacy wymogli takie pismo na Jurandzie pod groźbą śmierci dziecka. Trudno było i tak zrozumieć, co zaszło, gdyż warchołowie pograniczni, tak poddani księcia, jak i Zakonu, czynili wzajemne na się napady latem, nie zaś zimą, gdy śniegi zdradzały ich ślady. Napadali też zwykle kupców albo dopuszczali się grabieży po wioskach, chwytając ludzi i zagarniając ich stada, by jednak ośmielili się zahaczyć samego księcia i porwać jego wychowankę, a przy tym córkę potężnego i wzbudzającego powszechną obawę rycerza, to zdawało się przechodzić wprost wiarę ludzką. Na to jednak, jak również na inne wątpliwości, był odpowiedzią list Juranda z jego własną pieczęcią i przywieziony tym razem przez człowieka, o którym wiedziano, że pochodzi ze Spychowa; wobec czego wszelkie podejrzenia stały się niemożliwe, książę tylko wpadł w gniew, w którym go dawno nie widziano, i nakazał pościg opryszków na całej granicy swego księstwa, wezwawszy zarazem księcia płockiego, aby uczynił również to samo i również nie szczędził kar na zuchwalców.", + "75989": "A wówczas właśnie przyszła wieść o tym, co zdarzyło się w Szczytnie.", + "75990": "I przechodząc z ust do ust, przyszła powiększona dziesięciokrotnie, opowiadano, iż Jurand, przybywszy samosześć do zamku, wpadł przez otwarte bramy i uczynił w nim rzeź taką, iż z załogi mało kto pozostał, że musiano posyłać po ratunek do pobliskich zamków, zwoływać rycerstwo i zbrojne zastępy ludu pieszego, które dopiero po dwóch dniach oblężenia zdołały wedrzeć się na powrót do zamku i tam zgładzić Juranda zarówno, jak jego towarzyszów. Mówiono też, że wojska owe wejdą prawdopodobnie teraz w granice i że wielka wojna niechybnie się rozpocznie. Książę, który wiedział, jak wiele zależy wielkiemu mistrzowi na tym, by na wypadek wojny z królem polskim siły obu księstw mazowieckich pozostały na stronie, nie wierzył tym wieściom, albowiem nietajnym mu było, że gdyby Krzyżacy rozpoczęli wojnę z nim lub z Ziemowitem płockim, żadna siła ludzka nie powstrzyma Polaków z Królestwa, mistrz zaś obawiał się tej wojny. Wiedział, że musi przyjść, ale pragnął ją odwlec, raz dlatego, że był pokojowego ducha, a po wtóre dlatego, że aby zmierzyć się z potęgą Jagiełły, trzeba było przygotować siłę, jakiej nigdy dotychczas Zakon nie wystawił i zarazem zapewnić sobie pomoc książąt i rycerstwa nie tylko w Niemczech, ale na całym Zachodzie.", + "75991": "Nie obawiał sie więc książę wojny, chciał jednak wiedzieć, co się stało, co ma naprawdę myśleć o zajściu w Szczytnie, o zniknięciu Danusi i o tych wszystkich wieściach, które przychodziły znad granicy, więc też, jakkolwiek nie cierpiał Krzyżaków, rad był, gdy pewnego wieczora kapitan łuczników doniósł mu, że przyjechał rycerz zakonny i prosi o posłuchanie.", + "75992": "Przyjął go jednak wyniośle i jakkolwiek natychmiast poznał, że to jest jeden z braci, którzy byli w leśnym dworcu, udał, że go sobie nie przypomina, i zapytał, kto jest, skąd przybywa i co go do Warszawy sprowadza.", + "75993": "— Jestem brat Rotgier — odpowiedział Krzyżak — i przed niedawnym czasem miałem zaszczyt pochylić się do kolan waszej książęcej miłości.", + "75994": "— Czemu zaś, bratem będąc, nie masz na sobie zakonnych znamion?", + "75995": "Rycerz począł tłumaczyć się, że białego płaszcza z krzyżem nie przywdział tylko dlatego, iż gdyby to był uczynił, niechybnie byłby pojman lub zabit przez mazowieckie rycerstwo: wszędzie na całym świecie, we wszystkich królestwach i księstwach, znak krzyża na płaszczu ochrania, zjednywa życzliwość i gościnność ludzką, i tylko w jednym księstwie mazowieckim krzyż na pewną zgubę naraża człowieka, który go nosi.", + "75996": "Lecz książę przerwał mu gniewnie:", + "75997": "— Nie krzyż — rzekł — bo krzyż i my całujem, jeno wasza niecnota… A jeśli was gdzie indziej lepiej przyjmują, to dlatego, że was mniej znają.", + "75998": "Po czym widząc, że rycerz stropił się bardzo tymi słowy, zapytał:", + "75999": "— Byłeś w Szczytnie albo-li wiesz, co się tam stało?", + "76000": "— Byłem w Szczytnie i wiem, co się tam stało — odrzekł Rotgier — a przybywam tu nie jako czyjś wysłannik, ale z tej jeno przyczyny, że doświadczony i świątobliwy komtur z Insburka rzekł mi: Nasz mistrz miłuje pobożnego księcia i ufa w jego sprawiedliwość, więc gdy ja pośpieszę do Malborga, ty jedź na Mazowsze i przedstaw naszą krzywdę, nasze pohańbienie, naszą niedolę. Jużci nie pochwali sprawiedliwy Pan gwałciciela pokoju i srogiego napastnika, który rozlał tyle krwi chrześcijańskiej, jakby nie Chrystusa, ale szatana był sługą.", + "76001": "I tu począł opowiadać wszystko, co stało się w Szczytnie: jako Jurand przez nich samych wezwany, aby zobaczył, czy dziewczyna, którą zbójom odjęli, nie jest jego córką, zamiast wdzięcznością się wypłacić wpadł w szał; jak zabił Danvelda, brata Gotfryda, Anglika Huga, von Brachta i dwóch szlachetnych giermków, nie licząc knechtów; jak oni, pomni na przykazania boskie, nie chcąc zabijać, musieli w końcu splątać siecią strasznego męża, który wówczas przeciw sobie samemu podniósł broń i poranił się okrutnie; jak wreszcie nie tylko w zamku, ale i w mieście byli ludzie, którzy wśród wichury zimowej słyszeli podczas nocy po walce straszliwe jakieś śmiechy i głosy wołające w powietrzu: „Nasz Jurand! Krzywdziciel Krzyża! Rozlewca krwi niewinnej! Nasz Jurand!”.", + "76002": "I całe opowiadanie, a zwłaszcza ostatnie słowa Krzyżaka wielkie uczyniły wrażenie na wszystkich obecnych. Zdjął ich po prostu strach, czy istotnie Jurand nie wezwał w pomoc sił nieczystych — i zapadło głuche milczenie. Lecz księżna, która była obecna przy posłuchaniu i która kochając Danusię, nosiła w sercu nieutulony żal po niej, zwróciła się z niespodzianym pytaniem do Rotgiera:", + "76003": "— Mówicie, rycerzu — rzekła — że odbiwszy dziewczynę-niedojdę, myśleliście, iż to Jurandowa córka, i dlatego wezwaliście go do Szczytna?", + "76004": "— Tak, miłościwa pani — odrzekł Rotgier.", + "76005": "— A jakożeście mogli to myśleć, skoroście w leśnym dworze widzieli przy mnie prawdziwą Jurandównę?", + "76006": "Na to brat Rotgier zmieszał się, gdyż nie był przygotowany na podobne pytanie. Książę powstał i utkwił surowy wzrok w Krzyżaku, zaś Mikołaj z Długolasu, Mrokota z Mocarzewa, Jaśko z Jagielnicy i inni rycerze mazowieccy przyskoczyli zaraz do mnicha, pytając na przemian groźnymi głosami:", + "76007": "— Jakożeście mogli to myśleć? Mów, Niemcze! Jako to być mogło?", + "76008": "A brat Rotgier ochłonął i rzekł:", + "76009": "— My, zakonnicy, nie podnosim oczu na niewiasty. Było w leśnym dworze przy miłościwej księżnie dwórek niemało, ale która była między nimi Jurandówna, nikt z nas nie wiedział.", + "76010": "— Danveld wiedział — ozwał się Mikołaj z Długolasu. — Gadał ci z nią nawet na łowach.", + "76011": "— Danveld stoi przed Bogiem — odparł Rotgier — i powiem o nim jeno to, że nazajutrz znaleziono rozkwitłe róże na jego trumnie, których, jako w czasie zimowym, nie mogła położyć ręka ludzka.", + "76012": "Znów nastało milczenie.", + "76013": "— Skąd wiedzieliście o porwaniu Jurandówny? — zapytał książę.", + "76014": "— Sama bezbożność i zuchwalstwo uczynku zrobiły go rozgłośnym tu i u nas. Więc dowiedziawszy się o tym, daliśmy na msze dziękczynne, że jeno zwykła dwórka, a nie które z rodzonych dzieci waszych miłości było porwane z leśnego dworca.", + "76015": "— Ale to mi zawsze dziwno, żeście mogli niedojdę poczytać za córkę Juranda.", + "76016": "Na to brat Rotgier:", + "76017": "— Danveld mówił tak: „Często szatan zdradza swych sług, więc może odmienił Jurandównę”.", + "76018": "— Zbóje wszelako nie mogli, jako prostacy, podrobić pisma Kalebowego i pieczęci Juranda. Któż mógł to uczynić?", + "76019": "— Zły duch.", + "76020": "I znów nikt nie umiał znaleźć odpowiedzi.", + "76021": "Rotgier zaś począł patrzyć pilnie w oczy księciu i rzekł:", + "76022": "— Zaiste, są mi jako miecze w piersi te pytania, albowiem posąd w nich tkwi i podejrzenie. Ale ja, ufny w sprawiedliwość bożą i w moc prawdy, pytam waszą książęcą mość: zali sam Jurand posądzał nas o ten uczynek, a jeśli posądzał, to czemu, nim wezwaliśmy go do Szczytna, szukał na całym pograniczu zbójów, aby od nich córkę wykupić?", + "76023": "— Jużci… prawda! — rzekł książę. — Choćbyś co ukrył przed ludźmi, nie ukryjesz przed Bogiem. Posądzał was w pierwszej chwili, ale potem… potem myślał co innego.", + "76024": "— Oto jak blask prawdy zwycięża ciemności! — rzekł Rotgier.", + "76025": "I potoczył zwycięskim wzrokiem po sali, pomyślał bowiem, że w głowach krzyżackich więcej jest obrotności i rozumu niż w polskich i że to plemię zawsze będzie łupem i karmią Zakonu, równie jak mucha bywa łupem i karmią pająka.", + "76026": "Więc, porzuciwszy poprzednią układność, przystąpił ku księciu i począł mówić głosem podniesionym i natarczywym:", + "76027": "— Nagródź nam, panie, nasze straty, nasze krzywdy, nasze łzy i naszą krew! Twoim był ten piekielnik poddanym, więc w imię Boga, z którego władza królów i książąt wypływa, w imię sprawiedliwości i Krzyża, nagródź nam nasze krzywdy i krew!", + "76028": "A książę popatrzył na niego w zdumieniu:", + "76029": "— Na miły Bóg! — rzekł. — Czegóż ty chcesz? Jeśli Jurand wytoczył w szaleństwie waszą krew, zali ja mam za jego szaleństwa odpowiadać?", + "76030": "— Twoim był, panie, poddanym — rzekł Krzyżak — w twoim księstwie leżą jego ziemie, jego wsie i jego gród, w którym więził sług Zakonu; niechaj więc chociaż ta majętność, niech chociaż te ziemie i ów bezbożny kasztel staną się odtąd własnością Zakonu. Zaprawdę nie będzie to godna zapłata za tę szlachetną krew przelaną! Zaprawdę nie wskrzesi ona zmarłych, ale może choć w części uspokoi gniew Boży i zetrze niesławę, która inaczej na całe to księstwo spadnie. O, panie! Wszędzie posiada Zakon ziemie i zamki, które łaska i pobożność chrześcijańskich książąt mu nadała, jeno tu nie masz ni piędzi ziemi w jego władaniu. Niechże nasza krzywda, która o pomstę do Boga woła, choć tak nam się nagrodzi, abyśmy mogli powiedzieć, że i tu żywią ludzie mający w sercach bojaźń bożą.", + "76031": "Usłyszawszy to, książę zdumiał się jeszcze więcej i dopiero po długiej chwili milczenia odrzekł:", + "76032": "— Rany boskie!… A wżdy, jeśli ten wasz Zakon tutaj siedzi, z czyjejże łaski, jeśli nie z łaski przodków moich? Małoż wam jeszcze tych krajów, ziem i miast, które do nas i do naszego kraju niegdyś należały, a które dzisiaj są wasze? Żyje przecie jeszcze dziewka Jurandowa, gdyż nikt nam o jej śmierci nie doniósł, wy zaś już chcecie sierocie wiano zagarnąć i sierocym chlebem wasze krzywdy sobie nagrodzić?", + "76033": "— Panie, przyznajesz krzywdę — rzekł Rotgier — więc tak ją nagródź, jako ci twoje książęce sumienie i twoja sprawiedliwa dusza nakaże.", + "76034": "I znowu rad był w sercu, gdyż myślał sobie: „Teraz nie tylko nie będą skarżyli, ale będą jeszcze uradzać, jak by samym ręce umyć i z tej sprawy się wykręcić. Nikt już nic nam nie zarzuci i sława nasza będzie jako biały płaszcz zakonny — bez skazy”.", + "76035": "A wtem ozwał się niespodzianie głos starego Mikołaja z Długolasu:", + "76036": "— Pomawiają was o chciwość i Bóg wie, czyli nie słusznie, bo oto i w tej sprawie więcej wam o zysk niż o cześć Zakonu chodzi.", + "76037": "— Prawda! — odrzekli chórem rycerze mazowieccy.", + "76038": "A Krzyżak postąpił kilka kroków, podniósł dumnie głowę i mierząc ich wyniosłym wzrokiem, rzekł:", + "76039": "— Nie przybywam tu jako poseł, jeno jako świadek sprawy i rycerz zakonny gotów czci Zakonu krwią własną do ostatniego tchnienia bronić!… Kto by tedy, wbrew temu, co mówił sam Jurand, śmiał Zakon o uczestnictwo w porwaniu onego córki posądzać, niechaj podniesie ten rycerski zakład i niechaj zda się na sąd boży!", + "76040": "To rzekłszy, rzucił przed nich rycerską rękawicę, która upadła na podłogę, oni zaś stali w głuchym milczeniu, bo choć niejeden z nich rad by był wyszczerbić miecz na krzyżackim karku, jednakże bali się sądu bożego. Nikomu nie było tajno, że Jurand wyraźnie oświadczył, iż nie rycerze zakonni porwali mu dziecko, każdy przeto w duszy myślał, że jest słuszność, a zatem będzie i zwycięstwo po stronie Rotgiera.", + "76041": "Ów zaś uzuchwalił się tym bardziej i wsparłszy się w boki, zapytał:", + "76042": "— Jest-li taki, któren by podniósł tę rękawicę?", + "76043": "A wtem jakiś rycerz, którego wejścia poprzednio nikt nie zauważył i który od niejakiego czasu słuchał przy drzwiach rozmowy, wystąpił na środek, podniósł rękawicę i rzekł:", + "76044": "— Jam ci jest!", + "76045": "I powiedziawszy to, rzucił swoją prosto w twarz Rotgiera, po czym jął mówić głosem, który wśród powszechnego milczenia rozlegał się jak grzmot po sali:", + "76046": "— Wobec Boga, wobec dostojnego księcia i wszystkiego zacnego rycerstwa tej ziemi mówię ci, Krzyżaku, że szczekasz jako pies przeciw sprawiedliwości a prawdzie, i pozywam cię w szranki na walkę pieszą alibo konną, na kopie, na topory, na krótkie alibo długie miecze i nie na niewolę, jeno do ostatniego tchnienia, na śmierć!", + "76047": "W sali można by było usłyszeć przelatującą muchę. Wszystkie oczy zwróciły się na Rotgiera i na wyzywającego rycerza, którego nikt nie poznał, albowiem na głowie miał hełm, wprawdzie bez przyłbicy, ale z kolistym okapem schodzącym niżej uszu, który zakrywał zupełnie górną część twarzy, na dolną zaś rzucał cień głęboki. Krzyżak nie mniej był zdumiony od wszystkich. Pomieszanie, bladość i wściekły gniew mignęły mu tak po twarzy, jak błyskawica miga po nocnym niebie. Schwycił dłonią łosiową rękawicę, która obsunąwszy mu się z oblicza, zahaczyła na końcu naramiennika, i zapytał:", + "76048": "— Ktoś jest, który wyzywasz sprawiedliwość boską?", + "76049": "A ów odpiął sprzączkę pod brodą, zdjął hełm, spod którego ukazała się jasna, młoda głowa, i rzekł:", + "76050": "— Zbyszko z Bogdańca, mąż Jurandowej córki.", + "76051": "Zdziwili się wszyscy i Rotgier wraz z innymi, gdyż nikt z nich prócz obojga księstwa, ojca Wyszońka i de Lorchego nie wiedział o ślubie Danusi, Krzyżacy zaś byli pewni, że prócz ojca nie ma Jurandówna innego przyrodzonego obrońcy, lecz w tej chwili wystąpił pan de Lorche i rzekł:", + "76052": "— Na moją rycerską cześć poświadczam prawdę słów jego; kto by zaś śmiał wątpić, oto moja rękojmia.", + "76053": "Rotgier, który nie znał, co to trwoga, i w którym serce burzyło się w tej chwili gniewem, byłby może podniósł i tę rękawicę, ale wspomniawszy, że ten, który ją rzucił, był sam przez się możnym panem, a w dodatku krewnym hrabiego Geldrii, powstrzymał się, uczynił zaś tak tym bardziej, że sam książę wstał i zmarszczywszy brwi, rzekł:", + "76054": "— Nie wolno tej rękojmi podnosić, albowiem i ja poświadczam, jako prawdę powiedział ów rycerz.", + "76055": "Krzyżak, usłyszawszy to, skłonił się, po czym rzekł do Zbyszka:", + "76056": "— Jeślić wola, to pieszo, w zamkniętych szrankach na topory.", + "76057": "— Jam cię już i tak wprzód pozwał — odpowiedział Zbyszko.", + "76058": "— Boże, daj zwycięstwo sprawiedliwości — zawołali mazowieccy rycerze.", + "76059": "Rozdział czwarty", + "76060": "O Zbyszka niepokój był na całym dworze tak między rycerstwem, jak między niewiastami, gdyż lubiono go powszechnie, wobec zaś listu Juranda nikt nie wątpił, że słuszność jest po stronie Krzyżaka. Z drugiej strony wiedziano, że Rotgier jest jednym ze sławniejszych braci w Zakonie. Giermek van Krist rozpowiadał, może umyślnie, między mazowiecką szlachtą, że pan jego, nim został zbrojnym mnichem, zasiadał raz u stołu honorowego Krzyżaków, do którego to stołu dopuszczano tylko słynnych w świecie rycerzy, takich, którzy odbyli wyprawę do Ziemi Świętej albo też walczyli zwycięsko przeciw olbrzymom-smokom lub możnym czarnoksiężnikom. Słysząc takie opowiadania van Krista, a zarazem i chełpliwe zapewnienia, że pan jego nieraz potykał się z mizerykordią w jednej, a toporem lub mieczem w drugiej ręce, z pięciu naraz przeciwnikami, niepokoili się Mazurowie i poniektóry mówił: „Hej, gdyby tu był Jurand, ten dałby i takim dwóm rady, jemu nigdy się żaden Niemiec nie odjął, ale młodziankowi gorze! gdyż tamten siłą, laty i ćwiczeniem góruje”. Więc inni żałowali, że nie podnieśli rękawicy, twierdząc, że gdyby nie owa wiadomość od Juranda, niechybnie byliby to uczynili… „Ale wyroku boskiego strach…”. Wymieniano też przy sposobności i dla wzajemnej pociechy nazwiska mazowieckich i w ogóle polskich rycerzy, którzy bądź na dworskich igrzyskach, bądź goniąc na ostre, liczne nad zachodnimi rycerzami odnosili zwycięstwa, przede wszystkim zaś Zawiszę z Garbowa, z którym żaden rycerz w chrześcijaństwie mierzyć się nie mógł. Lecz byli i tacy, którzy co do Zbyszka mieli także dobrą nadzieję: „Nie ułomek ci to jest — mówili — i jakośwa słyszeli, godnie już raz Niemcom porozwalał łby na udeptanej ziemi”. Lecz szczególnie skrzepiły się serca z powodu uczynku giermka Zbyszkowego, Czecha Hlawy, który w wigilię spotkania, słysząc van Krista opowiadającego o niesłychanych zwycięstwach Rotgiera, a będąc młodzianem porywczym, chwycił tegoż van Krista za brodę, zadarł mu głowę i rzekł: „Jeślić nie wstyd łgać wobec ludzi, spójrz w górę, że to i Bóg cię słyszy!”. I trzymał go tak przez tyle czasu, ile trzeba na zmówienie Ojcze nasz, zaś ów, wreszcie uwolnion, zaraz jął go wypytywać o ród i dowiedziawszy się, że pochodzi z włodyków, pozwał go także na topory.", + "76061": "Ucieszyli się tedy tym postępkiem Mazurowie i znów niejeden mówił: „Juże tacy nie będą chramać na boisku i byle po ich stronie była prawda a Bóg, nie wyniosą zdrowych gnatów te krzyżackie macie”. Lecz właśnie Rotgier tak potrafił zasypać piaskiem oczy wszystkim, że wielu niepokoiło się o to, po której stronie prawda — i sam książę podzielał ten niepokój.", + "76062": "Więc wieczorem przed bitką wezwał Zbyszka na rozmowę, przy której obecną była tylko księżna, i zapytał:", + "76063": "— Pewny żeś, że Bóg będzie z tobą? Skąd wiesz, że oni chycili Danuśkę? Zali Jurand mówił ci co? Bo, ot, widzisz, tu jest list Jurandowy: pismo księdza Kaleba, a jego pieczęć, i w tym liście Jurand powiada, iż wie, że to nie Krzyżacy. Co on ci mówił?", + "76064": "— Mówił, że to nie Krzyżacy.", + "76065": "— Jakoże tedy możesz życie ważyć i na sąd boski stawać?", + "76066": "A Zbyszko umilkł, tylko przez czas jakiś drgały mu szczęki i łzy zbierały się w oczach.", + "76067": "— Ja nic nie wiem, miłościwy panie — rzekł. — Wyjechaliśmy stąd razem z Jurandem i po drodze przyznałem mu się do ślubu. Począł wówczas narzekać, iże to może być krzywda Boża, ale gdym mu rzekł, że to wola boża, uspokoił się i przebaczył. Przez całą drogę mówił, że nikt inny nie porwał Danusi, jeno Krzyżacy, a potem już ja sam nie wiem, co się stało!… Do Spychowa przyjechała ta sama niewiasta, która przywiozła dla mnie jakoweś leki do leśnego dworu, a z nią jeszcze jeden wysłannik. Zamknęli się z Jurandem i uradzali. Co mówili, też nie wiem, jeno po onej rozmowie właśni słudzy nie mogli poznać Juranda, bo taki był, jakby go z truchły wyjęto. Powiedział nam: „Nie Krzyżacy”, ale Bergowa i co miał jeńców z podziemia puścił, Bóg wie dlaczego, sam zaś pojechał bez żadnego giermka ni sługi… Mówił, że jedzie do zbójów Danuśkę wykupić, a mnie przykazał czekać. Ano! Czekałem. Aż tu przychodzi wiadomość ze Szczytna, że Jurand namordował Niemców i sam legł! O, miłościwy panie! Już mnie parzyła spychowska ziemia i małom nie oszalał. Ludzi wsadziłem na koń, by pomścić śmierć Jurandową, a tu ksiądz Kaleb powiada: „Kasztelu nie weźmiesz, a wojny nie wszczynaj. Jedź do księcia, może tam co o Danuśce wiedzą”. Tom i przyjechał, i właśnie trafiłem, jako ów pies szczekał o krzyżackiej krzywdzie i Jurandowym szaleństwie… Jam, panie, podniósł jego rękawicę, bom go już przedtem pozwał, a chociaż nie wiem nic, to jedno wiem tylko, że to łgarze są piekielni: bez wstydu, bez czci i wiary! Patrzcie, miłościwi państwo! Toż oni zadźgali Fourcy'ego, a na mojego giermka chcieli zwalić ten uczynek. Na Boga! Zadźgali go jako wołu, a potem do cię, panie, przyszli po pomstę i po zapłatę! Kto tedy przysięgnie, że nie nałgali i przedtem przed Jurandem, i teraz przed tobą, panie?… Nie wiem, nie wiem, gdzie Danuśka! Alem go pozwał, bo choćby mi też i żywota stradać przyszło, wolej mi śmierć niż żywot bez mojego kochania, bez mojej najmilszej na świecie całym.", + "76068": "To rzekłszy, zerwał w uniesieniu pątlik z głowy, aż włosy rozsypały mu się po ramionach i chwyciwszy je, począł szlochać ciężko. Księżna Anna Danuta, sama do głębi strapiona stratą Danusi i litując się nad jego bólem, położyła mu ręce na głowie i rzekła:", + "76069": "— Boże cię wspomagaj, pociesz i błogosław!", + "76070": "Rozdział piąty", + "76071": "Książę nie sprzeciwił się pojedynkowi, gdyż wedle ówczesnych obyczajów nie był w możności tego uczynić. Wymógł tylko, by Rotgier napisał list do mistrza i do Zygfryda de Löwe, że sam pierwszy rzucił rękawicę rycerzom mazowieckim, wskutek czego staje do walki z mężem Jurandówny, który zresztą już pierwej go był pozwał. Tłumaczył się też Krzyżak wielkiemu mistrzowi, że jeśli staje bez pozwolenia, to dlatego, że chodzi o cześć Zakonu i odwrócenie szpetnych podejrzeń, które by hańbę przynieść mogły, a które on, Rotgier, gotów jest zawsze własną krwią okupić. List ten wysłany był natychmiast do granicy przez jednego z pachołków rycerza, dalej zaś miał iść do Malborga pocztą, którą Krzyżacy na wiele lat przed innymi wynaleźli i zaprowadzili w swoich ziemiach.", + "76072": "Tymczasem na podwórcu zamkowym ubito śnieg i posypano go popiołem, aby nogi walczących nie grzęzły lub nie ślizgały się po gładkiej powierzchni. W całym zamku panował ruch nadzwyczajny. Wzruszenie tak opanowało rycerzy i dwórki, że w nocy poprzedzającej bitwę nikt nie spał. Mówiono sobie, że walka konna na kopie, a nawet na miecze, często kończy się na ranach, natomiast piesza, a zwłaszcza na straszliwe topory, zawsze bywa śmiertelna. Wszystkie serca były po stronie Zbyszka, ale właśnie im kto więcej miał przyjaźni dla niego lub dla Danusi, z tym większym niepokojem przypominał sobie, co rozpowiadano o sławie i sprawności Krzyżaka. Wiele niewiast spędziło noc w kościele, gdzie też po odbytej przed księdzem Wyszońkiem spowiedzi kajał się i Zbyszko. Mówiły więc jedna do drugiej, patrząc na jego prawie chłopięcą twarz: „Toż to jeszcze dzieciuch!… Jakże mu młodą głowę pod niemiecki topór oddawać?”. I tym gorliwiej modliły się dla niego o wspomożenie. Ale gdy świtaniem podniósł się i szedł przez kaplicę, aby przywdziać zbroję w izbie zamkowej, znowu przybyło im nieco serca, gdyż głowa i twarz Zbyszka były wprawdzie chłopięce, natomiast ciało nad miarę rosłe i silne, tak iż wydawał im się chłopem na schwał, który poradzi sobie choćby z najtęższym mężem.", + "76073": "Bitka miała się odbyć na podwórzu zamkowym, które wkoło otaczał krużganek.", + "76074": "Gdy dzień uczynił się już zupełny, przybyli książę i księżna razem z dziećmi i zasiedli w środku między słupami, skąd najlepiej widać było cały podwórzec. Obok nich zajęli miejsca co przedniejsi dworzanie, szlachetne niewiasty i rycerstwo. Zapełniły się wszystkie kąty krużganku; czeladź usadowiła się za wałem, który utworzon był z wymiecionego śniegu, niektórzy poprzyczepiali się na wykuszach, a nawet na dachu. Tam prostactwo gwarzyło między sobą: „Daj Bóg, aby się nasz nie dał!”. Dzień był zimny, wilgotny, ale jasny; powietrze roiło się od kawek, które zamieszkiwały dachy i szczyty baszt, a które spłoszone niezwykłym ruchem kołowały z wielkim łopotaniem skrzydeł nad zamkiem. Mimo chłodu ludzie potnieli ze wzruszenia, a gdy ozwała się pierwsza trąba oznajmująca wejście zapaśników, wszystkie serca poczęły bić jak młoty.", + "76075": "Oni zaś weszli z przeciwnych stron szranków i zatrzymali się na krańcach. Każdy z patrzących utaił wówczas dech w piersiach, każdy pomyślał, że oto niezadługo dwie dusze ulecą ku sądowym progom boskim, a dwa trupy zostaną na śniegu — i usta oraz jagody niewiast pobladły i posiniały na tę myśl, oczy zaś mężów wpatrzone były jak w tęczę w przeciwników, każdy bowiem pragnął z samej postawy i z uzbrojenia ich wywróżyć sobie, na czyją stronę padnie zwycięstwo.", + "76076": "Krzyżak przybrany był w szmelcowany, błękitny pancerz, w takież nabiodrza i w takiż hełm z podniesioną przyłbicą i ze wspaniałym pawim pióropuszem na grzebieniu. Zbyszkowi piersi, boki i grzbiet opinała pyszna mediolańska zbroja, którą był swego czasu zdobył na Fryzach. Na głowie miał hełm z okapem, niezamknięty i bez piór, na nogach bycze skórznie. Na lewych ramionach dźwigali tarcze z herbami: na krzyżackiej była u góry szachownica, u dołu trzy lwy stojące na zadnich łapach, na Zbyszkowej — tępa podkowa. W prawicach dźwigali szerokie, straszne topory, osadzone na dębowych, poczerniałych toporzyskach, dłuższych niż ramię rosłego męża. Towarzyszyli im giermkowie: Hlawa, zwany przez Zbyszka Głowaczem — i van Krist, obaj przybrani w ciemne żelazne blachy, obaj również z toporami i tarczami: van Krist miał w herbie krzak janowca, herb Czecha podobny był do Pomiana, z tą różnicą, że zamiast topora tkwił w byczej głowie krótki miecz do połowy w oku pogrążon.", + "76077": "Trąba ozwała się po raz drugi, a za trzecim mieli przeciwnicy wedle umowy na się nastąpić. Dzieliła ich już teraz tylko niewielka, posypana szarym popiołem przestrzeń, nad tą zaś przestrzenią unosiła się jako złowrogi ptak — śmierć. Zanim jednak dano trzeci znak, Rotgier zbliżył się ku słupom, między którymi siedzieli księstwo, podniósł swą zakutą w stal głowę i ozwał się głosem tak donośnym, że słyszano go we wszystkich zakątkach krużganku:", + "76078": "— Biorę na świadka Boga, ciebie, dostojny panie, i całe rycerstwo tej ziemi, jakom niewinien tej krwi, która będzie przelana.", + "76079": "Na te słowa ścisnęły się znów serca, że Krzyżak tak był pewien siebie i swego zwycięstwa. Lecz Zbyszko, mając duszę prostą, zwrócił się do swego Czecha i rzekł:", + "76080": "— Śmierdzi mi ta krzyżacka chwalba, gdyż byłaby do rzeczy po mojej śmierci, nie zaś pókim żyw. Ma też ów samochwał pawi czub na hełmie, a ja nasamprzód takich trzy ślubował, a potem, ile paliców u rąk. Bóg zdarzył!", + "76081": "— Panie… — zapytał Hlawa, pochylając się i nabierając w ręce nieco popiołu ze śniegiem, aby toporzysko nie ślizgało mu się w dłoniach — może da Chrystus, że prędko uwinę się z tym pruskim chmyzem, zali mi wolno będzie wówczas jeśli nie sięgnąć Krzyżaka, to przynajmniej wsadzić mu toporzysko między kolana i zwalić go na ziemię?", + "76082": "— Boże cię uchowaj! — zawołał żywo Zbyszko. — Hańbą byś okrył mnie i siebie.", + "76083": "A wtem zabrzmiał po raz trzeci głos trąby. Usłyszawszy to, giermkowie skoczyli jeden ku drugiemu żywo i zapalczywie, rycerze zaś posunęli się ku sobie wolniej i rozważniej, jako aż do pierwszego starcia nakazywała ich dostojność i powaga.", + "76084": "Mało kto zważał na giermków, ale ci z doświadczonych mężów i z czeladzi, którzy na nich patrzyli, zrozumieli od razu, jak okrutna przewaga jest po stronie Hlawy. Topór chodził ciężej w ręku Niemca, a również i ruchy jego tarczy były wolniejsze. Spod puklerza widać było jego nogi dłuższe, ale wątłe i mniej sprężyste od potężnych, pokrytych obcisłym ubraniem nóg Czecha. Hlawa natarł też tak zapalczywie, że van Krist prawie od pierwszej chwili musiał się cofać. Zrozumiano od razu, że jeden z tych przeciwników zwalił się na drugiego jak burza, że prze, naciska, razi jak piorun, drugi zaś w poczuciu, że śmierć nad nim, broni się tylko, aby jak najbardziej opóźnić okropną chwilę. Jakoż tak było istotnie. Ów samochwał, który w ogóle stawał do bitki tylko wówczas, gdy inaczej nie mógł uczynić, poznał, że zuchwałe a niebaczne słowa przywiodły go do walki ze strasznym osiłkiem, którego powinien był jak zguby unikać; więc gdy poczuł teraz, że każde z tych uderzeń mogłoby zwalić wołu, upadło w nim zupełnie serce. Zapomniał prawie, że nie dość chwytać ciosy tarczą, ale że trzeba je także zadawać. Widział nad sobą błyski toporu i myślał, że każdy z nich jest ostatni. Nadstawiając puklerz, mrużył mimo woli oczy z poczuciem trwogi i zwątpienia, czy je jeszcze otworzy. Z rzadka sam zadał cios, bez nadziei, że przeciwnika dosięże, puklerz tylko podnosił coraz wyżej nad głowę, aby ją jeszcze i jeszcze uchronić.", + "76085": "Wreszcie począł się męczyć, a Czech bił w niego coraz potężniej. Równie jak z rosłego chojara odszczepiają się pod toporem chłopa wióry ogromne, tak i pod razami Czecha poczęły kruszyć się i odpadać blachy ze zbroi niemieckiego giermka. Górny brzeg tarczy wygiął się i spękał, naramiennik z prawego barku stoczył się wraz z przeciętym i pokrwawionym już rzemieniem na ziemię. Van Kristowi włosy stanęły dębem na głowie — i chwyciła go trwoga śmiertelna. Uderzył jeszcze raz i drugi całą siłą ramienia w puklerz Czecha, wreszcie widząc, że wobec okrutnej siły przeciwnika nie ma dla niego ratunku i że ocalić go tylko może jakiś nadzwyczajny wysiłek, rzucił się nagle całym ciężarem zbroi i ciała pod nogi Hlawy.", + "76086": "Padli obaj na ziemię i zmagali się wzajem, tocząc i przewracając się po śniegu. Lecz Czech wnet wydostał się na wierzch, przez chwilę tłumił jeszcze rozpaczliwe ruchy przeciwnika, wreszcie przycisnął kolanem żelazną siatkę pokrywającą jego brzuch i wydobył zza pasa krótką, trójgranną mizerykordię.", + "76087": "— Oszczędź! — wyszeptał cicho van Krist, wznosząc oczy ku oczom Czecha.", + "76088": "Lecz ów zamiast odpowiedzieć rozciągnął się na nim, by łatwiej rękoma dostać jego szyi, i przeciąwszy rzemienną zapinkę hełmu pod brodą, pchnął nieszczęśnika dwukrotnie w gardło, kierując ostrze w dół, ku środkowi piersi.", + "76089": "Wówczas źrenice van Krista uciekły w głąb czaszki, ręce i nogi poczęły trzepać śnieg, jakby chciały go oczyścić z popiołu, po chwili jednak wyprężył się — i pozostał nieruchomy, wydymając tylko jeszcze pokryte czerwoną pianą wargi i krwawiąc nadzwyczaj obficie. A Czech wstał, obtarł o suknię Niemca mizerykordię, następnie podniósł topór i wsparłszy się na nim, począł spoglądać na cięższą i upartszą bitkę swego rycerza z bratem Rotgierem.", + "76090": "Rycerze zachodni przywykli już byli do wygód i zbytków, podczas gdy „dziedzice” w Małopolsce i Wielkopolsce oraz na Mazowszu wiedli jeszcze życie surowe i twarde, wskutek czego nawet w obcych i niechętnych budzili podziw krzepkością ciała i wytrzymałością na wszelki trud bądź ciągły, bądź doraźny. Pokazało się też i teraz, że Zbyszko góruje nad Krzyżakiem siłą rąk i nóg nie mniej, niż jego giermek górował nad van Kristem, ale pokazało się także, że jako młody ustępuje mu w ćwiczeniu rycerskim.", + "76091": "Było to dla Zbyszka rzeczą poniekąd pomyślną, iż wybrał walkę na topory, albowiem fechtunek tego rodzaju bronią był niemożliwy. Na krótkie lub długie miecze, przy których trzeba było znać cięcia, sztychy i umieć ciosy odbijać, miałby Niemiec znaczną przewagę. Lecz i tak zarówno sam Zbyszko, jak i widzowie po ruchach i władaniu tarczą poznali, iż mają przed sobą męża doświadczonego i groźnego, który widocznie nie pierwszy raz staje do tego rodzaju walki. Za każdym ciosem Zbyszka Rotgier podstawiał tarczę i w chwili uderzenia cofał ją nieco, przez co rozmach, choćby największy, tracił na sile i nie mógł przeciąć ani też pokruszyć gładkiej powierzchni. Chwilami cofał się, chwilami nacierał, czyniąc to spokojnie, lubo tak szybko, że ledwie można było pochwycić oczyma jego ruchy. Zląkł się książę o Zbyszka, a twarze mężów zasępiły się, wydało im się bowiem, że Niemiec igra jakby umyślnie z przeciwnikiem. Nieraz nie podstawiał nawet tarczy, ale w chwili gdy Zbyszko uderzał, czynił pół obrotu w bok w ten sposób, że ostrze topora przecinało puste powietrze. Było to najstraszniejsze, gdyż Zbyszko mógł przy tym stracić równowagę i upaść, a wówczas zguba jego stałaby się nieuchronna. Widząc to, Czech stojący nad zarżniętym Kristem trwożył się także i mówił sobie w duszy: „Boga mi, jeśli pan padnie, huknę Niemca obuchem między łopatki, aby się też wykopyrtnął”. Zbyszko jednak nie padał, gdyż mając w nogach siłę ogromną i rozstawiając je szeroko, mógł utrzymać na każdej cały ciężar ciała i rozmachu. Rotgier zauważył to natychmiast i widzowie mylili się, przypuszczając, że lekceważy przeciwnika. Owszem, po pierwszych uderzeniach, gdy pomimo całej umiejętności cofania tarczy ręka prawie zdrętwiała mu pod nią, zrozumiał, że czeka go z tym młodziankiem ciężki trud i że jeśli go nie zwali dobrym pomysłem, to walka może być długą i niebezpieczną. Liczył, że po cięciu w próżnię Zbyszko runie na śnieg, a gdy to się nie stało, począł się wprost niepokoić. Spod stalowego okapu widział zaciśnięte nozdrza i usta przeciwnika, a chwilami błyszczące oczy, i mówił sobie, że zapalczywosć powinna go unieść, że się zapamięta, straci głowę i w zaślepieniu więcej będzie myślał o zadawaniu razów niż obronie. Ale pomylił się i w tym.", + "76092": "Zbyszko nie umiał uchylać się od ciosów półobrotem, ale nie zapomniał o tarczy i wznosząc topór, nie odsłaniał się więcej, niż należało. Widocznie uwaga jego zdwoiła się, a poznawszy doświadczenie i sprawność przeciwnika, nie tylko się nie zapamiętał, ale skupił się w sobie, stał się ostrożniejszym i w uderzeniach jego coraz straszniejszych był jakiś rozmysł, na który nie gorąca, ale tylko zimna zawziętość zdobyć się może.", + "76093": "Rotgier, który niemało wojen odbył i niemało staczał bitew bądź kupą, bądź w pojedynkę, wiedział z doświadczenia, że bywają ludzie jako ptaki drapieżne stworzeni do walki i szczególnie obdarowani przez naturę, którzy jakby odgadują to wszystko, do czego inni dochodzą przez całe lata ćwiczeń, i wraz pomiarkował, że ma z jednym z takich do czynienia. Od pierwszych uderzeń zrozumiał, że w tym młodziku jest coś takiego, co jest w jastrzębiu, który w przeciwniku widzi jedynie łup swój i nie myśli o niczym więcej, tylko aby go dosięgnąć szponami. Pomimo swej siły spostrzegł się również, że nie dorównywa w niej Zbyszkowi i że jeśli wyczerpie się przedtem, niż zdoła zadać cios stanowczy, to walka z tym strasznym, choć mniej doświadczonym wyrostkiem może się stać dla niego zgubną. Pomyślawszy to, postanowił walczyć z najmniejszym możliwie wysiłkiem, przyciągnął ku sobie tarczę, ni zbyt następował, ni zbyt się cofał, ograniczył ruchy, zebrał całą moc duszy i ramienia na jeden cios stanowczy i czekał pory.", + "76094": "Okrutna walka przeciągała się dłużej nad zwykłą miarę. Na krużgankach zaległa cisza śmiertelna. Słychać było tylko czasem dźwiękliwe, a czasem głuche uderzenie ostrzy i obuchów o tarcze. I księstwu, i rycerzom, i dwórkom nieobce były podobne widowiska, a jednakże jakieś uczucie podobne do przerażenia ścisnęło jakby kleszczami wszystkie serca. Rozumiano, że tu nie chodzi o wykazanie siły, sprawności, męstwa i że większa jest w tej walce zaciekłość, większa rozpacz, większa i bardziej nieubłagana zawziętość, głębsza zemsta. Z jednej strony: straszne krzywdy, miłość i żal bez dna, z drugiej: cześć całego Zakonu i głęboka nienawiść szły na tym pobojowisku na sąd boży.", + "76095": "Tymczasem pojaśniał nieco zimowy, blady ranek, przetarła się szara opona mgły i promień słońca rozświecił błękitny pancerz Krzyżaka i srebrnawą mediolańską zbroję Zbyszka. W kaplicy zadzwoniono na tercję, a razem z odgłosem dzwonu całe stada kawek zerwały się z dachów zamkowych, łopocąc skrzydłami i kracząc zgiełkliwie jakby z radości na widok krwi i tego trupa, który leżał już nieruchomo na śniegu. Rotgier rzucił na niego w czasie walki raz i drugi oczyma i nagle uczuł się ogromnie samotnym. Wszystkie oczy, które na niego patrzyły, były to oczy wrogów. Wszystkie modły, życzenia i ciche wota, które czyniły niewiasty, były po stronie Zbyszka. Prócz tego, jakkolwiek Krzyżak był zupełnie pewien, że giermek Zbyszków nie rzuci się na niego z tyłu i nie sięgnie go zdradliwie, jednakże obecność i bliskość tej groźnej postaci przejmowała go takim mimowolnym niepokojem, jakim przejmuje ludzi widok wilka, niedźwiedzia lub bawołu, od którego nie przedziela ich krata. I nie mógł się temu uczuciu obronić, tym bardziej że Czech, chcąc śledzić przebieg walki, poruszał się i zmieniał miejsce, zachodząc walczącym to z boku, to z tyłu, to od czoła — pochylając przy tym głowę i przypatrując się mu złowrogo przez szpary w żelaznej przyłbicy hełmu, a czasem podnosząc nieco, jakby mimo woli, zakrwawione ostrze.", + "76096": "Zmęczenie poczęło wreszcie Krzyżaka ogarniać. Raz po raz zadał dwa ciosy krótkie, ale straszne, kierując je na prawe ramię Zbyszka, ten jednakże odepchnął je tarczą z taką siłą, że toporzysko zachwiało się w dłoni Rotgiera, sam zaś musiał się cofnąć nagle, aby nie upaść. I od tej pory cofał się ciągle. Wyczerpywały się zresztą nie tylko jego siły, ale zimna krew i cierpliwość. Z piersi widzów na widok jego cofania się wyrwało się kilka okrzyków jakby tryumfu, które wzbudziły w nim złość i rozpacz. Uderzenia toporów stały się coraz gęstsze. Pot zlewał czoła obu walczących, a przez zwarte zęby dobywał im się z piersi chrapliwy oddech. Patrzący przestali zachowywać się spokojnie i co chwila teraz odzywały się wołania to męskie, to niewieście: „Bij! W niego!… Sąd Boży! Kara Boża! Bóg ci pomagaj!”. Książę skinął kilka razy dłonią, by je uciszyć, ale nie mógł ich powstrzymać. Czyniło się coraz głośniej, gdyż dzieci poczęły tu i ówdzie płakać na krużgankach, a wreszcie przy samym boku księżny jakiś młody, łkający głos niewieści zawołał:", + "76097": "— Za Danuśkę, Zbyszku! Za Danuśkę!", + "76098": "Zbyszko wiedział przecie, że idzie o Danusię. Był pewny, że ten Krzyżak przyłożył ręki do jej porwania, i walcząc z nim — walczył za jej krzywdy. Ale jako młody i chciwy bitew, w chwili walki myślał o samej walce. Nagle ów krzyk uprzytomnił mu jej stratę i jej niedolę. Miłość, żal i zemsta nalały mu ognia do żył. Serce zaskowyczało w nim z rozbudzonego bólu i chwycił go po prostu szał bojowy. Strasznych, podobnych do uderzeń burzy jego ciosów nie mógł już Krzyżak pochwycić ni im wydążyć. Zbyszko uderzył tarczą w jego tarczę z tak nadludzką siłą, że ramię Niemca zdrętwiało nagle i opadło bezwładnie. Ów zaś cofnął się w trwodze i przerażeniu i przechylił się w tył, a wtem w oczach mignął mu błysk topora i ostrze spadło mu jak piorun na prawy bark.", + "76099": "Do uszu widzów doszedł tylko rozdzierający krzyk: „Jesus!…” — po czym Rotgier odstąpił jeszcze krok i runął na wznak na ziemię.", + "76100": "Wnet zagrzmiało i zaroiło się na krużgankach jak w pasiece, w której pszczoły przygrzane słońcem poczynają ruszać się i szumieć. Rycerze zbiegali całymi tłumami po schodach, czeladź przeskakiwała wał śnieżny, by się trupom przypatrzyć. Wszędy rozlegały się okrzyki: „Ot, Sąd Boży!… Ma Jurand dziedzica. Chwała mu i podzięka! To ci chłop do topora!”, inni zaś wołali: „Patrzcie, a dziwujcie się! Już by sam Jurand godniej nie ciął!”. Jakoż utworzyła się cała gromada ciekawych naokół trupa Rotgiera, a on leżał na grzbiecie, z twarzą białą jak śnieg, z szeroko otwartymi ustami i z krwawym ramieniem, odwalonym tak strasznie od szyi aż do pachy, że ledwie się na kilku włóknach trzymało. Więc mówili znów niektórzy: „Ot, żyw był i w hardości po ziemi chodził, a teraz i palcem ci nie ruszy!”. A tak mówiąc, jedni podziwiali jego wzrost, gdyż wielką przestrzeń na pobojowisku zajmował i po śmierci wydawał się jeszcze ogromniejszy, drudzy zaś pawi pióropusz mieniący się cudnie na śniegu, a trzeci zbroję, którą na dobrą wieś oceniano. Lecz Czech Hlawa zbliżył się właśnie z dwoma Zbyszkowymi pachołkami, by ją zdjąć z nieboszczyka, więc ciekawi otoczyli Zbyszka, wychwalając go i wynosząc pod niebiosa, bo im się słusznie zdawało, że sława jego spadnie na całe mazowieckie i polskie rycerstwo. Tymczasem odjęto mu tarczę i topór, by mu ulżyć, a Mrokota z Mocarzewa odpiął mu i hełm, spotniałe zaś włosy przykrył czapką ze szkarłatnego sukna. Zbyszko stał jakby w osłupieniu, oddychając ciężko, z ogniem jeszcze niezgasłym w oczach, z twarzą pobladłą z wysiłku i zawziętą, drżąc nieco ze wzruszenia i trudu. Ale chwycono go pod ręce i poprowadzono do księstwa, którzy czekali nań w ogrzanej komnacie przy kominie. Tam Zbyszko klęknął przed nimi, a gdy ojciec Wyszoniek przeżegnał go i zarazem odmówił wieczny odpoczynek za dusze zmarłe, książę uścisnął za głowę młodego rycerzyka i rzekł:", + "76101": "— Bóg Najwyższy rozsądził między wami i prowadził rękę twoją, za co niech będzie błogosławione imię Jego, amen!", + "76102": "Po czym, zwróciwszy się do rycerza de Lorche i do innych, dodał:", + "76103": "— Ciebie, obcy rycerzu, i was wszystkich obecnych biorę na świadków w tym, o czym i sam świadczę, jako się potykali wedle prawa i obyczaju, a jako się sądy boże wszędy odprawują, tak się też i ten odprawił po rycersku i po bożemu.", + "76104": "Okrzyknęli się na to zgodnym chórem miejscowi wojownicy, gdy zaś panu de Lorche przetłumaczono słowa książęce, wstał i oznajmił, że nie tylko świadczy, jako wszystko odbyło się po rycersku i po bożemu, ale gdyby nawet ktokolwiek w Malborgu lub na jakim innym dworze książęcym śmiał o tym wątpić — on, de Lorche, pozwie go natychmiast w szranki na walkę pieszą lub konną, choćby to był nie tylko zwyczajny rycerz, ale olbrzym lub czarnoksiężnik, samego Merlina magiczną siłą przewyższający.", + "76105": "A tymczasem księżna Anna Danuta, w chwili gdy Zbyszko z kolei objął jej nogi, mówiła, pochylając się ku niemu:", + "76106": "— Czemu się zaś nie radujesz? Raduj się i dziękuj Bogu, bo jeśli cię Bóg w miłosierdziu swym wyzuł z tej obieży, to cię i dalej nie opuści i do szczęśliwości doprowadzi.", + "76107": "A Zbyszko odrzekł:", + "76108": "— Jakoże mam się radować, miłościwa pani? Dał ci mi Bóg zwycięstwo i pomstę nad onym Krzyżakiem, ale Danuśki jako nie było, tak i nie ma, i nie bliżej mi do niej teraz niż przedtem.", + "76109": "— Najzawziętsi nieprzyjaciele, Danveld, Gotfryd i Rotgier nie żyją — odpowiedziała księżna — a o Zygfrydzie mówią, iż sprawiedliwszy od nich, choć okrutny. Chwalże miłosierdzie Boskie i za to. A mówił także pan de Lorche, że jeśli Krzyżak legnie, to on ciało jego odwiezie, a potem wraz do Malborga pojedzie i u samego wielkiego mistrza o Danuśkę się upomni. Jużci nie ośmielą się wielkiego mistrza nie posłuchać.", + "76110": "— Bóg daj zdrowie panu de Lorche — rzekł Zbyszko — i ja z nim pojadę do Malborga.", + "76111": "A księżna przestraszyła się tych słów, jak gdyby Zbyszko rzekł, że bezbronny pójdzie między wilki, które zbierały się zimą w stada w głębokich borach Mazowsza.", + "76112": "— Po co? — zawołała. — Na zgubę pewną? Zaraz po spotkaniu nie pomoże ci ni de Lorche, ni te listy, które Rotgier pisał przed walką. Nie zratujesz nikogo, a zgubisz siebie.", + "76113": "Lecz on wstał, złożył w krzyż dłonie i rzekł:", + "76114": "— Tak mi dopomóż Bóg, że pojadę do Malborga i choćby za morza. Tak mi błogosław, Chryste, jako jej będę szukał do ostatniego tchu w nozdrzach i jako nie ustanę, póki nie zginę. Łacniej mi bić Niemców i potykać się we zbroi, niż sierocie jęczeć w podziemiu. Oj, łacniej! łacniej!", + "76115": "I mówił to, jak zresztą zawsze, gdy wspominał Danusię, w takim uniesieniu, w takim bólu, że aż chwilami słowa urywały mu się, tak jakby go kto chwytał za gardło. Księżna poznała, że próżno by go odwodzić, że kto by go chciał powstrzymać, ten musiałby go chyba skuć i wtrącić do podziemia.", + "76116": "Zbyszko nie mógł jednak wyjechać natychmiast. Wolno było ówczesnemu rycerzowi nie zważać na żadne przeszkody, ale nie wolno było złamać obyczaju rycerskiego, który nakazywał, by zwycięzca w pojedynku spędził na miejscu walki cały dzień aż do następnej północy, a to dla okazania, że został panem pobojowiska, jak i dla okazania gotowości do nowej walki, gdyby ktokolwiek z krewnych lub przyjaciół zwyciężonego chciał go ponownie do niej wyzwać. Obyczaj ten zachowywały nawet całe wojska, tracąc nieraz korzyści, jakie by pośpiech po zwycięstwie mógł przynieść. Zbyszko nie próbował nawet wyłamać się spod nieubłaganego prawa i posiliwszy się nieco, a następnie przywdziawszy zbroję, tkwił aż do północy na dziedzińcu zamkowym pod zasępionym niebem zimowym, czekając na nieprzyjaciela, który znikąd przybyć nie mógł.", + "76117": "O północy dopiero, gdy heroldowie obwieścili ostatecznie przy dźwięku trąb jego zwycięstwo, Mikołaj z Długolasu zawezwał go na wieczerzę, a zarazem na naradę do księcia.", + "76118": "Rozdział szósty", + "76119": "Książę pierwszy zabrał głos na naradzie i tak mówił:", + "76120": "— To bieda, że nie mamy nijakiego pisma ani świadectwa przeciw komturom. Bo choć posąd nasz zdaje się słuszny i ja sam myślę, że Jurandównę oni chwycili, nie kto inny, ale co z tego? Wyprą się. A jak wielki mistrz spyta o jakowyś dowód, co mu pokażem? Ba! Jeszcze list Jurandowy świadczy za nimi.", + "76121": "Tu zwrócił się do Zbyszka:", + "76122": "— Powiadasz, że ten list groźbą na nim wymusili. Może być i pewnie tak jest, bo gdyby po ich stronie była sprawiedliwość, toby ci był Bóg przeciw Rotgierowi nie pomógł. Ale skoro wymusili jeden, to mogli wymusić i dwa. Może i oni mają od Juranda świadectwo, że niewinni porwania nieszczęsnej dziewki. A w takim razie pokażą je mistrzowi, i co będzie?", + "76123": "— Sami przecie przyznali, miłościwy panie, że Danuśkę niby zbójom odbili i że ją mają.", + "76124": "— To wiem. Ale teraz powiadają, że się omylili i że to inna dziewka, a najlepszy dowód, że sam Jurand jej się zaparł.", + "76125": "— Zaparł się, bo mu pokazali inną, przez co go właśnie rozjuszyli.", + "76126": "— Pewnie tak było, ale mogą powiedzieć, że to jeno nasze domysły.", + "76127": "— Ich łgarstwa — rzekł Mikołaj z Długolasu — są jakoby bór. Z brzega jeszcze coś widać, ale im głębiej, tym większa gęstwa, że się człek zabłąka i całkiem drogę straci.", + "76128": "Po czym powtórzył swoje słowa po niemiecku panu de Lorche, który rzekł:", + "76129": "— Sam wielki mistrz lepszy od nich, a i brat jego, choć duszę ma zuchwałą, ale na cześć rycerską czułą.", + "76130": "— Tak jest — odpowiedział Mikołaj. — Mistrz człowiek ludzki. Nie umie ci on hamować komturów ni kapituły i nie poradzi na to, że wszystko w Zakonie na ludzkich krzywdach stoi, ale im nierad. Jedźcie, jedźcie, rycerzu de Lorche, i opowiedzcie mu, co tu się działo. Obcych więcej się oni wstydzą niż nas, by zaś nie opowiadali na obcych dworach o ich zdradach i nieuczciwych postępkach. A gdy mistrz spyta was o dowody, tedy rzeknijcie mu tak: „Znać prawdę boska rzecz, a ludzka jej szukać, więc jeśli chcesz, panie, dowodów, to ich poszukaj: każ przetrząść zamki, wybadaj ludzi, pozwól nam szukać, boć to głupstwo i bajka, że oną sierotę chwycili zbóje leśni”.", + "76131": "— Głupstwo i bajka — powtórzył de Lorche.", + "76132": "— Bo zbóje nie podnieśliby ręki na książęcy dworzec ni na Jurandowe dziecko. A gdyby wreszcie nawet ją chwycili, to dla okupu, i sami by dali znać, że ją mają.", + "76133": "— Wszystko to powiem — rzekł Lotaryńczyk — i de Bergowa też odszukam. My z jednego kraju, a choć go nie znam, mówią, że i on jakowyś krewniak hrabiego Geldrii. Był w Szczytnie, niech mistrzowi opowie, co widział.", + "76134": "Zbyszko zrozumiał cośkolwiek z tych słów, a czego nie zrozumiał, to wytłumaczył mu Mikołaj, więc chwycił przez pół pana de Lorche i przycisnął go do piersi tak, że aż rycerz jęknął.", + "76135": "Książę zaś rzekł do Zbyszka:", + "76136": "— A ty koniecznie chcesz też jechać?", + "76137": "— Koniecznie, miłościwy panie. Cóż mam innego czynić? Chciałem Szczytna dobywać, choćby zębami przyszło mur gryźć, ale jakoże mi bez pozwoleństwa wojnę wszczynać?", + "76138": "— Kto by wojnę bez pozwoleństwa wszczął, pod katowskim by się mieczem kajał — rzekł książę.", + "76139": "— Juści prawo prawem — odpowiedział Zbyszko. — Ba! Chciałem potem pozywać wszystkich, którzy byli w Szczytnie, ale powiadali ludzie, że Jurand narznął ich tam jak wołów, i nie wiedziałem, który żyw, a który zabit… Bo, tak mi dopomóż Bóg i Święty Krzyż, jako ja Juranda do ostatniego tchu nie opuszczę!", + "76140": "— To zacnie mówisz i udałeś mi się — rzekł Mikołaj z Długolasu. — A żeś do Szczytna sam nie leciał, to też widać, że rozum masz, bo i głupi by się domyślił, że oni tam ni Juranda, ni jego córki nie trzymają, jeno musieli ich do innych zamków wywieźć. Bóg cię Rotgierem nagrodził za to, żeś tu przyjechał.", + "76141": "— Ano! — rzekł książę. — Jako się od Rotgiera słyszało, to z tych czterech jeden tylko stary Zygfryd żywie, a innych Bóg już pokarał albo twoją, albo Jurandową ręką. Co do Zygfryda, mniejszy od tamtych szelma, ale okrutnik może największy. Źle, że Jurand i Danuśka w jego ręku i trzeba ich prędko ratować. Aby zaś i ciebie zła przygoda nie spotkała, dam ci do mistrza list. Słuchaj jeno dobrze i rozumiej, że nie jedziesz jako poseł, jeno jako wysłannik, a ja mistrzowi piszę tak: Skoro się swego czasu na naszą osobę, potomka ich dobrodziejów, targnęli, to rzecz podobna jest, że Jurandównę chwycili, zwłaszcza mając złość do Juranda. Proszę tedy mistrza, aby pilnie jej szukać nakazał i jeśli chce przyjaźni mojej, zaraz ci ją w ręce oddał.", + "76142": "Zbyszko, usłyszawszy to, rzucił się do nóg księcia i objąwszy jego kolana, począł mówić:", + "76143": "— A Jurand, miłościwy panie! A Jurand? Wstawcie się też za nim! Jeśli śmiertelne ma rany, niech choć u siebie na dziedzinie i przy dzieciach zamrze.", + "76144": "— Jest i o Jurandzie — rzekł łaskawie książę. — Ma wysłać mistrz dwóch sędziów i ja też dwóch, którzy uczynki komturów i Jurandowe wedle praw czci rycerskiej rozpatrzą. A ci zaś wybiorą jeszcze jednego, by zaś był im głową, i jako wszyscy uradzą, tak będzie.", + "76145": "Na tym skończyła się narada, po której Zbyszko pożegnał księcia, gdyż wnet mieli wyruszyć w drogę. Lecz przed rozejściem się doświadczony i znający Krzyżaków Mikołaj z Długolasu wziął Zbyszka na bok i zapytał:", + "76146": "— A onego pachołka Czecha weźmiesz z sobą do Niemców?", + "76147": "— Pewnie, że mnie nie odstąpi. Albo co?", + "76148": "— Bo mi go żal. Chłop ci jest na schwał, a zaś miarkuj, co ci rzekę: ty z Malborga zdrową głowę wyniesiesz, chyba że potykając się tam, trafisz na lepszego, ale jego zguba pewna.", + "76149": "— A dlaczego?", + "76150": "— Bo go psubraty oskarżali, że on de Fourcy'ego zadźgał. Musieli też do mistrza o jego śmierci pisać i też pewnikiem napisali, iż Czech onę krew rozlał. Tego mu w Malborgu nie darują. Czeka go sąd i pomsta, bo jakże o jego niewinności mistrza przekonasz? A przecie on także i Danveldowi ramię pokruszył, który wielkiego szpitalnika był krewny. Szkoda mi go, a powtarzam ci, że jeśli pojedzie, to po śmierć.", + "76151": "— Nie pojedzie po śmierć, bo go w Spychowie ostawię.", + "76152": "Lecz stało się inaczej, gdyż zaszły powody, dla których Czech nie został w Spychowie. Zbyszko i de Lorche ruszyli wraz ze swymi pocztami nazajutrz. De Lorche, którego ksiądz Wyszoniek rozwiązał ze ślubów względem Ulryki de Elner, jechał szczęśliwy i cały oddany rozpamiętywaniu urody Jagienki z Długolasu, więc milczący; Zbyszko zaś nie mogąc z nim rozmawiać o Danuśce także i z tej przyczyny, że nie bardzo się z sobą rozumieli, rozmawiał z Hlawą, który dotąd nic o zamierzonej w dzierżawy krzyżackie wyprawie nie wiedział.", + "76153": "— Jedziem do Malborga — rzekł — a kiedy ja wrócę, to w mocy boskiej… Może prędko, może na wiosnę, może za rok, a może i wcale, rozumiesz?", + "76154": "— Rozumiem. Wasza miłość jedzie też także pewnie i dlatego, aby tamtejszych rycerzy pozywać. I chwała Bogu, boć przy każdym rycerzu jest przecie giermek.", + "76155": "— Nie — odrzekł Zbyszko. — Nie po to ja tam jadę, by ich pozywać, chybaby się samo zdarzyło, a ty wcale nie pojedziesz, jeno w domu, w Spychowie, zostaniesz.", + "76156": "Usłyszawszy to, Czech naprzód zmartwił się okrutnie i począł żałośnie narzekać, a potem nuż prosić młodego pana, by go nie ostawiał.", + "76157": "— Ja poprzysiągł, że waszej miłości nie opuszczę: poprzysiągł na Krzyż i na cześć. A gdyby waszą miłość jakowaś przygoda spotkała, jakoże pokazałbym się na oczy mojej pani w Zgorzelicach! Ja jej przysięgał, panie! Więc zmiłujcie wy się nade mną, bym się nie pohańbił przed nią.", + "76158": "— A nie przysięgałeś jej, że mi będziesz posłuszny? — zapytał Zbyszko.", + "76159": "— Jakże nie! We wszystkim, jeno nie w tym, bym poszedł precz. Jeśli mnie wasza miłość odpędzi, pojadę opodal, abym w razie potrzeby był pod ręką.", + "76160": "— Ja cię nie odpędzam i nie odpędzę — odpowiedział Zbyszko — ale niewola by mi to była, gdybym cię nie mógł nigdzie wysłać, choćby w najdalszą drogę, ni też odczepić się od ciebie bogdaj na jeden dzień. Nie będzieszże stał bez przestanku nade mną jak kat nad dobrą duszą! A co do bitwy, jakże mi pomożesz? Nie mówię, na wojnie, bo na wojnie ludzie się kupą biją, a w spotkaniu samowtór jużci się nie będziesz za mnie bił. Gdyby Rotgier był tęższy ode mnie, nie na naszym wozie byłaby jego zbroja, jeno moja na jego. A przy tym wiedz, że mi tam z tobą będzie gorzej i że mnie na niebezpieczeństwo podać możesz.", + "76161": "— Jak to, wasza miłość?", + "76162": "Więc Zbyszko począł mu opowiadać to, co słyszał od Mikołaja z Długolasu, że komturowie, nie mogąc się przyznać do zamordowania de Fourcy'ego, jego oskarżyli i będą go zemstą ścigali.", + "76163": "— A jeśli cię schwycą — rzekł w końcu — przecie cię im jako psom w gardle nie ostawię, przez co i sam mogę głową nałożyć.", + "76164": "Zasępił się, usłyszawszy te słowa, Czech, albowiem czuł w nich prawdę: jednakże usiłował jeszcze rzecz wedle swojej chęci wykręcić.", + "76165": "— Toć już nie ma na świecie tych, którzy mię widzieli, bo jednych, jako mówią, stary pan ze Spychowa pobił, a Rotgiera wasza miłość.", + "76166": "— Widzieli cię pachołcy, którzy się opodal za nimi wlekli, i żywie ów stary Krzyżak, który pewnie w Malborgu teraz siedzi, a jeśli nie siedzi, to przyjedzie, gdyż go, da Bóg, mistrz wezwie.", + "76167": "Na to nie było już co odpowiedzieć, więc jechali w milczeniu aż do Spychowa. Zastali tam zupełną gotowość wojenną, gdyż stary Tolima spodziewał się, że albo Krzyżacy na gródek uderzą, albo Zbyszko, wróciwszy, poprowadzi ich na ratunek staremu panu. Straże czuwały wszędy, na przejściach przez bagniska i w samym gródku. Chłopi byli zbrojni, że zaś nie nowina im była wojna, więc czekali na Niemców z ochotą, obiecując sobie łup znamienity. W kasztelu przyjął Zbyszka i de Lorchego ksiądz Kaleb i zaraz po wieczerzy pokazał im pergamin z pieczęcią Juranda, w którym własnoręcznie spisał ostatnią wolę rycerza ze Spychowa.", + "76168": "— Dyktował ci mi ją — rzekł — tej nocy, której do Szczytna ruszył. No i nie spodziewał się wrócić.", + "76169": "— A czemuście nie mówili nic?", + "76170": "— Nie mówiłem nic, bo mi pod tajemnicą spowiedzi wyznał, co chce czynić. Wieczny odpoczynek racz mu dać Panie, a światłość wiekuista niech mu świeci…", + "76171": "— Nie mówcie za niego pacierza. Żyw jeszcze. Wiem to ze słów Krzyżaka Rotgiera, z którym potykałem się na dworze księcia. Był między nami sąd boży i zabiłem go.", + "76172": "— Tym bardziej Jurand nie wróci… Chybaby moc boża!…", + "76173": "— Jadę z tym oto rycerzem, aby go z ich rąk wyrwać.", + "76174": "— To nie znasz widać krzyżackich rąk; jać je znam, gdyż nim mnie Jurand w Spychowie przygarnął, byłem piętnaście roków księdzem w ich kraju. Jeden Bóg może Juranda ratować.", + "76175": "— I może też nam pomóc.", + "76176": "— Amen.", + "76177": "Po czym rozwinął dokument i jął go czytać. Jurand zapisywał wszystkie swe ziemie i całą majętność Danusi i jej potomstwu, w razie zaś bezpotomnej śmierci tejże, jej mężowi, Zbyszkowi z Bogdańca. W końcu polecał tę swoją wolę opiece książęcej: „by zaś, jeśliby co nie było wedle prawa, łaska książęca w prawo zmieniła”. Koniec ów dodany był dlatego, że ksiądz Kaleb znał się tylko na prawie kanonicznym, a sam Jurand, zajęty wyłącznie wojną, tylko na rycerskim. Po odczytaniu dokumentu Zbyszkowi ksiądz odczytał go starszym ludziom załogi spychowskiej, którzy uznali zaraz młodego rycerza jako dziedzica i przyrzekli mu posłuszeństwo.", + "76178": "Myśleli też, że Zbyszko wnet ich poprowadzi na ratunek staremu panu, i radowali się, albowiem w piersiach ich biły serca srogie i łakome na wojnę, a do Juranda przywiązane. Toteż smutek ogarnął ich wielki, gdy dowiedzieli się, że zostaną w domu i że pan z małym jeno pocztem uda się do Malborga, i nie na wojnę, lecz na skargę. Dzielił ten ich smutek Czech Głowacz, choć z drugiej strony rad był z tak znacznego pomnożenia Zbyszkowego dobra.", + "76179": "— Hej! Komu by była uciecha — rzekł — to staremu panu z Bogdańca! I umiałby też on tu rządzić! Co tam Bogdaniec w porównaniu z taką dziedziną!", + "76180": "A Zbyszka zdjęła w tej chwili nagła tęsknota do stryjca, taka, jaka zdejmowała go często, zwłaszcza zaś w trudnych i ciężkich wypadkach życia, więc zwróciwszy się do giermka, rzekł bez namysłu:", + "76181": "— Co masz tu po próżnicy siedzieć! Jedź do Bogdańca, list powieziesz.", + "76182": "— Jeśli nie mam z waszą miłością iść, to już wolałbym tam jechać! — odrzekł uradowany pacholik.", + "76183": "— Wołaj mi księdza Kaleba, niech wypisze jako się patrzy wszystko, co tu było, a stryjcowi odczyta list proboszcz z Krześni albo-li też opat, jeśli jest w Zgorzelicach.", + "76184": "Lecz powiedziawszy to, uderzył się dłonią po młodych wąsiętach i dodał, mówiąc jakby sam do siebie:", + "76185": "— Ba! Opat!…", + "76186": "I zaraz przed oczyma przesunęła mu się Jagienka — modrooka, ciemnowłosa, hoża jak łania, a ze łzami na rzęsach! Uczyniło mu się kłopotliwie i przez czas jakiś tarł ręką czoło, lecz wreszcie rzekł:", + "76187": "— Jużci, będzie ci smutno, dziewczyno, ale nie gorzej niźli mnie.", + "76188": "Tymczasem nadszedł ksiądz Kaleb i zaraz zasiadł do pisania. Zbyszko dyktował mu obszernie wszystko, co się zdarzyło od chwili, gdy przybył do leśnego dworca. Nic nie zataił, gdyż wiedział, że stary Maćko, gdy się dobrze w tych sprawach rozpatrzy, to w końcu będzie rad. Bogdańca istotnie ani porównać ze Spychowem, który był włością obszerną i bogatą, a Zbyszko wiedział, że Maćkowi okrutnie zawsze o takie rzeczy chodziło.", + "76189": "Lecz gdy po długich mozołach list był napisany i pieczęcią zamknięty, zawołał znów Zbyszko giermka i wręczył mu go, mówiąc:", + "76190": "— A może ze stryjcem tu wrócisz, z czego wielce bym był rad.", + "76191": "Lecz Czech miał twarz także jakby zakłopotaną; marudził, z nogi na nogę przestępował i nie odchodził, póki młody rycerz nie ozwał się:", + "76192": "— Masz-li co jeszcze powiedzieć, to mów.", + "76193": "— Chciałbym, wasza miłość… — odrzekł Czech — chciałbym, ot! jeszcze zapytać, jako tam mam ludziom rozpowiadać?", + "76194": "— Jakim ludziom?", + "76195": "— Niby nie w Bogdańcu, ale w okolicy… Bo się też z pewnością będą chcieli dowiedzieć.", + "76196": "Na to Zbyszko, który postanowił już nic nie ukrywać, spojrzał na niego bystro i rzekł:", + "76197": "— Tobie nie o ludzi chodzi, jeno o Jagienkę ze Zgorzelic.", + "76198": "A Czech spłonął, potem przybladł nieco i odpowiedział:", + "76199": "— O nią, panie.", + "76200": "— A skąd wiesz, czy się tam nie wydała za Cztana z Rogowa albo za Wilka z Brzozowej?", + "76201": "— Panienka nie wydała się za niego — odrzekł stanowczo giermek.", + "76202": "— Mógł jej opat rozkazać.", + "76203": "— Opat panienki słucha, nie ona jego.", + "76204": "— To czegóż chcesz? Powiadaj prawdę tak jej, jak wszystkim.", + "76205": "Czech skłonił się i odszedł nieco zły.", + "76206": "— Daj Bóg — mówił sobie, myśląc o Zbyszku — by cię zapomniała. Daj jej Bóg jeszcze lepszego niż ty. Ale jeślić nie zapomniała, to też jej rzekę, żeś żeniaty, ale bez niewiasty i że bogdaj owdowiejesz, nim do łożnicy wstąpisz.", + "76207": "Giermek przywiązał się był jednak do Zbyszka, litował się i nad Danusią, ale Jagienkę miłował nad wszystko w świecie i od czasu, jak się przed ostatnią bitką w Ciechanowie dowiedział o małżeństwie Zbyszkowym, nosił ból i gorycz w sercu.", + "76208": "— Bogdaj, że wprzód owdowiejesz! — powtórzył.", + "76209": "Lecz następnie inne, widocznie słodsze myśli poczęły mu przychodzić do głowy, gdyż schodząc ku koniom, mówił:", + "76210": "— Chwała Bogu, że jej choć nogi obejmę.", + "76211": "Tymczasem Zbyszko rwał się do drogi, gdyż trawiła go gorączka — i o ile z konieczności nie musiał zajmować się innymi sprawami, o tyle znosił po prostu męki, myśląc bez ustanku o Danusi i Jurandzie. Trzeba było jednak zostać w Spychowie chociaż na jeden nocleg, choćby dla pana de Lorche i dla przygotowań, których tak długa podróż wymagała. Sam był wreszcie utrudzon nad wszelką miarę walką, czuwaniem, drogą, bezsennością, zmartwieniem. Gdy więc noc uczyniła się bardzo późna, rzucił się na twarde Jurandowe łoże w nadziei, że choć krótki sen go nawiedzi. Lecz nim zasnął, zapukał do niego Sanderus i skłoniwszy się, rzekł:", + "76212": "— Panie, ocaliliście mnie od śmierci i dobrze mi było przy was, jako dawno przedtem nie bywało. Bóg wam dał teraz włość wielką, żeście jeszcze bogatsi niż wprzódy, a i skarbiec spychowski niepusty. Dajcie mi, panie, trzos jaki taki, a ja pójdę do Prus od zamku do zamku i choć mi tam nie bardzo bezpieczno, może wam usłużę.", + "76213": "Zbyszko, który chciał go w pierwszej chwili wyrzucić z izby, zastanowił się nad tymi słowami i po chwili, wydobywszy ze stojącej wedle łoża podróżnej kalety spory worek, rzucił mu go i rzekł:", + "76214": "— Masz, idź! Jeśliś szelma, odrwisz, jeśliś uczciwy — usłużysz.", + "76215": "— Odrwię jako szelma, panie — rzekł Sanderus — ale nie was, a usłużę poczciwie — wam.", + "76216": "Rozdział siódmy", + "76217": "Zygfryd de Löwe miał właśnie wyjeżdżać do Malborga, gdy niespodzianie pocztowy pachołek przyniósł mu list od Rotgiera z wiadomościami z mazowieckiego dworu. Wiadomości te poruszyły do żywego starego Krzyżaka. Przede wszystkim widać było z listu, iż Rotgier wybornie przedstawił i poprowadził wobec księcia Janusza sprawę Juranda. Zygfryd uśmiechnął się, czytając, że Rotgier zażądał jeszcze, by książę za krzywdy Zakonu oddał jeszcze Spychów w maństwo Krzyżakom. Natomiast druga część listu zawierała nowiny niespodziane i mniej korzystne. Oto donosił także Rotgier, że dla tym lepszego okazania niewinności Zakonu w porwaniu Jurandówny rzucił był rękawicę rycerzom mazowieckim, pozywając każdego, kto by o tym wątpił, na sąd boży, to jest na walkę wobec całego dworu… „Żaden jej nie podnosił — pisał dalej Rotgier — wszyscy bowiem wiedzieli, iż świadczył za nami list samego Juranda, więc bali się sprawiedliwości bożej, gdy wtem znalazł się młodzik, któregośmy w leśnym dworcu widzieli — i ów zakład podjął. Z której przyczyny nie dziwujcie się, pobożny i mądry bracie, że się z powrotem o dwa albo trzy dni opóźnię, gdyż — sam pozwawszy, stanąć muszę. A iżem to dla chwały Zakonu uczynił, mam nadzieję, że nie poczyta mi tego za złe ani wielki mistrz, ani też wy, którego czczę i synowskim sercem miłuję. Przeciwnik — prawy dzieciuch, a mnie walka, jako wiecie, nie nowina, więc łatwie tę krew na chwałę Zakonu rozleję, a zwłaszcza przy pomocy Pana Chrystusowej, któremu pewnie więcej chodzi o tych, którzy krzyż Jego noszą niż o jakowegoś Juranda albo o krzywdy jednej mizernej dziewki z mazurskiego narodu!”.", + "76218": "Zygfryda zdziwiła przede wszystkim wiadomość, że Jurandówna była zamężna. Na myśl, że w Spychowie osiąść może nowy groźny i mściwy nieprzyjaciel, objął nawet starego komtura pewien niepokój: „Oczywiście — mówił sobie — zemsty nie poniecha, a tym bardziej gdyby niewiastę odzyskał i gdyby mu powiedziała, że to myśmy ją porwali z leśnego dworca! Ba, wydałoby się też zaraz, żeśmy Juranda sprowadzili jeno dlatego, by go zagubić, i że córki nikt nie myślał mu oddawać”. Tu przyszło Zygfrydowi na myśl, że jednak na skutek listów księcia wielki mistrz prawdopodobnie każe czynić poszukiwania w Szczytnie choćby dlatego, by się przed tymże księciem oczyścić. Przecież mistrzowi i kapitule tak chodziło o to, by na wypadek wojny z potężnym królem polskim książęta mazowieccy pozostali na stronie. Pominąwszy siły książąt wobec rojności mazowieckiej szlachty niepoślednie, a wobec jej bitności — godne, by ich nie lekceważyć, pokój z nimi zabezpieczał granicę krzyżacką na ogromnej, rozciągłej przestrzeni i pozwalał im skupić lepiej swe siły. Nieraz mówiono o tym przy Zygfrydzie w Malborgu, nieraz cieszono się nadzieją, że po zwycięstwie nad królem znajdzie się później byle pozór przeciw Mazowszu, a wówczas żadna siła nie wyrwie tej krainy z rąk krzyżackich. Był to rachunek i wielki, i pewny, dlatego było rzeczą równie pewną, że mistrz uczyni tymczasem wszystko, by nie rozdrażniać księcia Janusza, albowiem pan ów, żonaty z córką Kiejstuta, trudniejszym był do zjednania niż Ziemowit płocki, którego małżonka była nie wiadomo dlaczego całkiem Zakonowi oddana.", + "76219": "I wobec tych myśli stary Zygfryd, który przy całej swej gotowości do wszelkich zbrodni, zdrad i okrucieństw miłował jednak nad wszystko Zakon i chwałę jego, począł się rachować z sumieniem: „Zali nie lepiej będzie wypuścić Juranda i jego córkę? Zdrada i ohyda wyda się wprawdzie wówczas w całej pełni, ale obciąży imię Danvelda, ten zaś nie żyje. A choćby też — myślał — mistrz pokarał srodze mnie i Rotgiera, którzyśmy byli jednak wspólnikami Danveldowych uczynków, to czy nie lepiej tak będzie dla Zakonu?”. Lecz tu jego mściwe i okrutne serce poczęło burzyć się na myśl o Jurandzie.", + "76220": "Wypuścić go, tego ciemięzcę i kata zakonnych ludzi, zwycięzcę w tylu spotkaniach, przyczynę tylu klęsk i hańby, pogromcę, a potem zabójcę Danvelda, pogromcę de Bergowa, zabójcę Majnegera, zabójcę Gotfryda i Huga, tego, który w samym Szczytnie wytoczył więcej krwi niemieckiej, niż jej wytacza niejedna dobra utarczka czasu wojny: „Nie mogę! Nie mogę! — powtarzał w duszy Zygfryd i na samą tę myśl drapieżne palce zaciskały mu się kurczowo, a stara, wyschła pierś z trudnością łowiła oddech. — A jednak, gdyby to było z większym pożytkiem i chwałą Zakonu? Gdyby kara, która by spadła w takim razie na jeszcze żyjących sprawców zbrodni, miała przejednać wrogiego dotychczas księcia Janusza i ułatwić z nim układ albo nawet i przymierze?… Zapalczywi są oni — myślał dalej stary komtur — lecz byle im trochę dobroci okazać, łatwo krzywd zapominają. Ot i książę sam był we własnym kraju pochwycon, a przecie czynnie się nie mścił…”. Tu począł chodzić po sali w wielkiej rozterce wewnętrznej, gdy nagle wydało mu się, że mu coś z góry rzekło: „Wstań i czekaj na powrót Rotgiera”. Tak! Należało czekać. Rotgier zabije niechybnie onego młodzianka, a i potem albo trzeba będzie ukryć Juranda i jego córkę, albo ich oddać. W pierwszym razie książę wprawdzie o nich nie zapomni, ale nie mając pewności, kto porwał dziewkę, będzie jej szukał, będzie słał listy do mistrza nie z oskarżeniem, ale rozpytujące — i rzecz pójdzie w niezmierną odwłokę. W drugim razie radość z powrotu Jurandówny większą będzie niż chęć zemsty za jej porwanie. „A wszak ci zawsze możemy powiedzieć, żeśmy ją znaleźli już po Jurandowej napaści!”. Ta ostatnia myśl uspokoiła całkiem Zygfryda. Co do samego Juranda, dawno już na współkę z Rotgierem wymyślili sposób, żeby jeśli go przyjdzie wypuścić, nie mógł ni mścić się, ni skarżyć. Zygfryd radował się w srogiej duszy, myśląc teraz o tym sposobie. Radował się również na myśl o sądzie bożym, który miał odbyć się w ciechanowskim zamku. Co do wyniku śmiertelnej walki nie nurtował go żaden niepokój. Przypomniał sobie pewien turniej w Królewcu, gdy Rotgier pokonał dwóch słynnych rycerzy, którzy w ojczystej swej andegaweńskiej krainie uchodzili za niezwalczonych zapaśników. Wspomniał i walkę pod Wilnem z pewnym polskim rycerzem, dworzaninem Spytka z Melsztyna, którego Rotgier zabił. I rozjaśniła mu się twarz, a serce wezbrało dumą, gdyż Rotgiera, jakkolwiek już słynnego rycerza, on pierwszy na wyprawy do Litwy wodził i najlepszych sposobów wojny z tym plemieniem go uczył. A teraz ów synaczek rozleje raz jeszcze znienawidzoną krew polską i wróci okryty chwałą. Wszak ci to sąd boży, więc i Zakon będzie zarazem z podejrzeń oczyszczon… „Sąd boży!…” Na jedno mgnienie oka stare serce ścisnęło się uczuciem podobnym do trwogi. Oto Rotgier stanąć ma do walki śmiertelnej w obronie niewinności krzyżackiej, a przecie oni winni, będzie zatem walczył za kłamstwo… Nużby stało się nieszczęście. Lecz po chwili Zygfrydowi wydało się to znów niemożliwym. Rotgier nie może być zwyciężony.", + "76221": "Uspokoiwszy się w ten sposób, stary Krzyżak zamyślił się jeszcze nad tym, czyby nie lepiej wysłać tymczasem Danusi do którego odleglejszego zamku, który by w żadnym razie nie mógł ulec zamachowi Mazurów. Lecz po chwili zastanowienia zaniechał i tej myśli. Obmyślić zamach i stanąć na czele mógłby jeno mąż Jurandówny, a on przecie zginie pod ręką Rotgiera… Potem będą tylko ze strony księcia i księżny dochodzenia, przepytywania, pisania, skargi, ale przez to właśnie sprawa zatrze się i zaciemni, nie mówiąc o odwłoce niemal bez końca. „Wpierw, nim do czego dojdą — rzekł sobie Zygfryd — ja umrę, a może i Jurandówna postarzeje się w krzyżackim zamknięciu”. Kazał jednakże, by wszystko było gotowe w zamku do obrony, a również i do drogi, nie wiedział bowiem dokładnie, co może z narady z Rotgierem wypaść, i czekał.", + "76222": "Tymczasem upłynęły od terminu, na który obiecywał pierwotnie Rotgier wrócić, dni dwa, po czym trzy i cztery, a żaden orszak nie ukazywał się przed szczytnieńską bramą. Dopiero piątego, prawie już o zmroku, rozległ się odgłos rogu przed basztą odźwiernego. Zygfryd, który ukończył był właśnie przedwieczorne czynności, wysłał natychmiast pachołka, aby się dowiedział, kto przybył.", + "76223": "Pachołek wrócił po chwili z twarzą zmieszaną, ale zmiany tej nie mógł Zygfryd dostrzec, gdyż w izbie ogień palił się w głębokim kominie i mało rozświecał mrok.", + "76224": "— Przyjechali? — spytał stary rycerz.", + "76225": "— Tak! — odpowiedziało pacholę.", + "76226": "Lecz w głosie jego było coś takiego, co nagle zaniepokoiło Krzyżaka, więc rzekł:", + "76227": "— A brat Rotgier?", + "76228": "— Przywieźli brata Rotgiera.", + "76229": "Na to Zygfryd podniósł się z krzesła. Przez długą chwilę trzymał dłonią za poręcz, jakby obawiał się upaść, po czym ozwał się przytłumionym głosem:", + "76230": "— Daj mi płaszcz.", + "76231": "Pachołek zarzucił mu płaszcz na ramiona, on zaś widocznie odzyskał już siły, gdyż sam nasunął kaptur na głowę i wyszedł z izby.", + "76232": "Po chwili znalazł się na dziedzińcu zamkowym, na którym mrok uczynił się już zupełny, i szedł przez skrzypiący śnieg powolnym krokiem ku orszakowi, który przejechawszy bramę, zatrzymał się w jej pobliżu. Stała tam już gęsta gromada ludzi i świeciło kilka pochodni, które żołnierze z załogi zdążyli przynieść. Na widok starego rycerza knechtowie rozstąpili się.", + "76233": "Przy blasku pochodni widać było jednak trwożne oblicza i ciche głosy szeptały w pomroce:", + "76234": "— Brat Rotgier…", + "76235": "— Brat Rotgier zabit…", + "76236": "Zygfryd przysunął się do sani, na których leżało na słomie pokryte płaszczem ciało, i podniósł koniec płaszcza.", + "76237": "— Zbliżcie światło — rzekł, odchylając kaptur.", + "76238": "Jeden z knechtów pochylił pochodnię, przy której blasku stary Krzyżak dojrzał głowę Rotgiera i twarz białą jak śnieg, zmarzniętą, otoczoną ciemną chustą, którą zawiązano mu pod brodą widocznie w tym celu, aby usta nie pozostały otwarte. Jakoż cała twarz była jakby ściągnięta, a przez to zmieniona tak, że można by rzec, iż to kto inny. Oczy były zakryte powiekami, naokoło oczu i przy skroniach plamy błękitne. Na policzkach szklił się zamróz.", + "76239": "Komtur patrzył przez długą chwilę wśród ogólnego milczenia. Inni patrzyli na niego, wiedziano bowiem, że był jako ojciec dla zmarłego i że go miłował. Lecz jemu ani jedna łza nie wypłynęła z oczu, oblicze tylko miał jeszcze surowsze niż zwykle, a w nim jakiś skrzepły spokój.", + "76240": "— Tak go odesłali! — rzekł wreszcie.", + "76241": "Lecz zaraz potem zwrócił się do ekonoma zamku:", + "76242": "— Niech do północy zbiją trumnę i ustawią ciało w kaplicy.", + "76243": "— Została jedna trumna z tych, które robiono dla pobitych przez Juranda — odrzekł ekonom. — Każę ją tylko suknem obić.", + "76244": "— I przykryć go płaszczem — rzekł Zygfryd, zakrywając twarz Rotgiera — nie takim jak ten, jeno zakonnym.", + "76245": "Po chwili zaś dodał:", + "76246": "— A wieka nie przymykać.", + "76247": "Ludzie zbliżyli się do wozu. Zygfryd nasunął znów kaptur na głowę, lecz widocznie przypomniał sobie jeszcze coś przed odejściem, gdyż spytał:", + "76248": "— Gdzie jest van Krist?", + "76249": "— Zabit także — odpowiedział jeden z pachołków — ale musieli go pochować w Ciechanowie, bo począł gnić.", + "76250": "— To dobrze.", + "76251": "I to rzekłszy, odszedł powolnym krokiem, a wróciwszy do izby, siadł na tym samym krześle, na którym go wiadomość zastała — i siedział z twarzą kamienną, nieruchomy, tak długo, że mały pacholik począł się niepokoić i wsuwać coraz częściej głowę przeze drzwi. Godzina płynęła za godziną, w zamku ustawał zwykły ruch, tylko od strony kaplicy dochodziło głuche, niewyraźne stukanie młotka, a potem nic nie mąciło ciszy prócz nawoływań wartowników.", + "76252": "Była też już blisko północ, gdy stary rycerz rozbudził się jakby ze snu i zawołał pachołka.", + "76253": "— Gdzie jest brat Rotgier? — zapytał.", + "76254": "Lecz chłopak, rozstrojony ciszą, wypadkami i bezsennością, widocznie nie zrozumiał go, gdyż spojrzał nań z trwogą i odrzekł ze drżeniem w głosie:", + "76255": "— Nie wiem, panie!…", + "76256": "A starzec uśmiechnął się rozdzierającym uśmiechem i rzekł łagodnie:", + "76257": "— Jać, dziecko, pytam: zali już w kaplicy?", + "76258": "— Tak jest, panie.", + "76259": "— To dobrze. Powiedzże Diederichowi, by tu przyszedł z kluczami i latarnią i by czekał, póki nie wrócę. Niech ma także i kociełek z węglami. Czy w kaplicy już jest światło?", + "76260": "— Goreją świece wedle trumny.", + "76261": "Zygfryd zawdział płaszcz i wyszedł.", + "76262": "Przyszedłszy do kaplicy, rozejrzał się od drzwi, czy nie ma nikogo, potem zamknął je starannie, zbliżył się do trumny, odstawił dwie świece z sześciu, które przy niej gorzały w wielkich, miedzianych lichtarzach, i kląkł przy niej.", + "76263": "Wargi nie poruszały mu się wcale, więc się nie modlił. Przez czas jakiś patrzył tylko w skrzepłą, ale piękną jeszcze twarz Rotgiera, jakby chciał śladów życia w niej dopatrzyć.", + "76264": "Po czym wśród ciszy kaplicznej począł wołać przyciszonym głosem:", + "76265": "— Synaczku! Synaczku!", + "76266": "I umilkł. Zdawało się, że czeka odpowiedzi.", + "76267": "Następnie wyciągnąwszy ręce, wsunął wychudłe, podobne do szponów palce pod płaszcz okrywający piersi Rotgiera i począł ich nimi dotykać: szukał wszędzie, w pośrodku i z boków, poniżej żeber i wedle obojczyków, zmacał na koniec przez sukno szczelinę ciągnącą się od wierzchu prawego barku aż pod pachę, zagłębił palce, przesunął je przez całą długość rany i znów jął mówić głosem, w którym drgała jakby skarga:", + "76268": "— Oo!… Jakiż to niemiłosierny cios!… A mówiłeś, że tamten prawy dzieciuch!… Całe ramię! Całe ramię! Tyle razy wznosiłeś je na pogan w obronie Zakonu. A teraz odrąbał ci je polski topór… I ot ci koniec! Ot ci kres! Nie błogosławił ci On, bo mu może nie chodzi o nasz Zakon. Opuścił i mnie, chociażem mu służył od długich lat.", + "76269": "Słowa urwały mu się na ustach, wargi poczęły drżeć i w kaplicy znów uczyniło się głuche milczenie.", + "76270": "— Synaczku! Synaczku!", + "76271": "W głosie Zygfryda była teraz prośba, a zarazem wołał jeszcze ciszej, jak ludzie, którzy dopytują się o jakąś ważną i straszną tajemnicę:", + "76272": "— Jeśliś jest, jeśli mnie słyszysz, daj znak: porusz ręką albo otwórz na jedno mgnienie oczy, bo mi skowycze serce w starych piersiach… Daj znak, jam cię miłował; przemów!…", + "76273": "I wsparłszy dłonie na krawędziach trumny, utkwił swe sępie oczy w zamkniętych powiekach Rotgiera i czekał.", + "76274": "— Ba! Jakoże masz przemówić — rzekł wreszcie — bije od ciebie mróz i zaduch. Ale skoro ty milczysz, to ja ci coś powiem, a dusza twoja niech tu przyleci między gorejące świece i słucha.", + "76275": "To rzekłszy, pochylił się do twarzy trupa.", + "76276": "— Pamiętasz, jako kapelan nie dał dobić Juranda i jakośmy mu przysięgli. I dobrze: dotrzymam przysięgi, ale ciebie uraduję, gdzieśkolwiek jest.", + "76277": "To rzekłszy, cofnął się od trumny, przystawił na powrót lichtarze, które był poprzednio odsunął, nakrył trupa płaszczem wraz z twarzą i wyszedł z kaplicy.", + "76278": "Przy drzwiach komnaty spał zmorzony głębokim snem pachołek, wewnątrz zaś czekał wedle rozkazu na Zygfryda Diederich.", + "76279": "Był to niski, krępy człowiek, o kabłączastych nogach i z kwadratową, zwierzęcą twarzą, którą w części zasłaniał ciemny, ząbkowany kaptur spadający na ramiona. Na sobie miał bawoli, niewyprawny kaftan, na biodrach również bawoli pas, za który zatknięty był pęk kluczy i krótki nóż. W prawej ręce trzymał żelazną, pozasłanianą błonami latarnię, w drugiej miedziany kotlik i pochodnię.", + "76280": "— Gotów jesteś? — zapytał Zygfryd.", + "76281": "Diederich skłonił się w milczeniu.", + "76282": "— Kazałem, byś miał węgle w kotliku.", + "76283": "Krępy człowiek znów nic nie odpowiedział, wskazał tylko płonące w kominie bierwiona, wziął stojącą wedle komina żelazną łopatkę i począł wygarniać spod nich węgle do kociołka, po czym zapalił latarnię i czekał.", + "76284": "— A teraz słuchaj, psie — rzekł Zygfryd. — Niegdyś wygadałeś, co kazał ci czynić komtur Danveld, i komtur kazał ci wyciąć język. Ale że możesz kapelanowi pokazać wszystko, co chcesz, na palcach, więc ci zapowiadam, iż jeśli jednym ruchem pokażesz mu to, co z mego rozkazu uczynisz, każę cię powiesić.", + "76285": "Diederich znów skłonił się w milczeniu, tylko twarz ściągnęła mu się złowrogo strasznym wspomnieniem, albowiem wyrwano mu język z zupełnie innego powodu, niż mówił Zygfryd.", + "76286": "— Ruszaj teraz naprzód i prowadź do Jurandowego podziemia.", + "76287": "Kat chwycił swą olbrzymią dłonią pałąk kotlika, podniósł latarnię i wyszli. Za drzwiami minęli uśpionego pachołka i zszedłszy ze schodów, udali się nie ku drzwiom głównym, lecz w tył schodów, za którymi ciągnął się wąski korytarz idący przez całą szerokość gmachu, a zakończony ciężką furtą ukrytą we framudze muru. Diederich otworzył ją i znaleźli się znów pod gołym niebem, na małym podwórku, otoczonym z czterech stron murowanymi spichrzami, w których chowano zapasy zboża na wypadek oblężenia zamku. Pod jednym z tych spichrzów, od prawej strony, były podziemia dla więźniów. Nie stała tam żadna straż, albowiem więzień, choćby zdołał wyłamać się z podziemia, znalazłby się w dziedzińcu, którego jedyne wyjście było właśnie przez ową furtę.", + "76288": "— Czekaj! — rzekł Zygfryd.", + "76289": "I wsparłszy się ręką o mur, zatrzymał się, albowiem uczuł, że dzieje się z nim coś niedobrego i że brak mu tchu, jak gdyby piersi jego były zakute w zbyt ciasny pancerz. Po prostu to, przez co przeszedł, było nad jego stare siły. Uczuł też, że czoło pokrywa mu się pod kapturem kroplami zimnego potu, i postanowił chwilę odetchnąć. Noc po posępnym dniu uczyniła się nadzwyczaj pogodna. Na niebie świecił księżyc i cały dziedzińczyk zalany był jasnym światłem, przy którym śnieg połyskiwał zielono. Zygfryd z chciwością wciągał w płuca rzeźwe i nieco mroźne powietrze. Ale przypomniało mu się zarazem, że w taką samą świetlistą noc wyjeżdżał Rotgier do Ciechanowa, skąd wrócił trupem.", + "76290": "— A teraz leżysz w kaplicy — mruknął z cicha.", + "76291": "Diederich zaś sądząc, że komtur do niego mówi, podniósł latarnię i oświecił jego twarz, bladą strasznie, niemal trupią, ale zarazem podobną do głowy starego sępa.", + "76292": "— Prowadź! — rzekł Zygfryd.", + "76293": "Żółte koło światła od latarni zachybotało znów na śniegu i poszli dalej. W grubym murze spichlerza było wgłębienie, przy którym kilka schodów wiodło do niskich, żelaznych drzwi. Diederich otworzył je i znów począł schodzić po schodach w głąb czarnej czeluści, podnosząc mocno latarnię, by oświecić komturowi drogę. Na końcu schodów był korytarz, a w nim na prawo i na lewo nadzwyczaj niskie furty od cel więziennych.", + "76294": "— Do Juranda — rzekł Zygfryd.", + "76295": "Po chwili zaskrzypiały rygle i weszli. Ale w jamie było zupełnie ciemno, więc Zygfryd, nie widząc dobrze przy mdłym świetle latarni, rozkazał zapalić pochodnię i wkrótce w mocnym blasku jej płomienia ujrzał leżącego na słomie Juranda. Jeniec miał kajdany na nogach, na ręku zaś łańcuch nieco dłuższy, taki, by mu pozwalał podawać sobie pokarm do ust. Ubrany był w ten sam wór zgrzebny, w którym stanął przed komturami, lecz pokryty teraz ciemnymi śladami krwi, albowiem w dniu owym, w którym położono kres walce dopiero wówczas, gdy oszalałego z bólu i wściekłości rycerza splątano siecią, knechtowie chcieli go dobić i halabardami zadali mu kilkanaście ran. Dobiciu przeszkodził miejscowy, szczytnieński kapelan, ciosy zaś nie okazały się śmiertelne, natomiast uszło z Juranda tyle krwi, że go odniesiono do więzienia na wpół żywego. W zamku mniemano powszechnie, że lada godzina skończy, lecz jego ogromna siła zmogła śmierć i żył, chociaż nie opatrzono mu ran, a wtrącono go do strasznego podziemia, w którym w dniach odwilży kapało ze sklepień, w czasie zaś mrozów ściany pokrywały się grubą sadzią śnieżną i kryształkami lodu.", + "76296": "Leżał więc na słomie, w łańcuchach, niemocen, ale ogromny, tak iż, zwłaszcza leżąc, czynił wrażenie jakiegoś odłamu skały, który wykuto w kształt człowieczy. Zygfryd kazał mu świecić prosto w twarz i przez czas jakiś wpatrywał się w nią w milczeniu, po czym zwrócił się do Diedericha i rzekł:", + "76297": "— Widzisz, iże ma tylko jedną źrenicę, wykap mu ją.", + "76298": "W głosie jego była jakaś niemoc i zgrzybiałość, ale właśnie dlatego straszny rozkaz wydawał się jeszcze straszniejszy. Toteż pochodnia zadrżała nieco w ręku kata, jednakże pochylił ją i wkrótce na oko Juranda poczęły spadać wielkie, płonące krople smoły, a wreszcie pokryły je zupełnie od brwi aż do wystającej kości policzka.", + "76299": "Twarz Juranda skurczyła się, płowe wąsy jego podniosły się ku górze i odkryły zaciśnięte zęby, ale nie wyrzekł ani słowa i czy to z wyczerpania, czy przez zawziętość przyrodzoną strasznej jego naturze, nie wydał nawet jęku.", + "76300": "A Zygfryd rzekł:", + "76301": "— Przyrzeczono ci, iż wyjdziesz wolny, i wyjdziesz, ale nie będziesz mógł oskarżać Zakonu, gdyż język, którym przeciw niemu bluźniłeś, będzie ci odjęty.", + "76302": "I znów dał znak Diederichowi, lecz ów wydał dziwny, gardlany głos i pokazał zarazem na migi, że potrzebuje obu rąk, a nadto, że chce, by komtur mu poświecił.", + "76303": "Wówczas starzec wziął pochodnię i trzymał ją wyciągniętą drżącą ręką; jednakże gdy Diederich przycisnął kolanami piersi Juranda, odwrócił głowę i patrzał na pokrytą szronem ścianę.", + "76304": "Na chwilę rozległ się dźwięk łańcuchów, po czym dały się słyszeć zdyszane oddechy piersi ludzkich, coś jakby jedno głuche, głębokie stękniecie i nastąpiła cisza.", + "76305": "Wreszcie ozwał się znów głos Zygfryda.", + "76306": "— Jurandzie, kara, którą poniosłeś, i tak cię spotkać miała, ale prócz tego bratu Rotgierowi, którego mąż twej córki zabił, obiecałem włożyć prawą twoją dłoń do trumny.", + "76307": "Diederich, który już był podniósł się, usłyszawszy te słowa, przychylił się znów nad Jurandem.", + "76308": "Po niejakim czasie stary komtur i Diederich znaleźli się znów na owym dziedzińcu, zalanym światłem miesięcznym. Przeszedłszy korytarz, Zygfryd wziął z rąk kata latarnię i jakiś ciemny przedmiot owinięty w szmatę i rzekł do siebie głośno:", + "76309": "— Teraz do kaplicy z powrotem, a potem do wieży.", + "76310": "Diederich spojrzał na niego bystro, lecz komtur kazał mu iść spać, sam zaś powlókł się, kołysząc latarnią, w stronę oświeconych kaplicznych okien. Po drodze rozmyślał o tym, co się stało. Czuł jakąś pewność, że i na niego przychodzi już kres i że to są jego ostatnie uczynki na ziemi; a jednak jego dusza krzyżacka, chociaż z natury więcej okrutna niż kłamliwa, tak już pod wpływem nieubłaganej konieczności wzwyczaiła się do wykrętów, matactw i osłaniania krwawych zakonnych postępków, że i teraz mimo woli myślał, iż mógłby zrzucić hańbę i odpowiedzialność za Jurandową mękę zarówno z siebie jak i z Zakonu. Diederich przecie niemowa, nic nie wyzna, a chociaż umie porozumieć się z kapelanem, nie porozumie się z samego strachu. Więc co? Więc któż dowiedzie, że Jurand nie otrzymał tych wszystkich ran w bitwie? Łatwo mógł stracić język od pchnięcia włócznią między zęby, łatwo miecz albo topór mógł odrąbać prawicę, a oko miał tylko jedno, więc cóż dziwnego, że mu je wybito, gdy sam jeden rzucił się w szaleństwie na całą załogę szczytnieńską? Ach, Jurand! Ostatnia w życiu radość wstrząsnęła na chwilę sercem starego Krzyżaka. Tak, Jurand, jeśli wyżyje, powinien być wypuszczon wolno! Tu Zygfryd przypomniał sobie, jak niegdyś radzili o tym z Rotgierem i jak młody brat, śmiejąc się, mówił: „Niech wówczas pójdzie, gdzie go oczy poniosą, a jeśli nie będzie mógł trafić do Spychowa, to niech się rozpyta o drogę”. Bo to, co się stało, było już w części postanowione między nimi. A teraz, gdy Zygfryd znów wszedł do kaplicy i klęknąwszy przy trumnie, złożył u nóg Rotgiera krwawą dłoń Jurandową, ta ostatnia radość, która przed chwilą w nim zadrgała, odbiła się również po raz ostatni na jego twarzy.", + "76311": "— Widzisz — rzekł — uczyniłem więcej, niżeśmy uradzili: bo król Jan Luksemburski, chociaż był ślepy, stanął jeszcze do walki i zginął z chwałą, a Jurand nie stanie już i zginie jak pies pod płotem.", + "76312": "Tu znów uczuł brak oddechu, taki jak poprzednio, gdy szedł do Juranda, a na głowie ciężar jakby żelaznego hełmu, lecz trwało to jedno mgnienie oka. Odetchnął głęboko i rzekł.", + "76313": "— Hej, czas i na mnie. Miałem cię jednego, a teraz nie mam nikogo. Ale jeśli mi przeznaczono żyć jeszcze, to ci ślubuję, synaczku, że ci i tamtą rękę, która cię zabiła, na grobie położę albo sam zginę. Żyw jeszcze twój zabójca…", + "76314": "Tu zęby ścisnęły mu się, chwycił go kurcz tak silny, iż słowa urwały mu się w ustach, i dopiero po niejakim czasie począł znów mówić przerywanym głosem:", + "76315": "— Tak… żyw jeszcze twój zabójca, ale ja go dosięgnę… A nim dosięgnę, inną, gorszą od samej śmierci mękę mu zadam.", + "76316": "I umilkł.", + "76317": "Po chwili wstał i zbliżywszy się do trumny, jął mówić spokojnym głosem:", + "76318": "— Ot, pożegnam cię… Spojrzę ci w twarz raz ostatni, może poznam, czyś rad z obietnicy. Ostatni raz!", + "76319": "I odkrył oblicze Rotgiera, lecz nagle cofnął się.", + "76320": "— Śmiejesz się… — rzekł — ale się strasznie śmiejesz…", + "76321": "Jakoż ciało odtajało pod płaszczem, a może od ciepła świec, skutkiem czego poczęło się rozkładać z nadzwyczajną szybkością — i twarz młodego komtura stała się rzeczywiście straszną. Spuchłe ogromnie i poczerniałe uszy miały w sobie coś potwornego, sine zaś, wzdęte wargi wykrzywione były jakby uśmiechem.", + "76322": "Zygfryd zakrył co prędzej tę okropną maskę ludzką.", + "76323": "Po czym wziął latarnię i wyszedł. W drodze po raz trzeci zbrakło mu oddechu, wróciwszy więc do izby, rzucił się na swe twarde łoże zakonne i przez pewien czas leżał bez ruchu. Myślał, że zaśnie, gdy nagle ogarnęło go dziwne uczucie. Oto wydało mu się, że sen nie przyjdzie do niego już nigdy, a natomiast jeśli zostanie w tej izbie, to przyjdzie zaraz śmierć.", + "76324": "Zygfryd nie bał się jej. W niezmiernym zmęczeniu i bez nadziei snu widział w niej jakiś ogromny wypoczynek, ale nie chciał się jej poddać jeszcze tej nocy, więc siadłszy na łożu, począł mówić:", + "76325": "— Daj mi czas do jutra.", + "76326": "A wtem usłyszał wyraźnie jakiś głos szepcący mu do ucha:", + "76327": "— Wychodź z tej izby. Jutro będzie za późno i nie spełnisz tego, coś przyrzekł; wychodź z tej izby!", + "76328": "Komtur, podniósłszy się z trudem, wyszedł. Na blankach obwoływały się z narożników straże. Przy kaplicy padał na śnieg żółty blask z okien. W pośrodku, przy kamiennej studni dwa czarne psy bawiły się, ciągając jakąś szmatę; zresztą na dziedzińcu było pusto i cicho.", + "76329": "— Więc koniecznie jeszcze tej nocy? — mówił Zygfryd. — Otom utrudzon bez miary, ale idę… Wszyscy śpią. Jurand zmożon męką może także śpi, tylko ja nie zasnę. Idę, idę, bo w izbie śmierć, a jam ci przyrzekł… Ale potem niechże już przyjdzie śmierć, skoro nie ma przyjść sen. Ty się tam śmiejesz, a mnie sił brak. Śmiejesz się, toś widać rad. Jeno widzisz, palce mi podrętwiały, moc opuściła dłonie i sam już tego nie dokonam… Dokona służka, która z nią śpi…", + "76330": "Tak mówiąc, szedł ociężałym krokiem ku wieży leżącej przy bramie.", + "76331": "Tymczasem psy, które bawiły się przy kamiennej studni, przybiegły ku niemu i poczęły się łasić. W jednym z nich Zygfryd rozpoznał brytana, który był tak nieodstępnym towarzyszem Diedericha, iż w zamku mówiono, że służy mu w nocy za poduszkę.", + "76332": "Pies, powitawszy komtura, zaszczekał z cicha raz i drugi, po czym zwrócił się ku bramie i począł iść ku niej, jak gdyby odgadywał myśl człowieka.", + "76333": "Zygfryd znalazł się po chwili przed wąskimi drzwiczkami wieży, które na noc zaryglowywano z zewnątrz. Odsunąwszy rygle, zmacał poręcz schodów, które zaczynały się tuż za drzwiami, i począł iść na górę. Zapomniawszy z powodu rozbicia myśli latarni, szedł omackiem, stąpając ostrożnie i szukając nogami stopni.", + "76334": "Nagle po kilku krokach zatrzymał się, gdyż wyżej, ale tuż nad sobą, usłyszał coś jakby sapanie człowieka albo zwierzęcia.", + "76335": "— Kto tam?", + "76336": "Nie było odpowiedzi, tylko sapanie stało się szybsze.", + "76337": "Zygfryd był człowiekiem nieustraszonym; nie bał się śmierci, ale i jego odwaga, i panowanie nad sobą wyczerpały się już do dna tej strasznej nocy. Przez głowę przeleciała mu myśl, że drogę zastępuje mu Rotgier, i włosy zjeżyły mu się na głowie, a czoło okryło się zimnym potem.", + "76338": "I cofnął się prawie do samego wyjścia.", + "76339": "— Kto tam? — zapytał zdławionym głosem.", + "76340": "Lecz w tej chwili coś pchęło go w piersi z siłą tak straszliwą, że starzec padł zemdlony na wznak przez otworzone drzwi, nie wydawszy ani jęku.", + "76341": "Uczyniła się cisza. Potem z wieży wysunęła się jakaś ciemna postać i chyłkiem poczęła umykać ku stajniom leżącym obok cekhauzu po lewej stronie dziedzińca. Wielki brytan Diedericha popędził za nią w milczeniu. Drugi pies skoczył za nimi również i zniknął w cieniu muru, ale wkrótce zjawił się znowu ze łbem spuszczonym ku ziemi, biegnąc z wolna z powrotem i jakby wietrząc pod ślad tamtych. W ten sposób zbliżył się do leżącego bez ruchu Zygfryda, obwąchał go uważnie i wreszcie, siadłszy przy jego głowie, podniósł paszczę w górę i począł wyć.", + "76342": "Wycie rozlegało się przez długi czas, napełniając jakby nową żałością i zgrozą tę posępną noc. Na koniec zaskrzypiały drzwi ukryte we wnęku wielkiej bramy i na dziedzińcu zjawił się odźwierny z halebardą.", + "76343": "— Mór na tego psa! — rzekł. — Nauczę ja cię wyć po nocy.", + "76344": "I nastawiwszy ostrze, chciał pchnąć nim zwierzę, lecz w tej samej chwili ujrzał, iż ktoś leży w pobliżu otwartych drzwiczek baszty.", + "76345": "— Herr Jesus! Co to jest?…", + "76346": "Pochyliwszy głowę, spojrzał w twarz leżącego człowieka i począł krzyczeć:", + "76347": "— Bywaj! Bywaj! Ratunku!", + "76348": "Po czym skoczył do bramy i jął targać z całych sił za sznur dzwonu.", + "76349": "Rozdział ósmy", + "76350": "Jakkolwiek Głowaczowi pilno było do Zgorzelic, nie mógł jednakże jechać tak prędko, jakby chciał, albowiem drogi stały się niezmiernie trudne. Po zimie ostrej, po mrozach tęgich i po śniegach tak obfitych, że chowały się pod nimi całe wsie, przyszły wielkie odwilże. Luty, wbrew swojej nazwie, nie okazał się bynajmniej lutym. Naprzód powstały mgły gęste i nieprzeniknione, potem dżdże prawie ulewne, od których w oczach tajały białe zaspy, w przerwach zaś między ulewami dął wicher taki, jaki zwykł dąć w marcu, więc przerywany, nagły, któren zganiał i rozganiał nabrzmiałe chmury po niebie, a na ziemi wył po zaroślach, huczał po lasach i pożerał śniegi, pod którymi niedawno jeszcze drzemały konary i gałęzie w zimowym, cichym śnie. Poczerniały też wnet bory. Na łąkach marszczyła się szeroko rozlana woda, wezbrały rzeki i strumienie. Radzi byli z takiej obfitości mokrego żywiołu tylko rybitwowie, natomiast inna wszelka ludność, trzymana jakby na uwięzi, przykrzyła sobie po domach i chatach. W wielu miejscach od wsi do wsi można się było dostać tylko łodzią. Nie brakło wprawdzie nigdzie grobel ani gościńców przez bagna i bory poczynionych z pni i okrąglaków, ale teraz groble rozmiękły, a pnie na nizinnych miejscach pogrzęzły w rozmokłych młakach i przejazd przez nie uczynił się niebezpieczny albo i wcale niepodobny. Szczególniej trudno było posuwać się Czechowi w jezierzystej Wielkopolsce, gdzie każdej wiosny roztopy bywały większe niż w innych stronach kraju, a przeto i droga, zwłaszcza dla konnych, cięższa.", + "76351": "Musiał też często zatrzymywać się i czekać po całych tygodniach bądź to po miasteczkach, bądź po wsiach u dziedziców, którzy zresztą przyjmowali go wraz z jego ludźmi, wedle obyczaju, gościnnie, radzi słuchając opowiadań o Krzyżakach i płacąc chlebem i solą za nowiny. Za czym wiosna dobrze już zapowiadała się na świecie i zbiegła większa część marca, zanim znalazł się w pobliżu Zgorzelic i Bogdańca.", + "76352": "Biło mu serce na myśl, iż niebawem ujrzy swoją panią, bo choć wiedział, że nie dostanie jej nigdy, tak jak nie dostanie i gwiazdy z nieba, jednakże wielbił ją i kochał z całej duszy. Postanowił jednak zajechać naprzód do Maćka, raz dlatego, że do niego był wysłany, a po wtóre, że prowadził ludzi, którzy mieli zostać w Bogdańcu. Zbyszko po zabiciu Rotgiera zabrał był jego orszak wynoszący wedle przepisów zakonnych dziesięć koni i tyluż ludzi. Dwaj spomiędzy nich odwieźli ciało zabitego do Szczytna, pozostałych zaś, wiedząc, jak chciwie stary Maćko poszukuje osadników, odesłał Zbyszko z Głowaczem w darze stryjcowi.", + "76353": "Czech, zajechawszy do Bogdańca, nie zastał Maćka w domu; powiedziano mu, iż poszedł z psami i kuszą do boru, lecz wrócił jeszcze za dnia i dowiedziawszy się, iż znaczny jakowyś poczet bawi u niego, przyśpieszył kroku, aby przyjezdnych powitać i ofiarować im gościnność. Nie poznał też zrazu Głowacza, a gdy ów pokłonił mu się i nazwał, w pierwszej chwili przeraził się okrutnie i rzuciwszy kuszę i czapkę o ziem, zawołał:", + "76354": "— Dla Boga! Zabili mi go! Gadaj, co wiesz!", + "76355": "— Nie zabit — odparł Czech. — W dobrym zdrowiu!", + "76356": "Usłyszawszy to, Maćko zawstydził się nieco i począł sapać, wreszcie odetchnął głęboko.", + "76357": "— Chwała Chrystusowi Panu! — rzekł. — Gdzie zaś jest?", + "76358": "— Do Malborga pojechał, a mnie z nowinami tu przysłał.", + "76359": "— A on po co do Malborga?", + "76360": "— Po żonę.", + "76361": "— Bój się, chłopie, ran boskich! Po jaką żonę?", + "76362": "— Po Jurandową córkę. Będzie o czym prawić choćby całą noc, ale pozwólcie, poczesny panie, abym też odsapnął, bom się zdrożył okrutnie, a od północka cięgiem jechałem.", + "76363": "Więc Maćko przestał na chwilę pytać, głównie jednak z tej przyczyny, że zdumienie odjęło mu mowę. Ochłonąwszy nieco, zakrzyknął na pachołka, by dorzucił drew do ogniska i przyniósł Czechowi jeść, po czym jął chodzić po izbie, wymachiwać rękoma i mówić sam do siebie:", + "76364": "— Uszom nie wierzyć… Jurandowa córka… Zbyszko żonaty…", + "76365": "— I żonaty, i nieżonaty — rzekł Czech.", + "76366": "Dopieroż jął z wolna opowiadać, co i jak było, a tamten słuchał chciwie, przerywając kiedy niekiedy pytaniami, bo nie wszystko było jasne w opowiadaniu Czecha. Nie wiedział na przykład dokładnie Głowacz, kiedy się Zbyszko ożenił, bo nie było żadnego wesela, twierdził jednak na pewno, że ślub był i że się to stało za przyczyną samej księżny Anny Danuty, a wydało się przed ludźmi dopiero po przyjeździe Krzyżaka Rotgiera, z którym Zbyszko, pozwawszy go na sąd boży, potykał się wobec całego mazowieckiego dworu.", + "76367": "— Aa! Potykał ci się? — zawołał, błysnąwszy oczyma z okrutnym zaciekawieniem, Maćko. — No i co?", + "76368": "— Na dwie połowie Niemca rozwalił, a i mnie też Bóg z giermkiem poszczęścił.", + "76369": "Maćko znów począł sapać, tym razem z zadowolenia.", + "76370": "— No! — rzekł. — Chłop to on jest nie na śmiech. Ostatni z Gradów, ale, tak mi dopomóż Bóg, niepośledni. Juści, a wówczas z Fryzami?… Prawy wyrostek był…", + "76371": "Tu spojrzał uważniej raz i drugi na Czecha, po czym znów:", + "76372": "— Ale i tyś mi się udał. I widać nie łżesz. Ja ci łgarza i przez deskę poczuję. Nic jeszcze ten giermek, bo sam mówisz, żeś nie miał wiele roboty, ale żeś tamtemu psubratu ramię skruszył, a przedtem tura zwalił, to godne uczynki.", + "76373": "Po czym spytał nagle:", + "76374": "— A łup? Czy także godny?", + "76375": "— Wzięliśmy zbroje, konie i chłopa dziesięciu, a ośmiu wam młody pan przysyła.", + "76376": "— Cóże z dwoma uczynił?", + "76377": "— Odesłał z ciałem.", + "76378": "— Nie mógł to książę swoich pachołków wyprawić? Tamci już nie wrócą.", + "76379": "Czech uśmiechnął się na tę chciwość, z którą zresztą Maćko często się zdradzał.", + "76380": "— Młody pan nie potrzebuje na to teraz już zważać — rzekł. — Spychów wielka dziedzina.", + "76381": "— Wielka! Ba, i co? Ale jeszcze nie jego.", + "76382": "— Jeno czyja?", + "76383": "Maćko aż wstał.", + "76384": "— Powiadaj! A przecie Jurand!", + "76385": "— Jurand u Krzyżaków w podziemiu i śmierć nad nim. Bóg wie, czy wyżyje, a jeśli wyżyje, czy wróci; choćby zaś wyżył i wrócił, przecie czytał ksiądz Kaleb jego testament i zapowiedział wszystkim, że dziedzicem ma być młody pan.", + "76386": "Na Maćku nowiny te uczyniły widocznie ogromne wrażenie, tak dalece bowiem były zarazem pomyślne i niepomyślne, że nie mógł się w nich połapać ani przyprowadzić do ładu uczuć, które na przemian nim wstrząsały. Wiadomość, że Zbyszko się ożenił, ukłuła go w pierwszej chwili boleśnie, kochał bowiem jak rodzony ojciec Jagienkę i ze wszystkich sił pragnął Zbyszka z nią skojarzyć. Ale z drugiej strony już się był przyzwyczaił uważać tę rzecz za przepadłą, a znów Jurandówna przynosiła to, czego nie mogła przynieść Jagienka, bo i łaskę książęcą, i wiano, jako jedynaczka, wielekroć razy większe. Widział już Maćko w duszy Zbyszka książęcym komesem, panem na Bogdańcu i Spychowie, ba, w przyszłości i kasztelanem. Rzecz nie była niepodobna, bo mówiło się przecie w onych czasach o szlachcicu chudopachołku: „Miał ci synów dwunastu: sześciu w bitwach legło, sześciu zostało kasztelanami”. I naród, i rody były na dorobku do wielkości. Znaczne mienie mogło tylko pomóc Zbyszkowi na tej drodze, więc chciwość i pycha rodowa Maćka miały się z czego cieszyć. Nie brakło jednakże staremu powodów i do niepokoju. Sam jeździł niegdyś dla uratowania Zbyszka do Krzyżaków i przywiózł z tej podróży żelazny szczebrzuch pod żebrem, a oto teraz pojechał Zbyszko do Malborga jakoby wilkowi w gardziel. Zali doczeka się tam żony czy śmierci? „Nie będą tam na niego mile patrzyli — pomyślał Maćko — dopiero co zatłukł im przecie znacznego rycerza, a przedtem bił w Lichtensteina, one zaś, psiajuchy, miłują zemstę”. Na tę myśl zatroskał się stary rycerz wielce. Przyszło mu też do głowy, że nie będzie także bez tego, aby Zbyszko, jako „jest chłop prędki”, nie potykał się tam z jakim Niemcem. Ale o to mniejsza była trwoga. Najgorzej się obawiał Maćko, że go chwycą. „Chwycili starego Juranda i córkę, nie wzdragali się chwycić swego czasu samego księcia przy Złotoryi, czemu by zaś mieli Zbyszkowi pofolgować”.", + "76387": "Tu przyszło mu do głowy pytanie: co będzie, jeśli młodzik, choćby sam uszedł z rąk krzyżackich, wcale żony nie odnajdzie? Na razie pocieszył się Maćko myślą, że mu zostanie po niej Spychów, ale była to krótka pociecha. Chodziło staremu mocno o mienie, ale chodziło niemniej o ród, o Zbyszkowe dzieci. „Jeśli Danuśka wpadnie jako kamień w wodę i nikt nie będzie wiedział, żywa-li czy umarła, nie będzie się mógł Zbyszko z drugą żenić i wówczas nie stanie Gradów z Bogdańca na świecie. Hej! Z Jagienką byłoby inaczej!… Moczydołów też kwoka skrzydłami ani pies ogonem nie przykryje, a taka dziewka co rok by rodziła bez pochyby jako ona jabłoń w sadzie”. Więc żal Maćka stał się większy od radości z nowego dziedzictwa — i z tego żalu, z niepokoju jął znowu wypytywać Czecha, jako to było z tym ślubem i kiedy było.", + "76388": "A Czech na to:", + "76389": "— Mówiłem już wam, poczesny panie, że kiedy było, nie wiem, a czego się domyślam, na to nie przysięgnę.", + "76390": "— Czego się zaś domyślasz?", + "76391": "— Przeciem ja młodego pana nie odstępował w krzypocie i w izbie z nim razem spałem. Raz tylko wieczór kazali mi pójść precz, a potem widziałem, jak do pana poszli: sama miłościwa, a z nią panna Jurandówna, pan de Lorche i ksiądz Wyszoniek. Dziwowałem się nawet, bo panna miała wianuszek na głowie, alem myślał, że sakramenta będą panu dawać… Może to było wtedy… Pamiętam, że pan kazał, abym go przybrał pięknie jak na wesele, ale myślałem też, że to dla przyjęcia Ciała Chrystusowego.", + "76392": "— A potem jakoże? Ostali sami?", + "76393": "— I! Nie ostali sami, a choćby i ostali, pan wonczas i jeść nie mógł o swej mocy. A już byli po panienkę ludzie, niby od Juranda, i nad raniem pojechała…", + "76394": "— Nie widziałże jej Zbyszko od tego czasu?", + "76395": "— Oko ludzkie jej nie widziało.", + "76396": "Nastała chwila milczenia.", + "76397": "— Cóż myślisz — zapytał po chwili Maćko — oddadzą ją Krzyżacy czy nie oddadzą?", + "76398": "Czech począł trząść głową, po czym kiwnął ręką ze zniechęceniem.", + "76399": "— Wedle mojej głowy — rzekł z wolna — to ona już przepadła na wieki.", + "76400": "— Dlaczego? — zapytał prawie ze strachem Maćko.", + "76401": "— Bo gdyby mówili, że ją mają, to byłaby nadzieja. Można by się było skarżyć alibo okup zapłacić, alibo siłą ją odbić. Ale oni mówią tak: Mieliśmy jakowąś odbitą dziewkę i daliśmy Jurandowi znać, on zaś jej nie przyznał, a za nasze serce ludzi nam tylu nabił, że i dobra potyczka więcej nie kosztuje.", + "76402": "— To Jurandowi pokazywali jakowąś dziewkę?", + "76403": "— Mówią, że pokazywali. Bóg raczy wiedzieć. Może nieprawda, a może pokazali mu inną. To jeno prawda, że ludzi pobił i że oni gotowi przysiąc, że panny Jurandówny nigdy nie porywali. I to jest okrutnie ciężka sprawa. Choćby mistrz dał rozkaz, to mu też odpowiedzą, że jej nie mają. I kto im dowiedzie? Tym bardziej że dworscy w Ciechanowie mówili o Jurandowym liście, w którym stoi, że ona nie u Krzyżaków.", + "76404": "— A może nie u Krzyżaków?", + "76405": "— Prosim waszą miłość!… Już jeśliby ją zbóje porwali, to przecie nie dla czego innego, jeno dla okupu. A przy tym zbóje nie potrafiliby ni listu napisać, ni pieczęci pana ze Spychowa uczynić, ni zacnego pocztu przysłać.", + "76406": "— Prawda jest. Ale co Krzyżakom po niej?", + "76407": "— A pomsta nad Jurandową krwią? Wolą oni pomstę niż miód i wino, a że przyczyny mają, to mają. Straszny im był pan ze Spychowa, a co w ostatku sił uczynił, to do reszty ich rozjadło… Mój pan też, słyszałem, na Lichtensteina rękę podnosił, Rotgiera zabił… Mnie Bóg pomógł, żem psubratu ramię skruszył. Hej!… Prosim pięknie: czterech było, zatracona ich mać, a teraz ledwie jeden żywie, i to stary. My też zęby mamy, wasza miłość.", + "76408": "Nastała znów chwila milczenia.", + "76409": "— Roztropny z ciebie giermek — rzekł wreszcie Maćko. — A jakoże myślisz, co z nią uczynią?", + "76410": "— Kniaź Witold: potężny kniaź; mówią, że i cesarz niemiecki w pas mu się kłania, a co uczynili z jego dziećmi? Mało tu u nich zamków? Mało podziemi? Mało studzien? Mało powrozów i pętli na szyję?", + "76411": "— Dla Boga żywego! — zawołał Maćko.", + "76412": "— Daj Bóg, żeby młodego pana nie pochowali, choć z książęcym listem i panem de Lorche pojechał, któren jest pan możny i książętom pokrewny. Hej, nie chciałem ja tu jechać, bo tam łatwiej by się potykać zdarzyło. Ale mi kazał. Słyszałem, jako raz mówił do starego pana ze Spychowa: „Zaliście wy chytrzy? — powiada. — Bo ja chytrością nie wskóram nic, a z nimi tego trzeba! Oj! — powiada. — Stryk Maćko, ten by się tu przydał!”. I z tej przyczyny mnie wysłał. Ale Jurandówny to i wy, panie, nie najdziecie, bo ona może już na tamtym świecie, a przeciwko śmierci by i największa chytrość nie pomoże…", + "76413": "Maćko zamyślił się i dopiero po długim milczeniu rzekł:", + "76414": "— Ha! To nie ma i rady! Przeciwko śmierci chytrość nie pomoże. Ale gdybym tam pojechał, a dowiedział się choć tego, że tamtą zgładzili, to Spychów zostałby i tak Zbyszkowi, a sam mógłby tu wrócić i inną dziewkę brać…", + "76415": "Tu odetchnął Maćko, jakby jakiś ciężar zrzucił z serca, a Głowacz spytał nieśmiałym, cichym głosem:", + "76416": "— Panienkę ze Zgorzelic?…", + "76417": "— Ano! — odpowiedział Maćko. — Tym bardziej że sierota, a Cztan z Rogowa i Wilk z Brzozowej coraz gorzej na nią nastają.", + "76418": "Lecz Czech zerwał się na równe nogi:", + "76419": "— Panienka sierota? Rycerz Zych?…", + "76420": "— To nie wiesz o niczym?", + "76421": "— Na miły Bóg! Cóż się stało?", + "76422": "— Ba, prawda, jakoże masz wiedzieć, kiedyś tu prosto zajechał, a gadaliśmy jeno o Zbyszku! Sierota jest! Zych zgorzelicki po prawdzie nigdy w domu miejsca nie przygrzał, chyba że miał gości. Inaczej zaraz mu się w Zgorzelicach cniło. Pisał ci tedy do niego opat, że jedzie w gości do księcia Przemka Oświęcimskiego i jego z sobą prosi. A Zychowi w to graj, ile że z księciem się znał i nieraz się z nim weselił. Przybywa zatem Zych do mnie i powiada tak: „Jadę do Oświęcimia, a potem do Glewic, a wy tu miejcie oko na Zgorzelice”. Mnie zaś zaraz coś tknęło i powiadam tak: „Nie jedźcie! Pilnujcie dziedziny i Jagienki, bo wiem, że Cztan z Wilkiem coś ci złego zamyślają”. A trzeba ci wiedzieć, że opat ze złości na Zbyszka chciał dla dziewki Wilka albo Cztana, ale później, poznawszy ich obyczaj, sprał kiedyś obu lagą i ze Zgorzelic wyrzucił. I dobrze, ale nie bardzo, bo się okrutnie zawzięli. Teraz jest trochę spokoju, gdyż się wzajem poszczerbili i leżą, ale przedtem nie było i chwili pewnej. Wszystko na mojej głowie: obrona i opieka. A teraz Zbyszko znów chce, abym jechał… Jako tu będzie z Jagienką, nie wiem, ale tymczasem dopowiem ci o Zychu. Nie zważał na moje gadanie, pojechał. No i ucztowali, weselili się! Z Glewic jechali do ojca księcia Przemka, do starego Nosaka, któren w Cieszynie włada. Aż tu Jaśko, książę raciborski, z nienawiści ku księciu Przemkowi zbójów pod przewodem Czecha Chrzana na nich nasadził. I książę Przemko legł, a z nim razem i Zych zgorzelicki, strzałą w tchawicę ugodzon. Opata cepem żelaznym ogłuszyli, tak że dotychczas głową trzęsie, o świecie nie wie i mowę bodaj na zawsze utracił. No, Chrzana stary książę Nosak od pana na Zampachu kupił i tak go udręczył, że najstarsi ludzie o podobnej męce nie słyszeli, aleć ni sobie męką żalu po synu nie zmniejszył, ni Zycha nie wskrzesił, ni Jagience łez nie otarł. Ot im zabawa… Sześć niedziel temu przywieźli tu Zycha i pochowali.", + "76423": "— Taki tęgi pan!… — mówił z żalem Czech. — Nie byłem ci ja już pod Bolesławcem ułomek, a on i jednego pacierza ze mną się nie zabawił i w niewolę mię wziął. Ale taka to była niewola, żebym jej był i za wolę nie pomieniał… Dobry, zacny pan! Dajże mu, Boże, światłość wiekuistą. Hej, żal, żal! Ale największy panienki, niebogi.", + "76424": "— Bo i szczera nieboga. Poniektóra i matki tak nie miłuje, jako ona ojca miłowała. I do tego nieprzezpieczno jej siedzieć w Zgorzelicach. Po pogrzebie, jeszcze śniegiem nie zasypało Zychowej mogiły, już Cztan i Wilk na zgorzelicki dwór nastąpili. Szczęściem dowiedzieli się moi ludzie przedtem, więcem z parobkami w pomoc skoczył i Bóg dał, żeśmy ich godnie sprali. Dopieroż po bitce dziewka, kiedy to nie ułapi mnie za kolana: „Nie mogem być Zbyszkowa, prawi, nie będem niczyja, jeno mnie od tych odmieńców ratujcie, bo, prawi, wolałabym śmierć niż ich…”. To ci mówię, nie poznałbyś teraz Zgorzelic, bom z nich kasztel prawy uczynił. Następowali jeszcze dwa razy potem, ale wiera, nie mogli dać rady. Teraz na czas jakiś jest spokój, bo jakom ci rzekł, poszczerbili się wzajem, tak że żaden ni ręką, ni nogą ruszyć nie może.", + "76425": "Głowacz nie odrzekł na to nic, tylko słuchając o Cztanie i Wilku, zgrzytać począł tak, jakoby kto skrzypiące drzwi otwierał i zamykał, a potem jął wycierać o uda swe potężne dłonie, w których widocznie uczuł swędzenie. Wreszcie z ust wyszło mu z trudem jedno tylko słowo:", + "76426": "— Zatraceny…", + "76427": "Lecz w tej chwili głosy jakieś ozwały się w sieni, drzwi otworzyły się nagle i do izby wbiegła pędem Jagienka, a z nią najstarszy z jej braci, czternastoletni Jaśko, podobny tak do niej jak bliźniak. Ona, dowiedziawszy się od zgorzelickich chłopów, którzy po drodze widzieli poczet, że jakowiś ludzie pod wodzą Czecha Hlawy jechali do Bogdańca, przeraziła się równie jak Maćko, a gdy powiedzieli jej jeszcze, że Zbyszka między nimi nie widziano, była niemal pewna, że stało się nieszczęście, więc przyleciała jednym tchem do Bogdańca, by się prawdy dopytać.", + "76428": "— Co się stało?… Na miły Bóg! — poczęła wołać od proga.", + "76429": "— Co się miało stać? — odpowiedział Maćko. — Żyw Zbyszko i zdrowy.", + "76430": "Czech skoczył ku pani i klęknąwszy na jedno kolano, począł całować kraj jej sukni, lecz ona wcale tego nie zauważyła, gdyż usłyszawszy odpowiedź starego rycerza, odwróciła głowę od ognia w cień i dopiero po chwili, jakby przypomniawszy sobie, że trzeba się przywitać, rzekła:", + "76431": "— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!", + "76432": "— Na wieki wieków — odpowiedział Maćko.", + "76433": "A ona, spostrzegłszy teraz Czecha u swych kolan, pochyliła się ku niemu.", + "76434": "— Radam ci, Hlawo, z duszy, ale czemuś to pana ostawił?", + "76435": "— Wysłał mnie, panienko miłościwa.", + "76436": "— Co przykazał?", + "76437": "— Przykazał jechać do Bogdańca.", + "76438": "— Do Bogdańca?… I co jeszcze?", + "76439": "— Wysłał po radę… i z pokłonem, z pozdrowieniem.", + "76440": "— Do Bogdańca, i tyla? No, dobrze. A sam gdzie?", + "76441": "— Między Krzyżaki pojechał do Malborga.", + "76442": "Na twarzy Jagienki odbił się znów niepokój.", + "76443": "— Zali mu życie niemiłe? Czegóż?", + "76444": "— Szukać, miłościwa panienko, tego, czego nie odnajdzie.", + "76445": "— Wiera, nie odnajdzie! — wtrącił Maćko. — Jako ćwieka nie utwierdzisz bez młota, tako i woli ludzkiej bez boskiej.", + "76446": "— Cóże prawicie? — zapytała Jagienka.", + "76447": "Lecz Maćko na pytanie odpowiedział takim pytaniem:", + "76448": "— Gadałże ci co Zbyszko o Jurandównie, bo jako słyszałem, to gadał?", + "76449": "Jagienka zrazu nie odpowiedziała nic i dopiero po chwili, przytłumiwszy westchnienie, odrzekła:", + "76450": "— Ej! Gadał! A co mu wadziło gadać!", + "76451": "— To i dobrze, bo przez to łacniej mi prawić — odrzekł stary.", + "76452": "I począł jej opowiadać, co od Czecha słyszał, sam dziwiąc się, że chwilami opowiadanie przychodzi mu jakoś nieskładnie i trudno. Że jednak istotnie był człek chytry, a szło mu o to, by na wszelki wypadek nie „zlisić” Jagienki, więc mocno nastawał na to, w co zresztą sam wierzył, że Zbyszko w rzeczy nigdy nie był mężem Danusi i że ona przepadła już na wieki.", + "76453": "Czech przyświadczał mu kiedy niekiedy, to kiwając głową, to powtarzając: „Przez Bóg, jako żywo!” lub: „Tak ono, nie inak” — dziewczyna zaś słuchała ze spuszczonymi rzęsami na jagody, o nic już nie dopytująca i tak cicha, że aż jej milczenie zaniepokoiło Maćka.", + "76454": "— No i cóż ty? — pytał, skończywszy opowiadanie.", + "76455": "A ona nie odrzekła nic, tylko dwie łzy zabłysły jej pod spuszczonymi rzęsami i stoczyły się po policzkach.", + "76456": "Po chwili zaś zbliżyła się do Maćka i pocałowawszy go w rękę, rzekła:", + "76457": "— Niech będzie pochwalony.", + "76458": "— Na wieki wieków — odrzekł stary. — Tak ci to pilno do domu? Ostańże z nami.", + "76459": "Lecz ona nie chciała zostać, tłumacząc się, że w domu nie wydała na wieczerzę. Maćko zaś, choć wiedział, że w Zgorzelicach jest stara szlachcianka Sieciechowa, która mogłaby ją zastąpić, nie zatrzymywał jej zbyt natarczywie, rozumiejąc, że smutek nierad świeci ludziom łzami i że człowiek jest jako ryba, która, poczuwszy w sobie grot ości, chowa się jak może najgłębiej na dno.", + "76460": "Więc pogładził tylko dziewczynę po głowie, a następnie odprowadził ją wraz z Czechem na dziedziniec. Ale Czech wywiódł konia ze stajni, dosiadł go i pojechał za panienką.", + "76461": "Maćko zaś wróciwszy, westchnął i kiwając głową, począł mruczeć:", + "76462": "— Głupi ten Zbyszko to ci jest!… Aże pachnie po onej dziewce w izbie!", + "76463": "I rozżalił się stary w sobie. Pomyślał, że gdyby tak Zbyszko zaraz po powrocie był ją brał, to może by już do tego czasu była radość i uciecha! Zaś teraz co? Byle go wspomnieć, to wnet jej łza z oka kapnie, a chłopisko światami chodzi i będzie tam gdzieś o tyny malborskie łbem bił, póki go nie rozbije, a w chałupie pusto, jeno zbroiska ze ścian się szczerzą. Nijaki pożytek z gospodarki, na nic zabiegliwość, na nic Spychów i Bogdaniec, skoro nie będzie ich komu zostawić.", + "76464": "Tu gniew począł burzyć w duszy Maćka.", + "76465": "— Poczekaj, powsinogo — rzekł głośno — nie pojadę ja za tobą, a ty rób, co chcesz!", + "76466": "Lecz w tej samej chwili zdjęła go jak na złość okrutna tęsknota za Zbyszkiem. „Ba, nie pojadę — pomyślał — a w domu to zaś usiedzę? Nie usiedzę! Skaranie boskie! Bo żeby tego juchy choć raz w życiu nie obaczyć — nijak nie może być! Znowu tam jednego psubrata rozszczepił — i łup pobrał… Inny posiwieje, nim pas zyszcze, a jego już tam książę opasał… I słusznie, bo siła jest chwackich pachołków między szlachtą, ale takiego drugiego chyba nie ma”.", + "76467": "I rozczuliwszy się całkiem, począł naprzód spoglądać po zbrojach, po mieczach i po toporach, które czerniały w dymie, jakby rozważając, co z sobą brać, a co zostawić, po czym wyszedł z izby, raz dlatego, że nie mógł w niej wytrzymać, a po wtóre, by kazać wysmarować wozy i dać koniom podwójny obrok.", + "76468": "Na podwórcu, na którym się już mroczyło, przypomniał sobie Jagienkę, która tu przed chwilą na koń siadała, i nagle zatroskał się znowu.", + "76469": "— Jechać, to jechać — rzekł sobie — ale kto tu będzie dziewczyny przed Cztanem i Wilkiem bronił! Bogdaj w nich piorun trzasł!…", + "76470": "Jagienka zaś jechała tymczasem wraz z małym Jaśkiem drogą leśną ku Zgorzelicom, a Czech wlókł się w milczeniu za nimi, z sercem przepełnionym miłością i żalem… Widział przedtem łzy dziewczyny, patrzał teraz na jej ciemną postać, zaledwie widną w mroku leśnym, i odgadywał jej smutek i ból. Zdawało mu się też, że lada chwila wyciągną się po nią z pomroki i gęstwiny drapieżne ręce Wilka lub Cztana — i na tę myśl porywała go dzika żądza bitki. Żądza ta stawała się chwilami tak nieprzeparta, że brała go ochota chwycić za topór lub miecz i razić bodaj sosny przy drodze. Czuł, że gdyby się dobrze zmachał, to by mu ulżyło. Rad by był wreszcie choć konia cwałem puścić, ale oni tam w przedzie jechali właśnie wolno, noga za nogą, nic prawie nie rozmawiając, gdyż i mały Jaśko, choć zwykle mowny, widząc po kilku próbach, że siostra nie chce rozmawiać, pogrążył się także w milczeniu.", + "76471": "Lecz gdy już byli blisko Zgorzelic, żal w sercu Czecha przeważył nad gniewem na Cztana i Wilka. „Nie pożałowałbym ci ja i krwi — mówił sobie — byle cię pocieszyć, ale cóż, nieszczęsny, uczynię? Co ci powiem? Powiem chyba, że on ci się pokłonić kazał, i dajże Boże, aby ci to za pociechę starczyło”. Tak pomyślawszy, przysunął konia do konia Jagienki:", + "76472": "— Panienko miłościwa…", + "76473": "— To jedziesz z nami? — zapytała dziewczyna, ocknąwszy się jak ze snu. — A co powiesz?", + "76474": "— Bom zapomniał, co mi pan kazał wam powiedzieć. Na odjezdnym w Spychowie zawołał mnie i powiedział tak: „Podejmij pod nogi panienkę ze Zgorzelic, bo czy w złej, czy w dobrej doli nigdy jej nie zabaczę, a za to, powiada, co dla stryjca i dla mnie uczyniła, niech jej Bóg zapłaci i w zdrowiu ją zachowa”.", + "76475": "— Bóg zapłać i jemu za dobre słowo — odrzekła Jagienka.", + "76476": "Po czym dodała takim jakimś dziwnym głosem, że w Czechu stopniało serce do reszty.", + "76477": "— I tobie, Hlawo.", + "76478": "Rozmowa urwała się na czas, lecz giermek rad był z siebie i z tego, co panience powiedział, w duszy bowiem mówił sobie: „Przynajmniej tego nie pomyśli, że ją niewdzięcznością nakarmiono”. Zaczął też zaraz wyszukiwać w swej poczciwej głowie, co by jej jeszcze znów takiego powiedzieć, i po chwili znów począł:", + "76479": "— Panienko…", + "76480": "— Co?", + "76481": "— To… niby… chciałem rzec, jakom i staremu panu z Bogdańca mówił, że tamta już przepadła na wieki i że on jej nigdy nie odnajdzie, choćby mu sam mistrz pomagał.", + "76482": "— To żona jego — odrzekła Jagienka.", + "76483": "A Czech jął kręcić głową:", + "76484": "— Taka ona i żona…", + "76485": "Jagienka nie odpowiedziała już na to nic, lecz w domu po wieczerzy, gdy Jaśko i młodsi bracia spać poszli, kazała przynieść dzban miodu i zwróciwszy się do Czecha, spytała:", + "76486": "— A może wolałbyś spać, bom chciała krzynę ugwarzyć.", + "76487": "Czech, choć był zdrożon, gotów był gwarzyć choćby do rana, więc poczęli rozmawiać, a raczej on opowiadał znów szczegółowo wszystkie przygody Zbyszka, Juranda, Danusi i swoje.", + "76488": "Rozdział dziewiąty", + "76489": "Maćko gotował się do drogi, a Jagienka nie pokazywała się w Bogdańcu przez dwa dni, spędziła je bowiem na naradach z Czechem. Spotkał ją stary rycerz dopiero dnia trzeciego, w niedzielę, w drodze do kościoła. Jechała do Krześni z bratem Jaśkiem i ze znacznym pocztem zbrojnych pachołków, albowiem nie była pewna, czy Cztan i Wilk leżą jeszcze i czy nie uczynią na nią jakowejś napaści.", + "76490": "— Chciałam i tak wstąpić po mszy do Bogdańca — rzekła, powitawszy Maćka — bo pilną mam do was sprawę, ale możemy i zaraz o niej gadać.", + "76491": "To rzekłszy, wysunęła się na przodek orszaku, nie chcąc widocznie, by pachołkowie słyszeli rozmowę, a gdy Maćko znalazł się przy niej, zapytała:", + "76492": "— To już pewno jedziecie?", + "76493": "— Da Bóg, jutro, nie później.", + "76494": "— I do Malborga?", + "76495": "— Do Malborga albo i nie. Gdzie wypadnie.", + "76496": "— To posłuchajcie teraz i mnie. Długo myślałam, co mi trzeba uczynić, a teraz chcę się i was o radę spytać. Drzewiej, wiecie, póki tatulo był żyw, a opat miał moc w sobie, było co innego. Cztan i Wilk myśleli też, że jednego z nich wybiorę, i hamowali się wzajem. A teraz ostanę bez nijakiej obrony i albo będę w Zgorzelicach za ostrokołem jako w więzieniu siedzieć, albo niechybnie stanie mi się tu od nich krzywda. Sami powiedzcie, czy nie tak?", + "76497": "— Ba — rzekł Maćko — myślałem o tym i ja.", + "76498": "— I coście wymyślili?", + "76499": "— Nie wymyśliłem nic, ale to jeno ci muszę powiedzieć, że u nas przecie polski kraj i że za przemoc nad dziewką okrutne są kary w statucie.", + "76500": "— To dobrze, ale granicę nietrudno przeskoczyć. Jużci wiem, że i Śląsk polski kraj, a wżdy tam książęta sami się z sobą wadzą i na się wzajem następują. Żeby nie to, żyłby mój tatulo kochany. Nalazło tam już Niemców i burzą a krzywdy czynią, więc kto się chce między nimi skryć, to się i skryje. Pewnie, że łatwo bym się ni Cztanowi, ni Wilkowi nie dała, ale chodzi mi też i o braci. Nie będzie tu mnie, będzie spokój, a jeśli w Zgorzelicach ostanę, Bóg wie, co się przygodzi. Zdarzą się napaści, bitki, a Jaśkowi już czternaście roków i żadna, a nie dopieroż moja, moc go nie utrzyma. Ostatni raz, kiedyście to nam w pomoc przyszli, już on się rwał ku przodowi i jak Cztan prasnął w kupę buławą, mało mu o głowę nie zawadził. Hej! Gadał już Jaśko czeladzi, że obu tamtych pozwie na udeptaną ziemię. Nie będzie, mówię wam, ni dnia spokoju, bo i młodszych może co złego spotkać.", + "76501": "— Wiera! Psubraty oni są, i Cztan, i Wilk — rzekł żywo Maćko — wszelako na dzieci ręki nie podniosą. Tfu! Taką rzecz chyba Krzyżak uczyni.", + "76502": "— Na dzieci ręki nie podniosą, ale w zgiełku albo, czego Boże broń, w razie ognia o przygodę nietrudno. Co tu gadać! Miłuje braci stara Sieciechowa jak rodzonych i opieki a zaś starunku im nie zbraknie, jeno beze mnie byłoby przezpieczniej niż ze mną.", + "76503": "— Może być — odrzekł Maćko.", + "76504": "Po czym spojrzał bystro na dziewczynę:", + "76505": "— Czegoż ty chcesz?", + "76506": "A ona odrzekła przyciszonym głosem:", + "76507": "— Weźcie mnie z sobą.", + "76508": "Na to Maćko, choć nietrudno mu już było domyślić się zakończenia rozmowy, zdumiał się jednak mocno, zatrzymał konia i zawołał:", + "76509": "— Bój się Boga, Jagienka!", + "76510": "Ona zaś spuściła głowę i odrzekła jakby z nieśmiałością i zarazem smutkiem:", + "76511": "— Moiście wy! Jako co do mnie, wolę szczerze mówić niż taić. I Hlawa, i wy powiadacie, że Zbyszko już tamtej nigdy nie odnajdzie, a Czech gorzej się jeszcze spodziewa. Bóg mi świadek, nie życzę jej nijakiego zła. Niech mu ją tam, niebogę, Matka Boska strzeże i uchroni. Milsza ona była ode mnie Zbyszkowi, no i nie ma rady! Taka moja dola. Ale widzicie, póki jej Zbyszko nie odnajdzie albo jeśli, jako wierzycie, nigdy nie odnajdzie, to to…", + "76512": "— To co? — spytał Maćko, widząc, że dziewka coraz się więcej miesza i zacina.", + "76513": "— To ja nie chcę być ni Cztanowa, ni Wilkowa, ni niczyja.", + "76514": "Maćko odetchnął z zadowoleniem.", + "76515": "— Myślałem, żeś go już zahaczyła — rzekł.", + "76516": "A ona odpowiedziała jeszcze smutniej:", + "76517": "— Hej!…", + "76518": "— To i czegoż chcesz? Jakoże mi między Krzyżaki cię brać?", + "76519": "— Niekoniecznie między Krzyżaki. Chciałabym teraz choć do opata, który w Sieradzu chorością złożon. Nie ma on tam jednej życzliwej duszy przy sobie, bo szpylmany pewnikiem dzbana więcej pilnują niż jego, a to przecie mój krzestny i dobrodziej. A choćby zdrów był, to też bym szukała jego opieki, bo ludzie się go boją.", + "76520": "— Nie będę ja się tam sprzeczał — rzekł Maćko, który w gruncie rzeczy rad był z postanowienia Jagienki, znając bowiem Krzyżaków, wierzył głęboko, że Danuśka nie wyjdzie żywa z ich rąk. — Ale to ci jeno rzekę, że w drodze z dziewką okrutny kłopot.", + "76521": "— Może z inną, ale nie ze mną. Nie potykałam ja się dotychczas nigdy, ale nie nowina mi z kuszy dziać i trudy na łowach znosić. Jak trzeba, to trzeba, nie bójcie się. Wezmę szatki Jaśkowe, pątlik na włosy, kordzik przypaszę i pojadę. Jaśko, choć młodszy, ni na włos nie mniejszy, a z gęby taki ci do mnie podobny, że jak bywało, przebieraliśmy się na zapusty, to i tatulo nieboszczyk nie umiał rzec, które on, a które ja… Obaczycie, że nie pozna mnie ni opat, ni kto inny.", + "76522": "— Ni Zbyszko?", + "76523": "— Jeśli go obaczę…", + "76524": "Maćko zamyślił się przez chwilę, po czym uśmiechnął się nagle i rzekł:", + "76525": "— A Wilk z Brzozowej i Cztan z Rogowa to chyba się powściekają!", + "76526": "— A niech się powściekają. Gorzej, że może za nami pojadą.", + "76527": "— No! Nie boję się. Stary ja, ale lepiej mi pod pięść nie włazić. I wszystkim Gradom też!… Zbyszka już przecie spróbowali.", + "76528": "Tak rozmawiając, dojechali do Krześni. W kościele był i stary Wilk z Brzozowej, który kiedy niekiedy rzucał posępne spojrzenia na Maćka, ale ów o to nie dbał. I z lekkim sercem powracał po mszy wraz z Jagienką do domu. Lecz gdy na rozstaju pożegnali się z sobą i gdy znalazł się sam w Bogdańcu, poczęły mu przychodzić do głowy mniej wesołe myśli. Rozumiał, że ni Zgorzelicom, ni rodzeństwu Jagienki na wypadek jej wyjazdu istotnie nic nie grozi. „Po dziewkę by sięgali — mówił sobie — bo to jest inna rzecz, ale na sieroty albo na ich mienie ręki nie podniosą, gdyż okryliby się hańbą okrutną i kto żyw, ruszyłby przeciw nim jakoby przeciw prawdziwym wilkom. Ale Bogdaniec zostanie na łasce Bożej!… Kopce poprzesypują, stada zagarną, kmieciów odmówią!… Da Bóg, jak wrócę, to odbiję, zapowiedź poślę i do sądu pozwę, boć nie sama pięść, ale i prawo u nas rządzi… Jeno czy wrócę i kiedy wrócę?… Strasznie się oni na mnie zawzięli, że im do dziewki przeszkadzam, a gdy ona pojedzie za mną, to będą jeszcze zawziętsi”.", + "76529": "I chwycił go żal, bo już zagospodarował się był w Bogdańcu, jako się patrzy, a teraz był pewien, że gdy powróci, zastanie znów pustkę i zniszczenie.", + "76530": "„Ano! Trzeba radzić” — pomyślał.", + "76531": "Jakoż po obiedzie kazał okulbaczyć konia, siadł na niego i pojechał wprost do Brzozowej.", + "76532": "Przyjechał już mrokiem. Stary Wilk siedział w przodowej izbie za dzbanem miodu, młody zaś, poszczerbion przez Cztana, leżał na pokrytej skórami ławie i pił także. Maćko wszedł niespodzianie do izby i stanął w progu z twarzą surową, wysoki, kościsty, bez zbroi, ale z tęgim kordem przy boku, oni zaś poznali go natychmiast, bo na oblicze padał mu jasny blask płomienia, i w pierwszej chwili zarówno ojciec, jak i syn zerwali się piorunem na równe nogi i skoczywszy ku ścianom, chwycili za oręż, jaki im wpadł pod rękę.", + "76533": "Lecz stary bywalec, znający na wylot ludzi i obyczaje, nie zmieszał się bynajmniej, dłonią nie sięgnął do korda, tylko wsparł się pod bok i rzekł spokojnym głosem, w którym drgało nieco szyderstwa:", + "76534": "— Jakoże? Taka ślachecka gościna w Brzozowej?", + "76535": "Na te słowa tamtym opadły zaraz ręce, a po chwili stary wypuścił z brzękiem na ziemię miecz, młody — dzidę, i stali z powyciąganymi ku Maćkowi szyjami, mając twarze jeszcze złowrogie, ale już zdumione i zawstydzone.", + "76536": "Ów zaś uśmiechnął się i rzekł:", + "76537": "— Pochwalony Jezus Chrystus!", + "76538": "— Na wieki wieków.", + "76539": "— I święty Jerzy.", + "76540": "— Służym mu.", + "76541": "— Po somsiedzkum przyjechał, z dobrą wolą.", + "76542": "— Z dobrą wolą witamy. Święta osoba gość.", + "76543": "Dopieroż stary Wilk skoczył ku Maćkowi, a za starym młody i obaj poczęli ściskać mu prawicę, a następnie usadzili na poczesnym miejscu za stołem. W mig dołożono szczap do komina, nakryto kilimkiem stół, postawiono misy pełne jadła, łagwie piwa, dzbańce miodu i poczęli jeść i pić. Młody Wilk rzucał od czasu do czasu na Maćka szczególnym wzrokiem, w którym cześć dla gościa usiłowała przezwyciężyć nienawiść do człowieka, ale służył mu jednak tak pilnie, że aż pobladł ze zmęczenia, gdyż był ranny i pozbawion zwykłej siły. I ojca, i syna paliła ciekawość, z czym Maćko przyjechał, żaden jednak nie zapytał go o nic, czekając, póki sam mówić nie zacznie. Ów zaś, jako człowiek znający obyczaj, chwalił jadło, napitek i gościnność i dopiero gdy się dobrze nasycił, spojrzał przed się z powagą i rzekł:", + "76544": "— Zdarzy się nieraz ludziom wadzić, ba! i potykać, ale somsiedzki mir nade wszystko!", + "76545": "— Nie masz nad mir godniejszej rzeczy — odpowiedział z równą powagą stary Wilk.", + "76546": "— Bywa też — rzekł znów Maćko — że gdy człeku w daleką drogę jechać trzeba, to chociaż z kim w nieprzyjaźni żył, przecie mu go żal i bez pożegnania nie chce odjechać.", + "76547": "— Bóg zapłać za szczere słowo.", + "76548": "— Z duszy radziśmy wam. Przyjeżdżajcie choćby i co dzień.", + "76549": "— Bogdajem mógł i was w Bogdańcu uczcić, jako się należy ludziom znającym rycerską cześć, ale mi rychło w drogę czas.", + "76550": "— Na wojnę zaś alibo do jakowegoś świętego miejsca?", + "76551": "— Wolej by to lub tamto, ale gorzej, bo między Krzyżaki.", + "76552": "— Między Krzyżaki? — zakrzyknęli jednocześnie ojciec i syn.", + "76553": "— Tak jest! — odparł Maćko. — A kto między nich, nie będąc im przyjacielem, jedzie, temu się lepiej i z Bogiem, i z ludźmi pojednać, aby zaś nie tylko żywota, ale i wiekuistego zbawienia nie stradał.", + "76554": "— To aż dziw — rzekł stary Wilk. — Jeszczem też takiego człeka nie widział, który by się z nimi zetknął, a krzywdy i uciemiężenia nie doznał.", + "76555": "— Tak jak i całe nasze królestwo! — dodał Maćko. — Ni Litwa przed krztem świętym, ni Tatarzy nie byli mu ciężsi od tych diabelskich mnichów.", + "76556": "— Rzetelna prawda, ale bo też wiecie: zbierało się i zbierało, póki się nie nazbierało, a teraz czas by skończyć, ot jak!", + "76557": "To rzekłszy, stary splunął z lekka w obie dłonie, młody zaś dodał:", + "76558": "— Nie może już inaczej być.", + "76559": "— I pewnie będzie, ale kiedy? Nie nasza w tym głowa, jeno królewska. Może prędko, może nieprędko… Bóg to wie, a tymczasem trzeba mi do nich jechać.", + "76560": "— A czy nie z wykupem za Zbyszka?", + "76561": "Na wzmiankę uczynioną przez ojca o Zbyszku twarz młodego Wilka pobladła w jednej chwili z nienawiści i uczyniła się złowroga.", + "76562": "Lecz Maćko odpowiedział spokojnie:", + "76563": "— Może i z wykupem, ale nie za Zbyszka.", + "76564": "Słowa te wzmogły jeszcze ciekawość obu dziedziców Brzozowej, więc stary, nie mogąc już dłużej wytrzymać, rzekł:", + "76565": "— Wola wasza mówić albo nie mówić, po co tam jedziecie.", + "76566": "— Powiem! Powiem! — rzekł, kiwając głową, Maćko. — Ale pierwej powiem wam co innego. Oto, uważcie, po moim wyjeździe Bogdaniec zostanie na opiece Bożej… Drzewiej, kiedyśmy to oba ze Zbyszkiem wojowali pod księciem Witoldem, miał oko na naszą chudobę opat, ba, trochę i Zych ze Zgorzelic, a teraz nie będzie i tego. Strasznie markotno pomyśleć człowiekowi, że po próżnicy zabiegał i pracował… A przecie rozumiecie, jako to bywa: ludzi mi odmówią, granicę zaorzą, ze stad też urwie każdy, co będzie mógł, i choćby Pan Jezus pozwolił szczęśliwie wrócić, to wrócim znów do pustki… Jeden na to sposób i jedno poratowanie: dobry sąsiad. Przeto tum przyjechał prosić was po sąsiedzku, abyście Bogdaniec w opiekę wzięli i krzywdy nie dali uczynić.", + "76567": "Usłyszawszy tę prośbę, spojrzał stary Wilk na młodego, a młody na starego i obaj zdumieli się niepomiernie. Nastała chwila milczenia, gdyż na razie żaden nie zdobył się na odpowiedź. Maćko zaś podniósł do ust czarę miodu, wypił ją, po czym mówił dalej tak spokojnie i poufnie, jakby ci obaj byli mu od lat najbliższymi przyjaciółmi.", + "76568": "— To już powiem wam szczerze, od kogo się tu najwięcej szkód boję. Jużci nie od kogo innego, jeno od Cztana z Rogowa. Od was, choćbyśmy i w nieprzyjaźni się rozstali, nie bałbym się, a to z takiej przyczyny, żeście ludzie rycerscy, którzy do oczu nieprzyjacielowi staną, wszelako niegodnej pomsty za jego oczyma nie wywrą. Hej! Z wami całkiem co innego… Co rycerz, to rycerz! Ale Cztan jest prostak, a od prostaka wszystkiego się można spodziewać, tym bardziej że jako wiecie, okrutnie on na mnie zawzięty za to, że mu do Jagienki Zychówny przeszkadzam.", + "76569": "— Którą dla bratanka chowacie! — wybuchnął młody Wilk.", + "76570": "A Maćko spojrzał na niego i przez chwilę trzymał go pod zimnym wzrokiem, następnie zwrócił się do starego i rzekł spokojnie:", + "76571": "— Wiecie, mój bratanek z jedną mazurską dziedziczką się ożenił i wiano zacne wziął.", + "76572": "Nastało ponowne, głębsze jeszcze milczenie; ojciec i syn patrzyli przez jakiś czas na Maćka z otwartymi ustami, na koniec starszy ozwał się:", + "76573": "— Hę! Jakże to? Bo gadali… Powiedzcie?…", + "76574": "A Maćko, niby nie zważając na pytanie, mówił dalej:", + "76575": "— Dlatego właśnie trzeba mi jechać i dlatego proszę was: wejrzyjcie też od czasu do czasu na Bogdaniec i nie dajcie mi nikomu krzywdy uczynić, a zwłaszcza od najścia Cztanowego mnie ustrzeżcie, jako godni i uczciwi somsiedzi!…", + "76576": "Przez ten czas młody Wilk, który miał rozum dość bystry, prędko pomiarkował, że skoro Zbyszko się ożenił, to Maćka lepiej jest mieć przyjacielem, albowiem i Jagienka miała do niego ufność, i we wszystkim gotowa była iść za jego radą. Nagle całkiem nowe widoki otworzyły się przed oczyma młodego paliwody. „Nie dość się Maćkowi nie sprzeciwić, trzeba go jeszcze zjednać!” — rzekł sobie. Więc choć był trochę napity, wyciągnął wartko pod stołem rękę, ułapił ojca za kolano, ścisnął mocno na znak, żeby czegoś niepotrzebnego nie powiedział, sam zaś rzekł:", + "76577": "— Wy się Cztana nie bójcie! Oho! Niechby jeno spróbował! Poszczerbił mnie on krzynę: prawda! Alem też mu za to tak ten włochaty pysk pochlastał, że go rodzona mać nie poznała. Nie bójcie się niczego! Jedźcie spokojnie. Nie zginie wam i jedna wrona z Bogdańca!", + "76578": "— To widzę, zacni z was ludzie. Przyrzekacie?", + "76579": "— Przyrzekamy! — zawołali obaj.", + "76580": "— Na rycerską cześć?", + "76581": "— Na rycerską cześć.", + "76582": "— I na klejnot?", + "76583": "— I na klejnot! Ba! I na krzyż! Tak nam dopomóż Bóg!", + "76584": "Maćko uśmiechnął się z zadowoleniem, po czym rzekł:", + "76585": "— No, tegom się po was i spodziewał. A kiedy tak, to wam jeszcze coś rzekę… Zych, jako wiecie, mnie zdał opiekę nad dziećmi. Dlategom to Cztanowi i tobie, młodziaku, przeszkadzał, kiedyście to siłą chcieli wtargnąć do Zgorzelic. A teraz, jak będę w Malborgu albo Bóg wie gdzie, taka to będzie i opieka… Prawda, że nad sierotami jest Bóg i że takiemu, który by je chciał pokrzywdzić, nie tylko by szyję toporem ucięto, aleby go i za bezecnego ogłoszono. Wszelako markotno mi, że jadę. Okrutnie markotno. Obiecajcieże mi, jako i sierot Zychowych nie tylko sami nie pokrzywdzicie, ale i nikomu ich pokrzywdzić nie dacie.", + "76586": "— Przysięgamy! Przysięgamy!", + "76587": "— Na rycerską cześć i na klejnot?", + "76588": "— Na rycerską cześć i na klejnot!", + "76589": "— I na krzyż także?", + "76590": "— I na krzyż!", + "76591": "— Bóg słyszał. Amen! — zakończył Maćko.", + "76592": "I odetchnął głęboko, bo wiedział, że takiej przysięgi dotrzymają, choćby każden miał sobie pięści z gniewu i złości poobgryzać.", + "76593": "I począł się zaraz żegnać, ale oni zatrzymali go prawie przemocą. Musiał pić i pokumał się ze starym Wilkiem, młody zaś, choć zwykle po pijanemu zwady szukał, tym razem odgrażał się tylko na Cztana, a koło Maćka zabiegał tak gorliwie, jakby zaraz jutro miał dostać od niego Jagienkę. Przed północą jednak omdlał z wysiłku, a gdy go docucono, zasnął kamieniem. Stary poszedł wkrótce za przykładem syna, tak że Maćko zostawił ich obu jak nieżywych przy stole.", + "76594": "Sam jednak, mając głowę nad miarę wytrzymałą, nie był pijany, tylko nieco rozochocon, więc wracając do domu, rozmyślał prawie z radością o tym, czego dokazał.", + "76595": "— No! — mówił sobie. — Bogdaniec bezpieczny i Zgorzelice bezpieczne. Powściekają się z przyczyny Jagienkowej jazdy, a strzec i mojego, i jej dobra będą, bo muszą. Pan Jezus dał człeku obrotność… Jak gdzie nie można pięścią, to trzeba rozumem… Jeśli wrócę, nie bez tego będzie, żeby mnie stary w pole nie pozwał, ale mniejsza o to… Bóg by dał, żeby tak i Krzyżaków usidlić… Ale z nimi trudniej… Nasz, choć trafi się i psubrat, wszelako gdy na rycerską cześć i klejnot przysięże, to i zdzierży, a dla nich przysięga tyle, co plucie na wodę. Ale może mnie Matka Pana Chrystusowa wesprze, że przydam się na coś Zbyszkowi, jakom się teraz Zychowym dzieciom i Bogdańcowi przydał…", + "76596": "Tu przyszło mu do głowy, że po prawdzie mogłaby dziewczyna nie jechać, bo dwaj Wilkowie będą jej strzegli jak źrenicy oka. Po chwili jednak porzucił tę myśl: „Wilkowie będą jej strzegli, ale za to Cztan będzie tym bardziej nastawał. Bóg wie, kto kogo zmoże, a rzecz pewna, że zdarzą się bitki i napaści, w których ucierpieć mogą Zgorzelice, Zychowe sieroty i sama nawet dziewczyna. Wilkom pilnować samego Bogdańca będzie łatwiej, a dla dziewki lepiej w każdym razie, by była z dala od tych dwóch zabijaków i zarazem blisko bogatego opata”. Maćko nie wierzył w to, by Danusia mogła wyjść żywa z rąk krzyżackich, więc nie wyzbył się jeszcze nadziei, że gdy czasem Zbyszko wróci wdowcem, wówczas niechybnie poczuje ku Jagience wolę bożą.", + "76597": "— Hej, mocny Boże! — mówił sobie. — Żeby tak, mając Spychów, jeszcze potem Jagienkę wziął z Moczydołami i z tym, co jej opat ostawi, nie pożałowałbym i kamienia wosku na świece!", + "76598": "Na podobnych rozmyślaniach prędko zeszła mu droga z Brzozowej, jednakże przybył późną już nocą i zdziwił się, ujrzawszy mocno oświecone błony okien. Parobcy też nie spali, bo zaledwie wjechał na oborę, wybiegł ku niemu stajenny.", + "76599": "— Goście jakowiś czy co? — zapytał Maćko, zsiadając z konia.", + "76600": "— Jest panicz ze Zgorzelic z Czechem — odrzekł stajenny.", + "76601": "Maćka zdziwiły te odwiedziny. Jagienka obiecała przyjechać nazajutrz do dnia i mieli zaraz ruszać. Czemu więc przyjechał Jaśko i to tak późno.", + "76602": "Stary rycerz pomyślał, że mogło się coś przytrafić w Zgorzelicach, i z pewnym niepokojem w duszy wszedł do domu.", + "76603": "Ale w izbie, w wielkim, glinianym kominie, który zastąpił we dworze zwykle ułożone na środku izby ognisko, paliły się jasno i wesoło żywiczne szczypki, a nad stołem płonęły w żelaznych kunach dwie pochodnie, przy których blasku ujrzał Maćko Jaśka, Czecha Hlawę i jeszcze jednego młodego pachołka z twarzą rumianą jak jabłuszko.", + "76604": "— Jakoże się miewasz, Jaśku, a co tam z Jagienką? — zapytał stary szlachcic.", + "76605": "— Jagienka kazała wam powiedzieć — rzekł, całując go w rękę, chłopak — że się rozmyśliła i woli zostać doma.", + "76606": "— Bójcieże się Boga! A to co? Jak? Cóż jej tam do głowy strzeliło?", + "76607": "A chłopak podniósł na niego modre oczęta i począł się śmiać.", + "76608": "— Czegoż się rzechoczesz?", + "76609": "Lecz w tej chwili Czech i drugi pachołek wybuchnęli także wesołym śmiechem.", + "76610": "— Widzicie! — zawołał mniemany chłopak. — Któż mnie pozna, skoroście wy nie poznali?", + "76611": "Dopieroż Maćko przypatrzył się wdzięcznej figurce uważniej i zawołał:", + "76612": "— W imię Ojca i Syna! Czyste zapusty! A ty tu, skrzacie, czego?", + "76613": "— Ba! Czego?… Komu w drogę, temu czas!", + "76614": "— Miałaś przecie jutro świtaniem przyjechać?", + "76615": "— Jużci! Jutro świtaniem, żeby wszyscy widzieli! Jutro pomyślą w Zgorzelicach, żem u was w gościnie, i nie opatrzą się aż pojutrze. Sieciechowa i Jaśko wiedzą, ale Jaśko obiecał na rycerską cześć, że powie dopiero wtedy, gdy poczną się niepokoić. Ale nie poznaliście mnie, co?", + "76616": "Więc z kolei począł się Maćko śmiać.", + "76617": "— A niechże ci się ta jeszcze przyjrzę… Hej! Okrutnie śwarny z ciebie pacholik!… I osobliwy, bo z takiego można się i przychowku doczekać… Sprawiedliwie mówię! Żebym to nie był stary, no! Ale i tak ci powiadam: waruj się, dziewko, włazić mi w oczy! Waruj się!…", + "76618": "I począł jej przygrażać palcem, śmiejąc się, ale patrzył na nią z wielkim upodobaniem, albowiem takiego pachołka nigdy w życiu nie widział.", + "76619": "Na głowie miała pątliczek jedwabny, czerwony, na sobie zielony sukienny kubrak, a zaś spodenki buchaste przy biodrach, a dalej obcisłe, w których jedna nogawiczka była barwy pątlika, druga w podłużne pasy. I z bogatym kordzikiem przy boku, z uśmiechniętą i jasną jak zorza twarzą wyglądała tak ślicznie, że oczu nie można było od niej oderwać.", + "76620": "— Boga mi! — mówił rozweselony Maćko. — Alibo cudne jakoweś paniątko, alibo kwiatuszek czy co?", + "76621": "Po czym zwrócił się do drugiego pachołka i zapytał:", + "76622": "— A ten tu?… Pewnikiem też jaki odmieniec?", + "76623": "— A wżdy to Sieciechówna — odrzekła Jagienka. — Nieskładnie by mi było samej między wami, bo jakże? To dlatego wzięłam z sobą Anulkę, że we dwie raźniej, i pomoc jest, i sługa. Jej też nikt nie pozna.", + "76624": "— Masz ci babo wesele! Mało było jednej, będzie dwie.", + "76625": "— Nie przekomarzajcie się.", + "76626": "— Nie przekomarzam się ja, ale przecie w dzień każdy pozna i ją, i ciebie.", + "76627": "— Ba! A po czym?", + "76628": "— Bo ci kolana k'sobie idą, i jej też.", + "76629": "— Dajcie spokój!…", + "76630": "— Jużci dam, bo mi nie pora, ale czy i Cztan z Wilkiem dadzą, Bóg wie. Wiesz ty, bąku, skąd wracam? Z Brzozowej.", + "76631": "— Na miły Bóg! Co też mówicie?", + "76632": "— Prawdę, jako i to prawda, że Wilkowie będą bronili od Cztana i Bogdańca, i Zgorzelic. No! Pozwać nieprzyjaciół i pobić się z nimi łatwo, ale z nieprzyjaciół stróżów własnego dobra uczynić to nie byle cap potrafi.", + "76633": "Tu Maćko począł opowiadać o swoich odwiedzinach u Wilków, jak ich sobie zjednał i na hak przywiódł, a ona słuchała z wielkim zdumieniem, a gdy wreszcie skończył, rzekła:", + "76634": "— Chytrości to Pan Jezus wam nie poskąpił i miarkuję, że wszystko tak zawsze będzie, jak chcecie.", + "76635": "Lecz Maćko począł na to kiwać głową jakby ze smutkiem.", + "76636": "— Ej, dziewczyno, kiedy by tak wszystko było, jako ja chcę, to ty byś dawno już była gospodynią w Bogdańcu!", + "76637": "Na to Jagienka popatrzyła na niego czas jakiś swymi modrymi oczyma, po czym zbliżywszy się, pocałowała go w rękę.", + "76638": "— Czegóż mnie boćkasz? — zapytał stary.", + "76639": "— Nic!… Mówię jeno dobranoc, bo późno, a jutro trzeba nam do dnia ruszyć.", + "76640": "I zabrawszy Sieciechównę, odeszła, a Maćko zaprowadził Czecha do alkierza, gdzie ległszy na żubrzych skórach, zasnęli obaj snem mocnym i krzepiącym.", + "76641": "Rozdział dziesiąty", + "76642": "Jakkolwiek po zniszczeniu, pożodze i rzezi, którą w 1331 roku wyprawili w Sieradzu Krzyżacy, Kazimierz Wielki odbudował zrównane z ziemią miasto — nie było ono jednak zbyt świetne i nie mogło iść w porównanie z innymi grodami Królestwa. Ale Jagienka, której życie płynęło dotychczas między Zgorzelicami a Krześnią, nie posiadała się ze zdumienia i podziwu na widok murów, wież, ratusza, a zwłaszcza kościołów, o których drewniany krześnieński nie dawał najmniejszego pojęcia. W pierwszej chwili straciła tak dalece zwykłą rezolutność, że nie śmiała mówić głośno i tylko szeptem wypytywała Maćka o te wszystkie cuda, od których olśniewały jej oczy, gdy zaś stary rycerz upewniał ją, że Sieradzowi tak do Krakowa jako zwyczajnej głowni do słońca, uszom nie chciała wierzyć, albowiem wydawało się jej prostym niepodobieństwem, aby mógł istnieć drugi równie wspaniały gród na świecie.", + "76643": "W klasztorze przyjął ich ten sam zgrzybiały przeor, który pamiętał jeszcze z dziecinnych lat rzeź krzyżacką i który poprzednio przyjmował Zbyszka. Wiadomości o opacie sprawiły im smutek i kłopot. Mieszkał on długo w klasztorze, ale przed dwoma tygodniami wyjechał do swego przyjaciela, biskupa płockiego. Chorzał ciągle. Za dnia, z rana bywał przytomny, ale wieczorami tracił głowę, zrywał się, kazał sobie nakładać pancerz i pozywał na bitwę księcia Jana z Raciborza. Klerykowie waganci musieli go siłą trzymać w łożu, co nie przychodziło bez wielkich trudności, a nawet i niebezpieczeństwa. Przed dwoma dopiero tygodniami oprzytomniał całkiem i pomimo że osłabł jeszcze bardziej, kazał się zaraz wieźć do Płocka.", + "76644": "— Mówił, że nikomu tak nie ufa jako biskupowi płockiemu — kończył przeor — i że z jego rąk chce przyjąć sakramenta, a przy tym i testament u niego zostawić. Przeciwialiśmy się tej podróży, jakeśmy mogli, bo był mdły bardzo, i baliśmy się, że i mili żyw nie ujedzie. Ale przeciwić mu się niełatwo, więc szpylmany wymościli wóz i powieźli go, daj Boże, szczęśliwie.", + "76645": "— Gdyby był zamarł gdzieś blisko Sieradza, to bylibyście przecie słyszeli — rzekł na to Maćko.", + "76646": "— Bylibyśmy słyszeli — odparł staruszek — toteż tak myślim, że nie zamarł i że przynajmniej do Łęczycy ostatniej pary nie puścił, ale co się dalej mogło przygodzić, nie wiemy. Jeśli pojedziecie za nim, to się po drodze dowiecie.", + "76647": "Maćko zatroskał się tymi wiadomościami i udał się na naradę do Jagienki, która już przez Czecha dowiedziała się, dokąd opat wyjechał.", + "76648": "— Co robić? — spytał jej. — I co z sobą uczynisz?", + "76649": "— Pojedziecie do Płocka, a ja z wami — odrzekła krótko.", + "76650": "— Do Płocka! — zawtórowała jej cienkim głosikiem Sieciechówna.", + "76651": "— Patrzcie, jako to się rządzą! Tak ci od razu do Płocka jak sierpem rzucić?", + "76652": "— A jakoże mi samej z Sieciechówną wracać? Miałabym z wami dalej nie jechać, to lepiej było wcale nie wyjeżdżać. Zali nie myślicie, że tamci się gorzej jeszcze rozsierdzili i zawzięli?", + "76653": "— Wilkowie cię przed Cztanem obronią.", + "76654": "— Boję ja się tak samo Wilkowej obrony jak Cztanowej napaści, a to też widzę, że wy się przeciwicie, byle się przeciwić, ale nieszczerze.", + "76655": "Maćko rzeczywiście nie sprzeciwiał się szczerze. Owszem, wolał, by Jagienka z nim jechała, niż żeby miała wracać, więc usłyszawszy jej słowa, uśmiechnął się i rzekł:", + "76656": "— Spódnicy się wyzbyła, to jej się rozumu zachciewa.", + "76657": "— Rozum nie gdzie indziej, jeno w głowie.", + "76658": "— Ale mnie z drogi przez Płock.", + "76659": "— Mówił Czech, że nie z drogi, a do Malborga to i bliżej.", + "76660": "— To jużeście z Czechem uradzali?", + "76661": "— A pewnie, i powiedział jeszcze tak: jeśli, powiada, młody pan popadł w jakowe złe terminy w Malborgu, to przez księżnę Aleksandrę płocką siła można by wskórać, bo ona, rodzona królewska i prócz tego będąc osobliwszą przyjaciółką Krzyżakom, wielkie ma między nimi zachowanie.", + "76662": "— Prawda, jak mi Bóg miły! — zawołał Maćko. — Wszyscy o tym wiedzą i gdyby chciała dać list do mistrza, przezpiecznie byśmy jeździli po wszystkich ziemiach krzyżackich. Miłują ci oni ją, bo i ona ich miłuje… Dobra to rada i niegłupi chłop ten Czech!", + "76663": "— Jeszcze i jak! — zawołała z zapałem Sieciechówna, wznosząc ku górze niebieskie oczki.", + "76664": "Maćko zaś zwrócił się nagle ku niej:", + "76665": "— A ty tu czego?", + "76666": "Więc dziewczyna zmieszała się okrutnie i opuściwszy długie rzęsy, zapłoniła się jak róża.", + "76667": "Jednakże widział Maćko, że nie ma innej rady, tylko trzeba obie dziewczyny dalej z sobą brać, że zaś i w duszy miał na to ochotę, więc nazajutrz, pożegnawszy staruszka przeora, ruszyli w dalszą podróż. Z przyczyny tajania śniegów i wezbranych wód jechali z większym trudem niż poprzednio. Po drodze dopytywali o opata i trafili na wiele dworów, plebanii, a gdzie ich nie było, to nawet i karczem, w których zatrzymywał się na noclegi. Łatwo było iść w jego tropy, gdyż rozdzielał hojne jałmużny, zakupował msze, dawał na dzwony, wspomagał podupadłe kościoły, więc niejeden dziadyga chodzący „po pytaniu”, niejeden klecha, ba, nawet i niejeden pleban wspominali go z wdzięcznością. Mówiono ogólnie, że „jechał jakoby anioł” — i modlono się za jego zdrowie, chociaż tu i ówdzie dawały się słyszeć obawy, że bliżej mu już do wiekuistego zbawienia niż do doczesnego zdrowia. W niektórych miejscach popasał dla zbytniej słabości po dwa i trzy dni. Maćkowi wydawało się też prawdopodobnym, że go dogonią.", + "76668": "Jednakże pomylił się w rachubie, gdyż zatrzymały ich wezbrane wody Neru i Bzury. Nie dojechawszy do Łęczycy, przez dni cztery zmuszeni byli zamieszkać w pustej karczmie, z której gospodarz wyniósł się, widocznie z obawy powodzi. Droga wiodąca od karczmy ku miastu, jakkolwiek wymoszczona pniami drzew, pogrążyła się i zaklęsła na znacznej przestrzeni w błotnistą topiel. Pachołek Maćków Wit, rodem z tych stron, słyszał coś wprawdzie o przejściu lasami, ale nie chciał podjąć się przewodnictwa, albowiem wiedział również, że w błotach łęczyckich miały swoje pielesze siły nieczyste, a mianowicie możny Boruta, który rad naprowadzał ludzi na bezdenne mokradła, a następnie tylko za cenę duszy ratował. Sama karczma miała także złą sławę i jakkolwiek w owych czasach podróżni wozili z sobą żywność, za czym nie obawiali się i głodu, przecie pobyt w takim miejscu nabawiał nawet starego Maćka niepokoju.", + "76669": "Nocami słyszano harce na dachu gospody, a czasem pukało coś i we drzwi. Jagienka i Sieciechówna śpiące w alkierzu, tuż koło wielkiej izby, słyszały też w ciemnościach jakoby szelest drobnych stóp po polepie, a nawet i po ścianach. Nie przerażało ich to zbytnio, albowiem obie przywykły były w Zgorzelicach do skrzatów, które stary Zych nakazywał swego czasu karmić i które wedle powszechnego w tych czasach mniemania, byle im kto nie żałował okruszyn, nie bywały złośliwe. Lecz pewnej nocy rozległ się w pobliskich gąszczach głuchy i złowrogi ryk, a nazajutrz odkryto ślady ogromnych racic na błocie. Mógł to być żubr albo tur, lecz Wit utrzymywał, że i Boruta, choć nosi postać ludzką, a nawet szlachecką, ma zamiast stóp racice, buty zaś, w których się pokazuje między ludzi, zdejmuje dla oszczędności na błotach. Maćko zasłyszawszy, że można go sobie przejednać napitkiem, namyślał się przez cały dzień, czyby nie było grzechem uczynić sobie złego ducha przyjacielem, i radził się nawet w tym względzie Jagienki.", + "76670": "— Powiesiłbym na noc na płocie wołową mecherę pełną wina albo miodu — rzekł — i jeśliby go w nocy co wypiło, tobyśmy przynajmniej wiedzieli, że krąży.", + "76671": "— Byle mocy niebieskich przez to nie obrazić — odrzekła dziewczyna — bo nam błogosławieństwo potrzebne, abyśmy Zbyszkowi szczęśliwie poratowanie dać mogli.", + "76672": "— Toż i ja tego się boję, ale tak myślę, że co miód, to przecie nie dusza. Duszy nie dam, a co tam dla mocy niebieskich jedna mechera miodu znaczy!", + "76673": "Po czym zniżył głos i dodał:", + "76674": "— Że ślachcic ślachcica, choćby największego zawalidrogę, poczęstuje, to zwykła rzecz, a ludzie gadają, że on ci ślachcic.", + "76675": "— Kto? — zapytała Jagienka.", + "76676": "— Nie chcę nieczystego imienia wspominać.", + "76677": "Jednakże tegoż wieczora zawiesił Maćko na płocie własnymi rękoma duży wołowy pęcherz, w jakich pospolicie wożono napitki — i nazajutrz okazało się, że pęcherz został do dna wypity.", + "76678": "Wprawdzie Czech, gdy o tym opowiadano, uśmiechał się jakoś dziwnie, ale nikt na to nie zważał, Maćko zaś rad był w duszy, albowiem spodziewał się, że gdy przyjdzie przeprawiać się przez błota, nie zajdą przy tym jakieś niespodziane przeszkody i wypadki.", + "76679": "— Chybaby nieprawdę powiadali, że zna jakowąś cześć — mówił sobie.", + "76680": "Przede wszystkim należało jednak zbadać, czy nie ma jakowegoś przejścia przez lasy. Mogło to być, albowiem tam, gdzie grunt utrwalon był przez korzenie drzew i zarośli, ziemia nie rozmiękała łatwo od dżdżów. Wszelako Wit, który jako miejscowy mógł najlepiej spełnić tę czynność, na samą o niej wzmiankę począł krzyczeć: „Zabijcie, panie! Nie pójdę!”. Próżno mu tłumaczono, że w dzień siły nieczyste nie mają władzy. Maćko chciał sam iść, ale skończyło się na tym, że Hlawa, któren był pachołek zuchwały i rad wobec ludzi, a zwłaszcza wobec dziewcząt, puszył odwagę, wziął za pas topór, w rękę kosztur i poszedł.", + "76681": "Poszedł do dnia i spodziewano się, że koło południa wróci, a gdy go nie było widać, poczęto się niepokoić. Próżno czeladź nasłuchiwała od strony lasu i po południu. Wit machał tylko ręką: „Nie wróci albo jeśli wróci, to gorze nam, bo Bóg wie, czy nie z wilczą mordą, na wilkołaka przemienion!”. Słysząc to, bali się wszyscy; sam Maćko był nieswój, Jagienka czyniła, zwracając się ku borowi, znaki krzyża. Anulka zaś Sieciechówna próżno szukała co chwila na swych ubranych w spodenki kolanach fartucha i nie znajdując nic, czym by mogła oczy przysłonić, przysłaniała je palcami, które wnet stawały się mokre od łez jedna za drugą kapiących.", + "76682": "Jednakże w porze wieczornego udoju, właśnie gdy słońce miało zachodzić, Czech wrócił — i nie sam, jeno z jakąś ludzką postacią, którą pędził przed sobą na powrozie. Wypadli zaraz wszyscy ku niemu z okrzykami i radością, ale umilkli na widok owej postaci, która była mała, kosołapa, zarosła, czarna i przybrana w skóry wilcze.", + "76683": "— W imię Ojca i Syna, cożeś to za bezerę sprowadził? — zawołał, ochłonąwszy, Maćko.", + "76684": "— A co mi tam — odrzekł giermek — powiada, że człowiek i smolarz, ale czy prawda: nie wiem.", + "76685": "— Oj, nie człowiek to, nie człowiek! — ozwał się Wit.", + "76686": "Lecz Maćko nakazał mu milczenie, za czym jął bacznie przypatrywać się schwytanemu i nagle rzekł:", + "76687": "— Przeżegnaj się! Duchem mi się tu przeżegnaj!…", + "76688": "— Pochwalony Jezus Chrystus! — zawołał jeniec i przeżegnawszy się co prędzej, odetchnął głęboko, spojrzał z większą ufnością na zgromadzonych i powtórzył: — Pochwalony Jezus Chrystus! Bom ja też nie wiedział, czylim w krześcijańskich, czy w diabelskich rękach. O Jezu!…", + "76689": "— Nie bój się. Między krześcijany jesteś, którzy radzi mszy świętej słuchają. Cóżeś zacz?", + "76690": "— Smolarz, panie, budnik. Jest nas siedmiu w budach z babami i dziećmi.", + "76691": "— Jakoż daleko stąd?", + "76692": "— O dziesięć stajań niespełna.", + "76693": "— Którędyż do miasta chadzacie?", + "76694": "— Mamy swoją drogę za Czarcim Wądołem.", + "76695": "— Za czarcim? Przeżegnaj no się jeszcze raz!", + "76696": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego, amen.", + "76697": "— To dobrze. A wóz tą drogą przejdzie?", + "76698": "— Teraz grząsko wszędy, chociaż tam nie tak jak na gościńcu, bo wądołem wiater dmie i błoto suszy. Jeno do Bud bieda, ale i do Bud znający bór pomału przeprowadzi.", + "76699": "— Za skojca przeprowadzisz? Ba! Niechby za dwa!", + "76700": "Smolarz podjął się chętnie, wyprosiwszy jeszcze pół bochenka chleba, bo w lesie, chociaż głodem nie przymierali, ale chleba z dawna nie widzieli.", + "76701": "Ułożono, że wyjadą nazajutrz rano, gdyż pod wieczór było „niedobrze”.", + "76702": "O Borucie mówił smolarz, że okrutnie czasem „burzy” w boru, ale prostactwu krzywdy nie czyni i zazdrosnym będąc o księstwo łęczyckie, innych diabłów po chrustach gania. Źle tylko spotkać się z nim w nocy, zwłaszcza gdy człek napity. W dzień i po trzeźwemu nie ma przyczyny bać się.", + "76703": "— A wszelakoś się bał? — rzekł Maćko.", + "76704": "— Bo mnie ten rycerz niespodzianie chycili z mocą taką, że myślałem, iże nie człowiek.", + "76705": "Więc Jagienka poczęła się śmiać, że to oni wszyscy smolarza poczytali za coś „paskudnego”, a smolarz ich. Śmiała się z nią razem i Anula Sieciechówna, aż Maćko rzekł:", + "76706": "— Jeszcze ci ślepia nie obeschły po płakaniu za Hlawą, a teraz się już szczerzysz?", + "76707": "Więc Czech spojrzał na jej różaną twarz i widząc, że rzęsy ma jeszcze mokre, zapytał:", + "76708": "— Po mnieście płakali?", + "76709": "— Ej, nie! — odrzekła dziewczyna. — Jeno się bałam, i tyla.", + "76710": "— Przecieście szlachcianka, a szlachciance wstyd. Pani wasza nie taka bojąca. Cóż się wam mogło złego przygodzić w dzień i między ludźmi?", + "76711": "— Mnie nic, ale wam.", + "76712": "— A powiadacie przecie, że nie po mnieście płakali?", + "76713": "— Bo nie po was.", + "76714": "— A zaś czemu?", + "76715": "— Ze strachu.", + "76716": "— A teraz się nie boicie?", + "76717": "— Nie.", + "76718": "— A zaś czemu?", + "76719": "— Boście wrócili.", + "76720": "Na to Czech spojrzał na nią z wdzięcznością, uśmiechnął się i rzekł:", + "76721": "— Ba, takim sposobem można by do jutra gadać. Okrutnieście chytrzy.", + "76722": "Ale ją było prędzej o wszystko inne niż o chytrość posądzić i Hlawa, który sam był pachołek przebiegły, rozumiał to dobrze. Rozumiał również, że dziewczyna lgnie do niego z każdym dniem więcej. Sam on miłował Jagienkę, ale tak jako poddany miłuje córkę króla, wiec z pokorą i czcią największą, a bez żadnej nadziei. Tymczasem podróż zbliżała go z Sieciechówną.", + "76723": "W czasie pochodów stary Maćko jechał zwykle w pierwszą parę z Jagienką, a on z Anulą, że zaś chłop był jak tur, a krew miał jak ukrop, więc gdy w czasie drogi spoglądał w jej jasne oczki, na płowe kosmyki włosów, które nie chciały trzymać się pod pątlikiem, na całą postać smukłą a urodziwą, a zwłaszcza na cudne, jakby utoczone nogi, obejmujące wronego podjezdka, to ciarki przechodziły go od stóp do głów. Nie mógł też się wstrzymać od coraz częstszego i coraz bardziej łakomego spoglądania na te wszystkie doskonałości i mimo woli myślał, że gdyby diabeł zmienił się w takiego pachołka, to łatwo zdołałby go przywieść na pokuszenie.", + "76724": "A był to przy tym słodki jak miód pacholiczek, zarazem tak posłuszny, że tylko w oczy patrzył, i wesoły jak wróbel na dachu. Czasem dziwne myśli przychodziły Czechowi do głowy i raz gdy przyzostali z Anulą nieco w tyle, przy jucznych koniach, zwrócił się nagle do niej i rzekł:", + "76725": "— Wiecie? Tak tu wedle was jadę jako wilk wedle jagnięcia.", + "76726": "A jej aż białe ząbki rozbłysły wraz od szczerego śmiechu.", + "76727": "— Chcielibyście mnie zjeść? — zapytała.", + "76728": "— Ba! Z kosteczkami!", + "76729": "I spojrzał na nią takim wzrokiem, że spłonęła pod nim, po czym zapadło między nimi milczenie i tylko serca biły im mocno, jemu z żądzy, jej z jakiejś słodkiej, odurzającej bojaźni.", + "76730": "Lecz początkowo żądza przemagała w Czechu całkiem nad tkliwością i mówiąc, iż patrzy na Anulkę jak wilk na jagnię, mówił prawdę. Dopiero tego wieczora, w którym ujrzał jej mokre od łez policzki i rzęsy, zmiękło w nim serce. Wydała mu się dobra i jakaś bliska, i jakaś swoja, że zaś i sam miał naturę uczciwą, a zarazem rycerską, nie tylko więc nie wzbił się w pychę i nie zhardział na widok tych słodkich łez, ale stał się nieśmielszy i więcej na nią uważający. Opuściła go dawna niefrasobliwość w mowie i choć jeszcze trochę dworował przy wieczerzy z bojaźliwości dziewczyny, ale już inaczej, i przy tym służył jej tak, jak rycerski giermek obowiązany był służyć szlachciance. Stary Maćko, pomimo iż głównie myślał o jutrzejszej przeprawie i dalszej podróży, spostrzegł to jednak, ale pochwalił go tylko za górne obyczaje, których, jak mówił, musiał przy Zbyszku na dworze mazowieckim nabrać.", + "76731": "Po czym, zwróciwszy się do Jagienki, dodał:", + "76732": "— Hej! Zbyszko!… Ten ci się choć i u króla znajdzie!", + "76733": "Ale po owej służbie przy wieczerzy, gdy przyszło rozchodzić się na noc, Hlawa po ucałowaniu ręki Jagienki podniósł z kolei do ust i dłoń Sieciechówny, przy czym rzekł:", + "76734": "— Wy się nie tylko o mnie nie bójcie, ale i przy mnie niczego nie bójcie, bo ja was nikomu nie dam.", + "76735": "Po czym mężczyźni pokładli się w przodowej izbie, zaś Jagienka z Anulą w alkierzu na jednym, ale szerokim i dobrze wymoszczonym tapczanie. Obie nie mogły jakoś prędko zasnąć, a zwłaszcza Sieciechówna kręciła się co chwila na drelichowym gieźle, więc po niejakim czasie Jagienka przysunęła do niej głowę i poczęła szeptać:", + "76736": "— Anula?", + "76737": "— A co?", + "76738": "— Bo… mi się tak zdaje, że ty okrutnie nawidzisz tego Czecha… Jakoże?", + "76739": "Ale pytanie pozostało bez odpowiedzi, więc Jagienka znów poczęła szeptać:", + "76740": "— Przecie ja to rozumiem… Powiadaj…", + "76741": "Sieciechówna nie odpowiedziała i teraz, tylko przywarła ustami do policzka swej pani i poczęła ją raz po razu całować.", + "76742": "A biednej Jagience również raz po razu westchnienia jęły podnosić pierś dziewczęcą.", + "76743": "— Oj, rozumiem, rozumiem! — szepnęła tak cicho, że Anula zaledwie mogła ułowić uchem jej słowa.", + "76744": "Rozdział jedenasty", + "76745": "Nazajutrz po nocy mglistej, miękkiej przyszedł dzień wietrzny, chwilami jasny, chwilami z powodu chmur, które gnane wiatrem cwałowały stadami po niebie — posępny. Maćko kazał poruszać tabor równo z brzaskiem. Smolarz, który podjął się przewodniczyć do Bud, twierdził, że konie wszędy przejdą, ale wozy miejscami trzeba będzie rozbierać i przenosić je częściowo, również jak i łuby z odzieżą i zapasami żywności. Nie mogło to przyjść bez wysiłku i mitręgi, ale hartowni i przywykli do trudu ludzie woleli trud największy niż gnuśny wypoczynek w pustej karczmie, z ochotą więc ruszyli w drogę. Nawet i bojaźliwy Wit, ośmielony słowy i obecnością smolarza, nie okazywał przestrachu.", + "76746": "Zaraz za karczmą weszli w wysokopienny, niepodszyty bór, w którym przy zręcznym prowadzeniu koni można się było, nawet nie rozbierając wozów, między chojarami wykręcić. Wicher chwilami ustawał, chwilami zrywał się z mocą niesłychaną, uderzał jakby olbrzymimi skrzydłami w konary gonnych sosen, przeginał je, wykręcał, wywijał nimi niby śmigami wiatraka, łamał; bór giął się pod tym rozpętanym tchnieniem i nawet w przerwach między jednym a drugim uderzeniem nie przestawał huczeć i grzmieć jakby z gniewu na ową napaść i przemoc. Kiedy niekiedy chmury przesłaniały całkiem blask dzienny; siekło dżdżem pomieszanym ze śnieżnymi krupami i czyniło się tak ciemno, jakby nastawała wieczorna pomroka. Wit tracił wówczas znowu ducha i wołał, iż to „złe zawzięło się i przeszkadza”, ale nikt go nie słuchał, nawet trwożliwa Anula nie brała do serca jego słów, zwłaszcza że Czech był tak blisko, iż mogła strzemieniem trącić o jego strzemię, patrzał zaś przed się tak zuchwale, jakby samego diabła chciał wyzwać na rękę.", + "76747": "Za borem wysokopiennym zaczynał się podszyty, a potem gąszcz, przez który nie można było przejechać. Tu musieli rozebrać wozy, ale uczynili to sprawnie i w mgnieniu oka. Koła, dyszle i przodki przenieśli krzepcy pachołkowie na barkach, a także toboły i zapasy żywności. Było takiej złej drogi trzy stajania, jednakże zaledwie pod wieczór stanęli w Budach, gdzie smolarze przyjęli ich gościnnie i zapewnili, że Czarcim Wądołem, a ściślej biorąc wzdłuż niego, można było dostać się do miasta. Ludzie ci, zżyci z puszczą, rzadko widywali chleb i mąkę, ale nie przymierali głodem, gdyż wszelkich wędlin, a zwłaszcza wędzonych piskorzów, od których roiły się wszystkie błota, mieli w bród. Częstowali też nimi hojnie, wyciągając w zamian łakome ręce po placki. Były między nimi niewiasty i dzieci, wszystko czarne od smolistego dymu, a był także i jeden stary chłop, przeszło stuletni, który pamiętał rzeź Łęczycy dokonaną w 1331 roku i zupełne zburzenie miasta przez Krzyżaków. Maćko, Czech i dwie dziewczyny, jakkolwiek słyszeli takie samo niemal opowiadanie przeora w Sieradzu, słuchali ciekawie i tego dziada, który siedząc przy ognisku i grzebiąc w nim, zdawał się odgrzebywać zarazem straszne wspomnienia swej młodości. Tak! W Łęczycy, równie jak w Sieradzu, nie oszczędzono nawet kościołów i księży, a krew starców, niewiast i dzieci spłynęła po nożach zdobywców. Krzyżacy, wiecznie Krzyżacy! Myśli Maćka i Jagienki ulatywały ustawicznie ku Zbyszkowi, który przebywał właśnie jakoby w paszczy wilczej, wśród wrażego plemienia nieznającego ni litości, ni praw gościnnych. Sieciechównie mdlało także serce, nie była bowiem pewna, czy w gonitwie za opatem nie przyjdzie im aż między tych okrutnych ludzi zajechać…", + "76748": "Lecz stary począł następnie opowiadać o bitwie pod Płowcami, która zakończyła najazd krzyżacki, a w której on brał udział z cepem żelaznym w ręku jako pacholik w piechocie wystawionej przez gminę kmiecą. W tej to bitwie wyginął przecie cały niemal ród Gradów, więc Maćko znał dobrze wszelkie jej szczegóły, a jednak słuchał i teraz jak nowiny opowiadania o strasznym pogromie Niemców, gdy jak łan pod wichrem położyli się pod mieczami rycerstwa polskiego i króla Łokietka potęgą…", + "76749": "— Ha! Jużci pamiętam — mówił dziad. — Naszli tę ziemię, popalili grody i zamki, ba! dzieci w kolebkach rzezali, ale im przyszło na czarny koniec. Hej! Godna ci była bitwa. Ano! Co przymknę oczy, to ono pole widzę…", + "76750": "I przymknął oczy, i umilkł, z lekka tylko węgle we watrze poruszał, póki Jagienka, nie mogąc się dalszego opowiadania doczekać, nie spytała:", + "76751": "— Jakoż to było?", + "76752": "— Jakoż to było? — powtórzył dziad. — Pole pamiętam, jakobym tera patrzył: były chruśniaki i w prawo młaka, i szmat rżyska jakoby poletko niewielgie. Ale po bitwie nie było widać ni chruśniaków, ni młaki, ni rżyska, jeno żelaziwo wszędy, miecze, topory, dzidy i zbroje piękne, jedna na drugiej, jakoby kto całą świętą ziemię nimi przykrył… Nigdy ja tyla pobitego narodu na kupie nie widział i tyla krwi ludzkiej płynącej…", + "76753": "Pokrzepiło się znowu tym wspomnieniem Maćkowe serce, więc rzekł:", + "76754": "— Prawda! Pan Jezus miłosierny! Ogarnęli oni wówczas to Królestwo jako pożoga alibo zaraza. Nie tylko Sieradz i Łęczycę, ale i wiele innych miast napsowali. I co? Jest nasz naród okrutnie żywięcy i moc w sobie też ma niepożytą. Choć ta i chycisz go, krzyżacki psubracie, za grzdykę, zdławić go nie podolisz, jeszcze ci zęby wybije… Bo jeno patrzcie: król Kazimierz i Sieradz, i Łęczycę tak zacnie odbudował, że lepsze są, niż były, i zjazdy się w nich po staremu odprawują, a Krzyżaków jak ci sprali pod Płowcami, tak tam leżą i gniją. Daj Bóg zawdy taki koniec!", + "76755": "Stary chłop, słysząc te słowa, począł z początku kiwać głową na znak przytakiwania, lecz w końcu rzekł:", + "76756": "— Ponoś nie leżą i nie gniją. Kazał król nam, piechocie, po bitwie rowy kopać, i chłopy też przyszli z okolicy pomagać w robocie, aże łopaty warczały. Poukładaliśmy potem Niemców w rowach i przysypali na porządek, by się z nich jakoweś choróbska nie wylęgły, ale oni tam nie ostali.", + "76757": "— Jak to nie ostali? Cóż im się przygodziło?", + "76758": "— Ja tam tego nie widział, jeno rzekę, jako ludzie potem prawili. Nastała po bitwie wieja sroga, która trwała bez dwanaście niedziel, ale tylko nocami. W dzień słonko świeciło jako się patrzy, a w nocy wiater bez mała włosów ze łba nie zdzierał. To ci diabły całymi chmarami kotłowały się we wichurze, każden z widłami, i co który nadleciał, to siup widłami w ziemię i Krzyżaka se wydobył, a potem do piekła poniósł. Słyszeli we Płowcach ludziska harmider taki, jakby psi stadami wyli, ale tego nie mogli wyrozumieć, czy to Niemcy wyli ze strachu a zaś żałości, czyli też diabły z wesela. Było tego, póki księża rowów nie poświęcili i póki ziem na Nowy Rok nie zamarzła tak, że i widły nie brały.", + "76759": "Tu umilkł i po chwili dodał:", + "76760": "— Ale daj Bóg, panie rycerzu, taki koniec, jakoście mówili, bo chociaż ja tego nie dożyjem, ale tacy pachołeckowie, jako ci dwaj, dożyją i nie będą tego widzieli, na co oczy moje patrzyły.", + "76761": "To rzekłszy, począł przyglądać się Jagience, to Sieciechównie i dziwić się ich cudnym twarzom, i głową kręcić.", + "76762": "— Nikiej mak we zbożu — rzekł. — Takich ja jeszcze nie widział.", + "76763": "W podobny sposób przegwarzyli część nocy, potem pokładli się spać w budach na mchach miękkich jak puch, ciepłymi skórami pokrytych, a gdy sen mocny pokrzepił ich członki, ruszyli nazajutrz dobrze już za widna dalej. Droga wzdłuż wądołu nie była wprawdzie zbyt łatwa, ale też i nie trudna, tak że jeszcze przed zachodem słońca ujrzeli zamek łęczycki. Miasto było na nowo z popiołów wzniesione, w części z czerwonej cegły, a nawet i z kamienia. Mury miało wysokie, wieżami bronne, kościoły jeszcze od sieradzkich wspanialsze. U dominikanów łatwo zasięgnęli wieści o opacie. Był, mówił, że mu lepiej, radował się nadzieją, że całkiem ozdrowieje, i przed kilku dniami wyruszył w dalszą drogę. Maćkowi nie chodziło już zbytnio o doścignięcie go w drodze, gdyż postanowił już wieźć obie dziewki aż do Płocka, gdzie i tak byłby je opat zawiózł, ale że mu pilno było do Zbyszka, więc zakłopotał się srodze inną nowiną: że już po opatowym wyjeździe rzeki tak wezbrały, iż całkiem nie można było jechać dalej. Dominikanie, widząc rycerza ze znacznym pocztem, któren, jak mówił, do księcia Ziemowita jechał, przyjęli i podejmowali ich gościnnie, a nawet opatrzyli Maćka na drogę drewnianą, oliwną tabliczką, na której wypisana była po łacinie modlitwa do anioła Rafała, patrona podróżnych.", + "76764": "Przez dwa tygodnie trwał przymusowy pobyt w Łęczycy, przy czym jeden z giermków zamkowego starosty odkrył, że pachołkowie przejezdnego rycerza byli dziewczynami, i z miejsca zakochał się na umór w Jagience. Czech chciał go zaraz pozywać za to na udeptaną ziemię, ale że stało się to wigilią wyjazdu, więc Maćko odradzał mu ten postępek.", + "76765": "Gdy wyruszyli w dalszą ku Płockowi drogę, wiatr osuszył nieco gościńce, bo jakkolwiek przychodziły dżdże częste, ale jak zwykle wiosną trwały krótko. Były też ciepłe i duże, albowiem wiosna nastąpiła zupełna. Na polach świeciły w bruzdach jasne pasy wody, od zagonów dolatywał z powiewem mocny zapach mokrej ziemi. Bagna pokryły się kaczeńcem, w lasach zakwitły przylaszczki — i piegże podnosiły między gałęziami świergot radosny. W serca podróżnych wstąpiła też nowa ochota i nadzieja, zwłaszcza że jechało im się dobrze i że po szesnastu dniach podróży stanęli u bram Płocka.", + "76766": "Ale przyjechali w nocy, gdy bramy grodu były już zamknięte, więc musieli nocować u tkacza za murami. Dziewczyny, poszedłszy spać późno, pospały się po trudach i niewygodach długiej podróży kamiennym snem. Maćko, którego żaden trud nie mógł obalić, nie chciał ich budzić, ale sam równo z otwarciem bram poszedł do miasta, łatwo odnalazł katedrę i dom biskupi, w którym pierwszą nowiną, którą usłyszał, była wiadomość, że opat zmarł przed tygodniem.", + "76767": "Zmarł przed tygodniem, ale wedle ówczesnego zwyczaju odprawiano msze przy trumnie i stypy żałobne od dni sześciu, pogrzeb zaś miał nastąpić dziś dopiero, a po nim wspominki i stypa ostatnia dla uczczenia pamięci zmarłego.", + "76768": "Maćko od wielkiego frasunku nawet się nie rozglądał po mieście, które zresztą znał nieco z tych czasów, gdy jeździł z listem księżny Aleksandry do mistrza — tylko wracał co prędzej do domu tkacza za murami i po drodze mówił sobie:", + "76769": "— Ha, zmarło mu się i wieczny odpoczynek! Nie masz na to rady we świecie, ale co ja teraz z tymi dziewkami zrobię?", + "76770": "I począł się nad tym zastanawiać, czyby je lepiej u księżny Aleksandry zostawić, czy u księżny Anny Danuty, czy może do Spychowa wieźć. Bo nieraz przychodziło mu do głowy w czasie tej drogi, że gdyby się pokazało, iż Danuśka nie żyje, to nie wadziłoby, by Jagienka była blisko Zbyszka. Nie wątpił, że Zbyszko długo będzie tamtej, nad wszystkie inne umiłowanej, żałował i długo po niej płakał, ale nie wątpił też, że taka dziewczyna, tuż pod bokiem, zrobi swoje. Pamiętał, jak chłopaka, chociaż serce rwało mu się hen za bory i lasy na Mazowsze, ciągoty jednak brały przy Jagience. Z tych powodów i wierząc przy tym głęboko, że Danuśka przepadła, myślał nieraz, by na wypadek śmierci opata nie odsyłać nigdzie Jagienki. Ale że był nieco łapczywy na ziemskie dobro, więc chodziło mu i o majętność po opacie. Opat gniewał się wprawdzie na nich i zapowiadał, że nic im nie zostawi, ale nuż ogarnęła go skrucha przed śmiercią? Że zapisał coś Jagience, to było pewne, bo nieraz odzywał się z tym w Zgorzelicach, więc przez Jagienkę mogłoby to i tak nie minąć Zbyszka. Chwilami brała też Maćka ochota zostać w Płocku, dowiedzieć się jak i co, i zająć się tą sprawą, ale wnet pokonywał w sobie takie myśli. „Ja tu będę — myślał — o majętność zabiegał, a mój chłopaczysko może tam do mnie z jakowego krzyżackiego podziemia ręce wyciąga i ratunku ode mnie czeka”. Była wprawdzie jedna rada: zostawić Jagienkę pod opieką księżny i biskupa z prośbą, by jej nie dali skrzywdzić, jeśli jej opat co zostawił. Ale rada ta nie całkiem podobała się Maćkowi. „Dziewczyna ma i tak — mówił sobie — wiano zacne, jeśli zaś i po opacie odziedziczy, weźmie ją który Mazur, jak Bóg na niebie, a ona też długo nie wytrzyma, bo to jeszcze i nieboszczyk Zych powiadał, że już wtedy jako po węglach chodziła”. I zląkł się tej myśli stary rycerz, gdyż pomyślał, że w takim razie i Danusia, i Jagienka mogłyby Zbyszka ominąć, tego zaś nie chciał za nic na świecie.", + "76771": "— Którą mu Bóg przeznaczył, tę niech ma, ale jedną musi mieć.", + "76772": "Postanowił też w końcu przede wszystkim ratować Zbyszka, a Jagienkę, jeśli trzeba będzie się z nią rozstać, zostawić albo w Spychowie, albo u księżny Danuty, nie zaś tu w Płocku, gdzie dwór był nierównie świetniejszy i pięknych rycerzy na nim niemało.", + "76773": "Obarczon tymi myślami, szedł wartkim krokiem ku domowi tkacza, aby Jagience opatową śmierć oznajmić, w duchu zaś obiecywał sobie, że jej tego od razu nie powie, gdyż niespodziana a zła wieść łatwo dech by w dziewce zaprzeć i niepłodną ją potem uczynić mogła. Przybywszy do domu, zastał już obie ubrane, nawet przystrojone i wesołe jak gajówki, więc siadłszy na zydlu, zawołał na tkackich czeladników, by mu misę grzanego piwa przynieśli, po czym, nachmurzywszy surowe i bez tego oblicze, rzekł:", + "76774": "— Słyszysz, jako w mieście dzwonią? Zgadnijże, dlaczego dzwonią, boć przecie nie niedziela, a jutrznię przespałaś. Chciałabyś widzieć opata?", + "76775": "— Pewnie, że bym chciała — rzekła Jagienka.", + "76776": "— No, to tak go zobaczysz jak króla Ćwieka.", + "76777": "— Zaśby pojechał gdzie dalej?", + "76778": "— Jużci, że pojechał. A to nie słyszysz, że dzwonią?", + "76779": "— Pomer? — zawołała Jagienka.", + "76780": "— Zmów wieczny odpoczynek.", + "76781": "Więc natychmiast uklękły obie z Sieciechówną i poczęły mówić wieczny odpoczynek dźwięcznymi jak dzwonki głosami. Po czym łzy ciurkiem jęły płynąć po twarzy Jagienki, bo bardzo kochała opata, który choć zapalczywy z ludźmi, krzywdy nie wyrządził nikomu, a dobro obu rękoma czynił, ją zaś, która była jego chrześniaczką, miłował jak córkę rodzoną. Maćko wspomniawszy, że to był jego i Zbyszków krewny, wzruszył się także i nieco zapłakał, a dopiero gdy im część boleści łzami spłynęła, zabrał Czecha i obie dziewczyny na pogrzeb do kościoła.", + "76782": "Pogrzeb był wspaniały. Prowadził kondukt sam biskup Jakub z Kurdwanowa, byli wszyscy księża i wszyscy mnisi w Płocku konwenty mający, bito we wszystkie dzwony, mówiono mowy, których nikt prócz duchownych nie rozumiał, bo je mówiono po łacinie, po czym wrócili duchowni i świeccy na ucztę obfitą do biskupa.", + "76783": "Poszedł na nią Maćko, wziąwszy ze sobą dwóch pacholików, gdyż jako krewny zmarłego i znajomek biskupa miał wszelkie prawo. Biskup też przyjął go jako krewnego nieboszczyka chętliwie i z odznaczeniem, lecz zaraz przy przywitaniu rzekł mu:", + "76784": "— Są tu jakoweś bory dla was Gradów z Bogdańca zapisane, ale co ostaje, a na klasztory i na opactwo nie idzie, to ma być krześniaczki jego, niejakiej Jagienki ze Zgorzelic.", + "76785": "Maćko, który się niewiele spodziewał, rad był i z borów, biskup zaś nie zauważył, że jeden z pacholików starego rycerza podniósł na wzmiankę o Jagience ze Zgorzelic zroszone i modre jak chabry oczy w górę i rzekł:", + "76786": "— Bóg mu zapłać, ale wolałabym, by żył.", + "76787": "Więc Maćko zwrócił się i rzekł gniewnie:", + "76788": "— Cichaj, bo wstydu sobie narobisz.", + "76789": "Lecz nagle urwał, w oczach błysnęło mu zdumienie, po czym twarz uczyniła mu się sroga i wilcza, gdyż opodal od siebie, obok drzwi, przez które wchodziła właśnie księżna Aleksandra, ujrzał zgiętego w dworskiej, układnej postawie Kunona Lichtensteina, tego samego, przez którego omal nie zginął Zbyszko w Krakowie.", + "76790": "Jagienka w życiu nie widziała takiego Maćka: oblicze miał skurczone jak paszcza złego psa, spod wąsów błysnęły mu zęby, w jednej chwili okręcił na sobie pas i ruszył ku znienawidzonemu Krzyżakowi.", + "76791": "Lecz w pół drogi zatrzymał się i począł wodzić szeroką dłonią po włosach. Przypomniał sobie w porę, że Lichtenstein może być na dworze płockim tylko albo gościem, albo, co prawdopodobniej, posłem i że gdyby chciał, nie pytając o nic, bić w niego, postąpiłby właśnie tak samo jak Zbyszko na drodze z Tyńca.", + "76792": "Więc, mając więcej rozumu i doświadczenia od Zbyszka, pohamował się, odkręcił na powrót pas, wypogodził oblicze, poczekał, a następnie gdy księżna po przywitaniu się z Lichtensteinem poczęła rozmawiać z księdzem Jakubem z Kurdwanowa, zbliżył się do niej i skłoniwszy się głęboko, przypomniał jej, co zacz jest i że za swą dobrodziejkę ją poczytuje z przyczyny owego listu, którym go swego czasu opatrzyła.", + "76793": "Księżna zaledwie pamiętała jego twarz, ale przypomniała sobie z łatwością i list, i całą sprawę. Było jej także wiadomym to, co stało się na sąsiednim dworze mazowieckim; słyszała o Jurandzie, o uwięzieniu jego córki, o małżeństwie Zbyszka i o śmiertelnym jego pojedynku z Rotgierem. Wszystko to zaciekawiało ją niezmiernie, tak jak jakaś opowieść rycerska lub jedna z takich pieśni, jakie wygłaszali u Niemców minstrele, a na Mazowszu gądkowie. Krzyżacy nie byli jej wprawdzie tak nienawistni jak żonie Janusza, Annie Danucie, zwłaszcza że chcąc ją sobie zjednać, przesadzali się dla niej w hołdach, pochlebstwach i obsypywali ją hojnie darami; lecz w tym razie serce jej było po stronie kochanków. Gotowa była im pomóc — i przy tym cieszyło ją, iż ma przed sobą człowieka, który mógł jej najdokładniej przebieg zdarzeń opowiedzieć.", + "76794": "Maćko zaś, który przedtem już postanowił uzyskać jakimkolwiek sposobem opiekę i protekcję wpływowej księżny, widząc, z jakim słucha zajęciem, chętnie prawił jej o nieszczęsnych losach Zbyszka i Danuśki i prawie do łez ją wzruszył, a to tym bardziej, że sam niedolę bratanka lepiej niż ktokolwiek odczuwał i z całej duszy nad nią ubolewał.", + "76795": "— Nic rzewliwszego w życiu nie słyszałam — rzekła wreszcie księżna. — A największa żałość chwyta mnie wskróś tej przyczyny, że on już tę dzieweczkę zaślubił, już ci była jego, a żadnej szczęśliwości nie zaznał. Wszelako wiecie–li na pewno, że nie zaznał?", + "76796": "— Hej, mocny Boże! — odparł Maćko. — Żeby choć był zaznał, ale on ją zaślubił, obłożnie chorym będąc, wieczorem, a o świtaniu już ją wzięli!", + "76797": "— I myślicie, że Krzyżacy? Bo u nas powiadali o zbójach, którzy Krzyżaków zwiedli, inną dziewkę im oddając. Mówili też o Jurandowym pisaniu…", + "76798": "— To już nie ludzkie sądy rozstrzygnęły, jeno Boski. Wielki to był, prawią, rycerz ten Rotgier, który najtęższych zwyciężał, a przecież z ręki dzieciucha poległ.", + "76799": "— No, taki to i dzieciuch — rzekła, uśmiechając się, księżna — co mu przezpieczniej w drogę nie włazić. Krzywda jest, prawda! I słusznie się krzywdujecie, a jednako z tamtych czterech trzech już nie żywie, a ten stary, który ostał, ledwie także, jako słyszałam, wydarł się śmierci.", + "76800": "— A Danuśka? A Jurand? — odrzekł Maćko. — Gdzież oni są? Bóg też wie, czy i ze Zbyszkiem co złego się nie stało, któren do Malborga pojechał.", + "76801": "— Wiem, ale Krzyżacy nie całkiem tacy psubraci, jako myślicie. W Malborgu przy boku mistrza i jego brata Ulryka, który jest człowiek rycerski, nic się złego bratankowi waszemu stać nie mogło, który przecie miał pewnikiem i listy od księcia Janusza. Chyba że tam jakiego rycerza pozwał i poległ, bo w Malborgu siła zawsze najsławniejszych rycerzy ze wszystkich stron świata przebywa.", + "76802": "— Ej, nie bardzo już się tam tego boję — rzekł stary rycerz. — Byle go do podziemia nie zamknęli, byle zdradą nie ubili i byle jakoweś żelaziwo miał w garści, to nie bardzo się boję. Raz tylko znalazł się od niego tęższy, któren go w szrankach rozciągnął, a to właśnie książę mazowiecki Henryk, ten, co był tu biskupem i co się w gładkiej Ryngalle rozmiłował. Ale Zbyszko zgoła był wówczas pacholęciem. Przy tym jednego byłby on tylko jako amen w pacierzu pozwał, tego, któremu i ja ślubowałem, a któren tu jest.", + "76803": "To rzekłszy, pokazał oczyma na Lichtensteina, który z wojewodą płockim rozmawiał.", + "76804": "Lecz księżna zmarszczyła brwi i rzekła surowym, oschłym głosem, którym zawsze mówiła, gdy gniew poczynał ją chwytać:", + "76805": "— Ślubowaliście mu czy nie ślubowali, a to pamiętajcie, że on u nas w gościnie; kto naszym gościem chce być, powinien obyczajności przestrzegać.", + "76806": "— Wiem, miłościwa pani — odrzekł Maćko. — Toćżem już okręcił pas i do niegom szedł, alem się pohamował, pomyślawszy, że może posłuje.", + "76807": "— Bo i posłuje. A człek jest między swymi znaczny, na którego radach sam mistrz siła polega i nie byle czego mu odmówi. Bóg to może zdarzył, że go w Malborgu podczas bytności waszego bratanka nie było, ile że Lichtensteina, choć z zacnego rodu idzie, powiadają zawziętym i mściwym. Poznałże was?", + "76808": "— Nie bardzo mógł poznać, bo mię mało widział. Na drodze tynieckiej byliśmy w hełmach, a potem raz tylko byłem u niego w Zbyszkowej sprawie, ale wieczorem, gdyż było pilno, i raz widzieliśmy się w sądzie. Zmieniłem się na gębie od tego czasu i broda znacznie mi posędzielała. Uważałem też teraz, że patrzył na mnie, ale widać jeno dlatego, że przydłużej z miłościwą panią rozmawiam, gdyż potem oczy całkiem spokojnie w inną stronę obrócił. Zbyszka to by był poznał, ale mnie zabaczył, a o moim ślubowaniu może i nie słyszał, mając o lepszych do myślenia.", + "76809": "— Jak to o lepszych?", + "76810": "— Bo jemu pono ślubowali i Zawisza z Garbowa, i Powała z Taczewa, i Marcin z Wrocimowic, i Paszko Złodziej, i Lis z Targowiska. Każdy z nich, miłościwa pani, i dziesięciu takim by poradził, a cóż dopiero, że ich kupa! Lepiej jemu się było nie rodzić, niżeli jeden takowy miecz mieć nad głową. A ja nie tylko mu o ślubowaniu nie wspomnę, ale jeszcze w pouchwałość się wejść z nim postaram.", + "76811": "— Czemu zaś tak?", + "76812": "A twarz Maćka stała się naraz chytra, do głowy starego lisa podobna.", + "76813": "— Żeby mi jakowe pismo dał, za którym mógłbym przezpiecznie po krajach krzyżackich jeździć i Zbyszkowi w razie potrzeby dać poratowanie.", + "76814": "— Zali to godne czci rycerskiej? — zapytała z uśmiechem księżna.", + "76815": "— Godne — odrzekł stanowczym głosem Maćko. — Gdybym na ten przykład w bitwie z tyłu na niego natarł, a nie zawołał, by się obrócił, jużci bym hańbę na się ściągnął, ale czasu pokoju rozumem na hak nieprzyjaciela przywieść: tego się żaden prawy rycerz nie zasroma.", + "76816": "— To was poznajomię — odrzekła księżna.", + "76817": "I skinąwszy na Lichtensteina, poznajomiła z nim Maćka, pomyślawszy, że choćby go Lichtenstein poznał, to i tak nie stałoby się nic wielkiego.", + "76818": "Lecz Lichtenstein nie poznał go, albowiem istotnie na drodze tynieckiej widział go w hełmie, a potem raz tylko jeden z nim rozmawiał, i to wieczorem, gdy Maćko przychodził do niego prosić go o odpuszczenie Zbyszkowej winy.", + "76819": "Skłonił się jednak dość dumnie, dopiero ujrzawszy za rycerzem dwóch cudnych, bogato ubranych pachołków, pomyślał, że nie byle kto takich mieć może, i twarz rozjaśniła mu się nieco, jakkolwiek nie przestał wydymać dumnie ust, co czynił zawsze, jeśli nie z panującym miał do czynienia.", + "76820": "A księżna rzekła, ukazując Maćka:", + "76821": "— Jedzie ten rycerz do Malborga i ja sama polecam go łasce wielkiego mistrza, ale on, posłyszawszy o zachowaniu, jakie w Zakonie macie, pragnąłby i od was mieć pismo.", + "76822": "To rzekłszy, odeszła do biskupa, Lichtenstein zaś utkwił w Maćku swe zimne, stalowe oczy i zapytał:", + "76823": "— Jakiż powód skłania was, panie, do odwiedzenia naszej pobożnej i skromnej stolicy?", + "76824": "— Uczciwy powód i pobożny powód — odrzekł, wznosząc źrenice, Maćko. — Gdybyć było inaczej, nie uręczałaby za mną miłościwa księżna. Ale prócz ślubów pobożnych, chciałbym też i mistrza waszego poznać, któren pokój na ziemi czyni, a jest najsławniejszym na świecie rycerzem.", + "76825": "— Za kogo księżna miłościwa, pani nasza i dobrodziejka uręcza, ten nie będzie narzekał na naszą ubogą gościnność; wszelako co do mistrza, trudno będziecie go mogli obaczyć, bo przed miesiącem już do Gdańska wyjechał, a stamtąd miał do Królewca i dalej ku granicy ruszyć, gdyż choć miłośnik pokoju, musi przecie od zdradzieckich Witoldowych zapędów dziedziny zakonnej bronić.", + "76826": "Usłyszawszy to, Maćko zafrasował się tak widocznie, że Lichtenstein, przed którego oczyma nic nie mogło się ukryć, rzekł:", + "76827": "— Widzę, że równą mieliście chęć poznać wielkiego mistrza jak dopełnić ślubów zakonnych.", + "76828": "— Miałem ci ją, miałem! — odrzekł prędko Maćko. — Więc to już wojna z Witoldem o Żmujdź pewna?", + "76829": "— Sam ją rozpoczął, podając wbrew przysięgom pomoc buntownikom.", + "76830": "Nastała chwila milczenia.", + "76831": "— Ha! Niech ta Bóg szczęści Zakonowi, jak na to zasługuje! — rzekł wreszcie Maćko. — Nie mogę mistrza poznać, to choć ślubów dopełnię.", + "76832": "Lecz wbrew tym słowom sam nie wiedział, co ma na razie począć, i z uczuciem ogromnego strapienia zadawał sobie w duszy pytanie:", + "76833": "„Gdzie ja mam teraz Zbyszka szukać i gdzie go odnajdę?”. Łatwo było przewidzieć, że jeśli mistrz opuścił Malborg i udał się na wojnę, to nie ma co szukać w Malborgu i Zbyszka — a w każdym razie trzeba o nim dokładniejszych wiadomości zasięgnąć. Stary Maćko zatroskał się wielce, ale że był człek prędki do rady, postanowił czasu nie tracić i zaraz nazajutrz ruszyć w dalszą drogę. Uzyskanie listu od Lichtensteina przy poparciu księżny Aleksandry, w której komtur miał nieograniczone zaufanie, przyszło mu łatwo. Otrzymał tedy polecenie do starosty w Brodnicy i do wielkiego szpitalnika w Malborgu, za które darował jednak Lichtensteinowi spory srebrny pucharek, ozdobnie wykuty we Wrocławiu, taki, jaki rycerze mieli zwyczaj stawiać napełniony winem na noc przy łożu, aby w razie bezsenności mieć pod ręką i lekarstwo na sen, i uciechę. Hojność ta Maćkowa zdziwiła nieco Czecha, który wiedział, iż stary rycerz nie był zbyt pochopny do obsypywania darami nikogo, a zwłaszcza Niemców — lecz ów rzekł:", + "76834": "— Uczyniłem tak, bom mu ślubował i potykać się z nim muszę, a nijak by mi było nastawać na gardło człeka, który mi usługę oddał. Nie nasz to obyczaj bić w dobrodzieja…", + "76835": "— Ale zacnego pucharka szkoda! — odpowiedział trochę przekornie Czech.", + "76836": "Na to zaś Maćko:", + "76837": "— Nie czynię ja nic przez rozmysłu, nie bój się! Bo jeśli mi Pan Jezus miłosierny pozwoli Niemca powalić, to jużci i pucharek odzyszczę, i siła innych godnych rzeczy wraz z nim zdobędę.", + "76838": "Po czym jęli naradzać się obaj, a z nimi Jagienka, co czynić dalej. Maćkowi przechodziło przez rozum, aby i ją, i Sieciechównę zostawić w Płocku pod opieką księżny Aleksandry, a to z powodu opatowego testamentu, który był złożony u biskupa. Lecz dziewczyna sprzeciwiła się temu całą siłą swej niezłomnej woli. Prawda, że sporzej by było jechać bez nich, bo nie trzeba by na noclegach osobnych izb wyszukiwać ani też oglądać się na obyczajność, na bezpieczeństwo i różne inne tego rodzaju przyczyny. Ale przecie nie po to wyjechały ze Zgorzelic, by siedzieć w Płocku. Testament, skoro jest u biskupa, to nie przepadnie, a co do nich, gdyby się pokazało, że muszą gdzie po drodze ostać, to lepiej by im było ostać się na opiece u księżny Anny, nie u Aleksandry, bo na tamtym dworze mniej nawidzą Krzyżaków, a więcej miłują Zbyszka. Rzekł wprawdzie na to Maćko, że rozum nie niewieścia rzecz i że nie przystoi dziewce „dowodzić”, tak jakby naprawdę ten rozum miała — nie sprzeciwił się jednak stanowczo, a wkrótce ustąpił całkiem, gdy Jagienka, odciągnąwszy go na bok, poczęła mówić ze łzami w oczach:", + "76839": "— Wiecie!… Bóg patrzy na moje serce, że co rania i co wieczora proszę go za oną Danuśkę, ba, i o Zbyszkową szczęśliwość! Bóg to w niebiesiech wie najlepiej! Ale i Hlawa, i wy powiadacie, że już ona zginęła i że żywa z krzyżackich rąk nie wyjdzie, co jeśli tak ma być, to ja…", + "76840": "Tu zawahała się nieco, wezbrane łzy stoczyły się jej z wolna po jagodach i skończyła po cichu:", + "76841": "— To ja chcę być Zbyszka blisko…", + "76842": "Maćka wzruszyły te łzy i słowa, jednak odrzekł:", + "76843": "— Jeśli tamta zginie, Zbyszko z żałości ani na cię spojrzy.", + "76844": "— Ja też nie chcę, by na mnie spoglądał, jeno chcę być przy nim.", + "76845": "— Wiesz przecie, że ja tego samego bym chciał, co i ty; ale on w pierwszym żalu gotów cię jeszcze zwymyślać…", + "76846": "— Niech tam i zwymyśla — odpowiedziała ze smutnym uśmiechem. — Ale tego nie uczyni, bo nie będzie wiedział, że to ja.", + "76847": "— Pozna cię.", + "76848": "— Nie pozna. Wyście także nie poznali. Powiecie mu, że to nie ja, jeno Jaśko, a Jaśko przecie całkiem z gęby do mnie podobny. Powiecie mu, że urósł i tyla, a jemu nawet przez głowę nie przejdzie, by zaś to nie był Jaśko…", + "76849": "Na to stary rycerz wspomniał coś jeszcze o kolanach k'sobie, ale że kolana k'sobie miewali czasem i chłopaki, więc nie mogło to być przeszkodą, zwłaszcza że Jaśko miał istotnie twarz prawie taką samą, a włosy po ostatnich postrzyżynach wyrosły mu znów długie — i nosił je w pątliku, tak jak inne szlachetne pacholęta i sami rycerze. Z tych przyczyn ustąpił Maćko i poczęli mówić już o drodze. Mieli wyruszyć nazajutrz. Postanowił Maćko puścić się w krzyżackie kraje, dotrzeć do Brodnicy, tam zasięgnąć języka i gdyby mistrz był wbrew przewidywaniom Lichtensteina jeszcze w Malborgu, to jechać do Malborga, w razie zaś przeciwnym pociągnąć krzyżacką granicą w stronę Spychowa, przepytując po drodze o młodego polskiego rycerza i jego poczet. Stary rycerz spodziewał się nawet, że łacniej się czegoś dowie o Zbyszku w Spychowie lub na dworze księcia Janusza warszawskiego niż gdzie indziej.", + "76850": "Jakoż nazajutrz wyruszyli. Wiosna już uczyniła się zupełna, więc rozlewy wód, a mianowicie Skrwy i Drwęcy, tamowały drogę, tak że dopiero dziesiątego dnia po opuszczeniu Płocka przejechali granicę i znaleźli się w Brodnicy. Miasteczko czyste było i porządne, ale zaraz na wstępie można było poznać twarde rządy niemieckie, albowiem ogromna murowana szubienica, wzniesiona za miastem przy drodze do Gorczenicy, ubrana była ciałami wisielców, z których jedno było kobiece. Na strażniczej wieży i na zamku powiewała chorągiew z czerwoną ręką w białym polu. Samego komtura nie zastali jednak podróżni na miejscu, albowiem pociągnął był z częścią załogi i na czele okolicznej szlachty do Malborga. Objaśnienia te dał Maćkowi stary Krzyżak, ślepy na oba oczy, który był niegdyś komturem Brodnicy, później zaś, przywiązawszy się do miejsca i zamku, przeżywał w nim ostatki żywota. Ów, gdy kapelan miejscowy przeczytał mu list Lichtensteina, przyjął Maćka gościnnie, że zaś, mieszkając wśród polskiej ludności, umiał wybornie po polsku, przeto łatwo było się z nim rozmówić. Zdarzyło się też, iż przed sześciu tygodniami jeździł do Malborga, dokąd wzywano go jako doświadczonego rycerza na radę wojenną, wiedział więc, co się w stolicy działo. Zapytywany o młodego polskiego rycerza mówił, że nazwiska nie pomni, ale że słyszał o jakowymś, który naprzód budził podziw tym, że pomimo młodych lat przybył jako rycerz już pasowany, a po wtóre potykał się szczęśliwie na turnieju, który wielki mistrz urządził wedle zwyczaju dla cudzoziemskich gości przed wyruszeniem na wojenną wyprawę. Powoli przypomniał sobie nawet, iż owego rycerza polubił i wziął w szczególną opiekę mężny i szlachetny brat mistrzów, Ulryk von Jungingen, i że dał mu żelazne listy, z którymi młodzian później odjechał podobno w stronę wschodnią. Maćko ucieszył się z tych wiadomości ogromnie, nie miał bowiem najmniejszej wątpliwości, że tym młodym rycerzem był Zbyszko. Wobec tego nie było chwilowo po co jechać do Malborga, bo jakkolwiek wielki szpitalnik lub inni pozostali tam urzędnicy zakonni i rycerze mogliby może jeszcze dokładniejszych udzielić wskazówek, jednakowoż żadną miarą nie mogli powiedzieć, gdzie na razie bawi Zbyszko. Zresztą sam Maćko wiedział najlepiej, gdzie go znaleźć, nietrudno bowiem było domyślić się, że krąży koło Szczytna albo, jeżeli tam Danusi nie znalazł, czyni poszukiwania po dalszych wschodnich zamkach i komturiach.", + "76851": "Nie tracąc więc czasu, ruszyli i oni krzyżackim krajem ku wschodowi i Szczytnu. Droga szła im sporo, gdyż gęste miasta i miasteczka połączone były gościńcami, które Krzyżacy, a raczej kupcy w miastach osiedli, w dobrym utrzymywali stanie, prawie nie gorszym niż polskie, które powstały pod opieką gospodarnej i sprężystej króla Kazimierzowej ręki. Przy tym pogoda nastała cudna. Noce były gwiaździste, dni jasne, a w porze południowego udoju powiewał ciepły, suchy wiaterek, który napełniał czerstwością i zdrowiem piersi ludzkie. Zazieleniły się zboża na polach, łaki pokryły się hojnie kwieciem, a lasy sosnowe poczęły ronić woń żywiczną. Przez całą drogę do Lidzbarku, a stamtąd do Działdowa i dalej do Niedzborza podróżni nie widzieli ani chmurki na niebie. W Niedzborzu dopiero w nocy przyszła ulewa z grzmotami, które pierwszy raz tej wiosny słyszano, ale trwała krótko i nazajutrz rozbłysnął znów poranek przejasny, różowy, złoty i tak świetlisty, że jak okiem sięgnąć wszystko lśniło jednym bisiorem brylantów i pereł, cała zaś kraina zdawała się uśmiechać niebu i radować się z bujnego życia.", + "76852": "W taki to ranek wykręcili z Niedzborza ku Szczytnu. Granica mazowiecka nie była daleko i łatwo by im przyszło nawrócić do Spychowa. Była chwila nawet, że Maćko chciał to uczynić, ale rozważywszy wszystko, wolał dotrzeć wprzód do strasznego krzyżackiego gniazda, w którym tak ponuro rozstrzygnęła się część Zbyszkowych losów. Wziąwszy więc chłopa przewodnika, kazał mu prowadzić poczet ku Szczytnu, choć i przewodnik nie był konieczny, albowiem z Niedzborza szedł prosty gościniec, na którym niemieckie mile były białymi kamieniami znaczone.", + "76853": "Przewodnik jechał kilkadziesiąt kroków naprzód, za nim konno Maćko z Jagienką, następnie dość daleko za nimi Czech ze śliczną Sieciechówną, a dalej szły wozy otoczone przez zbrojnych pachołków. Ranek był wczesny. Różana barwa nie zeszła jeszcze ze wschodniej strony nieba, choć słońce świeciło już, zmieniając na opale krople rosy na drzewach i trawach.", + "76854": "— Nie boisz się jechać do Szczytna? — zapytał Maćko.", + "76855": "— Nie boję się — odrzekła Jagienka. — Pan Bóg nade mną, bom sierota.", + "76856": "— Bo tam nijakiej wiary nie dotrzymują. Najgorszy pies był ci wprawdzie ów Danveld, którego Jurand razem z Gotfrydem zgładził… Tak powiadał Czech. Drugi po Danveldzie był Rotgier, który legł od Zbyszkowego topora, ale i ten stary jest okrutnik, diabłu zaprzedan… Ludzie nic dobrze nie wiedzą, wszelako ja tak myślę, że jeśli Danuśka zginęła, to z jego ręki. Gadają, że spotkała go też jakowaś przygoda, ale księżna powiedziała mi w Płocku, że się wykręcił. Z nim to będziemy mieli w Szczytnie sprawę. Dobrze, że mamy pismo od Lichtensteina, bo jego się podobno gorzej psubraty boją niż samego mistrza… Że to, prawią, powagę ma okrutną i zachowanie wielkie, a przy tym mściwy jest. Najmniejszej krzywdy nie daruje… Bez tego pisma nie jechałby ja tak spokojnie do Szczytna.", + "76857": "— A ówże stary jako się zowie?", + "76858": "— Zygfryd de Löwe.", + "76859": "— Bóg da, że damy sobie i z nim rady.", + "76860": "— Bóg da!", + "76861": "Tu Maćko roześmiał się i po chwili począł mówić:", + "76862": "— Powiada do mnie księżna w Płocku: „Krzywdujecie się, krzywdujecie jako baranki na wilków, a tu, powiada, z tych wilków trzech już nie żywie, bo ich niewinne baranki zdusiły”. I prawdę rzekłszy, tak to i jest…", + "76863": "— A Danuśka? A jej rodzic?", + "76864": "— To samo powiedziałem księżnie. Ale w duszy rad jestem, iże się pokazuje, jako i nas krzywdzić jest nieprzezpieczna rzecz. Juści wiemy, jak toporzysko chycić w garść i godnie nim machnąć! A co do Danuśki i Juranda, to prawda. Ja myślę tak samo jak i Czech, że ich już na świecie nie ma, ale w rzeczy to nikt dobrze nie wie… Tego Juranda też mi żal, bo i za życia się boleści o dziewczynę najadł i jeżeli zginął, to ciężką śmiercią.", + "76865": "— Co go kto przy mnie wspomni, to zaraz o tatusiu myślę, którego też na świecie nie ma — odpowiedziała Jagienka.", + "76866": "I tak mówiąc, podniosła zwilżone, śliczne oczy ku górze. Maćko zaś pokiwał głową i rzekł:", + "76867": "— W bożym on wiecu i w światłości wiekuistej na pewno, bo lepszego od niego człowieka chyba w całym naszym królestwie nie było…", + "76868": "— Oj, nie było ci, nie było! — westchnęła Jagienka.", + "76869": "Lecz dalszą rozmowę przerwał im chłop przewodnik, który powstrzymał nagle źrebca, a następnie zawrócił go, przyleciał pędem do Maćka i zawołał jakimś dziwnym, wylęknionym głosem:", + "76870": "— O dla Boga! Patrzcie no, panie rycerzu, kto to ku nam z pagórka idzie.", + "76871": "— Kto, gdzie? — zawołał Maćko.", + "76872": "— A owdzie! Chyba wielgolud czy co…", + "76873": "Maćko z Jagienką wstrzymali stępaki, spojrzeli we wskazanym przez przewodnika kierunku i istotnie oczy ich ujrzały na wyniosłości pagórka, na pół albo i więcej stajania, jakowąś postać, której wymiary zdawały się znacznie przenosić zwykłe ludzkie kształty.", + "76874": "— Sprawiedliwie mówi, że chłop jest duży — mruknął Maćko.", + "76875": "Potem zmarszczył się, splunął nagle w bok i rzekł:", + "76876": "— Na psa urok!", + "76877": "— Czemu zaś zaklinacie? — spytała Jagienka.", + "76878": "— Bom wspomniał, jako w taki sam ranek obaczyliśmy ze Zbyszkiem na drodze z Tyńca do Krakowa takiego samego niby wielkoluda. Powiadali wówczas, że to Walgierz Wdały. Ba! Pokazało się, że to był pan z Taczewa, ale też nic dobrego z tego nie wypadło. Na psa urok.", + "76879": "— To nie rycerz, bo piechtą idzie — rzekła, wytężając wzrok, Jagienka. — I widzę nawet, że nijakiej broni nie ma, jeno kostur w lewej ręce dzierży…", + "76880": "— I maca nim przed sobą, jakby była noc — dodał Maćko.", + "76881": "— I ledwie się rusza. Pewnie! Ślepy chyba czy co?", + "76882": "— Ślepy jest, ślepy! Jako żywo!", + "76883": "Ruszyli końmi i po niejakim czasie zatrzymali się naprzeciw dziada, który schodząc z pagórka niezmiernie powoli, szukał przed sobą kosturem drogi.", + "76884": "Był to starzec rzeczywiście ogromny, chociaż widziany z bliska przestał im się wydawać wielkoludem. Sprawdzili też, że był zupełnie ślepy. Zamiast oczu miał dwie czerwone jamy. Brakło mu również prawej dłoni, na miejscu której nosił węzeł uczyniony z brudnej szmaty. Białe włosy spadały mu aż na ramiona, a broda sięgała pasa.", + "76885": "— Nie ma chudzina ni pacholęcia, ni psa i sam omackiem drogi szuka — ozwała się Jagienka. — Dla Boga, nie możem go przecie bez pomocy ostawić. Nie wiem, czy mnie będzie rozumiał, ale przemówię do niego po naszemu.", + "76886": "To rzekłszy, zeskoczyła żywo ze stępaka i zatrzymawszy się tuż przed dziadem, poczęła szukać pieniędzy w skórzanej kalecie wiszącej u jej pasa.", + "76887": "Dziad też, usłyszawszy przed sobą tupot koński i gwar, wyciągnął przed siebie kostur i podniósł do góry głowę, jak czynią ludzie ślepi.", + "76888": "— Pochwalony Jezus Chrystus! — rzekła dziewczyna. — Rozumiecie, dziadku, po krześcijańsku?", + "76889": "Ów zaś, usłyszawszy jej słodki, młody głos, drgnął, przez twarz przeleciał mu jakiś dziwny błysk, jakby wzruszenia i rozrzewnienia, nakrył powiekami swe puste jamy oczne i nagle, rzuciwszy kostur, padł przed nią na kolana, z wyciągniętymi w górę ramionami.", + "76890": "— Wstańcie, i tak was wspomogę. Co wam jest? — spytała ze zdziwieniem Jagienka.", + "76891": "Lecz on nie odpowiedział nic, tylko dwie łzy spłynęły mu po policzkach, a z ust wyszedł podobny do jęku głos:", + "76892": "— Aa! a!", + "76893": "— Na miłosierdzie Boskie! Niemowaście czy jak?", + "76894": "— Aa! a!", + "76895": "To wygłosiwszy, podniósł dłoń; naprzód uczynił nią znak krzyża, potem jął wodzić lewą dłonią wzdłuż ust. Jagienka, nie zrozumiawszy, spojrzała na Maćka, który rzekł:", + "76896": "— Chyba coś ci takiego pokazuje, jakby mu język urżnęli.", + "76897": "— Urżnęli wam język? — spytała dziewczyna.", + "76898": "— A! a! a! a! — powtórzył kilkakrotnie dziad, kiwając przy tym głową.", + "76899": "Po czym wskazał palcami na oczy, następnie wysunął prawe ramię bez dłoni, a lewą wykonał ruch do cięcia podobny.", + "76900": "Teraz zrozumieli go oboje.", + "76901": "— Kto wam to uczynił? — spytała Jagienka.", + "76902": "Dziad zrobił znów kilkakrotnie znak krzyża w powietrzu.", + "76903": "— Krzyżacy! — zakrzyknął Maćko.", + "76904": "Starzec opuścił na znak potwierdzenia głowę na piersi.", + "76905": "Nastała chwila milczenia, tylko Maćko i Jagienka spoglądali na się z niepokojem, mieli bowiem przed sobą jawny dowód tego braku miłosierdzia i braku miary w karaniu, jakimi odznaczali się rycerze zakonni.", + "76906": "— Srogie rządy! — rzekł wreszcie Maćko. — I ciężko go pokarali, a Bóg wie, czy słusznie. Nie dopytamy się o to. Żeby choć wiedzieć, gdzie go odwieźć, bo to musi być człek z tych okolic. Po naszemu rozumie, gdyż tu prosty naród taki jest jako i na Mazowszu.", + "76907": "— Rozumiecie przecie, co mówimy? — spytała Jagienka.", + "76908": "Dziad potwierdził głową.", + "76909": "— A tutejsiście?", + "76910": "— Nie — odpowiedział na migi starzec.", + "76911": "— Zaś może z Mazowsza?", + "76912": "— Tak.", + "76913": "— Spod księcia Janusza?", + "76914": "— Tak.", + "76915": "— A cóżeście u Krzyżaków robili?", + "76916": "Starzec nie umiał odpowiedzieć, lecz twarz jego przybrała w jednej chwili wyraz tak niezmiernego bólu, że litościwe serce Jagienki zadrgało tym większym współczuciem, a nawet Maćko, chociaż nie byle co wzruszyć go mogło, rzekł:", + "76917": "— Pewnikiem skrzywdzili go, psubraty, może i bez jego winy.", + "76918": "Jagienka zaś wetknęła w dłoń nędzarza kilka drobnych pieniążków.", + "76919": "— Słuchajcie — rzekła. — Nie opuścim was. Pojedziecie z nami na Mazowsze i w każdej wsi będziemy was pytać, czy nie wasza. Może się jako dogadamy. Wstańcie jeno teraz, boć my przecie nie święci.", + "76920": "Lecz on nie wstał, owszem, pochylił się i objął jej nogi, jakby w opiekę się oddając i dziękując, przy czym jednak pewne zdziwienie, a nawet jakby zawód mignęły mu na obliczu. Być może, iż miarkując z głosu, sądził, iż stoi przed dziewczyną, tymczasem dłoń jego trafiła na jałowicze skórznie, jakie w podróży nosili rycerze i giermkowie.", + "76921": "Ona zaś rzekła:", + "76922": "— Tak i będzie. Przyjdą wnet nasze wozy, to sobie odpoczniecie i pożywicie się. Ale na Mazowsze nie od razu pojedziecie, bo przedtem trzeba nam do Szczytna.", + "76923": "Na to słowo starzec zerwał się na równe nogi. Zgroza i zdumienie odbiły mu się na twarzy. Roztworzył ramiona, jakby chcąc zagrodzić drogę, a z ust poczęły mu się wydobywać dzikie i jak gdyby pełne przerażenia dźwięki.", + "76924": "— Co wam? — zawołała przelękniona Jagienka.", + "76925": "Lecz Czech, który już przedtem był z Sieciechówną nadjechał i od pewnego czasu wpatrywał się uporczywie w dziada, zwrócił się nagle do Maćka ze zmienioną twarzą i dziwnym jakimś głosem rzekł:", + "76926": "— Na rany boskie! Pozwólcie, panie, bym do niego przemówił, bo ani wiecie, kto on może być!", + "76927": "Po czym, nie pytając o pozwolenie, poskoczył do dziada, położył mu ręce na barkach i jął pytać:", + "76928": "— Ze Szczytna idziecie?", + "76929": "Starzec jakby uderzony dźwiękiem jego głosu uspokoił się i skinął głową.", + "76930": "— A nie szukaliście tam dziecka?…", + "76931": "Głuchy jęk był jedyną odpowiedzią na to pytanie.", + "76932": "Wówczas Hlawa przybladł nieco, chwilę jeszcze wpatrywał się swym rysim wzrokiem w rysy starca, po czym rzekł z wolna i dobitnie:", + "76933": "— To wyście Jurand ze Spychowa!", + "76934": "— Jurand! — zakrzyknął Maćko.", + "76935": "Lecz Jurand zachwiał się w tej chwili i omdlał. Przebyte męki, brak pożywienia, trudy podróży obaliły go z nóg. Oto dziesiąty już dzień upływał, jak szedł tak omackiem, błądząc i szukając przed sobą kijem drogi, o głodzie, w utrudzeniu i niepewności, dokąd idzie. Nie mogąc pytać o drogę, w dzień kierował się tylko ciepłem promieni słonecznych, noce spędzał w rowach przy gościńcu. Gdy zdarzyło mu się przechodzić przez wieś, osadę lub gdy spotykał ludzi naprzeciw idących, dłonią i głosem żebrał jałmużny, lecz rzadko kiedy wspomogła go litościwa ręka, powszechnie bowiem brano go za zbrodniarza, którego dosięgła pomsta prawa i sprawiedliwości. Od dwóch dni żywił się korą drzewną i liśćmi i już był zwątpił, czy trafi kiedykolwiek na Mazowsze — aż tu nagle otoczyły go litościwe swojackie serca i swojskie głosy, z których jeden przypomniał mu słodki głos córki — a gdy w końcu wymieniono jeszcze i jego imię, przebrała się wreszcie miara wzruszeń, serce ścisnęło mu się w piersi, myśli zakręciły się wichrem w głowie i byłby zwalił się twarzą w proch gościńca, gdyby nie podtrzymały go krzepkie ramiona Czecha.", + "76936": "Maćko zeskoczył z konia, po czym obaj wzięli go, ponieśli ku taborkowi, a następnie ułożyli na wymoszczonym sianem wozie. Tam Jagienka z Sieciechówną ocuciwszy go, nakarmiły i napoiły winem, przy czym Jagienka widząc, że nie może utrzymać kubka, sama podawała mu napój. Zaraz potem chwycił go nieprzeparty kamienny sen, z którego dopiero na trzeci dzień miał się rozbudzić.", + "76937": "Oni zaś złożyli tymczasem prędką doraźną naradę.", + "76938": "— Krótko rzekę — ozwała się Jagienka. — Nie do Szczytna teraz jechać, ale do Spychowa, by go w przezpiecznym miejscu między swoimi we wszelakim starunku zostawić.", + "76939": "— Obacz, jak się to rządzisz! — odpowiedział Maćko. — Do Spychowa trzeba go odesłać, ale niekoniecznie mamy wszyscy jechać, bo z nim może jeden wóz pójść.", + "76940": "— Nie rządzę ja się, jeno tak mniemam, że siła możemy się od niego i o Zbyszku, i o Danuśce dowiedzieć.", + "76941": "— A po jakiemu będziesz z nim gadać, kiedy języka nie ma?", + "76942": "— A któż jak nie on pokazał wam, że nie ma? Widzicie, że i bez gadania dowiedzieliśmy się wszystkiego, czego nam było trzeba, a cóż dopiero, gdy się do jego pokazywania głową i rękoma wezwyczaim! Spytacie go na ten przykład, czy wracał Zbyszko z Malborga do Szczytna, to jużci albo skinie głową, albo zaprzeczy. I to samo o innych rzeczach.", + "76943": "— Prawda jest! — zawołał Czech.", + "76944": "— Nie sprzeczam się i ja też, że prawda — rzekł Maćko — i sam takową myśl miałem, jeno u mnie pierwsza rozwaga, a gęba potem.", + "76945": "To rzekłszy, kazał zawrócić taborkowi ku mazowieckiej granicy. W czasie drogi Jagienka raz po raz podjeżdżała do wozu, na którym leżał Jurand, bojąc się, aby nie zamarł we śnie.", + "76946": "— Nie poznałem go — mówił Maćko — ale i nie dziwota. Chłop był jak tur! Powiadali o nim Mazurowie, że on jeden między nimi mógłby się był z samym Zawiszą potykać; a teraz iście kościotrup.", + "76947": "— Chodziły słuchy — rzekł Czech — że go mękami zmożyli, ale poniektóry i wierzyć nie chciał, by zaś chrześcijanie tak mieli postąpić z pasowanym rycerzem, który też świętego Jerzego ma za patrona.", + "76948": "— Bóg dał, że go Zbyszko choć w części pomścił. No, ale patrzcie, jakowa jest między nami a nimi różnica. Prawda! Z czterech psubratów trzech już legło, ale w bitwie legli i nikt żadnemu języka w niewoli nie obrzezał ani też oczu nie wyłuskiwał.", + "76949": "— Bóg ich pokarze — rzekła Jagienka.", + "76950": "Lecz Maćko zwrócił się do Czecha:", + "76951": "— A tyś jak go uznał?", + "76952": "— Zrazum go też nie uznał, chociażem go później, panie, od was widział. Ale mi coś tam chodziło po głowie i im więcej mu się przypatrywałem, tym więcej chodziło… Ba! Brody nie miał ni białych włosów, możny był pan a potężny; jakoże go było w takim dziadzie uznać! Ale gdy panienka rzekła, że jedziem do Szczytna, a on wyć począł, zaraz mi się oczy otwarły.", + "76953": "Maćko zamyślił się.", + "76954": "— Ze Spychowa trzeba by go księciu zawieźć, który przecież takiej krzywdy znacznemu człowiekowi wyrządzonej płazem puścić nie może.", + "76955": "— Wyprą się, panie; porwali mu zdradą dziecko i wyparli się, a o panu ze Spychowa powiedzą, że w bitwie i język, i rękę, i oczy utracił.", + "76956": "— Słusznie — rzekł Maćko. — Toćże oni i samego księcia swego czasu porwali. Nie może on z nimi wojować, bo nie podoła, chybaby mu nasz król pomógł. Gadają ludzie i gadają o wielkiej wojnie, a tu ani małej nie ma.", + "76957": "— Jest z księciem Witoldem.", + "76958": "— Chwalić Boga, że choć ten ich za nic ma… Hej! Kniaź Witold to mi kniaź! A chytrością go też nie zmogą, bo on jeden chytrzejszy niż oni wszyscy razem. Bywało, przycisną go, psiajuchy, tak, że zguba nad nim jako miecz nad głową, a on się jako wąż wyśliźnie i zaraz ich ukąsi… Strzeż go się, gdy cię bije, ale bardziej się strzeż, gdy cię głaszcze.", + "76959": "— Takiż on jest ze wszystkimi?", + "76960": "— Nie ze wszystkimi, jeno z Krzyżaki. Z innymi dobry i hojny kniaź!", + "76961": "Tu zamyślił się Maćko, jakby chcąc lepiej sobie Witolda przypomnieć.", + "76962": "— Całkiem to inny człowiek niż tutejsi książęta — rzekł wreszcie. — Powinien był Zbyszko do niego się udać, bo i pod nim, i przez niego najwięcej można przeciw Krzyżakom wskórać.", + "76963": "Po chwili zaś dodał:", + "76964": "— Kto wie, czy się tam jeszcze obaj nie znajdziem, gdyż tam i pomstę można mieć najsłuszniejszą.", + "76965": "Potem znów mówili o Jurandzie, o jego nieszczęsnym losie i niewypowiedzianych krzywdach, jakich od Krzyżaków doznał, którzy naprzód bez żadnej przyczyny zamordowali mu umiłowaną żonę, a potem zemstą płacąc za zemstę, porwali dziecko — i samego umęczyli tak okrutnymi mękami, że i Tatarzy nie umieliby lepszych obmyślić. Maćko i Czech zgrzytali zębami na myśl, że nawet i w wypuszczeniu go na wolność było nowe wyrachowane okrucieństwo. Stary rycerz obiecywał też sobie w duszy, że postara się wywiedzieć dobrze, jako to wszystko było, a potem zapłacić z nawiązką.", + "76966": "Na takich rozmowach i myślach schodziła im droga do Spychowa. Po dniu pogodnym nastała noc cicha, gwieździsta, więc nie zatrzymywali się nigdzie na nocleg, trzykrotnie tylko popaśli obficie konie, po ciemku jeszcze przejechali granicę i nad ranem stanęli pod wodzą najętego przewodnika na ziemi spychowskiej. Stary Tolima trzymał widocznie tam wszystko żelazną ręką, gdyż zaledwie zapuścili się w las, wyjechało naprzeciw dwóch zbrojnych pachołków, którzy jednak, widząc nie żadne wojsko, lecz niewielki poczet, nie tylko przepuścili ich bez pytania, ale przeprowadzili przez niedostępne dla nieznających miejscowości rozlewiska i moczary.", + "76967": "W gródku przyjęli gości Tolima i ksiądz Kaleb. Wieść, że pan przybył, przez zbożnych ludzi odwiezion, błyskawicą rozleciała się między załogą. Dopieroż gdy zobaczyli, jakim wyszedł z rąk krzyżackich — wybuchła taka burza gróźb i wściekłości, że gdyby w podziemiach spychowskich znajdował się jeszcze jaki Krzyżak, żadna moc ludzka nie zdołałaby go wybawić od strasznej śmierci.", + "76968": "Konni „parobje” chcieli i tak zaraz siadać na koń, skoczyć ku granicy, złapać co się da Niemców i głowy ich rzucić pod nogi panu, ale okiełznał tę ich chęć Maćko, który wiedział, że Niemcy siedzą po miasteczkach i gródkach, a wieśniacza ludność tej samej jest krwi, jeno że pod obcą przemocą żyje. Ale ani ów rozgwar, ani okrzyki, ani skrzypienie żurawi studziennych nie zdołały rozbudzić Juranda, którego z wozu przeniesiono na skórze niedźwiedziej do jego izby na łoże. Został przy nim ksiądz Kaleb, przyjaciel od dawnych lat, a tak jak rodzony kochający, który począł błagalną modlitwę, aby Zbawiciel świata wrócił nieszczęsnemu Jurandowi i oczy, i język, i rękę.", + "76969": "Znużeni drogą podróżni poszli też po spożyciu rannego posiłku na spoczynek. Maćko zbudził się dobrze już z południa i kazał pachołkowi przywołać do siebie Tolimę.", + "76970": "I wiedząc poprzednio od Czecha, że Jurand przed wyjazdem nakazał wszystkim posłuch dla Zbyszka i że mu dziedzinę na Spychowie przez usta księdza przekazał, rzekł do starego głosem zwierzchnika:", + "76971": "— Jam jest stryj waszego młodego pana i póki nie wróci, moje tu będą rządy.", + "76972": "Tolima schylił swą siwą głowę, nieco do głowy wilczej podobną, i otoczywszy dłonią ucho, zapytał:", + "76973": "— To wyście, panie, szlachetny rycerz z Bogdańca?", + "76974": "— Tak jest — odrzekł Maćko. — Skąd o mnie wiecie?", + "76975": "— Bo się tu was spodziewał i pytał o was młody pan, Zbyszko.", + "76976": "Usłyszawszy to, Maćko zerwał się na równe nogi i zapominając o swej powadze, zakrzyknął:", + "76977": "— Zbyszko w Spychowie?", + "76978": "— Był, panie; dwa dni temu wyjechał.", + "76979": "— Na miły Bóg! Skąd przybył i dokąd pojechał?", + "76980": "— Przybył z Malborga, a po drodze był w Szczytnie, dokąd zaś wyjechał, nie powiadał.", + "76981": "— Nie powiadał?", + "76982": "— Może księdzu Kalebowi powiadał.", + "76983": "— Hej, mocny Boże! Tośmy się zminęli! — mówił, uderzając się dłońmi po udach, Maćko.", + "76984": "Tolima zaś otoczył dłonią i drugie ucho:", + "76985": "— Jako powiadacie, panie?", + "76986": "— Gdzie jest ksiądz Kaleb?", + "76987": "— U pana starszego, przy łożu.", + "76988": "— Przyzwijcie go! Albo nie… Sam do niego pójdę.", + "76989": "— Przyzwę go! — rzekł stary.", + "76990": "I wyszedł. Lecz nim przyprowadził księdza, weszła Jagienka.", + "76991": "— Chodź tu! Wiesz, co jest! Dwa dni temu był tu Zbyszko.", + "76992": "A ona zmieniła się w jednej chwili na twarzy i nogi przybrane w obcisłe, pasiaste nogawiczki zadrżały pod nią widocznie.", + "76993": "— Był i pojechał? — pytała z bijącym sercem. — Dokąd?", + "76994": "— Dwa dni temu, a dokąd, może ksiądz wie.", + "76995": "— Trzeba nam za nim! — rzekła stanowczym głosem.", + "76996": "Po chwili wszedł ksiądz Kaleb, który sądząc, że Maćko wzywa go po to, aby zapytać o Juranda, rzekł, uprzedzając pytanie:", + "76997": "— Śpi jeszcze.", + "76998": "— Słyszałem, że Zbyszko tu był? — zawołał Maćko.", + "76999": "— Był. Dwa dni temu wyjechał.", + "77000": "— Dokąd?", + "77001": "— Sam nie wiedział… Szukać… Pojechał ku granicy żmujdzkiej, gdzie teraz wojna.", + "77002": "— Na miły Bóg, powiadajcie, ojcze, co o nim wiecie!", + "77003": "— Wiem tyle, ilem od niego słyszał. Był w Malborgu i możną tam opiekę pozyskał, bo brata mistrzowego, który jest pierwszym między nimi rycerzem. Z jego rozkazania wolno było szukać Zbyszkowi po wszystkich zamkach.", + "77004": "— Juranda i Danuśki?", + "77005": "— Tak, ale Juranda nie szukał, bo mu powiedzieli, że nie żyje.", + "77006": "— Mówcie od początku.", + "77007": "— Zaraz, jeno odetchnę i oprzytomnieję, bo z innego świata powracam.", + "77008": "— Jak to z innego świata?", + "77009": "— Z tego świata, do którego na koniu nie zajedzie, ale na modlitwie zajedzie… i od nóg Pana Chrystusowych, u których prosiłem o zmiłowanie nad Jurandem.", + "77010": "— Cuduście prosili? Macież tę moc? — zapytał z wielką ciekawością Maćko.", + "77011": "— Mocy nijakiej nie mam, ale ją Zbawiciel ma, któren jeśli zechce, powróci Jurandowi i oczy, i język, i rękę…", + "77012": "— Byle chciał, to jużci że i potrafi — odrzekł Maćko — wszelako nie o byle coście prosili.", + "77013": "Ksiądz Kaleb nie odpowiedział nic, może nie dosłyszał, gdyż oczy miał jeszcze jakby nieprzytomne i istotnie widać było, iż się poprzednio całkiem w modlitwie zapamiętał.", + "77014": "Więc zakrył teraz twarz rękoma i czas jakiś siedział w milczeniu. Wreszcie wstrząsnął się, przetarł dłońmi oczy i źrenice, po czym rzekł:", + "77015": "— Teraz pytajcie.", + "77016": "— Jakim sposobem pozyskał sobie Zbyszko wójta sambińskiego?", + "77017": "— Już on nie jest wójtem sambińskim…", + "77018": "— Mniejsza z tym… Wy miarkujcie, o co pytam, i prawcie, co wiecie.", + "77019": "— Pozyskał go sobie na turnieju. Ulryk rad się w szrankach potyka, potykał ci się i ze Zbyszkiem, bo było siła gości rycerskich w Malborgu i mistrz gonitwy wyprawił. Pękł Ulrykowi poprąg w siodle i łacno go mógł Zbyszko z konia zbić, ale on to ujrzawszy, prasnął glewię o ziem i jeszcze chwiejącego się podtrzymał.", + "77020": "— Hej! Ano widzisz! — zawołał Maćko, zwracając się do Jagienki. — Za to go Ulryk pokochał?", + "77021": "— Za to go pokochał. Nie chciał już z nim gonić na ostre ani na tępe kopie i pokochał go. Zbyszko też powiedział mu swoje utrapienia, a ów, że to o cześć rycerską jest dbający, okrutnym gniewem zapłonął i do brata swego, mistrza, Zbyszka na skargę zaprowadził. Bóg da mu za to zbawienie, bo niewielu jest między nimi, którzy miłują sprawiedliwość. Mówił mi też Zbyszko, że pan de Lorche wielce mu dopomógł przez to, iż go tam dla wielkiego rodu i bogactw szanują, a on zasie we wszystkim za Zbyszkiem świadczył.", + "77022": "— A co ze skargi i z onego świadectwa przyszło?", + "77023": "Przyszło to, iż wielki mistrz surowie komturowi szczytnieńskiemu przykazał, aby wszystkich jeńców i więźniów, jacy są w Szczytnie, duchem do Malborga odesłał, samego Juranda nie wyjmując. Komtur co do Juranda odpisał, iż z ran umarł i tamże przy kościele jest pogrzebion. Innych jeńców odesłał, między którymi była dziewka niedojda, ale naszej Danusi nie było.", + "77024": "— Wiem od giermka Hlawy — rzekł Maćko — iż Rotgier, ten, który od Zbyszka zabit, też na dworze księcia Januszowym o takiej dziewce-matołce wspominał. Mówił, że ją mieli za Jurandównę, a gdy mu księżna odpowiedziała, że przecie prawą Jurandównę znali i widzieli, jako nie była matołka, rzekł: „Iście prawda, ale myślelim, że ją złe przemieniło”.", + "77025": "— To samo napisał komtur mistrzowi: iże ową dziewkę nie w więzieniu, jeno na opiece mieli, wpoprzód ją zbójcom odjąwszy, którzy przysięgali, że to przemieniona Jurandówna.", + "77026": "— I mistrz uwierzył?", + "77027": "— Sam nie wiedział, czyli ma wierzyć, czy nie wierzyć, ale Ulryk jeszcze większym gniewem zapłonął i wymógł na bracie, aby urzędnika zakonnego ze Zbyszkiem do Szczytna posłał, co też się stało. Przyjechawszy do Szczytna, starego komtura już nie zastali, bo na wojnę z Witoldem ku wschodnim zamkom wyruszył, jeno podwójciego, któremu urzędnik kazał wszystkie sklepy i podziemia otworzyć. Za czym szukali i szukali, i nic nie znaleźli. Brali też ludzi na spytki. Jeden sam powiedział Zbyszkowi, że od kapelana można się siła dowiedzieć, gdyż kapelan umie kata niemowę wyrozumieć. Ale kata zabrał z sobą stary komtur, a kapelan do Królewca na jakowyś duchowny congressus był wyjechał… Oni się tam często zjeżdżają i skargi na Krzyżaków do papieża ślą, bo i księżom chudziętom pod nimi ciężko…", + "77028": "— To mi jeno dziwno, że Juranda nie znaleźli! — zauważył Maćko.", + "77029": "— Bo go widać wprzód stary komtur wypuścił. Większa była złość w tym wypuszczeniu, niż żeby mu byli po prostu gardło wzięli. Chciało im się, żeby pocierpiał przed śmiercią tyle, ba! i więcej, niż człowiek jego stanu wytrzymać może. Ślepy, niemowa i bez prawicy: bójcieże się Boga!… Ni do domu trafić, ni o drogę alboli o chleb poprosić… Myśleli, że zamrze gdzie pod płotem z głodu albo się w jakowej wodzie utopi… Co mu ostawili? Nic, tylko pamięć, kim był, i rozeznanie nędzy. A to przecie męka nad męki… Może tam gdzieś pod kościołem albo przy drodze siedział, a Zbyszko przejeżdżał i nie poznał go. Może i on słyszał głos Zbyszkowy, ale zawołać na niego nie mógł… Hej!… Nie mogę od śluz!… Cud Bóg uczynił, iżeście go spotkali, i dlatego mniemam, że i jeszcze większy uczyni, choć Go o niego niegodne i grzeszne wargi moje proszą.", + "77030": "— A cóż Zbyszko więcej powiadał? Dokąd jechał? — pytał Maćko.", + "77031": "— Powiadał tak: „Wiem, iże była Danuśka w Szczytnie, ale oni ją porwali i albo zamorzyli, albo wywieźli. Stary de Löwe, powiada, to uczynił, i tak mi dopomóż Bóg, jako wprzód nie spocznę, nim go dostanę”.", + "77032": "— Także powiadał? To pewno ku wschodnim komturiom wyjechał, ale tam teraz wojna.", + "77033": "— Wiedział, że wojna, i dlatego do kniazia Witolda pociągnął. Powiadał, iż prędzej przez niego coś przeciw Krzyżakom wskóra niż przez samego króla.", + "77034": "— Do kniazia Witolda! — zawołał, zrywając się, Maćko.", + "77035": "Po czym zwrócił się do Jagienki:", + "77036": "— Widzisz, co to rozum! Nie gadałżem tego samego? Przepowiadałem jako żywo, że przyjdzie nam iść do Witolda…", + "77037": "— Zbyszko miał nadzieję — ozwał się ksiądz Kaleb — iże Witold do Prus wtargnie i tamtejszych zamków będzie dobywał.", + "77038": "— Jeśli mu dadzą czas, to i nie omieszka — odparł Maćko. — No! Chwalić Boga, wiemy przynajmniej, gdzie Zbyszka szukać.", + "77039": "— To i trzeba nam zaraz ruszyć! — rzekła Jagienka.", + "77040": "— Cichaj! — zawołał Maćko. — Nie przystoi pachołkom z radami się odzywać.", + "77041": "To rzekłszy, spojrzał na nią znacząco, jakby przypominając jej, że jest pachołkiem, a ona upamiętała się i umilkła.", + "77042": "Zaś Maćko pomyślał chwilę i rzekł:", + "77043": "— Jużci, Zbyszka teraz najdziem, bo pewnie nie gdzie indziej, tylko przy boku kniazia Witoldowym będzie, ale trzeba by raz wiedzieć, czy on ma jeszcze czego po świecie szukać prócz tych łbów krzyżackich, które ślubował?", + "77044": "— A jakoże to przeznać? — spytał ksiądz Kaleb.", + "77045": "— Żebym wiedział, że ten ksiądz szczytnieński wrócił już z synodu, tobym go chciał widzieć — odpowiedział Maćko. — Mam listy Lichtensteina i do Szczytna mogę przezpiecznie jechać.", + "77046": "— Nie był to ci żaden synod, jeno congressus — odparł ksiądz Kaleb — i kapelan dawno już musiał wrócić.", + "77047": "— To dobrze. Zdajcieże resztę na moją głowę… Wezmę z sobą Hlawę, dwóch pachołków z bojowymi końmi od wypadku i pojadę.", + "77048": "— A potem ku Zbyszkowi? — zapytała Jagienka.", + "77049": "— A potem ku Zbyszkowi, ale tymczasem ty tu ostaniesz i będziesz czekać, dopóki ze Szczytna nie wrócę. Tak też myślę, że więcej nad trzy albo cztery dni nie zabawię. Twarde we mnie gnaty i trud mi nie nowina. Przedtem jeno, was, ojcze Kalebie, o pismo do szczytnieńskiego kapelana poproszę. Łacniej mi zawierzy, jeśli mu list wasz pokażę… że to zawsze jest większa między księżmi podufałość.", + "77050": "— Ludzie dobrze o tamtym księdzu mówią — rzekł ojciec Kaleb. — I jeżeli kto co wie, to on.", + "77051": "I pod wieczór wygotował list, a nazajutrz, nim słońce weszło, nie było już starego Maćka w Spychowie.", + "77052": "Rozdział dwunasty", + "77053": "Jurand rozbudził się z długiego snu w obecności księdza Kaleba i zapomniawszy we śnie, co się z nim działo, a nie wiedząc, gdzie jest, począł macać łoże i ścianę, przy której i łoże stało. Lecz ksiądz Kaleb chwycił go w ramiona i płacząc z rozrzewnienia, począł mówić:", + "77054": "— To ja! Jesteś w Spychowie! Bracie Jurandzie! Bóg cię doświadczył… aleś między swymi… zbożni ludzie odwieźli cię… Bracie Jurandzie! Bracie!!!…", + "77055": "I przycisnąwszy go do piersi, jął całować jego czoło, jego puste oczy, i znów cisnąć do piersi, i znów całować, a ów z początku był jakby odurzony i zdawał się nic nie rozumieć, wreszcie jednak jął wodzić lewą dłonią po czole i głowie, jakby chcąc odgarnąć i rozproszyć ciężkie chmury snu i odurzenia.", + "77056": "— Słyszyszże ty mnie i rozumiesz? — spytał ksiądz Kaleb.", + "77057": "Jurand dał znak głową, że słyszy, po czym dłonią sięgnął po srebrny krucyfiks, który swego czasu zdobył był na jednym możnym rycerzu niemieckim, zdjął go ze ściany, przycisnął do ust, do piersi i oddał księdzu Kalebowi.", + "77058": "Ów zaś rzekł:", + "77059": "— Rozumiem cię, bracie! On ci zostaje i jako cię wywiódł z ziemi niewoli, tak ci i wszystko, coś stracił, wrócić może.", + "77060": "Jurand wskazał ręką ku górze na znak, że wszystko dopiero tam wróconym mu będzie, przy czym załzawiły się znów jego wykapane oczy i ból niezmierny odbił się na jego umęczonej twarzy.", + "77061": "A ksiądz Kaleb, ujrzawszy ów ruch i ową boleść, zrozumiał, że Danuśka już nie żyje, więc klęknął przy łożu i rzekł:", + "77062": "— Wieczny odpoczynek racz jej dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj jej świeci, niech odpoczywa w spokoju wiecznym, amen.", + "77063": "Na to ślepy podniósł się i siadłszy na łożu, począł kręcić głową i machać dłonią, jakby chcąc zaprzeczyć i powstrzymać księdza Kaleba, lecz nie mogli się porozumieć, gdyż w tej chwili wszedł stary Tolima, a za nim załoga gródka, karbowi, przedniejsi i starsi kmiecie spychowscy, leśnicy i rybacy, albowiem wieść o powrocie pana rozbiegła się już po całym Spychowie. Ci obejmowali mu kolana, całowali ręce i wybuchali płaczem rzewnym na widok tego kaleki i starca, który w niczym nie przypominał dawnego groźnego Juranda, pogromiciela Krzyżaków i zwycięzcy we wszystkich spotkaniach. Lecz niektórych — tych mianowicie, co chadzali z nim na wyprawy, porywał wicher gniewu, więc oblicza im bladły i stawały się zawzięte. Po chwili poczęli się zbijać w kupy, szeptać, trącać łokciami, popychać, aż wreszcie wysunął się naprzód jeden z załogi gródkowej, a zarazem kowal spychowski, niejaki Sucharz; przystąpił do Juranda, podjął go pod nogi i rzekł:", + "77064": "— Jak was tu przywieźli, panie, zaraz chcieliśmy na Szczytno ruszyć, ale ów rycerz, który was przywiózł, wzbronił. Wy, panie, teraz pozwólcie, bo zaś przez pomsty nie możem ostać. Niech tak będzie, jako drzewiej bywało. Darmoć nas nie hańbili i nie będą… Chodziliśmy do nich za waszych rządów, pójdziem i teraz, pod Tolimą alibo i bez niego. Już my Szczytno musimy dobyć i tę sobaczą krew z nich wytoczyć; tak nam dopomóż Bóg!", + "77065": "— Tak nam dopomóż Bóg! — powtórzyło kilkanaście głosów.", + "77066": "— Do Szczytna!", + "77067": "— Krwi nam trzeba!", + "77068": "I wraz płomień ogarnął zapalczywe serca mazurskie. Łby poczęły się marszczyć, oczy błyskać, tu i ówdzie ozwało się zgrzytanie zębów. Lecz po chwili głosy i zgrzytania umilkły, a oczy wszystkich wpatrzyły się w Juranda.", + "77069": "Owemu zaś zrazu zakwitły policzki, jakby zagrała w nim dawna zawziętość i dawna bojowa ochota. Podniósł się i znów począł szukać dłonią po ścianie. Ludziom wydało się, że szuka miecza, ale tymczasem palce jego trafiły na krzyż, który ksiądz Kaleb zawiesił był na dawnym miejscu.", + "77070": "Więc zdjął go po raz wtóry ze ściany, po czym twarz mu pobladła; zwrócił się ku ludziom, podniósł ku górze puste jamy oczu i wyciągnął przed się krucyfiks.", + "77071": "Nastało milczenie. Na dworze czynił się już wieczór. Przez otwarte okna dochodził świergot ptactwa, które układało się do snu na poddaszach gródka i w lipach rosnących na dziedzińcu. Ostatnie czerwone promienie słońca padały, przenikając do izby, na wzniesiony w górę krzyż i na białe włosy Juranda.", + "77072": "Kowal Sucharz popatrzał na Juranda, obejrzał się na towarzyszów, popatrzał raz, drugi, wreszcie przeżegnał się i wyszedł na palcach z izby. Za nim wyszli równie cicho inni i dopiero zatrzymawszy się na dziedzińcu, poczęli między sobą szeptać:", + "77073": "— No i cóż?", + "77074": "— Nie pójdziem czy jak?", + "77075": "— Nie pozwolił!", + "77076": "— Zostawuje zemstę Bogu. Widać, że się i dusza w nim zmieniła.", + "77077": "I tak było rzeczywiście.", + "77078": "Ale tymczasem w izbie Juranda został tylko ksiądz Kaleb, stary Tolima, a z nimi Jagienka z Sieciechówną, które ujrzawszy poprzednio całą kupę zbrojnych ludzi idącą przez dziedziniec, przyszły także zobaczyć, co się dzieje.", + "77079": "Jagienka, śmielsza i pewniejsza siebie od Sieciechówny, przystąpiła teraz do Juranda.", + "77080": "— Bóg wam dopomóż, rycerzu Jurandzie! — rzekła. — To my; my, cośmy was tu z Prus przywieźli.", + "77081": "A jemu na dźwięk jej młodego głosu pojaśniała twarz. Widocznie też przypomniał sobie jeszcze dokładniej wszystko, co zaszło na szczycieńskim gościńcu, bo począł dziękować, kiwając głową i kładąc kilkakrotnie dłoń na sercu. Ona zaś jęła mu opowiadać, jak go spotkali i jak poznał go Czech Hlawa, który jest giermkiem rycerza Zbyszka, i jak wreszcie przywieźli go do Spychowa. Powiedziała też i o sobie, że nosi wraz z towarzyszem miecz i hełm z tarczą za rycerzem Maćkiem z Bogdańca, Zbyszkowym stryjcem, który z Bogdańca na poszukiwanie bratanka wyruszył, a teraz do Szczytna pojechał i za trzy albo cztery dni powróci znów do Spychowa.", + "77082": "Na wzmiankę o Szczytnie Jurand nie wpadł wprawdzie w takie uniesienie jak pierwszym razem na gościńcu, ale wielki niepokój odbił się na jego twarzy. Jagienka jednak zapewniła go, że rycerz Maćko był równie chytry, jak mężny i że nikomu nie da się na hak przywieść, a prócz tego posiada listy od Lichtensteina, z którymi wszędy bezpieczne może jechać. Słowa te uspokoiły go znacznie; znać też było, że chciał i o wiele innych rzeczy zapytać, nie mogąc zaś tego uczynić, cierpiał w duszy, co wnet spostrzegłszy, bystra dziewczyna rzekła:", + "77083": "— Jak częściej będziem ze sobą gwarzyć, to się wszystkiego dogadamy.", + "77084": "Na to on znów uśmiechnął się, wyciągnął ku niej dłoń i złożywszy ją omackiem na jej głowie, trzymał przez długą chwilę, jakby ją błogosławiąc.", + "77085": "Wiele jej też istotnie zawdzięczał, ale prócz tego przypadła mu widocznie do serca ta młodość i to jej szczebiotanie przypominające świegot ptasi.", + "77086": "Jakoż od tej pory, gdy się nie modlił — co prawie po całych dniach czynił — lub gdy nie pogrążon był we śnie, szukał jej koło siebie, a gdy jej nie było, tęsknił do jej głosu i wszelkimi sposobami starał się dać poznać księdzu Kalebowi i Tolimie, że tego wdzięcznego pachołka chce mieć przy sobie blisko.", + "77087": "Ona zaś przychodziła, gdyż poczciwe jej serce litowało się nad nim szczerze, a prócz tego prędzej jej schodził przy nim czas oczekiwania na Maćka, którego pobyt w Szczytnie przedłużał się jakoś dziwnie.", + "77088": "Miał wrócić za trzy dni, tymczasem upłynął czwarty i piąty. Szóstego pod wieczór zaniepokojona dziewczyna miała już prosić Tolimy, by wysłał ludzi na zwiady, gdy nagle ze strażniczego dębu dano znać, że jacyś jeźdźcy zbliżają się do Spychowa.", + "77089": "Po chwili zadudniły rzeczywiście kopyta na zwodzonym moście i na dziedziniec wjechał giermek Hlawa z drugim pocztowym pachołkiem. Jagienka, która już poprzednio zeszła z górnej izby i czekała na podwórzu, podskoczyła ku niemu, nim zdołał zsiąść z konia.", + "77090": "— Gdzie Maćko? — zapytała z bijącym trwogą sercem.", + "77091": "— Pojechał do kniazia Witolda, a wam kazał tu ostać — odpowiedział giermek.", + "77092": "Rozdział trzynasty", + "77093": "Jagienka dowiedziawszy się, iż ma pozostać z rozkazu Maćka w Spychowie, przez chwilę ze zdumienia, żalu i gniewu słowa nie mogła przemówić, patrzała tylko na Czecha szeroko otwartymi oczyma, który rozumiejąc dobrze, jak niemiłą jej przynosi wiadomość, rzekł:", + "77094": "— Chciałbym też wam sprawę zdać z tego, cośmy w Szczytnie słyszeli, bo siła jest nowin i ważnych.", + "77095": "— A o Zbyszku są?", + "77096": "— Nie, jeno są szczytnieńskie; wiecie…", + "77097": "— Rozumiem! Konie niech pacholik rozkulbaczy, a wy pójdziecie za mną.", + "77098": "I dawszy rozkaz pacholikowi, poprowadziła Czecha z sobą na górę.", + "77099": "— Czemu to nas Maćko opuścił? Dlaczego mamy w Spychowie ostawać i dlaczegoście wy wrócili? — zapytała jednym tchem.", + "77100": "— Ja wróciłem — odrzekł Hlawa — bo mi rycerz Maćko kazali. Chciało mi się na wojnę, ale jak rozkaz, to rozkaz. Powiedzieli mi rycerz Maćko tak: „Wrócisz, będziesz panny zgorzelickiej pilnował i ode mnie na nowiny czekał. Być może, powiada, że ci przyjdzie ją do Zgorzelic odprowadzić, bo jużci sama nie wróci”.", + "77101": "— Na miły Bóg! Cóż się stało? Znalazła się córka Jurandowa? Zali Maćko nie do Zbyszka, tylko po Zbyszka pojechał? Widziałeś ją? Gadałeś z nią? Czemużeś jej nie przywiózł i gdzie ona teraz?", + "77102": "Usłyszawszy Czech ten nawał pytań, skłonił się do kolan dziewczyny i rzekł:", + "77103": "— Niechże to nie będzie gniewno waszej miłości, iże na wszystko razem nie odpowiem, bo nie sposób; jeno będę kolejno na jedno po drugim odpowiadał, jeśli przeszkody nie znajdę.", + "77104": "— Dobrze! Znalazła się czy nie?", + "77105": "— Nie, ale wżdy jest wiadomość pewna, że była w Szczytnie i że ją pono gdzieś ku wschodnim zamkom wywieźli.", + "77106": "— A my dlaczego mamy siedzieć w Spychowie?", + "77107": "— Ba, a jeśli się odnajdzie?… To jakoś widzi wasza miłość… Bo i prawda, że nie byłoby po co…", + "77108": "Jagienka zamilkła, tylko policzki jej zapłonęły.", + "77109": "Czech zaś rzekł:", + "77110": "— Myślałem i jeszcze myślę, że z tych psubrackich pazurów nie wyrwiemy jej żywej, ale wszystko w boskich rękach. Trzeba mi gadać od początku. Przyjechaliśmy do Szczytna, i dobrze. Rycerz Maćko pokazał podwójciemu pismo Lichtensteina, a podwójci, że to za młodu miecz za Kunonem nosił, pocałował pieczęć w naszych oczach, przyjął nas gościnnie i w niczym nie podejrzewał. Żeby się tak miało co chłopa w pobliżu, można by i zamek wziąć, tak nam dufał… W widzeniu się z księdzem nie było też przeszkód i gadaliśmy przez dwie noce, i dowiedzieliśmy się dziwnych rzeczy, które ksiądz od kata wiedział.", + "77111": "— Kat niemowa.", + "77112": "— Niemowa, ale księdzu umie wszystko na migi powiedzieć, a ów go tak rozumie, jakby żywym słowem do niego gadał. Dziwne to rzeczy i był w tym chyba palec boży. Ów kat obcinał rękę Jurandowi, wyrywał mu język i wykapywał oczy. On jest taki, że gdy o męża chodzi, przed żadną męką się nie wzdrygnie, a choćby mu człeka kazali zębami rwać: i to uczyni. Ale na żadną dziewkę nie całkiem źrzałą ręki nie podniesie i na to znów żadne męki nie pomogą. A taki ci jest wskróś tej przyczyny, że sam niegdyś miał dziewkę jedyną, którą okrutnie miłował i którą mu Krzyżacy…", + "77113": "Tu zaciął się Hlawa i nie wiedział, jak dalej mówić, co widząc, Jagienka rzekła:", + "77114": "— Co mi tam o katówce prawicie!", + "77115": "— Bo to jest do rzeczy — odpowiedział Czech. — Gdy nasz młody pan poćwiartował rycerza Rotgiera, tak stary komtur Zygfryd mało się nie wściekł. W Szczytnie gadali, że Rotgier to był jego syn, i ksiądz to potwierdził, że nigdy ojciec syna więcej nie miłował. I przez pomstę diabłu duszę zaprzedał, co kat widział! Z zabitym tak gadał, jako ja z wami, a tamten to mu się z trumny śmiał, to zgrzytał, to się czarnym ozorem oblizywał z radości, że mu stary komtur pana Zbyszkową głowę przyobiecał. Ale że pana Zbyszka nie mógł wówczas dostać, więc tymczasem kazał umęczyć Juranda, a potem język jego i rękę do trumny Rotgierowi włożył, który je na surowo żreć począł…", + "77116": "— Straszno słuchać. W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego, amen! — rzekła Jagienka.", + "77117": "I podniósłszy się, dorzuciła szczepek na komin, albowiem wieczór uczynił się już zupełny.", + "77118": "— A jakże! — mówił dalej Hlawa. — Nie wiem, jako to będzie na sądzie ostatecznym, bo jużci co Jurandowe, to musi do Juranda wrócić. Ale to nie ludzki rozum. Kat tedy wszystko to widział. Więc napchawszy strzygę ludzkim mięsem, poszedł stary komtur Jurandowe dziecko mu przynieść, bo mu tamten widać szepnął, że chciałby krwią niewinną strawę popić… Ale kat, który jako mówiłem, wszystko uczyni, jeno krzywdy wyrządzonej dziewce przenieść nie może, już przedtem się na schodach zasadził… Mówił ksiądz, że on niespełna rozumu i w rzeczy bydlę, ale to jedno rozumie i jak trzeba, to w chytrości nikt mu nie wyrówna. Siadł ci tedy na schodach i czekał, aż tu nadchodzi komtur. Usłyszał katowe dychanie, ujrzał świecące ślepia i zląkł się, bo rozumiał, że upiór. A on komtura pięścią w kark! Myślał, że mu śpik przetrąci, tak że i znaku nie będzie, wszelako nie zabił. Ale komtur omdlał i ze strachu zachorzał, a gdy zaś ozdrowiał, bał się już na Jurandównę porywać.", + "77119": "— Ale ją wywiózł.", + "77120": "— Wywiózł ją, a z nią zabrał i kata. Nie wiedział, że to on Jurandówny bronił, myślał, że jakowaś siła niepojęta, zła albo dobra. A w Szczytnie wolał kata nie ostawiać. Bał się jego świadectwa czy co… Niemowa ci on jest, ale jeżeliby był sąd, to przez księdza mógł powiedzieć, co wiedział… Więc ksiądz mówił w końcu rycerzowi Maćkowi tak: „Stary Zygfryd nie zgładzi już Jurandówny, bo się boi, a choćby komu innemu kazał, to póki Diederich żyw, nie da jej; tym bardziej że już raz obronił”.", + "77121": "— Wiedział zaś ksiądz, dokąd ją powieźli?", + "77122": "— Dobrze nie wiedział, ale słyszał, że coś tam gadali o Ragnecie, który zamek niedaleko od litewskiej, czyli też żmujdzkiej granicy leży.", + "77123": "— A cóż na to Maćko?", + "77124": "— Rycerz Maćko, wysłuchawszy tego, powiedział mi nazajutrz dzień: „Jeśli tak, to ją może i znajdziem, a mnie co ducha trzeba do Zbyszka, aby go przez Jurandównę na hak nie przywiedli, tak jak Juranda przywiedli. Niech rzekną mu, że ją oddadzą, byle sam po nią przyjechał, to i przyjedzie, a wówczas dopiero stary Zygfryd pomstę za Rotgiera na nim wywrze, jakiej oko ludzkie nie widziało”.", + "77125": "— Prawda jest! Prawda! — zawołała z niepokojem Jagienka. — Skoro dlatego tak się śpieszył, to i dobrze.", + "77126": "Po chwili zaś zwracając się do Hlawy:", + "77127": "— W tym jeno pobłądził, że was tu odesłał. Po co nas tu w Spychowie strzec? Ustrzeże i stary Tolima, a tam Zbyszkowi byście się przydali, boście i mocni, i roztropni.", + "77128": "— A kto was, panienko, w razie czego do Zgorzelic odwiezie?", + "77129": "— W razie czego przyjedziecie tu przed nimi. Mają przez kogo innego nowinę przysłać, to prześlą przez was — i odwieziecie nas do Zgorzelic.", + "77130": "Czech pocałował ją w rękę i zapytał wzruszonym głosem:", + "77131": "— Zaś przez ten czas tu ostaniecie?", + "77132": "— Bóg nad sierotą! Tu ostaniem.", + "77133": "— I nie będzie się wam cniło? Cóż tu będziecie czynić?", + "77134": "— Pana Jezusa prosić, by wrócił Zbyszkowi szczęście, a wszystkich was w zdrowiu uchował.", + "77135": "I to rzekłszy, rozpłakała się serdecznie.", + "77136": "A giermek pochylił się znów do jej kolan:", + "77137": "— Tacyście właśnie — rzekł — jako anieli w niebiesiech.", + "77138": "Rozdział czternasty", + "77139": "Ale ona obtarła łzy i zabrawszy giermka, poszła z nim do Juranda, aby mu nowiny oznajmić. Zastała go w wielkiej świetlicy z oswojoną wilczycą u nóg, siedzącego z księdzem Kalebem, z Sieciechówną i ze starym Tolimą. Miejscowy klecha, który był zarazem rybałtem, śpiewał im przy lutni pieśń o jakimś dawnym boju Jurandowym ze „sprośnymi Krzyżaki”, a oni, podparłszy rękoma głowy, słuchali w zadumie i smutku. W świetlicy widno było od księżyca. Po dniu prawie już znojnym nastał wieczór cichy, ogromnie ciepły. Okna były otwarte i w blasku miesięcznym widać było krążące po izbie chrabąszcze, które roiły się w rosnących na dziedzińcu lipach. Na kominie tliło się jednakże kilka głowni, przy których pacholik przygrzewał miód, pomieszany z winem krzepiącym i pachnącymi ziołami.", + "77140": "Rybałt, a raczej klecha i sługus księdza Kaleba, zaczynał właśnie nową pieśń „O szczęśliwym potkaniu”:", + "77141": "Jadzie Jurand, jadzie, koń pod nim cisawy…", + "77142": "gdy weszła Jagienka i rzekła:", + "77143": "— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!", + "77144": "— Na wieki wieków — odpowiedział ksiądz Kaleb.", + "77145": "Jurand siedział na poręczastej ławie z łokciami opartymi na poręczach, usłyszawszy jednak jej głos, zwrócił się zaraz ku niej i jął ją witać swą białą jak mleko głową.", + "77146": "— Przyjechał Zbyszkowy giermek ze Szczytna — ozwała się dziewczyna — i nowiny przywiózł od księdza. Maćko już tu nie wróci, bo do kniazia Witolda pociągnął.", + "77147": "— Jak to nie wróci? — zapytał ojciec Kaleb.", + "77148": "Więc ona poczęła opowiadać wszystko, co od Czecha wiedziała, o Zygfrydzie, jak mścił się za śmierć Rotgiera, o Danuśce, jak ją stary komtur chciał Rotgierowi zanieść, aby jej niewinną krew wypił, i o tym, jak ją niespodzianie kat obronił. Nie zataiła i tego, że Maćko miał teraz nadzieję, iż we dwóch ze Zbyszkiem Danusię znajdą, odbiją ją i przywiozą do Spychowa, z której to właśnie przyczyny sam prosto do Zbyszka pojechał, a im tu zostać rozkazał.", + "77149": "I głos zadrżał jej w końcu jakby smutkiem albo żalem, a gdy skończyła, w świetlicy nastała chwila ciszy. Tylko w lipach rosnących na dziedzińcu rozlegały się kląskania słowików, które zdawały się zalewać przez otwarte okna całą izbę. Oczy wszystkich zwróciły się na Juranda, który z zamkniętymi oczyma i przechyloną w tył głową nie dawał najmniejszego znaku życia.", + "77150": "— Słyszycie? — spytał go wreszcie ksiądz Kaleb.", + "77151": "A on przechylił jeszcze bardziej głowę, podniósł lewe ramię i palcem wskazał na niebo.", + "77152": "Blask księżyca padał mu wprost na twarz, na białe włosy, na wykapane oczy, i było w tej twarzy takie męczeństwo, a zarazem takie jakieś niezmierne zdanie się na wolę bożą, że wszystkim zdało się, iż widzą tylko duszę z cielesnych pęt wyzwoloną, która rozbratana raz na zawsze z ziemskim życiem niczego już w nim nie czeka i nie wygląda.", + "77153": "Więc znów nastało milczenie i znów słychać było tylko fale głosów słowiczych zalewających dziedziniec i izbę.", + "77154": "Ale Jagienkę ogarnęła nagle litość ogromna i jakby dziecięca miłość do tego nieszczęsnego starca, za czym, idąc za pierwszym popędem, skoczyła ku niemu i chwyciwszy jego dłoń, poczęła ją całować, a zarazem polewać łzami.", + "77155": "— I ja sierota! — zawołała z głębi wezbranego serca. — Ja nie pachołek żaden, jeno Jagienka ze Zgorzelic. Maćko mnie wziął, by mnie od złych ludzi uchronić, ale teraz ostanę z wami, póki wam Bóg Danusi nie wróci.", + "77156": "Jurand nie okazał nawet zdziwienia, jakby już wiedział poprzednio, że była dziewczyną, tylko przygarnął i przytulił ją do piersi, a ona, całując wciąż jego dłoń, mówiła dalej głosem przerywanym i łkającym:", + "77157": "— Ostanę z wami, a Danuśka wróci… To potem do Zgorzelic pojadę… Bóg nad sierotami! Niemcy i mnie tatusia zabiły, ale wasze kochanie żywie i wróci. Dajże to, Boże miłościwy, dajże, Matko Najświętsza, litościwa…", + "77158": "A ksiądz Kaleb ukląkł nagle i ozwał się uroczystym głosem:", + "77159": "— Kyrie elejson!", + "77160": "— Chryste elejson! — odpowiedział zaraz Czech i Tolima.", + "77161": "Wszyscy poklękali, bo zrozumieli, że to jest litania, jaką odmawiano nie tylko w chwili śmierci, lecz i dla wybawienia ze śmiertelnego niebezpieczeństwa osób bliskich i drogich. Klękła Jagienka, Jurand obsunął się z ławy na kolana i chórem poczęto mówić:", + "77162": "— Kyrie elejson! Chryste elejson!…", + "77163": "— Ojcze z nieba, Boże, zmiłuj się nad nami!…", + "77164": "— Synu, Odkupicielu świata, Boże, zmiłuj się nad nami…", + "77165": "Głosy ludzkie i wołania błagalne: „Zmiłuj się nad nami!…” mieszały się z kląskaniem słowików.", + "77166": "Lecz nagle chowana wilczyca podniosła się z niedźwiedziej skóry leżącej przy ławie Juranda, zbliżyła się do otwartego okna, wspięła się na ramę i zadarłszy ku księżycowi swą trójkątną paszczę, poczęła wyć z cicha i żałośnie.", + "77167": "Jakkolwiek Czech wielbił Jagienkę, a serce lgnęło mu coraz bardziej do ślicznej Sieciechówny, jednakże młoda a chrobra dusza rwała mu się przede wszystkim do wojny. Wrócił wprawdzie do Spychowa z rozkazu Maćka, gdyż był służbisty, a przy tym znajdował pewną osłodę w myśli, iż będzie obu pannom strażą i opiekunem, lecz gdy sama Jagienka rzekła mu to, co zresztą było prawdą, że im w Spychowie nic nie grozi i że jego powinność przy Zbyszku, z radością na to przystał. Maćko nie był jego bezpośrednim zwierzchnikiem, więc łatwo mógł usprawiedliwić się przed nim, że nie został w Spychowie z rozkazu prawej swojej pani, która kazała mu iść do pana Zbyszka.", + "77168": "Jagienka zaś uczyniła to w myśli, iż giermek tej siły i sprawności zawsze może się przydać Zbyszkowi i z niejednej toni go wybawić. Dał już przecie tego dowody podczas owych łowów książęcych, w których Zbyszko omal życia od tura nie stradał. Tym bardziej mógł być pożyteczny na wojnie, zwłaszcza takiej, jaka toczyła się na żmujdzkiej granicy. Głowaczowi było tak pilno w pole, że gdy razem z Jagienką wrócili od Juranda, podjął ją pod nogi i rzekł:", + "77169": "— To wolę waszej miłości zaraz się pokłonić i o dobre słowo na drogę poprosić…", + "77170": "— Jakże — zapytała Jagienka — dziś jeszcze chcesz jechać?", + "77171": "— Jutro do dnia, by konie przez noc wypoczęły. Okrutnie daleka na Żmujdź wyprawa!", + "77172": "— To i jedź, bo łacniej rycerza Maćka dogonisz.", + "77173": "— Ciężko będzie. Stary pan twardy na wszelakie trudy i o kilka dni mnie wyprzedził. Przy tym pojedzie przez Prusy, by sobie drogę skrócić, ja zaś puszczami muszę. Pan ma listy od Lichtensteina, które po drodze może pokazywać, ja zaś musiałbym pokazywać chyba ot co! — i tym sobie wolny przejazd czynić.", + "77174": "To rzekłszy, położył rękę na głowni korda, który miał przy boku, co widząc, Jagienka zawołała:", + "77175": "— A ostrożnie! Skoro jedziesz, to trzeba, byś dojechał, a nie w jakowymś podziemiu krzyżackim ostał. Ale i w puszczach dawaj na się baczenie, bo tam teraz różne złe bożki mieszkają, które tamtejszy naród czcił, nim do krześcijaństwa nie przystał. Pamiętam, jako to i rycerz Maćko, i Zbyszko opowiadali w Zgorzelicach.", + "77176": "— Pamiętam, ale jakoś nie boję się, bo chudziny to, nie bożeczkowie, i siły nijakiej nie mają. Dam ja sobie z nimi rady i z Niemcami, których napotkam też, byle wojna chciała dobrze rozgorzeć.", + "77177": "— A to nie rozgorzała? Powiadaj, coście o niej między Niemcami słyszeli.", + "77178": "Na to roztropny pachołek namarszczył brew, zastanowił się przez chwilę, po czym rzekł:", + "77179": "— I rozgorzała, i nie rozgorzała. Pilnie my o wszystko dopytywali, a szczególnie rycerz Maćko, któren jest chytry i objechać każdego Niemca umie. Niby to o co innego pyta, niby życzliwość udaje, z niczym się sam nie wyda, a w sedno utrafi i z każdego nowinę jakoby rybę hakiem wyciągnie. Zechce-li wasza miłość cierpliwie słuchać, to powiem. Kniaź Witold lat temu kilka, mając zamysły przeciw Tatarom i chcąc od niemieckiej ściany spokoju, ustąpił Niemcom Żmujdź. Była wielka przyjaźń i zgoda. Zamki im wznosić pozwolił, ba, sam pomagał. Zjeżdżali się też z mistrzem na jednej wyspie, pili, jedli i świadczyli sobie miłość. Łowy nawet w tamecznych puszczach nie były Krzyżakom wzbronione, a jak niebożęta Żmujdzini podnosili się przeciw zakonnemu panowaniu, to kniaź Witold Niemcom pomagał i wojska im swoje w pomoc wysyłał, o co szemrano nawet na całej Litwie, że na własną krew nastaje. Wszystko to nam podwójci w Szczytnie rozpowiadał i chwalił krzyżackie rządy na Żmujdzi, że posyłali Żmujdzinom księży, którzy ich mieli chrzcić, i zboże w czasie głodu. Jakoż podobno posyłali, bo wielki mistrz, któren więcej od innych ma bojaźni boskiej, kazał, ale za to zabierali im dzieci do Prus, a niewiasty sromocili w oczach mężów i braci, kto się zaś przeciwił, to go wieszali; i stąd, panienko, jest wojna.", + "77180": "— A kniaź Witold?", + "77181": "Kniaź długo na żmujdzkie krzywdy oczy zamykał i Krzyżaków kochał. Niedawne czasy, jak księżna, jego żona, jeździła do Prus, do samego Malborga w odwiedziny. To tam ją przyjmowali jakoby samą królowę Polską. A toż niedawno, niedawno! Obsypywali ci ją darami, a co było turniejów, uczt i różnych wszelakich dziwów w każdym mieście, tego by nikt nie zliczył. Myśleli ludzie, że to już na wieki miłość między Krzyżaki a księciem Witoldem nastanie, aż tu niespodzianie odmieniło się w nim serce…", + "77182": "— Miarkując z tego, co nieraz i nieboszczyk tatuś, i Maćko gadali, to często się w nim serce odmienia.", + "77183": "— Przeciw cnotliwym nie, ale przeciw Krzyżakom często, skroś tej przyczyny, że oni sami w niczym wiary nie dotrzymują. Chcieli teraz od niego, by im zbiegów wydał, a on im powiedział, że ludzi podłego stanu wyda, a zaś wolnego nie myśli, gdyż ci, jako wolni, mają prawo żyć, gdzie chcą. Dopieroż się na siebie kwasić a listy ze skargami pisać, a wzajem się odgrażać. Zasłyszawszy o tym, Żmujdzini nuż w Niemców! Załogi wycięli, zameczki poburzyli, a teraz ci i do samych Prus wpadają, zaś kniaź Witold nie tylko już ich nie hamuje, ale jeszcze się z frasunku niemieckiego śmieje i Żmujdzinom pomoc po cichu posyła.", + "77184": "— Rozumiem — rzekła Jagienka. — Ale jeśli po cichu ich wspomaga, to jeszcze wojny nie ma.", + "77185": "— Jest ze Żmujdzinami, a i z Witoldem w rzeczy już jest. Idą zewsząd Niemce bronić pogranicznych zamków, a radzi by i wielką wyprawę na Żmujdź uczynić, jeno z tym długo muszą czekać, aż do zimy, bo to jest kraj rozmokły i rycerzom nijak w nim wojować. Gdzie Żmujdzin przejdzie, tam Niemiec ulgnie, przeto zima Niemcom przyjaciółka. Ale z nastaniem mrozów ruszy się cała potęga krzyżacka, a zaś kniaź Witold pójdzie w pomoc Żmujdzinom; i pójdzie z pozwoleństwem króla polskiego, boć to przecie zwierzchni pan i nad wielkim kniaziem, i nad całą Litwą.", + "77186": "— To może i z królem będzie wojna?", + "77187": "— Mówią ludzie i tam u Niemców, i tu u nas, że będzie. Żebrzą już pono Krzyżacy pomocy po wszystkich dworach i kaptury im na łbach gorą jako zwyczajnie na złodziejach, boć to przecie potęga królewska nie żart, a ponoć rycerstwo polskie, byle kto Krzyżaka wspomniał, zaraz w garście popluwa.", + "77188": "Westchnęła na to Jagienka i rzekła:", + "77189": "— Zawszeć to chłopu weselej na świecie niż dziewce, bo na ten przykład ty sobie pojedziesz na wojnę, równie jak pojechali Zbyszko i Maćko, a my tu ostaniem w Spychowie.", + "77190": "— Jakoż inaczej, panienko, ma być? Ostaniecie, ale we wszelkiej przezpieczności. Straszne jeszcze i teraz Niemcom Jurandowe imię, com sam widział w Szczytnie, że gdy się dowiedzieli, iż jest w Spychowie, zaraz strach ich zdjął.", + "77191": "— To wiemy, że tu nie przyjdą, bo i bagno broni, i stary Tolima, jeno ciężko tu będzie siedzieć bez wieści.", + "77192": "— Jak się co przygodzi, dam znać. Wiem, że jeszcze przed naszym wyjazdem do Szczytna wybierało się stąd na wojnę z własnej woli dwóch dobrych pachołków, którym Tolima wzbronić tego nie może, bo są ślachtą z Łękawicy. Teraz pojadą razem ze mną i w razie czego zaraz którego tu pchnę z nowiną.", + "77193": "— Bóg zapłać. Wiedziałam zawsze, iż rozum masz w każdej przygodzie, ale za twoje serce i za chętliwość ku mnie to już ci do śmierci będę wdzięczna.", + "77194": "Na to Czech przykląkł na jedno kolano i rzekł:", + "77195": "— Nie krzywd ja, jeno dobrodziejstw u was zaznałem. Wziął ci mnie chłopięciem w jeństwo rycerz Zych pod Bolesławiem i bez okupu wolnością obdarował, aleć mi milsza już była służba u was od wolności. Dajże mi, Boże, dla was krew rozlać, panienko moja!", + "77196": "— Boże cię prowadź i przyprowadź — odpowiedziała Jagienka, wyciągając ku niemu rękę.", + "77197": "Lecz on wolał pochylić się do jej nóg i całować stopy, aby jej cześć oddać tym większą, a potem podniósł głowę i nie wstając z klęczek, począł mówić nieśmiało i pokornie:", + "77198": "— Prosty ja pachołek, alem szlachcic i sługa wasz wierny… Dajcieże mi jakowy wspominek na drogę. Nie odmawiajcie mi tego! Jużci nadchodzi czas kośby wojennej, a święty Jerzy mi świadkiem, że tam w poprzódku, nie zaś w ociągu się znajdę.", + "77199": "— O jakiż wspominek mnie prosisz? — zapytała nieco zdziwiona Jagienka.", + "77200": "— Przepaszcie mnie byle tam krajką na drogę, by jeśli polec mi przyjdzie, lżej mi było pod waszą przewiązką umierać.", + "77201": "I znów pochylił się do jej stóp, a potem ręce złożył i tak błagał ją, patrząc w jej oczy, ale na twarzy Jagienki odbił się ciężki frasunek — i po chwili odrzekła jakby z wybuchem mimowolnej goryczy:", + "77202": "— A mój miły! Nie prośże mnie o to, bo ci nic z mojej przewiązki nie przyjdzie. Kto sam szczęśliwy, ten niech cię przepasze, bo ten ci szczęście przyniesie. A we mnie po prawdzie co jest? Nic, jeno smutek! A zaś przede mną: nic, jeno niedola! Oj! Nie napytam ja szczęścia ni tobie, ni komu, bo czego nie mam, tego i dać nie zdolę. Tak ci mi, Hlawo, źle teraz na świecie, że, że…", + "77203": "Tu umilkła nagle, czując, że jeśli słowo jeszcze powie, to płaczem wybuchnie, a i tak zaszły jej jakby chmurą oczy. Czech zaś wzruszył się ogromnie, albowiem zrozumiał, że i wracać jej było źle do Zgorzelic w pobliże drapieżnych komyszy: Cztana i Wilka, i równie źle zostawać w Spychowie, dokąd prędzej lub później zjechać mógł Zbyszko z Danusią. Zdawał sobie Hlawa doskonale sprawę ze wszystkiego, co dzieje się w sercu dziewczyny, że zaś nie widział żadnej rady na jej nieszczęście, więc tylko znów objął jej stopy, powtarzając:", + "77204": "— Hej! Polec dla was! Polec!", + "77205": "A ona rzekła:", + "77206": "— Wstań. A na wojnę niech cię Sieciechówna przepasze albo ci jaki inny da wspominek, gdyż rada cię ona widzi od dawna.", + "77207": "I poczęła ją wołać, ta zaś wyszła niebawem z przyległej izby, albowiem podsłuchując poprzednio pode drzwiami, nie pokazywała się tylko przez nieśmiałość, chociaż kipiała w niej chęć pożegnania się z pięknym giermkiem. Wyszła tedy zmieszana, spłoszona, z bijącym sercem, z oczyma świecącymi zarazem od łez i od senności, i spuściwszy powieki, stała tak przed nim podobna do kwiatu jabłoni, nie mogąc ni słowa przemówić.", + "77208": "Hlawa miał dla Jagienki obok najgłębszego przywiązania cześć i nabożeństwo, ale nie śmiał ani myślą posięgnąć na nią, posięgał zaś często na Sieciechównę, czując bowiem wartką krew w żyłach, nie mógł obronić się przed jej urokiem. Teraz chwyciła go tym bardziej za serce swą urodą, a zwłaszcza swym zmieszaniem i łzami, przez które przeglądało kochanie, jak przez jasną wodę strumienia przegląda złote dno.", + "77209": "Więc zwrócił się ku niej i rzekł:", + "77210": "— Wiecie! Na wojnę jadę, może i legnę. Nie żal wam mnie?", + "77211": "— Żal ci mi! — odpowiedziała cienkim głosikiem dziewczyna.", + "77212": "I zaraz poczęła sypać łzami, gdyż zawsze miała je na pogotowiu. Czech wzruszył się do ostatka i jął całować jej ręce, tłumiąc w sobie wobec Jagienki ochotę do poufalszych jeszcze pocałunków.", + "77213": "— Przepasz go alibo daj mu wspominek na drogę, aby się pod twoim znakiem potykał — rzekła Jagienka.", + "77214": "Lecz Sieciechównie niełatwo było mu coś dać, gdyż miała na sobie męski ubiór wyrostka. Poczęła szukać: ni wstążki, ni jakiejkolwiek przewiązki!", + "77215": "Że zaś niewieście ubrania były jeszcze w łubach, nieruszone od czasu wyjazdu ze Zgorzelic, wpadła przeto w kłopot niemały, z którego znów wyratowała ją Jagienka, radząc, by mu oddała pątliczek, który nosiła na głowie.", + "77216": "— Boga mi! Niech będzie pątliczek! — zawołał nieco rozweselony Hlawa. — Powieszę go na hełmie i nieszczęsna mać tego Niemca, któren po niego sięgnie!", + "77217": "Więc Sieciechówna podniosła obie ręce do głowy i po chwili jasne promienie włosów rozsypały się jej po plecach i po ramionach. Hlawa zaś, widząc ją taką przetowłosą i cudną, aż zmienił się na twarzy. Policzki zapłonęły mu, a potem zaraz pobladły; wziął pątlik, ucałował go, schował w zanadrze, raz jeszcze objął kolana Jagienki, a następnie mocniej, niż było trzeba, Sieciechówny i po słowach: „Niechże tak będzie!” — wyszedł, nie mówiąc nic więcej, z izby.", + "77218": "A chociaż był zdrożon i niewypoczęty, nie położył się spać. Pił na umór przez całą noc z dwoma młodymi szlachcicami z Łękawicy, którzy mieli z nim jechać na Żmujdź. Nie upił się jednak — i o pierwszym brzasku był już na dziedzińcu w fortalicji, gdzie czekały gotowe do drogi konie.", + "77219": "W ścianie nad wozownią rozchyliło się zaraz błoniaste okno i przez szparutkę wyjrzały na dziedziniec modre oczy. Czech, który je dostrzegł, chciał iść ku nim, by pokazać pątlik przypięty na hełmie i pożegnać się raz jeszcze, ale przeszkodził mu w tym ksiądz Kaleb i stary Tolima, którzy zeszli umyślnie, aby mu udzielić rad na drogę.", + "77220": "— Jedź na dwór księcia Januszowy — rzekł ksiądz Kaleb. — Może i rycerz Maćko tam wstąpił. W każdym jednak razie wieści pewnych zasięgniesz, boć tam znajomków ci nie brak. Drogi też stamtąd na Litwę znajome i o przewodnika przez puszczę łatwo. Chcesz-li na pewno do pana Zbyszka dojechać, to wprost na Żmujdź nie jedź, bo tam jest przegroda pruska, jeno jedź przez Litwę. Bacz, że i Żmujdzini mogą cię zabić, nim zakrzykniesz, ktoś jest, a inna sprawa będzie, jeśli od strony kniazia Witolda przyjedziesz. Zresztą Boże błogosław tobie i obudwom tamtym rycerzom, obyście w zdrowiu wrócili i dziecko przywieźli, na którą to intencję będę każdego dnia po nieszporach aż do pierwszej gwiazdy krzyżem leżał.", + "77221": "— Dziękuję wam, ojcze, za błogosławieństwo — odrzekł Hlawa. — Niełatwo to ochwiarę z tamtych diabelskich rąk żywą wydobyć, ale przecie wszystko w ręku Pana Jezusowych i lepsza nadzieja niż smutek.", + "77222": "— Jużci lepsza, przeto jej nie tracę. Tak… Żywie nadzieja, chociaż serce i trwogi niepróżne… Najgorzej, że sam Jurand, byle jej imię wspomnieć, zaraz ku niebiosom palce prostuje, jakby ją tam już widział.", + "77223": "— Jakoże ją może widzieć, oczu stradawszy?", + "77224": "A ksiądz począł mówić na wpół do Czecha, na wpół do siebie:", + "77225": "— Bywa tak, że gdy komu ziemskie oczy zagasną, ten właśnie widzi to, czego inni dojrzeć nie potrafią. Bywa tak, bywa! Ale i to się rzecz niepodobna widzi, by Bóg dopuścił krzywdy takiego jagniątka. Bo i cóż ona choćby Krzyżakom przewiniła? Nic! A niewinne to ci było jak lelija boża, a miłe ku ludziom, a jako ta ptaszyna polna śpiewające! Bóg dzieci miłuje i nad męką ludzką ma litość… Ba! Jeśli ją zabili, to ją może i wskrzesi jako Piotrowina, któren wstawszy z grobu, długie potem roki gospodarzył… Jedź w zdrowiu i niech ręka boska was wszystkich i ją piastuje!", + "77226": "To rzekłszy, wrócił do kaplicy, by mszę ranną odprawić, a Czech siadł na koń, skłonił się raz jeszcze przed przytwartym błoniastym oknem — i pojechał, bo już też rozedniało zupełnie.", + "77227": "Rozdział piętnasty", + "77228": "Książę Janusz i księżna wyjechali razem z częścią dworu na wiosenny połów ryb do Czerska, gdyż lubili niezmiernie to widowisko i mieli je sobie za najprzedniejszą zabawę. Dowiedział się jednak Czech od Mikołaja z Długolasu wielu rzeczy ważnych, tyczących się zarówno spraw prywatnych, jak i wojny. Dowiedział się więc naprzód, że rycerz Maćko widocznie poniechał zamiaru jechania na Żmujdź prosto przez „pruską przegrodę”', gdyż przed kilku dniami był w Warszawie, gdzie zastał jeszcze obojga księstwa. O wojnie potwierdził stary Mikołaj te wszystkie wieści, które Hlawa słyszał w Szczytnie. Cała Żmujdź podniosła się przeciw Niemcom jak jeden mąż, a kniaź Witold nie tylko że już Zakonowi przeciw nieszczęsnym Żmujdzinom nie pomagał, ale nie wypowiadając jeszcze mu wojny i łudząc go układami, zasilał wszelako Żmujdź pieniędzmi, ludźmi, końmi, zbożem.", + "77229": "Tymczasem tak on, jak Krzyżacy słali posłów do papieża, do cesarza i do innych panów chrześcijańskich, zarzucając sobie wzajem wiarołomstwo, niewierność i zdradę. Ze strony wielkiego kniazia pojechał z tymi listami mądry Mikołaj ze Rżeniewa, który umiał rozplątywać nici namotane przez przebiegłość krzyżacką, dowodnie wykazując niezmierne krzywdy krain litewskich i żmujdzkich. Tymczasem, gdy na sejmie wileńskim wzmocniły się jeszcze związki między Litwą a Polską, potruchlały serca krzyżackie, łatwo było bowiem przewidzieć, że Jagiełło, jako zwierzchni pan wszystkich ziem będących pod władzą kniazia Witolda, stanie w razie wojny po jego stronie. Hrabia Jan Sayn, komtur grudziądzki, i hrabia Schwartzburg, gdański, wyjechali z rozkazu mistrza do króla z zapytaniem, czego się mają od niego spodziewać. Nic im król nie rzekł, chociaż mu dary przywieźli: ścigłe krzeczoty i drogie naczynia. Więc zagrozili wojną, ale nieszczerze, gdyż dobrze wiedzieli, że mistrz i kapituła boją się w duszach strasznej Jagiełłowej potęgi i pragną odwlec dzień gniewu i klęski.", + "77230": "I rwały się jak nić pajęcza wszelkie układy, a rwały się zwłaszcza z Witoldem. Wieczorem po przyjeździe Hlawy przyszły znów na warszawski zamek świeże nowiny. Przyjechał Bronisz z Ciasnoci, dworzanin księcia Janusza, którego on wysłał był poprzednio po wieści na Litwę, a z nim dwóch znacznych litewskich kniaziów z listami od Witolda i od Żmujdzinów. Nowiny były groźne. Zakon gotował się do wojny. Wzmacniano zamki, mielono prochy, krzesano kule kamienne, ściągano ku pograniczu knechtów i rycerstwo, a lżejsze oddziały jazdy i piechoty wpadały już w granice Litwy i Żmujdzi od strony Ragnety, od Gotteswerder i innych zamków brzegowych. Już po gęstwach leśnych, już w polach, już po wsiach rozlegały się okrzyki wojenne, a wieczorami ponad ciemnym morzem lasów świeciły łuny pożaru. Witold przyjął wreszcie Żmujdź w jawną opiekę, wysłał swych rządców, a wodzem zbrojnemu ludowi ustanowił słynnego z męstwa Skirwoiłłę. Ów wpadał do Prus, palił, niszczył, pustoszył. Sam książę przymknął wojsko ku Żmujdzi, niektóre zamki opatrzył, inne, jak na przykład Kowno, zniszczył, aby nie stały się oparciem Krzyżakom, i nie było już tajno nikomu, że gdy nadejdzie zima, a mróz popęta mokradła i błota, albo nawet wcześniej, jeśli lato będzie suche, pocznie się wojna wielka, która ogarnie wszystkie litewskie, żmujdzkie i pruskie krainy, gdyby zaś król w pomoc Witoldowi przybieżał, tedy musi nastąpić dzień, w którym fala niemiecka albo drugie pół świata zaleje, alboli też, odbita, cofnie się na długie wieki w dawniej zajęte łożysko.", + "77231": "Lecz to nie zaraz jeszcze miało nastąpić. Tymczasem po świecie rozlegał się jęk i wołanie o sprawiedliwość. Czytano list nieszczęsnego narodu w Krakowie i w Pradze, i na dworze papieskim, i w innych królestwach zachodnich. Do księcia Janusza przywieźli to otwarte pismo owi bojarzynkowie, którzy z Broniszem z Ciasnoci przybyli. Niejeden więc z Mazurów mimo woli macał korda przy boku i rozważał w duszy, czyby z własnej ochoty pod znak Witoldowy się nie zaciągnąć. Wiedziano, że rad był wielki kniaź hartownej lechickiej szlachcie, równie zażartej w boju, jak litewscy i żmujdzcy bojarzynowie, a więcej ćwiczonej i lepiej zbrojnej. Niektórych popychała też i nienawiść do starych wrogów lechickiego plemienia, a innych litość. „Słuchajcie, słuchajcie! — wołali do królów, książąt i wszystkich narodów Żmujdzini. — Wolnym ci my byli i szlachetnej krwi ludem, a Zakon chce nas w niewolników przemienić! Nie dusz on naszych szuka, lecz ziemi i dostatków. Już nędza nasza taka, że nam chyba żebrać lub rozbijać! Jakoże im wodą chrztu nas obmywać, gdy sami nie mają rąk czystych! My chcemy chrztu, ale nie krwią i mieczem, i chcemy wiary, ale jeno takiej, jakiej zacni monarchowie, Jagiełło i Witold, nauczają. Słuchajcie i ratujcie nas, bo giniemy! Nie chce nas Zakon chrzcić, by nas uciemiężał łatwiej; nie księży, lecz zasie katów nam posyła. Już ule nasze, już stada, już wszystkie płody ziemi nam zabrali; już nam ni ryby łowić, ni zwierza bić w puszczach nie wolno! Błagamy! Słuchajcie, bo oto zgięli nam wolne drzewiej karki do robót nocnych przy zamkach, dzieci nam jako zakładników uwieźli, a żony i córki w oczach mężów i ojców bezczeszczą. Nam słuszniej należałoby jęczeć, niż mówić! Rodziny nasze ogniem popalili, panów do Prus uwieźli, wielkich ludzi: Korkucia, Wassygina, Swolka i Sągajłę, potracili i jako wilcy krew naszą żłopią. O, słuchajcie! Przecież my ludzie, nie zwierzęta, przeto wołamy do Ojca Świętego, by nas przez polskich biskupów chrzcić kazał, gdyż całą duszą chrztu pragniemy, ale chrztu wodą łaski, nie żywą krwią zniszczenia”.", + "77232": "Tak i tym podobnie skarżyli się Żmujdzini, więc gdy ich skargi i na mazowieckim dworze usłyszano, zaraz kilku rycerzy i dworzan postanowiło iść im w pomoc, rozumiejąc, że księcia Janusza nawet i pytać o pozwolenie nie trzeba, choćby z tego powodu, że księżna jest rodzoną siostrą Witolda. Zawrzały też powszechnym gniewem serca, gdy dowiedziano się od Bronisza i bojarzynków, że wielu szlachetnych młodzianków żmujdzkich będącymi zakładnikami w Prusiech, nie mogąc znieść pohańbienia i okrucieństw, jakich dopuszczali się nad nimi Krzyżacy, poodbierało sobie życie.", + "77233": "Hlawa cieszył się zaś z tej ochoty mazowieckiego rycerstwa, myślał bowiem, że im więcej ludzi z Polski pociągnie do księcia Witolda, tym wojna rozgorzeje większa i tym pewniej można będzie czegoś przeciw Krzyżakom dokazać. Cieszyło go także i to, że zobaczy Zbyszka, do którego się przywiązał, i starego rycerza Maćka, o którym mniemał, że godzien widzenia przy robocie, a razem z nim nowe dzikie kraje, nieznane miasta, niewidziane dotychczas rycerstwo i wojska, wreszcie samego księcia Witolda, którego sława szeroko wówczas rozbrzmiewała po świecie.", + "77234": "I w tej myśli postanowił jechać „wielkimi i pilnymi drogami”, nie zatrzymując się nigdzie dłużej, niż było dla wypoczynku koniom potrzeba.", + "77235": "Owi bojarzynkowie, którzy z Broniszem z Ciasnoci przybyli, i inni Litwini znajdujący się na dworcu księżny, świadomi dróg i przejść wszelkich, mieli prowadzić jego i ochotniczych rycerzy mazowieckich od osady do osady, od grodu do grodu i przez głuche, niezmierne puszcze, którymi większa część Mazowsza i Litwy, i Żmujdzi była pokryta.", + "77236": "Rozdział szesnasty", + "77237": "W lasach o milę na wschód za Kownem, które sam Witold zniszczył, stały główne siły Skirwoiłły, przerzucając się w razie potrzeby błyskawicą z miejsca na miejsce, czyniąc szybkie wyprawy bądź to w granice pruskie, bądź na zamki i zameczki będące jeszcze w ręku krzyżackim i podsycając płomień wojny w całej krainie. Tam to znalazł wierny giermek Zbyszka, a przy nim i Maćka, który był dopiero przed dwoma dniami przyjechał. Po przywitaniu się ze Zbyszkiem przespał Czech całą noc jak zabity i dopiero na drugi dzień wieczorem poszedł powitać starego rycerza, który będąc strudzon i zły, przyjął go gniewliwie, pytając, dlaczego wedle rozkazania w Spychowie nie został — i udobruchał się nieco dopiero wówczas, gdy ów, znalazłszy sposobną chwilę, w której Zbyszka nie było w namiocie, usprawiedliwił się przed nim wyraźnym rozkazem Jagienki.", + "77238": "Powiedział też, że prócz rozkazu i prócz przyrodzonej ochoty do wojny przywiodła go także w tę stronę chęć, by w razie czego pchnąć zaraz gońca z wiadomością do Spychowa. „Panienka — mówił — która ma duszę jak anioł, sama przeciw własnemu dobru modli się za Jurandównę. Ale wszystkiemu musi być koniec. Jeśli Jurandówna nie żyje, to niech Bóg da jej światłość wiekuistą, boć była jako jagnię niewinne, ale jeśli się odnajdzie, to trzeba panienkę jako najprędzej zawiadomić, aby wraz jechała precz ze Spychowa, nie zaś dopiero po powrocie Jurandówny, jakoby wypędzona, ze sromotą a wstydem”.", + "77239": "Maćko słuchał tego z niechęcią, powtarzając od czasu do czasu: „Nic ci do tego”. Ale Hlawa, postanowiwszy mówić otwarcie, wcale się tym nie tropił i w końcu rzekł:", + "77240": "— Lepiej było pannie w Zgorzelicach ostawać i na nic była ta podróż. Wmawialiśmy w niebogę, że Jurandówna już nie żywie, a może się pokazać inaczej.", + "77241": "— A kto opowiadał, że nie żywie, jeżeli nie ty? — zapytał z gniewem Maćko. — Trzeba było trzymać język za zębami. Ja zaś zabrałem ją, bo się bała Cztana i Wilka.", + "77242": "— Pozór to tylko był — odpowiedział giermek. — Mogła siedzieć w Zgorzelicach bezpiecznie, bo oni by tam sobie wzajem przeszkadzali. Ale baliście się, panie, żeby w razie śmierci Jurandówny nie ominęła pana Zbyszka i panienka, i dlategoście ją zabrali.", + "77243": "— Cóżeś tak zhardział? Zaliś to już rycerz pasowany, nie sługa?", + "77244": "— Sługam ci jest, ale sługa panny, przeto dbam, aby jej hańba nie spotkała.", + "77245": "A Maćko zamyślił się posępnie, gdyż nie był z siebie rad. Nieraz on już sobie wyrzucał, że zabrał Jagienkę ze Zgorzelic, czuł bowiem, że w każdym razie w takim podwożeniu Jagienki Zbyszkowi była jakowaś dla niej ujma, a na wypadek, gdyby Danusia się odnalazła — więcej niż ujma. Czuł również, że w hardych słowach Czecha tkwi prawda, bo choć Jagienkę zabrał dlatego, by ją do opata odwieźć, mógł jednak, dowiedziawszy się o jego śmierci, w Płocku ją zostawić, a tymczasem on ją aż do Spychowa przywiózł, by w razie czego blisko przy Zbyszku była.", + "77246": "— Dyć mnie to do łba nie przyszło — rzekł jednak, chcąc siebie i Czecha stumanić — jeno sama się jechać naparła.", + "77247": "— Jużci się naparła, bośmy w nią wmówili, że tamtej nie ma na świecie, a że braciom bezpieczniej było bez niej niż z nią — więc i pojechała.", + "77248": "— Tyś wmówił! — zakrzyknął Maćko.", + "77249": "— Ja; i moja wina. Ale teraz musi się pokazać, jako jest. Trzeba, panie, co wskórać. Inaczej: lepiej pogińmy.", + "77250": "— Co tu wskórasz — rzekł z niecierpliwością Maćko — z takim wojskiem, w takiej wojnie!… Będzie-li co lepszego, to dopiero w lipcu, bo dla Niemców dwie są pory wojenne: zimą i suchym latem, a teraz to się jeno tli, nie pali. Kniaź Witold podobno do Krakowa pojechał królowi się opowiedzieć i pozwoleństwo a pomoc jego sobie zjednać.", + "77251": "— Są przecie w pobliżu zamki krzyżackie. Gdyby choć ze dwa zdobyć, znaleźlibyśmy może Jurandównę albo wiadomość o jej śmierci.", + "77252": "— Albo i nic.", + "77253": "— W tę stronę ją przecie Zygfryd wywiózł. Powiadali to nam i w Szczytnie, i wszędy, i samiśmy tak myśleli.", + "77254": "— A widziałeś to wojsko? Wyjdźże za namiot i spójrz. Niektórzy pałki jeno mają, a niektórzy miedziane miecze po pradziadach.", + "77255": "— Ba! Jako słyszałem, chłopy do bitki dobre!", + "77256": "— Ale nie im z gołymi brzuchami zamków dobywać, zwłaszcza krzyżackich.", + "77257": "Dalszą rozmowę przerwało im przybycie Zbyszka i Skirwoiłły, który był wodzem Żmujdzinów. Był to mąż małego wzrostu, ale krzepki w sobie i barczysty. Pierś posiadał tak wypukłą, że prawie wyglądała na garb, i niezmiernie długie, sięgające prawie do kolan ręce. W ogóle przypominał Zyndrama z Maszkowic, słynnego rycerza, którego Maćko i Zbyszko poznali swego czasu w Krakowie, miał bowiem równie ogromną głowę i takie same pałąkowate nogi. Mówiono o nim także, że dobrze rozumiał się na wojnie. Wiek życia zbiegł mu w polu przeciw Tatarom, z którymi długie lata walczył na Rusi, i przeciw Niemcom, których nienawidził jak zarazy. W tych wojnach nauczył się po rusińsku, a potem na dworze Witoldowym nieco po polsku; po niemiecku umiał, a przynajmniej powtarzał tylko trzy wyrazy: ogień, krew i śmierć. W swojej ogromnej głowie miał zawsze pełno pomysłów i podstępów wojennych, których Krzyżacy nie umieli ani przewidzieć, ani im zapobiegać — dlatego bano się go w pogranicznych komturiach.", + "77258": "— Mówiliśmy o wyprawie — rzekł z niezwykłym ożywieniem do Maćka Zbyszko — i dlategośmy tu przyszli, byście też swoje doświadczone zdanie rzekli.", + "77259": "Maćko usadził Skirwoiłłę na sosnowym pniaku pokrytym niedźwiedzią skórą, następnie kazał przynieść czeladzi stągiewkę miodu, z której poczęli czerpać rycerze blaszankami i pić, gdy zaś pokrzepili się godnie, dopieroż Maćko zapytał:", + "77260": "— Chcecie wyprawę uczynić albo co?", + "77261": "— Zamki Niemcom okurzyć…", + "77262": "— Któren?", + "77263": "— Ragnetę albo Nowe Kowno.", + "77264": "— Ragnetę — rzekł Zbyszko. — Cztery dni temu byliśmy pod Nowym Kownem i pobili nas.", + "77265": "— To właśnie — rzekł Skirwoiłło.", + "77266": "— Jakże to?", + "77267": "— Dobrze.", + "77268": "— Poczekajcie — rzekł Maćko — bo ja tutejszej krainy nie znam. Gdzie jest Nowe Kowno, a gdzie Ragneta?", + "77269": "— Stąd do Starego Kowna niespełna mila — odpowiedział Zbyszko — a od Starego do Nowego też mila. Zamek jest na wyspie. Onegdaj chcieliśmy się przeprawić, ale pobili nas u przeprawy. Ścigali ci nas pół dnia, aż utailiśmy się w tych lasach, a wojsko tak się rozproszyło, że niektórzy dopiero dziś nad ranem się znaleźli.", + "77270": "— A Ragneta?", + "77271": "Skirwoiłło wyciągnął swe długie jak gałąź ramię na północ i rzekł:", + "77272": "— Daleko! Daleko…", + "77273": "— Właśnie dlatego, że daleko! — odparł Zbyszko. — Spokój tam wokoło, bo co było zbrojnych ludzi z tej strony granicy, to ściągnęło ku nam. Nie spodziewają się tam teraz Niemcy żadnej napaści, więc na ubezpieczonych uderzym.", + "77274": "— Słusznie prawi — rzekł Skirwoiłło.", + "77275": "Maćko zaś spytał:", + "77276": "— Zali myślicie, że będzie można i zamku dobyć?", + "77277": "Na to Skirwoiłło potrząsnął głową na znak przeczenia, a Zbyszko odpowiedział:", + "77278": "— Zamek mocny, więc chybaby wypadkiem. Ale krainę spustoszym, wsie i miasta popalim, spyżę poniszczym, a co nade wszystko jeńców nabierzemy, między którymi mogą być ludzie znaczni, a takich chętnie Krzyżacy wykupują alboli też wymieniają…", + "77279": "Tu zwrócił się do Skirwoiłły:", + "77280": "— Samiście, kniaziu, przyznali, że słusznie prawię, a teraz rozważcie jeno: Nowe Kowno na wyspie. Ni tam wsi nie poburzym, ni stad nie zagarniem, ni jeńców nie nabierzem. I przecie dopiero co nas tam pobili. Ej! Pójdźmy lepiej tam, gdzie się nas teraz nie spodziewają.", + "77281": "— Kto pobije, ten się napaści najmniej spodziewa — mruknął Skirwoiłło.", + "77282": "Lecz tu zabrał głos Maćko — i począł popierać zdanie Zbyszkowe, zrozumiał bowiem, że młodzianek ma większą nadzieję dowiedzieć się czegoś pod Ragnetą niż pod Nowym Kownem — i że pod Ragnetą łatwiej będzie przede wszystkim schwytać jakiego znacznego jeńca, który by mógł posłużyć na wymianę. Mniemał także, że w każdym razie lepiej jest iść dalej i wychynąć niespodzianie w kraj mniej strzeżony, niż porywać się na wyspę od przyrodzenia obronną, a strzeżoną prócz tego przez silny zamek i zwycięską załogę.", + "77283": "Jako zaś człek doświadczony w wojnie, mówił jasno i przytaczał tak walne powody, że każdego mógł przekonać. Tamci słuchali go też uważnie. Skirwoiłło poruszał kiedy niekiedy wzniesionymi brwiami jakby na znak przytakiwania, chwilami pomrukiwał: „Słusznie prawi!” — wreszcie wsunął swą ogromną głowę między szerokie ramiona, tak że wyglądał całkiem jak garbaty, i zamyślił się głęboko.", + "77284": "Lecz po pewnym czasie wstał — i nic nie mówiąc, począł się żegnać.", + "77285": "— A jakoże, kniaziu, będzie? — spytał go Maćko. — Dokąd ruszym?", + "77286": "Ów zaś rzekł krótko:", + "77287": "— Pod Nowe Kowno.", + "77288": "I wyszedł z namiotu.", + "77289": "Maćko i Czech spoglądali czas jakiś ze zdziwieniem na Zbyszka, po czym stary rycerz uderzył się dłońmi po udach i zawołał:", + "77290": "— Tfu! Cóż to za pień!… To niby słucha, słucha, a potem swoje. Żal gęby drzeć!…", + "77291": "— Słyszałem ci ja o nim, że taki jest — odrzekł Zbyszko — a po prawdzie, to i cały tu naród uporczywy jako mało który. Cudzego zdania wysłucha, a potem jakoby kto na wiatr dmuchał.", + "77292": "— To czego pyta?", + "77293": "— Bośmy pasowani rycerze i dlatego, żeby każdą rzecz na dwie strony rozważyć. Ale głupi on nie jest.", + "77294": "— Pod Nowym Kownem też może najmniej się nas spodziewają — zauważył Czech — właśnie dlatego, że dopiero co was pobili. W tym miał ci on słuszność.", + "77295": "— Pójdźmy obaczyć tych ludzi, którym ja przywodzę — rzekł Zbyszko, któremu duszno było w namiocie. — Trzeba im zapowiedzieć, aby zaś byli gotowi.", + "77296": "I wyszli. Na dworze noc już zapadła zupełna, chmurna i ciemna, rozświecona tylko przez ogniska, przy których siedzieli Żmujdzini.", + "77297": "Rozdział siedemnasty", + "77298": "Dla Maćka i dla Zbyszka, którzy, służąc poprzednio u Witolda, napatrzyli się do syta litewskim i żmujdzkim wojownikom, widok obozowiska nie przedstawiał nic nowego; ale Czech patrzał na nich z ciekawością, rozważając sobie zarazem w umyśle, czego od takich ludzi można w bitwie oczekiwać, i porównywając ich z polskim i z niemieckim rycerstwem. Obóz stał w nizinie otoczonej borem i bagnami, zatem ubezpieczon zupełnie od napadu, albowiem żadne inne wojsko nie zdołałoby przebrnąć przez owe zdradliwe mokradła. Sama nizina, na której stały szałasy, była także grząska i błotnista, lecz oni nakrzesawszy jodłowych i sosnowych gałązek, przyrzucili ją nimi tak grubo, że spoczywali jakby na najsuchszym miejscu. Kniaziowi Skirwoille sklecono naprędce coś w rodzaju „numy”, czyli chaty litewskiej z ziemi i drewnianych, nieociosanych bierwion, dla znaczniejszych ludzi uwito z gałęzi kilkadziesiąt szałasów, pospolici zaś wojownicy siedzieli koło ognisk, pod gołym niebem, mając ochronę przeciw zmianom pogody i dżdżom tylko w kożuchach i skórach, które na nagim ciele nosili. W obozie nikt nie spał jeszcze, albowiem ludzie, nie mając po ostatniej porażce nic do roboty, sypiali we dnie. Niektórzy siedzieli lub leżeli wokół jasnych ognisk podsycanych suszem i gałęźmi jałowca, inni grzebali w przygasłych już i zasutych popiołem watrzyskach, od których rozchodził się zapach pieczonej rzepy, zwykłego pokarmu Litwinów, i swąd przypalonych mięsiw. Między ogniskami widniały stosy broni poskładane blisko, tak aby w danym razie łatwo było każdemu za swój oręż pochwycić. Hlawa przypatrywał się z ciekawością oszczepom o grotach wąskich i długich, wykutych z hartownego żelaza, kiścieniom uczynionym z młodych dąbczaków, w które ponabijano krzemieni lub gwoździ, okszom o trzonkach krótkich, podobnych do polskich toporów, którymi posługiwali się jezdni, i okszom o trzonkach tak niemal długich jak u berdyszów, którymi walczyli piesi. Trafiały się między nimi i miedziane, pochodzące z dawnych czasów, kiedy żelazo w małym jeszcze było użyciu w tych zapadłych stronach. Niektóre miecze były również z miedzi, ale większość z dobrej, dostarczanej z Nowogrodu stali. Czech brał w rękę oszczepy, miecze, oksze, smoliste, prażone w ogniu łuki i przy blasku płomienia badał ich doskonałość. Koni niewiele było przy ogniskach, gdyż stada pasły się opodal w lasach i na łąkach pod strażą czujnych koniuchów, ale że znaczniejsi bojarowie chcieli mieć swoje rumaki na zawołanie, przeto było ich w obozie kilkadziesiąt, które niewolnicy pańscy karmili z ręki u toku. Hlawę zdumiewały kudłate ciała tych rumaków, nadzwyczaj drobnych, o potężnych karkach i w ogóle tak dziwnych, że zachodni rycerze poczytywali je za jakieś całkiem odmienne zwierzęta leśne, więcej do jednorożców niż do prawdziwych koni podobne.", + "77299": "— Na nic tu wielkie, bojowe ogiery — mówił doświadczony Maćko, wspominając swoje dawne służby u Witolda — bo wielki zaraz w młakach ugrzęźnie, a tutejszy chmyz przejdzie wszędy, tak prawie jako i człowiek.", + "77300": "— Ale w polu — odrzekł Czech — tutejsze wielkim niemieckim nie dostoją.", + "77301": "— Jużci nie dostoją. Za to nie ucieknie Niemiec przed Żmujdzinem ani też go nie zgoni, bo te są tak właśnie ścigłe albo i ściglejsze niż tatarskie.", + "77302": "— A wszelako dziwno mi to jest, bo com widział jeńców Tatarów, których rycerz Zych do Zgorzelic przyprowadził, to chłopy były nieduże i takiego byle koń udźwignie, a to lud rosły.", + "77303": "Lud zaś istotnie był dorodny. Przy blasku ognia widać było spod skór i kożuchów szerokie piersi i tęgie ramiona. Chłop w chłopa suchy był, ale kościsty i długi, w ogóle zaś wzrostem ludzie ci przewyższali mieszkańców innych krain litewskich, albowiem siedzieli na ziemiach lepszych i obfitszych, w których głody, trapiące kiedy niekiedy Litwę, rzadziej dawały się we znaki. Natomiast dzikością przewyższali jeszcze Litwinów. W Wilnie był dwór wielkoksiążęcy, do Wilna ściągali księża ze Wschodu i Zachodu, przychodziły poselstwa, napływał kupiec zagraniczny, przez co mieszkaniec miasta i okolicy oswajał się nieco z obczyzną; tu cudzoziemiec zjawiał się tylko pod postacią Krzyżaka lub Mieczowego Kawalera, niosących w głuche leśne osady ogień, niewolę i chrzest z krwi, więc wszystko tu było grubsze, surowsze i bardziej do dawnych czasów zbliżone, bardziej przeciw nowościom zawzięte; starszy obyczaj, starszy tryb wojowania, a i pogaństwo uporczywsze, dlatego że czci Krzyża nauczał nie łagodny zwiastun Dobrej Nowiny z miłością apostoła, lecz zbrojny niemiecki mnich z duszą kata.", + "77304": "Skirwoiłło i znaczniejsi kniazie a bojarzyny byli już chrześcijanami, albowiem poszli za przykładem Jagiełły i Witolda. Inni, nawet najprostsi i najdziksi wojownicy, nosili w piersiach głuche poczucie, że nadchodzi śmierć i skon dawnemu światu, dawnej ich wierze. I gotowi byli pochylić głowy przed Krzyżem, byle tego Krzyża nie wznosiły niemieckie nienawistne ręce. „My prosimy chrztu — wołali do wszystkich książąt i narodów — lecz wspomnijcie, że ludzie jesteśmy, nie zwierzęta, które można darować, kupić i przedać”. Tymczasem, gdy dawna wiara gasła, jak gaśnie ognisko, do którego nikt drew nie przyrzuca, a od nowej odwracały się serca właśnie dlatego, że wmuszała ją niemiecka przemoc, rodziła się w ich duszach pustka, niepokój i żal po przeszłości, i głęboki smutek. Czech, który od dziecka zrósł się z wesołym gwarem żołnierskim, z pieśniami i szumną muzyką, widział po raz pierwszy w życiu obóz tak cichy i posępny. Ledwie gdzieniegdzie, przy dalszych od Skirwoiłłowej numy ogniskach, słychać było odgłos fujarki lub piszczałki, albo słowa przyciszonej pieśni, którą śpiewał „burtinikas”. Wojownicy słuchali z pochylonymi głowami i oczyma utkwionymi w zarzewie. Niektórzy siedzieli w kucki wedle ognia, mając łokcie wsparte na kolanach, a twarze ukryte w dłoniach, okryci skórami, podobni do drapieżnych zwierząt leśnych. Lecz gdy podnosili ku przechodzącym rycerzom głowy, blask płomienia oświecał twarze łagodne i niebieskie źrenice, wcale nie srogie ni drapieżne, ale tak raczej patrzące, jak patrzą smutne i pokrzywdzone dzieci. Na krańcach obozowiska leżeli na mchach ranni, których zdołano unieść z ostatniej bitwy. Wróżbici, tak zwani łabdarysy i sejtonowie, mruczeli nad nimi zaklęcia lub opatrywali ich rany, przykładając na nie znane sobie zioła gojące, a oni leżeli w milczeniu, znosząc cierpliwie ból i męki. Z głębin leśnych, od strony polan i ługów, dochodziło poświstywanie koniuchów, kiedy niekiedy podnosił się wiatr, przysłaniając dymami obozowisko i napełniając szumem bór ciemny. Ale noc czyniła się coraz późniejsza, więc ogniska poczęły mdleć i gasnąć i cisza zapadła jeszcze większa, potęgując owe wrażenie smutku i jakby pognębienia.", + "77305": "Zbyszko wydał rozkaz gotowości ludziom, którym przywodził i z którymi łatwo mógł się rozmówić, albowiem była między nimi garść połocczan, po czym zwrócił się do swego giermka i rzekł:", + "77306": "— Napatrzyłeś się do woli, a teraz czas wrócić pod namiot.", + "77307": "— Jużci się napatrzyłem — odpowiedział giermek — alem nie bardzo rad z tego, com widział, bo zaraz znać, że to pobici ludzie.", + "77308": "— Dwa razy: cztery dni temu przy zamku i onegdaj u przeprawy. A teraz chce się Skirwoille trzeci raz tam iść, by trzeciej porażki doznać.", + "77309": "— Jakże, to on nie rozumie, że z takim wojskiem przeciw Niemcom nie wskóra? Powiadał mi to już rycerz Maćko, a teraz i sam miarkuję, że liche to muszą być i do bitki pachołki.", + "77310": "— I w tym się mylisz, bo to lud chrobry jak mało który w świecie. Jeno się kupą bezładną biją, a Niemcy w szyku. Jeśli się uda szyk rozerwać, to częściej Żmujdzin Niemca niż Niemiec Żmujdzina położy. Ba, ale tamci to wiedzą i tak się zwierają, że jako ściana stoją.", + "77311": "— A już o zamków dobywaniu to pewnie nie ma co i myśleć — rzekł Czech.", + "77312": "— Boć nijakiego sprzętu do tego nie ma — odpowiedział Zbyszko. — Sprzęt ma kniaź Witold i póki ku nam nie nadciągnie, nie ugryziem żadnego zamku, chybaby trafunkiem albo zdradą.", + "77313": "Tak rozmawiając, doszli do namiotu, przed którym płonął duży, podsycany przez czeladź ogień, a w nim kopciły się przygotowane przez czeladź mięsiwa. W namiocie chłodno było i wilgotno, więc rycerze, a z nimi i Hlawa, pokładli się przed ogniem na skórach.", + "77314": "Za czym posiliwszy się, próbowali zasnąć, lecz nie mogli. Maćko przewracał się z boku na bok, a następnie ujrzawszy, że Zbyszko siedzi przed płomieniem, otoczywszy ramionami kolana, zapytał:", + "77315": "— Słuchaj! Dlaczegoś ty radził iść daleko pod Ragnetę, nie tu blisko pod ten Gotteswerder? Co masz w tym?", + "77316": "— Bo tak mi coś do duszy gada, że Danuśka jest w Ragnecie; i tam się mniej strzegą niż tu.", + "77317": "— Nie było czasu się rozgadać, bom i sam był utrudzon, i tyś ludzi po boru po klęsce zbierał. Ale teraz mówże, jako jest: chcesz-li ty zawsze tej dziewki szukać?", + "77318": "— Dyć to nie żadna dziewka, jeno moja niewiasta — odpowiedział Zbyszko.", + "77319": "Nastało milczenie, albowiem Maćko rozumiał dobrze, że nie masz na to odpowiedzi. Gdyby Danuśka była dotychczas panną Jurandówną, byłby niechybnie stary rycerz namawiał bratanka, by jej poniechał, ale wobec świętości sakramentu poszukiwanie stawało się prostą powinnością i Maćko nie byłby nawet zadawał takiego pytania, gdyby nie to, że nie będąc obecny ni na ślubie, ni na weselu, mimowiednie uważał Jurandównę zawsze za dziewkę.", + "77320": "— Jużci! — rzekł po chwili. — Ale o com przez te dwa dni miał czas się spytać, tom się spytał, i rzekłeś mi, że nic nie wiesz.", + "77321": "— Bo nic nie wiem, jeno to, że chyba gniew Boski jest nade mną.", + "77322": "Wtem Hlawa przypodniósł się z niedźwiedziej skóry, siadł i nastawiwszy uszu, począł słuchać pilnie a ciekawie.", + "77323": "A Maćko rzekł:", + "77324": "— Pókić sen nie zmorzy, gadaj: coś widział, coś robił i coś wskórał w Malborgu?", + "77325": "Zbyszko odgarnął włosy, które, dawno niepodcinane z przodu, spadały mu aż na brwi, chwilę posiedział w milczeniu, po czym jął mówić:", + "77326": "— Dałby Bóg, abym ja tyle mógł wiedzieć o mojej Danuśce, ile wiem o Malborgu. Pytacie, com tam widział? Widziałem potęgę krzyżacką niezmierną, przez wszystkich królów i przez wszystkie narody wspomaganą, z którą nie wiem, czyli kto w świecie mierzyć się zdoła. Widziałem zamek, jakiego chyba i sam cesarz rzymski nie ma. Widziałem skarby nieprzebrane, widziałem zbroje, widziałem mrowie orężnych mnichów, rycerzy i knechtów, i relikwie jakby u Ojca Świętego w Rzymie, i mówię wam, że aże dusza zdrętwiała we mnie, bom sobie pomyślał: gdzie się tam komu na nich porywać? Kto ich zmoże? Kto się im oprze? Kogo ich siła nie przełamie?", + "77327": "— Nas! Zatracona ich mać! — zawołał, nie mogąc wytrzymać, Hlawa.", + "77328": "Maćkowi dziwne wydały się także słowa Zbyszka, więc choć chciało mu się poznać wszystkie przygody młodzianka, jednakże przerwał mu i rzekł:", + "77329": "— A toś zapomniał o Wilnie? A mało to razy zderzaliśmy się z nimi tarczą o tarcz i łbem o łeb! A toś zabaczył, jako im niesporo bywało ku nam i jak na zatwardziałość naszą narzekali: że to nie dość było konia zapocić i kopię pokruszyć, jeno trza było cudze gardło wziąć albo swoje dać! Byli tam przecie i goście, którzy nas pozywali, a wszyscy z hańbą odeszli. Cóżeś to tak zmiękł?", + "77330": "— Nie zmiękłem ja, bom się i w Malborgu potykał, gdzie też i na ostre gonili. Ale wy ich wszystkiej potęgi nie znacie.", + "77331": "Lecz stary rozgniewał się.", + "77332": "— A ty znasz-li całą moc polską? Widziałeś wszystkie chorągwie w kupie? Nie widziałeś. A ich potęga na krzywdzie ludzkiej i na zdradzie stoi, bo tam i piędzi ziemi nie ma, która by była ich. Przyjęli ci ich książęta nasi, jak się ubogiego w dom przyjmuje, i obdarowali, a oni porósłszy w moc, pokąsali tę rękę, co ich żywiła, jako psi bezecni i wściekli. Ziemię zagarnęli, miasta zdradą pobrali i ot ich moc! Ale choćby wszyscy królowie świata szli im w pomoc, nadejdzie dzień sądu i pomsty.", + "77333": "— Skoroście mi kazali gadać, com widział, a teraz się gniewacie, to wolej zaniecham — rzekł Zbyszko.", + "77334": "Maćko zaś sapał przez jakiś czas gniewnie, po chwili jednak uspokoił się i rzekł:", + "77335": "— Albo to raz tak bywa! Stoi ci w lesie chojar jako wieża sroga, myślałbyś, że wiek wieków postoi, a stukniesz w niego godnie obuchem, to ci się pustką obezwie. I próchno się w nim sypie. Taka to i krzyżacka moc! Ale jam ci kazał gadać, coś robił i coś wskórał. Goniłeś tam na ostre, powiadasz?", + "77336": "— Goniłem. Hardo i niewdzięcznie ci mnie tam z początku przyjęli, bo było im już wiadomo, żem się z Rotgierem potykał. Może i przygodziłoby mi się co złego, jeno żem z listem od księcia przyjechał i pan Lorche, którego oni szanują, od ich złości mnie bronił. Ale potem przyszły uczty i gonitwy, w których Pan Jezus mi pobłogosławił. Toście słyszeli, że mnie brat mistrzów Ulryk pokochał i dał mi rozkaz od samego mistrza na piśmie, aby mi Danuśkę wydali?", + "77337": "— Powiadali nam ludzie — rzekł Maćko — iże popręg mu pękł przy siedle, co ty widzęcy, nie chciałeś na niego uderzać.", + "77338": "— Jużci, podniosłem kopię w górę, a on mnie od tej pory pokochał. Hej, miły Boże! Srogie mi pisma dali, z którymi mogłem od zamku do zamku jeździć i szukać. Już myślałem, że koniec mojej biedy i mego frasunku, a teraz ot, tu siedzę, w dzikiej stronie, bez rady nijakiej, w strapieniu i smutku, a co dzień ci mi gorzej i tęskniej…", + "77339": "Tu umilkł na chwilę, po czym rzucił z całej mocy wiórem w ogień, aż iskry posypały się z płonących głowni, i rzekł:", + "77340": "— Bo jeśli ta nieboga jęczy tu gdzie w jakim zamku, a myśli, żem jej zabaczył, to niechby mnie nagła śmierć nie minęła!", + "77341": "I tyle w nim się widocznie zapiekło zniecierpliwienia i bólu, że jął znów rzucać wiórami w ogień jak gdyby nagłym, ślepym bólem uniesion, a oni zdumieli się bardzo, nie przypuszczali bowiem, żeby tak kochał Danuśkę.", + "77342": "— Pohamuj się! — zawołał Maćko. — Jakoże było z onym glejtem? Zali komturowie nie chcieli rozkazów mistrza słuchać?", + "77343": "— Pohamujcie się, panie — rzekł Czech. — Bóg was pocieszy; może wkrótce.", + "77344": "Zbyszkowi zaś łzy błysły w źrenicach, ale uspokoił się nieco i rzekł:", + "77345": "— Otwierali odmieńce zamki i więzienia. Byłem wszędy, szukałem! Aż wybuchła ta wojna i w Gierdawach powiedział mi wójt von Heideck, że wojenne prawo inne i że glejty wydane w czasie pokoju nic nie znaczą. Pozwałem go zaraz, ale nie stanął i z zamku mnie wyżenąć kazał.", + "77346": "— A w innych? — spytał Maćko.", + "77347": "— Wszędy to samo. W Królewcu komtur, który jest zwierzchnikiem gierdawskiego wójta, nie chciał nawet czytać mistrzowego pisma, mówiąc, że wojna wojną i głowę, póki cała, kazał mi precz unosić. Pytałem i gdzie indziej, wszędy to samo.", + "77348": "— To teraz rozumiem — rzekł stary rycerz. — Widząc, że nic nie wskórasz, wolałeś tu przyjść, gdzie chociaż pomsta może się zdarzyć.", + "77349": "— Tak jest — odpowiedział Zbyszko. — Myślałem także, że jeńców nabierzem i może zamków kilka ogarniem; ale oni nie umieją zamków zdobywać.", + "77350": "— Hej, przyjdzie sam kniaź Witold, to będzie inaczej.", + "77351": "— Daj go Bóg.", + "77352": "— Przyjdzie. Słyszałem na mazowieckim dworze, że przyjdzie, a może i król z nim razem z całą potęgą polską.", + "77353": "Lecz dalszą rozmowę przerwało im przyjście Skirwoiłły, który wychylił się niespodzianie z cienia i rzekł:", + "77354": "— W pochód ruszamy.", + "77355": "Usłyszawszy to, rycerze powstali żywo na nogi, Skirwoiłło zaś zbliżył ku ich twarzom swoją ogromną głowę i rzekł przyciszonym głosem:", + "77356": "— Są nowiny: idą do Nowego Kowna posiłki. Dwóch rycerzy prowadzi knechtów, bydło i spyżę. Zaskoczym im.", + "77357": "— To przejdziem Niemen? — zapytał Zbyszko.", + "77358": "— Tak. Wiem bród.", + "77359": "— A w zamku wiedzą o posiłkach?", + "77360": "— Wiedzą i wyjdą im na spotkanie, ale na tych uderzycie wy.", + "77361": "I począł im objaśniać, gdzie mają się zasadzić, tak aby niespodzianie uderzyć na tych, którzy pokwapią się z zamku. Chodziło mu o to, by jednocześnie stoczyć dwie bitwy i pomścić ostatnie porażki, co mogło się udać tym łatwiej, że po świeżym zwycięstwie nieprzyjaciel czuł się zupełnie bezpieczny. Więc wskazał im miejsce i czas, w którym mieli tam zdążyć, a resztę zdał na ich męstwo i przemyślność. Oni zaś uradowali się w sercach, gdyż zaraz poznali, że mówi do nich wojownik doświadczony i sprawny. Skończywszy, kazał im iść za sobą i wrócił do swej numy, w której czekali już na niego kniaziowie i bojarzyni setnicy. Tam powtórzył rozkazy, wydał nowe, a wreszcie podniósłszy do ust piszczałkę, wyrzeźbioną z wilczej kości, wydał donośny i przeraźliwy świst, który usłyszano od jednego do drugiego końca obozu.", + "77362": "Na ów odgłos zakotłowało się coś wedle przygasłych ognisk; tu i ówdzie poczęły strzelać iskry, potem błysnęły płomyki, które rosły i wzmagały się z każdą chwilą, a przy ich blasku widać było dzikie postacie wojowników zbierające się koło stosów z bronią. Bór zadrgał i zbudził się. Po chwili z głębin poczęły dochodzić wołania koniuchów pędzących stada ku obozowi.", + "77363": "Rozdział osiemnasty", + "77364": "Doszli rankiem do Niewiaży i przeprawili się: kto konno, kto przy ogonie końskim, kto na pęku łóz. Poszło to tak prędko, że aż Maćko, Zbyszko, Hlawa i ci z Mazurów, którzy przyszli na ochotnika, dziwili się sprawności tego ludu i teraz dopiero zrozumieli, dlaczego ni bory, ni bagna, ni rzeki nie mogły powstrzymać wypraw litewskich. Wyszedłszy z wody, żaden nie zewlókł odzieży, nie zrzucił kożucha ni wilczury, jeno suszyli się, nadstawiając grzbiety słońcu, aż dymiło się z nich jak ze smolarni — i po małym wypoczynku ruszyli śpiesznym pochodem na północ. Ciemnym wieczorem dotarli do Niemna. I tu przeprawa, jako przez rzekę wielką, a do tego nabrzmiałą wiosennymi wodami, nie była łatwą. Bród, o którym wiedział Skirwoiłło, zmienił się miejscami w topiel, tak że konie musiały pływać więcej niż na ćwierć stajania. Dwóch ludzi uniósł prąd tuż przy boku Zbyszka i Czecha, którzy na próżno chcieli ich ratować, albowiem z powodu ciemności i wzburzonej wody rychło stracili ich z oczu, oni zaś nie śmieli wołać o ratunek, ponieważ poprzednio wódz wydał rozkaz, aby przeprawa odbyła się w jak najgłębszym milczeniu. Jednakże wszyscy inni dotarli szczęśliwie do drugiego brzegu, na którym przesiedzieli bez ognia do rana.", + "77365": "O pierwszym brzasku całe wojsko rozdzieliło się na dwa oddziały. Z jednym Skirwoiłło poszedł w głąb kraju na spotkanie owych rycerzy prowadzących posiłki do Gotteswerder, drugi powiódł Zbyszko wstecz ku wyspie, aby zaskoczyć ludziom zamkowym, którzy naprzeciw tamtym wyjść chcieli. Dzień czynił się w górze jasny i pogodny, ale na dole bór, łęgi i krze przysłonione były gęstym, białawym oparem, który całkiem zakrywał dal. Była to dla Zbyszka i jego ludzi okoliczność pomyślna, albowiem Niemcy ciągnący od zamku nie mogli ich z dala dojrzeć i w porę cofnąć się przed bitwą. Młody rycerz rad był z tego niezmiernie i tak mówił do jadącego obok Maćka:", + "77366": "— Pierwej uderzym się o siebie, niż się w takim tumanie zobaczym, daj Bóg tylko, aby nie zrzedniał choć do południa.", + "77367": "To rzekłszy, poskoczył naprzód, by wydać setnikom jadącym na przodzie rozkazy, niebawem jednak wrócił i rzekł:", + "77368": "— Niezadługo trafim na gościniec idący od przewozu przed wyspą do środka kraju. Tam się w gęstwinie położym i będziem na nich czekać.", + "77369": "— Skąd wiesz o gościńcu? — zapytał Maćko.", + "77370": "— Od chłopów tutejszych, których mam między ludźmi kilkunastu. Oni to wszędy nas prowadzą.", + "77371": "— A jak daleko od zamku i od wyspy przypadniesz?", + "77372": "— W mili.", + "77373": "— To dobrze, bo gdyby było bliżej, mogliby z zamku knechtów w pomoc pchnąć, a tak nie tylko nie nadążą, ale i krzyku nie usłyszą.", + "77374": "— Jużci, że o tym pomyślałem.", + "77375": "— Pomyślałeś o jednym, pomyślże i o drugim: jeśli to wierne chłopy, wyślij ich dwóch albo trzech naprzód, aby który pierwszy obaczy Niemców, zaraz dawał nam znać, że idą.", + "77376": "— Ba, już i to zrobione!", + "77377": "— Tedy jeszcze ci coś powiem. Każ stu albo dwustu ludziom, zaraz jak tylko bitka się zacznie, nie mieszać się do niej, jeno skoczyć i przeciąć drogę od wyspy.", + "77378": "— Pierwsza rzecz! — odpowiedział Zbyszko. — Ale już i takie rozkazy wydane. Wpadną Niemce jakoby w potrzask albo jako w oklepce!", + "77379": "Usłyszawszy to, Maćko spojrzał na bratanka życzliwym okiem, rad był bowiem, że Zbyszko mimo wczesnych lat życia tak dobrze wojnę rozumiał, więc uśmiechnął się i mruknął:", + "77380": "— Nasza prawa krew!", + "77381": "Lecz giermek Hlawa uradowany był w duszy jeszcze bardziej od Maćka, gdyż nie było dla niego większej nad bitwę rozkoszy.", + "77382": "— Nie wiem — rzekł — jak ci nasi ludzie będą się potykali, ale idą cicho, sprawnie i ochotę znać po nich okrutną. Jeżeli ów Skirwoiłło dobrze wszystko wymędrował, to żywa noga nie powinna wyjść ze skrzętu.", + "77383": "— Da Bóg, mało się ich wymknie — odpowiedział Zbyszko. — Ale kazałem jak najwięcej jeńców brać, a gdyby trafił się między nimi rycerz albo brat zakonny, to już koniecznie nie zabijać.", + "77384": "— A czemu to, panie? — spytał Czech.", + "77385": "Zbyszko zaś odrzekł:", + "77386": "— Pilnujcie i wy, aby tak było. Rycerz, jeśli z gości, to włóczy się po miastach, po zamkach, siła ludzi widuje i siła nowin słyszy, a jeśli zakonny, to jeszcze więcej. Toć Bogiem a prawdą po to ja tu przyjechałem, żeby kogoś znaczniejszego pochwycić i zamianę uczynić. Jedna mi ta droga ostała… jeżeli jeszcze ostała.", + "77387": "To rzekłszy, dał ostrogi koniowi i znów wysunął się na czoło oddziału, aby wydać ostatnie rozporządzenia i uciec razem od smutnych myśli, na które brakło i czasu, albowiem miejsce na zasadzkę wybrane nie było już zbyt odległe.", + "77388": "— Czemu to młody pan tuszy, że jego niewiastka jeszcze żyje i że się w tych stronach znajduje? — spytał Czech.", + "77389": "— Bo jeśli jej Zygfryd od razu w Szczytnie w pierwszym zapędzie nie zamordował — odparł Maćko — to sprawiedliwie można się spodziewać, że jeszcze żywa. A jeśliby ją był zamordował, toby szczytnieński ksiądz nie był nam takich rzeczy rozpowiadał, które przecie i Zbyszko słyszał. Ciężka to rzecz nawet dla największego okrutnika podnieść rękę na niewiastę bezbronną, ba! na dziecko niewinne.", + "77390": "— Ciężka, ale nie dla Krzyżaka. A księcia Witoldowe dzieci?", + "77391": "— Prawda jest, że wilcze oni serca mają, wszelako i to prawda, że w Szczytnie jej nie zgładził, a że sam w tę stronę pociągnął, więc może i ją w którymś zamku ukrył.", + "77392": "— Hej! Żeby się to tak udało tę wyspę i ten zamek ubiec!", + "77393": "— Spojrzyj jeno na tych ludzi — rzekł Maćko.", + "77394": "— Pewnie! Pewnie! Ale mam ci ja jedną myśl, którą młodemu panu powiem.", + "77395": "— Choćbyś miał i dziesięć, dzidami murów nie rozwalisz.", + "77396": "To powiedziawszy, ukazał Maćko na szeregi dzid, w które większa część wojowników była uzbrojona, po czym zapytał:", + "77397": "— Widziałeś kiedy takie wojsko?", + "77398": "A Czech rzeczywiście nic podobnego nie widział. Przed nim jechał gęsty zastęp wojowników i jechał bezładnie, bo w boru i wśród krzów trudno się było trzymać szeregów. Zresztą piesi pomieszani byli z konnymi i by nadążyć krokom końskim, trzymali się grzyw, kulbak i ogonów. Barki wojowników pokryte były skórami wilków, rysiów i niedźwiedzi, z głów sterczały to kły dzicze, to rogi jelenie, to kosmate uszy, tak że gdyby nie broń stercząca w górę i nie smoliste łuki i kobiałki ze strzałami na plecach, patrzącym z tyłu mogłoby się wydać, zwłaszcza we mgle, że to całe gromady dzikich leśnych bestii wyruszyły z głębi leśnych mateczników — i ciągną gdzieś na wyraj gnane żądzą krwi lub głodem. Było w tym coś strasznego, a zarazem tak niezwyczajnego, jak gdyby się patrzało na ów dziw zwany gomon, w czasie którego, jak wierzy prostactwo, zrywają się i idą przed się zwierzęta, a nawet kamienie i krzaki.", + "77399": "Toteż na ów widok jeden z owych włodyczków z Łękawicy, którzy przybyli z Czechem, zbliżył się do niego, przeżegnał się i rzekł:", + "77400": "— W imię Ojca i Syna! Dyć ze stadem prawych wilków idziem, nie z ludźmi.", + "77401": "Hlawa zaś, choć sam pierwszy raz podobne wojsko oglądał, odrzekł jako doświadczony człowiek, który wszystko przeznał i niczemu się nie dziwi:", + "77402": "— Wilcy stadem w zimie chadzają, ale krzyżacka jucha smakuje i na wiosnę.", + "77403": "A rzeczywiście była już wiosna — maj! Leszczyna, którą bór był podszyty, pokryła się jasną zielenią. Z mchów puszystych a miękkich, po których stąpały bez szelestu nogi wojowników, wydobywały się białe i sinawe sasanki oraz młode jagodzisko i ząbkowana paproć. Zmoczone obfitymi dżdżami drzewa pachniały wilgotną korą, a z leśnego podłoża biła surowa woń opadłego igliwia i próchna. Słońce grało tęczą na zwieszonych wśród liści kroplach i ptactwo głosiło się w górze radośnie.", + "77404": "Oni szli coraz prędzej, bo Zbyszko przynaglał. Po chwili przyjechał znów na tyły oddziału, gdzie był Maćko z Czechem i mazurskimi ochotnikami. Nadzieja dobrej bitki widocznie ożywiła go znacznie, bo w twarzy nie miał zwykłej troski i oczy świeciły mu po dawnemu.", + "77405": "— Nuże! — zawołał. — W przodku nam teraz iść, nie w ociągu!", + "77406": "I powiódł ich na czoło oddziału.", + "77407": "— Słyszycie — rzekł jeszcze — może zaskoczym Niemców niespodzianie; ale jeśli co wymiarkują i w szyku zdołają stanąć, to jużci pierwsi uderzym, bo zbroja na nas godniejsza i miecze lepsze!", + "77408": "— Tak ono i będzie! — rzekł Maćko.", + "77409": "Inni zaś osadzili się mocniej w kulbakach, jakby już zaraz mieli uderzyć. Ten i ów nabrał w piersi powietrza i zmacał, czy kord łatwo z pochew wychodzi.", + "77410": "Zbyszko powtórzył im jeszcze raz, aby jeśli wśród pieszych knechtów znajdą się rycerze lub bracia w białych płaszczach na zbroi, nie zabijać ich, jeno w niewolę brać, po czym skoczył znów do przewodników i po chwili zatrzymał oddział.", + "77411": "Przyszli do gościńca, który od przystani leżącej naprzeciw wyspy biegł w głąb kraju. Właściwie nie był to jeszcze prawdziwy gościniec, ale raczej szlak niedawno przez lasy przetarty i wyrównany tylko o tyle, aby wojska i wozy od biedy mogły przejść po nim. Z obu stron wznosił się wysokopienny bór, a po obu brzegach piętrzyły się pościnane dla otwarcia drogi pnie starych sosen. Leszczynowe podszycie było miejscami tak gęste, że przesłaniało całkiem głąb leśną. Wybrał przy tym Zbyszko miejsce na zakręcie, aby nadchodzący, nie mogąc nic dojrzeć z dala, nie mieli czasu albo cofnąć się w porę, albo ustawić w bojowym szyku. Tam zajął oba boki szlaku i kazał czekać nieprzyjaciela.", + "77412": "Zżyci z borem i z leśną wojną Żmujdzini przypadli tak sprawnie za kłody, za wykroty, za leszczynowe krze i kępy młodej jedliny — jakby ich ziemia pochłonęła. Człowiek się nie ozwał, koń nie parsknął. Od czasu do czasu koło zaczajonych ludzi przeciągał to drobny, to gruby zwierz leśny i dopiero niemal otarłszy się o nich, rzucał się z przerażeniem i fukiem w bok. Chwilami zrywał się powiew i napełniał bór szumem uroczystym i poważnym, chwilami cichnął, a wówczas słychać było tylko odległe kukanie kukułek i bliskie kucie dzięciołów.", + "77413": "Żmujdzini słuchali z radością tych odgłosów, albowiem szczególnie dzięcioł był dla nich zwiastunem dobrej wróżby. Było zaś owych ptaków pełno w tym boru i kowanie dochodziło ze wszystkich stron, usilne, szybkie, podobne jakby do pracy ludzkiej. Rzekłbyś, wszystkie tam miały swe kuźnie i od wczesnego rana zabrały się do gorliwej roboty. Maćkowi i Mazurom zdawało się, że słyszą cieślów pobijających krokwie na nowym domu, i przypomniały im się strony rodzinne.", + "77414": "Lecz czas upływał i dłużył się, a tymczasem nic nie było słychać prócz szumu leśnego i głosów ptactwa. Mgła leżąca na dole zrzedła, słońce podniosło się znacznie i jęło przygrzewać, a oni leżeli ciągle. Wreszcie Hlawa, któremu znudziło się oczekiwanie i milczenie, pochylił się do ucha Zbyszka i począł szeptać:", + "77415": "— Panie… Jeśli, da Bóg, żaden z psubratów nie ujdzie, czybyśmy nie mogli nocą pociągnąć pod zamek, przeprawić się i zdobyć go niespodzianie?", + "77416": "— A to myślisz, że tam łodzi nie strzegą i hasła nie mają?", + "77417": "— Strzegą i mają — odszepnął Czech — ale jeńcy pod nożem hasło powiedzą, ba! sami się po niemiecku do nich obezwą. Byle na wyspę się dostać, to sam zamek…", + "77418": "Tu przerwał, gdyż Zbyszko położył mu nagle dłoń na ustach, albowiem z gościńca doszło krakanie kruka.", + "77419": "— Cichaj! — rzekł. — To znak!", + "77420": "Jakoż we dwa pacierze później na szlaku zjawił się Żmujdzin na małym, kudłatym koniu, którego kopyta obwinięte były w skórę baranią, tak aby nie wydawały tętentu i nie zostawiały śladów na błocie.", + "77421": "Jadąc, rozglądał się bystro na obie strony i nagle usłyszawszy z gąszczy odpowiedź na krakanie, nurknął w las, a po chwili był już przy Zbyszku.", + "77422": "— Idą!… — rzekł.", + "77423": "Rozdział dziewiętnasty", + "77424": "Zbyszko począł wypytywać śpiesznie, jak idą, ile jest jazdy, ilu knechtów pieszych, a przede wszystkim, jak daleko się jeszcze znajdują. Z odpowiedzi Żmujdzina dowiedział się, że oddział nie przenosi stu pięćdziesięciu wojowników, z tych pięćdziesięciu konnych, pod wodzą nie Krzyżaka, lecz jakiegoś świeckiego rycerza, że idą w szyku, prowadząc za sobą puste wozy, a na nich zapas kół, że przed oddziałem idzie w odległości dwóch strzeleń z łuku „straża” złożona z ośmiu ludzi, która zjeżdża często gęsto z gościńca i bada bór i gąszcza, a na koniec, że znajdują się o ćwierć mili.", + "77425": "Zbyszko nie bardzo był rad, że idą w szyku. Wiedział z doświadczenia, jak trudno jest w takim razie rozerwać sfornych Niemców i jak taka „kupia” umie bronić się, cofając i ciąć na kształt osaczonego przez psy odyńca. Natomiast ucieszyła go wiadomość, iż są nie dalej niż o ćwierć mili, wymiarkował bowiem z tego, że ów zastęp ludzi, których poprzednio wysłał, zajął już był tyły Niemcom i że w razie ich klęski nie przepuści żadnej żywej duszy. Co do czaty idącej w przodzie oddziału, niewiele z niej sobie robił, gdyż spodziewając się z góry, że tak będzie, rozkazał już poprzednio swym Żmujdzinom albo przepuścić ową straż spokojnie, albo też, gdyby ludzie z niej chcieli badać wnętrze boru, wyłowić ich po cichu co do jednego.", + "77426": "Lecz to ostatnie polecenie okazało się zbytecznym. Podjazd nadciągnął niebawem. Ukryci pod wykrotami bliżej gościńca Żmujdzini widzieli doskonale tych knechtów, jak stanąwszy na skręcie, poczęli z sobą rozmawiać. Naczelnik, tęgi, rudobrody Niemiec, nakazawszy im znakiem milczenie, począł następnie nasłuchiwać. Przez chwilę widać było, że waha się, czyby nie zjechać w bór, wreszcie, słysząc tylko kowanie dzięciołów, widocznie pomyślał, iż ptactwo nie pracowałoby tak swobodnie, gdyby w lesie był kto ukryty, więc machnął ręką i powiódł oddział dalej.", + "77427": "Zbyszko przeczekał, póki nie znikli za następnym skrętem, po czym zbliżył się cicho do samego gościńca na czele ciężej zbrojnych mężów. Był między nimi Maćko, Czech, dwóch włodyków z Łękawicy, trzech młodych rycerzy spod Ciechanowa i kilkunastu znaczniejszych, lepiej zbrojnych bojarów żmujdzkich. Dalsze ukrywanie się nie było już zbyt potrzebne, miał więc Zbyszko zamiar, zaraz gdy zjawią się Niemcy, wysunąć się na środek szlaku, skoczyć, uderzyć w nich i rozerwać. Gdyby to się udało i gdyby walka ogólna zamieniła się na szereg pojedynczych, mógł już być pewien, że Żmujdzini poradzą sobie z Niemcami.", + "77428": "I znów nastała chwila ciszy, którą mącił tylko zwykły gwar leśny. Ale wkrótce do uszu wojowników doszły od wschodniej strony gościńca i głosy ludzkie. Zrazu pomieszane i dość odległe, stopniowo stawały się coraz bliższe i wyraźniejsze.", + "77429": "Zbyszko w tej samej chwili wyprowadził swój oddział na środek gościńca i ustawił go w klin. Sam stał na czele, mając za sobą bezpośrednio Maćka i Czecha. W następnym szeregu stało trzech ludzi, w następnym czterech. Zbrojni byli wszyscy dobrze: brakło im wprawdzie potężnych „drzew”, czyli kopii rycerskich, gdyż te stawały się w leśnych pochodach wielką zawadą; natomiast mieli w ręku krótkie i lżejsze dzidy żmujdzkie do pierwszego natarcia, a miecze i topory przy siodłach do walki w ścisku.", + "77430": "Hlawa nastawił pilnie uszy, posłuchał, a następnie szepnął do Maćka:", + "77431": "— Śpiewają, zatracona ich mać!", + "77432": "— Ale mi to dziwno, że tam bór zamyka się przed nami i że ich nie widać dotąd — odpowiedział Maćko.", + "77433": "Na to Zbyszko, który już dalsze skrywanie się, a nawet ciche mówienie uważał za zbyteczne, odwrócił się i rzekł:", + "77434": "— Bo gościniec idzie wedle strumienia i przez to często się zakręca. Obaczym się niespodzianie, ale to lepiej.", + "77435": "— A wesoło ci jakoś śpiewają! — powtórzył Czech.", + "77436": "Istotnie zaś Niemcy śpiewali wcale niepobożną pieśń, co łatwo było z samej nuty wymiarkować. Wsłuchawszy się, można również było odróżnić, że śpiewa nie więcej niż kilkunastu ludzi, a tylko jeden wyraz powtarzają wszyscy, który też wyraz rozlegał się jak grzmot po lesie.", + "77437": "I tak sobie szli ku śmierci, weseli i pełni ochoty.", + "77438": "— Wnet już ich ujrzym — rzekł Maćko.", + "77439": "Przy czym twarz zmierzchła mu nagle i nabrała jakiegoś wilczego wyrazu, gdyż dusza w nim była nieużyta i zawzięta, a prócz tego nie odpłacił dotychczas za ów postrzał z kuszy, który otrzymał wtedy, gdy dla ratowania Zbyszka wyprawił się z listem siostry Witoldowej do mistrza.", + "77440": "Więc teraz poczęło się w nim burzyć serce, a zaś żądza pomsty oblała go jak ukrop.", + "77441": "„Nie będzie temu dobrze, któren się z nim pierwszy sczepi” — pomyślał Hlawa, rzuciwszy okiem na starego rycerza.", + "77442": "Tymczasem powiew przyniósł wyraźnie okrzyk, który powtarzali wszyscy chórem: „Tandaradei! Tandaradei!” — i wraz Czech usłyszał słowa znajomej sobie pieśni:", + "77443": "Bi den rôsen er wol mac", + "77444": "tandaradei!", + "77445": "merken wa mir'z houbet lac…", + "77446": "Wtem pieśń urwała się, albowiem po obu stronach szlaku rozległo się krakanie tak gwarne i rozgłośne, jakby w tym zakącie lasu odbywał się sejm kruków. Niemców zadziwiło jednak to, skąd się mogło wziąć ich tyle i dlaczego wszystkie głosy odzywają się z ziemi, nie zaś z wierzchołków drzew. Pierwszy szereg knechtów ukazał się właśnie na skręcie i stanął jak wryty na widok nieznanych, stojących naprzeciw jeźdźców.", + "77447": "A Zbyszko w tej samej chwili pochylił się w siodle, uderzył konia ostrogami i skoczył:", + "77448": "— W nich!", + "77449": "Za nim skoczyli inni. Z obu stron boru podniósł się straszliwy okrzyk żmujdzkich wojowników. Około dwustu kroków dzieliło Zbyszkowych ludzi od Niemców, którzy w mgnieniu oka pochylili las dzid ku jeźdźcom, podczas gdy dalsze szeregi zwróciły się z równą szybkością czołem ku obu stronom lasu, aby bronić się od napaści z boków. Byliby podziwiali ową sprawność polscy rycerze, gdyby znaleźli czas na podziw i gdyby konie nie niosły ich w największym pędzie ku błyszczącym, nastawionym grotom.", + "77450": "Pomyślnym dla Zbyszka wypadkiem jazda niemiecka znajdowała się z tyłu oddziału przy wozach. Ruszyła ona wprawdzie zaraz ku swojej piechocie, ale ani przejechać przez nią, ani jej ominąć, a tym samym i zasłonić od pierwszego uderzenia nie mogła. Otoczyło przy tym ją samą mrowie Żmujdzinów, którzy poczęli się wysypywać z gąszczów jak jadowity rój os, których gniazdo niebaczny podróżny nogą potrąci. Zbyszko uderzył się tymczasem razem ze swoimi ludźmi o piechotę.", + "77451": "I uderzył bez skutku. Niemcy, powbijawszy tylne końce ciężkich włóczni i berdyszów w ziemię, trzymali je tak równo i krzepko, że lekkie mierzyny żmujdzkie przełamać tego muru nie mogły. Maćków koń, cięty berdyszem w goleń, wspiął się na tylne nogi, a następnie zarył nozdrzami w ziemię. Przez chwilę śmierć zawisła nad starym rycerzem, lecz on, świadom wszelkiej bitwy i doświadczony w przygodach, wypuścił nogi ze strzemion, chwycił potężną dłonią za ostrze niemieckiej dzidy, która zamiast pogrążyć się w jego piersiach posłużyła mu tym samym jako oparcie, za czym zerwał się, uskoczył między konie i dobywszy miecza, począł nacierać nim na dzidy i berdysze, równie jak drapieżny krzeczot naciera zajadle na stado długodziobych żurawi.", + "77452": "Zbyszko, gdy koń jego powstrzymany w zapędzie siadł prawie całkiem na zadzie, podparł się dzirytem — i złamał go, więc jął się także miecza. Czech, który wierzył nade wszystko w topór, rzucił nim w kupę Niemców — i chwilowo pozostał bezbronny. Jeden z włodyków z Łękawicy zginął, drugiego ogarnął na ten widok szał wściekłości, tak iż począł wyć jak wilk i wspinając skrwawionego konia, parł na oślep w środek zastępu. Bojarowie żmujdzcy siekli brzeszczotami po grotach i drzewcach, spoza których spoglądały twarze knechtów jakby przejęte zdziwieniem i zarazem jakby pokurczone przez upór i zawziętość. Lecz stało się, że szyk nie został rozerwany. Żmujdzini też, którzy uderzyli z boków, odskoczyli zrazu od Niemców jak od jeża. Wrócili wprawdzie niebawem z większą jeszcze natarczywością, ale wskórać nie mogli.", + "77453": "Niektórzy powdrapywali się w mgnieniu oka na przydrożne chojary i poczęli szyć z łuków w środek knechtów, których dowódca, spostrzegłszy to, wydał rozkaz cofania się ku swojej jeździe. Kusznicy niemieccy jęli się też odstrzeliwać, więc od czasu do czasu niejeden ukryty między gałęziami sosny Żmujdzin spadał jak dojrzała szyszka na ziemię i konając, darł rękoma mchy leśne lub rzucał się na kształt wyjętej z wody ryby. Otoczeni ze wszystkich stron Niemcy nie mogli wprawdzie liczyć na zwycięstwo, widząc jednak skuteczność obrony, mniemali, że może choć garść ich zdoła się wycofać z pogromu i dostać się na powrót do rzeki.", + "77454": "Żadnemu nie przyszło na myśl poddać się, gdyż sami nie oszczędzając jeńców, wiedzieli, że nie mogą rachować na litość przywiedzionego do rozpaczy i zbuntowanego ludu. Cofali się więc w milczeniu chłop przy chłopie, ramię przy ramieniu, to podnosząc, to zniżając włócznie i berdysze, tnąc, bodąc, rażąc z kusz, o ile zamęt bitwy na to pozwalał, i zbliżając się ciągle ku swojej jeździe, która walczyła na śmierć i życie z innymi zastępami nieprzyjaciół.", + "77455": "Wtem stało się coś niespodzianego, co rozstrzygnęło losy uporczywej bitwy. Oto ów włodyka z Łękawicy, którego pochwycił szał po śmierci brata, pochylił się, nie zsiadając z konia, i podniósł ciało z ziemi, pragnąc widocznie zabezpieczyć od stratowania i złożyć gdzieś tymczasem w spokojnym miejscu, aby łatwiej odnaleźć je po bitwie. Ale w tej samej chwili nowa fala wściekłości napłynęła mu do głowy i odjęła zupełnie przytomność, albowiem zamiast zjechać z drogi uderzył na knechtów i rzucił trupa na ostrza włóczni, które utkwiwszy w jego piersiach, brzuchu i biodrach pochyliły się pod ciężarem, nim zaś knechci zdołali je wydobyć, szaleniec runął przerwą w szeregi, przewracając ludzi jak burza.", + "77456": "W mgnieniu oka dziesiątki rąk wyciągnęły się ku niemu, dziesiątki włóczni przebiły bok konia, ale tymczasem szeregi zwichrzyły się i zanim przyszły do sprawy, wpadł naprzód jeden z bojarów żmujdzkich, który najbliżej się znajdował, po nim Zbyszko, po nim Czech, i straszliwy zamęt powiększał się z każdą chwilą. Inni bojarowie chwycili również za ciała poległych i poczęli je rzucać na ostrza; z boków natarli znów Żmujdzini. Cały sforny dotychczas zastęp zakolebał się, zatrząsł jak dom, w którym pękają ściany, rozszczepił się jak drzewo pod klinem i wreszcie prysnął.", + "77457": "Bitwa zmieniła się w jednej chwili w rzeź. Długie dzidy niemieckie i berdysze stały się w ścisku nieużyteczne. Natomiast brzeszczoty konnych zgrzytały po czaszkach i karkach. Konie wpierały się w gęstwę ludzką, przewracając i tratując nieszczęsnych knechtów. Jeźdźcom łatwo było ciąć z góry, cięli więc bez odetchnienia i spoczynku. Z boków drogi wysypywały się coraz nowe gromady dzikich wojowników w wilczych skórach i z wilczą żądzą krwi w piersiach. Wycie ich głuszyło błagalne głosy o litość i jęki konających. Zwyciężeni rzucali broń; niektórzy usiłowali wymknąć się do lasu; niektórzy, udając zabitych, padali na ziemię; niektórzy stali prosto, mając twarze blade jak śnieg i zmrużone oczy; inni modlili się; jeden, któremu umysł pomieszał się widocznie z przerażenia, począł grać na piszczałce, przy czym uśmiechał się, podnosząc w górę oczy, póki maczuga żmujdzka nie strzaskała mu głowy. Bór przestał szumieć, jakby się przeląkł śmierci.", + "77458": "Stopniała wreszcie garść krzyżacka. Czasem tylko w gąszczach zabrzmiał odgłos krótkiej walki lub przeraźliwy krzyk rozpaczy. Zbyszko i Maćko, a za nimi wszyscy konni, skoczyli teraz ku jeździe.", + "77459": "Ta zaś broniła się jeszcze, ustawiona kręgiem, tak zawsze bowiem bronili się Niemcy, gdy nieprzyjaciel zdołał ich przeważną siłą otoczyć. Jeźdźcy, siedząc na dobrych koniach i w zbrojach lepszych od piechurów, walczyli mężnie i z godnym podziwu uporem. Nie było między nimi żadnego białego płaszcza, jeno przeważnie średnia i drobniejsza szlachta pruska, która miała obowiązek stawać do wojny na rozkaz Zakonu. Konie ich po większej części były także zbrojne, niektóre w kropierze, a wszystkie w żelazne naczółki z osadzonym we środku stalowym rogiem. Dowództwo nad nimi dzierżył wysoki, smukły rycerz w ciemnobłękitnym pancerzu i w takimże chełmie z zapuszczoną przyłbicą.", + "77460": "Z głębin leśnych padała na nich ulewa strzał, ale groty odbijały się bezskutecznie od naczółków, od pancerzy i hartownych naramienników. Wał pieszych i jezdnych Żmujdzinów otaczał ich z bliska, lecz oni bronili się, tnąc i bodąc długimi mieczami tak zażarcie, iż przed kopytami końskimi leżał wieniec trupów. Pierwsze szeregi napastników chciały się cofać i — parte z tyłu — nie mogły. Na ogół uczynił się ścisk i zamęt. Oczy olśniewały od migotania włóczni, od błysków mieczów. Konie poczęły kwiczeć, kąsać i wierzgać. Przypadli bojarzyni żmujdzcy, przypadł Zbyszko i Czech, i Mazurowie. Pod ich potężnymi ciosami poczęła się „kupia” chwiać i kołysać jak bór pod wichrem, oni zaś, na podobieństwo drwali rąbiących gęstwinę leśną, posuwali się z wolna naprzód w trudzie i znoju.", + "77461": "Lecz Maćko kazał zbierać na pobojowisku długie berdysze niemieckie i uzbroiwszy nimi blisko trzydziestu dzikich wojowników, począł przeciskać się przez skrzęt ku Niemcom. Dotarłszy, krzyknął: „Konie po nogach!” — i wnet okazał się skutek straszliwy. Rycerze niemieccy nie mogli dosięgnąć mieczami jego ludzi, a tymczasem berdysze poczęły kruszyć okrutnie golenie końskie. Poznał wówczas błękitny rycerz, że nadchodzi koniec bitwy i że pozostaje tylko albo przebić się przez ten zastęp, który odcinał drogę powrotną, albo zginąć.", + "77462": "Wybrał to pierwsze — i w mgnieniu oka z jego rozkazu ława rycerzy zwróciła się czołem w stronę, z której nadeszła. Żmujdzini wnet wsiedli im na karki, atoli Niemcy, zarzuciwszy na plecy tarcze i tnąc od przodu i na boki, rozerwali otaczający ich pierścień, rozpuścili konie i poczęli gnać na kształt huraganu ku wschodowi. Skoczył im na spotkanie ów oddział, który właśnie nadjeżdżał do bitwy, lecz zgniecion przez przewagę zbroic i koni, padł w jednej chwili pokotem jak łan zboża pod wichrem. Droga do zamku była wolna, ale ocalenie dalekie i niepewne, albowiem konie żmujdzkie ściglejsze były od niemieckich. Błękitny rycerz zrozumiał to doskonale.", + "77463": "„Biada! — rzekł sobie w duszy. — Nie uratuje się z nich nikt, chyba że własną krwią okupię ich ratunek”.", + "77464": "I pomyślawszy to, począł krzyczeć na najbliższych, aby wstrzymali konie, sam zaś zatoczył koło — i nie bacząc, czy ktokolwiek posłuchał jego wezwania, zwrócił się czołem ku nieprzyjacielowi.", + "77465": "Zbyszko biegł pierwszy, więc uderzył go Niemiec w zakrywający oblicze okap od hełmu, ale go nie strzaskał i twarzy nie uszkodził. Wówczas Zbyszko zamiast odpowiedzieć cięciem na cięcie chwycił rycerza wpół, związał się z nim i pragnąc koniecznie wziąć go żywcem, usiłował wyciągnąć z siodła. Ale strzemię pękło mu od zbytniego parcia i spadli obaj na ziemię. Przez chwilę tarzali się, walcząc rękoma i nogami, wnet jednak niezwykle krzepki młodzian pokonał przeciwnika i przygniótłszy mu brzuch kolanami, trzymał pod sobą, jak wilk trzyma psa, który ośmielił się stawić mu w gęstwinie czoło.", + "77466": "I trzymał niepotrzebnie, gdyż Niemiec zemdlał. Tymczasem nadbiegli Maćko i Czech, których dostrzegłszy, Zbyszko począł wołać:", + "77467": "— Bywaj i wiąż! Znaczny to jakiś rycerz i pasowany!", + "77468": "Czech zeskoczył z konia, ale widząc bezwładność rycerza, nie wiązał go, natomiast rozbroił, odpiął naramienniki, odjął pas z wiszącą przy nim mizerykordią, poprzecinał rzemienie podtrzymujące hełm i — wreszcie zabrał się do śrub zamykających przyłbicę.", + "77469": "Lecz zaledwie spojrzał w twarz rycerza, zerwał się i zawołał:", + "77470": "— Panie! Panie! Patrzcie tu jeno!", + "77471": "— De Lorche! — zakrzyknął Zbyszko.", + "77472": "A de Lorche leżał z bladą, spotniałą twarzą i z zamkniętymi oczyma, bez ruchu, do trupa podobny.", + "77473": "Rozdział dwudziesty", + "77474": "Zbyszko kazał go włożyć na jeden ze zdobycznych wozów, naładowanych nowymi kołami i osiami dla owej wyprawy, która ciągnęła zamkowi w pomoc. Sam przesiadł się na innego konia i ruszyli razem z Maćkiem w dalszą pogoń za pierzchającymi Niemcami. Nie była to pogoń zbyt trudna, albowiem konie niemieckie złe były do ucieczki, zwłaszcza na znacznie rozmiękłym od wiosennych deszczów szlaku. Szczególnie Maćko, mając pod sobą ścigłą a lekką klacz po zabitym włodyce z Łękawicy, minął po kilku stajach wszystkich niemal Żmujdzinów i wnet potem dojechał pierwszego rajtara. Wezwał go wprawdzie, wedle rycerskiego zwyczaju, żeby albo się oddał w niewolę, albo zawrócił do walki, ale gdy ów, udając głuchego, cisnął nawet tarczę dla ulżenia koniowi i pochyliwszy się, bódł mu ostrogami boki, ciął go okrutnie stary rycerz szerokim toporem między łopatki — i zwalił z konia.", + "77475": "I tak mścił się na uciekających za ów zdradziecki postrzał, który niegdyś otrzymał, a oni zaś biegli przed nim na kształt stada jeleni, mając w sercu trwogę nieznośną, a w duszy chęć nie do walki ni do obrony, jeno do ucieczki przed strasznym mężem. Kilku wpadło w bór, ale jeden ulgnął przy ruczaju i tego zdusili powrozem Żmujdzini. Za pozostałymi całe gromady rzuciły się w gąszcza, w których wnet rozpoczęły się dzikie łowy, pełne wrzasków, okrzyków i nawoływań. Brzmiały nimi długo głębiny kniei, dopóki wszystkich nie pochwytano. Za czym stary rycerz z Bogdańca, a z nim Zbyszko i Czech wrócili na pierwsze pobojowisko, na którym leżeli wycięci piesi knechtowie. Trupy ich były już poobdzierane do naga, a niektóre poszpecone okrutnie rękoma mściwych Żmujdzinów. Zwycięstwo było znaczne i lud upojon radością. Po ostatniej klęsce Skirwoiłły pod samym Gotteswerder już zniechęcenie poczęło było ogarniać żmujdzkie serca, zwłaszcza że przyobiecane przez Witolda posiłki nie przychodziły tak prędko, jak się ich spodziewano; teraz jednakże odżyła nadzieja i zapał rozgorzał na nowo, właśnie jak płomień, gdy nowych na węgle drew dorzucisz.", + "77476": "Zbyt wielu było poległych i Żmujdzinów, i Niemców, by ich grześć, lecz Zbyszko kazał wykopać dzidami doły dla dwóch włodyków z Łękawicy, którzy głównie przyczynili się do zwycięstwa, i pochować ich pod sosnami, na których korze wyciosał mieczem krzyże. Po czym przykazawszy Czechowi pilnować pana de Lorche, który wciąż był nieprzytomny, ruszył ludzi i szedł śpiesznie tym samym szlakiem ku Skirwoille, aby na wszelki wypadek podać mu pomoc skuteczną. Lecz po długim pochodzie trafił na puste już pobojowisko, zasypane jak i poprzednie trupami Żmujdzinów i Niemców. Łatwo zrozumiał Zbyszko, że groźny Skirwoiłło musiał też odnieść znaczne zwycięstwo, gdyby bowiem został rozbity, spotkaliby ciągnących ku zamkowi Niemców. Lecz zwycięstwo musiało być krwawe, gdyż dalej poza właściwym polem bitwy leżały jeszcze gęsto ciała poległych. Doświadczony Maćko wywnioskował z tego, że część Niemców zdołała się nawet wycofać z pogromu.", + "77477": "Czy Skirwoiłło ścigał ich, czy nie, trudno było odgadnąć, gdyż ślady były błędne i zatarte jedne przez drugie. Wywnioskował jednakże również Maćko, że bitwa odbyła się dość dawno, wcześniej może od Zbyszkowej, albowiem trupy były poczerniałe i wzdęte, a niektóre nadżarte już przez wilki, które pierzchały w gąszcz za zbliżeniem się zbrojnych mężów.", + "77478": "Wobec tego postanowił Zbyszko nie czekać na Skirwoiłłę i wrócić na dawne bezpieczne obozowisko. Przybywszy późną nocą, znalazł już tam żmujdzkiego wodza, który przyciągnął nieco wcześniej. Ponurą zwykle twarz jego rozświecała tym razem złowroga radość. Zaraz począł rozpytywać o bitwę, a dowiedziawszy się o zwycięstwie, rzekł głosem do krakania kruka podobnym.", + "77479": "— Z ciebiem rad i z siebiem rad. Nieprędko przyjdą posiłki, a jeśli kniaź wielki nadejdzie, będzie też rad, bo zamek będzie nasz.", + "77480": "— Kogoś wziął z jeńców? — spytał Zbyszko.", + "77481": "— Płoć jeno, żadnej szczuki. Była jedna, było dwie, ale uszły. Zębate szczuki! Ludzi nacięły i uszły!", + "77482": "— Mnie Bóg zdarzył jednego — odrzekł młodzian. — Możny to rycerz i znamienity, chociaż świecki — gość!", + "77483": "A straszny Żmujdzin objął się za szyję rękoma, po czym prawicą uczynił gest, jakby pokazując idący w górę od szyi powróz.", + "77484": "— Będzie mu tak! — rzekł. — Tak jako i innym… Tak.", + "77485": "Na to Zbyszko zmarszczył brwi.", + "77486": "— Nie będzie mu ani tak, ani inak, gdyż to mój jeniec i przyjaciel. Razem nas książę Janusz pasował i jednym palcem tknąć ci go nie dam.", + "77487": "— Nie dasz?", + "77488": "— Nie dam.", + "77489": "I poczęli patrzeć sobie w oczy, marszcząc brwi. Zdawało się, że obaj wybuchną, lecz Zbyszko, nie chcąc kłótni ze starym wodzem, którego cenił i szanował, a mając przy tym serce rozkołysane wypadkami dnia, chwycił go nagle za szyję, przycisnął do piersi i zawołał:", + "77490": "— Zali chciałbyś mi go wydrzeć, a z nim i nadzieję ostatnią? Za co mnie krzywdzisz?", + "77491": "Skirwoiłło nie bronił się uściskom, a wreszcie wysunąwszy głowę z ramion Zbyszka, począł spoglądać na niego spode łba i sapać.", + "77492": "— No — rzekł po chwili milczenia — jutro każę moich jeńców powiesić, ale jeśliby ci który był potrzebny, to ci go też daruję.", + "77493": "Po czym uściskali się po raz wtóry i rozeszli w dobrej zgodzie ku wielkiemu zadowoleniu Maćka, który rzekł:", + "77494": "— Złością widać z nim nic nie wskórasz, ale dobrocią możesz go jako wosk ugnieść.", + "77495": "— Taki to już naród — odpowiedział Zbyszko — jeno Niemce o tym nie wiedzą.", + "77496": "I to rzekłszy, kazał przywieść przed ognisko pana de Lorche, który wypoczywał w szałasie; jakoż po chwili przyprowadził go Czech, rozbrojonego, bez hełmu, jeno w skórzanym kaftanie, na którym wyciśnięte były pręgi od pancerza, i w czerwonej, miękkiej mycce na głowie. De Lorche wiedział już przez giermka, czyim jest jeńcem, ale właśnie dlatego przyszedł chłodny, dumny, z twarzą, na której przy blasku płomienia można było czytać upór i wzgardę.", + "77497": "— Dziękuj Bogu — rzekł mu Zbyszko — iże cię podał w moje ręce, bo nic ci ode mnie nie grozi.", + "77498": "I wyciągnął ku niemu przyjaźnie dłoń, lecz de Lorche ani się poruszył.", + "77499": "— Nie podaję ręki rycerzom, którzy cześć rycerską pohańbili, z Saracenami przeciw chrześcijanom walcząc.", + "77500": "Jeden z obecnych Mazurów przełożył jego słowa, których znaczenia Zbyszko i tak się zresztą domyślił. Więc w pierwszej chwili zagotowała się w nim krew jak ukrop.", + "77501": "— Głupcze! — krzyknął, chwytając mimo woli za rękojeść mizerykordii.", + "77502": "A de Lorche podniósł głowę.", + "77503": "— Zabij mnie — rzekł. — Wiem, iż wy nie szczędzicie jeńców.", + "77504": "— A wy ich szczędzicie? — zawołał, nie mogąc znieść spokojnie takich słów, Mazur. — A to nie powiesiliście na brzegu wyspy wszystkich, których ujęliście w poprzedniej bitwie? Dlatego i Skirwoiłło wiesza waszych.", + "77505": "— Tak uczyniono — odrzekł de Lorche — ale to byli poganie.", + "77506": "Jednakże widać było jakby pewien wstyd w jego odpowiedzi i nietrudno było odgadnąć, że w duszy takiego uczynku nie pochwalał.", + "77507": "Tymczasem Zbyszko ochłonął i ze spokojną powagą rzekł:", + "77508": "— De Lorche! Z jednych rąk dostaliśmy pasy i ostrogi; znasz mnie też i wiesz, że cześć rycerska nad życie i szczęście mi milsza, przeto słuchaj, co ci pod przysięgą na świętego Jerzego powiem: wielu z tych ludzi nie od wczoraj przyjęło chrzest, a ci, którzy nie są jeszcze chrześcijanami, jak do zbawienia wyciągają ręce do Krzyża, ale zali wiesz, kto im przeszkody czyni, do zbawienia nie dopuszcza i chrztu broni?", + "77509": "Mazur przetłumaczył w lot Zbyszkowe słowa, więc de Lorche spojrzał pytającym wzrokiem w twarz młodzianka.", + "77510": "A ów zaś rzekł:", + "77511": "— Niemce!", + "77512": "— Nie może być! — zakrzyknął geldryjski rycerz.", + "77513": "— Na włócznię i na ostrogi świętego Jerzego, Niemce! Bo gdyby tu Krzyż zapanował, utraciliby pozór do najazdów, do panowania nad tą ziemią i do gnębienia tego nieszczęsnego ludu. Tyś ich przecie poznał, de Lorche, i wiesz najlepiej, zali sprawiedliwe są ich uczynki.", + "77514": "— Alem mniemał, że grzechy gładzą, z pogany walcząc i do chrztu ich nakłaniając.", + "77515": "— Chrzczą ci oni ich mieczem i krwią, nie wodą zbawienia. Czytaj jeno tę kartę, a wraz poznasz, czy nie ty to właśnie krzywdzicielom, drapieżnikom i starościcom piekielnym przeciw wierze i miłości chrześcijańskiej służysz.", + "77516": "To rzekłszy, podał mu list Żmujdzinów do królów i książąt, który bardzo był wszędy upowszechnion, a de Lorche wziął go i zaczął przebiegać oczyma przy blasku ognia.", + "77517": "I przebiegł prędko, albowiem nie była mu obcą trudna sztuka czytania, za czym zdumiał się niepomiernie i rzekł:", + "77518": "— Zali to wszystko prawda?", + "77519": "— Tak mnie i tobie dopomóż Bóg, któren najlepiej widzi, że nie własnej ja tu tylko sprawie, ale i sprawiedliwości służę.", + "77520": "De Lorche zamilkł na chwilę, po czym rzekł:", + "77521": "— Jeńcem twoim jestem.", + "77522": "— Daj rękę — odpowiedział Zbyszko. — Bratem moim jesteś, nie jeńcem.", + "77523": "Więc podali sobie prawice i zasiedli do wspólnej wieczerzy, którą Czech kazał przygotować pachołkom. Podczas posiłku de Lorche dowiedział się z nie mniejszym zdumieniem, że Zbyszko mimo listów nie odzyskał Danusi i że komturowie zaprzeczyli ważności glejtom z powodu wybuchu wojny.", + "77524": "— To teraz rozumiem, dlaczegoś tu jest — rzekł do Zbyszka — i dziękuję Bogu, że ci mnie jeńcem oddał, bo tak myślę, że za mnie oddadzą ci zakonni rycerze, kogo zechcesz, gdyż inaczej wielki byłby krzyk na Zachodzie, albowiem z możnego rodu pochodzę…", + "77525": "Tu uderzył się nagle dłonią w myckę i zawołał:", + "77526": "— Na wszystkie relikwie z Akwizgranu! Toż na czele posiłków, które nadciągały do Gotteswerder, stali Arnold von Baden i stary Zygfryd von Löwe. Wiemy to z listów, które do zamku przyszły. Zali ich nie wzięto w niewolę?", + "77527": "— Nie! — rzekł, zrywając się, Zbyszko. — Nikogo ze znaczniejszych! Ale przebóg! Wielką mi nowinę powiadasz. Przebóg! Są inni jeńce, od których dowiem się, nim ich powieszą, czyli nie było jakiej niewiasty przy Zygfrydzie.", + "77528": "I począł wołać na pachołków, aby świecili mu łuczywem, i biegł w stronę, gdzie byli pobrani przez Skirwoiłłę jeńce. De Lorche, Maćko i Czech biegli z nim razem.", + "77529": "— Słuchaj! — mówił mu po drodze Geldryjczyk. — Puścisz mnie na słowo i sam w całych Prusiech będę jej szukał, a gdy ją znajdę, wrócę do ciebie i wówczas mnie na nią wymienisz.", + "77530": "— Jeżeli żywa! Jeżeli żywa! — odrzekł Zbyszko.", + "77531": "Ale tymczasem pobiegli do ławy Skirwoiłłowych jeńców. Jedni z nich leżeli na wznak, drudzy stali przy pniach, okrutnie przykrępowani do nich łykiem. Łuczywo jasno oświecało głowę Zbyszka, więc wszystkie oczy nieszczęśników zwróciły się ku niemu.", + "77532": "Wtem z głębi zawołał jakiś donośny, pełen przerażenia głos:", + "77533": "— Panie mój i obrońco, ratuj mnie!", + "77534": "Zbyszko porwał z rąk pachołka parę płonących szczepek, skoczył z nimi do drzewa, spod którego dochodził głos — i podniósłszy je w górę, zawołał:", + "77535": "— Sanderus!", + "77536": "— Sanderus! — powtórzył ze zdumieniem Czech.", + "77537": "A ów, nie mogąc poruszyć skrępowanymi rękoma, wyciągnął szyję i jął znowu wołać:", + "77538": "— Miłosierdzia!… Wiem, gdzie jest córka Juranda!… Ratujcie mnie!", + "77539": "Rozdział dwudziesty pierwszy", + "77540": "Pachołkowie rozwiązali go zaraz, lecz on, mając członki zdrętwiałe, upadł na ziemię, a gdy go podniesiono, począł mdleć raz po raz, gdyż był i srodze poturbowan. Próżno z rozkazu Zbyszka zawiedziono go przed ognisko, dano jeść i pić, natarto sadłem, a następnie okryto ciepło skórami; Sanderus nie mógł przyjść do siebie, a następnie zapadł w sen tak głęboki, że zaledwie na drugi dzień w południe zdołał go Czech rozbudzić.", + "77541": "Zbyszko, którego niecierpliwość paliła jak ogień, przyszedł do niego natychmiast. Z początku nie mógł się jednak niczego dowiedzieć, albowiem czy to ze strachu po strasznych przejściach, czy z folgi, jaka ogarnia zwykle słabe dusze, gdy grożące im niebezpieczeństwo przeminie, porwał Sanderusa płacz tak niepohamowany, iż próżno usiłował odpowiadać na zadawane mu pytania. Łkanie ściskało mu gardło, wargi się trzęsły, a z oczu płynęły łzy tak obfite, jakby życie miało razem z nimi wypłynąć.", + "77542": "Wreszcie, przemógłszy się nieco i pokrzepion kobylim mlekiem, którym Litwa nauczyła krzepić się od Tatarów, począł biadać, że go „synowie Beliala” zbili na leśne jabłko dzidami, że mu zabrali konia, na którym wiózł relikwie wyjątkowej mocy i ceny, a na koniec, że gdy go przykrępowano do drzewa, mrówki pogryzły mu tak nogi i całe ciało, iż czeka go na pewno śmierć, nie dziś, to jutro.", + "77543": "Lecz Zbyszka chwycił w końcu gniew, więc porwał się i rzekł:", + "77544": "— Odpowiadaj, powsinogo, na to, o co pytam, i bacz, aby cię coś gorszego nie spotkało!", + "77545": "— Jest tu opodal mrowisko czerwonych mrówek — ozwał się Czech. — Każcie go, panie, na nim położyć, a wnet język w gębie odnajdzie.", + "77546": "Hlawa nie mówił tego szczerze i uśmiechał się nawet, albowiem w sercu miał dla Sanderusa życzliwość, lecz ów przeraził się i jął wołać:", + "77547": "— Miłosierdzia! Miłosierdzia! Dajcie mi jeszcze tego pogańskiego napitku, a opowiem wszystko, com widział i czegom nie widział!", + "77548": "— Jeśli choć słowo zełżesz, wbiję ci klin między zęby! — odrzekł Czech.", + "77549": "Lecz zbliżył mu powtórnie do ust bukłak z kobylim mlekiem, ów zaś chwycił go, przywarł do niego chciwie ustami jak dziecko do piersi matki i począł łykać, otwierając i zamykając na przemian oczy. Aż gdy wyciągnął ze dwie kwarty lub więcej, otrząsnął się, położył sobie na kolanach bukłak i rzekł, jakby się poddając konieczności:", + "77550": "— Paskudztwo!…", + "77551": "Po czym do Zbyszka:", + "77552": "— Ale teraz pytaj, zbawco!", + "77553": "— Była-li moja niewiasta w tym oddziele, z którym szedłeś?", + "77554": "Na twarzy Sanderusa odbiło się pewne zdziwienie. Słyszał on był wprawdzie, że Danusia była żoną Zbyszka, ale że ślub był tajny i że zaraz ją porwano, więc w duszy zawsze myślał o niej tylko jako o Jurandowej córce. Jednakże odpowiedział z pośpiechem:", + "77555": "— Tak, wojewodo! Była! Ale Zygfryd de Löwe i Arnold von Baden przebili się przez nieprzyjaciół.", + "77556": "— Widziałeś ją? — pytał z bijącym sercem młodzian.", + "77557": "— Oblicza jej nie widziałem, panie, ale widziałem między dwoma końmi kolebkę z wikliny, całkiem zamkniętą, w której kogoś wieźli, i strzegła jej ta sama jaszczurka, ta sama służka zakonna, która przyjeżdżała od Danvelda do leśnego dworu. A i śpiewanie słyszałem też żałosne z kolebki dochodzące…", + "77558": "Zbyszko aż pobladł ze wzruszenia, siadł na pniu i przez chwilę nie wiedział, o co pytać więcej. Maćko i Czech byli też wzruszeni niepomiernie, gdyż ważną i wielką usłyszeli nowinę. Czech pomyślał może przy tym o tej swojej kochanej pani, która została w Spychowie, a dla której wiadomość ta była jakby wyrokiem na niedolę.", + "77559": "Nastała chwila milczenia.", + "77560": "Wreszcie chytry Maćko, który Sanderusa nie znał — i zaledwie coś o nim poprzednio zasłyszał, spojrzał na niego podejrzliwie i spytał:", + "77561": "— Coś ty za jeden? I coś robił między Krzyżaki?", + "77562": "— Com za jeden, wielmożny rycerzu — odpowiedział włóczęga — niech i na to odpowiedzą: ten waleczny książę — tu wskazał Zbyszka — i ten mężny czeski hrabia, którzy mnie znają od dawna.", + "77563": "Tu widocznie kumys począł na niego działać, bo się ożywił i zwróciwszy się do Zbyszka, począł mówić donośnym głosem, w którym nie było już ani śladu poprzedniego osłabienia:", + "77564": "— Panie, ocaliliście mi podwójnie życie. Bez was byliby mnie wilcy zjedli albo dosięgła kara biskupów, którzy wprowadzeni w błąd przez moich nieprzyjaciół (o, jak ten świat jest niegodziwy!), wydali rozkaz ścigania mnie za sprzedaż relikwii, których podejrzewali prawdziwość. Ale ty, panie, przygarnąłeś mnie; dzięki tobie i wilcy mnie nie strawili, i pościg nie mógł mnie dosięgnąć, albowiem brano mnie za jednego z twoich ludzi. Nigdy też nie zbrakło mi przy tobie ni jadła, ni napoju, lepszego niż to tu kobyle mleko, którym się brzydzę, ale którego napiję się jeszcze, aby okazać, że ubogi, pobożny pielgrzym nie cofa się przed żadnym umartwieniem.", + "77565": "— Gadaj, skomorochu, żywo, co wiesz, i nie błaznuj! — zawołał Maćko.", + "77566": "Lecz ów podniósł powtórnie bukłak do ust, opróżnił go całkowicie i jakby nie słysząc słów Maćkowych, zwrócił się znów do Zbyszka:", + "77567": "— Za to też pokochałem cię, panie. Święci, jak mówi Pismo, dziewięć razy na godzinę grzeszyli, więc i Sanderusowi czasem zdarzy się zgrzeszyć, ale Sanderus nie był i nie będzie niewdzięcznikiem. Przeto gdy przyszło na cię nieszczęście, pamiętasz, panie, com ci rzekł: oto pójdę od zamku do zamku i nauczając ludzi po drodze, będę szukał twojej straty. Kogom nie pytał! Gdziem nie był! Długo by mówić; dość, żem znalazł, i od tej chwili nie tak rzep przyczepi się do opończy, jako ja przyczepiłem się do starego Zygfryda. Uczyniłem się sługą jego i od zamku do zamku, od komturii do komturii, od miasta do miasta chodziłem za nim bez przestanku aż do tej ostatniej bitwy.", + "77568": "Zbyszko tymczasem opanował wzruszenie i rzekł:", + "77569": "— Wdzięcznym ci jest i nie ominie cię nagroda. Ale teraz opowiadaj, o coć zapytam: zali przysięgniesz mi na zbawienie duszy, że ona żyje?", + "77570": "— Przysięgam na zbawienie duszy! — odrzekł poważnie Sanderus.", + "77571": "— Czemu Zygfryd opuścił Szczytno?", + "77572": "— Nie wiem, panie, jeno się domyślam: nie był ci on nigdy starostą w Szczytnie, a opuścił je, może bojąc się rozkazów mistrza, który, jako mówiono, pisał do niego, aby brankę oddał księżnie mazowieckiej. Może przed owym pismem uciekał, gdyż dusza zapiekła się w nim od boleści i pomsty za Rotgiera. Powiadają teraz, że to był jego syn. I nie wiem, jako tam było, jeno wiem, że aż mu się coś w głowie pomieszało z zaciekłości i że póki żyw, póty córki Jurandowej — chciałem rzec: młodej pani — z rąk nie popuści.", + "77573": "— Dziwne mi się to wszystko zdawa — przerwał nagle Maćko — bo gdyby ów stary pies taki był na całą Jurandową krew zawzięty, toby był Danuśkę zabił.", + "77574": "— I chciał to uczynić — odparł Sanderus — ale coś ci go takiego potkało, że aż potem ciężko zachorzał i o mało ostatniej pary nie puścił. Siła o tym szepcą sobie jego ludzie. Niektórzy prawią, jako idąc nocą na wieżę, aby młodą panią zamordować, napotkał złego ducha; inni, że właśnie anioła. Dość, że go znaleziono na śniegu przed wieżą całkiem bez duszy. Teraz jeszcze gdy o tym wspomni, to mu włosy dębem stają na głowie, a przez to i sam nie śmie podnieść na nią ręki, i boi się innym rozkazać. Wozi z sobą niemowę, dawnego kata szczytnieńskiego, ale nie wiadomo dlaczego, bo ów się też boi jako i wszyscy.", + "77575": "Słowa te uczyniły wielkie wrażenie. Zbyszko, Maćko i Czech zbliżyli się do Sanderusa, który przeżegnał się i tak dalej mówił:", + "77576": "— Niedobrze tam być między nimi. Nieraz słyszałem i widziałem rzeczy, od których ciarki po skórze chodzą. Waszym miłościom mówiłem już, że staremu komturowi popsowało się coś w głowie. Ba, jakoże inaczej miało być, kiedy go duchy z tamtego świata nawiedzają! Byle sam został, poczyna coś koło niego sapać tak właśnie, jakby komuś tchu nie stawało. A to jest ów Danveld, którego zabił straszny pan ze Spychowa. To Zygfryd mówi mu: „Czego? Msze ci na nic, po cóż przychodzisz?”. A tamten tylko zgrzytnie i potem znów sapie. Ale częściej jeszcze przychodzi Rotgier, po którym też siarką w izbie czuć, i z nim jeszcze więcej komtur rozmawia: „Nie mogę, mówi mu, nie mogę! Jak sam przyjdę, to wówczas, ale teraz nie mogę!”. Słyszałem także, jak się go pytał: „Zali ci to ulży, synku?”. I tak ciągle. A i to bywa, że przez dwa albo i trzy dni do nikogo słowem się nie odezwie, na twarzy zaś widać mu boleść okrutną. Kolebki onej pilnie strzeże i on, i ta służka zakonna, tak że młodej pani nikt nigdy dojrzeć nie może.", + "77577": "— Nie znęcają się nad nią? — spytał głucho Zbyszko.", + "77578": "— Szczerą prawdę waszej miłości powiem, żem bicia i krzyków nie słyszał, ale śpiewanie żałosne tom słyszał, a czasem jakoby ptak kwilił…", + "77579": "— Gorze! — ozwał się przez zaciśnięte zęby Zbyszko.", + "77580": "Lecz Maćko przerwał dalsze pytania.", + "77581": "— Dość tego — rzekł. — Praw teraz o bitwie. Widziałeś? Jakoże uszli i co się z nimi stało?", + "77582": "— Widziałem — odpowiedział Sanderus — i wiernie opowiem. Bili się z początku okrutnie, ale gdy poznali, że ich oskoczono ze wszystkich stron, dopieroż poczęli myśleć, jakoby sie wyrwać. I rycerz Arnold, który jest prawy olbrzym, pierwszy rozerwał koło i taką drogę otworzył, że przedostał się przez nią i stary komtur razem z kilkoma ludźmi i z kolebką, która była między dwoma końmi przywiązana.", + "77583": "— A to pogoni nie było? Jakże się stało, że ich nie dościgli?", + "77584": "— Pogoń była, ale nie mogła nic poradzić, bo jak dotarła zbyt blisko, to rycerz Arnold zwracał się ku niej i potykał się ze wszystkimi. Boże broń każdego od spotkania się z nim, gdyż to jest człek tak strasznej siły, że nic mu to i ze stoma się potykać. Trzy razy się tak zwracał, trzy razy pościg wstrzymał. Ludzie, co byli przy nim, poginęli wszyscy. Sam on był, widzi mi się, że ranny i konia miał rannego, ale ocalał, a przy tym dał czas staremu komturowi do przezpiecznej ucieczki.", + "77585": "Maćko, słuchając tego opowiadania, pomyślał jednak, że Sanderus prawdę mówi, przypomniał sobie bowiem, iż począwszy od miejsca, w którym Skirwoiłło stoczył bitwę, droga na długiej przestrzeni w stronę odwrotną pokryta była trupami Żmujdzinów, pociętych tak strasznie, jakby ich pobiła ręka olbrzyma.", + "77586": "— Wszelako jakżeś ty to wszystko mógł widzieć? — zapytał Sanderusa.", + "77587": "— Widziałem to — odparł włóczęga — bom się chycił za ogon jednego z tych koni, które niosły kolebkę, i uciekałem razem, pókim nie dostał kopytem w brzuch. Naonczas mnie zemdliło i dlategom się dostał w ręce waszmościów.", + "77588": "— Jużci, mogło się tak przygodzić — rzekł Hlawa — ale ty bacz, abyś czego nie zełgał, gdyż źle byś na tym wyszedł!", + "77589": "— Znak jeszcze jest — odpowiedział Sanderus. — Kto chce, może go zobaczyć; wszelako lepiej jest na słowo uwierzyć, niż być potępionym za niedowiarstwo.", + "77590": "— Choćbyś i prawdę czasem niechcący rzekł, będziesz wył za świętokupstwo.", + "77591": "I poczęli się przekomarzać, jak to mieli zwyczaj czynić dawniej, lecz dalszą rozmowę przerwał Zbyszko:", + "77592": "— Szedłeś tamtym krajem, więc go znasz. Jakież tam są w pobliżu zamki i gdzie, jak mniemasz, mogli się schronić Zygfryd i Arnold?", + "77593": "— Zamków tam w pobliżu nijakich nie masz, gdyż wszystko tam jedna puszcza, przez którą niedawno przerąbany jest ów gościniec. Wsi i osad też nie ma, bo co było, to sami Niemcy popalili wskróś tej przyczyny, że jak się zaczęła ta wojna, to tamtejszy lud, który z tego samego plemienia co i tutejszy pochodzi, podniósł się także przeciw krzyżackiemu panowaniu. Ja myślę, panie, że Zygfryd i Arnold tułają się teraz po boru i albo będą chcieli wrócić, skąd przyszli, albo przedostać się ukradkiem do onej fortecy, do której ciągnęliśmy przed oną nieszczęsną bitwą.", + "77594": "— Pewnikiem tak i jest! — rzekł Zbyszko.", + "77595": "I zamyślił się głęboko. Ze zmarszczonych jego brwi i skupionego oblicza łatwo było wymiarkować, z jakim rozmyśla wysiłkiem, ale nie trwało to długo. Po chwili podniósł głowę i rzekł:", + "77596": "— Hlawa! Niech konie i pachołcy będą gotowi, bo wraz ruszamy w drogę.", + "77597": "Giermek, który nie miał nigdy zwyczaju zapytywać się o powody rozkazów, podniósł się i nie rzekłszy ni słowa, skoczył ku koniom; natomiast Maćko wytrzeszczył na bratanka oczy i zapytał ze zdumieniem:", + "77598": "— A… Zbyszko? Hej! A ty dokąd? Co?… Jakoże?…", + "77599": "Lecz ów odpowiedział równie pytaniem:", + "77600": "— A wy co myślicie? Zalim nie powinien?", + "77601": "Na to zamilkł stary rycerz. Zdumienie gasło stopniowo na jego twarzy: ruszył głową raz i drugi, a wreszcie odetchnął z głębi piersi i rzekł, jakby odpowiadając sobie samemu:", + "77602": "— No! Jużci… Nie ma rady!", + "77603": "I poszedł też ku koniom. Zbyszko zaś zwrócił się do pana de Lorche i za pośrednictwem umiejącego po niemiecku Mazura rzekł mu:", + "77604": "— Tego od ciebie nie mogę chcieć, abyś mi przeciw tym ludziom pomagał, z którymi pod jedną chorągwią służyłeś, przeto jesteś wolny i jedź, gdzie chcesz.", + "77605": "— Nie mogę ci teraz mieczem przeciw czci mojej rycerskiej pomagać — odparł de Lorche — ale co do wolności, to też nie. Zostaję twoim jeńcem na słowo i stawię się na wezwanie, dokąd każesz. A ty w razie jakowejś przygody pamiętaj, że za mnie każdego jeńca Zakon wymieni, gdyż nie tylko z możnego, lecz i zasłużonego Krzyżakom rodu pochodzę.", + "77606": "I poczęli się żegnać, położywszy sobie wedle zwyczaju dłonie na ramionach i całując się w policzki, przy czym de Lorche rzekł:", + "77607": "— Pojadę do Malborga albo na dwór mazowiecki, abyś wiedział, że jeśli nie tu, to tam mnie znajdziesz. Poseł twój niech mi jeno powie dwa słowa: Lotaryngia-Geldria!", + "77608": "— Dobrze — odpowiedział Zbyszko. — Pójdę jeszcze do Skirwoiłły, by ci dał znak, któren Żmujdzini szanują.", + "77609": "Po czym udał się do Skirwoiłły. Stary wódz dał znak i nie czynił żadnych trudności co do odjazdu, wiedział bowiem, o co chodzi, lubił Zbyszka, był mu wdzięczny za ostatnią bitwę i przy tym nie miał żadnego prawa zatrzymywać rycerza, który należał do innego kraju, a przyszedł tylko z własnej ochoty. Więc dziękując za znaczną usługę, jaką oddał, opatrzył go żywnością, która w opustoszałym kraju przydać się mogła i pożegnał życzeniem, aby kiedyś w życiu mogli się jeszcze napotkać w jakiejś wielkiej i ostatecznej z Krzyżakami rozprawie. Temu zaś śpieszno było, albowiem trawiła go jakby gorączka. Ale przyszedłszy do pocztu, zastał wszystko gotowe, a między ludźmi i stryja Maćka już na koniu, uzbrojonego w kolczugę i w hełmie na głowie. Więc zbliżywszy się do niego, rzekł:", + "77610": "— To i wy ruszacie ze mną?", + "77611": "— A zaś co mam robić? — spytał nieco opryskliwie Maćko.", + "77612": "Na to Zbyszko nie odrzekł nic, pocałował tylko zbrojną prawicę stryja, po czym siadł na koń i ruszyli.", + "77613": "Sanderus jechał z nimi. Drogę aż do pobojowiska wiedzieli dobrze, ale dalej on miał być przewodnikiem. Liczyli też i na to, że jeśli napotkają gdzie w lasach chłopów miejscowych, to ci, jako nienawidzący swych panów krzyżackich, pomogą im w tropieniu starego komtura i owego Arnolda von Baden, o którego nadludzkiej mocy i męstwie tyle Sanderus opowiadał.", + "77614": "Rozdział dwudziesty drugi", + "77615": "Do pobojowiska, na którym Skirwoiłło wyciął Niemców, droga była łatwa, bo znajoma. Dotarli też do niego rychło, ale przejechali je pośpiesznie z przyczyny nieznośnego zaduchu, jaki wydawały niepogrzebione ciała. Przejeżdżając, spędzili prócz wilków ogromne stada wron, kruków i kawek, po czym jęli szukać na szlaku śladów. Jakkolwiek przeszedł tą drogą poprzednio cały oddział, jednakże doświadczony Maćko znalazł bez trudu na stratowanej ziemi wyciski olbrzymich kopyt idące w kierunku powrotnym i tak począł mniej biegłej w wojennych sprawach młodzieży rzecz objaśniać:", + "77616": "— Szczęście, iż od bitwy nie było deszczu. Baczcie jeno: koń Arnoldów, jako niosący męża nad miarę wielkiego, musiał też być ogromny, a i to łacno wymiarkować, że cwałując w ucieczce, mocniej nogami bił w ziemię, niż idąc powoli w tamtą stronę, a przeto i większe powybijał doły. Patrz, któren masz oczy, jako na wilgotnych miejscach znać podkowy! Da Bóg, wyślakujemy psubratów godnie, byle przedtem gdzie za murami ochrony nie znaleźli.", + "77617": "— Sanderus mówił — odpowiedział Zbyszko — że nie masz tu w pobliżu zamków, i tak to jest, gdyż kraj ten świeżo Krzyżacy zajęli i nie zdążyli się w nim pobudować. Gdzie im się schronić? Chłopi, którzy tu mieszkali, są w obozie u Skirwoiłły, bo to ten sam lud, co i Żmujdzini… Wsie, jako mówił Sanderus, sami Niemcy popalili, a baby z dziećmi w głębiach borowych zatajone. Byle koni nie żałować, to ich dognamy.", + "77618": "— Koni trzeba żałować, bo choćby się nam i udało, to potem w nich zbawienie nasze — rzekł Maćko.", + "77619": "— Rycerz Arnold — wtrącił Sanderus — był w bitwie kiścieniem po plecach uderzon. Nie zważał na to, z początku bił się i zabijał, ale później musiało go rozebrać, bo tak zawsze bywa, że zrazu nic, a potem boli. Z tej przyczyny nie lża im zbyt prędko umykać, a może trzeba będzie i wypoczywać.", + "77620": "— A ludzi, mówiłeś, nie ma przy nich nijakich? — zapytał Maćko.", + "77621": "— Jest dwóch, którzy między siodłami kolebkę wiozą, a prócz nich rycerz Arnold i stary komtur. Była spora garść i innych, ale tych Żmujdzini dognawszy, pozabijali.", + "77622": "— Tak ma być — rzekł Zbyszko — że tych ludzi, co przy kolebce, nasi pachołkowie powiążą, wy, stryjku, chycicie starego Zygfryda, a ja na Arnolda uderzę.", + "77623": "— No! — odpowiedział Maćko. — Jużci, Zygfrydowi poradzę, bo za łaską Pana Jezusową moc w kościach żywie! Ale ty sobie zbyt nie dufaj, bo tamten ma być wielkolud!", + "77624": "— O wa! Obaczym! — odparł Zbyszko.", + "77625": "— Krzepkiś jest, tego nie przeczę, ale przecie są tężsi od ciebie. Zaliś to zabaczył o tych naszych rycerzach, którycheśmy w Krakowie widzieli? A panu Powale z Taczewa dałbyś rady? A panu Paszkowi Złodziejowi z Biskupic, a tym bardziej Zawiszy Czarnemu? Co? Nie pusz zbytnio i bacz, o co chodzi.", + "77626": "— Rotgier był też nie ułomek — mruknął Zbyszko.", + "77627": "— A dla mnie znajdzie się robota? — spytał Czech.", + "77628": "Lecz nie otrzymał odpowiedzi, gdyż myśl Maćka była zajęta czym innym.", + "77629": "— Jeśli nam Bóg pobłogosławi — rzekł — to byle się potem do puszcz mazowieckich dostać! Tam już będziemy przezpieczni i raz się wszystko skończy.", + "77630": "Lecz po chwili westchnął, pomyślawszy zapewne, że i wówczas jeszcze nie wszystko się skończy, trzeba bowiem będzie coś zrobić z nieszczęsną Jagienką.", + "77631": "— Hej! — mruknął. — Dziwne są wyroki boskie. Nieraz ja o tym myślę, czemu też to nie przypadło na cię spokojnie się ożenić, a mnie spokojnie przy was siedzieć… Bo przecie najczęściej tak bywa; i śród wszystkiej ślachty w naszym Królestwie my jedni tylko włóczym się, ot, po różnych krajach i wertepach, miast doma gospodarzyć po bożemu.", + "77632": "— Ano! Prawda jest, ale wola boska! — odpowiedział Zbyszko.", + "77633": "I czas jakiś jechali w milczeniu, po czym znów stary rycerz zwrócił się do synowca:", + "77634": "— Ufasz ty temu powsinodze? Co to za jeden?", + "77635": "— Człek jest lekki i może nicpoń, ale dla mnie okrutnie życzliwy i zdrady się od niego nie boję.", + "77636": "— Jeśli tak, niechże jedzie naprzód, bo jeśli ich zgoni, tedy się nie spłoszą. Powie im, że z niewoli uciekł, czemu łacno uwierzą. Lepiej tak będzie, bo gdyby nas z dala ujrzeli, to alboby zdołali się gdzie zataić, albo obronę przygotować.", + "77637": "— W nocy on sam naprzód nie pojedzie, bo jest strachliwy — odrzekł Zbyszko — ale w dzień pewnie, że tak będzie lepiej. Powiem mu, żeby trzy razy w dzień zatrzymywał się i czekał na nas; jeśli zaś nie znajdziem go na postoju, to będzie znak, że już jest z nimi, i wtedy, pojechawszy jego śladem, uderzym na nich niespodzianie.", + "77638": "— A nie ostrzeże ich?", + "77639": "— Nie. Lepiej on mnie życzy niż im. Powiem mu też, że napadłszy na nich, zwiążem i jego, by się zaś ich pomsty później nie potrzebował bać. Niech się do nas wcale nie przyznaje…", + "77640": "— To ty myślisz tamtych żywych ostawić?", + "77641": "— A jakoże ma być? — odpowiedział nieco frasobliwie Zbyszko. — Widzicie… Żeby to było na Mazowszu albo gdzie u nas, tobyśmy ich pozwali, jako Rotgiera pozwałem, i potykali się na śmierć, ale tu, w ich kraju, nie może to być… Tu chodzi o Danuśkę i o pośpiech. Trzeba się duchem i cicho sprawić, aby biedy na się nie napytać, a potem, jakoście rzekli, co pary w koniach walić do puszcz mazowieckich. Uderzywszy zaś niespodzianie, może zaskoczym ich bez zbroi, ba, i bez mieczów! To jakoże ich zabijać? Hańby mi strach! Obaśmy teraz pasowani, a i oni także…", + "77642": "— Jużci — rzekł Maćko. — Ale może i do potkania się przyjść.", + "77643": "Lecz Zbyszko zmarszczył brwi i w twarzy odbiła mu się głęboka zawziętość, wrodzona widocznie wszystkim mężom z Bogdańca, albowiem w tej chwili stał się, zwłaszcza ze spojrzenia, tak do Maćka podobny, jakby był jego rodzonym synem.", + "77644": "— Czego bym też chciał — rzekł głucho — to cisnąć tego krwawego psa, Zygfryda, pod nogi Jurandowi! Dajże to Bóg!", + "77645": "— A dajże, daj — powtórzył zaraz Maćko.", + "77646": "Tak rozmawiając, ujechali spory szmat drogi, gdyż zapadła noc pogodna wprawdzie, ale bez miesiąca. Trzeba się było zatrzymać, dać wytchnąć koniom i ludzi pokrzepić jadłem i snem. Przed spoczynkiem zapowiedział jednakże Zbyszko Sanderusowi, że nazajutrz ma sam jechać naprzód, na co ten zgodził się chętnie, wymówiwszy sobie tylko, by w razie niebezpieczeństwa od zwierza lub miejscowego ludu miał prawo ku nim uciekać. Prosił też, by nie trzy, ale cztery razy wolno było czynić postoje, gdyż w samotności ogarnia go zawsze jakowyś niepokój, nawet w zbożnych krainach, a cóż dopiero w boru tak dzikim i szkaradnym jak ów, w którym znajdują się obecnie.", + "77647": "Rozłożyli się tedy na nocleg i pokrzepiwszy siły jadłem, pokładli się na skórach przy małym ognisku, nanieconym pod wykrotem o pół stajania od drogi. Pacholicy pilnowali kolejno koni, które wytarzawszy się, drzemały po zjedzeniu obroków, zakładając sobie wzajem głowy na karki. Lecz zaledwie pierwszy brzask osrebrzył drzewa, zerwał się pierwszy Zbyszko, pobudził innych i o świcie ruszyli w dalszy pochód. Ślady olbrzymich kopyt Arnoldowego ogiera odnalazły się znów bez trudności, albowiem zaschły w niskim, błotnistym zwykle gruncie i utrwaliły się od posuchy. Sanderus wyjechał naprzód i znikł im z oczu, wszelako na połowie czasu między wschodem słońca a południem znaleźli go na postoju. Powiedział im, że nie widział żywej duszy prócz wielkiego tura, przed którym jednakże nie umykał, ponieważ zwierz pierwszy zeszedł mu z drogi. Natomiast o południu, przy pierwszym posiłku, oświadczył, iż ujrzał chłopa, bartodzieja z leziwem, i nie zatrzymał go tylko z obawy, że w głębi boru mogło się ich znajdować więcej. Próbował go o to i owo wypytywać, ale nie mogli się rozmówić.", + "77648": "W czasie następnego pochodu Zbyszko począł się niepokoić. Co będzie, jeśli przyjadą w okolice wyższe i suchsze, gdzie na twardym szlaku znikną widoczne dotąd ślady? Również gdyby pościg trwał zbyt długo i doprowadził ich do kraju ludniejszego, w którym mieszkańce przyzwyczaili się już z dawna do posłuszeństwa Krzyżakom, napad i odebranie Danusi stałoby się prawie niepodobnym, albowiem choćby Zygfryda i Arnolda nie ubezpieczyły mury jakiego zamku lub gródka, ludność miejscowa wzięłaby z pewnością ich stronę.", + "77649": "Lecz na szczęście obawy te okazały się płonne, gdyż na następnym postoju nie znaleźli o umówionej porze Sanderusa, a natomiast odkryli na sośnie, stojącej tuż przy drodze, wielki zacios w kształcie krzyża, świeżo widocznie uczyniony. Wówczas spojrzeli na się i spoważniały im twarze, a serca poczęły bić żywiej. Maćko i Zbyszko zeskoczyli natychmiast z siodeł, by zbadać ślady na ziemi, i szukali pilnie, ale niedługo, gdyż same rzucały się w oczy.", + "77650": "Sanderus widocznie zjechał z drogi w bór, idąc za wyciskami wielkich kopyt, nie tak głębokimi jak na gościńcu, ale dość wyraźnymi, grunt bowiem był tu torfiasty i ciężki koń wtłaczał za każdym krokiem igliwie hacelami, po których zostawały czarniawe po brzegach dołki.", + "77651": "Przed bystrymi Zbyszkowymi oczyma nie ukryły się i inne wyciski, więc siadł na koń, a Maciek za nim i poczęli się naradzać z sobą i Czechem cichymi głosami, jakby nieprzyjaciel był tuż.", + "77652": "Czech radził, by zaraz pójść piechotą, ale oni nie chcieli tego czynić, nie wiedzieli bowiem, jak daleko przyjdzie im jechać borem. Piesi pachołkowie mieli ich jednak poprzedzać i w razie dostrzeżenia czego dać im znać, aby byli w pogotowiu.", + "77653": "Jakoż niebawem ruszyli w bór. Drugi zacios na sośnie upewnił ich, iż nie stracili śladu Sanderusa. Wkrótce też dostrzegli, że są na dróżce, a przynajmniej na perci leśnej, którą nieraz ludzie musieli przechodzić. Wówczas byli już pewni, że znajdą jakąś osadę leśną, a w niej tych, których szukają.", + "77654": "Słońce zniżyło się już nieco i świeciło złotem między drzewami. Wieczór zapowiadał się pogodny. Bór był cichy, albowiem zwierz i ptactwo miało się ku spoczynkowi. Gdzieniegdzie tylko wśród świecących w słońcu gałęzi migały wiewiórki, całkiem od wieczornych promieni czerwone. Zbyszko, Maćko, Czech i pachołcy jechali jeden za drugim, gęsiego. Wiedząc, że piesi pachołcy znacznie są na przedzie i że w porę ostrzegą, stary rycerz mówił tymczasem do bratanka, nie tłumiąc zbytnio głosu:", + "77655": "— Porachujmy się ze słonkiem — mówił. — Od ostatniego postoju do miejsca, w którym był zacios, ujechaliśmy okrutny szmat drogi. Na krakowskim zegarze byłoby godzin ze trzy… To tedy Sanderus dawno jest między nimi i miał czas opowiedzieć im swoje przygody. Byle jeno nie zdradził.", + "77656": "— Nie zdradzi — odrzekł Zbyszko.", + "77657": "— I byle mu uwierzyli — kończył Maćko — bo jeśli nie uwierzą, to będzie z nim źle.", + "77658": "— A czemu by zaś nie mieli uwierzyć. Albo to o nas wiedzą? A przecie jego znają. Nieraz zdarzy się brańcowi z niewoli uciec.", + "77659": "— Bo mnie o to chodzi, że jeśli powiedział im, iż z niewoli ucieka, to może pościgu się za nim bali i zaraz ruszyli.", + "77660": "— Nie. Potrafi on klimkiem rzucić. A to rozumieją, że pościg tak daleko by nie poszedł.", + "77661": "Na czas umilkli, lecz po chwili Maćkowi zdało się, że Zbyszko coś szepce do niego, więc się odwrócił i zapytał:", + "77662": "— Jako powiadasz?", + "77663": "Ale Zbyszko oczy miał wzniesione w górę i nie do Maćka szeptał, tylko polecał Bogu Danuśkę i swoje śmiałe przedsięwzięcie.", + "77664": "Maćko począł się też żegnać, ale zaledwie uczynił pierwszy znak krzyża, gdy jeden z posłanych naprzód pacholików wysunął się ku nim nagle z leszczynowych gąszczów:", + "77665": "— Smolarnia! — rzekł. — Są!", + "77666": "— Stój! — szepnął Zbyszko i w tej samej chwili zeskoczył z konia.", + "77667": "Za nim zeskoczył Maćko, Czech i pacholikowie, z których trzej dostali rozkaz, aby zatrzymali się z końmi, mając je w pogotowiu i bacząc, aby broń Boże który z rumaków nie zarżał. Pięciu pozostałym rzekł Maćko:", + "77668": "— Będzie tam dwóch masztalerzy i Sanderus, których w mig mi powiążecie, a gdyby któren zbrojny był i chciał się bronić, to go w łeb.", + "77669": "I ruszyli zaraz naprzód. Po drodze szepnął jeszcze Zbyszko stryjcowi:", + "77670": "— Bierzcie starego Zygfryda, a ja Arnolda.", + "77671": "— Pilnuj się jeno! — odpowiedział stary.", + "77672": "I mrugnął na Czecha, dając mu do zrozumienia, aby w każdej chwili gotów był nieść pomoc młodemu panu.", + "77673": "Ów zaś skinął głową, że tak i będzie, przy czym nabrał tchu w piersi i zmacał, czy miecz łatwo mu wychodzi z pochew.", + "77674": "Lecz Zbyszko spostrzegł to i rzekł:", + "77675": "— Nie! Tobie rozkazuję ku kolebce zaraz skoczyć i nie odstępować jej ni piędzią podczas bitki.", + "77676": "Szli szybko i cicho, ciągle wśród leszczynowej gęstwy, ale nie szli już daleko, gdyż najwyżej po dwóch stajaniach zarośla urywały się nagle, okalając małą polankę, na której widać było wygasłe kopce smolarskie i dwie ziemne chaty, czyli numy, w których zapewne mieszkali smolarze, dopóki nie wygnała ich stąd wojna. Zachodzące słońce oświecało ogromnym blaskiem łąkę, kopiec i obie stojące dość daleko od siebie numy. Przed jedną z nich siedziało na kłodzie dwóch rycerzy, przed drugą — barczysty, czerwonowłosy prostak i Sanderus. Ci obaj zajęci byli wycieraniem szmatami pancerzy, a u nóg Sanderusa leżały prócz tego dwa miecze, które widocznie miał zamiar oczyścić później.", + "77677": "— Patrz — rzekł Maćko, cisnąc z całej siły ramię Zbyszka, aby go jeszcze przez chwilę powstrzymać. — Umyślnie im wziął miecze i pancerze. Dobrze! Ten z siwą głową musi być…", + "77678": "— Naprzód! — krzyknął nagle Zbyszko.", + "77679": "I wichrem skoczyli na polanę. Tamci zerwali się także, lecz nim zdołali dobiec do Sanderusa, chwycił groźny Maćko starego Zygfryda za pierś, przegiął go w tył i w jednej chwili wziął go pod siebie. Zbyszko i Arnold sczepili się z sobą jak dwa jastrzębie, opletli się ramionami i poczęli się zmagać straszliwie. Barczysty Niemiec, który siedział przedtem koło Sanderusa, porwał wprawdzie za miecz, ale nim zdołał nim machnąć, uderzył go pachołek Maćków, Wit, obuchem w rudą głowę i rozciągnął na miejscu. Rzucili się potem wedle rozkazu starego pana wiązać Sanderusa, ten zaś, choć wiedział, iż to rzecz była umówiona, jął tak ryczeć ze strachu jak cielę, któremu podrzynają gardło.", + "77680": "Lecz Zbyszko, chociaż tak krzepki, iż ścisnąwszy gałąź drzewa, sok z niej wyciskał, poczuł, że dostał się jakby nie w ludzkie, ale niedźwiedzie łapy. Poczuł nawet i to, że gdyby nie pancerz, który miał na sobie, nie wiedząc, czy nie przyjdzie mu potykać się na ostre, olbrzymi Niemiec byłby mu pokruszył żebra albo może i kość pacierzową połamał. Uniósł go wprawdzie nieco młodzian w górę, ale ów podniósł go jeszcze wyżej i zebrawszy wszystkie siły, chciał grzmotnąć nim o ziemię, tak aby więcej nie powstał.", + "77681": "Lecz Zbyszko ścisnął go również z tak okrutnym wysiłkiem, że aż oczy Niemca krwią zaszły, po czym wsunął mu nogę między kolana, uderzył w zgięcie i zwalił na ziemię.", + "77682": "Zwalili się raczej oba, młodzian jednakże padł pod spód, ale w tej chwili baczny na wszystko Maćko rzucił na wpół zgniecionego Zygfryda w ręce pachołkom, sam zaś ruszył ku leżącym, w mgnieniu oka skrępował pasem nogi Arnolda, po czym skoczył, siadł na nim jak na zabitym dziku i przyłożył mu ostrze mizerykordii do karku.", + "77683": "Ów zaś krzyknął przeraźliwie i ręce osunęły mu się bezwładnie ze Zbyszkowych boków, a potem począł jęczeć, nie tyle od ukłucia, ile dlatego, że nagle uczuł okrutny i niewypowiedziany ból w plecach, w które otrzymał był uderzenie maczugą jeszcze podczas bitwy ze Skirwoiłłą.", + "77684": "Maćko chwycił go obu rękoma za kołnierz i ściągnął ze Zbyszka, a Zbyszko przypodniósł się z ziemi i siadł, po czym chciał wstać i nie mógł, więc siadł znowu i przez dłuższą chwilę siedział bez ruchu. Twarz miał bladą i spotniałą, oczy krwią nabiegłe i posiniałe usta — i spoglądał przed się jakby nie całkiem przytomnie.", + "77685": "— Coć jest? — zapytał z niepokojem Maćko.", + "77686": "— Nic, jenom utrudzon bardzo. Pomóżcie mi stanąć na nogach.", + "77687": "Maćko zasunął mu ręce pod pachy i podniósł go od razu.", + "77688": "— Możesz stać?", + "77689": "— Mogę.", + "77690": "— Boli cię co?", + "77691": "— Nic. Jeno mi brak tchu.", + "77692": "Tymczasem Czech, ujrzawszy widocznie, że na majdanie wszystko już ukończone, zjawił się przed numą, dzierżąc za kark służkę zakonną. Na ten widok zapomniał Zbyszko o trudzie, siły wróciły mu od razu i jak gdyby nigdy nie zmagał się ze strasznym Arnoldem, skoczył do numy.", + "77693": "— Danuśka! Danuśka!", + "77694": "Ale na to wołanie nie odpowiedział żaden głos.", + "77695": "— Danuśka! Danuśka! — powtórzył Zbyszko.", + "77696": "I umilkł. W izbie było ciemno, zatem w pierwszej chwili nie mógł nic dojrzeć. Natomiast spoza kamieni przyładowanych pod ognisko doszedł go szybki i głośny oddech jakby przyczajonego zwierzątka.", + "77697": "— Danuśka! Przebóg! To ja! Zbyszko!", + "77698": "A wtem ujrzał w mroku i jej oczy, szeroko otwarte, przerażone, nieprzytomne. Więc skoczył ku niej i chwycił ją w ramiona, lecz ona nie poznała go zupełnie i wyrywając mu się z rąk, poczęła powtarzać zdyszanym szeptem:", + "77699": "— Boję się! Boję się! Boję się!…", + "77700": "Rozdział dwudziesty trzeci", + "77701": "Nie pomogły łagodne słowa ni pieszczoty, ni zaklęcia — Danusia nie poznawała nikogo i nie odzyskała przytomności. Jedynym uczuciem, które opanowało całą jej istotę, był przestrach podobny do takiego płochliwego przestrachu, jaki okazują schwytane ptaki. Gdy przyniesiono jej posiłek, nie chciała przy ludziach jeść, jakkolwiek z chciwych jej spojrzeń rzucanych na jadło znać było głód, może nawet zadawniony. Zostawszy sama, rzucała się na spyżę z łakomstwem dzikiego zwierzątka, ale gdy Zbyszko wszedł do izby, w tej chwili skoczyła w kąt i skryła się za wiązką suchego chmielu. Próżno Zbyszko otwierał ramiona, próżno wyciągał ręce, próżno błagał, dusząc w sobie łzy. Nie chciała z tego ukrycia wyjść nawet wówczas, gdy naniecono ognia w świetlicy i gdy przy jego blasku mogła dobrze rozeznać rysy Zbyszka. Zdawało się, że pamięć opuściła ją razem ze zmysłami. On za to patrzał na nią i na jej wychudłą twarz z zastygłym wyrazem przerażenia, na zapadłe oczy, na potargane strzępy odzieży, w które była przybrana, i serce skowyczało w nim z bólu i wściekłości na myśl, w jakich była rękach i jak się z nią obchodzono. Porwał go wreszcie szał gniewu tak straszny, że chwyciwszy za miecz, skoczył z nim ku Zygfrydowi i byłby go uśmiercił niechybnie, gdyby Maćko nie był go schwytał za ramię.", + "77702": "Poczęli się wówczas pasować z sobą prawie po nieprzyjacielsku, ale młodzian tak był osłabion poprzednią walką z olbrzymim Arnoldem, że stary rycerz przemógł go i wykręciwszy mu rękę, zawołał:", + "77703": "— Wściekłeś się czy co?", + "77704": "— Puśćcie! — odpowiedział, zgrzytając, Zbyszko. — Bo się dusza podrze we mnie.", + "77705": "— Niech się podrze! Nie puszczę! Wolej łeb rozbij o drzewo, niżbyś miał pohańbić siebie i cały ród.", + "77706": "I ściskając jakoby w żelaznych cęgach dłoń Zbyszkową, począł mówić groźnie:", + "77707": "— Obacz się! Pomsta ci nie ucieknie, a pasowanyś jest rycerz. Jakże to? Związanego jeńca będziesz dźgał? Danuśce nie pomożesz, a co ci zostanie? Nic, jeno hańba. Rzekniesz, iże królom i książętom nieraz przygodziło się jeńców mordować? Ba! Nie u nas! I co im uchodzi, tobie nie ujdzie. Mają ci oni królestwa, miasta, zamki, a ty co masz? Rycerską cześć. Kto im nie przygani, tobie w oczy plunie. Opamiętaj się, przebóg!", + "77708": "Nastała chwila milczenia.", + "77709": "— Puśćcie — powtórzył ponuro Zbyszko. — Nie zadźgam go.", + "77710": "— Pójdź do ognia, naradzim się.", + "77711": "I powiódł go za rękę do ogniska, które pachołkowie naniecili wedle smolistych kopców. Tam siadłszy, Maćko zamyślił się nieco, po czym rzekł:", + "77712": "— Wspomnij też i to, żeś tego starego psa Jurandowi obiecał. Ten ci się dopiero pomści nad nim i za swoją, i za Danusiną mękę! Ten ci mu zapłaci, nie bój się! I powinieneś w tym Jurandowi wygodzić. Należy mu się to. A czego tobie nie wolno, to Jurandowi będzie wolno, bo nie on jeńca wziął, jeno go w podarunku od ciebie dostanie. Bez hańby i bez przygany może go choć i ze skóry obłupić, rozumiesz mnie?", + "77713": "— Rozumiem — odpowiedział Zbyszko. — Słusznie mówicie.", + "77714": "— To ci widać rozum wraca. Jeśliby cię diabeł jeszcze kusił, pamiętaj także i na to, żeś ty przecie i Lichtensteinowi, i innym Krzyżakom ślubował, a gdybyś bezbronnego jeńca zarżnął i gdyby się to przez pachołków rozgłosiło, żaden rycerz nie chciałby ci stanąć i byłby praw. Boże uchowaj! Nieszczęśliwości i tak nie brak, niechże choć hańby nie będzie. Lepiej, ot, gadajmy o tym, co teraz należy czynić i jako nam się obrócić.", + "77715": "— Radźcie! — rzekł młodzian.", + "77716": "— Poradzę tak: tę żmiję, która była przy Danusi, można by zgładzić, ale że nie przystoi rycerzom niewieścią krwią się babrać, przeto ją księciu Januszowi oddamy. Knuła ona zdrady jeszcze w leśnym dworcu przy księciu i księżnie, niechże ją mazowieckie sądy sądzą, a jeśli jej kołem za to nie pokruszą, to chyba sprawiedliwość boską chcą obrazić. Póki innej jakiej niewiasty nie spotkamy, która by się przy Danusi starunku podjęła, póty ona potrzebna, potem się ją koniowi do ogona przywiąże. Ninie trzeba nam do puszcz mazowieckich jako najprędzej wykręcić.", + "77717": "— Jużci nie zaraz, bo noc. Może też Bóg da jutro Danuśce większe opamiętanie.", + "77718": "— Niech i konie dobrze wypoczną. Na świtaniu ruszym.", + "77719": "Dalszą rozmowę przerwał im głos Arnolda von Baden, który leżąc opodal na plecach, związany w kij do własnego miecza, począł coś wołać po niemiecku. Stary Maćko podniósł się i poszedł ku niemu, ale nie mogąc dobrze wyrozumieć jego mowy, począł się oglądać za Czechem.", + "77720": "Ale Hlawa nie mógł zaraz przyjść, albowiem zajęty był czym innym.", + "77721": "Podczas ich rozmowy przy ognisku poszedł właśnie do służki zakonnej i położywszy jej dłoń na karku i potrząsnąwszy nią jak gruszką, rzekł:", + "77722": "— Słuchaj, suko! Pójdziesz do chaty i wymościsz dla pani posłanie ze skór, ale przedtem wdziejesz na nią swoje porządne szaty, a sama ubierzesz się w te łachmany, w których kazaliście jej chodzić… zatracona wasza mać!", + "77723": "I nie mogąc także pohamować nagłego gniewu, trząsł nią tak silnie, że aż oczy wylazły jej na wierzch. Byłby jej może skręcił kark, ale że widziała mu się jeszcze potrzebna, więc puścił ją wreszcie, rzekłszy:", + "77724": "— A potem wybierzem dla cię gałąź.", + "77725": "Ona chwyciła go w przerażeniu za kolana, ale gdy w odpowiedzi kopnął ją, skoczyła do chaty i rzuciwszy się do nóg Danusi, poczęła skrzeczeć:", + "77726": "— Obroń mnie! Nie daj!", + "77727": "Ale Danusia przymknęła tylko oczy, a z ust jej wyszedł zwykły, zdyszany szept:", + "77728": "— Boję się, boję się, boję się!", + "77729": "I następnie zdrętwiała całkiem, albowiem każde zbliżenie się do niej służki zakonnej wywoływało zawsze ten skutek. Pozwoliła się też rozebrać i oblec w nowe szaty. Służka, wymościwszy posłanie, położyła ją na nim jak figurkę drewnianą lub woskową, sama zaś siadła koło ogniska, bojąc się wyjść z izby.", + "77730": "Ale Czech wszedł po chwili i zwróciwszy się naprzód do Danusi, rzekł:", + "77731": "— Między przyjacioły jesteście, pani, więc w imię Ojca i Syna, i Ducha, śpijcie spokojnie!", + "77732": "I przeżegnał ją ręką, a następnie nie podnosząc głosu, aby jej nie przelęknąć, rzekł do służki:", + "77733": "— Ty poleżysz związana za progiem, ale jeśli narobisz krzyku i przestraszysz, to ci zaraz szyję pokruszę. Wstań i chodź.", + "77734": "I wywiódłszy ją z izby, skrępował tak, jako rzekł, mocno, po czym udał się do Zbyszka.", + "77735": "— Kazałem oblec panią w te szaty, które miała na sobie ta jaszczurka — rzekł. — Posłanie wymoszczone i pani śpi. Najlepiej nie chodźcie tam już, panie, by się zaś nie przelękła. Da Bóg, jutro po spoczynku oprzytomnieje, a wy teraz pomyślcie też o jadle i spoczynku.", + "77736": "— Położę się przy progu izby — odrzekł Zbyszko.", + "77737": "— To odciągnę sukę na stronę do tego trupa z ryżymi kudłami, ale teraz musicie jeść, bo droga i trud niemały przed wami.", + "77738": "To rzekłszy, poszedł wydobyć z biesagów wędzone mięsiwo i wędzoną rzepę, w którą zaopatrzyli się na drogę w obozie żmujdzkim, ale zaledwie złożył zapas przed Zbyszkiem, Maćko odwołał go do Arnolda.", + "77739": "— Wymiarkuj no rzetelnie — rzekł — czego chce ten waligóra, bo choć niektóre słowa wiem, nijak nie mogę go wyrozumieć.", + "77740": "— Poniosę go, panie, do ogniska, to się tam rozmówicie — odrzekł Czech.", + "77741": "I odpasawszy się, przeciągnął pas pod ramionami Arnolda, po czym zadał go sobie na plecy. Zgiął się pod ciężarem olbrzyma mocno, ale chłopem będąc krzepkim, doniósł go do ogniska i rzucił jak wór grochu obok Zbyszka.", + "77742": "— Zdejmijcie ze mnie pęta — rzekł Krzyżak.", + "77743": "— Mogłoby to być — odpowiedział przez Czecha stary Maćko — gdybyś na cześć rycerską poprzysiągł, że się za jeńca będziesz uważał. Jednakże i bez tego każę ci wyciągnąć miecz spod kolan i rozwiązać ręce, abyś mógł siąść przy nas, zaś powrozów na nogach nie popuszczę, póki się nie rozmówim.", + "77744": "I skinął na Czecha, ten zaś przeciął Niemcowi pęta na ręku, a następnie pomógł mu usiąść. Arnold spojrzał hardo na Maćka, na Zbyszka i zapytał:", + "77745": "— Co wyście za jedni?", + "77746": "— A ty jak śmiesz pytać? Co ci do tego?! Wywiedź się sam.", + "77747": "— To mi do tego, że na cześć rycerską mógłbym tylko rycerzom przysięgać.", + "77748": "— To patrz!", + "77749": "I Maćko, uchyliwszy opończy, pokazał pas rycerski na biodrach.", + "77750": "Na to Krzyżak zdumiał się wielce i dopiero po chwili rzekł:", + "77751": "— Jakże to? I łotrzykujecie dla łupu po puszczy? I pogan przeciw chrześcijanom wspomagacie?", + "77752": "— Łżesz! — zawołał Maćko.", + "77753": "I w ten sposób poczęła się rozmowa, nieprzyjazna, harda, często do kłótni podobna. Gdy jednak Maćko zakrzyknął w uniesieniu, że właśnie Zakon nie dopuszcza do chrztu Litwy, i gdy przytoczył wszystkie dowody, zdumiał się znów i zamilkł Arnold, gdyż prawda ta była tak oczywista, że niepodobna było jej nie widzieć lub jej zaprzeczyć. Uderzyły szczególniej Niemca te słowa, które Maćko wyrzekł, czyniąc przy nich zarazem znak krzyża: „Kto wie, komu wy w rzeczy służycie, jeśli nie wszyscy, to poniektórzy!” — a uderzyły go dlatego, że i w samym Zakonie był posąd na kilku komturów, że oddają cześć szatanowi. Nie czyniono im z tego sprawy ni żadnych procesów, aby hańby na wszystkich nie ściągać, ale Arnold wiedział dobrze, że szeptano sobie takie rzeczy między braćmi i że podobne słuchy chodziły. Przy tym Maćko, wiedząc z opowiadań Sanderusa o niepojętym zachowywaniu się Zygfryda, zaniepokoił do reszty prostodusznego olbrzyma.", + "77754": "— A ówże Zygfryd, z którym szedłeś w pochód na wojnę — rzekł — zali Bogu i Chrystusowi służy? Zaliś to nigdy nie słyszał, jak ze złymi duchami gadał, jako z nimi szeptał i śmiał się alibo zgrzytał?", + "77755": "— Prawda jest! — mruknął Arnold.", + "77756": "Ale Zbyszko, któremu żal i gniew napłynęły do serca nową falą, zakrzyknął nagle:", + "77757": "— I ty o czci rycerskiej prawisz? Hańba ci, boś katu i piekielnikowi pomagał! Hańba ci, boś na mękę bezbronnej niewiasty i rycerskiej córki spokojnie patrzył, boś może i sam ją dręczył. Hańba ci!", + "77758": "A Arnold wytrzeszczył oczy i czyniąc w zdumieniu znak krzyża, rzekł:", + "77759": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha!… Jak to?… Ta opętana dziewka, w której głowie dwudziestu siedmiu diabłów mieszka?… Ja?…", + "77760": "— Gorze! Gorze! — przerwał chrapliwym głosem Zbyszko.", + "77761": "I chwyciwszy za rękojeść mizerykordii, począł znów spoglądać dzikim wzrokiem w stronę leżącego opodal w mroku Zygfryda.", + "77762": "Maćko położył mu spokojnie dłoń na ramieniu i przycisnął z całej mocy, aby mu przytomność powrócić, sam zaś zwróciwszy się do Arnolda, rzekł:", + "77763": "— Ta niewiasta to córka Juranda ze Spychowa, a żona tego młodego rycerza. Rozumieszże teraz, dlaczego ślakowaliśmy was i dlaczego jeńcem naszym zostałeś!", + "77764": "— Przebóg! — rzekł Arnold. — Skąd? Jak? Ona ma rozum pomieszany…", + "77765": "— Bo ją Krzyżacy jako jagnię niewinne porwali i męką do tego ją przywiedli.", + "77766": "Zbyszko przy wyrazach „jagnię niewinne” przybliżył pięść do ust i ścisnął zębami knykieć, a z oczu poczęły mu kapać jedna za drugą wielkie łzy niepohamowanej boleści. Arnold siedział w zamyśleniu. Czech zaś w kilku słowach opowiedział mu zdradę Danvelda, porwanie Danusi, mękę Juranda i pojedynek z Rotgierem. Gdy skończył, nastała cisza, którą mącił tylko szum lasu i trzaskanie skier w ognisku.", + "77767": "I siedzieli tak przez chwil kilka; wreszcie Arnold podniósł głowę i rzekł:", + "77768": "— Nie tylko na rycerską cześć, lecz na krzyż Chrystusów przysięgam wam, żem tej niewiasty prawie nie widział, żem nie wiedział, kto ona, i żem do jej męki w niczym i nigdy ręki nie przyłożył.", + "77769": "— To przysiążże jeszcze, że dobrowolnie pójdziesz za nami i że ucieczki nie będziesz próbował, a każę cię całkiem rozwiązać — rzekł Maćko.", + "77770": "— Niech i tak będzie, jak mówisz; przysięgam! Dokąd mnie powiedziecie?", + "77771": "— Na Mazowsze, do Juranda ze Spychowa.", + "77772": "To mówiąc, Maćko rozciął mu sam powróz na nogach, po czym wskazał mięsiwo i rzepę. Zbyszko po niejakim czasie podniósł się i poszedł spocząć u progu chaty, przy którym nie znalazł już służki zakonnej, albowiem poprzednio zabrali ją pachołkowie między konie. Tam położywszy się na skórze, którą mu przyniósł Hlawa, postanowił czekać bezsennie, czy świt jakiej szczęśliwej zmiany w Danusi nie przyniesie.", + "77773": "Czech zaś wrócił do ogniska, gdyż ciążyło mu na duszy coś takiego, o czym chciał pogadać ze starym rycerzem z Bogdańca. Zastał go pogrążonego też w zadumie i niezważającego na chrapanie Arnolda, który po spożyciu niezmiernej ilości wędzonej rzepy i mięsiwa zasnął z utrudzenia snem kamiennym.", + "77774": "— A wy nie spoczniecie, panie? — spytał giermek.", + "77775": "— Sen ucieka mi z powiek — odrzekł Maćko. — Daj Bóg dobre jutro…", + "77776": "I to powiedziawszy, spojrzał ku gwiazdom.", + "77777": "— Wóz widać już na niebie, a ja wciąż rozmyślam, jako to ono wszystko będzie.", + "77778": "— I mnie nie do spania, bo mi panienka ze Zgorzelic w głowie.", + "77779": "— Hej, prawda, nowa bieda! Toć przecie ona w Spychowie.", + "77780": "— A w Spychowie. Wywieźliśmy ją ze Zgorzelic nie wiadomo po co.", + "77781": "— Sama chciała do opata, a gdy opata nie stało, cóżem miał czynić — odrzekł niecierpliwie Maćko, który nie lubił o tym mówić, bo w duszy poczuwał się do winy.", + "77782": "— Tak, ale co teraz?", + "77783": "— Ha! Cóż? Odwiozę ją na powrót do domu i dziej się wola boska!…", + "77784": "Po chwili jednak dodał:", + "77785": "— Jużci, dziej się wola boska, ale żeby chociaż ta Danuśka była zdrowa i taka jako inni ludzie, byłoby przynajmniej wiadomo, co robić. A tak, licho wie! Nuż nie ozdrowieje… i nie zamrze. Niechby Pan Jezus dał już na tę alibo na tamtą stronę.", + "77786": "Ale Czech myślał w tej chwili tylko o Jagience.", + "77787": "— Widzicie, wasza miłość — rzekł. — Panienka, gdym wyjeżdżał ze Spychowa i żegnał się z nią, powiedziała mi tak: „W razie czego przyjedziecie tu przed Zbyszkiem i przed Maćkiem, bo, powiada, mają przez kogo innego nowinę przysłać, to przyślą przez was i odwieziecie mnie do Zgorzelic”.", + "77788": "— Hej! — odpowiedział Maćko. — Pewnie, że jakoś nieskładno by jej było zostawać w Spychowie, gdy Danuśka przyjedzie. Pewnie, że trzeba jej teraz do Zgorzelic. Żal mi sieroteńki, szczerze żal, ale skoro nie było woli boskiej, to i trudno! Jeno jakoże to urządzić? Poczekaj… Powiadasz, że kazała ci wracać przed nami z nowiną, a potem odwieźć się do Zgorzelic?", + "77789": "— Kazała, jakom wam wiernie powtórzył.", + "77790": "— Ano! To może byś i ruszył przed nami. Staremu Jurandowi też by trza oznajmić, że się córka nalazła, aby go zaś nagła radość nie zabiła. Jak mi Bóg miły, nie ma nic lepszego do zrobienia. Wracaj! Powiedz, żeśmy Danuśkę odbili i że niebawem z nią przyjedziem, a sam zabierz tamtą niebogę i wieź ją doma.", + "77791": "Tu westchnął stary rycerz, bo żal mu istotnie było i Jagienki, i tych zamiarów, które w duszy piastował.", + "77792": "Po chwili znów spytał:", + "77793": "— Wiem, żeś chłop i roztropny, i mocny, ale potrafiszże ty ustrzec jej od jakiej krzywdy albo przygody? Bo to w drodze łatwie się może to i owo zdarzyć.", + "77794": "— Potrafię, choćby też przyszło i łbem nałożyć! Wezmę kilku dobrych pachołków, których mi pan spychowski nie pożałuje, i doprowadzę ją przezpiecznie choćby na koniec świata.", + "77795": "— No! Zbytnio sobie nie dufaj. Pamiętaj też, że na miejscu, w samych Zgorzelicach, trzeba znów mieć oko na Wilków z Brzozowej i na Cztana z Rogowa… Ale prawda! Nie do rzeczy gadam, bo ich trzeba było strzec, póki się miało co innego na myśli. A teraz nie żywie już nadzieja i będzie, co ma być.", + "77796": "— Wszelako ustrzegę ja panienki i od tamtych rycerzy, bo ta, pana Zbyszkowa nieboga, ledwie chudziątko zipie… Nużby zmarła!", + "77797": "— Słusznie, jak mi Bóg miły: ledwie chudziątko zipie — nużby zmarła…", + "77798": "— Trzeba to na Pana Boga zdać, a teraz myślmy jeno o panience zgorzelickiej.", + "77799": "— Po sprawiedliwości — rzekł Maćko — godziłoby się, abym sam ją do ojcowizny odprowadził. Ale trudna rada. Nie mogę ja teraz Zbyszka odstąpić, a to z różnych wielkich przyczyn. Widziałeś, jako zgrzytał i jako się do tego starego komtura rwał, by go zadźgać niby warchlaka. Niechże, jako powiadasz, ta dziewka skapieje w drodze, to nie wiem, czy i ja go pohamuję. Ale jeśli mnie nie będzie, to nic go nie strzyma i hańba wiekuista spadnie na niego i na cały ród, czego nie daj Bóg, amen!", + "77800": "Na to zaś Czech:", + "77801": "— Ba! Jest przecie prosty sposób. Dajcie mi jego katowską mać, a już ja go nie uronię i dopiero w Spychowie panu Jurandowi z worka go wytrząsnę.", + "77802": "— A niechże ci Bóg da zdrowie! O, to masz rozum! — zawołał z radością Maćko. — Prosta rzecz! Prosta rzecz! Zabieraj go razem i byleś go żywięcym do Spychowa dowiózł, rób z nim, co chcesz.", + "77803": "— To dajcie mi i onę sukę szczytnieńską! Jeśli mi nie będzie po drodze wadzić, to dowiozę ją też; a jeśli będzie, to na gałąź!", + "77804": "— Prędzej też może Danuśkę strach opuści i prędzej się opamięta, gdy nie obaczy tych dwojga. Ale jeśli służkę zabierzesz, jakoże bez pomocy niewieściej się obejdzie?", + "77805": "— Nie bez tego, byście w puszczach nie spotkali jakich miejscowych albo zbiegłych chłopów z babami. Weźmiecie pierwszą lepszą, a już każda będzie lepsza od tej. Tymczasem pana Zbyszkowa opieka wystarczy.", + "77806": "— Dziś jakoś roztropniej mówisz niż zwyczajnie. Prawda i to. Może się prędzej obaczy, widząc Zbyszka wciąż przy sobie. Potrafi ci on być dla niej jako ojciec i matka. Dobrze. A kiedy ruszysz?", + "77807": "— Nie będę świtania czekał, ale teraz przylegnę trochę. Nie ma jeszcze chyba północka.", + "77808": "— Wóz, jako mówiłem, już świeci, ale Kurki jeszcze nie wzeszły.", + "77809": "— Chwała Bogu, żeśmy cokolwiek uradzili, bo okrutnie było mi markotno.", + "77810": "I to rzekłszy, Czech wyciągnął się przy dogasającym ognisku, nakrył się kudłatą skórą i w mig zasnął. Niebo jednak nie pobielało jeszcze ani trochę i noc była głęboka, gdy zbudził się, wylazł spod skóry, spojrzał ku gwiazdom i przeciągnąwszy zesztywniałe nieco członki, zbudził Maćka.", + "77811": "— Czas mi się zbierać! — rzekł.", + "77812": "— A dokąd? — zapytał na wpół przytomnie Maćko, przecierając pięściami oczy.", + "77813": "— Do Spychowa.", + "77814": "— A prawda! Kto tu tak chrapie obok? Umarłego by rozbudził.", + "77815": "— Rycerz Arnold. Dorzucę gałęzi na głownie i idę do pachołków.", + "77816": "Jakoż odszedł, po chwili wrócił jednak pośpiesznym krokiem i począł wołać z daleka cichym głosem:", + "77817": "— Panie, jest nowina — i to zła!", + "77818": "— Co się stało? — zawołał, zrywając się, Maćko.", + "77819": "— Służka uciekła. Wzięli ją pachołcy między konie i rozwiązali jej nogi; żeby ich pioruny zatrzasły! A gdy się pospali, wyczołgała się jako wąż spomiędzy nich i uciekła. Pójdźcie, panie.", + "77820": "Zaniepokojony Maćko ruszył spiesznie z Hlawą do koni, ale zastali przy nich jednego tylko pachołka. Inni rozbiegli się szukać zbiegłej. Głupie to jednak było szukanie w ciemnościach i w gęstwinie; jakoż popowracali wkrótce z pospuszczanymi głowami. Maćko począł ich okładać w milczeniu pięścią, po czym wrócił do ogniska, gdyż nie było nic innego do zrobienia.", + "77821": "Po chwili nadszedł Zbyszko, który strażował przed chatą i nie mógł spać, a usłyszawszy stąpania, chciał wiedzieć, co to jest. Maćko opowiedział mu, co uradzili razem z Czechem, potem zaś oznajmił o ucieczce służki zakonnej.", + "77822": "— Nieszczęście wielkie nie jest — rzekł — bo albo zdechnie z głodu w lesie, albo znajdą ją chłopi, którzy dadzą jej łupnia, jeśli wpierw nie znajdą jej wilcy. Żal jeno, że ją kara w Spychowie minęła.", + "77823": "Zbyszko żałował także, że ją kara minęła, ale zresztą przyjął wiadomość spokojnie. Nie sprzeciwił się również odjazdowi Czecha z Zygfrydem, gdyż wszystko, co nie dotykało wprost Danusi, było mu obojętne. Zaraz też zaczął o niej mówić:", + "77824": "— Wezmę ją jutro przed się na koń i tak pojedziem — rzekł.", + "77825": "— A jakoże tam? Śpi? — zapytał Maćko.", + "77826": "— Czasem kwili trochę, ale nie wiem, przez sen-li czy na jawie, a nie chcę wchodzić, aby się nie przelękła.", + "77827": "Dalszą rozmowę przerwał im Czech, który ujrzawszy Zbyszka, zawołał:", + "77828": "— O, to i wasza miłość na nogach? No, czas mi! Konie gotowe i stary diabeł przywiązan do siodła. Wkrótce zaświta, bo teraz noc krótka. Ostawajcie z Bogiem, wasze miłoście!", + "77829": "— Jedź z Bogiem, a zdrowo!", + "77830": "Ale Hlawa odciągnął jeszcze Maćka na bok i rzekł:", + "77831": "— Chciałem też pięknie prosić, w razie gdyby co zaszło… Wiecie, panie… aby jakowe nieszczęście albo co… aby pchnąć zaraz pachołka na łeb do Spychowa. Jeślibyśmy zaś już wyjechali, niech nas goni!", + "77832": "— Dobrze — rzekł Maćko. — Zabaczyłem ci też powiedzieć, byś Jagienkę do Płocka wiózł, rozumiesz! Idź tam do biskupa i powiedz mu, kto ona jest, że opatowa chrześniaczka, dla której jest u biskupa testament, dalej proś dla niej o opiekuństwo, bo to też stoi w testamencie.", + "77833": "— Jeśli zaś biskup każe nam ostać w Płocku?", + "77834": "— Słuchaj go we wszystkim i uczyń, jako poradzi.", + "77835": "— Tak i będzie, panie. Z Bogiem!", + "77836": "— Z Bogiem.", + "77837": "Rozdział dwudziesty czwarty", + "77838": "Rycerz Arnold, dowiedziawszy się nazajutrz o ucieczce służki zakonnej, uśmiechnął się pod wąsem, ale rzekł to samo, co Maćko: że albo ją wilcy zjedzą, albo Litwini zabiją. Jakoż było to prawdopodobne, albowiem ludność miejscowa, litewskiego pochodzenia, nienawidziła Zakonu i wszystkiego, co miało z nim styczność. Chłopi częścią pouciekali do Skirwoiłły, częścią poburzyli się i pomordowawszy tu i ówdzie Niemców, pokryli się razem z rodzinami i dobytkiem w niedostępnych głębiach leśnych. Szukano jednakże na drugi dzień służki, ale bez skutku, bo niezbyt gorliwie, a to z tej przyczyny, że Maćko i Zbyszko, mając głowy zajęte czym innym, nie wydali dość surowych rozkazów. Pilno im było jechać ku Mazowszu i chcieli zaraz o wschodzie słońca wyruszyć, ale nie mogli tego uczynić, gdyż Danuśka usnęła nade dniem głęboko i Zbyszko nie dał jej budzić. Słyszał ją, jak „kwiliła” w nocy, domyślał się, że nie spała, więc teraz wiele sobie dobrego z tego snu obiecywał. Dwukrotnie zakradał się do chaty i dwukrotnie widział przy świetle wpadającym przez szpary między bierwionami jej zamknięte oczy, otworzone usta i mocne rumieńce na twarzy, takie, jakie mają głęboko uśpione dzieci. Topniało w nim wówczas z rozrzewnienia serce i mówił do niej: „Daj ci Bóg wypoczynek i zdrowie, kwiatuszku najmilszy!”. A potem mówił jeszcze: „Skończona twoja niedola, skończone płakanie, a da Pan Jezus miłosierny, to szczęśliwość będzie jako te wody rzeczne nieprzepłynione”. Przy tym, mając prostą i dobrotliwą duszę, wznosił ją ku Bogu i zapytywał sam siebie: czym by się wywdzięczyć, czym by się wypłacić, co by jakiemu kościołowi ofiarować z dostatków, z ziarna, ze stad, z wosku albo z innych podobnych, miłych boskiej potędze rzeczy? Byłby nawet zaraz ślubował i wymienił dokładnie, co ofiaruje, ale wolał zaczekać, nie wiedząc bowiem, w jakim zdrowiu Danuśka się rozbudzi i czy się rozbudzi przytomna, nie miał jeszcze pewności, czy będzie za co dziękować.", + "77839": "Maćko, chociaż rozumiał, że będą zupełnie bezpieczni dopiero w krajach księcia Janusza, był jednak także zdania, że nie należy Danusi mącić tego spoczynku, który mógł być dla niej zbawieniem, więc trzymał wprawdzie w pogotowiu parobków i juczne konie, ale czekał.", + "77840": "Wszelako gdy minęło południe, a ona wciąż spała jeszcze, poczęli się niepokoić. Zbyszko, który ustawicznie zaglądał przez szpary i przez drzwi, wszedł wreszcie po raz trzeci do chaty i siadł na pieńku, który wczorajszego wieczoru służka przyciągnęła do posłania i na którym przebierała Danusię.", + "77841": "Siadł i wpatrzył się w nią, ona nie otworzyła wcale oczu, ale po upływie takiego czasu, jakiego potrzeba by na odmówienie bez pośpiechu Ojcze nasz i Zdrowaś, drgnęły nieco jej usta i wyszeptała, jakby widząc przez zamknięte powieki:", + "77842": "— Zbyszko…", + "77843": "On zaś rzucił się w jednej chwili przed nią na kolana, chwycił jej wychudzone ręce i całując je z uniesieniem, jął mówić przerywanym głosem:", + "77844": "— Bogu dzięki! Danuśka! Poznałaś mnie!", + "77845": "Głoś jego rozbudził ją zupełnie, więc siadła na posłaniu i z otwartymi już oczyma powtórzyła:", + "77846": "— Zbyszko…", + "77847": "I poczęła mrugać, a następnie rozglądać się naokoło jakoby ze zdziwieniem.", + "77848": "— Już ty nie w niewoli! — mówił Zbyszko. — Wydarłem cię im i do Spychowa jedziem!", + "77849": "Ale ona wysunęła dłonie z jego rąk i rzekła:", + "77850": "— To wszystko przez to, że tatusiowego pozwoleństwa nie było. Gdzie pani?", + "77851": "— Przebudźże ty się, jagódko. Księżna daleko, a my cię Niemcom odjęli.", + "77852": "Na to ona, jakby nie słysząc tych słów i jakby sobie coś przypominając:", + "77853": "— Zabrali mi też luteńkę i o mur rozbili, hej!", + "77854": "— Na miły Bóg! — zawołał Zbyszko.", + "77855": "I dopiero spostrzegł, że oczy jej są nieprzytomne i błyszczące, a policzki pałają. W tejże chwili mignęła mu przez głowę myśl, że ona może być ciężko chora i że wymówiła dwukrotnie jego imię tylko dlatego, że się jej majaczył w gorączce.", + "77856": "Więc zadrżało w nim serce z przerażenia i pot zimny pokrył mu czoło.", + "77857": "— Danuśka! — rzekł. — Widziszże ty mnie i rozumiesz?", + "77858": "A ona odrzekła głosem pokornej prośby:", + "77859": "— Pić… Wody!", + "77860": "— Jezu miłosierny!", + "77861": "I wyskoczył z izby. Przed drzwiami potrącił starego Maćka, który szedł właśnie zobaczyć, jak tam jest — i rzuciwszy mu jedno słowo: „Wody!” — przebiegł pędem ku strumieniowi płynącemu w pobliżu wśród gęstwy i mchów leśnych.", + "77862": "Po chwili wrócił z napełnionym naczyniem i podał je Danusi, która poczęła pić chciwie. Przedtem jeszcze wszedł do izby Maćko i popatrzywszy na chorą, spochmurniał widocznie.", + "77863": "— W gorętwie jest? — rzekł.", + "77864": "— Tak! — jęknął Zbyszko.", + "77865": "— Rozumie, co mówisz?", + "77866": "— Nie.", + "77867": "Stary zmarszczył brwi, po czym podniósł rękę i począł dłonią trzeć po karku i potylicy.", + "77868": "— Co robić?", + "77869": "— Nie wiem.", + "77870": "— Jedna jest tylko rzecz — zaczął Maćko.", + "77871": "Ale Danusia przerwała mu w tej chwili. Skończywszy pić, utkwiła w nim swe rozszerzone przez gorączkę źrenice, po czym rzekła:", + "77872": "— I wam też nie zawiniłam. Miejcież zmiłowanie!", + "77873": "— Mam ci ja zmiłowanie nad tobą, dziecko, i tylko dobra chcę twojego — odpowiedział z pewnym wzruszeniem stary rycerz.", + "77874": "A potem do Zbyszka.", + "77875": "— Słuchaj! Na nic jej tu ostawać. Jak ją wiatr obwieje, a słonko ogrzeje, to może się jej lepiej zrobi. Nie traćże ty, chłopie, głowy, jeno ją bierz do tej samej kołyski, w której ją wieźli, albo też na kulbakę i w drogę! Rozumiesz?", + "77876": "To rzekłszy, wyszedł z izby, aby wydać ostatnie rozporządzenia, ale zaledwie spojrzał przed siebie, gdy nagle stanął jak wryty.", + "77877": "Oto silny zastęp pieszego ludu, zbrojnego w dzidy i w berdysze, otaczał z czterech stron jak murem chatę, kopce i polankę.", + "77878": "„Niemce!” — pomyślał Maćko.", + "77879": "Więc zgroza napełniła mu duszę, ale w mgnieniu oka chwycił za głownię miecza, zacisnął zęby i stał tak podobny do dzikiego zwierza, który niespodzianie przez psy osaczon gotuje się do rozpaczliwej obrony.", + "77880": "A wtem od kopca począł iść ku niemu olbrzymi Arnold z jakimś drugim rycerzem i zbliżywszy się, rzekł:", + "77881": "— Wartkie koło fortuny. Byłem waszym jeńcem, a teraz wyście moimi.", + "77882": "To rzekłszy, spojrzał z dumą na starego rycerza jakby na lichszą od siebie istotę. Nie był to człowiek całkiem zły ani zbyt okrutny, ale miał przywarę wspólną wszystkim Krzyżakom, którzy ludzcy, a nawet układni w nieszczęściu, nie umieli nigdy pohamować ani pogardy dla zwyciężonych, ani bezgranicznej pychy, gdy czuli za sobą większą siłę.", + "77883": "— Jesteście jeńcami! — powtórzył wyniośle.", + "77884": "A stary rycerz spojrzał ponuro naokół. W piersi jego biło nie tylko niepłochliwe, lecz aż nazbyt zuchwałe serce. Gdyby był we zbroi na bojowym koniu, gdyby miał przy sobie Zbyszka i gdyby obaj mieli w ręku miecze, topory albo owe straszne „drzewa”, którymi tak sprawnie władała ówczesna lechicka szlachta, byłby może próbował przełamać ów otaczający go mur dzid i berdyszów. Ale Maćko stał oto przed Arnoldem pieszo, sam jeden, bez pancerza, więc spostrzegłszy, że pachołkowie porzucali już oręż, i pomyślawszy, że Zbyszko jest w chacie przy Danusi całkiem bez broni, zrozumiał, jako człek doświadczony i z wojną wielce obyty, że nie ma żadnej rady.", + "77885": "Więc wyciągnął z wolna kord z pochwy, a następnie rzucił go pod nogi owego rycerza, który stał przy Arnoldzie. Ów zaś z nie mniejszą od Arnoldowej dumą, ale zarazem z łaskawością ozwał się w dobrej polskiej mowie:", + "77886": "— Wasze nazwisko, panie? Nie każę was wiązać na słowo, boście, widzę, pasowany rycerz i obeszliście się po ludzku z bratem moim.", + "77887": "— Słowo! — odpowiedział Maćko.", + "77888": "I oznajmiwszy, kto jest, zapytał, czy wolno mu będzie wejść do chaty i ostrzec bratanka, „by zaś czego szalonego nie uczynił” — za czym, uzyskawszy pozwolenie, zniknął we drzwiach, a po niejakim czasie zjawił się znów z mizerykordią w ręku.", + "77889": "— Bratanek mój nie ma nawet miecza przy sobie — rzekł — i prosi, aby póki w drogę nie ruszycie, mógł zostać przy swojej niewieście.", + "77890": "— Niech zostanie — rzekł brat Arnoldów — przyślę mu jadło i napitek, bo w drogę nie ruszym zaraz, gdyż lud utrudzon, a i nam samym pożywić się i spocząć potrzeba. Prosim też was, panie, do kompanii.", + "77891": "To rzekłszy, zawrócili i poszli ku temu samemu ognisku, przy którym Maćko noc spędził, ale bądź to przez pychę, bądź przez prostactwo dość między nimi powszechne, poszli przodem, dozwalając mu iść z tyłu. Ale on, jako wielki bywalec, rozumiejący, jaki ma być w każdym zdarzeniu zachowany obyczaj, zapytał:", + "77892": "— Prosicie, panie, jako gościa czy jako jeńca?", + "77893": "Dopieroż zawstydził się brat Arnoldów, bo zatrzymał się i rzekł:", + "77894": "— Przejdźcie, panie.", + "77895": "Stary rycerz przeszedł, nie chcąc jednak ranić miłości własnej człowieka, na którym mogło mu dużo zależeć, rzekł:", + "77896": "— Widać, panie, że nie tylko znacie różne mowy, lecz i obyczaje macie dworne.", + "77897": "Na to Arnold, rozumiejąc zaledwie niektóre słowa, ozwał się:", + "77898": "— Wolfgang, o co chodzi i co on mówi?", + "77899": "— Do rzeczy mówi! — odpowiedział Wolfgang, któremu widocznie pochlebiły Maćkowe słowa.", + "77900": "Po czym zasiedli przy ognisku i przyniesiono jeść i pić. Nauka dana Niemcom przez Maćka nie poszła jednakże w las, gdyż Wolfgang od niego zaczynał poczęstunek. Z rozmowy dowiedział się przy tym stary rycerz, jakim sposobem wpadli w pułapkę. Oto Wolfgang, młodszy brat Arnolda, prowadził człuchowską piechotę także przeciw zbuntowanym Żmujdzinom do Gotteswerder, ta jednakże, jako pochodząca z dalekiej komturii, nie mogła nadążyć jeździe. Arnold zaś nie potrzebował na nią czekać, wiedząc, że po drodze napotka inne piesze oddziały z miast i zamków bliższych litewskiej granicy. Z tej przyczyny młodszy ciągnął o kilka dni drogi później — i właśnie znajdował się na szlaku w pobliżu smolarni, gdy służka zakonna, zbiegłszy nocą, dała mu znać o przygodzie, jaka spotkała starszego brata. Arnold słuchając tego opowiadania, które powtórzono mu po niemiecku, uśmiechnął się z zadowoleniem, a wreszcie oświadczył, że spodziewał się, że tak się może zdarzyć.", + "77901": "Ale przebiegły Maćko, który w każdym położeniu starał się znaleźć jakowąś radę, pomyślał, że z pożytkiem będzie zjednać sobie tych Niemców — więc po chwili rzekł:", + "77902": "— Ciężka to zawsze rzecz popaść w niewolę, wszelako Bogu dziękuję, że mnie nie w inne, jeno w wasze oddał ręce, bo, wiera, żeście prawi rycerze i czci przestrzegający.", + "77903": "Na to Wolfgang przymknął oczy i skinął głową, wprawdzie dość sztywnie, ale z widocznym zadowoleniem.", + "77904": "A stary rycerz mówił dalej:", + "77905": "— I że to mowę naszą tak znacie! Dał wam, widzę, Bóg rozum do wszystkiego!", + "77906": "— Mowę waszą znam, bo w Człuchowej naród po polsku mówi, a my z bratem od siedmiu lat pod tamtejszym komturem służym.", + "77907": "— A z porą i z czasem weźmiecie po nim i urząd! Nie może inaczej być… Wżdy wasz brat nie mówi tak po naszemu.", + "77908": "— Rozumie trochę, ale nie mówi. Brat ma siłę większą, chociaż i ja nie ułomek, a za to dowcip tępszy.", + "77909": "— Hej! Nie widzi mi się i on głupi! — rzekł Maćko.", + "77910": "— Wolfgang! Co on powiada? — zapytał znów Arnold.", + "77911": "— Chwali cię — odpowiedział Wolfgang.", + "77912": "— Jużci, chwalę — dodał Maćko — bo prawy jest rycerz, a to grunt! Szczerze wam też powiem, że chciałem go dziś całkiem na słowo puścić, niechby był jechał, gdzie chciał, byle się chociażby i za rok stawił. Także to przecie między pasowanymi rycerzami przystoi.", + "77913": "I począł pilnie patrzeć w twarz Wolfganga, ale ów zmarszczył się i rzekł:", + "77914": "— Puściłbym może i ja was na stawiennictwo, gdyby nie to, żeście psom pogańskim przeciwko nam pomagali.", + "77915": "— Nieprawda jest — odparł Maćko.", + "77916": "I począł się znów taki sam ostry spór jak wczorajszego dnia z Arnoldem. Staremu rycerzowi jednak, chociaż miał słuszność, trudniej szło, gdyż Wolfgang bystrzejszy był istotnie od starszego brata. Wynikła wszelako z owego sporu ta korzyść, że i młodszy dowiedział się o wszystkich szczytnieńskich zbrodniach, krzywoprzysięstwach i zdradach, a zarazem o losach nieszczęsnej Danusi. Na to, na owe niegodziwości, którymi rzucał mu w oczy Maćko, nie umiał nic odpowiedzieć. Musiał przyznać, że pomsta była sprawiedliwą i że polscy rycerze mieli prawo tak czynić, jak czynili, a wreszcie rzekł:", + "77917": "— Na błogosławione kości Liboriusza! Nie ja będę Danvelda żałował. Mówili o nim, że się czarną magią parał, ale moc i sprawiedliwość boska od czarnej magii mocniejsze! Co do Zygfryda, nie wiem, czyli takoż diabłu służył, ale za nim nie pogonię, bo naprzód konnicy nie mam, a po wtóre, jeśli, jako powiadacie, ową dziewicę udręczył, to niechby też z piekła nie wyjrzał!", + "77918": "Tu przeżegnał się i dodał:", + "77919": "— Boże, bądź mi ku pomocy i przy skonaniu!", + "77920": "— A z ową nieszczęsną męczennicą jakoże będzie? — zapytał Maćko. — Zali nie pozwolicie jej odwieźć do domu? Zali ma w waszych podziemiach konać? Wspomnijcie na gniew Boży!…", + "77921": "— Mnie do niewiasty nic — odpowiedział szorstko Wolfgang. — Niech jeden z was odwiezie ją ojcu, byle się potem stawił; ale drugiego nie puszczę.", + "77922": "— Ba, a gdybym na cześć i na włócznię świetego Jerzego zaprzysiągł?", + "77923": "Wolfgang zawahał się nieco, gdyż wielkie to było zaklęcie, ale w tej chwili Arnold spytał po raz trzeci:", + "77924": "— Co on powiada?", + "77925": "I dowiedziawszy się, o co chodzi, począł przeciwić się zapalczywie i po grubiańsku wypuszczeniu obu na słowo. Miał on w tym swoje wyrachowanie: oto był zwyciężon w większej bitwie przez Skirwoiłłę, a w pojedynczej przez tych polskich rycerzy. Jako żołnierz wiedział także, że ta piechota brata musi teraz wracać do Malborga, bo chcąc iść dalej do Gotteswerder, szłaby po zniszczeniu poprzednich oddziałów jako na rzeź. Wiedział więc, że trzeba mu będzie stanąć przed mistrzem i marszałkiem, i rozumiał, że mniejszy mu będzie wstyd, gdy będzie miał do pokazania choć jednego znaczniejszego jeńca. Żywy rycerz, którego się przedstawia do oczu, więcej znaczy niż opowiadanie, że się takich dwóch wzięło w niewolę.", + "77926": "Jakoż Maćko, słuchając chrapliwego wrzasku i klątew Arnolda, pojął od razu, że należy przyjąć, co dają, gdyż więcej nic nie wskóra, i rzekł, zwracając się do Wolfganga:", + "77927": "— To proszę was, panie, jeszcze o jedno: pewien ci jestem, iż mój bratanek sam będzie rozumiał, że jemu wypada zostać przy żonie, a mnie z wami. Ale na wszelki wypadek pozwólcie oznajmić mu, że nie ma o tym co gadać, bo taka wasza wola.", + "77928": "— Dobrze, wszystko mi to jedno — odpowiedział Wolfgang. — Pomówmy jeno o okupie, który wasz bratanek za siebie i za was ma przywieźć, bo od tego wszystko zależy.", + "77929": "— O okupie? — zapytał Maćko, który wolałby był odłożyć tę rozmowę na później. — Albo to mało mamy czasu przed sobą? Gdy z pasowanym rycerzem sprawa, to słowo tyle znaczy, co gotowe pieniądze, a i wedle ceny można się na sumienie zdać. My oto pod Gotteswerder wzięliśmy w niewolę znacznego waszego rycerza, niejakiego pana de Lorche, i bratanek mój (on to bowiem go pojmał) puścił go na słowo, wcale się o cenę nie umawiając.", + "77930": "— Wzięliście pana de Lorche? — zapytał żywo Wolfgang. — Ja go znam. Możny to rycerz. Ale czemu to nie spotkaliśmy go w drodze?", + "77931": "— Bo widać tędy nie pojechał, jeno do Gotteswerder albo ku Ragnecie — odparł Maćko.", + "77932": "— Możny i znamienitego rodu to rycerz — powtórzył Wolfgang. — Suto się obłowicie! Ale dobrze, żeście o tym wspomnieli, bo teraz i was za byle co nie puszczę.", + "77933": "Maćko przygryzł wąsa, jednakże podniósł dumnie głowę:", + "77934": "— My i bez tego wiemy, ileśmy warci.", + "77935": "— Tym lepiej — rzekł młodszy von Baden.", + "77936": "Ale zaraz potem dodał:", + "77937": "— Tym lepiej, nie dla nas, bośmy pokorni mnisi, którzy ubóstwo ślubowali, lecz dla Zakonu, który waszych pieniędzy użyje na chwałę Bożą.", + "77938": "Maćko nie odrzekł na to nic, spojrzał tylko na Wolfganga tak, jakby mu chciał powiedzieć: „Powiedz to komu innemu” — i po chwili poczęli się układać. Była to dla starego rycerza ciężka i drażliwa rzecz, bo z jednej strony czuły był wielce na wszelką stratę, z drugiej zaś rozumiał, że nie wypada mu siebie i Zbyszka zbyt mało cenić. Wił się tedy jak piskorz, tym bardziej że Wolfgang, lubo niby ludzki i gładki w mowie, okazał się niepomiernie chciwym i twardym jako kamień. Jedyną pociechą była Maćkowi myśl, że zapłaci za to wszystko de Lorche, ale i tak żałował straconej nadziei zysku, na przybytek zaś z wykupu Zygfryda nie liczył, myślał bowiem, że Jurand, a nawet i Zbyszko za żadną cenę nie wyrzekną się jego głowy.", + "77939": "Po długich układach zgodził się wreszcie na ilość grzywien i na termin i zawarowawszy wyraźnie, ilu pachołków i ile koni ma wziąć Zbyszko, poszedł mu to oznajmić, przy czym widocznie w obawie, aby Niemcom nie strzeliła jaka inna myśl do głowy, radził mu, aby wyjeżdżał natychmiast.", + "77940": "— Tak to w rycerskim stanie — mówił, wzdychając — wczora tyś za łeb trzymał, dzisiaj ciebie trzymają! Ano, trudno! Da Bóg, przyjdzie znów nasza kolej! Ale teraz czasu nie trać. Wartko jadący, zgonisz Hlawę i przezpieczniej wam będzie razem, a byle raz z puszczy się wydostać i w ludzkim kraju na Mazowszu stanąć, to przecie u każdego szlachcica alibo włodyki znajdziecie gościnę i pomoc, i starunek. Obcym ci tego u nas nie odmówią, a cóż dopiero swoim! Dla tej niebogi może też być w tym zbawienie.", + "77941": "Tak mówiąc, spoglądał na Danusię, która pogrążona w półśnie, oddychała szybko i rozgłośnie. Przezroczyste jej ręce leżące na ciemnej niedźwiadkowej skórze drgały gorączkowo.", + "77942": "Maćko przeżegnał ją i rzekł:", + "77943": "— Hej, bierz ją i jedź! Niechże to Bóg odmieni, bo widzi mi się, że cienko ona przędzie!", + "77944": "— Nie mówcie! — zawołał z rozpaczliwym przyciskiem Zbyszko.", + "77945": "— Moc boska! Każę ci tu konia podprowadzić, a ty jedź!", + "77946": "I wyszedłszy z izby, zarządził wszystko do odjazdu. Turczynkowie, podarowani od Zawiszy, podprowadzili konie z kołyską wymoszczoną mchem i skórami, a pachołek Wit Zbyszkowego wierzchowca — i po chwili Zbyszko wyszedł z izby, trzymając na ręku Danusię. Było w tym coś tak wzruszającego, że obaj bracia von Baden, których ciekawość przywiodła przed chatę, ujrzawszy na wpół dziecinną jeszcze postać Danuśki, jej twarz podobną istotnie do twarzy świętych panienek z kościelnych obrazów i jej słabość tak wielką, że nie mogąc dźwignąć głowy, trzymała ją wspartą ciężko na ramieniu młodego rycerza, poczęli spoglądać po sobie ze zdziwieniem i burzyć się w sercach przeciw sprawcom jej niedoli. „Jużci, katowskie, nie rycerskie serce miał Zygfryd — szepnął do brata Wolfgang — a ową żmiję, chociażeś za jej przyczyną uwolnion, każę rózgami osmagać”. Wzruszyło ich i to także, że Zbyszko niesie Danusię na ręku jak matka dziecko — i zrozumieli jego kochanie, gdyż obaj mieli jeszcze młodą krew w żyłach.", + "77947": "On zaś zawahał się przez chwilę, czy chorą przed się wziąć na siodło i trzymać w drodze przy piersi, czy też złożyć w kołysce. Namyślił się wreszcie na to ostatnie, mniemając, że wygodniej jej będzie jechać, leżący. Zatem zbliżywszy się do stryjca, pochylił się do jego ręki, aby ucałować ją na pożegnanie, ale Maćko, któren w rzeczy miłował go jak źrenicę oka, jakkolwiek nie chciał okazywać przy Niemcach wzruszenia, nie mógł się jednak powstrzymać i objąwszy go mocno, przycisnął usta do jego bujnych, złotawych włosów.", + "77948": "— Boże cię prowadź! — rzekł. — A o starym przecie pamiętaj, bo niewola zawsze to ciężka rzecz.", + "77949": "— Nie zapomnę — odpowiedział Zbyszko.", + "77950": "— Daj ci Matko Najświętsza pociechę!", + "77951": "— Bóg wam zapłać i za to… i za wszystko.", + "77952": "Po chwili Zbyszko siedział już na koniu, ale Maćko przypomniał sobie jeszcze coś, gdyż skoczył ku niemu i położywszy mu dłoń na kolanie, rzekł:", + "77953": "— Słuchaj! A jeśli Hlawę dogonisz, to co do Zygfryda, bacz, byś hańby i na się, i na mój siwy włos nie ściągnął. Jurand: dobrze, ale nie ty! Na miecz mi to przysięgnij i na cześć!", + "77954": "— Póki nie wrócicie, to i Juranda pohamuję, aby się na was za Zygfryda nie pomścili — odpowiedział Zbyszko.", + "77955": "— Tak-że ci o mnie chodzi?", + "77956": "A młodzianek uśmiechnął się smutno:", + "77957": "— Przecie wiecie.", + "77958": "— W drogę! Jedź w zdrowiu!", + "77959": "Konie ruszyły i wkrótce przesłoniła je jasna leszczynowa gęstwina. Maćkowi stało się nagle okrutnie markotno i samotnie, a dusza rwała mu się ze wszystkich sił za tym umiłowanym chłopakiem, w którym była cała nadzieja rodu. Ale wraz otrząsnął się z żalu, gdyż był człowiekiem twardym i moc nad sobą mającym.", + "77960": "„Dziękować Bogu — rzekł sobie — że nie on w niewoli jest, jeno ja…”. I zwrócił się ku Niemcom:", + "77961": "— A wy, panie, kiedy ruszycie i dokąd?", + "77962": "— Kiedy nam się spodoba — odpowiedział Wolfgang — a ruszymy do Malborga, gdzie przed mistrzem naprzód musicie, panie, stanąć.", + "77963": "„Hej, jeszcze mi tam szyję gotowi za pomaganie Żmujdzinom uciąć!” — rzekł sobie Maćko.", + "77964": "Jednakże uspokajała go myśl, że jest w odwodzie pan de Lorche i że sami von Badenowie będą bronili jego głowy choćby dlatego, aby ich okup nie minął.", + "77965": "„Bo jużci — mówił sobie — że w takowym zdarzeniu Zbyszko nie potrzebowałby ni sam stawać, ni chudoby pomniejszać”.", + "77966": "I myśl ta przyniosła mu pewną ulgę.", + "77967": "Rozdział dwudziesty piąty", + "77968": "Zbyszko nie mógł zgonić swego giermka, albowiem ów jechał dniem i nocą, tyle tylko wypoczywając, ile było koniecznie trzeba, aby konie nie popadały, które, jako żywione samą trawą, mdłe były i nie mogły czynić tak wielkich pochodów jak w krajach, w których łatwiej było o owies. Sam siebie Hlawa nie szczędził, a na późny wiek i osłabienie Zygfryda nie zważał. Cierpiał też stary Krzyżak okrutnie, tym bardziej że żylasty Maćko nadwerężył mu poprzednio kości. Ale najcięższe były dla niego komary rojące się w wilgotnej puszczy, od których, mając związane ręce, a przykrępowane do brzucha końskiego nogi, opędzać się nie mógł. Giermek nie zadawał mu wprawdzie żadnych osobnych mąk, ale i litości nad nim nie miał, i uwalniał mu prawicę z więzów tylko na postojach przy jedle: „Jedz, wilcza mordo, abym cię żywięcego panu na Spychowie mógł dowieźć!”. Takie były słowa, którymi go do posiłku zachęcał. Zygfrydowi przyszła wprawdzie z początku podróży myśl, by się głodem zamorzyć, ale gdy usłyszał zapowiedź, że będą mu zęby nożem podważać i przemocą w gardło lać, wolał ustąpić, aby do poniewierania swej godności zakonnej i czci rycerskiej nie dopuścić.", + "77969": "A Czech chciał koniecznie znacznie przed „panami” przybyć do Spychowa, aby swoją uwielbianą panienkę od wstydu uchronić. Prostym, ale roztropnym i niepozbawionym uczuć rycerskich szlachetką będąc, rozumiał to jednak doskonale, że byłoby w tym coś upokarzającego dla Jagienki, gdyby znalazła się w Spychowie razem z Danusią. „Można będzie w Płocku biskupowi powiedzieć — myślał — że staremu panu z Bogdańca z opiekuństwa tak wypadło, że ją z sobą musiał brać, a potem niech się jeno rozgłosi, że ona pod biskupią opieką i że prócz Zgorzelic jeszcze i po opacie dziedzictwo na nią idzie — to choćby i wojewodziński syn nie będzie dla niej za dużo”. I ta myśl osładzała mu trudy pochodów, bo zresztą trapił się myślą, że ta szczęsna nowina, którą do Spychowa wiezie, będzie jednak dla panienki wyrokiem niedoli.", + "77970": "Często też stawała mu przed oczyma rumiana jak jabłuszko Sieciechówna. Naówczas, o ile drogi pozwalały, łechtał boki konia ostrogami, albowiem tak pilno było mu do Spychowa.", + "77971": "Jechali błędnymi drogami, a raczej bezdrożem przez bór, wprost przed siebie, jak sierpem rzucił. Wiedział tylko Czech, że jadąc nieco ku zachodowi, a wciąż na południe, musi dojechać na Mazowsze, a wówczas wszystko już będzie dobrze. W dzień kierował się słońcem, a gdy pochód w noc się przeciągnął, gwiazdami. Puszcza przed nimi zdawała się nie mieć granic ni końca. Płynęły im wśród mroków nocnych dni i noce. Nieraz myślał Hlawa, że nie przewiezie młody rycerz żywej niewiasty przez to okropne bezludzie, gdzie znikąd pomocy, znikąd żywności, gdzie nocami koni trzeba było strzec od wilków i niedźwiedzi, w dzień ustępować z drogi stadom żubrów i turów, gdzie straszne odyńce ostrzyły krzywe kły o korzenie sosen i gdzie często, kto nie przedział z kuszy albo nie przebódł dzidą cętkowanych boków jelonka lub warchlaka, ten całymi dniami jeść co nie miał.", + "77972": "„Jakże tu będzie — myślał Hlawa — jechać z taką niedomęczoną dziewką, która ostatnim tchem goni!”", + "77973": "Przychodziło im raz po raz objeżdżać rozległe grzęzawy lub głębokie parowy, na których dnie szumiały wzdęte wiosennymi dżdżami potoki. Nie brakło w puszczy i jezior, w których widywali przy zachodzie słońca pławiące się w rumianych, wygładzonych wodach całe stada łosiów lub jeleni. Czasem spostrzegali też dymy zwiastujące obecność ludzi. Kilkakrotnie Hlawa zbliżał się ku takim borowym osadom, ale wysypywał się z nich na spotkanie lud dziki, przybrany w skóry na gołym ciele, zbrojny w kiścienie i łuki, a patrzący tak złowrogo spod poskręcanych przez kołtun czupryn, że trzeba było korzystać co duchu z pierwszego zdumienia, w jaki ich wprawiał widok rycerzy, i odjeżdżać jak najśpieszniej.", + "77974": "Dwa razy jednak świstały za Czechem groty i gonił go okrzyk: „Wokili!” (Niemcy!), on zaś wolał umykać, niż wywodzić się, kto jest. Nareszcie po kilku jeszcze dniach zaczął przypuszczać, że może już i przejechał granicę, ale na razie nie było się kogo spytać. Dopiero od osaczników mówiących polską mową dowiedział się, że na koniec stanął na ziemiach mazowieckich. Tam szło już łatwiej, chociaż całe wschodnie Mazowsze szumiało również jedną puszczą. Nie skończyło się także bezludzie, ale tam, gdzie zdarzyła się osada, mieszkaniec mniej był nieużyty, może dlatego, że nie karmił się wciąż nienawiścią, a może i z tej przyczyny, że Czech odzywał się zrozumiałym dla niego językiem. Bieda bywała tylko z niezmierną ciekawością tych ludzi, którzy otaczali gromadnie jeźdźców i zarzucali ich pytaniami, a dowiedziawszy się, że jeńca-Krzyżaka wiodą, mówili:", + "77975": "— Podarujcież go nam, panie; już my go sprawim!", + "77976": "I prosili tak natarczywie, że Czech często musiał się gniewać albo tłumaczyć im, że jeniec jest książęcy. To wówczas ustępowali. Później, w kraju już osiadłym, ze szlachtą i włodykami nie szło też łatwo. Wrzała tam nienawiść przeciw Krzyżakom, pamiętano bowiem żywo wszędzie zdradę i krzywdę wyrządzoną księciu wówczas, gdy w czasie największego spokoju porwali go Krzyżacy pod Złotoryją i zatrzymali jako więźnia. Nie chciano tam już wprawdzie „sprawiać” Zygfryda, ale ten lub ów twardy szlachcic mówił: „Rozwiążcie go, to mu dam oręż i za miedzą pozwę go na śmierć”. Takim wkładał jako łopatą w głowę Czech, że pierwsze prawo do pomsty ma nieszczęsny pan spychowski i że nie wolno go jej pozbawiać.", + "77977": "Ale w osiadłych stronach łatwo już szła podróż, bo były jakie takie drogi i konie wszędy karmiono owsem lub jęczmieniem. Jechał też Czech żywo, nie zatrzymując się nigdzie, i na dziesięć dni przed Bożym Ciałem stanął w Spychowie.", + "77978": "Przyjechał wieczorem, jak wówczas, gdy go był Maćko ze Szczytna z wiadomością o swoim odjeździe na Żmujdź przysłał, i tak samo jak wówczas zbiegła do niego, ujrzawszy go z okna, Jagienka, a on jej do nóg padł, słowa przez chwilę nie mogąc przemówić. Ale ona podniosła go i pociągnęła co rychlej na górę, nie chcąc przy ludziach wypytywać.", + "77979": "— Co za nowiny? — spytała, drżąc z niecierpliwości i ledwie mogąc dech złapać. — Żywi są? Zdrowi?", + "77980": "— Żywi! Zdrowi!", + "77981": "— A ona znalazła się?", + "77982": "— Jest. Odbili ją.", + "77983": "— Pochwalony Jezus Chrystus!", + "77984": "Ale mimo tych słów twarz jej stała się jakby skrzepła, bo od razu wszystkie jej nadzieje rozsypały się w proch.", + "77985": "Siły wszakże nie opuściły jej i nie straciła przytomności, a po chwili opanowała się zupełnie i poczęła znów pytać:", + "77986": "— Kiedy zaś tu staną?", + "77987": "— Za kilka dni! Ciężka to droga z chorą.", + "77988": "— Chora ci jest?", + "77989": "— Skatowana. Umysł się jej od męki pomieszał.", + "77990": "— Jezu miłosierny!", + "77991": "Nastało krótkie milczenie, tylko przybladłe nieco usta Jagienki poruszały się jakby w modlitwie.", + "77992": "— Nie obaczyłaże się przy Zbyszku? — spytała znowu.", + "77993": "— Może się i obaczyła, ale nie wiem, bom wraz wyjechał, aby wam, pani, oznajmić nowinę, nim tu staną.", + "77994": "— Bóg ci zapłać. Powiadaj, jako było?", + "77995": "Czech począł opowiadać w krótkich słowach, jak odbili Danusię i wzięli olbrzyma Arnolda razem z Zygfrydem. Oznajmił też, że Zygfryda przywiózł z sobą, albowiem młody rycerz chciał go dać w podarunku i dla pomsty Jurandowi.", + "77996": "— Trzeba mi teraz do Juranda! — rzekła, gdy skończył, Jagienka.", + "77997": "I wyszła, ale Hlawa niedługo pozostał sam, gdyż z alkierza wybiegła ku niemu Sieciechówna, a on, czy to dlatego, że nie całkiem był przytomny ze zmęczenia i trudów niezmiernych, czy że tęsknił do niej i zapamiętał się na razie na jej widok, dość że chwycił ją wpół, przycisnął do piersi i począł całować jej oczy, policzki, usta, tak jakby dawno już przedtem powiedział jej wszystko, co przed takim uczynkiem powiedzieć dziewczynie wypada.", + "77998": "I może, że istotnie wypowiedział jej to już w duchu w czasie podróży, bo całował i całował bez końca, a tulił ją do się z taką siłą, że aż w niej oddech zapierało, ona zaś nie broniła się, z początku ze zdumienia, a potem z omdlałości tak wielkiej, że byłaby osunęła się na ziemię, gdyby trzymały ją mniej krzepkie ręce. Na szczęście nie trwało to wszystko zbyt długo, gdyż na schodach dały się słyszeć kroki i po chwili wpadł do izby ojciec Kaleb.", + "77999": "Odskoczyli więc od siebie, a ksiądz Kaleb począł znów zarzucać Hlawę pytaniami, na które ów, nie mogąc tchu złapać, z trudnością odpowiadał. Ksiądz myślał, że to z trudu. Usłyszawszy jednak potwierdzenie nowiny, że Danusia odbita i znaleziona, a kat jej przywiezion do Spychowa, rzucił się na kolana, aby Bogu dzięki uczynić. Przez ten czas uspokoiła się nieco krew w żyłach Hlawy i gdy ksiądz wstał, mógł mu już spokojnie powtórzyć, jakim sposobem znaleźli i odbili Danusię.", + "78000": "— Nie po to ją Bóg wybawił — rzekł, wysłuchawszy wszystkiego, ksiądz — aby rozum jej i duszę w ciemnościach i we władaniu mocy nieczystych miał pozostawić! Położy Jurand na niej swoje święte ręce i jedną modlitwą przywróci jej rozum i zdrowie.", + "78001": "— Rycerz Jurand? — zapytał ze zdziwieniem Czech. — Takąż on ma moc? Świętym ci może już za życia został?", + "78002": "— Przed Bogiem jest już za życia, a gdy zemrze, będą mieli ludzie w niebiesiech jednego więcej patrona-męczennika.", + "78003": "— Powiedzieliście wszelako, wielebny ojcze, że położy ręce na głowie córki. Zaliby mu prawica odrosła? Bo wiem, żeście o to Pana Jezusa prosili.", + "78004": "— Powiedziałem: „ręce”, jako się zwyczajnie mówi — odrzekł ksiądz — ale przy łasce Boskiej i jedna wystarczy.", + "78005": "— Pewnie — odpowiedział Hlawa.", + "78006": "Ale w głosie jego było nieco zniechęcenia, gdyż myślał, że widomy cud zobaczy. Dalszą rozmowę przerwało wejście Jagienki.", + "78007": "— Oznajmiłam mu — rzekła — nowinę ostrożnie, aby go nagła radość nie zabiła, a on zaraz padł krzyżem i modli się.", + "78008": "— On i bez tego całymi nocami tak leży, a dziś tym bardziej pewnie do rana nie wstanie — powiedział ksiądz Kaleb.", + "78009": "Jakoż tak się stało. Kilka razy zaglądali do niego i za każdym razem znajdowali go leżącego, nie w uśpieniu, lecz w modlitwie tak gorliwej, że do zupełnego zapamiętania się dochodzącej.", + "78010": "Dopiero nazajutrz, znacznie po jutrzni, gdy Jagienka zajrzała znów do niego, dał znać, że chce widzieć Hlawę i jeńca. Wyprowadzono wówczas z podziemia Zygfryda ze skrępowanymi w krzyż na piersiach rękoma i wszyscy razem z Tolimą udali się do starca.", + "78011": "W pierwszej chwili Czech nie mógł mu się dobrze przyjrzeć, gdyż błoniaste okna mało przepuszczały światła, a dzień był ciemny z powodu chmur, które zawaliły całkiem niebo i zapowiadały groźną nawałnicę. Ale gdy bystre jego oczy przywykły do mroku, zaledwie go poznał, tak jeszcze wychudł i wynędzniał. Olbrzymi mąż zmienił się w olbrzymiego kościeja. Twarz miał tak białą, że nie różniła się wiele od mlecznej barwy włosów i brody, a gdy przechyliwszy się na poręcz krzesła, przymknął powieki, wydał się Hlawie po prostu trupem.", + "78012": "Przy krześle stał stół, a na nim krucyfiks, dzban z wodą i bochen czarnego chleba z utkwioną w nim mizerykordią, czyli groźnym nożem, którego rycerze używali do dobijania rannych. Innego pokarmu prócz chleba i wody od dawna już Jurand nie używał. Za odzież służyła mu gruba włosiennica, przepasana powrósłem, którą nosił na gołym ciele. Tak to od czasu powrotu ze szczycieńskiej niewoli żył możny i straszny niegdyś rycerz ze Spychowa.", + "78013": "Posłyszawszy wchodzących, odsunął nogą oswojoną wilczycę, która ogrzewała mu bose stopy, i podał się w tył. Wtedy to właśnie wydał się Czechowi jak umarły. Nastała chwila oczekiwania, spodziewano się bowiem, że uczyni jaki znak, aby kto zaczął mówić, ale on siedział nieruchomy, biały, spokojny, z otwartymi nieco ustami, jakoby istotnie pogrążon w wieczystym uśpieniu śmierci.", + "78014": "— Jest tu Hlawa — ozwała się wreszcie słodkim głosem Jagienka — chcecie-li go wysłuchać?", + "78015": "Skinął głową na znak zgody, więc Czech rozpoczął po raz trzeci opowiadanie. Wspomniał pokrótce o bitwach stoczonych z Niemcami pod Gotteswerder, opowiedział walkę z Arnoldem von Baden i odbicie Danusi, ale nie chcąc przydawać staremu męczennikowi boleści do dobrej nowiny i budzić w nim nowego niepokoju, zataił, że umysł Danusi pomieszał się przez długie dni okrutnej niedoli.", + "78016": "Natomiast mając serce zawzięte przeciw Krzyżakom i pragnąc, aby Zygfryd jak najniemiłosierniej był pokaran, nie zataił umyślnie, że znaleźli ją przelęknioną, wynędzniałą, chorą, że znać było, że obchodzono się z nią po katowsku i że gdyby była dłużej pozostała w tych strasznych rękach, byłaby uwiędła i zgasła tak właśnie, jako więdnie i ginie podeptane nogami kwiecie. Ponurej tej opowieści towarzyszył niemniej posępny pomruk zapowiadającej się burzy. Miedziane zwały chmur kłębiły się coraz potężniej nad Spychowem.", + "78017": "Jurand słuchał opowiadania bez jednego drgnienia i ruchu, tak że obecnym zdawać się mogło, iż pogrążony jest we śnie. Słyszał jednak i rozumiał wszystko, bo gdy Hlawa zaczął mówić o niedoli Danusi, wówczas w pustych jamach oczu zebrały mu się dwie wielkie łzy i spłynęły mu po policzkach. Ze wszystkich ziemskich uczuć pozostało mu jeszcze jedno tylko: miłość do dziecka.", + "78018": "Potem sinawe jego usta poczęły się poruszać modlitwą. Na dworze rozległy się pierwsze, dalekie jeszcze grzmoty i błyskawice jęły kiedy niekiedy rozświecać okna. On modlił się długo i znów łzy kapały mu na białą brodę. Aż wreszcie przestał i zapadło długie milczenie, które przedłużając się nad miarę, stało się na koniec uciążliwe dla obecnych, bo nie wiedzieli, co mają z sobą robić.", + "78019": "Na koniec stary Tolima, prawa Jurandowa przez całe życie ręka, towarzysz we wszystkich bitwach i główny stróż Spychowa, rzekł:", + "78020": "— Stoi przed wami, panie, ten piekielnik, ten wilkołak krzyżacki, który katował was i dziecko wasze; dajcie znak, co mam z nim uczynić i jako go pokarać?", + "78021": "Na te słowa przez oblicze Juranda przebiegły nagle promienie — i skinął, aby mu przywiedziono tuż więźnia.", + "78022": "Dwaj pachołkowie chwycili go w mgnieniu oka za barki i przywiedli przed starca, a ów wyciągnął rękę, przesunął naprzód dłoń po twarzy Zygfryda, jakby chciał sobie przypomnieć lub wrazić w pamięć po raz ostatni jego rysy, następnie opuścił ją na piersi Krzyżaka, zmacał skrzyżowane na nich ramiona, dotknął powrozów — i przymknąwszy znów oczy, przechylił głowę.", + "78023": "Obecni mniemali, że się namyślał. Ale cokolwiek bądź czynił, nie trwało to długo, gdyż po chwili ocknął się — i skierował dłoń w stronę bochenka chleba, w którym utkwiona była złowroga mizerykordia. Wówczas Jagienka, Czech, nawet stary Tolima i wszyscy pachołkowie zatrzymali dech w piersiach. Kara była stokroć zasłużona, pomsta słuszna, jednakże na myśl, że ów na wpół żywy starzec będzie rzezał omackiem skrępowanego jeńca, wzdrygnęły się w nich serca.", + "78024": "Ale on, ująwszy w połowie nóż, wyciągnął wskazujący palec do końca ostrza, tak aby mógł wiedzieć, czego dotyka, i począł przecinać sznury na ramionach Krzyżaka. Zdumienie ogarnęło wszystkich, zrozumieli bowiem jego chęć — i oczom nie chcieli wierzyć. Tego jednak było im zanadto. Hlawa jął pierwszy szemrać, za nim Tolima, za tymi pachołkowie. Tylko ksiądz Kaleb począł pytać przerywanym przez niepohamowany płacz głosem:", + "78025": "— Bracie Jurandzie, czego chcecie? Czy chcecie darować jeńca wolnością?", + "78026": "— Tak! — odpowiedział skinieniem głowy Jurand.", + "78027": "— Chcecie, by odszedł bez pomsty i kary?", + "78028": "— Tak!", + "78029": "Pomruk gniewu i oburzenia zwiększył się jeszcze, ale ksiądz Kaleb nie chcąc, by zmarniał tak niesłychany uczynek miłosierdzia, zwrócił się ku szemrzącym i zawołał:", + "78030": "— Kto się świętemu śmie sprzeciwić? Na kolana!", + "78031": "I klęknąwszy sam, począł mówić:", + "78032": "— Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się imię Twoje, przyjdź królestwo Twoje…", + "78033": "I odmówił Ojcze nasz do końca. Przy słowach: „i odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”, oczy jego zwróciły się mimo woli na Juranda, którego oblicze zajaśniało istotnie jakimś nadziemskim światłem.", + "78034": "A widok ów w połączeniu ze słowami modlitwy skruszył serca wszystkich obecnych, gdyż stary Tolima o zatwardziałej w ustawicznych bitwach duszy, przeżegnawszy się krzyżem świętym, objął następnie Jurandowe kolano i rzekł:", + "78035": "— Panie, jeśli wasza wola ma się spełnić, to trzeba jeńca do granicy odprowadzić.", + "78036": "— Tak! — skinął Jurand.", + "78037": "Coraz częstsze błyskawice rozświecały okna; burza była bliżej i bliżej.", + "78038": "Rozdział dwudziesty szósty", + "78039": "Dwaj jeźdźcy zdążali wśród wichru i nawalnego już chwilami dżdżu ku spychowskiej granicy: Zygfryd i Tolima. Ten ostatni odprowadzał Niemca z obawy, aby po drodze nie zabili go chłopi czatownicy lub czeladź spychowska, płonąca ku niemu straszną nienawiścią i zemstą. Zygfryd jechał bez broni, ale i bez pęt. Burza, którą gnał wicher, była już nad nimi. Kiedy niekiedy, gdy huknął niespodziany grzmot, konie przysiadały na zadach. Oni jechali w głębokim milczeniu zapadłym wądołem, nieraz z powodu ciasnoty drogi tak blisko siebie, że strzemię trącało o strzemię. Tolima, przywykły od całych lat do stróżowania jeńców, spoglądał i teraz chwilami na Zygfryda bacznym okiem, jak gdyby mu chodziło o to, aby niespodzianie nie umknął — i dreszcz mimowolny przejmował go za każdym razem, albowiem wydawało mu się, że oczy Krzyżaka świecą w pomroce jak oczy złego ducha albo upiora. Przychodziło mu nawet do głowy, aby go przeżegnać, ale na myśl, że pod znakiem krzyża może mu zawyje nieludzkim głosem i zmieniwszy się w szkaradny kształt, pocznie kłapać zębami, zdejmował go strach jeszcze większy. Stary wojownik, który umiał bić w pojedynkę w całe kupy Niemców, jak jastrząb bije w stado kuropatw — bał się jednakże sił nieczystych i nie chciał mieć z nimi do czynienia. Wolałby też był pokazać Niemcowi po prostu dalszą drogę i zawrócić, ale wstyd mu było samego siebie, więc odprowadził go aż do granicy.", + "78040": "Tam, gdy dotarli do krańca spychowskiego lasu, nastała przerwa w dżdżu i chmury zajaśniały jakimś dziwnym żółtym światłem. Uczyniło się widniej i oczy Zygfryda utraciły ów poprzedni niesamowity blask. Ale wówczas napadła na Tolimę inna pokusa: „Kazali mi — mówił sobie — odprowadzić tego wściekłego psa przezpiecznie aż do granicy, tom go i odprowadził; ale zaliż ma on odjechać bez pomsty i kary, ów kat pana mojego i jego dziecka, i czy nie byłby to godny a miły Bogu uczynek zgładzić go? Ej! Nużbym go pozwał na śmierć? Nie ma ci on wprawdzie broni, ale o milę zaraz, w pana Warcimowym dworzyszczu, dadzą mu przecie jaki miecz albo okszę — i będę się z nim potykał. Da Bóg, obalę go, a potem dorżnę, jako przystoi, i głowę w gnoju zakopię!”. Tak mówił do siebie Tolima i spoglądając łakomie na Niemca, jął poruszać nozdrzami, jakby już zwietrzył zapach świeżej krwi. I ciężko musiał walczyć z tą żądzą, ciężko łamać się z sobą, aż dopiero gdy pomyślał, że Jurand nie do granicy tylko darował życie i wolność jeńcowi i że w takim razie na nic by się nie przydał pański święty uczynek i zmniejszyłaby się za niego nagroda niebieska, przezwyciężył się wreszcie i powstrzymawszy konia, rzekł:", + "78041": "— Oto granica nasza, a i do waszej niedaleko. Jedźże wolny, a jeśli cię zgryzota nie zdławi i piorun boski nie doścignie, to od ludzi nic ci nie grozi.", + "78042": "I to rzekłszy, zawrócił, a tamten pojechał przed siebie z jakąś dziką skamieniałością w twarzy, nie odezwawszy się ani jednym słowem i jakby nie słysząc, że ktoś do niego przemówił.", + "78043": "I jechał dalej szerszym już gościńcem, rzekłbyś, pogrążon we śnie.", + "78044": "Krótka była przerwa w burzy i krótko trwało rozjaśnienie. Ściemniło się znów tak, iż rzekłbyś, na świat padł mrok wieczorny i chmury zstąpiły nisko, prawie nad sam bór. Z góry dochodził złowrogi pomruk i jakby niecierpliwy syk i warczenie piorunów, które hamował jeszcze anioł burzy. Ale błyskawice rozświecały już co chwila oślepiającym blaskiem groźne niebo i przerażoną ziemię i wówczas widać było szeroką drogę idącą wśród dwóch czarnych ścian boru, na niej zaś w pośrodku samotnego jeźdźca na koniu. Zygfryd jechał na wpół przytomny, trawiony przez gorączkę. Rozpacz żrąca mu duszę od czasu śmierci Rotgiera, zbrodnie popełnione przez zemstę, zgryzoty, przerażające widzenia, duszne targaniny zmąciły jego umysł już od dawna do tego stopnia, że z największym tylko wysiłkiem bronił się szaleństwu, a chwilami nawet mu się poddawał. Świeżo zaś — i trudy podróży pod twardą ręką Czecha, i noc spędzona w spychowskim więzieniu, i niepewność losu, a nade wszystko ów niesłychany, nadludzki niemal czyn łaski i miłosierdzia, który po prostu go przeraził, wszystko to potargało go do ostatka. Chwilami tężała i krzepła w nim myśl, tak że zupełnie tracił rozpoznanie, co się z nim dzieje, ale potem znów gorączka budziła go i zarazem budziła w nim jakieś głuche poczucie rozpaczy, zatraty, zguby — poczucie, że wszystko już minęło, zgasło, skończyło się, że nadszedł jakiś kres, że naokół jeno noc i noc, i nicość, i jakby jakaś otchłań okropna wypełniona przerażeniem, ku której musi jednak iść.", + "78045": "— Idź! Idź! — szepnął mu nagle nad uchem jakiś głos.", + "78046": "A on obejrzał się — i ujrzał śmierć. Sama kształtu kościotrupa, siedząc na kościotrupie końskim, sunęła tuż obok, biała i klekocąca kościami.", + "78047": "— Jesteś? — zapytał Krzyżak.", + "78048": "— Jestem. Idź! Idź!", + "78049": "Ale w tej chwili spostrzegł, że z drugiej strony ma także towarzysza: strzemię w strzemię jechał jakiś twór ciałem podobny do człowieka, ale z nieludzką twarzą, głowę miał bowiem zwierzęcą, ze stojącymi uszami, długą, spiczastą i pokrytą czarną sierścią.", + "78050": "— Ktoś ty? — zawołał Zygfryd.", + "78051": "Ów zaś, zamiast odpowiedzieć, pokazał mu zęby i począł głucho warczeć.", + "78052": "Zygfryd zamknął oczy, ale natychmiast usłyszał potężniejszy chrzęst kości i głos mówiący mu w samo ucho:", + "78053": "— Czas! Czas! Śpiesz się! Idź!", + "78054": "I odpowiedział:", + "78055": "— Idę!…", + "78056": "Ale odpowiedź ta wyszła z jego piersi tak, jakby ją dał kto inny.", + "78057": "Potem, rzekłbyś, popychany jakąś nieprzepartą zewnętrzną siłą, zsiadł z konia i zdjął z niego wysokie rycerskie siodło, a następnie uzdę. Towarzysze, zsiadłszy także, nie odstąpili go ani na mgnienie oka — i zawiedli ze środka drogi na skraj boru. Tam czarny upiór pochylił mu gałąź i pomógł przywiązać do niej rzemień uzdy.", + "78058": "— Śpiesz się! — szepnęła śmierć.", + "78059": "— Śpiesz się! — zaszumiały jakieś głosy w wierzchołkach drzew.", + "78060": "Zygfryd, pogrążony jakby we śnie, przewlókł drugi lejc przez sprzączkę, uczynił pętlę — wstąpiwszy na siodło, które złożył poprzednio pod drzewem, założył ją sobie na szyję.", + "78061": "— Odepchnij siodło!… Już! Aa!", + "78062": "Trącone nogą siodło potoczyło się o kilka kroków — i ciało nieszczęsnego Krzyżaka zwisło ciężko.", + "78063": "Przez jedno mgnienie oka wydało mu się, że słyszy jakiś chrapliwy, stłumiony ryk i że ów ohydny upiór rzucił się na niego, zakołysał nim i począł zębami szarpać mu piersi, aby ukąsić go w serce. Ale potem gasnące jego źrenice ujrzały jeszcze co innego: oto śmierć rozpłynęła się w jakiś białawy obłok, który z wolna posunął się ku niemu, objął go, ogarnął, otoczył i zakrył wreszcie wszystko okropną, nieprzenikliwą zasłoną.", + "78064": "W tej chwili burza rozszalała się z niezmierną wściekłością. Piorun huknął w środek drogi z tak straszliwym łoskotem, jakby ziemia zapadała się w posadach. Cały bór ugiął się pod wichrem. Szum, świst, wycie, skrzypienie pni i trzask łamanych gałęzi wypełniły głębie leśne. Fale dżdżu gnane wichrem przesłoniły świat — i tylko w czasie krótkich, krwawych błyskawic można było dojrzeć rozhuśtany dziko nad drogą trup Zygfryda.", + "78065": "Nazajutrz tą samą drogą posuwał się dość liczny orszak. Na przodzie jechała Jagienka z Sieciechówną i Czechem, za nimi szły wozy, otoczone przez czterech zbrojnych w kusze i miecze pachołków. Z woźniców każdy miał też obok siebie oszczep i siekierę, nie licząc okutych wideł i innych narzędzi w drodze przydatnych. Potrzebne to było tak dla obrony od dzikiego zwierza, jak od kup rozbójniczych, które wiecznie grasowały na krzyżackiej granicy, a na które gorzko się skarżył wielkiemu mistrzowi Jagiełło i w listach, i osobiście na zjazdach w Raciążu.", + "78066": "Ale mając ludzi sprawnych i dobry sprzęt obronny, można się było ich nie lękać, poczet więc jechał ufny w siebie i wolny od obaw. Po wczorajszej burzy nastał dzień przecudny, rzeźwy, cichy i tak jasny, że tam, gdzie nie było cienia, oczy podróżnych mrużyły się od zbytniego blasku. Żaden liść nie poruszał się na drzewach, a z każdego zwieszały się wielkie krople dżdżu, mieniące się tęczą w słońcu. Wśród sosnowych igieł błyszczały jakby wielkie diamenty. Ulewa potworzyła na gościńcu małe strumyki, które spływały z wesołym szelestem ku niższym miejscom, tworząc we wgłębieniach płytkie jeziorka. Cała okolica była zroszona, mokra, ale śmiejąca się w porannej jasności. W takie poranki radość ogarnia i serce ludzkie, więc woźnice i parobcy podśpiewywali sobie z cicha, dziwiąc się milczeniu, które panowało między jadącymi na przedzie.", + "78067": "Oni zaś milczeli, bo na duszy Jagienki osiadła ciężka troska. W życiu jej coś się skończyło, coś złamało i dziewczyna, chociaż nie bardzo biegła w rozmyślaniu i nieumiejąca wypowiedzieć sobie wyraźnie, co się w niej dzieje i co się jej wydaje, czuła jednak, że wszystko, czym dotychczas żyła, zawiodło i poszło na marne, że rozwiała się w niej wszelka nadzieja, jako poranna mgła rozwiewa się nad polami, że wszystkiego trzeba się będzie wyrzec, wszystkiego zaniechać, o wszystkim zapomnieć i zacząć życie jakby całkiem nowe. Myślała też, że choćby z woli bożej nie było ono całkiem złe, jednakże nie może być inne, jeno smutne, a w żadnym razie nie tak dobre, jak mogłoby być to, które się właśnie skończyło.", + "78068": "I żal niezmierny ściskał jej serce po owej zamkniętej raz na zawsze przeszłości i podnosił się strumieniem łez do oczu. Ale nie chciała płakać, bo i bez tego czuła jakby w dodatku do całego brzemienia, które jej gniotło duszę, jeszcze i wstyd. Wolałaby była nigdy nie wyjeżdżać ze Zgorzelic, byle tak nie wracać teraz ze Spychowa. Bo że tu przyjechała nie tylko dlatego, że nie wiedziała, co czynić po śmierci opata, i nie tylko dlatego, by Cztanowi i Wilkowi odjąć przyczynę do napaści na Zgorzelice, tego nie mogła przed sobą zaprzeć! Nie! Wiedział o tym i Maćko, który też nie z tego powodu ją brał, a dowie się niechybnie i Zbyszko. Na tę myśl zapałały jej policzki i gorycz zalała serce. „Nie byłam ci dość harda — mówiła sobie w duszy — a teraz mam, czegom chciała”. I do troski, do niepewności jutra, do zgryźliwego smutku i do niezgłębionego żalu po przeszłości dołączyło się upokorzenie.", + "78069": "Ale dalszy przebieg ciężkich myśli przerwał jej jakiś człowiek nadchodzący z przeciwka. Czech, mający na wszystko baczne oko, ruszył też koniem ku niemu i z kuszy na ramieniu, z torby borsuczej i z piór sójki na czapce poznał w nim borowego.", + "78070": "— Hej, a ktoś jest? Stój! — zawołał jednak dla pewności.", + "78071": "Ów zbliżył się pośpiesznie i z obliczem poruszonym, jakie miewają zwykle ludzie, którzy chcą coś niezwykłego oznajmić, zawołał:", + "78072": "— Człowiek przed wami wisi nade drogą!", + "78073": "Czech więc zaniepokoił się, czy to nie jakaś sprawa zbójecka, i począł pytać żywo:", + "78074": "— Daleko stąd?", + "78075": "— Na strzelenie z kuszy. Nad samą drogą.", + "78076": "— Nikogo przy nim?", + "78077": "— Nikogo. Spłoszyłem jeno wilka, który go obwąchiwał.", + "78078": "Wzmianka o wilku uspokoiła Hlawę, dowodziła bowiem, że w pobliżu nie było ludzi ni żadnej zasadzki.", + "78079": "Tymczasem Jagienka rzekła:", + "78080": "— Obacz, co to jest.", + "78081": "Hlawa skoczył przed siebie, a po chwili powrócił jeszcze szybciej.", + "78082": "— Zygfryd wisi! — zawołał, osadzając przed Jagienką konia.", + "78083": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha! Zygfryd? Krzyżak?", + "78084": "— Krzyżak! Na uździenicy się powiesił!", + "78085": "— Sam?", + "78086": "— Sam, widać, bo siodło leży wedle niego. Gdyby to zbóje uczynili, byliby go po prostu zabili i siodło byliby zabrali, bo zacne.", + "78087": "— Jakoże przejedziem?", + "78088": "— Nie jedźmy tam, nie jedźmy! — poczęła wołać bojaźliwa Anula Sieciechówna. — Jeszcze się co do nas przyczepi!", + "78089": "Jagienka przelękła się nieco także, gdyż wierzyła, że koło trupa samobójcy zbierają się całymi gromadami duchy paskudne, ale Hlawa, który był zuchwały i niczego się niebojący, rzekł:", + "78090": "— O wa! Byłem blisko niego, a nawet trąciłem go oszczepem, i jakoś nie czuję diabła na karku.", + "78091": "— Nie bluźnij! — zawołała Jagienka.", + "78092": "— Nie bluźnię — odpowiedział Czech — jeno ufam w moc bożą. Wszelako, jeśli się boicie, to można borem objechać.", + "78093": "Sieciechówna poczęła prosić, by objechać, ale Jagienka namyśliwszy się przez chwilę, rzekła:", + "78094": "— Ej! Nie godzi się umarłego nie pogrześć! Krześcijański to uczynek, od Pana Jezusa nakazany, a to przecie człowiek.", + "78095": "— Ba, ale Krzyżak, wisielec i kat! Kruki i wilcy się nim zajmą.", + "78096": "— Nie powiedaj byle czego! Za winy Bóg go będzie sądził, my zaś uczyńmy swoje. Nie przyczepi się też do nas nijakie zło, jeśli pobożne przykazanie spełnimy.", + "78097": "— Ha! To niech się i stanie wedle waszej woli — odrzekł Czech.", + "78098": "I wydał odpowiedni rozkaz parobkom, którego posłuchali z ociąganiem się i ze wstrętem. Bojąc się jednakże Hlawy, pobrali, w niedostatku łopat, widły i topory dla wybrania dołu w ziemi i poszli. Czech udał się też z nimi dla przykładu i przeżegnawszy się, przeciął własnoręcznie rzemień, na którym trup wisiał.", + "78099": "Zygfryda twarz zbłękitniała już na powietrzu i wyglądał dość okropnie, albowiem oczy miał niezamknięte i przerażone, usta zaś otwarte jakby dla złapania ostatniego tchu. Prędko więc wykopali tuż obok dół i zepchnęli do niego ciało rękojeściami wideł, twarzą do ziemi, po czym przysypawszy je, poczęli szukać kamieni, był bowiem obyczaj odwieczny, że pokrywano nimi samobójców, inaczej bowiem wstawali nocami i przeszkadzali podróżnym.", + "78100": "Kamieni było dosyć i na drodze, i między mchami leśnymi, wkrótce więc urosła nad Krzyżakiem kopiasta mogiła, a potem Hlawa wyciął siekierą na pniu sosny krzyż, co uczynił nie dla Zygfryda, lecz aby złe duchy nie zbierały się w tym miejscu, i wrócił do orszaku.", + "78101": "— Dusza w piekle, a ciało już w ziemi — rzekł do Jagienki. — Możem teraz jechać.", + "78102": "I ruszyli. Jednakże Jagienka, przejeżdżając, udarła gałązkę sośniny i cisnęła ją na kamienie, a za przykładem pani uczynili tak samo wszyscy inni, bo i to nakazywał także obyczaj.", + "78103": "Długi czas jechali w zadumie, rozmyślając o tym złowrogim mnichu-rycerzu, o karze, jaka go dosięgła, a wreszcie Jagienka rzekła:", + "78104": "— Sprawiedliwość boska nie folguje. I nie godzi się nawet Wieczny odpoczynek za niego odmówić, bo dla niego nie masz zmiłowania.", + "78105": "— Litościwą macie i tak duszę, żeście kazali go pogrześć — odpowiedział Czech.", + "78106": "A następnie zaczął mówić z pewnym wahaniem:", + "78107": "— Ludzie prawią, ba! może i nie ludzie, jeno czarownice i czarowniki, że niby powróz albo też rzemień z wisielca daje jakoweś szczęście we wszystkim, ale nie wziąłem rzemienia z Zygfryda, bo ja dla was nie od czarnoksięstwa, tylko od Pana Jezusowej mocy szczęścia wyglądam.", + "78108": "Jagienka nie odrzekła na razie nic i po chwili dopiero, westchnąwszy kilkakroć, rzekła jakby sama do siebie:", + "78109": "— Hej! Moje szczęście za mną, nie przede mną!", + "78110": "Rozdział dwudziesty siódmy", + "78111": "Dopiero w dni dziewięć po wyjeździe Jagienki stanął Zbyszko na granicy Spychowa, ale Danusia była już tak bliska śmierci, że zupełnie stracił nadzieję, czy ją żywą ojcu dowiezie. Zaraz następnego dnia, gdy poczęła nie do rzeczy odpowiadać, spostrzegł, iż nie tylko umysł jej jest zwichnięty, ale że przy tym i ciało ogarnia jakaś choroba, przeciw której nie ma już sił w tym wycieńczonym przez niewolę, więzienie, mękę i ustawiczny strach dziecku. Może być, że odgłosy zaciekłej walki, jaką Zbyszko i Maćko stoczyli z Niemcami, przepełniły ten kielich przerażenia i że właśnie w tej chwili napadła ją owa choroba, dość że gorączka nie opuszczała jej odtąd prawie aż do końca drogi. Była to nawet poniekąd okoliczność pomyślna, albowiem przez straszną puszczę, wśród niezmiernych trudów, wiózł ją Zbyszko jak martwą, nieprzytomną i o niczym niewiedzącą. Po przebyciu puszcz, gdy weszli do „zbożnego” kraju, między osady kmiece i szlacheckie, skończyły się niebezpieczeństwa i trudy. Ludzie dowiadując się, że to wiozą swojackie dziecko, odbite Krzyżakom, a do tego córkę sławnego Juranda, o którym „gądkowie” tyle śpiewali już pieśni po gródkach, dworzyszczach i chatach, prześcigali się w usługach i pomocy. Dostarczano zapasów i koni. Wszystkie drzwi stawały otworem. Nie potrzebował już Zbyszko wieźć Danusi w kolebce między końmi, gdyż silni młodziankowie przenosili ją w noszach ode wsi do wsi tak troskliwie i ostrożnie, jakby jakąś świętość nieśli. Niewiasty otaczały ją najtkliwszą opieką. Mężowie, słuchając opowieści o jej krzywdach, zgrzytali zębami i niejeden nakładał zaraz żelazne blachy, chwytał za miecz, za topór albo za kopię i jechał dalej za Zbyszkiem, by pomścić się „z nawiązką”, bo nie dość wydawało się zawziętemu pokoleniu równo krzywdą za krzywdę zapłacić. Ale Zbyszko nie myślał w tej chwili o zemście, tylko jedynie o Danusi. Żył między przebłyskami nadziei, gdy chwilowo czyniło się chorej lepiej, głuchą rozpaczą, gdy stan jej pogarszał się widomie. A co do tego nie mógł się już łudzić. Nieraz z początku podróży przelatywała mu przez głowę zabobonna myśl, że może tam gdzieś po bezdrożach, które przebywali, jedzie za nimi ślad w ślad śmierć i czyha tylko na sposobną chwilę, by się rzucić na Danusię i wyssać z niej ostatek życia. Widzenie to, a raczej poczucie, bywało zwłaszcza wśród ciemnych nocy tak wyraźne, że nieraz porywała go rozpaczliwa chęć zawrócić, wyzwać martwicę, jak się wyzywa rycerza, i potykać się z nią do ostatniego tchu. Ale przy końcu drogi było jeszcze gorzej, czuł bowiem śmierć nie za orszakiem, ale wśród samego orszaku, niewidzialną wprawdzie, ale tak bliską, iż obwiewało ich jej mroźne tchnienie. I rozumiał już, że przeciw temu nieprzyjacielowi na nic męstwo, na nic krzepka dłoń, na nic oręż, że trzeba będzie oddać bezradnie najdroższą głowę na łup bez walki.", + "78112": "I to było uczucie najstraszniejsze, albowiem łączył się z nim żal, niepohamowany jak wicher, bezdenny jak morze. Jakże nie miała jęczeć, jakże nie miała się rwać z boleści w Zbyszku dusza, gdy spoglądając na swoją kochaną, mówił jej jakby z mimowolną wymówką: „Na tożem cię miłował, na tom cię odszukał i odbił, aby cię jutro ziemią przysypać i nie widzieć cię już nigdy?”. A tak mówiąc, spoglądał na jej kwitnące gorączką policzki, na jej mętne, nieprzytomne oczy i znów ją pytał: „Ostawisz mnie? Nie żal ci? Wolisz ode mnie niż ze mną?”. I wówczas myślał, że chyba i jemu samemu w głowie się pomiesza, piersi zaś rozpierał mu jakby płacz przeogromny, ale zapiekły i niemogący wybuchnąć, albowiem tamowała mu ujście i jakaś złość, i jakiś gniew na tę bezlitosną siłę, która wywarła się na niewinne dziecko, ślepa i zimna. Gdyby złowrogi Krzyżak znajdował się wówczas w orszaku, byłby go poszarpał jak dziki zwierz.", + "78113": "Dobiwszy się do leśnego dworca, chciał się zatrzymać, ale tam na wiosnę było pusto. Od stróżów dowiedział się przy tym, że oboje księstwo wybrali się do brata Ziemowita do Płocka, poniechał więc zamiaru jechania do Warszawy, gdzie by dworski medyk mógł dać chorej ratunek. Trzeba mu było ciągnąć do Spychowa, co było straszne, albowiem zdawało mu się, iż wszystko już się kończy i że trupa tylko dowiezie Jurandowi.", + "78114": "Ale właśnie na kilka godzin drogi przed Spychowem padł znów na jego serce jaśniejszy promyk nadziei. Policzki Danusi poczęły blednąć, oczy stawały się mniej mętne, oddech nie tak głośny i mniej pośpieszny. Zbyszko spostrzegł to natychmiast i po niejakim czasie nakazał ostatni postój, aby mogła spokojnie oddychać. Byli o milę może od Spychowa, z dala od mieszkań ludzkich, na wąskiej drodze między polem a łąką. Ale stojąca w pobliżu dzika grusza dawała ochronę od słońca, zatrzymali się więc pod jej gałęziami. Pachołkowie pozłaziwszy z koni, rozkiełznali je, aby łacniej im było szczypać trawę. Dwie niewiasty najęte do posług przy Danusi i młodziankowie, którzy ją nieśli, znużeni drogą i upałem pokładli się w cieniu i usnęli; tylko Zbyszko czuwał przy noszach i siadłszy tuż na korzeniach gruszy, nie spuszczał z chorej oczu.", + "78115": "A ona leżała wśród popołudniowej ciszy, spokojnie, z przymkniętymi powiekami. Zbyszkowi wydawało się jednakże, że nie śpi. Jakoż gdy na drugim końcu rozległej łąki koszący siano chłop stanął i począł brzękać w kosę osełką, drgnęła lekko i otworzyła na chwilę powieki, po czym przymknęła je zaraz; pierś jej podniosła się jakby głębszym oddechem, a z ust wyszedł ledwie dosłyszalny szept:", + "78116": "— Kwiecie pachnie…", + "78117": "Były to pierwsze niegorączkowe i niebłędne słowa, jakie od początku podróży wymówiła, albowiem z przygrzanej słońcem łąki powiew przynosił istotnie mocną woń, w której czuć było i siano, i miód, i przeróżne pachnące zioła. Więc w Zbyszku na myśl, że przytomność wraca chorej, zadrżało z radości serce. W pierwszym uniesieniu chciał rzucić się do jej nóg, ale z obawy, by jej nie przestraszyć, pohamował się, klęknął tylko przy noszach i pochyliwszy się nad nią, jął wołać z cicha:", + "78118": "— Danusiu! Danusiu!", + "78119": "A ona otworzyła znów oczy, czas jakiś patrzyła na niego, po czym uśmiech rozjaśnił jej twarz i tak samo jako poprzednio w chacie smolarzy, ale daleko przytomniej, wymówiła jego imię:", + "78120": "— Zbyszko!…", + "78121": "I próbowała wyciągnąć ku niemu ręce, ale dla zbytniej słabości nie mogła tego uczynić; on natomiast objął ją ramionami, z sercem tak wezbranym, jakby jej dziękował za jakąś niezmierną łaskę.", + "78122": "— Przebudziłaś się! — mówił. — O, Bogu chwała… Bogu…", + "78123": "Po czym zbrakło mu głosu — i przez czas jakiś patrzyli na siebie w milczeniu. Ciszę polną mącił tylko wonny powiew od strony łąki, któren szemrał w liściach gruszy, ksykanie koników w trawach i dalekie, niewyraźne śpiewanie kosiarza.", + "78124": "Danusia spoglądała coraz przytomniej i nie przestawała się uśmiechać, zupełnie jak dziecko, które we śnie widzi anioła. Powoli jednak w oczach jej poczęło się odbijać jakby pewne zdziwienie:", + "78125": "— Gdziem jest?… — rzekła.", + "78126": "Wówczas z ust jego wyrwał się cały rój krótkich, przerywanych przez radość odpowiedzi.", + "78127": "— Przy mnieś jest! Pod Spychowem! Do tatusia jedziemy. Skończona twoja niedola! Oj! Danuśko moja! Oj, Danuśko! Szukałem cię i odbiłem. Nie w niemieckiej tyś już mocy. Nie bój się! Zaraz będzie Spychów. Chorzałaś, ale Pan Jezus się zmiłował! Ile było boleści, ile płakania! Danuśko!… Teraz już dobrze!… Nic, jeno szczęśliwość przed tobą. Ej, com się naszukał!… Com się nawędrował!… Ej, mocny Boże!… Ej!", + "78128": "I odetchnął głęboko a prawie z jękiem, jakby ostatek ciężaru boleści zrzucał z piersi.", + "78129": "Danusia leżała spokojnie, coś sobie przypominając, coś rozważając, a na koniec spytała:", + "78130": "— Toś ty nie zabaczył mnie?", + "78131": "I dwie łzy, wezbrawszy jej w oczach, stoczyły się z wolna po twarzy na wezgłowie.", + "78132": "— Ja miałbym ciebie zabaczyć! — zawołał Zbyszko.", + "78133": "Było zaś w tym stłumionym okrzyku więcej mocy niż w największych zaklęciach i przysięgach, albowiem miłował ją zawsze całą duszą, a od czasu, gdy ją odzyskał, stała mu się droższą niż cały świat.", + "78134": "Ale tymczasem zapadła ponownie cisza; w dali jeno chłop przestał śpiewać i jął raz drugi klepać osełką kosę.", + "78135": "Usta Danusi poczęły się znów poruszać, ale szeptem tak cichym, że Zbyszko nie mógł jej dosłyszeć, więc pochyliwszy się, zapytał:", + "78136": "— Co zaś, jagódko, mówisz?", + "78137": "A ona powtórzyła:", + "78138": "— Kwiecie pachnie…", + "78139": "— Bośmy przy łące — odrzekł — ale wnet pojedziem dalej. Do tatusia, któren też z niewoli wybawion. I będziesz moja do śmierci. Słyszyszże ty mnie dobrze? I rozumiesz?", + "78140": "Wtem targnął nim nagły niepokój, spostrzegł bowiem, że twarz jej czyni się blada i coraz bledsza, a na twarzy osiadają gęsto drobne krople potu.", + "78141": "— Co ci jest? — spytał z okropnym przestrachem. I uczuł, jak włosy zjeżają mu się na głowie, a mróz przechodzi przez kości.", + "78142": "— Co ci jest? Powiedz! — powtórzył.", + "78143": "— Ciemno! — szepnęła.", + "78144": "— Ciemno? Słonko świeci, a tobie ciemno? — zapytał zdyszanym głosem. — Dopiero co mówiłaś przytomnie! Na imię Boskie, rzeknij choć słowo!", + "78145": "Poruszyła jeszcze ustami, ale nie mogła już nawet szeptać. Zbyszko odgadł tylko, że wymawia jego imię i że go woła. Wnet potem wychudzone jej dłonie jęły drgać i trzepotać się po kilimku, którym była okryta. Trwało to chwilę. Nie było już się co łudzić — konała!", + "78146": "A on w przerażeniu i rozpaczy począł ją błagać, jakby prośba mogła coś wskórać:", + "78147": "— Danuśka! O Jezu miłosierny!… Poczekaj choć do Spychowa! Poczekaj! Poczekaj! O Jezu! Jezu! Jezu!", + "78148": "Podczas tego błagania rozbudziły się niewiasty i nadbiegli pachołkowie, którzy byli opodal przy koniach na łące. Ale zrozumiawszy od pierwszego rzutu oka, co się dzieje, poklękali i poczęli odmawiać w głos litanię.", + "78149": "Powiew ustał, przestały szemrać liście na gruszy i tylko słowa modlitwy rozlegały się wśród wielkiej, polnej ciszy.", + "78150": "Danusia przed samym końcem litanii otworzyła jeszcze oczy, jakby chcąc spojrzeć po raz ostatni na Zbyszka i na świat słoneczny, po czym zaraz zasnęła snem wiekuistym.", + "78151": "*", + "78152": "Niewiasty zamknęły jej powieki, a następnie poszły po kwiaty na łąkę. Pachołcy udali się ich śladem — i tak chodzili w słońcu wśród bujnych traw, podobni do duchów polnych, pochylając się co chwila i płacząc, albowiem w sercach mieli litość i żal. Zbyszko klęczał w cieniu, przy noszach, z głową na kolanach Danusi, bez ruchu i słowa, sam jak martwy, a oni krążyli to bliżej, to dalej, rwąc złoty kaczeniec i dzwonki, i obficie rosnące różowe smółki, i białą, pachnącą miodem drobniczkę. W wilgotnych dołkach znaleźli też lilie polne, a na miedzy przy ugorze janowiec. Aż gdy już mieli pełne naręcza, otoczyli smutnym korowodem nosze i poczęli je maić. Pokryli więc prawie całkiem kwieciem i ziółmi zwłoki zmarłej, nie zasłaniając tylko twarzy, która wśród dzwonków i lilij bielała, cicha, ukojona snem nieprzespanym, pogodna i po prostu anielska.", + "78153": "Do Spychowa nie było nawet i mili, więc po niejakim czasie, gdy im smutek i boleść łzami spłynęły, podnieśli nosze i ruszyli ku borom, od których zaczynały się już Jurandowe ziemie.", + "78154": "Pachołcy wiedli za orszakiem konie. Sam Zbyszko niósł w głowach nosze, a niewiasty, obarczone zbywającymi pękami ziół i kwiatów, śpiewały na przodzie pieśni pobożne — i tak z wolna szli i szli między zieloną łąką a równym, szarym ugorem, jakby jaka procesja żałosna.", + "78155": "Na modrym niebie nie było żadnej chmurki i świat cały wygrzewał się w złotym blasku słonecznym.", + "78156": "Rozdział dwudziesty ósmy", + "78157": "Przyszli na koniec ze zwłokami dziewczyny do borów spychowskich, na których granicy stróżowali dniem i nocą zbrojni pachołkowie Jurandowi. Jeden z nich skoczył z wieścią do starego Tolimy i do księdza Kaleba, inni poprowadzili orszak z początku krętą i zapadłą, a potem szeroką leśną drogą aż do miejsca, gdzie bór się kończył, a poczynały się rozległe wilgotne grudzie i grząskie, rojne od błotnego ptactwa trzęsawy, za którymi na suchej wyżni leżał spychowski gródek. Poznali też wraz, że już żałobna wieść o nich doszła do Spychowa, gdyż zaledwie wychylili się z leśnego cienia na jasne błonie, doleciał do ich uszu odgłos dzwonu z gródkowej kaplicy. Wkrótce potem ujrzeli idącą z dali naprzeciw liczną drużynę ludzi, w której byli mężowie i niewiasty. Gdy gromada owa zbliżyła się na trzy lub dwa strzelenia z łuku, można już było rozróżnić osoby. Na czele szedł sam Jurand, podtrzymywany przez Tolimę i macający przed sobą koszturem. Łatwo go było poznać po ogromnym wzroście, po czerwonych jamach w miejsce oczu i po białych, opadających aż na ramiona włosach. Obok postępował z krzyżem i w białej komży ksiądz Kaleb. Za nimi niesiono chorągiew z Jurandowym znakiem, przy której szli zbrojni „woje” spychowscy, a za nimi niewiasty zamężne w nałęczkach na głowach i przetowłose panny. Na końcu gromady ciągnął wóz, na którym miano złożyć zwłoki.", + "78158": "Zbyszko, ujrzawszy Juranda, kazał postawić nosze na ziemi, które sam niósł do tej chwili od strony wezgłowia, za czym posunąwszy się ku niemu, jął wołać takim okropnym głosem, jakim woła niezmierna boleść i rozpacz:", + "78159": "— Szukałem ci jej, pókim nie znalazł, i odbiłem, ale ona wolała do Boga niż do Spychowa!", + "78160": "I boleść złamała go zupełnie, albowiem padłszy na piersi Juranda, objął go za szyję i począł jęczeć:", + "78161": "— O Jezu, o Jezu! O Jezu!…", + "78162": "Na ów widok wzburzyły się serca zbrojnej czeladzi spychowskiej i poczęli bić włóczniami o tarcze, nie wiedząc, jak inaczej swój ból i swoją chęć pomsty wyrazić. Niewiasty uczyniły lament i zawodząc jedna przez drugą, podnosiły zapaski do oczu albo też całkiem pokrywały nimi głowy, wołając wniebogłosy:", + "78163": "„Hej! Dola! Dola! Tobie wesele, a nam płakanie. Śmierć cię skosiła, Kościej cię zabrał — oj! oj!”", + "78164": "A niektóre, przechylając w tył głowy i zamykając oczy, wołały znów:", + "78165": "„Źle ci tu było, kwiatuszku, z nami — źle? Ostał się rodzic w wielkiej żałobie, a ty już chodzisz po boskich pokojach — oj! oj!”", + "78166": "Inne na koniec wymawiały zmarłej, że się nie ulitowała tatkowego i mężowego sieroctwa i łez. A był ten lament i ten żal na wpół śpiewem, bo nie umiał ów lud inaczej swojego bólu wypowiadać.", + "78167": "Atoli Jurand, wysunąwszy się z ramion Zbyszka, wyciągnął kosztur przed siebie na znak, że chce iść do Danusi. Wówczas Tolima ze Zbyszkiem chwycili go pod ramiona i przywiedli do noszów, a on klęknął przy zwłokach, powiódł po nich dłonią od czoła aż do złożonych w krzyż rąk zmarłej i pochylił kilkakrotnie głowę, jakby chciał rzec, że ona to jest, jego Danusia, nie kto inny — i że poznaje dziecko. Potem objął ją jednym ramieniem, a drugie, pozbawione dłoni, wzniósł w górę, zaś obecni odgadli także i tę niemą skargę przed Bogiem, wymowniejszą od wszelkich słów boleści. Zbyszko, któremu po chwilowym wybuchu odrętwiała znów twarz zupełnie, klęczał z drugiej strony milczący, do kamiennego posągu podobny i naokół uczyniło się tak cicho, że słychać było ksykanie koników polnych i brzęczenie każdej przelatującej muchy. Wreszcie ksiądz Kaleb pokropił święconą wodą Danusię, Zbyszka, Juranda i rozpoczął Requiem aeternam. A po ukończeniu pieśni długi czas modlił się głośno, przy czym ludziom zdawało się, że słyszą proroczy głos, gdy błagał, aby ta męka niewinnego dziecka była oną kroplą, która przepełnia naczynie nieprawości, i aby nastał dzień sądu, kary, gniewu i klęski.", + "78168": "Następnie ruszyli do Spychowa; ale nie położyli Danusi na wóz, tylko nieśli ją na przedzie orszaku na umajonych noszach. Dzwon, nie przestając bić, zdawał się ich wzywać i zapraszać ku sobie, a oni szli śpiewający szerokim błoniem, pod ogromną złotą zorzę wieczorną, jakby ich ta zmarła prowadziła naprawdę do odwiecznych blasków i jasności. Wieczór już był i trzody wracały z pól, gdy doszli. Kaplica, w której złożono zwłoki, jaśniała od pochodni i świec jarzących. Z rozkazu księdza Kaleba siedem panien odmawiało kolejno litanię nad ciałem aż do świtu. Do świtu również Zbyszko nie odstępował Danusi i sam o jutrzni wkładał ją w trumnę, którą biegli rzemieślnicy uciosali przez noc z pnia dębowego, wprawiwszy w wieku nad głową szybę złotego bursztynu.", + "78169": "Juranda nie było przy tym, albowiem działy się z nim rzeczy dziwne. Zaraz po powrocie do domu utracił władzę w nogach, a gdy położono go na łożu, utracił ruch i świadomość, gdzie jest i co się z nim dzieje. Próżno ksiądz Kaleb przemawiał do niego, próżno zapytywał, co mu jest: nie słyszał, nie rozumiał, tylko leżąc na wznak, podnosił do góry powieki pustych oczu i uśmiechał się z twarzą rozjaśnioną i szczęśliwą, a czasem poruszał ustami, jak gdyby z kim rozmawiał. Ksiądz i Tolima rozumieli, że ze zbawioną córką rozmawia i do niej się śmieje. Rozumieli również, że już kona i własną wieczną szczęśliwość źrenicami duszy ogląda, ale w tym się pomylili, gdyż on, nieczuły i głuchy na wszystko, uśmiechał się tak całe tygodnie, i Zbyszko, wyjechawszy wreszcie z okupem za Maćka, zostawił go jeszcze przy życiu.", + "78170": "Rozdział dwudziesty dziewiąty", + "78171": "Po pogrzebie Danusi Zbyszko nie chorzał obłożnie, ale żył w odrętwieniu. Z początku, przez pierwsze dni, nie było z nim tak źle: chodził, rozmawiał o swojej zmarłej niewieście, odwiedzał Juranda i siadywał przy nim. Opowiedział też księdzu o niewoli Maćkowej i uradzili obaj wysłać do Prus i Malborga Tolimę, aby wywiedział się, gdzie Maćko jest, i żeby go wykupił, zapłaciwszy zarazem i za Zbyszka tyle grzywien, na ile zgodzili się z Arnoldem von Baden i jego bratem. W spychowskich podziemiach nie brakło srebra, które Jurand bądź swego czasu wygospodarzył, bądź zdobył, przypuszczał więc ksiądz, że Krzyżacy, byle otrzymali pieniądze, łatwo i starego rycerza wypuszczą, i nie będą żądali, aby młody stawił się osobiście.", + "78172": "— Jedź do Płocka — rzekł na drogę Tolimie ksiądz — i weź od tamtejszego księcia glejt. Inaczej pierwszy lepszy komtur złupi cię i samego uwięzi.", + "78173": "— Ba! Przecie ich znam — odrzekł stary Tolima. — Wzdyć umieją oni łupić nawet i tych, którzy z glejtami przyjeżdżają.", + "78174": "I pojechał. Ale niebawem pożałował ksiądz Kaleb, że samego Zbyszka nie wyprawił. Bał się on wprawdzie, że w pierwszych chwilach boleści nie potrafi się młodzian sprawić jak należy lub może przeciw Krzyżakom wybuchnie i na niebezpieczeństwo się poda; wiedział również, że trudno mu będzie zaraz odjechać od kochanej trumny, w świeżym żalu, w świeżym osieroceniu i wnet po takiej strasznej a bolesnej podróży, którą gdzieś od Gotteswerder do Spychowa odbył. Potem jednak żałował, iż wziął to wszystko w rachubę, gdyż Zbyszkowi z każdym dniem czyniło się ciężej. Żył on aż do śmierci Danusi w okrutnym wysiłku, w okrutnym natężeniu wszystkich sił: jeździł na kraje świata, potykał się, odbijał swoją niewiastę, przeprawiał się przez dzikie puszcze, i nagle to wszystko skończyło się, jakby kto mieczem uciął, a została tylko pamięć, że to wszystko poszło na marne, że trudy były daremne — i że wprawdzie przeszły, ale razem z nimi przeszła część życia, przeszła nadzieja, przeszło dobro, zginęło kochanie, a nie pozostało nic. Każdy żyje jutrem, każdy coś zamierza i coś układa sobie na przyszłość, a Zbyszkowi jutro stało się obojętne, co zaś do przyszłości, to miał takie poczucie, jakie miała Jagienka, gdy wyjeżdżając ze Spychowa, mówiła: „Moje szczęście za mną, nie przede mną”. Ale na domiar w jego duszy to poczucie bezradności, pustki i niedoli wyrastało na gruncie ogromnej boleści i coraz większego żalu po Danusi. Ów żal przejmował go, opanowywał i zarazem tężał w nim coraz bardziej, tak że w końcu nie było w Zbyszkowym sercu miejsca na nic innego. Więc o nim tylko myślał i hodował go w sobie, i żył z nim jednym, nieczuły na wszystko inne, zamknięty w sobie, pogrążon jakby w półśnie, nieświadom tego, co się naokół dzieje. Wszystkie władze jego duszy i ciała, jego dawna wartkość i dzielność przeszły w stan folgi. W spojrzeniu i w ruchach miał teraz jakąś ociężałość starca. Całymi dniami i nocami przesiadywał albo w podziemiu przy trumnie Danusi, albo na przyzbie, grzejąc się w południowych godzinach w blasku słonecznym. Chwilami zapamiętywał się tak, że nie odpowiadał na pytania. Ksiądz Kaleb, który go miłował, począł obawiać się, aby ów ból nie przeżarł go tak, jak rdza przeżera żelazo — i ze smutkiem myślał, że może lepiej było wyprawić Zbyszka, choćby do Krzyżaków z okupem. „Trzeba — mówił do miejscowego klechy, z którym w braku kogo innego o swoich frasunkach rozmawiał — aby jakowaś przygoda targnęła nim jako wicher drzewem, bo inaczej gotów skapieć do szczętu”. A klecha przyświadczał roztropnie, mówiąc dla porównania, że gdy się człek kością udławi, to także najlepiej dać mu dobrze pięścią po karku.", + "78175": "Przygoda żadna nie przytrafiła się jednak, ale natomiast kilka tygodni później przyjechał niespodzianie pan de Lorche. Widok jego wstrząsnął Zbyszka, albowiem przypomniał mu wyprawę na Żmujdź i odbicie Danusi. Sam de Lorche bynajmniej nie wahał się potrącać tych bolesnych wspomnień. Owszem, dowiedziawszy się o nieszczęściu Zbyszka, poszedł zaraz modlić się z nim razem nad trumną Danusi, mówił też o niej bez ustanku, a następnie, będąc przez pół minstrelem, ułożył o niej pieśń, którą śpiewał przy lutniach w nocy u kraty podziemia tak rzewliwie i żałośnie, że Zbyszka, chociaż słów nie rozumiał, od samej nuty chwycił ogromny płacz do samego świtania trwający. A potem zmorzon tym płaczem i żalem, i niewywczasem, zapadł w długi sen, lecz gdy się zbudził, znacznie widać mu boleść łzami spłynęła, gdyż był rzeźwiejszy niż dni poprzednich i raźniej przed się spoglądał. Ucieszył się też wielce do pana de Lorche i począł mu za przybycie dziękować, a następnie wypytywać, skąd by się o jego nieszczęściu dowiedział.", + "78176": "A ów odpowiedział mu przez usta księdza Kaleba, że o śmierci Danusi dowiedział się dopiero w Lubawie od starego Tolimy, którego widział w więzach u tamtejszego komtura, ale że do Spychowa i tak jechał, by oddać się Zbyszkowi w niewolę.", + "78177": "Wieść o uwięzieniu Tolimy wielkie i na Zbyszku, i na księdzu uczyniła wrażenie. Zrozumieli, że okup przepadł, albowiem nie było trudniejszej rzeczy w świecie, niż wydrzeć z gardła Krzyżakom raz zagrabione pieniądze. Wobec tego należało jechać z drugim okupem.", + "78178": "— Gorze! — zawołał Zbyszko. — To biedny stryjko czeka tam i myśli, żem go przepomniał! Trzeba mi teraz co duchu do niego śpieszyć.", + "78179": "Potem zwrócił się do pana de Lorche:", + "78180": "— Wiesz, jako się zdarzyło? Wiesz, że on w rękach krzyżackich?", + "78181": "— Wiem — odpowiedział de Lorche — bom go widział w Malborgu i dlatego sam tu przyjechałem.", + "78182": "Tymczasem ksiądz Kaleb począł narzekać.", + "78183": "— Źleśmy postąpili — mówił — ale nikt głowy nie miał… Więcej się też po rozumie Tolimy spodziewałem. Czemu zaś nie jechał do Płocka i bez nijakiego glejtu między tych rozbójników się puścił!", + "78184": "A na to pan de Lorche ruszył ramionami:", + "78185": "— Co im tam glejty! Albo to sam książę płocki, również jak i wasz tutejszy, mało od nich krzywd cierpią? Nad granicą wieczne bitwy i napaści, bo i wasi swego nie darują. Każdy też komtur, ba! każdy wójt robi, co chce, a w drapieżności to już chyba jeden drugiego prześciga…", + "78186": "— Tym bardziej powinien był Tolima do Płocka jechać.", + "78187": "— Tak i chciał uczynić, ale go w drodze nad granicą z noclegu porwali. Byliby go zabili, gdyby im nie był rzekł, iż dla komtura do Lubawy pieniądze wiezie. Tym się ocalił, ale też komtur postawi teraz świadków, jako Tolima sam to mówił.", + "78188": "— A stryj Maćko jakoże się ma? Zdrów? Nie nastają tam na jego szyję? — pytał Zbyszko.", + "78189": "— Zdrów jest — odrzekł de Lorche. — Zawziętość tam jest na „króla” Witolda i na tych, którzy pomagają Żmujdzinom, wielka; i pewnie by starego rycerza ścięli, gdyby nie to, że im żal okupu. Bracia von Baden także go z tej samej przyczyny bronią, a wreszcie chodzi kapitule o moją głowę, którą gdyby poświęcili, zawrzałoby przeciw nim rycerstwo i we Flandrii, i w Geldrii, i w Burgundii… Wiecie, jakożem jest krewny grafa geldryjskiego.", + "78190": "— A przeczże o twoją głowę ma chodzić? — przerwał ze zdziwieniem Zbyszko.", + "78191": "— Bom jest przez ciebie pojman. Powiedziałem w Malborgu tak: „Weźmiecie gardło staremu rycerzowi z Bogdańca, to młody weźmie moje…”.", + "78192": "— Nie wezmę! Tak mi dopomóż Bóg!", + "78193": "— Wiem, że nie weźmiesz, ale oni się tego boją i przez to Maćko ostanie między nimi bezpieczny. Mówili mi, żeś i ty jest także w niewoli, bo cię tylko na rycerskie słowo Badenowie puścili, że zatem nie potrzebuję ci się stawiać. Ale ja odrzekłem im, że gdyś mnie w jeństwo brał, byłeś wolny. I ot mnie masz! A pókim w twoich rękach, nic oni ani tobie, ani Maćkowi nie uczynią. Ty okup von Badenom spłać, zaś za mnie zażądaj we dwoje alibo we troje tyle. Muszą zapłacić. Nie dlatego tak mówię, abym mniemał, żem więcej od was wart, ale aby ich chciwość pokarać, którą pogardzam. Całkiem inne miałem o nich niegdyś pojęcie, ale teraz zbrzydli mi i oni, i ich gościna. Pójdę do Ziemi Świętej, tam szukać przygód, bo im dłużej służyć nie chcę.", + "78194": "— Albo też u nas, panie, ostańcie — rzekł ksiądz Kaleb. — A myślę, że tak i będzie, bo co do tego, żeby oni mieli okup za was dawać, to mi się nie wydaje.", + "78195": "— Jeśli nie zapłacą, to sam zapłacę — odrzekł de Lorche. — Przyjechałem tu z pocztem znacznym i wozy mam ładowne, a tego, co na nich jest, wystarczy…", + "78196": "Ksiądz Kaleb powtórzył Zbyszkowi te słowa, na które Maćko pewnie nie byłby pozostał nieczuły, ale Zbyszko, jako młody i mało o majętność dbający, odrzekł:", + "78197": "— Na moją cześć! Nie będzie tak, jako mówisz. Byłeś mi jako brat i przyjaciel i okupu nijakiego od ciebie nie wezmę.", + "78198": "Po czym uściskali się, czując, że nowy węzeł został między nimi zawiązany. Ale de Lorche uśmiechnął się i rzekł:", + "78199": "— Dobrze. Niech jeno Niemce o tym nie wiedzą, bo się o Maćka będą droczyć. A widzicie, muszą zapłacić, gdyż będą się bali, że inaczej rozgłoszę po dworach i między rycerstwem, że radzi niby zapraszają i widzą rycerskich gości, ale gdy który w niewolę popadnie, to o nim zapominają. A Zakonowi o gości okrutnie teraz chodzi, bo mu Witolda strach, a jeszcze bardziej Polaków i ich króla.", + "78200": "— To niech tedy tak będzie — rzekł Zbyszko — że ty tu ostaniesz alibo gdzie chcesz na Mazowszu, a ja do Malborga po stryjca pojadę i będę okrutną przeciw tobie udawał zawziętość.", + "78201": "— Na świetego Jerzego! Uczyń tak! — odpowiedział de Lorche. — Ale wpierw wysłuchaj, co ci powiem. W Malborgu mówią, że ma zjechać do Płocka król polski i spotkać się z mistrzem w samym Płocku albo gdzie na granicy. Krzyżacy wielce tego pragną, albowiem chcą wymiarkować, czy król będzie pomagał Witoldowi, jeśli ów otwartą im wojnę o Żmujdź wypowie. Ha! Chytrzy oni są jako węże, ale przecie w tym Witoldzie mistrza znaleźli. Zakon się go też boi, ponieważ nigdy nie wiadomo, co on zamyśla i co uczyni: „Oddał nam Żmujdź — mówią w kapitule — ale przez nią trzyma ciągle jakoby miecz nad naszymi karkami”. „Słowo — mówią — rzeknie i bunt gotów!”. Jakoż tak jest. Muszę się kiedy wybrać na jego dwór. Może przygodzi się w szrankach u niego potykać, a prócz tego słyszałem, że i niewiasty tamtejsze anielskiej czasem bywają urody.", + "78202": "— Mówiliście, panie, o przyjeździe króla polskiego do Płocka? — przerwał ksiądz Kaleb.", + "78203": "— Tak jest. Niech Zbyszko przyłączy się do królewskiego dworu. Mistrz chce sobie króla ująć i niczego mu nie odmówi. Wiecie, że w potrzebie nikt nie umie być pokorniejszy od Krzyżaków. Niech się Zbyszko do orszaku przyłączy i niech się o swoje upomina, niech jak najgłośniej na bezprawie krzyczy. Inaczej go będą słuchali wobec króla i wobec krakowskich rycerzy, którzy sławni są w świecie i których wyroki szeroko rozchodzą się między rycerstwem.", + "78204": "— Przednia rada! Na Pański Krzyż! Przednia! — zawołał ksiądz.", + "78205": "— Tak — potwierdził de Lorche. — I sposobności też nie braknie. Słyszałem w Malborgu, że będą uczty, będą turnieje, bo się goście zagraniczni koniecznie chcą z królewskimi rycerzami potykać. Na Boga! Toż ma przyjechać i rycerz Jan z Aragonii, największy ze wszystkich w chrześcijaństwie. Nie wiecie? Przecie on podobno aż z Aragonii rękawicę waszemu Zawiszy przysłał, aby zaś nie mówiono po dworach, że jest drugi równy jemu na świecie.", + "78206": "Przyjazd pana de Lorche, jego widok i cała rozmowa tak jednak rozbudziła Zbyszka z owej bolesnej martwoty, w której był przedtem pogrążon, że z ciekawością słuchał jego nowin. O Janie z Aragonii wiedział, gdyż powinnością było wówczas każdego rycerza znać i pamiętać nazwiska wszystkich najsłynniejszych wojowników, sława zaś szlachty aragońskiej, a szczególnie owego Jana, obiegła świat cały. Żaden rycerz nie sprostał mu nigdy w szrankach, a Maurowie pierzchali na sam widok jego zbroi i powszechne było mniemanie, że on jest pierwszy w całym chrześcijaństwie.", + "78207": "Więc na wieść o nim ozwała się w Zbyszku bojowa rycerska dusza i począł wypytywać się z wielkim zajęciem:", + "78208": "— Pozwał ci Zawiszę Czarnego?", + "78209": "— Rok już podobno, jak przyszła rękawica i jak Zawisza odesłał swoją.", + "78210": "— To Jan z Aragonii na pewno już przyjedzie.", + "78211": "— Czy na pewno, nie wiedzą, ale są takowe posłuchy. Krzyżacy dawno posłali mu zaproszenie.", + "78212": "— Daj Bóg takie rzeczy widzieć!", + "78213": "— Daj Bóg! — rzekł de Lorche. — I choćby Zawisza był pokonan, co łatwo się może zdarzyć, wielka to chwała dla niego, że go taki Jan z Aragonii pozwał, ba! i dla całego waszego narodu.", + "78214": "— A obaczym! — rzekł Zbyszko. — Mówię tylko: daj Bóg widzieć.", + "78215": "— A ja przywtarzam.", + "78216": "Jednakże życzenie ich nie miało się tym razem spełnić, gdyż stare kroniki wspominają, że pojedynek Zawiszy z przesławnym Janem z Aragonii odbył się dopiero w kilkanaście lat później w Perpignano, gdzie w obecności cesarza Zygmunta, papieża Benedykta XIII, a dalej króla aragońskiego i wielu książąt i kardynałów, Zawisza Czarny z Garbowa zwalił z konia pierwszym uderzeniem kopii swego przeciwnika i świetne nad nim odniósł zwycięstwo. Tymczasem wszelako i Zbyszko, i de Lorche cieszyli się w sercach, myśleli bowiem, że gdyby nawet Jan z Aragonii nie mógł się na ów termin stawić, to i tak ujrzą znamienite czyny rycerskie, bo w Polsce nie brakło zapaśników mało co Zawiszy ustępujących, a między gośćmi krzyżackimi można było zawsze znaleźć najprzedniejszych szermierzy francuskich, angielskich, burgundzkich i włoskich, gotowych z każdym iść o lepszą.", + "78217": "— Słuchaj — rzekł do pana de Lorche Zbyszko. — Cni mi się bez stryja Maćka i pilno mi go wykupić, przeto jutro zaraz do dnia do Płocka ruszę. Ale po co ty masz tu ostawać? Nibyś to u mnie w niewoli, więc jedź ze mną, a obaczysz króla i dwór.", + "78218": "— Chciałem cię właśnie o to prosić — odrzekł de Lorche — bom z dawna chciał widzieć waszych rycerzy, a przy tym słyszałem, że damy z dworu królewskiego więcej do aniołów niż do mieszkanek ziemskiego padołu są podobne.", + "78219": "— Dopiero coś to powiedział o Witoldowym dworze — zauważył Zbyszko.", + "78220": "Rozdział trzydziesty", + "78221": "Zbyszko wyrzucał sobie w duszy, iż w swej boleści o stryjcu przepomniał, a że i bez tego prędko zwykł był wykonywać, co zamierzył, więc nazajutrz do dnia wyruszyli razem z panem de Lorche do Płocka. Nadgraniczne drogi nawet w czasach największego spokoju nie bywały bezpieczne z przyczyny łotrów, których liczne kupy wspierali i otaczali opieką Krzyżacy, co ostro wymawiał im król Jagiełło. Mimo skarg, które aż o Rzym się opierały, mimo pogróżek i srogiego wymiaru sprawiedliwości komturowie sąsiedni pozwalali często zaciężnym knechtom zakonnym łączyć się ze zbójami, wypierając się wprawdzie tych, którzy mieli nieszczęście wpaść w ręce polskie, ale dając schronienie powracającym ze zdobyczą i jeńcami, nie tylko we wsiach zakonnych, lecz i w zamkach.", + "78222": "W takie to właśnie zbójeckie ręce dostawali się niejednokrotnie podróżni i mieszkańcy nadgraniczni, a zwłaszcza dzieci bogatych ludzi, które porywano dla okupu. Ale dwaj młodzi rycerze, mając znaczne poczty, złożone każdy, prócz woźniców, z kilkunastu orężnych pieszych i konnych pachołków, nie obawiali się napadu i bez przygód dotarli do Płocka, gdzie zaraz na wstępie miła czekała ich niespodzianka.", + "78223": "Oto w gospodzie znaleźli Tolimę, który przybył na dzień przed nimi. Stało się to takim sposobem, iż starosta krzyżacki z Lubawy zasłyszawszy, że wysłannik, w chwili gdy go napadnięto niedaleko Brodnicy, zdołał ukryć część okupu, odesłał go do tego zamku z poleceniem do komtura, aby go zmusił do wskazania, gdzie pieniądze zostały schowane. Tolima skorzystał ze sposobności i uciekł, gdy zaś rycerze dziwili się, iż udało mu się to tak łatwo, objaśnił im rzecz, jak następuje:", + "78224": "— Wszystko przez ich łakomstwo. Nie chciał komtur brodnicki przydawać mi znacznej straży, bo nie chciał, by się o pieniądzach rozgłosiło. Może ułożyli się z lubawskim, że się podzielą, a bali się, iż gdy się rozgłosi, to trzeba będzie znaczną część do Malborga odesłać albo i wszystko owym Badenom oddać. Dodał ci mi tedy jeno dwóch ludzi: jednego zaufanego knechta, który musiał po Drwęcy razem ze mną wiosłować, i jakowegoś pisarza… A zaś chodziło im, by nikt nas nie widział, więc było to pod noc, i wiecie, że granica tuż. Dali mi też wiosło dębowe… no i łaska Boska… bom jest oto w Płocku.", + "78225": "— Wiem, a tamci nie wrócili! — zawołał Zbyszko.", + "78226": "Na to uśmiech rozjaśnił srogą twarz Tolimy.", + "78227": "— Wżdy Drwęca do Wisły płynie — rzekł. — Jakoże im było pod wodę wracać? Znajdą ich Krzyżaki chyba w Toruniu.", + "78228": "Po chwili zaś zwróciwszy się do Zbyszka, dodał:", + "78229": "— Pieniędzy część mi komtur lubawski zagrabił, ale te, którem przy napaści ukrył, tom odnalazł i teraz dałem je, panie, waszemu giermkowi do schowania, bo on w zamku u księcia mieszka, a tam im przezpieczniej niż u mnie w gospodzie.", + "78230": "— To mój giermek jest tu w Płocku? A co on tu robi? — zapytał ze zdziwieniem Zbyszko.", + "78231": "— On przecie po przywiezieniu Zygfryda odjechał z tą panną, która w Spychowie była, a teraz jest dwórką tutejszej księżny. Tak ci mi wczoraj gadał.", + "78232": "Ale Zbyszko, który przygłuszon boleścią po śmierci Danusi o nic w Spychowie nie pytał i o niczym nie wiedział, teraz dopiero przypomniał sobie, że Czech był naprzód z Zygfrydem wyprawiony — i na to wspomnienie serce ścisnęło mu się żalem i pomstą.", + "78233": "— Prawda! — rzekł. — A gdzie zaś ów kat? Co się z nim stało?", + "78234": "— Nie powiadał wam ksiądz Kaleb? Zygfryd powiesił się i przejeżdżaliście, panie, wedle jego mogiły.", + "78235": "Nastała chwila milczenia.", + "78236": "— Mówił giermek — rzekł wreszcie Tolima — iże się do was wybiera, a byłby to już dawno uczynił, jeno że panny musiał pilnować, która tu po powrocie ze Spychowa chorzała.", + "78237": "A Zbyszko spytał znów, otrząsnąwszy się z żałosnych wspomnień jakby ze snu:", + "78238": "— Jakiej panny?", + "78239": "— No, tej — odrzekł stary — waszej siostry albo krewniaczki, która tu z rycerzem Maćkiem do Spychowa w pacholikowych szatkach przyjechała, a po drodze pana naszego omackiem idącego znalazła. Żeby nie ona, nie byliby rycerz Maćko ani wasz giermek pana poznali. Miłował ci też ją potem nasz pan wielce, bo w takim go miała starunku jak córka i prócz księdza Kaleba ona jedna mogła go wyrozumieć.", + "78240": "Więc młody rycerz otworzył ze zdumienia szeroko oczy.", + "78241": "— Nie powiadał mi ksiądz Kaleb o żadnej pannie i ja nijakiej krewniaczki nie mam…", + "78242": "— Nie powiadał, boście, panie, w zapamiętaniu od boleści żyli i o bożym świecie nie wiedzieli.", + "78243": "— A jakoże na ową pannę wołali?", + "78244": "— Wołali na nią: Jagienka.", + "78245": "Zbyszkowi wydawało się, że śni. Myśl, że Jagienka z odległych Zgorzelic mogła przyjechać aż do Spychowa, nie chciała mu się w głowie pomieścić. I po co? Dlaczego? Nie było mu wprawdzie tajnym, że dziewczyna rada go widziała i lgnęła do niego w Zgorzelicach, ale on jej przecie wyznał, że był żonaty — więc wobec tego nie mógł żadną miarą przypuścić, aby stary Maćko zabrał ją do Spychowa w tym celu, aby ją za niego wydać. Zresztą i Maćko, i Czech nawet mu o niej nie wspomnieli… Wszystko to wydało mu się ogromnie dziwne i zupełnie niezrozumiałe, więc zaczął znów zarzucać pytaniami Tolimę, jak człowiek, który własnym uszom nie wierzy i chce, by mu powtórzono nieprawdopodobną nowinę.", + "78246": "Tolima jednak nie umiał mu nic więcej powiedzieć nad to, co poprzednio powiedział, ale natomiast poszedł na zamek szukać giermka i niebawem, jeszcze przed zachodem słońca, z nim powrócił. Czech witał młodego pana z radością, ale i ze smutkiem, bo się już był poprzednio o wszystkim, co zaszło w Spychowie, dowiedział. A Zbyszko również rad mu był z całej duszy, czując, iż to jest serce przyjazne i wierne, jedno z takich, jakich człowiek w nieszczęściu najbardziej potrzebuje. Rozrzewnił się też i roztkliwił, opowiadając mu o śmierci Danusi, i podzielił się z nim bólem, żalem, łzami tak właśnie, jak brat dzieli się z bratem. Długo to wszystko trwało, zwłaszcza że w końcu na prośbę Zbyszkową powtórzył im pan de Lorche ową pieśń żałosną, którą był o zmarłej ułożył, i śpiewał ją przy cytrze w otwartym oknie, podnosząc oczy i twarz ku gwiazdom.", + "78247": "Aż gdy już im wreszcie znacznie ulżyło, poczęli mówić o sprawach, które czekały ich w Płocku.", + "78248": "— Wstąpiłem tu po drodze do Malborga — rzekł Zbyszko — bo to wiesz, że stryj Maćko w niewoli i że po niego z okupem jadę.", + "78249": "— Wiem — odparł Czech. — Dobrzeście zrobili, panie. Chciałem sam do Spychowa jechać, aby wam drogę na Płock doradzić; król w Raciążu ma układy z wielkim mistrzem prowadzić, przy królu zaś łatwiej się upomnieć, ile że wobec majestatu nie tacy Krzyżacy hardzi i udają poczciwość chrześcijańską.", + "78250": "— A mówił Tolima, że miałeś do mnie jechać, ale cię niezdrowie Jagienki Zychówny wstrzymało. Słyszałem, że ją stryj Maćko w te strony przywiózł i że w Spychowie też była? Okrutniem się dziwował! Ale gadaj, skroś jakiejże przyczyny stryj Maćko ją ze Zgorzelic zabierał?", + "78251": "— Siła było przyczyn. Bał się rycerz Maćko, że gdy ją bez nijakiej opieki zostawi, to rycerze Wilk i Cztan będą na Zgorzelice najeżdżali, przy czym mogła się stać i młodszym dzieciom krzywda. A bez niej jużci przezpieczniej, bo w Polsce, jako wiecie: zdarzy się, iż szlachcic, nie mogąc inaczej, siłą dziewkę bierze, ale na małe sieroty nikt ręki nie podniesie, gdyż za to i miecz katowski, i gorsza od miecza hańba! Była wszelako i druga takowa przyczyna, że opat umarł i pannę dziedziczką swych włości uczynił, nad którymi opiekę miał tutejszy biskup. Przeto rycerz Maćko pannę do Płocka przywiózł.", + "78252": "— Ale ją i do Spychowa brał?", + "78253": "— Brał, na czas wyjazdu biskupa i księstwa, gdyż nie było jej przy kim ostawić. I szczęście, że ją wziął. Gdyby nie panienka, bylibyśmy ze starszym panem przejechali wedle rycerza Juranda jak koło obcego dziada. Dopieroż jak się poczęła nad nim litować, uznaliśmy, kto ów dziad. Pan Bóg to wszystko zrządził przez jej miłosierne serce.", + "78254": "I począł opowiadać, jak następnie Jurand nie mógł się bez niej obyć, jak ją miłował i błogosławił, a Zbyszko, choć to już wiedział od Tolimy, słuchał tego opowiadania ze wzruszeniem i wdzięcznością dla Jagienki.", + "78255": "— Niech jej Bóg da zdrowie! — rzekł wreszcie. — Dziwno mi jeno, żeście mi nic o niej nie mówili.", + "78256": "A Czech zakłopotał się nieco i chcąc zyskać czas do namysłu nad odpowiedzią, zapytał:", + "78257": "— Gdzie, panie?", + "78258": "— A u Skirwoiłły, tam, na Żmujdzi.", + "78259": "— Nie mówiliśmy? Jako żywo! Mnie się wydaje, żeśmy mówili, ale wam w głowie było co innego.", + "78260": "— Mówiliście, że Jurand wrócił, ale o Jagience nic.", + "78261": "— Ej! Czyście nie zabaczyli? A wreszcie, Bóg raczy wiedzieć! Może rycerz Maćko myślał, że ja powiedziałem, a ja, że on. Na nic to było, panie, cośkolwiek wam wtedy powiadać. I nie dziwota! Ale teraz rzekę co innego: szczęście, że panienka tu jest, bo ona i rycerzowi Maćkowi się przyda.", + "78262": "— Cóż zaś może wskórać?", + "78263": "— Niech jeno słowo tutejszej księżnie powie, która okrutnie ją miłuje! A znów Krzyżacy niczego księżnie nie odmawiają, bo raz, że królewska rodzona, a po wtóre, wielka Zakonu przyjaciółka. Teraz, jakoście może słyszeli, kniaź Skirgiełł, też rodzony brat królewski, podniósł się przeciw kniaziowi Witoldowi i do Krzyżaków uciekł, którzy chcą go wspomóc i na Witoldowym stolcu posadzić. Król bardzo księżnę nawidzi i rad, jako mówią, ucha jej podaje, więc Krzyżacy chcą, by na stronę Skirgiełła przeciw Witoldowi króla skłoniła. Rozumieją to (mać ich zatracona!), że byle się Witolda pozbyli, będą mieli spokój. Więc posły krzyżackie od rana do wieczora księżnie pokłony biją i każdą jej chęć zgadują.", + "78264": "— Jagienka miłuje wielce stryja Maćka i pewnie za nim się wstawi — rzekł Zbyszko.", + "78265": "— Jużci, że nie będzie inaczej! Ale chodźcie, panie, na zamek i powiedzcie jej, jak i co ma mówić.", + "78266": "— Mieliśmy i tak na zamek z panem de Lorche iść — odrzekł Zbyszko — i po tom tu przyjechał. Trzeba nam tylko włosy utrefić i przyodziać się przystojnie.", + "78267": "Po chwili zaś dodał:", + "78268": "— Chciałem z żałości włosy obciąć, alem przepomniał.", + "78269": "— To i lepiej! — rzekł Czech.", + "78270": "I wyszedł wołać służebnych pachołków, wróciwszy zaś z nimi, podczas gdy dwaj młodzi rycerze przyozdabiali się godnie na wieczorną ucztę do zamku, powiadał dalej, co się na królewskim i książęcym dworze dzieje.", + "78271": "— Krzyżacy — mówił — jako mogą, pod kniaziem Witoldem kopią, bo póki on żyw i z ramienia królewskiego potężną krainą władnie, póty nie zaznać im spokoju! Naprawdę jego jednego oni się boją! Hej! Kopią też, kopią jako krety! Podburzyli już na niego tutejszych księstwa oboje, a ponoć dokazali także, że nawet i książę Janusz teraz na niego krzyw z przyczyny Wizny…", + "78272": "— A książę Janusz i księżna Anna też tu są? — zapytał Zbyszko. — Siła znajomych się znajdzie, bom przecie i w Płocku nie pierwszy raz.", + "78273": "— Jakże — odrzekł giermek — są oboje, mają oni niemało spraw z Krzyżakami, które to krzywdy chcą mistrzowi przy królu do oczu wymówić.", + "78274": "— A król co? Za kim jest? Zali mu nie gniewno na Krzyżaków i mieczem nad nimi nie potrząsa?", + "78275": "— Król Krzyżaków nie kocha i mówią, że z dawna już wojną grozi… A co do kniazia Witolda, to woli go król od rodzonego Skirgiełła, któren jest wicher i opój… I dlatego rycerze, którzy są przy majestacie, powiadają, że król się przeciw Witoldowi nie opowie i nie obiecnie Krzyżakom, że go nie będzie wspomagał. I to może być, bo od kilku dni księżna tutejsza, Aleksandra, bardzo wedle króla zabiega i jakaś frasobliwa chodzi.", + "78276": "— Zawisza Czarny tu jest?", + "78277": "— Nie masz go, ale i tym, którzy są, napatrzyć się nie można i gdyby co do czego przyszło, hej, mocny Boże! polecą też wióry i paździerze z Niemców, polecą!…", + "78278": "— Nie ja ich będę żałował.", + "78279": "W kilka pacierzy później, przybrawszy się pięknie, wyszli na zamek. Uczta wieczorna miała się odbyć tego dnia nie u samego księcia, lecz u starosty grodowego Andrzeja z Jasieńca, którego obszerne domostwo leżało w obrębie murów zamkowych przy Baszcie Większej. Z powodu przecudnej, aż nazbyt ciepłej nocy, starosta bojąc się, aby gościom nie było duszno w izbach, rozkazał zastawić stoły na podworcu, na którym spomiędzy kamiennych płyt wyrastały jarzęby i cisy. Płonące beczki smolne oświecały je jasnym, żółtym płomieniem, ale jeszcze jaśniej oświecał księżyc, który błyszczał na bezchmurnym niebie wśród rojów gwiazd jak srebrna tarcza rycerska. Koronowani goście jeszcze nie nadeszli, ale roiło się już od miejscowego rycerstwa, od duchownych, od dworzan zarówno królewskich, jak i książęcych. Zbyszko znał ich wielu, zwłaszcza z dworu księcia Janusza, a z dawnych znajomych krakowskich ujrzał Krzona z Kozichgłów, Lisa z Targowiska, Marcina z Wrocimowic, Domarata z Kobylan i Staszka z Charbimowic, a wreszcie i Powałę z Taczewa, którego widok szczególniej go ucieszył, pamiętał bowiem, jaką życzliwość okazał mu swego czasu ów sławny rycerz w Krakowie.", + "78280": "Nie mógł jednakże do żadnego z nich od razu dostąpić, albowiem miejscowi rycerze mazowieccy otaczali każdego z nich ciasnym kołem, wypytując się o Kraków, o dwór, o zabawy, o różne przewagi bojowe, a zarazem przypatrując się ich świetnym szatom, ich trefieniu włosów, których cudne zwoje polepione były białkiem dla mocy, i biorąc z nich we wszystkim wzór dworności i obyczajów.", + "78281": "Wszelako Powała z Taczewa dojrzał Zbyszka i rozsunąwszy Mazurów, zbliżył się ku niemu.", + "78282": "— Poznałem cię, młodzianku — rzekł, ściskając jego dłoń. — Jakoż się miewasz i skąd się tu znalazłeś? Dla Boga! Widzę, że już pas i ostrogi nosisz. Inni do siwych włosów na to czekają, ale ty widać godnie świętemu Jerzemu służysz.", + "78283": "— Szczęść wam Boże, szlachetny panie — odrzekł Zbyszko. — Gdybym najprzedniejszego Niemca z konia zwalił, nie tak bym się ucieszył jak z tego, że was we zdrowiu oglądam.", + "78284": "— Jam też rad. A rodzic twój gdzie?", + "78285": "— Nie rodzic, jeno stryj. W niewoli ci on u Krzyżaków i z wykupem za niego jadę.", + "78286": "— A oważ dzieweczka, która cię nałęczką przykryła?", + "78287": "Zbyszko nie odrzekł nic, tylko podniósł w górę oczy, które załzawiły mu się w jednej chwili, co widząc, pan z Taczewa rzekł:", + "78288": "— Padół to jest łez… Nic, jeno prawy padół! Ale chodźmy na ławę pod jarzęba, to mi opowiesz swoje rzewliwe przygody.", + "78289": "I pociągnął go w kąt dziedzińca. Tam Zbyszko, siadłszy obok niego, począł mu opowiadać o niedoli Juranda, o pochwyceniu Danusi i o tym, jako jej szukał i jako mu zmarła po odbiciu. A Powała słuchał uważnie i na przemian to zdumienie, to gniew, to zgroza, to litość odbijały mu się na obliczu. Wreszcie, gdy Zbyszko skończył, rzekł:", + "78290": "— Opowiem to królowi, panu naszemu! Ma on i tak upomnieć się u mistrza o małego Jaśka z Kretkowa i srogiej domagać się kary na tych, którzy go porwali. A porwali dlatego, że bogaty i chcą wykupu. Nic to u nich na dziecko rękę podnieść.", + "78291": "Tu zamyślił się nieco, po czym mówił dalej jakby do siebie samego:", + "78292": "— Nienasycone to plemię, gorsze od Turków i Tatarów. Bo oni w duszy i króla, i nas się boją, a jednak od grabieży i mordów nie mogą się powstrzymać. Napadają wsie, rzezają kmieciów, topią rybaków, chwytają dzieci jako wilcy. Cóż by to było, gdyby się nie bali!… Mistrz na króla listy do obcych dworów wysyła, a w oczy mu się łasi, bo lepiej od innych naszą potęgę rozumie. Ale przebierze się w końcu miara!", + "78293": "I znów na chwilę ucichł, a potem położył dłoń na ramieniu Zbyszka.", + "78294": "— Powiem królowi — powtórzył — a w nim wre już z dawna gniew jak ukrop w garnku i tego bądź pewien, że kara okrutna nie minie sprawców twojej niedoli.", + "78295": "— Z tych, panie, już żaden nie żywie — odparł Zbyszko.", + "78296": "A Powała spojrzał na niego z wielką przyjacielską życzliwością:", + "78297": "— Bogdajże cię! To, widać, swego nie darujesz. Jednemu Lichtensteinowi jeszcześ nie odpłacił, bo wiem, żeś nie mógł. Myśmy mu także w Krakowie ślubowali, ale z tym trzeba chyba wojny, którą daj Bóg, czekać, gdyż on bez pozwoleństwa mistrzowego stanąć nie może, a mistrzowi jego rozum potrzebny, dla którego ciągle go na różne dwory posyła, więc mu i niełatwo pozwoli.", + "78298": "— Pierwej muszę stryjca wykupić.", + "78299": "— Tak… I wreszcie pytałem się o Lichtensteina. Nie ma go tu i nie będzie w Raciążku, gdyż wysłan jest do króla angielskiego po łuczników. A o stryja niech cię głowa nie boli. Gdy król albo tutejsza księżna słowo rzekną, to z okupem nie pozwoli mistrz kręcić.", + "78300": "— Tym bardziej że mam jeńca znacznego, rycerza de Lorche, któren jest pan możny i między nimi sławny. Rad by on się pewnie wam, panie, pokłonić i znajomość z wami uczynić, bo nikt więcej nad niego nie wielbi sławnych rycerzy.", + "78301": "To rzekłszy, skinął na pana de Lorche, któren stał w pobliżu, a ów, rozpytawszy się już poprzednio, z kim Zbyszko rozmawia, zbliżył się skwapliwie, bo istotnie zapłonął chęcią poznania tak sławnego jak Powała rycerza.", + "78302": "Więc gdy ich Zbyszko zaznajomił, skłonił się wytworny Geldryjczyk jak najukładniej i rzekł:", + "78303": "— Jeden tylko byłby większy zaszczyt, panie, od uściśnięcia waszej dłoni, a to potykać się z wami w szrankach albo w bitwie.", + "78304": "Na to uśmiechnął się potężny rycerz z Taczewa, gdyż przy drobnym i szczupłym panu de Lorche wyglądał jak góra, i rzekł:", + "78305": "— A ja tam rad, że się spotkamy jeno przy pełnych konwiach i da Bóg, nigdy inaczej.", + "78306": "De Lorche zaś zawahał się nieco, a potem ozwał się jakby z pewną nieśmiałością:", + "78307": "— Gdybyście jednak, szlachetny panie, chcieli twierdzić, że panna Agnieszka z Długolasu nie jest najpiękniejszą i najcnotliwszą damą w świecie… Wielki byłby dla mnie honor… zaprzeczyć i…", + "78308": "Tu przerwał i począł patrzeć w oczy Powale z szacunkiem, ba! nawet z uwielbieniem, ale bystro i uważnie.", + "78309": "Ale ów, czy dlatego, że wiedział, iż zgniótłby go w dwóch palcach jak orzech, czy dlatego, że duszę miał niezmiernie dobrotliwą i wesołą, roześmiał się głośno i rzekł:", + "78310": "— Ba, ja swego czasu ślubowałem księżnie burgundzkiej, ale ona wówczas miała z dziesięć roków więcej ode mnie; jeżelibyście więc, panie, chcieli twierdzić, że moja księżna nie jest starsza od waszej panny Agnieszki, to trzeba nam będzie zaraz na koń…", + "78311": "Usłyszawszy to, de Lorche popatrzał przez chwilę w zdumieniu na pana z Taczewa, po czym twarz poczęła mu drgać i wreszcie wybuchnął i on szczerym śmiechem.", + "78312": "A Powała pochylił się, otoczył mu biodra ramieniem, nagle podniósł go z ziemi i począł kołysać go z taką łatwością, jakby pan de Lorche był niemowlęciem.", + "78313": "— Pax! Pax! — rzekł. — Jak mówi biskup Kropidło… Udaliście mi się, rycerzu, i przebóg, nie będziemy się potykali o żadne damy.", + "78314": "Za czym uściskawszy go, postawił na ziemi, gdyż właśnie przy wejściu na dziedziniec huknęły nagle trąby — i wszedł książę Ziemowit płocki z małżonką.", + "78315": "— Tutejsi księstwo przed królem i przed księciem Januszem przybywają — rzekł do Zbyszka Powała — bo choć to uczta u starosty, ale zawsze w Płocku: oni gospodarze. Pójdź ze mną do pani, boć ją znasz jeszcze z Krakowa, gdzie się do króla za tobą przyczyniała.", + "78316": "I wziąwszy go za rękę, powiódł przez dziedziniec. Za księciem i za księżną szli dworzanie i dwórki, wszyscy z powodu obecności króla bardzo strojni i świetni, że aż cały dziedziniec zajaśniał od nich jak od kwiatów. Zbyszko, zbliżając się z Powałą, przepatrywał z dala twarze, czyli nie dojrzy między nimi znajomych, i nagle aż przystanął ze zdumienia.", + "78317": "Bo oto tuż za księżną ujrzał rzeczywiście znajomą postać i znajomą twarz, ale tak poważną, tak piękną i tak pańską, iż pomyślał, że go chyba oczy mylą.", + "78318": "— Jagienka-li to czyli może córka księstwa na Płocku?", + "78319": "Ale to była Jagienka Zychówna ze Zgorzelic, gdyż w chwili, gdy oczy ich spotkały się, uśmiechnęła się do niego zarazem przyjaźnie i litościwie, a potem przybladła nieco i nakrywszy oczy powiekami, stała w złotej przepasce na ciemnych włosach i w niezmiernym blasku swej piękności, wysoka, smutna i cudna, nie tylko do księżniczki, ale do prawdziwej królewny podobna.", + "78320": "Rozdział trzydziesty pierwszy", + "78321": "Zbyszko podjął panią na Płocku pod nogi i służby jej swoje ofiarował, ale ona nie poznała go w pierwszej chwili, gdyż nie widziała go od dawnego czasu. Aż dopiero, gdy jej powiedział, jako go wołają — rzekła:", + "78322": "— Prawdziwie! A ja myślałam, że kto z dworu królewskiego. Zbyszko z Bogdańca! Jakże! Gościł tu u nas wasz stryjko, stary rycerz z Bogdańca, i pamiętam, jako i mnie, i moim dwórkom śluzy ciurkiem leciały, gdy nam o was prawił. A odnaleźliście waszą niewiastę? Gdzie ona teraz?", + "78323": "— Zmarła mi, miłościwa pani…", + "78324": "— O miły Jezu! Nie mówcie, bo płakania nie strzymam. Jedno to pociecha, że pewnie w niebie, a wyście młodzi. Mocny Boże! Mdłe to stworzenie: każda niewiasta. Ale w niebie za wszystko nagroda i tam ją znajdziecie. Zaś stary rycerz z Bogdańca jest tu z wami?", + "78325": "— Nie masz go, bo w niewoli u Krzyżaków, z której jadę go wykupić.", + "78326": "— To i jemu się nie poszczęściło. A zdawał się człek bystry i wszelaki obyczaj znajęcy. Ale jak go wykupicie, zajedźcie też do nas. Radzi was ugościm, bo szczerze powiadam, że jemu na rozumie, a wam na gładkości nie zbywa.", + "78327": "— Uczynim tak, miłościwa pani, tym bardziej żem i teraz umyślnie tu przyjechał, aby waszą miłość o dobre słowo za nim prosić.", + "78328": "— Dobrze. Przyjdźcie jutro przed wyjazdem na łowy, to będę miała czas…", + "78329": "Dalsze jej słowa przerwał znowu huk trąb i kotłów oznajmujących przybycie księstwa Januszów Mazowieckich. Ponieważ Zbyszko z panią na Płocku stał tuż przy wejściu, więc księżna Anna Danuta spostrzegła go od razu i natychmiast zbliżyła się do niego, nie zważając na pokłony gospodarza starosty.", + "78330": "A w młodzianku rozdarło się na nowo serce na jej widok, więc klęknął przed nią i objąwszy rękoma jej kolana, klęczał w milczeniu, ona zaś pochyliła się nad nim i ścisnąwszy mu dłońmi skronie, roniła łzę po łzie na jego jasną głowę, zupełnie jak matka, która płacze nad nieszczęściem syna.", + "78331": "I ku wielkiemu zdziwieniu dworzan i gości płakała tak długo, powtarzając: „O Jezu, o Jezu miłosierny!” — po czym podniosła Zbyszka z klęczek i rzekła:", + "78332": "— Płaczę po niej, po mojej Danuśce, i płaczę nad tobą. Bóg tak wszelako zrządził, że na nic były twoje trudy i na nic teraz nasze łzy. Ale ty mi praw o niej i jej śmierci, bo choćbym do północka słuchała, nigdy nie będzie mi tego dosyć.", + "78333": "I wzięła go na stronę, tak jak poprzednio brał go pan z Taczewa. Ci z gości, którzy nie znali Zbyszka, poczęli dopytywać się o jego przygody i w ten sposób przez jakiś czas wszyscy rozmawiali tylko o nim, o Danusi i o Jurandzie. Dopytywali się także posłowie krzyżaccy, Frydrych von Wenden, komtur toruński, wysłany na spotkanie króla, i Jan von Schönfeld, komtur z Osterody. Ten ostatni, Niemiec, ale rodem ze Śląska, umiejąc dobrze po polsku, z łatwością dopytał, o co chodzi, i wysłuchawszy opowieści z ust Jaśka z Zabierza, dworzanina księcia Janusza, rzekł:", + "78334": "— Danveld i de Löwe byli samemu mistrzowi podejrzani, że zajmowali się czarną magią.", + "78335": "Po czym pomiarkował wnet, że jednak opowiadanie podobnych rzeczy mogło rzucić na cały Zakon cień taki, jaki padł swego czasu na templariuszów, i dodał prędko:", + "78336": "— Tak przynajmniej bajczarze prawili, ale to nie była prawda, bo takich nie masz między nami.", + "78337": "Lecz stojący w pobliżu pan z Taczewa odpowiedział:", + "78338": "— Komu wadził chrzest Litwy, tego może mierzić i krzyż.", + "78339": "— My krzyż na płaszczach nosim — odpowiedział z dumą Schönfeld.", + "78340": "Na to zaś Powała:", + "78341": "— A trzeba go nosić w sercach.", + "78342": "Tymczasem zagrały trąby jeszcze rozgłośniej i nadszedł król, a z nim razem arcybiskup gnieźnieński, biskup krakowski, biskup płocki, kasztelan krakowski i kilku innych dygnitarzy i dworzan, między którymi był i Zyndram z Maszkowic, herbu Słońce, i młody kniaź Jamont, przyboczny pański. Król mało się zmienił od czasu, jak go Zbyszko nie widział. Na jagodach miał takie same mocne rumieńce, takie same długie włosy, które co chwila zakładał za uszy, i tak samo niespokojnie strzelające oczy. Zdawało się tylko Zbyszkowi, że więcej ma w sobie powagi i więcej majestatu, jak gdyby się już czuł pewniejszy na tym tronie, który po śmierci królowej chciał był zrazu opuścić, nie wiedząc, czy się na nim osiedzi, i jak gdyby świadomszy teraz był swej niezmiernej potęgi i siły. Obaj książęta mazowieccy ustawili się zaraz przy bokach pana, od przodu bili powitalne pokłony Niemcy-posłowie, a naokół stanęli dygnitarze i przedniejsi dworscy.", + "78343": "Mury okalające dziedziniec drżały od nieustających okrzyków, od odgłosu trąb i grzmienia kotłów.", + "78344": "Gdy wreszcie nastała cisza, poseł krzyżacki von Wenden począł coś mówić o sprawach Zakonu, ale król, gdy po kilku słowach zmiarkował, do czego zmierza przedmowa, machnął niecierpliwie ręką i ozwał się swym grubym, donośnym głosem:", + "78345": "— Milczałbyś! Na uciechę my tu przyszli: i jadło a napitek, nie twoje pergaminy radzi obaczym.", + "78346": "Lecz uśmiechnął się przy tym dobrotliwie, nie chcąc, aby Krzyżak myślał, że mu gniewnie odpowiada, i dodał:", + "78347": "— O sprawach będzie czas gadać z mistrzem w Raciążku.", + "78348": "Potem do księcia Ziemowita:", + "78349": "— A jutro do puszczy na łów, co?", + "78350": "Pytanie to było zarazem oznajmieniem, że tego wieczoru nie chce o czym innym mówić, jeno o łowach, w których z całej duszy się kochał i dla których rad na Mazowsze przyjeżdżał, gdyż Mało- i Wielkopolska mniej były lesiste, a w niektórych ziemiach tak już zaludnione, że im zgoła brakło lasów.", + "78351": "Więc poweselały oblicza, bo wiedziano, że król przy rozmowie o łowach bywa także i wesół, i niezmiernie łaskaw. Książę Ziemowit począł też zaraz opowiadać, dokąd pojadą i na jakiego zwierza będą polowali, a książę Janusz posłał jednego z dworzan, aby sprowadził z miasta jego dwóch „brońców”, którzy żubry wywodzili z ostępów za rogi i łamali kości niedźwiedziom, pragnął ich bowiem królowi pokazać.", + "78352": "Zbyszko chciał bardzo pójść pokłonić się panu, ale nie mógł do niego dostąpić. Z dala tylko kniaź Jamont, zapomniawszy widocznie o ostrej odpowiedzi, jaką swego czasu młody rycerz dał mu w Krakowie, kiwnął mu przyjaźnie głową, dając zarazem znać na migi, aby się do niego przy sposobności zbliżył. Ale w tej chwili jakaś ręka dotknęła ramienia młodego rycerza i słodki, smutny głos ozwał się tuż przy nim:", + "78353": "— Zbyszku…", + "78354": "Młodzian odwrócił się i ujrzał przed sobą Jagienkę. Zajęty poprzednio powitaniem księżny Ziemowitowej, a następnie rozmową z księżną Januszową, nie mógł dotychczas zbliżyć się do dziewczyny, więc ona sama, korzystając z zamieszania, jakie wywołało przybycie króla, przyszła ku niemu.", + "78355": "— Zbyszku — powtórzyła — niech cię pocieszy Bóg i Najświętsza Panna.", + "78356": "— Bóg wam zapłać — odpowiedział rycerz.", + "78357": "I spojrzał z wdzięcznością w jej modre oczy, które w tej chwili przesłoniły się jakby rosą. Po czym stali przed sobą w milczeniu, bo choć ona przyszła do niego jak dobra i smutna siostra, wydała mu się jednak w swej królewskiej postawie i w świetnych dworskich szatach tak inną od dawnej Jagienki, że w pierwszej chwili nie śmiał nawet mówić jej: ty, jak ongi w Zgorzelicach i w Bogdańcu. Ona zaś myślała, że po tych słowach, które wyrzekła, nie ma mu nic więcej do powiedzenia.", + "78358": "I aż zakłopotanie odbiło się na ich twarzach. Ale w tej chwili rum uczynił się na dziedzińcu, albowiem król zasiadł do wieczerzy. Do Zbyszka zbliżyła się znów księżna Januszowa i rzekła:", + "78359": "— Żałośliwa to będzie dla nas obojga uczta, ale mi służ, jakoś dawniej sługiwał.", + "78360": "Więc młody rycerz musiał odejść od Jagienki i gdy goście zasiedli, stanął przy ławce za plecami księżny, aby zmieniać miski i nalewać jej wody i wina. Służąc, mimo woli spoglądał kiedy niekiedy na Jagienkę, która będąc dwórką księżny na Płocku, siedziała tuż obok niej — i również mimo woli musiał podziwiać jej urodę. Jagienka od tych kilku lat urosła znacznie, ale zmienił ją jednak nie tyle wzrost, ile powaga, której nie miała przedtem ani śladu. Dawniej, gdy w kożuszku i z liśćmi w roztarganych włosach ganiała na koniu po borach i lasach, można ją było poczytać bogdaj za urodziwą chłopiankę, teraz na pierwszy rzut oka widać w niej było dziewkę znacznego rodu i wielkiej krwi — taki rozlewał się w jej twarzy spokój. Zbyszko zauważył też, że znikła jej dawna wesołość, ale temu mniej się dziwił, wiedział bowiem o śmierci Zycha. Dziwiła go natomiast najwięcej ta jakowaś jej godność i z początku zdawało mu się, że to strój daje jej takie pozory. Więc spoglądał kolejno to na złotą przepaskę, która obejmowała jej białe jak śnieg czoło i ciemne włosy spadające w dwóch warkoczach na plecy, to na niebieską, obcisłą, a bramowaną purpurowym szlakiem szatę, pod którą rysowała się wyraźnie jej strzelista postać i dziewicza pierś — i mówił sobie: „Iście prawa księżniczka!”. Ale potem uznał, że to nie tylko ubiór jest przyczyną odmiany i że choćby teraz wzięła na siebie prosty kożuch, to już by nie potrafił jej tak lekko brać i tak być z nią śmiałym jak dawniej.", + "78361": "Zauważył następnie, że rozmaici młodzi, a nawet starsi rycerze wpatrują się w nią pilnie i łakomie, a raz, gdy zmieniał przed księżną misę, spostrzegł zapatrzoną i jakby wniebowziętą twarz pana de Lorche i na ten widok uczuł na niego gniew w duszy. Nie uszedł geldryjski rycerz baczności i księżny Januszowej, która, poznawszy go nagle, rzekła:", + "78362": "— Widzisz: de Lorche! Pewnikiem znów się w kim kocha, bo całkiem olśnął.", + "78363": "Za czym pochyliła się nieco nad stołem i spojrzawszy w bok ku Jagience, rzekła:", + "78364": "— Wiera, że gasną inne świeczki przy tej pochodni.", + "78365": "Zbyszka ciągnęło jednak do Jagienki, gdyż wydała mu się jakby kochająca i kochana krewna, i czuł, że lepszej spólniczki do smutku i większej litości w niczyim sercu nie znajdzie, ale tego wieczora nie mógł do niej więcej przemówić, a to dlatego, że był zajęty służbą, a po wtóre, że przez cały czas uczty gądkowie śpiewali pieśni albo trąby czyniły tak hałaśliwą muzykę, że ci nawet, którzy koło siebie siedzieli, zaledwie mogli się dosłyszeć. Obie też księżne, a z nimi niewiasty, wstały wcześniej od stołów, od króla, książąt i rycerzy, którzy mieli zwyczaj do późna w noc zabawiać się kielichami. Jagience, która niosła poduszkę do siedzenia dla księżny, nijako się było zatrzymać, więc odeszła także, tylko na odchodnym uśmiechnęła się znów Zbyszkowi i skinęła mu głową. Późno dopiero przede dniem młody rycerz, pan de Lorche i dwaj ich giermkowie wracali do gospody. Czas jakiś szli pogrążeni w myślach, ale gdy już byli niedaleko domu, de Lorche począł coś mówić do swego giermka, Pomorzanina, umiejącego dobrze po polsku, a ten zwrócił się następnie do Zbyszka:", + "78366": "— Pan mój chciałby o coś waszą miłość zapytać.", + "78367": "— Dobrze — odpowiedział Zbyszko.", + "78368": "Wówczas tamci znów pogadali chwilę z sobą, po czym Pomorzanin, uśmiechając się nieco pod wąsem, rzekł:", + "78369": "— Pan mój chciałby spytać: czy to jest pewna, że ta panna, z którą wasza miłość rozmawiała przed ucztą, jest śmiertelna, czyli też to jest właśnie anioł albo święta?", + "78370": "— Powiedz twemu panu — odpowiedział z pewną niecierpliwością Zbyszko — że już mnie drzewiej tak samo pytał i że aż mi cudnie tego słuchać. Bo jakże: w Spychowie mówił mi, że się na dwór księcia Witoldowy dla urody Litwinek wybiera, potem skroś tejże przyczyny chciał jechać do Płocka, w Płocku dziś chciał rycerza z Taczewa dla Agnieszki z Długolasu pozywać, a teraz znów w inną godzi. Zali taka to u niego stateczność i taka rycerska wiara?", + "78371": "Pan de Lorche wysłuchał tej odpowiedzi z ust swego Pomorczyka, westchnął głęboko, popatrzył chwilę w blednące nocne niebo i tak na zarzuty Zbyszkowe odpowiedział:", + "78372": "— Słusznie mówisz. Ni statku, ni wiary! Bom jest człek grzeszny i niegodny ostróg rycerskich nosić. Co do panny Agnieszki z Długolasu: prawda, ślubowałem jej i Bóg da, że wytrwam, ale uważ, jak cię wzruszę, gdy ci opowiem, jak okrutnie ze mną w czerskim zamku postąpiła.", + "78373": "Tu znów westchnął, znów spojrzał w niebo, na którego wschodzie czyniła się coraz jaśniejsza smuga, i poczekawszy, dopóki Pomorzanin nie przetłumaczył jego słów, tak dalej po chwili mówił:", + "78374": "— Powiedziała mi, że wrogiem jej jest pewien czarnoksiężnik w wieży wśród lasów mieszkający, który corocznie smoka przeciw niej wysyła, a ów podchodzi każdej wiosny pod mury czerskie i patrzy, czyby jej pochwycić nie zdołał. Co gdy rzekła, wraz oświadczyłem, że będę walczył ze smokiem. Ach! Uważ, co dalej opowiem: gdym stanął na wskazanym miejscu, ujrzałem okropną potworę czekającą mnie nieruchomie i radość zalała mi duszę, bom myślał, że albo polegnę, albo dziewicę z plugawej paszczy ocalę i nieśmiertelną sławę pozyskam. Ale gdym natarł z bliska kopią na poczwarę, cóżem, jak mniemasz, ujrzał? Oto wielki wór słomy na drewnianych kołkach, z ogonem z powróseł! I śmiech ludzki, nie sławę, zyskałem, i aż dwóch mazowieckich rycerzy musiałem potem pozwać, od których obu ciężki szwank w szrankach poniosłem. Tak postąpiła ze mną ta, którąm nad wszystkie uwielbił i jedną jedyną kochać chciałem...", + "78375": "Pomorzanin, tłumacząc słowa rycerza, wypychał językiem od środka policzki i chwilami przygryzał go, aby nie parsknąć, a i Zbyszko w innych czasach byłby się roześmiał z pewnością, ale że boleść i niedola wyszlamowały w nim do cna wesołość, więc odrzekł poważnie:", + "78376": "— Może z pustoty to jeno uczyniła, nie ze złości.", + "78377": "— Toteż jej przebaczyłem — odpowiedział de Lorche — a najlepszy dowód masz w tym, żem się z rycerzem z Taczewa chciał o jej piękność i cnotę potykać.", + "78378": "— Nie czyń tego — rzekł jeszcze poważniej Zbyszko.", + "78379": "— Ja wiem, że to śmierć, ale wolej mi polec niż w ciągłym smutku i strapieniu…", + "78380": "— Panu Powale już takie rzeczy nie w głowie. Pójdź lepiej jutro ze mną do niego i zawrzyj z nim przyjaźń.", + "78381": "— Tak i postąpię, bo mnie do serca przycisnął, ale on jutro na łowy z królem jedzie.", + "78382": "— To pójdziem z rana. Król miłuje łowy, atoli i wywczasem nie gardzi, a dziś do późna biesiadował.", + "78383": "I tak uczynili, ale na próżno, gdyż Czech, który jeszcze przed nimi na zamek pośpieszył, aby się widzieć z Jagienką, oznajmił im, że Powała spał nie u siebie tej nocy, jeno na pokojach królewskich. Opłacił im się wszelako zawód, bo spotkał ich książę Janusz i kazał im się do swego orszaku przyłączyć, przez co mogli wziąć udział w łowach. Jadąc ku puszczy, znalazł też Zbyszko sposobność rozmówienia się z kniaziem Jamontem, który powiedział mu dobrą nowinę.", + "78384": "— Rozbierając króla do łoża — rzekł — przypomniałem mu ciebie i twoją krakowską przygodę. A że był przy tym rycerz Powała, więc zaraz przydał, że ci stryjca Krzyżaki chyciły i prosił króla, aby się o niego upomniał. Król, który okrutnie jest na nich za porwanie małego Jaśka z Kretkowa i za inne napaści zagniewan, rozsierdził się jeszcze więcej: „Nie z dobrym słowem — powiada — by do nich, ale z dzidą! Z dzidą! Z dzidą!”. A Powała umyślnie drew na ów ogień dorzucał. Rano też, gdy posłowie krzyżaccy czekali przy bramie, ani ci na nich król spojrzał, chociaż się do ziemi kłaniali. Hej, nie wydobędą oni z niego teraz obietnicy, iże nie będzie kniazia Witolda wspomagał, i nie będą wiedzieli, co począć. Ale ty bądź pewien, że o twego stryjca nie zaniecha król samego mistrza przycisnąć.", + "78385": "I tak pocieszył jego duszę kniazik Jamont, a jeszcze bardziej pocieszyła ją Jagienka, która towarzysząc księżnie Ziemowitowej do puszczy, postarała się o to, aby z powrotem jechać obok Zbyszka. Podczas łowów bywała wielka swoboda, wracano przeto zwykle parami, a że nie chodziło o to żadnej parze, by być zbyt blisko drugiej, więc można się było rozmówić swobodnie. Jagienka dowiedziała się już poprzednio o Maćkowej niewoli od Czecha i nie straciła czasu. Na jej prośbę dała księżna list do mistrza, a prócz tego wymogła, że nadmienił o tym i komtur toruński von Wenden w piśmie, w którym zdawał sprawę z tego, co w Płocku się dzieje. Chwalił się on sam przed księżną, iż dopisał, że: „chcąc króla udobruchać, nie można mu w tej sprawie czynić trudności”. A mistrzowi chodziło wielce w tej chwili o to, aby jak najbardziej potężnego władcę udobruchać i z całkowitym bezpieczeństwem obrócić wszystkie siły na Witolda, z którym Zakon istotnie nie umiał sobie dotychczas dać rady.", + "78386": "— I tak, com mogła, tom wskórała, bacząc, aby zaś nie było mitręgi — kończyła Jagienka. — A że król, nie chcąc siostrze w wielkich sprawach ustąpić, będzie się pewnie starał wygodzić jej choć w mniejszych, przeto mam jako najlepszą nadzieję.", + "78387": "— Żeby nie z tak zdradliwymi ludźmi sprawa — odpowiedział Zbyszko — tobym po prostu odwiózł okup i na tym by się skończyło, z nimi wszelako może się przygodzić, jako się Tolimie przygodziło, że i pieniądze zagrabią, i temu, co je przywiózł, nie przepuszczą, jeśli za nim jakowaś potęga nie stoi.", + "78388": "— Rozumiem — odrzekła Jagienka.", + "78389": "— Wy teraz wszystko rozumiecie — zauważył Zbyszko — i pókim żyw, wdzięczen wam będę.", + "78390": "A ona, podniósłszy na niego swe smutne i dobre oczy, zapytała:", + "78391": "— Czemu zaś nie mówisz mi: ty, jako znajomce od małego.", + "78392": "— Nie wiem — odpowiedział szczerze. — Coś mi niełacno… I wyście już nie ten dawny skrzat, jakoście bywali, jeno… niby… coś całkiem…", + "78393": "I nie umiał znaleźć porównania, ale ona przerwała mu wysiłek i rzekła:", + "78394": "— Bo mi kilka roków przybyło… A Niemce i mnie rodzica na Śląsku zabiły.", + "78395": "— Prawda! — odrzekł Zbyszko. — Daj mu Boże światłość wiekuistą.", + "78396": "Czas jakiś jechali cicho obok siebie, zamyśleni i jakby zasłuchani w nieszporny szum sosen, po czym ona spytała znowu:", + "78397": "— A po wykupie Maćka ostaniecie w tych stronach?", + "78398": "Zbyszko spojrzał na nią jakby ze zdziwieniem, gdyż dotąd oddany był tak wyłącznie żalowi i smutkom, że ani do głowy nie przyszło mu pomyśleć o tym, co będzie później. Więc podniósł oczy w górę, jakby się namyślając, a po chwili odrzekł:", + "78399": "— Nie wiem! Chryste miłosierny! Skądże mam wiedzieć? To jeno wiem, że gdzie powędruję, tam i dola moja pójdzie za mną. Hej! Ciężka dola!… Stryja wykupię, a potem chyba do Witolda pójdę, ślubów przeciw Krzyżakom dopełnić; i może zginę.", + "78400": "A na to zamgliły się oczy dziewczyny i pochyliwszy się nieco ku młodziankowi, zaczęła mówić z cicha, jakby z prośbą:", + "78401": "— Nie giń, nie giń!", + "78402": "I znów przestali rozmawiać, aż dopiero pod samymi murami miasta Zbyszko otrząsnął się z myśli, które go gryzły, i rzekł:", + "78403": "— A wy… A ty ostaniesz tu przy dworze?", + "78404": "— Nie — odpowiedziała. — Cni mi się bez braci i bez Zgorzelic. Cztan i Wilk musieli się tam już pożenić, a chociażby i nie, to się już ich nie boję.", + "78405": "— Da Bóg, że cię stryj Maćko do Zgorzelic odwiezie. Taki on ci przyjaciel, że we wszystkim możesz się na niego zdać. Ale i ty o nim pamiętaj…", + "78406": "— Święcie ci to przyrzekam, że mu będę jako rodzone dziecko…", + "78407": "I po tych słowach rozpłakała się na dobre, bo w sercu uczyniło się jej ogromnie smutno.", + "78408": "*", + "78409": "Nazajutrz dzień Powała z Taczewa przyszedł do gospody Zbyszka i rzekł mu:", + "78410": "— Po Bożym Ciele król zaraz do Raciąża wyjeżdża na spotkanie z wielkim mistrzem, a tyś jest do rycerzy królewskich zaliczon i razem z nami ruszysz.", + "78411": "A Zbyszko aż się spłonił z uciechy po tych słowach — nie tylko bowiem ubezpieczało go to zaliczenie do rycerzy królewskich od zdrad i podstępów krzyżackich, ale okrywało go chwałą niezmierną. Należał przecie do tych rycerzy i Zawisza Czarny, i bracia jego: Farurej i Kruczek, i sam Powała, i Krzon z Kozichgłów, i Stach z Charbimowic, i Paszko Złodziej z Biskupic, i Lis z Targowiska — i wielu innych strasznych, najsławniejszych, o których wiedziano w kraju i za granicą. Niewielki ich zastęp wziął król Jagiełło z sobą, bo niektórzy w domu zostali, a inni szukali przygód w zamorskich, odległych krajach, ale to wiedział, że i z tymi mógł, nie lękając się zdrady krzyżackiej, choćby do Malborga jechać, gdyż w razie czego mury pokruszyliby potężnymi ramiony i wysiekli mu drogę wśród Niemców. Mogło też zapłonąć dumą młode Zbyszkowe serce na myśl, że takich będzie miało towarzyszów.", + "78412": "Więc Zbyszko w pierwszej chwili zapomniał nawet o swoim żalu — i ściskając ręce Powały z Taczewa, mówił do niego z radością:", + "78413": "— Wam to, nie komu, winienem, panie, wam! Wam!", + "78414": "— Mnie w części — odrzekł Powała — w części tutejszej księżnie, ale najbardziej panu naszemu miłościwemu, którego idź zaraz podjąć pod nogi, by cię zaś o niewdzięczność nie posądził.", + "78415": "— Jakom dla niego zginąć gotów, tak mi dopomóż Bóg! — zawołał Zbyszko.", + "78416": "Rozdział trzydziesty drugi", + "78417": "Zjazd na wyspie wiślanej w Raciążu, na który król udał się koło Bożego Ciała, odbywał się pod złą wróżbą i nie doprowadził do takiej zgody i załatwienia różnych spraw jak te, które w tym samym miejscu odbyły sie we dwa lata później i na których odzyskał król zastawioną zdradliwie przez Opolczyka Krzyżakom ziemię dobrzyńską wraz z Dobrzyniem i Bobrownikami. Jagiełło przybył rozdrażnion wielce obmową, jakiej dopuszczali się względem niego Krzyżacy po dworach zachodnich i w samym Rzymie, a zarazem zgniewany nieuczciwością Zakonu. Mistrz nie chciał układów o Dobrzyń prowadzić, czynił zaś to umyślnie — i zarówno on sam, jak inni dygnitarze zakonni powtarzali codziennie Polakom: „Wojny ni z wami, ni z Litwą nie chcemy, ale Żmujdź nasza, bo sam Witold nam ją oddał. Obiecnijcie, iże nie będziecie mu pomagali, to wojna z nim prędzej się skończy, a wówczas pora będzie gadać o Dobrzyniu i siła wam ustępstw poczynimy”. Ale rajcy królewscy, mając bystry, doświadczony rozum i znając kłamstwo krzyżackie, nie dawali się zdurzyć: „Gdy w potęgę wzrośniecie, zuchwałości wam jeszcze przybędzie — odpowiadali mistrzowi. — Mówicie, że nic wam do Litwy, a Skirgiełłę chcecie na stolcu w Wilnie posadzić. Ależ na miły Bóg! Wżdy to Jagiełłowe dziedzictwo, który jeden, kogo chce, księciem na Litwie stanowi; przeto się hamujcie, aby was nie pokarał nasz wielki król!”. Na co mistrz mówił, że jeśli król jest prawdziwym panem Litwy, niechże nakaże Witoldowi, by wojny zaniechał i Zakonowi Żmujdź wrócił — gdyż inaczej Zakon musi uderzyć w Witolda tam, gdzie go dosięgnąć i zranić może. I w ten sposób spory wlokły się od rana do wieczora jakoby błędną drogą idącą w kółko. Król, nie chcąc się do niczego zobowiązać, niecierpliwił się coraz bardziej i mówił mistrzowi, że gdyby Żmujdź była pod krzyżacką ręką szczęśliwa, nie poruszyłby się Witold i jednym palcem, bo nie znalazłby ni pozoru, ni przyczyny. Mistrz, który był człowiekiem spokojnym i lepiej od innych braci zdawał sobie sprawę z potęgi Jagiełłowej, starał się króla ułagodzić i nie zważając na szemranie niektórych zapalczywych i dumnych komturów, nie szczędził pochlebnych słów, a chwilami uderzał i w pokorę. Ale że nawet w tej pokorze nieraz odzywały się ukryte pogróżki, przeto nie wiodło to do niczego. Układy o rzeczy ważne rozchwiały się prędko i drugiego już dnia poczęto mówić tylko o sprawach pomniejszych. Natarł król ostro na Zakon o utrzymywanie kup łotrów, o napaści i grabieże nad granicą, o porwanie Jurandówny i małego Jaśka z Kretkowa, o mordowanie kmieciów i rybaków. Mistrz wypierał się, wykręcał, przysięgał, że to było bez jego wiedzy, i wzajem wyrzuty czynił, że nie tylko Witold, ale i rycerze polscy pomagali pogańskim Żmujdzinom przeciw Krzyżowi — na dowód czego przytoczył Maćka z Bogdańca. Szczęściem, wiedział już król przez Powałę, czego rycerze z Bogdańca szukali na Żmujdzi — i umiał na zarzut odpowiedzieć, tym łatwiej że w orszaku jego był Zbyszko, a w mistrzowym obaj von Badenowie, którzy przybyli w tej nadziei, że zdarzy im się może z Polakami w szrankach potykać.", + "78418": "Ale nie było i tego. Chcieli Krzyżacy, w razie gdyby im gładko poszło, zaprosić wielkiego króla do Torunia i tam przez kilka dni wyprawiać na jego cześć uczty i igrzyska, ale wobec nieudałych układów, które zrodziły zobopólną niechęć i gniew, brakło do zabaw ochoty. Na boku tylko w porannych godzinach między sobą popisywali się nieco wzajem rycerze siłą i zręcznością, lecz jak mówił wesoły kniaź Jamont, poszło i to pod włos Krzyżakom, gdyż Powała z Taczewa okazał się tęższym na rękę od Arnolda von Baden, Dobek z Oleśnicy kopią, a Lis z Targowiska skakaniem przez konie wszystkich przewyższył. Przy tej sposobności porozumiewał się Zbyszko z Arnoldem von Baden o okup. De Lorche, który jako grabia i pan wielkiego znaczenia patrzył na Arnolda z góry, sprzeciwiał się temu, twierdząc, iż sam wszystko na siebie bierze. Zbyszko jednak mniemał, że cześć rycerska nakazuje mu zapłacić tę ilość grzywien, do której się zobowiązał, i dlatego chociaż sam Arnold chciał spuścić z ceny, nie przyjął ani tego ustępstwa, ani pośrednictwa pana de Lorche.", + "78419": "Arnold von Baden był człowiekiem dość prostym, którego największą zaletę stanowiła olbrzymia siła ramienia, dość głupowatym, nieco na pieniądze łakomym, ale prawie uczciwym. Nie było w nim chytrości krzyżackiej i dlatego nie ukrywał przed Zbyszkiem, z jakiej przyczyny nie chce spuścić z umówionej ceny: „Do układów — mówił — między wielkim królem a mistrzem nie przyjdzie, ale przyjdzie do wymiany jeńców, a w takim razie będziesz mógł stryja darmo odebrać. Ja wolę wziąć coś niż nic, gdyż mieszek u mnie zawsze próżny i nieraz ledwie na trzy garnce piwa dziennie wstrzyma, zaś bez pięciu lub sześciu krzywda mi!”. Lecz Zbyszko gniewał się na niego za takie słowa: „Płacę, bom dał rycerskie słowo, a taniej nie chcę, abyś wiedział, żeśmy tyle warci”. Na to ściskał go Arnold, a rycerze i polscy, i krzyżaccy chwalili go, mówiąc: „Słuszna, iże w tak młodych latach pas i ostrogi nosi, bo się do czci i godności poczuwa”.", + "78420": "Tymczasem król z mistrzem ułożyli się istotnie o wymianę jeńców, przy czym ukazały się dziwne rzeczy, o których biskupi i dygnitarze Królestwa pisali później listy do papieża i różnych dworów: oto w rękach polskich sporo było wprawdzie jeńców, ale byli to mężowie dorośli, w sile wieku, wzięci zbrojną ręką w nadgranicznych bitwach i potyczkach. Tymczasem w rękach krzyżackich znajdowała się większość niewiast i dzieci pojmanych wśród nocnych napadów dla okupu. Sam papież w Rzymie zwrócił na to swoją uwagę i pomimo całej przebiegłości Jana von Felde, prokuratora krzyżackiego w stolicy apostolskiej, głośno wyrażał swój gniew i oburzenie na Zakon.", + "78421": "Co do Maćka, były trudności. Nie czynił ich mistrz naprawdę, ale tylko pozornie, aby każdemu ustępstwu przydać wagi. Twierdził więc, że rycerz chrześcijanin, który wojował razem ze Żmujdzinami przeciw Zakonowi, powinien być po sprawiedliwości skazan na śmierć. Próżno rajcy królewscy przytaczali na nowo wszystko, co im było wiadomym o Jurandzie i jego córce oraz o straszliwych krzywdach, jakich się względem tych dwojga i względem rycerzy z Bogdańca dopuścili słudzy Zakonu. Mistrz w odpowiedzi przytoczył dziwnym trafem te same prawie słowa, które powiedziała w swoim czasie księżna Aleksandra Ziemowitowa do starego rycerza z Bogdańca:", + "78422": "— Za baranków się podajecie, a naszych za wilków. Tymczasem z tych czterech wilków, którzy w porwaniu Jurandówny wzięli udział, ani jeden nie żywie, a barankowie chodzą przezpiecznie po świecie.", + "78423": "I była to prawda, wszelako na tę prawdę odpowiedział obecny przy obradach pan z Taczewa następującym pytaniem:", + "78424": "— Tak, ale czy zabito którego zdradą? I zali ci, którzy polegli, nie polegli wszyscy z mieczami w ręku?", + "78425": "Mistrz nie miał co na to odrzec, a gdy spostrzegł przy tym, że król poczyna marszczyć się i błyskać oczyma, ustąpił, nie chcąc doprowadzać groźnego władcy do wybuchu. Uradzono potem, że każda strona wyśle posłów po odbiór jeńców. Ze strony polskiej mianowani zostali w tym celu Zyndram z Maszkowic, który pragnął się potędze krzyżackiej z bliska przypatrzeć, i rycerz Powała, a z nimi razem Zbyszko z Bogdańca.", + "78426": "Zbyszkowi usługę tę oddał kniaź Jamont. Przyczynił się za nim do króla w tej myśli, że młodzian i zobaczy prędzej stryjca, i tym pewniej go odwiezie, gdy pojedzie po niego jako poseł królewski. A król nie odmówił prośbie kniazika, który z powodu swej wesołości, dobroci i cudnego oblicza był i jego, i całego dworu ulubieńcem, a przy tym nigdy o nic dla siebie nie prosił. Zbyszko dziękował mu też z całej duszy, gdyż teraz był już zupełnie pewien, że Maćka z rąk krzyżackich wydostanie.", + "78427": "— Tobie niejeden zajrzy — mówił mu — że przy majestacie zostajesz, ale to sprawiedliwie tak jest, bo jeno na dobro ludzkie swojej podufałości z królem używasz i lepszego nad cię serca nikt chyba nie ma.", + "78428": "— Przy majestacie dobrze — odrzekł bojarzynek — ale ja bym jeszcze wolał w pole ku Krzyżakom i tego tobie zajrzę, żeś w nich już bijał.", + "78429": "Po chwili zaś dodał:", + "78430": "— Komtur toruński von Wenden przyjechał wczoraj, a dziś wieczór pojedziecie do niego na noc z mistrzem i z mistrzowym orszakiem.", + "78431": "— A potem do Malborga.", + "78432": "— A potem do Malborga.", + "78433": "Tu kniaź Jamont począł się śmiać:", + "78434": "— Niedaleka to będzie droga, ale kwaśna, bo nic od króla nie potrafili Niemce uzyskać, a z Witoldem nie będą mieli też uciechy. Zebrał ci on pono całą potęgę litewską i na Żmujdź idzie.", + "78435": "— Jeśli go król wspomoże, to będzie wielka wojna.", + "78436": "— Proszą o to Pana Boga wszyscy nasi rycerze. Ale choćby król z żalu nad krwią krześcijańską wielkiej wojny nie uczynił, wspomoże Witolda zbożem i pieniędzmi, a nie bez tego także, aby coś polskich rycerzy na ochotnika do niego nie poszło.", + "78437": "— Jako żywo — odpowiedział Zbyszko. — A może za to sam Zakon wypowie królowi wojnę?", + "78438": "— Ej, nie! — odpowiedział kniaź. — Póki dzisiaj mistrz żywie, nie będzie tego.", + "78439": "I miał słuszność. Zbyszko znał już mistrza dawniej, ale teraz, po drodze do Malborga, będąc razem z Zyndramem z Maszkowic i z Powałą prawie ciągle przy jego boku, mógł mu się lepiej przypatrzyć i lepiej go przeznać. Owóż ta podróż utwierdziła go tylko w przekonaniu, że wielki mistrz Konrad von Jungingen nie był złym i zepsutym człowiekiem. Musiał on często postępować w sposób nieprawy, gdyż cały Zakon krzyżacki stał na nieprawości. Musiał czynić krzywdy, bo cały Zakon zbudowany był na ludzkiej krzywdzie. Musiał kłamać, bo kłamstwo odziedziczył razem z oznakami mistrzostwa, a od wczesnych lat przywykł uważać je tylko za polityczną przebiegłość. Ale nie był okrutnikiem, bał się Sądu Bożego i ile mógł, hamował pychę i zuchwałość tych dygnitarzy zakonnych, którzy pchali umyślnie do wojny z potęgą Jagiełłową. Był jednakże człowiekiem słabym. Zakon tak dalece przywykł od całych wieków czyhać na cudze, grabić, zabierać siłą lub podstępem przyległe ziemie, że Konrad nie tylko nie umiał powściągnąć tego drapieżnego głodu, ale mimo woli, siłą nabytego pędu sam poddawał mu się i usiłował go zaspokoić. Dalekie też były już czasy Winrycha von Kniprode, czasy żelaznej karności, którą Zakon wprawiał w podziwienie świat cały. Już za poprzedniego przed Jungingenem mistrza, Konrada Wallenroda, Zakon upoił się własną, coraz wzrastającą potęgą, której nie zdołały osłabić chwilowe klęski, odurzył się sławą, powodzeniem, krwią ludzką, tak że rozluźniły się karby, które trzymały go w sile i jedności. Mistrz przestrzegał, ile mógł, prawa i sprawiedliwości, ile mógł, łagodził osobiście żelazną rękę Zakonu ciążącą na chłopach, mieszczanach, a nawet na duchowieństwie i szlachcie siedzącej na prawie lennym w ziemiach krzyżackich, więc w pobliżu Malborga ten i ów kmieć albo mieszczanin mógł się pochwalić nie tylko dostatkiem, lecz i bogactwem. Ale w dalszych ziemiach samowola, srogość i rozpasanie komturów deptały prawa, szerzyły ucisk i zdzierstwa, wyciskały z pomocą nakładanych na własną rękę podatków albo i bez wszelkiego pozoru ostatni grosz, wyciskały łzy, często krew, tak że w całych obszernych krainach jeden był jęk, jedna nędza i jedna skarga. Jeśli nawet dobro Zakonu nakazywało, jak chwilami na Żmujdzi, większą łagodność — i takie nakazy szły wniwecz wobec niesforności komturów i przyrodzonego im okrucieństwa. Czuł się więc Konrad von Jungingen niby woźnicą, który rozhukanymi powodując końmi, wypuścił lejce z rąk i zdał wóz na wolę losu. Często też opanowywały jego duszę złe przeczucia, często przychodziły mu na myśl prorocze słowa: „Postanowiłem ich pszczołami pożyteczności i utwierdziłem na progu ziem chrześcijańskich, ale oto powstali przeciw mnie. Bo nie dbają o duszę i nie litują się ciał tego ludu, który z błędu nawrócił się ku wierze katolickiej i ku mnie. I uczynili z niego niewolników i nie nauczając go przykazań bożych, i odejmując mu sakramenta święte, na większe jeszcze piekielne męki go skazują, niż gdyby był w pogaństwie pozostał. A wojny toczą ku rozpostarciu swej chciwości. Przeto przyjdzie czas, iże wyłamane im będą zęby i będzie ucięta im ręka prawa, a prawa noga im ochromieje, aby uznali grzechy swoje”. Mistrz wiedział, że owe wyrzuty, które tajemniczy Głos uczynił Krzyżakom w objawieniu świętej Brygidy, były słuszne. Rozumiał, że gmach zbudowany na cudzej ziemi i cudzej krzywdzie, wsparty na kłamstwie, podstępie, srogości, nie może się długo ostać. Bał się, że podmywany od lat całych krwią i łzami, runie od jednego uderzenia potężnej ręki polskiej; przeczuwał, że wóz, który ciągną rozhukane konie, musi skończyć w przepaści, więc starał się, aby przynajmniej godzina sądu, gniewu, klęski i nędzy przyszła jak najpóźniej. Z tej przyczyny, pomimo swej słabości, w jednym tylko stawiał niezłomny opór swym dumnym i zuchwałym rajcom: oto nie dopuszczał do walki z Polską. Próżno zarzucano mu bojaźń i niedołęstwo, próżno pograniczni komturowie parli wszelkimi siłami do wojny. On, gdy ogień miał już, już wybuchnąć, cofał się zawsze w ostatniej chwili, a potem Bogu czynił dzięki w Malborgu, że mu się udało miecz podniesiony nad głową Zakonu zatrzymać.", + "78440": "Ale wiedział, że do tego przyjść musi. Więc owo przeświadczenie, że Zakon stoi nie na prawie bożym, ale na nieprawości i kłamstwie, i owo przeczucie bliskiego dnia zaguby czyniło go jednym z najbardziej nieszczęsnych ludzi w świecie. Byłby niechybnie dał życie i krew, gdyby mogło być inaczej i gdyby czas był jeszcze zawrócić na prawą drogę, ale sam czuł, że już nie czas! Zawrócić — to by znaczyło oddać prawym posiadaczom całe ziemie żyzne, bogate i pochwycone przez Zakon od Bóg wie jak dawna, a z nimi razem mnóstwo miast tak bogatych jak Gdańsk. I nie dość! To znaczyło wyrzec się Żmujdzi, wyrzec się zamachów na Litwę, włożyć miecze do pochew, wreszcie całkiem wynieść się z tych krain, w których Zakon nie miał już kogo nawracać — i osiąść chyba znów w Palestynie lub na której z wysp greckich, aby tam Krzyża od prawdziwych bronić Saracenów. Ale było to niepodobieństwem, gdyż równałoby się wyrokowi zagłady na Zakon. Kto by się na to zgodził? I jakiż mistrz mógł czegoś podobnego zażądać? Konradowi von Jungingen zawłóczyła się cieniem dusza i życie, ale człowieka, który by z podobną radą wystąpił, on pierwszy skazałby, jako pozbawionego zmysłów, na ciemną izbę. Trzeba było iść dalej i dalej, aż do dnia, w którym sam Bóg kres naznaczy. Więc szedł, ale w dusznej trosce i smutku. Włos na brodzie i skroniach już mu się posrebrzył, a bystre niegdyś oczy pokryły się do połowy ociężałymi powiekami. Zbyszko ani razu nie dostrzegł na jego twarzy uśmiechu. Oblicze mistrzowe nie było groźne ani nawet chmurne, było tylko jakby zmęczone jakimś cichym cierpieniem. W zbroi, z krzyżem na piersiach, w środku którego był w czworokącie czarny orzeł — w białym, wielkim płaszczu, również przyozdobionym krzyżem, czynił wrażenie powagi, majestatu i smutku. Konrad niegdyś wesoły był i kochał się w krotofilach, a i teraz nawet nie usuwał się od wspaniałych uczt, widowisk i turniejów — owszem, sam je wyprawiał, ale ani w natłoku świetnego rycerstwa, które przybywało w gości do Malborga, ani w zgiełku radosnym, wśród huku trąb i szczęku oręża, ani przy pucharach przepełnionych małmazją — nie rozweselał się nigdy. Wówczas, gdy wszystko wokół niego zdawało się dyszeć potęgą, świetnością, nieprzebranym bogactwem, niezłomną mocą, gdy posłowie cesarza i innych królów zachodnich wykrzykiwali w uniesieniu, że Zakon sam starczy za wszystkie królestwa i za potęgę całego świata — on jeden się nie łudził — i on jeden pamiętał złowrogie słowa objawione świętej Brygidzie: „Przyjdzie czas, iże wyłamane będą ich zęby i będzie im ucięta ręka prawa, a prawa noga im ochromieje, aby uznali grzechy swoje”.", + "78441": "Rozdział trzydziesty trzeci", + "78442": "Jechali suchą drogą na Chełmżę do Grudziądza, gdzie zatrzymali się na noc i dzień, gdyż wielki mistrz miał tam do osądzenia sprawę o rybołówstwo między zamkowym starostą krzyżackim a okoliczną szlachtą, której ziemie przylegały do Wisły. Stamtąd płynęli na szkutach krzyżackich rzeką aż do Malborga. Zyndram z Maszkowic, Powała z Taczewa i Zbyszko znajdowali się przez cały czas przy boku mistrza, który ciekawy był, jakie wrażenie uczyni, zwłaszcza na Zyndramie, widziana z bliska potęga krzyżacka. Chodziło zaś mistrzowi o to dlatego, że Zyndram z Maszkowic był nie tylko mężnym i strasznym w pojedynkę rycerzem, ale nadzwyczaj biegłym wojownikiem. W całym Królestwie nikt tak jak on nie znał się na prowadzeniu wielkich wojsk, na szykowaniu hufców do bitwy, na budowie i burzeniu zamków, na rzucaniu mostów przez szerokie rzeki, na „armacie”, to jest na uzbrojeniu u rozmaitych narodów, i na wszelkich wojennych sposobach. Mistrz wiedząc, że na radzie królewskiej dużo zależało od zdania tego męża, mniemał, że jeśli zdoła go przerazić wielkość zakonnych bogactw i wojsk, to wojna odwlecze się jeszcze na długo. A przede wszystkim sam widok Malborga mógł przejąć trwogą serce każdego Polaka, albowiem z twierdzą ową, licząc Wysoki Zamek, Średni i Przedzamcze, żadna inna w całym świecie nie mogła się nawet w przybliżeniu porównać. Już z dala, płynąc Nogatem, ujrzeli rycerze potężne baszty rysujące się na niebie. Dzień był jasny i przeźroczy, więc widać je było doskonale, a po niejakim czasie, gdy szkuty zbliżyły się, jeszcze bardziej rozbłysły szczyty kościoła na Wysokim Zamku i olbrzymie mury piętrzące się jedne nad drugimi — w części barwy ceglanej, przeważnie jednak pokryte ową słynną szarobiałą zaprawą, którą przyrządzać umieli tylko mularze krzyżaccy. Ogrom ich przewyższał wszystko, co w życiu widzieli polscy rycerze. Zdawać się mogło, że tam gmachy wyrastają na gmachach, tworząc w nizinnym z natury miejscu jakby górę, której szczytem był Stary Zamek, a stokami — Średni i rozłożyste Przedzamcze. Biła od tego olbrzymiego gniazda zbrojnych mnichów moc i potęga tak nadzwyczajna, że nawet długa i zwykle posępna twarz mistrza wypogodziła się nieco na ów widok.", + "78443": "— Ex luto Marienburg: z błota Marienburg — rzekł, zwracając się do Zyndrama. — Ale tego błota moc ludzka nie pokruszy.", + "78444": "Zyndram nie odpowiedział — i w milczeniu obejmował oczyma wszystkie baszty i ogrom murów wzmocnionych potwornymi skarpami.", + "78445": "A Konrad von Jungingen dodał po chwili milczenia:", + "78446": "— Wy, panie, którzy się na twierdzach znacie, cóż nam o tej powiecie?", + "78447": "— Twierdza widzi mi się nie do zdobycia — odrzekł jakby w zamyśleniu polski rycerz — ale…", + "78448": "— Ale co? Co w niej możecie przyganić?", + "78449": "— Ale każda twierdza może zmienić panów.", + "78450": "Na to mistrz zmarszczył brwi.", + "78451": "— W jakiejże to myśli mówicie?", + "78452": "— W tej, że zakryte są przed oczyma ludzkimi sądy i wyroki Boże.", + "78453": "I znów patrzał w zamyśleniu na mury, a Zbyszko, któremu Powała przetłumaczył należycie odpowiedź, spoglądał na niego z podziwem i wdzięcznością. Uderzyło go przy tym w tej chwili podobieństwo między Zyndramem a żmujdzkim wodzem Skirwoiłłą. Obaj mieli takie same ogromne głowy, jak gdyby wbite między szerokie ramiona, obaj równie potężne piersi i takie same pałąkowate nogi.", + "78454": "Tymczasem mistrz nie chcąc, by ostatnie słowo zostało przy polskim rycerzu, znów zaczął:", + "78455": "— Mówią — rzekł — że nasz Marienburg sześć razy większy od Wawelu.", + "78456": "— Tam na skale nie masz tyle miejsca, ile tu w równi — odparł pan z Maszkowic — ale serce, widzę, u nas na Wawelu większe.", + "78457": "Konrad podniósł ze zdziwieniem brwi:", + "78458": "— Nie rozumiem.", + "78459": "— Bo cóż ci jest sercem w każdym zamku, jeśli nie kościół? A nasza katedra za trzy takie jak oto ów obstanie.", + "78460": "I to rzekłszy, wskazał na istotnie niewielki kościół zamkowy, na którego prezbiterium błyszczała na złotym tle olbrzymia mozaikowa figura Najświętszej Panny.", + "78461": "A mistrz znowu był nierad z takiego obrotu rozmowy:", + "78462": "— Prędkie, ale dziwne macie, panie, odpowiedzi — rzekł.", + "78463": "W tymże czasie dojechali. Wyborna policja krzyżacka uprzedziła widocznie miasto i zamek o przyjeździe wielkiego mistrza, gdyż u przeprawy czekali już, prócz kilku braci, trębacze miejscy, którzy przygrywali zwykle wielkiemu mistrzowi w czasie przewozu. Z drugiej strony czekały gotowe konie, na które siadłszy, przebył orszak miasto i przez Szewską Bramę, wedle Wróblej Baszty, wjechał do Przedzamcza. W bramie witali mistrza: wielki komtur Wilhelm von Helfenstein, który zresztą tytuł już tylko nosił, albowiem od kilku miesięcy obowiązki jego sprawował naprawdę Kuno Lichtenstein, wysłany podówczas do Anglii; a dalej: wielki szpitalnik, krewny Kunona, Konrad Lichtenstein, wielki szatny Rumpenheim i wielki podskarbi Burghard von Wobecke, i wreszcie mały komtur, przełożony nad warsztatami i nad zarządem zamku. Prócz tych dostojników stało tam kilkunastu braci wyświęconych, którzy zawiadowali rzeczami dotyczącymi kościoła w Prusiech i ciężko gnębili inne klasztory oraz świeckie duchowieństwo, zmuszając je nawet do robót przy drogach i przy łamaniu lodów — a z nimi gromada braci świeckich, to jest rycerzy nieobowiązanych do godzin kanonicznych. Rosłe i silne ich postawy (słabych nie chcieli Krzyżacy przyjmować), szerokie ramiona, kręte brody i srogie spojrzenia czyniły ich podobniejszymi do drapieżnych zbójów-rycerzy niemieckich niż do mnichów. Z oczu patrzała im odwaga, hardość i pycha niezmierna. Nie lubili oni Konrada za jego obawę wojny z potęgą Jagiełłową; nieraz na kapitułach otwarcie wyrzucali mu bojaźliwość, rysowali go na murach i podmawiali błaznów do wyśmiewania go w oczy. Jednakże na jego widok pochylili teraz głowy z pozorną pokorą, zwłaszcza że mistrz wjeżdżał w towarzystwie obcych rycerzy, i poskoczyli hurmem, aby potrzymać mu konia za uzdę i strzemię.", + "78464": "Mistrz zaś zsiadłszy, zwrócił się zaraz do Helfensteina i zapytał:", + "78465": "— Są-li jakie nowiny od Wernera von Tettingen?", + "78466": "Werner von Tettingen, jako wielki marszałek, czyli przywódca zbrojnych sił krzyżackich, był w tej chwili na wyprawie przeciw Żmujdzinom i Witoldowi.", + "78467": "— Ważnych nowin nie ma — odpowiedział Helfenstein — ale są szkody. Dzicz popaliła osady pod Ragnetą i miasteczka przy innych zamkach.", + "78468": "— W Bogu nadzieja, że jedna wielka bitwa złamie ich złość i zatwardziałość — odparł mistrz.", + "78469": "I to rzekłszy, podniósł oczy w górę, a usta jego poruszały się przez chwilę modlitwą, którą odmawiał za powodzenie wojsk zakonnych.", + "78470": "Po czym ukazał na polskich rycerzy i rzekł:", + "78471": "— To są wysłannicy króla polskiego: rycerz z Maszkowic, rycerz z Taczewa i rycerz z Bogdańca, którzy z nami dla wymiany jeńców przybyli. Niechaj komtur zamkowy wskaże im gościnne komnaty i podejmie ich, i ugości, jako przystało.", + "78472": "Na te słowa bracia-rycerze poczęli spoglądać z ciekawością na wysłanników, a zwłaszcza na Powałę z Taczewa, którego imię, jako słynnego zapaśnika, było niektórym znane. Tych zaś, którzy nie słyszeli o jego czynach na dworze burgundzkim, czeskim i krakowskim, przejmowała podziwem jego ogromna postawa i jego ogier bojowy tak nadzwyczajnej wielkości, że bywalcom, którzy za młodych lat zwiedzili Ziemię Świętą i Egipt, przypomniał wielbłądy i słonie.", + "78473": "Kilku poznało też Zbyszka, który swego czasu potykał się w szrankach w Malborgu, i ci witali go dość uprzejmie, pamiętając, że potężny i mający wielką wziętość w Zakonie brat mistrzów, Ulryk von Jungingen, okazywał mu szczerą przyjaźń i przychylność. Najmniej zwracał uwagi i podziwu ten, który w niedalekiej już przyszłości miał być najstraszliwszym pogromcą Zakonu, to jest Zyndram z Maszkowic, albowiem gdy zsiadł z konia, wydawał się z powodu swej niezwykłej krępości i wysokich ramion prawie garbatym. Nazbyt długie jego ręce i pałąkowate nogi budziły uśmiech w twarzach młodszych braci. Jeden z nich, znany krotofilnik, przystąpił nawet do niego, chcąc mu przymówić, ale spojrzawszy w oczy pana z Maszkowic, stracił jakoś ochotę i odszedł w milczeniu.", + "78474": "Tymczasem komtur zamkowy zabrał gości i powiódł ich z sobą. Weszli naprzód na niewielki dziedziniec, na którym prócz szkoły, starego lamusa i warsztatu siodlarskiego, znajdowała się kaplica świetego Mikołaja, po czym przez most Mikołajski wkroczyli na właściwe Przedzamcze. Komtur prowadził ich przez niejaki czas wśród potężnych murów, bronionych tu i ówdzie mniejszymi i większymi basztami. Zyndram z Maszkowic pilnie przypatrywał się wszystkiemu, przewodnik zaś, nawet niezapytywany, chętnie pokazywał rozmaite budynki, jakby mu zależało właśnie na tym, aby goście przypatrzyli się wszystkiemu jak najdokładniej.", + "78475": "— Ten okrutny gmach, który wasze miłoście widzicie przed sobą po lewej ręce — mówił — to nasze stajnie. Ubodzyśmy mnisi, a przecie ludzie mówią, że gdzie indziej i rycerze tak nie mieszkają jak u nas konie.", + "78476": "— Nie pomawiają was ludzie o ubóstwo — odrzekł Powała — ale coś tu musi być więcej prócz stajni, bo gmach okrutnie wysoki, a koni przecie po schodach nie sprowadzacie.", + "78477": "— Nad stajnią, która jest w dole i w której czterysta koni się mieści — odrzekł komtur zamkowy — są śpichrze, a w nich zboża choćby na dziesięć lat, nie przyjdzie tu nigdy do oblężenia, ale gdyby przyszło, to głodem nas nie wezmą.", + "78478": "To rzekłszy, zawrócił w prawo i znów przez most między basztą świętego Wawrzyńca a basztą Pancerną wwiódł ich na inny dziedziniec, olbrzymi, leżący w samym środku Podzamcza.", + "78479": "— Zważcie, wasze moście — rzekł Niemiec — że to wszystko, co ku północy widzicie, jakkolwiek za łaską Bożą nie do zdobycia, jest tylko Vorburg: i utwierdzeniem nie może się porównać ani ze Średnim Zamkiem, do którego was prowadzę, ani tym bardziej z Wysokim.", + "78480": "Jakoż oddzielna fosa i oddzielny zwodzony most dzieliły Średni Zamek od dziedzińca i dopiero w bramie zamkowej, która leżała znacznie wyżej, rycerze obróciwszy się za poradą komtura jeszcze raz, mogli objąć oczyma cały ów olbrzymi kwadrat zwany Podzamczem. Gmach tam wznosił się przy gmachu, tak iż wydawało się Zyndramowi, iż widzi przed sobą całe miasto. Były tam nieprzebrane zapasy drzewa ułożone w szychty tak wielkie jak domy, składy kul kamiennych sterczące na kształt piramid, cmentarze, lazarety, magazyny. Nieco z boku, wedle leżącego w środku stawu, czerwieniały potężne mury „templu”, to jest wielkiego magazynu z jadalnią dla najemników i czeladzi. Pod północnym wałem widać było inne stajnie dla koni rycerskich i dla wyborowych mistrzowskich. Wzdłuż młynówki wznosiły się koszary dla giermków i wojsk najemnych, a po przeciwległej stronie czworoboku mieszkania dla przeróżnych zawiadowców i urzędników zakonnych — znów składy, śpichrze, piekarnie, szatnie, ludwisarnie, niezmierny arsenał, czyli Karwan, więzienia, stara puszkarnia, każdy gmach tak niezłomny i obronny, że w każdym można się było tak jak w osobnej twierdzy bronić, a wszystko otoczone murem i gromadą groźnych baszt, za murem fosą, za fosą wieńcem olbrzymich palisad, za którymi dopiero na zachód toczył żółte fale Nogat, na północ i wschód błyszczała toń ogromnego stawu, a od południa sterczały silniej jeszcze umocnione zamki: Średni i Wysoki.", + "78481": "Gniazdo straszne, od którego biła nieubłagana potęga i w którym skupiły się dwie największe znane wówczas w świecie siły: siła duchowna i siła miecza. Kto oparł się jednej, tego pokruszyła druga. Kto podniósł przeciw nim ramię, na tego krzyk powstawał we wszystkich krajach chrześcijańskich, że przeciw Krzyżowi je podnosi.", + "78482": "I wnet rycerstwo zbiegało się ze wszystkich stron na pomoc. Gniazdo też roiło się wiecznie rzemieślniczym i zbrojnym ludem i wrzało w nim ciągle jak w ulu. Przed gmachami, w przejściach, przy bramach, w warsztatach — wszędzie panował ruch jak na jarmarku. Echo roznosiło odgłos młotów i dłut krzesających kamienne kule, huczenie młynów i deptaków, rżenie koni, szczęk zbroi i oręża, dźwięk trąb i piszczałek, nawoływania i rozkazy. Na owych dziedzińcach słyszałeś wszystkie mowy świata i mogłeś napotkać żołnierzy ze wszystkich narodów: więc niechybnych łuczników angielskich, którzy o sto kroków przeszywali gołębia uwiązanego na maszcie, a których groty przebijały pancerze tak łatwo jak sukno, i strasznych szwajcarskich piechurów walczących dwuręcznymi mieczami, i mężnych, choć niepomiarkowanych w jedle i napoju Duńczyków, i skłonnych zarówno do śmiechu, jak zwady rycerzy francuskich, i małomówną a dumną szlachtę hiszpańską, i świetnych rycerzy włoskich, najbieglejszych fechtmistrzów przybranych w jedwabie, aksamity, a na wojnę w niezłomne zbroje, kowane w Wenecji, Mediolanie i Florencji — i rycerzy burgundzkich, i Fryzów, i wreszcie Niemców ze wszystkich ziem niemieckich. Kręciły się między nimi „białe płaszcze”, jako gospodarze i zwierzchnicy. „Wieża pełna złota”, a ściślej: osobna izba zbudowana na Wysokim Zamku obok mieszkania mistrza, napełniona od dołu do góry pieniędzmi i sztabami z drogocennego metalu, pozwalała Zakonowi na godne podejmowanie „gości”, również jak na zaciągi najemnego żołdactwa, które wysyłano stąd na wyprawy i do wszystkich zamków, do rozporządzenia wójtów, starostów i komturów. Tak to z siłą miecza i z siłą duchowną kojarzyło się tu niezmierne bogactwo, a zarazem żelazny ład, który lubo rozluźnion już po prowincjach przez zbytnią ufność i upojenie się własną potęgą, trzymał się jeszcze w samym Malborgu mocą dawnego wezwyczajenia. Monarchowie przybywali tu nie tylko walczyć z pogany lub pożyczać pieniędzy, lecz i uczyć się sztuki rządzenia, rycerze — uczyć się sztuki wojennej. W całym bowiem świecie nikt nie umiał tak rządzić i wojować jak Zakon. Gdy niegdyś przybył w te strony, prócz szczupłej okolicy i kilku zamków podarowanych przez niebacznego księcia polskiego, nie należała do niego ani piędź ziemi, teraz zaś władał obszerną, większą od wielu królestw krainą, pełną ziem żyznych, potężnych miast i niezdobytych zamków. Władał i czuwał, jak włada pająk rozpiętą siecią, której wszystkie nici dzierży pod sobą. Stąd, z tego Wysokiego Zamku, od mistrza i od białych płaszczów rozbiegały się przez pocztowych pachołków rozkazy na wszystkie strony: do lennej szlachty, do rad miejskich, do burmistrzów, do wójtów, podwójcich i kapitanów najemnych wojsk, a co tu zrodziła i postanowiła myśl i wola, tam wnet wykonywały setki i tysiące żelaznych dłoni. Tu spływał pieniądz z całego kraju, tu zboże, tu wszelkiego rodzaju spyża, tu daniny od jęczącego pod srogim jarzmem świeckiego duchowieństwa i od innych klasztorów, na które patrzał niechętnym okiem Zakon; stąd wreszcie wyciągały się drapieżne ramiona ku wszystkim okolicznym krajom i ludom.", + "78483": "Liczne pruskie mówiące litewską mową narody starte już były z oblicza ziemi. Litwa czuła do niedawna żelazną stopę krzyżacką ciążącą jej na piersiach tak straszliwie, że za każdym tchnieniem oddawała zarazem krew spod serca; Polska, lubo zwycięska w straszliwej bitwie pod Płowcami, straciła jednak za Łokietkowych czasów swe dzierżawy na lewym brzegu Wisły razem z Gdańskiem, Tczewem, Gniewem i Świeciem. Rycerski Zakon Inflancki sięgał po ziemie ruskie, i szły oba te zakony jak pierwsza olbrzymia fala niemieckiego morza, które zalewało coraz szerzej i szerzej słowiańskie ziemie.", + "78484": "Aż nagle zaszło chmurą słońce krzyżacko-niemieckiej pomyślności. Litwa przyjęła chrzest z rąk polskich, a tron krakowski razem z ręką cudnej królewny odzierżył Jagiełło. Nie utracił wprawdzie Zakon przez to ani jednej ziemi, ani jednego zamku, ale uczuł, że przeciw sile stanęła siła, i stracił przyczynę, dla której istniał w Prusiech. Po chrzcie Litwy wrócić im było chyba do Palestyny i strzec pątników dążących do świętego miejsca. Ale wrócić — to znaczyło wyrzec się bogactw, władzy, potęgi, panowania, miast, ziem i całych królestw. Więc począł miotać się Zakon w przerażeniu i wściekłości jak potworny smok, w którego boku utkwiło żeleźce. Mistrz Konrad bał się stawić wszystkiego na jeden rzut kości i drżał na myśl o wojnie z wielkim królem, władcą ziem polskich, litewskich i obszernych dzierżaw ruskich, które Olgierd wydarł z gardła Tatarom, ale większość rycerzy krzyżackich parła do niej, czując, że trzeba stoczyć bój na śmierć i życie, póki siły są nienaruszone, póki urok Zakonu nie zblednie, póki świat cały śpieszy mu na pomoc i póki gromy papieskie nie spadną na to ich gniazdo, dla którego rzeczą życia i śmierci było teraz — nie rozszerzanie chrześcijaństwa, lecz właśnie utrzymanie pogaństwa.", + "78485": "A tymczasem między narodami i po dworach oskarżano Jagiełłę i Litwę o chrzest pozorny i fałszywy, przedstawiając jako rzecz niepodobną, aby stać się mogło w ciągu roku to, czego miecz zakonny nie mógł przez wieki dokonać. Burzono przeciw Polsce i przeciw jej władcy królów i rycerzy, jako przeciw opiekunom i obrońcom pogaństwa — a głosy te, którym jedynie w Rzymie nie dowierzano, rozchodziły się szeroką falą po świecie i ściągały ku Malborgowi książąt, grafów i rycerzy z Południa i Zachodu. Zakon nabierał ufności i poczuwał się w mocy. Marienburg ze swymi groźnymi zamkami i Przedzamczem olśniewał ludzi potęgą więcej niż kiedykolwiek — i olśniewało bogactwo, olśniewał pozorny ład — i cały Zakon wydawał się być władniejszy i bardziej na wiek wieków niepożyty niż dawniej. I nikt z książąt, nikt z owych rycerskich gości — nikt — prócz mistrza — nawet spomiędzy Krzyżaków nie rozumiał, że od czasu chrztu Litwy stało się coś takiego, jak gdyby te fale Nogatu, które osłaniały z jednej strony straszną twierdzę — zaczęły podmywać cicho i nieubłaganie jej mury. Nikt nie rozumiał, że w owym olbrzymim ciele została jeszcze siła — ale uleciała z niego dusza; kto świeżo przybył i spojrzał na ów wzniesiony ex luto Marienburg, na owe mury, baszty, na czarne krzyże w bramach, na budynkach i na szatach, temu przede wszystkim przychodziło na myśl, że i bramy piekielne nie przemogą tej północnej Krzyża stolicy.", + "78486": "Z podobną też myślą patrzyli na nią nie tylko Powała z Taczewa i Zbyszko, który tu już bywał poprzednio, lecz i wiele bystrzejszy od nich Zyndram z Maszkowic. I jemu, gdy w tej chwili spoglądał na to zbrojne rojowisko żołnierskie objęte w ramę baszt i olbrzymich tynów, zmierzchła twarz, a na pamięć nasunęły się mimo woli dumne słowa, którymi niegdyś Krzyżacy grozili królowi Kazimierzowi:", + "78487": "„Większać nasza moc i jeśli nie ustąpisz, do samego Krakowa mieczami naszymi ścigać cię będziem”.", + "78488": "Ale tymczasem komtur zamkowy powiódł rycerzy dalej, do Średniego Zamku, w którego wschodniej połaci leżały gościnne komnaty.", + "78489": "Rozdział trzydziesty czwarty", + "78490": "Maćko i Zbyszko długi czas trzymali się w ramionach, gdyż miłowali się wzajem zawsze, a w ostatnich latach wspólne przygody i nieszczęścia uczyniły tę miłość jeszcze silniejszą. Stary rycerz od pierwszego wejrzenia na bratanka odgadł, że Danusi nie ma już na świecie, więc nie pytał o nic, jeno tulił do siebie młodzianka, chcąc przez moc tego uścisku pokazać mu, że nie został zupełnym sierotą i że ma jeszcze bliską żywą duszę, gotową podzielić się z nim niedolą.", + "78491": "Aż dopiero gdy im smutek i boleść znacznie łzami spłynęły, zapytał po długim milczeniu Maćko:", + "78492": "— Zali wydarli ci ją znów, czyli też ci na ręku skonała?", + "78493": "— Na ręku mi skonała pod samym Spychowem — odrzekł młodzian.", + "78494": "I począł opowiadać, jak i co było, płaczem i wzdychaniami przerywając sobie opowiadanie, a Maćko słuchał uważnie, wzdychał także i w końcu znów jął wypytywać:", + "78495": "— A Jurand żywie jeszcze?", + "78496": "— Juranda żywiącegom odjechał, ale niedługo mu na świecie i pewnie go już nie obaczę.", + "78497": "— To może lepiej było nie odjeżdżać.", + "78498": "— Jakoże mi było was tu ostawiać?", + "78499": "— Parę niedziel wcześniej alibo później, wszystko jedno!", + "78500": "Ale Zbyszko popatrzył na niego bacznie i rzekł:", + "78501": "— I tak musieliście tu chorzeć! Jako Piotrowin wyglądacie.", + "78502": "— Bo choć słonko na ziemi przygrzewa, w podziemiu zawsze zimno i wilgoć tam jest okrutna z takowej przyczyny, że tu naokół zamku wody. Myślałem, że do szczętu spleśnieję. Dychać też nie ma czym i od tego wszystkiego rana mi się odnowiła; ta, wiesz… co to mi w Bogdańcu dopiero po bobrowym sadle szczebrzuch wylazł.", + "78503": "— Pamiętam — rzekł Zbyszko — bośmy po bobra z Jagienką chodzili. A to was tu psubraty w podziemiu trzymali?", + "78504": "Maćko poruszył głową i odpowiedział:", + "78505": "— Żeby ci tak szczerze rzec, to nieradzi oni mnie widzieli i już było ze mną źle. Wielka tu jest zawziętość na Witolda i Żmujdzinów, ale jeszcze większa na tych spomiędzy nas, którzy im pomagają. Próżnom gadał, dlaczegośmy między Żmujdzinów poszli. Byliby mi głowę ucięli i jeśli tak nie uczynili, to jeno dlatego, że im wykupu było żal, bo jako wiesz, pieniądz im nawet i od pomsty wdzięczniejszy, a po wtóre chcieli mieć w ręku dowód, że król Polaków poganom w pomoc posyła. Bo że Żmujdzini niebożęta proszą się o krzest, byle nie z ich rąk, to wiemy, którzyśmy tam byli, ale Krzyżaki udają, że nie wiedzą, i skarżą ich po wszystkich dworach, a z nimi razem i naszego króla.", + "78506": "Tu porwała Maćka zadyszka, tak że musiał na chwilę umilknąć, i dopiero odsapnąwszy, mówił dalej:", + "78507": "— I byłbym może skapiał w podziemiu. Wstawiał ci się za mną po prawdzie Arnold von Baden, któremu też o okup chodziło. Ale on nie ma między nimi nijakiej powagi i nazywają go niedźwiedziem. Szczęściem de Lorche dowiedział się o mnie od Arnolda i okrutnego zaraz narobił warchołu. Nie wiem, czy ci o tym powiadał, bo on rad kryje swoje dobre uczynki… Jego oni tu to za coś mają, bo już jeden de Lorche wielkie niegdyś w Zakonie piastował godności, a ten jest znamienitego rodu i bogacz. Mówił im tedy, że sam jest naszym jeńcem i że gdyby mi tu gardło wzięli albo gdybym skapiał z głodu i wilgotności, to ty jemu szyję utniesz. Groził ci kapitule, że rozpowie po zachodnich dworach, jak Krzyżacy z pasowanymi rycerzami postępują. Aż zlękli się i wzięli mnie do lazaretu, gdzie i powietrze, i strawa lepsza.", + "78508": "— Od Lorchego jednej grzywny nie wezmę, tak mi dopomóż Bóg!", + "78509": "— Miło od nieprzyjaciela brać, ale przyjacielowi słuszna rzecz przepuścić — rzekł Maćko — a skoro, jako słyszę, ugoda z królem o wymianę jeńców stanęła, to i za mnie nie potrzebujesz płacić.", + "78510": "— Ba! A nasze słowo rycerskie? — zapytał Zbyszko. — Ugoda ugodą, a Arnold bezecność mógłby nam zadać.", + "78511": "Usłyszawszy to, zatroskał się Maćko, pomyślał nieco i rzekł:", + "78512": "— Ale można by coś odtargować?", + "78513": "— Samiśmy się cenili. Zaliśmy to teraz mniej warci?", + "78514": "Maćko zatroskał się jeszcze bardziej, ale w oczach odbił się podziw i jakby jeszcze większa miłość dla Zbyszka.", + "78515": "— A czci potrafi strzec!… Taki ci się już urodził — mruknął sam do siebie.", + "78516": "I począł wzdychać. Zbyszko myślał, że z żalu o te grzywny, które mieli von Badenowi zapłacić, więc rzekł:", + "78517": "— Wiecie! Pieniędzy i tak jest dość, byle ona dola nie była taka ciężka.", + "78518": "— Bóg ci ją odmieni! — rzekł ze wzruszeniem stary rycerz. — Mnie tam niedługo już na świecie.", + "78519": "— Nie powiadajcie! Będziecie zdrowi, niech jeno was wiater przewieje.", + "78520": "— Wiater? Wiater młode drzewo przygnie, a stare złamie.", + "78521": "— O wa! Nie próchnieją w was jeszcze gnaty i do starości wam daleko. Nie smućcie się!", + "78522": "— Żeby tobie było wesoło, to i ja bym się śmiał. Wszelako mam ci ja i inną do smutku przyczynę, a prawdą rzekłszy, nie tylko ja, ale i my wszyscy.", + "78523": "— Co zaś? — zapytał Zbyszko.", + "78524": "— A pamiętasz, jakom cię w obozie u Skirwoiłły zgromił za to, żeś moc krzyżacką sławił? W polu juści twardy jest nasz naród, ale tak z bliska, to ja się tutejszym psubratom dopiero teraz przypatrzył!…", + "78525": "Tu Maćko jakby w obawie, aby go kto nie dosłyszał, zniżył głos:", + "78526": "— I teraz widzę, żeś ty był praw, nie ja. Niech ręka boska broni, co to za moc, co to za potęga! Swędzą naszych rycerzy ręce i chce im się jak najprędzej k'Niemcom, a nie wiedzą, że Krzyżaków wszystkie narody i wszyscy królowie wspomagają, że pieniędzy u nich więcej, że ćwiczenie lepsze, że zamki warowniejsze i sprzęt wojenny godniejszy. Niech ręka boska broni!… I u nas, i tu mówią, że do wielkiej wojny przyjść musi i przyjdzie, ale gdy przyjdzie, to niechże Bóg zmiłuje się nad naszym Królestwem i naszym narodem!", + "78527": "Tu objął dłońmi swą szpakowatą głowę, łokcie wsparł na kolanach i zamilkł.", + "78528": "Zbyszko zaś rzekł:", + "78529": "— A widzicie. W pojedynkę niejeden z naszych od nich tęższy, ale co do wielkiej wojny, pomiarkowaliście sami.", + "78530": "— Oj, pomiarkowałem! A da Bóg i ci posłowie królewscy pomiarkują także, a zwłaszcza rycerz z Maszkowic.", + "78531": "— Widziałem, jako spochmurniał. Wielki z niego sprawca wojenny i powiadają, że nikt na świecie nie rozumie się tak na wojnie.", + "78532": "— Jeśli prawda, to chyba jej nie będzie.", + "78533": "— Jeśli Krzyżacy obaczą, że mocniejsi, to właśnie będzie. I powiem wam szczerze: bogdaj już przyszedł wóz alibo przewóz, gdyż dłużej nie lża nam tak żyć…", + "78534": "I z kolei Zbyszko, jakby przygniecion niedolą własną i powszechną, opuścił głowę, a Maćko rzekł:", + "78535": "— Szkoda zacnego Królestwa, a boję się, by nas Bóg za zbytnią zuchwałość nie pokarał. Pamiętasz, jak to rycerstwo przed katedrą na Wawelu przede mszą, wtedy kiedy ci to mieli głowę uciąć i nie ucięli, samego Tymura Kuternogę wyzywało, któren czterdziestu królestw jest panem i któren góry z głów ludzkich uczynił… Nie dość im Krzyżaków! Wszystkich naraz chcieliby wyzwać; i w tym może być obraza boska.", + "78536": "A Zbyszko na owo wspomnienie chwycił się za płowe włosy, bo go niespodzianie ogarnął żal okrutny — i zakrzyknął:", + "78537": "— A któż mnie wówczas od kata zratował, jeśli nie ona! O Jezu! Danuśka moja!… O Jezu!…", + "78538": "I począł drzeć włosy, a następnie gryźć pięści, którymi łkanie chciał potłumić, tak rozskowyczało się w nim serce z nagłego bólu.", + "78539": "— Chłopie! Miej Boga w sercu!… Cichaj! — wołał Maćko. — Co wskórasz? Hamuj się! Cichaj!…", + "78540": "Ale Zbyszko długi czas nie mógł się uspokoić i upamiętał się dopiero, gdy Maćko, który był istotnie jeszcze chory, zesłabł tak bardzo, że zachwiał się na nogach i padł na ławę w zupełnym zmysłów zamroczeniu. Wówczas młodzian położył go na tapczanie, pokrzepił winem, które przysłał komtur zamkowy, i czuwał nad nim, póki stary rycerz nie zasnął.", + "78541": "Nazajutrz zbudzili się późno, rzeźwiejsi i wypoczęci.", + "78542": "— No — rzekł Maćko — chyba jeszcze na mnie nie czas, i tak myślę, że byle mnie wiater polny przewiał, to i na koniu dosiedzę.", + "78543": "— Posłowie ostaną jeszcze kilka dni — odpowiedział Zbyszko — bo coraz to do nich ludzie przychodzą z prośbą o jeńców, którzy na Mazowszu albo w Wielkopolsce na rozboju schwytani, ale my możem jechać, kiedy chcecie i kiedy poczujecie się w siłach.", + "78544": "W tej chwili wszedł Hlawa.", + "78545": "— Nie wiesz zaś, co tam czynią posłowie? — spytał go stary rycerz.", + "78546": "— Zwiedzają Wysoki Zamek i kościół — odrzekł Czech. — Komtur zamkowy sam ich oprowadza, a potem pójdą do wielkiego refektarza na obiad, na który i wasze miłości ma mistrz zaprosić.", + "78547": "— A ty coś od rana czynił?", + "78548": "— A ja przypatrywałem się niemieckiej najemnej piechocie, którą kapitanowie ćwiczyli, i przyrównywałem ją z naszą czeską.", + "78549": "— A ty czeską pamiętasz?", + "78550": "— Wyrostkiem mnie pojmał rycerz Zych ze Zgorzelic, ale pamiętam dobrze, bom od małego był do takich rzeczy ciekawy.", + "78551": "— No i cóż?", + "78552": "— A nic! Jużci tęga jest krzyżacka piechota i ćwiczona godnie, ale to są woły, a nasi Czesi wilcy. Gdyby tak przyszło co do czego, to przecie wasze miłoście wiedzą: woły wilków nie jadają, a wilki okrutnie na wołowinę łakome.", + "78553": "— Prawda jest — rzekł Maćko, który widocznie coś o tym wiedział — kto się o waszych otrze, to jako od jeża odskoczy.", + "78554": "— W bitwie konny rycerz za dziesięciu piechoty stanie — rzekł Zbyszko.", + "78555": "— Ale Marienburga jeno piechota może dobyć — odpowiedział giermek.", + "78556": "I na tym skończyła się rozmowa o piechocie, gdyż Maćko, idąc za biegiem swych myśli, rzekł:", + "78557": "— Słysz, Hlawa, dziś, jak podjem i poczuję się w mocy, to pojedziemy.", + "78558": "— A dokąd? — spytał Czech.", + "78559": "— Wiadomo, że na Mazowsze. Do Spychowa — rzekł Zbyszko.", + "78560": "— I tam już ostaniem?…", + "78561": "Na to spojrzał Maćko na Zbyszka pytającym wzrokiem, gdyż dotychczas nie było między nimi mowy o tym, co dalej uczynią. Młodzian może miał gotowe postanowienie, ale nie chciał nim widocznie stryjca zasmucić, więc rzekł wymijająco:", + "78562": "— Wpierw musicie wydobrzeć.", + "78563": "— A potem co?", + "78564": "— Potem? Wrócicie do Bogdańca. Wiem, jako Bogdaniec miłujecie.", + "78565": "— A ty?", + "78566": "— I ja go miłuję.", + "78567": "— Nie mówię, żebyś do Juranda nie jechał — rzekł powoli Maćko — bo jeśli zamrze, to pogrześć go przystojnie należy, ale ty bacz, co powiem, gdyż, jako młody, rozumem mi nie dorównasz. Nieszczęśliwa to jakowaś ziemia ten Spychów. Co cię spotkało dobrego, to gdzie indziej, a tam nic, jeno strapienia ciężkie i frasunki.", + "78568": "— Prawdę mówicie — rzekł Zbyszko — ale tam Danusina truchełka…", + "78569": "— Cichaj! — zawołał Maćko w obawie, że Zbyszka chwyci taki sam niespodziany ból jak wczoraj.", + "78570": "Ale na twarzy młodzianka odbiło się tylko rozrzewnienie i smutek.", + "78571": "— Będzie czas uradzać — rzekł po chwili. — W Płocku i tak musicie odpocząć.", + "78572": "— Starunku waszej miłości tam nie zbraknie — wtrącił Hlawa.", + "78573": "— Prawda! — rzekł Zbyszko. — Wiecie, że tam jest Jagienka? Jest dwórką przy księżnie Ziemowitowej. Ba, ale przecie wiecie, boście ją sami tam przywieźli. Była i w Spychowie. Aż mi to dziwno, żeście mi nic o niej u Skirwoiłły nie wspomnieli.", + "78574": "— Nie tylko była w Spychowie, ale bez niej Jurand alboby dotychczas macał koszturem drogi, alboby zamarł gdzie przy drodze. Przywiozłem ją do Płocka wedle opatowego dziedzictwa, a nie wspomniałem ci o niej, bo choćbym był wspomniał, byłoby to samo. Na nic tyś, niebożę, wówczas nie baczył.", + "78575": "— Wielce ona was kocha — rzekł Zbyszko. — Chwalić Boga, że nijakie listy nie były potrzebne, ale ona od księżny dostała listy za wami i przez księżnę od posłów krzyżackich.", + "78576": "— Niech Bóg za to dziewce błogosławi, bo lepszej na świecie nie ma! — rzekł Maćko.", + "78577": "Dalszą rozmowę przerwało im wejście Zyndrama z Maszkowic i Powały z Taczewa, którzy zasłyszawszy o wczorajszym omdleniu Maćka, przyszli go dziś odwiedzić.", + "78578": "— Pochwalony Jezus Chrystus! — rzekł, przestąpiwszy próg, Zyndram. — Jakoże wam dziś?", + "78579": "— Bóg zapłać! Pomału! Zbyszko prawi, że byle mię wiater obwiał, to będzie całkiem dobrze.", + "78580": "— Co nie ma być?… Będzie! Wszystko będzie dobrze — wtrącił Powała.", + "78581": "— Wywczasowałem się też na porządek! — odrzekł Maćko. — Nie tak jak wasze miłoście, którzy jako słyszę, ranoście wstali.", + "78582": "— Naprzód przychodzili do nas ludzie tutejsi mianować jeńców — rzekł Zyndram — a potem oglądaliśmy gospodarstwo krzyżackie: Przedzamcze i oba zamki.", + "78583": "— Tęgie gospodarstwo i tęgie zamki! — mruknął posępnie Maćko.", + "78584": "— Pewnie, że tęgie. Na kościele są arabskie ozdobności, o których powiadali Krzyżacy, że się takiego murowania od Saracenów w Sycylii nauczyli, a w zamkach komnaty ci osobliwe, na słupcach w pojedynkę alibo gromadami stojących. Obaczycie sami wielki refektarz. Utwierdzenie też wszędy okrutne, jakiego nigdzie nie masz. Takich murów i kula kamienna, chociażby największa, nie ugryzie. Wiera, iż miło patrzeć…", + "78585": "Zyndram mówił to tak wesoło, że Maćko spojrzał na niego zdziwiony i zapytał:", + "78586": "— A bogactwo ich, a porządki, a wojsko i gości widzieliście?", + "78587": "— Wszystko nam pokazywali niby z gościnności, a w rzeczy dlatego, aby serce w nas upadło.", + "78588": "— No i cóż?", + "78589": "— Ano, da Bóg, że jak przyjdzie wojna, wyżeniem ich het, za góry i morza; tam, skąd przyszli.", + "78590": "A Maćko, przepomniawszy w tej chwili o chorobie, aż zerwał się na równe nogi ze zdziwienia.", + "78591": "— Jak to, panie — rzekł. — Mówią, że rozum macie bystry… Bo mnie aż zemdliło, gdym się ich potęgi napatrzył… Dla Boga! Z czegoż to miarkujecie?", + "78592": "Tu zwrócił się do bratanka:", + "78593": "— Zbyszku, każ zaś to wino, które nam przysłali, postawić. Siadajcie, wasze moście, i mówcie, bo lepszej driakwi żaden medyk na moje choróbsko nie wymyśli.", + "78594": "Zbyszko, zaciekawion też bardzo, sam postawił dzbaniec z winem, a przy nim kubki, po czym siedli naokół stołu i pan z Maszkowic tak mówić począł:", + "78595": "— Utwierdzenie to jest nic, bo co ręką ludzką stawiane, to ręka ludzka zburzyć zdoła. Wiecie, co trzyma w kupie cegły? Wapno! A wiecie, co ludzi? Miłość.", + "78596": "— Rany boskie! Miód wam, panie, z gęby płynie — zawołał Maćko.", + "78597": "A Zyndram uradował się w sercu tą pochwałą i tak dalej rzecz prowadził:", + "78598": "— Z tutejszych ludzi ten ci ma u nas w pętach brata, ten syna, ten krewniaka, inny zięcia alibo kogo. Komturowie graniczni każą im na rozbój do nas chodzić, więc niejeden polegnie i niejednego nasi ułapią. Ale że tu już się zwiedzieli ludzie o ugodzie między królem a mistrzem, przychodzili tedy do nas od samego rana podawać nazwiska jeńców, które nasz pisarz spisywał. Był naprzód bednarz tutejszy, możny mieszczanin, Niemiec, mający dom w Malborgu, który w końcu rzekł: „Bym mógł waszemu królowi i Królestwu w czym się przysłużyć, nie tylko bym majętność, ale i głowę oddał”. Odprawiłem go, myśląc, że Judasz. Ale potem przychodzi ksiądz świecki spod Oliwy, prosi o brata i tak powiada: „Prawda-li to, panie, że na naszych pruskich panów wojną nastąpicie? Bo wiedzcie, że tu już cały naród, gdy mówi: »Przyjdź Królestwo Twoje«, to o waszym królu myśli”. Było potem o synów dwóch szlachty, co na lennych ziemiach wedle Sztumu siedzą; byli kupcy z Gdańska, byli rzemieślnicy, był, który dzwony w Kwidzyniu leje, była różnych ludzi kupa i wszyscy gadali to samo.", + "78599": "Tu przerwał pan z Maszkowic, wstał, obaczył, czy za drzwiami nikt nie podsłuchuje, i wróciwszy, kończył przyciszonym nieco głosem:", + "78600": "— Długom ja o wszystko wypytywał. Nienawidzą w całych Prusiech Krzyżaków i księża, i szlachta, i mieszczanie, i kmiecie. I nienawidzi ich nie tylko ten naród, któren naszą alibo pruską mową mówi, ale nawet i Niemcy. Kto musi służyć, służy, ale zaraza każdemu milsza niż Krzyżak. Ot, co jest…", + "78601": "— Ba, ale co się to ma do krzyżackiej mocy — rzekł niespokojnie Maćko.", + "78602": "A Zyndram pogładził dłonią swoje potężne czoło, pomyślał chwilę, jakby szukał porównania, a wreszcie uśmiechnął się i zapytał:", + "78603": "— Potykaliście się kiedy w szrankach?", + "78604": "— Jużci i nieraz — odrzekł Maćko.", + "78605": "— To jakże myślicie? Nie zwali ci się z konia przy pierwszym starciu rycerz, choćby najmocniejszy, ale taki, któren ma poderżnięty poprąg u siodła i strzemiona?", + "78606": "— Jako żywo!", + "78607": "— No, widzicie: Zakon to taki rycerz.", + "78608": "— Przebóg! — zawołał Zbyszko. — Pewnie i w książce nic lepszego nie wyczytasz!", + "78609": "A Maćko aż wzruszył się i rzekł nieco drżącym głosem:", + "78610": "— Bóg wam zapłać. Na waszą głowę, panie, chyba umyślnie płatnerz musi hełm robić, bo gotowego na nią nigdzie nie masz.", + "78611": "Rozdział trzydziesty piąty", + "78612": "Obiecywali sobie Maćko i Zbyszko wyjechać zaraz z Malborga, ale tego dnia, w którym tak bardzo pokrzepił ich dusze Zyndram z Maszkowic, nie wyjechali, gdyż był na Wysokim Zamku obiad, a potem wieczerza na cześć posłów i gości, na którą Zbyszko był zaproszon jako królewski rycerz, a dla Zbyszka i Maćko. Obiad odbywał się w mniejszym gronie, we wspaniałym wielkim refektarzu, który oświecało dziesięć okien, a którego palczaste sklepienie wspierało się, rzadko widzianym kunsztem budowniczym, tylko na jednym słupie. Prócz królewskich rycerzy zasiadł do stołu z obcych tylko jeden graf szwabski i jeden burgundzki, który, lubo bogatych władców poddany, przyjechał w ich imieniu pożyczyć pieniędzy od Zakonu. Z miejscowych, obok mistrza, wzięło udział w obiedzie czterech dostojników zwanych filarami Zakonu, to jest wielki komtur, jałmużnik, szatny i podskarbi. Piąty filar, to jest marszałek, był w tym czasie na wyprawie przeciw Witoldowi.", + "78613": "Jakkolwiek Zakon ślubował ubóstwo, jedzono na złocie i srebrze, a popijano małmazją, albowiem mistrz chciał olśnić oczy posłów polskich. Lecz pomimo mnóstwa potraw i obfitego poczęstunku przykrzyła się nieco gościom ta uczta z powodu trudności rozmowy i powagi, jaką wszyscy musieli zachowywać. Natomiast wieczerza w olbrzymim refektarzu zakonnym (Convents Remter) wiele była weselsza, albowiem zgromadził się na nią cały konwent i wszyscy ci goście, którzy nie zdążyli jeszcze pociągnąć przeciw Witoldowi z wojskiem marszałka. Wesołości tej nie zmącił żaden spór ni żadna kłótnia. Wprawdzie rycerze zagraniczni przewidując, że przyjdzie im się kiedyś spotkać z Polakami, patrzali na nich niechętnym okiem, ale Krzyżacy z góry zapowiedzieli im, że muszą się zachować spokojnie, i prosili ich o to bardzo usilnie, bojąc się w osobach posłów obrazić króla i całe Królestwo. Ale nawet i w tym wypadku okazała się nieżyczliwość Zakonu, przestrzegali bowiem gości przed zapalczywością Polaków: „że gdy ma w głowie, za każde ostrzejsze słowo wraz brodę ci wyszarpie albo cię nożem pchnie”. Więc goście zadziwieni byli potem dobrodusznością i Powały z Taczewa, i Zyndrama z Maszkowic, a bystrzejsi pomiarkowali, że nie obyczaje polskie są grube, lecz języki krzyżackie złośliwe i jadowite.", + "78614": "Niektórzy, przywykli do wykwintnych zabaw na polerownych dworach zachodnich, nieszczególne nawet wynieśli pojęcie o obyczajach samychże Krzyżaków, gdyż była na tej uczcie wrzaskliwa nad miarę kapela, grubiańskie pieśni szpylmanów, grube żarty trefnisiów, pląsy niedźwiedzie i pląsy bosych dziewek. A gdy dziwiono się obecności niewiast na Wysokim Zamku, wydało się, że zakaz łamano już od dawna i że sam wielki Winrych Kniprode tańcował tu swego czasu z piękną Marią von Alfleben. Bracia tłumaczyli, że na Zamku niewiasty nie mogą tylko mieszkać, ale mogą przychodzić do refektarza na uczty i że zeszłego roku księżna Witoldowa, która mieszkała w urządzonej po królewsku starej Puszkarni na Przedzamczu, przychodziła jednak tu codziennie grywać w złote arcaby, które jej każdego wieczora darowywano.", + "78615": "Grano i tego wieczora nie tylko w arcaby i w szachy, lecz i w kości; więcej tego nawet było niż rozmowy, którą głuszyły pieśni i owa zbyt wrzaskliwa kapela. Jednakże wśród powszechnego gwaru zdarzały się chwile ciszy i raz korzystając z takiej chwili, Zyndram z Maszkowic, niby to nie wiedząc o niczym, zapytał wielkiego mistrza, czyli poddani we wszystkich ziemiach bardzo miłują Zakon.", + "78616": "Na co Konrad von Jungingen rzekł:", + "78617": "— Kto miłuje Krzyż, ten i Zakon powinien miłować.", + "78618": "Odpowiedź ta podobała się i zakonnikom, i gościom, więc poczęli go za nią chwalić, ów zaś ucieszywszy się, tak mówił dalej:", + "78619": "— Kto nam przyjaciel, temu pod nami dobrze, a kto nieprzyjaciel, na tego mamy dwa sposoby.", + "78620": "— Jakież to? — pytał polski rycerz.", + "78621": "— Wasza cześć może nie wiesz, że ja tu z moich komnat schodzę do tego refektarza małymi schodami w murze, a przy tych schodach jest pewna sklepiona izba, do której gdybym waszą cześć zaprowadził, poznałbyś pierwszy sposób.", + "78622": "— Jako żywo! — zawołali bracia.", + "78623": "A pan z Maszkowic domyślił się, że mistrz mówi o owej „wieży” pełnej złota, którą się chlubili Krzyżacy, więc zastanowił się nieco i odpowiedział:", + "78624": "— Niegdyś, hej! okrutnie już temu dawno, pokazał pewien cesarz niemiecki naszemu posłowi, który zwał się Skarbek, taką komorę i rzekł: „Mam ja twojego pana czym pobić!”. A Skarbek dorzucił ci mu pierścień kosztowny i powiada: „Idź złoto do złota, my, Polacy, barziej w żelezie się kochamy…”. I wiecie, wasze czeście, co potem było? Potem było Hundsfeld…", + "78625": "— Co to takiego Hundsfeld? — zapytało kilkunastu naraz rycerzy.", + "78626": "— To — odpowiedział spokojnie Zyndram — takie pole, na którym nikt nie mógł nadążyć grześć Niemców i grzebli ich w końcu psi.", + "78627": "Więc stropili się bardzo i rycerze, i bracia zakonni, usłyszawszy taką odpowiedź, i nie wiedzieli, co mają mówić, a Zyndram z Maszkowic rzekł jakby na zakończenie:", + "78628": "— Złotem przeciw żelazu nie wskórasz.", + "78629": "— Ba! — zawołał mistrz. — Wżdy to nasz drugi sposób: żelazo. Widziałeś wasza cześć na Przedzamczu płatnerskie majsternie. Kują tam młoty noc i dzień, i takich pancerzy, równie jak mieczów, na świecie nie masz.", + "78630": "Lecz na to znów Powała z Taczewa wyciągnął rękę ku środkowi stołu, wziął długi na łokieć i szeroki więcej niż na pół piędzi tasak służący do rąbania mięsa, zwinął go lekko w trąbkę jak pergamin, podniósł w górę, tak aby wszyscy mogli go widzieć, a potem podał mistrzowi.", + "78631": "— Jeśli takie i w mieczach żelazo — rzekł — to niewiela nimi dokażecie.", + "78632": "I uśmiechnął się, rad z siebie, a duchowni i świeccy aż popodnosili się ze swych miejsc i hurmem zbiegli się do wielkiego mistrza, po czym jeden drugiemu podawał zwinięty w trąbkę tasak, ale milczeli wszyscy, mając na widok takiej mocy struchlałe w piersiach serca.", + "78633": "— Na głowę świętego Liboriusza! — zawołał w końcu mistrz. — Żelazne, panie, macie ręce.", + "78634": "A graf burgundzki dodał:", + "78635": "— I z lepszego niż to żelaza. Tak ci zwinął ten tasak, jakby był z wosku.", + "78636": "— Nawet się nie spłonił i żyły mu nie nabrały! — zawołał jeden z braci.", + "78637": "— Bo — odpowiedział Powała — prosty jest nasz naród, nieznajęcy takich dostatków i wygód, jakie tu widzę, ale czerstwy.", + "78638": "A tu zbliżyli się ku niemu rycerze włoscy i francuscy i poczęli odzywać się do niego swym dźwiękliwym językiem, o którym stary Maćko mówił, że jest taki, jakby kto cynowe misy potrząsał. Podziwiali tedy jego siłę, on zaś trącał się z nimi kielichem i odpowiadał:", + "78639": "— Często u nas przy biesiadach takie rzeczy czynią, a zdarzy się, że mniejszy tasak to ci i poniektóra dziewka zwinie.", + "78640": "Ale Niemcom, którzy lubili się chełpić między obcymi wzrostem i mocą, wstyd było — i brała ich złość, więc stary Helfenstein jął wołać przez cały stół:", + "78641": "— Hańba to dla nas! Bracie Arnoldzie von Baden, pokaż, że i nasze kości nie ze świec kościelnych uczynione! Dajcie mu tasak!", + "78642": "Służba przyniosła wnet tasak i położyła go przed Arnoldem, ale on, czy to że zmieszał go widok tylu świadków, czy że siłę w palcach miał istotnie mniejszą od Powały, zgiął wprawdzie tasak przez połowę, ale nie zdołał go skręcić.", + "78643": "Więc niejeden z gości zagranicznych, któremu nieraz poprzednio szeptali Krzyżacy, jako w zimie nastąpi wojna z królem Jagiełłą, zamyślił się mocno i przypomniał sobie w tej chwili, że zima w tym kraju okrutnie bywa ciężka i że lepiej by może wrócić póki czas pod łagodniejsze niebo, do rodzinnego zamku.", + "78644": "A było w tym to dziwnego, że podobne myśli poczęły im przychodzić do głowy w lipcu, czasu pięknej pogody i upałów.", + "78645": "Rozdział trzydziesty szósty", + "78646": "W Płocku Zbyszko i Maćko nie zastali nikogo z dworu, albowiem oboje księstwo razem z ośmiorgiem dzieci pojechali w odwiedziny do Czerska, dokąd ich zaprosiła księżna Anna Danuta. O Jagience dowiedzieli się od biskupa, że miała zostać w Spychowie przy Jurandzie aż do jego śmierci. Wiadomości te były im na rękę, bo i sami chcieli jechać do Spychowa. Maćko wysławiał przy tym bardzo poczciwość Jagienki, że wolała udać się do umierającego człowieka, który nie był nawet jej krewny, niż na zabawy czerskie, na których pląsów i wszelakiej ochoty nie mogło zabraknąć.", + "78647": "— Może też uczyniła to i dlatego, aby się z nami nie zminąć — mówił stary rycerz. — Nie widziałem jej już dawno i rad ją obaczę, gdyż wiem, że i ona dla mnie życzliwa. Musiała mi dziewka wyrosnąć; i pewno jeszcze gładsza, niż była.", + "78648": "A Zbyszko rzekł:", + "78649": "— Odmieniła się okrutnie. Gładka była zawsze, ale pamiętałem ją prostą dziewką, a teraz to jej… choćby na pokoje królewskie.", + "78650": "— Tak że ci się odmieniła? Ba! Ale to i stary ród tych Jastrzębców ze Zgorzelic, którzy się „Na gody!” czasu wojen wołają.", + "78651": "Nastała chwila milczenia, po czym znów ozwał się stary rycerz:", + "78652": "— Pewnie tak będzie, jakom ci mówił, że jej się zechce do Zgorzelic.", + "78653": "— Mnie i to dziwno było, że z nich wyjeżdżała.", + "78654": "— Bo chorego opata chciała doglądać, któren należytego starunku nie miał. Bała się przy tym Cztana i Wilka, a ja sam jej rzekłem, że przezpieczniej będzie braciom bez niej niżeli przy niej.", + "78655": "— Wiera, że nijak im było sieroty najeżdżać.", + "78656": "A Maćko zamyślił się.", + "78657": "— Ale czy się tam na mnie nie pomścili za to, żem ją wywiózł, i czy z Bogdańca choć jedno drewno zostało, Bóg raczy wiedzieć! Nie wiem też, czy wróciwszy, podołam im się obronić. Chłopy młode i krzepkie, a ja stary.", + "78658": "— Ej! To, to już chyba mówcie temu, kto was nie zna — odpowiedział Zbyszko.", + "78659": "Jakoż Maćko nie mówił tego zupełnie szczerze, chodziło mu bowiem o co innego, ale na razie machnął tylko ręką:", + "78660": "— Żebym był nie chorzał w Malborgu, no, to jeszcze! — rzekł. — Ale o tym w Spychowie pogadamy.", + "78661": "I nazajutrz po noclegu w Płocku ruszyli do Spychowa.", + "78662": "Dni były jasne, droga sucha, łatwa, a przy tym bezpieczna, gdyż z powodu ostatnich układów wstrzymali Krzyżacy rozboje na granicy. Zresztą dwaj rycerze należeli do takich podróżnych, którym i dla zbója lepiej się z dala pokłonić, niż z bliska ich zaczepić, wiec podróż szła wartko i piątego dnia po wyjeździe z Płocka stanęli rankiem bez trudu w Spychowie. Jagienka, która była przywiązana do Maćka jak do najlepszego w świecie przyjaciela, witała go niemal tak, jakby witała ojca, a on, choć nie byle co mogło go poruszyć, rozrzewnił się jednak tą życzliwością kochanej dziewczyny — i gdy w chwilę później Zbyszko wypytawszy się o Juranda, poszedł do niego i do swojej „truchełki” — odetchnął stary rycerz głęboko i rzekł:", + "78663": "— Ano, kogo Bóg chciał wziąć, to wziął, a kogo chciał ostawić, to ostawił, ale tak myślę, że przecie skończone już te nasze mitręgi i te nasze wędrowania po różnych mierzejach i wertepach.", + "78664": "Po chwili zaś dodał:", + "78665": "— Hej! Gdzie to nas Pan Jezus przez te ostatnie lata nie nosił!", + "78666": "— Ale was ręka boska piastowała — odrzekła Jagienka.", + "78667": "— Prawda, że piastowała, wszelako szczerze rzekłszy, czas już do dom.", + "78668": "— Trzeba nam tu zostać, póki Jurand żywie — rzekła dziewczyna.", + "78669": "— A jakoże z nim?", + "78670": "— Patrzy do góry i śmieje się; widać już raj ogląda, a w nim Danuśkę.", + "78671": "— Pilnujesz go?", + "78672": "— Pilnuję, ale ksiądz Kaleb powiada, że i anieli go pilnują. Wczoraj gospodyni tutejsza dwóch widziała.", + "78673": "— Powiadają — rzekł na to Maćko — że szlachcicowi najprzystojniej w polu umierać, ale tak jak Jurand kona, to i na łożu dobrze.", + "78674": "— Nie je nic, nie pije, jeno się cięgiem śmieje — rzekła Jagienka.", + "78675": "— Pójdźmy do niego. Zbyszko też tam musi być.", + "78676": "Ale Zbyszko krótko zabawił przy Jurandzie, który nikogo nie poznawał — i poszedł następnie do Danusinej trumny, do podziemia. Tam zabawił dopóty, dopóki stary Tolima nie przyszedł szukać go na posiłek. Wychodząc, zauważył przy blasku pochodni, że na trumnie pełno było wianuszków z chabru i z nagietków, a naokół wymieciona czysto polepa przytrząśnięta była tatarakiem, kaczeńcem i kwiatem lipowym, który roznosił woń miodową. Więc wezbrało w młodzianku na ten widok serce i zapytał:", + "78677": "— Któż to tak zdobi tę truchełkę?", + "78678": "— Panna ze Zgorzelic — odpowiedział Tolima.", + "78679": "Młody rycerz nie rzekł na to nic, ale w chwilę później, ujrzawszy Jagienkę, pochylił się nagle do jej kolan i objąwszy je, zawołał:", + "78680": "— Bógże ci zapłać za twoją poczciwość i za one kwiecie dla Danuśki.", + "78681": "I to rzekłszy, rozpłakał się rzewnie, a ona objęła mu rękoma głowę jak siostra, która pragnie kwilącego brata utulić, i rzekła:", + "78682": "— Oj, mój Zbyszku, rada by ja cię bardziej pocieszyć!", + "78683": "Po czym łzy obfite puściły się i jej z oczu.", + "78684": "Rozdział trzydziesty siódmy", + "78685": "Jurand umarł w kilka dni później. Przez cały tydzień odprawiał ksiądz Kaleb nabożeństwo nad jego ciałem, które nie psuło się wcale — w czym wszyscy cud boży widzieli — i przez cały tydzień roiło się od gości w Spychowie. Potem przyszedł czas ciszy, jaki zwykle bywa po pogrzebach. Zbyszko chadzał do podziemia, a czasem też z kuszą do boru, z której zresztą nie strzelał do zwierza, jeno chodził w zapamiętaniu, aż wreszcie pewnego wieczora przyszedł do izby, w której dziewczyny siedziały z Maćkiem i Hlawą — i niespodzianie rzekł:", + "78686": "— Posłuchajcie, co powiem! Nie płuży smutek nikomu, a przez to lepiej wam do Bogdańca i do Zgorzelic wracać, niżeli tu w smutku siedzieć.", + "78687": "Nastało milczenie, wszyscy bowiem odgadli, że to będzie wielkiej wagi rozmowa — i dopiero po chwili ozwał się Maćko:", + "78688": "— Lepiej nam, ale i tobie lepiej.", + "78689": "Lecz Zbyszko potrząsnął swymi jasnymi włosami.", + "78690": "— Nie! — rzekł. — Wrócę, da Bóg, i ja do Bogdańca, ale teraz w inną mi trzeba drogę.", + "78691": "— Hej! — zawołał Maćko. — Mówiłem, że koniec, a tu nie koniec! Bójże ty się Boga, Zbyszku!", + "78692": "— Przecie wiecie, iżem ślubował.", + "78693": "— To to jest przyczyna? Nie masz Danuśki, nie masz i ślubowania. Śmierć cię od przysięgi zwolniła.", + "78694": "— Moja by mnie zwolniła, ale nie jej. Na rycerską cześć ja Bogu przysięgał! Jakoże chcecie? Na rycerską cześć!", + "78695": "Każde słowo o rycerskiej czci wywierało na Maćku jakby czarodziejski wpływ. W życiu, prócz przykazań boskich i kościelnych, niewielu się innymi kierował, ale natomiast tymi kilkoma kierował się niezachwianie.", + "78696": "— Ja ci nie mówię, żebyś przysięgi nie dotrzymał — rzekł.", + "78697": "— Jeno co?", + "78698": "— Jeno to, żeś młody i że na wszystko masz czas. Jedź teraz z nami; wypoczniesz, z żalu i boleści się otrząśniesz, a potem ruszysz, dokąd zechcesz.", + "78699": "— To już wam tak szczerze jak na spowiedzi powiem — odrzekł Zbyszko. — Jeżdżę, widzicie, gdzie trzeba, gadam z wami, jem i piję jak każdy człowiek, a sprawiedliwie mówię, że we wnątrzu i w duszy rady sobie nijakiej dać nie mogę. Nic, jedno smutek we mnie, nic, jedno boleść, nic, jedno te gorzkie śluzy same mi z oczu płyną!", + "78700": "— To ci właśnie między obcymi będzie najgorzej.", + "78701": "— Nie! — mówił Zbyszko. — Bóg widzi, że do reszty bym skapiał w Bogdańcu. Kiedy wam mówię, że nie mogę, to nie mogę! Wojny mi trza, bo w polu łacniej przepomnieć. Czuję, że jak ślubu dokonam, jak onej zbawionej duszy będę mógł rzec: wszystkom ci spełnił, com przyobiecał, dopiero mnie popuści. A pierwej: nie! Nie utrzymalibyście mnie i na powrozie w Bogdańcu…", + "78702": "Po tych słowach stało się w izbie cicho, tak że słychać było muchy latające pod pułapem.", + "78703": "— Ma-li skapieć w Bogdańcu, to niech lepiej jedzie — ozwała się wreszcie Jagienka.", + "78704": "Maćko założył obie ręce na kark, jak miał zwyczaj czynić w chwilach wielkiego frasunku, po czym westchnął ciężko i rzekł:", + "78705": "— Ej, mocny Boże!…", + "78706": "Jagienka zaś mówiła dalej:", + "78707": "— Zbyszku, ale ty przysięgnij, że jeżeli cię Bóg zachowa, to nie ostaniesz tutaj, jeno powrócisz do nas.", + "78708": "— Co bym nie miał wrócić! Jużci nie ominę Spychowa, ale tu nie ostanę.", + "78709": "— Bo — ciągnęła dalej cichszym nieco głosem dziewczyna — jeśli ci o tę truchełkę chodzi, to my ci ją zawieziem do Krześni…", + "78710": "— Jaguś! — zawołał z wybuchem Zbyszko.", + "78711": "I w pierwszej chwili uniesienia i wdzięczności padł jej do nóg.", + "78712": "Rozdział trzydziesty ósmy", + "78713": "Stary rycerz pragnął koniecznie towarzyszyć Zbyszkowi do wojsk księcia Witoldowych, ale ów nie dał sobie nawet o tym mówić. Uparł się jechać sam, bez pocztu, bez wozów, z trzema tylko konnymi pachołkami, z których jeden miał wieźć spyżę, drugi zbroję i ubiory, trzeci niedźwiedzie skóry do spania. Próżno Jagienka i Maćko błagali go, by wziął z sobą chociaż Hlawę, jako giermka wypróbowanej siły i wierności. Uparł się i nie chciał, mówiąc, że trzeba mu o tej boleści, która go toczy, zapomnieć, a obecność giermka przypominałaby mu właśnie wszystko, co było i przeszło.", + "78714": "Ale jeszcze przed jego wyjazdem toczyły się ważne narady nad tym, co uczynić ze Spychowem. Maćko radził tę majętność sprzedać. Mówił, iż to jest ziemia nieszczęsna, która nikomu nie przyniosła nic prócz klęsk i niedoli. W Spychowie dużo było wszelakiego bogactwa, począwszy od pieniędzy aż do zbroi, koni, szat, kożuchów, drogich skór, kosztownych sprzętów i stad, więc Maćkowi chodziło w duszy o to, aby owym bogactwem wspomóc Bogdaniec, który milszy był mu od wszystkich innych ziem. Radzili tedy nad tym długo, ale Zbyszko żadną miarą nie chciał się zgodzić na sprzedaż.", + "78715": "— Jakoże mi — mówił — Jurandowe kości przedawać? Tak ci to mu się mam wypłacić za one dobrodziejstwa, którymi mię obsypał?", + "78716": "— Obiecaliśmy ci wziąć Danusiną truchłeczkę — odrzekł Maćko — możemy i Juranda ciało zabrać.", + "78717": "— Ba, on tu z ojcami, a bez ojców będzie mu się cniło w Krześni. Weźmiecie Danuśkę, to on tu ostanie z dala od dziecka, weźmiecie i jego, to tu ojce sami ostaną.", + "78718": "— Bo ty nie baczysz, że Jurand w raju wszystkich co dzień ogląda, a ojciec Kaleb powiada, że on w raju — odpowiedział stary rycerz.", + "78719": "Ale ksiądz Kaleb, który był po stronie Zbyszka, rzekł:", + "78720": "— Dusza w raju, ale ciało na ziemi aż do dnia sądu.", + "78721": "Maćko zaś zastanowił się nieco i idąc dalej za własną myślą, dodał:", + "78722": "— Jużci, takiego chyba Jurand nie widzi, któren nie został zbawion, na to wszelako nie ma rady.", + "78723": "— Co tu wyroków boskich dochodzić! — odrzekł Zbyszko. — Ale i tego nie daj Bóg, aby tu obcy człek nad tymi świętymi prochami mieszkał. Lepiej tu wszystkich ostawię, a Spychowa nie przedam, choćby mi za niego księstwo dawali.", + "78724": "Po tych słowach wiedział już Maćko, że nie ma rady, bo znał uporczywość bratanka i wielbił ją w głębi duszy na równi ze wszystkim, co tylko w młodzianku było.", + "78725": "Więc po chwili rzekł:", + "78726": "— Prawda jest, że pod włos mi chłop mówi, ale w tym, co mówi, to praw.", + "78727": "I zafrasował się, bo jednakże nie wiedział, co czynić.", + "78728": "Ale Jagienka, która milczała dotychczas, wystąpiła z nową radą:", + "78729": "— Żeby tak znaleźć poczciwego człeka, coby tu rządził alibo dzierżawą Spychów wziął, to by była wyborna rzecz. Najsłuszniej by wydzierżawić, bo nijakich nie mielibyście kłopotów, jeno gotowy grosz. Może by Tolima?… Stary on jest i więcej się na wojnie niż na gospodarstwie rozumie, ale jeśli nie on, to może ojciec Kaleb?…", + "78730": "— Miła panno! — odpowiedział na to ksiądz Kaleb. — Obu nam z Tolimą ziemia się patrzy, ale ta, która nas pokryje, nie ta, po której chodzim.", + "78731": "I to rzekłszy, zwrócił się do Tolimy:", + "78732": "— Prawda, stary?", + "78733": "Więc Tolima ogarnął dłonią spiczaste ucho i zapytał:", + "78734": "— O co chodzi?", + "78735": "A gdy mu powtórzono głośniej, rzekł:", + "78736": "— Święta to prawda. Nie do gospodarstwa ja! Topór głębiej orze od pługa… Pana i dziecko to bym rad jeszcze pomścił…", + "78737": "I wyciągnął chude, lecz żylaste dłonie z zakrzywionymi na kształt szponów drapieżnego ptaka palcami, po czym zwracając swą siwą, podobną do wilczej głowę w stronę Maćka i Zbyszka, dodał:", + "78738": "— Na Niemców, wasze moście, mnie weźcie; to moja służba!", + "78739": "I miał słuszność. Przysporzył on niemało bogactwa Jurandowi, ale tylko drogą wojny i łupu — nie gospodarstwem.", + "78740": "Więc Jagienka, która przez czas tej rozmowy namyślała się, co ma powiedzieć, rzekła znów:", + "78741": "— Tu by się patrzył człek młody, a nie bojący, bo zaś ściana krzyżacka obok; taki, powiadam, co by się przed Niemcami nie tylko nie chował, ale jeszcze ich szukał, więc tak myślę, że, nie przymierzając, Hlawa w sam raz by się do tego nadawał…", + "78742": "— Obaczcie, jak to uradza! — rzekł Maćko, któremu, pomimo całej miłości do Jagienki, nie chciało się w głowie pomieścić, by w takiej sprawie zabierała głos niewiasta, a do tego dziewka przetowłosa.", + "78743": "Ale Czech podniósł się z ławy, na której siedział, i rzekł:", + "78744": "— Bóg na mnie patrzy, że rad bym z panem Zbyszkiem na wojnę iść, bośmy już razem trocha Niemców wyłuskali, i jeszcze by się zdarzyło… Ale jeśli mam zostawać, to bym tu został… Tolima mi przyjaciel i on mnie zna… Ściana krzyżacka obok, to i co? To właśnie! A obaczym, komu się somsiedztwo wpierw uprzykrzy! Miałbym się ja ich bać, to niech oni się mnie boją. Nie daj też, Panie Jezu, abym ja waszym mościom krzywdę w gospodarstwie czynił i k'sobie wszystko garnął. W tym panienka za mną poświadczy, bo wie, iżebym wolał sczeznąć sto razy, niźli jej nierzetelne oczy pokazać… Na gospodarstwie tyle się znam, ilem się go w Zgorzelicach napatrzył, ale tak miarkuję, że więcej tu trzeba toporem i mieczem niż pługiem gospodarzyć. I to wszystko wielce mi jest po myśli, jeno, że przecie, tak… niby tu zostać…", + "78745": "— To i co? — zapytał Zbyszko. — Czego się ociągasz?", + "78746": "A Hlawa zmieszał się wielce i tak dalej, zająkając się, mówił:", + "78747": "— Niby, że jak panienka odjedzie, to z nią i wszyscy odjadą. Wojować dobrze i gospodarzyć też, ale tak samemu… bez nijakiej pomocy. Okrutnie by mi się tu cniło bez panienki i bez… tego, jako właśnie chciałem rzec… i jako że panienka nie sama jeździła po świecie… to jakby mi tu nikt nie pomógł… to nie wiem!", + "78748": "— O czym ten chłop gada? — spytał Maćko.", + "78749": "— Rozum macie bystry, a niceście nie pomiarkowali — odrzekła Jagienka.", + "78750": "— Bo co?", + "78751": "A ona zamiast odpowiedzi zwróciła się do giermka:", + "78752": "— A jakby tak Anula Sieciechówna z tobą ostała, wytrzymałbyś?", + "78753": "Na to Czech grzmotnął się do jej nóg, aż kurz powstał z polepy.", + "78754": "— I w piekle bym z nią wytrzymał! — zawołał, obejmując jej stopy.", + "78755": "Zbyszko, usłyszawszy ten okrzyk, patrzał ze zdumieniem na giermka, gdyż poprzednio o niczym nie wiedział i niczego się nie domyślał, a Maćko dziwił się także temu w duszy, ile to niewiasta znaczy we wszystkich ludzkich sprawach i jak przez nią każda rzecz może się udać albo też zgoła chybić.", + "78756": "— Bóg łaskaw — mruknął — że już ja do nich nieciekaw.", + "78757": "Jednakże Jagienka, zwróciwszy się znów do Hlawy, rzekła:", + "78758": "— To teraz trzeba nam jeno wiedzieć, czy i Anula z tobą wytrzyma.", + "78759": "I zawołała Sieciechównę, a ta weszła, wiedząc lub domyślając się widocznie, o co chodzi, gdyż weszła z zasłonionymi ramieniem oczyma i z głową spuszczoną tak, że widać było tylko rozbiór jej jasnych włosów, które rozjaśniał jeszcze bardziej padający na nie promień słońca. Naprzód zatrzymała się przy odrzwiach, potem skoczywszy ku Jagience, padła przed nią na kolana i ukryła twarz w fałdach jej spódnicy.", + "78760": "A Czech klęknął koło niej i rzekł do Jagienki.", + "78761": "— Pobłogosławcie nas, panienko.", + "78762": "Rozdział trzydziesty dziewiąty", + "78763": "Nazajutrz nadeszła chwila odjazdu Zbyszka. On sam siedział wysoko na rosłym koniu bojowym, a swoi otaczali go dokoła. Jagienka, stojąc wedle strzemienia, wznosiła ku młodziankowi w milczeniu swe smutne niebieskie oczy, jakby chcąc przed rozstaniem napatrzyć się na niego do woli. Maćko razem z księdzem Kalebem przy drugim strzemieniu, a tuż obok giermek z Sieciechówną. On zwracał głowę to w jedną, to w drugą stronę, zamieniając z nimi takie krótkie słowa, jakie zwykle wypowiada sie przed długą podróżą: „Ostańcie zdrowi!” — „Niech cię Bóg prowadzi!” — „Czas już!” — „Hej, czas! czas!”. Poprzednio już był pożegnał się ze wszystkimi i z Jagienką, którą pod nogi podjął, dziękując jej za życzliwość. A teraz, gdy spoglądał na nią z wysokiego rycerskiego siodła, miał ochotę powiedzieć jej jeszcze jakie dobre słowo, gdyż jej wzniesione oczy i twarz mówiły mu tak wyraźnie: „Wróć!” — że serce wzbierało mu rzetelną wdzięcznością.", + "78764": "I jak gdyby odpowiadając na tę jej niemą wymowę, rzekł:", + "78765": "— Jaguś, ku tobie jako ku siestrze rodzonej… Wiesz!… Nic więcej nie rzekę!", + "78766": "— Wiem. Bóg ci zapłać.", + "78767": "— I o stryjcu pamiętaj.", + "78768": "— I ty pamiętaj.", + "78769": "— Jużci, wrócę, jeśli nie zginę.", + "78770": "— Nie giń.", + "78771": "Raz już, w Płocku, gdy wspomniał o wyprawie, powiedziała mu tak samo: „Nie giń”, ale teraz słowa te wyszły z jeszcze większej głębi jej duszy i może dla ukrycia łez pochyliła się przy tym tak, że czoło jej dotknęło na chwilę kolana Zbyszka.", + "78772": "A tymczasem pachołkowie konni przy bramie trzymający juczne konie, gotowi już do drogi, poczęli śpiewać:", + "78773": "Nie zginie pierścień, złocisty pierścień", + "78774": "Nie zginie.", + "78775": "Kruk go odniesie, z pola odniesie", + "78776": "Dziewczynie.", + "78777": "— W drogę! — zawołał Zbyszko.", + "78778": "— W drogę.", + "78779": "— Boże cię prowadź! Matko Najświętsza!…", + "78780": "Zatętniły kopyta na drewnianym zwodzonym moście, jeden z koni zarżał przeciągle, inne poczęły parskać i orszak ruszył.", + "78781": "Ale Jagienka, Maćko, ksiądz, Tolima oraz Czech ze swą niewiastą i ci słudzy, którzy zostawali w Spychowie, wyszli na most i patrzyli na odjeżdżających. Ksiądz Kaleb żegnał ich krzyżem czas długi, aż gdy wreszcie znikli za wysokimi krzami olszyny, rzekł:", + "78782": "— Pod tym znakiem nie dosięgnie ich zła przygoda.", + "78783": "A Maćko dodał:", + "78784": "— Pewnie, ale i to też dobrze, że konie czyniły parskanie okrutne.", + "78785": "*", + "78786": "Lecz i oni nie zostali już długo w Spychowie. Po dwóch tygodniach załatwił stary rycerz sprawy z Czechem, który osiadł dzierżawą na majętności, sam zaś na czele długiego szeregu wozów otoczonych zbrojną czeladzią ruszył z Jagienką w stronę Bogdańca. Niezupełnie radzi patrzyli na owe wozy ksiądz Kaleb i stary Tolima, bo, prawdę rzekłszy, Maćko złupił trochę Spychów — ale ponieważ Zbyszko całkiem zdał na niego rządy — nikt nie śmiał mu się sprzeciwić. Zresztą byłby zabrał jeszcze więcej, gdyby go nie była hamowała Jagienka, z którą sprzeczał się wprawdzie, wydziwiając na „babskie rozumy” — ale której słuchał jednak prawie we wszystkim.", + "78787": "Trumny Danusinej nie wieźli jednak, gdyż skoro Spychów nie został sprzedany, Zbyszko wolał, aby została z ojcami.", + "78788": "Wieźli natomiast moc pieniędzy i różnych bogactw, w znacznej części złupionych swego czasu na Niemcach w rozlicznych bitwach, które stoczył z nimi Jurand. Toteż Maćko, spoglądając teraz na ładowne, pokryte rogożami wozy, radował się w duszy na myśl, jak wspomoże i urządzi Bogdaniec. Zatruwała mu jednak tę radość obawa, że Zbyszko może polec, ale znając sprawność rycerską młodzianka, nie tracił jednak nadziei, że wróci szczęśliwie, i z rozkoszą o tej chwili rozmyślał.", + "78789": "— Może to Bóg tak chciał — mówił sobie — żeby wpierw dostał Zbyszko Spychów, a potem Moczydoły i wszystko, co po opacie zostało? Niech jeno wróci szczęśliwie, to mu kasztel godny w Bogdańcu wystawię; a wtedy obaczym!…", + "78790": "Tu przypomniało mu się, że Cztan z Rogowa i Wilk z Brzozowej pewnie niezbyt mile go przyjmą i że może trzeba się będzie z nimi potykać, ale o to nie dbał, równie jak stary koń bojowy nie dba, gdy mu do bitwy iść przyjdzie. Zdrowie mu wróciło, czuł siłę w kościach i wiedział, że tym zabijakom, groźnym wprawdzie, ale niemającym nijakiego ćwiczenia rycerskiego, łatwo da rady. Wprawdzie co innego mówił przed niedawnym czasem Zbyszkowi — mówił to jednak tylko dlatego, by go do powrotu skłonić.", + "78791": "„Hej! Szczuka ja, a oni kiełbie — myślał. — Niech mi lepiej od głowy nie zachodzą!”. Natomiast zaniepokoiło go co innego: Zbyszko Bóg wie kiedy oto wróci, a przy tym Jagienkę uważa całkiem tylko za siostrę. Nuż dziewka patrzy na niego też jak na brata i nuż nie zechce czekać na jego niepewny powrót?", + "78792": "Więc zwrócił się do niej i rzekł:", + "78793": "— Słuchaj, Jagna, nie mówię ja o Cztanie i Wilku, bo to grube chłopiska i nie dla ciebie. Tyś teraz dwórka!… Ale wedle tego, że to roki ci są!… Już nieboszczyk Zych powiadał, że czujesz bożą wolę, a to temu kilka lat… Bo ja tam wiem! Mówią, że jak dziewce za ciasno we wianuszku, to ci sama gotowa szukać takiego, co by jej go z głowy zdjął… Ma się rozumieć, że ni Cztan, ni Wilk… Ale jakoże miarkujesz?", + "78794": "— O co wy się pytacie?", + "78795": "— Nie wydasz-li ty się za kogo bądź?", + "78796": "— Ja?… Ja mniszką ostanę.", + "78797": "— Nie powiadaj byle czego! A jak Zbyszko wróci?", + "78798": "Ale ona potrząsnęła głową:", + "78799": "— Mniszką ostanę.", + "78800": "— No, a jakby cię pokochał? Jakby cię prosił okrutnie?", + "78801": "Na to dziewczyna odwróciła zarumienioną twarz do pola, ale wiatr, który właśnie od pola wiał, przyniósł Maćkowi cichą odpowiedź:", + "78802": "— To nie ostanę.", + "78803": "Rozdział czterdziesty", + "78804": "Zabawili czas jakiś w Płocku, aby się z dziedzictwem i z testamentem opatowym uładzić, a potem, zaopatrzeni w należyte dokumenta, ruszyli dalej, niewiele wypoczywając w drodze, która była łatwa i bezpieczna, gdyż upał osuszył błota, pozwężał rzeki, a gościńce szły krajem spokojnym, zamieszkałym przez lud swojacki i gościnny. Z Sieradza pchnął jednak ostrożny Maćko pachołka do Zgorzelic, ażeby o przybyciu swoim i Jagienkowym oznajmić, skutkiem czego Jaśko, brat Jagienki, wyskoczył ku nim na pół drogi i na czele dwudziestu zbrojnych parobków odprowadził ich do domu.", + "78805": "Było przy tym spotkaniu niemało radości, powitań i okrzyków. Jaśko podobny był zawsze do Jagienki jak dwie krople wody, ale już ją przerósł, chłopak był na schwał: dziarski, wesoły jak nieboszczyk Zych, po którym ochotę do ciągłego śpiewania odziedziczył, a żywy jak skra. Poczuł się też już w latach, w sile i za dojrzałego męża się uważał, bo rządził swymi pachołkami jak prawy wódz, a oni w mig każdy jego rozkaz spełniali, bojąc się widocznie jego powagi i władzy.", + "78806": "Dziwili się więc temu Maćko i Jagienka, a on dziwił się także z wielką uciechą urodzie i dworności siostry, której od dawna nie widział. Mówił przy tym, że już się ku niej wybierał i że maluczko, a byliby go w domu nie zastali, gdyż i tak trzeba mu świat obaczyć, o ludzi się otrzeć, ćwiczenia rycerskiego nabrać i sposobność tu i owdzie znaleźć do potykania się z wędrownymi rycerzami.", + "78807": "— Świat i obyczaje ludzkie poznać — rzekł mu na to Maćko — dobra jest to rzecz, gdyż uczy to, jak się w każdej przygodzie znaleźć, co powiedzieć, i wzmaga przyrodzony rozum. Ale co do potykania się, lepiej, że ja ci powiem, iżeś na to jeszcze za młody, niż żeby ci to miał jaki obcy rycerz powiedzieć, któren by cię przy tym wyśmiać nie omieszkał.", + "78808": "— Toby po tym śmiechu zapłakał — odrzekł na to Jaśko — a jeśli nie on, to jego żona i dzieci.", + "78809": "I spojrzał z okrutną zuchwałością przed siebie, jakby chciał rzec wszystkim wędrownym rycerzom na świecie: „Gotujcie się na śmierć!”. Lecz stary rycerz z Bogdańca zapytał:", + "78810": "— A Cztan i Wilk ostawili tu was w spokoju? Bo to oni radzi na Jagienkę patrzyli.", + "78811": "— Ba! Wilk zabit na Śląsku. Chciał tam jednego kasztelu niemieckiego dobyć i dobył, ale że go kłodą z murów przywalili, więc po dwóch dniach ostatnią parę puścił.", + "78812": "— To go szkoda. Chadzał i jego ojciec na Niemców do Śląska, którzy tam nasz naród cisną, i łupy z nich brał… Najgorsze to dobywanie zamków, bo przy nim ni zbroja, ni ćwiczenie rycerskie nie pomoże. Da Bóg, że tam książę Witold nie będzie zamków dobywał, jeno w polu Krzyżaków gnębił… A Cztan? Co z nim słychać?", + "78813": "Jaśko począł się śmiać:", + "78814": "— Cztan się ożenił! Wziął córkę kmiecia z Wysokiego Brzegu, sławną z urody. Hej! Nie tylko gładka dziewka, ale i zaradna, bo Cztanowi niejeden woli z drogi ustąpić, a ona go po włochatym pysku bije i za nozdrza ci go wodzi jako niedźwiedzia na łańcuchu.", + "78815": "Rozweselił się, usłyszawszy to, stary rycerz.", + "78816": "— Widzisz ją! Wszystkie baby jednakie! Jagienka, i ty taka będziesz! Chwała Bogu, że nie było z tymi dwoma zabijakami kłopotu, bo szczerze mówiąc, aże mi to dziwno, że na Bogdańcu złości nie wywarli.", + "78817": "— Cztan chciał, ale Wilk, który był mądrzejszy, nie dał mu. Przyjechał do nas do Zgorzelic pytać, co się z Jagienką stało. Rzekłem, iż pojechała po opatowe dziedzictwo. A on powiada: „Czemu zaś mi Maćko o tym nie mówili?”. Więc ja znów na to: „A cóż to, Jagienka twoja, żeby ci się mieli opowiadać?!”. On też, pomyślawszy chwilę: „Prawda, mówi, że nie moja”. I jako to rozum miał bystry, zaraz widać pomiarkował, że was i nas sobie zjedna, jeśli Bogdańca będzie przed Cztanem bronił. Potykali się też na Ławicy wedle Piasków i poszczerbili się wzajem, a potem pili na umór, jak to im się zawdy przytrafiało.", + "78818": "— Panie świeć nad Wilkową duszą! — rzekł Maćko.", + "78819": "I odetchnął głęboko, rad, że w Bogdańcu nie znajdzie innych szkód nad te, których długa jego nieobecność mogła być przyczyną.", + "78820": "Jakoż i nie znalazł; owszem, pomnożył się nawet dobytek w stadach, a z niewielkiego stadka świerzop były już źrebaki dwulatki, niektóre — po bojowych fryzyjskich ogierach — nad zwykłą miarę rosłe i silne. Szkoda znalazła się tylko w tym, że kilku brańców uciekło, ale niewielu, bo mogli uciekać wyłącznie do Śląska, a tam niemieccy lub zniemczeni rabusie-rycerze gorzej obchodzili się z jeńcami niż szlachta polska. Stare, ogromne domosko pochyliło się jednakże znacznie do upadku. Popękały polepy, skrzywiły się ściany i pułapy, a modrzewiowe belki zrębione przed dwustu albo więcej laty poczęły próchnieć. We wszystkich izbach, które zamieszkiwał ongi liczny rój Gradów Bogdanieckich, zaciekało w czasie obfitych dżdżów letnich. Dach zdziurawiał i pokrył się całymi kępami zielonych i rudych mchów. Cała budowa przysiadła i wyglądała jak grzyb rozłożysty, ale zmurszały.", + "78821": "— Żeby był starunek, toby jeszcze trwało, bo od niedawna zaczęło się psować — mówił Maćko do starego karbowego Kondrata, który pod nieobecność panów zawiadował majętnością.", + "78822": "A po chwili:", + "78823": "— Ja bym i tak do śmierci domieszkał, ale Zbyszkowi kasztel się patrzy.", + "78824": "— O dla Boga! Kasztel?", + "78825": "— He! Albo co?", + "78826": "Była to ulubiona myśl starego postawić Zbyszkowi i przyszłym jego dzieciakom kasztel. Wiedział, że szlachcica, który nie w zwykłym dworcu, ale za rowem i częstokołem siedzi, a przy tym czatownię ma, z której straż spogląda na okolicę, zaraz i sąsiedzi „za coś uważają” — i o urząd mu łatwiej. Dla siebie niewiele już żądał Maćko, ale dla Zbyszka i jego synów nie chciał na małym poprzestać, tym bardziej teraz, gdy majętność wzrosła tak znacznie.", + "78827": "„Niechby jeszcze Jagienkę wziął — myślał — a z nią Moczydoły i opatowe dziedzictwo: nikt by w okolicy nie był z nami na równi; co daj Boże!”", + "78828": "Ale to wszystko zależało od tego, czy Zbyszko wróci — a to była rzecz niepewna i zależna od łaski Boskiej. Mówił sobie tedy Maćko, że trzeba mu być teraz z Panem Bogiem jak najlepiej i nie tylko w niczym mu się nie narazić, ale czym można, to go zjednać. W tej chęci nie żałował dla kościoła w Krześni ni wosku, ni odsepów, ni zwierzyny, a pewnego wieczora przyjechawszy do Zgorzelic, tak rzekł do Jagienki:", + "78829": "— Do Krakowa ci jutro jadę, do grobu świętej naszej królowej Jadwigi.", + "78830": "A ona aż zerwała się z ławy ze strachu.", + "78831": "— Zaliście dostali jaką złą nowinę?", + "78832": "— Nijakiej nowiny nie było, bo i nie mogło jeszcze być. Ale ty pamiętasz, jako wtedy, gdym chorzał od tego zadziora w boku, co toście, wiesz, po bobry ze Zbyszkiem chodzili: ślubowałem, że jeśli Bóg mi wróci zdrowie, to do tego grobu pójdę. Bardzo mi wonczas wszyscy te chęć chwalili. I pewnie! Ma tam Pan Bóg dość świętej czeladzi, ale przecie byle święty nie znaczy i tam tyle, co nasza Pani, której urazić nie chcę i wskróś tej przyczyny, że mi i o Zbyszka chodzi.", + "78833": "— Prawda! Jako żywo! — rzekła Jagienka. — Ale żeście dopiero z takiej okrutnej wędrówki wrócili…", + "78834": "— To i co! Wolę już wszystko naraz odbyć, a potem siedzieć spokojnie doma aż do Zbyszkowego powrotu. Niech jeno królowa nasza wstawi się za nim do Pana Jezusa, to mu przy dobrej zbroi i dziesięciu Niemców nie poradzi… Będę potem z lepszą nadzieją kasztel budował.", + "78835": "— Ale też kości macie niepożyte!", + "78836": "— Pewnie, żem jeszcze jary. Powiem ci też i co innego. Niech Jaśko, któren się w drogę rwie, jedzie ze mną. Jam człek doświadczony i pohamować go potrafię. A gdyby przygoda się jaka trafiła, bo to chłopaka ręce swędzą, to wiesz przecie, że i potykać mi się nie nowina, zarówno pieszo, jak konno, na miecze alibo na topory…", + "78837": "— Wiem! Nikt go lepiej od was nie ustrzeże.", + "78838": "— Ale tak myślę, że nie przygodzi się potykać, bo póki królowa żyła, to pełno bywało w Krakowie obcych rycerzy, którzy jej urodę chcieli oglądać, ale teraz wolą do Malborga ciągnąć, bo tam beczki z małmazją pękatsze.", + "78839": "— Ba! Przecie jest nowa królowa.", + "78840": "A Maćko skrzywił się i machnął ręką:", + "78841": "— Widziałem! I nic więcej nie rzekę; rozumiesz.", + "78842": "Po chwili zaś dodał:", + "78843": "— Za trzy albo cztery niedziele będziemy z powrotem.", + "78844": "Jakoż tak się stało. Kazał tylko stary rycerz poprzysiąc Jaśkowi na rycerską cześć i na głowę świętego Jerzego, że się w żadną dalszą drogę nie będzie napierał — i wyjechali.", + "78845": "W Krakowie stanęli bez przygody, bo kraj był spokojny, a od wszelkich napadów ze strony zniemczonych książątek granicznych i zbójów-rycerzy niemieckich ubezpieczał go strach przed potęgą Królestwa i męstwem mieszkańców. Po odprawieniu ślubów dostali się przez Powałę z Taczewa i kniazika Jamonta na dwór królewski. Myślał Maćko, że i na dworze, i po urzędach będą go skwapliwie wypytywali o Krzyżaków, jako człeka, który ich przeznał dobrze i który im się z bliska przypatrywał. Ale po rozmowie z kanclerzem i z miecznikiem krakowskim przekonał się ze zdziwieniem, że wiedzą oni o Krzyżakach nie tylko nie mniej, ale więcej od niego. Wiedziano wszystko aż do najdrobniejszych szczegółów, co się działo i w samym Malborgu, i w innych, choćby najodleglejszych zamkach. Wiedziano, jakie są komendy, jaka gdzie liczba żołnierza, jaka ilość dział, ile czasu potrzeba na zebranie wojsk, jakie są zamiary Krzyżaków na wypadek wojny. Wiedziano nawet o każdym komturze, czy jest człowiek porywczy i zapalczywy, czy rozważny, a zapisywano wszystko tak troskliwie, jakby wojna miała jutro wybuchnąć.", + "78846": "Stary rycerz uradował się tym w sercu wielce, zrozumiał bowiem, że do owej wojny gotują się daleko rozważniej, rozumniej i potężniej w Krakowie niż w Malborgu. „Pan Jezus dał nam takie albo i większe męstwo — mówił sobie Maćko — a widać większy rozum i większą zapobiegliwość”. I tak wówczas było. Dowiedział się też niebawem, skąd pochodzą owe wiadomości: oto dostarczali ich sami mieszkańcy Prus, ludzie wszystkich stanów, zarówno Polacy, jak i Niemcy. Zakon potrafił taką wzbudzić przeciw sobie nienawiść, że wszyscy w Prusiech wyglądali jak zbawienia przyjścia wojsk Jagiełłowych.", + "78847": "Maćkowi przypomniało się wówczas, co swego czasu mówił w Malborgu Zyndram z Maszkowic — i jął powtarzać sobie w duchu:", + "78848": "— Ten ci ma głowę! Czysty ceber!", + "78849": "I rozpamiętywał każde jego słowo, a raz zapożyczył nawet od niego mądrości, bo gdy trafiło się, że młody Jaśko począł wypytywać o Krzyżaków, rzekł:", + "78850": "— Mocni oni, juchy, są, ale jakoże myślisz? Zali nie wyleci z siodła rycerz najmocniejszy, jeśli ma poderżnięty poprąg i strzemiona?", + "78851": "— Wyleci, jako to prawda, że tu stoję! — odrzekł młodzianek.", + "78852": "— Ha! Widzisz! — zawołał grzmiącym głosem Maćko. — Do tegom cię chciał przywieść!", + "78853": "— Bo co?", + "78854": "— Bo Zakon to taki rycerz!", + "78855": "A po chwili dodał:", + "78856": "— Z lada gęby tego nie usłyszysz, nie bój się!", + "78857": "I gdy młody rycerzyk nie mógł jeszcze wymiarkować dobrze, o co chodzi, począł mu rzecz wyjaśniać, zapomniał jednak dodać, że porównanie to nie sam wymyślił, ale że wyszło ono co do słowa z potężnej głowy Zyndrama z Maszkowic.", + "78858": "Rozdział czterdziesty pierwszy", + "78859": "W Krakowie niedługo zabawili, a byliby zabawili jeszcze krócej, gdyby nie prośby Jaśka, który chciał się ludziom i miastu napatrzyć, albowiem wszystko wydawało mu się snem cudownym. Jednakże staremu rycerzowi śpieszyło się okrutnie do domowych pieleszy i do żniw, więc niewiele pomogły i prośby, tak że na Wniebowzięcie Najświętszej Panny byli już z powrotem — jeden w Bogdańcu, drugi w Zgorzelicach przy siostrze.", + "78860": "I od tej pory zaczęło im się życie wlec dość jednostajnie, zapełnione pracą gospodarczą i zwykłymi wiejskimi zabiegami. Żniwa w położonych nizinnie Zgorzelicach, a zwłaszcza w Jagienkowych Moczydołach, wypadły wyśmienicie, ale w Bogdańcu z powodu suchego roku plon okazał się chudy i nie trzeba było dużo trudu, by go zebrać. W ogóle skąpo tam mieli ziemi uprawnej, bo majętność była pod borem, a wskutek długiej niebytności panów te nawet lechy, które już był karczunkiem przysposobił pod orkę opat, zapuszczono z braku rąk na nowo. Stary rycerz, jakkolwiek czuły na każdą stratę, nie brał tego zbytnio do serca, wiedział bowiem, iż przy pieniądzach łatwo będzie wprowadzić we wszystkim ład i porządek — byle tylko było dla kogo trudzić się i pracować. Ale właśnie ta wątpliwość zatruwała mu pracę i dni. Rąk wprawdzie nie opuszczał, wstawał do dnia, jeździł do stad, doglądał robót polnych i leśnych, wybrał nawet miejsce na kasztel i przysposabiał budulec, ale gdy po dniu znojnym słońce roztapiało się w złotych i czerwonych blaskach zórz, nieraz chwytała go tęsknota okrutna, a obok niej i niepokój, jakiego przedtem nigdy nie doznawał. „Ja tu zabiegam, ja się tu mozolę — mówił sobie — a tam chłopisko mój leży może gdzie w polu włócznią przebodzion i wilcy mu zębami pozgonne dzwonią”. Na tę myśl ściskało mu się serce i wielką miłością, i wielkim bólem. Nasłuchiwał też wówczas pilnie, czy tętentu nie usłyszy, który zwiastował codzienne przybycie Jagienki, udając bowiem przy niej, że ma dobrą otuchę, nabierał jej sam i krzepił się nieco w strapionej duszy.", + "78861": "Ona zaś przyjeżdżała codziennie, zwykle pod wieczór, z kuszą przy siodle i z oszczepem, od wypadku w drodze powrotnej. Nie była to rzecz wcale możliwa, aby mogła kiedy niespodzianie zastać Zbyszka już w domu, gdyż Maćko nie śmiał się go przed jakimś rokiem albo i półtora spodziewać — ale widocznie i ta nadzieja taiła się w dziewczynie, gdyż przybywała nie tak jak niegdyś za dawnych czasów, w zaściągniętej tasiemką koszulinie, w kożuszku wełną do góry i z liśćmi w powichrzonych włosach, ale z pięknie splecionym warkoczem i z piersią opiętą w barwne sieradzkie sukno. Maćko wychodził ku niej — i pierwsze jej pytanie było zawsze, jakby kto zapisał: „A co?” — a pierwsza jego odpowiedź: „A nic!” — potem wprowadzał ją do izby i gwarzyli przy ogniu o Zbyszku, o Litwie, o Krzyżakach i o wojnie — ciągle w kółko, ciągle o tym samym — a nigdy żadnemu z nich nie tylko nie naprzykrzyły się te rozmowy, ale nigdy nie mieli ich dosyć.", + "78862": "I tak było przez całe miesiące. Bywało, że i on jeździł do Zgorzelic, ale częściej ona do Bogdańca. Czasem jednak, gdy w okolicy zdarzały się jakieś niepokoje albo w porze rui niedźwiedzich, gdy stare samce, idąc rozwścieczone za samicą, skłonne bywały do zaczepki, Maćko odprowadzał dziewczynę do dom. Zbrojny dobrze, nie obawiał się stary żadnych dzikich zwierząt, był bowiem niebezpieczniejszy dla nich niż one dla niego. Jeździli tedy wówczas strzemię w strzemię — i często bór odzywał im się z głębin groźnie, lecz oni, zapominając o wszystkim, co im się mogło przygodzić, rozmawiali tylko o Zbyszku: gdzie jest? co robi? zali już nabił albo czy prędko nabije tylu Krzyżaków, ilu nieboszczce Danusi i jej nieboszczce matce ślubował — i czyli rychło powróci? Jagienka zadawała przy tym Maćkowi pytania, które już ze sto razy zadawała poprzednio, a on odpowiadał na nie z taką uwagą i rozmysłem, jakby je pierwszy raz słyszał.", + "78863": "— To mówicie — pytała — że bitwa w polu nie tak dla rycerza straszna jak zamków dobywanie?", + "78864": "— A obacz, co się Wilkowi przygodziło? Przed kłodą, którą z wałów stoczą, żadna zbroja nie uchroni, a w polu, byle rycerz ćwiczenie należyte miał, może się i dziesięciu nie dać.", + "78865": "— A Zbyszko? Zali zacną ma zbroję?", + "78866": "— Ma ich kilka zacnych, a najlepszą tę zdobyczną po Fryzie, bo w Mediolanie kuta. Jeszcze przed rokiem była cośkolwiek na Zbyszka za luźna, ale ninie w sam raz.", + "78867": "— To już przeciw takiej żadna broń nie poradzi, prawda?", + "78868": "— Co ręka ludzka zrobiła, przeciw temu ręka ludzka poradzi. Na mediolańską zbroję: mediolański miecz albo też strzały Angielczyków.", + "78869": "— Strzały Angielczyków? — pytała z niepokojem Jagienka.", + "78870": "— A tom ci nie mówił? Nie masz nad nich w świecie łuczników… Chyba Mazurowie puszczańscy, ale i ci tak godnego sprzętu nie mają. Angielska kusza przeszyje na sto kroków najlepszą zbroję. Widziałem pod Wilnem. I żaden z nich nie chybi, a znajdzie się poniektóry, co i jastrzębia w lot ustrzeli.", + "78871": "— O pogańscy synowie! Jakożeście sobie z nimi radzili?", + "78872": "— Nie było innej rady, jeno zaraz w nich! Dobrze psiajuchy i berdyszami obracają, ale z bliska to już nasz sobie poradzi.", + "78873": "— Piastowała was przecie ręka boska, to i teraz Zbyszka ustrzeże.", + "78874": "— Często ja też tak mówię: „Panie Boże, skoroś nas stworzył i w Bogdańcu osadził, to teraz pilnuj, abyśmy zaś nie sczezli!”. Ha! Boska to już sprawa. Po prawdzie, niemała to rzecz na cały świat dawać baczenie i o niczym nie przepomnieć, ale po pierwsze, człek się tam czym może przypomina, Kościołowi świętemu nie skąpiąc, a po wtóre, co boska głowa, to nie ludzka.", + "78875": "Tak to oni nieraz z sobą gwarzyli, dodając sobie wzajem otuchy i nadziei. Tymczasem jednak płynęły dni, tygodnie i miesiące. W jesieni zdarzyła się Maćkowi sprawa ze starym Wilkiem z Brzozowej. Był z dawna spór graniczny między Wilkami a opatem o leśne nowocie, które opat, trzymając zastawem Bogdaniec, wykarczowal i zagarnął. W swoim czasie pozywał on nawet obu naraz Wilków w pole, na kopie albo na długie miecze, ci wszelako nie chcieli stawać z duchownym, w sądzie zaś nie mogli nic wskórać. Teraz stary Wilk upomniał się o owe grunta. Maćko zaś, który na nic w świecie nie był tak chciwy jak na ziemię, idąc zrazu za popędem swej natury, a zarazem podniecon myślą, że jęczmiona udają się doskonale na nowinach, ani chciał słyszeć o ich ustąpieniu. Byliby też niechybnie poszli do grodu, gdyby nie to, że wypadkiem zjechali się u proboszcza w Krześni. Tam gdy nagle stary Wilk rzekł w końcu srogiej kłótni: „Zanim ludzie rozsądzą, na Boga się zdaję, który na waszym rodzie za moją krzywdę się pomści” — zmiękł nagle zawzięty Maćko, pobladł, na chwilę umilkł, a potem tak ozwał się do kłótliwego sąsiada:", + "78876": "— Słuchajcie, nie ja począłem sprawę, jeno opat. Bóg wie, czyja sprawa słuszna, ale macie-li złorzeczyć Zbyszkowi, to bierzcie nowiny, a Zbyszkowi niech tak Bóg da zdrowie i szczęście, jako je wam z serca odstępuję.", + "78877": "I wyciągnął ku niemu dłoń, a ów, znając go z dawnych czasów, zdumiał się niezmiernie, ani bowiem domyślał się, jaka w tym twardym pozornie sercu tkwiła miłość dla bratanka i jaki panował niepokój o jego losy.", + "78878": "Przez długi też czas nie mógł i słowa przemówić, aż dopiero gdy ucieszony takim obrotem sprawy proboszcz krześnieński przeżegnał ich znakiem krzyża — odrzekł:", + "78879": "— A kiedy tak, to co innego! Nie o zysk mi chodziło, bom stary i majętności nie mam komu ostawić, jeno o słuszność. Kto ze mną po dobroci, temu jeszcze i swego ustąpię. A waszemu bratankowi niech tam Bóg błogosławi, abyście na starość nie płakali po nim, jako ja po moim jedynym chłopie…", + "78880": "I rzucili się sobie wzajem w ramiona, a potem długi czas spierali się o to, kto weźmie nowiny. Maćko dał się wszelako w końcu przekonać — ile że Wilk sam był na świecie — i majętności nie miał istotnie komu zostawić.", + "78881": "Po czym zaprosił starego do Bogdańca, gdzie uczcił go obficie jadłem i napojem — albowiem i sam miał w duszy radość wielką. Cieszyła go i nadzieja, że jęczmień na nowinach tęgo zejdzie, i zarazem myśl, że odwrócił od Zbyszka niełaskę Bożą.", + "78882": "„Byle wrócił, to mu ta ziemi i dobytku nie zbraknie!” — myślał.", + "78883": "Jagienka nie mniej była z tej zgody zadowolona.", + "78884": "— Jużci teraz — mówiła, wysłuchawszy, jak się wszystko odbyło — jeśli Pan Jezus miłosierny zechce okazać, że mu zgoda od swarów milsza, to musi wam Zbyszka szczęśliwie powrócić.", + "78885": "Na to twarz Maćka pojaśniała, jakby padł na nią promień słońca.", + "78886": "— Tak i ja myślę! — rzekł. — Pan Bóg wszechmocny, bo wszechmocny, ale i na moce niebieskie są sposoby, trzeba jeno rozum mieć…", + "78887": "— Wam chytrości nigdy nie brakło — odpowiedziała dziewczyna, podnosząc w górę oczy.", + "78888": "I po chwili, jakby się nad czym namyśliwszy, ozwała się znowu:", + "78889": "— Ale też wy tego waszego Zbyszka miłujecie! Miłujecie! Hej!", + "78890": "— Kto by jego nie miłował! — odparł stary rycerz. — A ty? Niby to go nienawidzisz?", + "78891": "Jagienka nie odpowiedziała nic wprost, tylko jak siedziała na ławie w podle Maćka, tak przysunęła się do niego jeszcze bliżej i odwróciwszy głowę, poczęła go trącać z lekka łokciem:", + "78892": "— Dajcie spokój! Com wam winna!", + "78893": "Rozdział czterdziesty drugi", + "78894": "Jednakże wojna o Żmujdź miedzy Krzyżakami a Witoldem zbyt zajmowała ludzi w Królestwie, aby nie mieli dopytywać się o jej przebieg. Niektórzy pewni byli, że Jagiełło przyjdzie w pomoc stryjecznemu bratu i że walnej wyprawy przeciw Zakonowi rychło patrzeć. Rycerstwo rwało się do niej, a po wszystkich siedzibach szlacheckich powtarzano sobie, że i znaczna liczba panów krakowskich zasiadających w królewskiej radzie przechyla się na stronę wojny, mniemając, że raz trzeba skończyć z tym nieprzyjacielem, który nigdy nie chciał poprzestać na swoim, a o zagrabieniu cudzego myślał nawet wówczas, gdy ogarniała go bojaźń przed potęgą sąsiedzką. Lecz Maćko, który był człowiekiem rozumnym, a jako bywalec widział i przeznał wiele, nie wierzył w bliską wojnę i tak nieraz o tym mówił do młodego Jaśka ze Zgorzelic i do innych sąsiadów, których w Krześni spotykał:", + "78895": "— Póki mistrz Konrad żywie, nie będzie z tego nic, bo on mądrzejszy od innych i wie, że nie byłaby to zwyczajna wojna, ale jakoby rzec: „twoja albo moja śmierć!”. I do tego on, znając moc królewską, nie dopuści.", + "78896": "— Ba! A jeśli król pierwszy wojnę wypowie? — pytali sąsiedzi.", + "78897": "Lecz Maćko kręcił głową:", + "78898": "— Widzicie… z bliska ja się wszystkiemu przypatrował i niejednom potrafił wymiarkować. Żeby to był król z naszego dawnego rodu królów od wiek wieków krześcijańskich, toby może i pierwszy na Niemców uderzył. Ale nasz Władysław Jagiełło (nie chcę ja mu czci umknąć, bo zacny to pan, którego niech Bóg w zdrowiu zachowa), nimeśmy go królem sobie obrali, był wielkim księciem litewskim i poganinem; krześcijaństwo dopiero co przyjął, a Niemce szczekają po świecie, że dusza jeszcze w nim pogańska. Przeto okrutnie mu nie przystoi pierwszemu wojnę wypowiadać i krześcijańską krew rozlewać. Dla której przyczyny i Witoldowi w pomoc nie rusza, chociaż go ręce swędzą, bo i to wiem, że nienawidzi on jak trądu Krzyżaków.", + "78899": "Takimi mowami jednał sobie Maćko sławę bystrego człowieka, któren każdą rzecz potrafi jako na stole położyć. W Krześni też otaczano go co niedziela po mszy kołem, a potem weszło w zwyczaj, że ten lub ów sąsiad zasłyszawszy jaką nowinę, zajeżdżał do Bogdańca, aby mu stary rycerz wytłumaczył to, czego zwykła szlachecka głowa nie mogła wyrozumieć. On zaś przyjmował wszystkich gościnnie i rozmawiał z każdym ochotnie, a gdy wreszcie gość nagawędziwszy się, odjeżdżał, nie zapominał nigdy pożegnać go takimi słowy:", + "78900": "— Dziwujecie się mojemu dowcipowi, ale gdy Zbyszko, da Bóg, wróci, to się dopiero będziecie dziwowali! Jemu choćby w radzie królewskiej zasiadać, taka jucha łebska i przemyślna.", + "78901": "I wmawiając to gościom, wmówił na końcu sobie, a zarazem i Jagience. Zbyszko wydawał się im obojgu z dala jak królewicz w bajce. Gdy nadeszła wiosna, zaledwie już mogli usiedzieć w domu. Wróciły jaskółki, wróciły bociany; chruściele poczęły grać po łąkach, przepiórki odzywać się w zielonej runi zbóż; przyleciały przedtem jeszcze klucze żurawi i cyranek — Zbyszko jeden nie wracał. Ale gdy ptactwo ciągnęło z południa, natomiast z północy wicher skrzydlaty przynosił wieści o wojnie. Mówiono o bitwach i licznych potyczkach, w których obrotny Witold to zwyciężał, to bywał pobity; mówiono o wielkich klęskach, które poczyniła między Niemcami zima i choroby. Aż wreszcie rozgrzmiała po całym kraju radosna wieść, że dzielny Kiejstutowicz wziął Nowe Kowno, czyli Gotteswerder, zburzył je, kamienia na kamieniu i belki na belce nie zostawił. Maćko, gdy doszła go ta wiadomość, siadł na koń i w te pędy poleciał do Zgorzelic.", + "78902": "— Ha! — mówił. — Znane mi to strony, bośmy tam ze Zbyszkiem i ze Skirwoiłłą tęgo Krzyżaków potłukli. Tam wzięt był przez nas i ten poćciwy de Lorche. Oto Bóg dał, że się Niemiaszkom noga powinęła, bo to kasztel był do zdobycia trudny.", + "78903": "Jagienka jednak słyszała już była przed przybyciem Maćka o zburzeniu Nowego Kowna, a nawet słyszała i coś więcej, a mianowicie, że Witold rozpoczął układy o pokój. Ta ostatnia nowina więcej ją nawet obeszła od poprzedniej, albowiem gdyby pokój stanął, Zbyszko, jeśli został żyw — musiałby powrócić do domu.", + "78904": "Więc zaczęła wypytywać starego rycerza, czy to jest rzecz podobna do wiary, a ów zastanowiwszy się, tak jej odrzekł:", + "78905": "— Z Witoldem wszystko jest do wiary podobne, gdyż to człek całkiem od innych różny i pewnie ze wszystkich panów krześcijańskich najchytrzejszy. Gdy mu trzeba ku Rusi swe panowanie rozszerzyć, to pokój z Niemcami czyni, a jak tam dokaże tego, co przed się zamierzył, znów Niemców za łeb! Nie mogą sobie oni dać rady ani z nim, ani z tą nieszczęsną Żmujdzią. Raz on ją im odbiera, drugi raz oddaje; i nie tylko oddaje, ale sam im ją pomaga pognębić. Są tacy między nami, ba, i na Litwie, którzy mu to za złe mają, że on ze krwią tego nieszczęsnego plemienia tak igra… I ja bym, szczerze mówiąc, za hańbę mu to miał, żeby to nie był Witold… Bo wżdy tak sobie czasem myślę: a nuże on ode mnie mądrzejszy i wie, co robi? Jakoż słyszałem od samego Skirwoiłły, że on z tej krainy wrzód wiecznie ciekący w krzyżackim ciele uczynił, aby zaś nigdy do zdrowia nie przyszło… Matki na Żmujdzi zawdy będą rodziły, a krwi nie szkoda, byle nie szła na marne.", + "78906": "— Mnie tam jeno o to chodzi, czy Zbyszko wróci.", + "78907": "— Jak Bóg pozwoli, ale bogdajeś to, dziewczyno, w szczęśliwą godzinę powiedziała!", + "78908": "Jednakże upłynęło jeszcze kilka miesięcy. Doszły wieści, że pokój istotnie stanął; zboża stały się płowe, ciężarne kłosami, poletki zasiane gryką dobrze już zrudziały, a o Zbyszku nie było i słychu.", + "78909": "Na koniec po pierwszych sprzętach nie mógł już wytrzymać Maćko i zapowiedział, że wyruszy do Spychowa, wieści tam, jako w bliższych stronach Litwy, zasięgnąć i zarazem gospodarstwo Czecha obejrzeć.", + "78910": "Jagienka naparła się z nim jechać, ale on jej nie chciał brać, więc poczęły się między nimi o to spory, które trwały przez cały tydzień. Aż gdy pewnego wieczoru sprzeczali się tak z sobą w Zgorzelicach, wpadł jak wicher na dworski podwórzec chłopak z Bogdańca boso, oklep, bez kapelusza na płowej czuprynie i zakrzyknął im przed przyłapem, na którym właśnie siedzieli:", + "78911": "— Młody pan wrócił!", + "78912": "Zbyszko wrócił istotnie, ale jakiś dziwny: nie tylko wychudły, spalony wichrem polnym, wynędzniały, lecz zarazem obojętny i małomówny. Czech, który przyjechał wraz z żoną z nim razem — gadał za niego i za siebie. Mówił tedy, że wyprawa widocznie się jednak udała młodemu rycerzowi, gdyż w Spychowie złożył na trumnach Danusi i jej matki cały pęk rycerskich pawich i strusich pióropuszów. Wrócił też ze zdobycznymi końmi i zbrojami, z których dwie były nadzwyczaj cenne, choć okrutnie razami miecza i toporu pocięte. Maćko płonął z ciekawości, aby się o wszystkim dokładnie z ust bratanka wywiedzieć, ale ów machał tylko ręką i odpowiadał półsłówkami — a trzeciego dnia zachorzał i musiał się położyć. Pokazało się, że miał zbity lewy bok i złamane dwa żebra, które, źle złożone, „przeszkadzały” mu w chodzeniu i oddychaniu. Odezwały się także i te dolegliwości, na które swego czasu cierpiał po wypadku z turem — a do zupełnego poderwania jego sił przyczyniła się i droga ze Spychowa. Nie było to wszystko samo w sobie groźne, bo chłop był młody i niepożyty jak dąb — ale na razie ogarnęło go jakieś niezmierne znużenie, jak gdyby wszystkie trudy, które poniósł, teraz dopiero zaczynały mu chodzić po kościach. Z początku myślał Maćko, że po dwóch albo trzech dniach odpoczynku w łożu wszystko minie, a tymczasem stało się przeciwnie. Nie pomogły żadne smarowania ni okadzania ziółmi, które owczarz miejscowy zalecił, ni odwary przysyłane przez Jagienkę i księdza z Krześni: Zbyszko coraz był słabszy, coraz bardziej znużon i — coraz smutniejszy.", + "78913": "— Co ci jest? Może byś czego chciał? — wypytywał go stary rycerz.", + "78914": "— Niczego nie chcę i wszystko mi za jedno — odpowiadał Zbyszko.", + "78915": "I w ten sposób upływał dzień za dniem. Jagienka, wpadłszy na myśl, że to może jest coś więcej niżeli zwyczajna krzypota — i że młodzian ma chyba jakąś tajemnicę, która go gnębi, poczęła namawiać Maćka, aby raz jeszcze popróbował wypytać, co by to mogło być.", + "78916": "Maćko zgodził się bez wahania, jednak pomyślawszy chwilę, rzekł:", + "78917": "— A nużby tobie chętniej powiedział niż mnie? Bo lubić, to on cię przecie lubi, a to też widziałem, że jak się tam kręcisz po izbie, to za tobą oczyma wodzi.", + "78918": "— Widzieliście? — zapytała Jagienka.", + "78919": "— Kiedy powiedziałem, że wodzi, to wodzi. A jak cię długo nie ma, to raz po raz na drzwi spogląda. Pytaj go ty.", + "78920": "I na razie na tym stanęło. Jednakże pokazało się, że Jagienka nie umie i nie śmie. Dopiero gdy przyszło co do czego, zrozumiała, że trzeba by jej mówić o Danusi i o miłości Zbyszka do nieboszczki — a te rzeczy nie chciały się jej przez usta przecisnąć.", + "78921": "— Wyście chytrzejsi — rzekła do Maćka — i rozum a doświadczenie macie lepsze; wy mówcie, ja nie mogę.", + "78922": "Więc Maćko rad nierad zabrał się do rzeczy — i pewnego ranka, gdy Zbyszko zdawał się być nieco rzeźwiejszy niż zwykle, taką rozpoczął z nim rozmowę:", + "78923": "— Powiadał mi Hlawa, żeś godną wiązkę czubów pawich w Spychowie w podziemiu położył.", + "78924": "A ów, nie odejmując oczu od pułapu, na który, leżąc na wznak, patrzał — skinął tylko głową na znak potwierdzenia.", + "78925": "— No! Pan Jezus ci poszczęścił, bo przecie i na wojnie łatwiej o ciurów niż o rycerzy… Knechtów możesz nabić, ilu chcesz, ale za rycerzem trzeba się nieraz dobrze oglądać… Także ci to sami leźli pod miecz?", + "78926": "— Pozywałem różnych kilkakroć na udeptaną ziemię, a raz otoczyli mnie w bitwie — odrzekł leniwie młodzian.", + "78927": "— I zdobycznego dobra dość przywiozłeś…", + "78928": "— W części kniaź Witold obdarzył.", + "78929": "— Zawsze taki hojny?", + "78930": "Zbyszko skinął znów głową, widocznie nie mając ochoty do dalszej rozmowy.", + "78931": "Ale Maćko nie dał za wygraną i postanowił przystąpić do rzeczy.", + "78932": "— Powiedz mi tak szczerze — rzekł. — Jakeś już tam owymi czubami truchełkę nakrył, musiało ci okrutnie ulżyć?… Człek zawsze rad, gdy ślub spełni… Radeś był? Co?", + "78933": "Zbyszko oderwał swe smutne oczy od pułapu, zwrócił je na Maćka — i odpowiedział jakby z pewnym zdziwieniem:", + "78934": "— Nie.", + "78935": "— Nie? Bójże się Boga! Bo ja myślałem, że jak tam te dusze w niebie ucieszysz, to już będzie i koniec.", + "78936": "A młodzian zamknął na chwilę oczy jakby w zamyśleniu i wreszcie odrzekł:", + "78937": "— Na nic widać zbawionym duszom krew ludzka.", + "78938": "Nastała chwila milczenia.", + "78939": "— To po cóżeś na tę wojnę chodził? — zapytał wreszcie Maćko.", + "78940": "— Po co? — odpowiedział z pewnym ożywieniem Zbyszko. — Ja sam myślałem, że mi ulży! Sam myślałem, że i Danuśkę, i siebie ucieszę… A potem aże mi się dziwno uczyniło. Wyszedłem z podziemia od tych trucheł i tak samo mi ciężko było jako i przedtem. Tak ci to widać jest, że na nic zbawionym duszom krew ludzka.", + "78941": "— Musiał ci to ktoś powiedzieć, bo sam byś tego nie wymyślił.", + "78942": "— Samem wymiarkował z tego właśnie, że mi się świat nie wydał weselszy potem niż przedtem. Ksiądz Kaleb tylko mi przytwierdził.", + "78943": "— Zabić nieprzyjaciela na wojnie nie grzech to żaden, ba! nawet chwalebna rzecz, a to przecie nieprzyjaciele naszego plemienia.", + "78944": "— Ja też za grzech sobie tego nie mam i nie żałuję ich.", + "78945": "— Jeno ciągle Danuśki?", + "78946": "— Jużci: jako ją sobie wspomnę, to mi żal. Ale wola boska! Lepiej jej na dworcu niebieskim i już ja do tego przywykł.", + "78947": "— To czemu się ze smutków nie otrząchniesz? Czego ci trzeba?", + "78948": "— Bo ja wiem…", + "78949": "— Wypocznienia ci nie brak, a krzypota cię rychło popuści. Idź do łaźni, wykąp się, wypij łagiewkę miodu na poty, i hoc!", + "78950": "— No i co?", + "78951": "— I wnet wesołości nabierzesz.", + "78952": "— A skąd jej wezmę? W sobie ci jej nie znajdę, a pożyczyć mi jej: nikt nie pożyczy.", + "78953": "— Bo ty coś skrywasz!", + "78954": "Zbyszko ruszył ramionami.", + "78955": "— Nie mam wesołości, ale nie mam też nic do skrywania.", + "78956": "I powiedział to tak szczerze, że Maćko od razu przestał posądzać go o tajemnicę, a natomiast począł się gładzić szeroką dłonią po siwej czuprynie, jak miał zwyczaj czynić zawsze, gdy się nad czymś mocno namyślał, i w końcu rzekł:", + "78957": "— To ja ci powiem, czego ci brak: tobie się jedno skończyło, a drugie się jeszcze nie zaczęło, rozumiesz?", + "78958": "— Nie bardzo, ale może być! — odpowiedział młodzianek.", + "78959": "I przeciągnął się jak człowiek, którego ogarnia sen.", + "78960": "Maćko jednak był pewien, że odgadł prawdziwą przyczynę i rad był ogromnie, albowiem przestał się zupełnie niepokoić. Nabrał też jeszcze większej niż przedtem ufności do własnego rozumu i mówił sobie w duchu: „Nie dziwować się ludziom, że się mnie radzą!”.", + "78961": "A gdy po owej rozmowie wieczorem tego samego dnia przyjechała Jagienka — jeszcze nim zdążyła zsiąść z konia, powiedział jej, że wie, czego Zbyszkowi brakuje.", + "78962": "Więc dziewczyna zsunęła się w jednej chwili z siodła i nuż dopytywać:", + "78963": "— No co? Czego? Mówcie!", + "78964": "— Ty właśnie masz dla niego lekarstwo.", + "78965": "— Ja? Jakie?", + "78966": "A on objął ją wpół i począł szeptać jej coś do ucha, ale niedługo, gdyż po chwili odskoczyła od niego jak oparzona i ukrywszy między czaprakiem a wysokim siodłem spłonioną twarz, zawołała:", + "78967": "— Idźcie sobie! Nie cierpię was!", + "78968": "— Jak mi Bóg miły, tak prawdę mówię — rzekł, śmiejąc się, Maćko.", + "78969": "Rozdział czterdziesty trzeci", + "78970": "Stary Maćko odgadł dobrze, ale tylko w połowie. Zbyszkowi istotnie jedna część życia skończyła się całkowicie. Za każdym wspomnieniem było mu Danusi żal, ale sam przecie powiadał, że lepiej jej musi być na dworcu niebieskim, niż było na książęcym. Zżył się już z myślą, że jej na świecie nie ma, przywykł do niej i uważał, że wcale nie mogło być inaczej. Swego czasu w Krakowie podziwiał bardzo na szybach kościelnych wycięte ze szkła i pooprawiane w ołów postacie różnych świętych panienek — barwne, przeświecające w słońcu, a teraz wyobrażał sobie tak samo Danusię. Widział ją niebieską, przeźroczystą, odwróconą bokiem, ze złożonymi rączkami, ze wzniesionymi oczyma i grającą na luteńce, wśród różnych zbawionych bożych skrzypaczków, którzy w niebie grywają Matce Boskiej i Dzieciątku. Nic już w niej nie było ziemskiego, a stała mu się duchem tak czystym i bezcielesnym, że gdy czasem wspomniał sobie, jak w leśnym dworcu posługiwała księżnie, śmiała się, rozmawiała, siadała z innymi do stołu — przejmowało go jakby zdziwienie, że to być mogło. Już w czasie wyprawy, przy Witoldzie, gdy sprawy wojenne i bitwy pochłaniały jego uwagę, przestał tęsknić do swojej nieboszczki, tak jak tęskni mąż do niewiasty, a myślał tylko tak, jak myśli pobożny człowiek o swej patronce. W ten sposób miłość jego, tracąc stopniowo ziemskie pierwiastki, zmieniała się coraz bardziej tylko w słodkie, tak błękitne jak właśnie samo niebo, wspomnienie — i po prostu w cześć nabożną.", + "78971": "Gdyby był człekiem wątłego ciała i głębszej myśli, byłby został mnichem — i w cichym życiu klasztornym byłby przechował jak świętość owo niebieskie wspomnienie aż do chwili, w której duch z więzów cielesnych ulata w nieskończone przestworza jak ptak z klatki. Ale jemu ledwie się zaczynał trzeci dziesiątek lat — i sok z surowego wióra w pięści wyciskał, i konia ścisnąwszy udami, mógł tchu pozbawić. Był taki, jakimi byli wówczas powszechnie szlachta i włodykowie — którzy, jeśli nie marli w dzieciństwie lub nie zostawali księżmi — to, nie znając granic ni miary w zapędach cielesnych i sile, albo puszczali się na zbój, rozpustę i pijactwo — albo też, żeniąc się młodo, stawali, gdy wici wyszły na wojnę, z dwudziestu czterema albo i więcej synami do dzików siłą podobnymi.", + "78972": "Ale on nie wiedział, że był taki — tym bardziej że z początku chorzał. Powoli jednak źle ustawione żebra zrosły mu się, tworząc nieznaczną zaledwie z boku wyniosłość, która nie przeszkadzała mu w niczym i którą nie tylko pancerz, ale i zwykła szata mogła całkowicie pokryć. Znużenie mijało. Bujne, płowe włosy obcięte na znak żałoby po Danusi odrosły mu znów do w pół pleców. Wracała mu dawna nadzwyczajna uroda. Gdy kilka lat temu w Krakowie szedł na śmierć z ręki kata, wyglądał jak pacholę z wielkiego rodu — a teraz stał się jeszcze piękniejszy, istny królewicz, podobien z barków, z piersi, z lędźwi i ramion do olbrzyma, z twarzy zas do dziewicy. Moc i życie kipiało w nim jak war w garnku — a spotężnione czystością i długim wypoczynkiem chodziło mu po kościach jak płomię. On, nie wiedząc, co to jest, myślał, że wciąż chorzeje, i wylegiwał się w łożu, rad, że Maćko i Jagienka strzegą go, pilnują i dogadzają mu we wszystkim. Chwilami wydawało mu się, że mu jest tak dobrze jak w niebie, chwilami — zwłaszcza gdy nie było przy nim Jagienki — że źle, smutno, nieznośnie. Brało go wówczas ziewanie, ciągoty, gorączka, i zapowiadał Maćkowi, że wróciwszy do zdrowia, pójdzie znów na koniec świata, na Niemców, na Tatarów — albo na inną podobną dzicz — byle zbyć życia, które mu cięży okrutnie. A Maćko, zamiast sprzeciwiać się, kiwał głową, przyświadczał — ale tymczasem posyłał po Jagienkę, za której przyjazdem topniały zaraz w Zbyszku myśli o nowych wyprawach wojennych, tak jak topnieją śniegi, gdy je wiosenne słońce przygrzeje.", + "78973": "Ona zaś przyjeżdżała skwapliwie i na wezwanie, i z własnej woli — gdyż pokochała Zbyszka ze wszystkich sił duszy i serca. Za czasów swego pobytu na dworze biskupim i książęcym w Płocku widywała rycerzy równie pięknych, równie sławnych z siły i męstwa, którzy nieraz klękali przed nią, ślubując jej wierność do zgonu, ale ten był jej wybrany, tego ukochała w zaraniu lat pierwszą miłością, a nieszczęścia, przez jakie przeszedł, wzmogły tylko jej kochanie do tego stopnia, że był jej milszym i stokroć droższym nie tylko od wszystkich rycerzy, ale i od wszystkich książąt ziemi. Teraz, gdy przychodząc do zdrowia, stawał się z dnia na dzień cudniejszy, miłość jej zmieniła się niemal w zapamiętanie i przesłoniła jej cały świat.", + "78974": "Nie przyznawała się jednak do niej nawet sama przed sobą, a przed Zbyszkiem taiła ją jak najstaranniej z obawy, aby nią znowu nie wzgardził. Nawet z Maćkiem, o ile dawniej skora była do zwierzeń, o tyle teraz stała się ostrożna i milcząca. Mogła ją tylko zdradzić troskliwość, jaką okazywała w pielęgnowaniu Zbyszka, ale i tej troskliwości starała się inne nadać pozory — i w tym celu tak pewnego razu ozwała się przebiegle do Zbyszka:", + "78975": "— Bo, że cię tam trochę doglądam, to jeno z przychylności dla Maćka, a tyś zara co pomyślał? Powiadaj!", + "78976": "I niby poprawiając włosy na czole, przysłoniła twarz dłonią i poczęła pilnie patrzeć na niego przez palce, on zaś, zaskoczony niespodzianym pytaniem, zaczerwienił się jak panna i dopiero po niejakim czasie odrzekł:", + "78977": "— Nicem nie pomyślał. Tyś teraz inna.", + "78978": "Nastała znów chwila milczenia.", + "78979": "— Inna? — zapytała wreszcie dziewczyna jakimś cichym i miękkim głosem. — No! Pewnie, że inna. Ale żebym cię już tak całkiem miała nie cierpieć, to tego też Boże nie daj!", + "78980": "— Bóg ci zapłać i za to — odrzekł Zbyszko.", + "78981": "I odtąd bywało im z sobą dobrze, tylko jakoś niezręcznie i niesporo. Nieraz mogło się zdawać, że oboje o czym innym mówią, a o czym innym myślą. Zapadało między nimi częste milczenie. Zbyszko, wylegując się wciąż w łożu, wodził wedle słów Maćka za nią oczyma, gdziekolwiek się ruszyła, albowiem, chwilami zwłaszcza, wydawała mu się tak cudna, że się jej napatrzyć nie mógł. Bywało także, że spojrzenia ich spotykały się nagle, a wówczas płoniły im się twarze i wypukła pierś dziewczyny poruszała się śpiesznym oddechem, i serce jej biło jakby w oczekiwaniu, czy czegoś nie usłyszy, od czego stopnieje i rozpłynie się w niej dusza. Ale Zbyszko milczał, albowiem stracił do niej dawną śmiałość i bał się ją spłoszyć niebacznym słowem, i wbrew temu, co widziały jego oczy, sam w siebie wmawiał, że ona mu tylko siostrzaną przychylność gwoli Maćkowej przyjaźni okazuje.", + "78982": "I raz począł mówić o tym z Maćkiem. Starał się mówić niby spokojnie, a nawet obojętnie, i ani się spostrzegł, jak słowa jego stawały się coraz podobniejsze do skargi przez pół gorzkiej, przez pół smutnej. Maćko zaś wysłuchał cierpliwie wszystkiego, a w końcu rzekł tylko jedno jedyne słowo:", + "78983": "— Głupiś!", + "78984": "I wyszedł z izby.", + "78985": "Ale na oborze począł zacierać ręce i klepać się z wielkiej radości po udach.", + "78986": "„Ha! — mówił sobie. — Wtedy, kiedy ci tanio mogła przyjść, toś i patrzeć na nią nie chciał, najedzże się teraz strachu, kiedyś głupi. Ja będę kasztel stawiał, a ty się przez ten czas oblizuj. Nic ci nie rzekę i bielma z oczu nie zdejmę, choćbyś rżał głośniej od wszystkich koni w Bogdańcu. Gdzie wióry na zarzewiu leżą, tam i tak prędzej czy później płomię buchnie, ale ja ci nie będę na zarzewie dmuchał, bo tak myślę, że i nie trzeba”. I nie tylko nie dmuchał, ale się nawet Zbyszkowi sprzeciwiał i drażnił go jako stary przechera, który rad igra z niedoświadczonym młodzieńcem.", + "78987": "Więc razu pewnego, gdy Zbyszko znów mu powtórzył, że chyba na jaką daleką wyprawę pójdzie, aby się nieznośnego żywota pozbyć, rzekł mu:", + "78988": "— Pókiś goło miał pod nosem, tom tobą rządził, ale teraz: twoja wola. Chcesz-li koniecznie swojemu jeno rozumowi dufać i iść, to idź.", + "78989": "A Zbyszko aż zerwał się ze zdziwienia i siadł na łożu.", + "78990": "— Jak to? To już się nawet i temu nie przeciwicie?", + "78991": "— Co mam się przeciwiać? Żal mi tylko okrutnie rodu, który by razem z tobą zaginął, ale i na to może znajdzie się rada.", + "78992": "— Jaka rada? — pytał niespokojnie Zbyszko.", + "78993": "— Jaka? No! Nie ma co gadać, że roki mi godne są, ale też i mocy w kościach nie brak. Jużci, Jagience patrzyłby się młodszy jakowyś chłop, ale żem to jej nieboszczykowi ojcu był przyjacielem, to kto wie…", + "78994": "— Byliście jej ojcu przyjacielem — odrzekł Zbyszko — ale dla mnie nigdyście nie mieli życzliwości; nigdy, nigdy!…", + "78995": "I przerwał, bo się mu poczęła broda trząść, a Maćko rzekł:", + "78996": "— Ba! Skoro koniecznie chcesz ginąć, to cóż mam robić?", + "78997": "— Dobrze! Róbcie, co chcecie; ja jeszcze dziś w świat pojadę!", + "78998": "— Głupiś! — powtórzył Maćko.", + "78999": "I znów wyszedł z izby doglądać chłopów i bogdanieckich, i tych, których pożyczyła ze Zgorzelic i z Moczydołów Jagienka, aby pomagali w kopaniu rowu mającego otaczać kasztel.", + "79000": "Rozdział czterdziesty czwarty", + "79001": "Zbyszko nie spełnił wprawdzie swej groźby i nie wyjechał, ale za to po upływie jeszcze tygodnia zdrowie wróciło mu zupełnie i nie mógł już dłużej wylegiwać się w łożu. Maćko powiedział, że wypada im teraz pojechać do Zgorzelic i podziękować Jagience za starunek, więc pewnego dnia, wyprażywszy się dobrze w łaźni, postanowił jechać, nie zwłócząc. W tym celu kazał wydobyć ze skrzyni piękne szaty, aby nimi zastąpić zwykłą odzież, którą miał na sobie — a następnie zajął się trefieniem włosów. Była to jednak czynność niełatwa i niemała, a to nie tylko z powodu bujności Zbyszkowej czupryny, która z tyłu spadała mu jak grzywa aż za łopatki. Rycerze w życiu codziennym nosili włosy w pątlikach kształtu grzyba, co miało i tę dobrą stronę, że w czasie wypraw hełm daleko mniej ich uwierał, natomiast na rozmaite uroczystości, wesela lub jadąc w odwiedziny do domów, w których były panny, układali je w pięknie poskręcane zwoje, które często smarowano białkiem dla połysku i mocy. Tak to właśnie chciał utrefić się Zbyszko. Ale dwie niewiasty wezwane z czeladnej, nieprzywykłe do takiej roboty, nie umiały sobie dać rady. Wyschłe i wzburzone po łaźni włosy nie chciały się układać i jeżyły się jako źle poszyta strzecha na chałupie. Nie pomogły ani zdobyczne na Fryzach grzebienie, ozdobnie z bawolego rogu wyrobione, ani nawet zgrzebło, po które jedna z niewiast poszła do stajni. Zbyszko począł się w końcu niecierpliwić i gniewać — gdy wtem do izby wszedł Maćko w towarzystwie Jagienki, która przez ten czas niespodzianie nadjechała.", + "79002": "— Pochwalony Jezus Chrystus! — rzekła dziewczyna.", + "79003": "— Na wieki wieków! — odpowiedział z rozpromienioną twarzą Zbyszko. — O, to dziwne! Bo myśmy właśnie chcieli do Zgorzelic jechać, a tyś tu!", + "79004": "I oczy rozbłysły mu radością, bo już tak było, iż ilekroć ją zobaczył, tylekroć czyniło mu się w duszy tak jasno, jakby na wschód słońca patrzał. A Jagienka, ujrzawszy zakłopotane baby z grzebieniami w ręku, zgrzebło leżące na ławie wpodle Zbyszka i jego zwichrzoną czuprynę, poczęła się śmiać.", + "79005": "— Ej, wiecha też to, wiecha! — zawołała, ukazując spod koralowych ust cudne, białe zęby. — W konopiach by cię albo w sadzie wiśniowym na strach ptactwu postawić!", + "79006": "On zaś zasępił się i rzekł:", + "79007": "— Chcieliśmy do Zgorzelic jechać, ale w Zgorzelicach nijak by ci było gościowi uchybiać, a tu możesz sobie ze mnie dworować, ile chcesz, co, wiera, zawsze rada czynisz.", + "79008": "— Ja rada to czynię? — zapytała dziewczyna. — Ej, mocny Boże! Toż przyjechałam prosić was na wieczerzę, a śmieję się nie z ciebie, jeno z tych bab, bo żeby tak na mnie, wnet bym tu sobie dała rady.", + "79009": "— Nie wskórałabyś i ty!", + "79010": "— A Jaśkowi to niby kto to robi?", + "79011": "— Jasiek ci brat — odparł Zbyszko.", + "79012": "— Jużci!…", + "79013": "Lecz tu stary i doświadczony Maćko postanowił im przyjść z pomocą.", + "79014": "— Po domach — rzekł — gdy po postrzyżynach rycerskiemu pacholęciu włosy odrosną, trefi mu je siostra, a w źrałym wieku żona mężowi; ale obyczaj też jest, że gdy rycerz siostry albo żony nie ma, to mu dziewki szlacheckie służą, nawet i całkiem obce.", + "79015": "— Zali istotnie jest taki obyczaj? — pytała, spuszczając oczy, Jagienka.", + "79016": "— Nie tylko po dworach, lecz i po zamkach, ba! nawet na królewskim dworze — odrzekł Maćko.", + "79017": "Po czym zwrócił się do niewiast:", + "79018": "— Kiedyście do niczego, ruszajcie do czeladnej!", + "79019": "— To niech mi też grzanej wody przyniosą — dodała dziewczyna.", + "79020": "Maćko wyszedł razem z niewiastami, niby dla pilnowania, aby w posłudze nie było marudztwa — i po chwili wysłał grzaną wodę, którą gdy zostawiono w izbie, młodzi zostali sami. Jagienka zamoczywszy naprzód nałęczkę, poczęła nią zwilżać silnie włosy Zbyszkowe, gdy zaś przestały się wichrzyć i opadły ciężarem wilgoci, wzięła grzebień i siadła na ławie obok młodzianka, aby zabrać się do dalszej roboty.", + "79021": "I tak siedzieli tuż koło siebie, oboje nad miarę śliczni i nad miarę w sobie rozkochani, ale stropieni i milczący. Jagienka poczęła wreszcie układać jego złote włosy, a on czuł bliskość jej wzniesionych ramion, jej dłoni i drżał od stóp do głowy, hamując się całą siłą woli, aby nie porwać jej wpół i nie przycisnąć ze wszystkich sił do piersi.", + "79022": "W ciszy słychać było przyspieszone ich oddechy.", + "79023": "— Możeś ty chory? — spytała po chwili dziewczyna. — Co ci jest?", + "79024": "— Nic! — odpowiedział młody rycerz.", + "79025": "— Bo jakoś tak dychasz.", + "79026": "— I ty dychasz…", + "79027": "Znów zapadła cisza. Policzki Jagienki zakwitły jak róże, czuła bowiem, że Zbyszko oczu nie odrywa ani na chwilę od jej twarzy, więc chcąc zagadać własne zakłopotanie, znów zapytała:", + "79028": "— Czego się tak patrzysz?", + "79029": "— Wadzi ci?", + "79030": "— Nie wadzi mi, jeno się pytam.", + "79031": "— Jagienka?", + "79032": "— Co…", + "79033": "Zbyszko nabrał w piersi powietrza, westchnął, poruszył ustami, jakby zabierając się do dłuższej rozmowy, ale widać nie starczyło mu jeszcze odwagi, bo tylko powtórzył znów:", + "79034": "— Jagienka?…", + "79035": "— Co?", + "79036": "— Kiedy się boję coś rzec…", + "79037": "— Nie bój się. Prosta ja dziewczyna, nie żaden smok.", + "79038": "— Jużci, nie smok! Ale że stryj Maćko powiada, że cię chce brać!…", + "79039": "— Bo chce, jeno nie dla siebie.", + "79040": "I zamilkła, jakby przestraszona własnymi słowy.", + "79041": "— Przemiły Bóg! Jaguś moja… A ty co na to, Jaguś? — zawołał Zbyszko.", + "79042": "Lecz jej niespodzianie oczy wezbrały łzami, śliczne usta poczęły drgać, a głos stał się tak cichy, że Zbyszko ledwo mógł dosłyszeć, gdy rzekła:", + "79043": "— Tatuś i opat chcieli… a ja… to… ty wiesz!…", + "79044": "Na te słowa radość buchnęła mu w sercu jak nagły płomień — więc porwał dziewczynę na ręce, podniósł ją w górę jak piórko i począł krzyczeć w zapamiętaniu:", + "79045": "— Jaguś! Jaguś! Złoto ty moje! Słonko ty moje, hej! hej!…", + "79046": "I krzyczał tak, że stary Maćko, myśląc, że stało się coś niezwykłego, wpadł do izby. Dopieroż ujrzawszy Jagienkę na ręku Zbyszka, zdumiał się, że wszystko poszło tak niespodziewanie prędko, i zawołał:", + "79047": "— W imię Ojca i Syna! Miarkuj się, chłopie!", + "79048": "A Zbyszko przypadł do niego, postawił Jagienkę na ziemi i oboje chcieli przyklęknąć, lecz nim zdołali to uczynić, chwycił ich stary w kościste ramiona i przycisnął ze wszystkich sił do piersi.", + "79049": "— Pochwalony! — rzekł. — Wiedziałem ci ja, że tak się skończy, ale mi przecie radość! Boże wam błogosław! Lżej będzie umierać… Dziewucha jako złoto najszczersze… Ku Bogu i ku ludziom! Prawdziwie! A niech ta już będzie, co chce, kiedym się takiej pociechy doczekał… Bóg doświadczył, ale i Bóg pocieszył. Trzeba jechać do Zgorzelic, Jaśkowi oznajmić. Hej, żeby stary Zych żył!… I opat… Ale ja wam za obu strzymam, bo żeby tak prawdę rzec, to was tak oboje miłuję, że i wstyd gadać.", + "79050": "I chociaż miał w piersi serce hartowne, wzruszył się tak, że aż ścisnęło go coś w gardle, więc ucałował jeszcze Zbyszka, a potem w oba policzki Jagienkę i wykrztusiwszy na wpół przez łzy: „Miód, nie dziewczyna!” — poszedł do stajen, aby kazać konie kulbaczyć.", + "79051": "Wyszedłszy, zatoczył się z radości na dziewanny, które rosły przed domem, i począł spoglądać na ich ciemne kręgi otoczone żółtymi liśćmi, zupełnie jak człowiek pijany.", + "79052": "— Ano! Kupa was — rzekł — ale da Bóg, Gradów Bogdanieckich będzie więcej.", + "79053": "Po czym, idąc ku stajni, jął znów mruczeć i wyliczać:", + "79054": "— Bogdaniec, opatowe majątki, Spychów, Moczydoły… Bóg zawsze wie, do czego prowadzi, a przyjdzie czas na starego Wilka, to by i Brzozową warto kupić… Łęki godne!…", + "79055": "Tymczasem Jagienka i Zbyszko wyszli także przed dom, radośni, szczęśliwi, jaśniejący jak słońce.", + "79056": "— Stryjku! — ozwał się z dala Zbyszko.", + "79057": "A on zwrócił się ku nim, otworzył ręce i począł wołać jak w lesie:", + "79058": "— Hop! hop! Bywajcie!!!", + "79059": "Rozdział czterdziesty piąty", + "79060": "Oni mieszkali w Moczydołach, a stary Maćko wznosił dla nich kasztel w Bogdańcu. Wznosił mozolnie, gdyż chciał, żeby odsady były z kamienia na wapno, a czatownia z cegły, o którą trudno było w okolicy. W pierwszym roku wykopał rowy, co przyszło dość łatwo, albowiem wzgórze, na którym miał stanąć kasztel, było niegdyś okopane, może za czasów jeszcze pogańskich, należało więc tylko oczyścić owe wądoły z drzew, z głogowych gąszczów, którymi zarosły, a następnie umocnić je i pogłębić należycie. Przy pogłębianiu dokopano się też obfitego źródła, które w niedługim czasie napełniło fosę tak, że musiał Maćko obmyślać ujście dla zbytku wody. Potem na wale wzniósł częstokół i począł zgromadzać budulec na ściany zameczku, bale dębowe tak grube, że trzech chłopów jednego objąć nie mogło, i modrzewiowe, niegnijące ni pod glinianą polepą, ni pod przykryciem z darniny. Do wznoszenia tych ścian zabrał się pomimo stałej pomocy chłopów ze Zgorzelic i Moczydołów dopiero po roku, ale zabrał się tym gorliwiej dlatego, że przedtem jeszcze Jagienka powiła bliźnięta. Niebo otworzyło się wówczas przed starym rycerzem, miał już bowiem dla kogo pracować, zabiegać, wiedział, że ród Gradów nie zaginie, a Tępa Podkowa nieraz jeszcze ubroczy się we krwi nieprzyjacielskiej.", + "79061": "Bliźniakom dano imiona: Maćko i Jaśko. „Chłopy — mowił stary — na schwał, tak że w całym Królestwie nie masz podobnych, a przecie jeszcze nie wieczór”. I ukochał ich od razu wielką miłością, a za Jagienką świata nie widział. Kto mu ją w oczy sławił, ten wszystko mógł u niego uzyskać. Zazdroszczono jej jednak Zbyszkowi szczerze i sławiono ją nie tylko dla korzyści, gdyż istotnie jaśniała ona w okolicy niby kwiat najpiękniejszy ze wszystkich na łące. Przyniosła mężowi wielkie wiano, ale i więcej niż wiano, bo wielkie kochanie i urodę olśniewającą oczy ludzkie, i dworność, i dzielność taką, że niejeden rycerz mógłby się nią pochlubić. Nic to dla niej było w kilka dni po połogu do gospodarstwa wstać, a potem z mężem na łowy jechać albo konno z Moczydołów do Bogdańca rano skoczyć i przed południem do Jaśka i Maćka wrócić. Kochał ją tedy jak źrenicę oka mąż, kochał stary Maćko, kochała czeladź, dla której ludzkie miała serce, a w Krześni, gdy w niedzielę wchodziła do kościoła, witał ją szmer podziwu i uwielbienia. Dawniejszy jej zalotnik, groźny Cztan z Rogowa, żeniaty z córką kmiecą, który po mszy pijał w karczmie ze starym Wilkiem z Brzozowej, mawiał, podpiwszy, do niego: „Szczerbiliśmy się o nią nieraz z waszym synem i chcieliśmy ją brać, ale to tak właśnie było, jakby po miesiąc na niebie sięgać”.", + "79062": "Inni zaś głośno wyznawali, że takiej chybaby na dworze królewskim w Krakowie szukać. Bo obok bogactwa, urody i dworności czczono także niezmiernie jej czerstwość i siłę. I był o tym jeden głos, że „to dopiero niewiasta, co niedźwiedzia oszczepem w boru podeprze, a orzechów nie potrzebuje gryźć, jeno je na ławie ułoży i z nagła przysiędzie, to ci się wszystkie tak pokruszą, jakobyś je młyńskim kamieniem przycisnął”. Tak to ją sławiono i w parafialnej Krześni, i po sąsiednich wsiach, a nawet w wojewódzkim Sieradzu. Jednakże, zazdroszcząc Zbyszkowi z Bogdańca, nie dziwiono się zbytecznie, że ją dostał, albowiem opromieniła i jego taka chwała wojenna, jakiej nikt w okolicy nie miał.", + "79063": "Młodzi włodykowie i szlachta prawili sobie wzajem całe opowieści o Niemcach, których „nałuszczył” w bitwach pod wodzą Witolda i w pojedynkę, na udeptanej ziemi. Mówiono, że żaden mu się nigdy nie odjął, że w Malborgu dwunastu ich zbił z koni, między nimi brata mistrzowego Ulryka, wreszcie, że nawet z krakowskimi rycerzami mógł się potykać i że sam niezwyciężony Zawisza Czarny był mu życzliwym przyjacielem. Niektórzy nie chcieli tak nadzwyczajnym klechdaniom wierzyć, ale i ci jednak, gdy była mowa o tym, kogo by okolica wybrała, gdyby polskim rycerzom przyszło z obcymi iść w zawód, mówili: „Jużci, Zbyszka” — a potem dopiero włochatego Cztana z Rogowa i innych miejscowych osiłków, którym pod względem ćwiczenia rycerskiego daleko było do młodego dziedzica z Bogdańca.", + "79064": "Wielka zamożność jednała mu na równi ze sławą szacunek ludzki. Bo że za Jagienką wziął Moczydoły i wielką majętność opatową, to nie była jego zasługa, ale on już przedtem miał Spychów wraz z ogromnymi skarbami zgromadzonymi przez Juranda, a prócz tego szeptali sobie ludzie, że samych łupów zdobytych i wziętych przez rycerzy z Bogdańca w zbrojach, koniach, szatach, klejnotach wstrzymałoby na trzy albo i cztery dobre wsie.", + "79065": "Widziano więc w tym jakąś szczególną łaskę Bożą nad rodem Gradów herbu Tępa Podkowa, który do niedawna podupadły, tak że prócz pustego Bogdańca nic nie miał, wyrastał teraz nad wszystkie inne w okolicy. „Przecie w Bogdańcu ostało po pogorzeli jeno garbate domosko — mówili starzy ludzie — i samą majętność z braku rąk roboczych musieli krewnemu zastawić, a teraz kasztel wznoszą”. I podziw był wielki, ale że towarzyszyło mu ogólne, instynktowne poczucie, że cały naród idzie także niepowstrzymanym pędem do jakiegoś niezmiernego dorobku i że z woli bożej taki ma być właśnie porządek rzeczy, więc nie było w tym podziwie złej zawiści. Owszem, chełpiła się okolica i była dumna z tych rycerzy z Bogdańca. Byli oni jakby oczywistym dowodem, do czego może doprowadzić szlachcica krzepkie ramię w połączeniu z mężnym sercem i rycerską pożądliwością przygód. Niejeden też na ich widok uczuwał, że mu za ciasno w domowych pieleszach, w rodzimych granicach, i że o ścianę są we wrażej mocy wielkie bogactwa i obszerne ziemie, które można zdobyć z niezmierną dla siebie i dla Królestwa korzyścią. A ów nadmiar sił, który odczuwały rody, rozpierał całą społeczność, tak iż była jakby war, który musi z naczynia wykipieć. Mogli mądrzy panowie krakowscy i miłujacy pokój król hamować te siły do czasu i odkładać wojnę z odwiecznym wrogiem na długie lata, ale żadna moc ludzka nie mogła przytłumić ich całkowicie ani też powstrzymać tego pędu, którym idzie ku wielkości dusza powszechna.", + "79066": "Rozdział czterdziesty szósty", + "79067": "Dożył Maćko szczęśliwych dni żywota. Nieraz mawiał też sąsiadom, że więcej dostał, niźli sam się spodziewał. Nawet starość ubieliła mu tylko włos na głowie i brodzie, ale nie odjęła mu dotychczas ni sił, ni zdrowia. Serce miał pełne tak wielkiej wesołości, jakiej dotychczas nie zaznał. Surowa niegdyś jego twarz stawała się coraz więcej dobroduszną, a oczy śmiały się do ludzi dobrym uśmiechem. W duszy miał przekonanie, że wszystko zło skończyło się na zawsze i że żadna troska, żadna niedola nie zmąci już płynących tak spokojnie jak jasny strumień dni życia. Do starości wojować, na starość gospodarzyć i majętność dla „wnęków” powiększać — to było przecie jego największe pragnienie we wszystkich czasach, a oto właśnie wszystko spełniło mu się doskonale. Gospodarka szła jak z płatka. Bory były znacznie wycięte; wykarczowane i obsiane nowocie zieleniły się co wiosna runią zbóż rozmaitych; mnożył się dobytek; na łąkach było czterdzieści świerzop ze źrebięty, które stary szlachcic codziennie oglądał; stada baranów i bydła pasły się po ugorach i zagajach; Bogdaniec zmienił się całkowicie: z opustoszałej osady czynił się wsią ludną i zamożną, a kto się do niego zbliżał, tego oczy olśniewała widna z dala czatownia i niepoczerniałe jeszcze ściany kasztelu, błyszczące złotem w słońcu, a purpurą zorzy wieczorem.", + "79068": "Więc radował się stary Maćko w sercu dobytkiem, gospodarstwem, pomyślną dolą — i nie przeczył, gdy ludzie mówili, że ma szczęsną rękę. W rok po bliźniętach przyszedł znowu na świat chłopak, którego Jagienka, na cześć i dla pamięci swego rodzica, nazwała Zychem. Maćko przyjął go z radością i nie zatroszczył się tym bynajmniej, że gdyby tak miało pójść dalej, majętność z takim trudem i zabiegliwością zebrana musiałaby się rozdrobnić: „Bo co my mieli? — mówił o tym pewnego razu do Zbyszka. — Nic! A przecie Bóg przysporzył. Stary Pakosz z Sulisławic — mówił — ma jedną wieś, synów zaś dwudziestu dwóch, a przecie głodem nie przymierają. Małoż to jest ziem w Królestwie i na Litwie? Małoż to wsi i zamków w psubrackich rękach Krzyżaków? Hej! Nużby tak Pan Jezus zdarzył! Byłoby godne pomieszczenie, bo tam zamki całe z cegły czerwonej, z których by kasztelanie nasz miłościwy król poczynił”. I była to rzecz godna uwagi, że Zakon stał przecie na szczycie potęgi, że bogactwy, siłą, mnogością ćwiczonych wojsk wszystkie zachodnie królestwa przewyższał, a jednak ten stary rycerz myślał o zamkach krzyżackich jako o przyszłych siedzibach dla swoich wnuków. I wielu zapewne tak samo myślało w Królestwie Jagiełłowym, nie tylko dlatego, że to były stare polskie ziemie, na których Zakon siedział, ale i w poczuciu tej siły potężnej, która burząc się w piersiach narodu, szukała na wszystkie strony ujścia.", + "79069": "W czwartym dopiero roku, licząc od małżeństwa Zbyszka, stanął kasztel, a i to z pomocą rąk roboczych nie tylko miejscowych, zgorzelickich, moczydłowskich, lecz i sąsiedzkich, a szczególnie starego Wilka z Brzozowej, który zostawszy sam po śmierci syna na świecie, zaprzyjaźnił się bardzo z Maćkiem, a potem zwrócił serce ku Zbyszkowi i Jagience. Maćko przyozdobił komnaty łupami z wojen, które albo sami ze Zbyszkiem wzięli, albo po Jurandzie ze Spychowa odziedziczyli, przydał do tego dostatki po opacie i to, co Jagienka z domu wywiozła, okna szklane sprowadził z Sieradza — i wspaniałą urządził siedzibę. Zbyszko z żoną i dziećmi przeniósł się jednak do kasztelu w piątym dopiero roku, gdy już i inne budowy, jak oto: stajnie, obory, kuchnie i łaźnie, były ukończone, a z nimi razem i sklepy podziemne, które stawił stary na kamień i wapno, aby zaś trwałość miały niepożytą. Sam się jednak do zamku nie przeniósł; wolał zostać w starym domostwie, a na wszelkie prośby Zbyszka i Jagienki odpowiadał odmownie, w taki sposób myśl swoją wyłuszczając:", + "79070": "— Tu już zamrę, gdziem się urodził. Widzicie, za czasów wojny Grzymalitów z Nałęczami spalon był do cna Bogdaniec: wszystkie budynki, wszystkie chałupy, ba! płoty nawet, jeno to domosko ostało. Ludzie gadali, że dla zbytku mchów na dachu nie chciało gorzeć, ale ja myślę, że była w tym i łaska Boża, i wola, abyśmy tu wrócili i stąd znowu wyrośli. Za czasów naszej wojaczki biadałem ja nieraz, że nie mamy do czego wracać, alem nie całkiem słusznie tak mówił, bo, wiera, nie było na czym gospodarzyć i co do gęby włożyć, ale było się gdzie schronić. Wy, młodzi, to co innego, ale ja tak już myślę, że skoro nas ów stary dom nie poniechał, to i mnie nie godzi się go poniechać.", + "79071": "I został. Lubił jednakże przychodzić do zameczku, aby oglądać jego wielkość i wspaniałość w porównaniu z dawną siedzibą, a zarazem patrzeć na Zbyszka, na Jagienkę i na „wnęków”. Wszystko, co tam widział, było w znacznej części jego dziełem, a jednak przejmowało go ono dumą i podziwem. Przyjeżdżał czasem do niego stary Wilk, aby z nim „ugwarzyć” przy ognisku, albo też on sam odwiedzał go w tymże zamiarze w Brzozowej, więc raz tak mu swoje myśli o tych „nowych porządkach” wypowiedział:", + "79072": "— Wiecie! Aże mi czasem cudnie. Bo przecie wiadomo, że Zbyszko i w Krakowie na zamku u króla bywał (ba! mało mu tam głowy nie ucięli!), i na Mazowszu, i w Malborgu, i u księcia Janusza, a Jagienka też się w dostatku chowała, ale przecie własnego kasztelu nie mieli… Ale teraz to tak, jakby nigdy inaczej nie żywili… Chodzą, mówię wam, po komnatach, chodzą, chodzą i służbie rozkazania dają, a jak się zmęczą, to sobie siedną. Prawy kasztelan i kasztelanowa! Mają ci też komnatę, w której z sołtysami, z karbowymi i czeladzią obiadują, a w niej ławy, dla niego i dla niej wyższe — inni zaś poniżej siedzą i czekają, póki państwo godnie mis nie nałożą. Taki to dworski obyczaj, aże człek musi sobie przypominać, że to nie żadne wielkie państwo, jeno bratanek i bratankowa, którzy po ręku starego boćkają, na pierwszym miejscu sadzą i dobrodziejem swoim zowią.", + "79073": "— Dlatego im też Pan Jezus błogosławi — zauważył stary Wilk.", + "79074": "Za czym, pokiwawszy smutnie głową, popił miodu, poruszył żelaznym pogrzebaczem głownie w ognisku i rzekł:", + "79075": "— A mojemu chłopu się sczezło!", + "79076": "— Wola boska.", + "79077": "— Ano! Starsi, których było pięciu, przedtem dawno polegli. Przecie wiecie. Jużci, wola boska. Ale ten był ze wszystkich najtęższy. Prawy Wilk i gdyby nie był legł, toby dziś też może na własnym zamku siedział.", + "79078": "— Wolej by był Cztan poległ.", + "79079": "— Co ta Cztan! Niby to kamienie młyńskie na plecy bierze, a ile to razy mój go poszczerbił! Mój miał ćwiczenie rycerskie, a Cztana teraz żona po pysku pierze, bo choć jest chłop mocarny, ale głupi.", + "79080": "— Hej! Jako podogonie! — przyświadczył Maćko.", + "79081": "I przy sposobności wynosił pod niebo nie tylko ćwiczenie rycerskie, ale i rozum Zbyszka, że to w Malborgu z najprzedniejszymi rycerzami gonił na ostre, „a z książęty to ci wam tak będzie gadał, jakoby orzechy gryzł”. Chwalił też jego porządek w głowie i zabiegliwość w gospodarce, bez której prędko by kasztel majętność zjadł. Nie chcąc jednak, by stary Wilk myślał, że coś podobnego im może grozić, kończył przyciszonym głosem:", + "79082": "— No z łaski Boga jest ta wszelkiego dobra dosyć, więcej niż ludzie wiedzą, ale nie mówcie o tym nikomu.", + "79083": "Ludzie jednak domyślali się, wiedzieli i opowiadali sobie aż do przesady, zwłaszcza o bogactwach, które Bogdanieccy mieli wywieźć ze Spychowa. Mówiono, że pieniądze solówkami wozili z Mazowsza. Wygodził też raz Maćko pożyczką kilkunastu grzywien możnym dziedzicom na Koniecpolu, co do ostatka utwierdziło okolicę w mniemaniu o jego „skarbach”. Z tego powodu rosło znaczenie Bogdanieckich, rósł szacunek ludzki i gości nigdy nie brakło w kasztelu, na co Maćko, choć oszczędny, nie patrzał niechętnym okiem, gdyż wiedział, że i to sławy rodowi przymnaża.", + "79084": "Szczególnie chrzciny bywały sute, a raz na rok, po Matce Boskiej Zielnej, wyprawiał Zbyszko wielką ucztę dla sąsiedztwa, na którą i szlachcianki przyjeżdżały patrzeć na ćwiczenia rycerskie, słuchać gądków i pląsać z młodymi rycerzami przy smolnych pochodniach aż do rana. Wtedy to pasł oczy i radował się w sercu stary Maćko widokiem Zbyszka i Jagienki, tak wyglądali dwornie i pańsko. Zbyszko zmężniał, rozrósł się, a choć przy potężnej i wyniosłej postawie twarz jego wydawała się zawsze zbyt młoda, jednakże gdy bujny włos opiął przepaską z purpury, przybrał się w świetną, naszytą srebrnymi i złotymi nićmi szatę, to nie tylko Maćko, ale i niejeden szlachcic mówił sobie w duszy: „Boga mi! Iście książę jakoweś na zamku swoim siedzące”. A przed Jagienką przyklękali nieraz rycerze znający zachodni obyczaj, prosząc, by chciała im być damą ich myśli — taki bił od niej blask zdrowia, młodości, siły i urody. Sam stary dziedzic na Koniecpolu, który był wojewodą sieradzkim, zdumiewał się jej widokiem i z zorzą poranną, a nawet i z słonkiem ją porównywał, „które światu jasność daje, a nawet i stare kości żywszą gorącością napełnia”.", + "79085": "Rozdział czterdziesty siódmy", + "79086": "Jednakże w piątym roku, gdy ład był wprowadzon we wszystkich wsiach nadzwyczajny, gdy nad skończoną czatownią powiewała już od kilku miesięcy chorągiew z Tępą Podkową, a Jagienka powiła szczęśliwie czwartego syna, którego nazwano Jurandem — tak rzekł raz stary Maćko do Zbyszka:", + "79087": "— Wszystko się darzy i gdyby Pan Jezus jeszcze jedno zdarzył szczęśliwie, tobym już umarł spokojny.", + "79088": "A Zbyszko popatrzał nań pytającym wzrokiem i po chwili zapytał:", + "79089": "— Chyba o wojnie z Krzyżaki mówicie, bo czegóż by wam więcej trzeba?", + "79090": "— To ci rzekę, com drzewiej mówił — odpowiedział Maćko — że póki mistrz Konrad żywie, wojny nie będzie.", + "79091": "— Albo to mu wiecznie żyć?", + "79092": "— Ale i mnie niewiecznie i dlatego o czym innym myślę.", + "79093": "— A zaś o czym?", + "79094": "— Ii! Lepiej nie zapowiadać. Tymczasem się do Spychowa wybieram, a może zdarzy się i książąt na Płocku i na Czersku odwiedzić.", + "79095": "Zbyszka nie zdziwiła zbytnio ta zapowiedź, albowiem w ciągu ostatnich lat kilkakrotnie stary Maćko wyjeżdżał do Spychowa, więc tylko zapytał:", + "79096": "— Długo zabawicie?", + "79097": "— Dłużej niż zwykle, bo się w Płocku zatrzymam.", + "79098": "Jakoż w tydzień później wyjechał Maćko, wziąwszy ze sobą kilka wozów i zbroję dobrą, „na wypadek, jeśli się przyjdzie w szrankach potykać”. Na odjezdnym zapowiedział, że może zabawi dłużej niż zwykle, i istotnie zabawił dłużej, gdyż przez pół roku nie było o nim żadnej wieści. Zbyszko począł się niepokoić i w końcu wyprawił umyślnego do Spychowa, ale ów spotkał Maćka za Sieradzem i wrócił z nim razem.", + "79099": "Stary rycerz wrócił jakiś chmurny, ale wypytawszy dokładnie Zbyszka o wszystko, co się podczas jego niebytności działo — i zaspokojon, że wszystko szło dobrze, rozpogodził się nieco — i pierwszy zaczął mówić o swej wyprawie.", + "79100": "— Wiesz, że byłem w Malborgu — rzekł.", + "79101": "— W Malborgu?", + "79102": "— A gdzie by indziej?", + "79103": "Zbyszko popatrzał na niego przez chwilę zdumionymi oczyma, po czym uderzył się nagle dłonią po udzie i rzekł:", + "79104": "— O przebóg! A ja na śmierć zapomniałem.", + "79105": "— Wolno było tobie zapomnieć, boś ślubów dopełnił — odrzekł Maćko — ale nie daj Bóg, abym ja przysiędze i czci własnej umknął. Nie nasz to obyczaj, aby czegoś zaniechać, i tak mi dopomóż Święty Krzyż, jako póki mi tchu w nozdrzach, póty ja go nie zaniecham.", + "79106": "Tu zmierzchła twarz Maćka i stała się tak groźną i zawziętą, jako ją Zbyszko widywał tylko za dawnych lat u Witolda i Skirwoiłły, gdy miało przyjść do bitwy z Krzyżaki.", + "79107": "— No i co? — zapytał. — Odjął się wam?", + "79108": "— Nie odejmował się, bo mi nie stanął.", + "79109": "— Czemu zaś?", + "79110": "— Komturem wielkim został.", + "79111": "— Kuno Lichtenstein komturem ci wielkim został?", + "79112": "— Ba! Może go i wielkim mistrzem obiorą. Kto go wie! Ale on już i teraz z książęty się równym być mniema. Mówią, że wszystkim rządzi i że wszystkie sprawy Zakonu na jego głowie, a mistrz nic bez niego nie poczyna. Gdzie ci tam taki stanie na udeptaną ziemię! Na śmiech ludzki jeno zarobisz.", + "79113": "— Wyśmieli was? — zapytał Zbyszko, któremu oczy zaiskrzyły się nagle gniewem.", + "79114": "— Śmiała się księżna Aleksandra w Płocku: „Jedźże, powiada, i cesarza rzymskiego pozwij! Jemu, powiada (niby Lichtensteinowi), jako wiemy, przysłali także pozwy i Zawisza Czarny, i Powała, i Paszko z Biskupic, a też nawet takim mężom nie odkazał nic, bo nie może. Przecie nie serca mu brak, jeno że jest zakonnik i że, prawi, urząd ma tak znaczny i godny, że mu te rzeczy nie w głowie, i że więcej by czci uchybił, przyjmując, niźli na pozwy nie zważając”. Tak ci to pani mówiła.", + "79115": "— A wy co na to?", + "79116": "— Zafrasowałem się okrutnie, ale rzekłem, że i tak do Malborga muszę jechać, abym mógł powiedzieć Bogu i ludziom: „Co było w mojej mocy, tom uczynił”. Prosiłem tedy pani, żeby mi obmyśliła jakoweś poselstwo i dała pisanie do Malborga, bom wiedział, że inaczej głowy z tego wilczego gniazda nie wywiozę. W duszy zaś myślałem tak: „Jużci nie chciał wyznaczyć zroku ni Zawiszy, ni Powale, ni Paszkowi, ale jeśli go wobec samego mistrza, wszystkich komturów i gości za gębę porwę, a wąsy i brodę mu wyszarpnę, to przecie stanie”.", + "79117": "— Bogdajże was! — zawołał z zapałem Zbyszko.", + "79118": "— Co? — rzekł stary rycerz. — Na wszystko jest rada, byle głowę na karku mieć. Ale tu Pan Jezus łaski umknął, bom go w Malborgu nie zastał. Powiedzieli, że do Witolda w posły pojechał. Nie wiedziałem wtedy, co czynić: czekać czy za nim jechać. Bałem się rozminąć. Ale żem to z mistrzem i wielkim szatnym miał z dawnych czasów znajomość, spuściłem im się z tajemnicy, dlaczegom przyjechał, oni zaś zakrzyknęli, że to nie może być.", + "79119": "— Czemu?", + "79120": "— Skroś tej samej przyczyny, którą księżna na Płocku wyłuszczyła. I mistrz przy tym rzekł: „Co byś o mnie myślał, gdybym ja każdemu rycerzowi z Mazowsza albo z Polski stawał?”. No i praw był, bo dawno by go już na świecie nie było. Cudowali się tedy obaj z szatnym i opowiedzieli to przy stole na wieczerzy. To ci mówię, jakobyś w ul dmuchnął! A szczególnie między gośćmi podniosła się ich zaraz kupa: „Kuno — krzyczeli — nie może, ale my możem!”. Wybrałem sobie tedy trzech, chcąc się z nimi po kolei potykać, ale mistrz po wielkich prośbach pozwolił jeno z jednym, któremu na przezwisko było też Lichtenstein i który był Kuna krewny.", + "79121": "— No i co? — zakrzyknął Zbyszko.", + "79122": "— Ano, jużci przywiozłem jego blachy, ale tak całkiem popękane, że i jednej grzywny nikt za nie nie da.", + "79123": "— Bójcie się Boga, toście przysięgę spełnili!", + "79124": "— Zrazu byłem rad, bom i sam tak mniemał, ale potem pomyślałem: „Nie! To nie to samo!”. I teraz spokoju nijakiego nie mam, bo nuż to nie to samo!", + "79125": "Lecz Zbyszko począł go pocieszać.", + "79126": "— Mnie też znacie, że w takich rzeczach ni sobie, ni komu nie folguję, ale gdyby mi się tak przygodziło, to miałbym dosyć. I to wam mówię, że najwięksi rycerze w Krakowie mi w tym przyświadczą. Sam Zawisza, który na czci rycerskiej najlepiej się zna, pewnie nie co innego powie.", + "79127": "— Tak mówisz? — zapytał Maćko.", + "79128": "— Pomyślcie jeno: oni sławni w całym świecie i pozwali go też, a żaden nie sprawił nawet i tyle, ile wyście sprawili. Ślubowaliście śmierć Lichtensteinowi: i przecie Lichtensteinaście zarżnęli.", + "79129": "— Może — rzekł stary rycerz.", + "79130": "A Zbyszko, który był ciekaw spraw rycerskich, zapytał:", + "79131": "— Nuże! Mówcie: młody był czy stary? I jakże było: z konia czy piechtą?", + "79132": "— Było mu ze trzydzieści pięć roków i brodę miał do pasa, a było z konia. Bóg mi pomógł, że go kopią zmacałem, ale potem przyszło do mieczów. To tak, mówię ci, krew mu z gęby buchała, że cała broda była jakoby jeden sopel.", + "79133": "— A narzekaliście nieraz, że się starzejecie?", + "79134": "— Bo jak na koń siędę alboli się na ziemi rozkraczę, to się trzymam krzepko, ale już na siodło we zbroi całej nie skoczę.", + "79135": "— Ale i Kuno nie byłby się wam odjął.", + "79136": "Stary machnął pogardliwie ręką na znak, że z Kunonem byłoby mu poszło znacznie łatwiej — po czym poszli oglądać zdobyczne „blachy”, które Maćko zabrał tylko na znak zwycięstwa, bo zresztą były zbyt potrzaskane i dlatego bez wartości. Tylko nabiodrza i nagolenniki były nietknięte i roboty bardzo przedniej.", + "79137": "— Wolałbym wszelako, żeby to były Kunona — mówił posępnie Maćko.", + "79138": "Na co Zbyszko:", + "79139": "— Wie Pan Bóg, co lepiej. Kunona, jeśli mistrzem zostanie, to już nie dostaniecie, chybaby w jakowej wielkiej bitwie.", + "79140": "— Nastawiałem ci ja ucha, co ludzie mówią — odrzekł Maćko. — Jedni tedy gadają, że po Kondracie będzie Kuno, a drudzy, że brat Kondratowy, Ulryk.", + "79141": "— Wolałbym, żeby był Ulryk — rzekł Zbyszko.", + "79142": "— I ja, a wiesz dlaczego? Kuno rozum ma większy i chytrzejszy, a Ulryk zapalczywszy. Prawy to jest rycerz, któren czci dochowuje, ale do wojny z nami aż drży. Powiadają też, że byle mistrzem ostał, to przyjdzie wnet taka nawałnica, jakiej na świecie nie bywało. A na Kondrata omdlałości pono już często przychodzą. Raz go zamroczyło i przy mnie. Hej! Może doczekamy!", + "79143": "— Daj to Bóg! A są jakie nowe niezgody z Królestwem?", + "79144": "— Są stare i nowe. Krzyżak zawsze Krzyżakiem. Chociaż wie, żeś mocniejszy i że z tobą źle zadrzeć, będzie ci na twoje dybał, bo inaczej nie może.", + "79145": "— Przecie oni myślą, że Zakon od wszystkich królestw mocniejszy.", + "79146": "— Nie wszyscy, ale wielu, a między nimi i Ulryk. Bo w rzeczy, potęga to jest okrutna.", + "79147": "— A pamiętacie, co mówił Zyndram z Maszkowic?", + "79148": "— Pamiętam i tam z każdym rokiem gorzej. Brat brata tak nie przyjmie jako mnie tam przyjmowali, gdy żaden Krzyżak nie poglądał. Mają ich tam wszyscy dosyć.", + "79149": "— To i niedługo czekać!", + "79150": "— Niedługo albo i długo — rzekł Maćko.", + "79151": "I po chwili zastanowienia dodał:", + "79152": "— A tymczasem trza harować i majętności przysparzać, aby godnie w pole wystąpić.", + "79153": "Rozdział czterdziesty ósmy", + "79154": "Mistrz Konrad zmarł jednak dopiero w rok później. Jaśko ze Zgorzelic, brat Jagienki, który pierwszy usłyszał w Sieradzu nowinę i o jego śmierci, i o obiorze Ulryka von Jungingen, pierwszy też przywiózł ją do Bogdańca, w którym zarówno jak i we wszystkich szlacheckich siedzibach wstrząsnęła ona do głębi dusze i serca. „Nastają czasy, jakich dotychczas nie było” — rzekł uroczyście stary Maćko, a Jagienka przyprowadziła w pierwszej chwili wszystkie dzieci przed Zbyszka i sama poczęła się z nim żegnać, jakby już nazajutrz miał wyruszyć. Maćko i Zbyszko wiedzieli wprawdzie, że wojna nie rozpala się tak od razu jak ogień w kominie, niemniej jednak wierzyli, że do niej przyjdzie — i poczęli się gotować. Wybierali konie, zbroje, ćwiczyli w wojennym rzemiośle giermków, czeladź, sołtysów ze wsi, siedzących na niemieckim prawie, którzy obowiązani byli konno stawać na wyprawę — i uboższą szlachtę — włodyków — ci bowiem radzi garnęli się do możniejszych. A to samo czyniono i po wszystkich innych dworach, wszędy biły młoty w kuźniach, wszędy czyszczono stare pancerze, nacierano stopionym w sałhanach sadłem łuki i rzemienie, kowano wozy, czyniono zapasy spyży w krupach i wędzonym mięsiwie. Przy kościołach w niedziele i święta wypytywano o nowiny i smucono się, gdy przychodziły pokojowe, albowiem każdy nosił w duszy głębokie poczucie, że raz trzeba skończyć z tym strasznym wrogiem całego plemienia i że nie zakwitnie w potędze, w spokoju i pracy Królestwo, póki, wedle słów świętej Brygidy, nie będą wyłamane Krzyżakom zęby i nie będzie odcięta im prawa ręka.", + "79155": "W Krześni zaś szczególnie otaczano Maćka i Zbyszka, jako ludzi znających Zakon i świadomych wojny z Niemcami. Wypytywano się ich nie tylko o nowiny, ale i sposoby na Niemców: jak najlepiej w nich bić, jak mają zwyczaj się potykać, w czym od Polaków wyżsi, a w czym niżsi, i czy po skruszeniu kopii łatwiej na nich zbroje łamać toporem czyli też mieczem.", + "79156": "Oni zaś byli istotnie tych rzeczy świadomi, więc słuchano ich z wielką uwagą, tym bardziej że było przekonanie powszechne, że wojna to nie będzie łatwa, że przyjdzie się mierzyć z najprzedniejszym rycerstwem wszelkich krajów i nie poprzestawać na tym, że tu i owdzie pokołacze się nieprzyjaciela, jeno uczynić to rzetelnie do „cna” albo też zginąć z kretesem. Mówili tedy między sobą włodykowie: „Skoro trzeba, to trzeba — ich śmierć albo nasza”. I pokoleniu, które w duszach nosiło poczucie przyszłej wielkości, nie odbierało to ochoty, owszem! rosła ona z każdą godziną i dniem, ale przystępowano do dzieła bez próżnej chwalby i chełpliwości, a raczej z pewnym zawziętym skupieniem i z gotową na śmierć powagą.", + "79157": "— Nam alibo im śmierć pisana.", + "79158": "Ale tymczasem czas upływał i dłużył się, a wojny nie było. Mówiono wprawdzie o niezgodach między królem Władysławem a Zakonem — i jeszcze o ziemi dobrzyńskiej, choć była już przed laty wykupiona, i o sporach nadgranicznych, o jakowymś Drezdenku, o którym wielu po raz pierwszy w życiu słyszało, a o które spierały się jakoby obie strony, ale wojny nie było. Niektórzy poczęli nawet już wątpić, czy będzie, bo przecie spory bywały zawsze, ale kończyło się zwykle na zjazdach, układach i wysyłaniu poselstw. Owóż rozeszła się wieść, że i teraz przyjechali jacyś posłowie krzyżaccy do Krakowa, a polscy udali się do Malborga. Poczęto mówić o pośrednictwie królów czeskiego i węgierskiego, a nawet samego papieża. Z dala od Krakowa nie wiedziano niczego dokładnie, więc rozmaite, a często dziwaczne i niepodobne chodziły między ludźmi słuchy, ale wojny nie było.", + "79159": "W końcu i sam Maćko, za którego pamięci niemało przeszło gróźb wojennych i układów — nie wiedział, co o wszystkim myśleć, i wybrał się do Krakowa, aby jakiejś pewniejszej wieści zasięgnąć. Zabawił tam niedługo, bo szóstego tygodnia był już z powrotem — i wrócił z twarzą wielce wyjaśnioną. Gdy zaś w Krześni otoczyła go jak zwykle ciekawa nowin szlachta, na liczne pytania odpowiedział im pytaniem:", + "79160": "— A groty u kopij i topory macie wyostrzone?", + "79161": "— Albo co? Nuże! Na rany boskie! Jakie nowiny? Kogoście widzieli? — wołano ze wszystkich stron.", + "79162": "— Kogo widziałem? Zyndrama z Maszkowic! A jakie nowiny? Takie, że pono wraz konie siodłać przyjdzie.", + "79163": "— Przebóg! Jakże to? Powiadajcie!", + "79164": "— A słyszeliście o Drezdenku?", + "79165": "— Jużci, żeśmy słyszeli. Ale zameczek to jakich wiele i ziemi bogdaj tam nie więcej niźli u was w Bogdańcu.", + "79166": "— Marna to wojny przyczyna, co?", + "79167": "— Pewnie, że marna; bywały i większe, a przecie nic potem nie nastąpiło.", + "79168": "— A wiecie, jaką mi przypowieść Zyndram z Maszkowic z przyczyny Drezdenka powiedział?", + "79169": "— Prędzej mówcie, bo nam czapki na łbach zgorzeją!", + "79170": "— Powiedział mi tedy tak: „Szedł ślepy gościńcem i przewalił się przez kamień. Przewalił się, bo był ślepy, ale przecie kamień przyczyną”. Otóż Drezdenko to taki kamień.", + "79171": "— Jakże to? Co? Jeszcze ci Zakon stoi.", + "79172": "— Nie rozumiecie? Tedy wam inaczej tak powiem: gdy naczynie zbyt pełne, to jedna kropla je przeleje.", + "79173": "Więc zapał ogarniał rycerstwo tak wielki, iż Maćko musiał go hamować, bo chcieli zaraz na koń siadać i do Sieradza ciągnąć.", + "79174": "— Bądźcie gotowi — mówił im — ale czekajcie cierpliwie. Już też i o nas nie zapomną.", + "79175": "Więc trwali w gotowości, ale czekali długo, tak nawet długo, że niektórzy poczęli znów wątpić. Lecz Maćko nie wątpił, bo jako z przylotu ptactwa poznaje się nadejście wiosny, tak on, jako człek doświadczony, umiał z rozmaitych oznak wywnioskować, że zbliża się wojna — i to wielka.", + "79176": "Więc naprzód nakazano łowy we wszystkich borach i puszczach królewskich tak ogromne, jakich najstarsi ludzie nie pamiętali. Zbierano tedy tysiącami osaczników na obławy, na których padały całe stada żubrów, turów, jeleni, dzików i różnej pomniejszej zwierzyny. Lasy dymiły przez całe tygodnie i miesiące, w dymach zaś wędzono solone mięsiwo, a następnie odsyłano je do miast wojewódzkich, a stamtąd na skład do Płocka. Oczywistym było, że szło o zapasy dla wielkich wojsk. Maćko wiedział dobrze, co o tym myśleć, bo takie same łowy nakazywał przed każdą większą wyprawą na Litwie Witold. Lecz były i inne oznaki. Oto chłopi poczęli całymi gromadami uciekać „spod Niemca” do Królestwa i na Mazowsze. W okolicę Bogdańca przybywali głównie poddani niemieckich rycerzy ze Śląska, ale wiedziano, że wszędzie dzieje się to samo, a zwłaszcza na Mazowszu. Czech gospodarzący w Spychowie na Mazowszu przysłał stamtąd kilkunastu Mazurów, którzy schronili się do niego z Prus. Ludzie ci prosili, by im pozwolono wziąć udział w wojnie „na piechtę” — albowiem chcieli pomścić się swych krzywd na Krzyżakach, których nienawidzili duszą całą. Powiadali też, że niektóre nadgraniczne wsie w Prusiech prawie zupełnie opustoszały, albowiem kmiecie przenieśli się z żonami i dziećmi do księstw mazowieckich. Krzyżacy wieszali wprawdzie schwytanych zbiegów, ale nieszczęsnego ludu nic już nie mogło powstrzymać i niejeden wolał śmierć od życia pod straszliwym jarzmem niemieckim. Następnie poczęli się roić w całym kraju „dziadowie” z Prus. Ciągnęli oni wszyscy do Krakowa. Napływali z Gdańska, z Malborga, z Torunia, z dalekiego nawet Królewca, ze wszystkich pruskich miast i ze wszystkich komandorii. Byli między nimi nie tylko dziady, ale klechowie, organiści, różni słudzy klasztorni, a nawet klerycy i księża. Domyślano się, że znoszą wiadomości o wszystkim, co się dzieje w Prusiech: o przygotowaniach wojennych, o utwierdzaniu zamków, o załogach, o wojskach najemnych i gościach. Jakoż szeptano sobie, że wojewodowie po miastach wojewódzkich, a w Krakowie rajcy królewscy zamykali się z nimi całymi godzinami, słuchając ich i spisując ich wiadomości. Niektórzy wracali chyłkiem do Prus, a potem znowu zjawiali się w Królestwie. Dochodziły wieści z Krakowa, że król i panowie rada wiedzą przez nich o każdym kroku Krzyżaków.", + "79177": "Przeciwnie działo się w Malborgu. Pewien duchowny, zbiegły z tej stolicy, zatrzymał się u dziedziców Koniecpola i opowiadał im, że mistrz Ulryk i inni Krzyżacy nie troszczą się o wieści z Polski i że pewni są, iż jednym zamachem zawojują i obalą na wieki wieków całe Królestwo, „tak, aby ślad po nim nie został”. Powtarzał przy tym słowa mistrza wypowiedziane na uczcie w Malborgu: „Im ich więcej będzie, tym bardziej kożuchy w Prusiech potanieją”. Gotowali się więc do wojny w radości i upojeniu, dufni we własną siłę i pomoc, którą im wszystkie, najdalsze nawet królestwa nadeślą.", + "79178": "Lecz mimo tych wszystkich wojennych oznak, przygotowań i zabiegów, wojna nie przychodziła tak prędko, jak sobie ludzie życzyli. Młodemu dziedzicowi z Bogdańca „cniło się” już także w domu. Wszystko było od dawna gotowe, dusza rwała się w nim do sławy i do boju, przeto ciężki mu był każdy dzień zwłoki — i często czynił o to wymówki stryjcowi, tak jakby wojna lub pokój od niego zależały.", + "79179": "— Boście obiecywali na pewno, że będzie — mówił — a tu nic i nic!", + "79180": "Na to zaś Maćko:", + "79181": "— Mądryś, ale nie bardzo! A to nie widzisz, co się dzieje?", + "79182": "— A jak się król w ostatniej godzinie zgodzi? Mówią, że nie chce wojny.", + "79183": "— Bo nie chce, ale któż jak nie on zakrzyknął: „Chybabym nie był królem, gdybym Drezdenko zabrać pozwolił”, a Drezdenko Niemce jak wzięli, tak i dotychczas dzierżą. Ba! Król nie chce rozlewu krwi chrześcijańskiej, ale panowie rada, którzy rozum mają bystry, czując większą moc polską, przypierają Niemców do ściany; i to ci jeno rzekę, że gdyby nie było Drezdenka, toby się znalazło co innego.", + "79184": "— Bo jako słyszałem, to jeszcze mistrz Kondrat zabrał Drezdenko, a on się przecie króla bał.", + "79185": "— Bał się, gdyż lepiej od innych przeznał potęgę polską, ale chciwości zakonnej i on nie umiał pohamować. W Krakowie mówili mi tak: stary von Ost, dziedzic Drezdenka, w czasie gdy Krzyżaki zabierały Nową Marchię, pokłonił się jako hołdownik królowi, gdyż to ziemia była od wieków polska, więc chciał do Królestwa należeć. Ale zaprosili ci go Krzyżacy do Malborga, spoili winem i uzyskali od niego zapis. Wtedy to zbrakło już do ostatka królowi cierpliwości.", + "79186": "— Wiera, że mogło mu zbraknąć — zawołał Zbyszko.", + "79187": "Lecz Maćko rzekł:", + "79188": "— Ale to tak jest, jako Zyndram z Maszkowic powiadał: Drezdenko to jeno kamień, przez który się ślepy przewalił.", + "79189": "— Gdyby zaś Niemce oddali Drezdenko, to co będzie?", + "79190": "— To znajdzie się inny kamień. Ale nie odda ci Krzyżak tego, co raz połknął, chyba mu brzuch rozpłatasz, co daj Bóg, abyśmy prędko uczynili.", + "79191": "— Nie! — zawołał pokrzepiony na duchu Zbyszko. — Kondrat może by oddał, Ulryk nie odda. Prawy to rycerz, na którym skazy nijakiej nie masz, ale okrutnie zapalczywy.", + "79192": "Tak to oni ze sobą rozmawiali, a tymczasem zdarzenia staczały się, jakby kamienie potrącone na stromych ścieżkach górskich nogą przechodnia, z coraz większym pędem ku przepaści.", + "79193": "Nagle rozegrzmiała po całym kraju wiadomość, że Krzyżacy napadli i zagrabili staropolski, zastawiony johannitom Santok. Nowy mistrz Ulryk, który, gdy posłowie polscy przybyli, aby mu złożyć życzenia z powodu jego wyboru, wyjechał umyślnie z Malborga i który od pierwszej chwili swych rządów nakazał, by w stosunkach z królem i Polską miasto łaciny używać języka niemieckiego — pokazał wreszcie, kim jest. Krakowscy panowie, którzy po cichu pchali do wojny, zrozumieli, że on do niej pcha głośno i nie tylko głośno, ale na oślep i z takim zuchwalstwem, jakiego względem polskiego narodu nie dopuszczali się nigdy mistrzowie nawet wówczas, gdy ich potęga była w istocie większą, a Królestwa mniejszą niż ninie.", + "79194": "Jednakże mniej zapalczywi a przebieglejsi od Ulryka dostojnicy Zakonu, którzy znali Witolda, starali się go sobie zjednać darami i pochlebstwy tak przechodzącymi wszelką miarę, iż podobnych trzeba było chyba szukać w tych czasach, gdy cezarom rzymskim wznoszono za życia świątynie i ołtarze. „Dwóch jest dobrodziejów Zakonu — mówili posłowie krzyżaccy, bijąc czołem temu namiestnikowi Jagiełły — pierwszy Bóg, a drugi Witold; przeto jest święte każde życzenie i każde słowo Witolda dla Krzyżaków”. I błagali go o rozjemstwo w sprawie o Drezdenko w tej myśli, że gdy jako podległy królowi podejmie się sądzić swego zwierzchnika, tym samym go obrazi — i dobre ich stosunki przerwą się, jeśli nie na zawsze, to przynajmniej na czas dłuższy. Lecz że panowie rada wiedzieli o wszystkim, co się w Malborgu dzieje i zamierza, przeto król wybrał także Witolda na rozjemcę.", + "79195": "I pożałował Zakon wyboru. Dostojnicy krzyżaccy, którym zdawało się, że znają wielkiego księcia, znali go nie dość jeszcze, albowiem Witold nie tylko przysądził Drezdenko Polakom, lecz wiedząc zarazem i odgadując, na czym się sprawa skończyć musi — podniósł znów Żmujdź i coraz groźniejsze ukazując Zakonowi oblicze, jął ją wspomagać ludźmi, orężem i zbożem z żyznych ziem polskich nadsyłanym.", + "79196": "Co gdy się stało, wszyscy po wszystkich ziemiach olbrzymiego państwa zrozumieli, że wybiła stanowcza godzina. Jakoż wybiła.", + "79197": "Raz w Bogdańcu, gdy stary Maćko, Zbyszko i Jagienka siedzieli przed bramą kasztelu, zażywając cudnej pogody i ciepła — zjawił się nagle na spienionym koniu nieznany człowiek, osadził go przed bramą, cisnął coś na kształt wieńca splecionego z łozy i wierzbiny pod nogi rycerzy — i krzyknąwszy: „Wici! Wici!” — pomknął dalej.", + "79198": "A oni zerwali się na równe nogi w wielkim wzruszeniu. Twarz Maćka stała się groźna i uroczysta. Zbyszko skoczył, aby pchnąć giermka z wicią dalej, po czym wrócił z ogniem w źrenicach i zawołał:", + "79199": "— Wojna! Wreszcie Bóg dał! Wojna!", + "79200": "— I taka, jakiejśmy przedtem nie widzieli! — dorzucił poważnie Maćko.", + "79201": "Następnie krzyknął na czeladź, która w mig zebrała się wokół państwa:", + "79202": "— Dąć w rogi z czatowni na cztery strony świata! A inni niech skoczą na wsie po sołtysów. Konie ze stajen wywieść i wozy zaprzęgać! Duchem!", + "79203": "I głos jego jeszcze nie przegrzmiał, gdy czeladź kopnęła się w różne strony, aby spełnić rozkazy, które nie były trudne, gdyż wszystko z dawna było gotowe: ludzie, wozy, konie, broń, zbroje, zapasy — tylko siadać i jechać!", + "79204": "Lecz przedtem Zbyszko jeszcze zapytał Maćka:", + "79205": "— A wy nie ostaniecie w domu?", + "79206": "— Ja? Co ci w głowie?", + "79207": "— Bo wedle prawa możecie, że to człowiek z was w leciech podeszły, a byłaby jakowaś opieka nad Jagienką i dziećmi.", + "79208": "— No, to słuchaj: ja do białego włosa czekał na tę godzinę.", + "79209": "I dosyć było spojrzeć na jego zimne, zawzięte oblicze, aby poznać, że na nic wszelka namowa. Zresztą, mimo siódmego krzyżyka, chłop był jeszcze czerstwy jak dąb i ręce łatwo chodziły mu w stawach, a topór w nich aż warczał. Nie mógł już wprawdzie skoczyć w pełnej zbroi bez strzemion na konia, ale i wielu młodych, zwłaszcza między zachodnimi rycerzami, tego uczynić nie mogło. Natomiast ćwiczenie rycerskie posiadał ogromne i bardziej doświadczonego wojownika nie było w całej okolicy.", + "79210": "Jagienka też widocznie nie obawiała się sama zostać, gdyż usłyszawszy słowa męża, wstała i ucałowawszy go w rękę, rzekła:", + "79211": "— Nie frasuj się ty o mnie, miły Zbyszku, bo kasztel jest godny, a i to wiesz, że ja tam niezbyt płochliwa i że ni kusza, ni sulica mi nie nowina. Nie czas o nas myśleć, gdy trza Królestwo ratować, a nad nami tu Bóg będzie opiekunem.", + "79212": "I nagle oczy jej wezbrały łzami, które stoczyły się w wielkich kroplach po cudnej liliowej twarzy. Więc ukazawszy gromadkę dzieci, tak dalej mówiła wzruszonym, drgającym głosem:", + "79213": "— Hej! Żeby nie one pędraki, póty by ja ci u nóg leżała, póki byś mnie nie wziął na tę wojnę!", + "79214": "— Jaguś! — zawołał Zbyszko, chwytając ją w ramiona.", + "79215": "A ona objęła mu też szyję i jęła powtarzać, tuląc się do niego z całej siły:", + "79216": "— Jeno mi ty wróć, mój złoty, mój jedyny, mój najmilejszy!", + "79217": "— A zaś co dzień dziękuj Bogu, że ci dał taką niewiastę! — dodał grubym głosem Maćko.", + "79218": "I w godzinę później ściągnięto z czatowni chorągiew na znak nieobecności panów. Zbyszko i Maćko zezwolili, aby Jagienka razem z dziećmi odprowadziła ich do Sieradza, więc po obfitym posiłku ruszyli wszyscy razem z ludźmi i całym taborem wozów.", + "79219": "Dzień był jasny, bez wiatru. Bory stały w ciszy nieruchome. Stada na polach i ugorach zażywały także południowego spoczynku, przeżuwając paszę powolnie i jakby w zamyśleniu. Jeno z powodu suchości powietrza wznosiły się tu i ówdzie po drogach kłęby złotego kurzu, a nad owymi kłębami płonęły jakby ogniki niezmiernie w słońcu błyszczące. Zbyszko ukazywał je żonie i dzieciom, mówiąc:", + "79220": "— Wiecie, co to się tam tak łyska nad kurzawą? To groty kopij i sulic. Wszędy już widać wici doszły i zewsząd ciągnie naród na Niemca.", + "79221": "Jakoż tak było. Niedaleko za granicą Bogdańca spotkali brata Jagienki, młodego Jaśka ze Zgorzelic, który jako dziedzic dość możny szedł w trzy kopie, a luda prowadził z sobą dwudziestu.", + "79222": "Wkrótce potem na rozstaju wychyliło się ku nim z tumanów zarosłe oblicze Cztana z Rogowa, który nie był wprawdzie przyjacielem Bogdanieckich, ale teraz krzyknął z dala: „Bywaj na psubraty!” — i skłoniwszy się im życzliwie, pocwałował w siwym obłoku dalej. Spotkali także i starego Wilka z Brzozowej. Głowa już mu się trzęsła nieco ze starości, ale ciągnął i on, by pomścić śmierć syna, którego mu na Śląsku Niemcy zabili.", + "79223": "I w miarę jak zbliżali się do Sieradza, coraz częstsze były po drogach obłoki kurzawy, a gdy z dala ukazały się już wieże miejskie, cały gościniec roił się od rycerstwa, od sołtysów i od zbrojnych miejskich pachołków, którzy wszyscy ciągnęli na miejsce zbioru. Widząc tedy ów lud rojny, a czerstwy i tęgi, w boju uporny, a na niewygody, słoty, chłody i wszelkie trudy nad wszystkie inne wytrzymały, krzepił się w sercu stary Maćko i pewne wróżył sobie zwycięstwo.", + "79224": "Rozdział czterdziesty dziewiąty", + "79225": "I wojna wybuchła wreszcie, nieobfita z początku w bitwy, ale w pierwszych chwilach niezbyt dla Polaków pomyślna. Nim nadciągnęły siły polskie, zdobyli Krzyżacy Bobrowniki, zrównali z ziemią Złotoryję — i znów zajęli nieszczęsną, a z takim trudem niedawno odzyskaną ziemię dobrzyńską. Lecz pośrednictwo czeskie i węgierskie przygasiło na czas burzę wojenną. Nastąpił rozejm, w czasie którego Wacław, król czeski, miał sądzić spory między Polską a Zakonem.", + "79226": "Nie przestano jednak gromadzić wojsk i posuwać ich ku sobie w czasie zimowych i wiosennych miesięcy, gdy zaś przekupiony król czeski wydał wyrok na korzyść Zakonu, wojna musiała wybuchnąć na nowo.", + "79227": "A tymczasem nadeszło lato, a z nim razem nadciągnęły „narody” pod Witoldem. Po przeprawie pod Czerwieńskiem połączyły się oba wojska i chorągwie książąt mazowieckich. Z drugiej strony w obozie pod Świeciem stanęło sto tysięcy zakutych w żelazo Niemców. Chciał król przeprawić się przez Drwęcę i pójść krótką drogą ku Malborgowi, lecz gdy przeprawa okazała się niepodobną, zawrócił od Kurzętnika ku Działdowu i po skruszeniu zamku krzyżackiego Dąbrowna, czyli Gilgenburga, położył się tamże obozem.", + "79228": "Zarówno on, jak i dostojnicy polscy i litewscy wiedzieli, że walna rozprawa musi wkrótce nastąpić, nikt jednak nie sądził, żeby miało przyjść do niej prędzej niż za kilka dni. Przypuszczano, że mistrz, zabieżawszy drogę królowi, zechce dać wypoczynek swym zastępom, aby do śmiertelnej walki stanęły nieutrudzone i świeże. Tymczasem wojska królewskie zatrzymały się na noc w Dąbrownie. Wzięcie tej fortecy, lubo bez rozkazów, a nawet wbrew woli rady wojennej, napełniło otuchą serce króla i Witolda, zamek to bowiem był potężny, oblany jeziorem, o grubych murach i licznej załodze. A jednak rycerstwo polskie wzięło go niemal w mgnieniu oka, z zapałem tak niepohamowanym, że nim cały obóz nadciągnął, już z miasta i zamku pozostały tylko gruzy i zgliszcza, wśród których dzicy wojownicy Witolda i Tatarzy pod Saladynem wycinali ostatki broniących się z rozpaczą niemieckich knechtów.", + "79229": "Pożar jednakże nie trwał długo, gdyż zgasiła go krótko wprawdzie trwająca, ale ogromna ulewa. Cała noc z czternastego na piętnasty lipca była dziwnie zmienna i nawałnista. Wicher przypędzał burzę za burzą. Chwilami niebo zdało się całe płonąć od błyskawic i grzmoty roztaczały się ze straszliwym łoskotem między wschodem a zachodem. Częste gromy napełniały zapachem siarki powietrze, to znów szum dżdżu zagłuszał wszystkie inne odgłosy. A potem wiatr rozpędzał chmury i wpośród ich strzępów widać było gwiazdy i jasny, wielki miesiąc. Po północy dopiero uciszyło się nieco, tak że można było przynajmniej ognie rozpalić. Jakoż w tej chwili zabłysły ich tysiące i tysiące w niezmiernym polsko-litewskim obozie. Wojownicy suszyli przy nich przemokłe szaty i śpiewali pieśni bojowe.", + "79230": "Król czuwał również, albowiem w domu położonym na samym skraju obozów, do którego schronił się przed burzą, zasiadała rada wojskowa, przed którą zdawano sprawę ze zdobycia Gilgenburga. Ponieważ w szturmie brała udział chorągiew sieradzka, więc przywódca jej, Jakub z Koniecpola, wezwany był wraz z innymi do usprawiedliwienia się, dlaczego bez rozkazów dobywali miasta i nie zaniechali szturmu, chociaż król wysłał dla powstrzymania ich swego podwojskiego i kilku podręcznych pachołków.", + "79231": "Z tej przyczyny wojewoda, nie będąc pewien, czy nie spotka go nagana albo nawet i kara, zabrał z sobą kilkunastu przedniejszych rycerzy, a między nimi starego Maćka i Zbyszka, jako świadków, że podwojski dotarł do nich dopiero wówczas, gdy byli już na murach zamku i w chwili najzawziętszej bitwy z załogą. A co do tego, że uderzył na zamek: „Trudno — mówił — pytać o wszystko, gdy wojska na kilka mil się rozciągają”. Wysłany będąc w przodku, rozumiał, iż ma powinność kruszyć przeszkody przed wojskiem i bić nieprzyjaciela, gdzie go napotka. Więc wysłuchawszy tych słów król, książę Witold i panowie, którzy w duszy radzi byli temu, co się stało, nie tylko nie przyganili wojewodzie i Sieradzanom ich postępku, ale sławili jeszcze ich męstwo, że „tak wartko pożyli zamek i mężną załogę”. Mogli wówczas Maćko i Zbyszko napatrzyć się największym głowom w Królestwie, bo prócz króla i książąt mazowieckich znajdowali się tam dwaj przywódcy wszystkich zastępów: Witold, który Litwinom, Żmujdzi, Rusinom, Besarabom, Wołochom i Tatarom przywodził — i Zyndram z Maszkowic, herbu „tego samego co słońce”, miecznik krakowski, główny sprawca wojsk polskich, przewyższający wszystkich znajomością spraw wojennych. Oprócz nich byli w tej radzie wielcy wojownicy i statyści: kasztelan krakowski Krystyn z Ostrowa i wojewoda krakowski Jaśko z Tarnowa, i poznański Sędziwój z Ostroroga, i sędomierski Mikołaj z Michałowic, i proboszcz od świętego Floriana, a zarazem podkanclerzy Mikołaj Trąba, i marszałek Królestwa Zbigniew z Brzezia, i Piotr Szafraniec, podkomorzy krakowski, i wreszcie Ziemowit, syn Ziemowita, księcia na Płocku, jeden między nimi młody, ale dziwnie „do wojny przemyślny”, którego zdanie wysoce sobie sam wielki król cenił.", + "79232": "A w przyległej, obszernej izbie czekali, aby być pod ręką i w razie zapytania radą się przysłużyć, najwięksi rycerze, których sława grzmiała szeroko w Polsce i za granicą: więc ujrzeli tam Maćko i Zbyszko Zawiszę Czarnego Sulimczyka i jego brata Farureja, i Skarbka Abdanka z Gór, i Dobka z Oleśnicy, który swego czasu dwunastu niemieckich rycerzy w Toruniu na turnieju z siodła wysadził, i olbrzymiego Paszka Złodzieja z Biskupic, i Powałę z Taczewa, który życzliwym im był przyjacielem, i Krzona z Kozichgłów, i Marcina z Wrocimowic, który wielką chorągiew całego Królestwa nosił, i Floriana Jelitczyka z Korytnicy, i strasznego w ręcznym spotkaniu Lisa z Targowiska, i Staszka z Charbimowic, który w pełnej zbroi przez dwa rosłe konie mógł przeskoczyć.", + "79233": "Było i wielu innych słynnych rycerzy przedchorągiewnych z rozmaitych ziem i z Mazowsza, których przedchorągiewnymi zwano dlatego, że w pierwszym szeregu stawali do bitwy. Lecz znajomkowie, a szczególnie Powała, radzi witali Maćka i Zbyszka i zaraz poczęli z nimi o dawnych czasach i przygodach rozmawiać.", + "79234": "— Hej! — mówił do Zbyszka pan z Taczewa. — Jużci ciężkie ty masz z Krzyżaki rachunki, ale tak tuszę, że im teraz za wszystkie czasy zapłacisz.", + "79235": "— Zapłacę choćby krwią, jako i wszyscy zapłacim! — odrzekł Zbyszko.", + "79236": "— A wiesz, że twój Kuno Lichtenstein jest ninie wielkim komturem? — ozwał się Paszko Złodziej z Biskupic.", + "79237": "— Wiem i stryj wiedzą też.", + "79238": "— Daj mi go Bóg spotkać — przerwał Maćko — bo ja osobną mam z nim sprawę.", + "79239": "— Ba! Przecie pozywaliśmy go i my — odpowiedział Powała — ale odrzekł, że urząd nie pozwala mu się potykać. No, teraz chyba pozwoli.", + "79240": "Na to zaś Zawisza, który zawsze mówił z powagą wielką, rzekł:", + "79241": "— Tego on będzie, komu go Bóg przeznaczy.", + "79242": "Lecz Zbyszko z samej ciekawości wytoczył zaraz przed sąd Zawiszy sprawę stryjka i zapytał, czy nie zadość się stało ślubowaniu przez to, że Maćko potykał się z krewnym Lichtensteina, który się ofiarował w zastępstwo, i takowego zabił. I wszyscy zakrzyknęli, że zadość. Sam tylko zawzięty Maćko, chociaż ucieszył się z wyroku, rzekł:", + "79243": "— Ba, przecież pewniejszy byłbym zbawienia, gdybym samego Kunona spotkał!", + "79244": "I następnie poczęli mówić o wzięciu Gilgenburga i o przyszłej wielkiej bitwie, której spodziewali się wkrótce, bo przecie nie miał mistrz nic innego do zrobienia, jeno królowi drogę zabiec.", + "79245": "Ale gdy właśnie łamali głowy nad tym, za ile dni spotkanie może nastąpić, zbliżył się ku nim chudy i długi rycerz, przybrany w czerwone sukno, z takąż mycką na głowie i rozłożywszy ręce, rzekł miękkim, prawie niewieścim głosem:", + "79246": "— Pozdrowienie ci, rycerzu Zbyszku z Bogdańca!", + "79247": "— De Lorche! — zakrzyknął Zbyszko. — Tyś tu?", + "79248": "I chwycił go w objęcia, gdyż wdzięczne pozostało mu o nim wspomnienie, a gdy ucałowali się jakby najbliżsi przyjaciele, począł wypytywać z radością:", + "79249": "— Tyś tu? Po naszej stronie?", + "79250": "— Wielu może geldryjskich rycerzy znajduje się po tamtej stronie — odrzekł de Lorche — ale jam panu memu, księciu Januszowi, służby z Długolasu powinien.", + "79251": "— Toś ty dziedzicem po starym Mikołaju na Długolesie?", + "79252": "— Tak. Bo po śmierci Mikołaja i syna jego, któren pod Bobrownikami zabit, Długolas przypadł na cudną Jagienkę, a od lat pięciu moją niewiastę i panią.", + "79253": "— Dla Boga! — zawołał Zbyszko. — Powiadaj, jako ci to przyszło?", + "79254": "Lecz de Lorche, powitawszy starego Maćka, rzekł:", + "79255": "— Dawny wasz giermek, Głowacz, powiedział mi, że was tu znajdę, a teraz czeka u mnie w namiocie i nad wieczerzą czuwa. Dalekoć to wprawdzie, bo na drugim końcu obozu, ale końmi prędko się przejedzie, więc jedźcie ze mną.", + "79256": "Po czym, zwróciwszy się do Powały, którego poznał w dawniejszych czasach w Płocku, dodał:", + "79257": "— I wy, szlachetny panie. Będzie to dla mnie szczęście i honor.", + "79258": "— Dobrze — odparł Powała. — Miło ze znajomymi ugwarzyć, a po drodze jeszcze się obozowi przypatrzym.", + "79259": "Więc wyszli, by siąść na koń i jechać. Przedtem jednak sługa de Lorchego ponarzucał im na ramiona opończe, które widocznie przywiózł umyślnie.", + "79260": "Ów zbliżywszy się do Zbyszka, pocałował go w rękę i rzekł:", + "79261": "— Pokłon i cześć wam, panie. Jam dawny sługa wasz, ale w ciemności nie możecie mnie rozeznać. Czy pamiętacie Sanderusa?", + "79262": "— Przebóg! — zawołał Zbyszko.", + "79263": "I na chwilę odżyły w nim wspomnienia przeżytych smutków, bólów i dawnej niedoli, tak samo jak parę tygodni temu, gdy po połączeniu się wojsk królewskich z chorągwiami książąt mazowieckich spotkał po długim niewidzeniu dawnego swego giermka Hlawę.", + "79264": "Więc rzekł:", + "79265": "— Sanderus! Hej! Pamiętam i te dawne czasy, i ciebie! Cóżeś od onej pory porabiał i gdzieś się obracał? Zali już nie nosisz relikwij?", + "79266": "— Nie, panie. Aż do ostatniej wiosny byłem klechą przy kościele w Długolesie, ale że nieboszczyk ojciec mój wojennym rzemiosłem się zajmował, przeto gdy wojna wybuchła, zaraz mi zbrzydła miedź na kościelnych dzwonach, a zbudziła się chętka do żelaza i stali.", + "79267": "— Co słyszę! — zawołał Zbyszko, który jakoś nie mógł wyobrazić sobie Sanderusa stawającego z mieczem, rohatyną albo toporem do boju.", + "79268": "Ów zaś rzekł, podając mu strzemię:", + "79269": "— Rok temu z rozkazu biskupa płockiego chodziłem do pruskich krajów, przez co znaczną posługę oddałem, ale to później opowiem, a teraz siadajcie, wasza wielkość, na koń, gdyż ów grabia czeski, którego wołacie Hlawa, czeka na was z wieczerzą w namiotach pana mego.", + "79270": "Więc Zbyszko siadł na koń i zbliżywszy się do pana de Lorche, jechał w pobok, aby swobodnie z nim rozmawiać, albowiem ciekawy był jego dziejów.", + "79271": "— Okrutniem rad — rzekł — iżeś po naszej stronie, ale mi to dziwne, boś przecie u Krzyżaków służył.", + "79272": "— Służą ci, którzy żołd biorą — odparł de Lorche — a jam go nie brał. Nie. Jam między Krzyżaków przyjechał w tym jeno celu, aby przygód szukać i pas rycerski pozyskać, który, jak ci wiadomo, z rąk polskiego księcia pozyskałem. I bawiąc długie lata w tych krajach, poznałem, po czyjej stronie słuszność, a gdym się przy tym tu ożenił i osiedlił, jakże mi było przeciw wam stawać? Jam już tutejszy i patrz, jakom się mowy waszej wyuczył. Ba! Swojej już nieco zapomniałem.", + "79273": "— A twoja majętność w Geldrii? Bo jakom słyszał, toś tamtejszemu władcy pokrewny i dziedzic wielu zamków i włości.", + "79274": "— Dziedzictwo moje krewnemu, Fulkonowi de Lorche, ustąpiłem, który mi je spłacił. Pięć roków temu byłem w Geldrii i dostatki wielkie stamtąd przywiozłem, za którem się na Mazowszu okupił.", + "79275": "— A jakże się to stało, żeś się z Jagienką z Długolasu ożenił?", + "79276": "— Ach! — odpowiedział de Lorche. — Kto zdoła odgadnąć niewiastę? Dworowała ci ona ze mnie zawsze, aż gdym, mając tego dosyć, oświadczył jej, że do Azji na wojnę z żalu pojadę i już nigdy nie wrócę, rozpłakała się niespodzianie i rzekła: „To ja mniszką ostanę”. Padłem jej do nóg za te słowa, a we dwie niedziele później biskup płocki pobłogosławił nam w kościele.", + "79277": "— Dzieci zaś macie? — zapytał Zbyszko.", + "79278": "— Po wojnie Jagienka wybiera się do grobu waszej królowej Jadwigi, aby ją o błogosławieństwo uprosić — odrzekł, wzdychając, de Lorche.", + "79279": "— Dobrze. Powiadają, że to pewny sposób i że w tych rzeczach nie masz lepszej nad naszą świętą królową orędowniczki. Walne spotkanie nastąpi za kilka dni, a potem będzie spokój.", + "79280": "— Tak.", + "79281": "— Ale Krzyżacy pewnie cię za zdrajcę poczytują.", + "79282": "— Nie! — rzekł de Lorche. — Wiesz, jako czci rycerskiej przestrzegam. Jeździł Sanderus ze zleceniami biskupa płockiego do Malborga, więc posłałem przez niego pismo do mistrza Ulryka, w którym wypowiedziałem mu służbę i wyłuszczyłem mu przyczyny, dla których po waszej stronie staję.", + "79283": "— Ha! Sanderus! — zawołał Zbyszko. — Mówił mi, że mu spiż na dzwonach zbrzydł i że do żelaza zbudziła się w nim chętka, co mi i dziwne, bo zajęcze zawsze miał on serce.", + "79284": "A pan de Lorche począł się śmiać:", + "79285": "— Sanderus tyle ma ze stalą albo z żelazem do czynienia, że mnie i moich giermków goli.", + "79286": "— Tak to? — zapytał rozweselony Zbyszko.", + "79287": "Czas jakiś jechali w milczeniu, po czym de Lorche podniósł oczy ku niebu i rzekł:", + "79288": "— Prosiłem was na wieczerzę, ale nim zajedziem, to chyba będzie śniadanie.", + "79289": "— Miesiąc jeszcze świeci — odparł Zbyszko. — Jedźmy.", + "79290": "Więc zrównawszy się z Maćkiem i Powałą, jechali dalej razem we czwórkę szeroką obozową ulicą, którą wytykano zawsze z rozkazu dowódców między namiotami i ogniskami, aby przejazd był wolny. Chcąc dostać się do stojących na drugim końcu obozu chorągwi mazowieckich, musieli go cały wzdłuż przejechać.", + "79291": "— Jak Polska Polską — ozwał się Maćko — jeszcze takich wojsk nie widziała, bo spłynęły narody ze wszystkich krain ziemi.", + "79292": "— Żaden też inny król takich nie postawi — odpowiedział de Lorche — bo żaden tak potężnym państwem nie władnie.", + "79293": "A stary rycerz zwrócił się do Powały z Taczewa:", + "79294": "— Ile, mówicie, panie, przyszło chorągwi z kniaziem Witoldem?", + "79295": "— Czterdzieście — odrzekł Powała. — Naszych polskich wraz z Mazurami jest pięćdziesiąt, ale nie tak okryte jak Witoldowe, bo u niego czasem i kilka tysięcy ludzi pod jednym znakiem służy. Ha! Słyszeliśmy, iż mistrz rzekł, iż to hołota lepsza do łyżek niż do miecza, ale bogdajże w złą godzinę to wymówił, bo tak myślę, że litewskie sulice okrutnie się od krzyżackiej juchy zaczerwienią.", + "79296": "— A ci, wedle których teraz przejeżdżamy, którzy są? — zapytał de Lorche.", + "79297": "— To Tatary; przywiódł ich Witoldowy hołdownik, Saladyn.", + "79298": "— Dobrzyż do bitwy?", + "79299": "— Litwa umie z nimi wojować i znaczną ich część podbiła, z której przyczyny musieli na tę wojnę przyciągnąć. Ale zachodniemu rycerstwu ciężko z nimi, gdyż oni w ucieczce straszniejsi niż w spotkaniu.", + "79300": "— Przypatrzmy się im bliżej — rzekł de Lorche.", + "79301": "I pojechali ku ogniskom, które otaczali ludzie z nagimi całkiem ramionami, odziani mimo pory letniej w owcze tułuby, wełną do góry. Większa część ich spała wprost na gołej ziemi albo na mokrej i parującej od żaru słomie, lecz wielu siedziało w kuczki przy płonących stosach; niektórzy skracali sobie godziny nocne, podśpiewując przez nos dzikie pieśni i uderzając do wtóru jednym piszczelem końskim o drugi, co czyniło dziwny i nieprzyjemny łoskot; inni mieli małe bębenki lub brzdąkali na naciągniętych cięciwach łuków. Inni żarli świeżo wyjęte z ognia, dymiące, a zarazem krwawe kawały mięsiwa, na które dmuchali wzdętymi, sinymi wargami. W ogóle wyglądali tak dziko i złowrogo, że łatwiej ich było wziąć za jakieś okropne stwory leśne niż za ludzi. Dymy ognisk były gryzące od końskiego i baraniego tłuszczu, który w nich topniał, a prócz tego rozchodził się naokół nieznośny swąd przypalonej sierści, przygrzanych tułubów i ckliwa woń świeżo zdartych skór i krwi. Z drugiej ciemnej strony ulicy, gdzie stały konie, zawiewało ich potem. Szkapy owe, których kilkaset trzymano dla rozjazdów w pobliżu, wygryzłszy trawę spod nóg, gryzły się między sobą, kwicząc przeraźliwie i chrapiąc. Koniuchowie uśmierzali walkę głosem i batami z surowca.", + "79302": "Niebezpiecznie było zapuszczać się w pojedynkę między nich, gdyż dzicz to była niesłychanie drapieżna. Tuż za nimi stały niewiele mniej dzikie watahy Besarabów, z rogami na głowach, długowłosych Wołochów, noszących miast pancerzy drewniane, malowane deski na piersiach i plecach, z niezgrabnymi wizerunkami upiorów, kościotrupów lub zwierząt; dalej Serby, których uśpiony teraz obóz rozbrzmiewał we dnie w czasie postojów jakby jedna wielka lutnia, tyle w nim było fletni, bałabajek, multanków i różnych innych narzędzi muzycznych.", + "79303": "Świeciły ognie, a z nieba wśród chmur, które mocny wiatr rozwiewał, świecił jasny, wielki miesiąc i przy owych blaskach przypatrywali się nasi rycerze obozom. Za Serbami stała nieszczęsna Żmujdź. Niemcy wytoczyli z niej potoki krwi, a jednak na każde wezwanie Witolda zrywała się do nowych bojów. I teraz jakby w przeczuciu, że niedola jej skończy się wkrótce raz na zawsze, przyciągnęła tu przejęta duchem tegoż Skirwoiłły, którego samo imię przejmowało Niemców wściekłością i trwogą. Ogniska żmujdzkie stykały się wprost z litewskimi, gdyż ten sam był to naród, ten sam obyczaj i mowa.", + "79304": "Lecz przy wjeździe do litewskich obozów posępny obraz uderzył oczy rycerzy. Oto na zbitej z okrąglaków szubienicy zwieszały się dwa trupy ludzkie, które wiatr kołysał, huśtał, okręcał i podrzucał z taką siłą, że aż bale szubienicy skrzypiały żałośnie. Chrapnęły na widok trupów i przysiadły nieco na zadach konie, więc rycerze poczęli się żegnać pobożnie, a gdy przejechali, Powała rzekł:", + "79305": "— Kniaź Witold był razem z królem, a ja byłem przy królu, gdy przywiedziono tych winowajców. Już poprzednio skarżyli się nasi biskupi i panowie, że Litwa zbyt okrutnie wojuje i kościołów nawet nie oszczędza. Więc gdy ich przywiedziono (a byli to znaczni ludzie, ale Najświętszy Sakrament nieszczęśnicy pono znieważyli), napęczniał kniaź tak gniewem, że strach było nań spojrzeć, i powiesić im się kazał. To niebożęta sami szubienicę utwierdzić musieli i sami ci się powiesili, a jeszcze jeden drugiego naganiał: „Nuże, prędzej, bo kniaź się gorzej rozgniewa!”. I strach padł na wszystkich Tatarów i Litwinów, bo oni nie śmierci, ale książęcego gniewu się boją.", + "79306": "— Ba, pomnę — rzekł Zbyszko — że gdy onego czasu w Krakowie król rozgniewał się na mnie o Lichtensteina, to młody kniaź Jamont, który był rękodajnym królewskim, też zaraz radził mi się powiesić. I z dobrego serca dawał tę radę, chociaż byłbym go za nią pozwał na udeptaną ziemię, gdyby nie to, że i tak mieli mi, jako wiecie, szyję uciąć.", + "79307": "— Kniaź Jamont nauczył się już rycerskich obyczajów — odrzekł Powała.", + "79308": "Tak rozmawiając, minęli wielki obóz litewski i trzy świetne pułki ruskie, z których najliczniejszy był smoleński, a wjechali do polskiego obozu. Stało tam pięćdziesiąt chorągwi — jądro i zarazem czoło wszystkich wojsk. Zbroje tu były lepsze, konie ogromniejsze, rycerstwo bardziej ćwiczone, w niczym zachodniemu nieustępujące. Siłą członków ciała, wytrwałością na głód, zimno i trudy przewyższali nawet ci dziedzice z Wielko- i Małopolski bardziej dbałych o wygody wojowników z Zachodu. Obyczaj ich był prostszy, pancerze grubiej kowane, ale hart większy, a ich pogardę śmierci i niezmierną w boju uporczywość podziwiali już swego czasu nieraz przybyli z daleka francuscy i angielscy rycerze.", + "79309": "De Lorche, który znał polskie rycerstwo od dawna, tak też mówił:", + "79310": "— Tu cała siła i cała nadzieja. Pamiętam, jako w Malborgu nieraz narzekano, że w bitwie z wami każdą piędź ziemi trzeba rzeką krwi okupić.", + "79311": "— Rzeką też i teraz krew popłynie — odpowiedział Maćko. — Bo i Zakon nigdy dotychczas takiej potęgi nie zebrał.", + "79312": "Na to zaś Powała:", + "79313": "— Powiadał rycerz Korzbóg, który od króla do mistrza z listami jeździł, iż Krzyżacy mówią, że ni cesarz rzymski, ni żaden król nie ma takiej potęgi i że Zakon mógłby wszystkie królestwa zawojować.", + "79314": "— Ba, przecie nas więcej! — rzekł Zbyszko.", + "79315": "— Tak, ale oni lekko sobie Witoldowe wojsko ważą, że to lud byle jako zbrojny i że się od pierwszego uderzenia skruszy jako gliniany garnek pod młotem. A prawda-li to czy też nieprawda, nie wiem.", + "79316": "— I prawda, i nieprawda! — ozwał się roztropny Maćko. — My ze Zbyszkiem znamy ich, bośmy razem z nimi wojowali. Jużci, zbroja u nich gorsza i chmyzowate konie, przeto często bywa, że się pod naporem rycerstwa ugną, ale serca mają tak chrobre albo i mężniejsze niż Niemce.", + "79317": "— Niezadługo się to pokaże — rzekł Powała. — Królowi ciągle śluzy do oczu płyną na myśl, że tyle się krwie chrześcijańskiej rozleje, i do ostatniej chwili rad by sprawiedliwy pokój zawrzeć, ale pycha krzyżacka do tego nie dopuści.", + "79318": "— Jako żywo! Znam ja Krzyżaków i wszyscy ich znamy — przytwierdził Maćko. — Bóg już tam wagi przyładował, na których położy krew naszą i nieprzyjaciół naszego plemienia.", + "79319": "Już byli niedaleko chorągwi mazowieckich, między którymi tkwiły namioty pana de Lorche, gdy wtem na środku „ulicy” spostrzegli sporą gromadę ludzi zbitych w kupę i patrzących na niebo.", + "79320": "— Stójcie tam! Stójcie! — zawołał jakiś głos na środku gromady.", + "79321": "— A kto mówi i co tu robicie? — zapytał Powała.", + "79322": "— Proboszcz kłobucki. A wy kto?", + "79323": "— Powała z Taczewa, rycerze z Bogdańca i de Lorche.", + "79324": "— Ach, to wy, panie — rzekł tajemniczym głosem ksiądz proboszcz, zbliżając się do konia Powały. — Spojrzyjcie jeno na miesiąc i patrzcie, co się na nim wyrabia. Wróżebna to i cudowna noc!", + "79325": "Więc rycerze podnieśli głowy i poczęli patrzeć na księżyc, który już zbladł i bliski był zachodu.", + "79326": "— Nie mogę nic rozeznać! — rzekł Powała. — A wy co widzicie?", + "79327": "— Mnich w kapturze potyka się z królem w koronie! Patrzcie! O tam! W imię Ojca i Syna, i Ducha! O, jakże się okrutnie zmagają… Boże, bądź miłościw nam grzesznym!", + "79328": "Naokół zapadła cisza, bo wszyscy wstrzymali oddech w piersiach.", + "79329": "— Patrzcie, patrzcie! — wołał ksiądz.", + "79330": "— Prawda! Coś ci takiego jest! — rzekł Maćko.", + "79331": "— Prawda! Prawda! — potwierdzili inni.", + "79332": "— Ha! Król obalił mnicha — zakrzyknął nagle proboszcz kłobucki. — Nogę na nim postawił! Pochwalony Jezus Chrystus.", + "79333": "— Na wieki wieków!", + "79334": "W tej chwili duża, czarna chmura przykryła księżyc — i noc stała się ciemna — tylko blask ognisk drgał krwawymi pasmami w poprzek drogi.", + "79335": "Rycerze ruszyli dalej, a gdy już odjechali od gromady, Powała spytał:", + "79336": "— Widzieliście co?", + "79337": "— Z początku nic — odpowiedział Maćko — ale potem widziałem wyraźnie i króla, i mnicha.", + "79338": "— I ja.", + "79339": "— I ja.", + "79340": "— Znak boży — ozwał się Powała. — Ha! To już mimo łez naszego króla nic widać z pokoju nie będzie.", + "79341": "— A bitwa będzie taka, jakiej świat nie pamięta — rzekł Maćko.", + "79342": "I jechali dalej w milczeniu, mając serca wezbrane i uroczyste.", + "79343": "Lecz gdy już byli niedaleko namiotu pana de Lorche, zerwał się znów wicher z taką siłą, że w mgnieniu oka porozrzucał ogniska Mazurów.", + "79344": "Powietrze zaroiło się tysiącami głowni, płonących szczypek, skier, a zarazem przesłoniło się kłębami dymu.", + "79345": "— Hej, dmie okrutnie! — mówił Zbyszko, ociągając opończę, którą mu wiatr na głowę zarzucił.", + "79346": "— A w wichurze jakoby jęki i płacz ludzki słychać.", + "79347": "— Świt już niezadługo, ale nikt nie wie, co mu dzień przyniesie — dodał de Lorche.", + "79348": "Rozdział pięćdziesiąty", + "79349": "Nad ranem wichura nie tylko nie ustała, ale wzmogła się do tego stopnia, że niepodobna było rozpiąć namiotu, w którym król zwykł był od początku wyprawy słuchać codziennie trzech mszy świętych. Przybiegł wreszcie Witold z prośbami i błaganiem, aby nabożeństwo do stosowniejszej pory w zaciszach leśnych odłożyć i nie wstrzymywać pochodu. Jakoż stało się zadość jego życzeniu, bo i nie mogło być inaczej.", + "79350": "O wschodzie słońca ruszyły wojska ławą, a za nimi nieprzejrzany tabor wozów. Po godzinie pochodu wiatr uciszył się nieco, tak że można było rozwinąć chorągwie. I wówczas pola, jak okiem sięgnąć, pokryły się niby kwieciem stubarwnym. Żadne oko nie mogło objąć zastępów i tego lasu rozmaitych znaków, pod którymi pułki posuwały się naprzód. Szła więc ziemia krakowska pod czerwoną chorągwią z białym orłem w koronie, była zaś to chorągiew naczelna całego Królestwa, wielki znak dla wszystkich wojsk. Niósł ją Marcin z Wrocimowic, herbu Półkozy, rycerz potężny i w świecie sławny. Za nim szły hufce nadworne, jeden mając nad sobą podwójny krzyż litewski, drugi pod Pogonią. Zaś pod znakiem świętego Jerzego ciągnął potężny zastęp najemników i ochotników zagranicznych, przeważnie z Czechów i Morawców złożony. Tych wielu stanęło na tę wojnę, bo i cała czterdziesta dziewiąta chorągiew była wyłącznie z nich złożona. Lud to był, zwłaszcza w piechocie, która ciągnęła za kopijnikami, dziki, niesforny, ale do bitwy tak zaprawny, a w spotkaniu tak zaciekły, iż wszelkie inne piechoty, gdy się o nich otarły, odskakiwały co prędzej jako pies od jeża. Berdysze, kosy, topory, a szczególnie żelazne cepy stanowiły ich broń, którą władali wprost strasznie. Najmowali się oni każdemu, kto ich płacił, albowiem żywiołem ich jedynym była wojna, grabież i rzeź.", + "79351": "W pobok Morawców i Czechów szło pod swymi znakami szesnaście chorągwi ziem polskich, w tych jedna przemyska, jedna lwowska i jedna halicka, i trzy podolskie, a za nimi piechoty tychże ziem, przeważnie zbrojne w rohatyny i w kosy. Książęta mazowieccy Janusz i Ziemowit wiedli chorągwie dwudziestą pierwszą, drugą i trzecią. Tuż szły biskupie, a potem pańskie w liczbie dwudziestu dwóch. Więc Jaśka z Tarnowa, Jędrka z Tęczyna, Spytka Leliwy i Krzona z Ostrowa, i Mikołaja z Michałowa, i Zbigniewa z Brzezia, i Krzona z Kozichgłów, i Kuby na Koniecpolu, i Jaśka Ligęzy, i Kmity, i Zakliki, a oprócz nich rodowa Gryfitów i Bobowskich, i Koźlich Rogów, i różnych innych, którzy w bitwach zbierali się pod wspólnym herbowym godłem i wspólne wykrzykiwali „zawołanie”.", + "79352": "I tak rozkwitła pod nimi ziemia, jak rozkwitają łąki na wiosnę. Szła fala koni, fala ludzi, nad nimi las kopij i z barwnymi „płachetkami” na kształt drobniejszych kwiatów, a z tyłu, w obłokach kurzawy, miejskie i kmiece piechoty. Wiedzieli, że ku bitwie straszliwej idą, ale wiedzieli, że „trzeba”, więc szli z ochotnym sercem.", + "79353": "Na prawym zaś skrzydle płynęły Witoldowe watahy, pod chorągwiami różnej barwy, ale z jednakim wyobrażeniem litewskiej Pogoni. Żaden wzrok nie mógł objąć wszystkich zastępów, ciągnęły się one bowiem wśród pól i lasów na szerokość przeszło mili niemieckiej.", + "79354": "Przed południem przyszedłszy wojska w pobliże wsi Logdau i Tannenberga, zatrzymały się na krawędzi lasu. Miejsce zdało się dobre na spoczynek i zabezpieczone od wszelkiej niespodzianej napaści, gdyż z lewej strony oblewała je łacha Jeziora Dąbrowskiego, z prawej zaś jezioro Lubeń, przed wojskami zaś otwierała się szeroka na milę przestrzeń polna. W środku owej przestrzeni, wznoszącej się ku zachodowi łagodnie w górę, zieleniły się łęgi Grunwaldu, a nieco w dali szarzały słomiane dachy i puste, smutne ugory Tannenberga. Nieprzyjaciela, który by spuszczał się ku lasom z wyniosłości, łatwo było dostrzec, ale nie spodziewano się, aby mógł prędzej niż nazajutrz nastąpić. Zatrzymały się tu wojska tylko na postój, że jednak biegły w rzeczach wojny Zyndram z Maszkowic nawet w pochodzie przestrzegał bojowego porządku, więc stanęły tak, aby w każdej chwili mogły być do sprawy gotowe. Z rozkazu wodza wysłano wnet na lekkich a ścigłych koniach gońców hen, przed się, w stronę Grunwaldu i Tannenberga, i dalej, aby zbadali okolicę, a tymczasem dla łaknącego nabożeństwa króla ustawiono na wysokim brzegu jeziora Lubeń namiot kapliczny, aby mógł zwykłych mszy wysłuchać.", + "79355": "Jagiełło, Witold, książęta mazowieccy i rada wojenna udali się do namiotu. Przed nim zaś zgromadziło się przedniejsze rycerstwo, już to dlatego, aby polecić się Bogu przed dniem stanowczym, już aby na króla popatrzeć. I widziano go, jak szedł w szarej obozowej szacie, z twarzą poważną, na której osiadła wyraźnie ciężka troska. Lata mało zmieniły jego postać i nie pokryły mu zmarszczkami oblicza ani nie ubieliły mu włosów, które i teraz zakładał tak samo prędkim ruchem za uszy, jak wówczas, gdy Zbyszko widział go po raz pierwszy w Krakowie. Ale szedł jakby pochylony pod brzemieniem strasznej odpowiedzialności, która ciążyła na jego ramionach, jak gdyby pogrążon w wielkim smutku. W wojsku mówiono sobie, że król płacze ustawicznie nad tą krwią chrześcijańską, która ma być przelana, i tak było istotnie. Jagiełło wzdrygał się przed wojną, zwłaszcza z ludźmi, którzy na płaszczach i chorągwiach krzyż nosili, i z całej duszy pragnął pokoju. Próżno mu panowie polscy, a nawet pośrednicy węgierscy, Ścibor i Gara, wystawiali pychę i dufność krzyżacką, którą przepełnion mistrz Ulryk gotów był cały świat wyzwać do boju; próżno mu jego własny wysłannik Piotr Korzbóg przysięgał na Krzyż Pański i na swoje ryby herbowe, że Zakon ani chce słyszeć o pokoju i że jedynego komtura gniewskiego, hrabiego von Wende, który do pokoju nakłaniał, inni obrzucili szyderstwy i obelgami — on jeszcze miał nadzieję, że nieprzyjaciel uzna słuszność jego żądań, pożałuje krwi ludzkiej i sprawiedliwym układem straszliwą waśń zakończy.", + "79356": "Więc i teraz poszedł się modlić o to do kaplicy, gdyż prostą a dobrotliwą duszę jego dręczył ogromny niepokój. Nawiedzał już ongi Jagiełło ogniem i żelazem ziemie krzyżackie, ale czynił to jako pogański książę litewski, lecz teraz, gdy jako król polski i chrześcijanin ujrzał płonące sioła, zgliszcza, krew i łzy, ogarnęła go bojaźń gniewu Bożego, zwłaszcza że to był dopiero początek wojny. Gdyby choć na tym poprzestać! Ale oto dziś, jutro zetrą się narody i ziemia rozmięknie od krwi. Jużci, nieprawy jest ten nieprzyjaciel, ale jednak krzyże na płaszczach nosi i bronią go tak wielkie i święte relikwie, że myśl cofa się przed nimi przerażona. W całym wojsku myślano przecież o nich z obawą i nie grotów, nie mieczów, nie toporów, ale tych świętych szczątków obawiali się głównie Polacy. „Jakoże nam będzie na mistrza ramię podnosić — mówili nieznający trwogi rycerze — gdy na pancerzu u niego relikwiarz, a w nim i kości święte, i drzewo krzyża Zbawiciela!”. Witold gorzał wprawdzie wojną, pchał do niej i spieszył się do bitwy, lecz pobożne serce króla truchlało po prostu na wspomnienie tych mocy niebieskich, którymi Zakon osłaniał swą nieprawość.", + "79357": "Rozdział pięćdziesiąty pierwszy", + "79358": "Już właśnie ksiądz Bartosz z Kłobucka skończył jedną mszę, a Jarosz, proboszcz kaliski, miał wkrótce wyjść z drugą i król wyszedł przed namiot, aby rozprostować nieco zmęczone klęczeniem kolana, gdy na spienionym koniu wpadł jak burza szlachcic Hanko Ostojczyk i nim z siodła zeskoczył, zakrzyknął:", + "79359": "— Niemce, miłościwy panie, idą!", + "79360": "Porwali się na te słowa rycerze, król zmienił się na twarzy, zamilkł przez mgnienie oka, po czym zawołał:", + "79361": "— Pochwalony Jezus Chrystus! Gdzieś ich widział i ile chorągwi?", + "79362": "— Widziałem jedną chorągiew przy Grunwaldzie — odpowiedział zdyszanym głosem Hanko — ale zza wzgórza kurzawa szła, jakby ich więcej ciągnęło!", + "79363": "— Pochwalony Jezus Chrystus! — powtórzył król.", + "79364": "A wtem Witold, któremu za pierwszym słowem Hanki krew uderzyła do twarzy i oczy poczęły się żarzyć jak węgle — zwrócił się do dworzan i zawołał:", + "79365": "— Odwołać drugą mszę i konia mi!", + "79366": "Król zaś położył mu rękę na ramieniu i rzeki:", + "79367": "— Jedź ty, bracie, a ja ostanę i drugiej mszy wysłucham.", + "79368": "Więc Witold i Zyndram z Maszkowic wskoczyli na konie, lecz właśnie w chwili, gdy zawrócili ku obozom, przyleciał drugi goniec, szlachcic Piotr Oksza z Włostowa, i z dala już począł krzyczeć:", + "79369": "— Niemce! Niemce! Widziałem dwie chorągwie!", + "79370": "— Na koń!!! — ozwały się głosy między dworzany i rycerstwem.", + "79371": "A jeszcze Piotr mówić nie przestał, gdy znów rozległ się tętent i przypadł trzeci goniec, a za nim czwarty, piąty i szósty: wszyscy widzieli chorągwie niemieckie, nadciągające w coraz większej liczbie. Nie było już wcale wątpliwości, że cała armia krzyżacka zastępuje drogę wojskom królewskim.", + "79372": "Rycerze porozjeżdżali się w mgnieniu oka do swoich chorągwi. Z królem przy namiocie kaplicznym pozostała tylko garstka dworzan, księży i pachołków. Ale w tej chwili rozległ się dzwonek na znak, że proboszcz kaliski wychodzi z drugą mszą, więc Jagiełło wyciągnął ramiona, złożył pobożnie dłonie i wzniósłszy oczy ku niebu, wolnym krokiem udał się do namiotu.", + "79373": "*", + "79374": "Lecz gdy po skończonej mszy wyszedł znowu przed namiot, mógł już własnymi oczyma przekonać się, że prawdę mówili gońce, gdyż na krańcach wznoszącej się coraz bardziej ku górze, rozległej równiny zaczerniało coś, jak gdyby bór wyrósł nagle na pustych polach, a nad tym borem grała i mieniła się w słońcu tęcza chorągwiana. Jeszcze dalej, hen! za Grunwaldem i Tannenbergiem, wznosił się ku niebu olbrzymi obłok kurzawy. Król objął wzrokiem cały ten groźny widnokrąg, po czym zwróciwszy się do księdza podkanclerzego Mikołaja, zapytał:", + "79375": "— Jakiego dziś patrona?", + "79376": "— Dzień Rozesłania Apostołów — odrzekł ksiądz podkanclerzy.", + "79377": "A król westchnął:", + "79378": "— Więc dzień Apostołów będzie ostatnim życia dla wielu chrześcijan, którzy się dziś na tym polu zetrą.", + "79379": "I wskazał ręką na szeroką, pustą równinę, na której w pośrodku tylko, w połowie drogi do Tannenberga, wznosiło się kilka odwiecznych dębów.", + "79380": "Tymczasem jednak przyprowadzono mu konia, a w oddali ukazało się sześćdziesiąt kopii, które Zyndram z Maszkowic przysłał jako straż osoby królewskiej.", + "79381": "*", + "79382": "Straży królewskiej przewodził Aleksander, młodszy syn księcia na Płocku, a brat tego Ziemowita, który, szczególną „przemyślnością” do wojny obdarzon, zasiadał w radzie wojskowej. Drugie po nim miejsce trzymał litewski synowiec monarchy, Zygmunt Korybut, młodzian wielkich nadziei i wielkich przeznaczeń, ale niespokojnego ducha. Między rycerstwem najsłynniejsi byli: Jaśko Mążyk z Dąbrowy, prawdziwy olbrzym, postawą niemal Paszkowi z Biskupic równy, a siłą niewiele samemu Zawiszy Czarnemu ustępujący, Żóława, baron czeski, drobny i chudy, ale sprawności niezmiernej, słynny na dworze czeskim i węgierskim z pojedynków, w których kilkunastu rycerzy rakuskich rozciągnął, i drugi Czech Sokół, łucznik nad łuczniki, i Wielkopolanin Bieniasz Wierusz, i Piotr Mediolański, i bojarzyn litewski Sienko z Pohosta, którego ojciec Piotr jednej chorągwi smoleńskiej przywodził, i krewny króla, kniaź Fieduszko, i kniaź Jamont, a zresztą sami polscy rycerze, „wybrani z tysięców”, którzy wszyscy zaprzysięgli do ostatniej krwi króla bronić i od wszelkiej wojennej przygody go osłaniać. Zaś bezpośrednio przy osobie królewskiej znajdował się ksiądz podkanclerzy Mikołaj i sekretarz Zbyszko z Oleśnicy, młodzieńczyk uczony, biegły w sztuce czytania i w piśmie, ale zarazem siłą do dzika podobny. Nad zbroją pana czuwali trzej giermkowie: Czajka z Nowego Dworu, Mikołaj z Morawicy i Daniłko Rusin, który dzierżył łuk i sajdak królewski. Dopełniało orszaku kilkunastu dworskich, którzy na ścigłych biegunach mieli z rozkazami do wojska latać.", + "79383": "Giermkowie przybrali pana w świetną, błyszczącą zbroję, po czym przywiedli mu również „wybranego z tysięców” cisawego rumaka, który parskał nozdrzami na dobrą wróżbę spod stalowego naczółka i napełniając rżeniem powietrze, przysiadał nieco jak ptak, który się chce zerwać do lotu. Król, gdy uczuł pod sobą konia, a w ręku kopię, zmienił się nagle. Smutek znikł mu z oblicza, małe, czarne oczy poczęły błyskać, a na twarzy zjawiły się rumieńce; lecz była to chwila tylko, bo gdy ksiądz podkanclerzy począł go żegnać krzyżem, spoważniał znów i pochylił z pokorą przybraną w srebrzysty hełm głowę.", + "79384": "*", + "79385": "Tymczasem armia niemiecka, zstępując z wolna z wyniosłej równiny, minęła Grunwald, minęła Tannenberg i zatrzymała się w zupełnym bojowym szyku w połowie pola. Z dołu, z polskiego obozu, widać było doskonale groźną ławę olbrzymich, zakutych w żelazne zbroje koni i rycerzy. Bystrzejsze oczy odróżniały nawet dokładnie, o ile wiatr targający chorągwie na to pozwalał, rozmaite znaki na nich wyszyte, jako: krzyże, orły, gryfy, miecze, hełmy, baranki, głowy żubrów i niedźwiedzi.", + "79386": "Stary Maćko i Zbyszko, którzy wojując poprzednio z Krzyżakami, znali ich wojska i herby, pokazywali swoim Sieradzanom dwie chorągwie mistrza, w których służył sam kwiat i dobór rycerstwa, i walną chorągiew całego Zakonu, której przewodził Fryderyk von Wallenrod, i potężną świętego Jerzego, z krzyżem czerwonym w polu białym, i wiele innych zakonnych. Nieznane im były jeno znaki różnych gości zagranicznych, których tysiące nadciągały ze wszystkich stron świata: z Rakuz, z Bawarii, ze Szwabii, ze Szwajcarii, ze słynnej z rycerstwa Burgundii, z bogatej Flandrii, ze słonecznej Francji, o której rycerzach opowiadał ongi Maćko, że nawet leżąc już na ziemi, jeszcze waleczne słowa mówią, z zamorskiej Anglii, ojczyzny celnych łuczników, i nawet z dalekiej Hiszpanii, gdzie wśród ustawicznych walk z Saracenami rozkwitło nad wszystkie inne kraje męstwo i honor.", + "79387": "A zaś onej twardej szlachcie spod Sieradza, z Koniecpola, z Krześni, z Bogdańca, z Rogowa i Brzozowej, jak również z innych ziem polskich poczęła burzyć się krew w żyłach na myśl, że za chwilę przyjdzie im się związać z Niemcami i całym tym świetnym rycerstwem. Twarze starszych stały się poważne i surowe, ci bowiem wiedzieli, jak ciężka i okrutna będzie to praca. Atoli serca młodych poczęły skowytać tak właśnie, jak skowyczą trzymane na uwięzi psy myśliwe, gdy z dala dzikiego zwierza ujrzą. Więc niektórzy, ściskając silniej w garściach kopie, rękojeście mieczów i toporzyska, osadzali na zadach konie, jakby do skoku, inni płonili się na twarzach, inni poczęli oddychać szybko, jakby stało im się nagle za ciasno w pancerzach. Doświadczeńsi jednak wojownicy uspokajali ich, mówiąc: „Nie minie was, a starczy dla każdego, daj Bóg, by nie było nadto”. Lecz Krzyżacy, spoglądając z góry na lesistą nizinę, widzieli na krawędzi boru tylko kilkanaście polskich chorągwi i wcale nie byli pewni, czy to jest cała armia królewska. Wprawdzie na lewo, koło jeziora, widać było także szare gromady wojowników, a w kuszczach błyszczało coś na kształt grotów sulic, to jest lekkich dzid, których używali Litwini. Mógł to być jednak tylko znaczny podjazd polski. Dopiero zbiegowie ze zburzonego Gilgenburga, których kilkunastu sprowadzono przed mistrza, zaświadczyli, iż naprzeciw nich stoją wszystkie wojska polsko-litewskie.", + "79388": "Lecz próżno mówili o ich potędze. Mistrz Ulryk nie chciał im wierzyć, gdyż od początku tej wojny wierzył tylko w to, co było mu na rękę i wróżyło niechybne zwycięstwo. Zwiadów i gońców nie rozsyłał, rozumiejąc, że i bez tego wszystkiego musi przyjść do walnej bitwy, a bitwa owa nie może zakończyć się inaczej, jeno straszliwą klęską nieprzyjaciela. Dufny w siłę, jakiej żaden z mistrzów nie wyprowadził dotąd w pole, lekceważył też przeciwnika, a gdy komtur gniewski, który na swoją rękę czynił wywiady, przedstawiał mu, że jednak wojska Jagiełły są liczniejsze — odpowiadał:", + "79389": "— Jakie tam wojska! Jeno z Polaki przyjdzie się nieco wysilić, a reszta, choćby ich było i najwięcej, pośledni to lud, lepszy do łyżki niż do oręża.", + "79390": "I dążąc wszelkimi siłami do bitwy, zapłonął teraz wielką radością, gdy nagle znalazł się przed nieprzyjacielem i gdy widok walnej chorągwi całego Królestwa, której czerwień spostrzeżono na ciemnym tle boru, nie pozwalał już dłużej wątpić, że tkwi przed nim główna armia.", + "79391": "Ale na stojących pod lasem i w lesie Polaków nijak było Niemcom uderzać, gdyż rycerstwo straszne tylko było w czystym polu, nie lubiło zaś i nie umiało walczyć w gęstwinie drzewnej.", + "79392": "Zebrano się więc na krótką naradę przy boku mistrza, jakim sposobem wywabić z zarośli nieprzyjaciela.", + "79393": "— Na świętego Jerzego! — zawołał mistrz. — Dwie mile ujechaliśmy, nie spoczywając, i upał doskwiera, a ciała oblewają się nam potem pod zbroją. Nie będziemże tu czekali, póki nieprzyjacielowi nie spodoba się wystąpić w pole.", + "79394": "A na to hrabia Wende, mąż poważny wiekiem i rozumem, rzekł:", + "79395": "— Zaiste, już wyśmiewano tutaj moje słowa; i wyśmiewali je tacy, którzy bogdaj że umkną z tego pola, na którym ja polegnę (i tu spojrzał na Wernera von Tettingen), ale wżdy powiem, co mi sumienie i miłość do Zakonu nakazuje. Nie serca brak Polakom, jeno, jako wiem, król do ostatka spodziewa się wysłanników pokoju.", + "79396": "Werner von Tettingen nie odrzekł nic, tylko parsknął wzgardliwym śmiechem, ale i mistrzowi niemiłe były słowa Wendego, więc ozwał się:", + "79397": "— Zali czas myśleć teraz o pokoju! Nad inną sprawą mamy radzić.", + "79398": "— Czas zawsze na dzieło Boże — odrzekł von Wende.", + "79399": "Lecz okrutny komtur człuchowski Henryk, który zaprzysiągł, że każe nosić przed sobą dwa nagie miecze, dopóki ich w polskiej krwi nie ubroczy — zwrócił do mistrza swe tłuste, spotniałe oblicze i zakrzyknął z gniewem okrutnym:", + "79400": "— Milsza mi śmierć od hańby! I choćby sam jeden, tymi mieczami na całe wojsko polskie uderzę!", + "79401": "Ulryk zmarszczył nieco brwi.", + "79402": "— Przeciw posłuszeństwu mówisz — rzekł.", + "79403": "A potem do komturów:", + "79404": "— Radźcie jeno o tym, jak nieprzyjaciela z boru wyciągnąć.", + "79405": "Więc różni różnie radzili, aż wreszcie podobało się i komturom, i przedniejszym gościom rycerskim zdanie Gersdorfa, aby wysłać dwóch heroldów do króla z oznajmieniem, że mistrz przysyła mu dwa miecze i wyzywa Polaków na bój śmiertelny, jeśli zaś mało im pola, to ustąpi nieco z wojskiem, aby im go przyczynić.", + "79406": "*", + "79407": "Król zjechał właśnie z nadbrzeża jeziora i udał się na lewe skrzydło do polskich chorągwi, gdzie miał pasować całą gromadę rycerzy, gdy nagle dano mu znać, iż dwóch heroldów zjeżdża od krzyżackiego wojska.", + "79408": "Serce Władysława zabiło nadzieją.", + "79409": "— Nuże ze sprawiedliwym pokojem jadą!", + "79410": "— Daj Bóg — odrzekli duchowni.", + "79411": "Król posłał po Witolda, ale ów zajęty już szykowaniem swych wojsk nie mógł przybyć, a tymczasem heroldowie, nie spiesząc się, zbliżali się do obozu.", + "79412": "W jasnym świetle słońca widziano ich doskonale, podjeżdżających na ogromnych, pokrytych kropierzami koniach bojowych; jeden miał na tarczy cesarskiego czarnego orła na złotym polu, drugi, który był heroldem księcia szczecińskiego, gryfa na białym polu. Szeregi rozstąpiły się przed nimi, oni zaś zsiadłszy z koni, stanęli po chwili przed wielkim królem i skłoniwszy nieco głowy dla okazania mu czci, tak odprawili swoje poselstwo:", + "79413": "— Mistrz Ulryk — rzekł pierwszy herold — wzywa twój majestat, panie, i księcia Witolda na bitwę śmiertelną i aby męstwo wasze, którego wam widać brakuje, podniecić, śle wam te dwa nagie miecze.", + "79414": "To rzekłszy, złożył miecze u stóp królewskich. Jaśko Mążyk z Dąbrowy wytłumaczył jego słowa królowi, ale ledwie skończył, wysunął się drugi herold z gryfem na tarczy i tak przemówił:", + "79415": "— Mistrz Ulryk kazał wam też oznajmić, panie, iż jeśli skąpo wam pola do bitwy, to się z wojskami wam ustąpi, abyście nie gnuśnieli w zaroślach.", + "79416": "Jaśko Mążyk znów przełożył jego słowa i nastała cisza, tylko w orszaku królewskim rycerze poczęli zgrzytać z cicha zębami na takie zuchwalstwo i zniewagę.", + "79417": "Ostatnie nadzieje Jagiełły rozwiały się jak dym. Spodziewał się poselstwa zgody i pokoju, a tymczasem było to poselstwo pychy i wojny.", + "79418": "Więc wzniósłszy załzawione oczy do góry, tak odrzekł:", + "79419": "— Mieczów ci u nas dostatek, ale i te przyjmuję jako wróżbę zwycięstwa, którą mi sam Bóg przez wasze ręce zsyła. A pole bitwy On także wyznaczy. Do którego sprawiedliwości ninie się odwołuję, skargę na moją krzywdę i waszą nieprawość a pychę zanosząc, amen.", + "79420": "I dwie wielkie łzy spłynęły mu po ogorzałych policzkach.", + "79421": "Tymczasem głosy rycerskie w orszaku poczęły wołać:", + "79422": "— Cofają się Niemce. Dają pole!", + "79423": "Heroldowie odeszli i po chwili widziano ich znowu jadących pod górę na swych ogromnych koniach i błyszczących w świetle słonecznym od jedwabiów, które po wierzchu zbroi nosili.", + "79424": "Wojska polskie wysunęły się z lasu i zarośli w składnym szyku bojowym. W przodku stał hufiec tak zwany „czelny”, złożony z najstraszniejszych rycerzy, za nim walny — a za walnym piechoty i lud najemny. Utworzyły się przez to między hufcami dwie długie ulice, po których przelatywał Zyndram z Maszkowic i Witold. Ten ostatni bez hełmu na głowie, w świetnej zbroi, podobny do złowrogiej gwiazdy lub do gnanego wichrem płomienia.", + "79425": "Rycerze nabierali tchu w piersi i osadzali się mocniej w siodłach.", + "79426": "Bitwa miała tuż, tuż nastąpić.", + "79427": "*", + "79428": "Mistrz spoglądał tymczasem na wojska królewskie, które wysuwały się z boru.", + "79429": "Patrzał długo na ich ogrom, na rozpostarte jakby u olbrzymiego ptaka skrzydła, na poruszaną wiatrem tęczę chorągwi i nagle serce mu się ścisnęło jakimś nieznanym, strasznym uczuciem. Może ujrzał oczyma duszy stosy trupów i rzeki krwi. Nie lękając się ludzi, może zląkł się Boga trzymającego już tam na wysokościach niebios szale zwycięstwa…", + "79430": "Po raz pierwszy uczuł, jaką niezmierną odpowiedzialność wziął na swoje ramiona.", + "79431": "Więc twarz mu pobladła, wargi poczęły drżeć, a z oczu puściły się obfite łzy. Komturowie ze zdziwieniem spoglądali na swego wodza.", + "79432": "— Co wam jest, panie? — zapytał hrabia Wende.", + "79433": "— Zaiste stosowna to do łez pora! — ozwał się okrutny Henryk, komtur człuchowski.", + "79434": "A wielki komtur Kuno Lichtenstein wydął wargi i rzekł:", + "79435": "— Otwarcie naganiam ci to, mistrzu, bo ci teraz podnosić serca rycerzy, nie zaś osłabiać przystoi. Zaprawdę, nie takiegośmy cię przedtem widywali.", + "79436": "Lecz mistrzowi wbrew wszelkim wysiłkom spływały tak ciągle łzy na czarną brodę, jakby w nim płakał kto inny.", + "79437": "Wreszcie pohamował się nieco i zwróciwszy surowe oczy na komturów, zawołał:", + "79438": "— Do chorągwi!", + "79439": "Więc skoczyli każdy do swojej, bo bardzo potężnie przemówił, a on wyciągnął rękę do giermka i rzekł:", + "79440": "— Daj mi hełm.", + "79441": "*", + "79442": "Już serca w obu wojskach biły jak młoty, ale trąby nie dawały jeszcze znaku do boju.", + "79443": "Nastała cięższa może od samej bitwy chwila oczekiwania. Na polu między Niemcami a armią królewską wznosiło się od strony Tannenberga kilka odwiecznych dębów, na które powłazili chłopi miejscowi, aby patrzeć na zapasy tych wojsk tak olbrzymich, jakich od niepamiętnych czasów świat nie widział. Lecz prócz tej jednej kępy całe to pole było puste, szare, przeraźliwe, do obumarłego stepu podobne. Chodził tylko po nim wiatr, a nad nim unosiła się cicho śmierć. Oczy rycerzy zwracały się mimo woli na tę złowrogą, milczącą równinę. Przelatujące po niebie chmury przesłaniały od czasu do czasu słońce, a wówczas padał na nią mrok śmiertelny.", + "79444": "Wtem wstał wicher. Zaszumiał w lesie, oberwał tysiące liści, wypadł na pole, chwycił suche źdźbła traw, wzbił tumany kurzawy i podniósł je w oczy wojsk krzyżackich. W tej również chwili wstrząsnął powietrzem przeraźliwy głos rogów, krzywuł, piszczałek i całe skrzydło litewskie zerwało się na kształt niezmiernego stada ptactwa do lotu. Poszli od razu wedle zwyczaju w skok. Konie wyciągnąwszy szyje i potuliwszy uszy, rwały ze wszystkich sił przed siebie, jeźdźcy wymachując mieczami i sulicami, lecieli z krzykiem okropnym przeciw lewemu skrzydłu Krzyżaków.", + "79445": "Mistrz właśnie znajdował się przy nim. Wzruszenie jego już przeszło, a z oczu szły mu, zamiast łez, skry. Ujrzawszy więc rozpędzoną ćmę litewską, zwrócił się do Frydrycha Wallenroda, który na tej stronie dowodził, i rzekł:", + "79446": "— Witold pierwszy wystąpił. Poczynajcieże i wy w imię Boże!", + "79447": "I skinieniem prawicy ruszył czternaście chorągwi żelaznego rycerstwa.", + "79448": "— Gott mit uns! — zakrzyknął Wallenrod.", + "79449": "Chorągwie, zniżywszy kopie, poczęły z początku iść krokiem. Lecz równie jak skała stoczona z góry spadając, coraz większego pędu nabiera, tak i one: z kroku przeszły w rysią, potem w cwał i szły straszne, niepohamowane, jako lawina, która musi zetrzeć i zdruzgotać wszystko przed sobą.", + "79450": "Ziemia jęczała i gięła się pod nimi.", + "79451": "*", + "79452": "Bitwa miała lada chwila rozciągnąć się i rozpalić na całej linii, więc polskie chorągwie poczęły śpiewać starą bojową pieśń świętego Wojciecha. Sto tysięcy pokrytych żelazem głów i sto tysięcy par oczu podniosło się ku niebu, a ze stu tysięcy piersi wyszedł jeden olbrzymi głos do grzmotu niebieskiego podobny:", + "79453": "Bogurodzica, dziewica,", + "79454": "Bogiem sławiena Maryja!", + "79455": "Twego syna gospodzina,", + "79456": "Matko zwolena, Maryja,", + "79457": "Zyszczy nam, spuści nam…", + "79458": "Kiryjelejzon!…", + "79459": "I wraz moc zstąpiła w ich kości, a serca stały się na śmierć gotowe. Była zaś taka niezmierna zwycięska siła w tych głosach i w tej pieśni, jakby naprawdę grzmoty poczęły się roztaczać po niebie. Zadrżały kopie w rękach rycerzy, zadrżały chorągwie i chorągiewki, zadrżało powietrze, zakolebały się gałęzie w boru, a zbudzone echa leśne jęły odzywać się w głębinach i wołać, i jakby powtarzać jeziorom i łęgom, i całej ziemi jak długa i szeroka:", + "79460": "Zyszczy nam. spuści nam.", + "79461": "Kiryjelejzon!…", + "79462": "A oni śpiewali dalej:", + "79463": "Twego dzieła krzciciela, bożycze,", + "79464": "Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze,", + "79465": "Słysz modlitwę, jąż nosimy,", + "79466": "A dać raczy, jegoż prosimy,", + "79467": "A na świecie zbożny pobyt,", + "79468": "Po żywocie rajski przebyt.", + "79469": "Kiryjelejzon!", + "79470": "Echo powtórzyło w odpowiedzi: „Kiryjelejzooon!” — a tymczasem na prawym skrzydle wrzała już bitwa zacięta i zbliżała się ku środkowi coraz bardziej.", + "79471": "Łoskot, kwik koni, krzyki okropne mężów mieszały się z pieśnią. Ale chwilami krzyki cichły, jakby tym tam ludziom zbrakło tchu, i w jednej z takich przerw raz jeszcze można było dosłyszeć grzmiące głosy:", + "79472": "Adamie, ty Boży kmieciu,", + "79473": "Ty siedzisz u Boga w wiecu,", + "79474": "Domieściż twe dzieci,", + "79475": "Gdzie królują anieli!", + "79476": "Tam radość,", + "79477": "Tam miłość,", + "79478": "Tam widzenie Twórca, anielskie, bez końca…", + "79479": "Kiryjelejzon!", + "79480": "I znów runęło echo po boru: „Kiryjelejzooon!”. Krzyki na prawym skrzydle wzmogły się jeszcze, lecz nikt nie mógł ni widzieć, ni rozeznać, co się tam dzieje, albowiem mistrz Ulryk, który patrzył z góry na bitwę, stoczył w tej chwili pod wodzą Lichtensteina dwadzieścia chorągwi na Polaków.", + "79481": "A zaś do polskiego hufca „czelnego”, w którym stali najprzedniejsi rycerze, przypadł jak grom Zyndram z Maszkowic i ukazawszy ostrzem zbliżającą się chmurę Niemców, zakrzyknął tak donośnie, że aż konie poprzysiadały w pierwszym szeregu na zadach:", + "79482": "— W nich! Bij!", + "79483": "Więc rycerze, pochyliwszy się na karki końskie i wyciągnąwszy przed się włócznie, ruszyli.", + "79484": "*", + "79485": "Lecz Litwa ugięła się pod straszliwą nawałą Niemców. Pierwsze szeregi, najlepiej zbrojne, złożone z możniejszych bojarów, padły mostem na ziemię. Następne zwarły się z wściekłością z krzyżactwem, lecz żadne męstwo, żadna wytrwałość, żadna moc ludzka nie mogła ich od zguby i klęski uchronić. I jakże mogło być inaczej, gdy z jednej strony walczyło rycerstwo całkiem zakute w stalowe zbroje i na koniach stalą osłonionych, z drugiej lud, rosły wprawdzie i silny, ale na drobnych konikach i skórami jeno okryty?… Próżno też szukał uporny Litwin, jak do skóry niemieckiej się dobrać. Sulice, szable, ostrza oszczepów, pałki nasadzane krzemieniem lub gwoździami odbijały się tak o żelazne blachy jak o skałę lub jak o mury zamkowe. Ciężar ludzi i koni gniótł nieszczęsne Witoldowe zastępy, cięły ich miecze i topory, bodły i kruszyły kości berdysze, tratowały kopyta końskie. Kniaź Witold daremnie ciskał w tę paszczę śmierci coraz nowe watahy, daremny był upór, na nic zaciekłość, na nic pogarda śmierci i na nic rzeki krwi! Pierzchło naprzód tatarstwo, Besaraby, Wołochy, a wkrótce pękła ściana litewska i dziki popłoch ogarnął wszystkich wojowników.", + "79486": "Większa część wojsk pierzchła w stronę jeziora Lubeń i za nią pognały główne siły niemieckie, czyniąc kośbę tak straszną, że całe pobrzeże pokryło się trupami.", + "79487": "Druga atoli część wojsk Witoldowych, mniejsza, w której było trzy pułki smoleńskie, cofała się ku skrzydłu polskiemu, parta przez sześć chorągwi Niemców, a następnie i przez te, które wracały z pogoni. Lecz lepiej zbrojni Smoleńszczanie skuteczniejszy stawili tez opór. Bitwa zmieniła się tu w rzeź. Potoki krwi okupowały każdy krok, każdą niemal piędź ziemi. Jeden z pułków smoleńskich wycięto niemal co do nogi. Dwa inne broniły się rozpaczą i wściekłością. Lecz zwycięskich Niemców nic już nie mogło powstrzymać. Niektóre ich chorągwie ogarnął jakby szał bojowy. Pojedynczy rycerze, bodąc ostrogami i wspinając rumaki, rzucali się na oślep ze wzniesionym toporem lub mieczem w największą gęstwinę nieprzyjaciół. Cięcia ich mieczów i berdyszów stały się niemal nadludzkie, cała zas ława prąc, tratując i miażdżąc konie i rycerzy smoleńskich, przyszła na koniec w bok czelnemu i walnemu hufcowi polskiemu, albowiem oba od godziny już przeszło zmagały się z Niemcami, którym Kuno Lichtenstein przywodził.", + "79488": "Nie poszło tu tak łatwo Kunonowi, gdyż większa była równość broni i koni, a jednakie ćwiczenia rycerskie. Wsparły nawet Niemców „drzewa” polskie i odrzuciły ich w tył, zwłaszcza że pierwsze uderzyły w nich trzy straszne chorągwie: krakowska, gończa pod Jędrkiem z Brochocic i nadworna, której Powała z Taczewa przewodził. Jednakże bitwa rozgorzała najprzeraźliwsza dopiero wówczas, gdy po strzaskaniu kopij chwycono za miecze i topory. Tarcza uderzała wówczas o tarczę, mąż zwierał się z mężem, padały konie, przewracały się znaki, pękały pod uderzeniem brzeszczotów i obuchów hełmy, naramienniki, pancerze, oblewało się krwią żelazo, walili się z siodeł na kształt podciętych sosen witezie. Ci z rycerzy krzyżackich, którzy już pod Wilnem zaznali bitew z Polakami, wiedzieli, jaki to „nieużyty” i „natarczywy” jest ten lud, lecz nowaków i gości zagranicznych ogarnęło zrazu podobne do strachu zdumienie. Niejeden też wstrzymywał mimo woli konia, spoglądał przed się niepewnie i nim się namyślił, co czynić, ginął pod ciosem polskiej prawicy. I równie jak grad sypie się niemiłosiernie z miedzianej chmury na łan żyta, tak gęsto sypały się ciosy okrutne i biły miecze, biły oksze, biły topory, biły bez tchu i miłosierdzia, dźwięczały jak w kuźniach żelazne blachy, śmierć gasiła niby wicher żywoty, jęki rwały się z piersi, gasły oczy, a zbielałe młodzieńcze głowy pogrążały się w noc wiekuistą.", + "79489": "Leciały w górę skry skrzesane żelazem, złamki drzewców, proporce, pióra strusie i pawie. Kopyta rumaków obsuwały się po krwawych, leżących na ziemi pancerzach i trupach końskich. Kto padł ranny, tego miażdżyły podkowy.", + "79490": "Lecz żaden jeszcze nie padł z przedniejszych rycerzy polskich i szli przed się w zgiełku i ciasnocie, wykrzykując imiona swych patronów lub zawołania rodowe, jak idzie ogień po suchym stepie, który pożera krze i trawy. Pierwszy tam Lis z Targowiska porwał mężnego komtura z Osterody, Gamrata, któren straciwszy tarczę, zwinął w kłąb swój biały płaszcz koło ramienia i płaszczem się od ciosów zasłaniał.", + "79491": "Ostrzem miecza przeciął Lis płaszcz i naramiennik, odwalił od pachy ramię, drugim zaś pchnięciem przebił brzuch, aż ostrze w kość pacierzową zgrzytnęło. Krzyknęli z trwogi na widok śmierci wodza ludzie z Osterody, lecz Lis rzucił się między nich jak orzeł między żurawie, a gdy Staszko z Charbimowic i Domarat z Kobylan skoczyli mu na pomoc, poczęli ich we trzech łuskać okropnie, tak jak niedźwiedzie łuszczą strąki, gdy się na pole zasiane młodym grochem dostaną.", + "79492": "Tamże Paszko Złodziej z Biskupic zabił sławnego brata Kunca Adelsbacha. Kunc, gdy ujrzał przed sobą wielkoluda z krwawym toporem w dłoni, na którym wraz z krwią przylepły kudły ludzkie, zląkł się w sercu i chciał się oddać w niewolę. Ale Paszko, nie dosłyszawszy go wśród wrzawy, podniósł się w strzemionach i rozciął mu głowę wraz ze stalowym hełmem, jakby ktoś rozciął jabłko na dwoje. Wraz potem zgasił Locha z Meklemburgii i Klingensteina, i Szwaba Helmsdorfa z możnego hrabiowskiego rodu, i Limpacha spod Moguncji, i Nachterwitza też z Moguncji, aż wreszcie poczęli się cofać przed nim przerażeni Niemcy w lewo i w prawo, on zaś bił w nich jak w walącą się ścianę i co chwila widziano go, jak wznosił się do cięcia na siodle, po czym widziano błysk topora i hełm niemiecki zapadający się w dół między konie.", + "79493": "Tamże potężny Jędrzej z Brochocic, złamawszy miecz na głowie rycerza, który miał sowę na tarczy i przyłbicę w kształt sowiej głowy wykutą, chwycił go za ramię, skruszył je i wydarłszy mu brzeszczot, zaraz go nim życia pozbawił. On również młodego rycerza Dynheima wziął w niewolę, którego widząc bez hełmu, pożałował zabijać, gdyż ów prawie był dzieckiem jeszcze i dziecinnymi nań spoglądał oczyma. Rzucił go tedy Andrzej giermkom swoim, nie odgadując, że zięcia sobie bierze, albowiem rycerzyk ten córkę jego wziął później za żonę i na zawsze w Polsce pozostał.", + "79494": "Natarli atoli teraz ze wściekłością Niemcy, chcąc odbić młodego Dynheima, który z możnego rodu grafów nadreńskich pochodził, lecz przedchorągiewni rycerze: Sumik z Nadbroża i dwaj bracia z Płomykowa, i Dobko z Ochwia, i Zych Pikna, osadzili ich na miejscu, jak lew osadza byka, i odepchnęli ku chorągwi świętego Jerzego, szerząc wśród nich zgubę i zniszczenie.", + "79495": "Zaś z rycerskimi gośćmi starła się chorągiew królewska nadworna, której Ciołek z Żelechowa przywodził. Tam Powała z Taczewa siłę nadludzką mający obalał ludzi i konie, kruszył żelazne hełmy jak skorupy jaj, bił sam jeden w całe gromady, a obok niego szli Leszko z Goraja, drugi Powała z Wyhucza i Mścisław ze Skrzynna, i dwóch Czechów: Sokół i Zbysławek. Długo toczyła się tu walka, gdyż na tę jedną chorągiew uderzyły trzy niemieckie, lecz gdy dwudziesta siódma Jaśka z Tarnowa przyszła w pomoc, siły zrównały się mniej więcej i odrzucono Niemców prawie na pół strzelania z kuszy od miejsca, w którym nastąpiło pierwsze spotkanie.", + "79496": "Lecz jeszcze dalej odrzuciła ich wielka krakowska chorągiew, której sam Zyndram przywodził, a na czele między przedchorągiewnymi szedł najstraszniejszy ze wszystkich Polaków: Zawisza Czarny herbu Sulima. W pobok walczyli: brat jego Farurej i Florian Jelitczyk z Korytnicy, i Skarbek z Gór, i właśnie ów sławny Lis z Targowiska, i Paszko Złodziej, i Jan Nałęcz, i Stach z Charbimowic. Pod okropną ręką Zawiszy ginęli bitni mężowie, jakby w tej czarnej zbroi sama śmierć szła im naprzeciw, on zaś walczył z namarszczoną brwią i ściśniętymi nozdrzami, spokojny, uważny, jakby zwykłą odbywał robotę; czasem równo poruszał tarczą, odbijał cios, lecz każdemu błyskowi jego miecza odpowiadał krzyk straszny porażonego męża, a on nie oglądał się nawet i szedł, pracując, naprzód jak czarna chmura, z której co chwila piorun wypada.", + "79497": "Poznańska chorągiew, mająca w znaku orła bez korony, walczyła też na śmierć i życie, a arcybiskupia i trzy mazowieckie szły z nią w zawody. Ale i wszystkie inne przesadzały się wzajem w zawziętości i natarczywym męstwie. W sieradzkiej młody Zbyszko z Bogdańca rzucał się jak dzik w najgęstsze tłumy, zaś przy boku jego szedł stary, straszny Maćko, walcząc rozważnie, jak walczy wilk, który inaczej niż na śmierć nie ukąsi.", + "79498": "Szukał on wszędy oczyma Kunona Lichtensteina, ale nie mogąc go w tłoku dostrzec, upatrywał tymczasem innych, takich, którzy świetniejsze mieli na sobie stroje, i nieszczęsny był każdy rycerz, któremu się z nim potkać przyszło. Niedaleko od obu rycerzy bogdanieckich ciskał się nieznośnie złowrogi Cztan z Rogowa. Po pierwszym spotkaniu rozbito mu hełm, więc walczył teraz z gołą głową, strasząc swą zakrwawioną, włochatą twarzą Niemców, którym się zdało, że nie człowieka, ale jakąś poczwarę leśną mają przed sobą.", + "79499": "Jednakże setki, a potem tysiące rycerzy zaległy z obu stron ziemię, aż wreszcie pod razami zaciekłych Polaków poczęła się chwiać niemiecka nawała, gdy wtem zaszło coś takiego, co losy całej bitwy mogło w jednej chwili przeważyć.", + "79500": "Oto wracając z pogoni za Litwą, rozgorzałe i upojone zwycięstwem chorągwie niemieckie uderzyły w bok polskiego skrzydła.", + "79501": "Sądząc, że wszystkie wojska królewskie już rozbite i bitwa stanowczo wygrana, wracały one w wielkich, bezładnych gromadach z krzykiem i śpiewaniem, gdy nagle ujrzały przed sobą srogą rzeź i Polaków prawie już zwycięskich, ogarniających zastępy niemieckie.", + "79502": "Więc Krzyżacy, zniżając głowy, spoglądali ze zdumieniem przez kraty przyłbic na to, co się dzieje, a potem, jak który stał, wbijał koniowi ostrogi w boki i puszczał się w zamęt bojowy.", + "79503": "I tak gromada uderzała po gromadzie, aż wkrótce tysiące ich zwaliły się na znużone walką chorągwie polskie. Krzyknęli Niemcy radośnie, widząc przybywającą pomoc, i z nowym zapałem poczęli bić w Polaków. Okropna bitwa zawrzała na całej linii, ziemia spłynęła potokami krwi, zachmurzyło się niebo i odezwały się głuche grzmoty, jakby sam Bóg chciał mieszać się między walczących.", + "79504": "Lecz zwycięstwo poczęło chylić się ku Niemcom… Już, już zaczynała się zamieszka w ławie polskiej, już rozszalałe w boju zastępy krzyżackie poczęły jednym głosem śpiewać pieśń tryumfu:", + "79505": "Christ ist erstanden!…", + "79506": "A wtem stało się coś jeszcze okropniejszego.", + "79507": "Oto jeden leżący na ziemi Krzyżak rozpruł nożem brzuch konia, na którym siedział Marcin z Wrocimowic trzymający wielką, świętą dla wszystkich wojsk chorągiew krakowską z orłem w koronie. Rumak i jeździec zwalili się nagle, a wraz z nimi zachwiała się i padła chorągiew.", + "79508": "W jednej chwili setki żelaznych ramion wyciągnęło się po nią, a ze wszystkich piersi niemieckich wyrwał się ryk radości. Zdało im się, że to koniec, że strach i popłoch ogarną teraz Polaków, że przychodzi czas klęski, mordu i rzezi, że już uciekających tylko przyjdzie im ścigać i wycinać.", + "79509": "Ale oto właśnie czekał ich straszny i krwawy zawód.", + "79510": "Krzyknęły wprawdzie z rozpaczą jak jeden mąż wojska polskie na widok upadającej chorągwi, lecz w tym krzyku i w tej rozpaczy był nie strach, ale wściekłość. Rzekłbyś, żywy ogień spadł na pancerze. Rzucili się jak lwy rozżarte ku miejscu najstraszniejsi mężowie z obu armii i rzekłbyś, burza rozpętała się koło chorągwi. Ludzie i konie zbili się w jeden wir potworny, a w tym wirze śmigały ramiona, szczękały miecze, warczały topory, zgrzytała stal o żelazo, łomot, jęki, dziki wrzask wyrzynanych mężów zlały się w jeden przeokropny głos, taki, jakby potępieńcy odezwali się nagle z głębi piekła. Wstała kurzawa, a z niej wypadły tylko oślepłe z przerażenia konie bez jeźdźców, z krwawymi oczyma i rozwianą dziko grzywą.", + "79511": "Lecz trwało to krótko. Ni jeden Niemiec nie wyszedł żywy z tej burzy i po chwili powiała znów nad polskimi zastępami odbita chorągiew. Wiatr poruszył ją, rozwinął i rozkwitła wspaniale jak olbrzymi kwiat, jako znak nadziei i jako znak gniewu Bożego dla Niemców, a zwycięstwa dla polskich rycerzy.", + "79512": "Całe wojsko powitało ją okrzykiem tryumfu i uderzyło z taką zapamiętałością w Niemców, jakby każdej chorągwi przybyło w dwójnasób sił i żołnierzy.", + "79513": "A Niemcy, bici bez miłosierdzia, bez wytchnienia, bez takiej nawet przerwy, jakiej piersiom trzeba dla złapania oddechu, parci ze wszystkich stron, naciskani, rażeni nieubłaganie ciosami mieczów, siekier, toporów, maczug, poczęli znów chwiać się i ustępować. Tu i owdzie ozwały się głosy o litość. Tu i owdzie wypadał ze skrzętu jakiś zagraniczny rycerz z twarzą zbielałą ze strachu i zdumienia i uciekał w zapamiętaniu, gdzie go niósł nie mniej przerażony rumak. Większość białych płaszczów, które na zbrojach nosili bracia zakonni, leżała już na ziemi.", + "79514": "Więc ciężki niepokój ogarnął serca przywódców krzyżackich, gdyż zrozumieli, że cały ich ratunek tylko w mistrzu, który dotychczas w pogotowiu stał na czele szesnastu odwodowych chorągwi.", + "79515": "On zaś, patrząc z góry na bitwę, zrozumiał także, że chwila nadeszła, i ruszył swe żelazne hufce, tak jak wicher porusza ciężką, niosącą klęskę chmurę gradową.", + "79516": "Lecz wcześniej jeszcze, przed trzecią linią polską, która dotąd nie brała udziału w boju, zjawił się na rozhukanym rumaku, czuwający nad wszystkim i baczny na przebieg bitwy, Zyndram z Maszkowic.", + "79517": "Stało tam wśród polskiej piechoty kilka rot zaciężnych Czechów. Jedna z nich zachwiała się jeszcze przed spotkaniem, ale zawstydzona w porę, została na miejscu i rzuciwszy swego dowódcę, płonęła teraz żądzą bitwy, aby wynagrodzić męstwem chwilową słabość. Lecz główne siły składały pułki polskie, złożone z konnych, ale nie pancernych ubogich włodyków, z piechot miejskich i najliczniejszych kmiecych, zbrojnych w rohatyny, w ciężkie oszczepy i w kosy, osadzone sztorcem na drągach.", + "79518": "— Gotuj się! Gotuj! — wołał ogromnym głosem Zyndram z Maszkowic, przelatując jak błyskawica wzdłuż szeregów.", + "79519": "— Gotuj się! — powtórzyli mniejsi przywódcy.", + "79520": "Więc kmiecie, zrozumiawszy, że przychodzi na nich czas, poopierali drągi od dzid, cepów i kos o ziemię i przeżegnawszy się krzyżem świętym, poczęli popluwać w pracowite, ogromne dłonie.", + "79521": "I dało się słyszeć przez całą linię to złowrogie popluwanie, po czym chwycił każdy broń i nabrał tchu. W tej chwili przyleciał do Zyndrama pachołek z rozkazem od króla i szepnął mu coś zdyszanym głosem do ucha, a on, zwróciwszy się do piechurów, machnął mieczem i zakrzyknął:", + "79522": "— Naprzód!", + "79523": "— Naprzód! Ławą! Równo! — rozległy się wołania przywódców.", + "79524": "— Bywaj! Na psubraty! W nich!", + "79525": "Ruszyli. By zaś iść krokiem równym i nie łamać szeregów, poczęli wszyscy razem powtarzać:", + "79526": "— Zdro — waś — Ma — ry — ja — Łas — kiś — peł — na — Pan — z To — bą!…", + "79527": "I szli jak powódź. Szły pułki najemne i pachołkowie miejscy, kmiecie z Małopolski i Wielkopolski i Ślązacy, którzy przed wojną schronili się do Królestwa, i Mazury spod Ełku, którzy od Krzyżaków uciekli. Zajaśniało i rozbłysło od grotów na oszczepach i od kos całe pole.", + "79528": "Aż doszli.", + "79529": "— Bij! — zakrzyknęli dowódcy.", + "79530": "— Uch!", + "79531": "I stęknął każdy jako krzepki drwal, gdy się pierwszy raz toporem zamachnie, a potem jął walić, ile mu sił i pary w piersiach starczyło.", + "79532": "Wrzask i krzyki wzbiły się aż ku niebiosom.", + "79533": "*", + "79534": "Król, który z wyniosłego miejsca zawiadował całą bitwą, rozsyłał pachołków i aż ochrypł od dawania rozkazów, gdy ujrzał wreszcie, że już wszystkie wojska pracują, począł i sam rwać się do boju.", + "79535": "Nie puszczali go dworzanie, bojąc się o świętą osobę pańską. Żóława chwycił za cugle konia i choć król uderzył go włócznią po ręku, nie puścił. Inni zastąpili też drogę, prosząc, błagając i przedstawiając, że i tak losów bitwy nie przeważą.", + "79536": "A tymczasem największe niebezpieczeństwo zawisło nagle nad królem i nad całym jego orszakiem.", + "79537": "Oto mistrz, idąc za przykładem tych, którzy wrócili po rozgromie Litwy, i chcąc także zajechać z boku Polakom, zatoczył koło, skutkiem czego jego szesnaście wyborowych chorągwi musiało przechodzić właśnie nieopodal wzgórza, na którym stał Władysław Jagiełło.", + "79538": "Spostrzeżono wraz niebezpieczeństwo, ale nie było czasu się cofać.", + "79539": "Zwinięto tylko znak królewski, a jednocześnie pisarz królewski Zbigniew z Oleśnicy skoczył co siły w koniu do najbliższej chorągwi, która gotowała się właśnie na przyjęcie nieprzyjaciela, a której rycerz Mikołaj Kiełbasa przywodził.", + "79540": "— Król w obieży. Na pomoc! — zawołał Zbigniew.", + "79541": "Lecz Kiełbasa, straciwszy poprzednio hełm, zerwał całą mokrą od potu i pokrwawioną myckę z głowy i pokazując ją gońcowi, zakrzyknął z gniewem okrutnym:", + "79542": "— Patrz, jeśli tu próżnujem! Szalony! Zali nie widzisz, że na nas idzie ta chmura i że właśnie naprowadzilibyśmy ją na króla; za czym ruszaj precz, bo cię tu mieczem przebodę.", + "79543": "I niepomny, z kim mówi, zziajany, uniesion gniewem zmierzył się istotnie na gońca, ów zaś widząc, z kim sprawa, a co większa, że stary wojownik ma słuszność, skoczył na powrót do króla i powtórzył mu, co usłyszał.", + "79544": "Więc straż królewska murem wysunęła się naprzód, aby pana piersiami zasłonić. Tym razem jednak król nie dał się powstrzymać i stanął w pierwszym szeregu. Lecz ledwie się ustawili, chorągwie niemieckie były już tak blisko, że herby na tarczach można było doskonale odróżnić. Widok ich dreszczem mógł przejąć najodważniejsze serca, był to bowiem sam kwiat i wybór rycerstwa. Przybrani w świetne zbroje, na ogromnych jak tury koniach, nieuznojeni w boju, w którym dotychczas nie brali udziału, wypoczęci szli jak huragan z tętentem, z hukiem, z szumem chorągwi i chorągiewek, a sam wielki mistrz leciał przed nimi w białym, szerokim płaszczu, który rozpuszczony na wiatr wyglądał jak olbrzymie skrzydła orła.", + "79545": "Mistrz minął już orszak królewski i biegł ku głównej bitwie, bo co mu tam znaczyła jakaś garstka rycerzy stojących na uboczu, między którą nie domyślał się i nie rozpoznał króla! Ale spod jednej chorągwi oderwał się olbrzymi Niemiec i czy to poznawszy Jagiełłę, czy też znęcony srebrzystą zbroją królewską, czy wreszcie chcąc popisać się odwagą rycerską, schylił głowę, wyciągnął kopię i skoczył wprost na króla.", + "79546": "Król zaś spiął ostrogami konia i nim go zdołano zatrzymać, skoczył także ku niemu. I byliby się niechybnie starli śmiertelnie, gdyby nie ten sam Zbigniew z Oleśnicy, młody sekretarz królewski, zarówno biegły w łacinie, jak i w rycerskim rzemiośle. Ten, mając złomek kopii w ręku, zajechał Niemca z boku i grzmotnąwszy go w łeb, skruszył mu hełm i zwalił na ziemię. „W tej chwili sam król uderzył go ostrzem w odkryte czoło i własną ręką zabić go raczył”.", + "79547": "Tak zginął sławny rycerz niemiecki, Dypold Kikieritz von Dieber. Konia jego pochwycił kniaź Jamont, a on sam leżał śmiertelnie porażon, w swej białej jace na stalowej zbroi i w pozłocistym pasie. Oczy zaszły mu bielmem, lecz nogi kopały jeszcze czas jakiś ziemię, póki największa ludzka uspokoicielka, śmierć, nie pokryła mu nocą głowy i nie uspokoiła go na zawsze.", + "79548": "Skoczyli rycerze spod chełmińskiej chorągwi, chcąc pomścić śmierć towarzysza, lecz sam mistrz zabiegł im drogę i krzycząc: Herum! Herum! — zaganiał ich tam, gdzie miały rozstrzygnąć się losy tego krwawego dnia, to jest do głównej bitwy.", + "79549": "I znów zdarzyła się rzecz dziwna. Oto najbliżej od pola stojący Mikołaj Kiełbasa poznał wprawdzie nieprzyjaciół, ale w kurzawie nie poznały ich inne polskie chorągwie i myśląc, że to Litwa wraca do boju, nie pośpieszyły na ich przyjęcie.", + "79550": "Dopiero wyskoczył Dobko z Oleśnicy naprzeciw pędzącego w przedzie wielkiego mistrza i poznał go po płaszczu, po tarczy i po złotym, wielkim relikwiarzu, który on nosił na piersiach, na pancerzu. Ale nie śmiał uderzyć kopią polski rycerz w relikwiarz, choć niezmiernie siłą mistrza przewyższał, więc ów podbił mu ostrze do góry, zranił nieco konia, po czym minąwszy się, zatoczyli koło i rozbiegli się, każdy ku swoim.", + "79551": "— Niemce! Sam mistrz! — zakrzyknął Dobko.", + "79552": "Usłyszawszy to, kopnęły się z miejsca największym pędem ku wrogom chorągwie polskie. Pierwszy uderzył ze swymi Mikołaj Kiełbasa i znów rozgorzała bitwa.", + "79553": "Lecz czy to, że rycerstwo z ziemi chełmińskiej, między którymi wielu było ludzi polskiej krwi, nie uderzyło szczerze, czy też, że zaciekłości Polaków nic już nie mogło powstrzymać, dość że ten nowy napad nie wywarł takiego skutku, jakiego się mistrz spodziewał. Zdawało mu się bowiem, że to będzie ostatni cios zadany potędze królewskiej, a tymczasem spostrzegł wkrótce, że to Polacy prą, idą naprzód, biją, rażą, biorą jakoby w żelazne cęgi te hufce, a jego rycerstwo raczej się broni, niż naciera.", + "79554": "Próżno zachęcał głosem, próżno zapędzał mieczem w bój. Bronili się wprawdzie i bronili mocno, ale nie było w nich ni tego rozmachu, ni tego zapału, który porywa wojska zwycięskie i którym rozgorzały serca polskie. W zbrojach potłuczonych, we krwi, w ranach, z poszczerbioną bronią, bez głosu w piersi rwali się jednak w zapamiętaniu polscy rycerze ku najgęstszym kupom Niemców, a ci poczęli to zdzierać konie, to oglądać się za siebie, jakby chcąc wiedzieć, czy nie zamknęły się jeszcze te żelazne cęgi, które obejmowały ich coraz okropniej i ustępowali z wolna, ale ciągle, jakby pragnąc wydostać się nieznacznie z morderczego skrzętu. A wtem od strony lasu zagrzmiały naraz nowe okrzyki. To właśnie Zyndram wprowadził i puścił kmieciów do boju. Zazgrzytały wnet po żelazie kosy, zagrzmiały pod cepami pancerze, trup jął padać coraz gęstszy, krew lała się strumieniem na zdeptaną ziemię i bitwa stała się jak jeden płomień niezmierny, gdyż Niemcy poznawszy, że tylko w mieczu ratunek, poczęli się bronić rozpaczliwie.", + "79555": "*", + "79556": "I zmagali się tak jeszcze w niepewności zwycięstwa, dopóki olbrzymie kłęby kurzawy nie wzbiły się niespodzianie po prawej stronie bitwy.", + "79557": "— Litwa wraca! — huknęły radośnie głosy polskie.", + "79558": "I odgadli. Litwa, którą łatwiej było rozbić, niż zwyciężyć, wracała teraz i z wrzawą nieludzką pędziła jak wicher na swych ścigłych koniach do boju.", + "79559": "Wówczas kilku komturów, a na ich czele Werner von Tettingen, przyskoczyło do mistrza.", + "79560": "— Ratuj się, panie! — wołał pobladłymi usty komtur Elbląga. — Ratuj siebie i Zakon, póki się koło nie zawrze.", + "79561": "Ale rycerski Ulryk spojrzał na niego ponuro i wzniósłszy rękę ku niebu, zawołał:", + "79562": "— Nie daj Bóg, abym ja opuścił to pole, na którym tylu mężnych poległo! Nie daj Bóg!", + "79563": "I krzyknąwszy na ludzi, aby szli za nim, rzucił się w war bitwy. Nadbiegła tymczasem Litwa i stał się taki zamęt, taki wir i kotłowanie, że oko ludzkie nic już w nich rozróżnić nie mogło.", + "79564": "Mistrz, uderzon ostrzem litewskiej sulicy w usta i dwukrotnie raniony w twarz, odbijał przez jakiś czas mdlejącą prawicą ciosy; wreszcie, pchnięty rohatyną w szyję, zwalił się jak dąb na ziemię.", + "79565": "Mrowie przybranych w skóry wojowników pokryło go zupełnie.", + "79566": "*", + "79567": "Werner Tettingen z kilku chorągwiami pierzchł, lecz naokół wszystkich pozostałych chorągwi zamknęło się żelazne koło wojsk królewskich. Bitwa zmieniła się w rzeź i w klęskę krzyżacką tak niesłychaną, że w całych dziejach ludzkich mało zdarzyło się podobnych. Nigdy też w czasach chrześcijańskich, od walki Rzymian i Gotów z Attylą i Karola Młota z Arabami, nie walczyły z sobą wojska tak potężne. Ale teraz jedno z nich leżało już po większej części jak zżęty łan zboża. Poddały się te chorągwie, które ostatnie wprowadził do boju mistrz. Chełmińczycy pozatykali w ziemię proporce. Inni niemieccy rycerze pozeskakiwali z koni na znak, że chcą iść w niewolę, i poklękali na obluzganej krwią ziemi. Cała chorągiew świętego Jerzego, pod którą służyli goście zagraniczni, uczyniła razem ze swym dowódcą to samo.", + "79568": "*", + "79569": "Lecz bitwa trwała jeszcze, albowiem wiele chorągwi krzyżackich wolało umierać, niż błagać o litość i o niewolę. Zbili się teraz Niemcy wedle swego wojennego zwyczaju w ogromne kolisko i bronili się tak, jak broni się stado dzików, gdy je gromady wilków otoczą. Pierścień polsko-litewski opasał owo kolisko, jak wąż opasuje ciało byka, i zacieśniał się coraz bardziej. I znów śmigały ramiona, grzmiały cepy, zgrzytały kosy, cięły miecze, bodły oszczepy, chlastały topory i oksze. Wycinano Niemców jak bór, a oni marli w milczeniu, posępni, ogromni, nieustraszeni.", + "79570": "Niektórzy popodnosiwszy przyłbice, żegnali się z sobą, dając sobie ostatni przed śmiercią pocałunek; niektórzy rzucali się na oślep w ukrop bojowy jakby zdjęci szaleństwem, inni walczyli jak przez sen, inni na koniec mordowali się sami, wbijając sobie w gardło mizerykordię lub porzuciwszy naszyjniki, zwracali się do towarzyszów z prośbą: „Pchnij!”.", + "79571": "Zaciekłość polska rozbiła wkrótce wielkie kolisko na kilkanaście mniejszych kup i wtedy znów łatwiej było wymykać się pojedynczym rycerzom. Ale w ogóle i te rozbite gromady biły się ze wściekłością i rozpaczą.", + "79572": "Mało kto klękał, prosząc o litość, a gdy straszny zapęd Polaków rozpłoszył wreszcie i mniejsze kupy, nawet pojedynczy rycerze nie chcieli oddawać się żywcem w ręce zwycięzców. Dzień był dla Zakonu i dla wszystkiego zachodniego rycerstwa największej klęski, ale i chwały największej. Pod olbrzymim Arnoldem von Baden otoczonym przez piechotę kmiecą utworzył się wał polskich trupów, on zaś, potężny i niezwalczony, stał nad nim, jak stoi słup graniczny wkopany na wzgórzu, i kto zbliżył się do niego na długość miecza, marł jakby piorunem rażony. Najechał go wreszcie sam Zawisza Czarny Sulimczyk, lecz widząc rycerza bez konia i nie chcąc przeciw rycerskiemu prawu z tyłu nań uderzać, zeskoczył także z rumaka i począł nań wołać z daleka:", + "79573": "— Zwróć, Niemcze, głowę i poddaj się alibo spotkaj ze mną!", + "79574": "A Arnold zwrócił się i poznawszy Zawiszę po czarnej zbroi i po Sulimie na tarczy, rzekł sobie w duszy:", + "79575": "„Śmierć idzie i moja godzina wybiła, albowiem jemu nikt nie odejmie się żywy. Gdybym jednakże go zwyciężył, zyskałbym chwałę nieśmiertelną, a może i życie ocalił”.", + "79576": "To rzekłszy, skoczył ku niemu i starli się jak dwie burze na ziemi trupami zasłanej. Lecz Zawisza tak okrutnie siłą nad wszystkimi górował, że nieszczęśni to byli rodzice, których dzieciom wypadło się z nim spotkać w boju. Jakoż pod cięciem jego miecza pękła kuta w Malborgu tarcza, pękł jak gliniany garnek stalowy hełm i mężny Arnold padł z rozciętą na dwoje głową…", + "79577": "*", + "79578": "Henryk, komtur człuchowski, ten sam najzawziętszy wróg polskiego plemienia, który zaprzysiągł, że póty dwa miecze każe przed sobą nosić, póki obu w krwi polskiej nie ubroczy, wymykał się teraz chyłkiem z pola, jako lis wymyka się z otoczonego przez myśliwców ostępu, gdy wtem zajechał mu drogę Zbyszko z Bogdańca. Krzyknął komtur, widząc nad sobą wzniesiony brzeszczot: Erbarme dich meiner! (oszczędź mnie) — i złożył z przestrachu ręce, co usłyszawszy, młody rycerz nie zdołał już wprawdzie wstrzymać ręki i rozmachu, ale zdołał jeszcze przekręcić miecz i płazem tylko w spasły, spotniały pysk komtura uderzył. I rzucił go potem swemu giermkowi, który założywszy mu powróz na szyję, powlókł go jak wołu tam, dokąd spędzano wszystkich jeńców krzyżackich.", + "79579": "*", + "79580": "A stary Maćko szukał wciąż na krwawym pobojowisku Kunona Lichtensteina — i szczęsny we wszystkim dnia tego los dla Polaków wydał go wreszcie w jego ręce w zaroślach, w których przytaiła się garść uchodzących ze strasznego pogromu rycerzy. Blask słońca, który odbił się w zbrojach, zdradził ich obecność przed pościgiem. Padli wraz wszyscy na kolana i poddali się natychmiast, lecz Maćko dowiedziawszy się, iż wielki komtur Zakonu znajduje się między jeńcami, kazał go stawić przed sobą i zdjąwszy hełm z głowy, zapytał:", + "79581": "— Kunonie Lichtensteinie, zali poznajesz mnie?", + "79582": "A on zmarszczył brwi i utkwiwszy oczy w oblicze Maćka, rzekł po chwili:", + "79583": "— Widziałem cię na dworze w Płocku.", + "79584": "— Nie — odpowiedział Maćko — widziałeś mnie przedtem. Widziałeś mnie w Krakowie, gdym cię błagał o życie mego bratanka, który za nierozważny napad na ciebie na utratę gardła był skazan. Wówczas to ślubowałem Bogu i zaprzysiągłem na rycerską cześć, iż cię odnajdę i spotkam się z tobą śmiertelnie.", + "79585": "— Wiem — odparł Lichtenstein i wydął dumnie usta, chociaż zarazem pobladł mocno — ale jeńcem twoim teraz jestem i zhańbiłbyś się, gdybyś miecz na mnie podniósł.", + "79586": "Na to twarz Maćka ściągnęła się złowrogo i stała się zupełnie do paszczy wilczej podobna.", + "79587": "— Kunonie Lichtenstein — rzekł — miecza na bezbronnego nie wzniosę. Ale to ci powiadam, że jeśli mi walki odmówisz, tedy cię każę jak psa na powrozie powiesić.", + "79588": "— Nie mam wyboru, stawaj! — zawołał wielki komtur.", + "79589": "— Na śmierć, nie na niewolę — zastrzegł raz jeszcze Maćko.", + "79590": "— Na śmierć.", + "79591": "I po chwili starli się z sobą wobec niemieckich i polskich rycerzy. Młodszy i zręczniejszy był Kunon, lecz Maćko tak dalece siłą rąk i nóg przeciwnika przewyższał, że w mgnieniu oka obalił go na ziemię i kolanem brzuch mu przycisnął.", + "79592": "Oczy komtura wyszły z przerażenia na wierzch.", + "79593": "— Daruj! — jęknął, wyrzucając ślinę i pianę ustami.", + "79594": "— Nie! — odpowiedział nieubłagany Maćko.", + "79595": "I przyłożywszy mizerykordię do szyi przeciwnika, pchnął dwukrotnie, a tamten zacharczał okropnie; fala krwi buchnęła mu ustami, drgawki śmiertelne wstrząsnęły jego ciałem, po czym wyprężył się i wielka uspokoicielka rycerzy uspokoiła go na zawsze.", + "79596": "*", + "79597": "Bitwa zmieniła się w rzeź i pościg. Kto nie chciał się poddać, zginął. Wiele bywało w owych czasach na świecie bitew i spotkań, ale nikt z żywych ludzi nie pamiętał tak straszliwego pogromu. Padł pod stopami wielkiego króla nie tylko Zakon krzyżacki, ale i całe Niemcy, które najświetniejszym rycerstwem wspomagały oną „przednią straż” teutońską, wżerającą się coraz głębiej w ciało słowiańskie.", + "79598": "Z siedmiuset „białych płaszczów”, przodujących jako wodzowie tej germańskiej powodzi, zostało ledwie piętnastu. Czterdzieści przeszło tysięcy ciał leżało w wiekuistym śnie na onym krwawym boisku.", + "79599": "Rozliczne chorągwie, które w południe jeszcze powiewały nad niezmiernym wojskiem krzyżackim, wpadły wszystkie w krwawe i zwycięskie ręce Polaków. Nie ostała, nie ocaliła się ani jedna i oto rzucali je teraz polscy i litewscy rycerze pod nogi Jagiełły, który wznosząc pobożnie oczy ku niebu, powtarzał wzruszonym głosem: „Bóg tak chciał!”. Stawiano też przed majestatem pana przedniejszych jeńców. Abdank Skarbek z Gór przywiódł szczecińskiego księcia Kazimierza, Trocnowski, rycerz czeski, księcia na Oleśnicy Konrada, a Przedpełko Kopidłowski, herbu Dryja, mdlejącego z ran Jerzego Gersdorfa, który pod chorągwią świętego Jerzego wszystkim gościom rycerskim przywodził.", + "79600": "Dwadzieścia dwa narody uczestniczyły w tej walce Zakonu przeciw Polakom, a teraz pisarze królewscy spisywali jeńców, którzy klękając przed majestatem, błagali o miłosierdzie i o powrót za okupem do domu.", + "79601": "Cała armia krzyżacka przestała istnieć. Pogoń polska zdobyła też ogromny obóz krzyżacki, a w nim, prócz niedobitków, nieprzeliczoną ilość wozów wyładowanych pętami na Polaków i winem przygotowanym na wielką ucztę po zwycięstwie.", + "79602": "*", + "79603": "Słońce chyliło się ku zachodowi. Spadł krótki, obfity deszcz i potłumił kurzawę. Król, Witold i Zyndram z Maszkowic gotowali się właśnie zjechać na pobojowisko, gdy poczęto zwozić przed nich ciała poległych wodzów. Litwini przynieśli skłute sulicami, pokryte kurzem i posoką ciało wielkiego mistrza Ulryka von Jungingen i położyli je przed królem, a ów westchnął żałośnie i spoglądając na ogromne zwłoki leżące na wznak na ziemi, rzekł:", + "79604": "— Oto jest ten, który jeszcze dziś rano mniemał się być wyższym nad wszystkie mocarze świata.", + "79605": "Za czym łzy poczęły mu spływać jak perły po policzkach i po chwili ozwał się znowu:", + "79606": "— Ale że śmiercią walecznych poległ, przeto sławić będziem jego męstwo i godnym chrześcijańskim uczcimy go pogrzebem.", + "79607": "Jakoż zaraz wydał rozkaz, by ciało obmyto starannie w jeziorze, by przybrano je w piękne szaty i przysłoniono, nim trumna będzie gotowa, zakonnym płaszczem.", + "79608": "Tymczasem przynoszono coraz nowe zwłoki, które rozpoznawali jeńcy. Przyniesiono wielkiego komtura Kunona Lichtensteina, z gardłem okropnie mizerykordią rozciętym, i marszałka Zakonu Fryderyka Wallenroda, i wielkiego szatnego, grafa Alberta Szwarcberga, i wielkiego skarbnika Tomasza Mercheima, i grafa Wendego, który legł z ręki Powały z Taczewa, i przeszło sześćset ciał znakomitych komturów i braci. Czeladź kładła ich jednego przy drugim, a oni leżeli na kształt zrąbanych pni, ze zwróconymi ku niebu i białymi jak ich płaszcze twarzami, z otwartymi szklanymi oczyma, w których zastygł gniew, duma, wściekłość bojowa i przerażenie.", + "79609": "Nad ich głowami pozatykano zdobyte chorągwie — wszystkie!!! Wieczorny powiew to zwijał, to rozwijał barwne płótna, one zaś szumiały jakby do snu poległym. Z dala pod zorzą widać było oddziały litewskie ciągnące zdobyte armaty, których po raz pierwszy użyli Krzyżacy w bitwie polnej, ale które nie przyczyniły żadnej szkody zwycięzcom.", + "79610": "Na wzgórzu koło króla skupili się najwięksi rycerze i dysząc utrudzonymi piersiami, spoglądali na te chorągwie i na te trupy leżące u ich stóp, jak spoglądają uznojeni żeńcy na zżęte i powiązane snopy. Ciężki był dzień i straszny plon tego żniwa, ale oto nadchodził wielki, Boży, radosny wieczór.", + "79611": "Więc niezmierne szczęście rozjaśniło twarze zwycięzców, bo rozumieli wszyscy, że to był wieczór kładący koniec nędzy i trudom nie tylko dnia tego, ale całych stuleci.", + "79612": "A król, chociaż zdawał sobie sprawę z ogromu klęski, jednakże patrzył jakby w zdumieniu przed siebie i w końcu spytał:", + "79613": "— Zali cały Zakon tu leży?", + "79614": "Na to podkanclerzy Mikołaj, który znał przepowiednie świętej Brygidy, rzekł:", + "79615": "— Nadszedł czas, iż wyłamane są ich zęby i odcięta jest ich ręka prawa!!!…", + "79616": "Po czym podniósł dłoń i począł żegnać nie tylko tych, którzy leżeli najbliżej, ale i całe pole między Grunwaldem a Tannenbergiem. W jaskrawym od blasku zorzy i oczyszczonym przez deszcz powietrzu widać było doskonale olbrzymie, dymiące, krwawe pobojowisko, zjeżone ułamkami włóczni, rohatyn, kos, stosami trupów końskich i ludzkich, wśród których sterczały do góry martwe ręce, nogi, kopyta — i ciągnęło się owo żałosne pole śmierci z dziesiątkami tysięcy ciał dalej, niż wzrok mógł sięgnąć.", + "79617": "Czeladź uwijała się na tym niezmiernym cmentarzu, zbierając broń i zdejmując zbroje z poległych.", + "79618": "A w górze, na rumianym niebie, wichrzyły się już i zataczały koła stada wron, kruków i orłów, kracząc i radując się rozgłośnie na widok żeru.", + "79619": "I nie tylko przeniewierczy Zakon krzyżacki leżał oto pokotem u stóp króla, ale cała potęga niemiecka, zalewająca dotychczas jak fala nieszczęsne krainy słowiańskie, rozbiła się w tym dniu odkupienia o piersi polskie.", + "79620": "*", + "79621": "Więc tobie, wielka, święta przeszłości, i tobie, krwi ofiarna, niech będzie chwała i cześć po wszystkie czasy!", + "79622": "Rozdział pięćdziesiąty drugi", + "79623": "Maćko i Zbyszko wrócili do Bogdańca. Stary rycerz żył jeszcze długo, a Zbyszko doczekał się w zdrowiu i sile tej szczęsnej chwili, w której jedną bramą wyjeżdżał z Malborga ze łzami w oczach mistrz krzyżacki, drugą wjeżdżał na czele wojsk polski wojewoda, aby w imieniu króla i Królestwa objąć w posiadanie miasto i całą krainę aż po siwe fale Bałtyku.", + "79624": "Krzyżacy", + "79625": "Tom I", + "79626": "Rozdział pierwszy", + "79627": "W Tyńcu, w gospodzie „Pod Lutym Turem”, należącej do opactwa, siedziało kilku ludzi, słuchając opowiadania wojaka bywalca, który z dalekich stron przybywszy, prawił im o przygodach, jakich na wojnie i w czasie podróży doznał. Człek był brodaty, w sile wieku, pleczysty, prawie ogromny, ale wychudły; włosy nosił ujęte w pątlik, czyli w siatkę naszywaną paciorkami; na sobie miał skórzany kubrak z pręgami wyciśniętymi przez pancerz, na nim pas, cały z miedzianych klamr; za pasem nóż w rogowej pochwie, przy boku zaś krótki kord podróżny.", + "79628": "Tuż przy nim za stołem siedział młodzieńczyk o długich włosach i wesołym spojrzeniu, widocznie jego towarzysz lub może giermek, bo przybrany także po podróżnemu, w taki sam powyciskany od zbroicy skórzany kubrak. Resztę towarzystwa stanowiło dwóch ziemian z okolic Krakowa i trzech mieszczan w czerwonych składanych czapkach, których cienkie końce zwieszały się im z boku aż na łokcie.", + "79629": "Gospodarz Niemiec, w płowym kapturze z kołnierzem wycinanym w zęby, lał im z konwi sytne piwo do glinianych stągiewek i nasłuchiwał ciekawie przygód wojennych.", + "79630": "Jeszcze ciekawiej jednak słuchali mieszczanie. W owych czasach nienawiść, jaka dzieliła za czasów Łokietkowych miasto od rycerskiego ziemiaństwa, znacznie już była przygasła, mieszczaństwo zaś nosiło głowy górniej niż w wiekach późniejszych. Jeszcze ceniono ich gotowość ad concessionem pecuniarum; dlatego też nieraz zdarzało się widzieć w gospodach kupców pijących za pan brat ze szlachtą. Widziano ich nawet chętnie, bo jako ludzie, u których o gotowy grosz łatwiej, płacili zwykle za herbowych.", + "79631": "Tak więc siedzieli teraz i rozmawiali, mrugając od czasu do czasu na gospodarza, aby napełniał stągiewki.", + "79632": "— Toście, szlachetny rycerzu, zwiedzili kawał świata? — rzekł jeden z kupców.", + "79633": "— Niewielu z tych, którzy teraz ze wszystkich stron ściągają do Krakowa, widziało tyle — odpowiedział przybyły rycerz.", + "79634": "— A niemało ich ściągnie — mówił dalej mieszczanin. — Wielkie gody i wielka szczęśliwość dla Królestwa! Prawią też, i to pewna, że król kazał całą łożnicę królowej złotogłowem szytym perłami wysłać i takiż baldachim nad nią uczynić. Zabawy będą i gonitwy w szrankach, jakich świat dotąd nie widział.", + "79635": "— Kumotrze Gamroth, nie przerywajcie rycerzowi — rzekł drugi kupiec.", + "79636": "— Nie przerywam ja, kmotrze Eyertreter, tylko tak myślę, że i on rad będzie wiedział, co prawią, bo pewnie sam do Krakowa jedzie. Nie wrócim i tak dziś do miasta, gdyż bramy przedtem zamkną, a w nocy gad, który się w wiórach rodzi, spać nie daje, więc mamy czas na wszystko.", + "79637": "— A wy na jedno słowo odpowiadacie dwadzieścia. Starzejecie się, kmotrze Gamroth!", + "79638": "— Ale sztukę wilgotnego sukna pod jedną pachą jeszcze dźwignę.", + "79639": "— O wa! Takiego, co się przez nie świeci jak przez sito.", + "79640": "Lecz dalszą sprzeczkę przerwał podróżny wojak, który rzekł:", + "79641": "— Pewnie, że w Krakowie ostanę, bom słyszał o gonitwach i rad w szrankach siły mojej popróbuję, a i ten mój bratanek także, który choć młody jest i gołowąs, niejeden już pancerz widział na ziemi.", + "79642": "Goście spojrzeli na młodzieńca, który uśmiechnął się wesoło i założywszy rękoma długie włosy za uszy, podniósł następnie do ust naczynie z piwem.", + "79643": "Stary zaś rycerz dodał:", + "79644": "— Wreszcie, choćbyśmy chcieli wracać, to nie mamy dokąd.", + "79645": "— Jakże to? — zapytał jeden ze szlachty. — Skąd jesteście i jako was zowią?", + "79646": "— Ja zowię się Maćko z Bogdańca, a ten tu wyrostek, syn mego rodzonego, woła się Zbyszko. Herbu jesteśmy Tępa Podkowa, a zawołania Grady!", + "79647": "— Gdzieże jest wasz Bogdaniec?", + "79648": "— Ba! Lepiej pytajcie, panie bracie, gdzie był, bo go już nie ma. Hej, jeszcze za czasów wojny Grzymalitczyków z Nałęczami spalili nam do cna nasz Bogdaniec, tak że jeno dom stary ostał, a co było, pobrali, służebni zasie uciekli. Została goła ziemia, bo i kmiecie, co byli w sąsiedztwie, poszli dalej w puszczę. Odbudowaliśmy z bratem, ojcem tego oto wyrostka, ale następnego roku woda nam pobrała. Potem brat umarł, a jak umarł, ostałem sam z sierotą. Myślałem tedy: nie usiedzę! A prawili pod on czas o wojnie i o tym, że Jaśko z Oleśnicy, którego król Władysław po Mikołaju z Moskorzowa do Wilna wysłał, szuka skrzętnie w Polsce rycerzy. Znając ja więc godnego opata i krewniaka naszego, Janka z Tulczy, zastawiłem mu ziemię, a za pieniądze kupiłem zbroiczkę, konie, opatrzyłem się jako zwykle na wojenną wyprawę; chłopca, co mu było dwanaście lat, wsadziłem na podjezdka i haj! do Jaśka z Oleśnicy.", + "79649": "— Z wyrostkiem?", + "79650": "— Nie był ci on wówczas nawet wyrostkiem, ale krzepkie to było od małego. Bywało, w dwunastym roku oprze kuszę o ziemię, przyciśnie brzuchem i tak korbą zakręci, że i żaden z Angielczyków, którycheśmy pod Wilnem widzieli, lepiej nie naciągnie.", + "79651": "— Takiż był mocny?", + "79652": "— Hełm za mną nosił, a jak mu przeszło trzynaście zim, to i pawęż.", + "79653": "— Już to wojny wam tam nie brakło.", + "79654": "— Za przyczyną Witoldową. Siedziało książę u Krzyżaków i co roku wyprawy na Litwę pod Wilno czynili. Szedł z nimi różny naród: Niemcy, Francuzy, Angielczykowie do łuków najprzedniejsi, Czechy, Szwajcary i Burgundy. Lasy przesiekli, zamki po drodze stawiali i w końcu okrutnie Litwę ogniem i mieczem pognębili, tak że cały naród, który tę ziemię zamieszkuje, chciał już ją porzucić i szukać innej, choćby na kraju świata, choćby między dziećmi Beliala, byle od Niemców daleko.", + "79655": "— Słychać było i tu, że wszyscy Litwini chcieli pójść z dziećmi i żonami precz, aleśmy temu nie wierzyli.", + "79656": "— A ja na to patrzył. Hej! Gdyby nie Mikołaj z Moskorzowa, nie Jaśko z Oleśnicy, a nie chwalący się, gdyby i nie my, nie byłoby już Wilna.", + "79657": "— Wiemy. Zamkuście nie dali.", + "79658": "— A nie daliśmy. Pilno tedy zważcie, co wam powiem, bom człek służały i wojny świadom. Starzy jeszcze mawiali: „zajadła Litwa”, i prawda! Dobrze się oni potykają, ale z rycerstwem nie im się w polu mierzyć. Gdy konie Niemcom w bagnach polgną albo gdy gęsty las, to co innego.", + "79659": "— Niemcy dobrzy rycerze! — zawołali mieszczanie.", + "79660": "— Murem oni chłop przy chłopie w żelaznych zbrojach stają tak okryci, że ledwie psubratu oczy przez kratę widać. I ławą idą. Uderzy, bywało, Litwa i rozsypie się jako piasek, a nie rozsypie się, to ją mostem położą i roztratują. Nie sami też między nimi Niemcy, bo co jest narodów na świecie, to u Krzyżaków służy. A chrobre są! Nieraz pochyli się rycerz, kopię przed się wyciągnie i sam jeden, jeszcze przed bitwą, w całe wojsko bije jako jastrząb w stado.", + "79661": "— Christ! — zawołał Gamroth. — Którzy też z nich najlepsi?", + "79662": "— Jak do czego. Do kuszy najlepszy Angielczyk, któren pancerz na wylot strzałą przedzieje, a gołębia na sto kroków utrafi. Czechowie okrutnie toporami sieką. Do dwuręcznego brzeszczota nie masz nad Niemca. Szwajcar rad żelaznym cepem hełmy tłucze, ale najwięksi rycerze są ci, którzy z francuskiej ziemi pochodzą. Taki będzie ci się bił z konia i piechotą, a przy tym będzie ci okrutnie waleczne słowa gadał, których wszelako nie wyrozumiesz, bo to jest mowa taka, jakobyś cynowe misy potrząsał, chociaż naród jest pobożny. Przymawiali nam przez Niemców, że pogan i Saracenów przeciw Krzyżowi bronimy, i obowiązywali się dowieść tego rycerskim pojedynkiem. Ma się też takowy sąd boży odbyć między czterema ich i czterema naszymi rycerzami, a zrok naznaczon jest na dworze u Wacława, króla rzymskiego i czeskiego.", + "79663": "Tu większa jeszcze ciekawość ogarnęła ziemian i kupców, tak że aż powyciągali szyje ponad kuflami w stronę Maćka z Bogdańca, i nuż pytać:", + "79664": "— A z naszych którzy są? Mówcie żywo!", + "79665": "Maćko zaś podniósł naczynie do ust, napił się i odrzekł:", + "79666": "— Ej, nie bójcie się o nich. Jest Jan z Włoszczowy, kasztelan dobrzyński, jest Mikołaj z Waszmuntowa, jest Jaśko ze Zdakowa i Jarosz z Czechowa: wszystko rycerze na schwał i chłopy morowe. Pójdą-li na kopie, na miecze albo na topory, nie nowina im. Będą miały oczy ludzkie na co patrzeć i uszy czego słuchać, bo, jako rzekłem, Francuzowi gardziel nogą przyciśniesz, a on ci jeszcze rycerskie słowo prawi. Tak mi też dopomóż Bóg i Święty Krzyż, jako tamci przegadają, a nasi pobiją.", + "79667": "— Będzie sława, byle Bóg pobłogosławił — rzekł jeden ze szlachty.", + "79668": "— I święty Stanisław! — dodał drugi.", + "79669": "Po czym, zwróciwszy się do Maćka, jął rozpytywać dalej:", + "79670": "— Nuże, powiadajcie! Sławiliście Niemców i innych rycerzy, że chrobre są i że łatwo Litwę łamali. A z wami nie ciężejże im było? Zali równie ochotnie na was szli? Jakże Bóg darzył? Sławcie naszych!", + "79671": "Lecz Maćko z Bogdańca nie był widocznie samochwał, bo odrzekł skromnie:", + "79672": "— Którzy świeżo z dalekich krajów przyszli, ochotnie na nas uderzali, ale popróbowawszy raz i drugi, już nie z takim sercem. Bo jest nasz naród zatwardziały, którą to zatwardziałość często nam wymawiali: „Gardzicie śmiercią, prawią, ale Saracenów wspomagacie, przez co potępieni będziecie!”. A w nas zawziętość jeszcze rosła, gdyż nieprawda jest! Oboje królestwo Litwę ochrzcili i każden tam Chrystusa Pana wyznawa, chociaż nie każden umie. Wiadomo też, że i nasz Pan Miłościwy, gdy diabła w katedrze w Płocku na ziem zrzucono, kazał mu ogarek postawić i dopiero księża musieli mu gadać, że tego się czynić nie godzi. A cóż pospolity człowiek! Niejeden też sobie mówi: „Kazał się kniaź ochrzcić, tom się ochrzcił, kazał Chrystu czołem bić, to biję, ale po co mam starym pogańskim diabłom okruszyny twaroga żałować albo im pieczonej rzepy nie rzucić, albo piany z piwa nie ulać. Nie uczynię tego, to mi konie padną albo krowy sparszeją, albo mleko od nich krwią zajdzie, albo w żniwach będzie przeszkoda”. I wielu też tak czyni, przez co się w podejrzenie podają. Ale oni to robią z niewiadomości i z bojaźni diabłów. Było onym diabłom drzewiej dobrze. Mieli swoje gaje, wielkie numy i konie do jazdy i dziesięcinę brali. A ninie gaje wycięte, jeść nie ma co, dzwony po miastach biją, więc się to paskudztwo w najgęstsze bory pozaszywało i tam z tęskności wyje. Pójdzie Litwin do lasu, to go w chojniakach jeden i drugi za kożuch pociągnie i mówi: „Daj!”. Niektórzy też dają, ale są i śmiałe chłopy, co nie chcą nic dać albo ich jeszcze łapią. Nasypał jeden prażonego grochu do wołowej mechery, to mu trzynastu diabłów zaraz wlazło. A on zatknął ich jarzębowym kołkiem i księżom franciszkanom na przedaż do Wilna przyniósł, którzy dali mu z chęcią dwadzieścia skojców, aby nieprzyjaciół imienia Chrystusowego zgładzić. Sam tę mecherę widziałem, od której sprosny smród z daleka w nozdrzach człowiekowi wiercił, bo tak to one bezecne duchy strach swój przed święconą wodą okazywały…", + "79673": "— A kto rachował, że ich było trzynastu? — spytał roztropnie kupiec Gamroth.", + "79674": "— Litwin rachował, który widział, jak leźli. Widać było, że są, bo to z samego smrodu można było wymiarkować, a kołka wolał nikt nie odtykać.", + "79675": "— Dziwy też to, dziwy! — zawołał jeden ze szlachty.", + "79676": "— Napatrzyłem ja się wielkich dziwów niemało, gdyż nie można rzec: naród to jest dobry, ale wszystko u nich osobliwe. Kudłaci są i ledwie który kniaź włosy trefi; pieczoną rzepą żyją, nad wszelkie jadło ją przekładając, bo mówią, że męstwo od niej rośnie. W numach swych razem z dobytkiem i wężami żyją; w piciu i jedle nie znają pomiarkowania. Za nic zamężne niewiasty mają, ale panny bardzo szanują i moc wielką im przyznają: że byle dziewka natarła człeku suszonym jaferem żywot, to kolki od tego przechodzą.", + "79677": "— Nie żal i kolek dostać, jeśli niewiasty cudne! — zawołał kum Eyertreter.", + "79678": "— O to zapytajcie Zbyszka — odrzekł Maćko z Bogdańca.", + "79679": "Zbyszko zaś roześmiał się, aż ława pod nim poczęła drgać.", + "79680": "— Bywają cudne! — rzekł. — Alboż Ryngałła nie była cudna?", + "79681": "— Cóże to za Ryngałła? Pochutnica jakowaś czy co? Żywo!", + "79682": "— Jakże to? Nie słyszeliście o Ryngalle? — pytał Maćko.", + "79683": "— Nie słyszeliśmy ni słowa.", + "79684": "— To przecie siostra księcia Witoldowa, a żona Henryka, księcia mazowieckiego.", + "79685": "— Nie powiadajcie! Jakiego księcia Henryka? Było jedno książę mazowieckie tego imienia elektem płockim, ale zmarło.", + "79686": "— Ten ci sam był. Miały mu przyjść z Rzymu dyspensy; ale śmierć dała mu pierwej dyspensę, gdyż widocznie niezbyt postępkiem swoim Boga ucieszył. Byłem wtedy posłany z pismem od Jaśka z Oleśnicy do księcia Witolda, kiedy od króla przyjechał do Ryterswerder książę Henryk, elekt płocki. Już się była Witoldowi wojna wtedy uprzykrzyła, dlatego właśnie, że Wilna nie mógł dobyć, a królowi naszemu uprzykrzyli się rodzeni bracia i ich rozpusta. Widząc tedy król większą u Witolda niż u swych rodzonych obrotność i większy rozum, posłał do niego biskupa z namową, by Krzyżaków porzucił i do posłuszeństwa się nakłonił, za co mu rządy Litwy miały być oddane. A Witold, chciwy zawsze odmiany, mile poselstwa wysłuchał. Były też i uczty, i gonitwy. Rad elekt konia dosiadał, choć inni biskupi tego nie chwalą, i w szrankach siłę swą rycerską okazywał. A mocarni są z rodu wszyscy książęta mazowieccy, jako jest wiadomo, że nawet i dzieweczki z tej krwie łacnie podkowy łamią. Raz przeto zbił książę z siodeł trzech rycerzy, drugi raz pięciu, a z naszych mnie zwalił, i pod Zbyszkiem koń przy natarciu na zadzie siadł. Nagrody zaś brał wszystkie z rąk cudnej Ryngałły, przed którą w pełnej zbroi klękał. I rozmiłowali się tak w sobie, że na ucztach ciągnęli go od niej za rękawy clerici, którzy z nim przyjechali, a ją brat Witold hamował. Dopieroż książę mówił: „Sam sobie dyspensę dam, a papież mi ją, jeśli nie rzymski, to awinioński potwierdzi, a ślub zaraz ma być, bo zgorzeję!”. Wielka była obraza boska, ale nie chciał się Witold przeciwiać, by posła królewskiego nie zlisić, i ślub był. Potem dojechali do Suraża, a potem do Słucka, z wielkim żalem tego oto Zbyszka, który sobie, niemieckim obyczajem, księżnę Ryngałłę za panią serca obrał i dozgonną wierność jej ślubował…", + "79687": "— Ba! — przerwał nagle Zbyszko. — Prawda jest! Ale potem ludzie mówili, że księżna Ryngałła pomiarkowawszy, że nie przystoi jej być za elektem (bo ów, choć się ożenił, godności swej duchownej się wyrzec nie chciał) i że nie może być nad takim stadłem błogosławieństwa Boskiego, otruła męża. Co ja usłyszawszy, prosiłem jednego świątobliwego pustelnika pod Lublinem, by mnie od tego ślubowania rozwiązał.", + "79688": "— Był ci on pustelnikiem — odparł, śmiejąc się Maćko — ale czy był świątobliwy, nie wiem, bośmy go w piątek w boru zajechali, a on kości niedźwiedzie toporem łupał i śpik wysysał, aż mu gardziel grała.", + "79689": "— Ale mówił, że śpik to nie mięso, a oprócz tego, że uprosił sobie na to pozwoleństwo, gdyż po śpiku widzenia cudowne we śnie miewa i nazajutrz prorokować może do południa.", + "79690": "— No! no! — odrzekł Maćko. — A cudna Ryngałła wdowa jest i może cię na służbę wezwać.", + "79691": "— Po próżnicy by wzywała, bo ja sobie inną panią obiorę, której do śmierci będę służył, a potem i żonę znajdę.", + "79692": "— Pierwej znajdź rycerski pas.", + "79693": "— O wa! Albo to nie będzie gonitew po połogu królowej? A przedtem albo potem król będzie niejednego pasował. Stanę ja każdemu. Książę nie byłby mnie także obalił, żeby mi koń na zadzie nie siadł.", + "79694": "— Będą tu lepsi od ciebie.", + "79695": "Na to ziemianie spod Krakowa poczęli wołać:", + "79696": "— Na miły Bóg! Toż tu przed królową wystąpią nie tacy jak ty, ale rycerze w świecie najsławniejsi. Będzie gonił Zawisza z Garbowa i Farurej, i Dobko z Oleśnicy, i taki Powała z Taczewa, i taki Paszko Złodziej z Biskupic, i taki Jaśko Naszan, i Abdank z Góry, i Andrzej z Brochocic, i Krystyn z Ostrowa, i Jakub z Kobylan!… Gdzie ci się z nimi mierzyć, z którymi ni tu, ni na dworze czeskim, ni na węgierskim nikt mierzyć się nie może. Cóż to prawisz; lepszyś od nich? Ile ci roków?", + "79697": "— Ośmnasty — odpowiedział Zbyszko.", + "79698": "— Tedy cię każdy między knykciami zgniecie.", + "79699": "— Obaczym.", + "79700": "Lecz Maćko rzekł:", + "79701": "— Słyszałem, że król hojnie nagradza rycerzy, którzy z wojny litewskiej wracają. Mówcie, którzy stąd jesteście: prawda-li to?", + "79702": "— Dalibóg, prawda! — odrzekł jeden ze szlachty. — Wiadoma po świecie hojność królewska, jeno się teraz docisnąć do niego nie będzie łatwo, gdyż w Krakowie aż roi się od gości, którzy się na połóg królowej i na chrzciny zjeżdżają, chcąc przez to panu naszemu cześć albo hołd oddać. Ma być król węgierski, będzie, jako powiadają, i cesarz rzymski, i różnych książąt a komesów, i rycerzy jako maku, że to każdy się spodziewa, iż z próżnymi rękoma nie odejdzie. Prawili nawet, iże sam papież Bonifacy zjedzie, któren także łaski i pomocy naszego pana przeciw swemu nieprzyjacielowi z Awinionu potrzebuje. Owóż w takim natłoku niełatwo będzie o dostęp, ale byle dostęp znaleźć, a pana pod nogi podjąć, to już zasłużonego hojnie opatrzy.", + "79703": "— To go i podejmę, bom się wysłużył, a jeżeli wojna będzie, to jeszcze pójdę. Wzięło się tam coś łupem, a coś od księcia Witolda w nagrodę, i biedy nie ma, tylko że już mi wieczorne lata nadchodzą, a na starość, gdy siła z kości wyjdzie, rad by człek miał kąt spokojny.", + "79704": "— Mile król widział tych, którzy z Litwy pod Jaśkiem z Oleśnicy wrócili, i wszyscy oni tłusto teraz jadają.", + "79705": "— Widzicie! A jam wtedy jeszcze nie wrócił i dalej wojowałem. Bo trzeba wam wiedzieć, że się ta zgoda między królem a kniaziem Witoldem na Niemcach skrupiła. Kniaź chytrze zakładników pościągał, a potem hajże na Niemców! Zamki poburzył, popalił, rycerzy pobił, siła ludu wyścinał. Chcieli się Niemcy mścić razem ze Świdrygiełłą, który do nich uciekł. Była znów wielka wyprawa. Sam mistrz Kondrat na nią poszedł z mnogim ludem. Wilno oblegli, próbowali z wież okrutnych zamki burzyć, próbowali zdradą ich dostać, nic nie wskórali! A za powrotem tylu ich legło, że i połowa nie wyszła. Wychodziliśmy jeszcze w pole przeciw Ulrykowi z Jungingen, bratu mistrzowemu, który jest wójtem sambijskim. Ale się wójt kniazia przeląkł i z płaczem uciekł, od której to ucieczki jest spokój i miasto na nowo się buduje. Jeden też święty zakonnik, który po rozpalonym żelezie boso mógł chodzić, prorokował, że od tej pory, póki świat światem, Wilno zbrojnego Niemca pod murami nie obaczy. Ale jeśli tak będzie, to czyjeż to ręce uczyniły?", + "79706": "To rzekłszy, Maćko z Bogdańca wyciągnął przed się dłonie — szerokie i nadmiar potężne — inni zaś poczęli kiwać głowami i przyświadczać:", + "79707": "— Tak! Tak! Praw w tym, co powiada! Tak!", + "79708": "Lecz dalszą rozmowę przerwał gwar dochodzący przez okna, z których błony były powyjmowane, albowiem noc zapadła ciepła i pogodna. Z dala słychać było brzękania, ludzkie głosy, parskania koni i śpiewy. Zdziwili się obecni, albowiem godzina była późna i księżyc wysoko już wybił się na niebo. Gospodarz, Niemiec, wybiegł na podwórzec gospody, lecz nim goście zdołali wychylić do dna ostatnie kufle, wrócił jeszcze pośpieszniej, wołając:", + "79709": "— Dwór jakowyś wali!", + "79710": "W chwilę zaś później we drzwiach zjawił się pachołek w błękitnym kubraku i składanej, czerwonej czapce na głowie. Stanął, spojrzał po obecnych i ujrzawszy gospodarza, rzekł:", + "79711": "— Wytrzeć tam stoły i światła naniecić: księżna Anna Danuta na odpoczynek się tu zatrzyma.", + "79712": "To rzekłszy, zawrócił. W gospodzie uczynił się ruch: gospodarz począł wołać na czeladź, a goście spoglądali ze zdumieniem jeden na drugiego.", + "79713": "— Księżna Anna Danuta — mówił jeden z mieszczan — toć to Kiejstutówna, żona Janusza Mazowieckiego. Ona już od dwóch niedziel w Krakowie, jeno że wyjeżdżała do Zatora, do księcia Wacława w odwiedziny, a ninie pewno wraca.", + "79714": "— Kmotrze Gamroth — rzekł drugi mieszczanin — pójdźmy na siano do stodółki; za wysoka to dla nas kompania.", + "79715": "— Że nocą jadą, to mi nie dziwno — ozwał się Maćko — bo w dzień upał, ale czemu, mając pod bokiem klasztor, do gospody zajeżdżają?", + "79716": "Tu zwrócił się do Zbyszka:", + "79717": "— Rodzona siostra cudnej Ryngałły, rozumiesz?", + "79718": "A Zbyszko odrzekł:", + "79719": "— I mazowieckich panien siła musi z nią być, hej!", + "79720": "Rozdział drugi", + "79721": "A wtem przez drzwi weszła księżna — pani średnich lat, ze śmiejącą się twarzą, przybrana w czerwony płaszcz i szatę zieloną, obcisłą, z pozłoconym pasem na biodrach, idącym wzdłuż pachwin i zapiętym nisko wielką klamrą. Za panią szły panny dworskie, niektóre starsze, niektóre jeszcze niedorosłe, w różowych i liliowych wianuszkach na głowach, po większej części z lutniami w ręku. Były i takie, które niosły całe pęki kwiatów świeżych, widocznie uzbieranych po drodze. Zaroiła się izba, bo za pannami ukazało się kilku dworzan i małych pacholików. Weszli wszyscy raźno, z wesołością w twarzach, rozmawiając głośno lub podśpiewując, jakoby upojeni pogodną nocą i jasnym blaskiem księżyca. Między dworzanami dwóch było rybałtów, jeden z lutnią, drugi z gęślikami u pasa. Jedna z dziewcząt, młódka jeszcze, może dwunastolatka, niosła też za księżną małą luteńkę, nabijaną miedzianymi ćwiekami.", + "79722": "— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus! — ozwała się księżna, stając w pośrodku świetlicy.", + "79723": "— Na wieki wieków, amen! — odpowiedzieli obecni, bijąc zarazem niskie pokłony.", + "79724": "— A gdzie gospodarz?", + "79725": "Niemiec, usłyszawszy wezwanie, wysunął się naprzód i przyklęknął obyczajem niemieckim.", + "79726": "— Zatrzymamy się tu dla wypoczynku i posiłku — rzekła pani. — Żywo się jeno zakrzątnij, bośmy głodni.", + "79727": "Mieszczanie już byli odeszli, teraz zaś dwaj miejscowi szlachcice, a wraz z nimi Maćko z Bogdańca i młody Zbyszko, skłonili się powtórnie i zamierzali opuścić świetlicę, nie chcąc dworowi przeszkadzać.", + "79728": "Lecz księżna zatrzymała ich.", + "79729": "— Szlachtą jesteście: nie przeszkodzicie! Zróbcie znajomość z dworzany. Skądże Bóg prowadzi?", + "79730": "Oni wówczas zaczęli wymieniać swoje imiona, herby, zawołania i wsie, z których się pisali. Dopieroż pani, usłyszawszy od Maćka, skąd wraca, klasnęła w dłonie i rzekła:", + "79731": "— Otóż się przygodziło! Prawcie nam o Wilnie, o moim bracie i o siestrze. Zali zjedzie tu się książę Witold na połóg królowej i na krzciny?", + "79732": "— Chciałby, ale nie wie, czy będzie mógł; dlatego kolebę srebrną przez księży i bojarzynów naprzód w darze królowej przysłał. Przy której kolebce i myśmy z bratańcem przyjechali, strzegąc jej w drodze.", + "79733": "— To kolebka tu jest? Chciałabym obaczyć. Cała srebrna?", + "79734": "— Cała srebrna, ale jej tu nie ma. Powieźli ją do Krakowa.", + "79735": "— A cóż wy w Tyńcu robicie?", + "79736": "— My tu nawrócili do klasztornego prokuratora, naszego krewnego, by pod opiekę zacnych zakonników oddać, co nam wojna przysporzyła i co książę podarował.", + "79737": "— To Bóg poszczęścił. Godneż łupy? Ale powiadajcie, czemu to brat niepewien, czy przyjedzie?", + "79738": "— Bo wyprawę na Tatarów gotuje.", + "79739": "— Wiem ci ja to; jeno mnie trapi, że królowa nie prorokowała szczęśliwego końca tej wyprawie, a co ona prorokuje, to się zawsze ziści.", + "79740": "Maćko uśmiechnął się.", + "79741": "— Ej, świątobliwa nasza pani, nijak przeczyć, ale z księciem Witoldem siła naszego rycerstwa pójdzie, chłopów dobrych, przeciw którym nikomu niesporo.", + "79742": "— A wy to nie pójdziecie?", + "79743": "— Bom z kolebką przy innych wysłan i przez pięć roków nie zdejmowałem z siebie blach — odrzekł Maćko, pokazując na bruzdy powyciskane na łosiowym kubraku od pancerza — ale niech jeno wypocznę, pójdę, a choćbym sam nie szedł, to tego oto bratanka, Zbyszka, panu Spytkowi z Melsztyna oddam, pod którego wodzą wszyscy nasi rycerze pójdą.", + "79744": "Księżna Danuta spojrzała na dorodną postać Zbyszka, lecz dalszą rozmowę przerwało przybycie zakonnika z klasztoru, który powitawszy księżnę, począł jej pokornie wymawiać, że nie przysłała gońca z oznajmieniem o swoim przybyciu i że nie zatrzymała się w klasztorze, ale w zwyczajnej gospodzie, niegodnej jej majestatu. Nie brak przecie w klasztorze domów i gmachów, w których nawet pospolity człowiek znajdzie gościnę, a cóż dopiero majestat, zwłaszcza zaś małżonki księcia, od którego przodków i pokrewnych tylu dobrodziejstw opactwo doświadczyło.", + "79745": "Lecz księżna odpowiedziała wesoło:", + "79746": "— My jeno tu nogi wstąpili rozprostować, a na ranek trzeba nam do Krakowa. Wyspaliśmy się w dzień i jedziemy nocą dla chłodu, a że to już kury piały, nie chciałam pobożnych zakonników budzić, zwłaszcza z taką kompanią, która więcej o śpiewaniu i pląsach niżeli o odpocznieniu myśli.", + "79747": "Gdy jednak zakonnik nalegał ciągle, dodała:", + "79748": "— Nie. Tu już ostaniem. Dobrze czas na słuchaniu świeckich pieśni zejdzie, ale na jutrznię do kościoła przyjdziemy, aby dzień z Bogiem zacząć.", + "79749": "— Będzie msza za pomyślność miłościwego księcia i miłościwej księżnej — rzekł zakonnik.", + "79750": "— Książę, mój małżonek, dopiero za cztery albo pięć dni zjedzie.", + "79751": "— Pan Bóg potrafi i z daleka szczęście zdarzyć, a tymczasem niech nam, ubogim, wolno będzie choć wina z klasztoru przynieść.", + "79752": "— Radzi odwdzięczym — rzekła księżna.", + "79753": "Gdy zaś zakonnik wyszedł, poczęła wołać:", + "79754": "— Hej, Danusia! Danusia! Wyleź no na ławkę i uwesel nam serce tą samą pieśnią, którą w Zatorze śpiewałaś.", + "79755": "Usłyszawszy to, dworzanie prędko postawili na środku izby ławkę. Rybałci siedli po jej brzegach, między nimi zaś stanęła owa młódka, która niosła za księżną nabijaną miedzianymi ćwieczkami lutnię. Na głowie miała wianeczek, włosy puszczone po ramionach, suknię niebieską i czerwone trzewiczki z długimi końcami. Stojąc na ławce, wydawała się małym dzieckiem, ale zarazem przecudnym, jakby jakowaś figurka z kościoła albo z jasełeczek. Widocznie też nie pierwszy raz przychodziło jej tak stać i śpiewać księżnie, bo nie znać było po niej najmniejszego pomieszania.", + "79756": "— Dalej, Danusia! Dalej! — wołały panny dworskie.", + "79757": "Ona zaś wzięła przed się lutnię, podniosła do góry głowę jak ptak, który chce śpiewać, i przymknąwszy oczęta, poczęła srebrnym głosikiem:", + "79758": "Gdybym ci ja miała", + "79759": "Skrzydłeczka jak gąska,", + "79760": "Poleciałaby ja", + "79761": "Za Jaśkiem do Śląska!", + "79762": "Rybałci zawtórowali jej zaraz, jeden na gęślikach, drugi na dużej lutni; księżna, która miłowała nad wszystko świeckie pieśni, poczęła kiwać głową na obie strony, a dzieweczka śpiewała dalej głosem cieniuchnym, dziecinnym i świeżym jak śpiewanie ptaków w lesie na wiosnę:", + "79763": "Usiadłaby ci ja", + "79764": "Na śląskowskim płocie:", + "79765": "„Przypatrz się, Jasiulku,", + "79766": "Ubogiej sierocie”.", + "79767": "I znów wtórowali rybałci. Młody Zbyszko z Bogdańca, który przywykłszy od dzieciństwa do wojny i srogich jej widoków, nigdy nic podobnego w życiu nie widział, trącił w ramię stojącego obok Mazura i zapytał:", + "79768": "— Co to za jedna?", + "79769": "— To jest dzieweczka z dworu księżnej. Nie brak ci u nas rybałtów, którzy dwór rozweselają, ale z niej najmilszy rybałcik i księżna niczyich pieśni tak chciwie nie słucha.", + "79770": "— Nie dziwno mi to. Myślałem, że zgoła anioł, i odpatrzyć się nie mogę. Jakże ją wołają?", + "79771": "— A to nie słyszeliście? Danusia. A jej ojciec jest Jurand ze Spychowa, komes możny i mężny, który do przedchorągiewnych należy.", + "79772": "— Hej! Nie widziały takiej ludzkie oczy.", + "79773": "— Miłują ją też wszyscy i za śpiewanie, i za urodę.", + "79774": "— A któren jej rycerz?", + "79775": "— Dyć to jeszcze dziecko.", + "79776": "Dalszą rozmowę znów przerwał śpiew Danusi. Zbyszko patrzał z boku na jej jasne włosy, na podniesioną głowę, na zmrużone oczki i na całą postać oświeconą zarazem blaskiem świec woskowych i blaskiem wpadających przez otwarte okna promieni miesiąca — i zdumiewał się coraz bardziej. Zdawało mu się, że już ją niegdyś widział, ale nie pamiętał, czy we śnie, czy gdzieś w Krakowie na szybie kościelnej.", + "79777": "I znów trąciwszy dworzanina, pytał przyciszonym głosem:", + "79778": "— To ona z waszego dworu?", + "79779": "— Matka jej przyjechała z Litwy z księżną Anną Danutą, która wydała ją za grabię Juranda ze Spychowa. Gładka była i możnego rodu, nad wszystkie inne panny księżnie miła i sama księżnę miłująca. Dlatego też córce dała to samo imię: Anna Danuta. Ale pięć lat temu, gdy przy Złotoryi Niemcy napadli na nasz dwór, ze strachu zmarła. Wtedy księżna wzięła dzieweczkę i od tej pory ją hoduje. Ojciec też często na dwór przyjeżdża i rad widzi, że mu się dziecko zdrowo, w miłości książęcej chowa. Jeno ilekroć na nią spojrzy, tylekroć łzami się zalewa, nieboszczkę swoją wspominając, a potem wraca na Niemcach pomsty szukać za swoją krzywdę okrutną. Miłował ci on tak tę swoją żonę, jako nikt do tej pory swojej na całym Mazowszu nie miłował; i siła już Niemców za nią pomorzył.", + "79780": "A Zbyszkowi zaświeciły oczy w jednej chwili i żyły nabrały mu na czole.", + "79781": "— To jej matkę Niemcy zabili? — spytał.", + "79782": "— Zabili i nie zabili. Sama umarła ze strachu. Pięć roków temu pokój był, nikt o wojnie nie myślał i każdy bezpieczno chadzał. Pojechał książę wieżę jedną w Złotoryi budować, bez wojska, jeno z dworem, jako zwyczajnie czasu pokoju. Tymczasem wpadli zdrajcy Niemcy, bez wypowiedzenia wojny, bez żadnej przyczyny… Samego księcia, nie pomnąc ni na bojaźń boską, ni na to, że od jego przodków wszystkie dobrodziejstwa na nich spadły, przywiązali do konia i porwali, ludzi pobili. Długo książę w niewoli u nich siedział i dopiero gdy król Władysław wojną im zagroził, ze strachu go puścili; ale przy owym napadzie umarła matka Danusi, bo ją serce udusiło, które jej pod gardło podeszło.", + "79783": "— A wy, panie, byliście przy tym? Jakoże was zowią, bom zapomniał?", + "79784": "— Ja się zowię Mikołaj z Długolasu, a przezywają mnie Obuch. Przy napadzie byłem. Widziałem, jako matkę Danusiną jeden Niemiec z pawimi piórami na hełmie chciał do siodła troczyć, i jako w oczach mu na sznurze zbielała. Samego też mnie halebardą zacięli, od czego znak noszę.", + "79785": "To rzekłszy, ukazał głęboką bliznę w czaszce, ciągnącą się spod włosów na głowie aż do brwi.", + "79786": "Nastała chwila milczenia. Zbyszko począł znów patrzeć na Danusię.", + "79787": "Po czym spytał:", + "79788": "— I rzekliście, panie, że ona nie ma rycerza?", + "79789": "Lecz nie doczekał odpowiedzi, gdyż w tej chwili śpiew ustał. Jeden z rybałtów, człowiek tłusty i ciężki, podniósł się nagle, przez co ława przechyliła się w jedną stronę. Danusia zachwiała się i rozłożyła rączki, lecz nim zdołała upaść lub zeskoczyć, rzucił się Zbyszko jak żbik i porwał ją na ręce.", + "79790": "Księżna, która w pierwszej chwili krzyknęła ze strachu, roześmiała się zaraz wesoło i poczęła wołać:", + "79791": "— Oto rycerz Danusin! Bywajże, rycerzyku, i oddaj nam naszą miłą śpiewaczkę!", + "79792": "— Chwacko ci ją ułapił! — ozwały się glosy wśród dworzan.", + "79793": "Zbyszko zaś szedł ku księżnej, trzymając przy piersiach Danusię, która objąwszy go jedną ręką za szyję, drugą podnosiła w górę luteńkę z obawy, by się nie zgniotła. Twarz miała śmiejącą się i uradowaną, choć trochę przestraszoną. Tymczasem młodzieńczyk, doszedłszy do księżnej, postawił przed nią Danusię, sam zaś klęknął i podniósłszy głowę, rzekł z dziwną w jego wieku śmiałością:", + "79794": "— Niechże będzie wedle waszych słów, miłościwa pani! Pora tej wdzięcznej panience mieć swego rycerza, a pora i mnie mieć swoją panią, której urodę i cnoty będę wyznawał, za czym z waszym pozwoleństwem tej oto właśnie chcę ślubować i do śmierci wiernym jej w każdej przygodzie ostać.", + "79795": "Na twarzy księżnej przemknęło zdziwienie, ale nie z powodu słów Zbyszkowych, tylko dlatego, że wszystko stało się tak nagle. Obyczaj rycerskiego ślubowania nie był wprawdzie polski, jednakże Mazowsze, leżąc na rubieży niemieckiej i widując często rycerzy z dalekich nawet krajów, znało go lepiej nawet niż inne dzielnice i naśladowało dość często. Księżna słyszała też o nim dawniej, jeszcze na dworze swego wielkiego ojca, gdzie wszystkie obyczaje zachodnie były uważane za prawo i wzór dla szlachetniejszych wojowników — z tych przeto powodów nie znalazła w chęci Zbyszka nic takiego, co by obrazić mogło ją lub Danusię. Owszem, uradowała się, że miła sercu dwórka poczyna zwracać ku sobie rycerskie serca i oczy.", + "79796": "Więc z rozbawioną twarzą zwróciła się do dziewczyny:", + "79797": "— Danuśka, Danuśka! Chceszli mieć swego rycerza?", + "79798": "A przetowłosa Danusia podskoczyła naprzód trzy razy do góry w swoich czerwonych trzewiczkach, a następnie chwyciwszy księżnę za szyję, poczęła wołać z taką radością, jakby jej obiecywano jakąś zabawę, w którą się tylko starszym bawić wolno:", + "79799": "— Chcę! Chcę! Chcę!…", + "79800": "Księżnie ze śmiechu aż łzy napłynęły do oczu, a z nią śmiał się cały dwór; wreszcie jednak pani, uwolniwszy się z rąk Danusinych, rzekła do Zbyszka:", + "79801": "— Aj! Ślubuj! Ślubuj! Cóż zasię jej poprzysiężesz?", + "79802": "Lecz Zbyszko, który wśród śmiechu zachował niezachwianą powagę, ozwał się równie poważnie, nie wstając z klęczek:", + "79803": "— Ślubuję jej, iże stanąwszy w Krakowie, powieszę pawęż na gospodzie, a na niej kartę, którą mi uczony w piśmie kleryk foremnie napisze: jako panna Danuta Jurandówna najurodziwsza jest i najcnotliwsza między pannami, które we wszystkich królestwach bydlą. A kto by temu się przeciwił, z tym będę się potykał póty, póki sam nie zginę albo on nie zginie, chybaby w niewolę radziej poszedł.", + "79804": "— Dobrze! Widać rycerski obyczaj znasz. A co więcej?", + "79805": "— A potem, uznawszy od pana Mikołaja z Długolasu, jako mać panny Jurandówny za przyczyną Niemca z pawim grzebieniem na hełmie ostatni dech puściła, ślubuję kilka takich pawich czubów ze łbów niemieckich zedrzeć i pod nogi mojej pani położyć.", + "79806": "Na to spoważniała księżna i spytała:", + "79807": "— Nie dla śmiechu ślubujesz?", + "79808": "A Zbyszko odrzekł:", + "79809": "— Tak mi dopomóż Bóg i Święty Krzyż; któren ślub w kościele przed księdzem powtórzę.", + "79810": "— Chwalebna jest z lutym nieprzyjacielem naszego plemienia walczyć, ale mi cię żal, boś młody i łatwo zginąć możesz.", + "79811": "Wtem przysunął się Maćko z Bogdańca, który dotychczas, jako człowiek dawniejszych czasów, ramionami tylko wzruszał — teraz jednak uznał za stosowne przemówić:", + "79812": "— Co do tego, nie frasujcie się, miłościwa pani. Śmierć w bitwie każdemu się może przygodzić, a szlachcicowi, stary-li czy młody, to nawet chwalebna jest. Ale nie cudna temu chłopcu wojna, bo chociaże mu roków nie dostaje, nieraz już trafiało mu się potykać z konia i piechtą, kopią i toporem, długim albo krótkim mieczem, z pawężą albo bez. Nowotny to jest obyczaj, że rycerz dziewce, którą rad widzi, ślubuje, ale że Zbyszko swojej pawie czuby obiecał, tego mu nie przyganię. Wiskał już Niemców, niech jeszcze powiska, a że od tego wiskania parę łbów pęknie, to mu jeno sława z tego urośnie.", + "79813": "— To, widzę, nie z byle otrokiem sprawa — rzekła księżna.", + "79814": "A potem do Danusi:", + "79815": "— Siadajże na moim miejscu jako pierwsza dzisiaj osoba; jeno się nie śmiej, bo nie idzie.", + "79816": "Danusia siadła na miejscu pani; chciała przy tym udać powagę, ale modre jej oczka śmiały się do klęczącego Zbyszka i nie mogła się powstrzymać od przebierania z radości nóżkami.", + "79817": "— Daj mu rękawiczki — rzekła księżna.", + "79818": "Danusia wyciągnęła rękawiczki i podała Zbyszkowi, który przyjął je ze czcią wielką i, przycisnąwszy do ust, rzekł:", + "79819": "— Przypnę je do hełmu, a kto po nie sięgnie, gorze mu!", + "79820": "Po czym ucałował ręce Danusi, a po rękach nogi, i wstał. Ale wówczas opuściła go dotychczasowa powaga, a napełniła mu serce wielka radość, że odtąd za dojrzałego męża wobec całego tego dworu będzie uchodził, więc potrząsając Danusine rękawiczki, począł wołać na wpół wesoło, na wpół zapalczywie:", + "79821": "— Bywajcie, psubraty z pawimi czubami! Bywajcie!", + "79822": "Lecz w tej chwili wszedł do gospody ten sam zakonnik, który już był poprzednio, a wraz z nim dwóch innych, starszych. Słudzy klasztorni nieśli za nimi kosze z wikliny, a w nich łagiewki z winem i różne zebrane naprędce przysmaki. Dwaj owi poczęli witać księżnę i znów wymawiać jej, że nie zajechała do opactwa, a ona tłumaczyła im powtórnie, że wyspawszy sie w dzień, wraz z całym dworem podróżuje nocą dla chłodu, więc wypoczynku jej nie trzeba — i że nie chcąc budzić ni znakomitego opata, ni zacnych zakonników, wolała zatrzymać się dla wyprostowania nóg w gospodzie.", + "79823": "Po wielu grzecznych słowach stanęło wreszcie na tym, że po jutrzni i mszy porannej księżna z dworem przyjmie śniadanie i wypoczynek w klasztorze. Uprzejmi zakonnicy zaprosili też wraz z Mazurami ziemian krakowskich i Maćka z Bogdańca, który i tak miał zamiar udać się do opactwa, aby dostatek zdobyty na wojnie albo darem od hojnego Witolda otrzymany, a przeznaczon na wykupno z zastawu Bogdańca, w klasztorze złożyć. Ale młody Zbyszko nie słyszał zaprosin, skoczył bowiem do wozów swoich i stryjowskich, stojących pod strażą służby, by się odziać i w przystojniejszej odzieży księżnie i Danusi się przedstawić. Wziąwszy więc z wozu łuby, kazał je nieść do izby czeladnej i tam począł się przebierać. Utrefiwszy naprzód pośpiesznie włosy, wsunął je w pątlik jedwabny, bursztynowymi paciorkami wiązany, z przodu zaś mający perełki prawdziwe. Następnie wdział jakę z białego jedwabiu, naszytą w złote gryfy, u dołu zaś szlakiem ozdobną; z wierzchu opasał się pasem pozłocistym, podwójnym, przy którym wisiał mały kord w srebro i kość słoniową oprawny. Wszystko to było nowe, błyszczące i wcale krwią niepoplamione, chociaż łupem na młodym rycerzu fryzyjskim, służącym u Krzyżaków, wzięte. Naciągnął następnie Zbyszko prześliczne spodnie, w których jedna nogawica była w podłużne pasy zielone i czerwone, druga w fioletowe i żółte, obie zaś kończyły się u góry pstrą szachownicą. Za czym, wdziawszy jeszcze purpurowe z długimi nosami trzewiki — piękny i wyświeżony udał się do izby ogólnej.", + "79824": "Jakoż, gdy stanął we drzwiach, widok jego mocne na wszystkich sprawił wrażenie. Księżna widząc teraz, jak urodziwy rycerz ślubował miłej Danusi, uradowała się jeszcze bardziej. Danusia zaś skoczyła w pierwszej chwili ku niemu jak sarna. Lecz czy to piękność młodzieńca, czy głosy podziwu dworzan wstrzymały ją, nim dobiegła, tak że zatrzymawszy się na krok przed nim, spuściła nagle oczka i splótłszy dłonie, poczęła wykręcać paluszki, zapłoniona i zmieszana.", + "79825": "Lecz za nią przybliżyli się inni: sama pani, dworzanie i dwórki, i rybałci, i zakonnicy, wszyscy bowiem chcieli mu się lepiej przypatrzeć. Panny mazowieckie patrzyły na niego jak w tęczę, żałując teraz każda, że nie ją wybrał — starsze podziwiały kosztowność ubioru, tak że naokół utworzyło się koło ciekawych; Zbyszko zaś stał w środku z chełpliwym uśmiechem na swej młodzieńczej twarzy i okręcał się nieco na miejscu, aby lepiej mogli mu się przyjrzeć.", + "79826": "— Któż to jest? — zapytał jeden z zakonników.", + "79827": "— To jest rycerzyk, bratanek tego oto ślachcica — odrzekła księżna, ukazując na Maćka — jen dopiero co Danusi ślubował.", + "79828": "A zakonnicy nie okazali też zdziwienia, albowiem takie ślubowanie nie obowiązywało do niczego. Ślubowano częstokroć niewiastom zamężnym, a w rodach znamienitych, wśród których zachodni obyczaj był znany, każda prawie miała swego rycerza. Jeśli zaś rycerz ślubował pannie, to nie stawał się przez to jej narzeczonym: owszem, najczęściej ona brała innego męża, a on, o ile posiadał cnotę stałości, nie przestawał jej być wprawdzie wiernym, ale żenił się z inną.", + "79829": "Trochę więcej dziwił zakonników młody wiek Danusi, wszelako i to nie bardzo, gdyż w owym czasie szesnastoletni wyrostkowie bywali kasztelanami. Sama wielka królowa Jadwiga w chwili przybycia z Węgier liczyła lat piętnaście, a trzynastoletnie dziewczęta szły za mąż. Zresztą, patrzano w tej chwili więcej na Zbyszka niż na Danusię i słuchano słów Maćka, który, dumny z bratanka, opowiadał, w jaki sposób młodzik przyszedł do szat tak zacnych.", + "79830": "— Rok i dziewięć niedziel temu — mówił — byliśmy proszeni w gościnę przez rycerzy saksońskich. A był też u nich także w gościnie pewien rycerz z dalekiego narodu Fryzów, którzy hen aż nad morzem mieszkają, a miał z sobą syna trzy roki od Zbyszka starszego. Raz na uczcie ów syn począł Zbyszkowi nieprzystojnie przymawiać, iże ni wąsów, ni brody nie ma. Zbyszko, jako jest wartki, nie słuchał tego mile, ale zaraz, chwyciwszy go za gębę, wszystkie włosy mu z niej wydarł, o co później potykaliśmy się na śmierć lub na niewolę.", + "79831": "— Jak to, potykaliście się? — spytał pan z Długolasu.", + "79832": "— Bo się ojciec za synem ujął, a ja za Zbyszkiem: więc potykaliśmy się samoczwart wobec gości na udeptanej ziemi. Taka zaś stanęła umowa, że kto zwycięży, ten i wozy, i konie, i sługi zwyciężonego zabierze. I Bóg zdarzył. Porżnęliśmy owych Fryzów, choć z niemałym trudem, bo im ni męstwa, ni mocy nie brakło, a łup wzięliśmy znamienity: było wozów cztery, w każdym po parze podjezdków i cztery ogiery ogromne, i sług dziewięciu, i zbroic dwie wybornych, jakich mało byś u nas znalazł. Hełmyśmy po prawdzie w boju połupali, ale Pan Jezus w czym innym nas pocieszył, bo szat kosztownych była cała skrzynia przednio kowana, i te, w które się Zbyszko teraz przybrał, także w niej były.", + "79833": "Na to dwaj ziemianie z Krakowskiego i wszyscy Mazurowie poczęli spoglądać z większym szacunkiem na stryja i na synowca, zaś pan z Długolasu, zwany Obuchem, rzekł:", + "79834": "— Toście, widzę, chłopy nieociągliwe i srogie.", + "79835": "— Wierzym teraz, że ów młodzik czuby pawie dostanie!", + "79836": "A Maćko śmiał się, przy czym w surowej jego twarzy było istotnie coś drapieżnego.", + "79837": "Lecz tymczasem służba klasztorna powydobywała z wiklinowych koszów wino i przysmaki, a z czeladnej dziewki służebne poczęły wynosić misy pełne dymiącej jajecznicy, a okolone kiełbasami, od których rozszedł się po całej izbie mocny a smakowity zapach wieprzowego tłuszczu. Na ten widok wezbrała we wszystkich ochota do jedzenia — i ruszono ku stołom.", + "79838": "Nikt jednak nie zajmował miejsca przed księżną, ona zaś, siadłszy w pośrodku, kazała Zbyszkowi i Danusi usiąść naprzeciw przy sobie, a potem rzekła do Zbyszka:", + "79839": "— Słuszna, abyście jedli z jednej misy z Danusią, ale nie przystępuj jej nóg pod ławą ani też trącaj ją kolany, jak czynią inni rycerze, bo zbyt młoda.", + "79840": "Na to on odrzekł:", + "79841": "— Nie uczynię ja tego, miłościwa pani, chyba za dwa albo za trzy roki, gdy mi Pan Jezus pozwoli ślub spełnić i gdy ta jagódka doźrzeje; a co do nóg przystępowania, choćbym i chciał, nie mogę, boć one w powietrzu wiszą.", + "79842": "— Prawda — odpowiedziała księżna — ale miło wiedzieć, że przystojne masz obyczaje.", + "79843": "Po czym zapadło milczenie, gdyż wszyscy jeść poczęli. Zbyszko odkrawał co najtłustsze kawałki kiełbasy i podawał je Danusi albo jej wprost do ust je wkładał, ona zaś rada, że jej tak strojny rycerz służy, jadła z wypchanymi policzkami, mrugając oczkami i uśmiechając się to do niego, to do księżnej.", + "79844": "Po wyprzątnięciu mis słudzy klasztorni poczęli nalewać wino słodkie i pachnące — mężom obficie, paniom po trochu, lecz rycerskość Zbyszkowa okazała się szczególnie wówczas, gdy wniesiono pełne garncówki przysłanych z klasztoru orzechów. Były tam laskowe i rzadkie podówczas, bo z daleka sprowadzane, włoskie, na które też rzucili się biesiadnicy z wielką ochotą, tak że po chwili w całej izbie słychać było tylko trzask skorup kruszonych w szczękach. Lecz na próżno by kto mniemał, że Zbyszko myślał tylko o sobie, albowiem wolał on pokazywać i księżnie, i Danusi swoją rycerską siłę i wstrzemięźliwość, niż łapczywością na rzadkie przysmaki poniżyć się w ich oczach. Jakoż nabierając co chwila pełną garść orzechów, czy to laskowych, czy włoskich, nie wkładał ich między zęby, jak czynili inni, ale zaciskał swe żelazne palce, kruszył je, a potem podawał Danusi wybrane spośród skorup ziarna. Wymyślił nawet dla niej i zabawę, albowiem po wybraniu ziarn zbliżał do ust pięść i wydmuchiwał nagle swym potężnym tchem skorupy aż pod pułap. Danusia śmiała się tak, że aż księżna z obawy, że się dziewczyna udławi, musiała mu nakazać, by tej zabawy zaniechał, widząc jednak uradowanie dziewczyny, spytała:", + "79845": "— A co, Danuśka? Dobrze mieć swego rycerza?", + "79846": "— Oj! Dobrze! — odpowiedziała dziewczyna.", + "79847": "A potem, wyciągnąwszy swój różowy paluszek, dotknęła nim białej, jedwabnej jaki Zbyszkowej i cofając go natychmiast, zapytała:", + "79848": "— A jutro też będzie mój?", + "79849": "— I jutro, i w niedzielę, i aż do śmierci — odparł Zbyszko.", + "79850": "Wieczerza przeciągnęła się, gdyż po orzechach podano słodkie placki pełne rodzynków. Niektórym z dworzan chciało się tańcować; inni chcieli słuchać śpiewania rybałtów lub Danusi: ale Danusi pod koniec poczęły się oczka kleić, a główka chwiać w obie strony; raz i drugi spojrzała jeszcze na księżnę, potem na Zbyszka, raz jeszcze przetarła piąstkami powieki — i zaraz potem, oparłszy się z wielką ufnością o ramię rycerzyka — usnęła.", + "79851": "— Śpi? — zapytała księżna. — Ot, masz swoją „damę”.", + "79852": "— Milsza mi ona we śnie niżeli inna w tańcu — odrzekł Zbyszko, siedząc prosto i nieruchomie, by dziewczyny nie zbudzić.", + "79853": "Ale jej nie zbudziło nawet granie i śpiewy rybałtów. Inni też przytupywali muzyce, inni brząkali do wtóru misami, lecz im gwar był większy, tym ona spała lepiej, z otwartymi jak rybka ustami.", + "79854": "Zbudziła się dopiero, gdy na odgłos piania kurów i dzwonów kościelnych wszyscy ruszyli się z ław, wołając:", + "79855": "— Na jutrznię! Na jutrznię!", + "79856": "— Pójdziem piechotą, na chwałę Bogu — rzekła księżna.", + "79857": "I wziąwszy za rękę rozbudzoną Danusię, wyszła pierwsza z gospody, a za nią wysypał się cały dwór.", + "79858": "Noc już zbielała. Na wschodzie nieba widać było leciuchną jasność, zieloną u góry, różową od spodu, a pod nią jakby wąską, złotą wstążeczkę, która rozszerzała się w oczach. Od zachodniej strony księżyc zdawał się cofać przed tą jasnością. Czynił się brzask coraz różowszy, jaśniejszy.", + "79859": "Świat budził się mokry od obfitej rosy, radosny i wypoczęty.", + "79860": "— Bóg dał pogodę, ale upał będzie okrutny — mówili dworzanie książęcy.", + "79861": "— Nie szkodzi — uspokajał ich pan z Długolasu. — Wyśpimy się w opactwie, a do Krakowa przyjedziem pod wieczór.", + "79862": "— Pewnikiem znów na ucztę.", + "79863": "— Co dzień tam teraz uczty, a po połogu i po gonitwach nastąpią jeszcze większe.", + "79864": "— Obaczym, jako się pokaże rycerz Danusin.", + "79865": "— Ej, dębowe to jakieś chłopy!… Słyszeliście, co prawili o onej bitwie samoczwart?", + "79866": "— Może do naszego dworu przystaną, bo się jakoś między sobą naradzają.", + "79867": "A oni rzeczywiście się naradzali, gdyż starszy, Maćko, nie był zbyt rad z tego, co zaszło, idąc więc na końcu orszaku i przystając umyślnie, by swobodniej pogadać, mówił:", + "79868": "— Po prawdzie, nic ci po tym. Ja się tam jakoś do króla docisnę, choćby z tym oto dworem, i może coś dostaniem. Okrutnie by mnie się chciało jakowegoś zameczku alibo gródka… No, obaczym. Bogdaniec swoją drogą z zastawu wykupim, bo co ojce dzierżyli, to i nam dzierżyć. Ale skąd chłopów? Co opat osadził, to i na powrót weźmie, a ziemia bez chłopów tyle, co nic. Tedy miarkuj, co ci rzekę: ty sobie ślubuj, nie ślubuj, komu chcesz, a z panem z Melsztyna idź do księcia Witolda na Tatary. Jeśli wyprawę przed połogiem królowej otrąbią, tedy na zlegnięcie ani na gonitwy rycerskie nie czekaj, jeno idź, bo tam może być korzyść. Kniaź Witold wiesz, jako jest hojny, a ciebie już zna. Sprawisz się, to obficie nagrodzi. A nade wszystko, zdarzy-li Bóg: niewolnika możesz nabrać bez miary. Tatarów jak mrowia na świecie. W razie zwycięstwa przypadnie i kopa na jednego.", + "79869": "Tu Maćko, który był chciwy na ziemię i robociznę, począł marzyć:", + "79870": "— Boga mi! Przygnać tak z pięćdziesiąt chłopa i osadzić na Bogdańcu! Przetrzebiłoby się puszczy szmat. Uroślibyśmy oba. A ty wiedz, że nigdzie tylu nie nabierzesz, ilu tam można nabrać!", + "79871": "Lecz Zbyszko począł głową kręcić.", + "79872": "— O wa! Koniuchów natroczę, końskim padłem żyjących, roli niezwyczajnych! Co po nich w Bogdańcu?… A przy tym ja trzy niemieckie grzebienie ślubowałem. Gdzieże je znajdę między Tatary?", + "79873": "— Ślubowałeś, boś głupi, ale takie to tam i śluby.", + "79874": "— A moja rycerska cześć? Jakże?", + "79875": "— A jak było z Ryngałłą?", + "79876": "— Ryngałła księcia otruła; i pustelnik mnie rozwiązał.", + "79877": "— To cię w Tyńcu opat rozwiąże. Lepszy opat od pustelnika, jen to więcej zbójem niźli zakonnikiem patrzył.", + "79878": "— A nie chcę.", + "79879": "Maćko zatrzymał się i zapytał z widocznym gniewem:", + "79880": "— No, to jakoże będzie?", + "79881": "— Jedźcie sobie sami do Witolda, bo ja nie pojadę.", + "79882": "— Ty knechcie! A kto się królowi pokłoni?… I nie żal ci to moich kości?", + "79883": "— Na wasze kości drzewo się zwali, jeszcze ich nie połamie. A choćby mi też było was żal, nie chcę do Witolda.", + "79884": "— Coże będziesz robił? Sokolnikiem czyli też rybałtem przy dworze mazowieckim zostaniesz?", + "79885": "— Albo to sokolnik co złego? Skoro wolicie mruczeć, niż mnie słuchać, to mruczcie.", + "79886": "— Gdzie pojedziesz? Za nic ci Bogdaniec? Pazurami będziesz w nim orał? Bez chłopów?", + "79887": "— Nieprawda! Chwackoście wymądrowali z Tatarami. Zabaczyliście, co prawili Rusini, że Tatarów tyle najdziesz, ile ich pobitych na polu leży, a niewolnika nikt nie ułapi, bo Tatara we stepie nie zgoni. Na czymże go będę gonił? Na onych ciężkich ogierach, któreśmy na Niemcach wzięli? Widzicie no! A co za łup wezmę? Parszywe kożuchy i nic więcej. O, to dopiero bogaczem do Bogdańca zjadę! To dopiero mnie komesem nazowią!", + "79888": "Maćko umilkł, albowiem w słowach Zbyszkowych wiele było słuszności, i dopiero po chwili rzekł:", + "79889": "— Aleby cię kniaź Witold nagrodził.", + "79890": "— Ba, wiecie: jednemu da on za dużo, drugiemu nic.", + "79891": "— To gadaj, gdzie pojedziesz.", + "79892": "— Do Juranda ze Spychowa.", + "79893": "Maćko przekręcił ze złości pas na skórzanym kaftanie i rzekł:", + "79894": "— Bodajżeś olsnął!", + "79895": "— Posłuchajcie — odpowiedział spokojnie Zbyszko. — Gadałem z Mikołajem z Długolasu i ten prawi, że Jurand pomsty na Niemcach za żonę szuka. Pójdę, pomogę mu. Po pierwsze, samiście rzekli, że niecudnie mi już z Niemcami się potykać, bo i ich, i sposoby na nich znamy. Po drugie, prędzej ja tam nad granicą one pawie czuby dostanę, a po trzecie, to wiecie, że pawi grzebień nie lada knecht na łbie nosi, więc jeśli Pan Jezus przysporzy grzebieni, to przysporzy i łupu. W końcu: niewolnik tamtejszy to nie Tatar. Takiego w boru osadzić — nie żal się Boże.", + "79896": "— Cóżeś ty, chłopie, rozum stracił? Przecie nie ma teraz wojny i Bóg wie, kiedy będzie!", + "79897": "— O moiście wy! Zawarły niedźwiedzie pokój z bartnikami i barci nie psowają ni miodu nie jedzą! Ha, ha! A czy to nowina wam, że choć wielkie wojska nie wojują i choć król z mistrzem pod pergaminem pieczęcie położą, na granicy zawsze mąt okrutny? Zajmą-li sobie bydło, trzody, to się za jeden krowi łeb po kilka wsiów pali i zamki oblegają. A porywanie chłopów i dziewek? A kupców na gościńcach? Wspomnijcie czasy dawniejsze, o których samiście mi rozpowiadali. Źle to było onemu Nałęczowi, który czterdziestu rycerzy do Krzyżaków jadących chwycił, w podziemiu osadził i póty nie puścił, póki mu pełnego woza grzywien mistrz nie przysłał? Jurand ze Spychowa też nic innego nie czyni i nad granicą zawsze gotowa robota.", + "79898": "Przez chwilę szli w milczeniu, tymczasem rozwidniło się zupełnie i jasne promienie słońca rozświeciły skały, na których pobudowane było opactwo.", + "79899": "— Bóg wszędzie może poszczęścić — rzekł wreszcie udobruchanym głosem Maćko. — Proś, żeby ci błogosławił.", + "79900": "— Pewno, że wszystko Jego łaska!", + "79901": "— I myśl o Bogdańcu, bo w tym mnie nie przekonasz, że ty dla Bogdańca, nie dla tego kaczego kłapaka do Juranda ze Spychowa chcesz jechać.", + "79902": "— Nie powiadajcie tak, bo się rozgniewam. Rad ją widzę i tego się nie zapieram; inne też to niż dla Ryngałły ślubowanie. Spotkaliście urodziwszą?", + "79903": "— Co mi ta jej uroda! Wolej weź ją, jak dorośnie, jeśli możnego komesa córka.", + "79904": "A Zbyszkowi rozjaśniła się twarz młodym, dobrym uśmiechem.", + "79905": "— Może i to być. Ni innej pani, ni innej żony! Jak wam kości sparcieją, będziecie wy jeszcze wnuki po mnie i po niej piastowali.", + "79906": "Na to uśmiechnął się z kolei Maćko i odrzekł całkiem już udobruchany:", + "79907": "— Grady! Grady! A niechże ich będzie jako gradu. Na starość radość, a po śmierci zbawienie. To nam, Jezu, daj!", + "79908": "Rozdział trzeci", + "79909": "Księżna Danuta, Maćko i Zbyszko bywali już poprzednio w Tyńcu, ale w orszaku byli dworzanie, którzy widzieli go po raz pierwszy — i ci, podnosząc oczy, patrzyli ze zdumieniem na wspaniałe opactwo, na zębate mury biegnące wzdłuż skał nad urwiskami, na gmachy stojące to na zboczach góry, to wewnątrz blanków, spiętrzone, wyniosłe i jaśniejące złotem od wschodzącego słońca. Z tych okazałych murów i gmachów, z domów, z budowli przeznaczonych na rozliczne użytki, z ogrodów leżących u stóp góry i ze starannie uprawnych pól, które wzrok z wysoka ogarniał, można było na pierwszy rzut oka poznać bogactwo odwieczne, nieprzebrane, do którego nie przywykli i którym zdumiewać się musieli ludzie z ubogiego Mazowsza. Istniały wprawdzie starożytne a możne opactwa benedyktyńskie i w innych częściach kraju, jak na przykład w Lubuszu nad Odrą, w Płocku, w Wielkopolsce w Mogilnie i w innych miejscach, żadne wszelako nie mogło porównać się z tynieckim, którego posiadłości przewyższały niejedno księstwo udzielne, a dochody mogły budzić zazdrość nawet ówczesnych królów.", + "79910": "Między dworzany rósł więc podziw, a niektórzy oczom prawie nie chcieli wierzyć. Tymczasem księżna, chcąc sobie drogę skrócić i zaciekawić panny przyboczne, poczęła prosić jednego z zakonników, by opowiedział starodawną a straszną powieść o Walgierzu Wdałym, którą opowiadano jej już, chociaż niezbyt dokładnie, w Krakowie.", + "79911": "Usłyszawszy to, panny zbiły się ciasnym stadkiem koło pani i szły z wolna pod górę, we wczesnych promieniach słońca do idących kwiatów podobne.", + "79912": "— Niech o Walgierzu prawi brat Hidulf, któremu on się pewnej nocy ukazał — rzekł jeden z zakonników, spoglądając na drugiego, człowieka sędziwych już lat, który w pochylonej nieco postawie szedł obok Mikołaja z Długolasu.", + "79913": "— Zali widzieliście go własnymi oczyma, pobożny ojcze? — spytała księżna.", + "79914": "— Widziałem — odpowiedział posępnie zakonnik — albowiem zdarzają się takowe terminy, w których z woli bożej wolno mu jest opuszczać piekielne podziemia i ukazywać się światu.", + "79915": "— Kiedyż to bywa?", + "79916": "Zakonnik spojrzał na dwóch innych i zamilkł, albowiem istniało podanie, że duch Walgierza pojawia się wówczas, gdy w zakonie psują się obyczaje i gdy zakonnicy więcej, niż wypada, o światowych dostatkach i uciechach myślą.", + "79917": "Tego właśnie żaden nie chciał głośno wyznać, że jednak mówiono także, iż widmo przepowiada również wojnę lub inne nieszczęścia, przeto brat Hidulf po chwili milczenia rzekł:", + "79918": "— Ukazanie się jego nie wróży nic dobrego.", + "79919": "— Nie chciałabym też go widzieć — rzekła, żegnając się księżna — ale czemu to on jest w piekle, skoro, jako słyszałam, tylko za ciężką własną krzywdę się pomścił?", + "79920": "— Choćby też i całe życie był cnotliwy — odparł surowo zakonnik — byłby i tak potępion, albowiem żył za pogańskich czasów i chrztem świętym nie został z pierworodnego grzechu obmyty.", + "79921": "Po tych słowach brwi księżnej ściągnęły się boleśnie, przyszło jej bowiem na myśl, że jej wielki ojciec, którego miłowała całą duszą, zmarł także w błędach pogańskich — i miał gorzeć przez całą wieczność.", + "79922": "— Słuchamy — rzekła po chwili milczenia.", + "79923": "A brat Hidulf począł opowiadać:", + "79924": "— Był za czasów pogańskich grabia możny, którego dla wielkiej urody zwano Walgierzem Wdałym. Cały ten kraj, jako okiem sięgnąć, należał do niego, a na wyprawy prócz pieszego ludu wodził po stu kopijników, wszyscy bowiem włodycy, na zachód aż po Opole, a na wschód po Sandomierz, wasalami jego byli. Trzód jego nie mógł nikt zliczyć, a w Tyńcu miał wieżę całą nasypaną pieniędzmi, jako teraz mają w Malborgu Krzyżacy.", + "79925": "— Wiem, mają! — przerwała księżna Danuta.", + "79926": "— I był jako wielkolud — ciągnął dalej zakonnik — i dęby z korzeniami wyrywał, a w piękności, w graniu na lutni i w śpiewaniu nikt w całym świecie sprostać mu nie mógł. A raz, gdy był na dworze króla francuskiego, rozmiłowała się w nim królewna Helgunda, którą ojciec na chwałę Bogu do zakonu chciał oddać, i uciekła z nim do Tyńca, gdzie w sprosności oboje żyli, gdy żaden ksiądz ślubu chrześcijańskiego dać im nie chciał. Był zaś w Wiślicy Wisław Piękny z rodu króla Popiela. Jen podczas niebytności Walgierza Wdałego grabstwo tynieckie pustoszył. Tego pokonał Walgierz i do Tyńca do niewoli przywiódł nie bacząc, że która tylko niewiasta ujrzała Wisława, gotowa była zaraz ojca, matki i męża odstąpić, byle swe żądze nasycić. Tak stało się i z Helgundą. Zaraz ona takowe więzy na Walgierza wymyśliła, że on wielkolud, choć dęby wyrywał, przerwać ich nie mógł, i Wisławowi go oddała, który do Wiślicy go powiózł. Lecz Rynga, siostra Wisława, usłyszawszy w podziemiu śpiewanie Walgierzowe, wnet rozmiłowana, uwolniła go z podziemia, a ów Wisława i Helgundę mieczem posiekłszy, ciała ich krukom zostawił, a sam z Ryngą do Tyńca powrócił.", + "79927": "— Zali niesłusznie uczynił? — spytała księżna.", + "79928": "A brat Hidulf rzekł:", + "79929": "— Gdyby był chrzest przyjął i Tyniec benedyktynom oddał, może by mu Bóg grzechy odpuścił, ale że tego nie uczynił, przeto go ziemia pożarła.", + "79930": "— A to benedyktyni byli już w tym Królestwie?", + "79931": "— Benedyktynów w tym Królestwie nie było, albowiem sami tu wówczas żyli poganie.", + "79932": "— To jakże mógł chrzest przyjąć albo Tyniec oddać?", + "79933": "— Nie mógł, i właśnie dlatego skazan jest do piekła na męki wiekuiste — odrzekł z powagą zakonnik.", + "79934": "— Pewnie! Słusznie mówi! — ozwało się kilka głosów.", + "79935": "Lecz tymczasem zbliżyli się do głównej bramy klasztornej, w której czekał na księżnę opat na czele licznego orszaku zakonników i szlachty.", + "79936": "Ludzi świeckich: „ekonomów”, „adwokatów”, „prokuratorów” i rozmaitych urzędników zakonnych, zawsze bywało w klasztorze sporo. Wielu też ziemian, możnych nawet rycerzy, trzymało nieprzeliczone ziemie klasztorne dość wyjątkowym w Polsce prawem lennym — i ci, jako „wasale”, radzi przebywali na dworze „suzerena”, gdzie przy wielkim ołtarzu łatwo było o darowizny, ulgi i wszelkiego rodzaju dobrodziejstwa, zależne nieraz od drobnej usługi, od zręcznego słowa lub od chwili dobrego humoru potężnego opata. Przygotowujące się uroczystości w stolicy ściągnęły też wielu takich wasalów z odległych stron, ci zaś, którym trudno było z powodu natłoku znaleźć gospodę w Krakowie, mieścili się w Tyńcu. Z tych powodów abbas centum villarum mógł powitać księżnę w liczniejszym jeszcze niż zwyczajnie orszaku.", + "79937": "Był to człowiek wysokiego wzrostu, z twarzą suchą, rozumną, z głową wygoloną na wierzchu, niżej zaś, nad uszami, otoczoną wieńcem siwiejących włosów. Na czole miał bliznę po ranie, widocznie za młodych rycerskich czasów otrzymanej, oczy przenikliwe, wyniośle spod czarnych brwi patrzące. Ubrany był w habit jak inni mnisi, ale na wierzchu miał czarny płaszcz podbity purpurą, na szyi zaś złoty łańcuch, na którego końcu zwieszał się również złoty, drogimi kamieniami sadzony krzyż — godło opackiej godności. Cała jego postawa zdradzała człowieka dumnego, przywykłego do rozkazywania i ufnego w siebie.", + "79938": "Witał jednak księżnę uprzejmie, a nawet uniżenie, pamiętał bowiem, że mąż jej pochodził z tego samego rodu książąt mazowieckich, z którego pochodzili królowie Władysław i Kazimierz, a po kądzieli i obecnie panująca królowa, władczyni jednego z największych państw w świecie. Przestąpił więc próg bramy, skłonił nisko głowę, a następnie, przeżegnawszy Annę Danutę i cały dwór małą, złotą puszką, którą trzymał w palcach prawej ręki, rzekł:", + "79939": "— Witaj, miłościwa pani, w ubogich progach zakonnych. Niechaj święty Benedykt z Nursji, święty Maurus, święty Bonifacy i święty Benedykt z Aniane, a także i Jan z Tolomei, patronowie nasi w światłości wiekuistej żyjący, obdarzą cię zdrowiem, szczęściem i niechaj błogosławią cię po siedem razy dziennie, przez wszystek czas żywota twego!", + "79940": "— Chybaby głusi byli, gdyby nie mieli wysłuchać słów tak wielkiego opata — rzekła uprzejmie księżna — tym bardziej że my tu na mszę przybyli, podczas której ich opiece się oddamy.", + "79941": "To rzekłszy, wyciągnęła ku niemu rękę, którą on, przyklęknąwszy dwornie na jedno kolano, ucałował po rycersku, a następnie przeszli razem bramę. Ze mszą czekano już widocznie, gdyż w tej chwili ozwały się dzwony i dzwonki, trębacze zadęli przy drzwiach kościelnych na cześć księżny w donośne trąby, inni uderzyli w ogromne kotły, wykute z miedzi czerwonej i obciągnięte skórą, dającą huczny rozgłos. Na księżnę, która nie urodziła się w kraju chrześcijańskim, każdy kościół silne dotychczas czynił wrażenie, ów zaś, tyniecki, sprawiał tym większe, że pod względem wspaniałości mało innych mogło się z nim porównać. Mrok napełniał głębię świątyni, tylko przy wielkim ołtarzu drgały pasemka świateł rozmaitych, pomieszane z blaskiem świec rozjaśniających złocenia i rzeźby. Zakonnik przybrany w ornat wyszedł ze mszą, skłonił się księżnie — i rozpoczął ofiarę. Wnet wzniosły się dymy wonne a obfite, które przesłoniwszy księdza i ołtarz, szły w spokojnych kłębach ku górze, powiększając tajemniczą uroczystość kościoła. Anna Danuta pochyliła w tył głowę i rozłożywszy ręce na wysokości twarzy, poczęła się modlić żarliwie. Lecz gdy ozwały się rzadkie jeszcze wówczas po kościołach organy i poczęły to potrząsać całą nawą grzmotem wspaniałym, to wypełniać ją anielskimi głosami, to zasypywać jakoby pieśnią słowiczą, wówczas oczy księżny wzniosły się do góry, na twarzy jej obok pobożności i lęku odmalowała się rozkosz bez granic — i patrzącemu na nią zdawać się mogło, że to jakowaś Błogosławiona, która w cudownym widzeniu ogląda niebo otwarte.", + "79942": "Tak to modliła się urodzona w pogaństwie córka Kiejstuta, która choć w życiu codziennym równie jak i wszyscy ludzie tych czasów po przyjacielsku i poufale wspominała imię Boże, jednakże w domu Pana z dziecinną bojaźnią i pokorą wznosiła oczy ku tajemniczej i niezmierzonej potędze.", + "79943": "A tak samo pobożnie, choć z mniejszym lękiem, modlił się cały dwór. Zbyszko klęczał przed stallami wśród Mazurów, bo tylko dwórki weszły z księżną za stalle, i polecał się opiece Boskiej. Chwilami spoglądał na Danusię, która siedziała z przymkniętymi oczyma koło księżny — i myślał, że warto było wprawdzie zostać rycerzem takiej dzieweczki, ale że też nie lada rzecz jej obiecał. Więc teraz, gdy piwo i wino, które w gospodzie wypił, wywietrzało mu z głowy, zatroskał się niemało, jakim sposobem ją wypełni. Wojny nie było. Wśród nadgranicznego mętu łatwo było wprawdzie natknąć się na jakiego zbrojnego Niemca i albo jemu kości pokołatać, albo samemu głową nałożyć. Tak to on i mówił Maćkowi. „Jeno — myślał — nie byle Niemiec nosi pawi lub strusi czub na hełmie”. Z gości krzyżackich chyba jacy grafowie, a z samych Krzyżaków chyba komtur — i to nie każdy. Jeśli wojny nie będzie, to lata mogą upłynąć, nim on swoje trzy grzebienie dostanie, bo i to jeszcze przyszło mu do głowy, że nie będąc dotąd pasowany, może tylko niepasowanych na pojedynkę w bój wyzywać. Spodziewał się wprawdzie, że pas rycerski otrzyma z rąk królewskich w czasie gonitw, które zapowiadano na chrzciny, bo na to dawno zarobił, ale potem co? Pojedzie do Juranda ze Spychowa, będzie mu pomagał, natłucze knechtów, ile się da — i na tym koniec. Knechci krzyżaccy to nie rycerze z pawimi piórami na głowach.", + "79944": "Więc w tym utrapieniu i niepewności, widząc, że bez szczególnej łaski Bożej niewiele wskórać potrafi, począł się modlić:", + "79945": "„Daj, Jezu, wojnę z Krzyżaki i z Niemcami, którzy są nieprzyjaciółmi Królestwa tego i wszystkich narodów w naszej mowie Imię Twoje Święte wyznawających. I nam błogosław, a ich zetrzyj, którzy radziej staroście piekielnemu niżeli Tobie służąc, przeciwko nam zawziętość w sercu noszą, najbardziej o to gniewni, że król nasz z królową Litwę ochrzciwszy, wzbraniają im mieczem chrześcijańskich sług Twoich ścinać. Za któren gniew ich ukarz.", + "79946": "A ja, grzeszny Zbyszko, kajam się przed Tobą i od piąci ran Twoich wspomożenia błagam, abyś mi trzech znacznych Niemców z pawimi czuby na hełmach jako najprędzej zesłał i w miłosierdziu swoim pobić mi ich do śmierci pozwolił. Ale to z takowej przyczyny, iżem ja one czuby pannie Danucie, Juranda córce, a Twojej służce, obiecał i na moją rycerską cześć poprzysiągł.", + "79947": "Co zasię więcej przy pobitych się znajdzie, z tego ja dziesięcinę wiernie kościołowi Twemu świętemu oddam, abyś i Ty, słodki Jezu, pożytek i chwałę ze mnie odniósł i abyś poznał, żem Ci szczerym sercem, nie po próżnicy obiecował. A jako to jest prawda, tak mi dopomóż, amen!”", + "79948": "Lecz w miarę jak się modlił, topniało w nim coraz bardziej z pobożności serce — i nową obietnicę przyrzucił: że po wykupieniu z zastawu Bogdańca odda także na kościół wszystek wosk, który pszczoły przez cały rok w barciach zrobią. Spodziewał się, że stryj Maćko temu się nie sprzeciwi, a Pan Jezus szczególniej będzie rad z wosku na świece — i chcąc go prędzej dostać, prędzej mu też pomoże. Ta myśl wydała mu się tak słuszną, iż radość napełniła mu całkiem duszę: był teraz prawie pewien, że zostanie wysłuchany i że wojna niebawem nastąpi, a choćby nie nastąpiła, to i tak on swego dokaże. Poczuł w rękach, w nogach moc tak wielką, że w tej chwili byłby sam jeden na całą chorągiew uderzył. Pomyślał nawet, że przyczyniwszy obietnic Bogu, można by i Danusi ze dwóch Niemców przyrzucić! Zapalczywość młodzieńcza popychała go do tego, lecz tym razem roztropność wzięła górę, albowiem bał się, by zbytnim żądaniem cierpliwości boskiej się nie uprzykrzyć.", + "79949": "Jednakże ufność jego wzrosła jeszcze, gdy po mszy i po długim wypoczynku, na który udał się cały dwór, wysłuchał rozmowy, którą opat prowadził przy śniadaniu z Anną Danutą.", + "79950": "Ówczesne żony książąt i królów, zarówno przez pobożność, jak i wskutek wspaniałych darów, których nie szczędzili im mistrzowie Zakonu, wielką okazywały przyjaźń Krzyżakom. Nawet świątobliwa Jadwiga powstrzymywała, póki jej życia stało, wzniesioną nad nimi rękę swego władnego małżonka. Jedna tylko Anna Danuta, doznawszy od nich okrutnych krzywd rodzinnych, nienawidziła ich z całej duszy. Toteż gdy opat zapytał ją o Mazowsze i jego sprawy, poczęła gorzko skarżyć się na zakon:", + "79951": "— Jakoż się ma dziać w księstwie mającym takich sąsiadów? Niby jest pokój: mijają się poselstwa i listy, a mimo tego nie można być pewnym dnia i godziny. Kto wieczorem na pograniczu układa się spać, nigdy nie wie, czyli nie rozbudzi się w pętach albo z ostrzem miecza na gardzieli, albo z płonącym pułapem nad głową. Nie ubezpieczą od zdrady przysięgi, pieczęcie i pergaminy. Nie inaczej przecie zdarzyło się pod Złotoryją, gdy w czasach najgłębszego pokoju porwano księcia w niewolę. Prawili Krzyżacy, że zamek ów groźnym dla nich stać się może. Aleć zamki naprawia się dla obrony, nie dla napadu; i któryż książę nie ma prawa we własnej ziemi ich stawiać albo przebudowywać? Nie przejedna Zakonu ni słaby, ni mocny, bo słabym gardzą, mocnego zaś do upadku przywieść usiłują. Kto im dobrze uczyni, temu się złem wypłacą. Jestże na świecie zakon, który by w innych królestwach takie dobrodziejstwa otrzymał, jakie oni od polskich książąt otrzymali; a jakże się wypłacili? Oto nienawiścią, oto grabieżą ziem, oto wojną i zdradą. I próżno wyrzekać, próżno samej Stolicy Apostolskiej się na nich skarżyć, gdyż oni w zatwardziałości i pysze żyjąc, nawet papieża rzymskiego nie słuchają. Przysłali niby teraz poselstwo na połóg królowej i na spodziewane chrzciny, ale tylko dlatego, że chcą od siebie gniew potężnego króla za to, co uczynili na Litwie, odwrócić. W sercach zawsze jednak myślą o zagładzie Królestwa i całego plemienia polskiego.", + "79952": "Opat słuchał uważnie i potakiwał głową, a potem rzekł:", + "79953": "— Wiem, iż przyjechał do Krakowa na czele poselstwa komtur Lichtenstein, brat w Zakonie, dla znakomitego rodu, męstwa i rozumu wielce szanowany. Może go tu niebawem, miłościwa pani, ujrzycie, albowiem przysłał mi wczoraj wiadomość, że chcąc się przy naszych relikwiach pomodlić, zjedzie do Tyńca w odwiedziny.", + "79954": "Usłyszawszy to, księżna poczęła nowe żale rozwodzić:", + "79955": "— Prawią ludzie, i bogdaj słusznie, że wkrótce musi wielka wojna nastąpić, w której po jednej stronie będzie Królestwo Polskie i wszystkie narody mówiące podobną do polskiej mową, a z drugiej wszyscy Niemcowie i Zakon. Jest podobno o tej wojnie proroctwo jakowejś świętej…", + "79956": "— Brygidy — przerwał uczony opat. — Osiem roków temu została ona w poczet świętych zaliczona. Pobożny Piotr z Alwastra i Maciej z Linköping spisali jej objawienia, w których wielka wojna istotnie jest przepowiedziana.", + "79957": "Zbyszko aż zadrżał z radości na te słowa i nie mogąc wytrzymać, zapytał:", + "79958": "— A prędko ma być?", + "79959": "Lecz opat, zajęty księżną, nie dosłyszał, a może udał, że nie dosłyszał pytania.", + "79960": "Księżna zaś mówiła dalej:", + "79961": "— Cieszą się i u nas młodzi rycerze na oną wojnę, ale starsi i rozważniejsi tak mówią: „Nie Niemców — mówią — się boim, choć wielka jest ich potęga i pycha, nie ich kopii i mieczów, ale — prawią — relikwii krzyżackich się boim, bo przeciw tym na nic wszelka moc ludzka”.", + "79962": "Tu Anna Danuta spojrzała z przestrachem na opata i dodała cichszym głosem:", + "79963": "— Podobno prawdziwe drzewo Krzyża Świętego mają: jakże z nimi wojować?", + "79964": "— Przysłał im je król francuski — odrzekł opat.", + "79965": "Nastała chwila milczenia — po czym zabrał głos Mikołaj z Długolasu, zwany Obuchem, człowiek bywały i doświadczony.", + "79966": "— Byłem w niewoli u Krzyżaków — rzekł — i widywałem procesje, na których ową wielką świętość noszono. Ale oprócz tego jest w klasztorze w Oliwie siła innych najprzedniejszych relikwii, bez których nie byłby Zakon do takiej potęgi doszedł.", + "79967": "Na to powyciągali benedyktyni głowy ku mówiącemu i z wielkim zaciekawieniem poczęli pytać:", + "79968": "— Powiadajcie, co jest?", + "79969": "— Jest krajka z szaty Najświętszej Panny — odrzekł dziedzic z Długolasu — jest trzonowy ząb Marii Magdaleny i głowienki z krza ognistego, w którym się sam Bóg Ojciec Mojżeszowi pokazał, jest ręka świętego Liberiusza, a co kości innych świętych, tych bym na palcach u rąk i nóg nie zliczył…", + "79970": "— Jakoże z nimi wojować? — powtórzyła z westchnieniem księżna.", + "79971": "A opat zmarszczył swe wyniosłe czoło i zastanowiwszy się przez chwilę, tak odrzekł:", + "79972": "— Ciężko z nimi wojować choćby i dlatego, że są zakonnikami i krzyż na płaszczach noszą; ale jeśli przebrali miarę w grzechach, tedy i tym relikwiom może mieszkanie między nimi obrzydnąć, a naonczas nie tylko one mocy im nie dodadzą, ale im ją odejmą, dlatego żeby między pobożniejsze ręce się dostać. Niech Bóg oszczędzi krwi chrześcijańskiej, ale jeśli wielka wojna nastąpi, są też i w naszym Królestwie relikwie, które za nas będą wojować. Głos zasię w objawieniu świętej Brygidy mówi: „Postanowiłem ich pszczołami pożyteczności i utwierdziłem na brzegu ziem chrześcijańskich. Ale oto powstali przeciwko mnie. Bo nie dbają o dusze i nie litują się ciał tego ludu, który z błędu nawrócił się ku wierze katolickiej i ku mnie. I uczynili z niego niewolników, i nie uczą go przykazań bożych, i odejmując mu sakramenta święte na większe jeszcze męki piekielne go skazują, niż gdyby był w pogaństwie pozostał. A wojny toczą ku rozpostarciu swej chciwości. Dlatego przyjdzie czas, iże wyłamane będą ich zęby i będzie im ucięta ręka prawa, a prawa noga im ochromieje, aby uznali grzechy swoje”.", + "79973": "— Tak Bóg daj! — zawołał Zbyszko.", + "79974": "Inni rycerze i zakonnicy nabrali także wielkiej otuchy, słysząc słowa proroctwa, opat zaś zwrócił się do księżny i rzekł:", + "79975": "— Dlatego miejcie ufność w Bogu, miłościwa pani, albowiem prędzej to ich dni niż wasze są policzone, a tymczasem przyjmijcie wdzięcznym sercem tę oto puszkę, w której palec od nogi świętego Ptolomeusza, jednego z naszych patronów, się znajduje.", + "79976": "Księżna wyciągnęła drżące ze szczęścia dłonie — i klęknąwszy, przyjęła puszkę, którą zaraz poczęła do ust przyciskać. Radość pani podzielali dworzanie i dworki, nikt bowiem nie wątpił, że z takiego podarku spłynie błogosławieństwo i pomyślność na wszystkich, a może i na całe księstwo. Zbyszko czuł się także szczęśliwym, gdyż zdało mu się, że wojna powinna zaraz po uroczystościach krakowskich nastąpić.", + "79977": "Rozdział czwarty", + "79978": "Było już dobrze z południa, gdy księżna wraz z orszakiem wyruszyła z gościnnego Tyńca do Krakowa. Częstokroć ówcześni rycerze, wjeżdżając do większych miast lub do zamków w odwiedziny do znakomitych osób, przywdziewali na się pełny rynsztunek bojowy. Był wprawdzie zwyczaj zdejmować go zaraz po przebyciu bram, do czego w zamkach wzywał sam gospodarz uświęconymi słowy: „Zdejmcie zbroję, szlachetny panie, albowiem przybyliście do przyjaciół” — niemniej jednak wjazd „wojenny” uważał się za okazalszy i podnosił znaczenie rycerza. Gwoli tej to okazałości tak Maćko, jak i Zbyszko przybrali się w wyborne pancerze i w naramienniki zdobyte na rycerzach fryzyjskich — jasne, błyszczące i po brzegach wpuszczoną nicią złotą ozdobne. Mikołaj z Długolasu, który dużo świata i wielu rycerzy w życiu widział, a był rzeczy wojennych znawcą niemałym, poznał zaraz, iż są to zbroje kowane przez mediolańskich, najsłynniejszych w świecie płatnerzy, takie, na jakie najbogatsi tylko rycerze wspomóc się mogą i z których każda za dobrą majętność starczy. Wnioskował z tego, że owi Fryzowie musieli być znakomitymi ludźmi w swoim narodzie i z tym większym szacunkiem począł spoglądać na Maćka i Zbyszka. Lecz hełmy ich, lubo także niepoślednie, nie były tak bogate, natomiast olbrzymie ogiery, pięknie pokryte, wzbudziły między dworzanami podziw i zazdrość. I Maćko, i Zbyszko, siedząc na niezmiernie wysokich kulbakach, spoglądali z góry na cały dwór. Każdy z nich dzierżył w ręku długą kopię, każdy miał miecz przy boku i topór u siodła. Tarcze oddali wprawdzie dla wygody na wozy, ale i bez nich obaj wyglądali tak, jakby ciągnęli na bitwę, nie do miasta.", + "79979": "Obaj też jechali w pobliżu kolaski, w której na tylnym siedzeniu siedziała księżna z Danusią, na przodku zaś stateczna dworka Ofka, wdowa po Krystynie z Jarząbkowa, i stary Mikołaj z Długolasu. Danusia spoglądała z wielkim zajęciem na żelaznych rycerzy, księżna zaś, dobywając od czasu do czasu z zanadrza puszkę z relikwiami świętego Ptolomeusza, podnosiła ją do ust.", + "79980": "— Ciekawam okrutnie, jak kości w środku wyglądają — rzekła wreszcie — ale sama nie otworzę, aby Świętego nie urazić. Niech otworzy biskup w Krakowie.", + "79981": "Na co ostrożny Mikołaj z Długolasu odrzekł:", + "79982": "— Ej, lepiej tego z rąk nie popuszczać, zbyt to łakoma rzecz.", + "79983": "— Może i słusznie mówicie — rzekła po chwili zastanowienia księżna, po czym dodała: — Dawno mi nikt nie sprawił takiej uciechy jak ów zacny opat, i tym podarkiem, i tym, że strach mój przed krzyżackimi relikwiami uspokoił.", + "79984": "— Mądrze mówili i sprawiedliwie — ozwał się Maćko z Bogdańca. — Mieli oni i pod Wilnem rozmaite relikwie, a to tym bardziej, że chcieli gości przekonać, iż z poganami wojna. No i co? Obaczyli nasi, że byle w garście splunąć, a od ucha toporem machnąć, to i hełm puszczał, i łeb puszczał. Święci pomagają, grzech by mówić inaczej, ale jeno sprawiedliwym, którzy wedle słuszności w imię Boże do bitwy idą. Tak też i myślę, miłościwa pani, że przyjdzie-li do wielkiej wojny, to chociażby wszystkie Niemcy pomagały Krzyżakom, zbijem ich na pował, bo większy jest nasz naród i Pan Jezus większą moc spuścił nam w kości. A co do relikwii, albo to u nas w klasztorze świętokrzyskim nie ma drzewa Krzyża Świętego?", + "79985": "— Prawda, jak mi jest Bóg miły — rzekła księżna. — Ale u nas ono w klasztorze zostanie, a oni swoje ze sobą w potrzebie wożą.", + "79986": "— Wszystko jedno! Dla mocy bożej nie ma dalekości.", + "79987": "— Prawdaże to? Powiadajcie, jak jest? — pytała księżna, zwracając się do mądrego Mikołaja z Długolasu, a on odrzekł:", + "79988": "— Temu i każdy biskup przyświadczy. Do Rzymu też daleko, a papież światem rządzi; coże dopiero Bóg!", + "79989": "Słowa te uspokoiły do reszty księżnę, więc zwróciła rozmowę na Tyniec i jego wspaniałości. Dziwiła Mazurów w ogóle nie tylko zamożność opactwa, ale i zamożność, a także piękność całego kraju, przez który teraz przejeżdżali. Naokół były wsie gęste, dostatnie, przy nich sady pełne drzew owocowych, gaje lipowe, bocianie gniazda na lipach, a niżej ule ze słomianymi nakrywkami. Wzdłuż gościńca z jednej i drugiej strony ciągnęły się łany zbóż wszelkich. Wiatr chwilami pochylał zielonawe jeszcze morze kłosów, wśród którego gęsto jak gwiazdy na niebie migotały głowy modrych chabrów i jasnoczerwonych maków. Daleko, za łanami czerniał gdzieniegdzie bór, gdzieniegdzie weseliły oczy dąbrowy i olszyńce, skąpane w blasku słonecznym, gdzieniegdzie wilgotne łąki, pełne traw i czajek krążących nad mokradłami, i znów wzgórza obsiadłe przez chaty, znów łany; widocznie ziemię tę zamieszkiwał lud rojny i pracowity, rozmiłowany w roli — i dokąd wzrok sięgnął, kraj wydawał się nie tylko mlekiem i miodem płynący, ale spokojny i szczęśliwy.", + "79990": "— Kazimierzowe to królewskie gospodarstwo — rzekła księżna — ale też żyć tu i nie umierać.", + "79991": "— I Pan Jezus się do takiej ziemi śmieje — odrzekł Mikołaj z Długolasu — i błogosławieństwo Boże jest nad nią; ale jakoż ma być inaczej, kiedy tu, gdy zaczną bić dzwony, to nie masz takowego kąta, do którego by odgłos nie doszedł! Wiadomo przecie, że złe duchy znieść tego nie mogąc, muszą aż na granicę węgierską do głuchych borów uciekać.", + "79992": "— To mi i dziwno — ozwała się pani Ofka, wdowa po Krystynie z Jarząbkowa — że Walgierz Wdały, o którym zakonnicy prawili, może się w Tyńcu pokazować, gdzie siedem razy na dzień dzwony biją.", + "79993": "Uwaga ta zakłopotała na chwilę Mikołaja, który też dopiero po pewnym namyśle odrzekł:", + "79994": "— Naprzód, wyroki boskie są niezbadane, a po wtóre, to sobie zauważcie, że on osobne pozwoleństwo za każdym razem otrzymuje.", + "79995": "— A niech ta będzie, jak chce, alem rada, że w klasztorze nie nocujemy. Umarłabym chyba ze strachu, gdyby mi się taki piekielny wielkolud pokazał.", + "79996": "— Hej! Nie wiadomo, bo mówią, że okrutnie wdały.", + "79997": "— Choćby był i najurodziwszy, nie chcę ja pocałowania od takiego, któremu siarką z gęby bucha.", + "79998": "— A skąd wiecie, że zaraz chciałby was całować?", + "79999": "Na te słowa księżna, a za nią pan Mikołaj i obaj rycerze z Bogdańca poczęli się śmiać. Śmiała się, nie rozumiejąc dlaczego, za przykładem innych, i Danusia — zaś Ofka z Jarząbkowa zwróciła zagniewaną twarz do Mikołaja z Długolasu i rzekła:", + "80000": "— Wolałabym jego niż was.", + "80001": "— Ej, nie wywołujcie wilka z lasu — odpowiedział wesoło Mazur — bo jędzon często i po gościńcu między Krakowem a Tyńcem się włóczy, szczególnie pod wieczór; nuż was usłyszy i nuż się wam w postaci wielkoluda ukaże!", + "80002": "— Na psa urok! — odrzekła Ofka.", + "80003": "Lecz w tej chwili Maćko z Bogdańca, który siedząc na wyniosłym ogierze, dalej mógł widzieć niż ci, którzy siedzieli w kolasce, ściągnął lejce i rzekł:", + "80004": "— O, jak mi Bóg miły, a to co?", + "80005": "— Co takiego?", + "80006": "— Wielkolud jakowyś zza wzgórza przed nami wyjeżdża.", + "80007": "— A słowo stało się ciałem! — zawołała księżna. — Nie powiadajcie byle czego!", + "80008": "Lecz Zbyszko uniósł się na strzemionach i rzekł:", + "80009": "— Jako żywo: wielkolud, Walgierz, nikt inny!", + "80010": "Na to woźnica osadził ze strachu konie i nie wypuszczając z rąk lejc, począł się żegnać, albowiem i on dojrzał już z kozła na przeciwległym wzgórzu olbrzymią postać jeźdźca.", + "80011": "Księżna podniosła się — i zaraz usiadła z twarzą zmienioną przez trwogę, Danusia pochowała głowę w fałdy sukni księżnej. Dworzanie, dwórki i rybałci, którzy jechali konno za kolasą, usłyszawszy złowrogie imię, poczęli skupiać się koło niej. Mężowie niby śmiali się jeszcze, ale w oczach mieli niepokój; panny pobladły, jeno Mikołaj z Długolasu, który z niejednego pieca chleb jadał — zachował pogodne oblicze i chcąc uspokoić księżnę, rzekł:", + "80012": "— Nie bójcie się, miłościwa pani. Toć słońce jeszcze nie zaszło, a choćby była i noc, święty Ptolomeusz da rady Walgierzowi.", + "80013": "Tymczasem nieznany jeździec, wjechawszy na podługowaty grzbiet wzgórza, zatrzymał konia i stanął nieruchomie. W promieniach zachodzącego słońca widać go było doskonale — i istotnie postać jego zdawała się przechodzić ogromem zwykłe ludzkie rozmiary. Przestrzeń między nim a orszakiem księżny nie wynosiła więcej nad trzysta kroków.", + "80014": "— Czego on stoi? — rzekł jeden z rybałtów.", + "80015": "— Bo i my stoim — odpowiedział Maćko.", + "80016": "— Spogląda ku nam, jakby sobie kogo chciał wybrać — zauważył drugi rybałt. — Żebym wiedział, że człowiek, a nie złe, tobym ku niemu podjechał i lutnią go przez łeb zwalił.", + "80017": "Kobiety przestraszyły się już całkiem i poczęły się głośno modlić. Zbyszko zaś, chcąc się popisać odwagą wobec księżnej i Danusi, rzekł:", + "80018": "— A ja i tak pojadę. Co mi ta Walgierz!", + "80019": "Na to Danusia poczęła wołać na wpół z płaczem: „Zbyszku! Zbyszku!”, lecz on ruszył koniem i jechał coraz prędzej, ufny, że choćby i prawdziwego Walgierza znalazł, to na wskroś go kopią przebodzie.", + "80020": "A Maćko, który miał wzrok bystry, rzekł:", + "80021": "— Wydaje się wielkoludem, bo na wzgórzu stoi. Chłopisko jakieś duże, ale człek zwyczajny, nic innego. O wa! Pojadę i ja, żeby do zwady między nim a Zbyszkiem nie dopuścić.", + "80022": "Zbyszko tymczasem, jadąc rysią, rozmyślał, czy od razu kopię nastawić, czy też wpierw z bliska obaczyć, jak wygląda ów stojący na wzgórzu człowiek. Postanowił jednak wpierw zobaczyć i zaraz przekonał się, że była to myśl lepsza, albowiem w miarę jak się zbliżał, nieznajomy począł tracić w jego oczach swoje nadzwyczajne rozmiary. Mąż był ogromny i siedział na olbrzymim koniu, roślejszym jeszcze od Zbyszkowego ogiera — ale miary ludzkiej nie przechodził. Był nadto bez zbroi, w czapce aksamitnej na głowie, mającej kształt dzwona, i w białej, płóciennej, osłaniającej od kurzu opończy, spod której wyglądała zielona szata. Stojąc na wzgórzu, głowę miał wzniesioną i modlił się. Widocznie też zatrzymał konia dlatego, by skończyć wieczorne pacierze.", + "80023": "„Ej, co mi za Walgierz!” — pomyślał młody chłopak.", + "80024": "Dojechał już tak blisko, że mógłby był dosięgnąć kopią nieznajomego; ów zaś, widząc przed sobą wspaniale uzbrojonego rycerza, uśmiechnął się do niego życzliwie i rzekł:", + "80025": "— Pochwalony Jezus Chrystus!", + "80026": "— Na wieki wieków.", + "80027": "— Zali to nie dwór księżnej mazowieckiej tam w dole?", + "80028": "— Tak jest.", + "80029": "— To z Tyńca jedziecie?", + "80030": "Lecz na to nie było już odpowiedzi, albowiem Zbyszko zdumiał się tak, że nawet nie usłyszał zapytania. Przez chwilę stał jak skamieniały, oczom własnym nie wierząc, gdyż oto na ćwierć stai za nieznanym mężem ujrzał kilkunastu konnych żołnierzy, na czele których, ale znacznie naprzód, jechał rycerz przybrany cały w świecącą zbroję, w biały, sukienny płaszcz z czarnym krzyżem i w stalowy hełm z przepysznym pawim czubem w grzebieniu.", + "80031": "— Krzyżak! — szepnął Zbyszko.", + "80032": "I na ten widok pomyślał, że modlitwy jego zostały wysłuchane, że Bóg w miłosierdziu swoim zsyła mu takiego Niemca, o jakiego w Tyńcu prosił, że trzeba z łaski Boskiej korzystać, więc nie wahając się ani chwili — zanim to wszystko przemknęło mu przez głowę, zanim miał czas ochłonąć ze zdumienia, pochylił się w kulbace, złożył glewię w pół końskiego ucha, wydawszy rodowy okrzyk: „Grady! Grady!” — ruszył co koń wyskoczy na Krzyżaka.", + "80033": "A tamten zdumiał się także, gdyż wstrzymał konia i nie pochylając kopii sterczącej w górę od strzemienia, patrzył przed siebie jakby niepewny, czy w niego godzą.", + "80034": "— Pochyl kopię! — wrzeszczał Zbyszko, wbijając żelazne końce strzemion w boki końskie.", + "80035": "— Grady! Grady!", + "80036": "Przestrzeń dzieląca ich poczęła się zmniejszać. Krzyżak widząc, że napad wymierzony jest naprawdę ku niemu, ściągnął konia, nadstawił broń i już, już kopia Zbyszkowa miała się roztrzaskać o jego piersi, gdy naraz jakaś potężna dłoń przyłamała ją Zbyszkowi przy samym ręku jak zeschłą trzcinę, potem taż sama dłoń ściągnęła cugle jego konia z tak straszliwą siłą, aż rumak zarył się wszystkimi czterema nogami w ziemię i stanął jak wkopany.", + "80037": "— Szalony człecze, co czynisz? — ozwał się głęboki, groźny głos. — W posła godzisz, króla znieważasz!", + "80038": "Zbyszko spojrzał i poznał tegoż samego olbrzymiego męża, który poczytan za Walgierza przestraszył przed chwilą dworskie niewiasty księżny.", + "80039": "— Puszczaj na Niemca! Coś za jeden? — zawołał, chwytając za rękojeść topora.", + "80040": "— Precz z toporem! Na miły Bóg! Precz z toporem, mówię, bo z konia zwalę! — zawołał groźniej jeszcze nieznajomy. — Obraziłeś majestat króla i pod sąd pójdziesz.", + "80041": "Po czym zwrócił się ku ludziom, którzy jechali za Krzyżakiem, i krzyknął:", + "80042": "— Bywaj!", + "80043": "Ale tymczasem nadjechał Maćko z twarzą niespokojną i złowrogą. Rozumiał i on jasno, że Zbyszko postąpił jak szalony i że z tej sprawy zgubne dla niego mogą wyniknąć skutki, ale jednak gotów był do bitki. Cały orszak nieznanego rycerza i Krzyżaka wynosił zaledwie piętnastu ludzi, uzbrojonych po części w dzidy, po części w kusze — dwóch więc całkiem pokrytych rycerzy mogło się z nimi potykać nie bez nadziei zwycięstwa. Myślał też Maćko, że jeżeliby w następstwie miał im zagrozić sąd, to może i lepiej uniknąć go, przejechawszy przez tych ludzi, a potem pochować się gdzie, póki burza nie przeminie. Wiec twarz skurczyła mu się zaraz jak paszcza wilka gotowego kąsać i wsparłszy konia między Zbyszka a nieznajomego męża, począł pytać, imając się jednocześnie miecza:", + "80044": "— Coście za jedni? Skąd wasze prawo?", + "80045": "— Prawo moje stąd — odparł nieznajomy — że król mi nad przezpieczeństwem okolicy czuwać rozkazał, a zowią mnie Powała z Taczewa.", + "80046": "Na te słowa Maćko i Zbyszko spojrzeli na rycerza, a następnie pochowali na wpół już wyciągniętą broń do pochew i pospuszczali głowy. Nie strach ich obleciał, ale pochylili czoła przed głośnym i dobrze sobie znanym nazwiskiem, albowiem Powała z Taczewa, szlachcic znakomitego rodu i pan możny, posiadający liczne ziemie wedle Radomia, był zarazem jednym z najsławniejszych rycerzy w Królestwie. Rybałci opiewali go w pieśniach jako wzór honoru i męstwa, sławiąc jego imię na równi z imieniem Zawiszy z Garbowa i Farureja, i Skarbka z Góry, i Dobka z Oleśnicy, i Jaśka Naszana, i Mikołaja z Moskorzowa, i Zyndrama z Maszkowic. W tej chwili przedstawiał on przy tym poniekąd osobę królewską, więc porwać się na niego znaczyło tyle, ile oddać głowę pod topór kata.", + "80047": "Maćko też ochłonąwszy, ozwał się pełnym poszanowania głosem:", + "80048": "— Cześć i pokłon wam, panie, waszej sławie i męstwu.", + "80049": "— Pokłon i wam, panie — odpowiedział Powała — choć wolałbym nie w tak ciężkiej przygodzie uczynić z wami znajomość.", + "80050": "— Czemu to? — spytał Maćko.", + "80051": "A Powała zwrócił się do Zbyszka:", + "80052": "— Cóżeś ty, młodzieniaszku, najlepszego uczynił? Na publicznym gościńcu, pod bokiem królewskim porwałeś się na posła! Zali wiesz, coć za to czeka?", + "80053": "— Porwał się na posła, bo młody i głupi, przeto o uczynek łatwiej mu niż o zastanowienie — rzekł Maćko. — Ale nie osądzicie go surowie, gdy całą sprawę rozpowiem.", + "80054": "— Nie ja go będę sądził. Moja rzecz jeno więzy mu nałożyć…", + "80055": "— Jakże to? — ozwał się Maćko, obrzucając znów ponurym wejrzeniem całą gromadę ludzi.", + "80056": "— Wedle królewskiego rozkazania.", + "80057": "Po tych słowach zapadło milczenie.", + "80058": "— Szlachcic jest — rzekł wreszcie Maćko.", + "80059": "— To niech zaprzysięże na rycerską cześć, że stawi się na wszelki sąd.", + "80060": "— Poprzysięgnę na cześć! — zawołał Zbyszko.", + "80061": "— To dobrze. Jakoże was zowią?", + "80062": "Maćko wymienił nazwisko i herb.", + "80063": "— Jeśliście z dworu księżny Januszowej, to proście jej, by się wstawiła za wami do króla.", + "80064": "— Nie z dworu jesteśmy. Z Litwy od księcia Witolda jedziem. Bogdajeśmy byli nijakiego dworu nie napotkali! Z tego to spotkania przyszło na chłopa nieszczęście.", + "80065": "I tu Maćko począł opowiadać, co się zdarzyło w gospodzie, więc mówił o spotkaniu dworu księżnej i o ślubowaniu Zbyszkowym, ale w końcu chwycił go nagły gniew na Zbyszka, przez którego nierozwagę popadli w tak ciężkie położenie, więc zwróciwszy się do niego, zawołał:", + "80066": "— A bodajeś ty był legł pod Wilnem! Cóżeś ty sobie, warchlaku, myślał?", + "80067": "— Ba — rzekł Zbyszko — po ślubowaniu modliłem się do Pana Jezusa, by mi Niemców przysporzył, i dań mu obiecałem, więc gdym pawie pióra, a przy nich opończę z czarnym krzyżem ujrzał, zaraz jakowyś głos zawołał we mnie: „Bij w Niemca, bo to cud!”. No i skoczyłem; kto by był nie skoczył?", + "80068": "— Słuchajcie — przerwał Powała. — Nie życzę ja wam złego, bo to widzę jasno, że ów młodzianek więcej przez płochość przyrodzoną wiekowi niźli przez złość zawinił. Rad bym też zgoła na jego uczynek nie baczyć i pojechać sobie dalej, jakoby się nic nie stało. Ale mógłbym to tylko w takim razie uczynić, gdyby ów komtur obiecał, że się królowi nie poskarży. Proście go o to: może i jemu żal się uczyni wyrostka.", + "80069": "— Wolej pójdę pod sąd, niźlibym się miał Krzyżakowi pokłonić! — zawołał Zbyszko. — Nie przystoi to mojej czci szlacheckiej.", + "80070": "Na to Powała z Taczewa spojrzał na niego surowo i rzekł:", + "80071": "— Źle czynisz. Lepiej od ciebie starsi wiedzą, co przystoi, a co nie przystoi czci rycerskiej. O mnie też ludzie słyszeli, a to ci powiadam, że gdybym taki uczynek popełnił, nie sromałbym się o darowanie winy prosić.", + "80072": "Zbyszko zawstydził się, ale rzuciwszy wokół oczyma, odrzekł:", + "80073": "— Tu ziemia równa, byle ją trochę udeptać. Niźli Niemca przepraszać, wolej bym się z nim potykał konną albo pieszą, na śmierć albo niewolę.", + "80074": "— Głupiś! — przerwał Maćko. — Jakże to z posłem będziesz się potykał? Ni tobie z nim, ni jemu z takim chłystkiem!", + "80075": "Tu zwrócił się do Powały:", + "80076": "— Wybaczcie, szlachetny panie. Do reszty rozwydrzyło mi się chłopisko przez wojnę, ale lepiej niech do Niemca nie gada, bo jeszcze by go zwymyślał. Ja będę gadał, ja będę prosił, a jeśliby po skończonym posłowaniu chciał się ów komtur w ogrodzieńcu samowtór potykać, to i ja mu stanę.", + "80077": "— Wielkiego rodu to jest rycerz, który nie każdemu stanie — odrzekł Powała.", + "80078": "— Jakże? Albo to ja pasa i ostróg nie noszę? Mnie choćby i książę może stanąć.", + "80079": "— Prawda jest, ale mu o tym nie mówcie, chybaby sam wspomniał, bo się boję, żeby się na was nie zawziął. No, niech was tam Bóg wspomaga.", + "80080": "— Pójdę za cię oczyma świecić — rzekł do Zbyszka Maćko — ale poczekaj!", + "80081": "I to rzekłszy, zbliżył się do Krzyżaka, który zatrzymawszy się o kilka kroków, siedział nieruchomie na swym ogromnym jak wielbłąd koniu, podobny do odlanego z żelaza posągu, i słuchał z największą obojętnością poprzedniej rozmowy. Maćko podczas długich lat wojny nauczył się nieco po niemiecku, wiec począł teraz tłumaczyć komturowi w jego rodowitym języku, co się stało, składać winę na młody wiek i porywczy umysł chłopca, któremu wydawało się, że to sam Bóg zesłał mu rycerza z pawim czubem, a wreszcie prosić o darowanie Zbyszkowi winy.", + "80082": "A twarz komtura ani drgnęła. Sztywny i wyprostowany, z podniesioną głową, spoglądał na mówiącego Maćka swymi stalowymi oczyma tak obojętnie, a zarazem i pogardliwie, jakby spoglądał nie na rycerza i nawet nie na człowieka, ale na kołek w płocie. Włodyka z Bogdańca dostrzegł to i lubo słowa jego nie przestały być dworne, dusza poczęła się w nim widocznie burzyć; mówił z coraz większym przymusem, a na ogorzałych policzkach pokazały się mu rumieńce. Widocznym było, że wobec tej zimnej pychy walczył ze sobą, by nie zazgrzytać zębami i nie wybuchnąć okropnie.", + "80083": "Powała zaś spostrzegł to i mając dobre serce, postanowił mu przyjść w pomoc. I on, szukając za młodych lat na dworach: węgierskim, rakuskim, burgundzkim i czeskim, różnych rycerskich przygód, które szeroko rozsławiły jego imię, wyuczył się był po niemiecku, wiec teraz ozwał się w tym języku do Maćka głosem pojednawczym i umyślnie żartobliwym:", + "80084": "— Widzicie, panie, że szlachetny komtur mniema, że cała sprawa nawet i słowa jednego niewarta. Nie tylko w naszym Królestwie, ale i wszędzie wyrostkowie bywają niespełna rozumu, ale taki rycerz z dziećmi nie wojuje ni mieczem, ni prawem.", + "80085": "Na to Lichtenstein wydął swe płowe wąsy i nie rzekłszy ani słowa, ruszył koniem przed siebie, pomijając Maćka i Zbyszka.", + "80086": "A im gniew szalony począł podnosić włosy pod hełmami, a ręce drżały im ku mieczom.", + "80087": "— Czekaj, krzyżacka mać — mówił przez zaciśnięte zęby starszy rycerz z Bogdańca — teraz ja ci będę ślubował i znajdę cię, byleś posłować przestał.", + "80088": "Lecz Powała, któremu serce poczęło również zapływać krwią, rzekł:", + "80089": "— To potem. Niech teraz księżna przemówi za wami, bo inaczej gorze chłopcu.", + "80090": "To rzekłszy, pojechał za Krzyżakiem, zatrzymał go i przez czas jakiś rozmawiali z ożywieniem. I Maćko, i Zbyszko zauważyli, że rycerz niemiecki nie spoglądał jednakże na Powałę z twarzą tak dumną jak na nich — a to ich do większej jeszcze złości przywiodło. Po chwili Powała zawrócił ku nim i poczekawszy chwilę, by się Krzyżak oddalił, rzekł im:", + "80091": "— Mówiłem za wami, ale to nieużyty człek. Powiada, że tylko w takim razie się nie poskarży, jeśli uczynicie to, czego będzie chciał…", + "80092": "— Czego chce?", + "80093": "— Powiedział tak: „Ja zatrzymam się, by księżnę mazowiecką powitać: niech, prawi, nadjadą, niech zlezą z koni, niech zdejmą hełmy i z ziemi, z gołymi głowami mnie proszą, wówczas odpowiem”.", + "80094": "Tu spojrzał Powała bystro na Zbyszka i dodał:", + "80095": "— Ciężko to ludziom szlachetnego rodu… rozumiem, ale muszę cię przestrzec, że jeśli tego nie uczynisz, kto wie, co cię czeka: może katowski miecz.", + "80096": "Twarze Maćka i Zbyszka uczyniły się jakby kamienne. Nastało znów milczenie.", + "80097": "— No i co? — spytał Powała.", + "80098": "A Zbyszko odrzekł spokojnie i z taką powagą, jakby mu przez tę jedną chwilę dwadzieścia lat przybyło:", + "80099": "— A cóż! Moc boska nad ludźmi!", + "80100": "— Jak to?", + "80101": "— Tak, że chociażbym miał dwie głowy i choćby mi kat obydwie miał uciąć, jedną mam cześć, której mi pohańbić nie wolno.", + "80102": "Na to spoważniał Powała i zwróciwszy się do Maćka, spytał jeszcze:", + "80103": "— A wy co powiadacie?", + "80104": "— Ja powiadam — odrzekł posępnie Maćko — żem tego chłopa od małości wypiastował… Na nim też stoi nasz ród, bom stary, ale tego on uczynić nie może, choćby miał sczeznąć.", + "80105": "Tu sroga twarz poczęła mu drgać i nagle miłość do bratanka wybuchnęła w nim z taką siłą, że chwycił go w swoje okute żelazem ręce i począł wołać:", + "80106": "— Zbyszku! Zbyszku!", + "80107": "A młody rycerz aż zadziwił się i oddawszy stryjcowi uścisk, rzekł:", + "80108": "— Aj! Tom nie wiedział, że mnie tak miłujecie!…", + "80109": "— Widzę, żeście prawi rycerze — rzekł wzruszony Powała — a skoro młody przysiągł mi na cześć, że się stawi, to go nie będę więził; takim jak wy ludziom można zaufać. Bądźcie też dobrej myśli. Niemiec w Tyńcu z dzionek zabawi, więc ja króla prędzej obaczę i tak mu sprawę opowiem, żeby go jak najmniej rozsierdzić. Szczęście, żem zdążył kopię przyłamać, wielkie szczęście!", + "80110": "Lecz Zbyszko rzekł:", + "80111": "— Jeśli już koniecznie mam głowę dać, to niechbym miał przynajmniej tę uciechę, żem Krzyżakowi gnaty połamał.", + "80112": "— Że też to swojej czci potrafisz bronić, a tego nie rozumiesz, że na cały nasz naród hańbę byś ściągnął! — odparł niecierpliwie Powała.", + "80113": "— Rozumieć, to ja rozumiem — rzekł Zbyszko — ale dlatego mi i żal…", + "80114": "Powała zaś zwrócił się do Maćka:", + "80115": "— Wiecie, panie, jeśli temu wyrostkowi uda się jakowym sposobem wykręcić, powinniście mu kaptur na głowę założyć, jako czynią sokołom. Inaczej nie skończy on własną śmiercią.", + "80116": "— Udałoby się mu wykręcić, gdybyście wy, panie, chcieli zataić przed królem to, co się przygodziło.", + "80117": "— A z Niemcem cóż uczynim? Języka mu przecież na węzeł nie zawiążę.", + "80118": "— Prawda! Prawda!…", + "80119": "Tak rozmawiając, ruszyli z powrotem ku dworowi księżny. Słudzy Powały, którzy przedtem pomieszani byli z ludźmi Lichtensteina, jechali teraz za nimi. Z daleka widać było wśród mazowieckich czapek chwiejące się w powiewie pawie pióra Krzyżaka i jego jasny, świecący w słońcu hełm.", + "80120": "— Dziwna to jest natura krzyżacka — ozwał się jakby w zamyśleniu rycerz z Taczewa. — Gdy z Krzyżakiem źle, będzie ci wyrozumiały jak franciszkanin, pokorny jak jagnię i słodki jak miód, tak że lepszego na świecie nie znajdzie. Ale niech jeno poczuje za sobą moc, nikt ci się więcej nie napuszy i u nikogo nie znajdziesz mniej zmiłowania. Widać Pan Jezus dał im krzemienie zamiast serc. Przypatrywałem ja się przeróżnym narodom i nieraz widziałem, jako prawy rycerz oszczędzi drugiego, który jest słabszy, mówiąc sobie: „Nie przybędzie mi czci, skoro leżącego potratuję”. A Krzyżak wtedy właśnie najzawziętszy. Dzierżże go za łeb i nie puszczaj, bo inaczej gorze ci! Oto i ów poseł! Zaraz chciał nie tylko waszego przeproszenia, ale i waszej hańby. Ale rad jestem, że tego nie będzie.", + "80121": "— Niedoczekanie jego! — zawołał Zbyszko.", + "80122": "— Miarkujcie też, żeby frasunku po was nie poznał, bo zaraz by się ucieszył.", + "80123": "Po tych słowach dojechali do orszaku i połączyli się z dworem księżny.", + "80124": "Poseł krzyżacki ujrzawszy ich, przybrał natychmiast wyraz pychy i wzgardy, lecz oni zdawali się go wcale nie widzieć. Zbyszko stanął od strony Danusi i jął wesoło mówić jej, że ze wzgórza widać już dobrze Kraków, Maćko zaś opowiadał jednemu z rybałtów o nadzwyczajnej sile pana z Taczewa, który przyłamał kopię w ręku Zbyszka jak suchy badyl.", + "80125": "— A po coże ją przyłomił? — spytał rybałt.", + "80126": "— Bo się chłopak do Niemca złożył, ale jeno dla śmiechu.", + "80127": "Rybałtowi, który był szlachcic i człek obyty, nie wydał się taki żart zbyt przystojnym, ale widząc, że Maćko mówi o nim lekko, nie brał go także do serca. Tymczasem Niemca poczęło takie zachowanie się korcić. Raz i drugi spojrzał na Zbyszka, potem na Maćka: wreszcie zrozumiał, że z koni nie zsiędą i że umyślnie na niego nie zważają. Wówczas błysnęło mu coś w oczach jakby stalą — i zaraz począł się żegnać…", + "80128": "W chwili zaś gdy ruszył, pan z Taczewa nie mógł się powstrzymać i rzekł mu na rozstaniu:", + "80129": "— Jedźcie śmiele, mężny rycerzu. Kraj to spokojny i nikt na was nie napadnie, chyba jakowy dzieciak krotofilny…", + "80130": "— Choć dziwne są obyczaje w tym kraju, nie obrony, ale towarzystwa waszego szukałem — odparł Lichtenstein — jakoż tuszę, że się jeszcze spotkamy i na tutejszym dworze, i gdzie indziej…", + "80131": "W ostatnich słowach brzmiała jakby ukryta groźba, dlatego Powała odrzekł poważnie:", + "80132": "— Bóg to da…", + "80133": "To powiedziawszy, skłonił się i odwrócił, po czym wzruszył ramionami i rzekł półgłosem, tak jednak, aby go najbliżsi słyszeli:", + "80134": "— Chuchraku! Zdjąłbym cię z kulbaki ostrzem kopii i przez trzy pacierze dzierżył w powietrzu!", + "80135": "I począł rozmawiać z księżną, którą znał dobrze. Anna Danuta pytała go, co robi na gościńcu, on zaś oznajmił jej, że jeździ z królewskiego rozkazania, by utrzymać bezpieczeństwo w okolicy, w której z powodu wielkiej liczby gości ściągających zewsząd do Krakowa, łatwo jakowaś zwada zdarzyć się może. I na dowód przytoczył to, czego przed chwilą sam był świadkiem. Pomyślawszy jednak, że o orędownictwo księżny za Zbyszkiem dość będzie czasu prosić wówczas, gdy okaże się tego potrzeba, nie nadawał zajściu zbyt wielkiego znaczenia, nie chcąc psuć wesołości. Jakoż księżna śmiała się nawet ze Zbyszka, że mu tak pilno było do pawich czubów — inni zaś, dowiedziawszy się o przyłamaniu kopii, podziwiali pana z Taczewa, że tak łatwo to jedną ręką uczynił…", + "80136": "On zaś chełpliwym nieco będąc, cieszył się w sercu, że go sławią, i sam wreszcie począł opowiadać o swoich czynach, które głośnym uczyniły imię jego szczególniej w Burgundii, na dworze Filipa Śmiałego. Raz on tam w czasie turnieju chwycił, po skruszeniu kopii, pewnego rycerza ardeńskiego wpół, wywlókł go z kulbaki i wyrzucił na wysokość kopii w górę, chociaż Ardeńczyk cały był w żelazo zakuty. Filip Śmiały ofiarował mu za to złoty łańcuch, a księżna aksamitny trzewiczek, który on odtąd na hełmie nosi.", + "80137": "Słysząc to, wszyscy wpadli w wielkie zdumienie, z wyjątkiem Mikołaja z Długolasu, który rzekł:", + "80138": "— Nie ma już w dzisiejszych zniewieściałych czasach takich mężów, jacy bywali za mojej młodości, albo takich, o jakich ojciec mój mi opowiadał. Zdarzy się teraz szlachcicowi rozedrzeć pancerz, naciągnąć kuszę bez korby albo skręcić między palcami tasak żelazny, to się już mocarzem powiada i nad innych się wynosi. A drzewiej czyniły to i dziewki.", + "80139": "— Nie przeciwię ja się temu, że dawniej byli ludzie tężsi — odpowiedział Powała — ale znajdą się i dziś chłopy krzepkie. Mnie Pan Jezus siły w kościach nie poskąpił, wszelako nie powiadam się najmocniejszym w tym Królestwie. Widziałeś waść kiedy Zawiszę z Garbowa? Ten by mnie zmógł.", + "80140": "— Widziałem. Bary u niego tak szerokie jak wał od krakowskiego dzwonu.", + "80141": "— A Dobko z Oleśnicy? Raz on na turnieju, który Krzyżacy w Toruniu wyprawili, rozciągnął dwunastu rycerzy z wielką chwałą dla siebie i dla naszego narodu…", + "80142": "— Ale nasz Mazur Staszko Ciołek tęższy był, panie, i od was, i od Zawiszy, i od Dobka. Powiadali o nim, że wziąwszy w garść świeży kołek, sok z niego wyciskał.", + "80143": "— Sok ja też wycisnę! — zawołał Zbyszko.", + "80144": "I nim go kto poprosił o próbę, skoczył na brzeg drogi, udarł sporą gałąź z drzewa, a następnie ścisnął ją za koniec w oczach księżny i Danusi tak silnie, że sok począł istotnie kapać kroplami na drogę.", + "80145": "— Aj, Jezu! — zawołała na ten widok Ofka z Jarząbkowa. — Nie chadzajże na wojnę, bo szkoda by była, żeby taki zginął przed ożenkiem…", + "80146": "— Szkoda by! — powtórzył, zasępiwszy się nagle, Maćko.", + "80147": "Lecz Mikołaj z Długolasu począł się śmiać, a z nim i księżna. Inni wszelako wychwalali w głos siłę Zbyszkową, że zaś w owych czasach żelazną rękę ceniono nad wszystkie inne przymioty, więc panny wołały na Danuśkę: „Raduj się!” — ona zaś rada była, chociaż nie rozumiała dobrze, co jej przyjść może z tego kawałka wyciśniętego drzewa. Zbyszko, zapomniawszy całkiem o Krzyżaku, spoglądał tak górnie, iż Mikołaj z Długolasu, pragnąc przywieść go do pomiarkowania, rzekł:", + "80148": "— Próżno byś puszył siłą, bo są lepsi od ciebie. Jam tego nie widział, ale ojciec mój był świadkiem czegoś lepszego, co przygodziło się na dworze Karola, cesarza rzymskiego. Pojechał do niego w odwiedziny nasz król Kazimierz z wielu dworzany, między którymi był właśnie i ów słynny z mocy Staszko Ciołek, syn wojewody Andrzeja. Pocznie się tedy raz chełpić cesarz, że ma między swoimi ludźmi pewnego Czecha, który niedźwiedzia wpół obłapiwszy, na miejscu go udusi. Dopieroż wyprawili widowisko i Czech dwóch niedźwiedzi po kolei udusił. Bardzo się tym zafrasował nasz król, żeby ze wstydem nie odjechać, i rzeknie: „Ale mój Ciołek nie da mu się pohańbić”. Naznaczyli, że za trzy dni będą się zmagać. Nazjeżdżało się pań i rycerzy znacznych, a po trzech dniach chycili się Czech z Ciołkiem na zamkowym dworzyszczu; ale niedługo tego było, bo ledwie się objęli, przełomił Ciołek Czechowi krzyż, pokruszył wszystkie żebra i dopiero nieżywego, z wielką chwałą królewską, z rąk wypuścił. Tenże, przezwan od tej pory Łomignatem, raz dzwon wielki na wieżę sam jeden zaniósł, którego dwudziestu mieszczan z miejsca ruszyć nie mogło.", + "80149": "— A ile mu było roków? — pytał Zbyszko.", + "80150": "— Młody był!", + "80151": "Tymczasem Powała z Taczewa, jadąc po prawej stronie przy księżnie, pochylił się wreszcie do jej ucha i powiedział całą prawdę o ważności przygody, a zarazem prosił ją, by go poparła, gdy się będzie wstawiał za Zbyszkiem, który ciężko może za swój postępek odpowiadać. Księżna, której się Zbyszko podobał, przyjęła tę wiadomość ze smutkiem i zaniepokoiła się bardzo.", + "80152": "— Biskup krakowski rad mnie widzi — rzekł Powała — to może go uproszę i królowę też, ale im więcej będzie orędowników, tym będzie dla młodziaszka lepiej…", + "80153": "— Byle królowa za nim się ujęła, włos mu z głowy nie spadnie — rzekła Anna Danuta — bo król ją i za świątobliwość, i za wiano czci wielce, a szczególniej teraz, gdy zdjęta jest z niej hańba bezpłodności. Ale jest przecie w Krakowie umiłowana siostra królewska, księżna Ziemowitowa, do niej się udajcie. Ja też uczynię, co będę mogła, ale ona mu rodzona, a ja stryjeczna.", + "80154": "— Kocha król i was, miłościwa pani.", + "80155": "— Ej, nie tak — odrzekła z pewnym smutkiem księżna. — Dla mnie ogniwko, dla niej cały łańcuch; dla mnie liszka, dla niej soból. Nikogo z rodzonych nie miłuje król tak jak Aleksandrę. Nie ma takiego dnia, żeby z próżnymi rękoma odeszła…", + "80156": "Tak rozmawiając, zbliżyli się do Krakowa. Gościniec, rojny od samego Tyńca, zaroił się jeszcze bardziej. Spotykali ziemian ciągnących do miasta na czele pachołków, czasem w zbrojach, czasem w letnich szatach i słomianych kapeluszach. Niektórzy jechali konno, niektórzy koleśno, z żonami i córkami, które chciały widzieć zapowiadane z dawna gonitwy. Miejscami cały gościniec zawalony był przez wozy kupców, którym nie wolno było omijać Krakowa, by nie pozbawić miasta licznych opłat. Wieziono na tych wozach sól, wosk, zboża, ryby, skóry bydlęce, konopie, drzewo. Inne szły z miasta ładowne suknem, beczkami piwa i przeróżnym miejskim towarem. Kraków było już widać dobrze: ogrody królewskie, pańskie i mieszczańskie, otaczające zewsząd miasto, za nimi mury i wieże kościołów. Im było bliżej, tym ruch czynił się większy, a przy bramach trudno było wśród ogólnego skrzętu przejechać.", + "80157": "— To miasto! Nie masz chyba takiego drugiego na świecie — rzekł Maćko.", + "80158": "— Zawsze jakoby jarmark — odrzekł jeden z rybałtów. — Dawnoście tu byli, panie?", + "80159": "— Dawno. I dziwuję się, jakobym je pierwszy raz widział, gdyż z dzikich krajów przyjeżdżamy.", + "80160": "— Mówią, że Kraków okrutnie urósł od króla Jagiełły.", + "80161": "Była to prawda: od czasu wstąpienia na tron wielkiego księcia Litwy niezmierzone kraje litewskie i ruskie otwarte zostały dla krakowskiego handlu, wskutek czego miasto z dnia na dzień porastało w ludność, w dostatki, w budowle — i czyniło się jednym ze znaczniejszych w świecie…", + "80162": "— Krzyżackie miasta też zacne — ozwał się znów gruby rybałt.", + "80163": "— By jeno się do nich dostać — odpowiedział Maćko. — Byłby łup godny!", + "80164": "Lecz Powała myślał o czym innym, mianowicie, że młody Zbyszko, który tylko przez głupią zapalczywość zawinił, idzie jednak jak wilkowi w gardziel. Pan z Taczewa, srogi i zawzięty w czasie wojny, miał jednak w swych potężnych piersiach prawdziwie gołębie serce — że zaś lepiej rozumiał od innych, co winowajcę czeka, więc zdjęła go nad nim litość…", + "80165": "— Waguję się i waguję — rzekł znów do księżny — czy mówić królowi, co się stało, czy nie mówić. Jeśli Krzyżak się nie poskarży, to i nijakiej sprawy nie będzie, ale jeśli się ma skarżyć, to może by lepiej wszystko pierwej powiedzieć, by pan nagłym gniewem nie zagorzał…", + "80166": "— Krzyżak jak może kogo zgubić, to zgubi — odrzekła księżna — ale ja przedtem rzekę młodzieńcowi, żeby do naszego dworu przystał. Może też król nie tak srodze dworzanina naszego ukarze.", + "80167": "To rzekłszy, zawołała Zbyszka, który dowiedziawszy się, o co idzie, zeskoczył z konia, podjął ją pod nogi i z największą radością zgodził się być jej dworzaninem, nie tyle dla większego bezpieczeństwa, ile dlatego, że w ten sposób mógł blisko Danusi pozostać…", + "80168": "Powała zaś spytał tymczasem Maćka:", + "80169": "— A gdzie zamieszkacie?", + "80170": "— W gospodzie.", + "80171": "— W gospodach z dawna nie masz żadnego miejsca.", + "80172": "— To pójdziem do kupca znajomka, Amyleja, może nas przenocuje…", + "80173": "— A ja wam powiem tak: pójdźcie w gościnę do mnie. Bratanek wasz mógłby z dworzany księżny na zamku zamieszkać, ale lepiej mu będzie nie być królowi pod ręką. Co się w pierwszym gniewie uczyni, tego się w drugim nie uczyni. Pewnie się przy tym rozdzielicie dostatkiem, wozami i służbą, a na to potrzeba czasu. Wiecie! Dobrze wam u mnie będzie i przezpiecznie.", + "80174": "Maćko, lubo zaniepokoił się trochę tym, że Powała tak o ich bezpieczeństwie myśli, podziękował z wielką wdzięcznością i wjechali do miasta. Lecz tu obaj ze Zbyszkiem zapomnieli znów na chwilę o troskach na widok cudów, które ich otoczyły. Na Litwie i na pograniczu widzieli tylko pojedyncze zamki, a z miast znaczniejszych jedno Wilno — źle pobudowane i spalone, całe w popiele i gruzach, tu zaś kamienice kupieckie częstokroć okazalsze były od tamtejszego wielkoksiążęcego zamku. Wiele domów było wprawdzie drewnianych, ale i te dziwiły wyniosłością ścian i dachów oraz oknami ze szklanych gomółek pooprawianych w ołów, które odbijały tak blaski zachodzącego słońca, że można było mniemać, iż w domu jest pożar. W ulicach bliższych rynku pełno było jednak dworzyszcz z czerwonej cegły albo zgoła kamiennych, wysokich, ozdobionych przystawkami i czarnym krzyżowaniem po ścianach. Stały jedne obok drugich jak żołnierze w szyku, niektóre szerokie, drugie wąskie na dziewięć łokci, ale strzeliste, ze sklepionymi sieniami — często ze znakiem Bożej Męki lub z obrazem Najświętszej Panny nad bramą. Były ulice, na których widać było dwa szeregi domów, nad nimi pas nieba, na dole drogę całkiem wymoszczoną kamieniami, a po obu bokach, jak okiem dojrzeć, składy i składy — sowite — pełne najprzedniejszych, częstokroć dziwnych albo zupełnie nieznanych towarów, na które przywykły do ciągłej wojny i brania łupu Maćko spoglądał jednak nieco łakomym okiem. Lecz w jeszcze większy podziw wprowadziły obydwóch gmachy publiczne: kościół Panny Marii w Rynku, sukiennice, ratusz z olbrzymią piwnicą, w której sprzedawano piwo świdnickie, dżinghus, toż inne kościoły, toż składy sukna, toż ogromne mercatorium przeznaczone dla kupców zagranicznych, toż budynek, w którym zamykano wagę miejską, toż postrzygalnie, łaźnie, topnie miedzi, topnie wosku, złota i srebra, browary, całe góry beczek koło tak zwanego Schrotamtu — słowem, dostatki i bogactwa, których nieobyty z miastem człowiek, choćby zamożny właściciel „grodku”, wyobrazić sobie nawet nie umiał…", + "80175": "Powała zaprowadził Maćka i Zbyszka do swego domostwa przy ulicy Świętej Anny, kazał im dać izbę obszerną, polecił ich swym giermkom, sam zaś udał się na zamek, z którego wrócił na wieczerzę dość późną nocą. Wraz z nim przybyło kilku jego przyjaciół — i używając obficie na winie i mięsie, ucztowali wesoło, sam tylko gospodarz był jakiś zatroskany — a gdy wreszcie goście porozchodzili się do domów, rzekł do Maćka:", + "80176": "— Gadałem z jednym kanonikiem, biegłym w piśmie i w prawie, któren powiada, że zniewaga posła to sprawa gardłowa. Proścież tedy Boga, by się Krzyżak nie skarżył…", + "80177": "Usłyszawszy to obaj rycerze, lubo przy uczcie przebrali nieco miarę, jednakże udali się na spoczynek nie z tak już wesołym sercem. Maćko nie mógł nawet zasnąć i po niejakim czasie, gdy się już pokładli, ozwał się do bratańca:", + "80178": "— Zbyszku?", + "80179": "— A co?", + "80180": "— Bo tak pomiarkowawszy wszystko, myślę wszelako, że ci głowę utną.", + "80181": "— Myślicie? — spytał Zbyszko sennym głosem.", + "80182": "I obróciwszy się do ściany, zasnął smaczno, gdyż był utrudzon drogą…", + "80183": "Rozdział piąty", + "80184": "Nastepnego dnia obaj rycerze z Bogdańca wraz z Powałą udali się na ranną mszę do katedry, tak dla nabożeństwa, jak i dlatego, by widzieć dwór i gości, którzy schodzili się na zamek. Jakoż po drodze już Powała spotkał mnóstwo znajomych, a między nimi wielu rycerzy sławnych w kraju i za granicą, na których z podziwem patrzył młody Zbyszko, obiecując sobie w duszy, że jeśli sprawa z Lichtensteinem ujdzie mu na sucho, to będzie się starał im wyrównać w męstwie i we wszystkich cnotach. Jeden z tych rycerzy, Toporczyk, krewny kasztelana krakowskiego, powiedział im nowinę o powrocie z Rzymu Wojciecha Jastrzębca, scholastyka, który jeździł do papieża Bonifacego IX z listem królewskim, zapraszającym na chrzciny do Krakowa. Bonifacy przyjął zaprosiny, a jakkolwiek wyraził wątpliwość, czy będzie mógł przybyć własną osobą, upoważnił posła, aby w jego imieniu trzymał do chrztu mające się narodzić dziecię, a zarazem prosił, by w dowód osobliwszej jego miłości dla obojga królestwa dziecku nadano imię Bonifacy lub Bonifacja.", + "80185": "Mówiono także o bliskim przyjeździe króla węgierskiego Zygmunta i spodziewano się go na pewno. Zygmunt bowiem przyjeżdżał i proszony, i nieproszony, zawsze gdy zdarzyła się sposobność jakowychś odwiedzin, uczt i gonitw, w których z zamiłowaniem brał udział, pragnąc zasłynąć po świecie i jako władca, i jako śpiewak, i jako jeden z pierwszych rycerzy. Powała, Zawisza z Garbowa, Dobko z Oleśnicy, Naszan i inni podobnej miary mężowie z uśmiechem wspominali sobie, jako za poprzednich bytności Zygmunta król Władysław prosił ich po cichu, aby na turnieju nie nacierali zbyt ostro i oszczędzali „węgierskiego gościa”, którego znana w świecie próżność była tak wielka, że w razie niepowodzenia wyciskała mu łzy z oczu. Lecz największe zajęcie między rycerstwem budziły sprawy Witoldowe. Rozpowiadano cuda o wspaniałości owej kolebki, ulanej ze szczerego srebra, którą od Witolda i żony jego Anny przywieźli w darze kniazie i bojarzyni litewscy. Potworzyły się, jako zwykle przed nabożeństwem, gromadki ludzi opowiadające sobie nowiny. W jednej z nich Maćko, posłyszawszy o kolebce, zabrał głos i opisywał kosztowność daru, ale więcej jeszcze opowiadał o zamierzonej ogromnej wyprawie Witolda przeciw Tatarom, gdyż zarzucano go o nią pytaniami. Wyprawa była prawie gotowa, albowiem ogromne wojska ruszyły już na wschód Rusi; gdyby się zaś udała, rozciągnęłaby zwierzchnictwo króla Jagiełły niemal na pół świata, aż do nieznanych głębin azjatyckich, po granice Persji i brzegi Aralu. Maćko, który poprzednio był blisko osoby Witolda i mógł znać jego zamiary, umiał o nich rozpowiadać dokładnie, a nawet i tak wymownie, że zanim zadzwoniono na mszę, przed wschodami katedry utworzył się naokół niego krąg ciekawych. Szło — mówił — po prostu o wyprawę krzyżową. Sam Witold, chociaż go piszą wielkim kniaziem, rządzi przecie Litwą z ramienia Jagiełły i jest tylko wielkorządcą, zasługa wiec spadnie na króla. I co za chwała będzie dla nowo ochrzczonej Litwy i dla potęgi Polski, gdy połączone wojska poniosą Krzyż w takie strony, w których, jeśli wspominają imię Zbawiciela, to chyba dlatego, by mu bluźnić, i w których nie postała dotąd noga Polaka ni Litwina! Wypędzony Tochtamysz, gdy go polskie i litewskie wojska posadzą na nowo na utraconym kapczackim tronie, uzna się „synem” króla Władysława i jako obiecał, wraz z całą Złotą Ordą pokłoni się Krzyżowi.", + "80186": "Słuchano z natężeniem tych słów, lecz wielu nie wiedziało dobrze, o co chodzi, komu Witold ma pomagać, przeciw komu wojować — więc niektórzy poczęli pytać:", + "80187": "— Powiadajcie wyraźnie, z kim wojna?", + "80188": "— Z kim? Z Tymurem Chromym — odrzekł Maćko.", + "80189": "Nastała chwila milczenia. O uszy rycerstwa zachodniego odbijały się wprawdzie niejednokrotnie nazwy Ord Złotych, Sinych, Azowskich i rozmaitych innych, ale sprawy tatarskie i wojny domowe między pojedynczymi Ordami nie były mu dobrze wiadome. Natomiast nie znalazłbyś ani jednego człowieka w ówczesnej Europie, który by nie słyszał o straszliwym Tymurze Chromym, czyli Tamerlanie, którego imię powtarzano z nie mniejszą trwogą niż niegdyś imię Attyli. Był to przecie „pan świata” i „pan czasów” — władca dwudziestu siedmiu zawojowanych państw, władca Rusi Moskiewskiej, władca Sybiru, Chin po Indie, Bagdadu, Ispahanu, Aleppu, Damaszku — którego cień padał przez piaski arabskie na Egipt, a przez Bosfor na Cesarstwo Greckie — tępiciel ludzkiego rodzaju, potworny budowniczy piramid z czaszek ludzkich, zwycięzca we wszystkich bitwach, niezwyciężony w żadnej, „pan dusz i ciał”. Tochtamysz przez niego posadzon jest na tronie Złotej i Sinej Ordy — i uznan „synem”. Lecz gdy władztwo jego rozciągnęło się od Aralu do Krymu, przez więcej ziem, niż ich było w reszcie Europy, „syn” chciał być władcą niepodległym — za co „jednym palcem” strasznego ojca pozbawion tronu uciekł do litewskiego rządcy, wzywając go o pomoc. Jego to właśnie zamierzył Witold wprowadzić na powrót na państwo, ale aby to uczynić, trzeba się było wpierw zmierzyć ze światowładnym Kulawcem.", + "80190": "Z tego też powodu imię jego silne na słuchaczach sprawiło wrażenie — i po chwili milczenia jeden z najstarszych rycerzy, Wojciech z Jagłowa, rzekł:", + "80191": "— Nie z byle kim sprawa.", + "80192": "— A o byle co — ozwał się roztropnie Mikołaj z Długolasu. — Bo czy tam za dziesiątą ziemią będzie Tochtamysz, czy jakowyś Kutłuk panował synom Beliala, cóż nam z tego przyjdzie?", + "80193": "— Tochtamysz wiarę chrześcijańską by przyjął — odpowiedział Maćko.", + "80194": "— Przyjąłby albo nie przyjął. Zali można psubratom wierzyć, którzy Chrystusa nie wyznawają?", + "80195": "— Lecz dla imienia Chrystusowego godzi się polec — odparł Powała.", + "80196": "— I dla czci rycerskiej — dodał Toporczyk, krewny kasztelana. — Są przecie między nami tacy, którzy pójdą. Pan Spytko z Melsztyna młodą ma żonę i umiłowaną, a dlatego już do kniazia Witolda pociągnął.", + "80197": "— Bo i nie dziwno — wtrącił Jaśko z Naszan — choćbyś miał najbezecniejszy grzech na duszy, odpust za taką wojnę pewny i zbawienie pewne.", + "80198": "— A sława po wieki wieków — rzekł znów Powała z Taczewa. — Jak wojna, to wojna, a że nie byle z kim, to lepiej. Tymur świat zawojował i ma dwadzieścia siedem królestw pod sobą. Toż by była chwała dla naszego narodu, żebyśmy go starli.", + "80199": "— Dlaczego by nie? — odrzekł Toporczyk. — Choćby i sto królestw posiadał, niech się go inni boją, ale nie my! Godnie mówicie! Skrzyknąć by jeno z dziesięć tysięcy kopijników dobrych, to i świat przejdziem.", + "80200": "— A któryż naród ma Chromego pokonać, jeśli nie nasz?…", + "80201": "Tak rozmawiali rycerze, a Zbyszko aż się zdziwił, że przedtem nigdy nie przyszła mu ochota pociągnąć z Witoldem w dzikie stepy… Ale za czasu pobytu w Wilnie chciało mu się widzieć Kraków, dwór, wziąć udział w gonitwach rycerskich, a teraz pomyślał, że tu znaleźć może niesławę i sąd, tam zaś w najgorszym razie znalazłby śmierć pełną chwały…", + "80202": "Lecz stuletni Wojciech z Jagłowa, któremu ze starości trzęsła się już szyja, ale który rozum miał odpowiedni wiekowi, oblał zimną wodą ochotę rycerzy:", + "80203": "— Głupiście — rzekł. — Zali to żaden z was nie słyszał, że wizerunek Chrystusów przemówił do królowej, a jeżeli sam Zbawiciel do takiej dopuszcza ją poufałości, czemu by Duch Święty, który jest trzecią Trójcy osobą, miał na nią być mniej miłościw. Przez to ona przyszłe rzeczy widzi, jakoby się przed nią działy, i mówiła tak…", + "80204": "Tu zatrzymał się i przez chwilę trząsł głową, a następnie rzekł:", + "80205": "— Zapomniałem, co powiedziała, ale zaraz sobie przypomnę.", + "80206": "I począł się namyślać, oni zaś czekali w skupieniu, albowiem powszechne było mniemanie, że królowa widzi przyszłe zdarzenia.", + "80207": "— Aha! — rzekł wreszcie. — Jużem się obaczył! Królowa powiedziała, że gdyby wszystko rycerstwo tutejsze poszło z kniaziem Witoldem na Chromego, tedy byłaby moc pogańska skruszona. Ale to nie może być, dla niepoczciwości panów chrześcijańskich. Trzeba granic pilnować i od Czechów, i od Węgrzynów, i od Zakonu, bo nikomu ufać nie można. Gdy zaś garść jeno Polaków z Witoldem pójdzie, pokona go Tymur Kulawy albo jego wojewodowie, którzy ćmom nieprzeliczonym przywodzą…", + "80208": "— Przecie teraz jest spokój — ozwał się Toporczyk — i sam Zakon daje podobno jakowąś pomoc Witoldowi. Nie mogą nawet Krzyżacy inaczej uczynić, choćby dla wstydu, żeby Ojcu Świętemu pokazać, iże z pogany walczyć gotowi. Prawią też dworscy, że Kuno Lichtenstein nie tylko dla krzcin, ale i dla narad z królem tu bawi…", + "80209": "— A oto i on! — zawołał ze zdziwieniem Maćko.", + "80210": "— Prawda! — rzekł, oglądając się, Powała. — Dalibóg on! Krótko bawił u opata i musiał chyba do dnia z Tyńca wyjechać.", + "80211": "— Jakoś mu było pilno — odrzekł posępnie Maćko.", + "80212": "Tymczasem Kuno Lichtenstein przeszedł koło nich. Maćko poznał go po krzyżu wyszytym na płaszczu, ale on nie poznał ni jego, ni Zbyszka, gdyż widział ich poprzednio w hełmach, z hełmu zaś, nawet przy otwartej przyłbicy, widać było tylko małą część twarzy rycerza. Przechodząc, skinął głową Powale z Taczewa i Toporczykowi, po czym wraz ze swymi giermkami począł wstępować po schodach do katedry krokiem poważnym i pełnym majestatu.", + "80213": "Wtem ozwały się dzwony, płosząc stada kawek i gołębi gnieżdżących się po wieżach, a zarazem oznajmiając, iż msza niebawem się rozpocznie. Maćko i Zbyszko weszli razem z innymi do kościoła, nieco zaniepokojeni szybkim powrotem Lichtensteina. Lecz starszy rycerz niepokoił się więcej, albowiem uwagę młodszego pochłonął całkowicie dwór królewski. Zbyszko nigdy w życiu nie widział nic równie świetnego jak ten kościół i to zebranie. Na prawo i na lewo otaczali go najznakomitsi mężowie Królestwa, słynni w radzie lub boju. Wielu, których rozum przeprowadził małżeństwo wielkiego księcia Litwy z cudną, młodziuchną królową polską, już pomarło, ale niektórzy żyli jeszcze, i na tych spoglądano ze czcią nadzwyczajną. Nie mógł się napatrzyć młody rycerz wspaniałej postaci Jaśka z Tęczyna, kasztelana krakowskiego, w której łączyła się surowość z powagą i prawością; podziwiał mądre i stateczne twarze innych rajców lub potężne oblicza rycerskie, z włosami równo przyciętymi nad brwią, a spływającymi w długich kędziorach z boków głowy i z tyłu. Niektórzy nosili siatki na głowach, niektórzy tylko przepaski utrzymujące w ładzie włosy. Goście zagraniczni, posłowie króla rzymskiego, czescy, węgierscy i rakuscy, oraz ich przyboczni dziwili największą wykwintnością ubiorów; kniazie i bojarzynowie litewscy przy boku króla zostający, pomimo lata i gorących dni, mieli na sobie dla okazałości szuby podbite futrem kosztownym; kniazie ruscy, w szatach sztywnych a szerokich, wyglądali na tle ścian i złoceń kościelnych jak obrazy bizantyńskie. Lecz z największą ciekawością oczekiwał Zbyszko wejścia króla i królowej i tłoczył się, ile mógł, ku stallom, za którymi w pobliżu ołtarza widać było dwie poduszki z czerwonego aksamitu, królestwo bowiem słuchali mszy zawsze na klęczkach. Jakoż nie czekano długo: król wszedł pierwszy drzwiami od zakrystii i zanim doszedł przed ołtarz, można mu się było dobrze przypatrzyć. Włosy miał czarne, zwichrzone i rzedniejące nieco nad czołem, długie, po bokach założone za uszy, twarz smagłą, całkiem ogoloną, nos garbaty i dość spiczasty, koło ust zmarszczki, oczki czarne, małe, świecące, którymi rzucał na wszystkie strony, jakby chciał, zanim dojdzie przed ołtarz, porachować wszystkich ludzi w kościele. Oblicze jego miało wyraz dobrotliwy, ale zarazem i czujny, człowieka, który wyniesion przez fortunę nad własne spodziewanie musi myśleć ustawicznie o tym, czy jego postępki odpowiadają godności, i który obawia się złośliwych przygan. Ale właśnie dlatego była w jego twarzy i ruchach jakby pewna niecierpliwość. Łatwo było odgadnąć, że gniew jego musi być nagły, straszny i że jest to zawsze ten sam książę, który swego czasu, zniecierpliwiony matactwami Krzyżaków, wołał do ich wysłanników: „Ty do mnie z pergaminem, a ja do ciebie z dzidą!”.", + "80214": "Lecz już teraz tę przyrodzoną zapalczywość hamowała wielka i szczera pobożność. Nie tylko świeżo nawróceni kniazie litewscy, ale i pobożni z dziada pradziada wielmoże polscy budowali się widokiem króla w kościele. Często on, odrzuciwszy poduszkę, klękał dla większego umartwienia na gołych kamieniach; często, wzniósłszy ręce do góry, trzymał je wzniesione dopóty, dopóki mu same nie opadły ze zmęczenia. Słuchał najmniej trzech mszy dziennie i słuchał ich niemal z chciwością. Odkrycie kielicha i odgłos dzwonka na Podniesienie napełniały zawsze duszę jego uniesieniem, zachwytem, rozkoszą i przestrachem. Po skończonej mszy wychodził z kościoła jakby zbudzon ze snu, uspokojony, łagodny, i dworzanie wcześnie zwiedzieli się, że wówczas najlepiej jest go prosić czy o przebaczenie, czy o dary.", + "80215": "Jadwiga weszła przez drzwi od zakrystii. Ujrzawszy ją, rycerze bliżsi stallów, jakkolwiek msza się jeszcze nie zaczęła, poklękali natychmiast, mimo woli oddając jej cześć jak świętej. Zbyszko uczynił to samo, albowiem w całym tym zgromadzeniu nikt nie wątpił, że ma naprawdę przed sobą świętą, której obrazy będą zdobiły z czasem ołtarze kościelne. Szczególniej od kilku lat, surowe, pokutnicze życie Jadwigi sprawiło, że obok czci, winnej królowej, oddawano jej cześć niemal religijną. Z ust do ust między panami i ludem chodziły głosy o cudach spełnianych przez królowę. Mówiono, iż dotknięcie jej dłoni leczyło chorych: ludzie pozbawieni władzy w rękach i nogach odzyskiwali ją po włożeniu starych szat królowej. Wiarogodni świadkowie zapewniali, iż słyszeli na własne uszy, jak raz Chrystus przemówił do niej z ołtarza. Czcili ją na klęczkach monarchowie zagraniczni, czcił i obawiał się ją obrazić nawet hardy zakon krzyżacki. Papież Bonifacy IX nazywał ją świątobliwą i wybraną córką Kościoła. Świat patrzał na jej postępki i pamiętał, że to dziecię domu Andegaweńskiego i polskich Piastów, że ta córka potężnego Ludwika, wychowanka najświetniejszego dworu, a wreszcie najpiękniejsza z dziewic na ziemi, zrzekła się szczęścia, zrzekła się pierwszej dziewiczej miłości i poślubiła jako królowa „dzikiego” księcia Litwy, aby wraz z nim skłonić do stóp Krzyża ostatni pogański naród w Europie. Czego nie dokazały siły wszystkich Niemców, potęga Zakonu, wyprawy krzyżowe, morze przelanej krwi — tego dokazało jedno jej słowo. Nigdy chwała apostolstwa nie opromieniła młodszego i cudniejszego czoła — nigdy apostolstwo nie połączyło się z takim poświęceniem — nigdy niewieścia piękność nie zaświeciła taką anielską dobrocią i takim cichym smutkiem.", + "80216": "Opiewali ją też minstrele na wszystkich dworach Europy; zjeżdżali się do Krakowa rycerze z najodleglejszych ziem, by widzieć tę polską królowę, kochał ją jak źrenicę oka jej własny naród, któremu przez związek z Jagiełłą przymnożyła potęgi i sławy. Jedna tylko wielka troska zaciążyła nad nią i nad narodem — oto tej wybrance swojej Bóg odmawiał przez długie lata potomstwa.", + "80217": "Lecz gdy nareszcie i ta niedola minęła, radosna wieść o uproszonym błogosławieństwie rozbiegła się jak błyskawica od Bałtyku po Morze Czarne, po Karpaty i napełniła weselem wszystkie ludy olbrzymiego państwa. Z wyjątkiem stolicy krzyżackiej przyjęto ją radośnie nawet po dworach zagranicznych. W Rzymie śpiewano Te Deum. W ziemiach polskich utrwaliło się ostatecznie mniemanie, że o co „święta pani” Boga poprosi, to stanie się nieodmiennie.", + "80218": "Przychodzili więc do niej ludzie błagać, by uprosiła im zdrowie, przychodzili wysłańcy od ziem i powiatów, by w miarę potrzeby modliła się to o deszcz, to o pogodę na żniwa, to o szczęśliwą kośbę, to o pomyślne miodobranie, to o obfitość ryby w jeziorach, to o zwierza w lasach. Groźni rycerze z nadgranicznych zamków i grodków, którzy przyjętym od Niemców zwyczajem trudnili się zbójnictwem lub wojną między sobą, na jedno jej napomnienie wkładali miecze do pochew, puszczali jeńców bez okupu, zwracali zagarnięte stada i podawali sobie dłonie do zgody. Wszelka niedola, wszelkie ubóstwo cisnęło się do bram krakowskiego zamku. Czysty duch jej przenikał w serca ludzkie, łagodził los niewolników, dumę panów, surowość sędziów i unosił się jak świt szczęścia, jak anioł sprawiedliwości i spokoju nad całą krainą.", + "80219": "Wszyscy też z bijącymi sercami oczekiwali dni błogosławieństwa.", + "80220": "Rycerze pilnie spoglądali na postać królowej, aby z jej kształtów wywnioskować, jak długo przyjdzie im czekać na przyszłego dziedzica lub przyszłą dziedziczkę tronu. Ksiądz biskup krakowski Wysz, który był zarazem najbieglejszym w kraju, a słynnym i za granicą lekarzem, nie zapowiadał jeszcze rychłego połogu, jeśli zaś czyniono przygotowania, to dlatego, że zwyczajem wieku było rozpoczynać wszelkie uroczystości jak najwcześniej, a przeciągać je przez całe tygodnie. Jakoż postać pani, lubo podana nieco naprzód, zachowała dotychczas dawną wysmukłość. Odzież nosiła aż nazbyt prostą. Niegdyś — wychowana na świetnym dworze i piękniejsza od wszystkich współczesnych księżniczek — kochała się w kosztownych tkaninach, w łańcuchach, perłach, w złotych manelach i pierścieniach, obecnie — a nawet od lat już kilku — nie tylko nosiła szaty mniszki, ale przysłaniała nawet i twarz z obawy, by myśl o własnej piękności nie wzbudziła w niej pychy światowej. Próżno Jagiełło, dowiedziawszy się o odmiennym jej stanie, polecił w uniesieniu radości, by łożnicę przyozdobiła złotogłowiem, bisiorem i klejnotami. Odpowiedziała, że wyrzekłszy się z dawna okazałości, pamięta, iż pora złogów bywa częstokroć porą śmierci, a więc nie wśród klejnotów, ale w cichej pokorze powinna przyjąć łaskę, którą ją Bóg nawiedza.", + "80221": "Złoto i klejnoty szły tymczasem na Akademię lub na wysyłanie nowo ochrzczonej młodzieży litewskiej do zagranicznych uniwersytetów.", + "80222": "Królowa zgodziła się tylko w tym zmienić zakonny pozór, iż od czasu jak nadzieja macierzyństwa stała się zupełną pewnością, nie przysłaniała więcej twarzy, słusznie mniemając, że nie przystoi jej od tej chwili strój pokutnicy…", + "80223": "Jakoż wszystkie oczy spoczęły teraz z miłością na tym cudnym obliczu, któremu ni złoto, ni drogie kamienie nie mogły przydać ozdoby. Królowa szła z wolna od drzwi zakrystii ku ołtarzowi, mając oczy wzniesione do góry, w jednej ręce książkę, w drugiej różaniec. Zbyszko ujrzał liliową twarz, niebieskie źrenice, rysy po prostu anielskie, pełne spokoju, dobroci, miłosierdzia, i serce poczęło mu bić jak młotem. Wiedział on, że z rozkazania bożego powinien kochać i swego króla, i swoją królową, i miłował ich po swojemu, ale teraz serce zawrzało mu nagle miłością wielką, która powstaje nie z nakazu, ale bucha sama przez się jak płomień, a jest zarazem i czcią największą, i pokorą, i chęcią ofiary. Młody był i porywczy rycerz Zbyszko, więc chwyciła go zaraz chęć, by tę miłość i wierność poddanego rycerza jakoś okazać, coś dla niej uczynić, gdzieś lecieć, kogoś popłatać, coś zdobyć i samemu przy tym karkiem nałożyć. „Pójdę chyba z kniaziem Witoldem — mówił sobie — bo jakże świętej Pani usłużę, skoro nie masz nigdzie blisko wojny?”. Nie przyszło mu nawet do głowy, by można inaczej usłużyć niż mieczem, rohatyną lub toporem, ale za to gotów był sam jeden na całą potęgę Tymura Chromego uderzyć. Chciało mu się zaraz po mszy siąść na koń i coś zacząć. Co? Sam nie wiedział. Wiedział tylko, że nie wytrzyma, że go palą ręce i pali się w nim dusza cała…", + "80224": "Zapomniał też znów całkiem o niebezpieczeństwie, które mu groziło. Zapomniał nawet chwilowo i Danusi — a gdy przyszła mu ona na myśl z powodu dziecinnych śpiewów, które nagle ozwały się w kościele, miał poczucie, że „to co innego”. Danusi przyrzekł wierność, przyrzekł trzech Niemców — i tego dotrzyma, ale przecie królowa jest ponad wszystkie niewiasty — i gdy pomyślał, ilu by dla królowej chciał zabić — ujrzał przed sobą całe zastępy pancerzy, hełmów, piór strusich, pawich i czuł, że wedle chęci jeszcze by tego było za mało…", + "80225": "Tymczasem nie spuszczał z niej oka, rozmyślając w wezbranym sercu, jaką by ją uczcić modlitwą, sądził bowiem, że za królową byle jak modlić się nie można. Umiał powiedzieć: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen Tuum — tego bowiem wyuczył go pewien franciszkanin w Wilnie, ale być może, że zakonnik sam więcej nie umiał, być może, że Zbyszko reszty zapomniał, dość że całego „Ojcze nasz” wyrecytować nie mógł. Teraz jednak począł powtarzać w kółko tych kilka słów, które w jego duszy znaczyły: „Daj naszej umiłowanej pani zdrowie i życie, i szczęście — i więcej o nią dbaj niż o wszystko inne”. Że zaś to mówił człowiek, nad którego własną głową wisiał sąd i kara — przeto w całym kościele nie było szczerszej modlitwy…", + "80226": "Po skończonej mszy myślał Zbyszko, że gdyby mu wolno było stanąć przed królową, upaść przed nią na twarz i objąć jej stopy, to niechby potem nawet koniec świata nastąpił, ale po pierwszej mszy wyszła druga, potem trzecia, a następnie pani odeszła do swoich komnat, zwykle bowiem suszyła aż do południa i umyślnie nie brała udziału w wesołych śniadaniach, przy których dla uciechy króla i gości występowali trefnisie i kuglarze. Natomiast przed Zbyszkiem pojawił się stary rycerz z Długolasu i wezwał go do księżny.", + "80227": "— Będziesz posługiwał przy śniadaniu mnie i Danusi jako mój dworzanin — rzekła księżna — a nuż zdarzy ci się przypodobać królowi jakowymś krotochwilnym słowem albo postępkiem, którym serce jego sobie zjednasz. Krzyżak, jeśli cię pozna, nie będzie może się skarżył, widząc, że przy stole królewskim mnie posługujesz.", + "80228": "Zbyszko ucałował tedy rękę księżny, po czym zwrócił się do Danusi i jakkolwiek przywykły więcej do wojny i bitek niż do dworskich obyczajów, wiedział jednak widocznie, co rycerzowi czynić przystoi, gdy rankiem zobaczy damę swych myśli — gdyż cofnął się i przybrawszy wyraz zdumienia, zawołał, żegnając się:", + "80229": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha!…", + "80230": "A Danusia spytała, podnosząc na niego modre oczki:", + "80231": "— Czego się Zbyszko żegna, kiedy już po mszy?", + "80232": "— Bo przez tę noc tyle ci, piękna panno, gładkości przybyło, aże mi cudnie!", + "80233": "Lecz Mikołaj z Długolasu nie lubił, jako człowiek stary, nowotnych zagranicznych zwyczajów rycerskich, więc wzruszył ramionami i rzekł:", + "80234": "— Co tam będziesz po próżnicy czas tracił i o urodzie jej prawił! Skrzat to, któren ledwie od ziemi odrósł.", + "80235": "Na to Zbyszko spojrzał zaraz na niego zawzięcie:", + "80236": "— Warujcie się nazywać ją skrzatem — rzekł, blednąc z gniewu — i to wiedzcie, że gdyby wam było mniej roków, zaraz bym kazał ziemię za zamkiem udeptać i niechby przyszła wasza albo moja śmierć!…", + "80237": "— Cichaj, chłystku!… Dałbym ci rady jeszcze dziś!", + "80238": "— Cichaj! — powtórzyła księżna. — To zamiast o własnej głowie myśleć, będzie tu jeszcze zwady szukał! Wolej bym była stateczniejszego dla Danusi poszukała rycerza. Ale to ci powiadam, że jeśli chcesz burzyć, chybaj sobie, gdzie chcesz, bo tu takich nie trzeba…", + "80239": "Zbyszko zawstydził się słowami księżny i począł ją przepraszać. Pomyślał przy tym, że jeśli pan Mikołaj z Długolasu ma doletniego syna, to tam kiedyś wyzwie go na walkę pieszą lub konną, byle za skrzata nie darować. Tymczasem jednak postanowił zachować się na pokojach królewskich jak trusia i nie wyzywać nikogo, chybaby tego koniecznie rycerska cześć wymagała…", + "80240": "Odgłos trąb oznajmił, że śniadanie gotowe, więc księżna Anna, wziąwszy za rękę Danusię, udała się do komnat królewskich, przed którymi stali, czekając na jej przyjście, świeccy dygnitarze i rycerze. Księżna Ziemowitowa weszła już była pierwej, gdyż jako rodzona siostra królewska wyższe brała miejsce za stołem. Wnet zaroiło się w komnacie od gości zagranicznych i zaproszonych miejscowych dygnitarzy i rycerzy. Król siedział u wyższego końca stołu, mając przy sobie biskupa krakowskiego i Wojciecha Jastrzębca, który chociaż niższy godnością od infułatów, siedział jako poseł papieski po prawicy króla. Dwie księżne zajęły miejsca następne. Za Anną Danutą rozparł się wygodnie na szerokim krześle były arcybiskup gnieźnieński Jan, książę pochodzący z Piastów śląskich, syn Bolka III, księcia opolskiego. Zbyszko słyszał o nim na dworze Witoldowym i teraz, stojąc za księżną i Danusią, poznał go natychmiast po niezmiernie obfitych włosach, które pozwijane w strąki czyniły głowę jego podobną do kościelnego kropidła. Na dworach książąt polskich przezywano go też Kropidłem, a nawet Krzyżacy dawali mu imię „Grapidla”. Był to człowiek słynny z wesołości i lekkich obyczajów. Otrzymawszy wbrew woli króla paliusz na arcybiskupstwo gnieźnieńskie, chciał je zająć zbrojną ręką, za co wyzuty z godności i wypędzon, związał się z Krzyżakami, którzy dali mu na Pomorzu ubogie biskupstwo kamieńskie. Wówczas dopiero zrozumiawszy, że z potężnym królem lepiej jest być w zgodzie, przebłagał go, wrócił do kraju i czekał na opróżnienie której ze stolic, spodziewając się, że ją z rąk dobrotliwego pana otrzyma. Jakoż nie zawiódł się w przyszłości, a tymczasem starał się krotochwilami zaskarbić sobie serce królewskie. Został mu jednak zawsze dawny pociąg do Krzyżaków. Nawet i teraz, na dworze Jagiełłowym — niezbyt mile widziany przez dygnitarzy i rycerstwo — szukał towarzystwa Lichtensteina i rad sadowił się obok niego przy stole.", + "80241": "Tak było i obecnie. Zbyszko, stojąc za krzesłem księżny, znalazł się tak blisko Krzyżaka, że mógłby go był ręką dosięgnąć. Jakoż palce poczęły go zaraz swędzić i kurczyć się, lecz to było mimo woli, gdyż pohamował swą popędliwosć zupełnie i nie pozwolił sobie na zdrożną myśl. Nie mógł się jednak powstrzymać od rzucania od czasu do czasu nieco łakomych spojrzeń na łysiejącą nieco z tyłu płową głowę Lichtensteina, na szyję, plecy i ramiona, pragnąc zarazem wymiarkować, czyli też wiele miałby z nim do roboty, gdyby się im spotkać przyszło bądź w bitwie, bądź w pojedynczej walce. Wydawało mu się, iż niezbyt wiele, bo choć łopatki Krzyżaka rysowały się dość potężnie pod obcisłą, z szarego, cienkiego sukna szatą, był on jednak chuchrakiem w porównaniu do takiego Powały, do Paszka Złodzieja z Biskupic, do obu przesławnych Sulimczyków, do Krzona z Kozichgłów i do wielu innych rycerzy siedzących przy stole królewskim.", + "80242": "Na nich to z podziwem i zazdrością spoglądał Zbyszko, lecz główną uwagę jego zwrócił sam król, który rzucając spojrzenia na wszystkie strony, zagarniał co chwila palcami włosy za uszy, jakby zniecierpliwiony tym, że śniadanie się jeszcze nie rozpoczęło. Wzrok jego zatrzymał się przez mgnienie oka i na Zbyszku, a wówczas młody rycerz doznał pewnego uczucia strachu i na myśl, że pewno przyjdzie mu stanąć przed gniewnym obliczem królewskim, opanował go okrutny niepokój. Pierwszy to raz pomyślał naprawdę o odpowiedzialności i karze, jaka nań spaść mogła, dotychczas bowiem wydawało mu się to wszystko dalekie, niewyraźne, zatem niewarte troski.", + "80243": "Ale Niemiec ani się domyślał, że ów rycerz, który natarł na niego zuchwale na gościńcu, znajduje się tak blisko. Rozpoczęło się śniadanie. Wniesiono polewkę winną, zaprawną jajami, cynamonem, gwoździkami, imbirem i szafranem tak silnie, że zapach rozszedł się po całej izbie. Jednocześnie trefniś Ciaruszek, siedzący we drzwiach na zydlu, począł udawać śpiew słowika, co widocznie weseliło króla. Po nim drugi obchodził stół wraz ze służbą obnoszącą potrawy, stawał nieznacznie za gośćmi i naśladował bliskie brzęczenie pszczoły tak dokładnie, że jaki taki kładł łyżkę i poczynał oganiać czuprynę. Na ten widok inni wybuchali śmiechem. Zbyszko pilnie usługiwał księżnie i Danusi, lecz gdy z kolei i Lichtenstein począł się klepać w łysiejącą głowę, zapomniał znów o niebezpieczeństwie i począł śmiać się aż do łez, a stojący blisko niego młody kniaź litewski Jamont, syn namiestnika smoleńskiego, pomagał mu w tym tak szczerze, że aż ronił potrawy z półmisków.", + "80244": "Lecz Krzyżak, spostrzegłszy wreszcie pomyłkę, sięgnął do kalety, a jednocześnie zwróciwszy się do biskupa Kropidły, przemówił do niego kilka słów po niemiecku, które biskup zaraz po polsku powtórzył:", + "80245": "— Szlachetny pan mówi ci tak: — rzekł, zwracając się do błazna — dostaniesz dwa skojce, ale nie brzęcz za blisko, gdyż pszczoły się odpędza, a trutniów się bije…", + "80246": "Na to trefniś pochował dwa skojce, które mu podał Krzyżak, i korzystając z przysługującej błaznom na wszystkich dworach wolności, odrzekł:", + "80247": "— Dużo miodu w ziemi dobrzyńskiej, dlatego ją trutnie obsiadły. Bijże ich, królu Władysławie!", + "80248": "— Naści i ode mnie grosz, boś dobrze powiedział — rzekł Kropidło — jeno pamiętaj, że gdy leziwo się urwie, to bartnik kark skręci. Mają żądła te malborskie trutnie, które Dobrzyń obsiadły, i niebezpiecznie leźć na ich barć.", + "80249": "— O wa! — zawołał Zyndram z Maszkowic, miecznik krakowski. — Można ich wykurzyć!", + "80250": "— Czym?", + "80251": "— Prochem!", + "80252": "— Albo toporem barć ściąć! — rzekł olbrzymi Paszko Złodziej z Biskupic.", + "80253": "Zbyszkowi rosło serce, sądził bowiem, że takie słowa zapowiadają wojnę. Ale rozumiał je Kuno Lichtenstein, który przebywając długo w Toruniu i Chełmnie, wyuczył się polskiej mowy i nie używał jej tylko przez pychę. Teraz jednak, podrażnion słowami Zyndrama z Maszkowic, utopił w nim swoje szare źrenice i odrzekł:", + "80254": "— Zobaczymy.", + "80255": "— Widzieli ojce nasi pod Płowcami, a i my widzielim pod Wilnem — odpowiedział Zyndram.", + "80256": "— Pax vobiscum! — zawołał Kropidło. — Pax, pax! Niech jeno ksiądz Mikołaj z Kurowa ustąpi z biskupstwa kujawskiego, a król miłościwy mnie po nim naznaczy, powiem wam tak piękne kazanie o miłości między chrześcijańskimi narodami, iż was do cna skruszę. Cóż to jest bowiem nienawiść, jeśli nie ignis, a do tego ignis infernalis… ogień tak okrutny, że woda mu nie poradzi, i chyba winem trzeba go zalewać. Wina dawajcie! Pojedziemy na ops! Jak mawiał nieboszczyk biskup Zawisza z Kurozwęk!", + "80257": "— A z opsu do piekła, jak mówił diabeł! — dodał trefniś Ciaruszek.", + "80258": "— Niechże cię porwie!", + "80259": "— Cudniej będzie, jeśli was porwie. Nie widziano jeszcze diabła z Kropidłem, ale tak myślę, że wszyscy będziemy mieli tę uciechę…", + "80260": "— Wpierw ciebie jeszcze pokropię. Wina dajcie i niech żywie miłość między chrześcijany!", + "80261": "— Między prawdziwymi chrześcijany! — powtórzył z naciskiem Kuno Lichtenstein.", + "80262": "— Jakże? — zawołał, podnosząc głowę, biskup krakowski Wysz. — Zali to nie w odwiecznie chrześcijańskim królestwie przebywacie? Zali nie starsze tu kościoły niż w Malborgu?", + "80263": "— Nie wiem — odpowiedział Krzyżak.", + "80264": "Król szczególniej drażliwy był, gdy szło o chrześcijaństwo. Zdawało mu się, że Krzyżak może jemu właśnie chce przymówić, więc wystające policzki pokryły mu się zaraz czerwonymi piętnami, oczy poczęły błyskać.", + "80265": "— Co to! — odezwał się grubym głosem. — Niechrześcijański ja król? Co?", + "80266": "— Królestwo powiada się chrześcijańskim — odparł zimno Krzyżak — ale obyczaje są w nim pogańskie…", + "80267": "Na to podnieśli się groźni rycerze: Marcin z Wrocimowic, herbu Półkoza, Florian z Korytnicy, Bartosz z Wodzinka, Domarat z Kobylan, Powała z Taczewa, Paszko Złodziej z Biskupic, Zyndram z Maszkowic, Jaksa z Targowiska, Krzon z Kozichgłów, Zygmunt z Bobowy i Staszko z Charbimowic, potężni, sławni, zwycięscy w wielu bitwach, w wielu turniejach, i to płonąc z gniewu, to blednąc, to zgrzytając zębami, poczęli wołać jeden przez drugiego:", + "80268": "— Gorze nam! Bo gościem jest i nie może być wyzwan!", + "80269": "A Zawisza Czarny, Sulimczyk, najsłynniejszy między słynnymi, „wzór rycerzy”, zwrócił zmarszczone czoło do Lichtensteina i rzekł:", + "80270": "— Nie poznaję cię, Kunonie. Jakże możesz, rycerzem będąc, hańbić wspaniały naród, gdy wiesz, że jako posłowi żadna ci za to kara nie grozi?", + "80271": "Lecz Kuno wytrzymał spokojnie groźne spojrzenia i odrzekł z wolna, dobitnie:", + "80272": "— Nasz Zakon, zanim do Prus przybył, wojował w Palestynie, ale tam nawet i Saraceni posłów szanowali. Wy jedni ich nie szanujecie i dlategom obyczaj wasz nazwał pogańskim.", + "80273": "Na to gwar uczynił się jeszcze większy. Naokół stołu ozwały się znów okrzyki: „Gorze, gorze!”. Ale uciszyły się, gdy król, na którego obliczu wrzał gniew, klasnął obyczajem litewskim kilkakroć w dłonie. Wówczas wstał stary Jaśko Topór z Tęczyna, kasztelan krakowski, sędziwy, poważny, postrach dostojnością urzędu budzący, i rzekł:", + "80274": "— Szlachetny rycerzu z Lichtensteinu, jeśli was jakowaś obelga jako posła spotkała, mówcie, a srogiej sprawiedliwości wartko stanie się zadość.", + "80275": "— Nie przygodziłoby mi się to w żadnym innym chrześcijańskim państwie — odrzekł Kuno. — Wczoraj na drodze do Tyńca napadł mnie jeden wasz rycerz i choć z krzyża na płaszczu łacnie mógł poznać, ktom jest, na życie moje godził.", + "80276": "Zbyszko, usłyszawszy te słowa, pobladł mocno i mimo woli spojrzał na króla, którego twarz była wprost straszna. Jaśko z Tęczyna zdumiał się i rzekł:", + "80277": "— Możeż to być?", + "80278": "— Zapytajcie pana z Taczewa, któren był świadkiem przygody.", + "80279": "Wszystkie oczy zwróciły się na Powałę, który stał przez chwilę mroczny, ze spuszczonymi powiekami, po czym rzekł:", + "80280": "— Tak jest!…", + "80281": "Usłyszawszy to, rycerze poczęli wołać: „Hańba! Hańba! Bogdaj się ziemia pod takim zapadła!”. I ze wstydu jedni uderzali się pięściami w uda i piersi, drudzy skręcali w palcach cynowe misy na stole, nie wiedząc, gdzie oczy podziać.", + "80282": "— Czemuś ty go nie ubił? — zagrzmiał król.", + "80283": "— Bo głowa jego do sądu należy — odparł Powała.", + "80284": "— Uwięziliście go? — spytał kasztelan Topór z Tęczyna.", + "80285": "— Nie, bo na cześć rycerską poprzysiągł, że się stawi.", + "80286": "— I nie stawi się! — zawołał szyderczo Kuno, podnosząc głowę.", + "80287": "Wtem jakiś młody, smutny głos ozwał się niedaleko za plecami Krzyżaka:", + "80288": "— Nie daj Bóg, abych ja hańbę od śmierci wolał. Jam to uczynił: Zbyszko z Bogdańca.", + "80289": "Po tych słowach porwali się rycerze ku nieszczęsnemu Zbyszkowi, lecz powstrzymało ich groźne skinienie króla, który powstawszy z zaiskrzonymi oczyma, począł wołać zdyszanym od gniewu głosem, podobnym do turkotu, jaki wydaje wóz toczący się po kamieniach:", + "80290": "— Uciąć mu szyję! Uciąć mu szyję! Niech Krzyżak głowę jego odeśle do Malborga mistrzowi!", + "80291": "Po czym krzyknął na stojącego w pobliżu młodego kniazia litewskiego, syna namiestnika smoleńskiego:", + "80292": "— Trzymaj go, Jamont!", + "80293": "Przerażony gniewem królewskim Jamont położył drżące dłonie na ramionach Zbyszka, który zwróciwszy ku niemu pobladłą twarz, rzekł:", + "80294": "— Nie ucieknę…", + "80295": "Lecz białobrody kasztelan krakowski, Topór z Tęczyna, podniósł rękę na znak, że chce mówić — i gdy się uciszyło, rzekł:", + "80296": "— Miłościwy królu! Niechże się ów komtur przekona, że nie twoja zapalczywość, ale nasze prawa karzą śmiercią za porwanie się na osobę posła. Inaczej słusznie by mógł mniemać, że nie masz praw chrześcijańskich w tym Królestwie. Sąd nad winowajcą sam odprawię!", + "80297": "Ostatnie słowa wyrzekł głosem podniesionym i widocznie nie dopuszczając nawet myśli, aby ów głos mógł być niewysłuchanym, skinął na Jamonta:", + "80298": "— Zamknąć go do wieży. Wy zaś, panie z Taczewa, świadczyć będziecie.", + "80299": "— Opowiem całą winę tego wyrostka, której żaden źrzały mąż między nami nigdy by się nie dopuścił — odpowiedział Powała, spoglądając posępnie na Lichtensteina.", + "80300": "— Słusznie prawi! — powtórzyli zaraz inni. — Pacholę to jeszcze! Za cóż nas wszystkich z jego przyczyny pohańbiono?", + "80301": "Nastała chwila milczenia i niechętnych spojrzeń na Krzyżaka, a tymczasem Jamont wiódł Zbyszka, by oddać go w ręce łuczników stojących na zamkowym dziedzińcu. Czuł on w młodym sercu litość dla więźnia, którą potęgowała wrodzona mu nienawiść do Niemców. Ale jako Litwin, przywykły ślepo spełniać wolę wielkiego księcia i sam przerażony gniewem królewskim, począł po drodze szeptać do młodego rycerza sposobem życzliwej namowy:", + "80302": "— Wiesz, co ci rzekę: powieś się! Najlepiej od razu powieś się. „Korol” rozsierdził się, i tak ci głowę utną. Czemu byś go nie miał uweselić? Powieś się, druhu! U nas taki zwyczaj.", + "80303": "Zbyszko, na wpół przytomny ze wstydu i strachu, zdawał się z początku nie rozumieć słów kniazika, ale wreszcie zrozumiał je i aż zatrzymał się ze zdumienia:", + "80304": "— Coże ty prawisz?", + "80305": "— Powieś się! Po co cię mają sądzić. Króla uweselisz! — powtórzył Jamont.", + "80306": "— Powieśże się sam! — zawołał młody rycerz. — To cię niby ochrzcili, a skóra została na tobie pogańska, i tego nawet nie rozumiesz, że grzech chrześcijaninowi taką rzecz czynić.", + "80307": "A kniaź ruszył ramionami:", + "80308": "— Toż nie po dobrej woli. I tak ci głowę utną.", + "80309": "Zbyszkowi przemknęło przez myśl, że za podobne słowa wypadałoby zaraz wyzwać bojarzynka na walkę pieszą lub konną, na miecze albo na topory, ale stłumił w sobie tę chęć, wspomniawszy, że już mu czasu na to nie stanie. Więc spuścił smutnie głowę i w milczeniu pozwolił się oddać w ręce przywódcy pałacowych łuczników.", + "80310": "A w sali tymczasem uwaga powszechna zwróciła się w inną stronę. Danusia, widząc, co się dzieje, przelękła się z początku tak, iż dech zaparło w jej piersi. Twarzyczka jej pobladła jak płótno, oczki stały się okrągłe z przerażenia — i patrzyła na króla bez ruchu, jak woskowa figurka w kościele. Lecz gdy wreszcie usłyszała, że jej Zbyszkowi mają głowę uciąć, gdy go zabrali i wyprowadzili z izby, wówczas chwycił ją żal niezmierny; usta i brwi poczęły jej się trząść; nie pomógł nic ni strach przed królem, ni przygryzanie ząbkami ust — i nagle wybuchnęła płaczem tak żałosnym i donośnym, że wszystkie twarze zwróciły się ku niej, a sam król spytał:", + "80311": "— Co to jest?", + "80312": "— Królu miłościwy! — zawołała księżna Anna. — To jest córka Juranda ze Spychowa, której ów nieszczęsny rycerzyk ślubował. Ślubował ci jej trzy pawie czuby z hełmów zedrzeć i ujrzawszy czub taki na hełmie tego komtura, mniemał, że go mu sam Bóg zesłał. Nie ze złości on to czynił, panie, jeno przez głupstwo, przeto bądź mu miłościw i nie karz go, o co cię na kolanach prosimy.", + "80313": "Tak rzekłszy, wstała i chwyciwszy Danusię za rękę, podbiegła z nią do króla, który widząc to, począł się cofać. Ale one obie uklękły przed nim i Danusia, objąwszy rączynami nogi pańskie, poczęła wołać:", + "80314": "— Daruj Zbyszkowi, królu, daruj Zbyszkowi!", + "80315": "I z uniesienia, a zarazem ze strachu, pochowała swą jasną główkę w fałdy szarej szaty królewskiej, całując mu przy tym kolana i dygocąc jak liść. Księżna Anna Ziemowitowa klękła z drugiej strony i złożywszy ręce, patrzyła błagalnie na króla, w którego twarzy odbiło się wielkie zakłopotanie. Cofał się wprawdzie wraz z krzesłem, ale nie odpychał przemocą Danusi, machał tylko obu rękami, jakby opędzając się od much.", + "80316": "— Dajcie mi spokój! — wołał. — Zawinił, całe Królestwo pohańbił! Niech mu głowę utną!", + "80317": "Lecz małe rączyny zaciskały się coraz silniej wokół jego kolan, a dziecinny głosik wołał coraz żałośniej:", + "80318": "— Daruj Zbyszkowi, królu, daruj Zbyszkowi!", + "80319": "Wtem ozwały się głosy rycerskie:", + "80320": "— Jurand ze Spychowa, rycerz sławny, postrach na Niemców!", + "80321": "— I ów wyrostek wielce się już pod Wilnem zasłużył — dodał Powała.", + "80322": "Lecz król bronił się dalej, lubo sam widokiem Danusi wzruszony:", + "80323": "— Dajcie mi spokój! Nie mnie zawinił i nie ja mogę mu darować. Niech mu poseł Zakonu daruje, to i ja daruję, a nie, to niech mu głowę utną.", + "80324": "— Daruj mu, Kunonie! — rzekł Zawisza Czarny, Sulimczyk. — Sam mistrz ci tego nie przygani!", + "80325": "— Daruj mu, panie! — zawołały obie księżne.", + "80326": "— Daruj mu, daruj! — powtórzyły głosy rycerskie.", + "80327": "Kuno przymknął powieki i siedział z podniesionym czołem, jakby rozkoszując się tym, że i obie księżne, i tak znamienici rycerze zanoszą do niego prośby. Nagle zmienił się w mgnieniu oka, spuścił głowę, skrzyżował ręce na piersiach, z dumnego stał się pokorny i ozwał się przyciszonym, łagodnym głosem:", + "80328": "— Chrystus, Zbawiciel nasz, przebaczył łotrowi na krzyżu i nieprzyjaciołom swoim…", + "80329": "— Prawy to rycerz mówi! — ozwał się biskup Wysz.", + "80330": "— …jakżebym ja nie miał przebaczyć — ciągnął dalej Kuno — którym jest nie tylko chrześcijaninem, ale i zakonnikiem? Przeto przebaczam mu z duszy serca jako Chrystusowy sługa i zakonnik!", + "80331": "— Sława mu! — huknął Powała z Taczewa.", + "80332": "— Sława! — powtórzyli inni.", + "80333": "— Ale — rzekł Krzyżak — jestem tu posłem między wami i noszę w sobie majestat całego Zakonu, który jest Chrystusowym Zakonem. Kto więc mnie jako posła ukrzywdził, ukrzywdził Zakon, a kto obraził Zakon, obraził samego Chrystusa, i takiej krzywdy ja wobec Boga i ludzi darować me mogę, jeśli zaś prawo wasze ją daruje, niech się dowiedzą o tym wszyscy panowie chrześcijańscy.", + "80334": "Po tych słowach zapadło głuche milczenie. Po chwili tylko ozwały się gdzieniegdzie zgrzytania zębów, ciężkie oddechy tłumionej wściekłości i łkanie Danusi.", + "80335": "Do wieczora wszystkie serca przechyliły się ku Zbyszkowi. Ci sami rycerze, którzy z rana byliby go gotowi na jedno skinienie króla roznieść na mieczach, wysilali teraz umysły, jakim by sposobem przyjść mu z pomocą. Księżne postanowiły udać się z prośbą do królowej, by skłoniła Lichtensteina do zupełnego odstąpienia od skargi lub w razie potrzeby napisała do mistrza Zakonu, prosząc, by ten rozkazał Kunonowi zaniechać sprawy. Droga zdawała się pewna, gdyż Jadwigę otaczała cześć tak nadzwyczajna, że wielki mistrz ściągnąłby na siebie gniew papieża i naganę wszystkich chrześcijańskich książąt, gdyby jej takiej rzeczy odmówił. Nie było też to prawdopodobnym i dlatego, że Konrad von Jungingen był człowiekiem spokojnym i o wiele od swoich poprzedników łagodniejszym. Na nieszczęście, biskup krakowski Wysz, który był zarazem głównym lekarzem królowej, zakazał najsurowiej wspominać jej choćby jednym słowem o całej sprawie. „Nigdy ona o śmiertelnych wyrokach rada nie słucha — mówił — i choćby o prostego zbója chodziło, zaraz to do serca bierze, a cóż dopiero, jeśli o szyję młodzianka idzie, któren słusznie jej miłosierdzia mógłby wyglądać. Ale wszelka turbacja łatwo do ciężkiej niemocy może ją przywieść, zdrowie zaś jej więcej dla całego Królestwa znaczy niżeli dziesięć głów rycerskich”. Zapowiedział wreszcie, że gdyby kto ośmielił się wbrew jego słowom turbować panią, na tego on ściągnie straszny gniew królewski, a w dodatku klątwą kościelną go obłoży.", + "80336": "Zlękły się tej zapowiedzi obie księżne i postanowiły milczeć przed królową, a natomiast póty błagać króla, póki jakowejś łaski nie okaże. Cały dwór i wszyscy rycerze stali już po stronie Zbyszka. Powała z Taczewa zapowiadał, iż wyzna szczerą prawdę, ale że złoży świadectwo dla młodzieńca przychylne i całą sprawę przedstawił jako chłopięcą zapędliwość. Z tym wszystkim każdy przewidywał, a kasztelan Jaśko z Tęczyna głośno oświadczał, że jeśli Krzyżak się zatnie, to srogiemu prawu musi się stać zadość.", + "80337": "Burzyły się więc tym bardziej przeciw Lichtensteinowi rycerskie serca i niejeden myślał lub nawet mówił otwarcie: „Posłem jest i w szranki powołan być nie może, ale gdy do Malborga wróci, nie daj Bóg, aby swoją własną szczezł śmiercią”. I nie były to próżne groźby, albowiem rycerzom, którzy nosili pas, nie wolno było jednego słowa na wiatr uronić, kto zaś co zapowiadał, musiał tego dokazać lub zginąć. Groźny Powała okazał się przy tym najzawziętszym, albowiem miał w Taczewie umiłowaną córuchnę w wieku Danusi — skutkiem czego łzy Danusine całkiem skruszyły w nim serce.", + "80338": "Jakoż jeszcze tego samego dnia odwiedził Zbyszka w podziemiu, kazał mu być dobrej myśli i opowiedział o prośbach obu księżn i o łzach Danusi… Zbyszko dowiedziawszy się, iż dziewczyna rzuciła się dla niego do nóg królewskich, rozczulił się tym uczynkiem aż do łez i nie wiedząc, jak swoją wdzięczność i tęsknotę wyrazić, rzekł, obcierając wierzchem dłoni powieki:", + "80339": "— Hej! Niechże ją Bóg błogosławi, a mnie jako najprędzej zezwoli jakową walkę pieszą albo konną za nią stoczyć! Za mało ja jej Niemców obiecał, bo takiej trzeba było tylu ślubować, ile ma roków. Byle mnie Pan Jezus z tej obierzy wybawił, juże ja jej nie poskąpię!…", + "80340": "I podniósł pełne wdzięczności oczy ku górze…", + "80341": "— Naprzód kościołowi jakiemu co obiecuj — odrzekł pan z Taczewa — bo jeśli się twoja obietnica Bogu spodoba, pewnikiem wnet wolny będziesz. A po wtóre, słuchaj: poszedł do Lichtensteina twój stryk, a potem pójdę jeszcze i ja. Nie hańba ci będzie przeprosić go za winę, boś zawinił, i nie żadnego Lichtensteina, ale posła będziesz przepraszał. Gotówże jesteś?", + "80342": "— Skoro mi taki rycerz jak wasza miłość mówi, iż się to godzi: uczynię! Ale jeśli będzie chciał, żebym go tak przepraszał, jako żądał na drodze z Tyńca, to niechże mi głowę utną. Stryk ostanie i stryk mu odpłaci, gdy się jego poselstwo skończy…", + "80343": "— Obaczym, co powie Maćkowi — rzekł Powała.", + "80344": "A Maćko rzeczywiście był wieczorem u Niemca, ale ten przyjął go wzgardliwie: światła nawet nie kazał zapalić i w zmroku z nim gadał. Wrócił więc stary rycerz od niego posępny jak noc i udał się do króla. Król przyjął go dobrotliwie, bo się już był całkiem uspokoił, i gdy Maćko klęknął, kazał mu zaraz wstać, pytając, czego by żądał.", + "80345": "— Miłościwy panie — rzekł Maćko — była wina, musi być kara, bo inaczej nie byłoby nijakiego prawa na świecie. Jeno jest i moja wina, iżem przyrodzonej zapalczywości tego wyrostka nie tylko nie hamował, alem mu ją jeszcze chwalił. Takem go to hodował, a potem od małości hodowała go wojna. Moja wina, miłościwy królu, bom mu nieraz powiadał: wpierw tnij, a potem obaczysz, kogoś rozciął. I dobrze z tym było na wojnie, źle zasię przy dworze! Ale to chłop jak szczere złoto, ostatni z rodu, i żal mi go okrutny…", + "80346": "— Mnie pohańbił, Królestwo pohańbił — rzekł król — mam-li go za to miodem smarować?", + "80347": "A Maćko umilkł, gdyż na wspomnienie o Zbyszku żal ścisnął go nagle za gardło, i dopiero po długiej chwili jął mówić wzruszonym jeszcze i przerywanym głosem:", + "80348": "— Anim ja wiedział, że go tak miłuję, i dopiero teraz się pokazało, jak bieda przyszła. Ale ja stary, a on z rodu ostatni. Nie będzie jego, nie będzie nas. Królu miłościwy i panie, ulitujże ty się nad rodem naszym!", + "80349": "Tu klęknął znowu Maćko i wyciągnąwszy przed się spracowane na wojnach ręce, mówił ze łzami:", + "80350": "— Broniliśmy Wilna: łupy Bóg dał godne, komu ja to ostawię? Chce Krzyżak kary, panie, niech będzie kara, ale pozwólcie, abych ja swoją głowę oddał. Co mi tam po żywocie bez Zbyszka! Młody jest, niech ziemię wykupi i potomstwo płodzi, jako Bóg człowiekowi przykazał. Nie zapyta się nawet Krzyżak, czyja głowa spadła, byle spadła. Hańba też z tego nijaka na ród nie spadnie. Ciężko człowiekowi iść na śmierć, ale pomiarkowawszy, to lepiej, żeby człek zginął, niż żeby ród miał zginąć…", + "80351": "I tak mówiąc, objął nogi królewskie, król zaś począł mrugać oczyma, co było u niego oznaką wzruszenia, a wreszcie rzekł:", + "80352": "— Nie będzie tego, żeby ja opasanemu rycerzowi głowę kazał niewinnie ucinać! Nie będzie, nie będzie!", + "80353": "— I nie byłoby w tym sprawiedliwości — dodał kasztelan. — Prawo winnego przyciśnie, ale nie smok ci to żaden, który nie patrzy, czyją krew chłepce. A wy uważcie, że właśnie hańba by na wasz ród spadła, bo jeśliby bratanek wasz przystał na to, co mówicie, tedyby i samego, i jego potomstwo za bezecnych wszyscy mieli…", + "80354": "Na to Maćko:", + "80355": "— Nie przystałby on. Ale gdyby się to bez jego wiadomości stało, toby mnie potem pomścił, jako i ja jego pomszczę.", + "80356": "— Ha! — rzekł Tęczyński. — Wskórajcie u Krzyżaka, by skargi zaniechał…", + "80357": "— Jużem u niego był.", + "80358": "— I co? — spytał, wyciągając szyję, król. — Co powiedział?", + "80359": "— Powiedział mi tak: „Trzeba było na tynieckiej drodze o darowanie prosić; nie chcieliście, to teraz i ja nie chcę”.", + "80360": "— A wy czemu nie chcieli?", + "80361": "— Bo przykazał nam z koni zsiąść i na piechotę przepraszać.", + "80362": "Król założył włosy za uszy i chciał coś odpowiedzieć, gdy wtem wszedł dworzanin z oznajmieniem, iż rycerz z Lichtensteinu prosi o posłuchanie.", + "80363": "Usłyszawszy to, Jagiełło spojrzał na Jaśka z Tęczyna, potem na Maćka, lecz kazał im pozostać, może w nadziei, że uda mu się przy tej sposobności załagodzić sprawę swoją powagą królewską.", + "80364": "Tymczasem Krzyżak wszedł, skłonił się królowi i rzekł:", + "80365": "— Miłościwy panie! Oto jest spisana skarga o zniewagę, jaka mnie w królestwie waszym spotkała.", + "80366": "— Skarżcie się jemu — odpowiedział król, ukazując na Jaśka z Tęczyna.", + "80367": "Krzyżak zaś rzekł, patrząc wprost w twarz króla:", + "80368": "— Nie znam waszych praw ni waszych sądów, wiem jeno, że poseł Zakonu przed samym tylko królem skarżyć się może.", + "80369": "Małe oczki Jagiełły zamigotały z niecierpliwości, wyciągnął jednak rękę, wziął skargę i oddał Tęczyńskiemu.", + "80370": "Ten zaś rozwinął ją i począł czytać, ale w miarę jak czytał, twarz stawała mu się coraz więcej frasobliwa i smutna.", + "80371": "— Panie — rzekł wreszcie — tak nastajecie na życie tego młodzianka, jakby on całemu waszemu Zakonowi był straszny. Zali wy, Krzyżacy, już się i dzieci boicie?", + "80372": "— My, Krzyżacy, nie boim się nikogo — odparł dumnie komtur.", + "80373": "A stary kasztelan dodał z cicha:", + "80374": "— A zwłaszcza Boga.", + "80375": "Powała z Taczewa czynił nazajutrz przed sądem kasztelańskim wszystko, co było w jego mocy, aby winę Zbyszka umniejszyć. Lecz próżno uczynek przypisywał dzieciństwu i niedoświadczeniu, próżno mówił, że nawet i ktoś starszy, gdyby trzy pawie czuby ślubował i o zesłanie ich się modlił, a potem ujrzał nagle taki czub przed sobą, mógłby także pomyśleć, że jest w tym zrządzenie Boskie. Jednej rzeczy nie mógł zacny rycerz zaprzeć, to jest, że gdyby nie on, to kopia Zbyszkowa byłaby uderzyła o pierś Krzyżaka. Kuno zaś kazał przynieść do sądu zbroję, w którą owego dnia był przybrany, i okazało się, że była z cienkiej blachy, używana tylko do uroczystych odwiedzin i tak wiotka, że Zbyszko, zważywszy jego nadzwyczajną siłę, byłby ją niechybnie grotem na wylot przebódł i posła życia pozbawił. Za czym pytano jeszcze Zbyszka, czy myślał Krzyżaka zabić; lecz on nie chciał się tego zapierać. „Wołałem na niego z daleka — rzekł — by kopii nadstawił, bo jużci żywy nie dałby sobie ze łba hełmu zedrzeć — ale gdyby i on był z daleka wołał, iże jest posłem, tedybym go był w spokoju ostawił”.", + "80376": "Podobały się te słowa rycerzom, którzy przez życzliwość dla młodzianka tłumnie się na sąd zgromadzili, i zaraz podniosły się liczne głosy: „Prawda! Czemu nie wołał!”. Lecz twarz kasztelana pozostała posępna i surowa. Nakazawszy obecnym milczenie, sam także przez chwilę milczał, po czym utkwił w Zbyszka badawcze źrenice i zapytał:", + "80377": "— Możesz-li na Mękę Pańską poprzysiąc, żeś płaszcza i krzyża nie widział?", + "80378": "— Nijak! — odpowiedział Zbyszko. — Żeby ja krzyża nie widział, to myślałbym, że to nasz rycerz, a w naszego przecie bym nie godził.", + "80379": "— A jakoż mógł się inny Krzyżak pod Krakowem znajdować, jeśli nie poseł albo nie z poselskiego pocztu?", + "80380": "Na to nic nie rzekł Zbyszko, bo nie było co rzec. Dla wszystkich było rzeczą aż nazbyt jasną, że gdyby nie pan z Taczewa, to w obecnej chwili leżałby przed sądem nie pancerz posła, ale sam poseł, z przebitą na wieczną hańbę narodowi polskiemu piersią — więc ci nawet, którzy z całej duszy sprzyjali Zbyszkowi, rozumieli, że wyrok nie może być dla niego łaskawy…", + "80381": "Jakoż po chwili kasztelan rzekł:", + "80382": "— Iżeś w zapalczywości swej nie pomyślał, w kogo bijesz, i czynił bez złości, przeto ci Zbawiciel nasz to policzy i daruje, ale ty się, nieboże, Najświętszej Pannie poleć, gdyż prawo nie może ci tego darować…", + "80383": "Usłyszawszy to Zbyszko, chociaż spodziewał się podobnych słów, przybladł nieco, ale wnet potem wstrząsnął w tył swe długie włosy, przeżegnał się i rzekł:", + "80384": "— Wola boska! Ano, trudno!", + "80385": "Następnie zwrócił się do Maćka i ukazał mu oczyma na Lichtensteina, jakby polecając go jego pamięci, a Maćko kiwnął głową na znak, że rozumie i pamięta. Zrozumiał to spojrzenie i ten ruch także i Lichtenstein, i jakkolwiek w piersiach biło mu zarówno mężne, jak i zawzięte serce, jednakże dreszcz przebiegł go na chwilę od stóp do głów, tak straszną i złowrogą twarz miał w tej chwili stary wojownik. Widział Krzyżak, że między nim a owym starym rycerzem, którego twarzy nie mógł nawet dobrze pod hełmem dojrzeć, pójdzie odtąd na śmierć i życie, że gdyby się nawet chciał przed nim skryć, to się nie skryje, i że gdy przestanie być posłem, to się muszą spotkać choćby w Malborgu.", + "80386": "Tymczasem kasztelan udał się do przyległej izby, by podyktować wyrok na Zbyszka biegłemu w piśmie sekretarzowi. Ten i ów z rycerzy zbliżał się podczas owej przerwy do Krzyżaka, mówiąc:", + "80387": "— Bogdaj na sądzie ostatecznym łaskawiejć osądzono! Radżeś tej krwi?", + "80388": "Lecz Lichtensteinowi chodziło tylko o Zawiszę, gdyż ten, z powodu swych czynów bojowych, znajomości praw rycerskich i niezmiernej surowości w ich przestrzeganiu, znany był po świece szeroko. W sprawach najbardziej zawikłanych, w których chodziło o honor rycerski, udawano się do niego nieraz bardzo z daleka i nikt nigdy nie śmiał mu przeczyć, nie tylko dlatego, że pojedyncza walka z nim była niepodobna, ale i dlatego, że uważano go za „zwierciadło czci”. Jedno słowo przygany albo pochwały z ust jego szybko rozchodziło się między rycerstwem Polski, Węgier, Czech, Niemiec i mogło stanowić o złej lub dobrej sławie rycerza.", + "80389": "Do niego więc zbliżył się Lichtenstein i jakby chcąc usprawiedliwić się ze swej zawziętości, rzekł:", + "80390": "— Sam tylko wielki mistrz wraz z kapitułą mógłby mu łaskę okazać, ja nie mogę…", + "80391": "— Nic waszemu mistrzowi do naszych praw; łaskę może tu okazać nie on, jeno król nasz — odpowiedział Zawisza.", + "80392": "— A ja, jako poseł, musiałem żądać kary.", + "80393": "— Pierwej byłeś rycerzem niż posłem, Lichtensteinie…", + "80394": "— Zali mniemasz, żem czci uchybił?", + "80395": "— Znasz nasze księgi rycerskie i wiesz, że dwoje zwierząt kazano naśladować rycerzowi: lwa i baranka. Którego żeś z nich w tej przygodzie naśladował?", + "80396": "— Nie tyś moim sędzią…", + "80397": "— Pytałeś, czyś czci nie uchybił, tom ci i odkazał, jako myślę.", + "80398": "— Źleś mi odkazał, bo tego nie mogę przełknąć.", + "80399": "— Własną się, nie moją złością udławisz.", + "80400": "— Ale mi Chrystus policzy, żem o majestat Zakonu więcej dbał niż o swoją chwalbę…", + "80401": "— On też nas wszystkich będzie sądził.", + "80402": "Dalszą rozmowę przerwało wejście kasztelana i sekretarza. Wiedziano już, że wyrok będzie niepomyślny, jednakże uczyniła się głucha cisza. Kasztelan zajął miejsce za stołem i wziąwszy w rękę krucyfiks, rozkazał Zbyszkowi klęknąć.", + "80403": "Sekretarz zaczął odczytywać po łacinie wyrok. Ani Zbyszko, ani obecni rycerze nie zrozumieli go, jednakże wszyscy domyślili się, że jest to wyrok śmierci. Zbyszko po skończeniu czytania uderzył się kilkakrotnie pięścią w piersi, powtarzając: „Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu”. Po czym wstał i rzucił się w ramiona Maćka, który począł całować w milczeniu jego głowę i oczy.", + "80404": "Wieczorem zaś tego dnia herold ogłaszał przy odgłosie trąb rycerzom, gościom i mieszczaństwu na czterech rogach rynku, iż szlachetny Zbyszko z Bogdańca skazan jest z wyroku kasztelańskiego na ucięcie głowy mieczem…", + "80405": "Lecz Maćko wyprosił, by egzekucja nie nastąpiła rychło, co mu przyszło łatwo, gdyż ludziom ówczesnym, zamiłowanym w drobiazgowym rozporządzaniu mieniem, zostawiano zwykle czas do układów z rodziną, jak również do pojednania się z Bogiem. Nie chciał też nastawać na prędkie wykonanie wyroku i sam Lichtenstein rozumiejąc, że skoro obrażonemu majestatowi Zakonu stało się zadość, nie należy do reszty zrażać potężnego monarchy, do którego był wysłan nie tylko dla wzięcia udziału w uroczystościach chrzcin, ale i dla układów o ziemię dobrzyńską. Najważniejszym jednak względem było zdrowie królowej. Biskup Wysz ani chciał słyszeć o egzekucji przed połogiem, słusznie mniemając, że takiej sprawy nie można będzie przed panią ukryć, ta zaś, gdy się raz o niej dowie, wpadnie w turbację mogącą jej ciężko zaszkodzić. W ten sposób pozostawało Zbyszkowi może i kilka miesięcy życia do ostatecznych rozporządzeń i pożegnania się ze znajomymi.", + "80406": "Jakoż Maćko odwiedzał go codziennie i pocieszał, jak umiał. Rozmawiali żałośnie o nieuniknionej śmierci Zbyszkowej, a jeszcze żałośniej o tym, że ród może wyginąć.", + "80407": "— Nie będzie inaczej, jeno musicie babę brać — rzekł raz Zbyszko.", + "80408": "— Wolej bym krewniaka jakiego choć z dalekości odszukał — odpowiedział stroskany Maćko. — Gdzie mnie o babach myśleć, kiedy tobie mają szyję uciąć. A choćby też koniecznie przyszło którą brać, nie uczynię tego, nim Lichtensteinowi zapowiedzi rycerskiej nie poślę i pomsty nie dokonam. Już ty się nie bój!…", + "80409": "— Bóg wam zapłać. Niechże mam choć tę uciechę! Alem to wiedział, że mu nie darujecie. Jako że uczynicie?", + "80410": "— Jak się posłowanie jego skończy, będzie albo wojna, albo spokój, rozumiesz? Jeśli będzie wojna, wyślę mu zapowiedź, żeby przed bitwą do pojedynczej walki ze mną stanął.", + "80411": "— Na udeptanej ziemi?", + "80412": "— Na udeptanej ziemi, konno albo pieszo, ale jeno na śmierć, nie na niewolę. Będzie-li zaś spokój, to do Malborga pojadę i kopią w bramę zamkową uderzę, a trębaczowi każę otrąbić, że go na śmierć wyzywam. Już ci się nie pochowa.", + "80413": "— Pewnie, że się nie pochowa, i rady mu dacie, jakobym widział.", + "80414": "— Rady?… Zawiszy bym nie dał, Paszkowi bym nie dał, Powale też; ale nie chwalący się, takim jak on poradzę dwom. Obaczy krzyżacka jego mać! Zali nie tęższy był ów rycerz od Fryzów? A jakem go ciął z góry bez hełm, gdzie mi się topór zatrzymał? Na zębach się zatrzymał. Albo nie?", + "80415": "Odetchnął na to Zbyszko z wielką ulgą i rzekł:", + "80416": "— Lżej będzie ginąć.", + "80417": "I poczęli wzdychać obydwa, po czym stary szlachcic jął mówić wzruszonym głosem:", + "80418": "— Ty się nie frasuj. Nie będą twoje kości szukały jedna drugiej na sądzie ostatecznym. Trumnę ci kazałem sporządzić dębową, taką, że i kanonicy od Panny Marii nie mają lepszych. Nie zginiesz ty jako ścierciałka. Ba! I tego nawet nie dopuszczę, żebyć mieli ścinać na tym samym suknie, na którym mieszczanów ścinają. Jużem się z Amylejem zgodził, że da całkiem nowe, tak zacne, że starczyłoby i królowi na poszycie kożucha. I mszy ci nie pożałuję, nie bój się!", + "80419": "Uradowało się na to serce Zbyszka, więc pochyliwszy się do ręki stryjca, powtórzył:", + "80420": "— Bóg wam zapłać.", + "80421": "Czasem jednak, mimo wszystkich pociech, zdejmowała go okrutna tęsknota, więc innym razem, gdy Maćko przyszedł go odwiedzić, ledwie się z nim przywitawszy, zapytał, spoglądając przez kratę w murze:", + "80422": "— A co tam na dworze?", + "80423": "— Pogoda jak złoto, a słonko przygrzewa, aże całemu światu miło.", + "80424": "Na to Zbyszko założył na kark obie dłonie i przechyliwszy w tył głowę, mówił:", + "80425": "— Hej, mocny Boże! Konia pod sobą mieć i jeździć po polach, po szerokich. Żal ginąć młodemu! Okrutny żal!", + "80426": "— Giną ludzie i z konia! — odparł Maćko.", + "80427": "— Ba! Ale ilu sami przedtem nabiją!…", + "80428": "I począł wypytywać o rycerzy, których na dworze króla widział: o Zawiszę, o Farureja, o Powałę z Taczewa, o Lisa z Targowiska i o wszystkich innych — co robią, czym się zabawiają, na jakich zacnych ćwiczeniach czas im schodzi? I słuchał chciwie opowiadań Maćka, który prawił, jako rano we zbrojach przez konie skaczą, jako powrozy targają, jako się próbują na miecze i na topory z ołowianymi ostrzami, a w końcu, jak ucztują i jakie pieśni śpiewają. Chciało się Zbyszkowi lecieć do nich z całej duszy i serca, a gdy się dowiedział, że Zawisza zaraz po chrzcinach wybiera się aż hen gdzieś w dół Węgrów na Turków, nie mógł się wstrzymać od okrzyku:", + "80429": "— Puściliby mnie z nim! Niechbym choć przeciw poganom zginął.", + "80430": "Ale nie mogło to być, a tymczasem zdarzyło się coś innego. Oto obie księżne mazowieckie nie przestały myśleć o Zbyszku, który ujął je swoją młodością i urodą. Wreszcie księżna Aleksandra Ziemowitowa umyśliła wysłać list do mistrza. Mistrz nie mógł wprawdzie zmienić wyroku wydanego przez kasztelana, ale mógł wstawić się za młodzieńcem do króla. Jagielle nie wypadało wprawdzie okazywać łaski, gdy szło o zamach na posła, zdawało się jednak rzeczą niewątpliwą, że rad ją okaże na wstawiennictwo samego mistrza. Więc nadzieja na nowo wstąpiła w serce obu pań. Księżna Aleksandra, mając sama słabość do polerowanych rycerzy zakonnych, była i przez nich nadzwyczaj ceniona. Niejednokrotnie szły dla niej z Malborga bogate dary i listy, w których mistrz nazywał ją czcigodną, świątobliwą dobrodziejką i osobliwszą orędowniczką Zakonu. Słowa jej wiele mogły i było rzeczą wielce prawdopodobną, iż nie doznają odmowy. Chodziło tylko o znalezienie gońca, który by dołożył wszelkiej gorliwości, aby jak najprędzej list oddać i z odpowiedzią powrócić. Usłyszawszy o tym, stary Maćko podjął się tego bez wahania…", + "80431": "Uproszony kasztelan wyznaczył termin, do którego obiecał powstrzymać wykonanie wyroku. Pełen otuchy Maćko zakrzątnął się tego samego dnia koło odjazdu, po czym udał się do Zbyszka, aby mu szczęśliwą nowinę zwiastować.", + "80432": "Jakoż w pierwszej chwili Zbyszko wybuchnął tak wielką radością, jakby mu już otworzono drzwi wieży. Następnie jednak zamyślił się, sposępniał nagle i rzekł:", + "80433": "— Kto się tam od Niemców czego dobrego doczeka! Lichtenstein też mógł prosić króla o łaskę, i jeszcze by na tym wygrał, bo pomsty byłby się uchronił, a dlatego nie chciał nic uczynić…", + "80434": "— On się zawziął za to, żeśmy go na tynieckiej drodze nie chcieli przeprosić. O mistrzu Kondracie nie mówią ludzie źle. Wreszcie stracić na tym, nie stracisz.", + "80435": "— Pewnie — rzekł Zbyszko — ale mu się tam nisko nie kłaniajcie.", + "80436": "— Co się mam kłaniać? List od księżnej Aleksandry wiozę, i tyla…", + "80437": "— Ha! Kiedyście tacy dobrzy, to niech wam tam Bóg dopomoże…", + "80438": "Nagle spojrzał bystro na stryjca i rzekł:", + "80439": "— Ale jeśli mi król daruje, to Lichtenstein będzie mój, nie wasz. Pamiętajcie…", + "80440": "— Jeszcześ szyi niepewny, to żadnych zapowiedzi nie czyń. Dość masz tamtych głupich ślubów — odrzekł z gniewem stary.", + "80441": "Po czym rzucili się sobie w objęcia — i Zbyszko został sam. Nadzieja i niepewność miotały na przemian jego duszą, a gdy przyszła noc, a z nią burza na niebie, gdy zakratowane okno poczęło rozświecać się złowrogim światłem błyskawic, a mury trząść się od grzmotów, gdy wreszcie wicher wpadł ze świstem do wieży i zgasił mdły kaganek przy łożu: pogrążony w ciemności Zbyszko stracił znów wszelką otuchę — i całą noc ani na chwilę oczu nie mógł zamrużyć…", + "80442": "„Już ja się śmierci nie wywinę — myślał — i wszystko nic nie pomoże”.", + "80443": "Wszelako nazajutrz przyszła do niego w odwiedziny zacna księżna Anna Januszowa, a z nią i Danusia ze swoją luteńką za pasem. Zbyszko padł im kolejno do nóg, po czym jakkolwiek był w utrapieniu, po bezsennej nocy, w niedoli i niepewności, nie do tyla jednak zapomniał o rycerskiej powinności, aby nie okazać Danusi zdumienia nad jej urodą…", + "80444": "Lecz księżna podniosła na niego oczy pełne smutku i rzekła:", + "80445": "— Nie dziwuj się ty jej, bo jeśli Maćko dobrej odpowiedzi nie przywiezie albo zgoła nie wróci, będziesz ty się wkrótce, niebożę, lepszym rzeczom w niebie dziwował.", + "80446": "Po czym jęła ronić łzy, rozmyślając o przyszłym niepewnym losie rycerzyka, a Danusia zawtórowała jej zaraz. Zbyszko pochylił się na nowo do ich nóg, bo i jego serce zmiękło wobec tych płaczów jak wosk w cieple. Nie kochał on tak Danusi, jak mąż kocha niewiastę, poczuł jednak, że ją kocha z całej duszy i że na jej widok dzieje mu się w piersiach coś takiego, jakby w nich tkwił drugi człowiek, mniej srogi, mniej zapędliwy, mniej wojną dyszący, a natomiast jakby słodkiego kochania spragniony. Chwycił go wreszcie żal ogromny, iż musi ją porzucić i nie będzie mógł dotrzymać tego, co ślubował.", + "80447": "— Już ja ci, niebogo, pawich czubów pod nogi nie podłożę — mówił. — Ale jeśli przed boskim obliczem stanę, tedy tak powiem: „Odpuść mi, Panie, grzechy, ale co jest dobra wszelkiego na ziemi, to daj nie komu innemu, tylko pannie Jurandównie ze Spychowa”.", + "80448": "— Niedawnoście się poznali — rzekła księżna. — Nie da Bóg, by to było na próżno.", + "80449": "Zbyszko zaczął wspominać wszystko, co zaszło w gospodzie tynieckiej, i rozczulił się zupełnie. W końcu jął prosić Danusi, by mu zaśpiewała tę samą pieśń, którą śpiewała wówczas, kiedy ją to chwycił z ławki i przyniósł do księżnej.", + "80450": "Więc Danusia, choć było jej nie do śpiewania, wzniosła zaraz główkę ku sklepieniu i przymknąwszy jako ptaszek oczki, poczęła:", + "80451": "Gdybym ci ja miała", + "80452": "Skrzydłeczka jak gąska,", + "80453": "Poleciałabym ja", + "80454": "Za Jaśkiem do Śląska.", + "80455": "Usiadłabym ci ja", + "80456": "Na śląskowskim płocie…", + "80457": "„Przypatrz się, Jasiulku…”", + "80458": "Lecz nagle spod stulonych rzęsów wypłynęły jej łzy obfite — i nie mogła dłużej śpiewać. A Zbyszko porwał ją na ręce tak samo jak niegdyś w tynieckiej gospodzie i począł chodzić z nią po izbie, powtarzając w uniesieniu:", + "80459": "— Nie paniej jeno ja bym w tobie szukał. Niechby mnie Bóg wyratował, niechbyś dorosła i niechby rodzic pozwolili, toby ja cię brał, dziewczyno!… Hej!…", + "80460": "Danusia, objąwszy go za szyję, skryła spłakaną twarz na jego ramieniu — a w nim żal wstawał coraz większy, który płynąc z głębi wolnej natury słowiańskiej, zmieniał się w tej prostej duszy niemal w pieśń polną:", + "80461": "Toby ja cię brał, dziewczyno!", + "80462": "Toby ja cię brał!…", + "80463": "Rozdział szósty", + "80464": "Wtem zaszedł wypadek, wobec którego inne sprawy straciły wszelkie znaczenie w ludzkich oczach. Pod wieczór dnia 21 czerwca rozeszła się po zamku wiadomość o nagłym zasłabnięciu królowej. Wezwani medycy pozostali wraz z biskupem Wyszem przez całą noc w jej komnacie, a tymczasem dowiedziano się od niewiast służebnych, iż pani zagroziła słabość przedwczesna. Kasztelan krakowski Jaśko Topór z Tęczyna wysłał tejże nocy gońców do nieobecnego króla. Nazajutrz rano wieść gruchnęła po mieście i okolicy. Był dzień niedzielny, więc tłumy napełniły wszystkie świątynie, w których księża nakazali modlitwy za zdrowie królowej. Wówczas ustała wszelka wątpliwość. Po nabożeństwie goście rycerscy, którzy się już byli zjechali na spodziewane uroczystości, szlachta oraz deputacje kupieckie udały się na zamek; cechy i bractwa wystąpiły z chorągwiami. Od południa nieprzeliczone roje ludu otoczyły Wawel, między którymi utrzymywali ład łucznicy królewscy, nakazując spokojność i ciszę. Miasto wyludniło się prawie zupełnie i tylko przez opustoszałe ulice przeciągały od czasu do czasu gromady okolicznego chłopstwa, które również już zwiedziało się o chorobie uwielbianej pani i dążyło pod zamek. Wreszcie w głównej bramie pojawili się biskup i kasztelan, z nimi zaś kanonicy katedralni, rajcy królewscy i rycerze. Ci rozeszli się wzdłuż murów, między lud, z twarzami zwiastującymi nowinę, zaczęli jednak od surowego rozkazu, aby powstrzymano się od wszelkich okrzyków, te bowiem mogłyby chorej zaszkodzić. Za czym zwiastowali wszem wobec, iż królowa powiła córkę. Nowina napełniła radością serca, zwłaszcza gdy zarazem dowiedziano się, iż jakkolwiek połóg był przedwczesny, nie masz jednak widomego niebezpieczeństwa ni dla matki, ni dla dziecięcia. Tłumy poczęły się rozchodzić, albowiem pod zamkiem nie wolno było krzyczeć, każdy zaś chciał pofolgować radości. Jakoż, gdy wypełniły się ulice prowadzące na rynek, ozwały się wnet pieśni i radosne nawoływania. Nie trapiono się tym, że przyszła na świat córka. „Albo źle było, mówiono, że król Louis nie miał synów i że Królestwo dostało się Jadwidze? Przez jej to małżeństwo z Jagiełłą podwoiła się moc państwa. Tak będzie i teraz. Gdzież szukać takiej dziedziczki, jako będzie nasza królewna, gdy ni cesarz rzymski, ni żaden z innych królów nie posiadają tak wielkiego państwa, tak obszernych ziemi ni tak licznego rycerstwa! Będą się dobijali o jej rękę najpotężniejsi monarchowie ziemi, będą się kłaniali królowej i królowi, będą zjeżdżali do Krakowa, a nam, kupcom, korzyść z tego wypadnie, nie mówiąc o tym, że nowe jakieś państwo, czeskie albo węgierskie, z naszym się Królestwem połączy”. Tak to między sobą mówili kupcy — i radość stawała się z każdą chwilą powszechniejsza. Ucztowano w domach prywatnych i w gospodach. Rynek zaroił się od latarni i pochodni. Po przedmieściach podkrakowscy kmiecie, których coraz więcej ściągało się do miasta, porozkładali się obozem przy wózkach. Żydzi rajcowali przy synagodze na Kazimierzu. Do późna w noc, prawie do brzasku, wrzało na rynku, szczególniej koło ratusza i wagi, jak w czasie wielkich jarmarków. Udzielano sobie wzajem wiadomości; posyłano po nie na zamek i oblegano tłumnie wracających z nowinami.", + "80465": "Najgorsza z nich była ta, że ksiądz biskup Piotr ochrzcił dziecko tej samej nocy, z czego wnoszono, że musi być bardzo słabe. Doświadczone mieszczki przytaczały jednak wypadki, w których dzieci urodzone na wpół martwe odzyskiwały siłę do życia właśnie po chrzcie. Więc pokrzepiano się nadzieją, którą wzmagało i imię nadane dziewczynce. Mówiono, że żaden Bonifacy ni żadna Bonifacja nie może umrzeć zaraz po urodzeniu, gdyż przeznaczono im jest coś dobrego uczynić, w pierwszych zaś leciech, tym bardziej w pierwszych miesiącach życia, dziecko nie może czynić ni źle, ni dobrze.", + "80466": "Następnego dnia jednak przyszły z zamku wiadomości niepomyślne i o niemowlęciu, i o matce — i wzburzyły miasto. W kościołach przez cały dzień panował tłok jak w czasie odpustu. Posypały się wota za zdrowie królowej i królewny. Widziano ze wzruszeniem ubogich wieśniaków ofiarujących ćwiartki zboża, jagnięta, kury, wianuszki suszonych grzybów lub krobie orzechów. Płynęły znaczne ofiary od rycerstwa, od kupców, od rzemieślników. Rozesłano gońców do cudownych miejsc. Astrologowie badali gwiazdy. W samym Krakowie nakazano uroczyste procesje. Wystąpiły wszystkie cechy i wszystkie bractwa. Całe miasto zakwitło chorągwiami. Odbyła się i procesja dzieci, sądzono bowiem, że niewinne istoty najłatwiej ubłagają Boga o łaskę. Przez bramy miejskie zjeżdżały coraz nowe tłumy z okolicy.", + "80467": "I tak płynął dzień za dniem wśród ustawicznego bicia w dzwony, wśród gwaru po kościołach, procesyj i nabożeństw. Lecz gdy upłynął tydzień, a i dostojna chora, i dziecię żyły jeszcze, poczęła otucha wstępować w serca. Zdawało się ludziom rzeczą niepodobną, aby Bóg zabrał przedwcześnie władczynię państwa, która tyle dla niego uczyniwszy, musiałaby pozostawić niedokończone ogromne dzieło — i apostołkę, która ofiarą własnego szczęścia przywiodła do chrześcijaństwa ostatni pogański naród w Europie. Uczeni wspominali, ile uczyniła dla Akademii, duchowni — ile dla chwały Bożej, statyści — ile dla pokoju między chrześcijańskimi monarchami, prawoznawcy — ile dla sprawiedliwości, biedni — ile dla ubóstwa, i wszystkim nie mieściło się w głowie, iżby życie tak potrzebne dla Królestwa i świata całego mogło być przedwcześnie przecięte.", + "80468": "Tymczasem 13 lipca dzwony żałobne oznajmiły śmierć dziecka. Zawrzało znów miasto i niepokój ogarnął ludzi, a tłumy powtórnie obiegły Wawel, dopytując o zdrowie królowej. Lecz tym razem nikt nie wychodził z dobrą nowiną. Owszem, twarze panów wjeżdżających na zamek lub wyjeżdżających przez bramy były posępne i z każdym dniem posępniejsze. Mówiono, że ksiądz Stanisław ze Skarbimierza, mistrz nauk wyzwolonych w Krakowie, nie odstępuje już królowej, która codziennie przystępuje do komunii. Mówiono również, że po każdym przystąpieniu komnata jej napełnia się światłem niebieskim. Niektórzy widzieli je nawet przez okna, ale widok ten raczej przerażał oddane pani serca jako oznaka, że rozpoczyna się już dla niej życie zaziemskie.", + "80469": "Niektórzy nie wierzyli jednak, aby się mogła stać rzecz tak straszna, i ci krzepili się nadzieją, że sprawiedliwe nieba poprzestaną na jednej ofierze. Tymczasem w piątek z rana dnia 17 lipca gruchnęło między ludem, iż królowa kona. Kto żył, spieszył pod zamek. Miasto opustoszało tak, że zostali w nim tylko kalecy, albowiem nawet matki z niemowlętami pośpieszyły do bram. Sklepy były pozamykane; nie gotowano jadła. Ustały wszystkie sprawy, a natomiast pod Wawelem czerniało jedno morze ludu — niespokojne, przerażone, ale milczące.", + "80470": "Wtem o godzinie trzynastej z południa ozwał się dzwon na katedralnej wieży. Nie zrozumiano od razu, co to znaczy, jednakowoż niepokój począł podnosić włosy na głowach. Wszystkie głowy i wszystkie oczy zwróciły się ku wieżycy na kołyszący się z coraz większym rozmachem dzwon, którego żałosny jęk poczęły powtarzać inne w mieście: u Franciszkanów, u Świętej Trójcy, u Panny Marii — i hen dalej, jak miasto długie i szerokie. Zrozumiano wreszcie, co znaczą owe jęki; dusze ludzkie napełniły się przerażeniem i takim bólem, jakby one spiżowe serca dzwonów uderzały wprost w serca wszystkich obecnych.", + "80471": "Nagle na wieży ukazała się czarna chorągiew z wielką trupią głową pośrodku, pod którą bielały dwa złożone na krzyż piszczele ludzkie. Wówczas ustała wszelka wątpliwość. Królowa oddała ducha Bogu.", + "80472": "Pod zamkiem rozległ się ryk i płacz stu tysięcy ludzi — i pomieszał się z ponurymi odgłosami dzwonów. Niektórzy rzucali się na ziemię, inni darli na sobie szaty lub rozdrapywali twarze, inni spoglądali na mury w niemym osłupieniu, niektórzy jęczeli głucho, niektórzy wyciągając ręce ku kościołowi i komnacie królowej, wzywali cudu i Bożego miłosierdzia. Lecz ozwały się także głosy gniewne, które w uniesieniu i rozpaczy dochodziły do bluźnierstw. „Przecz nam zabrano naszą umiłowaną? Na cóż się zdały nasze procesje, nasze modlitwy i błagania? To miłe były srebrne i złote wota, a za to nic? Wziąć, wzięto, a dać, nie dano!”. Inni wszelako powtarzali, zalewając się łzami i jęcząc: „Jezu! Jezu! Jezu!”. Tłumy chciały wejść do zamku, by spojrzeć jeszcze raz na ukochaną twarz Pani. Nie puszczono ich, ale im przyobiecano, że wkrótce ciało będzie wystawione w kościele, a wtedy każdy będzie mógł oglądać je i modlić się przy nim. Za czym pod wieczór posępne tłumy zaczęły wracać ku miastu, opowiadając sobie o ostatnich chwilach królowej, o przyszłym pogrzebie i o cudach, które się będą działy przy jej ciele i około jej grobowca, a których wszyscy byli zupełnie pewni. Rozpowiadano również, że królowa zaraz po śmierci będzie kanonizowaną — gdy zaś niektórzy wątpili, czy się to może stać, poczęto się oburzać i grozić Awinionem…", + "80473": "Smutek ponury padł na miasto, na cały kraj, i nie tylko ludowi pospolitemu, ale i wszystkim wydało się, że wraz z królową zagasła dla Królestwa pomyślna gwiazda. Nawet między panami krakowskimi byli tacy, którzy czarno patrzyli w przyszłość. Poczęto zadawać sobie i innym pytania, co teraz będzie? Czyli Jagiełło po śmierci królowej ma prawo panować w Królestwie, czyli też wróci na swoją Litwę i poprzestanie na wielkoksiążęcym tronie? Niektórzy przewidywali — i jak się okazało, nie bez słuszności — że sam on zechce ustąpić i że w takim razie odpadną od Korony obszerne ziemie, rozpoczną się znów napady od strony Litwy i krwawe odwety zawziętych mieszkańców Królestwa. Zakon się wzmoże, wzmoże się cesarz rzymski i król węgierski — a Królestwo, do wczoraj jedno z najpotężniejszych w świecie, przyjdzie do upadku i pohańbienia.", + "80474": "Kupcy, dla których stanęły otworem obszerne kraje litewskie i ruskie, czynili w przewidywaniu strat śluby pobożne, aby Jagiełło pozostał na Królestwie, lecz w takim znów razie przepowiadano rychłą wojnę z Zakonem. Wiadomo było, że powstrzymywała ją tylko królowa. Ludzie przypominali sobie teraz, jak niegdyś, oburzona na chciwość i drapieżność Krzyżaków, mówiła im w proroczym widzeniu: „Póki ja żyję, póty powstrzymuję rękę i słuszny gniew męża mojego, lecz pamiętajcie, iż po mojej śmierci spadnie na was kara za wasze grzechy!”.", + "80475": "Oni w pysze i zaślepieniu nie lękali się wprawdzie wojny, licząc, że gdy po śmierci królowej urok jej świętobliwości nie będzie powstrzymywał napływu ochotników z państw zachodnich, naówczas przyjdą im w pomoc tysiące bojowników z Niemiec, z Burgundii, Francji i dalszych jeszcze krajów. Lecz śmierć Jadwigi była jednakże wypadkiem tak doniosłym, że poseł krzyżacki Lichtenstein, nie czekając nawet na przyjazd nieobecnego króla, ruszył co prędzej do Malborga, by jak najprędzej donieść wielkiemu mistrzowi i kapitule ważną i poniekąd groźną nowinę.", + "80476": "Posłowie: węgierski, rakuski, cesarski, czeski, wyruszyli za nim lub też wysłali gońców do swych monarchów. Jagiełło przyjechał do Krakowa w ciężkiej rozpaczy. W pierwszej chwili oświadczył panom, że nie chce już dalej królować bez królowej i że odjedzie na swoje dziedzictwo do Litwy, po czym z żalu wpadł jakoby w odrętwienie, nie chciał rozstrzygać żadnych spraw, nie odpowiadał na pytania, chwilami zaś wpadał w straszny gniew na samego siebie za to, że był odjechał, że nie był przy śmierci królowej, że się z nią nie pożegnał i nie wysłuchał jej ostatnich słów i poleceń. Próżno Stanisław ze Skarbimierza i biskup Wysz przedkładali mu, że choroba królowej wypadła niespodzianie i że wedle ludzkich obliczeń miał wszelki czas wrócić, gdyby połóg odbył się był w porze właściwej. Nie przynosiło mu to żadnej pociechy ani nie koiło jego żalu. „Nie król ja bez niej — odpowiadał biskupowi — jeno grzesznik pokajany, który nie zazna pociechy”. Po czym wbijał oczy w ziemię i nikt nie mógł od niego słowa więcej wydobyć.", + "80477": "Tymczasem wszystkie umysły zajęły się pogrzebem królowej. Z całego kraju poczęły ściągać nowe tłumy panów, szlachty i ludu, zwłaszcza ubóstwa, które spodziewało się obfitych zysków z jałmużn przy obrzędzie pogrzebowym, mającym trwać przez cały miesiąc. Ciało królowej ustawiono w katedrze na podwyższeniu urządzonym w ten sposób, że szersza część trumny, w której spoczywała głowa zmarłej, znajdowała się znacznie wyżej od dolnej. Urządzono tak umyślnie, by lud mógł lepiej widzieć twarz królowej. W katedrze odprawiało się nieustające nabożeństwo: przy katafalku płonęły tysiące świec woskowych, a wśród tych blasków i wśród kwiatów leżała Ona, spokojna, uśmiechnięta, podobna do białej róży mistycznej — ze złożonymi w krzyż rękoma na lazurowej sukni. Lud widział w niej świętą, przyprowadzano do niej opętanych, kaleki, chore dzieci — i raz w raz w środku świątyni rozlegał się krzyk to jakiejś matki, która na twarzy chorego dziecka spostrzegła rumieńce, zwiastuny zdrowia, to jakiegoś paralityka, który nagle odzyskiwał władzę w schorzałych członkach. Wówczas serca ludzkie przejmował dreszcz, wieść o cudzie przelatywała kościół, zamek, miasto i ściągała coraz większe roje nędzy ludzkiej, która od cudu tylko mogła spodziewać się poratowania.", + "80478": "O Zbyszku zapomniano tymczasem zupełnie, któż bowiem wobec tak olbrzymiego nieszczęścia pamiętać mógł o zwyczajnym pacholęciu szlacheckim i o jego uwięzieniu w baszcie zamkowej! Zbyszko wiedział jednakowoż od stróżów więziennych o chorobie królowej, słyszał gwar ludu koło zamku, a gdy usłyszał jego płacz i bicie we dzwony, rzucił się na kolana i przepomniawszy o własnym losie, z całej duszy jął opłakiwać śmierć uwielbionej Pani. Zdawało mu się, że razem z nią zgasło coś i dla niego i że wobec takiej śmierci nie warto nikomu żyć na świecie.", + "80479": "Echa pogrzebu, dzwony kościelne, śpiewy procesyj i zawodzenia tłumów dochodziły go przez całe tygodnie. Przez ten czas sposępniał, stracił ochotę do jadła, do snu i chodził po swoim podziemiu jak dziki zwierz po klatce. Ciążyła mu samotność, gdyż bywały dni, że nawet stróż więzienny nie przynosił mu świeżego jadła i wody, tak dalece wszyscy byli zajęci pogrzebem królowej. Od czasu jej śmierci nie odwiedził go nikt: ani księżna, ani Danusia, ani Powała z Taczewa, który dawniej tyle okazywał mu życzliwości, ani kupiec Amylej, znajomek Maćka. Zbyszko z goryczą myślał, że gdy Maćka nie stało, zapomnieli o nim wszyscy. Chwilami przychodziło mu do głowy, że może zapomni o nim i prawo — i że przyjdzie mu gnić do śmierci w tym więzieniu. Wówczas modlił się o śmierć.", + "80480": "Wreszcie gdy od pogrzebu królowej upłynął miesiąc, a rozpoczął się drugi, począł wątpić i o powrocie Maćka. Obiecał przecie Maćko jechać pośpiesznie, konia nie żałować. Malborg nie na końcu świata. Przez dwanaście niedziel można było dojechać i wrócić — zwłaszcza gdy komuś pilno było. „Ale może i jemu niepilno! — myślał z żalem Zbyszko. — Może sobie gdzie po drodze babę upatrzył i rad ją do Bogdańca powiezie, aby się własnego potomstwa doczekać, a ja tu będę przez wieki zmiłowania boskiego wyglądał!”.", + "80481": "Stracił wreszcie rachubę czasu, przestał całkiem rozmawiać ze stróżą i tylko z pajęczyny, pokrywającej coraz obficiej żelazną kratę w oknie, miarkował, że na świecie nadchodzi jesień. Siadywał teraz całymi godzinami na łożu, z łokciami na kolanach, z palcami we włosach, które mu już daleko za ramiona sięgały — i w półśnie, w półodrętwieniu nie podnosił głowy nawet i wówczas, gdy strażnik zagadał do niego, przynosząc spyżę. Aż pewnego dnia skrzypnęły wrzeciądze i znajomy głos zawołał od progu więzienia:", + "80482": "— Zbyszku!", + "80483": "— Stryjko! — krzyknął Zbyszko, zerwawszy się z tapczana.", + "80484": "Maciek chwycił go w ramiona, po czym objął mu jasną głowę dłońmi i począł ją całować. Żal, gorycz i tęsknota tak wezbrały w sercu młodzianka, że począł płakać na piersiach stryjca jak małe dziecko.", + "80485": "— Myślałem, że już nie wrócicie — rzekł, łkając.", + "80486": "— Boć i niewiele brakło — odrzekł Maciek.", + "80487": "Dopieroż Zbyszko podniósł głowę i spojrzawszy na niego, zawołał:", + "80488": "— A z wami co się stało?", + "80489": "I patrzył ze zdumieniem na wynędzniałą, zapadłą i bladą jak płótno twarz starego wojownika, na jego pochyloną postać i na posiwiałe włosy.", + "80490": "— Co z wami? — powtórzył.", + "80491": "Maćko siadł na tapczanie i przez chwilę oddychał ciężko.", + "80492": "— Co się stało? — rzekł wreszcie. — Ledwiem granicę przejechał, postrzelili mnie w boru Niemcy z kuszy. Zbóje-rycerze! Wiesz? Ciężko mi jeszcze dychać… Bóg zesłał mi pomoc, inaczej byś mnie tu nie widział.", + "80493": "— Któż was zratował?", + "80494": "— Jurand ze Spychowa — odrzekł Maćko.", + "80495": "Nastała chwila milczenia.", + "80496": "— Oni napadli mnie, a w pół dzionka później on ich. Ledwie połowa mu ich uszła. Mnie wziął do gródka i tam w Spychowie ze śmierciąm się przez trzy niedziele zmagał. Bóg nie dał skonać, i choć mi jeszcze ciężko, alem wrócił.", + "80497": "— A to nie byliście w Malborgu?", + "80498": "— Z czymżem miał jechać? Obdarli mnie do cna i list z innymi rzeczami zabrali. Wróciłem prosić księżny Ziemowitowej o drugi, alem się z nią w drodze rozminął, i czy ją zgonię, nie wiem, bo mi się też na tamten świat wybierać.", + "80499": "To rzekłszy, splunął na dłoń i wyciągnąwszy ją ku Zbyszkowi, ukazał na niej czystą krew, mówiąc:", + "80500": "— Widzisz?", + "80501": "A po chwili dodał:", + "80502": "— Widać wola boska.", + "80503": "Czas jakiś milczeli obaj pod brzemieniem posępnych myśli, po czym Zbyszko rzekł:", + "80504": "— To tak ciągle krwią plwacie?", + "80505": "— Jakoże nie mam plwać, kiedy mi na pół piędzi grota między żebrami utkwiło! Plwałbyś i ty, nie bój się. Ale u Juranda ze Spychowa już mi się lepiej uczyniło, jeno żem się ninie okrutnie znów zmęczył, bo droga długa, a pilnom jechał.", + "80506": "— Hej! Po co wam się było spieszyć?", + "80507": "— Bom chciał księżnę Aleksandrę zdybać i brać od niej drugie pisanie. A Jurand ze Spychowa prawił tak: „Jedźcie — powiada — i wracajcie z listem do Spychowa. Ja — prawi — mam kilku Niemców pod podłogą, to jednego na słowo rycerskie uwolnię i ten list do mistrza powiezie”. A on ich tam zawsze kilku przez pomstę za śmierć żony pod sobą trzyma i rad słucha, jako mu nocami jęczą a żelaziwem brzękają, gdyż jest człek zawzięty. Rozumiesz?", + "80508": "— Rozumiem. Jeno to mi dziwno, żeście pierwszy list stracili, bo skoro Jurand ułapił tych, którzy was napadli, to list powinien był być przy nich.", + "80509": "— Nie ułapił ci ich wszystkich. Uszło coś z pięciu. Taka już dola nasza.", + "80510": "To rzekłszy, Maćko odchrząknął, splunął znów krwią i stęknął trochę z bólu w piersiach.", + "80511": "— Ciężko was postrzelili — rzekł Zbyszko. — Jakże to? Z zasadzki?", + "80512": "— Z kuszczów tak gęstych, że na krok nie było nic widać. A jechałem bez zbroi, bo mi kupcy mówili, że kraj bezpieczny, i upał był.", + "80513": "— Któż zbójom przywodził? Krzyżak?", + "80514": "— Nie zakonnik, ale Niemiec, Chełmińczyk z Lentzu, wsławion z rozbojów i grabieży.", + "80515": "— Cóż się z nim stało?", + "80516": "— U Juranda na łańcuchu. Ale on też ma w podziemiu dwóch szlachty Mazurów, których chce za siebie oddać.", + "80517": "Znów zapadło milczenie.", + "80518": "— Miły Jezu — rzekł wreszcie Zbyszko — to Lichtenstein będzie żyw i ów z Lentzu także, a nam trzeba ginąć bez pomsty. Mnie głowę utną, a i wy pewnikiem już się nie przezimujecie.", + "80519": "— Ba! I do zimy nie dociągnę. Żeby choć ciebie jako zratować…", + "80520": "— Widzieliście tu kogo?", + "80521": "— Byłem u kasztelana krakowskiego, bo jakem się dowiedział, że Lichtenstein wyjechał, myślałem, że ci pofolgują.", + "80522": "— A to Lichtenstein wyjechał?", + "80523": "— Zaraz po śmierci królowej, do Malborga. Byłem tedy u kasztelana, ale on powiedział tak: „Nie dlatego waszemu bratankowi głowę utnę, aby się Lichtensteinowi pochlebić, jeno że taki jest wyrok, a czy Lichtenstein tu jest, czy go nie ma, to wszystko jedno. Choćby też Krzyżak i umarł, nic to nie zmieni, bo — powiada — prawo jest wedle sprawiedliwości — nie tak jako kubrak, któren możesz do góry podszewką przewrócić. Król — prawi — może łaskę okazać, ale nikt inny”.", + "80524": "— A gdzie król?", + "80525": "— Pojechał po pogrzebie aż na Ruś.", + "80526": "— No, to i nie ma rady.", + "80527": "— Nijakiej. Kasztelan powiadał jeszcze: „Żal mi go, bo i księżna Anna za nim prosi, ale jak nie mogę, to nie mogę…”.", + "80528": "— A księżna Anna jeszcze też jest?…", + "80529": "— Niech jej ta Bóg zapłaci! To dobra pani. Jeszcze tu jest, bo Jurandówna zachorzała, a księżna ją miłuje jak własne dziecko.", + "80530": "— O, dla Boga! To i Danuśkę chorość napadła. Coże jej takiego?", + "80531": "— Bo ja wiem!… Księżna powiada, że ją ktoś urzekł.", + "80532": "— Pewnie Lichtenstein! Nikt inny, jeno Lichtenstein; sobacza mać!", + "80533": "— Może i on. Ale co mu zrobisz? Nic.", + "80534": "— To dlatego wszyscy mnie tu zabaczyli, że i ona była chora…", + "80535": "To rzekłszy, Zbyszko jął chodzić wielkimi krokami po izbie, a wreszcie chwycił rękę Maćka, ucałował ją i rzekł:", + "80536": "— Bóg wam zapłać za wszystko, boć z mojej przyczyny pomrzecie, ale skoroście jeździli aż do Prus, to póki do reszty nie zesłabniecie, uczyńcież jeszcze dla mnie jedną rzecz. Pójdźcie do kasztelana i proście, żeby mnie na słowo rycerskie puścił choć na dwanaście niedziel. Potem wrócę i niech mi szyję utną, ale to przecie tak nie może być, byśmy bez nijakiej pomsty poginęli. Wiecie… pojadę do Malborga i zara zapowiedź Lichtensteinowi poślę. Już też nie może być inaczej. Jego śmierć albo moja!", + "80537": "Maćko począł trzeć czoło:", + "80538": "— Pójść, pójdę, ale czy kasztelan pozwoli?", + "80539": "— Słowo rycerskie dam. Na dwanaście niedziel, więcej mi nie trza…", + "80540": "— Co ta gadać: na dwanaście niedziel! A jak będziesz ranny i nie wrócisz, co pomyślą?…", + "80541": "— To choćby na czworakach wrócę. Ale nie bójcie się! I widzicie, może przez ten czas zjedzie król z Rusi; to mu się będzie można o zmiłowanie pokłonić.", + "80542": "— Prawda jest — rzekł Maćko.", + "80543": "Lecz po chwili dodał:", + "80544": "— Bo mnie kasztelan i to jeszcze powiadał: „Przepomnieliśmy o waszym bratanku z przyczyny śmierci królowej, ale teraz niechże się to już skończy”.", + "80545": "— Ej, pozwoli — odpowiedział z otuchą Zbyszko. — Jużci przecie wie, że szlachcic mu słowo zdzierży, a czy mi teraz głowę utną, czy po świętym Michale, to mu wszystko jedno.", + "80546": "— Ha! Pójdę dziś jeszcze.", + "80547": "— Dziś idźcie do Amyleja i legnijcie trochę. Niech wam jakowej driakwi na ranę przyłożą, a jutro pójdźcie do kasztelana.", + "80548": "— No, to z Bogiem!", + "80549": "— Z Bogiem!", + "80550": "Uściskali się i Maćko zwrócił się ku drzwiom, ale w progu zatrzymał się jeszcze i namarszczył czoło, jakby sobie coś nagle przypomniawszy.", + "80551": "— Ba, toć przecie ty pasa rycerskiego jeszcze nie nosisz: powie ci Lichtenstein, że z niepasowanym nie będzie się potykał, i co mu zrobisz?", + "80552": "Zbyszko zafrasował się, ale tylko na chwilę, po czym rzekł:", + "80553": "— A jakoże bywa na wojnie? Czy to koniecznie pasowany tylko pasowanych wybiera?", + "80554": "— Wojna to wojna, a walka samowtór co innego.", + "80555": "— Prawda… ale… poczekajcie… Trzeba poradzić… Ano, widzicie! Jest rada. Książę Janusz będzie mnie pasował. Jak go księżna z Danuśką poproszą, to będzie pasował. A ja po drodze będę się zaraz na Mazowszu z synem Mikołaja z Długolasu też potykał.", + "80556": "— Za co?", + "80557": "— Bo Mikołaj, wiecie, ten, co jest przy księżnie i którego Obuchem zowią, powiedział na Danuśkę: „skrzat”.", + "80558": "Maćko popatrzył na niego ze zdumieniem, a Zbyszko, chcąc widocznie lepiej wytłumaczyć, o co mu chodziło, mówił dalej:", + "80559": "— Jużci tego też darować nie mogę, a z Mikołajem przecie nie będę się potykał, bo mu chyba z osiemdziesiąt lat.", + "80560": "Na to Maćko:", + "80561": "— Słuchaj, chłopie! Szkoda mi twojej głowy, ale rozumu nie szkoda, ile żeś głupi jak cap.", + "80562": "— A wy się czego sierdzicie?", + "80563": "Maćko nie odrzekł nic i chciał wyjść, ale Zbyszko poskoczył jeszcze ku niemu:", + "80564": "— A jakoże Danuśka? Zdrowa już? Nie gniewajcie się za byle co. Przecie was tyle czasu nie było.", + "80565": "I pochylił się znów do ręki starego, ten zaś wzruszył ramionami, ale odrzekł łagodniej:", + "80566": "— Jurandówna zdrowa, jeno jej jeszcze z komnaty nie puszczają. Bywaj zdrów.", + "80567": "Zbyszko pozostał sam, ale jakby odrodzony na duszy i ciele. Miło mu było pomyśleć, że będzie miał jeszcze ze trzy miesiące życia przed sobą, że pojedzie w dalekie kraje, wyszuka Lichtensteina i stoczy z nim walkę śmiertelną. Na samą myśl o tym radość zapełniała mu piersi. Dobrze choć przez dwanaście niedziel czuć konia pod sobą, jeździć po szerokim świecie, bić się i nie zginąć bez pomsty. A potem — niech się dzieje, co chce — to przecie ogromny szmat czasu. Może król wrócić z Rusi i darować winę, może wybuchnąć ta wojna, którą wszyscy z dawna zapowiadali — może i sam kasztelan, gdy po trzech miesiącach ujrzy zwycięzcę hardego Lichtensteina, powie: „Ruszajże teraz na bory, lasy!”. Czuł bowiem jasno Zbyszko, że zawziętości nikt prócz Krzyżaka przeciw niemu nie żywił — i że sam surowy pan krakowski tylko jakoby z musu skazał go na śmierć.", + "80568": "Więc nadzieja wstępowała w niego coraz większa, gdyż nie wątpił, że mu tych trzech miesięcy nie odmówią. Owszem, myślał, że mu dadzą nawet więcej, to bowiem, by szlachcic, poprzysiągłszy na cześć rycerską, miał słowa nie dotrzymać, nawet nie przyjdzie staremu panu z Tęczyna do głowy.", + "80569": "Toteż gdy Maćko przyszedł nazajutrz o zmroku do więzienia, Zbyszko, który ledwie mógł już usiedzieć, skoczył ku niemu do proga i zapytał:", + "80570": "— Pozwolił?", + "80571": "Maćko siadł na tapczanie, bo stać z wielkiego osłabienia nie mógł; przez chwilę oddychał ciężko i wreszcie rzekł:", + "80572": "— Kasztelan powiedział tak: „Jeśli wam potrzeba podzielić grunt albo statek, to waszego bratanka na jedną albo na dwie niedziele na rycerskie słowo wypuszczę, ale na dłużej nie”.", + "80573": "Zbyszko zdumiał się tak, iż czas jakiś słowa nie mógł przemówić.", + "80574": "— Na dwie niedziele? — zapytał po chwili. — A toć ja przez dwie niedziele nawet do granicy nie zajadę! Cóże to jest?… Chybaście kasztelanowi nie powiedzieli, po co ja chcę do Malborga?", + "80575": "— Nie tylko ja za tobą prosiłem, ale i księżna Anna.", + "80576": "— No i co?", + "80577": "— I co? Powiedział jej stary, że mu po twojej szyi nic i że sam cię żałuje. „Niechbym, powiada, jakie prawo za nim znalazł — ba! niechby i pozór — to bym go całkiem puścił — ale jak nie mogę, to nie mogę. Nie będzie, powiada, dobrze w tym Królestwie, gdy ludzie poczną na prawo oczy zamykać i po przyjaźni sobie folgować; czego ja nie uczynię, choćby o Toporczyka, mego krewniaka, albo zgoła brata chodziło”. Tacy to tu ludzie nieużyci. A on jeszcze powiadał tak: „My nie potrzebujemy się oglądać na Krzyżaków, ale hańbić się nam przed nimi nie wolno. Co by pomyśleli i oni, i ich goście, którzy z całego świata przychodzą, gdyby ja skazanego na śmierć szlachcica puścił po to, by miał wolę pojechać sobie do nich na bitkę? Zaliby uwierzyli, że go kara dosięgnie i że jest jakaś w naszym państwie sprawiedliwość? Wolę ja jedną głowę uciąć, niźli króla i Królestwo na śmiech podawać”. Powiedziała na to księżna, że cudna jej taka sprawiedliwość, od której nawet krewna królewska nie może człeka wyprosić, ale stary jej odrzekł: „I samemu królowi służy łaska, ale nie służy bezprawie”. Dopieroż wzięli się kłócić, bo księżnę porwał gniew: „To go, powiada, nie gnójcie w więzieniu!”. A kasztelan na to: „Dobrze! Od jutra każę pomostek na rynku stawić”. I na tym się rozeszli. Już ciebie, niebożę, chyba sam Pan Jezus zratuje…", + "80578": "Nastała długa chwila milczenia.", + "80579": "— Jakże? — ozwał się głuchym głosem Zbyszko. — To to już zaraz będzie?", + "80580": "— Za dwa albo trzy dni. Jak nie ma rady, to nie ma. Co ta mogłem, tom uczynił. Padłem do nóg kasztelanowi, proszę o zmiłowanie, ale on swoje: „Wynajdź prawo alibo pozór”. A co ja wynajdę? Byłem u księdza Stanisława ze Skarbimierza, aby do ciebie z Panem Bogiem przyszedł. Niechże choć ta sława będzie, że cię ten sam spowiadał, co i królową. Ale go nie znalazłem doma, bo był u księżny Anny.", + "80581": "— Może u Danuśki?", + "80582": "— Bogdać tam. Dziewka coraz zdrowsza. Pójdę do niego jeszcze jutro do dnia. Powiadają, że po jego spowiedzi to ci zbawienie tak pewne, jakobyś je miał w torbie.", + "80583": "Zbyszko siadł, wsparł łokcie na kolanach i pochylił głowę tak, że włosy całkiem mu pokryły oblicze. Stary wpatrywał się w niego przez czas długi, wreszcie począł z cicha wołać:", + "80584": "— Zbyszku! Zbyszku!", + "80585": "Chłopak podniósł twarz raczej rozdrażnioną i pełną chłodnej zawziętości niż zbolałą.", + "80586": "— A co?", + "80587": "— Słuchajże pilnie, bom może co i znalazł.", + "80588": "To rzekłszy, przysunął się blisko i począł prawie szeptać:", + "80589": "— Słyszałeś ty o księciu Witoldzie, jako drzewiej, uwięzion przez dzisiejszego naszego króla w Krewie, wyszedł z więzienia w niewieścim przebraniu. Niewiasta tu żadna za ciebie nie ostanie, ale bierz mój kubrak, bierz kaptur i wychodź, rozumiesz. A nuż się nie postrzegą. I pewno. Za drzwiami ciemno. W oczy nie będą ci świecić. Widzieli mnie wczoraj, jakom wychodził, i żaden ani spojrzał. Cicho bądź i słuchaj: znajdą mnie jutro, i co? Utną mi głowę? To ci im będzie pociecha, kiedy mnie i tak za dwie lub trzy niedziele śmierć pisana. A ty, jak stąd wyjdziesz, siadaj na konia i prosto do kniazia Witolda ruszaj. Przypomnisz mu się, pokłonisz, to cię przyjmie i będzie ci u niego jak u Pana Boga za piecem. Tu ludzie gadają, że wojska kniaziowe zniesione przez Tatarów. Nie wiadomo, czy prawda, ale może być, bo nieboszczka królowa tak prorokowała. Jeśli prawda, to tym bardziej będzie kniaź rycerzy potrzebował i rad cię obaczy. Ty zasię trzymaj się go, bo nie masz na świecie lepszej służby. Przegra-li inszy król wojnę, to już po nim, a w kniaziu Witoldzie taka obrotność, że po przegranej jeszcze się czyni potężniejszy. I hojny jest, a naszych miłuje okrutnie. Powiedz mu wszystko, jako było. Powiedz, żeś chciał na Tatary z nim iść, aleś nie mógł, boś w wieży siedział. Bóg da, że cię obdarzy ziemią, chłopami, i rycerzem będzie cię pasował, i do króla się za tobą wstawi. Dobry to orędownik, obaczysz! Co?", + "80590": "Zbyszko słuchał w milczeniu, Maćko zaś, jakby podniecony własnymi słowami, mówił dalej:", + "80591": "— Nie ginąć tobie za młodu, ale do Bogdańca wracać. A jak wrócisz, zaraz masz żonę brać, żeby nasz ród nie zginął. Dopiero jak dzieci napłodzisz, możesz Lichtensteina na śmierć pozwać, ale przedtem waruj mi się od szukania pomsty, bo nużby cię postrzelili gdzie w Prusach tak jako mnie, toby już nie było nijakiej rady. Bierzże teraz kubrak, bierz kaptur i ruszaj w imię Boże.", + "80592": "To rzekłszy, Maćko wstał i począł się rozdziewać — lecz Zbyszko podniósł się także, zatrzymał go i rzekł:", + "80593": "— Nie uczynię ja tego, czego ode mnie chcecie, tak mi pomagaj Bóg i Święty Krzyż.", + "80594": "— Czemu? — spytał ze zdumieniem Maćko.", + "80595": "— Bo nie uczynię.", + "80596": "A Maćko aż pobladł ze wzruszenia i gniewu.", + "80597": "— Bogdajeś ty się był nie rodził.", + "80598": "— Mówiliście już kasztelanowi — rzekł Zbyszko — iże swoją głowę za moją oddajecie.", + "80599": "— Skąd wiesz?", + "80600": "— Powiadał mi pan z Taczewa.", + "80601": "— To i co z tego?", + "80602": "— Co z tego? A cóż wam kasztelan rzekł, że hańba by spadła na mnie i na cały nasz ród. Zali nie większa by jeszcze hańba była, gdyby ja stąd uciekł, a was tu na pomstę prawu zostawił?", + "80603": "— Na jaką pomstę? Co mnie prawo uczyni, kiedy ja i tak zamrę? Miejże rozum, na miłosierdzie Boże!", + "80604": "— A toć tym bardziej. Niechże mnie Bóg pokarze, jeśli ja was starego i chorego tu opuszczę. Tfu! Hańba…", + "80605": "Nastało milczenie; słychać było tylko ciężki, rzężący oddech Maćka — i nawoływania łuczników stojących na straży przy bramach. Na dworze uczyniła się już noc głęboka…", + "80606": "— Słuchaj — ozwał się wreszcie Maćko złamanym głosem — nie była hańba kniaziowi Witoldowi uciekać tak z Krewa, nie będzie i tobie…", + "80607": "— Hej! — odrzekł z pewnym smutkiem Zbyszko. — Wiecie! Kniaź Witold, wielki kniaź: ma ci koronę z rąk królewskich, bogactwo i panowanie, a ja, ubogi ślachcic, jeno cześć…", + "80608": "Po chwili zaś zawołał jakby z nagłym wybuchem gniewu:", + "80609": "— A to nie rozumiecie, że was takoż miłuję i że waszej głowy za swoją nie dam?", + "80610": "Na to Maćko podniósł się na chwiejnych nogach, wyciągnął przed się ręce — i choć natury ówczesnych ludzi twarde były, jakby je kowano z żelaza — ryknął nagle rozdzierającym głosem:", + "80611": "— Zbyszku!…", + "80612": "A następnego dnia pachołcy sądowi poczęli zwozić na rynek belki na rusztowanie, które miało być wzniesione naprzeciw głównej bramy ratusza.", + "80613": "Księżna jednakże naradzała się jeszcze z Wojciechem Jastrzębcem, ze Stanisławem ze Skarbimierza i z innymi uczonymi kanonikami, biegłymi zarówno w prawie pisanym i obyczajowym. Zachęcały ją do tych usiłowań słowa kasztelana, który oświadczył, że gdyby mu znaleziono „prawo alibo pozór”, nie omieszkałby Zbyszka uwolnić. Radzono więc długo i gorliwie, czyby nie można czegoś znaleźć, a chociaż ksiądz Stanisław przygotował Zbyszka na śmierć i dał mu Ostatnie Sakramenta, jednakże prosto z podziemia wrócił raz jeszcze na naradę, która trwała niemal do świtu.", + "80614": "Tymczasem nadszedł dzień egzekucji. Od rana tłumy ściągały na rynek, gdyż głowa szlachcica większą budziła ciekawość niż zwykła, a do tego pogoda uczyniła się cudna. Między kobietami rozeszła się też wieść o młodzieńczym wieku i nadzwyczajnej piękności skazanego, więc cała droga wiodąca od zamku zakwitła jak kwiatami od całych gromad strojnych mieszczanek; w oknach na rynku i w wystających przystawkach widać też było czepce, złote i aksamitne czołka lub przetowłose głowy dziewcząt, zdobne tylko wieńcami z róż i lilij. Rajcy miejscy, choć sprawa właściwie do nich nie należała, wyszli wszyscy dla dodania sobie powagi i ustawili się w pobliżu rusztowania tuż za rycerstwem, które chcąc okazać swoje współczucie młodzieńcowi, stanęło gromadnie najbliżej pomostu. Za nimi pstrzył się tłum, złożony z pomniejszych kupców i rzemieślników w barwach cechowych. Żaki i w ogóle dzieci, wypychane w tył, krążyły jak uprzykrzone muchy wśród tłumu, wdzierając się wszędzie, gdzie ukazało się choć trochę wolnego miejsca. Nad ową zbitą masą głów ludzkich widniał pomost pokryty nowym suknem, na którym stało trzech ludzi: jeden kat, barczysty i groźny Niemiec przybrany w czerwony kubrak i takiż kaptur, z ciężkim, obosiecznym mieczem w ręku — i dwóch jego pachołków z obnażonymi ramionami i powrozami u pasów. U nóg ich stał pień i trumna obita również suknem. Na wieżach Panny Marii biły dzwony, napełniając miasto spiżowym dźwiękiem i płosząc stada kawek i gołębi. Ludzie patrzyli to na drogę wiodącą z zamku, to na pomost i sterczącego na nim kata z pałającym w słonecznym blasku mieczem, to wreszcie na rycerzy, na których zawsze z chciwością i szacunkiem spoglądali mieszczanie. Tym razem było zaś na co patrzeć, gdyż najsławniejsi stanęli w kwadrat koło rusztowania. Podziwiano więc szerokość ramion i powagę Zawiszy Czarnego, jego kruczy włos spadający na ramiona — podziwiano krępą, kwadratową postać oraz pałączaste nogi Zyndrama z Maszkowic i olbrzymi, nadludzki niemal wzrost Paszka Złodzieja z Biskupic, i groźną twarz Bartosza z Wodzinka — i urodę Dobka z Oleśnicy, który w Toruniu pokonał na turnieju dwunastu rycerzy niemieckich — i Zygmunta z Bobowy, który podobnie wsławił się z Węgrami w Koszycach — i Krzona z Kozichgłów, i strasznego w ręcznym spotkaniu Lisa z Targowiska, i Staszka z Charbimowic, który konia w biegu doganiał. Powszechną uwagę zwracał także Maćko z Bogdańca swoją wybladłą twarzą, podtrzymywany przez Floriana z Korytnicy i Marcina z Wrocimowic. Sądzono powszechnie, iż jest to ojciec skazanego.", + "80615": "Ale największą ciekawość wzbudzał Powała z Taczewa, który stojąc w pierwszym szeregu, trzymał w swych potężnych ramionach Danusię, przybraną całkiem biało, z zielonym, rucianym wianuszkiem na jasnych włosach. Ludzie nie rozumieli, co to znaczy i dlaczego ta biało ubrana dzieweczka ma patrzeć na egzekucję skazanego. Jedni mówili sobie, że to siostra, inni odgadywali w niej panią myśli młodego rycerza, ale i ci nie umieli sobie wytłumaczyć ani jej ubioru, ani obecności przy pomoście. Natomiast we wszystkich sercach widok jej podobnej do rumianego jabłuszka, ale zalanej łzami twarzy — budził współczucie i wzruszenie. W zbitych tłumach ludu poczęto szemrać na nieugiętość kasztelana, na surowość prawa — i szemrania owe przechodziły stopniowo w pomruk wprost groźny — a wreszcie tu i ówdzie jęły podnosić się głosy, że gdyby zburzono rusztowanie, egzekucja musiałaby być odłożona.", + "80616": "Tłum ożywił się i rozkołysał. Podawano sobie z ust do ust, że gdyby król był obecny, byłby niewątpliwie ułaskawił młodzianka, który, jak zapewniano, nie dopuścił się żadnej winy.", + "80617": "Ale wszystko ucichło, gdy dalekie okrzyki oznajmiły zbliżanie się łuczników i halebardników królewskich, między którymi szedł skazany. Jakoż wkrótce orszak pojawił się na rynku. Pochód otwierało bractwo pogrzebowe, przybrane w czarne, do ziemi sięgające opończe i takież zasłony na twarzach z powycinanymi otworami na oczy. Lud bał się tych posępnych postaci i na ich widok umilkł. Za nimi szedł oddział kuszników, złożony z doborowych Litwinów, przybranych w łosiowe, niewyprawne kubraki. Był to oddział gwardii królewskiej. Z tyłu orszaku widać było halebardy drugiego oddziału, w środku zaś, między pisarzem sądowym, który miał czytać wyrok, a księdzem Stanisławem ze Skarbimierza, niosącym krucyfiks, szedł Zbyszko.", + "80618": "Wszystkie oczy zwróciły się teraz na niego i ze wszystkich okien i przystawek wychyliły się niewieście postacie. Zbyszko szedł przybrany w swą zdobyczną białą jakę, haftowaną w złote gryfy i zdobną złotą frędzlą u dołu — i w tym świetnym stroju wydawał się oczom tłumów jakowymś książątkiem albo pacholęciem z wielkiego domu. Ze wzrostu, z barków, widnych pod obcisłym ubraniem, z tęgich ud i szerokich piersi wydawał się być mężem całkiem dojrzałym, ale nad tą postawą męża wznosiła się głowa dziecinna prawie i twarz młoda, z pierwszym meszkiem nad ustami — i zarazem cudna — twarz królewskiego pazia ze złotym włosem, uciętym równo nad brwiami, a puszczonym długo na ramiona. Szedł krokiem równym i sprężystym, ale z czołem pobladłym. Chwilami patrzył na tłum jakby nieco przez sen, chwilami wznosił oczy ku wieżom kościelnym, ku stadom kawek i ku rozkołysanym dzwonom, które wydzwaniały mu ostatnią godzinę; chwilami wreszcie odbijało mu się na twarzy jakby zdziwienie, że te dźwięki i szlochania niewieście, i cała ta uroczystość, to wszystko dla niego. Na rynku ujrzał wreszcie z daleka pomost i na nim czerwoną sylwetkę kata. Wówczas drgnął i przeżegnał się — ksiądz zaś w tejże chwili podał mu krucyfiks do pocałowania. O kilka kroków dalej padł mu pod nogi pęk chabrów rzucony przez młodą dziewczynę z ludu. Zbyszko schylił się, podniósł go, a następnie uśmiechnął się do dziewczyny, która wybuchnęła głośnym płaczem. Lecz on pomyślał widocznie, że wobec tych tłumów i wobec niewiast powiewających chustkami z okien trzeba umrzeć odważnie i zostawić po sobie przynajmniej pamięć „dzielnego chłopa”, więc wytężył całą odwagę i wolę, nagłym ruchem odrzucił w tył włosy, podniósł głowę jeszcze wyżej i szedł hardo, tak prawie, jak idzie zwycięzca po skończonych rycerskich gonitwach, gdy go prowadzą po nagrodę. Posuwali się jednak z wolna, gdyż tłum był przed nimi coraz większy i niechętnie ustępujący. Próżno kusznicy litewscy, idący w pierwszym szeregu, wołali co chwila: „Eyk szalin! Eyk szalin!” (precz z drogi!). Nie chciano się domyślać, co znaczą te słowa — i czyniło się coraz ciaśniej. Jakkolwiek ówczesne mieszczaństwo krakowskie składało się w dwóch trzecich z Niemców — jednakże naokół rozlegały się groźne klątwy przeciw Krzyżakom: „Hańba! Hańba! Niechby sczezły te krzyżowe wilki, jeśli dzieci gwoli im będą tu wytracać! Wstyd dla króla i Królestwa!”. Litwini widząc opór, zdjąwszy napięte kusze z ramion, poczęli spoglądać spode łbów na lud, nie śmieli jednak szyć w gęstwę bez rozkazu. Lecz kapitan wysłał naprzód halebardników, halebardami bowiem łatwiej było torować sobie drogę, i w ten sposób dotarli aż do rycerzy stojących w kwadrat koło rusztowania.", + "80619": "Ci rozstąpili się bez oporu. Pierwsi weszli halebardnicy, za nimi szedł Zbyszko z księdzem i pisarzem. Lecz wówczas stało się to, czego się nikt nie spodziewał. Oto nagle spomiędzy rycerzy wystąpił Powała z Danusią na ręku i krzyknął: „Stój!”, tak grzmiącym głosem, iż cały orszak zatrzymał się jak wkopany w ziemię. Ni kapitan, ni nikt z żołnierzy nie chciał sprzeciwić się panu i pasowanemu rycerzowi, którego codziennie widywano w zamku, a nieraz w poufnych z królem rozmowach. Wreszcie i inni, również znamienici, poczęli wołać rozkazującymi głosami: „Stój! stój!” — pan z Taczewa zaś zbliżył się do Zbyszka i podał mu biało ubraną Danusię.", + "80620": "Ów mniemając, że to pożegnanie, chwycił ją, objął i przycisnął do piersi — lecz Danusia, zamiast przytulić się do niego i zarzucić mu na szyję rączęta, zerwała co prędzej ze swych jasnych włosów, spod rucianego wianka, białą zasłonę i owinęła w nią całkiem głowę Zbyszka, a jednocześnie poczęła wołać z całej siły rozpłakanym dziecinnym głosem:", + "80621": "— Mój ci jest! Mój ci jest!", + "80622": "— Jej ci jest! — powtórzyły potężne głosy rycerzy. — Do kasztelana!", + "80623": "Odpowiedział im podobny do grzmotu krzyk ludu: „Do kasztelana! Do kasztelana!”. Spowiednik podniósł oczy w górę, zmieszał się pisarz sądowy, kapitan i halebardnicy opuścili broń, albowiem wszyscy zrozumieli, co się stało.", + "80624": "Był stary, polski i słowiański obyczaj, mocny jak prawo, znany na Podhalu, w Krakowskiem, a nawet i w innych krajach, że gdy na prowadzonego na śmierć chłopca rzuciła niewinna dziewka zasłonę na znak, że chce za niego wyjść za mąż, tym samym zbawiała go od śmierci i kary. Znali ów obyczaj rycerze, znali kmiecie, znał polski lud miejski — a słyszeli o jego mocy i Niemcy, z dawniejszych czasów w grodach i miastach polskich zamieszkali. Stary Maćko też aż zesłabł na ten widok ze wzruszenia, rycerze odsunąwszy wnet kuszników, otoczyli Zbyszka i Danusię; wzruszony i rozradowany lud krzyczał coraz potężniej: „Do kasztelana! Do kasztelana!”. Tłumy ruszyły się nagle, na kształt olbrzymich wełn morskich. Kat i pomocnicy zbiegli co prędzej z pomostu. Uczyniło się zamieszanie. Dla wszystkich stało się jasnym, że gdyby Jaśko z Tęczyna chciał się teraz oprzeć uświęconemu obyczajowi, w mieście wszcząłby się groźny rozruch. Jakoż ława ludzka rzuciła się zaraz na rusztowanie. W mgnieniu oka ściągnięto sukno i rozerwano je w kawałki, potem belki i deski, ciągnięte silnymi rękoma lub rąbane toporami, poczęły uginać się, trzeszczeć, pękać — i w kilka pacierzy później na rynku nie zostało śladu z pomostu.", + "80625": "A Zbyszko, wciąż trzymając Danusię na ręku, wracał na zamek, ale tym razem jak prawdziwy zwycięzca-tryumfator. Naokół niego bowiem szli z radosnymi twarzami pierwsi rycerze Królestwa, a z boków, z przodu i z tyłu tłoczyły się tysiące kobiet, mężczyzn i dzieci, krzycząc wniebogłosy, śpiewając, wyciągając ręce ku Danusi i sławiąc obojga męstwo i urodę. Z okien białe ręce bogatych mieszczek biły im oklaski, wszędzie widać było oczy zalane łzami radości. Deszcz wianuszków różanych, liliowych, deszcz wstążek, a nawet złocistych przepasek i pątlików padał szczęśliwemu młodziankowi pod nogi, a on, rozpromieniony jak słońce, z sercem przepełnionym wdzięcznością, podnosił co chwila w górę swoją białą panienkę, czasem całował jej w uniesieniu kolana, a ten widok rozczulał do tego stopnia mieszczki, że niektóre rzucały się w objęcia swoim kochankom, oświadczając, że byle zasłużyli na śmierć — zostaną także uwolnieni. I Zbyszko, i Danusia stali się jakby ukochanymi dziećmi rycerzy, mieszczan i pospolitego tłumu. Stary Maćko, którego wiedli wciąż pod ręce Florian z Korytnicy i Marcin z Wrocimowic, odchodził niemal od zmysłów z radości i zarazem ze zdumienia, że taki środek ratunku dla bratanka nawet mu do głowy nie przyszedł. Powała z Taczewa opowiadał wśród ogólnego wrzasku swym potężnym głosem rycerzom, jako ów sposób wymyślili, a raczej przypomnieli na naradach z księżną Wojciech Jastrzębiec i Stanisław ze Skarbimierza, biegli w prawie pisanym i obyczajowym — rycerze zaś dziwili się jego prostocie, mówiąc między sobą, że chyba dlatego nikt inny o owym obyczaju nie pamiętał, iż w mieście przez Niemców zamieszkanym z dawna już nie był praktykowany.", + "80626": "Wszystko jednak zależało jeszcze od kasztelana. Rycerze i lud pociągnęli na zamek, w którym pod niebytność króla mieszkał pan krakowski — i zaraz pisarz sądowy, ksiądz Stanisław ze Skarbimierza, Zawisza, Farurej, Zyndram z Maszkowic i Powała z Taczewa udali się do niego, aby przedstawić moc obyczaju i przypomnieć, jako sam mówił, iż gdyby znalazł „prawo alibo pozór” — to wnet by skazanego uwolnił. A czyż mogło być lepsze prawo nad starodawny obyczaj, którego nie łamano nigdy? Pan z Tęczyna odpowiedział wprawdzie, że więcej się do prostego ludu i do podhalskich zbójników ów obyczaj stosuje niż do szlachty, ale zbyt on sam był biegłym we wszelakim zakonie, aby mógł siły jego nie uznać. Przykrywał przy tym srebrną brodę dłonią i uśmiechał się pod palcami, bo widocznie był rad. Wreszcie wyszedł na niski krużganek, mając przy sobie księżnę Annę Danutę, kilku duchownych i rycerzy.", + "80627": "Zbyszko ujrzawszy go, podniósł znów w górę Danusię — a on położył zgrzybiałą rękę na jej złotych włosach, chwilę ją trzymał — a potem skinął poważnie i dobrotliwie sędziwą głową.", + "80628": "Zrozumiano ten znak i aż mury zamkowe zatrzęsły się od okrzyków. „Pomagaj ci Bóg! Żyj długo, sprawiedliwy panie! Żyj i sądź nas!” — wołano ze wszystkich stron. Potem nowe okrzyki wzniosły się dla Danusi i Zbyszka, a w chwilę później oboje, wszedłszy na krużganek, padli do nóg dobrej księżnie Annie Danucie, której Zbyszko zawdzięczał życie, ona to bowiem obmyśliła z uczonymi sposób i nauczyła Danusię, co ma robić.", + "80629": "— Niech żywie młoda para! — zawołał na widok klęczących Powała z Taczewa.", + "80630": "— Niech żywie! — powtórzyli inni.", + "80631": "A sędziwy kasztelan zwrócił się do księżny i rzekł:", + "80632": "— Już też, miłościwa księżno, zrękowiny muszą być zaraz, bo ów obyczaj tak każe.", + "80633": "— Zrękowiny uczynię zaraz — odpowiedziała z rozpromienioną twarzą dobra pani — ale pokładzin bez ojcowej woli Juranda ze Spychowa nie dopuszczę.", + "80634": "Rozdział siódmy", + "80635": "U kupca Amyleja Maćko i Zbyszko naradzali się nad tym, co czynić. Stary rycerz spodziewał się rychłej śmierci, a że przepowiadał mu ją także znający się na ranach franciszkanin ojciec Cybek, więc chciał wracać do Bogdańca, aby być pochowanym wedle ojców na cmentarzu w Ostrowiu.", + "80636": "Nie wszyscy jednak ojce tam leżeli. Był to niegdyś liczny ród. Czasu wojen zwoływali się okrzykiem: „Grady!”, w herbie zaś — mieniąc się lepszymi od innych włodyków, którym nie zawsze przysługiwało prawo herbu — nosili Tępą Podkowę. Roku 1331, w bitwie pod Płowcami, siedmdziesięciu czterech wojowników z Bogdańca wystrzelali na bagnie kusznicy niemieccy, ocalał tylko jeden, Wojciech, przezwiskiem Tur, któremu król Władysław Łokietek po pogromie Niemców potwierdził osobnym przywilejem herb i ziemie bogdanieckie. Tamtych kości bielały odtąd na polach płowieckich, Wojciech zaś wrócił do domowych pieleszy, lecz po to tylko, by całkowitą zgubę rodu swego oglądać.", + "80637": "Albowiem podczas gdy mężowie z Bogdańca ginęli pod strzałami Niemców, zbójnicy-rycerze z pobliskiego Śląska napadli na ich gniazdo, spalili do cna osadę, ludność wysiekli lub uprowadzili w niewolę po to, by ją sprzedać w odległe kraje niemieckie. Wojciech został sam jeden w starym domostwie, które ocalało od ognia, jako dziedzic obszernych, ale pustych ziem, poprzednio do całego włodyczego rodu należących. W pięć lat później ożenił się i spłodziwszy dwóch synów, Jaśka i Maćka — od tura w lesie na łowach zabit.", + "80638": "Synowie rośli pod opieką matki, Kachny ze Spalenicy, która w dwóch wyprawach pomściła na śląskich Niemcach dawne krzywdy, w trzeciej zaś poległa. Jaśko, doszedłszy do lat, pojął w małżeństwo Jagienkę z Mocarzewa, z którą spłodził Zbyszka. Maćko zaś, pozostawszy w stanie bezżennym, pilnował majętności i synowca, o ile pozwalały mu na to wyprawy wojenne.", + "80639": "Lecz gdy w czasie wojny domowej Grzymalitów z Nałęczami spalono po raz drugi chałupy w Bogdańcu i rozproszono kmieciów, samotny Maćko próżno usiłował go na nowo dźwignąć. Nabiedziwszy się lat niemało, zastawił wreszcie ziemię krewnemu opatowi, sam zaś z małym jeszcze Zbyszkiem pociągnął na Litwę przeciw Niemcom.", + "80640": "Nigdy on jednak nie tracił z oczu Bogdańca. Na Litwę pociągnął właśnie dlatego, by wzbogaciwszy się łupami, z czasem powrócić, wykupić ziemię, zaludnić ją jeńcami, odbudować gródek i osadzić na nim Zbyszka. Teraz też, po szczęśliwym ocaleniu młodzianka, o tym tylko myślał i nad tym naradzał się z nim u kupca Amyleja.", + "80641": "Ziemię mieli za co wykupić. Z łupów, z okupów, które składali wzięci przez nich do niewoli rycerze, i z darów Witolda zebrali zapasy dość znaczne. Szczególnie dużą korzyść przyniosła im owa walka na śmierć z dwoma rycerzami fryzyjskimi. Same zbroje, które po nich wzięli, stanowiły w owych czasach prawdziwą majętność, prócz zbroi zaś wzięli przecie wozy, konie, ludzi, szaty, pieniądze i cały bogaty sprzęt wojenny. Wiele z tych łupów nabył teraz kupiec Amylej, a między innymi dwie sztuki cudnego flandryjskiego sukna, które przezorni i możni Fryzyjczycy mieli z sobą na wozach. Maćko przedał także kosztowną zdobyczną zbroję, mniemając, że wobec bliskiej śmierci na nic mu się już nie przyda. Płatnerz, który ją nabył, odprzedał ją na drugi dzień Marcinowi z Wrocimowic herbu Półkoza z zyskiem znacznym, gdyż pancerze pochodzenia mediolańskiego ceniono wówczas nad wszystkie w świecie.", + "80642": "Zbyszkowi też żal było tej zbroi z całej duszy.", + "80643": "— Jeśli wam Bóg wróci zdrowie — mówił do stryja — gdzie taką drugą znajdziecie?", + "80644": "— Tam, gdziem i tę znalazł, na jakowym innym Niemcu — odpowiedział Maćko. — Ale już ja się śmierci nie wywinę. Żeleźce się mi między żebrami rozszczepiło i szczebrzuch ostał we mnie. Com go zmacał i chciałem pazurami wyciągnąć, tom go jeno głębiej zapychał. A teraz nijakiej rady nie ma.", + "80645": "— Niedźwiedziego sadła by wam się saganek jeden i drugi napić!", + "80646": "— Ba! Ojciec Cybek mówi też, że dobrze by było, bo może by się jako drzazga wyślizgła. Ale skąd tu dostanę? W Bogdańcu jeno by topór wziął, a pod barcią na noc przykucnął!", + "80647": "— To i trza do Bogdańca. Tylko mi tam gdzie w drodze nie zamrzyjcie.", + "80648": "Stary Maćko spojrzał z pewnym rozczuleniem na bratanka.", + "80649": "— Wiem ja, gdzie by ci się chciało: na dwór księcia Janusza albo do Juranda ze Spychowa, chełmińskich Niemców najeżdżać.", + "80650": "— Tego się nie zaprę. Razem z dworem księżny rad bym do Warszawy albo do Ciechanowa pojechał, a to z przyczyny, by jako najdłużej być z Danuśką. Nijak mi teraz bez niej, bo to nie tylko moja pani, ale i moje miłowanie. Tak ci ją rad widzę, że jak o niej pomyślę, to aż mnie ciągoty biorą. Pójdę ja za nią choćby na kraj świata, ale teraz pierwsze moje prawo to wy. Nie opuściliście mnie, to ja i was nie opuszczę. Jak do Bogdańca, to do Bogdańca!", + "80651": "— Toś dobry chłop — rzekł Maćko.", + "80652": "— Bóg by mnie skarał, gdyby ja był dla was inny. Obaczcie, że już wozy ładują, a jeden kazałem sianem dla was wymościć. Amylejówna podarowała też pierzynę zacną, jeno nie wiem, czy na niej od gorąca wyleżycie. Pojedziemy wolno razem z księżną i dworem, żeby wam starunku nie zbrakło. Potem oni nawrócą na Mazowsze, a my do siebie, i pomagaj Bóg!", + "80653": "— Niechbym tyle pożył, by gródek na nowo wznieść — rzekł Maćko — bo to wiem, że po mojej śmierci niewiele ty będziesz o Bogdańcu myślał.", + "80654": "— Co nie miałbym myśleć!", + "80655": "— Bo ci będą w głowie bitki i kochanie.", + "80656": "— A wam to nie była w głowie wojna? Właśnie, żem sobie już całkiem wymiarkował, co mam czynić, i pierwsza rzecz gródek z dębiny mocnej zbudujem, a rowem każemy okopać na porządek.", + "80657": "— Także myślisz? — spytał zaciekawiony Maćko. — No, a jak gródek stanie?… Gadaj!", + "80658": "— Jak gródek stanie, dopieroż na dwór książęcy do Warszawy albo do Ciechanowa pojadę.", + "80659": "— Po mojej śmierci?", + "80660": "— Jeśli prędko zamrzecie, to po waszej śmierci, ale wprzód was godnie pochowam; a jeśli Pan Jezus da wam zdrowie, to w Bogdańcu ostaniecie. Mnie księżna obiecała, że tam pas rycerski od księcia dostanę. Inaczej nie chciałby się ze mną Lichtenstein potykać.", + "80661": "— To potem do Malborga wyruszysz?", + "80662": "— Do Malborga albo choćby na kraj świata, byle tylko Lichtensteina dostać.", + "80663": "— Tego ci nie przyganię. Twoja śmierć albo jego!", + "80664": "— Już ja wam jego rękawicę i pas do Bogdańca przywiozę, nie bójcie się!", + "80665": "— Jeno się strzeż zdrady. U nich o zdradę łatwo.", + "80666": "— Pokłonię się księciu Januszowi, żeby posłał po glejt do mistrza. Teraz jest spokój. Pojadę za glejtem do Malborga, a tam zawsze gości rycerstwa kupa. To wiecie? Naprzód Lichtenstein, a potem będę upatrywał, którzy pawie czuby na hełmach mają, i po kolei ich wyzywał. Boga mi! Zdarzy-li Pan Jezus zwycięstwo, to zarazem i ślub spełnię.", + "80667": "Tak mówiąc, Zbyszko uśmiechał się do swoich własnych myśli, przy czym twarz miał zupełnie pacholęcia, które zapowiada, jakich to czynów rycerskich dokona, gdy dorośnie.", + "80668": "— Hej! — rzekł, kiwając głową, Maćko. — Żebyś ty trzech rycerzy ze znakomitych rodów pokonał, to nie tylko byś ślub spełnił, ale jaki byś sprzęt po nich wziął, miły Boże!", + "80669": "— Co to trzech! — zawołał Zbyszko. — Już ja w więzieniu powiedziałem sobie, że nie będę Danuśce skąpił. Ile palców u rąk, nie trzech!", + "80670": "Maćko wzruszył ramionami.", + "80671": "— Dziwujcie się albo i nie wierzcie — rzekł Zbyszko — a ja przecie z Malborga do Juranda ze Spychowa pojadę. Jakże mu się nie pokłonić, kiedy to Danuśkowy ojciec? I z nim będziem chełmińskich Niemców najeżdżali. Samiście przecie mówili, że większego wilkołaka na Niemców nie masz na całym Mazowszu.", + "80672": "— A jak ci Danuśki nie da?", + "80673": "— Miałby nie dać! On swojej pomsty szuka, ja swojej. Kogóż lepszego sobie upatrzy? Wreszcie, skoro księżna na zrękowiny pozwoliła, to i on się nie przeciwi.", + "80674": "— Już ja jedno miarkuję — rzekł Maćko — że ty wszystkich ludzi z Bogdańca zabierzesz, żeby poczet mieć, jako się rycerzowi patrzy, a ziemia ostanie bez rąk. Póki będę żyw, to nie dam, ale po mojej śmierci, już widzę, że zabierzesz.", + "80675": "— Pan Bóg mi poczet obmyśli, a przecie i Janko z Tulczy krewniak, więc nie poskąpi.", + "80676": "A wtem drzwi się otworzyły i jakby na dowód, że Pan Bóg Zbyszkowi poczet obmyśli, weszło dwóch ludzi, czarniawych, krępych, przybranych w żółte, podobne do żydowskich kaftany, w czerwone krymki i w niezmiernie szerokie hajdawery. Ci, stanąwszy we drzwiach, poczęli przykładać palce do czoła, do ust, do piersi i zarazem bić pokłony aż do ziemi.", + "80677": "— Cóż to za odmieńcy? — zapytał Maćko. — Coście za jedni?", + "80678": "— Niewolnicy wasi — odpowiedzieli polskim łamanym językiem przybysze.", + "80679": "— A to jak? Skąd? Kto was tu przysłał?", + "80680": "— Przysłał nas pan Zawisza w darze młodemu rycerzowi, abyśmy niewolnikami jego byli.", + "80681": "— O dla Boga! Dwóch chłopów więcej! — zawołał z radością Maćko. — A z jakiego narodu?", + "80682": "— My Turki.", + "80683": "— Turki? — powtórzył Zbyszko. — Będę miał dwóch Turków w poczcie. Widzieliście kiedy Turków?", + "80684": "I skoczywszy ku nim, począł ich okręcać dłońmi i oglądać jak osobliwe zamorskie stworzenia. Maćko zaś rzekł:", + "80685": "— Widzieć, nie widziałem, alem słyszał, że pan z Garbowa ma w służbie Turków, których pobrał, wojując nad Dunajem u cesarza rzymskiego Zygmunta. Jakże to? Toście, psubraty, poganie?", + "80686": "— Pan kazał się ochrzcić — rzekł jeden z jeńców.", + "80687": "— A wykupić się nie mieliście za co?", + "80688": "— My z daleka, z azjatyckiego brzegu, z Brussy.", + "80689": "Zbyszko, który chciwie zawsze słuchał wszelkich opowiadań wojennych, a zwłaszcza gdy chodziło o czyny przesławnego Zawiszy z Garbowa, począł wypytywać ich, jakim sposobem dostali się do niewoli. Ale w opowiadaniach jeńców nie było nic nadzwyczajnego: Zawisza napadł ich kilkudziesięciu przed trzema laty w wąwozie, częścią wytracił, częścią pochwytał — i wielu potem rozdarował. Zbyszkowi i Maćkowi serca zalewały się radością na widok tak znakomitego daru, zwłaszcza że o ludzi było w owych czasach trudno i posiadanie ich stanowiło prawdziwy majątek.", + "80690": "Tymczasem po chwili nadszedł i sam Zawisza w towarzystwie Powały i Paszka Złodzieja z Biskupic. Ponieważ wszyscy oni pracowali nad ocaleniem Zbyszka i radzi byli, że udało im się tego dokazać, przeto każdy składał mu jakowyś dar na pożegnanie i pamiątkę. Hojny pan z Taczewa dał mu kropierz na konia, szeroki, bogaty, obszyty na piersiach frędzlą złotą. Paszko zaś miecz węgierski, wartości kilku grzywien. Nadeszli potem Lis z Targowiska, Farurej i Krzon z Kozichgłów z Marcinem z Wrocimowic, a na ostatku przyszedł Zyndram z Maszkowic — każdy z pełnymi rękoma.", + "80691": "Zbyszko witał ich z wezbranym sercem, podwójnie uszczęśliwiony — i z darów, i z tego, że najsławniejsi w Królestwie rycerze okazują mu przyjaźń. Oni zaś wypytywali go o odjazd i o zdrowie Maćka, radząc, jako ludzie doświadczeni, choć młodzi, rozmaite maście i driakwie cudownie rany gojące.", + "80692": "Lecz Maćko polecał im jeno Zbyszka, sam zaś wybierał się na tamten świat. Trudno żyć z żelazną drzazgą pod żebrami. Skarżył się też, że ustawicznie krwią spluwa i jeść nie może. Kwarta wyłuskanych orzechów, dwie piędzie kiełbasy, misa jajecznicy — ot i całe jego dzienne jedzenie. Ojciec Cybek puszczał mu krew kilkakrotnie, myśląc, że w ten sposób odciągnie mu gorączkę spod serca i wróci ochotę do jadła — ale i to nie pomogło.", + "80693": "Był jednak tak uradowany z darów dla bratanka, że w tej chwili czuł się zdrowszym i gdy kupiec Amylej kazał dla uczczenia tak znakomitych gości przynieść do izby baryłkę z winem — zasiadł razem z nimi do kielicha. Poczęto rozmawiać o ocaleniu Zbyszka i o jego zrękowinach z Danuśką. Rycerze nie wątpili, iż Jurand ze Spychowa nie będzie się chciał sprzeciwić woli księżny, zwłaszcza jeśli Zbyszko pomści pamięć jej matki i ślubowane pawie czuby zdobędzie.", + "80694": "— Jeno co do Lichtensteina — rzekł Zawisza — nie wiemy, czy ci będzie chciał stanąć, gdyż jest zakonnik, a do tego i jeden ze starostów w Zakonie. Ba! Powiadali ludzie z jego orszaku, że byle doczekał, to i wielkim mistrzem z czasem zostanie.", + "80695": "— Jeśli walki odmówi, to cześć utraci — ozwał się Lis z Targowiska.", + "80696": "— Nie — odpowiedział Zawisza — gdyż nie jest rycerz świecki, zakonnikom zaś nie wolno do pojedynczej walki stawać.", + "80697": "— A przecież często bywa, że stają.", + "80698": "— Bo się prawa w Zakonie popsowały. Różne oni składają śluby i słyną z tego, że ku zgorszeniu całego chrześcijańskiego świata raz w raz je łamią. Ale do walki na śmierć może Krzyżak, a zwłaszcza komtur, nie stanąć.", + "80699": "— Ha! To go chyba na wojnie dostaniesz.", + "80700": "— Kiedy powiadają, że wojny nie będzie — rzekł Zbyszko — gdyż Krzyżacy boją się teraz naszego narodu.", + "80701": "Na to Zyndram z Maszkowic rzekł:", + "80702": "— Niedługo tego spokoju. Z wilkiem nie może być zgody, bo on musi cudzym żyć.", + "80703": "— A tymczasem może nam przyjdzie z Tymurem Kulawym za bary się wziąć — ozwał się Powała. — Książę Witold klęskę poniósł od Edygi, to już pewna.", + "80704": "— Pewna. I wojewoda Spytko nie wrócił — przywtórzył Paszko Złodziej z Biskupic.", + "80705": "— A kniaziów litewskich siła została na polu.", + "80706": "— Królowa nieboszczka przepowiadała, że tak będzie — rzekł pan z Taczewa.", + "80707": "— Ha! To może i przyjdzie nam na Tymura wyruszyć.", + "80708": "Tu rozmowa zwróciła się na litewską wyprawę przeciw Tatarom. Nie było już żadnej wątpliwości, że książę Witold, wódz więcej porywczy niż biegły, poniósł straszliwą klęskę pod Worsklą, w której legło mnóstwo bojarów litewskich, ruskich, a z nimi razem garść posiłkowych rycerzy polskich, a nawet i krzyżackich. Zebrani u Amyleja biadali szczególnie nad losem młodego Spytka z Melsztyna, największego pana w Królestwie, który pociągnął na wyprawę jako ochotnik i po bitwie przepadł bez wieści. Wynoszono też pod niebo jego prawdziwie rycerski postępek, że dostawszy od wodza nieprzyjaciół kołpak ochronny, nie chciał takowego w czasie bitwy wdziać, przekładając śmierć sławną nad życie z łaski pogańskiego władcy. Nie było jednak jeszcze pewności, czy zginął, czy popadł w niewolę. Z niewoli miał zresztą czym się wykupić, gdyż bogactwa jego były niezmierne, a w dodatku król Władysław puścił mu był w lenne posiadanie całe Podole.", + "80709": "Lecz klęska Litwinów mogła być groźną i dla całego Jagiełłowego państwa, nikt bowiem dobrze nie wiedział, czy Tatarzy zachęceni zwycięstwem nad Witoldem nie rzucą się na ziemie i grody przynależne do Wielkiego Księstwa. W takim razie zostałoby wciągnięte do wojny i Królestwo. Wielu też rycerzy, którzy jak Zawisza, Farurej, Dobko, a nawet i Powała, przywykli byli szukać przygód i bitew na dworach zagranicznych, nie opuszczało umyślnie Krakowa, nie wiedząc, co niedaleka przyszłość przyniesie. Gdyby Tamerlan, pan dwudziestu siedmiu królestw, poruszył cały świat mongolski, wówczas niebezpieczeństwo mogło być straszne. Otóż byli ludzie, którzy przewidywali, że to nastąpi.", + "80710": "— Jeżeli będzie potrzeba, to się i z samym Kulawcem zmierzymy. Nie pójdzie mu tak łatwo z naszym narodem, jako poszło z tymi wszystkimi, które wytracił i podbił. A przecie inni książęta chrześcijańscy przyjdą nam w pomoc.", + "80711": "Na to Zyndram z Maszkowic, który płonął szczególną nienawiścią przeciw Zakonowi, odrzekł z goryczą:", + "80712": "— Książęta: nie wiem, ale Krzyżacy gotowi z Tatarami się pokumać i na nas z drugiej strony uderzyć.", + "80713": "— To i będzie wojna! — zawołał Zbyszko. — Ja przeciw Krzyżakom!", + "80714": "Lecz inni rycerze zaczęli zaprzeczać. Nie znają Krzyżacy bojaźni bożej i swego dobra tylko patrzą, ale przecie poganom by przeciw chrześcijańskiemu narodowi nie pomagali. Zresztą Tymur daleko gdzieś w Azji wojuje, a wódz tatarski Edyga tyle ludzi w bitwie utracił, że się podobno własnego zwycięstwa przeląkł. Książę Witold zaradny jest i pewno grody dobrze opatrzył, a zresztą, chociaż nie udało się tym razem Litwinom, jednakże nie nowina im Tatarów zwyciężać.", + "80715": "— Nie z Tatarami nam, ale z Niemcami na śmierć i życie — rzekł Zyndram z Maszkowic — i jeśli ich nie zetrzem, od nich zguba przyjdzie.", + "80716": "Po czym zwrócił się do Zbyszka:", + "80717": "— A najpierw zginie Mazowsze. Znajdziesz tam zawsze robotę, nie bój się!", + "80718": "— Hej! Żeby stryj był zdrów, zaraz bym tam pociągnął.", + "80719": "— Pomagaj ci Bóg! — rzekł Powała, wznosząc kielich.", + "80720": "— Na zdrowie twoje i Danuśki!", + "80721": "— A na zatratę Niemcom! — dodał Zyndram z Maszkowic.", + "80722": "I poczęli go żegnać. A tymczasem wszedł dworzanin księżny z sokołem na ręku i skłoniwszy się obecnym rycerzom, zwrócił się z jakimś dziwnym uśmiechem do Zbyszka:", + "80723": "— Księżna pani kazała wam powiedzieć — rzekł — że przenocuje jeszcze w Krakowie, a w drogę ruszy jutro rano.", + "80724": "— To i dobrze — rzekł Zbyszko — ale czemu to? Zali kto nie zachorzał?", + "80725": "— Nie. Jeno księżna ma gościa z Mazowsza.", + "80726": "— Samże książę przyjechał?", + "80727": "— Nie książę, jeno Jurand ze Spychowa — odrzekł dworzanin.", + "80728": "Usłyszawszy to, Zbyszko zmieszał się okrutnie i serce poczęło mu się tak tłuc w piersi jak wówczas, gdy mu czytano wyrok śmierci.", + "80729": "Rozdział ósmy", + "80730": "Księżna Anna nie zdziwiła się zbytnio przyjazdem Juranda ze Spychowa, zdarzało się bowiem często, że wśród ustawicznych pościgów, napadów i walk z sąsiednimi rycerzami niemieckimi porywała go nagła tęsknota za Danusią. Wówczas zjawiał się niespodzianie bądź w Warszawie, bądź w Ciechanowie lub gdziekolwiek czasowo bawił dwór księcia Janusza. Na widok dziecka wybuchał zawsze okropną żałością. Danusia bowiem z upływem lat stawała się tak do matki podobna, że za każdym razem zdawało mu się, że widzi swoją nieboszczkę, taką, jaką niegdyś poznał u księżny Anny w Warszawie. Ludzie myśleli nieraz, że od tej żałości skruszeje w nim wreszcie żelazne, zemście tylko oddane serce. Księżna namawiała też go często, by porzuciwszy swój krwawy Spychów, został przy dworze i przy Danusi. Sam książę, ceniąc jego męstwo i znaczenie, a zarazem chcąc uniknąć kłopotów, na jakie narażały go ustawiczne zajścia graniczne, ofiarował mu urząd miecznika. Zawsze na próżno. Właśnie widok Danusi rozdzierał w nim dawne rany. Po kilku dniach tracił ochotę do jadła, do snu, do rozmowy. Serce poczynało mu się widocznie burzyć i zalewać krwią, a wreszcie znikał z dworu i wracał w swoje bagna spychowskie, by żal i gniew we krwi zatopić. Ludzie wówczas mówili: „Gorze Niemcom! Wcale ci oni nie owce, ale dla Juranda owce, bo on im wilkiem”. Jakoż po upływie pewnego czasu rozchodziły się wieści to o pochwytanych gościach, ochotnikach, którzy szlakiem granicznym dążyli do Krzyżaków, to o popalonych gródkach, to o zagarniętych chłopach lub walkach na śmierć, z których straszny Jurand zawsze wychodził zwycięsko. Przy drapieżnym usposobieniu Mazurów i rycerzy niemieckich, którzy z ramienia Zakonu dzierżyli ziemię i gródki do Mazowsza przyległe, nawet w czasach największego pokoju między książęty mazowieckimi a Zakonem na granicy nie ustawała nigdy wrzawa bojowa. Nawet na ścinanie drzew w boru lub na żniwa mieszkańcy wybierali się z kuszami lub zbrojni w dzidy. Ludzie żyli w niepewności jutra, w ciągłym wojennym pogotowiu, w zatwardziałości serc. Nikt nie przestawał na samej obronie, ale za grabież płacił grabieżą, za pożogę pożogą, za napad napadem. I zdarzało się, że gdy Niemcy przekradali się cicho leśnymi rubieżami, by ubiec jakowyś gródek, porwać chłopów lub stada, Mazury w tym samym czasie czynili to samo. Nieraz też spotykali się z sobą i bili się do upadłego, często wszakże tylko wodzowie wyzywali się na śmiertelną walkę, po której zwycięzca zabierał poczet pokonanego przeciwnika. Toteż gdy na dwór warszawski przychodziły skargi na Juranda, książę odpowiadał skargami na napady poczynione w innych stronach przez rycerzy niemieckich. W ten sposób, gdy obie strony żądały sprawiedliwości, a nie chciała i nie mogła jej uczynić żadna — wszystkie grabieże, pożogi, napady uchodziły całkiem bezkarnie.", + "80731": "Lecz Jurand, siedząc w swym błotnym, porosłym sitowiem Spychowie i płonąc nieugaszoną chęcią zemsty, stał się tak ciężkim dla swych zagranicznych sąsiadów, iż w końcu przestrach ich stał się większym od zawziętości. Pola graniczące ze Spychowem leżały odłogiem, lasy zarastały dzikim chmielem i leszczyną, łąki szuwarem. Niejeden rycerz niemiecki, przywykły do prawa pięści w ojczyźnie, próbował osiadać w sąsiedztwie Spychowa, lecz każdy po pewnym czasie wolał odbiec lenna, stad i chłopów, niż żyć pod bokiem nieubłaganego męża. Często też rycerze zmawiali się, aby uczynić wspólną na Spychów wyprawę, lecz każda z nich kończyła się klęską. Próbowano różnych sposobów. Raz sprowadzono znanego z siły i srogości rycerza znad Menu, który we wszystkich walkach bywał zwycięzcą, aby wyzwał Juranda na udeptaną ziemię. Lecz gdy stanęli w szrankach, upadło w Niemcu jakoby przez czary serce na widok strasznego Mazura i zwrócił konia do ucieczki, Jurand zaś mu niezbrojny pośladek kopią przeszył i w ten sposób czci i światłości dziennej go pozbawił. Od tej pory tym większa trwoga ogarnęła sąsiadów, i który Niemiec chociaż z daleka dymy spychowskie spostrzegł, wnet żegnał się i do patrona swego w niebiesiech rozpoczynał modlitwę, albowiem utrwaliła się wiara, że Jurand nieczystym siłom duszę dla pomsty zaprzedał.", + "80732": "Opowiadano też o Spychowie straszliwe rzeczy: że przez grząskie bagna, wśród drzemiących, zarosłych rzęsą i wodnym rdestem topielisk, wiodła do niego droga tak wąska, iż dwóch mężów na koniach nie mogło obok siebie po niej jechać; że po obu jej stronach walały się kości niemieckie, nocami zaś przechadzały się na pajęczych nogach głowy potopionych, jęcząc, wyjąc i wciągając ludzi razem z końmi w głębinę. Powtarzano, że w samym gródku częstokół przybrany był w czaszki ludzkie. Prawdą w tym wszystkim było tylko to, że w zakratowanych jamach, wykopanych pod dworzyszczem w Spychowie, jęczało zawsze kilku lub kilkunastu jeńców i że imię Juranda straszniejsze było od owych wymysłów o kościotrupach i topielcach.", + "80733": "Zbyszko, dowiedziawszy się o jego przybyciu, pośpieszył do niego natychmiast, ale jako do ojca Danusi, szedł z pewnym niepokojem w sercu. Że Danuśkę obrał sobie na panią myśli i że jej ślubował, tego mu nikt nie mógł wzbronić, ale później księżna wyprawiła mu z Danuśką zrękowiny. Co Jurand na to powie? Zgodzi się czy nie zgodzi? I co będzie, jeżeli jako ojciec zakrzyknie, iż nigdy tego nie dopuści? Pytania te przejmowały trwogą duszę Zbyszka, gdyż już mu o Danusię chodziło więcej niż o wszystko na świecie. Otuchy dodawała mu tylko myśl, że Jurand poczyta mu za zasługę, nie za ujmę, napaść na Lichtensteina, bo przecie to uczynił także przez zemstę za Danusiną matkę — i omal własnej szyi nie stracił.", + "80734": "Tymczasem jął badać dworzanina, który po niego przyszedł do Amyleja:", + "80735": "— A gdzie mnie wiedziecie? — pytał. — Na zamek?", + "80736": "— Juści na zamek. Jurand razem z dworem księżny stanął.", + "80737": "— Powiedzcie mi też, jaki to człowiek?… Żebym wiedział, jako z nim gadać…", + "80738": "— Co wam powiem! To jest człek zgoła od innych ludzi odmienny. Powiadają, że dawniej był wesół, póki mu się krew w wątrobie nie zapiekła.", + "80739": "— A mądry jest?", + "80740": "— Chytry jest, bo innych łupi, a sam się nie da. Hej! Jedno on oko ma, gdyż drugie mu Niemcy z kuszy wystrzelili, ale tym jednym do dna ci człowieka przejrzy. Nikt z nim na swoim nie postawi… Jeno księżnę, naszą panią, to miłuje, bo jej dwórkę za żonę wziął, a teraz się dziewka u nas hoduje.", + "80741": "Zbyszko odetchnął.", + "80742": "— To mówicie, że on się woli księżny nie sprzeciwi?", + "80743": "— Wiem ja, czego byście się chcieli dowiedzieć, i com zaś słyszał, to powiem. Mówiła z nim księżna o waszych zrękowinach, boć nieładnie byłoby utaić, ale co on na to rzekł, nie wiadomo.", + "80744": "Tak rozmawiając, doszli do bramy. Kapitan łuczników królewskich, ten sam, który poprzednio prowadził Zbyszka na śmierć, skinął mu teraz przyjaźnie głową, więc przeszedłszy warty, znaleźli się w dziedzińcu, a potem weszli na prawo do oficyny, którą zajmowała księżna.", + "80745": "Dworzanin, spotkawszy przed drzwiami pachołka, spytał:", + "80746": "— A gdzie Jurand ze Spychowa?", + "80747": "— W Krzywej Komnacie, z córką.", + "80748": "— To tamój — rzekł dworzanin, ukazując drzwi.", + "80749": "Zbyszko przeżegnał się i podniósłszy zasłonę w otwartych drzwiach, wszedł z bijącym sercem. Ale nie od razu dostrzegł Juranda z Danusią, gdyż komnata nie tylko była krzywa, ale i mroczna. Po chwili dopiero ujrzał jasną główkę dziewczyny siedzącej na kolanach ojca. Oni też nie usłyszeli, gdy wszedł, więc zatrzymał się przy zasłonie, chrząknął i wreszcie ozwał się:", + "80750": "— Niech będzie pochwalony.", + "80751": "— Na wieki wieków — odpowiedział, wstając, Jurand.", + "80752": "W tej chwili Danusia skoczyła ku młodemu rycerzowi i chwyciwszy go za rękę, poczęła wołać:", + "80753": "— Zbyszku! Tatuś przyjechali!", + "80754": "Zbyszko ucałował jej ręce, po czym wstał, zbliżył się wraz z nią do Juranda i rzekł:", + "80755": "— Przyszedłem się wam pokłonić; wiecie, ktom jest?", + "80756": "I schylił się lekko, czyniąc rękoma ruch, jakby go chciał podjąć pod nogi. Lecz on chwycił jego dłoń, obrócił go ku światłu i począł mu się w milczeniu przypatrywać.", + "80757": "Zbyszko już był nieco ochłonął, więc podniósłszy zaciekawiony wzrok ku Jurandowi, ujrzał przed sobą męża postawy ogromnej, z płowym włosem i również płowymi wąsami, z twarzą dziobatą i jednym okiem barwy żelaza. Zdawało mu się, że oko to chce go przewiercić na wylot, tak że zmieszanie poczęło go znów ogarniać, wreszcie nie wiedząc, co ma rzec, a chcąc koniecznie coś powiedzieć, by przerwać kłopotliwe milczenie, zapytał:", + "80758": "— To wyście Jurand ze Spychowa, ociec Danusin?", + "80759": "Lecz tamten wskazał mu tylko ławę obok dębowego krzesła, na którym sam zasiadł, i nie odrzekłszy ni słowa, przypatrywał mu się dalej.", + "80760": "Zbyszko zniecierpliwił się wreszcie.", + "80761": "— Bo wiecie — rzekł — nieskładnie mi tak siedzieć jako na sądzie.", + "80762": "Dopieroż Jurand ozwał się:", + "80763": "— Tyś chciał bić w Lichtensteina?", + "80764": "— Ano! — odrzekł Zbyszko.", + "80765": "W oku pana ze Spychowa błysnęło jakieś dziwne światło i groźna jego twarz rozjaśniła się nieco. Po chwili spojrzał na Danusię i znów spytał:", + "80766": "— I to dla niej?", + "80767": "— A dla kogoż by? Musieli wam stryjko powiadać, jakom jej ślubował Niemcom ze łbów pawie czuby pozdzierać. Ale nie będzie ich trzy, jeno co najmniej tyle, ile palców u obu rąk. Przez to i wam do pomsty dopomogę, boć to przecie za Danusiną mać.", + "80768": "— Gorze im! — odrzekł Jurand.", + "80769": "I znów zapadło milczenie. Zbyszko jednak pomiarkowawszy, iż okazując swoją zawziętość na Niemców, trafia do serca Jurandowego, rzekł:", + "80770": "— Nie daruję ja za swoje, choć mało mi już szyi nie ucięli.", + "80771": "Tu zwrócił się ku Danusi i dodał:", + "80772": "— Ona mnie zratowała.", + "80773": "— Wiem — rzekł Jurand.", + "80774": "— A nie krzywiście o to?", + "80775": "— Skoroś jej ślubował, to jej służ, bo jest taki rycerski obyczaj.", + "80776": "Zbyszko zawahał się nieco, lecz po chwili począł mówić z widocznym niepokojem:", + "80777": "— Bo to uważcie… nałęczką mi głowę nakryła… Wszystko rycerstwo słyszało i franciszkanin, który był przy mnie krzyżem, słyszał, jako rzekła: „Mój ci jest!”. I pewno, iż niczyj inny do śmierci nie będę, tak mi dopomóż Bóg.", + "80778": "To rzekłszy, przyklęknął znów i chcąc pokazać, że zna rycerski obyczaj, ucałował z wielką czcią oba trzewiki siedzącej na poręczy od krzesła Danusi, po czym wstał i zwróciwszy się do Juranda, zapytał:", + "80779": "— Widzieliście taką drugą… co?", + "80780": "A Jurand założył nagle na głowę swe straszne, mężobójcze ręce — i zamknąwszy powieki, odrzekł głucho:", + "80781": "— Widziałem, ale Niemce ci mi ją zabili.", + "80782": "— To słuchajcie — rzekł z zapałem Zbyszko — jedna nam krzywda i jedna pomsta. I naszych kupę z Bogdańca, co im konie w młace polgnęły, psubraty z kusz wystrzelali… Już wy nikogo lepszego ode mnie do waszej roboty nie znajdziecie… Nie nowina mi to! Spytajcie stryka. Na kopie alibo na topory, na długie alibo na krótkie miecze, za jedno mi! A powiadał wam stryk o onych Fryzach?… Narznę ja wam Niemców jako baranów, a co do dziewczyny, to wam klękajęcy ślubuję, jako się będę o nią bodaj z samym piekielnym starostą potykał i jako nie odstąpię jej ni za ziemię, ni za stada, ni za sprzęt żaden, a choćby mi i zamek o szklanych oknach bez niej dawali, to i zamek porzucę, a za nią na kraj świata powędruję.", + "80783": "Jurand siedział czas jakiś z głową w dłoniach, lecz wreszcie ocknął się jakoby ze snu i rzekł z żałością i smutkiem:", + "80784": "— Udałeś ty mi się, pachołku, ale ci jej nie dam, bo nie tobie ona pisana, nieboże!", + "80785": "Zbyszko, usłyszawszy to, aż oniemiał i począł patrzeć na Juranda okrągłymi oczyma, nie mogąc słowa przemówić.", + "80786": "Lecz Danusia przyszła mu w pomoc. Bardzo jej miły był Zbyszko i miło jej było uchodzić nie za „skrzata”, ale za „źrzałą dziewkę”. Podobały jej się i zrękowiny, i słodkości, jakie jej rycerzyk codziennie znosił, więc teraz, gdy zrozumiała, że jej to wszystko chcą odjąć, zsunęła się co prędzej z poręczy krzesła i ukrywszy głowę na kolanach ojca, poczęła wołać:", + "80787": "— Tatulu! Tatulu! Bo będem płakać!", + "80788": "On zaś widocznie kochał ją nad wszystko, gdyż położył łagodnie dłoń na jej głowie. W twarzy jego nie było ni zawziętości, ni gniewu, tylko smutek.", + "80789": "Zbyszko tymczasem ochłonął i rzekł:", + "80790": "— Jakże to? To woli boskiej chcecie się przeciwić?", + "80791": "A na to Jurand:", + "80792": "— Jak będzie wola boska, to ją dostaniesz, jeno ci mojej nie mogę przychylić. Ba, rad bym ci przychylił, ale nie lża…", + "80793": "To powiedziawszy, podniósł Danusię i wziąwszy ją na ręce, skierował się ku drzwiom, gdy zaś Zbyszko chciał mu zastąpić drogę, zatrzymał się jeszcze na chwilę i rzekł:", + "80794": "— Nie będę na cię krzyw o rycerskie służby, ale mnie więcej nie pytaj, gdyż nie mogę ci nic rzec.", + "80795": "I wyszedł.", + "80796": "Rozdział dziewiąty", + "80797": "Następnego dnia nie unikał Jurand bynajmniej Zbyszka ani mu też przeszkadzał w oddawaniu Danusi w drodze rozmaitych przysług, które jako rycerz powinien był jej oddawać. Owszem — Zbyszko, choć wielce w sercu strapiony, zauważył przecie, iż posępny pan ze Spychowa spogląda na niego życzliwie i jakby z żalem, że musiał mu dać tak okrutną odpowiedź. Próbował też młody włodyka niejednokrotnie zbliżyć się do niego i zacząć z nim rozmowę. Po wyruszeniu z Krakowa, w czasie podróży, o sposobność nie było trudno, gdyż obaj towarzyszyli księżnej konno. Jurand, lubo zwykle milczący, rozmawiał dość chętnie, ale gdy tylko Zbyszko chciał dowiedzieć się czegoś o przeszkodach dzielących go od Danusi, rozmowa urywała się nagle, a twarz Jurandowa czyniła się chmurna. Myślał Zbyszko, że księżna wie więcej — upatrzywszy zatem sposobną chwilę, starał się od niej jakąkolwiek wiadomość wydostać, ale ona niewiele także mogła mu powiedzieć.", + "80798": "— Jużci jest tajemnica — rzekła. — Powiedział mi o tym sam Jurand, jeno prosił zarazem, abym go nie wypytywała. Pewnikiem przysięgą jakowąś związan, jak to między ludźmi bywa. Bóg wszelako da, że z czasem wszystko to wyjdzie na jaw.", + "80799": "— Tako by mi bez Danuśki na świecie było jako psu na powrozie albo jak niedźwiedziowi w dole — odrzekł Zbyszko. — Ni radości nijakiej, ni uciechy. Nic, jedno frasunek i wzdychanie. Poszedłby ja już do Tawani z księciem Witoldem, niechby mnie tam Tatarzy zabili. Ale wpierw muszę stryjca odwieźć, a potem one pawie czuby Niemcom ze łbów pościągać, jakom zaprzysiągł. Może mnie przy tym zabiją, co i wolę, niż patrzeć, jako Danuśkę inny zabierze.", + "80800": "Księżna podniosła na niego swoje dobre, niebieskie oczy i spytała z pewnym zdziwieniem:", + "80801": "— A to byś na to przyzwolił?", + "80802": "— Ja? Póki mi tchu w nozdrzach, nie będzie tego! Chybaby mi ręka uschła i topora zdzierżyć nie mogła!", + "80803": "— Ano, widzisz.", + "80804": "— Ba! Ale jakoże mi ją przeciw ojcowej woli brać?", + "80805": "Na to księżna jakby do siebie:", + "80806": "— Mocny Boże! Albo to się i tak nie przytrafia…", + "80807": "Potem zaś do Zbyszka:", + "80808": "— Zali wola boska nie mocniejsza od ojcowej? A coże Jurand rzekł? „Jak — powiada — będzie wola boska, to ją dostanie”.", + "80809": "— To samo i mnie rzekł! — zawołał Zbyszko. — „Jak — powiada — będzie wola boska, to ją dostaniesz”.", + "80810": "— A widzisz?", + "80811": "— Toż przy waszej łasce, miłościwa pani, jedyna pociecha.", + "80812": "— Moją łaskę masz, a Danuśka ci dotrzyma. Wczoraj jeszcze mówię jej: Danuśka, a dotrzymasz-li ty Zbyszkowi? A ona powiada tak: „Będem Zbyszkowa albo niczyja”. Zielona to jeszcze jagoda, ale jak co powie, to i dotrzyma, boć to szlacheckie dziecko, nie żadna powsinoga. I matka jej była taka sama.", + "80813": "— Dałby Bóg! — rzekł Zbyszko.", + "80814": "— Jeno pamiętaj, byś i ty dotrzymał, bo to niejeden chłop bywa płochy: obiecuje wiernie miłować, a zaraz ci potem dęba do innej, że go i na postronku nie utrzymasz! Sprawiedliwie mówię!", + "80815": "— A niechże mnie Pan Jezus wpierw skarze! — zawołał z zapałem Zbyszko.", + "80816": "— No, to pamiętaj. A jak stryjca odwieziesz, to na nasz dwór przyjeżdżaj. Zdarzy się tam sposobność, że ostrogi dostaniesz, a potem zobaczym, jako Bóg da. Danuśka przez ten czas dojrzeje i wolę bożą poczuje, bo teraz miłuje cię ona wprawdzie okrutnie — inaczej nie mogę rzec — ale nie tak jeszcze, jako wyrosłe dziewki miłują. Może też i Jurand się w duszy do ciebie nakłoni, bo jako miarkuję, to on by rad. Pojedziesz i do Spychowa, i razem z Jurandem na Niemców, może się przytrafić, że mu się jako przysłużysz i całkiem go sobie zjednasz.", + "80817": "— To właśnie, miłościwa księżno, tak samo myślałem uczynić, ale z pozwoleństwem będzie mi łacniej.", + "80818": "Rozmowa ta wielce dodała ducha Zbyszkowi. Tymczasem jednak na pierwszym popasie stary Maćko zachorzał tak, że trzeba było przyzostać i czekać, póki choć trochę sił do dalszej podróży nie odzyska. Zostawiła mu dobra księżna Anna Danuta wszystkie leki i driakwie, jakie z sobą miała, ale sama musiała jechać dalej, przyszło więc obu rycerzom z Bogdańca rozstać się z dworem mazowieckim. Padł Zbyszko jak długi do nóg naprzód księżnie, potem Danusi, poprzysiągł jej jeszcze raz wierne służby rycerskie, obiecał przyjechać rychło do Ciechanowa albo do Warszawy, wreszcie porwał ją w swoje silne ramiona i podniósłszy do góry, jął powtarzać wzruszonym głosem:", + "80819": "— Pamiętajże ty o mnie, kwiatuszku najmilejszy, pamiętaj, rybeńko moja złota!", + "80820": "A Danusia, objąwszy go ramionami tak właśnie, jak młodsza siostra obejmuje miłego brata, przyłożyła swój zadarty nosek do jego policzka i płakała wielkimi jak groch łzami, powtarzając:", + "80821": "— Nie chcę do Ciechanowa bez Zbyszka, nie chcę do Ciechanowa!", + "80822": "Widział to Jurand, ale gniewem nie wybuchnął. Owszem, pożegnał i sam bardzo życzliwie młodzianka, a gdy już siedział na koniu, nawrócił jeszcze raz ku niemu i rzekł:", + "80823": "— Ostawaj z Bogiem i urazy do mnie nie chowaj.", + "80824": "— Jakobym miał urazę do was chować, kiedyście Danuśków ojciec! — odrzekł szczerze Zbyszko.", + "80825": "I pochylił mu się do strzemion, ów zaś ścisnął mu silnie rękę i rzekł:", + "80826": "— Szczęść ci Boże we wszystkim!… Rozumiesz?", + "80827": "I odjechał. Zbyszko jednakże zrozumiał, jak wielka życzliwość tkwiła w ostatnich jego słowach, i wróciwszy do wozu, na którym leżał Maćko, rzekł:", + "80828": "— Wiecie? On by też chciał, jeno mu coś przeszkadza. Wyście byli w Spychowie i rozum macie bystry, to starajcie się wymiarkować, co to jest.", + "80829": "Lecz Maćko zbyt był chory. Gorączka, którą miał od rana, powiększyła się pod wieczór do tego stopnia, że począł tracić przytomność, więc zamiast odpowiedzieć Zbyszkowi, spojrzał na niego jakby ze zdziwieniem, potem spytał:", + "80830": "— A gdzie tu dzwonią?", + "80831": "Zbyszko zląkł się, przyszło mu bowiem do głowy, że skoro chory słyszy dzwony, to widać, że już śmierć ku niemu idzie. Pomyślał też, że stary może umrzeć bez księdza, bez spowiedzi, a tym samym dostać się, jeżeli zgoła nie do piekła, to przynajmniej na długie wieki do czyśćca — więc postanowił go jednak wieźć dalej, by jak najprędzej dojechać do jakowejś parafii, w której Maćko mógłby przyjąć Ostatnie Sakramenta.", + "80832": "W tym celu ruszyli na całą noc. Zbyszko siadł na wóz z sianem, na którym leżał chory, i czuwał nad nim aż do białego dnia. Od czasu do czasu poił go winem, którym zaopatrzył ich na drogę kupiec Amylej, a które spragniony Maćko pił chciwie, albowiem przynosiło mu ono widoczną ulgę. Po drugiej kwarcie odzyskał nawet przytomność, po trzeciej zaś zasnął tak głęboko, że Zbyszko pochylał się nad nim chwilami, by się przekonać, że nie umarł.", + "80833": "I na myśl o tym zdejmował go żal głęboki. Do czasu swego uwięzienia w Krakowie nie zdawał sobie nawet dobrze sprawy, jak dalece miłuje tego stryjca, który mu był w życiu ojcem i matką. Lecz teraz wiedział o tym dobrze, a zarazem czuł, że po jego śmierci będzie okrutnie sam na świecie — bez krewnych, prócz opata, który trzymał w zastawie Bogdaniec, bez przyjaciół i bez pomocy. Jednocześnie przychodziło mu na myśl, że Maćko, jeśli umrze, to też przez Niemców, przez których on sam mało szyi nie stracił, przez których zginęli wszyscy jego ojce i Danusina matka, i wielu, wielu niewinnych ludzi, których znał lub o których słyszał od znajomych — i aż poczynało go zdejmować zdziwienie. „Zali — mówił sobie — w całym tym Królestwie nie ma człowieka, który by od nich krzywdy nie doznał i pomsty nie pragnął?”. Tu przypomniał sobie Niemców, z którymi wojował pod Wilnem, i pomyślał, że pewnie i Tatarzy srożej od nich nie wojują i że takiego drugiego narodu chyba na świecie nie ma.", + "80834": "Świt przerwał mu te rozmyślania. Dzień wstawał jasny, ale chłodny. Maćko widocznie miał się lepiej, bo oddychał równiej i spokojniej. Zbudził się dopiero, gdy słońce dobrze już przygrzało, otworzył oczy i rzekł:", + "80835": "— Ulżyło mi. A gdzie jesteśmy?", + "80836": "— Dojeżdżamy do Olkusza. Wiecie?… Gdzie srebro kopią i olbory do skarbu oddają.", + "80837": "— Żeby tak mieć, co jest w ziemi! Ot by można Bogdaniec zabudować!", + "80838": "— Widać, że wam lepiej — odrzekł, śmiejąc się, Zbyszko. — Hej! Starczyłoby i na murowany zamek! Ale zajedziem do fary, bo tam i gościnę nam dadzą, i będziecie się mogli wyspowiadać. Wszystko jest w boskich ręku, ale równo lepiej mieć sumienie na porządek.", + "80839": "— Ja grzeszny człowiek, rad się pokajam — odrzekł Maćko. — Śniło mi się w nocy, że mi diabli skórznie z nóg ściągają… I po niemiecku z sobą szwargotali. Bóg łaskaw, że mi ulżyło. A ty spałeś krzynę?", + "80840": "— Jakożem miał spać, kiedym was pilnował?", + "80841": "— To przylegnij sobie trochę. Jak dojedziemy, to cię zbudzę.", + "80842": "— Gdzie mnie tam do spania!", + "80843": "— A co ci przeszkadza?", + "80844": "Zbyszko spojrzał na stryjca oczyma dziecka.", + "80845": "— A co, jak nie kochanie? Aże mnie kolki od wzdychania w dołyszku sparły, ale siędę trochę na konia, to mi ulży.", + "80846": "I zlazłszy z wozu, siadł na konia, którego mu Turczynek podarowany przez Zawiszę sprawnie podał. Maćko tymczasem brał się nieco z bólu za bok, ale widocznie myślał o czym innym, nie o własnej chorobie, bo kręcił głową, cmokał ustami i wreszcie rzekł:", + "80847": "— Toć dziwuję się, dziwuję i nie mogę się wydziwować, skądeś ty na to kochanie taki pażerny, bo ani twój rodzic nie był taki, ani ja też.", + "80848": "Lecz Zbyszko zamiast odpowiedzieć wyprostował się nagle w kulbace, wziął się w boki, głowę zadarł do góry i huknął całą siłą piersi:", + "80849": "Płakałem ci bez noc, płakałem i z rana,", + "80850": "Gdzieś mi się podziała, dziewucho kochana!", + "80851": "Nic mi nie pomoże, choć oczy wypłaczę,", + "80852": "Bo ciebie, dziewczyno, nigdy nie zobaczę.", + "80853": "Hej!", + "80854": "I to „hej!” runęło po lesie, odbiło się o pnie przydrożne, wreszcie ozwało się dalekim echem i ucichło w gęstwinach.", + "80855": "A Maćko pomacał się znów po boku, w którym ugrzęzło niemieckie żeleźce, i rzekł, stękając trochę:", + "80856": "— Drzewiej ludzie byli mądrzejsi, rozumiesz?", + "80857": "Po chwili jednak zamyślił się, jakby sobie przypominając jakieś dawne czasy, i dodał:", + "80858": "— Chociaż poniektóry bywał i drzewiej głupi.", + "80859": "Ale tymczasem wyjechali z boru, za którym ujrzeli szopy gwarków, a dalej zębate mury Olkusza wzniesione przez króla Kazimierza i wieżę fary zbudowanej przez Władysława Łokietka.", + "80860": "Rozdział dziesiąty", + "80861": "Kanonik od fary wyspowiadał Maćka i zatrzymał ich gościnnie na nocleg, tak że wyjechali dopiero nazajutrz rano. Za Olkuszem skręcili ku Śląskowi, którego granicą mieli wciąż jechać aż do Wielkopolski. Droga szła po większej części puszczą, w której pod zachód słońca odzywały się często, podobne do podziemnych grzmotów, ryki turów i żubrów, nocami zaś pobłyskiwały spośród leszczynowej gęstwy oczy wilcze. Większe jednak niebezpieczeństwo niż od zwierza groziło na tej drodze wędrownikom i kupcom od niemieckich lub zniemczałych rycerzy ze Śląska, których zameczki wznosiły się tu i ówdzie nad granicą. Wprawdzie wskutek wojny z Opolczykiem Naderspanem, któremu pomagali przeciw królowi Władysławowi synowcowie śląscy, większą część tych zameczków pokruszyły ręce polskie, zawsze jednak trzeba się było mieć na baczności i zwłaszcza po zachodzie słońca nie popuszczać broni z ręki.", + "80862": "Jechali jednak spokojnie, tak że Zbyszkowi poczynała się już droga przykrzyć, i dopiero na dzień kołowej jazdy od Bogdańca posłyszeli za sobą pewnej nocy parskanie i tupot koni.", + "80863": "— Jacyś ludzie jadą za nami — rzekł Zbyszko.", + "80864": "Maćko, który nie spał, spojrzał na gwiazdy i odpowiedział jako człowiek doświadczony:", + "80865": "— Świt niedaleko. Przecieżby zbóje nie napadali przy schyłku nocy, bo nade dniem czas im do domu.", + "80866": "Zbyszko wstrzymał jednak wóz, uszykował ludzi w poprzek drogi czołem do nadjeżdżających, sam zaś wysunął się naprzód i czekał.", + "80867": "Jakoż po pewnym czasie ujrzał w pomroce kilkunastu konnych. Jeden z nich jechał na czele, na kilka kroków przed innymi, ale widocznie nie miał zamiaru się ukrywać, albowiem śpiewał głośno. Zbyszko nie mógł dosłyszeć słów, ale do uszu jego dochodziło wesołe: „hoc! hoc!”, którym nieznajomy kończył każdą zwrotkę pieśni.", + "80868": "— Nasi! — rzekł sobie.", + "80869": "Po chwili jednak zawołał:", + "80870": "— Stój!", + "80871": "— A ty se siednij — odpowiedział żartobliwy glos.", + "80872": "— Coście za jedni?", + "80873": "— Coście za drudzy?", + "80874": "— A czemu nas najeżdżacie?", + "80875": "— A czemuż drogę zagradzasz?", + "80876": "— Odpowiadaj, bo kusze napięte.", + "80877": "— A u nas… wypięte; strzelaj!", + "80878": "— Odkazujże po ludzku, bo ci będzie bieda.", + "80879": "Na to odpowiedziała Zbyszkowi wesoła pieśń:", + "80880": "Jedna bieda z drugą biedą", + "80881": "Na rozstaju w taniec idą…", + "80882": "Hoc! hoc! hoc!", + "80883": "Na cóż im się taniec przyda?", + "80884": "Dobry taniec, chociaż bieda…", + "80885": "Hoc! hoc! hoc!", + "80886": "Zdumiał się, usłyszawszy taką odpowiedź, Zbyszko; a tymczasem pieśń ustała, ale ten sam głos spytał:", + "80887": "— A jak się ta ma stary Maćko? Dycha jeszcze?", + "80888": "Maćko przypodniósł się na wozie i rzekł:", + "80889": "— Dla Boga, to jacyś swoi!", + "80890": "Zbyszko zaś ruszył koniem naprzód:", + "80891": "— Kto o Maćka pyta?", + "80892": "— A somsiad, Zych ze Zgorzelic. Już z tydzień jadę za wami i rozpytuję ludzi po drodze.", + "80893": "— Rety! Stryjku! Zych ze Zgorzelic tu jest! — zawołał Zbyszko.", + "80894": "I poczęli się witać radośnie, Zych bowiem był istotnie ich sąsiadem, a do tego człowiekiem dobrym i powszechnie lubianym dla wielkiej wesołości.", + "80895": "— No, jak się macie? — pytał, potrząsając dłoń Maćka. — Hoc jeszcze, czyli już nie hoc!", + "80896": "— Hej, już nie hoc! — odrzekł Maćko. — Ale rad was widzę. Miły Boże, to jakbym już był w Bogdańcu!", + "80897": "— A co wam jest, bo jak słyszałem, to was Niemce postrzelili?", + "80898": "— Postrzelili psubraty! Żeleźce mi się między żebrami ostało…", + "80899": "— Bójcie się Boga! No i co? A próbowaliście niedźwiedziego sadła się napić?", + "80900": "— Widzicie! — rzekł Zbyszko. — Każdy niedźwiedzie sadło rai. Byle do Bogdańca. Zara pójdę na noc z toporem po barcie.", + "80901": "— Może Jagienka będzie miała, a nie, to poślę pytać.", + "80902": "— Jaka Jagienka? Waszej przecie było Małgochna? — spytał Maćko.", + "80903": "— Oo! Co ta Małgochna! Na święty Michał będzie trzecia jesień, jak Małgochna na księżej grudzi. Zadzierzysta była baba; Panie, świeć nad jej duszą! Ale Jagienka po niej poszła, jeno że młoda…", + "80904": "…Za dołami świeci górka,", + "80905": "Jaka mać taka i córka…", + "80906": "Hoc! hoc!", + "80907": "…A Małgochnie gadałem: Nie leź na sosnę, kiedy ci pięćdziesiąt roków. Nieprawda! Wlazła. A to gałąź się ułomiła i buch! To powiadam wam, że aż dziurę w ziemi wybiła, ale też we trzy dni puściła ostatnią parę.", + "80908": "— Panie, świeć jej! — rzekł Maćko. — Pamiętam, pamiętam… kiedy to się w boki wzięła, a poczęła cudować, to się parobcy w siano chowali. Ale do gospodarki była sprawna! I z sosny jej się zleciało?… Widzicie ludzie!…", + "80909": "— Zleciała jak szyszka na zimę… Oj, był frasunek. Wiecie? Po pogrzebie tom się tak z żałości upił, że trzy dni nie mogli mnie dobudzić. Myśleli, żem się też wykopyrtnął. A com się potem napłakał, to byście cebrem nie wynieśli! Ale do gospodarstwa i Jagienka sprawna. Wszystko to teraz na jej głowie.", + "80910": "— Ledwie że ją pamiętam. Nie większa była, kiedym wyjeżdżał, jak toporzysko. Pod koniem mogła przejść, głową o brzuch nie zawadziwszy. Ba! Dawno to już i musiała wyrosnąć.", + "80911": "— Na świętą Agnieszkę skończyła piętnaście lat; alem jej też już blisko rok nie widział.", + "80912": "— A cóż się z wami działo? Skąd wracacie?", + "80913": "— Z wojny. Albo to mi niewola majęcy Jagienkę w domu siedzieć?", + "80914": "Maćko, chociaż chory, na wzmiankę o wojnie nadstawił ciekawie uszu i zapytał:", + "80915": "— Byliście może z kniaziem Witoldem pod Worsklą?", + "80916": "— A byłem — odrzekł wesoło Zych ze Zgorzelic. — No, Pan Bóg mu nie poszczęścił: ponieśliśmy klęskę od Edygi okrutną. Naprzód konie nam wystrzelali. Tatar ci nie uderzy wręcz jako rycerz chrześcijański, jeno z łuków z daleka szyje. Ty na niego obces, to ci się umknie i znów szyje. Róbże z nim, co chcesz! Bo widzicie, w naszym wojsku chełpili się rycerze bez pomiarkowania i gadali tak: „Kopij nawet nie będziemy pochylać ni mieczów dobywać, jeno na kopytach to robactwo rozniesiem”. Tak to oni się chwalili, aż tu jak wzięły groty warczeć, to aż się ciemno uczyniło; i po bitwie, co? Ledwie jeden na dziesięciu żyw ostał. Dacie wiarę? Więcej niż połowa wojska, siedemdziesięciu kniaziów litewskich i ruskich zostało na polu, a co bojarzynów i różnych tam dworzan, czyli jako oni zowią: otroków, tego byście i bez dwie niedziele nie policzyli.", + "80917": "— Słyszałem — przerwał Maćko. — I naszych posiłkowych rycerzy też siła legło.", + "80918": "— Ba, nawet i dziewięciu Krzyżaków, gdyż i ci musieli Witoldowej potędze służyć. A naszych także kupa, że to, jako wiecie, gdzie inny się obejrzy za siebie, tam nasz się nie obejrzy. Dufał najbardziej wielki kniaź naszym rycerzom i nie chciał mieć innej straży w bitwie koło siebie, jeno samych Polaków. Hi! hi! Mostem się też koło niego położyli, a jemu nic! Legł pan Spytko z Melsztyna i miecznik Bernat, i cześnik Mikołaj, i Prokop, i Przecław, i Dobrogost, i Jaśko z Lazewic, i Pilik Mazur, i Warsz z Michowa, i wojewoda Socha, i Jaśko z Dąbrowy, i Pietrko z Miłosławia, i Szczepiecki, i Oderski, i Tomko Łagoda. Kto by ich ta wszystkich zliczył! A niektórych tom widział tak nabitych grotami, że jako jeże po śmierci wyglądali, aż śmiech brał patrzeć!", + "80919": "Tu roześmiał się istotnie, jak gdyby opowiadał rzecz najweselszą — i nagle począł śpiewać:", + "80920": "Oj poznałeś, co to Tatar,", + "80921": "Kiej ci dobrze skóry natarł!", + "80922": "— No, a potem co? — spytał Zbyszko.", + "80923": "— Potem umknął wielki kniaź, ale zaraz ducha nabrał, jako to on zwykle. Im mocniej go przygniesz, tym ci lepiej odskoczy, jak leszczynowy kierz. Poskoczyliśmy tedy do Tawańskiego brodu bronić przeprawy. Przyszła też garść rycerzy nowych z Polski. No i nic! Dobrze! Na drugi dzień nadciągnął Edyga z ćmą tatarstwa, ale już nic nie wskórał. Hej, było wesele! Co on chce przez bród, to my go w pysk. Nijak nie mógł. Jeszcześmy ich nabili i nałapali niemało. Ja sam pięciu ułowiłem, których z sobą do Zgorzelic prowadzę. Obaczycie po dniu, jakie mają psie mordy.", + "80924": "— W Krakowie powiadali, że i na Królestwo może przyjść wojna.", + "80925": "— Albo to Edyga głupi. Wiedział ci on dobrze, jakie u nas rycerstwo, a i to też, że najwięksi rycerze ostali doma, bo królowa nierada była, że Witold na swoją rękę wojny wszczyna. Ej, chytry on jest, stary Edyga! Zaraz pomiarkował u Tawani, że kniaź w siłę rośnie, i poszedł sobie precz, hen, za dziewiątą ziemię!…", + "80926": "— A wyście wrócili?", + "80927": "— A wróciłem. Już tam nie ma co robić. I w Krakowie dowiedziałem się o was, żeście mało co przede mną wyjechali.", + "80928": "— To dlatego wiedzieliście, że to my?", + "80929": "— Wiedziałem, że to wy, bom się wszędzie o was na popasach pytał.", + "80930": "Tu zwrócił się do Zbyszka:", + "80931": "— Hej, mój Boże, to ja cię małego ostatni raz widział, teraz zasie choć i po ciemku miarkuję, żeś chłop jak tur. A zaraz gotów był z kuszy dziać!… Widać, że na wojnie bywałeś.", + "80932": "— Mnie od małości wojna chowała. Niech stryjko powie, czyli mi doświadczenia brak.", + "80933": "— Nie potrzebuje mi stryjko nic mówić. Widziałem w Krakowie pana z Taczewa, który mi o tobie rozpowiadał… Ale pono ów Mazur nie chce ci dziewki dać, a ja bym ta nie był taki zawzięty, boś mi się udał… Zapomnisz ty o tamtej, jeno zobaczysz moją Jagienkę. To ci rzepa!…", + "80934": "— A nieprawda! Nie zapomnę, choćbym i dziesięć takich jak wasza Jagna obaczył.", + "80935": "— Za nią pójdą Moczydoły, gdzie jest młyn. Było też na łęgach, jakem wyjeżdżał, dziesięć świerzop dobrych ze źrebięty… Niejeden mi się jeszcze o Jagnę pokłoni, nie bój się!", + "80936": "Zbyszko chciał odpowiedzieć: „Ale nie ja!” — lecz Zych ze Zgorzelic począł sobie znów pośpiewywać:", + "80937": "Ja wam się do kolan nagnę,", + "80938": "A wy za to dajcie Jagnę,", + "80939": "Bogdaj was!", + "80940": "— Wam zawsze wesołość i śpiewanie w głowie — zauważył Maćko.", + "80941": "— Ba, a cóż błogosławione dusze w niebie robią?", + "80942": "— Śpiewają.", + "80943": "— No, to widzicie! A potępione płaczą. Wolę ja iść do śpiewających niż do płaczących. Święty Pieter też powie tak: „Trzeba go puścić do raju, bo inaczej będzie jucha i w piekle śpiewała, a to nie przystoi”. Patrzcie, świta już.", + "80944": "I rzeczywiście czynił się dzień. Po chwili wyjechali na szeroką polanę, na której było już wcale widno. Na jeziorku zajmującym większą część polany jacyś ludzie łapali ryby, ale na widok zbrojnych mężów porzucili niewód i wypadłszy z wody, pochwycili co prędzej za osęki, za drągi i stanęli w groźnej postawie, gotowi do bitki.", + "80945": "— Wzięli nas za zbójów — rzekł, śmiejąc się, Zych. — Hej, rybitwy! A czyiście wy?", + "80946": "Tamci stali jeszcze czas jakiś w milczeniu, spoglądając nieufnie, na koniec jednak starszy między nimi, rozpoznawszy rycerzy, odrzekł:", + "80947": "— Księdza opata z Tulczy.", + "80948": "— Naszego krewniaka — rzekł Maćko — który Bogdaniec w zastawie trzyma. To muszą być jego bory, ale chyba niedawno je kupił.", + "80949": "— Bogać kupił — odpowiedział Zych. — Wojował on o nie z Wilkiem z Brzozowej i widać wywojował. Mieli się nawet rok temu potykać konno na kopie i na długie miecze o całą tę stronę, ale nie wiem, jako się skończyło, bom był wyjechał.", + "80950": "— No, my swojaki — rzekł Maćko — z nami się nie będzie darł, a może jeszcze co z zastawu odpuści.", + "80951": "— Może. Z nim byle po dobrej woli, to jeszcze ze swego dołoży. Rycerski to opat, któremu nie nowina hełmem głowę nakryć. A przy tym pobożny i bardzo pięknie odprawia nabożeństwo. Musicie przecie pamiętać… Jak ci huknie przy mszy, to aż jaskółki pod pułapem z gniazd wylatują. No, i chwała Boża rośnie.", + "80952": "— Co nie mam pamiętać! Przecie o dziesięć kroków świece tchem w ołtarzu gasił. Zajeżdżałże on choć raz do Bogdańca?", + "80953": "— A jakże. Zajeżdżał. Pięciu nowych chłopów z żonami na karczunkach osadził. I u nas, w Zgorzelicach, też bywał, bo jako wiecie, on mi krzcił Jagienkę, którą zawsze bardzo nawidzi i córuchną ją zowie.", + "80954": "— Dałby Bóg, żeby chciał mi chłopów ostawić — rzekł Maćko.", + "80955": "— O wa! Co tam dla takiego bogacza pięciu chłopów! Wreszcie, jak Jagienka go poprosi, to ostawi.", + "80956": "Tu rozmowa umilkła na chwilę, albowiem znad ciemnego boru i znad rumianej zorzy podniosło się jasne słońce i rozświeciło okolicę. Powitali je rycerze zwykłym: „Niech będzie pochwalony!”, a następnie, przeżegnawszy się, poczęli ranne pacierze.", + "80957": "Zych skończył pierwszy i uderzywszy się po kilkakroć w piersi, ozwał się do towarzyszów:", + "80958": "— Teraz się wam dobrze przypatrzę. Hej, zmieniliście się obaj… Wy, Maćku, musicie wpierw do zdrowia przyjść… Jagienka będzie miała o was staranie, bo to w waszym dworze baby nie uświęci… Ano, znać, że wam szczebrzuch tkwi między żebrami… I dobrze nie bardzo…", + "80959": "Tu zwrócił się do Zbyszka:", + "80960": "— Pokażże się i ty… Oj, mocny Boże! Pamiętam cię maleńkim, jakoś przez ogon źrebakom na grzbiet łaził, a teraz, wciornaści, co za rycerzyk!… Z gęby czyste paniątko, ale chłop pleczysty… Takiemu się choć i z niedźwiedziem brać…", + "80961": "— Co mu ta niedźwiedź! — rzekł na to Maćko. — Toć młodszy był niż dziś, gdy go ów Fryzyjczyk nazwał gołowąsem, a on, że to nie całkiem mu się spodobało, zaraz mu garścią wąsy wydarł…", + "80962": "— Wiem — przerwał Zych. — I potykaliście się potem, i wzięliście ich poczet. Wszystko mi rozpowiadał pan z Taczewa:", + "80963": "Wyszedł Niemiec z wielgim zyskiem,", + "80964": "Pogrzebli go z gołym pyskiem,", + "80965": "Hoc! hoc!", + "80966": "I począł spoglądać na Zbyszka rozbawionymi oczyma, on zaś patrzył także z wielką ciekawością na jego długą jak tyczka postać, na chudą twarz z ogromnym nosem i na okrągłe, pełne śmiechu oczy.", + "80967": "— O! — rzekł. — Przy takim somsiedzie byle Bóg stryjkowi wrócił zdrowie, to i nie będzie smutku.", + "80968": "— Lepiej mieć wesołego somsiada, bo z wesołym nie może być zwady — odrzekł Zych. — A teraz posłuchajcie, co wam po dobremu i po krześcijańsku powiem. Doma dawnoście nie byli i porządków nijakich w Bogdańcu nie zastaniecie. Nie mówię: w gospodarstwie, bo opat dobrze gospodarzył… lasu szmat wykarczował i chłopów nowych osadził… Ale że sam jeno czasem dojeżdża, więc w spiżarni będą pustki, ba, i w domu ledwie tam ława jaka jest albo i wiązka grochowin do spania, a choremu potrzeba wygody. Więc wiecie co? Jedźcie ze mną do Zgorzelic. Zabawicie jaki miesiączek albo dwa, to mi będzie po sercu, a bez ten czas Jagienka o Bogdańcu pomyśli. Tylko się na nią zdajcie i niech was głowa o nic nie boli… Zbyszko będzie dojeżdżał gospodarki pilnować, a księdza opata też wam do Zgorzelic sprowadzę, to się z nim zaraz porachujecie… O was, Maćku, będzie dziewka miała taki starunek jak o ojcu, a w chorobie babski starunek od innego lepszy. No! Moiście wy! Uczyńcieże tak, jako was proszę.", + "80969": "— Wiadoma rzecz, żeście dobry człowiek i zawszeście tacy byli — odrzekł z pewnym wzruszeniem Maćko — ale widzicie, mam-li umrzeć przez tę juchę zadziorę, co mi pod ziobrem siedzi, to wolę na własnych śmieciach. Przy tym w domu, choć ta człek i chory, to o niejedno się rozpyta, niejednego dopatrzy i niejedno zładzi. Jeśli Bóg każe iść na tamten świat, no, to nie ma rady! Czy przy większym starunku, czy przy mniejszym: jednako się nie wykręcisz. Do niewygód my na wojnie przywykli. Miła i wiącha grochowin temu, co przez kilka roków na gołej ziemi sypiał. Ale za wasze serce to wam szczerze dziękuję i jeśli nie ja się wywdzięczę, to da Bóg, Zbyszko się wywdzięczy.", + "80970": "Zych ze Zgorzelic, który słynął istotnie z dobroci i uczynności, począł znów nalegać i prosić, ale Maćko się uparł: kiedy umierać, to na własnym podwórku! Cniło mu się oto bez tego Bogdańca całymi latami, więc teraz, gdy granica już niedaleko, nie wyrzeknie się go za nic, choćby to miał być ostatni nocleg. Bóg łaskaw i tak, że mu choć pozwolił tu się przywlec.", + "80971": "Tu roztarł pięściami łzy, które wezbrały mu pod powiekami, obejrzał się wkoło i rzekł:", + "80972": "— Jeśli tu już bory Wilka z Brzozowej, to zaraz po południu dojedziem.", + "80973": "— Nie Wilka z Brzozowej, jeno ninie opatowe — zauważył Zych.", + "80974": "Uśmiechnął się na to chory Maćko i po chwili odrzekł:", + "80975": "— Jeśli opatowe, to może kiedyś będą nasze.", + "80976": "— Ba! Dopieroście mówili o śmierci — zawołał wesoło Zych — a teraz chce wam się opata przetrzymać.", + "80977": "— Nie ja go przetrzymam, jeno Zbyszko.", + "80978": "Dalszą rozmowę przerwały im odgłosy rogów w boru, które ozwały się daleko przed nimi. Zych wstrzymał zaraz konia i począł słuchać.", + "80979": "— Ktoś ci tu chyba poluje — rzekł. — Poczekajcie.", + "80980": "— Może opat. To by dobrze było, żebyśmy się zaraz spotkali.", + "80981": "— Cichajcie no!", + "80982": "Tu zwrócił się do orszaku:", + "80983": "— Stój!", + "80984": "Stanęli. Rogi ozwały się bliżej, a w chwilę później rozległo się szczekanie psów.", + "80985": "— Stój! — powtórzył Zych. — Ku nam idą.", + "80986": "Zbyszko zaś zeskoczył z konia i począł wołać:", + "80987": "— Dawajcie kuszę! Może zwierz na nas wypadnie! Wartko! Wartko!", + "80988": "I porwawszy kuszę z rąk pachołka, wsparł ją o ziemię, przycisnął brzuchem, pochylił się, wyprężył grzbiet jak łuk i chwyciwszy palcami obu rąk cięciwę, naciągnął ją w mgnieniu oka na żelazny zastawnik, za czym założył strzałę i skoczył przed siebie w bór.", + "80989": "— Napiął! Bez korby ci napiął! — szepnął Zych zdumiony przykładem tak nadzwyczajnej siły.", + "80990": "— Ho, to morowy chłop! — odszepnął z dumą Maćko.", + "80991": "Tymczasem rogi i granie psów ozwało się jeszcze bliżej, aż nagle po prawej stronie boru rozległ się ciężki tupot, trzask łamanych krzów i gałęzi — na drogę wypadł z gęstwiny, jak piorun, stary, brodaty żubr z olbrzymią, nisko pochyloną głową, z krwawymi oczyma i wywalonym ozorem, zziajany, straszny. Trafiwszy na wyrwę przydrożną, przesadził ją jednym skokiem, upadł z rozpędu na przednie nogi, ale podniósł się i już, już miał skryć się w gęstwinie po drugiej stronie drogi, gdy nagle zawarczała złowrogo cięciwa kuszy, rozległ się świst grotu, po czym zwierz wspiął się, zakręcił, ryknął okropnie i runął jak gromem rażony na ziemię.", + "80992": "Zbyszko wychylił się zza drzewa, napiął znów kuszę i zbliżył się gotów do strzału ku leżącemu bykowi, którego zadnie nogi kopały jeszcze ziemię.", + "80993": "Lecz popatrzywszy chwilę, zawrócił spokojnie do orszaku i z daleka począł wołać:", + "80994": "— Tak dostał, aże gnojem popuścił!", + "80995": "— A niechże cię! — ozwał się, podjeżdżając, Zych. — Od jednej strzały!", + "80996": "— Ba, blisko było, a to przecie okrutny pęd. Obaczcie: nie tylko żeleźce, ale i brzechwa całkiem mu się schowała pod łopatką.", + "80997": "— Myśliwcy muszą być już blisko; pewnikiem ci go zabiorą.", + "80998": "— Nie dam! — odpowiedział Zbyszko. — Na drodze zabit, a droga niczyja.", + "80999": "— A jeśli to opat poluje?", + "81000": "— A jeśli opat, to niech go bierze.", + "81001": "Tymczasem z lasu wychyliły się naprzód psy, których było kilkanaście. Ujrzawszy zwierza, rzuciły się na niego ze strasznym harmidrem, zbiły się na nim w kupę i niebawem poczęły się między sobą gryźć.", + "81002": "— Zaraz będą i myśliwi — rzekł Zych. — Ot, patrz! Już są, jeno dalej przed nami wypadli i nie widzą jeszcze zwierza. Hop! hop! Bywajcie tu, bywajcie!… Leży! Leży!…", + "81003": "Lecz nagle umilkł, przysłonił oczy ręką, a po chwili ozwał się:", + "81004": "— Dla Boga! Coże to jest? Czym oślepł, czy mi się zdaje…", + "81005": "— Jeden na wronym koniu na przedzie — rzekł Zbyszko.", + "81006": "Lecz Zych zawołał nagle:", + "81007": "— Miły Jezu! Dyć to chyba Jagienka!", + "81008": "I naraz począł krzyczeć:", + "81009": "— Jagna! Jagna!…", + "81010": "Po czym ruszył naprzód, ale nim zdążył puścić w cwał podjezdka, Zbyszko ujrzał najdziwniejsze w świecie widowisko: oto na chybkim srokaczu sadziła ku nim, siedząc po męsku, dziewczyna z kuszą w ręku i z oszczepem na plecach. W rozpuszczone od pędu włosy powszczepiały jej się chmielowe szyszki; twarz miała rumianą jak zorza, na piersiach rozchełstaną koszulinę, a na koszuli serdak wełną do góry. Dopadłszy, osadziła na miejscu konia; przez chwilę na twarzy jej odbijało się niedowierzanie, zdumienie, radość — na koniec jednak, nie mogąc świadectwom oczu i uszu zaprzeczyć, poczęła krzyczeć cienkim, nieco jeszcze dziecinnym głosem:", + "81011": "— Tatulo! Tatuś najmilejsi!", + "81012": "I w mgnieniu oka zsunęła się z konia, a gdy Zych zeskoczył także dla powitania jej na ziemię, rzuciła mu się na szyję. Przez długi czas Zbyszko słyszał tylko odgłos pocałunków i dwa wyrazy: „Tatulo! Jagula! Tatulo! Jagula!” — powtarzane w radosnym upojeniu.", + "81013": "Nadjechały oba poczty, nadjechał na wozie Maćko, a oni jeszcze powtarzali: „Tatulo! Jagula!”, i jeszcze się obejmowali za szyję. Aż gdy wreszcie mieli już do sytu powitań i okrzyków, poczęła go Jagienka wypytywać:", + "81014": "— To z wojny wracacie? Zdrowiście aby?", + "81015": "— Z wojny. Co nie mam być zdrów! A ty? A młodsze chłopaki? Myślę, że zdrowe? Tak? Bo inaczej nie latałabyś po lesie. Ale coże ty tu robisz najlepszego, dziewczyno?", + "81016": "— Przecie widzicie: poluję — odpowiedziała, śmiejąc się, Jagienka.", + "81017": "— W cudzych lasach?", + "81018": "— Opat dał mi pozwoleństwo. Jeszcze przysłał pachołków do tego uczonych i psy.", + "81019": "Tu zwróciła się do swej czeladzi:", + "81020": "— A odpędzić mi ta psy, bo skórę podrą!", + "81021": "Po czym do Zycha:", + "81022": "— Oj, też rada jestem, rada, że was widzę!… U nas wszystko dobrze.", + "81023": "— A jam to nierad? — odparł Zych. — Dajże jeszcze, dziewucho, pyska!", + "81024": "I poczęli się znów całować, a gdy skończyli, Jagna rzekła:", + "81025": "— Do domu okrutny szmat drogi… Takeśmy się za oną bestią zagnali. Chyba ze dwie mileśmy gnali, że już i konie ustawały. Ale tęgi żubr, widzieliście?… Ma on ze trzy moje strzały w sobie, a od ostatniej musiał paść.", + "81026": "— Padł on od ostatniej, ale nie od twojej: ten to rycerzyk go ustrzelił.", + "81027": "Jagienka odgarnęła dłonią włosy, które się jej nasunęły na oczy, i spojrzała bystro, lubo niezbyt życzliwie na Zbyszka.", + "81028": "— Wiesz, kto to jest? — spytał Zych.", + "81029": "— Nie wiem.", + "81030": "— Nie dziwota, żeś go nie poznała, bo wyrósł. Ale może starego Maćka z Bogdańca poznasz?", + "81031": "— Dla Boga! To Maćko z Bogdańca! — zawołała Jagienka.", + "81032": "I zbliżywszy się do woza, pocałowała Maćka w rękę.", + "81033": "— Toście wy?", + "81034": "— A ja. Jenom na wozie, bo mnie Niemcy postrzelili.", + "81035": "— Jakie Niemcy? Przecie to z Tatary była wojna? Wiem ci ja to, bom się niemało tatula naprosiła, żeby mnie z sobą wziął.", + "81036": "— Była wojna z Tatary, ale my na niej nie byli, bośmy na Litwie przedtem wojowali i ja, i Zbyszko.", + "81037": "— A gdzie jest Zbyszko?", + "81038": "— Toś nie poznała, że to Zbyszko? — rzekł ze śmiechem Maćko.", + "81039": "— To jest Zbyszko? — zawołała dziewczyna, spoglądając znów na młodego rycerza.", + "81040": "— A jakże!", + "81041": "— Dajże mu po znajomości gęby — zawołał wesoło Zych.", + "81042": "Jagienka zwróciła się żywo ku Zbyszkowi, lecz nagle cofnęła się i zakrywszy ręką oczy, rzekła:", + "81043": "— Kiedy się wstydam…", + "81044": "— My się przecie od małości znamy! — ozwał się Zbyszko.", + "81045": "— Aha! Dobrze się znamy. Pamiętam ci ja, pamiętam. Z ośm roków temu przyjechaliście do nas z Maćkiem i nieboszczka matula przynieśli nam orzechów z miodem. A wy, jak jeno starsi wyszli z izby, zaraz mnie pięścią w nos, a orzechy samiście zjedli!", + "81046": "— Nie uczyniłby on teraz tego! — rzekł Maćko. — U kniazia Witolda bywał, w Krakowie na zamku bywał i obyczaj dworski zna.", + "81047": "Lecz Jagience przyszło co innego do głowy, zwróciwszy się bowiem do Zbyszka, spytała:", + "81048": "— To wyście żubra zabili?", + "81049": "— Ja.", + "81050": "— Obejrzym, gdzie tkwi grot.", + "81051": "— Nie obaczycie, bo mu się całkiem pochował pod łopatką.", + "81052": "— Daj spokój, nie prawuj się — rzekł Zych. — Widzielim wszyscy, jak go ustrzelił, i widzielim jeszcze coś lepszego, bo kuszę w mig bez korby naciągnął.", + "81053": "Jagienka spojrzała po raz trzeci na Zbyszka, ale tym razem z podziwem:", + "81054": "— Naciągnęliście kuszę bez korby? — spytała.", + "81055": "Zbyszko odczuł w jej głosie jakby pewne niedowierzanie, wsparł więc o ziemię kuszę, którą był poprzednio spuścił, naciągnął ją w mgnieniu oka, aż zaskrzypiała żelazna obręcz, po czym chcąc pokazać, że zna dworski obyczaj, przyklęknął na jedno kolano i podał ją Jagience.", + "81056": "Dziewczyna zaś, zamiast ją wziąć z jego rąk, zaczerwieniła się nagle, sama nie wiedząc dlaczego, i poczęła zaciągać pod szyją zgrzebną koszulę, która się była od szybkiej jazdy po lesie otwarła.", + "81057": "Rozdział jedenasty", + "81058": "Drugiego dnia po przyjeździe do Bogdańca Maćko i Zbyszko poczęli rozglądać się po swojej starej siedzibie i wkrótce dostrzegli, iż Zych ze Zgorzelic miał słuszność, mówiąc, że z początku dokuczy im bieda niemała. Z gospodarstwem szło jeszcze jako tako. Było kilka łanów obrabianych przez chłopów dawnych albo świeżo osadzonych przez opata. Niegdyś bywało w Bogdańcu uprawnej ziemi daleko więcej, ale od czasu gdy w bitwie pod Płowcami ród Gradów wyginął prawie do szczętu — zbrakło rąk roboczych, a po napadzie śląskich Niemców i po wojnie Grzymalitów z Nałęczami żyzne niegdyś niwy bogdańskie pozarastały po większej części lasem. Maćko nie mógł sam dać rady. Próżno chciał przed kilkunastu laty przyciągnąć wolnych kmieciów z Krześni i puścić im ziemię za odsepy — ci bowiem woleli siedzieć na swoich własnych „lechach”, niźli uprawiać cudzy zagon. Przywabił jednak nieco ludzi bezdomnych; w różnych wojnach wziął kilkunastu jeńców, których pożenił, osadził po chatach — i w ten sposób wieś poczęła się dźwigać na nowo. Ale trudno mu to szło, więc gdy zdarzyła się sposobność zastawu, zastawił Maćko skwapliwie cały Bogdaniec, mniemając naprzód, że możnemu opatowi łatwiej będzie zagospodarować ziemię, a po wtóre, że tymczasem jemu i Zbyszkowi wojna przysporzy ludzi i pieniędzy. Jakoż opat rządził sprężyście. Siłę roboczą Bogdańca powiększył o pięć rodzin chłopskich, stada bydła i koni pomnożył, a przy tym zbudował spichlerz, chruścianą oborę i takąż stajnię. Natomiast nie mieszkając stale w Bogdańcu, o dom nie dbał — i Maćko, który marzył czasami, że wróciwszy, zastanie go otoczonym rowem i częstokołem, zastał wszystko tak, jak był zostawił, z tą chyba różnicą, że węgły pokrzywiły się nieco, a ściany wydawały się niższe, bo osiadły i zasunęły się w ziemię.", + "81059": "Dwór składał się z ogromnej sieni, dwóch obszernych izb z komorami i z kuchni. W izbach były okna z błon, na środku zaś każdej ognisko w ulepionej z gliny podłodze, z którego dym wychodził przez szpary w pułapie. Pułap ów, czarny zupełnie, bywał za lepszych czasów zarazem i wędlarnią, na kołkach bowiem powbijanych w belki wieszano wówczas szynki wieprzowe, dzicze, niedźwiedzie i łosie, combry jelenie i sarnie, grzbiety wołowe i całe zwoje kiełbas. W Bogdańcu jednak haki były teraz puste, jak również i półki biegnące wzdłuż ścian, na których po innych „dworach” ustawiano misy cynowe i gliniane. Tylko ściany pod półkami nie wydawały się już zbyt nagie. Zbyszko bowiem kazał ludziom porozwieszać na nich pancerze, hełmy, miecze krótkie i długie, a dalej oszczepy, widły, kusze, kopie rycerskie, wreszcie tarcze i topory, i kropierze na konie. Broń czerniała od takiego rozwieszania w dymie i trzeba było często ją czyścić, ale za to była wszystka pod ręką i w dodatku czerw nie toczył drzewa w kopiach, kuszach i toporzyskach. Szaty kosztowne kazał troskliwy Maćko poprzenosić do komory, w której sypiał.", + "81060": "W przednich izbach były też w pobliżu błoniastych okien stoły zbite z sosnowych desek i takież ławy, na których panowie zasiadali wraz z czeladzią do jadła. Ludziom odwykłym przez długie lata wojny od wygód nie trzeba było wiele, w Bogdańcu jednak brakło chleba, mąki i różnych innych zapasów, a zwłaszcza statków. Chłopi poznosili, co mogli, liczył głównie Maćko na to, że jako bywa w takich razach, przyjdą mu w pomoc sąsiedzi — i rzeczywiście nie omylił się, przynajmniej co do Zycha ze Zgorzelic.", + "81061": "Drugiego dnia po przyjeździe siedział właśnie stary na kłodzie przed domem, chcąc użyć pięknej jesiennej pogody, gdy na dziedziniec zajechała na tym samym wronym koniu Jagienka. Czeladnik, który drzewo rąbał koło płota, chciał jej do zsiadania pomóc, lecz ona zeskoczywszy w jednej chwili na ziemię, zbliżyła się do Maćka, zdyszana nieco od prędkiej jazdy i zarumieniona jak jabłuszko.", + "81062": "— Niech będzie pochwalony! Przyjechałam pokłonić się wam od tatula i zapytać o zdrowie.", + "81063": "— Nie gorzej niż było w drodze — odrzekł Maćko. — Człek się przynajmniej wyspał na własnych śmieciach.", + "81064": "— Ale niewygodę musicie mieć wielką, a choremu potrzeba starunku.", + "81065": "— Twarde my chłopy. Jużci, z początku nie ma wygód, ale nie ma i głodu. Kazalim zarżnąć wołu i dwie owce, mięsa jest dość. Poznosiły też baby trochę mąki i jaj, ale tego mało, a już najgorzej statków nam brak.", + "81066": "— Bo ja kazałam wyładzić dwa wozy. Na jednym idą dwie pościele i statki, a na drugim spyża różna. Są placki i mąka, i słonina, i suszone grzyby, jest beczułeczka piwa, a druga miodu, i co tam było w domu, ze wszystkiego po trochu.", + "81067": "Maćko, który rad był zawsze z każdego przybytku w domu, wyciągnął rękę, pogładził Jagienkę po głowie i rzekł:", + "81068": "— Bóg zapłać tobie i twojemu rodzicowi. Jak się zagospodarujem, to oddamy.", + "81069": "— Bogdajże was! A czy to my Niemce, żebyśmy mieli odbierać to, co dajem!", + "81070": "— No, to jeszcze bardziej Bóg wam zapłać. Powiadał o tobie rodzic, jakaś gospodarna. Toś ty całymi Zgorzelicami bez rok rządziła?", + "81071": "— Ano!… Jak wam będzie czego więcej potrzeba, to kogo przyślijcie, jeno takiego, co by wiedział, czego trzeba, bo to czasem głupi jaki sługa przyjedzie i nie wie, po co go przysłali.", + "81072": "Tu Jagienka poczęła się nieco oglądać, a Maćko, spostrzegłszy to, uśmiechnął się i zapytał:", + "81073": "— Za kimże się oglądasz?", + "81074": "— Nie oglądam się za nikim!", + "81075": "— Przyślę Zbyszka, niech za mnie tobie i Zychowi podziękuje. Udał ci się Zbyszko? Co?", + "81076": "— A, nie patrzyłam!", + "81077": "— To przypatrzże mu się teraz, bo ci właśnie nadchodzi.", + "81078": "Jakoż Zbyszko nadchodził rzeczywiście od wodopoju i ujrzawszy Jagienkę, przyśpieszył kroku. Ubrany był w łosi kubrak i okrągłą, pilśniową myckę, taką, jakich używano pod hełmy, włosy miał bez pątlika, obcięte równo nad brwiami, a po bokach spływające w złotych zwojach na ramiona — i zbliżał się szybko, rosły, hoży, do giermka z wielkiego domu zupełnie podobny.", + "81079": "Jagienka odwróciła się całkiem do Maćka, aby przez to okazać, że tylko do niego przyjechała, lecz Zbyszko przywitał ją wesoło, a następnie wziąwszy jej rękę, podniósł ją do ust mimo oporu dziewczyny.", + "81080": "— Czemu mnie w rękę całujesz? — spytała. — Czy to ja ksiądz?", + "81081": "— Nie brońcie się! To taki zwyczaj.", + "81082": "— A choćby cię i w drugą pocałował za to, coś przywiozła — wtrącił Maćko — nie byłoby nadto.", + "81083": "— Co zaś przywiozła? — zapytał Zbyszko, rozglądając się po dziedzińcu, nie widząc nic więcej prócz wronego konia, który stał przywiązany do palika.", + "81084": "— Wozy jeszcze nie nadeszły, ale przyjdą — odpowiedziała Jagienka.", + "81085": "Maćko począł wymieniać, co przywiozła, niczego nie opuszczając, gdy zaś wspomniał o dwóch pościelach, Zbyszko rzekł:", + "81086": "— Ja tam rad i na żubrowej skórze przylegam, ale dziękuję wam, żeście i o mnie pomyśleli.", + "81087": "— To nie ja: tatulo… — odrzekła, czerwieniąc się, dziewczyna. — Jeśli wolicie na skórze, to niewoli nie ma.", + "81088": "— Wolę, na czym wypadnie. Bywało, nieraz w polu, po bitwie, to się sypiało i z zabitym Krzyżakiem pod głową.", + "81089": "— Alboście to zabili kiedy Krzyżaka? Pewno, że nie!", + "81090": "Zbyszko, zamiast odpowiedzieć, począł się śmiać. Maćko zaś zawołał:", + "81091": "— Bójże się Boga, dziewczyno, to ty jego nie znasz! Nic ci on innego nie czynił, jeno w Niemców bił, aże grzmiało. Na kopie, na topory, do wszystkiego gotów, a jak Niemca z dala dopatrzy, to choć go na powrozie trzymaj, tak się do niego rwie. W Krakowie chciał nawet w posła Lichtensteina bić, za co mało mu głowy nie ucięli. Taki to chłop! I o Fryzach dwóch ci opowiem, po których wzięliśmy poczet i łup tak godny, że za połowę tego można by Bogdaniec wykupić.", + "81092": "Tu Maćko jął opowiadać o pojedynku z Fryzyjczykami, a następnie o innych przygodach, jakie się im przytrafiały, i czynach, jakich dokonali. Potykali się przecie zza murów i w otwartym polu z największymi rycerzami, jacy w cudzoziemskich krajach żyją. Bili w Niemców, bili we Francuzów, bili w Angielczyków i w Burgundów. Bywali w zaciekłych wirach bitew, że z koni, z ludzi, ze zbroi, z Niemców i piór czynił się jakoby jeden kłąb. A czego to oni przy tym nie widzieli! Widzieli krzyżackie zamki z czerwonej cegły, litewskie grodźce drewniane i kościoły, jakich koło Bogdańca nie ma, i miasta, i srogie puszcze, w których nocami kwiliły powypędzane ze świątyń litewskie bożeczki, i różne, różne cuda; wszędzie zaś, gdzie do bitki przyszło, Zbyszko na przedzie, tak że dziwowali mu się najwięksi rycerze.", + "81093": "Jagienka, przysiadłszy na kłodzie obok Maćka, słuchała z otwartymi ustami tego opowiadania, kręcąc głową, jakby ją miała na śrubkach, to w stronę Maćka, to w stronę Zbyszka, i spoglądając na młodego rycerza z coraz większym podziwem. Wreszcie, gdy Maćko skończył, westchnęła i rzekła:", + "81094": "— Bogdaj się to chłopakiem urodzić!", + "81095": "Lecz Zbyszko, który przez czas opowiadania przyglądał się jej również bacznie, myślał w tej chwili widocznie o czym innym, gdyż niespodzianie rzekł:", + "81096": "— Ale też z was kraśna dziewka!", + "81097": "Jagienka zaś odrzekła, na wpół z niechęcią, a na wpół ze smutkiem:", + "81098": "— Widzieliście wy kraśniejsze ode mnie.", + "81099": "Zbyszko jednak mógł bez kłamstwa odpowiedzieć jej, że wiele takich nie widział, gdyż od Jagienki bił po prostu blask zdrowia, młodości i siły. Stary opat nie próżno mawiał o niej, że wygląda jak na wpół kalina, wpół sosenka. Wszystko w niej było piękne: i wysmukła postawa, i szerokie ramiona, i piersi jak ze skały wykute, i czerwone usta, i modre oczki bystro patrzące. Była też przybrana staranniej niż poprzednio w lesie na łowach. Na szyi miała kraśne paciorki, kożuszek otwarty na przodzie, kryty zielonym suknem, spódnicę z samodziału w prążki i nowe buty. Nawet stary Maćko zauważył ten piękny strój i popatrzywszy na nią przez chwilę, zapytał:", + "81100": "— A czemuś to się tak przybrała jako na odpust?", + "81101": "Lecz ona, zamiast odpowiedzieć, poczęła wołać:", + "81102": "— Idą wozy, idą!…", + "81103": "Jakoż gdy wozy zajechały, skoczyła ku nim, a za nią poszedł Zbyszko. Wyładowanie trwało aż do zachodu słońca, ku wielkiemu zadowoleniu Maćka, który każdą rzecz z osobna oglądał i za każdą wysławiał Jagienkę. Mrok też już zapadał zupełny, gdy dziewczyna poczęła się zabierać do domu. Przy wsiadaniu na koń Zbyszko chwycił ją nagle wpół i nim zdążyła słowo wymówić, podniósł ją w górę i posadził na kulbakę. Wówczas zarumieniła się jak zorza i zwróciwszy ku niemu twarz, rzekła przytłumionym nieco głosem:", + "81104": "— Mocarny z was pachołek…", + "81105": "On zaś, nie dojrzawszy jej rumieńców i zmieszania z powodu ciemności, roześmiał się i zapytał:", + "81106": "— A nie boicie się zwierza?… Już zaraz noc!", + "81107": "— Jest na wozie oszczep… podajcie mi go.", + "81108": "Zbyszko poszedł do wozu, wyjął oszczep i wręczył go Jagience:", + "81109": "— Bądźcie zdrowi!", + "81110": "— Bądźcie zdrowi!", + "81111": "— Bóg wam zapłać! Przyjadę jutro alibo pojutrze do Zgorzelic pokłonić się Zychowi i wam za somsiedzką uczynność.", + "81112": "— Przyjeżdżajcie! Radzi będziem! Wiśta!", + "81113": "I ruszywszy koniem, znikła po chwili w przydrożnych krzach.", + "81114": "Zbyszko wrócił do stryja.", + "81115": "— Czas wam do izby wracać.", + "81116": "Lecz Maćko odrzekł, nie ruszając się z kłody:", + "81117": "— Hej! Co za dziewczyna! Aże podwórze od niej pojaśniało!", + "81118": "— Bo pewnie!", + "81119": "Nastała chwila milczenia. Maćko zdawał się o czymś rozmyślać, patrząc w ukazujące się gwiazdy, po czym znów rzekł jakby sam do siebie:", + "81120": "— I przyszczypne to, i gospodarne, choć nie ma więcej nad piętnaście roków…", + "81121": "— Ano! — rzekł Zbyszko. — Stary Zych miłuje ją też jak oko w głowie.", + "81122": "— I mówił, że Moczydoły za nią pójdą, a tam jest w łęgach stadko świerzop ze źrebięty.", + "81123": "— W borach moczydłowskich ponoś okrutne bagna?…", + "81124": "— Ale żeremia bobrowe w nich są.", + "81125": "I znów nastało milczenie. Maćko spoglądał czas jakiś z ukosa na Zbyszka, a wreszcie spytał:", + "81126": "— Cóżeś się tak zapamiętał? O czym rozmyślasz?", + "81127": "— Bo… widzicie… po Jagience tak mi się Danuśka przypomniała, aże mnie coś w sercu zabolało.", + "81128": "— Chodźmy do izby — rzekł na to stary. — Późno już.", + "81129": "I wstawszy z trudem, wsparł się na Zbyszku, który odprowadził go do komory.", + "81130": "Zbyszko pojechał jednak zaraz nazajutrz do Zgorzelic, albowiem Maćko bardzo o to przynaglał. Wymógł również na bratanku, by wziął z sobą dla okazałości dwóch pachołków i przybrał się jak najpiękniej, aby w ten sposób cześć Zychowi wyrządzić i należytą wdzięczność mu okazać. Zbyszko ustąpił i pojechał wystrojony jak na wesele w tę samą zdobyczną jakę z białego atłasu, obszytą złotą frędzlą i zahaftowaną w złote gryfy. Zych przyjął go z otwartymi ramionami, radością i ze śpiewaniem, Jagienka zaś, wszedłszy na próg izby, stanęła jak wryta i omal nie upuściła łagiewki z winem na widok młodziana, myślała bowiem, że królewicz jaki przyjechał. Straciła też od razu śmiałość i siedziała w milczeniu, przecierając tylko kiedy niekiedy oczy, jak gdyby się chciała ze snu obudzić. Zbyszko, któremu brakło doświadczenia, myślał, że z niewiadomych mu przyczyn nierada go widzi, rozmawiał więc tylko z Zychem, sławiąc jego sąsiedzką hojność i podziwiając dwór zgorzelicki, który rzeczywiście w niczym nie był do bogdanieckiego podobny.", + "81131": "Wszędzie znać tu było dostatek i zasobność. W izbach były okna z szybami z rogu, zestruganego cienko i tak wygładzonego, że był prawie jak szkło przeźroczysty. Nie było ognisk na środku izb, tylko wielkie kominy z okapami po rogach. Podłoga była z modrzewiowych desek czysto umytych, na ścianach zbroje i mnóstwo mis błyszczących jak słońca oraz pięknie wyciętych łyżników, z szeregami łyżek, z których dwie były ze srebra. Gdzieniegdzie wisiały też makatki, złupione w wojnach lub nabyte od wędrownych kupców. Pod stołami leżały olbrzymie płowe skóry turze, a takoż żubrze i dzicze. Zych z chęcią pokazywał swoje bogactwa, mówiąc co chwila, że to Jagienkowe gospodarowanie. Zaprowadził także Zbyszka do alkierza, pachnącego całkiem żywicą i miętą, w którym u pułapu wisiały całe pęki skór wilczych, lisich, kunich i bobrowych. Pokazał mu sernik, składy wosku i miodu, beczki z mąką, składy sucharów, konopi i suszonych grzybów. Wziął go następnie do spichrzów, obór, stajen i chlewów, do szop, w których były wozy, sprzęty myśliwskie, sieci, i tak olśnił oczy jego dostatkiem, że Zbyszko, wróciwszy na wieczerzę, nie mógł utrzymać w sobie podziwu.", + "81132": "— Żyć nie umierać w waszych Zgorzelicach! — rzekł.", + "81133": "— W Moczydołach bez mała takie same porządki — odrzekł Zych. — Pamiętasz Moczydoły? To przecie ku Bogdańcowi. Drzewiej wadzili się nawet nasi ojce o granice i zapowiedzi sobie posyłali na bitki, ale ja ta nie będę się wadził.", + "81134": "Tu trącił się ze Zbyszkiem kubkiem miodu i zapytał:", + "81135": "— A może byś chciał sobie coś zaśpiewać?", + "81136": "— Nie — rzekł Zbyszko — ciekawie was słucham.", + "81137": "— Zgorzelice, widzisz, wezmą niedźwiadki. Byle się jeno kiedyś o nie nie podarli!…", + "81138": "— Jakie niedźwiadki?", + "81139": "— Ano, chłopaki, Jagienkowi bracia.", + "81140": "— Hej! Nie będą potrzebowali łapy przez zimę ssać.", + "81141": "— A nie. Ale i Jagience w Moczydołach sperki w gębie nie zabraknie…", + "81142": "— Pewnikiem!", + "81143": "— A czemu nie jesz i nie pijesz? Jagienka, nalej i jemu, i mnie.", + "81144": "— Jem i piję, jako mogę.", + "81145": "— Jak nie będziesz mógł, to się odpasz… Piękny pas! Wy też na Litwie musieliście wziąć łup godny?", + "81146": "— Nie narzekamy — odrzekł Zbyszko, korzystając ze sposobności, aby okazać, że i dziedzice Bogdańca nie byle włodyczkowie. — Część łupów przedaliśmy w Krakowie i wzięliśmy czterdzieści grzywien srebra…", + "81147": "— Bój się Boga! Toż za to można kupić wieś.", + "81148": "— Bo była jedna zbroja mediolańska, którą stryjko spodziewający się śmierci sprzedał, a to wiecie…", + "81149": "— Wiem! No! To warto na Litwę iść. Ja swego czasu chciałem, alem się bojał.", + "81150": "— Czego? Krzyżaków?", + "81151": "— E, kto by się ta ich bał. Póki cię nie zabiją, to czegóż się bać, a jak cię zabiją, to już i nie czas na strach. Bojałem się onych pogańskich bożków, czyli diabłów. Po lasach to podobno tego jak mrowia.", + "81152": "— A gdzież mają siedzieć, kiedy im bożnice popalili?… Dawniej mieli dostatek, a teraz jeno grzybami i mrówkami żyją.", + "81153": "— Widziałeś też ich?", + "81154": "— Ja sam nie widziałem, ale słyszałem, że ludzie widzieli… Wysunie ta poniektóry kosmatą łapinę i zza drzewa potrząsa nią, żeby mu co dać…", + "81155": "— Powiadali to samo Maćko — ozwała się Jagienka.", + "81156": "— A jakże! Prawił ci i mnie o tym w drodze — dodał Zych. — No, nie dziwota! Przecie i u nas, choć kraj dawno krześcijański, czasem się coś po bajorach śmieje, a i w domu, choć księża o to krzyczą, lepiej zawsze skrzatom miskę z jadłem na noc ostawić, bo inaczej tak ci skrobią w ściany, że i oka nie zmrużysz… Jagienka!… Postaw, córuchno, pod progiem miskę!", + "81157": "Jagienka wzięła glinianą miskę pełną klusków z serem i postawiła ją pod progiem. Zych zaś rzekł:", + "81158": "— Księża krzyczą, pomstują! Panu Jezusowi przecie przez trochę klusków chwały nie ubędzie, a skrzat byle był syt i życzliwy, to i od ognia, i od złodzieja ustrzeże.", + "81159": "Po czym zwrócił się do Zbyszka:", + "81160": "— Ale może byś się odpasał i trochę sobie zaśpiewał?", + "81161": "— Zaśpiewajcie wy, bo już widzę, że z dawna macie ochotę, ale może panna Jagienka zaśpiewa?", + "81162": "— Będziem po kolei śpiewali — zawołał uradowany Zych. — Jest też w domu pachołek, który nam do wtóru na drewnianej fujarce zapiska. Wołać pachołka!", + "81163": "Zawołano pachołka, który siadł na zydlu i włożywszy „piszczkę” w usta, a następnie rozstawiwszy na niej palce, jął spoglądać po obecnych, czekając, komu ma zawtórować.", + "81164": "Oni zaś poczęli się sprzeczać, nikt bowiem nie chciał być pierwszy. Kazał wreszcie Zych dać przykład Jagience, więc Jagienka, chociaż bardzo jej było wstyd Zbyszka, wstała z ławy, włożyła ręce pod fartuch i poczęła:", + "81165": "Gdybym ci ja miała", + "81166": "Skrzydłeczka jak gąska,", + "81167": "Poleciałabym ja", + "81168": "Za Jaśkiem do Śląska!…", + "81169": "Zbyszko otworzył naprzód szeroko oczy, po czym zerwał się na równe nogi i zawołał wielkim głosem:", + "81170": "— A wy skąd to umiecie śpiewać?", + "81171": "Jagienka spojrzała na niego ze zdumieniem.", + "81172": "— Przecie to wszyscy śpiewają… Co wam?", + "81173": "Zych zaś, który sądził, że Zbyszko podpił, zwrócił ku niemu rozradowaną twarz i rzekł:", + "81174": "— Odpasz się! Zaraz ci ulży!", + "81175": "Lecz Zbyszko stał przez chwilę z mieniącą się twarzą, po czym opanowawszy wzruszenie, ozwał się do Jagienki:", + "81176": "— Przepraszam was. Cosik mi się niespodzianie przypomniało. Śpiewajcie dalej.", + "81177": "— A może wam smutno słuchać?", + "81178": "— Ej, gdzie tam! — odrzekł drgającym głosem. — Słuchałbym tego przez całą noc.", + "81179": "To rzekłszy, siadł i zakrywszy dłonią brwi, umilkł, nie chcąc żadnego słowa uronić.", + "81180": "Jagienka zaśpiewała drugą zwrotkę, lecz skończywszy ją, spostrzegła wielką łzę staczającą się po palcach Zbyszkowej dłoni.", + "81181": "Wówczas przysunęła się żywo ku niemu i siadłszy obok, poczęła go trącać łokciem:", + "81182": "— No? Co wam? Nie chcę, byście płakali. Mówcie, co wam jest?", + "81183": "— Nic, nic! — odrzekł z westchnieniem Zbyszko. — Siła by gadać… Co było, to przeszło. Już mi weselej.", + "81184": "— A może byście się wina słodkiego napili?", + "81185": "— Poćciwa dziewka! — zawołał Zych. — Czemu to mówicie sobie: wy? Mów mu: Zbyszku, a ty jej: Jagienko. Znacie się przecie od małości…", + "81186": "Po czym zwrócił się do córki:", + "81187": "— Że cię tam ongi sprał, to nic!… Ninie tego nie uczyni.", + "81188": "— Nie uczynię! — rzekł wesoło Zbyszko. — Niechże mnie ona za to teraz spierze, jeśli jej wola.", + "81189": "Na to Jagienka, chcąc go do reszty rozweselić, złożyła dłoń w piąstkę i śmiejąc się, poczęła udawać, że bije Zbyszka.", + "81190": "— A masz ci za mój rozbity nos! A masz! A masz!", + "81191": "— Wina! — zawołał rozochocony dziedzic Zgorzelic.", + "81192": "Jagienka skoczyła do komory i po chwili wyniosła kamionkę z winem, dwa kubki piękne, wygniatane w srebrne kwiaty, roboty wrocławskich złotników, i parę gomółek z daleka pachnących.", + "81193": "Zycha, mającego już w głowie, rozczulił ten widok zupełnie, więc przygarnął do siebie kamionkę, przycisnął ją do łona i sądząc widocznie, że to Jagienka, począł mówić:", + "81194": "— Oj, córuchno ty moja! Oj, niebogo, sieroto! Co ja, biedny chudzina, w Zgorzelicach pocznę, jak mi cię zabiorą; co ja pocznę!…", + "81195": "— A trza ją będzie niezadługo dać! — zawołał Zbyszko.", + "81196": "Zych zaś w mgnieniu oka z rozczulenia przeszedł do śmiechu:", + "81197": "— Chy! chy! A dziewce piętnaście roków i już ją do chłopów ciągnie!… Już jak którego choć z daleka uwidzi, to aże kolanem o kolano trze!…", + "81198": "— Tatusiu, bo sobie pójdę — rzekła Jagienka.", + "81199": "— Nie chodź! Dobrze z tobą…", + "81200": "Po czym jął mrugać tajemniczo na Zbyszka.", + "81201": "— Zajeżdża ich tu dwóch: jeden młody Wilk, syn starego Wilka z Brzozowej, a drugi Cztan z Rogowa. Żeby cię tu zastali, zaraz by wzięli na cię zgrzytać, jako i na się wzajem zgrzytają.", + "81202": "— O wa! — rzekł Zbyszko.", + "81203": "Po czym zwrócił się do Jagienki i mówiąc jej: ty, wedle polecenia Zycha, zapytał:", + "81204": "— A ty którego wolisz?", + "81205": "— Żadnego.", + "81206": "— Wilk, sierdzisty pachołek! — zauważył Zych.", + "81207": "— Niech w inną stronę wyje!", + "81208": "— A Cztan?", + "81209": "Jagienka poczęła się śmiać.", + "81210": "— Cztan — mówiła, zwracając się do Zbyszka — takie ci ma kudły na gębie jak cap, że mu oczu nie widać, i sadła tyle na nim co na niedźwiedziu.", + "81211": "A Zbyszko uderzył się w głowę, jakby coś sobie nagle przypominając, i rzekł:", + "81212": "— Ale!… Kiedyście tacy dobrzy, to was jeszcze o jedną rzecz poproszę: nie ma też u was w domu niedźwiedziego sadła, bo stryjkowi na lek potrzebne, a w Bogdańcu nie mogłem dopytać?", + "81213": "— Było — rzekła Jagienka — ale chłopaki na dwór wynieśli do smarowania łuków i psi do szczętu zjedli… Bodajże to!", + "81214": "— Nic nie ostało?", + "81215": "— Do czysta wylizane!", + "81216": "— Ha! To nie ma innej rady, jeno trza będzie w boru poszukać.", + "81217": "— Uczyńcie obławę, bo niedźwiedzi nie brak, a jeśli myśliwskiego sprzętu chcecie, to damy.", + "81218": "— Gdzie mi tam czekać! Pójdę na noc pod barcie.", + "81219": "— Weźcie z pięciu naroczników. Są między nimi chłopy sprawne.", + "81220": "— Nie będę kupą chodził, bo jeszcze mi zwierza spłoszą.", + "81221": "— To jakże? Z kuszą pójdziecie?", + "81222": "— A co bym z kuszą w boru po ciemku zrobił? Miesiąc teraz przecie nie świeci. Wezmę widły z zadziorami, topór dobry i pójdę jutro sam.", + "81223": "Jagienka umilkła na chwilę, po czym w twarzy jej odbił się niepokój.", + "81224": "— Poszedł od nas łońskiego roku — rzekła — myśliwiec Bezduch i niedźwiedź go rozdarł. Zawsze to jest nieprzezpieczna rzecz, bo on, jak samego człowieka w nocy uwidzi, a tym bardziej przy barciach, to zaraz na zadnie łapy staje.", + "81225": "— Żeby uciekał, to by się go nie dostało — odrzekł Zbyszko.", + "81226": "Tymczasem Zych, który się był zdrzemnął, zbudził się nagle i począł śpiewać:", + "81227": "A ty, Kuba, od roboty,", + "81228": "A ja, Maciek, od ochoty!", + "81229": "Idźże rano z sochą w pole!", + "81230": "A ja z Kasią w żytko wolę.", + "81231": "Hoc! hoc!", + "81232": "Po czym do Zbyszka:", + "81233": "— Wiesz? Jest ich dwóch: Wilk z Brzozowej i Cztan z Rogowa… a ty…", + "81234": "Lecz Jagienka, bojąc się, żeby Zych nie powiedział czegoś nadto, zbliżyła się szybko do Zbyszka i jęła wypytywać:", + "81235": "— I kiedy pójdziesz? Jutro?", + "81236": "— Jutro, po zachodzie słońca.", + "81237": "— A do których barci?", + "81238": "— Do naszych, do bogdańskich, niedaleko od waszych kopców, wedle Radzikowego błota. Powiadali mi, że tam o misia łatwo.", + "81239": "Rozdział dwunasty", + "81240": "Zbyszko wybrał się, jak zapowiedział, gdyż Maćko czuł się coraz gorzej. Z początku podtrzymywała go radość i pierwsze domowe zajęcia, lecz trzeciego dnia wróciła mu gorączka i ból w boku ozwał mu się z taką siłą, iż musiał się położyć. Zbyszko poszedł naprzód w dzień, obejrzał barci, zobaczył, że jest blisko ogromny ślad na błocie — i rozmówił się z bartnikiem Wawrkiem, który nocami sypiał w pobliżu w szałasie razem z parą srogich podhalskich kundli, ale właśnie miał się już wynieść do wsi z powodu chłodów jesiennych.", + "81241": "Obaj rozrzucili szałas, zabrali psy, tu i ówdzie rozsmarowali trochę miodu po pniach, by zapach znęcił zwierza, za czym Zbyszko wrócił do domu i począł się gotować na wyprawę. Ubrał się dla ciepła w kubrak łosi, bez rękawów; na ciemię nawdział żelazny czepiec z drutu, aby niedźwiedź nie mógł mu obedrzeć skóry z głowy, wreszcie wziął widły dobrze okute, dwuzębne, z zadziorami, i topór stalowy, szeroki, na dębowym toporzysku nie tak krótkim, jakich zażywają cieśle. O wieczornym udoju był już u celu i wybrawszy sobie dogodne miejsce, przeżegnał się, zasiadł i czekał.", + "81242": "Czerwone promienie zachodzącego słońca świeciły między gałęziami chojarów. Po wierzchołkach sosen tłukły się wrony, kracząc i łopocąc skrzydłami; gdzieniegdzie kicały ku wodzie zające, czyniąc szelest po żółciejących jagodziskach i po opadłych liściach; czasem śmignęła po buczku chybka kuna. W gąszczach odzywał się jeszcze świegot ptaków, który stopniowo ustawał.", + "81243": "O samym zachodzie nie było w boru spokoju. Przeszło niebawem opodal Zbyszka stadko dzików z wielkim hałasem i fukaniem, a potem kłusowały łosie długim rzędem, trzymając jeden drugiemu łeb na ogonie. Suche gałęzie trzeszczały im pod racicami i las aż dudnił, one atoli połyskując czerwono w słońcu, dążyły do błota, gdzie im było nocą bezpiecznie i błogo. Nareszcie zorze rozpaliły się na niebie, od których wierzchołki sosen zdawały się płonąć jak w ogniu, i z wolna jęło się wszystko uspokajać. Bór szedł spać. Mrok wstawał od ziemi i podnosił się w górę ku świetlistym zorzom, które też w końcu poczęły omdlewać, zasępiać się, czernieć i gasnąć.", + "81244": "„Teraz, póki się wilki nie odezwą, to będzie cicho” — pomyślał Zbyszko. Żałował jednak, że nie wziął kuszy, mógłby był bowiem z łatwością położyć dzika lub łosia. Tymczasem od strony błota dochodziły jeszcze czas jakiś przytłumione odgłosy, podobne do ciężkiego stękania i poświstywania. Zbyszko spoglądał ku temu błotu z pewną nieufnością, albowiem chłop Radzik, który mieszkał tu niegdyś w ziemnej chacie, znikł razem z rodziną, jakby się pod ziemię zapadł. Jedni mówili, że porwali ich zbóje, byli wszelako ludzie, którzy widzieli później wedle chaty jakieś dziwne ślady ni to ludzkie, ni zwierzęce — i którzy bardzo kręcili nad tym głowami, a nawet namyślali się, czyby nie sprowadzić księdza z Krześni, aby tę chałupę poświęcił. Nie przyszło wprawdzie do tego, bo nie znalazł się nikt, który by chciał tu zamieszkać, i chatę, a raczej glinę na chruścianych ścianach, rozpłukały z czasem dżdże — miejsce jednakże nie używało odtąd dobrej sławy. Nie uważał wprawdzie na to Wawrek, bartnik, który tu nocował latem w szałasie, ale i o tym Wawrku różnie mówiono. Zbyszko, mając widły i topór, nie obawiał się dzikich zwierząt — myślał natomiast z pewnym niepokojem o siłach nieczystych i rad też był, gdy owe gwary wreszcie umilkły.", + "81245": "Ostatnie odblaski znikły i uczyniła się noc zupełna. Wiatr ustał, nie było nawet zwykłego szumu w wierzchołkach sosen. Kiedy niekiedy spadała tu i ówdzie szyszka, wydając na tle ogólnego milczenia odgłos mocny i donośny, ale zresztą było tak cicho, że Zbyszko słyszał własny oddech.", + "81246": "W ten sposób przesiedział długi czas, rozmyślając naprzód o niedźwiedziu, który mógł nadejść, a następnie o Danusi, która z dworem mazowieckim jechała w dalekie strony. Przypomniał sobie, jak ją chwycił na ręce w chwili rozstania się z księżną i jak jej łzy spływały mu po policzku, przypomniał sobie jej jasną twarz, jej przetowłosą główkę, jej chabrowe wianuszki i jej śpiewanie, jej czerwone trzewiczki z długimi nosami, które całował na odjezdnym — wreszcie wszystko, co zaszło od chwili, jak się poznali; i ogarnął go taki żal, że jej blisko nie ma, i taka po niej tęsknota, że całkiem w niej zatonął, stracił pamięć, że jest w lesie, że czatuje na zwierza, a natomiast począł sobie mówić w duszy:", + "81247": "„Pójdę ja k'tobie, bo mi nie żyć bez ciebie”.", + "81248": "I czuł, że tak jest — i że musi jechać na Mazowsze, bo inaczej skapieje w Bogdańcu. Przyszedł mu na myśl Jurand i jego dziwny opór, więc pomyślał, że tym bardziej trzeba mu jechać, aby się dowiedzieć, co to za tajemnica, co za przeszkody i czyby jakowyś pozew do walki na śmierć nie zdołał ich usunąć. Wreszcie wydało mu się, że Danusia wyciąga do niego ręce i woła: „Bywaj, Zbyszku, bywaj!”. Jakże mu do niej nie iść!", + "81249": "I nie spał — a widział ją tak wyraźnie, jakby w zjawieniu albo we śnie. Jedzie teraz oto Danuśka obok księżny, brząka jej na luteńce i pośpiewuje, a myśli o nim. Myśli, że go ujrzy niezadługo, a może się i obziera, czy on za nimi w skok nie pędzi — a on tymczasem w boru ciemnym.", + "81250": "Tu ocknął się Zbyszko — i ocknął się nie tylko dlatego, że sobie przypomniał bór ciemny, ale i dla tej przyczyny, że z dala za nim ozwał się jakiś szelest.", + "81251": "Wówczas ścisnął mocniej widły w garściach, nadstawił uszu i począł słuchać.", + "81252": "Szelest zbliżał się i po niejakim czasie stał się całkiem wyraźny. Chrupały pod czyjąś ostrożną stopą suche gałązki, szurały opadłe liście i jagodziska… Coś szło.", + "81253": "Chwilami szelest ustawał, jak gdyby zwierz zatrzymywał się przy drzewach, i wówczas robiła się taka cisza, że Zbyszkowi poczynało aż w uszach dzwonić — po czym znów odzywały się kroki wolne i przezorne. W ogóle było w tym zbliżaniu się coś tak ostrożnego, że Zbyszka ogarnęło zdziwienie.", + "81254": "— Musi się „Stary” psów bać, które tu były przy szałasie — rzekł sobie — ale może to i wilk, który mnie zwietrzył.", + "81255": "Tymczasem kroki ucichły. Zbyszko jednak słyszał wyraźnie, że coś zatrzymało się może o dwadzieścia albo o trzydzieści kroków za nim i jakby przysiadło. Obejrzał się raz i drugi — ale lubo pnie rysowały się w zmroku dość wyraźnie, nie mógł nic dojrzeć. Nie było innej rady, tylko czekać.", + "81256": "I czekał tak długo, że aż zdziwienie ogarnęło go po raz wtóry.", + "81257": "— Niedźwiedź nie przyszedłby tu przecie spać pod barcią, a wilk byłby mnie już zawietrzył i też by nie czekał do rana.", + "81258": "I nagle mrowie przeszło go od stóp do głowy.", + "81259": "A nuż to co „paskudnego” wylazło z błota i zachodzi mu z tyłu? Nuż niespodzianie chwycą go jakie oślizgłe ramiona topielca albo zajrzą mu w twarz zielone oczy upiora, nuż się coś roześmieje okropnie tuż za nim albo zza sosny wylezie sina głowa na pajęczych nogach?", + "81260": "I uczuł, że pod żelaznym czepcem włosy poczynają mu się jeżyć.", + "81261": "Lecz po chwili szelest odezwał się przed nim — i tym razem wyraźniejszy jeszcze niż poprzednio. Zbyszko odetchnął. Przypuszczał wprawdzie, że to samo „dziwo” obeszło go, a teraz zbliża się z przodu. Ale to wolał. Chwycił wygodnie widły, podniósł się cicho i czekał.", + "81262": "Wtem nad głową usłyszał szum sosen, na twarzy uczuł silny powiew, ciągnący od strony błota, a jednocześnie do jego nozdrzy doleciał swąd niedźwiedzi.", + "81263": "Nie było teraz najmniejszej wątpliwości: szedł miś!", + "81264": "Zbyszko jednej chwili przestał się bać i pochyliwszy głowę, wytężył wzrok i słuchał. Kroki zbliżały się ciężkie, wyraźne, swąd czynił się ostrzejszy; wkrótce dało się słyszeć sapanie i pomruk.", + "81265": "„Byle nie szło dwóch!” — pomyślał Zbyszko.", + "81266": "Ale w tej chwili zobaczył przed sobą wielki i ciemny kształt zwierzęcia, które idąc z wiatrem, do ostatniej chwili nie mogło go zwietrzyć, tym bardziej że zajmował je zapach rozsmarowanego po pniach miodu.", + "81267": "— Bywaj, dziadku! — zawołał Zbyszko, wysuwając się spod sosny.", + "81268": "Niedźwiedź ryknął krótko, jakby przerażony niespodzianym zjawiskiem, lecz był już zbyt blisko, aby mógł ratować się ucieczką, więc w jednej chwili podniósł się na zadnie łapy, rozwarłszy przednie jak do uścisku. Tego właśnie czekał Zbyszko; zebrał się w sobie, skoczył jak błyskawica i całą siłą potężnych ramion oraz własnego ciężaru wbił widły w piersi zwierza.", + "81269": "Cały bór zatrząsł się teraz od przeraźliwego ryku. Niedźwiedź chwycił łapami widły, pragnąc je wyrwać, ale zadziory przy ostrzach wstrzymały, więc poczuwszy ból, zagrzmiał jeszcze straszliwiej. Chcąc dosięgnąć Zbyszka, wsparł się na widłach i wbił je w siebie mocniej. Zbyszko nie wiedząc, czy ostrza weszły dość głęboko, nie puszczał rękojeści. Człowiek i zwierz poczęli się szarpać i szamotać. Bór trząsł się wciąż od ryku, w którym brzmiała wściekłość i rozpacz.", + "81270": "Zbyszko nie mógł się jąć topora, nie wbiwszy poprzednio drugiego, zaostrzonego końca wideł w ziemię, niedźwiedź zaś chwyciwszy za osadę łapami, miotał nią i Zbyszkiem, jakby rozumiejąc, o co chodzi, i — mimo bólu, który sprawiało mu każde poruszenie utkwionych głęboko ostrzy, nie dając się „podeprzeć”. W ten sposób straszna walka przedłużała się — i Zbyszko zrozumiał, że siły jego w końcu wyczerpią się. Mógł także upaść, a wówczas byłby zginął, więc zebrał się w sobie, wytężył ramiona, rozstawił nogi, wygiął grzbiet jak łuk, by się nie przewrócić na wznak, i począł powtarzać przez zaciśnięte zęby:", + "81271": "— Moja śmierć albo twoja!…", + "81272": "I chwycił go wreszcie taki gniew, taka zawziętość, że istotnie wolałby był w tej chwili sam zginąć niż bestię puścić. Wreszcie, zawadziwszy nogą o korzeń sosny, zachwiał się i byłby padł, gdyby nie to, że w tej chwili stanęła przy nim jakaś ciemna postać — i drugie widły „podparły” bestię, a jednocześnie głos jakiś zawołał mu nagle tuż nad uchem:", + "81273": "— Toporem!…", + "81274": "Zbyszko w uniesieniu walki ani na jedno mgnienie oka nie zastanowił się, skąd mu niespodziewana pomoc nadeszła, natomiast chwycił topór i ciął strasznie. Trzasnęły teraz widły złamane ciężarem i ostatnią konwulsją zwierza — ów zaś zwalił się jakby piorunem rażony na ziemię i począł na niej chrapać. Lecz zaraz ustał. Nastała cisza przerywana tylko głośnym oddechem Zbyszka, który wsparł się o sosnę, gdyż nogi chwiały się pod nim. Po chwili dopiero podniósł głowę, spojrzał na stojącą obok siebie postać — i przeląkł się, myśląc, że to może nie człowiek.", + "81275": "— Ktoś jest? — zapytał niespokojnie.", + "81276": "— Jagienka! — odpowiedział cienki, niewieści głos.", + "81277": "Zbyszko aż zaniemówił ze zdziwienia, oczom własnym nie wierząc. Ale wątpliwości jego nie trwały długo, gdyż głos Jagienki ozwał się znowu:", + "81278": "— Nakrzesam ognia…", + "81279": "Wraz ozwał się szczęk krzesiwa o krzemień, iskry poczęły się sypać i przy ich migotliwym blasku ujrzał Zbyszko białe czoło, ciemne brwi i wysunięte naprzód usta dziewczyny, które dmuchały w zatloną hubkę. Wówczas dopiero pomyślał, że ona przyszła do tego boru, żeby mu dać pomoc, że bez jej wideł mogłoby być z nim źle — i poczuł tak wielką wdzięczność dla niej, że nie namyślając się długo, chwycił ją wpół i ucałował w oba policzki.", + "81280": "A jej hubka i krzesiwo wypadły na ziemię.", + "81281": "— Daj spokój! Czego? — poczęła powtarzać stłumionym głosem, ale jednocześnie nie usuwała mu twarzy, owszem, ustami dotknęła nawet niby wypadkiem ust Zbyszka.", + "81282": "On zaś puścił ją i rzekł:", + "81283": "— Bóg ci zapłać. Nie wiem, co by się bez ciebie przygodziło.", + "81284": "A Jagienka kucnąwszy w ciemności, by odnaleźć krzesiwo i hubkę, poczęła się tłumaczyć:", + "81285": "— Bojałam się o ciebie, bo Bezduch poszedł też z widłami i z toporem i niedźwiedź go ozdarł. Broń czego Boże, Maćkowi byłoby markotno, a on przecie i tak ledwie dycha… No, to i wzięłam widły, i poszłam.", + "81286": "— Toś to ty zachodziła tam za sosny?", + "81287": "— Ja.", + "81288": "— A ja myślał, że to „złe”.", + "81289": "— Niemały i mnie strach brał, bo tu koło Radzikowego błota w nocy bez ognia niedobrze.", + "81290": "— Czemuś się nie obezwała?", + "81291": "— Bom się bała, że mnie odpędzisz.", + "81292": "I to rzekłszy, znów zaczęła krzesać, a następnie położyła na hubkę kłaczek suchych konopnych paździerzy, które wnet strzeliły jasnym płomieniem.", + "81293": "— Mam dwie szczypki — rzekła — a ty nazbieraj wartko sucharzy; będzie ogień.", + "81294": "Jakoż po chwili buchnęło rzeczywiście wesołe ognisko, którego blask rozświecił ogromne, rude cielsko niedźwiedzia, leżące w kałuży krwi.", + "81295": "— Hej, sroga stwora! — ozwał się z pewną chełpliwością Zbyszko.", + "81296": "— Ale ci łeb prawie caluśki rozwalony! O Jezu!", + "81297": "To powiedziawszy, schyliła się i zanurzyła rękę w kudły niedźwiedzie, aby przekonać się, czy zwierz dużo ma w sobie sadła, po czym podniosła się z wesołą twarzą:", + "81298": "— Będzie sadła na jakie dwa roki!", + "81299": "— A widły połamane, patrz!", + "81300": "— To i bieda, bo co ja w domu powiem?", + "81301": "— Albo co?", + "81302": "— Bo tatuś nie byliby mnie wcale do boru puścili, więc musiałam czekać, póki się wszyscy nie pokładą.", + "81303": "Po chwili zaś dodała:", + "81304": "— Nie powiadaj też, żem tu była, żeby nade mną nie cudowali.", + "81305": "— Ale cię pod dom odprowadzę, bo jeszcze wilcy na cię napadną, a wideł nie masz.", + "81306": "— No dobrze!", + "81307": "I tak rozmawiali czas jakiś przy wesołym brzasku ogniska, nad trupem niedźwiedzia, podobni oboje do jakichś młodych leśnych stworzeń.", + "81308": "Zbyszko popatrzał na wdzięczną twarz Jagienki oświeconą blaskiem płomienia i rzekł z mimowolnym zdziwieniem:", + "81309": "— Ale takiej drugiej dziewczyny jak ty to chyba na świecie nie ma. Tobie by na wojnę chodzić!", + "81310": "Ona zaś spojrzała mu na chwilę w oczy, po czym odrzekła prawie smutno:", + "81311": "— Ja wiem… ale nie śmiej się ze mnie.", + "81312": "Rozdział trzynasty", + "81313": "Jagienka sama wytopiła duży garnek niedźwiedziego sadła, którego pierwszą kwartę wypił Maćko z ochotą, albowiem było świeże, nieprzypalone i miało zapach dzięgielu, którego znająca się na lekach dziewczyna dorzuciła w miarę do garnka. Pokrzepił się też zaraz Maćko na duchu i nabrał nadziei, że wyzdrowieje.", + "81314": "— Tego mi było trzeba — mówił. — Jak się w człeku wszystko godnie wytłuści, to się może i ta, psia mać, drzazga którędy wypsnie.", + "81315": "Następne kwarty nie smakowały mu jednak tak dobrze jak pierwsza, ale pił przez rozum. Jagienka dodawała mu też otuchy, mówiąc:", + "81316": "— Będziecie zdrowi. Biludowi z Ostroga wbili ogniwa od kolczugi głęboko pod karkiem, a od sadła mu wyszły. Jeno jak się rana otworzy, trzeba skromem bobrowym zatykać.", + "81317": "— A skrom masz?", + "81318": "— Mamy. Jeśli zasie świeżego będzie trzeba, to pójdziem ze Zbyszkiem do żeremiów. O bobra nietrudno. Ale nie wadziłoby także, żebyście jakiemu świętemu co przyobiecali, takiemu, który jest patronem od ran.", + "81319": "— Mnie już to przez głowę przechodziło, tylko że nie wiem dobrze: któremu? Święty Jerzy jest patronem rycerzów: on ci strzeże wojennika od przygody i wżdy męstwa we wszelakiej potrzebie mu przydawa, a powiadają, że często osobą własną po sprawiedliwej stronie staje i niemiłych Bogu bić pomaga. Ale taki, co sam rad bije, rzadko rad sam smaruje, i od tego może być inny, któremu on nie będzie chciał wchodzić w drogę. Każdy święty ma w niebie swój urząd i swoją gospodarkę, to się wie! A jeden do drugiego nigdy się nie miesza, bo z tego mogłyby niezgody wyniknąć, w niebie zaś nie przystoi się świętym wadzić alibo się potykać… Są Kosma i Damian, też wielcy święci, do których się medycy modlą o to, by choróbska na świecie nie wyginęły, gdyż inaczej nie mieliby co jeść. Jest także święta Apolonia od zębów i święty Liboriusz od kamienia, ale to wszystko nie to! Przyjedzie opat, to mi powie, do kogo mam się udać, bo i nie byle kleryk wszystkie tajemnice boskie posiadł, i nie każdy takie rzeczy wie, chociaż ma głowę wygoloną.", + "81320": "— A żebyście samemu Panu Jezusowi ślubowali.", + "81321": "— Pewnie, że On nad wszystkimi. Ale to byłoby tak, jakoby mi, nie przymierzając, twój ojciec chłopa pobił, a ja bym do Krakowa do króla na skargę jechał. Co by mi ta król powiedział? Powiedziałby tak: „Ja nad całym Królestwem gospodarz, a ty do mnie z twoim chłopem przychodzisz! A to nie masz urzędów? Nie możesz iść do grodu, do mojego kasztelana i pośrzednika?”. Pan Jezus jest gospodarzem nad całym światem, rozumiesz? A od mniejszych spraw ma świętych.", + "81322": "— To ja wam powiem — rzekł Zbyszko, który nadszedł na koniec rozmowy. — Ślubujcie naszej nieboszczce królowej, że jeśli się za wami przyczyni, to pielgrzymkę do Krakowa, do jej grobu odprawicie. Albo to się tam mało cudów już w naszych oczach przygodziło? Po co obcych świętych szukać, kiedy jest swoja Pani od innych lepsza.", + "81323": "— Ba! Żebym to wiedział, że ona od ran!", + "81324": "— A choćby ta i nie była od ran! Nie będzie się śmiał na nią skrzywić byle święty, a skrzywi się, to jeszcze sam od Pana Boga oberwie, boć to przecie nie żadna zwyczajna nawojka, ale królowa polska…", + "81325": "— Która w ostatku pogańską krainę do krześcijańskiej wiary przywiodła. Toś mądrze rzekł — odpowiedział Maćko. — Wysoko ona tam musi siadać w boskim wiecu i pewno, że lada pachołek przeciw niej nie wskóra. Tak też uczynię, jak radzisz, żebym tak zdrów był!", + "81326": "Rada ta podobała się i Jagience, która nie mogła oprzeć się podziwieniu dla Zbyszkowego rozumu, a Maćko uczynił uroczysty ślub tego samego wieczora i odtąd z większą jeszcze otuchą pił niedźwiedzie sadło, wyglądając z dnia na dzień niechybnego uzdrowienia. Po tygodniu jednak począł tracić nadzieję. Mówił, że sadło „burzy” mu w żywocie, a na skórze, wedle ostatniego żebra, coś mu rośnie jakoby guz. Po dziesięciu dniach było jeszcze gorzej: guz urósł i poczerwieniał, a sam Maćko zesłabł bardzo, i gdy przyszła gorączka, począł znów gotować się na śmierć.", + "81327": "Aż pewnej nocy zbudził nagle Zbyszka:", + "81328": "— Zapal wartko łuczywo — rzekł — bo cości się dzieje ze mną, ale nie wiem, czy co dobrego, czy złego.", + "81329": "Zbyszko zerwał się na równe nogi i nie krzesząc ognia, rozdmuchał w przyległej do komory izbie ognisko, zapalił od niego smolną szczypkę i wrócił.", + "81330": "— Co z wami?", + "81331": "— Co ze mną! Guz mi coś przebodło, pewno zadziora! Trzymam ci ją, ale wydobyć nie mogę! Czuję jeno, jako mi pod pazdurami brzęka i zbyrczy…", + "81332": "— Zadziora! Nic innego. Chyćcie dobrze i ciągnijcie.", + "81333": "Maćko jął się przekręcać i syczeć z bólu, ale tkał palce coraz głębiej, póki nie objął dobrze twardego przedmiotu: wreszcie szarpnął i wyciągnął.", + "81334": "— O Jezu!", + "81335": "— Jest? — spytał Zbyszko.", + "81336": "— Jest. Aż na mnie zimne poty uderzyły. Ale jest: patrzaj!", + "81337": "To rzekłszy, pokazał Zbyszkowi podługowatą, ostrą drzazgę, która się była od źle ukutego grotu odłupała i od kilku miesięcy tkwiła w ciele.", + "81338": "— Chwała Bogu i królowej Jadwidze! Teraz będziecie zdrowi.", + "81339": "— Może, że mi ulżyło, ale okrutnie boli — mówił Maćko, wyciskając guz, z którego poczęła wypływać obficie krew pomieszana z ropą. — Tyle będzie tego paskudztwa w człeku mniej, to i musi chorość popuścić. Jagienka mówiła, że teraz trzeba będzie skromem bobrowym zatykać.", + "81340": "— Pójdziemy po bobra zaraz jutro.", + "81341": "Maćkowi jednakże zrobiło się zaraz nazajutrz znakomicie lepiej. Spał do późna, a zbudziwszy się, wołał o jedzenie. Na niedźwiedzie sadło nie mógł już patrzeć, ale za to rozbito mu dwadzieścia jaj do rynki, gdyż na więcej nie chciała przez ostrożność Jagienka pozwolić. On zaś spożył je łapczywie wraz z półbochenkiem chleba i popił garncem piwa, po czym jął wołać, by mu przywiedli Zycha, bo mu się uczyniło wesoło.", + "81342": "Posłał więc Zbyszko jednego ze swoich Turczynków darowanych przez Zawiszę po Zycha, który siadł na koń i przyjechał po południu, właśnie wtedy, kiedy młodzi wybierali się do Odstajanego jeziorka po bobry. Było z początku śmiechu, żartów i śpiewania przy miodzie bez miary, ale później starzy poczęli rozmawiać o dzieciach i wychwalać każdy swoje.", + "81343": "— Co to za chłop Zbyszko! — mówił Maćko. — To takiego drugiego na świecie nie ma. A mężne to, a wartkie jako ryś, a sprawne. Wiecie! Jak go na śmierć w Krakowie prowadzili, to tak dziewki w oknach piszczały, jakby je kto z tyłu stojący szydłem kłuł, i to jakie dziewki: rycerskie i kasztelańskie córki, o różnych cudnych mieszczkach nie wspominając.", + "81344": "— A niech ta będą i kasztelańskie, i cudne, a od mojej Jagienki nie lepsze! — odrzekł Zych ze Zgorzelic.", + "81345": "— Albo ja wam mówię, że lepsze? Milszej dziewki ku ludziom niże Jagienka chyba nie znaleźć.", + "81346": "— Ja też na Zbyszka nic nie powiadam: kuszę ci bez pokrętki naciąga!…", + "81347": "— I niedźwiedzia sam jeden podeprze. Widzieliście, jak go ciął? Cały łeb z jedną łapą odwalił.", + "81348": "— Łeb odwalił, ale podparł nie sam, Jagienka mu pomogła.", + "81349": "— Pomogła?… Nie mówił mi nic.", + "81350": "— Bo jej obiecał… że to dziewce wstyd po nocy do boru chodzić. Mnie zaraz powiedziała, jako było. Inne rade zmyślają, ale ona prawdy nie ukryje. Szczerze rzekłszy, nie byłem rad, bo kto ta wie… Chciałem ją skrzyczeć, ona zasie powiedziała tak: „Jak ja sama wianka nie upilnuje, to i wy, tatulu, nie upilnujecie, ale nie bójcie się. Zbyszko też wie, co rycerska cześć”.", + "81351": "— Bo pewno. Przecie i dziś sami poszli.", + "81352": "— Ale przed wieczorem wrócą. Po nocy diabeł najgorszy, a wstydzić się dziewce nie potrzeba, bo ciemno.", + "81353": "Maćko pomyślał chwilę, po czym rzekł jakby do siebie:", + "81354": "— A wszelako radzi się oni widzą…", + "81355": "— Ba! Żeby to innej nie był ślubował.", + "81356": "— To, jak wiecie, jest rycerski obyczaj… Który by z młodych swojej paniej nie miał, tego inni za prostaka uważają… Ślubował on pawie czuby i te musi ze łbów pozdzierać, gdyż poprzysiągł na rycerską cześć; Lichtensteina też musi dostać, ale od innych ślubów może go opat uwolnić.", + "81357": "— Opat zjedzie lada dzień…", + "81358": "— Myślicie? — spytał Maćko, po czym ozwał się znów: — Wreszcie co tam takie ślubowanie, kiedy Jurand wręcz mu powiedział, że dziewki nie da! Czy ją innemu obiecał, czy na służbę Bożą ochwiarował, tego ja nie wiem, ale wręcz powiedział, że nie da…", + "81359": "— Mówiłżem wam — zapytał Zych — że opat tak Jagienkę miłuje, jakby była jego? Ostatni raz to jej rzekł tak: „Krewnych mam jeno po kądzieli, ale z tej kądzieli więcej będzie nici dla ciebie niż dla nich”.", + "81360": "Na to Maćko spojrzał niespokojnie, a nawet podejrzliwie, na Zycha i dopiero po chwili odpowiedział:", + "81361": "— Naszej krzywdy przecie byście nie chcieli…", + "81362": "— Za Jagienką pójdą Moczydoły — rzekł wymijająco Zych.", + "81363": "— Zaraz?", + "81364": "— Zaraz. Innej bym nie popuścił, a jej popuszczę.", + "81365": "— Bogdaniec i tak w połowie Zbyszków, a da Bóg zdrowie, to mu go zagospodaruję jako się patrzy. Miłujecież wy Zbyszka?", + "81366": "Na to Zych począł mrugać oczyma i rzekł:", + "81367": "— Gorzej to, że jakoś Jagienka, byle kto o nim wspomniał, zaraz się do ściany obraca.", + "81368": "— A jak wspominacie innych?", + "81369": "— Jak innego wspomnę, to jeno prychnie i powiada: „czegóż?!”.", + "81370": "— Ano widzicie. Da Bóg, że przy takiej dziewce zapomni Zbyszko o tamtej. Ja stary, a też bym zapomniał… Napijecie się miodu?", + "81371": "— Napiję się.", + "81372": "— No, opat… juści mądry człowiek! Bywają między opatami, jako wiecie, całkiem świeccy ludzie, ale ten, choć między mnichami nie siedzi, przecie jest ksiądz, a ksiądz zawsze lepiej poradzi od zwykłego człeka, bo i na czytaniu się zna, i z Duchem Świętym jest w pobliskości. A wy, że dziewczynie zaraz Moczydoły puścicie, to słusznie. Ja też, byle Pan Jezus do zdrowia pomógł, co będę mógł Wilkowi z Brzozowej kmieciów odmówić, to odmówię. Po źrebiu dobrej ziemi każdemu dam, bo w Bogdańcu ziemi nie brak. A Wilkowi niech się na Boże Narodzenie pokłonią i do mnie przyjdą. Albo to im nie wolno? Z czasem to i gródek w Bogdańcu zbuduję, godny kasztelik z dębów i z rowem wokół… Zbyszko i Jagienka niech sobie ninie na polowiczko razem chadzają… Myślę, że i śniegu niezadługo czekać… Wezwyczai się jedno do drugiego i chłopak o tamtej zapomni. Niech sobie chadzają. Co tam długo gadać! Dalibyście mu Jagienkę czy nie dali?", + "81373": "— Dałbym. Z dawna my to przecie uradzili, żeby jedno było dla drugiego, a Moczydoły i Bogdaniec dla naszych wnuków.", + "81374": "— Grady! — zawołał z radością Maćko. — Bóg da, że posypie się ich jak gradu. — Opat będzie ich nam krzcił…", + "81375": "— Byle nadążył! — zawołał wesoło Zych. — Ale was to już dawno w takiej radości nie widziałem.", + "81376": "— Bo mi pocieszno w sercu… Zadziora wyszła, a co do Zbyszka, wy się o niego nie bójcie. Wczoraj, jak Jagienka na koń siadała… wiecie… wiatr dął… Pytam ja tedy Zbyszka: „Widziałeś?”, a jego zaraz ciągoty wzięły. I tom też zmiarkował, że z początku mało ze sobą gadali, a teraz, jak razem chodzą, to ciągle jedno ku drugiemu szyję obraca i tak uradzają… uradzają!… Napijcie się jeszcze.", + "81377": "— Napiję się…", + "81378": "— Za zdrowie Zbyszka i Jagienki!", + "81379": "Rozdział czternasty", + "81380": "Stary Maćko nie mylił się, mówiąc, że Zbyszko i Jagienka radzi z sobą przestają, a nawet że tęsknią do siebie. Jagienka pod pozorem odwiedzin chorego Maćka przyjeżdżała częstokroć do Bogdańca, z ojcem lub sama, Zbyszko przez samą wdzięczność wpadał co czas jakiś do Zgorzelic, więc wraz z upływem dni wyrodziła się między nimi bliska zażyłość i przyjaźń. Poczęli się lubić i chętnie z sobą „uradzać”, to jest rozmawiać o wszystkim, co ich mogło obchodzić. Było też trochę wzajemnego podziwu w tej przyjaźni, albowiem młody i śliczny Zbyszko, który i na wojnie się już wsławił, i w gonitwach brał udział, i na pokojach królewskich bywał, wydawał się dziewczynie w porównaniu z takim Cztanem z Rogowa lub z Wilkiem z Brzozowej prawdziwym dworskim rycerzem i niemal królewiczem, jego zaś zdumiewała chwilami uroda dziewczyny. Myślał wiernie o swojej Danusi, nieraz jednak, gdy spojrzał niespodzianie na Jagienkę, czy to w lesie, czy w domu, mimo woli mówił sobie: „Hej! To ci łania!” — gdy zaś wziąwszy ją pod boki, wsadzał na konia i wyczuwał pod dłońmi jej czerstwe, jakby z kamienia wykrzesane ciało, to aż go ogarniał niepokój i — jak powiadał Maćko: — „brały go ciągoty”, a zarazem coś poczynało mu chodzić po kościach i morzyć go niby sen.", + "81381": "Jagienka, z natury harda, skora do wyśmiewania, a nawet zaczepna, stawała się stopniowo z nim coraz pokorniejsza, zupełnie jak służka, która tylko w oczy patrzy, w czym by usłużyć i dogodzić, on zaś rozumiał tę jej wielką przychylność, był jej wdzięczen i coraz mu milej było z nią przestawać. W końcu, zwłaszcza od czasu gdy Maćko począł pijać niedźwiedzie sadło, widywali się prawie codziennie, a po wyjściu szczebrzucha z rany wybrali się razem na bobry po świeży skrom do gojenia bardzo potrzebny.", + "81382": "Wzięli kuszę, siedli na koń i pojechali naprzód do Moczydołów, które miały być w przyszłości wianem Jagienkowym, potem pod las, gdzie zostawili konie pachołkowi, i dalej poszli piechotą, gdyż przez gęstwę i mokradła trudno było przejechać. Po drodze pokazała Jagienka za rozległą, pokrytą szuwarami łąką siną wstęgę lasu i rzekła:", + "81383": "— To bory Cztana z Rogowa.", + "81384": "— Tego, który by cię rad wziął?", + "81385": "A ona poczęła się śmiać:", + "81386": "— Wziąłby, żebym się jeno dała!", + "81387": "— Łacnie mu się obronisz, mając Wilka do pomocy, który, jako słyszałem, na tamtego zęby szczerzy. I dziwno mi to nawet, że się jeszcze nie pozwali na śmierć.", + "81388": "— Bo tatulo, jadąc na wojnę, powiedzieli im tak: „Jeśli się pobijecie, to żadnego na oczy nie chcę widzieć”. To i cóż mieli robić? Jak są w Zgorzelicach, to na się sapią, ale potem piją razem w gospodzie w Krześni, póki pod ławy nie pozlatują.", + "81389": "— Głupie chłopy!", + "81390": "— Czemu?", + "81391": "— Bo jak Zycha nie było doma, powinien był jeden alibo drugi nastąpić na Zgorzelice i siłą cię brać. Cóż by Zych uczynił, jeśliby wróciwszy, znalazł cię z dzieciakiem na ręku!", + "81392": "A modre oczy Jagienki zaiskrzyły się od razu:", + "81393": "— To myślisz, że bym się była dała? A czy to w Zgorzelicach nie ma ludzi, a ja to nie umiem chycić oszczepu albo kuszy? Niechby spróbowali! Pognałabym ja każdego do domu, jeszcze bym sama Rogów albo Brzozową najechała. Wiedzieli tatuś, że mogą przezpiecznie na wojnę iść.", + "81394": "I tak mówiąc, poczęła marszczyć swe śliczne brwi i potrząsać tak groźnie kuszą, że aż Zbyszko roześmiał się i rzekł:", + "81395": "— No, tobie rycerzem być, nie dziewczyną.", + "81396": "Ona zaś, uspokoiwszy się, odrzekła:", + "81397": "— Cztan mnie strzegł od Wilka, a Wilk od Cztana. Byłam ci ja zresztą pod opatową opieką, a z opatem lepiej nikomu nie zadzierać…", + "81398": "— O wa! — odpowiedział Zbyszko. — Wszyscy się tu opata boją! A ja, niech mi tak święty Jerzy pomaga, jako ci mówię prawdę, że nie bojałbym się ni opata, ni Zycha, ni zgorzelickich osaczników, ni ciebie, jeno bym cię brał…", + "81399": "Na to Jagienka zatrzymała się na miejscu i podniósłszy oczy na Zbyszka, spytała jakimś dziwnym, miękkim i przewlekłym głosem:", + "81400": "— Brałbyś?…", + "81401": "Po czym usta jej rozchyliły się i czekała odpowiedzi, zarumieniona jak zorza.", + "81402": "Lecz on widocznie myślał tylko o tym, co by uczynił na miejscu Cztana lub Wilka, po chwili bowiem potrząsnął swą złotą głową i mówił dalej:", + "81403": "— Co tu dziewce z chłopami wojować, kiedy jej trzeba za mąż! Nie zdarzy-li się trzeci, to jednego z nich musisz wybrać, bo jakże?", + "81404": "— Ty mi tego nie powiadaj — odpowiedziała smutno dziewczyna.", + "81405": "— Bo co? Dawnom tu nie bywał, więc nie wiem, zali tu jest kto koło Zgorzelic, który by ci się więcej udał?…", + "81406": "— Hej! — odrzekła Jagienka. — Daj spokój!", + "81407": "I szli dalej w milczeniu, przedzierając się przez gęstwę tym bardziej zbitą, że krze i drzewa pokryte były dzikim chmielem. Zbyszko szedł naprzód, rozrywając zielone zwoje, łamiąc tu i ówdzie gałęzie, Jagienka zaś podążała za nim z kuszą na plecach jak jakowaś boginka myśliwa.", + "81408": "— Będzie — rzekła — za tą gęstwiną głęboka struga, ale wiem miejsce, gdzie jest bród.", + "81409": "— Mam skórznie za kolana, to i sucho przejdziem — odparł Zbyszko.", + "81410": "Jakoż po niejakim czasie trafili na strugę. Jagienka, znająca dobrze moczydolskie lasy, odnalazła z łatwością bród, pokazało się jednak, że rzeczułka nieco wezbrała od deszczów i że woda jest dość głęboka. Wówczas Zbyszko, nie pytając, chwycił dziewczynę na ręce.", + "81411": "— Przeszłabym i tak — rzekła Jagienka.", + "81412": "— Trzymaj się szyi! — odpowiedział Zbyszko.", + "81413": "I szedł z wolna przez rozlaną wodę, próbując za każdym krokiem nogą, czy nie trafi na głębinę, dziewczyna zaś przytulała się wedle rozkazu do niego, wreszcie, gdy już byli niedaleko drugiego brzegu, rzekła:", + "81414": "— Zbyszku!", + "81415": "— Ano?", + "81416": "— Nie pójdem ni za Cztana, ni za Wilka…", + "81417": "On tymczasem doniósł ją, spuścił uważnie na szczerk i odpowiedział nieco wzburzony:", + "81418": "— A niech ci ta Bóg da jak najlepszego! Nie będzie on miał krzywdy.", + "81419": "Do Odstajanego jeziorka nie było już daleko. Jagienka, idąc teraz na przedzie, odwracała się niekiedy i kładąc palce na usta, nakazywała Zbyszkowi milczenie. Szli wśród kęp łozin i szarych wierzb po gruncie mokrym i niskim. Od prawej strony dolatywały ich gwary ptasie, którym dziwił się Zbyszko, gdyż była to już pora odlotu.", + "81420": "— Tam oparzelisko — szepnęła Jagienka — gdzie kaczki zimują, ale i w jeziorku woda jeno z brzegu na wielkie mrozy zamarza. Obacz, jako dymi…", + "81421": "Zbyszko spojrzał przez łozinę i spostrzegł przed sobą jakoby tuman mgły: było to Odstajane jeziorko.", + "81422": "Jagienka znów przyłożyła palec do ust i po chwili doszli. Dziewczyna pierwsza wczołgnęła się cicho na grubą, starą wierzbę, pochyloną całkiem nad wodą. Zbyszko poszedł za jej przykładem i przez długi czas leżeli spokojnie, nie widząc przed sobą nic z powodu mgły, słysząc tylko żałośliwy pisk czajek i rybitew nad głowami. Wreszcie jednak powiał wiatr, zaszeleścił łoziną, żółciejącymi liśćmi wierzb i odsłonił zapadłą toń jeziorka, zmarszczoną nieco od powiewu i pustą.", + "81423": "— Nie widać? — szepnął Zbyszko.", + "81424": "— Nie widać. Cichaj!…", + "81425": "Jakoż po chwili wiatr opadł i nastała cisza zupełna. Wówczas na powierzchni wody zaczerniała jedna głowa, potem druga — a wreszcie znacznie bliżej spuścił się do wody z brzegu duży bóbr ze świeżo uciętą gałęzią w pysku i począł płynąć wśród rzęsy i kaczeńca, podnosząc paszczę w górę i holując gałąź przed sobą. Zbyszko, leżąc na pniu poniżej Jagienki, ujrzał nagle, jak łokcie jej poruszyły się cicho, a głowa pochyliła się ku przodowi: widocznie mierzyła do zwierza, który nie podejrzewając żadnego niebezpieczeństwa, przepływał nie dalej niż na pół strzelenia ku niezarosłej toni.", + "81426": "Wreszcie zawarczała cięciwa kuszy, a jednocześnie głos Jagienki zawołał:", + "81427": "— Jest! Jest!…", + "81428": "Zbyszko wdrapał się w mgnieniu oka wyżej i spojrzał przez gałęzie na wodę: bóbr to zanurzał się, to wypływał na powierzchnię, koziołkując przy tym i ukazując chwilami jaśniejszy od grzbietu brzuch.", + "81429": "— Dobrze dostał! Zaraz się uspokoi! — rzekła Jagienka.", + "81430": "I zgadła, gdyż ruchy zwierza stawały się coraz słabsze, a po upływie jednej zdrowaśki spłynął na powierzchnię brzuchem do góry.", + "81431": "— Pójdę po niego — rzekł Zbyszko.", + "81432": "— Nie chodź. Tu z brzegu jest mułu na kilku chłopów. Kto nie wie, jak sobie poradzić, utopi się na pewno.", + "81433": "— To jakże go dostaniem?", + "81434": "— Już on wieczorem będzie w Bogdańcu, niech cię o to głowa nie boli: a nam czas do domu…", + "81435": "— Aleś go dobrze ustrzeliła!", + "81436": "— Ba! Nie pierwszego!…", + "81437": "— Inne dziewki boją się i spojrzeć na kuszę, a z taką to choćby całe życie po boru chodzić!…", + "81438": "Jagienka, słysząc tę pochwałę, uśmiechnęła się z radości, ale nie odrzekła nic, i poszli tą samą drogą przez łozinę. Zbyszko począł wypytywać o żeremia bobrowe, ona zaś opowiadała mu, ile jest bobrów na Moczydołach, ile na Zgorzelicach i jak sobie po jeziorkach i strugach bobrują.", + "81439": "Nagle jednak uderzyła się dłonią po biodrze.", + "81440": "— Ot! — zawołała. — Zabaczyłam grotów na wierzbie. Czekaj!", + "81441": "I nim zdążył odpowiedzieć, że sam po nie pójdzie, skoczyła jak sarna z powrotem, a po chwili znikła mu z oczu. Zbyszko czekał i czekał, aż wreszcie począł się dziwić, dlaczego jej tak długo nie ma.", + "81442": "— Chyba pogubiła groty i szuka ich — rzekł sobie — ale pójdę, obaczę, czy jej się co nie stało…", + "81443": "Zaledwie jednak przeszedł parę kroków, gdy dziewczyna zjawiła się przed nim z kuszą w ręku, ze śmiejącą się, rumianą twarzą i z bobrem na plecach.", + "81444": "— Dla Boga! — zawołał Zbyszko. — A ty jakeś go wyłowiła?", + "81445": "— Jak? Wlazłam do wody i tyla! Mnie nie pierwszyzna, a ciebie nie chciałam puścić, bo kto tam nie wie, jak pływać, zaraz go muł wciągnie.", + "81446": "— A jam ci tu czekał jak kto głupi! Chytra z ciebie dziewka.", + "81447": "— No to i co? Miałam się przy tobie rozdziewać czy jak?", + "81448": "— Toś i grotów nie zapomniała?", + "81449": "— A nie, jeno chciałam cię odwieść od brzegu.", + "81450": "— Ba, a żebym tak za tobą poszedł, to bym dopiero dziwo zobaczył. Byłoby się nad czym cudować! Hej!…", + "81451": "— Cichaj!", + "81452": "— Jak mi Bóg miły, takem już szedł.", + "81453": "— Cichaj!…", + "81454": "Po chwili zaś, chcąc widocznie odwrócić rozmowę, rzekła:", + "81455": "— Wyżmij mi warkocz, bo mi okrutnie plecy moczy.", + "81456": "Zbyszko chwycił jedną ręką warkocz blisko głowy, drugą zaś począł go wykręcać, mówiąc przy tym:", + "81457": "— Najlepiej go rozpleć, to wiatr zaraz wysuszy.", + "81458": "Lecz ona nie chciała tego uczynić z powodu gęstwiny, przez którą musieli się przedzierać. Zbyszko wziął teraz bobra na plecy, Jagienka zaś, idąc na przedzie, mówiła:", + "81459": "— Prędko teraz Maćko wyzdrowieje, bo na rany nie masz nad niedźwiedzie sadło do środka, a bobrowy skrom na wierzch. Za jakie dwie niedziele na koń będzie siadał.", + "81460": "— Dajże mu Boże! — odrzekł Zbyszko. — Czekam też tego jak zbawienia, bo mi nijak od chorego odjeżdżać, a ciężko mi tu siedzieć.", + "81461": "— Ciężko ci tu siedzieć? — spytała Jagienka. — Czemu to?", + "81462": "— To ci nic Zych nie mówił o Danusi?", + "81463": "— Coś mi tam mówił… Wiem… ona cię nałęczką nakryła… Wiem!… Mówił mi także, że każdy rycerz śluby jakoweś czyni, że będzie swojej paniej służył… Ale powiadał, że to nic, taka służba… bo poniektóry, choć żeniaty, a też jakowejś pani służy. A ta Danusia, Zbyszku, to co? Powiadaj!… Co ona Danusia?", + "81464": "I przysunąwszy się blisko, podniosła oczy i poczęła patrzeć z wielkim niepokojem w jego twarz, on zaś, nie zwróciwszy najmniejszej uwagi na jej trwożny głos i spojrzenie, rzekł:", + "81465": "— Pani ci to jest moja, ale i kochanie najmilejsze. Nie mówię ja tego nikomu, ale tobie powiem jakoby właśnie siostrze, bo się od małego znamy. Poszedłby ja za nią za dziewiątą rzekę i za dziewiąte morze, do Niemców i do Tatarów, gdyż nie ma takiej drugiej w caluśkim świecie. Niech stryk w Bogdańcu siedzi, a ja zaś przed się ku niej powędruję… Co mi ta bez niej Bogdaniec, co statek, co stada, co opatowe bogactwa! Siądę, ot, na koń i na zamry pojadę, a tak mi dopomóż Bóg, jako że to, com jej ślubował, spełnię, chyba że wprzódy sam legnę.", + "81466": "— Nie wiedziałam… — odparła głucho Jagienka.", + "81467": "Zbyszko zaś począł jej opowiadać, jako się z Danusią w Tyńcu poznali, jak jej zaraz ślubował, i wszystko, co nastąpiło potem, więc swoje uwięzienie, ratunek, jaki mu dała Danusia, Jurandową odmowę, pożegnanie, swoje tęsknoty i wreszcie radość z tego, że po wyzdrowieniu Maćka będzie mógł jechać do kochanej dziewczyny, by spełnić, co jej obiecał. Opowiadanie przerwał mu dopiero widok pachołka z końmi, który czekał na skraju lasu.", + "81468": "Jagienka siadła zaraz na koń i poczęła się żegnać ze Zbyszkiem.", + "81469": "— Niech pachołek jedzie z bobrem za tobą, a ja nawrócę do Zgorzelic.", + "81470": "— A to nie pojedziesz do Bogdańca? Zych tam jest.", + "81471": "— Nie. Tatulo mieli wrócić i mnie kazali.", + "81472": "— No, to Bóg ci zapłać za bobra.", + "81473": "— Z Bogiem…", + "81474": "I po chwili Jagienka została sama. Jadąc przez wrzosy ku domowi, czas jakiś oglądała się za Zbyszkiem, a gdy znikł wreszcie za drzewami, zakryła oczy dłonią, jakby chroniąc się od blasku słońca. Wkrótce jednak spod ręki poczęły jej spływać po policzkach łzy wielkie i padać jedna za drugą, jak groch, na siodło i grzywę końską.", + "81475": "Rozdział piętnasty", + "81476": "Po rozmowie ze Zbyszkiem Jagienka przez trzy dni nie ukazywała się w Bogdańcu, atoli czwartego wpadła z wiadomością, że opat przyjechał do Zgorzelic. Maćko przyjął nowinę z pewnym wzruszeniem. Miał on wprawdzie z czego spłacić sumę zastawną, a nawet wyliczył, że dość mu zostanie na pomnożenie osadników, zaprowadzenie stad i inne potrzeby gospodarskie, niemniej jednak dużo w całej sprawie zależało od życzliwości bogatego krewnego, który mógł na przykład chłopów, osadzonych przez się na źrebiach, zabrać albo zostawić, i tym samym zniżyć albo powiększyć wartość majątku.", + "81477": "Wypytał zatem Maćko bardzo dokładnie Jagienkę o opata, jaki przyjechał: wesół czy chmurny, co o nich mówił i kiedy zjedzie do Bogdańca? Ona zaś odpowiadała mu roztropnie na pytania, starając się pokrzepić go i uspokoić we wszystkim.", + "81478": "Mówiła, iż opat przyjechał zdrów i wesół, ze znacznym pocztem, w którym prócz zbrojnych pachołków było kilku kleryków-wagantów i rybałtów, że pośpiewuje z Zychem i rad podaje ucha pieśniom, nie tylko duchownym, lecz i świeckim. Zauważyła też, że rozpytywał z wielką troskliwością o Maćka, a opowiadań Zychowych o przeprawach Zbyszka w Krakowie chciwie słuchał.", + "81479": "— Sami najlepiej wiecie, co wam czynić należy — rzekła w końcu mądra dziewczyna — ale ja tak myślę, iże wypadałoby Zbyszkowi zaraz jechać, starszego krewnego powitać, nie czekając, aż on pierwszy do Bogdańca zjedzie.", + "81480": "Maćkowi trafiła ta rada do przekonania, więc kazał przywołać Zbyszka i rzekł mu:", + "81481": "— Przybierz się pięknie i pojedziesz pod nogi opata podjąć, cześć mu wyrządzić, aby i on cię umiłował.", + "81482": "Następnie zwrócił się do Jagienki:", + "81483": "— Nie dziwowałbym się, choćbyś była głupia, boś od tego niewiasta, ale że rozum masz, to się dziwuję. Powiedzże mi, jako mam najlepiej opata ugościć i czym go ucieszyć, gdy tu przyjedzie?", + "81484": "— Co do jadła, sam powie, na co ma ochotę; lubi on dobrze podjeść, ale byle dużo było szafranu, to i nie przebredza.", + "81485": "Maćko, słysząc to, porwał się za głowę.", + "81486": "— Skąd ja mu szafranu wezmę!…", + "81487": "— Przywiozłam — rzekła Jagienka.", + "81488": "— A bogdaj się takie dziewki na kamieniu rodziły! — zawołał uradowany Maćko. — I ku oczom to miłe, i gospodarne, i roztropne, i ludziom życzliwe! Hej! Żebym tak był młody, zaraz bym cię brał!…", + "81489": "Na to Jagienka spojrzała nieznacznie na Zbyszka i westchnąwszy cicho, mówiła dalej:", + "81490": "— Przywiozłam też i kości, i kubek, i sukno, bo on po każdym jedzeniu rad się kośćmi zabawia.", + "81491": "— Miał ten obyczaj i drzewiej, a gniewliwy przy tym bywał okrutnie.", + "81492": "— Gniewliwy to on ci i teraz bywa; nieraz kubkiem o ziemię praśnie i precz za drzwi do pola wyskoczy. Ale potem śmiejący się wraca i sam pierwszy nad swoim gniewem wydziwia… Wy go przecie znacie… Jeno mu się nie przeciwić, to nie ma lepszego człowieka na świecie.", + "81493": "— A kto by mu się tam sprzeciwiał, kiedy on i rozum ma od innych większy!", + "81494": "Tak to oni ze sobą rozmawiali, gdy tymczasem Zbyszko przebierał się w alkierzu. Wyszedł wreszcie tak piękny, że Jagienkę aż olśniło, zupełnie jak wówczas, gdy pierwszy raz przyjechał w swojej białej jace do Zgorzelic. Ale tym razem zdjął ją głęboki żal na myśl, że ta jego uroda nie dla niej i że on inną umiłował.", + "81495": "Maćko zaś rad był, pomyślał bowiem, że opat pewno sobie Zbyszka upodoba i przy układach nie będzie czynił trudności. Ucieszył się nawet tą myślą tak dalece, iż postanowił jechać razem.", + "81496": "— Każ mi wymościć wóz — rzekł do Zbyszka. — Mogłem jechać z Krakowa aże do Bogdańca z żeleźcem między żebrami, to mogę teraz bez żeleźca do Zgorzelic.", + "81497": "— Byle was nie zamroczyło — rzekła Jagienka.", + "81498": "— Ej, nic mi nie będzie, bo już czuję w sobie moc. A choćby mnie ta trochę i zamroczyło, będzie wiedział opat, jakom ku niemu śpieszył, i tym hojniejszym się okaże.", + "81499": "— Milsze mi wasze zdrowie niż jego hojność — ozwał się Zbyszko.", + "81500": "Lecz Maćko uparł się i postawił na swoim. Po drodze stękał trochę, nie przestawał jednak dawać Zbyszkowi nauk, jak się ma zachować w Zgorzelicach, szczególniej zaś zalecał mu posłuszeństwo i pokorę wobec możnego krewnego, który nigdy nie znosił najmniejszego oporu.", + "81501": "Przyjechawszy do Zgorzelic, znaleźli Zycha i opata na przyłapie, spoglądających przed się na pogodny świat boży i popijających wino. Za nimi, pod ścianą, siedziało rzędem na ławie sześciu pocztowych, w tym dwóch rybałtów i jeden pątnik, którego łatwo było rozeznać po zakrzywionym kiju, obońce u pasa i po małżowinach naszytych na ciemnej opończy. Inni wyglądali na kleryków, albowiem głowy mieli z wierzchu pogolone, odzież jednakże nosili świecką, pasy z byczej skóry, a przy boku kordy.", + "81502": "Na widok Maćka, który zajechał na wozie, ruszył się żywo Zych, opat zaś, widocznie bacząc na swą duchowną godność, został na miejscu, począł tylko coś mówić do swoich kleryków, których jeszcze kilku wysypało się przez otwarte drzwi izby. Zbyszko i Zych wprowadzili pod ręce słabego Maćka na przyłap.", + "81503": "— Trocha jeszcze nie mogę — rzekł Maćko, całując opata w rękę — alem przyjechał, aby się wam, dobrodziejowi mojemu, pokłonić, za gospodarstwo w Bogdańcu podziękować i o błogosławieństwo poprosić, które grzesznemu człowiekowi najpotrzebniejsze.", + "81504": "— Słyszałem, żeście zdrowsi — rzekł opat, ściskając go za głowę — i żeście się do grobu naszej nieboszczki królowej ofiarowali.", + "81505": "— Bo nie wiedząc, do którego świętego się udać, do niej się udałem.", + "81506": "— Dobrzeście uczynili! — zawołał zapalczywie opat. — Lepsza ona od innych i niechby jej który śmiał pozazdrościć!", + "81507": "I w jednej chwili gniew wystąpił mu na oblicze, policzki napłynęły krwią, oczy poczęły się iskrzyć.", + "81508": "Znali tę jego zapalczywość obecni, więc Zych począł się śmiać i wołać:", + "81509": "— Bij, kto w Boga wierzy!", + "81510": "Opat zaś odsapnął rozgłośnie, potoczył oczyma po obecnych, za czym roześmiał się, równie nagle jak poprzednio wybuchnął, i spojrzawszy na Zbyszka, zapytał:", + "81511": "— A to wasz bratanek i mój krewniak?", + "81512": "Zbyszko pochylił się i ucałował go w rękę.", + "81513": "— Małego widziałem; nie poznałbym! — mówił opat. — Pokaż się jeno!", + "81514": "I począł go oglądać od stóp do głowy bystrymi oczyma, a wreszcie rzekł:", + "81515": "— Zbyt urodziwy! Panna to, nie rycerz!", + "81516": "Na to Maćko:", + "81517": "— Brali tę pannę Niemce w taniec, ale co ci ją który wziął, wnet się wykopyrtnął i już nie wstał.", + "81518": "— I kuszę bez pokrętki napnie! — zawołała nagle Jagienka.", + "81519": "Opat zwrócił się ku niej:", + "81520": "— A ty tu czego?", + "81521": "Ona zaś zaczerwieniła się tak, że aż szyja i uszy jej stały się różowe, i odrzekła ogromnie zmieszana:", + "81522": "— Bom widziała…", + "81523": "— Strzeżże się, by cię przypadkiem nie ustrzelił; musiałabyś się bez trzy kwartały goić…", + "81524": "Na to rybałtowie, pątnik i klerycy-waganci wybuchnęli jednym gromkim śmiechem, od którego Jagienka stropiła się do reszty, tak że opat ulitował się nad nią i podniósłszy ramię, ukazał jej olbrzymi rękaw swej sukni.", + "81525": "— Pochowaj się, dziewucho — rzekł — bo ci krew z jagód tryśnie.", + "81526": "Tymczasem Zych usadził Maćka na ławie i kazał przynieść wina, po które skoczyła Jagienka. Opat zwrócił oczy na Zbyszka i począł tak mówić:", + "81527": "— Dość krotochwil! Nie dla sromoty ja cię do dziewki porównał, jeno z wesołości dla twojej urody, której i niejedna dziewka mogłaby pozazdrościć. Ale wiem, żeś chłop na schwał! Słyszałem i o twoich uczynkach pod Wilnem, i o Fryzach, i o Krakowie. Powiadali mi Zych o wszystkim, rozumiesz!…", + "81528": "Tu począł patrzeć przenikliwie w oczy Zbyszka i po chwili ozwał się znowu:", + "81529": "— Iżeś trzy pawie czuby poprzysiągł, to ich sobie szukaj! Chwalebny to jest i Bogu miły uczynek nieprzyjaciół naszego plemienia ścigać… Ale jeżeliś i co innego przy tym ślubował, to wiedz, że cię tu na poczekaniu mogę od onych ślubów rozwiązać, bo takową moc mam.", + "81530": "— Hej! — rzekł Zbyszko. — Jak człowiek co Panu Jezusowi w duszy obiecał, to jakaż moc może go od tego rozwiązać?", + "81531": "Usłyszawszy to, Maćko spojrzał z pewną obawą na opata, lecz on widocznie był w wybornym humorze, gdyż zamiast wybuchnąć gniewem, pogroził wesoło palcem Zbyszkowi i rzekł:", + "81532": "— To ci mądrala! Bacz, by ci się nie przygodziło to, co Niemcowi Beyhardowi.", + "81533": "— A co mu się przygodziło? — spytał Zych.", + "81534": "— A spalili go na stosie.", + "81535": "— Za co?", + "81536": "— Bo gadał, że świecki człek potrafi tak samo tajemnice boskie wyrozumieć jako i osoba duchowna.", + "81537": "— Surowie ci go pokarali!", + "81538": "— Ale słusznie! — zagrzmiał opat. — Gdyż przeciw Duchowi Świętemu pobluźnił. Cóż to sobie myślicie! Może-li człek świecki co z tajemnic boskich wymiarkować?", + "81539": "— Nijak nie może! — ozwali się zgodnym chórem wędrowni klerycy.", + "81540": "— A wy, szpylmany, cicho siedzieć! — rzekł opat. — Boście też żadni duchowni, choć głowy macie pogolone.", + "81541": "— Nie szpylmany my już ni goliardowie, jeno waszej miłości dworzanie — odpowiedział jeden z nich, zaglądając w tymże czasie do dużej konwi, od której z daleka bił zapach słodu i chmielu.", + "81542": "— Patrzcie!… Mówi jakoby z beczki! — zawołał opat. — Hej, ty kudłaty! A czego do konwi zaglądasz? Łaciny tam na dnie nie znajdziesz.", + "81543": "— Ja też nie łaciny szukam, jeno piwa, którego nie mogę naleźć.", + "81544": "Opat zaś zwrócił się do Zbyszka, który ze zdziwieniem spoglądał na tych dworzan, i rzekł:", + "81545": "— Wszystko to clerici scholares, choć każdy wolał prasnąć książkę, a chycić lutnię i z nią włóczyć się po świecie. Przygarnąłem ich i żywię, bo cóż mam robić? Nicponie i powsinogi wierutne, ale umieją śpiewać i trochę służby Bożej liznęli, więc mam z nich przy kościele pożytek, a w potrzebie i obronę, bo niektórzy sierdzite pachołki! Ten tu pątnik prawi, że był w Ziemi Świętej, ale próżno byś go pytał o jakowe morza alibo kraje, bo on tego nawet nie wie, jak cesarzowi greckiemu na imię i w którym mieście mieszka.", + "81546": "— Wiedziałem — odrzekł ochrypłym głosem pątnik — ale jak mnie wzięła frybra na Dunaju trząść, tak i wszystko wytrzęsła.", + "81547": "— Najbardziej się mieczom dziwuję — rzekł Zbyszko — bo takich nigdy u wędrownych kleryków nie widziałem.", + "81548": "— Im wolno — rzekł opat — gdyż nie mają święceń, a że ja także kord przy boku noszę, to nie dziwota. Rok temu pozwałem Wilka z Brzozowej na udeptaną ziemie o te bory, przez któreście przejeżdżali do Bogdańca. Nie stawił się…", + "81549": "— Jakoże miał duchownemu stawać? — przerwał Zych.", + "81550": "Na to zaperzył się opat i uderzywszy pięścią w stół, zawołał:", + "81551": "— Gdym we zbroi, to ja nie ksiądz, jeno ślachcic!… A on nie stanął, bo mnie wolał z pachołkami nocą w Tulczy najechać. Ot, dlaczego kord przy boku noszę!… Omnes leges, omniaque iura vim vi repellere cunctisque sese defensare permittunt! Ot, dlaczego i im dałem miecze.", + "81552": "Umilkli, zasłyszawszy łacinę, Zych, Maćko i Zbyszko i schylili głowy przed mądrością opata, gdyż żaden ni jednego słowa nie wyrozumiał; on zaś toczył jeszcze czas jakiś wokoło gniewnymi oczyma, a wreszcie rzekł:", + "81553": "— Kto go wie, czy on i tu na mnie napadnie?", + "81554": "— O wa! Niech jeno napadnie — zawołali wędrowni klerycy, chwytając za rękojeść mieczów.", + "81555": "— A niechby napadł! Cni się już i mnie bez bitki.", + "81556": "— Nie uczyni on tego — rzekł Zych — prędzej z pokłonem i zgodą przyjdzie. Borów się już wyrzekł, a o syna mu chodzi… Wiecie!… Ale niedoczekanie jego!…", + "81557": "Tymczasem opat uspokoił się i rzekł:", + "81558": "— Młodego Wilka widziałem, jako pił z Cztanem z Rogowa w gospodzie w Krześni. Nie uznali nas zrazu, było ciemno, i precz uradzali o Jagience.", + "81559": "Tu zwrócił się do Zbyszka:", + "81560": "— I o tobie.", + "81561": "— A oni czego ode mnie chcieli?", + "81562": "— Oni od ciebie niczego nie chcieli, jeno nie po myśli im to, iż jest w pobliżu Zgorzelic trzeci. Tak tedy mówi Cztan do Wilka: „Jak mu skórę wygarbuję, to przestanie być gładki”. A Wilk mówi: „Może się nas będzie bojał, a nie, to mu gnaty w mig połamię!”. A potem poczęli się obaj upewniać, że się będziesz bojał.", + "81563": "Usłyszawszy to, Maćko spojrzał na Zycha, Zych na niego, i oblicza obu przybrały wyraz chytry i radosny. Żaden nie był pewny, czy opat słyszał istotnie taką rozmowę, czy też zmyśla dlatego jedynie, by Zbyszkowi dodać bodźca; natomiast rozumieli obaj, a zwłaszcza znający dobrze Zbyszka Maćko, że nie było na świecie lepszego sposobu, aby go popchnąć do Jagienki.", + "81564": "A opat jakby umyślnie dodał:", + "81565": "— I po prawdzie, morowe to chłopy!…", + "81566": "Zbyszko zaś nie pokazał po sobie nic, tylko począł pytać Zycha jakimś jakby nieswoim głosem:", + "81567": "— A to jutro niedziela?", + "81568": "— Niedziela.", + "81569": "— Na mszę świętą zaś pojedziecie?", + "81570": "— Ano!…", + "81571": "— Dokąd? Do Krześni?", + "81572": "— Bo najbliżej. Gdzieżbyśmy jechali?", + "81573": "— No, to dobrze!", + "81574": "Rozdział szesnasty", + "81575": "Zbyszko, dogoniwszy Zycha i Jagienkę jadących w towarzystwie opata i jego kleryków do Krześni, przyłączył się do nich i jechał razem, chodziło mu bowiem o to, by dowieść opatowi, że się ni Wilka z Brzozowej, ni Cztana z Rogowa nie lęka i chować się przed nimi nie myśli. Zdziwiła go znów w pierwszej chwili uroda Jagienki, bo chociaż nieraz widywał ją i w Zgorzelicach, i w Bogdańcu przybraną pięknie do gości, ale nigdy tak, jak teraz do kościoła. Odzież miała z czerwonego sukna, podbitą gronostajami, czerwone rękawiczki i gronostajowy, naszyty złotem kapturek na głowie, spod którego wysuwały się na ramiona dwa warkocze. Nie siedziała też na koniu po męsku, ale na wysokim siodle z poręczą i z ławeczką pod stopy, które ledwie było widać spod długiej i ułożonej w równe zagiętki spódnicy. Zychowi, który pozwalał dziewczynie ubierać się w domu w kożuch i jałowicze buty, chodziło o to, by przed kościołem każdy poznał, iż przyjechała nie córka byle szarego włodyczki albo ścieciałki, lecz panna z możnego, rycerskiego domu. W tym celu konia jej prowadziło dwóch wyrostków, przybranych od dołu obcisło, od góry w buchaste szaty, jakie nosili zwykle paziowie. Czterech dworskich ludzi jechało z tyłu, a z nimi opatowi klerycy, z kordami i lutniami przy pasach. Zbyszko podziwiał wielce cały orszak, szczególnie zaś Jagienkę, wyglądającą jak obrazek, i opata, który w czerwieni i z olbrzymimi rękawami u sukni wydawał mu się jak jaki podróżujący książę. Najskromniej ze wszystkich przybrany był sam Zych, który dbał o okazałość dla innych, dla siebie zaś tylko o wesołość i śpiewanie.", + "81576": "Zrównawszy się, jechali w szeregu: opat, Jagienka, Zbyszko i Zych. Opat z początku kazał śpiewać nabożne pieśni swoim szpylmanom — później atoli, mając ich dosyć, począł rozmawiać ze Zbyszkiem, który z uśmiechem spoglądał na jego potężny kord, nie mniejszy od dwuręcznych niemieckich brzeszczotów.", + "81577": "— Widzę — rzekł z powagą — że cudujesz się nad moim mieczem: wiedz przeto, że synody zezwalają duchownym na miecze, a nawet na balisty i katapulty w podróży, my zasie jesteśmy w podróży. Wreszcie gdy Ojciec Święty mieczów i czerwonych szat księżom zabraniał, to pewnikiem myślał o ludziach niskiego stanu, ślachcica bowiem Bóg stworzył do broni, i kto by mu chciał ją odjąć, ten by się odwiecznym Jego wyrokom przeciwiał.", + "81578": "— Widziałem księcia mazowieckiego Henryka, który się w szrankach potykał — odrzekł Zbyszko.", + "81579": "— Nie to mu się też gani, że się potykał — odpowiedział, podnosząc w górę palec, opat — ale to, że się ożenił, i do tego nieszczęśliwie, albowiem fornicariam i bibulam wziął mulierem, która, jak mówią, Bacchum od młodości adorabat, a do tego i adultera była, z czego też nic dobrego wypaść nie mogło.", + "81580": "Tu aż zatrzymał konia i począł nauczać z większą jeszcze powagą:", + "81581": "— Kto-li bo masz się żenić, czyli uxorem wybierać, masz baczyć, aby była bogobojna, dobrych obyczajów, gospodarna i ochędożna, co wszystko, oprócz Ojców Kościoła, jeszcze ci i pewien pogański mędrzec imieniem Seneka poleca. A jakoż uznasz, iżeś dobrze utrafił, jeśli nie znasz gniazda, z którego towarzyszkę dozgonną wybierasz? Albowiem inny mędrzec Pański powiada: Pomus non cadit absque arbore… Jaki wół, taka i skóra, jaka mać, taka i córa… Z czego bierz, grzeszny człowiecze, tę naukę, abyś nie w dalekości, ale w pobliżu żony szukał, bo jeśli złą i fryjowną dostaniesz, nieraz na nią zapłaczesz, jako płakał oto filozof, gdy mu swarliwa niewiasta aquam sordidam na głowę w gniewie wylała.", + "81582": "— In saecula saeculorum, amen! — zagrzmieli jednym głosem wędrowni klerycy, którzy odpowiadając tak zawsze opatowi, nie bardzo baczyli, czy odpowiadają do sensu.", + "81583": "Wszyscy słuchali w wielkim skupieniu słów opata, dziwiąc się jego wymowie i biegłości w Piśmie, on zaś nie mówił rzekomo wprost do Zbyszka, owszem, więcej zwracał się do Zycha i Jagienki, jakby szczególnie ich chciał zbudować. Jagienka jednak pojęła widocznie, o co chodzi, gdyż spoglądała pilnie spod swoich długich rzęs na chłopaka, który namarszczył brew i spuścił głowę, niby głęboko rozważając to, co słyszał.", + "81584": "Po chwili orszak ruszył dalej, ale w milczeniu; dopiero gdy już Krześnię było widać, zmacał się opat po pasie, obrócił go ku przodowi, tak aby łatwo było chwycić za rękojeść korda, i rzekł:", + "81585": "— A stary Wilk z Brzozowej pewnie z dobrym pocztem przyjedzie.", + "81586": "— Pewnie — potwierdził Zych — ale coś tam słudzy gadali, że zachorzał.", + "81587": "— A jeden z moich kleryków słyszał, że ma na nas nastąpić przed gospodą po kościele.", + "81588": "— Nie uczyniłby on tego bez zapowiedzi i zwłaszcza po mszy świętej.", + "81589": "— Niech mu tam Bóg ześle upamiętanie. Ja wojny z nikim nie szukam i krzywdy cierpliwie znoszę.", + "81590": "Tu obejrzał się na swoich szpylmanów i rzekł:", + "81591": "— Nie wydobywać mi mieczów i pamiętać, żeście duchowni słudzy, a dopiero gdyby tamci pierwsi wydobyli, to w nich!", + "81592": "Zbyszko zaś, jadąc wedle Jagienki, wypytywał ją ze swej strony o sprawy, o które mu głównie chodziło.", + "81593": "— Cztana i młodego Wilka zastaniem niechybnie w Krześni — mówił. — Pokażesz mi ich z daleka, abym wiedział, którzy są.", + "81594": "— Dobrze, Zbyszku — odrzekła Jagienka.", + "81595": "— Przed kościołem i po kościele zapewne cię oni spotykają. Coże wówczas robią?", + "81596": "— Służą mi, jako umieją.", + "81597": "— Nie będą ci dziś służyli, rozumiesz?", + "81598": "A ona odrzekła znów niemal z pokorą:", + "81599": "— Dobrze, Zbyszku.", + "81600": "Dalszą rozmowę przerwał im głos drewnianych kołatek, gdyż w Krześni nie było jeszcze dzwonów. Po chwili dojechali. Z tłumów czekających na mszę przed kościołem wysunęli się natychmiast młody Wilk i Cztan z Rogowa, lecz Zbyszko uprzedził ich, zeskoczył z konia, nim zdołali dobiec, i chwyciwszy pod boki Jagienkę, zsadził ją z siodła, po czym wziął za rękę i spoglądając na nich wyzywająco, prowadził do kościoła.", + "81601": "W przedsionku kościelnym czekał ich nowy zawód. Obaj pospieszyli do kropielnicy i obaj zanurzywszy w nią ręce, wyciągnęli je do dziewczyny. Lecz to samo uczynił Zbyszko, ona zaś dotknęła jego palców, a następnie przeżegnała się i z nim razem weszła do kościoła. Wtedy nie tylko młody Wilk, ale i Cztan z Rogowa, chociaż miał rozum miałki, domyślił się, iż to wszystko było uczynione umyślnie, i obydwóch ogarnął gniew tak dziki, że aż włosy poczęły się im jeżyć pod pątlikami. Zachowali zaledwie tyle przytomności, że w gniewie nie chcieli, bojąc się kary boskiej, wchodzić do kościoła; natomiast Wilk wypadł z przedsionka i leciał jak szalony przez cmentarz między drzewami, sam nie wiedząc dokąd. Cztan leciał za nim także, nie wiedząc, w jakim to czyni celu.", + "81602": "Zatrzymali się aż w rogu parkanu, gdzie leżały wielkie kamienie przygotowane pod fundamenta dzwonnicy, którą miano stawiać w Krześni. Tam Wilk, chcąc spędzić złość, która burzyła mu się aż pod szyję w piersiach, chwycił za jeden z głazów i jął nim potrząsać ze wszystkich sił, co widząc, Cztan chwycił go także i po chwili poczęli obaj toczyć go ze wściekłością przez cały cmentarz, aż ku wrotom kościelnym.", + "81603": "Ludzie patrzyli na nich ze zdziwieniem, mniemając, że uczynili ślub jakowyś i że w ten sposób chcą się do budowy dzwonnicy przyczynić. Lecz im wysiłek ów ulżył znacznie, tak że oprzytomnieli obaj, stali tylko bladzi z natężenia, sapiąc i spoglądając na się niepewnym wzrokiem.", + "81604": "Milczenie przerwał pierwszy Cztan z Rogowa.", + "81605": "— No i co? — spytał.", + "81606": "— A co? — odpowiedział Wilk.", + "81607": "— Zaraz-li go napadniem?", + "81608": "— Jakoże w kościele będziesz napadał?", + "81609": "— Nie w kościele, jeno po mszy.", + "81610": "— Z Zychem jest i z opatem. A toś zabaczył, co mówił Zych, że niech-li się zdarzy bitka, obydwóch ze Zgorzelic wyżenie. Gdyby nie to, byłbym ci dawno żebra połomił.", + "81611": "— Albo ja tobie! — odparł Cztan, ściskając swe potężne pięści.", + "81612": "I oczy poczęły im się skrzyć złowrogo, lecz wnet pomiarkowali obaj, że teraz więcej im potrzeba zgody niż kiedykolwiek. Nieraz już oni bili się z sobą, lecz zawsze jednali się po bitce, bo chociaż rozdzielała ich miłość do Jagienki, jednak żyć bez siebie nie mogli i tęsknili jeden do drugiego zawsze. Obecnie zaś mieli wspólnego wroga i czuli obaj, że jest to wróg okrutnie niebezpieczny.", + "81613": "Po chwili Cztan spytał:", + "81614": "— Co robić? Chyba mu zapowiedź posłać do Bogdańca?", + "81615": "Wilk, który był mądrzejszy, nie wiedział jednakże na razie, co robić. Na szczęście przyszły mu w pomoc kołatki, które ozwały się znowu na znak, iż nabożeństwo się poczyna. Więc rzekł:", + "81616": "— Co robić? Pójść na mszę, a potem będzie, co Bóg da.", + "81617": "Ucieszył się z tej rozumnej odpowiedzi Cztan z Rogowa.", + "81618": "— Może ta Pan Jezus nas natchnie — rzekł.", + "81619": "— I pobłogosławi — dodał Wilk.", + "81620": "— Po sprawiedliwości.", + "81621": "I poszli do kościoła, a wysłuchawszy pobożnie nabożeństwa, nabrali otuchy. Nie stracili głów nawet wówczas, gdy Jagienka po mszy w przedsionku znowu przyjęła wodę święconą z ręki Zbyszka. Na cmentarzu przy wrotach podjęli pod nogi Zycha, Jagienkę, a nawet i opata, choć ten był nieprzyjacielem starego Wilka z Brzozowej. Na Zbyszka patrzyli wprawdzie spode łba, ale żaden nie warknął, chociaż serca skowytały im w piersiach z bólu, z gniewu i zazdrości, gdyż nigdy Jagienka nie wydawała im się tak cudną i tak do królewny podobną. Dopiero gdy świetny orszak ruszył z powrotem i gdy z dala doszła ich wesoła pieśń wędrownych kleryków, Cztan począł ocierać pot ze swych zarosłych policzków i parskać jak koń. Wilk zaś ozwał się, zgrzytając zębami:", + "81622": "— Do gospody! Do gospody! Gorze mi!…", + "81623": "Po czym, pamiętając, co im poprzednio ulżyło, chwycili znów głaz i potoczyli go zapalczywie na dawne miejsce.", + "81624": "Zbyszko zaś jechał wedle Jagienki, słuchając pieśni opatowych szpylmanów, lecz gdy ujechali pięć albo sześć stajań, zatrzymał nagle konia i rzekł:", + "81625": "— Ba, miałem dać na mszę za stryjkowe zdrowie i zabaczyłem, wrócę się.", + "81626": "— Nie wracaj! — zawołała Jagienka. — Poślem ze Zgorzelic.", + "81627": "— Wrócę, a wy nie czekajcie na mnie. Z Bogiem!", + "81628": "— Z Bogiem! — rzekł opat. — Jedź!", + "81629": "I twarz mu poweselała, a gdy Zbyszko znikł im z oczu, trącił nieznacznie Zycha i rzekł:", + "81630": "— Rozumiecie?", + "81631": "— Co mam rozumieć?", + "81632": "— Pobije się w Krześni z Wilkiem i Cztanem, jako amen w pacierzu, ale tegom chciał i do tegom prowadził.", + "81633": "— To morowe chłopy! Jeszcze go poranią, i co z tego?", + "81634": "— Jak to co z tego? Jeśli za Jagienkę się pobije, to jakże mu potem o tej Jurandównie myśleć? Jagienka ci mu odtąd będzie panią, nie tamta; tego zaś chcę, bo to mój krewny i udał mi się!", + "81635": "— Ba, a ślubowanie?", + "81636": "— Na poczekaniu go rozgrzeszę! Zaliście nie słyszeli, żem to już obiecał?", + "81637": "— Wasza głowa na wszystko poradzi — odrzekł Zych.", + "81638": "Opat uradował się pochwałą, po czym przysunął się do Jagienki i zapytał:", + "81639": "— Czegożeś taka frasobliwa?", + "81640": "Ona pochyliła się w siodle i chwyciwszy rękę opatową, podniosła ją do ust:", + "81641": "— Ojcze krzestny, a może byście też podesłali z paru szpylmanów do Krześni.", + "81642": "— Po co? Popiją mi się w gospodzie i tyla.", + "81643": "— Ale może jakowej zwadzie przeszkodzą.", + "81644": "Opat spojrzał jej bystro w oczy i nagle rzekł ostro:", + "81645": "— A choćby go tam i zabili!", + "81646": "— To niech i mnie zabiją! — zawołała Jagienka.", + "81647": "I gorycz, która nagromadziła się z żalem w jej piersiach od czasu rozmowy ze Zbyszkiem, spłynęła teraz nagłym potokiem łez. Widząc to, opat objął ramieniem dziewczynę, tak że nakrył ją prawie całą swoim olbrzymim rękawem, i począł mówić:", + "81648": "— Nie bój się, córuchno, o nic. Zwada może się przygodzić, ale przecie i tamci są ślachtą, przeto go kupą nie napadną, jeno na pole rycerskim obyczajem pozwą, a już tam on da sobie rady, choćby się naraz z obydwoma miał potykać. A co do Jurandówny, o której słyszałaś, to ci jeno tyle rzekę, że drzewo na tamtą łożnicę w nijakim boru nie rośnie.", + "81649": "— Skoro mu tamta milsza, to i ja o niego nie dbam! — odpowiedziała przez łzy Jagienka.", + "81650": "— To czegóż chlipiesz?", + "81651": "— Bo się o niego boję.", + "81652": "— Ot, babski rozum! — rzekł, śmiejąc się, opat.", + "81653": "Po czym, schyliwszy się do ucha Jagienki, począł mówić:", + "81654": "— Pomiarkuj się, dziewczyno, że choć cię i weźmie, to też nieraz zdarzy mu się potykać, bo od tego ślachcic.", + "81655": "Tu schylił się jeszcze niżej i dodał:", + "81656": "— A weźmie cię, i to niezadługo, jako Bóg w niebie!", + "81657": "— Zaśby tam brał! — odpowiedziała Jagienka.", + "81658": "A jednocześnie poczęła się uśmiechać przez łzy i spoglądać na opata, jakby się go chciała zapytać, skąd to wie.", + "81659": "A tymczasem Zbyszko wróciwszy do Krześni, zajechał wprost do księdza, chciał bowiem rzeczywiście dać na mszę za zdrowie Maćka; po załatwieniu zaś tej sprawy udał się wprost do gospody, w której spodziewał się znaleźć młodego Wilka z Brzozowej i Cztana z Rogowa.", + "81660": "Jakoż zastał obydwóch, a oprócz tego pełno ludzi — i szlachty, i skartabellów, i kmieciów, i kilku „sowizdrzałów” pokazujących rozmaite niemieckie sztuki. W pierwszej chwili nie mógł jednakże nikogo rozeznać, gdyż okna karczmy z błonami z wołowych pęcherzy mało przepuszczały światła — i dopiero gdy miejscowy pachołek dorzucił na komin szczypek sosnowych, ujrzał w kącie za łagwiami piwa włochaty pysk Cztana i srogą, zapalczywą twarz Wilka z Brzozowej.", + "81661": "Wtedy począł iść z wolna ku nim, roztrącając po drodze ludzi i doszedłszy, uderzył pięścią w stół, aż zagrzmiało w całej gospodzie.", + "81662": "A oni podnieśli się natychmiast i jęli śpiesznie przekręcać na sobie skórzane pasy, nim jednakże chwycili za rękojeści, Zbyszko rzucił na stół rękawicę i mówiąc przez nos, jak mieli zwyczaj mówić rycerze przy wyzwaniu, ozwał się w następujące, niespodziane dla nikogo słowa:", + "81663": "— Pakliby który z was dwóch albo z innych ludzi rycerskich w izbie będących przeciwił się temu, iże najcudniejsza i najcnotliwsza dziewka na świecie jest panna Danuta Jurandówna ze Spychowa, tego pozywam na walkę konną albo pieszą do pierwszego klęknięcia alibo do ostatniego tchu.", + "81664": "Zdumieli się Wilk i Cztan, równie jak byłby zdumiał się opat, gdyby coś podobnego usłyszał — i przez chwilę słowa nie mogli przemówić. Co to za panna? Im przecie o Jagienkę, nie o nią chodziło?… A jeśli temu żbikowi nie o Jagienkę idzie, to czego od nich chce? Czemu ich rozsierdził przed kościołem? Po co tu przyszedł i po co szuka z nimi zaczepki? Od tych pytań zrobiła im się w głowie taka kasza, że pootwierali szeroko usta, Cztan zaś wytrzeszczył tak oczy, jakby nie człowieka, ale jakby jakieś dziwo niemieckie miał przed sobą.", + "81665": "Lecz bystrzejszy Wilk, który znał nieco rycerskie zwyczaje i wiedział, że nieraz innym niewiastom rycerze służby ślubują, a z innymi się żenią, pomyślał, że i w tym wypadku tak być może i że gdy zdarza się taka sposobność ujęcia się za Jagienką, to należy w lot z niej skorzystać.", + "81666": "Więc wysunął się zza stołu i zbliżywszy się ze złowrogą twarzą do Zbyszka, zapytał:", + "81667": "— Jak to, psubracie, to nie Jagienka Zychówna najcudniejsza?", + "81668": "Za nim wysunął się Cztan — a ludzie poczęli się wokół nich kupić, bo już wszystkim było wiadomo, że się to na byle czym nie skończy.", + "81669": "Rozdział siedemnasty", + "81670": "Jagienka, wróciwszy do domu, wysłała natychmiast parobka do Krześni, aby dowiedział się, czy w gospodzie nie zaszła jakowaś bitka albo czy kto kogo nie wyzwał. Ten jednakże, dostawszy na drogę skojca, począł pić z księżymi sługami i nie myślał o powrocie. Drugi, wysłany do Bogdańca, który miał zapowiedzieć Maćkowi przyjazd opata, wrócił spełniwszy polecenie i zarazem oznajmił, że widział Zbyszka zabawiającego się ze starym dziedzicem w kości.", + "81671": "Uspokoiło to w części Jagienkę, wiedząc bowiem o doświadczeniu i sprawności Zbyszkowej, nie tyle bała się dla niego wyzwania, ile jakowejś doraźnej ciężkiej przygody w karczmie. Miała też ochotę razem z opatem jechać do Bogdańca, ale ów sprzeciwił się temu, pragnął bowiem rozmówić się z Maćkiem w sprawie zastawu i w innej, jeszcze ważniejszej, przy której nie chciał mieć za świadka Jagienki.", + "81672": "Zresztą wybierał się na noc. Dowiedziawszy się o szczęśliwym powrocie Zbyszka, wpadł w wyborny humor i kazał swoim klerykom-wagantom śpiewać i hukać tak, że aż się bór trząsł, a w samym Bogdańcu aż kmiecie wyglądali z chałup, patrząc, czy się nie pali albo czy nieprzyjaciel nie nastąpił. Ale jadący naprzód pątnik z krzywą lagą uspokajał ich, iż to jedzie osoba duchowna wysokiej godności — więc kłaniali mu się, a niektórzy nawet kładli na piersi znak krzyża; on zaś widząc, jak go szanują, jechał w dumie radosnej, rad ze świata i pełen dla ludzi życzliwości.", + "81673": "Maćko i Zbyszko, zasłyszawszy krzyki i śpiewy, wyszli aż do wrót na jego spotkanie. Niektórzy z kleryków bywali już z opatem w Bogdańcu, ale byli i tacy, którzy przyłączywszy się niedawno do kompanii, nie widzieli go dotychczas nigdy. Tym upadły serca na widok nędznego domu, który nie mógł iść w porównanie z obszernym dworzyszczem w Zgorzelicach. Skrzepił ich jednakowoż widok dymu dobywającego się przez słomiane poszycie dachu, a zwłaszcza nabrali całkiem otuchy, gdy wszedłszy do izby, poczuli zapach szafranu i rozmaitych mięsiw, a zarazem spostrzegli dwa stoły pełne cynowych mis, jeszcze wprawdzie pustych, ale tak ogromnych, iż każde oczy musiały poweseleć na ich widok. Na mniejszym stole świeciła przygotowana dla opata misa cała srebrna i takaż cudnie rzeźbiona łagiewka, obie zdobyte razem z innymi skarbami na Fryzach.", + "81674": "Maćko i Zbyszko poczęli zaraz prosić do stołu, lecz opat, który był dobrze podjadł na odjezdnym w Zgorzelicach, odmówił, tym bardziej że zajmowało go co innego. Od pierwszej chwili przybycia spoglądał on bacznie, a zarazem niespokojnie na Zbyszka, jakby chciał śladów bitki na nim dopatrzyć, widząc zaś spokojną twarz młodzianka, niecierpliwił się widocznie, aż wreszcie nie mógł już dłużej ciekawości swej pohamować.", + "81675": "— Pójdziemy do alkierza — rzekł — o zastawie uradzać. Nie przeciwcie się, bo się zgniewam!", + "81676": "Tu zwrócił się do kleryków i zagrzmiał:", + "81677": "— A wy, cicho mi siedzieć i pode drzwiami nie podsłuchiwać!", + "81678": "To rzekłszy, otworzył drzwi do alkierza, w które zaledwie mógł się pomieścić, i wszedł, a za nim weszli Zbyszko i Maćko. Tam, gdy siedli na skrzyniach, opat zwrócił się do młodego rycerza.", + "81679": "— Byłeś z nawrotem w Krześni? — zapytał.", + "81680": "— Byłem.", + "81681": "— No i co?", + "81682": "— A dałem na mszę za stryjowe zdrowie, i tyla.", + "81683": "Opat poruszył się niecierpliwie na skrzyni.", + "81684": "„Ha! — pomyślał. — Nie spotkał się ni z Cztanem, ni z Wilkiem; może ich nie było, a może ich nie szukał. Omyliłem się!”. Ale zły był, że się pomylił i że go wyrachowanie zawiodło, więc zaraz poczerwieniało mu oblicze i począł sapać.", + "81685": "— Gadajmy o zastawie! — rzekł po chwili. — Macie pieniądze?… Bo jak nie, to dziedzina moja!…", + "81686": "Na to Maćko, który wiedział, jak z nim postępować, podniósł się w milczeniu, otworzył skrzynię, na której siedział, wydobył z niej przygotowany już widocznie worek z grzywnami i rzekł:", + "81687": "— Ubodzyśmy ludzie, ale pieniądze mamy i co się należy, to płacimy, jako stoi w „liście” i jakom znakiem krzyża świętego sam poświadczył. Jeżelibyście zasie chcieli jeszcze za porządki i za dobytek dopłaty, to też nie będziem się sprzeczali, jeno zapłacim, co każecie, i pod nogi was, dobrodzieja naszego, podejmiem.", + "81688": "To rzekłszy, pochylił mu się do kolan, a za nim uczynił też to samo Zbyszko. Opat, który spodziewał się sporów i targów, wielce był takim postępowaniem zaskoczony, a nawet i nie całkiem rad, gdyż przy targach chciał stawiać różne swoje warunki, a tymczasem sposobność ominęła.", + "81689": "Więc oddając „list”, czyli kwit zastawny, na którym Maćko był znakiem krzyża podpisany, rzekł:", + "81690": "— Czego mi o dopłacie prawicie?", + "81691": "— Bo nie chcem darmoch brać — odpowiedział chytrze Maćko, wiedząc, że im więcej będzie się w tym wypadku sprzeczał, tym więcej zyska.", + "81692": "Jakoż opat zaperzył się w mgnieniu oka:", + "81693": "— Widzicie ich! Nie chcą od krewnych darmoch brać! Chleb ludzi bodzie! Nie brałem pustki i nie oddaję pustki, a jak mi się spodoba i tym tu oto workiem prasnąć, to i prasnę!", + "81694": "— Tego nie uczynicie! — zawołał Maćko.", + "81695": "— Nie uczynię? Ot mi wasz zastaw! Ot mi wasze grzywny! Dałem, bo moja łaska, a choćby mi wola była na gościńcu ostawić, to wam do tego nic. Ot, jak nie uczynię!", + "81696": "To rzekłszy, porwał worek za zwitkę i grzmotnął nim o podłogę, aż z rozpękłego płótna posypały się pieniądze.", + "81697": "— Bóg zapłać! Bóg wam zapłać, ojcze i dobrodzieju! — począł wołać Maćko, który tylko czekał na tę chwilę. — Od innego bym nie wziął, ale od krewniaka i duchownego wezmę…", + "81698": "Opat zaś spoglądał czas jakiś groźnie to na niego, to na Zbyszka, wreszcie rzekł:", + "81699": "— Wiem ci ja, choć i gniewający się, co robię; za czym trzymajcie, coście dostali, bo to wam też zapowiadam, że więcej jednego skojca nie uwidzicie.", + "81700": "— Nie spodziewaliśmy się i tego.", + "81701": "— Ale wiedzcie, że co po mnie zostanie, to weźmie Jagienka.", + "81702": "— I ziemię? — spytał naiwnie Maćko.", + "81703": "— I ziemię! — huknął opat.", + "81704": "Na to przedłużyła się Maćkowi twarz, ale opanował się i rzekł:", + "81705": "— Ej, co tam o śmierci myśleć! Niech wam Pan Jezus da sto lat albo i więcej, a przedtem biskupstwo zacne.", + "81706": "— A choćby!… Albo to ja gorszy od innych! — odrzekł opat.", + "81707": "— Nie gorszy, jeno lepszy.", + "81708": "Te słowa podziałały uspokajająco na opata, gdyż w ogóle gniew jego był krótkotrwały.", + "81709": "— No — rzekł — wyście moi krewni, a ona tylko krześniaczka, ale ja miłuję i ją, i Zycha od dawnych lat. Lepszego człeka niż Zych nie ma na świecie, i lepszej dziewki niż Jagienka też! Co będzie miał kto na nich powiedzieć?", + "81710": "I począł toczyć wyzywającym wzrokiem, lecz Maćko nie tylko nie przeczył, ale skwapliwie potwierdził, że godniejszego sąsiada próżno by w całym Królestwie szukać.", + "81711": "— A co do dziewki — rzekł — córki rodzonej więcej bym nie miłował, niźli ją miłuję. Za jej to przyczyną przyszedłem do zdrowia i tego jej do śmierci nie zapomnę.", + "81712": "— Potępieni będziecie i jeden, i drugi, jeśli zapomnicie — rzekł opat — i pierwszy was za to przeklnę. Ja krzywdy waszej nie chcę, boście moi krewni, i dlatego wymyśliłem sposób, żeby to, co po mnie zostanie, było i Jagienkowe, i wasze, rozumiecie?", + "81713": "— Dałby Bóg, aby się to stało! — odrzekł Maćko. — Miły Jezu! Piechtą bym poszedł do grobu królowej w Krakowie i na Łysą Górę, aby się drzewu Krzyża Świętego pokłonić.", + "81714": "Uradował się opat szczerością, z jaką mówił Maćko, uśmiechnął się i rzekł:", + "81715": "— Dziewka ma prawo przebierać, bo i gładka, i wiano godne, i ród zacny! Co ta dla niej Cztan albo Wilk, kiedy i wojewodziński syn nie byłby nadto. Ale niechbym tak ja, nie przymierzając, kogo zaswatał, toby za niego poszła, bo mnie miłuje i wie, że jej źle nie poradzę…", + "81716": "— Dobrze temu będzie, kogo zaswatacie — rzekł Maćko.", + "81717": "Lecz opat zwrócił się do Zbyszka:", + "81718": "— A ty co?", + "81719": "— Ano, ja tako myślę, jako i stryjko…", + "81720": "Zacne oblicze opata rozjaśniło się jeszcze bardziej; uderzył Zbyszka dłonią w łopatkę, aż się rozległo w alkierzu, i zapytał:", + "81721": "— Czemuś to przy kościele ni Cztana, ni Wilka do Jagienki nie dopuścił?… Co?…", + "81722": "— By zaś nie myśleli, że się ich boję, i byście nie myśleli i wy.", + "81723": "— Ale i święconą wodę jej podałeś.", + "81724": "— A podałem.", + "81725": "Opat uderzył go po raz drugi:", + "81726": "— To… To ją bierz!", + "81727": "— Bierz ją! — zawołał jak echo Maćko.", + "81728": "Na to Zbyszko zagarnął pod siatkę włosy i odpowiedział spokojnie:", + "81729": "— Jakoże ją mam brać, kiedym ja przed ołtarzem w Tyńcu Danusi Jurandównie ślubował?", + "81730": "— Ślubowałeś pawie czuby, to ich szukaj, a Jagienkę zaraz bierz.", + "81731": "— Nie — odrzekł Zbyszko — potem jak na mnie nałęczką rzuciła, ślubowałem, że ją za żonę wezmę.", + "81732": "Twarz opata poczęła nabiegać krwią; uszy mu posiniały, a oczy poczęły wychodzić na wierzch: zbliżył się do Zbyszka i rzekł potłumionym przez gniew głosem:", + "81733": "— Twoje śluby plewa, a ja wiatr, rozumiesz! Ot!", + "81734": "I dmuchnął mu w głowę tak potężnie, że aż pątlik zleciał, a włosy rozsypały się w nieładzie po ramionach i plecach. Wówczas Zbyszko zmarszczył brwi i patrząc opatowi wprost w oczy, rzekł:", + "81735": "— W moim ślubowaniu moja cześć, a nad moją czcią ja sam stróża!", + "81736": "Usłyszawszy to, nieprzywykły do oporu opat stracił do tego stopnia dech, iż mowa była mu na czas jakiś odjęta. Nastało złowrogie milczenie, które przerwał wreszcie Maćko:", + "81737": "— Zbyszku! — zawołał. — Upamiętaj się! Coć jest?", + "81738": "Opat tymczasem podniósł ramię i wskazując młodzianka, począł krzyczeć:", + "81739": "— Co mu jest? Ja wiem, co mu jest: dusza w nim nie rycerska i nie ślachecka, jeno zajęcza. To mu jest, że się Cztana i Wilka boi!", + "81740": "A Zbyszko, który nie stracił ani na chwilę zimnej krwi, ruszył niedbale ramionami i odpowiedział:", + "81741": "— O wa! Porozbijałem im łby w Krześni.", + "81742": "— Bój się Boga! — zawołał Maćko.", + "81743": "Opat patrzał czas jakiś na Zbyszka wytrzeszczonymi oczyma. Gniew walczył w nim o lepszą z podziwem, a jednocześnie przyrodzony bystry rozum począł mu przypominać, że z tego pobicia Wilka i Cztana może dla swych zamiarów korzyść wyciągnąć.", + "81744": "Więc ochłonąwszy nieco, krzyknął na Zbyszka:", + "81745": "— Czemuś nie gadał?", + "81746": "— Bo mi było wstyd. Myślałem, że mnie pozwą, jako rycerzom przystało, na walkę konną albo pieszą, ale to zbóje, nie rycerze. Pierwszy Wilk udarł deskę ze stołu, Cztan udarł drugą, i do mnie! To i cóżem miał robić? Chwyciłem ławę też, no… i wiecie!…", + "81747": "— Żywi aby? — zapytał Maćko.", + "81748": "— Żywi, jeno ich zamroczyło. Ale jeszcze przy mnie poczęli dychać.", + "81749": "Opat słuchał, tarł czoło, po czym zerwał się nagle ze skrzyni, na której był poprzednio przysiadł dla lepszego namysłu, i zawołał:", + "81750": "— Poczkaj!… Ja ci teraz coś powiem!", + "81751": "— A co powiecie? — zapytał Zbyszko.", + "81752": "— To ci powiem, że jeśliś ty się za Jagienkę bił i ludziom przez nią łby rozwalał, toś ty naprawdę jej rycerz, nie czyj inny, i musisz ją brać.", + "81753": "To rzekłszy, wziął się w boki i począł spoglądać tryumfalnie na Zbyszka, lecz ów uśmiechnął się tylko i rzekł:", + "81754": "— Hej, dobrzem ja wiedział, dlaczegoście chcieli mnie na nich napuścić, ale to wam zgoła chybiło.", + "81755": "— Czemu chybiło?… Gadaj!", + "81756": "— Bo ja im kazał przyświadczyć, jako najgładsza i najcnotliwsza dziewka w świecie jest Danuśka Jurandówna, a oni właśnie ujęli się za Jagienką, i z tego była bitka.", + "81757": "Usłyszawszy to, opat stał przez chwilę na miejscu jak skamieniały i tylko po mruganiu oczyma można było poznać, że żyw jeszcze. Nagle zawrócił się na miejscu, wywalił nogą drzwi alkierza, wpadł do izby, tam chwycił krzywą lagę z rąk pątnika i począł nią okładać swoich szpylmanów, rycząc przy tym jak ranny tur:", + "81758": "— Na koń, skomorochy! Na koń, psiawiary! Noga moja w tym domu nie postanie! Na koń, kto w Boga wierzy! Na koń!…", + "81759": "I znów wywaliwszy drzwi, wyszedł na dziedziniec, a przerażeni klerycy-waganci za nim. Tak ruszywszy hurmem do szopy, poczęli w mig kulbaczyć konie. Próżno Maćko pogonił za opatem, próżno prosił, błagał, bożył się, że nie winien — nic nie pomogło! Opat klął, przeklinał dom, ludzi, pola, a gdy podano mu konia, skoczył na niego bez strzemion i puścił się w cwał z miejsca, z rozwianymi przez wiatr rękawami, podobny do olbrzymiego, czerwonego ptaka. Klerycy lecieli za nim w trwodze na kształt stada, które podąża za przewodnikiem.", + "81760": "Maćko spoglądał czas jakiś za nimi, aż gdy znikli w boru, wrócił z wolna do izby i rzekł do Zbyszka, kiwając posępnie głową:", + "81761": "— Cóżeś ty najlepszego narobił!…", + "81762": "— Nie byłoby tego, gdybym był sobie wcześniej pojechał, a żem nie pojechał, to przez was.", + "81763": "— Jak to przeze mnie?", + "81764": "— Ba, bom nie chciał was chorych odjeżdżać.", + "81765": "— A teraz jako będzie?", + "81766": "— A teraz pojadę.", + "81767": "— Dokąd?", + "81768": "— Na Mazury, do Danuśki… I pawich czubów szukać między Niemców.", + "81769": "Maćko pomilczał chwilę, po czym rzekł:", + "81770": "— „List” oddał, ale zastaw jest i w księdze sądowej zapisany. Nie daruje nam tera opat ni skojca.", + "81771": "— To niech nie daruje. Pieniądze macie, a ja na drogę nie potrzebuję. Przecie mnie wszędzie przyjmą i koniom dadzą żreć; a bylem miał pancerz na grzbiecie a kord w garści, to i o nic nie dbam.", + "81772": "Maćko zamyślił się i począł rozważać wszystko, co się stało. Nic nie poszło po jego myśli ni wedle jego serca. Sam on życzył sobie także z całej duszy Jagienki dla Zbyszka; zrozumiał jednak, że nie może być chleba z tej mąki i że wobec gniewu opata, wobec Zycha i Jagienki, wreszcie wobec bójki z Cztanem i Wilkiem lepiej, żeby sobie Zbyszko pojechał, niż żeby miał być dalszych niezgód i poswarków przyczyną.", + "81773": "— Ha! — rzekł wreszcie. — Łbów krzyżackich i tak musisz szukać, więc skoro nie ma innej rady, to jedź. Niech się ta stanie wedle woli Pana Jezusowej… Ale mnie trzeba zaraz do Zgorzelic; może jako Zycha i opata przejednam… Zycha mi osobliwie żal.", + "81774": "Tu spojrzał w oczy Zbyszkowi i spytał nagle:", + "81775": "— A tobie Jagienki nie żal?", + "81776": "— Niechże jej Bóg da zdrowie i wszystko najlepsze! — odrzekł Zbyszko.", + "81777": "Rozdział osiemnasty", + "81778": "Maćko czekał cierpliwie przez kilka dni, czy nie dojdzie go jaka wieść ze Zgorzelic lub czy opat się nie udobrucha, aż wreszcie sprzykrzyła mu się niepewność i czekanie i postanowił sam wybrać się do Zycha. Wszystko, co się stało, stało się bez jego winy, chciał jednak wiedzieć, czy Zych nie czuje i do niego urazy, bo co do opata był pewnym, że gniew jego będzie odtąd ciążył i na Zbyszku, i na nim.", + "81779": "Chciał jednak uczynić wszystko, co było w jego mocy, by ów gniew złagodzić, więc jadąc, rozmyślał i układał sobie, co komu w Zgorzelicach powie, aby urazę zmniejszyć i starą sąsiedzką przyjaźń zachować. Myśli jednak nie kleiły mu się jakoś w głowie, rad też był, że zastał samą Jagienkę, która przyjęła go po staremu pokłonem, ucałowaniem ręki — słowem: przyjaźnie, choć trochę smutno.", + "81780": "— A ojciec doma? — zapytał.", + "81781": "— Doma, jeno się wybrali z opatem na łowy. Mało patrzeć, jak wrócą…", + "81782": "To rzekłszy, wprowadziła go do izby, w której zasiadłszy, milczeli oboje przez dłuższą chwilę, po czym dziewczyna spytała pierwsza:", + "81783": "— Cni się wam samemu w Bogdańcu?", + "81784": "— Cni — odpowiedział Maćko. — A to już wiesz, że Zbyszko pojechał?", + "81785": "Jagienka westchnęła cicho:", + "81786": "— Wiem. Wiedziałam tego samego dnia i myślałam… że wstąpi choć dobre słowo rzec, a nie wstąpił.", + "81787": "— Jakże mu było wstępować! — rzekł Maćko. — Toć opat chybaby go rozerwał na dwoje, a i ojciec twój nierad by go też widział.", + "81788": "Ona zaś potrząsnęła głową i odrzekła:", + "81789": "— Ej! Nie dałaby ja mu krzywdy uczynić nikomu.", + "81790": "Na to Maćko, choć serce miał hartowne, wzruszył się jednak, przyciągnął do się dziewczynę i rzekł:", + "81791": "— Bóg z tobą, dziewucho! Tobie smutek, ale i mnie smutek, bo to ci jeno rzekę, że ni opat, ni ociec rodzony nie miłują cię barziej ode mnie. Niechbym był lepiej sczezł od tej rany, z której mnie wygoiłaś, byle on ciebie brał, nie inną.", + "81792": "A na Jagienkę przyszła taka chwila żalu i tęsknoty, w której człowiek nie potrafi niczego w sobie zataić — i rzekła:", + "81793": "— Nie obaczę już ja go nigdy, a jeśli obaczę, to z Jurandówną; wolałabym zasię wpierw oczy wypłakać.", + "81794": "I podniósłszy końce fartucha, przesłoniła nim oczy, które zaszły jej łzami.", + "81795": "A Maćko:", + "81796": "— Daj spokój! Pojechał ci, bo pojechał, ale za łaską Boską z Jurandówną nie wróci.", + "81797": "— Co nie ma wrócić! — ozwała się spod fartucha Jagienka.", + "81798": "— Bo mu Jurand nie chce dziewki dać.", + "81799": "Na to Jagienka odsłoniła nagle twarz i zwróciwszy się do Maćka, spytała żywo:", + "81800": "— Mówił mi! Ale prawda-li to?", + "81801": "— Prawda, jako Bóg na niebie.", + "81802": "— A czemu?", + "81803": "— Kto jego wie. Ślubowanie jakieś czy co, a na ślubowanie nie ma rady! Udał mu się Zbyszko, ile że mu obiecował do pomsty pomagać, ale i to nie pomogło. Na nic było i księżny Anny swatanie. Ni prośby, ni namowy, ni rozkazania nie chciał Jurand słuchać. Powiadał, że nie może. No, i widać przyczyna takowa jest, że nie może, a to człek twardy, który tego, co rzekł, nie zmieni. Ty, dziewczyno, nie trać otuchy i pokrzep się. Po sprawiedliwości musiał chłop jechać, boć te pawie grzebienie w kościele zaprzysiągł. Dziewka też go nałęczką przykryła na znak, że go chce za męża brać, bez co mu głowy nie ucięli, za to jej powinien, nie ma co gadać. Nie będzie, da Bóg, ona jego, ale on jest wedle prawa jej. Zych na niego krzyw, opat pewnikiem pomstuje, a że skóra cierpnie, mnie też gniewno, a wszelako pomiarkowawszy, co on miał robić? Skoro tamtej powinien, to i trza mu było jechać. Przecie jest ślachcic. Ale ci to jeno powiadam, że jeśli go tam gdzie Niemce godnie nie pokołaczą, to jak pojechał, tak i wróci; i wróci nie tylko do mnie starego, nie tylko do Bogdańca, ale do ciebie, bo cię strasznie rad widział.", + "81804": "— Gdzie on mnie ta rad widział! — rzekła Jagienka.", + "81805": "Ale jednocześnie przysunęła się do Maćka i trąciwszy go łokciem, zapytała:", + "81806": "— Skąd wiecie? Co? Pewnie nieprawda?…", + "81807": "— Skąd wiem? — odrzekł Maćko. — Bo widziałem, jak mu ciężko było odjeżdżać. I jeszcze było tak, że jak już stanęło na tym, że ma jechać, tak pytam ja go: „A nie żal ci też Jagienki?”. A on prawi: „Niechże jej Bóg da zdrowie i wszystko najlepsze”. I tak ci zaraz wziął wzdychać, jakby miał kowalski miech w brzuchu…", + "81808": "— Pewnie nieprawda!… — powtórzyła ciszej Jagienka. — Ale powiadajcie jeszcze…", + "81809": "— Jak mi Bóg miły, prawda!… Już mu tamta nie będzie tak po tobie smakować, bo to i sama wiesz, że jędrniejszej a zaś urodziwszej dziewki na całym świecie nie znaleźć. Czuł on do ciebie wolę bożą, nie bój się, może i więcej niż ty do niego.", + "81810": "— Bogać tam! — zawołała Jagienka.", + "81811": "I pomiarkowawszy, co w prędkości wyrzekła, zakryła rumianą jak jabłko twarz rękawem, a Maćko uśmiechnął się, pociągnął ręką po wąsach i rzekł:", + "81812": "— Hej, żeby ja był młody! Ale ty się pokrzep, bo już widzę, jako będzie: pojedzie, ostrogi na dworze mazowieckim zyszcze, gdyż tam granica blisko i o Krzyżaka nietrudno… Jużci wiem, że i między Niemcami bywają tędzy rycerze, a żelazo od jego skóry nie odskoczy, ale tak myślę, że byle który rady mu nie da, bo to jucha do bitki okrutnie sprawna. Patrzże, jako Cztana z Rogowa i Wilka z Brzozowej w mig potarmosił, choć to przecie, mówią, chłopy na schwał i mocarne jak niedźwiedzie. Przywiezie on swoje czuby, jeno Jurandówny nie przywiezie, bo i ja gadałem z Jurandem i wiem, jako jest. No, a potem co? Potem tu wróci, bo gdzież by miał wracać.", + "81813": "— Kiedy tam wróci?", + "81814": "— Ba! Jeśli nie wytrzymasz, to ci nie będzie krzywdy. Ale tymczasem powtórz opatowi i Zychowi to, co ci mówię. Niechby ta w gniewie na Zbyszka choć trochę pofolgowali.", + "81815": "— Jakoże mam mówić? Tatuś więcej frasobliwi niż gniewni, ale przy opacie i wspomnieć o Zbyszku nieprzezpiecznie. Dał ci on i mnie, i tatusiowi za tego pachołka, którego Zbyszkowi posłałam.", + "81816": "— Za jakiego pachołka?", + "81817": "— Wiecie. Był tu u nas Czech, co go tatuś pojmali pod Bolesławcem, dobry pachołek i wierny. Wołali na niego Hlawa. Tatuś mi go dali do posług, bo się powiadał tamtejszym włodyką, a ja dałam ci mu zbroiczkę godną i posłałam go Zbyszkowi, aby mu służył i strzegł go w przygodzie, a broń Boże czego, żeby dał znać… Dałam ci mu i trzosik na drogę, a on zaprzysiągł mi na zbawienie duszy, że do śmierci będzie Zbyszkowi wiernie służył.", + "81818": "— Mojaż ty dziewczyno! Bóg ci zapłać! A Zych się nie przeciwił?", + "81819": "— Co się miał przeciwić! Zrazu całkiem tatuś nie pozwalali, dopiero jak wzięłam go pod nogi podejmować, tak i stanęło na moim. Z tatusiem nijakiego kłopotu nie masz, ale jak opat zwiedział się o tym od swoich skomorochów, w mig pełniuśką izbę naklął i taki był sądny dzień, że tatuś do stodół uciekli. Dopiero wieczorem ulitował się opat moich łez i jeszcze mi paciorki podarował… Ale ja rada byłam pocierpieć, byle Zbyszko poczet miał większy.", + "81820": "— Jak mi Bóg miły, tak nie wiem, czy więcej jego miłuję, czy ciebie, ale on i tak poczet wziął zacny; i pieniędzy też mu dałem, choć nie chciał… No, Mazury przecie nie za morzem…", + "81821": "Dalszą rozmowę przerwało im ujadanie psów, okrzyki i odgłosy trąb mosiężnych przed domem. Usłyszawszy to, Jagienka rzekła:", + "81822": "— Tatuś i opat wrócili z łowów. Pójdziemy na przyłap, bo lepiej, żeby was opat pierwej z daleka uwidział, nie zaś znienacka w izbie.", + "81823": "To rzekłszy, wyprowadziła Maćka na przyłap, z którego ujrzeli w podwórzu na śniegu kupę ludzi, koni, psów, a zarazem pobodzone oszczepami lub postrzelone z kuszy łosie i wilki. Opat ujrzawszy Maćka, zanim jeszcze zsiadł z konia, cisnął w jego stronę oszczepem, nie dlatego wprawdzie, aby go ugodzić, ale by w ten sposób tym dowodniej swą zawziętość przeciw bogdanieckim ludziom okazać. Lecz Maćko skłonił mu się z dala czapką, jak gdyby nic nie zauważył, Jagienka zaś nie zauważyła tego istotnie, gdyż przede wszystkim zdumiała ją obecność dwóch jej zalotników w orszaku.", + "81824": "— Są Cztan i Wilk! — zawołała. — Musieli się w boru z tatusiem zdybać.", + "81825": "A Maćka aż zakłuło coś w dawnej ranie na ich widok. W lot przez głowę przebiegła mu myśl, że jeden z nich może dostać Jagienkę, a z nią Moczydoły, opatowe ziemie, bory i pieniądze… I żal wespół ze złością chwyciły go za serce, zwłaszcza że po chwili ujrzał rzecz nową. Oto Wilk z Brzozowej, choć z jego ojcem chciał się niedawno opat potykać, skoczył teraz do jego strzemienia, aby mu pomóc zsiąść z konia, on zaś zsiadając, oparł się przyjaźnie na ramieniu młodego szlachcica.", + "81826": "„Pogodzi się opat ze starym Wilkiem takowym sposobem — pomyślał Maćko — że za dziewczyną odda bory i ziemie”.", + "81827": "Lecz przerwał mu owe przykre myśli głos Jagienki, która w tej samej chwili rzekła:", + "81828": "— Wygoili się już po Zbyszkowym biciu, ale choćby tu co dnia przyjeżdżali: niedoczekanie ich!", + "81829": "Maćko spojrzał — twarz dziewczyny była rumiana zarówno z gniewu, jak i z zimna, a modre jej oczy iskrzyły się gniewem, pomimo iż wiadomo jej było dobrze, że Wilk i Cztan za nią właśnie ujęli się w gospodzie i przez nią zostali pobici.", + "81830": "Więc Maćko rzekł:", + "81831": "— Ba! Uczynisz, co opat każe.", + "81832": "A ona na to z miejsca:", + "81833": "— Opat uczyni, co ja zechcę.", + "81834": "„Miły Boże! — pomyślał Maćko. — I ten głupi Zbyszko takiej dziewki odbieżał!”", + "81835": "Rozdział dziewiętnasty", + "81836": "A tymczasem „głupi Zbyszko” wyjechał był z Bogdańca istotnie z ciężkim sercem. Naprzód, było mu jakoś obco i nieswojo bez stryjca, z którym dotychczas od dawnych lat się nie rozłączał i do którego tak nawykł, że sam teraz dobrze nie wiedział, jak się bez niego i w podróży, i na wojnie obejdzie. Po wtóre, żal mu było i Jagienki, bo chociaż mówił sobie, że jedzie do Danusi, którą miłował z całej duszy, jednakże bywało mu tak dobrze przy Jagience, iż teraz dopiero uczuł, jaka przy niej była radość, a jaki bez niej może być smutek. I aż sam się dziwił swojemu żalowi, a nawet się nim zaniepokoił, bo żeby to tęsknił po Jagience, jak brat tęskni po siostrze, nic by to było. Ale on spostrzegł, że mu się „cni” za tym, by ją przed się pod boki brać i na konia sadzać albo z kulbaki zdejmować, by ją przez strugi przenosić, wodę jej z warkocza wykręcać, by z nią po lasach chadzać i patrzeć na nią, i „uradzać” z nią. Tak zaś do tego przywykł i takie mu to było miłe, że gdy teraz począł o tym myśleć, zaraz się zapamiętał i całkiem zapomniał, że w długą drogę aż na Mazury jedzie, a natomiast stanęła mu w oczach ta chwila, gdy Jagienka dała mu pomoc w lesie, gdy się z niedźwiedziem borykał. I zdało mu się, że to było wczoraj, jak również że wczoraj chodzili na bobry do Odstajanego jeziorka. Nie widział jej przecie wówczas, gdy się wpław po bobra puściła, a teraz zdało mu się, że ją widzi — i zaraz poczęły go brać takie same ciągoty, jakie brały go parę tygodni temu, gdy wiatr nazbyt z Jagienkową suknią poswawolił. Potem zaś przypomniał sobie, jak jechała wspaniale przybrana do kościoła w Krześni i jak się dziwił, że taka prosta dziewczyna naraz wydała mu się niby dwornie jadące wysokiego rodu paniątko. Wszystko to sprawiło, że koło serca zaczęło mu się czynić jakoś bałamutnie, zarazem błogo i smutno, i pożądliwie, a gdy jeszcze pomyślał, że byłby z nią mógł uczynić, co chciał, i jak ją też ku niemu ciągnęło, jak mu patrzyła w oczy i jak się do niego garnęła, to ledwie że na koniu mógł usiedzieć. „Niechbym jej był gdzie dopadł i choć pożegnał, a objął na drogę — mówił sobie — może by mnie było popuściło” — ale wnet uczuł, że to nieprawda i że nie byłoby go popuściło, gdyż na samą myśl o takim pożegnaniu poczęły mu skry po skórze chodzić, chociaż na świecie był przymrozek.", + "81837": "Aż wreszcie przestraszył się owych wspomnień nazbyt do żądz podobnych i strząsnął je z duszy jak suchy śnieg z opończy.", + "81838": "— Do Danuśki jadę, do mojej najmilejszej! — rzekł sobie.", + "81839": "I wraz zmiarkował, że to jest inne kochanie, jakby pobożniejsze i mniej po kościach chodzące. Powoli też, w miarę jak w strzemionach marzły mu nogi, a chłodny wiatr studził mu krew, wszystkie myśli jego poleciały ku Danusi Jurandównie. Tej — to był naprawdę powinien. Gdyby nie ona, dawno by jego głowa była spadła na krakowskim rynku. Przecie gdy wyrzekła wobec rycerzy i mieszczan: „Mój ci jest” — to go przez to samo katom z rąk odjęła — i od tej pory on tak należy do niej jak niewolnik do pana. Nie on ją brał, ale ona jego wzięła; na to żadne sprzeciwianie się Jurandowe nie poradzi. Ona jedna mogłaby go odpędzić, jako pani może sługę odpędzić, chociaż on i wówczas nie poszedłby daleko, bo go i własne ślubowanie wiąże. Pomyślał jednak, że ona go nie odpędzi, że raczej pójdzie za nim z mazowieckiego dworu choćby na kraj świata — i pomyślawszy to, począł ją wysławiać w duszy ze szkodą Jagienki, jakby to była wyłącznie jej wina, że go napastowały pokusy i że dwoiło się w nim serce. Nie przyszło mu do głowy teraz, że Jagienka wygoiła starego Maćka, a prócz tego, że bez jej pomocy byłby mu może niedźwiedź obdarł owej nocy ze skóry głowę — i burzył się przeciw Jagience rozmyślnie, sądząc, że tym sposobem Danusi się zasłuży i we własnych oczach się usprawiedliwi.", + "81840": "A wtem nadjechał Czech Hlawa wysłany przez Jagienkę — prowadząc ze sobą jucznego konia.", + "81841": "— Pochwalony! — rzekł, kłaniając się nisko.", + "81842": "Zbyszko widział go raz lub dwa razy w Zgorzelicach, ale go nie poznał, więc ozwał się:", + "81843": "— Pochwalony na wieki wieków. A coś za jeden?", + "81844": "— Wasz pachołek, slowutny panie.", + "81845": "— Jak to mój pachołek? Tamci moi pachołcy — rzekł, ukazując na dwóch Turczynków, podarowanych mu przez Sulimczyka Zawiszę, i na dwóch tęgich parobków, którzy siedząc na mierzynach, prowadzili rycerskie ogiery. — Tamci moi; a ciebie kto przysłał?", + "81846": "— Panna Jagienka Zychówna ze Zgorzelic.", + "81847": "— Panna Jagienka?", + "81848": "Zbyszko dopiero co właśnie burzył się był przeciw niej i serce jego pełne było jeszcze niechęci, więc rzekł:", + "81849": "— Wróćże do dom i podziękuj pannie za łaskę, bo cię nie chcę.", + "81850": "Lecz Czech potrząsnął głową.", + "81851": "— Nie wrócę, panie. Mnie wam podarowali, a prócz tego ja zaprzysiągł do śmierci wam służyć.", + "81852": "— Jeśli mi cię podarowali, toś mój sługa.", + "81853": "— Wasz, panie.", + "81854": "— Więc rozkazuję wrócić.", + "81855": "— Ja zaprzysiągł, a choć ja jeniec spod Bolesławca i chudy pachołek, ale włodyczka…", + "81856": "A Zbyszko rozgniewał się:", + "81857": "— Ruszaj precz! Jakże to! Będziesz mi zaś przeciw mojej woli służył czy co? Ruszaj, bo każę kuszę napiąć.", + "81858": "Czech zaś odtroczył spokojnie sukienną opończę podbitą wilkami, oddał ją Zbyszkowi i rzekł:", + "81859": "— Panna Jagienka i to wam przysłała, panie.", + "81860": "— Chcesz, abych ci kości połomił? — zapytał Zbyszko, biorąc drzewce z rąk parobka.", + "81861": "— A jest i trzosik na wasze rozkazanie — odrzekł Czech.", + "81862": "Zbyszko zamierzył się drzewcem, lecz wspomniał, że pachołek, chociaż jeniec, jest jednakże z rodu włodyką, któren widocznie dlatego tylko został u Zycha, że nie miał się za co wykupić — więc opuścił ratyszcze.", + "81863": "Czech zaś pochylił mu się do strzemienia i rzekł:", + "81864": "— Nie gniewajcie się, panie. Nie każecie mi ze sobą jechać, to pojadę za wami o stajanie albo o dwa, ale pojadę, bom to na zbawienie duszy mojej zaprzysiągł.", + "81865": "— A jak cię każę ubić albo związać?", + "81866": "— Jak mnie każecie ubić, to nie będzie mój grzech, a jak mnie każecie związać, to ostanę, póki mnie dobrzy ludzie nie rozwiążą alibo wilcy nie zjedzą.", + "81867": "Zbyszko nie odpowiedział — ruszył jeno koniem przed siebie, a za nim ruszyli jego ludzie. Czech z kuszą za plecami i z toporem na ramieniu wlókł się z tyłu, zatulając się w kosmatą skórę żubrzą, albowiem począł dąć ostry wiatr, niosący krupki śniegowe.", + "81868": "Nawałnica wzmagała się nawet z każdą chwilą. Turczynkowie, lubo w tołubach, kostnieli od niej, parobcy Zbyszkowi poczęli „zabijać” ręce, a on sam, będąc również przybrany nie dość ciepło, rzucił raz i drugi oczyma na wilczą opończę przywiezioną przez Hlawę i po chwili rzekł do Turczynka, aby mu ją podał.", + "81869": "I owinąwszy się w nią szczelnie, wkrótce poczuł ciepło rozchodzące się po całym ciele. Wygodny był szczególnie kaptur, który osłaniał mu oczy i znaczną część twarzy, tak iż wicher przestał mu prawie dokuczać. Wówczas mimo woli pomyślał, że Jagienka to jednak poczciwa z kościami dziewka — i wstrzymał nieco konia, albowiem wzięła go chęć wypytać Czecha o nią i o wszystko, co się w Zgorzelicach działo.", + "81870": "Więc skinąwszy na pachołka, rzekł:", + "81871": "— Zali stary Zych wie, że cię panna do mnie wysłała?", + "81872": "— Wie — odpowiedział Hlawa.", + "81873": "— I nie przeciwił się?", + "81874": "— Przeciwił.", + "81875": "— Powiadajże, jako było.", + "81876": "— Pan chodził po izbie, a panna za nim. On krzyczał, a panienka nic; jeno co się ku niej nawrócił, to ona mu do kolan. I ani słowa. Powiada wreszcie panisko: „Czyś ogłuchła, że nic nie mówisz na moje przyczyny? Przemów, bo wreszcie pozwolę, a jak pozwolę, to mi opat łeb urwie!”. Dopieroż panna pomiarkowała, że już na swoim postawi, i nuż z płaczem dziękować. Pan jej wymawiał, że go pozbadła, i narzekał, że we wszystkim musi być jej wola, w końcu zaś rzekł: „Przyrzecz mi, że chyłkiem nie wyskoczysz żegnać się z nim, to pozwolę, inaczej nie”. Dopieroż zafrasowała się panienka, ale przyrzekła; i pan rad był, bo oni oba z opatem okrutnie się tego bali, by jej nie przyszła chęć widzieć się z waszą miłością… No, nie na tym koniec, bo później panna chciała, by były dwa konie, a pan bronił, panna chciała wilczury i trzosika, pan bronił. Ale co tam z takich zakazowań! Żeby jej się umyśliło dom spalić, toby też panisko przystał. Dlatego jest drugi koń, jest wilczura i jest trzosik…", + "81877": "„Poćciwa dziewka!” — pomyślał w duchu Zbyszko.", + "81878": "Po chwili zaś zapytał głośno:", + "81879": "— A z opatem nie było biedy?…", + "81880": "Czech uśmiechnął się jak roztropny pachołek, który zdaje sobie sprawę ze wszystkiego, co się wokół niego dzieje, i odrzekł:", + "81881": "— Oni to oboje w tajemnicy przed opatem czynili, a nie wiem, co było, gdy się dowiedział, bom wcześniej wyjechał. Opat jako opat! Huknie czasem i na panienkę, ale potem to jeno oczyma za nią wodzi i patrzy, czyli jej zbyt nie pokrzywdził. Sam widziałem, jako ją raz skrzyczał, a potem do skrzyni poszedł, łańcuch przyniósł taki, że zacniejszego i w Krakowie nie dostać, i powiada jej: „na!”. Poradzi sobie ona i z opatem, gdyż i ojciec rodzony więcej jej nie miłuje.", + "81882": "— Pewnie, że tak jest.", + "81883": "— Jak Bóg na niebie…", + "81884": "Tu umilkli i jechali dalej wśród wiatru i śnieżnych krupów; nagle jednak Zbyszko powstrzymał konia, gdyż z pobocza leśnego ozwał się jakiś żałosny głos, na wpół przytłumiony przez szum leśny:", + "81885": "— Chrześcijanie, ratujcie Bożego sługę w nieszczęściu!", + "81886": "I jednocześnie na drogę wybiegł człowiek, przybrany w odzież na wpół duchowną, na wpół świecką, i stanąwszy przed Zbyszkiem, począł wołać:", + "81887": "— Ktokolwiek jesteś, panie, daj pomoc człowiekowi i bliźniemu w ciężkiej przygodzie!", + "81888": "— Coć się przytrafiło i coś zacz? — zapytał młody rycerz.", + "81889": "— Sługam Boży, chociaż bez święceń, a przygodziło mi się, iż dzisiejszego rana wyrwał mi się koń, skrzynie ze świętościami niosący. Zostałem sam, bez broni, a wieczór się zbliża i rychło czekać, jako luty zwierz ozwie się w boru. Zginę, jeśli mnie nie poratujecie.", + "81890": "— Jeślibyś z mojej przyczyny zginął — odrzekł Zbyszko — musiałbym za twoje grzechy odpowiadać, ale po czymże poznam, że prawdę mówisz i żeś nie powsinoga jakowyś albo nie rzezimieszek, jakich wielu po drogach się włóczy?", + "81891": "— Po skrzyniach poznasz, panie. Niejeden oddałby trzos nabity dukatami, byle posiąść to, co się w nich znajduje, ale ja tobie darmo z nich udzielę, byleście mnie i moje skrzynie zabrali.", + "81892": "— Mówisz, żeś sługa Boży, a tego nie wiesz, że poratunek nie dla ziemskich, jeno dla niebieskich trzeba dawać nagród. Ale jakżeś to skrzynie ocalił, skoro ci niosący je koń uciekł?", + "81893": "— Bo konia, nimem go odnalazł, wilcy w lesie na polance zarżnęli, a zasię skrzynie ostały, które ja do drogi przywlokłem, aby czekać na zmiłowanie i pomoc dobrych ludzi.", + "81894": "To rzekłszy i chcąc zarazem dać dowód, że prawdę mówi, wskazał na dwie łubowe skrzynki leżące pod sosną. Zbyszko patrzył na niego dość nieufnie, gdyż człowiek nie wydawał mu się zbyt zacnym, a przy tym mowa jego, lubo czysta, zdradzała pochodzenie z dalekich stron. Nie chciał jednakże odmówić mu pomocy i pozwolił mu przysiąść się wraz ze skrzyniami, które okazały się dziwnie lekkie, na luźnego konia, którego powodował Czech.", + "81895": "— Niech Bóg pomnoży twoje zwycięstwa, mężny rycerzu! — rzekł nieznajomy.", + "81896": "Po czym, widząc młodocianą twarz Zbyszkową, dodał półgłosem:", + "81897": "— A również twoje włosy na brodzie.", + "81898": "I po chwili jechał obok Czecha. Przez czas jakiś nie mogli rozmawiać, albowiem dął silny wiatr i w boru szum był okrutny, lecz gdy się nieco uspokoiło, Zbyszko usłyszał za sobą następującą rozmowę:", + "81899": "— Nie przeczę ci, że w Rzymie byłeś, ale wyglądasz na piwożłopa — mówił Czech.", + "81900": "— Strzeż się wiekuistego potępienia — odrzekł nieznajomy — albowiem mówisz do człowieka, który zeszłej Wielkanocy jadł jaja na twardo z Ojcem Świętym. Nie mów mi na takie zimno o piwie, chyba o grzanym, ale jeśli masz gdzie przy sobie gąsiorek z winem, to daj mi dwa lub trzy łyki, a ja ci miesiąc czyśćca odpuszczę.", + "81901": "— Nie masz święceń, bom słyszał, żeś sam o tym mówił, jakoże więc odpuścisz mi miesiąc czyśćca?", + "81902": "— Święceń nie mam, ale głowę mam ogoloną, gdyż na to pozwoleństwo otrzymałem, prócz tego odpusty i relikwie wożę.", + "81903": "— W tych łubach? — zapytał Czech.", + "81904": "— W tych łubach. A gdybyście wszystko ujrzeli, co mam, padlibyście na twarze nie tylko wy, ale i wszystkie sosny w boru razem z dzikimi zwierzęty.", + "81905": "Lecz Czech, który był pachołek roztropny i doświadczony, spojrzał podejrzliwie na przekupnia odpustów i rzekł:", + "81906": "— A wilcy konie zjedli?", + "81907": "— Zjedli, gdyż są diabłom pokrewni, ale popękali. Jednegom ci rozpukniętego na własne oczy widział. Jeśli masz wino, to daj, bo choć wiatr ustał, alem przemarzł, siedząc przy drodze.", + "81908": "Czech wina jednak nie dał i znów jechali w milczeniu, aż przekupień relikwij sam począł pytać:", + "81909": "— Dokąd jedziecie?", + "81910": "— Daleko. Ale tymczasem do Sieradza. Pojedziesz z nami?", + "81911": "— Bo muszę. Prześpię się w stajni, a jutro może mi ten pobożny rycerz konia podaruje, i ruszę dalej.", + "81912": "— Skądże jesteś?", + "81913": "— Spod pruskich panów, spod Malborga.", + "81914": "Usłyszawszy to, Zbyszko zwrócił głowę i kiwnął na nieznajomego, aby się przybliżył.", + "81915": "— Spod Malborga jesteś? — rzekł. — Stamtąd jedziesz?", + "81916": "— Spod Malborga.", + "81917": "— Ale chyba nie Niemiec, ile że naszą mową dobrze mówisz. Jako cię wołają?", + "81918": "— Niemiec jestem, a wołają mnie Sanderus; waszą mową mówię, gdyż się w Toruniu urodziłem, gdzie wszystek naród tak mówi. Później mieszkałem w Malborgu, ale i tam to samo! Ba! Nawet i bracia zakonni waszą mowę rozumieją.", + "81919": "— A dawnoś z Malborga?", + "81920": "— Byłem, panie, w Ziemi Świętej, potem zaś w Konstantynopolu i w Rzymie, skąd przez Francję wróciłem do Malborga, a z Malborga jechałem na Mazowsze, obwożąc relikwie święte, które pobożni chrześcijanie radzi dla zbawienia duszy kupują.", + "81921": "— Byłeś w Płocku czyli też w Warszawie?", + "81922": "— Byłem i tu, i tu. Niech Bóg da zdrowie obum księżnom! Niepróżno księżnę Aleksandrę nawet panowie pruscy miłują, bo to świątobliwa pani; chociaż i księżna Anna Januszowa nie gorsza.", + "81923": "— Widziałeś w Warszawie dwór?", + "81924": "— Nie napotkałem go w Warszawie, jeno w Ciechanowie, gdzie mnie oboje księstwo jako sługę Bożego gościnnie przyjęli i hojnie na drogę obdarowali. Ale i ja też zostawiłem im relikwie, które błogosławieństwo Boskie muszą na nich ściągnąć.", + "81925": "Zbyszko chciał zapytać o Danusię, ale naraz zdjęła go jakby pewna nieśmiałość i pewien wstyd, zrozumiał bowiem, że byłoby to samo, co zwierzyć się z miłości przed nieznajomym, gminnego pochodzenia człekiem, który przy tym wyglądał podejrzanie i mógł być prostym oszustem. Więc po chwili milczenia spytał:", + "81926": "— Jakież to relikwie po świecie wozisz?", + "81927": "— Wożę i odpusty, i relikwie, które to odpusty są różne: są całkowite i na pięćset lat, i na trzysta, i na dwieście, i na mniej, tańsze, aby i ubodzy ludzie mogli je nabywać i tym sposobem czyśćcowe męki sobie skracać. Mam odpusty na przeszłe grzechy i na przyszłe, ale nie myślcie, panie, abym pieniądze, za które je kupują, sobie chował… Kawałek czarnego chleba i łyk wody: ot, co dla mnie; a resztę, co zbieram, do Rzymu odwożę, aby się z czasem na nową wyprawę krzyżową zebrało. Jeździ ci wprawdzie po świecie wielu wydrwigroszów, którzy wszystko mają fałszywe: i odpusty, i relikwie, i pieczęcie, i świadectwa, i takich słusznie Ojciec Święty listami ściga, ale mnie przeor sieradzki krzywdę i niesprawiedliwość wyrządził, gdyż moje pieczęcie są prawdziwe. Obejrzyjcie, panie, wosk i sami powiecie.", + "81928": "— A cóż przeor sieradzki?", + "81929": "— Ach, panie! Bogdajbym niesłusznie mniemał, że heretycką nauką Wiklefa zarażon. Ale jeśli, jako mi wasz giermek powiedział, jedziecie do Sieradza, tedy mu się wolę nie pokazować, aby go do grzechu i bluźnierstw przeciw świętościom nie przywodzić.", + "81930": "— To się znaczy, niewiele mówiąc, że cię wziął za oszusta i rzezimieszka?", + "81931": "— Żebyż to mnie, panie! Odpuściłbym mu dla miłości bliźniego, jak zresztą już uczyniłem, ale on przeciw towarom moim świętym pobluźnił, za co, obawiam się wielce, że potępiony zostanie bez ratunku.", + "81932": "— Jakież to masz towary święte?", + "81933": "— Takie, że się i mówić o nich z nakrytą głową nie godzi, ale tym razem, mając gotowe odpusty, daję wam, panie, pozwolenie nie zrzucać kaptura, gdyż wiatr dmie znowu. Kupicie za to odpuścik na popasie i grzech nie będzie wam policzon. Czego ja nie mam! Mam kopyto osiołka, na którym odbyła się ucieczka do Egiptu, które znalezione było koło piramid. Król aragoński dawał mi za nie pięćdziesiąt dukatów dobrym złotem. Mam pióro ze skrzydeł archanioła Gabriela, które podczas Zwiastowania uronił; mam dwie głowy przepiórek zesłanych Izraelitom na puszczy; mam olej, w którym poganie świętego Jana chcieli usmażyć; i szczebel z drabiny, o której się śniło Jakubowi; i łzy Marii Egipcjanki, i nieco rdzy z kluczów świętego Piotra… Ale wszystkiego wymienić nie zdołam, dlatego żem przemarzł, a twój giermek, panie, nie chciał mi dać wina, a po wtóre dlatego, że do wieczora bym nie skończył.", + "81934": "— Wielkie są te relikwie, jeśli prawdziwe! — rzekł Zbyszko.", + "81935": "— Jeśli prawdziwe? Weź, panie, dzidę z rąk pachołka i nadstaw, bo diabeł jest w pobliżu, który ci takie myśli poddaje. Trzymaj go, panie, na długość kopii. A nie chcesz-li nieszczęścia na się sprowadzić, to kup u mnie odpust za ten grzech, inaczej w trzech niedzielach umrze ci ktoś, kogo najwięcej na świecie miłujesz.", + "81936": "Zbyszko przeląkł się groźby, gdyż przyszła mu na myśl Danusia, i odrzekł:", + "81937": "— Toć nie ja nie wierzę, jeno przeor dominikanów w Sieradzu.", + "81938": "— Obejrzyjcie, panie, sami wosk na pieczęciach; a co do przeora, Bóg wie, zali on jeszcze żyw, albowiem prędka bywa sprawiedliwość boska.", + "81939": "Lecz gdy przyjechali do Sieradza, pokazało się, że przeor był żyw.", + "81940": "Zbyszko udał się nawet do niego, aby dać na dwie msze, z których jedna miała się odprawić na intencję Maćka, druga na intencję owych pawich pióropuszów, po które Zbyszko jechał. Przeor, jak wielu wówczas w Polsce, był cudzoziemcem, rodem z Cylii, ale przez czterdzieści lat życia w Sieradzu wyuczył się dobrze polskiej mowy i był wielkim nieprzyjacielem Krzyżaków.", + "81941": "Za czym, dowiedziawszy się o Zbyszkowym przedsięwzięciu, rzekł:", + "81942": "— Większa ich jeszcze spotka kara boska, ale i ciebie od tego, coś zamierzył, nie odwodzę, naprzód z tej przyczyny, iżeś zaprzysiągł, a po wtóre, że za to, co tu w Sieradzu uczynili, nigdy ich dosyć polska ręka nie przyciśnie.", + "81943": "— Coże uczynili? — zapytał Zbyszko, który rad był wiedzieć o wszystkich nieprawościach krzyżackich.", + "81944": "Na to staruszek przeor rozłożył dłonie i naprzód począł odmawiać głośno Wieczny odpoczynek, potem zaś siadł na zydlu, przez chwilę oczy trzymał zamknięte, jakby chcąc zebrać dawne wspomnienia, i wreszcie tak mówić począł:", + "81945": "— Sprowadził ich tu Wincenty z Szamotuł. Było mi wtedy dwanaście roków i właśniem przybył tu z Cylii, skąd mnie wuj mój Petzoldt, kustosz, zabrał. Krzyżacy napadli w nocy na miasto i zaraz je podpalili. Widzieliśmy z murów, jako w rynku mężów, dzieci i niewiasty ścinali mieczami albo jako niemowlęta rzucali w ogień… Widziałem zabijanych i księży, gdyż w złości swej nie przepuszczali nikomu. A zdarzyło się, iż przeor Mikołaj, z Elbląga rodem będąc, znał komtura Hermana, który wojskiem przewodził. Wyszedł on tedy ze starszymi braćmi do owego lutego rycerza i klęknąwszy przed nim, zaklinał go po niemiecku, aby się chrześcijańskiej krwi ulitował. Któren mu rzekł: „Nie rozumiem”, i dalej rzezać ludzi nakazał. Wtedy to wycięto i zakonników, a z nimi wuja mego Petzoldta, a zasię Mikołaja koniowi do ogona przywiązali… A nad ranem nie było jednego żywego człowieka w mieście, prócz Krzyżaków i prócz mnie, który się na belce ode dzwonu zataiłem. Bóg ich już pokarał za to pod Płowcami, ale oni ciągle na zgubę tego chrześcijańskiego Królestwa dybią i póty dybać będą, póki ich całkiem nie zetrze ramię boskie.", + "81946": "— Pod Płowcami toż — odrzekł Zbyszko — wszyscy prawie mężowie z rodu mego wyginęli; ale ich nie żałuję, skoro Bóg króla Łokietka tak wielkim zwycięstwem udarował i dwadzieścia tysięcy Niemców wygubił.", + "81947": "— Doczekasz ty się jeszcze większej wojny i większych zwycięstw — rzekł przeor.", + "81948": "— Amen! — odpowiedział Zbyszko.", + "81949": "I poczęli mówić o czym innym. Młody rycerz wypytywał trochę o przekupnia relikwii, którego zdybał w drodze, i dowiedział się, iż wielu podobnych oszustów włóczy się po drogach, durząc łatwowiernych ludzi. Mówił mu także przeor, iż są bulle papieskie nakazujące biskupom ścigać podobnych przekupniów, i któren by nie miał prawdziwych listów i pieczęci, zaraz go sądzić. Ponieważ świadectwa owego włóczęgi wydały się przeorowi podejrzane, więc chciał go zaraz do jurysdykcji biskupiej odesłać. Jeśliby się okazało, że prawdziwym jest wysłannikiem od odpustów, tedyby mu się krzywda nie stała. Ale on wolał uciec. Może jednak bał się mitręgi w podróży — ale przez tę ucieczkę w jeszcze większe podejrzenie się podał.", + "81950": "Pod koniec odwiedzin zaprosił też przeor Zbyszka na odpoczynek i nocleg do klasztoru, lecz ów nie mógł się na to zgodzić, chciał bowiem wywiesić kartę przed gospodą z wyzwaniem na „walkę pieszą alibo konną” wszystkich rycerzy, którzy by zaprzeczyli, że panna Danuta Jurandówna jest najurodziwszą i najcnotliwszą dziewką w Królestwie — nie wypadało zaś żadną miarą wywieszać takowego wyzwania na furcie klasztornej. Ni przeor, ni inni księża nie chcieli mu nawet karty napisać, skutkiem czego młody rycerz wpadł w wielki kłopot i całkiem nie wiedział, jak sobie poradzić.", + "81951": "Aż dopiero po powrocie do gospody przyszło mu na myśl udać się o pomoc do przekupnia odpustów.", + "81952": "— Przeor zgoła nie wie, czyliś nie hultaj — rzekł — bo powiada tak: „Czego by się miał bać biskupiego sądu, gdyby prawe miał świadectwa?”.", + "81953": "— Nie boję się też biskupa — odrzekł Sanderus — jeno mnichów, którzy się na pieczęciach nie znają. Właśnie chciałem do Krakowa jechać, ale że konia nie mam, więc muszę czekać, póki mi go ktoś nie podaruje. Ale tymczasem pismo poślę, do którego własną pieczęć przyłożę.", + "81954": "— Jam też sobie pomyślał, iż jeśli pokaże się, że znasz pismo, to będzie znak, żeś nie prostak. Ale jakże list poślesz?", + "81955": "— Przez jakiego pątnika albo wędrownego mnicha. Małoż to ludzi do Krakowa do grobu królowej jeździ?", + "81956": "— A mnie potrafisz kartę napisać?", + "81957": "— Wypiszę, panie, wszystko, co każecie, gładko a do rzeczy, choćby na desce.", + "81958": "— Lepiej, że na desce — rzekł uradowany Zbyszko — bo to się nie zedrze i na później się przyda.", + "81959": "Jakoż, gdy po upływie pewnego czasu pacholikowie znaleźli i przynieśli świeżą deskę, zabrał się Sanderus do pisania. Co tam napisał, tego Zbyszko przeczytać nie umiał, ale kazał zaraz przybić wyzwanie na wrotach, pod nim zaś zawiesić tarczę, której Turczynkowie pilnowali na przemian. Kto by w nią kopią uderzył, ten by dał znak, że wyzwanie przyjmuje. W Sieradzu jednak brakło widocznie ochotników do takich spraw, tego bowiem dnia ani nazajutrz do południa nie zadźwięczała tarcza ani razu od uderzenia — o południu zaś wybrał się strapiony nieco młodzieńczyk w dalszą drogę.", + "81960": "Jednakże przedtem jeszcze przyszedł do Zbyszka Sanderus i rzekł mu:", + "81961": "— Gdybyście, panie, wywiesili tarczę w krajach panów pruskich, pewnie by już teraz giermek musiał na was rzemienie od zbroi dociągać.", + "81962": "— Jak to! Przecie Krzyżak, jako zakonnik, nie może mieć damy, w której się kocha, bo mu nie wolno.", + "81963": "— Nie wiem, czy im wolno, jeno wiem, że je miewają. Prawda, że Krzyżak bez zgorszenia do pojedynczej walki stanąć nie może, gdyż przysięga, że tylko za wiarę będzie się wespół z drugimi potykał, ale tam prócz zakonników siła jest i świeckich rycerzy z dalekich stron, którzy panom pruskim w pomoc przychodzą. Ci patrzą jeno, z kim by się sczepić, a szczególniej rycerze francuscy.", + "81964": "— O wa! Widziałem ja ich pod Wilnem, a da Bóg, zobaczę i w Malborgu. Potrzeba mi pawich piór z hełmów, bom to ślubował, rozumiesz?", + "81965": "— Kupcie, panie, ode mnie dwie albo trzy krople potu świetego Jerzego, które wylał, ze smokiem walcząc. Żadna relikwia lepiej się rycerzowi nie przygodzi. Dacie mi za to konia, na którego kazaliście mi się przysiąść, to wam jeszcze i odpust dołożę za tę krew chrześcijańską, którą w walce przelejecie.", + "81966": "— Daj spokój, bo się zaś zgniewam. Nie będę twego towaru brał, póki nie wiem, czy dobry.", + "81967": "— Jedziecie, panie, jakoście rzekli, na dwór mazowiecki do księcia Janusza. Spytajcie się tam, ile relikwiów ode mnie nabrali i sama księżna, i rycerze, i panny na weselach, na których byłem.", + "81968": "— Na jakich weselach? — zapytał Zbyszko.", + "81969": "— Jako zwyczajnie przed adwentem. Żenili się rycerze jeden przez drugiego, bo ludzie prawią, że będzie wojna między królem polskim a pruskimi pany o ziemię dobrzyńską… Mówi też sobie poniektóry: „Bogu wiadomo, czy żyw będę”, i chce przedtem szczęśliwości z niewiastą zażyć.", + "81970": "Zbyszka zajęła mocno wieść o wojnie, ale jeszcze mocniej to, co Sanderus mówił o zamęściach, więc zapytał:", + "81971": "— Jakież tam dziewki się wydały?", + "81972": "— A dwórki księżny. Nie wiem, czy jedna ostała, bom słyszał, jako księżna mówiła, że przyjdzie jej nowych służebnych niewiast szukać.", + "81973": "Usłyszawszy to, Zbyszko umilkł na chwilę, po czym spytał nieco zmienionym głosem:", + "81974": "— A panna Danuta Jurandówna, której imię na desce stoi, też się wydała?", + "81975": "Sanderus zawahał się z odpowiedzią, naprzód dlatego, że sam nic dobrze nie wiedział, a po wtóre, że pomyślał, iż utrzymując rycerza w niepewności, nabierze nad nim pewnej przewagi i potrafi go lepiej wyzyskać. Już on poprzednio rozważył to w duszy, iż należy mu się trzymać tego rycerza, któren poczet miał zacny i opatrzon był dostatnio. Sanderus znał się na ludziach i na rzeczach. Wielka młodość Zbyszka pozwalała mu przypuszczać, że będzie to pan hojny a nieopatrzny, i łatwo groszem rzucający. Zobaczył już był także ową kosztowną zbroję mediolańską i ogromne ogiery bojowe, których byle kto posiadać nie mógł — więc powiedział sobie, że przy takim paniątku będzie się miało i gościnność po dworach zapewnioną, i niejedną sposobność do zyskownej sprzedaży odpustów, i bezpieczeństwo w drodze — i wreszcie obfitość jadła i napoju, o którą mu przede wszystkim chodziło.", + "81976": "Zatem, usłyszawszy Zbyszkowe pytanie, namarszczył czoło, podniósł w górę oczy, jakby natężając pamięć, i odrzekł:", + "81977": "— Panna Danuta Jurandówna… A skąd ona jest?", + "81978": "— Jurandówna Danuta ze Spychowa.", + "81979": "— Widziałem ci ja je wszystkie, ale jak tam na którą wołali, nie bardzo pomnę.", + "81980": "— Młódka to jeszcze jest, na luteńce grywająca, która śpiewaniem księżnę rozwesela.", + "81981": "— Aha… młódka… na luteńce grywająca… Wychodziły i młódki… Nie czarnać ona jest jako agat?", + "81982": "Zbyszko odetchnął.", + "81983": "— To nie ta! Tamta biała jako śnieg, jeno na jagodach rumiana, i płowa.", + "81984": "A na to Sanderus:", + "81985": "— Bo jedna, czarna jak agat, przy księżnie ostała, a inne prawie wszystkie się wydały.", + "81986": "— Przecie mówisz, że „prawie wszystkie”, to się znaczy, że nie co do jednej. Na miły Bóg, chcesz-li ode mnie co mieć, to sobie przypomnij.", + "81987": "— Tak we trzy albo cztery dni to bym sobie przypomniał, a najmilszy byłby mi koń, który by moje święte towary nosił.", + "81988": "— To go dostaniesz, byleś prawdę rzekł.", + "81989": "Wtem Czech, który słuchał tej rozmowy od początku i uśmiechał się w garść, ozwał się:", + "81990": "— Prawda będzie wiadoma na mazowieckim dworze.", + "81991": "Sanderus popatrzył na niego przez chwilę, po czym rzekł:", + "81992": "— A to myślisz, że się dworu mazowieckiego boję?", + "81993": "— Ja nie mówię, że się dworu mazowieckiego boisz, jeno że zaraz ni też po trzech dniach z koniem nie odjedziesz, a pokaże się li, żeś zełgał, to i na własnych nogach nie odejdziesz, bo ci je Jego Miłość każe połamać.", + "81994": "— Jako żywo! — rzekł Zbyszko.", + "81995": "Sanderus pomyślał, że wobec takiej zapowiedzi lepiej być ostrożnym, i odrzekł:", + "81996": "— Gdybym chciał zełgać, to byłbym od razu powiedział, że się wydała albo że się nie wydała, a ja rzekłem: nie pomnę. Żebyś miał rozum, to byś zaraz cnotę moją z tej odpowiedzi wymiarkował.", + "81997": "— Nie brat mój rozum twojej cnocie, bo ona może być psu siostra.", + "81998": "— Nie szczeka moja cnota jako twój rozum; a kto za życia szczeka, ten snadnie może wyć po śmierci.", + "81999": "— I pewnie! Twoja cnota nie będzie po śmierci wyła, jeno zgrzytała, chyba że za życia na usługach diabłu zęby straci.", + "82000": "I poczęli się kłócić, gdyż Czech wartki miał język i na każde słowo Niemca dwa znajdował. Lecz tymczasem dał Zbyszko rozkaz odjazdu i niebawem ruszyli, wypytawszy wprzód dobrze ludzi bywałych o drogę do Łęczycy.", + "82001": "Wkrótce za Sieradzem wjechali w głuche bory, którymi większa część kraju była porośnięta. Lecz środkiem ich szedł gościniec, miejscami nawet okopany, miejscami na nizinach wymoszczony okrąglakami, zabytek króla Kazimierzowej gospodarki. Wprawdzie po jego śmierci wśród zawieruchy wojennej, jaką wzniecili Nałęcze i Grzymalici, podupadły nieco drogi, lecz za Jadwigi po uspokojeniu Królestwa zawrzały znów w rękach zabiegłego ludu łopaty po bagnach, siekiery po lasach i pod koniec jej życia wszędzie już kupiec mógł między znaczniejszymi grodami prowadzić swoje ładowne wozy bez obawy, iż mu się połamią wśród wybojów lub pogrzęzną w młakach. Zwierz chyba dziki lub zbóje mogli wstręt czynić po drogach, lecz od zwierza były kaganki na noc, zaś kusze do obrony w dzień, a zbójów, zawalidrogów mniej było niż w krajach ościennych. Zresztą, kto jechał z pocztem i zbrojny, ten mógł się niczego nie obawiać.", + "82002": "Zbyszko też nie obawiał się zbójów ni zbrojnych rycerzy, a nawet i nie myślał o nich, gdyż opadł go srogi niepokój — i duszą całą był na mazowieckim dworze. Zastanie-li jeszcze swoją Danuśkę dwórką księżny, czyli też żoną jakiego mazowieckiego rycerza — sam nie wiedział i od rana do nocy bił się z myślami nad tym pytaniem. Czasem wydawało mu się to niepodobieństwem, by ona miała o nim zapomnieć — lecz chwilami przychodziło mu do głowy, że może Jurand przybył na dwór ze Spychowa i wydał dziewkę za mąż za jakiego sąsiada lub przyjaciela. Mówił on przecie jeszcze w Krakowie, że nie Zbyszkowi Danusia pisana i że mu jej oddać nie może — więc widocznie przyrzekł ją komuś innemu, widocznie był związan przysięgą, a teraz przysięgi dotrzymał. Zbyszkowi, gdy o tym myślał, zdało się rzeczą pewną, że już nie ujrzy Danuśki dziewczyną. Wołał wówczas Sanderusa i znów go badał, znów wypytywał, ale ów mącił coraz bardziej. Nieraz już, już przypominał sobie dwórkę Jurandównę i jej wesele — a potem nagle wsadzał palec w usta, zamyślał się i odpowiadał: „Chyba nie ta!”. W winie, które mu miało jasność w głowie czynić, nie odnajdował też Niemiec pamięci — i trzymał ciągle młodego rycerza między śmiertelną obawą a nadzieją.", + "82003": "Jechał więc Zbyszko w trosce, zmartwieniu i niepewności. Po drodze nie myślał już wcale ni o Bogdańcu, ni o Zgorzelicach, tylko o tym, co mu należy czynić. Przede wszystkim należało jechać dowiedzieć się prawdy na mazowieckim dworze, jechał więc spiesznie, zatrzymując się tylko na krótkie noclegi po dworach, gospodach i miastach, aby koni nie zniszczyć. W Łęczycy kazał wywiesić znów deskę z wyzwaniem przed bramą, rozumując sobie w duszy, że czy Danuśka jeszcze trwa w panieńskim stanie, czy za mąż wyszła, zawsze jest panią jego serca i potykać się o nią powinien. Ale w Łęczycy nie bardzo kto umiał wyzwanie przeczytać, ci zaś z rycerzy, którym odczytali je biegli w piśmie klerycy, wzruszali ramionami, nie znając obcego obyczaju i mówiąc: „Głupi to jakiś jedzie, bo jakże mu kto ma przyświadczyć albo się sprzeciwić, skoro onej dziewki na oczy nie widział”. A Zbyszko jechał dalej w coraz większym strapieniu i z coraz większym pośpiechem.", + "82004": "Nigdy on nie ustawał kochać swojej Danuśki, ale w Bogdańcu i w Zgorzelicach „uradzając” prawie co dzień z Jagienką i patrząc na jej urodę, nie tak często o tamtej myślał, a teraz dniem i nocą nie schodziła mu ni z oczu, ni z pamięci, ni z myśli. We śnie nawet widywał ją przed sobą, przetowłosą, z lutnią w ręku, w czerwonych trzewikach i z wianeczkiem na głowie. Wyciągała do niego ręce, a Jurand ją od niego odciągał. Rankiem, gdy sny pierzchały, przychodziła zaraz na ich miejsce tęsknota większa, niż była przedtem — i nigdy tak Zbyszko tej dziewczyny nie kochał w Bogdańcu, jak zaczął ją kochać właśnie teraz, gdy nie był pewien, czy mu jej nie zabrali. Przychodziło mu też do głowy, że pewnie ją po niewoli wydali, więc jej w duszy nie oskarżał, zwłaszcza że dzieckiem będąc, woli swej jeszcze mieć nie mogła. Burzył się natomiast w duszy przeciw Jurandowi i przeciw księżnie Januszowej, a gdy pomyślał o Danusinym mężu, zaraz serce podnosiło mu się aż po szyję w piersiach i groźnie się na pachołków wiozących pod oponami zbroje oglądał. Układał też sobie, że służyć jej nie przestanie i że choćby ją cudzą żoną zastał, to pawie grzebienie złożyć jej u nóg musi. Ale było w tej myśli więcej żalu niż pociechy, bo całkiem nie wiedział, co pocznie potem.", + "82005": "Pocieszała go tylko myśl o wielkiej wojnie. Chociaż nie chciało mu się bez Danuśki żyć, nie obiecywał sobie, że koniecznie zginie, natomiast czuł, że tak mu się jakoś zapodzieje w czasie wojny dusza i pamięć, iż zbędzie wszelkich innych trosk i frasunków. A wielka wojna wisiała jakby w powietrzu. Nie wiadomo było, skąd się brały o niej wieści, gdyż między królem a Zakonem panował spokój — a jednakże wszędy, gdzie Zbyszko zajechał, nie mówiono o niczym innym. Ludzie mieli jakby przeczucie, że to nastąpić musi, a niektórzy mówili otwarcie: „Po cóż nam się było z Litwą łączyć, jeśli nie przeciw onym wilkom krzyżackim? Raz więc trzeba z nimi skończyć, aby zaś dłużej nie szarpali nam wnętrzności”. Inni wszelako powiadali: „Szaleni mnichowie! Mało im było Płowców! Śmierć jest nad nimi, a oni jeszcze ziemię dobrzyńską porwali, którą wraz z krwią wyrzygać muszą”. I gotowano się po wszystkich ziemiach Królestwa poważnie, bez chełpliwości, jako zwyczajnie do boju na śmierć i życie, ale z głuchą zawziętością potężnego ludu, który zbyt długo krzywdy znosił i wreszcie do wymierzenia straszliwej kary się gotował. Po wszystkich dworach spotykał Zbyszko ludzi przekonanych, że lada dzień trzeba będzie na koń siadać, i aż dziwił się temu, albowiem mniemając również jak i inni, że do wojny przyjść musi, nie słyszał jednak o tym, by miała nastąpić tak prędko. Nie przyszło mu wszelako do głowy, że ludzka chęć wyprzedza w tym razie wypadki. Wierzył innym, nie sobie, i radował się w sercu na widok owej przedwojennej krzątaniny, którą na każdym spotykał kroku. Wszędzie wszystkie inne troski ustępowały trosce o konie i zbroje, wszędzie oglądano w wielkim skupieniu kopie, miecze, topory, rohatyny, hełmy, pancerze, rzemienie przy napierstnikach i kropierzach. Kowale dzień i noc bili młotami w żelazne blachy, kowając zbroje grube, ciężkie, które by ledwie dźwignąć mogli wytworni rycerze z Zachodu, ale które z łatwością nosili krzepcy „dziedzice” z Wielkopolski i Małopolski. Starcy wydobywali ze skrzyń w alkierzach spleśniałe worki z grzywnami na wojenną wyprawę dla dzieci. Raz nocował Zbyszko u możnego szlachcica Bartosza z Bielaw, który mając dwudziestu dwóch tęgich synów, zastawił liczne ziemie klasztorowi w Łowiczu, aby zakupić dwadzieścia dwa pancerze, tyleż hełmów i innych przyborów na wojnę.", + "82006": "Więc Zbyszko, choć o tym w Bogdańcu nie słyszał, myślał także, że zaraz przyjdzie do Prus pociągnąć, i dziękował Bogu, że tak przednio jest na wyprawę opatrzon. Jakoż zbroja jego budziła powszechny podziw. Brano go za wojewodzińskie dziecko, a gdy powiadał ludziom, że prostym jest tylko szlachcicem i że taką zbroję można u Niemców kupić, byle godnie toporem zapłacić, wzbierały serca ochotą wojenną. Lecz niejeden na widok tej zbroi nie mogąc pożądliwości potłumić, doganiał Zbyszka na gościńcu i mówił: „Nuż byś się o nią spotkał?”. Ale on, mając drogę pilną, nie chciał się potykać, a Czech kuszę naciągał. Przestał nawet Zbyszko wywieszać po gospodach deskę z wyzwaniem, albowiem pomiarkował, iż im głębiej od granic w kraj wjeżdżał, tym mniej się ludzie na tym rozumieli i tym bardziej poczytywali go za głupiego.", + "82007": "Na Mazowszu mniej ludzie mówili o wojnie. Wierzyli i tu, że będzie, ale nie wiedzieli kiedy. W Warszawie spokój był, tym bardziej że dwór bawił w Ciechanowie, który książę Janusz po dawnym napadzie litewskim przebudowywał, a raczej całkiem na nowo wznosił, gdyż z dawnego został tylko zamek. W grodzie warszawskim przyjął Zbyszka Jaśko Socha, starosta zamkowy, syn wojewody Abrahama, który pod Worsklą poległ. Jaśko znał Zbyszka, gdyż był z księżną w Krakowie, więc też i ugościł go z radością — on zaś, nim do jadła i napoju zasiadł, zaraz począł go wypytywać o Danusię i o to, czy się wraz z innymi dwórkami księżny nie wydała.", + "82008": "Lecz Socha nie umiał mu na to odpowiedzieć. Księstwo bawili na zamku ciechanowskim od wczesnej jesieni. W Warszawie została tylko garść łuczników i on dla straży. Słyszał, że były w Ciechanowie różne uciechy i wesela, jak bywa zwyczajnie przed adwentem, ale która by z dwórek za mąż poszła, a która się ostała, o to, jako człek żonaty, nie wypytywał.", + "82009": "— Myślę wszelako — mówił — że Jurandówna się nie wydała, gdyżby się to bez Juranda obyć nie mogło, a nie słyszałem, aby przyjeżdżał. Bawią też u księstwa w gościnie dwaj bracia zakonni, komturowie, jeden z Jansborku, a drugi ze Szczytna, a z nimi podobno jacyś goście zagraniczni, a wtedy Jurand nigdy nie przyjeżdża, gdyż jego widok białego płaszcza do szaleństwa zaraz przywodzi. Nie było zasię Juranda, nie było i wesela! A chcesz, to poślę ci gończego zapytać, któremu pilno wracać każę, choć jako żywo tak myślę, że Jurandównę w panieńskim jeszcze stanie napotkasz.", + "82010": "— Sam zaraz jutro pojadę, ale za pociechę Bóg ci zapłać. Niech jeno konie odpoczną, to pojadę, gdyż nie będę miał spokoju, póki się prawdy nie dowiem, Bóg ci wszelako zapłać, bo zaraz mi ulżyło.", + "82011": "Socha nie poprzestał jednak na tym i począł się przepytywać między szlachtą bawiącą przygodnie w zamku i między żołnierzami, czy kto czego o weselu Jurandówny nie słyszał. Nie słyszał jednak nikt — choć znaleźli się tacy, którzy byli w Ciechanowie, a nawet i na niektórych weselach: „Chybaby kto ją wziął w ostatnich tygodniach albo w ostatnich dniach”. Jakoż mogło się i tak zdarzyć, gdyż w owych czasach nie tracili ludzie czasu na namysł. Ale tymczasem Zbyszko poszedł spać wielce pokrzepiony. Już w łożu będąc, namyślał się, czy nie odpędzić nazajutrz Sanderusa, pomyślał jednak, że hultaj może mu się dla swej znajomości niemieckiej mowy przydać wówczas, gdy się przeciw Lichtensteinowi wybierze. Pomyślał także, że Sanderus nie okłamał go, a chociaż był nabytkiem kosztownym, gdyż jadł i pił po gospodach za czterech, był jednak usłużny i okazywał nowemu panu pewne przywiązanie. Nadto posiadał także sztukę pisania, czym górował nad giermkiem Czechem i nad samym Zbyszkiem.", + "82012": "To wszystko sprawiło, iż młody rycerz pozwolił mu jechać ze sobą do Ciechanowa, z czego Sanderus był rad nie tylko dla wiktu, ale i dlatego, iż zauważył, że w zacnym towarzystwie więcej wzbudza ufności i łacniej znajduje kupców na swój towar. Po jeszcze jednym noclegu w Nasielsku, jadąc ni zbyt wartko, ni zbyt wolno, ujrzeli następnego dnia pod wieczór mury ciechanowskiego zamku. Zbyszko zatrzymał się w gospodzie, aby wdziać na się zbroję i wjechać obyczajem rycerskim do zamku, w hełmie i z kopią w ręku — za czym siadł na olbrzymiego zdobycznego ogiera i uczyniwszy w powietrzu znak krzyża — ruszył przed siebie.", + "82013": "Lecz nie ujechał i dziesięciu kroków, gdy jadący z tyłu Czech porównał się z nim i rzekł:", + "82014": "— Wasza miłość, rycerze jacyś za nami walą, Krzyżaki chyba czy co?", + "82015": "Zbyszko zawrócił konia i nie dalej jak na pół stajania za sobą ujrzał okazały poczet, na którego czele jechało dwóch rycerzy na tęgich pomorskich koniach, obaj w pełnych zbrojach, każdy w białym płaszczu z czarnym krzyżem i w hełmie z wysokim pawim pióropuszem.", + "82016": "— Krzyżacy, na miły Bóg! — rzekł Zbyszko.", + "82017": "I mimo woli pochylił się w siodle i złożył kopię w pół ucha końskiego, co widząc, Czech splunął w garście, aby mu się nie ślizgało w nich toporzysko.", + "82018": "Czeladnicy Zbyszkowi, ludzie bywali i znający obyczaj wojenny, stanęli także w gotowości — nie do walki wprawdzie, albowiem w spotkaniach rycerskich służba nie brała udziału, ale do odmierzenia miejsca pod bitwę konną lub do udeptania zaśnieżonej ziemi pod pieszą. Jeden Czech tylko szlachcicem będąc, miał się ku robocie, lecz i on spodziewał się, że Zbyszko przemówi, zanim uderzy, i w duszy mocno się nawet dziwił, iż młody pan pochylił kopię przed wyzwaniem.", + "82019": "Lecz i Zbyszko opamiętał się w porę. Przypomniał sobie swój szalony uczynek pod Krakowem, gdy nieopatrznie chciał bić w Lichtensteina — i wszystkie nieszczęścia, jakie z tego wynikły, więc podniósł kopię, oddał ją Czechowi i nie dobywając miecza, ruszył koniem ku rycerzom zakonnym.", + "82020": "Zbliżywszy się, zauważył, że prócz nich był jeszcze trzeci rycerz, również z piórami na głowie, i czwarty, niezbrojny, długowłosy, który wydawał mu się Mazurem.", + "82021": "Widząc zaś ich, rzekł sobie w duszy: „Ślubowałem mojej panience w więzieniu nie trzy czuby, jeno tyle, ile paliców u rąk, ale trzy, byle to nie byli posłowie — mogłoby być zaraz”. Jednakże pomyślał, że to właśnie muszą być jacyś posłowie do księcia mazowieckiego, więc westchnąwszy, ozwał się głośno:", + "82022": "— Pochwalony Jezus Chrystus!", + "82023": "— Na wieki wieków — odpowiedział długowłosy, niezbrojny jeździec.", + "82024": "— Szczęść wam Boże.", + "82025": "— I wam, panie.", + "82026": "— Chwała świętemu Jerzemu!", + "82027": "— Nasz ci to patron. Witajcie, panie, w podróży.", + "82028": "Tu poczęli się sobie kłaniać, a następnie Zbyszko wymienił, kto jest, jakiego herbu, zawołania i skąd na dwór mazowiecki podąża, długowłosy zaś rycerz oznajmił, iż zowie się Jędrek z Kropiwnicy i gości księciu wiedzie: brata Gotfryda, brata Rotgiera oraz pana Fulka de Lorche z Lotaryngii, który u Krzyżaków bawiąc, chce księcia mazowieckiego, a zwłaszcza księżnę, córkę sławnego „Kynstuta”, na własne oczy obaczyć. Przez ten czas, gdy wymieniano ich nazwiska, rycerze zagraniczni, siedząc prosto na koniach, pochylali raz po raz przybrane w żelazne hełmy głowy, sądząc bowiem ze świetnej zbroi Zbyszkowej, mniemali, że książę kogoś znacznego, może krewnego lub syna, na spotkanie ich wysłał.", + "82029": "Jędrek zaś z Kropiwnicy mówił dalej:", + "82030": "— Komtur, jakobyście po naszemu rzekli: starosta z Jansborku, bawi w gościnie u księcia, któremu rozpowiadał o tych trzech rycerzach, jako mają żywną ochotę przybyć, ale nie śmią, a zwłaszcza ów rycerz z Lotaryngii, on bowiem z daleka będąc, mniemał, że za krzyżacką granicą zaraz mieszkają Saraceny, z którymi wojna nie ustaje. Książę, jako ludzki pan, wnet mnie na granicę posłał, abym ich bezpiecznie wśród zamków przeprowadził.", + "82031": "— To bez waszej pomocy nie mogliby przejechać?", + "82032": "— Jest nasz naród okrutnie na Krzyżaków zawzięty, a to z przyczyny nie tyle ich napaści, bo i my do nich zaglądamy, ile z przyczyny wielkiej ich zdradliwości, że to, jeśli cię Krzyżak obłapi, a z przodu w gębę cię całuje, to z tyłu gotów cię w tym samym czasie nożem żgnąć, któren obyczaj zgoła jest świński i nam Mazurom przeciwny… Ba! Jużci!… Pod dach i Niemca każdy przyjmie, i gościowi krzywdy nie uczyni, ale na drodze rad mu zastąpi. A są i tacy, którzy nic innego nie czynią, przez pomstę alibo dla chwały, którą daj Bóg każdemu.", + "82033": "— Którenże jest między wami najsławniejszy?", + "82034": "— Jest jeden taki, że lepiej by Niemcu śmierć obaczyć niż jego; zowie się Jurand ze Spychowa.", + "82035": "Zadrgało w młodym rycerzu serce, gdy usłyszał to nazwisko — i wraz postanowił pociągnąć Jędrka z Kropiwnicy za język.", + "82036": "— Wiem! — rzekł. — Słyszałem: to ów, którego córka Danuta dwórką księżny była, póki się nie wydała.", + "82037": "I to rzekłszy, począł pilnie patrzyć w oczy mazowieckiego rycerza, tamując prawie dech w piersiach, ów zaś odrzekł z wielkim zdziwieniem:", + "82038": "— A wam to kto powiadał? Dyć to młódka. Bywa po prawdzie, że i takie wychodzą za mąż, ale Jurandówna nie wyszła. Sześć dni temu jak wyjechałem z Ciechanowa i widziałem ją przy księżnie. Jakoże jej w adwencie wychodzić?", + "82039": "Zbyszko, słysząc to, wytężył całą siłę woli, by nie pochwycić Mazura za szyję i nie zakrzyknąć mu: „Bóg ci zapłać za nowinę!” — pohamował się jednak i rzekł:", + "82040": "— Bo słyszałem, że ją Jurand komuś oddał.", + "82041": "— Księżna chciała ją oddać, nie Jurand, jeno przeciw woli Jurandowej nie mogła. Chciała ją oddać jednemu rycerzowi w Krakowie, który dziewce ślubował i którego ona miłuje.", + "82042": "— Miłuje ci go? — zakrzyknął Zbyszko.", + "82043": "Na to Jędrek spojrzał na niego bystro, uśmiechnął się i rzekł:", + "82044": "— Wiecie, jakoś strasznie się o tę dziewuchę przepytujecie.", + "82045": "— Przepytuję o znajomych, ku którym jadę.", + "82046": "Mało Zbyszkowi widać było twarzy spod hełmu, ledwie oczy, nos i trochę policzków, ale za to nos i policzki tak były czerwone, że skory do drwin a przechera Mazur rzekł:", + "82047": "— Pewnikiem od mrozu tak wam gęba pokraśniała jako wielkanocne jaje!", + "82048": "A młodzian zmieszał się jeszcze bardziej i odpowiedział:", + "82049": "— Pewnikiem…", + "82050": "Ruszyli i jechali czas jakiś w milczeniu, tylko konie parskały, wyrzucając z nozdrzy słupy pary — i obcy rycerze poczęli między sobą szwargotać.", + "82051": "Lecz po chwili Jędrek z Kropiwnicy zapytał:", + "82052": "— Jakoże was zowią, bom niedobrze dosłyszał?", + "82053": "— Zbyszko z Bogdańca.", + "82054": "— Moiście wy! A toć tamtemu, co to Jurandównie ślubował, podobnie było.", + "82055": "— Zali myślicie, że się zaprę? — odpowiedział prędko i z dumą Zbyszko.", + "82056": "— Bo i nie ma czego. Miły Boże, to wyście ów Zbyszko, któremu dziewucha nałęczką głowę nakryła! Po powrocie z Krakowa wszystkie dwórki o niczym innym nie gadały, jeno o was, a niejednemu to aż śluzy, słuchajęcy, po jagodach ciekły. Toście wy! Hej! Radość też będzie na dworze… że to i księżna was nawidzi.", + "82057": "— Bóg jej błogosław i wam także za dobrą nowinę… Bo jak mi powiedzieli, że się wydała, to ażem ścierpł.", + "82058": "— Co się miała wydać!… Łakoma to jest rzecz taka dziewka, bo za nią cały Spychów stoi, ale choć siła jest gładkich chłopów na dworze, żaden ci jej w ślepia nie zaglądał, bo każden i jej uczynek, i wasze ślubowanie szanował. Nie byłaby też dopuściła do tego i księżna. Hej! Będzie radość. Po prawdzie przekomarzali się czasem dziewusze! Powie jej kto: „Nie wróci twój rycerz”, to ona jeno piętami przytupuje: „Wróci! Wróci!”; chociaż nieraz, gdy kto jej rzekł, żeście inną wzięli, to i do płakania przychodziło.", + "82059": "Rozczuliły te słowa Zbyszka, ale zarazem chwycił go gniew na ludzkie gadanie, więc rzekł:", + "82060": "— Kto o mnie takie rzeczy szczekał, to go pozwę!", + "82061": "A Jędrek z Kropiwnicy począł się śmiać:", + "82062": "— Baby na przekór gadały! Będziecie pozywać baby? Mieczem przeciw kądzieli nie poradzisz!", + "82063": "Zbyszko rad, że mu Bóg zesłał tak wesołego i życzliwego towarzysza, począł go wypytywać o Danusię, potem o obyczaje mazowieckiego dworu i znów o Danusię, potem o księcia Janusza, o księżnę, i znów o Danusię — na koniec jednak, wspomniawszy o swych ślubach, rozpowiedział Jędrkowi, co słyszał po drodze o wojnie — jako się ludzie do niej gotują, jako jej z dnia na dzień czekają — a wreszcie zapytał, czyli i w księstwach mazowieckich tak samo myślą.", + "82064": "Lecz dziedzic Kropiwnicy nie myślał, aby wojna była tak bliska. Gadają ludzie, że nie może inaczej być, ale on słyszał oto, jak raz sam książę mówił do Mikołaja z Długolasu, że pochowali rogi Krzyżacy i że byle król nastawał, to i z ziemi dobrzyńskiej, którą porwali, odstąpią, bo się potęgi jego boją — albo przynajmniej będą sprawę przewłóczyć, póki się dobrze nie przygotują.", + "82065": "— Zresztą — rzekł — książę niedawno do Malborga jeździł, gdzie pod niebytność mistrza wielki marszałek go podejmował i gonitwy dla niego wyprawił, a teraz u księcia komtury bawią; i ot, nowi goście jeszcze jadą…", + "82066": "Tu jednak zastanowił się przez chwilę i dodał:", + "82067": "— Powiadają ludzie, że te Krzyżaki nie bez przyczyny u nas i u księcia Ziemowita w Płocku siedzą. Chcieliby oni pono, żeby w razie wojny nasi książęta nie wspomagali króla polskiego, jeno ich, a jeśli się nie dadzą do tego pociągnąć, to żeby choć na boku spokojnie ostali, ale tego nie będzie…", + "82068": "— Bóg da, że nie będzie. Jakżebyście to w domu usiedzieli? Wasi książęta przecie Królestwu Polskiemu powinni. Nie usiedzicie, myślę.", + "82069": "— Nie usiedzimy — odrzekł Jędrek z Kropiwnicy.", + "82070": "Zbyszko spojrzał znów na obcych rycerzy i na ich pawie pióra:", + "82071": "— To i ci po to jadą?", + "82072": "— Bracia zakonni, może i po to. Kto ich wie?", + "82073": "— A ów trzeci?", + "82074": "— Trzeci jedzie, bo ciekawy.", + "82075": "— Znaczny jakiś musi być.", + "82076": "— Ba! Wozów idzie za nim okutych trzy z godnym sprzętem, a ludzi pocztowych jest dziewięciu. Bogdajby się z takim zewrzeć! Aże ślina do gęby idzie.", + "82077": "— Ale nie możecie?", + "82078": "— Jakże! Toć mi książę kazał ich strzec. Włos im z głowy nie spadnie do Ciechanowa.", + "82079": "— A nużbym ich pozwał? Nużby się chcieli ze mną potykać?", + "82080": "— Tedy musielibyście się wpierw ze mną potykać, bo pókim żyw, nie będzie z tego nic.", + "82081": "Zbyszko, usłyszawszy to, spojrzał przyjaźnie na młodego szlachcica i rzekł:", + "82082": "— Rozumiecie, co rycerska cześć. Z wami nie będę się potykał, bom wam przyjacielem, ale w Ciechanowie, da Bóg, przyczynę przeciw Niemcom znajdę.", + "82083": "— W Ciechanowie róbcie sobie, co wam się podoba. Nie obejdzie się też tam bez jakowychś gonitw, to może pójść i na ostre, byle książę i komturowie dali pozwoleństwo.", + "82084": "— Mam ci ja taką deskę, na której stoi pozwanie dla każdego, kto by nie przyznał, że panna Danuta Jurandówna najcnotliwsza i najgładsza dziewka na świecie. Ale wiecie… wszędy ludzie jeno ramionami ruszali i śmiali się.", + "82085": "— Bo też to jest obcy obyczaj, a prawdę rzekłszy, głupi, którego u nas ludzie nie znają, chyba gdzieś na pograniczach. To i ten tu Lotaryńczyk zaczepiał po drodze szlachtę, każąc jakąś swoją panią nad inne wysławiać. Ale go nikt nie rozumiał, a jam do bitki nie dopuszczał.", + "82086": "— Jak to? Kazał swoją panią wysławiać? Bójcie się Boga! Chyba że wstydu w oczach nie ma.", + "82087": "Tu spojrzał na zagranicznego rycerza, jakby się chcąc przekonać, jak też wygląda człowiek, który wstydu w oczach nie ma, ale w duszy musiał jednak przyznać, iż Fulko de Lorche nie wyglądał wcale na zwykłego zawalidrogę. Owszem, spod uchylonej przyłbicy patrzyły oczy łagodne i wychylała się twarz młoda, a pełna jakiegoś smutku.", + "82088": "— Sanderus! — zawołał nagle Zbyszko.", + "82089": "— Do usług — odpowiedział, zbliżając się, Niemiec.", + "82090": "— Zapytaj się tego rycerza, jaka jest najcnotliwsza i najcudniejsza dziewka na świecie.", + "82091": "— Jaka jest najcudniejsza i najcnotliwsza dziewka na świecie? — zapytał Sanderus.", + "82092": "— Ulryka de Elner! — odpowiedział Fulko de Lorche.", + "82093": "I podniósłszy oczy w górę, począł raz po razu wzdychać, Zbyszkowi zaś, gdy usłyszał takie bluźnierstwo, oburzenie zaparło dech w piersi, a gniew chwycił go tak wielki, że zdarł na miejscu ogiera; zanim jednak zdołał przemówić, Jędrek z Kropiwnicy przedzielił go koniem od cudzoziemca i rzekł:", + "82094": "— Nie będziecie się tu wadzić.", + "82095": "Lecz Zbyszko zwrócił się znów do przekupnia relikwij.", + "82096": "— Powiedz mu ode mnie, że sowę miłuje.", + "82097": "— Pan mój mówi, szlachetny rycerzu, że miłujecie sowę! — powtórzył jak echo Sanderus.", + "82098": "Na to pan de Lorche puścił cugle i prawą ręką począł odpinać, a następnie ściągać żelazną rękawicę, po czym rzucił ją w śnieg przed Zbyszkiem, ów zaś skinął na swego Czecha, aby ją podjął ostrzem kopii.", + "82099": "Wtem Jędrek z Kropiwnicy zwrócił się do Zbyszka z twarzą już groźną i rzekł:", + "82100": "— Nie spotkacie się, powiadam, póki się moje stróżowanie nie skończy. Nie pozwolę ni jemu, ni wam.", + "82101": "— Przecie ja go nie pozwałem, jeno on mnie.", + "82102": "— Ale za sowę. Dość mi tego, a który by się przeciwił… Ejże!… Wiem i ja, jako pas okręcić.", + "82103": "— Nie chcę się z wami bić.", + "82104": "— A musielibyście ze mną, bo ja tamtego poprzysiągł bronić.", + "82105": "— To jakże będzie? — spytał uparty Zbyszko.", + "82106": "— Ciechanów niedaleko.", + "82107": "— Ale co Niemiec pomyśli?", + "82108": "— Niech mu wasz człowiek powie, że tu spotkania być nie może i że pierwej musi być książęce pozwoleństwo dla was, a komturowe dla niego.", + "82109": "— Ba! A jeżeli pozwoleństwa nie dadzą?", + "82110": "— To się przecie znajdziecie. Dość gadania.", + "82111": "Zbyszko widząc, że nie ma rady, i rozumiejąc, że Jędrek z Kropiwnicy nie może istotnie na bitkę pozwolić, zawołał znów Sanderusa, aby wytłumaczył lotaryńskiemu rycerzowi, że bić się będą dopiero, jak staną na miejscu. De Lorche, wysłuchawszy słów Niemca, skinął głową na znak, że rozumie, a następnie wyciągnąwszy ku Zbyszkowi rękę, potrzymał przez chwilę jego dłoń i ścisnął ją mocno po trzykroć, co wedle zwyczajów rycerskich oznaczało, że bić się ze sobą gdziekolwiek i kiedykolwiek muszą.", + "82112": "Po czym w pozornej zgodzie ruszyli ku ciechanowskiemu zamkowi, którego tępe wieże widać już było na tle zarumienionego nieba.", + "82113": "Wjechali jeszcze za widna, lecz nim opowiedzieli się przy bramach zamkowych i nim spuszczono most, nastała głęboka noc. Przyjął ich i ugościł znajomy Zbyszkowy, Mikołaj z Długolasu, któren przywodził załodze złożonej z garści rycerstwa i trzystu niechybnych łuczników puszczańskich.", + "82114": "Zaraz na wstępie dowiedział się ku wielkiemu swemu strapieniu Zbyszko, że dworu nie było. Książę, chcąc uczcić komturów ze Szczytna i z Jansborka, wyprawił wielkie łowy w puszczy, na które udała się dla przydania okazałości widowisku i księżna wraz z dworskimi pannami. Ze znajomych niewiast znalazł Zbyszko tylko Ofkę, wdowę po Krzychu z Jarząbkowa, która była klucznicą w zamku. Ta rada mu była bardzo, albowiem od czasu powrotu z Krakowa opowiadała każdemu, kto chciał i nie chciał, o jego miłości do Danusi i przygodzie z Lichtensteinem. Jednały jej te opowiadania wielki mir wśród młodszych dworzan i panien — była więc wdzięczna Zbyszkowi — i teraz starała się pocieszyć młodzianka w smutku, jakim przejęła go nieobecność Danusi.", + "82115": "— Nie poznasz jej — mówiła. — Dziewczynie roki idą i w szatkach już jej szwy poczynają pod szyją trzaskać, bo wszystko w niej pęcznieje. Nie skrzat to już taki, jaki był, i inaczej cię miłuje niż dawniej. Teraz niech jej kto jeno krzyknie do ucha: „Zbyszko”, to jakby ją kto szydłem żgnął. Taka już nas wszystkich niewiast dola, przeciw czemu nie ma rady, gdyż to z rozkazania boskiego… A stryjko twój, powiadasz, zdrowi? Czemu zaś nie przyjechali?… Jużci, że taka dola… Cni się, cni samej niewieście na świecie… Łaska boska, że dziewczyna nóg nie połamała, bo co dzień na wieżę wyłazi, a na drogę spogląda… Każda z nas potrzebuje przyjacielstwa…", + "82116": "— Popasę jeno konie i pojadę ku niej, choćby i nocą pojadę — odpowiedział Zbyszko.", + "82117": "— Uczyń to, jeno przewodnika z zamku weź, bo w puszczy zabłądzisz.", + "82118": "Jakoż na wieczerzy, którą Mikołaj z Długolasu dla gości wyprawił, oświadczył Zbyszko, że zaraz za księciem pojedzie i o przewodnika prosi.", + "82119": "Zdrożeni bracia zakonni poprzysuwali się po uczcie do olbrzymich kominów, na których płonęły całe pnie sosnowe, i postanowili jechać dopiero nazajutrz, po wypoczynku. Lecz de Lorche wypytawszy się, o co chodzi, oznajmił chęć jechania razem ze Zbyszkiem, mówiąc, że inaczej mogliby się spóźnić na łowy, które chciał widzieć koniecznie.", + "82120": "Po czym zbliżył się do Zbyszka i wyciągnąwszy doń rękę, znów trzykrotnie ścisnął jego palce.", + "82121": "Rozdział dwudziesty", + "82122": "Lecz nie miało i tym razem przyjść między nimi do bitki, gdyż Mikołaj z Długolasu dowiedziawszy się od Jędrka z Kropiwnicy, o co im chodzi, wziął od obydwóch słowo, że się bez wiedzy księcia i komturów potykać nie będą, w razie zaś oporu groził zamknięciem bram. Zbyszkowi chciało się jak najprędzej zobaczyć Danusię, więc nie śmiał się sprzeciwiać, de Lorche zaś, który bił się chętnie, gdy było trzeba, ale nie był człowiekiem krwiożerczym, poprzysiągł bez trudności na swą rycerską cześć, iż będzie czekał na pozwolenie księcia, tym bardziej że postępując przeciwnie, obawiałby się mu ubliżyć. Chodziło też Lotaryńczykowi, który nasłuchawszy się pieśni o turniejach, lubił świetne zgromadzenia i okazałe uroczystości, aby potykać się właśnie wobec dworu, dostojników i dam — gdyż sądził, że w ten sposób zwycięstwo jego nabierze większego rozgłosu i tym łatwiej złote ostrogi mu wyjedna. Przy tym zaciekawiał go kraj i ludzie, więc po myśli była mu zwłoka — zwłaszcza że Mikołaj z Długolasu, któren lata całe u Niemców w niewoli przesiedział i z cudzoziemcami mógł łatwo się rozmówić, dziwy opowiadał o łowach książęcych na różne bestie nieznane już w krajach zachodnich. O północy więc ruszyli razem ze Zbyszkiem ku Przasnyszowi, mając ze sobą swe zbrojne poczty i ludzi z kagankami dla ochrony od wilków, które zbierając się zimą w nieprzeliczone gromady, mogły okazać się groźne nawet dla kilkunastu jeźdźców, choćby najlepiej uzbrojonych. Z tej strony Ciechanowa nie brakło już także lasów, które niedaleko za Przasnyszem przechodziły w olbrzymią puszczę kurpieską, łączącą się na wschód z nieprzebytymi borami Podlasia i dalszej Litwy.", + "82123": "Przed niedawnymi czasy tymi to borami spływała zwykle na Mazowsze, omijając jednak groźnych miejscowych osadników, dzicz litewska, która w roku 1337 doszła aż pod Ciechanów i zburzyła miasto. De Lorche z największą ciekawością słuchał opowiadań o tym starego przewodnika, Maćka z Turobojów, albowiem pałał w duszy chęcią zmierzenia się z Litwinami, których — jak i inni rycerze zachodni — za Saracenów uważał. Przybył on przecie w te strony na wyprawę krzyżową, pragnąc uzyskać sławę i zbawienie duszy, a jadąc, mniemał, że wojna nawet i z Mazurami, jako z pogańskim przez pół narodem, także zupełny odpust zapewnia. Oczom też prawie nie wierzył, gdy wjechawszy w Mazowsze, ujrzał kościoły po miastach, krzyże na wieżach, duchownych, rycerzy ze świętymi znamionami na zbrojach i naród bujny wprawdzie, zapalczywy, do zwady i bitki pochopny, ale chrześcijański i wcale od Niemców, wśród których młody rycerz przejeżdżał, nie drapieżniejszy. Więc gdy mu prawiono, że od wieków ten naród Chrystusa wyznaje, sam nie wiedział, co o Krzyżakach myśleć, a gdy się dowiedział, że i Litwę już nieboszczka królowa krakowska ochrzciła, zdumienie jego, a zarazem i troska nie miały granic.", + "82124": "Więc począł rozpytywać Maćka z Turobojów, czy w owych lasach, ku którym jadą, nie ma przynajmniej smoków, którym ludzie muszą ofiarowywać dziewice i z którymi można by walczyć. Lecz odpowiedź Maćka i pod tym względem sprawiła mu zawód zupełny.", + "82125": "— W borach jest rozmaity godny zwierz, jako wilcy, tury, żubry i niedźwiedzie, z którymi dość jest roboty — odrzekł Mazur. — Może też po bagnach są i duchy nieczyste, ale o smokach nie słyszałem, a choćby i były, pewnie byśmy im dziewek nie dawali, ale kupą byśmy na nie poszli. Ba, gdyby były, już by dawno osadnicy puszczańscy pasy z ich skóry nosili!", + "82126": "— Co to za naród i czyby nie można z nim walczyć? — spytał de Lorche.", + "82127": "— Walczyć z nim można, ale niezdrowo — odrzekł Maćko — a wreszcie rycerzowi nie przystoi, gdyż to jest naród chłopski.", + "82128": "— Szwajcarowie także są chłopami. Zali ci Chrystusa wyznają?", + "82129": "— Nie masz innych na Mazowszu, a ci są ludzie nasi i książęcy. Widzieliście przecie łuczników na zamku. Sami to Kurpie, albowiem nie masz nad nich łuczników w świecie.", + "82130": "— Anglicy i Szkoci, których na dworze burgundzkim widziałem…", + "82131": "— Widziałem ich i w Malborgu — przerwał Mazur. — Tęgie pachołki, ale nie daj im Bóg kiedy przeciw tym stawać! U nich dzieciak w siedmiu leciech póty jeść nie dostanie, póki jadła strzałą z wierzchołka sosny nie zrzuci.", + "82132": "— O czym gadacie? — zapytał nagle Zbyszko, o którego uszy odbił się kilkakrotnie wyraz: Kurpie.", + "82133": "— O łucznikach kurpieskich i angielskich. Prawi ten rycerz, iże angielscy, a zasię szkoccy nad wszystkimi celują.", + "82134": "— Widziałem ich i ja pod Wilnem. O wa! Słyszałem ich groty koło uszu. Byli też tam i rycerze ze wszystkich krajów, którzy zapowiadali, że nas bez soli zjedzą, ale popróbowawszy raz i drugi, stracili do jadła ochotę.", + "82135": "Maćko rozśmiał się i powtórzył słowa Zbyszkowe panu de Lorche.", + "82136": "— Mówili o tym na różnych dworach — odrzekł Lotaryńczyk — chwalono tam zawziętość waszych rycerzy, ale przyganiano im, iż pogan przeciw Krzyżowi bronią.", + "82137": "— Broniliśmy naród, który chciał się ochrzcić, przeciw napaściom i niesprawiedliwości. Niemcy to chcą ich w pogaństwie utrzymać, aby powód do wojny mieli.", + "82138": "— Bóg to osądzi — rzekł de Lorche.", + "82139": "— Może i niezadługo już — odpowiedział Maćko z Turobojów.", + "82140": "Lecz Lotaryńczyk zasłyszawszy, iż Zbyszko był pod Wilnem, począł się go o nie wypytywać, albowiem wieść o walkach i pojedynkach rycerskich tam stoczonych rozeszła się już szeroko po świecie. Szczególniej ów pojedynek, na który wyzwało się czterech rycerzy polskich i czterech francuskich, podniecił wyobraźnię wojowników zachodnich. Więc de Lorche począł spoglądać z większym szacunkiem na Zbyszka, jako na człowieka, który w tak sławnych bojach brał udział — i radował się w sercu, iż nie z byle kim przyjdzie mu się potykać.", + "82141": "Jechali więc dalej w pozornej zgodzie, świadcząc sobie grzeczności na postojach i częstując się wzajem winem, którego de Lorche miał znaczne zapasy w wozach. Lecz gdy z rozmowy między nim a Maćkiem z Turobojów okazało się, że Ulryka de Elner naprawdę nie jest panną, ale czterdziestoletnią zamężną niewiastą, mającą sześcioro dzieci, wzburzyła się tym bardziej dusza w Zbyszku, że ów dziwny cudzoziemiec śmie „babę” nie tylko z Danuśką porównywać, ale i pierwszeństwa dla niej wymagać.", + "82142": "Pomyślał jednakowoż, że może to być człowiek niespełna zmysłów, któremu ciemna izba i batogi więcej by się przydały od podróży po świecie — i myśl ta powstrzymała w nim wybuch natychmiastowego gniewu.", + "82143": "— Czy nie myślicie — rzekł do Maćka — że zły duch rozum mu pomieszał? Może też siedzi mu diabeł w głowie jako czerw w orzechu i gotów po nocy na którego z nas przeskoczyć. Trzeba się nam mieć na baczności…", + "82144": "Usłyszawszy to, Maćko z Turobojów zaprzeczył wprawdzie, ale począł jednak spoglądać z pewnym niepokojem na Lotaryńczyka i w końcu rzekł:", + "82145": "— Czasem bywa, że ich w opętanym siedzi sto i więcej, a ciasno-li im, to radzi pomieszkania w innych ludziach szukają. Najgorszy też taki diabeł, którego baba naśle.", + "82146": "Po czym zwrócił się nagle do rycerza:", + "82147": "— Pochwalony Jezus Chrystus!", + "82148": "— I ja go chwalę — odpowiedział z pewnym zdziwieniem de Lorche.", + "82149": "Maćko z Turobojów uspokoił się zupełnie.", + "82150": "— No, widzicie — rzekł — żeby w nim złe siedziało, zaraz by się zapienił alboby go o ziem rzuciło, bom go nagle zagabnął. Możem jechać.", + "82151": "Jakoż ruszyli dalej spokojnie. Z Ciechanowa do Przasnysza nie było zbyt daleko i latem goniec na dobrym koniu mógł we dwie godziny przebiec drogę dzielącą dwa miasta. Ale oni jechali daleko wolniej z powodu nocy, postojów i zasp śnieżnych leżących w lasach, a ponieważ wyjechali znacznie po północy, więc do myśliwskiego dworu książęcego, który leżał za Przasnyszem, na brzegu borów, przybyli dopiero o brzasku. Dwór stał prawie oparty o puszczę, duży, niski, drewniany, mający jednakże szyby w oknach ze szklanych gomółek. Przed dworem widać było żurawie studzienne i dwie szopy dla koni, naokół zaś dworu roiło się od szałasów, skleconych naprędce z sosnowych gałęzi, i od namiotów ze skór. Przy szarzejącym dopiero dniu błyszczały jasno przed namiotami ogniska, a wokół nich stali osacznicy w kożuchach wełną do góry, w tołubach lisich, wilczych i niedźwiedzich.", + "82152": "Panu de Lorche wydało się, że widzi dzikie bestie na dwóch łapach przed ogniem, albowiem większość tych ludzi przybrana była w czapki uczynione ze łbów zwierzęcych. Niektórzy stali wsparci na oszczepach, inni na kuszach, niektórzy zajęci byli zwijaniem ogromnych sieci i powrozów — inni obracali nad węglami potężne ćwierci żubrze i łosie, przeznaczone widocznie na ranny posiłek. Blask płomienia padał na śnieg, oświecając zarazem te dzikie postacie poprzesłaniane nieco dymem ognisk, mgłą oddechów i parą podnoszącą się z pieczonych mięsiw. Za nimi widać było zaróżowione pnie olbrzymich sosen i nowe gromady ludzi, których mnogość dziwiła nieprzywykłego do widoku takich łowieckich zebrań Lotaryńczyka.", + "82153": "— Wasi książęta — rzekł — na łowy jakoby na wojenne wyprawy chodzą.", + "82154": "— Jakbyście wiedzieli — odrzekł Maćko z Turobojów — że nie brak im ni myśliwskiego sprzętu, ni też ludzi. To są osacznicy książęcy, ale są też i inni, którzy dla targu z puszczańskich komyszy tu przychodzą.", + "82155": "— Co będziem czynili? — przerwał Zbyszko. — We dworze śpią jeszcze.", + "82156": "— Ano, zaczekamy, aż się pobudzą — odparł Maćko. — Przecie nie będziem do drzwi kołatać i księcia, pana naszego, budzić.", + "82157": "To rzekłszy, zaprowadził ich do ogniska, przy którym osacznicy ponarzucali im skór żubrzych i niedźwiedzich, a następnie poczęli ich skwapliwie częstować dymiącym mięsem — słysząc zaś obcą mowę, jęli się skupiać, ażeby na Niemca popatrzeć. Wnet rozniosło się przez ludzi Zbyszkowych, że to jest rycerz „aż zza morza” — i wówczas stało się naokół tak ciasno, że pan na Turobojach musiał użyć powagi, aby cudzoziemca od zbytniej ciekawości uchronić. De Lorche zauważył też w tłumie niewiasty, poprzybierane przeważnie również w skóry, ale rumiane jak jabłka i nadzwyczaj urodziwe, więc począł pytać, czy one także w łowach biorą udział.", + "82158": "Maćko Turobojski wyjaśnił mu, że do łowów one nie należą, ale że przybywają wraz z osacznikami przez babską ciekawość albo jakby na jarmark, dla kupna miejskich towarów i sprzedaży leśnych bogactw. Jakoż tak było w istocie; ów dworzec książęcy był jakby ogniskiem, naokół którego, nawet w czasie nieobecności księcia, kupiły się dwa żywioły: miejski i leśny. Osacznicy nie lubili wychodzić z puszczy, gdyż nieswojo im było bez szumu drzew nad głowami, więc przasnyszanie zwozili na ową leśną krawędź słynne swe piwa, mąkę mieloną w miejskich wiatrakach lub na wodnych młynach na Węgierce, sól rzadką w puszczy i poszukiwaną chciwie, żelaziwo, rzemienie i tym podobny owoc ludzkiej przemyślności, a brali w zamian skóry, kosztowne futra, suszone grzyby, orzechy, zioła w chorobach przydatne lub bryłki bursztynu, o które między Kurpiami nie było zbyt trudno. Z tego powodu około książęcego dworca wrzał jakby ustawiczny targ, który potęgował się jeszcze w czasie książęcych łowów, gdy i obowiązek, i ciekawość wywabiały mieszkańców z głębin leśnych.", + "82159": "De Lorche słuchał opowiadań Maćkowych, przypatrując się z zajęciem postaciom osaczników, którzy żyjąc w zdrowym, żywicznym powietrzu i karmiąc się, jak zresztą większość chłopów ówczesnych, przeważnie mięsem — zdumiewali nieraz zagranicznych wędrowców wzrostem i siłą, Zbyszko zaś, siedząc przy ogniu, spoglądał ustawicznie na drzwi i okna dworca, zaledwie mogąc wytrwać na miejscu. Świeciło się tylko jedno okno, widocznie od kuchni, gdyż dym wychodził przez szpary między nie dość szczelnie dopasowanymi szybami. Inne były ciemne, połyskujące tylko od blasków dnia, który bielał z każdą chwilą i posrebrzał coraz mocniej ośnieżoną puszczę za dworem. W małych drzwiach wybitych w bocznej ścianie domostwa ukazywała się czasem służba w barwie książęcej — i z wiadrami lub cebrami na powerkach biegła po wodę do studzien. Ludzie ci, zapytywani, czy wszyscy śpią jeszcze, odpowiadali, że dwór strudzon wczorajszymi łowami spoczywa dotąd, ale że już warzy się strawa na ranny posiłek przed wyruszeniem.", + "82160": "Jakoż przez okno kuchenne począł wydobywać się zapach tłuszczów i szafranu, który rozszedł się daleko między ogniskami. Skrzypnęły wreszcie i otwarły się drzwi główne, odkrywając wnętrze suto oświeconej sieni — i na ganek wyszedł człowiek, w którym Zbyszko na pierwszy rzut oka poznał jednego z rybałtów, których w swoim czasie widział między służbą księżny w Krakowie. Na ów widok, nie czekając na Maćka z Turobojów ni na de Lorche, skoczył Zbyszko z takim pędem ku dworowi, że aż zdziwiony Lotaryńczyk zapytał:", + "82161": "— Co się stało temu młodemu rycerzowi?", + "82162": "— Nic się nie stało — odrzekł Maćko z Turobojów — jeno miłuje jedną dwórkę księżny i rad by ją jako najprędzej uwidzieć.", + "82163": "— Ach! — odpowiedział de Lorche, przykładając obie dłonie do serca.", + "82164": "I podniósłszy oczy w górę, począł wzdychać raz po razu tak żałośnie, że aż Maćko wzruszył ramionami i w duchu rzekł: „Zaliby do swojej starki tak wzdychał? Nużby szczerze był niespełna rozumu?”. Ale tymczasem wprowadził go do dworca i obaj znaleźli się w obszernej sieni, przybranej rogami turów, żubrów, łosi i jeleni, i oświeconej przez płonące na potężnym kominie suche kłody. W środku stał nakryty kilimkiem stół z przygotowanymi misami do jadła, w sieni było zaledwie kilku dworzan, z którymi rozmawiał Zbyszko. Maćko z Turobojów zapoznał ich z panem de Lorche, ale że nie umieli po niemiecku, musiał sam dalej dotrzymywać mu towarzystwa. Jednakże dworzan przybywało co chwila, chłopów po większej części na schwał, surowych jeszcze, ale rosłych, pleczystych, płowowłosych, poprzybieranych już jak do puszczy. Ci, którzy znali Zbyszka i wiedzieli o jego przygodach krakowskich, witali się z nim jak ze starym przyjacielem — i znać było, że ma mir między nimi.", + "82165": "Inni patrzyli na niego z takim podziwem, z jakim zwykle patrzy się na człowieka, nad którego karkiem wisiał topór katowski. Naokół słychać było głosy: „Jużci! Jest księżna, jest Jurandówna, zaraz ją tu ujrzysz, niebożę, i na łowy z nami pojedziesz”. A wtem weszli dwaj goście krzyżaccy, brat Hugo de Danveld, starosta z Ortelsburga, czyli ze Szczytna, którego krewny był w swoim czasie marszałkiem, i Zygfryd de Löwe, także z zasłużonej w Zakonie rodziny — wójt z Jansborku. Pierwszy dość młody jeszcze, ale otyły, z twarzą chytrego piwożłopa i grubymi, wilgotnymi wargami, drugi wysoki, o rysach surowych, ale szlachetnych. Zbyszkowi wydało się, że Danvelda widział niegdyś przy księciu Witoldzie i że go Henryk, biskup płocki, zwalił w gonitwach z konia, lecz wspomnienia owe pomieszało mu wejście księcia Janusza, ku któremu zwrócili się z pokłonami i Krzyżacy, i dworzanie. Zbliżył się ku niemu de Lorche i komturowie, i Zbyszko, on zaś witał uprzejmie, ale z powagą na swej bezwąsej, wieśniaczej twarzy, okolonej włosami obciętymi równo nad czołem, a spadającymi aż na ramiona po obu bokach. Wnet zagrzmiały za oknami trąby na znak, że książę zasiada do stołu: zagrzmiały raz, drugi, trzeci, aż za trzecim razem otworzyły się duże drzwi po prawej stronie izby i ukazała się w nich księżna Anna, mając przy sobie cudną, przetowłosą dzieweczkę z lutnią zawieszoną na ramieniu.", + "82166": "Ujrzawszy je, Zbyszko wysunął się naprzód i złożywszy przy ustach ręce, klęknął na oba kolana w postawie pełnej czci i uwielbienia.", + "82167": "Na ten widok szmer uczynił się w sali, gdyż zdziwił Mazurów postępek Zbyszka, a nawet niektórych i zgorszył. „A wiera — mówili starsi — pewnikiem nauczył się tego obyczaju od zamorskich jakowychś rycerzy, a może zgoła od pogan, gdyż nie masz go nawet między Niemcami”. Młodzi wszelako myśleli: „Nie dziwota, toć dziewce szyję powinien”. A księżna i Jurandówna nie poznały zrazu Zbyszka, gdyż klęknął plecami do ognia i twarz miał w cieniu. Księżna myślała w pierwszej chwili, iż to któryś z dworzan, zawiniwszy coś względem księcia, prosi jej o wstawiennictwo, lecz Danusia, która wzrok miała bystrzejszy, postąpiła krok naprzód — i pochyliwszy swą jasną głowę, krzyknęła nagle cienkim, przeraźliwym głosem:", + "82168": "— Zbyszko!", + "82169": "Po czym, nie myśląc o tym, że patrzy na nią cały dwór i zagraniczni goście, skoczyła jak sarna ku młodemu rycerzowi i objąwszy go ramionami, poczęła całować jego oczy, usta, policzki, tuląc się do niego i piszcząc przy tym z wielkiej radości póty, póki nie zagrzmieli jednym wielkim śmiechem Mazurowie i póki księżna nie pociągnęła ją za kołnierz ku sobie.", + "82170": "Wówczas spojrzała po ludziach i stropiwszy się okrutnie, z równą szybkością schowała się za księżnę, ukrywszy się w fałdach jej spódnicy, tak że jej ledwie wierzch głowy było widać.", + "82171": "Zbyszko objął nogi pani, ta zaś podniosła go i poczęła witać, a zarazem wypytywać się o Maćka: czy zmarł, czy też żyw, a jeśli żyw, czy nie przyjechał także na Mazowsze? Zbyszko odpowiadał niezbyt przytomnie na te pytania, albowiem przechylając się na obie strony, starał się dojrzeć za księżną Danuśkę, która to wychylała się przez ten czas ze spódnicy pani, to znów dawała nurka w jej fałdy. Mazurowie w boki się brali na owo widowisko, śmiał się i sam książę, aż wreszcie, gdy wniesiono gorące misy, zwróciła się rozradowana pani do Zbyszka i rzekła:", + "82172": "— Służże nam, miły służko, a bogdaj nie tylko przy jedle, ale i na zawsze.", + "82173": "Potem zaś do Danusi:", + "82174": "— A ty, mucho utrapiona, wyleźże raz zza spódnicy, bo mi ją do reszty oberwiesz.", + "82175": "Więc Danusia wyszła zza spódnicy, spłoniona, pomieszana, podnosząca co chwila na Zbyszka oczy lękliwe, zawstydzone, a ciekawe — i tak cudna, że aż rozpłynęło się serce nie tylko w Zbyszku, ale i w innych mężach: starosta krzyżacki ze Szczytna począł przykładać raz po raz dłoń do swych grubych, wilgotnych warg, de Lorche zaś zdumiał się; podniósł obie ręce w górę i zapytał:", + "82176": "— Na świętego Jakuba z Compostelli, kto jest ta dziewica?", + "82177": "Na to starosta ze Szczytna, który przy otyłości był niski, podniósł się na palce i rzekł do ucha Lotaryńczyka:", + "82178": "— Córka diabła.", + "82179": "De Lorche popatrzył na niego, mrugając oczyma, następnie zmarszczył brwi i zaczął mówić przez nos:", + "82180": "— Nie praw to rycerz, który przeciw piękności szczeka.", + "82181": "— Noszę złote ostrogi i jestem zakonnikiem — odparł z wyniosłością Hugo de Danveld.", + "82182": "Tak wielka była cześć dla pasowanych rycerzy, iż Lotaryńczyk spuścił głowę, lecz po chwili odrzekł:", + "82183": "— A jam krewny książąt Brabantu.", + "82184": "— Pax! Pax! — odpowiedział Krzyżak. — Cześć potężnym książętom i przyjaciołom Zakonu, z którego rąk wkrótce, panie, złote ostrogi otrzymacie. Nie odmawiam ja urody tej dziewce, ale posłuchajcie, kto jest jej ojciec.", + "82185": "Lecz nie zdążył nic opowiedzieć, albowiem w tej chwili książę Janusz zasiadł do śniadania, a dowiedziawszy się poprzednio od wójta z Jansborku o wielkich pokrewieństwach pana de Lorche, dał mu znak, aby siadł koło niego. Naprzeciw zajęła miejsce księżna z Danusią. Zbyszko zaś stanął, jak ongi w Krakowie, za ich krzesłami do usługi. Danusia trzymała głowę, jak mogła najniżej, nad miską, bo wstyd jej było ludzi, ale trochę na bok, by Zbyszko mógł widzieć jej twarz. On zaś patrzał chciwie i z zachwyceniem na jej jasną, drobną głowę, na różowy policzek, na ramiona przybrane w obcisłą odzież, które przestawały już być dziecinne, i czuł, że wzbiera w nim jakby rzeka nowej miłości, która zalewa mu całe piersi. Czuł także na oczach, na ustach i na twarzy świeże jej pocałunki. Niegdyś dawała mu je ona tak jak siostra bratu i on przyjmował je jak od miłego dziecka. Teraz, na świeże ich wspomnienie, działo się z nim to, co czasem działo się przy Jagience: brały go ciągoty i ogarniała go omdlałość, pod którą taił się żar jak w przysypanym popiołem ognisku. Danusia wydawała mu się dorosłą zupełnie panną — bo też i rzeczywiście wyrosła, rozkwitła. A przy tym tyle i tak ciągle mówiono przy niej o miłości, że równie jak pączek kwiatowy przygrzany słońcem kraśnieje i otwiera się coraz bardziej, tak i jej otworzyły się oczy na miłość — i skutkiem tego było w niej teraz coś, czego nie było poprzednio — jakaś uroda, już nie tylko dziecinna, i jakaś ponęta, mocna, upajająca, bijąca od niej tak, jak bije ciepło od płomienia albo zapach od róży.", + "82186": "Zbyszko to czuł, ale nie zdawał sobie z tego sprawy, gdyż się zapamiętał.", + "82187": "Zapomniał nawet o tym, że trzeba przy stole służyć. Nie widział, że dworzanie patrzą na niego, trącają się łokciami, że pokazują sobie ich oboje z Danusią i śmieją się. Nie zauważył również ani jakby skamieniałej ze zdumienia twarzy pana de Lorche, ani wypukłych oczu krzyżackiego starosty ze Szczytna, które ustawicznie utkwione były w Danusię i, odbijając zarazem płomień komina, wydawały się tak czerwone i błyszczące jak wilcze.", + "82188": "Ocknął się dopiero, gdy trąby ozwały się ponownie, dając znak, że czas do puszczy — i gdy księżna Anna Danuta, zwróciwszy się ku niemu, rzekła:", + "82189": "— Przy nas pojedziesz, abyś zaś miał uciechę i dziewce o kochaniu mógł prawić, czego i ja rada posłucham.", + "82190": "To powiedziawszy, wyszła z Danusią, aby się na koń przybrać. Zbyszko zaś skoczył na podwórzec, na którym trzymano już pokryte sędzielizną i parskające konie dla księstwa, gości i dworzan. Na dziedzińcu nie było tak rojno jak przedtem, gdyż osacznicy wyszli już pierwej z sieciami i potonęli w puszczy. Ogniska poprzygasały, dzień uczynił się jasny, mroźny, śnieg skrzypiał, a z drzew poruszanych lekkim powiewem sypała się sadź sucha, iskrząca. Wkrótce wyszedł i siadł na koń książę, mając za sobą pachołka z kuszą i z oszczepem tak długim i ciężkim, że mało kto mógł nim władać; książę jednak władał nim z łatwością, albowiem, jak i inni Piastowie mazowieccy, posiadał siłę nadzwyczajną. Bywały nawet i takie niewiasty w tym rodzie, które wychodząc za obcych książąt, zwijały w palcach przy weselnych ucztach szerokie tasaki żelazne. Blisko księcia trzymało się też dwóch mężów gotowych w nagłym razie do pomocy, a wybranych ze wszystkich dziedziców ziemi warszawskiej i ciechanowskiej, strasznych na samo wejrzenie, o barach jak pnie leśne — na których patrzał z podziwem przybyły z daleka pan de Lorche.", + "82191": "Tymczasem wyszła i księżna z Danusią, obie przybrane w kaptury ze skór białych łasic. Nieodrodna córka Kiejstuta lepiej umiała „szyć” z łuku niż igłą, niesiono więc i za nią ozdobną, nieco tylko lżejszą od innych kuszę.", + "82192": "Zbyszko, przyklęknąwszy na śniegu, wyciągnął dłoń, na której pani wsparła — siadając na koń — nogę, po czym uniósł w górę Danusię, tak samo jak w Bogdańcu unosił Jagienkę — i ruszyli. Orszak wyciągnął się w długiego węża: skręcił na prawo od dworu, mieniąc się i migocąc na brzegu puszczy jak barwna krajka na brzegu ciemnego sukna, a następnie począł się w nią z wolna zanurzać.", + "82193": "Byli już dość głęboko w boru, gdy księżna, zwróciwszy się do Zbyszka, rzekła:", + "82194": "— Przeczże nie gadasz? Nuże, mów do niej.", + "82195": "Zbyszko, lubo tak zachęcony, milczał jeszcze przez chwilę, albowiem opanowała go jakaś nieśmiałość — i dopiero po upływie jednej lub dwóch zdrowasiek ozwał się:", + "82196": "— Danuśka!", + "82197": "— Co, Zbyszku?", + "82198": "— Miłuję cię tak…", + "82199": "Tu zaciął się, szukając słów, o które było mu trudno, bo chociaż klękał jak zagraniczny rycerz przed dziewczyną, choć wszelkimi sposobami cześć jej okazywał i starał się unikać gminnych wyrażeń, jednakże próżno się silił na dworność, gdyż mając duszę polną, tylko po prostu umiał mówić.", + "82200": "Więc i teraz po chwili rzekł:", + "82201": "— Miłuję cię tak, aże mi dech zapiera!", + "82202": "Ona zaś podniosła na niego spod łasiczego kapturka modre oczęta i twarz wyszczypaną na różowo przez zimne leśne powietrze:", + "82203": "— I ja, Zbyszku! — odrzekła jakby z pośpiechem.", + "82204": "Po czym zaraz nakryła oczy rzęsami, bo już wiedziała, co to jest miłość.", + "82205": "— Hej, krocie ty moje! Hej, dziewczyno ty moja! — zawołał Zbyszko.", + "82206": "— Hej!…", + "82207": "I znowu umilkł ze szczęścia i ze wzruszenia, lecz dobra, a zarazem ciekawa księżna przyszła im powtórnie z pomocą:", + "82208": "— Powiadajże — rzekła — jako ci się cniło bez niej, a zdarzy się li gąszczyk, to choćbyś ją tam i w gębę pocałował, nie będę krzywa, boć to najlepiej o twoim kochaniu zaświadczy.", + "82209": "Więc począł opowiadać, „jako mu się cniło” bez niej i w Bogdańcu przy doglądaniu Maćka, i między „somsiadami”. O Jagience nic tylko nie wspomniał chytry wykrętnik — ale zresztą szczerze mówił, bo w tej chwili tak kochał śliczną Danusię, że chciało mu się chwycić ją, przesadzić na swego konia, wziąć przed się i trzymać przy piersiach.", + "82210": "Nie śmiał jednak tego uczynić; natomiast gdy pierwszy gąszczyk przedzielił ich od jadących za nimi dworzan i gości, pochylił się ku niej, objął ją i pochował twarz w łasiczy kaptur, świadcząc tym uczynkiem o swej miłości.", + "82211": "Ale że zimą nie ma liści na krzach leszczynowych, dojrzał go Hugo von Danveld i pan de Lorche, dojrzeli go również dworzanie i poczęli między sobą mówić:", + "82212": "— Poboćkał ci ją przy księżnie! Wierę, jako wnet im pani weselisko wyprawi.", + "82213": "— Chwacki to jakiś pachołek, ale i ona siarczysta Jurandowa krew!", + "82214": "— Krzemień to i krzesiwo, choć dziewka niby trusia. Pójdą z nich iskry, nie bój się! Przywarł ci do niej jak kleszcz do żywej skóry!", + "82215": "Tak oni rozmawiali, śmiejąc się, lecz starosta krzyżacki ze Szczytna zwrócił ku panu de Lorche swą koźlą, złą i lubieżną twarz — i zapytał:", + "82216": "— Czy chcielibyście, panie, by jaki Merlin zmienił was czarnoksięską mocą w tamtego oto rycerzyka?", + "82217": "— A wy, panie? — zapytał de Lorche.", + "82218": "Na to Krzyżak, w którym widocznie zawrzała zazdrość i żądza, ściągnął niecierpliwą ręką konia i zawołał:", + "82219": "— Na moją duszę!…", + "82220": "W tej chwili jednak opamiętał się i pochyliwszy głowę, odrzekł:", + "82221": "— Zakonnikiem jestem, który ślubował czystość.", + "82222": "I spojrzał bystro na Lotaryńczyka, w obawie, czy nie zobaczy na jego twarzy uśmiechu, albowiem pod tym względem Zakon złą miał sławę u ludzi, a między zakonnikami Hugo de Danveld najgorszą. Był on przed kilku laty pomocnikiem wójta w Sambii i tam skargi na niego stały się tak głośne, że pomimo całej pobłażliwości, z jaką patrzano na podobne sprawy w Malborgu, musiano go przenieść na dowódcę zamkowej załogi w Szczytnie. Przybywszy w ostatnich dniach z tajnymi zleceniami na dwór księcia i ujrzawszy cudną Jurandównę, zapałał do niej żądzą, dla której wiek Danusi nie był żadnym hamulcem, albowiem w tych czasach młodsze od niej wychodziły za mąż. Lecz że zarazem wiedział Danveld, jaki był ród dziewczyny i że imię Juranda łączyło się ze strasznym wspomnieniem w jego pamięci, więc i jego żądza wyrosła na podkładzie dzikiej nienawiści.", + "82223": "A de Lorche począł go właśnie wypytywać o te dzieje.", + "82224": "— Nazwaliście, panie, tę piękną dziewicę córką diabła; dlaczegoście ją tak nazwali?", + "82225": "Danveld począł na to opowiadać historię Złotoryi: jako przy odbudowywaniu zamku porwano szczęśliwie księcia wraz z dworem i jako w tym zdarzeniu zginęła matka Jurandówny, za którą Jurand mścił się od owej pory w okropny sposób na wszystkich rycerzach zakonnych. I nienawiść buchała z Krzyżaka przy tym opowiadaniu jak płomień, albowiem miał i osobiste do niej powody. Oto i on sam zetknął się przed dwoma laty z Jurandem, ale wówczas na widok strasznego „Dzika ze Spychowa” pierwszy raz w życiu upadło w nim serce tak nikczemnie, że opuścił dwóch swoich krewnych, ludzi, łupy i jak obłąkany uciekał dzień cały aż do Szczytna, gdzie z trwogi na długi czas zachorzał. Gdy przyszedł do zdrowia, wielki marszałek Zakonu oddał go pod sąd rycerski, którego wyrok uniewinnił go wprawdzie, gdy Danveld poprzysiągł na krzyż i cześć, że rozhukany koń uniósł go z pola walki — ale zamknął mu drogę do wyższych dostojeństw w Zakonie. Krzyżak zamilczał wprawdzie teraz o tych wypadkach przed panem de Lorche, natomiast wypowiedział tyle skarg na okrucieństwo Juranda i zuchwałość całego polskiego narodu, że wszystko to zaledwie mogło pomieścić się w głowie Lotaryńczyka.", + "82226": "— My wszelako — rzekł po chwili — jesteśmy u Mazurów, nie u Polaków?", + "82227": "— To osobne księstwo, ale jeden naród — odpowiedział starosta — jednaka ich bezecność i jednaka przeciw Zakonowi zawziętość. Bóg daj, aby niemiecki miecz całe to plemię wygubił!", + "82228": "— Słusznie mówicie, panie; bo żeby ten książę, który na pozór zacny się wydaje, śmiał zamek przeciw wam w waszych ziemiach wznosić: o podobnym bezprawiu nawet i między poganami nie słyszałem.", + "82229": "— Zamek on wznosił przeciw nam, ale Złotoryja leży w jego, nie w naszych ziemiach.", + "82230": "— Tedy chwała Chrystusowi, że wam dał nad nim zwycięstwo. Jakoże skończyła się ta wojna?", + "82231": "— Nie było wówczas wojny.", + "82232": "— A wasze zwycięstwo pod Złotoryją?", + "82233": "— Bóg nam właśnie i w tym pobłogosławił, że książę był bez wojska, jeno z dworem i niewiastami.", + "82234": "Na to de Lorche spojrzał ze zdumieniem na Krzyżaka.", + "82235": "— Jak to? Więc w czasie pokoju napadliście na niewiasty i na księcia, który we własnych ziemiach zamek budował?", + "82236": "— Dla chwały Zakonu i chrześcijaństwa nie masz bezecnych uczynków.", + "82237": "— A ówże straszny rycerz jeno za młodą małżonkę pomsty szuka, zabitą przez was czasu pokoju?", + "82238": "— Kto przeciw Krzyżakowi rękę podnosi, synem ciemności jest.", + "82239": "Zadumał się, usłyszawszy to, pan de Lorche, ale nie miał już czasu Danveldowi odpowiedzieć, gdyż wyjechali na obszerną, zaśnieżonym szuwarem pokrytą polankę, na której książę zsiadł z konia, a za nim poczęli zsiadać i inni.", + "82240": "Rozdział dwudziesty pierwszy", + "82241": "Biegli leśnicy poczęli pod wodzą wielkiego łowczego rozstawiać myśliwych długim rzędem na skraju polany, tak aby będąc sami w ukryciu, mieli przed sobą pustą przestrzeń, ułatwiającą strzały z kusz i łuków. Dwa krótsze boki polany obstawione były sieciami, za którymi taili się borowi „nawrotnicy”, których obowiązkiem było nawracać zwierza ku strzelcom lub, jeśli nie dając się spłoszyć, zaplątywał się w sieciach, dobijać go oszczepami. Nieprzeliczone gromady Kurpiów, umiejętnie rozstawione w tak zwaną otokę, miały pędzić wszelkie żywe stworzenie z głębin leśnych na polanę. Za strzelcami znów znajdowała się sieć, rozpięta w tym celu, by zwierz, który zdoła przedrzeć się przez ich szereg, został nią powstrzymany i w jej skrętach dobity.", + "82242": "Książę stanął w pośrodku szeregu w lekkim zagłębieniu, które biegło przez całą szerokość polany. Główny łowczy, Mrokota z Mocarzewa, wybrał mu to stanowisko, wiedząc, że tym właśnie wgłębieniem będzie pomykał przed otoką najgrubszy zwierz z puszczy. Sam książę miał w ręku kuszę, tuż pod bokiem pana stał oparty o drzewo ciężki oszczep, a nieco z tyłu trzymali się dwaj „brońcy” z toporami na ramionach, ogromni, do pni leśnych podobni, którzy prócz toporów mieli jeszcze gotowe napięte kusze dla podania księciu w razie potrzeby. Księżna i Jurandówna nie zsiadały z koni, albowiem nie zezwalał na to nigdy książę ze względu na niebezpieczeństwo od turów i żubrów, przed których wściekłością łatwiej się było w razie wypadku chronić konno niż pieszo. De Lorche, lubo wezwany przez księcia, aby zajął miejsce po prawej jego stronie, prosił, aby mu wolno było zostać dla obrony dam na koniu, i stał opodal księżny do długiego gwoździa podobny, z rycerską kopią, z której podrwiwali z cicha pod wąsem Mazurowie jako z broni mało na łowach przydatnej. Natomiast Zbyszko wbił oszczep w śnieg, kuszę przekręcił na plecy i stojąc przy koniu Danusi, podnosił ku niej głowę, chwilami szeptał do niej, a chwilami obejmował jej nogi i całował kolana, albowiem wcale się już przed ludźmi ze swoją miłością nie krył.", + "82243": "Uspokoił się dopiero wówczas, gdy Mrokota z Mocarzewa, który w puszczy ośmielał się i na samego księcia burczeć, nakazał mu groźnie milczenie.", + "82244": "Tymczasem daleko, daleko w głębi puszczy ozwały się rogi kurpieskie, którym z polany odpowiedział krótko wrzaskliwy głos krzywuły — po czym nastała cisza zupełna. Ledwie niekiedy zaskrzeczała sójka w wierzchołkach sosen, niekiedy zakrakali jak kruki ludzie z otoki. Myśliwi wytężyli oczy na białą, pustą przestrzeń, na której wiatr poruszał oszronionym sitowiem i bezlistnymi krzami wikliny — każdy czekał z niecierpliwością, jaki też pierwszy zwierz pojawi się na śniegu — w ogóle zaś wróżono sobie łowy obfite i wspaniałe, gdyż puszcza roiła się od żubrów, turów, dzików. Kurpie wykurzyli też z barłogów i kilka niedźwiedzi, które zbudzone w ten sposób chodziły po gąszczach złe, głodne i czujne, domyślając się, że wkrótce przyjdzie im stoczyć walkę nie o spokojny sen zimowy, ale o życie.", + "82245": "Trzeba było jednak czekać długo, gdyż ludzie, którzy parli zwierza ku klamrom otoki i ku polanie, zajęli ogromny szmat boru i szli z tak daleka, że do uszu myśliwych nie dochodziło nawet szczekanie psów, które zaraz po odezwaniu się trąb spuszczone zostały ze smyczy. Jeden z nich, spuszczony widocznie za wcześnie albo też włóczący się luzem za chłopami, ukazał się na polanie i przebiegłszy ją całą z nosem ku ziemi, przeszedł między myśliwcami. I znów uczyniło się pusto i cicho, tylko nawrotnicy krakali ciągle jak krucy, dając w ten sposób znać, że wkrótce robota się rozpocznie.", + "82246": "Jakoż po upływie kilku pacierzy na skraju pojawiły się wilki, które jako najczujniejsze pierwsze usiłowały się wynieść z obierzy. Było ich kilka. Ale wypadłszy na polanę i zawietrzywszy wokół ludzi, dały znów nurka w bór, szukając widocznie innego wyjścia. Potem dziki wynurzywszy się z kniei, poczęły biec długim, czarnym łańcuchem przez zaśnieżoną przestrzeń, podobne z dala do swojskiej trzody chlewnej, która na wołanie gospodarnej niewiasty zdąża, trzęsąc uszyma, ku chacie. Ale łańcuch ów zatrzymywał się, słuchał, wietrzył — zawracał i znów słuchał; wyboczył ku sieciom i poczuwszy nawrotników, znów puścił się ku myśliwym, chrapiąc, zbliżając się coraz ostrożniej, ale coraz bardziej, póki wreszcie nie rozległ się szczęk żelaznych zastawników przy kuszach, warkot grotów i póki pierwsza krew nie splamiła białej, śnieżystej podścieli. Wówczas rozległ się okrzyk i stado rozproszyło się, jakby w nie piorun uderzył; jedne poszły na oślep przed siebie, drugie rzuciły się ku sieciom, inne poczęły biegać to w pojedynkę, to po kilka, mieszając się z innym zwierzem, od którego zaroiła się tymczasem polana. Już też dochodziły wyraźnie do uszu głosy rogów, ujadanie psów i daleki gwar ludzi idących w głównej ławie z głębi boru. Mieszkańcy leśni, odpędzani z boków przez rozciągnięte szeroko w puszczy skrzydła otoki, zapełniali coraz szczelniej leśną łąkę. Nic podobnego nie można było zobaczyć nie tylko w krajach zagranicznych, ale nawet i w innych ziemiach polskich, w których nie było już takich puszcz jak na Mazowszu. Krzyżacy, chociaż bywali na Litwie, gdzie czasem zdarzało się, że żubry, uderzając na wojsko, sprawiały w nim zamieszanie — dziwili się niepomału tej niezmiernej ilości zwierza, a zwłaszcza dziwił się pan de Lorche. Stojąc przy księżnie i dwórkach jak żuraw na straży, a nie mogąc się z żadną rozmówić, począł on już był nudzić się, marznąć w swej żelaznej zbroi i mniemać, że łowy chybiły. Aż oto ujrzał przed sobą całe stada lekkonogich sarn, płowych jeleni i łosiów o łbach ciężkich, ukoronowanych, pomieszane z sobą, wichrzące po polanie, oślepione trwogą i szukające na próżno wyjścia. Księżna, w której na ten widok zagrała Kiejstutowa, ojcowska krew, wypuszczała grot za grotem w ową pstrą ciżbę, pokrzykując z radości za każdym razem, gdy ugodzony jeleń lub łoś wspinał się w pędzie do góry, a następnie walił się ciężko i kopał śnieg nogami. Inne dwórki pochylały też często twarze ku kuszom, albowiem wszystkie ogarnął zapał myśliwski. Jeden tylko Zbyszko nie myślał o łowach, ale wsparłszy łokcie na kolanach Danusi, a głowę na dłoniach, patrzył jej w oczy, ona zaś, na wpół śmiejąca się, na wpół zawstydzona, próbowała mu zamykać palcami powieki, niby nie mogąc takiego wzroku wytrzymać.", + "82247": "Lecz uwagę pana de Lorche zwrócił ogromny, siwy na karku i łopatkach niedźwiedź, który niespodzianie wychynął z szuwarów w pobliżu strzelców. Książę strzelił do niego z kuszy, a następnie wypadł ku niemu z oszczepem i gdy zwierz podniósł się, rycząc okropnie, na zadnie łapy — skłuł go na oczach całego dworu tak sprawnie i szybko, że żaden z dwu „brońców” nie potrzebował użyć topora. Pomyślał tedy młody Lotaryńczyk, że jednak niewielu panów, na dworach których bawił po drodze, ważyłoby się na taką zabawę i że z takimi książęty i z takim ludem ciężką może Zakon mieć kiedyś przeprawę i ciężkie przeżyć godziny. Lecz w dalszym ciągu zobaczył skłute w ten sam sposób przez innych myśliwych srogie, białokływe odyńce, ogromne, daleko większe i zacieklejsze od tych, na które polowano w lasach Niższej Lotaryngii i w puszczach niemieckich. Tak wprawnych i dufnych w siłę dłoni łowców ani też takich uderzeń oszczepem nie widział pan de Lorche nigdzie — co, jako człowiek bywały, tłumaczył sobie tym, że wszyscy ci wśród niezmiernych borów siedzący ludzie przywykają od dziecięcych lat do kuszy i oszczepu — za czym i do większej w ich użyciu dochodzą od innych biegłości. Polana usłała się wreszcie gęsto trupami wszelkiego rodzaju zwierząt, lecz łowom daleko jeszcze było do końca. Owszem, najciekawsza, a zarazem najbardziej niebezpieczna ich chwila miała dopiero nadejść, gdyż otoka wparła właśnie na pustać kilkanaście żubrów i turów. Chociaż w lasach trzymały się one zwykle osobno, szły teraz pomieszane razem, ale bynajmniej nie oślepłe z trwogi, raczej groźne niż przerażone. Nie szły też zbyt szybko, jakby pewne w poczuciu okrutnej siły, że złamią wszelkie zapory i przejdą — ziemia jednak zaczęła dudnić pod ich ciężarem. Brodate byki, idące na czele gromady ze łbami nisko nad ziemią, zatrzymywały się chwilami, jakby rozważając, w którą stronę uderzyć. Z potwornych ich płuc wydobywał się głuchy ryk do podziemnego grzmotu podobny, z nozdrzów dymiło parą, a kopiąc śnieg przednimi nogami, zdawały się upatrywać spod grzyw krwawymi oczyma ukrytego nieprzyjaciela.", + "82248": "Tymczasem nawrotnicy podnieśli ogromny krzyk, któremu od strony głównej ławy i od skrzydeł otoki odpowiedziały setki gromkich głosów; zawrzały rogi i piszczałki; zadrżała puszcza aż hen do najdalszych głębin, a jednocześnie wypadły na polanę ze strasznym harmidrem goniące po tropie psy kurpieskie. Widok ich wprawił w mgnieniu oka we wściekłość samice mające przy sobie młode. Idące dotąd z wolna stado rozproszyło się w szalonym pościgu po całej polanie. Jeden z turów, płowy, olbrzymi, niemal potworny byk, ogromem żubry przenoszący, puścił się w ciężkich skokach ku szeregowi strzelców, zawrócił ku prawej stronie polany, po czym ujrzawszy o kilkadziesiąt kroków między drzewami konie, zatrzymał się i hucząc, począł orać nogami ziemię, jakby podniecając się do skoku i walki.", + "82249": "Na ten straszny widok nawrotnicy podnieśli krzyk jeszcze większy, w szeregu zaś myśliwych ozwały się przeraźliwe głosy: „Księżna, księżna! Ratujcie panią!”. Zbyszko porwał za utkwiony w śniegu oszczep i skoczył na skraj lasu, za nim skoczyło kilku Litwinów gotowych zginąć w obronie córki Kiejstuta — a wtem zgrzytnęła w rękach pani kusza, zaświszczał grot i przeleciawszy ponad schylonym łbem zwierzęcia, utkwił w jego karku.", + "82250": "— Dostał! — zawołała księżna. — Nie pójdzie…", + "82251": "Ale dalsze jej słowa zgłuszył ryk tak straszliwy, że aż konie przysiadły na zadach. Tur rzucił się jak burza wprost na panią, lecz nagle z nie mniejszym pędem wypadł spomiędzy drzew mężny pan de Lorche i pochylony na koniu, z kopią wyciągniętą jak na rycerskim turnieju, runął wprost na zwierza.", + "82252": "Obecni ujrzeli przez jedno mgnienie oka kopię utkwioną w karku byka, która wnet wygięła się jak pałąk i prysła w drobne złamki, za czym olbrzymi rogaty łeb zniknął całkiem pod brzuchem konia pana de Lorche i zanim kto z obecnych zdołał wykrzyknąć, i rumak, i jeździec wylecieli jak z procy w powietrze.", + "82253": "Koń, spadłszy na bok, począł bić w przedśmiertnych drgawkach nogami, oplątując je we własne wyprute trzewia, pan de Lorche leżał w pobliżu bez ruchu, podobny na śniegu do żelaznego klina, tur zaś zdawał się przez chwilę wahać, czy nie pominąć ich i nie uderzyć na inne konie, lecz mając tuż przed sobą te pierwsze ofiary, zwrócił się znów ku nim i jął pastwić się nad nieszczęsnym rumakiem, gniotąc go łbem i orząc z wściekłością rogami jego otwarty brzuch.", + "82254": "Z boru jednakże sypnęli się ludzie na ratunek obcego rycerza. Zbyszko, któremu chodziło o ochronę księżny i Danusi, dobiegł pierwszy i wbił ostrze oszczepu pod łopatkę zwierzęcia. Lecz uderzył z takim rozmachem, że oszczep przy nagłym zwrocie tura pękł mu w ręku, on sam zaś upadł twarzą w śnieg. „Zginął! Zginął!” — ozwały się głosy biegnących z pomocą Mazurów. Tymczasem łeb byka pokrył Zbyszka i przycisnął go do ziemi. Od strony księcia już, już nadbiegali dwaj potężni „brońcy” — byliby jednak przybyli za późno, gdyby na szczęście nie uprzedził ich darowany przez Jagienkę Zbyszkowi Czech Hlawa. Ten dopadł przed nimi i podniósłszy oburącz szeroki topór, ciął w pochylony kark tura tuż za rogami.", + "82255": "Cięcie było tak straszne, że zwierz runął jak gromem rażony z przerąbanymi kręgami i łbem niemal do połowy odwalonym; lecz padając, przygniótł Zbyszka. Obaj „brońcy” odciągnęli w mgnieniu oka potworne cielsko, a tymczasem księżna i Danusia zeskoczywszy z koni, nadbiegły, nieme z przerażenia, do rannego młodzianka. On zaś blady, cały zalany krwią tura i własną, podniósł się nieco, spróbował wstać, ale zachwiał się, upadł na kolana i wsparłszy się na ręku, zdołał przemówić jedno tylko słowo:", + "82256": "— Danuśka…", + "82257": "Po czym wyrzucił krew ustami i ciemności objęły mu głowę. Danusia chwyciła go przez plecy za ramiona, ale nie mogąc go utrzymać, poczęła krzyczeć o ratunek. Jakoż otoczono go ze wszystkich stron, tarto śniegiem, wlewano wino do ust, wreszcie łowczy Mrokota z Mocarzewa rozkazał położyć go na opończy i tamować krew za pomocą miękkich hubek borowych.", + "82258": "— Żyw będzie, jeśli jeno ziobra, nie pacierze, ma połamione — rzekł, zwracając się do księżny.", + "82259": "Wszelako inne dwórki zajęły się przy pomocy myśliwców ratunkiem pana de Lorche. Obracano nim na wszystkie strony, szukając na zbroi dziur lub wgięć uczynionych przez rogi byka, ale prócz śladów śniegu, który wbił się między złożenia blach, nie można było znaleźć innych. Tur mścił się głównie na koniu, który leżał obok już martwy, mając pod brzuchem wszystkie swe wnętrzności, pan de Lorche zaś nie był ugodzon. Omdlał tylko wskutek upadku — i jak się pokazało później, rękę prawą miał ze stawu wybitą. Teraz jednak, gdy zdjęto mu hełm i wlano do ust wina, wnet otworzył oczy, oprzytomniał — i widząc pochylone nad sobą zatroskane twarze dwóch młodych i hożych dwórek, rzekł po niemiecku:", + "82260": "— Pewniem już w raju i aniołowie są nade mną?", + "82261": "Dwórki nie zrozumiały wprawdzie tego, co powiedział, ale rade, że ożył i przemówił, poczęły się do niego uśmiechać i przy pomocy myśliwców podniosły go z ziemi, on zaś jęknął, poczuwszy ból w prawej ręce, lewą wsparł się na ramieniu jednego z „aniołów” — i przez chwilę stał nieruchomo, bojąc się kroku postąpić, gdyż nie czuł się pewny w nogach. Za czym powiódł mętnym jeszcze wzrokiem po pobojowisku: ujrzał płowe cielsko tura, które z bliska wydawało się potwornie wielkie, ujrzał łamiącą ręce nad Zbyszkiem Danusię — i samego Zbyszka na opończy.", + "82262": "— Ten to rycerz przybył mi z pomocą? — zapytał. — Żywy-li?", + "82263": "— Ciężko pobit — odpowiedział jeden z umiejących po niemiecku dworzan.", + "82264": "— Nie z nim, ale za niego będę się odtąd potykał! — rzekł Lotaryńczyk.", + "82265": "Lecz w tej chwili książę, który poprzednio stał nad Zbyszkiem, zbliżył się do niego i począł go wysławiać: że swoim śmiałym postępkiem ochronił od srogiego niebezpieczeństwa księżnę i inne niewiasty, a może i życie im ocalił — za co, prócz rycerskich nagród, otoczy go chwała u ludzi, którzy teraz żyją, i u potomnych.", + "82266": "— W dzisiejszych zniewieściałych czasach — rzekł — coraz mniej prawych rycerzy jeździ po świecie, bądźcie mi więc gościem jako najdłużej albo i całkiem na Mazowszu ostańcie, gdzie łaskę moją jużeście zdobyli, a miłość ludzką również łatwie cnymi uczynkami zdobędziecie!", + "82267": "Rozpływało się od takich słów chciwe na sławę serce pana de Lorche, gdy zaś pomyślał, że tak przeważnego czynu rycerskiego dokonał i na takie pochwały zarobił w owych dalekich ziemiach polskich, o których tyle dziwnych rzeczy opowiadano na Zachodzie — z radości nie czuł prawie wcale bólu w zwichniętym ramieniu. Rozumiał, że rycerz, który na dworze brabanckim lub burgundzkim będzie mógł opowiedzieć, iż na łowach ocalił życie księżnie mazowieckiej, będzie chodził w chwale jak w słońcu. Pod wpływem tych myśli chciał nawet zaraz iść do księżny i na klęczkach jej wierne służby ślubować, ale i sama pani, i Danusia zajęte były Zbyszkiem.", + "82268": "Ów oprzytomniał znowu na chwilę, ale tylko uśmiechnął się do Danusi, podniósł dłoń do pokrytego zimnym potem czoła i zaraz powtórnie omdlał.", + "82269": "Doświadczeni łowcy widząc, jak zawarły się przy tym jego ręce, a usta pozostały otwarte, mówili między sobą, że nie wyżyje, lecz doświadczeńsi jeszcze Kurpie, z których niejeden nosił na sobie ślady niedźwiedzich pazurów, dziczych kłów lub żubrzych rogów, lepszą czynili nadzieję, twierdząc, że róg tura obsunął się między żebrami rycerza, że może jedno z nich albo dwa są złamane, ale krzyż cały, gdyż inaczej nie mógłby się młody pan ani na chwilę przypodnieść. Pokazywali też, że w miejscu, gdzie upadł Zbyszko, była jakby zaspa śnieżna i to właśnie go ocaliło — albowiem zwierz, przycisnąwszy go międzyrożem, nie podołał zgnieść mu do szczętu piersi ni krzyża. Nieszczęściem lekarz książęcy, ksiądz Wyszoniek z Dziewanny, nie był na łowach, choć zwykle na nich bywał, albowiem zajęty był tym razem wypiekaniem opłatków we dworze. Skoczył po niego, dowiedziawszy się o tym, Czech, tymczasem jednak ponieśli Kurpie Zbyszka na opończy do książęcego dworu. Danusia chciała iść przy nim piechotą, lecz księżna sprzeciwiła się temu, albowiem droga była daleka i w parowach leśnych leżały już głębokie śniegi, chodziło zaś o pośpiech. Starosta krzyżacki, Hugo de Danveld, pomógł więc dziewczynie siąść na koń, a następnie jadąc przy niej, tuż za ludźmi, którzy nieśli Zbyszka, rzekł po polsku przyciszonym głosem, tak aby przez nią tylko mógł być słyszany:", + "82270": "— Mam w Szczytnie cudowny balsam gojący, który od pewnego pustelnika w Hercyńskim Lesie dostałem i który mógłbym we trzech dniach sprowadzić.", + "82271": "— Bóg wam wynagrodzi, panie! — odpowiedziała Danusia.", + "82272": "— Bóg zapisuje każdy miłosierny uczynek, ale czy mam i od was spodziewać się zapłaty?", + "82273": "— Jakoż mogę wam zapłacić?", + "82274": "Krzyżak przysunął się bliżej z koniem, widocznie chciał coś mówić, ale się zawahał i dopiero po chwili rzekł:", + "82275": "— W Zakonie, prócz braci, są i siostry… Jedna z nich przywiezie balsam gojący, a wtedy powiem o zapłacie.", + "82276": "Rozdział dwudziesty drugi", + "82277": "Ksiądz Wyszoniek opatrzył rany Zbyszka, uznał, iż tylko jedno żebro jest złamane, ale pierwszego dnia nie ręczył za wyzdrowienie, nie wiedział bowiem, „czy się w chorym nie przekręciło serce i czy się w nim wątroba nie oberwała”.", + "82278": "Pana de Lorche opanowała też pod wieczór niemoc tak wielka, iż musiał się położyć, na drugi dzień zaś nie mógł ni ręką, ni nogą bez wielkiego bólu we wszystkich kościach poruszyć. Księżna i Danusia oraz inne dwórki pilnowały chorych i warzyły dla nich wedle przepisu księdza Wyszońka rozliczne smarowania i driakwie. Zbyszko jednakże ciężko był pobity i od czasu do czasu oddawał krew ustami, co wielce niepokoiło księdza Wyszońka. Był jednakże przytomny i na drugi dzień, lubo jeszcze osłabiony bardzo, dowiedziawszy się od Danusi, komu życie zawdzięcza, przywołał swego Czecha, aby mu podziękować i wynagrodzić. Musiał jednak przy tym pomyśleć, że miał go od Jagienki i że gdyby nie jej życzliwe serce, byłby zginął. Myśl ta była mu nawet ciężka, czuł bowiem, że nie wypłaci się nigdy poczciwej dziewczynie dobrem za dobre i że będzie dla niej tylko zmartwień i okrutnego smutku przyczyną. Powiedział sobie wprawdzie zaraz: „Toć się na dwoje nie rozetnę” — ale na dnie duszy został mu jakby wyrzut sumienia, Czech zaś zaognił jeszcze ów wewnętrzny niepokój.", + "82279": "— Przysiągłem mojej panience — rzekł — na włodyczą cześć, że was będę strzegł, to i będę, bez nijakiej nagrody. Jej to, nie mnie, powinniście, panie, za ratunek.", + "82280": "Zbyszko nie odpowiedział, jeno począł oddychać ciężko — a Czech pomilczał przez chwilę, po czym ozwał się znowu:", + "82281": "— Jeślibyście kazali mi skoczyć do Bogdańca, to skoczę. Może byście radzi starego pana ujrzeli, gdyż Bóg to wie, co z wami będzie.", + "82282": "— A co powiada ksiądz Wyszoniek? — zapytał Zbyszko.", + "82283": "— Ksiądz Wyszoniek powiada, że pokaże się to na nowiu, a do nowiu jeszcze cztery dni.", + "82284": "— Hej! To nie trzeba ci do Bogdańca. Albo zamrę przedtem, nim stryk nadąży, albo ozdrowieję.", + "82285": "— Posłalibyście choć pismo do Bogdańca. Sanderus czysto wszystko wypisze. Będą przynajmniej o was wiedzieć i bogdaj na mszę dadzą.", + "82286": "— Daj mi teraz spokój, bom słaby. Jeśli zamrę, wrócisz do Zgorzelic i powiesz, jak co było; wtedy dadzą na mszę. A mnie tu pochowają albo w Ciechanowie.", + "82287": "— Chyba że w Ciechanowie albo w Przasnyszu, bo w boru jeno Kurpie się grzebią, nad którymi wilcy wyją. Słyszałem też od służby, że książę za dwa dni razem ze dworem do Ciechanowa, a potem do Warszawy wraca.", + "82288": "— Przecież mnie tu nie ostawią — odrzekł Zbyszko.", + "82289": "Jakoż odgadł, bo księżna tegoż dnia jeszcze udała się do księcia z prośbą, aby pozwolił jej zabawić w puszczańskim dworcu wraz z Danusią, z pannami służebnymi i z księdzem Wyszońkiem, który przeciwny był prędkiemu przewożeniu Zbyszka do Przasnysza. Pan de Lorche miał się po dwóch dniach znacznie lepiej i począł wstawać, dowiedziawszy się jednak, że „damy” zostają, pozostał także, aby towarzyszyć im w drodze powrotnej i w razie napadu Saracenów bronić ich od złej przygody. Skąd się mieli wziąć owi Saraceni — tego pytania nie zadawał sobie mężny Lotaryńczyk.", + "82290": "Nazywano tak wprawdzie na dalekim Zachodzie Litwinów — od nich jednak nie mogło grozić żadne niebezpieczeństwo córce Kiejstuta, rodzonej siostrze Witolda, a stryjecznej potężnego „króla krakowskiego”, Jagiełły. Ale pan de Lorche zbyt długo bawił między Krzyżaki, aby mimo wszystkiego, co na Mazowszu słyszał i o chrzcie Litwy, i o połączeniu dwu koron na głowie jednego władcy, nie miał przypuszczać, że od Litwinów zawsze wszystkiego złego można się spodziewać. Tak mówili Krzyżacy, a on jeszcze nie całkiem stracił wiarę w ich słowa.", + "82291": "Ale tymczasem zaszedł wypadek, który padł cieniem między gości krzyżackich i księcia Janusza. Na dzień przed wyjazdem dworu przybyli bracia Gotfryd i Rotgier, którzy byli zostali poprzednio w Ciechanowie, a z nimi przyjechał niejaki pan de Fourcy jako zwiastun niepomyślnej dla Krzyżaków nowiny. Oto zdarzało się, że goście zagraniczni bawiący u starosty krzyżackiego w Lubawie, a więc on, pan de Fourcy, a dalej pan de Bergow i pan Majneger, obaj z rodzin poprzednio już w Zakonie zasłużonych, nasłuchawszy się wieści o Jurandzie ze Spychowa, nie tylko się ich nie ulękli, ale postanowili wywabić w pole słynnego wojownika, aby przekonać się, czy rzeczywiście jest tak straszny, za jakiego go głoszą. Starosta sprzeciwiał się wprawdzie, powołując się na pokój między Zakonem a księstwami mazowieckimi, w końcu jednak, może w nadziei, iż uwolni się od groźnego sąsiada, nie tylko postanowił patrzeć przez szpary na wyprawę, ale i knechtów zbrojnych na nią pozwolił. Rycerze posłali wyzwanie Jurandowi, który je skwapliwie przyjął pod warunkiem, że ludzi odprawią, a samotrzeć z nim i z dwoma towarzyszami będą się potykali na samej granicy Prus i Spychowa. Gdy jednak nie chcieli ani knechtów odprawić, ani z ziem spychowskich ustąpić, napadł na nich, knechtów wytracił, pana Majnegera sam okrutnie kopią przebódł, a pana de Bergow wziął w niewolę i do piwnic spychowskich wtrącił. De Fourcy jeden się ocalił i po trzechdniowym błąkaniu się po mazowieckich lasach, dowiedziawszy się od smolarzy, iż w Ciechanowie bawią bracia zakonni, przedarł się do nich, aby razem z nimi zanieść skargę przed majestat księcia, prosić o karę i o rozkaz uwolnienia pana de Bergow. Wieści te wnet zmąciły dobre stosunki między księciem i gośćmi, gdyż nie tylko dwaj przybyli bracia, ale i Hugo de Danveld, i Zygfryd de Löwe poczęli natarczywie upominać się u księcia, aby raz przecie uczynił sprawiedliwość Zakonowi, uwolnił granicę od drapieżnika i ryczałtem karę za wszystkie winy wymierzył. Szczególniej Hugo de Danveld, mający własne dawne rachunki z Jurandem, których wspomnienie piekło go bólem i wstydem — upominał się niemal groźnie o zemstę.", + "82292": "— Pójdzie skarga do wielkiego mistrza — mówił — i jeśli sprawiedliwości od waszej książęcej mości nie uzyskamy, on sam potrafi ją uczynić, choćby za owym zbójem całe Mazowsze stanęło.", + "82293": "Lecz książę, lubo z natury łagodny, rozgniewał się i rzekł:", + "82294": "— Jakiejże to sprawiedliwości się domagacie? Gdyby Jurand pierwszy na was nastąpił, wsie popalił, stada zagarnął i ludzi pobił, pewnie bym go na sąd wezwał i karę mu odmierzył. Ale wasi to sami go naszli. Wasz starosta knechtów na wyprawę pozwolił, a cóże Jurand? Jeszcze wyzwanie przyjął, a tego jeno żądał, by ludzie odeszli. Jakoże mam go za to karać alibo na sąd pozywać? Zaczepiliście strasznego męża, którego się wszyscy boją, i dobrowolnie ściągnęliście klęskę na wasze głowy, więc czegóż chcecie? Zali mam mu rozkazać, aby się nie bronił, gdy się wam spodoba go najechać?", + "82295": "— Nie Zakon go napastował, jeno goście, obcy rycerze — odparł Hugo.", + "82296": "— Za gości Zakon odpowiada, a do tego byli z nimi knechci z lubawskiej załogi.", + "82297": "— Miałże starosta gości jako na rzeź wydać?", + "82298": "Na to książę zwrócił się do Zygfryda i rzekł:", + "82299": "— Patrzcieże, w co się sprawiedliwość w waszych uściech obraca i zali wasze wykręty nie obrażają Boga?", + "82300": "Lecz surowy Zygfryd odrzekł:", + "82301": "— Pan de Bergow musi być z niewoli wypuszczon, albowiem mężowie z jego rodu bywali starszymi w Zakonie i wielkie Krzyżowi oddali usługi.", + "82302": "— A śmierć Majnegera musi być pomszczona — dodał Hugo de Danveld.", + "82303": "Książę, usłyszawszy to, odgarnął na obie strony włosy i wstawszy z ławy, począł iść ku Niemcom z twarzą złowrogą, po chwili jednak wspomniał widocznie, że byli jego gośćmi, więc pohamował się raz jeszcze, położył rękę na ramieniu Zygfryda i rzekł:", + "82304": "— Słuchajcie, starosto: krzyż na płaszczu nosicie, więc odpowiedzcie wedle sumienia, na ten krzyż! Praw-li był Jurand czy też nie praw?", + "82305": "— Pan de Bergow musi być z niewoli wypuszczon — odpowiedział Zygfryd de Löwe.", + "82306": "Nastała chwila milczenia, po czym książę rzekł:", + "82307": "— Bóg, daj mi cierpliwość.", + "82308": "Zygfryd zaś mówił dalej głosem ostrym, do cięć miecza podobnym:", + "82309": "— Ta krzywda, która nas w osobach gości naszych spotkała, to jeno nowa sposobność do skargi. Jak Zakon Zakonem, nigdy, ni w Palestynie, ni w Siedmiogrodzie, ni między dotychczas pogańską Litwą, nie uczynił nam jeden zwykły mąż tyle złego, ile ten zbój ze Spychowa. Wasza książęca mość! My sprawiedliwości i kary żądamy nie za jedną krzywdę, ale za tysiąc, nie za jedną bitwę, ale za pięćdziesiąt, nie za krew raz przelaną, ale za całe lata takowych postępków, za które ogień niebieski powinien był spalić to bezbożne gniazdo złości i okrucieństwa. Czyjeż tam jęki wołają o pomstę do Boga? Nasze! Czyje łzy? Nasze! Próżno zanosiliśmy skargi, próżno wołali o sąd. Nigdy nie uczyniono nam zadość!", + "82310": "Usłyszawszy to, książę Janusz począł kiwać głową i odrzekł:", + "82311": "— Hej! Nieraz drzewiej Krzyżacy gościli w Spychowie i nie był Jurand waszym wrogiem, póki mu umiłowana niewiasta na waszym powrozie nie skonała. Ale ileż to razy zaczepialiście go sami, chcąc go zgładzić, jako i ninie, za to, że pozywał i zwyciężał waszych rycerzy? Ile razy nasadzaliście na niego zbójców albo biliście do niego z kusz w boru? Następował ci on na was, prawda, bo go piekła zemsta, ale czyliż wy lub rycerze, którzy na ziemiach waszych siedzą, nie następowali na spokojnych ludzi na Mazowszu, nie zagarniali stad, nie palili wsiów, nie mordowali mężów, niewiast i dzieci? A gdym się skarżył mistrzowi, to mi odpowiadał z Malborga: „Zwyczajna graniczna swawola!”. Dajcie mi spokój! Nie wam przystoi się skarżyć, którzyście chwycili mnie samego, bez broni, w czasie pokoju, na mojej własnej ziemi, i gdyby nie strach przed gniewem króla krakowskiego, to może bym dotychczas w podziemiach waszych jęczał. Tak odpłaciliście się mnie, który z rodu waszych dobrodziejów pochodzę. Dajcie mi spokój, bo nie wam gadać o sprawiedliwości!", + "82312": "Usłyszawszy to, Krzyżacy spojrzeli po sobie niecierpliwie, gdyż przykro i wstyd im było, że książę wspomniał o zajściu pod Złotoryją wobec pana de Fourcy, więc Hugo de Danveld, chcąc położyć koniec dalszej o tym rozmowie, rzekł:", + "82313": "— Z waszą książęcą mością zdarzyła się omyłka, którąśmy nie ze strachu przed królem krakowskim, ale dla sprawiedliwości naprawili, a za graniczną swawolę mistrz nasz nie może odpowiadać, bo ile jest królestw na świecie, wszędy na granicach niespokojne duchy swawolą.", + "82314": "— To sam to gadasz, a sądu na Juranda wołasz. Czegoże chcecie?", + "82315": "— Sprawiedliwości i kary.", + "82316": "Książę zacisnął swe kościste pięści i powtórzył:", + "82317": "— Bóg, daj mi cierpliwość!", + "82318": "— Niech wasz książęcy majestat wspomni też i na to — mówił dalej Danveld — że nasi swywolnicy krzywdzą jeno świeckich i nienależących do niemieckiego plemienia ludzi, wasi zaś przeciw niemieckiemu Zakonowi rękę podnoszą, przez co samego Zbawiciela obrażają. A jakichże mąk i kar dosyć na krzywdzicieli Krzyża?", + "82319": "— Słuchaj! — rzekł książę. — Bogiem nie wojuj, bo Go nie oszukasz!", + "82320": "I położywszy ręce na ramionach Krzyżaka, potrząsnął nim silnie, on zaś stropił się zaraz i począł łagodniejszym już głosem:", + "82321": "— Jeśli prawda, że goście pierwsi naszli Juranda i że nie odesłali ludzi, nie pochwalę im tego, ale czy istotnie Jurand przyjął wyzwanie?", + "82322": "To rzekłszy, począł patrzeć na pana de Fourcy, mrugając przy tym nieznacznie oczyma, jakby mu chcąc dać do zrozumienia, żeby zaprzeczył — lecz ów, nie mogąc czy nie chcąc tego uczynić, odrzekł:", + "82323": "— Chciał, byśmy odesławszy ludzi, samotrzeć się z nim potykali.", + "82324": "— Pewni jesteście?", + "82325": "— Na moją cześć! Ja i de Bergow zgodziliśmy się, ale Majneger nie przystał.", + "82326": "Wtem książę przerwał:", + "82327": "— Starosto ze Szczytna! Wy lepiej od innych wiecie, że Jurand nie uchybił wyzwaniu.", + "82328": "Tu zwrócił się do wszystkich i rzekł:", + "82329": "— Który by z was chciał go pozwać na pieszą alibo na konną walkę, daję na to pozwoleństwo. Jeśliby Jurand był zabit lub pojman, pan Bergow wyjdzie bez wykupu z niewoli. Więcej ode mnie nie żądajcie, bo nie wskóracie.", + "82330": "Lecz po tych słowach zapadła cisza głęboka. I Hugo de Danveld, i Zygfryd de Löwe, i brat Rotgier, i brat Gotfryd, jakkolwiek mężni, zbyt dobrze znali strasznego dziedzica Spychowa, by którykolwiek z nich podjął z nim walkę na śmierć i życie. Mógł to uczynić chyba człowiek obcy, pochodzący z dalekich stron, jak de Lorche lub Fourcy, ale de Lorche nie był obecny przy rozmowie, zaś pan de Fourcy nadto pełen był jeszcze wewnętrznego przerażenia.", + "82331": "— Raz go widziałem — mruknął z cicha — i nie chcę widzieć więcej.", + "82332": "Zaś Zygfryd de Löwe rzekł:", + "82333": "— Zakonnikom nie wolno jest w pojedynczej walce się potykać, chyba za osobnym mistrza i wielkiego marszałka pozwoleniem, ale my tu nie pozwoleństwa na walkę żądamy, jeno by de Bergow był z niewoli wypuszczon, a Jurand na gardle skaran.", + "82334": "— Nie wy prawa w tej ziemi stanowicie.", + "82335": "— Bośmy do tej pory cierpliwie ciężkie sąsiedztwo znosili. Ale mistrz nasz potrafi wymierzyć sprawiedliwość.", + "82336": "— Zasię mistrzowi i wam od Mazowsza!", + "82337": "— Za mistrzem stoją Niemcy i cesarz rzymski.", + "82338": "— A za mną król polski, któremu więcej ziem i narodów podlega.", + "82339": "— Czy wasza książęca mość chce wojny z Zakonem?", + "82340": "— Gdybym chciał wojny, nie czekałbym was na Mazowszu, jeno szedł ku wam, ale i ty mi nie groź, boć się nie boję.", + "82341": "— Cóż mam donieść mistrzowi?", + "82342": "— Wasz mistrz o nic nie pytał. Mów mu, co chcesz.", + "82343": "— Tedy sami wymierzym karę i pomstę.", + "82344": "Na to książę wyciągnął ramię i począł kiwać groźnie palcem przy samej twarzy Krzyżaka.", + "82345": "— Waruj się! — rzekł stłumionym przez gniew głosem. — Waruj się! Jam ci pozwolił wyzwać Juranda, ale gdybyś z wojskiem zakonnym wdarł mi się do kraju, tedy na cię uderzę i więźniem, nie gościem, tu osiędziesz.", + "82346": "I widocznie cierpliwość jego była już wyczerpana, gdyż cisnął ze wszystkich sił czapkę o stół i wyszedł z izby, trzasnąwszy drzwiami. Krzyżacy pobladli ze wściekłości, a pan de Fourcy spoglądał na nich jak błędny.", + "82347": "— Co tedy będzie? — spytał pierwszy brat Rotgier.", + "82348": "A Hugo de Danveld przyskoczył niemal z pięściami do pana de Fourcy.", + "82349": "— Po coś powiedział, że wyście pierwsi naśli Juranda?", + "82350": "— Bo prawda!", + "82351": "— Trzeba ci było zełgać.", + "82352": "— Jam tu przyjechał bić się, nie łgać.", + "82353": "— Tęgo się biłeś, ni słowa!", + "82354": "— A tyś to nie pomykał przed Jurandem do Szczytna?", + "82355": "— Pax! — rzekł de Löwe. — Ten rycerz jest gościem Zakonu.", + "82356": "— I wszystko jedno, co rzekł — wtrącił brat Gotfryd. — Bez sądu nie skaraliby Juranda, a na sądzie rzecz by musiała wyjść na wierzch.", + "82357": "— Co tedy będzie? — powtórzył brat Rotgier.", + "82358": "Nastała chwila milczenia, po czym zabrał głos surowy i zawzięty Zygfryd de Löwe.", + "82359": "— Trzeba z tym krwawym psem raz skończyć! — rzekł. — De Bergow musi być z więzów wydobyty. Ściągniem załogi ze Szczytna, z Insburka, z Lubawy, wezwiem chełmińską szlachtę i uderzym na Juranda… Czas z nim skończyć!", + "82360": "Lecz przebiegły Danveld, który umiał każdą rzecz na obie strony rozważyć, założył ręce na głowę, namarszczył się i po namyśle rzekł:", + "82361": "— Bez pozwolenia mistrza nie można.", + "82362": "— Jeśli się uda, to mistrz pochwali! — ozwał się brat Gotfryd.", + "82363": "— A jeśli się nie uda? Jeśli książę ruszy kopijników i uderzy na nas?", + "82364": "— Jest pokój między nim i Zakonem: nie uderzy!", + "82365": "— Ba! Jest pokój, ale my go pierwsi naruszym. Załogi nasze przeciw Mazurom nie wystarczą.", + "82366": "— To mistrz ujmie się za nami i będzie wojna.", + "82367": "Danveld znów się namarszczył i zamyślił:", + "82368": "— Nie! Nie! — rzekł po chwili. — Jeśli się uda, mistrz będzie w duchu rad… Pójdą posły do księcia, będą układy i ujdzie nam bezkarnie. Ale w razie klęski Zakon nie ujmie się za nami i wojny księciu nie wypowie… Innego by na to trzeba mistrza… Za księciem stoi król polski, a z nim mistrz nie zadrze…", + "82369": "— Wszelako wzięliśmy ziemię dobrzyńską, to widać nie strach nam Krakowa.", + "82370": "— Bo były pozory… Opolczyk… Wzięliśmy niby zastaw, a i to…", + "82371": "Tu obejrzał się naokół i zniżonym głosem dodał:", + "82372": "— Słyszałem w Malborgu, iż gdyby wojną grozili, to byle nam zastaw wrócono, oddamy.", + "82373": "— Ach! — rzekł brat Rotgier. — Gdyby tu między nami był Markwart Salzbach albo Szomberg, który szczenięta Witoldowe wydusił, ci znaleźliby radę na Juranda. Cóż Witold! Namiestnik Jagiełłów! Wielki kniaź, a pomimo tego Szombergowi nic… Wydusił Witoldowi dzieci i nic mu!… Zaprawdę, brak między nami ludzi, którzy na wszystko potrafią znaleźć sposób…", + "82374": "Usłyszawszy to, Hugo de Danveld wsparł łokcie na stole, głowę na rękach i na długi czas zatopił się w rozmyślaniu. Nagle rozjaśniły mu się oczy, obtarł wedle zwyczaju wierzchem dłoni wilgotne, grube wargi i rzekł:", + "82375": "— Błogosławiona niech będzie chwila, w której wspomnieliście, pobożny bracie, imię mężnego brata Szomberga.", + "82376": "— Czemu tak? Zaliście coś obmyślili? — spytał Zygfryd de Löwe.", + "82377": "— Mówcie żywo! — zawołali bracia Rotgier i Gotfryd.", + "82378": "— Słuchajcie — rzekł Hugo. — Jurand ma tu córkę, jedyne dziecko, którą jako źrenicę oka miłuje.", + "82379": "— Ma! Znamy ją. Miłuje ją i księżna Anna Danuta.", + "82380": "— Tak. Otóż słuchajcie, gdybyście porwali tę dziewkę, Jurand oddałby za nią nie tylko Bergowa, ale wszystkich jeńców, siebie samego i Spychów w dodatku!", + "82381": "— Na krew świętego Bonifacego przelaną w Dochum! — zawołał brat Gotfryd. — Byłoby tak, jako mówicie!", + "82382": "Po czym zamilkli, jakby przestraszeni śmiałością i trudnościami przedsięwzięcia.", + "82383": "Dopiero po chwili brat Rotgier zwrócił się do Zygfryda de Löwe:", + "82384": "— Rozum wasz i doświadczenie — rzekł — równe są męstwu; co tedy o tym mniemacie?", + "82385": "— Mniemam, że sprawa warta rozwagi.", + "82386": "— Bo — mówił dalej Rotgier — dziewka jest przyboczną księżny; ba, więcej, gdyż prawie córką umiłowaną. Pomyślcie, pobożni bracia, jaki powstanie hałas.", + "82387": "A Hugo de Danveld począł się śmiać.", + "82388": "— Samiście mówili — rzekł — że Szomberg wytruł czy też wydusił Witoldowe szczenięta, i cóż mu za to? Hałas oni z byle przyczyny podnoszą, ale gdybyśmy posłali mistrzowi Juranda na łańcuchu, czeka nas pewniej nagroda niż kara.", + "82389": "— Tak — ozwał się de Löwe — sposobność do najazdu jest. Książę wyjeżdża, Anna Danuta zostaje tu jeno z dworskimi dziewki. Jednakże najazd na dwór książęcy w czasie pokoju: nie byle sprawa. Dwór książęcy nie Spychów. To znów jak w Złotoryi! Znów pójdą skargi do wszystkich królestw i do papieża na gwałty Zakonu; znów odezwie się z groźbą przeklęty Jagiełło, a mistrz… znacie go przecie: rad on uchwyci, co się da chwycić, ale wojny z Jagiełłą nie chce… Tak! Krzyk się podniesie we wszystkich ziemiach Mazowsza i Polski.", + "82390": "— A tymczasem kości Juranda zbieleją na haku — odparł brat Hugo. — Kto wreszcie mówi wam, by ją tu z dworca spod boku księżny porywać?", + "82391": "— Przecie nie z Ciechanowa, gdzie prócz szlachty jest trzystu łuczników.", + "82392": "— Nie. Ale zali Jurand nie może zachorzeć i przysłać ludzi po dziewkę. Nie wzbroni jej wtedy księżna jechać, a jeśli dziewka w drodze przepadnie, kto powie wam lub mnie: „Tyś ją porwał!”.", + "82393": "— Ba! — odrzekł zniecierpliwiony de Löwe. — Sprawcie, by Jurand zachorzał i dziewkę wezwał…", + "82394": "Na to uśmiechnął się z tryumfem Hugo i odrzekł:", + "82395": "— Mam ci ja u siebie złotnika, który z Malborga za złodziejstwo wypędzon w Szczytnie osiadł i który każdą pieczęć wyciąć potrafi; mam i ludzi, którzy, choć nasi poddani, z mazurskiego narodu pochodzą… Zali mnie jeszcze nie rozumiecie?…", + "82396": "— Rozumiem! — zawołał z zapałem brat Gotfryd.", + "82397": "A Rotgier podniósł dłonie do góry i rzekł:", + "82398": "— Niech ci Bóg szczęści, pobożny bracie, bo ni Markwart Salzbach, ni Szomberg nie znaleźliby lepszego sposobu.", + "82399": "Po czym przymrużył oczy, jakby chciał dojrzeć coś dalekiego.", + "82400": "— Widzę Juranda — rzekł — jako z powrozem na szyi stoi przy Gdańskiej Bramie w Malborgu i jako kopią go nogami knechty nasze…", + "82401": "— A dziewka zostanie służką Zakonu — dodał Hugo.", + "82402": "Usłyszawszy to, de Löwe zwrócił oczy na Danvelda, on zaś uderzył się znów wierzchem dłoni w usta i rzekł:", + "82403": "— A teraz do Szczytna nam jak najprędzej!", + "82404": "Rozdział dwudziesty trzeci", + "82405": "Jednakże przed wyruszeniem do Szczytna czterej bracia i de Fourcy przyszli jeszcze pożegnać się z księciem i księżną.", + "82406": "Było to pożegnanie niezbyt przyjazne, wszelako książę, nie chcąc wedle starego polskiego obyczaju wypuszczać gości z domu z próżnymi rękoma, podarował każdemu z braci piękny błam kuni i po grzywnie srebra, oni zaś przyjęli z radością, zapewniając, że jako zakonnicy zaprzysiężeni na ubóstwo nie zatrzymają tych pieniędzy dla siebie, ale rozdadzą je ubogim, którym zarazem polecą się modlić za zdrowie, sławę i przyszłe zbawienie księcia. Uśmiechali się pod wąsem z tych zapewnień Mazurowie, albowiem dobrze znana im była chciwość zakonna, a jeszcze lepiej kłamstwa Krzyżaków. Powtarzano na Mazowszu, że „jako tchórz cuchnie, tak Krzyżak łże”. Książę też jeno machnął ręką na podobną podziękę, a po ich wyjściu rzekł, iż rakiem chyba pojechałby do nieba za przyczyną modlitw krzyżackich.", + "82407": "Lecz przedtem jeszcze, przy pożegnaniu się z księżną, w chwili gdy Zygfryd de Löwe całował jej rękę, Hugo von Danveld zbliżył się do Danusi, położył dłoń na jej głowie i głaszcząc ją, rzekł:", + "82408": "— Nam przykazano dobrem za złe płacić i miłować nawet nieprzyjaciół naszych, więc przyjedzie tu siostra zakonna i przywiezie wam, panienko, gojący balsam hercyński.", + "82409": "— Jakoże mam wam podziękować, panie? — odpowiedziała Danusia.", + "82410": "— Bądźcie przyjaciółką Zakonu i zakonników.", + "82411": "Zauważył tę rozmowę de Fourcy, a że uderzyła go przy tym uroda dziewczyny, więc gdy już ruszyli ku Szczytnu, zapytał:", + "82412": "— Co to za piękna dwórka, z którą rozmawialiście na odjezdnym?", + "82413": "— Córka Juranda! — odpowiedział Krzyżak.", + "82414": "A pan de Fourcy zdziwił się.", + "82415": "— Ta, którą macie pochwycić?", + "82416": "— Ta. A gdy ją pochwycim, Jurand nasz.", + "82417": "— Nie wszystko widać złe, co od Juranda pochodzi. Warto być stróżem takiego jeńca.", + "82418": "— Myślicie, że łatwiej by było wojować z nią niż z Jurandem?", + "82419": "— To znaczy, że myślę tak samo jak i wy. Ojciec wróg Zakonu, a do córki mówiliście miodem smarowane słowa i w dodatku obiecaliście jej balsam.", + "82420": "Hugo de Danveld uczuł widocznie potrzebę usprawiedliwienia się kilkoma słowy.", + "82421": "— Obiecałem jej balsam — rzekł — dla tego młodego rycerza, który od tura pobit i z którym, jako wiecie, jest zmówiona. Jeśli podniosą krzyk po pochwyceniu dziewki, powiemy, żeśmy nie tylko nie chcieli jej krzywdy, aleśmy jej jeszcze leki przez chrześcijańskie miłosierdzie posyłali.", + "82422": "— Dobrze — rzekł de Löwe. — Trzeba jeno posłać kogoś pewnego.", + "82423": "— Poślę jedną pobożną niewiastę, całkiem Zakonowi oddaną. Przykażę jej patrzyć i słuchać. Gdy ludzie nasi niby od Juranda przybędą, znajdą gotowe porozumienie…", + "82424": "— Takich ludzi trudno będzie dobrać.", + "82425": "— Nie. Naród u nas mówi tym samym językiem. Są też w mieście, ba! nawet między knechtami w załodze, ludzie, którzy prawem ścigani z Mazowsza zbiegli; zbóje, złodzieje: prawda, ale żadnej trwogi nieznający i na wszystko gotowi. Tym obiecnę, jeśli wskórają, wielkie nagrody, jeśli nie wskórają — powróz.", + "82426": "— Ba! A nuż zdradzą?", + "82427": "— Nie zdradzą, bo na Mazowszu każdy dawno na łamanie kołem zarobił i nad każdym wyrok cięży. Trzeba im tylko dać ochędożne szaty, aby ich za prawych Jurandowych pachołków poczytano; i główna rzecz: list z pieczęcią od Juranda.", + "82428": "— Należy wszystko przewidzieć — rzekł brat Rotgier. — Jurand po ostatniej bitwie zechce może zobaczyć księcia, aby się na nas poskarżyć, a siebie usprawiedliwić. Będąc w Ciechanowie, zajedzie do córki, do leśnego dworca. Może się wtedy przygodzić, że nasi ludzie, przybywszy po Jurandównę, natkną się na samego Juranda.", + "82429": "— Ci ludzie, których wybiorę, są szelmy kute na cztery nogi. Będą oni wiedzieć, że jeśli się natkną na Juranda, pójdą na haki. Ich głowa w tym, żeby się nie spotkali.", + "82430": "— Jednak może się zdarzyć, że ich pochwycą.", + "82431": "— Tedy wyprzemy się i ich, i listu. Kto nam dowiedzie, że to myśmy ich wysłali? Wreszcie: nie będzie porwania, nie będzie krzyku, a że kilku wisielców Mazury poćwiertują, nie stanie się przez to szkoda dla Zakonu.", + "82432": "A brat Gotfryd, najmłodszy między zakonnikami, rzekł:", + "82433": "— Nie rozumiem tej waszej polityki ani tej waszej bojaźni, aby się nie wydało, że dziewka z naszego nakazu porwana. Mając ją raz w ręku, musimy przecie posłać kogoś do Juranda i powiedzieć mu: „Twoja córka jest u nas; chcesz-li, by odzyskała wolność, oddaj za nią de Bergowa i siebie samego…”. Jakże inaczej?… Ale wtedy będzie wiadomo, że to my nakazaliśmy dziewczynę pochwycić.", + "82434": "— Prawda! — rzekł pan de Fourcy, któremu niezbyt przypadła do smaku cała sprawa.", + "82435": "— Po co ukrywać to, co musi się wydać.", + "82436": "A Hugo de Danveld począł się śmiać i zwróciwszy się do brata Gotfryda, zapytał:", + "82437": "— Jak dawno nosicie biały płaszcz?", + "82438": "— Skończy się sześć lat na pierwszą niedzielę po Świętej Trójcy.", + "82439": "— Jak go przenosicie jeszcze sześć, będziecie lepiej rozumieli sprawy Zakonu. Jurand zna nas lepiej niż wy. Powie mu się tak: „Twojej córki pilnuje brat Szomberg i jeśli słowo piśniesz, to wspomnij na dzieci Witolda…”.", + "82440": "— A później?", + "82441": "— Później de Bergow będzie wolny, a Zakon będzie także uwolnion od Juranda.", + "82442": "— Nie! — zawołał brat Rotgier. — Wszystko jest tak rozumnie pomyślane, że Bóg powinien pobłogosławić naszemu przedsięwzięciu.", + "82443": "— Bóg błogosławi wszelkim uczynkom mającym na celu dobro Zakonu — rzekł posępny Zygfryd de Löwe.", + "82444": "I jechali dalej w milczeniu — a przed nimi na dwa lub trzy strzelania z kuszy szły ich poczty, aby torować drogę, która stała się kopna, albowiem w nocy spadł śnieg obfity. Na drzewach leżała bogata okiść, dzień był chmurny, ale ciepły, tak że z koni podnosił się opar. Z lasów ku ludzkim siedliskom leciały stada wron, napełniając powietrze posępnym krakaniem.", + "82445": "Pan de Fourcy pozostał nieco za Krzyżakami i jechał w głębokim zamyśleniu. Był on od kilku lat gościem Zakonu, brał udział w wyprawach na Żmudź, gdzie odznaczył się wielkim męstwem i podejmowany wszędy tak, jak tylko Krzyżacy umieli podejmować rycerzy z dalekich stron, przywiązał się do nich mocno, a nie mając własnej fortuny, zamierzał wstąpić w ich szeregi. Tymczasem to przesiadywał w Malborgu, to odwiedzał znajome komandorie, szukając w podróżach rozrywki i przygód. Przybywszy świeżo do Lubawy wraz z bogatym de Bergowem i zasłyszawszy o Jurandzie, począł płonąć żądzą zmierzenia się z mężem, którego otaczała groza powszechna.", + "82446": "Przybycie Majnegera, który ze wszystkich walk wychodził zwycięzcą, przyspieszyło wyprawę. Komtur z Lubawy dał na nią ludzi; naopowiadał jednak tyle trzem rycerzom nie tylko o okrucieństwie, ale o podstępach i wiarołomstwie Juranda, iż gdy ów zażądał, by odprawili żołnierzy, nie chcieli się na to zgodzić, bojąc się, że gdy to uczynią, otoczy ich, wytraci lub wtrąci do piwnic spychowskich. Wówczas Jurand, mniemając, że chodzi im nie tylko o walkę rycerską, ale i o grabież, uderzył na nich wstępnym bojem i zadał im klęskę okrutną. De Fourcy widział Bergowa obalonego wraz z koniem, widział Majnegera z odłamem włóczni w brzuchu, widział ludzi próżno błagających o litość. Sam ledwo zdołał się przebić — i kilka dni tułał się po drogach i lasach, gdzie byłby zamarł z głodu lub stał się łupem dzikiego zwierza, gdyby wypadkiem nie dostał się do Ciechanowa, w którym znalazł braci Gotfryda i Rotgiera. Z całej wyprawy wyniósł uczucie upokorzenia, wstydu, nienawiści, zemsty i żalu za Bergowem, który był mu bliskim przyjacielem. Toteż z całej duszy przyłączył się do skargi zakonnych rycerzy, gdy domagali się kary i wolności dla nieszczęsnego towarzysza, a gdy ta skarga pozostała bezowocną — w pierwszej chwili gotów był zgodzić się na wszystkie środki, które wiodły do zemsty nad Jurandem. Teraz jednak ozwały się w nim nagle skrupuły. Przysłuchując się rozmowom zakonników, a zwłaszcza temu, co mówił Hugo de Danveld, niejednokrotnie nie mógł oprzeć się zdziwieniu. Poznawszy bliżej w ciągu kilku lat Krzyżaków, widział już wprawdzie, że nie są oni tacy, za jakich przedstawiają ich w Niemczech i na Zachodzie. W Malborgu poznał jednakże kilku prawych i surowych rycerzy; ci sami często rozwodzili skargi nad zepsuciem braci, nad ich rozpustą, brakiem karności — i de Fourcy czuł, że mają słuszność, ale sam będąc rozpustnym i niekarnym, nie brał zbyt za złe innym tych wad, zwłaszcza że wszyscy rycerze zakonni nagradzali je męstwem. Widział ich przecie pod Wilnem uderzających piersią o pierś polskich rycerzy, przy zdobywaniu zamków bronionych z nadludzką uporczywością przez posiłkowe polskie załogi; widział ich ginących pod ciosami toporów i mieczów, w szturmach ogólnych lub w pojedynczych walkach. Byli nieubłagani i okrutni dla Litwy, ale byli zarazem jako lwy — i chodzili w chwale jak w słońcu. Teraz jednak wydało się panu de Fourcy, że Hugo de Danveld mówi takie rzeczy i podaje takie sposoby, na które wzdrygnąć się powinna dusza w każdym rycerzu — a zaś inni bracia nie tylko nie powstają na niego z gniewem, ale przytakują każdemu jego słowu. Więc zdziwienie ogarniało go coraz większe i wreszcie zadumał się głęboko, czy mu przystoi do takich uczynków rękę przykładać. Gdyby bowiem chodziło tylko o porwanie dziewczyny, a następnie o wymienienie jej za Bergowa, byłby się może na to zgodził, chociaż poruszyła go i ujęła za serce uroda Danusi. Gdyby przyszło mu być jej stróżem, nie miałby także nic przeciwko temu, a nawet nie był pewien, czyby z rąk jego wyszła taką, jaką w nie wpadła. Ale Krzyżakom szło widocznie o co innego.", + "82447": "Oni przez nią chcieli dostać wraz z Bergowem i samego Juranda — obiecać mu, że ją wypuszczą, jeśli się za nią odda, a potem zamordować go, a z nim razem, dla ukrycia oszustwa i zbrodni — zapewne i dziewczynę. Wszakże już grozili jej losem dzieci Witoldowych na wypadek, gdyby Jurand śmiał się skarżyć. „Niczego nie chcą dotrzymać, oboje oszukać i oboje zgładzić — rzekł sobie de Fourcy — a przecie krzyż noszą i czci więcej od innych przestrzegać winni”. I burzyła się w nim dusza co chwila mocniej na taką bezczelność, ale postanowił jeszcze sprawdzić, o ile jego podejrzenia są słuszne — więc podjechał znów do Danvelda i zapytał:", + "82448": "— A jeśli Jurand się wam odda, czy wypuścicie dziewkę?", + "82449": "— Gdybyśmy ją wypuścili, cały świat wnet by wiedział, że to my chwyciliśmy oboje — odrzekł Danveld.", + "82450": "— Ba, cóż z nią uczynicie?", + "82451": "Na to Danveld pochylił się ku mówiącemu i ukazał w uśmiechu swe spróchniałe zęby spod grubych warg.", + "82452": "— O co pytacie? Czy o to, co uczynimy z nią przedtem, czy o to, co potem?", + "82453": "Lecz Fourcy wiedząc już, co chciał wiedzieć, zamilkł — przez chwilę jeszcze zdawał się walczyć z sobą, a następnie podniósł się nieco na strzemionach i rzekł tak głośno, aby go wszyscy czterej zakonnicy usłyszeli:", + "82454": "— Pobożny brat Ulryk von Jungingen, który jest wzorem i ozdobą rycerstwa, rzekł mi raz tak: „Jeszcze między starymi w Malborgu znajdziesz godnych Krzyża rycerzy, ale ci, którzy na pogranicznych komandoriach siedzą, zakałę jeno Zakonowi przynoszą”.", + "82455": "— Wszyscyśmy grzeszni, ale Panu naszemu służymy — odrzekł Hugo.", + "82456": "— Gdzie wasza rycerska cześć? Nie przez haniebne uczynki Panu się służy; chyba że nie Zbawicielowi służycie. Któż to wasz Pan? Wiedzcie przeto, że nie tylko do niczego ręki nie przyłożę, ale i wam nie pozwolę…", + "82457": "— Na co nie pozwolicie?", + "82458": "— Na podstęp, na zdradę, na hańbę.", + "82459": "— A jakoże możecie nam zabronić? W bitwie z Jurandem postradaliście poczet i wozy. Żyć musicie tylko z łaski Zakonu i z głodu zamrzecie, jeśli wam kawałka chleba nie rzucim. A w dodatku: wyście jeden, nas czterech; jakoże nie pozwolicie?", + "82460": "— Jako nie pozwolę? — powtórzył Fourcy. — Mogę nawrócić do dworca i ostrzec księcia, mogę przed całym światem wasze zamiary rozgłosić.", + "82461": "Na to spojrzeli po sobie bracia zakonni i twarze zmieniły im się w okamgnieniu. Szczególniej Hugo de Danveld popatrzył przez długą chwilę pytającym wzrokiem w oczy Zygfryda de Löwe, po czym zaś zwrócił się do pana de Fourcy:", + "82462": "— Przodkowie wasi — rzekł — sługiwali już w Zakonie i wy chcecie do niego wstąpić, ale my zdrajców nie przyjmujem.", + "82463": "— Ja zaś nie chcę ze zdrajcami służyć.", + "82464": "— Ejże! Nie spełnicie waszej groźby. Wiecie, że Zakon umie karać nie tylko zakonników…", + "82465": "A de Fourcy, którego podnieciły te słowa, wydobył miecz, lewą ręką schwycił za ostrze, prawą dłoń położył na rękojeści i rzekł:", + "82466": "— Na tę rękojmię mającą kształt krzyża, na głowę świętego Dionizego, mego patrona, i na moją rycerską cześć, ostrzegę księcia mazowieckiego i mistrza.", + "82467": "Hugo de Danveld znów popatrzył pytającym wzrokiem na Zygfryda de Löwe, a ów przymknął powieki, jakby dając znak, że się na coś zgadza.", + "82468": "Wówczas Danveld ozwał się jakimś dziwnie głuchym i zmienionym głosem:", + "82469": "— Święty Dionizy mógł nieść pod pachą swą uciętą głowę, ale gdy wasza raz spadnie…", + "82470": "— Grozicie mi? — przerwał de Fourcy.", + "82471": "— Nie, jeno zabijam! — odpowiedział Danveld.", + "82472": "I pchnął go nożem w bok z taką siłą, że aż ostrze schowało się w ciele po krzyżyk. De Fourcy zawrzasnął strasznym głosem, przez chwilę usiłował chwycić prawą ręką miecz, który poprzednio trzymał w lewej, ale upuścił go na ziemię, w tym samym zaś czasie pozostali trzej bracia poczęli go żgać bez litości nożami w szyję, w plecy, w brzuch, dopóki nie spadł z konia.", + "82473": "Po czym nastało milczenie. De Fourcy, krwawiąc okropnie z kilkunastu ran, drgał na śniegu i darł go powykrzywianymi przez konwulsje palcami.", + "82474": "Spod ołowianego nieba dochodziło tylko krakanie wron lecących z głuchych puszcz ku ludzkim siedliskom.", + "82475": "A następnie poczęła się śpieszna rozmowa morderców:", + "82476": "— Ludzie nic nie widzieli! — rzekł zdyszanym głosem Danveld.", + "82477": "— Nic. Poczty są na przedzie; nie widać ich — odparł Löwe.", + "82478": "— Słuchajcie: będzie powód do nowej skargi. Rozgłosim, że mazowieccy rycerze napadli na nas i zabili nam towarzysza. Podniesiem krzyk, aż go w Malborgu usłyszą, że nawet na gości książę nasadza morderców. Słuchajcie! Należy mówić, iż Janusz nie tylko nie chciał wysłuchać naszych skarg na Juranda, ale kazał zamordować skarżyciela.", + "82479": "De Fourcy przewrócił się tymczasem w ostatniej konwulsji na wznak i leżał nieruchomy, z krwawą pianą na ustach i z przerażeniem w martwych już, szeroko otwartych oczach. Brat Rotgier popatrzył na niego i rzekł:", + "82480": "— Uważcie, pobożni bracia, jako Bóg karze sam zamiar zdrady.", + "82481": "— Cośmy uczynili, uczyniliśmy dla dobra Zakonu — odrzekł Gotfryd. — Chwała tym…", + "82482": "Lecz przerwał, bo w tej samej chwili z tyłu za nimi, na zakręcie śnieżnej drogi, ukazał się jakiś jeździec, który pędził co koń wyskoczy. Ujrzawszy go, Hugo de Danveld zawołał prędko:", + "82483": "— Ktokolwiek ten człowiek jest: musi zginąć.", + "82484": "A de Löwe, który, lubo najstarszy między braćmi, miał wzrok nadzwyczaj bystry, rzekł:", + "82485": "— Poznaję go: to ów giermek, który tura toporem zabił. Tak jest: to on!", + "82486": "— Pochowajcie noże, aby się nie spłoszył — mówił Danveld. — Ja znów pierwszy uderzę, wy za mną.", + "82487": "Tymczasem Czech dojechał i o dziesięć lub ośm kroków zaparł konia w śnieg. Dojrzał trupa w kałuży krwi, konia bez jeźdźca i zdumienie odbiło mu się na twarzy, ale trwało tylko przez jedno mgnienie oka. Po chwili zwrócił się do braci, tak jakby nic nie widział, i rzekł:", + "82488": "— Czołem, mężni rycerze!", + "82489": "— Poznaliśmy cię — odpowiedział, zbliżając się z wolna, Danveld. — Masz-li co do nas?", + "82490": "— Wysłał mnie rycerz Zbyszko z Bogdańca, za którym kopię noszę, a który od tura na łowach pobit, sam nie mógł ku wam.", + "82491": "— Czego chce od nas twój pan?", + "82492": "— Za to, żeście niesłusznie Juranda ze Spychowa oskarżyli z ujmą dla jego rycerskiej czci, pan mój każe wam powiedzieć, iżeście nie jako prawi rycerze czynili, ale jako psi szczekali; a któren by był krzyw o te słowa, tego pozywa na walkę pieszą alibo konną, aż do ostatniego tchu, do której stanie, gdzie mu wskażecie, gdy tylko za łaską i zmiłowaniem bożym dzisiejsza krzypota go popuści.", + "82493": "— Powiedz panu swemu, że rycerze zakonni obelgi cierpliwie dla imienia Zbawiciela znoszą, zasię do walki bez osobliwego pozwoleństwa mistrza albo wielkiego marszałka stawać nie mogą, o które to pozwoleństwo jednakże będziem do Malborga pisali.", + "82494": "Czech znów spojrzał na trupa pana de Fourcy, albowiem do niego to głównie był posłany. Zbyszko wiedział już przecie, że zakonnicy do pojedynków nie stają, zasłyszawszy jednak, że był między nimi rycerz świecki, jego szczególniej chciał pozwać, sądząc, że tym sobie ujmie i zjedna Juranda.", + "82495": "Tymczasem rycerz ów leżał oto teraz zarżnięty jak wół między czterema Krzyżakami. Czech nie zrozumiał wprawdzie, co zaszło, ale ponieważ był od dziecka ze wszelkimi niebezpieczeństwy oswojon, więc zwietrzył jakieś niebezpieczeństwo. Zdziwiło go też i to, że Danveld, mówiąc z nim, zbliżał się coraz bardziej ku niemu, inni zaś poczęli zjeżdżać na boki, jakby go chcieli nieznacznie okrążyć. Z tych powodów począł się mieć na baczności, zwłaszcza że nie miał przy sobie broni, bo jej w pośpiechu wziąć nie zdążył.", + "82496": "A Danveld tymczasem był tuż i mówił dalej:", + "82497": "— Obiecałem twemu panu balsam gojący, więc źle mi się za uczynność wypłaca. Zwykła to zresztą u Polaków rzecz… ale że ciężko jest pobit i wkrótce przed Bogiem może stanąć, więc powiedz mu…", + "82498": "Tu wsparł lewą dłoń na ramieniu Czecha.", + "82499": "— Więc powiedz mu, że ja, ot, jak odpowiadam!…", + "82500": "I w tej samej chwili błysnął nożem przy gardle giermka. Lecz nim zdołał pchnąć, Czech, który już od dawna śledził jego ruchy, chwycił go swymi żelaznymi rękoma za prawicę, wygiął ją, zakręcił, aż chrupnęły stawy i kości — i dopiero usłyszawszy okropny ryk bólu, wspiął konia — i pomknął jak strzała, zanim inni zdołali mu zastąpić. Bracia Rotgier i Gotfryd poczęli go gonić, ale wnet wrócili, przerażeni strasznym krzykiem Danvelda. De Löwe podtrzymywał go pod ramiona, on zaś z twarzą bladą i zarazem zsiniałą krzyczał tak, że aż pocztowi, jadący przy wozach znacznie na przedzie, wstrzymali konie.", + "82501": "— Co wam jest? — pytali bracia.", + "82502": "Lecz de Löwe kazał im jechać co sił, sprowadzić wóz, albowiem Danveld widocznie nie mógł się na kulbace utrzymać. Po chwili zimny pot okrył mu czoło i zemdlał. Po sprowadzeniu wozu ułożono go na słomie i ruszono ku granicy. De Löwe pilił, albowiem rozumiał, że po tym, co zaszło, nie można czasu tracić nawet dla opatrunku Danvelda. Siadłszy przy nim na wozie, wycierał od czasu do czasu śniegiem jego twarz, ale nie mógł przywrócić mu przytomności.", + "82503": "Dopiero w pobliżu granicy Danveld otworzył oczy i począł obzierać się jakby ze zdziwieniem dokoła.", + "82504": "— Jak wam jest? — spytał Löwe.", + "82505": "— Nie czuję bólu, ale nie czuję i ręki — odrzekł Danveld.", + "82506": "— Bo wam już zdrętwiała, dlatego i ból minął. W ciepłej izbie wróci. Tymczasem podziękujcie Bogu i za chwilę ulgi.", + "82507": "A Rotgier i Gotfryd zbliżyli się zaraz do wozu.", + "82508": "— Stało się nieszczęście — rzekł pierwszy. — Co teraz będzie?", + "82509": "— Powiemy — odparł słabym głosem Danveld — że giermek zamordował de Fourcy'ego.", + "82510": "— Nowa ich zbrodnia i winowajca wiadomy! — dodał Rotgier.", + "82511": "Rozdział dwudziesty czwarty", + "82512": "Czech tymczasem poleciał jednym pędem wprost do leśnego dworca i zastawszy jeszcze w nim księcia, opowiedział jemu pierwszemu, co się stało. Na szczęście znaleźli się dworzanie, którzy widzieli, że giermek wyjechał bez broni. Jeden z nich krzyknął mu był nawet na drogę półżartem, aby wziął jakie żelaziwo, bo inaczej Niemcy go pokołaczą, ów jednak, bojąc się, aby rycerze nie przejechali tymczasem granicy, skoczył na konia tak, jak stał, w kożuchu tylko, i pognał za nimi. Świadectwa te rozproszyły wszelkie wątpliwości księcia co do tego, kto mógł być zabójcą de Fourcy'ego, ale napełniły go niepokojem i gniewem tak wielkim, że w pierwszej chwili chciał wysłać pościg za Krzyżakami, aby ich w łańcuchach odesłać wielkiemu mistrzowi na ukaranie. Po chwili jednak sam zmiarkował, że pościg nie zdołałby już dosięgnąć rycerzy przed granicą, i rzekł:", + "82513": "— Wyślę wszelako pismo do mistrza, aby zasię wiedział, co oni tu wyrabiają. Źle się poczyna dziać w Zakonie, bo drzewiej posłuch był okrutny, a teraz byle komtur na swoją rękę poczyna. Dopust boży, ale za dopustem idzie kara.", + "82514": "Po czym zamyślił się, a po chwili znów począł mówić do dworzan:", + "82515": "— Tego jeno nie mogłem nijak wyrozumieć, po co oni gościa zabili; i żeby nie to, że pachołek bez broni pojechał, miałbym na niego posądzenie.", + "82516": "— Ba — rzekł ksiądz Wyszoniek — a po cóż by go pachoł miał zabijać, któren go przedtem nigdy nie widział, a po drugie, choćby i miał broń, jakże mu było jednemu na pięciu uderzyć i na ich poczty zbrojne.", + "82517": "— Jużci prawda — rzekł książę. — Musiał się im ów gość w czym przeciwić albo może nie chciał tak łgać, jako im było trzeba, bom i to już widział, że mrugali na niego, aby powiedział, że Jurand pierwszy zaczął.", + "82518": "A Mrokota z Mocarzewa rzekł:", + "82519": "— Chwacki to pachoł, jeśli on temu psu Danveldowi rękę pokruszył.", + "82520": "— Powiada, że słyszał, jak w Niemcu gnaty chrupnęły — odpowiedział książę — i miarkując z tego, jako się w boru popisał: może to być! Widać i sługa, i pan sierdzite chłopy. Żeby nie Zbyszko, byłby się tur na konie rzucił. I Lotaryńczyk, i on wielce się do zratowania księżnej przyczynili…", + "82521": "— Pewnie, że sierdzity chłop — przywtórzył ksiądz Wyszoniek. — Ot i teraz, ledwie dycha, a jednak się za Jurandem ujął i tamtych pozwał… Takiego właśnie Jurandowi trzeba zięcia.", + "82522": "— Coś ta Jurand inaczej w Krakowie gadał, ale teraz myślę, że się nie przeciwi — rzekł książę.", + "82523": "— Pan Jezus to sprawi — ozwała się księżna, która wszedłszy właśnie w tej chwili, usłyszała koniec rozmowy. — Nie może się Jurand teraz przeciwić, byleby Bóg Zbyszkowi zdrowie powrócił. Ale i z naszej strony musi być też nagroda.", + "82524": "— Najlepsza dla niego nagroda będzie Danuśka, a ja też myślę, że ją dostanie, a to przez tę przyczynę, że jak się baby na co zawezmą, to przeciw nim i taki Jurand nie poradzi.", + "82525": "— Albo nie po sprawiedliwości się zawzięłam? — zapytała księżna. — Żeby Zbyszko był płochy, to nie mówię, ale wierniejszego chyba na świecie nie ma. I dziewczyna też. Krokiem teraz od niego nie odstąpi; i po gębie go gładzi, a on się do niej w boleści śmieje. Aże mi samej czasem śluzy z oczu pociekną! Sprawiedliwie mówię!… Takiemu kochaniu warto pomóc, bo i Matka Boska rada na szczęśliwość ludzką patrzy.", + "82526": "— Byle była wola boska — rzekł książę — to i szczęśliwość się zdarzy. Ale co prawda, to mało mu przez tę dziewczynę głowy nie ucięli, a teraz znowu tur go starmosił.", + "82527": "— Nie powiadaj, że „przez nią”! — zawołała żywo księżna. — Boć nie kto inny, jeno Danuśka go w Krakowie zratowała.", + "82528": "— Prawda. Ale żeby nie ona, nie byłby w Lichtensteina bił, aby mu pióra ze łba zedrzeć, a za Lorchego tożby karku tak ochotnie nie nadstawił. Co zasię do nagrody, to rzekłem już, że im obum się należy, i w Ciechanowie ją obmyślę.", + "82529": "— Niczego by Zbyszko tak rad nie widział jak rycerskiego pasa i złotych ostróg.", + "82530": "Książę uśmiechnął się na to dobrotliwie i odrzekł:", + "82531": "— To niechże mu je dziewczyna poniesie, a gdy krzypota go popuści, wówczas dopilnujem, aby wszystko wedle zwykłego obyczaju się odbyło. Niech mu wnet poniesie, bo prędka radość najlepsza!", + "82532": "Księżna, usłyszawszy to, uściskała pana wobec dworzan, potem ucałowała kilkakrotnie jego ręce, on zaś uśmiechał się wciąż, a wreszcie rzekł:", + "82533": "— Widzicie… No! Dobra ci rzecz do głowy przyszła! Że też to Duch Święty i niewiastom krzyny rozumu nie poskąpił! Zawołajże teraz dziewczynę.", + "82534": "— Danuśka! Danuśka! — zawołała księżna.", + "82535": "I po chwili we drzwiach bocznej komory ukazała się Danusia, z zaczerwienionymi od bezsenności oczyma i z dwojakami w ręku, pełnymi dymiącej kaszy, którą ksiądz Wyszoniek okładał potłuczone kości Zbyszka, a którą stara dwórka właśnie przed chwilą jej oddała.", + "82536": "— Pójdźże tu jeno do mnie, sierotko! — rzekł książę Janusz. — Postaw dwojaki i chodź.", + "82537": "I gdy zbliżyła się z pewną nieśmiałością, „pan” bowiem wzbudzał w niej zawsze pewną obawę, przygarnął ją z dobrocią do siebie i począł gładzić po twarzy, mówiąc:", + "82538": "— Ano, bieda na cię, dziecko, przyszła, co?", + "82539": "— Jużci! — odpowiedziała Danusia.", + "82540": "I mając smutek w sercu, a łzy na pogotowiu, poczęła zaraz płakać, ale cichutko, by księcia nie urazić; on zaś znów spytał:", + "82541": "— Czegóż płaczesz?", + "82542": "— Bo Zbyszko chory — odrzekła, wkładając piąstki w oczy.", + "82543": "— Nie bój się, nic mu nie będzie. Prawda, ojcze Wyszońku?", + "82544": "— Hej! Bliżej mu ta za wolą boską do ślubu niż do truchły — odpowiedział dobry ksiądz Wyszoniek.", + "82545": "A książę rzekł:", + "82546": "— Poczekaj! Tymczasem dam ci dla niego lek, któren mu ulży albo go i całkiem uzdrowi.", + "82547": "— Balsam Krzyżaki przysłały? — zawołała żywo Danusia, odejmując od oczu ręce.", + "82548": "— Tym, co Krzyżaki przyślą, psa lepiej posmaruj, nie zaś rycerzyka, którego miłujesz. Ale ja dam ci co innego.", + "82549": "Po czym zwrócił się do dworzan i zawołał:", + "82550": "— Chybaj mi ta który do komory po ostrogi i pas!", + "82551": "Po chwili zaś, gdy mu je przyniesiono, rzekł do Danusi:", + "82552": "— Bierz, a nieś Zbyszkowi; i powiedz mu, że od tej pory jest przepasan. Jeśli zamrze, to przed Bogiem jako miles cinctus stanie, a jeśli nie, to reszty w Ciechanowie albo w Warszawie dopełnim.", + "82553": "Usłyszawszy to, Danusia naprzód podjęła Pana pod nogi, po czym chwyciła jedną ręką oznaki rycerskie, drugą dwojaki i skoczyła do izby, w której leżał Zbyszko. Księżna, nie chcąc tracić widoku ich radości, poszła za nią.", + "82554": "Zbyszko ciężko był chory, ale ujrzawszy Danusię, zwrócił ku niej pobladłą z boleści twarz i zapytał:", + "82555": "— A Czech, jagódko, wrócił?", + "82556": "— Co tam Czech! — odpowiedziała dziewczyna. — Lepszą ja ci tu nowinę przynoszę. Pan cię rycerzem pasował i ot, co ci przeze mnie posyła.", + "82557": "To rzekłszy, położyła przy nim pas i złote ostrogi. Zbyszkowi zapłonęły radością i zdumieniem blade policzki, spojrzał na Danusię, potem na oznaki, a następnie przymknął oczy i począł powtarzać:", + "82558": "— Jakże to mógł mnie rycerzem pasować?", + "82559": "A gdy w tej chwili weszła księżna, przypodniósł się nieco na ramionach i począł jej dziękować a przepraszać miłościwą panią, że jej do nóg nie może paść, gdyż wraz odgadł, że to za jej wstawiennictwem spotkało go takie szczęście. Lecz ona kazała mu zachować się spokojnie i własnymi rękoma pomogła Danusi ułożyć znów jego głowę na wezgłowiu. Tymczasem nadszedł książę, a z nim ksiądz Wyszoniek, Mrokota i kilku innych dworzan. Książę Janusz z daleka dał znak ręką, by Zbyszko się nie ruszał, a następnie, siadłszy przy łożu, tak przemówił:", + "82560": "— Wiecie! Nie ma to ludziom być dziwno, że za mężne a zacne uczynki jest zapłata, bo jeśliby cnota miała ostać bez nagrody, tedy i nieprawości ludzkie chodziłyby po świecie bez kary. A żeś ty żywota nie szczędził i z utratą zdrowia od srogiej żałoby nas bronił, przeto pozwalamy ci pasem rycerskim się przepasać i we czci a sławie odtąd chadzać.", + "82561": "— Miłościwy panie — odrzekł Zbyszko — ja bym i dziesięciu żywotów nie żałował…", + "82562": "Lecz nie mógł nic więcej powiedzieć i ze wzruszenia, i dlatego, iż księżna położyła mu rękę na ustach, gdyż ksiądz Wyszoniek nie pozwalał mu mówić. Książę zaś mówił dalej:", + "82563": "— Tak myślę, że powinności rycerskie znasz i że będziesz godnie one ozdoby nosił. Zbawicielowi naszemu jako się patrzy masz służyć, a ze starostą piekielnym wojować. Pomazańcowi ziemskiemu masz być wierny, wojny niesłusznej unikać i niewinności w ucisku bronić, w czym ci pomagaj Bóg i Święta Jego Męko!", + "82564": "— Amen — rzekł ksiądz Wyszoniek.", + "82565": "Książę zaś wstał, przeżegnał Zbyszka i na odchodnym dodał:", + "82566": "— A jak wyzdrowiejesz, to prosto do Ciechanowa jedź, gdzie i Juranda sprowadzę.", + "82567": "Rozdział dwudziesty piąty", + "82568": "W trzy dni później przyjechała zapowiedziana niewiasta z hercyńskim balsamem, a z nią razem przybył i kapitan łuczników ze Szczytna z listem podpisanym przez braci i opatrzonym pieczęcią Danvelda, w którym Krzyżacy niebo i ziemię brali na świadków krzywd, które ich na Mazowszu spotkały, i pod zagrożeniem pomsty Bożej wołali o karę za zamordowanie „ukochanego towarzysza i gościa”. Danveld podyktował do listu i skargę od siebie, upominając się w słowach zarazem pokornych i groźnych o zapłatę za ciężkie kalectwo i o wyrok śmierci na czeskiego pachołka. Książę przedarł list w oczach kapitana, rzucił mu pod nogi i rzekł:", + "82569": "— Przysłał tu ich, krzyżackie macie, mistrz po to, aby mnie zjednali, a oni mnie do gniewu przywiedli. Powiedzże im ode mnie, że sami gościa uśmiercili i pachołka chcieli uśmiercić, o czym do mistrza napiszę i to też dodam, aby innych posłów wybierał, jeśli chce, bym w razie wojny z królem krakowskim po żadnej stronie nie stanął.", + "82570": "— Miłościwy panie — odparł kapitan — czy jeno taką odpowiedź mam potężnym i pobożnym braciom odnieść?", + "82571": "— Jeślić nie dosyć, powiedz im jeszcze, że ich za psubratów, nie za prawych rycerzy uważam.", + "82572": "I na tym skończyło się posłuchanie. Kapitan odjechał, bo i książę tegoż dnia odjechał do Ciechanowa. Została tylko „siostra” z balsamem, którego nieufny ksiądz Wyszoniek użyć jednakże nie chciał, tym bardziej że chory poprzedniej nocy zasnął dobrze, a nazajutrz obudził się wprawdzie osłabiony bardzo, ale bez gorączki. Siostra po wyjeździe księcia wyprawiła zaraz z powrotem jednego ze swoich sług niby po nowe lekarstwo — po „jaje bazyliszka”, które, jak twierdziła, miało moc przywracania sił nawet konającym — sama zaś chodziła po dworcu, pokorna, niewładnąca jedną ręką, przybrana w świecką wprawdzie, ale podobną do zakonnej odzież — z różańcem i małą pątniczą tykwą u pasa. Mówiąc dobrze po polsku, dopytywała z wielką troskliwością służbę i o Zbyszka, i o Danusię, której przy sposobności podarowała różę jerychońską, a na drugi dzień w czasie snu Zbyszka, gdy dziewczyna siedziała w izbie jadalnej, przysunęła się do niej i rzekła:", + "82573": "— Boże wam błogosław, panienko. Dziś w nocy po pacierzu śniło mi się, że przez śnieg padający szło ku wam dwóch rycerzy, ale jeden doszedł pierwej i w bieluchny płaszcz was obwinął, a drugi zaś rzekł:„Śnieg jeno widzę, a jej nie ma”, i wrócił się.", + "82574": "A Danusia, której chciało się spać, otworzyła zaraz ciekawie swe modre oczy i spytała:", + "82575": "— A co to znaczy?", + "82576": "— To znaczy, że ten was dostanie, który was najbardziej miłuje.", + "82577": "— To Zbyszko! — odrzekła dziewczyna.", + "82578": "— Nie wiem, bom mu twarzy nie widziała, widziałam jeno biały płaszcz, a potem obudziłam się zaraz, gdyż Pan Jezus zsyła mi każdej nocy bóle w nogach, a rękę całkiem mi odjął.", + "82579": "— A że to wam ten balsam nie pomógł?", + "82580": "— Nie pomoże mi, panienko, i balsam, gdyż to za ciężki grzech mój, a chcecie wiedzieć, za jaki, to opowiem.", + "82581": "Danusia skinęła głową na znak, że chce wiedzieć, więc siostra mówiła dalej:", + "82582": "— Są w Zakonie i służki, i niewiasty, które choć ślubów nie czynią, bo nawet i mężate być mogą, wszelako powinności względem Zakonu wedle rozkazania braci pełnić są obowiązane. A którą takowa łaska i cześć ma spotkać, ta otrzymuje pobożne pocałowanie od brata-rycerza, na znak, że odtąd uczynkami i mową Zakonowi ma służyć. Ach, panienko! I mnie tak wielka łaska miała spotkać, ale ja w grzesznej zatwardziałości, zamiast ją przyjąć wdzięcznie, popełniłam ciężki grzech i karę na się ściągnęłam.", + "82583": "— Cóżeście takiego uczynili?", + "82584": "— Brat Danveld przyszedł do mnie i dał mi zakonne pocałowanie, ja zasię myśląc, iż on to przez swawolę jakowąś czyni, podniosłam na niego bezbożną rękę…", + "82585": "Tu zaczęła się bić w piersi i powtórzyła kilkakrotnie:", + "82586": "— Boże, bądź miłościw mnie grzesznej.", + "82587": "— I cóż się stało? — zapytała Danusia.", + "82588": "— I zaraz mi rękę odjęło i od tej pory kaleką jestem. Młoda byłam i głupia, nie wiedziałam! A jednak kara na mnie spadła. Bo choćby niewieście się wydało, że brat zakonny chce coś złego uczynić, niech Bogu sąd ostawi, a sama się nie sprzeciwia, gdyż kto się Zakonowi albo krzyżowemu bratu sprzeciwi, tego gniew Boży dosięgnie…", + "82589": "Danusia słuchała tych słów z przykrością i lękiem, siostra zaś poczęła wzdychać i dalej żale rozwodzić.", + "82590": "— Nie staram jeszcze i dziś — mówiła — ledwie mi trzydzieści roków, ale Bóg razem z ręką odjął młodość i urodę.", + "82591": "— Żeby nie ręka — odrzekła Danusia — to byście jeszcze nie mogli narzekać…", + "82592": "Po czym nastało milczenie. Nagle siostra, jakby sobie coś przypomniawszy, rzekła:", + "82593": "— A śniło mi się, że was jakiś rycerz w biały płaszcz na śniegu owinął. Może to był Krzyżak! Gdyż oni też białe płaszcze noszą.", + "82594": "— Nie chcę ja ni Krzyżaków, ni ich płaszczów — odpowiedziała dziewczyna.", + "82595": "Lecz dalszą rozmowę przerwał ksiądz Wyszoniek, który wszedłszy do komory, kiwnął na Danusię i rzekł:", + "82596": "— Chwalże Boga i chodź do Zbyszka! Zbudził się i jeść woła. Znacznie go popuściło.", + "82597": "Jakoż tak było rzeczywiście. Zbyszko miał się lepiej i ksiądz Wyszoniek miał już prawie pewność, że będzie zdrów, gdy nagle niespodziane zdarzenie pomieszało wszystkie rachuby i nadzieje. Oto od Juranda przybyli wysłannicy z pismem do księżny, zawierającym same złe i straszne nowiny. W Spychowie spaliła się część Jurandowego gródka, on sam zaś został przy ratunku płonącą belką przytłuczon. Ksiądz Kaleb, który w imieniu jego list pisał, donosił wprawdzie, że wyzdrowieć jeszcze Jurand może, ale że skry i węgle tak przypaliły mu jedyne pozostałe oko, iż już mu niewiele światła w nim pozostało — i grozi mu niechybna ślepota.", + "82598": "Z tej przyczyny wzywał Jurand córkę, by spiesznie przybywała do Spychowa, bo chce ją widzieć jeszcze, zanim ciemności go ogarną. Mówił też, że odtąd ma już pozostać przy nim, bo jeśli nawet między ślepcami, którzy po proszonym chlebie między ludźmi chadzają, ma każdy jakoweś pacholę, które go za rękę wiedzie i drogę mu pokazuje, czemuż by on tej ostatniej pociechy miał być pozbawion i między obcymi umierać? Były też pokorne podzięki dla księżny, która dziewczynę jakby rodzona matka hodowała — a w końcu obiecywał Jurand, że choć i ślepy, raz jeszcze do Warszawy przyjedzie, aby upaść pani do nóg i o łaskę i opiekę na dalsze lata dla Danusi jej prosić.", + "82599": "Księżna, gdy jej ojciec Wyszoniek przeczytał ów list, przez jakiś czas słowa prawie nie mogła przemówić. Miała ona nadzieję, że gdy Jurand, który pięć lub sześć razy do roku przyjeżdżał do dziecka, przyjedzie na bliskie święta, wówczas go powagą własną i księcia Janusza przejedna dla Zbyszka i zgodę jego na bliskie wesele uzyska. Tymczasem list ów nie tylko burzył jej zamiary, ale pozbawiał jej zarazem i Danusi, którą kochała na równi z własnymi dziećmi. Przyszło jej do głowy, że Jurand może i wyda zaraz dziewczynę za którego z sąsiadów, aby reszty dni pomiędzy swoimi dożyć. O Zbyszku nie było co i myśleć, aby mógł do Spychowa jechać, gdyż żebra dopiero mu się zaczęły zrastać, i zresztą, któż mógł wiedzieć, jak by był w Spychowie przyjęty? Wiedziała przecie pani, że Jurand wręcz mu swego czasu Danusi odmówił — i jej samej powiedział, że dla tajemnych przyczyn nigdy na ich połączenie nie zezwoli. Więc w ciężkim frasunku kazała wezwać do siebie starszego spomiędzy przysłanych ludzi, aby go o nieszczęście spychowskie rozpytać, a zarazem czegoś się o zamiarach Jurandowych dowiedzieć.", + "82600": "I zdziwiła się nawet, gdy na jej wezwanie wszedł człowiek zupełnie nieznany, nie zaś stary Tolima, który tarczę za Jurandem nosił i zwykle z nim razem przyjeżdżał — ów jednak odpowiedział jej, że Tolima w bitce ostatniej z Niemcami okrutnie poszczerbion ze śmiercią w Spychowie się zmaga, zaś Jurand ciężką chorobą złożony o prędki powrót córki prosi, gdyż coraz mniej widzi, a za dni parę może i całkiem oślepnie. Prosił nawet usilnie wysłannik, by zaraz, jak tylko konie odetchną, wolno było wziąć dziewczynę, ale że to był wieczór, sprzeciwiła się temu stanowczo pani — zwłaszcza by i Zbyszkowi, i Danusi, i sobie do reszty serca przez prędkie pożegnanie nie rozdzierać.", + "82601": "A Zbyszko już wiedział o wszystkim i leżał w izbie jakby uderzony obuchem w głowę, a gdy pani weszła i łamiąc ręce, ozwała się zaraz z proga: „Nie ma rady, boć to przecie ojciec!” — powtórzył za nią jak echo: „Nie ma rady” — i zamknął oczy jak człowiek, który się spodziewa, że zaraz śmierć do niego przystąpi.", + "82602": "Lecz śmierć nie nadeszła, choć w piersiach zbierał mu się żal coraz większy, a przez głowę przelatywały mu myśli coraz ciemniejsze, takie właśnie jak chmury, które gnane wichrem jedna za drugą przysłaniają blask słoneczny i gaszą wszelką radość na świecie. Rozumiał bowiem Zbyszko równie jak i księżna, że gdy Danusia raz do Spychowa wyjedzie, będzie dla niego tak jak stracona. Tu wszyscy byli dla niego życzliwi, tam Jurand może go nawet przyjąć ani wysłuchać nie zechce, zwłaszcza jeśli go wiąże ślub lub jakaś inna nieznana przyczyna, równie jak religijny ślub ważna. Zresztą, gdzie mu tam jechać do Spychowa, gdy oto chory jest i ledwie się może na łożu poruszyć. Przed kilku dniami, gdy z łaski księcia spadły nań złote ostrogi wraz z rycerskim pasem, myślał, że radość przemoże w nim chorobę, i modlił się z całej duszy, aby rychło mógł powstać i z Krzyżakami się zmierzyć, ale teraz stracił znów wszelką nadzieję, czuł bowiem, że gdy mu zbraknie przy łożu Danusi, to razem z nią zbraknie mu i ochoty do życia, i sił do walki ze śmiercią. Przyjdzie oto dzień jutrzejszy i pojutrzejszy, nadejdzie wreszcie Wigilia i święta, kości go będą tak samo bolały i tak samo będzie go chwytało omdlenie, a nie będzie przy nim tej jasności, która po całej izbie rozchodzi się od Danusi, ni tego uradowania oczu, które na nią patrzą. Co za pociecha i co za osłoda była pytać kilka razy na dzień: „Miłym ci?”, i widzieć ją potem, jak sobie przysłania śmiejące się i zawstydzone oczy dłonią albo też pochyla się i odpowiada: „A któż inny?”. Obecnie zaś tylko choroba zostanie i ból zostanie, i tęsknota, a szczęście odejdzie — i nie wróci.", + "82603": "Łzy zabłysły w oczach Zbyszkowych i stoczyły mu się z wolna po policzkach, po czym zwrócił się do księżny i rzekł:", + "82604": "— Miłościwa pani, już ja tak myślę, że Danuśki więcej w życiu nie obaczę.", + "82605": "A pani, sama stroskana, odpowiedziała:", + "82606": "— Bo i nie dziwno by było, żebyś zamarł od żałości. Ale Pan Jezus jest miłosierny.", + "82607": "Po chwili zaś, chcąc go jednak choć trochę pokrzepić, dodała:", + "82608": "— Chociaż żeby, nie przymierzając, Jurand umarł przed tobą, to opiekuństwo przeszłoby na księcia i na mnie, a my byśmy ci dziewczynę zaraz oddali.", + "82609": "— Kiedy on tam umrze! — odrzekł Zbyszko.", + "82610": "Lecz nagle widocznie jakaś nowa myśl błysnęła mu w głowie, gdyż przypodniósł się, siadł na łożu i rzekł zmienionym głosem:", + "82611": "— Miłościwa pani…", + "82612": "Wtem przerwała mu Danusia, która wbiegłszy z płaczem, poczęła od progu wołać:", + "82613": "— To już wiesz, Zbyszku! Oj, żal mi tatusia, ale żal i ciebie, niebożę!", + "82614": "Zbyszko zaś, gdy zbliżyła się ku niemu, ogarnął zdrowym ramieniem swoje kochanie i począł mówić:", + "82615": "— Jakże mi żyć bez ciebie, dziewczyno? Nie po tom tu przez rzeki i bory jechał, nie po tom ci ślubował i służył, abym cię zaś miał utracić. Hej, nie pomoże żal, nie pomoże płakanie, ba! i śmierć sama, bo choćby i murawa na mnie porosła, dusza o tobie nie zapomni, by i na Pana Jezusowym dworze, by i u samego Boga Ojca na pokojach… I rzekę, rady nie ma, a rada musi być, bo bez niej nijak! Krzypotę w kościach czuję i boleść srogą, ale choć ty padnij pani do nóg, bo ja nie mogę, i proś o zmiłowanie nad nami.", + "82616": "Danusia, posłyszawszy to, prędko skoczyła do nóg księżnej i objąwszy je ramionami, pochowała swą jasną twarz w zagięciach jej ciężkiej sukni, pani zaś zwróciła pełne litości, ale zarazem zdziwione oczy na Zbyszka.", + "82617": "— W czymże ja wam mogę okazać zmiłowanie? — zapytała. — Nie puszczę dziecka do chorego rodzica, to i gniew Boży ściągnę.", + "82618": "Zbyszko, który poprzednio przypodniósł się był na łożu, zesunął się znów na wezgłowie i przez jakiś czas nie odpowiadał, gdyż mu tchu brakło.", + "82619": "Powoli jednak począł posuwać na piersiach jedną rękę ku drugiej, aż wreszcie złożył je jak do modlitwy.", + "82620": "— Odpocznij — rzekła księżna — potem zasię powiadaj, o co ci idzie, a ty, Danuśka, wstań mi od kolan.", + "82621": "— Pofolguj, ale nie wstawaj, i proś wraz ze mną — ozwał się Zbyszko.", + "82622": "Po czym jął mówić słabym i przerywanym głosem:", + "82623": "— Miłościwa pani… Był ci mi Jurand przeciwny w Krakowie… będzie i tu, ale gdyby ojciec Wyszoniek dał mi ślub z Danuśką, to niechby potem i jechała do Spychowa, bo mi jej żadna moc ludzka nie odejmie…", + "82624": "Słowa te były dla księżny Anny czymś tak niespodzianym, że aż zerwała się z ławy, po czym znów siadła i jakby nie rozumiejąc dobrze, o co chodzi, rzekła:", + "82625": "— Rany boskie!… Ksiądz Wyszoniek?…", + "82626": "— Miłościwa pani!… Miłościwa pani! — prosił Zbyszko.", + "82627": "— Miłościwa pani — powtarzała za nim Danusia, obejmując znów kolana księżny.", + "82628": "— Jakoże to być może bez pozwoleństwa rodzicielskiego…", + "82629": "— Zakon Boży mocniejszy! — odpowiedział Zbyszko.", + "82630": "— Bójcieże się Boga!", + "82631": "— Kto ojciec, jeśli nie książę?… Kto matka, jeśli nie wy, miłościwa pani!", + "82632": "A Danusia na to:", + "82633": "— Miłościwa matuchno!", + "82634": "— Prawda, że to ja byłam jej i jestem jako matka — rzekła księżna — i z mojej też ręki Jurand dostał żonę. Prawda! A jakby raz ślub był, to i przepadło. Może by się Jurand i posierdził, ale przecie i on księciu jako panu swojemu powinien. Wreszcie można by mu zrazu nie mówić, dopiero gdyby dziewczynę chciał innemu dać albo mniszką uczynić… Jeśli zaś śluby jakowe uczynił, to i nie będzie jego winy. Przeciw woli boskiej nikt nie poradzi… Dla Boga żywego, może to i wola boska!", + "82635": "— Inaczej nie może być! — zawołał Zbyszko.", + "82636": "Lecz księżna, cała jeszcze wzruszona, rzekła:", + "82637": "— Poczekajcie, niech się opamiętam! Żeby tu książę był, zaraz bym do niego poszła i zapytałabym: mam-li Danuśkę dać czyli też nie?… Ale bez niego się boję… Aż mi dech zaparło, a tu i czasu na nic nie ma, bo i dziewczyna musi jutro jechać!… O miły Jezu! Niechby żeniata jechała, byłby już spokój. Jeno nie mogę się opamiętać i czegoś mi strach. A tobie nie strach, Danuśka? Gadajże!", + "82638": "— Już ja bez tego zamrę! — przerwał Zbyszko.", + "82639": "A Danuśka podniosła się od kolan księżny i ponieważ istotnie była przez dobrą panią nie tylko do poufałości dopuszczana, ale i pieszczona, więc chwyciła ją za szyję i poczęła ściskać z całej siły.", + "82640": "Lecz księżna rzekła:", + "82641": "— Bez ojca Wyszońka nic wam nie powiem. Skoczże po niego co prędzej!", + "82642": "Danusia skoczyła po ojca Wyszońka, Zbyszko zaś zwrócił swą wybladłą twarz do księżny i rzekł:", + "82643": "— Co mi Pan Jezus przeznaczył, to będzie, ale za tę pociechę niech wam Bóg, miłościwa pani, nagrodzi.", + "82644": "— Jeszcze mnie nie błogosław — odrzekła księżna — bo nie wiadomo, co się stanie. I musisz mi też na cześć poprzysiąc, że jeśli ślub będzie, nie wzbronisz dziewczynie do rodziciela zaraz jechać, abyś, broń Boże, przekleństwa jego na siebie i na nią nie ściągnął.", + "82645": "— Na moją cześć! — rzekł Zbyszko.", + "82646": "— To i pamiętaj! A Jurandowi niech dziewczyna zrazu nic nie mówi. Lepiej, aby go nowina nie oparzyła jak ogień. Poślemy po niego z Ciechanowa, by z Danuśką przyjeżdżał, i wtedy sama mu powiem albo też księcia uproszę. Jak zobaczy, że nie ma rady, to się i zgodzi. Nie był ci on przecie krzyw?", + "82647": "— Nie — rzekł Zbyszko — nie był mi krzyw, więc może i rad będzie w duszy, że Danuśka będzie moja. Bo jeśli ślubował, to już nie będzie jego winy, jeśli nie dotrzyma.", + "82648": "Wejście księdza Wyszońka z Danusią przerwało dalszą rozmowę. Księżna wezwała go w tej chwili do narady i z wielkim zapałem poczęła mu opowiadać o Zbyszkowych zamiarach, lecz on zaledwie usłyszawszy, o co idzie, przeżegnał się ze zdumienia i rzekł:", + "82649": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha!… Jakże ja to mogę uczynić! Toć przecie adwent!", + "82650": "— Dla Boga! Prawda! — zawołała księżna.", + "82651": "I nastało milczenie; tylko strapione twarze okazywały, jakim ciosem były dla wszystkich słowa ojca Wyszońka. On zaś po chwili rzekł:", + "82652": "— Gdyby dyspensa była, tobym się i nie przeciwił, bo mi was żal. O Jurandowe pozwoleństwo niekoniecznie bym pytał, bo skoro pani miłościwa pozwala i za zgodę księcia pana naszego zaręcza: no! to oni ojciec i matka dla całego Mazowsza. Ale bez dyspensy biskupiej nie mogę. Ba! Żeby to ksiądz biskup Jakub z Kurdwanowa był między nami, może by dyspensy nie odmówił, choć to surowy jest ksiądz, nie taki, jak był jego poprzednik, biskup Mamphiolus, któren na wszystko powiadał: „ Bene! Bene!”.", + "82653": "— Biskup Jakub z Kurdwanowa miłuje wielce i księcia, i mnie — wtrąciła pani.", + "82654": "— Toteż dlatego mówię, że dyspensy by nie odmówił, ile że są do tego przyczyny… Dziewczyna musi jechać, a ów młodzianek chorzeje i może zamrzeć… Hm! In articulo mortis… Ale bez dyspensy nijak…", + "82655": "— Już ja bym tam i później biskupa Jakuba o dyspensę uprosiła i choćby też nie wiem jak był surowy, nie odmówi on mi tej łaski… Ej, uręczam, że nie odmówi.", + "82656": "Na to ksiądz Wyszoniek, który był człek dobry i miękki, rzekł:", + "82657": "— Słowo pomazanki boskiej: wielkie słowo… Strach mi księdza biskupa, ale to wielkie słowo!… Mógłby też młodzianek co do katedry w Płocku przyobiecać… Nie wiem… Zawszeć to, póki dyspensa nie nadejdzie, będzie grzech; i to nie kogo innego, jeno mój… Hm! Pan Jezus po prawdzie jest miłosierny i jeśli kto zgrzeszy nie dla własnego zysku, jeno z politowania nad ludzką biedą, to tym łatwiej przebacza!… Ale grzech będzie i nużby się biskup zaciął, kto mi da odpust?", + "82658": "— Biskup się nie zatnie! — zawołała księżna Anna.", + "82659": "A Zbyszko rzekł:", + "82660": "— Ten Sanderus, któren ze mną przyjechał, ma gotowe na wszystko odpusty.", + "82661": "Ksiądz Wyszoniek może i niezupełnie wierzył w odpusty Sanderusa, ale rad był chwycić się choćby pozoru, byle tylko Zbyszkowi i Danusi przyjść z pomocą, gdyż dziewczynę, którą znał od małego, kochał bardzo. Wreszcie pomyślał, że w najgorszym razie spotkać go może pokuta kościelna, więc zwrócił się do księżny i rzekł:", + "82662": "— Ksiądz ci ja jestem, ale i książęcy sługa. Jakoże, miłościwa pani, rozkażecie?", + "82663": "— Nie chcę ja rozkazywać, wolę prosić — odpowiedziała pani. — Ale jeśli ten Sanderus ma odpusty…", + "82664": "— Sanderus ma. Jeno o biskupa chodzi. Srogie on tam w Płocku z kanonikami synody odprawuje.", + "82665": "— Biskupa się nie bójcie. Zabronił on, jako słyszałam, księżom mieczów, kusz i różnej swawoli, ale dobrze czynić nie zabronił.", + "82666": "Ksiądz Wyszoniek podniósł oczy i ręce w górę:", + "82667": "— To niechże się stanie wedle waszej woli.", + "82668": "Na te słowa radość opanowała serca. Zbyszko znów osiadł na wezgłowiu, a księżna, Danusia i ojciec Wyszoniek siedli koło łoża i poczęli „uradzać”, jak rzecz należy uczynić. Więc postanowili zachować tajemnicę, tak aby w domu żywa dusza o tym nie wiedziała; postanowili też, że i Jurand nie powinien nic wiedzieć, póki mu sama pani w Ciechanowie o wszystkim nie oznajmi. Natomiast miał ksiądz Wyszoniek napisać list od księżny do Juranda, by zaraz przyjeżdżał do Ciechanowa, gdzie i lepsze leki na jego kalectwo mogą się znaleźć, i samotność mniej mu będzie dokuczać. Uradzili na koniec, że i Zbyszko, i Danusia przystąpią do spowiedzi, ślub zaś odbędzie się nocą, gdy już wszyscy spać się pokładą.", + "82669": "Przyszło Zbyszkowi na myśl, żeby wziąć giermka Czecha na świadka ślubu, ale porzucił ten zamiar, przypomniawszy sobie, że ma go od Jagienki. Przez chwilę stanęła mu w pamięci jakby żywa, tak iż zdało mu się, że widzi jej rumianą twarz, jej zapłakane oczy i słyszy głos proszący: „Nie czyń mi tego! Nie płać mi złem za dobre i niedolą za kochanie!”. Aż nagle chwyciła go wielka litość nad nią, gdyż czuł, że jej się stanie ciężka krzywda, po której nie znajdzie pociechy ni pod zgorzelickim dachem, ni w głębi boru, ni w polu, ni w darach opata, ni w zalotach Cztana i Wilka. Więc rzekł jej w duchu: „Daj ci Bóg wszystko najlepsze, dziewczyno, ale choćbym ci rad i nieba przychylić — nie poradzę”. I rzeczywiście, przekonanie, że nie było to w jego mocy, przyniosło mu nawet ulgę i wróciło spokojność, tak że zaraz począł myśleć tylko o Danusi i o ślubie. Nie mógł się jednak obejść bez pomocy Czecha, więc lubo postanowił zamilczeć przed nim o tym, co się miało stać, kazał go do siebie przywołać i rzekł mu:", + "82670": "— Przystąpię dziś do spowiedzi i do Stołu Pańskiego, przybierz mnie przeto jak najochędożniej, jakobym na królewskie pokoje miał iść.", + "82671": "Czech przeląkł się nieco i począł patrzeć mu w twarz, co zrozumiawszy, Zbyszko rzekł:", + "82672": "— Nie bój się, nie tylko na śmierć ludzie się spowiadają, a tym bardziej że idą święta, na które ojciec Wyszoniek z księżną do Ciechanowa wyjedzie i nie będzie księdza bliżej niż w Przasnyszu.", + "82673": "— A wasza miłość nie pojedzie? — spytał giermek.", + "82674": "— Jeśli wyzdrowieję, to pojadę, ale to w boskim ręku.", + "82675": "Więc Czech się uspokoił i skoczywszy do łubów, przyniósł ową białą jakę zdobyczną, złotem szytą, w którą rycerz ubierał się zwykle na wielkie uroczystości, a też i piękny kobierczyk dla okrycia nóg i łoża, za czym podniósłszy Zbyszka przy pomocy dwóch Turczynków, umył go, uczesał jego długie włosy, na które nałożył szkarłatną przepaskę, wreszcie wsparł tak przybranego o czerwone poduszki i rad z własnego dzieła, rzekł:", + "82676": "— Żeby jeno wasza miłość pląsać mogła, to choćby i wesele wyprawić!", + "82677": "— Musiałoby się obyć bez pląsów — odrzekł z uśmiechem Zbyszko.", + "82678": "A tymczasem księżna rozmyślała również w swojej izbie, jak przybrać Danusię, gdyż dla jej niewieściej natury była to sprawa wielkiej wagi i za nic nie chciałaby przyzwolić, by miła jej wychowanka stanęła w codziennej szacie do ślubu. Służki, którym powiedziano, że dziewczyna też do spowiedzi w barwę niewinności się przybiera, łatwo znalazły w skrzyni białą sukienkę, ale bieda była z przybraniem głowy. Na myśl o tym opanował panią jakiś dziwny smutek, tak iż poczęła wyrzekać.", + "82679": "— Gdzie ja dla ciebie, sierotko — mówiła — wianek ruciany w tym boru wynajdę! Ni tu kwiatuszka jakowego, ni liścia, chyba się mchy gdzie pod śniegiem zielenią.", + "82680": "A Danusia, stojąc z rozpuszczonymi już włosami, zatroskała się także, bo i jej chodziło o wianek; po chwili jednak ukazała na równianki z nieśmiertelników wiszące na ścianach izby i rzekła:", + "82681": "— Choćby i z tego co uwić, bo nic innego nie znajdziem, a Zbyszko weźmie mnie i w takim wianku.", + "82682": "Księżna nie chciała się z początku na to zgodzić, bojąc się złej wróżby, ale że w dworcu, do którego tylko na łowy przyjeżdżano, nie było żadnych kwiatów, więc skończyło się na nieśmiertelnikach. Tymczasem nadszedł ojciec Wyszoniek, który poprzednio wyspowiadał już Zbyszka, i zabrał dziewczynę do spowiedzi, a potem zapadła głucha noc. Służba po wieczerzy poszła z rozkazu księżny spać. Wysłańcy Jurandowi pokładli się jedni w czeladnej, inni przy koniach w stajniach. Wkrótce ognie w służebnych izbach zasuły się popiołem na trzonach i pogasły, aż wreszcie uczyniło się całkiem cicho w leśnym dworze i tylko psy szczekały od czasu do czasu na wilki w stronę boru.", + "82683": "Jednakże u księżny, u ojca Wyszońka i u Zbyszka okna nie przestawały świecić, rzucając czerwone blaski na śnieg pokrywający dziedziniec. Oni zaś czuwali w ciszy, słuchając bicia własnych serc — niespokojni i przejęci uroczystością chwili, która zaraz nadejść miała. Jakoż po północy księżna wzięła za rękę Danusię i poprowadziła ją do izby Zbyszkowej, gdzie ojciec Wyszoniek czekał już na nich z Panem Bogiem. W izbie palił się wielki ogień w grabie i przy jego obfitym, ale nierównym świetle ujrzał Zbyszko Danusię, bladą nieco od bezsenności, białą, z wiankiem nieśmiertelników na skroni, przybraną w sztywną, spadającą aż do ziemi sukienkę. Powieki miała ze wzruszenia przymknięte, rączyny opuszczone wzdłuż sukni — i przypominała tak jakieś malowania na szybach, było w niej coś tak kościelnego, że Zbyszka zdjęło zdziwienie na jej widok, pomyślał bowiem, że nie dziewczynę ziemską, ale jakąś duszyczkę niebieską ma wziąć za żonę.", + "82684": "A pomyślał to jeszcze bardziej, gdy klękła ze złożonymi dłońmi do komunii i przechyliwszy w tył głowę, zamknęła całkiem oczy. Wydała mu się nawet wówczas jak umarła i aż lęk chwycił go za serce. Nie trwało to jednak długo, gdyż posłyszawszy głos księdza: Ecce Agnus Dei — sam skupił się w duchu i myśli jego wzięły lot w stronę Bożą. W izbie słychać było teraz tylko uroczysty głos księdza Wyszońka: Domine, non sum dignus — a wraz z nim trzaskania skier w ognisku i świerszcze grające zawzięcie, a jakoś żałośnie w szparach komina. Za oknami wstał wiatr, zaszumiał w ośnieżonym lesie, lecz zaraz ścichł.", + "82685": "Zbyszko i Danusia pozostali jakiś czas w milczeniu, ksiądz Wyszoniek zaś wziął kielich i odniósł go do kapliczki dworskiej. Po chwili wrócił, ale nie sam, tylko z panem de Lorche, i widząc zdziwienie na twarzach obecnych, położył naprzód palec na ustach, jakby chcąc jakiemuś niespodzianemu okrzykowi zapobiec, po czym zaś rzekł:", + "82686": "— Rozumiałem, że będzie lepiej, aby było dwóch świadków ślubu, i dlatego wpierw jeszcze ostrzegłem tego rycerza, któren mi na cześć i na relikwie akwizgrańskie poprzysiągł, że tajemnicy, póki będzie trzeba, dochowa.", + "82687": "A pan de Lorche przykląkł naprzód przed księżną, potem przed Danusią, następnie zaś podniósł się i stał w milczeniu, przybrany w uroczystą zbroję, po której zagięciach pełgały czerwone światełka od ognia, długi, nieruchomy, pogrążon jakby w zachwycie, gdyż i jemu ta biała dziewczyna z wiankiem nieśmiertelników na skroni wydała się jakby aniołem widzianym na szybie w gotyckim tumie.", + "82688": "Lecz ksiądz postawił ją przy łożu Zbyszka i narzuciwszy im stułę na ręce, rozpoczął zwykły obrządek. Księżnie spływały łzy jedna za drugą po poczciwej twarzy, lecz w duszy nie czuła w tej chwili niepokoju, sądziła bowiem, że dobrze czyni, łącząc tych dwoje cudnych i niewinnych dzieci. Pan de Lorche klęknął po raz wtóry i wsparty obiema rękoma na rękojeści miecza wyglądał zupełnie jak rycerz, który ma widzenie — tych zaś dwoje powtarzało kolejno słowa księdza: „Ja… biorę… ciebie sobie…” — a do wtóru tym słowom cichym i słodkim grały znów świerszcze w szparach komina i trzaskał ogień w grabie. Po skończonym obrządku Danusia padła do nóg księżnie, która błogosławiła oboje, a gdy wreszcie oddała ich w opiekę mocom niebieskim, rzekła:", + "82689": "— Radujcie się teraz, bo już ona twoja, a ty jej.", + "82690": "Wówczas Zbyszko wyciągnął swe zdrowe ramię do Danusi, ona zaś objęła go rączętami za szyję i przez chwilę słychać było, jak powtarzali sobie z ustami przy ustach:", + "82691": "— Mojaś ty, Danuśko.", + "82692": "— Mój ty, Zbyszku.", + "82693": "Lecz zaraz potem Zbyszko zesłabł, gdyż za dużo było na jego siły wzruszeń — i zesunąwszy się na poduszki, począł oddychać ciężko. Nie przyszło jednak nań omdlenie i nie przestał się uśmiechać do Danusi, która obcierała mu twarz zroszoną zimnym potem, a nawet nie przestał powtarzać jeszcze: „Mojaś ty, Danuśka” — na co ona pochylała za każdym razem swą przetowłosą głowę. Widok ten wzruszył do reszty pana de Lorche, który oświadczył, że gdy w żadnym kraju nie przygodziło mu się widzieć serc tak czułych, przeto poprzysięga uroczyście, jako gotów jest potykać się pieszo lub konno z każdym rycerzem, czarnoksiężnikiem lub smokiem, który by ich szczęśliwości śmiał stanąć na zawadzie. I rzeczywiście poprzysiągł ową zapowiedź natychmiast na mającej kształt krzyżyka rękojeści od mizerykordii, to jest małego miecza, który służył rycerzom do dobijania rannych. Księżna i ojciec Wyszoniek wezwani byli na świadków tej przysięgi.", + "82694": "Lecz pani, nie rozumiejąc ślubu bez jakowegoś wesela, przyniosła wina — więc pili następnie wino. Godziny nocy płynęły jedna za drugą. Zbyszko, przezwyciężywszy słabość, przygarnął znów Danusię i rzekł:", + "82695": "— Skoro mi cię Pan Jezus oddał, nikt mi cię nie odbierze, ale mi żal, że wyjeżdżasz, jagódko moja najmilsza.", + "82696": "— Do Ciechanowa z tatulem przyjedziem — odpowiedziała Danusia.", + "82697": "— Byle cię chorość jakaś nie napadła, albo co… Boże cię strzeż od złej przygody… Musisz do Spychowa, wiem!… Hej!… Bogu Najwyższemu i miłościwej pani dziękować, żeś już moja, bo jużci co ślub, to tego moc ludzka nie odrobi.", + "82698": "Że jednak ślub ten odbył się w nocy i tajemniczo, i że zaraz po nim miało nastąpić rozstanie, więc chwilami jakiś dziwny smutek ogarniał nie tylko Zbyszka, ale i wszystkich. Rozmowa rwała się. Od czasu do czasu przygasał też ogień w grabie — i głowy pogrążały się w mroku. Ksiądz Wyszoniek dorzucał wówczas na węgle nowe bierwiona, a gdy zapiszczało co żałośnie w szczapie, jako często bywa przy świeżym drzewie, mówił:", + "82699": "— Duszo pokutująca, czego żądasz?", + "82700": "Odpowiadały mu świerszcze, a potem wzmagający się płomień, który wydobywał z cienia bezsenne twarze, odbijał się w zbroi pana de Lorche, rozświetlając zarazem białą sukienkę i nieśmiertelniki na głowie Danusi.", + "82701": "Psy na dworze poczęły znów poszczekiwać w stronę boru takim szczekaniem jak na wilki.", + "82702": "I w miarę jak płynęły godziny nocy, coraz częściej zapadało milczenie, aż wreszcie księżna rzekła:", + "82703": "— Miły Jezu! Ma-li tak być po ślubie, lepiej by pójść spać, ale skoro mamy czuwać do rana, to i zagrajże nam jeszcze, kwiatuszku, ostatni raz przed odjazdem na luteńce, mnie i Zbyszkowi.", + "82704": "Danusia, która czuła zmęczenie i senność, rada była czymkolwiek się orzeźwić, więc skoczyła po lutnię i wróciwszy z nią, po chwili siadła przy łóżku Zbyszka.", + "82705": "— Co mam grać? — zapytała.", + "82706": "— Co? — rzekła księżna. — A cóż by jak nie oną pieśń, którąś w Tyńcu śpiewała, kiedy to cię pierwszy raz Zbyszko ujrzał!", + "82707": "— Hej! Pamiętam i do śmierci nie zabaczę — rzekł Zbyszko. — Jakem, bywało, to gdzie usłyszał, to aże mi śluzy z oczu płynęły.", + "82708": "— To i zaśpiewam! — rzekła Danusia.", + "82709": "I zaraz poczęła brząkać na luteńce, następnie zaś, zadarłszy jak zwykle główkę do góry, zaśpiewała:", + "82710": "Gdybym to ja miała", + "82711": "Skrzydłeczka jak gąska,", + "82712": "Poleciałabym ja", + "82713": "Za Jaśkiem do Śląska.", + "82714": "Usiadłabym ci ja", + "82715": "Na śląskowskim płocie:", + "82716": "„Przypatrz się, Jasieńku,", + "82717": "Ubogiej sierocie!…”", + "82718": "Lecz nagle głos się jej załamał, usta poczęły się trząść, a spod zamkniętych rzęs łzy wydostawały się przemocą na policzki. Przez chwilę starała się ich nie puścić spod powiek, ale nie mogła — i w końcu rozpłakała się serdecznie, zupełnie jak wówczas, gdy ostatni raz śpiewała tę pieśń Zbyszkowi w krakowskim więzieniu, gdy myślała, że mu nazajutrz szyję utną.", + "82719": "— Danuśka! Co ci, Danuśka? — pytał Zbyszko.", + "82720": "— Czego płaczesz? Jakież to wesele! — zawołała księżna. — Czego?", + "82721": "— Nie wiem — odpowiedziała, łkając, Danuśka — tak ci mi smutno!… Taki żal!… Zbyszka i pani…", + "82722": "Więc zatroskali się wszyscy i nuż ją pocieszać, nuż tłumaczyć jej, że to nie na długo tego odjazdu i że pewnie jeszcze na święta zjadą z Jurandem do Ciechanowa. Zbyszko znów objął ją ramieniem, przytulał do piersi i wycałowywał łzy z oczu — ucisk jednak pozostał we wszystkich sercach — i w tym ucisku zbiegały im godziny nocy.", + "82723": "Aż wreszcie na dziedzińcu rozległ się odgłos tak nagły i przeraźliwy, że aż wzdrygnęli się wszyscy. Księżna, zerwawszy się z ławy, zawołała:", + "82724": "— O dlaboga! Żurawie studzienne! Konie poją!", + "82725": "A ksiądz Wyszoniek spojrzał w okno, w którym szklane gomółki przybierały barwę szarawą, i ozwał się:", + "82726": "— Noc już bieleje i dzień się czyni. Ave Maria, gratia plena…", + "82727": "Po czym wyszedł z izby i wróciwszy po niejakim czasie, rzekł:", + "82728": "— Dnieje, chociaż będzie ciemny dzień. To Jurandowi ludzie konie poją. Czas ci do drogi, niebogo!…", + "82729": "Na te słowa i księżna, i Danusia uderzyły w głośny płacz i obie wraz ze Zbyszkiem poczęły wyrzekać, tak jak wyrzekają ludzie prości, gdy im przychodzi się rozstać, to jest, że było w tym wyrzekaniu coś obrządkowego i zarazem jakby pół zawodzenie, pół śpiewanie, które wylewa się z dusz polnych tak przyrodzoną drogą, jak leją się łzy z oczu.", + "82730": "Hej! Nie pomoże już nic płakanie, Już cię żegnamy, miłe kochanie, Już płakanie nie pomoże. Już żegnamy cię, niebożę, Żegnamy cię — hej!…", + "82731": "Lecz Zbyszko przytulił po raz ostatni Danusię do piersi i trzymał ją długo, dopóty, dopóki mu tchu starczyło i dopóki księżna nie oderwała jej od niego, aby ją przebrać na drogę.", + "82732": "Tymczasem rozedniało zupełnie. We dworcu rozbudzili się wszyscy i poczęli się krzątać. Do Zbyszka wszedł Czech, giermek, dowiedzieć się o zdrowie i pytać o rozkazy.", + "82733": "— Przyciągnij łoże do okna — rzekł mu rycerz.", + "82734": "Czech przyciągnął z łatwością łoże do okna, ale zdziwił się, gdy Zbyszko kazał mu je otworzyć — usłuchał jednak i tego rozkazu, nakrył tylko pana własnym kożuchem, gdyż na dworze chłodno było, choć chmurno — i padał śnieg miękki a obfity.", + "82735": "Zbyszko począł patrzeć: na dziedzińcu przez lecące z chmur płatki śniegowe widać było sanki, wokół nich siedzieli na zszerszeniałych i dymiących koniach ludzie Jurandowi. Wszyscy byli zbrojni, a niektórzy mieli blachy na kożuchach, w których przeglądały się blade i posępne promienie dnia. Las zasuło całkiem śniegiem; płotów i kołowrota prawie nie można było dojrzeć.", + "82736": "Danusia wpadła jeszcze do izby Zbyszka cała już zakutana w kożuszek i lisią szubę; jeszcze raz objęła za szyję i jeszcze raz rzekła mu na pożegnanie:", + "82737": "— Chociaż i odjeżdżam, tom twoja.", + "82738": "A on całował jej ręce, policzki i oczy, które ledwie było widać spod lisiego puchu, i mówił:", + "82739": "— Boże cię strzeż! Boże cię prowadź! Mojaś ty już, moja do śmierci!", + "82740": "I gdy znów oderwano ją od niego, podniósł się, ile mógł, wsparł głowę na oknie i patrzał; więc poprzez płatki śniegowe jakby przez jakowąś zasłonę widział, jak Danusia siadała do sanek, jak księżna trzymała ją długo w objęciach, jak całowały ją dworki i jak ksiądz Wyszoniek żegnał ją znakiem krzyża na drogę. Obróciła się jeszcze przed samym odjazdem ku niemu i wyciągnęła ręce:", + "82741": "— Ostawaj z Bogiem, Zbyszku!", + "82742": "— Boże, daj w Ciechanowie cię obaczyć…", + "82743": "Ale śnieg padał tak obfity, jakby chciał wszystko zgłuszyć i wszystko przesłonić, więc te ostatnie słowa doszły ich tak przytłumione, że obojgu wydało się, iż wołają na siebie — już z daleka.", + "82744": "Rozdział dwudziesty szósty", + "82745": "Po obfitych śniegach nastały ciężkie mrozy i dni pogodne, suche. Dniem bory iskrzyły się w promieniach słońca, lód popętał rzeki i ustalił bagna. Przyszły jasne noce, wśród których mróz wzmagał się do tego stopnia, że drzewa pękały z hukiem w lesie; ptactwo zbliżało się do domostw; drogi stały się niebezpieczne z powodu wilków, które jęły się zbierać w stada i napadać nie tylko na pojedynczych ludzi, lecz i na wsie. Lud jednak radował się w dymnych chatach przy ogniskach, przepowiadając po mroźnej zimie rok urodzajny, i wesoło czekał świąt, które miały niebawem nadejść.", + "82746": "Leśny dworzec książęcy opustoszał. Księżna wraz z dworem i księdzem Wyszońkiem wyjechała do Ciechanowa. Zbyszko, znacznie już zdrowszy, ale nie dość jeszcze mocny, by na koń siąść, został w dworcu razem ze swymi ludźmi, z Sanderusem, z giermkiem Czechem i z miejscową służbą, nad którą miała dozór stateczna szlachcianka pełniąca obowiązki gospodyni.", + "82747": "Lecz dusza w rycerzu rwała się do młodej żony. Była mu wprawdzie niezmierną osłodą myśl, że Danusia już jest jego i żadna moc ludzka nie zdoła mu jej odjąć, ale z drugiej strony taż sama myśl potęgowała jego tęsknotę.", + "82748": "Po całych dniach wzdychał do tej chwili, w której będzie mógł dworzec opuścić, i rozważał, co wówczas ma uczynić, gdzie jechać i jak Juranda przejednać. Miewał też chwile ciężkiego niepokoju, ale w ogóle przyszłość przedstawiała mu się radośnie. Kochać Danuśkę i łuskać hełmy z pawimi piórami — oto miało być jego życie. Częstokroć brała go ochota porozmawiać o tym z Czechem, którego polubił, ale zauważył, że Czech, oddany duszą całą Jagience, nierad rozmawiał o Danusi, on zaś związany tajemnicą nie mógł mu powiedzieć wszystkiego, co się stało.", + "82749": "Zdrowie jego polepszało się jednak z każdym dniem. Na tydzień przed Wigilią dosiadł po raz pierwszy konia i choć czuł, że nie mógłby jeszcze tego uczynić w zbroi, jednakże nabrał otuchy. Nie spodziewał się zresztą, by miała go zaskoczyć potrzeba prędkiego przywdziania pancerza i hełmu, a w najgorszym razie tuszył, iż wkrótce będzie miał i na to dość sił. W izbie próbował dla zabicia czasu podnosić miecz i szło mu nieźle; topór okazał się tylko dla niego za ciężki, mniemał wszelako, że chwyciwszy toporzysko w obie dłonie, zdołałby już skutecznie machnąć.", + "82750": "Na koniec, na dwa dni przed Wigilią, kazał wymościć wozy, pokulbaczyć konie i oznajmił Czechowi, że pojadą do Ciechanowa. Wierny giermek zatroskał się nieco, zwłaszcza że na dworze był mróz trzaskający, ale Zbyszko rzekł mu:", + "82751": "— Nie twoja głowa, Głowaczu (tak go bowiem z polska nazywał). Nic tu po nas w tym dworcu, a choćbym miał zachorzeć, toć starunku w Ciechanowie nie zabraknie. Wreszcie pojadę nie konno, ale w saniach, po szyję w sianie i pod skórami, a dopiero pod samym Ciechanowem na koń się przesiądę.", + "82752": "I tak się stało. Czech już przeznał swego młodego pana i wiedział, że niedobrze mu się przeciwiać, a jeszcze gorzej nie spełnić w lot rozkazu; więc w godzinę później ruszono. W chwili odjazdu Zbyszko, widząc Sanderusa ładującego się na sanie wraz ze swoją skrzynią, rzekł mu:", + "82753": "— A ty czegoś się do mnie przyczepił jak rzep do owczej wełny?… Mówiłeś, że chcesz do Prus.", + "82754": "— Mówiłem, że chcę do Prus — rzekł Sanderus — ale jakże mi tam samemu iść w takie śniegi? Wilcy mnie zjedzą, nim pierwsza gwiazda zejdzie, a tu też nie mam po co ostawać. Wolej mi w mieście ludzi pobożnością budować, świętym towarem ich darzyć i z diabelskich obierzy ratować, jakom Ojcu wszystkiego chrześcijaństwa w Rzymie zaprzysiągł. A prócz tego okrutniem waszą miłość pokochał, więc jej nie opuszczę przed odejściem do Rzymu, bo może się zdarzy i jakową przysługę oddać.", + "82755": "— Zawsze on za was, panie, gotów zjeść i wypić — rzekł na to Czech — i taką przysługę najbardziej rad by oddać. Ale jeśli nas za wielka chmara wilków w przasnyskim boru opadnie, to im go rzucim na odprawę, bo na nic lepszego się nie przygodzi.", + "82756": "— A wy patrzcie, by wam grzeszne słowo do wąsów nie przymarzło — odparł Sanderus — gdyż takowe sople tylko w piekielnym ogniu topnieją.", + "82757": "— O wa! — rzekł Głowacz, sięgając rękawicą do wąsów, które ledwie poczynały mu się sypać. — Pierwej spróbuję zagrzać piwa na popasie, ale tobie go nie dam.", + "82758": "— A przykazanie jest: spragnionego napoić. Nowy grzech!", + "82759": "— To ci dam wiadro wody, a tymczasem naści, co mam pod ręką.", + "82760": "I tak mówiąc, nabrał śniegu, ile mógł dwiema rękawicami objąć, i rzucił nim w brodę Sanderusa, ale ów uchylił się i rzekł:", + "82761": "— Nic po was w Ciechanowie, bo tam już jest chowany niedźwiadek, co śniegiem praska.", + "82762": "Tak to oni przekomarzali się ze sobą, dosyć się lubiąc wzajemnie. Zbyszko jednakże nie zabronił Sanderusowi jechać ze sobą, albowiem cudaczny ów człowiek bawił go, a zarazem zdawał się być istotnie do niego przywiązany. Ruszyli więc z dworca leśnego jasnym rankiem w mróz tak wielki, że trzeba było konie okrywać. Cała kraina leżała pod obfitym śniegiem.", + "82763": "Dachy chat ledwie było spod niego widać, a miejscami dymy zdawały się wychodzić wprost z białych zasp i szły w górę strzeliste, różowe od poranku, rozszerzone u szczytu w kiście, podobne do rycerskich pióropuszów.", + "82764": "Zbyszko jechał na wozie, raz, dla zaoszczędzenia sił, a po wtóre, dla wielkiego zimna, przed którym łatwiej się było uchronić w wymoszczonych sianem i skórami wozach. Kazał też Głowaczowi przysiąść się do siebie i mieć kuszę na podorędziu od wilków, tymczasem zaś gawędził z nim wesoło.", + "82765": "— W Przasnyszu — rzekł — jeno konie popasiem, rozgrzejem się i zaraz ruszymy dalej.", + "82766": "— Do Ciechanowa?", + "82767": "— Naprzód do Ciechanowa państwu się pokłonić i nabożeństwa zażyć.", + "82768": "— A potem? — pytał Głowacz.", + "82769": "Zbyszko uśmiechnął się i odrzekł:", + "82770": "— Potem, kto wie, czy nie do Bogdańca.", + "82771": "Czech spojrzał na niego ze zdziwieniem. W głowie błysnęła mu myśl, że może młody pan wyrzekł się Jurandówny, i wydało mu się to tym podobniejszym do prawdy, ponieważ Jurandówna wyjechała, o uszy zaś Czecha odbiła się w leśnym dworcu wiadomość, że pan na Spychowie przeciwny był młodemu rycerzowi. Więc ucieszył się poczciwy giermek, bo chociaż miłował Jagienkę, ale patrzał na nią tak jak na gwiazdę na niebie i rad by był okupić jej szczęście choćby krwią własną, Zbyszka też pokochał i z całej duszy pragnął obojgu do śmierci służyć.", + "82772": "— To już wasza miłość osiędzie na dziedzinie! — rzekł z radością.", + "82773": "— Jakże mi na dziedzinie siedzieć — odpowiedział Zbyszko — kiedym owych rycerzy krzyżowych pozwał, a przedtem jeszcze Lichtensteina? Mówił de Lorche, że ponoć mistrz ma króla w gościnę do Torunia zaprosić, to się do królewskich pocztów przyczepię; i tak myślę, że w Toruniu pan Zawisza z Garbowa alibo pan Powała z Taczewa wyprosi mi u pana naszego pozwoleństwo, abym się mógł na ostre z tymi mnichami potykać. Pewnikiem wystąpią oni z giermkami, więc i tobie przyjdzie się spotkać.", + "82774": "— Już bym też chyba sam mnichem ostał, gdyby miało być inaczej — rzekł Czech.", + "82775": "Zbyszko spojrzał na niego z zadowoleniem.", + "82776": "— No i nie będzie temu dobrze, który ci się pod żelaziwo nawinie. Pan Jezus dał ci siłę okrutną, ale źle byś uczynił, gdybyś nią zbytnio puszył, albowiem prawemu giermkowi pokora przystoi.", + "82777": "Czech począł kiwać głową na znak, że siłą nie będzie puszył, ale jej też i na Niemców nie poskąpi — a Zbyszko uśmiechał się w dalszym ciągu, ale już nie do giermka, tylko do własnych myśli.", + "82778": "— Stary pan będzie rad, gdy wrócim — rzekł po chwili Głowacz — i w Zgorzelicach też będą radzi.", + "82779": "Zbyszkowi stanęła Jagienka tak w oczach, jakby przy nim siedziała na saniach. Bywało to zawsze, że gdy wypadkiem o niej pomyślał, to widział ją ogromnie wyraźnie…", + "82780": "„Nie! — rzekł sobie. — Nie będzie ona rada, bo jeśli wrócę do Bogdańca, to z Danuśką, a ona niech bierze innego…”. Tu mignęli mu przed oczyma: Wilk z Brzozowej i młody Cztan z Rogowa — i nagle uczyniło mu się przykro na myśl, że dziewczyna może pójść w ręce jednego z tych dwóch. „Wolej by lepszego jakiego znalazła — mówił sobie w duszy — bo to piwożłopy i kostery, a dziewka uczciwa jest”. Pomyślał też i o tym, że stryjowi, gdy się dowie o tym, co zaszło, będzie okrutnie markotno, ale pocieszył się wraz myślą, że Maćkowi chodziło zawsze w pierwszym rzędzie o ród i o dostatki, które mogły znaczenie rodu podnieść. Jagienka była wprawdzie bliżej, bo o miedzę, ale za to Jurand większy był dziedzic od Zycha ze Zgorzelic, wiec łatwo było przewidzieć, że Maćko nie będzie długo krzyw o taki związek, tym bardziej że wiedział przecie o miłości bratanka i o tym, ile ów Danusi zawdzięcza… Pomruczy, a potem będzie rad i pocznie Danuśkę miłować jak własne dziecko!", + "82781": "I nagle serce w Zbyszku poruszyło się przywiązaniem i tęsknotą do tego stryjca, który był człowiek twardy, a przecie tak go kochał jak źrenicę oka; w bitwach jego więcej strzegł niźli siebie, dla niego łup brał, dla niego zabiegał o majętność. Dwóch ich było oto samotników na świecie! Krewnych nawet nie mieli, chyba dalekich jak opat — więc gdy, bywało, przyszło im się czasem rozłączyć, to jeden bez drugiego nie wiedział, co począć, a zwłaszcza stary, który niczego już dla siebie nie pożądał.", + "82782": "— Hej! Będzie rad, będzie rad! — powtarzał sobie Zbyszko. — I tego bym jeno chciał, żeby mnie i Jurand tak przyjął, jako on mnie przyjmie.", + "82783": "I próbował sobie wyobrazić, co też powie i pocznie Jurand, gdy się o ślubie dowie. Było w tej myśli trochę niepokoju, ale niezbyt wiele, właśnie dlatego, że już klamka zapadła. Na bitkę nie wypadało przecie Jurandowi go wyzywać, gdyby zaś zbytnio się sprzeciwiał, to mógł mu Zbyszko odpowiedzieć tak: „Przystańcie, póki proszę, bo wasze prawo do Danuśki ludzkie, a moje boskie — i nie wasza teraz ona, jeno moja”. Coś tam zasłyszał w swoim czasie od pewnego kleryka biegłego w Piśmie, że niewiasta powinna porzucić ojca i matkę, a pójść za mężem — więc czuł, że przy nim większa moc. Nie spodziewał się jednak, by między nim a Jurandem miało dojść aż do zawziętej niezgody i złości, liczył bowiem, że dużo wskórają prośby Danusi, a równie wiele, jeśli nie więcej, wstawiennictwo księcia, którego Jurand był podwładnym, i księżny, którą umiłował jako opiekunkę swego dziecka.", + "82784": "W Przasnyszu radzono im zostać na nocleg, ostrzegając ich przed wilkami, które z powodu mrozów pozbijały się w stada tak wielkie, że napadały nawet gromadnie jadących ludzi. Zbyszko jednak nie chciał na to zważać, albowiem zdarzyło się, iż w gospodzie spotkali kilku rycerzy mazowieckich z pocztami, którzy też jechali do księcia do Ciechanowa, i kilku zbrojnych kupców z samego Ciechanowa, prowadzących ładowne wozy z Prus. W tak wielkiej kupie nie było niebezpieczeństwa, więc ruszyli na noc, choć pod wieczór zerwał się nagle wiatr, nagnał chmur i poczęła się zadymka. Jechali, trzymając się blisko jedni drugich, ale tak wolno, iż Zbyszko począł myśleć, iż nie zdążą na Wilię. W niektórych miejscach trzeba było rozkopywać zaspy, gdyż konie wcale nie mogły przejść. Szczęściem, droga leśna nie była błędna. Jednakże zmierzch już był na świecie, gdy dojrzeli Ciechanów.", + "82785": "Może nawet byliby jeździli wokół miasta wśród śnieżnych tumanów i poświstu wichrów, nie domyślając się, że są tuż, gdyby nie ognie płonące na wzniesieniu, na którym budowano nowy zamek. Nikt już dobrze nie wiedział, czy w wigilię Bożego Narodzenia palono te ognie dla gości, czy dla jakiegoś starożytnego zwyczaju, ale też i nikt ze Zbyszkowych towarzyszów teraz o tym nie myślał — wszyscy bowiem chcieli znaleźć jak najprędzej ochronę w mieście.", + "82786": "Tymczasem zamieć zwiększała się coraz bardziej. Ostry i mroźny wiatr niósł niezmierne tumany śnieżne, targał drzewami, huczał, szalał, podrywał całe zaspy, podnosił je w górę, skręcał, rozpylał, przykrywał nimi wozy, konie, ciął po twarzach podróżników jakby ostrym piaskiem — tłumił im oddech w piersiach i mowę. Głosu kołatek przytwierdzonych do dyszlów nie było wcale słychać, natomiast w wyciu i poświście wichru odzywały się jakieś głosy żałosne jakby wycie wilcze, jakby odległe rżenie koni, a czasem jakby pełne trwogi ludzkie wołanie o ratunek. Wyczerpane konie poczęły się spierać bokami o siebie i iść coraz wolniej.", + "82787": "— Hej, kurniawa też to, kurniawa! — rzekł zdyszanym głosem Czech. — Szczęście, panie, żeśmy pod miastem i że owe ognie się palą, bo inaczej źle by było z nami.", + "82788": "— Kto w polu, temu śmierć — odrzekł Zbyszko — ale owo i ognia już nie widzę.", + "82789": "— Bo tuman taki, że i ogień nie prześwieci. A może rozmiotło drwa i węgle.", + "82790": "Na innych wozach rozmawiali także kupcy i rycerze, że kogo zamieć z dala od siedzib ludzkich ułapi, ten już dzwonów jutro nie usłyszy. Lecz Zbyszko zaniepokoił się nagle i rzekł:", + "82791": "— Nie daj Bóg, aby tam Jurand był gdzie w drodze.", + "82792": "Czech, lubo całkiem zajęty wpatrywaniem się w stronę ognisk, usłyszawszy słowa Zbyszka, odwrócił jednak głowę i zapytał:", + "82793": "— To pan ze Spychowa miał zjechać?", + "82794": "— Miał.", + "82795": "— Z panną?", + "82796": "— A ogień to ci naprawdę przesłoniło — odpowiedział Zbyszko.", + "82797": "I rzeczywiście, płomień przygasł, ale natomiast na drodze tuż przy koniach i saniach zjawiło się kilku jeźdźców.", + "82798": "— A czego następujesz? — zawołał czujny Czech, chwytając kuszę. — Kto wy?", + "82799": "— Ludzie książęcy, wysłani w pomoc podróżnym.", + "82800": "— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!", + "82801": "— Na wieki wieków.", + "82802": "— Prowadźcie do miasta! — ozwał się Zbyszko.", + "82803": "— Czy nikt z was nie ostał?", + "82804": "— Nikt.", + "82805": "— Skąd jedziecie?", + "82806": "— Od Przasnysza.", + "82807": "— A więcej podróżnych nie widzieliście po drodze?", + "82808": "— Nie widzieliśmy. Ale może znajdą się na innych gościńcach.", + "82809": "— Na wszystkich ludzie szukają. Jedźcie za nami. Zjechaliście z drogi! W prawo!", + "82810": "I zawrócili konie. Przez czas jakiś słychać było tylko szum wichru.", + "82811": "— Siła gości w starym zamku? — spytał po chwili Zbyszko.", + "82812": "Najbliższy jeździec, nie dosłyszawszy, pochylił się ku niemu:", + "82813": "— Jako zaś mówicie, panie?", + "82814": "— Pytam, czy siła gości u księstwa?", + "82815": "— Po staremu: jest dość!", + "82816": "— A dziedzica ze Spychowa nie ma?", + "82817": "— Nie ma, ale go czekają. Pojechali też ludzie naprzeciw.", + "82818": "— Z kagankami?", + "82819": "— Zaśby tam wiatr pozwolił!", + "82820": "Lecz dalej nie mogli rozmawiać, bo szum zamieci wzmógł się jeszcze.", + "82821": "— Czyste diabelskie wesele! — ozwał się Czech.", + "82822": "Zbyszko jednak kazał mu milczeć i paskudnego imienia nie wywoływać.", + "82823": "— Nie wiesz to — rzekł — że w takie święta diabelska moc truchleje i że diabły w przeręble się chowają? Jednego raz pod Sandomierzem rybacy przed Wilią w niewodzie znaleźli: trzymał szczupaka w pysku, ale jak go głos dzwonów doszedł, zaraz omdlał, oni zasie kijami go tłukli aż do wieczerzy. Jużci wichura tęga jest, ale to z Pana Jezusowego pozwoleństwa, któren widać chce, żeby jutrzejszy dzień był tym radośniejszy.", + "82824": "— Ba! Byliśmy tuż pod miastem, a wszelako gdyby nie ci ludzie, jeździlibyśmy może i do północka, gdyż jużeśmy z drogi zjechali — odpowiedział Głowacz.", + "82825": "— Bo ogień przygasł.", + "82826": "Tymczasem wjechali jednak rzeczywiście do miasta. Zaspy śniegowe leżały tam w ulicach jeszcze większe, tak wielkie, że w wielu miejscach zakrywały niemal okna, z którego to powodu błądząc za miastem, nie mogli dojrzeć świateł. Ale natomiast wicher mniej tu dawał się we znaki. Na ulicach były pustki, mieszczanie siedzieli już przy Wilii. Przed niektórymi domami chłopcy z jasłeczkami i z kozą śpiewali, mimo zamieci, kolędy. Na rynku też było widać ludzi poowijanych w grochowiny i udających niedźwiedzi, ale w ogóle było pusto. Kupcy, którzy towarzyszyli Zbyszkowi i innej szlachcie w drodze, zostali w mieście, owi zaś jechali dalej do starego zamku, w którym mieszkał książę i który, mając już szyby szklane, zajaśniał przed nimi wesoło mimo zawiei, gdy podjechali bliżej.", + "82827": "Zwodzony most na rowie był spuszczony, gdyż dawne czasy litewskich napadów minęły, a Krzyżacy, przewidując wojnę z królem polskim, sami szukali przyjaźni księcia mazowieckiego. Jeden z ludzi książęcych zadął w róg i wnet otworzono bramę. Było przy niej kilkunastu łuczników, ale na murach i blankach ani żywej duszy, gdyż książę pozwolił strażom zejść. Naprzeciw gości wyszedł stary Mrokota, który już był przyjechał przed dwoma dniami, i powitawszy ich w imieniu księcia, zaprowadził do izb, w których mogli się przybrać godniej do stołu.", + "82828": "Zbyszko począł go zaraz wypytywać o Juranda ze Spychowa, ów zaś odrzekł, że go nie ma, ale się go spodziewają, gdyż obiecał przecie przyjechać, a gdyby był zachorzał mocniej, to dałby znać. Wysłali jednak naprzeciw kilkunastu jeźdźców, bo takiej zawiei najstarsi ludzie nie pamiętają.", + "82829": "— To może niezadługo tu będą.", + "82830": "— Wiera, że niezadługo. Księżna kazała postawić dla nich miski przy wspólnym stole.", + "82831": "Więc Zbyszko, choć zawsze strach mu było trochę Juranda, uradował się w sercu i mówił sobie: „Choćby też nie wiem, co czynił, tego nie odrobi, że to żona moja przyjeżdża, moja niewiasta, moja Danuśka najmilsza!”. I gdy sobie to powtarzał, ledwie własnemu szczęściu mógł uwierzyć. Po czym pomyślał, że może mu tam już wszystko wyznała, może go przejednała i uprosiła, żeby ją zaraz oddał. „Po prawdzie, to i cóż ma lepszego do zrobienia? Jurand jest chłop mądry i wie, że choćby mi jej bronił, to ją i tak wezmę, bo moje prawo mocniejsze”. Tymczasem przebierając się, rozmawiał z Mrokotą, wypytując o zdrowie księcia, a szczególnie księżny, którą jeszcze od bytności w Krakowie pokochał jak matkę. Rad też był, dowiedziawszy się, że w zamku wszyscy zdrowi i weseli, chociaż księżna wielce po swojej miłej śpiewaczce tęskniła.", + "82832": "Grywa jej teraz na luteńce Jagienka, którą księżna dość lubi, ale już nie tak.", + "82833": "— Jaka Jagienka? — zapytał ze zdziwieniem Zbyszko.", + "82834": "— Jagienka z Długolasu, wnuczka starego pana z Długolasu. Gładka dziewka, w której się ów Lotaryńczyk rozkochał.", + "82835": "— To pan de Lorche tu jest?", + "82836": "— Gdzie by miał być? Przecie z leśnego dworca tu przyjechał i siedzi, bo mu dobrze. Nie brak naszemu księciu nigdy gości.", + "82837": "— Rad go obaczę, bo to rycerz, któremu w niczym nie przyganić.", + "82838": "— I on też was miłuje. Ale już chodźmy, gdyż księstwo wraz do stołu zasiędą.", + "82839": "I poszli. W sali stołowej w dwóch kominach paliły się wielkie ognie, nad którymi czuwali pachołkowie, i roiło się już od gości i dworzan. Książę wszedł pierwszy w towarzystwie wojewody i kilku przybocznych. Zbyszko pochylił mu się do kolan, a następnie ucałował jego rękę.", + "82840": "On zaś ścisnął go za głowę, następnie odwiódłszy go nieco na stronę, rzekł:", + "82841": "— Juści o wszystkim wiem. Mruczno mi było z początku, żeście to bez mego pozwoleństwa uczynili, ale po prawdzie nie było czasu, bom ja w oną porę był w Warszawie, gdzie i święta chciałem przepędzić. Wiadoma wreszcie rzecz, iż jak się niewiasta czego chyci, to się i nie przeciw, bo nic nie wskórasz. Księżna pani wam życzy jak matka, a i ja zawdy wolę jej dogodzić, niż się przeciwić, z takowej przyczyny, aby zaś smutku i płakania jej oszczędzić.", + "82842": "Zbyszko pochylił się po raz wtóry do kolan książęcych.", + "82843": "— Daj Bóg waszej książęcej miłości odsłużyć.", + "82844": "— Chwalić Jego imię, żeś już zdrów. Powiedzże księżnie, jakom cię życzliwie przyjął, to się niewiasta ucieszy! Boga mi! Jej uciecha, moja uciecha! Jurandowi za tobą dobre słowo też rzeknę i tak myślę, że pozwoleństwo da, bo on też księżnę miłuje.", + "82845": "— Choćby i nie chciał dać, to moje prawo pierwsze.", + "82846": "— Twoje prawo pierwsze i musi się zgodzić, ale błogosławieństwa może wam umknąć. Przemocą mu tego nikt nie wydrze, a bez rodzicielskiego błogosławieństwa nie masz i Boskiego.", + "82847": "Zatroskał się Zbyszko, usłyszawszy te słowa, gdyż dotąd o tym nie pomyślał. W tej chwili jednak weszła księżna z Jagienką z Długolasu i z innymi dwórkami, więc skoczył pokłonić się pani, ona zaś powitała go jeszcze łaskawiej od księcia i zaraz poczęła mu mówić o spodziewanym przyjeździe Juranda. Oto misy dla nich zastawione, a ludzie wysłani, by ich przeprowadzić wśród zamieci. Z wieczerzą wigilijną czekać już dłużej nie podobna, bo pan tego nie lubi, ale oni pewnie zjadą, nim wieczerza się skończy.", + "82848": "— Co do Juranda — mówiła księżna — będzie wedle natchnienia bożego. Albo mu powiem dziś wszystko, albo jutro po pasterce, a książę też przyobiecał, że swoje słowo dołoży. Zawzięty bywa Jurand, ale nie dla tych, których miłuje, i nie dla tych, którym powinien.", + "82849": "Tu poczęła mówić Zbyszkowi, jak się ma z teściem zachować, by go, broń Boże, nie urazić i do zawziętości nie przywieść. Była w ogóle dobrej myśli, ale kto by lepiej znał świat i patrzył bystrzej od Zbyszka, ten zauważyłby w słowach jej pewien niepokój. Może było tak dlatego, że pan ze Spychowa nie był w ogóle człowiek łatwy, a może też poczęła się księżna trwożyć nieco tym, że ich tak długo nie było widać. Wieja stawała się na dworze coraz okrutniejsza i wszyscy mówili, że kogo w szczerym polu złapie, ten może i zostać; księżnie jednakże przychodziło do głowy i inne przypuszczenie: mianowicie, że Danuśka wyznała ojcu, iż jest już ślubem ze Zbyszkiem połączona, a ów, obraziwszy się, postanowił wcale do Ciechanowa nie przyjeżdżać. Nie chciała jednak pani zwierzyć się Zbyszkowi z tych myśli, a nawet nie było na to i czasu, gdyż pachołcy poczęli wnosić jadło i zastawiać je na stole. Zdążył wszelako Zbyszko podjąć ją jeszcze pod nogi i zapytać:", + "82850": "— A jeśli przyjadą, to jakoże będzie, miłościwa pani? Mówił mi Mrokota, że dla Juranda jest osobna izba, gdzie też i dla giermków znajdzie się siano na posłanie. Ale jakoże będzie?…", + "82851": "A księżna poczęła się śmiać i uderzywszy go z lekka rękawicą po twarzy, rzekła:", + "82852": "— Cichaj! Czegóż? Widzicie go!", + "82853": "I odeszła ku księciu, przed którym rękodajni wysunęli już krzesło, aby mógł na nim zasiąść. Przedtem jednak jeden z nich podał mu płaską misę, pełną cienko pokrajanego placka i opłatków, którymi książę miał się dzielić z gośćmi, dworzany i służbą. Drugą podobną trzymał dla księżny piękny wyrostek, syn kasztelana sochaczewskiego. Po przeciwnej stronie stołu stał ksiądz Wyszoniek, który miał błogosławić ustawioną na pachnącym sianie wieczerzę. A wtem we drzwiach ukazał się człowiek pokryty śniegiem i począł wołać głośno:", + "82854": "— Miłościwy panie!", + "82855": "— Czego? — rzekł książę, nierad, iż mu przerywają obrządek.", + "82856": "— Na Radzanowskim gościńcu całkiem przysypało jakichś podróżnych. Ludzi nam trzeba więcej, by ich odgrześć.", + "82857": "Zlękli się, usłyszawszy to, wszyscy, zatrwożył się książę i zwróciwszy się do kasztelana sochaczewskiego, zakrzyknął:", + "82858": "— Konnych z łopatami żywo.", + "82859": "Po czym do zwiastuna nowiny:", + "82860": "— Wiela przysypanych?", + "82861": "— Nie moglim zmiarkować. Dmie okrutnie. Są konie i wozy. Znaczny poczet.", + "82862": "— Nie wiecie, czyj zaś?", + "82863": "— Ludzie mówią: dziedzica ze Spychowa.", + "82864": "Rozdział dwudziesty siódmy", + "82865": "Zbyszko, usłyszawszy nieszczęsną nowinę, nie pytając nawet i o pozwolenie księcia, skoczył do stajen i kazał konie siodłać. Czech, który jako szlachetnie urodzony giermek znajdował się z nim na sali, zaledwie zdołał wrócić do izby i przynieść ciepłą lisiurę; nie próbował jednakże młodego pana wstrzymywać, gdyż mając z przyrodzenia rozum tęgi, wiedział, że wstrzymywanie na nic się nie przyda, a mitręga może okazać się zgubną. Siadłszy na drugiego konia, pochwycił jeszcze w bramie od odźwiernego kilka pochodni i wnet ruszyli razem z książęcymi ludźmi, których wartko sprawił stary kasztelan. Za bramą ogarnęły ich nieprzebite ciemności, ale wichura wydawała się im mniejsza. Byliby może zaraz za miastem zbłądzili, gdyby nie ów człowiek, który pierwszy dał znać o wypadku, a który teraz prowadził ich tym szybciej i pewniej, że miał przy sobie psa już poprzednio z drogą obeznanego. Na otwartym polu wicher począł znowu siec ich ostro po twarzach, głównie jednak dlatego, że jechali w cwał. Gościniec był kopny, miejscami zaś tak zawiany, że trzeba było zwalniać, gdyż konie zapadały po brzuchy. Ludzie książęcy pozapalali pochodnie, kaganki i jechali wśród dymu i płomieni, w które wiatr dął z taką siłą, jakby je chciał oderwać od smolnych szczap i ponieść na pola i bory. Droga była daleka — minęli osady bliższe Ciechanowa, a następnie Niedzborz, po czym skierowali się w stronę Radzanowa. Za Niedzborzem burza poczęła jednak uciszać się rzeczywiście. Uderzenia wichru stały się słabsze i nie niosły już w sobie całych tumanów śnieżnych. Niebo pojaśniało. Z góry sypał jeszcze czas jakiś śnieg, ale wkrótce ustał. Potem tu i ówdzie w szczelinach chmur błysnęła gwiazda. Konie poczęły parskać — jeźdźcy odetchnęli swobodniej. Gwiazd przybywało z każdą chwilą i brał mróz. Po upływie kilku pacierzy uciszyło się zupełnie.", + "82866": "Pan de Lorche, który jechał obok Zbyszka, jął go pocieszać, mówiąc, że niezawodnie Jurand w chwili niebezpieczeństwa myślał przede wszystkim o ocaleniu córki i że choćby wszystkich odkopali zmarzłych, ją znajdą niezawodnie żywą, a może i śpiącą pod skórami. Ale Zbyszko mało go rozumiał, a wreszcie nie miał i czasu go słuchać, gdyż po niejakiej chwili przewodnik jadący na przedzie skręcił z gościńca.", + "82867": "Młody rycerz wysunął się naprzód i począł pytać:", + "82868": "— Czemu zbaczamy?", + "82869": "— Bo ich nie na gościńcu zasypało, jeno tam, hen! Widzicie, panie, ten olszniak?", + "82870": "To rzekłszy, ukazał ręką ciemniejące w dali zarośla, które można było dojrzeć na białej płaszczyźnie śniegowej, gdyż chmury odsłoniły tarczę księżyca i noc stała się widna.", + "82871": "— Widać zjechali z gościńca.", + "82872": "— Zjechali z gościńca i jeździli w kółko wedle rzeki. W czasie wiei i zadymki łatwo się taka rzecz przygodzi. Jeździli i jeździli, póki konie nie ustały.", + "82873": "— Jakożeście ich znaleźli?", + "82874": "— Pies doprowadził.", + "82875": "— W pobliżu nie ma jakich chat?", + "82876": "— Są, ale po tamtej stronie rzeki. Tu zaraz Wkra.", + "82877": "— W konie! — zawołał Zbyszko.", + "82878": "Ale rozkazać było łatwiej, niż rozkaz wykonać, bo jakkolwiek brał ostry mróz, na łące jednak leżał śnieg niezamarzły jeszcze, sypki, świeżo nawiany i głęboki, w którym konie zapadały wyżej kolan; musieli więc posuwać się z wolna. Nagle doszło ich szczekanie psa, wprost zaś przed nimi zamajaczył gruby i garbaty pień wierzby, nad którym połyskiwała w świetle księżyca korona bezlistnych prętów.", + "82879": "— Tamci są dalej — rzekł przewodnik — w pobliżu olszniaka; ale i tu coś musi być.", + "82880": "— Jest zaspa pod wierzbą. Poświećcie!", + "82881": "Kilku ludzi książęcych zsiadło z koni i poczęło świecić pochodniami, po czym zaraz jeden zawołał:", + "82882": "— Człowiek pod śniegiem! Widać głowę, ot tu!", + "82883": "— Jest i koń! — zawołał zaraz drugi.", + "82884": "— Odkopać!", + "82885": "Łopaty poczęły zanurzać się w śnieg i odrzucać go na obie strony.", + "82886": "Po chwili ujrzano siedzącą pod drzewem postać ludzką ze schyloną na piersi głową i czapką głęboko zasuniętą na twarz. Jedna ręka trzymała lejce konia, który leżał obok z nozdrzami zarytymi w śnieg. Widocznie człowiek odjechał od orszaku, może dlatego, by dostać się prędzej do mieszkań ludzkich i sprowadzić pomoc, a gdy koń mu padł, wówczas schronił się pod wierzbę po stronie przeciwnej od wiatru — i tam skrzepł.", + "82887": "— Poświeć! — zawołał Zbyszko.", + "82888": "Pachołek przysunął pochodnię do twarzy zmarzłego, ale rysów trudno było zrazu rozeznać. Dopiero gdy drugi pachoł uniósł pochyloną głowę do góry, ze wszystkich piersi wyrwał się jeden okrzyk:", + "82889": "— Pan ze Spychowa!", + "82890": "Zbyszko kazał go porwać dwom ludziom i ratować w najbliższej chacie, sam zaś nie tracąc chwili, skoczył wraz z pozostałą służbą i przewodnikiem na ratunek reszty orszaku. Po drodze myślał, że tam znajdzie Danuśkę, żonę swoją, może nieżywą — i wypierał ostatni dech z konia, który buchał się w śniegu po piersi. Szczęściem nie było już daleko — najwyżej kilka stajań. Z ciemności ozwały się głosy: „Bywaj!” — ludzi, którzy poprzednio zostali przy zasypanych. Zbyszko dopadł i zeskoczył z konia:", + "82891": "— Do łopat!", + "82892": "Dwoje sani było już odkopanych przez tych, którzy pozostali na straży. Konie i ludzie w nich zmarzli bez ratunku. Gdzie są inne zaprzęgi, można było poznać po pagórkach śnieżnych, chociaż nie wszystkie sanie były całkiem pokryte. Przy niektórych widać było konie, brzuchami wsparte o zaspy, rwące się jakby do biegu, zakrzepłe w ostatnim wysileniu. Przed jedną parą stał człowiek z dzidą w ręku, zanurzony po pas w śniegu, nieruchomy jak słup; w dalszych pachołkowie pomarli przy koniach, trzymając je przy pysku. Śmierć ich zaskoczyła widocznie w chwili, gdy chcieli wydobywać konie ze śnieżnych zawałów. Jeden zaprząg na samym końcu orszaku całkiem był nieprzysypany. Woźnica siedział skulony na przedzie z rękoma przy uszach, zaś w tyle leżało dwóch ludzi; długie rzuty śniegowe nawiane w poprzek ich piersi łączyły się z zaspą leżącą obok i przykrywały ich jak pościel, a oni zdawali się spać cicho i spokojnie. Lecz inni poginęli, walcząc do ostatka z zawieją, albowiem skrzepli w postawach pełnych wysilenia. Kilka sań było wywróconych; u niektórych połamane dyszle. Łopaty odkrywały co chwila grzbiety końskie wyprężone jak łuki lub łby wbite zębami w śnieg, ludzi w saniach i obok sań — lecz na żadnych nie znaleziono niewiast. Zbyszko chwilami pracował łopatą, aż pot zlewał mu czoło; chwilami świecił w oczy trupom z bijącym sercem, czy nie ujrzy między nimi kochanej twarzy — wszystko na próżno! Płomień oświecał tylko groźne, wąsate twarze spychowskich zabijaków — ni Danusi, ni żadnej innej niewiasty nie było nigdzie.", + "82893": "— Co to jest? — pytał się siebie ze zdumieniem młody rycerz.", + "82894": "I wołał na ludzi pracujących opodal, pytając, czy czego nie odkryli; lecz ci odkrywali samych mężów. Wreszcie robota była skończona. Pachołkowie pozaprzęgali do sani własne konie i siadłszy na kozły, ruszyli z trupami ku Niedzborzu, by tam w ciepłym dworze próbować jeszcze, czyli którego ze zmarłych nie będzie można przywrócić do życia. Zbyszko z Czechem i dwoma ludźmi pozostał. Na myśl mu przyszło, że może sanie z Danusią odłączyły się od orszaku; może Jurand, jeśli, jak należało się spodziewać, zaprzężone były w konie najlepsze, kazał im jechać naprzód; a może zostawił je gdzie przy chacie po drodze. Zbyszko sam nie wiedział, co ma począć; w każdym razie chciał przepatrzyć pobliskie zaspy, olszniak, a potem nawrócić i szukać po gościńcu.", + "82895": "Ale w zaspach nie znaleziono nic. W olszniaku błysnęły im jeno kilkakroć świeczki wilcze, nigdzie jednak nie trafili na ślady ludzi i koni. Łąka między olszniakiem a gościńcem lśniła się teraz w blasku księżyca i na białej, smutnej jej powierzchni widać było wprawdzie z dala tu i ówdzie kilka ciemniejszych plam, ale były to także wilki, które za zbliżeniem się ludzi poczynały szybko umykać.", + "82896": "— Wasza miłość! — rzekł wreszcie Czech. — Próżno tu jeździm i szukamy, bo panny ze Spychowa nie było w orszaku.", + "82897": "— Na gościniec! — odpowiedział Zbyszko.", + "82898": "— Nie znajdziem i na gościńcu. Patrzałem ja dobrze, czy na których saniach nie było jakowych łubów, a w nich białogłowskich przyodziewków. Nie było nic. Panna ostała w Spychowie.", + "82899": "Zbyszka uderzyła trafność tej uwagi, więc odrzekł:", + "82900": "— Daj Bóg, aby tak było, jako mówisz.", + "82901": "A Czech poszedł jeszcze głębiej po rozum do głowy:", + "82902": "— Gdyby była gdzie w saniach, starszy pan nie byłby od niej odjechał albo odjeżdżając, wziąłby ją przed siebie na koń i bylibyśmy ją przy nim znaleźli.", + "82903": "— Jedźmy tam jeszcze raz — rzekł Zbyszko zaniepokojonym głosem.", + "82904": "Na myśl bowiem przyszło mu, że może tak i było, jak mówił Czech. Nuż nie szukali dość starannie! Nuż Jurand wziął przed siebie na konia Danusię, a potem, gdy koń padł, Danusia odeszła od ojca, chcąc znaleźć dla niego jakowąś pomoc. W takim razie mogła znajdować się gdzie pod śniegiem w pobliżu.", + "82905": "Ale Głowacz, jakby odgadłszy te myśli, powtórzył:", + "82906": "— W takim razie znalazłby się na saniach przyodziewek, boć nie jechałaby na dwór jeno w tych szatach, które na sobie miała.", + "82907": "Mimo tej słusznej uwagi pojechali jednakże pod wierzbę — ale ni pod nią, ni na staje wokoło nie znaleźli nic. Juranda już byli zabrali ludzie książęcy do Niedzborza i wokół było pusto zupełnie. Czech zauważył jeszcze, że pies, który biegł przy przewodniku i który znalazł Juranda, byłby znalazł i panienkę. Wówczas Zbyszko odetchnął, nabrał bowiem niemal pewności, że Danusia została w domu. Umiał nawet zdać sobie sprawę, dlaczego się tak stało: oto Danusia widocznie wyznała wszystko ojcu, ów zaś, nie zgodziwszy się na małżeństwo, umyślnie ostawił ją w domu, sam zaś przyjechał wytoczyć sprawę przed księcia i szukać jego wstawiennictwa do biskupa. Na tę myśl Zbyszko nie mógł oprzeć się uczuciu pewnej ulgi, a nawet i radości, gdyż zrozumiał, że wraz ze śmiercią Juranda znikły wszelkie przeszkody. „Jurand nie chciał, ale Pan Jezus chciał — rzekł sobie młody rycerz — i wola boska zawsze mocniejsza”. Teraz jechać mu tylko do Spychowa i brać Danuśkę jak swoją, a potem jeno ślub spełnić, który też na samym pograniczu łatwiejszy był do spełnienia niż w dalekim Bogdańcu. „Wola boska! Wola boska!” — powtarzał sobie w duszy. Nagle jednak zawstydził się tej prędkiej radości i zwróciwszy się do Czecha, rzekł:", + "82908": "— Juści mi go żal i głośno to przyświadczam.", + "82909": "— Ludzie mówili, że Niemcy bały się go jak śmierci — odrzekł giermek.", + "82910": "Po chwili zaś zapytał:", + "82911": "— Wrócim teraz do zamku?", + "82912": "— Przez Niedzbórz — odpowiedział Zbyszko.", + "82913": "Jakoż wstąpili do Niedzborza i zajechali przede dwór, w którym przyjął ich stary dziedzic Żelech. Juranda już nie znaleźli, lecz Żelech powiedział im dobrą nowinę:", + "82914": "— Tarli go tu śniegiem, ledwie nie do kości — rzekł — i wino mu wlewali w gębę, a potem parzyli go w łaźni, gdzie też począł i dychać.", + "82915": "— Żyje? — zapytał z radością Zbyszko, który na tę wieść zapomniał o swoich własnych sprawach.", + "82916": "— Żyje, ale czy wyżyje, Bóg wie, bo dusza nierada z pół drogi wracać.", + "82917": "— Czemu zaś go powieźli?", + "82918": "— Bo przysłali od księcia. Co było pierzyn w domu, to go nimi przykryli i powieźli.", + "82919": "— A nie powiadał o córce nic?", + "82920": "— Ledwie że zaczął dychać; mowy nie odzyskał.", + "82921": "— A inni?", + "82922": "— A inni u Boga już za piecem. Nie będą niebożęta na pasterce, chyba na tej, którą sam Pan Jezus w niebie odprawi.", + "82923": "— Żaden nie ożył?", + "82924": "— Żaden. Chodźcie do izby, miast w sieni rozmawiać. A jeśli chcecie ich widzieć, to leżą wedle ognia w czeladnej. Chodźcie do izby.", + "82925": "Lecz oni spieszyli się i nie chcieli wejść, choć stary Żelech ciągnął ich, bo rad łapał ludzi, aby z nimi „ugwarzyć”. Mieli jeszcze z Niedzborza do Ciechanowa szmat drogi i Zbyszka paliło jak ogniem, by co prędzej zobaczyć Juranda i czegoś się od niego dowiedzieć.", + "82926": "Jechali więc, jak mogli, spiesznie po zawianym gościńcu. Gdy przyjechali, było już po północy i pasterka kończyła się właśnie w zamkowej kaplicy. Do uszu Zbyszka doszedł ryk wołów i beczenie kóz, które to głosy udawali wedle starego zwyczaju pobożni, na pamiątkę tego, że Pan urodził się w stajence. Po mszy przyszła do Zbyszka księżna z twarzą stroskaną, pełną przestrachu i poczęła wypytywać:", + "82927": "— A Danuśka?", + "82928": "— Nie masz jej. Zali Jurand nie przemówił, bo jako słyszałem, żyje?", + "82929": "— Jezusie miłosierny!… Kara to boska i gorze nam! Nie przemówił ci Jurand i leży jak drewno.", + "82930": "— Nie bójcie się, miłościwa pani. Danuśka ostała w Spychowie.", + "82931": "— Skąd wiesz?", + "82932": "— Bo w żadnych saniach ni śladu przyodziewku. Nie byłby ci jej przecie wiózł w jednej kożuszynie.", + "82933": "— Prawda, jak mi Bóg miły!", + "82934": "I wnet oczy poczęły jej błyskać radością, a po chwili zawołała:", + "82935": "— Hej! Jezusiczku, coś się dziś narodził, nie gniew widać Twój, jeno błogosławieństwo jest nad nami.", + "82936": "Zastanowiło ją jednak przybycie Juranda bez dziewczyny, więc pytała dalej:", + "82937": "— Czemu by zaś miał ją ostawiać?", + "82938": "Zbyszko wyłuszczył jej swoje domysły. Wydały się jej one słuszne, ale nie przejmowały jej zbytnią obawą.", + "82939": "— Będzie nam teraz Jurand życie zawdzięczał — rzekła — a po prawdzie, to i tobie, boś i ty jeździł go odgrzebywać. Już by też kamień chyba w piersi miał, żeby się dłużej upierał! Jest też w tym dla niego i przestroga boska, by z sakramentem świętym nie wojował. Jak tylko się obaczy a przemówi, zaraz mu to powiem.", + "82940": "— Trzeba, żeby się pierwej obaczył, gdyż jeszcze nie wiadomo, dlaczego Danuśki nie wziął. A nuż chora?", + "82941": "— Nie powiadaj byle czego! I tak mi markotno, że jej nie ma. Żeby była chora, to by jej nie odjechał!", + "82942": "— Prawda! — rzekł Zbyszko.", + "82943": "I poszli do Juranda. W izbie gorąco było jak w łaźni i widno zupełnie, gdyż na kominie paliły się ogromne kłody sosnowe. Ksiądz Wyszoniek czuwał nad chorym, który leżał na łożu pod niedźwiedzimi skórami, z twarzą bladą, z polepionymi od potu włosami i z zamkniętymi oczyma. Usta miał otwarte i robił piersiami jakby z trudem, ale tak silnie, że aż skóry, którymi był nakryty, podnosiły się i opadały od oddechu.", + "82944": "— Jakoże jest? — spytała księżna.", + "82945": "— Wlałem mu dzbaniec grzanego wina w gębę — odrzekł ksiądz Wyszoniek — i poty na niego przyszły.", + "82946": "— Śpi czy nie śpi?", + "82947": "— Może i nie śpi, bo bokami okrutnie robi.", + "82948": "— A próbowaliście do niego gadać?", + "82949": "— Próbowałem, ale nie odpowiada nic i tak myślę, że przed świtaniem nie przemówi.", + "82950": "— Będziem czekać świtania — rzekła księżna.", + "82951": "Ksiądz Wyszoniek jął nalegać, by udała się na spoczynek, ale ona nie chciała go słuchać. Chodziło jej zawsze i we wszystkim o to, by dorównać w cnotach chrześcijańskich, a zatem i w doglądaniu chorych, zmarłej królowej Jadwidze i odkupić swymi zasługami duszę ojca; nie pomijała więc żadnej sposobności, by w chrześcijańskim od wieków kraju okazać się gorliwszą od innych i tym zatrzeć pamięć, że urodziła się w pogaństwie.", + "82952": "A oprócz tego paliła ją chęć, by dowiedzieć się czegoś z ust Juranda o Danusi, nie była bowiem zupełnie o nią spokojna. Siadłszy więc przy jego łożu, poczęła odmawiać różaniec, a następnie i drzemać. Zbyszko, który nie był jeszcze zupełnie zdrów, a w dodatku strudził się nad miarę jazdą nocną, poszedł wkrótce za jej przykładem i po upływie godziny posnęli oboje tak mocno, że byliby może dospali do białego dnia, gdyby nie to, że o świtaniu obudził ich głos dzwonka z zamkowej kaplicy.", + "82953": "Ale głos ów rozbudził i Juranda, który otworzył oczy, siadł nagle na łożu i jął rozglądać się wokół, mrugając przy tym oczyma.", + "82954": "— Pochwalony Jezus Chrystus!… Jakoże wam? — rzekła księżna.", + "82955": "Lecz on widocznie nie oprzytomniał jeszcze, gdyż patrzał na nią, jakby jej nie poznawał, i po chwili zawołał:", + "82956": "— Bywaj! Bywaj! Rozkopać zaspę!", + "82957": "— W imię Boże: jużeście w Ciechanowie! — ozwała się znów pani.", + "82958": "Jurand zaś zmarszczył czoło jak człowiek, który z trudem zbiera myśli, i odrzekł:", + "82959": "— W Ciechanowie?… Dziecko czeka i… księstwo… Danuśka! Danuśka!…", + "82960": "I nagle, zamknąwszy oczy, upadł znów na wezgłowie. Zbyszko i księżna zlękli się, czy nie umarł, lecz w tej samej chwili piersi jego poczęły się poruszać głębokim oddechem jak u człowieka, którego pochwycił twardy sen.", + "82961": "Ojciec Wyszoniek przyłożył palec do ust i dał znak ręką, by go nie budzić, po czym szepnął:", + "82962": "— Może tak prześpi cały dzień.", + "82963": "— Tak, ale co on mówił? — zapytała księżna.", + "82964": "— Mówił, że dziecko czeka w Ciechanowie — odpowiedział Zbyszko.", + "82965": "— Bo się nie opamiętał — objaśnił ksiądz.", + "82966": "Rozdział dwudziesty ósmy", + "82967": "Ojciec Wyszoniek obawiał się nawet, czy i po powtórnym rozbudzeniu nie chwyci Juranda dur i nie odejmie mu na długo przytomności. Tymczasem obiecał księżnie i Zbyszkowi, że im da znać, gdy stary rycerz przemówi, a po ich odejściu sam udał się na spoczynek. Jakoż Jurand rozbudził się dopiero w drugie święto przed samym południem, ale za to zupełnie przytomny. Księżna i Zbyszko byli przy tym obecni, więc on, siadłszy na łożu, spojrzał na nią, poznał i rzekł:", + "82968": "— Miłościwa pani… Dlaboga, tom ja w Ciechanowie?", + "82969": "— I przespaliście święto — odrzekła pani.", + "82970": "— Śniegi mnie przysypały. Kto mnie zratował?", + "82971": "— Ten rycerz: Zbyszko z Bogdańca. Pamiętacie, w Krakowie…", + "82972": "A Jurand popatrzył chwilę swoim zdrowym okiem na młodzieńca i rzekł:", + "82973": "— Pamiętam… A gdzie Danuśka?", + "82974": "— Nie jechała przecie z wami? — spytała z niepokojem księżna.", + "82975": "— Jakże miała ze mną jechać, kiedy to ja do niej jechał?", + "82976": "Zbyszko i księżna spojrzeli po sobie w mniemaniu, że to jeszcze gorączka mówi przez usta Jurandowe, po czym pani rzekła:", + "82977": "— Ocknijcie się, na miły Bóg! Nie było-li z wami dziewczyny?", + "82978": "— Dziewczyny? Ze mną? — spytał ze zdumieniem Jurand.", + "82979": "— Bo wasi ludzie poginęli, ale jej między nimi nie znaleźli. Czemuście ją ostawili w Spychowie?", + "82980": "Ów zaś powtórzył jeszcze raz, ale już z trwogą w głosie:", + "82981": "— W Spychowie? Toć ona przy was, miłościwa pani, nie przy mnie!", + "82982": "— Przecie przysłaliście po nią do leśnego dworca ludzi i pismo!", + "82983": "— W imię Ojca i Syna! — odpowiedział Jurand. — Zgoła po nią nie posyłałem.", + "82984": "Wówczas księżna przybladła nagle.", + "82985": "— Co to jest? — rzekła. — Zali wyście pewni, że przytomnie mówicie?", + "82986": "— Na miłosierdzie Boskie, gdzie dziecko? — zawołał, zrywając się, Jurand.", + "82987": "Ojciec Wyszoniek, usłyszawszy to, wyszedł pospiesznie z izby, a księżna mówiła dalej:", + "82988": "— Słuchajcie: przybył poczet zbrojny i pisanie od was do leśnego dworca po Danuśkę. W piśmie było, że was belki w pożarze przytłukły… żeście na wpół oślepli i że chcecie dziecko widzieć… Wzięli Danuśkę i pojechali…", + "82989": "— Gorze! — zawołał Jurand. — Jako Bóg na niebie, tak ni ognia nijakiego w Spychowie nie było, ni ja po nią nie posyłałem!", + "82990": "A wtem wrócił ksiądz Wyszoniek z listem, który podał Jurandowi, i zapytał:", + "82991": "— Nie waszego to księdza pisanie?", + "82992": "— Nie wiem.", + "82993": "— A pieczęć?", + "82994": "— Pieczęć moja. Co w piśmie stoi?", + "82995": "Ojciec Wyszoniek odczytał pismo, Jurand słuchał, chwytając się za włosy, po czym rzekł:", + "82996": "— Pismo zmyślone!… Pieczęć udana! Gorze duszy mojej! Chwycili mi dziecko i zatracą!", + "82997": "— Kto?", + "82998": "— Krzyżaki!", + "82999": "— Rany boskie! Księciu trzeba oznajmić! Niech posłów śle do mistrza! — zawołała pani. — Jezu miłosierny, ratujże ją i wspomagaj!…", + "83000": "I to rzekłszy, wybiegła z krzykiem z izby. Jurand wyskoczył z łoża i począł gorączkowo wciągać szaty na swój olbrzymi grzbiet. Zbyszko siedział jak skamieniały, ale po chwili zaciśnięte zęby jego poczęły zgrzytać złowrogo.", + "83001": "— Skąd wiecie, że Krzyżaki ją porwały? — zapytał ksiądz Wyszoniek.", + "83002": "— Na Mękę Bożą przysięgnę!", + "83003": "— Czekajcie!… Może być. Przyjeżdżali skarżyć się na was do leśnego dworca… Chcieli pomsty na was…", + "83004": "— I oni ją porwali! — zawołał nagle Zbyszko.", + "83005": "To rzekłszy, wybiegł z izby i poskoczywszy do stajen, kazał zaprzęgać wozy i konie siodłać, sam nie wiedząc dobrze, dlaczego to czyni. Rozumiał tylko, że trzeba iść na ratunek Danusi — i to zaraz — i aż do Prus — i tam wyrwać ją z wrogich rąk albo zginąć.", + "83006": "Po czym wrócił do komnaty, by powiedzieć Jurandowi, że oręż i konie zaraz będą gotowe. Był pewien, że Jurand z nim pojedzie. W sercu wrzał mu gniew, ból i żal — ale jednocześnie nie tracił nadziei, zdawało mu się bowiem, że we dwóch z groźnym rycerzem ze Spychowa potrafią wszystkiego dokazać — i że mogą się porwać choćby na całą potęgę krzyżacką.", + "83007": "W izbie, prócz Juranda, ojca Wyszońka i pani, zastał także księcia i pana de Lorche oraz starego pana z Długolasu, którego książę, dowiedziawszy się o sprawie, wezwał także na naradę, a to dla jego rozumu i doskonałej znajomości Krzyżaków, u których przesiedział długie lata w niewoli.", + "83008": "— Potrzeba poczynać roztropnie, by zaś zapalczywością nie zgrzeszyć i dziewki nie zgubić — mówił pan z Długolasu. — Mistrzowi należy się zaraz poskarżyć i jeśli wasza książęca mość da do niego pisanie, to ja pojadę.", + "83009": "— Pisanie dam i wy z nim pojedziecie — rzekł książę. — Nie damy dziecku zginąć, tak mi dopomóż Bóg i Święty Krzyż. Mistrz boi się wojny z królem polskim i chodzi mu o to, by sobie i Semka, brata mego, i mnie zjednać… Jużci nie z jego rozkazania ją porywano — i nakaże ją oddać.", + "83010": "— A jeśli z jego rozkazania? — spytał ksiądz Wyszoniek.", + "83011": "— Chociaż to Krzyżak, więcej w nim uczciwości niż w innych — odrzekł książę — i jakom wam rzekł, prędzej by on mi teraz chciał wygodzić, niż mnie rozgniewać. Potęga Jagiełłowa nie śmiech… Hej! Zalewali oni nam sadła za skórę, póki mogli, ale ninie obaczyli się, że jak jeszcze i my Mazury pomożem Jagielle, to będzie źle…", + "83012": "Lecz pan z Długolasu począł mówić:", + "83013": "— Prawda jest. Krzyżaki po próżnicy niczego nie czynią; toteż tak miarkuję, że jeśli dziewkę porwali, to jeno dlatego, by Jurandowi miecz z rąk wytrącić i alibo wykup wziąć, alibo ją wymienić.", + "83014": "Tu zwrócił się do pana ze Spychowa:", + "83015": "— Kogo macie teraz z jeńców?", + "83016": "— De Bergowa — odpowiedział Jurand.", + "83017": "— Znacznyż to kto?", + "83018": "— Widzi się, że znaczny.", + "83019": "Pan de Lorche, usłyszawszy nazwisko de Bergowa, począł o niego wypytywać i dowiedziawszy się, o co idzie, rzekł:", + "83020": "— To krewny hrabiego Geldrii, wielkiego dobrodzieja Zakonu i z rodu Zakonowi zasłużonego.", + "83021": "— Tak jest — rzekł pan z Długolasu, przetłumaczywszy obecnym jego słowa. — De Bergowowie wielkie piastowali dostojeństwa w Zakonie.", + "83022": "— A przecież Danveld i de Löwe okrutnie się o niego upominali — rzekł książę. — Co który gębę otworzył, to mówił, że de Bergow musi być wolny. Jako Bóg w niebie, tak niechybnie po to oni dziewkę porwali, by de Bergowa wydostać.", + "83023": "— Za czym ją i oddadzą — rzekł ksiądz.", + "83024": "— Ale lepiej by wiedzieć, gdzie jest — rzekł pan z Długolasu. — Bo dajmy, że mistrz spyta: komu mam rozkazać, by ją oddał? Cóż mu powiemy?", + "83025": "— Gdzie jest? — rzekł głucho Jurand. — Nie trzymają oni jej pewnie na pograniczu, ze strachu, bym jej nie odbił, jeno gdzieś ją na dalekie mierzeje wiślane albo morskie wywieźli.", + "83026": "A Zbyszko rzekł:", + "83027": "— Znajdziem ją i odbijem.", + "83028": "Lecz książę wybuchnął nagle tłumionym gniewem:", + "83029": "— Z dworca mojego psubraty ją porwały, przeto i mnie pohańbiły, a tego im nie daruję, pókim żyw. Dość mi ich zdrad! Dość napastliwości! Wolej każdemu wilkołaków mieć za sąsiadów! Ale teraz musi mistrz tych komturów pokarać i dziewkę wrócić, a do mnie posłów z przeprosinami słać. Inaczej wici roześlę!", + "83030": "Tu uderzył pięścią w stół i dodał:", + "83031": "— O wa! Brat z Płocka pójdzie za mną, i Witold, i króla Jagiełłowa potęga. Dość folgi! Święty by cierpliwość przez nozdrza wyparsknął. Juże mi dość!", + "83032": "Umilkli wszyscy, czekając z naradą, póki się w nim gniew nie uspokoi.", + "83033": "Anna Danuta zaś ucieszyła się, że książę bierze tak do serca sprawę Danusi, albowiem wiedziała, iż był cierpliwy, ale i zawzięty, i że gdy raz co przedsięweźmie, to już nie zaniecha, póki na swoim nie postawi. Po czym zabrał głos ksiądz Wyszoniek.", + "83034": "— Był niegdyś w Zakonie posłuch — rzekł — i żaden komtur nie śmiał bez pozwoleństwa kapituły i mistrzowego nic na swoją rękę poczynać. Dlatego Bóg podał w ich ręce kraje tak znaczne, że prawie ich nad wszelką inną ziemską potęgę wywyższył. Ale teraz nie masz między nimi ni posłuchu, ni prawdy, ni uczciwości, ni wiary. Nic, jeno chciwość a złoba taka, jakoby wilkami, nie ludźmi byli. Jakże im słuchać przykazań mistrza albo kapituły, skoroć i boskich nie słuchają? Każdy na swoim zamku jako książę udzielny siedzi i jeden drugiemu w złem pomaga. Poskarżym się mistrzowi, a oni się zaprą. Mistrz każe im dziewkę oddać, a oni nie oddadzą albo też rzekną: „Nie masz jej u nas, bośmy jej nie porywali”. Każe im przysiąc, to i przysięgną. Co tedy nam robić?", + "83035": "— Co robić? — rzekł pan z Długolasu. — Niech Jurand jedzie do Spychowa. Jeśli ją porwali dla okupu albo by ją na de Bergowa wymienić, to muszą dać znać i dadzą znać nie komu innemu, jeno Jurandowi.", + "83036": "— Porwali ją ci, którzy do leśnego dworca przyjeżdżali — rzekł ksiądz.", + "83037": "— To ich mistrz pod sąd odda albo każe im pole Jurandowi dać.", + "83038": "— Pole — zawołał Zbyszko — mnie muszą dać, bom ja ich wpierw pozwał!", + "83039": "A Jurand odjął ręce od twarzy i zapytał:", + "83040": "— Którzy to byli w leśnym dworcu?", + "83041": "— Był Danveld i stary de Löwe, i dwóch braci: Gotfryd i Rotgier — odpowiedział ksiądz. — Skarżyli się i chcieli, by książę wam rozkazał de Bergowa z niewoli wypuścić. Ale książę, dowiedziawszy się od Fourcy'ego, że Niemcy to pierwsi was napadli, zgromił ich i z niczym odprawił.", + "83042": "— Jedźcie do Spychowa — rzekł książę — bo oni tam się zgłoszą. Nie uczynili tego dotąd dlatego, że Danveldowi giermek tego oto młodego rycerza ramię pokruszył, gdy im pozwanie woził. Jedźcie do Spychowa, a jak się zgłoszą, to mnie dawajcie znać. Oni wam dziecko za de Bergowa odeślą, ale ja przeto pomsty nie poniecham, bo i mnie pohańbili, z dworca ją mojego biorąc.", + "83043": "Tu gniew począł go chwytać na nowo, gdyż istotnie Krzyżacy wyczerpali wszelką jego cierpliwość — i po chwili dodał:", + "83044": "— Hej! Dmuchali i dmuchali w ogień, ale w końcu pyski poparzą.", + "83045": "— Zaprą się! — powtórzył ksiądz Wyszoniek.", + "83046": "— Jak raz Jurandowi oznajmią, że dziewka u nich, to się nie będą mogli zaprzeć — odpowiedział nieco niecierpliwie Mikołaj z Długolasu. — Wierzę, że jej na pograniczu nie trzymają i że, jako słusznie wymiarkował Jurand, do dalszych zamków albo na morskie mierzeje ją wywieźli, ale gdy będzie dowód, że to oni, to się przed mistrzem nie zaprą.", + "83047": "A Jurand począł powtarzać jakimś dziwnym i zarazem strasznym głosem:", + "83048": "— Danveld, Löwe, Gotfryd i Rotgier…", + "83049": "Mikołaj z Długolasu polecił jeszcze wysłać bywałych a przebiegłych ludzi do Prus, aby się w Szczytnie i Insborku wywiedzieli, czy Jurandówna tam jest, a jeśli nie, to dokąd została wywieziona; po czym książę wziął kostur w rękę i wyszedł, by wydać odpowiednie rozkazy, księżna zaś zwróciła się do Juranda, chcąc go dobrym słowem pokrzepić:", + "83050": "— Jakoże wam jest? — spytała.", + "83051": "Ów zaś przez chwilę nic nie odpowiedział, jakby nie słyszał pytania, a potem nagle rzekł:", + "83052": "— Jakoby mnie kto w dawną ranę ugodził.", + "83053": "— Ale ufajcie w miłosierdzie Boskie; wróci Danuśka, jeno im de Bergowa oddajcie.", + "83054": "— Nie pożałowałbym im i krwi.", + "83055": "Księżna zawahała się, czyby mu zaraz o ślubie nie wspomnieć, ale pomyślawszy nieco, nie chciała przyrzucać nowego zmartwienia do ciężkich już i tak nieszczęść Juranda i przy tym ogarnął ją jakiś strach. „Będą jej szukali ze Zbyszkiem, niech mu Zbyszko przy sposobności powie — rzekła sobie — a ninie w głowie by się mu mogło do reszty pomieszać”. Więc wolała mówić o czym innym.", + "83056": "— Wy nas nie winujcie — rzekła. — Przyjechali ludzie w waszych barwach, z pismem z waszą pieczęcią, oznajmującym, jakoście chorzy, jako oczy wam gasną i jako na dziecko raz jeszcze spojrzeć chcecie. Jakże się było przeciwić i ojcowego przykazania nie spełnić?", + "83057": "Jurand zaś podjął ją pod nogi.", + "83058": "— Ja nikogo nie winuję, miłościwa pani.", + "83059": "— I to wiedzcie, że Bóg ją wam odda, bo oko Jego jest nad nią. Ześle on jej poratowanie, jako na ostatnich łowach zesłał, gdy srogi tur na nas uderzył, a Pan Jezus natchnął Zbyszka, żeby nas bronił. Sam ci o mało nie stradał żywota i długo potem chorzał, ale Danuśkę i mnie obronił, za co mu książę dał pas i ostrogi. Widzicie!… Ręka boska jest nad nią. Pewnie, że dziecka żal. Myślałam, że z wami przyjedzie, że ją obaczę, najmilszą, a tymczasem…", + "83060": "I głos jej zadrżał, i łzy puściły się z oczu, a w Jurandzie tłumiona dotychczas rozpacz zerwała się na chwilę, nagła i straszna jak wicher. Chwycił rękoma swe długie włosy, a głową począł bić w belki ściany, jęcząc i powtarzając chrapliwym głosem:", + "83061": "— Jezu! Jezu! Jezu!…", + "83062": "Lecz Zbyszko skoczył ku niemu i potrząsnąwszy go z całą siłą za ramiona, zawołał:", + "83063": "— W drogę nam! Do Spychowa!", + "83064": "Rozdział dwudziesty dziewiąty", + "83065": "— Czyj to poczet? — zapytał nagle Jurand, ocknąwszy się za Radzanowem z zamyślenia jakby ze snu.", + "83066": "— Mój — odpowiedział Zbyszko.", + "83067": "— A ludzie moi wszyscy poginęli?", + "83068": "— Widziałem ich nieżywych w Niedzborzu.", + "83069": "— Nie masz starych towarzyszów!", + "83070": "Zbyszko nie odrzekł nic i jechali dalej w milczeniu a szybko, gdyż chcieli jak najprędzej być w Spychowie, spodziewając się, że może zastaną tam jakich wysłanników krzyżackich. Na szczęście ich przyszły znów mrozy i drogi były przetarte, więc mogli pośpieszać. Pod wieczór Jurand znów przemówił i począł wypytywać o owych braci zakonnych, którzy byli w leśnym dworcu, a Zbyszko opowiadał mu wszystko — i o ich skargach, i o odjeździe, i o śmierci pana de Fourcy, i o postępku swego giermka, który w tak straszny sposób pokruszył ramię Danvelda, a podczas tego opowiadania przypomniała mu się i uderzyła go jedna okoliczność, to jest bytność owej niewiasty w leśnym dworcu, która przywiozła od Danvelda balsamy gojące. Na popasie począł więc wypytywać o nią i Czecha, i Sanderusa — ale obaj nie wiedzieli dokładnie, co się z nią stało. Zdawało im się, że odjechała albo razem z tymi ludźmi, którzy przybyli po Danusię, albo wnet po nich. Zbyszkowi przyszło teraz do głowy, że to mógł być ktoś nasłany w tym celu, aby tych ludzi przestrzec na wypadek, gdyby Jurand znajdował się własną osobą we dworcu. W takim razie nie podawaliby się za ludzi ze Spychowa, mogli zaś mieć przygotowane jakieś inne pismo, które by byli oddali księżnie zamiast zmyślonego Jurandowego listu. Wszystko to było ułożone z piekielną zręcznością i młody rycerz, który dotychczas znał Krzyżaków tylko z pola, po raz pierwszy pomyślał, że pięści na nich nie dość, ale że trzeba umieć zmóc ich i głową. Myśl ta była mu przykra, albowiem jego ogromny żal i ból zmieniły się w nim przede wszystkim w żądzę walki i krwi. Nawet ratunek dla Danusi przedstawiał mu się jako szereg bitew kupą lub w pojedynkę; tymczasem teraz poznał, że trzeba może będzie chęć pomsty i łupania łbów wziąć jak niedźwiedzia na łańcuch i szukać całkiem nowych dróg ocalenia i odzyskania Danusi. Myśląc o tym, żałował, że nie ma przy nim Maćka. Maćko bowiem równie był przebiegły, jak mężny. Postanowił jednak i sam wysłać ze Spychowa Sanderusa do Szczytna, aby ową niewiastę odszukał i starał się od niej wywiedzieć, co się z Danusią stało. Mówił sobie, że choćby Sanderus chciał go zdradzić, to niewiele sprawie zaszkodzi, a w razie przeciwnym może znaczne mu usługi oddać, albowiem rzemiosło jego otwierało mu wszędzie dostęp.", + "83071": "Chciał jednak naradzić się przedtem z Jurandem, odłożył wszelako tę rzecz do Spychowa, tym bardziej że zapadła noc i zdawało mu się, że Jurand, siedząc na wysokim siodle rycerskim, usnął z trudów, zmęczenia i ciężkiej troski. Ale Jurand dlatego tylko jechał z głową spuszczoną, że mu ją pochyliło nieszczęście. I widać, że ciągle o nim rozmyślał, że serce jego pełne było okrutnych obaw, gdyż wreszcie rzekł:", + "83072": "— Wolejbym był zamarzł pod Niedzborzem! Tyś to mnie odgrzebywał?", + "83073": "— Ja, z innymi.", + "83074": "— A na onych łowach tyś mi dziecko ratował!", + "83075": "— Jakożem miał czynić?", + "83076": "— I teraz mi pomożesz?", + "83077": "A w Zbyszku wybuchnęła zarazem miłość do Danuśki i nienawiść do Krzyżaków krzywdzicieli tak wielka, że aż wstał na siodle i jął mówić przez zaciśnięte zęby, jakby z trudem:", + "83078": "— Słuchajcie, co rzekę: choćby mi przyszło zębami pruskie zamki gryźć, to je zgryzę, a ją dostanę.", + "83079": "I nastała chwila milczenia. Mściwa i niepohamowana natura Juranda ozwała się też widocznie z całą siłą pod wpływem Zbyszkowych słów, gdyż począł zgrzytać w ciemności, a po chwili powtarzać znów nazwiska:", + "83080": "— Danveld, Löwe, Rotgier i Gotfryd!", + "83081": "I w duszy myślał, że jeśli zechcą, by im Bergowa oddał, to go odda, jeśli każą mu dopłacić, to dopłaci, choćby miał cały Spychów do ceny przyrzucić, ale później biada tym, którzy na to jedyne dziecko jego rękę podnieśli!", + "83082": "Przez całą noc sen nie zamknął im ani na chwilę powiek. Nad ranem ledwie się poznali, tak twarze ich były zmienione przez tę jedną noc. Juranda uderzył wreszcie ten ból i ta zawziętość Zbyszka, więc rzekł:", + "83083": "— Nałęczką cię ona przykryła i śmierci wydarła, wiem. Ale też ją miłujesz?", + "83084": "Zbyszko spojrzał mu prosto w oczy z twarzą niemal zuchwałą i odpowiedział:", + "83085": "— To żona moja.", + "83086": "Na to Jurand powstrzymał konia i patrzył na Zbyszka, mrugając ze zdumienia.", + "83087": "— Jako powiadasz? — zapytał.", + "83088": "— Mówię, że ona niewiasta moja, a ja jej mąż.", + "83089": "Rycerz ze Spychowa przykrył rękawicą oczy, jak gdyby olsnął od nagłego uderzenia pioruna, po czym nie odrzekł nic, po chwili ruszył koniem i wysunąwszy się na czoło orszaku, jechał w milczeniu.", + "83090": "Rozdział trzydziesty", + "83091": "Ale Zbyszko, jadąc za nim, nie mógł długo wytrzymać i rzekł sobie w duszy: „Wolę, żeby gniewem wybuchnął, niż żeby się zaciął”. Więc podjechał ku niemu i trąciwszy strzemieniem w jego strzemię, począł mówić:", + "83092": "— Posłuchajcie, jako to było. Co Danuśka dla mnie uczyniła w Krakowie, to wiecie, ale tego nie wiecie, że w Bogdańcu swatali mi Jagienkę, Zychową córkę, ze Zgorzelic. Stryj mój, Maćko, chciał; rodzic jej, Zych, chciał; a i krewny opat, bogacz, także… Co wam tam długo prawić? Ućciwa dziewka i jak łania, a wiano też godne. Ale nie mogło to być. Było mi Jagienki żal, ale jeszcze większy żal Danuśki; i zabrałem się ku niej na Mazowsze, bo szczerze wam rzekę: nie mogłem dłużej żyć. Wspomnijcie, jakoście sami miłowali — wspomnijcie! — a nie będzie wam dziwota.", + "83093": "Tu przerwał Zbyszko, czekając na jakieś słowo z ust Juranda, lecz gdy ów milczał, jął mówić dalej:", + "83094": "— W leśnym dworcu Bóg mi dał, żem i panią, i Danuśkę od tura na łowach zratował. I zaraz pani mówiła: „Teraz już Jurand nie będzie przeciwny, bo jakoże mu się nie wypłacić za taki uczynek?”. Ale ja i wtedy bez waszego rodzicielskiego pozwoleństwa nie myślałem jej brać. Ba! I nijak mi było, bo mnie zwierz luty tak starmosił, że ledwie duszy ze mnie nie wyżenął. Ale potem, wiecie, przyszli ci ludzie po Danuśkę, by ją niby do Spychowa powieźć, a jam jeszcze z łoża nie wstawał. Myślałem, że już jej nigdy nie ujrzę. Myślałem, że ją do Spychowa weźmiecie i komu innemu oddacie. W Krakowie byliście mi przecie przeciwni… Jużem myślał, że zamrę. Hej, mocny Boże, co to była za noc! Nic, jeno strapienie; nic, jeno żałość! Myślałem, że jak mi ona odjedzie, to już i słońce nie wzejdzie. Wyrozumcie wy ludzkie kochanie i ludzką boleść…", + "83095": "I aż łzy zadrgały na chwilę w głosie Zbyszka, ale że serce miał mężne, więc się opanował i rzekł:", + "83096": "— Ludzie przyjechali po nią w wieczór i chcieli ją zaraz brać, ale księżna kazała im czekać do rana. Aż tu Pan Jezus zesłał mi myśl, aby się księżnie pokłonić i o Danuśkę ją prosić. Myślałem, że jeśli zamrę, to choć tę jedną będę miał pociechę. Wspomnijcie, że dziewczyna miała jechać, a ja ostawałem chory i śmierci bliski. Nie było też czasu prosić was o pozwoleństwo. Księcia nie było już w leśnym dworcu, więc wagowała się Pani na obie strony, bo nie miała się kogo poradzić. Ale zlitowali się wreszcie oboje z księdzem Wyszońkiem nade mną i ksiądz Wyszoniek dał nam ślub… Moc boska, prawo boskie…", + "83097": "A Jurand przerwał głucho:", + "83098": "— I kara boska.", + "83099": "— Czemu zaś ma być kara? — zapytał Zbyszko. — Pomiarkujcie jeno, że przysłali po nią przed ślubem i czyby był, czyby go nie było, tak samo by ją powieźli.", + "83100": "Lecz Jurand znów nie odrzekł nic i jechał zamknięty w sobie, mroczny i z twarzą tak skamieniałą, że Zbyszko, lubo zrazu uczuł ulgę, jaką sprawia zawsze wyznanie rzeczy długo tajonej, zląkł się wreszcie i począł mówić sobie w duszy z coraz większym niepokojem, że stary rycerz zaciął się w gniewie i że odtąd będą dla siebie jak obcy i nieprzyjaźni ludzie.", + "83101": "I przyszła nań chwila wielkiego pognębienia. Nigdy, od czasu jak wyjechał z Bogdańca, nie było mu tak źle. Zdawało mu się teraz, że nie ma żadnej nadziei ni przejednania Juranda, ni, co gorsza, uratowania Danusi, że wszystko na nic i że w przyszłości spadną na niego tylko coraz większe nieszczęścia i coraz większa niedola. Ale pognębienie to trwało krótko, a raczej zgodnie z jego naturą wnet zmieniło się w gniew, chęć sporu i walki. „Nie chce zgody — mówił sobie, myśląc o Jurandzie — niech będzie niezgoda, niech będzie, co chce!”. I gotów był skoczyć do oczu samemu Jurandowi. Chwyciła go też żądza bitki z kimkolwiek o cokolwiek, byle coś robić, byle dać ujście żalom, goryczy i gniewowi, byle znaleźć jakowąś ulgę.", + "83102": "A tymczasem zajechali do karczmy na rozdrożu, zwanej Świetlik, gdzie Jurand w czasie powrotu z dworu książęcego do Spychowa dawał zwykle wypoczynek ludziom i koniom. Mimo woli uczynił to i teraz. Po chwili obaj ze Zbyszkiem znaleźli się w osobnej izbie. Nagle Jurand zatrzymał się przed młodym rycerzem i utkwiwszy w nim wzrok, zapytał:", + "83103": "— Toś ty dla niej tu przywędrował?", + "83104": "Ów zaś odpowiedział prawie szorstko:", + "83105": "— Myślicie, że się zaprę?", + "83106": "I począł patrzeć wprost w oczy Juranda, gotów na gniew gniewem wybuchnąć. Lecz na twarzy starego wojownika nie było zawziętości, był tylko smutek prawie bez granic.", + "83107": "— I dzieckoś mi ratował? — spytał po chwili. — I mnieś odgrzebł?…", + "83108": "A Zbyszko spojrzał na niego ze zdziwieniem i obawą, czy mu się w głowie nie miesza, gdyż Jurand powtarzał zupełnie te same pytania, które już poprzednio był zadał.", + "83109": "— Siądźcie sobie — rzekł — bo widzi mi się, żeście jeszcze słabi.", + "83110": "Lecz Jurand podniósł ręce, położył je na ramionach Zbyszka — i nagle przygarnął go z całą siłą do piersi; ów zaś, ochłonąwszy z chwilowego zdumienia, chwycił go wpół i trzymali się tak długo, gdyż przykuwały ich do siebie wspólne strapienia i wspólna niedola.", + "83111": "Gdy zaś się puścili, Zbyszko ścisnął jeszcze za kolana starszego rycerza, a następnie począł całować go ze łzami w oczach po ręku.", + "83112": "— Nie będziecie mi przeciwni? — pytał.", + "83113": "A na to Jurand odrzekł:", + "83114": "— Byłem ci przeciwny, bom ją w duszy Bogu ofiarował.", + "83115": "— Wyście ofiarowali ją Bogu, a Bóg mnie. Wola Jego!", + "83116": "— Wola Jego! — powtórzył Jurand. — Jeno trzeba nam teraz i miłosierdzia.", + "83117": "— Komuż Bóg pomoże, jeśli nie ojcu, który szuka dziecka, jeśli nie mężowi, który szuka żony? Zbójom nie będzie ci pomagał.", + "83118": "— A przecie ją porwali — odpowiedział Jurand.", + "83119": "— To im de Bergowa oddacie.", + "83120": "— Oddam wszystko, co chcą.", + "83121": "Lecz na myśl o Krzyżakach zbudziła się w nim wnet stara nienawiść i objęła go jak płomień, gdyż po chwili dodał przez zaciśnięte zęby:", + "83122": "— I dołożę, czego nie chcą.", + "83123": "— Jam im też poprzysiągł — odpowiedział Zbyszko — ale teraz trzeba nam do Spychowa.", + "83124": "I począł pilić, by siodłano konie. Jakoż, gdy zjadły obroki, a ludzie rozgrzali się trochę w izbach, ruszono dalej, chociaż na dworze czynił się już mrok. Ponieważ droga była jeszcze daleka, a na noc brał mróz okrutny, przeto Jurand i Zbyszko, którzy nie odzyskali jeszcze wszystkich sił, jechali w saniach. Zbyszko opowiadał o stryjcu Maćku, do którego w duszy tęsknił, i żałował, że go nie ma, gdyż zarówno mogło się przydać jego męstwo, jak chytrość, która przeciw takim nieprzyjaciołom więcej jeszcze od męstwa jest potrzebna. W końcu zwrócił się do Juranda i zapytał:", + "83125": "— A wyście chytrzy?… Bo ja to nijak nie potrafię.", + "83126": "— I ja nie — odpowiedział Jurand. — Nie chytrością ja z nimi wojował, jeno tą ręką i tą boleścią, która we mnie ostała.", + "83127": "— Jużci ja to rozumiem — rzekł młody rycerz. — Przez to rozumiem, że Danuśkę miłuję i że ją porwali. Gdyby, uchowaj Bóg…", + "83128": "I nie dokończył, bo na samą myśl o tym poczuł w piersi nie ludzkie, ale wilcze serce. Przez czas jakiś jechali w milczeniu białą, zalaną światłem miesięcznym drogą, po czym Jurand począł mówić jakby sam do siebie:", + "83129": "— Bo gdyby mieli przyczynę do pomsty nade mną, nie mówię! Ale na miły Bóg! Nie mieli… Wojowałem z nimi w polu, gdym w poselstwie od naszego księcia do Witolda chadzał, ale tu byłem jako sąsiad sąsiadom… Bartosz Nałęcz czterdziestu rycerzy, którzy ku nim śli, chwycił, skował i w podziemiach w Koźminie zamknął. Musieli mu Krzyżacy pół woza pieniędzy za nich nasypać. A ja, trafił się li gość Niemiec, który do Krzyżaków ciągnął, tom go jeszcze jako rycerz rycerza podejmował i obdarzał. Nieraz też i Krzyżacy do mnie przez bagna przyjeżdżali. Nie byłem im wtedy ciężki, a oni mi to uczynili, czego bym ja i dziś jeszcze największemu nieprzyjacielowi nie uczynił…", + "83130": "I straszne wspomnienia poczęły go targać z coraz większą siłą, głos zamarł mu na chwilę w piersi, po czym mówił na wpół z jękiem:", + "83131": "— Jedną ci miałem jako owieczkę, jako jedno serce w piersiach, a oni ją na powróz jak psa chwycili i zbielała im na powrozie… Teraz znów dziecko… Jezu! Jezu!", + "83132": "I znów zapadło milczenie. Zbyszko podniósł ku księżycowi swą młodą twarz, w której malowało się zdziwienie, następnie spojrzał na Juranda i zapytał:", + "83133": "— Ojcze!… Toć by im lepiej było na miłość ludzką niż na pomstę zarabiać. Po co oni tyle krzywd wszystkim narodom i wszystkim ludziom czynią?", + "83134": "A Jurand rozłożył jakby z rozpaczą ręce i odrzekł głuchym głosem:", + "83135": "— Nie wiem…", + "83136": "Zbyszko rozmyślał czas jakiś nad własnym pytaniem, po chwili jednak myśl jego wróciła do Juranda.", + "83137": "— Ludzie mówią, żeście godną pomstę wywarli — rzekł, Jurand tymczasem zdusił w sobie ból, opamiętał się i począł mówić:", + "83138": "— Bom im poprzysiągł… I Bogum poprzysiągł, że jeśli mi pomstę da spełnić, to Mu to dziecko, które mi ostało, oddam. Dlategom ci był przeciwny. A teraz nie wiem: wola to Jego była czyli też gniew Jego rozbudziliście waszym uczynkiem.", + "83139": "— Nie — rzekł Zbyszko. — Toćżem wam już mówił, że choćby ślubu nie było, i tak byłyby ją psubraty chwyciły. Bóg przyjął waszą chęć, a Danuśkę mnie podarował, bo bez takowej Jego woli nic byśmy nie wskórali.", + "83140": "— Każdy grzech jest przeciw woli bożej.", + "83141": "— Grzech jest, ale nie sakrament. Sakrament przecie boska rzecz.", + "83142": "— To i dlatego nie ma rady.", + "83143": "— A chwała Bogu, nie ma! Nie narzekajcie też na to, bo nikt by wam tak nie pomógł przeciw tym zbójom, jako ja pomogę. Obaczycie! Za Danuśkę swoją drogą im zapłacim, ale jeśli żywie jeszcze choć jeden z tych, którzy waszą nieboszczkę porywali, zdajcie go mnie, a obaczycie!", + "83144": "Lecz Jurand począł trząść głową.", + "83145": "— Nie — odpowiedział posępnie — z tych żaden nie żywie…", + "83146": "Przez czas jakiś słychać było tylko parskanie koni i przytłumiony odgłos kopyt uderzających o wyjeżdżoną drogę.", + "83147": "— Raz w nocy — mówił dalej Jurand — usłyszałem jakiś głos jakoby ze ściany wychodzący, który mi rzekł: „Dość pomsty!”, ale ja nie usłuchałem, bo to nie był głos nieboszczki.", + "83148": "— A co to mógł być za głos? — zapytał z niepokojem Zbyszko.", + "83149": "— Nie wiem. Często w Spychowie coś w ścianach gada, a czasem jęczy, bo dużo ich na łańcuchach w podziemiu pomarło.", + "83150": "— A wam ksiądz co mówi?", + "83151": "— Ksiądz święcił gródek i mówił też, żeby zemsty poniechać, ale nie mogło to być. Stałem się im zbyt ciężki i później sami chcieli się mścić. Czynili zasadzki i pozywali w pole… Tak było i teraz. Majneger i de Bergow pierwsi mnie pozwali.", + "83152": "— Braliście kiedy wykup?", + "83153": "— Nigdy. Z tych, których chwyciłem, pierwszy de Bergow żyw wyjdzie.", + "83154": "Rozmowa ustała, gdyż skręcili z szerszego gościńca na węższą drogę, którą jechali długo, gdyż szła kręto, a miejscami zmieniała się jakby we wpadlinę leśną, pełną zasp śnieżnych, trudnych do przebycia. Wiosną albo latem podczas dżdżów droga ta musiała być prawie nieprzystępna.", + "83155": "— Czy to już ku Spychowowi jedziem? — zapytał Zbyszko.", + "83156": "— Tak — odrzekł Jurand. — Boru jeszcze szmat znaczny, a potem zaczną się oparzeliska, wśród których gródek… Za oparzeliskami są łęgi i suche pola, zaś do gródka można dojechać tylko groblą. Nieraz chcieli mnie Niemcy dostać, ale nie mogli i siła ich kości próchnieje po leśnych brzeżkach.", + "83157": "— I trafić niełatwo — rzekł Zbyszko. — Jeśli Krzyżaki ludzi z listami wyszlą, jakoże trafią?", + "83158": "— Nieraz już wysyłali i mają takich, którzy drogę wiedzą.", + "83159": "— Bogdajeśmy ich zastali w Spychowie! — rzekł Zbyszko.", + "83160": "Tymczasem życzenie to miało się urzeczywistnić wcześniej, niż młody rycerz myślał, albowiem wyjechawszy z boru na odkrytą płaszczyznę, na której leżał wśród bagien Spychów, ujrzeli przed sobą dwóch konnych i niskie sanie, w których siedziały trzy ciemne postacie.", + "83161": "Noc była bardzo jasna, więc na białym podścielisku śniegów widać było całą gromadę doskonale. Jurandowi i Zbyszkowi uderzyły żywiej serca na ten widok, kto bowiem mógł jechać do Spychowa wśród nocy, jeśli nie wysłańcy krzyżaccy?", + "83162": "Zbyszko kazał woźnicy jechać żywiej, więc wkrótce zbliżyli się tak znacznie, że usłyszano ich i dwaj konni, którzy czuwali widocznie nad bezpieczeństwem sani, zwrócili się ku nim i pozdejmowawszy kusze z ramion, poczęli wołać:", + "83163": "— Wer da?", + "83164": "— Niemcy! — szepnął Zbyszkowi Jurand.", + "83165": "Po czym podniósł głos i rzekł:", + "83166": "— Moje prawo pytać, twoje odpowiadać! Kto wy?", + "83167": "— Podróżni.", + "83168": "— Jacy podróżni?", + "83169": "— Pielgrzymi.", + "83170": "— Skąd?", + "83171": "— Ze Szczytna.", + "83172": "— Oni! — szepnął znów Jurand.", + "83173": "Tymczasem sanki porównały się ze sobą, a jednocześnie na przodzie przed nimi ukazało się sześciu konnych. Była to spychowska straż, która dniem i nocą czuwała nad groblą wiodącą do gródka. Przy koniach biegły psy straszne i ogromne, całkiem do wilków podobne.", + "83174": "Strażnicy, poznawszy Juranda, poczęli wykrzykiwać na jego cześć, lecz w okrzykach tych brzmiało i zdziwienie, że dziedzic wraca tak wcześnie i niespodzianie, lecz on całkiem zajęty był wysłańcami, wiec znów zwrócił się ku nim:", + "83175": "— Dokąd jedziecie? — zapytał.", + "83176": "— Do Spychowa.", + "83177": "— Czego tam chcecie?", + "83178": "— To możemy jeno samemu panu powiedzieć.", + "83179": "Jurand miał już na ustach: „Jam jest pan ze Spychowa” — ale się powstrzymał, rozumiejąc, że rozmowa nie może się odbywać przy ludziach. Natomiast spytawszy jeszcze, czy mają jakowe listy, i otrzymawszy odpowiedź, że polecono im ustnie się rozmówić, kazał jechać nieledwie co koń wyskoczy. Zbyszkowi było również tak pilno do wiadomości o Danusi, że nie umiał na nic innego zwrócić uwagi. Niecierpliwił się tylko, gdy jeszcze dwukrotnie straże zastępowały im drogę na grobli; niecierpliwił się, gdy spuszczano most na fosie, za którą sterczał na wałach olbrzymi ostrokół, a chociaż poprzednio nieraz brała go ciekawość obaczyć, jak wygląda ten złowrogiej sławy gródek, na którego wspomnienie Niemcy żegnali się znakiem krzyża — teraz nie widział nic prócz krzyżackich wysłańców, od których mógł usłyszeć, gdzie jest Danusia i kiedy będzie wrócona jej wolność. Nie przewidział zaś, że za chwilę czeka go ciężki zawód. Prócz konnych, dodanych dla obrony, i woźnicy poselstwo ze Szczytna składało się z dwóch osób: jedną z nich była taż sama niewiasta, która swego czasu przywoziła balsam gojący do leśnego dworca, drugą młody pątnik. Niewiasty Zbyszko nie poznał, albowiem jej w leśnym dworcu nie widział, pątnik zaś od razu wydał mu się jakimś przebranym giermkiem.", + "83180": "Jurand wnet wprowadził oboje do narożnej izby i stanął przed nimi ogromny i prawie straszny w blasku płomienia, który padał na niego od płonącego w kominie ognia.", + "83181": "— Gdzie dziecko? — zapytał.", + "83182": "Oni jednakże zlękli się, stanąwszy oko w oko z groźnym mężem. Pątnik, choć twarz miał zuchwałą, trząsł się po prostu jak liść, a i pod niewiastą drżały nogi. Wzrok jej przeszedł z oblicza Juranda na Zbyszka, następnie na błyszczącą, łysą głowę księdza Kaleba i znów wrócił do Juranda, jakby z zapytaniem, co tamci dwaj tu robią.", + "83183": "— Panie — odrzekła wreszcie — nie wiemy, o co pytacie, ale przysłano nas ku wam w sprawach ważnych. Wszelako ten, który nas wysłał, rozkazał nam wyraźnie, aby rozmowa z wami odbyła się bez świadków.", + "83184": "— Nie mam dla nich tajemnic! — rzekł Jurand.", + "83185": "— Ale my je mamy, szlachetny panie — odrzekła niewiasta — i jeśli każecie im zostać, to o nic innego prosić was nie będziemy, tylko abyście nam pozwolili jutro odjechać.", + "83186": "Na twarzy nieprzywykłego do oporu Juranda odbił się gniew. Przez chwilę płowe jego wąsy poczęły się poruszać złowrogo, lecz pomyślał, że idzie o Danusię, i pohamował się. Zbyszko zresztą, któremu chodziło przede wszystkim o to, by rozmowa odbyła się jak najprędzej, i który był pewien, że Jurand mu ją powtórzy, rzekł:", + "83187": "— Skoro tak ma być, ostańcie sami.", + "83188": "I wyszedł wraz z księdzem Kalebem, zaledwie jednak znalazł się w głównej izbie obwieszonej tarczami i bronią zdobytą przez Juranda, gdy Głowacz zbliżył się ku niemu.", + "83189": "— Panie — rzekł — to ta sama niewiasta.", + "83190": "— Jaka niewiasta?", + "83191": "— Od Krzyżaków, która przywoziła balsam hercyński. Poznałem ją od razu i Sanderus poznał ją także. Przyjeżdżała widać na przeszpiegi, a teraz wie ona pewnie, gdzie jest panienka.", + "83192": "— I my będziem wiedzieć — rzekł Zbyszko. — Zali znacie także i tego pątnika?", + "83193": "— Nie — odpowiedział Sanderus. — Ale nie kupujcie, panie, od niego odpustów, bo to fałszywy pątnik. Gdyby go na męki położyć, siła można by się od niego dowiedzieć.", + "83194": "— Czekać! — rzekł Zbyszko.", + "83195": "Tymczasem w izbie narożnej, zaledwie drzwi się zamknęły za Zbyszkiem i księdzem Kalebem, siostra zakonna przysunęła się szybko do Juranda i poczęła szeptać:", + "83196": "— Waszą córkę zbóje porwali.", + "83197": "— Z krzyżem na płaszczach?", + "83198": "— Nie. Ale Bóg pobłogosławił pobożnym braciom, że ją odbili i teraz ona jest u nich.", + "83199": "— Gdzie jest? Pytam.", + "83200": "— Pod opieką pobożnego brata Szomberga — odrzekła, krzyżując ręce na piersiach i schylając się pokornie.", + "83201": "A Jurand, usłyszawszy straszne nazwisko kata Witoldowych dzieci, zbladł jak płótno; po chwili siadł na ławie, przymknął oczy i począł dłonią rozcierać zimny pot, który uperlił mu czoło.", + "83202": "Co widząc, pątnik, jakkolwiek nie umiał przedtem pohamować strachu, wsparł się teraz w boki, rozwalił się na ławie, wyciągnął nogi i spojrzał na Juranda oczyma pełnymi pychy i pogardy.", + "83203": "Nastało długie milczenie.", + "83204": "— I brat Markwart pomaga bratu Szombergowi w czuwaniu nad nią — rzekła znów niewiasta. — Pilna to opieka i nie stanie się panience krzywda.", + "83205": "— Co mam czynić, by mi ją oddali? — zapytał Jurand.", + "83206": "— Upokorzyć się przed Zakonem! — rzekł z dumą pątnik.", + "83207": "Usłyszawszy to, Jurand wstał, podszedł ku niemu i pochyliwszy się nad nim, rzekł stłumionym, strasznym głosem:", + "83208": "— Milczeć!…", + "83209": "A pątnik przeraził się znowu. Wiedział, że może grozić i może rzec coś takiego, co powstrzyma i złamie Juranda, ale zląkł się, że wpierw, nim słowo przemówi, stanie się z nim coś okropnego; więc zamilkł, oczy okrągłe, jakby skamieniałe ze strachu, utkwił w groźnej twarzy spychowskiego pana i siedział bez ruchu — tylko broda poczęła mu się trząść silnie.", + "83210": "Jurand zaś zwrócił się do siostry zakonnej:", + "83211": "— List macie?", + "83212": "— Nie, panie. Nie mamy listu. Co mamy do powiedzenia, kazano nam ustnie powiedzieć.", + "83213": "— Za czym mówcie!", + "83214": "A ona powtórzyła jeszcze raz, jakby pragnąc, by Jurand wbił sobie to dobrze w pamięć:", + "83215": "— Brat Szomberg i brat Markwart czuwają nad panienką, przeto wy, panie, hamujcie swój gniew… Ale nie stanie się jej nic złego, bo choć przez wiele lat krzywdziliście ciężko Zakon, jednakże bracia chcą wam dobrem za złe wypłacić, jeśli uczynicie zadość sprawiedliwym ich żądaniom.", + "83216": "— Czego chcą?", + "83217": "— Chcą, abyście uwolnili pana de Bergowa.", + "83218": "Jurand odetchnął głęboko.", + "83219": "— Oddam im de Bergowa — rzekł.", + "83220": "— I innych brańców, których w Spychowie macie.", + "83221": "— Jest dwóch giermków Majnegera i de Bergowa, prócz ich pachołków.", + "83222": "— Macie ich uwolnić, panie, i wynagrodzić za uwięzienie.", + "83223": "— Nie daj Bóg, abym się o dziecko miał targować.", + "83224": "— Tego też po was spodziewali się pobożni zakonnicy — rzekła niewiasta — ale to jeszcze nie wszystko, co mi kazano powiedzieć. Waszą córkę, panie, porwali jacyś ludzie, zapewne zbóje i zapewne dlatego, aby wziąć od was okup bogaty… Bóg pozwolił braciom, że ją odbili i teraz niczego więcej nie żądają, tylko abyście im towarzysza i gościa oddali. Ale bracia wiedzą i wy wiecie, panie, jaka w tym kraju jest ku nim nienawiść i jak niesprawiedliwie sądzą wszystkie ich, choćby najpobożniejsze, uczynki. Z tego powodu bracia są pewni, iż gdyby tu ludzie dowiedzieli się, że córka wasza jest u nich, zaraz by poczęli ich posądzać, że to oni ją porwali, i w ten sposób za swą cnotę zebraliby jeno oszczerstwa i skargi… O tak! Źli i złośliwi ludzie tutejsi nieraz im się już tak wypłacali, na czym sława pobożnego Zakonu cierpiała bardzo, o którą bracia dbać muszą, i przeto kładą ten jeszcze tylko warunek, abyście sami i księciu tej krainy, i wszystkiemu srogiemu rycerstwu oświadczyli, jako i jest prawda, że nie bracia krzyżowi, jeno zbóje waszą córkę porwali i że od zbójów musieliście ją wykupywać.", + "83225": "— Prawda jest — rzekł Jurand — że zbóje mi dziecko porwali i od zbójów muszę ją wykupywać…", + "83226": "— Nikomu też nie macie inaczej mówić, bo gdyby choć jeden człowiek dowiedział się, żeście układali się z braćmi, gdyby choć jedna żywa dusza albo gdyby choć jedna skarga poszła czy to do mistrza, czy do kapituły, tedyby ciężkie zrodziły się trudności…", + "83227": "Na twarzy Juranda odbił się niepokój. W pierwszej chwili wydawało mu się dość naturalnym, że komturowie żądają tajemnicy z obawy przed odpowiedzialnością i niesławą, ale teraz zrodziło się w nim podejrzenie, że może być i jakaś inna przyczyna, że zaś nie umiał sobie zdać z niej sprawy, więc chwycił go lęk taki, jaki chwyta najodważniejszych ludzi, gdy niebezpieczeństwo zagraża nie im samym, lecz ich bliskim i kochanym.", + "83228": "Postanowił jednakże dowiedzieć się czegoś więcej od zakonnej służki.", + "83229": "— Komturowie chcą tajemnicy — rzekł — ale jakoż tajemnica ma się zachować, gdy de Bergowa i tamtych innych za dziecko wypuszczę?", + "83230": "— Powiecie, żeście wzięli okup za pana de Bergowa, aby mieć czym zbójom zapłacić.", + "83231": "— Ludzie nie uwierzą, bom nigdy okupu nie brał — odrzekł posępnie Jurand.", + "83232": "— Bo nigdy nie chodziło o wasze dziecko — odrzekła syczącym głosem służka.", + "83233": "I znów nastało milczenie, po czym pątnik, który przez ten czas nabrał ducha i osądził, że Jurand musi się już teraz więcej hamować, rzekł:", + "83234": "— Taka jest wola braci Szomberga i Markwarta.", + "83235": "Służka zaś mówiła dalej:", + "83236": "— Oto powiecie, że ten pątnik, który przyjechał ze mną, przywiózł wam okup, my zaś odjedziem stąd ze szlachetnym panem de Bergow i z jeńcami.", + "83237": "— Jak to? — rzekł Jurand, marszcząc brwi. — Zali myślicie, że wam oddam jeńców, nim mi dziecko wrócicie?", + "83238": "— Uczyńcie, panie, jeszcze inaczej. Możecie sami jechać po córkę do Szczytna, dokąd wam ją bracia przywiozą.", + "83239": "— Ja? Do Szczytna?", + "83240": "— Bo gdyby ją znów zbójcy w drodze porwali, znów posąd wasz i tutejszych ludzi padłby na pobożnych rycerzy, i dlatego ci wolą ją wam do rąk własnych oddać.", + "83241": "— A kto zaś zaręczy mi, że wrócę, gdy sam wlezę wilkowi w gardziel?", + "83242": "— Cnota braci, sprawiedliwość ich i pobożność.", + "83243": "Jurand począł chodzić po izbie. Począł już przewidywać zdradę i obawiał się jej, ale czuł jednocześnie, że Krzyżacy mogą mu nałożyć warunki, jakie im się podoba — i że jest wobec nich bezsilny.", + "83244": "Jednakże przyszedł mu widocznie do głowy jakiś sposób, gdyż zatrzymawszy się nagle przed pątnikiem, począł mu się bystro przypatrywać, po czym zwrócił się do służki i rzekł:", + "83245": "— Dobrze. Pojadę do Szczytna. Wy i ten człowiek, który ma na sobie szaty pątnicze, ostaniecie tu do mego powrotu, po którym odjedziecie z de Bergowem i z jeńcami.", + "83246": "— Nie chcecie, panie, zawierzyć zakonnikom — rzekł pątnik — jakże więc oni mają wam zawierzyć, że wróciwszy, wypuścicie nas i de Bergowa?", + "83247": "Twarz Juranda pobladła ze wzburzenia i nastała groźna chwila, w której już, już zdawało się, że chwyci pątnika za pierś i weźmie go pod kolano — lecz zdusił w sobie gniew, odetchnął głęboko i począł mówić z wolna i dobitnie:", + "83248": "— Ktośkolwiek jest, nie naginaj zbyt mojej cierpliwości, aby zaś nie pękła.", + "83249": "A pątnik zwrócił się do siostry:", + "83250": "— Mówcie, co wam kazano!", + "83251": "— Panie — rzekła — waszej przysiędze na miecz i na rycerską cześć nie ośmielilibyśmy się nie wierzyć, ale i wam nie przystoi składać przed ludźmi prostego stanu przysięgi, i nas nie po waszą przysięgę przysłano.", + "83252": "— Po cóż was przysłano?", + "83253": "— Powiedzieli nam bracia, iż macie, nie mówiąc nic nikomu, stawić się w Szczytnie z panem de Bergow i z jeńcami.", + "83254": "Na to ramiona Juranda poczęły się cofać w tył, a palce rozszerzać się na kształt szponów drapieżnego ptaka; na koniec, stanąwszy przed niewiastą, pochylił się tak, jakby chciał jej mówić do ucha, i rzekł:", + "83255": "— Azali nie powiedziano wam, że każę was i Bergowa kołem połamać w Spychowie?", + "83256": "— Wasza córka jest w mocy braci, a pod opieką Szomberga i Markwarta — odrzekła z naciskiem siostra.", + "83257": "— Zbójców, trucicieli, katów! — wybuchnął Jurand.", + "83258": "— Którzy potrafią nas pomścić, a którzy rzekli nam na odjezdnym tak: „Jeśliby nie miał spełnić wszystkich naszych rozkazów, lepiej by było, by ta dziewka umarła, jako i Witoldowe dzieci pomarły”. Wybierajcie!", + "83259": "— I zrozumiejcie, żeście w mocy komturów — ozwał się pątnik. — Nie chcą oni uczynić wam krzywdy i starosta ze Szczytna przysyła wam przez nas słowo, że wolni wyjedziecie z jego zamku, ale chcą, byście za te, któreście im wyrządzili, przyszli pokłonić się przed krzyżackim płaszczem i błagać o łaskę zwycięzców. Chcą wam przebaczyć, ale wpierw chcą zgiąć wasz hardy kark. Głosiliście ich za zdrajców i krzywoprzysięzców, więc chcą, byście się zdali na ich wiarę. Wrócą wolność i wam, i córce, ale musicie o nią błagać. Deptaliście ich: musicie przysiąc, iż ręka wasza nigdy się na biały płaszcz nie wzniesie.", + "83260": "— Tak chcą komturowie — dodała niewiasta — a z nimi Markwart i Szomberg.", + "83261": "Nastała chwila śmiertelnej ciszy. Zdawało się tylko, że gdzieś między belkami pułapu jakieś przytłumione echo powtarza jakby z przerażeniem: „Markwart… Szomberg”. Zza okien dochodziły też nawoływania Jurandowych łuczników czuwających na wałach przy ostrokole gródka.", + "83262": "Pątnik i służka zakonna przez długi czas spoglądali to na siebie, to na Juranda, który siedział oparty o ścianę, nieruchomy i z twarzą pogrążoną w cieniu padającym na nią od pęku skór, zawieszonego przy oknie. W głowie pozostała mu jedna tylko myśl, że jeśli nie uczyni tego, czego Krzyżacy chcą — uduszą mu dziecko; jeśli zaś uczyni, to i tak może nie uratować ani Danusi, ani siebie. I nie widział żadnej rady, żadnego wyjścia. Czuł nad sobą niemiłosierną przemoc, która go zgniotła. W duszy widział już żelazne ręce Krzyżaka na szyi Danusi — znając ich bowiem, nie wątpił ani chwili, że ją zamordują, zakopią w wale zamkowym, a potem się wyprą, wyprzysięgną — i wówczas któż zdoła im dowieść, że to oni ją porwali? Miał wprawdzie Jurand w ręku wysłańców, mógł ich zawieźć księciu, mękami wydobyć z nich zeznania — ale Krzyżacy mieli Danusię — i mogli także nie pożałować dla niej mąk. I przez chwilę zdawało mu się, że dziecko wyciąga do niego ręce z dalekości, prosząc o ratunek. Gdyby choć wiedział na pewno, że ona jest w Szczytnie, mógłby ruszyć tej samej nocy ku granicy, napaść na niespodziewających się napadu Niemców, wziąć zamek, wyciąć załogę i uwolnić dziecko — ale jej mogło nie być i pewnie nie było w Szczytnie. Jeszcze mignęło mu błyskawicą przez głowę, że gdyby chwycił niewiastę i pątnika, a zawiózł ich wprost do wielkiego mistrza, może mistrz wydobyłby z nich zeznania i kazał mu oddać córkę, ale błyskawica ta jak zapaliła się, tak i wnet zgasła… Przecie ci ludzie mogli powiedzieć mistrzowi, że przyjechali wykupić Bergowa i że nic o żadnej dziewczynie nie wiedzą. Nie! Ta droga nie wiodła do niczego — ale któraż wiodła? Pomyślał bowiem, że jeśli pojedzie do Szczytna, to go skują i wtrącą do podziemia, a Danusi i tak nie puszczą, choćby dlatego, by się nie wydało, że ją porwali. A tymczasem śmierć jest nad jedynym dzieckiem, śmierć nad ostatnią drogą głową!… I wreszcie myśli poczęły mu się plątać, a boleść stała się tak wielka, że przesiliła się i przeszła w odrętwienie. Siedział nieruchomie dlatego, że ciało jego stało się martwe, jakby wykute z kamienia. Gdyby chciał podnieść się w tej chwili, nie byłby zdołał tego dokazać.", + "83263": "Tymczasem tamtym sprzykrzyło się długie czekanie, więc służka zakonna podniosła się i rzekła:", + "83264": "— Już i świt niezadługo, więc pozwólcie nam odejść, panie, albowiem potrzebujemy spoczynku.", + "83265": "— I posiłku po długiej drodze — dodał pątnik.", + "83266": "Po czym oboje skłonili się Jurandowi i — wyszli.", + "83267": "On zaś siedział dalej bez ruchu, jakby ujęty snem lub martwy.", + "83268": "Ale po chwili drzwi uchyliły się i ukazał się w nich Zbyszko, a za nim ksiądz Kaleb.", + "83269": "— Cóż wysłańcy? Czego chcą? — zapytał młody rycerz, zbliżając się do Juranda.", + "83270": "Jurand drgnął, ale zrazu nie odrzekł nic, począł tylko mrugać mocno jak człowiek zbudzony z twardego snu.", + "83271": "— Panie, czyście nie chorzy? — ozwał się ksiądz Kaleb, który znając lepiej Juranda, spostrzegł, iż dzieje się z nim coś dziwnego.", + "83272": "— Nie — odrzekł Jurand.", + "83273": "— A Danuśka? — dopytywał dalej Zbyszko. — Gdzie jest i co wam rzekli? Z czym przyjechali?", + "83274": "— Z wy-ku-pem — odpowiedział z wolna Jurand.", + "83275": "— Z wykupem za Bergowa?", + "83276": "— Za Bergowa…", + "83277": "— Jak to za Bergowa? Co wam jest?", + "83278": "— Nic…", + "83279": "Lecz w głosie jego było coś tak niezwykłego i jakby zniedołężniałego, że tamtych obu chwyciła nagła trwoga, zwłaszcza że przy tym Jurand mówił o wykupie, nie o zamianie Bergowa na Danusię.", + "83280": "— Na miły Bóg! — zawołał Zbyszko. — Gdzie Danuśka?", + "83281": "— Nie masz jej u Krzy-ża-ków, nie! — odpowiedział sennym głosem Jurand.", + "83282": "I nagle zwalił się jak martwy z ławy na podłogę.", + "83283": "Rozdział trzydziesty pierwszy", + "83284": "Nazajutrz o południu wysłańcy widzieli się z Jurandem, a w jakiś czas później wyjechali, zabrawszy z sobą de Bergowa, dwóch giermków i kilkunastu innych jeńców. Jurand wezwał następnie ojca Kaleba, któremu podyktował list do księcia z oznajmieniem, że Danusi nie porwali rycerze zakonni, ale że zdołał odkryć jej schronienie i ma nadzieję, iż w ciągu kilku dni ją odzyszcze. To samo powtórzył i Zbyszkowi, który od wczorajszej nocy szalał ze zdumienia i trwogi. Stary rycerz nie chciał jednak odpowiadać na żadne jego pytania, oświadczył mu natomiast, by czekał cierpliwie i tymczasem nic nie przedsiębrał dla uwolnienia Danusi, gdyż to jest rzecz zbyteczna. Pod wieczór zamknął się znów z księdzem Kalebem, któremu naprzód rozkazał spisać swą ostatnią wolę, potem zaś spowiadał się, a po przyjęciu komunii wezwał przed siebie Zbyszka i starego, wiecznie milczącego Tolimę, który bywał mu towarzyszem we wszystkich wyprawach i walkach, a w czasie spokoju gospodarzył w Spychowie.", + "83285": "— Oto jest — rzekł, zwracając się do starego wojownika i podnosząc głos, jakby mówił do człowieka, który nie dosłyszy — mąż mojej córki, którą na książęcym dworze zaślubił, na co i moją zgodę uzyskał. Ten ci ma tu przeto być po mojej śmierci panem i zaś dziedzicem gródka, ziem, borów, ługów, ludzi i wszelakiego statku, który się w Spychowie znajduje…", + "83286": "Usłyszawszy to, Tolima zdumiał się bardzo i począł zwracać swą kwadratową głowę w stronę Zbyszka, to w stronę Juranda; nie rzekł jednak nic, gdyż prawie nigdy nic nie mówił, tylko pochylił się przed Zbyszkiem i objął z lekka dłońmi jego kolana.", + "83287": "A Jurand mówił dalej:", + "83288": "— Którą to wolę moją spisał ksiądz Kaleb, a pod pismem pieczęć się moja na wosku znajduje; ty zaś masz świadczyć, żeś to ode mnie słyszał i żem rozkazał, aby tu dla tego młodego rycerza taki sam posłuch był jako i dla mnie. Zaś co jest w skarbcu łupów i pieniędzy, to mu pokażesz i będziesz mu wiernie w pokoju i na wojnie do śmierci służył. Słyszałeś?", + "83289": "Tolima podniósł ręce do uszu i skinął głową, po czym na dany znak przez Juranda skłonił się i odszedł, rycerz zaś zwrócił się do Zbyszka i rzekł z naciskiem:", + "83290": "— Tym, co jest w skarbcu, można choćby największą chciwość pokusić i nie jednego, ale stu brańców wykupić. Pamiętaj.", + "83291": "Lecz Zbyszko spytał:", + "83292": "— A czemu to już zdajecie mi Spychów?", + "83293": "— Więcej ci ja niż Spychów zdaję, bo dziecko.", + "83294": "— I śmierci godzina niewiadoma — rzekł ksiądz Kaleb.", + "83295": "— Jużci niewiadoma — powtórzył jakby ze smutkiem Jurand. — Toć że niedawno śniegi mnie przysypały, a chociaż Bóg mnie zratował, nie ma już we mnie dawnej siły…", + "83296": "— Na miły Bóg! — zawołał Zbyszko. — Coś się w was odmieniło od wczoraj i o śmierci niż o Danusi radziej mówicie. Na miły Bóg!", + "83297": "— Wróci Danuśka, wróci — odpowiedział Jurand — nad nią jest opieka Boska. Ale jak wróci… słuchaj… Bierz ty ją do Bogdańca, a Spychów na Tolimę zdaj… To człek wierny, a tu ciężkie sąsiedztwo… Tam ci jej na powróz nie wezmą… tam przezpieczniej…", + "83298": "— Hej! — zakrzyknął Zbyszko. — A wy już jakby z tamtego świata gadacie. Cóż to jest?", + "83299": "— Bom już przez pół był na tamtym świecie, a teraz tak mi się widzi, że jakowaś chorość mnie ima. I chodzi mi o dziecko… toć ja ją jedną mam. A i ty, choć wiem, że ją miłujesz…", + "83300": "Tu przerwał i wydobywszy z pochwy krótki mieczyk zwany mizerykordią, zwrócił go rękojeścią ku Zbyszkowi:", + "83301": "— Przysięgnijże mi jeszcze na ten krzyżyk, jako jej nigdy nie pokrzywdzisz i będziesz statecznie miłował…", + "83302": "A Zbyszkowi aż łzy stanęły nagle w oczach; w jednej chwili rzucił się na kolana i położywszy palec na rękojeści, zawołał:", + "83303": "— Na świętą Mękę, tak jej nie pokrzywdzę i będę statecznie miłował!", + "83304": "— Amen — rzekł ksiądz Kaleb.", + "83305": "Jurand zaś pochował w pochwę mizerykordię i otworzył mu ramiona:", + "83306": "— Toś mi i ty dziecko!…", + "83307": "Po czym rozeszli się, bo noc już zapadła głęboka, a od kilku już dni nie zaznali dobrego wywczasu. Zbyszko jednakże wstał nazajutrz świtaniem, albowiem wczoraj zląkł się istotnie, czy nie idzie na Juranda jakowaś choroba, i chciał teraz dowiedzieć się, jak starszy rycerz spędził noc.", + "83308": "Przed drzwiami Jurandowej izby natknął się na Tolimę, który z niej właśnie wychodził.", + "83309": "— A jakoże pan? Zdrowi? — zapytał.", + "83310": "Ów zaś skłonił się, a następnie otoczył ucho dłonią i rzekł:", + "83311": "— Wasza miłość co każą?", + "83312": "— Pytam: jak się ma pan? — powtórzył głośniej Zbyszko.", + "83313": "— Pan pojechał.", + "83314": "— Dokąd?", + "83315": "— Nie wiem. We zbroi…", + "83316": "Rozdział trzydziesty drugi", + "83317": "Świt począł właśnie bielić drzewa, krze i bryły wapienne rozrzucone tu i ówdzie po polach, gdy najęty przewodnik idący przy koniu Juranda zatrzymał się i rzekł:", + "83318": "— Pozwólcie mi odetchnąć, panie rycerzu, bom się zasapał. Odwilż jest i mgła, ale to już niedaleko…", + "83319": "— Doprowadzisz mnie do gościńca, a potem wrócisz — odrzekł Jurand.", + "83320": "— Gościniec będzie w prawo za borkiem, a z pagórka zaraz zamek ujrzycie.", + "83321": "To rzekłszy, chłop począł „zabijać” ręce, to jest uderzać dłońmi pod pachy, gdyż był zziąbł od rannej wilgoci, po czym przysiadł na kamieniu, bo się przy tej robocie jeszcze bardziej zasapał.", + "83322": "— A nie wiesz, jest-li komtur w zamku? — zapytał Jurand.", + "83323": "— Gdzie by zaś miał być, kiedy chory?", + "83324": "— Coże mu?", + "83325": "— Ludzie mówią, że go rycerze polscy sprali — odrzekł stary chłop.", + "83326": "I w głosie jego czuć było jakby pewne zadowolenie. Był poddanym krzyżackim, ale jego mazurskie serce radowało się przewagą polskich rycerzy.", + "83327": "Jakoż po chwili dodał:", + "83328": "— Hej! Mocni nasi panowie, ale im z nimi ciężko.", + "83329": "Lecz zaraz potem spojrzał bystro na rycerza i jakby chcąc się upewnić, że nie spotka go nic złego za słowa, które mu się niebacznie wymknęły, rzekł:", + "83330": "— Wy, panie, po naszemu mówicie, wyście nie Niemiec?", + "83331": "— Nie — odrzekł Jurand — ale prowadź dalej.", + "83332": "Chłop wstał i począł znów iść przy koniu. Po drodze zasuwał niekiedy dłoń w kaletę, wydostawał z niej garść niemielonego żyta i wsypywał ją sobie do ust, gdy zaś zaspokoił w ten sposób pierwszy głód, począł tłumaczyć, dlaczego je surowe ziarno, chociaż Jurand, zbyt zajęty własnym nieszczęściem i własnymi myślami, nawet tego nie dostrzegł.", + "83333": "— Chwała Bogu i za to — mówił. — Ciężkie życie pod naszymi niemieckimi panami. Ponakładali podatki i od mlewa takie, że ubogi człek musi z plewą ziarno gryźć jak bydlę. A gdzie żarna w chałupie znajdą, tam chłopa skatują, dobytek zagarną, ba! dzieciom i babom nie przepuszczą… Nie boją się oni ni Boga, ni księży, jako i wielborskiego proboszcza, który im to przyganiał, na łańcuch wzięli. Oj, ciężko pod Niemcem! Co tam człek ziarna między dwoma kamieniami ugniecie, to tę przygarść mąki na świętą niedzielę chowa, a w piątek tak jeść musi jako ptacy. Ale chwała Bogu i za to, bo przyjdzie-li przednówek, to i tego nie stanie… Ryby łowić nie wolno… zwierza bić też… Nie tak jak na Mazowszu.", + "83334": "W ten sposób wyrzekał krzyżacki chłop, mówiąc przez pół do siebie, przez pół do Juranda, a tymczasem minęli pustać pokrytą utulonymi pod śniegiem bryłami wapienia i weszli w las, który w zarannym świetle wydawał się siwy i od którego bił surowy, wilgotny chłód. Rozedniało już zupełnie; inaczej trudno byłoby Jurandowi przejechać leśną drożyną idącą nieco w górę i tak ciasną, że miejscami olbrzymi jego bojowy koń zaledwie mógł się przecisnąć wśród pni. Lecz borek skończył się wkrótce i po upływie kilku pacierzy znaleźli się na szczycie białego pagórka, którego środkiem biegł wyjeżdżony gościniec.", + "83335": "— To i droga — rzekł chłop — traficie teraz, panie, sami.", + "83336": "— Trafię — odrzekł Jurand. — Wracaj, człeku, do domu.", + "83337": "I sięgnąwszy ręką do skórzanej torby przymocowanej na przedzie siodła, wydobył z niej srebrny pieniądz i podał go przewodnikowi. Chłop, przezwyczajony więcej do razów niż do datków z rąk miejscowych krzyżackich rycerzy, oczom prawie nie chciał wierzyć i porwawszy pieniądz, przypadł głową do strzemienia Juranda i objął je rękoma.", + "83338": "— O Jezusie, Maryjo! — zawołał. — Bóg zapłać waszej wielmożności!", + "83339": "— Ostawaj z Bogiem.", + "83340": "— Niech was boska moc prowadzi. Szczytno przed wami.", + "83341": "To rzekłszy, raz jeszcze pochylił się do strzemienia i zniknął. Jurand został na wzgórzu sam i spoglądał we wskazanym mu przez wieśniaka kierunku na szarą, wilgotną oponę mgły, która zasłaniała przed nim świat. Za tą mgłą krył się ów złowrogi zamek, ku któremu popychała go przemoc i niedola. Blisko, już blisko! A potem co się ma stać i spełnić, to się stanie i spełni… Na tę myśl w sercu Juranda, obok trwogi i niepokoju o Danusię, obok gotowości wykupienia jej z wrogich rąk choćby krwią własną, zrodziło się nowe, niesłychanie gorzkie a nieznane mu dotychczas nigdy uczucie upokorzenia. Oto on, Jurand, na którego wspomnienie drżeli pograniczni komturowie, jechał teraz na ich rozkaz z powinną głową. On, który tylu ich zwyciężył i podeptał, czuł się teraz zwyciężonym i podeptanym. Nie zwyciężyli go wprawdzie w polu, nie odwagą i rycerską siłą, niemniej jednak czuł się zwyciężonym. I było to dla niego czymś tak niesłychanym, iż zdawało mu się, że cały porządek świata został na nice wywrócony. On jechał ukorzyć się Krzyżakom, on, który gdyby nie chodziło o Danusię, wolałby sam jeden potykać się ze wszystkimi siłami Zakonu. Alboż nie trafiało się, że pojedynczy rycerz, mając wybór między sromotą a śmiercią, uderzał na całe wojska? A on czuł, że może mu się przygodzić i sromota, i na myśl o tym wyło w nim serce z bólu, jak wyje wilk, uczuwszy w sobie grot.", + "83342": "Lecz był to człowiek mający nie tylko ciało, lecz i duszę z żelaza. Umiał łamać innych, umiał i siebie.", + "83343": "— Nie ruszę się — rzekł sobie — póki nie spętam tego gniewu, którym mógłbym zgubić, nie zaś wybawić dziecko.", + "83344": "I wraz schwycił się jakby za bary ze swoim hardym sercem, ze swoją zawziętością i żądzą boju. Kto by go widział na onym wzgórzu, we zbroi, bez ruchu, na ogromnym koniu, rzekłby, że to jakiś olbrzym ulany z żelaza, i nie poznałby, że ów nieruchomy rycerz toczy w tej chwili najcięższą ze wszystkich walk, jakie kiedykolwiek w życiu stoczył. Lecz on zmagał się z sobą póty, póki się nie zmógł i póki nie poczuł, że wola go nie zawiedzie.", + "83345": "Tymczasem mgły rzedły i jakkolwiek nie rozproszyły się do cna, jednakże zamajaczało w końcu w nich coś ciemniejszego. Jurand odgadł, że to są mury szczytnieńskiego zamku. Na ten widok nie ruszył się jeszcze z miejsca, ale począł się modlić tak gorąco i gorliwie, jak modli się człowiek, któremu na świecie pozostało już tylko Boskie miłosierdzie.", + "83346": "I gdy wreszcie ruszył koniem, poczuł, że w serce poczyna mu wstępować jakowaś otucha. Gotów był teraz znieść wszystko, co go mogło spotkać. Przypomniał mu się święty Jerzy, potomek największego rodu w Kapadocji, który znosił różne hańbiące katusze, a jednakże nie tylko czci nie stradał, lecz na prawicy Bożej jest posadzon i patronem wszystkiego rycerstwa mianowany. Jurand słyszał nieraz opowiadania o jego przygodach od pątników przybyłych z dalekich krain i wspomnieniem ich ukrzepił w sobie teraz serce.", + "83347": "Z wolna poczęła się w nim budzić nawet i nadzieja. Krzyżacy słynęli wprawdzie z mściwości, przeto nie wątpił, że wywrą nad nim pomstę za wszystkie klęski, jakie im zadał, za hańbę, która spadała na nich po każdym spotkaniu, i za strach, w jakim przez tyle lat żyli.", + "83348": "Ale to właśnie dodawało mu ducha. Myślał, że Danusię porwali po to tylko, by go dostać, więc gdy go dostaną, to co im po niej? Tak! Jego skują niechybnie i nie chcąc trzymać w pobliżu Mazowsza, wyślą do jakich odległych zamków, gdzie może do końca życia przyjdzie mu jęczeć w podziemiu, ale Danusię będą woleli puścić. Choćby też wyszło na jaw, że go podstępem dostali i gnębią, nie weźmie im tego zbyt za złe ni wielki mistrz, ni kapituła, bo przecie on, Jurand, bywał istotnie ciężkim Krzyżakom i wytoczył z nich więcej krwi niż jakikolwiek inny rycerz w świecie. Natomiast ten sam wielki mistrz może by ich i pokarał za uwięzienie niewinnej dziewczyny, a do tego wychowanki księcia, o którego przychylność starał się wobec grożącej wojny z królem polskim usilnie.", + "83349": "I nadzieja ogarniała go coraz potężniej. Chwilami wydawało mu się rzeczą niemal pewną, że Danusia wróci do Spychowa, pod Zbyszkową możną opiekę… „A chłop tęgi jest — myślał — nie da ci jej nikomu ukrzywdzić”. I począł przypominać sobie z pewnym rozrzewnieniem wszystko, co o Zbyszku wiedział: „Bił w Niemców pod Wilnem, na pojedynkę z nimi chadzał, Fryzów, których ze stryjcem pozwali, poćwiertował, w Lichtensteina też bił, od tura dziecko bronił i tamtych czterech pozwał, którym pewnikiem nie daruje”. Tu podniósł Jurand oczy ku górze i rzekł:", + "83350": "— Ja ją Tobie, Boże, a Ty Zbyszkowi!", + "83351": "I uczyniło mu się jeszcze raźniej, sądził bowiem, że skoro ją Bóg młodziankowi podarował, to przecie nie pozwoli Niemcom z siebie zadrwić, z rąk ich ją wyrwie, choćby cała potęga krzyżacka nie puszczała. Lecz potem znów jął myśleć o Zbyszku: „Ba! Nie tylko chłop tęgi, ale i szczery jak złoto. Będzie jej strzegł, będzie ją miłował i daj, Jezu, dziecku, jako możesz najlepiej, ale widzi mi się, że przy nim nie pożałuje ni książęcego dworca, ni ojcowego kochania…”. Na tę myśl powieki Juranda zwilgotniały nagle i w sercu zerwała mu się ogromna tęsknota. Chciałby przecie jeszcze dziecko w życiu widzieć i kiedyś, kiedyś umrzeć w Spychowie przy tych dwojgu, nie zaś w ciemnych piwnicach krzyżackich. Ale wola boska!… Szczytno było już widać. Mury rysowały się we mgle coraz wyraźniej, bliska już była godzina ofiary, więc zaczął się jeszcze pokrzepiać i tak do siebie mówić:", + "83352": "— Jużci, że wola boska! Ale wieczór żywota bliski. Kilka roków więcej, kilka mniej, wyjdzie na jedno. Hej! Chciałoby się jeszcze na oboje dzieci pojrzeć, ale po sprawiedliwości, to człek się nażył. Czego miał doznać, doznał, kogo miał pomścić, pomścił. A teraz co? Radziej do Boga niż do świata, a skoro trzeba przecierpieć, to trzeba. Danuśka ze Zbyszkiem, choćby im było najlepiej, nie zapomną. Pewnie, że nieraz będą wspominać a uradzać: gdzie też jest? żyw-li czy też już u Boga w wiecu?… Będą przepytywać i może się dowiedzą. Łapczywi są na pomstę Krzyżacy, ale i na wykup łapczywi. Zbyszko by nie pożałował, aby choć kości wykupić. A na mszę to z pewnością nieraz dadzą. Uczciwe u obojga serca i kochające, za co ich, Boże, i Ty, Matko Najświętsza, błogosław.", + "83353": "Gościniec stawał się nie tylko coraz szerszy, ale się i zaludniał. Ciągnęły ku miastu wozy z drzewem i słomą. Skotarze pędzili bydło. Od jezior wieziono na saniach zmarzłą rybę. W jednym miejscu czterech łuczników wiodło na łańcuchu chłopa, widać za jakieś przewinienie, na sąd, gdyż ręce miał z tyłu związane, a na nogach kajdany, które zawadzając o śnieg, ledwie pozwoliły mu się poruszać. Ze zdyszanych jego nozdrzy i ust wychodził oddech w kształcie kłębów pary, a oni, popędzając go, śpiewali. Ujrzawszy Juranda, poczęli spoglądać na niego ciekawie, dziwiąc się widocznie ogromowi jeźdźca i konia, ale na widok złotych ostróg i rycerskiego pasa pospuszczali kusze ku ziemi na znak powitania i czci. W miasteczku było jeszcze ludniej i gwarniej, ustępowano jednak z pośpiechem zbrojnemu mężowi z drogi, ów zaś przejechał główną ulicę i skręcił ku zamkowi, który otulony w tumany podnoszące się z fosy zdawał się jeszcze spać.", + "83354": "Lecz nie wszystko naokół spało, a przynajmniej nie spały wrony i kruki, których całe stada wichrzyły się na podniesieniu stanowiącym dojazd do zamku, łopocąc skrzydłami i kracząc. Jurand, podjechawszy bliżej, zrozumiał powód tego ptasiego wiecu. Oto obok drogi wiodącej do bramy zamkowej stała obszerna szubienica, na niej zaś wisiały ciała czterech mazurskich chłopów krzyżackich. Nie było najmniejszego powiewu, więc trupy, które zdawały się spoglądać na własne stopy, nie kołysały się, chyba wówczas, gdy czarne ptactwo siadało im na ramiona i na głowy, przepychając się wzajem, trącając w powrozy i dziobiąc o pospuszczane głowy. Niektórzy wisielcy musieli wisieć już od dawna, gdyż czaszki ich były całkiem nagie, a nogi niezmiernie wydłużone. Za zbliżeniem się Juranda stado zerwało się z wielkim szumem, ale wnet zawróciło w powietrzu i poczęło się sadowić na poprzecznej belce szubienicy. Jurand przejechał mimo, czyniąc znak krzyża, zbliżył się do przekopu i stanąwszy w miejscu, w którym nad bramą wznosił się most zwodzony, uderzył w róg.", + "83355": "Po czym zatrąbił raz, drugi, trzeci i czekał. Na murach nie było żywej duszy i zza bramy nie dochodził żaden głos. Po chwili jednak ciężka, widoczna za kratą klapa, wmurowana w pobliżu zamku bramy, podniosła się ze zgrzytem i w otworze ukazała się brodata głowa niemieckiego knechta.", + "83356": "— Wer da? — spytał szorstki głos.", + "83357": "— Jurand ze Spychowa! — odpowiedział rycerz.", + "83358": "Po tych słowach klapa zamknęła się na nowo i nastało głuche milczenie.", + "83359": "Czas począł płynąć. Za bramą nie słychać było żadnego ruchu, tylko od strony szubienicy dochodziło krakanie ptactwa.", + "83360": "Jurand stał jeszcze długo, zanim podniósł róg i uderzył weń powtórnie.", + "83361": "Ale odpowiedziała mu znów cisza.", + "83362": "Wówczas zrozumiał, że trzymają go przed bramą przez krzyżacką pychę, która wobec zwyciężonego nie ma granic, dlatego by go upokorzyć jak żebraka. Odgadł też, że przyjdzie mu tak czekać może aż do wieczora albo i dłużej. Więc w pierwszej chwili zawrzała w nim krew; chwyciła go nagła chęć zsiąść z konia, podnieść jeden z głazów, które leżały przed przekopem, i rzucić nim w kratę. Tak byłby w innym razie uczynił i on, i każdy inny mazowiecki albo polski rycerz, i niechby potem wypadli zza bramy bić się z nim. Ale wspomniawszy, po co tu przybył, opamiętał się i powstrzymał.", + "83363": "„Zalim się nie ofiarował za dziecko?” — rzekł sobie w duszy.", + "83364": "I czekał.", + "83365": "Tymczasem w wyzębieniach murów poczęło coś czernieć. Ukazywały się futrzane nakrycia głów, ciemne kapice i nawet żelazne blachy, spod których spoglądały na rycerza ciekawe oczy. Przybywało ich z każdą chwilą, bo już też ten groźny Jurand wyczekujący samotnie pod krzyżacką bramą był dla załogi nie byle widowiskiem. Kto go dawniej ujrzał przed sobą, ujrzał śmierć, a teraz można było patrzeć na niego bezpiecznie. Głowy podnosiły się coraz wyżej, aż wreszcie wszystkie wyzębienia bliższe bramy pokryły się knechtami. Jurand pomyślał, że zapewne i starsi muszą na niego spoglądać przez kraty okien w przybramnej wieży, i podniósł wzrok ku górze, ale tam okna powycinane były w głębokich murach i patrzeć przez nie było niepodobna, chyba w dal. Za to na blankach czereda, która z początku spozierała na niego w milczeniu, poczęła się odzywać. Ten i ów powtórzył jego imię, tu i ówdzie ozwały się śmiechy, ochrypłe głosy pokrzykiwały jak na wilka coraz głośniej, coraz zuchwalej, a gdy widocznie nikt nie przeszkadzał ze środka, poczęto wreszcie miotać na stojącego rycerza śniegiem.", + "83366": "Ów, jakby mimo woli, ruszył przed siebie koniem, wówczas na jedną chwilę bryły śniegu przestały lecieć, głosy ucichły, a nawet i niektóre głowy poznikały za murami. Groźne musiało być istotnie Jurandowe imię. Wnet jednak najtchórzliwsi opamiętali się, że dzieli ich od strasznego Mazura rów i mur, więc znów grube żołdactwo poczęło miotać nie tylko bryłkami śniegu, ale lodu i nawet gruzu i kamyków, które z brzękiem odbijały się od zbroi i kropierza pokrywającego konia.", + "83367": "— Ofiarowałem się za dziecko — powtarzał sobie Jurand.", + "83368": "I czekał. Przyszło południe, mury opustoszały, gdyż knechtów odwołano na obiad. Nieliczni ci, którym przypadło stróżować, jedli jednak na murach, a po spożyciu strawy zabawiali się znowu ciskaniem na głodnego rycerza ogryzionych gnatów. Poczęli też przekomarzać się z sobą i zapytywać się wzajem, który podejmie się zejść i dać mu po karku pięścią albo drągiem oszczepu. Inni, wróciwszy z obiadu, wołali na niego, że jeśli zmierziło mu się czekać, to się może powiesić, gdyż na szubienicy jest jeden wolny hak z gotowym powrozem. I wśród takich szyderstw, wśród nawoływań, wybuchów śmiechu i przekleństw zbiegały popołudniowe godziny. Krótki zimowy dzień chylił się stopniowo ku wieczorowi, a most wisiał wciąż w powietrzu i brama pozostawała zamknięta.", + "83369": "Lecz pod wieczór wstał wiatr, rozwiał mgły, oczyścił niebo i odsłonił zorze. Śniegi uczyniły się modre, a później fioletowe. Nie było mrozu, ale noc zapowiadała się pogodna. Z murów zeszli znów ludzie, prócz straży, kruki i wrony odleciały od szubienicy ku lasom. Wreszcie poczerniało niebo i cisza nastała zupełna.", + "83370": "„Nie otworzą przed nocą bramy” — pomyślał Jurand.", + "83371": "I na chwilę przeszło mu przez głowę, by nawrócić ku miastu, ale zaraz porzucił tę myśl. „Chcą tego, bym tu stał — mówił sobie w duszy. — Jeśli nawrócę, jużci nie puszczą mnie do dom, jeno otoczą, pojmają, a potem rzekną, że mi nic nie powinni, bo mnie siłą wzięli, a choćbym zaś po nich przejechał, to i tak muszę wrócić…”.", + "83372": "Niezmierna, podziwiana przez obcych kronikarzy wytrzymałość polskich rycerzy na chłód, głód i trudy nieraz pozwalała im dokonywać czynów, na które nie mogli się zdobyć bardziej zniewieściali ludzie z Zachodu. Jurand zaś posiadał tę wytrzymałość w większej jeszcze od innych mierze, więc choć głód począł mu już od dawna skręcać wnętrzności, a zamróz wieczorny przeniknął przez pokryty blachami kożuch, postanowił czekać, choćby miał skonać pod tą bramą.", + "83373": "Nagle jednak, nim jeszcze zapanowała zupełna noc, usłyszał za sobą chrzęst kroków na śniegu.", + "83374": "Obejrzał się: szło ku niemu od strony miasta sześciu zbrojnych we włócznie i halabardy, w środku zaś między nimi szedł siódmy, podpierając się mieczem.", + "83375": "„Może im bramę otworzą i z nimi wjadę — pomyślał Jurand. — Siłą nie będą mnie przecie chcieli brać ni zabić, bo ich za mało; gdyby wszelako uderzyli na mnie, to znak, że nie chcą niczego dotrzymać, i wtedy — gorze im!”", + "83376": "Tak pomyślawszy, podniósł stalowy topór wiszący mu przy siodle, tak ciężki, że za ciężki nawet na dwie ręce zwykłego męża — i ruszył ku nim koniem.", + "83377": "Lecz oni nie myśleli na niego uderzać. Owszem, knechtowie wbili zaraz w śnieg tylca włóczni i halabard — że zaś noc nie była jeszcze całkiem ciemna, więc Jurand spostrzegł, że osady drżą im jednak nieco w ręku.", + "83378": "Ów zaś siódmy, który wydawał się starszym, wyciągnął spiesznie przed siebie lewe ramię i zwróciwszy dłoń do góry palcami, ozwał się:", + "83379": "— Wyście, rycerzu, Jurand ze Spychowa?", + "83380": "— Jam jest…", + "83381": "— Chcecie-li słuchać, z czym mnie przysłano?", + "83382": "— Silny i pobożny komtur von Danveld każe wam powiedzieć, panie, że póki nie zsiądziecie z konia, brama nie będzie wam otworzona.", + "83383": "Jurand pozostał chwilę bez ruchu, następnie zsiadł z konia, po którego w tej chwili poskoczył jeden z włóczników.", + "83384": "— I broń ma nam być oddana — ozwał się znów człowiek z mieczem.", + "83385": "Pan ze Spychowa zawahał się. Nuż potem uderzą na bezbronnego i zadźgają go jak zwierzę, nuż chwycą i wtrącą do podziemia? Lecz po chwili pomyślał, że gdyby tak miało być, toby ich jednak przysłano więcej. Bo gdyby się na niego mieli rzucić, zbroi od razu na nim nie przebodą, a wówczas on mógłby wydrzeć broń pierwszemu z brzega i wytracić wszystkich, nimby nadbiegła pomoc. Znali go przecie.", + "83386": "— I choćby też — rzekł sobie — chcieli wytoczyć ze mnie krew, toć żem ja nie po co innego tu przybył.", + "83387": "Tak pomyślawszy, rzucił naprzód topór, następnie miecz, następnie mizerykordię — i czekał. Oni zaś chwycili to wszystko, po czym ów człowiek, który do niego przemawiał, oddaliwszy się na kilkanaście kroków, zatrzymał się i począł mówić zuchwałym, podniesionym głosem:", + "83388": "— Za wszystkie krzywdy, któreś Zakonowi wyrządził, masz z rozkazu komtura przywdziać na się ów zgrzebny wór, który ci zostawiam, przywiązać u szyi na powrozie pochwę od miecza i czekać w pokorze u bramy, poki ci łaska komtura nie rozkaże jej otworzyć.", + "83389": "I po chwili Jurand pozostał sam w ciemności i ciszy. Na śniegu czerniał przed nim pokutniczy wór i powróz, on zaś stał długo, czując, że mu się w duszy coś rozprzęga, coś łamie, coś kona i mrze i że oto po chwili nie będzie już rycerzem, nie będzie już Jurandem ze Spychowa, lecz nędzarzem, niewolnikiem bez imienia, bez sławy, bez czci.", + "83390": "Więc upłynęły jeszcze długie chwile, nim zbliżył się do pokutniczego wora i począł mówić:", + "83391": "— Jakoż mogę inaczej postąpić? Ty, Chryste, wiesz: dziecko niewinne uduszą, jeśli nie uczynię wszystkiego, co mi każą. I to też wiesz, że dla własnego żywota tego bym nie uczynił! Gorzka rzecz hańba!… Gorzka! Ale i Ciebie przed śmiercią hańbili. Ano, w Imię Ojca i Syna…", + "83392": "Po czym pochylił się, wdział na się wór, w którym były poprzecinane otwory na głowę i ręce, następnie u szyi zawiesił na powrozie pochwę od miecza — i powlókł się przed bramę.", + "83393": "Nie zastał jej otwartej, ale teraz było mu już wszystko jedno, czy mu ją prędzej, czy później otworzą. Zamek pogrążył się w milczeniu nocy, straże tylko obwoływały się kiedy niekiedy po narożnikach. W wieży przybramnej świeciło wysoko jedno okienko, inne były ciemne.", + "83394": "Godziny nocy płynęły jedna za drugą, na niebo wzbił się sierp księżyca i rozświecił posępne mury zamku. Cisza uczyniła się taka, ze Jurand mógłby słyszeć bicie własnego serca. Ale on zdrętwiał, skamieniał całkiem, jakby z niego wyjęto duszę, i nie zdawał już sobie sprawy z niczego. Została mu tylko jedna myśl, że przestał być rycerzem, Jurandem ze Spychowa, ale czym jest — nie wiedział… Chwilami także majaczyło mu się coś, że wśród nocy od tych wisielców, których z rana widział, idzie ku niemu cicho po śniegu śmierć…", + "83395": "Nagle drgnął i rozbudził się zupełnie:", + "83396": "— O Chryste miłościwy! Co to jest?!", + "83397": "Z wysokiego okienka w przybramnej wieży ozwały się jakieś zaledwie z początku dosłyszalne dźwięki lutni. Jurand, jadąc do Szczytna, był pewien, że nie ma Danusi w zamku, a jednak ten głos lutni po nocy wzburzył w nim w jednej chwili serce. Wydało mu się, że on te dźwięki zna i że to nie kto inny gra, tylko ona — jego dziecko! Jego kochanie… Więc padł na kolana, złożył ręce jak do modlitwy i dygocąc jak w gorączce, słuchał.", + "83398": "A wtem na wpół dziecinny i jakby niezmiernie stęskniony głos począł śpiewać:", + "83399": "Gdybym ci ja miała", + "83400": "Skrzydłeczka jak gąska,", + "83401": "Poleciałabym ja", + "83402": "Za Jaśkiem do Śląska.", + "83403": "Jurand chciał odezwać się, wykrzyknąć kochane imię, ale słowa uwięzły mu w gardle, jakby je ścisnęła żelazna obręcz. Nagła fala bólu, łez, tęsknoty, niedoli wezbrała mu w piersiach, więc rzucił się twarzą w śnieg i jął w uniesieniu wołać ku niebu w duszy jakby w dziękczynnej modlitwie:", + "83404": "— O Jezu! Dyć słyszę jeszcze dziecko! O Jezu!!!…", + "83405": "I szlochanie poczęło targać jego olbrzymim ciałem.", + "83406": "W górze tęskny głos śpiewał dalej wśród niezmąconej nocnej ciszy:", + "83407": "Usiadłabym ci ja", + "83408": "Na śląskowskim płocie:", + "83409": "„Przypatrz się, Jasieńku,", + "83410": "Ubogiej sierocie…”", + "83411": "Rankiem gruby, brodaty knecht niemiecki począł kopać w biodro leżącego przy bramie rycerza.", + "83412": "— Na nogi, psie!… Brama otwarta i komtur każe ci stanąć przed sobą.", + "83413": "Jurand zbudził się jakby ze snu. Nie chwycił knechta za gardło, nie skruszył go w żelaznych rękach, twarz miał cichą i niemal pokorną; podniósł się i nie mówiąc ni słowa, poszedł za żołdakiem przez bramę.", + "83414": "Zaledwie jednak ją przeszedł, gdy ozwał się za nim zgrzyt łańcuchów i most zwodzony począł podnosić się do góry, w samej zaś bramie spadła ciężka żelazna krata…", + "83415": "Tom II", + "83416": "I. Pamiętnik starego subiekta", + "83417": "Sytuacja polityczna jest tak niepewna, że wcale by mnie nie zdziwiło, gdyby około grudnia wybuchła wojna.", + "83418": "Ludziom ciągle się zdaje, że wojna może być tylko na wiosnę; widać zapomnieli, że wojny: pruska i francuska, rozpoczynały się w lecie. Nie rozumiem zaś, skąd wyrósł przesąd przeciw kampaniom zimowym?… W zimie stodoły są pełne, a droga jak mur; tymczasem na wiosnę u chłopa jest przednówek, a drogi jak ciasto; przejedzie bateria i możesz się w tym miejscu kąpać.", + "83419": "Lecz z drugiej strony — zimowe noce, które ciągną się po kilkanaście godzin, potrzeba ciepłej odzieży i mieszkań dla wojska, tyfus… Doprawdy, nieraz dziękuję Bogu, że mnie nie stworzył Moltkem; on musi kręcić głową, nieborak!…", + "83420": "Austriacy, a raczej Węgrzy już na dobre wleźli do Bośni i Hercegowiny, gdzie ich bardzo niegościnnie przyjmują. Znalazł się nawet jakiś Hadżi Loja, podobno znakomity partyzant, który im napędza dużo zgryzot. Szkoda mi węgierskiej piechoty, ale też i dzisiejsi Węgrzy diabła warci. Kiedy ich w 49 roku dusił szwarcgelber, krzyczeli: każdy naród ma prawo bronić swojej wolności!… A dziś co?… Sami pchają się do Bośni, gdzie ich nie wołano, a broniących się Bośniaków nazywają złodziejami i rozbójnikami.", + "83421": "Dalibóg coraz mniej rozumiem politykę! I kto wie, czy Stach Wokulski nie ma racji, że przestał się nią zajmować (jeżeli przestał?…).", + "83422": "Ale co ja rozprawiam o polityce, skoro w moim własnym życiu zaszła ogromna zmiana. Kto by uwierzył, że już od tygodnia nie zajmuję się sklepem; tymczasowo, rozumie się, bo inaczej chyba oszalałbym z nudów.", + "83423": "Rzecz jest taka. Pisze do mnie Stach z Paryża (prosił mnie o to samo przed wyjazdem), ażebym się zaopiekował kamienicą, którą kupił od Łęckich. „Nie miała baba kłopotu!…”, myślę, ale cóż robić?… Zdałem sklep Lisieckiemu i Szlangbaumowi, a sam — jazda w Aleje Jerozolimskie na zwiady.", + "83424": "Przed wyjściem pytam Klejna, który mieszka w Stachowej kamienicy, aby mi powiedział, jak tam idzie. Zamiast odpowiedzieć, wziął się za głowę.", + "83425": "— Jest tam jaki rządca?", + "83426": "— Jest — mówi Klejn krzywiąc się. — Mieszka na trzecim piętrze od frontu.", + "83427": "— Dosyć!… — mówię — dosyć, panie Klejn!… — (Nie lubię bowiem słuchać cudzych opinii pierwej, nim zobaczę na własne oczy. Zresztą Klejn, chłopak młody, łatwo mógłby wpaść w zarozumiałość pomiarkowawszy, że starsi zapytują go o informacje.)", + "83428": "Ha! trudno… Posyłam tedy do odprasowania mój kapelusz, płacę dwa złote, na wszelki wypadek biorę do kieszeni krócicę i maszeruję gdzieś aż za kościół Aleksandra.", + "83429": "Patrzę: dom żółty o trzech piętrach, numer ten sam, ba!… nawet już na tabliczce znajduję nazwisko Stanisława Wokulskiego… (Widocznie kazał ją przybić stary Szlangbaum.)", + "83430": "Wchodzę na podwórko… oj! niedobrze… Pachnie bestia jak apteka. Śmietnik naładowany do wysokości pierwszego piętra, wszystkimi zaś rynsztokami płyną mydliny. Dopiero teraz spostrzegłem, że na parterze w dziedzińcu znajduje się „Pralnia paryska”, z dziewuchami jak dwugarbne wielbłądy. To dodało mi otuchy.", + "83431": "Wołam tedy: „Stróż!…” Przez chwilę nie widać nikogo, nareszcie pokazuje się baba tłusta i tak zasmolona, że nie mogę pojąć, jakim sposobem podobna ilość brudu mieści się w sąsiedztwie pralni, i do tego paryskiej.", + "83432": "— Gdzie stróż? — pytam dotykając ręką kapelusza.", + "83433": "— A czego to?… — odwarknęła baba.", + "83434": "— Przychodzę w imieniu właściciela domu.", + "83435": "— Stróż siedzi w kozie — mówi baba.", + "83436": "— Za cóż to?", + "83437": "— O!… ciekawy pan!… — wrzasnęła. — Za to, że mu gospodarz pensji nie płaci.", + "83438": "Ładnych rzeczy dowiaduję się na wstępie!", + "83439": "Naturalnie poszedłem od stróża do rządcy, na trzecie piętro. Już na drugim piętrze słyszę krzyk dzieci, jakieś trzaskanie i głos kobiety wołającej:", + "83440": "— A gałgany!… a nicponie!… a masz!… a masz!…", + "83441": "Drzwi otwarte, we drzwiach jakaś jejmość w nieco białym kaftaniku wali troje dzieci rzemieniem aż świszcze.", + "83442": "— Przepraszam — mówię — czy nie przeszkadzam?…", + "83443": "Na mój widok dzieci rozpierzchły się w głąb mieszkania, a jejmość w kaftaniku chowając za siebie rzemień zapytała zmieszana:", + "83444": "— Czy nie pan gospodarz?…", + "83445": "— Nie gospodarz, ale… przychodzę w jego imieniu do szanownego małżonka pani… Jestem Rzecki…", + "83446": "Jejmość chwilę przypatrywała mi się z niedowierzaniem, nareszcie rzekła:", + "83447": "— Wicek, biegnij do składu po ojca… A pan może pozwoli do saloniku…", + "83448": "Między mną i drzwiami wyrwał się obdarty chłopak i dopadłszy do schodów począł zjeżdżać na poręczy na dół. Ja zaś, zażenowany, wszedłem do saloniku, którego główną ozdobę stanowiła kanapa z wyłażącym na środku włosieniem.", + "83449": "— Oto los rządcy — odezwała się pani wskazując mi nie mniej obdarte krzesło. — Mój mąż służy niby to bogatym panom, a gdyby nie chodził do składu węgli i nie przepisywał u adwokatów, nie mielibyśmy co włożyć w usta. — Oto nasze mieszkanie, niech pan spojrzy — mówiła — za trzy ciupy dopłacamy sto osiemdziesiąt rubli rocznie…", + "83450": "Nagle od strony kuchni doleciało nas niepokojące syczenie. Jejmość w kaftaniku wybiegła szepcząc po drodze:", + "83451": "— Kaziu! idź do sali i uważaj na tego pana…", + "83452": "Istotnie, weszła do pokoju dziewczynka bardzo mizerna, w brązowej sukience i brudnych pończoszkach. Usiadła na krześle przy drzwiach i wpatrywała się we mnie wzrokiem o tyle podejrzliwym, o ile smutnym. Nigdy bym doprawdy nie sądził, że na stare lata wezmą mnie za złodzieja…", + "83453": "Siedzieliśmy tak z pięć minut milcząc i obserwując się wzajemnie, gdy nagle rozległ się krzyk i łoskot na schodach i w tej chwili wbiegł z sieni ów obdarty chłopak, zwany Wickiem, za którym ktoś gniewnie wołał:", + "83454": "— A szelmo!… dam ja ci…", + "83455": "Odgadłem, że Wicek musi mieć żywy temperament i że ten, kto mu wymyśla, jest jego ojcem. Jakoż istotnie, ukazał się sam pan rządca w poplamionym surducie i spodniach u dołu oberwanych. Miał przy tym gęsty, szpakowaty zarost i czerwone oczy.", + "83456": "Wszedł, grzecznie ukłonił mi się i zapytał:", + "83457": "— Wszak mam honor z panem Wokulskim?", + "83458": "— Nie, panie, jestem tylko przyjacielem i dysponentem pana Wokulskiego…", + "83459": "— A tak!… — przerwał mi wyciągając do uścisku rękę. — Miałem przyjemność zauważyć pana w sklepie… Piękny sklep! — westchnął. — Z takich sklepów rodzą się kamienice, a… a z majątków ziemskich — takie oto mieszkania…", + "83460": "— Pan dobrodziej miał majątek? — spytałem.", + "83461": "— Ba!… Ale co tam… Zapewne chce pan poznać bilans tej kamienicy? — odparł rządca. — Otóż powiem krótko. Mamy dwa rodzaje lokatorów: jedni już od pół roku nie płacą nikomu, inni płacą magistratowi kary lub zaległe podatki za gospodarza. Przy tym stróż nie odbiera pensji, dach zacieka, cyrkuł ekscytuje nas, ażebyśmy wywieźli śmiecie, jeden lokator wytoczył nam proces o piwnicę, a dwu lokatorów procesuje się o obelgi z powodu strychu… Co się zaś tyczy — dodał po chwili, nieco zmieszany — co się zaś tyczy dziewięćdziesięciu rubli, które ja będę winien szanownemu panu Wokulskiemu…", + "83462": "— Nie niepokój się pan — przerwałem mu. — Stach, to jest pan Wokulski, zapewne umorzy pański dług do października, a następnie zawrze z panem nowy układ.", + "83463": "Ubogi eks-właściciel majątku ziemskiego serdecznie uściskał mi obie ręce.", + "83464": "Taki rządca, który miał kiedyś własne dobra, wydawał mi się bardzo ciekawą osobistością; ale jeszcze ciekawszym wydał mi się dom, który nie przynosi żadnych dochodów. Z natury jestem nieśmiały: wstydzę się rozmawiać z nieznanymi ludźmi, a prawie boję się wchodzić do cudzych mieszkań… (Boże miłosierny! jak ja już dawno nie byłem w cudzym mieszkaniu…) Tym razem jednak wstąpił we mnie jakiś diabeł i koniecznie zapragnąłem poznać lokatorów tej dziwnej kamienicy.", + "83465": "W roku 1849 bywało goręcej, a przecie szedł człowiek naprzód!…", + "83466": "— Panie — odezwałem się do rządcy — czy byłbyś łaskaw… przedstawić mnie niektórym lokatorom?… Stach… to jest pan Wokulski… prosił mnie o zajęcie się jego interesami, dopóki nie wróci z Paryża…", + "83467": "— Paryż!… — westchnął rządca. — Znam Paryż jeszcze z roku 1859. Pamiętam, jak przyjmowali cesarza, kiedy wracał z kampanii włoskiej…", + "83468": "— Pan — zawołałem — pan widziałeś triumfalny powrót Napoleona do Paryża?…", + "83469": "Wyciągnął do mnie rękę i odparł:", + "83470": "— Widziałem lepszą rzecz, panie… Podczas kampanii byłem we Włoszech i widziałem, jak Włosi przyjmowali Francuzów w wigilię bitwy pod Magentą…", + "83471": "— Pod Magentą?… W roku 1859?… — spytałem.", + "83472": "— Pod Magentą, panie…", + "83473": "Popatrzyliśmy sobie w oczy z tym eks-obywatelem, który nie mógł zdobyć się na wywabienie plam ze swego surduta. Popatrzyliśmy sobie — mówię — w oczy. Magenta… Rok 1859… Eh! Boże miłosierny…", + "83474": "— Powiedz pan — rzekłem — jak to was przyjmowali Włosi w wigilię bitwy pod Magentą?", + "83475": "Ubogi eks-obywatel siadł na wytartym fotelu i mówił:", + "83476": "— W roku 1859, panie Rzecki… Zdaje mi się, że mam honor…", + "83477": "— Tak, panie, jestem Rzecki, porucznik, panie, węgierskiej piechoty, panie…", + "83478": "Znowu popatrzyliśmy sobie w oczy. Eh! Boże miłosierny…", + "83479": "— Mów pan dalej, panie szlachcicu — rzekłem ściskając go za rękę.", + "83480": "— W roku 1859 — prawił eks-obywatel — byłem o dziewiętnaście lat młodszy niż dziś i miałem z dziesięć tysięcy rubli rocznie… Na owe czasy! panie Rzecki… Co prawda, brało się nie tylko procent, ale i coś z kapitału. Więc, jak przyszło uwłaszczenie…", + "83481": "— No — rzekłem — chłopi są także ludźmi, panie…", + "83482": "— Wirski — wtrącił rządca.", + "83483": "— Panie Wirski — rzekłem — chłopi…", + "83484": "— Wszystko mi jedno — przerwał — czym są chłopi. Dość że w roku 1859 miałem z dziesięć tysięcy rubli dochodu (łącznie z pożyczkami) i byłem we Włoszech. Ciekawy byłem, jak wygląda kraj, z którego wypędzają Szwaba… A żem nie miał żony i dzieci, nie miałem dla kogo oszczędzać życia, więc przez amatorstwo jechałem z przednią strażą francuską… Szliśmy pod Magentę, panie Rzecki, choć nie wiedzieliśmy jeszcze, ani dokąd idziemy, ani kto z nas jutro zobaczy zachodzące słońce… Pan zna to uczucie, kiedy człowiek niepewny jutra znajdzie się w kompanii ludzi również niepewnych jutra?…", + "83485": "— Czy ja znam!… — Jedź pan dalej, panie Wirski…", + "83486": "— Niech mnie kaczki zdepczą — mówił ubogi eks-obywatel — że to są najpiękniejsze chwile w życiu. Jesteś młody, wesół, zdrów, nie masz na karku żony i dzieci, pijesz i śpiewasz, i co chwilę spoglądasz na jakąś ciemną ścianę, za którą ukrywa się nasze jutro… Hej! — wołasz — lejcie mi wina bo nie wiem, co jest za tą ciemną ścianą… Hej!… wina. Nawet pocałunków… panie Rzecki — szepnął nachylając się rządca.", + "83487": "— Więc tedy, jakeście szli z przednią strażą pod Magentę?… — przerwałem mu.", + "83488": "— Szliśmy z kirasjerami — mówił rządca. — Pan znasz kirasjerów, panie Rzecki?… Na niebie świeci jedno słońce, ale w szwadronie kirasjerów jest sto słońc…", + "83489": "— Ciężka to jazda — wtrąciłem. — Piechota gryzie ją jak stalowy dziadek orzechy…", + "83490": "— Zbliżamy się tedy, panie Rzecki, do jakiejś włoskiej mieściny, aż chłopi tamtejsi dają znać, że niedaleko stoi korpus austriacki. Szlemy ich tedy do miasteczka z rozkazem, a właściwie z prośbą, ażeby mieszkańcy, gdy nas zobaczą, nie wydawali żadnych okrzyków…", + "83491": "— Rozumie się — rzekłem. — Kiedy nieprzyjaciel w sąsiedztwie…", + "83492": "— W pół godziny — ciągnął rządca — jesteśmy w mieście. Ulica wąska, po obu stronach naród, ledwie można przejechać czwórkami, a w oknach i na balkonach kobiety… Jakie kobiety, panie Rzecki!… Każda ma w ręku bukiet z róż. Ci, którzy stoją na ulicy, ani pary z ust… bo Austriacy blisko… Ale tamte, co na balkonach, skubią, panie, swoje bukiety i spoconych, pyłem okrytych kirasjerów zasypują listkami z róż jak śniegiem… Ach, panie Rzecki, gdybyś widział ten śnieg: amarantowy, różowy, biały, i te ręce, i te Włoszki…", + "83493": "Pułkownik tylko dotykał ust i na prawo, i na lewo słał pocałunki. A tymczasem śnieg różanych listków zasypywał złote kirysy, hełmy i parskające konie… Na domiar jakiś stary Włoch, z krzywym kijem i siwymi włosami do kołnierza, zastąpił drogę pułkownikowi. Schwycił za szyję jego konia, pocałował go i krzyknąwszy: Eviva Italia!, padł trupem na miejscu… — Taka była nasza wigilia przed Magenta!", + "83494": "To mówił eks-obywatel, a z oczu spływały mu łzy na poplamiony surdut.", + "83495": "— Niech mnie diabli wezmą, panie Wirski! — zawołałem — jeżeli Stach nie odda panu darmo tego mieszkania.", + "83496": "— Sto osiemdziesiąt rubli dopłacam! — szlochał rządca.", + "83497": "Obtarliśmy oczy.", + "83498": "— Panie — mówię — Magenta Magentą, a interes interesem. Może przedstawisz mnie pan kilku lokatorom.", + "83499": "— Chodź pan — odpowiedział rządca zrywając się z obdartego fotelu. — Chodź pan, pokażę panu najosobliwszych…", + "83500": "Wybiegł z saloniku i wtykając głowę do drzwi, zdaje mi się do kuchennych zawołał:", + "83501": "— Maniu! ja wychodzę… A z tobą, Wicek, obrachujemy się wieczorem…", + "83502": "— Ja nie gospodarz, żeby się tatko ze mną rachował — odpowiedział mu dziecięcy głos.", + "83503": "— Daruj mu pan — szepnąłem do rządcy.", + "83504": "— Akurat!… — odparł. — Nie zasnąłby, gdyby nie dostał wałów. Dobry chłopak — mówił — sprytny chłopak, ale szelma!…", + "83505": "Wyszliśmy z mieszkania i zatrzymaliśmy się przede drzwiami obok schodów. Rządca ostrożnie zapukał, a mnie wszystka krew uciekła z głowy do serca, a z serca do nóg. Może nawet z nóg uciekłaby do butów i gdzieś het! po schodach aż do bramy, gdyby nie odpowiedziano z wnętrza:", + "83506": "— Proszę!…", + "83507": "Wchodzimy.", + "83508": "Trzy łóżka. Na jednym z książką w ręku i nogami opartymi o poręcz leży jakiś młody człowiek z czarnym zarostem i w studenckim mundurku; na dwu zaś innych łóżkach pościel wyglądała tak, jakby przez ten pokój przeleciał huragan i wszystko do góry nogami przewrócił. Widzę też kufer, pustą walizkę tudzież mnóstwo książek leżących na półkach, na kufrze i na podłodze. Jest nareszcie kilka krzeseł giętych i zwyczajnych i niepoliturowany stół, na którym przyjrzawszy się uważniej spostrzegłem wymalowaną szachownicę i poprzewracane szachy.", + "83509": "W tej chwili mdło mi się zrobiło; obok szachów bowiem spostrzegłem dwie trupie główki: w jednej był tytuń, a w drugiej… cukier!…", + "83510": "— Czego to? — zapytał młody człowiek z czarnym zarostem nie podnosząc się z łóżka.", + "83511": "— Pan Rzecki, plenipotent gospodarza… — odezwał się rządca wskazując na mnie.", + "83512": "Młody człowiek oparł się na łokciu i bystro patrząc na mnie rzekł:", + "83513": "— Gospodarza?… W tej chwili ja tu jestem gospodarzem i wcale sobie nie przypominam, ażebym mianował plenipotentem tego pana…", + "83514": "Odpowiedź była tak uderzająco prosta, że obaj z Wirskim osłupieliśmy. Młody człowiek tymczasem ociężale podniósł się z łóżka i bez zbytniego pośpiechu począł zapinać spodnie i kamizelkę. Pomimo całej systematyczności, z jaką oddawał się temu zajęciu, jestem pewny, że przynajmniej połowa guzików jego garderoby pozostała nie zapiętą.", + "83515": "— Aaa!… — ziewnął.", + "83516": "— Niech panowie siadają — rzekł manewrując ręką w taki sposób, że nie wiedziałem, czy każe nam umieścić się w walizie czy na podłodze.", + "83517": "— Gorąco, panie Wirski — dodał — prawda?… Aaa!…", + "83518": "— Właśnie sąsiad z przeciwka skarży się na panów dobrodziejów!… — odparł z uśmiechem rządca.", + "83519": "— O cóż to?", + "83520": "— Że panowie chodzą nago po pokoju…", + "83521": "Młody człowiek oburzył się.", + "83522": "— Zwariował stary czy co?… On może chce, żebyśmy się ubierali w futra na taką spiekotę?… Bezczelność! słowo honoru daję…", + "83523": "— No — mówił rządca — niech panowie raczą uwzględnić, że on ma dorosłą córkę.", + "83524": "— A cóż mnie do tego?… Ja nie jestem jej ojcem. Stary błazen! słowo honoru, i przy tym łże, bo nago nie chodzimy.", + "83525": "— Sam widziałem… — wtrącił rządca.", + "83526": "— Słowo honoru, kłamstwo! — zawołał młody człowiek rumieniąc się z gniewu. — Prawda, że Maleski chodzi bez koszuli, ale w majtkach, a Patkiewicz chodzi bez majtek, lecz za to w koszuli. Panna Leokadia więc widzi cały garnitur…", + "83527": "— Tak, i musi zasłaniać wszystkie okna — odparł rządca.", + "83528": "— To stary zasłania, nie ona — odparł student machając ręką. — Ona wygląda przez szpary między firanką a oknem. Zresztą, proszę pana: jeżeli pannie Leokadii wolno drzeć się na całe podwórko, to znowu Maleski i Patkiewicz mają prawo chodzić po swoim pokoju, jak im się podoba.", + "83529": "Mówiąc to młody człowiek spacerował wielkimi krokami. Ile razy zaś stanął do nas tyłem, rządca mrugał na mnie i robił miny oznaczające wielką desperację. Po chwili milczenia odezwał się:", + "83530": "— Panowie dobrodzieje winni nam są za cztery miesiące…", + "83531": "— O, znowu swoje!… — wykrzyknął młody człowiek wsadzając ręce w kieszenie. — Ileż razy jeszcze będę musiał powtarzać panu, ażeby pan o tych głupstwach nie gadał ze mną, tylko albo z Patkiewiczem, albo z Maleskim?… To przecież tak łatwo pamiętać: Maleski płaci za miesiące parzyste, luty, kwiecień, czerwiec, a Patkiewicz za nieparzyste: marzec, maj, lipiec…", + "83532": "— Ależ nikt z panów nigdy nie płaci! — zawołał zniecierpliwiony rządca.", + "83533": "— A któż winien, że pan nie przychodzi we właściwej porze?!… — wrzasnął młody człowiek wytrząsając rękoma. — Sto razy słyszałeś pan, że do Maleskiego należą miesiące parzyste, a do Patkiewicza nieparzyste…", + "83534": "— A do pana dobrodzieja?…", + "83535": "— A do mnie, łaskawy panie, żadne — wołał młody człowiek grożąc nam pod nosami — bo ja z zasady nie płacę za komorne. Komu mam płacić?… Za co?… Cha! cha! dobrzy sobie…", + "83536": "Począł chodzić jeszcze prędzej po pokoju śmiejąc się i gniewając. Nareszcie zaczął świstać i wyglądać przez okno, hardo odwróciwszy się tyłem do nas…", + "83537": "Mnie już zabrakło cierpliwości.", + "83538": "— Pozwoli pan zrobić uwagę — odezwałem się — że takie nieszanowanie umowy jest dość oryginalne… Ktoś daje panu mieszkanie, a pan uważa za stosowne nie płacić mu…", + "83539": "— Kto mi daje mieszkanie?!… — wrzasnął młody człowiek siadając na oknie i huśtając się w tył, jakby miał zamiar rzucić się z trzeciego piętra. — Ja sam zająłem to mieszkanie i będę w nim dopóty, dopóki mnie nie wyrzucą. Umowy!… paradni są z tymi umowami… Jeżeli społeczeństwo chce, ażebym mu płacił za mieszkanie, to niechaj samo płaci mi tyle za korepetycje, żeby z nich wystarczyło na komorne… Paradni są!… Ja za trzy godziny lekcyj co dzień mam piętnaście rubli na miesiąc, za jedzenie biorą ode mnie dziewięć rubli, za pranie i usługę trzy… A mundur, a wpis?… I jeszcze chcą, żebym za mieszkanie płacił. Wyrzućcie mnie na ulicę — mówił zirytowany — niech mnie złapie hycel i da pałą w łeb… Do tego macie prawo, ale nie do uwag i wymówek…", + "83540": "— Nie rozumiem pańskiego uniesienia — rzekłem spokojnie.", + "83541": "— Mam się czego unosić! — odparł młody człowiek huśtając się coraz mocniej w stronę podwórka. — Społeczeństwo, jeżeli nie zabiło mnie przy urodzeniu, jeżeli każe mi się uczyć i zdawać kilkanaście egzaminów, zobowiązało się tym samym, że mi da pracę ubezpieczającą mój byt… Tymczasem albo nie daje mi pracy, albo oszukuje mnie na wynagrodzeniu… Jeżeli więc społeczność względem mnie nie dotrzymuje umowy, z jakiej racji żąda, abym ja jej dotrzymywał względem niego. Zresztą co tu gadać, z zasady nie płacę komornego, i basta. Tym bardziej że obecny właściciel domu nie budował tego domu; nie wypalał cegieł, nie rozrabiał wapna, nie murował, nie narażał się na skręcenie karku. Przyszedł z pieniędzmi, może ukradzionymi, zapłacił innemu, który może także okradł kogo, i na tej zasadzie chce mnie zrobić swoim niewolnikiem. Kpiny ze zdrowego rozsądku!", + "83542": "— Pan Wokulski — rzekłem powstając z krzesła — nie okradł nikogo… Dorobił się majątku pracą i oszczędnością…", + "83543": "— Daj pan spokój! — przerwał młody człowiek. — Mój ojciec był zdolnym lekarzem, pracował dniem i nocą, miał niby to dobre zarobki i oszczędził… raptem trzysta rubli na rok! A że wasza kamienica kosztuje dziewięćdziesiąt tysięcy rubli, więc na kupienie jej za cenę uczciwej pracy mój ojciec musiałby żyć i zapisywać recepty przez trzysta lat… Nie uwierzę zaś, ażeby ten nowy właściciel pracował od trzystu lat…", + "83544": "W głowie zaczęło mi krążyć od tych wywodów; młody człowiek zaś mówił dalej:", + "83545": "— Możecie nas wypędzić, owszem!… Wtedy dopiero przekonacie się, coście stracili. Wszystkie praczki, wszystkie kucharki z tej kamienicy stracą humor, a pani Krzeszowska już bez przeszkody zacznie śledzić swoich sąsiadów, rachować każdego gościa, który przychodzi do nich z wizytą, i każde ziarno kaszy, które sypią do garnka… Owszem, wypędźcie nas!… Wtedy dopiero panna Leokadia zacznie wyśpiewywać swoje gamy i wokalizy z rana sopranem, a po południu kontraltem… I diabli wezmą dom, w którym my jedni jako tako utrzymujemy porządek!", + "83546": "Zabraliśmy się do odejścia.", + "83547": "— Więc pan stanowczo nie zapłaci komornego? — spytałem.", + "83548": "— Ani myślę.", + "83549": "— Może choć od października zacznie pan płacić?", + "83550": "— Nie, panie. Niedługo już będę żył, więc pragnę przeprowadzić choćby jedną zasadę: jeżeli społeczność chce, ażeby jednostki szanowały umowę względem niej, niechaj sama wykonywa ją względem jednostek. Jeżeli ja mam komuś płacić za komorne, niech inni tyle płacą mi za lekcje, żeby mi na komorne wystarczyło. Rozumie pan?…", + "83551": "— Nie wszystko, panie — odparłem.", + "83552": "— Nic dziwnego — rzekł młody człowiek. — Na starość mózg więdnie i nie jest zdolny przyjmować nowych prawd…", + "83553": "Ukłoniliśmy się sobie nawzajem i wyszliśmy obaj z rządcą. Młody człowiek zamknął za nami drzwi, lecz za chwilę wybiegł na schody i zawołał:", + "83554": "— A niechaj komornik przyprowadzi ze sobą dwu stójkowych, bo mnie będą musieli wynosić z mieszkania…", + "83555": "— Owszem, panie! — odpowiedziałem mu z grzecznym ukłonem, myśląc w głębi duszy, że nie godzi się jednak wyrzucać takiego oryginała.", + "83556": "Kiedy szczególny młodzieniec ostatecznie cofnął się do pokoju i zamknął drzwi na klucz dając tym sposobem do zrozumienia, że konferencję z nami uważa za skończoną, zatrzymałem się w połowie schodów i rzekłem do rządcy:", + "83557": "— Widzę, macie tu kolorowe szyby, co?", + "83558": "— O, bardzo kolorowe.", + "83559": "— Ale są zakurzone…", + "83560": "— O, bardzo zakurzone — odparł rządca.", + "83561": "— I myślę — dodałem — że ten młody człowiek pod względem niepłacenia komornego dotrzyma słowa, co?", + "83562": "— Panie — zawołał rządca — on to nic. On mówi, że nie zapłaci, no i nie płaci; ale tamci dwaj nic nie mówią i także nie płacą. To są, panie Rzecki, nadzwyczajni lokatorowie!… Oni jedni nigdy nie robią mi zawodu.", + "83563": "Mimo woli, i nie wiem nawet dlaczego, pokręciłem głową, choć przeczuwam, że gdybym był właścicielem podobnego domu, kręciłbym głową cały dzień.", + "83564": "— Więc tu nikt nie płaci, a przynajmniej nie płaci regularnie? — zapytałem eks-obywatela.", + "83565": "— I nie ma się czemu dziwić — odparł pan Wirski. — W domu, z którego od tylu lat komorne pobierają wierzyciele, najuczciwszy lokator musi się znarowić. Pomimo to mamy kilku bardzo punktualnych, na przykład baronowa Krzeszowska…", + "83566": "— Co?!… — zawołałem. — Ach, prawda, że baronowa tu mieszka… Chciała nawet kupić ten dom…", + "83567": "— I kupi go — szepnął rządca — tylko, panowie, trzymajcie się ostro!… Kupi go, choćby miała oddać cały swój majątek… A niemały to majątek, choć pan baron mocno go nadszarpnął…", + "83568": "Wciąż stałem na połowie schodów, pod oknem z żółtymi, czerwonymi i niebieskimi szybami. Wciąż stałem zapatrzony we wspomnienie pani baronowej, którą widziałem zaledwie kilka razy w życiu i zawsze przedstawiała mi się jako osoba bardzo ekscentryczna. Umie być pobożną i zawziętą, pokorną i ordynaryjną…", + "83569": "— Cóż to za kobieta, panie Wirski? — spytałem. — To niezwykła kobieta, panie…", + "83570": "— Jak wszystkie histeryczki — mruknął eks-obywatel. — Straciła córeczkę, mąż ją porzucił… Same awantury!…", + "83571": "— Pójdziemy do niej, panie — rzekłem schodząc na drugie piętro. Czułem w sobie takie męstwo, że baronowa nie tylko nie trwożyła mnie, lecz prawie pociągała.", + "83572": "Ale kiedy stanęliśmy pode drzwiami i rządca zadzwonił, doznałem skurczu w łydkach. Nie mogłem ruszyć się z miejsca i tylko dlatego nie uciekłem. W jednej chwili opuściła mnie odwaga, przypomniałem sobie sceny z licytacji…", + "83573": "Obrócił się klucz w zamku, stuknęła zasuwka i w uchylonych drzwiach ukazała się twarz niestarej jeszcze dziewczyny, ubranej w biały czepeczek.", + "83574": "— A kto to? — spytała dziewczyna.", + "83575": "— Ja, rządca.", + "83576": "— Czego pan chce?", + "83577": "— Przychodzę z pełnomocnikiem właściciela.", + "83578": "— A ten pan czego chce?", + "83579": "— Ten pan właśnie jest pełnomocnikiem.", + "83580": "— Więc jak mam powiedzieć?…", + "83581": "— Powiedz pani — odparł już zirytowany rządca — że przychodzimy pogadać o lokalu…", + "83582": "— Aha!", + "83583": "Zamknęła drzwi i odeszła. Upłynęło ze dwie albo trzy minuty, zanim wróciła na powrót i po otworzeniu wielu zamków wprowadziła nas do pustego salonu.", + "83584": "Dziwny był widok tego salonu. Meble okryte ciemnopopielatymi pokrowcami, to samo fortepian, to samo pająk zawieszony u sufitu; nawet stojące w kątach kolumny z posążkami miały także popielate koszule. W ogóle robił on wrażenie pokoju, którego właściciel wyjechał zostawiwszy tylko służbę bardzo dbałą o porządek domu.", + "83585": "Za drzwiami było słychać rozmowę na głos kobiecy i męski. Kobiecy należał do baronowej; męski znałem dobrze, ale nie mogłem sobie przypomnieć, czyj jest.", + "83586": "— Przysięgłabym — mówiła baronowa — że utrzymuje z nią stosunki. Onegdaj przysłał jej przez posłańca bukiet…", + "83587": "— Hum!… Hum!… — wtrącił głos męski.", + "83588": "— Bukiet, który ta obrzydliwa kokietka, dla oszukania mnie, kazała natychmiast wyrzucić za okno…", + "83589": "— Przecież baron na wsi… tak daleko od Warszawy… — odparł mężczyzna.", + "83590": "— Ale ma tu przyjaciół — zawołała baronowa. — I gdybym nie znała pana, przypuszczałabym, że pośredniczysz mu w tych bezeceństwach.", + "83591": "— Ależ, pani!… — zaprotestował głos męski. I w tej samej chwili rozległy się dwa pocałunki, sądzę, że w rękę.", + "83592": "— No, no, panie Maruszewicz, bez czułości!… Znam ja was. Obsypujecie pieszczotami kobietę, dopóki wam nie zaufa, a potem trwonicie jej majątek i żądacie rozwodu…", + "83593": "„Więc to Maruszewicz — pomyślałem. — Ładna para…”", + "83594": "— Ja jestem zupełnie inny — odparł ciszej męski głos za drzwiami i znowu rozległy się dwa pocałunki, z pewnością w rękę.", + "83595": "Spojrzałem na eks-obywatela. Podniósł oczy do sufitu, a ramiona prawie do wysokości uszu.", + "83596": "— Frant!… — szepnął wskazując na drzwi.", + "83597": "— Znasz go pan?…", + "83598": "— Bah!…", + "83599": "— Więc — mówiła baronowa w drugim pokoju — niechże pan zaniesie do Św. Krzyża te dziewięć rubli na trzy wotywy, na intencję, ażeby Bóg go upamiętał… Nie — dodała po chwili nieco zmienionym głosem. — Niech będzie jedna wotywa za niego, a dwie za duszę mojej nieszczęśliwej dzieweczki.", + "83600": "Przerwało jej ciche szlochanie.", + "83601": "— Niechże się pani uspokoi!… — łagodnie reflektował ją Maruszewicz.", + "83602": "— Idź pan już, idź… — odparła.", + "83603": "Nagle otworzyły się drzwi salonu i jak wryty stanął na progu Maruszewicz, za którym ujrzałem żółtawą twarz i zaczerwienione oczy pani baronowej. Rządca i ja podnieśliśmy się z krzeseł. Maruszewicz cofnął się w głąb drugiego pokoju i widocznie wyszedł innymi drzwiami, a pani baronowa zawołała gniewnie:", + "83604": "— Marysia!… Marysia!…", + "83605": "Wbiegła dziewczyna w białym, jak wyżej, czepeczku, w ciemnej sukni i białym fartuchu. W ubraniu tym wyglądałaby na dozorczynię chorych, gdyby jej oczy nie rzucały za wiele iskier.", + "83606": "— Jak mogłaś wprowadzić tu tych panów? — zapytała ją baronowa.", + "83607": "— Pani przecie kazała prosić…", + "83608": "— Głupia… precz!… — syknęła baronowa. Następnie zwróciła się do nas:", + "83609": "— Czego pan chce, panie Wirski?", + "83610": "— Pan Rzecki jest plenipotentem właściciela domu — odparł rządca.", + "83611": "— A, a!… To dobrze… — mówiła baronowa, powoli wchodząc do salonu i nie prosząc nas, żebyśmy usiedli. Rysopis tej damy: czarna suknia, żółtawa twarz, sinawe usta, zaczerwienione z płaczu oczy i włosy gładko uczesane. Skrzyżowała ręce na piersiach jak Napoleon I i patrząc na mnie rzekła:", + "83612": "— A, a, a!… To pan jest plenipotentem, zdaje mi się, że pana Wokulskiego… Czy tak?… Niechże mu pan powie, że albo ja wyprowadzę się z tego mieszkania, za które płacę mu siedemset rubli bardzo regularnie, wszak prawda, panie Wirski?…", + "83613": "Rządca ukłonił się.", + "83614": "— Albo — ciągnęła baronowa — pan Wokulski usunie ze swego domu te brudy i niemoralność…", + "83615": "— Niemoralność? — spytałem.", + "83616": "— Tak, panie — potwierdziła baronowa kiwając głową. — Te praczki, które przez cały dzień śpiewają jakieś wstrętne piosenki na dole, a wieczorem śmieją się nad moją głową u tych… studentów… Ci zbrodniarze, którzy na mnie rzucają z góry papierosy albo leją wodę… Ta nareszcie pani Stawska, o której nie wiem, czym jest: wdową czy rozwódką, ani z czego się utrzymuje… Ta pani bałamuci mężów żonom cnotliwym, a tak strasznie nieszczęśliwym…", + "83617": "Zaczęła mrugać oczyma i rozpłakała się.", + "83618": "— Okropność!… — mówiła łkając. — Być przykutą do tak wstrętnego domu przez pamięć dla dziecka, której nic już nie wydrze z serca. Wszakże ona biegała po tych wszystkich pokojach… Ona bawiła się tam, od podwórza… I wyglądała oknem, przez które mnie, matce–sierocie, wyjrzeć dzisiaj nie wolno… Chcą mnie wypędzić stąd… wszyscy chcą mnie wypędzić… wszystkim zawadzam… A przecież ja stąd nie mogę wyprowadzić się, bo każda deska tej podłogi nosi ślady jej nóżek… w każdej ścianie uwiązł jej śmiech albo płacz…", + "83619": "Upadła na kanapę i zaniosła się od łkania.", + "83620": "— Ach! — płakała — ludzie są okrutniejsi od zwierząt… Chcą mnie wygnać stąd, gdzie moja dziecina wydała ostatnie tchnienie… Jej łóżeczko i wszystkie zabawki leżą na swoich miejscach… Sama ścieram kurze w jej pokoju, ażeby nie poruszyć najmniejszego sprzętu… Każdy cal podłogi wydeptałam kolanami, wycałowałam ślady mojej dzieciny, a oni mnie chcą wygnać!… Wygnajcież stąd pierwej mój ból, moją tęskonotę, moją rozpacz…", + "83621": "Zasłoniła twarz i szlochała rozdzierającym głosem. Spostrzegłem, że rządcy nos czerwienieje, a i ja sam uczułem łzy pod powiekami.", + "83622": "Rozpacz baronowej po zmarłym dziecku tak mnie rozbroiła, że nie miałem odwagi mówić z nią o podwyższeniu komornego. Płacz zaś jej tak znowu denerwował, że gdyby nie wzgląd na drugie piętro, wyskoczyłbym chyba oknem.", + "83623": "W rezultacie chcąc za jakąkolwiek cenę utulić szlochającą kobietę, odezwałem się z całą łagodnością:", + "83624": "— Proszę pani, niech się pani uspokoi… Czego pani żąda od nas?… Czym możemy służyć?…", + "83625": "W głosie moim było tyle współczucia, że rządcy nos jeszcze bardziej poczerwieniał. Pani baronowej zaś obeschło jedno oko, lecz jeszcze płakała drugim, na znak, że nie uważa swojej akcji za skończoną, a mnie za pobitego.", + "83626": "— Żądam… żądam — mówiła wśród westchnień — żądam, aby mnie nie wypędzano z miejsca, gdzie umarło moje dziecko… i gdzie wszystko mi je przypomina. Nie mogę, no… nie mogę oderwać się od jej pokoju… nie mogę ruszyć jej sprzętów i zabawek… Podłością jest w taki sposób wyzyskiwać niedolę.", + "83627": "— Któż ją wyzyskuje? — spytałem.", + "83628": "— Wszyscy, począwszy od gospodarza, który każe mi płacić siedemset rubli…", + "83629": "— A, wybacz pani baronowa! — zawołał rządca. — Siedem pysznych pokoi, dwie kuchnie jak salony, dwa schowki… Niech pani komu odstąpi ze trzy pokoje: przecież są dwa frontowe wejścia.", + "83630": "— Nic nikomu nie odstąpię — odparła stanowczo — gdyż jestem pewna, że mój zbłąkany mąż lada dzień opamięta się i powróci…", + "83631": "— W takim razie trzeba płacić siedemset rubli…", + "83632": "— Jeżeli nie więcej… — szepnąłem.", + "83633": "Pani baronowa spojrzała tak, jakby chciała mnie spalić wzrokiem i utopić we łzach. Oj! co to za setna kobietka… Aż mi zimno, kiedy o niej pomyślę.", + "83634": "— Mniejsza o komorne — rzekła.", + "83635": "— Bardzo rozsądnie! — pochwalił ją Wirski kłaniając się.", + "83636": "— Mniejsza o pretensje gospodarza… Ale przecież nie mogę płacić siedmiuset rubli za lokal w podobnym domu…", + "83637": "— Czego pani baronowa chce od domu? — spytałem.", + "83638": "— Ten dom jest hańbą uczciwych ludzi — zawołała gestykulując rękoma. — Więc nie od siebie, ale w imieniu moralności proszę…", + "83639": "— O co?", + "83640": "— O usunięcie tych studentów, którzy mieszkają nade mną, nie pozwalają mi wyjrzeć oknem na podwórze i demoralizują wszystkie…", + "83641": "Nagle zerwała się z kanapy.", + "83642": "— O! słyszy pan? — rzekła wskazując na drzwi, które prowadziły do pokoju od strony dziedzińca.", + "83643": "Istotnie, usłyszałem głos ekscentrycznego brunecika, który z trzeciego piętra wołał:", + "83644": "— Marysiu!… Marysiu, chodź do nas…", + "83645": "— Marysiu! — krzyknęła baronowa.", + "83646": "— Przecież jestem… Czego pani chce? — odparła nieco zarumieniona służąca.", + "83647": "— Ani mi się rusz z domu!… Oto ma pan… — mówiła baronowa — tak jest po całych dniach. A wieczorem chodzą do nich praczki… Panie! — zawołała składając pobożnie ręce — wygnajcie tych nihilistów, bo to źródło zepsucia i niebezpieczeństwa dla całego domu… Oni w trupich główkach trzymają herbatę i cukier… Oni kośćmi ludzkimi poprawiają węgle w samowarze… Oni chcą tu kiedy przynieść całego nieboszczyka!…", + "83648": "Zaczęła znowu tak płakać, iż myślałem, że dostanie spazmów.", + "83649": "— Panowie ci — rzekłem — nie płacą komornego, więc bardzo być może…", + "83650": "Baronowej obeschły oczy.", + "83651": "— Ależ naturalnie — przerwała mi — że musicie ich wypędzić… Lecz, panie! — zawołała — jakkolwiek są oni źli i zepsuci, to przecież gorszą od nich jest ta… ta Stawska!…", + "83652": "Zdziwiłem się zobaczywszy płomień nienawiści, jaki błysnął w oczach pani baronowej przy wymówieniu nazwy: Stawska.", + "83653": "— Pani Stawska tu mieszka? — spytałem mimo woli. — Ta piękna?…", + "83654": "— O… nowa ofiara!… — wykrzyknęła baronowa wskazując na mnie i z pałającymi oczyma zaczęła mówić głębokim głosem:", + "83655": "— Ależ, człowieku siwowłosy, zastanów się, co robisz?… Wszakże to kobieta, której mąż oskarżony o zabójstwo uciekł za granicę… A z czego ona żyje?… Z czego się tak stroi?…", + "83656": "— Pracuje kobiecisko jak wół — szepnął rządca.", + "83657": "— O… i ten!… — zawołała baronowa. — Mój mąż (jestem pewna, że to on) przysyła jej ze wsi bukiety… Rządca tego domu kocha się w niej i bierze od niej komorne z dołu co miesiąc…", + "83658": "— Ależ, pani!… — zaprotestował eks-obywatel, a jego oblicze stało się tak rumiane jak nos.", + "83659": "— Nawet ten poczciwy niedołęga Maruszewicz — ciągnęła baronowa — nawet on po całych dniach wygląda do niej oknem…", + "83660": "Dramatyczny głos baronowej przeszedł znowu w szlochanie.", + "83661": "— I pomyśleć — jęczała — że taka kobieta ma córkę, córkę… którą wychowuje dla piekła, a ja… O! wierzę w sprawiedliwość… wierzę w miłosierdzie boskie, ale nie rozumiem… tak… nic nie rozumiem tych wyroków, które mnie pozbawiły, a jej zostawiają dziecko… tej… tej… Panie! — wybuchnęła z nową siłą głosu — możesz zostawić nawet tych nihilistów, ale ją… musisz wygnać!… Niech lokal po niej stoi pustką… będę za niego płacić, byle ona nie miała dachu nad głową…", + "83662": "Ten wykrzyknik już całkiem mi się nie podobał. Dałem znak rządcy, że wychodzimy, i kłaniając się rzekłem ozięble:", + "83663": "— Pozwoli pani baronowa, że w tej sprawie zadecyduje sam gospodarz, pan Wokulski.", + "83664": "Baronowa rozkrzyżowała ręce jak człowiek trafiony kulą w piersi.", + "83665": "— Ach!… więc tak?… — szepnęła. — Więc już i pan i… ten, ten… Wokulski związaliście się z nią?… Ha!… zaczekam tedy na sprawiedliwość boską…", + "83666": "Wyszliśmy, nie zatrzymywani dłużej; na schodach zatoczyłem się jak pijany.", + "83667": "— Co pan wiesz o tej pani Stawskiej? — zapytałem Wirskiego.", + "83668": "— Najuczciwsza kobieta — odparł. — Młode to, piękne i pracuje na cały dom… Bo emerytura jej matki ledwie starczy na komorne…", + "83669": "— Ma matkę?", + "83670": "— Ma. Także dobra kobiecina.", + "83671": "— A ile płacą za lokal?", + "83672": "— Trzysta rubli — odpowiedział rządca. — To, panie, jakbyśmy z ołtarza zdejmowali…", + "83673": "— Pójdziemy do tych pań — rzekłem.", + "83674": "— Z największą chęcią! — zawołał. — A co o nich plecie ta wariatka, niech pan nie słucha. Ona nienawidzi Stawskiej, nie wiem nawet za co. Chyba za to, że jest piękna i ma córeczkę jak cherubinek…", + "83675": "— Gdzie mieszkają?", + "83676": "— W prawej oficynie, na pierwszym piętrze.", + "83677": "Nie pamiętam nawet, kiedy zeszliśmy ze schodów frontowych, a kiedy minęliśmy podwórko i weszliśmy na pierwsze piętro oficyny. Tak ciągle stała mi przed oczyma pani Stawska i Wokulski… Mój Boże! jaka by to była piękna para; ale i cóż z tego, kiedy ona ma męża. Chociaż to są sprawy, do których najmniej miałbym ochoty mieszać się. Mnie się wydaje tak, im wydałoby się owak, a losowi jeszcze inaczej…", + "83678": "Los! los!… on dziwnie zbliża ludzi. Gdybym przed laty nie zeszedł do piwnicy Hopfera, do Machalskiego, nie poznałbym się z Wokulskim. Gdybym jego znowu nie wyprawił do teatru, on może nie spotkałby się z panną Łęcką. Raz mimo woli nawarzyłem mu piwa i już nie chcę powtarzać tego po raz drugi. Niech sam Bóg radzi o swej czeladzi…", + "83679": "Gdy stanęliśmy pode drzwiami mieszkania pani Stawskiej, rządca uśmiechnął się filuternie i szepnął:", + "83680": "— Uważa pan… naprzód dowiemy się, czy młoda jest w domu. Jest co widzieć, panie!…", + "83681": "— Wiem, wiem…", + "83682": "Rządca nie dzwonił, ale zapukał raz i drugi. Nagle drzwi otworzyły się dość gwałtownie i stanęła w nich gruba i niska służąca z zawiniętymi rękawami i z mydłem na rękach, których mógłby jej pozazdrościć atleta.", + "83683": "— O, to pan rządca!… — zawołała. — Myślałam, że znowu jaki tam…", + "83684": "— Cóż, dobijał się kto?… — spytał Wirski z akcentem oburzenia w głosie.", + "83685": "— Nie dobijał się nijaki — z chłopska odparła służąca — ino jeden przysłał dziś bukiet. Mówią, że to ten Marusiewicz z przeciwka…", + "83686": "— Łotr! — syknął rządca.", + "83687": "— Mężczyzny wszystkie takie. Niech mu się co podoba, to zaraz będzie lazł jak ćma w ogień.", + "83688": "— A panie obie są? — spytał Wirski.", + "83689": "Gruba służąca spojrzała na mnie podejrzliwie.", + "83690": "— Pan rządca z tym panem?", + "83691": "— Z tym panem. To plenipotent gospodarza.", + "83692": "— A młody on czy stary? — badała dalej, przypatrując mi się jak sędzia śledczy.", + "83693": "— Widzisz przecie, że stary!… — odparł rządca.", + "83694": "— W średnim wieku… — wtrąciłem. (Oni, dalibóg, niedługo piętnastoletnich chłopców zaczną nazywać starymi.)", + "83695": "— Są obie panie — mówiła służąca. — Tylko co do pani młodszej przyszła jedna dziewczynka wydawać lekcje. Ale pani starsza jest w swoim pokoju.", + "83696": "— Phy! — mruknął rządca. — Wreszcie powiedz pani starszej…", + "83697": "Weszliśmy do kuchni, gdzie stała balia pełna mydlin i dziecinnej bielizny. Na sznurze zawieszonym w pobliżu komina suszyły się również dziecinne spódniczki, koszule i pończoszki. (Jak to zaraz znać, że w mieszkaniu jest dziecko!)", + "83698": "Spoza uchylonych drzwi usłyszeliśmy głos już starszej kobiety.", + "83699": "— Z rządcą?… jakiś pan? — mówiła niewidzialna dama. — Może to Ludwiczek, bo akurat śnił mi się…", + "83700": "— Niech panowie idą — rzekła służąca otwierając drzwi do saloniku.", + "83701": "Salonik nieduży, koloru perłowego. Szafirowe sprzęty, pianino, w obu oknach pełno kwiatów białych i różowych, na ścianach premia Towarzystwa Sztuk Pięknych, na stole lampa ze szkłem w formie tulipana. Po cmentarnym salonie pani Krzeszowskiej z meblami w ciemnych pokrowcach wydało mi się tu weselej. Pokój wyglądał, jakby oczekiwano na gościa. Ale jego sprzęty zanadto symetrycznie ustawione dokoła stołu świadczyły, że gość jeszcze nie przyjechał.", + "83702": "Po chwili z przeciwległych drzwi wyszła osoba w wieku poważnym, ubrana w popielatą suknię. Uderzył mnie prawie biały kolor jej włosów, obok twarzy mizernej, lecz niezbyt starej i bardzo regularnej. Rysy tej damy były mi gdzieś znajome.", + "83703": "Tymczasem rządca zapiął swój poplamiony surdut na dwa guziki i ukłoniwszy się z elegancją prawdziwego szlachcica rzekł:", + "83704": "— Pozwoli pani zaprezentować: pan Rzecki, plenipotent naszego gospodarza, a mój kolega…", + "83705": "Spojrzeliśmy sobie obaj w oczy. Wyznaję, że byłem trochę zdziwiony naszym koleżeństwem… Wirski spostrzegł to i dodał z uśmiechem:", + "83706": "— Mówię: kolega, gdyż obaj widzieliśmy równie ciekawe rzeczy będąc za granicą.", + "83707": "— Szanowny pan był za granicą? no proszę!… — odezwała się staruszka.", + "83708": "— W roku 1849 i nieco później — wtrąciłem.", + "83709": "— A czy szanowny pan nie zetknął się gdzie przypadkowo z Ludwikiem Stawskim?", + "83710": "— Ależ, pani dobrodziejko! — zawołał Wirski śmiejąc się i kłaniając. — Pan Rzecki był za granicą przed trzydziestu laty, a zięć pani wyjechał dopiero przed czterema…", + "83711": "Staruszka machnęła ręką, jakby odganiając muchę.", + "83712": "— Prawda! — rzekła — co też ja plotę… Ale tak ciągle myślę o Ludwiczku… Niechże panowie raczą spocząć…", + "83713": "Usiedliśmy, przy czym eks-obywatel znowu ukłonił się poważnej damie, a ona jemu.", + "83714": "Teraz dopiero spostrzegłem, że popielata suknia staruszki jest w wielu miejscach pocerowana, i dziwna melancholia ogarnęła mnie na widok tych dwojga ludzi w poplamionym surducie i w pocerowanej sukni, którzy zachowywali się jak książęta. Nad nimi już przeszedł wszystko wyrównywający pług czasu.", + "83715": "— Bo zapewne pan nie wie o naszym zmartwieniu — rzekła poważna dama zwracając się do mnie. — Mój zięć przed czterema laty miał bardzo przykrą sprawę, najniesłuszniej… Zamordowano tu jakąś straszną lichwiarkę… Ach, Boże! nie ma o czym mówić… Dosyć, że ktoś z bliskich ostrzegł go, że na niego pada posądzenie… Najniewinniej, panie…", + "83716": "— Rzecki — wtrącił eks-obywatel.", + "83717": "— Najniesprawiedliwiej, panie Rzecki… No i on… biedak, uciekł za granicę. W roku zeszłym znalazł się istotny morderca, ogłoszono niewinność Ludwika, ale i cóż, kiedy on już od dwu lat nie pisał…", + "83718": "Tu pochyliła się do mnie z fotelu i rzekła szeptem:", + "83719": "— Helenka, córka moja, panie…", + "83720": "— Rzecki — odezwał się rządca.", + "83721": "— Córka moja, panie Rzecki, rujnuje się… szczerze mówię, że się rujnuje na ogłoszenia po zagranicznych pismach, a tu nic i nic… Kobieta młoda, panie…", + "83722": "— Rzecki — powiedział Wirski.", + "83723": "— Kobieta młoda, panie Rzecki, niebrzydka.", + "83724": "— Prześliczna! — wtrącił rządca z zapałem.", + "83725": "— Byłam trochę do niej podobna — ciągnęła sędziwa dama wzdychając i kiwając głową eks-obywatelowi. — Jest tedy córka moja niebrzydka i młoda, już jedno dziecko ma i… może tęskni za innymi. Chociaż, panie Wirski, przysięgam, że nigdy od niej o tym nie słyszałam… Cierpi i milczy, ale że cierpi, domyślam się. Ja także miałam trzydzieści lat…", + "83726": "— Kto z nas ich nie miał! — ciężko westchnął rządca.", + "83727": "Skrzypnęły drzwi i wbiegła mała dziewczynka z drutami w ręku.", + "83728": "— Proszę babci! — zawołała — ja nigdy nie skończę kaftanika dla mojej lalki…", + "83729": "— Heluniu! — odezwała się staruszka surowo. — Ty nie ukłoniłaś się…", + "83730": "Dziewczynka zrobiła dwa dygi, na które ja odpowiedziałem niezręcznie, a pan Wirski jak hrabia, i mówiła dalej, pokazując babce druty, przy których chwiał się czarny, włóczkowy kwadracik.", + "83731": "— Proszę babci, nadejdzie zima i moja lalka nie będzie miała w czym wyjść na ulicę… Proszę babci, znowu mi spadło oczko.", + "83732": "(Prześliczne dziecko… Boże miłosierny! dlaczego Stach nie jest jego ojcem. Może nie szalałby tak…)", + "83733": "Babcia przepraszając nas wzięła włóczkę i druty, a w tej chwili weszła do salonu pani Stawska…", + "83734": "Muszę sobie przyznać, że ja na jej widok zachowałem się z godnością; ale Wirski zupełnie stracił głowę. Zerwał się z krzesła jak student, zapiął surdut jeszcze na jeden guzik, powiem nawet: zarumienił się, i zaczął bełkotać:", + "83735": "— Pozwoli pani zaprezentować sobie: pan Rzecki, plenipotent naszego gospodarza…", + "83736": "— Bardzo mi przyjemnie — odpowiedziała pani Stawska kłaniając mi się ze spuszczonymi oczyma. Ale silny rumieniec i ślad obawy na jej twarzy upewniły mnie, że nie jestem przyjemnym gościem.", + "83737": "„Poczekaj! — myślę. I wyobraziłem sobie, że na moim miejscu jest w tym pokoju Wokulski. — Poczekaj, zaraz cię przekonam, że nie masz się nas czego lękać.”", + "83738": "Tymczasem pani Stawska usiadłszy na krześle była tak zmieszana, że zaczęła coś poprawiać około sukienki swojej córeczki. Jej matka również straciła humor, a rządca kompletnie zbaraniał. „Poczekajcie!” — myślę i przybrawszy bardzo surowy wyraz twarzy odezwałem się:", + "83739": "— Panie dawno mieszkają w tym domu?", + "83740": "— Pięć lat… — odpowiada pani Stawska rumieniąc się jeszcze mocniej. Jej matka aż drgnęła na fotelu.", + "83741": "— Ile panie płacą?", + "83742": "— Dwadzieścia pięć rubli miesięcznie… — szepnęła młoda pani. Jednocześnie pobladła, zaczęła skubać sukienkę i z pewnością mimo woli rzuciła na Wirskiego takie błagalne spojrzenie, że… że gdybym był Wokulskim, zaraz bym się o nią oświadczył…", + "83743": "— Jesteśmy — dodała jeszcze ciszej — jesteśmy winne panom za lipiec…", + "83744": "Zachmurzyłem się jak Lucyper i nabrawszy tyle tchu, ile było powietrza w mieszkaniu rzekłem:", + "83745": "— Nic panie nie są nam aż do… października. Właśnie Stach… — to jest pan Wokulski pisze mi, że to istny rozbój brać trzysta rubli za trzy pokoje na tej ulicy. Pan Wokulski nie może pozwolić na podobne zdzierstwo i kazał mi zawiadomić panie, że ten lokal od października będzie do wynajęcia za dwieście rubli. A jeżeli panie nie życzą sobie…", + "83746": "Rządca aż posunął się w tył z fotelem. Staruszka złożyła ręce, a pani Stawska patrzyła na mnie wielkimi oczyma. Oto dopiero oczy!… i jak ona nimi umie patrzeć!… Przysięgam, że gdybym był Wokulskim, oświadczyłbym się jej na poczekaniu. Z męża już pewnie nie ma nawet kosteczki, jeżeli nie pisał przez dwa lata. Wreszcie, od czego są rozwody?… Na co Stach ma taki majątek?…", + "83747": "Znowu skrzypnęły drzwi i ukazała się w nich może dwunastoletnia dziewczynka, w pasterce na głowie i z paczką kajetów w ręce. Było to dziecko z twarzą rumianą i pełną, lecz nie zdradzającą zbyt wielkiej inteligencji. Ukłoniła się nam, ukłoniła się pani Stawskiej i jej matce, ucałowała w oba policzki małą Helenkę i wyszła, oczywiście do domu. Następnie wróciła się z kuchni i zarumieniona powyżej oczu, spytała pani Stawskiej:", + "83748": "— Pojutrze o której mogę przyjść?", + "83749": "— Pojutrze, kochanko… Przyjdź o czwartej — odpowiedziała pani Stawska również zmieszana.", + "83750": "Gdy dziewczynka ostatecznie wyszła, matka pani Stawskiej odezwała się niezadowolnym tonem:", + "83751": "— I to nazywa się lekcja, Boże odpuść… Helenka pracuje z nią przynajmniej półtorej godziny i za taką lekcję bierze czterdzieści groszy…", + "83752": "— Mateczko! — przerwała pani Stawska, błagalnie patrząc na nią.", + "83753": "(Gdybym był Wokulskim, już bym z nią wracał od ślubu. Co to za kobieta!… co za rysy… co za gra fizjognomii. W życiu nie widziałem nic podobnego!… A rączka, a figurka, a wzrost, a ruchy, a oczy, oczy!…)", + "83754": "Po chwili kłopotliwego milczenia odezwała się znowu młoda pani:", + "83755": "— Bardzo jesteśmy wdzięczne panu Wokulskiemu za warunki, na jakich zostawia nam ten lokal!… Jest to chyba jedyny wypadek, ażeby gospodarz sam zniżał komorne. Ale nie wiem, czy… wypada nam korzystać z jego uprzejmości?…", + "83756": "— To nie uprzejmość, pani, to uczciwość szlachetnego człowieka! — wtrącił rządca. — Mnie pan Wokulski również zniżył komorne i przyjąłem… Ulica, proszę pani, trzeciorzędna, ruch mały…", + "83757": "— Ale o lokatorów na niej łatwo — wtrąciła pani Stawska.", + "83758": "— Wolimy dawnych, znanych nam ze spokójności i porządku — powiedziałem.", + "83759": "— Ma pan słuszność — pochwaliła mnie siwowłosa dama. — Porządek w mieszkaniu to pierwsza zasada, której przestrzegamy… Nawet jeżeli Helunia potnie kiedy papierki i rzuci je na podłogę, zaraz zmiata je Franusia…", + "83760": "— Przecie ja, proszę babci, wycinam tylko koperty, bo piszę list do tatki, ażeby już wracał — odezwała się dziewczynka.", + "83761": "Po obliczu pani Stawskiej przeleciał cień jakby żalu i zmęczenia.", + "83762": "— I nic, żadnej wiadomości? — spytał rządca.", + "83763": "Młoda pani z wolna potrząsnęła głową; nie jestem pewny, czy nie westchnęła, ale tak cicho…", + "83764": "— Oto los młodej i niebrzydkiej kobiety! — zawołała starsza dama. — Nie panna, nie mężatka…", + "83765": "— Mateczko!…", + "83766": "— Nie wdowa, nie rozwódka, słowem — nie wiadomo co i nie wiadomo za co… Ty, Helenko, mów sobie, co chcesz, a ja ci powiadam, że Ludwik już nie żyje…", + "83767": "— Mateczko!… mateczko!…", + "83768": "— Tak — ciągnęła matka z uniesieniem. — My go tu wszyscy oczekujemy każdego dnia, o każdej godzinie, ale to na nic… Albo umarł, albo zaparł się ciebie, więc nie masz obowiązku czekać…", + "83769": "Obu paniom łzy nabiegły do oczu: matce z gniewu, a córce… Czy ja wiem?… Może z żalu za złamanym życiem.", + "83770": "Nagle przeleciała mi przez głowę myśl, którą (gdyby nie o mnie chodziło) poczytałbym za genialną. Zresztą mniejsza o jej nazwę. Dość, że było w mojej twarzy i całej postaci coś takiego, że gdy poprawiłem się na krześle, założyłem nogę na nogę i odchrząknąłem, wszyscy wlepili we mnie spojrzenia — nawet mała Helenka.", + "83771": "— Znajomość nasza — rzekłem — zbyt jest krótka, ażebym śmiał…", + "83772": "— Wszystko jedno! — przerwał mi pan Wirski. — Dobre usługi przyjmuje się nawet od nieznajomych.", + "83773": "— Znajomość nasza — mówiłem skarciwszy go wzrokiem — jest wprawdzie niedługa. Pozwolą panie jednak, ażebym nie tylko ja, ile pan Wokulski użył swoich wpływów do odszukania małżonka pani…", + "83774": "— Aaa!… — jęknęła starsza dama w sposób, którego nie mógłbym uważać za objaw radości.", + "83775": "— Mateczko! — wtrąciła pani Stawska.", + "83776": "— Heluniu — rzekła babcia stanowczo — idź do swojej lalki i rób jej kaftanik. Oczko już znalazłam, idź…", + "83777": "Dziewczynka była trochę zdziwiona, może nawet zaciekawiona, ale ucałowała ręce babci i matce i wyszła ze swymi drutami.", + "83778": "— Proszę pana — ciągnęła staruszka — jeżeli mamy mówić szczerze, to mnie nie tyle chodzi… To jest… nie wierzę, ażeby Ludwik żył. Kto przez dwa lata nie pisze…", + "83779": "— Mamo, dosyć!…", + "83780": "— O nie! — przerwała matka. — Jeżeli ty jeszcze nie czujesz swego położenia, to już ja je rozumiem. Nie można żyć z taką wieczną nadzieją czy groźbą…", + "83781": "— Mamo droga, o moim szczęściu i obowiązkach ja tylko mam prawo…", + "83782": "— Nie mów mi o szczęściu — wybuchnęła matka. — Ono skończyło się w dniu, kiedy twój mąż uciekł przed sądem, który dowiedział się o jakichś ciemnych jego stosunkach z lichwiarką. Że był niewinny, wiem, na to gotowa byłam przysiąc. Ale nie rozumiem ani ja, ani ty, po co on u niej bywał.", + "83783": "— Mamo! — przecież ci panowie są obcy… — zawołała z desperacją pani Stawska.", + "83784": "— Ja obcy?… — spytał rządca tonem wymówki; ale powstał z krzesełka i ukłonił się.", + "83785": "— I pan nie jesteś obcy, i ten pan — rzekła staruszka wskazując na mnie. — To musi być uczciwy człowiek…", + "83786": "Teraz ja ukłoniłem się.", + "83787": "— Więc mówię panu — ciągnęła staruszka, bystro patrząc mi w oczy — żyjemy w ciągłej niepewności co do mego zięcia i niepewność ta zatruwa nam spokój. Ale ja, wyznam szczerze, więcej boję się jego powrotu…", + "83788": "Pani Stawska zasłoniła twarz chustką i wybiegła do swego pokoju.", + "83789": "— Płacz sobie, płacz… — mówiła grożąc za nią rozdrażniona staruszka. — Takie łzy, chociaż bolesne, lepsze są od tych, które co dzień wylewasz…", + "83790": "— Panie — zwróciła się do mnie — przyjmę wszystko, co nam Bóg zeszle, ale czuję, że gdyby ten człowiek wrócił, zabiłby do reszty szczęście mojego dziecka. Przysięgnę — dodała ciszej — że ona go już nie kocha, choć sama nie wie o tym, ale jestem pewna, że… pojechałaby do niego, gdyby ją wezwał!…", + "83791": "Tłumione łkanie przerwało jej mowę. Spojrzeliśmy po sobie z Wirskim i pożegnaliśmy sędziwą damę.", + "83792": "— Pani — rzekłem na odchodnym — nim rok upłynie, przyniosę wiadomość o jej zięciu. A może — szepnąłem z mimowolnym uśmiechem — sprawy ułożą się tak, że… wszyscy będziemy zadowoleni… Wszyscy… nawet ci, których tu nie ma!…", + "83793": "Staruszka spojrzała na mnie pytającym wzrokiem, alem nic nie odpowiedział. Jeszcze raz pożegnałem ją i wyszliśmy obaj z rządcą nie dopytując się już o panią Stawską.", + "83794": "— A niechże pan zagląda do nas choćby co wieczór!… — zawołała sędziwa dama, gdy już byliśmy w kuchni.", + "83795": "Naturalnie, że będę zaglądał… Czy uda mi się moja kombinacja ze Stachem? Bóg raczy wiedzieć. Tam gdzie serce wchodzi w grę, na nic wszelkie rachuby. Ale spróbuję rozwiązać ręce kobiecie, a i to coś znaczy.", + "83796": "Po opuszczeniu mieszkania pani Stawskiej i jej matki rozeszliśmy się z rządcą domu, bardzo z siebie zadowoleni. To jakiś dobry człeczyna. Ale kiedy wróciwszy do siebie zastanowiłem się nad skutkami mego przeglądu lokatorów, ażem się schwycił za głowę.", + "83797": "Miałem uregulować finanse kamienicy i otóż uregulowałem je tak, że na pewno dochód zmniejszył się o trzysta rubli rocznie. Ha! może tym rychlej Stach opatrzy się i sprzeda swój nabytek, który wcale nie był mu potrzebny.", + "83798": "Ir wciąż mi niedomaga. Polityka stoi w jednej mierze: ciągła niepewność…", + "83799": "II. Szare dnie i krwawe godziny", + "83800": "W kwadrans po wyjeździe z Warszawy koleją warszawsko–bydgoską Wokulski doznał dwu szczególnych, choć zupełnie różnych uczuć: owionęło go świeże powietrze, a on sam wpadł w jakiś dziwny letarg.", + "83801": "Poruszał się swobodnie, był trzeźwy, myślał jasno i szybko, tylko nic go nie obchodziło; ani kto z nim jedzie, ani którędy jedzie, ani dokąd jedzie. Apatia ta rosła w miarę oddalania się od Warszawy. Za Pruszkowem prawie ucieszyły go krople deszczu, przez otwarte okno padające do wnętrza wagonu; później nieco ożywiła go gwałtowna burza za Grodziskiem; miał nawet pragnienie, ażeby go piorun zabił. Ale gdy burza przeszła, wpadł znowu w obojętność i nie interesował się niczym; nawet tym, że jego sąsiad z prawej strony spał mu na ramieniu, a sąsiad z przeciwka zdjął kamasze i oparł mu na kolanach nogi, w czystych zresztą skarpetkach.", + "83802": "Około północy napadło na niego coś, jakby sen, a może tylko jeszcze większa obojętność. Zasłonił firanką latarnię wagonu, przymknął oczy i myślał, że ta osobliwa apatia skończy się ze wschodem słońca. Ale nie skończyła się; owszem, do rana wzrosła i rosła coraz bardziej. Nie było mu z nią dobrze ani źle; tak sobie.", + "83803": "Potem wzięto od niego paszport, potem zjadł śniadanie, kupił nowy bilet, kazał przenieść rzeczy do innego pociągu i ruszyli dalej. Nowa stacja, nowa zmiana pociągów, nowa jazda… Wagon drżał i turkotał, lokomotywa co pewien czas świstała, zatrzymywała się… Do przedziału zaczęli siadać ludzie mówiący po niemiecku, dwoje, troje… Potem całkiem zniknęli ludzie mówiący po polsku i wagon napełnił się samymi Niemcami.", + "83804": "Zmieniał się też krajobraz. Ukazały się lasy otoczone wałami i złożone z drzew stojących w tak równej odległości jak żołnierze. Znikły drewniane chaty kryte słomą i coraz częściej zaczęły się pojawiać piętrowe domki kryte dachówką, otoczone ogródkami. Znowu postój, znowu jedzenie. Jakieś ogromne miasto… Ach! To chyba Berlin… Znowu jazda… Do wagonu siadają ludzie wciąż mówiący po niemiecku, ale jakby innym akcentem. Potem noc i sen… Nie, to nie sen, to tylko apatia.", + "83805": "Zjawia się dwu Francuzów w przedziale. Krajobraz całkiem odmienny; szerokie horyzonty, wzgórza, winnice. Tu i owdzie wielki dom piętrowy, stary, ale krzepki, zasłonięty drzewami, zawinięty jakby w bluszcze. Znowu rewizja walizki. Zmiana pociągów, do wagonu wchodzi dwu Francuzów i jedna Francuzka i robią taki hałas, jakby ich było z dziesięcioro. Są to ludzie widocznie dobrze wychowani; pomimo to śmieją się, kilka razy zmieniają miejsca i przepraszają Wokulskiego, lecz za co, on sam nie wie.", + "83806": "Na jednej ze stacyj Wokulski pisze kartkę do Suzina: „Paris — Grand Hotel”, i daje ją konduktorowi wagonu razem z jakimś banknotem, nie troszcząc się ani o to, ile dał, ani o to, czy depesza dojdzie. Na następnej stacji ktoś wsuwa mu w rękę cały zwitek banknotów i jadą dalej. Wokulski spostrzega, że znowu jest noc, i znowu zapada w stan, który może być snem, a może tylko utratą przytomności.", + "83807": "Ma oczy zamknięte, pomimo to myśli, że śpi i że ten dziwny stan zobojętnienia opuści go w Paryżu.", + "83808": "„Paryż!… Paryż!… (mówi sobie, ciągle śpiąc). Wszakże od tylu lat o nim tylko marzyłem. To przejdzie… Wszystko przejdzie!…”", + "83809": "Godzina dziesiąta rano, nowa stacja. Pociąg staje pod dachem; hałas, krzyk, bieganina. Wokulskiego napada od razu trzech Francuzów ofiarujących mu usługi. Nagle ktoś chwyta go za ramię.", + "83810": "— No, Stanisławie Piotrowiczu, twoje szczęście, żeś przyjechał…", + "83811": "Wokulski przypatruje się przez chwilę jakiemuś olbrzymowi z czerwoną twarzą i konopiastą brodą, wreszcie mówi:", + "83812": "— Ach, Suzin!", + "83813": "Padają sobie w objęcia. Suzinowi towarzyszy jeszcze dwu Francuzów, z których jeden odbiera Wokulskiemu bilet na rzeczy.", + "83814": "— Twoje szczęście, żeś przyjechał — mówi Suzin całując go jeszcze raz. — Myślałem, że się skręcę w tym Paryżu bez ciebie…", + "83815": "„Paryż…” — myśli Wokulski.", + "83816": "— O mnie mniejsza — ciągnie dalej Suzin. — Takeś zhardział pomiędzy waszą parszywą szlachtą, że o mnie już nie dbasz. Ale dla ciebie samego szkoda pieniędzy… Straciłbyś z pięćdziesiąt tysięcy rubli…", + "83817": "Dwaj Francuzi, towarzyszący Suzinowi, ukazują się znowu i mówią im, że już mogą jechać. Suzin bierze pod rękę Wokulskiego i wyprowadza go na plac, gdzie stoi mnóstwo omnibusów i powozów jedno- i dwukonnych, z woźnicami umieszczonymi z przodu lub z tyłu. Przeszedłszy kilkanaście kroków trafiają na dwukonny powóz z lokajem. Siadają i jadą.", + "83818": "— Patrzaj — mówi Suzin — to ulica Lafayette, a ot bulwar Magenta. Jedziem wciąż Lafayettem aż do hotelu przy Operze. Powiadam tobie, cud, nie miasto! No, a jak zobaczysz Elizejskie Pola, a potem między Sekwaną i Rivoli… Eh! ja tobie mówię, cud, nie miasto… Kobiety tylko trochę zanadto wypychają się. Ale tu inszy smak… Na wszelki sposób cieszę się, żeś przyjechał; pięćdziesiąt albo i więcej tysięcy rubli to nie nic… Ot, widzisz, Opera, a ot bulwar Kapucyński, a ot nasza chata.", + "83819": "Wokulski spostrzega ogromny pięciopiętrowy gmach, formy klinowatej, na wysokości drugiego piętra otoczony żelazną balustradą, przy szerokiej ulicy wysadzonej niezbyt starymi drzewami, pełnej omnibusów, powozów, ludzi konnych i pieszych. Ruch jest tak wielki, jak gdyby co najmniej połowa Warszawy biegła na zobaczenie jakiegoś wypadku; ulica jest tak gładka jak posadzka. Widzi, że jest w samym środku Paryża, lecz nie doznaje ani wzruszenia, ani ciekawości. Nic go nie obchodzi.", + "83820": "Powóz wjeżdża we wspaniałą bramę, lokaj otwiera drzwiczki, wysiadają. Suzin bierze Wokulskiego pod rękę i prowadzi do małego pokoiku, który po chwili zaczyna wznosić się w górę.", + "83821": "— A ot winda — mówi Suzin. — Ja mam tu dwa mieszkania. Jedno na pierwszym piętrze za sto franków dziennie, drugie na trzecim za dziesięć franków. I dla ciebie wziąłem za dziesięć franków. Trudna rada — wystawa!…", + "83822": "Wychodzą z windy na korytarz i po chwili znajdują się w eleganckim saloniku, który posiada mahoniowe meble, szerokie łóżko pod baldachimem i szafę mającą zamiast drzwi ogromne lustro.", + "83823": "— Siadaj, Stanisławie Piotrowiczu. Chcesz jeść czy pić, tu czy w sali? No, pięćdziesiąt tysięcy twoje… Bardzom kontent…", + "83824": "— Powiedz mi — po raz pierwszy odezwał się Wokulski — za cóż to ja mam dostać pięćdziesiąt tysięcy?…", + "83825": "— Może i więcej.", + "83826": "— Dobrze, ale za co?", + "83827": "Suzin rzuca się na fotel, opiera ręce na brzuchu i wybucha śmiechem.", + "83828": "— Ot, za to samo, że się pytasz!… Inny nie pyta: za co weźmie pieniądze, tylko dawaj… A ty jeden chcesz wiedzieć: za co zarobisz takie pieniądze. Ach, ty gołąbku!…", + "83829": "— To nie jest odpowiedź.", + "83830": "— Zaraz ja tobie odpowiem — mówi Suzin. — Najpierw za to, żeś ty mnie jeszcze w Irkucku przez cztery lata rozumu uczył. Żeby nie ty, ja nie byłbym ten Suzin co dziś. No, a ja, Stanisławie Piotrowiczu, ja nie wasz człowiek: za dobro daję dobro…", + "83831": "— I to nie odpowiedź — wtrącił Wokulski.", + "83832": "Suzin wzruszył ramionami.", + "83833": "— Już ty w tej izbie nie chciej ode mnie objaśnienia; a tam na dole sam zrozumiesz. Może być, kupię trochę galanteryj paryskich, a może być, kilkanaście statków kupieckich. Ja po francusku ani w ząb i po niemiecku też, więc trzeba mi człowieka takiego jak ty…", + "83834": "— Nie znam się na statkach.", + "83835": "— Bądź spokojny. Znajdziem tu inżynierów kolejowych i morskich, i wojskowych… Mnie nie o nich chodzi, ale o człowieka, który by gadał za mnie — dla mnie. Zresztą, mówię tobie, jak zejdziemy tam na dół, miej ty dwie pary oczów i dwie pary uszów, ale jak wyjdziemy stamtąd, nie miej ty nawet pamięci. Ty to potrafisz, Stanisławie Piotrowiczu, a o resztę nie pytaj się. Ja zarobię dziesięć procent, tobie dam dziesięć procent od mego zarobku i sprawa skończona. A na co to, dla kogo i przeciw komu — nie pytaj.", + "83836": "Wokulski milczał.", + "83837": "— O czwartej przyjdą do mnie fabrykanci amerykańscy i francuscy. Możesz zejść? — spytał Suzin.", + "83838": "— Dobrze.", + "83839": "— A teraz przejdziesz się po mieście?", + "83840": "— Nie. Teraz pójdę spać.", + "83841": "— No, to i dobrze. Chodźże do twego mieszkania.", + "83842": "Opuścili numer Suzina i o kilkanaście kroków dalej weszli do podobnego zupełnie saloniku: Wokulski rzucił się na łóżko, Suzin wyszedł na palcach i zamknął drzwi.", + "83843": "Po odejściu Suzina Wokulski przymknął oczy i usiłował zasnąć. Może nie tyle zasnąć, ile odpędzić od siebie jakąś myśl natrętną, przed którą uciekł z Warszawy. Przez pewien czas zdawało mu się, że jej nie ma, że została tam i że dopiero szuka go stroskana, tułając się od Krakowskiego Przedmieścia do Alei Ujazdowskiej.", + "83844": "„Gdzie on jest?… gdzie on jest?…” — szeptało widmo.", + "83845": "„A jeżeli poleci za mną?… — spytał samego siebie Wokulski. — No, już chyba tu mnie nie znajdzie w tak wielkim mieście, w takim ogromnym hotelu…”", + "83846": "„A może mnie już szuka?…” — pomyślał.", + "83847": "Zamknął oczy jeszcze mocniej i począł huśtać się na materacu, który wydał mu się nadzwyczajnie szerokim i wyjątkowo sprężystym. Był pogrążony w dwu szmerach. Za drzwiami, na hotelowym korytarzu, ludzie rozmawiali i biegali, jakby w tej chwili stało się coś; za oknem, na ulicy, rozlegał się nieokreślony hałas, na który składają się turkoty licznych wozów, dźwięki dzwonów, głosy ludzkie, trąbki, wystrzały i Bóg nie wie co, a wszystko przytłumione i odległe.", + "83848": "Potem przywidziało mu się, że jakiś cień zagląda do jego okna, a później, że po długim korytarzu ktoś chodzi ode drzwi do drzwi, puka i pyta:", + "83849": "„Czy nie ma go tu?…”", + "83850": "Istotnie ktoś chodził, pukał i nawet zapukał do jego drzwi; lecz nie odebrawszy odpowiedzi poszedł dalej.", + "83851": "„Nie znajdzie mnie!… nie znajdzie…” — myślał Wokulski.", + "83852": "Wtem otworzył oczy i włosy powstały mu na głowie.", + "83853": "Naprzeciw siebie zobaczył taki sam pokój jak jego, takie samo łóżko z baldachimem, a na nim… siebie!… Było to jedno z najsilniejszych wstrząśnień, jakich doznał w życiu, sprawdziwszy własnymi oczyma, że tu, gdzie uważał się za zupełnie samotnego, towarzyszy mu nieodstępny świadek… on sam!…", + "83854": "„Co za oryginalne szpiegowanie… — mruknął. — Głupie te szafy z lustrami.”", + "83855": "Zerwał się z łóżka, jego sobowtór zerwał się równie szybko. Pobiegł do okna — *tamten* także. Otworzył gorączkowo walizkę, ażeby przebrać się, i *tamten* również zaczął przebierać się, widocznie z zamiarem wyjścia na miasto.", + "83856": "Wokulski czuł, że musi uciec z tego pokoju. Widmo, przed którym wyjechał z Warszawy, było już tu i stało za progiem.", + "83857": "Umył się, włożył czystą bieliznę, przebrał się. Było ledwie wpół do pierwszej.", + "83858": "„Trzy i pół godzin! — pomyślał. — Coś trzeba z nimi zrobić…”", + "83859": "Ledwie otworzył drzwi, już znalazł się służący z frazesem:", + "83860": "— Monsieur?…", + "83861": "Wokulski kazał zaprowadzić się do schodów, dał służącemu franka i zbiegł z trzeciego piętra na dół, jak człowiek, którego ścigają.", + "83862": "Wyszedł przed bramę i zatrzymał się na chodniku. Ulica szeroka, wysadzona drzewami. W jednej chwili przelatuje około niego ze sześć powozów i żółty omnibus, naładowany podróżnymi wewnątrz i na dachu. Na prawo, gdzieś bardzo daleko, widać plac, na lewo — pod hotelem — niedużą markizę a pod nią gromadę mężczyzn i kobiet, którzy siedzą przy okrągłych stoliczkach, prawie na chodniku, i piją kawę. Panowie są jak wydekoltowani, mają w dziurkach od guzików kwiaty lub wstążeczki i zakładają nogi na kolana akurat tak wysoko, jak przystoi w sąsiedztwie pięciopiętrowych domów; kobiety szczupłe, małe, śniade, z ognistymi spojrzeniami, lecz skromnie ubrane.", + "83863": "Wokulski idzie w lewo i za węgłem tego samego hotelu, w tymże samym hotelu, widzi drugą markizę i drugą gromadę ludzi, pijących coś, obok chodnika. Tu siedzi ze sto osób, jeżeli nie więcej; panowie mają miny impertynentów, damy są ożywione, przyjacielskie i pełne prostoty. Powozy jedno– i dwukonne toczą się w dalszym ciągu, gromady pieszych pędzą co chwilę w jedną i drugą stronę, przesuwa się żółty i zielony omnibus, tym zaś przecinają drogę omnibusy brunatne, wszystkie napełnione wewnątrz, wszystkie obładowane podróżnymi na dachach.", + "83864": "Wokulski znajduje się na środku placu, z którego rozchodzi się siedem ulic. Liczy raz i drugi — siedem ulic… Gdzie iść?… Chyba w kierunku drzew… Akurat dwie ulice, przecinające się pod kątem prostym, są zadrzewione…", + "83865": "„Pójdę w kierunku ściany hotelu” — myśli Wokulski.", + "83866": "Robi pół obrotu w lewo i staje zdumiony.", + "83867": "W głębi na lewo widać jakiś potężny gmach.", + "83868": "Na parterze — szereg arkad i posągów, na pierwszym piętrze olbrzymie kolumny kamienne i nieco mniejsze marmurowe, ze złoconymi kapitelami. Na wysokości dachu w kątach orły i złocone posągi, unoszące się nad złoconymi figurami rozhukanych koni. Dach bliżej płaski, dalej kopuła zakończona koroną, a jeszcze dalej — dach trójkątny, również dźwigający na szczycie grupę figur. Wszędzie marmur, brąz, złoto, wszędzie kolumny, posągi i medaliony…", + "83869": "„Opera?… — myśli Wokulski. — Ależ tu jest więcej marmurów i brązów aniżeli w całej Warszawie!…”", + "83870": "Przypomina sobie swój sklep, ozdobę miasta, rumieni się i idzie dalej. Czuje, że Paryż na pierwszym kroku przytłoczył go, i — jest kontent.", + "83871": "Ruch powozów, omnibusów i ludzi pieszych zwiększa się w zastraszający sposób. Co kilka kroków werendy, okrągłe stoliki, ludzie siedzący przy chodnikach. Za powozem, który ma z tyłu lokaja, toczy się wózek ciągniony przez psa, mija go omnibus, potem dwaj ludzie z tragami, potem większy wóz na dwu kołach, potem dama i mężczyzna konno i znowu nieskończony szereg powozów. Bliżej chodnika — wózek z bukietami, drugi z owocami, naprzeciw pasztetnik, roznosiciel gazet, handlarz starzyzny, szlifierz, roznosiciel książek…", + "83872": "— M'rchand d'habits…", + "83873": "— »Figaro«…", + "83874": "— Exposition!…", + "83875": "— »Guide Parisien«!… trois francs!… trois francs!…", + "83876": "Ktoś wsuwa Wokulskiemu książkę w rękę, on płaci trzy franki i przechodzi na drugą stronę ulicy. Idzie szybko, lecz pomimo to widzi, że wszystko go wyprzedza: powozy i piesi. Oczywiście, jest to jakiś olbrzymi wyścig; więc przyśpiesza kroku, a choć jeszcze nikogo nie wyścignął, już zwraca na siebie powszechną uwagę. Jego przede wszystkim atakują roznosiciele gazet i książek, na niego patrzą kobiety, z niego w drwiący sposób uśmiechają się mężczyźni. Czuje, że on, Wokulski, który tyle hałasu robił w Warszawie, tutaj jest onieśmielony jak dziecko i… dobrze mu z tym… Ach, jakże pragnąłby znowu zostać dzieckiem z owej epoki, kiedy to jego ojciec naradzał się z przyjaciółmi: czy go oddać do kupca, czy do szkół?", + "83877": "W tym miejscu ulica nieco zgina się na prawo. Wokulski pierwszy raz spostrzega dom trzypiętrowy i napełnia go jakaś rzewność. Dom trzypiętrowy między pięciopiętrowymi!… cóż to za miła niespodzianka…", + "83878": "Nagle — mija go powóz z groomem na koźle, wiozący dwie kobiety. Jedna całkiem mu nie znana, druga…", + "83879": "„Ona?… — szepcze Wokulski. — Niepodobieństwo!…”", + "83880": "Mimo to czuje, że siły go opuszczają. Na szczęście, jest obok kawiarnia. Rzuca się na krzesło, tuż przy chodniku; zjawia się garson, o coś pyta, a następnie przynosi mazagran. Jednocześnie jakaś kwiaciarka przypina mu różę do tużurka, a roznosiciel gazet kładzie przed nim „Figaro”.", + "83881": "Wokulski tej rzuca dziesięć franków, temu franka, pije mazagran i zaczyna czytać: „Jej K. M. Królowa Izabela…”", + "83882": "Mnie gazetę i chowa ją do kieszeni, nie dokończywszy mazagranu płaci za niego i — wstaje od stołu. Garson patrzy spod oka, dwaj goście, bawiący się cienkimi laseczkami, zakładają nogi jeszcze wyżej, a jeden z nich impertynencko przypatruje mu się przez monokl.", + "83883": "„Gdybym tego franta uderzył w twarz? — myśli Wokulski. — Jutro pojedynek i może zabiłby mnie… Ale gdybym ja jego zabił?…”", + "83884": "Przeszedł około franta i spojrzał mu w oczy. Elegantowi monokl spadł na kamizelkę i opuściła go ochota do półuśmieszków.", + "83885": "Wokulski idzie dalej i z największą uwagą przypatruje się kamienicom. Cóż tu za sklepy!… Najlichszy z nich lepiej wygląda aniżeli jego, który jest najpiękniejszym w Warszawie. Domy ciosowe; prawie na każdym piętrze wielkie balkony albo balustrady biegnące wzdłuż całego piętra.", + "83886": "„Ten Paryż wygląda, jakby wszyscy mieszkańcy czuli potrzebę ciągłego komunikowania się jeżeli nie w kawiarniach, to za pomocą ganków” — myśli Wokulski.", + "83887": "I dachy są jakieś oryginalne, wysokie, obładowane kominami, najeżone blaszanymi kominkami i szpicami. I na ulicach co krok wyrasta albo drzewo, albo latarnia, albo kiosk, albo kolumna zakończona kulą. Życie kipi tu tak silnie, że nie mogąc zużyć się w nieskończonym ruchu powozów, w szybkim biegu ludzi, w dźwiganiu pięciopiętrowych domów z kamienia, jeszcze wytryskuje ze ścian w formie posągów lub płaskorzeźb, z dachów w formie strzał i z ulic w postaci nieprzeliczonych kiosków.", + "83888": "Wokulskiemu zdaje się, że wydobyty z martwej wody wpadł nagle w ukrop, który „burzy się i szumi, i pryska…” On, człowiek dojrzały i w swoim klimacie gwałtowny, poczuł się tu jak flegmatyczne dziecko, któremu imponuje wszystko i wszyscy.", + "83889": "Tymczasem dokoła niego wciąż „wre i kipi, i szumi i pryska”; nie widać końca tłumów ani powozów, ani drzew, ani olśniewających wystaw, ani nawet samej ulicy. Wokulski stopniowo zapada w odurzenie. Przestaje słyszeć hałaśliwą rozmowę przechodniów, potem głuchnie na krzyki handlarzy ulicznych, wreszcie na turkot kół. Potem zdaje mu się, że już gdzieś widział takie domy, taki ruch, takie kawiarnie; później myśli, że ostatecznie jest to nic wielkiego, a nareszcie budzą się w nim zdolności krytyczne, i mówi sobie, że — jakkolwiek w Paryżu częściej można słyszeć język francuski aniżeli w Warszawie, to jednak akcent tutejszy jest gorszy i wymowa mniej wyraźna.", + "83890": "Tak rozważając zwalnia kroku i zaczyna nie ustępować z drogi. I kiedy myśli, że dopiero teraz Francuzi zaczną go wytykać palcami, spostrzega ze zdziwieniem, że już coraz mniej zwracają na niego uwagę. Po jednogodzinnym pobycie na ulicy stał się zwyczajną kroplą paryskiego oceanu.", + "83891": "„To i lepiej!” — mruczy.", + "83892": "Do tej chwili co kilkadziesiąt kroków, na prawo i na lewo, rozsuwały się domy i widać było jakąś boczną ulicę. Teraz jednolita ściana domów ciągnie się przez kilkaset kroków. Zaniepokojony, pośpiesza i ku wielkiemu zadowoleniu dociera nareszcie do bocznej ulicy; skręca trochę na prawo i czyta: Rue St. Fiacre", + "83893": "Uśmiecha się, przychodzi mu bowiem na myśl jakiś romans Pawła Kocka. Znowu boczna ulica i znowu czyta: Rue du Sentier.", + "83894": "„Nie znam” — mówi do siebie.", + "83895": "O kilkadziesiąt kroków dalej widzi: Rue Poissonniere, która mu przypomina jakąś sprawę kryminalną, a potem cały szereg krótkich uliczek wychodzących naprzeciw teatru „Gymnase”.", + "83896": "„Cóż to znowu?…” — myśli spostrzegłszy na lewo ogromny budynek, niepodobny do żadnego z tych, jakie znał dotychczas. Jest to olbrzymi prostokąt z kamienia, a w nim brama z półkolistym sklepieniem. Oczywiście brama, która stoi na przecięciu się dwu ulic. Obok niej budka, gdzie zatrzymują się omnibusy; prawie naprzeciw kawiarnia i chodnik oddzielony od środka ulicy krótką, żelazną balustradą.", + "83897": "O paręset kroków dalej druga podobna brama, a między nimi szeroka ulica, ciągnąca się na prawo i lewo. Ruch nagle potęguje się; tędy bowiem przejeżdżają aż trzy gatunki omnibusów i tramwaje.", + "83898": "Wokulski spogląda na prawo i znowu widzi dwa szeregi latarń, dwa szeregi kiosków, dwa szeregi drzew i dwa szeregi pięciopiętrowych domów ciągnących się na długość Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu. Końca ich nie widać, tylko gdzieś het, daleko, ulica podnosi się ku niebu, dachy zniżają się ku ziemi i wszystko znika.", + "83899": "„No, choćbym miał zbłądzić i spóźnić się na sesję, pójdę w tamtą stronę!…” — myśli.", + "83900": "Wtem na skręcie wymija go młoda kobieta, której wzrost i ruchy robią na Wokulskim silne wrażenie.", + "83901": "„Ona?… Nie… Naprzód, ona została w Warszawie, a po wtóre — spotykam już drugą taką… Złudzenia…”", + "83902": "Ale siły opuszczają go, a nawet pamięć. Stoi na przecięciu się dwu ulic wysadzonych drzewami i absolutnie nie wie, skąd przyszedł? Ogarnia go strach paniczny, znany ludziom, którzy zbłądzili w lesie; szczęściem, nadjeżdża jednokonka, której furman uśmiecha się do niego w sposób bardzo przyjacielski.", + "83903": "— Grand Hotel — mówi Wokulski siadając.", + "83904": "Dorożkarz dotyka ręką kapelusza i woła:", + "83905": "— Naprzód, Lizetka!…. Ten szlachetny cudzoziemiec postawi ci za fatygę kwartę piwa.", + "83906": "Następnie, odwróciwszy się bokiem do Wokulskiego, mówi:", + "83907": "— Jedno z dwojga, obywatelu: albo dopiero dziś przyjechaliście, albo jesteście po dobrym śniadaniu?…", + "83908": "— Dziś przyjechałem — odpowiada Wokulski, uspokojony widokiem jego pełnej, czerwonej twarzy bez zarostu.", + "83909": "— I piliście trochę, to zaraz widać — wtrąca dorożkarz. — A taksę znacie?…", + "83910": "— Wszystko jedno.", + "83911": "— Naprzód, Lizetka!… Bardzo podobał mi się ten cudzoziemiec i myślę, że tylko tacy powinni pokazywać się na naszej wystawie. Czy aby jesteście pewni, obywatelu, że mamy jechać do Grand Hotel?… — zwraca się do Wokulskiego.", + "83912": "— Najzupełniej.", + "83913": "— Naprzód, Lizetka! Ten cudzoziemiec zaczyna mi imponować. — Czy nie jesteście, obywatelu, z Berlina?…", + "83914": "— Nie.", + "83915": "Dorożkarz przypatruje mu się chwilę, wreszcie mówi:", + "83916": "— Tym lepiej dla was. Nie mam wprawdzie pretensji do Prusaków, choć zabrali nam Alzację i spory kawał Lotaryngii, ale zawsze nie lubię mieć Niemca za kołnierzem. Skądże jesteście, obywatelu?", + "83917": "— Z Warszawy.", + "83918": "— Ah, ca!… Piękny kraj… bogaty kraj… Naprzód, Lizetka!… Więc pan jesteś Polak?… Znam Polaków!… Oto plac Opery, obywatelu, a oto Grand Hotel…", + "83919": "Wokulski rzucił trzy franki dorożkarzowi, pędem wbiegł do bramy, a z niej na trzecie piętro. Ledwie stanął przed swoim numerem, już ukazał się uśmiechnięty służący i oddał mu bilet Suzina i pakiet listów.", + "83920": "— Dużo interesantów… dużo interesantek! — rzekł służący patrząc na niego figlarnie.", + "83921": "— Gdzież oni?", + "83922": "— Są w salonie przyjęć, są w czytelni, są w sali jadalnej… Pan Jumart niecierpliwi się…", + "83923": "— Któż jest pan Jumart? — spytał Wokulski.", + "83924": "— Marszałek dworu pańskiego i pana *Siuzę*… Bardzo zdolny człowiek i duże mógłby panu oddać usługi, gdyby był pewny tak… z tysiąc franków gratyfikacji… — mówił wciąż figlarnie służący.", + "83925": "— Gdzież on jest?", + "83926": "— Na pierwszym piętrze, w pańskim salonie przyjęć. Pan Jumart jest bardzo zdolny człowiek, ale i ja może przydałbym się waszej ekscelencji, jakkolwiek nazywam się Miler. Naprawdę jednak jestem Alzatczyk i na honor, zamiast brać od pana, jeszcze płaciłbym dziesięć franków dziennie, byleśmy raz skończyli z Prusakami.", + "83927": "Wokulski wszedł do numeru.", + "83928": "— Nade wszystko niech panowie strzegą się tej baronowej… która już czeka w czytelni, a ma niby to przyjść dopiero o trzeciej… Przysięgnę, to Niemka… Jestem przecie Alzatczyk!…", + "83929": "Ostatnie zdania Miler wypowiedział zniżonym głosem i cofnął się na korytarz.", + "83930": "Wokulski otworzył bilet Suzina i czytał: „Sesja dopiero o ósmej — pisał Suzin — masz czasu dosyć, więc załatw się z tymi interesantami, a nade wszystko z babami. Ja już, dalibóg, za stary, żeby im wszystkim dogodzić.”", + "83931": "Wokulski zaczął przeglądać listy. Po większej części były to reklamy kupców, fryzjerów, dentystów, prośby o wsparcie, propozycje wyjawienia jakichś tajemnic, jedna odezwa od Armii Zbawienia.", + "83932": "Z całego mnóstwa tych korespondencyj uderzyła Wokulskiego następna: „Osoba młoda, elegancka i przystojna pragnie zwiedzać z panem Paryż na wspólny koszt. Odpowiedź złożyć u szwajcara hotelu.”", + "83933": "„Oryginalne miasto!” — mruknął Wokulski.", + "83934": "Drugi, jeszcze ciekawszy list pochodził od owej baronowej… która od trzeciej miała czekać na schadzkę w czytelni.", + "83935": "„To jeszcze pół godziny…”", + "83936": "Zadzwonił i kazał przynieść do numeru śniadanie. W kilka minut podano mu szynkę, jaja, befsztyk, jakąś nieznaną rybę, kilka butelek rozmaitych trunków i maszynkę kawy czarnej. Jadł z wilczym apetytem, pił nie gorzej, wreszcie kazał Milerowi zaprowadzić się do owej sali przyjęć.", + "83937": "Służący wyszedł z nim na korytarz, dotknął dzwonka, coś powiedział przez tubę i wprowadził Wokulskiego do windy. W minutę później Wokulski był na pierwszym piętrze, a gdy opuszczał windę, zastąpił mu drogę jakiś dystyngowany pan, z niedużymi wąsami, we fraku i białym krawacie.", + "83938": "— Jumart… — odezwał się ten pan z ukłonem.", + "83939": "Poszli kilkanaście kroków korytarzem i Jumart otworzył drzwi wspaniałego salonu. Wokulski o mało nie cofnął się, zobaczywszy złocone meble, olbrzymie lustra i ściany ozdobione płaskorzeźbami. Na środku stał duży stół pokryty kosztownym obrusem i przywalony stosem papierów.", + "83940": "— Mogę wprowadzić interesantów? — spytał Jumart. — Ci nie są, zdaje mi się, niebezpieczni. Tylko na baronowę… ośmielę się zwrócić uwagę… Czeka w czytelni.", + "83941": "Ukłonił się i wyszedł z powagą do innego salonu, który zdawał się być poczekalnią.", + "83942": "„Czy ja, do licha, nie wpadłem w jaką awanturę?” — pomyślał Wokulski.", + "83943": "Ledwie Wokulski usiadł na fotelu i zaczął przeglądać papiery, wszedł lokaj w błękitnym fraku ozdobionym złotymi haftami i podał mu bilet na tacy. Na bilecie był napis: „Pułkownik”, i jakieś nic nie mówiące nazwisko.", + "83944": "— Prosić.", + "83945": "Po chwili ukazał się mężczyzna pięknego wzrostu, z siwą hiszpanką, takimiż wąsami i czerwoną wstążeczką przy klapie surduta.", + "83946": "— Wiem, że mało ma pan czasu — odezwał się gość, lekko kłaniając się. — Mój interes jest krótki. Paryż, miasto wspaniałe pod każdym względem: czy chodzi o zabawę, czy o naukę; ale potrzebuje wytrawnego przewodnika. Ponieważ znam wszystkie muzea, galerie, teatry, kluby, monumenta, instytucje rządowe i prywatne, słowem wszystko… więc jeżeli pan życzy sobie…", + "83947": "— Niech pan raczy zostawić swój adres — odpowiedział Wokulski.", + "83948": "— Władam czterema językami, mam znajomości w świecie artystycznym, literackim, naukowym i przemysłowym…", + "83949": "— W tej chwili nie mogę panu dać odpowiedzi — przerwał Wokulski.", + "83950": "— Mam zgłosić się czy czekać na pańskie wezwanie? — spytał gość.", + "83951": "— Tak, odpowiem panu listownie.", + "83952": "— Polecam się pamięci — odparł gość. Wstał z krzesła i ukłoniwszy się wyszedł.", + "83953": "Lokaj przyniósł drugi bilet i niebawem ukazał się drugi gość. Był to człowiek pulchny i rumiany i wyglądał na właściciela sklepu bławatnego, kłaniał się na całej przestrzeni ode drzwi do stołu.", + "83954": "— Co pan każe? — spytał Wokulski.", + "83955": "— Jak to, nie odgadł pan przeczytawszy nazwisko Escabeau?… Hannibal Escabeau?… — zdziwił się przybyły. — Karabin Escabeau daje siedemnaście strzałów na minutę; ten zaś, który będę miał honor zaprezentować panu, wyrzuca trzydzieści kul…", + "83956": "Wokulski miał tak zdziwioną minę, że Hannibal Escabeau sam począł się dziwić.", + "83957": "— Sądzę, że nie omyliłem się? — spytał gość.", + "83958": "— Omylił się pan — odparł Wokulski. — Jestem kupcem galanteryjnym i karabiny nic mnie nie obchodzą.", + "83959": "— Mówiono mi jednak… poufnie… — rzekł z naciskiem Escabeau — że panowie…", + "83960": "— Źle pana poinformowano.", + "83961": "— Ach, w takim razie przepraszam… To może być pod innym numerem… — mówił gość cofając się i kłaniając.", + "83962": "Nowy występ błękitnego fraka i białych spodni i nowy gość; tym razem mały, szczupły, czarny, z niespokojnym wejrzeniem. Ten prawie przybiegł do stołu, padł na krzesło, obejrzał się na drzwi i przysunąwszy się do Wokulskiego zaczął przyciszonym głosem:", + "83963": "— Pewnie dziwi to pana, ale… rzecz jest ważna… zbyt ważna… W tych dniach zrobiłem olbrzymie odkrycie co do rulety… Trzeba tylko sześć do siedmiu razy dublować stawkę…", + "83964": "— Wybaczy pan, ale ja się tym nie zajmuję — przerwał mu Wokulski.", + "83965": "— Nie ufa mi pan?… To całkiem naturalne… Ale mam właśnie przy sobie małą ruletę… Możemy spróbować…", + "83966": "— Przepraszam pana, w tej chwili nie mam czasu.", + "83967": "— Trzy minuty, panie… minutkę…", + "83968": "— Ani pół minuty.", + "83969": "— Więc kiedyż mam przyjść? — pytał gość z miną bardzo zdesperowaną.", + "83970": "— W każdym razie nieprędko.", + "83971": "— Niechże mi pan przynajmniej pożyczy sto franków na oficjalne próby…", + "83972": "— Mogę służyć pięcioma — odparł Wokulski sięgając do kieszeni.", + "83973": "— O nie, panie, dziękuję… Nie jestem awanturnikiem… Zresztą… niech pan da… jutro odniosę… Pan może się tymczasem namyśli…", + "83974": "Następny gość, człowiek okazałej tuszy, ze sznurem miniaturowych orderów na klapie surduta, proponował Wokulskiemu: dyplom doktora filozofii, order lub tytuł, i wydawał się bardzo zdziwionym, gdy propozycji nie przyjęto. Odszedł, nawet nie pożegnawszy się.", + "83975": "Po nim nastąpiła paruminutowa przerwa. Wokulskiemu zdawało się, że w poczekalni słyszy szelest kobiecej sukni. Wytężył ucho… W tej chwili lokaj zameldował baronowę…", + "83976": "Znowu długa pauza i ukazała się w salonie kobieta tak piękna i dystyngowana, że Wokulski mimo woli powstał z fotelu. Mogła mieć około czterdziestu lat; wzrost okazały, rysy bardzo regularne, postawa wielkiej damy.", + "83977": "Milcząc wskazał jej fotel. Gdy zaś usiadła, spostrzegł, że jest wzburzoną i szarpie w rękach haftowaną chusteczkę. Nagle odezwała się, dumnie patrząc mu w oczy:", + "83978": "— Pan mnie zna?", + "83979": "— Nie, pani.", + "83980": "— Nie widział pan nawet moich portretów?", + "83981": "— Nie.", + "83982": "— Więc chyba nigdy pan nie był ani w Berlinie, ani w Wiedniu.", + "83983": "— Nie byłem.", + "83984": "Dama głęboko odetchnęła.", + "83985": "— Tym lepiej — rzekła — będę śmielszą. Nie jestem baronowa… jestem zupełnie kim innym. Ale o to mniejsza. Chwilowo znalazłam się w trudnym położeniu… potrzebuję dwudziestu tysięcy franków… A ponieważ nie chcę w tutejszych lombardach zastawiać moich klejnotów, więc… Pojmuje pan?", + "83986": "— Nie, pani.", + "83987": "— Więc… mam do zbycia ważną tajemnicę…", + "83988": "— Nie mam prawa nabywać tajemnic — odpowiedział już zmieszany Wokulski.", + "83989": "Dama poruszyła się na fotelu.", + "83990": "— Nie ma pan prawa?… Więc po cóż pan tu przyjechał?… — rzekła z lekkim uśmiechem.", + "83991": "— A jednak nie mam…", + "83992": "Dama podniosła się.", + "83993": "— Tu — mówiła wzruszona — jest adres, pod którym można się zgłosić do mnie w ciągu dwudziestu czterech godzin, a tu… notatka, która może panu da trochę do myślenia… Żegnam.", + "83994": "Wyszła z szelestem. Wokulski spojrzał na notatkę i znalazł w niej szczegóły dotyczące osoby jego i Suzina, które zazwyczaj stanowią treść paszportów.", + "83995": "„No tak!… — myślał. — Miler przeczytał mój paszport i zrobił z niego wyciąg, nawet nie bez błędów… Woklusky!… Cóż, u diabła, czy oni mnie uważają za dziecko?…”", + "83996": "Ponieważ nikt z gości już nie przychodził, Wokulski wezwał do siebie Jumarta.", + "83997": "— Co pan rozkaże? — spytał elegancki marszałek dworu.", + "83998": "— Chciałem z panem pomówić.", + "83999": "— Prywatnie?… W takim razie pozwoli pan, że usiądę. Przedstawienie skończone, kostiumy idą do składu, aktorzy stają się równi sobie.", + "84000": "Mówił to nieco ironicznym tonem i zachowywał się, jak przystało na człowieka bardzo dobrze wychowanego. Wokulski dziwił się coraz więcej.", + "84001": "— Powiedz mi pan — rzekł — co to są za ludzie?", + "84002": "— Ci, którzy byli u pana? — spytał Jumart. — Ludzie, jak inni: przewodnicy, wynalazcy, pośrednicy… Każdy pracuje, jak umie, i stara się swoją pracę zbyć najkorzystniej. A że lubią zarobić, jeżeli się da, więcej, niż warto, to już cecha Francuzów.", + "84003": "— Pan nie jesteś Francuzem?", + "84004": "— Ja?… Urodziłem się w Wiedniu, kształciłem się w Szwajcarii i w Niemczech, długi czas mieszkałem we Włoszech, Anglii, Norwegii, Stanach Zjednoczonych… Moje zaś nazwisko najlepiej streszcza narodowość: tym jestem, w czyjej mieszkam oborze; wołem między wołami, koniem między końmi. A że wiem, skąd mam pieniądze i na co je wydaję, i ludzie o mnie wiedzą, więc zresztą nic mnie nie obchodzi.", + "84005": "Wokulski przypatrywał mu się z uwagą.", + "84006": "— Nie rozumiem pana — rzekł.", + "84007": "— Widzi pan — mówił Jumart przebierając palcami po stole — za dużo zwiedziłem świata, ażebym miał troszczyć się o czyjąś narodowość. Dla mnie istnieją tylko cztery narodowości bez względu na języki. Numer pierwszy mają ci, o których wiem: skąd biorą pieniądze i na co je wydają. Numer drugi — ci, o których wiem, skąd biorą, ale nie wiem na co wydają. Numer trzeci ma znane wydatki, choć nieznane dochody, a numer czwarty noszą ci, których nie znam ani źródła dochodów, ani wydatków. O panu Escabeau wiem, że ma dochody z fabryki trykotaży, a wydaje pieniądze na zbudowanie jakiejś piekielnej broni, więc szanuję go… Zaś o pani baronowej… nie wiem, ani skąd bierze pieniądze, ani na co je wydaje, i dlatego jej nie ufam.", + "84008": "— Ja jestem kupcem, panie Jumart — odpowiedział Wokulski, niemile draśnięty wykładem powyższej teorii.", + "84009": "— Wiem o tym. I jeszcze jest pan przyjacielem pana *Siuzę*, co także daje pewien procent. Nie do pana zresztą stosowały się moje uwagi; wypowiedziałem je jako odczyt, który mam nadzieję, opłaci mi się.", + "84010": "— Jesteś pan filozofem — mruknął Wokulski.", + "84011": "— Nawet doktorem filozofii dwu uniwersytetów — odparł Jumart.", + "84012": "— I spełniasz pan rolę…", + "84013": "— Służącego?… chciałeś pan powiedzieć — przerwał śmiejąc się Jumart. — Pracuję, panie, aby żyć i zabezpieczyć sobie rentę na starość. A o tytuł nie dbam: tyle ich już miałem!… Świat podobny jest do amatorskiego teatru więc nieprzyzwoicie jest pchać się w nim do ról pierwszych, a odrzucać podrzędne. Wreszcie, każda rola jest dobra, byle grać ją z artyzmem i nie brać jej zbyt poważnie.", + "84014": "Wokulski poruszył się. Jumart wstał z krzesła i ukłoniwszy się elegancko, rzekł:", + "84015": "— Polecam panu moje usługi.", + "84016": "Następnie wyszedł z salonu.", + "84017": "„Mam gorączkę, czy co?… — szepnął Wokulski ściskając głowę rękoma. — Wiedziałem, że Paryż jest dziwny, ale żeby był aż tak dziwny…”", + "84018": "Kiedy Wokulski spojrzał na zegarek, było dopiero wpół do czwartej.", + "84019": "„Przeszło cztery godziny do sesji” — mruknął czując, że ogarnia go trwoga na myśl: co robić z czasem? Widział tyle nowych rzeczy, rozmawiał z tyloma nowymi ludźmi i jest dopiero wpół do czwartej!…", + "84020": "Trapił go nieokreślony niepokój, czuł brak czegoś… „Może by znowu co zjeść? — nie. Może czytać? — nie. Może rozmawiać? — Już mam dosyć tej rozmowy…” Ludzie obrzydli mu; najmniej wstrętnymi byli ci chorzy na manię wynalazków i ten Jumart, ze swoją klasyfikacją człowieczego gatunku.", + "84021": "Nie miał odwagi wracać do swego numeru z wielkim lustrem; cóż mu więc pozostało, jeżeli nie oglądanie paryskich osobliwości. Kazał zaprowadzić się do sali jadalnej Grand Hotel. Wszystko tu pyszne i ogromne, począwszy od ścian, sufitu i okien, skończywszy na liczbie i długości stołów. Ale Wokulski nie przypatrywał się; utkwił oczy w jednym z olbrzymich złoconych pająków i myślał:", + "84022": "„Kiedy *ona* dosięgnie wieku baronowej… ona, przywykła do wydawania dziesiątków tysięcy rubli rocznie, kto wie, czy nie pójdzie też drogami baronowej?… Przecie i ta kobieta była młodą, i za nią mógł szaleć taki wariat jak ja, i ona nie pytała, skąd się biorą pieniądze… Dziś już wie skąd: z handlu tajemnicami!… Przeklęta sfera, która hoduje takie piękne i takie kobiety…”", + "84023": "W sali było mu ciasno, więc wybiegł przed hotel utopić się w ulicznym gwarze.", + "84024": "„Pierwej szedłem na lewo — myślał — teraz pójdę w prawo…”", + "84025": "Wędrówka na oślep w niezmiernym mieście była jedyną rzeczą mającą dla niego jakiś gorzki powab.", + "84026": "„Gdybym między tymi tłumami mógł zgubić samego siebie…” — szepnął.", + "84027": "Skręcił tedy na prawo. Wyminął nieduży plac i wszedł na bardzo duży, obficie zasadzony drzewami. Na środku jego stał gmach prostokątny, otoczony kolumnami jak grecka świątynia; wielkie drzwi spiżowe, okryte płaskorzeźbą, na szczycie frontonu również płaskorzeźba przedstawiająca, zdaje się, sąd ostateczny.", + "84028": "Wkoło obszedł gmach myśląc o Warszawie. Z jakim trudem dźwigają się tamtejsze budowle nieduże, nietrwałe i płaskie, gdy tu siła ludzka, jakby dla rozrywki, wznosi olbrzymy i tak dalece jest niewyczerpana pracą, że jeszcze zalewa je ozdobami.", + "84029": "Naprzeciw zobaczył niedługą ulicę, a za nią ogromny plac, na którym majaczyła wysmukła kolumna. Poszedł w tamtą stronę. Im bardziej zbliżał się, tym wyżej rosła kolumna i plac się rozszerzał. Przed i za kolumną biły duże wodotryski: na prawo i na lewo ciągnęły się już żółknące kępy drzew jak ogrody; w głębi widać było rzekę, nad którą co chwilę rozsnuwał się dym szybko przelatującego parostatku.", + "84030": "Na placu kręciło się niewiele stosunkowo powozów; natomiast było dużo dzieci z matkami i bonami. Krążyli wojskowi różnej broni i gdzieś grała orkiestra.", + "84031": "Wokulski zbliżył się do obelisku i ogarnęło go zdumienie. Znajdował się na środku obszaru mającego ze dwie wiorsty długości i z pół szerokości. Za sobą miał ogród, przed sobą bardzo długą aleję. Po obu jej stronach ciągnęły się skwery i pałace, a daleko, na wzgórzu, wznosiła się ogromna brama. Wokulski czuł, że w tym miejscu może mu zabraknąć przymiotników i stopni najwyższych.", + "84032": "— To jest plac Zgody, to obelisk z Luxor (oryginalny, panie!), za nami ogród Tuileryjski, przed nami Pola Elizejskie, a tam, na końcu… Łuk Gwiazdy…", + "84033": "Wokulski obejrzał się: przy nim kręcił się jakiś pan w ciemnych okularach i nieco podartych rękawiczkach.", + "84034": "— Możemy tam podejść… Boski spacer!… Czy widzisz pan ten ruch… — mówił nieznajomy.", + "84035": "Nagle umilkł, szybko odszedł i zniknął między dwoma przejeżdżającymi powozami. Natomiast zbliżył się jakiś wojskowy w krótkiej pelerynie, z kapturem na plecach. Wojskowy chwilę przypatrzył się Wokulskiemu i rzekł z uśmiechem.", + "84036": "— Pan cudzoziemiec?… Niech pan będzie ostrożny ze znajomościami w Paryżu…", + "84037": "Wokulski machinalnie dotknął bocznej kieszeni surduta i już nie znalazł tam srebrnej papierośnicy. Zarumienił się, grzecznie podziękował wojskowemu w pelerynie, lecz nie przyznał się do straty. Przyszły mu na myśl definicje Jumarta i powiedział sobie, że już zna źródło dochodów pana w podartych rękawiczkach, choć nie wie jeszcze o jego wydatkach.", + "84038": "„Jumart ma rację — szepnął. — Złodzieje są mniej niepewni od ludzi, którzy nie wiadomo skąd czerpią dochody…”", + "84039": "I przypomniał sobie, że w Warszawie jest bardzo wielu takich.", + "84040": "„Może dlatego nie ma tam gmachów i łuków triumfalnych…”", + "84041": "Szedł Polami Elizejskimi i odurzał się ruchem nieskończonych sznurów karet i powozów, między którymi przesuwali się jeźdźcy i amazonki. Szedł odpędzając od siebie posępne myśli, które krążyły nad nim jak stada nietoperzy. Szedł i lękał się spojrzeć za siebie; zdawało mu się, że na tej drodze, kipiącej przepychem i weselem, on sam jest jak zdeptany robak, który wlecze za sobą wnętrzności.", + "84042": "Dotarł do Łuku Gwiazdy i powoli zawrócił się z powrotem. Gdy znowu dosięgał placu Zgody, zobaczył, poza Tuileryjskim ogrodem, ogromną czarną kulę, która szybko szła w górę, zatrzymała się pewien czas i powoli opadła na dół.", + "84043": "„Ach, to tu jest balon Giffarda? — pomyślał. — Szkoda, że nie mam dziś czasu!…”", + "84044": "Z placu skręcił w jakąś ulicę, gdzie na prawo ciągnął się ogród oddzielony żelaznymi sztachetami i słupami, na których stały wazony, a na lewo — szereg kamienic z półokrągłymi dachami, z lasem kominów i kominków, z niekończącymi się balustradami… Szedł powoli i z trwogą myślał, że ledwie po ośmiogodzinnym pobycie Paryż zaczyna go nudzić…", + "84045": "„Bah! — szepnął. — A wystawa, a muzea, a balon?…”", + "84046": "Idąc wciąż ulicą Rivoli około siódmej dotarł do placu, na którym wznosiła się, samotna jak palec, wieża gotycka, otoczona drzewami i niskim płotem z prętów żelaznych. Stąd znowu rozbiegało się kilka ulic; Wokulski uczuł znużenie, kiwnął na fiakra i po upływie pół godziny znalazł się w hotelu spotkawszy po drodze znajomą już bramę St. Denis.", + "84047": "Sesja z fabrykantami okrętów i odnośnymi inżynierami przeciągnęła się do północy, przy udziale bardzo wielu butelek szampana. Wokulski, który musiał wyręczać w rozmowie Suzina i robił dużo notatek, dopiero przy tej pracy uspokoił się zupełnie. Rześko pobiegł do swojego numeru i zamiast dręczyć się lustrem, wziął do poduszki plan Paryża umieszczony w Przewodniku.", + "84048": "„Bagatela! — mruknął. — Około stu wiorst kwadratowych powierzchni, dwa miliony mieszkańców, kilka tysięcy ulic i kilkanaście tysięcy powozów publicznych…”", + "84049": "Potem przejrzał długi spis najznakomitszych budowli paryskich i ze wstydem pomyślał, że chyba nigdy nie zorientuje się w tym mieście.", + "84050": "„Wystawa… Notre–Dame… Hale Centralne… Plac Bastylii… Magdalena… Ścieki… No, dajcie mi spokój!” — mówił.", + "84051": "Zgasił świecę. Na ulicy było cicho; przez okno napływał szary blask świateł odbitych chyba od obłoków. Ale Wokulskiemu szumiało i dzwoniło w uszach, a przed oczyma ukazywały mu się to ulice gładkie jak posadzka, to drzewa otoczone żelaznymi koszykami, to gmachy budowane z ciosowego kamienia, to znowu ciżba ludzi i powozów wychodzących nie wiadomo skąd i biegnących nie wiadomo dokąd. Przypatrując się tym pierzchliwym widziadłom usypiał i myślał, że jednak ten pierwszy dzień w Paryżu upamiętni mu się na całe życie.", + "84052": "Potem marzyło mu się, że to morze domów i las posągów, i nieskończone szeregi drzew zwalają się na niego i że on sam już śpi w niezmiernym grobowcu samotny, cichy, prawie szczęśliwy. Śpi, o niczym nie myśli, o nikim nie pamięta, i tak przespałby wieki, gdyby, ach! nie ta kropla żalu, która leży w nim czy obok niego, tak mała, że jej nie dojrzy ludzkie oko, a tak gorzka, że mogłaby cały świat zatruć.", + "84053": "Od dnia, w którym po raz pierwszy skąpał się w Paryżu, zaczęło się dla Wokulskiego życie prawie mistyczne. Poza obrębem kilku godzin, które poświęcał naradom Suzina z budowniczymi okrętów, Wokulski był zupełnie swobodny i używał tego czasu na najnieporządniejsze zwiedzanie miasta. Wybierał jakąś miejscowość według alfabetu w Przewodniku i nawet nie patrząc na plan jechał tam otwartym powozem. Wdrapywał się na schody, obchodził gmachy, przebiegał sale, zatrzymywał się przed ciekawszymi okazami i tym samym fiakrem, wynajętym na cały dzień, przenosił się do innej miejscowości, znowu według alfabetu. A ponieważ największym niebezpieczeństwem, jakiego lękał się, był brak zajęcia, więc wieczorami oglądał plan miasta, wykreślał już obejrzane punkta i robił notatki.", + "84054": "Niekiedy w wycieczkach towarzyszył mu Jumart i prowadził go do miejsc, o których nie wspominają przewodniki: do składów kupieckich, do warsztatów fabrycznych, do mieszkań rękodzielników, do kwater studenckich, do kawiarni i restauracyj na ulicach czwartego rzędu. I tu dopiero Wokulski poznawał właściwe życie Paryża.", + "84055": "W ciągu tych wędrówek wchodził na wieże: St. Jacques, Notre–Dame i Panteonu, wjeżdżał windą na Trocadero, zstępował do ścieków paryskich i do ozdobionych trupimi głowami katakumb, zwiedzał wystawę powszechną, Louvre i Cluny, Lasek Buloński i cmentarze, kawiarnie de la Rotonde, du Grand Balcon i fontanny, szkoły i szpitale, Sorbonę i sale fechtunku, hale i konserwatorium muzyczne, bydłobójnie i teatry, giełdę, Kolumnę Lipcową i wnętrza świątyń. Wszystkie te widoki tworzyły dokoła niego chaos, któremu odpowiadał chaos panujący we własnej duszy.", + "84056": "Nieraz przebiegając myślą oglądane przedmioty: od pałacu wystawy, mającego dwie wiorsty w obwodzie, do perły w koronie Burbonów, nie większej od ziarna grochu, pytał: czego ja chcę?… I okazywało się, że nie chciał niczego. Nic nie przykuwało jego uwagi, nie przyśpieszało bicia serca, nie pobudzało go do czynów. Gdyby za cenę pieszej podróży od cmentarza Montmartre do cmentarza Montparnasse ofiarowano mu cały Paryż pod warunkiem, żeby go to zajęło i rozgrzało, nie przeszedłby tych pięciu wiorst. Przechodził zaś ich dziesiątki dziennie dlatego tylko, ażeby zagłuszyć wspomnienia.", + "84057": "Nieraz zdawało mu się, że jest istotą, która dziwnym zbiegiem wypadków urodziła się przed kilkoma dniami tu, na bruku paryskim, i że wszystko, co mu przychodziło na pamięć, jest złudzeniem, jakimś snem przedbytowym, który nigdy nie istniał w rzeczywistości. Wówczas mówił sobie, że jest zupełnie szczęśliwy, jeździł z jednego końca Paryża na drugi i jak szaleniec garściami rozrzucał luidory.", + "84058": "„Wszystko jedno!” — mruczał.", + "84059": "Ach, gdyby tylko nie ta kropla żalu, tak mała, a tak gorzka!", + "84060": "Czasami na tle szarych dni, w których zdawało mu się, że na jego głowę wali się cały świat pałaców, fontann, rzeźb, obrazów i machin, trafiał się wypadek, który przypominał mu, że on nie jest złudzeniem, ale rzeczywistym człowiekiem, chorym na raka w duszy.", + "84061": "Był raz w teatrze „Variétés” na ul. Montmartre, o paręset kroków od swego hotelu. Miano grać trzy wesołe sztuczki, między nimi jedną operetkę. Poszedł tam, ażeby odurzyć się błazeństwem, i prawie natychmiast po podniesieniu kurtyny usłyszał na scenie frazes wypowiedziany płaczliwym głosem:", + "84062": "„Kochanek wszystko wybaczy kochance, wyjąwszy drugiego kochanka…”", + "84063": "— Niekiedy trzeba wybaczyć trzech albo czterech!… — odezwał się ze śmiechem siedzący obok niego Francuz.", + "84064": "Wokulski uczuł brak powietrza, zdawało mu się, że ziemia rozstępuje się pod nim i sufit upada na niego. Nie mógł wytrzymać w teatrze; wstał z krzesła, na nieszczęście położonego gdzieś we środku teatru, i oblany zimnym potem, depcząc po nogach sąsiadów, uciekł z przedstawienia.", + "84065": "Biegł w stronę hotelu i wpadł do pierwszej narożnej kawiarni. O co go pytano, co odpowiedział, nie pamięta. Wiedział tylko, że podano mu kawę i karafkę koniaku, naznaczoną kreskami, które odpowiadały objętości kieliszka.", + "84066": "Wokulski pił i myślał:", + "84067": "„Starski to jest ten drugi kochanek, Ochocki trzeci… A Rossi?… Rossi, któremu ja urządzałem klakę i znosiłem mu do teatru prezenta… Czymże on był?… Głupi człowieku, ależ to jest Mesalina, jeżeli nie ciałem, to duchem… I ja, ja mam szaleć dla niej?… Ja!…”", + "84068": "Czuł, że oburzenie uspakaja go; gdy przyszło do rachunku, przekonał się, że… karafka była pusta…", + "84069": "„A jednakże ten koniak uspakaja…” — pomyślał.", + "84070": "Odtąd, ile razy przypomniała mu się Warszawa albo ile razy spotkał kobietę mającą coś szczególnego w ruchach, w ubiorze czy fizjognomii, wpadał do kawiarni i wypijał karafkę koniaku. Tylko wówczas śmiało przypominał sobie pannę Izabelę i dziwił się, że taki jak on człowiek mógł kochać taką jak ona kobietę.", + "84071": "„Przecież chyba zasługuję na to — myślał — ażebym był pierwszym i ostatnim…”", + "84072": "Karafka koniaku wypróżniała się, a on opierał głowę na rękach i drzemał, ku wielkiej uciesze garsonów i gości.", + "84073": "I znowu po całych dniach zwiedzał wystawę, muzea, studnie artezyjskie, szkoły i teatry nie dlatego, ażeby coś poznać, ale ażeby zagłuszyć wspomnienia. Powoli, na tle głuchych i nieokreślonych cierpień, poczęło się w nim rodzić pytanie: czy istnieje jaki porządek w budowie Paryża? Czy jest przedmiot, z którym można by go porównać, i ład, pod który dałoby się go podciągnąć?", + "84074": "Widziany z Panteonu i z Trocadero, Paryż przedstawiał się jednakowo: było to morze domów, przecięte tysiącem ulic, nierówne dachy wyglądały jak fale, kominy jak odpryski, a wieże i kolumny jak większe fale.", + "84075": "„Chaos! — mówił Wokulski. — Zresztą nie może być inaczej tam, gdzie zbiegają się miliony usiłowań. Wielkie miasto jest jak obłok kurzu; ma przypadkowe kontury, lecz nie może mieć logiki. Gdyby ją miało, już od dawna wykryliby ten fakt autorowie przewodników; bo i od czegóż oni są?…”", + "84076": "I przyglądał się planowi miasta wyśmiewając własne wysiłki.", + "84077": "„Tylko jeden człowiek, i w dodatku genialny człowiek, może wytworzyć jakiś styl, jakiś plan — myślał.", + "84078": "— Ale żeby miliony ludzi, pracujących przez kilka wieków i nie wiedzących jeden o drugim, wytworzyło jakąś logiczną całość, jest to wprost niepodobne.”", + "84079": "Powoli jednakże, ku największemu zdziwieniu, spostrzegł, że ów Paryż, budowany przez kilkanaście wieków, przez miliony ludzi, nie wiedzących o sobie i nie myślących o żadnym planie, ma jednakże plan, tworzy całość, nawet bardzo logiczną.", + "84080": "Uderzyło go naprzód to, że Paryż jest podobny do olbrzymiego półmiska, o dziewięciu wiorstach szerokości z północy na południe i o jedynastu długości ze wschodu na zachód. Półmisek ten w stronie południowej jest pęknięty i przedzielony Sekwaną, która przecina go łukiem biegnącym od kąta południowo–wschodniego przez środek miasta i skręca do kąta południowo–zachodniego. Ośmioletnie dziecko mogłoby wyrysować taki plan.", + "84081": "„No dobrze — myślał Wokulski — ale gdzież tu jest jakiśkolwiek ład w ustawieniu osobliwych budynków… Notre–Dame w jednej stronie, Trocadero w innej stronie, a Louvre, a giełda, a Sorbona!… Chaos, i tyle…”", + "84082": "Lecz gdy pilniej zaczął rozglądać się w planie Paryża, spostrzegł to, czego nie dojrzeli rodowici paryżanie (co byłoby mniej dziwne) ani nawet K. Baedeker, roszczący sobie prawo do orientowania się po całej Europie.", + "84083": "Paryż pomimo pozornego chaosu ma plan, ma logikę, chociaż budowało go przez kilkanaście wieków miliony ludzi nie wiedzących o sobie i bynajmniej nie myślących o logice i stylu.", + "84084": "Paryż posiada to, co można by nazwać kręgosłupem, osią krystalizacji miasta.", + "84085": "Lasek Vincennes leży w stronie południowo–wschodniej, a kraniec Lasku Bulońskiego w północno–zachodniej stronie Paryża. Otóż: owa oś krystalizacji miasta podobna jest do olbrzymiej gąsienicy (mającej prawie sześć wiorst długości), która znudziwszy się w Lasku Vincennes poszła na spacer do Lasku Bulońskiego.", + "84086": "Ogon jej opiera się o plac Bastylii, głowa o Łuk Gwiazdy, korpus prawie przylega do Sekwany. Szyję stanowią Pola Elizejskie, gorset Tuileries i Louvre, ogonem jest Ratusz, Notre–Dame i nareszcie Kolumna Lipcowa na placu Bastylii.", + "84087": "Gąsienica ta posiada wiele nóżek krótszych i dłuższych. Idąc od głowy pierwsza para jej nóżek opiera się na lewo: o Pole Marsowe, pałac Trocadero i wystawę, na prawo aż o cmentarz Montmartre. Druga para (nóżki krótsze) na lewo sięga do Szkoły Wojskowej, Hotelu des Invalides. i Izby Deputowanych, na prawo kościoła Magdaleny i Opery. Potem idzie (wciąż ku ogonowi) na lewo Szkoła Sztuk Pięknych, na prawo Palais Royal, bank i giełda; na lewo Institut de France i mennica, na prawo Hale Centralne; na lewo Pałac Luksemburski, muzeum Cluny i Szkoła Medyczna, na prawo plac Republiki, z koszarami ks. Eugeniusza.", + "84088": "Niezależnie od osi krystalizacyjnej i prawidłowości w ogólnym konturze miasta Wokulski przekonał się jeszcze (o czym zresztą mówiły przewodniki), że w Paryżu istnieją całe dziedziny prac ludzkich i jakiś porządek w ich układzie. Pomiędzy placem Bastylii i placem Rzeczypospolitej skupia się przemysł i rzemiosła; naprzeciw nich, po drugiej stronie Sekwany, leży „dzielnica łacińska”, gniazdo uczących się i uczonych. Między Operą, placem Rzeczypospolitej i Sekwaną gromadzi się handel wywozowy i finanse; między Notre–Dame, Instytutem Francuskim i cmentarzem Montparnasse gnieżdżą się szczątki arystokracji rodowej. Od Opery do Łuku Gwiazdy ciągnie się dzielnica bogatych dorobkiewiczów, a naprzeciw nich, po lewej stronie Sekwany, obok Hotelu Inwalidów i Szkoły Wojskowej jest siedziba militaryzmu i wszechświatowych wystaw.", + "84089": "Obserwacje te zbudziły w duszy Wokulskiego nowe prądy, o których pierwej nie myślał albo myślał niedokładnie. Zatem wielkie miasto, jak roślina i zwierzę, ma właściwą sobie anatomię i fizjologię. Zatem praca milionów ludzi, którzy tak głośno krzyczą o swojej wolnej woli, wydaje te same skutki, co praca pszczół budujących regularne plastry, mrówek wznoszących ostrokrężne kopce albo związków chemicznych układających się w regularne kryształy.", + "84090": "Nie ma więc w społeczeństwie przypadku, ale nieugięte prawo, które jakby na ironię z ludzkiej pychy, tak wyraźnie objawia się w życiu najkapryśniejszego narodu, Francuzów! Rządzili nimi Merowingowie i Karlowingowie, Burboni i Bonapartowie, były trzy republiki i parę anarchii, była inkwizycja i ateizm, rządcy i ministrowie zmieniali się jak krój sukien albo obłoki na niebie… Lecz pomimo tylu zmian, tak na pozór głębokich, Paryż coraz dokładniej przybierał formę półmiska rozdartego przez Sekwanę; coraz wyraźniej rysowała się na nim oś krystalizacji, biegnąca z placu Bastylii do Łuku Gwiazdy, coraz jaśniej odgraniczały się dzielnice: uczona i przemysłowa, rodowa i handlowa, wojskowa i dorobkiewiczowska.", + "84091": "Ten sam fatalizm spostrzegł Wokulski w historii kilkunastu głośniejszych rodzin paryskich. Dziad, jako skromny rzemieślnik, pracował przy ulicy Temple po szesnaście godzin na dobę; jego syn skąpawszy się w cyrkule łacińskim założył większy warsztat przy ulicy Św. Antoniego. Wnuk, jeszcze lepiej zanurzywszy się w naukowej dzielnicy, przeniósł się jako wielki handlarz na bulwar Poissonniere, zaś prawnuk, już jako milioner, zamieszkał w sąsiedztwie Pól Elizejskch po to, ażeby… jego córki mogły chorować na nerwy przy bulwarze St. Germain. I tym sposobem ród spracowany i zbogacony około Bastylii, zużyty około Tuileries, dogorywał w pobliżu Notre–Dame. Topografia miasta odpowiadała historii mieszkańców.", + "84092": "Wokulski rozmyślając o tej dziwnej prawidłowości w faktach, uznawanych za nieprawidłowe, przeczuwał, że jeżeli co mogłoby go uleczyć z apatii, to chyba tego rodzaju badania.", + "84093": "„Jestem dziki człowiek — mówił sobie — więc wpadłem w obłęd, ale wydobędzie mnie z niego cywilizacja.”", + "84094": "Każdy zresztą dzień w Paryżu przynosił mu nowe idee albo rozjaśniał tajemnice jego własnej duszy. Raz, gdy siedział przed kawiarnią pijąc mazagran, zbliżył się do werendy jakiś uliczny tenor i przy akompaniamencie arfy zaśpiewał:", + "84095": "Au printemps, la feuille repousse", + "84096": "Et la fleur embellit des pres,", + "84097": "Mignonette, en joulant la mousse,", + "84098": "Suivons les papillons diapres.", + "84099": "Vois les se poser sur les roses;", + "84100": "Comme eux aussi je veux poser", + "84101": "Ma levre sur tes levres closes,", + "84102": "Et te ravir un doux baiser!", + "84103": "I natychmiast kilku gości powtórzyło ostatnią strofę:", + "84104": "Vois les se poser sur les roses;", + "84105": "Comme eux aussi je veux poser", + "84106": "Ma levre sur tes levres closes,", + "84107": "Et te ravir un doux baiser!", + "84108": "„Głupcy! — mruknął Wokulski. — Nie mają co powtarzać, tylko takie błazeństwa.”", + "84109": "Wstał zachmurzony i z bólem w sercu przesuwał się pomiędzy potokiem ludzi tak ruchliwych, krzykliwych, rozmawiających i śpiewających jak dzieci wypuszczone ze szkoły.", + "84110": "„Głupcy! głupcy!…” — powtarzał.", + "84111": "Nagle przyszło mu na myśl: czy to on raczej nie jest głupi?…", + "84112": "„Gdyby ci wszyscy ludzie — mówił sobie — byli podobni do mnie, Paryż wyglądałby jak szpital smutnych wariatów. Każdy trułby się jakimś widziadłem, ulice zamieniłyby się w kałuże, a domy w ruinę. Tymczasem oni biorą życie, jakim jest, uganiają się za praktycznymi celami, są szczęśliwi i tworzą arcydzieła.", + "84113": "A ja za czym goniłem? Naprzód za perpetuum mobile i kierowaniem balonami, potem za zdobyciem stanowiska, do którego nie dopuszczali mnie moi właśni sprzymierzeńcy, nareszcie za kobietą, do której prawie nie wolno mi się zbliżyć. A zawsze albo poświęcałem się, albo ulegałem ideom wytworzonym przez klasy, które chciały mnie zrobić swoim sługą i niewolnikiem.”", + "84114": "I wyobrażał sobie, jakby to było, gdyby zamiast w Warszawie przyszedł na świat w Paryżu. Przede wszystkim dzięki mnóstwu instytucyj mógłby więcej nauczyć się w dzieciństwie. Później, nawet dostawszy się do kupca, doznałby mniej przykrości, a więcej pomocy w studiach. Dalej, nie pracowałby nad perpetuum mobile przekonawszy się, że w tutejszych muzeach istnieje wiele podobnych machin, które nigdy nie funkcjonowały. Gdyby zaś wziął się do kierowania balonami, znalazłby gotowe modele, całe grupy podobnych jak on marzycieli, a nawet pomoc w razie praktyczności pomysłów.", + "84115": "A gdyby nareszcie, posiadając majątek, zakochał się w arystokratycznej pannie, nie napotkałby tylu przeszkód w zbliżeniu się do niej. Mógłby ją poznać i albo wytrzeźwiałby, albo zdobyłby jej wzajemność. W żadnym zaś wypadku nie traktowano by go jak Murzyna w Ameryce.", + "84116": "Zresztą, czy w tym Paryżu można zakochać się tak jak on do szaleństwa?", + "84117": "Tu zakochani nie rozpaczają, ale tańczą, śpiewają i w ogóle najweselej pędzą życie. Gdy nie mogą zdobyć się na małżeństwo urzędowe, tworzą wolne stadło; gdy nie mogą przy sobie chować dzieci, oddają je na mamki. Tu miłość nigdy chyba nie doprowadziła do obłędu rozsądnego człowieka.", + "84118": "„Dwa ostatnie lata mojej egzystencji — mówił Wokulski — schodzą na uganianiu się za kobietą, której może bym się nawet wyrzekł poznawszy ją dokładniej. Cała moja energia, nauka, zdolności i taki ogromny majątek toną w jednym afekcie dlatego tylko, że ja jestem kupcem, a ona jakąś tam arystokratką. Czyliż ten ogół w mojej osobie nie krzywdzi samego siebie…”", + "84119": "Tu Wokulski dosięgnął najwyższego punktu samokrytyki: poznał niedorzeczność swego położenia i postanowił wydobyć się.", + "84120": "„Co robić, co robić?… — myślał. — Jużci to, co robią inni.”", + "84121": "A cóż oni robią?… Przede wszystkim nadzwyczajnie pracują, po szesnaście godzin na dobę, bez względu na niedzielę i święta. Dzięki czemu spełnia się tu prawo doboru, wedle którego tylko najsilniejsi mają prawo do życia. Chorowity zginie tu przed upływem roku, nieudolny w ciągu kilku lat, a zostają tylko najsilniejsi i najzdolniejsi. Ci zaś dzięki pracy całych pokoleń takich jak oni bojowników znajdują tu zaspokojenie wszelkich potrzeb.", + "84122": "Olbrzymie ścieki chronią ich od chorób, szerokie ulice ułatwiają im dopływ powietrza; Hale Centralne dostarczają żywności, tysiące fabryk — odzieży i sprzętów. Gdy paryżanin chce zobaczyć naturę, jedzie za miasto albo do „lasku”, gdy chce nacieszyć się sztuką, idzie do galerii Luwru, a gdy pragnie zdobyć wiedzę, ma muzea i gabinety.", + "84123": "Praca nad szczęściem we wszystkich kierunkach — oto treść życia paryskiego. Tu przeciw zmęczeniu zaprowadzono tysiące powozów, przeciw nudzie setki teatrów i widowisk, przeciw niewiadomości setki muzeów, bibliotek i odczytów. Tu troszczą się nie tylko o człowieka, ale nawet o konia dając mu gładkie gościńce; tu dbają nawet o drzewa, przenoszą je w specjalnych wozach na nowe miejsce pobytu, chronią żelaznymi koszami od szkodników, ułatwiają dopływ wilgoci, pielęgnują w razie choroby.", + "84124": "Dzięki troskliwości o wszystko przedmioty znajdujące się w Paryżu przynoszą wielorakie korzyści. Dom, sprzęt, naczynie jest nie tylko użyteczne, ale i piękne, nie tylko dogadza muskułom, ale i zmysłom. I na odwrót — dzieła sztuki są nie tylko piękne, ale i użyteczne. Przy łukach triumfalnych i wieżach kościołów znajdują się schody ułatwiające wejście na szczyt i spoglądanie na miasto z wysokości. Posągi i obrazy są dostępne nie tylko dla amatorów, ale dla artystów i rzemieślników, którzy w galeriach mogą zdejmować kopie.", + "84125": "Francuz, gdy coś wytwarza, dba naprzód o to, ażeby dzieło jego odpowiadało swemu celowi, a potem, ażeby było piękne. I jeszcze nie kończąc na tym troszczy się o jego trwałość i czystość. Prawdę tę stwierdzał Wokulski na każdym kroku i na każdej rzeczy, począwszy od wózków wywożących śmiecie do otoczonej barierą Wenus milońskiej. Odgadł również skutki podobnego gospodarstwa, że nie marnuje się tu praca: każde pokolenie oddaje swoim następcom najświetniejsze dzieła poprzedników dopełniając je własnym dorobkiem.", + "84126": "Tym sposobem Paryż jest arką, w której mieszczą się zdobycze kilkunastu, jeżeli nie kilkudziesięciu wieków cywilizacji… Wszystko tu jest zacząwszy od potwornych posągów asyryjskich i mumij egipskich, skończywszy na ostatnich rezultatach mechaniki i elektrotechniki, od dzbanków, w których przed czterdziestoma wiekami Egipcjanki nosiły wodę, do olbrzymich kół hydraulicznych z Saint–Maur.", + "84127": "„Ci, którzy stworzyli te cuda — myślał Wokulski — albo je gromadzili w jedno miejsce, ci nie byli jak ja szalonymi próżniakami…”", + "84128": "Tak sobie mówiąc czuł, że wstyd go ogarnia.", + "84129": "I znowu załatwiwszy w ciągu paru godzin interesa Suzina włóczył się po Paryżu. Błądził po nieznanych ulicach, tonął wśród krociowego tłumu, zanurzał się w pozorny chaos rzeczy i wypadków i na dnie jego znajdował porządek i prawo. To znowu, dla odmiany, pił koniak, grał w karty i w ruletę, albo oddawał się rozpuście.", + "84130": "Zdawało mu się, że w tym wulkanicznym ognisku cywilizacji spotka go coś nadzwyczajnego, że tu zacznie się nowa epoka jego życia. Zarazem czuł, że rozpierzchnięte dotychczas wiadomości i poglądy zbiegają się w pewną całość, w jakiś system filozoficzny, który tłomaczył mu wiele tajemnic świata i jego własnego bytu.", + "84131": "„Czym ja jestem?” — pytał się nieraz i stopniowo formułował sobie odpowiedź:", + "84132": "„Jestem człowiek zmarnowany. Miałem ogromne zdolności i energię, lecz — nie zrobiłem nic dla cywilizacji. Ci znakomici ludzie, jakich tu spotykam, nie mają nawet połowy moich sił i mimo to zostawiają po sobie machiny, gmachy, utwory sztuki, nowe poglądy. Lecz ja co zostawię?… Chyba mój sklep, który dziś upadłby, gdyby go nie pilnował Rzecki… A przecież nie próżnowałem: szarpałem się za trzech ludzi i gdyby mi nie pomógł przypadek, nie miałbym nawet tego majątku, jaki posiadam!…”", + "84133": "Później przyszło mu na myśl: na co to on strwonił siły i życie?…", + "84134": "Na walkę z otoczeniem, do którego nie przystawał. Gdy miał ochotę uczyć się, nie mógł, ponieważ w jego kraju potrzebowano nie uczonych, ale — chłopców i subiektów sklepowych. Gdy chciał służyć społeczeństwu, choćby ofiarą własnego życia, podsunięto mu fantastyczne marzenia zamiast programu, a potem — zapomniano o nim. Gdy szukał pracy, nie dano mu jej, lecz wskazano szeroki gościniec do ożenienia się ze starszą kobietą dla pieniędzy. Gdy nareszcie zakochał się i chciał zostać legalnym ojcem rodziny, kapłanem domowego ogniska, którego świętość wszyscy dokoła zachwalali, postawiono go w położeniu bez wyjścia. Tak, że nie wie nawet, czy kobieta, za którą szalał, jest zwykłą kokietką o przewróconej głowie, czy może taką jak on zbłąkaną istotą, która nie znalazła właściwej dla siebie drogi. Sądząc jej czyny, jest to panna na wydaniu, która szuka najlepszej partii; patrząc w jej oczy, jest to anielska dusza, której konwenanse ludzkie spętały skrzydła.", + "84135": "„Gdyby mi wystarczyło kilkadziesiąt tysięcy rubli rocznie i komplet do wista, byłbym w Warszawie najszczęśliwszym człowiekiem — mówił do siebie. — Ale ponieważ oprócz żołądka mam duszę, która łaknie wiedzy i miłości, więc musiałbym tam zginąć. W tej strefie nie dojrzewają ani pewnego gatunku rośliny, ani pewnego gatunku ludzie…”", + "84136": "Strefa!… Raz będąc w obserwatorium rzucił okiem na klimatyczną mapę Europy i zapamiętał, że średnia temperatura Paryża jest o pięć stopni wyższą aniżeli Warszawy. Znaczy, że ów Paryż ma rocznie więcej o dwa tysiące stopni ciepła aniżeli Warszawa. A że ciepło jest siłą, i to potężną, jeżeli nie jedyną siłą twórczą, więc… zagadka rozwiązana…", + "84137": "„Na północy jest chłodniej — myślał — świat roślinny i zwierzęcy jest mniej obfity, a więc o żywność dla człowieka trudniej. Nie dość na tym: ten sam człowiek musi jeszcze wkładać mnóstwo pracy w budowę ciepłych mieszkań i przygotowanie ciepłej odzieży. Francuz w porównaniu z mieszkańcem północy ma więcej wolnych sił i czasu, a nie potrzebując zużywać ich na zaspokojenie potrzeb materialnych obraca je na twórczość duchową.", + "84138": "Jeżeli do ciężkich warunków klimatycznych dodać jeszcze arystokrację, która opanowała wszystkie oszczędności narodu i utopiła je w bezmyślnej rozpuście, to zaraz wyjaśni się: dlaczego ludzie niezwykle zdolni nie tylko nie mogą rozwijać się tam, ale wprost muszą ginąć.”", + "84139": "„No, już ja nie zginę!…” — mruknął, głęboko zniechęcony.", + "84140": "I w tej chwili, po raz pierwszy, jasno zarysował mu się projekt niewracania do kraju.", + "84141": "„Sprzedam sklep — myślał — wycofam moje kapitały i osiądę w Paryżu. Nie będę zawadzał tym, którzy mnie nie chcą… Będę tu zwiedzał muzea, może wezmę się do jakiej specjalnej nauki i życie upłynie mi, jeżeli nie w szczęściu, to przynajmniej bez boleści…”", + "84142": "Powrócić go do kraju i zatrzymać w nim mógł już tylko jeden wypadek, jedna osoba… Ale ten wypadek nie nadchodził, a natomiast zdarzały się inne, coraz bardziej odsuwające go od Warszawy i coraz mocniej przykuwające do Paryża.", + "84143": "III. Widziadło", + "84144": "Pewnego dnia, jak zwykle, załatwiał się z interesantami w salonie przyjęć. Już odprawił jegomościa, który ofiarował się staczać za niego pojedynki, drugiego, który jako brzuchomówca chciał odegrać rolę w dyplomacji, i trzeciego, który obiecywał mu wskazać skarby zakopane przez sztab Napoleona I nad Berezyną, kiedy lokaj w błękitnym fraku zameldował:", + "84145": "— Profesor Geist.", + "84146": "— Geist?… — powtórzył Wokulski i doznał szczególnego uczucia. Przyszło mu na myśl, że żelazo za zbliżeniem się magnesu musi doznawać podobnych wrażeń.", + "84147": "— Prosić…", + "84148": "Po chwili wszedł człowiek bardzo mały i szczupły, z twarzą żółtą jak wosk. Na głowie nie miał ani jednego siwego włosa.", + "84149": "„Ile on może mieć lat?…” — pomyślał Wokulski.", + "84150": "Gość tymczasem bystro mu się przypatrywał; i tak siedzieli minutę, może dwie, taksując się nawzajem. Wokulski chciał ocenić wiek przybysza, Geist zdawał się badać go.", + "84151": "— Co pan rozkaże? — odezwał się wreszcie Wokulski.", + "84152": "Gość poruszył się na krześle.", + "84153": "— Co ja tam mogę rozkazać! — odparł wzruszając ramionami. — Przyszedłem żebrać, nie rozkazywać…", + "84154": "— Czym mogę służyć? — spytał Wokulski, twarz bowiem gościa wydała mu się dziwnie sympatyczną.", + "84155": "Geist przeciągnął ręką po głowie.", + "84156": "— Przyszedłem tu z czym innym — rzekł — a mówić będę o czym innym. Chciałem panu sprzedać nowy materiał wybuchowy…", + "84157": "— Ja go nie kupię — przerwał Wokulski.", + "84158": "— Nie?… — spytał Geist. — A jednak — dodał — mówiono mi, że panowie staracie się o coś podobnego dla marynarki. Zresztą mniejsza… Dla pana mam coś innego…", + "84159": "— Dla mnie? — spytał Wokulski, zdziwiony nie tyle słowami, ile spojrzeniem Geista.", + "84160": "— Onegdaj puszczałeś się pan balonem captif — mówił gość.", + "84161": "— Tak.", + "84162": "— Jesteś pan człowiek majętny i znasz się na naukach przyrodniczych.", + "84163": "— Tak — odparł Wokulski.", + "84164": "— I była chwila, że chciałeś pan wyskoczyć z galerii?… — pytał Geist.", + "84165": "Wokulski cofnął się z krzesłem.", + "84166": "— Niech pana to nie dziwi — mówił gość. — Widziałem w życiu około tysiąca przyrodników, a w moim laboratorium miałem czterech samobójców, więc znam się na tych klasach ludzi… Za często spoglądałeś pan na barometr, ażebym nie miał odkryć przyrodnika, no, a człowieka myślącego o samobójstwie poznają nawet pensjonarki.", + "84167": "— Czym mogę służyć? — spytał jeszcze raz Wokulski ocierając pot z twarzy.", + "84168": "— Powiem niedużo — rzekł Geist. — Pan wie, co to jest chemia organiczna?…", + "84169": "— Jest to chemia związków węgla…", + "84170": "— A co pan sądzisz o chemii związków wodoru?…", + "84171": "— Że jej nie ma.", + "84172": "— Owszem, jest — odparł Geist. — Tylko zamiast eterów, tłuszczów, ciał aromatycznych daje nowe aliaże… Nowe aliaże, panie *Siuzę*, z bardzo ciekawymi własnościami…", + "84173": "— Cóż mnie to obchodzi — rzekł głucho Wokulski — jestem kupcem.", + "84174": "— Nie jesteś pan kupcem, tylko desperatem — odparł Geist. — Kupcy nie myślą o skakaniu z balonu… Ledwiem to zobaczył, zaraz pomyślałem: „To mój człowiek…” Ale znikłeś mi pan z oczu po wyjściu z ganku… Dziś traf zbliżył nas powtórnie… Panie *Siuzę*, my musimy pogadać o związkach wodoru, jeżeli jesteś pan bogaty…", + "84175": "— Przede wszystkim nie jestem *Siuzę*…", + "84176": "— To mi wszystko jedno, gdyż potrzebuję tylko majętnego desperata — rzekł Geist.", + "84177": "Wokulski patrzył na Geista nieledwie z trwogą; w głowie zapalały mu się pytania: kuglarz czy tajny agent — wariat, a może naprawdę jaki duch?… Kto wie, czy szatan jest legendą i czy w pewnych chwilach nie ukazuje się ludziom?… Faktem jest jednak, że ten starzec, o niezdecydowanym wieku, wytropił najtajemniejszą myśl Wokulskiego, który w tych czasach marzył o samobójstwie, ale jeszcze tak nieśmiało, że sam przed sobą nie miał odwagi sformułować tego projektu.", + "84178": "Gość nie spuszczał z niego oka i uśmiechał się z łagodną ironią; gdy zaś Wokulski otworzył usta, ażeby zapytać go o coś, przerwał mu:", + "84179": "— Nie fatyguj się pan… Z tyloma już ludźmi rozmawiałem o ich charakterze i o moich wynalazkach, że z góry odpowiem na to, o czym chcesz się poinformować. Jestem profesor Geist, stary wariat, jak mówią we wszystkich kawiarniach pod uniwersytetem i szkołą politechniczną. Kiedyś nazywano mnie wielkim chemikiem, dopóki… nie wyszedłem poza granicę dziś obowiązujących poglądów chemicznych. Pisałem rozprawy, robiłem wynalazki pod imieniem własnym lub moich wspólników, którzy nawet sumiennie dzielili się ze mną zyskami. Ale od czasu gdym odkrył zjawiska nie mieszczące się w rocznikach Akademii, ogłoszono mnie nie tylko za wariata, ale za heretyka i zdrajcę…", + "84180": "— Tu, w Paryżu? — szepnął Wokulski.", + "84181": "— Oho! — roześmiał się Geist — tu, w Paryżu. W jakimś Altdorfie lub Neustadzie kacerzem i zdrajcą jest ten, kto nie wierzy w pastorów, Bismarcka, w dziesięcioro przykazań i konstytucję pruską. Tu wolno kpić z Bismarcka i konstytucji, ale za to pod grozą odszczepieństwa trzeba wierzyć w tabliczkę mnożenia, teorię ruchu falistego, w stałość ciężarów gatunkowych itd. Pokaż mi pan jedno miasto, w którym nie ściskano by sobie mózgów jakimiś dogmatami, a — zrobię je stolicą świata i kolebką przyszłej ludzkości…", + "84182": "Wokulski ochłonął; był pewny, że ma do czynienia z maniakiem.", + "84183": "Geist patrzył na niego i wciąż uśmiechał się.", + "84184": "— Kończę, panie *Siuzę* — mówił dalej. — Porobiłem wielkie odkrycia w chemii, stworzyłem nową naukę, wynalazłem nieznane materiały przemysłowe, o których ledwie śmiano marzyć przede mną. Ale… brakuje mi jeszcze kilku niezmiernie ważnych faktów, a już nie mam pieniędzy. Cztery fortuny utopiłem w moich badaniach, zużyłem kilkunastu ludzi; dziś zaś potrzebuję nowej fortuny i nowych ludzi…", + "84185": "— Skądże do mnie nabrał pan takiego zaufania? — pytał Wokulski już spokojny.", + "84186": "— To proste — odparł Geist. — O zabiciu się myśli wariat, łajdak albo człowiek dużej wartości, któremu za ciasno na świecie.", + "84187": "— A skąd pan wiesz, że ja nie jestem łotrem?", + "84188": "— A skąd pan wiesz, że koń nie jest krową? — odpowiedział Geist. — W czasie moich przymusowych wakacyj, które niestety, ciągną się po kilka lat, zajmuję się zoologią i specjalnie badam gatunek człowieka. W tej jednej formie, o dwu rękach, odkryłem kilkadziesiąt typów zwierzęcych począwszy od ostrygi i glisty, skończywszy na sowie i tygrysie. Więcej ci powiem: odkryłem mieszańce tych typów: skrzydlate tygrysy, węże z psimi głowami, sokoły w żółwich skorupach, co zresztą już przeczuła fantazja genialnych poetów. I dopiero wśród całej tej menażerii bydląt albo potworów gdzieniegdzie odnajduję prawdziwego człowieka, istotę z rozumem, sercem i energią. Pan, panie Siuzę, masz niezawodnie cechy ludzkie i dlatego tak otwarcie mówię z panem; jesteś jednym na dziesięć, może na sto tysięcy…", + "84189": "Wokulski zmarszczył się, Geist wybuchnął:", + "84190": "— Co? może sądzisz pan, że pochlebiam ci dla wytumanienia kilku franków?… Jutro będę jeszcze raz u pana i przekonam cię, jak w tej chwili jesteś niesprawiedliwy i głupi…", + "84191": "Zerwał się z krzesła, ale Wokulski zatrzymał go.", + "84192": "— Nie gniewaj się, profesorze — rzekł — nie chciałem pana obrazić. Ale mam tu prawie co dzień wizyty różnego gatunku filutów…", + "84193": "— Jutro przekonam pana, żem nie filut ani wariat — odpowiedział Geist. — Pokażę ci coś, co widziało zaledwie sześciu albo siedmiu ludzi, którzy… już nie żyją… O, gdyby oni żyli!… — westchnął.", + "84194": "— Dlaczego dopiero jutro?", + "84195": "— Dlatego, że mieszkam daleko stąd, a nie mam na fiakra.", + "84196": "Wokulski uścisnął go za rękę.", + "84197": "— Nie obrazisz się, profesorze? — spytał — jeżeli…", + "84198": "— Jeżeli dasz mi na fiakra?… Nie. Wszakże z góry powiedziałem ci, że jestem żebrakiem, i kto wie, czy nie najnędzniejszym w Paryżu?…", + "84199": "Wokulski podał mu sto franków.", + "84200": "— Daj spokój — uśmiechnął się Geist — wystarczy dziesięć… Kto wie, czy jutro nie dasz mi stu tysięcy… Duży masz majątek?", + "84201": "— Około miliona franków.", + "84202": "— Milion! — powtórzył Geist chwytając się za głowę. — Za dwie godziny wrócę tu. Bodajbym stał ci się tak potrzebny, jak ty mnie jesteś…", + "84203": "— W takim razie może pozwolisz, profesorze, do mego numeru, na trzecie piętro. To lokal urzędowy…", + "84204": "— Wolę, wolę na trzecie piętro… Za dwie godziny będę — odparł Geist i szybko wybiegł z pokoju.", + "84205": "Po chwili ukazał się Jumart.", + "84206": "— Wynudził pana stary — rzekł do Wokulskiego — co?…", + "84207": "— Cóż to za człowiek? — spytał niedbale Wokulski.", + "84208": "Jumart wyciągnął naprzód dolną wargę.", + "84209": "— Wariat to on jest — odparł — ale jeszcze za moich studenckich czasów był wielkim chemikiem. No i porobił jakieś wynalazki, ma nawet podobno kilka dziwnych okazów, ale…", + "84210": "Stuknął się palcem w czoło.", + "84211": "— Dlaczego nazywacie go wariatem?", + "84212": "— Nie można inaczej nazywać człowieka — odpowiedział Jumart — który sądzi, że uda mu się zmniejszyć ciężar gatunkowy ciał czy tylko metalów, bo już nie pamiętam…", + "84213": "Wokulski pożegnał go i poszedł do swego numeru.", + "84214": "„Cóż to za dziwne miasto — myślał — gdzie znajdują się poszukiwacze skarbów, najemni obrońcy honoru, dystyngowane damy, które handlują tajemnicami, kelnerzy rozprawiający o chemii i chemicy, którzy chcą zmniejszyć ciężar gatunkowy ciał…”", + "84215": "Przed piątą w numerze zjawił się Geist; był jakiś rozdrażniony i zamknął za sobą drzwi na klucz.", + "84216": "— Panie *Siuzę* — rzekł — wiele mi na tym zależy, ażebyśmy się porozumieli… Powiedz mi, czy masz jakie obowiązki: żonę, dzieci?… — Chociaż — nie zdaje mi się…", + "84217": "— Nie mam nikogo.", + "84218": "— I majątek masz? Milion…", + "84219": "— Prawie.", + "84220": "— A powiedz mi — mówił Geist — dlaczego ty myślisz o samobójstwie?…", + "84221": "Wokulski wstrząsnął się.", + "84222": "— To było chwilowe — rzekł. — Doznałem zawrotu w balonie…", + "84223": "Geist kręcił głową.", + "84224": "— Majątek masz — mruczał — o sławę, przynajmniej dotychczas, nie dobijasz się… Tu musi być kobieta!… — zawołał.", + "84225": "— Może — odparł Wokulski, bardzo zmieszany.", + "84226": "— Jest kobieta! — rzekł Geist. — To źle. O niej nigdy nie można wiedzieć, co robi i dokąd zaprowadzi… W każdym razie słuchaj — dodał patrząc mu w oczy. — Gdyby ci kiedy jeszcze raz przyszła ochota próbować… Rozumiesz?… Nie zabijaj się, ale przyjdź do mnie…", + "84227": "— Może zaraz przyjdę… — rzekł Wokulski spuszczając oczy.", + "84228": "— Nie zaraz! — odparł żywo Geist. — Kobiety nigdy nie gubią ludzi od razu. Czy już skończyłeś z tamtą osobą rachunki?…", + "84229": "— Zdaje mi się…", + "84230": "— Aha! dopiero zdaje ci się. To źle. Na wszelki wypadek, zapamiętaj radę. W moim laboratorium bardzo łatwo można zginąć, i jeszcze jak!…", + "84231": "— Coś pan przyniósł, profesorze? — zapytał go Wokulski.", + "84232": "— Źle! źle!… — mruczał Geist. — Muszę szukać kupca na mój materiał wybuchowy. A myślałem, że połączymy się…", + "84233": "— Pierwej pokaż pan, coś przyniósł — przerwał Wokulski.", + "84234": "— Masz rację… — odparł Geist i wydobył z kieszeni średniej wielkości pudełko. — Zobacz — rzekł — za co to ludzi nazywają szaleńcami!…", + "84235": "Pudełko było z blachy, zamknięte w szczególny sposób; Geist po kolei dotykał sztyftów osadzonych w różnych punktach, od czasu do czasu rzucając na Wokulskiego spojrzenia gorączkowe i podejrzliwe. Raz nawet zawahał się i zrobił taki ruch, jakby chciał schować pudełko; ale opamiętał się, dotknął jeszcze paru sztyftów i — wieko odskoczyło.", + "84236": "W tej chwili opanował go nowy atak podejrzliwości. Starzec padł na kanapę, ukrył pudełko za siebie i trwożnie spoglądał to na pokój, to na Wokulskiego.", + "84237": "— Głupstwa robię!… — mruczał. — Co za nonsens narażać wszystko dla pierwszego lepszego z ulicy…", + "84238": "— Nie ufasz mi pan?… — spytał nie mniej wzruszony Wokulski.", + "84239": "— Nikomu nie ufam — mówił zgryźliwie starzec. — Bo jaką mi dać kto może rękojmię?… Przysięgę czy słowo honoru?… Za stary jestem, aby wierzyć w przysięgi… Tylko wspólny interes jako tako zabezpiecza od najpodlejszej zdrady, a i to nie zawsze…", + "84240": "Wokulski wzruszył ramionami i usiadł na krześle.", + "84241": "— Nie zmuszam pana — rzekł — do dzielenia się ze mną twoimi kłopotami. Mam dosyć własnych.", + "84242": "Geist nie spuszczał z niego oka, lecz stopniowo uspakajał się. W końcu odezwał się:", + "84243": "— Przysuń się tu do stołu… Spojrzyj, co to jest?", + "84244": "Pokazał mu metalową kulkę ciemnej barwy.", + "84245": "— Zdaje mi się, że to jest metal drukarski.", + "84246": "— Weź w rękę…", + "84247": "Wokulski wziął kulkę i aż zdziwił się, tak była ciężka.", + "84248": "— To jest platyna — rzekł.", + "84249": "— Platyna?… — powtórzył Geist z drwiącym uśmiechem. — Oto masz platynę…", + "84250": "I podał mu tej samej wielkości kulkę platynową. Wokulski przekładał obie z rąk do rąk; zdziwienie jego wzrosło.", + "84251": "— To jest chyba ze dwa razy cięższe od platyny?… — szepnął.", + "84252": "— A tak… tak!… — śmiał się Geist. — Nawet jeden z moich przyjaciół akademików nazwał to „komprymowaną platyną”… Dobry wyraz, co? na oznaczenie metalu, którego ciężar gatunkowy wynosi 30,7 g… Oni tak zawsze. Ile razy uda im się wynaleźć nazwę dla nowej rzeczy, zaraz mówią, że ją wytłomaczyli na zasadzie już poznanych praw natury. Przepyszne osły… najmędrsze ze wszystkich, jakimi roi się tak zwana ludzkość… A to znasz? — dodał.", + "84253": "— No, to jest sztabka szklana — odparł Wokulski.", + "84254": "— Cha! cha!… — śmiał się Geist. — Weź do ręki, przypatrz się… Prawda, że ciekawe szkło?… Cięższe od żelaza, z odłamem ziarnistym, wyborny przewodnik ciepła i elektryczności, pozwala się strugać… Prawda, jak to szkło dobrze udaje metal?… Może chcesz je rozgrzać albo kuć młotem?…", + "84255": "Wokulski przetarł oczy. Nie ulega kwestii, że takiego szkła nie widziano na świecie.", + "84256": "— A to?… — spytał Geist pokazując mu inny kawałek metalu.", + "84257": "— To chyba stal…", + "84258": "— Nie sód i nie potas?… — pytał Geist.", + "84259": "— Nie.", + "84260": "— Weźże do rąk tę stal…", + "84261": "Tu już podziw Wokulskiego przeszedł w pewien rodzaj zaniepokojenia: owa rzekoma stal była lekką jak płatek bibułki.", + "84262": "— Chyba jest pusta w środku?…", + "84263": "— Więc przetnij tę sztabkę, a jeżeli nie masz czym, przyjedź do mnie. Zobaczysz tam nierównie więcej podobnych osobliwości i będziesz mógł robić z nimi próby, jakie ci się podoba.", + "84264": "Wokulski oglądał po kolei ów metal cięższy od platyny, drugi metal przeźroczysty, trzeci lżejszy od puchu… Dopóki trzymał je w rękach, wydawały mu się rzeczami najnaturalniejszymi pod słońcem: cóż jest bowiem naturalniejszego aniżeli przedmiot, który oddziaływa na zmysły? Lecz gdy oddał próbki Geistowi, ogarniało go zdziwienie i niedowierzanie, zdziwienie i obawa. Więc znowu oglądał je, kręcił głową, wierzył i wątpił na przemian.", + "84265": "— No i cóż? — zapytał Geist.", + "84266": "— Czy pokazywał pan to chemikom?", + "84267": "— Pokazywałem.", + "84268": "— I cóż oni?…", + "84269": "— Obejrzeli, pokiwali głowami i powiedzieli, że to blaga i kuglarstwo, którym poważna nauka zajmować się nie może.", + "84270": "— Jak to, więc nawet nie robili prób? — spytał Wokulski.", + "84271": "— Nie. Niektórzy z nich wprost mówili, że mając do wyboru między pogwałceniem „praw natury” a złudzeniami własnych zmysłów, wolą nie dowierzać zmysłom. I jeszcze dodawali, że robienie poważnych doświadczeń z podobnymi kuglarstwami może obłąkać zdrowy rozsądek, i stanowczo wyrzekli się doświadczeń.", + "84272": "— I nie ogłaszasz pan o tym?", + "84273": "— Ani myślę. Owszem, ta bezwładność mózgów daje mi najlepszą gwarancję bezpieczeństwa tajemnicy moich wynalazków. W przeciwnym razie pochwycono by je, prędzej lub później odkryto by metodę postępowania i znaleziono by to, czego bym im dać nie chciał…", + "84274": "— Mianowicie?… — przerwał mu Wokulski.", + "84275": "— Znaleziono by metal lżejszy od powietrza — spokojnie odparł Geist.", + "84276": "Wokulski rzucił się na krześle; przez chwilę obaj milczeli.", + "84277": "— Dlaczegóż ukrywasz pan przed ludźmi ów transcendentalny metal? — odezwał się wreszcie Wokulski.", + "84278": "— Dla wielu powodów — odparł Geist. — Naprzód chcę, ażeby ten produkt wyszedł tylko z mojego laboratorium, choćbym nawet nie ja sam go otrzymał. A po wtóre, podobny materiał, który zmieni postać świata, nie może stać się własnością tak zwanej dzisiejszej ludzkości. Już za wiele nieszczęść mnoży się na ziemi przez nieopatrzne wynalazki.", + "84279": "— Nie rozumiem pana.", + "84280": "— Więc posłuchaj — mówił Geist. — Tak zwana ludzkość, mniej więcej na dziesięć tysięcy wołów, baranów, tygrysów i gadów, mających człowiecze formy, posiada ledwie jednego prawdziwego człowieka. Tak było zawsze, nawet w epoce krzemiennej. Na taką tedy ludzkość w biegu wieków spadały rozmaite wynalazki. Brąz, żelazo, proch, igła magnesowa, druk, machiny parowe i telegrafy elektryczne dostawały się bez żadnego wyboru w ręce geniuszów i idiotów, ludzi szlachetnych i zbrodniarzy… A jaki tego rezultat?… Oto ten, że głupota i występek dostając coraz potężniejsze narzędzia mnożyły się i umacniały, zamiast stopniowo ginąć. Ja — ciągnął dalej Geist — nie chcę powtarzać tego błędu i jeżeli znajdę ostatecznie metal lżejszy od powietrza, oddam go tylko prawdziwym ludziom. Niech oni raz zaopatrzą się w broń na swój wyłączny użytek; niechaj ich rasa mnoży się i rośnie w potęgę, a zwierzęta i potwory w ludzkiej postaci niechaj z wolna wyginą. Jeżeli Anglicy mieli prawo wypędzić wilków ze swej wyspy, istotny człowiek ma prawo wypędzić z ziemi przynajmniej tygrysy ucharakteryzowane na ludzi…", + "84281": "„On ma jednakże tęgiego bzika” — pomyślał Wokulski. Później dodał głośno:", + "84282": "— Cóż więc panu przeszkadza do wykonania tych zamiarów?", + "84283": "— Brak pieniędzy i pomocników. Do ostatecznego odkrycia potrzeba wykonać około ośmiu tysięcy prób, co, lekko licząc, jednemu człowiekowi zabrałoby dwadzieścia lat pracy. Ale czterech ludzi zrobi to samo w ciągu pięciu do sześciu lat…", + "84284": "Wokulski wstał z krzesła i zamyślony począł chodzić po numerze; Geist nie spuszczał z niego oka.", + "84285": "— Przypuśćmy — odezwał się Wokulski — że ja mógłbym panu dać pieniądze i jednego, a nawet… dwu pomocników… Lecz gdzie dowód, że pańskie metale nie są jakąś dziwną mistyfikacją, a pańskie nadzieje złudzeniami?", + "84286": "— Przyjdź do mnie, obejrzyj, co jest, sam zrób kilka doświadczeń, a przekonasz się. Innego sposobu nie widzę — odparł Geist.", + "84287": "— I kiedy można by przyjść?…", + "84288": "— Kiedy zechcesz. Daj mi tylko kilkadziesiąt franków, gdyż nie mam za co kupić potrzebnych preparatów. A oto mój adres — zakończył Geist podając zabrudzoną notatkę.", + "84289": "Wokulski wręczył mu trzysta franków. Starzec zapakował swoje okazy, zamknął pudełko i rzekł na odchodne:", + "84290": "— Napisz do mnie list na dzień przed przybyciem. Prawie ciągle siedzę w domu ocierając kurze z moich retort!…", + "84291": "Po odejściu Geista Wokulski był jak odurzony. Spoglądał na drzwi, za którymi zniknął chemik, to na stół, gdzie przed chwilą okazywano mu nadnaturalne przedmioty, to znowu dotykał swoich rąk i głowy lub chodził stukając głośno obcasami po pokoju dla przekonania się, że nie marzy, ale czuwa.", + "84292": "„A przecież faktem jest — myślał — że człowiek ten pokazał mi jakieś dwa materiały: jeden cięższy od platyny, drugi znakomicie lżejszy od sodu. Nawet zapowiedział mi, że szuka metalu lżejszego od powietrza!…", + "84293": "Gdyby w rzeczach tych nie tkwiło jakieś niepojęte oszustwo — rzekł głośno — już miałbym ideę, dla której warto się skazać na całe lata niewoli. Nie tylko znalazłbym pochłaniającą pracę i spełnienie najśmielszych marzeń młodości, ale jeszcze widziałbym przed sobą cel, wyższy nad wszystkie, do jakich kiedykolwiek rwał się duch ludzki. Kwestia żeglugi powietrznej byłaby rozstrzygniętą, człowiek dostałby skrzydeł.”", + "84294": "I znowu wzruszał ramionami, rozkładał ręce i mruczał:", + "84295": "„Nie, to niepodobna!…”", + "84296": "Brzemię nowych prawd czy nowych złudzeń tak go gniotło, że uczuł konieczność podzielenia go z kimkolwiek, choćby tylko w części. Zbiegł więc na pierwsze piętro do paradnej sali przyjęć i wezwał Jumarta.", + "84297": "Właśnie gdy zastanawiał się, w jaki sposób rozpocząć z nim tę dziwną rozmowę, Jumart sam mu ją ułatwił. Ledwie bowiem ukazał się w sali, rzekł z dyskretnym uśmiechem:", + "84298": "— Stary Geist wyszedł od pana bardzo ożywiony. Przekonał pana czy też został pobity?…", + "84299": "— No, mówieniem nikt nikogo chyba nie przekona, tylko faktami — odparł Wokulski.", + "84300": "— Więc były i fakta?…", + "84301": "— Tymczasem dopiero zapowiedź ich… Powiedz mi pan jednak — ciągnął Wokulski — co byś sądził, gdyby Geist pokazał ci metal pod każdym względem przypominający stal, lecz dwa lub trzy razy lżejszy od wody?… Gdybyś podobny materiał oglądał na własne oczy, dotykał go własnymi rękoma?…", + "84302": "Uśmiech Jumarta przerodził się w jakiś ironiczny grymas.", + "84303": "— Cóż bym miał powiedzieć, dobry Boże, nad to, że profesor Palmieri jeszcze większe cuda pokazuje za pięć franków od osoby…", + "84304": "— Co za Palmieri? — spytał zdziwiony Wokulski.", + "84305": "— Profesor magnetyzmu — odparł Jumart — znakomity człowiek… Mieszka w naszym hotelu i trzy razy dziennie pokazuje magnetyczne sztuki w sali mogącej od biedy pomieścić ze sześćdziesiąt osób… Jest właśnie ósma, więc w tej chwili zaczyna się przedstawienie wieczorne. Jeżeli pan chce, możemy tam pójść; ja mam wstęp darmo…", + "84306": "Na twarz Wokulskiego wystąpił tak silny rumieniec, że oblał mu czoło, a nawet szyję.", + "84307": "— Chodźmy — rzekł — do owego profesora Palmieri. W duchu zaś dodał:", + "84308": "„Więc ten wielki myśliciel, Geist, jest kuglarzem, a ja głupcem, który płaci trzysta franków za widowisko warte pięć franków… Jakże on mnie złapał!…”", + "84309": "Weszli na drugie piętro do salonu urządzonego równie bogato jak inne w tym hotelu. Większą jego część już zapełniali widzowie starzy i młodzi, kobiety i mężczyźni, ubrani elegancko i bardzo zajęci profesorem Palmierim, który właśnie kończył krótką prelekcję o magnetyzmie. Był to mężczyzna średnich lat, zawiędły, brunet, z rozczochraną brodą i wyrazistymi oczyma. Otaczało go parę przystojnych kobiet i kilku młodych mężczyzn o twarzach mizernych i apatycznych.", + "84310": "— To są media — szepnął Jumart. — Na nich Palmieri pokazuje swoje sztuki.", + "84311": "Widowisko, trwające około dwu godzin, polegało na tym, że Palmieri za pomocą wzroku usypiał swoje media, w taki jednak sposób, że mogły one chodzić, odpowiadać na pytanie i wykonywać rozmaite czynności. Prócz tego uśpieni przez magnetyzera w miarę jego rozkazów objawiali bądź niezwykłą siłę muskularną, bądź jeszcze niezwykłejszą nieczułość lub nadwrażliwość zmysłów.", + "84312": "Ponieważ Wokulski pierwszy raz widział podobne zjawiska i bynajmniej nie ukrywał niedowierzania, więc Palmieri zaprosił go do pierwszego rzędu krzeseł. Tu po kilku próbach Wokulski przekonał się, że zjawiska, na które patrzy, nie są kuglarstwem, lecz polegają na jakichś nieznanych właściwościach systemu nerwowego.", + "84313": "Ale najwięcej zajęły, a nawet przeraziły go dwa doświadczenia mające pewien związek z jego własnym życiem. Polegały one na wmawianiu w medium rzeczy nie istniejących.", + "84314": "Jednemu z uśpionych podał Palmieri korek od karafki mówiąc, że podał mu różę. W tej chwili medium zaczęło wąchać korek okazując przy tym wielkie zadowolenie.", + "84315": "— Co pan robisz? — zawołał Palmieri do medium — wszakże to asafetyda…", + "84316": "I medium natychmiast z obrzydzeniem odrzuciło korek wycierając ręce i narzekając, że cuchną.", + "84317": "Innemu podał chustkę od nosa, a gdy powiedział mu, że chustka waży sto funtów, uśpiony począł uginać się, drżeć i potnieć pod jej ciężarem.", + "84318": "Wokulski widząc to sam spotniał.", + "84319": "„Już rozumiem — pomyślał — tajemnicę Geista. On mnie zamagnetyzował…”", + "84320": "Lecz najboleśniejszego uczucia doznał wówczas, gdy Palmieri, uśpiwszy jakiegoś wątłego młodzieńca, owinął ręcznikiem łopatkę od węgli i wmówił w swoje medium, że jest to młoda i piękna kobieta, którą trzeba kochać. Zamagnetyzowany ściskał i całował łopatkę, klękał przed nią i robił najczulsze miny. Gdy ją włożono pod kanapę, popełznął za nią na czworakach jak pies, odepchnąwszy pierwej czterech silnych mężczyzn, którzy chcieli go zatrzymać. A gdy nareszcie Palmieri schował ją mówiąc, że umarła, młody człowiek wpadł w taką rozpacz, że tarzał się po podłodze i bił głową o ścianę.", + "84321": "W tej chwili Palmieri dmuchnął mu w oczy i młodzian obudził się ze strumieniami łez na policzkach, wśród oklasków i śmiechu obecnych.", + "84322": "Wokulski uciekł z sali straszliwie rozdrażniony.", + "84323": "„A więc wszystko jest kłamstwem!… Rzekome wynalazki Geista i jego mądrość, moja szalona miłość i nawet *ona*… Ona sama jest tylko złudzeniem oczarowanych zmysłów… Jedyną rzeczywistością, która nie zawodzi i nie kłamie, jest chyba — śmierć…”", + "84324": "Wybiegł z hotelu na ulicę, wpadł do kawiarni i kazał podać koniak. Tym razem wypił półtorej karafki, a pijąc myślał, że ten Paryż, w którym znalazł najwięcej mądrości, największe złudzenia i ostateczne rozczarowania, stanie się chyba jego grobem.", + "84325": "„Na co mam już czekać?… czego dowiem się?… Jeżeli Geist jest ordynarnym oszustem i jeżeli można kochać się w łopatce do węgli, jak ja w *niej*, to cóż mi jeszcze pozostaje?…”", + "84326": "Wrócił do hotelu rozmarzony koniakiem i zasnął w ubraniu. A gdy obudził się o ósmej rano, pierwszą jego myślą było:", + "84327": "„Nie ma kwestii, że Geist za pomocą magnetyzmu oszukał mnie co do owych metali. Lecz… kto magnetyzował mnie wówczas, kiedy oszalałem dla tej kobiety?…”", + "84328": "Nagle błysnął mu projekt, ażeby zasięgnąć informacyj u Palmieriego. Przebrał się więc szybko i zeszedł na drugie piętro.", + "84329": "Mistrz tajemniczej sztuki już czekał na gości; ale że gości jeszcze nie było, więc Wokulskiego przyjął natychmiast, pobrawszy z góry dwadzieścia franków opłaty za naradę.", + "84330": "— Czy — zapytał Wokulski — w każdego może pan wmówić, że łopatka od węgli jest kobietą i że chustka waży sto funtów?…", + "84331": "— W każdego, kto da się uśpić.", + "84332": "— Więc proszę mnie uśpić i powtórzyć na mnie sztukę z chustką.", + "84333": "Palmieri zaczął swoje praktyki; wpatrywał się Wokulskiemu w oczy, dotykał mu czoła, pocierał ręce od obojczyków do dłoni… Nareszcie odsunął się od niego zniechęcony.", + "84334": "— Pan nie jesteś medium — rzekł.", + "84335": "— A gdybym ja miał w życiu wypadek taki, jak ów jegomość z chustką? — spytał Wokulski.", + "84336": "— To jest niemożliwe, pana niepodobna uśpić. Zresztą, gdybyś był uśpiony i miał złudzenie, że chustka waży sto funtów, to znowu obudziwszy się nie pamiętałbyś pan o tym.", + "84337": "— A czy nie sądzisz pan, że ktoś zręczniej może magnetyzować…", + "84338": "Palmieri obraził się.", + "84339": "— Nie ma lepszego magnetyzera ode mnie — zawołał. — Zresztą i ja pana uśpię, ale na to trzeba kilkumiesięcznej pracy… To będzie kosztowało dwa tysiące franków… Nie myślę darmo tracić mego fluidu…", + "84340": "Wokulski opuścił magnetyzera wcale niezadowolony. Jeszcze nie wątpił, że panna Izabela mogła oczarować go; miała przecież dosyć czasu. Ale znowu Geist nie mógł go uśpić w ciągu paru minut. Zresztą Palmieri twierdzi, że uśpieni nie pamiętają swoich przywidzeń; on zaś pamięta każdy szczegół wizyty starego chemika.", + "84341": "Jeżeli więc Geist nie uśpił go, więc nie jest oszustem. Więc jego metale istnieją i… odkrycie metalu lżejszego od powietrza jest możliwe!…", + "84342": "„Oto miasto — myślał — w którym więcej przeżyłem w ciągu jednej godziny aniżeli w Warszawie przez całe życie… Oto miasto!…”", + "84343": "Przez kilka dni Wokulski był bardzo zajęty.", + "84344": "Przede wszystkim wyjeżdżał Suzin, zakupiwszy kilkanaście statków. Najzupełniej legalny zysk z tej operacji był ogromny — tak ogromny, że cząstka przypadająca na Wokulskiego pokryła wszystkie wydatki, jakie w ciągu ostatnich miesięcy poniósł w Warszawie.", + "84345": "Na parę godzin przed pożegnaniem się Suzin i Wokulski jedli śniadanie w swoim paradnym numerze i naturalnie rozmawiali o zyskach.", + "84346": "— Masz bajeczne szczęście — odezwał się Wokulski.", + "84347": "Suzin pociągnął łyk szampana i oparłszy na brzuchu ręce ozdobione pierścieniami rzekł:", + "84348": "— To nie szczęście, Stanisławie Piotrowiczu, to miliony. Nożykiem tniesz wiklinę, a toporem dęby. Kto ma kopiejki, robi interesa kopiejkowe i kopiejki zyskuje; ale kto ma miliony, musi zyskiwać miliony. Rubel, Stanisławie Piotrowiczu, jest jak zapracowana szkapa: kilka lat musisz czekać, zanim urodzi ci nowego rubla; ale milion jest mnożny jak świnia: co rok daje kilkoro. Za dwa albo trzy lata, Stanisławie Piotrowiczu, i ty zbierzesz okrągły milionik, a wtedy przekonasz się, jak za nim gonią inne pieniądze. Chociaż z tobą…", + "84349": "Suzin westchnął, zmarszczył brwi i znowu wypił szampana.", + "84350": "— Cóż ze mną? — spytał Wokulski.", + "84351": "— A ot, co z tobą — odparł Suzin. — Ty, zamiast w takim mieście robić interesa dla siebie do swego handlu, ty nic… Ty sobie wałęsasz się z głową na dół albo do góry, na nic się nie patrząc, albo nawet (wstyd powiedzieć chrześcijaninowi!) latasz w powietrze balonem… Cóż ty bałaganowym skoczkiem myślisz zostać, ha?… No i nareszcie, powiem tobie, Stanisławie Piotrowiczu, ty obraziłeś na siebie jedną bardzo dystyngowaną damę, tę ot baronowę… A przecie u niej można było i w karty pograć, i ładne kobiety znaleźć, i dowiedzieć się o niejednej rzeczy. Radzę tobie, daj ty jej co zarobić przed wyjazdem: nie dasz adwokatowi rubla, on tobie sto wyciągnie. Ach, ty ojcze rodzony…", + "84352": "Wokulski słuchał z uwagą, Suzin znowu westchnął i ciągnął dalej:", + "84353": "— I z czarownikami naradzasz się (pfy! nieczysta siła…), na czym, mówię tobie, nie zyskasz rozbitej kopiejki, a możesz na siebie obrazić Boga.", + "84354": "Nieładnie!… Najgorsze, co ty myślisz, że nikt nie wie, co tobie dolega? Tymczasem wszyscy wiedzą, że masz jakieś moralne cierpienie, tylko jeden myśli, że chciałbyś kupować tu fałszywe bankocetle, a inny dogaduje się, że rad byś zbankrutować, jeżeli już nie jesteś bankrut.", + "84355": "— I ty w to wierzysz? — spytał Wokulski.", + "84356": "— Aj! Stanisławie Piotrowiczu, już komu, ale tobie nie godzi się awansować mnie na durnia. Ty myślisz: ja nie wiem, że tobie chodzi o kobietę?… Nu, kobieta smaczna rzecz i bywa, że nawet innemu solidnemu człowiekowi przewróci mózgi. Baw więc się i ty, kiedy masz pieniądze. Ale ja tobie, Stanisławie Piotrowiczu, powiem jedno słówko, chcesz?…", + "84357": "— Proszę cię.", + "84358": "— Kto prosi, żeby mu ogolić brodę, nie gniewa się na zdrapanie. Otóż, gołąbku, powiem tobie przypowieść. Znajduje się w tej Francji jakaś cudowna woda na wszystkie choroby (nie pomnę jej nazwiska). Więc słuchaj mnie: są tacy, którzy przychodzą tam na kolanach i prawie nie śmią spojrzeć; a są inni, którzy tę wodę bez ceremonii piją i nawet zęby płuczą… Ach, Stanisławie Piotrowiczu, ty nie wiesz, jak ten pijący grubo żartuje z modlącego się… Zobacz więc, czy nie jesteś takim, a gdybyś był, pluń na wszystko… Ale co tobie?… Boli? prawda… No, pokosztuj wina…", + "84359": "— Czyś słyszał co o niej? — głucho spytał Wokulski.", + "84360": "— Klnę się, żem nic nadzwyczajnego nie słyszał — odparł Suzin uderzając się w piersi. — Kupcowi trzeba subiektów, a kobiecie bijących przed nią czołem, choćby dla zasłonięcia tego zucha, który nie bije pokłonów. Rzecz całkiem naturalna. Tylko ty, Stanisławie Piotrowiczu, nie wchodź między czeredę, a jeżeliś wszedł, podnieś głowę. Pół miliona rubli kapitału to przecie nie plewy; z takiego kupca nie powinni naśmiewać się ludzie.", + "84361": "Wokulski podniósł się i przeciągnął jak człowiek, któremu zrobiono operację rozpalonym żelazem.", + "84362": "„Może tak nie być, a może… tak być!… — pomyślał. — Ale jeżeli tak jest… część majątku oddam szczęśliwemu wielbicielowi za to, że mnie wyleczył!…”", + "84363": "Wrócił do siebie i pierwszy raz całkiem spokojnie począł przebiegać myślą wszystkich adoratorów panny Izabeli, których widywał z nią lub o których tylko słyszał. Przypomniał sobie ich znaczące rozmowy, tkliwe spojrzenia, dziwne półsłówka, wszystkie sprawozdania pani Meliton, wszystkie sądy, jakie krążyły o pannie Izabeli wśród podziwiającej ją publiczności. Wreszcie głęboko odetchnął: zdawało mu się, że znalazł jakąś nitkę, która może wyprowadzić go z labiryntu.", + "84364": "„Wyjdę z niego chyba do pracowni Geista” — pomyślał czując, że już wpadło mu w serce pierwsze ziarno pogardy.", + "84365": "„Ma prawo, ma wszelkie prawo!… — mruczał uśmiechając się. — Ale też wybór, czy może nawet wybory… Ehej, jakieżem ja podłe bydlę; a Geist uważa mnie za człowieka…”", + "84366": "Po wyjeździe Suzina Wokulski po raz drugi odczytał dziś wręczony mu list Rzeckiego. Stary subiekt mało pisał o interesach, ale bardzo dużo o pani Stawskiej, nieszczęśliwej a pięknej kobiecie, której mąż gdzieś zginął.", + "84367": "„Do śmierci zobowiążesz mnie — mówił Rzecki — jeżeli coś obmyślisz dla ostatecznego wyjaśnienia: czy Ludwik Stawski żyje, czy umarł?”", + "84368": "Po czym następował rejestr dat i miejscowości, w których zaginiony przebywał opuściwszy Warszawę.", + "84369": "„Stawska?… Stawska?… — myślał Wokulski. — Już wiem!… To ta piękna pani z córeczką, która mieszka w moim domu… Co za dziwny zbieg wypadków: może po to kupiłem dom Łęckich, ażeby poznać w nim tę drugą?… Nic mnie ona nie obchodzi, skoro tu zostanę, ale dlaczegóż nie miałbym jej dopomóc, jeżeli prosi Rzecki… Ach! wybornie… Będę miał zaraz powód dać prezent baronowej, którą mi tak rekomendował Suzin…”", + "84370": "Wziął adres baronowej i pojechał w okolice Saint–Germain.", + "84371": "W sieni domu, w którym mieszkała, był kramik antykwariusza. Wokulski rozmawiając ze szwajcarem mimo woli rzucił okiem na książki i z radosnym zdziwieniem spostrzegł egzemplarz poezji Mickiewicza, tej edycji, którą czytał jeszcze jako subiekt Hopfera. Na widok wytartych okładek i spłowiałego papieru cała młodość stanęła mu przed oczyma.", + "84372": "Natychmiast kupił książkę i o mało nie ucałował jej jak relikwii.", + "84373": "Szwajcar, któremu frank podbił serce dla Wokulskiego, zaprowadził go aż do drzwi apartamentów baronowej z uśmiechem życząc przyjemnej zabawy. Wokulski zadzwonił i zaraz na wstępie zobaczył lokaja w pąsowym fraku.", + "84374": "„Aha!” — mruknął.", + "84375": "W salonie, rzecz naturalna, były złocone meble, obrazy, dywany i kwiaty. Po chwili ukazała się baronowa z miną osoby obrażonej, która gotowa jednak przebaczyć.", + "84376": "Istotnie przebaczyła mu. W krótkiej rozmowie Wokulski wyłożył cel wizyty, napisał nazwisko Stawskiego i miejsc, w których przebywał, usilnie prosząc, ażeby baronowa przez swoje liczne stosunki dała mu o zaginionym dokładną wiadomość.", + "84377": "— To jest możliwe — odparła wielka dama — ale… czy nie zniechęcą pana koszta?… Musimy odwołać się do policji niemieckiej, angielskiej, amerykańskiej…", + "84378": "— Więc?…", + "84379": "— Więc wyda pan ze trzy tysiące franków?", + "84380": "— Oto są cztery tysiące — odparł Wokulski podając jej czek, na którym wypisał odnośną sumę. — Kiedyż mam spodziewać się odpowiedzi?…", + "84381": "— Tego nie jestem w stanie oznaczyć — rzekła baronowa — może za miesiąc, może za rok. Sądzę jednak — dodała surowo — że o rzeczywistości poszukiwań nie wątpi pan?", + "84382": "— Tak dalece nie wątpię, że zostawię u Rotszylda kwit jeszcze na dwa tysiące franków, płatnych po otrzymaniu wiadomości o tym człowieku.", + "84383": "— Pan wkrótce wyjeżdża?", + "84384": "— O nie. Zabawię jakiś czas.", + "84385": "— Ach, zachwycił pana Paryż!… — rzekła baronowa z uśmiechem. — Spodoba się panu jeszcze bardziej z okien mego salonu. Przyjmuję co wieczór.", + "84386": "Pożegnali się oboje bardzo zadowoleni: baronowa z pieniędzy swojego klienta, Wokulski, że jednym zamachem spełnił radę Suzina i prośbę Rzeckiego.", + "84387": "Teraz Wokulski został w Paryżu zupełnie osamotniony, bez żadnego obowiązkowego zajęcia. Znowu zwiedzał wystawę, teatry, nieznane ulice, pominięte sale w muzeach… Znowu podziwiał olbrzymie siły Francji, prawidłowość w budowie i życiu milionowego miasta, wpływ łagodnego klimatu na przyśpieszony rozwój cywilizacji… Znowu pił koniak, jadał kosztowne potrawy albo grał w karty w salonie baronowej, gdzie zawsze przegrywał…", + "84388": "Taki sposób przepędzania czasu wyczerpywał go znakomicie, ale nie dawał ani kropli radości. Godziny wlokły mu się jak doby, dnie nie miały końca, a noce spokojnego snu. Bo choć spał twardo, bez żadnych marzeń przykrych albo przyjemnych, chociaż tracił świadomość, nie mógł jednakże pozbyć się uczucia niezgruntowanej goryczy, w której tonęła jego dusza na próżno szukająca tam dna albo brzegów.", + "84389": "„Dajcie mi jakiś cel… albo śmierć!…” — mówił nieraz patrząc w niebo. A w chwilę później śmiał się i myślał:", + "84390": "„Do kogo ja mówię?… Kto mnie wysłucha w tym mechanizmie ślepych sił, których stałem się igraszką? Cóż to za okrutna dola nie być do niczego przywiązanym, niczego nie pragnąć, a tak wiele rozumieć…”", + "84391": "Zdawało mu się, że widzi jakąś niezmierną fabrykę, skąd wybiegają nowe słońca, nowe planety, nowe gatunki, nowe narody, a w nich ludzie i serca, które szarpią furie: nadzieja, miłość i boleść. Któraż z nich najgorsza? Nie boleść, bo ona przynajmniej nie kłamie. Ale ta nadzieja, która tym głębiej strąca, im wyżej podniosła… Ale miłość, ten motyl, którego jedno skrzydło nazywa się niepewnością, a drugie oszustwem…", + "84392": "„Wszystko jedno — mruczał. — Jeżeli już musimy odurzać się czymś, odurzajmy się czymkolwiek. Ale czym?…”", + "84393": "Wówczas w głębi mroku, nazywającego się naturą, ukazywały się przed nim jakby dwie gwiazdy. Jedna blada, ale niezmienna — to był Geist i jego metale; druga iskrząca się jak słońce albo nagle gasnąca, a tą była *ona*…", + "84394": "„Co tu wybrać? — myślał — jeżeli jedno jest wątpliwe, a druga niedostępna i niepewna. Bo choćbym nawet dosięgnął jej, czy ja jej kiedy uwierzę?… czy nawet mógłbym uwierzyć?…”", + "84395": "Z tym wszystkim czuł, że zbliża się chwila decydującej walki pomiędzy jego rozumem i sercem. Rozum ciągnął go do Geista, serce do Warszawy. Czuł, że lada dzień coś z tego musi wybrać: albo ciężką pracę, która wiodła do nadzwyczajnej sławy, albo płomienną namiętność, która obiecywała chyba to, że spali go na popiół.", + "84396": "„A jeżeli i to, i tamto jest złudzeniem, jak owa łopatka albo chustka ważąca sto funtów?…”", + "84397": "Poszedł jeszcze raz do magnetyzera Palmieriego i zapłaciwszy należne dwadzieścia franków za konferencję, począł zadawać mu pytania:", + "84398": "— Więc twierdzisz pan, że mnie nie można zamagnetyzować?", + "84399": "— Co to jest nie można! — oburzył się Palmieri. — Nie można od razu, gdyż nie jesteś pan *medium*. Ale można by z pana zrobić medium, jeżeli nie w kilka miesięcy, to w kilka lat.", + "84400": "„Zatem Geist stanowczo nie otumanił mnie” — pomyślał Wokulski. Głośno zaś dodał:", + "84401": "— A kobieta, panie Palmieri, może zamagnetyzować człowieka?", + "84402": "— Nie tylko kobieta, ale nawet drzewo, klamka, woda, no, słowem, wszystko, czemu magnetyzer nada władzę. Ja mogę moje media magnetyzować bodajby szpilką; mówię im: w tę szpilkę przelewam mój *fluid* i zaśniesz pan, kiedy na nią spojrzysz. Tym więc łatwiej mógłbym przekazać moją władzę jakiejś kobiecie. Byle, rozumie się, osoba magnetyzowana była medium.", + "84403": "— I wtedy do owej kobiety przywiązałbym się tak jak pańskie medium do łopatki od węgli?… — spytał Wokulski.", + "84404": "— Bardzo naturalnie — odpowiedział Palmieri spoglądając na zegarek.", + "84405": "Wokulski opuścił go i włócząc się po ulicach myślał: „Co do Geista, mam prawie dowód, że nie łudził mnie za pomocą magnetyzmu; nie starczyłoby na to czasu. Ale co do niej, nie mam pewności, że nie oczarowała mnie w ten sposób. Czasu było dosyć, ale… któż mnie zrobił jej medium?…”", + "84406": "Im więcej porównywał swoją miłość do panny Izabeli z uczuciami ogółu mężczyzn dla ogółu kobiet, tym bardziej wydawała mu się nienaturalną. Bo jak można zakochać się w kimś od jednego rzutu oka? Albo jak można szaleć za kobietą, którą widzi się raz na kilka miesięcy, i tylko po to, ażeby przekonać się, że ona nie dba o nas?", + "84407": "„Bah! — mruknął — rzadkie spotkania właśnie nadają jej charakter ideału. Kto wie, czy zupełnie nie rozczarowałbym się poznawszy ją dokładniej?”", + "84408": "Zdziwiło go, że od Geista nie miał żadnej wiadomości.", + "84409": "„Czyby uczony chemik po to wziął trzysta franków, ażeby już wcale mi się nie pokazywać…” — pomyślał.", + "84410": "Ale sam zawstydził się tych podejrzeń.", + "84411": "„Może chory?” — szepnął.", + "84412": "Wziął fiakra i pojechał według adresu, daleko za wały miasta, w okolice Charenton.", + "84413": "Na wskazanej ulicy fiakier zatrzymał się przed murowanym parkanem; spoza niego widać było dach i górną część okien domu.", + "84414": "Wokulski wysiadł z powozu i zbliżył się do żelaznej furtki w murze, zaopatrzonej w młotek. Po kilkunastu uderzeniach furtka nagle uchyliła się i Wokulski wszedł na dziedziniec.", + "84415": "Dom był jednopiętrowy, bardzo stary; mówiły o tym ściany pokryte pleśnią, mówiły okna zakurzone, gdzieniegdzie wybite. W środku ściany frontowej znajdowały się drzwi, do których wchodziło się po kilku stopniach kamiennych, dość zrujnowanych.", + "84416": "Ponieważ furtka już zamknęła się z głuchym łoskotem, a nie było widać szwajcara, który ją otwierał, więc Wokulski stał na środku dziedzińca zdziwiony i zakłopotany. Nagle w oknie pierwszego, a zarazem jedynego piętra ukazała się jakaś głowa w czerwonej czapce i znajomy głos zawołał:", + "84417": "— Czy to wy, panie *Siuzę*?… Dzień dobry!", + "84418": "Głowa znikła, lecz otwarty lufcik świadczył, że nie była złudzeniem. Wreszcie po kilku chwilach zgrzytnęły drzwi środkowe, otworzyły się i stanął w nich Geist. Był ubrany w podarte niebieskie spodnie, drewniane sandały na nogach i brudny flanelowy kaftanik na grzbiecie.", + "84419": "— Powinszuj mi, panie *Siuzę*! — mówił Geist. — Sprzedałem mój materiał wybuchowy anglo–amerykańskiej kompanii i zdaje się, zrobiłem niezły interes. Sto pięćdziesiąt tysięcy franków gotówką z góry i dwadzieścia pięć centimów od każdego sprzedanego kilograma.", + "84420": "— No, w tych warunkach chyba zarzuci pan swoje metale — rzekł uśmiechając się Wokulski.", + "84421": "Geist spojrzał na niego z pobłażliwą wzgardą.", + "84422": "— Warunki te — odparł — o tyle zmieniły moje położenie, że na parę lat nie potrzebuję się troszczyć o majętnego wspólnika. Lecz co do metalów, właśnie w tej chwili pracuję nad nimi, spojrzyj…", + "84423": "Otworzył drzwi na lewo od sieni. Wokulski zobaczył rozległą, kwadratową salę, bardzo chłodną. Na środku jej stał ogromny cylinder, podobny do kadzi: stalowa ściana jej miała z łokieć grubości i była w czterech miejscach ściśnięta potężnymi obręczami. Do górnego dna były przytwierdzone jakieś aparaty: jeden podobny do klapy bezpieczeństwa, spod której od czasu do czasu wydobywał się obłoczek pary i szybko niknął w powietrzu, drugi przypominał manometr, którego skazówka jest w ruchu.", + "84424": "— Kocioł parowy?… — spytał Wokulski. — Dlaczegóż takie grube ściany?", + "84425": "— Dotknij go — rzekł Geist.", + "84426": "Wokulski dotknął i syknął z bólu. Na palcach wyskoczyły mu pęcherze, lecz nie z gorąca, tylko z zimna… Kadź była straszliwie zimna, co zresztą czuło się w całej sali.", + "84427": "— Sześćset atmosfer ciśnienia wewnętrznego — dodał Geist nie zważając na przygodę Wokulskiego, który aż wstrząsnął się usłyszawszy taką cyfrę.", + "84428": "— Wulkan!… — szepnął.", + "84429": "— Dlatego namawiałem cię, ażebyś u mnie pracował — odparł Geist. — Jak widzisz, łatwo tu o wypadek… Chodźmy na górę…", + "84430": "— Kocioł zostawi pan bez dozoru? — spytał Wokulski.", + "84431": "— O, przy tej robocie nie potrzeba niańki; wszystko robi się samo i nie może być niespodzianek.", + "84432": "Wszedłszy na górę znaleźli się w dużym pokoju o czterech oknach. Głównym jego umeblowaniem były stoły, literalnie zarzucone retortami, miseczkami i rurkami ze szkła, porcelany, nawet z ołowiu i miedzi. Na podłodze pod stołami i w kątach leżało kilkanaście bomb artyleryjskich, między nimi kilka pękniętych. Pod oknami stały wanienki kamienne lub miedziane, napełnione kolorowymi płynami; wzdłuż jednej ze ścian ciągnęła się ława czy tapczan, a na niej ogromny stos elektryczny.", + "84433": "Dopiero odwróciwszy się Wokulski spostrzegł przy samych drzwiach żelazną szafę wmurowaną w ścianę, łóżko okryte podartą kołdrą, z której wyłaziła brudna wata, pod oknem stolik z papierami, a przed nim fotel obity skórą, popękaną i wytartą.", + "84434": "Wokulski spojrzał na starca obutego w drewniane sandały jak najuboższy wyrobnik, potem na jego sprzęty, z których wyzierała nędza, i pomyślał, że przecie ten człowiek za swoje wynalazki mógłby mieć miliony. Wyrzekł się ich jednak dla dobra jakiejś przyszłej, doskonalszej ludzkości… Geist wydał mu się w tej chwili jak Mojżesz, który do obiecanej ziemi prowadzi jeszcze nie urodzone pokolenia.", + "84435": "Ale stary chemik tym razem nie odgadł myśli Wokulskiego; przypatrzył mu się pochmurnie i rzekł:", + "84436": "— Cóż, panie *Siuzę*, niewesołe miejsce, niewesoła robota?… Od czterdziestu lat żyję w ten sposób. W tych aparatach uwięzło już kilka milionów i może dlatego ich posiadacz nie bawi się, nie ma służby, a czasami nawet nie ma co jeść… To nie dla pana zajęcie — dodał machnąwszy ręką.", + "84437": "— Mylisz się, profesorze — odparł Wokulski. — Zresztą w grobie nie jest chyba weselej…", + "84438": "— Co tam grób… głupstwo… sentymentalizm!… — mruknął Geist. — W naturze nie ma grobów ani śmierci; są różne formy bytu, z których jedne pozwalają nam być chemikami, inne tylko preparatami chemicznymi. Cała zaś mądrość polega na tym, ażeby korzystać z nadarzającej się okazji, nie tracić czasu na błazeństwa, lecz coś zrobić.", + "84439": "— Rozumiem to — odparł Wokulski — ale… Wybacz pan, pańskie odkrycia są tak nowe…", + "84440": "— I ja rozumiem — przerwał Geist. — Moje odkrycia są tak nowe, że… uważasz je pan za oszustwo!… Pod tym względem nie są mędrszymi od ciebie członkowie Akademii, masz więc dobre towarzystwo… Aha!… chciałbyś jeszcze raz zobaczyć moje metale, wypróbować je?… Dobrze, bardzo dobrze…", + "84441": "Pobiegł do żelaznej szafy, otworzył ją w sposób bardzo skomplikowany i po kolei począł wydobywać sztabki metalu cięższego od platyny, lżejszego od wody, to znowu przezroczystego… Wokulski oglądał je, ważył, ogrzewał, kuł, przepuszczał przez nie prąd elektryczny, ciął nożycami. Na próbach tych zeszło mu parę godzin; w rezultacie jednak przekonał się, że przynajmniej pod względem fizycznym ma do czynienia z autentycznymi metalami.", + "84442": "Skończywszy próby Wokulski wyczerpany upadł na fotel; Geist pochował swoje okazy, zamknął szafę i śmiejąc się zapytał:", + "84443": "— No i cóż: fakt czy złudzenie?", + "84444": "— Nic nie rozumiem — szepnął Wokulski ściskając rękoma skronie — głowa mi pęka!… Metal trzy razy lżejszy od wody… niepojęta rzecz!…", + "84445": "— Albo metal o jakie dziesięć procent lżejszy od powietrza, co?… — śmiał się Geist. Ciężar gatunkowy obalony… prawa natury podkopane, co?… Cha! cha!… Nic z tego wszystkiego. Prawa natury, o ile je znamy, nawet przy moich metalach pozostaną nietknięte. Rozszerzą się tylko nasze pojęcia o własnościach ciał i ich budowie wewnętrznej, no i rozszerzą się granice ludzkiej techniki.", + "84446": "— A ciężar gatunkowy? — spytał Wokulski.", + "84447": "— Posłuchaj mnie — przerwał mu Geist — a wnet zrozumiesz, na czym polega istota moich odkryć, chociaż, pośpieszam dodać, naśladować ich nie potrafisz. Tu nie ma ani cudów, ani oszustwa; tu są rzeczy tak proste, że pojąć je mógłby uczeń szkoły elementarnej.", + "84448": "Wziął ze stołu stalowy sześcian i podawszy go Wokulskiemu mówił:", + "84449": "— Oto jest decymetr sześcienny, pełny, odlany ze stali; weź go w rękę, ile waży?", + "84450": "— Z osiem kilogramów…", + "84451": "Podał mu drugi sześcian tej samej wielkości, również stalowy, pytając:", + "84452": "— A ten ile waży?", + "84453": "— No, ten waży z pół kilograma… Ale on jest pusty… — odparł Wokulski.", + "84454": "— Doskonale! A ta sześcienna klatka ze stalowego drutu ile waży? — spytał Geist podając ją Wokulskiemu.", + "84455": "— Ta waży kilkanaście gramów…", + "84456": "— Otóż widzisz — przerwał Geist. — Mamy trzy sześciany tej samej wielkości i z tego samego materiału, które jednak są nierównej wagi. A dlaczego? Gdyż w pełnym sześcianie jest najwięcej cząstek stali, w pustym mniej, a w drucianym najmniej. Wyobraź więc sobie, że udało mi się zamiast *pełnych cząstek* budować *klatkowate cząstki ciał*, a zrozumiesz tajemnicę wynalazku. Polega on na zmianie budowy wewnętrznej materiałów, co nawet dla dzisiejszej chemii nie jest żadną nowością. Cóż, jakże tam?…", + "84457": "— Kiedy widzę okazy, wierzę — odparł Wokulski — kiedy pana słucham, rozumiem. Ale gdy wyjdę stąd… Rozłożył ręce w sposób desperacki.", + "84458": "Geist znowu otworzył szafę, poszukał, i wydobywszy mały skrawek metalu, barwą przypominającego mosiądz, podał Wokulskiemu mówiąc:", + "84459": "— Weź sobie to jako amulet przeciw powątpiewaniu o moim rozumie czy prawdomówności. Ten metal jest około pięciu razy lżejszy od wody, dobrze więc będzie ci przypominał naszą znajomość. Przy tym — dodał śmiejąc się — ma on wielką zaletę: nie obawia się żadnych odczynników chemicznych… Prędzej zniknie, aniżeli zdradzi mój sekret… A teraz idź już, panie *Siuzę*, odpocznij i namyśl się: co masz zrobić ze sobą?", + "84460": "— Przyjdę tu — szepnął Wokulski.", + "84461": "— O nie! nie zaraz!… — odparł Geist. — Jeszcze nie ukończyłeś swoich rachunków ze światem; a że i ja mam na parę lat pieniądze, więc nie nalegam. Przyjdziesz tu, kiedy ci już nic nie zostanie z dawnych złudzeń…", + "84462": "Niecierpliwie ścisnął go za rękę i popychał ku drzwiom. Na schodach pożegnał go jeszcze raz i cofnął się do laboratorium. Gdy Wokulski wyszedł na dziedziniec, furtka już była otwarta, a gdy wyminął ją i stanął obok swego fiakra, zatrzasnęła się.", + "84463": "Wróciwszy do miasta Wokulski przede wszystkim kupił złoty medalion, umieścił w nim skrawek nowego metalu i zawiesił na szyi jak szkaplerz. Chciał przespacerować się, ale spostrzegł, że ruch uliczny męczy go; więc poszedł do siebie.", + "84464": "„Czemu ja się wracam? — szeptał. — Dlaczego nie idę do Geista do roboty?…”", + "84465": "Usiadł na fotelu i utonął we wspomnieniach. Widział sklep Hopfera, stołowe pokoje i gości, którzy drwili z niego; widział swoją maszynę o wieczystym ruchu i model balonu, któremu usiłował nadać kierunek. Widział Kasię Hopfer, która mizerniała z miłości dla niego…", + "84466": "„Do roboty!… Dlaczego ja nie idę do roboty?…”", + "84467": "Wzrok jego machinalnie padł na stół, gdzie leżał niedawno kupiony Mickiewicz.", + "84468": "„Ile ja to razy czytałem!…” — westchnął biorąc książkę do ręki.", + "84469": "Książka otworzyła się sama i Wokulski przeczytał:", + "84470": "„Zrywam się, biegnę, składam na pamięć wyrazy, którymi mam złorzeczyć okrucieństwu twemu, składane, zapomniane już po milion razy… Ale gdy ciebie ujrzę, nie pojmuję, czemu znowu jestem spokojny, zimniejszy nad głazy, aby goreć na nowo, milczeć po dawnemu…”", + "84471": "„Teraz już wiem, przez kogo jestem tak zaczarowany…”", + "84472": "Uczuł łzę pod powieką, lecz pohamował się i nie splamiła mu twarzy.", + "84473": "„Zmarnowaliście życie moje… Zatruliście dwa pokolenia!… — szepnął. — Oto skutki waszych sentymentalnych poglądów na miłość.”", + "84474": "Złożył książkę i cisnął nią w kąt pokoju, aż rozleciały się kartki.", + "84475": "Książka odbiła się od ściany, spadła na umywalnię i ze smutnym szelestem stoczyła się na podłogę.", + "84476": "„Dobrze ci tak! tam twoje miejsce… — myślał Wokulski. — Bo któż to miłość przedstawiał mi jako świętą tajemnicę? Kto nauczył mnie gardzić codziennymi kobietami, a szukać niepochwytnego ideału?… Miłość jest radością świata, słońcem życia, wesołą melodią w pustyni, a ty co z niej zrobiłeś?… Żałobny ołtarz, przed którym śpiewają się egzekwie nad zdeptanym sercem ludzkim!”", + "84477": "Wtem nasunęło mu się pytanie:", + "84478": "„Jeżeli poezja zatruła twoje życie, to któż zatruł ją samą? I dlaczego Mickiewicz, zamiast śmiać się i swawolić jak francuscy pieśniarze, umiał tylko tęsknić i rozpaczać?", + "84479": "Bo on, tak jak i ja, kochał pannę wysokiego urodzenia, która mogła stać się nagrodą nie rozumu, nie pracy, nie poświęceń, nawet nie geniuszu, ale… pieniędzy i tytułu…”", + "84480": "„Biedny męczenniku! — szepnął Wokulski. — Tyś oddał narodowi, coś miał najlepszego; lecz cóżeś winien, że przelewając w niego własną duszę, razem z nią przelałeś cierpienia, jakimi nasycali ciebie? To oni są winni twoim, moim i naszym nieszczęściom…”", + "84481": "Podniósł się z fotelu i ze czcią zebrał porozdzierane kartki.", + "84482": "„Nie dość, że byłeś umęczony przez nich, ale jeszcze miałbyś odpowiadać za ich występki?… To oni winni, oni, że twoje serce, zamiast śpiewać, jęczało jak dzwon rozbity.”", + "84483": "Położył się na kanapie i znowu myślał:", + "84484": "„Szczególny kraj, w którym od tak dawna mieszkają obok siebie dwa całkiem różne narody: arystokracja i pospólstwo. Jeden mówi, że jest szlachetną rośliną, która ma prawo ssać glinę i mierzwę, a ten drugi albo przytakuje dzikim pretensjom, albo nie ma siły zaprotestować przeciw krzywdzie.", + "84485": "A jak się to wszystko składało na uwiecznienie monopolu jednej klasy i zdławienie w zarodku każdej innej! Tak silnie wierzono w powagę rodu, że nawet synowie rzemieślników i handlarzy albo kupowali herby, albo podszywali się pod jakieś zubożałe rody szlachetne.", + "84486": "Nikt nie miał odwagi nazwać się dzieckiem swoich zasług, a nawet ja, głupiec, wydałem kilkaset rubli na kupno szlacheckiego patentu.", + "84487": "I ja miałbym tam wracać?… Po co?… Tu przynajmniej mam naród żyjący wszystkimi zdolnościami, jakimi obdarowano człowieka. Tu naczelnych miejsc nie obsiada pleśń podejrzanej starożytności, ale wysuwają się naprzód istotne siły: praca, rozum, wola, twórczość, wiedza, nawet piękność i zręczność, a nawet choćby szczere uczucie. Tam zaś praca staje pod pręgierzem, a triumfuje rozpusta! Ten, kto dorabia się majątku, nosi tytuł sknery, kutwy, dorobkiewicza; ten, kto go trwoni, nazywa się: hojnym, bezinteresownym, wspaniałomyślnym… Tam prostota jest dziwactwem, oszczędność wstydem, uczoność równoznaczy z obłędem, artyzm symbolizuje się dziurawymi łokciami. Tam, chcąc zdobyć miano człowieka, trzeba posiadać albo tytuł z pieniędzmi, albo talent wciskania się do przedpokojów. I ja bym tam miał wracać?…”", + "84488": "Począł chodzić po pokoju i liczyć:", + "84489": "„Geist jeden, ja drugi, Ochocki trzeci… Ze dwu jeszcze znajdziemy i za cztery albo pięć lat wyczerpalibyśmy owe osiem tysięcy doświadczeń, potrzebnych do znalezienia metalu lżejszego niż powietrze. No, a wtedy co?… Co stanie się z dzisiejszym światem na widok pierwszej machiny latającej, bez skrzydeł, bez skomplikowanych mechanizmów, a trwałej jak okręt pancerny?”", + "84490": "Zdawało mu się, że szmer uliczny za jego oknami rozszerza się i potęguje ogarniając cały Paryż, Francję i Europę. I że wszystkie głosy ludzkie zlewają się w jeden ogromny okrzyk:", + "84491": "„Sława!… sława!… sława!…”", + "84492": "„Oszalałem?” — mruknął.", + "84493": "Szybko rozpiął kamizelkę i wydobywszy spod koszuli złoty medalion otworzył go. Skrawek metalu, podobnego do mosiądzu i lekkiego jak puch, był na swoim miejscu. Geist nie łudził go; droga do olbrzymiego wynalazku była na oścież otwarta.", + "84494": "„Zostaję! — szepnął. — Bóg ani ludzie nie przebaczyliby mi zaniedbania podobnej sprawy.”", + "84495": "Mrok już zapadał. Wokulski zaświecił gazowe lampy nad stołem, wydobył papier i pióro i zaczął pisać:", + "84496": "„Mój Ignacy! chcę pogadać z tobą o bardzo ważnych rzeczach, a ponieważ do Warszawy już nie wrócę, proszę cię więc, ażebyś jak najśpieszniej…”", + "84497": "Nagle rzucił pióro: jakaś trwoga opanowała go na widok napisanych przez siebie wyrazów: „do Warszawy już nie wrócę…”", + "84498": "„Dlaczego nie mam wrócić?…” — szepnął.", + "84499": "„A po co?… Może po to, ażeby znowu spotkać pannę Izabelę, znowu stracić energię?…”", + "84500": "„Raz nareszcie muszę zamknąć te głupie rachunki…”", + "84501": "Chodził i myślał:", + "84502": "„Oto dwie drogi: jedna wiedzie do nieobliczonych reform ludzkości, druga do podobania się, a nawet, przypuśćmy, do zdobycia kobiety. Co wybrać?…", + "84503": "Bo jużci jest faktem, że każdy nowy a ważny materiał, każda nowa siła to nowe piętro cywilizacji. Brąz stworzył cywilizację klasyczną, żelazo wieki średnie; proch zakończył wieki średnie, a węgiel kamienny rozpoczął wiek dziewiętnasty. Co się tu wahać: metale Geista dadzą początek takiej cywilizacji, o jakiej nie marzono, i kto wie, czy wprost nie uszlachetnią gatunku ludzkiego…", + "84504": "A z drugiej strony cóż mam?… Kobietę, która przy takich jak ja parweniuszach nie wahałaby się kąpać. Czym jestem w jej oczach obok tych wykwintnisiów, dla których pusta rozmowa, koncept, kompliment stanowią najwyższą treść życia. Co ta czereda, nie wyłączając jej samej, powiedziałaby na widok obdartego Geista i jego niezmiernych odkryć? Tak są ciemni, że nawet nie dziwiliby się temu.", + "84505": "Przypuśćmy wreszcie, żebym się z nią ożenił, a wtedy co?… Natychmiast do salonu dorobkiewicza wleliby się wszyscy jawni i tajni wielbiciele, kuzyni rozmaitego stopnia, czy ja wiem wreszcie kto!… I znowu musiałbym zamykać oczy na ich spojrzenia, głuchnąć na ich komplimenta, dyskretnie usuwać się od ich poufnych rozmów — o czym?… O mojej hańbie czy głupocie?…", + "84506": "Po roku tego życia spodliliby mnie tak, że może zniżyłbym się do zazdrości o podobne indywidua…", + "84507": "Ach, czy nie wolałbym rzucić serce głodnemu psu aniżeli oddać je kobiecie, która nawet nie domyśla się, jaka jest różnica między nimi a mną.", + "84508": "Basta!…”", + "84509": "Znowu usiadł przy stole i zaczął list do Geista. Nagle przerwał:", + "84510": "„Paradny jestem — rzekł głośno — chcę pisać zobowiązanie nie uregulowawszy moich interesów…”", + "84511": "„Oto zmieniły się czasy! — myślał. — Dawniej taki Geist byłby symbolem szatana, z którym walczy o duszę ludzką anioł w postaci kobiety. A dzisiaj… kto jest szatanem, a kto aniołem?…”", + "84512": "Wtem zapukano do drzwi. Wszedł garson i podał Wokulskiemu duży list.", + "84513": "„Z Warszawy — szepnął. — Od Rzeckiego?… Przysyła mi jakiś drugi list… Ach, od prezesowej!… Co, może donosi mi o ślubie panny Izabeli?…”", + "84514": "Rozerwał kopertę, lecz przez chwilę wahał się z odczytaniem. Serce zaczęło mu bić spieszniej.", + "84515": "„Wszystko jedno!” — mruknął i zaczął:", + "84516": "„Mój kochany panie Stanisławie! Dobrze, widać, bawisz się, podobno nawet w Paryżu, kiedy zapominasz o swoich przyjaciołach. A grób śp. biednego stryja twego wciąż czeka na obiecany kamień i ja także chciałabym poradzić się ciebie o budowę cukrowni, do której namawiają mnie na stare lata. Wstydź się, panie Stanisławie, a nade wszystko żałuj, że nie widzisz rumieńca na twarzy Beli, która w tej chwili jest u mnie i spiekła raczka usłyszawszy, że piszę do ciebie. Kochane dziecko! Mieszka u ciotki w sąsiedztwie i często mnie odwiedza. Domyślam się, że zrobiłeś jej jakąś dużą przykrość; nie ociągaj się więc z przeprosinami i jak najrychlej przyjeżdżaj prosto do mnie. Bela zabawi tu jeszcze kilka dni i może uda mi się wyjednać ci przebaczenie…”", + "84517": "Wokulski zerwał się od stołu, otworzył okno i postawszy w nim chwilę przeczytał drugi raz list prezesowej; oczy zaiskrzyły mu się, na twarz wystąpiły wypieki.", + "84518": "Zadzwonił raz, drugi, trzeci… Wreszcie sam wybiegł na korytarz wołając:", + "84519": "— Garson!… Hej, garson!…", + "84520": "— Do usług…", + "84521": "— Rachunek.", + "84522": "— Jaki?…", + "84523": "— Cały rachunek za ostatnie pięć dni… Cały, nie rozumiesz?…", + "84524": "— Czy zaraz? — zdziwił się garson.", + "84525": "— Natychmiast i… powóz na dworzec kolei północnej… Natychmiast!", + "84526": "IV. Człowiek szczęśliwy w miłości", + "84527": "Wróciwszy z Paryża do Warszawy, Wokulski zastał drugi list prezesowej.", + "84528": "Staruszka nalegała, ażeby natychmiast przyjeżdżał i zabawił u niej parę tygodni.", + "84529": "„Nie myśl, panie Stanisławie — kończyła — że zapraszam cię z powodu twoich świeżych awansów, dla pochwalenia się znajomością z tobą. Tak czasem bywa, ale nie u mnie. Chcę tylko, ażebyś odpoczął po swych ciężkich trudach, a może i rozerwał się w moim domu, gdzie oprócz gospodyni, starej nudziarki, znajdziesz jeszcze towarzystwo młodych i ładnych kobiet.”", + "84530": "„Dużo mnie obchodzą młode i ładne kobiety!” — mruknął Wokulski. W następnej zaś chwili przyszło mu na myśl: o jakich to awansach pisze prezesowa? Czyby już nawet na prowincji wiedziano o jego zarobku, choć sam nikomu o tym nie wspomniał?", + "84531": "Słowa prezesowej przestały go jednak dziwić, gdy naprędce rozejrzał się w interesach. Od dnia wyjazdu do Paryża obroty jego handlu znowu wzrosły i wzrastały z tygodnia na tydzień. W stosunki z nim weszło kilkudziesięciu nowych kupców, a cofnął się ledwie jeden, dawny, napisawszy przy tym ostry list, że ponieważ on nie ma arsenału, tylko zwyczajny sklep bławatny, więc nie widzi interesu nadal utrzymywać stosunków z firmą jego, JW-go Wokulskiego, z którym na Nowy Rok ureguluje wszelkie rachunki. Ruch towarów był tak wielki, że pan Ignacy na własną odpowiedzialność wynajął nowy skład, zgodził ósmego subiekta i dwu ekspedytorów.", + "84532": "Kiedy Wokulski skończył przeglądać księgi (na usilną prośbę Rzeckiego wziął się do nich w parę godzin po powrocie z banhofu), pan Ignacy otworzył kasę ogniotrwałą i z uroczystą miną wydobył stamtąd list Suzina.", + "84533": "— Cóż to za ceremoniał? — spytał ze śmiechem Wokulski.", + "84534": "— Korespondencje od Suzina muszą być szczególnie pilnowane — odparł Rzecki z naciskiem.", + "84535": "Wokulski wzruszył ramionami i przeczytał list. Suzin proponował mu na zimowe miesiące nowy interes, prawie tej samej doniosłości co paryski.", + "84536": "— Cóż ty na to? — zapytał pana Ignacego objaśniwszy, o co chodzi.", + "84537": "— Mój Stachu — odparł subiekt spuszczając oczy — tak ci ufam, że gdybyś nawet spalił miasto, jeszcze byłbym pewny, że zrobiłeś to w szlachetnym celu.", + "84538": "— Jesteś nieuleczony marzyciel, mój stary! — westchnął Wokulski i przerwał rozmowę. Nie miał wątpliwości, że Ignacy znowu posądza go o jakieś polityczne knowania.", + "84539": "Nie sam Rzecki myślał w taki sposób. Wstąpiwszy do swego mieszkania Wokulski znalazł całą pakę biletów wizytowych i listów. Przez czas nieobecności odwiedziło go około setki ludzi wpływowych, utytułowanych i majętnych, z których co najmniej połowy dotychczas nie znał… Jeszcze większą osobliwość stanowiły listy. Były to prośby bądź o wsparcie, bądź o protekcję do rozmaitych władz cywilnych i wojskowych lub też anonimy po największej części wymyślające mu… Jeden nazywał go zdrajcą, inny fagasem, który tak wprawił się do służby u Hopfera, że dziś dobrowolnie wdziewa na siebie liberię arystokracji, a nawet więcej niż arystokracji. Inny anonim zarzucał mu opiekę nad kobietą złego życia, inny donosił, że pani Stawska jest kokietką i awanturnicą, a Rzecki oszustem, który w nowo nabytym domu wykrada mu komorne i dzieli się z rządcą, niejakim Wirskim.", + "84540": "„Muszą zdrowe plotki krążyć o mnie!…” — pomyślał patrząc na stertę papierów.", + "84541": "Na ulicy także, o ile miał czas zwracać uwagę, spostrzegł, że jest przedmiotem ogólnego zainteresowania. Mnóstwo osób kłaniało mu się; czasem zupełnie obcy wskazywali na niego, gdy przechodził; byli jednakże i tacy, którzy z widoczną niechęcią odwracali od niego głowę. Między nimi zauważył dwu znajomych, jeszcze z Irkucka, co go dotknęło w przykry sposób.", + "84542": "„Cóż ci znowu — szepnął — dostali bzika?…”", + "84543": "Na drugi dzień swego pobytu w Warszawie odpisał Suzinowi, że propozycje przyjmuje i że w połowie października będzie w Moskwie. Późnym zaś wieczorem wyjechał do prezesowej, której majątek leżał o kilka mil od niedawno wybudowanej kolei.", + "84544": "Na dworcu spostrzegł, że i tu jego osoba robi wrażenie. Sam zawiadowca przedstawił się i kazał mu dać oddzielny przedział; nadkonduktor zaś prowadząc go do wagonu rzekł, że to on właśnie miał zamiar ofiarować mu wygodne miejsce, gdzie by można spać, pracować albo rozmawiać bez przeszkód.", + "84545": "Po długim staniu pociąg z wolna ruszył. Była już noc duża, bezksiężycowa i bezobłoczna, a na niebie więcej gwiazd niż zwykle. Wokulski otworzył okno i przypatrywał się konstelacjom. Przyszły mu na myśl syberyjskie noce, gdzie niebo bywa niekiedy prawie czarne, zasiane gwiazdami jak śnieżycą, gdzie Mała Niedźwiedzica krąży prawie nad głową, a Herkules, kwadrat Pegaza, Bliźnięta świecą niżej niż u nas nad horyzontem.", + "84546": "„Czy dziś umiałbym astronomię, ja, subiekt Hopfera, gdybym tam nie był? — pomyślał z goryczą. — A słyszałbym co o odkryciach Geista, gdyby mnie Suzin gwałtem nie zaciągnął do Paryża?”", + "84547": "I oczyma duszy widział szerokie i niezwykłe życie swoje, jakby rozpięte między dalekim Wschodem i dalekim Zachodem. „Wszystko, co umiem, wszystko, co mam, wszystko, co zrobić jeszcze mogę, nie pochodzi stąd. Tu znajdowałem tylko upokorzenie, zawiść albo wątpliwej wartości poklask, gdy mi się wiodło; lecz gdyby mi się nie powiodło, zdeptałyby mnie te same nogi, które dziś się kłaniają…”", + "84548": "„Wyjadę stąd — szeptał — wyjadę!… Chyba, że ona mnie zatrzyma… Bo co mi da nawet ten majątek, jeżeli nie mogę go zużytkować w taki sposób, jaki mnie najlepiej przypada do gustu? Co warte życie, pleśniejące między resursą, sklepem i prywatnymi salonami, gdzie trzeba grać w preferansa, ażeby nie obmawiać, albo obmawiać, ażeby nie grać w preferansa?…”", + "84549": "„Ciekawym — rzekł do siebie po chwili — w jakim celu tak znacząco zaprasza mnie prezesowa? A może to panna Izabela?…”", + "84550": "Zrobiło mu się gorąco i z wolna uczuł jakąś przemianę w duszy. Przypomniał sobie swego ojca i stryja, Kasię Hopfer, która tak go kochała, Rzeckiego, Leona, Szumana, księcia i tylu, tylu innych ludzi, którzy złożyli mu dowody niewątpliwej życzliwości. Co warta cała jego nauka i majątek, gdyby dokoła siebie nie miał serc przyjaznych; na co zdałby się największy wynalazek Geista, gdyby nie miał być orężem, który zapewni ostateczne zwycięstwo rasie ludzi szlachetniejszych i lepszych?…", + "84551": "„Jest i u nas niemało do zrobienia — szepnął. — Są i u nas ludzie, których warto wydźwignąć albo wzmocnić… Za stary jestem na robienie epokowych wynalazków, niech się tym zajmują Ochoccy… Ja wolę innym przysporzyć szczęścia i sam być szczęśliwym…”", + "84552": "Przymknął oczy i zdawało mu się, że widzi pannę Izabelę, która patrzy na niego w dziwny, jej tylko właściwy sposób i łagodnym uśmiechem przytakuje jego zamiarom.", + "84553": "Zapukano do drzwi przedziału i po chwili ukazał się nadkonduktor mówiąc:", + "84554": "— Pan baron Dalski pyta się, czy może tu przyjść. Jedzie tym samym wagonem.", + "84555": "— Pan baron?… — powtórzył zdziwiony Wokulski. — Owszem, niech będzie łaskaw…", + "84556": "Nadkonduktor cofnął się i przymknął drzwi, a Wokulski przypomniał sobie, że baron jest członkiem spółki do handlu ze Wschodem i jednym z niewielu już konkurentów panny Izabeli.", + "84557": "„Czego on chce ode mnie? — myślał Wokulski. — Może i on jedzie do prezesowej, ażeby na świeżym powietrzu złożyć pannie Izabeli stanowczą deklarację?… Jeżeli go nie uprzedził ten Starski…”", + "84558": "W korytarzu wagonowym słychać było kroki i rozmowę; drzwi przedziału znowu usunęły się i ukazał się nadkonduktor, a obok niego bardzo szczupły pan, z malutkimi wąsikami szpakowatymi, jeszcze mniejszą bródką prawie siwą i dobrze siwiejącą głową.", + "84559": "„Chyba nie on?… — myślał Wokulski. — Tamten był zupełnie czarny…”", + "84560": "— Najmocniej przepraszam, że niepokoję pana! — rzekł baron chwiejąc się z powodu ruchu pociągu. — Najmocniej… Nie ośmieliłbym się przerywać samotności, gdyby nie to, że chcę zapytać: czy pan nie jedzie do naszej czcigodnej prezesowej, która pana już od tygodnia oczekuje?", + "84561": "— Właśnie do niej jadę. Witam pana barona. Niechże pan siądzie.", + "84562": "— A to doskonale! — zawołał baron — bo i ja tam jadę. Prawie od dwu miesięcy mieszkam tam. To jest… panie… nie tyle mieszkam, ile ciągle dojeżdżam. To od siebie, gdzie mi dom odnawiają, to z Warszawy… Teraz wracam z Wiednia, gdzie kupowałem meble, ale zabawię u prezesowej tylko parę dni, bo, panie, muszę zmienić wszystkie obicia w pałacu, założone nie dawniej jak dwa tygodnie temu. Ale cóż robić… nie podobały się, więc obedrzemy, nie ma rady!…", + "84563": "Śmiał się i mrugał oczyma, a Wokulskiego zimno przeszło.", + "84564": "„Dla kogo te meble?… Komu nie podobały się obicia?…” — pytał sam siebie z trwogą.", + "84565": "— Szanowny pan — ciągnął baron — już skończył swoją misję. Winszuję!… — dodał ściskając go za rękę. — Od pierwszego, panie, rzutu oka uczułem dla pana szacunek i sympatię, która teraz zamienia się w prawdziwą cześć… Tak, panie. Nasze usuwanie się od politycznego życia zrobiło nam wiele szkody. Pan pierwszy złamałeś nierozsądną zasadę abstynencji i za to, panie, cześć… Musimy się przecie interesować sprawami państwa, w którym znajdują się nasze majątki, gdzie leży nasza przyszłość…", + "84566": "— Nie rozumiem pana, panie baronie — przerwał mu nagle Wokulski.", + "84567": "Baron tak zmieszał się, że przez chwilę siedział bez ruchu i głosu. Nareszcie wybąkał:", + "84568": "— Przepraszam!… Doprawdy nie miałem zamiaru… Ale sądzę, że moja przyjaźń dla czcigodnej prezesowej, która, panie, tak…", + "84569": "— Skończmy, panie, z wyjaśnieniami — rzekł ze śmiechem Wokulski ściskając go za rękę. — Kontent pan z wiedeńskich sprawunków?", + "84570": "— Bardzo… panie… bardzo… Chociaż, czy pan uwierzy, była chwila, że za radą szanownej prezesowej miałem zamiar fatygować pana w Paryżu…", + "84571": "— Chętnie służyłbym. O cóż to chodziło?", + "84572": "— Chciałem mieć stamtąd garnitur brylantowy — mówił baron. — Ale że w Wiedniu trafiły mi się pyszne szafiry… Właśnie mam je przy sobie i jeżeli pan pozwoli… Pan jest znawcą klejnotów?…", + "84573": "„Dla kogo te szafiry?” — myślał Wokulski. Chciał poprawić się na siedzeniu, ale poczuł, że nie może podnieść ręki ani wyprostować nóg.", + "84574": "Baron tymczasem wyjął z rozmaitych kieszeni cztery safianowe pudełka, ustawił je na ławce i po kolei zaczął otwierać.", + "84575": "— Oto bransoleta — mówił — prawda, jaka skromna, jeden kamień… Brosza i kolczyki już są ozdobniejsze; kazałem nawet zmienić oprawę… A to naszyjnik… Proste to, ale smaczne i może dlatego ładne… Ale ogień jest, prawda, panie?", + "84576": "Mówiąc tak, przesuwał szafiry przed oczyma Wokulskiego, przy migotliwym blasku świecy.", + "84577": "— Nie podobają się panu? — spytał nagle baron spostrzegłszy, że jego towarzysz nie odpowiada.", + "84578": "— Owszem, bardzo piękne. Komuż to baron wiezie taki prezent?", + "84579": "— Mojej narzeczonej — odparł baron tonem zdziwienia. — Sądziłem, że prezesowa wspomniała panu o naszym szczęściu rodzinnym…", + "84580": "— Nic.", + "84581": "— A właśnie dziś jest pięć tygodni, jak oświadczyłem się i zostałem przyjęty.", + "84582": "— Komu się pan oświadczył?… Prezesowej?… — rzekł innym już głosem Wokulski.", + "84583": "— Ależ nie!… — zawołał baron cofając się. — Oświadczyłem się pannie Ewelinie Janockiej, wnuczce prezesowej… Nie pamięta jej pan? Była u hrabiny w tym roku na święconem, nie zauważył jej pan?…", + "84584": "Długa chwila upłynęła, zanim Wokulski skombinował, że panna Ewelina Janocka nie jest panną Izabelą Łęcką, że baron nie oświadczył się pannie Izabeli i że nie dla niej wiezie szafiry.", + "84585": "— Przepraszam pana — odezwał się do zaniepokojonego barona — ale jestem tak rozstrojony, że po prostu nie wiedziałem, co mówię…", + "84586": "Baron zerwał się z siedzenia i prędko zaczął chować pudełka.", + "84587": "— Co za nieuwaga z mojej strony! — zawołał. — Właśnie dostrzegłem w oczach pańskich znużenie i mimo to ośmieliłem się spłoszyć panu sen…", + "84588": "— Nie, panie, spać nie mam zamiaru i miło mi będzie odbyć resztę drogi w pańskim towarzystwie. To chwilowe osłabienie, które już przeszło.", + "84589": "Baron z początku robił ceremonie i chciał wychodzić, ale widząc, że Wokulski istotnie orzeźwił się, usiadł zapewniając, że tylko na parę minut. Czuł potrzebę wygadania się przed kimś ze swoim szczęściem.", + "84590": "— Bo co to za kobieta! — mówił baron z coraz żywszą gestykulacją. — Kiedym ją, panie, poznał, wydała mi się zimna jak posąg i tylko zajęta strojami. Dopiero dziś widzę, jakie tam skarby uczuć… Stroić się lubi jak każda kobieta, ale cóż to za rozum!… Nikomu bym tego nie powiedział, co teraz powiem panu, panie Wokulski. Ja bardzo młodo zacząłem siwieć i nie bez tego, ażebym od czasu do czasu nie dotknął wąsów fiksatuarem. No i kto by, panie, pomyślał: ledwie spostrzegła to, raz na zawsze zabroniła mi fiksatuarować się; powiedziała, że ona ma szczególne upodobanie do siwych włosów i że dla niej prawdziwie pięknym może być tylko siwy mężczyzna. „A o szpakowatych co pani myśli?” — zapytałem. „Że są tylko interesującymi” — odpowiedziała. A jak ona to mówi!… Czy aby nie nudzę pana, panie Wokulski?", + "84591": "— Ależ, panie!… Bardzo mi miło spotkać człowieka szczęśliwego.", + "84592": "— Prawdziwie jestem szczęśliwy, i to w sposób, który dla mnie samego jest niespodzianką — ciągnął baron. — Bo o ożenieniu się zawsze myślałem, już od kilku lat zalecają mi to doktorzy. No i projektowałem, że wezmę sobie, panie, kobietę piękną, dobrze wychowaną, z nazwiskiem i prezencją, bynajmniej nie wymagając od niej jakiejś romantycznej miłości. Tymczasem ma pan: sama miłość zastępuje mi drogę i jednym spojrzeniem roznieca pożar w sercu… Doprawdy, panie Wokulski, jestem zakochany… nie — jestem szalony… Nikomu bym tego nie powiedział, ale panu, dla którego od pierwszej chwili uczułem nieledwie braterską sympatię… Jestem szalony!… Myślę tylko o niej, kiedy śpię — śni mi się, kiedy jej nie widzę — jestem, panie, formalnie chory. Brak apetytu, smutne myśli, jakieś ciągłe lękanie się…", + "84593": "Tego, co panu teraz powiem, panie Wokulski, błagam, ażeby pan nie powtarzał nawet przed samym sobą. Chciałem ją wziąć na próbę; jest to niskie, nieprawda, panie? ale trudno, człowiek niełatwo wierzy w szczęście. Chcąc ją tedy wziąć na próbę (ale nikomu ani słóweczka o tym, panie!), kazałem napisać projekt intercyzy, według którego, gdyby małżeństwo nie doszło do skutku z czyjejkolwiek winy (rozumie pan?) — ja płacę pięćdziesiąt tysięcy rubli pannie za zawód. Serce mi drętwiało z obawy, że… a nuż porzuci mnie?… Lecz co pan powie? Kiedy jej prezesowa wspomniała o tym projekcie, panna w płacz… „Cóż to — mówiła — on myśli, że wyrzeknę się go dla jakichś pięćdziesięciu tysięcy rubli? Bo jeżeli mnie posądza o interesowność i nie uznaje żadnych wyższych pobudek w sercu kobiety, to przecie powinien rozumieć, że za pięćdziesiąt tysięcy nie oddam miliona…”", + "84594": "Kiedy mi to powtórzyła prezesowa, wbiegłem do pokoju panny Eweliny i nie powiedziawszy ani słówka upadłem jej do nóg… Teraz w Warszawie zrobiłem testament, a w nim mianowałem ją jedyną i wyłączną spadkobierczynią, choćbym umarł przed ślubem. Cała moja rodzina przez całe życie nie dała mi tyle szczęścia, ile to dziecko w ciągu kilku tygodni. A co będzie później!… Co będzie później, panie Wokulski?… Nikomu nie zadałbym podobnego pytania — zakończył baron, mocno targając go za rękę. — No, dobranoc…", + "84595": "„Zabawna historia! — mruknął Wokulski po odejściu barona. — Ten staruszek naprawdę wdeptał się po szyję…”", + "84596": "I nie mógł odpędzić wizerunku barona, który jak cień coraz to wypływał na amarantowe tło siedzenia. Więc patrzył na jego chudą twarz, na której płonął ceglasty rumieniec, na włosy jakby posypane mąką, na oczy wielkie a zapadnięte, w których tlił się blask niezdrowy. Komiczne i smutne wrażenie robiły wybuchy namiętności w człowieku, który nieustannie zasłaniał sobie gardło, sprawdzał, czy okno jest dobrze zamknięte, i siadał w przedziale coraz na innym miejscu z obawy przeciągów.", + "84597": "„Ubrał się! — myślał Wokulski. — Czy podobna, ażeby młoda panna mogła zakochać się w takiej mumii? Z pewnością jest o dziesięć lat starszy ode mnie, a jaki niedołężny, jaki przy tym naiwny!…", + "84598": "Dobrze, ale jeżeli ta panna naprawdę go kocha?… Boć trudno przypuścić, ażeby go oszukiwała. W ogóle biorąc, kobiety są szlachetniejsze od mężczyzn; nie tylko mniej spełniają występków, lecz i poświęcają się nierównie częściej od nas. Jeżeli więc z trudnością znalazłby się tak podły mężczyzna, który od rana do nocy kłamałby dla pieniędzy, to czy można posądzać o coś podobnego kobietę, młodą pannę wychowaną wśród uczciwej rodziny?", + "84599": "Oczywiście coś jej strzeliło do głowy i musi być także zadurzona, jeżeli nie w jego wdziękach, to w stanowisku. Inaczej musiałaby zdradzić się, że gra komedię, a baron musiałby spostrzec to, bo miłość patrzy przez mikroskop.", + "84600": "A jeżeli młoda dziewczyna może pokochać takiego dziada, to dlaczegóż by mnie nie miała pokochać tamta?…”", + "84601": "„Zawsze wracam do swego! — szepnął. — Ta myśl stała się już rodzajem monomanii…”", + "84602": "Odsunął okno zamknięte przez barona i dla odpędzenia natrętnych wspomnień począł znowu przyglądać się niebu. Kwadrat Pegaza opuszczał się już na zachód, a na wschodzie podnosił się Byk, Orion, Pies Mały i Bliźnięta. Przypatrywał się gwiazdom wielokrotnym, gęsto rozsianym w tej okolicy nieba, i przyszła mu na myśl ta dziwna, niewidzialna siła przyciągania, która odległe światy wiąże w jedną całość potężniej, niżby to mogły zrobić jakiekolwiek materialne łańcuchy.", + "84603": "„Przyciąganie — przywiązanie, toż to w gruncie jedno i to samo: siła tak wielka, że wszystko za sobą porywa, a tak płodna, że tryska z niej wszelkie życie. Pozbawmy ziemię jej przywiązania do słońca, a odleci gdzieś w przestrzeń i za parę lat stanie się bryłą lodu. Wtrąćmy jakąś tułaczą gwiazdę w sferę słonecznego systemu, a kto wie, czy i na niej nie rozbudzi się życie? Dlaczego więc baron ma wyłamywać się spod prawa przywiązania, które przenika całą naturę? I czy pomiędzy nim a jego panną Eweliną jest większa przepaść aniżeli między ziemią i słońcem? Co się tu dziwić szaleństwom ludzi, jeżeli w ten sam sposób szaleją światy…”", + "84604": "Tymczasem pociąg szedł wciąż z wolna, długo zatrzymując się na stacjach. Powietrze zrobiło się chłodne, na wschodzie zaczęły blednąć gwiazdy. Wokulski zamknął okno i legł na bujającej kanapie.", + "84605": "„Jeżeli — myślał — młoda kobieta mogła zakochać się w baronie, to dlaczegóż bym ja… Bo przecież go nie oszukuje… Kobiety są w ogóle szlachetniejsze od nas… mniej kłamią…”", + "84606": "— Proszę pana, tu panowie wysiadają… Pan baron już pije herbatę.", + "84607": "Wokulski ocknął się, nad nim stał konduktor i budził go w najuprzejmiejszy sposób.", + "84608": "— Jak to, już dzień? — spytał zdziwiony.", + "84609": "— O, już jest dziewiąta i od pół godziny stoimy na stacji. Nie budziłem pana, bo pan baron nie kazał, ale że pociąg zaraz idzie dalej…", + "84610": "Wokulski szybko wysiadł. Stacja była nowa, jeszcze niezupełnie wykończona. Pomimo to dano mu wody do umycia się i oczyszczono odzież. Rozbudził się już zupełnie i wszedł do małego bufetu, gdzie rozpromieniony baron pił trzecią szklankę herbaty.", + "84611": "— Dzień dobry! — zawołał baron, z familiarną poufałością ściskając Wokulskiego za rękę. — Panie gospodarzu, herbaty dla pana… Ładny dzień, prawda, akurat do spaceru końmi. Ale też zrobili nam figla!", + "84612": "— Cóż się stało?", + "84613": "— Musimy czekać na konie — prawił baron. — Całe szczęście, że o drugiej w nocy pchnąłem depeszę o pańskim przyjeździe. Bo onegdaj także wysłałem do prezesowej depeszę z Warszawy, ale mówi mi zawiadowca, żem się omylił i zamówiłem konie na jutro. Szczęście, panie, żem telegrafował dziś z drogi. O trzeciej posłali stąd sztafetę, o szóstej prezesowa odebrała telegram, o ósmej najpóźniej wysłano konie. Poczekamy jeszcze z godzinę, ale za to lepiej pozna pan okolicę. Bardzo, panie, ładna miejscowość.", + "84614": "Po śniadaniu wyszli na peron. Okolica z tego punktu wydawała się płaska i prawie bezleśna; tu i owdzie widać było kępę drzew, a wśród niej grupę murowanych budynków.", + "84615": "— To są dwory? — spytał Wokulski.", + "84616": "— A tak… dużo szlachty mieszka w tej stronie. Ziemia doskonale uprawna; ma pan łubin, koniczynę…", + "84617": "— Wsi nie widzę — wtrącił Wokulski.", + "84618": "— Bo to dworskie grunta, a pan zna przysłowie: Na dworskim polu dużo stert, na chłopskim dużo ludzi.", + "84619": "— Słyszałem — rzekł nagle Wokulski — że u prezesowej zbiera się dużo gości.", + "84620": "— Ach, panie! — zawołał baron — kiedy trafi się dobra niedziela, to jakbyś pan był na balu w resursie: zjeżdża się po kilkadziesiąt osób. A nawet dziś powinni byśmy znaleźć grono stałych gości. No, przede wszystkim bawi tam moja narzeczona. Dalej — jest pani Wąsowska, milutka wdóweczka, lat trzydzieści, ogromny majątek. Zdaje mi się, że krąży około niej Starski. Zna pan Starskiego?… Niemiła figura: arogant, panie, impertynent… Dziwię się, doprawdy, że kobieta z takim rozumem i gustem jak pani Wąsowska może znajdować przyjemność w towarzystwie podobnego lekkoducha.", + "84621": "— Któż więcej? — pytał Wokulski.", + "84622": "— Jest jeszcze Fela Janocka, stryjeczna siostra mojej pani; bardzo miłe dziecko, ma z osiemnaście lat. No, jest Ochocki…", + "84623": "— Jest?… Cóż on tam robi?", + "84624": "— Kiedym wyjeżdżał, po całych dniach łowił ryby. Ale ponieważ gust zmienia mu się często, więc nie jestem pewny, czy nie zobaczę go teraz jako myśliwca… Ale cóż to za szlachetny młody człowiek, co za wiedza!… No i zasługi już ma; zrobił kilka wynalazków.", + "84625": "— Tak, to niepospolity człowiek — rzekł Wokulski. — Któż jeszcze bawi u prezesowej?…", + "84626": "— Stale to już nikt, ale bardzo często przyjeżdżają na kilka dni, czasem na tydzień, pan Łęcki z córką. Dystyngowana osoba — mówił dalej baron — pełna rzadkich przymiotów. Pan wreszcie ich zna? Szczęśliwy ten, komu odda serce i rękę! Co to, panie, za wdzięk, co za rozum; doprawdy, czcić ją można jak istną boginię… Nie znajduje pan?", + "84627": "Wokulski oglądał się po okolicy nie mogąc zdobyć się na odpowiedź. Szczęściem, wybiegł w tej chwili posługacz stacyjny donosząc baronowi, że zajechał powóz.", + "84628": "— Wybornie! — zawołał baron i dał mu parę złotych. — Odnieś, kochanku, nasze rzeczy, a my, panie, jedźmy… Za dwie godziny pozna pan moją narzeczoną…", + "84629": "V. Wiejskie rozrywki", + "84630": "Z kwadrans upłynął, zanim upakowano rzeczy w powozie. Nareszcie Wokulski i baron usiedli, furman w piaskowej liberii machnął batem w powietrzu i para dzielnych siwych koni ruszyła wolnym kłusem.", + "84631": "— O, panią Wąsowską rekomenduję panu — mówił baron. — Brylant, nie kobieta, a jaka oryginalna!… Ani myśli iść drugi raz za mąż, choć lubi pasjami, ażeby ją otaczano. Trudno jej, panie, nie uwielbiać, a uwielbiać rzecz niebezpieczna. Starskiemu płaci dzisiaj za wszystkie jego bałamuctwa. Pan zna Starskiego?", + "84632": "— Widziałem go raz…", + "84633": "— Dystyngowany człowiek, ale nieprzyjemny — mówił baron — antypatia mojej narzeczonej. Tak działa jej na nerwy, że biedaczka traci humor w jego towarzystwie. I nie dziwię się, bo to są wprost przeciwne natury: ona poważna — on letkiewicz, ona uczuciowa, nawet sentymentalna — on cynik.", + "84634": "Wokulski słuchając gawędy barona oglądał się po okolicy, która powoli zmieniała fizjognomię. W pół godziny za stacją ukazały się na widnokręgu lasy, bliżej wzgórza; droga wiła się między nimi, wbiegała na ich szczyty lub spadała na dół.", + "84635": "Na jednym z takich wzniesień furman zwrócił się do nich i wskazując batem przed siebie rzekł:", + "84636": "— O, państwo tam jadą brekiem.", + "84637": "— Gdzie? kto? — zawołał baron, prawie wspinając się na kozioł. — A tak, to oni… Żółty brek i gniada czwórka… Ciekawym, kto jedzie? Niech no pan spojrzy…", + "84638": "— Zdaje mi się, że widzę coś pąsowego — odparł Wokulski.", + "84639": "— A, to pani Wąsowska. Ciekawym, czy jest i moja narzeczona?… — dodał ciszej.", + "84640": "— Jest kilka pań — rzekł Wokulski, któremu w tej chwili przypomniała się panna Izabela. „Jeżeli jedzie z nimi, to dobra wróżba” — pomyślał.", + "84641": "Oba ekwipaże szybko zbliżały się do siebie. Na breku gwałtownie strzelano z bata, wołano, wywijano chustkami, w powozie zaś baron coraz wychylał się i drżał ze wzruszenia.", + "84642": "Powóz stanął, ale rozpędzony brek przeleciał około niego jak burza śmiechów i okrzyków i zatrzymał się o kilkadziesiąt kroków dalej. Widocznie naradzano się nad czymś w sposób hałaśliwy i zapewne coś uradzono, gdyż towarzystwo wysiadło, a brek pojechał dalej.", + "84643": "— Dzień dobry, panie Wokulski! — zawołał z kozła ktoś wywijając długim batem. Wokulski poznał Ochockiego.", + "84644": "Baron pobiegł w stronę towarzystwa. Naprzeciw wysunęła się dama w białej narzutce, z białą koronkową parasolką i szła powoli z wyciągniętą do niego ręką, z której zdawał się opadać szeroki rękaw. Baron już z daleka zdjął kapelusz i dopadłszy narzeczonej, prawie zanurzył się w jej rękawie. Po wybuchu czułości, który o ile był krótkim dla niego, o tyle wydał się bardzo długim dla widzów, baron nagle oprzytomniał i rzekł:", + "84645": "— Pozwoli pani, że przedstawię pana Wokulskiego, mego najlepszego przyjaciela… Ponieważ zabawi tu dłużej, więc w tej chwili obliguję, ażeby w czasie mojej nieobecności zastępował przy pani moje miejsce…", + "84646": "Znowu złożył kilka pocałunków w głąb rękawa, skąd do Wokulskiego wysunęła się prześliczna ręka. Wokulski uścisnął ją i poczuł lodowaty chłód; spojrzał na damę w białej narzutce i zobaczył pobladłą twarz z wielkimi oczyma, w których widać było smutek i obawę.", + "84647": "„Szczególna narzeczona!” — pomyślał.", + "84648": "— Pan Wokulski!… — zawołał baron zwróciwszy się do dwu pań i mężczyzny, którzy już zbliżyli się do nich. — Pan Starski… — dodał.", + "84649": "— Już miałem przyjemność… — odezwał się Starski uchylając kapelusz.", + "84650": "— I ja — odparł Wokulski.", + "84651": "— Jakże teraz usadowimy się? — spytał baron na widok nadjeżdżającego breku.", + "84652": "— Jedźmy wszyscy razem! — zawołała młoda blondynka, w której Wokulski domyślił się panny Felicji Janockiej.", + "84653": "— Bo w naszym powozie są dwa miejsca… — słodko zauważył baron.", + "84654": "— Rozumiem, ale nic z tego — odezwała się pięknym kontraltem dama w pąsowej sukni. — Narzeczeni pojadą z nami, a do powozu niech siądą, jeżeli chcą, pan Ochocki z panem Starskim.", + "84655": "— Dlaczego ja? — zawołał z wysokości kozła Ochocki.", + "84656": "— Albo ja? — dodał Starski.", + "84657": "— Bo pan Ochocki źle powozi, a pan Starski jest nieznośny — odpowiedziała rezolutna wdówka.", + "84658": "Teraz Wokulski spostrzegł, że dama ta ma pyszne kasztanowate włosy i czarne oczy, a całą fizjognomię wesołą i energiczną.", + "84659": "— Już mi pani daje dymisję! — westchnął komicznie Starski.", + "84660": "— Pan wie, że ja zawsze daję dymisję wielbicielom, którzy mnie nudzą. No, ale siadajmy, moi państwo. Narzeczeni naprzód. Fela obok Ewelinki.", + "84661": "— O nie! — zaprotestowała blondynka. — Siądę na końcu, bo babcia nie pozwala mi siadać przy narzeczonych.", + "84662": "Baron z większą elegancją aniżeli zręcznością podsadził narzeczoną i sam usiadł naprzeciw niej. Potem wdówka zajęła miejsce obok barona, Starski obok narzeczonej, a panna Felicja obok Starskiego.", + "84663": "— Prosimy — odezwała się wdówka do Wokulskiego zbierając w fałdy swoją pąsową suknię, która rozesłała się na połowie ławki.", + "84664": "Wokulski usiadł naprzeciw panny Felicji i spostrzegł, że dziewczynka patrzy na niego z pełnym zachwytu podziwem, rumieniąc się co chwilę.", + "84665": "— Czy nie moglibyśmy prosić pana Ochockiego, ażeby lejce oddał stangretowi? — rzekła wdówka.", + "84666": "— Moja pani, cóż mi pani wiecznie robi jakieś awantury! — oburzył się Ochocki. — Właśnie, że ja będę powoził.", + "84667": "— Więc daję słowo honoru, że wybiję pana, jeżeli nas wywrócisz.", + "84668": "— To się jeszcze pokaże — odparł Ochocki.", + "84669": "— Słyszeliście państwo, ten człowiek mi grozi! — zawołała wdówka. — Czy nie ma tu nikogo, który by się za mną ujął?", + "84670": "— Ja panią pomszczę — wtrącił Starski dość lichą polszczyzną. — Przesiądźmy się we dwoje do tamtego powozu.", + "84671": "Piękna wdowa wzruszyła ramionami, baron znowu całował rączki swojej narzeczonej, która uśmiechając się rozmawiała z nim półgłosem, ale ani na chwilę nie straciła wyrazu smutku i obawy.", + "84672": "Podczas gdy Starski przekomarzał się z wdową, a panna Felicja rumieniła się, Wokulski patrzył na narzeczoną. Spostrzegła to, odpowiedziała mu pogardliwym wejrzeniem i nagle z bezbrzeżnego smutku przeszła do dziecinnej wesołości. Sama podała rękę baronowi do nowego pocałunku, a nawet niechcący potrąciła go nóżką. Jej wielbiciel był tak wzruszony, że pobladł i posiniały mu usta.", + "84673": "— Ależ pan nie ma idei o powożeniu! — krzyknęła wdowa usiłując potrącić Ochockiego drutem parasolki.", + "84674": "W tej chwili Wokulski wyskoczył. Jednocześnie konie lejcowe skręciły na środek drogi, dyszlowe poszły za nimi i brek silnie pochylił się na lewo. Wokulski podparł go, konie, ściągnięte przez stangreta, stanęły.", + "84675": "— Czy nie mówiłam, że ten potwór wywróci nas! — zawołała wdowa. — Cóż to znowu, panie Starski?…", + "84676": "Wokulski spojrzał na brek i w ciągu jednej chwili zobaczył taką scenę: panna Felicja pokładała się ze śmiechu, Starski upadł twarzą na kolana pięknej wdówki, baron tarmosił za kark stangreta, a jego narzeczona, blada z trwogi, jedną ręką chwyciła za pręt kozła, drugą wpiła w ramię Starskiego.", + "84677": "Mgnienie oka — brek wyprostował się i wszystko wróciło do porządku. Tylko panna Felicja zanosiła się od śmiechu.", + "84678": "— Nie rozumiem, Felu, jak można śmiać się w takiej chwili — odezwała się narzeczona.", + "84679": "— Dlaczego nie mam się śmiać?… Cóż mogło stać się złego?… Przecież jedzie z nami pan Wokulski… — mówiła panienka. Spostrzegła się jednak i zarumieniona bardziej niż kiedykolwiek, naprzód ukryła twarz w dłonie, a potem spojrzała na Wokulskiego w sposób, który miał oznaczać, że jest bardzo obrażona.", + "84680": "— Co do mnie, gotów jestem zaabonować kilka podobnych wypadków — odezwał się Starski, wymownie patrząc na wdówkę.", + "84681": "— Pod warunkiem, że ja będę zabezpieczona od dowodów pańskiej tkliwości. Felu, usiądź na moim miejscu — odpowiedziała wdowa marszcząc się i siadając naprzeciw Wokulskiego.", + "84682": "— Cóż znowu, sama pani dziś powiedziała, że wdowom wszystko wolno.", + "84683": "— Ale wdowy nie na wszystko pozwalają. Nie, panie Starski, pan musi oduczyć się swoich japońskich zwyczajów.", + "84684": "— To są zwyczaje wszechświatowe — odparł Starski.", + "84685": "— W każdym razie nie z tej połowy świata, do której ja przywykłam — odcięła wdówka krzywiąc się i patrząc na drogę.", + "84686": "W breku zrobiło się cicho. Baron z zadowoleniem poruszał szpakowatymi wąsikami, a jego narzeczona posmutniała jeszcze bardziej. Panna Felicja, zająwszy miejsce wdówki obok Wokulskiego, odwróciła się do swego sąsiada prawie tyłem, od czasu do czasu rzucając mu przez ramię pogardliwe i melancholijne spojrzenia. Ale za co? tego nie wiedział.", + "84687": "— Pan dobrze jeździ konno? — zapytała Wokulskiego pani Wąsowska.", + "84688": "— Z czego pani wnosi?", + "84689": "— Ach, Boże! zaraz z czego? Pierwej niech pan odpowie na moje pytanie.", + "84690": "— Nieszczególnie, ale jeżdżę.", + "84691": "— Właśnie że musi pan dobrze jeździć, gdyż od razu zgadł pan, co zrobią konie w rękach takiego mistrza jak pan Julian. Będziemy jeździli razem… Panie Ochocki, od dzisiejszego dnia daję panu urlop ze spacerów.", + "84692": "— Bardzo się z tego cieszę — odparł Ochocki.", + "84693": "— A, ładnie w taki sposób odpowiadać damom! — zawołała panna Felcia.", + "84694": "— Wolę odpowiadać aniżeli odbywać z nimi spacery. Kiedyśmy ostatni raz jeździli z panią Wąsowską, w ciągu dwu godzin sześć razy zsiadałem z konia, a pięciu minut nie miałem spokojności. Niech teraz pan Wokulski spróbuje.", + "84695": "— Felu, powiedz temu człowiekowi, że z nim nie rozmawiam — odezwała się wdówka wskazując na Ochockiego.", + "84696": "— Człowieku, człowieku!… — zawołała Felcia. — Ta pani z wami nie rozmawia… Ta pani mówi, że jesteście ordynarni.", + "84697": "— A co, już zatęskniła pani do towarzystwa ludzi z dobrymi manierami — odezwał się Starski. — Niech pani spróbuje, może dam się przeprosić.", + "84698": "— Dawno pan wyjechał z Paryża? — zapytała wdówka Wokulskiego.", + "84699": "— Jutro będzie tydzień.", + "84700": "— A ja już nie widziałam go cztery miesiące. Kochane miasto…", + "84701": "— Zasławek!… — krzyknął Ochocki i zamachnął batem do ogromnego wystrzału, który mu się jednak nie udał, ponieważ bicz niezbyt szczęśliwie rzucony w tył, zaplątał się między parasolki dam i kapelusze panów.", + "84702": "— Nie, moi państwo — zawołała wdówka — jeżeli chcecie mnie miewać na przejażdżkach, to wiążcie tego człowieka. On jest po prostu niebezpieczny…", + "84703": "Na breku znowu wszczął się hałas, ponieważ Ochocki miał swoje stronnictwo w osobie panny Felicji, która utrzymywała, że jak na początkującego, dobrze powozi i że najwytrawniejszym furmanom zdarzają się wypadki.", + "84704": "— Moja Felciu — odparła wdówka — jesteś w tym wieku, że u ciebie każdy będzie dobrym furmanem, kto ma ładne oczy.", + "84705": "— Dopiero dziś będę miał dobry apetyt… — mówił baron do swej narzeczonej, lecz spostrzegłszy, że mówi za głośno, począł znowu szeptać.", + "84706": "Znajdowali się już na terytorium należącym do prezesowej i właśnie Wokulski przypatrywał się rezydencji. Na dość wysokim, choć łagodnym wzgórzu wznosił się piętrowy pałac z dwoma parterowymi skrzydłami. Za nim zieleniły się stare drzewa parku, przed nim rozścielała się jakby wielka łąka, poprzecinana ścieżkami, tu i owdzie ozdobiona klombem, posągiem albo altanką. U stóp wzgórza połyskiwała obszerna płachta wody, oczywiście sadzawka, na której kołysały się łódki i łabędzie.", + "84707": "Na tle zieloności pałac jasnożółtej barwy z białymi słupami wyglądał okazale i wesoło. Na prawo i na lewo od niego widać było między drzewami murowane budynki gospodarskie.", + "84708": "Przy odgłosie wystrzałów z bata, które tym razem udawały się Ochockiemu, brek po marmurowym moście zajechał przed pałac zawadziwszy tylko jednym kołem o trawnik. Podróżni wysiedli, Ochocki jednak nie oddał lejców, lecz jeszcze odprowadził ekwipaż do stajni.", + "84709": "— A niech pan pamięta, że o pierwszej śniadanie! — zawołała panna Felicja.", + "84710": "Do barona zbliżył się stary służący w czarnym surducie.", + "84711": "— Jaśnie pani — rzekł — jest teraz w spiżarni. Może panowie pozwolą do siebie.", + "84712": "I zaprowadziwszy ich do prawej oficyny wskazał Wokulskiemu obszerny pokój, którego otwarte okna wychodziły do parku. Po chwili wbiegł chłopiec w liberyjnej kurtce, przyniósł wody i zajął się rozpakowaniem walizy.", + "84713": "Wokulski wyjrzał oknem. Przed nim rozciągał się trawnik ozdobiony kępami starych świerków, modrzewi, lip, poza którymi daleko było widać lesiste wzgórza. Tuż przy oknie stał krzak bzu, a w nim gniazdo, do którego zlatywały się wróble. Ciepły wiatr wrześniowy co chwilę wpadał do pokoju siejąc w nim niepochwytne wonie.", + "84714": "Gość patrzył na obłoki, jakby dotykające wierzchołków drzew, na snopy światła, które przepływały między ciemnymi gałęźmi świerków, i było mu dobrze. Nie myślał o pannie Izabeli. Jej wizerunek, palący mu duszę, rozwiał się wobec prostych powabów natury; chore serce umilkło i pierwszy raz od dawna zaległy w nim ukojenie i cisza.", + "84715": "Przypomniawszy jednak sobie, że jest tu z wizytą, szybko począł się ubierać. Ledwie skończył, delikatnie zapukano do drzwi i wszedł stary służący.", + "84716": "— Jaśnie pani prosi do stołu.", + "84717": "Wokulski udał się za nim… Minął korytarz i po chwili znalazł się w obszernym pokoju jadalnym, którego ściany do połowy były przysłonięte taflami z ciemnego drzewa. Panna Felicja rozmawiała w oknie z Ochockim, przy stole zaś między panią Wąsowską i baronem siedziała prezesowa na fotelu z wysoką poręczą.", + "84718": "Zobaczywszy swego gościa wstała i wyszła parę kroków naprzód.", + "84719": "— Witam cię, panie Stanisławie — rzekła — i dziękuję, żeś posłuchał mojej prośby.", + "84720": "Gdy zaś Wokulski pochylił się do jej ręki, pocałowała go w czoło, co na obecnych zrobiło pewne wrażenie.", + "84721": "— Siadajże o tu, koło Kazi. A ty, proszę cię, pamiętaj o nim.", + "84722": "— Pan Wokulski zasługuje na to — odparła wdówka. — Gdyby nie jego przytomność, pan Ochocki połamałby nam kości.", + "84723": "— Cóż znowu?…", + "84724": "— Nie umie powozić nawet parą koni, a rwie się do czwórki. Już wolałam go, kiedy sobie po całych dniach łapał ryby.", + "84725": "— Boże! jakie szczęście, że nie ożenię się z tą kobietą — westchnął Ochocki, serdecznie witając Wokulskiego.", + "84726": "— O, panie, panie!… Tylko jeżeli ofiarujesz mi się na męża, to lepiej zostań furmanem — zawołała pani Wąsowską.", + "84727": "— Ci zawsze kłócą się! — rzekła ze śmiechem prezesowa.", + "84728": "Weszła panna Ewelina Janocka, a w parę minut po niej, drugimi drzwiami, Starski.", + "84729": "Powitali prezesową, która odpowiedziała im życzliwie, lecz z powagą.", + "84730": "Podano śniadanie.", + "84731": "— U nas, panie Stanisławie — mówiła prezesowa — jest taki zwyczaj, że schodzimy się wszyscy obowiązkowo tylko do stołu. Poza tym każdy robi, co mu się podoba. Radzę ci więc, jeżeli boisz się nudów, pilnować się Kazi Wąsowskiej.", + "84732": "— Ja też od razu biorę do niewoli pana Wokulskiego — odparła wdówka.", + "84733": "— Och!… — szepnęła prezesowa spojrzawszy przelotnie na gościa.", + "84734": "Panna Felicja zarumieniła się, nie wiadomo który już raz dzisiaj, i kazała Ochockiemu, ażeby nalał jej wina.", + "84735": "— Nie, nie… proszę wody — poprawiła się.", + "84736": "Ochocki spełnił zlecenie trzęsąc przy tym głową i rozkładając ręce w sposób desperacki.", + "84737": "Po śniadaniu, w ciągu którego panna Ewelina rozmawiała tylko z baronem, a Starski umizgał się do czarnookiej wdowy, goście pożegnawszy gospodynią rozeszli się. Ochocki poszedł na strych pałacu, gdzie w pokoiku, świeżo na ten cel zbudowanym, urządzał obserwatorium meteorologiczne, baron z narzeczoną wybrali się do parku, a prezesowa zatrzymała Wokulskiego.", + "84738": "— Powiedzże mi — rzekła — bo to pierwsze wrażenia bywają najtrafniejsze, jak ci się podoba pani Wąsowską?", + "84739": "— Wygląda na dzielną i wesołą kobietę.", + "84740": "— Masz rację. A baron?", + "84741": "— Mało go znam. To stary człowiek.", + "84742": "— O stary, bardzo stary — westchnęła prezesowa — a pomimo to chce mu się żenić. A co powiesz o jego narzeczonej?", + "84743": "— Wcale jej nie znam, chociaż dziwi mnie, że upodobała sobie barona, który zresztą może być najzacniejszym człowiekiem.", + "84744": "— Tak, to jest dziwna dziewczyna — mówiła prezesowa — i powiem ci, że zaczynam tracić dla niej serce. Do jej małżeństwa nie mieszam się, skoro niejedna panna jej zazdrości, a wszyscy mówią, że robi świetną partię. Ale to, co miała dostać po mojej śmierci, przejdzie na innych. Kto ma krocie barona, nie potrzebuje moich dwudziestu tysięcy.", + "84745": "Czuć było rozdrażnienie w głosie staruszki.", + "84746": "Niebawem pożegnała Wokulskiego radząc mu przejść się po parku.", + "84747": "Wokulski wyszedł na dziedziniec i około lewej oficyny, gdzie była kuchnia, skręcił do parku.", + "84748": "Później bardzo często przychodziły mu na myśl dwa najpierwsze spostrzeżenia, jakie zrobił w Zasławku.", + "84749": "Przede wszystkim niedaleko kuchni zobaczył budę, a przed nią na łańcuchu psa, który spostrzegłszy obcego począł tak szczekać, wyć i rzucać się, jakby dostał wścieklizny. Widząc, że mimo to pies ma wesołe oczy i kręci ogonem, Wokulski pogłaskał go, co okrutnego zwierza wprawiło w taki humor, że nie pozwolił gościowi odejść od siebie. Wył, chwytał za ubranie, kładł się na ziemi, jakby domagając się pieszczot, a przynajmniej widoku ludzkiej twarzy.", + "84750": "„Dziwny pies łańcuchowy!” — pomyślał Wokulski.", + "84751": "W tej chwili z kuchni wyszło nowe dziwo: stary parobek otyły. Wokulski, który jeszcze nigdy nie spotkał otyłego chłopa, wdał się z nim w rozmowę.", + "84752": "— Po co wy tego psa trzymacie na łańcuchu?", + "84753": "— Ażeby był zły i nie puszczał do domu złodziejów — odparł uśmiechając się parobek.", + "84754": "— Więc dlaczegóż od razu nie weźmiecie złego kundla?", + "84755": "— Kiej dziedziczka nie utrzymałaby złego psa. U nas to i pies musi być łaskawy.", + "84756": "— A wy, ojcze, co tu robicie?", + "84757": "— Jo jestem pasiecznik, ale przody byłem rataj. Ino jak mi wół złamał ziobro, to mi jaśnie pani kazała do pasieki.", + "84758": "— I dobrze wam?", + "84759": "— Z początku to ckliło mi się bez roboty, ale późni przywykem i jestem.", + "84760": "Pożegnawszy chłopa Wokulski skręcił do parku i długi czas przechadzał się po lipowej alei nie myśląc o niczym. Zdawało mu się, że przyjechał tu nasycony, zatruty zgiełkiem Paryża, hałasem Warszawy, dudnieniem kolei żelaznych i że wszystkie te niepokoje, wszystkie boleści, jakie przeżył, w tej chwili parują z niego. Gdyby go zapytano: czym jest wieś? odpowiedziałby, że jest ciszą.", + "84761": "Wtem usłyszał szybki bieg za sobą. Gonił go Ochocki niosąc na ramieniu dwie wędki.", + "84762": "— Nie było tu panny Felicji? — zapytał. — Miała przyjść o wpół do trzeciej i iść ze mną na ryby… Ale taka to babska punktualność. Może pan pójdzie z nami? Nie ma pan ochoty. To może pan woli grać ze Starskim w pikietę?… Do tego on zawsze gotów, wyjąwszy, jeżeli znajdzie komplet do preferansa.", + "84763": "— Cóż tu robi ten pan Starski?", + "84764": "— Jakże co? Mieszka u swojej ciotecznej babki a razem chrzestnej matki, prezesowej Zasławskiej, i jak teraz, martwi się, że zapewne nie odziedziczy po niej majątku. Ładny grosz, ze trzysta tysięcy rubli!… Ale prezesowa uważa, że lepiej wesprzeć nim podrzutków aniżeli kasę w Monako. Biedny chłopak!", + "84765": "— Cóż mu złego?", + "84766": "— Ale ba!… Po babci urwało się, z Kazią zerwało się i choć w łeb sobie strzel.", + "84767": "Wiedz pan — ciągnął Ochocki majstrując coś około wędek — że kiedyś obecna pani Wąsowska, jeszcze jako panna, miała słabość do Starskiego. Kazio i Kazia, jaka dobrana para, co?… Zdaje się, że nawet pod wpływem tej idei pani Kazia zjechała do nas przed trzema tygodniami (a ma także grosz po nieboszczyku, bodaj czy nie tyle, co prezesowa!). Byli nawet ze sobą kilka dni dobrze i nawet Kazio na rachunek posagu zrealizował nowy weksel u pachciarza, gdy wtem… coś się zepsuło… Pani Wąsowska po prostu kpi sobie z Kazia, a on tylko udaje dobrą minę. Słowem kiepsko! Trzeba będzie wyrzec się podróży i osiąść na piaszczystym folwarczku, dopóki nie umrze stryjcio, co prawda już dawno chory na kamień.", + "84768": "— Ale co dotychczas robił pan Starski?", + "84769": "— No, przede wszystkim robił długi. Trochę grał, trochę podróżował (zdaje mi się jednak, że głównie po paryskich i londyńskich knajpach, bo w te jego Chiny wierzyć mi się nie chce), ale specjalnie trudnił się bałamuceniem młodych mężatek. W tym to on mistrz i już ma tak ustaloną reputację, że mężatki wcale mu się nie opierają, a panny wierzą, że do której zacznie się umizgać Starski, natychmiast dostanie męża. Takie dobre zajęcie jak każde inne!…", + "84770": "„Zapewne — szepnął Wokulski, już nieco spokojniejszy o rywala. — Ten nie zbałamuci panny Izabeli.”", + "84771": "Dochodzili do końca parku, poza sztachetami którego widać było szereg murowanych budynków.", + "84772": "— O, ma pan, jaka to oryginalna kobieta z tej prezesowej! — rzekł Ochocki wskazując na sztachety. — Widzi pan te pałace?… To wszystko czwórniaki, mieszkania parobków. A tamten dom — to ochrona dla parobcząt; bawi się ich ze trzydzieści sztuk, wszystkie umyte i obłatane jak książątka… A ta znowu willa to przytułek dla starców, których w tej chwili jest czworo; uprzyjemniają sobie wakacje czyszcząc włosień na materace do gościnnych pokojów. Tułałem się po rozmaitych okolicach kraju i wszędzie widziałem, że parobcy mieszkają jak świnie, a ich dzieci harcują po błocie jak prosięta… Ale kiedym tu pierwszy raz zajechał, przetarłem oczy. Zdawało mi się, że jestem na wyspie Utopii albo na kartce nudnego a cnotliwego romansu, w którym autor opisuje, jakimi szlachcice być powinni, lecz jakimi nigdy nie będą. Imponuje mi ta staruszka… A gdybyś pan jeszcze wiedział, jaką ona ma bibliotekę, co czyta… Zgłupiałem, kiedy raz zażądała, abym jej objaśnił pewne punkta transformizmu, którym dlatego tylko brzydzi się, że uznał walkę o byt za fundamentalne prawo natury.", + "84773": "Na końcu alei ukazała się panna Felicja.", + "84774": "— Cóż, idziemy, panie Julianie? — zapytała Ochockiego.", + "84775": "— Idziemy i pan Wokulski z nami.", + "84776": "— Aaa?… — zdziwiła się panienka.", + "84777": "— Pani nie życzy sobie? — spytał Wokulski.", + "84778": "— Owszem, ale… myślałam, że panu będzie przyjemniej w towarzystwie pani Wąsowskiej.", + "84779": "— Moja panno Felicjo! — zawołał Ochocki — tylko proszę nie bawić się w uszczypliwość, bo się to pani nie udaje.", + "84780": "Obrażona panna poszła naprzód w stronę sadzawki, panowie za nią. Łowili ryby do piątej wieczorem, na spiekocie, gdyż dzień był gorący. Ochocki złapał dwucalowego kiełbia, a panna Felicja oberwała sobie koronkę u rękawa. Skutkiem czego wybuchnął między nimi spór o to, że młode panny nie mają pojęcia o trzymaniu wędki, a panowie nie mogą jednej chwili usiedzieć bez gadania.", + "84781": "Pogodził ich dopiero dzwonek wzywający na obiad.", + "84782": "Po obiedzie baron oddalił się do swego pokoju (o tej godzinie zawsze chorował na migrenę), reszta zaś towarzystwa miała zebrać się w parku, w altanie, gdzie zwykle jadano owoce.", + "84783": "Wokulski przyszedł tam w pół godziny. Myślał, że będzie pierwszy, tymczasem zastał już wszystkie panie, którym Starski coś wykładał. Siedział rozparty na brzozowym fotelu i mówił z miną znudzoną, uderzając szpicrózgą w koniec buta:", + "84784": "— Jeżeli w historii odegrały jakąś rolę małżeństwa, to bynajmniej nie te ze skłonności, ale te z rozsądku. Co wiedzielibyśmy dziś o Jadwidze albo o Marii Leszczyńskiej, gdyby panie te nie umiały zdecydować się na rozsądny wybór? Czym byłby Stefan Batory albo Napoleon I, gdyby nie pożenili się z kobietami mającymi wpływy? Małżeństwo jest zbyt doniosłym aktem, ażeby przystępując do niego można było radzić się tylko serca. To nie jest poetyczny związek dwu dusz, to jest ważny wypadek dla mnóstwa osób i interesów. Niech ja dziś ożenię się z pokojówką, choćby z guwernantką, a już jutro będę zgubiony w mojej sferze. Nikt mnie nie zapyta: jaka była temperatura moich uczuć? ale — jakie mam dochody na utrzymanie domu i kogo wprowadzam do rodziny?", + "84785": "— Co innego małżeństwa polityczne, a co innego małżeństwa dla pieniędzy z człowiekiem, którego się nie kocha — odpowiedziała prezesowa patrząc w ziemię i bębniąc palcami po stole. — To gwałt zadany najświętszym uczuciom.", + "84786": "— Ach, kochana babciu — odparł Starski z westchnieniem — łatwo to mówić o swobodzie uczuć, kiedy się ma dwadzieścia tysięcy rubli rocznie. „Podły pieniądz! brzydki pieniądz!” — wołają wszyscy. Ale dlaczegóż to wszyscy, począwszy od parobka, skończywszy na ministrze, krępują swoją wolność pracą obowiązkową? Za co górnik i marynarz narażają życie? Naturalnie, za ów podły pieniądz, bo podły pieniądz daje swobodę choć przez parę godzin na dzień, choć przez parę miesięcy na rok, choć przez kilka lat w życiu. Wszyscy obłudnie gardzimy pieniędzmi, lecz każdy z nas wie, że jest to mierzwa, z której wyrasta wolność osobista, nauka, sztuka, nawet idealna miłość. Gdzież to wreszcie urodziła się miłość rycerzy i trubadurów? Z pewnością nie między szewcami i kowalami, a nawet nie między doktorami i adwokatami. Wypielęgnowały ją klasy majętne, które utworzyły kobietę z delikatną cerą i białą ręką, które wydały mężczyznę mającego dosyć czasu na ubóstwianie kobiety.", + "84787": "Jest tu wreszcie między nami przedstawiciel ludzi czynu, pan Wokulski, który, jak mówi sama babcia, niejednokrotnie złożył dowody bohaterstwa. Co go ciągnęło do niebezpieczeństw?… Naturalnie pieniądz, który dziś w jego ręku jest potęgą…", + "84788": "Zrobiło się cicho, wszystkie panie spojrzały na Wokulskiego. Ten odparł po chwili milczenia:", + "84789": "— Tak, ma pan rację, zdobyłem mój majątek wśród ciężkich przygód, ale czy pan wie, dlaczegom go zdobywał?…", + "84790": "— Za pozwoleniem — przerwał Starski — nie robię panu zarzutu, tylko owszem, uważam to za chlubny przykład dla wszystkich. Skądże pan jednak wie, czy człowiek, który żeni się lub wychodzi za mąż dla pieniędzy, nie ma również na widoku szlachetnych celów? Moi rodzice podobno pobrali się z czystej miłości; jednak przez całe życie nie byli szczęśliwi, a o mnie, owocu ich uczuć, to już nie ma co mówić… Tymczasem moja czcigodna babka, tu obecna, wyszła za mąż wbrew skłonności i dziś jest błogosławieństwem całej okolicy. Nawet lepiej — dodał całując prezesowę w rękę — gdyż poprawia błędy moich rodziców, którzy tak byli zajęci miłością, że zapomnieli o majątku dla mnie…", + "84791": "Zresztą — mamy drugi dowód w osobie uroczej pani Wąsowskiej…", + "84792": "— O, mój panie — przerwała zarumieniona wdowa — mówisz tak, jakbyś był prokuratorem sądu ostatecznego. Ja także odpowiem jak pan Wokulski: czy wiesz, dlaczegom to zrobiła?…", + "84793": "— Ale pani to zrobiła i babcia to zrobiła, i my wszyscy to samo zrobimy — mówił z ironicznym chłodem Starski. — Wyjąwszy, rozumie się, pana Wokulskiego, który ma akurat tyle pieniędzy, ile ich potrzeba dla pofolgowania uczuciom…", + "84794": "— I ja tak samo zrobiłem — odezwał się stłumionym głosem Wokulski.", + "84795": "— Ożenił się pan dla majątku? — spytała wdówka szeroko otwierając oczy.", + "84796": "— Nie dla majątku, ale dlatego, ażeby mieć pracę i nie umrzeć z głodu. Znam dobrze to prawo, o którym mówi pan Starski…", + "84797": "— A co? — wtrącił Starski patrząc na babkę.", + "84798": "— I dlatego, że znam, żałuję tych, którzy muszą mu ulegać — zakończył Wokulski. — Jest to chyba największe nieszczęście w życiu.", + "84799": "— Masz rację — rzekła prezesowa.", + "84800": "— Zaczyna mnie pan interesować, panie Wokulski — dodała pani Wąsowska, wyciągając do niego rękę.", + "84801": "Panna Ewelina przez cały czas rozmowy była schylona nad haftem. W tej chwili podniosła głowę i spojrzała na Starskiego z takim wyrazem rozpaczy, że Wokulski zdziwił się… Ale Starski wciąż uderzał szpicrózgą w koniec swego buta, gryzł cygaro i uśmiechał się na pół drwiąco, na pół smutnie.", + "84802": "Za altanką rozległ się głos Ochockiego:", + "84803": "— Widzisz, mówiłem ci, że tu jest pani…", + "84804": "— No, to w altance, ale nie w krzakach — odpowiedziała młoda dziewczyna z koszykiem w ręku.", + "84805": "— Ach, głupia jesteś! — mruknął Ochocki wchodząc i niespokojnie patrząc na damy.", + "84806": "— Oho! pan Julian znowu wkracza do nas jako triumfator — rzekła wdówka.", + "84807": "— Ależ słowo honoru daję, że tylko dla skrócenia drogi szedłem przez klomby — tłomaczył się Ochocki.", + "84808": "— I tak pan zjechał z drogi, jak dziś wioząc nas…", + "84809": "— No, słowo honoru daję…", + "84810": "— Już lepiej podprowadź mnie, zamiast się tłomaczyć — przerwała prezesowa.", + "84811": "Ochocki podał jej rękę, ale miał minę tak zakłopotaną i kapelusz tak wsadzony na bakier, że pani Wąsowska nie mogła pohamować nadmiaru wesołości, co na twarzy panny Felicji wywołało nową serię rumieńców, a Ochockiego zmusiło do rzucenia wdówce kilku gniewnych spojrzeń.", + "84812": "Całe towarzystwo skręciło na lewo i boczną aleją szło do budynków folwarcznych. Naprzód prezesowa z Ochockim, za nimi dziewczyna z koszykiem, potem wdówka z panną Felicją, Wokulski, a za nim panna Ewelina ze Starskim. Przy furtce hałas na przodzie spotęgował się, a w tej chwili Wokulskiemu przywidziało się, że słyszy za sobą cichą rozmowę.", + "84813": "— Czasem zdaje mi się, że wolałabym w grobie leżeć… — szepnęła panna Ewelina.", + "84814": "— Odwagi… odwagi… — odpowiedział jej tym samym tonem Starski.", + "84815": "Wokulski teraz dopiero zrozumiał cel wyprawy na folwark, gdy w dziedzińcu wybiegło naprzeciw prezesowej całe stado kur, którym ona rzucała ziarno z kosza. Za kurami ukazała się ich dozorczyni, stara Mateuszowa, donosząc pani, że wszystko jest dobrze, tylko że z rana krążył nad dziedzińcem jastrząb, a po południu jedna z kur trochę udławiła się kamieniem, ale już ją minęło.", + "84816": "Po przeglądzie drobiu, prezesowa obejrzała obory i stajnie, gdzie parobcy, po większej części ludzie dojrzałego wieku, składali jej raporta. Tu o mało nie zdarzył się wypadek. Ze stajni bowiem nagle wybiegło spore źrebię i rzuciło się na prezesową przednimi nogami jak pies, który staje na dwu łapach. Szczęściem, Ochocki pohamował figlarne zwierzę, a prezesowa dała mu zwykłą porcję cukru…", + "84817": "— On babcię kiedy skaleczy — odezwał się niezadowolony Starski. — Kto widział przyzwyczajać do takich pieszczot źrebięta, z których później wyrastają konie!", + "84818": "— Zawsze mówisz rozsądnie — odpowiedziała mu prezesowa głaszcząc źrebaka, który kładł głowę na jej ramieniu, a później biegł za nią tak, że parobcy musieli go zawracać do stajni.", + "84819": "Nawet niektóre krowy poznawały swoją panią i witały ją stłumionym rykiem, podobnym do mruczenia.", + "84820": "„Dziwna kobieta” — pomyślał Wokulski patrząc na staruszkę, która umiała budzić miłość dla siebie nie tylko w sercach zwierząt, lecz — nawet ludzi.", + "84821": "Po kolacji prezesowa poszła spać, a pani Wąsowska zaproponowała spacer po parku.", + "84822": "Baron, lubo niechętnie, zgodził się na projekt; włożył gruby paltot, szyję okręcił chustką i wziąwszy pod rękę narzeczoną wysunął się z nią naprzód. O czym mówili? Nikt nie wie, tyle tylko widziano, że ona była blada, a on miał wypieki na twarzy.", + "84823": "Około jedynastej w nocy wszyscy rozeszli się, a baron pokaszlując odprowadził Wokulskiego do jego pokoju.", + "84824": "— Cóż, przypatrzył się pan mojej narzeczonej?… Jaka ona piękna!… Obraz westalki, panie, prawda? A jeszcze kiedy na jej buzi ukaże się ten wyraz dziwnej melancholii, uważał pan, jest tak czarująca, że… oddałbym za nią życie. Nikomu bym tego nie powiedział, wyjąwszy pana, ale wie pan, ona robi na mnie takie wrażenie, że nie wiem, czy ośmielę się kiedykolwiek pieścić ją… chcę tylko modlić się do niej… Po prostu, panie, klęczałbym u jej nóg i patrzył w oczy szczęśliwy, gdyby mi pozwoliła, panie, pocałować brzeg swojej sukni… Ale czy nie nudzę pana?", + "84825": "Gwałtownie zakaszlał się, tak że mu oczy krwią zabiegły. Odpocząwszy mówił dalej:", + "84826": "— Ja nieczęsto kaszlę, ale dziś trochę zaziębiłem się… i nawet nie zawsze jestem skłonny do zaziębień, tylko w jesieni i na nowiu. No, ale to przejdzie, bo właśnie onegdaj zaprosiłem na konsylium Chałubińskiego i Baranowskiego i ci mi powiedzieli, że bylem się szanował, będę zdrów… Pytałem ich również (mówię to tylko panu), co sądzą o moim małżeństwie. Ale oni powiedzieli, że małżeństwo to taka rzecz osobista… Zwróciłem ich uwagę, że lekarze berlińscy od dawna już kazali mi się żenić. To im dało do myślenia i zaraz któryś rzekł: „A to szkoda, wielka szkoda, że pan natychmiast nie spełnił ich zalecenia…” Toteż, powiem panu, obecnie jestem zdecydowany skończyć przed adwentem…", + "84827": "Znowu napadł go kaszel. Odpoczął i nagle spytał Wokulskiego zmienionym głosem:", + "84828": "— Wierzy pan w życie przyszłe?", + "84829": "— Dlaczego?…", + "84830": "— Bo widzi pan, ta wiara chroni człowieka od rozpaczy. Ja na przykład rozumiem, że ani sam nie będę już tak szczęśliwy, jakbym mógł być kiedyś, ani jej nie dam zupełnego szczęścia. Jedyną zaś pociechę mam w tej myśli, że spotkamy się na innym, lepszym świecie, gdzie oboje będziemy młodzi. Przecież ona — dodał zadumany — będzie i tam należała do mnie, gdyż Pismo Święte uczy: „Co zwiążecie na ziemi, będzie związane w niebie…” Pan może nie wierzy w to, tak jak i Ochocki; niech pan jednak przyzna, że… czasem… wierzy pan i wcale nie dałby pan słowa, że tak nie będzie?…", + "84831": "Zegar za ścianą wybił północ, baron zerwał się wylękniony i pożegnał Wokulskiego. W kilka minut później jego zanoszący się kaszel było słychać w drugim końcu oficyny.", + "84832": "Wokulski otworzył okno. Przy kuchni piały ogromnymi głosami koguty kałakuckie, w parku kwilił puszczyk; na niebie urwała się jedna gwiazda i spadła gdzieś za drzewami. Baron wciąż kaszlał.", + "84833": "„Czy wszyscy zakochani są tak ślepi jak on? — myślał Wokulski. — Bo dla mnie, i chyba dla każdego tutaj, jest jasne, że ta panna wcale go nie kocha. Może nawet kocha Starskiego…", + "84834": "Nie rozumiem jeszcze sytuacji — ciągnął dalej — ale najprawdopodobniej jest tak: panna idzie za mąż dla pieniędzy, a Starski swymi teoriami umacnia ją w tym zamiarze. A może i on podkochuje się w niej?… Niepodobna. Prędzej już się nią znudził i gwałtem namawia do zamążpójścia. Chociaż… Nie, to byłaby potworna kombinacja. Tylko kobiety publiczne mają kochanków, którzy prowadzą nimi handel. Co za głupie przypuszczenie!… Starski może istotnie być jej przyjacielem i radzić to, w co sam wierzy. On przecież mówi otwarcie, że sam ożeni się tylko z bogatą kobietą. Zasada taka dobra jak każda inna, powiedziałby Ochocki. Słusznie prezesowa mówiła kiedyś, że dzisiejsze pokolenie ma mocne głowy i zimne serca. Nasz przykład zniechęcił ich do sentymentalizmu, więc wierzą w potęgę pieniędzy, co zresztą dowodzi rozsądku. Nie, ten Starski sprytny człowiek; może trochę hulaka, próżniak, ale sprytu mu nie brak. Ciekawym tylko, za co tak na nim używa pani Wąsowska?… Zapewne ma do niego słabość, a że ma i pieniądze, więc w rezultacie pobiorą się. Zresztą — co mnie to obchodzi?…", + "84835": "Ciekawym, dlaczego prezesowa nic dziś nie wspominała o pannie Izabeli? No, już ja pytać się nie będę… Od razu wzięliby nas na języki…”", + "84836": "Zasnął i marzyło mu się, że jest baronem zakochanym i chorym, a Starski odegrywa przy nim rolę przyjaciela domu.", + "84837": "Ocknął się i roześmiał.", + "84838": "„Już to wyleczyłoby mnie od razu!” — szepnął.", + "84839": "Ranek znowu zeszedł mu na łapaniu ryb z panną Felicją i Ochockim. Gdy zaś o pierwszej wszyscy zebrali się na śniadanie, pani Wąsowska odezwała się:", + "84840": "— Babcia pozwoli nam osiodłać dwa konie: mnie i panu Wokulskiemu, prawda? — A potem zwróciwszy się do Wokulskiego dodała:", + "84841": "— Za pół godziny jedziemy. Od tej chwili zaczyna pan służbę przy mnie.", + "84842": "— Państwo tylko we dwoje pojadą? — spytała zapłoniona panna Felicja.", + "84843": "— Czy i ty miałabyś chęć jechać z panem Julianem?", + "84844": "— Tylko proszę… bez żadnych dysponowań moją osobą — zaprotestował Ochocki.", + "84845": "— Felicja zostanie ze mną — wtrąciła prezesowa.", + "84846": "Pannie Felicji krew i łzy napłynęły do oczu. Spojrzała na Wokulskiego naprzód z gniewem, potem ze wzgardą, a nareszcie wybiegła z pokoju pod pozorem znalezienia chustki. Gdy wróciła, wyglądała jak Maria Stuart przebaczająca swoim oprawcom i miała czerwony nosek.", + "84847": "Punkt o drugiej przyprowadzono dwa piękne wierzchowce. Wokulski stanął przy swoim, a w parę minut ukazała się pani Wąsowska. Miała obcisłą amazonkę, kształty Junony, kasztanowate włosy zebrane w jeden węzeł. Końcem nogi oparła się na ręku stangreta i jak sprężyna rzuciła się na siodło. Szpicrózga drżała w jej ręce.", + "84848": "Wokulski tymczasem spokojnie dopasowywał strzemiona.", + "84849": "— Prędzej, panie, prędzej! — wołała ściągając lejce koniowi, który kręcił się wokoło i przysiadał na zadzie. — Za bramą ruszamy galopem… Avanti, Savoya!…", + "84850": "Nareszcie Wokulski siadł na konia, pani Wąsowska niecierpliwie uderzyła swego szpicrózgą i wyjechali za folwark.", + "84851": "Droga ciągnęła się aleją lipową, mającą z wiorstę długości. Po obu stronach leżało szare pole, a na nim tu i owdzie widać było sterty pszenicy, duże jak chaty. Niebo czyste, słońce wesołe, z daleka dolatywał jęk młocarni.", + "84852": "Kilka minut jechali kłusem. Potem pani Wąsowska położyła rękojeść szpicrózgi na ustach, pochyliła się i poleciała galopem. Welon kapelusza chwiał się za nią jak popielate skrzydło.", + "84853": "— Avanti! avanti!…", + "84854": "Znowu biegli kilka minut. Nagle pani osadziła konia na miejscu, była zarumieniona i zadyszana.", + "84855": "— Dosyć — rzekła — teraz pojedziemy wolno.", + "84856": "Uniosła się na siodle i uważnie patrzyła w stronę błękitnego lasu, który było widać daleko na wschodzie. Aleja skończyła się; jechali polem, na którym zieleniły się grusze i szarzały sterty.", + "84857": "— Powiedz mi pan — rzekła — czy to wielka przyjemność dorabiać się majątku?", + "84858": "— Nie — odparł Wokulski po chwilowym namyśle.", + "84859": "— Ale wydawać przyjemnie?", + "84860": "— Nie wiem.", + "84861": "— Nie wiesz pan? A jednak cuda opowiadają o pańskim majątku. Mówią, że masz pan ze sześćdziesiąt tysięcy rocznie…", + "84862": "— Dziś mam znacznie więcej, ale wydaję bardzo mało.", + "84863": "— Ileż?", + "84864": "— Z dziesięć tysięcy.", + "84865": "— Szkoda. Ja w roku zeszłym postanowiłam wydać masę pieniędzy. Plenipotent i kasjer zapewniają mnie, że wydałam dwadzieścia siedem tysięcy… Szalałam, no — i nie spłoszyłam nudów… Dziś, myślę sobie, zapytam pana: jakie robi wrażenie sześćdziesiąt tysięcy wydanych w ciągu roku? ale pan tyle nie wydajesz. Szkoda. Wiesz pan co?… Wydaj kiedy sześćdziesiąt… no — sto tysięcy na rok i powiedz mi pan: czy to robi sensację i jaką? Dobrze?…", + "84866": "— Z góry mogę pani powiedzieć, że nie robi.", + "84867": "— Nie?… Więc na cóż są pieniądze?… Jeżeli sto tysięcy rubli rocznie nie daje szczęścia, cóż go da?…", + "84868": "— Można je mieć przy tysiącu rubli. Szczęście każdy nosi w sobie.", + "84869": "— Ale je skądsiś bierze do siebie.", + "84870": "— Nie, pani.", + "84871": "— I to mówi pan, taki człowiek niezwykły?", + "84872": "— Gdybym nawet był niezwykłym, to tylko przez cierpienia, nie przez szczęście. A tym mniej nie przez wydatki.", + "84873": "Pod lasem ukazał się tuman kurzu. Pani Wąsowska chwilę popatrzyła, potem nagle zacięła konia i skręciła na prawo, w pole, bez drogi.", + "84874": "— Avanti!… avanti!…", + "84875": "Jechali z dziesięć minut, a teraz Wokulski zatrzymał konia. Stał na wzgórzu, nad łąką tak piękną jak marzenie. Co w niej było pięknym, czy zieloność trawy, czy kręty bieg rzeczułki, czy drzewa pochylające się nad nią, czy pogodne niebo? Wokulski nie wiedział.", + "84876": "Ale pani Wąsowska nie zachwycała się. Pędziła z góry na złamanie karku, jakby chcąc zaimponować swemu towarzyszowi odwagą.", + "84877": "Gdy Wokulski powoli zjechał z góry, zwróciła do niego konia i zawołała niecierpliwie:", + "84878": "— Ach, panie, czy pan zawsze taki nudny? Przecież nie po to wzięłam pana na spacer, ażeby ziewać. Proszę mnie bawić, tylko zaraz…", + "84879": "— Zaraz?… Dobrze. Pan Starski jest to bardzo zajmujący człowiek.", + "84880": "Pochyliła się na siodło, jakby padając w tył, i przeciągle spojrzała Wokulskiemu w oczy.", + "84881": "— Ach — zawołała ze śmiechem — nie spodziewałam się usłyszeć tak banalnego frazesu od pana… Pan Starski zajmujący… Dla kogo?… Chyba dla takich… takich… łabędzic jak panna Ewelina, bo na przykład już dla mnie przestał nim być…", + "84882": "— Jednakże…", + "84883": "— Nie ma jednakże. Był nim kiedyś, kiedym miała zamiar stać się męczennicą małżeństwa. Na szczęście, mój mąż znalazł się tak uprzejmie, że prędko umarł, a pan Starski jest tak nieskomplikowany, że nawet przy moim zasobie doświadczenia poznałam się na nim w tydzień. Ma zawsze taki sam zarost à la arcyksiążę Rudolf i ten sam sposób uwodzenia kobiet. Jego spojrzenia, półsłówka, tajemniczość znam tak dobrze jak krój jego żakietu. Zawsze tak samo unika panien bez posagu, jest cynicznym z mężatkami, a wzdychającym przy pannach, które mają wyjść za mąż. Mój Boże, ilu ja podobnych spotkałam w życiu!… Dziś trzeba mi czegoś nowego…", + "84884": "— W takim razie pan Ochocki…", + "84885": "— O tak, Ochocki jest zajmujący, a mógłby nawet być niebezpieczny, ale — na to ja musiałabym drugi raz się urodzić. To człowiek nie z tego świata, do którego ja należę sercem i duszą… Ach, jaki on naiwny, a jaki wspaniały! Wierzy w idealną miłość, z którą zamknąłby się w swoim laboratorium i był pewnym, że go nigdy nie zdradzi… Nie, on nie dla mnie…", + "84886": "— Cóż znowu z tym siodłem! — zawołała nagle. — Mój panie, popręg mi się odpiął… proszę zobaczyć…", + "84887": "Wokulski zeskoczył z konia.", + "84888": "— Zsiądzie pani? — zapytał.", + "84889": "— Ani myślę. Niech pan tak obejrzy.", + "84890": "Zaszedł z prawej strony — popręg był mocno przypasany.", + "84891": "— Ależ nie tam… O tu… Tu coś psuje się, około strzemienia.", + "84892": "Zawahał się, lecz odsunął jej amazonkę i włożył rękę pod siodło. Nagle krew uderzyła mu do głowy: wdówka w taki sposób ruszyła nogą, że jej kolano dotknęło twarzy Wokulskiego.", + "84893": "— No i cóż… No i cóż?… — pytała niecierpliwie.", + "84894": "— Nic — odparł. — Popręg jest mocny…", + "84895": "— Pocałowałeś mnie pan w nogę!… — krzyknęła.", + "84896": "— Nie.", + "84897": "Wtedy trzasnęła konia szpicrózgą i poleciała cwałem, szepcąc:", + "84898": "„Głupiec czy kamień!…”", + "84899": "Wokulski powoli siadł na konia. Niewysłowiony żal ścisnął mu serce, gdy pomyślał:", + "84900": "„Czy i panna Izabela jeździ konno?… I kto też jej poprawia siodło?…”", + "84901": "Kiedy dojechał do pani Wąsowskiej, wybuchnęła śmiechem:", + "84902": "— Cha! cha! cha!… Jesteś pan nieoceniony!… — A potem zaczęła mówić niskim, metalowym głosem: — Na karcie mojej historii zapisał się piękny dzień — odegrałam rolę Putyfarowej i znalazłam Józefa… Cha! cha! cha!… Jedna tylko rzecz napełnia mnie obawą: że pan nawet nie potrafisz ocenić, jak ja umiem zawracać głowy. W takiej chwili stu innych na pańskim miejscu powiedziałoby, że żyć beze mnie nie mogą, że zabrałam im spokój, i tam dalej… A ten odpowiada krótko: nie!… Za to jedno: „nie” powinieneś pan dostać w królestwie niebieskim krzesło pomiędzy niewiniątkami. Takie wysokie krzesełko z poręczą z przodu… Cha! cha! cha!…", + "84903": "Tarzała się na siodle ze śmiechu.", + "84904": "— I co by pani z tego przyszło, gdybym odpowiedział jak inni?", + "84905": "— Miałabym jeden triumf więcej.", + "84906": "— A z tego co pani przyjdzie?", + "84907": "— Zapełniam sobie pustkę życia. Z dziesięciu tych, którzy mi się oświadczają, wybieram jednego, który wydaje mi się najciekawszym, bawię się nim, marzę o nim…", + "84908": "— A potem?", + "84909": "— Robię przegląd następnej dziesiątki i wybieram nowego.", + "84910": "— I tak często?", + "84911": "— Choćby co miesiąc. Co pan chce — dodała wzruszając ramionami — to miłość wieku pary i elektryczności.", + "84912": "— A tak. Nawet przypomina kolej żelazną.", + "84913": "— Leci jak burza i sypie iskry?…", + "84914": "— Nie. Jeździ prędko i bierze pasażerów, ilu się da.", + "84915": "— O, panie Wokulski!…", + "84916": "— Nie chciałem obrazić pani; sformułowałem tylko to, com słyszał.", + "84917": "Pani Wąsowska przygryzła usta.", + "84918": "Jechali jakiś czas milcząc.", + "84919": "Po chwili znowu zabrała głos pani Wąsowska.", + "84920": "— Już określiłam sobie pana: pan jesteś pedant. Co wieczór, nie wiem o której, ale zapewne przed dziesiątą, robisz pan rachunki, potem idziesz spać, ale przed spaniem mówisz pacierz, głośno powtarzając: Nie pożądaj żony bliźniego twego. Czy tak?…", + "84921": "— Niech pani mówi dalej.", + "84922": "— Nie będę nic mówić, bo mnie już i rozmowa z panem męczy. Ach, ten świat daje nam same zawody!… Kiedy kładziemy pierwszą suknię z trenem, kiedy idziemy na pierwszy bal, kiedy pierwszy raz kochamy — zdaje się nam, że otóż jest coś nowego… Lecz po chwili przekonywamy się, że to już było albo że to jest — nic…", + "84923": "Pamiętam, w roku zeszłym, w Krymie, jechaliśmy w kilka osób bardzo dziką drogą, po której kiedyś snuli się rozbójnicy. I właśnie, gdy rozmawiamy o tym, wysuwa się spoza skały dwu Tatarów… Chwała Bogu! myślę, ci zechcą nas zabić, bo miny mieli okropne, choć bardzo przystojni ludzie. A oni, wie pan, z jaką wystąpili propozycją?… Ażeby kupić od nich winogron!… Panie! Oni nam sprzedawali winogrona, kiedy ja myślałam o bandytach. Chciałam ich wybić ze złości, naprawdę. Otóż — pan dzisiaj przypomniał mi tych Tatarów… Prezesowa przez kilka tygodni tłomaczyła mi, że pan jesteś oryginalny człowiek, zupełnie różny od innych, a tymczasem widzę, że pan jesteś najzwyklejszy pedant. Czy tak?", + "84924": "— Tak.", + "84925": "— Widzi pan, jak ja się znam na ludziach. Może byśmy jeszcze pojechali galopem. Albo — nie, już mi się nie chce, jestem zmęczona. Ach… gdybym choć raz w życiu spotkała prawdziwie nowego człowieka…", + "84926": "— A z tego co by pani przyszło?", + "84927": "— Miałby jakiś nowy sposób postępowania, mówiłby mi nowe rzeczy, czasami rozgniewałby mnie do łez, potem sam śmiertelnie obraziłby się na mnie, a potem — naturalnie musiałby przepraszać. O, ten zakochałby się we mnie do szaleństwa! Wpiłabym mu się tak w serce i pamięć, że nawet w grobie nie zapomniałby o mnie… No, taką miłość rozumiem.", + "84928": "— A pani co by mu dała w zamian? — spytał Wokulski, któremu robiło się coraz ciężej i smutniej.", + "84929": "— Czy ja wiem? Może i ja zdecydowałabym się na jakie szaleństwo…", + "84930": "— Teraz ja powiem, co by ten nowy człowiek dostał od pani — mówił Wokulski czując, że zbiera w nim gorycz. — Naprzód, dostałby długą listę wielbicieli dawniejszych, następnie, drugą listę wielbicieli, którzy nastąpią po nim, a w czasie antraktu miałby możność sprawdzania… czy na koniu dobrze leży siodło…", + "84931": "— To nikczemne, co pan powiedziałeś! — krzyknęła pani Wąsowska ściskając szpicrózgę.", + "84932": "— Tylko powtórzenie tego, co słyszałem od pani. Jeżeli jednak mówię za śmiało, na tak krótką znajomość…", + "84933": "— Owszem, słucham… Może pańskie impertynencje będą ciekawsze niżeli ta chłodna grzeczność, którą od dawna umiem na pamięć. Naturalnie, taki człowiek jak pan gardzi takimi kobietami jak ja… No, śmiało…", + "84934": "— Za pozwoleniem. Przede wszystkim nie używajmy zbyt silnych wyrazów, które wcale nie odpowiadają spacerowej sytuacji. Między nami nie ma mowy o uczuciach, tylko o poglądach. Otóż, moim zdaniem, w poglądzie pani na miłość istnieją nie dające się pogodzić kontrasty.", + "84935": "— Proszę? — zdziwiła się wdówka. — To, co pan nazywasz kontrastami, ja najdoskonalej godzę w życiu.", + "84936": "— Mówi pani o częstej zmianie kochanków…", + "84937": "— Jeżeli łaska, nazwijmy ich wielbicielami.", + "84938": "— A następnie, chce pani znaleźć jakiegoś nowego i nietuzinkowego człowieka, który by nawet w grobie nie zapomniał o pani. Otóż, o ile ja znam ludzką naturę, jest to cel nie do osiągnięcia. Ani pani z rozrzutnej w swoich względach nie stanie się oszczędną, ani człowiek nietuzinkowy nie zechce zająć miejsca pośród kilku tuzinów…", + "84939": "— Może o tym nie wiedzieć — przerwała wdówka.", + "84940": "— Ach, więc mamy i mistyfikację, dla udania się której potrzeba, ażeby bohater pani był ślepy i głupi. Ale choćby takim był wybrany, czy sama pani miałaby odwagę zwodzić człowieka, który by *aż tak* panią kochał?…", + "84941": "— Dobrze, więc powiedziałabym mu wszystko kończąc w ten sposób: pamiętaj, że Chrystus przebaczył Magdalenie, od której przecie ja jestem mniej grzeszna, no i przynajmniej mam równie piękne włosy…", + "84942": "— I to by mu wystarczyło?", + "84943": "— Ja sądzę.", + "84944": "— A gdyby mu nie wystarczyło?", + "84945": "— Zostawiłabym go w spokoju i odeszłabym.", + "84946": "— Ale pierwej wpiłaby mu się pani w serce i w pamięć tak, ażeby o pani nawet w grobie nie zapomniał!… — wybuchnął Wokulski. — Piękny świat, ten wasz świat… I miłe są te kobiety, przy których, kiedy im człowiek w najlepszej wierze oddaje własną duszę, jeszcze musi spoglądać na zegarek, ażeby nie spotkał swoich poprzedników i nie przeszkadzał następcom. Pani, nawet ciasto, ażeby wyrosło, potrzebuje dłuższego czasu; czy więc podobna wielkie uczucie wyhodować w takim pośpiechu, na takim jarmarku?…", + "84947": "Niech pani skwituje z wielkich uczuć, to pozbawia snu i odbiera apetyt. Po co kiedyś zatruwać życie jakiemuś człowiekowi, którego zapewne dziś jeszcze pani nie zna? Po co sobie samej mącić dobry humor? Lepiej trwać przy programie prędkich i częstych zwycięstw, które innym nie szkodzą, a pani jakoś zapełniają życie.", + "84948": "— Już pan skończył, panie Wokulski?", + "84949": "— Chyba że tak…", + "84950": "— Więc teraz ja panu powiem. Wszyscy jesteście podli…", + "84951": "— Znowu silny wyraz.", + "84952": "— Pańskie były silniejsze. Wszyscy jesteście nędznicy. Kiedy kobieta, w pewnej epoce życia, marzy o idealnej miłości, wyśmiewacie jej złudzenia i domagacie się kokieterii, bez której panna jest dla was nudna, a mężatka głupia. A dopiero gdy dzięki zbiorowym usiłowaniom pozwoli prawić sobie banalne oświadczyny, patrzeć słodko w oczy, ściskać za ręce, wówczas z ciemnego kąta wyłazi jakiś oryginalny egzemplarz w kapturze Piotra z Amiens i uroczyście wyklina kobietę stworzoną na obraz i podobieństwo Adamowych synów. „Tobie już nie wolno kochać, ty już nie będziesz nigdy prawdziwie kochana, bo miałaś nieszczęście znaleźć się wśród jarmarku, boś straciła złudzenia!” A któż ją z nich okradł, jeżeli nie pańscy rodzeni bracia?… I cóż to za świat, który naprzód obdziera z ideałów, a potem skazuje obdartego?…", + "84953": "Pani Wąsowska wydobyła chustkę z kieszeni i poczęła ją gryźć… Na rzęsach błysnęła jej łza i spadła na końską grzywę.", + "84954": "— Jedź pan już sobie — zawołała — jesteś pan drażniąco płytki. Jedź pan… jedź i przyszlij mi Starskiego; jego bezczelność jest zabawniejsza od pana księżowskiej powagi…", + "84955": "Wokulski ukłonił się i pojechał naprzód. Był zgryziony i zakłopotany.", + "84956": "— Gdzie pan jedziesz?… nie tędy… Ach, prawda, gotów pan jesteś zbłądzić, a później mówić wszystkim przy obiedzie, żem cię sprowadziła z prostej drogi. Proszę za mną…", + "84957": "Jadąc o kilka kroków za panią Wąsowska, Wokulski rozmyślał:", + "84958": "„Więc to taki świat? Jedne w nim sprzedają się ludziom prawie zgrzybiałym, a inne traktują ludzkie serca jak polędwicę. Dziwna to jednak kobieta z tej pani!… bo złą nie jest, ma nawet szlachetne porywy…”", + "84959": "W pół godziny wjechali znowu na wzgórza, z których widać było dwór prezesowej. Pani Wąsowska nagle zawróciła konia i bystro patrząc na Wokulskiego spytała:", + "84960": "— Między nami pokój czy wojna?…", + "84961": "— Czy mogę być szczerym?", + "84962": "— Proszę.", + "84963": "— Mam dla pani głęboką wdzięczność. W jednej godzinie dowiedziałem się od pani więcej aniżeli przez całe życie.", + "84964": "— Ode mnie?… Zdaje się panu. Mam w sobie parę kropli krwi węgierskiej, więc kiedy wsiądę na konia, szaleję i plotę niedorzeczności. Notabene — nie cofam nic z tego, com powiedziała, ale mylisz się pan, jeżeli sądzisz, żeś mnie już poznał. A teraz pocałuj mnie pan w rękę; jesteś pan rzeczywiście interesujący.", + "84965": "Wyciągnęła rękę, którą Wokulski ucałował, szeroko otwierając oczy ze zdziwienia.", + "84966": "VI. Pod jednym dachem", + "84967": "W tej samej porze, kiedy Wokulski z panią Wąsowską kłócił się albo galopował po łące, z majątku hrabiny do Zasławka dojeżdżała panna Izabela. Wczoraj otrzymała od prezesowej list, wyprawiony przez umyślnego posłańca, a dziś na wyraźne żądanie swej ciotki wyjechała, lubo niechętnie. Była pewna, że w Zasławku już znajduje się mocno protegowany przez prezesowę Wokulski; taka więc nagła podróż wydała jej się niewłaściwą.", + "84968": "„Choćbym nawet musiała kiedyś wyjść za niego — mówiła sobie — to jeszcze nie mam racji śpieszyć na powitanie.”", + "84969": "Ale ponieważ rzeczy spakowano, powóz zajechał, a nawet z przedniego siedzenia wyglądała już jej pokojówka, więc panna Izabela zdecydowała się na wyjazd.", + "84970": "Pożegnanie jej z rodziną było pełne znaczenia. Pan Łęcki, ciągle rozstrojony, przecierał oczy, a hrabina wsunąwszy jej w rękę aksamitny woreczek z pieniędzmi pocałowała ją w czoło i rzekła:", + "84971": "— Nie radzę ani odradzam. Masz rozum, wiesz, jakie jest położenie, więc sama musisz coś postanowić i przyjąć konsekwencje.", + "84972": "Co postanowić?… jakie przyjąć konsekwencje?… o tym nie wspomniała hrabina.", + "84973": "Tegoroczny pobyt na wsi głęboko zmodyfikował niektóre poglądy panny Izabeli; nie sprawiło tego jednak świeże powietrze ani piękne krajobrazy, ale wypadki i możność spokojnego zastanowienia się nad nimi.", + "84974": "Przyjechała tu na wyraźne żądanie ciotki, dla Starskiego, o którym powszechnie mówiono, że odziedziczy majątek po prezesowej. Tymczasem prezesowa przypatrzywszy się swemu ciotecznemu wnukowi oświadczyła, że co najwyżej zapisze mu tysiąc rubli dożywotniej renty, która zapewne bardzo mu się przyda na starość. Cały zaś majątek postanowiła zapisać na podrzutków i ich nieszczęśliwe matki.", + "84975": "Od tej chwili Starski w oczach hrabiny stracił wszelką wartość. Stracił ją i u panny Izabeli oświadczywszy pewnego razu, że nigdy nie ożeniłby się z „gołą panną”; raczej z Chinką albo z Japonką, byle miała kilkadziesiąt tysięcy rubli rocznie.", + "84976": "— Za mniejszy dochód nie warto ryzykować przyszłości — powiedział.", + "84977": "Ponieważ tak powiedział, więc panna Izabela przestała go traktować jako poważnego epuzera. Ale ponieważ mówiąc to, z cicha westchnął i spojrzał na nią przelotnie, więc panna Izabela pomyślała, że piękny Kazio musi mieć jakąś sercową tajemnicę i że szukając bogatej żony robi ofiarę. Dla kogo?… Może dla niej… Biedny chłopiec, ale trudno. Kiedyś może znajdzie się sposób osłodzenia jego cierpień, lecz dziś należy go trzymać z daleka. Co przychodziło tym łatwiej, że Starski począł gwałtownie zalecać się do bogatej pani Wąsowskiej i krążyć z daleka koło panny Eweliny Janockiej, zapewne dla zatarcia do reszty śladów, że kiedyś kochał się w pannie Izabeli.", + "84978": "„Biedny chłopiec, ale trudno. Życie ma swoje obowiązki, które trzeba spełnić, choć są ciężkie.”", + "84979": "W taki sposób Starski, może najstosowniejszy dla panny Izabeli epuzer, wykreślony został z listy jej konkurentów. Nie mógł żenić się z panną ubogą, musiał szukać żony bogatej; były to dwie nieprzebyte między nimi przepaście.", + "84980": "Drugi jej konkurent, baron, wykreślił się sam, zaręczywszy się z panną Eweliną. Panna Izabela czuła wstręt do barona, dopóki starał się o jej względy; lecz gdy ją tak nagle opuścił, prawie że się zatrwożyła. Jak to, więc na świecie są kobiety, dla których można wyrzec się jej?!… Jak to, więc może nadejść chwila, w której pannę Izabelę opuszczą nawet tak podeszłego wieku wielbiciele?…", + "84981": "Zdawało jej się, że ziemia drży jej pod nogami, i pod wpływem nieokreślonych obaw, jakie ją wówczas ogarnęły, panna Izabela odezwała się do prezesowej o Wokulskim dosyć życzliwie. Kto wie nawet, czy nie powiedziała tych słów:", + "84982": "— Co się też dzieje z panem Wokulskim? Bardzo żałuję, że może mieć żal do mnie. Nieraz wyrzucam sobie, że nie postępowałam z nim tak, jak zasługiwał.", + "84983": "Spuściła oczy i zarumieniła się w ten sposób, że prezesowej wydało się koniecznym zaprosić Wokulskiego na wieś.", + "84984": "„Niech się sobie przypatrzą na świeżym powietrzu — myślała staruszka — a będzie, co Bóg da. On brylant między mężczyznami, ona także dobre dziecko, więc może się porozumieją. Bo że on ma do niej słabość, to prawie bym się założyła.”", + "84985": "W kilka dni panna Izabela ochłonąwszy z nieprzyjemnych wrażeń poczęła żałować swojej wzmianki o Wokulskim przed prezesową.", + "84986": "„Jeszcze gotów pomyśleć, że wyszłabym za niego…” — rzekła do siebie.", + "84987": "Tymczasem prezesowa zwierzyła się przed bawiącą u niej panią Wąsowską, że przyjedzie do Zasławka Wokulski, bardzo bogaty wdowiec, człowiek ze wszech miar niepospolity, którego chciałaby ożenić i który kto wie, czy nie kocha się w pannie Izabeli…", + "84988": "Pani Wąsowska bardzo obojętnie słuchała o majątku, o wdowieństwie i o matrymonialnych kwalifikacjach Wokulskiego. Lecz gdy prezesowa nazwała go człowiekiem niepospolitym, zaciekawiła się; dowiedziawszy się zaś, że może kochać pannę Izabelę, rzuciła się jak rumak szlachetnej krwi, niebacznie dotknięty ostrogą.", + "84989": "Pani Wąsowską była najlepszą kobietą, nie myślała powtórnie wychodzić za mąż, a tym mniej odbierać innym paniom konkurentów. Dopóki jednak żyła na świecie, nie mogła pozwolić na to, ażeby jaki mężczyzna mógł kochać się w jakiejś innej kobiecie, nie w niej. Żenić się dla interesu ma prawo; pani Wąsowska gotowa mu była nawet pomagać, ale uwielbiać — można było tylko ją. Nie dlatego nawet, ażeby uważała się za najpiękniejszą, ale że… taką już miała słabość.", + "84990": "Dowiedziawszy się, że panna Izabela dziś przyjeżdża, pani Wąsowska gwałtem zabrała na spacer Wokulskiego. Gdy zaś na gościńcu pod lasem zobaczyła tuman kurzu, wzniecony przez powóz jej rywalki, skręciła na łąkę i tam zrobiła wielką scenę z siodłem, która jej się nie udała.", + "84991": "Tymczasem panna Izabela dojechała do dworu. Całe towarzystwo przyjęło ją na ganku witając prawie tymi samymi wyrazami:", + "84992": "— Wiesz — szepnęła jej prezesowa — przyjechał Wokulski.", + "84993": "— Tylko pani nam brakło — zawołał baron — ażeby Zasławek był podobny do raju. Bo już mamy tu bardzo przyjemnego towarzysza i znakomitego gościa…", + "84994": "Panna Felcia Janocka wzięła na bok pannę Izabelę i ze łzami w głosie poczęła jej opowiadać:", + "84995": "— Wiesz, przyjechał tu pan Wokulski… Ach, gdybyś wiedziała, co to za człowiek!… Ale wolę ci nic nie mówić, bo i ty jeszcze pomyślisz, że jestem nim zajęta… No i wyobraź sobie: pani Wąsowska kazała mu jechać ze sobą na spacer, sam na sam… Gdybyś wiedziała, jak się biedak rumienił!… A ja za nią. Bo i ja chodziłam z nim na ryby, ale tylko tu, do sadzawki, i jeszcze był z nami pan Julian. Ale żebym miała tylko z nim jechać konno?… Za nic w świecie!… wolałabym umrzeć…", + "84996": "Uwolniwszy się od witających panna Izabela poszła do przeznaczonego dla niej pokoju.", + "84997": "„Drażni mnie ten Wokulski!… — szepnęła.", + "84998": "W gruncie rzeczy nie było to rozdrażnienie, ale coś innego. Jadąc tu panna Izabela czuła niechęć do prezesowej za jej gwałtowne zaprosiny, do ciotki, że jej kazała natychmiast jechać, a nade wszystko do Wokulskiego.", + "84999": "„Więc naprawdę — mówiła sobie — chcą mnie oddać temu parweniuszowi?… A, zobaczy, jak na tym wyjdzie!…”", + "85000": "Była pewna, że pierwszym człowiekiem, który ją powita, będzie Wokulski, i postanowiła traktować go z najwyższą pogardą.", + "85001": "Tymczasem Wokulski nie tylko nie wybiegł na jej spotkanie, ale — pojechał na spacer z panią Wąsowską.", + "85002": "To w przykry sposób dotknęło pannę Izabelę i pomyślała:", + "85003": "„Zawsze kokietka z niej, choć już ma lat trzydzieści!…”", + "85004": "Gdy baron nazwał Wokulskiego znakomitym gościem, panna Izabela uczuła jakby dumę, ale było to bardzo przelotne uczucie. Gdy zaś panna Felicja w niedwuznaczny sposób zdradziła się, że jest o Wokulskiego zazdrosną, pannę Izabelę ogarnął jakby niepokój, ale tylko na chwilę.", + "85005": "„Naiwna jest ta Felcia” — rzekła do siebie.", + "85006": "Krótko mówiąc: przez całą drogę planowana wzgarda dla Wokulskiego całkiem zniknęła wobec mieszaniny takich uczuć, jak lekki gniew, lekkie zadowolenie i lekka obawa. W tej chwili Wokulski przedstawiał się pannie Izabeli inaczej niż dotychczas. Nie był to już jakiś tam kupiec galanteryjny, ale człowiek, który wracał z Paryża, miał ogromny majątek i stosunki, którym zachwycał się baron, którego kokietowała Wąsowska…", + "85007": "Ledwie panna Izabela miała czas przebrać się, do pokoju jej weszła prezesowa.", + "85008": "— Moja Belu — rzekła staruszka ucałowawszy ją jeszcze raz — dlaczegóż to Joasia nie chce przyjechać do mnie?", + "85009": "— Papo jest niezdrów, więc nie chce go opuszczać.", + "85010": "— Proszę cię… proszę cię, tylko tego mi nie mów. Nie przyjedzie, bo nie chce spotkać się z Wokulskim, oto cały sekret… — mówiła nieco wzruszona prezesowa. — On dla niej wtedy dobry, kiedy sypie pieniądze na jej ochronę… Powiem ci, Belu, że twoja ciotka nigdy już nie będzie mieć rozumu…", + "85011": "W pannie Izabeli odezwały się dawne gorycze.", + "85012": "— Może ciocia nie uważa za stosowne okazywać tylu względów kupcowi — rzekła rumieniąc się.", + "85013": "— Kupiec!… kupiec!… — wybuchnęła prezesowa. — Wokulscy są tak dobrą szlachtą jak Starscy, a nawet Zasławscy… A co się tyczy kupiectwa… Moja Belu, Wokulski nie sprzedawał tego, co dziadek twojej ciotki… Możesz jej to powiedzieć przy okazji. Wolę uczciwego kupca aniżeli dziesięciu austriackich hrabiów. Znam ja dobrze wartość ich tytułów.", + "85014": "— Przyzna pani jednak, że urodzenie…", + "85015": "Prezesowa roześmiała się ironicznie.", + "85016": "— Wierz mi, Belu, że urodzenie jest najmniejszą zasługą tych, którzy się rodzą. A co do czystości krwi… Ach, Boże! wielkie to szczęście, że nie bardzo zajmujemy się sprawdzaniem tych rzeczy. Powiadam ci, że o czyimś urodzeniu nie warto rozmawiać z ludźmi starymi jak ja. Tacy bowiem zwykle pamiętają dziadów i ojców i nieraz dziwią się: dlaczego wnuk jest podobny do kamerdynera, a nie do ojca. No, wiele się tłomaczy zapatrzeniem.", + "85017": "— Pani jednak bardzo lubi pana Wokulskiego — szepnęła panna Izabela.", + "85018": "— Tak jest, bardzo! — zawołała z mocą staruszka. — Kochałam jego stryja, przez całe życie byłam nieszczęśliwa dlatego tylko, że oderwano mnie od niego, i to z tych samych pobudek, dla których twoja ciotka usiłuje dziś lekceważyć Wokulskiego. Ale on nie da sobą pomiatać, o nie!… — mówiła prezesowa. — Kto z takiej nędzy potrafił wydobyć się, kto bez cienia zarzutu zrobił majątek, wykształcił się tak jak on, ten może nie dbać o opinie salonów. Wiesz chyba, jaką on dziś gra rolę i po co jeździł do Paryża… Otóż zapewniam cię, że nie on do salonów, ale salony do niego przyjdą, a pierwszą będzie twoja ciotka, jeżeli zdarzy się interes. Ja znam salony lepiej niż ty, moje dziecko, i wierz mi, że one bardzo prędko znajdą się w przedpokoju Wokulskiego. To nie taki próżniak jak Starski ani marzyciel jak książę, ani półgłówek jak Krzeszowski… To człowiek czynu… Szczęśliwą będzie kobieta, którą on wybierze za żonę… Na nieszczęście, nasze panny mają więcej wymagań aniżeli doświadczenia i serca. Choć nie wszystkie… No, ale przepraszam cię, jeżeli wypowiedziałam ostrzejszy wyraz. Zaraz będzie obiad.", + "85019": "Po tych słowach prezesowa wyszła zostawiając pannę Izabelę pogrążoną w głębokim namyśle.", + "85020": "„Z pewnością mógłby zastąpić barona, o jeszcze i jak… — mówiła w sobie panna Izabela. — Tamto człowiek zużyty i śmieszny, tego przynajmniej szanują ludzie. Kazia Wąsowska zna się na tym, toteż wzięła go na spacer… Ha, zobaczymy, czy pan Wokulski potrafi być wiernym… Ładna wierność jeździć z inną kobietą na spacery!… To bardzo po rycersku…”", + "85021": "Prawie w tej chwili Wokulski wracał z panią Wąsowską z przejażdżki i na folwarcznym dziedzińcu zobaczył powóz, od którego odprzęgano konie. Tknęło go jakieś nieokreślone przeczucie, ale nie śmiał pytać; nawet udał, że nie patrzy na powóz.", + "85022": "Przed pałacem oddał konia chłopcu, a innemu chłopcu kazał przynieść wody do swego pokoju. I właśnie kiedy miał zapytać: kto przyjechał? coś ścisnęło go za gardło i nie mógł słowa przemówić.", + "85023": "„Co za głupstwo! — myślał. — Choćby nawet i ona, więc cóż z tego?… Jest taką samą kobietą jak pani Wąsowska, panna Felicja, panna Ewelina… A ja znowu nie jestem takim jak baron…”", + "85024": "Ale tak mówiąc czuł, że ona dla niego jest inną niż inne kobiety i że gdyby zażądała, złożyłby u jej nóg majątek, nawet życie.", + "85025": "„Głupstwo! głupstwo!… — szepnął chodząc po pokoju. — Jest tu przecie jej wielbiciel, pan Starski, z którym umawiali się, że wesoło przepędzą wakacje… Pamiętam te spojrzenia, ach…”", + "85026": "Gniew w nim zakipiał.", + "85027": "„Zobaczymy, panno Izabelo: kim ty jesteś i co jesteś warta? Teraz ja będę twoim sędzią…” — pomyślał.", + "85028": "Zapukano do drzwi, wszedł stary lokaj. Obejrzał się po pokoju i rzekł przyciszonym głosem:", + "85029": "— Jaśnie pani kazała powiedzieć, że jest panna Łęcka i że jeżeli jaśnie pan gotów, to prosi na obiad…", + "85030": "— Powiedzcie, że natychmiast służę — odparł Wokulski.", + "85031": "Po wyjściu służącego chwilę postał w oknie patrząc na park oświetlony ukośnymi promieniami słońca i na krzak bzu, na którym wesoło świegotały ptaki. Patrzył, ale serce nurtowała mu głucha obawa na myśl, w jaki sposób przywita się z panną Izabelą…", + "85032": "„Co ja jej powiem i jak będę wyglądał?”", + "85033": "Zdawało mu się, że wszystkie oczy zwrócą się na nich i że on musi skompromitować się jakimś niewłaściwym czynem.", + "85034": "„Alboż nie powiedziałem jej, że jestem dla nich wiernym sługą… jak pies!…", + "85035": "Trzeba jednak iść tam…”", + "85036": "Wyszedł, znowu wrócił do siebie i znowu wyszedł na korytarz. Zbliżał się do drzwi powoli, noga za nogą, czując, że zamiera w nim wszelka energia, że jest jak prostak, który ma stanąć przed królem.", + "85037": "Wziął za klamkę, lecz zatrzymał się… W pokoju jadalnym rozlegał się śmiech kobiecy. Pociemniało mu w oczach, chciał uciec i powiedzieć przez służącego, że jest chory. Nagle usłyszał za sobą czyjeś kroki i popchnął drzwi.", + "85038": "W głębi pokoju zobaczył całe towarzystwo, a przede wszystkim pannę Izabelę rozmawiającą ze Starskim. Ona tak samo patrzyła na Starskiego, a on miał ten sam ironiczny uśmiech jak wówczas w Warszawie…", + "85039": "Wokulski w jednej chwili odzyskał energię; fala gniewu uderzyła mu do mózgu. Wszedł z podniesioną głową, przywitał prezesową i ukłonił się pannie Izabeli, która zarumieniwszy się wyciągnęła do niego rękę.", + "85040": "— Witam panią. Jakże się miewa pan Łęcki?", + "85041": "— Papo trochę przyszedł do siebie… Zasyła panu ukłony…", + "85042": "— Bardzo jestem obowiązany za łaskawą pamięć. A pani hrabina?", + "85043": "— Ciocia jest zupełnie zdrowa.", + "85044": "Prezesowa siadła na fotelu; obecni poczęli zajmować miejsca przy stole.", + "85045": "— Panie Wokulski, pan siada przy mnie — odezwała się pani Wąsowska.", + "85046": "— Z największą chęcią, o ile żołnierz ma prawo siadać w obecności swego komendanta.", + "85047": "— Czy już wzięła cię pod komendę, panie Stanisławie? — zapytała z uśmiechem prezesowa.", + "85048": "— Ale jak! Nieczęsto odbywa się podobną musztrę…", + "85049": "— Mści się za to, że wodziłam go po manowcach — wtrąciła pani Wąsowska.", + "85050": "— Po manowcach jeździć najprzyjemniej — odparł Wokulski.", + "85051": "— Byłem pewny, że tak będzie, ale nie sądziłem, że tak prędko… — odezwał się baron ukazując swój piękny garnitur sztucznych zębów.", + "85052": "— Niech mi kuzyn przysunie sól — rzekła panna Izabela do Starskiego.", + "85053": "— Służę… Ach, rozsypałem!… Pokłócimy się.", + "85054": "— Już chyba nam ten wypadek nie grozi — odparła panna Izabela z komiczną powagą.", + "85055": "— Czy zobowiązaliście się nigdy nie kłócić? — zapytała pani Wąsowska.", + "85056": "— Nie mamy zamiaru nigdy przepraszać się — odpowiedziała panna Izabela.", + "85057": "— Ładnie! — rzekła pani Wąsowska. — Na pańskim miejscu, panie Kazimierzu, teraz straciłabym wszelką nadzieję.", + "85058": "— Alboż mi ją wolno było kiedy mieć! — westchnął Starski.", + "85059": "— Prawdziwe szczęście dla nas obojga… — szepnęła panna Izabela.", + "85060": "Wokulski słuchał i patrzył. Panna Izabela rozmawiała naturalnie, w bardzo spokojny sposób, żartując ze Starskiego, który wcale nie zdawał się tym martwić. Natomiast od czasu do czasu spoglądał ukradkiem na pannę Ewelinę Janocką, która szepcząc z baronem, rumieniła się i bladła.", + "85061": "Wokulski uczuł, że z serca usuwa się mu ogromny ciężar.", + "85062": "„Oczywiście — myślał — jeżeli w tym towarzystwie Starski zajmuje się kimś, to tylko panną Eweliną, a ona nim…”", + "85063": "W tej chwili obudziła się w nim radość i wielka życzliwość dla oszukiwanego barona.", + "85064": "„Już ja go nie będę ostrzegał!” — rzekł w duchu. A potem dodał — „że takie zadowolenie z cudzej biedy jest jednak bardzo podłym uczuciem.”", + "85065": "Obiad skończył się, panna Izabela zbliżyła się do Wokulskiego.", + "85066": "— Wie pan — rzekła — jakiego doznałam uczucia na widok pana? Oto żalu. Przypomniałam sobie, że mieliśmy we troje jechać do Paryża: ja, ojciec i pan, i że z naszej trójki los był dobry tylko dla pana. Bawił się pan przynajmniej?… Za nas troje?… Musi mi pan odstąpić trzecią część doznanych wrażeń.", + "85067": "— A gdyby nie były wesołe?", + "85068": "— Dlaczego?", + "85069": "— Choćby dlatego, że pani nie było tam, gdzie mieliśmy być razem.", + "85070": "— O ile wiem, umie pan jednak bawić się dobrze tam, gdzie mnie nie ma — odparła panna Izabela i odeszła.", + "85071": "— Panie Wokulski!… — zawołała pani Wąsowska. Lecz spojrzawszy na niego i na pannę Izabelę rzekła tonem niechęci:", + "85072": "— Albo nie… już nic… Daję panu na dziś urlop. Moi państwo, chodźmy do parku. Panie Ochocki…", + "85073": "— Pan Ochocki ma mnie dziś uczyć meteorologii — odezwała się panna Felicja.", + "85074": "— Meteorologii?… — powtórzyła pani Wąsowska.", + "85075": "— A tak… Właśnie zaraz idziemy na górę do obserwatorium…", + "85076": "— Czy pan tylko meteorologię ma zamiar wykładać? — spytała pani Wąsowska. — Na wszelki jednak wypadek radziłabym zapytać babci, co ona sądzi o tej meteorologii…", + "85077": "— Pani zawsze musi mi zrobić jakiś skandal! — oburzył się Ochocki. — Pani może ze mną jeździć po wertepach, ale pannie Felicji nie wolno nawet zajrzeć do obserwatorium.", + "85078": "— Ależ zaglądajcie sobie, moi kochani, tylko już raz idźmy do parku. Baronie… Belu…", + "85079": "Wyszli. W pierwszą parę pani Wąsowska z panną Izabelą, za nimi Wokulski, dalej baron z narzeczoną, a na końcu panna Felicja z Ochockim, który rozrzucał rękoma i prawił:", + "85080": "— Nic nigdy nie pozna pani nowego, chyba cudacki kapelusz albo siódmą czy ósmą figurę kontredansa, jeżeli jaki półgłówek wymyśli ją. Nic i nigdy!… — dodał dramatycznym głosem — bo zawsze znajdzie się jakaś baba…", + "85081": "— Fe! panie Julianie, któż tak mówi?…", + "85082": "— Tak, nieznośna baba, która będzie uważać to za nieprzyzwoite, że pani ze mną pójdzie do laboratorium…", + "85083": "— Bo może to naprawdę jest źle…", + "85084": "— Tak, źle!… Dekoltować się do pasa jest dobrze, brać lekcje śpiewu od jakiegoś Włocha, który nie czyści paznokci…", + "85085": "— Ale widzi pan… Bo gdyby młode panny ciągle sam na sam przebywały z młodymi ludźmi, to mogłaby się która zakochać…", + "85086": "— Więc cóż z tego? Niech się kocha. Czy lepiej, ażeby i nie kochała się, i była głupia?… Pani jest dzika kobieta, panno Felicjo…", + "85087": "— O panie…", + "85088": "— No, niech mi pani nie zawraca głowy swymi wykrzyknikami. Albo pani chce uczyć się meteorologii, a w takim razie idźmy na górę…", + "85089": "— Ale z Ewelinką albo z panią Wąsowską.", + "85090": "— Dobrze, dobrze… Dajmy już spokój tej zabawie — zakończył Ochocki, na znak gniewu kładąc ręce w kieszenie.", + "85091": "Młoda para rozmawiała tak krzykliwie, że słychać ją było w całym parku, ku wielkiemu zadowoleniu pani Wąsowskiej, która zanosiła się ze śmiechu. Gdy umilkli, do uszu Wokulskiego doleciał szept barona i panny Eweliny.", + "85092": "— Prawda — mówił baron — jak ten Starski traci?… Z każdym dniem, panie, traci. Pani Wąsowska żartuje z niego, panna Izabela lekceważy go w najwyższym stopniu, a nawet nie zajmuje się nim panna Felicja. Zauważyła pani?…", + "85093": "— Tak — cicho szepnęła narzeczona.", + "85094": "— Jest to jeden z tych młodych ludzi, których całą ozdobę stanowiły widoki na duży spadek. Czy nie mam racji?…", + "85095": "— Tak.", + "85096": "— Gdy zaś upadła nadzieja zapisu prezesowej, Starski przestał być interesującym. Wszak prawda?…", + "85097": "— Tak — odparła panna Ewelina z ciężkim westchnieniem. — Siądę tu — dodała głośno — a pan może mi przyniesie szal z pokoju… Przepraszam…", + "85098": "Wokulski odwrócił głowę. Panna Ewelina upadła na ławkę blada i zmęczona, a baron wdzięczył się do niej.", + "85099": "— Idę natychmiast — rzekł. — Panie Wokulski… — dodał spostrzegłszy Wokulskiego — może pan zechce mnie zastąpić… Biegnę i wracam za chwilę…", + "85100": "Pocałował narzeczoną w rękę i poszedł ku pałacowi.", + "85101": "Teraz dopiero Wokulski spostrzegł, że baron ma nogi bardzo cienkie i nieosobliwie nimi włada.", + "85102": "— Pan dawno zna barona? — spytała panna Ewelina Wokulskiego. — Przejdźmy się trochę ku altance…", + "85103": "— Właśnie dopiero w tych dniach miałem przyjemność zbliżyć się z nim.", + "85104": "— On dla pana jest z wielkim uwielbieniem… Mówi, że pierwszy raz spotkał człowieka tak miłego w rozmowie…", + "85105": "Wokulski uśmiechnął się.", + "85106": "— Zapewne — rzekł — dlatego, że on sam ciągle mówi do mnie o pani.", + "85107": "Panna Ewelina mocno się zarumieniła.", + "85108": "— Tak, to bardzo zacny człowiek, bardzo mnie kocha… Jest wprawdzie między nami różnica wieku, ale i cóż to szkodzi? Doświadczone panie utrzymują, że im mąż starszy, tym wierniejszy, a wszakże dla kobiety przywiązanie męża jest wszystkim, prawda, panie? Każda z nas szuka w życiu miłości, kto mi zaś zaręczy, że spotkam drugą, podobną do tej?… Są ludzie młodsi od niego, przystojniejsi, może nawet zdolniejsi; żaden z nich jednak nie powiedział mi z tak serdecznym zapałem, że ostatnie szczęście jego życia jest w moim ręku. Czy można się temu oprzeć, choćby nawet zezwolenie z naszej strony wymagało pewnej ofiary, niech pan sam powie?", + "85109": "Zatrzymała się w alei i patrzyła mu w oczy, z niepokojem oczekując na odpowiedź.", + "85110": "— Nie wiem, pani. To sprawa uczuć osobistych — odparł.", + "85111": "— To źle, że mi pan tak odpowiada. Babcia mówi, że pan jest człowiekiem wielkiego charakteru; ja dotychczas nigdy nie spotykałam ludzi z wielkim charakterem, a sama mam bardzo słaby. Nie umiem oprzeć się niczemu, lękam się odmawiać… Może źle robię, a przynajmniej niektóre osoby dają mi do zrozumienia, że źle robię wychodząc za barona. Czy i pan tak sądzi? Czy pan potrafiłby usunąć się od kogoś, kto by powiedział, że pana kocha nad własną duszę, że bez wzajemności pana niewielka reszta życia, jaka została, zejdzie mu w osamotnieniu i rozpaczy? Gdyby ktoś w oczach pańskich zapadał w przepaść i błagał o ratunek, czy nie podałby mu pan ręki i w ten sposób nie przykuł się do niego, dopóki nie nadeszłaby pomoc?", + "85112": "— Nie jestem kobietą i nigdy nie byłem proszony o spętanie mego życia na czyjąś korzyść, więc nie wiem, co bym zrobił — odparł wzburzony Wokulski. — To tylko wiem jako mężczyzna, że nie potrafiłbym żebrać nawet o miłość.", + "85113": "I jeszcze pani powiem — dodał patrzącej na niego z odchylonymi ustami — nie tylko nie prosiłbym, ale wprost nie przyjąłbym wyżebranej ofiary z czyjegoś serca. Takie dary zwykle bywają tylko połowiczne…", + "85114": "Boczną ścieżką biegł do nich Starski, bardzo zaaferowany, mówiąc:", + "85115": "— Panie Wokulski, damy szukają pana w lipowej alei… Jest moja babka, pani Wąsowska…", + "85116": "Wokulski zawahał się, co ma robić w tej chwili.", + "85117": "— O, niech się pan mną nie krępuje — rzekła, mocniej niż zwykle zaczerwieniona, panna Ewelina. — Zresztą zaraz nadejdzie baron i we troje dogonimy państwa…", + "85118": "Wokulski pożegnał ich i poszedł.", + "85119": "„Piękne rzeczy! — myślał. — Panna Ewelina przez litość wychodzi za barona i zapewne przez litość romansuje ze Starskim… Rozumiem kobietę, która wychodzi za mąż dla pieniędzy, choć to głupi rodzaj zarobku… Rozumiem nawet mężatkę, która po szczęśliwym pożyciu nagle zakocha się i oszukuje męża… Nieraz zmusza ją do tego obawa skandalu, dzieci, tysiące pęt… Ale panna oszukująca narzeczonego jest zupełnie nowym zjawiskiem…”", + "85120": "— Panno Ewelino!… Panno Ewelino!… — wołał baron zbliżając się w stronę Wokulskiego.", + "85121": "Ten nagle skręcił i wpadł między gazony.", + "85122": "„Ciekawym — szepnął — co mu powiem, jeżeli mnie spotka?… Po diabła ja wlazłem w to błoto?…”", + "85123": "— Panno Ewelino!… Panno Ewelino!… — wołał baron już znacznie dalej.", + "85124": "„Słowik wabi samiczkę — myślał Wokulski. — Właściwie jednak, czy można absolutnie potępiać nawet tę kobietę?… Sama przyznaje głośno, że nie ma charakteru, a po cichu — że trzeba jej pieniędzy, których nie posiada i bez których, jak ryba bez wody, żyć nie potrafi. Więc cóż ma robić?… Wychodzi nieszczęśliwa bogato za mąż. A że jednocześnie serce odzywa się w niej, wielbiciel namawia ją, ażeby szła za mąż, i oboje sądzą, że pieszczota starego męża nie zepsuje im smaku, więc robią nowy wynalazek: zdradę przed ślubem, nie starając się nawet o patent. Wreszcie może są aż tak cnotliwi, że umówili się, iż zdradzą go dopiero po ślubie… Bardzo ładne towarzystwo!… Społeczność wytwarza niekiedy ciekawe produkta… I pomyśleć, że każdemu z nas może trafić się podobny specjał!… Doprawdy, należałoby trochę mniej ufać poetom, kiedy zachwalają miłość jako najwyższe szczęście…”", + "85125": "— Panno Ewelino!… Panno Ewelino!… — odzywał się jękliwie baron.", + "85126": "„Cóż to za podła rola — szepnął Wokulski. — Wolałbym w łeb sobie strzelić aniżeli wyjść na podobnego błazna.”", + "85127": "W bocznej alei, przy folwarku, spotkał panie, z którymi była prezesowa i jej pokojówka ze swym koszem.", + "85128": "— A, jesteś — rzekła staruszka do Wokulskiego — to dobrze. Poczekajcież tutaj na Ewelinkę z baronem, który ją może nareszcie znajdzie — dodała lekko marszcząc brwi — a my z Kazią pójdziemy do koni.", + "85129": "— Pan Wokulski mógłby także poczęstować cukrem swego konia, który tak go dziś dobrze nosił — wtrąciła nieco zadąsana pani Wąsowska.", + "85130": "— Dajże mu spokój — przerwała prezesowa. — Mężczyźni lubią tylko jeździć, ale nie pieścić się.", + "85131": "— Niewdzięcznicy! — szepnęła pani Wąsowska podając rękę prezesowej.", + "85132": "Odeszły i wkrótce znikły za furtką. Pani Wąsowska obejrzała się, lecz spostrzegłszy, że Wokulski patrzył na nią, szybko odwróciła głowę.", + "85133": "— Czy szukamy narzeczonych? — spytała panna Izabela.", + "85134": "— Jak pani każe — odparł Wokulski.", + "85135": "— To może lepiej zostawić ich w spokoju. Podobno szczęśliwi nie lubią świadków.", + "85136": "— Pani nigdy nie była szczęśliwa?…", + "85137": "— Ach, ja!… Owszem… Ale nie w ten sposób jak Ewelinka i baron.", + "85138": "Wokulski uważnie spojrzał na nią.", + "85139": "Była zamyślona i spokojna jak posągi greckich bogiń.", + "85140": "„No, już ta nie będzie oszukiwać” — pomyślał Wokulski.", + "85141": "Szli jakiś czas w milczeniu ku najdzikszej stronie parku. Kiedy niekiedy spomiędzy starych drzew mignęło okno pałacu, połyskujące czerwonymi blaskami zachodu.", + "85142": "— Pan był pierwszy raz w Paryżu? — spytała panna Izabela.", + "85143": "— Pierwszy.", + "85144": "— Prawda, jakie to cudowne miasto?!… — zawołała nagle, patrząc mu w oczy. — Niech mówią, co chcą, ale Paryż, nawet zwyciężony nie przestał być stolicą świata. Czy i na panu zrobił takie wrażenie?…", + "85145": "— Imponujące. Zdaje mi się, że po kilkutygodniowym pobycie przybyło mi sił i odwagi. Naprawdę, tam dopiero nauczyłem się być dumnym z tego, że pracuję.", + "85146": "— Niech mi pan to objaśni.", + "85147": "— Bardzo łatwo. U nas praca ludzka wydaje mierne rezultaty: jesteśmy ubodzy i zaniedbani. Ale tam praca jaśnieje jak słońce. Cóż to za gmachy, od dachów do chodników pokryte ozdobami jak drogocenne szkatułki. A te lasy obrazów i posągów, całe puszcze machin, a te odmęty wyrobów fabrycznych i rękodzielniczych!… Dopiero w Paryżu zrozumiałem, że człowiek jest tylko na pozór istotą drobną i wątłą. W rzeczywistości jest to genialny i nieśmiertelny olbrzym, który z równą łatwością przerzuca skały, jak i rzeźbi z nich coś subtelniejszego od koronek.", + "85148": "— Tak — odpowiedziała panna Izabela. — Arystokracja francuska miała możność i czas tworzyć te arcydzieła.", + "85149": "— Arystokracja?… — spytał Wokulski.", + "85150": "Panna Izabela zatrzymała się w alei.", + "85151": "— Chyba nie zechce pan twierdzić, że galerie Lurwru stworzyła Konwencja albo przedsiębiercy artykułów paryskich?", + "85152": "— Z pewnością, że nie, ale też nie stworzyli ich magnaci. Jest to zbiorowe dzieło francuskich budowniczych, mularzy, cieślów, wreszcie malarzy i rzeźbiarzy całego świata, którzy nic wspólnego nie mają z arystokracją. Wyborne jest to wieńczenie próżniaków zasługami i pracą ludzi genialnych, a choćby tylko — pracujących!…", + "85153": "— Próżniacy i arystokracja! — zawołała panna Izabela. — Myślę, że zdanie to jest raczej silne aniżeli słuszne.", + "85154": "— Pozwoli mi pani zadać jedno pytanie? — spytał Wokulski.", + "85155": "— Słucham.", + "85156": "— Naprzód cofnę wyraz: próżniacy, jeżeli on panią razi, a następnie… Niech mi pani raczy wskazać człowieka z tej sfery, o jakiej mówimy, który by coś robił?… Znam tych panów około dwudziestu, są to również znajomi pani. Cóż więc robią oni wszyscy, począwszy od księcia, najzacniejszej w świecie osobistości, który wreszcie może tłomaczyć się wiekiem, a skończywszy… choćby na panu Starskim, który swoich wiecznie trwających wakacyj nie może tłomaczyć nawet położeniem majątkowym…", + "85157": "— Ach, mój kuzynek!… On chyba nigdy nie miał zamiaru służyć w czymkolwiek za przykład. Zresztą nie mówimy o naszej arystokracji, tylko o francuskiej.", + "85158": "— A tamci co robią?", + "85159": "— O, panie Wokulski, tamci dużo robili. Przede wszystkim stworzyli Francję, byli jej rycerzami, wodzami, ministrami i kapłanami. A nareszcie zgromadzili te skarby sztuki, które pan sam podziwia.", + "85160": "— Niech pani powie: tamci dużo rozkazywali i wydawali pieniędzy, stworzył jednak Francję i sztukę kto inny. Tworzyli ją źle wynagradzani żołnierze i marynarze, przywaleni podatkami rolnicy i rękodzielnicy, a nareszcie uczeni i artyści. Jestem człowiekiem doświadczonym i zapewniam panią, że łatwiej projektować aniżeli wykonywać i łatwiej wydawać pieniądze aniżeli je gromadzić.", + "85161": "— Pan jest nieprzejednanym wrogiem arystokracji.", + "85162": "— Nie, pani, nie mogę być wrogiem tych, którzy w niczym mi nie szkodzą. Sądzę tylko, że zajmują oni uprzywilejowane miejsca bez zasługi i że dla utrzymania się na nich apostołują w społeczeństwach pogardę dla pracy, a cześć dla próżniaczego zbytku.", + "85163": "— Jest pan uprzedzony, gdyż nawet i ta, jak pan mówi, próżnująca arystokracja odgrywa ważną rolę na świecie. To, co pan nazywa zbytkiem, jest właściwie wygodą, przyjemnością i polorem, której od arystokracji uczą się nawet niższe stany i tym sposobem cywilizują się. Słyszałam od bardzo liberalnych ludzi, że w społeczeństwach muszą być klasy pielęgnujące nauki, sztuki i wykwintne obyczaje, raz dlatego, ażeby inni mieli w nich żywe wzory, a po wtóre, ażeby mieli podnietę do szlachetnych czynów. Toteż w Anglii i Francji niejeden człowiek, nawet prostego pochodzenia, skoro tylko zdobędzie majątek, przede wszystkim urządza sobie dom, aby mógł w nim przyjąć ludzi z dobrego towarzystwa, a następnie stara się tak postępować, ażeby sam został przyjęty.", + "85164": "Silny rumieniec wystąpił na twarz Wokulskiego. Panna Izabela nie patrząc spostrzegła to i mówiła dalej:", + "85165": "— Nareszcie to, co pan nazywa arystokracją, a co ja nazwałabym klasą wyższą, stanowi dobrą rasę. Może być, że pewna część jej za wiele próżnuje; lecz gdy który weźmie się do czegokolwiek, natychmiast odznaczy się: energią, rozumem, a choćby tylko szlachetnością. Przepraszam, że zacytuję tutaj słowa, które często książę powtarzał mi o panu: „Gdyby Wokulski nie był dobrym szlachcicem, nie byłby tym, czym jest dzisiaj…”", + "85166": "— Myli się książę — odparł sucho Wokulski. — Tego, co posiadam i co umiem, nie dało mi szlachectwo, ale ciężka praca. Robiłem więcej, więc mam więcej niż inni.", + "85167": "— Ale czy mógłby pan robić więcej urodziwszy się kimś innym? — spytała panna Izabela. — Mój kuzyn Ochocki jest przyrodnikiem i demokratą, jak pan, a mimo to wierzy w dobre i złe rasy, tak samo jak książę. On również przytaczał pana jako dowód dziedziczności. „Wokulski — mówił — od losu ma powodzenie, ale tęgość ducha ma od rasy.”", + "85168": "— Bardzo jestem wdzięczny tym wszystkim, którzy robią mi zaszczyt zaliczaniem do jakiejś uprzywilejowanej rasy — rzekł Wokulski. — Pomimo to nigdy nie uwierzę w przywileje bez pracy i zawsze będę wyżej stawiał źle urodzone zasługi od dobrze urodzonych pretensyj.", + "85169": "— Więc według pana nie jest zasługą pielęgnowanie delikatniejszych uczuć i wykwintniejszych obyczajów?", + "85170": "— Owszem, jest, ale taką rolę w społeczeństwie odgrywają kobiety. Im natura dała tkliwsze serca, ruchliwszą wyobraźnię, subtelniejsze zmysły, i one to, nie zaś arystokracja, utrzymują w życiu codziennym wykwintność, w obyczajach łagodność, a nawet umieją budzić w nas najwznioślejsze uczucia. Tą lampą, której blaski ozłacają drogę cywilizacji, jest kobieta. Ona też bywa niewidzialną sprężyną czynów wymagających niezwykłego natężenia sił…", + "85171": "Teraz panna Izabela zarumieniła się. Szli jakiś czas w milczeniu. Słońce już schowało się za widnokrąg, a między drzewami parku na zachodzie błyszczał sierp księżyca. Wokulski, głęboko zamyślony, porównywał w duchu dwie dzisiejsze rozmowy, jedną z panią Wąsowską, drugą z panną Izabelą.", + "85172": "„Jakie to inne kobiety!… I czy nie miałem racji przywiązać się do tej oto…”", + "85173": "— Czy mogę zadać panu drażliwe pytanie? — odezwała się nagle panna Izabela miękkim głosem.", + "85174": "— Choćby najdrażliwsze.", + "85175": "— Prawda, że wyjeżdżał pan do Paryża bardzo obrażony na mnie?…", + "85176": "Chciał odpowiedzieć, że to było coś gorszego od obrazy; gdyż posądzenie o obłudę, ale milczał.", + "85177": "— Jestem winną wobec pana… Posądzałam pana…", + "85178": "— Czy nie o malwersację w nabyciu domu ojca pani za pośrednictwem Żydów? — spytał uśmiechając się Wokulski.", + "85179": "— O nie! — odparła żywo. — Przeciwnie, posądzałam pana o czyn wysoce chrześcijański, którego jednak nie mogłabym nikomu przebaczyć. Przez chwilę myślałam, że nasz dom kupił pan… za drogo…", + "85180": "— Dziś chyba uspokoiła się pani.", + "85181": "— Tak. Już wiem, że baronowa Krzeszowska chce za niego dać dziewięćdziesiąt tysięcy.", + "85182": "— Doprawdy? Jeszcze nie rozmawiała ze mną, choć przewidywałem, że to nastąpi.", + "85183": "— Bardzo cieszę się, że się tak stało, że pan nic nie straci, gdyż… dopiero teraz mogę panu podziękować z całego serca — mówiła panna Izabela podając mu rękę. — Rozumiem doniosłość pańskiej usługi. Mój ojciec miał być skrzywdzony, po prostu obdarty przez baronowę, a pan uratował go od ruiny, może od śmierci… Takich rzeczy nie zapomina się…", + "85184": "Wokulski pocałował ją w rękę.", + "85185": "— Już wieczór — rzekła zmieszana — wracajmy do domu… Całe towarzystwo pewnie wyszło z parku…", + "85186": "„Jeżeli ona nie jest aniołem, to ja jestem psem!…” — pomyślał Wokulski.", + "85187": "Wszyscy już byli w pałacu, gdzie wkrótce podano kolację. Wieczór zeszedł wesoło. Około jedynastej Ochocki odprowadził Wokulskiego do jego mieszkania.", + "85188": "— Cóż? — rzekł Ochocki — słyszę, że rozmawialiście państwo z kuzynką Izabelą o arystokracji?… Przekonałeś ją pan, że to hołota?…", + "85189": "— Nie! Panna Izabela zanadto dobrze broni swoich tez. Jak ona świetnie rozmawia!… — odparł Wokulski usiłując ukryć pomieszanie.", + "85190": "— Musiała panu mówić, że arystokracja pielęgnuje nauki i sztuki, że jest mistrzynią dobrych obyczajów, a jej stanowisko celem, do którego dążą demokraci, i tym sposobem uszlachetniają się… Ciągle słyszę te argumenta; uszami już mi się wylewają.", + "85191": "— Sam pan wierzysz jednak w dobrą krew — rzekł przykro dotknięty Wokulski.", + "85192": "— Rozumie się… Ale ta dobra krew musi być ciągle odświeżana, gdyż inaczej prędko się psuje — odpowiedział Ochocki. — No, ale dobranoc panu. Zobaczę, co mówi aneroid, gdyż barona łamie po kościach i jutro możemy mieć słotę.", + "85193": "Ledwie wyszedł Ochocki, w pokoju Wokulskiego ukazał się baron kaszlący, rozgorączkowany, ale uśmiechnięty.", + "85194": "— A, a… ładnie! — mówił, a powieki drgały mu nerwowo. — A ładnie… zdradził mnie pan… zostawił pan moją narzeczoną samą w parku… Żartuję… żartuję — dodał ściskając Wokulskiego za rękę — ale… Choć naprawdę mógłbym mieć do pana pretensję, gdyby nie to, że wróciłem dość wcześnie i… akurat zetknąłem się z panem Starskim, który z przeciwnego końca alei szedł ku naszej stronie…", + "85195": "Wokulski już po raz drugi tego wieczora zarumienił się jak wyrostek.", + "85196": "„Po co ja wpadłem w tę sieć intryg i oszustw!” — pomyślał, ciągle jeszcze rozdrażniony słowami Ochockiego.", + "85197": "Baron zakaszlał się i odpocząwszy prawił dalej zniżonym głosem:", + "85198": "— Niech pan jednak nie przypuszcza, że jestem zazdrosny o narzeczoną… Byłoby to bardzo niskie z mojej strony… To nie kobieta, to anioł, któremu każdej chwili powierzyłbym cały majątek, życie… Co mówię, życie?… Złożyłbym w jej ręce życie wieczne, tak spokojny, tak pewny o siebie jak to, że jutro słońce wejdzie… Słońca mogę nie zobaczyć, bo, mój Boże, każdy z nas jest śmiertelny, ale… Ale o nią nie mam obawy, cienia obawy, daję panu słowo, panie Wokulski… Oczom własnym nie wierzyłbym, nie tylko czyimś tam podejrzeniom albo półsłówkom… — zakończył głośniej.", + "85199": "Ale, widzi pan — zaczął po chwili — ten Starski to obrzydliwa figura. Nikomu nie powiedziałbym tego, ale… wie pan, jak on postępuje z kobietami?… Myśli pan, że wzdycha, umizga się, błaga o dobre słówko, o uścisk ręki?… Nie, on je traktuje jak samice, w najbrutalniejszy sposób… Działa im na nerwy rozmową, spojrzeniami…", + "85200": "Baron zaciął się, oczy mu krwią nabiegły; Wokulski słuchał go i nagle rzekł cierpkim tonem:", + "85201": "— Kto wie, mój baronie, czy Starski nie ma racji. Nas nauczono widzieć w kobietach anioły i tak też je traktujemy. Jeżeli one jednak są przede wszystkim samicami, to my wydajemy się w ich oczach głupsi i niedołężniejsi, niż jesteśmy, a Starski musi triumfować. Ten jest panem kasy, kto posiada właściwy klucz do zamku, baronie! — zakończył ze śmiechem.", + "85202": "— Pan to mówisz, panie Wokulski?…", + "85203": "— Ja, panie, i nieraz pytam się, czy my nie zanadto ubóstwiamy kobiety, czy w ogóle nie traktujemy ich zbyt poważnie; poważniej i uroczyściej niż siebie samych…", + "85204": "— Panna Ewelina należy do wyjątków!… — zawołał baron.", + "85205": "— Istnieniu wyjątków nie przeczę, kto wie jednak, czy taki Starski nie odkrył ogólnego prawidła.", + "85206": "— Może być — odparł zirytowany baron — ale to prawidło nie stosuje się do panny Eweliny. I jeżeli chronię ją… a raczej nie życzę jej stosunków ze Starskim, gdyż ona sama się chroni, to tylko dlatego, ażeby podobny człowiek nie skalał jej czystej myśli jakim wyrazem… No, ale pan jest znużony… Przepraszam za wizytę w tak niewłaściwej porze.", + "85207": "Baron wyszedł, cicho zamykając drzwi; Wokulski został sam, pogrążony w niewesołych myślach:", + "85208": "„Co ten Ochocki mówił, że argumenta panny Izabeli już mu się wylewają uszami? Więc to, co słyszałem od niej, nie było wybuchem zadraśniętego uczucia, ale dawno wyuczoną lekcją?… Więc jej dowodzenia, uniesienia, a nawet wzruszenia są tylko sposobami, za pomocą których dobrze wychowane panny czarują takich jak ja głupców?…", + "85209": "A może po prostu on kocha się w niej i chce ją zdyskredytować w moich oczach?… No, jeżeli kocha, po cóż ją ma dyskredytować; niech powie, a ona niech wybiera… Naturalnie, że Ochocki ma więcej szans aniżeli ja; tak jeszcze nie straciłem rozumu, ażeby tego nie oceniać… Młody, piękny, genialny… Ha!… niech wybiera: sławę czy pannę Izabelę…", + "85210": "Zresztą — ciągnął dalej w myśli — co mnie obchodzi, że panna Izabela używa zawsze tych samych argumentów w swoich dysputach. Ani ona nie jest Duchem Świętym, ażeby wymyślać coraz nowe, ani ja jestem taką osobliwością, ażeby dla mnie warto było silić się na oryginalność. Niech sobie mówi, jak chce… Ważniejsze to, że chyba do niej nie stosuje się ogólne prawidło o kobietach… Pani Wąsowska to przede wszystkim piękna samica, ale ona nie…", + "85211": "Czy nie tak samo mówił baron o swojej pannie Ewelinie?…”", + "85212": "Lampa gasła. Wokulski zdmuchnął ją i rzucił się na łóżko.", + "85213": "Przez dwa następne dnie padał deszcz i goście zasławscy nie opuszczali pałacu. Ochocki wziął się do książek i prawie nie pokazywał się, panna Ewelina chorowała na migrenę, panny Izabela i Felicja czytały francuskie ilustracje, a reszta towarzystwa, pod przewodnictwem prezesowej, zasiadła do wista.", + "85214": "Przy tej okazji Wokulski spostrzegł, że pani Wąsowska zamiast kokietować go, do czego ciągle nastręczała się sposobność, zachowuje się bardzo obojętnie. Uderzyło go zaś, że gdy Starski chciał ją raz pocałować w rękę, wyrwała ją i obrażona zapowiedziała mu, ażeby nigdy nie ważył się tego robić. Gniew jej był tak szczery, że sam Starski zdziwił się i zmieszał, a baron, choć mu nie szła karta, był w doskonałym humorze.", + "85215": "— Czy i mnie nie pozwoli pani ucałować swej rączki?… — rzekł baron w jakiś czas po owym wypadku.", + "85216": "— Panu owszem — odparła podając mu rękę.", + "85217": "Baron ucałował ją jak relikwię spoglądając z triumfem na Wokulskiego, który pomyślał, że jego utytułowany przyjaciel może nie ma powodu do zbyt wielkiej uciechy.", + "85218": "Starski z takim zajęciem patrzył w karty, że zdawał się nie uważać na to, co zaszło.", + "85219": "Na trzeci dzień wypogodziło się, a na czwarty było już tak pięknie i sucho, że panna Felicja zaproponowała spacer na rydze.", + "85220": "Prezesowa tego dnia kazała podać wcześniej drugie śniadanie, a później obiad. Około wpół do pierwszej przed pałac zajechał brek i pani Wąsowska dała hasło do wsiadania.", + "85221": "— Śpieszmy się, bo szkoda czasu… Gdzie twój szal, Ewelinko?… Służące niech siądą do bryczki i zabiorą kosze. A teraz — dodała, przelotnie spojrzawszy na Wokulskiego — każdy z panów wybierze sobie damę…", + "85222": "Panna Felicja chciała protestować, ale w tej chwili baron podskoczył do panny Eweliny, a Starski do pani Wąsowskiej, która przygryzając usta rzekła:", + "85223": "— Myślałam, że już mnie pan nigdy nie wybierze…", + "85224": "I posłała Wokulskiemu piorunujące wejrzenie.", + "85225": "— To my, kuzynko, będziemy trzymać się razem — odezwał się Ochocki do panny Izabeli. — Ale w takim razie musi pani siąść przy koźle, bo ja powożę.", + "85226": "— Pani Wąsowska nie pozwala, bo pan wywróci! — zawołała panna Felicja, której los przeznaczył Wokulskiego.", + "85227": "— Owszem, niech powozi, niech wywraca… — rzekła pani Wąsowska. — Jestem dziś w takim usposobieniu, że zgadzam się na łamanie nam nóg… Biedny ten rydz, który dostanie się w moje ręce!…", + "85228": "— Jestem pierwszy z nich — odezwał się Starski — jeżeli chodzi o zjedzenie…", + "85229": "— Owszem, jeżeli zgodzisz się pan na poprzednie ucięcie głowy — odpowiedziała pani Wąsowska.", + "85230": "— Już jej dawno nie mam…", + "85231": "— Nie dawniej, aniżeli ja to spostrzegłam, ale siadajmy i jedźmy…", + "85232": "VII. Lasy, ruiny i czary", + "85233": "Ruszyli.", + "85234": "Baron, jak zwykle, szeptał z narzeczoną, Starski w gwałtowny sposób umizgał się do pani Wąsowskiej, która ku zdumieniu Wokulskiego przyjmowała to dość życzliwie, a Ochocki powoził czwórką. Tym razem jednak jego furmański entuzjazm hamowało sąsiedztwo panny Izabeli, do której odwracał się co chwilę.", + "85235": "„Wesoły ptaszek z tego Ochockiego! — myślał Wokulski. — Do mnie mówi, że argumentacja panny Izabeli wylewa mu się uszami, a teraz z nią tylko rozmawia… Oczywiście, chciał mnie do niej zrazić…”", + "85236": "I wpadł w bardzo posępny humor, był już bowiem pewny, że Ochocki kocha się w pannie Izabeli i że z takim współkonkurentem prawie nie ma walki.", + "85237": "„Młody, piękny, zdolny… — mówił w sobie. — Nie miałaby chyba oczu albo rozumu, gdyby wybierając między nim i mną nie oddała jemu pierwszeństwa… Lecz nawet i w tym razie musiałbym przyznać, że ma szlachetną naturę, jeżeli gustuje w Ochockim, nie w Starskim. Biedny baron, a jeszcze biedniejsza jego narzeczona, która tak widocznie durzy się w Starskim. Trzeba mieć bardzo pustą głowę i serce…”", + "85238": "Przyglądał się jesiennemu słońcu, szarym ścierniskom i pługom z wolna orzącym ugory i pełen głębokiego smutku w duszy, wyobrażał sobie chwilę, w której już zupełnie straci nadzieję i ustąpi miejsca przy pannie Izabeli Ochockiemu.", + "85239": "„Cóż robić?… Cóż robić, jeżeli go wybrała… Moje nieszczęście, żem ją poznał…”", + "85240": "Wjechali na wzgórze, gdzie roztoczył się przed nimi rozległy horyzont, obejmujący kilka wiosek, lasy, rzekę i miasteczko z kościołem.", + "85241": "Brek chwiał się w obie strony.", + "85242": "— Pyszny widok! — zawołała pani Wąsowska.", + "85243": "— Jak z balonu, którym kieruje pan Ochocki — dodał Starski trzymając się poręczy.", + "85244": "— Pan jeździł balonem? — zapytała panna Felicja.", + "85245": "— Balonem pana Ochockiego?…", + "85246": "— Nie, prawdziwym…", + "85247": "— Niestety! nie jeździłem żadnym — westchnął Starski — ale w tej chwili wyobrażam sobie, że jadę bardzo lichym.", + "85248": "— Pan Wokulski pewnie jeździł — rzekła tonem głębokiego przekonania panna Felicja.", + "85249": "— Ależ, Felu, o co ty niedługo zaczniesz posądzać pana Wokulskiego! — zgromiła ją pani Wąsowska.", + "85250": "— Istotnie jeździłem… — odparł zdziwiony Wokulski.", + "85251": "— Jeździł pan?… ach, jak to dobrze! — zawołała panna Felicja. — Niech nam pan opowie…", + "85252": "— Jeździł pan?… — odezwał się z kozła Ochocki. — Hola!… Niech pan zaczeka z opowiadaniem, zaraz tam przyjdę.", + "85253": "Rzucił lejce furmanowi, choć zjeżdżali z góry, zeskoczył z kozła i po chwili siadł w breku naprzeciw Wokulskiego.", + "85254": "— Jeździł pan?… — powtórzył. — Gdzie?… Kiedy?…", + "85255": "— W Paryżu, ale tym uwięzionym balonem. Pół wiorsty w górę, prawie żadna podróż — odparł nieco zmieszany Wokulski.", + "85256": "— Niech pan mówi… To musi być olbrzymi widok?… Jakich uczuć doznawał pan?… — mówił Ochocki. Był dziwnie zmieniony: oczy rozszerzyły mu się, na twarz wystąpił rumieniec. Patrząc na niego trudno było wątpić, że w tej chwili zapomniał o pannie Izabeli.", + "85257": "— To musi być szalona przyjemność… Mów pan… — pytał natarczywie, schwyciwszy Wokulskiego za kolano.", + "85258": "— Widok jest istotnie wspaniały — odpowiedział Wokulski — ponieważ horyzont ma kilkadziesiąt wiorst w promieniu, a cały Paryż i jego okolice wyglądają jak na wypukłej mapie. Ale podróż nie jest miła; może tylko pierwszy raz…", + "85259": "— Jakież wrażenie…", + "85260": "— Dziwaczne. Człowiek myśli, że sam pojedzie w górę; nagle widzi, że nie on jedzie, ale ziemia szybko zapada mu się pod nogami. Jest to zawód tak niespodziany i przykry, że… chciałoby się wyskoczyć…", + "85261": "— Cóż więcej?… — nalegał Ochocki.", + "85262": "— Drugim dziwowiskiem jest horyzont, który ciągle widać na wysokości wzroku. Skutkiem tego ziemia wydaje się wklęsłą jak ogromny, głęboki talerz.", + "85263": "— A ludzie?… domy?…", + "85264": "— Domy wyglądają jak pudełka, tramwaje jak duże muchy, a ludzie jak czarne krople, które szybko biegną w różnych kierunkach, ciągnąc za sobą długie cienie. W ogóle jest to podróż przeładowana niespodziankami.", + "85265": "Ochocki zamyślił się i patrzył przed siebie nie wiadomo na co… Parę razy zdawało się, że chce wyskoczyć z breka i że go drażni towarzystwo, w którym też zapanowała cisza.", + "85266": "Dojechali do lasu, za nimi dwie służące w bryczce. Panie wzięły do rąk koszyki.", + "85267": "— A teraz każda dama ze swoim kawalerem w inną stronę! — zakomenderowała pani Wąsowska. — Panie Starski, ostrzegam, że jestem dziś w wyjątkowym humorze, a co znaczy u mnie wyjątkowy humor, wie o tym pan Wokulski — dodała śmiejąc się nerwowo. — Panie Ochocki, Belu, proszę do lasu, i nie pokazujcie się, dopóki… nie zbierzecie całego kosza rydzów… Felu!…", + "85268": "— Ja pójdę z Michalinką i z Joasią! — szybko odpowiedziała panna Felicja patrząc na Wokulskiego w taki sposób, jakby to on był owym wrogiem, przeciw któremu należało uzbroić się we dwie służące.", + "85269": "— No, idźmyż, kuzynie — rzekła do Ochockiego panna Izabela widząc, że towarzystwo weszło już w las. — Ale weź mój koszyk i sam zbieraj rydze, bo mnie to, przyznam się, nie bawi.", + "85270": "Ochocki wziął koszyk i rzucił go na bryczkę.", + "85271": "— Co mi tam wasze rydze! — odparł zachmurzony. — Straciłem dwa miesiące na rybach, grzybach, bawieniu dam i tym podobnych głupstwach… Inni przez ten czas jeździli balonem… Wybierałem się do Paryża, ale prezesowa tak nalegała, żebym u niej wypoczął… I pięknie wypocząłem… Zgłupiałem do reszty… Już nawet nie umiem myśleć porządnie… straciłem zdolności… Eh! dajcie mi święty spokój z rydzami… Jestem taki zły!…", + "85272": "Machnął ręką, potem obie włożył do kieszeni i poszedł w las ze spuszczoną głową mrucząc po drodze.", + "85273": "— Miły towarzysz! — odezwała się z uśmiechem panna Izabela do Wokulskiego. — Już będzie z nim tak do końca wakacyj… Byłam pewna, że zepsuje mu się humor, jak tylko Starski wspomniał o balonach…", + "85274": "„Błogosławione te balony! — pomyślał Wokulski. — Taki współzawodnik przy pannie Izabeli nie jest niebezpieczny…”", + "85275": "I w tej chwili uczuł, że kocha Ochockiego.", + "85276": "— Jestem pewny — rzekł do panny Izabeli — że kuzyn pani zrobi wielki wynalazek. Kto wie, czy nie stanie się on epoką w dziejach ludzkości… — dodał myśląc o projektach Geista.", + "85277": "— Tak pan sądzi? — odpowiedziała dosyć obojętnie panna Izabela. — Może być… Tymczasem kuzynek jest chwilami impertynent, z czym mu niekiedy bywa do twarzy, ale chwilami jest nudny, co nie przystoi nawet wynalazcom. Kiedy na niego patrzę, przychodzi mi na myśl historyjka o Newtonie. Był to podobno bardzo wielki człowiek, czy tak, panie?… Ale i cóż, kiedy jednego dnia siedząc przy jakiejś panience wziął ją za rękę i… czy pan uwierzy?… zaczął czyścić swoją fajkę jej małym palcem!… No, jeżeli do tego prowadzi geniusz, dziękuję za genialnego męża!… Przejdźmy się trochę po lesie, dobrze, panie?", + "85278": "Każdy wyraz panny Izabeli padał Wokulskiemu na serce jak kropla słodyczy.", + "85279": "„Więc ona lubi Ochockiego (bo któż by go nie lubił?), ale za niego nie wyjdzie!…”", + "85280": "Szli wąską drogą, która stanowiła granicę dwu lasów: na prawo rosły dęby i buki, na lewo sosny.", + "85281": "Między sosnami od czasu do czasu błysnął czerwony stanik pani Wąsowskiej albo biała okrywka panny Eweliny. W jednym miejscu rozwidlała się droga i Wokulski chciał skręcić, ale panna Izabela zatrzymała go…", + "85282": "— Nie, nie — rzekła — tam nie idźmy, bo stracimy z oczu całe towarzystwo, a dla mnie las tylko wtedy jest piękny, kiedy w nim widzę ludzi. W tej chwili na przykład rozumiem go… Niech no pan spojrzy… Prawda, jak ta część jest podobna do ogromnego kościoła?… Te szeregi sosen to kolumny, tam boczna nawa, a tu wielki ołtarz… Widzi pan, widzi pan… Teraz między konarami pokazało się słońce jak w gotyckim oknie… Co za nadzwyczajna rozmaitość widoków! Tu ma pan buduar damski, a te niskie krzaczki to taburety. Nie brak nawet lustra, które zostało po onegdajszym deszczu… A to ulica, prawda?… Trochę krzywa, ale ulica… A tam znowu rynek czy plac… Czy pan widzi to wszystko?", + "85283": "— Widzę, o ile mi pani pokazuje — odpowiedział Wokulski z uśmiechem. — Trzeba jednak mieć bardzo poetycką fantazję, ażeby spostrzec te podobieństwa.", + "85284": "— Doprawdy?… A ja zawsze myślałem, że jestem uosobioną prozą.", + "85285": "— Może być, że jeszcze nie miała pani sposobności odkryć wszystkich swoich zalet — odparł Wokulski, niekontent, że zbliża się do nich panna Felicja.", + "85286": "— Jak to, nie zbieracie państwo rydzów? — dziwiła się panna Felicja. — Cudowne rydze; jest ich takie mnóstwo, że nam nie wystarczy koszyków i będziemy chyba musiały sypać je do bryczki. Dać ci, Belu, koszyk?…", + "85287": "— Dziękuję ci!", + "85288": "— A panu?", + "85289": "— Nie wiem, czy potrafiłbym odróżnić rydza od muchomora — odpowiedział Wokulski.", + "85290": "— Ślicznie! — zawołała panna Fela. — Nie spodziewałam się od pana takiej odpowiedzi… Powiem to babci i poproszę, ażeby żadnemu z panów nie pozwoliła jeść rydzów, a przynajmniej nie te, które ja zbieram.", + "85291": "Kiwnęła głową i odeszła.", + "85292": "— Obraził pan Felcię — rzekła panna Izabela. — To nie godzi się… ona jest panu tak życzliwa.", + "85293": "— Panna Felicja ma przyjemność w zbieraniu rydzów, ja wolę słuchać wykładu pani o lesie.", + "85294": "— Bardzo mi to pochlebia — odpowiedziała, lekko rumieniąc się, panna Izabela — ale jestem pewna, że prędko znudzi pana mój wykład. Bo dla mnie nie zawsze las jest piękny, czasem bywa okropny. Gdybym tu była sama, z pewnością nie widziałabym ulic, kościołów i buduarów. Kiedy jestem sama, las mnie przeraża. Przestaje być dekoracją, a zaczyna być czymś, czego nie rozumiem i czego się boję. Głosy ptaków są jakieś dzikie, czasem podobne do nagłego krzyku boleści, a czasem do śmiechu ze mnie, że weszłam między potwory… Wtedy każde drzewo wydaje mi się istotą żywą, która chce mnie owinąć gałęźmi i udusić; każde ziele w zdradziecki sposób oplątuje mi nogi, ażeby mnie już stąd nie wypuścić… A wszystkiemu temu winien kuzynek Ochocki, który tłomaczył mi, że natura nie jest stworzona dla człowieka… Według jego teorii wszystko żyje i wszystko żyje dla siebie…", + "85295": "— Ma rację — szepnął Wokulski.", + "85296": "— Jak to, więc i pan w to wierzy? Więc według pana ten las nie jest przeznaczony na pożytek ludziom, ale ma jakieś swoje własne interesa, nie gorsze od naszych…", + "85297": "— Widziałem ogromne lasy, w których człowiek ukazywał się raz na kilka lat, a jednak rosły bujniej aniżeli nasze…", + "85298": "— Ach, niech pan tak nie mówi!… To jest poniżanie wartości ludzkiej, nawet niezgodne z Pismem świętym. Bóg oddał przecie ludziom ziemię na mieszkanie, a rośliny i zwierzęta na pożytek…", + "85299": "— Krótko mówiąc, według pani natura powinna służyć ludziom, a ludzie klasom uprzywilejowanym i utytułowanym?… Nie, pani. I natura, i ludzie żyją dla siebie, i tylko ci mają prawo władać nimi, którzy posiadają więcej sił i więcej pracują. Siła i praca są jedynymi przywilejami na tym świecie. Niejednokrotnie też tysiącletnie, ale bezwładne drzewa upadają pod ciosami kolonistów–dorobkiewiczów, a pomimo to w naturze nie zachodzi żaden przewrót. Siła i praca, pani, nie tytuł i nie urodzenie…", + "85300": "Panna Izabela była rozdrażniona.", + "85301": "— Tu może mi pan mówić — rzekła — co pan chce, tu uwierzę we wszystko, bo dokoła widzę tylko pańskich sprzymierzeńców.", + "85302": "— Czy oni nigdy nie staną się sprzymierzeńcami pani?!…", + "85303": "— Nie wiem… może… Tak często teraz słyszę o nich, że kiedyś mogę uwierzyć w ich potęgę.", + "85304": "Weszli na polankę zamkniętą wzgórzami, na których rosły pochylone sosny. Panna Izabela usiadła na pniu ściętego drzewa, a Wokulski niedaleko niej na ziemi.", + "85305": "W tej chwili na brzegu polanki ukazała się pani Wąsowska ze Starskim.", + "85306": "— Czy nie chcesz, Belu — wołała — wziąć sobie tego kawalera?", + "85307": "— Protestuję! — odezwał się Starski. — Panna Izabela jest całkiem zadowolona ze swego towarzysza, a ja z mojej towarzyszki…", + "85308": "— Czy tak, Belu?", + "85309": "— Tak, tak! — zawołał Starski.", + "85310": "— Niech będzie tak… — powtórzyła panna Izabela bawiąc się parasolką i patrząc w ziemię.", + "85311": "Pani Wąsowska i Starski znikli na wzgórzu, panna Izabela coraz niecierpliwiej bawiła się parasolką. Wokulskiemu pulsa biły w skroniach jak dzwony. Ponieważ milczenie trwało zbyt długo, więc odezwała się panna Izabela:", + "85312": "— Prawie rok temu byliśmy w tym miejscu na wrześniowej majówce… Było ze trzydzieści osób z sąsiedztwa… O, tam palono ogień…", + "85313": "— Bawiła się pani lepiej niż dziś?", + "85314": "— Nie. Siedziałam na tym samym pniu i byłam jakaś smutna… Czegoś mi brakło… I co mi się bardzo rzadko zdarza, myślałam: co też będzie za rok?…", + "85315": "— Dziwna rzecz!… — szepnął Wokulski. — Ja także mniej więcej rok temu mieszkałem z obozem w lesie, ale w Bułgarii… Myślałem: czy za rok żyć będę i…", + "85316": "— I o czym jeszcze?", + "85317": "— O pani.", + "85318": "Panna Izabela niespokojnie poruszyła się i pobladła.", + "85319": "— O mnie?… — spytała. — Alboż pan mnie znał?…", + "85320": "— Tak. Znam panią już parę lat, ale niekiedy zdaje mi się, że znam panią od wieków… Czas ogromnie wydłuża się, kiedy o kimś myślimy ciągle, na jawie i we śnie…", + "85321": "Podniosła się z pnia, jakby chcąc uciekać. Wokulski także powstał.", + "85322": "— Niech pani przebaczy, jeżeli mimowolnie zrobiłem jej przykrość. Może, według pani, tacy jak ja nie mają prawa myśleć o pani?… W waszym świecie nawet ten zakaz jest możliwy. Ale ja należę do innego… W moim świecie paproć i mech tak dobrze mają prawo patrzeć na słońce jak sosny albo… grzyby. Dlatego niech mi pani wręcz powie: czy wolno mi, czy nie wolno myśleć o pani? Na dziś nie żądam nic innego.", + "85323": "— Ja pana prawie nie znam — szepnęła, widocznie zakłopotana, panna Izabela.", + "85324": "— Ja też dziś nic nie żądam. Pytam się tylko, czy nie uważa pani za obrazę dla siebie tego, że ja myślę o pani, nic — tylko myślę. Znam opinię klasy, wśród której wychowała się pani, o takich ludziach jak ja i wiem, że to, co mówię w tej chwili, nazwać można zuchwalstwem. Niech mi więc pani powie wprost: a jeżeli aż taka istnieje między nami różnica, nie będę się już dłużej starał o względy pani… Wyjadę dziś lub jutro bez cienia pretensji, owszem, zupełnie wyleczony.", + "85325": "— Każdy człowiek ma prawo myśleć… — odparła panna Izabela, coraz mocniej zmieszana.", + "85326": "— Dziękuję pani. Tym słówkiem dała mi pani poznać, że w jej przekonaniu nie stoję niżej od panów Starskich, marszałków i im podobnych… Rozumiem, że nawet w tych warunkach mogę jeszcze nie zyskać sympatii pani… Do tego bardzo daleko… Ale wiem przynajmniej, że już mam ludzkie prawa i że pani będzie od tej pory sądzić moje czyny, nie tytuły, których nie posiadam.", + "85327": "— Jest pan przecie szlachcicem, a mówi prezesowa, że tak dobrym, jak Starscy, a nawet Zasławscy…", + "85328": "— Owszem, jeżeli pani życzy sobie, jestem szlachcicem, nawet lepszym od niejednego z tych, jakich spotykałem w salonach. Na moje nieszczęście, wobec pani, jestem także i kupcem.", + "85329": "— No, kupcem można być i można nie być, to zależy od pana… — odparła już śmielej panna Izabela.", + "85330": "Wokulski zamyślił się.", + "85331": "W tej chwili w lesie poczęto hukać i zwoływać się, a w parę minut później całe towarzystwo ze sługami, koszami i rydzami znalazło się na polance.", + "85332": "— Wracajmy do domu — rzekła pani Wąsowska — bo mnie te rydze znudziły i czas na obiad.", + "85333": "Kilka dni następnych upłynęły Wokulskiemu w sposób dziwny; gdyby go zapytano: czym były dla niego? zapewne odpowiedziałby, że snem szczęścia, jedną z tych epok w życiu, dla których, może być, natura powołała na świat człowieka.", + "85334": "Obojętny widz może nazwałby takie dnie jednostajnymi, a nawet nudnymi. Ochocki sposępniał i od rana do wieczora albo kleił, albo puszczał oryginalnej formy latawce. Pani Wąsowska z panną Felicją czytały albo zajmowały się szyciem ornatu dla miejscowego proboszcza. Starski z prezesową i baronem grali w karty.", + "85335": "I tym sposobem Wokulski i panna Izabela nie tylko byli zupełnie osamotnieni, ale jeszcze musieli być ciągle razem.", + "85336": "Chodzili po parku, czasem w pole, siedzieli pod wiekową lipą na podwórzu, ale najczęściej pływali po stawie. On wiosłował, ona od czasu do czasu rzucała okruchy ciastek łabędziom, które cicho sunęły za nimi. Niejeden podróżny zatrzymywał się na gościńcu za stawem i zdziwiony przypatrywał się niezwykłej grupie, którą tworzyły: biała łódka z siedzącą w niej parą i dwa białe łabędzie ze skrzydłami podniesionymi jak żagle.", + "85337": "Później Wokulski nie umiał nawet przypomnieć sobie, o czym mówili w podobnych chwilach. Najczęściej milczeli. Raz zapytała go: dlaczego ślimaki pływają pod powierzchnią wody? drugi raz — dlaczego obłoki mają tak rozmaitą barwę? Tłomaczył jej i wówczas zdawało mu się, że całą naturę od ziemi do nieba ogarnia w jednym uścisku i składa jej pod nogi.", + "85338": "Pewnego dnia przyszło mu na myśl, że gdyby kazała mu rzucić się w wodę i umrzeć, umarłby błogosławiąc ją.", + "85339": "Podczas tych wodnych przejażdżek, a także podczas spacerów w parku i zawsze, gdy byli razem, czuł jakiś niezmierny spokój, jakby cała dusza jego i cała ziemia od wschodnich do zachodnich kresów napełniona była ciszą, wśród której nawet turkot wozu, szczekanie psa albo szelest gałęzi wypowiadały się w cudownie pięknych melodiach. Zdawało mu się, że już nie chodzi, lecz pływa w oceanie mistycznego odurzenia, że już nie myśli, nie czuje, nie pragnie, tylko kocha. Godziny umykały gdzieś jak błyskawice zapalające się i gasnące na dalekim nieboskłonie. Dopiero był ranek — już południe — już wieczór i — noc pełna przebudzeń i westchnień. Niekiedy myślał, że dobę podzielono na dwa nierówne okresy czasu: dzień krótszy od mgnienia powiek i noc długą jak wieczność dusz potępionych.", + "85340": "Pewnego dnia wezwała go do siebie prezesowa.", + "85341": "— Siadajże, panie Stanisławie — rzekła — cóż, dobrze się u mnie bawisz?", + "85342": "Drgnął jak człowiek przebudzony.", + "85343": "— Ja?… — spytał.", + "85344": "— Nudziłżebyś się?", + "85345": "— Za rok takich nudów oddałbym życie.", + "85346": "Staruszka potrząsnęła głową.", + "85347": "— Tak czasem się zdaje — odpowiedziała. — Nie wiem, kto tam napisał, że człowiek jest wtedy najszczęśliwszy, kiedy dokoła siebie widzi to, co nosi w sobie samym… Ale ja mówię, że mniejsza, dlaczego jest szczęśliwy, byle nim był… Wybaczysz mi, jeżeli cię obudzę?…", + "85348": "— Słucham panią — odparł, mimo woli blednąc.", + "85349": "Prezesowa wciąż przypatrywała mu się i z lekka chwiała głową.", + "85350": "— No, przecie nie myśl, że obudzę cię złymi wiadomościami. Zbudzę cię w zwykły sposób. Myślałżeś co o tej cukrowni, którą mi tu radzą budować?…", + "85351": "— Jeszcze nie…", + "85352": "— Nic pilnego. Ale o stryju zupełnie już zapomniałeś. A on, biedak, leży niedaleko stąd, o trzy mile, w Zasławiu… Może byście tam jutro pojechali. Okolica ładna, są ruiny zamku… Moglibyście bardzo przyjemnie czas przepędzić i zrobić coś z tym kamieniem nagrobnym.", + "85353": "Wiesz co — dodała staruszka wzdychając — namyśliłam się… Nie trzeba rozbijać kamienia pod zamkiem. Zostaw go tam i tylko każ wyryć na nim te wiersze: „Na każdym miejscu i o każdej dobie…” Znasz to?…", + "85354": "— O tak, znam…", + "85355": "— Pod zamkiem więcej bywa ludzi niż na cmentarzu, prędzej przeczytają i może zamyślą się nad ostatecznym kresem wszystkiego na tym świecie, nawet miłości…", + "85356": "Wokulski wyszedł od prezesowej silnie rozstrojony. „Co znaczy jej rozmowa?…” — pomyślał. Na szczęście, spotkał pannę Izabelę idącą w stronę stawu i zapomniał o wszystkim.", + "85357": "Na drugi dzień istotnie całe towarzystwo pojechało do Zasławia. Mijali lasy, zielone pagórki, wąwozy z żółtymi ścianami. Okolica była piękna, jeszcze piękniejsza pogoda, ale Wokulski nie uważał na nic, zatopiony w smutnych myślach… Już nie był sam z panną Izabelą, jak wczoraj jeszcze; nawet nie siedział w breku blisko niej, tylko naprzeciw panny Felicji, a nade wszystko… Ale to już mu się tylko zdawało i nawet śmiał się w duszy ze swych przywidzeń. Zdawało mu się, że Starski w jakiś dziwny sposób spojrzał na pannę Izabelę i że ją oblał rumieniec.", + "85358": "„Ach, głupstwo — mówił do siebie — po cóż miałaby mnie oszukiwać!… Ona mnie, który przecie nie jestem nawet jej narzeczonym.”", + "85359": "Otrząsnął się ze swych przywidzeń i tylko było mu trochę przykro, że Starski siedzi obok panny Izabeli. Ale tylko trochę…", + "85360": "„No, przecież nie zabronię jej — myślał — siadać, przy kim zechce. I nie zniżę się do zazdrości, która bądź jak bądź jest podłym uczuciem, a najczęściej gruntuje się na pozorach… Zresztą, gdyby chcieli wymieniać ze Starskim tkliwe spojrzenia, nie robiliby tego tak jawnie. Szaleniec jestem…”", + "85361": "W parę godzin znaleźli się na miejscu.", + "85362": "Zasław, niegdyś miasteczko, dziś licha osada, stoi w nizinie otoczonej mokrymi łąkami. Oprócz kościoła i dawnego ratusza wszystkie budowle są parterowe, drewniane i stare. Na środku rynku, a raczej placu pełnego ostów i jam, wznosi się piętrowa kupa śmieci i studnia pod dziurawym dachem opartym na czterech zgniłych słupach.", + "85363": "Z powodu szabasu rynek był pusty, a wszystkie kramiki zamknięte.", + "85364": "Dopiero o wiorstę za miastem, w południowej stronie, leżała grupa wzgórz. Na jednym stały ruiny zamku, składające się z dwu wież sześciokątnych, gdzie ze szczytów i okien zwieszały się bujne zielska; na drugim rosła kępa starych dębów.", + "85365": "Gdy podróżni zatrzymali się w rynku, Wokulski wysiadł, ażeby zobaczyć się z proboszczem, Starski zaś objął komendę.", + "85366": "— Więc my — rzekł — jedziemy brekiem do tych dębów i tam zjemy, co Bóg dał, a kucharze przygotowali. Następnie brek wróci się tu po pana Wokulskiego…", + "85367": "— Dziękuję — odparł Wokulski. — Nie wiem, jak długo zabawię, i wolę iść piechotą. Zresztą muszę jeszcze wstąpić do ruin…", + "85368": "— I ja z panem — odezwała się panna Izabela. — Chcę zobaczyć ulubiony kamień prezesowej… — dodała półgłosem. — Proszę mi dać znać, jak pan tam będzie.", + "85369": "Brek odjechał, Wokulski wstąpił na plebanię i w ciągu kwadransa skończył interes. Proboszcz oświadczył mu, że nikt w mieście nie będzie miał pretensji, jeżeli na kamieniu zamkowym znajdzie się jaki napis, byle nie nieprzyzwoity i nie bezbożny… Dowiedziawszy się zaś, że chodzi o pamiątkę po nieboszczyku kapitanie Wokulskim, którego znał osobiście, proboszcz obiecał zająć się ułatwieniem tej sprawy.", + "85370": "— Jest tu — rzekł — niejaki Węgiełek, sprytny hultaj, trochę kowal, trochę stolarz, więc może on potrafi wyrzeźbić na kamieniu, co potrzeba. Zaraz ja po niego poszlę.", + "85371": "W ciągu następnego kwadransa zjawił się i Węgiełek, chłopak dwudziestokilkoletni, z fizjognomią wesołą i inteligentną. Dowiedziawszy się od księżego sługi, że można coś zarobić, ubrał się w szaraczkowy surdut z krótkim stanem i połami do ziemi i obficie wytarł sobie włosy słoniną.", + "85372": "Ponieważ Wokulskiemu było pilno, więc pożegnał proboszcza i poszedł z Węgiełkiem w stronę ruin.", + "85373": "Gdy znaleźli się za nieczynną dziś rogatką osady, Wokulski zapytał chłopaka:", + "85374": "— Dobrze umiesz pisać, mój bracie?", + "85375": "— Oj, oj!… Przecie mi nieraz ze sądu dawali do przepisywania, choć nie mam lekkiej ręki. A te wiersze, co pan ekonom z Otrocza pisywał do leśniczanki, to wszystko moja robota. On tyle, że kupował papier i jeszcze mi do tej pory nie dopłacił czterdzieści groszy za pisanie. A o zakręty to tak się dopominał…", + "85376": "— I na kamieniu potrafisz pisać?", + "85377": "— Niby wklęsło, nie wypukło?… Co nie mam potrafić. Podjąłbym się pisania nawet na żelazie, a choćby na szkle i literami, jakimi chcąc: pisanymi, drukowanymi, niemieckimi, żydowskimi… Przecie ja tu, nie chwaląc się, wszystkie szyldy malowałem w mieście.", + "85378": "— I tego krakowiaka, co wisi nad szynkiem?", + "85379": "— A jużci.", + "85380": "— A gdzieżeś ty widział takiego krakowiaka?", + "85381": "— U pana Zwolskiego jest furman, co się nosi z krakowska, wiecem se go obejrzał.", + "85382": "— I widziałeś, że ma obie nogi na lewym boku?", + "85383": "— Proszę łaski pana, ludzie z prowincji nie patrzą na nogi, ino na butelkę. Jak dojrzy butelkę i kieliszek, to już nie chybi, ale trafi prosto do Szmula.", + "85384": "Wokulskiemu coraz więcej podobał się rezolutny chłopak.", + "85385": "— Nie ożeniłeś się jeszcze? — zapytał go.", + "85386": "— Nie. Z taką, co chodzi w chustce, to ja się nie ożenię, a kapeluszowa mnie by nie chciała.", + "85387": "— I cóż tu robisz, kiedy nie ma szyldów do malowania?", + "85388": "— O tak, panie: trochę to, trochę owo, a razem nic. Dawniej robiłem stolarszczyznę i nie mogłem nadążyć. Za jakie parę lat odłożyłbym z tysiąc rubli. Ale spaliłem się tamtego roku i już nie mogę przyjść do siebie. Drzewo, warsztaty, wszystko poszło na węgiel, a mówię łasce pana, był taki ogień, że najtwardsze pilniki stopiły się jak smoła. Kiedym spojrzał na pogorzel, tom ino plunął ze złości, ale dziś nawet mi szkoda tej śliny…", + "85389": "— Odbudowałeś się? Masz warsztat?", + "85390": "— Ehe! panie… Odbudowałem w ogrodzie chałupę jak barak, żeby matka miała gdzie gotować, ale warsztaty… Toż by na to, panie, trzeba z pięćset rubli gotowego grosza, słowo honoru daję, jak mi Bóg miły… Ileż to przecie lat ojciec nieboszczyk harował, nim postawił dom i zebrał naczynie.", + "85391": "Zbliżali się do ruin. Wokulski rozmyślał.", + "85392": "— Słuchaj, Węgiełek — rzekł nagle — podobasz mi się. Będę w tej okolicy — dodał, cicho wzdychając — będę jeszcze z tydzień… A jeżeli wyrzeźbisz mi dobrze napis, wezmę cię do Warszawy na jakiś czas… Tam przekonam się, co jesteś wart, i… może odnajdą się twoje warsztaty.", + "85393": "Chłopak pochylał głowę na prawo i na lewo, przypatrując się Wokulskiemu. Nagle przyszło mu na myśl, że musi to być bardzo bogaty pan, a może nawet z takich panów, których niekiedy Bóg zsyła, ażeby opiekowali się ludźmi biednymi i — zdjął czapkę.", + "85394": "— Cóżeś stanął? Nakryj głowę… — rzekł Wokulski.", + "85395": "— Przepraszam pana… może ja co złego powiedziałem?… Ale u nas, panie, to tacy panowie nie bywają… Podobno bywali dawnymi czasy… Nawet ojciec nieboszczyk gadał, że sam widział takiego pana, co wziął z Zasławia sierotę i zrobił z niej wielką panią, a jegomości zostawił tyle pieniędzy, że z nich wybudowali nową dzwonnicę…", + "85396": "Wokulski uśmiechał się patrząc na zakłopotaną minę chłopaka i z dziwnym uczuciem myślał, że za swój jednoroczny dochód mógłby uszczęśliwić stu kilkudziesięciu takich jak ten oto…", + "85397": "„Pieniądz naprawdę jest wielką potęgą, tylko trzeba go umieć użyć…”", + "85398": "Byli już pod górą zamkową, kiedy z sąsiedniej odezwał się głos panny Felicji:", + "85399": "— Panie Wokulski, my tu jesteśmy!…", + "85400": "Wokulski podniósł oczy i zobaczył między dębami wesoły ogień, dokoła którego siedziało zasławskie towarzystwo. O kilkanaście kroków z boku chłopak kredensowy i pokojówka nastawiali samowar.", + "85401": "— Niech pan zaczeka, idę do pana! — zawołała panna Izabela podnosząc się z dywanu.", + "85402": "Starski podskoczył do niej.", + "85403": "— Sprowadzę kuzynkę — rzekł.", + "85404": "— O, dziękuję, sama zejdę — odpowiedziała panna Izabela cofając się. Potem zaczęła iść ze stromej ściany z taką swobodą i wdziękiem, jakby to była ulica w parku.", + "85405": "„Podły jestem z moimi posądzeniami!” — szepnął Wokulski.", + "85406": "W tej chwili przywidziało mu się, że jakiś tajemniczy głos każe mu robić wybór między tysiącami takich jak Węgiełek, którzy potrzebują pomocy, i jedną kobietą, która schodziła tam z góry.", + "85407": "„Już zrobiłem wybór!…” — pomyślał Wokulski.", + "85408": "— Ale do zamku nie wejdę sama, musi mi pan podać rękę — rzekła panna Izabela stanąwszy przy Wokulskim.", + "85409": "— Może państwo pozwolą lżejszą drogą — odezwał się Węgiełek.", + "85410": "— Prowadź!", + "85411": "Okrążyli górę i poczęli wspinać się na jej szczyt łożyskiem wyschłego potoku.", + "85412": "— Jaki dziwny kolor tych kamieni — odezwała się panna Izabela patrząc na kawały wapienia poplamionego brunatnymi piętnami.", + "85413": "— Ruda żelazna — odparł Wokulski.", + "85414": "— O nie — wtrącił Węgiełek — to nie ruda, to krew…", + "85415": "Panna Izabela cofnęła się.", + "85416": "— Krew?… — powtórzyła.", + "85417": "Stanęli na szczycie wzgórza, zasłonięci od reszty towarzystwa walącym się murem. Z tego miejsca widać było dziedziniec zamkowy zarośnięty cierniem i berberysem. Pod jedną z wież stał oparty o jej ścianę olbrzymi granit.", + "85418": "— Oto jest kamień — rzekł Wokulski.", + "85419": "— Ach, ten… Ciekawam, jak go tu wnieśli?… Mój człowieku, co mówiliście o krwi? — spytała panna Izabela Węgiełka.", + "85420": "— To dawna historia — odparł Węgiełek — jeszcze mi ją dziaduś opowiadał… Wreszcie tu wszyscy o niej wiedzą.", + "85421": "— Opowiedzcie ją — nalegała panna Izabela. — Między ruinami bardzo lubię słuchać legend. Nad Renem pełno tego…", + "85422": "Weszła na dziedziniec, ostrożnie wymijając cierniste krzaki, i usiadła na kamieniu.", + "85423": "— Opowiedzcie historię o tej krwi…", + "85424": "Węgiełek wcale nie zmieszał się tą propozycją; owszem, uśmiechnął się i zaczął:", + "85425": "— W dawnych czasach, kiedy jeszcze mój dziaduś łapał ptaki między dębami, po tych kamieniach, cośmy nimi szli, płynęła woda. Teraz ona pokazuje się tylko na wiosnę albo po wielkim deszczu, ale za małości dziadusia szła przez cały rok. I był strumień w tym miejscu.", + "85426": "Na dnie potoku, jeszcze za małości dziadusia, leżał jeden spory kamień, jakby nim kto dziurę zatykał. W rzeczy samej była tam dziura, właśnie nawet okno do podziemiów, gdzie są zachowane wielkie skarby, jakich by na całym świecie nie znalazł. A między tymi majątkami, na szczerozłotym łóżku, śpi panna, może nawet jaka hrabini, bardzo śliczności i bogato odziana. Mówią, że za to samo, co ona ma we włosach, kupiłby wszystkie dobra od Zasławia do Otrocza.", + "85427": "Ta zaś panna śpi przez taki interes, że jej ktoś wbił złotą szpilkę w głowę, może ze zbytków, a może i z nienawiści; Bóg ich tam wie. Tak śpi i nie ocknie się, dopóki jej kto szpilki z głowy nie wyciągnie i potem się z nią nie ożeni. Ale to rzecz ciężka i nawet niebezpieczna, bo tam w podziemiach pilnują skarbów i samej panny różne straszydła. A jakie one są, to wiem dobrze, bo póki mi się dom nie spalił, chowałem taki jeden ząb jak pięść, który ząb dziaduś znalazł w tym miejscu (sprawiedliwie mówię i nic nie kłamę). A jeżeli jeden ząb był jak pięść (widziałem go przecie i miałem w rękach przez długie czasy), to już łeb musiał być jak piec, a cała osoba chyba jak stodoła… Więc borykać się z takim było trudno i jeszcze nie z jednym, ale z wieloma. Dlatego najśmielszy człowiek, choćby mu się i jak spodobała panna, a jeszcze lepiej jej majętności, wejść do podziemiów nie miał odwagi, ażeby go co nie ujadło…", + "85428": "O tej pannie i o tych majątkach — prawił dalej Węgiełek — wiedzieli ludzie od dawna; takim sposobem, że dwa razy do roku, na Wielkanoc i na święty Jan, usuwał się kamień, co leżał na dnie potoku, i jeżeli kto stał wtedy nad wodą, mógł zajrzeć do otchłani i widzieć tamtejsze dziwy.", + "85429": "Jednej Wielkanocy (dziadusia jeszcze wtedy nie było na świecie) przyszedł tu do zamku młody kowal z Zasławia. Stanął nad potokiem i myśli: „Nie mogłyby się to mnie pokazać skarby?… Zaraz bym wlazł do nich, choćby przez najciaśniejszą dziurę, naładowałbym kieszenie i już nie potrzebowałbym dymać miechem.” Ledwie tak pomyślał, aż naraz — usuwa się kamień, a mój ci kowal widzi wory pieniędzy, misy ze szczerego złota i tyle drogiej odzieży jak na jarmarku…", + "85430": "Ale najpierw wpadła mu przed oczy śpiąca panna, taka, mówił dziaduś, śliczna, że kowal stanął słupem. Spała se i tylko jej łzy płynęły, a co która upadła, czy na jej koszulę, czy na łóżko, czy na podłogę, zaraz zamieniała się w klejnot. Spała i wzdychała z bólu od szpilki; a co westchnęła, to na drzewach nad potokiem zaszelepały liście z żalu nad jej strapieniem.", + "85431": "Już kowal chciał wejść do podziemiów; ale że czas przeszedł, więc znowu kamień zamknął się, aż zabulgotało w potoku.", + "85432": "Od tego dnia mój kowal nie mógł sobie miejsca znaleźć na świecie. Robota leciała mu z ręki. Gdzie nie spojrzał, widział ino potok jak szybę, a za nią pannę, której łzy płynęły. Aż pomizerniał, bo go coś ciągle trzymało za serce rozpalonymi obcęgami. Zwyczajnie zamroczyło go.", + "85433": "Kiedy już całkiem nie mógł wytrzymać z tęskności, poszedł do jednej baby, co znała się na ziołach, dał jej srebrnego rubla i spytał o radę.", + "85434": "— Ano — mówi baba — nie ma tu inszej rady, tylo musisz doczekać świętego Jana i kiedy się kamień odłoży, musisz leźć w otchłań. Byleś pannie wyjął szpilkę z głowy, obudzi się, ożenisz się z nią i będziesz wielki pan, jakiego świat nie widział. Tylko wtedy o mnie nie zapomnij, że ci dobrze poradziłam. I to se spamiętaj: kiedy cię strachy otoczą, a zaczniesz się bać, zaraz przeżegnaj się i umykaj w imię boskie… Cała sztuka w tym, żebyś się nie zląkł; złe nie ima się nie bojącego człowieka.", + "85435": "— A powiedzcież mi — mówił kowal — jak poznać, że człowieka strach zdejmuje?…", + "85436": "— Takiś ty?… — mówiła baba. — No, to już idź do otchłani, a jak wrócisz, o mnie pamiętaj.", + "85437": "Dwa miesiące chodził kowal po potoku, a na tydzień przed świętym Janem wcale się stąd nie ruszył, tylko czekał. I doczekał. W samo południe kamień odsunął się, a mój kowal z siekierą w garści skoczył w jamę.", + "85438": "Co się tam — mówił dziaduś — koło niego nie działo, włosy na głowie stają. Otoczyły go przecie takie poczwary, że inny umarłby od samego ich wejrzenia. Były — mówił dziaduś — niedopyrze wielkie jak psy, ale ino wachlowały nad nim skrzydliskami. To zastąpiła mu drogę ropucha, duża jak ot ten kamień, to wąż zaplątał mu się między nogi, a kiedy kowal ciapnął go, wąż zaczął płakać ludzkim głosem. Były wilki takie na niego zajadłe, że co im piana padła z pyska, to buchnęła płomieniem, a w opoce wypalała dziury.", + "85439": "Wszystkie te potwory siadały mu na plecach, chwytały go za surdut, za rękawy, ale żaden nie śmiał go skrzywdzić. Bo widzieli, że się kowal nie boi, zaś przed nie bojącym się złe umyka jak cień przed człowiekiem. „Zginiesz tu, kowalu!…” — wołały strachy, ale on tylko ściskał siekierę w garści i przepraszam… tak im odpowiadał, że wstyd państwu powtórzyć…", + "85440": "Dobrał się nareszcie mój kowal do złotego łóżka, gdzie już nawet poczwary nie miały dostępu, ino stanęły wkoło, kłapiący zębami. On zaraz zobaczył w głowie panny złotą szpilkę, szarpnął i wyciągnął ją do połowy…", + "85441": "Aż krew trysnęła… Wtem panna łapie go rękami za surdut i woła z wielkim płaczem:", + "85442": "— Czego mi ból robisz, człowieku!…", + "85443": "Wtedy dopiero kowal się zląkł… Zatrząsł się i ręce mu opadły. Strachom tego tylko było trzeba. Który miał największy pysk, skoczył na kowala i tak go kłapnął, że krew trysnęła przez okno i poplamiła kamienie, co państwo na własne oczy widzieli. Ale przy tym bestia wyłamał sobie ząb duży jak pięść, co go później mój dziaduś znalazł w potoku.", + "85444": "Od tej pory kamień zatkał okno do podziemiów, że go już nikt znaleźć nie może. Potok wysechł, a panna została w otchłani na pół rozbudzona. Płacze teraz już tak głośno, że ją czasem i pastuchy słyszą na łąkach, i będzie płakać wiek wieków.", + "85445": "Węgiełek skończył. Panna Izabela spuściła głowę i końcem parasolki rysowała jakieś znaki na gruzach. Wokulski nie śmiał spojrzeć na nią.", + "85446": "Po długim milczeniu odezwał się do Węgiełka:", + "85447": "— Ciekawa jest twoja historia… ale powiedz no mi: w jaki sposób zabierzesz się do wycięcia napisu?…", + "85448": "— Kiedy nie wiem, co mam wyciąć?", + "85449": "— Prawda.", + "85450": "Wokulski wydobył noteskę, ołówek i napisawszy podał chłopcu.", + "85451": "— Tylko cztery wiersze!… — rzekł Węgiełek. — Za trzy dni, panie, będzie gotowe… Na tym kamieniu można wyciąć bodaj calowe litery… Oj, zapomniałem sznurka, żeby wymierzyć. Zejdę, panie, do furmanów, to może oni mi dadzą… Zaraz wrócę.", + "85452": "Węgiełek zbiegł ze wzgórza. Panna Izabela spojrzała na Wokulskiego. Była blada i wzruszona.", + "85453": "— Co to za wiersze?… — spytała wyciągając rękę.", + "85454": "Wokulski podał jej kartkę; zaczęła czytać półgłosem:", + "85455": "— „Na każdym miejscu i o każdej dobie, gdziem z tobą płakał, gdziem z tobą się bawił, zawsze i wszędzie będę ja przy tobie, bom wszędzie cząstkę mej duszy zostawił…”", + "85456": "Dokończyła szeptem. Usta jej drżały, oczy zaszły łzami. Przez chwilę mięła kartkę w palcach, potem z wolna odwróciła głowę, i kartka upadła na ziemię…", + "85457": "Wokulski przykląkł, ażeby podnieść papier. Wtem dotknął sukni panny Izabeli i już nie wiedząc, co robi, schwycił ją za rękę.", + "85458": "— Obudzisz się, ty, moja królewno… — rzekł.", + "85459": "— Nie wiem… może… — odpowiedziała.", + "85460": "— Hop!… hop!… — zawołał z dołu Starski. — a chodźcie już, państwo, bo obiad wystygnie…", + "85461": "Panna Izabela obtarła oczy i prędko opuściła ruinę. Za nią wyszedł Wokulski.", + "85462": "— Cóżeście państwo tak długo robili? — pytał ze śmiechem Starski podając rękę pannie Izabeli, która przyjęła ją pośpiesznie.", + "85463": "— Słyszeliśmy nadzwyczajną historię!… — odpowiedziała panna Izabela. — Doprawdy, nigdy nie myślałam, że w tym kraju mogą istnieć podobne legendy i że mogą je w tak zajmujący sposób opowiadać ludzie prości… Cóż nam dasz na obiad, kuzynie? Ach, ten chłopak jest niezrównany!… Poproście go, ażeby ją wam powtórzył…", + "85464": "Wokulskiego nie raziło już to, że panna Izabela idzie ze Starskim pod rękę, że opiera się na nim, a nawet, że go kokietuje. Wzruszenie, którego był świadkiem, i jedno nic nie znaczące jej słówko rozproszyło wszystkie jego obawy. Ogarnęło go spokojne zamyślenie, w którym nie tylko Starski, ale całe towarzystwo zniknęło mu sprzed oczu.", + "85465": "Pamiętał, że wszedł na górę pod dęby, że coś jadł z wielkim apetytem, że był wesoły, rozmowny i nawet umizgał się do panny Felicji. Ale o czym mówili?… co on im sam odpowiadał, nie wiedział…", + "85466": "Zachodziło słońce, a na niebie pokazały się chmury, kiedy Starski kazał służbie sprzątnąć naczynia, kosze i dywan, a paniom zaproponował powrót.", + "85467": "Siedli do breku w tym samym porządku co pierwej. Otuliwszy Ewelinę szalami baron pochylił się do Wokulskiego i szepnął z uśmiechem:", + "85468": "— Jeżeli jeszcze jeden dzień będziesz pan w takim humorze jak dzisiaj, pozawracasz głowy wszystkim paniom.", + "85469": "— Ach, tak!… — odparł Wokulski wzruszając ramionami.", + "85470": "Usiadł na końcu breka, naprzeciw panny Felicji. Ochocki umieścił się przy furmanie i ruszyli.", + "85471": "Niebo chmurzyło się, ciemność zapadała coraz szybciej. Na breku pomimo to było bardzo wesoło, dzięki kłótni pani Wąsowskiej z Ochockim, który zapomniał o swych latawcach i przełożywszy nogi przez poręcz kozła, odwrócił się do towarzystwa. Nagle, chcąc zapalić papierosa, potarł zapałkę i oświetlił cały brek, najlepiej zaś Starskiego.", + "85472": "W tej chwili Wokulski gwałtownie cofnął się; coś mignęło mu przed oczyma.", + "85473": "„Głupstwo!… — pomyślał — piłem za wiele…”", + "85474": "Pani Wąsowska parsknęła króciutkim śmiechem, lecz wnet opanowała się i zaczęła mówić:", + "85475": "— Cóż to za oryginalny sposób siedzenia, panie Ochocki!… Fe, jutro musi pan klęczeć!… Ach, niegodziwiec, ależ on niedługo postawi komu nogi na kolanach… Odwróćże się pan natychmiast, bo każę furmanowi, ażeby pana zostawił na drodze…", + "85476": "Wokulskiemu zimny pot wystąpił na czoło; ale wzruszył ramionami i myślał: „Przywidzenia… przywidzenia!… Co za głupstwo…”", + "85477": "I nadludzkim wysiłkiem woli odegnał w końcu przywidzenia. Znowu odzyskał humor i bardzo wesoło począł rozmawiać z panią Wąsowską.", + "85478": "Gdy zaś wrócili do Zasławka późno w nocy, spał jak zabity i nawet śniło mu się coś zabawnego.", + "85479": "Nazajutrz, gdy przed śniadaniem wyszedł Wokulski na spacer, pierwszą osobą, którą spotkał na dziedzińcu, była pokojówka panny Izabeli; niosła kilka sukien, a za nią chłopak dźwigał kufer.", + "85480": "„Cóż to jest?… — pomyślał. — Dziś niedziela, więc chyba nie wyjedzie… Nie może wyjechać w niedzielę… Zresztą wspomniałaby mi coś o tym ona lub prezesowa…”", + "85481": "Poszedł nad staw, obleciał park wokoło, jakby chcąc zgubić w drodze złe przeczucia. Na próżno. Uczepiła go się myśl, że panna Izabela może wyjechać. Tłumił ją i przytłumił o tyle, że już nie rysowała mu się jasno, tylko gdzieś na dnie serca drażniła go nieznacznie.", + "85482": "Przy śniadaniu zdawało mu się, że prezesowa przywitała go czulej niż zwykle, że wszyscy zachowują się uroczyściej, że panna Felicja wpatruje się w niego uporczywie i jakby z wyrzutem. Po śniadaniu znowu przywidziało mu się, że prezesowa dała jakiś znak pani Wąsowskiej.", + "85483": "„Oczywiście jestem chory” — myślał.", + "85484": "Wnet jednak ozdrowiał, gdy panna Izabela oświadczyła, że chce przejść się po parku.", + "85485": "— Ma kto z państwa ochotę iść ze mną? — spytała.", + "85486": "Wokulski zerwał się z krzesła, inni siedzieli. Więc znalazł się sam z panną Izabelą w ogrodzie i znowu powrócił mu ten spokój, jaki miał zawsze w jej obecności.", + "85487": "W połowie alei odezwała się panna Izabela:", + "85488": "— Bardzo mi żal będzie Zasławka…", + "85489": "„Żal?…” — pomyślał Wokulski, a ona prędko mówiła dalej:", + "85490": "— Muszę już jechać. Ciocia pisała jeszcze we środę, ażeby wracać, ale prezesowa nie pokazała mi listu, zatrzymała mnie. Dopiero kiedy wczoraj przybył umyślny posłaniec…", + "85491": "— Jedzie pani jutro?… — spytał Wokulski.", + "85492": "— Dziś po drugim śniadaniu… — odpowiedziała spuszczając głowę.", + "85493": "— Dziś!… — powtórzył.", + "85494": "Właśnie przechodzili mimo sztachet, za którymi na dziedzińcu folwarcznym stał powóz, ten sam, którym przyjechała panna Izabela. Nawet około dyszla furman układał zaprzęgi. Ale na Wokulskim ani wiadomość, ani przygotowania do wyjazdu nie zrobiły tym razem wrażenia.", + "85495": "„No cóż — myślał — kto przyjechał, musi odjechać… Rzecz całkiem naturalna…”", + "85496": "Nawet dziwił go ten spokój.", + "85497": "Przeszli jeszcze kilkanaście kroków pod zwieszającymi się gałęźmi i nagle — opanowała go straszna rozpacz. Zdawało mu się, że gdyby w tej chwili zajechał powóz po pannę Izabelę, on rzuciłby się pod koła i nie pozwoliłby jej jechać. Niechby go roztratowali i niechby już raz przestał cierpieć.", + "85498": "Wnet jednak przyszła nowa fala spokoju i Wokulski znowu dziwił się, skąd mu się biorą takie żakowskie myśli. Przecież panna Izabela ma prawo jechać, kiedy chce, gdzie chce i z kim jej się podoba…", + "85499": "— Długo pani jeszcze zabawi na wsi? — spytał.", + "85500": "— Najwyżej miesiąc.", + "85501": "— Miesiąc!… — powtórzył. — Czy przynajmniej wolno mi będzie po tym miesiącu odwiedzać państwa?…", + "85502": "— O tak, bardzo prosimy… — odparła. — Mój ojciec jest wielkim przyjacielem pana.", + "85503": "— A pani?", + "85504": "Zarumieniła się i milczała.", + "85505": "— Nie odpowiada pani… — rzekł Wokulski. — Nie domyśla się pani nawet, jak jest mi drogie każde jej słowo, których tak mało słyszałem… I oto dziś odjeżdża pani nie zostawiając mi nawet cienia nadziei…", + "85506": "— Może czas to zrobi — szepnęła.", + "85507": "— Bodajby zrobił! — W każdym razie coś pani powiem. Widzi pani, w życiu można spotkać ludzi weselszych ode mnie, eleganckich, z tytułami, nawet z majątkiem większym niż mój… Ale przywiązania, jak moje, chyba pani nie znajdzie. Bo jeżeli miłość mierzy się wielkością cierpień, takiej jak moja może jeszcze nie było na świecie.", + "85508": "I nie mam nawet prawa skarżyć się o to na kogokolwiek. Los to robi. Jakimiż bo on dziwnymi drogami prowadził mnie do pani! Ile klęsk musiało spaść na ogół, zanim ja, ubogi chłopak, mogłem zdobyć ukształcenie, które mi dziś pozwala mówić z panią. Jaki traf popchnął mnie do teatru, gdzie pierwszy raz zobaczyłem panią. A na majątek, który posiadam, czy może nie złożył się szereg cudów?…", + "85509": "Kiedy dziś myślę o tych rzeczach, zdaje mi się, że jeszcze przed urodzeniem naznaczone mi było zejść się z panią. Gdyby mój biedny stryj nie kochał się za młodu i nie umarł osamotniony, ja dziś nie znajdowałbym się w tym miejscu. I nie jestże to dziwne, że ja sam, zamiast bawić się kobietami, jak robią inni, unikałem ich dotychczas i prawie świadomie czekałem na jedną, na panią…", + "85510": "Panna Izabela nieznacznie otarła łzę… Wokulski nie patrząc na nią mówił:", + "85511": "— Nie dalej jak teraz, kiedy byłem w Paryżu, miałem przed sobą dwie drogi. Jedna prowadzi do wielkiego wynalazku, który może zmieni dzieje świata, druga do pani. Wyrzekłem się tamtej, bo mnie tu przykuwa niewidzialny łańcuch: nadzieja, że mnie pani pokocha. Jeżeli to jest możliwym, wolę szczęście z panią od największej sławy bez pani; bo sława to liczman, za który własne szczęście poświęcamy dla innych. Ale jeżeli się łudzę, tylko pani może zdjąć ze mnie to zaklęcie. Powiedz, że nie masz i nie będziesz miała nic dla mnie i… Wrócę tam, gdzie może od razu powinienem był zostać.", + "85512": "— Czy tak?… — dodał biorąc ją za rękę.", + "85513": "Nie odpowiedziała nic…", + "85514": "— Więc zostaję… — rzekł po chwili. — Będę cierpliwym, a pani sama da mi znak, że spełniły się moje nadzieje.", + "85515": "Wrócili do pałacu. Panna Izabela była trochę zmieniona, ale rozmawiała ze wszystkimi wesoło. Wokulskiemu znowu powrócił spokój. Nie rozpaczał już, że panna Izabela odjeżdża; powiedział sobie, że zobaczy ją za miesiąc, i to mu obecnie wystarczało.", + "85516": "Po śniadaniu zajechał powóz; zaczęto się żegnać. Na ganku panna Izabela szepnęła do pani Wąsowskiej:", + "85517": "— Mogłabyś też, Kaziu, już nie dręczyć tego biedaka…", + "85518": "— Kogóż to?", + "85519": "— Twego imiennika.", + "85520": "— Ach, Starskiego… Zobaczymy.", + "85521": "Panna Izabela podała rękę Wokulskiemu.", + "85522": "— Do widzenia! — szepnęła z akcentem w głosie.", + "85523": "Odjechała. Całe towarzystwo stało w ganku patrząc na powóz, który z początku oddalał się, potem skręcił za stawem, znikł za pagórkiem, znowu ukazał się i nareszcie został po nim tylko tuman żółtego kurzu.", + "85524": "— Bardzo piękny dzień — rzekł Wokulski.", + "85525": "— O, bardzo ładny — odparł Starski.", + "85526": "Pani Wąsowska spod spuszczonych brwi przypatrywała się Wokulskiemu.", + "85527": "Powoli rozeszli się wszyscy. Wokulski został sam. Wstąpił do swego pokoju, lecz wydał mu się bardzo pusty; potem chciał iść do parku, ale coś go stamtąd odepchnęło… Potem przywidziało mu się, że panna Izabela jeszcze musi być w pałacu, i w żaden sposób nie mógł zrozumieć, że wyjechała, że jest już o milę od Zasławka i że każda sekunda oddala ją od niego.", + "85528": "„A jednak wyjechała! — szepnął. — Wyjechała, więc i cóż?…”", + "85529": "Poszedł nad staw i przypatrywał się białej łódce, dokoła której błyszczała woda, aż oczy bolały. Nagle jeden z łabędzi, pływających przy tamtym brzegu, spostrzegł go i rozpuściwszy skrzydła, z szelestem przyleciał do czółna.", + "85530": "I dopiero w tej chwili schwycił Wokulskiego taki smutek, taki niezmierny, niezgruntowany smutek, jak gdyby już miał rozstać się z życiem…", + "85531": "Zatopiony we własnej goryczy, Wokulski nie bardzo uważał, co się dokoła niego dzieje. Mimo to nad wieczorem spostrzegł, że towarzystwo zasławskie po powrocie z parku jest skwaszone. Panna Felicja zamknęła się z panną Eweliną w jej pokoju, baron był rozdrażniony, a Starski ironiczny i zuchwały.", + "85532": "Po obiedzie wezwała Wokulskiego do siebie prezesowa. Na staruszce również było znać ślady irytacji, którą starała się opanować.", + "85533": "— Myślałżeś co, panie Stanisławie, o tej cukrowni? — rzekła wąchając swój flakonik, co było znakiem wzruszenia. — Pomyśl o tym, proszę cię, i pogadaj ze mną, bo już mi zbrzydły te komeraże…", + "85534": "— Ma pani jakie zmartwienie? — spytał Wokulski.", + "85535": "Machnęła ręką.", + "85536": "— Ech! zmartwienie… Chciałabym tylko, ażeby albo skojarzył się ten mariaż Eweliny z baronem, albo żeby się zerwał… Albo niechaj sobie jadą ode mnie oni oboje czy Starski… Wszystko jedno…", + "85537": "Wokulski spuścił głowę i milczał zgadując, że umizgi Starskiego do narzeczonej barona musiały już przybrać bardziej widoczne formy. Lecz cóż jego to obchodziło?", + "85538": "— Głupiutkie są te panny — zaczęła po chwili prezesowa. — Im się zdaje, że jak złapie która bogatego męża, a poza nim przystojnego kochanka, to już wypełni sobie życie… Głupiutkie. Ani wiedzą, że wnet sprzykrzy się stary mąż i pusty kochanek i że prędzej czy później każda zechce poznać prawdziwego człowieka. A jeżeli się taki trafi, na jej nieszczęście, co ona mu da?… Czy wdzięki, które sprzedała, czy serce zaszargane z takimi oto Starskimi?…", + "85539": "I pomyśleć, że prawie każda z nich musi przejść podobną szkołę, zanim pozna ludzi. Przedtem, choćby się jej trafiał najszlachetniejszy, nie oceni go. Wybierze starego bogacza albo śmiałego hultaja, w ich towarzystwie zmarnuje życie, a dopiero kiedyś chce się odrodzić… Zwykle za późno i na próżno!…", + "85540": "Co mnie jednak dziwi najmocniej — prawiła — to okoliczność, że na podobnych lalkach nie poznają się mężczyźni. Dla żadnej kobiety, począwszy od Wąsowskiej, kończąc na mojej pokojówce, nie jest to sekret, że w Ewelinie nie zbudził się jeszcze ani rozum, ani serce; wszystko w niej śpi… A tymczasem baron widzi w niej bóstwo i durzy się, biedak, że ona go kocha!", + "85541": "— Dlaczegóż go pani nie ostrzeże? — odezwał się Wokulski stłumionym głosem.", + "85542": "— Dajże spokój, to się na nic nie zda… Czy ja mu raz dawałam do zrozumienia, że Ewelina dziś jest tylko zepsute dziecko i lalka? Może kiedyś coś z niej wyrośnie, ale w tej chwili!… akurat Starski dla niej dobry.", + "85543": "— Cóż — dodała po przerwie — pomyślisz o tej cukrowni?… Każ sobie jutro osiodłać konia, przejedź się po polach sam, a jeszcze lepiej z Wąsowską… To kobieta dużo warta, mówię ci…", + "85544": "Wokulski opuścił prezesowę przerażony.", + "85545": "„Co ona mówi — myślał — o baronie i Ewelinie?… Czy po prostu nie ostrzega mnie?… Starski bodajże umizga się nie tylko do panny Eweliny. Co to było tam w breku?… Ach, wolałbym w łeb sobie palnąć…”", + "85546": "Wnet jednak opamiętał się.", + "85547": "„W breku — myślał — było albo przywidzenie, albo fakt. Jeżeli przywidzenie, w takim razie krzywdziłbym niewinną, a jeżeli fakt… No, to przecież nie będę rywalem tego uwodziciela z operetek i nie poświęcę życia dla kobiety przewrotnej. Wolno jej romansować, z kim chce, ale nie wolno oszukiwać człowieka, którego jedynym występkiem jest, że ją kocha… Trzeba wyjeżdżać z tej Kapui i wziąć się do roboty. W laboratorium Geista lepiej zapełnię życie aniżeli w salonach…”", + "85548": "Około dziesiątej wieczór wszedł do jego pokoju baron strasznie zmieniony. Z początku śmiał się i dowcipkował, następnie zadyszany upadł na krzesło, a po chwili rzekł:", + "85549": "— Uważa pan, szanowny panie Wokulski, ja czasami myślę, nie z własnego doświadczenia, bo moja narzeczona jest najszlachetniejszą kobietą… ale czasami myślę, że kobiety to nas niekiedy zwodzą…", + "85550": "— Tak, niekiedy…", + "85551": "— Może nie jest to ich wina — mówił baron — trzeba jednak przyznać, że niekiedy pozwalają bałamucić się zręcznym intrygantom…", + "85552": "— O, pozwalają.", + "85553": "Baron drżał tak, że chwilami zęby mu szczękały.", + "85554": "— Nie sądzisz pan — zapytał po namyśle — że jednak należałoby temu zapobiec?…", + "85555": "— W jaki sposób?…", + "85556": "— Choćby usuwając kobietę od stosunków z intrygantami…", + "85557": "Wokulski głośno roześmiał się…", + "85558": "— Można kobietę uwolnić od intrygantów, ale czy podobna uwolnić ją od jej własnych instynktów?… Co pan poradzisz, jeżeli ten, który w pańskich oczach jest tylko bałamutem czy intrygantem, dla niej jest — samcem tego co ona gatunku?…", + "85559": "Stopniowo opanowywał go wściekły gniew. Chodził po pokoju i mówił:", + "85560": "— Jaka walka jest możliwą z prawem natury, według którego suka, choćby najlepszej rasy, nie pójdzie za lwem, ale za psem? Postaw jej pan całą menażerię najszlachetniejszych zwierząt, a ona wyrzeknie się jej dla kilku psów… I trudno się temu dziwić, gdyż one stanowią jej gatunek.", + "85561": "— Więc według pana nie ma rady? — spytał baron.", + "85562": "— Dziś żadnej, a kiedyś będzie jedna: szczerość w ludzkich stosunkach i wolny wybór. Gdy kobieta nie będzie potrzebowała udawać miłości ani kokietować wszystkich, wówczas od razu odsunie tych, którzy jej nie są mili, i pójdzie za tym, który jej przypada do gustu. Wówczas nie będzie oszukiwanych ani oszukujących, stosunki uporządkują się w sposób naturalny.", + "85563": "Po odejściu barona Wokulski położył się. Nie spał całą noc, ale wrócił do równowagi.", + "85564": "„Co ja mam za pretensje do panny Izabeli? — myślał. — Przecie nie mówiła, że mnie kocha; dała mi ledwie cień nadziei, że to może kiedyś nastąpić. Jest w porządku, gdyż prawie mnie nie zna. I co za przywidzenia snują mi się po głowie!… Starski?… Ależ ona chce wyswatać go z panią Wąsowską, więc chyba romansować z nim nie myśli. Prezesowa?… Prezesowa lubi pannę Izabelę, sama mi o tym mówiła, wreszcie kazała mi tu przyjechać… Mam czas. Poznam się z nią bliżej, a jeżeli mnie pokocha, będę szczęśliwy i mogę być spokojny. Jeżeli nie — wrócę do Geista. Na wszelki wypadek sprzedam kamienicę i sklep, a zostanę przy spółce do handlu z Rosją. To mi da za parę lat ze sto tysięcy rubli rocznie, a jej nie narazi na tytuł kupcowej galanterii.”", + "85565": "Nazajutrz po pierwszym śniadaniu kazał osiodłać konia i wyjechał pod pozorem obejrzenia okolicy. Nie myśląc skręcił na drogę, gdzie wczoraj toczył się powóz panny Izabeli i gdzie zdawało mu się, że jeszcze widać ślady kół… Potem, również machinalnie, zawrócił w stronę lasu, dokąd tak niedawno jeździli na rydze. W tym miejscu śmiała się, tu rozmawiała z nim, tu spoglądała na okolicę…", + "85566": "Podejrzenia, gniewy, wszystko w nim wygasło.", + "85567": "Zamiast nich począł wpływać mu do serca żal strugą tak cienką jak łzy, a palącą jak ogień wieczny…", + "85568": "Wjechawszy do lasu zsiadł z konia i prowadził go za cugle.", + "85569": "Oto ścieżka, którą wówczas szli oboje, ale wydaje się jakaś inna. Ta część lasu miała być podobna do kościoła — dziś ani śladu podobieństwa. Dokoła szaro i cicho. Słychać tylko krakanie wron, które w tej chwili przelatują nad lasem, i krzyk spłoszonej wiewiórki, co wdrapując się na drzewo szczeka jak mały piesek.", + "85570": "Wokulski doszedł do polanki, gdzie wówczas rozmawiali z panną Izabelą; znalazł nawet pień, na którym siedziała. Wszystko jest, jak było; tylko jej nie ma… Na krzakach leszczyny już żółkną liście, z sosen zwiesza się smutek, jak sieci pajęcze. Taki nieujęty, a tak go omotał!", + "85571": "„Co za głupstwo — myślał — robić się zależnym od jednej ludzkiej istoty! Wszakże ja dla niej tylko pracowałem, o niej myślę, nią żyję. Co gorsze — dla niej porzuciłem Geista… No, ale cóż lepszego miałbym u Geista? Byłbym tak samo zależny jak dziś, tylko zamiast pięknej kobiety panem moim byłby stary Niemiec. I tak samo pracowałbym, nawet ciężej; z tą różnicą, że dziś pracuję dla mego szczęścia, a wówczas dla szczęścia innych, którzy tymczasem bawiliby się i kochaliby się na mój rachunek.", + "85572": "Zresztą, czy ja mam prawo narzekać? Rok temu ledwie śmiałem marzyć o pannie Izabeli, a dziś już ją znam, staram się nawet o jej wzajemność… Czy ja ją aby znam?… Jest zakamieniałą arystokratką, no ale nie rozejrzała się jeszcze w świecie… Ma duszę poetyczną czy może tak się tylko przedstawia… Kokietka ona jest, ale i to się zmieni, jeżeli mnie pokocha… Słowem — nie jest źle, a za rok…”", + "85573": "W tej chwili koń jego wyrzucił głową i zarżał; odpowiedziało mu w głębi lasu inne rżenie i tętent. Niebawem na końcu ścieżki pokazała się amazonka, w której Wokulski poznał panią Wąsowską.", + "85574": "— Hop! hop!… — zawołała śmiejąc się. Zeskoczyła z konia i oddała cugle Wokulskiemu.", + "85575": "— Przywiąż go pan — rzekła. — Ach, jak ja pana już znam!… Pytam się przed godziną prezesowej: gdzie Wokulski? „Pojechał w pole oglądać miejsce na cukrownię.” „Akurat! — myślę. — On pojechał do lasu marzyć.” Kazałam sobie podać konia i otóż znajduję pana siedzącego na pniu, rozgorączkowanego… Cha!… cha!… cha!…", + "85576": "— Czy tak śmiesznie wyglądam?", + "85577": "— Nie! dla mnie nie wygląda pan śmiesznie, ale jakby tu powiedzieć?… niespodziewanie. Wyobrażałam sobie pana całkiem inaczej. Kiedy mi powiedziano, że pan jest kupcem, który w dodatku szybko zrobił majątek, pomyślałam:", + "85578": "„Kupiec?… Zatem przyjechał na wieś albo starać się o posażną pannę, albo wydobyć od prezesowej pieniądze na jakieś przedsiębiorstwa.”", + "85579": "W każdym razie sądziłam, że pan jest człowiek zimny, rachunkowy, który chodząc po lesie taksuje drzewo, a na niebo nie patrzy, bo to nie daje procentu. Tymczasem cóż widzę?… Marzyciela, średniowiecznego trubadura, który wymyka się do lasu, ażeby wzdychać i wypatrywać zeszłotygodniowe ślady jej stóp! Wiernego rycerza, który kocha na życie i śmierć jedną kobietę, a innym robi impertynencje. Ach, panie Wokulski, jakie to zabawne… jakie to niedzisiejsze!…", + "85580": "— Już pani skończyła? — spytał zimno Wokulski.", + "85581": "— Już… Teraz pan zabierze głos?…", + "85582": "— Nie, pani. Zaproponuję, ażebyśmy wracali do domu.", + "85583": "Panią Wąsowską oblał mocny rumieniec.", + "85584": "— Za pozwoleniem — rzekła biorąc konia za uzdę. — Czy nie myślisz pan, że mówię w ten sposób o pańskiej miłości, ażeby sama wydać się za pana?… Milczysz pan… Otóż mówmy serio. Była chwila, żeś mi się pan podobał; była i — już przeszła. Ale choćby nie przeszła, choćbym miała umrzeć z miłości dla pana, co zapewne nie nastąpi, bo nie straciłam jeszcze ani snu, ani apetytu, nie oddałabym się panu, słyszysz pan… choćbyś mi się u nóg włóczył. Nie mogłabym żyć z człowiekiem, który tak kochał inną kobietę, jak pan to robisz. Jestem za dumna. Wierzy mi pan?", + "85585": "— Tak!", + "85586": "— Przypuszczam. Jeżeli więc dziś drasnęłam pana moimi żartami, to tylko przez życzliwość dla pana. Imponuje mi pańskie szaleństwo, chciałabym, ażebyś był szczęśliwy, i dlatego mówię: wyrzuć pan z siebie średniowiecznego trubadura, bo już mamy wiek dziewiętnasty, w którym kobiety są inne, niż pan je sobie wyobraża, o czym wiedzą nawet dwudziestoletni chłopcy.", + "85587": "— Jakież są?", + "85588": "— Ładne, miłe, lubią was wszystkich prowadzić za nos, a kochają się tylko o tyle, o ile robi im to przyjemność. Na miłość dramatyczną nie zgodzi się żadna, a przynajmniej nie każda… Musiałaby pierwej znudzić się miłostkami, a następnie znaleźć dramatycznego kochanka.", + "85589": "— Krótko mówiąc, insynuuje pani, że panna Izabela…", + "85590": "— O, ja nic nie insynuuję pannie Izabeli — żywo zaprotestowała pani Wąsowska. — Jest w niej materiał na dzielną kobietę i ten, kogo ona pokocha, będzie szczęśliwy. Zanim jednak pokocha!… Pomóż mi pan wsiąść…", + "85591": "Wokulski podsadził ją i sam wsiadł na swego konia. Pani Wąsowska była rozdrażniona. Jakiś czas jechała naprzód, milcząc; nagle odwróciła się i rzekła:", + "85592": "— Ostatnie słowo. Znam ludzi lepiej, niż pan sądzisz, i… lękam się pańskiego rozczarowania. Otóż gdyby ono kiedy nadeszło, przypomnij sobie moją radę: nie działaj pod wpływem uniesienia, tylko czekaj. Wiele rzeczy na pozór wygląda gorzej aniżeli w rzeczywistości.", + "85593": "„Szatan!” — mruknął Wokulski. Cały świat zaczął przed nim krążyć i nabiegać krwią.", + "85594": "Jechali, nic już nie mówiąc do siebie. Wróciwszy do Zasławka Wokulski poszedł do prezesowej.", + "85595": "— Jutro jadę — rzekł. — A cukrowni niech pani nie stawia.", + "85596": "— Jutro?… — powtórzyła staruszka. — A cóż będzie z kamieniem?", + "85597": "— Właśnie, jeżeli pani pozwoli, pojadę na Zasław. Obejrzę kamień, zresztą mam tam jeszcze interes.", + "85598": "— Ha! jedź z Bogiem… nie masz tu co robić. A w Warszawie zachodźże do mnie. Wrócę jednocześnie z hrabiną i z Łęckimi…", + "85599": "Wieczorem wpadł do niego Ochocki.", + "85600": "— Do licha! — krzyknął — tyle miałem z panem do pogadania… Ale cóż, pan ciągle okładałeś się babami, a teraz wyjeżdżasz…", + "85601": "— Nie lubisz pan kobiet? — rzekł z uśmiechem Wokulski. — Może masz rację!…", + "85602": "— Nie to, żebym nie lubił. Ale od czasu jak przekonałem się, że wielkie damy nie różnią się od pokojówek, wolę pokojówki.", + "85603": "Te baby — prawił — to wszystko gęsi nie wyłączając najmądrzejszych. Wczoraj na przykład pół godziny tłomaczyłem Wąsowskiej: na co przyda się kierowanie balonami? Mówiłem o zniknięciu granic, o braterstwie ludów, o olbrzymich postępach cywilizacji… Ona patrzyła mi w oczy tak, iż głowę oddałbym, że mnie rozumie. A kiedy skończyłem, zapytała:", + "85604": "— Panie Ochocki, czemu się pan nie żeni?… — Słyszałeś pan!…", + "85605": "Naturalnie, przez drugie pół godziny wykładałem jej, że ani myślę się żenić, że nie ożeniłbym się ani z panną Felicją, ani z panną Izabelą, ani nawet z nią. Diabli mi po żonie, która by się szastała po moich laboratoriach w sukni z długim ogonem, wyciągałaby mnie na spacery, wizyty, teatry… Dalibóg, nie znam ani jednej kobiety, w której ciągłym towarzystwie nie zgłupiałbym w pół roku.", + "85606": "Umilkł i chciał odchodzić.", + "85607": "— Słówko — rzekł Wokulski. — Kiedy pan wróci do Warszawy, niech pan do mnie wstąpi. Może zakomunikuję panu wiadomość o wynalazku, który wprawdzie zabierze połowę życia, ale… przypadnie panu do gustu.", + "85608": "— Balony?… — spytał Ochocki z pałającym wzrokiem.", + "85609": "— Coś lepszego. Dobranoc.", + "85610": "Na drugi dzień około południa Wokulski pożegnał dom prezesowej. W parę godzin później był w Zasławiu. Odwiedził proboszcza i kazał Węgiełkowi zabierać się w drogę do Warszawy. Załatwiwszy to poszedł do ruin zamkowych.", + "85611": "Na kamieniu już był wyryty czterowiersz. Wokulski przeczytał go kilka razy i zatrzymał wzrok na słowach:", + "85612": "Zawsze i wszędzie będę ja przy tobie…", + "85613": "„A jeżeli nie?…” — szepnął.", + "85614": "Na myśl o tym opanowała go rozpacz. W tej chwili miał jedno tylko pragnienie: ażeby ziemia rozstąpiła się pod nim i pochłonęła go razem z tymi ruinami, z tym kamieniem i z tym napisem…", + "85615": "Gdy wrócił do miasteczka, konie już były nakarmione; przy powozie stał Węgiełek z zieloną skrzynką.", + "85616": "— A czy wiesz, kiedy tu wrócisz? — zapytał go Wokulski.", + "85617": "— Kiedy Bóg da, panie — odparł Węgiełek.", + "85618": "— Siadaj.", + "85619": "Sam rzucił się na poduszki powozu i ruszyli. Z daleka stara kobieta przeżegnała ich na drogę. Węgiełek spostrzegł ją i zdjął czapkę.", + "85620": "— Niech mama będzie zdrowa!… — zawołał z kozła.", + "85621": "VIII. Pamiętnik starego subiekta", + "85622": "Mamy tedy rok 1879.", + "85623": "Gdybym był przesądny, a nade wszystko gdybym nie rozumiał, że po najgorszych czasach nadchodzą dobre, lękałbym się tego roku 1879. Bo jeżeli jego poprzednik zakończył się źle, to już on zaczął się jeszcze gorzej.", + "85624": "Anglia, na przykład, w końcu roku zeszłego wdeptała w wojnę z Afganistanem i w grudniu było nawet z nimi źle. Austria miała dużo kłopotów w Bośni, a w Macedonii wybuchło powstanie. W październiku i listopadzie były zamachy na króla Alfonsa hiszpańskiego i króla Humberta włoskiego. Obaj wyszli cało. Również w październiku umarł hr. Józef Zamoyski, wielki przyjaciel Wokulskiego. Myślę nawet, że jego śmierć w niejednej sprawie pokrzyżowała plany Stachowi.", + "85625": "Rok 1879 dopiero się zaczął, ale niechaj go kaczki zdepczą!… Anglicy, jeszcze nie wygrzebawszy się z Afganistanu, już mają wojnę w Afryce, gdzieś na Przylądku Dobrej Nadziei, z jakimiś Zulusami. Tu zaś, w Europie, ani mniej, ani więcej, tylko — wybuchła dżuma w okolicach Astrachania i lada dzień może do nas zajrzeć.", + "85626": "Co my mamy przez tę dżumę!… Kogo spotkam, mówi: „Co, dobrze wam sprowadzać perkaliki z Moskwy? Zobaczysz pan, że razem z nimi sprowadzicie morową zarazę.” A ile się to odbiera anonimów wymyślających na czym świat stoi! Zdaje mi się jednak, że autorami ich są przede wszystkim kupcy, nasi współzawodnicy, albo też fabrykanci perkalików łódzkich.", + "85627": "Ci utopiliby nas w łyżce wody, choćby żadnej dżumy nie było. Naturalnie, że nawet setnej części tych wymysłów nie powtarzam Wokulskiemu; myślę jednak, że on sam słyszy ich i czyta więcej aniżeli ja.", + "85628": "Właściwie mówiąc, chciałem na tym oto miejscu napisać historię niesłychanej sprawy, sprawy kryminalnej, którą pani baronowa Krzeszowska wytoczyła, komu?… Nikt by nie zgadł!… Oto tej pięknej, tej poczciwej, tej kochanej pani Helenie Stawskiej. Ale taka mnie pasja ogarnia, że nie mogę myśli zebrać. Więc dla rozerwania uwagi napiszę sobie o czym innym.", + "85629": "Wytoczyła pani Stawskiej proces kryminalny o kradzież!… Jej, o kradzież… Naturalnie, że wyszliśmy z tego błota jak triumfatorowie. Ale co nas to kosztowało… Ja na przykład, dalibóg, nie mogłem sypiać po nocach blisko przez dwa miesiące. A jeżeli dzisiaj lubię wieczorem wstąpić na piwo, czego nigdy nie robiłem, i nawet siedzę w knajpie do północy, to po prostu robię to ze zmartwienia. Jej, tej świętej kobiecie, wytoczyć proces o kradzież!… Na to, Bóg mi świadkiem, trzeba być taką półwariatką jak pani baronowa.", + "85630": "Za to też nam zapłaciła dzika baba dziesięć tysięcy rubli… Ach, gdyby to ode mnie zależało, wydusiłbym ze sto tysięcy. Niechby płakała, niechby spazmowała, niechby nawet umarła… Niegodziwa kobieta!", + "85631": "Ale myślmy o czym innym, nie o ludzkich niegodziwościach.", + "85632": "Właściwie mówiąc, kto wie, czy poczciwy Stach nie był mimowolną przyczyną nieszczęścia pani Stawskiej; a nawet może nie tyle on, ile ja… Ja go do niej gwałtem prowadziłem, ja radziłem Stachowi, ażeby nie odwiedzał tej poczwary, pani baronowej, ja wreszcie pisałem do Wokulskiego, kiedy był w Paryżu, ażeby zasięgnął tam wiadomości o Ludwiku Stawskim. Krótko mówiąc: ja, nikt inny, tylko ja rozdrażniłem tę jędzę Krzeszowską. Odpokutowałem też przez dwa miesiące!… Ha, trudno. Panie Boże, jeżeli jesteś, zbaw pomimo to duszę moją, jeżeli ją mam — jak mówił pewien żołnierz z czasów rewolucji francuskiej.", + "85633": "(Ach, jak ja się starzeję, jak ja się starzeję!… Zamiast od razu przystąpić do rzeczy, baję, kręcę, nudzę… Choć, dalibóg, krew by mnie chyba zalała, gdybym miał od razu napisać o tym potwornym, o tym haniebnym procesie…)", + "85634": "Zaraz, niech zbiorę myśli.", + "85635": "Stach przez wrzesień był na wsi u prezesowej Zasławskiej. Po co on tam jeździł, co robił?… domyśleć się nie mogę. Ale z paru listów, które do mnie napisał, widzę, że musiało mu się dziać nieosobliwie. Jaki diabeł sprowadził tam pannę Izabelę Łęcką?… Eh! przecież nią się już chyba nie zajmuje. I będę chłystkiem, jeżeli go nie wyswatam z panią Stawską. Wyswatam, odprowadzę ich do ołtarza, dopilnuję, ażeby przysiągł jak się należy, a potem… Może sobie w łeb palnę, czy ja wiem?…", + "85636": "(Stary głupcze!… i tobież to myśleć o takim aniele?… Zresztą ja o niej wcale nie myślę, osobliwie od czasu, kiedy przekonałem się, że ona kocha Wokulskiego. Niechże go sobie kocha, byle oboje byli szczęśliwi. A ja?… Ej, Katz, mój stary przyjacielu, miałżebyś być odważniejszy ode mnie?…)", + "85637": "W listopadzie, właśnie w tym samym dniu, kiedy zawalił się dom na ulicy Wspólnej, Wokulski wrócił z Moskwy. I znowu nie wiem, co tam robił, dość, że zarobił około siedemdziesięciu tysięcy rubli… Takie zyski przechodzą moje pojęcie, ale przysięgnę, że interes, do którego Stach należał, musiał być uczciwy.", + "85638": "W parę dni po jego powrocie przychodzi do mnie jeden solidny kupiec i mówi:", + "85639": "— Kochany panie Rzecki, nie mam zwyczaju mieszać się do cudzych spraw, ale — ostrzeż pan Wokulskiego (nie ode mnie, tylko od siebie), że ten jego wspólnik Suzin to wielki hultaj i zapewne niedługo zbankrutuje… Ostrzeż go pan, bo szkoda człowieka… Zawsze Wokulski, jakkolwiek wszedł na fałszywą drogę, zasługuje na współczucie…", + "85640": "— Co pan nazywasz fałszywą drogą? — pytam.", + "85641": "— No jużci, panie Rzecki — mówi on — kto jeździ do Paryża, kupuje okręty w czasie nieporozumień z Anglią i tak dalej, ten, panie Rzecki, nie odznacza się obywatelskimi cnotami.", + "85642": "— Panie drogi — ja mówię — a czymże kupno okrętów różni się od kupna chmielu? Chyba większym zarobkiem…", + "85643": "— No — mówi znowu on — panie Rzecki, nie będziemy rozprawiali o tej materii. Gdyby to zrobił kto inny, nie miałbym nic przeciw temu, ale Wokulski!… Obaj przecie znamy jego przeszłość, a ja może lepiej niż pan, bo nieraz świętej pamięci Hopfer robił u mnie przez niego obstalunki.", + "85644": "— Pan — mówię do owego kupca — rzucasz podejrzenia na Wokulskiego?", + "85645": "— Nie, panie — mówi znowu on — ja tylko powtarzam, co gada całe miasto. Nie myślę bynajmniej szkodzić Wokulskiemu, osobliwie w opinii pana, który jesteś jego przyjacielem (i słusznie, boś patrzył na tego człowieka, kiedy był inny niż dziś), ale… Przyznaj pan, że ten człowiek szkodzi naszemu przemysłowi… Nie sądzę również jego patriotyzmu, panie Rzecki, ale… szczerze panu powiem (bo przecie wobec pana muszę być szczery), że te perkaliki moskiewskie… Rozumie pan?…", + "85646": "Byłem wściekły. Gdyż jakkolwiek jestem eks-porucznikiem węgierskiej piechoty, nie mogę jednak pojąć: czym perkaliki niemieckie są lepsze od moskiewskich? Ale z moim kupcem nie było gawędy. W taki sposób bestia podnosił brwi, tak ruszał ramionami, a tak rozkładał ręce, iż w końcu pomyślałem, że on jest wielki patriota, a ja gałgan, choć w tym czasie, kiedy on nabijał kieszenie rublami i imperiałami, mnie paręset kul przeleciało nade łbem…", + "85647": "Naturalnie, że opowiedziałem o tym Stachowi, który wysłuchawszy odparł:", + "85648": "— Uspokój się, mój kochany. Ci sami ludzie, którzy mnie ostrzegają, że Suzin jest hultaj, przed miesiącem pisali do Suzina, że ja jestem bankrut, szachraj, eks-powstaniec.", + "85649": "Po rozmowie z tym poczciwym kupcem, którego nawet nazwiska nie wymienię, i po wszystkich anonimach, jakie odebrałem, postanowiłem sobie zapisywać rozmaite opinie wypowiadane przez dobrych ludzi o Wokulskim.", + "85650": "A więc tedy na pierwszą porcję: Stach jest złym patriotą, ponieważ tanimi perkalikami zepsuł trochę interesa łódzkim fabrykantom. Bene!… Zobaczymy, co będzie dalej.", + "85651": "W październiku, jakoś w tym czasie, kiedy Matejko skończył malować bitwę grunwaldzką (duży to obraz i okazały, i tylko nie trzeba go pokazywać żołnierzom, którzy przyjmowali udział w bitwach), wpada do sklepu Maruszewicz, ten przyjaciel pani baronowej Krzeszowskiej. Widzę — magnat całą gębą! Na brzuchu, a raczej w tym samym miejscu, gdzie ludzie mają brzuch, złota dewizka gruba na pół palca, a długa — że choć psy na niej ciągnij. W krawacie brylantowa spinka, na rękach nowe rękawiczki, na nogach nowe buty, na całym ciele (mizerne to ciało, pożal się Boże!) nowy garnitur. Przy tym mina, jakby jednej nitki nie miał na kredyt, tylko wszystko za gotówkę. (Później Klejn, który mieszka w tym samym domu, objaśnił mnie, że Maruszewicz grywa w karty i że od pewnego czasu szczęście mu służy.)", + "85652": "Wpada tedy mój elegant do sklepu w kapeluszu na głowie, z hebanową laseczką w ręku i rozejrzawszy się niespokojnie (on bo ma jakieś niepewne spojrzenie), pyta:", + "85653": "— Pan Wokulski jest?… Ach, pan Rzecki!… Na słówko…", + "85654": "Weszliśmy za szafy.", + "85655": "— Z wyborną nowiną przychodzę — mówił, czule ściskając mnie za rękę. — Możecie panowie sprzedać swoją kamienicę, tę po Łęckim… Baronowa Krzeszowska ją kupi. Już wyprocesowała od męża swoje kapitały i (jeżeli potraficie się targować) da dziewięćdziesiąt tysięcy rubli, a nawet może coś odstępnego…", + "85656": "Musiał spostrzec zadowolenie na mojej twarzy (mnie to kupno kamienicy nigdy nie przypadało do gustu), bo ścisnął mnie za rękę jeszcze mocniej, o ile taki zdechlak może coś mocno robić, i słodko uśmiechając się (mdło mi od tej słodyczy) zaczął szeptać:", + "85657": "— Mogę panom oddać usługę… ważną usługę… Pani baronowa bardzo polega na moim zdaniu i… jeżeli ja…", + "85658": "Tu dostał lekkiego kaszlu.", + "85659": "— Rozumiem — odezwałem się zgadując, z kim mam do czynienia. — Pan Wokulski zapewne nie będzie robił trudności co do porękawicznego…", + "85660": "— Ależ proszę pana — zawołał — cóż znowu!… Tym bardziej że ze stanowczą propozycją przyjdzie do panów adwokat baronowej. Zresztą nie o mnie chodzi… To, co mam, zupełnie mi wystarcza… Ale znam pewną ubogą rodzinę, której na moją rekomendację panowie zechcecie coś…", + "85661": "— Proszę pana — przerwałem mu — wolimy złożyć jakąś sumę wprost na pańskie ręce, o ile naturalnie interes dojdzie do skutku.", + "85662": "— O, że dojdzie, mogę ręczyć honorem! — zapewnił pan Maruszewicz.", + "85663": "Ponieważ jednak ja wcale nie dałem mu słowa, że otrzyma porękawiczne, więc chwilę pokręcił się po sklepie i opuścił go gwiżdżąc.", + "85664": "Nad wieczorem powiedziałem o tym Stachowi; ale on zbył mnie milczeniem, co mnie nawet zastanowiło. Więc na drugi dzień pobiegłem do naszego adwokata (który zarazem jest adwokatem księcia) i zakomunikowałem mu wiadomość Maruszewicza.", + "85665": "— Daje dziewięćdziesiąt tysięcy rubli!… — zdziwił się adwokat (jest to bardzo znakomity człowiek). — Ależ, drogi panie Rzecki, teraz kamienice idą w górę, a nawet na przyszły rok wybudują ze dwieście nowych domów… W tych warunkach, drogi panie Rzecki, jeżeli sprzedamy im nasz dom za sto tysięcy rubli, zrobimy im łaskę… Pani baronowa bardzo pali się do tej kamienicy (jeżeli podobnego wyrażenia wolno używać o damach tak dystyngowanych) i możemy wyciągnąć z niej nierównie większą sumę, drogi panie Rzecki.", + "85666": "Pożegnałem znakomitego adwokata i wróciłem do sklepu mocno postanawiając nie mieszać się już do sprzedaży kamienicy. Teraz dopiero, zresztą nie po raz pierwszy, przyszło mi na myśl, że Maruszewicz jest to wielki frant.", + "85667": "Obecnie uspokoiwszy się o tyle, że już mogę zebrać myśli, opiszę wstrętny proces pani baronowej z tym aniołem, z tą doskonałą kobietą, panią Stawską. Gdybym go nie opisał, za rok albo dwa nie wierzyłbym własnej pamięci, że mogło zdarzyć się coś równie potwornego.", + "85668": "Zapamiętaj że sobie tedy, kochany Ignacy, że pani baronowa Krzeszowska naprzód od dawna nie cierpiała pani Stawskiej myśląc, że wszyscy w niej się kochają, a po drugie, że taż pani baronowa chciała jak najtaniej kupić od Wokulskiego kamienicę. To są dwa ważne fakta, których doniosłość dziś dopiero rozumiem. (Jak ja się starzeję, Boże miłosierny, jak ja się starzeję!…)", + "85669": "U pani Stawskiej, od czasu zaznajomienia się z nią, bywałem dosyć często. Nie powiem co dzień. Czasami raz na kilka dni, a czasem i dwa razy w ciągu dnia. Byłem przecie opiekunem tej kamienicy, to jedno. Dalej, musiałem donieść pani Stawskiej, żem pisał do Wokulskiego w sprawie odnalezienia jej męża. Dalej, wypadło mi być u niej z zawiadomieniem, że Wokulski nie dowiedział się nic stanowczego. Potem odwiedzałem ją, ażeby z okien jej mieszkania poznać obyczaje Maruszewicza, który lokował się w oficynie naprzeciw niej. Następnie chodziło mi o zbadanie pani Krzeszowskiej i jej stosunku do mieszkających nad nią studentów, na których ciągle się skarżyła.", + "85670": "Ktoś obcy mógłby myśleć, że bywam u pani Stawskiej za często. Ja jednak po dojrzałej rozwadze doszedłem do przekonania, żem bywał za rzadko. W jej mieszkaniu miałem przecie doskonały punkt obserwacyjny na całą kamienicę, no i przy tym byłem życzliwie przyjmowany. Pani Misiewiczowa (zacna matka pani Heleny), ile razy przyszedłem, witała mnie otwartymi rękoma, mała Helunia wskakiwała mi na kolana, a sama pani Stawska ożywiała się na mój widok i mówiła, że w tych godzinach, które u niej przepędzam, zapomina o swoich kłopotach!…", + "85671": "Czy wobec podobnych przyjęć mogłem nie bywać często? Dalibóg, myślę, że bywałem za rzadko i że gdybym miał więcej rycerskich usposobień, powinienem był tam siedzieć od rana do wieczora. Niechby się nawet pani Stawska ubierała przy mnie. Cóż by mi to szkodziło?", + "85672": "W czasie tych wizyt zrobiłem kilka ważnych spostrzeżeń.", + "85673": "Naprzód ci studenci, z trzeciego piętra od frontu, byli to istotnie ludzie niespokojnego ducha. Do godziny drugiej po północy śpiewali i krzyczeli, czasami nawet ryczeli i w ogóle starali się wydawać jak najwięcej głosów nieludzkich. W ciągu dnia, gdy choćby jeden z nich był w domu, a zawsze był któryś, jeżeli tylko pani baronowa Krzeszowska wychyliła głowę przez lufcik (robiła to po kilkanaście razy na dzień), zawsze jej ktoś usiłował wylać z góry wodę na głowę.", + "85674": "Powiem nawet, że między nią a mieszkającymi nad nią studentami wytworzył się pewien rodzaj sportu, polegający na tym, że ona wyjrzawszy przez lufcik starała się jak najprędzej cofnąć głowę, a oni usiłowali wylewać na nią wodę jak najczęściej i w jak największych ilościach.", + "85675": "Wieczorami zaś ci młodzi ludzie, nad którymi już nikt nie mieszkał i nikt nie mógł ich oblewać wodą, wieczorami zwoływali do siebie praczki i służące z całej kamienicy. Wówczas w lokalu pani baronowej rozlegały się krzyki i płacze spazmatyczne.", + "85676": "Drugie moje spostrzeżenie odnosiło się do Maruszewicza, który mieszkał prawie vis a vis pani Stawskiej. Człowiek ten prowadzi bardzo osobliwy tryb życia cechujący się niezwykłą regularnością. Regularnie nie płaci komornego. Regularnie co parę tygodni wynoszą mu mnóstwo gratów z mieszkania: jakieś posągi, lustra, dywany, zegary… Ale co ciekawsze — również regularnie do lokalu przynoszą mu nowe lustra, nowe dywany, nowe zegary i posągi…", + "85677": "Po każdym fakcie wynoszenia rzeczy pan Maruszewicz przez kilka następnych dni ukazuje się w jednym ze swych okien. Goli się w nim, czesze, fiksatuaruje, nawet ubiera się, rzucając bardzo dwuznaczne spojrzenia w kierunku okien pani Stawskiej. Lecz gdy jego lokal napełni się nowymi artykułami wygody i zbytku, wówczas pan Maruszewicz zasłania swoje okna na kilka dni sztorami.", + "85678": "Wtedy (rzecz nie do uwierzenia!) palą się u niego dniem i nocą światła, a w mieszkaniu słychać głosy wielu mężczyzn, czasami nawet i kobiet…", + "85679": "Ale co mi tam do cudzych interesów!", + "85680": "Jednego dnia, w początkach listopada, rzekł do mnie Stach:", + "85681": "— Podobno bywasz u tej pani Stawskiej?", + "85682": "Gorąco mi się zrobiło.", + "85683": "— Przepraszam cię — zawołałem — jak to mam rozumieć?…", + "85684": "— W najzwyczajniejszy sposób — odparł. — Przecież chyba nie składasz jej wizyt oknem, tylko drzwiami. Zresztą składaj sobie, jak chcesz, a przy pierwszej sposobności oświadcz tym paniom, że miałem list z Paryża…", + "85685": "— O Ludwiku Stawskim? — spytałem.", + "85686": "— Tak.", + "85687": "— Znaleźli go nareszcie?", + "85688": "— Jeszcze nie, ale już są na tropie i spodziewają się niedługo rozstrzygnąć kwestię jego pobytu.", + "85689": "— Może biedak umarł! — zawołałem ściskając Wokulskiego. — Proszę cię, Stachu — dodałem nieco ochłonąwszy ze wzruszenia — zróbże mi łaskę, odwiedź te panie i sam zakomunikuj im wiadomość…", + "85690": "— A cóż to ja jestem grabarz, ażeby robić ludziom tego rodzaju przyjemności? — oburzył się Wokulski.", + "85691": "Gdy mu jednak zacząłem przedstawiać, jakie to zacne kobiety, jak wypytywały się: czy ich kiedy nie odwiedzi?… a gdy jeszcze napomknąłem, że warto by rzucić okiem na kamienicę, zaczął mięknąć.", + "85692": "— Mało dbam o tę kamienicę — rzekł wzruszając ramionami — sprzedam ją lada dzień…", + "85693": "Ale w końcu dał się namówić i pojechaliśmy tam około pierwszej w południe. Na podwórzu spostrzegłem, że sztory w lokalu Maruszewicza są starannie zasłonięte. Widocznie miał już nowy garnitur mebli.", + "85694": "Stach niedbale rozejrzał się po oknach domu i bez najmniejszej uwagi słuchał mego sprawozdania o melioracjach. Daliśmy nową podłogę w bramie, wyreperowaliśmy dachy, odmalowaliśmy ściany, myliśmy schody co tydzień. Słowem, z zaniedbanej zrobiliśmy wcale okazałą kamienicę. Wszystko było w porządku nie wyłączając dziedzińca i wodociągów; wszystko, oprócz komornego.", + "85695": "— Zresztą — zakończyłem — bliższych informacyj o komornem udzieli ci twój rządca, pan Wirski, po którego zaraz poszlę stróża…", + "85696": "— A daj że mi spokój z komornem i rządcą — mruknął Stach. — Idźmy już do tej pani Stawskiej i wracajmy do sklepu.", + "85697": "Weszliśmy na pierwsze piętro lewej oficyny, gdzie czuć było zapach gotowanych kalafiorów; Stach zmarszczył się, a ja zapukałem do kuchni.", + "85698": "— Są panie? — zapytałem grubej kucharki.", + "85699": "— Jeszcze by też nie były, jak pan przychodzi — odpowiedziała mrużąc oczy.", + "85700": "— Widzisz, jak nas przyjmują!… — szepnąłem po niemiecku do Stacha.", + "85701": "W odpowiedzi kiwnął głową i wysunął wargę.", + "85702": "W saloniku matka pani Stawskiej, jak zwykle, robiła pończochę; zobaczywszy nas uniosła się nieco z fotelu i zdziwiona przypatrywała się Wokulskiemu.", + "85703": "Z drugiego pokoju wyjrzała Helcia.", + "85704": "— Mamo — szepnęła tak głośno, że zapewne słychać ją było na dziedzińcu — przyszedł pan Rzecki i jeszcze jakiś pan.", + "85705": "W tej chwili wyszła do nas i pani Stawska.", + "85706": "Widząc obie damy odezwałem się:", + "85707": "— Nasz gospodarz, pan Wokulski, przychodzi złożyć paniom uszanowanie i zakomunikować wiadomości…", + "85708": "— O Ludwiczku?… — pochwyciła pani Misiewiczowa. — Czy żyje?…", + "85709": "Pani Stawska pobladła, a potem równie szybko zarumieniła się. Była w tej chwili tak piękna, że nawet Wokulski przypatrywał się jej, jeżeli nie z zachwytem, to przynajmniej z życzliwością. Jestem pewny, że z miejsca zakochałby się w niej, gdyby nie ten podły zapach kalafiorów zalatujący z kuchni.", + "85710": "Siedliśmy. Wokulski zapytał panie, czy są zadowolone z lokalu, a następnie opowiedział im, że Ludwik Stawski był przed dwoma laty w New Yorku, a następnie przeniósł się do Londynu pod przybranym nazwiskiem. Napomknął z lekka, że Stawski był wówczas chory i że za parę tygodni spodziewa się o nim stanowczych wiadomości.", + "85711": "Słuchając tego pani Misiewiczowa kilka razy odwołała się do pomocy chustki… Pani Stawska była spokojniejsza, tylko parę łez stoczyło się jej po twarzy. Aby ukryć wzruszenie, zwróciła się z uśmiechem do córeczki i rzekła półgłosem:", + "85712": "— Podziękuj, Heluniu, panu, że nam przyniósł wiadomość o tatce.", + "85713": "Znowu łzy jej błysnęły, ale opanowała się. Tymczasem Helunia zrobiła dyg przed Wokulskim, a następnie przypatrzywszy mu się wielkimi oczyma, nagle schwyciła go za szyję i ucałowała w same usta.", + "85714": "Nieprędko zapomnę zmian, jakim uległa fizjognomia Stacha wobec tak niespodzianych pieszczot. Ponieważ, o ile wiem, jeszcze nigdy nie pocałowało go żadne dziecko, więc w pierwszej chwili cofnął się zdziwiony; potem objął Helunię za ramiona, wpatrywał się w nią ze wzruszeniem i pocałował w głowę. Byłbym przysiągł, że wstanie z krzesła i powie pani Stawskiej:", + "85715": "„Pozwól pani, ażebym zastąpił ojca tej kochanej dziecinie…”", + "85716": "Ale… nie powiedział tego; spuścił głowę i wpadł w zwykłą sobie zadumę. Dałbym połowę mojej rocznej pensji, ażeby dowiedzieć się, o czym on wtedy myślał? Może o pannie Łęckiej?… Eh, znowu starość wyłazi… Cóż panna Łęcka? ani umywała się do Stawskiej!", + "85717": "Po paruminutowym milczeniu Wokulski spytał:", + "85718": "— Zadowolone panie z sąsiadów?…", + "85719": "— Jak z których — odezwała się pani Misiewiczowa.", + "85720": "— Owszem, bardzo — wtrąciła pani Stawska. Przy tym spojrzała na Wokulskiego i zarumieniła się.", + "85721": "— Czy i pani Krzeszowska jest równie miłą sąsiadką? — spytał Wokulski.", + "85722": "— O panie!… — zawołała pani Misiewiczowa podnosząc palec w górę.", + "85723": "— To nieszczęśliwa kobieta — przerwała pani Stawska. — Straciła córkę.", + "85724": "Mówiąc to obracała w palcach rąbek chusteczki i spod swoich cudownych rzęs usiłowała patrzeć… jużci nie na mnie. Ale powieki musiały jej ciężyć jak ołów, więc tylko rumieniła się coraz mocniej i stawała się coraz poważniejszą, jak gdyby ją który z nas obraził.", + "85725": "— A któż to jest ten pan Maruszewicz? — mówił dalej Wokulski, jakby nie myśląc nawet o obecnych damach.", + "85726": "— Letkiewicz, urwisz… — prędko odpowiedziała pani Misiewiczowa.", + "85727": "— Ależ mateczko, to tylko oryginał… — poprawiła ją córka. W tej chwili miała oczy tak wielkie i źrenice tak roszerzone jak chyba jeszcze nigdy.", + "85728": "— Bo ci studenci to podobno bardzo niesforni — rzekł Wokulski patrząc na fortepian.", + "85729": "— Zwyczajnie młodzi — odparła pani Misiewiczowa i głośno utarła nos.", + "85730": "— Widzisz, Heluniu, znowu odpina ci się kokardka — rzekła pani Stawska nachylając się do córeczki, może aby ukryć zakłopotanie na samą wzmiankę o niesfornościach studenckich.", + "85731": "Znudził mnie już Wokulski swoją rozmową. Istotnie, trzeba być albo półgłówkiem, albo źle wychowanym człowiekiem, ażeby tak piękną kobietę wypytywać o współlokatorów! Przestałem go też słuchać i machinalnie począłem wyglądać na podwórze.", + "85732": "I oto, com zobaczył… W jednym z okien Maruszewicza uchyliła się roleta i przez szparę z boku można było dojrzeć, że ktoś patrzy w naszą stronę.", + "85733": "„Szpieguje nas ten poczciwiec!” — pomyślałem. Zwróciłem oczy ku drugiemu piętru od frontu. Masz pociechę!… W najdalszym pokoju pani baronowej Krzeszowskiej oba lufciki otwarte, a w głębi widać… ją samą, jak przypatruje się lokalowi pani Stawskiej przez teatralną lornetkę.", + "85734": "„Że też Pan Bóg nie ukarze tej jędzy…” — rzekłem do siebie, pewny, że z tego lornetkowania wyniknie kiedy skandal.", + "85735": "Modliłem się nie na próżno. Kara boska już wisiała nad głową intrygantki, w postaci śledzia, który wysuwał się z lufcika na trzecim piętrze. Śledzia owego trzymała jakaś tajemnicza ręka, odziana w granatowy rękaw ze srebrnym galonem, spoza ręki zaś co kilka sekund wychylała się mizerna twarz ze złośliwym uśmiechem.", + "85736": "Nie trzeba było mojej przenikliwości, ażeby zgadnąć, że był to jeden z nie płacących komornego studentów, który tylko czekał na ukazanie się baronowej w lufciku, ażeby na nią puścić śledzia.", + "85737": "Ale baronowa była ostrożna, więc mizerny studencina nudził się. Przekładał opatrznościowego śledzia z jednej ręki do drugiej i zapewne dla zabicia czasu robił bardzo nieprzystojne miny do dziewcząt z paryskiej pralni.", + "85738": "Właśnie kiedy zastanawiałem się, że zamach, przygotowywany na baronowę przez studenta ze śledziem, spełznie na niczym, Wokulski wstał z krzesła i zaczął żegnać damy.", + "85739": "— Tak prędko panowie odchodzą! — szepnęła pani Stawska i w tej chwili ogromnie zmieszała się.", + "85740": "— Może panowie będą łaskawi częściej… — dodała pani Misiewiczowa.", + "85741": "Ale safanduła Stach, zamiast poprosić panie, ażeby pozwoliły mu bywać co dzień albo nawet ażeby go stołowały (co ja niezawodnie powiedziałbym będąc na jego miejscu), ten… ten dziwak, zapytał: czy nie potrzebują jakich reparacyj w mieszkaniu?…", + "85742": "— O, już wszystko, co było potrzebne, zrobił poczciwy pan Rzecki — odparła pani Misiewiczowa zwracając się do mnie z sympatycznym uśmiechem. (Szczerze mówiąc, nawet nie lubię takich uśmiechów u osób w pewnym wieku.)", + "85743": "W kuchni Stach zatrzymał się sekundę, a że widać drażnił go zapach kalafiorów, więc rzekł do mnie:", + "85744": "— Trzeba by tu urządzić jaki wentylator albo co…", + "85745": "Na schodach nie mogłem już wytrzymać i zawołałem:", + "85746": "— Gdybyś tu bywał częściej, sam byś poznał, jakie melioracje należałoby zaprowadzić w tym domu. Ale co ciebie obchodzi dom albo nawet taka piękna kobieta!", + "85747": "Wokulski stanął w sieni i patrząc na rynnę mruknął:", + "85748": "— Phy!… gdybym ją poznał wcześniej, może bym się z nią ożenił.", + "85749": "Usłyszawszy to doznałem dziwnego uczucia: byłem kontent, a jednocześnie jakby mnie kto w serce kolnął.", + "85750": "— A tak, to już się nawet nie ożenisz? — spytałem.", + "85751": "— Kto wie?… — odparł. — Może się i ożenię… Ale nie z nią.", + "85752": "Usłyszawszy zaś to doznałem jeszcze dziwniejszego uczucia; było mi żal, że pani Stawska nie dostanie Stacha za męża, a jednocześnie jakby kto mi zdjął ciężar z piersi.", + "85753": "Ledwie wyszliśmy na dziedziniec, patrzę, a pani baronowa wychyla się ze swego lufcika i woła, oczywiście do nas:", + "85754": "— Panie!… Proszę!…", + "85755": "Nagle — rozdzierającym głosem krzyknęła: „Ach! nihiliści…”, i cofnęła się w głąb pokoju.", + "85756": "Jednocześnie o kilka kroków od nas spadł na podwórze śledź, na którego stróż rzucił się z taką drapieżnością, że nawet mnie nie spostrzegł.", + "85757": "— Nie zajdziesz do pani baronowej? — zapytałem Stacha. — Ona, zdaje mi się, ma do ciebie interes.", + "85758": "— Niech mi da święty spokój! — odparł machnąwszy ręką.", + "85759": "Na ulicy zawołał dorożkę i wróciliśmy do sklepu nie rozmawiając ze sobą. Jestem jednak pewny, że myślał o pani Stawskiej i że gdyby nie te podłe kalafiory…", + "85760": "Taki byłem nieswój, taki zmartwiony, że zamknąwszy sklep poszedłem na piwo. Spotkałem tam radcę Węgrowicza, który wciąż psy wiesza na Wokulskim, ale miewa bardzo szczęśliwe pomysły polityczne… i kłóciliśmy się z nim do północy. Węgrowicz ma rację: istotnie widać z gazet, że w Europie na coś się zanosi. Kto wie, czy po Nowym Roku mały Napoleonek (nazywają go Lulu, zrobi on wam lulu!) nie przeniesie się z Anglii do Francji… Prezydent MacMahon za nim, ks. Broglie za nim, w narodzie większość za nim… Można by się założyć, że zostanie cesarzem jako Napoleon IV, a na wiosnę zacznie taniec z Niemcami. Teraz przecie Niemcy nie pójdą do Paryża; nie udaje się dwa razy ta sama sztuka.", + "85761": "Otóż tedy… Co ja chciałem powiedzieć?… Aha!", + "85762": "We trzy, może we cztery dni po naszej wizycie u pani Stawskiej przychodzi Stach do sklepu i podaje mi list, ale adresowany do niego.", + "85763": "— Przeczytaj no — rzekł ze śmiechem.", + "85764": "Otworzyłem — czytam:", + "85765": "„Panie Wokulski! Wybacz, że nie nazywam cię szanownym, ale trudno dawać taki tytuł człowiekowi, od którego już wszyscy odwracają się ze wstrętem. Nieszczęsny człowieku! Jeszcze nie zrehabilitowałeś się ze swych dawniejszych występków, a już hańbisz się nowymi. Dziś o niczym więcej nie mówi całe miasto, tylko o twoich odwiedzinach u kobiety tak źle prowadzącej się jak Stawska. Już nie tylko miewasz z nią schadzki na mieście, nie tylko zakradasz się do niej po nocach, co by jeszcze dowodziło, żeś niezupełnie wstyd zatracił, ale nawet odwiedzasz ją w biały dzień, wobec służby, młodzieży i uczciwych mieszkańców tej skompromitowanej kamienicy.", + "85766": "Nie łudź się jednak, nieszczęsny, że sam tylko romans z nią prowadzisz. Pomaga ci jeszcze twój rządca, ten nędznik Wirski, i ten osiwiały w rozpuście twój plenipotent Rzecki.", + "85767": "Muszę dodać, że Rzecki nie tylko uwodzi ci twoją kochanicę, ale jeszcze okrada cię w dochodach z domu: pozniżał bowiem komorne niektórym lokatorom, a przede wszystkim tej Stawskiej. Skutkiem tego dom twój już nic niewart, ty sam stoisz nad brzegiem przepaści i zaprawdę! wielką wyrządziłby ci łaskę szlachetny dobroczyńca, który by zechciał kupić tę ruderę po Łęckich z małą dla ciebie stratą.", + "85768": "Gdyby więc znalazł się taki dobrodziej, pozbądź się ciężaru, weź z wdzięcznością, co się da, i uciekaj za granicę, pierwej, nim sprawiedliwość ludzka okuje cię w kajdany i wtrąci do lochów. Czuwaj nad sobą!… strzeż się!… i posłuchaj rady życzliwego przyjaciela.”", + "85769": "— Zuch baba, co?… — zapytał Wokulski spostrzegłszy, żem już skończył czytanie.", + "85770": "— Niech ją diabli porwą! — zawołałem domyślając się, że mówi o autorce listu. — Ja, według niej, osiwiałem w rozpuście!… Ja kradnę!… Ja romansuję!… Przeklęta jędza.", + "85771": "— No, no, uspokój się, bo już widzę jej adwokata — rzekł Stach.", + "85772": "Istotnie, w tej chwili wszedł do sklepu człeczyna w starym futrze, wypłowiałym cylindrze i ogromnych kaloszach. Wszedł, rozejrzał się jak ajent śledczy, zapytał Klejna, kiedy będzie pan Wokulski, potem nagle udał, że dopiero nas spostrzega, i przybliżywszy się do Stacha szepnął:", + "85773": "— Wszak pan Wokulski?… Czy mogę mieć z panem króciutką konferencję na osobności?", + "85774": "Stach mrugnął na mnie i poszliśmy we trzech do mego mieszkania. Gość rozebrał się, przy czym zauważyłem, że jego spodnie są jeszcze bardziej wytarte, a zarost mocniej zjedzony przez mole niż futro.", + "85775": "— Prezentuję się panom — rzekł wyciągając do Wokulskiego prawą, a do mnie lewą rękę. — Jestem adwokat…", + "85776": "Tu wymienił nazwisko i — tak został z rękoma w powietrzu. Dziwnym bowiem trafem ani Stach, ani ja nie czuliśmy ochoty do uściskania go.", + "85777": "Poznał to, ale nie zmieszał się. Owszem, z najlepszą miną zatarł ręce i rzekł śmiejąc się:", + "85778": "— Panowie nawet nie pytają: jaki mnie tu interes sprowadza?", + "85779": "— Domyślamy się, że pan sam powiesz — odparł Wokulski.", + "85780": "— Racja! — zawołał gość. — Otóż mówię krótko. Jest tu jeden bogaty, ale bardzo skąpy Litwin (Litwini są bardzo skąpi!), który prosił mnie, ażebym mu nastręczył do nabycia jaką kamienicę. Mam ich z piętnaście, ale przez szacunek do pana, panie Wokulski, bo wiem, co pan robisz dla kraju, nastręczyłem mu pańską, tę po Łęckim, i po dwutygodniowej pracy nad nim tylem zrobił, że gotów dać… Zgadnijcie panowie: ile?… Osiemdziesiąt tysięcy rubli!… Co? Kokosowy interes. Nieprawdaż?…", + "85781": "Wokulski zaczerwienił się z gniewu, a przez chwilę myślałem, że wyrzuci gościa za drzwi. Pohamował się jednak i odparł, ale już tym swoim tonem, tym ostrym i nieprzyjemnym:", + "85782": "— Znam tego Litwina, nazywa się baronowa Krzeszowska…", + "85783": "— Co?… — zdziwił się adwokat.", + "85784": "— Ten skąpy Litwin daje nie osiemdziesiąt, ale dziewięćdziesiąt tysięcy za mój dom, pan zaś proponujesz mi niższą cenę, ażeby więcej zarobić…", + "85785": "— Hę! hę! hę!… — zaczął śmiać się adwokat. — Któż by inaczej robił, szanowny panie Wokulski?", + "85786": "— Powiedz pan zatem swojemu Litwinowi — przerwał mu Stach — że sprzedam kamienicę, ale za sto tysięcy rubli. I to do Nowego Roku. Po Nowym Roku cenę podniosę.", + "85787": "— Ależ to jest nieludzkie, co pan mówi!… — wybuchnął gość. — Pan chce tej nieszczęśliwej kobiecie wydrzeć ostatni grosz… Co świat na to powie, zastanów się pan!…", + "85788": "— Co powie świat, o to nie dbam — rzekł Wokulski. — A jeżeli zechce mnie moralizować, tak jak pan, pokażę mu drzwi. O, tam są drzwi, widzisz pan, panie adwokacie?", + "85789": "— Daję panu dziewięćdziesiąt dwa tysiące rubli i ani grosza więcej — odparł adwokat.", + "85790": "— Niech pan włoży futro, bo się pan zaziębi na dziedzińcu…", + "85791": "— Dziewięćdziesiąt pięć… — wtrącił adwokat i szybko zaczął się ubierać.", + "85792": "— No, żegnam pana… — rzekł Wokulski otwierając drzwi.", + "85793": "Adwokat nisko ukłonił się i wyszedł, zza proga zaś dodał słodkim tonem:", + "85794": "— To ja tu przyjdę za parę dni. Może szanowny pan będzie lepiej dysponowany.", + "85795": "Stach zamknął mu drzwi przed nosem.", + "85796": "Po wizycie obrzydliwego adwokata wiedziałem już, co myśleć. Pani baronowa z pewnością kupi kamienicę Stacha, ale pierwej użyje wszelkich środków, ażeby coś utargować. Znam te środki! Jednym z nich był ów list anonimowy, w którym szkaluje panią Stawską, a o mnie mówi, że osiwiałem w rozpuście.", + "85797": "Skoro zaś kupi kamienicę, przede wszystkim wypędzi z niej studentów, a zapewne i biedną panią Helenę. Gdybyż choć na tym ograniczyła swoją nienawiść…", + "85798": "Teraz już mogę opowiadać galopem wszystkie wypadki, które później nastąpiły.", + "85799": "Otóż po wizycie tego adwokata tknęło mnie złe przeczucie. Postanowiłem dziś jeszcze odwiedzić panią Stawską i ostrzec ją, ażeby się miała na baczności przed baronową. Nade wszystko zaś, ażeby jak najrzadziej siadała w oknie.", + "85800": "Te panie bowiem, obok zdobiących je cnót, mają fatalny zwyczaj, że ciągle siedzą w oknie. Pani Misiewiczowa sobie, pani Stawska sobie, Helunia sobie i nawet kucharka Marianna też sobie. I nie dość, że siedzą cały dzień, ale jeszcze siedzą wieczorami przy lampach i nawet nie zapuszczają rolet, chyba przed udaniem się na spoczynek. Toteż widać wszystko, co się dzieje w ich mieszkaniu, jak w latarni.", + "85801": "Dla uczciwych sąsiadów taki sposób przepędzania czasu byłby najlepszym dowodem ich zacności: pokazują się wszystkim cały dzień, bo nie mają czego ukrywać. Gdym sobie jednak przypomniał, że te kobiety są ciągle szpiegowane przez Maruszewicza i przez panią baronowę, i gdy jeszcze pomyślałem, jak baronowa nienawidzi pani Stawskiej — ogarnęły mnie najgorsze przeczucia.", + "85802": "Tego samego wieczora chciałem pobiec do moich szlachetnych przyjaciółek i zakląć na wszystkie świętości, ażeby tak ciągle nie przesiadywały w oknach i nie narażały się na śledztwo baronowej. Tymczasem akurat o wpół do dziewiątej zachciało mi się pić i — zamiast do pań, poszedłem na kufelek.", + "85803": "Był już tam radca Węgrowicz i Szprot, ajent handlowy. Właśnie mówili coś o tym domu, co zawalił się przy ulicy Wspólnej, kiedy naraz Węgrowicz trąca swoim kuflem w mój kufel i mówi:", + "85804": "— Niejeden się to jeszcze dom zawali przed Nowym Rokiem!", + "85805": "A Szprot mrugnął okiem.", + "85806": "Nie podobało mi się jego mruganie, bo nigdy nie lubiłem przemrugiwać się z lada błaznem, więc pytam:", + "85807": "— Cóż to, panie, mają znaczyć pańskie pantominy?", + "85808": "On śmieje się głupowato i mówi:", + "85809": "— Przecież pan wie lepiej aniżeli ja, co to znaczy. Wokulski sprzedaje sklep…", + "85810": "Męko Chrystusowa!… Żem go nie trzasnął kuflem w łeb, dziwię się samemu sobie. Na szczęście, pohamowałem pierwszy impet, wypiłem dwa kufle piwa jeden po drugim i pytam go niby spokojnym głosem:", + "85811": "— Po cóż by Wokulski miał sklep sprzedać i komu?", + "85812": "— Komu?… — wtrąca Węgrowicz. — Alboż to mało Żydów w Warszawie? — Złożą się we trzech, bodaj w dziesięciu, i zaparszywią Krakowskie Przedmieście z łaski jaśnie wielmożnego pana Wokulskiego, co trzyma własny powóz i jeździ do arystokracji na letnie mieszkanie. Mój Boże!… pamiętam, jak mi to biedactwo podawało rozbratel u Hopfera… Nie ma teraz, jak jeździć na wojnę i rewidować tureckie kieszenie.", + "85813": "— Ale po co by sprzedawał sklep? — pytam szczypiąc się w kolano, ażeby nie wybuchnąć na tego dziada.", + "85814": "— Dobrze robi, że sprzedaje! — odparł Węgrowicz wziąwszy w garść już nie wiem który kufel piwa. — Co on ma robić między kupcami, taki pan, taki… dyplomata, taki… nowator, co nam tu nowe towary sprowadza?…", + "85815": "— Mnie się zdaje, że jest inny powód — wtrącił Szprot. — Wokulski stara się o pannę Łęcką, a choć zrazu dostał odkosza, jednak dziś znowu tam bywa, więc musi mieć widoki… A że panna Łęcka nie wyszłaby za galanteryjnego kupca, choćby on był dyplomatą i nowatorem…", + "85816": "W oczach zaczęły mi ognie latać. Uderzyłem kuflem w stół i krzyknąłem:", + "85817": "— Kłamiesz pan, wszystko pan kłamiesz, panie Szprot!… A oto mój adres… — dodałem rzucając mu bilet na stół.", + "85818": "— Co mi pan dajesz adresy? — odparł Szprot. — Mam panu przysłać partię kortu czy co?…", + "85819": "— Satysfakcji żądam od pana — krzyknąłem, wciąż bijąc w stół.", + "85820": "— Tere–fere! — mówi Szprot i kręci palcem w powietrzu. — Łatwo panu żądać satysfakcji, boś oficer węgierski. Zamordować człowieka albo nawet dwu czy samemu dać się porąbać to u pana chleb z masłem… Ale ja, panie, jestem ajent handlowy, mam żonę, dzieci i terminowe interesa…", + "85821": "— Zmuszę pana do pojedynku!", + "85822": "— Co to zmuszę?… Ciupasem mnie pan sprowadzisz czy co?… A jakbyś mi pan coś podobnego powiedział po trzeźwemu, to bym poszedł do cyrkułu i daliby panu pojedynek.", + "85823": "— Jesteś pan bez honoru! — zawołałem.", + "85824": "Teraz on zaczął bić w stół.", + "85825": "— Kto bez honoru?… Komu pan to mówisz?… Nie płacę weksli czy daję zły towar, czym zbankrutował?… Zobaczymy w sądzie, kto ma honor!…", + "85826": "— Uspokójcie się! — prosił radca Węgrowicz. — Pojedynki to były w modzie dawniej, nie teraz… Podajcie sobie ręce…", + "85827": "Wstałem od stołu zalanego piwem, zapłaciłem w bufecie i wyszedłem. Noga moja więcej nie postanie w tej podłej dziurze…", + "85828": "Naturalnie, że po takim wzburzeniu nie mogłem już być u pani Stawskiej. Z początku myślałem nawet, że całą noc spać nie będę. Alem jakoś zasnął. A gdy Stach przyszedł na drugi dzień do sklepu, zapytałem go:", + "85829": "— Wiesz, co mówią?… Że sklep sprzedajesz?…", + "85830": "— A choćbym sprzedał, cóż by w tym było złego?…", + "85831": "(Prawda! Cóż by w tym było złego?… Że też mi tak prosta myśl nie przyszła do głowy.)", + "85832": "— Ale bo widzisz — szepnąłem — mówią jeszcze, że żenisz się z panną Łęcką…", + "85833": "— Gdyby tak… Więc i cóż? — odparł.", + "85834": "(Jużci, ma rację! Cóż to, jemu nie wolno żenić się, z kim by chciał, nawet z panią Stawską?… Że też nie zorientowałem się i bez potrzeby zrobiłem awanturę temu Szprocinie.)", + "85835": "Naturalnie, ponieważ tego wieczora musiałem pójść nie tyle na piwo, ile ażeby pogodzić się z niesłusznie obrażonym Szprotem, więc znowu nie byłem u pani Stawskiej i nie ostrzegłem, ażeby nie siadała w oknie.", + "85836": "Tak więc nie bez przykrości dowiedziałem się, że do Wokulskiego między kupcami wzrasta niechęć, że sklep nasz będzie sprzedany i że Stach żeni się z panną Łęcką. Mówię: żeni się, bo on nie mając pod tym względem pewności nie wyraziłby się tak stanowczo, nawet przede mną.", + "85837": "Dziś już na pewno wiem, za kim on tęsknił w Bułgarii, dla kogo zębami i pazurami zdobywał majątek… Ha, wola boska!…", + "85838": "No i patrzcie, jak ja odbiegam od przedmiotu. Ale teraz już na dobre zajmę się awanturą pani Stawskiej i opowiem z szybkością błyskawicy.", + "85839": "IX. Pamiętnik starego subiekta", + "85840": "Jednego wieczora, zaraz po ósmej, poszedłem do tych pań. Pani Stawska swoim zwyczajem w ostatnim pokoju odrabiała lekcje z jakimiś panienkami, a pani Misiewiczowa z Helunią… znowu swoim zwyczajem siedziały w oknie. Nie rozumiem, co mogły widzieć po nocy, ale że ich wszyscy widzieli, to pewne. Nawet przysiągłbym, że pani baronowa w jednym ze swoich nie oświetlonych okien siedzi z lornetą i penetruje pierwsze piętro, bo rolety jak zwykle nie były zasunięte.", + "85841": "Cofnąłem się tedy za firankę, ażeby choć mnie ta poczwara nie widziała, i prosto z mostu pytam pani Misiewiczowej:", + "85842": "— Bez obrazy pani dobrodziejki, dlaczego panie tak ciągle siedzicie w oknach?… To niedobrze…", + "85843": "— Ja się cugów nie boję — odparła szanowna dama — a mam w tym wielką przyjemność. Bo imaginuj sobie pan, co Helunia odkryła. Czasami okna bywają w takim porządku oświetlone, że układa się z nich jakby abecadło… Heluniu! — zwróciła się do dziecka — a nie ma tam jakiej literki?…", + "85844": "— Jest, babciu, i nawet dwie. Jest H i jest T.", + "85845": "— Prawda! — potwierdziła staruszka. — Jest H i jest T. Niechże pan spojrzy…", + "85846": "Spojrzałem. Istotnie, naprzeciw nas były oświetlone dwa okna na trzecim piętrze, trzy na drugim i dwa na pierwszym w taki sposób, że tworzyły znak: H", + "85847": "Zaś w tylnej oficynie pięć okien trzeciego piętra, jedno drugiego, jedno pierwszego i jedno na parterze, również oświetlone, tworzyły znak: T", + "85848": "— Przez te okna, panie — mówiła babcia — (choć rzadko układają się z nich literki) Helunia nabrała ciekawości do abecadła, a i teraz jeszcze bawi się najlepiej, jeżeli potrafi złożyć z oświetlonych okien jakąś formę. Dlatego nawet nie zapuszczamy rolet wieczorem.", + "85849": "Wzruszyłem ramionami, bo i jakże tu bronić dziewczynce, ażeby wyglądała oknem, jeżeli się ona tym tak ładnie bawi!", + "85850": "— Jak tu nie wyglądać oknem — westchnęła pani Misiewiczowa — kiedy to nasza jedyna przyjemność. Czy my gdzie bywamy? Czy kogo widujemy?… Od czasu jak Ludwik wyjechał, zerwały się nasze stosunki z ludźmi. Dla jednych jesteśmy za ubogie, dla innych podejrzane…", + "85851": "Otarła oczy chustką i mówiła dalej:", + "85852": "— O, Ludwiczek źle zrobił, że wyjechał; bo choćby go nawet uwięzili, okazałaby się jego niewinność i znowu bylibyśmy razem. A teraz on Bóg wie gdzie, a Stawska… Mówi pan, żeby nie wyglądać!… Przecież ona, biedactwo, ciągle czeka, nasłuchuje i wypatruje, czy Ludwik nie wraca, a przynajmniej czy nie będzie od niego listu? Niech tylko kto biegnie prędzej przez dziedziniec, ona zaraz do okna myśląc, że to bryftrygier. A jeżeli kiedy do nas wstąpi bryftrygier (my, panie Rzecki, bardzo rzadko odbieramy listy, to gdybyś pan widział Helenkę!… Mieni się, blednie, drży…", + "85853": "Nie śmiałem ust otworzyć, a staruszka odpocząwszy prawiła:", + "85854": "— I ja sama lubię siedzieć w oknie, osobliwie kiedy jest ładny dzień i czyste niebo, bo wtedy staje mi w pamięci mój mąż nieboszczyk jak żywy…", + "85855": "— Tak — szepnąłem — przypomina go pani niebo, gdzie on mieszka obecnie.", + "85856": "— Nie pod tym względem, panie Rzecki — przerwała. — Że on jest w niebie, to wiem, bo gdzieżby mógł być taki spokojny człowiek? Ale jak patrzę na niebo i na ścianę tej kamienicy, zaraz przychodzi mi na myśl szczęśliwy dzień naszego ślubu… Klemens nieboszczyk miał wtedy na sobie szafirowy frak i żółte nankinowe spodnie, zupełnie tego koloru co nasza kamienica…", + "85857": "O, panie Rzecki — mówiła staruszka płacząc — wierz mi, że dla takich jak my nieraz okno starczy za teatr, koncert i znajomości. Bo i na co my już mamy patrzeć!", + "85858": "Nie potrafię opisać, jak mi się zrobiło smutno, kiedy z powodu marnego wyglądania oknem usłyszałem taki dramat… Nagle w drugim pokoju zrobił się szelest… Uczennice pani Stawskiej skończywszy lekcje zabierały się do domu, a ich przecudna nauczycielka uszczęśliwiła mnie swoim widokiem.", + "85859": "Kiedym ją witał, miała zimne ręce, a na boskiej twarzy wyraz zmęczenia i smutku. Zobaczywszy mnie jednak raczyła się uśmiechnąć. (Drogi anioł! jakby domyślała się, że jej słodki uśmiech na cały tydzień rozświetla mi ciemności życia.)", + "85860": "— Mówiła panu mama — rzekła pani Stawska — jaki nas dziś spotkał honor?", + "85861": "— Aha, prawda, zapomniałam… — wtrąciła pani Misiewiczowa.", + "85862": "Tymczasem dwie panienki wyszły dygając i zostaliśmy sami, jakby w kółku familijnym.", + "85863": "— Niech pan sobie wyobrazi — mówiła pani Stawska — że miałyśmy dziś wizytę baronowej… W pierwszej chwili prawie zlękłam się, bo ona, biedaczka, nie ma przyjemnej powierzchowności, tak blada, tak zawsze czarno ubrana, takie ma jakieś spojrzenie… Ale rozbroiła mnie w jednej chwili, kiedy zobaczywszy Helunię rozpłakała się i upadła przed nią na kolana wołając: takie było moje małe biedactwo i już nie żyje!…", + "85864": "Zimno mi się zrobiło, kiedym tego słuchał. Nie chcąc jednak może na próżno przerażać pani Stawskiej, nie śmiałem zakomunikować jej moich przeczuć. Zapytałem tylko:", + "85865": "— I czego ona chce od pani?", + "85866": "— Przyszła mnie prosić, ażebym pomogła jej w uporządkowaniu bielizny, sukien, koronek, słowem, całego gospodarstwa. Ona spodziewa się, że wkrótce mąż do niej wróci, i chce poodświeżać jedne drobiazgi, inne zakupić. A że jak mówi, nie ma gustu, więc prosi mnie do pomocy i obiecuje mi płacić po dwa ruble za trzy godziny co dzień.", + "85867": "— A pani co na to?", + "85868": "— Mój Boże, cóż miałam robić?… Naturalnie, że przyjęłam z podziękowaniem. Jest to wprawdzie chwilowe zajęcie, ale bardzo przyszło mi w porę, bo właśnie onegdaj (nie rozumiem nawet z jakiego powodu) straciłam jedną lekcję muzyki, za pięć złotych godzina…", + "85869": "Westchnąłem domyślając się, że powodem utraty lekcji mógł być jaki list anonimowy, w pisaniu których pani Krzeszowska odznacza się wielką biegłością. Ale — nie powiedziałem nic. Bo czy mogłem radzić pani Stawskiej, aby odrzuciła dwa ruble dziennie?", + "85870": "Oj, Stachu, Stachu!… dlaczego byś ty się z nią nie miał ożenić?… Panna Łęcka zajechała ci w głowę!… Bodaj byś tego nie żałował.", + "85871": "Od tej pory, ile razy przyszedłem do moich zacnych przyjaciółek, pani Stawska opowiadała mi jak najszczegółowiej historię swoich stosunków z baronową Krzeszowską, u której bywała co dzień i rozumie się, zamiast trzech, pracowała pięć i sześć godzin, wciąż za owe dwa ruble.", + "85872": "Pani Stawska jest bardzo pobłażliwą kobietą, niemniej jednak, o ile mogłem wymiarkować z jej oględnych wyrażeń, zarówno mieszkanie baronowej, jak i całe otoczenie dziwiło i robiło przykrość pani Stawskiej.", + "85873": "Przede wszystkim baronowa wcale nie korzysta ze swego obszernego apartamentu. Salon, buduar, pokój sypialny, jadalny, pokój barona, wszystko stoi pustką. Meble i lustra pozasłaniane pokrowcami; z roślin, jakie tam były kiedyś, dziś są patyki albo tylko wazony pełne próchna zamiast ziemi; na kosztownych obiciach kurz. Jada także Bóg wie po jakiemu, nie biorąc czasem przez parę dni nic ciepłego w usta, i trzyma na tak wielki dom tylko jedną służącę, której w dodatku wymyśla od rozpustnic i złodziejek.", + "85874": "Kiedy ją zapytała pani Stawska: czy jej nie smutno żyć w tej pustce? — odparła:", + "85875": "— Cóż mam robić, nieszczęsna sierota i prawie wdowa? Chyba jak mego występnego męża natchnie dobry Bóg, ażeby żałował za swoje niecne czyny i wrócił do mnie, chyba wtedy zmieni się nieco moje pustelnicze życie. O ile zaś mogę wnosić ze snów i przeczuć, jakie na mnie zsyła niebo podczas gorących modłów, mąż mój powinien by nawrócić się lada dzień, bo już i pieniędzy, i kredytu nie ma ten nieszczęśliwy opętaniec…", + "85876": "Pani Stawska słysząc to zrobiła w duchu uwagę, że los barona, po jego nawróceniu się, może nie być godnym zazdrości.", + "85877": "Osoby odwiedzające baronowę także nie wzbudzały zaufania w pani Stawskiej. Najczęściej bywały tam jakieś stare, niemiłej powierzchowności kobiety, z którymi w przedpokoju półgłosem rozmawiała o swym mężu. Niekiedy zjawiał się Maruszewicz albo jakiś adwokat w starym futrze. Tych panów baronowa brała do pokoju jadalnego, ale rozmawiając z nimi, płakała i wymyślała tak głośno, że w całym domu było słychać.", + "85878": "Na nieśmiałą uwagę pani Stawskiej: dlaczego nie żyje z familią? — baronowa odpowiedziała:", + "85879": "— Z jaką, kochana pani? Ja już nie mam nikogo, a choćbym nawet miała, nie mogłabym przyjmować u siebie ludzi tak chciwych i ordynarnych. Familia zaś mego męża wypiera się mnie, gdyż nie pochodzę ze szlachty; co im zresztą nie przeszkadzało wytumanić ode mnie ze dwieście tysięcy rubli. Dopóki pożyczałam im na wieczne nieoddanie, politykowali ze mną; ale gdy się opatrzyłam, zerwali stosunki i nawet oni to namawiali mego nieszczęśliwego męża, ażeby położył mi areszt na majątku. O, co ja przeżyłam z tymi ludźmi!… — dodała płacząc.", + "85880": "Jedyny pokój (mówi pani Stawska), w którym baronowa cały dzień spędza, jest pokoik jej zmarłej córeczki. Ma to być bardzo smutny i dziwaczny zakątek, wszystko w nim bowiem zostało jak za życia nieboszczki. Jest więc łóżeczko, na którym co kilka dni zmienia się pościel, szafka z ubraniem, które równie często trzepie się i czyści w salonie, bo na dziedziniec nie pozwoliłaby baronowa wynieść tych świętych pamiątek. Jest mały stolik z książkami i z kajetem otwartym na tej stronie, na której biedne dziecko pisało ostatni raz: „Najświętsza Panno form…” I nareszcie jest półka, pełna lalek małych i dużych, ich łóżeczek i ich garderoby.", + "85881": "Pani Stawska w tym właśnie pokoju ceruje koronki albo jedwabie, których baronowa ma pełno. Czy się w nie będzie kiedy ubierać? — pani Stawska nie może zgadnąć.", + "85882": "Jednego dnia baronowa zapytała panią Stawską: czy zna Wokulskiego. Lecz choć odebrała odpowiedź, że pani Helena zna go bardzo mało, zaczęła mówić:", + "85883": "— Wyrządzi mi kochana pani wielką łaskę, prawdziwe dobrodziejstwo, jeżeli wstawi się za mną do tego pana w ważnym dla mnie interesie. Ja chcę kupić tę kamienicę i daję mu już dziewięćdziesiąt pięć tysięcy rubli, a on przez upór, bo przez nic innego, żąda stu tysięcy. On mnie chce zrujnować, ten człowiek!… Niech mu pani powie, że on mnie zabije… że ściągnie na siebie karę boską za taką chciwość!… — krzyczała i płakała pani baronowa.", + "85884": "Pani Stawska, bardzo zmieszana, odpowiedziała baronowej, że w żaden sposób nie może mówić o tym z Wokulskim.", + "85885": "— Nie znam go… Zaledwie raz był u nas… Zresztą, czy wypada mi wtrącać się do podobnych rzeczy?", + "85886": "— O, pani wszystko mogłaby z nim zrobić — odparła baronowa. — Ale jeżeli pani nie chce uratować mnie od śmierci — wola boska… Niech więc pani przynajmniej spełni chrześcijański obowiązek i powie temu człowiekowi, jak jestem dla pani życzliwa…", + "85887": "Pani Stawska usłyszawszy to podniosła się z krzesła, ażeby wyjść. Ale baronowa rzuciła jej się na szyję i tak przepraszała, tak zaklinała, aby jej przebaczyć, że zacnej pani Helenie łzy zakręciły się w oczach i została.", + "85888": "Opowiedziawszy to wszystko pani Stawska zakończyła pytaniem, które miało ton jakby prośby:", + "85889": "— Więc pan Wokulski nie chce sprzedać tej kamienicy?", + "85890": "— Owszem — odpowiedziałem rozdrażniony — sprzeda kamienicę, sprzeda sklep… Wszystko sprzeda…", + "85891": "Mocny rumieniec oblał twarz pani Stawskiej; odwróciła krzesło tyłem do lampy i spytała cichym głosem:", + "85892": "— Dlaczego?…", + "85893": "— Albo ja wiem! — rzekłem czując tę okrutną przyjemność, jaką sprawia dręczenie bliźnich. — Albo ja wiem!… Mówią, że chce się żenić…", + "85894": "— Aha — wtrąciła pani Misiewiczowa. — Mówią coś o pannie Łęckiej.", + "85895": "— Czy to prawda?… — szepnęła pani Stawska. Nagle przycisnęła ręką piersi, jakby jej tchu zabrakło, i wyszła do drugiego pokoju.", + "85896": "„Ładny interes! — pomyślałem. — Widziała go raz i już mdleje…”.", + "85897": "— Nie wiem, po co by on się żenił — rzekłem do pani Misiewiczowej. — Bo on chyba nawet nie może mieć szczęścia do kobiet.", + "85898": "— Ach, co też pan mówi, panie Rzecki! — oburzyła się staruszka. — On nie może mieć szczęścia do kobiet?", + "85899": "— No, przecież nie jest piękny…", + "85900": "— On?… Ależ on kompletnie piękny człowiek!… Cóż to za budowa, jaka szlachetna fizjognomia, a co za oczy!… Pan się chyba nie znasz, panie Rzecki. A ja wyznam (bo mi to wolno w moim wieku), że lubo widziałam wielu pięknych mężczyzn (Ludwik był także bardzo przystojny), przecież takiego jak Wokulski widzę pierwszy raz. On między tysiącem zwróciłby uwagę…", + "85901": "Dziwiłem się w duchu tym pochwałom. Bo choć wiem, że Stach jest bardzo przystojny, to jednak żeby aż tak… Ha, nie jestem kobietą!", + "85902": "Kiedy około dziesiątej wieczór żegnałem moje damy, pani Stawska była zmieniona i smutna i skarżyła się, że ją głowa boli. Oto osioł Stach! Taka kobieta szaleje za nim od jednego spojrzenia, a on, wariat, ugania się za panną Łęcką. I czy jest jaki porządek na tym świecie?", + "85903": "Gdybym to ja był Panem Bogiem… Ale co to gadać na próżno.", + "85904": "Mówią coś o kanalizacji Warszawy. Był nawet u nas książę i zaprosił Stacha na sesję w tej materii. Skończywszy zaś rozmowę o kanalizacji zagadnął go o kamienicę. Byłem przy tym i wszystko dobrze pamiętam.", + "85905": "— Czy prawda (przepraszam, że zapytuję o podobne rzeczy), czy prawda, panie Wokulski, że za swój dom chce pan od baronowej Krzeszowskiej sto dwadzieścia tysięcy?…", + "85906": "— Nieprawda — odpowiedział Stach. — Chcę sto tysięcy i nie odstąpię od nich.", + "85907": "— Baronowa to jakaś dziwaczka, histeryczka, ale… nieszczęśliwa kobieta — mówił książę. — Chce kupić ten dom raz dlatego, że w nim umarła jej ukochana córeczka, a po wtóre, ażeby zabezpieczyć resztę funduszów przed swoim mężem, który lubi trwonić pieniądze… Może by więc pan zrobił jej jakąś ulgę. To tak pięknie robić dobrze nieszczęśliwym!… — zakończył książę z westchnieniem.", + "85908": "Wyznaję, że choć jestem tylko subiektem, zadziwiła mnie ta dobroczynność z cudzej kieszeni. Stach uczuł to jeszcze mocniej, bo odpowiedział twardym tonem:", + "85909": "— Więc dlatego, że baron trwoni pieniądze, a jego żonie podoba się mieć mój dom, ja mam tracić kilka tysięcy rubli. Z jakiej racji?", + "85910": "— No, nie obrażaj się pan, szanowny panie — rzekł książę ściskając Wokulskiego za rękę. — Wszyscy przecież żyjemy z ludźmi; oni nam pomagają do naszych celów, więc i my mamy niejakie obowiązki.", + "85911": "— Mnie bodaj czy kto pomaga, a wielu przeszkadza — odparł Stach.", + "85912": "Pożegnali się bardzo chłodno. Zauważyłem nawet, że książę był niekontent.", + "85913": "Osobliwi ludzie! Nie dość, że Wokulski, stworzywszy spółkę do handlu z cesarstwem, dał im okazję zarabiania piętnastu procent od ich kapitałów, oni jeszcze chcą, ażeby na ich słowo darowywał baronowej kilka tysięcy rubli…", + "85914": "Ale co to za frant baba i gdzie ona nie trafi!… Bo już nawet był u Stacha jakiś ksiądz z religijnym upomnieniem, ażeby sprzedał baronowej kamienicę za dziewięćdziesiąt pięć tysięcy. A ponieważ Stach odmówił, więc zapewne niedługo usłyszymy, że jest bezbożnikiem.", + "85915": "Teraz następuje wypadek główny, który opowiem z szybkością uderzenia piorunu.", + "85916": "Kiedy znowu zaszedłem wieczorem do pani Stawskiej (było to w dzień objęcia rządów przez cesarza Wilhelma, po historii z Nobilingiem), kiedy zaszedłem tam, moje bóstwo, ta nieoceniona kobieta była w cudnym humorze i pełna zachwytu dla… baronowej!…", + "85917": "— Niech pan sobie wyobrazi — mówiła — jaka ta pani Krzeszowska, mimo swoich dziwactw, jest zacna kobieta. Spostrzegła, że mi smutno bez Heluni, i prosiła mnie raz na zawsze, ażebym brała Helunię ze sobą do niej na te parę godzin…", + "85918": "— Na te sześć godzin za dwa ruble?… — wtrąciłem.", + "85919": "— Nie, przecie nie sześć, najwyżej cztery… Helunia bawi się tam doskonale, bo choć jej niczego dotykać nie wolno, ale za to jak ona się przypatruje zabawkom po nieboszczce…", + "85920": "— To takie piękne zabawki? — spytałem robiąc sobie pewien plan w duchu.", + "85921": "— Prześliczne! — mówiła z ożywieniem pani Stawska. — Szczególniej jest tam jedna ogromna lalka, która ma ciemne włosy, a kiedy nacisnąć ją… tu, pod gorsem — dodała zarumieniona.", + "85922": "— Czy nie w brzuszek?… za pozwoleniem pani — spytałem.", + "85923": "— Tak — rzekła prędko. — Wtedy lalka rusza oczyma i woła: mama!… Ach, jaka ona zabawna, sama bym ją chciała mieć. Nazywa się Mimi. Kiedy Helunia zobaczyła ją pierwszy raz, złożyła ręce i stanęła jak posąg. A kiedy pani Krzeszowska dotknęła jej i lalka zaczęła mówić, Helunia zawołała:", + "85924": "„Ach, mamo, jaka ona piękna, jaka ona mądra!… czy ja ją mogę pocałować w buzię?…”", + "85925": "I pocałowała ją w koniec lakierowanego bucika.", + "85926": "Od tej pory mówi przez sen o tej lalce; ledwie obudzi się, chce iść do pani baronowej, a kiedy tam jest, gotowa przez cały czas wpatrywać się w lalkę złożywszy ręce jak do pacierza.", + "85927": "Doprawdy — zakończyła pani Stawska półgłosem (Helunia bawiła się w drugim pokoju) — byłabym bardzo szczęśliwa, gdybym mogła kupić jej taką lalkę…", + "85928": "— Z pewnością musi to być bardzo droga zabawka — wtrąciła pani Misiewiczowa.", + "85929": "— Co tam droga, moja mamo. Kto wie, czy kiedykolwiek będę mogła sprawić jej tyle szczęścia, ile dziś jedną lalką — odpowiedziała pani Stawska.", + "85930": "— Zdaje mi się — rzekłem — że u nas znajdzie się taka właśnie lalka. I gdyby pani raczyła wstąpić do sklepu…", + "85931": "Nie śmiałem zrobić prezentu pojmując, że matce przyjemniej będzie, jeżeli sama przyczyni się do radości dziecka.", + "85932": "Helunia, choć rozmawialiśmy zniżonym głosem, usłyszała widać, że mówimy o lalce, i wybiegła z drugiego pokoju z błyszczącymi oczyma. Ażeby zwrócić jej uwagę na inny przedmiot, spytałem:", + "85933": "— Cóż, podoba ci się, Heluniu, pani baronowa?", + "85934": "— Tak sobie — odpowiedziało dziecko opierając się na moim kolanie i patrząc na matkę. (Mój Boże, dlaczego ja nie jestem jej ojcem?)", + "85935": "— A rozmawia z tobą?", + "85936": "— Niewiele. Raz tylko wypytywała się, czy mnie bardzo pieści pan Wokulski.", + "85937": "— Tak?… I cóż ty na to?", + "85938": "— Ja powiedziałam, że nie wiem, który to pan Wokulski. A wtedy pani baronowa mówi… Ach, jak pański zegarek głośno puka. Niech pan pokaże…", + "85939": "Wydobyłem zegarek i podałem go Heli.", + "85940": "— Cóż pani baronowa mówi? — spytałem.", + "85941": "— Pani baronowa mówi: „Jak to, nie wiesz, który jest pan Wokulski? Przecież ten, co u was bywa z tym roz… z tym rozpsotnikiem Rzeckim…” Cha! cha! cha!… pan jest psotnik… Niech mi pan pokaże zegarek we środku…", + "85942": "Spojrzałem na panią Stawską. Była tak zdziwiona, że nawet zapomniała upomnieć Helunię.", + "85943": "Po herbatce z suchymi bułeczkami (bo jak mówiła służąca, masła nie można było dziś dostać), pożegnałem zacne damy przysięgając sobie, że gdybym był na miejscu Stacha, nie odstąpiłbym baronowej kamienicy niżej stu dwudziestu tysięcy rubli.", + "85944": "Tymczasem jędza ta wyczerpawszy rozmaite protekcje i lękając się, ażeby Wokulski albo nie podniósł ceny, albo nawet nie sprzedał kamienicy komu innemu, zdecydowała się ostatecznie kupić ją za sto tysięcy rubli!", + "85945": "Była podobno wściekła przez kilka dni, dostała spazmów, zbiła służącą, zwymyślała swego adwokata w biurze rejentalnym, ale podpisała akt nabycia.", + "85946": "Przez kilka następnych dni po kupieniu naszej kamienicy było cicho.", + "85947": "To jest o tyle cicho, że już nie słyszeliśmy nic o pani baronowej, tylko jej lokatorowie wpadali do nas z pretensjami.", + "85948": "Najpierw przybiegł szewc, ten z trzeciego piętra w tylnej oficynie, płacząc, że nowa właścicielka podwyższyła mu komorne o trzydzieści rubli na rok. Gdym mu zaś w ciągu pół godziny wytłomaczył, że nas to nic nie obchodzi, otarł oczy, zmarszczył się i pożegnał mnie słowami:", + "85949": "— Pan Wokulski to widać nie ma Boga w sercu, żeby sprzedać dom takiemu, co krzywdzi ludzi!…", + "85950": "Słyszeliście państwo coś podobnego?…", + "85951": "Na drugi dzień zjawia się właścicielka paryskiej pralni. Ma aksamitną salopę, dużo godności w ruchach i jeszcze więcej stanowczości w fizjognomii. Siada w sklepie na fotelu i ogląda się, jakby miała zamiar kupić parę japońskich wazonów, a następnie zaczyna:", + "85952": "— A, dziękuję panu!… Porządnie pan ze mną wyszedł, nie ma co mówić… Kupił pan kamienicę w lipcu, a sprzedał ją w grudniu, rychtyg jak na handel, nie uprzedzając o tym nikogo…", + "85953": "Robi się czerwona i prawi dalej:", + "85954": "— Dziś ta flądra przysyła do mnie jakiegoś draba z wymówieniem komornego. Nie wiem nawet, co jej do łba strzeliło, bo płacę przecież regularnie… A ona mi wymawia komorne, ta lafirynda, i jeszcze rzuca cień na mój zakład… Mówi, że moje panny wdzięczyły się do studentów, co łże, i myśli… Ona sobie myśli, że ja w środku zimy znajdę lokal… że się wyprowadzę z domu, do którego przywykli moi kundmani… Ależ ja mogę na tym stracić kilka tysięcy rubli, a kto mi to zwróci?…", + "85955": "Było mi na przemian zimno i gorąco, kiedym słuchał tej perory wypowiadanej silnym kontraltem przy gościach. Ledwiem babę wyciągnął do mego mieszkania i uprosiłem, ażeby nam wytoczyła proces o szkody i straty.", + "85956": "W parę godzin po babie — traf! wpada student, ten brodacz, co to z zasady nie płaci komornego.", + "85957": "— A, jak się pan masz? — mówi. — Czy prawda, że ta diablica Krzeszowska kupiła od was dom?", + "85958": "— Prawda — mówię ja, w duchu jestem pewny, że ten chyba już mnie bić zechce.", + "85959": "— A do licha!… — mówi brodacz strzelając z palców. — Taki był dobry gospodarz z tego Wokulskiego (PS. Stach nie widział od nich ani grosza za lokal) i sprzedał dom… Więc Krzeszowska może nas wylać z chałupy?", + "85960": "— Hum! hum!… — odpowiedziałem.", + "85961": "— I wyleje — dodał z westchnieniem. — Już był tam u nas jakiś bursz z żądaniem, ażebyśmy się wynosili… Ale zjedzą diabła, czy nas ruszą bez procesu, a jeżeli ruszą… Zrobimy uciechę całemu domowi! Żegnam pana.", + "85962": "„No — myślę — że przynajmniej ten nie ma do nas pretensji. Zdaje się jednak, że oni naprawdę gotowi są zrobić uciechę baronowej…”", + "85963": "Nareszcie na następny dzień wpada Wirski.", + "85964": "— Wiesz, kolego — mówi wzburzony — wymówiła mi baba rządcostwo i każe wynosić się od Nowego Roku.", + "85965": "— Wokulski — odparłem — już pomyślał o panu: dostaniesz posadę przy spółce do handlu z cesarstwem…", + "85966": "I tak słuchając jednych, uspakajając drugich, pocieszając trzecich, przetrzymałem jakoś atak główny. Zrozumiałem również, że baronowa sroży się między lokatorami jak Tamerlan, i czułem instynktowny niepokój o śliczną i cnotliwą panią Helenę.", + "85967": "W drugiej połowie grudnia patrzę — otwierają się drzwi i wchodzi pani Stawska. Śliczna jak nigdy (ona jest zawsze śliczna, i wtedy kiedy jest wesoła, i kiedy ma minę zakłopotaną). Patrzy na mnie swymi czarującymi oczyma i mówi cichym głosem:", + "85968": "— Czy zechce mi pan pokazać tę lalkę?", + "85969": "Lalka (a nawet trzy podobne) od dawna była przygotowana, ale tak się zmieszałem, że przez parę minut nie mogłem jej znaleźć. Śmieszny jest Klejn ze swoimi minami; on gotów myśleć, że ja kocham się w pani Stawskiej.", + "85970": "W końcu wydobywam pudło — są trzy duże lalki: brunetka, blondynka i szatynka. Każda ma prawdziwe włosy, każda, naciśnięta w brzuszek, przewraca oczyma i wydaje głos, który dla pani Stawskiej brzmi jak „mama”, dla Klejna jest „tata”, a dla mnie jak „u–hu”…", + "85971": "— Prześliczna! — mówi Stawska — ale naprawdę musi być bardzo droga…", + "85972": "— Proszę pani — odpowiadam — jest to towar, którego się pozbywamy, więc możemy go odstąpić bardzo tanio. Zaraz pójdę do pryncypała…", + "85973": "Stach pracował za szafami, lecz gdy mu powiedziałem, że jest pani Stawska i po co przyszła, rzucił rachunki i wbiegł do sklepu w doskonałym humorze. Spostrzegłem nawet, że przypatruje się pani Stawskiej tak życzliwie, jakby na nim zrobiła silne wrażenie. No, przynajmniej teraz!… chwała Bogu.", + "85974": "Targ w targ, wytłomaczyliśmy pani Helenie, że lalkę, jako towar wybrakowany i nie znajdujący nabywców, możemy oddać za trzy ruble: blondynkę albo brunetkę.", + "85975": "— Wezmę tę — odpowiedziała biorąc szatynkę — ponieważ jest zupełnie taka jak baronowej. Helcia będzie zachwycona.", + "85976": "Kiedy przyszło do płacenia, panią Stawską znowu napadły skrupuły; zdawało jej się, że taka lalka musi być warta z piętnaście rubli, i dopiero połączonym usiłowaniom moim, Wokulskiego i Klejna udało się ją przekonać, że biorąc trzy ruble jeszcze mamy zarobek.", + "85977": "Wokulski wrócił do swoich zajęć, a ja zapytałem pani Heleny: co nowego w domu i w jakich jest stosunkach z baronową?", + "85978": "— Już w żadnych — odparła rumieniąc się. — Pani Krzeszowska zrobiła mi taką scenę za to, że musiała zapłacić sto tysięcy za kamienicę, że ja nie protegowałam jej u pana Wokulskiego, i tak dalej, że… pożegnałam ją i już tam nigdy nie pójdę. Naturalnie, wymówiła nam komorne od Nowego Roku.", + "85979": "— A czy pani zwróciła należność?", + "85980": "— Ach!… — westchnęła pani Stawska upuszczając na ziemię mufkę, którą Klejn zaraz podniósł.", + "85981": "— Więc nie?", + "85982": "— Nie… powiedziała, że nie ma teraz pieniędzy ani pewności, czy mój rachunek jest dokładny.", + "85983": "Naśmieliśmy się oboje z panią Stawską z dziwactw baronowej i pożegnaliśmy się pełni otuchy. Gdy zaś wychodziła, Klejn otworzył jej drzwi tak szarmancko, że jedno z dwojga: albo już ją uważa za naszą pryncypałową, albo — sam kocha się w niej. Półgłówek!… On także mieszka w domu baronowej i niekiedy bywa u pani Stawskiej; ale podczas wizyt siedzi tak strasznie smutny, że Helunia pewnego wieczora zapytała babki: czy pan Klejn nie brał dziś olejku?… Marzyciel! Komu to myśleć o podobnej kobiecie…", + "85984": "A teraz opiszę tragedię, na wspomnienie której gniew mnie dusi.", + "85985": "W wigilię Wigilii r. 1878 jestem w sklepie, kiedy po południu odbieram od pani Stawskiej list, ażebym przyszedł wieczorem. Pismo uderzyło mnie, znać było wzruszenie; więc pomyślałem, że może odebrała wiadomość o mężu.", + "85986": "„Pewnie wraca — pomyślałem. — Diabli z tymi zaginionymi mężami, którzy po kilku latach opamiętują się.”", + "85987": "Ku wieczorowi wpada Wirski zadyszany i zmieszany; ciągnie mnie do mego mieszkania, zamyka drzwi, nie zdejmując futra rzuca się na fotel i mówi:", + "85988": "— Wiesz pan, po co wczoraj Krzeszowska siedziała w mieszkaniu Maruszewicza do północy?…", + "85989": "— Do północy, u Maruszewicza?…", + "85990": "— Tak, i jeszcze z tym łotrem swoim adwokatem?…", + "85991": "Hultaj Maruszewicz wypatrzył ze swych okien, że pani Stawska ubiera lalkę, a baronowa poszła do niego z lornetką, ażeby to sprawdzić…", + "85992": "— Więc i cóż?… — pytam.", + "85993": "— To, że baronowej przed kilkoma dniami zginęła lalka po nieboszczce córce i że dziś ta wariatka posądza panią Stawską…", + "85994": "— O co?", + "85995": "— O kradzież lalki!…", + "85996": "Przeżegnałem się.", + "85997": "— Śmiej się pan z tego — rzekłem — lalka u nas kupiona…", + "85998": "— Wiem — odparł. — Z tym wszystkim dziś, o dziewiątej, pani baronowa wpadła z rewirowym do mieszkania pani Stawskiej, kazała zabrać lalkę i spisać protokół. Już poszła skarga do sądu.", + "85999": "— Oszalałeś, panie Wirski! lalka przecież u nas…", + "86000": "— Wiem, wiem, ale co to wszystko znaczy, kiedy już jest skandal — mówi Wirski. — Co najgorsze (wiem to od rewirowego), że pani Stawska nie chcąc, ażeby Helunia dowiedziała się o lalce, z początku nie chciała jej pokazać, prosiła, ażeby mówić cicho, rozpłakała się… Rewirowy mówi, że sam był zakłopotany, bo przede wszystkim nie wiedział, po co go baronowa ciągnie do mieszkania pani Stawskiej. Ale jak zaczęła jędza wrzeszczeć: „Okradła mnie!… lalka zginęła tego samego dnia, kiedy Stawska była ostatni raz u mnie… aresztujcie ją, bo odpowiadam całym majątkiem za prawdziwość skargi!…” — tak tedy mój rewirowy wziął lalkę do cyrkułu i poprosił ze sobą panią Stawską… Skandal, no, straszny skandal…", + "86001": "— A cóż wy na to?… — zawołałem wściekły z gniewu.", + "86002": "— Mnie nie było już w domu. Służąca pani Stawskiej pogorszyła sprawę wymyślając rewirowemu na ulicy, za co nawet siedzi w kozie… Ta znowu właścicielka paryskiej pralni, ażeby przypochlebić się baronowej, wymyślała pani Stawskiej… Tyle tylko mamy dziś satysfakcji, że poczciwe studenciny wylały na łeb baronowej coś tak obrzydliwego, że się domyć nie może…", + "86003": "— Ależ sąd!… ależ sprawiedliwość!… — krzyczałem.", + "86004": "— Sąd panią Stawską uniewinni — rzekł — to przecie jasna sprawa. Ale co skandal jest, to jest… Biedna kobieta zgubiona; już nawet dziś poodprawiała uczennice i sama nie poszła na lekcje. Zapłakują się obie z matką.", + "86005": "Rozumie się, że nie czekając na zamknięcie sklepu (teraz zdarza mi się to coraz częściej), pobiegłem do pani Stawskiej, a nawet pojechałem dorożką.", + "86006": "W drodze przyszła mi jedna z najszczęśliwszych myśli, ażeby o sprawie zawiadomić Wokulskiego, do którego też wstąpiłem, niepewny, czy jest w domu, bo coraz częściej przesiadywał na służbie u panny Łęckiej.", + "86007": "Wokulski był u siebie, ale jakiś rozstrojony; konkury oczywiście nie wychodziły mu na zdrowie. Gdym mu jednak opowiedział historię pani Stawskiej z baronową i z lalką, chłopak ożywił się, podniósł głowę i błysnęły mu oczy. (Nieraz spostrzegłem, że najlepszym lekarstwem na nasze własne kłopoty jest cudze nieszczęście.)", + "86008": "Wysłuchał mnie z zajęciem (smutne myśli pierzchnęły mu gdzieś) i rzekł:", + "86009": "— Zuch baba z tej baronowej… ale pani Stawska może spać spokojnie; sprawę ma jasną jak słońce. Czy to wreszcie na nią jedną rzuca się ludzka podłość!", + "86010": "— Dobrze ci tak mówić — odparłem — bo jesteś mężczyzna, a nade wszystko masz pieniądze… Tymczasem ona, biedaczka, skutkiem tej awantury już dziś straciła wszystkie lekcje, a raczej sama się ich wyrzekła. Z czego więc będzie żyć?…", + "86011": "— Aj! — syknął Wokulski uderzając się w czoło. — Nie pomyślałem o tym…", + "86012": "Przeszedł się parę razy po pokoju (silnie marszcząc brwi), potrącił krzesło, zabębnił na szybie i nagle stanął przede mną.", + "86013": "— Dobrze! — rzekł. — Jedźże do tych pań, a ja tam będę za godzinę. Zdaje mi się, że zrobimy interes z panią Milerową…", + "86014": "Spojrzałem na niego z uwielbieniem. Pani Milerową straciła niedawno męża, kupca galanteryjnego tak jak i my; cały zaś jej sklep, majątek, kredyt zależał od Wokulskiego. Więc już prawie zgadywałem, co Stach zrobi dla pani Stawskiej…", + "86015": "Cwałuję tedy na ulicę, buch! w dorożkę, jadę jak trzy lokomotywy i wpadam jak raca kongrewska do tej pięknej, tej szlachetnej, tej nieszczęśliwej, tej od wszystkich opuszczonej pani Heleny. Mam pełne piersi wesołych okrzyków i otwierając drzwi chcę zawołać ze śmiechem: „Kpijcie, panie, z całego świata!…” Wtem wchodzę i — cały mój dobry humor zostaje za progiem.", + "86016": "Bo proszę sobie wyobrazić, com znalazł. W kuchni Marianna ma zawiązaną głowę i obrzmiałą fizjognomię, niewątpliwy dowód, że była dziś w cyrkule. Na kominie ciemno, naczynia od obiadu nie pozmywane, samowar nie nastawiony, a nad spuchniętą biedaczką siedzi stróżowa, dwie służące i mleczarka, z minami jak na pogrzebie.", + "86017": "Chłód przeleciał mi po kościach, ale wchodzę do salonu.", + "86018": "Prawie ten sam widok. Na środku siedzi w fotelu pani Misiewiczowa, również z obwiązaną głową, a dokoła niej pan Wirski, pani Wirska, właścicielka paryskiej pralni, która znowu pokłóciła się z baronową, i jeszcze jakichś parę dam, które rozmawiają półgłosem, ale za to ucierają nosy o całą oktawę wyżej aniżeli w codziennych okolicznościach. Na domiar spostrzegam pod piecem panią Stawską, która siedzi na stołeczku biała jak kreda.", + "86019": "Słowem, atmosfera katakumbowa, twarze blade lub żółte, oczy załzawione, nosy zaczerwienione. Tylko Helunia trzyma się jako tako. Siedzi przy fortepianie ze swą dawną laleczką i jej rękoma od czasu do czasu uderza w klawisz mówiąc:", + "86020": "— Cicho, Zosiu, cicho… Nie graj, bo babcię głowa boli.", + "86021": "Proszę dodać do tego przyćmione światło lampy, która trochę filuje, i… poodsłaniane rolety, a każdy pojmie, jakie mnie uczucia ogarnęły.", + "86022": "Ujrzawszy mnie pani Misiewiczowa zaczęła wylewać chyba już resztki łez.", + "86023": "— Ach, więc przyszedłeś, szlachetny panie Rzecki?… nie wstydzisz się biednych kobiet okrytych hańbą?… O, nie całuj że mnie w rękę!… Nieszczęśliwa nasza rodzina… Niedawno Ludwiczek posądzony, a teraz na nas przyszła kolej… Musimy się stąd wynieść choćby na koniec świata… Mam pod Częstochową siostrę, tam pojedziemy dokonać złamanego życia…", + "86024": "Szepnąłem Wirskiemu, ażeby delikatnie wyprosił stąd gości, i zbliżyłem się do pani Stawskiej.", + "86025": "— Wolałabym nie żyć… — rzekła mi na powitanie.", + "86026": "Wyznaję, że po kilkuminutowym pobycie zupełnie skołowaciałem. Byłbym przysiągł, że pani Stawska, jej matka, a nawet jej obecne tu przyjaciółki są naprawdę zhańbione i że nam wszystkim nie pozostaje nic innego, tylko śmierć. Pragnienie śmierci nie przeszkodziło mi jednak poprawić filującej lampy, która zaczęła już cały pokój zasypywać delikatną, ale bardzo czarną sadzą.", + "86027": "— No, moje panie — odezwał się nagle Wirski — wynośmy się stąd, bo pan Rzecki musi pogadać z panią Stawską.", + "86028": "Wizytujące damy, w których współczucie nie osłabiło ciekawości, oświadczyły, że i one mogą z nami pogadać. Ale Wirski tak zamaszyście zaczął podawać im salopy, że zakłopotane biedaczki ucałowawszy panią Stawską, panią Misiewiczowa, Helunię i panią Wirską (myślałem, że w końcu zaczną całować krzesełka) wyniosły się nareszcie i nadto zmusiły małżonków Wirskich do wyjścia razem z nimi.", + "86029": "— Kiedy sekret, to sekret — rzekła najrezolutniejsza z nich. — Państwo także nie jesteście tu potrzebni.", + "86030": "Nastąpił nowy atak pożegnań, pocałunków, pocieszeń i ledwie że wyszli na złamanie karku całą bandą, ceremoniując się jeszcze we drzwiach i na schodach. Ach, te baby!… Czasem myślę, że Pan Bóg po to stworzył Ewę, ażeby obmierzić Adamowi pobyt w raju.", + "86031": "Zostaliśmy nareszcie w kółku familijnym, ale salonik był już tak nasycony kopciem i smutkiem, że ja sam straciłem wszelką energię. Biadającym głosem poprosiłem panią Stawską, ażeby mi było wolno otworzyć lufcik, i tonem mimowolnego wyrzutu poradziłem jej, ażeby przynajmniej od tej pory zasłaniała rolety w oknach.", + "86032": "— Pamięta pani — rzekłem do pani Misiewiczowej — jak ja dawno zwracałem uwagę na te rolety?… Gdyby były zasłonięte, pani Krzeszowska nie mogłaby śledzić, co się dzieje w mieszkaniu pań.", + "86033": "— Prawda, ale któż się tego spodziewał? — odparła pani Misiewiczowa.", + "86034": "— Takie już nasze szczęście — szepnęła pani Stawska.", + "86035": "Usiadłem na fotelu, splotłem ręce tak, że mi kości w nich trzeszczały, i ze spokojną rozpaczą przysłuchiwałem się jękliwym opowiadaniom pani Misiewiczowej o hańbie, jaka na ich rodzinę spada co kilka lat, o śmierci, która jest kresem ludzkich cierpień, o nankinowych spodniach śp. Misiewicza i mnóstwie tym podobnych rzeczy. Nim upłynęła godzina, byłem pewny, że sprawa o lalkę skończy się aktem jakiegoś ogólnego samobójstwa, przy którym ja, konając u nóg pani Stawskiej, ośmielę się wyznać, że ją kocham.", + "86036": "Wtem ktoś mocno zadzwonił do kuchni.", + "86037": "— Rewirowy! — krzyknęła pani Misiewiczowa.", + "86038": "— Panie przyjmują? — zapytał gość Marianny głosem tak pewnym, że od razu odzyskałem otuchę.", + "86039": "— Jest Wokulski — rzekłem do pani Stawskiej i pokręciłem wąsa.", + "86040": "Na cudnej twarzy pani Heleny ukazał się rumieniec podobny do listka bladej róży na śniegu. Boska kobieta!… O, dlaczegóż ja nie jestem Wokulskim… Dopieroż bym…", + "86041": "Wszedł Stach. Pani Helena wysunęła się na jego spotkanie.", + "86042": "— Nie gardzi pan nami?… — spytała zdławionym głosem.", + "86043": "Wokulski ze zdziwieniem popatrzył jej w oczy i… dwa razy, raz po raz… dwa razy, żebym tak zdrów był, pocałował ją w rękę. Z jaką zaś zrobił to tkliwością, najlepszy dowód, że nie było słychać zwykłego w takich razach mlaśnięcia.", + "86044": "— Ach, więc przyszedłeś, szlachetny panie Wokulski?… nie wstydzisz się nieszczęśliwych kobiet okrytych hańbą… — zaczęła nie wiem już który raz pani Misiewiczowa swoją mowę powitalną.", + "86045": "— Za pozwoleniem — przerwał jej Wokulski. — Położenie pań jest niewątpliwie przykre, ale nie widzę powodu do desperacji. Za parę tygodni sprawa wyjaśni się, a dopiero wtedy będzie mogła rozpaczać, ale nie żadna z pań, tylko ta wariatka baronowa. Jak się masz, Heluniu — dodał całując dziewczynkę.", + "86046": "Głos jego był tak spokojny i stanowczy, a całe zachowanie tak naturalne, że pani Misiewiczowa przestała jęczeć, a pani Stawska jakby raźniej spojrzała na mnie.", + "86047": "— Więc cóż mamy robić, szlachetny panie Wokulski, który nie wstydziłeś się… — zaczęła pani Misiewiczowa.", + "86048": "— Trzeba czekać na proces — przerwał Wokulski — dowieść w sądzie pani baronowej, że kłamie, wytoczyć jej sprawę o oszczerstwo i jeżeli pójdzie za to do kozy, nie darować ani jednej godziny. Jakiś miesiąc przepędzony w celi zrobi jej bardzo dobrze. Zresztą mówiłem już z adwokatem, który jutro przyjdzie do pań.", + "86049": "— Bóg cię zesłał, panie Wokulski!… — zawołała już zupełnie naturalnym głosem pani Misiewiczowa zrywając z głowy chustkę.", + "86050": "— Przyszedłem tu w ważniejszym interesie — rzekł Stach do pani Stawskiej (pilno mu widać było pożegnać ją, temu osłu!) — Pani rzuciła swoje lekcje?", + "86051": "— Tak.", + "86052": "— Niech je pani rzuci raz na zawsze. To licha praca i niepopłatna. Niech się pani weźmie do handlu.", + "86053": "— Ja?", + "86054": "— Tak, pani. Pani umie rachować?", + "86055": "— Uczyłam się buchalterii… — szepnęła pani Stawska. Była tak czegoś wzruszona, że usiadła.", + "86056": "— Wybornie. Otóż spadł tu na mnie jeszcze jeden sklep z jego właścicielką, wdową. Ponieważ prawie cały kapitał należy do mnie, więc w interesie tym muszę mieć kogoś ze swej ręki; wolałbym zaś kobietę ze względu na właścicielkę sklepu. Czy więc przyjmie pani miejsce kasjerki z płacą… tymczasem siedemdziesięciu pięciu rubli na miesiąc?", + "86057": "— Słyszysz, Helenko? — zwróciła się do córki pani Misiewiczowa robiąc przy tym desperacko zdziwioną minę.", + "86058": "— Więc powierzyłby pan swoją kasę mnie, której wytoczono… — rzekła pani Stawska i rozpłakała się.", + "86059": "Wnet jednak obie damy uspokoiły się, a w pół godziny później piliśmy wszyscy herbatę, nie tylko rozmawiając, ale nawet śmiejąc się…", + "86060": "Wokulski to sprawił… Jedyny w świecie człowiek! I jak go tu nie kochać? Co prawda, może i ja miałbym równie dobre serce, tylko brak mi do niego bagatelki… pół miliona rubli, które posiada kochany Stach.", + "86061": "Zaraz po Bożym Narodzeniu zainstalowałem panią Stawską w sklepie Milerowej, która przyjęła nową kasjerkę bardzo serdecznie i przez pół godziny tłomaczyła mi, jaki ten Wokulski jest szlachetny, mądry, przystojny… Jak to on sklep uratował od bankructwa, a ją i dzieci od nędzy, i jak by to było dobrze, gdyby się taki człowiek ożenił.", + "86062": "Figlarna kobiecinka, pomimo swoich trzydziestu pięciu lat!… Ledwie jednego męża odwiozła na Powązki, a już (dałbym sobie rękę uciąć) sama przejechałaby się drugi raz za mąż, naturalnie za Wokulskiego. Nie zliczyłbym, dalibóg, ile tych bab ugania się za Wokulskim (czy też za jego krociami?).", + "86063": "Pani Stawska ze swej strony zachwyca się wszystkim: i posadą, która przynosi jej pensję, jakiej nie miała nigdy, i nowym mieszkaniem, które jej znalazł Wirski.", + "86064": "Rzeczywiście niezłe mieszkanko: mają przedpokój, kuchenkę ze zlewem i wodociągiem, trzy pokoiki wcale zgrabne, a nade wszystko ogródek. Tymczasem rosną w nim trzy zeschłe kije i leży kupa cegieł; ale pani Stawska wyobraża sobie, że w ciągu lata zrobi z tego raj. Raj, który można by nakryć chustką od nosa!…", + "86065": "Rok 1879 zaczął się zwycięstwem Anglików w Afganistanie, którzy pod jenerałem Robertsem weszli do Kabulu. Pewnie sos *kabul* zdrożeje!… Ale Roberts chwat; nie ma jednej ręki i pomimo to łupi Afgańczyków, aż się wata sypie… Chociaż takich dzikusów walić nietrudno; lecz zobaczyłbym ja cię, panie Roberts, jak byś ty sobie poczynał mając sprawę z węgierską piechotą!…", + "86066": "Wokulski także miał po Nowym Roku batalię z tą spółką, którą założył do handlu z cesarstwem. Myślę, że jeszcze jedna sesja, a rozpędzi swoich wspólników na cztery wiatry. Cóż to za dziwni ludzie, choć wszystko inteligencja: przemysłowcy, kupcy, szlachta, hrabiowie! On im stworzył spółkę, a oni uważają go za wroga tej spółki i sobie tylko przypisują zasługę. On im daje siedem procent za pół roku, a ci jeszcze się krzywią i chcieliby pozniżać pensje pracownikom.", + "86067": "A ci kochani pracownicy, za których ujada się Wokulski!… Co oni na niego wygadują, jak nazywają go wyzyskiwaczem (NB. w naszym interesie są największe pensje i gratyfikacje!), a jak jedni pod drugimi kopią doły…", + "86068": "Ze smutkiem widzę, że od pewnego czasu między naszymi ludźmi zaczynają kwitnąć nie znane przedtem obyczaje: mało robić, głośno narzekać, a po cichu snuć intrygi i puszczać plotki. Ale co mi tam do cudzych spraw…", + "86069": "A teraz z nadzwyczajną szybkością dokończę opowiadania o tragedii, która powinna była wstrząsnąć każde szlachetne serce.", + "86070": "Już nawet zapomniałem o szkaradnym procesie pani Krzeszowskiej przeciw tej niewinnej, tej czystej, tej cudnej pani Stawskiej, kiedy jakoś w końcu stycznia, spadły na nas dwa gromy: wieść o tym, że w Wietlance wybuchła dżuma, i awizacje z sądu do Wokulskiego i do mnie na jutro. Mnie nogi pocierpły i tak mi to cierpnięcie szło od pięt do kolan, później do żołądka, celując oczywiście w stronę serca. Myślę: „Dżuma albo paraliż?…” Ale że Wokulski przyjął awizacje bardzo obojętnie, więc i ja nabrałem otuchy.", + "86071": "Idę tedy wieczorem, wciąż pełen otuchy, do tych pań, już na nowe ich mieszkanie, gdy naraz słyszę na środku ulicy: brzęk–brzęk… brzęk–brzęk!… O rany boskie, ależ to aresztantów prowadzą!… Co za okropna wróżba…", + "86072": "Oj, jakież mnie smutne myśli opanowały: „A jeżeli sąd nie uwierzy nam (boć przecie omyłki są możliwe) i jeżeli tę najszlachetniejszą kobietę wtrącą do więzienia, choćby na tydzień, choćby na jeden dzień — cóż wtedy?… Ona tego nie przeżyje ani ja… Gdybym zaś przeżył, to chyba tylko — ażeby biedna Helunia miała opiekę…”", + "86073": "Tak! Ja muszę żyć. Ale jakie to będzie życie!…", + "86074": "Wchodzę do tych dam… A, znowu cała awantura! Pani Stawska siedzi blada na stołeczku, a pani Misiewiczowa ma na głowie chustkę zmoczoną w wodzie uśmierzającej. Pachnie staruszka o dwa łokcie kamforą i mówi lamentującym głosem:", + "86075": "— O, szlachetny panie Rzecki, który nie wstydzisz się nieszczęśliwych, zhańbionych kobiet… Wyobraź sobie, co za nieszczęście: jutro sprawa Helenki… I tylko pomyśl: co będzie, jeżeli się sąd omyli i tę nieszczęśliwą kobietę skaże do rot aresztanckich?… Ale uspokój się, Helciu, bądź odważna, może to Bóg odwróci… Chociaż tej nocy miałam sen okropny…", + "86076": "(Ona miała sen, ja spotkałem aresztantów… Nie obejdzie się bez katastrofy.)", + "86077": "— Ale — mówię — cóż znowu! Sprawa nasza jest jak złoto, wygramy ją… Zresztą co tam taka sprawa; gorsza historia z dżumą… — dodałem, ażeby zwrócić uwagę pani Misiewiczowej w innym kierunku.", + "86078": "I piękniem trafił!… Gdyż jak moja staruszka nie wrzaśnie:", + "86079": "— Dżuma?… tu?… w Warszawie?… A co, Helenko, nie mówiłam?… Aaa… już zginęliśmy wszyscy!… Bo to w czasie dżumy każdy zamyka się w domu… jedzenie podają sobie na drągach… trupów ściągają do dołów hakami…", + "86080": "Uuu… widzę, że mi się rozhulała starowina, więc żeby ją pohamować na punkcie dżumy, napomknąłem znowu o procesie, na co ta kochana pani odpowiedziała mi długim wywodem o hańbie ścigającej jej rodzinę, o możliwym uwięzieniu pani Stawskiej, o tym, że się rozlutował samowar…", + "86081": "Krótko mówiąc, ostatni wieczór przed sprawą, kiedy właśnie najpotrzebniejsza była energia, ostatni ten wieczór upłynął nam pomiędzy dżumą i śmiercią a hańbą i kryminałem. W głowie mi się zamieszało tak, że kiedym się znalazł na ulicy, nie wiedziałem, gdzie iść: w lewo czy w prawo?", + "86082": "Na drugi dzień (sprawa miała być o dziesiątej) już o ósmej pojechałem do moich pań i nie zastałem nikogo. Wszystkie poszły do spowiedzi: matka, córka, wnuczka i kucharka, i jednały się z Bogiem do wpół do dziesiątej, a ja nieszczęśliwy (był przecie styczeń) spacerowałem przed bramą na mrozie i myślałem:", + "86083": "„Ładny interes! Spóźnią się do sądu, jeżeli się już nie spóźniły, sąd wyda wyrok zaoczny i naturalnie, nie tylko skaże panią Stawską, ale jeszcze uzna ją za zbiegłą, rozeszle listy gończe… Tak zawsze z tymi babami!…”", + "86084": "Nareszcie przyszły wszystkie cztery z Wirskim (czy i ten pobożny człowiek chodził dziś do spowiedzi?) i — dwoma dorożkami pojechaliśmy na sprawę: ja z panią Stawską i Helunią, a Wirski z panią Misiewiczową i kucharką. Szkoda jeszcze, że nie wzięły ze sobą rondli, samowara i naftowej kuchenki!… Przed sądem spotkaliśmy powóz Wokulskiego, którym przyjechał on i adwokat. Czekali nas przy schodach tak zabłoconych, jak gdyby przeszedł tędy batalion piechoty — i mieli miny zupełnie spokojne. Założyłbym się nawet, że rozmawiali o czym innym, nie o pani Stawskiej.", + "86085": "— O, zacny panie Wokulski, który nie wstydzisz się biednych kobiet, okrytych… — zaczęła pani Misiewiczowa.", + "86086": "Ale Stach podał jej rękę, adwokat pani Stawskiej, Wirski wziął za rączkę Helunię, a ja asystowałem Mariannie i tak weszliśmy do biura sędziego pokoju.", + "86087": "Sala przypomniała mi szkołę: sędzia siedział na wzniesieniu jak profesor na katedrze, a naprzeciw niego, w dwu szeregach ławek, mieścili się oskarżeni i świadkowie. W tej chwili tak żywo stanęły mi w pamięci młode lata, że mimo woli rzuciłem okiem pod piec, pewny, że zobaczę woźnego z rózgą i ławkę, na której nas bito w skórę. Chciałem nawet przez roztargnienie krzyknąć: „Póki życia nie będę, panie profesorze!…”, alem się w porę opamiętał.", + "86088": "Zaczęliśmy rozsadzać nasze damy w ławkach i spierać się przy tej okazji z Żydkami, którzy, jak mi to później objaśniono, są najcierpliwszymi audytorami spraw sądowych, szczególniej o kradzież i oszustwo. Znaleźliśmy nawet miejsce dla poczciwej Marianny, która usiadłszy zrobiła taką minę, jakby miała zamiar przeżegnać się i zmówić pacierz.", + "86089": "Wokulski, nasz adwokat i ja uplacowaliśmy się w pierwszej ławce, obok jegomości z rozerwanym paltotem i podbitym okiem, na którego brzydko spoglądał jeden z obecnych rewirowych.", + "86090": "„Pewnie znowu jakiś zatarg z policją” — pomyślałem.", + "86091": "Nagle usta same otworzyły mi się z podziwu; ujrzałem bowiem przed katedrą sędziego pokoju całą gromadę znanych mi osób. Na lewo od stołu — pani Krzeszowska, jej robaczywy adwokat i ten hultaj Maruszewicz, a na prawo dwaj studenci. Jeden z nich odznaczał się bardzo wytartym mundurem i niezwykle obfitą wymową; drugi miał jeszcze mocniej wytarty mundur, kolorowy szalik na szyi i wyglądał, dalibóg, jak emigrant z przedpogrzebowego domu.", + "86092": "Przypatrzyłem mu się lepiej. Tak, to on, to jest ten sam mizerny młody człowiek, który podczas pierwszej bytności Wokulskiego u pani Stawskiej rzucił baronowej śledzia na głowę. Kochany chłopak!… Ale też nie zdarzyło mi się widzieć nic równie chudego i żółtego…", + "86093": "W pierwszej chwili myślałem, że między tymi przyjemnymi młodzieńcami i baronową toczy się proces właśnie o owego śledzia. Wnet jednak przekonałem się, że chodzi o co innego, że mianowicie pani Krzeszowska zostawszy właścicielką domu chce z niego wyrzucić swoich najzapamiętalszych wrogów, a zarazem najniewypłacalniejszych lokatorów.", + "86094": "Sprawa między baronową a młodymi ludźmi w tej chwili dosięgła najwyższego punktu.", + "86095": "Jeden ze studentów, ładny chłopak z wąsikami i faworytami, wspinając się na palcach albo opadając na obcasy opowiadał coś sędziemu; przy czym prawą ręką wykonywał okrągłe ruchy, a lewą kokieteryjnie zakręcał wąsik, wysoko podnosząc mały palec, ozdobiony pierścionkiem bez oczka.", + "86096": "Drugi młodzieniec milczał posępnie i krył się za kolegę. W postawie jego zauważyłem pewną osobliwość: przyciskał on do piersi obie ręce, a dłonie rozłożył w taki sposób, jakby w nich trzymał książkę albo obrazek.", + "86097": "— Więc jak się panowie nazywacie? — spytał sędzia.", + "86098": "— Maleski — odparł z ukłonem właściciel faworytów — i Patkiewicz… — dodał wskazując gestem pełnym dystynkcji na ponurego towarzysza.", + "86099": "— A trzeci pan gdzie?", + "86100": "— Jest cierpiący — odparł krygując się pan Maleski. — Jest to nasz sublokator i zresztą bardzo rzadko mieszka z nami.", + "86101": "— Jak to? Bardzo rzadko mieszka? Gdzież on siedzi w dzień?", + "86102": "— W uniwersytecie, w prosektorium, czasem na obiedzie.", + "86103": "— No, a w nocy?", + "86104": "— Pod tym względem mogę panu sędziemu dać tylko poufne objaśnienia.", + "86105": "— A gdzież on zapisany w księgi?", + "86106": "— O, zapisany jest ciągle w naszym domu, ponieważ nie chciałby robić władzom subiekcji — objaśnił pan Maleski z miną lorda.", + "86107": "Sędzia zwrócił się do pani Krzeszowskiej.", + "86108": "— Cóż, pani wciąż nie chce trzymać tych panów?", + "86109": "— Za żadne skarby! — jęknęła pani baronowa. — Po całych nocach ryczą, tupią, pieją, gwiżdżą… Nie ma służącej w domu, której by nie zwabiali do siebie… Ach, Boże!… — krzyknęła odwracając głowę.", + "86110": "Sędzia był zdziwiony wykrzyknikiem, ale ja nie… Spostrzegłem bowiem, że pan Patkiewicz nie odejmując rąk od piersi nagle wywrócił oczy i opuścił dolną szczękę w taki sposób, że zrobił się podobny do stojącego trupa. Jego twarz i cała postawa istotnie mogła przerazić nawet zdrowego człowieka.", + "86111": "— Najokropniejsze jest to, że ci panowie wylewają oknem jakieś płyny…", + "86112": "— Czy na panią? — spytał zuchwale pan Maleski.", + "86113": "Baronowa posiniała z gniewu, ale umilkła; wstyd jej było przyznać się.", + "86114": "— Cóż dalej? — rzekł sędzia.", + "86115": "— Ale najgorsze ze wszystkiego (przez co nawet wpadłam w nerwową chorobę), że ci panowie po kilka razy na dzień stukają do mego okna trupią główką…", + "86116": "— Tak panowie robią? — zapytał sędzia.", + "86117": "— Będę miał honor objaśnić pana sędziego — odparł Maleski, z postawą człowieka, który chce odtańczyć menueta. — Nam usługuje stróż domu mieszkający na dole; ażeby więc nie marnować się schodzeniem i wchodzeniem na trzecie piętro, mamy u siebie długi sznur, wieszamy na nim, co jest pod ręką (może czasem zdarzyć się i trupia główka), i… pukamy do jego okna — zakończył tak słodkim tonem, że trudno było przestraszyć się równie delikatnego pukania.", + "86118": "— Ach, Boże!… — krzyknęła znowu pani baronowa zataczając się.", + "86119": "— Oczywiście, chora kobieta — mruknął Maleski.", + "86120": "— Nie chora! — zawołała baronowa. — Ale wysłuchaj mnie, panie sędzio!… Ja nie mogę patrzeć na tego drugiego… bo on ciągle robi miny jak nieboszczyk… Ja niedawno straciłam córkę!… — zakończyła ze łzami.", + "86121": "— Słowo honoru, że ta pani ma halucynacje — rzekł Maleski. — Kto tu jest podobny do nieboszczyka?… Patkiewicz?… taki przystojny chłopak!… — dodał wypychając naprzód mizernego kolegę, który… w tej chwili właśnie już po raz piąty udawał trupa.", + "86122": "W sali wybuchnął śmiech; sędzia dla uratowania powagi zanurzył głowę w papierach i po dłuższej pauzie surowo zapowiedział, że śmiać się nie wolno i że każdy, zakłócający porządek, ulegnie karze pieniężnej.", + "86123": "Korzystając z zamieszania Patkiewicz szarpnął kolegę za rękaw i szepnął ponuro:", + "86124": "— Cóż ty, świnio, Maleski, kpisz sobie ze mnie w publicznym miejscu?", + "86125": "— Bo jesteś przystojny, Patkiewicz. Kobiety wściekają się za tobą.", + "86126": "— To przecież nie dlatego… — mruknął Patkiewicz znacznie spokojniejszym tonem.", + "86127": "— Kiedyż panowie zapłacą dwanaście rubli kopiejek pięćdziesiąt za miesiąc styczeń? — spytał sędzia.", + "86128": "Pan Patkiewicz tym razem udał człowieka, który ma bielmo na lewym oku i lewą część twarzy sparaliżowaną; pan Maleski zaś pogrążył się w głębokim zamyśleniu.", + "86129": "— Gdybyśmy — rzekł po chwili — mogli zostać do wakacyj, to… Ale tak!… Niech nam pani baronowa zabierze umeblowanie.", + "86130": "— Ach, nic już nie chcę, nic… Tylko wyprowadźcie się, panowie! Nie mam żadnej pretensji o komorne… — zawołała baronowa.", + "86131": "— Jak się ta kobieta kompromituje — szepnął nasz adwokat. — Włóczy się po sądach, bierze takiego szubrawca na doradcę…", + "86132": "— Ale my mamy do pani pretensję o szkody i straty! — odezwał się Maleski. — Kto słyszał o tej porze wymawiać przyzwoitym ludziom komorne?… Gdybyśmy nawet znaleźli lokal, to będzie taki podły, że przynajmniej ze dwu z nas umrze na suchoty…", + "86133": "Pan Patkiewicz zapewne w celu dodania większej wagi słowom mówcy zaczął poruszać uchem i skórą na głowie, co w sali wywołało nowy atak wesołości.", + "86134": "— Pierwszy raz widzę coś podobnego! — rzekł nasz adwokat.", + "86135": "— Taką sprawę? — spytał Wokulski.", + "86136": "— Nie, ale żeby człowiek uchem ruszał. To artysta!…", + "86137": "Sędzia tymczasem napisał i przeczytał wyrok, mocą którego panowie: Maleski i Patkiewicz, zostali skazani na zapłacenie dwunastu rubli i pięćdziesięciu kopiejek komornego tudzież na opuszczenie lokalu przed 8 lutym.", + "86138": "Tu zdarzył się fakt nadzwyczajny. Pan Patkiewicz usłyszawszy wyrok doznał tak silnego wstrząsnienia moralnego, że twarz zrobiła mu się zieloną i — zemdlał. Szczęściem, padając trafił w objęcia pana Maleskiego; inaczej strasznie rozbiłby się nieborak.", + "86139": "Naturalnie, w sali odezwały się głosy współczucia, kucharka pani Stawskiej zapłakała. Żydki zaczęły pokazywać palcami na baronowę i chrząkać. Zakłopotany sędzia przerwał posiedzenie i kiwnąwszy głową Wokulskiemu (skąd oni się znają?), poszedł do swego pokoju, a dwaj stójkowi prawie wynieśli na rękach nieszczęśliwego młodzieńca, który tym razem był naprawdę podobny do trupa.", + "86140": "Dopiero w przedpokoju, gdy złożono go na ławce, a jeden z obecnych zawołał, ażeby oblać go wodą, chory nagle zerwał się i rzekł głośno:", + "86141": "— No, no!… tylko bez głupich żartów…", + "86142": "Po czym natychmiast sam ubrał się w palto, energicznie naciągnął niezbyt całe kalosze i lekkim krokiem opuścił sądową salę ku zdziwieniu stójkowych, oskarżonych i świadków.", + "86143": "W tej chwili zbliżył się do naszej ławki jakiś oficjalista sądowy i szepnął Wokulskiemu, że sędzia prosi go na śniadanie. Stach wyszedł, a pani Misiewiczowa zaczęła nawoływać mnie rozpaczliwymi znakami:", + "86144": "— Jezus! Maria!… — rzekła — nie wiesz pan, po co sędzia wezwał tego najszlachetniejszego z ludzi?… Pewnie chce mu powiedzieć, że Helenka zgubiona!… O, ta niepoczciwa baronowa musi mieć wielkie stosunki… już jedną sprawę wygrała i pewnie będzie to samo z Helenką… O, ja nieszczęśliwa!… czy nie masz, panie Rzecki, jakich kropli trzeźwiących?", + "86145": "— Pani słabo?", + "86146": "— Jeszcze nie, choć tu jest zaduch… Ale strasznie boję się o Helenkę… Jeżeli ją skażą, zemdleje i może umrzeć, jeżeli prędko jej nie otrzeźwimy… Czy nie sądzisz, kochany panie, że dobrze bym zrobiła, gdybym upadła do nóg sędziemu i zaklęła go…", + "86147": "— Ależ, pani, to wszystko niepotrzebne… Właśnie mówił nasz adwokat, że baronowa może by i chciała cofnąć skargę, tylko już nie wolno.", + "86148": "— Ależ my ustąpimy! — zawołała staruszka.", + "86149": "— O, co to, to nie, szanowna pani — odezwałem się trochę niecierpliwie. — Albo wyjdziemy stąd kompletnie oczyszczeni, albo…", + "86150": "— Umrzemy, chcesz powiedzieć? — przerwała staruszka. — O, nie mów tego… Pan nawet nie wiesz, jak przykro w moim wieku słyszeć o śmierci…", + "86151": "Cofnąłem się od zrozpaczonej staruszki i podszedłem do pani Stawskiej.", + "86152": "— Jakże się pani czuje?", + "86153": "— Doskonale! — odpowiedziała z mocą. — Jeszcze wczoraj bałam się okropnie; ale już po spowiedzi lżej odetchnęłam, a od chwili kiedy tu jestem, czuję się zupełnie spokojną.", + "86154": "Uścisnąłem ją za rękę długo… długo… tak, jak umieją ściskać tylko prawdziwie kochający, i pobiegłem do swej ławki, gdyż Wokulski, a za nim sędzia weszli do sali.", + "86155": "Serce mi uderzyło jak młot. Spojrzałem wokoło. Pani Misiewiczowa widocznie modliła się z zamkniętymi oczyma, pani Stawska była bardzo blada, lecz zdecydowana, pani baronowa szarpała swoją salopę, a nasz adwokat spoglądał na sufit i tłumił ziewanie.", + "86156": "W tej chwili i Wokulski spojrzał na panią Stawską i — niech mnie diabli wezmą — jeżeli nie dostrzegłem w jego oczach rzadko trafiającego się tam wyrazu rozczulenia!…", + "86157": "Żeby jeszcze parę takich procesów, jestem pewny, że zakochałby się w niej na śmierć.", + "86158": "Sędzia przez parę minut coś pisał, a skończywszy zawiadomił obecnych, że teraz toczyć się będzie sprawa Krzeszowskiej przeciw Stawskiej o kradzież lalki.", + "86159": "Jednocześnie zawezwał strony i ich świadków na środek.", + "86160": "Stałem przy ławkach, dzięki czemu mogłem słyszeć rozmowę dwu kumoszek, z których młodsza i czerwona na twarzy tłomaczyła starszej:", + "86161": "— To widzi pani: ta ładna pani ukradła tamtej pani lalkę…", + "86162": "— Także miała się na co łakomić!…", + "86163": "— Ha, trudno. Nie każdy może kraść magle…", + "86164": "— To pani ukradłaś magle — odezwał się spoza kumoszek gruby głos. — Nie ten złodziej, co zabiera swoją własność, ale ten, co da piętnaście rubli zadatku i myśli, że już kupił…", + "86165": "Sędzia wciąż pisał, a ja chciałem przypomnieć sobie mowę, którą ułożyłem wczoraj na obronę pani Stawskiej, a na pohańbienie baronowej. Ale że mi się w głowie plątały wyrazy i zdania, więc zacząłem oglądać się po sali.", + "86166": "Pani Misiewiczowa wciąż modliła się w ławce po cichu, a siedząca za nią Marianna płakała. Pani Krzeszowska miała szarą twarz, przycięte usta i spuszczone oczy; ale z każdego fałdu jej ubrania wyglądała złość… Obok niej stał Maruszewicz wpatrzony w ziemię, a za nim służąca baronowej, tak przestraszona, jakby ją miano prowadzić na szafot…", + "86167": "Nasz adwokat tłumił ziewanie.", + "86168": "Wokulski ściskał pięści, a pani Stawska spoglądała kolejno na wszystkich z takim łagodnym spokojem, że gdybym był rzeźbiarzem, wziąłbym ją za model do posągu oskarżonej niewinności.", + "86169": "Wtem, pomimo protestu Marianny, Helunia wybiegła na salę i schwyciwszy matkę za rękę spytała półgłosem:", + "86170": "— Mamo, czego ten pan kazał mamie tu przyjść?… Ja coś powiem do uszka: pewnie mama była niegrzeczna i teraz będzie stać w kącie…", + "86171": "— To wyuczone!… — rzekła czerwona kumoszka do starszej.", + "86172": "— Żebyś pani tak zdrowa była! — mruknął za nią gruby głos..", + "86173": "— Pan będziesz zdrów za moją krzywdę… — odparła z gniewem kumoszka.", + "86174": "— A pani skonasz na konwulsje i będą cię w piekle maglować na moich maglach — odrzekł jej antagonista.", + "86175": "— Ciszej! — zawołał sędzia. — Co pani Krzeszowska mówi o sprawie?", + "86176": "— Wysłuchaj mnie, panie sędzio! — zaczęła deklamować pani baronowa wysunąwszy nogę naprzód. — Po zmarłym dziecku została mi, jako najdroższa pamiątka, lalka, która bardzo podobała się tej oto pani — wskazała na Stawską — i jej córce…", + "86177": "— Oskarżona bywała u pani?", + "86178": "— Tak, wynajmowałam ją do szycia…", + "86179": "— Alem jej nic nie zapłaciła! — huknął z końca sali Wirski.", + "86180": "— Ciszej! — zgromił go sędzia. — Tak i cóż?", + "86181": "— W dniu, w którym tę panią oddaliłam od siebie — mówiła baronowa — zginęła mi lalka. Myślałam, że umrę z żalu, i zaraz na nią powzięłam podejrzenie… Miałam dobre przeczucie, gdyż w kilka dni później przyjaciel mój, pan Maruszewicz, zobaczył z okna, że ta pani (która mieszka vis a vis niego) ma u siebie moją lalkę i dla niepoznaki przebiera ją w inną suknię.", + "86182": "Wtedy poszłam do jego mieszkania z moim doradcą prawnym i zobaczyłam przez lornetkę, że moja lalka jest rzeczywiście u tej pani. Na drugi dzień więc udałam się do niej, zabrałam lalkę, którą tu widzę na stole, i podałam skargę.", + "86183": "— A pan Maruszewicz jest pewny, że to ta sama lalka, która była u pani Krzeszowskiej? — spytał sędzia.", + "86184": "— To jest… właściwie mówiąc… pewności nie mam żadnej.", + "86185": "— Tak dlaczegóż pan Maruszewicz powiedział to pani Krzeszowskiej?", + "86186": "— Właściwie… ja nie w tym znaczeniu…", + "86187": "— Nie kłam pan! — zawołała baronowa. — Przybiegłeś do mnie, śmiejąc się, powiedziałeś, że Stawska ukradła lalkę i że to do niej podobne…", + "86188": "Maruszewicz zaczął mienić się, potnieć i nawet przestępować z nogi na nogę, co jest chyba dowodem wielkiej skruchy.", + "86189": "— Podlec! — mruknął Wokulski dosyć głośno.", + "86190": "Spostrzegłem jednak, że uwaga ta nie wzmocniła w Maruszewiczu otuchy. Owszem, zdawał się być jeszcze więcej zmieszany.", + "86191": "Sędzia zwrócił się do służącej pani Krzeszowskiej.", + "86192": "— U was była ta lalka?", + "86193": "— Nie wiem która… — szepnęła zapytana.", + "86194": "Sędzia wyciągnął do niej lalkę, ale służąca milczała mrugając oczyma i załamując ręce.", + "86195": "— Ach, to Mimi!… — zawołała Helunia.", + "86196": "— O, panie sędzio! — krzyknęła baronowa. — Córka świadczy przeciw matce…", + "86197": "— Znasz tę lalkę? — spytał sędzia Heluni.", + "86198": "— O znam!… Zupełnie taka sama była u pani tam w pokoiku…", + "86199": "— Czy to jest ta sama?", + "86200": "— O, nie, nie ta… Tamta miała popielatą sukienkę i czarne buciki, a ta ma brązowe buciki!…", + "86201": "— Nu, tak… — mruknął sędzia kładąc lalkę na stole. — Co pani Stawska powie?… — dodał.", + "86202": "— Lalkę tę kupiłam w sklepie pana Wokulskiego…", + "86203": "— A ile pani dała za nią?… — syknęła baronowa.", + "86204": "— Trzy ruble.", + "86205": "— Cha! cha! cha!… — zaśmiała się baronowa. — Ta lalka kosztuje piętnaście…", + "86206": "— Kto pani sprzedał tę lalkę? — zapytał sędzia Stawskiej.", + "86207": "— Pan Rzecki — odparła rumieniąc się.", + "86208": "— Co powie pan Rzecki?… — rzekł sędzia.", + "86209": "Tu właśnie była pora wypowiedzieć moją mowę. Jakoż zacząłem:", + "86210": "— Szanowny sędzio!… Z bolesnym zdumieniem przychodzi mi… To jest… widzę przed sobą triumfującą złość i tego… uciśnioną…", + "86211": "Nagle tak mi zaschło w ustach, że już nie mogłem słowa przemówić. Szczęściem, odezwał się Wokulski:", + "86212": "— Rzecki był tylko obecny przy kupnie, lalkę ja sprzedałem.", + "86213": "— Za trzy ruble? — spytała baronowa błysnąwszy oczyma jaszczurki.", + "86214": "— Tak, za trzy ruble. Jest to towar wybrakowany, którego się pozbywamy.", + "86215": "— Czy i mnie pan sprzedałby taką lalkę za trzy ruble? — indagowała baronowa.", + "86216": "— Nie! Pani już nic i nigdy nie sprzedadzą w moim sklepie.", + "86217": "— Jaki pan ma dowód, że ta lalka jest kupiona u pana? — spytał sędzia.", + "86218": "— Otóż to! — zawołała baronowa. — Jaki dowód?…", + "86219": "— Ciszej!… — zgromił ją sędzia.", + "86220": "— Gdzie pani swoją lalkę kupiła? — spytał baronowę Wokulski.", + "86221": "— U Lessera.", + "86222": "— Więc mamy dowód — rzekł Wokulski. — Lalki takie sprowadzałem z zagranicy w kawałkach: oddzielnie głowy, oddzielnie korpusy. Niech więc pan sędzia odpruje głowę, a wewnątrz znajdzie moją firmę.", + "86223": "Pani baronowa zaczęła się niepokoić.", + "86224": "Sędzia wziął do rąk lalkę, która tyle narobiła zgryzoty, i urzędowym scyzorykiem rozciął jej naprzód stanik, a następnie począł z wielką uwagą odpruwać głowę od tułowia. Helenka, z początku zdziwiona, przypatrywała się tej operacji, następnie zwróciła się do matki mówiąc półgłosem:", + "86225": "— Mamo, dlaczego ten pan rozbiera Mimi? Przecież ona będzie się wstydzić…", + "86226": "Nagle zrozumiawszy, o co chodzi, wybuchnęła płaczem i kryjąc twarz w suknię pani Stawskiej, zawołała:", + "86227": "— Ach, mamo, po co on ją kraje?… To strasznie boli!… O mamo, mamo, już nie chcę, ażeby Mimi krajali…", + "86228": "— Nie płacz, Heluniu. Mimi będzie zdrowa i jeszcze ładniejsza — uspakajał ją Wokulski, wzruszony nie mniej od Helenki.", + "86229": "Tymczasem głowa Mimi spadła na papiery. Sędzia spojrzał wewnątrz i podając maskę pani baronowej rzekł:", + "86230": "— Nu, niech pani przeczyta, co tam napisano?", + "86231": "Baronowa przycięła usta i milczała.", + "86232": "— To niech pan Maruszewicz przeczyta głośno, co tam jest?", + "86233": "— Jan Mincel i Stanisław Wokulski… — jęknął Maruszewicz.", + "86234": "— Zatem nie Lesser?", + "86235": "— Nie.", + "86236": "Przez cały ten czas służąca baronowej zachowywała się w sposób bardzo dwuznaczny: czerwieniła się, bladła, kryła się między ławki…", + "86237": "Sędzia patrzył na nią spod oka; nagle rzekł:", + "86238": "— Teraz panna nam powie, co to było z lalką? Tylko proszę prawdę, bo panna stanie do przysięgi…", + "86239": "Zagadnięta, z najwyższym przestrachem schwyciła się za głowę i przypadłszy do stołu, prędko odpowiedziała:", + "86240": "— Lalka stukła się, panie…", + "86241": "— Ta wasza lalka, od pani Krzeszowskiej?…", + "86242": "— Ta…", + "86243": "— Nu, to stukła się jej tylko głowa, a reszta gdzie?…", + "86244": "— Na strychu, panie… Oj, co ja będę miała!", + "86245": "— Nic panna nie będzie miała; gorzej byłoby nie odpowiedzieć prawdy. A pani oskarżycielka słyszy, co jest?…", + "86246": "Baronowa spuściła oczy i skrzyżowała ręce na piersi jak męczennica.", + "86247": "Sędzia zaczął pisać. Siedzący w drugiej ławce (maglarz oczywiście) odezwał się do damy czerwonej na twarzy:", + "86248": "— A co, ukradła?… Widzisz pani, co się teraz zrobiło z paninej gęby?… Hę?…", + "86249": "— Jak kobieta jest ładna, to się i z kryminału wygrzebie — rzekła czerwona dama do swojej sąsiadki.", + "86250": "— Ale pani się nie wygrzebiesz… — mruknął maglarz.", + "86251": "— Głupiś pan!…", + "86252": "— Paniś głupsza…", + "86253": "— Ciszej!… — zawołał sędzia.", + "86254": "Kazano nam wstać i usłyszeliśmy wyrok najzupełniej uniewinniający panią Stawską.", + "86255": "— Teraz — zakończył sędzia skończywszy czytanie — może pani podać skargę o potwarz.", + "86256": "Zeszedł na salę, uścisnął za rękę panią Stawską i dodał:", + "86257": "— Bardzo mi przykro, żem panią sądził, i bardzo mi przyjemnie, że mogę powinszować.", + "86258": "Pani Krzeszowska dostała spazmów, a dama z czerwoną twarzą mówiła do swej sąsiadki:", + "86259": "— Na ładną buzię to i sędzia jest pażyrny… Ale nie tak to będzie w dniu ostatecznym! — westchnęła.", + "86260": "— Cholera!… jak to bluźni… — mruknął maglarz.", + "86261": "Poczęliśmy wychodzić. Wokulski podał rękę pani Stawskiej, z którą wysunął się naprzód, ja zaś ostrożnie zacząłem sprowadzać panią Misiewiczowę z brudnych schodów.", + "86262": "— Mówiłam, że się tak skończy — upewniała mnie staruszka — ale pan to nie miałeś wiary…", + "86263": "— Ja nie miałem wiary?…", + "86264": "— Tak, chodziłeś jak struty… Jezus! Maria… A to co?…", + "86265": "Ostatnie te słowa skierowane były do mizernego studenta, który wraz ze swoim towarzyszem czekał przed bramą, widocznie na panią Krzeszowską, a myśląc, że ona wychodzi, ucharakteryzował się na trupa przed… panią Misiewiczową. Wnet poznał swoją omyłkę i zawstydził się tak, że pobiegł parę kroków naprzód.", + "86266": "— Patkiewicz!… stójże… już idą… — zawołał pan Maleski.", + "86267": "— Niech cię diabli porwą!… — wybuchnął pan Patkiewicz. — Ty zawsze musisz mnie skompromitować.", + "86268": "Usłyszawszy jednak hałas w bramie zawrócił się i jeszcze raz pokazał nieboszczyka… Wirskiemu!…", + "86269": "To już młodych ludzi ostatecznie zdetonowało; więc poszli do domu bardzo rozgniewani na siebie i każdy inną stroną ulicy.", + "86270": "Nimeśmy jednak dopędzili ich dorożkami, już znowu szli razem i ukłonili się nam z wielką galanterią.", + "86271": "X. Pamiętnik starego subiekta", + "86272": "Wiem ja, dlaczego tak szeroko rozpisałem się o sprawie pani Stawskiej. Oto dlaczego…", + "86273": "Na świecie jest dużo niedowiarków i ja sam bywam czasami niedowiarkiem i wątpię o Opatrzności boskiej. Nieraz też, kiedy źle idą polityczne interesa albo kiedy patrzę na nędzę ludzką i na triumfy łajdaków (jeżeli taki wyraz wolno wymawiać), nieraz myślę sobie:", + "86274": "„Stary głupcze, nazywający się Ignacym Rzeckim! Ty wyobrażasz sobie, że Napoleonidzi wrócą na tron, że Wokulski zrobi coś nadzwyczajnego, bo jest zdolny, i będzie szczęśliwym, bo jest uczciwy?… Ty myślisz, ośla głowo, że chociaż hultajom zrazu dzieje się dobrze, a ludziom poczciwym źle, to jednakże w końcu źli zostaną pohańbieni, a dobrzy sławą okryci?… Tak sobie imaginujesz?… Więc głupio sobie imaginujesz!… Na świecie nie ma żadnego porządku, żadnej sprawiedliwości, tylko walka. O ile w tej walce zwyciężają dobrzy, jest dobrze, o ile źli, jest źle; ale ażeby istniała jakaś potęga protegująca tylko dobrych, tego sobie wcale nie wyobrażaj… Ludzie są jak liście, którymi wiatr ciska; gdy rzuci je na trawnik, leżą na trawniku, a gdy rzuci w błoto — leżą w błocie…”", + "86275": "Tak sobie nieraz myślałem w chwilach zwątpienia; lecz proces pani Stawskiej doprowadził mnie do wręcz przeciwnych rezultatów, do wiary, że dobrym ludziom prędzej czy później stanie się sprawiedliwość.", + "86276": "Bo zastanów się tylko… Pani Stawska jest zacności kobieta, więc — powinna być szczęśliwą; Stach jest wyższym nad wszelką wartość człowiekiem, więc — i on powinien być szczęśliwy. Tymczasem Stach jest ciągle rozdrażniony i smutny (aż mi się czasem płakać chciało, kiedym na niego patrzył!), a pani Stawska miała sprawę o kradzież…", + "86277": "Gdzież więc jest sprawiedliwość nagradzająca dobrych?…", + "86278": "Zaraz ją zobaczysz, o człowieku małej wiary! Ażeby zaś lepiej przekonać się, że na tym świecie jest porządek, zapisuję tu następujące proroctwa:", + "86279": "Po pierwsze — pani Stawska wyjdzie za mąż za Wokulskiego i będzie z nim szczęśliwa.", + "86280": "Po drugie — Wokulski wyrzeknie się swojej panny Łęckiej, a ożeni się z panią Stawską i będzie z nią szczęśliwy.", + "86281": "Po trzecie — mały Lulu jeszcze w tym roku zostanie cesarzem Francuzów pod imieniem Napoleona IV, zbije Niemców na bryndzę i zrobi sprawiedliwość na całym świecie, co mi jeszcze przepowiadał śp. mój ojciec.", + "86282": "Że Wokulski ożeni się z panią Stawską i że zrobi coś nadzwyczajnego, o tym już dziś nie mam najmniejszej wątpliwości. Jeszcze się, co prawda, nie zaręczył z nią, jeszcze się nawet nie oświadczył, zresztą… jeszcze nawet on sam sobie z tego nie zdaje sprawy. Ale ja już widzę… Jasno widzę, jak rzeczy pójdą, i głowę dam sobie uciąć, że tak będzie… Ja mam nos polityczny!", + "86283": "Bo tylko uważ, co się dzieje.", + "86284": "Na drugi dzień po procesie Wokulski był wieczorem u pani Stawskiej i siedział do jedynastej w nocy. Na trzeci dzień był w sklepie u Milerowej, przejrzał księgi i oddawał wielkie pochwały pani Stawskiej, co nawet trochę ubodło Milerową. Na czwarty zaś dzień…", + "86285": "No, on wprawdzie nie był ani u Milerowej, ani u pani Stawskiej, ale za to mnie zdarzyły się dziwne wypadki.", + "86286": "Przed południem (jakoś nie było gości w sklepie) ni stąd, ni zowąd przychodzi do mnie kto?… Młody Szlangbaum, ten starozakonny, który pracuje w ruskich tkaninach.", + "86287": "Patrzę, mój Szlangbaum zaciera ręce, wąs do góry, głowa pod sufit… Myślę: „Zwariował czy co?…” A on — kłania mi się, ale z głową zadartą, i mówi dosłownie te wyrazy:", + "86288": "— Spodziewam się, panie Rzecki, że cokolwiek nastąpi, będziemy dobrymi przyjaciółmi…", + "86289": "Myślę: „Tam, do diabła, czy Stach nie dał mu dymisji?…” Więc odpowiadam:", + "86290": "— Możesz być pewny, panie Szlangbaum, mojej życzliwości, cokolwiek bądź nastąpi, byleś nie popełnił nadużycia, panie Szlangbaum…", + "86291": "Na ostatnie słowa położyłem nacisk, bo mi mój pan Szlangbaum wyglądał tak, jakby miał zamiar albo nasz sklep kupić (co wydaje mi się nieprawdopodobnym), albo kasę okraść… Czego, lubo jest uczciwy starozakonny, nie uważałbym za rzecz niemożliwą.", + "86292": "On to widać zmiarkował, bo uśmiechnął się nieznacznie i wyszedł do swojego oddziału. W kwadrans później wpadłem tam niby niechcący, ale zastałem go jak zwykle przy robocie. Owszem, powiedziałbym nawet, że pracował gorliwiej niż zwykle: wbiegał na drabinki, wydobywał sztuki rypsu i aksamitu, wkładał je na powrót do szaf, słowem — kręcił się jak bąk.", + "86293": "„Nie — myślę — już ten chyba nas nie okradnie…”", + "86294": "Spostrzegłem, co mnie również zastanowiło, że pan Zięba jest uniżenie grzeczny dla Szlangbauma, a na mnie patrzy trochę z góry, choć jeszcze nie bardzo.", + "86295": "„Ha! — myślę — chce Szlangbaumowi wynagrodzić dawne krzywdy, a wobec mnie, najstarszego subiekta, zachowuje godność osobistą. Bardzo uczciwie robi, zawsze bowiem należy trochę zadzierać głowy wobec wyższych, a być uprzedzająco grzecznym dla niższych…”", + "86296": "Wieczorkiem zaszedłem do restauracyjki na piwko. Patrzę, jest pan Szprot i radca Węgrowicz. Ze Szprotem od tamtej afery, co to o niej mówiłem, jesteśmy na stopie obojętności, ale z radcą witam się kordialnie. A on do mnie:", + "86297": "— No, i co, już?…", + "86298": "— Przepraszam — mówię — ale nie rozumiem. (Myślałem, że robi aluzję do procesu pani Stawskiej.) Nie rozumiem — mówię — panie radco.", + "86299": "— Czego nie rozumiesz — on mówi — tego, że sklep sprzedany?…", + "86300": "— Przeżegnaj się pan, panie radco — ja mówię — jaki sklep?", + "86301": "Poczciwy radca był już po szóstym kuflu, więc zaczyna się śmiać i mówi:", + "86302": "— Phy! ja się przeżegnam, ale panu to się i przeżegnać nie pozwolą, jak z chrześcijańskiego chleba przejdziesz na żydowską chałę; wszak ci to, jak gadają, Żydzi wasz sklep kupili…", + "86303": "Myślałem, że dostanę apopleksji.", + "86304": "— Panie radco — mówię — jesteś pan zbyt poważnym człowiekiem, ażebyś nie miał powiedzieć, skąd ta wiadomość?", + "86305": "— Całe miasto gada — odparł radca — a zresztą niech obecny tu pan Szprot pana objaśni.", + "86306": "— Panie Szprot — mówię kłaniając się — nie chciałbym ubliżyć panu, tym więcej, że żądałem od pana satysfakcji, a pan odmówiłeś mi jej jak hultaj… Jak hultaj, panie Szprot… Oświadczam panu jednak, że albo powtarzasz, albo sam fabrykujesz plotki…", + "86307": "— Co to jest?!… — wrzasnął Szprot, znowu jak niegdyś bijąc pięścią w stół. — Odmówiłem, gdyż nie jestem od dawania satysfakcji panu ani nikomu. Z tym wszystkim powtarzam, że sklep wasz kupują Żydzi…", + "86308": "— Jacy Żydzi?", + "86309": "— Diabeł ich wie: Szlangbaumy, Hundbaumy, czy ja ich zresztą znam!…", + "86310": "Taka mnie porwała wściekłość, żem kazał przynieść piwa, a radca Węgrowicz mówi serdecznie.", + "86311": "— Z tymi Żydami to może być kiedyś głupia awantura. Tak nas duszą, tak nas ze wszystkich miejsc wysadzają, tak nas wykupują, że trudno poradzić z nimi. Już my ich nie przeszachrujemy, to darmo, ale jak przyjdzie na gołe łby i pięści, zobaczymy, kto kogo przetrzyma…", + "86312": "— Pan radca ma rację! — dodał Szprot. — Tak wszystko ci Żydzi zagarniają, że w końcu trzeba im będzie siłą odbierać, dla utrzymania równowagi. Bo zobaczcie tylko, panowie, co się dzieje, choćby z takimi kortami…", + "86313": "— No — mówię — jeżeli nasz sklep kupią Żydzi, to i ja się z wami połączę; jeszcze moja pięść coś zaważy… Ale tymczasem, na miłosierdzie boskie, nie rozpuszczajcie plotek o Wokulskim i nie drażnijcie ludzi przeciw Żydom, bo już i bez tego panuje rozgoryczenie…", + "86314": "Wróciłem do domu z bólem głowy, wściekając się na cały świat. Budziłem się kilka razy w ciągu nocy, a po każdym zaśnięciu śniło mi się, że Żydzi naprawdę sklep nasz kupili i że ja, aby nie umrzeć z głodu, chodziłem po podwórzach z katarynką, na której był napis: „Ulitujcie się nad biednym, starym oficerem węgierskim!”", + "86315": "Dopiero z rana wpadłem na jedyną myśl prostą i rozsądną, ażeby stanowczo rozmówić się ze Stachem i jeżeli istotnie sklep sprzedaje, wystarać się o miejsce.", + "86316": "Ładna kariera po tylu latach służby! Gdyby człowiek był psem, to by mu przynajmniej w łeb strzelili… Ale że jest człowiekiem, więc musi wycierać obce kąty, niepewny zresztą, czy nie zbilansuje życia w rynsztoku.", + "86317": "Przed południem Wokulski nie był w sklepie, więc około drugiej wybrałem się do niego. Może chory?…", + "86318": "Idę i w bramie domu, w którym mieszka, wpadam na doktora Szumana. Gdy powiedziałem mu, że chcę odwiedzić Stacha, odparł:", + "86319": "— Nie chodź pan tam. Jest rozdrażniony i lepiej zostawić go w spokoju. Zajdź pan lepiej do mnie na herbatę… À propos, czy ja mam pańskie włosy?", + "86320": "— Zdaje mi się — odpowiedziałem — że niedługo oddam panu moje włosy razem ze skórą.", + "86321": "— Chcesz się pan wypchać?", + "86322": "— Powinien bym, bo świat jeszcze nie widział podobnego mi głupca.", + "86323": "— Pociesz się pan — odparł Szuman — są głupsi. Ale o cóż to chodzi?", + "86324": "— Mniejsza, o co mnie chodzi, ale słyszałem, że Stach sklep sprzedaje Żydom… No, a ja już do nich w służbę nie pójdę.", + "86325": "— Cóż to, czy i pana ogarnia antysemityzm?", + "86326": "— Nie; ale co innego nie być antysemitą, a co innego służyć Żydom.", + "86327": "— Któż więc im będzie służył?… Bo ja, choć jestem Żyd, także nie wdzieję liberii tych parchów. Zresztą — dodał — skądże panu takie myśli przychodzą? Jeżeli sklep zostanie sprzedany, pan będziesz miał świetną posadę przy spółce handlu z cesarstwem…", + "86328": "— Niepewna to ta spółka — wtrąciłem.", + "86329": "— Bardzo niepewna — odpowiedział Szuman — bo za mało w niej Żydów, a za wielu magnatów. Ale pana i to nie obchodzi, bo… Tylko nie wydaj mnie z sekretu… Otóż pana to nic nie obchodzi, co się stanie ze sklepem i spółką, gdyż Wokulski zapisał panu dwadzieścia tysięcy rubli…", + "86330": "— Mnie?… zapisał?… cóż to znaczy?!… — wykrzyknąłem zdziwiony.", + "86331": "Akurat weszliśmy do mieszkania Szumana i doktór kazał podać samowar.", + "86332": "— Co znaczy ten zapis? — spytałem, trochę nawet zaniepokojony.", + "86333": "— Zapis… zapis!… — mruczał Szuman chodząc po pokoju i pocierając sobie tył głowy. — Co znaczy? nie wiem, dość, że Wokulski zrobił go. Widocznie chce być przygotowany na wszelki wypadek jako rozsądny kupiec!…", + "86334": "— Czyby znowu pojedynek?…", + "86335": "— Eh! cóż znowu… Wokulski za dużo ma rozumu, ażeby dwa razy popełniał to samo głupstwo. Tylko, kochany panie Rzecki, kto z taką babą ma do czynienia, ten musi być przygotowany…", + "86336": "— Z jaką babą?… Z panią Stawską?… — spytałem.", + "86337": "— Co za pani Stawska! — mówił doktór. — Tu chodzi o grubszą rybkę, o pannę Łęcką, w którą ten wariat wdeptał bez ratunku. Już zaczyna poznawać, jakie to ziółko, cierpi, gryzie się, ale oderwać się od niej nie może. Najgorsza rzecz spóźnione amory, osobliwie, kiedy trafią na takiego diabła jak Wokulski.", + "86338": "— Cóż się znowu stało? Przecie wczoraj był w ratuszu na balu?", + "86339": "— Właśnie był dlatego, że ona była, a i ja tam byłem dlatego, że oni oboje byli. Ciekawa historia! — mruknął doktór.", + "86340": "— Czy nie mógłbyś pan mówić jaśniej? — spytałem niecierpliwie.", + "86341": "— Dlaczegóż by nie, tym bardziej że wszyscy widzą to samo — mówi doktór. — Wokulski szaleje za panną, ona go bardzo mądrze kokietuje, a wielbiciele… czekają.", + "86342": "Awantura — ciągnął Szuman, precz chodząc po pokoju i trąc sobie głowę. — Dopóki panna Izabela była bez grosza i bez konkurenta, pies do nich nie zaglądał. Ale gdy znalazł się Wokulski, bogaty, z wielką reputacją i stosunkami, które nawet przeceniają, dokoła panny Łęckiej zgromadził się taki rój więcej lub mniej głupich, wyniszczonych i ładnych kawalerów, że przecisnąć się między nimi nie można. A każdy wzdycha, przewraca oczy, szepcze tkliwe półsłówka, czule za rączkę ściska w tańcu…", + "86343": "— I cóż ona na to?", + "86344": "— Marna kobieta! — rzekł doktór machając ręką. — Zamiast gardzić hołotą, która ją w dodatku po kilka razy opuszczała, ona upaja się ich towarzystwem. Wszyscy to widzą, a co najgorsze — widzi sam Wokulski…", + "86345": "— Więc dlaczego, u diabła, nie puści jej?… Już kto jak kto, ale chyba on kpić ze siebie nie pozwoli.", + "86346": "Podano samowar; Szuman odprawił służącego i nalał herbatę.", + "86347": "— Widzisz pan — rzekł — on by ją niezawodnie puścił, gdyby mógł oceniać rzeczy rozsądnie. Była taka chwila wczoraj na balu, że w naszym Stachu obudził się lew i kiedy przyszedł do panny Łęckiej, ażeby z nią zamienić parę wyrazów, przysiągłbym, że jej powie: „Dobranoc pani, już poznałem jej karty i ogrywać się nimi nie pozwolę!” Taką miał minę, kiedy szedł do niej. Ale i cóż z tego?… Panna raz spojrzała, szepnęła, ścisnęła go za rękę i mój Stach był taki szczęśliwy przez całą noc, taki szczęśliwy, że… dziś miałby ochotę w łeb sobie wypalić, gdyby nie czekał na drugie spojrzenie, szept i uścisk ręki… Nie widzi, cymbał, że ona zupełnie takimi samymi słodyczami obdzielała dziesięciu, nawet w znakomicie większych dozach.", + "86348": "— Cóż to za kobieta?", + "86349": "— Jak setki i tysiące innych! Piękna, rozpieszczona, ale bez duszy. Dla niej Wokulski tyle wart, o ile ma pieniądze i znaczenie: jest dobry na męża, naturalnie, w braku lepszego. Ale na kochanków to już ona wybierze sobie takich, którzy do niej więcej pasują.", + "86350": "A tymczasem on — prawił Szuman — czy to w piwnicy Hopfera, czy to na stepie tak się karmił Aldonami, Grażynami, Marylami, i tym podobnymi chimerami, że w pannie Łęckiej widzi bóstwo. On się już nie tylko kocha, ale uwielbia ją, modli się, padałby przed nią na twarz… Przykre go czeka zbudzenie!… Bo choć to romantyk pełnej krwi, jednak nie będzie naśladować Mickiewicza, który nie tylko przebaczył tej, co z niego zadrwiła, ale jeszcze tęsknił do niej po zdradzie, ba! nawet ją unieśmiertelnił… Piękna nauka dla naszych panien: jeżeli chcesz być sławną, zdradzaj najgorętszych wielbicieli!… My, Polacy, jesteśmy skazani na głupców nawet w tak prostej rzeczy jak miłość…", + "86351": "— I myślisz doktór, że Wokulski będzie taki błazen?… — spytałem czując, że burzy się we mnie krew jak pod Vilagos.", + "86352": "Szuman aż skoczył na krześle.", + "86353": "— O, do licha, nie!… — zawołał. — Dziś może szaleć, dopóki mówi sobie: „A nuż mnie kocha, a nuż jest taką, jak myślę?…” Ale gdyby nie ocknał się spostrzegłszy, że z niego żartują, ja… ja pierwszy, jakem Żyd, plunąłbym mu w oczy… Taki człowiek może być nieszczęśliwym, ale nie wolno mu być podłym…", + "86354": "Dawno już nie widziałem Szumana tak rozdrażnionego. Żyd, bo Żyd, ma to wypisane od czuba do pięty, ale rzetelny przyjaciel i człowiek z poczuciem honoru.", + "86355": "— No — rzekłem — uspokój się, doktorze. Mam dla Stacha lekarstwo.", + "86356": "I opowiedziałem mu wszystko, co wiem o pani Stawskiej, dodając:", + "86357": "— Umrę, mówię ci, doktorze, umrę albo… ożenię Stacha z panią Stawską. To kobieta, która ma i rozum, i serce, i za miłość zapłaci miłością, a jemu takiej trzeba.", + "86358": "Szuman kiwał głową i wznosił brwi.", + "86359": "— Ha! próbuj pan… Na żal po kobiecie jedynym lekarstwem może być tylko druga kobieta. Chociaż obawiam się, czy kuracja już nie jest spóźniona…", + "86360": "— Stalowy to człowiek — wtrąciłem.", + "86361": "— I dlatego niebezpieczny — odparł doktór. — Trudno zatrzeć, co się raz w takim zapisze, i trudno skleić, co pęknie.", + "86362": "— Pani Stawska zrobi to.", + "86363": "— Bodajby.", + "86364": "— I Stach będzie szczęśliwy.", + "86365": "— Oho!…", + "86366": "Pożegnałem doktora pełen otuchy. Kocham, bo kocham panią Helenę, ale dla niego… wyrzeknę się jej.", + "86367": "Byle nie było za późno!", + "86368": "Ale nie…", + "86369": "Nazajutrz w południe wpadł do sklepu Szuman; z jego uśmieszków i ze sposobu przygryzania warg poznałem, że mu coś dolega i nastraja go na ton ironiczny.", + "86370": "— Byłeś doktór u Stacha? — spytałem. — Jakże dziś…", + "86371": "Pociągnął mnie za szafy i począł mówić zirytowanym głosem:", + "86372": "— Oto patrz pan, do czego doprowadzają baby nawet takich ludzi jak Wokulski! Wiesz pan, dlaczego on rozdrażniony?…", + "86373": "— Przekonał się, że panna Łęcka ma kochanka…", + "86374": "— Gdybyż się przekonał?… to może by go radykalnie uleczyło. Ale ona za sprytna, ażeby taki naiwny wielbiciel spostrzegł, co się dzieje za kulisami. Zresztą, w tej chwili chodzi o co innego. Śmiech powiedzieć, wstyd powiedzieć!… — zżymał się doktór.", + "86375": "Uderzył się w łysinę i mówił ciszej:", + "86376": "— Jutro bal u księcia, gdzie, naturalnie, będzie panna Łęcka. I czy pan wiesz, że książę do tej chwili nie zaprosił Wokulskiego, choć z innymi zrobił to już od dwu tygodni!… A czy uwierzyłbyś pan, że Stach chory z tego powodu?…", + "86377": "Doktór zaśmiał się piskliwie, wyszczerzając popsute zęby, a ja — dalibóg — zarumieniłem się ze wstydu.", + "86378": "— Teraz rozumiesz pan, na jakiej pochyłości może znaleźć się człowiek?… — spytał Szuman. — Już drugi dzień truje się, że go jakiś książę nie zaprosił na bal!… On, ten nasz kochany, ten nasz podziwiany Stach…", + "86379": "— I on sam powiedział to panu?", + "86380": "— Bah! — mruknął doktór — właśnie że nie powiedział. Gdyby miał siłę powiedzieć, potrafiłby odrzucić tak dalece spóźnione zaproszenie.", + "86381": "— Myślisz pan, że go zaproszą?", + "86382": "— Och! Niezaproszenie kosztowałoby piętnaście procent rocznie od kapitału, który książę ma w spółce. Zaprosi go, zaprosi, gdyż, dzięki Bogu, Wokulski jest jeszcze rzeczywistą siłą. Ale pierwej, znając jego słabość dla panny Łęckiej, podrażni go, pobawi się nim jak psem, któremu pokazuje się i chowa mięso, ażeby nauczyć go chodzenia na dwu łapach. Nie bój się pan, oni go nie wypuszczą od siebie, na to są za mądrzy; ale go chcą wytresować, ażeby pięknie służył, dobrze aportował, a choćby i kąsał tych, którzy im nie są mili.", + "86383": "Wziął swoją bobrową czapkę i kiwnąwszy mi głową, wyszedł. Zawsze dziwak.", + "86384": "Cały dzień upłynął mi marnie; nawet parę razy omyliłem się w rachunkach. Wtem, kiedym już myślał o zamknięciu sklepu, zjawił się Stach. Zdawało mi się, że przez parę tych dni schudł. Obojętnie przywitał się z naszymi panami i zaczął przewracać w biurku.", + "86385": "— Szukasz czego? — spytałem.", + "86386": "— Czy nie było tu listu od księcia?… — odparł nie patrząc mi w oczy.", + "86387": "— Odsyłałem ci wszystkie listy do mieszkania…", + "86388": "— Wiem, ale mógł się który zostać, zarzucić…", + "86389": "Wolałbym rwać ząb aniżeli usłyszeć to pytanie. Więc Szuman miał rację: Stach gryzie się, że go książę na bal nie zaprosił!", + "86390": "Gdy sklep zamknięto i panowie wyszli, Wokulski rzekł:", + "86391": "— Co dziś robisz ze sobą? Nie zaprosiłbyś mnie na herbatę?", + "86392": "Naturalnie, zaprosiłem go z radością i przypomniałem sobie dobre czasy, kiedy Stach przepędzał u mnie prawie każdy wieczór. Jakże daleko te czasy! Dziś on był posępny, ja zakłopotany i choć obaj mieliśmy sobie dużo do powiedzenia, żaden z nas nie patrzył drugiemu w oczy. Nawet zaczęliśmy rozmawiać o mrozie i dopiero szklanka herbaty, w której było pół szklanki araku, rozwiązała mi trochę usta.", + "86393": "— Wciąż mówią — odezwałem się — że sprzedajesz sklep.", + "86394": "— Już go prawie sprzedałem — odparł Wokulski.", + "86395": "— Żydom?…", + "86396": "Zerwał się z fotelu i wsadziwszy ręce w kieszenie zaczął chodzić po pokoju.", + "86397": "— A komuż go sprzedam?… — spytał. — Czy tym, którzy nie kupią sklepu, gdyż mają pieniądze, czy tym, którzy by go dlatego tylko kupili, że nie mają pieniędzy? Sklep wart ze sto dwadzieścia tysięcy rubli, mam je rzucić w błoto?", + "86398": "— Strasznie ci Żydzi wypierają nas…", + "86399": "— Skąd?… Z tych pozycyj, których nie zajmujemy albo do zajmowania których sami ich zmuszamy, pchamy ich, błagamy, aby je zajęli. Mego sklepu nie kupi żaden z naszych panów, ale każdy da pieniądze Żydowi, aby on go kupił i… płacił dobre procenta od wziętego kapitału.", + "86400": "— Czy tak?…", + "86401": "— Naturalnie, że tak, wiem przecie, kto Szlangbaumowi pożycza pieniędzy…", + "86402": "— To Szlangbaum kupuje?", + "86403": "— A któż by inny? Klejn, Lisiecki czy Zięba?… Ci nie znaleźliby kredytu, a znalazłszy, może by go zmarnowali.", + "86404": "— Będzie kiedyś awantura z tymi Żydami — mruknąłem.", + "86405": "— Bywały już, trwały przez osiemnaście wieków i jaki rezultat?… W antyżydowskich prześladowaniach zginęły najszlachetniejsze jednostki, a zostały tylko takie, które mogły uchronić się od zagłady. I oto jakich mamy dziś Żydów: wytrwałych, cierpliwych, podstępnych, solidarnych, sprytnych i po mistrzowsku władających jedyną bronią, jaka im pozostała — pieniędzmi. Tępiąc wszystko, co lepsze, zrobiliśmy dobór sztuczny i wypielęgnowaliśmy najgorszych.", + "86406": "— Czy jednak pomyślałeś, że gdy twój sklep przejdzie w ich ręce, kilkudziesięciu Żydów zyska popłatną pracę, a kilkudziesięciu naszych ludzi straci ją?", + "86407": "— To nie moja wina — odparł zirytowany Wokulski. — Nie moja wina, że ci, z którymi łączą mnie stosunki, domagają się, ażebym sklep sprzedał. Prawda, że społeczność straci, ale też i społeczność chce tego.", + "86408": "— A obowiązki?…", + "86409": "— Jakie obowiązki?!… — wykrzyknął. — Czy względem tych, którzy nazywają mnie wyzyskiwaczem, czy tych, którzy mnie okradają? Spełniony obowiązek powinien coś przynosić człowiekowi, gdyż inaczej byłby ofiarą, której nikt od nikogo nie ma prawa wymagać. A ja co mam w zysku? Nienawiść i oszczerstwa z jednej strony, lekceważenie z drugiej. Sam powiedz: czy jest występek, którego by mi nie zarzucano i za co?… Za to, żem zrobił majątek i dałem byt setkom ludzi.", + "86410": "— Oszczercy są wszędzie.", + "86411": "— Ale nigdzie w tym stopniu co u nas. Gdzie indziej taki jak ja uczciwy dorobkiewicz miałby wrogów, ale miałby też uznanie, które wynagradza krzywdy… A tu…", + "86412": "Machnął ręką.", + "86413": "Jednym łykiem wypiłem znowu pół szklanki araku z herbatą, na odwagę. Stach tymczasem usłyszawszy kroki w sieni stanął przy drzwiach. Odgadłem, że tak czeka na książęce zaprosiny!…", + "86414": "Już mi w głowie szumiało, więc zapytałem:", + "86415": "— A czy ci, ci, dla których sprzedajesz sklep, ocenią cię lepiej?…", + "86416": "— A jeżeli ocenią?… — spytał zamyśliwszy się.", + "86417": "— I będą cię lepiej kochać aniżeli ci, których opuszczasz?", + "86418": "Przybiegł do mnie i bystro popatrzył mi w oczy.", + "86419": "— A jeżeli będą kochać?… — odparł.", + "86420": "— Jesteś pewny?…", + "86421": "Rzucił się na fotel.", + "86422": "— Czy ja wiem?… — szepnął. — Czy ja wiem?… Co jest pewnego na tym świecie?", + "86423": "— I czy nigdy nie przyszło ci na myśl — mówiłem coraz śmielej — że możesz być nie tylko wyzyskiwany i oszukiwany, ale jeszcze wyśmiewany i lekceważony?… Powiedz, nigdyś o tym nie pomyślał?… Wszystko jest możliwe na świecie, a w takim wypadku należy się zabezpieczyć, jeżeli nie od zawodu, to przynajmniej od śmieszności.", + "86424": "Do diabła! — zakończyłem uderzając szklanką w stół — można ponosić ofiary mając z czego, ale nie można pozwalać na maltretowanie siebie…", + "86425": "— Kto mnie maltretuje? — krzyknął zrywając się.", + "86426": "— Wszyscy ci, którzy cię nie szanują tak, jakeś na to zasłużył.", + "86427": "Przestraszyłem się własnej śmiałości, ale Wokulski nic nie odpowiedział. Położył się na kozetce i splótł ręce pod głową, co było objawem niezwykłego wzruszenia. Potem zaczął mówić o interesach sklepowych głosem zupełnie spokojnym.", + "86428": "Około dziewiątej otworzyły się drzwi i wszedł lokaj Wokulskiego.", + "86429": "— Jest list od księcia!… — zawołał.", + "86430": "Stach przygryzł wargi i nie podnosząc się wyciągnął rękę.", + "86431": "— Daj — rzekł — i idź spać.", + "86432": "Służący wyszedł. Stach powoli otworzył kopertę, przeczytał i — rozdarłszy list na kilka kawałków, rzucił go pod piec.", + "86433": "— Cóż to jest? — spytałem.", + "86434": "— Zaproszenie na bal jutrzejszy — odparł sucho.", + "86435": "— Nie idziesz?", + "86436": "— Ani myślę.", + "86437": "Osłupiałem… I nagle w tym osłupieniu przyszła mi najgenialniejsza myśl pod słońcem.", + "86438": "— Wiesz co? — rzekłem — a może byśmy jutro poszli do pani Stawskiej na wieczór?…", + "86439": "Usiadł na kozetce i odparł z uśmiechem:", + "86440": "— A wiesz, że to będzie nieźle!… Wcale miła kobieta i dawnom już tam nie był. Trzeba by przy okazji posłać parę zabawek tej małej.", + "86441": "Lodowata ściana, jaka utworzyła się między nami, pękła.", + "86442": "Obaj odzyskaliśmy dawną szczerość i do północy rozmawialiśmy o przeszłych czasach. Na dobranoc powiedział mi Stach:", + "86443": "— Człowiek niekiedy głupieje, ale też niekiedy odzyskuje rozum… Bóg ci zapłać, mój stary!", + "86444": "Złoty, kochany Stach!…", + "86445": "Żebym miał pęknąć, ożenię go z panią Stawską!…", + "86446": "W dzień balu u księcia ani Stach, ani Szlangbaum nie byli w sklepie.", + "86447": "Odgadłem, że muszą układać się o sprzedaż naszego interesu.", + "86448": "W każdym innym razie podobny wypadek zatrułby mi humor na całą dobę. Ale dziś ani myślałem o zniknięciu naszej firmy i zastąpieniu jej szyldem żydowskim. Co mi tam sklep! byle Stach był szczęśliwy, a przynajmniej wydobył się ze swych zgryzot. Muszę go ożenić, żeby pioruny biły!…", + "86449": "Z rana wysłałem do pani Stawskiej liścik donosząc, że przyjdziemy dziś na herbatę obaj z Wokulskim. Do listu ośmieliłem się załączyć pudełko zabawek dla Heluni. Był tam las ze zwierzętami, całe umeblowanie dla lalki, mały serwis i mosiężny samowar. Razem za rs 13 kop. 60 towaru z opakowaniem.", + "86450": "Muszę jeszcze coś wymyślić dla pani Misiewiczowej. Tym sposobem zrobię obcążki z babuni i z wnuczki i tak nimi piękną mamę ścisnę za serce, że musi kapitulować przed świętym Janem…", + "86451": "(Aj, do licha! a ten mąż za granicą?… No, co tam mąż, niechby się pilnował… Zresztą, za jakiś dziesiątek tysięcy rubli dostaniemy rozwód z nieobecnym i zapewne już nieżyjącym.)", + "86452": "Po zamknięciu sklepu idę do Stacha. Lokaj otwiera mi drzwi i trzyma w ręku wykrochmaloną koszulę. Przechodząc przez pokój sypialny widzę na krześle frak, kamizelkę… Oj, czy z naszej wizyty nie miałoby nic być?…", + "86453": "Stach w gabinecie czytał angielską książkę. (Czort wie, na co jemu ta angielszczyzna? Przecie można ożenić się będąc nawet głuchoniemym…) Przywitał mnie serdecznie, chociaż nie bez pewnego wahania. „Trzeba wziąć byka za rogi!” — pomyślałem — i nie kładąc czapki na stole, mówię:", + "86454": "— No, chyba nie ma co czekać. Idźmy, bo te panie spać się pokładą.", + "86455": "Wokulski złożył książkę i zamyślił się.", + "86456": "— Brzydki wieczór — rzekł — śnieżyca.", + "86457": "— Innym ta śnieżyca nie przeszkodzi jechać na bal, więc dlaczegóż nam miałaby psuć wieczorek — odpowiedziałem z głupia frant.", + "86458": "Jakbym kolnął Stacha. Zerwał się z krzesła i kazał podać futro. Służący ubierając go mówił:", + "86459": "— Tylko niech pan żara wracza, bo już pora ubierać się i fryzjer przyjdzie.", + "86460": "— Nie potrzeba — odparł Stach.", + "86461": "— Przecie nie uczesany nie pójdzie pan tańczować…", + "86462": "— Nie idę na bal.", + "86463": "Służący rozłożył ze zdziwieniem ręce i rozstawił nogi.", + "86464": "— Czo pan dziś wyrabia? — zawołał. — Pan tak robi, jakby pan miał źle w głowie… Pan Łęczki tak prosił…", + "86465": "Wokulski prędko wyszedł z pokoju i zatrzasnął drzwi pod nosem zuchwałemu famulusowi.", + "86466": "„Aha! — myślę — więc książę spostrzegł, że Stach może nie przyjść, i na przeprosiny wysłał tego niby teścia!… Szuman ma rację, że oni go nie zechcą wypuścić, no, ale my wam go odbierzemy!”", + "86467": "W kwadrans byliśmy u pani Stawskiej. Rozkosz, jak nas przyjęto!… Marianna wysypała kuchnię piaskiem, pani Misiewiczowa ubrała się w jedwabną suknię tabaczkowego koloru, a pani Stawska miała dziś takie śliczne oczy, rumieńce i usta, że można się było na śmierć zacałować przy tej pięknej kobiecie.", + "86468": "Nie chcę się uprzedzać, ale dalibóg! Stach spoglądał na nią z wielkim zajęciem przez cały wieczór. Nie miał nawet czasu spostrzec, że Helunia ubrała się w nową szarfę.", + "86469": "Co to był za wieczór!… Jak pani Stawska dziękowała nam za zabawki, jak ona osładzała Wokulskiemu herbatę, jak go parę razy trąciła brzegiem rękawa… Dziś już jestem pewny, że Stach będzie tu przychodził jak najczęściej, z początku ze mną, później beze mnie.", + "86470": "W środku kolacji zły czy dobry duch skierował oczy pani Misiewiczowej na »Kurier«.", + "86471": "— Widzisz, Helenko — rzekła do córki — że to dziś bal u księcia.", + "86472": "Wokulski sposępniał i zamiast w oczy pani Stawskiej zaczął patrzeć w talerz. Wziąwszy na odwagę odezwałem się nie bez ironii:", + "86473": "— Piękne to musi być towarzystwo u takiego księcia! Stroje, elegancja…", + "86474": "— Nie tak piękne, jak się wydaje — odpowiedziała staruszka. — Stroje bardzo często nie popłacone, a elegancja!… Zapewne, inna musi być w salonie z hrabiami i książętami, a inna w garderobie z biednymi robotnicami.", + "86475": "(O, jakże mi staruszka w porę wystąpiła ze swoją krytyką). „Słuchajże, Stasiu” — pomyślałem i pytam dalej:", + "86476": "— Więc te wielkie damy nie bardzo są eleganckie w stosunkach z pracownicami?…", + "86477": "— Proszę pana!… — odparła pani Misiewiczowa trzęsąc ręką. — Znamy tu jedną magazynierkę, której te panie dają roboty, bo jest bardzo zręczna i tania. Łzami się nieraz zalewa, kiedy od nich wraca. Ile się to trzeba naczekać z przymierzeniem sukni, z poprawieniem, z rachunkiem… A jaki ton w rozmowie, jakie impertynencje, jakie targi… Ta magazynierka mówi (jak dobrze życzę!), że woli mieć do czynienia z czterema Żydówkami aniżeli z jedną wielką damą. Choć teraz i Żydówki psują się: gdy która zbogaci się, zaraz zaczyna mówić tylko po francusku, targować się i grymasić.", + "86478": "Chciałem spytać: czy panna Łęcka nie stroi się u tej magazynierki? ale żal mi było Stacha. Tak mienił się na twarzy, biedaczysko!…", + "86479": "Po herbacie Helunia zaczęła ustawiać na dywanie dziś otrzymane zabawki, co chwilę wykrzykując z radości; pani Misiewiczowa i ja usiedliśmy pod oknem (staruszka nie może odzwyczaić się od tych okien!), a Wokulski i pani Stawska uplacowali się na kanapie: ona z jakąś siatką, on z papierosem.", + "86480": "Ponieważ starowina z wielkim ogniem zaczęła mi opowiadać, jakim doskonałym naczelnikiem powiatu był śp. jej mąż, więc nie bardzo słyszałem, o czym rozmawiała pani Stawska z Wokulskim. A musiało to być interesujące, gdyż mówili półgłosem:", + "86481": "„Ja panią widziałem w roku zeszłym u Karmelitów przy grobach.”", + "86482": "„A ja pana najlepiej zapamiętałam, kiedy pan w lecie był w tej kamienicy, gdzie mieszkałyśmy. I nie wiem dlaczego, zdawało mi się…”", + "86483": "— A co to był za kłopot z tymi paszportami!… Bóg wie, kto brał, komu oddawał, czyje wpisywał nazwisko… — opowiadała pani Misiewiczowa.", + "86484": "„…Owszem, ile tylko razy pan zechce…” — mówiła rumieniąc się pani Stawska.", + "86485": "„…I nie będę natrętny?…”", + "86486": "— Piękna para! — rzekłem półgłosem do pani Misiewiczowej.", + "86487": "Spojrzała na nich i wzdychając odparła:", + "86488": "— Cóż z tego, choćby nieszczęśliwy Ludwik już nawet nie żył?", + "86489": "— Miejmy w Bogu ufność…", + "86490": "— Że żyje?… — spytała staruszka, wcale nie zdradzając zachwytu.", + "86491": "— Nie, nie o tym mówię… Ale…", + "86492": "— Mamo, ja już spać chcę — odezwała się Helunia.", + "86493": "Wokulski wstał z kanapki i pożegnaliśmy damy.", + "86494": "„Kto wie — pomyślałem — czy ten jesiotr nie połknął już haczyka?…”", + "86495": "Na dworze wciąż sypał śnieg; Stach odwiózł mnie do domu i nie wiem, z jakiej racji czekał w sankach, aż wejdę w bramę.", + "86496": "Wszedłem, ale zatrzymałem się w sieni. I dopiero, kiedy stróż zamknął bramę, usłyszałem na ulicy dzwonki odjeżdżających sanek.", + "86497": "„Takiś to ty? — pomyślałem. — Zobaczymy, dokąd teraz pójdziesz…”", + "86498": "Wstąpiłem do siebie, włożyłem mój stary płaszcz, cylinder i tak przebrany, w pół godziny wyszedłem na ulicę.", + "86499": "W mieszkaniu Stacha było ciemno, zatem nie siedzi w domu. Więc gdzież jest?…", + "86500": "Kiwnąłem na przejeżdżające sanki i w parę minut wysiadłem niedaleko domu, w którym mieszka książę.", + "86501": "Na ulicy stało kilka karet, inne jeszcze zajeżdżały; ale już pierwsze piętro było oświetlone, muzyka grała, a w oknach od czasu do czasu migały cienie tańczących.", + "86502": "„Tam jest panna Łęcka” — pomyślałem i czegoś serce mi się ścisnęło.", + "86503": "Rozejrzałem się po ulicy. Uf! jakie tumany śniegu… Ledwie można dojrzeć targane przez wiatr płomyki gazowe. Trzeba iść spać.", + "86504": "Chcąc złapać sanki przeszedłem na drugi chodnik i… prawie otarłem się o Wokulskiego… stał pod drzewem zasypany śniegiem, zapatrzony w okna.", + "86505": "„Więc to tak?… O, żebyś zdechł, mój kochanku, musisz ożenić się z panią Stawską.”", + "86506": "Wobec takiego niebezpieczeństwa postanowiłem działać energicznie. Więc zaraz na drugi dzień wybrałem się do Szumana i mówię:", + "86507": "— A wiesz, doktór, co się stało ze Stachem?", + "86508": "— Cóż, złamał nogę?", + "86509": "— Gorzej. Bo jakkolwiek, pomimo dwukrotnych zaproszeń, nie był na balu u księcia, lecz około północy wymknął się pod jego dom i stojąc na śnieżycy patrzył w okna. Rozumiesz pan?", + "86510": "— Rozumiem. Na to nie trzeba być psychiatrą.", + "86511": "— Zatem — mówię dalej — nieodwołalnie postanowiłem ożenić Stacha w tym jeszcze roku, nawet przed świętym Janem.", + "86512": "— Z panną Łęcką? — pochwycił doktór. — Radzę nie mieszać się do tego.", + "86513": "— Nie z panną Łęcką, ale z panią Stawską.", + "86514": "Szuman zaczął bić się po głowie.", + "86515": "— Szpital wariatów! — mruczał. — Nie brak ani jednego… Pan, oczywiście, masz wodę w głowie, panie Rzecki — dodał po chwili.", + "86516": "— Pan mnie obrażasz! — krzyknąłem zniecierpliwiony.", + "86517": "Stanął przede mną i schwyciwszy mnie za klapy surduta mówił zirytowanym głosem:", + "86518": "— Słuchaj pan… Użyję porównania, które powinieneś zrozumieć. Jeżeli masz pełną szufladę, na przykład, portmonetek, czy możesz w tę samą szufladę nakłaść, na przykład, krawatów?… Nie możesz. Więc jeżeli Wokulski ma pełne serce panny Łęckiej, czy możesz mu tam wpakować panią Stawską?…", + "86519": "Odczepiłem mu ręce od moich klap i odparłem:", + "86520": "— Wyjmę portmonetki i włożę krawaty, rozumiesz pan, panie uczony?…", + "86521": "I zaraz wyszedłem, bo już mnie jego arogancja rozdrażniła. Myśli, że wszystkie rozumy pozjadał.", + "86522": "Od doktora pojechałem do pani Misiewiczowej. Stawska była w swoim sklepie, Helunię wyprawiłem do drugiego pokoju, do zabawek, a sam przysiadłem się do staruszki i bez żadnych wstępów zaczynam:", + "86523": "— Pani dobrodziejko!… Czy sądzi pani, że Wokulski jest godnym człowiekiem?…", + "86524": "— Ach, dobry panie Rzecki, jak możesz o to pytać?… W swoim domu zniżył nam komorne, wydobył Helenkę z takiej hańby, dał jej posadę na siedemdziesiąt pięć rubli, Heluni przysłał tyle zabawek…", + "86525": "— Za pozwoleniem — przerywam. — Jeżeli więc zgadza się pani, że to człowiek zacny, to muszę pani dodać, pod największym sekretem, że jest bardzo nieszczęśliwy…", + "86526": "— W imię Ojca i Syna!… — przeżegnała się staruszka. — On nieszczęśliwy, on, który ma taki sklep, spółkę, taki straszny majątek?… On, który niedawno sprzedał kamienicę?… Chyba że ma długi, o których ja nic nie wiem.", + "86527": "— Długów ani grosza — mówię — a po zlikwidowaniu interesu ma ze sześćset tysięcy rubli, choć dwa lata temu miał ze trzydzieści tysięcy rubli, rozumie się, oprócz sklepu… Ale, pani dobrodziejko!… pieniądze nie stanowią wszystkiego, bo człowiek oprócz kieszeni ma jeszcze i serce…", + "86528": "— Przecież słyszałam, że się żeni, nawet z piękną osobą, z panną Łęcką?", + "86529": "— Tu jest nieszczęście; Wokulski nie może, nie powinien żenić się…", + "86530": "— Czyżby miał defekt?… Taki zdrowy mężczyzna…", + "86531": "— Nie powinien żenić się z panną Łęcką, to nie dla niego partia. Dla niego trzeba by żony takiej…", + "86532": "— Takiej jak moja Helenka… — wtrąciła spiesznie pani Misiewiczowa.", + "86533": "— Otóż to!… — zawołałem. — Nie tylko takiej, ale wprost tej samej… Jej samej, pani Heleny Stawskiej, trzeba nam za żonę.", + "86534": "Staruszka rozpłakała się.", + "86535": "— Czy wiesz, kochany panie Rzecki — mówiła szlochając — że to jest moje najmilsze marzenie… Bo, że poczciwy Ludwiczek już umarł, za to głowę sobie dam uciąć… Tyle razy mi się śnił, a zawsze albo nagi, albo jakiś inny, nie ten…", + "86536": "— Zresztą — mówię — choćby nie umarł, dostaniemy rozwód.", + "86537": "— Naturalnie. Za pieniądze wszystkiego można dostać.", + "86538": "— Otóż to!… Cała rzecz w tym, ażeby pani Stawska nie opierała się.", + "86539": "— Zacny panie Rzecki! — zawołała starowina. — Ależ ona, przysięgnę, już dziś kocha się, biedactwo, w Wokulskim… Humor jej się zepsuł, po nocach nie sypia, tylko wzdycha, mizernieje kobiecisko, a kiedyście tu byli wczoraj, cóż się z nią działo… Ja, matka, poznać jej nie mogłam…", + "86540": "— Więc — basta!… — przerwałem. — Moja głowa w tym, ażeby Wokulski bywał tu jak najczęściej, a pani… niech dobrze usposabia panią Helenę. Wyrwiemy Stacha z rąk tej panny Łęckiej i… bodaj przed świętym Janem wesele…", + "86541": "— Bój się Boga, ależ Ludwiczek?…", + "86542": "— Umarł, umarł… — mówię. — Głowę sobie dam uciąć, że już nie żyje…", + "86543": "— Ha, w takim razie wola boska…", + "86544": "— Tylko… proszę panią o sekret. To gruba gra.", + "86545": "— Za kogóż to mnie masz, panie Rzecki? — obraziła się staruszka. — Tu… tu… — dodała stukając się w piersi — tu każda tajemnica leży jak w grobie. A tym więcej tajemnica mego dziecka i tego szlachetnego człowieka.", + "86546": "Oboje byliśmy głęboko wzruszeni.", + "86547": "— Cóż — rzekłem po chwili, zabierając się do wyjścia — cóż, czy przypuściłby kto, że taka drobna rzecz jak lalka może przyczynić się do uszczęśliwienia dwojga ludzi?", + "86548": "— Jak to lalka?", + "86549": "— No, jakże?… Gdyby pani Stawska nie kupiła u nas lalki, nie byłoby procesu, Stach nie wzruszyłby się losem pani Heleny, pani Helena nie pokochałaby go, a więc i nie pobraliby się… Bo, ściśle rzeczy biorąc, jeżeli w Stachu zbudziło się jakieś gorętsze uczucie dla pani Stawskiej, to dopiero od owego procesu.", + "86550": "— Zbudziło się, powiadasz pan?…", + "86551": "— Bah! Czy to pani nie widziała, jak wczoraj szeptali na tej kanapie?… Wokulski dawno już nie był tak ożywiony, a nawet wzruszony jak wczoraj…", + "86552": "— Bóg cię zesłał, kochany panie Rzecki! — zawołała staruszka i na pożegnanie pocałowała mnie w głowę.", + "86553": "Dziś kontent jestem z siebie i choćbym nie chciał, muszę przyznać, że mam metternichowską głowę. Jak to ja wpadłem na myśl zakochania Stacha w pani Helenie, jak ja to wszystko ułożyłem, ażeby im nie przeszkadzano!…", + "86554": "Bo dziś nie mam już najmniejszej wątpliwości, że i pani Stawska, i Wokulski wpadli w zastawioną na nich pułapkę. Ona w ciągu paru tygodni zmizerniała (ale jeszcze lepiej wyładniała, bestyjka!), a on formalnie traci głowę. Jeżeli tylko nie jest wieczorem u Łęckich, co zresztą trafia się nieczęsto, bo panna wciąż baluje, to zaraz chłopak sprowadza się do pani Stawskiej i siedzi tam choćby do północy. A jak się wtedy ożywia, jak jej opowiada historie o Syberii, o Moskwie, o Paryżu!… Wiem, bo choć nie bywam wieczorami, ażeby im nie przeszkadzać, to zaraz na drugi dzień wszystko opowiada mi pani Misiewiczowa, rozumie się pod największym sekretem.", + "86555": "Jedno mi się tylko nie podobało.", + "86556": "Dowiedziawszy się, że Wirski załazi czasem do naszych pań i, naturalnie, płoszy gruchającą parę, wybrałem się, ażeby go ostrzec.", + "86557": "Właśnie już ubrany wychodzę z domu, gdy wtem spotykam w sieni Wirskiego. Naturalnie, zawracam się, zapalam światło, pogadaliśmy trochę o polityce… Następnie zmieniam przedmiot rozmowy i zaczynam obcesowo:", + "86558": "— Chciałem też panu poufnie zakomunikować…", + "86559": "— Wiem już, wiem!… — on mówi śmiejąc się.", + "86560": "— Co pan wiesz?", + "86561": "— A że Wokulski kocha się w pani Stawskiej.", + "86562": "— Rany boskie! — wołam. — A panu kto powiedział?…", + "86563": "— No, przede wszystkim nie bój się pan zdradzenia sekretu — mówi on poważnie. — W naszym domu sekret to jak w studni…", + "86564": "— Ale kto panu powiedział?", + "86565": "— Mnie, widzisz pan, powiedziała żona, która dowiedziała się o tym od pani Kolerowej…", + "86566": "— A ona skąd?", + "86567": "— Pani Kolerowej powiedziała pani Radzińska, a pani Radzińskiej pod najświętszym słowem powierzyła tę tajemnicę pani Denowa, wiesz pan, ta przyjaciółka pani Misiewiczowej.", + "86568": "— Jakaż nieostrożna pani Misiewiczowa!…", + "86569": "— Ale! — mówił Wirski — cóż miała robić, nieboga, jeżeli Denowa wpadła na nią z góry, że Wokulski przesiaduje u nich do rana, że to jakieś nieczyste sprawy… Naturalnie, zatrwożona staruszka powiedziała jej, że tu nie chodzi o figle, ale o sakrament, i że może pobiorą się około świętego Jana.", + "86570": "Aż mnie głowa zabolała, ale cóż robić? Aj, te baby, te baby!…", + "86571": "— Cóż słychać na mieście? — pytam Wirskiego, ażeby raz skończyć kłopotliwą rozmowę.", + "86572": "— Awantury — mówi — awantury z baronową! Ale daj mi pan cygaro, bo to dwie duże historie.", + "86573": "Podałem mu cygaro, a on opowiedział rzeczy, które ostatecznie przekonały mnie, że źli prędzej czy później muszą być ukarani, dobrzy wynagrodzeni i że w najzakamienialszym sercu tli się przecież iskra sumienia.", + "86574": "— Dawnoś pan był u naszych dam? — zaczyna Wirski.", + "86575": "— Ze cztery… z pięć dni… — odparłem. — Pojmujesz pan, że nie chcę przeszkadzać Wokulskiemu, a… i panu radzę to samo. Młoda z młodym prędzej porozumie się aniżeli z nami, starymi.", + "86576": "— Za pozwoleniem! — przerywa Wirski. — Mężczyzna pięćdziesięcioletni nie jest starym; jest dopiero dojrzałym…", + "86577": "— Jak jabłko, które już spada.", + "86578": "— Masz pan rację; mężczyzna pięćdziesięcioletni jest bardzo skłonny do upadku. I gdyby nie żona i dzieci… Panie Ignacy!… panie Rzecki!… niech mnie diabli wezmą, jeżelibym się nie ścigał z młodymi. Ale panie, żonaty człowiek to kaleka: kobiety na niego nie patrzą, chociaż… panie Ignacy…", + "86579": "W tym miejscu oczy mu się zaiskrzyły i zrobił taką pantominę, że jeżeli jest naprawdę pobożnym, jutro powinien iść do spowiedzi.", + "86580": "Już to w ogóle uważam, że ze szlachtą jest tak: do nauki ani do handlu nie ma głowy, do roboty go nie napędzisz, ale do butelki, do wojaczki i do sprośności zawsze gotów, choćby nawet trumną zalatywał. Paskudniki!", + "86581": "— Wszystko to dobrze — mówię — panie Wirski, ale cóżeś mi pan miał opowiedzieć?", + "86582": "— Aha! właśnie o tym myślałem — mówi on, a dymi cygarem jak kocieł asfaltu. — Otóż tedy, pamiętasz pan tych studentów z naszej kamienicy, co mieszkali nad baronową?…", + "86583": "— Maleski, Patkiewicz i ten trzeci. Co nie miałbym pamiętać takich diabłów. Jowialne chłopaki!", + "86584": "— Bardzo, bardzo! — potwierdza Wirski. — Niech mnie Bóg skarze, jeżeli przy tych urwipołciach można było utrzymać młodą kucharkę dłużej jak osiem miesięcy. Panie Rzecki! mówię ci, że oni we trzech zaludniliby wszystkie ochrony… Ich tam, widać, w uniwersytecie uczą tego. Bo za moich czasów, na wsi, jeżeli ojciec mający młodego syna dał trzy, a cztery krowy na rok… fiu!… fiu!… to już zaraz obrażał się nawet ksiądz proboszcz, ażeby mu nie psuć owieczek. A ci, panie…", + "86585": "— Miałeś pan mówić o baronowej — wtrąciłem, bo nie lubię, jeżeli głupstwa trzymają się szpakowatej głowy.", + "86586": "— Właśnie… Otóż tedy… A najgorszy bestia to ten Patkiewicz, co trupa udaje. Jak zapadł wieczór, a ten pokraka wylazł na schody, to mówię ci, taki był pisk, jakby stado szczurów tamtędy przechodziło…", + "86587": "— Miałeś pan przecie o baronowej…", + "86588": "— Właśnie też… Otóż tedy, mości dobrodzieju… No i Maleskiemu nic nie brak!… Otóż tedy, jak panu wiadomo, baronowa uzyskała wyrok na chłopaków, ażeby się wyprowadzili ósmego. Tymczasem ci — ani weź… Ósmy, dziewiąty, dziesiąty… oni siedzą, a pani Krzeszowskiej rośnie wątróbka z irytacji. W końcu, naradziwszy się z tym swoim niby adwokatem i z Maruszewiczem, na dzień 15 lutego pchnęła im komornika z policją.", + "86589": "Drapie się tedy komornik z policją na trzecie piętro, stuk — puk! drzwi u chłopców zamknięte, ale ze środka pytają się: „Kto tam?” — „W imieniu prawa otwórzcie!” — mówi komornik. „Prawo prawem — mówią mu ze środka — ale my nie mamy klucza. Ktoś nas zamknął, pewnie pani baronowa.” — „Panowie żarty robicie z władzy — mówi komornik — a panowie wiecie, że powinniście się wyprowadzić.” — „Owszem — mówią ze środka — ale przecież dziurką od klucza nie wyjdziemy. Chybaby…”", + "86590": "Naturalnie, komornik wysyła stróża po ślusarza i czeka na schodach z policją. W jakie pół godziny przychodzi i ślusarz: otworzył ten zwyczajny zamek wytrychem, ale angielskiemu zatrzaskowi nie może dać rady. Kręci, wierci — na próżno… Dyma znowu po narzędzia, na co znowu schodzi mu z pół godziny, a tymczasem w podwórzu zbiegowisko, wrzask, a na drugim piętrze pani baronowa dostaje najstraszniejszych spazmów.", + "86591": "Komornik ciągle czeka na schodach, aż tu wpada do niego Maruszewicz. „Panie! — woła — zobacz no, co ci dokazują…” Komornik wybiega na dziedziniec i widzi taką scenę:", + "86592": "Okno na trzecim piętrze otwarte (miarkuj pan, w lutym!) i z owego okna lecą na podwórze: sienniki, kołdry, książki, trupie główki i tam dalej. Niedługo poczekawszy zjeżdża na sznurze kufer, a po nim — łóżko.", + "86593": "„No i cóż pan na to?” — woła Maruszewicz.", + "86594": "„Trzeba spisać protokół — mówi komornik. — Zresztą wyprowadzają się, więc może nie warto im przeszkadzać.”", + "86595": "Wtem — nowa szopka. W otwartym oknie na trzecim piętrze ukazuje się krzesło, na krześle siada Patkiewicz, dwaj koledzy spychają go i — mój Patkiewicz jedzie z krzesłem na sznurach na dół!… To już i komornika zemdliło, a jeden stójkowy przeżegnał się.", + "86596": "„Kark skręci — mówią baby. — Jezus Maria! ratuj duszę jego…” Maruszewicz, jako człowiek nerwowy, uciekł do pani Krzeszowskiej, a tymczasem krzesełko z Patkiewiczem zatrzymuje się na wysokości drugiego piętra, przy oknie baronowej.", + "86597": "„Skończcież, panowie, z tymi żartami!” — woła komornik do dwu kolegów Patkiewicza, którzy go spuszczali.", + "86598": "„Ale ba! kiedy nam się sznur zerwał…” — mówią tamci.", + "86599": "„Ratuj się, Patkiewicz!” — woła z góry Maleski.", + "86600": "Na dziedzińcu awantura. Baby (ile, że niejedna mocno interesowała się zdrowiem Patkiewicza) zaczynają wrzeszczeć, stójkowi osłupieli, a komornik zupełnie stracił głowę.", + "86601": "„Stań pan na gzymsie!… Bij w okno…” — woła do Patkiewicza.", + "86602": "Memu Patkiewiczowi nie trzeba było dwa razy powtarzać. Zaczyna tedy pukać do okna baronowej tak, że sam Maruszewicz nie tylko mu otworzył lufcik, ale jeszcze własnoręcznie wciągnął chłopa do pokoju.", + "86603": "Nawet baronowa przybiegła zatrwożona i mówi do Patkiewicza:", + "86604": "„Boże miłosierny! potrzebne też to panu takie figle?”", + "86605": "„Inaczej nie miałbym przyjemności pożegnać szanownej pani” — odpowiada Patkiewicz i słyszę, pokazał jej takiego nieboszczyka, że baba runęła na wznak na podłogę wołając:", + "86606": "„Nie ma mnie kto bronić!… Nie ma już mężczyzn!… Mężczyzny!… Mężczyzny!…”", + "86607": "Krzyczała tak głośno, że ją było słychać na całym dziedzińcu, i nawet komornik bardzo opacznie wytłomaczył sobie jej wołania, bo powiedział do stójkowych:", + "86608": "„Ot, w jaką chorobę wpadła biedna kobieta!… Trudno, już ze dwa lata jest w separacji z mężem.”", + "86609": "Patkiewicz, jako medyk, pomacawszy puls baronowej, kazał jej zadać waleriany i najspokojniej wyszedł. A tymczasem w ich lokalu ślusarz wziął się do odbijania angielskiego zatrzasku. Kiedy już skończył swoją czynność i dobrze drzwi pokaleczył, Maleski nagle przypomniał sobie, że oba klucze: od zamku i zatrzasku — ma w kieszeni.", + "86610": "Ledwie baronowa doszła do przytomności, zaraz ów adwokat począł ją namawiać, ażeby wytoczyła proces i Patkiewiczowi, i Maleskiemu. Ale baba jest już tak zrażona do procesów, że tylko zwymyślała swego doradcę i przysięgła, iż od tej pory żadnemu studentowi nie wynajmie lokalu, choćby na wieki miał stać pustkami.", + "86611": "Potem, jak mi mówiono, z wielkim płaczem zaczęła namawiać Maruszewicza, ażeby on nakłonił barona do przeproszenia jej i do sprowadzenia się do niej.", + "86612": "„Ja wiem — szlochała — że on już nie ma ani grosza, że za mieszkanie nie płaci i nawet ze swoim lokajem jada na kredyt. Mimo to, wszystko mu zapomnę i popłacę długi, byle nawrócił się i sprowadził do domu. Bez mężczyzny nie mogę rządzić takim domem… umrę tu w ciągu roku…”", + "86613": "W tym widzę karę boską — zakończył Wirski odmuchując cygaro. — A narzędziem tej kary będzie baron…", + "86614": "— A druga historia? — spytałem.", + "86615": "— Druga jest krótsza, ale za to ciekawsza. Wyobraź pan sobie, że baronowa, baronowa Krzeszowska, złożyła wczoraj wizytę pani Stawskiej…", + "86616": "— Oj, do licha… — szepnąłem. — To zły znak…", + "86617": "— Wcale nie — rzekł Wirski. — Baronowa przyszła do pani Stawskiej, spłakała się, dostała spazmów i prosiła obie damy prawie na klęczkach, ażeby jej zapomniały ów proces o lalkę, bo inaczej nie będzie mieć spokoju do końca życia.", + "86618": "— I one obiecały zapomnieć?", + "86619": "— Nie tylko obiecały, ale jeszcze ucałowały ją i nawet przyrzekły wyjednać jej przebaczenie u Wokulskiego, o którym baronowa odzywa się z wielkimi pochwałami…", + "86620": "— Oj, do diabła!… — zawołałem. — Po cóż one z nią rozmawiały o Wokulskim?… Gotowe nieszczęście…", + "86621": "— Ale, co pan mówisz! — reflektował mnie Wirski. — To kobieta skruszona, żałuje za grzechy i niezawodnie poprawi się.", + "86622": "Była już północ, więc sobie poszedł. Nie zatrzymywałem go, bo mnie trochę zraził swą wiarą w skruchę baronowej. Ha! zresztą kto ją tam wie, może się i naprawdę nawróciła?…", + "86623": "*Postscriptum*. Byłem pewny, że MacMahonowi uda się zrobić zamach na rzecz małego Napoleonka. Tymczasem dziś dowiaduję się, że MacMahon upadł, prezydentem rzeczypospolitej został mieszczanin Grévy, a mały Napoleonek pojechał na wojnę, do jakiegoś Natalu do Afryki.", + "86624": "Trudna rada — niech się chłopak uczy wojować. Za jakie pół roku wróci okryty sławą, tak że go sami Francuzi gwałtem zaczną ciągnąć do siebie, a my tymczasem — ożenimy Stacha z panią Heleną.", + "86625": "O, bo ja, kiedy uwezmę się na co, to mam metternichowskie sposoby i rozumiem naturalny bieg rzeczy.", + "86626": "Niech więc żyje Francja z Napoleonidami, a Wokulski z panią Stawską!…", + "86627": "XI. Damy i kobiety", + "86628": "W minionym karnawale i w bieżącym wielkim poście fortuna po raz trzeci czy czwarty znowu łaskawym okiem spojrzała na dom pana Łęckiego.", + "86629": "Jego salony pełne były gości, a do przedpokoju sypały się bilety wizytowe jak śnieg. I znowu pan Tomasz znalazł się w tej szczęśliwej pozycji, że nie tylko miał kogo przyjmować, ale nawet mógł robić wybór pomiędzy odwiedzającymi.", + "86630": "— Pewnie już niedługo umrę — mówił nieraz do córki. — Mam jednak tę satysfakcję, że ludzie ocenili mnie choć przed śmiercią.", + "86631": "Panna Izabela słuchała tego z uśmiechem. Nie chciała rozpraszać ojcowskich złudzeń, ale była pewna, że rój wizytujących jej składa hołdy — nie ojcu.", + "86632": "Wszakże pan Niwiński, najwykwintniejszy aranżer, najczęściej z nią tańczył, nie z ojcem. Pan Malborg, wzór dobrych manier i wyrocznia mody, z nią rozmawiał, nie z ojcem, a pan Szastalski, przyjaciel poprzedzających, nie przez ojca, tylko przez nią czuł się nieszczęśliwym i niepocieszonym. Pan Szastalski wyraźnie jej to oświadczył, a chociaż sam nie był ani najwykwintniejszym tancerzem jak pan Niwiński, ani wyrocznią mody jak pan Malborg, był jednak przyjacielem panów: Niwińskiego i Malborga. Mieszkał blisko nich, z nimi jadał, z nimi sprowadzał sobie angielskie lub francuskie garnitury, damy zaś dojrzałe nie mogąc w nim dopatrzeć żadnych innych zalet nazywały go przynajmniej — poetycznym.", + "86633": "Dopiero drobny fakt, jedno zdanie zmusiło pannę Izabelę do szukania w innym kierunku tajemnicy jej triumfów.", + "86634": "Podczas pewnego balu rzekła do panny Pantarkiewiczówny:", + "86635": "— Nigdy tak dobrze nie bawiłam się w Warszawie jak tego roku.", + "86636": "— Bo jesteś zachwycająca — odpowiedziała krótko panna Pantarkiewiczówna zasłaniając się wachlarzem, jakby chciała ukryć mimowolne ziewnięcie…", + "86637": "— Panny „w tym wieku” umieją być interesujące — odezwała się na cały głos pani z de Ginsów Upadalska do pani z Fertalskich Wywrotnickiej.", + "86638": "Ruch wachlarza panny Pantarkiewiczówny i słówko pani z de Ginsów Upadalskiej zastanowiły pannę Izabelę. Za dużo miała rozumu, ażeby nie zorientować się w sytuacji, jeszcze tak jaskrawo oświetlonej.", + "86639": "„Cóż to za wiek? — myślała. — Dwadzieścia pięć lat jeszcze nie stanowią «tego wieku»… Co one mówią?…”", + "86640": "Spojrzała na bok i zobaczyła utkwione w siebie oczy Wokulskiego. Ponieważ miała do wyboru albo przypisać swoje triumfy „temu wiekowi”, albo Wokulskiemu, więc… poczęła zastanawiać się nad Wokulskim.", + "86641": "Kto wie, czy nie był on mimowolnym twórcą uwielbień, które ją ze wszech stron otaczały?…", + "86642": "Zaczęła przypominać sobie.", + "86643": "Przede wszystkim ojciec pana Niwińskiego miał kapitały w spółce, którą założył Wokulski, a która (o czym było wiadomo nawet pannie Izabeli) przynosiła wielkie zyski. Następnie pan Malborg, który ukończył jakąś szkołę techniczną (z czym się nie zdradzał), za pośrednictwem Wokulskiego (co w najgłębszej zachował dyskrecji) starał się o posadę przy kolei. I rzeczywiście, dostał taką, która posiadała jedną wielką zaletę, że nie wymagała pracy, i jedną straszną wadę, że nie dawała trzech tysięcy rubli pensji. Pan Malborg miał nawet o to żal do Wokulskiego; lecz ze względu na stosunki ograniczał się na wymawianiu jego nazwiska z ironicznym półuśmiechem.", + "86644": "Pan Szastalski nie miał kapitałów w spółce ani posady przy kolei. Ale ponieważ dwaj jego przyjaciele, panowie Niwiński i Malborg, mieli do Wokulskiego pretensję, więc i on miał do Wokulskiego pretensję, którą formułował wzdychając obok panny Izabeli i mówiąc:", + "86645": "— Są ludzie szczęśliwi, którzy…", + "86646": "O tym, jak wyglądają ci „którzy…”, panna Izabela nigdy nie mogła się dowiedzieć. Tylko przy wyrazie „którzy” przychodził jej na myśl Wokulski. Wtedy zaciskała drobne pięści i mówiła do siebie:", + "86647": "„Despota… tyran…”", + "86648": "Choć Wokulski nie zdradzał najmniejszych skłonności ani do tyranii, ani do despotyzmu. Tylko przypatrywał się jej i myślał:", + "86649": "„Tyżeś to czy… nie ty?…”", + "86650": "Czasami na widok młodszych i starszych elegantów otaczających pannę Izabelę, której oczy błyszczały jak brylanty albo jako gwiazdy, po niebie jego zachwytów przelatywał obłok i rzucał mu na duszę cień nieokreślonej wątpliwości. Ale Wokulski na cienie zamykał oczy. Panna Izabela była jego życiem, szczęściem, słońcem, którego nie mogły zaćmić jakieś przelotne chmurki, może nawet zgoła urojone.", + "86651": "Niekiedy przychodził mu na myśl Geist, zdziczały mędrzec wśród wielkich pomysłów, który wskazywał mu inny cel aniżeli miłość panny Łęckiej. Ale wówczas starczyło Wokulskiemu jedno spojrzenie panny Izabeli, ażeby go otrzeźwić z mrzonek.", + "86652": "„Co mi tam ludzkość! — mówił wzruszając ramionami. — Za całą ludzkość i za całą przyszłość świata, za moją własną wieczność… nie oddam jednego jej pocałunku…”", + "86653": "I na myśl o tym pocałunku działo się z nim coś niezwykłego. Wola w nim słabła, czuł, że traci przytomność i ażeby odzyskać ją, musiał znowu zobaczyć pannę Izabelę w towarzystwie elegantów. I dopiero wówczas, gdy słyszał jej szczery śmiech i stanowcze zdania, kiedy widział jej ogniste spojrzenia rzucane na panów: Niwińskiego, Malborga i Szastalskiego, przez mgnienie oka zdawało mu się, że spada przed nim zasłona, poza którą widzi jakiś inny świat i jakąś inną pannę Izabelę. Wtedy nie wiadomo skąd zapalała się przed nim jego młodość pełna tytanicznych wysiłków. Widział swoją pracę nad wydobyciem się z nędzy, słyszał świst pocisków, które kiedyś przelatywały mu nad głową, a potem widział laboratorium Geista, gdzie rodziły się niezmierne wypadki, i spoglądając na panów: Niwińskiego, Malborga i Szastalskiego, myślał:", + "86654": "„Co ja tu robię?… Skąd ja modlę się do jednego z nimi ołtarza?…”", + "86655": "Chciał roześmiać się, ale znowu wpadał w moc obłędu. I znowu wydawało mu się, że takie jak jego życie warto złożyć u nóg takiej jak panna Izabela kobiety.", + "86656": "Bądź jak bądź, pod wpływem nieostrożnego słówka pani z de Ginsów Upadalskiej, w pannie Izabeli poczęła wytwarzać się zmiana na korzyść Wokulskiego. Z uwagą przysłuchiwała się rozmowom panów odwiedzających jej ojca, i w rezultacie spostrzegła, że każdy z nich ma albo kapitalik, który chce umieścić u Wokulskiego, „bodajby na piętnaście procent”, albo kuzyna, któremu chce wyrobić posadę, albo pragnie poznać się z Wokulskim dla jakichś innych celów. Co się zaś tyczy dam, te albo również chciały kogoś protegować, albo miały córki na wydaniu i nawet nie taiły się, że pragną odbić Wokulskiego pannie Izabeli, albo, o ile nie były zbyt dojrzałymi, rade były uszczęśliwić go same.", + "86657": "— Oto być żoną takiego człowieka! — mówiła z Fertalskich Wywrotnicka.", + "86658": "— Choćby nawet i nie żoną! — odparła z uśmiechem baronowa von Ples, której mąż od pięciu lat był sparaliżowany.", + "86659": "„Tyran… despota…” — powtarzała panna Izabela czując, że lekceważony przez nią kupiec zwraca ku sobie wiele spojrzeń, nadziei i zazdrości.", + "86660": "Pomimo resztek pogardy i wstrętu, jakie w niej jeszcze tlały, musiała przyznać, że ten szorstki i ponury człowiek więcej znaczy i lepiej wygląda aniżeli marszałek, baron Dalski, a nawet aniżeli panowie: Niwiński, Malborg i Szastalski.", + "86661": "Najsilniej jednak wpłynął na postanowienia jej książę.", + "86662": "Książę, na którego prośbę Wokulski nie tylko w grudniu roku zeszłego nie chciał ofiarować pani Krzeszowskiej dziesięciu tysięcy rubli, ale nawet w styczniu i lutym roku bieżącego nie dał ani grosza na protegowanych przez niego ubogich, książę na chwilę stracił serce do Wokulskiego. Wokulski zrobił księciu przykry zawód. Książę sądził i wierzył, iż ma prawo tak sądzić, że człowiek podobny Wokulskiemu, raz posiadłszy książęcą życzliwość, powinien wyrzec się nie tylko swoich gustów i interesów, ale nawet majątku i osoby. Że powinien lubić to, co lubi książę, nienawidzieć tego, co nienawidzi książę, służyć tylko księcia celom i dogadzać tylko jego upodobaniom. Tymczasem ten parweniusz (aczkolwiek niewątpliwie dobry szlachcic) nie tylko nie myślał być książęcym sługą, ale nawet odważył się być samodzielnym człowiekiem; nieraz sprzeczał się z księciem, a co gorsza, wręcz odmawiał jego żądaniom.", + "86663": "„Szorstki człowiek… interesowny… egoista!…” — myślał książę — ale coraz mocniej dziwił się zuchwalstwu dorobkiewicza.", + "86664": "Traf zdarzył, że pan Łęcki, nie mogąc już ukryć zabiegów Wokulskiego o pannę Izabelę, zapytał księcia o zdanie o Wokulskim i o radę.", + "86665": "Otóż książę, pomimo rozmaitych słabości, był z gruntu uczciwym człowiekiem. W sądzie o ludziach nie polegał na własnym upodobaniu, ale zasięgał opinii.", + "86666": "Poprosił więc pana Łęckiego o parę tygodni zwłoki „dla uformowania sobie zdania”, a ponieważ miał rozmaite stosunki i jakby własną policję, podowiadywał się więc różnych rzeczy.", + "86667": "Naprzód tedy zauważył, że szlachta, lubo o Wokulskim odzywa się z przekąsem jako o dorobkiewiczu i demokracie, w cichości jednak chełpi się nim:", + "86668": "— Znać, że nasza krew, choć przystał do kupców!", + "86669": "Ile razy zaś chodziło o przeciwstawienie kogoś żydowskim bankierom, najzakamienialsi szlachcice wysuwali naprzód Wokulskiego.", + "86670": "Kupcy, a nade wszystko fabrykanci, nienawidzili Wokulskiego, najcięższe jednak zarzuty, jakie mu stawiali, były te: „To szlachcic… wielki pan… polityk!…”, czego znowu książę w żaden sposób nie mógł mu brać za złe…", + "86671": "Najciekawszych jednak wiadomości dostarczyły księciu zakonnice. Był jakiś furman w Warszawie i jego brat dróżnik na Kolei Warszawsko–Wiedeńskiej, którzy błogosławili Wokulskiego. Byli jacyś studenci, którzy głośno opowiadali, że Wokulski daje im stypendia; byli rzemieślnicy, którzy zawdzięczali mu warsztaty, byli kramarze, którym Wokulski pomógł do założenia sklepów.", + "86672": "Nie brakło nawet (o czym siostry mówiły z pobożną zgrozą i rumieniąc się), nie brakło nawet kobiety upadłej, którą Wokulski wydobył z nędzy, oddał do magdalenek i ostatecznie zrobił z niej uczciwą kobietę, o ile (mówiły siostry) taka osoba może być uczciwą kobietą.", + "86673": "Relacje te nie tylko zdziwiły, ale wprost przestraszyły księcia. I naraz Wokulski spotężniał w jego opinii. Był przecie człowiekiem, który ma swój własny program, ba! nawet prowadzi politykę na własną rękę, i który ma wielkie znaczenie wśród pospólstwa…", + "86674": "Toteż kiedy książę w oznaczonym terminie przyszedł do pana Łęckiego, nie omieszkał jednocześnie zobaczyć się z panną Izabelą. W znaczący sposób uścisnął ją i powiedział te zagadkowe słowa:", + "86675": "— Szanowna kuzynko, trzymasz w ręku niezwykłego ptaka… Trzymaj że go i pieść tak, ażeby wyrósł na pożytek nieszczęśliwemu krajowi…", + "86676": "Panna Izabela bardzo zarumieniła się; odgadła, że owym niezwykłym ptakiem jest Wokulski.", + "86677": "„Tyran… despota!…” — pomyślała.", + "86678": "Pomimo to w stosunku Wokulskiego do panny Izabeli pierwsze lody były przełamane. Już decydowała się wyjść za niego…", + "86679": "Pewnego dnia, kiedy pan Łęcki był trochę niezdrów, a panna Izabela czytała w swoim gabinecie, dano jej znać, że w salonie czeka pani Wąsowska. Panna Izabela natychmiast wybiegła tam i zastała, oprócz pani Wąsowskiej, kuzynka Ochockiego, który był bardzo zachmurzony.", + "86680": "Obie przyjaciółki ucałowały się z demonstracyjną czułością, ale Ochocki, który widział nie patrząc, spostrzegł, że albo jedna z nich, albo obie mają do siebie jakąś pretensję, zresztą niewielką.", + "86681": "„Czyżby o mnie?… — pomyślał. — Nie trzeba się zbytecznie angażować…”", + "86682": "— A, i kuzynek jest tutaj! — rzekła panna Izabela podając mu rękę — czegóż taki smutny?", + "86683": "— Powinien być wesoły — wtrąciła pani Wąsowska — gdyż przez całą drogę, od banku do was, umizgał się do mnie, i to z dobrym skutkiem. Na rogu Alei pozwoliłam mu odpiąć dwa guziki u rękawiczki i pocałować się w rękę. Gdybyś wiedziała, Belu, jak on nie umie całować…", + "86684": "— Tak?… — zawołał Ochocki rumieniąc się powyżej czoła. — Dobrze! Od tej pory nigdy nie pocałuję pani w rękę… Przysięgam…", + "86685": "— Jeszcze dziś przed wieczorem pocałujesz mnie pan w obie — odparła pani Wąsowska.", + "86686": "— Czy mogę złożyć uszanowanie panu Łęckiemu? — spytał uroczyście Ochocki i nie czekając na odpowiedź panny Izabeli wyszedł z salonu.", + "86687": "— Zawstydziłaś go — rzekła panna Izabela.", + "86688": "— To niech się nie umizga, kiedy nie umie. W podobnych wypadkach niezręczność jest śmiertelnym grzechem. Czy nieprawda?", + "86689": "— Kiedyżeś przyjechała?", + "86690": "— Wczoraj rano — odpowiedziała pani Wąsowska. — Ale dwa razy musiałam być w banku, w magazynie, zrobić porządki u siebie. Tymczasem asystuje mi Ochocki, dopóki nie znajdę kogoś zabawniejszego. Jeżeli mi kogo odstąpisz… — dodała z akcentem.", + "86691": "— Cóż znowu za pogłoski! — rzekła rumieniąc się panna Izabela.", + "86692": "— Które doszły aż do mnie na wieś. Starski opowiadał mi, nie bez zazdrości, że w tym roku, jak zawsze zresztą, byłaś królową. Podobno Szastalski zupełnie głowę stracił.", + "86693": "— I obaj jego równie nudni przyjaciele — wtrąciła panna Izabela z uśmiechem. — Wszyscy trzej kochali się we mnie co wieczór, każdy oświadczał mi się w takich godzinach, ażeby nie przeszkadzać innym, a później wszyscy trzej zwierzali się przed sobą ze swoich cierpień. Ci panowie wszystko robią na spółkę.", + "86694": "— A ty co na to?", + "86695": "Panna Izabela wzruszyła ramionami.", + "86696": "— Ty mnie pytasz? — rzekła.", + "86697": "— Słyszałam również — mówiła pani Wąsowska — że Wokulski oświadczył się…", + "86698": "Panna Izabela zaczęła bawić się kokardą swej sukni.", + "86699": "— No, zaraz: oświadczył się!… Oświadcza mi się, ile razy mnie widzi: patrząc na mnie, nie patrząc, mówiąc, nie mówiąc… jak zwykle oni…", + "86700": "— A ty?", + "86701": "— Tymczasem przeprowadzam mój program.", + "86702": "— Wolno wiedzieć jaki?", + "86703": "— Owszem, nawet zależy mi, ażeby nie był tajemnicą. Naprzód jeszcze u prezesowej… Jakże ona się ma?", + "86704": "— Bardzo źle — odparła pani Wąsowska. — Starski już prawie nie opuszcza jej pokoju, a rejent przyjeżdża co dzień, ale zdaje się na próżno… Więc co do programu?…", + "86705": "— Jeszcze w Zasławku — ciągnęła panna Izabela — wspomniałam o pozbyciu się tego sklepu (tu oblał ją rumieniec), który też ma być sprzedany najpóźniej w czerwcu.", + "86706": "— Pysznie. Cóż dalej?", + "86707": "— Następnie mam kłopot z tą spółką handlową. On, rozumie się, rzuciłby ją natychmiast, ale ja się zastanawiam. Przy spółce dochody wynoszą około dziewięćdziesięciu tysięcy rubli, bez niej tylko trzydzieści tysięcy, więc pojmujesz, że można wahać się.", + "86708": "— Widzę, że zaczynasz znać się na cyfrach.", + "86709": "Panna Izabela pogardliwie rzuciła ręką.", + "86710": "— Ach, już chyba nigdy nie poznam się z nimi. Ale on mi to wszystko tłomaczy, trochę ojciec… i trochę ciotka.", + "86711": "— I mówisz z nim tak wprost?…", + "86712": "— No, nie… Ale ponieważ nam nie wolno pytać się o wiele rzeczy, więc musimy tak prowadzić rozmowę, ażeby nam wszystko powiedziano. Czyżbyś tego nie rozumiała?", + "86713": "— Owszem. I cóż dalej? — badała pani Wąsowską nie bez cienia niecierpliwości.", + "86714": "— Ostatni warunek dotyczył strony czysto moralnej. Dowiedziałam się, że nie ma żadnej rodziny, co jest jego największą zaletą, i zastrzegłam sobie, że utrzymam wszystkie moje dotychczasowe stosunki…", + "86715": "— A on zgodził się bez szemrania?", + "86716": "Panna Izabela trochę z góry spojrzała na przyjaciółkę.", + "86717": "— Wątpiłaś? — rzekła.", + "86718": "— Ani przez chwilę. Więc Starski, Szastalski…", + "86719": "— Ależ Starski, Szastalski, książę, Malborg… no wszyscy, wszyscy, których podoba mi się wybrać dziś i na przyszłość, wszyscy muszą bywać w moim domu. Czy może być inaczej?…", + "86720": "— Bardzo słusznie. I nie obawiasz się scen zazdrości?", + "86721": "Panna Izabela zaśmiała się.", + "86722": "— Ja i sceny!… Zazdrość i Wokulski… Cha! cha! cha!… Ależ nie ma na świecie człowieka, który ośmieliłby się zrobić mi scenę, a tym bardziej on… Nie masz pojęcia o jego uwielbieniu, poddaniu się… A jego bezgraniczna ufność, nawet zrzeczenie się wszelkiej osobistości doprawdy rozbrajają mnie… I kto wie, czy to jedno nie przywiąże mnie do niego.", + "86723": "Pani Wąsowska nieznacznie przygryzła usta.", + "86724": "— Będziecie bardzo szczęśliwi, a przynajmniej… ty — rzekła pohamowawszy westchnienie. — Chociaż…", + "86725": "— Widzisz jakieś: chociaż? — spytała panna Izabela z nieudanym zdziwieniem.", + "86726": "— Powiem ci coś — ciągnęła pani Wąsowska tonem niezwykłego u niej spokoju. — Prezesowa bardzo lubi Wokulskiego, zdaje mi się, że go bardzo dobrze zna, choć nie wiem skąd, i często rozmawiała ze mną o nim. I wiesz, co mi raz powiedziała?…", + "86727": "— Ciekawam?… — odparła panna Izabela, coraz mocniej zdziwiona.", + "86728": "— Powiedziała mi: obawiam się, że Bela wcale nie rozumie Wokulskiego. Zdaje mi się, że z nim igra, a z nim igrać nie można. I jeszcze zdaje mi się, że oceni go za późno…", + "86729": "— Tak powiedziała prezesowa? — rzekła chłodno panna Izabela.", + "86730": "— Tak! Zresztą powiem ci wszystko. Swoją rozmowę zakończyła słowami, które dziwnie mnie poruszyły… „Wspomnisz sobie moje słowa, Kaziu, że tak będzie, bo umierający widzą jaśniej…”", + "86731": "— Czy z prezesową aż tak źle?", + "86732": "— W każdym razie niedobrze — sucho zakończyła pani Wąsowska czując, że rozmowa zaczyna się rwać.", + "86733": "Nastała chwila milczenia, którą szczęściem przerwało wejście Ochockiego. Pani Wąsowska znowu bardzo serdecznie pożegnała pannę Izabelę i rzucając na swego towarzysza ogniste spojrzenie rzekła:", + "86734": "— Więc teraz jedziemy do mnie na obiad.", + "86735": "Ochocki zrobił wielką minę, która miała oznaczać, że nie pojedzie z panią Wąsowską. Nachmurzywszy się jednak jeszcze bardziej, wziął kapelusz i wyszedł.", + "86736": "Gdy wsiedli do powozu, odwrócił się bokiem do pani Wąsowskiej i spoglądając na ulicę zaczął:", + "86737": "— Żeby ta Bela raz już skończyła z Wokulskim tak albo owak…", + "86738": "— Zapewne wolałbyś pan: tak, ażeby zostać jednym z przyjaciół domu? Ale to się na nic nie zdało — rzekła pani Wąsowska.", + "86739": "— Bardzo proszę, moja pani — odparł z oburzeniem. — To nie mój fach… Zostawiam to Starskiemu i jemu podobnym…", + "86740": "— Więc cóż panu zależy na tym, ażeby Bela skończyła?", + "86741": "— Bardzo wiele. Dałbym sobie głowę uciąć, że Wokulski zna jakąś ważną tajemnicę naukową, ale jestem pewny, że nie odkryje mi jej, dopóki sam będzie w takiej gorączce… Ach, te kobiety z ich obrzydliwą kokieterią…", + "86742": "— Wasza jest mniej obrzydliwa? — spytała pani Wąsowska.", + "86743": "— Nam wolno.", + "86744": "— Wam wolno… pyszny sobie!… — oburzyła się. — I to mówi człowiek postępowy, w wieku emancypacji!…", + "86745": "— Niech licho weźmie emancypację! — odparł Ochocki. — Piękna emancypacja. Wy chciałybyście mieć wszystkie przywileje: męskie i kobiece, a żadnych obowiązków… Drzwi im otwieraj, ustępuj im miejsca, za które zapłaciłeś, kochaj się w nich, a one…", + "86746": "— Bo my jesteśmy waszym szczęściem — odpowiedziała drwiąco pani Wąsowska.", + "86747": "— Co to za szczęście?… Sto pięć kobiet przypada na stu mężczyzn, więc czym się tu drożyć?", + "86748": "— Toteż pańskie wielbicielki, garderobiane, zapewne nie drożą się.", + "86749": "— Naturalnie! Ale najnieznośniejsze są wielkie damy i służące z restauracji. Co to za wymagania, jakie grymasy!…", + "86750": "— Zapominasz się pan — rzekła dumnie pani Wąsowska.", + "86751": "— No, to pocałuję w rączkę — odparł, natychmiast wykonywając swój zamiar.", + "86752": "— Proszę nie całować w tę rękę…", + "86753": "— Więc w tamtą…", + "86754": "— A co, nie powiedziałam, że przed wieczorem pocałujesz mnie pan w obie ręce?", + "86755": "— Ach, jak Boga kocham!… Nie chcę być u pani na obiedzie… tu wysiadam…", + "86756": "— Zatrzymaj pan powóz.", + "86757": "— Po co?", + "86758": "— No, jeżeli chcesz tu wysiąść…", + "86759": "— Właśnie, że tu nie wysiądę… O, ja nieszczęśliwy z takim podłym usposobieniem!…", + "86760": "Wokulski przychodził do państwa Łęckich co kilka dni i najczęściej zastawał tylko pana Tomasza, który witał go z ojcowską czułością, a następnie po parę godzin rozmawiał o swoich chorobach lub o swoich interesach dając z lekka do zrozumienia, że uważa go już za członka rodziny.", + "86761": "Panny Izabeli zazwyczaj nie było wtedy w domu: była u hrabiny ciotki, u znajomych albo w magazynach. Jeżeli zaś Wokulski trafił szczęśliwie, rozmawiali ze sobą krótko i o rzeczach obojętnych, gdyż panna Izabela nawet i wówczas albo wybierała się gdzieś, albo u siebie przyjmowała wizyty.", + "86762": "W parę dni po odwiedzinach pani Wąsowskiej Wokulski zastał pannę Izabelę. Podając mu rękę, którą jak zwykle z religijną czcią ucałował, rzekła:", + "86763": "— Wie pan, że z prezesową jest bardzo niedobrze…", + "86764": "Wokulski stropił się.", + "86765": "— Biedna, zacna staruszka… Gdybym był pewny, że moje przybycie nie przestraszy jej, pojechałbym… Czy aby ma opiekę?", + "86766": "— O tak — odparła panna Izabela. — Są tam baronostwo Dalscy — rzekła z uśmiechem — bo Ewelinka już wyszła za barona. Jest Fela Janocka i… Starski…", + "86767": "Twarz jej oblał lekki rumieniec i umilkła.", + "86768": "„Oto skutki mego nietaktu — pomyślał Wokulski. — Spostrzegła, że ten Starski wydaje mi się niesmacznym, i teraz miesza się na lada wspomnienie o nim. Jakże to podle z mojej strony!”", + "86769": "Chciał powiedzieć coś życzliwego o Starskim, ale uwięzły mu wyrazy. Aby więc przerwać kłopotliwe milczenie, rzekł:", + "86770": "— Gdzież w tym roku wybiorą się państwo na lato?", + "86771": "— Czy ja wiem? Ciotka Hortensja jest trochę słaba, więc może pojedziemy do niej do Krakowa. Ja jednak, muszę przyznać, miałabym ochotę do Szwajcarii, gdyby to ode mnie zależało.", + "86772": "— A od kogóż? — spytał Wokulski.", + "86773": "— Od ojca… Zresztą, czy ja wiem, co się jeszcze stanie? — odpowiedziała rumieniąc się i spoglądając na Wokulskiego w sposób jej tylko właściwy.", + "86774": "— Przypuściwszy, że wszystko stanie się według woli pani — rzekł — czy mnie przyjęłaby pani za towarzysza?…", + "86775": "— Jeżeli pan zasłuży…", + "86776": "Powiedziała to takim tonem, że Wokulski stracił władzę nad sobą, już nie wiadomo po raz który w tym roku.", + "86777": "— Czym ja mogę zasłużyć na łaskę pani? — spytał biorąc ją za rękę. — Chyba litość… Nie, nie litość. Jest to uczucie równie przykre dla ofiarowującego, jak i dla przyjmującego. Litości nie chcę. Ale niech pani tylko pomyśli, co ja pocznę, tak długo nie widząc pani? Prawda, że i dziś widujemy się bardzo rzadko; pani nawet nie wie, jak wlecze się czas tym, którzy czekają… Ale dopóki mieszka pani w Warszawie, mówię sobie: zobaczę ją pojutrze… jutro… Zresztą mogę zobaczyć każdej chwili, jeżeli nie panią, to przynajmniej ojca, Mikołaja, a choćby ten dom…", + "86778": "Ach, mogłaby pani spełnić uczynek miłosierny i jednym słowem zakończyć — nie wiem… moje cierpienia czy przywidzenia… Wszak zna pani to zdanie, że najgorsza pewność jest lepsza od niepewności…", + "86779": "— A jeżeli pewność nie jest najgorsza?… — spytała panna Izabela nie patrząc mu w oczy.", + "86780": "W przedpokoju zadzwoniono, a po chwili Mikołaj podał bilety panów Rydzewskiego i Pieczarkowskiego.", + "86781": "— Proś — rzekła panna Izabela.", + "86782": "Do salonu weszli dwaj bardzo eleganccy młodzi ludzie, z których jeden odznaczał się cienką szyją i dość wyraźną łysiną, a drugi powłóczystymi spojrzeniami i subtelnym sposobem mówienia. Weszli rzędem, jeden obok drugiego, trzymając kapelusze na tej samej wysokości. Jednakowo ukłonili się, jednakowo usiedli, jednakowo założyli nogę na nogę, po czym pan Rydzewski zaczął pracować nad utrzymaniem swojej szyi w kierunku pionowym, a pan Pieczarkowski zaczął mówić bez wytchnienia.", + "86783": "Mówił o tym, że obecnie świat chrześcijański obchodzi wielki post za pomocą rautów, że przed wielkim postem był karnawał, w czasie którego bawiono się wyjątkowo dobrze, i że po wielkim poście nastąpi czas najgorszy, w którym nie wiadomo, co robić. Następnie zakomunikował pannie Izabeli, że podczas wielkiego postu obok rautów odbywają się odczyty, na których można bardzo przyjemnie czas spędzać, jeżeli się siedzi obok znajomych dam, i że najwykwintniejsze przyjęcia w tym poście są u państwa Rzeżuchowskich.", + "86784": "— Coś zachwycającego, coś oryginalnego!… — powiadam pani — mówił. — Kolacja, rozumie się, jak zwykle: ostrygi, homary, ryby, zwierzyna, ale na zakończenie, dla amatorów, wie pani co?… Kasza!… Prawdziwa kasza… jakaż to?…", + "86785": "— Tatarska — wtrącił pierwszy i ostatni raz pan Rydzewski.", + "86786": "— Nie tatarska, ale tatarczana. Coś cudownego, coś bajecznego!… Każde ziarnko wygląda tak, jakby oddzielnie gotowane… Formalnie zajadamy się nią: ja, książę Kiełbik, hrabia Śledziński… Coś przechodzącego wszelkie pojęcie… Podaje się zwyczajnie, na srebrnych półmiskach…", + "86787": "Panna Izabela z takim zachwytem patrzyła na mówiącego, w taki sposób każdy jego wyraz podkreślała ruchem, uśmiechem lub spojrzeniem, że Wokulskiemu zaczęło robić się ciemno w oczach. Więc wstał i pożegnawszy towarzystwo wybiegł na ulicę.", + "86788": "„Nie rozumiem tej kobiety! — pomyślał. — Kiedy ona jest sobą, z kim ona jest sobą?…”", + "86789": "Ale po przejściu paruset kroków na mrozie ochłonął.", + "86790": "„W rezultacie — myślał — cóż w tym nadzwyczajnego? Musi żyć z ludźmi, do których nawykła; a jeżeli z nimi żyje, musi słuchać ich błazeńskiej rozmowy. Co ona zaś temu winna, że jest piękna jak bóstwo i że dla każdego jest bóstwem?… Chociaż… gust do podobnego towarzystwa… Ach, jakiż ja jestem nikczemny, zawsze i zawsze nikczemny!…”", + "86791": "Ile razy po wizycie u panny Izabeli jak dokuczliwe muchy rzucały się na niego wątpliwości, biegł do pracy. Przeglądał rachunki, uczył się angielskich słówek, czytał nowe książki. A gdy i to nie pomagało, szedł do pani Stawskiej, u niej spędzał cały wieczór i dziwna rzecz, w jej towarzystwie znajdował jeżeli nie zupełny spokój, to przynajmniej ukojenie…", + "86792": "Rozmawiali o rzeczach najzwyklejszych. Najczęściej ona opowiadała mu o tym, że w sklepie Milerowej interesa idą coraz lepiej, ponieważ ludzie dowiedzieli się, że sklep ten w większej części należy do pana Wokulskiego. Potem mówiła, że Helunia robi się coraz grzeczniejsza, a jeżeli jest kiedy niegrzeczną, wówczas babcia straszy ją, że powie przed panem Wokulskim, i — dziecko zaraz się uspakaja. Potem jeszcze napomykała o panu Rzeckim, który bywa tu niekiedy i jest bardzo lubiany przez babcię, ponieważ opowiada jej mnóstwo szczegółów z życia pana Wokulskiego. I że babcia równie lubi pana Wirskiego, który po prostu zachwyca się panem Wokulskim.", + "86793": "Wokulski patrzył na nią zdziwiony. W pierwszych czasach zdawało mu się, że słucha pochlebstw, i — uczuł przykrość. Lecz pani Stawska opowiadała to z tak naiwną prostotą, że powoli zaczął odgadywać w niej najlepszą przyjaciółkę, która jakkolwiek przecenia go, jednak mówi bez cienia obłudy.", + "86794": "Spostrzegł również, że pani Stawska nigdy nie zajmuje się sobą. Kiedy skończy ze sklepem, myśli o Heluni, służy matce, troszczy się interesami służącej i mnóstwa ludzi obcych, po największej części biedaków, którzy niczym odwdzięczyć się jej nie mogli. Gdy zaś i tych kiedy zabrakło, wówczas zagląda do klatki kanarka, ażeby mu zmienić wodę albo dosypać ziarna.", + "86795": "„Anielskie serce!…” — myślał Wokulski. Pewnego zaś wieczora rzekł do niej:", + "86796": "— Wie pani, co mi się zdaje, kiedy patrzę na panią?", + "86797": "Spojrzała na niego zalękniona.", + "86798": "— Zdaje mi się, że gdyby pani dotknęła człowieka ciężko poranionego, nie tylko ból by go opuścił, ale chyba zagoiłyby mu się rany.", + "86799": "— Pan myśli, że jestem czarodziejką? — spytała bardzo zakłopotana.", + "86800": "— Nie, pani. Ja myślę, że tak jak pani wyglądały kobiety święte.", + "86801": "— Pan Wokulski ma rację — potwierdziła pani Misiewiczowa.", + "86802": "Pani Stawska zaczęła się śmiać.", + "86803": "— O, ja i święta!… — odparła. — Gdyby kto mógł zajrzeć w moje serce, dopiero przekonałby się, jak dalece zasługuję na potępienie… Ach, ale teraz wszystko mi jedno!… — zakończyła z desperacją w głosie.", + "86804": "Pani Misiewiczowa nieznacznie przeżegnała się. Wokulski nie zwrócił na to uwagi.", + "86805": "Myślał o innej.", + "86806": "Swoich uczuć dla Wokulskiego pani Stawska nie umiałaby określić.", + "86807": "Z widzenia znała go od lat kilku, nawet wydawał jej się przystojnym człowiekiem, ale nic ją nie obchodził. Potem Wokulski zniknął z Warszawy, rozeszła się wieść, że pojechał do Bułgarii, a później, że zrobił wielki majątek. Dużo mówiono o nim, i pani Stawska zaczęła się nim interesować jako przedmiotem publicznej ciekawości. Gdy zaś jeden ze znajomych powiedział o Wokulskim: „To człowiek diabelnie energiczny”, pani Stawskiej podobał się frazes: „diabelnie energiczny”, i postanowiła lepiej przypatrzeć się Wokulskiemu.", + "86808": "Z tą intencją nieraz zachodziła do sklepu. Parę razy wcale nie znalazła tam Wokulskiego, raz widziała go, ale z boku, a raz zamieniła z nim parę słów i wtedy zrobił na niej szczególne wrażenie. Uderzył ją kontrast pomiędzy zdaniem: „diabelnie energiczny” a jego zachowaniem się; wcale nie wyglądał na diabelnego, był raczej spokojny i smutny. I jeszcze dostrzegła jedną rzecz: oto — miał oczy wielkie i rozmarzone, takie rozmarzone…", + "86809": "„Piękny człowiek!” — pomyślała.", + "86810": "Pewnego dnia w lecie zetknęła się z nim w bramie domu, gdzie mieszkała. Wokulski spojrzał na nią ciekawie, a ją ogarnął taki wstyd, że zarumieniła się powyżej oczu. Była zła na siebie za ten wstyd i za ten rumieniec i długi czas miała pretensję do Wokulskiego, że tak ciekawie na nią spojrzał.", + "86811": "Od tej pory nie mogła ukryć zakłopotania, ile razy wymawiano przy niej to nazwisko; czuła jakiś żal, nie wiedziała jednak, czy do niego, czy do siebie? Ale najprędzej do siebie, gdyż pani Stawska nigdy do nikogo nie czuła żalu; a wreszcie — cóż on temu winien, że ona jest taka zabawna i bez powodu wstydzi się?…", + "86812": "Gdy Wokulski kupił dom, w którym mieszkała, i gdy Rzecki za jego wiedzą zniżył im komorne, pani Stawska (lubo jej wszyscy tłomaczyli, że bogaty właściciel nie tylko może, ale nawet ma obowiązek zniżać komorne) poczuła dla Wokulskiego wdzięczność. Stopniowo wdzięczność zamieniła się w podziw, gdy począł bywać u nich Rzecki i opowiadać mnóstwo szczegółów z życia swojego Stacha.", + "86813": "— To nadzwyczajny człowiek! — mówiła jej nieraz pani Misiewiczowa.", + "86814": "Pani Stawska słuchała w milczeniu, lecz powoli doszła do przekonania, że Wokulski jest najbardziej nadzwyczajnym człowiekiem, jaki istniał na ziemi.", + "86815": "Po powrocie Wokulskiego z Paryża stary subiekt częściej odwiedzał panią Stawską i robił przed nią coraz poufniejsze zwierzenia. Mówił, rozumie się, pod największym sekretem, że Wokulski jest zakochany w pannie Łęckiej i że on, Rzecki, wcale tego nie pochwala.", + "86816": "W pani Stawskiej zaczęła budzić się niechęć do panny Łęckiej i współczucie dla Wokulskiego.", + "86817": "Już wówczas przyszło jej na myśl, ale tylko na chwilę, że Wokulski musi być bardzo nieszczęśliwy i że miałby wielką zasługę ten, kto by wydobył go z sideł kokietki.", + "86818": "Później spadły na panią Stawską dwie duże klęski: proces o lalkę i utrata zarobków. Wokulski nie tylko nie wyparł się znajomości z nią, co przecież mógł zrobić, ale jeszcze uniewinnił ją w sądzie i ofiarował jej korzystne miejsce w sklepie.", + "86819": "Wówczas pani Stawska wyznała przed samą sobą, że ten człowiek obchodzi ją i że jest jej równie drogim jak Helunia i matka.", + "86820": "Odtąd zaczęło się dla niej dziwne życie. Ktokolwiek przyszedł do nich, mówił jej wprost albo z ogródkami o Wokulskim. Pani Denowa, pani Kolerowa i pani Radzińska tłomaczyły jej, że Wokulski jest najlepszą partią w Warszawie; matka napomykała, że Ludwiczek już nie żyje, a zresztą choćby żył, nie zasługuje na jej pamięć. Nareszcie Rzecki za każdą bytnością opowiadał, że jego Stach jest nieszczęśliwy, że trzeba go ocalić, a ocalić go może tylko ona.", + "86821": "— W jaki sposób?… — zapytała, sama niedobrze rozumiejąc, co mówi.", + "86822": "— Niech go pani pokocha, to znajdzie się sposób — odparł Rzecki.", + "86823": "Nie odpowiedziała nic, ale w duszy robiła sobie gorzkie wyrzuty, że nie potrafi kochać Wokulskiego, choćby chciała. Już serce jej wyschło; zresztą ona sama nie jest pewna, czy ma serce. Wprawdzie myślała wciąż o Wokulskim podczas zajęć sklepowych czy w domu; czekała jego odwiedzin, a gdy nie przyszedł, była rozdrażniona i smutna. Często śnił jej się, ale to przecie nie miłość; ona nie jest zdolna do miłości. Jeżeli miałaby powiedzieć prawdę, to już nawet męża przestała kochać. Zdawało jej się, że wspomnienie o nieobecnym jest jak drzewo w jesieni, z którego opadają liście całymi tumanami i zostaje tylko czarny szkielet.", + "86824": "„Gdzie mnie tam do kochania! — myślała. — We mnie już namiętności wygasły.”", + "86825": "Rzecki tymczasem wciąż wykonywał swój chytry plan. Z początku mówił jej, że panna Łęcka zgubi Wokulskiego, potem, że tylko inna kobieta mogłaby go otrzeźwić; potem wyznał, że Wokulski jest znacznie spokojniejszy w jej towarzystwie, a nareszcie (ale o tym wspomniał w formie domysłu), że Wokulski zaczyna ją kochać.", + "86826": "Pod wpływem tych zwierzeń pani Stawska szczuplała, mizerniała, nawet zaczęła się trwożyć. Opanowała ją bowiem jedna myśl: co ona odpowie, jeżeli Wokulski wyzna, że ją kocha?… Wprawdzie serce w niej już od dawna zamarło, ale czy będzie miała odwagę odepchnąć go i przyznać, że ją nic nie obchodzi? Czy mógł jej nie obchodzić człowiek taki jak on, nie dlatego, że mu coś zawdzięczała, ale że był nieszczęśliwy i że ją kochał. „Która kobieta — myślała sobie — potrafi nie litować się nad sercem tak głęboko zranionym, a tak cichym w swojej boleści?”", + "86827": "Zatopiona w wewnętrznej walce, z której nie miała się nawet przed kim zwierzyć, pani Stawska nie spostrzegła zmiany w postępowaniu pani Milerowej, nie zauważyła jej uśmiechów i półsłówek.", + "86828": "— Jakże się miewa pan Wokulski? — pytała jej nieraz kupcowa. — O, dziś jest pani mizerniutka… Pan Wokulski nie powinien już pozwolić, ażeby pani tak pracowała…", + "86829": "Pewnego dnia, było to jakoś w drugiej połowie marca, pani Stawska wróciwszy do domu zastała matkę zapłakaną.", + "86830": "— Co to znaczy, mamo?… Co się stało?… — spytała.", + "86831": "— Nic, nic, moje dziecko… Co ci mam życie zatruwać plotkami!… Boże miłosierny, jacy ci ludzie niegodziwi.", + "86832": "— Pewnie mama odebrała anonim. Ja co parę dni odbieram anonimy, w których nawet nazywają mnie kochanką Wokulskiego, no i cóż?… Domyślam się, że to sprawka pani Krzeszowskiej, i rzucam listy do pieca.", + "86833": "— Nic, nic, moje dziecko… Gdybyż to anonimy… Ale była dziś u mnie ta poczciwa Denowa z Radzińską i… Ale co ja ci mam życie zatruwać!… One mówią (słychać to podobno w całym mieście), że ty zamiast do sklepu chodzisz do Wokulskiego…", + "86834": "Pierwszy raz w życiu w pani Stawskiej obudziła się lwica. Podniosła głowę, oczy jej błysnęły i odpowiedziała twardym tonem:", + "86835": "— A gdyby tak było, więc i cóż?…", + "86836": "— Bój się Boga, co mówisz?… — jęknęła matka składając ręce.", + "86837": "— No, ale gdyby tak było? — powtórzyła pani Stawska.", + "86838": "— A mąż?", + "86839": "— Gdzież on jest?… Zresztą niech mnie zabije…", + "86840": "— A córka?… a Helunia?… — wyszeptała staruszka.", + "86841": "— Nie mówmy o Heluni, tylko o mnie…", + "86842": "— Heleno… dziecko moje… Ty przecież nie jesteś…", + "86843": "— Jego kochanką… Tak, nie jestem, bo on tego jeszcze nie zażądał. Co mnie obchodzi pani Denowa czy Radzińska albo mąż, który mnie opuścił… Już nie wiem, co się ze mną dzieje… To jedno czuję, że ten człowiek zabrał mi duszę.", + "86844": "— Bądźże przynajmniej rozsądna… Zresztą…", + "86845": "— Jestem nią, dopóki być mogę… Ale ja nie dbam o taki świat, który dwoje ludzi skazuje na tortury za to tylko, że się kochają.", + "86846": "Nienawidzieć się wolno — dodała z gorzkim uśmiechem — kraść, zabijać… wszystko, wszystko wolno, tylko nie wolno kochać… Ach, moja mamo, jeżeli ja nie mam racji, więc dlaczegóż Jezus Chrystus nie mówił ludziom: bądźcie rozsądni, tylko — kochajcie się?", + "86847": "Pani Misiewiczowa umilkła, przerażona wybuchem, którego nigdy nie oczekiwała. Zdawało się, że niebo spada jej na głowę, kiedy z ust tej gołębicy bryzgnęły zdania, jakich dotychczas nie słyszała, nie czytała, jakie jej samej nie przeszły przez myśl, nawet kiedy była w tyfusie.", + "86848": "Na drugi dzień był u niej Rzecki; przyszedł z miną zakłopotaną, a gdy mu wszystko opowiedziała, wyszedł złamany.", + "86849": "Bo właśnie dziś w południe zdarzył mu się taki wypadek.", + "86850": "Do sklepu, do Szlangbauma, przyszedł kto?… Maruszewicz i rozmawiał z nim blisko godzinę. Inni subiekci, od czasu gdy dowiedzieli się, że Szlangbaum kupuje sklep, natychmiast wobec niego spokornieli. Ale pan Ignacy zhardział i po odejściu Maruszewicza zaraz zapytał:", + "86851": "— Cóż pan masz za interesa z tym łotrem, panie Henryku?", + "86852": "Ale i Szlangbaum już zhardział, więc odpowiedział panu Rzeckiemu, wysunąwszy pierwej dolną wargę:", + "86853": "— Maruszewicz chce dla barona pożyczyć pieniędzy, a dla siebie chciałby jakiejś posady, bo już gadają na mieście, że Wokulski odstępuje mi swoją spółkę. Za to obiecuje mi, że baron będzie odwiedzał mój dom z baronową…", + "86854": "— I pan przyjmiesz taką jędzę? — spytał Rzecki.", + "86855": "— Dlaczegóż by nie?… Baron będzie dla mnie, a baronowa dla mojej żony. W duszy jestem demokratą, ale co pocznę, kiedy wobec głupich ludzi salon lepiej wygląda z baronami i hrabiami aniżeli bez nich. Wiele robi się dla stosunków, panie Rzecki.", + "86856": "— Winszuję.", + "86857": "— Ale, ale… — dodał Szlangbaum. — Mówił mi jeszcze Maruszewicz, iż po mieście kursuje, że Stasiek wziął na utrzymanie tę… tę… Stawską… Czy to prawda, panie Rzecki?…", + "86858": "Stary subiekt plunął mu pod nogi i wrócił do swego biurka.", + "86859": "Nad wieczorem zaszedł do pani Misiewiczowej, ażeby się z nią naradzić, i tu dowiedział się z ust matki, że pani Stawska dlatego tylko nie jest kochanką Wokulskiego, ponieważ on tego nie żądał…", + "86860": "Opuścił panią Misiewiczową strapiony.", + "86861": "„Niechby sobie była jego kochanką — mówił w duchu. — Ojej!… ile to dam bardzo renomowanych są kochankami jeszcze jak lichych facetów…", + "86862": "Ale to gorsze, że Wokulski wcale o niej nie myśli. Tu jest awantura!… Ha, trzeba coś poradzić.”", + "86863": "Ale że sam już nie znajdował rady, więc poszedł do doktora Szumana.", + "86864": "XII. W jaki sposób zaczynają się otwierać oczy", + "86865": "Doktór siedział przy lampie z zieloną umbrelką i pilnie przeglądał stos papierów.", + "86866": "— Cóż — spytał Rzecki — znowu doktór pracuje nad włosami?… Phi! co za mnóstwo cyfr… Jak sklepowe rachunki.", + "86867": "— Bo też to są rachunki z waszego sklepu i waszej spółki — odparł Szuman.", + "86868": "— A pan skąd je masz?", + "86869": "— Mam tego dosyć. Szlangbaum namawia mnie, ażebym mu powierzył mój kapitał. Ponieważ wolę mieć sześć tysięcy aniżeli cztery tysiące rocznie, więc jestem gotów wysłuchać jego propozycji. Ale że nie lubię działać na ślepo, więc zażądałem cyfr. No, i jak widzę, zrobimy interes.", + "86870": "Rzecki był zdumiony.", + "86871": "— Nigdy nie myślałem — rzekł — ażebyś pan zajmował się podobnymi kwestiami.", + "86872": "— Bom był głupi — odparł doktór wzruszając ramionami. — W moich oczach Wokulski zrobił fortunę, Szlangbaum robi ją, a ja siedzę na paru groszach jak kamień na miejscu. Kto nie idzie naprzód, cofa się.", + "86873": "— Ależ to nie pańska specjalność zbijanie pieniędzy!…", + "86874": "— Dlaczego nie moja? Nie każdy może być poetą albo bohaterem, ale każdy potrzebuje pieniędzy — mówił Szuman. — Pieniądz jest spiżarnią najszlachetniejszej siły w naturze, bo ludzkiej pracy. On jest *sezamem*, przed którym otwierają się wszystkie drzwi, jest obrusem, na którym zawsze można znaleźć obiad, jest lampą Aladyna, za której potarciem ma się wszystko, czego się pragnie. Czarodziejskie ogrody, bogate pałace, piękne królewny, wierna służba i gotowi do ofiar przyjaciele, wszystko to ma się za pieniądze…", + "86875": "Rzecki przygryzł wargi.", + "86876": "— Nie zawsze — rzekł — byłeś pan tego zdania.", + "86877": "— Tempora mutantur et nos mutamur in illis — spokojnie odpowiedział doktór. — Dziesięć lat zmarnowałem na badaniu włosów, wydałem tysiąc rubli na druk broszury o stu stronicach i… pies nie wspomniał ani o niej, ani o mnie. Spróbuję dziesięć następnych lat poświęcić operacjom pieniężnym i jestem z góry pewny, że mnie będą kochać i podziwiać. Bylem otworzył salon i kupił ekwipaż…", + "86878": "Chwilę milczeli nie spoglądając na siebie. Szuman był pochmurny, Rzecki prawie zawstydzony.", + "86879": "— Chciałbym — odezwał się nareszcie — pogadać z panem o Stachu…", + "86880": "Doktór niecierpliwie odsunął od siebie papiery.", + "86881": "— Co ja mu pomogę — mruknął. — To nieuleczony marzyciel, który już nie odzyska rozsądku. Fatalnie posuwa się do ruiny materialnej i moralnej, tak jak wy wszyscy i cały wasz system.", + "86882": "— Jaki system?…", + "86883": "— Wasz, polski system…", + "86884": "— A co doktór postawisz na jego miejsce?", + "86885": "— Nasz, żydowski…", + "86886": "Rzecki aż podskoczył na krześle.", + "86887": "— Jeszcze miesiąc temu nazywałeś pan Żydów parchami?…", + "86888": "— Bo oni są parchy. Ale ich system jest wielki: on triumfuje, kiedy wasz bankrutuje.", + "86889": "— A gdzież on siedzi, ten nowy system?", + "86890": "— W umysłach, które wyszły z masy żydowskiej, ale wzbiły się do szczytów cywilizacji. Weź pan Heinego, Börnego, Lassala, Marksa, Rotszylda, Bleichrödera, a poznasz nowe drogi świata. To Żydzi je utorowali: ci pogardzani, prześladowani, ale cierpliwi i genialni.", + "86891": "Rzecki przetarł oczy; zdawało mu się, że śni na jawie. Wreszcie rzekł po chwili:", + "86892": "— Wybacz, doktór, ale… czy pan nie żartujesz ze mnie?… Pół roku temu słyszałem od pana coś zupełnie innego…", + "86893": "— Pół roku temu — odparł rozdrażniony Szuman — słyszałeś pan protesty przeciw starym porządkom, a dziś słyszysz nowy program. Człowiek nie jest ostrygą, która tak przyrasta do swojej skały, że dopiero trzeba ją nożem odrywać. Człowiek patrzy dokoła siebie, myśli, sądzi i w rezultacie odpycha dawne złudzenia przekonawszy się, że są złudzeniami… Ale pan tego nie pojmujesz ani Wokulski… Wszyscy bankrutujecie, wszyscy… Całe szczęście, że wasze miejsca zajmują świeże siły.", + "86894": "— Nic pana nie rozumiem.", + "86895": "— Zaraz mnie pan zrozumiesz — prawił doktór gorączkując się coraz mocniej. — Weź pan rodzinę Łęckich, co oni robili? Trwonili majątki: trwonił dziad, ojciec i syn, któremu w rezultacie zostało trzydzieści tysięcy ocalonych przez Wokulskiego i — piękna córka dla dopełnienia niedoborów.", + "86896": "A co tymczasem robili Szlangbaumowie? Pieniądze. Zbierał je dziad i ojciec, tak że dziś syn, do niedawna skromny subiekt, za rok będzie trząsł naszym handlem. A oni to rozumieją, bo stary Szlangbaum jeszcze w styczniu napisał szaradę:", + "86897": "„*Pierwsze* po niemiecku znaczy wąż, *drugie* roślina, *wszystko* do góry się wspina…” I zaraz mi objaśnił, że to znaczy: *Szlang–Baum*. Kiepska szarada, ale porządna robota — dodał śmiejąc się doktór.", + "86898": "Rzecki spuścił głowę. Szuman mówił dalej:", + "86899": "— Weź pan księcia, co on robi? Wzdycha nad „tym nieszczęśliwym krajem”, i tyle. A pan baron Krzeszowski? Myśli, ażeby wydobyć pieniądze od żony. A baron Dalski? Usycha ze strachu, ażeby go nie zdradziła żona. Pan Maruszewicz poluje na pożyczki, a gdzie nie może pożyczyć, tam wykpiwa; zaś pan Starski siedzi przy dogorywającej babce, ażeby podsunąć jej do podpisania testament ułożony według jego myśli.", + "86900": "Inni, więksi i mniejsi panowie, przeczuwając, że cały interes Wokulskiego przejdzie w ręce Szlangbauma, już składają mu wizyty. Nie wiedzą, biedaki! że on co najmniej o pięć procent zniży im dochody… Najmądrzejszy zaś z nich, Ochocki, zamiast wyzyskać lampy elektryczne swego systemu, myśli o machinach latających. Ba!… zdaje mi się, że od kilku dni radzi o nich z Wokulskim. Zawsze znajdzie swój swego: marzyciel marzyciela…", + "86901": "— No, już chyba Stachowi nie będziesz doktór nic zarzucał — przerwał niecierpliwie Rzecki.", + "86902": "— Nic, oprócz tego, że nigdy nie pilnował fachu, a zawsze gonił za mrzonkami. Będąc subiektem chciał zostać uczonym, a zacząwszy uczyć się postanowił awansować na bohatera. Majątek zrobił nie dlatego, że był kupcem, ale że oszalał dla panny Łęckiej; a dziś, kiedy jej dosięga, co wreszcie bardzo jest niepewne, już zaczyna naradzać się z Ochockim… Słowo honoru, nie pojmuję: o czym finansista może rozmawiać z takim Ochockim?… Lunatycy!…", + "86903": "Rzecki szczypał się w nogę, ażeby doktorowi nie zrobić awantury.", + "86904": "— Uważa pan — odezwał się po chwili — przyszedłem do pana w sprawie już nie tylko Wokulskiego, ale kobiety… Kobiety, panie Szuman, a przeciw tym nic pan chyba nie znajdziesz do powiedzenia.", + "86905": "— Wasze kobiety są akurat tyle warte co i mężczyźni. Wokulski za dziesięć lat mógłby być milionerem i potęgą w tym kraju, ale ponieważ związał losy swoje z panną Łęcką, więc sprzedał sklep doskonale procentujący, rzuci spółkę, wcale nie gorszą od sklepu, a potem strwoni majątek. Albo ten Ochocki… Inny, na jego miejscu, już pracowałby nad oświetleniem elektrycznym, skoro udał mu się wynalazek. Tymczasem on hula po Warszawie z tą ładną panią Wąsowską, dla której więcej znaczy dobry tancerz aniżeli największy wynalazca.", + "86906": "Żyd zrobiłby inaczej. Gdyby był elektrotechnikiem, znalazłby sobie kobietę, która albo siedziałaby z nim w pracowni, albo — handlowała elektrycznością. A gdyby był finansistą, jak Wokulski, nie kochałby się na oślep, tylko szukałby żony bogatej. Wreszcie może by wziął ubogą i piękną, ale wtedy musiałyby procentować jej wdzięki. Ona prowadziłaby mu salon, zwabiała gości, uśmiechałaby się do możnych, romansowałaby z najmożniejszymi, słowem, na wszelki sposób popierałaby interes firmy, zamiast ją gubić.", + "86907": "— I w tym wypadku byłeś pan przed pół rokiem innego zdania — wtrącił Rzecki.", + "86908": "— Nie przed pół rokiem, ale przed dziesięcioma laty. Ba! trułem się po śmierci narzeczonej, ale to właśnie jeden więcej argument przeciw waszemu systematowi. Dziś aż cierpnę, kiedy pomyślę, że albo mogłem umrzeć, licho wie po co, albo ożenić się z kobietą, która strwoniłaby mi majątek.", + "86909": "Rzecki podniósł się z krzesła.", + "86910": "— Więc teraz — rzekł — ideałem pańskim jest Szlangbaum.", + "86911": "— Ideałem nie, ale dzielnym człowiekiem.", + "86912": "— Który wydobył rachunki sklepowe…", + "86913": "— Ma do tego prawo. Wszak od lipca zostanie właścicielem.", + "86914": "— A tymczasem demoralizuje kolegów, swoich przyszłych subiektów?…", + "86915": "— On ich rozpędzi!…", + "86916": "— I ten pański ideał, kiedy prosił Stacha o posadę, to już wówczas myślał o zagarnięciu naszego sklepu?", + "86917": "— Nie zagarnia, tylko kupuje! — zawołał doktór. — Może wolałbyś pan, ażeby sklep zmarniał nie znalazłszy nabywcy?… I kto z was mądrzejszy: pan, który po kilkudziesięciu latach nie masz nic, czy on, który w ciągu roku zdobywa taką fortecę, nikomu notabene nie robiąc krzywdy, a Wokulskiemu płacąc gotówką?…", + "86918": "— Może masz pan rację, ale mnie jakoś się to nie wydaje — mruknął Rzecki potrząsając głową.", + "86919": "— Nie wydaje się panu, bo należysz do tych, co sądzą, że ludzie jak kamienie muszą porastać mchem nie ruszając się z miejsca. Dla pana Szlangbaumy zawsze powinni być subiektami, Wokulscy zawsze pryncypałami, a Łęccy zawsze jaśnie wielmożnymi… Nie, panie! Społeczeństwo jest jak gotująca się woda: co wczoraj było na dole, dziś pędzi w górę…", + "86920": "— A jutro znowu spada na dół — zakończył Rzecki. — Dobranoc, doktorze.", + "86921": "Szuman ścisnął go za rękę.", + "86922": "— Gniewasz się pan?", + "86923": "— Nie… Tylko nie wierzę w ubóstwienie pieniędzy.", + "86924": "— To stan przejściowy.", + "86925": "— A któż panu zaręczy, że marzycielstwo Wokulskich albo Ochockich nie jest stanem przejściowym? Machina latająca śmieszna to rzecz na pozór, ale tylko na pozór; wiem coś o jej wartości, bo przez całe lata tłomaczył mi to Stach. Lecz gdyby takiemu na przykład Ochockiemu udało się ją zbudować, pomyśl pan, co byłoby więcej warte dla świata: czy spryt Szlangbaumów, czy marzycielstwo Wokulskich i Ochockich?", + "86926": "— Tere–fere — przerwał doktór. — Już ja na tych godach nie będę.", + "86927": "— Ale gdybyś pan był, musiałbyś chyba trzeci raz zmienić program.", + "86928": "Doktór zmieszał się…", + "86929": "— No, co tam — rzekł. — Jakiż to interes miałeś pan do mnie?", + "86930": "— Tej biednej Stawskiej… Ona naprawdę zakochała się w Wokulskim…", + "86931": "— Ehe!… takimi sprawami już mógłbyś pan mnie nie zajmować — ofuknął go doktór. — Kiedy jedni zbogacają się i rosną w siłę, a inni bankrutują, on mi zawraca głowę amorami jakiejś pani Stawskiej. Nie trzeba było bawić się w swata!…", + "86932": "Rzecki opuścił doktora tak zmartwiony, że nawet nie uważał na brutalność jego ostatnich słów.", + "86933": "Dopiero na ulicy spostrzegł się i uczuł żal do Szumana.", + "86934": "„Ot, przyjaźń żydowska!” — mruknął.", + "86935": "Wielki post nie był tak nudny, jak obawiano się w modnym świecie.", + "86936": "Naprzód Opatrzność zesłała wezbranie Wisły, co dało powód do publicznego koncertu i kilku prywatnych wieczorów z muzyką i deklamacją. Następnie w szeregu prelegentów na Osady Rolne wystąpił jeden krakowianin, nadzieja partii arystokratycznej, na którego odczyt wybrało się najlepsze towarzystwo. Potem Szegedyn uległ powodzi, co znowu wywołało wprawdzie nieduże składki, ale za to ogromny ruch w salonach. Odbył się nawet w domu hrabiny teatr amatorski, na którym odegrano dwie sztuki w języku francuskim i jedną w angielskim.", + "86937": "We wszystkich tych filantropijnych zajęciach panna Izabela przyjmowała czynny udział. Bywała na koncertach, zajmowała się wręczeniem bukietu uczonemu krakowianinowi, występowała w żywym obrazie w roli anioła litości i grała w sztuce Musseta Nie igra się z miłością. Panowie Niwiński, Malborg, Rydzewski i Pieczarkowski prawie zasypali ją bukietami, a pan Szastalski zwierzył się kilku damom, że prawdopodobnie w tym jeszcze roku będzie musiał odebrać sobie życie.", + "86938": "Gdy rozeszła się wieść o zamierzonym samobójstwie, pan Szastalski stał się bohaterem rautów, a panna Izabela zyskała przydomek — okrutnej. Kiedy panowie powymykali się na wista, wówczas damy pewnego wieku miały największą przyjemność w tym, ażeby za pomocą dowcipnych manewrów zbliżyć pannę Izabelę z Szastalskim. Z nieopisanym współczuciem przypatrywały się przez lornetki cierpieniom młodego człowieka; prawie starczyło im to za koncert. Gniewały się tylko na pannę Izabelę widząc, że ona rozumie swoje uprzywilejowane stanowisko, a każdym ruchem i spojrzeniem zdaje się mówić: patrzcie, to mnie on kocha, przeze mnie jest nieszczęśliwy!…", + "86939": "Wokulski znajdował się niekiedy w tych towarzystwach, widział lornetki dam skierowane na Szastalskiego i pannę Izabelę, nawet słyszał uwagi, które brzęczały mu około uszu jak osy, ale nic nie rozumiał. Nim wreszcie nikt się nie zajmował, odkąd dowiedziano się, że jest poważnym konkurentem.", + "86940": "— Nieszczęśliwa miłość budzi daleko więcej interesu — szepnęła raz panna Rzeżuchowska do pani Wąsowskiej.", + "86941": "— Kto wie, gdzie tu naprawdę jest miłość nieszczęśliwa, a nawet tragiczna!… — odpowiedziała pani Wąsowska patrząc na Wokulskiego.", + "86942": "W kwadrans później panna Rzeżuchowska kazała przedstawić sobie Wokulskiego, a w ciągu następnego kwadransa zawiadomiła go (spuszczając przy tym oczy), że jej zdaniem najpiękniejszą rolą kobiety jest pielęgnować ranione serca, które cierpią w milczeniu.", + "86943": "Pewnego dnia przy końcu marca Wokulski przyszedłszy do panny Izabeli zastał ją w doskonałym humorze.", + "86944": "— Wyborna wiadomość! — zawołała witając się z nim niezwykle gorąco. — Czy wie pan, że przyjechał ten znakomity skrzypek Molinari…", + "86945": "— Molinari?… — powtórzył Wokulski. — Ach, tak, widziałem go w Paryżu.", + "86946": "— Tak pan chłodno o nim mówi? — zdziwiła się panna Izabela. — Czyby jego gra nie podobała się panu?…", + "86947": "— Przyznam się pani, że nawet nie uważałem, jak on gra.", + "86948": "— To niepodobna!… to chyba nie słyszał go pan… Pan Szastalski (no, on zawsze przesadza) powiedział, że tylko słuchając Molinariego mógłby umrzeć bez żalu. Pani Wywrotnicka jest nim zachwycona, a pani Rzeżuchowska ma zamiar wydać dla niego raut.", + "86949": "— O ile mi się zdaje, jest to dosyć mierny skrzypek.", + "86950": "— Ależ, panie!… Pan Rydzewski i pan Pieczarkowski mieli sposobność widzieć jego album, złożone z samych recenzyj… Pan Pieczarkowski mówi, że Molinariemu ofiarowali to jego wielbiciele. Otóż wszyscy europejscy recenzenci nazywają go genialnym.", + "86951": "Wokulski potrząsnął głową.", + "86952": "— Widziałem go w sali, gdzie najdroższe miejsce kosztowało dwa franki.", + "86953": "— To niepodobna, to chyba nie on… On dostał order od Ojca świętego, od szacha perskiego, ma tytuł… Miernych skrzypków nie spotykają takie odznaczenia.", + "86954": "Wokulski z podziwem przypatrywał się zarumienionej twarzy i błyszczącym oczom panny Izabeli. Były to tak silne argumenta, że zwątpił we własną pamięć i odparł:", + "86955": "— Może być.", + "86956": "Ale pannę Izabelę w przykry sposób dotknęła jego obojętność dla sztuki. Sposępniała i przez resztę dnia rozmawiała z Wokulskim dosyć chłodno.", + "86957": "„Głupiec jestem! — pomyślał wychodząc. — Zawsze muszę się wyrwać z czymś, co jej robi przykrość. Jeżeli jest melomanką, może uważać za świętokradztwo moje zdanie o Molinarim…”", + "86958": "I przez cały następny dzień gorzko wyrzucał sobie nieznajomość sztuki, prostactwo, niedelikatność, a nawet brak szacunku dla panny Izabeli.", + "86959": "„Z pewnością — mówił — znakomitszym jest ten skrzypek, który na niej zrobi wrażenie, aniżeli ten, który by mnie się podobał. Trzeba być arogantem, ażeby wypowiadać sądy tak stanowcze, tym bardziej że musiałem nie poznać się na jego grze…”", + "86960": "Wstyd go ogarnął.", + "86961": "Na trzeci dzień otrzymał od panny Izabeli krótki liścik:", + "86962": "„Panie — pisała. — Musi mi pan ułatwić zaznajomienie się z Molinarim, ale to koniecznie, koniecznie… Obiecałam Cioci, że skłonię go, ażeby zagrał u niej na ochronę; pojmuje więc pan, ile mi na tym zależy.”", + "86963": "W pierwszej chwili zdawało się Wokulskiemu, że zbliżenie się do genialnego skrzypka będzie jednym z najtrudniejszych zadań, jakie mu kazano rozwiązać. Szczęściem, przypomniał sobie, że ma znajomego muzyka, który nie tylko poznał się z Molinarim, ale już chodził za nim i przesiadywał u niego jak cień.", + "86964": "Kiedy zwierzył się z kłopotu przed muzykiem, ten naprzód szeroko otworzył oczy, potem zmarszczył brwi, w końcu zaś, po długim namyśle, odparł:", + "86965": "— O, to sprawa trudna, bardzo trudna, ale dla pana postaramy się. Tylko muszę go przygotować, dobrze usposobić… I wie pan, jak zrobimy?… Niech pan jutro zajdzie do hotelu o pierwszej w południe; ja tam będę na śniadaniu. Wtedy niech pan wywoła mnie nieznacznie przez służącego, a już ja wyrobię panu audiencję.", + "86966": "Te ostrożności i ton, jakim je wypowiadano, przykro dotknęły Wokulskiego; mimo to w oznaczonym terminie poszedł do hotelu.", + "86967": "— Pan Molinari w domu? — zapytał szwajcara.", + "86968": "Szwajcar, człowiek znajomy, wyprawił pomocnika na górę, sam zaś zaczął bawić Wokulskiego rozmową:", + "86969": "— To, wielmożny panie, mamy ruch w hotelu z tym Włochem!… Schodzą się państwo jak do cudownego obrazu, ale najwięcej kobiety…", + "86970": "— Oho?…", + "86971": "— Tak, wielmożny panie. Taka najpierwej przysyła mu list, potem bukiet, a nareszcie sama przychodzi za woalką, bo myśli, że jej nikt nie pozna… To, panie, śmiech dla całej służby!… On nie każdą przyjmuje, choć która da jego lokajowi ze trzy ruble. Ale czasem, jak trafi mu się dobry humor, to nieraz dobiera sobie chłopisko jeszcze dwa numery, każdy w innej stronie korytarza, i w każdym inną rozwesela… Taki, bestia, zajadły.", + "86972": "Wokulski spojrzał na zegarek. Upłynęło z dziesięć minut na czekaniu, więc pożegnał szwajcara i poszedł na schody czując, że gniew zaczyna w nim kipieć.", + "86973": "„Tęgi blagier! — myślał. — Ale też i miłe te kobietki…”", + "86974": "W drodze spotkał go zadyszany pomocnik szwajcara.", + "86975": "— Pan Molinari — rzekł — kazał prosić, ażeby jaśnie pan chwilkę zaczekał…", + "86976": "Wokulski chciał schwycić za kark posłańca, ale pohamował się i — zawrócił na dół.", + "86977": "— Jaśnie pan odchodzi?… Co mam powiedzieć panu Molinariemu?…", + "86978": "— Powiedz mu, ażeby… Rozumiesz?", + "86979": "— Powiem, jaśnie panie, tylko on nie zrozumie — odpowiedział zadowolony lokaj, a wpadłszy do szwajcara rzekł:", + "86980": "— Przynajmniej znalazł się choć jeden pan, co się poznał na tym kundlu Włochu… O hycel! łeb to zadziera, ale nim ci da, człeku, dziesiątczynę, to ją pierwej ze trzy razy obejrzy… Legawa suka go urodziła, pokrakę… Zgnilec… obieżyświat… Kopernik!…", + "86981": "Była chwila, że Wokulski uczuł żal do panny Izabeli. Jak można zapalać się do człowieka, z którego nawet hotelowa służba żartuje!… Jak można zapisywać się na długą listę jego wielbicielek… Czy w końcu godziło się zmuszać go, ażeby szukał znajomości z takim płytkim blagierem!…", + "86982": "Ale wnet ochłonął; przyszła mu bardzo słuszna uwaga, że panna Izabela nie znając Molinariego daje się tylko unosić prądowi jego reputacji.", + "86983": "„Pozna go i ochłonie — pomyślał. — Tylko już ja nie będę im służył za pośrednika.”", + "86984": "Kiedy Wokulski wrócił do domu, zastał u siebie Węgiełka, który czekał na niego od godziny.", + "86985": "Chłopak wyglądał po warszawsku, ale był trochę mizerny.", + "86986": "— Wychudłeś, zbladłeś — rzekł Wokulski przypatrzywszy mu się. — Łajdaczysz się czy co?…", + "86987": "— Nie, panie, tylko dziesięć dni chorowałem. Coś mi się zrobiło na szyi takie paskudne, że mnie doktór pokrajał. Ale już wczoraj poszedłem do roboty.", + "86988": "— Potrzebujesz pieniędzy?", + "86989": "— Nie, panie. Chciałem tylko opowiedzieć się względem powrotu do Zasławia.", + "86990": "— Już cię korci. A nauczyłeś się czego?", + "86991": "— Ojej! I ze ślusarkom się trochę… i według stolarki… Koszyków nauczyłem się też wcale pięknych i rysować. A nawet jakby przyszło do malowania, to też…", + "86992": "Mówiąc to kłaniał się, rumienił i miętosił czapkę w ręku.", + "86993": "— Dobrze — odezwał się po chwili Wokulski. — Na narzędzia dostaniesz sześćset rubli. Wystarczy?… A kiedy chcesz wracać?", + "86994": "Chłopak zaczerwienił się jeszcze mocniej i pocałował Wokulskiego w rękę.", + "86995": "— Bo ja jeszcze, z przeproszeniem łaski pańskiej, chciałbym się ożenić… Tylko nie wiem…", + "86996": "Poskrobał się w głowę.", + "86997": "— Z kimże to? — spytał Wokulski.", + "86998": "— Z tą panną Marianną, co mieszka u furmanów Wysockich. Ja też mieszkam w tym domu, tylko na górze.", + "86999": "„Chce się żenić z moją magdalenką?” — pomyślał Wokulski. Przeszedł się po pokoju i rzekł:", + "87000": "— A dobrze ty znasz pannę Mariannę?", + "87001": "— Co nie mam znać? Przecie widujemy się co dzień trzy razy, a czasami to i przez całą niedzielę albo ja siedzę u niej, albo oboje u Wysockich.", + "87002": "— No tak. Ale czy wiesz, czym ona była przed rokiem?", + "87003": "— Wiem, panie. Ledwiem tu przyjechał z łaski pańskiej, zaraz Wysocka mówi do mnie: „Uważaj, młody, bo ona się puszczała…” Takim sposobem od pierwszego dnia wiedziałem, co ona za jedna; okpistwa ze mną nie robiła żadnego.", + "87004": "— I jakże się stało, że chcesz żenić się z nią?", + "87005": "— Bóg wie, panie, ani tak, ani owak. Nawet z początku to śmiałem się z niej i jak kto przechodził za oknem, mówiłem: „Pewno i ten znajomy panny Marianny, boś panna nie z jednego pieca chleb jadła.” A ona nic, tylko spuści głowę, kręci maszyną, aż warczy, i ognie jej na twarz biją.", + "87006": "Później spostrzegłem się, że mi ktoś łata bieliznę; więc na Boże Narodzenie kupiłem jej za dziesięć złotych parasol, a ona sześć chustek perkalowych z moim nazwiskiem. A Wysocka mówi: „Nie daj się, młody, bo to probantka!…” Więcem se do głowy nie dopuszczał, choć gdyby nie była ladaco, już bym się w zapusty ożenił.", + "87007": "Akurat w Popielec Wysocki rozpowiedział mi, jak się z nią zrobił ten interes, niby z panną Marianną. Zgodziła ją jakaś pani w aksamitach do służby, no i miała służbę, niech ręka boska broni! Coraz chce uciekać, ale ją łapią i mówią: „Albo siedź tu, albo oddamy cię do kryminału za złodziejstwo.” „Cóżem ja ukradła?” — ona mówi. „Nasze dochody, psiawiaro!” — oni krzyczą. I tak by siedziała (rozpowiadał Wysocki) do sądnego dnia, gdyby jej pan Wokulski nie zobaczył w kościele. Wtedy ją wykupił i wyratował.", + "87008": "— Mów dalej, mów — odezwał się Wokulski spostrzegłszy, że Węgiełek waha się.", + "87009": "— Zaraz mnie tknęło — ciągnął Węgiełek — że to nie żadne łajdactwo, tylko nieszczęście. I pytam się Wysockiego: „Ożeniłby się pan z panną Marianną?” „I z jedną babą jest utrapienie” — on mówi. „Ale żeby pan Wysocki był w kawalerskiej kondycji, to co?” „Eh — mówi — kiedy już nie mam ciekawości do kobiet.” Widząc ja, że stary nie chce gadać, takem go zaklął, że mi w końcu powiedział: „Nie ożeniłbym się, bo nie miałbym przekonania, że się w niej stary obyczaj nie odezwie. Kobieta jak dobra, to dobra, ale jak się rozwydrzy, niczym diabeł.”", + "87010": "Tymczasem na początku świętego postu zesłał Pan Bóg miłosierny na mnie takiego bolaka, żem musiał leżeć w domu, i jeszcze doktór mnie pokrajał. Aż tu panna Marianna jak nie zacznie do mnie chodzić, łóżko prześciełać, pokrajanie mi opatrywać… Mówił doktór, żeby nie jej opatrunki, to bym z tydzień dłużej leżał. Mnie nieraz złość brała, osobliwie, jak mnie trzęsło, więc jednego dnia mówię: „Co sobie panna Marianna robi subiekcję?… Panna myśli, że ja się z panną ożenię, a ja chybabym zgłupiał, żeby się z taką wiązać, co się dziesięciu wysługiwała…”", + "87011": "A ona na to nic, tylko spuściła głowę i łzy jej kap… kap…", + "87012": "„Przecie ja rozumiem — mówi — żeby się pan Węgiełek ze mną nie ożenił…”", + "87013": "Aż mnie, z przeproszeniem łaski pańskiej, zemdliło z wielkiej litości, kiedym to usłyszał. I zaraz powiedziałem Wysockiej: „Wie pani Wysocka co, może ja się z panną Marianną ożenię…”", + "87014": "A ona na to: „Nie bądź głupi, bo…”", + "87015": "Kiedy nie śmiem mówić — dodał nagle Węgiełek, znowu całując Wokulskiego w rękę.", + "87016": "— Mów śmiało.", + "87017": "— „Bo — rzekła mi pani Wysocka — jakbyś się ożenił z panną Marianną, to może byś obraził pana Wokulskiego za jego łaskę nad nami wszystkimi… Kto zaś wie, czy panna Marianna do niego nie chodzi…”", + "87018": "Wokulski zatrzymał się przed nim.", + "87019": "— Tego się lękasz? — spytał. — Daję ci słowo honoru, że nigdy nie widuję tej panny.", + "87020": "Węgiełek odetchnął.", + "87021": "— To i chwała Bogu. Bo jedno, że nie śmiałbym przecie panu włazić w drogę za jego dobroć, a po drugie…", + "87022": "— Cóż po drugie?", + "87023": "— Po drugie, widzi pan, że ona się puszczała, to przez nieszczęście, źli ludzie ją skrzywdzili i temu ona nie winna. Ale żeby ona teraz nade mną chorym płakała, a do wielmożnego pana chodziła, to już byłaby taka szelma jak wściekły pies, co to tylko zabić, ażeby ludzi nie kąsał.", + "87024": "— A zatem? — spytał Wokulski.", + "87025": "— Ha, cóż? ożenię się po świętach — odparł Węgiełek. — Przecie ona za nie swoje grzechy cierpieć nie może. Nie jej to była wola.", + "87026": "— Masz jeszcze jaki interes?", + "87027": "— Już nic.", + "87028": "— Więc bywaj zdrów, a przed ślubem wstąp do mnie. Ona będzie miała pięćset rubli posagu, no i co potrzeba na bieliznę i gospodarstwo.", + "87029": "Węgiełek opuścił go bardzo wzruszony.", + "87030": "„Oto logika prostych serc! — pomyślał Wokulski. — Pogarda dla występku, miłosierdzie dla nieszczęścia.”", + "87031": "Naiwny mieszczanin w jego oczach wyrósł na posłannika odwiecznej sprawiedliwości, który zdeptanej kobiecie przyniósł spokój i przebaczenie.", + "87032": "W końcu marca u państwa Rzeżuchowskich odbył się wielki raut z Molinarim; Wokulski także otrzymał zaproszenie zaadresowane piękną rączką panny Rzeżuchowskiej.", + "87033": "Przybył tam dosyć późno, właśnie w chwili kiedy mistrz dał się uprosić do uszczęśliwienia słuchaczy koncertem własnej kompozycji. Jeden z miejscowych muzyków usiadł towarzyszyć mu na fortepianie, drugi przyniósł mistrzowi skrzypce, trzeci odwracał nuty akompaniatorowi, czwarty stał za mistrzem w zamiarze podkreślania fizjognomią i gestami piękniejszych albo trudniejszych ustępów.", + "87034": "Ktoś poprosił obecnych o spokojność, damy usiadły w półkole, mężczyźni zgromadzili się za ich krzesłami, koncert zaczął się.", + "87035": "Teraz Wokulski spojrzał na skrzypka i przede wszystkim spostrzegł pewne podobieństwo między nim i Starskim. Molinari miał takie same niewielkie faworyciki, jeszcze mniejsze wąsiki i ten sam wyraz znużenia, jaki cechuje ludzi posiadających szczęście u płci pięknej. Grał dobrze i wyglądał przyzwoicie, lecz było widać po nim, że już pogodził się z rolą półbożka łaskawego dla swoich wiernych.", + "87036": "Od czasu do czasu skrzypce odezwały się głośniej, stojący za mistrzem muzyk robił minę zachwyconą, a po sali przebiegał cichy i krótki szmer. Pomiędzy uroczyście nastrojonymi mężczyznami i zasłuchanymi, zamyślonymi, rozmarzonymi lub drzemiącymi damami Wokulski dostrzegał kobiece fizjognomie napiętnowane niezwykłym wyrazem. Były tam namiętnie odrzucone głowy, zarumienione policzki, pałające oczy, rozchylone i drgające usta, jakby pod wpływem narkotyku.", + "87037": "„Straszna rzecz! — pomyślał Wokulski. — Cóż to za chore indywidua wprzęgają się do triumfalnego wozu tego pana…”", + "87038": "Wtem spojrzał na bok i zrobiło mu się zimno… Zobaczył pannę Łęcką bardziej odurzoną i roznamiętnioną od innych. Nie wierzył własnym oczom.", + "87039": "Mistrz grał z kwadrans, ale Wokulski nie słyszał już ani jednej nuty. Rozbudził go dopiero przeciągły grzmot oklasków. Potem znowu zapomniał, gdzie jest, ale za to doskonale widział, jak Molinari szepnął coś do ucha panu Rzeżuchowskiemu, jak pan Rzeżuchowski wziął go pod rękę i — przedstawił pannie Izabeli.", + "87040": "Przywitała go rumieńcem i wejrzeniem nieopisanego zachwytu. A ponieważ proszono na kolację, mistrz podał jej rękę i zaprowadził do sali jadalnej. Przeszli tuż obok niego, Molinari potrącił go łokciem, ale tak byli zajęci sobą, że panna Izabela nawet nie spostrzegła Wokulskiego. Potem usiedli we czworo przy jednym stoliku: pan Szastalski z panną Rzeżuchowską, Molinari z panną Izabelą, i było znać, że jest im bardzo dobrze razem.", + "87041": "Wokulskiemu znowu zdawało się, że z oczu spada mu zasłona, poza którą widać zupełnie inny świat i inną pannę Izabelę. Ale w tej samej chwili uczuł taki zamęt w głowie, ból w piersiach, szał w nerwach, że uciekł do przedpokoju, a stamtąd na ulicę obawiając się, że traci rozum.", + "87042": "„Boże miłosierny! — szepnął — zdejmijże ze mnie to przekleństwo…”", + "87043": "O kilka kroków od Molinariego, przy mikroskopijnym stoliczku, siedziała pani Wąsowska z Ochockim.", + "87044": "— Moja kuzynka zaczyna mi się coraz mniej podobać — rzekł Ochocki patrząc na pannę Izabelę. — Widzi ją pani?…", + "87045": "— Od godziny — odparła pani Wąsowska. — Ale zdaje mi się, że i Wokulski coś spostrzegł, bo był bardzo zmieniony. Żal mi go.", + "87046": "— O, niech pani będzie spokojna o Wokulskiego. Prawda, że dziś jest rozbity, ale jeżeli się raz ocknie… Takich nie zabijają wachlarzem.", + "87047": "— Więc może być dramat…", + "87048": "— Żadnego — rzekł Ochocki. — Ludzie o skoncentrowanych uczuciach wówczas tylko są niebezpieczni, jeżeli nie mają rezerw…", + "87049": "— Mówisz pan o tej pani… jakże ona… Sta… Star?…", + "87050": "— Boże uchowaj, tam nic nie ma i nigdy nie było. Zresztą dla zakochanego mężczyzny nie stanowi rezerwy inna kobieta.", + "87051": "— Więc cóż?", + "87052": "— Wokulski ma silny umysł i wie o cudownym wynalazku, którego wykończenie naprawdę przewróciłoby świat…", + "87053": "— I pan wiesz o nim?", + "87054": "— Treść znam, dowód widziałem; nie znam tylko bliższych szczegółów. Przysięgam — mówił zapalając się Ochocki — że dla takiej sprawy można by poświęcić nawet dziesięć kochanek!", + "87055": "— Więc i mnie poświęciłbyś, niewdzięczniku?", + "87056": "— Alboż pani jest moją kochanką?… Nie jestem przecie lunatykiem.", + "87057": "— Ale kochasz się we mnie?", + "87058": "— Może jeszcze tak jak Wokulski w Izabeli?… Ani myślę… Choć każdej chwili jestem gotów…", + "87059": "— W każdej chwili jesteś pan źle wychowany. Ale… tym lepiej, że się we mnie nie kochasz.", + "87060": "— I nawet wiem, dlaczego lepiej. Pani wzdycha do Wokulskiego…", + "87061": "Panią Wąsowską oblał mocny rumieniec; zmieszała się tak, że wachlarz upadł jej na posadzkę. Ochocki podniósł go.", + "87062": "— Nie chcę grać z panem komedii, mój potworze — odparła po chwili. — Obchodzi mnie tak, że… robię wszystko, co jest w mojej mocy, ażeby dostał Belę, ponieważ… ją kocha ten szaleniec…", + "87063": "— Przysięgam, że spomiędzy znajomych mi dam jesteś pani jedyną kobietą, która naprawdę coś warta… Ale dosyć o tym. Od czasu kiedym poznał, że Wokulski kocha Belę (a jak on ją kocha!) moja kuzynka robi na mnie dziwne wrażenie. Dawniej uważałem ją za wyjątkową, dziś wydaje mi się pospolitą, dawniej wzniosła, dziś jest płaska… Ale to tylko chwilami i jeszcze ostrzegam, że mogę się mylić.", + "87064": "Pani Wąsowską uśmiechnęła się.", + "87065": "— Podobno — rzekła — ile razy mężczyzna patrzy na kobietę, szatan zakłada mu różowe okulary.", + "87066": "— Czasami zdejmuje.", + "87067": "— Ale nie bez cierpień — odpowiedziała pani Wąsowską. — Wiesz pan co — dodała — ponieważ jesteśmy prawie kuzynami, mówmy sobie ty…", + "87068": "— Bardzo dziękuję.", + "87069": "— Dlaczego?", + "87070": "— Nie mam zamiaru być wielbicielem pani.", + "87071": "— Ja proponuję panu przyjaźń.", + "87072": "— Właśnie. Jest to mostek, po którym…", + "87073": "W tej chwili panna Izabela wstała nagle od swego stolika i podeszła do nich; była wzburzona.", + "87074": "— Porzucasz mistrza? — spytała ją pani Wąsowska.", + "87075": "— Ależ to jest impertynent! — rzekła panna Izabela tonem, w którym czuć było gniew.", + "87076": "— Bardzom kontent, kuzynko, że tak prędko poznałaś się na tym poliszynelu — odezwał się Ochocki. — Może pani siądzie?", + "87077": "Ale panna Izabela rzuciła na niego piorunujące spojrzenie, zaczęła rozmawiać z Malborgiem, który właśnie zbliżył się do niej, i odeszła do sali.", + "87078": "Na progu, spoza wachlarza, spojrzała w stronę Molinariego, który bardzo wesoło rozmawiał z panną Rzeżuchowską…", + "87079": "— Zdaje mi się, panie Ochocki — rzekła pani Wąsowska — że prędzej zostaniesz naszym Kopernikiem, aniżeli nauczysz się ostrożności! Jak mogłeś wobec Izabeli nazwać tego pana poliszynelem?…", + "87080": "— Ona przecież nazwała go impertynentem…", + "87081": "— Niemniej interesuje się nim.", + "87082": "— No, proszę ze mnie nie żartować. Jeżeli nie interesuje się człowiekiem, który ją ubóstwia…", + "87083": "— To właśnie będzie interesować się takim, który ją lekceważy.", + "87084": "— Pociąg do ostrych sosów jest oznaką nietęgiego zdrowia — zauważył Ochocki.", + "87085": "— Która tu jest zdrowa! — rzekła pani Wąsowska, pogardliwie obwodząc wzrokiem towarzystwo. — Podaj mi pan rękę i idźmy do salonu.", + "87086": "Na przejściu spotkali księcia, który z wielkim zadowoleniem przywitał panią Wąsowską.", + "87087": "— Cóż, mości książę, Molinari?… — zapytała.", + "87088": "— Ma bardzo ładny ton… Bardzo…", + "87089": "— I będziemy przyjmować go u siebie?", + "87090": "— O tak… w przedpokoju…", + "87091": "W parę minut dowcip księcia obleciał wszystkie sale… Pani Rzeżuchowska z powodu nagłej migreny musiała opuścić gości.", + "87092": "Gdy pani Wąsowska rozmawiając po drodze ze znajomymi weszła z Ochockim do salonu, zobaczyła już pannę Izabelę siedzącą w towarzystwie Molinariego.", + "87093": "— Kto z nas miał rację? — rzekła trącając Ochockiego wachlarzem. — Biedny Wokulski!…", + "87094": "— Zapewniam panią, że jest mniej biednym aniżeli panna Izabela.", + "87095": "— Dlaczego?", + "87096": "— Bo jeżeli kobiety kochają tylko tych, którzy je lekceważą, to moja kuzynka bardzo prędko będzie musiała oszaleć za Wokulskim.", + "87097": "— Powiesz mu pan?… — oburzyła się pani Wąsowska.", + "87098": "— Nigdy! Jestem przecie jego przyjacielem, a już to samo wkłada na mnie obowiązek nieostrzegania o niebezpieczeństwach. Ale jestem także mężczyzną i dalibóg, czuję, że gdy między mężczyną i kobietą zacznie się tego rodzaju walka…", + "87099": "— To przegra mężczyzna.", + "87100": "— Nie, pani. Przegra kobieta, i to na łeb, na szyję. Przecież dlatego kobiety wszędzie są niewolnicami, że lgną do tych, którzy je lekceważą.", + "87101": "— Nie bluźnij pan.", + "87102": "Ponieważ Molinari zaczął rozmawiać z panią Wywrotnicką, pani Wąsowska zbliżyła się do panny Izabeli, wzięła ją pod rękę i zaczęły spacerować po salonie.", + "87103": "— Pogodziłaś się jednak z tym impertynentem? — zapytała pani Wąsowska.", + "87104": "— Przeprosił mnie — odparła panna Izabela.", + "87105": "— Tak prędko? A czy choć obiecał poprawę?", + "87106": "— Moją będzie rzeczą, ażeby nie potrzebował się poprawiać.", + "87107": "— Był tu Wokulski — mówiła pani Wąsowska — i dosyć nagle wyszedł.", + "87108": "— Dawno?", + "87109": "— Kiedyście siedli do kolacji; stał nawet w tych drzwiach.", + "87110": "Panna Izabela zmarszczyła brwi.", + "87111": "— Moja Kaziu — rzekła — wiem, o co ci chodzi. Otóż oświadczam ci raz na zawsze, że ani myślę wyrzekać się dla Wokulskiego moich sympatyj i upodobań. Małżeństwo nie jest więzieniem, a ja mniej niż kto inny nadaję się na więźnia.", + "87112": "— Masz słuszność. Czy jednakże dla kaprysu godzi się drażnić takie uczucia?", + "87113": "Panna Izabela zmieszała się.", + "87114": "— Więc cóż mam robić?", + "87115": "— To już od ciebie zależy. Jeszcze nie jesteś z nim związana…", + "87116": "— Ach, tak!… już pojmuję… — uśmiechnęła się panna Izabela.", + "87117": "Stojący pod oknem pan Malborg z panem Niwińskim przypatrywali się obu damom przez binokle.", + "87118": "— Piękne kobiety! — westchnął pan Malborg.", + "87119": "— A każda w innym guście — dodał pan Niwiński. — Którą byś wolał?", + "87120": "— Obie.", + "87121": "— A ja Izabelkę, a potem… Wąsowską.", + "87122": "— Jak one tulą się do siebie… jak się uśmiechają!… To wszystko, ażeby nas podrażnić. Sprytne są te kobietki.", + "87123": "— A w gruncie mogą się nienawidzieć.", + "87124": "— No, przynajmniej nie w tej chwili — zakończył pan Niwiński.", + "87125": "Do spacerujących pań zbliżył się Ochocki.", + "87126": "— Czy i kuzynek należy do spisku przeciw mnie? — zapytała panna Izabela.", + "87127": "— Do spisku nigdy; mogę z panią być tylko w otwartej wojnie.", + "87128": "— Z panią? W otwartej wojnie?… Cóż to znaczy. Wojny prowadzą się w celu zawarcia korzystnego pokoju!", + "87129": "— To nie mój system.", + "87130": "— Czy tak?… — rzekła panna Izabela z uśmiechem. — Więc załóżmy się, że kuzynek złożysz broń; bo wojnę uważam już za rozpoczętą.", + "87131": "— Przegrasz ją, kuzynko, nawet w tych punktach, w których liczysz na najzupełniejsze zwycięstwo — odpowiedział uroczyście Ochocki.", + "87132": "Panna Izabela sposępniała.", + "87133": "— Belu — szepnęła do niej przechodząca w tej chwili hrabina — wyjeżdżamy.", + "87134": "— Cóż, Molinari obiecał?… — zapytała tym samym tonem panna Izabela.", + "87135": "— Wcale go nie prosiłam — odpowiedziała dumnie hrabina.", + "87136": "— Dlaczego, ciociu?…", + "87137": "— Zrobił niekorzystne wrażenie.", + "87138": "Gdyby doniesiono pannie Izabeli, że umarł Wokulski z powodu Molinariego, wielki skrzypek nie straciłby nic w jej oczach. Ale wiadomość, że zrobił złe wrażenie, dotknęła ją w niemiły sposób.", + "87139": "Pożegnała artystę chłodno, prawie wyniośle.", + "87140": "Pomimo znajomości, trwającej ledwie kilka godzin, Molinari żywo zainteresował pannę Izabelę.", + "87141": "Kiedy późno wróciwszy do domu spojrzała na swego Apollina, zdawało jej się, że marmurowy bożek ma coś z postawy i rysów skrzypka. Zarumieniła się przypomniawszy sobie, że posąg bardzo często zmieniał fizjognomię; nawet przez krótką chwilę był podobny do Wokulskiego. Uspokoiła się jednak uwagą, że dzisiejsza zmiana jest ostatnią, że dotychczasowe jej upodobania polegały na omyłkach i że Apollo, jeżeli mógł kogoś symbolizować, to tylko Molinariego.", + "87142": "Nie mogła zasnąć, w sercu jej walczyły najsprzeczniejsze uczucia: gniew, obawa, ciekawość i jakaś tkliwość. Czasem nawet budziło się zdumienie, kiedy przypominała sobie zuchwałe czyny skrzypka. Przy pierwszych słowach powiedział, że jest najpiękniejszą kobietą, jaką zna; idąc na kolację namiętnie przytulał jej ramię i oświadczył, że ją kocha. A przy kolacji, bez względu na obecność Szastalskiego i panny Rzeżuchowskiej, tak natarczywie szukał pod stołem jej ręki, że… cóż miała zrobić?…", + "87143": "Podobnie gwałtownych uczuć nie spotkała jeszcze nigdy. On naprawdę musiał ją pokochać od pierwszego wejrzenia, szalenie, na śmierć. Czy jej wreszcie nie szepnął (co nawet zmusiło ją do opuszczenia stolika), że bez namysłu oddałby życie za kilka dni spędzonych z nią razem.", + "87144": "„I na co on się narażał mówiąc coś podobnego?” — pomyślała panna Izabela. Nie przyszło jej do głowy, że co najwyżej narażał się na opuszczenie towarzystwa przed końcem kolacji.", + "87145": "„Co za uczucie!… co za namiętność!…” — powtarzała w duchu.", + "87146": "Przez dwa dni panna Izabela nie wychodziła z domu i nikogo nie przyjmowała. W trzecim dniu zdawało jej się, że Apollo, jakkolwiek wciąż podobny do Molinariego, chwilami przypomina Starskiego. Tegoż dnia po południu przyjęła panów Rydzewskiego i Pieczarkowskiego, którzy oświadczyli jej, że Molinari opuszcza już Warszawę, że zraził do siebie całe towarzystwo, że jego album z recenzjami jest blagą, ponieważ nie umieszczono w nim krytyk nieprzychylnych. Dodali w końcu, że tak mierny skrzypek i pospolity człowiek tylko w Warszawie mógł doznać podobnych owacyj.", + "87147": "Panna Izabela była oburzona i przypomniała panu Pieczarkowskiemu, że nie kto inny, tylko on chwalił artystę. Pan Pieczarkowski zdziwił się i powołał się na świadectwo obecnego pana Rydzewskiego i nieobecnego Szastalskiego, że Molinari od pierwszej chwili nie budził w nim zaufania.", + "87148": "Przez następne dwa dni panna Izabela uważała wielkiego artystę jako ofiarę zawiści. Powtarzała sobie, że tylko on jeden zasługuje na jej współczucie i że nigdy o nim nie zapomni.", + "87149": "W tym czasie pan Szastalski przysłał jej bukiet fiołków, a panna Izabela nie bez wyrzutów spostrzegła, że Apollo zaczyna być podobnym do Szastalskiego i że Molinari szybko zaciera się w jej pamięci.", + "87150": "Prawie w tydzień po koncercie, kiedy bez światła siedziała w swoim pokoju, przed oczyma jej stanęła dawno zapomniana wizja. Zdawało jej się, że w towarzystwie ojca zjeżdża powozem z jakiejś góry w dolinę napełnioną chmurami dymów i pary. Spomiędzy chmur wysunęła się olbrzymia ręka trzymająca kartę, na którą pan Tomasz patrzył z niespokojną ciekawością. „Z kim ojciec gra?…” — pomyślała. W tej chwili wionął wiatr i z tumanów ukazała się twarz Wokulskiego, także w olbrzymich rozmiarach.", + "87151": "„Rok temu miałam toż samo widzenie — rzekła do siebie panna Izabela. — Co to znaczy?…”", + "87152": "I dopiero teraz przypomniała sobie, że Wokulski nie był u nich od tygodnia.", + "87153": "Po raucie u państwa Rzeżuchowskich Wokulski wrócił do siebie w niezwykłym nastroju ducha. Atak szału minął go i ustąpił miejsca apatycznemu spokojowi. Wokulski nie spał całą noc, ale stan ten nie wydawał mu się przykrym. Leżał spokojnie, nie myślał o niczym i tylko ciekawie przysłuchiwał się bijącym godzinom. Pierwsza… druga… trzecia…", + "87154": "Na drugi dzień wstał późno i do południa, pijąc herbatę, znowu przysłuchiwał się biciu zegara. Jedynasta… dwunasta… pierwsza… Jakie to nudne!…", + "87155": "Chciał coś czytać, ale nie chciało mu się pójść do biblioteki po książkę; więc położył się na szezlongu i zaczął myśleć o teorii Darwina.", + "87156": "„Co to jest dobór naturalny? Jest to skutek walki o byt, w której giną istoty nie posiadające pewnych uzdolnień, a zwyciężają więcej uzdolnione. Jaka jest najważniejsza zdolność: czy pociąg płciowy? Nie, wstręt do śmierci. Istoty, które nie miałyby wstrętu do śmierci, musiałyby wyginąć najpierwej. Gdyby człowieka nie hamował wstręt do śmierci, ten najmędrszy zwierz nie dźwigałby kajdan życia. W poezji staroindyjskiej są ślady, że istniała kiedyś ludzka rasa mająca mniejszy wstręt do śmierci aniżeli my. No i rasa ta wyginęła, a jej potomkowie są albo niewolnikami, albo ascetami.", + "87157": "A co to jest wstręt do śmierci? Naturalnie, instynkt polegający na złudzeniu. Są osoby mające wstręt do myszy, która jest zupełnie niewinnym stworzeniem, albo nawet do poziomek, które są wcale smaczne. (Kiedy to ja jadłem poziomki?… Aha, w końcu września roku zeszłego w Zasławku… Zabawna miejscowość ten Zasławek; ciekawym, czy jeszcze żyje prezesowa i czy ma wstręt do śmierci?…)", + "87158": "Bo cóż to jest obawa śmierci?… Złudzenie! Umrzeć jest to nie być nigdzie, nic nie czuć i o niczym nie myśleć. W iluż ja miejscach dziś nie jestem: nie jestem w Ameryce, w Paryżu, na księżycu, nie jestem nawet w moim sklepie i nic mnie to nie trwoży. A o ilu ja rzeczach nie myślałem przed chwilą i o ilu nie myślę? Myślę tylko o jakiejś jednej rzeczy, a nie myślę o miliardzie innych rzeczy, nie wiem nawet o nich i nic mnie to nie obchodzi.", + "87159": "Cóż więc może być przykrego w tym, że nie będąc w milionie miejsc, tylko w jakimś jednym, i nie myśląc o miliardzie rzeczy, tylko o jakiejś jednej, przestanę być i w tym jednym miejscu i myśleć o tej jednej rzeczy?… Istotnie, obawa śmierci jest najkomiczniejszym złudzeniem, jakiemu od tylu wieków ulega ludzkość. Dzicy boją się piorunu, huku broni palnej, nawet zwierciadła; a my, niby to ucywilizowani, lękamy się śmierci!…”", + "87160": "Wstał, wyjrzał przez okno i z uśmiechem przypatrywał się ludziom, którzy gdzieś biegli, kłaniali się sobie, asystowali damom. Przypatrywał się ich gwałtownym ruchom, wielkiemu zainteresowaniu, bezświadomej szarmanterii mężczyzn, automatycznej kokieterii kobiet, obojętnym minom dorożkarzy, męce ich koni i nie mógł oprzeć się uwadze, że całe to życie, pełne niepokoju i udręczeń, jest kapitalnym głupstwem.", + "87161": "Tak przesiedział cały dzień. Następnego przyszedł Rzecki i przypomniał mu, że dziś jest dzień pierwszego kwietnia i że panu Łęckiemu trzeba zapłacić dwa tysiące pięćset rubli procentów.", + "87162": "— A prawda — odparł Wokulski. — Odwieź mu tam…", + "87163": "— Myślałem, że sam odwieziesz.", + "87164": "— Nie chce mi się…", + "87165": "Rzecki kręcił się po pokoju, chrząkał, nareszcie rzekł:", + "87166": "— Pani Stawska jest jakaś markotna. Może byś ją odwiedził?", + "87167": "— A prawda, że już dawno u niej nie byłem. Pójdę wieczorem.", + "87168": "Odebrawszy taką odpowiedź Rzecki już nie zatrzymywał się. Bardzo czule pożegnał Wokulskiego, wpadł do sklepu po pieniądze, potem siadł w dorożkę i kazał jechać do pani Misiewiczowej.", + "87169": "— Przybiegłem tylko na chwilę, bo mam załatwić pilny interes — zawołał uradowany. — Wie pani, Stach będzie tu dzisiaj… Zdaje mi się (ale mówię to pani w największej tajemnicy), że Wokulski już stanowczo zerwał z Łęckimi…", + "87170": "— Czyby tak?… — rzekła pani Misiewiczowa składając ręce.", + "87171": "— Jestem prawie pewny, ale… żegnam panią… Stach będzie dziś wieczorem…", + "87172": "Istotnie, Wokulski był wieczorem i co ważniejsza, zaczął bywać każdego wieczora. Przychodził dosyć późno, kiedy Helunia już spała, a pani Misiewiczowa odchodziła do swego pokoju, i z panią Stawską przepędzał po parę godzin. Zwykle milczał i słuchał jej opowiadań o sklepie Milerowej albo o brukowych wypadkach. Sam odzywał się rzadko, a wtedy wypowiadał aforyzmy, nawet nie mające związku z tym, co do niego mówiono.", + "87173": "Raz rzekł bez powodu:", + "87174": "— Człowiek jest jak ćma: na oślep rwie się do ognia, choć go boli i choć się w nim spali. Robi to jednak dopóty — dodał po namyśle — dopóki nie oprzytomnieje. I tym różni się od ćmy…", + "87175": "„Mówi o pannie Łęckiej!…” — pomyślała pani Stawska i serce jej spieszniej uderzyło.", + "87176": "Innym razem opowiedział jej dziwaczną historię:", + "87177": "— Słyszałem o dwu przyjaciołach, z których jeden mieszkał w Odessie, a drugi w Tobolsku; nie widzieli się kilka lat i bardzo tęsknili za sobą.", + "87178": "Nareszcie przyjaciel tobolski, nie mogąc wytrzymać dłużej, postanowił zrobić odeskiemu niespodziankę, i nie uprzedzając go pojechał do Odessy. Nie zastał go jednak w domu, ponieważ jego przyjaciel odeski, również stęskniony, pojechał do Tobolska…", + "87179": "Interesa nie pozwoliły im zetknąć się w czasie powrotu. Zobaczyli się więc dopiero po kilku latach i wie pani, co się pokazało?…", + "87180": "Pani Stawska podniosła na niego oczy.", + "87181": "— Oto obaj, szukając się, tego samego dnia zjechali się w Moskwie, stanęli w tym samym hotelu i w sąsiednich numerach. Los czasami mocno żartuje z ludzi…", + "87182": "— W życiu chyba nieczęsto się tak trafia… — szepnęła pani Stawska.", + "87183": "— Kto wie?… Kto wie?… — odparł Wokulski.", + "87184": "Pocałował ją w rękę i wyszedł zamyślony.", + "87185": "„Z nami tak nie będzie!…” — pomyślała, głęboko wzruszona.", + "87186": "Podczas wieczorów przepędzanych w domu pani Stawskiej Wokulski stosunkowo był najbardziej ożywiony, trochę jadł i rozmawiał.", + "87187": "Lecz przez resztę dnia zapadał w apatię. Prawie nie jadł, tylko wypijał mnóstwo herbaty, nie zajmował się interesami, nie był na kwartalnym posiedzeniu spółki, nic nie czytał, a nawet nie myślał. Zdawało mu się, że potęga, której nie umiałby nazwać, wyrzuciła go poza obręb wszelkich spraw, nadziei, pragnień i że jego życie, podobne dziś do martwego ciężaru, toczy się wśród pustki.", + "87188": "„Przecież w łeb sobie nie wypalę — myślał. — Gdybym choć zbankrutował, ale tak!… Pogardzałbym sam sobą, gdyby z tego świata miała mnie wymieść spódnica… Trzeba było zostać w Paryżu… Kto wie, czy już dziś nie posiadałbym broni, która prędzej czy później wytępi potwory z ludzką twarzą.”", + "87189": "Rzecki odgadując, co się z nim dzieje, zachodził w różnych porach dnia i próbował wciągnąć go w rozmowę. Ale ani stan pogody, ani handel, ani polityka nie obchodziły Wokulskiego. Raz się tylko ożywił, gdy pan Ignacy zrobił wzmiankę, że Milerowa prześladuje panią Stawską.", + "87190": "— O cóż jej chodzi?", + "87191": "— Może zazdrości, że bywasz u pani Stawskiej, że jej płacisz dobrą pensję.", + "87192": "— Uspokoi się Milerowa — rzekł Wokulski — jak oddam sklep Stawskiej, a ją zrobię kasjerką.", + "87193": "— Bój się Boga, dajże spokój!… — zawołał przestraszony Rzecki. — Zgubiłbyś tym panią Stawską.", + "87194": "Wokulski zaczął chodzić.", + "87195": "— Masz rację. Ale swoją drogą, jeżeli baby kłócą się, trzeba je rozdzielić… Namów Stawską, ażeby sama na siebie założyła sklep, a my jej dostarczymy funduszów. Od razu o tym myślałem, a teraz widzę, że nie warto dłużej odkładać.", + "87196": "Pan Ignacy, naturalnie, w tej chwili pobiegł do swoich pań i zawiadomił je o wielkiej nowinie.", + "87197": "— Nie wiem, czy nam wypada przyjmować taką ofiarę? — odezwała się zakłopotana pani Misiewiczowa.", + "87198": "— Cóż to za ofiara? — zawołał Rzecki. — Spłacicie nas panie w ciągu paru lat, i basta. Jakże pani sądzi?… — zapytał pani Stawskiej.", + "87199": "— Zrobię tak, jak zechce pan Wokulski. Każe mi otworzyć sklep, otworzę; każe zostać u Milerowej, zostanę.", + "87200": "— Ależ, Helenko!… — zreflektowała ją matka. — Pomyśl, na co się narażasz mówiąc w podobny sposób?… Całe szczęście, że nas nie słyszy nikt obcy.", + "87201": "Pani Stawska umilkła ku wielkiemu zmartwieniu pani Misiewiczowej, którą przerażała stanowczość córki dotychczas tak łagodnej i uległej.", + "87202": "Pewnego dnia Wokulski przechodząc ulicą spotkał karetę pani Wąsowskiej. Ukłonił się i szedł dalej bez celu; wtem dopędził go służący.", + "87203": "— Jaśnie pani prosi…", + "87204": "— Co się z panem dzieje?… — zawołała piękna wdówka, gdy Wokulski zbliżył się do powozu. — Siądź no pan, przejedziemy się po Alejach.", + "87205": "Wsiadł, pojechali.", + "87206": "— Co to znaczy? — ciągnęła pani Wąsowska. — Wyglądasz pan okropnie, już blisko dziesięć dni nie byłeś u Beli… No, mówże pan coś!…", + "87207": "— Nie mam nic do powiedzenia. Nie jestem chory i nie sądzę, ażeby pannie Izabeli były potrzebne moje wizyty.", + "87208": "— A jeżeli są potrzebne?", + "87209": "— Nigdy nie miałem tych złudzeń; dziś mniej niż kiedykolwiek.", + "87210": "— No, no… mój panie… mówmy jasno. Jesteś pan zazdrośnik, a to poniża mężczyznę w oczach kobiet. Zirytowałeś się pan Molinarim…", + "87211": "— Myli się pani. Tak dalece nie jestem zazdrosny, że wcale nie przeszkadzam pannie Izabeli wybierać pomiędzy mną i panem Molinarim. Wiem przecie, że w tym wypadku obaj mamy równe prawa.", + "87212": "— O panie, to już zbyt ostre! — zgromiła go pani Wąsowska. — Cóż to, więc biedna kobieta, jeżeli raczy ją uwielbiać jeden z was, nie może rozmawiać z innymi?… Nie spodziewałem się, ażeby taki człowiek jak pan w taki haremowy sposób traktował kobietę. Zresztą, o co panu chodzi?… Gdyby nawet Bela kokietowała Molinariego, to i cóż?… Trwało to jeden wieczór i skończyło się tak wzgardliwym pożegnaniem go ze strony Beli, że aż przykro było patrzeć.", + "87213": "Zgnębienie opuściło Wokulskiego.", + "87214": "— Pani łaskawa, nie udawajmy, że się nie rozumiemy. Pani wie, że dla mężczyzny kochającego kobieta jest świętością jak ołtarz. Słusznie czy niesłusznie, ale tymczasem tak jest. Otóż jeżeli pierwszy lepszy awanturnik zbliża się do tej świętości jak do krzesła i postępuje z nią jak z krzesłem, a ołtarz prawie zachwyca się podobnym traktowaniem, wówczas… pojmuje pani?… Zaczynamy przypuszczać, że ów ołtarz jest naprawdę tylko krzesłem. Jasno się wytłomaczyłem?…", + "87215": "Pani Wąsowska rzuciła się na poduszkach powozu.", + "87216": "— O panie, aż nadto jasno!… Co byś pan jednak powiedział, gdyby kokieteria Beli była tylko niewinnym odwetem, a raczej ostrzeżeniem?…", + "87217": "— Do kogo wystosowanym?", + "87218": "— Do pana; wszakże pan ciągle zajmujesz się panią Stawską?…", + "87219": "— Ja?… Kto to powiedział?…", + "87220": "— Przypuśćmy, że naoczni świadkowie: pani Krzeszowska, pan Maruszewicz…", + "87221": "Wokulski pochwycił się za głowę.", + "87222": "— I pani wierzy temu?", + "87223": "— Nie, ponieważ zapewnił mnie Ochocki, że tam nic nie ma; czy jednak Belę uspokoił kto w podobny sposób i czy mogłaby na tym poprzestać, to już inna sprawa.", + "87224": "Wokulski ujął ją za rękę.", + "87225": "— Pani droga — szepnął — cofam wszystko, com powiedział z powodu tego Molinariego… Przysięgam pani, że czczę pannę Izabelę i że największym dla mnie nieszczęściem jest moje nierozważne słowo… Teraz dopiero widzę, czego się dopuściłem, mówiąc to…", + "87226": "Był tak wzruszony, że pani Wąsowskiej żal go się zrobiło.", + "87227": "— No, no — rzekła — niech pan się uspokoi i nie przesadza… Pod słowem honoru (choć kobiety podobno nie mają honoru) zapewniam pana, że to, o czym mówiliśmy, zostanie między nami. Zresztą jestem pewna, że nawet Bela przebaczyłaby panu jego wybuch. Była to niegodziwość, ale… zakochanym wybacza się nie takie niegodziwości.", + "87228": "Wokulski ucałował jej obie ręce, które mu wydarła.", + "87229": "— Proszę się do mnie nie umizgać, bo dla zakochanej kobiety mężczyzna jest ołtarzem… A teraz wysiadaj pan, idź, o tam, do Beli i…", + "87230": "— I co, pani?", + "87231": "— I przyznaj, że umiem dotrzymywać obietnic.", + "87232": "Głos jej drgnął, ale Wokulski nie spostrzegł tego. Wyskoczył z karety i pobiegł do kamienicy zajmowanej przez pana Łęckiego, gdzie właśnie stanęli.", + "87233": "Gdy Mikołaj otworzył mu drzwi, kazał zameldować się pannie Łęckiej. Była sama i przyjęła go natychmiast, zarumieniona i zmieszana.", + "87234": "— Tak dawno nie był pan u nas — rzekła. — Czy pan był chory?…", + "87235": "— Gorzej, pani — odpowiedział nie siadając. — Ciężko obraziłem panią bez powodu…", + "87236": "— Pan mnie?…", + "87237": "— Tak, pani, obraziłem panią podejrzeniami. Byłem — mówił stłumionym głosem — byłem na koncercie u państwa Rzeżuchowskich… Wyszedłem nawet nie pożegnawszy się z panią… Już nie chcę mówić dalej… Czuję tylko, że ma pani prawo nie przyjmować mnie jako człowieka, który nie ocenił pani… śmiał posądzać…", + "87238": "Panna Izabela głęboko spojrzała mu w oczy i wyciągając rękę rzekła:", + "87239": "— Przebaczam… niech pan siada.", + "87240": "— Niech pani nie spieszy się z przebaczeniem, bo ono może podnieść moje nadzieje…", + "87241": "Zamyśliła się.", + "87242": "— Mój Boże, i cóż na to poradzę?… niechże już pan ma nadzieję, jeżeli tak o nią chodzi…", + "87243": "— I to pani mówi, panno Izabelo?…", + "87244": "— Tak widać było przeznaczone — odpowiedziała z uśmiechem.", + "87245": "Namiętnie ucałował jej rękę, której mu nie broniła, potem odszedł do okna i coś zdjął z szyi.", + "87246": "— Niech pani przyjmie to ode mnie — rzekł i podał jej złoty medalion z łańcuszkiem.", + "87247": "Panna Izabela ciekawie zaczęła się przyglądać.", + "87248": "— Dziwny prezent, nieprawdaż — mówił Wokulski otwierając medalion. — Widzi pani tę blaszkę, lekką jak pajęczyna?… A jednak jest to klejnot, jakiego nie posiada żaden skarbiec, nasienie wielkiego wynalazku, który może ludzkość przemienić. Kto wie, czy z tej blaszki nie urodzą się okręty napowietrzne. Ale mniejsza o nie… Oddając go pani, składam moją przyszłość…", + "87249": "— Więc to jest talizman?", + "87250": "— Prawie. Jest to rzecz, która mogła mnie wyciągnąć z kraju, a cały mój majątek i resztę życia utopić w nowej pracy. Może byłaby ona stratą czasu, maniactwem, ale w każdym razie myśl o niej była jedyną rywalką pani. Jedyną… — powtórzył z naciskiem.", + "87251": "— Myślał pan opuścić nas?", + "87252": "— Nawet nie dawniej jak dziś rano. Dlatego oddaję pani ten amulet. Odtąd, oprócz pani, już nie mam innego szczęścia na świecie; została mi pani albo śmierć.", + "87253": "— Jeżeli tak, więc biorę pana do niewoli — rzekła panna Izabela i zawiesiła medalion na szyi. A kiedy przyszło wsunąć go za stanik, spuściła oczy i zarumieniła się.", + "87254": "„Otom podły — pomyślał Wokulski. — I ja taką kobietę podejrzywałem… Ach, nędznik…”", + "87255": "Kiedy wrócił do siebie i wpadł do sklepu, był tak rozpromieniony, że pan Ignacy nieledwie przeraził się.", + "87256": "— Co tobie? — zapytał.", + "87257": "— Powinszuj mi. Jestem narzeczonym panny Łęckiej.", + "87258": "Ale Rzecki, zamiast winszować, mocno pobladł.", + "87259": "— Miałem list od Mraczewskiego — rzekł po chwili. — Suzin, jak wiesz, jeszcze w lutym wysłał go do Francji…", + "87260": "— Więc?… — przerwał Wokulski.", + "87261": "— Ano pisze mi teraz z Lyonu, że Ludwik Stawski żyje i mieszka w Algierze, tylko pod nazwiskiem Ernesta Waltera. Podobno handluje winem. Przed rokiem ktoś go widział.", + "87262": "— Sprawdzimy to — odpowiedział Wokulski i spokojnie zanotował w katalogu adres.", + "87263": "Odtąd każde popołudnie spędzał u państwa Łęckich, a nawet raz na zawsze został zaproszony na obiady.", + "87264": "W kilka dni przyszedł do niego Rzecki.", + "87265": "— Cóż, mój stary! — zawołał Wokulski. — Jakże tam z księciem Lulu?… Gniewasz się jeszcze na Szlangbauma, że śmiał sklep kupić?…", + "87266": "Stary subiekt pokręcił głową.", + "87267": "— Pani Stawska — rzekł — już nie jest u Milerowej… trochę chora… Mówi coś o wyjeździe z Warszawy… Może byś tam wstąpił?…", + "87268": "— Prawda, trzeba by zajść — odparł pocierając czoło. — Mówiłeś z nią o sklepie?", + "87269": "— Owszem; pożyczyłem jej nawet tysiąc dwieście rubli.", + "87270": "— Z twoich biednych oszczędności?… Dlaczegóż nie ma pożyczyć ode mnie?…", + "87271": "Rzecki nic nie odpowiedział.", + "87272": "Przed drugą Wokulski pojechał do pani Stawskiej. Była bardzo mizerna; jej słodkie oczy wydawały się jeszcze większe i jeszcze smutniejsze.", + "87273": "— Cóż to — spytał Wokulski — słyszałem, że pani chce opuścić Warszawę?", + "87274": "— Tak, panie… Może mąż powróci… — dodała stłumionym głosem.", + "87275": "— Mówił mi o tym Rzecki i pozwoli pani, że postaram się o sprawdzenie tej wiadomości…", + "87276": "Pani Stawska zalała się łzami.", + "87277": "— Pan taki dobry dla nas — szepnęła. — Niechże pan będzie szczęśliwy…", + "87278": "O tej samej godzinie pani Wąsowska była z wizytą u panny Izabeli i dowiedziała się od niej, że Wokulski został przyjęty.", + "87279": "— Nareszcie… — rzekła pani Wąsowska. — Myślałam, że nigdy się nie zdecydujesz.", + "87280": "— Więc zrobiłam ci przyjemną niespodziankę — odpowiedziała panna Izabela. — W każdym razie jest to idealny mąż: bogaty, nietuzinkowy, a nade wszystko człowiek gołębiego serca. Nie tylko nie jest zazdrosny, ale nawet przeprasza za podejrzenia. To mnie ostatecznie rozbroiło… Prawdziwa miłość ma zawiązane oczy. Nic mi nie odpowiadasz?", + "87281": "— Myślę…", + "87282": "— O czym?", + "87283": "— Że jeżeli on tak zna ciebie, jak ty jego, to oboje bardzo się nie znacie.", + "87284": "— Tym przyjemniej zejdzie nam miodowy miesiąc.", + "87285": "— Życzę…", + "87286": "XIII. Pogodzeni małżonkowie", + "87287": "Od połowy kwietnia pani baronowa Krzeszowska nagle zmieniła tryb życia.", + "87288": "Do tej pory dzień schodził jej na wymyślaniu Mariannie, na pisywaniu listów do lokatorów o to, że schody są zaśmiecone, na wypytywaniu stróża: czy nie zdarł kto karty wynajmu mieszkań? czy praczki z paryskiej pralni nocują w domu albo czy rewirowy nie miał do niej jakiego interesu? Nie zapominała przy tym upominać go, ażeby w razie zgłoszenia się konkurenta o lokal na trzecim piętrze bacznie przypatrywał się, szczególniej ludziom młodym, a gdyby to byli studenci, ażeby odpowiadał, że lokal już wynajęty.", + "87289": "— Uważaj, Kacprze, co ci mówię — kończyła — bo stracisz miejsce, jeżeli mi tu zakradnie się jaki student. Mam już dosyć tych nihilistów, rozpustników, ateuszów, którzy znoszą trupie główki.", + "87290": "Po każdej takiej konferencji stróż wróciwszy do swej komórki rzucał czapkę na stół i wykrzykiwał:", + "87291": "— Albo się, psiamać, powieszę, albo dłużej nie wytrzymam z taką panią! W piątek na targ — idź, stróżu, do apteki po dwa razy na dzień lataj, do magla drałuj i choroba wie, gdzie nie chodź. Przecie już mi zapowiedziała, że będę z nią jeździł na cmentarz do porządkowania grobu!… Słychane to rzeczy na świecie?… Odejdę stąd na święty Jan, żebym miał dać komu dwadzieścia rubli odstępnego…", + "87292": "Ale od połowy kwietnia pani baronowa złagodniała.", + "87293": "Złożyło się na to kilka okoliczności.", + "87294": "Przede wszystkim któregoś dnia odwiedził ją nieznany adwokat z poufnym zapytaniem, czy pani baronowa nie wie czego o funduszach pana barona… Gdyby zaś takowe gdzie istniały, o czym zresztą wątpi adwokat, należałoby je wskazać dla uwolnienia pana barona od kompromitacji. Wierzyciele jego bowiem gotowi są chwycić się ostatecznych środków.", + "87295": "Pani baronowa solennie upewniła adwokata, że jej małżonek, baron, pomimo całej przewrotności i udręczeń, jakie jej zadał, żadnych funduszów nie posiada. W tym miejscu dostała spazmów, co skłoniło adwokata do szybkiego odwrotu. Gdy zaś kapłan sprawiedliwości opuścił jej mieszkanie, nader szybko powróciła do zdrowia i zawoławszy Marianny rzekła do niej niezwykle spokojnym głosem:", + "87296": "— Trzeba by, moja Marysiu, założyć świeże firanki, bo mam przeczucie, że nieszczęśliwy nasz pan nawróci się…", + "87297": "W parę dni później był u baronowej książę w swojej własnej osobie. Zamknęli się oboje w najodleglejszym pokoju i mieli długą konferencję, w trakcie której pani parę razy zaniosła się od płaczu, a raz zemdlała. O czym by jednak mówili, tego nie wie nawet Marianna. Tylko po odejściu księcia baronowa kazała natychmiast wezwać pana Maruszewicza, a gdy przybiegł, rzekła dziwnie łagodnym głosem, przeplatając mowę westchnieniami:", + "87298": "— Zdaje mi się, panie Maruszewicz, że mój zbłąkany mąż nareszcie się opamięta… Bądź więc łaskaw, jedź do miasta i kup męski szlafrok i parę pantofli. Weź na twoją miarę, bo wy obaj, biedacy, jesteście jednakowo szczupli…", + "87299": "Pan Maruszewicz ruszył brwiami, ale wziął pieniądze i zrobił sprawunek. Baronowej cena czterdziestu rubli za szlafrok i sześciu za pantofle wydała się nieco wysoką, ale pan Maruszewicz odpowiedział, że nie zna się na cenie, że kupował w pierwszorzędnych magazynach, i już nie mówiono o tym.", + "87300": "Znowu po kilku dniach do mieszkania pani Krzeszowskiej zgłosiło się dwu Żydków zapytując, czy pan baron jest w domu… Pani baronowa, zamiast wpaść na nich z krzykiem, jak to zwykle robiła, kazała im bardzo spokojnym tonem wyjść za drzwi. Potem zawoławszy Kacpra rzekła mu:", + "87301": "— „Zdaje mi się, kochany Kacprze, że nasz biedny pan sprowadzi się do nas dziś albo jutro. Trzeba położyć sukno na schodach od drugiego piętra… Tylko uważaj, moje dziecko, ażeby nie pokradli prętów… I sukno trzeba co kilka dni trzepać…", + "87302": "Od tej chwili już nie wymyślała Mariannie, nie pisywała listów, nie dręczyła stróża… Tylko po całych dniach, z rękoma założonymi na piersi, chodziła po swym rozległym mieszkaniu, blada, cicha, zirytowana.", + "87303": "Na turkot dorożki, zatrzymującej się przed domem, biegła do okna; na odgłos dzwonka rzucała się do progu i spoza zamkniętych drzwi salonu nasłuchiwała, kto rozmawia z Marianną.", + "87304": "Po paru dniach takiego trybu życia zrobiła się jeszcze bledszą i jeszcze bardziej rozdrażnioną. Biegała coraz prędzej po coraz mniejszej przestrzeni, często upadała na krzesło lub fotel, z biciem serca, a nareszcie położyła się do łóżka.", + "87305": "— Każ zdjąć sukno ze schodów — rzekła do Marianny schrypniętym głosem. — Panu znowu musiał jakiś łotr pożyczyć pieniędzy…", + "87306": "Ledwie to powiedziała, energicznie zadzwoniono do drzwi. Pani baronowa posłała naprzód Mariannę, a sama tknięta przeczuciem, pomimo bólu głowy, zaczęła się ubierać. Wszystko leciało jej z rąk.", + "87307": "Tymczasem Marianna, uchyliwszy drzwi zaczepione na łańcuch, zobaczyła w sieni jakiegoś bardzo dystyngowanego jegomościa z jedwabnym parasolem i ręczną walizką. Za jegomościem, który pomimo starannie ogolonych wąsów i bujnych faworytów wyglądał nieco na kamerdynera, stali tragarze z kuframi i tłomokami.", + "87308": "— A co to?… — machinalnie zapytała służąca.", + "87309": "— Otworzyć drzwi, obie połowy!… — odparł jegomość z walizką. — Rzeczy pana barona i moje…", + "87310": "Drzwi otworzyły się, jegomość kazał tragarzom złożyć kufry i tłomoki w przedpokoju i zapytał:", + "87311": "— Gdzie tu gabinet jaśnie pana?…", + "87312": "W tej chwili przybiegła baronowa w nie zapiętym szlafroku, z włosami w nieładzie.", + "87313": "— Co to?… — zawołała wzruszonym głosem. — Ach, to ty, Leonie… Gdzie pan?…", + "87314": "— Zdaje się, że jaśnie pan u Stępka… Chciałbym złożyć rzeczy, ale nie widzę ani gabinetu pana, ani pokoju dla mnie.", + "87315": "— Zaczekajże… — mówiła gorączkowo baronowa. — Zaraz Marianna wyniesie się z kuchni, to ty tam…", + "87316": "— Ja w kuchni?… — spytał jegomość nazwany Leonem. — Chyba jaśnie pani żartuje. Według umowy z panem mam mieć swój pokój…", + "87317": "Pani baronowa zmieszała się.", + "87318": "— Co ja mówię!… — rzekła. — To wiesz, mój Leonie, wprowadź się tymczasem na trzecie piętro, do mieszkania po studentach…", + "87319": "— Tak to rozumiem — odparł Leon. — Jeżeli tam jest parę pokoików, to mogę nawet mieszkać z kucharzem…", + "87320": "— Jak to z kucharzem?", + "87321": "— Bo przecież jaśnie państwo bez kucharza obejść się nie mogą. Bierzcie te rzeczy na górę — zwrócił się do tragarzy.", + "87322": "— Co wy robicie?… — krzyknęła baronowa widząc, że zabierają wszystkie kufry i tłomoki.", + "87323": "— Biorą moje rzeczy. Nieście! — komenderował Leon.", + "87324": "— A gdzież pana barona?…", + "87325": "— O, proszę… — odparł służący podając Mariannie ręczną walizkę i parasol.", + "87326": "— A pościel?… garderoba?… sprzęty?… — zawołała pani łamiąc ręce.", + "87327": "— Niechże jaśnie pani nie robi skandalu przy służbie!… — zgromił ją Leon. — Wszystkie te rzeczy jaśnie pan powinien mieć w domu…", + "87328": "— Prawda… prawda!… — szepnęła upokorzona baronowa.", + "87329": "Zainstalowawszy się na górze, gdzie mu jeszcze musiano zanieść łóżko, stół, parę krzeseł i miednicę z dzbankiem wody, pan Leon ubrał się we frak, biały krawat, świeżą koszulę (trochę ciasną na niego), wrócił do pani baronowej i poważnie zasiadł w przedpokoju.", + "87330": "— Za pół godziny — rzekł do Marianny spoglądając na złoty zegarek — jaśnie pan powinien być, bo co dzień sypia od godziny czwartej do piątej. — Cóż, nudno tu pannie? — dodał. — No, ale ja pannę rozruszam…", + "87331": "— Marianno!… Marianno, chodź tutaj!… — zawołała ze swego pokoju baronowa.", + "87332": "— Cóż panna zaraz tak lecisz? — zapytał Leon. — Ucieknie starej interes czy co?… Niech trochę poczeka…", + "87333": "— Kiedy boję się, bo strasznie zła — szepnęła Marianna wydzierając mu się z rąk.", + "87334": "— Zła, boś ją sama panna zepsuła. Im tylko pozwolić, to by zaraz człowiekowi kołki na łbie ciosali… Z baronem będziesz panna miała lżej, bo to koneser… Ale ubrać się panna musisz inaczej, nie tak po tercjarsku. My nie lubimy zakonnic.", + "87335": "— Marysia!… Marysia!…", + "87336": "— No, to idź już panna, tylko powoli — upominał ją Leon.", + "87337": "Wbrew przewidywaniom Leona baron przybył do swej małżonki nie o czwartej, ale dopiero około piątej.", + "87338": "Był ubrany w nowy tużurek i świeży kapelusz, w ręku trzymał laseczkę ze srebrną końską nogą. Miał minę spokojną, ale pod tymi pozorami wierny sługa dostrzegł mocne wzruszenie. Już w przedpokoju binokle dwa razy spadły baronowi, a lewa powieka drgała mu bez porównania częściej aniżeli przed pojedynkiem albo nawet przy sztosie.", + "87339": "— Zamelduj mnie pani baronowej — rzekł pan Krzeszowski nieco przytłumionym głosem.", + "87340": "Leon otworzył drzwi salonu i prawie groźnie zawołał:", + "87341": "— Jaśnie pan!…", + "87342": "A gdy baron wszedł, zamknął za nim drzwi, odprawił Mariannę, która przybiegła z kuchni, i — sam zaczął podsłuchiwać.", + "87343": "Pani baronowa, siedząca z książką na kanapie, na widok męża powstała. Gdy baron złożył jej głęboki ukłon, chciała odkłonić się, ale znowu upadła na kanapę.", + "87344": "— Mężu mój… — szepnęła zasłaniając twarz rękoma. — O! co ty robisz…", + "87345": "— Przykro mi bardzo — rzekł baron kłaniając się po raz drugi — że składam pani uszanowanie w takich warunkach…", + "87346": "— Ja wszystko gotowa jestem przebaczyć, jeżeli…", + "87347": "— Jest to bardzo zaszczytne dla nas obojga — przerwał baron — ponieważ i ja gotów jestem zapomnieć pani wszystko, co dotyczy mojej osoby. Na nieszczęście, raczyła pani wprowadzić w grę moje nazwisko, które lubo w historii świata nie odznaczyło się żadną niezwykłością, zasługuje przecież na to, aby je oszczędzano.", + "87348": "— Nazwisko?… — powtórzyła baronowa.", + "87349": "— Tak, pani — odparł baron kłaniając się po raz trzeci, ciągle z kapeluszem w ręku. — Daruje pani, że dotknę tej niemiłej sprawy, ale… Od pewnego czasu nazwisko moje figuruje we wszystkich sądach… W tej chwili na przykład podoba się pani mieć aż trzy procesy: dwa z lokatorami, a jeden z jej byłym adwokatem, który nie uchybiając mu, jest skończonym łotrem.", + "87350": "— Ależ, mężu! — zawołała baronowa zrywając się z kanapy. — Wszakże w tej chwili ty masz jedenaście procesów o trzydzieści tysięcy rubli długów…", + "87351": "— Przepraszam!… Mam siedemnaście procesów o trzydzieści dziewięć tysięcy rubli długów, jeżeli mnie pamięć nie myli. Ale to są procesy o długi. Między nimi nie ma ani jednego, który wytoczyłbym uczciwej kobiecie o kradzież lalki… Między moimi grzechami nie ma ani jednego anonimu, który by spotwarzał niewinną, a spomiędzy moich wierzycieli ani jeden nie musiał uciekać z Warszawy wygnany przez oszczerstwa, jak się to zdarzyło niejakiej pani Stawskiej, dzięki troskliwości pani baronowej Krzeszowskiej…", + "87352": "— Stawska była twoją kochanką…", + "87353": "— Przepraszam. Nie twierdzę, że nie starałem się o jej względy, ale przysięgam na honor, że jest to najszlachetniejsza kobieta, jaką spotkałem w życiu. Niech pani nie obraża ten superlatyw zastosowany do osoby obcej i niech pani raczy mi wierzyć, że pani Stawska jest kobietą, która nawet moje… moje starania zostawiała bez odpowiedzi. A ponieważ, pani baronowo, ja mam honor znać przeciętne kobiety, więc… moje świadectwo coś znaczy…", + "87354": "— W rezultacie czego chcesz, mój mężu? — zapytała pani baronowa już pewnym głosem.", + "87355": "— Chcę… bronić nazwiska, które oboje nosimy. Chcę… nakazać w tym domu szacunek dla baronowej Krzeszowskiej. Chcę zakończyć procesy i dać pani opiekę… Dla dopięcia tego celu zmuszony jestem prosić panią o gościnność. Gdy zaś ureguluję stosunki…", + "87356": "— Opuścisz mnie?", + "87357": "— Zapewne.", + "87358": "— A twoje długi?", + "87359": "Baron powstał z krzesła.", + "87360": "— Moje długi niech panią nie interesują — odparł tonem głębokiego przekonania. — Jeżeli pan Wokulski, zwyczajny szlachcic, mógł w ciągu paru lat zrobić miliony, człowiek z moim nazwiskiem potrafi spłacić czterdzieści tysięcy długów. I ja pokażę, że umiem pracować…", + "87361": "— Jesteś chory, mój mężu — odparła baronowa. — Przecie wiesz, że pochodzę z rodziny, która zrobiła swój majątek, i dlatego mówię ci, że ty nie potrafisz zapracować nawet na własne utrzymanie… Ach, nawet na wykarmienie najuboższego człowieka!…", + "87362": "— Zatem pani odrzucasz moją opiekę, którą ofiaruję jej pod wpływem próśb księcia i dbałości o honor nazwiska?", + "87363": "— Ale owszem!… Zacznijże się nareszcie mną opiekować, bo dotychczas…", + "87364": "— Co do mnie — przerwał baron z nowym ukłonem — będę się starał zapomnieć o przeszłości…", + "87365": "— Zapomniałeś o niej dawno… Nie byłeś nawet na grobie naszej córki…", + "87366": "W taki sposób baron zainstalował się w mieszkaniu swej żony. Przerwał procesy z lokatorami, byłemu adwokatowi baronowej oświadczył, że każe mu dać baty, jeżeli kiedykolwiek wyrazi się bez szacunku o swej klientce, do pani Stawskiej napisał list z przeprosinami i posłał jej (aż pod Częstochowę) ogromny bukiet. Nareszcie przyjął kucharza i wraz ze swoją małżonką złożył wizyty rozmaitym osobom z towarzystwa, powiedziawszy pierwej Maruszewiczowi, który ogłosił to po mieście, że jeżeli która z dam nie odda im rewizyty, wówczas baron od jej męża zażąda satysfakcji.", + "87367": "W salonach zgorszono się dzikimi pretensjami barona; rewizyty jednak złożyli państwu Krzeszowskim wszyscy i prawie wszyscy zawarli z nimi bliższe stosunki.", + "87368": "W zamian pani baronowa, co z jej strony było dowodem nadzwyczajnej delikatności, nic nikomu nie mówiąc spłacała długi męża. Niektórym z wierzycieli robiła impertynencje, wobec innych płakała, prawie wszystkim odtrącała jakieś sumy na rachunek lichwiarskich procentów, irytowała się, ale — płaciła.", + "87369": "Już w osobnej szufladzie jej biurka leżało kilka funtów mężowskich weksli, kiedy zdarzył się następny wypadek.", + "87370": "Sklep Wokulskiego w lipcu miał objąć w posiadanie Henryk Szlangbaum; a ponieważ nowy nabywca nie życzył sobie przejmować ani długów, ani wierzytelności dawnej firmy, więc pan Rzecki na gwałt regulował rachunki.", + "87371": "Między innymi posłał notatkę na paręset rubli baronowi Krzeszowskiemu, z prośbą o rychłą odpowiedź.", + "87372": "Notatka, jak wszystkie tego rodzaju dokumenta, dostała się w ręce baronowej, która zamiast zapłacić, odpisała Rzeckiemu list impertynencki, gdzie nie brakło wzmianki o szachrajstwie, o nieuczciwym kupnie klaczy, i tak dalej.", + "87373": "Akurat we dwadzieścia cztery godzin po wysłaniu tego listu w lokalu państwa Krzeszowskich zjawił się Rzecki oświadczając, że chce się widzieć z baronem.", + "87374": "Baron przyjął go bardzo życzliwie, choć nie ukrywał zdziwienia spostrzegłszy, że były sekundant jego przeciwnika jest mocno rozdrażniony.", + "87375": "— Przychodzę do pana z pretensją — zaczął stary subiekt. — Onegdaj ośmieliłem się przysłać panu rachunek…", + "87376": "— Ach, tak… jestem coś winien panom… Ileż to wynosi?", + "87377": "— Dwieście trzydzieści sześć rubli kopiejek trzynaście…", + "87378": "— Jutro postaram się zaspokoić panów…", + "87379": "— To nie wszystko — przerwał mu Rzecki. — Wczoraj bowiem od szanownej małżonki pańskiej otrzymałem ten oto list…", + "87380": "Baron przeczytał podany mu papier, zamyślił się i odparł:", + "87381": "— Przykro mi bardzo, że baronowa użyła tak nie parlamentarnych wyrazów, ale… co do tej klaczy, to ma rację… Pan Wokulski (czego mu zresztą nie mam za złe) dał mi istotnie za klacz sześćset, a wziął kwit na osiemset rubli.", + "87382": "Rzecki pozieleniał z gniewu.", + "87383": "— Panie baronie, boleję nad tym wypadkiem, ale… jeden z nas dwu jest ofiarą mistyfikacji… grubej mistyfikacji, panie!… A oto dowód.", + "87384": "Wydobył z kieszeni dwa arkusze i jeden z nich podał Krzeszowskiemu. Baron rzucił okiem i zawołał:", + "87385": "— Więc to ten łotr Maruszewicz?… Ależ honorem ręczę, że oddał mi tylko sześćset rubli i jeszcze dużo mówił o interesowności pana Wokulskiego…", + "87386": "— A to?… — spytał Rzecki podając drugi papier.", + "87387": "Baron obejrzał dokument z góry na dół i z dołu do góry. Usta mu pobladły.", + "87388": "— Teraz wszystko rozumiem — rzekł. — Ten kwit jest sfałszowany, a sfałszowany przez Maruszewicza. Ja nie pożyczałem pieniędzy od pana Wokulskiego!…", + "87389": "— Niemnej jednak pani baronowa nazwała nas szachrajami.", + "87390": "Baron podniósł się z fotelu.", + "87391": "— Wybacz pan — rzekł. — W imieniu mojej żony uroczyście przepraszam i niezależnie od satysfakcji, jaką gotów jestem dać panom, zrobię, co potrzeba, ażeby naprawić krzywdę wyrządzoną panu Wokulskiemu… Tak, panie. Złożę wizyty wszystkim moim przyjaciołom i oświadczę im, że pan Wokulski jest dżentelmenem, że zapłacił za klacz osiemset rubli i że obaj staliśmy się ofiarami intryg tego łotra Maruszewicza. Krzeszowscy, panie… panie…", + "87392": "— Rzecki.", + "87393": "— Szanowny panie Rzecki, Krzeszowscy nigdy i nikogo nie oczerniali. Mogli błądzić, ale w dobrej wierze, panie…", + "87394": "— Rzecki.", + "87395": "— Szanowny panie Rzecki.", + "87396": "Na tym zakończyła się rozmowa; stary subiekt bowiem pomimo nalegań barona nie chciał ani słuchać usprawiedliwień, ani nawet widzieć się z panią baronową.", + "87397": "Baron odprowadziwszy Rzeckiego do drzwi, nie mogąc wytrzymać, odezwał się do Leona:", + "87398": "— Ci kupcy to jednak honorowi ludzie.", + "87399": "— Mają gotówkę, jaśnie panie, mają kredyt — odparł Leon.", + "87400": "— Głupcze jakiś!… więc my już nie mamy honoru dlatego, że nie mamy kredytu?…", + "87401": "— Mamy, jaśnie panie, ale na inszy sposób.", + "87402": "— Spodziewam się, że nie na kupiecki sposób!… — odparł dumnie baron.", + "87403": "I kazał sobie podać garnitur wizytowy.", + "87404": "Prosto od barona Rzecki udał się do Wokulskiego i treściwie opowiedział mu o nadużyciach Maruszewicza, o skrusze barona, a nareszcie oddał sfałszowane dokumenta radząc wytoczenie procesu.", + "87405": "Wokulski słuchał go poważnie, nawet kiwał głową, ale patrzył nie wiadomo gdzie i myślał nie wiadomo o czym.", + "87406": "Stary subiekt zmiarkowawszy, że nie ma tu co robić dłużej, pożegnał swego Stacha i rzekł na odchodne:", + "87407": "— Widzę, że jesteś diabelnie zajęty, więc najlepiej zrobisz, jeżeli od razu oddasz sprawę adwokatowi.", + "87408": "— Dobrze… dobrze… — odparł Wokulski nie zdając sobie sprawy z tego, co mówi pan Ignacy. Właśnie w tej chwili myślał o ruinach zasławskiego zamku, wśród których pierwszy raz zobaczył łzy w oczach panny Izabeli.", + "87409": "„Jaka ona szlachetna!… Jaka delikatność uczuć!… Jeszcze nieprędko poznam wszystkie skarby tej pięknej duszy…”", + "87410": "Po dwa razy dziennie bywał u pana Łęckiego, a jeżeli nie u niego, to przynajmniej w tych towarzystwach, gdzie mógł spotkać się z panną Izabelą, patrzeć na nią i zamienić choć parę wyrazów. To mu na dziś wystarczało, a o przyszłości nie śmiał myśleć.", + "87411": "„Zdaje mi się, że umrę u jej nóg… — mówił sobie. — No i co z tego?… Umrę patrząc na nią i może przez całą wieczność będę ją widział. Któż wie, czy życie przyszłe nie zamyka się w ostatnim uczuciu człowieka?…”", + "87412": "I powtarzał za Mickiewiczem:", + "87413": "„A po dniach wielu czy po latach wielu, kiedy mi każą mogiłę porzucić, wspomnisz o twoim sennym przyjacielu i spłyniesz z nieba, aby go ocucić… Znowu mnie złożysz na twym łonie białem… Znowu mnie ramię kochane otoczy… Zbudzę się — myśląc, że chwilkę drzemałem, całując lica, patrząc w twoje oczy…”", + "87414": "W kilka dni wpadł do niego baron Krzeszowski.", + "87415": "— Byłem już u pana dwa razy! — zawołał majstrując około binokli, które, zdaje się, stanowiły jedyny kłopot jego życia.", + "87416": "— Pan?… — spytał Wokulski. I nagle przypomniał sobie opowiadanie Rzeckiego i to, że na swym stole znalazł wczoraj dwa bilety barona.", + "87417": "— Domyśla się pan, z czym przychodzę? — mówił baron. — Panie Wokulski, czy mam przeprosić pana za mimowolną krzywdę?…", + "87418": "— Ani słowa więcej, baronie!… — przerwał Wokulski ściskając go. — Drobna to sprawa. Zresztą gdybym nawet utargował na pańskiej klaczy dwieście rubli, czy potrzebowałbym się z tym kryć?…", + "87419": "— To prawda!… — odparł baron uderzając się w czoło. — Że też mi wcześniej nie przyszła podobna myśl… A propos zarobku, czy nie wskazałbyś mi pan sposobu szybkiego zbogacenia się? Potrzebuję na gwałt stu tysięcy rubli w ciągu roku…", + "87420": "Wokulski uśmiechnął się.", + "87421": "— Śmiejesz się pan, mój kuzynie (bo sądzę, że już mogę pana tak nazywać?). Śmiejesz się, a przecież sam na uczciwej drodze zdobyłeś miliony w ciągu dwu lat?…", + "87422": "— Niecałych — dodał Wokulski. — Ale to majątek nie wypracowany, tylko wygrany. Wygrałem, kilkanaście razy z rzędu dublując stawkę jak szuler, a cała moja zasługa polega na tym, że grałem niefałszowanymi kartami.", + "87423": "— Więc znowu szczęście! — krzyknął baron obrywając binokle. — A ja, mój kuzynie, ani za grosz nie mam szczęścia. Pół majątku przegrałen, drugą połowę zjadły kobietki i — choć w łeb sobie strzel!…", + "87424": "Nie, ja stanowczo nie mam szczęścia!… Oto i teraz. Myślałem, że osioł Maruszewicz zbałamuci baronowę… Dopieroż miałbym spokój w domu!… Jaka byłaby ona pobłażliwa na moje drobne grzechy… Ale i cóż?… Baronowa ani myśli mi się sprzeniewierzyć, a tego błazna czekają roty aresztanckie… Proszę cię, wsadź go tam koniecznie, bo jego łotrostwa nawet mnie już zaczynają nudzić.", + "87425": "A więc — zakończył — między nami zgoda. Dodam tylko, że odwiedziłem wszystkich znajomych, do których mogły dojść moje nieostrożne słowa o klaczy, i najskrupulatniej rzecz wyjaśniłem… Maruszewicz niech idzie do więzienia; tam dla niego najwłaściwsze miejsce, a ja na jego nieobecności zyskam parę tysięcy rubli rocznie… Byłem także u pana Tomasza i u panny Izabeli i również wytłomaczyłem nasze nieporozumienie… Strach, jak ten łotr umiał ze mnie wyciskać pieniądze! Choć już od roku nic nie mam, on jednak zawsze ode mnie pożyczał. Genialny hultaj!… Czuję, że jeżeli nie przeflancują go do ciężkich robót, nie będę umiał uwolnić się od niego. Do widzenia, kuzynie.", + "87426": "Nie upłynęło dziesięć minut po wyjściu barona, kiedy służący zameldował Wokulskiemu jakiegoś pana, który koniecznie chce się widzieć, ale nie mówi swego nazwiska.", + "87427": "„Czyżby Maruszewicz?…” — pomyślał Wokulski.", + "87428": "Istotnie, wszedł Maruszewicz, blady, z pałającymi oczyma.", + "87429": "— Panie! — rzekł ponurym głosem, zamykając drzwi gabinetu. — Widzisz przed sobą człowieka, który postanowił…", + "87430": "— Cóżeś pan postanowił?", + "87431": "— Postanowiłem zakończyć życie… Ciężka to chwila, ale trudno. Honor…", + "87432": "Odpoczął i mówił dalej wzburzony.", + "87433": "— Mógłbym wprawdzie pierwej zabić pana, który jesteś przyczyną moich nieszczęść…", + "87434": "— O, nie rób pan ceremonii — rzekł Wokulski.", + "87435": "— Pan żartuje, a ja doprawdy mam broń przy sobie i jestem gotów…", + "87436": "— Spróbuj no pan swojej gotowości.", + "87437": "— Panie, tak nie przemawia się do człowieka stojącego nad grobem. Jeżelim przyszedł, to tylko, ażeby dać panu dowód, że pomimo błędów mam serce szlachetne.", + "87438": "— I dlaczegóż to stajesz pan nad grobem? — spytał Wokulski.", + "87439": "— Ażeby ocalić honor, który chcesz mi pan wydrzeć.", + "87440": "— O!… zachowaj że pan ten drogi skarb — odparł Wokulski i wydobył z biurka fatalne dokumenta. — Czy o te papiery panu chodzi?", + "87441": "— Pan pytasz?… pan naigrawasz się z mojej rozpaczy!", + "87442": "— Uważa pan, panie Maruszewicz — mówił Wokulski przeglądając papiery — mógłbym panu w tej chwili wypowiedzieć kilka morałów albo nawet przez pewien czas zostawić pana w niepewności. Ale że obaj jesteśmy już pełnoletni, więc…", + "87443": "Rozdarł papiery i kawałki ich oddał Maruszewiczowi.", + "87444": "— Więc niech pan zachowa sobie to na pamiątkę.", + "87445": "Maruszewicz ukląkł przed nim.", + "87446": "— Panie! — zawołał — darowałeś mi życie… Wdzięczność moja…", + "87447": "— Nie bądź pan śmieszny — przerwał mu Wokulski. — O życie pańskie byłem zupełnie spokojny, tak jak jestem pewny, że kiedyś dostaniesz się do więzienia. Cała rzecz, że ja nie chcę panu ułatwiać tej podróży.", + "87448": "— O, pan jesteś nielitościwy! — odparł Maruszewicz, machinalnie otrzepując spodnie. — Jedno życzliwsze słowo, jeden cieplejszy uścisk ręki może wprowadziłby mnie na nowe tory. Ale pan nie możesz się na to zdobyć…", + "87449": "— No, żegnam pana, panie Maruszewicz. Niech tylko panu nie przyjdzie koncept podpisać kiedy mego nazwiska, bo wówczas… Rozumie pan?", + "87450": "Maruszewicz wyszedł obrażony.", + "87451": "„To dla ciebie, dla ciebie, ty ukochana, ubył dziś jeden więzień. Straszna to rzecz uwięzić kogoś, nawet złodzieja i oszczercę” — pomyślał Wokulski.", + "87452": "Przez chwilę jeszcze toczyła się w nim walka. Raz — wyrzucał sobie, że mogąc uwolnić świat od hultaja nie zrobił tego, to znowu myślał, co działoby się z nim, gdyby tak jego samego uwięziono, oderwano od panny Izabeli na całe miesiące, może na lata.", + "87453": "„Cóż to za okropność już nigdy jej nie zobaczyć… Kto zresztą wie, czy miłosierdzie nie jest najlepszą sprawiedliwością?… Jaki ja się robię sentymentalny!…”", + "87454": "XIV. Tempus fugit, aeternitas manet", + "87455": "Jakkolwiek sprawa z Maruszewiczem załatwiła się we cztery oczy, jednak wieść o niej rozeszła się… Wokulski powiedział o tym Rzeckiemu i kazał wykreślić z księgi rzekomy dług barona. Maruszewicz zaś opowiedział baronowi dodając, że baron już nie powinien gniewać się na niego, ponieważ dług został umorzony, a on, Maruszewicz, ma zamiar poprawić się.", + "87456": "— Czuję — mówił wzdychając — że byłbym inny, gdybym miał choć ze trzy tysiące rubli rocznie… Nikczemny świat, na którym tacy jak ja ludzie muszą się marnować!…", + "87457": "— No, daj spokój, Maruszewicz — uspokajał go baron. — Kocham cię, ale przecie wszyscy wiedzą, że jesteś hultaj.", + "87458": "— Zaglądałeś, baron, w moje serce?… wiesz, jakie tam uczucia?… O, gdyby istniał jakiś trybunał, który umie czytać w duszy człowieka, zobaczylibyśmy, kto z nas lepszy: ja czy ci, co mnie sądzą i potępiają!…", + "87459": "W rezultacie tak Rzecki, jak baron, jak książę i paru hrabiów, którzy dowiedzieli się o „nowym figlu” Maruszewicza, wszyscy przyznawali, że Wokulski postąpił szlachetnie, ale nie po męsku.", + "87460": "— To bardzo piękny czyn — mówił książę — ale… nie w stylu Wokulskiego. On mi wyglądał na jednego z tych ludzi, którzy w społeczeństwie stanowią siłę tworzącą rzeczy dobre, a karcącą łotrów. Tak jak postąpił Wokulski z Maruszewiczem, mógłby zrobić każdy ksiądz… Obawiam się, że ten człowiek traci energię.", + "87461": "W rzeczywistości Wokulski nie stracił energii, ale zmienił się pod wieloma względami. Sklepem na przykład nie zajmował się, nawet czuł do niego wstręt, ponieważ tytuł kupca galanteryjnego szkodził mu w oczach panny Izabeli. Natomiast zaczął goręcej zajmować się spółką do handlu z cesarstwem, ponieważ ona przynosiła ogromne dochody, a tym samym zwiększała majątek, który chciał ofiarować pannie Izabeli.", + "87462": "Prawie od chwili kiedy oświadczył się i został przyjęty, opanowała go dziwna rzewność i współczucie. Zdawało mu się, że nie tylko nie umiałby nikomu zrobić przykrości, ale nawet sam nie umiałby się bronić przeciw krzywdom, byle te nie dotykały panny Izabeli.", + "87463": "Natomiast czuł niepokonaną potrzebę robienia dobrze innym. Oprócz zapisu dla Rzeckiego, przeznaczył Lisieckiemu i Klejnowi, swoim byłym subiektom, po cztery tysiące rubli, tytułem wynagrodzenia szkód, jakie wyrządził im sprzedając sklep Szlangbaumowi. Przeznaczył również około dwunastu tysięcy rubli na gratyfikacje dla inkasentów, woźnych, parobków i furmanów.", + "87464": "Węgiełkowi nie tylko sprawił huczne wesele, ale jeszcze do sumy obiecanej młodemu małżeństwu dołożył kilkaset rubli. Ponieważ w tym czasie furmanowi Wysockiemu urodziła się córka, więc trzymał ją do chrztu; gdy zaś sprytny ojciec dał dziecku imię Izabeli, Wokulski złożył dla niej pięćset rubli na posag.", + "87465": "Imię to było mu bardzo drogie. Nieraz, gdy siedział samotny, brał papier i ołówek i bez końca pisał: Izabela… Iza… Bella… a potem palił, ażeby nazwisko ukochanej nie wpadło w obce ręce. Miał zamiar kupić pod Warszawą mały folwark, zbudować willę i nazwać ją Izabelinem. Przypomniał sobie, że w czasie jego wędrówek po Górach Uralskich pewien uczony, który znalazł nowy minerał, radził się: jakby go nazwać? I wyrzucał sobie, że nie znając wówczas panny Izabeli, nie wpadł jednakże na pomysł nazwania go izabelitem. Nareszcie przeczytawszy w gazetach o znalezieniu nowej planetoidy, której znalazca również kłopotał się o danie jej nazwiska, chciał przeznaczyć dużą nagrodę temu z astronomów, który odkryje nowe ciało niebieskie i nazwie je: Izabelą.", + "87466": "Odurzające przywiązanie do jednej kobiety nie wykluczało jednak myśli o drugiej. Niekiedy przypominał sobie panią Stawską, o której wiedział, że wszystko gotowa była dla niego poświęcić, i czuł jakby wyrzuty sumienia.", + "87467": "„No, co ja zrobię?… — mówił. — Com winien, że tę kocham, a tamtą… Gdybyż ona zapomniała o mnie i była szczęśliwą.”", + "87468": "Na wszelki sposób postanowił zabezpieczyć jej przyszłość i stanowczo dowiedzieć się o jej mężu.", + "87469": "„Niech przynajmniej nie potrzebuje troszczyć się o jutro… Niechaj ma posag dla dziecka…”", + "87470": "Co kilka dni widywał pannę Izabelę w licznych towarzystwach, otoczoną młodszymi i starszymi ludźmi. Ale już nie raziły go ani umizgi mężczyzn, ani jej spojrzenia i uśmiechy.", + "87471": "„Taką ma naturę — myślał — nie umie ani śmiać się, ani patrzeć inaczej. Jest jak kwiat albo jak słońce, które mimo woli uszczęśliwia wszystkich, dla wszystkich jest piękne.”", + "87472": "Pewnego dnia otrzymał telegram z Zasławka wzywający go na pogrzeb prezesowej.", + "87473": "„Zmarła?… — szepnął. — Jaka szkoda tej zacnej kobiety!… Dlaczego ja nie byłem przed jej śmiercią?…”", + "87474": "Zmartwił się, posmutniał, ale — nie pojechał na pogrzeb staruszki, która dała mu tyle dowodów życzliwości. Nie miał odwagi rozstać się z panną Izabelą nawet na kilka dni…", + "87475": "Już zrozumiał, że nie należy do siebie, że wszystkie jego myśli, uczucia i pragnienia, wszystkie zamiary i nadzieje przykute są do tej jednej kobiety. Gdyby ona umarła, nie potrzebowałby się zabijać; jego dusza sama odleciałaby za nią jak ptak, który tylko chwilę odpoczywa na gałęzi. Zresztą nawet nie mówił z nią o miłości, jak nie mówi się o ciężarze ciała albo o powietrzu, które człowieka napełnia i ze wszystkich stron otacza. Jeżeli w ciągu dnia wypadło mu pomyśleć o czym innym niż o niej, wstrząsał się ze zdumienia jak człowiek, który cudem znalazłby się w nie znanej sobie okolicy.", + "87476": "Nie była to miłość, ale ekstaza.", + "87477": "Pewnego dnia, już w maju, wezwał go pan Łęcki.", + "87478": "— Wyobraź sobie — rzekł do Wokulskiego — musimy jechać do Krakowa. Hortensja jest chora, chce widzieć Belę (zdaje się, że chodzi o zapis), no, a zapewne rada by poznać ciebie… Możesz jechać z nami?…", + "87479": "— Każdej chwili — odparł Wokulski. — Kiedyż to?", + "87480": "— Powinni byśmy jechać dziś, ale zapewne zejdzie do jutra.", + "87481": "Wokulski obiecał być gotowym na jutro. Kiedy pożegnał pana Tomasza i wstąpił do panny Izabeli, dowiedział się od niej, że jest w Warszawie Starski…", + "87482": "— Biedny chłopak! — mówiła śmiejąc się. — Dostał po prezesowej tylko dwa tysiące rubli rocznie i dziesięć tysięcy ciepłą ręką. Radzę mu, ażeby ożenił się bogato, ale on woli jechać do Wiednia, a stamtąd zapewne do Monte Carlo… Mówiłam, ażeby jechał z nami. Będzie weselej, nieprawdaż?…", + "87483": "— Zapewne — odparł Wokulski — tym bardziej że weźmiemy osobny wagon.", + "87484": "— Więc do jutra!", + "87485": "Wokulski załatwił najpilniejsze interesa, na kolei zamówił wagon salonowy do Krakowa, a koło ósmej wieczór, wyekspediowawszy swoje rzeczy, był u państwa Łęckich. Wypili herbatę we troje i przed dziesiątą udali się na kolej.", + "87486": "— Gdzież pan Starski? — zapytał Wokulski.", + "87487": "— Czy ja wiem? — odpowiedziała panna Izabela. — Może wcale nie pojedzie… to taki lekkoduch!…", + "87488": "Już siedzieli w wagonie, ale Starskiego jeszcze nie było. Panna Izabela przygryzała usta, co chwilę wyglądając oknem. Nareszcie po drugim dzwonku Starski ukazał się na peronie.", + "87489": "— Tutaj, tutaj!… — zawołała panna Izabela. Ale ponieważ młody człowiek nie dosłyszał jej, więc wybiegł Wokulski i wprowadził go do saloniku.", + "87490": "— Myślałam, że już pan nie przyjdzie — rzekła panna Izabela.", + "87491": "— Niewiele do tego brakowało — odparł Starski witając się z panem Tomaszem. — Byłem u Krzeszowskiego i niech sobie kuzynka wyobrazi, od drugiej po południu do dziewiątej graliśmy…", + "87492": "— I naturalnie, przegrał pan?…", + "87493": "— Rozumie się… Szczęście ucieka od takich jak ja… — dodał spoglądając na nią.", + "87494": "Panna Izabela lekko się zarumieniła.", + "87495": "Pociąg ruszył. Starski usiadł po lewej stronie panny Izabeli i zaczął z nią rozmawiać w połowie po polsku, w połowie po angielsku, coraz częściej wpadając w angielszczynę. Wokulski siedział na prawo od panny Izabeli, nie chcąc jednak przeszkadzać w rozmowie wstał stamtąd i usiadł za panem Tomaszem.", + "87496": "Pan Łęcki, trochę niezdrów, odział się w hawelok, w pled i jeszcze położył kołdrę na nogach. Kazał pozamykać wszystkie okna w wagonie i przyćmić latarnie, które go raziły. Obiecywał sobie, że zaśnie, nawet czuł, że go sen morzy; tymczasem wdał się w rozmowę z Wokulskim i szeroko zaczął mu opowiadać o siostrze Hortensji, która za młodu była do niego bardzo przywiązana, o dworze Napoleona III, który z nim kilka razy rozmawiał, o uprzejmości i miłostkach Wiktora Emanuela i o mnóstwie innych rzeczy.", + "87497": "Wokulski słuchał go uważnie do Pruszkowa. Za Pruszkowem zmęczony i jednostajny głos pana Tomasza zaczął go męczyć. Za to coraz wyraźniej wpadała mu w ucho rozmowa panny Izabeli ze Starskim, prowadzona po angielsku. Usłyszał nawet kilka zdań, które go zainteresowały, i zadał sobie pytanie: czy nie należałoby ostrzec ich, że on rozumie po angielsku?", + "87498": "Już chciał powstać z siedzenia, kiedy wypadkiem spojrzał w przeciwległą szybę wagonu i zobaczył w niej jak w lustrze słabe odbicie panny Izabeli i Starskiego. Siedzieli bardzo blisko siebie, oboje zarumienieni, choć rozmawiali tonem tak lekkim, jakby chodziło o rzeczy obojętne.", + "87499": "Wokulski jednakże spostrzegł, że obojętny ton nie odpowiada treści rozmowy; czuł nawet, że tym swobodnym tonem chcą kogoś w błąd wprowadzić. I w tej chwili, pierwszy raz od czasu jak znał pannę Izabelę, przeleciały mu przez myśl straszne wyrazy: „fałsz!… fałsz!…”", + "87500": "Przycisnął się do ławki wagonu, patrzył w szybę i — słuchał. Zdawało mu się, że każde słowo Starskiego i panny Izabeli pada mu na twarz, na głowę, na piersi jak krople ołowianego deszczu…", + "87501": "Już nie myślał ich ostrzegać, że rozumie, co mówią, tylko słuchał i słuchał…", + "87502": "Właśnie pociąg wyjechał z Radziwiłłowa, a pierwszy frazes, który zwrócił uwagę Wokulskiego, był ten:", + "87503": "— Wszystko możesz mu zarzucić — mówiła panna Izabela po angielsku. — Nie jest młody ani dystyngowany; jest zanadto sentymentalny i czasami nudny, ale chciwy?… Już dosyć, kiedy nawet papo nazywa go zbyt hojnym…", + "87504": "— A sprawa z panem K?… — wtrącił Starski.", + "87505": "— O klacz wyścigową?… Jak to zaraz znać, że wracasz z prowincji. Niedawno był u nas baron i powiedział, że jeżeli kiedy, to w tej sprawie pan, o którym mówimy, postąpił jak dżentelmen.", + "87506": "— Żaden dżentelmen nie uwolniłby fałszerza, gdyby nie miał z nim jakichś zakulisowych interesów — odparł z uśmiechem Starski.", + "87507": "— A baron ile razy uwalniał go? — spytała panna Izabela.", + "87508": "— I akurat baron ma rozmaite grzeszki, o których wie pan M. Źle bronisz swoich protegowanych, kuzynko — mówił drwiącym tonem Starski.", + "87509": "Wokulski przycisnął się do ławki wagonu, ażeby nie zerwać się i nie uderzyć Starskiego. Ale pohamował się.", + "87510": "„Każdy ma prawo sądzić innych — myślał. — Zresztą zobaczymy, co będzie dalej!…”", + "87511": "Przez kilka chwil słyszał tylko turkot kół i zauważył, że wagon się chwieje.", + "87512": "„Nigdy nie czułem takiego chwiania się wagonu” — rzekł do siebie.", + "87513": "— I ten medalion — drwił Starski — jest całym prezentem przedślubnym?… Niezbyt hojny narzeczony: kocha jak trubadur, ale…", + "87514": "— Zapewniam cię — przerwała panna Izabela — że oddałby mi cały majątek…", + "87515": "— Bierzże go, kuzynko, i mnie pożycz ze sto tysięcy… A cóż, znalazła się ta cudowna blaszka?…", + "87516": "— Właśnie że nie, i jestem bardzo zmartwiona. Boże, gdyby on się kiedy dowiedział…", + "87517": "— Czy o tym, że zgubiliśmy jego blaszkę, czy że szukaliśmy medalionu? — szepnął Starski przytulając się do jej ramienia.", + "87518": "Wokulskiemu mgłą zaszły oczy.", + "87519": "„Tracę przytomność?…” — pomyślał chwytając za pas przy oknie.", + "87520": "Zdawało mu się, że wagon zaczyna skakać i lada moment nastąpi wykolejenie.", + "87521": "— Wiesz, że jesteś zuchwały!… — mówiła przyciszonym głosem panna Izabela.", + "87522": "— To właśnie stanowi moją siłę — odparł Starski.", + "87523": "— Zlituj się… Ależ on może spojrzeć!… Znienawidzę cię…", + "87524": "— Będziesz szaleć za mną, bo nikt nie zdobyłby się na to… Kobiety lubią demonów…", + "87525": "Panna Izabela przysunęła się do ojca. Wokulski patrzył w przeciwległą szybę i słuchał.", + "87526": "— Oświadczam ci — mówiła zirytowana — że nie wejdziesz za próg naszego domu… A gdybyś ośmielił się… powiem mu wszystko…", + "87527": "Starski roześmiał się.", + "87528": "— Nie wejdę, kuzynko, dopóki sama mnie nie wezwiesz; jestem zaś pewny, że nastąpi to bardzo prędko. W tydzień znudzi cię ten ubóstwiający mąż i zapragniesz weselszego towarzystwa. Przypomnisz sobie łobuza kuzynka, który ani przez jedną chwilę w życiu nie był poważnym, zawsze dowcipnym, a niekiedy bezczelnie śmiałym… i pożałujesz tego, który zawsze gotów do uwielbiania cię, nigdy nie był zazdrosnym, umiał ustępować innym, szanował twoje kaprysy…", + "87529": "— Wynagradzając sobie na innych drogach — wtrąciła panna Izabela.", + "87530": "— Właśnie!… Gdybym tak nie robił, nie miałabyś mi czego przebaczać i mogłabyś lękać się wymówek z mojej strony…", + "87531": "Nie zmieniając pozycji objął ją prawą ręką, a lewą ściskał jej rączkę, ukrytą pod płaszczykiem.", + "87532": "— Tak, kuzynko — mówił. — Takiej jak ty kobiecie nie wystarczy powszedni chleb szacunku ani pierniczki uwielbień… Tobie niekiedy potrzeba szampana, ciebie musi ktoś odurzyć choćby cynizmem.", + "87533": "— Cynikiem być łatwo…", + "87534": "— Ale nie każdy ośmieli się być nim. Zapytaj tego pana, czy on wpadłby kiedy na myśl, że jego miłosne modlitwy są mniej warte od moich bluźnierstw?…", + "87535": "Wokulski już nie słyszał dalszej rozmowy; uwagę jego pochłonął inny fakt: zmiana, która szybko poczęła odbywać się w nim samym. Gdyby wczoraj powiedziano mu, że będzie niemym świadkiem podobnej rozmowy, nie uwierzyłby; myślałby, że każdy wyraz zabije go albo przyprawi o szaleństwo. Kiedy się to jednak stało, musiał przyznać, że od zdrady, rozczarowania i upokorzeń jest coś gorszego.", + "87536": "Ale co?… Oto — jazda koleją. Jak ten wagon drży… jak on pędzi!… Drżenie pociągu udziela się jego nogom, płucom, sercu, mózgowi; w nim samym wszystko drży, każda kosteczka, każde włókno nerwowe…", + "87537": "A ten pęd przez pole nie ograniczone niczym, pod ogromnym sklepieniem nieba!… I on musi jechać, nie wiadomo jak jeszcze daleko… może z pięć, może z dziesięć minut!…", + "87538": "Co tam Starski albo i panna Izabela… Jedno warte drugiego!… Ale ta kolej, ach, ta kolej… to drżenie…", + "87539": "Zdawało mu się, że się rozpłacze, że zacznie krzyczeć, że wybije okno i wyskoczy z wagonu… Gorzej. Zdawało mu się, że będzie błagać Starskiego, aby go ratował… Przed czym?… Była chwila, że chciał schować się pod ławkę, prosić obecnych, ażeby na nim usiedli, i tak dojechać do stacji…", + "87540": "Zamknął oczy, zaciął zęby, schwycił się rękoma za frędzle obicia; pot wystąpił mu na czoło i spływał po twarzy, a pociąg drżał i pędził… Nareszcie rozległ się świst jeden… drugi i pociąg zatrzymał się na stacji.", + "87541": "„Jestem ocalony” — pomyślał Wokulski.", + "87542": "Jednocześnie obudził się pan Łęcki.", + "87543": "— Co to za stacja? — spytał Wokulskiego.", + "87544": "— Skierniewice — odpowiedziała panna Izabela.", + "87545": "Konduktor otworzył drzwi. Wokulski zerwał się z siedzenia. Potrącił pana Tomasza, zatoczył się na przeciwną ławkę, potknął się na stopniu i wbiegł do bufetu.", + "87546": "— Wódki!… — zawołał.", + "87547": "Zdziwiona bufetowa podała mu kieliszek. Podniósł go do ust, ale uczuł ściskanie w gardle i nudności i postawił kieliszek nie tknięty.", + "87548": "W wagonie Starski rozmawiał z panną Izabelą.", + "87549": "— No, już daruj, kuzynko — rzekł — ale z takim pośpiechem nie wychodzi się z wagonu przy damach.", + "87550": "— Może chory? — odpowiedziała panna Izabela czując jakiś niepokój.", + "87551": "— W każdym razie jest to choroba nie tyle niebezpieczna, ile nie cierpiąca zwłoki… Czy każesz sobie co podać, kuzynko?", + "87552": "— Niech mi dadzą wody sodowej.", + "87553": "Starski poszedł do bufetu; panna Izabela wyglądała oknem. Jej nieokreślony niepokój wzrastał.", + "87554": "„W tym coś jest… — myślała. — Jak on dziwnie wyglądał…”", + "87555": "Wokulski z bufetu poszedł na koniec peronu. Kilka razy odetchnął głęboko, napił się wody z beczki, przy której stała jakaś uboga kobieta i paru Żydków. Powoli oprzytomniał, a spostrzegłszy nadkonduktora rzekł:", + "87556": "— Kochany panie, weź do rąk jaki papier…", + "87557": "— Co to panu?…", + "87558": "— Nic. Weź pan z biura jaki papier i przed naszym wagonem powiedz, że jest telegram do Wokulskiego.", + "87559": "— Do pana?…", + "87560": "— Tak…", + "87561": "Nadkonduktor mocno się zdziwił, ale poszedł do telegrafu. W parę minut wyszedł z biura i zbliżywszy się do wagonu, w którym siedział pan Łęcki z córką, zawołał:", + "87562": "— Telegram do pana Wokulskiego!…", + "87563": "— Co to znaczy?… pokaż pan… — odezwał się zaniepokojony pan Tomasz.", + "87564": "Ale w tej chwili obok nadkonduktora stanął Wokulski, odebrał papier, spokojnie otworzył go i choć w tym miejscu było zupełnie ciemno, udał, że czyta.", + "87565": "— Co to za telegram?… — zapytał go pan Tomasz.", + "87566": "— Z Warszawy — odparł Wokulski. — Muszę wracać.", + "87567": "— Wraca pan?… — zawołała panna Izabela. — Czy jakie nieszczęście?…", + "87568": "— Nie, pani. Mój wspólnik wzywa mnie.", + "87569": "— Zysk czy strata?… — szepnął pan Tomasz wychylając się przez okno.", + "87570": "— Ogromny zysk — odparł tym samym tonem Wokulski.", + "87571": "— A… to jedź… — poradził mu pan Tomasz.", + "87572": "— Ale po cóż ma pan tu zostawać? — zawołała panna Izabela. — Musi pan czekać na pociąg, a w takim razie lepiej niech pan jedzie z nami naprzeciw niego. Będziemy jeszcze parę godzin razem…", + "87573": "— Bela wybornie radzi — wtrącił pan Tomasz.", + "87574": "— Nie, panie — odpowiedział Wokulski. — Wolę stąd pojechać na lokomotywie aniżeli tracić parę godzin.", + "87575": "Panna Izabela przypatrywała mu się szeroko otwartymi oczyma. W tej chwili spostrzegła w nim coś zupełnie nowego i — zainteresował ją.", + "87576": "„Jaka to bogata natura!” — pomyślała.", + "87577": "W ciągu paru minut Wokulski bez powodu spotężniał w jej oczach, a Starski wydał się małym i zabawnym.", + "87578": "„Ale dlaczego on zostaje?… Skąd się tu wziął telegram?…” — mówiła w sobie i po nieokreślonym niepokoju ogarnęła ją trwoga.", + "87579": "Wokulski znowu zwrócił się ku bufetowi, aby znaleźć posługacza, który wyjąłby mu rzeczy, i zetknął się ze Starskim.", + "87580": "— Co panu jest!… — zawołał Starski wpatrując się w niego przy świetle padającym z sali.", + "87581": "Wokulski wziął go pod ramię i pociągnął za sobą wzdłuż peronu.", + "87582": "— Niech pana to nie gniewa, panie Starski, co powiem — rzekł głuchym głosem. — Pan myli się co do siebie… W panu jest tyle demona, ile trucizny w zapałce… I wcale pan nie posiada szampańskich własności… Pan ma raczej własności starego sera, co to podnieca chore żołądki, ale prosty smak może pobudzić do wymiotów… Przepraszam pana…", + "87583": "Starski słuchał oszołomiony. Nic nie rozumiał, a jednak zdawało mu się, że coś rozumie. Zaczął przypuszczać, że ma przed sobą wariata.", + "87584": "Odezwał się drugi dzwonek, podróżni tłumem wybiegli z bufetu do wagonów.", + "87585": "— I jeszcze dam panu radę, panie Starski. Przy korzystaniu ze względów płci pięknej lepszą jest tradycyjna ostrożność aniżeli więcej lub mniej demoniczna śmiałość. Pańska śmiałość demaskuje kobiety. A że kobiety nie lubią być demaskowane, więc możesz pan stracić u nich kredyt, co byłoby nieszczęściem i dla pana, i dla pańskich pupilek.", + "87586": "Starski wciąż nie rozumiał, o co chodzi.", + "87587": "— Jeżeli pana czym obraziłem — rzekł — gotów jestem dać satysfakcję…", + "87588": "Zadzwoniono po raz trzeci.", + "87589": "— Panowie, proszę siadać!… — wołali konduktorzy.", + "87590": "— Nie, panie — mówił Wokulski zwracając się z nim do wagonu państwa Łęckich. — Gdybym czuł potrzebę satysfakcji od pana, już byś nie żył, bez dodatkowych formalności. To raczej pan masz prawo żądać ode mnie satysfakcji, że ośmieliłem się wejść do tego ogródka, gdzie pielęgnujesz swoje kwiaty… Będę w każdym czasie do dyspozycji… Pan wie, gdzie mieszkam?…", + "87591": "Zbliżyli się do wagonu, przy którym już stał konduktor. Wokulski siłą wprowadził Starskiego na stopnie, popchnął go do saloniku, a konduktor zatrzasnął drzwi.", + "87592": "— Cóż to, nie żegnasz się, panie Stanisławie?… — zapytał zdziwiony pan Tomasz.", + "87593": "— Przyjemnej podróży!… — odparł kłaniając się.", + "87594": "W oknie stanęła panna Izabela. Nadkonduktor świsnął, odpowiedziano mu z lokomotywy.", + "87595": "— Farewell, miss Iza, farewell! — zawołał Wokulski.", + "87596": "Pociąg ruszył. Panna Izabela rzuciła się na ławkę naprzeciw ojca; Starski odszedł w drugi kąt saloniku.", + "87597": "„No… no… no!… — mruknął do siebie Wokulski. — Zbliżycie wy się jeszcze przed Piotrkowem…”", + "87598": "Patrzył na odchodzący pociąg i śmiał się.", + "87599": "Został na peronie sam i przysłuchiwał się szumowi odlatującego pociągu; szum niekiedy słabnął, czasem milknął, znowu potężniał i nareszcie ucichł.", + "87600": "Potem słyszał stąpanie rozchodzącej się służby, przesuwanie stołków w bufecie; potem w bufecie zaczęły gasnąć światła i ziewający kelner zamknął szklane drzwi, które wyskrzypiały jakiś wyraz.", + "87601": "„Zgubili moją blaszkę szukając medalionu!… — myślał Wokulski. — Ja jestem sentymentalny i nudny… Ona oprócz powszedniego chleba szacunku i pierniczków uwielbień jeszcze musi mieć szampana… Pierniczki uwielbień to dobry dowcip!… Ale jakiego to ona lubi szampana?… Ach, cynizmu!… Szampan cynizmu — także dobry dowcip… No, przynajmniej opłaciła mi się nauka angielskiego…”", + "87602": "Błąkając się bez celu, wszedł między dwa sznury zapasowych wagonów. Przez chwilę nie wiedział: dokąd iść? — i nagle doznał halucynacji. Zdawało mu się, że stoi we wnętrzu ogromnej wieży, która zawaliła się nie wydawszy łoskotu. Nie zabiła go, ale otoczyła ze wszystkich stron wałem gruzów, spośród których nie mógł się wydostać. Nie było wyjścia!…", + "87603": "Otrząsnął się i widzenie znikło.", + "87604": "„Oczywiście, morzy mnie senność — myślał. — Właściwie mówiąc nie spotkała mnie żadna niespodzianka; wszystko można było z góry przewidzieć, ja nawet wszystko to widziałem… Jakie ona ze mną płaskie rozmowy prowadziła!… Co ją zajmowało?… Bale, rauty, koncerta, stroje… Co ona kochała?… Siebie. Zdawało jej się, że cały świat jest dla niej, a ona po to, ażeby się bawić. Kokietowała… ależ tak, najbezwstydniej kokietowała wszystkich mężczyzn; ze wszystkimi kobietami walczyła o piękność, hołdy i toalety… Co robiła?… Nic. Przyozdabiała salony. Jedyną rzeczą, za pomocą której mogła zdobyć sobie byt materialny, była jej miłość, fałszywy towar!… A ten Starski… Cóż Starski? Taki pasożyt jak i ona… Był zaledwie epizodem w jej życiu pełnym doświadczeń. Do niego przecież nie mogę mieć pretensji: znalazł swój swoją. Ani do niej… Tak, to Mesalina przez imaginację!… Ściskał ją i szukał medalionu, kto chciał, nawet ten Starski, biedak, który z powodu braku zajęcia musiał zostać uwodzicielem…", + "87605": "Niegdyś wierzyłem, że są tu, na ziemi,", + "87606": "Białe anioły z skrzydłami jasnemi…", + "87607": "Piękne anioły!… jasne skrzydła!… Pan Molinari, pan Starski i Bóg wie ilu ich jeszcze… Oto skutki znajomości kobiet z poezji!", + "87608": "Trzeba było poznawać kobiety nie przez okulary Mickiewiczów, Krasińskich albo Słowackich, ale ze statystyki, która uczy, że każdy biały anioł jest w dziesiątej części prostytutką; no i jeżeli spotkałoby cię rozczarowanie, to choć przyjemne…”", + "87609": "W tej chwili rozległ się jakiś ryk: nalewano wody do kotła czy do rezerwuaru. Wokulski przystanął. Zdawało mu się, że w tym przeciągłym i melancholijnym dźwięku słyszy całą orkiestrę wygrywającą inwokację z Roberta Diabła. „Wy, co spoczywacie tu, pod zimnym śmierci głazem…” Śmiech, płacz, żal, pisk, niesforne okrzyki, wszystko to odzywało się razem, a nad wszystkim unosił się głos potężny, pełen beznadziejnego smutku.", + "87610": "Byłby przysiągł, że słyszy taką orkiestrę, i znowu uległ halucynacji. Zdawało mu się, że jest na cmentarzu, pośród otwartych grobów, z których wymykały się wstrętne cienie. Po chwili każdy cień stawał się piękną kobietą, między którymi ostrożnie przesuwała się panna Izabela, wabiąc go ręką i spojrzeniem…", + "87611": "Ogarnęła go taka trwoga, że przeżegnał się, i widma znikły.", + "87612": "„Basta! — pomyślał — ja tu rozum stracę…”", + "87613": "I postanowił zapomnieć o pannie Izabeli.", + "87614": "Była już druga po północy. W biurze telegrafu paliła się lampa z zielonym daszkiem i słychać było pukanie aparatu. Obok dworca przechadzał się jakiś człowiek, który zdjął czapkę.", + "87615": "— Kiedy jedzie pociąg do Warszawy? — spytał go Wokulski.", + "87616": "— O piątej, wielmożny panie — odparł człowiek robiąc ruch, jakby chciał pocałować go w rękę. — Ja, wielmożny panie, jestem…", + "87617": "— Dopiero o piątej!… — powtórzył Wokulski. — Koni można… A z Warszawy o której?", + "87618": "— Za trzy kwadranse. Ja, wielmożny panie…", + "87619": "— Za trzy kwadranse… — szepnął Wokulski. — Kwadranse… kwadranse… — powtarzał czując, że niedokładnie wymawia literę r.", + "87620": "Odwrócił się od nieznajomego i wzdłuż plantu poszedł w kierunku Warszawy. Człowiek patrzył za nim, kręcił głową i zniknął w ciemnościach.", + "87621": "„Kwadranse… kwadranse… — mruczał Wokulski. — Język mi kołowacieje?… Jaka dziwna plątanina wypadków; uczyłem się, ażeby zdobyć pannę Izabelę, a nauczyłem się, aby ją stracić… Albo i Geist. Po to zrobił wielki wynalazek, po to powierzył mi święty depozyt, ażeby pan Starski miał jeden więcej powód do swoich poszukiwań… Wszystkiego mnie pozbawiła, nawet ostatniej nadziei… Gdyby w tej chwili zapytano mnie: czy ja istotnie znałem Geista? czym widział jego dziwny metal? nie umiałbym odpowiedzieć i już sam nie wiem, czy to nie było złudzeniem… Ach, gdybym mógł o niej nie myśleć… Choćby przez kilkanaście minut…", + "87622": "Otóż nie będę o niej myślał…”", + "87623": "Noc była gwiaździsta, pola ciemne, wzdłuż kolei w wielkich odstępach paliły się sygnałowe latarnie. Wokulski idąc rowem potknął się o spory kamień i w jednej chwili stanęły mu przed oczyma ruiny zamku w Zasławiu, kamień, na którym siedziała panna Izabela, i jej łzy. Ale tym razem poza łzami błysnęło spojrzenie pełne fałszu.", + "87624": "„Otóż nie będę o niej myślał… Pojadę do Geista, będę pracował od szóstej rano do jedynastej w nocy, będę musiał uważać na każdą zmianę ciśnienia, temperatury, natężenia prądu… Nie zostanie mi ani jednej chwili…”", + "87625": "Zdawało mu się, że ktoś za nim idzie. Odwrócił się, ale nie dojrzał nic. Natomiast spostrzegł, że lewym okiem widzi gorzej niż prawym, co niewymownie zaczęło go drażnić.", + "87626": "Chciał wrócić się do ludzi, ale uczuł, że nie zniósłby ich widoku. Już samo nawet myślenie męczyło go, prawie bolało.", + "87627": "„Nie wiedziałem, że człowiekowi może ciężyć własna dusza…” — mruknął.", + "87628": "„Ach, gdybym mógł nie myśleć…”", + "87629": "Daleko na wschodzie zamajaczył blask i ukazał się wąski sierp księżyca oblewając krajobraz niewymownie ponurym światłem. I nagle ukazało się Wokulskiemu nowe widzenie. Był w cichym i pustym lesie; pnie sosen rosły pochylone w dziwaczny sposób, nie odzywał się żaden ptak, wiatr nie poruszał najmniejszej gałązki. Nie było nawet światła, tylko smutny półmrok. Wokulski czuł, że ten mrok, żal i smutek wypływał z jego serca i że to wszystko zakończy się chyba z życiem, jeżeli się zakończy…", + "87630": "Spomiędzy sosen, gdziekolwiek spojrzał, przeglądały płaty szarego nieba; każdy zamieniał się w drgającą szybę wagonu, w której widać było blady obraz panny Izabeli w uścisku Starskiego.", + "87631": "Wokulski już nie mógł oprzeć się widzeniom: opanowały go, pożarły mu wolę, skrzywiły myśl i zatruły serce. Duch jego stracił wszelką samodzielność: rządziło nim lada wrażenie, odbijające się w tysiącznych, coraz posępniejszych, coraz boleśniejszych formach, jak echa w pustej budowli.", + "87632": "Znowu potknął się o kamień i ten nie znaczący fakt obudził w nim straszliwe medytacje.", + "87633": "Zdawało mu się, że kiedyś, kiedyś on sam był kamieniem, zimnym, ślepym, nieczułym.", + "87634": "A gdy leżał pyszny w swojej martwocie, której największe ziemskie kataklizmy nie zdołały ożywić, w nim czy nad nim odezwał się głos zapytujący:", + "87635": "„Chcesz zostać człowiekiem?”", + "87636": "„Co to jest człowiek?…” — odparł kamień.", + "87637": "„Chcesz widzieć, słyszeć, czuć?…”", + "87638": "„Co to jest czuć?…”", + "87639": "„Więc czy chcesz zaznać coś zupełnie nowego? Czy chcesz istnienia, które w jednej chwili doświadcza więcej aniżeli wszystkie kamienie w ciągu miliona wieków?”", + "87640": "„Nie rozumiem — odparł kamień — ale mogę być wszystkim.”", + "87641": "„A jeżeli — pytał głos nadnaturalny — po tym nowym bycie pozostanie ci wieczny żal?…”", + "87642": "„Co to jest żal?… Mogę być wszystkim.”", + "87643": "„Więc niech się stanie człowiek” — odpowiedziano.", + "87644": "I stał się człowiek. Żył kilkadziesiąt lat, a w ciągu nich tyle pragnął i tyle cierpiał, że martwy świat nie zaznałby tego przez całą wieczność. Goniąc za jednym pragnieniem znajdował tysiące innych, uciekając przed jednym cierpieniem wpadł w morze cierpień i tyle odczuł, tyle przemyślał, tyle pochłonął sił bezświadomych, że w końcu obudził przeciw sobie całą naturę.", + "87645": "„Dosyć!… — poczęto wołać ze wszystkich stron. — Dosyć!… ustąp innym miejsca w tym widowisku…”", + "87646": "„Dosyć!… dosyć!… już dosyć!… — wołały kamienie, drzewa, powietrze, ziemia i niebo… — Ustąp innym!… niech i oni poznają ten nowy byt…”", + "87647": "Dosyć!… Więc znowu ma zostać niczym i to w chwili kiedy ów wyższy byt jako ostatnią pamiątkę daje mu tylko rozpacz po tym, co stracił, i żal za tym, czego nie dosięgnął!…", + "87648": "„Ach, gdyby już słońce weszło! — szepnął Wokulski. — Wracam do Warszawy… zabiorę się do jakiejkolwiek roboty i skończę z tymi głupstwami, które mi rozstrajają nerwy… Chce Starskiego? niech ma Starskiego!… Przegrałem na niej?… Dobrze!… Za to wygrałem na innych rzeczach… Wszystkiego nie można posiadać…”", + "87649": "Od kilku chwil czuł na wąsach jakąś gęstą wilgoć.", + "87650": "„Krew?” — pomyślał. Otarł usta i przy świetle zapałki zobaczył na chustce pianę.", + "87651": "„Wściekam się czy co, u diabła?…”", + "87652": "Wtem z daleka zobaczył dwa światła, powoli zbliżające się w jego stronę; za nimi majaczyła ciemna masa, za którą ciągnął gęsty snop iskier.", + "87653": "„Pociąg?…” — rzekł do siebie, i przywidziało mu się, że jest to ten sam pociąg, którym jedzie panna Izabela. Znowu zobaczył salonik oświetlony latarnią przysłoniętą niebieskim kamlotem, a w kącie dostrzegł pannę Izabelę w objęciach Starskiego…", + "87654": "„Tak kocham… tak kocham… — szepnął. — I nie mogę zapomnieć!…”", + "87655": "W tej chwili opanowało go cierpienie, na które w ludzkim języku już nie ma nazwiska. Dręczyła go zmęczona myśl, zbolałe uczucie, zdruzgotana wola, całe istnienie… I nagle uczuł już nie pragnienie, ale głód i żądzę śmierci.", + "87656": "Pociąg z wolna zbliżał się. Wokulski nie zdając sobie sprawy z tego, co robi, upadł na szyny. Drżał, zęby mu szczękały, schwycił się oburącz podkładów, miał usta pełne piasku… Na drogę padł blask latarń, szyny zaczęły cicho dźwięczeć pod toczącą się lokomotywą…", + "87657": "„Boże, bądź miłościw…” — szepnął i zamknął oczy.", + "87658": "Nagle uczuł ciepło i gwałtowne szarpnięcie, które strąciło go z szyn… Pociąg przeleciał o kilka cali od głowy obryzgując go parą i gorącym popiołem. Na chwilę stracił przytomność, a gdy ocknął się, zobaczył jakiegoś człowieka, który siedział mu na piersiach i trzymał za ręce.", + "87659": "— Co wielmożny pan robi najlepszego?… — mówił człowiek. — Kto słyszał takie rzeczy… Przecie Bóg…", + "87660": "Nie dokończył. Wokulski zepchnął go z siebie, pochwycił za kołnierz i jednym szarpnięciem rzucił na ziemię.", + "87661": "— Czego chcesz ode mnie, ty podły!… — zawołał.", + "87662": "— Panie… wielmożny panie… ja przecie jestem Wysocki…", + "87663": "— Wysocki?… Wysocki?… — powtórzył Wokulski. — Kłamiesz, Wysocki jest w Warszawie…", + "87664": "— Ale ja jego brat, dróżnik. Przecie mi wielmożny pan sam miejsce tu wyrobił jeszcze w przeszłym roku, po Wielkanocy… I gdzieżbym ja mógł patrzeć na takie nieszczęście pana?… Zresztą, panie, na kolei nie wolno włazić pod maszynę…", + "87665": "Wokulski zamyślił się i puścił go.", + "87666": "„Wszystko zwraca się przeciw mnie, cokolwiek zrobiłem dobrego” — szepnął.", + "87667": "Był bardzo zmęczony, więc usiadł na ziemi, obok dzikiej gruszki, co w tym miejscu rosła, nie większa od dziecka. W tym czasie wiał wiatr i poruszał listkami drzewa wywołując szelesty, które nie wiadomo skąd przypomniały Wokulskiemu dawne lata.", + "87668": "„Gdzie moje szczęście!…” — pomyślał.", + "87669": "Uczuł ściskanie w piersiach, które stopniowo doszło do gardła. Chciał odetchnąć, lecz nie mógł; myślał, że się dusi, i objął rękoma drzewko, które wciąż szeleściło.", + "87670": "„Umieram!…” — zawołał.", + "87671": "Zdawało mu się, że go krew zalewa, że mu pękają piersi, wił się z bólu i nagle zaniósł się od płaczu.", + "87672": "„Boże miłosierny… Boże miłosierny!…” — powtarzał wśród łkań.", + "87673": "Dróżnik przypełznął do niego i ostrożnie wsunął mu rękę pod głowę.", + "87674": "— Płacz, wielmożny panie!… — mówił nachylając się nad nim. — Płacz, wielmożny panie, i wzywaj boskiego imienia… Nie będziesz go wzywał nadaremnie… „Kto się w opiekę poda Panu swemu, a całym sercem szczerze ufa jemu, śmiele rzec może, mam obrońcę Boga, nie spadnie na mnie żadna straszna trwoga… Ciebie on z sideł zdradzieckich wyzuje…” Co tam, wielmożny panie, dostatki, co największe skarby!… Wszystko człowieka zawodzi, tylko jeden Bóg nie zawiedzie…", + "87675": "Wokulski przytulił twarz do ziemi. Zdawało mu się, że z każdą łzą spada mu z serca jakiś ból, jakiś zawód i rozpacz. Wykolejona myśl poczęła układać się do równowagi. Już zdawał sobie sprawę z tego, co robił, i już zrozumiał, że w chwili nieszczęścia, kiedy go wszystko zdradziło, jeszcze pozostała mu wierną — ziemia, prosty człowiek i Bóg…", + "87676": "Powoli uspokajał się, łkania coraz rzadziej rozdzierały mu piersi, uczuł niemoc w całym ciele i twardo zasnął.", + "87677": "Świtało, kiedy się obudził; usiadł, przetarł oczy, zobaczył obok siebie Wysockiego i wszystko sobie przypomniał.", + "87678": "— Długo spałem? — zapytał.", + "87679": "— Może kwadrans… może pół godziny — odparł dróżnik.", + "87680": "Wokulski wyjął pugilares, wydobył kilka sturublówek i podając je Wysockiemu rzekł:", + "87681": "— Uważasz… Wczoraj byłem pijany… Nie mówże nic i nikomu, co się tu stało. A oto masz… dla dzieci…", + "87682": "Dróżnik pocałował go w nogi.", + "87683": "— Myślałem — rzekł — że jaśnie pan stracił wszystko i dlatego…", + "87684": "— Masz rację! — odparł w zamyśleniu Wokulski — straciłem wszystko… oprócz majątku. Nie zapomnę o tobie, chociaż… Wolałbym już nie żyć.", + "87685": "— Ja też zaraz mówiłem, że taki pan nie szukałby nieszczęścia, choćby stracił wszystkie pieniądze. Zrobiła to złość ludzka… Ale i na nią przyjdzie koniec. Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy, przekona się pan…", + "87686": "Wokulski podniósł się z ziemi i zaczął iść do stacji. Nagle zwrócił się do Wysockiego.", + "87687": "— Jak będziesz w Warszawie — rzekł — wstąp do mnie… Ale ani słowa o tym, co się tu stało…", + "87688": "— Tak mi Boże dopomóż, że nie powiem — odparł Wysocki i zdjął czapkę.", + "87689": "— A na drugi raz… — dodał Wokulski kładąc mu rękę na ramieniu — na drugi raz… Gdybyś spotkał takiego człowieka… rozumiesz?… gdybyś spotkał, nie ratuj go… Kiedy kto chce dobrowolnie stanąć ze swoją krzywdą przed boskim sądem, nie zatrzymuj go…", + "87690": "Nie zatrzymuj!…", + "87691": "XV. Pamiętnik starego subiekta", + "87692": "Sytuacja polityczna zarysowuje się coraz wyraźniej. Mamy już dwie koalicje. Z jednej strony Rosja z Turcją, z drugiej strony Niemcy, Austria i Anglia. A jeżeli tak jest, więc znaczy, że lada chwilę może wybuchnąć wojna, w której zostaną rozstrzygnięte bardzo, ale to bardzo ważne sprawy.", + "87693": "Czy tylko będzie wojna? bo my zawsze lubimy się łudzić. Otóż będzie, tym razem niezawodnie. Mówił mi Lisiecki, że ja co roku zapowiadałem wojnę i nigdy się nie sprawdziło. Głupi on, uczciwszy uszy… Co innego było w tamtych latach, a co innego dziś.", + "87694": "Czytam na przykład w gazetach, że Garibaldi agituje we Włoszech przeciw Austrii. Dlaczegóż on agituje?… Bo spodziewa się wielkiej wojny. I nie na tym koniec, gdyż w kilka dni później słyszę, że jenerał Türr na wszystkie świętości zaklina Garibaldiego ażeby nie robił kłopotu Włochom…", + "87695": "Co to znaczy?… To znaczy, przetłomaczone na ludzki język, że: „wy, Włosi, nie ruszajcie się, bo i bez tego Austria da wam Triest, jeśli wygra. Gdyby zaś z waszej winy przegrała, nie dostaniecie nic…”", + "87696": "To są ważne zapowiedzi te agitacje Józia Garibaldiego i uspakajania Türra. Józio agituje, bo widzi wojnę na długość ręki, a Türr uspakaja, bo widzi dalsze interesa.", + "87697": "Ale czy zaraz wybuchnie wojna? w końcu czerwca czy w lipcu?… Tak by myślał niedoświadczony polityk, ale nie ja. Niemcy bowiem nie rozpoczęłyby wojny nie zabezpieczywszy się od Francji.", + "87698": "Jakże się zaś zabezpieczą?… Szprot mówi, że na to nie ma sposobu, ale ja widzę, że jest, i jeszcze bardzo prosty. O, Bismarck to sprytny ptaszek, zaczynam się do niego przekonywać!…", + "87699": "Bo i po co Niemcy i Austria wciągnęły do związku Anglię?… Rozumie się po to, ażeby mieć plaster na Francję i ją namówić do przymierza. Zrobi się to w następujący sposób:", + "87700": "W wojsku angielskim służy młody Napoleonek, Lulu, i bije się z Zulusami w Afryce jak jego dziadek, Napoleon Wielki. Kiedy zaś Anglicy skończą wojnę, mianują Napoleonka jenerałem i powiedzą do Francuzów te słowa:", + "87701": "— Moi kochani! Macie tu Bonapartego, który wojował w Afryce i okrył się tam nieśmiertelną chwałą jak jego dziad. Zróbcie go więc waszym cesarzem jak dziada, a my za to wypolitykujemy u Niemców Alzację i Lotaryngię. Zapłacicie im kilka miliardów, no, ale to lepsze aniżeli przeprowadzić nową wojnę, która będzie kosztowała z dziesięć miliardów i jest dla was wątpliwa…", + "87702": "Francuzi, naturalnie, zrobią Lulu cesarzem, odbiorą swoją ziemię, zapłacą, wejdą w przymierze z Niemcami, a wtedy Bismarck mając tyle pieniędzy pokaże swoją sztukę!…", + "87703": "O, Bismarck mądra ryba i jeżeli kto, to tylko on może taki plan przeprowadzić. Ja już od dawna czułem, że to frant szpakami karmiony, i miałem do niego słabość, chociaż się z nią taiłem… To, panie, ziółko!… Jest on ożeniony z Puttkamerówną; wiadomo zaś, że Puttkamerowie są spokrewnieni z Mickiewiczem. Przy tym podobno pasjami lubi Polaków, a nawet synowi następcy tronu niemieckiego radził uczyć się po polsku…", + "87704": "No, jeżeli w tym roku nie będzie wojny… Dopieroż to Lisieckiemu powiem bajkę o kpie! On, biedak, myśli, że polityczna mądrość polega na tym, ażeby w nic nie wierzyć. Głupstwo!… Polityka polega na kombinacjach, które wynikają z porządku rzeczy.", + "87705": "A więc niech żyje Napoleon IV!… Bo chociaż dzisiaj nikt o nim nie myśli, ja przecie jestem pewny, że w tym rozgardiaszu on główną odegra rolę. A jeżeli potrafi się wziąć do rzeczy, to nie tylko odzyska Alzację i Lotaryngię darmo, ale jeszcze granice Francji może posunąć do Renu na całej linii. Byle Bismarck nie spostrzegł się za wcześnie i nie zmiarkował, że posługiwać się Bonapartym znaczy to samo, co lwa zaprzęgać do taczek. Zdaje mi się nawet, że w tej jednej kwestii Bismarck przerachuje się. I powiem prawdę, że nie będę go żałował, bo nigdy nie miałem do niego zaufania.", + "87706": "------------------------------------------------", + "87707": "Jakoś z moim zdrowiem nie jest dobrze. Nie powiem, ażeby mi coś dolegało, ale ot tak… Chodzić wiele nie mogę, apetyt straciłem, nawet nie bardzo chce mi się pisać.", + "87708": "W sklepie prawie nie mam zajęcia, już tam bowiem rządzi Szlangbaum, a ja — tylko na przyprzążkę załatwiam interesa Stacha. Przed październikiem ma nas Szlangbaum spłacić zupełnie. Biedy nie zaznam, bo poczciwy Stach zapewnił mi półtora tysiąca rubli dożywotniej pensji; ale jak sobie człowiek pomyśli, że niedługo już nic nie będzie znaczył w sklepie, do niczego nie będzie miał już prawa…", + "87709": "Nie warto żyć… Gdyby nie Stach i nie Napoleonek, to czasem jest mi tak ciężko na świecie, że zrobiłbym sobie co… Kto wie, stary kolego Katz, czy nie najmądrzej postąpiłeś? Nie masz wprawdzie żadnych nadziei, ale też i nie boisz się zawodów… Nie twierdzę, ażebym się ich lękał, bo przecie ani Wokulski, ani Bonaparte… Ale zawsze… tak coś…", + "87710": "Jaki ja jestem zmęczony; już nawet ciężko mi pisać. Tak bym gdzie pojechał… Mój Boże, dwadzieścia lat nie wyjrzałem za warszawskie rogatki!… A tak mi czasami tęskno, ażeby jeszcze choć raz przed śmiercią spojrzeć na Węgry… Może na dawnych polach bitew znalazłbym bodaj kości kamratów… Ej, Katz, ej, Katz!… pamiętasz ty ten dym, ten świst, te sygnały?… Jaka wtedy była zielona trawa i jak świeciło nam słońce?…", + "87711": "Nic nie pomoże, muszę wybrać się w podróż, spojrzeć na góry i lasy, wykąpać się w słońcu i w powietrzu szerokich równin i zacząć nowe życie. Może nawet wyniosę się gdzie na prowincję, w sąsiedztwo pani Stawskiej, bo i cóż więcej pozostaje emerytowi?…", + "87712": "Ten Szlangbaum dziwny człowiek; anibym myślał znając go biedakiem, że on tak potrafi zadzierać nosa. Już widzę, zapoznał się przez Maruszewicza z baronami, przez baronów z hrabiami, a tylko jeszcze nie może dostać się do księcia, który z Żydami jest bardzo grzeczny, ale i bardzo z daleka.", + "87713": "I kiedy tak Szlangbaum zadziera nosa, w mieście na Żydów krzyk. Ile razy wstąpię na piwo, zawsze ktoś napada mnie i wymyśla, że Stach sprzedał sklep Żydom. Radca narzeka, że Żydzi zabierają mu trzecią część emerytury; Szprot utyskuje, że Żydzi popsuli mu interesa; Lisiecki płacze, że mu Szlangbaum wymówił miejsce od świętego Jana, a Klejn milczy.", + "87714": "Już i w gazetach zaczynają pisać przeciw Żydom, ale co dziwniejsze, że nawet doktór Szuman, choć sam starozakonny, miał raz ze mną taką rozmowę:", + "87715": "— Zobaczysz pan, że przed upływem kilku lat z Żydami będzie jakaś awantura.", + "87716": "— Za pozwoleniem — mówię — przecie sam doktór niedawno chwaliłeś ich!…", + "87717": "— Chwaliłem, bo to genialna rasa, ale podłe charaktery. Wyobraź pan sobie, że Szlangbaumy, stary i młody, mnie chcieli okpić, mnie…", + "87718": "„Aha! — myślę sobie — zaczynasz się znowu nawracać, kiedy cię połaskotali za kieszeń…”", + "87719": "I mówiąc prawdę, do reszty straciłem serce dla Szumana.", + "87720": "A co oni wygadują na Wokulskiego!… Marzyciel, idealista, romantyk… Może za to, że nigdy nie zrobił świństwa.", + "87721": "Kiedy Klejnowi opowiedziałem moją rozmowę z Szumanem, nasz mizerny kolega odparł:", + "87722": "— On mówi, że dopiero za kilka lat będzie awantura z Żydami?… Uspokój go pan, będzie wcześniej…", + "87723": "— Rany Chrystusowe! — mówię — dlaczego ma być?…", + "87724": "— Bo *my* dobrze ich znamy, choć się i do *nas* umizgają… — odpowiedział Klejn. — To migdały! ale przerachowali się… *My* wiemy, do czego oni są zdolni, gdyby mieli siłę.", + "87725": "Uważałem Klejna za człowieka bardzo postępowego, może nawet zanadto postępowego, ale teraz myślę, że to jest wielki zacofaniec. Zresztą, co znaczą owe: *my* — *nas*?…", + "87726": "I to ma być wiek, który nastąpił po XVIII, po tym XVIII wieku, co napisał na swoich sztandarach: wolność, równość, braterstwo?… Za cóż ja się, u diabła, biłem z Austriakami?… Za co ginęli moi kamraci?…", + "87727": "Facecje! przywidzenia! wszystko to odrobi cesarz Napoleon IV.", + "87728": "Wówczas i Szlangbaum przestanie być arogantem, i Szuman przestanie chełpić się swoim żydostwem, i Klejn nie będzie im groził.", + "87729": "A niedalekie to czasy, bo nawet Stach Wokulski…", + "87730": "Ach, jaki ja jestem zmęczony… Muszę gdzieś wyjechać.", + "87731": "------------------------------------------------", + "87732": "Nie jestem przecie taki stary, ażebym miał myśleć o śmierci; ale, mój Boże, kiedy z wody wyjmą rybę, choćby najmłodszą i najzdrowszą, musi zdychać, gdyż nie ma właściwego sobie żywiołu…", + "87733": "Bodaj czy ja nie stałem się taką rybą wyciąganą z wody; w sklepie już rozpanoszył się Szlangbaum i ażeby zamanifestować swoją władzę, wypędził szwajcara i inkasenta za to tylko, że nie okazywali mu dosyć szacunku.", + "87734": "Kiedy prosiłem za biedakami, odparł z gniewem:", + "87735": "— Patrz pan, jak oni mnie traktują, a jak Wokulskiego!… Jemu nie kłaniali się tak nisko, ale w każdym ruchu, w każdym spojrzeniu było widać, że by za nim poszli w ogień…", + "87736": "— Więc i pan, panie Szlangbaumie, chcesz, ażeby za tobą szli w ogień? — spytałem.", + "87737": "— Naturalnie. Przecie jedzą mój chleb, mają u mnie zarobki! ja im płacę pensję…", + "87738": "Myślałem, że Lisiecki, który posiniał słuchając tych bredni, palnie go w ucho. Pohamował się jednak i tylko spytał:", + "87739": "— A czy wiesz pan, dlaczego my za Wokulskim poszlibyśmy w ogień?…", + "87740": "— Bo on ma więcej pieniędzy — odparł Szlangbaum.", + "87741": "— Nie, panie. Bo on ma to, czego pan nie masz i mieć nie będziesz — rzekł Lisiecki bijąc się w piersi.", + "87742": "Szlangbaum zaczerwienił się jak upiór.", + "87743": "— Co to jest?… — zawołał. — Czego ja nie mam?… My nie możemy razem pracować, panie Lisiecki… pan obrażasz moje obrządki religijne…", + "87744": "Schwyciłem Lisieckiego za rękę i odciągnąłem za szafy. Śmieli się wszyscy panowie z tej obrazy Szlangbauma… Tylko Zięba (on jeden zostaje przy sklepie) zaperzył się i zawołał:", + "87745": "— Pryncypał ma rację… nie można drwić z wyznania, bo wyznanie to święta rzecz!… Gdzież wolność sumienia?… gdzie postęp?… cywilizacja?… emancypacja?…", + "87746": "— Lizus bestia — mruknął Klejn, a potem rzekł mi do ucha:", + "87747": "— Czy nie ma Szuman racji, że oni muszą się doczekać awantury?… Widziałeś go pan, jaki był, kiedy do nas nastał, a jaki jest dzisiaj?…", + "87748": "Naturalnie, że zgromiłem Klejna, bo i co on ma za prawo straszyć swoich współobywateli awanturami? Nie mogę jednak ukryć przed sobą, że Szlangbaum mocno zmienił się w ciągu roku.", + "87749": "Dawniej był potulny, dziś arogant i pogardliwy; dawniej milczał, kiedy go krzywdzono, dziś sam rozbija się bez powodu. Dawniej mianował się Polakiem, dziś chełpi się ze swego żydostwa. Dawniej nawet wierzył w szlachetność i bezinteresowność, a teraz mówi tylko o swoich pieniądzach i stosunkach. Może być źle!…", + "87750": "Za to wobec gości jest uniżony, a hrabiom, a nawet baronom właziłby pod podeszwy. Ale wobec swoich podwładnych istny hipopotam: ciągle parska i depcze ludzi po nogach. To nawet nie jest pięknie… Swoją drogą radca, Szprot, Klejn i Lisiecki nie mają racji grozić mu jakimiś awanturami.", + "87751": "Cóż więc ja dziś znaczę w sklepie przy takim smoku? Gdy chcę zrobić rachunek, on zagląda mi przez ramię; wydam jaką dyspozycję, on ją zaraz głośno powtarza. Ze sklepu usuwa mnie coraz bardziej, przy znajomych gościach ciągle mówi: „Mój przyjaciel Wokulski… mój znajomy baron Krzeszowski… mój subiekt Rzecki…” Gdy zaś jesteśmy sami, nazywa mnie „kochanym Rzesiem”…", + "87752": "Parę razy w najdelikatniejszy sposób dałem mu do zrozumienia, że te pieszczotliwe nazwiska nie robią mi przyjemności. Ale on, biedak, nawet nie poznał się na tym; ja zaś mam zwyczaj długo czekać, nim komu nawymyślam. Lisiecki robi to z miejsca, więc Szlangbaum szanuje go.", + "87753": "Swoją drogą Szuman miał rację mówiąc wtedy, że my, z dziada pradziada, myślimy: jak trwonić pieniądze? a oni: jakby je zrobić? Pod tym względem byliby już dziś pierwszymi na świecie, gdyby ludzka wartość zasadzała się tylko na pieniądzach. Ale co mi tam!…", + "87754": "Ponieważ w sklepie nie mam wiele zajęcia, więc coraz częściej myślę o podróży do Węgier. Przez dwadzieścia lat nie widzieć ani zboża, ani lasu… To strach!…", + "87755": "Zacząłem się już starać o paszport; myślałem, że mi zejdzie z miesiąc. Tymczasem wziął się do tego Wirski i paf!… traf!… wyrobił mi paszport w ciągu czterech dni. Ażem się przestraszył…", + "87756": "Nie ma co, trzeba wyjechać choćby na kilka tygodni. Zdawało się, że przygotowania do wyjazdu zabiorą mi trochę czasu… Gdzie tam!… Znowu wmieszał się Wirski, jednego dnia kupił mi podróżny kufer, drugiego dnia spakował mi rzeczy i mówi: „Jedź!…”", + "87757": "Ażem się rozgniewał. Czego oni, u diabła, chcą mnie się pozbyć?… Kazałem im na złość rozpakować rzeczy i kufer nakryć dywanem, bo mnie to już drażni. Ale swoją drogą, tak bym gdzieś pojechał… tak bym jechał…", + "87758": "Muszę jednak pierwej trochę sił nabrać. Wciąż brak mi apetytu, chudnę, źle sypiam, choć przez cały dzień jestem senny; miewam jakieś zawroty, bicia serca… Ech! wszystko to przejdzie…", + "87759": "------------------------------------------------", + "87760": "Klejn także zaczyna się zaniedbywać. Spóźnia się do sklepu, znosi jakieś książeczki, chodzi na sesje nie wiadomo z kim?… Ale to najgorsze, że z sumy przeznaczonej mu przez Wokulskiego wziął już tysiąc rubli i wydał w ciągu jednego dnia. Na co?…", + "87761": "Pomimo to wszystko dobry chłopak! A najlepszą miarą jego poczciwości jest fakt, że nawet baronowa Krzeszowska nie wyrzuciła go ze swego domu, gdzie po dawnemu mieszka na trzecim piętrze, zawsze cichutki, nikomu nie mącąc wody.", + "87762": "Gdyby tylko wydobył się z tych niepotrzebnych stosunków; bo z Żydami może nie być awantury, ale z nim!…", + "87763": "Niech go tam Pan Bóg oświeca i chroni.", + "87764": "------------------------------------------------", + "87765": "Zabawną historię i pouczającą opowiedział mi Klejn. Uśmiałem się do łez, a zarazem przybył mi jeden więcej dowód sprawiedliwości boskiej nawet w drobiazgowych rzeczach.", + "87766": "„Krótki jest triumf bezbożników” — mówi, zdaje mi się, Pismo święte czy może jaki ojciec Kościoła. Ktokolwiek zresztą powiedział, jest niezawodnym, że zdanie to sprawdziło się i na baronowej, i na Maruszewiczu.", + "87767": "Wiadomo, że baronowa raz pozbywszy się Maleskiego i Patkiewicza zapowiedziała stróżowi, ażeby pod żadnym pozorem nie wynajmował mieszkania na trzecim piętrze studentom, choćby miało stać pustką. Rzeczywiście, pokój studencki przez parę miesięcy był nie zajęty, ale pani miała przynajmniej satysfakcję.", + "87768": "Tymczasem wrócił do niej mąż, baron, i naturalnie objął zarząd kamienicy. A ponieważ baron ciągle potrzebuje pieniędzy, więc mocno korcił go i ów pusty pokój, i zakaz baronowej, który zmniejszał dochody o sto dwadzieścia rubli rocznie.", + "87769": "Nade wszystko jednak buntował go Maruszewicz (już się pogodzili!…), który znowu ciągle od Krzeszowskiego pożycza pieniędzy.", + "87770": "— Co baron — mówił mu nieraz — masz sprawdzać, czy kandydat na lokatora jest czy nie jest studentem? Na co ten kłopot? Byle nie przyszedł w mundurze, to już nie student; a jak z góry za miesiąc zapłaci, to brać, i kwita.", + "87771": "Baron mocno wziął do serca te rady; nakazał nawet stróżowi, ażeby gdy trafi się lokator, nie pytając przysłał go na górę. Stróż, rozumie się, powiedział o tym swej żonie, a żona Klejnowi, któremu znowu chciało się mieć sąsiadów najlepiej odpowiadających jego gustowi.", + "87772": "Więc w parę dni po owej dyspozycji zjawia się u barona jakiś elegant z dziwną fizjognomią, a jeszcze dziwniej ubrany: jego spodnie nie pasowały do kamizelki, kamizelka do surduta, a krawat do wszystkiego.", + "87773": "— W domu pana barona jest kawalerski pokój do wynajęcia — mówił elegant — za dziesięć rubli miesięcznie?", + "87774": "— A tak — mówi baron — może go pan obejrzy.", + "87775": "— O, to zbyteczne! Jestem pewny, że pan baron nie wynajmowałby złego mieszkania. Czy mogę dać zadatek?", + "87776": "— Proszę — odpowiada baron. — A ponieważ pan ufasz mi na słowo, więc i ja nie będę żądał bliższych informacyj…", + "87777": "— O, jeżeli pan baron życzy sobie…", + "87778": "— Między ludźmi dobrze wychowanymi wystarcza wzajemne zaufanie — odparł baron. — Mam więc nadzieję, że ani ja, ani moja żona, a nade wszystko moja żona nie będzie miała powodu skarżyć się na panów…", + "87779": "Młody człowiek gorąco ścisnął go za rękę.", + "87780": "— Daję panu słowo — rzekł — że nigdy nie zrobimy przykrości pańskiej żonie, która może niesłusznie uprzedziła się…", + "87781": "— Dość! dość!… panie — przerwał baron. Wziął zadatek i wydał kwit.", + "87782": "Po wyjściu młodzieńca wezwał do siebie Maruszewicza.", + "87783": "— Nie wiem — rzekł strapiony baron — czy nie palnąłem głupstwa… bo lokatora już mam, ale sądząc z opisu obawiam się, czy nie będzie nim jeden z tych młodych ludzi, których właśnie wypędziła moja żona…", + "87784": "— Wszystko jedno! — odparł Maruszewicz — byle z góry płacili.", + "87785": "Na drugi dzień z rana wprowadzili się do pokoiku trzej młodzi ludzie, ale tak cicho, że nikt ich nawet nie widział. Nikt nawet nie uważał, że wieczorami sesjonują z Klejnem. Zaś w kilka dni później wpadł do barona mocno zirytowany Maruszewicz wołając:", + "87786": "— A wie baron, że to istotnie są ci hultaje, których wyrzuciła baronowa. Maleski, Patkiewicz…", + "87787": "— Wszystko jedno — odpowiada baron. — Żonie mojej nie dokuczają, więc byle płacili…", + "87788": "— Ale mnie dokuczają! — wybuchnął Maruszewicz. — Jeżeli okno otworzę, jeden z nich strzela do mnie grochem przez świstułę, co wcale nie jest przyjemne. Gdy się zaś zejdzie u mnie parę osób albo któraś z dam (dodał ciszej), bębnią mi grochem w okna tak, że wysiedzieć nie można… To mi przeszkadza… to mnie kompromituje. Ja pójdę na skargę do cyrkułu!…", + "87789": "Baron naturalnie opowiedział o tym swoim lokatorom prosząc ich, aby nie strzelali do okien Maruszewicza. Ci przestali strzelać, ale za to, jeżeli Maruszewicz przyjmuje u siebie jaką damę, co trafia mu się dosyć często, zaraz jeden z chłopaków wychyla się przez okno i wrzeszczy:", + "87790": "— Stróżu! stróżu!… a nie wiecie, jaka to pani poszła do pana Maruszewicza?", + "87791": "Naturalnie, stróż nie wie nawet, czy jaka poszła, ale po podobnym zapytaniu dowiaduje się o tym cała kamienica.", + "87792": "Maruszewicz jest wściekły na nich, tym bardziej że baron na jego skargi odpowiada:", + "87793": "— Sam mi radziłeś, ażebym nie trzymał pustego lokalu…", + "87794": "I baronowa spokorniała, bo z jednej strony boi się męża, a z drugiej studentów.", + "87795": "Takim sposobem baronowa za swoją złość i mściwość, a Maruszewicz za intrygi, z jednej i tej samej ręki ponoszą karę; uczciwy zaś Klejn ma towarzystwo, jakiego pragnął.", + "87796": "O, jest sprawiedliwość na świecie!…", + "87797": "------------------------------------------------", + "87798": "Ten Maruszewicz, dalibóg, jest bezwstydny!", + "87799": "Przyleciał dziś do Szlangbauma ze skargą na Klejna.", + "87800": "— Panie — mówił — jeden z pańskich oficjalistów, który mieszka w domu baronowej Krzeszowskiej, po prostu kompromituje mnie…", + "87801": "— Jak on pana kompromituje? — zapytał Szlangbaum otwierając oczy.", + "87802": "— On bywa u tych studentów, których okno wychodzi na podwórze. A oni, panie, zaglądają w moje okna, strzelają do mnie grochem, a jeżeli zbierze się kilka osób, wrzeszczą, że u mnie jest szulernia!…", + "87803": "— Pan Klejn już nie będzie u mnie służył od lipca — odparł Szlangbaum. — Więc niech pan rozmówi się z panem Rzeckim, oni znają się dawniej.", + "87804": "Maruszewicz z kolei wpadł na mnie i znowu opowiedział historię studentów, którzy nazywają go szulerem albo kompromitują damy bywające u niego.", + "87805": "„Porządne damy!” — pomyślałem, głośno zaś odparłem:", + "87806": "— Pan Klejn cały dzień siedzi w sklepie, więc nie może odpowiadać za swoich sąsiadów.", + "87807": "— Tak, ale pan Klejn ma z nimi jakieś konszachty, namówił ich, ażeby znowu sprowadzili się do kamienicy, bywa u nich, przyjmuje ich u siebie.", + "87808": "— Młody chłopak — odparłem — woli przestawać z młodymi.", + "87809": "— Ale ja z tego powodu nie chcę cierpieć!… Niech więc ich uspokoi albo… wszystkim wytoczę proces.", + "87810": "Dzika pretensja, ażeby Klejn uspakajał studentów, a może jednał u nich sympatię dla Maruszewicza! Swoją drogą, ostrzegłem Klejna i dodałen, że byłby to bardzo przykry wypadek, gdyby on, subiekt Wokulskiego, miał proces o jakieś studenckie awantury.", + "87811": "Klejn wysłuchał i wzruszył ramionami.", + "87812": "— Co mnie to obchodzi! — odparł. — Ja może powiesiłbym takiego nicponia, ale mu w okna grochu nie rzucam i nie nazywam go szulerem. Co mnie do jego szulerki?…", + "87813": "Ma rację! Toteż nie odezwałem się ani słowa więcej.", + "87814": "Trzeba jechać… trzeba jechać!… Żeby tylko Klejn nie wdeptał się w jakie głupstwo. Strach, co to za dzieciaki: chcieliby świat przebudować, a jednocześnie robią tak płaskie figle.", + "87815": "------------------------------------------------", + "87816": "Albo jestem w grubym błędzie, albo znajdujemy się w przededniu nadzwyczajnych wypadków.", + "87817": "W maju jednego dnia pojechał Wokulski z panną Łęcką i z panem Łęckim do Krakowa i wyraźnie mi zapowiedział, że nie wie, kiedy wróci, może dopiero za miesiąc.", + "87818": "Tymczasem wrócił nie za miesiąc, ale na drugi dzień, taki sponiewierany, że litość brała patrzeć na niego. Okropność, co się zrobiło z tym człowiekiem przez jedną dobę!", + "87819": "Kiedym go pytał: co się stało? dlaczego wrócił? z początku wahał się, a potem powiedział, że otrzymał telegram od Suzina i że pojedzie do Moskwy. Lecz znowu po upływie doby rozmyślił się i oświadczył, że do Moskwy nie pojedzie.", + "87820": "— A jeżeli to ważny interes?… — spytałem.", + "87821": "— Pal diabli interesa! — mruknął i machnął ręką.", + "87822": "Teraz po całych dniach nie wychodzi z domu i po większej części leży. Byłem u niego, ale przyjął mnie rozdrażniony; od lokaja zaś dowiedziałem się, że nikogo nie każe przyjmować.", + "87823": "Posłałem mu Szumana, ale Stach i z Szumanem nie chciał gadać, tylko powiedział mu, że nie potrzebuje doktorów. Szumanowi to jednak nie wystarczyło; a że jest trochę wścibski, więc zaczął śledztwo na własną rękę i dowiedział się dziwacznych rzeczy.", + "87824": "Mówił, że Wokulski wysiadł z pociągu około północy w Skierniewicach, udając, że otrzymał telegram, że potem zniknął sprzed stacji i wrócił dopiero nad ranem powalany ziemią i jakby pijany. Na stacji myślą, że on naprawdę podchmielił sobie i zasnął gdzieś w polu.", + "87825": "Wyjaśnienie to nie trafiło do przekonania ani mnie, ani Szumanowi. Doktór twierdzi, że Stach musiał zerwać z panną Łęcką i może nawet próbował jakiej niedorzeczności… Ale ja myślę, że on naprawdę miał telegram od Suzina.", + "87826": "W każdym razie trzeba jechać, dla zdrowia. Jeszcze nie jestem inwalidem i dla chwilowego osłabienia nie mogę się wyrzekać przyszłości.", + "87827": "------------------------------------------------", + "87828": "Jest tu Mraczewski i mieszka u mnie. Wygląda chłopak jak bernardyński prowincjał, zmężniał, opalił się, utył. A ile on świata obleciał przez parę ostatnich miesięcy…", + "87829": "Był w Paryżu, potem w Lyonie; z Lyonu wpadł pod Częstochowę do pani Stawskiej i z nią przyjechał do Warszawy. Potem odwiózł ją pod Częstochowę, siedział z tydzień i podobno pomógł jej do urządzenia sklepu. Następnie poleciał aż do Moskwy, stamtąd znowu wrócił pod Częstochowę, do pani Stawskiej, znowu u niej siedział trochę i obecnie jest u mnie.", + "87830": "Mraczewski twierdzi, że Suzin wcale nie telegrafował do Wokulskiego, a przy tym jest pewny, że Wokulski zerwał z panną Łęcką. Musiał nawet coś mówić pani Stawskiej, gdyż ten anioł, nie kobieta, będąc przed paroma tygodniami w Warszawie raczyła mnie odwiedzić i mocno wypytywała się o Stacha.", + "87831": "„A czy zdrów?… a czy bardzo zmieniony i smutny?… a czy już nigdy nie wydobędzie się ze swej rozpaczy?…”", + "87832": "Z jakiej rozpaczy?… Gdyby nawet zerwał z panną Łęcką, to jeszcze, dzięki Bogu, nie brak kobiet i jeżeli Stach zechce, może się ożenić choćby z panią Stawską.", + "87833": "Złote, diamentowe kobiecisko, jak ona go kochała i kto wie, czy teraz nie kocha?… Dalibóg, śmiałbym się, żeby Stach powrócił do niej. Taka piękna, taka szlachetna, tyle w niej poświęcenia… Jeżeli jest ład na świecie (o czym niekiedy wątpię), to Wokulski powinien by się ożenić ze Stawską.", + "87834": "Ale musi się spieszyć, bo jeżeli się nie mylę, naprawdę zaczyna o niej myśleć Mraczewski.", + "87835": "— Panie! — mówi nieraz do mnie załamując ręce. — Panie, co to za kobieta, co to za kobieta… Gdyby nie ten nieszczęsny jej mąż, już bym się jej oświadczył.", + "87836": "— A przyjęłaby cię? — pytam.", + "87837": "— Otóż nie wiem — westchnął.", + "87838": "Padł na krzesło, aż zatrzeszczało, i mówił:", + "87839": "— Kiedy ją spotkałem pierwszy raz po jej wyjeździe z Warszawy, jakby we mnie piorun trzasł, tak mi się podobała…", + "87840": "— No, ona i dawniej robiła na tobie wrażenie.", + "87841": "— Ale nie takie. Po przyjechaniu z Paryża do Częstochowy byłem rozmarzony, a ona taka blada, z takimi smutnymi oczyma, że zaraz pomyślałem: nuż mi się uda?… i dalejże w umizgi. Tymczasem ona po pierwszych słowach odpycha mnie, a gdym upadł przed nią na kolana i przysiągłem, że ją kocham… rozbeczała się!… Ach, panie Ignacy, te łzy… Zupełnie straciłem głowę, zupełnie… Gdyby raz tego jej męża diabli wzięli albo gdybym miał pieniądze na rozwód… Panie Ignacy!… po tygodniu życia z tą kobietą albo umarłbym, albo jeździłbym wózkiem… Tak, panie… Dziś dopiero czuję, jak ją kocham.", + "87842": "— A gdyby ona kochała się w innym? — pytam.", + "87843": "— W kim?… Może w Wokulskim?… Cha! cha!… Kto w tym mruku może się kochać?… Kobiecie potrzeba okazywać uczucie, namiętność, mówić jej o miłości, ściskać za ręce, a jeżeli można, to i… A czy ten głaz potrafiłby coś podobnego?… Wystawał do panny Izabeli jak wyżeł do kaczki, bo mu się zdawało, że wejdzie w stosunki z arystokracją i że panna ma posag. Ale gdy poznał stan rzeczy, uciekł ze Skierniewic. O panie, z kobietami tak nie można…", + "87844": "Wyznaję, że nie podobają mi się zapały Mraczewskiego. Jak zacznie padać do nóg, skomleć, płakać, to w końcu zawróci głowę pani Stawskiej. A Wokulski może tego żałować, bo, na mój honor oficerski, była to jedyna kobieta dla niego.", + "87845": "Ale zaczekajmy, a tymczasem jedźmy… jedźmy!…", + "87846": "------------------------------------------------", + "87847": "Brr!… Otóż i pojechałem… Kupiłem bilet do Krakowa, na Dworcu Warszawsko-Wiedeńskim siadłem do wagonu i kiedy już było po trzecim dzwonku, wyskoczyłem…", + "87848": "Nie mogę ani na chwilę rozstać się z Warszawą i ze sklepem… Żyć bym bez nich nie potrafił…", + "87849": "Rzeczy odebrałem z kolei dopiero na drugi dzień, gdyż zajechały aż do Piotrkowa.", + "87850": "Jeżeli wszystkie moje plany spełnią się w taki sposób, to winszuję…", + "87851": "XVI. Dusza w letargu", + "87852": "Leżąc albo siedząc w swoim pokoju Wokulski machinalnie przypominał sobie, w jaki sposób ze Skierniewic powrócił do Warszawy.", + "87853": "Około piątej rano kupił na dworcu bilet pierwszej klasy, nie był jednak pewny, czy takiego żądał, czy dano mu go bez żądania. Następnie wsiadł do przedziału drugiej klasy i zastał tam księdza, który przez cały czas podróży wyglądał oknem, tudzież rudego Niemca, który zdjął kamasze i oparłszy nogi w brudnych skarpetkach na przeciwległej ławce, spał jak zarżnięty. Wreszcie naprzeciw siebie miał jakąś starą damę, którą tak bolały zęby, że nawet nie obrażała się na postępowanie swego sąsiada w skarpetkach.", + "87854": "Wokulski chciał porachować liczbę osób jadących w przedziale i z wielkim trudem zmiarkował, że bez niego jest ich trzy, a z nim cztery. Potem zaczął rozmyślać: dlaczego trzy osoby i jedna osoba stanowią razem cztery osoby — i zasnął.", + "87855": "W Warszawie opamiętał się dopiero w Alejach Jerozolimskich, już jadąc dorożką. Kto mu jednak wyniósł walizkę, jakim sposobem on sam znalazł się w dorożce? o tym nie wiedział i nawet nic go to nie obchodziło.", + "87856": "Do swego mieszkania dostał się ledwie po półgodzinnym dzwonieniu, choć była blisko ósma rano. Otworzył mu służący zaspany, rozebrany, przerażony jego nagłym powrotem. Wszedłszy zaś do sypialni Wokulski przekonał się, że wierny sługa spał na jego własnym łóżku. Nie robił mu jednak wymówek, lecz kazał podać samowar.", + "87857": "Służący, otrzeźwiony, ale i zakłopotany, szybko zmienił prześcieradła i poszewki, Wokulski zaś zobaczywszy świeżo posłane łóżko nie pił herbaty, ale rozebrał się i legł spać.", + "87858": "Spał do piątej po południu, a potem, umywszy się i ubrawszy jak do wyjścia, całkiem mimo woli usiadł na fotelu w salonie i drzemał do wieczora. Gdy zaś na ulicach zapłonęły latarnie, kazał podać światło i przynieść befsztyk z restauracji. Zjadł go z apetytem, popił winem i około północy znowu poszedł spać.", + "87859": "Na drugi dzień odwiedził go Rzecki, ale jak długo siedział i o czym rozmawiali, nie pamięta. Tylko następnej nocy, kiedy obudził się na chwilę, zdawało mu się, że widzi Rzeckiego z twarzą bardzo zafrasowaną.", + "87860": "Potem zupełnie stracił rachubę czasu, nie spostrzegał różnic pomiędzy dniem i nocą, nie uważał, ażeby godziny mijały za prędko albo za wolno. W ogóle nie zajmował się czasem, który dla niego jakby nie istniał. Czuł tylko pustkę w sobie i naokoło siebie i nie był pewny, czy nie powiększyło się jego mieszkanie.", + "87861": "Raz przywidziało mu się, że leży na wysokim katafalku, i zaczął myśleć o śmierci. Zdawało mu się, że musi umrzeć koniecznie na paraliż serca; ale ani przerażało go to, ani cieszyło. Niekiedy z ciągłego siedzenia na fotelu cierpły mu nogi, a wówczas myślał, że idzie śmierć i z obojętną ciekawością uważał, jak szybko owo cierpnięcie posuwa się do serca? Obserwacje te chwilowo robiły mu jakby cień przyjemności, ale i one rozpływały się w apatii.", + "87862": "Służącemu nakazał nie przyjmować nikogo; pomimo to kilka razy odwiedził go doktór Szuman.", + "87863": "Na pierwszej wizycie wziął go za puls i kazał pokazać język.", + "87864": "— Może angielski?… — spytał Wokulski, lecz wnet opamiętał się i wyrwał rękę.", + "87865": "Szuman bystro popatrzył mu w oczy.", + "87866": "— Nie jesteś zdrów — rzekł — co ci dolega?", + "87867": "— Nic. Czy znowu zajmujesz się praktyką?", + "87868": "— Spodziewam się! — zawołał Szuman — a pierwszą kurację zrobiłem na samym sobie: uleczyłem się z marzycielstwa.", + "87869": "— Bardzo pięknie — odparł Wokulski. — Rzecki wspominał mi coś o twoim wyleczeniu.", + "87870": "— Rzecki jest półgłówek… stary romantyk… To rasa już ginąca! Kto chce żyć, musi trzeźwo patrzeć na świat… Uważaj no i po kolei zamykaj oczy. Kiedy ci powiem: lewe… prawe… prawe… Załóż nogę na nogę…", + "87871": "— Co ty robisz, mój kochany?… — zapytał Wokulski.", + "87872": "— Badam cię.", + "87873": "— O!… I masz nadzieję zbadać?", + "87874": "— Spodziewam się.", + "87875": "— A potem?", + "87876": "— Będę cię leczył.", + "87877": "— Z marzycielstwa?", + "87878": "— Nie, z neurastenii.", + "87879": "Wokulski uśmiechnął się i rzekł po chwili:", + "87880": "— Czy możesz wyjąć człowiekowi jego mózg i włożyć na to miejsce inny?", + "87881": "— Tymczasem nie…", + "87882": "— No, to daj spokój leczeniu.", + "87883": "— Mogę podsunąć ci nowe pragnienia…", + "87884": "— Już je mam. Chciałbym zapaść się pod ziemię, choć tak głęboko jak… studnia w zasławskim zamku… I jeszcze chciałbym, ażeby mnie zasypały gruzy, mnie i mój majątek, i nawet ślad tego, że kiedykolwiek istniałem. Oto moje pragnienia, owoc wszystkich poprzednich.", + "87885": "— Romantyzm!… — zawołał Szuman klepiąc go po ramieniu. — Ale i to przejdzie.", + "87886": "Wokulski już nic nie odpowiedział. Gniewał się za swoje ostatnie wyrazy i dziwił się: skąd nagle przyszła mu taka otwartość?… Głupia otwartość!… Co komu do jego pragnień?… Po co on to mówił?… Po co jak bezwstydny żebrak odsłonił swoje rany?", + "87887": "Po wyjściu doktora spostrzegł, że coś się w nim zmieniło; oto na tle dotychczas bezwzględnej apatii pojawiło się jakieś uczucie. Był to bezimienny ból, z początku bardzo mały, który szybko powiększył się i stanął w mierze. W pierwszej chwili można go było porównać do delikatnego ukłucia szpilką, a później do jakiejś zawady w sercu, nie większej od laskowego orzecha. Już żałował apatii, kiedy przyszło mu na myśl zdanie Feuchterslebena:", + "87888": "„Radowałem się w mojej boleści; bo zdawało mi się, żem spostrzegł w sobie tę płodną walkę, która tworzyła i tworzy wszystko na tym świecie, gdzie bez przerwy walczą nieskończone siły.”", + "87889": "„Jednakże co to jest?” — spytał siebie czując, że w jego duszy miejsce apatii zajmuje głucha boleść. I wnet odparł:", + "87890": "„Aha, jest to budzenie się świadomości…”", + "87891": "Powoli w jego umyśle, dotychczas jakby zasnutym mgłą, począł zarysowywać się obraz. Wokulski ciekawie wpatrywał się w niego i dostrzegł — sylwetkę kobiety w objęciach mężczyzny… Obraz ten miał z początku słaby blask fosforycznego światła, potem stał się różowym… żółtawym., zielonawym… błękitnym… wreszcie zupełnie czarnym jak aksamit. Potem zniknął na kilka chwil i znowu zaczął ukazywać się kolejno we wszystkich barwach, począwszy od fosforycznej, kończąc na czarnej.", + "87892": "Jednocześnie ból wzmagał się.", + "87893": "„Cierpię, więc jestem!…” — pomyślał śmiejąc się Wokulski.", + "87894": "Tak upłynęło kilka dni na wpatrywaniu się już to w ów obraz zmieniający barwę, już to w ból, który zmieniał natężenie. Czasami zupełnie ginął, pojawiał się drobny jak atom, rósł, wypełniał serce, całą istotę, cały świat… I w chwili kiedy już przekroczył wszelką miarę, znowu niknął ustępując miejsca absolutnemu spokojowi i zdziwieniu.", + "87895": "Z wolna zaczęło się rodzić w duszy coś nowego: pragnienie pozbycia się i tych bólów, i tych obrazów. Było to podobne do iskry zapalającej się na tle nocy. Jakaś słaba otucha błysnęła Wokulskiemu.", + "87896": "„Czy tylko aby potrafię jeszcze myśleć?” — rzekł do siebie.", + "87897": "Ażeby sprawdzić to, zaczął przypominać sobie tabliczkę mnożenia, potem mnożyć liczby dwucyfrowe przez jednocyfrowe i dwucyfrowe przez dwucyfrowe. Nie dowierzając sobie zapisywał rezultaty działań, a potem sprawdzał je… Mnożenia na papierze zgadzały się z pamięciowymi i Wokulski odetchnął.", + "87898": "„Jeszcze nie straciłem rozumu!” — pomyślał z radością.", + "87899": "Zaczął wyobrażać sobie rozkład własnego mieszkania, ulice Warszawy, Paryż… Otucha rosła; spostrzegł bowiem, że nie tylko dokładnie pamięta, ale że jeszcze ćwiczenia te przynoszą mu pewien rodzaj ulgi. Im więcej myślał o Paryżu, im żywiej przedstawiały mu się tamtejszy ruch, budowle, targi, muzea, tym mocniej zacierała się sylwetka kobiety spoczywającej w objęciach mężczyzny…", + "87900": "Już zaczął spacerować po mieszkaniu i oczy jego przypadkowo zatrzymały się na stosie ilustracyj. Były tam kopie z galerii drezdeńskiej i monachijskiej, Don Quichot z rysunkami Dobrego, Hogart…", + "87901": "Przypomniał sobie, że skazani na gilotynę najznośniej przepędzają czas oglądając rysunki… I odtąd całe dnie schodziły mu na przeglądaniu rysunków. Skończywszy jedną książkę, brał się do drugiej, trzeciej… i znowu powracał do pierwszej.", + "87902": "Ból głuchnął; widziadła ukazywały się coraz rzadziej, otucha rosła…", + "87903": "Najczęściej jednak przeglądał Don Quichota, który robił na nim potężne wrażenie.", + "87904": "Przypomniał sobie tę dziwną historię człowieka, przez kilkanaście lat żyjącego w sferze poezji — tak jak on, który rzucał się na wiatraki — jak on, był druzgotany — jak on, który zmarnował życie uganiając się za ideałem kobiety — jak on, i zamiast królewny znalazł brudną dziewkę od krów — znowu jak on!…", + "87905": "„A jednakże ten don Quichot był szczęśliwszy ode mnie! — myślał. — Dopiero nad grobem zaczął budzić się ze swych złudzeń… A ja?…”", + "87906": "Im dłużej przypatrywał się rysunkom, im bardziej oswajał się z nimi, tym mniej pochłaniały jego uwagę. Spoza don Quichota, Sancho Pansy i mulników Dorégo, spoza Walki kogutów i Ulicy pijackiej Hogarta, coraz częściej pokazywało mu się wnętrze wagonu, drgająca szyba, a w niej niewyraźny obraz Starskiego i panny Izabeli…", + "87907": "Wtedy odrzucił ilustracje i zaczął czytać książki znane mu jeszcze z epoki dzieciństwa albo z piwnicy Hopfera. Z niewymownym wzruszeniem odświeżał w pamięci: Żywot św. Genowefy, Różę z Tannenburgu, Rinaldiniego, Robinsona Kruzoe, a nareszcie — Tysiąc i jedną nocy. Znowu zdawało mu się, że już nie istnieje czas ani rzeczywistość i że jego raniona dusza uciekłszy z ziemi błądzi po jakichś czarodziejskich krainach, gdzie biją tylko szlachetne serca, gdzie podłość nie stroi się w maskę obłudy, gdzie rządzi wieczna sprawiedliwość kojąca bóle i nagradzająca krzywdy…", + "87908": "I tu uderzył go jeden dziwny szczegół. Kiedy z własnej literatury wyniósł złudzenia, które zakończyły się rozkładem jego duszy — ukojenie i spokój znajdował tylko w literaturach obcych.", + "87909": "„Czy my naprawdę — myślał z trwogą — jesteśmy narodem marzycieli i czy już nigdy nie zejdzie anioł, który by poruszył betsedejską sadzawkę obłożoną tylu chorymi?…”", + "87910": "Pewnego dnia przyniesiono mu z poczty gruby pakiet.", + "87911": "„Z Paryża?… — rzekł. — Tak, z Paryża. Ciekawym, co to?…”", + "87912": "Ale ciekawość jego nie była dość silną, ażeby zachęcić go do otworzenia i przeczytania listu.", + "87913": "„Taki gruby list!… Komu, u licha, chce się dziś tyle pisać?”", + "87914": "Rzucił pakiet na biurko i w dalszym ciągu wziął się do czytania Tysiąca i jednej nocy.", + "87915": "Co to za rozkosz dla zmęczonego umysłu te pałace z drogich kamieni, drzewa, których owocami były klejnoty!… Te kabalistyczne słowa, przed którymi ustępowały mury, te cudowne lampy, dzięki którym można było zwalczać nieprzyjaciół, przenosić się w mgnieniu oka o setki mil… A ci potężni czarodzieje!… Co za szkoda, że taka władza dostawała się ludziom złośliwym i nikczemnym!…", + "87916": "Odkładał książkę i śmiejąc się sam z siebie marzył, że on jest czarodziejem, który posiada dwie bagatelki: władzę nad siłami natury i zdolność stawania się niewidzialnym…", + "87917": "„Myślę — rzekł — że po kilku latach mojej gospodarki świat wyglądałby inaczej… Najwięksi hultaje zmieniliby się na Sokratesów i Platonów.”", + "87918": "Wtem spojrzał na list paryski i przypomniał sobie Geista i jego słowa:", + "87919": "„Ludzkość składa się z gadów i tygrysów, między którymi ledwie jeden na całą gromadę znajdzie się człowiek… Dzisiejsze niedole pochodzą stąd, że wielkie wynalazki dostawały się bez różnicy ludziom i potworom… Ja nie popełnię tego błędu i jeżeli ostatecznie znajdę metal lżejszy od powietrza, oddam go tylko prawdziwym ludziom. Niech oni choć raz zaopatrzą się w broń na swój wyłączny użytek, niechaj ich rasa mnoży się i rośnie w potęgę…”", + "87920": "„Niezawodnie byłoby lepiej — mruknął — gdyby tacy Ochoccy i Rzeccy mieli siłę, a nie Starscy i Maruszewicze…”", + "87921": "„To jest cel!… — myślał w dalszym ciągu. — Gdybym był młodszy… Chociaż… No i tutaj bywają ludzie, i tu jest niemało do zrobienia…”", + "87922": "Zaczął znowu czytać historię z Tysiąca nocy, lecz spostrzegł, że i ona już nie absorbuje go. Dawny ból zaczął nurtować serce, a przed oczyma coraz wyraźniej rysowała się sylwetka panny Izabeli i Starskiego.", + "87923": "Przypomniał sobie Geista w drewnianych sandałach, później jego dziwny dom otoczony murem… I nagle przywidziało mu się, że ten dom jest pierwszym stopniem olbrzymich schodów, na szczycie których stoi posąg niknący w obłokach. Przedstawiał on kobietę, której nie było widać głowy ani piersi, tylko spiżowe fałdy sukni. Zdawało mu się, że na stopniu, którego dotykają jej nogi, czerni się napis: „Niezmienna i czysta.” Nie rozumiał, co to jest, ale czuł, że od stóp posągu napływa mu w serce jakaś wielkość pełna spokoju. I dziwił się, że on, który był zdolnym doświadczać podobnego uczucia, mógł kochać czy gniewać się na pannę Izabelę albo zazdrościć jej Starskiemu!…", + "87924": "Wstyd uderzył mu na twarz, choć nikogo nie było w pokoju.", + "87925": "Widzenie znikło, Wokulski ocknął się. Był znowu tylko człowiekiem zbolałym i słabym; ale w jego duszy huczał jakiś potężny głos niby echo kwietniowej burzy, grzmotami zapowiadającej wiosnę i zmartwychwstanie.", + "87926": "Pierwszego czerwca odwiedził go Szlangbaum. Wszedł zakłopotany, ale przypatrzywszy się Wokulskiemu nabrał otuchy.", + "87927": "— Nie odwiedzałem cię do tej pory — zaczął — bo wiem, żeś był niezdrów i nie chciałeś nikogo widywać. No, ale dzięki Bogu, już wszystko przeszło…", + "87928": "Kręcił się na krześle i spod oka rzucał spojrzenia na pokój; może spodziewał się znaleźć w nim więcej nieładu.", + "87929": "— Masz jaki interes? — zapytał go Wokulski.", + "87930": "— Nie tyle interes, ile propozycję… Właśnie kiedy dowiedziałem się, żeś chory, przyszło mi na myśl… Uważasz… tobie potrzeba dłuższego wypoczynku, usunięcia się od wszelkich zajęć, więc przyszło mi na myśl, czybyś nie zostawił u mnie tych stu dwudziestu tysięcy rubli… Miałbyś bez kłopotu dziesiąty procent.", + "87931": "— Aha!… — wtrącił Wokulski. — Ja moim wspólnikom bez kłopotu, nawet dla siebie, płaciłem piętnaście.", + "87932": "— Ale teraz cięższe czasy… Zresztą chętnie dam piętnasty procent, jeżeli mi zostawisz swoją firmę…", + "87933": "— Ani firmy, ani pieniędzy — odparł niecierpliwie Wokulski. — Firma bodajby nigdy nie istniała, a co do pieniędzy… Tyle ich mam, że mi wystarczy procent, jaki dają papiery. Aaa… i tego za dużo.", + "87934": "— Więc chcesz odebrać swój kapitał na święty Jan? — spytał Szlangbaum.", + "87935": "— Mogę ci go zostawić do października, nawet bez procentu, pod warunkiem, że zatrzymasz przy sklepie tych ludzi, którzy zechcą zostać.", + "87936": "— Ciężki warunek, ale…", + "87937": "— Jak chcesz.", + "87938": "Nastała chwila milczenia.", + "87939": "— Cóż myślisz robić ze spółką do handlu z cesarstwem? — zapytał Szlangbaum. — Bo mówisz tak, jakbyś się i z niej chciał wycofać…", + "87940": "— Jest to bardzo prawdopodobne.", + "87941": "Szlangbaum zarumienił się, chciał coś powiedzieć, ale dał spokój. Pogadali jeszcze o rzeczach obojętnych i Szlangbaum wyszedł żegnając się z nim bardzo serdecznie.", + "87942": "„On, widzę, ma zamiar wszystko odziedziczyć po mnie — myślał Wokulski. — Ha! niech dziedziczy… świat należy do tych, którzy go biorą.”", + "87943": "Swoją drogą Szlangbaum rozmawiający z nim w tej chwili o swoich interesach wydał mu się zabawny.", + "87944": "„Wszyscy w sklepie skarżą się na niego — myślał — mówią, że głowę zadziera, że wyzyskuje… Co prawda, o mnie mówili to samo…”", + "87945": "Spojrzenie jego znowu padło na biurko, gdzie od kilku dni leżał list z Paryża. Wziął go do rąk, ziewnął, ale nareszcie odpieczętował.", + "87946": "Była to korespondencja od baronowej, mającej dyplomatyczne stosunki, tudzież kilka urzędowych aktów. Przejrzał je i przekonał się, że są to dowody śmierci Ernesta Waltera, inaczej Ludwika Stawskiego, który zmarł w Algierze.", + "87947": "Wokulski zamyślił się.", + "87948": "„Gdybym przed trzema miesiącami dostał te papiery, kto wie, co by dziś było?… Stawska — piękna, a nade wszystko jaka szlachetna… jaka szlachetna!… Czy ja wiem, może ona naprawdę mnie kochała?… Stawska mnie, a ja tamtą… Co za ironia losu!…”", + "87949": "Rzucił papiery na biurko i przypomniał sobie ten mały, czysty salonik, w którym tyle wieczorów przepędził z panią Stawską, gdzie czuł się tak spokojny.", + "87950": "„No — mówił — i odrzuciłem szczęście, które samo wpadło mi w ręce… Ale czy może być szczęściem to, czego nie pragniemy?… I jeżeli ona choć przez jeden dzień tyle cierpiała co ja?…", + "87951": "Okrutne jest to urządzenie świata, na którym dwoje ludzi nieszczęśliwych z tego samego powodu nie mogą sobie pomóc…”", + "87952": "Dokumenta o śmierci Stawskiego leżały kilka dni, a Wokulski jeszcze nie zdecydował się, co z nimi zrobić?", + "87953": "Z początku wcale o nich nie myślał, potem, gdy mu coraz częściej wpadały w oczy lub pod rękę, zaczął doświadczać wyrzutów sumienia.", + "87954": "„Ostatecznie — mówił — sprowadziłem je dla pani Stawskiej, więc trzeba to oddać pani Stawskiej; ale gdzie ona jest?… Nie wiem… Zabawna byłaby historia, gdybym się z nią ożenił… Miałbym towarzystwo, Helunia miłe dziecko… miałbym cel w życiu. No, ale ona sama nie zrobiłaby interesu… Cóż bym jej wreszcie powiedział? Jestem chory, potrzebuję dozorczyni i dlatego ofiaruję pani kilkanaście tysięcy rubli rocznie… Nawet pozwolę się pani kochać, chociaż sam… Mam już dosyć miłości…”", + "87955": "Dzień schodził za dniem, a Wokulski nie wymyślił sposobu odesłania papierów pani Stawskiej. Trzeba by dowiedzieć się, gdzie mieszka, napisać list rekomendowany, oddać go na pocztę… W końcu przypomniał sobie, że najprostszą rzeczą będzie wezwać Rzeckiego (z którym nie widział się od kilku tygodni) i jemu oddać dokumenta. Lecz chcąc wezwać Rzeckiego, trzeba dzwonić na lokaja, posłać go do sklepu…", + "87956": "„Aaa… dajcież mi spokój!” — mruknął.", + "87957": "Wziął się znowu do czytania, tym razem podróży. Zwiedził Stany Zjednoczone, Chiny, ale papiery pani Stawskiej nie dawały mu spokoju. Rozumiał, że coś trzeba zrobić z nimi, a czuł, że on nic nie zrobi.", + "87958": "Taki stan ducha jego samego zaczął dziwić.", + "87959": "„Myślę przecież prawidłowo — mówił — no, o ile nie przeszkadzają mi wspomnienia… Czuję prawidłowo… ach, nawet zanadto prawidłowo! Tylko… nie chce mi się załatwić tego interesu i zresztą żadnego… Jest to więc modna dzisiaj choroba woli… Pyszny wynalazek!… Ależ ja, u diabła, nigdy nie stosowałem się do mody… W końcu, co mi tam moda czy nie moda; jest mi z nią dobrze, zatem…”", + "87960": "Właśnie kończył podróż do Chin, kiedy przyszło mu na myśl, że gdyby on miał wolę, to mógłby prędzej czy później zapomnieć i o pewnych wypadkach, i o pewnych osobach.", + "87961": "„A tak mnie to dręczy… tak dręczy!…” — szepnął.", + "87962": "Już zupełnie stracił rachubę czasu.", + "87963": "Pewnego dnia gwałtem wszedł do niego Szuman.", + "87964": "— No, jakże tam? — spytał. — Czytamy, widzę… powieści, dobrze… podróże, doskonale… Nie miałbyś ochoty wyjść na spacer? Ładny dzień, a przez pięć tygodni chyba nacieszyłeś się swoim mieszkaniem…", + "87965": "— Ty z dziesięć lat cieszyłeś się swoim — odparł Wokulski.", + "87966": "— Racja! Ale ja miałem zajęcie, badałem ludzkie włosy i myślałem o sławie. Nade wszystko zaś nie miałem na karku interesów cudzych i swoich. Przecież za kilka tygodni będzie sesja tej spółki do handlu z cesarstwem…", + "87967": "— Wycofuję się z niej…", + "87968": "— Proszę… Dobra myśl — mówił z ironią Szuman. — I jeszcze, ażeby cię lepiej ocenili, pozwól im wziąć na dyrektora Szlangbauma. On ich urządzi!… tak jak mnie… Genialna rasa te Żydki, ale cóż to za łajdaki!…", + "87969": "— No, no, no…", + "87970": "— Tylkoż ty ich nie broń przede mną — zawołał gniewnie Szuman — bo ja ich nie tylko znam, ale i odczuwam… Dałbym gardło, że już w tej chwili Szlangbaum kopie pod tobą doły w owej spółce i jestem pewny, że się tam wkręci, bo jakżeby polska szlachta mogła obejść się bez Żyda…", + "87971": "— Widzę, że nie lubisz Szlangbauma?", + "87972": "— Owszem, nawet podziwiam go i chciałbym naśladować, ale nie potrafię! A właśnie teraz zaczyna się budzić we mnie instynkt przodków: skłonność do geszefciarstwa… O naturo! jakżebym chciał mieć z milion rubli, ażeby zrobić drugi milion, trzeci… i stać się młodszym bratem Rotszylda. Tymczasem nawet Szlangbaum wyprowadza mnie w pole… Tak długo kręciłem się w waszym świecie, żem w końcu utracił najcenniejsze przymioty mojej rasy… Ale to wielka rasa: oni świat zdobędą, i nawet nie rozumem, tylko szachrajstwem i bezczelnością…", + "87973": "— Więc zerwij z nimi, ochrzcij się…", + "87974": "— Ani myślę. Naprzód, nie zerwę z nimi, choćbym się ochrzcił, a jestem znowu taki fenomenalny Żydziak, że nie lubię blagować. Po wtóre — jeżeli nie zerwałem z nimi, kiedy byli słabi, nie zerwę dziś, kiedy są potężni.", + "87975": "— Mnie się zdaje, że właśnie teraz są słabsi — wtrącił Wokulski.", + "87976": "— Czy dlatego, że ich zaczynają nienawidzieć?…", + "87977": "— No, nienawiść zbyt silne słowo.", + "87978": "— Dajże spokój, nie jestem ślepy ani głupi… Wiem, co mówi się o Żydach w warsztatach, szynkach, sklepach, nawet w gazetach… I jestem pewny, że lada rok wybuchnie nowe prześladowanie, z którego moi bracia w Izraelu wyjdą jeszcze mędrsi, jeszcze silniejsi i jeszcze solidarniejsi… A jak oni wam kiedyś zapłacą!… Szelmy spod ciemnej gwiazdy, ale muszę uznać ich geniusz i nie mogę wyprzeć się sympatii… Czuję, że dla mnie brudny Żydziak jest milszym od umytego panicza; a kiedy po dwudziestu latach pierwszy raz zajrzałem do synagogi i usłyszałem śpiewy, na honor, łzy mi w oczach stanęły… Co tu gadać… Pięknym jest Izrael triumfujący i miło pomyśleć, że w tym triumfie uciśnionych jest cząstka mojej pracy!…", + "87979": "— Szuman, zdaje mi się, że masz gorączkę…", + "87980": "— Wokulski, jestem pewny, że masz bielmo, i to nie na oczach, ale na mózgu…", + "87981": "— Jakże możesz wobec mnie mówić o takich rzeczach?…", + "87982": "— Mówię, bo naprzód, nie chcę być gadem, który kąsa podstępnie, a po wtóre… ty, Stachu, już nie będziesz z nami walczył… Jesteś złamany, i to złamany przez swoich… Sklep sprzedałeś, spółkę porzucasz… Kariera twoja skończona.", + "87983": "Wokulski spuścił głowę na piersi.", + "87984": "— Pomyśl zresztą — ciągnął Szuman — kto dziś jest przy tobie?… Ja, Żyd, tak pogardzany i tak skrzywdzony jak ty… I przez tych samych ludzi… przez wielkich panów…", + "87985": "— Robisz się sentymentalny — wtrącił Wokulski.", + "87986": "— To nie sentymentalizm!… Bryzgali nam w oczy swoją wielkością, reklamowali swoje cnoty, kazali nam mieć ich ideały… A dziś, powiedz sam: co warte są te ideały i cnoty, gdzie ich wielkość, która musiała czerpać z twojej kieszeni?… Rok tylko żyłeś z nimi, niby na równej stopie, i co z ciebie zrobili?… Więc pomyśl, co musieli zrobić z nami, których gnietli i kopali przez całe wieki?… I dlatego radzę ci: połącz się z Żydami. Zdublujesz majątek i jak mówi Stary Testament, zobaczysz nieprzyjacioły twoje u podnóżka nóg twoich… Za firmę i dobre słowo oddamy ci Łęckich, Starskiego i nawet jeszcze kogo na przykładkę… Szlangbaum to nie dla ciebie wspólnik, to błazen.", + "87987": "— A jak zagryziecie owych wielkich panów, to co?…", + "87988": "— Z konieczności połączymy się z waszym ludem, będziemy jego inteligencją, której dziś nie posiada… Nauczymy go naszej filozofii, naszej polityki, naszej ekonomii i z pewnością lepiej wyjdzie na nas aniżeli na swoich dotychczasowych przewodnikach… Przewodnikach!… — dodał ze śmiechem.", + "87989": "Wokulski machnął ręką.", + "87990": "— Mnie się zdaje — rzekł — że ty, który chcesz wszystkich leczyć na marzycielstwo, sam jesteś marzycielem.", + "87991": "— A toż znowu?… — zapytał Szuman.", + "87992": "— Tak… Nie macie gruntu pod nogami, a chcecie innych brać za łeb… Myślcie wy lepiej o uczciwej równości z innymi, nie o zdobywaniu świata, i nie leczcie cudzych wad przed uleczeniem własnych, które mnożą wam nieprzyjaciół. Zresztą ty sam nie wiesz, czego się trzymać: raz gardzisz Żydami, drugi raz oceniasz ich zbyt wysoko…", + "87993": "— Gardzę jednostkami, szanuję siłę gromady.", + "87994": "— Wprost przeciwnie aniżeli ja, który gardzę gromadami, a niekiedy szanuję jednostki.", + "87995": "Szuman zamyślił się.", + "87996": "— Rób, jak chcesz — rzekł biorąc za kapelusz. — Faktem jest jednak, że jeżeli ty wyjdziesz ze swojej spółki, to ona wpadnie w ręce Szlangbauma i całej zgrai parszywych Żydziaków. Tymczasem gdybyś został, mógłbyś tam wprowadzić ludzi uczciwych i przyzwoitych, którzy mają niewiele wad, a wszystkie żydowskie stosunki.", + "87997": "— Tak czy owak, spółkę opanują Żydzi.", + "87998": "— Ale bez twej pomocy zrobią to Żydzi chederowi, a z tobą zrobiliby uniwersyteccy.", + "87999": "— Czy to nie wszystko jedno! — odparł Wokulski wzruszając ramionami.", + "88000": "— Nie wszystko. Nas z nimi łączy rasa i wspólne położenie, ale dzielą poglądy. My mamy naukę, oni Talmud, my rozum, oni spryt; my jesteśmy trochę kosmopolici, oni partykularyści, którzy nie widzą dalej poza swoją synagogę i gminę. Gdy chodzi o wspólnych nieprzyjaciół, są wybornymi sprzymierzeńcami, ale gdy o postęp judaizmu… wówczas są dla nas nieznośnym ciężarem! Dlatego w interesie cywilizacji leży, ażeby kierunek spraw był w naszych rękach. Tamci mogą tylko zaplugawić świat chałatami i cebulą, ale nie posunąć go naprzód… Pomyśl o tym, Stachu!…", + "88001": "Uściskał Wokulskiego i wyszedł pogwizdując arię: „Rachelo, kiedy Pan w dobroci niepojęty…”", + "88002": "„Tak tedy — myślał Wokulski — zanosi się na walkę między Żydami postępowymi i zacofanymi o naszą skórę, a ja mam brać w niej udział jako sprzymierzeniec tych albo tamtych… Piękna rola!… Ach, jak mnie to nudzi i nuży…”", + "88003": "Zaczął marzyć i znowu zobaczył odrapany mur domu Geista i nieskończoną ilość schodów, na szczycie których siedział posąg spiżowej bogini, z głową w chmurach i z zagadkowym napisem u stóp: „Niezmienna i czysta…”", + "88004": "Przez chwilę, kiedy patrzył na fałdy jej sukni, śmiać mu się chciało i z panny Izabeli, i z jej triumfującego wielbiciela, i z własnych cierpień.", + "88005": "„Czy to podobna?… czy to podobna?… — szepnął. — Ażebym ja…”", + "88006": "Ale posąg wnet zniknął, a ból powrócił i rozsiadł się w jego sercu jak wielki pan, któremu nikt nie sprosta.", + "88007": "W parę dni po wizycie Szumana zjawił się u Wokulskiego Rzecki.", + "88008": "Był bardzo mizerny, podpierał się laską i tak zmęczył się wejściem na pierwsze piętro, że zadyszany upadł na krzesło i z trudnością mówił.", + "88009": "Wokulski przeraził się.", + "88010": "— Co tobie, Ignacy?… — zawołał.", + "88011": "— Et, nic!… Trochę starość, trochę… Ot, nic!…", + "88012": "— Ależ ty lecz się, mój drogi, wyjedź gdzie…", + "88013": "— Powiem ci, że próbowałem wyjeżdżać… Już nawet byłem na kolei. Ale ogarnęła mnie taka tęsknota za Warszawą i… za naszym sklepem — dodał ciszej — że… Iii… co tam!… Przepraszam cię, żem tu przyszedł…", + "88014": "— Ty mnie przepraszasz, kochany stary?… Ja myślałem, że gniewasz się na mnie.", + "88015": "— Ja na ciebie?… — odparł Rzecki wpatrując się w niego z przywiązaniem. — Ja na ciebie?… — Ale co tam!… Przypędziły mnie tu interesa i ciężki kłopot…", + "88016": "— Kłopot?", + "88017": "— Wyobraź sobie, że Klejn aresztowany…", + "88018": "Wokulski cofnął się z krzesłem.", + "88019": "— Klejn i ci dwaj… pamiętasz?… Ten Maleski i Patkiewicz…", + "88020": "— Za co?", + "88021": "— Oni mieszkali w domu baronowej Krzeszowskiej, no i trochę, co prawda, szykanowali tego… tego Maruszewicza… On groził, a ci jeszcze lepiej… W końcu poleciał na skargę do cyrkułu… Zeszła policja, zrobił się jakiś skandal i wszystkich trzech wzięto do kozy.", + "88022": "— Dzieciaki… dzieciaki!… — szepnął Wokulski.", + "88023": "— Ja to samo mówiłem — ciągnął Rzecki. — Naturalnie, nic im się nie stanie, ale zawsze niemiła historia. Ten osioł Maruszewicz sam przestraszony… Wpadł do mnie, przysięgał, że on temu nie winien… Nie mogłem już wytrzymać i odpowiedziałem mu: „Żeś pan nie winien, jestem pewny; ale i to pewne, że w naszych czasach Pan Bóg opiekuje się hultajami… Bo naprawdę, to pan powinieneś siedzieć dziś pod kluczem za fałszowanie podpisów, ale nie te lekkoduchy…” Aż rozpłakał się. Przysiągł, że odtąd wejdzie na dobrą drogę i że jeżeli dotychczas nie wszedł na nią, to tylko z twojej winy.", + "88024": "„Byłem pełen najszlachetniejszych zamiarów — mówił — ale pan Wokulski, zamiast podać mi rękę, zamiast utwierdzić w zacnych intencjach, zbył mnie lekceważeniem…”", + "88025": "— Poczciwa dusza! — rozśmiał się Wokulski. — Cóż więcej?", + "88026": "— W mieście gadają — mówił Rzecki — że opuszczasz spółkę…", + "88027": "— Tak…", + "88028": "— I że odstępujesz ją Żydom.", + "88029": "— No, przecież moi wspólnicy nie są starą garderobą, ażebym mógł ich odstępować — wybuchnął Wokulski. — Mają pieniądze, mają głowy na karkach… Niech znajdą ludzi i niech sobie radzą.", + "88030": "— Kogo oni tam znajdą, a choćby znaleźli, komu zaufają, jeżeli nie Żydom!… A Żydzi na serio myślą o tym interesie. Nie ma dnia, ażeby nie odwiedził mnie Szuman albo Szlangbaum, a każdy namawia, ażebym ja po tobie prowadził spółkę…", + "88031": "— Właściwie ty ją dziś prowadzisz.", + "88032": "Rzecki machnął ręką.", + "88033": "— Twoimi pomysłami i pieniędzmi! — odparł. — Ale mniejsza… Z tego widzę, że Szuman należy do jednej partii, a Szlangbaum do drugiej i że potrzebują sztromanów… Przede mną jeden na drugiego wiesza psy, ale wczoraj słyszałem, że obie partie już mają się porozumieć.", + "88034": "— Mądrzy! — szepnął Wokulski.", + "88035": "— Ale ja do nich straciłem serce — odparł Rzecki. — Jestem przecie stary kupiec i mówię ci, że u nich wszystko stoi na bladze, szacherce i tandecie.", + "88036": "— Nie bardzo im wymyślaj — wtrącił Wokulski — boć to przecie my ich wyhodowaliśmy…", + "88037": "— Nie my!… — zawołał gniewnie Rzecki — oni wszędzie tacy… Gdziekolwiek ich spotkałem: w Peszcie, Konstantynopolu, w Paryżu i w Londynie, zawsze widziałem jedną zasadę: dawać jak najmniej, a brać jak najwięcej, tak we względzie materialnym, jak i w moralnym… Blichtr… zawsze blichtr!…", + "88038": "Wokulski zaczął chodzić po pokoju.", + "88039": "— Szuman miał rację — rzekł — że wzrasta do nich niechęć, kiedy nawet ty…", + "88040": "— Ja nie jestem niechętny… ja już schodzę z pola… Ale spojrzyj tylko, co się tu dzieje?… Gdzie oni nie włażą, gdzie nie otwierają sklepów, do czego nie wyciągają rąk?… A każdy, byle zajął jakie stanowisko, prowadzi za sobą cały legion swoich, bynajmniej nie lepszych od nas, nawet gorszych. Zobaczysz, co zrobią z naszym sklepem: jacy to tam będą subiekci, jakie towary… I ledwie zagarnęli sklep, już wkręcają się między arystokrację, już biorą się do twojej spółki…", + "88041": "— Nasza wina… Nasza wina!… — powtarzał Wokulski. — Nie możemy odmawiać ludziom prawa do zdobywania stanowisk, ale możemy bronić własnych.", + "88042": "— Ty sam opuszczasz stanowisko.", + "88043": "— Nie przez nich; oni ze mną uczciwie wychodzili.", + "88044": "— Boś był im potrzebny. Z ciebie i twoich stosunków zrobili szczebel…", + "88045": "— No, co tam — przerwał Wokulski — obaj nie przekonamy się… Ale, ale… Mam tu urzędowe papiery o śmierci Ludwika Stawskiego.", + "88046": "Rzecki zerwał się z fotelu.", + "88047": "— Męża pani Heleny?… Gdzie?… — mówił rozgorączkowany. — Ależ to ocalenie dla nas wszystkich!…", + "88048": "Wokulski podał dokumenta, które Rzecki schwycił drżącymi rękoma.", + "88049": "— Wieczny odpoczynek i… chwała Bogu!… — prawił czytając. — No, kochany Stachu, dziś nie ma już żadnej przeszkody… Żeń się z nią… Ach, gdybyś wiedział, jak ona cię kocha… Zaraz doniosę o tym biedaczce, a papiery ty sam zawieź i… oświadcz się z miejsca… Już widzę, że spółka będzie uratowana, a może i sklep… Paruset ludzi, których uchronisz od nędzy, pobłogosławi was… Co to za kobieta!… Przy niej dopiero znajdziesz spokój i szczęście…", + "88050": "Wokulski stanął przed nim i pokiwał głową.", + "88051": "— A ona ze mną znajdzie szczęście? — spytał.", + "88052": "— Szalenie cię kocha… Ty nawet nie domyślasz się…", + "88053": "— A wie ona: co kocha?… Czy ty nie widzisz, że ja już jestem tylko ruiną, najgorszą, bo moralną… Zatruć komu szczęście potrafię, ale dać!… I jeżeli mógłbym dać coś światu, to chyba pieniądze i pracę, ale… nie dla dzisiejszych ludzi i jak najdalej od nich.", + "88054": "— Eh, przestań!… — zawołał Rzecki. — Ożeń się z nią, a zaraz inaczej spojrzysz…", + "88055": "Wokulski śmiał się smutno.", + "88056": "— Tak… ożenić się!… Spętać dobrą i niewinną istotę, wyzyskiwać najszlachetniejsze uczucia, a myślą być gdzie indziej… I może jeszcze za rok lub dwa wymawiać, że dla niej porzuciłem wielkie zamiary…", + "88057": "— Polityka?… — szepnął tajemniczo Rzecki.", + "88058": "— Co tam polityka!… już miałem czas i okazję rozczarować się do niej… Jest coś ważniejszego od polityki…", + "88059": "— Może wynalazek tego Geista?… — pytał Rzecki.", + "88060": "— A ty skąd wiesz?", + "88061": "— Od Szumana.", + "88062": "— Ach prawda!… Zapomniałem, że Szuman musi wiedzieć o wszystkim. To także talent…", + "88063": "— I bardzo pomocny. Swoją drogą, radzę ci: pomyśl o pani Stawskiej, bo…", + "88064": "— Ty mi ją odbijesz?… — uśmiechnął się Wokulski. — Odbij, odbij!… Gwarantuję wam, że nie zaznacie biedy.", + "88065": "— Tfy! dajże spokój!… Ziemia by się zapadła, gdyby taki stary grat jak ja myślał o podobnej kobiecie. Ale jest tu ktoś niebezpieczniejszy… Mraczewski… Szaleje za nią, mówię ci, i już pojechał do niej trzeci czy czwarty raz… Serce kobiety nie kamień…", + "88066": "— O!… Mraczewski?… Już nie bawi się w socjalizm?", + "88067": "— Ale skąd! on mówi, że byle człowiek odłożył pierwszy tysiąc rubli, a jeszcze poznał taką piękną kobietę jak Stawska, zaraz polityka wywietrzeje mu z głowy.", + "88068": "— Biedny Klejn był innego zdania — rzekł Wokulski.", + "88069": "— Co tam Klejn, narwaniec!… Dobry chłopak, ale żaden subiekt… Mraczewski, oto była perła!… Piękny, paplał po francusku, a jak on spoglądał na klientki, jak podkręcał wąsy!… Ten zrobi interes na świecie i zdmuchnie ci panią Stawską… Zobaczysz!…", + "88070": "Zabrał się do wyjścia, ale jeszcze stanął i rzekł:", + "88071": "— Żeń się z nią, Stachu, żeń… Uszczęśliwisz kobietę, uratujesz spółkę, a może i sklep ocalisz. Co tam wynalazki!… Rozumiałbym cele polityczne w tych czasach, kiedy mogą zajść najdonioślejsze wypadki. Ale te machiny latające… Chociaż może i one przydałyby się? — dodał po namyśle. — Ha! zresztą rób, jak chcesz, ale prędko decyduj się co do Stawskiej, bo czuję, że Mraczewski nie zaśpi gruszek w popiele. To frant! Machiny latające… Phy! czy ja wiem?… Może i to… może i to na coś się przyda.", + "88072": "Wokulski został sam.", + "88073": "„Paryż czy Warszawa?… — myślał. — Tam wielki cel, ale niepewny, tu paruset ludzi… Na których nie mogę patrzeć…” — dodał po chwili.", + "88074": "Zbliżył się do okna i jakiś czas wyglądał na ulicę, po prostu ażeby się przemóc. Ale wszystko drażniło go: ruch powozów, bieganina pieszych, ich zafrasowane lub uśmiechnięte twarze. Najbardziej zaś rozstrajał go widok kobiet. Zdawało mu się, że każda jest uosobieniem głupoty i fałszu.", + "88075": "„Każda znajdzie swego Starskiego, prędzej lub później — myślał. — Każda go szuka.”", + "88076": "Wkrótce znowu odwiedził Wokulskiego Szuman.", + "88077": "— Mój drogi — zawołał od progu śmiejąc się — choćbyś miał mnie wyrzucić za drzwi, będę cię prześladował wizytami…", + "88078": "— Ale owszem, przychodź jak najczęściej — odparł Wokulski.", + "88079": "— Więc zgadzasz się?… Wybornie!… To połowa kuracji… Co znaczy jednakże silny mózg!… Po niecałych siedmiu tygodniach ciężkiej mizantropii już zaczynasz tolerować gatunek człowieczy, i to jeszcze w mojej osobie… Cha! cha! cha!… Cóż by było, gdyby wpuścić do twej klatki jakąś szykowną kobietkę…", + "88080": "Wokulski zbladł.", + "88081": "— No, no… wiem, że jeszcze za wcześnie… Choć już pora, ażebyś zaczął ukazywać się między ludźmi. To uleczyłoby cię do reszty. Bo weź za przykład mnie — prawił Szuman. — Dopóki siedziałem w czterech ścianach, nudziłem się jak diabeł w dzwonnicy; a dziś ledwiem pokazał się w świecie, już mam tysiące rozrywek. Szlangbaum chce mnie okpić i z jednego zdziwienia wpada w drugie, dzień po dniu przekonywając się, że choć mam tak naiwną minę, przecież z góry przewidziałem wszystkie jego cugi. To nawet zjednało mi u niego szacunek…", + "88082": "— Dosyć skromna zabawa — wtrącił Wokulski.", + "88083": "— Zaczekaj! Drugą uciechę sprawiają mi moi współwyznawcy ze sfer finansowych, ponieważ zdaje im się, że ja mam nadzwyczajny spryt do interesów i że pomimo to będą mną mogli kierować, jak im się podoba… Wyobrażam sobie ich bolesne rozczarowanie, kiedy przekonają się, że ani jestem dość sprytnym do interesów, ani dość głupim, ażeby stać się pionkiem w ich rękach…", + "88084": "— A tak namawiałeś mnie do wejścia w spółkę z nimi?…", + "88085": "— To co innego. Ja i dziś jeszcze cię namawiam. Na ostrożnej spółce z rozumnymi Żydami nikt nigdy nie stracił, przynajmniej finansowo. Ale co innego być wspólnikiem, a co innego pionkiem, jakim mnie chcą zrobić… Ach, te Żydziaki!… zawsze szelmy, w chałatach czy we frakach…", + "88086": "— Co ci jednak nie przeszkadza uwielbiać ich, a nawet łączyć się ze Szlangbaumem?…", + "88087": "— To znowu co innego — odparł Szuman. — Żydzi, moim zdaniem, są najgenialniejszą rasą w świecie, a przy tym moją rasą, więc ich podziwiam i w gromadzie kocham. A co do porozumienia ze Szlangbaumem… Bój się Boga, Stachu! czyby to była rzecz rozsądna z naszej strony, gdybyśmy się żarli między sobą wówczas, kiedy idzie o uratowanie tak świetnego interesu jak spółka do handlu z cesarstwem?… Ty ją rzucasz, więc albo runie, albo złapią ją Niemcy i w każdym razie kraj straci. A tak i kraj zyska, i my…", + "88088": "— Coraz mniej rozumiem cię — wtrącił Wokulski. — Żydzi są wielcy i Żydzi są szelmy… Szlangbauma trzeba wyrzucić ze spółki i trzeba go znowu przyjąć… Raz Żydzi na tym zyskują, to znowu kraj zyska… Kompletny chaos!…", + "88089": "— Masz, Stachu, mózg przewrócony… To żaden chaos, to najjaśniejsza prawda… W tym kraju tylko Żydzi tworzą jakiś ruch przemysłowy i handlowy, a więc każde ich ekonomiczne zwycięstwo jest czystym zyskiem dla kraju… Nie mam racji?…", + "88090": "— Muszę się nad tym zastanowić — odparł Wokulski. — No, a jaką jeszcze masz uciechę?…", + "88091": "— Największą. Wyobraź sobie, że na pierwszą wieść o moich przyszłych sukcesach finansowych już chcą mnie żenić!… Mnie, z moją żydowską mordą i łysiną!…", + "88092": "— Kto?… z kim?…", + "88093": "— Naturalnie że nasi znajomi, z kim?… Z kim zechcą. Nawet z chrześcijanką, i to z pięknej familii, bylem się ochrzcił…", + "88094": "— A ty?", + "88095": "— Wiesz co, że gotówem to zrobić przez ciekawość. Po prostu dla dowiedzenia się w jaki sposób przekona mnie o swej miłości chrześcijanka piękna, młoda, dobrze wychowana, a nade wszystko z porządnej familii?… Tu już miałbym miliony zabaw. Bawiłbym się widząc jej konkury o moją rękę i serce. Bawiłbym się słysząc, jak mówi o swej wielkiej ofierze dla dobra rodziny, a może nawet ojczyzny. Bawiłbym się w końcu śledząc, w jaki sposób powetowałaby sobie swoją ofiarę: czy oszukiwałaby mnie starą metodą, to jest potajemnie, czy nową, to jest jawnie, i może nawet żądając mego przyzwolenia?…", + "88096": "Wokulski schwycił się za głowę.", + "88097": "— Okropność… — szepnął.", + "88098": "Szuman patrzył na niego spod oka.", + "88099": "— Stary romantyku!… stary romantyku!… — mówił. — Chwytasz się za głowę, bo w twojej chorej wyobraźni ciągle jeszcze pokutuje chimera idealnej miłości, kobiety z anielską duszą… Takich jest ledwie jedna na dziesięć, więc masz dziewięć przeciw jednemu, że na taką nie trafisz. A chcesz poznać normę?… więc rozejrzyj się w stosunkach ludzkich. Albo mężczyzna jak kogut uwija się między kilkunastoma kurami, albo kobieta, jak wilczyca w lutym, wabi za sobą całą zgraję ogłupiałych wilków czy psów… I powiadam ci, że nie ma nic bardziej upadlającego jak ściganie się w takiej gromadzie, jak zależność od wilczycy… W tym stosunku traci się majątek, zdrowie, serce, energię, a w końcu i rozum… Hańba temu, kto nie potrafi wydobyć się z podobnego błota!", + "88100": "Wokulski siedział milczący, z szeroko otwartymi oczyma. Wreszcie rzekł cichym głosem:", + "88101": "— Masz rację…", + "88102": "Doktór pochwycił go za rękę i gwałtownie targając nią, zawołał:", + "88103": "— Mam rację?… ty to powiedziałeś?… A więc — jesteś ocalony!… Tak, jeszcze będą z ciebie ludzie… Pluń na wszystko, co minęło: na własną boleść i na cudzą nikczemność… Wybierz sobie jaki cel, jakikolwiek, i zacznij nowe życie. Rób dalej majątek czy cudowne wynalazki, żeń się ze Stawską czy zawiąż drugą spółkę, byleś czegoś pragnął i coś robił. Rozumiesz? I nigdy nie pozwól nakrywać się spódnicą… rozumiesz? Ludzie twojej energii rozkazują, nie słuchają, prowadzą, nie zaś są prowadzeni… Kto mając do wyboru ciebie i Starskiego wybrał Starskiego, ten dowiódł, że niewart nawet Starskiego… Oto moja recepta, pojmujesz?… A teraz bądź zdrów i zostań z własnymi myślami.", + "88104": "Wokulski nie zatrzymywał go.", + "88105": "— Gniewasz się? — rzekł Szuman. — Nie dziwię się, wypaliłem ci tęgiego raka; a to, co jeszcze zostało, samo zginie. Bywaj zdrów.", + "88106": "Po odejściu doktora Wokulski otworzył okno i rozpiął koszulę. Było mu duszno, gorąco i zdawało mu się, że go krew zaleje. Przypomniał sobie Zasławek i oszukiwanego barona, przy którym on sam odgrywał wówczas prawie taką rolę, jak dzisiaj przy nim Szuman…", + "88107": "Zaczął marzyć i obok wizerunku panny Izabeli w objęciach Starskiego ukazała mu się teraz gromada zziajanych wilków uganiających się po śniegu za wilczycą… A on był jednym z nich!…", + "88108": "Znowu ogarnął go ból, a zarazem wstręt i obrzydzenie do samego siebie.", + "88109": "„Jakim ja nikczemny i głupi!… — zawołał uderzając się w czoło. — Żeby tyle widzieć, tyle słyszeć i jednakże dojść do podobnego upodlenia… Ja… ja… ścigałem się ze Starskim i Bóg wie z kim jeszcze.”", + "88110": "Tym razem śmiało wywołał z pamięci obraz panny Izabeli; śmiało przypatrywał się jej posągowym rysom, popielatym włosom, oczom mieniącym się wszystkimi barwami, od niebieskiej do czarnej. I zdawało mu się, że na jej twarzy, szyi, ramionach i piersiach widzi jak piętna, ślady pocałunków Starskiego…", + "88111": "„Miał rację Szuman — pomyślał — jestem naprawdę uleczony…”", + "88112": "Powoli jednak gniew ostygł w nim, a jego miejsce znowu zajął żal i smutek.", + "88113": "Przez kilka następnych dni Wokulski już nic nie czytał. Prowadził ożywioną korespondencję z Suzinem i dużo rozmyślał.", + "88114": "Myślał, że w obecnym położeniu, prawie od dwu miesięcy zamknięty w swoim gabinecie, już przestał być człowiekiem i zaczyna robić się czymś podobnym do ostrygi, która, siedząc na jednym miejscu, bez wyboru przyjmuje od świata to, co jej rzuci przypadek.", + "88115": "A jemu co dał przypadek?", + "88116": "Najpierw podsunął książki, z których jedne oświeciły go, że jest don Quichotem, a inne obudziły w nim pociąg do cudownego świata, w którym ludzie posiadają władzę nad wszelkimi siłami natury.", + "88117": "Więc chciał już nie być don Quichotem i zapragnął posiadać władzę nad siłami natury.", + "88118": "Potem kolejno wpadali do niego Szlangbaum i Szuman, od których dowiedział się, że dwie partie żydowskie walczą między sobą o odziedziczenie po nim kierunku spółką… W całym kraju nie było nikogo, kto by mógł dalej rozwijać jego pomysły; nikogo, prócz Żydów, którzy występowali z całą kastową arogancją, przebiegłością, bezwzględnością i jeszcze kazali mu wierzyć, że jego upadek, a ich triumf — będzie korzystnym dla kraju…", + "88119": "Wobec tego poczuł taki wstręt do handlu, spółek i wszystkich zysków, że dziwił się samemu sobie: jakim sposobem on mógł, prawie przez dwa lata, mieszać się do podobnych rzeczy?", + "88120": "„Zdobywałem majątek dla niej!… — pomyślał. — Handel… ja i handel!… I to ja zgromadziłem przeszło pół miliona rubli w ciągu dwu lat, ja zmieszałem się z ekonomicznymi szulerami, stawiałem na kartę pracę i życie, no… i wygrałem… Ja — idealista, ja — uczony, ja, który przecie rozumiem, że pół miliona rubli człowiek nie mógłby wypracować przez całe życie, nawet przez trzy życia… A jedyną pociechą, jaką jeszcze wyniosłem z tej szulerki, jest pewność, żem nie kradł i nie oszukiwał… Widocznie Bóg opiekuje się głupcami…”", + "88121": "Potem znowu wypadek przyniósł mu wiadomość o śmierci Stawskiego w liście z Paryża i od tej chwili kolejno budziły się w nim wspomnienia pani Stawskiej i Geista.", + "88122": "„Mówiąc prawdę — myślał — powinien bym ten wyszulerowany majątek zwrócić ogółowi. Biedy i ciemnoty u nas pełno, a ci ludzie biedni i ciemni są jednocześnie najczcigodniejszym materiałem… Jedyny zaś na to sposób byłby ożenić się ze Stawską. Ona z pewnością nie tylko nie paraliżowałaby moich zamiarów, ale byłaby najwierniejszą pomocnicą. Ona przecież zna pracę i biedę, i jest taka szlachetna!…", + "88123": "Tak rozumował, ale czuł co innego: pogardę dla ludzi, których chciał uszczęśliwić. Czuł, że pesymizm Szumana nie tylko poderwał w nim namiętność dla panny Izabeli, ale jeszcze zatruł jego samego. Trudno mu było opędzić się przed skutkami słów, że rodzaj ludzki albo składa się z kur kokietujących koguta, albo z wilków uganiających się za wilczycą. I że gdziekolwiek zwróci się, ma dziewięć razy więcej szans, że trafi na zwierzę aniżeli na człowieka!…", + "88124": "„Niech go diabli wezmą z taką kuracją” — szepnął.", + "88125": "Teraz począł zastanawiać się nad Szumanem.", + "88126": "Trzej ludzie upatrywali w człowieczym gatunku cechy mocno zwierzęce: on sam, Geist i Szuman. Ale on sądził, że zwierzęta w ludzkiej postaci są wyjątkami, ogół zaś składa się z dobrych jednostek. Geist twierdził, przeciwnie, że ogół ludzki jest bydlęcym, a jednostki dobre są wyjątkami; ale Geist wierzył, że z czasem rozmnożą się ci dobrzy ludzie, że opanują całą ziemię — i od kilkudziesięciu lat pracował nad wynalazkiem, który by umożliwił ten triumf.", + "88127": "Szuman także twierdził, że ogromna większość ludzi są zwierzętami, lecz ani wierzył w lepszą przyszłość, ani w nikim nie budził tej otuchy. Dla niego ludzki rodzaj był już skazany na wiekuiste bydlęctwo, wśród którego odróżniali się tylko Żydzi, jak szczupaki między karasiami.", + "88128": "„Piękna filozofia!” — myślał Wokulski.", + "88129": "Czuł jednak, że w jego zranionej duszy, jak w świeżo zaoranym polu, pesymizm Szumana bystro się pleni. Czuł, że gaśnie w nim nie tylko miłość, ale nawet żal do panny Izabeli. Bo jeżeli cały świat składa się z bydląt, to nie ma dobrej racji ani szaleć za jednym z nich, ani gniewać się za to, że jest zwierzęciem, nie lepszym i zapewne nie gorszym od innych.", + "88130": "„Piekielna jego kuracja! — powtarzał. — Ale kto wie, czy nie słuszna?… Ja fatalnie zbankrutowałem na moich poglądach; kto mi zaręczy, że i Geist nie myli się w swoich albo że nie ma racji Szuman?… Rzecki bydlę, Stawska bydlę, Geist bydlę, ja sam bydlę… Ideały — to malowane żłoby, w których jest malowana trawa, niezdolna nikogo nasycić!… Więc co się poświęcać dla jednych albo uganiać za drugimi?… Po prostu trzeba się wyleczyć, a potem na odmianę jadać polędwicę albo ładne kobiety i popijać to dobrym winem… Czasami coś przeczytać, czasami gdzie wyjechać, wysłuchać koncertu i tak doczekać starości!”", + "88131": "Na tydzień przed sesją, która miała zdecydować o losach spółki, wizyty u Wokulskiego stały się coraz częstszymi. Przychodzili kupcy, arystokracja, adwokaci zaklinając go, ażeby nie opuszczał stanowiska i nie narażał instytucji, która przecież jest jego dziełem. Wokulski przyjmował interesantów z tak lodowatą obojętnością, że nawet nie mieli ochoty wypowiedzieć mu swoich argumentów; mówił, że jest znużony i chory i że musi się wycofać.", + "88132": "Interesanci odchodzili bez nadziei; każdy jednak przyznawał, że Wokulski musi być ciężko chory. Wychudł, odpowiadał krótko i cierpko, a w oczach paliła mu się gorączka.", + "88133": "— Zabił się chciwością! — mówili kupcy.", + "88134": "Na parę dni przed ostatecznym terminem Wokulski wezwał swego adwokata i prosił go o zawiadomienie wspólników, że stosownie do zawartej z nimi umowy, wycofuje kapitał i usuwa się ze spółki. Inni mogą zrobić to samo.", + "88135": "— A pieniądze? — spytał adwokat.", + "88136": "— Dla nich już są gotowe w banku; ja zaś mam rachunki z Suzinem.", + "88137": "Adwokat pożegnał go strapiony. Tegoż dnia przyjechał do Wokulskiego książę.", + "88138": "— Słyszę nieprawdopodobne rzeczy! — zaczął książę ściskając go za rękę. — Adwokat pański zachowuje się tak, jakby pan naprawdę miał zamiar nas opuścić…", + "88139": "— Czy książę myślał, że żartuję?…", + "88140": "— No, nie… Ja myślę, że pan spostrzegł jakieś niedogodności w naszej umowie i…", + "88141": "— I targuję się, ażeby zmusić was do podpisania innej, która zmniejszy wasze procenta, a zwiększy moje dochody… — pochwycił Wokulski. — Nie, książę, usuwam się zupełnie na serio.", + "88142": "— Więc robi pan zawód swoim wspólnikom…", + "88143": "— Jaki? Panowie sami zawiązaliście ze mną spółkę tylko na rok i sami żądaliście takiego prowadzenia interesów, ażeby w ciągu miesiąca po rozwiązaniu umowy każdy wspólnik mógł wycofać swój wkład. To było wasze wyraźne żądanie. Ja zaś przekroczyłem je o tyle, że zwrócę pieniądze nie w miesiąc dopiero, ale w godzinę po rozwiązaniu spółki.", + "88144": "Książę upadł na fotel.", + "88145": "— Spółka zostanie — rzekł cicho — ale na miejsce pana wejdą do niej starozakonni.", + "88146": "— To już z wyboru panów.", + "88147": "— Żydowszczyzna w naszej spółce!… — westchnął książę. — Oni nawet na posiedzeniach gotowi rozmawiać po żydowsku… Nieszczęsny kraj! Nieszczęsny język!…", + "88148": "— Nie ma obawy — wtrącił Wokulski — Większość naszych wspólników ma zwyczaj rozmawiać na sesjach po francusku i językowi nic się nie stało, więc chyba nie zaszkodzi mu kilka frazesów w żargonie.", + "88149": "Książę zarumienił się.", + "88150": "— Ależ starozakonni, panie… obca rasa… Teraz jeszcze zaczęła się przeciw nim jakaś niechęć…", + "88151": "— Niechęć tłumu niczego nie dowodzi. Lecz któż zresztą broni panom zebrać odpowiednie kapitały, jak to zrobili Żydzi, i powierzyć je nie Szlangbaumowi, ale któremu z chrześcijańskich kupców?", + "88152": "— Nie znamy takiego, któremu można by zaufać.", + "88153": "— A Szlangbauma znacie?…", + "88154": "— Przy tym u nas nie ma ludzi dość zdolnych — wtrącił książę. — To są subiekci, nie finansiści…", + "88155": "— A ja czym byłem?… Także subiektem, i nawet restauracyjnym chłopcem; mimo to spółka przyniosła zapowiedziany dochód.", + "88156": "— Pan jesteś wyjątkiem…", + "88157": "— Któż panom zaręczy, że nie znaleźlibyście więcej takich wyjątków w piwnicach i za kontuarami. Poszukajcie.", + "88158": "— Starozakonni sami do nas przychodzą…", + "88159": "— Otóż to!… — zawołał Wokulski. — Żydzi przychodzą albo wy do nich, ale chrześcijański parweniusz do was nawet przyjść nie może, bo tyle napotyka zawad po drodze… Wiem coś o tym. Wasze drzwi tak szczelnie są zamknięte przed kupcem i przemysłowcem, że albo trzeba je zbombardować setkami tysięcy rubli, ażeby się otworzyły, albo wciskać się jak pluskwa… uchylcie trochę tych drzwi, a może będziecie mogli obchodzić się bez Żydów.", + "88160": "Książę zasłonił rękoma oczy.", + "88161": "— O, panie Wokulski, to… bardzo słuszne, co pan mówi, ale i bardzo gorzkie… bardzo okrutne… Mniejsza jednak… Rozumiem, pański żal do nas, ależ… są jakieś obowiązki względem ogółu…", + "88162": "— No, ja nie uważam tego za pełnienie obowiązków, że od mego kapitału miałem piętnaście procent rocznie. I nie sądzę, ażebym był gorszym obywatelem poprzestając na pięciu…", + "88163": "— Ależ my wydajemy te pieniądze — odparł już obrażony książę. — Ludzie żyją około nas…", + "88164": "— I ja będę wydawał. Pojadę na lato do Ostendy, na jesień do Paryża, na zimę do Nizzy…", + "88165": "— Przepraszam!… Nie tylko za granicą żyją z nas ludzie… Iluż tutejszych rzemieślników…", + "88166": "— Czeka na swoje należności po roku i dłużej — pochwycił Wokulski. — My obaj, mości książę, znamy takich protektorów krajowego przemysłu, mieliśmy ich nawet w naszej spółce…", + "88167": "Książę zerwał się z fotelu.", + "88168": "— Aaa!… to się nie godzi, panie Wokulski — mówił zadyszany. — Prawda, są wśród nas duże wady, są grzechy, ale żadnego z nich nie popełniliśmy względem pana… Miałeś naszą życzliwość… szacunek…", + "88169": "— Szacunek!… — zawołał śmiejąc się Wokulski. — Czy książę sądzi, że nie rozumiałem, na czym on polegał i jakie zapewniał mi stanowisko między wami?… Pan Szastalski, pan Niwiński, nawet… pan Starski, który nigdy nic nie robił i nie wiadomo, skąd brał pieniądze, o dziesięć pięter stali wyżej ode mnie w waszym szacunku. Co mówię… Lada zagraniczny przybłęda bez trudu dostawał się do waszych salonów, które ja musiałem dopiero zdobywać, choćby… piętnastym procentem od powierzonych mi kapitałów!… To oni, to ci ludzie, nie ja, posiadali wasz szacunek, ba! mieli nierównie rozleglejsze przywileje… Choć każdy z tych wyżej oszacowanych mniej jest wart aniżeli mój szwajcar sklepowy, bo on coś robi i przynajmniej nie gnoi ogółu…", + "88170": "— Panie Wokulski, krzywdzisz nas. Rozumiem, o czym pan mówisz, i na mój honor, wstydzę się… Ależ my nie odpowiadamy za występki jednostek…", + "88171": "— Owszem, wy wszyscy odpowiadacie, bo owe jednostki wyrosły pośród was, a to, co książę nazywasz występkiem, jest tylko owocem waszych poglądów, waszej pogardy dla wszelkiej pracy i wszelkich obowiązków.", + "88172": "— Żal mówi przez pana… — odparł książę zabierając się do wyjścia. — Żal słuszny, ale może niewłaściwie skierowany… Żegnam pana. Więc zostawiasz nas na pastwę starozakonnym?", + "88173": "— Mam nadzieję, że porozumiecie się z nimi lepiej niż z nami — rzekł Wokulski z ironią.", + "88174": "Książę miał łzy w oczach.", + "88175": "— Myślałem — mówił wzruszony — że będziesz pan złotym mostem między nami a tymi, którzy… coraz więcej odsuwają się od nas…", + "88176": "— Chciałem być mostem, ale podpiłowano go i zawalił się… — odpowiedział Wokulski kłaniając się.", + "88177": "— Wracajmy więc do okopów Świętej Trójcy!…", + "88178": "— To jeszcze nie okopy… to dopiero spółka z Żydami.", + "88179": "— Pan tak mówisz?… — zapytał książę blednąc. — A więc ja… nie należę do tej spółki… Nieszczęsny kraj!…", + "88180": "Kiwnął głową i wyszedł.", + "88181": "Nareszcie odbyła się sesja rozstrzygająca losy spółki do handlu z cesarstwem.", + "88182": "Przede wszystkim zarząd, utworzony przez Wokulskiego, złożył sprawozdanie za rok ubiegły. Okazało się, że obroty przewyższały kilkanaście razy kapitał, który przyniósł nie piętnaście, ale osiemnaście procent zysku. Wspólnicy słuchając tego byli wzruszeni i na wniosek księcia podziękowali zarządowi i nieobecnemu Wokulskiemu przez powstanie.", + "88183": "Potem podniósł się adwokat Wokulskiego i oświadczył, że jego klient z powodu choroby wycofuje się nie tylko od zarządu, ale nawet od udziału w spółce. Wszyscy od dawna byli przygotowani na tę wiadomość, niemniej zrobiła wrażenie bardzo przygnębiające.", + "88184": "Korzystając z przerwy książę poprosił o głos i zawiadomił obecnych, że skutkiem usunięcia się Wokulskiego i on występuje ze spółki. Co powiedziawszy zaraz opuścił salę obrad; na odchodne zaś rzekł do któregoś ze swoich przyjaciół:", + "88185": "— Nigdy nie miałem zdolności do operacyj handlowych, a Wokulski jest jedynym człowiekiem, któremu mogłem powierzyć honor mego nazwiska. Dziś nie ma jego, więc i ja nie mam tu co robić.", + "88186": "— Ale dywidenda?… — szepnął przyjaciel.", + "88187": "Książę spojrzał na niego z góry.", + "88188": "— To, com robił, robiłem nie dla dywidendy, ale dla nieszczęśliwego kraju — odparł. — Chciałem do naszej sfery wlać trochę świeżej krwi i świeżych poglądów; muszę jednak wyznać, żem przegrał, i to nie z winy Wokulskiego… Biedny ten kraj!…", + "88189": "Wyjście księcia, aczkolwiek nieoczekiwane, zrobiło mniejsze wrażenie; obecni bowiem już byli uprzedzeni, że spółka utrzyma się.", + "88190": "Teraz wystąpił jeden z adwokatów i drżącym głosem odczytał bardzo piękną mowę, której treścią było to, że z usunięciem się Wokulskiego spółka traci nie tylko kierownika, ale i pięć szóstych kapitału. „Powinna by więc upaść — ciągnął mówca — i gruzami swoimi zasypać cały kraj, tysiące pracowników, setki rodzin…”", + "88191": "Tu przerwał czekając na efekt. Ale obecni zachowywali się obojętnie, z góry wiedząc, co nastąpi dalej.", + "88192": "Adwokat zabrał znowu głos i wezwał obecnych, ażeby nie tracili męstwa. „Znalazł się bowiem zacny obywatel, człowiek fachowy, nawet przyjaciel i wspólnik Wokulskiego, który jest zdecydowany, jak Atlas niebo, podeprzeć zachwianą spółkę. Mężem tym, który chce obetrzeć łzy tysiącom, ocalić kraj od ruiny, handel popchnąć na nowe drogi…”", + "88193": "W tym miejscu wszyscy obecni zwrócili głowy ku krzesłu, na którym siedział spotniały i zarumieniony Szlangbaum.", + "88194": "— Mężem tym — zawołał adwokat — jest pan…", + "88195": "— Mój syn, Henryś… — odezwał się głos z kąta.", + "88196": "Ponieważ ten efekt nie był oczekiwany, więc sala zatrzęsła się od śmiechu. Swoją drogą zarząd spółki udał radosne zdziwienie, zapytał obecnych: czy chcą przyjąć pana Szlangbauma na wspólnika i kierownika? a otrzymawszy jednomyślne zezwolenie, wezwał nowego kierownika na fotel prezydialny.", + "88197": "Tu znowu zrobiło się małe zamieszanie. Natychmiast bowiem zażądał głosu Szlangbaum ojciec i wypowiedziawszy kilka pochwał synowi i zarządowi, postawił wniosek, że spółka nie może gwarantować wspólnikom więcej nad dziesięć procent rocznego zysku.", + "88198": "Powstał hałas, kilkunastu mówców zabrało głos i po bardzo ożywionych rozprawach uchwalono, że spółka przyjmuje nowych członków, wskazanych przez pana Szlangbauma, a kierunek spraw powierza temuż panu Szlangbaumowi.", + "88199": "Ostatnim epizodem było przemówienie doktora Szumana, którego wezwano na członka zarządu, ale który odmawiając przyjęcia tak zaszczytnego stanowiska w szyderczy sposób pozwolił sobie zażartować ze spółki między arystokracją i Żydami.", + "88200": "„Jest to jakby nieślubne małżeństwo — mówił. — Ale ponieważ z takich związków rodzą się niekiedy genialne dzieci, miejmy więc nadzieję, że i nasza spółka wyda jakieś niezwykłe owoce…”", + "88201": "Zarząd był zaniepokojony, garstka obecnych oburzona; ale większość dała doktorowi rzęsiste brawo.", + "88202": "Wokulski najdokładniej znał przebieg sesji: przez cały bowiem następny tydzień odwiedzano go i zasypywano listami lub anonimami.", + "88203": "Przy tej sposobności odkrył w sobie nowy i dziwny nastrój duszy. Zdawało mu się, że pękły w nim wszystkie nici łączące go z ludźmi, że są mu obojętni, że go nic nie obchodzi, co ich obchodzi. Słowem, że jest podobny do aktora, który skończywszy rolę na scenie, gdzie przed chwilą śmiał się, gniewał lub płakał, zasiadł obecnie między widzami i na grę swoich kolegów patrzy jak na zabawę dzieci.", + "88204": "„Czego oni się tak rzucają?… Co to za głupstwa!…” — myślał.", + "88205": "Zdawało mu się, że spoza świata patrzy na ten świat, a jego sprawy widzi z jakiejś nowej strony, której dotychczas nie spostrzegał.", + "88206": "Przez parę pierwszych dni nachodzili go wspólnicy, pracownicy albo klienci spółki, niezadowoleni z wejścia Szlangbauma, a może zatrwożeni o swoją przyszłość. Ci po największej części namawiali go, ażeby wrócił na porzucone stanowisko, które jeszcze może zająć, gdyż kontrakt ze Szlangbaumem nie podpisany.", + "88207": "Niektórzy w tak smutnych barwach przedstawiali swoje położenie, a nawet płakali, że Wokulski doznał wzruszenia.", + "88208": "Lecz zarazem odkrył w sobie taką obojętność, taki brak współczucia dla cudzej niedoli, że sam się zadziwił.", + "88209": "„Coś we mnie umarło!…” — myślał i odprawił interesantów z niczym.", + "88210": "Potem przyszła druga fala odwiedzających, którzy pod pozorem podziękowania mu za oddane usługi chcieli zaspokoić ciekawość i zobaczyć, jak wygląda ten niegdyś silny człowiek, o którym teraz mówiono, że całkiem zniedołężniał?", + "88211": "Ci już nie prosili go, ażeby wszedł znowu do spółki, tylko wychwalali jego minioną działalność i mówili, że nieprędko znajdzie się działacz podobny do niego.", + "88212": "Trzecia fala gości odwiedzała Wokulskiego nie wiadomo po co. Bo nawet już nie mówili mu komplimentów, ale coraz częściej wspominali o Szlangbaumie, jego energii i zdolnościach.", + "88213": "Z gromady wizytujących wyróżnił się furman Wysocki. Przyszedł pożegnać się ze swoim dawnym chlebodawcą; chciał nawet coś powiedzieć, lecz nagle rozpłakał się, ucałował go w obie ręce i wybiegł z pokoju.", + "88214": "Mniej więcej to samo powtarzało się w listach… W jednych znajomi i nieznajomi zaklinali go, ażeby nie cofał się od interesów, ustąpienie jego bowiem będzie klęską dla kraju. Inni chwalili jego minioną działalność lub żałowali go; jeszcze inni radzili mu połączyć się ze Szlangbaumem, jako z człowiekiem bardzo zdolnym i myślącym o dobru ogółu. Za to w anonimach wymyślano mu bez miłosierdzia, że zgubiwszy rok temu przemysł krajowy przez sprowadzanie obcych wyrobów, dziś zgubił handel sprzedawszy go Żydom. Nawet wymieniano sumę.", + "88215": "Wokulski całkiem spokojnie rozmyślał nad tymi rzeczami. Zdawało mu się, że już jest zmarłym człowiekiem, który patrzy na własny pogrzeb. Widział tych, co żałowali go, co go chwalili, co mu złorzeczyli; widział swego następcę, do którego dziś zaczęły zwracać się sympatie ogółu, a nareszcie zrozumiał, że jest zapomniany i nikomu niepotrzebny. Był podobny do rzuconego w wodę kamienia, nad którym w pierwszej chwili powstaje wir i zamęt, a później tylko rozbiegają się fale coraz mniejsze, coraz mniejsze… I w końcu nad miejscem, gdzie upadł, tworzy się gładkie zwierciadło wody, gdzie znowu przebiegają fale, lecz zrodzone już w innych punktach wywołane przez kogo innego.", + "88216": "„No, ale co dalej?… — mówił do siebie. — Z nikim nie żyję… nic nie robię… cóż dalej?…”", + "88217": "Przypomniał sobie, że Szuman radził mu upatrzyć jakiś cel w życiu. Rada dobra, ale… jak ją wykonać, kiedy on sam nie czuł żadnego pragnienia, nie miał sił ani ochoty?… Był jak zeschły liść, który tam pójdzie, gdzie nim wiatr rzuci.", + "88218": "„Kiedyś przeczuwałem ten stan — myślał — ale dziś widzę, że nie miałem o nim pojęcia…”", + "88219": "Pewnego dnia usłyszał w przedpokoju głośny spór. Wyjrzał i zobaczył Węgiełka, którego lokaj nie chciał puścić do pokoju.", + "88220": "— Ach, to ty! — rzekł Wokulski. — Chodźże no… Co u was słychać?", + "88221": "Węgiełek z początku przypatrywał mu się z miną niespokojną; stopniowo jednak ożywił się i nabrał otuchy.", + "88222": "— Mówili — rzekł z uśmiechem — że wielmożny pan już na ostatnich nogach, ale widzę, łgali. Zmizerniał pan, bo zmizerniał, ale na księżą oborę to już żadnym sposobem pan nie patrzy…", + "88223": "— Co słychać? — powtórzył Wokulski.", + "88224": "Węgiełek szeroko opowiedział mu, że już ma dom, lepszy od tamtego, co się spalił, i że ma mnóstwo roboty. Dlatego właśnie przyjechał do Warszawy, ażeby kupić materiały i zabrać choćby ze dwu pomocników.", + "88225": "— Fabrykę mógłbym założyć, mówię wielmożnemu panu!… — zakończył Węgiełek.", + "88226": "Wokulski słuchał go milcząc. Nagle zapytał:", + "88227": "— A z żoną jesteś szczęśliwy?", + "88228": "Cień przeleciał po twarzy Węgiełka.", + "88229": "— Dobra kobieta, wielmożny panie, ale… Wreszcie przed panem powiem jak przed Bogiem… Trochę nam już nie tak… Zawsze to prawda, że czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal; ale jak raz zobaczą…", + "88230": "Otarł łzy rękawem.", + "88231": "— Co to znaczy!… — zdziwił się Wokulski.", + "88232": "— Ot, nic. Wiem przecie, kogo wziąłem, alem był spokojny, bo kobieta dobra, cicha, pracowita i przywiązana do mnie jak ten pies. No, ale co z tego?… Dopótym był spokojny, dopókim nie zobaczył jej dawnego gacha czy jak tam…", + "88233": "— Gdzie?…", + "88234": "— W Zasławiu, panie — ciągnął Węgiełek. — Jednej niedzieli poszliśmy z Marysią na zamek; chciałem jej pokazać ten potok, gdzie zginął kowal, i ten kamień, co na nim wielmożny pan kazał mi wyciąć napis. Wtem patrzę, jest powóz pana barona Dalskiego, co ożenił się z wnuczką nieboszczki pani Zasławskiej…", + "88235": "Dobra to była pani, niech jej Bóg da wieczne odpocznienie!…", + "88236": "— Znasz barona? — spytał Wokulski.", + "88237": "— Ojej! — odparł Węgiełek — przecie pan baron gospodaruje teraz dobrami po nieboszczce, dopóki się tam coś nie zrobi. A ja już za jego rządów wyklejałem pokoje i poprawiałem okna. Znam go!… rzetelny pan i hojny…", + "88238": "— Cóż dalej?", + "88239": "— Więc mówię wielmożnemu panu, stoimy w zamku z Marysią i patrzymy na potok, aż ci na jeden raz włażą między gruzy: pani baronowa, niby wnuczka nieboszczki, i ten psubrat Starszczak…", + "88240": "Wokulski rzucił się na krześle.", + "88241": "— Kto?… — szepnął.", + "88242": "— Ten pan Starski, także wnuk po nieboszczce pani Zasławskiej, co się podlizywał jej za życia, a teraz chce zwalić testament, bo mówi, że babka przed śmiercią zwariowała… Taki to on!", + "88243": "Odpoczął i ciągnął dalej:", + "88244": "— Wzięli się z panią baronową pod ręce, patrzyli na nasz kamień, ale więcej gadali ze sobą i chichotali. Wtem Starszczak ogląda się. Zobaczył moją żonę i roześmiał się do niej nieznacznie, a ona tak zbielała jak chusta…", + "88245": "„Co ci to, Maryś?…” — mówię. A ona: „Nic mi…” A tymczasem pani baronowa i ten bisurman zbiegli z górki zamkowej i poszli między leszczynę. „Co ci to?… — mówię jeszcze raz do Marysi. — Ino mi gadaj prawdę, bom zmiarkował, że się z tym cholerą znasz…” A ona siadła na ziemi i w płacz: „Żeby go Bóg skarał! — mówi — przecie on najpierwszy mnie zgubił…”", + "88246": "Wokulski przymknął oczy, Węgiełek zirytowanym głosem opowiadał:", + "88247": "— Jakem to usłyszał, wielmożny panie, myślałem, że polecę za nim i choć przy pani baronowej, nogami go zabiję na miejscu. Taki mnie żal zdjął. Ale wnet przyszło mi do głowy: „Po cóżeś się, durny, z nią ożenił? Wiedziałeś przecie, co za jedna…” I w tym momencie serce mi zemdlało, żem się nawet bał zejść z górki, a na żonę wcalem nie spojrzał. Ona mówi: „Gniewasz się?…” A ja: „Pewnieście się tu spotykali?…” „Bogiem się świadczę — ona odpowiada — żem go tylko wtedy widziała…” „I dobrzeście się sobie przypatrzyli!… — ja mówię. — Bodajem był pierwej oślepł, nimem na cię spojrzał; bodajem zdechł, niżem się z tobą poznał…” A ona pyta się z płaczem: „Za co się gniewasz?…” Ja jej wtedy powiedziałem, pierwszy i ostatni raz: „Świnia jesteś, i tyle…” — bom już nie mógł wytrzymać.", + "88248": "Wtem patrzę, leci sam pan baron, zakaszlany, aż posiniał, i pyta: „Nie widziałeś, Węgiełek, mojej żony?…” Mnie coś wtedy do łba strzeliło, żem mu odpowiedział: „Widziałem, jaśnie panie, poszła w krzaki z panem Starskim. Już mu zabrakło pieniędzy na kupowanie dziewcząt, to teraz chwyta się mężatek…” No, jak on na mnie wtedy spojrzał, choć i pan baron!…", + "88249": "Węgiełek ukradkiem otarł oczy.", + "88250": "— Ot, takie jest moje życie, wielmożny panie. Byłem spokojny, dopókim nie zobaczył jednego gacha; ale teraz na kogo spojrzę, wydaje mi się, że i on mój szwagier… A od żony, choć jej o tym nie gadam, to tak mnie odpycha… tak mnie odpycha, jakby co między mną i nią stało… Nawet pocałować jej nie mogę po dawnemu i żeby nie święta przysięga, to mówię panu, już bym porzucił dom i leciał gdzie na cztery strony… A wszystko tylko z tego idzie, żem do niej przywiązany. Bo żebym ja jej nie lubił, to co mi tam!… Gospodyni staranna, dobrze gotuje, pięknie szyje i w domu cichutka jak pajęczyna. Niechby tam miała gachów.", + "88251": "Ale żem ją lubił, więc przez to taki mam żal i złość, że się we mnie wszystko pali na popiół…", + "88252": "Węgiełek drżał z gniewu.", + "88253": "— Z początku, wielmożny panie, jakeśmy się pobrali, tom ino wyglądał dzieci. Ale dziś to mnie strach bierze, ażebym zamiast mojego dziecka nie zobaczył gachowego. Bo przecie wiadomo, że jak wyżlica ma raz szczenięta z kundlem, to później żebyś jej dawał wyżły najlepsze, zawsze się odezwie kundel w pomiocie, widać przez zapatrzenie…", + "88254": "— Muszę wyjść — rzekł nagle Wokulski — więc bądź zdrów… A przed wyjazdem wstąp jeszcze do mnie…", + "88255": "Węgiełek pożegnał go bardzo serdecznie, w przedpokoju zaś rzekł do lokaja:", + "88256": "— Coś waszemu panu dolega… Zrazu tom myślał, że zdrów, choć źle wygląda; ale on, widać, nietęgi… Niech się wami Pan Bóg opiekuje!…", + "88257": "— A widzisz, mówiłem ci, żebyś tam nie właził i dużo nie gadał — odparł pochmurnie lokaj wypychając go do sieni.", + "88258": "Po odejściu Węgiełka Wokulski wpadł w głęboką zadumę.", + "88259": "„Stali naprzeciw mego kamienia i śmieli się!… — szepnął. — Nawet kamień musiał zbezcześcić, niewinny kamień.”", + "88260": "Przez chwilę zdawało mu się, że znalazł nowy cel, chodziło tylko o wybór: czy wypalić w łeb Starskiemu wymieniwszy mu pierwej listę osób, którym zrujnował szczęście, czyli też — zostawić go przy życiu, lecz doprowadzić do ostatecznej nędzy i upodlenia?…", + "88261": "Ale wnet przyszedł rozmysł i wydało mu się rzeczą dziecinną, a nawet niesmaczną, ażeby on miał poświęcać majątek, pracę i spokojność dla zemsty nad tego rodzaju człowiekiem.", + "88262": "„Wolałbym zastanawiać się nad tępieniem myszy polnych albo karaluchów, bo one są rzeczywistą klęską, a taki Starski… licho wie, co to jest?… Zresztą niepodobna, ażeby człowiek tak ograniczony mógł być wyłączną przyczyną tylu nieszczęść. On jest tylko iskrą, która podpala już gotowe materiały…”", + "88263": "Położył się na szezlongu i myślał:", + "88264": "„Mnie urządził — dlaczego?… Miał wspólniczkę najzupełniej godną siebie, no i drugą wspólniczkę: moją głupotę. Jak można było od razu nie poznać się na tej kobiecie i zrobić ją bożyszczem dlatego tylko, że pozowała na istotę wyższą?… Urządził też Dalskiego, ale kto winien Dalskiemu, że oszalał na starość dla osoby, której wartość moralna leżała jak na półmisku… Przyczyną klęsk świata nie są Starscy ani im podobni, ale przede wszystkim głupota ich ofiar. A znowu ani Starski, ani panna Izabela, ani pani Ewelina nie spadli z księżyca, tylko wyhodowali się w pewnej sferze, epoce i wśród pewnych pojęć. Oni są jak wysypka, która sama przez się nie stanowi choroby, ale jest objawem zakażenia społecznych soków. Co się tu mścić nad nimi, po co ich tępić…”", + "88265": "Tego wieczora Wokulski pierwszy raz wyszedł na ulicę i przekonał się, jak jest osłabiony. Kręciło mu się w głowie od turkotu dorożek i ruchu przechodniów, i po prostu bał się zbyt daleko odchodzić od mieszkania. Zdawało mu się, że nie dojdzie do Nowego Światu, że nie trafi z powrotem albo że mimo woli zrobi jakiś śmieszny skandal. Nade wszystko zaś lękał się spotkania znajomej twarzy.", + "88266": "Wrócił zmęczony i wzburzony, ale tej nocy spał dobrze.", + "88267": "W tydzień po odwiedzinach Węgiełka wpadł Ochocki. Zmężniał, opalił się i wyglądał na młodego szlachcica.", + "88268": "— A pan skąd? — zapytał go Wokulski.", + "88269": "— Prosto z Zasławka, gdzie siedzę prawie od dwu miesięcy — odparł Ochocki. — A niechże ich w końcu diabli wezmą, w jakie wpadłem awantury!…", + "88270": "— Pan?…", + "88271": "— Ja, ja, panie, i w dodatku bez winy. Włosy panu powstaną na głowie!…", + "88272": "Zapalił papierosa i prawił:", + "88273": "— Nie wiem, czyś pan słyszał, że nieboszczka prezesowa, oprócz drobnej części, cały swój majątek zapisała na cele dobroczynne. Szpitale, domy podrzutków, szkółki, sklepy wiejskie et caetera… A książę, Dalski i ja należymy do grona wykonawców jej woli… Bardzo dobrze!… Już zaczynamy wykonywać, a raczej starać się o zatwierdzenie testamentu, gdy wtem (będzie z miesiąc) wraca z Krakowa Starski i oświadcza nam, że w imieniu pokrzywdzonej rodziny wytoczy proces o zwalenie testamentu. Naturalnie, książę ani ja nie chcemy o tym słyszeć; ale baron, którego podburzyła żona, zbuntowana przez Starskiego, otóż baron zaczyna mięknąć… Nawet z tej racji przemówiliśmy się parę razy, a książę wprost zerwał z nim stosunki…", + "88274": "Tymczasem co się dzieje — mówił Ochocki zniżając głos. — Pewnej niedzieli baron z żoną i ze Starskim pojechali do Zasławia na spacer. Co tam zaszło?… nie wiem, dość, że rezultat jest następujący. Baron jak najenergicznej oświadczył, że testamentu obalić nie pozwoli, ale to jeszcze nic… Bo tenże baron stanowczo rozwodzi się ze swoją ubóstwianą małżonką (słyszałeś pan?…). Ale i to jeszcze nic: gdyż baron przed dziesięcioma dniami strzelał się ze Starskim i dostał kulą po wierzchu żeber… Mówię panu, jakby mu kto hakiem rozdarł skórę od prawej do lewej strony piersi… Zły stary, wrzeszczy, wymyśla, gorączkuje, ale żonie kazał natychmiast wyjechać do familii i jestem pewny, że jej nie przyjmie… To twarda sztuka!… A tak się bestia zawziął, że na łożu boleści kazał felczerowi, ażeby mu, na złość żonie, ufarbował łeb i zarost i dziś wygląda na dwudziestoletniego trupa.", + "88275": "Wokulski uśmiechnął się.", + "88276": "— Z panią dobrze zrobił — rzekł — ale ufarbował się niepotrzebnie.", + "88277": "— No i po żebrach dostał niepotrzebnie — wtrącił Ochocki. — A niewiele brakowało, ażeby prześwidrował mózgownicę Starskiemu!… Kule zawsze ślepe. Mówię panu, żem przechorował ten wypadek.", + "88278": "— I gdzież teraz jest ten bohater? — spytał Wokulski.", + "88279": "— Starski?… Dmuchnął za granicę, i nie tyle przed impertynencjami, które go zaczęły spotykać, ile przed wierzycielami. Panie! co to za majster… Przecież on ma ze sto tysięcy rubli długów.", + "88280": "Nastało długie milczenie. Wokulski siedział tyłem do okna ze spuszczoną głową. Ochocki cicho pogwizdując rozmyślał.", + "88281": "Nagle ocknął się i zaczął mówić jakby do siebie:", + "88282": "— Co to za dziwna plątanina — życie ludzkie! Kto by się spodziewał, że taki cymbał Starski może zrobić tyle dobrego… I właśnie z racji, że jest cymbałem…", + "88283": "Wokulski podniósł głowę i pytająco spojrzał na Ochockiego.", + "88284": "— Prawda, że dziwne?… — ciągnął Ochocki — a przecież tak jest. Gdyby Starski był człowiekiem przyzwoitym i nie awanturował się z młodą panią baronową, Dalski niezawodnie poparłby jego pretensje do testamentu, ba! dałby mu nawet pieniędzy na proces, gdyż zyskałaby na tym i jego żona. Ale że Starski jest cymbał, więc naraził się baronowi i… uratował zapisy. Tym sposobem nawet nie urodzone jeszcze pokolenia chłopów zasławskich powinny błogosławić Starskiego za to, że umizgał się do baronowej…", + "88285": "— Paradoks!… — wtrącił Wokulski.", + "88286": "— Paradoks!… To są przecie fakta. A cóż pan sądzisz, czy Starski nie ma zasługi, że uwolnił barona od takiej żony?… Mówiąc między nami, to żaba, nie kobieta. Myślała tylko o strojach, zabawach i kokietowaniu, ja nawet nie wiem, czy ona co kiedy czytała, czy na co patrzyła z uwagą… Istny kawał mięsa przy kości, który udawał, że ma duszę, a miał zaledwie żołądek… Pan jej nie znałeś, pan nie wyobrażasz sobie, co to jest za automat i jak tam pod wszelkimi pozorami człowieczeństwa nie było nic ludzkiego… Że baron nareszcie poznał się na niej, toż to jakby wygrał wielki los…", + "88287": "— Boże miłosierny! — szepnął Wokulski.", + "88288": "— Co pan mówi? — zapytał Ochocki.", + "88289": "— Nic.", + "88290": "— Ale ocalenie zapisów nieboszczki prezesowej i uwolnienie barona od takiej żony to dopiero cząstka zasług Starskiego…", + "88291": "Wokulski przeciągnął się na krześle.", + "88292": "— Bo wyobraź pan sobie, że ten cymbał swoimi umizgami może przyczynić się do faktu rzeczywiście doniosłego — mówił Ochocki. — Rzecz jest taka. Ja nieraz napomykałem Dalskiemu (i zresztą wszystkim, którzy mają pieniądze), że warto by założyć w Warszawie gabinet doświadczalny do technologii chemicznej i mechanicznej. Bo pojmujesz pan, u nas nie ma wynalazków przede wszystkim dlatego, że nie ma ich gdzie robić… Naturalnie, baron słuchał moich wywodów jednym uchem, a drugim je wypuszczał. Coś mu z tego jednak ugrzęzło w mózgu, bo dziś, kiedy Starski połaskotał go po sercu i po żebrach, mój baron, rozmyślając nad sposobami wydziedziczenia żony, gadał ze mną po całych dniach o pracowni technologicznej. A na co się to zda?… A czy ludzie istotnie zrobią się mądrzejsi i lepsi, gdyby im ufundować pracownię?… A ile by kosztowała i czy ja podjąłbym się urządzenia podobnej instytucji?… Kiedym zaś wyjeżdżał, rzeczy tak stanęły, że baron wezwał do siebie rejenta i spisali jakiś akt, który, o ile mogę wnosić z półsłówek, dotyczy właśnie pracowni. Zresztą Dalski prosił mnie, ażeby mu wskazać facetów zdolnych do dyrygowania tym interesem. No i patrz pan, czy to nie ironia losu, ażeby takie zero jak Starski, taki gatunek publicznego mężczyzny na pociechę nudzących się mężatek, ażeby ten frant był zarodkiem technologicznej pracowni!… I niechże mi teraz dowodzą, że na świecie jest coś niepotrzebnego.", + "88293": "Wokulski otarł pot z twarzy, która przy białej chustce wydawała się prawie popielatą.", + "88294": "— Ale może ja pana męczę?… — zapytał Ochocki.", + "88295": "— Owszem, niech pan mówi… Chociaż… zdaje mi się, że pan trochę przecenia zasługi tego… pana, a już całkiem zapomina pan…", + "88296": "— O czym?…", + "88297": "— O tym, że pracownia technologiczna wyrośnie z cierpień, z gruzów ludzkiego szczęścia. I nawet nie zadaje pan sobie pytania, jaką drogę przeszedł baron od miłości dla swojej żony do… pracowni technologicznej!…", + "88298": "— A cóż mnie to obchodzi! — zawołał Ochocki wyrzucając rękoma. — Kupić postęp społeczny za cierpienia, choćby najokropniejsze, jednostki, to dalibóg! tanie kupno…", + "88299": "— A czy pan przynajmniej wiesz, jakie bywają cierpienia jednostek? — spytał Wokulski.", + "88300": "— Wiem! wiem!… Wyrywali mi przecież bez chloroformu paznokieć u nogi i jeszcze u wielkiego palca…", + "88301": "— Paznokieć? — powtórzył w zamyśleniu Wokulski. — A czy pan zna ten dawny aforyzm: „Niekiedy duch ludzki rozdziera się i walczy z samym sobą?…” Kto wie, czy to nie gorsze od wyrywania paznokcia, a może od zdarcia całej skóry?", + "88302": "— Iii… to jakaś niemęska dolegliwość! — odparł krzywiąc się Ochocki. — To może kobiety doświadczają czegoś podobnego przy porodach… Ale mężczyzna…", + "88303": "Wokulski roześmiał się głośno.", + "88304": "— Śmiejesz się pan ze mnie?… — ofuknął Ochocki.", + "88305": "— Nie, tylko z barona… A pan dlaczego nie podjąłeś się zorganizować pracowni technologicznej?", + "88306": "— Dajże mi pan spokój! Wolę pojechać do gotowej pracowni, a nie dopiero tworzyć nową, z której bym nie doczekał się owoców i sam zmarniał. Na to trzeba mieć zdolności administracyjne i pedagogiczne, a już bynajmniej nie myśleć o machinach latających…", + "88307": "— Więc?… — spytał Wokulski.", + "88308": "— Jakie więc?… Bylem odebrał mój kapitalik, jaki jeszcze mam na hipotece, a o który od trzech lat nie mogę się doprosić, zmykam za granicę i na serio biorę się do roboty. Tutaj można nie tylko rozpróżniaczyć się, ale zgłupieć i skwaśnieć…", + "88309": "— Pracować wszędzie można.", + "88310": "— Facecje!… — odparł Ochocki. — Bo nawet, pominąwszy brak pracowni, tu przede wszystkim nie ma naukowego klimatu. Tu jest miasto karierowiczów, między którymi istotny badacz uchodzi za gbura albo wariata. Ludzie uczą się nie dla wiedzy, ale dla posady; a posadę i rozgłos zdobywają przez stosunki, przez baby, przez rauty, czy ja wiem wreszcie przez co!… Skąpałem się w tej sadzawce. Znam prawdziwie uczonych, nawet ludzi z geniuszem, którzy nagle zatrzymani w swym rozwoju wzięli się do dawania lekcyj albo do pisania artykułów popularnych, których nikt nie czyta, a choćby czytał, nie rozumie. Rozmawiałem z wielkimi przemysłowcami myśląc, że skłonię ich do popierania nauki, choćby dla praktycznych wynalazków. I wiesz pan, com poznał?… Oto oni mają takie wyobrażenie o nauce jak gęsi o logarytmach. A wiesz pan, jakie wynalazki zainteresowałyby ich?… Tylko dwa: jeden, który by wpłynął na zwiększenie dywidend, a drugi, który by nauczył ich pisać takie kontrakty obstalunkowe, żeby na nich można było okpić kundmana bądź na cenie, bądź na towarze. Przecież oni, dopóki myśleli, że pan zrobisz szwindel na tej spółce do handlu z cesarstwem, nazywali pana geniuszem; a dziś mówią, że pan masz rozmiękczenie mózgu, ponieważ dałeś swoim wspólnikom o trzy procent więcej, aniżeli obiecałeś.", + "88311": "— Wiem o tym — odparł Wokulski.", + "88312": "— No, więc spróbujże pan między takimi ludźmi pracować dla nauki. Zdechniesz z głodu albo zidiociejesz!… Ale za to jeżeli będziesz pan umiał tańczyć, grać na jakim instrumencie, występować w teatrze amatorskim, a nade wszystko bawić damy, aaa… to zrobisz pan karierę. Natychmiast ogłoszą pana za znakomitość i zajmiesz takie stanowisko, na którym dochody dziesięć razy przeniosą wartość pańskiej pracy. Rauty i damy, damy i rauty!… A ponieważ ja nie jestem lokajem, ażebym miał fatygować się na rautach, a damy uważam za bardzo pożyteczne, ale tylko do rodzenia dzieci, więc umknę stąd, chociażby do Zurychu.", + "88313": "— A do Geista nie pojechałbyś pan? — spytał Wokulski.", + "88314": "Ochocki zamyślił się.", + "88315": "— Tam trzeba setek tysięcy rubli, których ja nie mam — odparł. — Zresztą, choćbym je miał, musiałbym pierwej przekonać się, co to jest naprawdę?… Bo owe zmniejszanie ciężaru gatunkowego ciał wygląda mi na bajkę.", + "88316": "— Przecież pokazywałem panu blaszkę — rzekł Wokulski.", + "88317": "— Aha, prawda… Niech no ją pan pokaże!… — zawołał Ochocki.", + "88318": "Wokulskiemu wystąpił na twarz chorobliwy rumieniec i szybko zniknął.", + "88319": "— Już jej nie mam!… — rzekł stłumionym głosem.", + "88320": "— Cóż się z nią stało? — zdziwił się Ochocki.", + "88321": "— Mniejsza!… Przypuść pan, że upadła gdzieś w kanał… Ale czy do Geista pojechałbyś pan mając na przykład pieniądze?…", + "88322": "— Owszem, pojechałbym, ale najpierwej dla sprawdzenia faktu. Bo to, co ja wiem o materiałach chemicznych, wybacz pan, ale nie godzi się z teorią zmienności ciężarów gatunkowych poza pewną granicą.", + "88323": "Obaj umilkli, a wkrótce Ochocki opuścił Wokulskiego. Wizyta Ochockiego zbudziła w Wokulskim nowy prąd myśli.", + "88324": "Poczuł nie tylko chęć, ale żądzę przypomnienia sobie doświadczeń chemicznych i tego samego dnia wybiegł na miasto, ażeby kupić retort, rurek, epruwetek tudzież rozmaitych preparatów.", + "88325": "Pod wpływem tej myśli wyszedł śmiało na ulicę, nawet wsiadł w dorożkę; na ludzi patrzył obojętnie i nie doznawał przykrości widząc, że jedni ciekawie przypatrują mu się, inni go nie poznają, a inni nawet uśmiechają się złośliwie na jego widok.", + "88326": "Ale już w magazynie szkieł, a jeszcze bardziej w składzie materiałów aptecznych przyszło mu na myśl, jak dalece osłabła w nim nie tylko energia, ale wprost ludzka samodzielność, jeżeli rozmowa z Ochockim przypomniała mu chemię, którą nie zajmował się od kilku lat!…", + "88327": "„Wszystko jedno — mruknął — jeżeli mi to czas zapełni.”", + "88328": "Na drugi dzień zakupił wagę precyzyjną i kilka bardziej skomplikowanych narzędzi i wziął się do roboty jak uczeń, który dopiero zaczyna studia.", + "88329": "Na początek otrzymał wodór, co przypomniało mu czasy akademickie, kiedy to wyrabiało się wodór we flaszce owiniętej ręcznikiem, przy pomocy puszek od szuwaksu. Jakie to były szczęśliwe czasy!… Potem przyszły mu na myśl balony jego pomysłu, a potem Geist, który utrzymywał, że chemia związków wodoru zmieni dzieje ludzkości…", + "88330": "„No, a gdybym tak ja za parę lat trafił na ów metal, którego Geist poszukuje? — rzekł do siebie. — Geist twierdzi, że odkrycie zależy od wypróbowania kilku tysięcy kombinacji; jest to więc loteria, a ja mam szczęście… Gdybym zaś znalazł taki metal, co wówczas powiedziałaby panna Izabela?…”", + "88331": "Gniew zakipiał w nim na to wspomnienie.", + "88332": "„Ach — szepnął — chciałbym być sławnym i potężnym, ażebym mógł jej dowieść, jak nią gardzę…”", + "88333": "Potem przyszło mu na myśl, że pogarda nie objawia się ani gniewem, ani chęcią upokorzenia kogoś, i znowu zabrał się do roboty.", + "88334": "Elementarne doświadczenia z wodorem sprawiały mu najwięcej przyjemności, toteż powtarzał je najczęściej.", + "88335": "Jednego dnia zrobił sobie harmonijkę fizyczną i tak głośno na niej wygrywał, że nazajutrz odwiedził go sam właściciel domu zapytując z całą uprzejmością, czy nie zgodziłby się na odstąpienie swojego mieszkania od kwartału?", + "88336": "— A ma pan kandydata? — spytał Wokulski.", + "88337": "— To jest… tak jakby… Prawie mam — odpowiedział zakłopotany gospodarz.", + "88338": "— W takim razie odstąpię.", + "88339": "Gospodarz trochę się zdziwił gotowości Wokulskiego, ale pożegnał go bardzo zadowolony. Wokulski śmiał się.", + "88340": "„Oczywiście — myślał — uważa mnie za bzika albo za bankruta… Tym lepiej!… Prawdę bowiem powiedziawszy, mogę doskonale mieszkać w dwu pokojach zamiast ośmiu.”", + "88341": "Potem przychodziły chwile, że nie wiadomo dlaczego żałował pośpiechu w odstąpieniu mieszkania. Ale wówczas przypomniał sobie barona i Węgiełka.", + "88342": "„Baron — mówił — rozwodzi się z żoną, która romansowała z innym; Węgiełek stracił serce do swojej dlatego tylko, że na własne oczy zobaczył jednego z jej gachów… Cóż bym więc ja powinien zrobić?…”", + "88343": "I znowu zabierał się do analiz, z przyjemnością widząc, że nie bardzo stracił wprawę.", + "88344": "Zajęcia te wybornie go pochłaniały. Niekiedy przez kilka godzin z rzędu nie myślał o pannie Izabeli, a wtedy czuł, że jego zmęczony mózg naprawdę wypoczywa. Nawet przygasła w nim obawa ludzi i ulic, i zaczął coraz częściej wychodzić na miasto.", + "88345": "Jednego dnia pojechał aż do Łazienek; zrobił więcej, gdyż spojrzał w aleję, po której niegdyś spacerował z panną Izabelą. Wtem zwabione przez kogoś łabędzie rozpuściły skrzydła i uderzając nimi o wodę przyleciały do brzegu. Zwykły ten widok straszne zrobił wrażenie na Wokulskim: przypomniał mu odjazd panny Izabeli z Zasławka… Jak szalony uciekł z parku, wpadł do dorożki i z zamkniętymi oczyma zajechał do domu.", + "88346": "Tego dnia nie zajmował się niczym, a w nocy miał dziwny sen.", + "88347": "Śniło mu się, że stanęła przed nim panna Izabela i ze łzami w oczach zapytywała go: czemu ją porzucił?… Wszakże owa podróż do Skierniewic, rozmowa ze Starskim i jego umizgi były tylko snem. Wszakże jemu się to tylko śniło…", + "88348": "Wokulski zerwał się z pościeli i zapalił światło.", + "88349": "„Co tu jest snem?… — pytał się. — Czy podróż do Skierniewic, czy jej żal i wyrzuty?…”", + "88350": "Do rana nie mógł zasnąć, trapiły go kwestie i wątpliwości największej wagi.", + "88351": "„Czy osoby, siedzące w słabo oświetlonym wagonie, mogły odbić się w szybie — myślał — i czy to, co widziałem wówczas, nie było halucynacją?… Czy posiadam w tym stopniu język angielski, ażebym nie mógł przesłyszeć się co do znaczenia niektórych wyrazów?… Jak ja wyglądam wobec niej, jeżelim zrobił tak straszny afront bez powodu?… Przecież kuzyni, i jeszcze znający się od dziecka, mogą prowadzić nawet dość drastyczne rozmowy nie zdradzając niczyjego zaufania?…", + "88352": "Co ja zrobiłem, nieszczęśliwy, jeżelim się omylił tylko pod wpływem nieusprawiedliwionej zazdrości!… Wszakże ten Starski kochał się w baronowej, panna Izabela wiedziała o tym i już chyba nie miałaby wstydu romansując z cudzym kochankiem…”", + "88353": "Potem przypomniał sobie swoje życie obecne, tak puste, tak okropnie puste!… Zerwał z dotychczasowymi zajęciami, zerwał z ludźmi i już nie miał przed sobą nic, no — nic. Co dalej pocznie?… Czy ma czytać fantastyczne książki? Czy robić bezcelowe doświadczenia? Czy jechać gdzie? Czy ożenić się ze Stawską?… Ależ cokolwiek z tego wybierze, gdziekolwiek pójdzie, nigdy nie pozbędzie się ani żalu, ani uczucia samotności!", + "88354": "„No, a baron?… — rzekł do siebie. — Ożenił się ze swoją panną Eweliną i co?… Myśli dziś o założeniu pracowni technologicznej, on, który może nawet nie rozumie, co znaczy technologia…”", + "88355": "Dzień i kąpiel pod prysznicem nadała znowu inny kierunek myślom Wokulskiego.", + "88356": "„Mam, co najmniej, trzydzieści do czterdziestu tysięcy rubli rocznie; wydam na siebie dwa do trzech tysięcy, cóż zrobię z resztą, co z majątkiem, który mnie wprost przytłacza?… Za taką sumę mógłbym ustalić byt tysiącowi rodzin; ale co mi z tego, jeżeli jedne z nich będą nieszczęśliwymi jak Węgiełek, a inne odwdzięczą mi się tak jak dróżnik Wysocki?…”", + "88357": "Znowu przypomniał sobie Geista i jego tajemniczy warsztat, w którym wykluwał się zarodek nowej cywilizacji. Tam włożony majątek i praca opłaciłaby się milion milionów razy. Tam był i cel kolosalny, i sposób zapełnienia czasu, a w perspektywie sława i potęga, jakiej nie widziano na świecie… Pancerniki unoszące się w powietrzu!… czy mogło być coś niezmierniejszego w skutkach?…", + "88358": "„A jeżeli nie ja znajdę ów metal, tylko ktoś inny, co jest bardzo prawdopodobne?…” — pytał sam siebie.", + "88359": "„No to i cóż? — odpowiadał. — W najgorszym razie należałbym do tych kilku, którzy wynalazek posunęli naprzód. Taka sprawa warta przecie ofiary z bezużytecznego majątku i bezcelowego życia. Więc lepiej tu zmarnować się w czterech ścianach albo zgłupieć przy preferansie aniżeli tam sięgać po bezprzykładną chwałę?…”", + "88360": "Stopniowo w duszy Wokulskiego coraz wyraźniej począł zarysowywać się jakiś zamiar; lecz im dokładniej pojmował go, im więcej odkrywał w nim zalet, tym lepiej czuł, że do wykonania brakuje mu energii, a nawet pobudki.", + "88361": "Wola jego była zupełnie sparaliżowana; ocucić ją mogło tylko silne wstrząśnienie. Tymczasem wstrząśnienie nie przychodziło, a codzienny bieg wypadków pogrążał Wokulskiego w coraz głębszej apatii.", + "88362": "„Już nie ginę, ale gniję” — mówił do siebie.", + "88363": "Rzecki, który odwiedzał go coraz rzadziej, patrzył na niego z przerażeniem.", + "88364": "— Źle robisz, Stachu — odzywał się nieraz. — Źle, źle, źle!… Lepiej nie żyć aniżeli tak żyć…", + "88365": "Pewnego dnia służący oddał Wokulskiemu list zaadresowany kobiecą ręką.", + "88366": "Otworzył go i przeczytał:", + "88367": "„Muszę się z panem widzieć, czekam dziś o trzeciej po południu.", + "88368": "Wąsowska”", + "88369": "„Czego ona może chcieć ode mnie?…” — zapytał zdumiony.", + "88370": "Ale przed trzecią pojechał.", + "88371": "Punkt o trzeciej Wokulski znalazł się w przedpokoju Wąsowskiej. Lokaj, nawet nie pytając, kim jest, otworzył drzwi do salonu, po którym szybkimi krokami spacerowała piękna wdowa.", + "88372": "Była w ciemnej sukni, doskonale uwydatniającej jej posągową figurę; rude włosy, jak zwykle, były zebrane w ogromny węzeł, ale zamiast szpilki tkwił w nich wąski sztylecik ze złotą rękojeścią.", + "88373": "Na jej widok ogarnęło Wokulskiego osobliwe uczucie radości i rozrzewnienia; podbiegł do niej i gorąco ucałował jej rękę.", + "88374": "— Nie powinna bym mówić z panem!… — rzekła pani Wąsowska wydzierając mu rękę.", + "88375": "— W takim razie po cóż mnie pani wezwała? — odparł zdziwiony. Zdawało mu się, że go na wstępie oblano zimną wodą.", + "88376": "— Niech pan siada.", + "88377": "Wokulski siadł milcząc; pani Wąsowska wciąż chodziła po salonie.", + "88378": "— Doskonale się pan popisuje, nie ma co mówić!… — zaczęła po chwili wzburzonym głosem. — Naraził pan osobę z towarzystwa na plotki, jej ojca na chorobę, całą rodzinę na przykrości… Zamyka się pan po parę miesięcy w domu, robi pan zawód kilkunastu ludziom, którzy mu nieograniczenie ufali, a potem nawet poczciwy książę wszystkie pańskie dziwactwa nazywa „przyczynkiem do działalności kobiet…” Winszuję panu… Gdybyż to jeszcze zrobił jaki student…", + "88379": "Nagle umilkła… Wokulski był strasznie zmieniony.", + "88380": "— Ach, cóż znowu, przecież mi pan chyba nie zemdlejesz?… — rzekła przestraszona. — Dam panu wody albo wina…", + "88381": "— Dziękuję pani — odparł. Jego twarz bardzo szybko odzyskała naturalną barwę i spokojny wyraz. — Widzi pani, że naprawdę nie jestem zdrów.", + "88382": "Pani Wąsowska zaczęła mu się pilnie przypatrywać.", + "88383": "— Tak — mówiła — trochę pan zeszczuplał, ale z tą brodą jest panu wcale nieźle. Nie powinien pan jej golić… Wygląda pan interesująco…", + "88384": "Wokulski rumienił się jak dzieciak. Słuchał pani Wąsowskiej i dziwił się czując, że jest wobec niej nieśmiały, prawie zawstydzony.", + "88385": "„Co się ze mną dzieje?” — pomyślał.", + "88386": "— W każdym razie powinien pan zaraz wyjechać na wieś — ciągnęła dalej. — Kto słyszał siedzieć w mieście na początku sierpnia?… O, basta, mój panie!… Pojutrze zabieram pana do siebie, bo inaczej cień nieboszczki prezesowej nie dałby mi spokoju… Od dzisiejszego dnia przychodzi pan do mnie na obiady i kolacje; po obiedzie jedziemy na spacer, a pojutrze… bądź zdrowa, Warszawo!… Dosyć tego…", + "88387": "Wokulski był tak zahukany, że nie umiał zdobyć się na odpowiedź. Nie wiedział, co zrobić z rękoma, i czuł, że na twarz biją mu ognie.", + "88388": "Zadzwoniła. Wszedł lokaj.", + "88389": "— Proszę podać wina — rzekła pani Wąsowska. — Wiesz, tego maślacza… Panie Wokulski, niech pan zapali papierosa.", + "88390": "Wokulski natychmiast zapalił papierosa modląc się w duszy, żeby mógł zapanować nad drżeniem rąk. Lokaj przyniósł wino i dwa kieliszki; pani Wąsowska nalała oba.", + "88391": "— Pij pan — rzekła.", + "88392": "Wokulski wypił duszkiem.", + "88393": "— O tak, to lubię!… Za pańskie zdrowie! — dodała pijąc. — A teraz musi pan wypić za moje…", + "88394": "Wokulski wypił drugi kieliszek.", + "88395": "— A teraz wypije pan za spełnienie moich zamiarów… Proszę… proszę… tylko natychmiast…", + "88396": "— Za pozwoleniem pani — odparł — ale ja nie chcę upić się.", + "88397": "— Więc pan nie życzy mi spełnienia zamiarów?", + "88398": "— Owszem, ale muszę je pierwej poznać.", + "88399": "— Doprawdy?… — zawołała pani Wąsowska. — A to coś zupełnie nowego… Dobrze, niech pan nie pije.", + "88400": "Zaczęła patrzeć w okno uderzając nogą w podłogę. Wokulski zamyślił się. Milczenie trwało parę minut, nareszcie przerwała je pani.", + "88401": "— Słyszałeś pan, co zrobił baron?… Jak się to panu podoba?…", + "88402": "— Dobrze zrobił — odparł Wokulski już zupełnie spokojnym tonem.", + "88403": "Pani Wąsowska zerwała się z fotelu.", + "88404": "— Co?!… — zawołała. — Pan bronisz człowieka, który okrył hańbą kobietę?… Brutala, egoistę, który dla dogodzenia zemście nie cofnął się przed najniższymi środkami…", + "88405": "— Cóż on zrobił?", + "88406": "— Ach, więc pan nic nie wiesz… Wyobraź pan sobie, że zażądał rozwodu z żoną i ażeby skandal zrobić jeszcze głośniejszym, strzelał się ze Starskim…", + "88407": "— To prawda — rzekł Wokulski po namyśle. — Bo przecież, nie mówiąc nikomu, mógł był tylko sobie w łeb strzelić zapisawszy pierwej żonie majątek.", + "88408": "Pani Wąsowska wybuchnęła gniewem.", + "88409": "— Z pewnością — rzekła — tak by zrobił każdy mężczyzna mający iskrę szlachetności i poczucia honoru… Wolałby się sam zabić aniżeli ciągnąć pod pręgierz biedną kobietę, słabą istotę, nad którą tak łatwa jest zemsta, kiedy się ma za sobą majątek, stanowisko i przesądy publiczne!… Ale po panu nie spodziewałam się tego… Cha! cha! cha!… I to jest ten nowy człowiek, ten bohater, który cierpi i milczy… O, wy wszyscy jesteście jednakowi!…", + "88410": "— Przepraszam, ale… o co właściwie ma pani pretensję do barona?", + "88411": "Z oczu pani Wąsowskiej posypały się błyskawice.", + "88412": "— Kochał baron Ewelinę czy nie?… — zapytała.", + "88413": "— Wariował za nią!", + "88414": "— Otóż nieprawda, on udawał, że ją kocha, kłamał, że ubóstwia… Ale przy najpierwszej sposobności dowiódł, że nawet nie traktował jej jak równego sobie człowieka, ale jak niewolnicę, której za chwilę słabości można założyć powróz na szyję, wyciągnąć na rynek, okryć sromotą… O, wy panowie świata, obłudnicy!… Dopóki was zaślepia zwierzęcy instynkt, włóczycie się u nóg, gotowiście spełnić podłość, kłamiecie: ty najdroższa… ty ubóstwiana… za ciebie oddałbym życie… Kiedy zaś biedna ofiara uwierzy waszym krzywoprzysięstwom, zaczynacie się nudzić, a jeżeli i w niej odezwie się ludzka, ułomna natura, depczecie ją nogami… Ach, jakie to oburzające, jakie to nikczemne… Czy mi pan co nareszcie odpowiesz?…", + "88415": "— Czy pani baronowa nie romansowała z panem Starskim? — zapytał Wokulski.", + "88416": "— O!… zaraz romansowała. Flirtowała go, zresztą miała do niego feblik…", + "88417": "— Feblik?… Nie znałem tego wyrazu. Więc jeżeli miała feblik do Starskiego, to po cóż wyszła za barona?", + "88418": "— Bo ją o to błagał na klęczkach… groził, że odbierze sobie życie…", + "88419": "— Przepraszam, ale… Czy on ją błagał tylko o to, ażeby raczyła przyjąć jego nazwisko i majątek, czy też i o to, ażeby nie miała feblika do innych mężczyzn?…", + "88420": "— A wy?… a mężczyźni?… co wyrabiacie przed ślubem i po ślubie?… Więc kobieta…", + "88421": "— Proszę pani, nam jeszcze kiedy jesteśmy dziećmi, tłomaczą, żeśmy zwierzęta i że jedynym sposobem uczłowieczenia się jest miłość dla kobiety, której szlachetność, niewinność i wierność trochę powściągają świat od zupełnego zbydlęcenia. No, i my wierzymy w tę szlachetność, niewinność et caetera, ubóstwiamy ją, padamy przed nią na kolana…", + "88422": "— I słusznie, bo jesteście daleko mniej warci od kobiet.", + "88423": "— Uznajemy to na tysiące sposobów i twierdzimy, że wprawdzie mężczyzna tworzy cywilizację, ale dopiero kobieta uświęca ją i wyciska na niej idealniejsze piętno… Jeżeli jednak kobiety mają nas naśladować pod względem owej zwierzęcości, to niby czymże będą lepsze od nas, a nade wszystko: za co mamy je ubóstwiać?…", + "88424": "— Za miłość.", + "88425": "— I to piękna rzecz! Ale jeżeli pan Starski otrzymuje miłość za swoje wąsiki i spojrzenia, to znowu inny pan nie ma racji dawać za nią nazwiska, majątku i swobody.", + "88426": "— Ja pana coraz mniej rozumiem — rzekła pani Wąsowska. — Uznajesz pan, że kobiety są równe mężczyznom czy nie?…", + "88427": "— W sumie są równe, w szczegółach nie! Umysłem i pracą przeciętna kobieta jest niższą od mężczyzny; ale obyczajami i uczuciem ma być od niego o tyle wyższą, że kompensuje tamte nierówności. Przynajmniej tak nam to ciągle mówią, my w to wierzymy i pomimo wielu niższości kobiet stawiamy je wyżej od nas… Jeżeli zaś pani baronowa zrzekła się swoich zalet, a że się ich od dawna zrzekła, tośmy widzieli wszyscy, więc nie może dziwić się, że straciła i przywileje. Mąż pozbył się jej jako nieuczciwego wspólnika.", + "88428": "— Ależ baron to niedołężny starzec!…", + "88429": "— Po cóż za niego wyszła, po co nawet słuchała jego miłosnych paroksyzmów?", + "88430": "— Więc pan nie pojmujesz tego, że kobieta może być zmuszoną do sprzedania się?… — zapytała pani Wąsowska blednąc i rumieniąc się.", + "88431": "— Pojmuję, pani, bo… ja sam kiedyś sprzedałem się, tylko nie dla zyskania majątku, ale z nędzy…", + "88432": "— Cóż dalej?", + "88433": "— Ale żona moja przede wszystkim z góry nie posądzała mnie o niewinność, a ja jej, co prawda, nie obiecywałem miłości. Byłem bardzo lichym mężem, ale za to, jak człowiek kupiony, byłem najlepszym subiektem i najwierniejszym jej sługą. Chodziłem z nią po kościołach, koncertach, teatrach, bawiłem jej gości i faktycznie potroiłem dochody ze sklepu.", + "88434": "— I nie miałeś pan kochanek?", + "88435": "— Nie, pani. Tak gorzko odczuwałem moją niewolę, żem po prostu nie śmiał patrzeć na inne kobiety. Niech więc pani przyzna, że mam prawo być surowym sędzią pani baronowej, która sprzedając się wiedziała, że nie kupowano od niej… jej pracy.", + "88436": "— Okropność! — szepnęła pani Wąsowska patrząc w ziemię.", + "88437": "— Tak, pani. Handel ludźmi jest rzeczą okropną, a jeszcze okropniejszą handel samym sobą. Ale dopiero transakcje zawierane w złej wierze są rzeczą haniebną. Gdy się taka sprawa wykryje, następstwa muszą być bardzo przykre dla strony zdemaskowanej.", + "88438": "Jakiś czas oboje siedzieli milcząc. Pani Wąsowska była zirytowana, Wokulski sposępniał.", + "88439": "— Nie!… — zawołała nagle — ja muszę z pana wydobyć zdanie stanowcze…", + "88440": "— O czym?", + "88441": "— O różnych kwestiach, na które mi pan odpowie jasno i wyraźnie.", + "88442": "— Czy to ma być egzamin?", + "88443": "— Coś na kształt tego.", + "88444": "— Słucham panią.", + "88445": "Można było myśleć, że się waha; przemogła się jednak i zapytała:", + "88446": "— Więc utrzymuje pan, że baron miał prawo odepchnąć i zniesławić kobietę?…", + "88447": "— Która go oszukała?… Miał.", + "88448": "— Co pan nazywa oszustwem?", + "88449": "— Przyjmowanie uwielbień barona pomimo feblika, jak pani mówi, do pana Starskiego.", + "88450": "Pani Wąsowska przygryzła usta.", + "88451": "— A baron ile miał takich feblików?…", + "88452": "— Zapewne tyle, na ile mu starczyło ochoty i okazji — odparł Wokulski. — Ale baron nie pozował na niewinność, nie nosił tytułu specjalisty od czystości obyczajów, nie był za to otaczany hołdami… Gdyby baron zdobył czyjeś serce twierdząc, że nigdy nie miał kochanek, a miał je, byłby także oszustem. Co prawda, nie tego w nim szukano.", + "88453": "Pani Wąsowska uśmiechnęła się.", + "88454": "— Wyborny pan jesteś!… A któraż kobieta twierdzi czy zapewnia was, że nie miała kochanków?…", + "88455": "— Ach, więc pani ich miała…", + "88456": "— Mój panie!… — wybuchnęła wdówka zrywając się.", + "88457": "Wnet jednak opamiętała się i rzekła chłodno:", + "88458": "— Zastrzegam sobie u pana niejaką względność w wyborze argumentów.", + "88459": "— Na co to?… Przecież oboje mamy równe prawa, a ja wcale się nie obrażę, jeżeli pani zapyta mnie o liczbę moich kochanek.", + "88460": "— Nie ciekawam.", + "88461": "Zaczęła chodzić po salonie. W Wokulskim zadrgał gniew, ale go opanował.", + "88462": "— Tak, przyznaję panu — mówiła — że nie jestem wolną od przesądów. No, ale ja jestem tylko kobietą, mam mózg lżejszy, jak utrzymują wasi antropologowie; zresztą jestem spętana stosunkami, nałogami i Bóg wie czym!… Gdybym, jednak była rozumnym mężczyzną jak pan i wierzyła w postęp jak pan, umiałabym otrząsnąć się z tych naleciałości, a choćby tylko uznać, że prędzej lub później kobiety muszą być równouprawnione.", + "88463": "— Niby pod względem tych feblików?…", + "88464": "— Niby… niby… — przedrzeźniała go. — Właśnie mówię o tych feblikach…", + "88465": "— O!… to po cóż mamy czekać na wątpliwe rezultaty postępu? Już dziś jest bardzo wiele kobiet równouprawnionych pod tym względem. Tworzą nawet potężne stronnictwo, nazywające się kokotami… Ale dziwna rzecz: posiadając względy mężczyzn, panie te nie cieszą się życzliwością kobiet…", + "88466": "— Z panem nie można rozmawiać, panie Wokulski — upomniała go wdówka.", + "88467": "— Nie można ze mną rozmawiać o równouprawnieniu kobiet?", + "88468": "Pani Wąsowskiej zapłonęły oczy i krew uderzyła na twarz. Usiadła gwałtownie na fotelu i uderzywszy ręką w stół, zawołała:", + "88469": "— Dobrze!… otóż wytrzymam pański cynizm i będę mówiła nawet o kokotach… Dowiedzże się pan, że trzeba mieć bardzo niski charakter, ażeby zestawiać te damy, które sprzedają się za pieniądze, z kobietami uczciwymi i szlachetnymi, które oddają się z miłości…", + "88470": "— Ciągle pozując na niewinność…", + "88471": "— Chociażby.", + "88472": "— I po kolei oszukując naiwnych, którzy temu wierzą.", + "88473": "— A co im szkodzi oszustwo?… — zapytała, zuchwale patrząc mu w oczy.", + "88474": "Wokulski zaciął zęby, ale opanował się i mówił spokojnie:", + "88475": "— Proszę pani, co by też powiedzieli o mnie moi wspólnicy, gdybym ja zamiast sześciukroć stu tysięcy rubli majątku, jak to ogłoszono, miał sześć tysięcy i nie protestował przeciw pogłoskom?… Chodzi przecież tylko o dwa zera…", + "88476": "— Wyłączmy kwestie pieniężne — przerwała pani Wąsowska.", + "88477": "— Aha!… A więc co sama pani powiedziałaby o mnie, gdybym ja na przykład nazywał się nie Wokulski, ale — Wolkuski i za pomocą tak małego przestawienia liter zdobył życzliwość nieboszczki prezesowej, wcisnął się do jej domu i tam miał honor poznać panią?… Jak by pani nazwała ten sposób robienia znajomości i pozyskiwania ludzkich względów?…", + "88478": "Na ruchliwej twarzy pani Wąsowskiej odmalowało się uczucie wstrętu.", + "88479": "— Jakiż to znowu ma związek ze sprawą barona i jego żony?… — odparła.", + "88480": "— Ma, proszę pani, ten związek, że na świecie nie wolno przywłaszczać sobie tytułów. Kokota może być zresztą użyteczną kobietą i nikt nie ma prawa robić jej wymówek za specjalność; ale kokota maskująca się pozorami tak zwanej nieskazitelności jest oszustką. A za to już można robić wymówki.", + "88481": "— Okropność!… — wybuchnęła pani Wąsowska. — Ale mniejsza… Powiedz mi pan jednak, co świat traci na podobnej mistyfikacji?…", + "88482": "Wokulskiemu zaczęło szumieć w uszach.", + "88483": "— Świat niekiedy zyskuje, jeżeli jakiś naiwny prostak wpada w obłęd zwany miłością idealną i za cenę największych niebezpieczeństw zdobywa majątek, aby go złożyć u stóp swego ideału… Ale świat czasem traci, jeżeli ten wariat odkrywszy mistyfikację upada złamany, do niczego niezdolny… Albo… nie rozporządziwszy majątkiem rzuca się… To jest: strzela się z panem Starskim i dostaje kulą po żebrach… Świat traci, pani, jedno zabite szczęście, jeden zwichnięty umysł, a może i człowieka, który mógł coś zrobić…", + "88484": "— Ten człowiek sam sobie winien…", + "88485": "— Ma pani rację: byłby winien, gdyby spostrzegłszy się nie postąpił jak baron i nie zerwał ze swoim ogłupieniem i hańbą…", + "88486": "— Krótko mówiąc — rzekła pani Wąsowska — mężczyźni nie zrzekną się dobrowolnie swoich dzikich przywilejów wobec kobiet…", + "88487": "— To jest: nie uznają przywileju zwodzenia…", + "88488": "— Kto zaś odrzuca układy — mówiła z uniesieniem — ten rozpoczyna walkę…", + "88489": "— Walkę?… — powtórzył śmiejąc się Wokulski.", + "88490": "— Tak, walkę, w której strona silniejsza zwycięży… A kto silniejszy, to dopiero zobaczymy!… — zawołała potrząsając ręką.", + "88491": "W tej chwili stała się rzecz dziwna. Wokulski nagle schwycił panią Wąsowska za obie ręce i umieścił je między trzema palcami swojej.", + "88492": "— Cóż to znaczy?… — zapytała blednąc.", + "88493": "— Próbujemy, kto silniejszy — odparł.", + "88494": "— No… już dosyć żartów…", + "88495": "— Nie, pani, to nie są żarty… To tylko mały dowód, że z panią, jako reprezentantką walki, mogę zrobić, co mi się podoba. Tak czy nie?", + "88496": "— Puść mnie pan — zawołała szarpiąc się — bo zawołam na służbę…", + "88497": "Wokulski puścił jej ręce.", + "88498": "— Ach, więc będziecie panie walczyć z nami przy pomocy służby?… Ciekawym, jakiego wynagrodzenia zażądaliby ci sprzymierzeńcy i czy pozwoliliby nie dotrzymywać zobowiązań?", + "88499": "Pani Wąsowska przypatrywała mu się naprzód z lekką trwogą, potem z oburzeniem, w końcu wzruszyła ramionami.", + "88500": "— Wie pan, co mi na myśl przyszło?", + "88501": "— Żem oszalał.", + "88502": "— Coś na kształt tego.", + "88503": "— Wobec tak pięknej kobiety i przy takiej dyskusji byłoby to rzeczą naturalną.", + "88504": "— Ach, jakiż płaski kompliment!… — zawołała z grymasem. — W każdym razie muszę wyznać, żeś mi pan trochę zaimponował. Trochę… Ale nie wytrzymałeś pan w roli, puściłeś mi ręce, i to mnie rozczarowało…", + "88505": "— O, ja potrafiłbym nie puścić rąk.", + "88506": "— A ja potrafiłabym zawołać na służbę…", + "88507": "— A ja, przepraszam panią, potrafiłbym zakneblować usta…", + "88508": "— Co?… co?…", + "88509": "— To, co powiedziałem.", + "88510": "Pani Wąsowska znowu się zadziwiła.", + "88511": "— Wie pan — rzekła zakładając po napoleońsku ręce — że pan jest albo bardzo oryginalny, albo… bardzo źle wychowany…", + "88512": "— Wcale nie jestem wychowany…", + "88513": "— Więc istotnie oryginalny — szepnęła. — Szkoda, że z tej strony nie dałeś się pan poznać Beli…", + "88514": "Wokulski osłupiał. Nie na dźwięk tego imienia, ale z powodu zmiany, jaką uczuł w sobie. Panna Izabela wydała mu się całkiem obojętna, a natomiast zaczęła go interesować pani Wąsowska.", + "88515": "— Trzeba jej było — ciągnęła — od razu wyłożyć swoje teorie tak jak mnie, a nie wynikłyby między wami nieporozumienia.", + "88516": "— Nieporozumienia?… — spytał Wokulski szeroko otwierając oczy.", + "88517": "— Tak, bo o ile wiem, ona panu gotowa przebaczyć.", + "88518": "— Przebaczyć?…", + "88519": "— Jesteś pan, widzę, jeszcze bardzo… osłabiony — mówiła obojętnym tonem — jeżeli nie czujesz, że postępek pański był brutalny… Wobec pańskich ekscentryczności nawet baron wygląda na eleganckiego człowieka.", + "88520": "Wokulski roześmiał się tak szczerze, iż jego samego to zaniepokoiło. Pani Wąsowska mówiła dalej:", + "88521": "— Śmiejesz się pan?… Wybaczam, ponieważ rozumiem taki śmiech… Jest to najwyższy stopień cierpienia…", + "88522": "— Przysięgam pani, że od dziesięciu tygodni nie czułem się tak swobodnym… Boże mój!… nawet od paru lat… Zdaje mi się, że przez cały ten czas szarpała mi mózg jakaś straszna zmora i przed chwilą znikła… Teraz dopiero czuję, że jestem ocalony, i to dzięki pani…", + "88523": "Głos mu drżał. Wziął ją za obie ręce i całował prawie namiętnie. Pani Wąsowskiej zdawało się, że dostrzegła w jego oczach coś na kształt łez.", + "88524": "— Ocalony!… Uwolniony!… — powtarzał.", + "88525": "— Posłuchaj mnie pan — mówiła zimno, cofając ręce. — Wszystko wiem, co między wami zaszło… Postąpiłeś pan niegodziwie podsłuchując rozmowę, którą znam w najdrobniejszych szczegółach, a nawet więcej… Była to najzwyklejsza flirtacja…", + "88526": "— Ach, więc to jest flirtacja?… — przerwał. — To, co robi kobietę podobną do restauracyjnej serwetki, którą każdy może obcierać usta i palce?… To jest flirtacja, bardzo dobrze!…", + "88527": "— Milcz pan!… — zawołała pani Wąsowska. — Nie przeczę, że Bela postąpiła źle, ale… osądź pan sam siebie, jeżeli powiem, że ona pana…", + "88528": "— Kocha, czy tak? — spytał Wokulski bawiąc się swoją brodą.", + "88529": "— O, kocha!… Dopiero żałuje pana… Nie chcę się wdawać w szczegóły, dość, jeżeli powiem, że widywałam ją przez dwa miesiące prawie co dzień… Że przez ten czas mówiła tylko o panu i że najulubieńszym miejscem jej przejażdżek jest… zamek zasławski!… Ile razy siadała na tym wielkim kamieniu z napisem, ile razy widziałam łzy w jej oczach… A nawet raz rozpłakała się na dobre, powtarzając wyryty tam dwuwiersz:", + "88530": "Wszędzie i zawsze będę ja przy tobie,", + "88531": "Bom wszędzie cząstkę mej duszy zostawił…", + "88532": "Cóż pan na to?…", + "88533": "— Co ja na to?… — powtórzył Wokulski. — Przysięgam, że jedynym moim życzeniem w tej chwili jest, ażeby zaginął najdrobniejszy ślad mojej znajomości z panną Łęcką… A przede wszystkim ten nieszczęśliwy kamień, który ją tak roztkliwia.", + "88534": "— Gdyby to była prawda, miałabym piękny dowód męskiej stałości…", + "88535": "— Nie, miałaby pani tylko dowód cudownej kuracji — mówił wzruszony. — O Boże!… zdaje mi się, że mnie ktoś na parę lat zamagnetyzował, że przed dziesięcioma tygodniami zbudzono mnie nieumiejętnie i że dopiero dziś ocknąłem się naprawdę…", + "88536": "— Pan to mówisz na serio?…", + "88537": "— Czyliż pani nie widzi, jaki jestem szczęśliwy?… Odzyskałem siebie i znowu należę do siebie… Niech mi pani wierzy, że jest to cud, którego najzupełniej nie rozumiem, ale który porównać można tylko z przebudzeniem z letargu człowieka, który już leżał w trumnie.", + "88538": "— I czemu pan to przypisuje?… — zapytała spuszczając oczy.", + "88539": "— Przede wszystkim pani… A następnie temu, że nareszcie zdobyłem się na jasne sformułowanie przed kimś rzeczy, którąm od dawna rozumiał, alem nie miał odwagi uznać. Panna Izabela to kobieta innego gatunku aniżeli ja i tylko jakieś obłąkanie mogło mnie przykuć do niej.", + "88540": "— I co pan zrobi po tym ciekawym odkryciu?", + "88541": "— Nie wiem.", + "88542": "— Nie znalazł pan czasem kobiety swego gatunku?…", + "88543": "— Może.", + "88544": "— Zapewne jest nią ta pani… pani Sta… Sta…", + "88545": "— Stawska?… Nie. Prędzej byłaby nią pani.", + "88546": "Pani Wąsowska podniosła się z fotelu z miną bardzo uroczystą.", + "88547": "— Rozumiem — rzekł Wokulski. — Mam już odejść?", + "88548": "— Jak pan uważa.", + "88549": "— I na wieś nie pojedziemy razem?", + "88550": "— O, to z pewnością… Chociaż… nie bronię panu przyjechać tam… Zapewne będzie u mnie Bela…", + "88551": "— W takim razie nie przyjadę.", + "88552": "— Nie twierdzę, że będzie.", + "88553": "— I zastałbym tylko samą panią?", + "88554": "— Przypuszczam.", + "88555": "— I rozmawialibyśmy tak jak dzisiaj?… Jeździlibyśmy na spacer jak wówczas?…", + "88556": "— I naprawdę rozpoczęłaby się między nami wojna — odparła pani Wąsowska.", + "88557": "— Ostrzegam, że bym ją wygrał.", + "88558": "— Doprawdy?… I może zrobiłby mnie pan swoją niewolnicą?…", + "88559": "— Tak. Przekonałbym, że potrafię mieć władzę, a później u nóg pani błagałbym, ażebyś przyjęła mnie za swego niewolnika…", + "88560": "Pani Wąsowska odwróciła się i wyszła z salonu. Na progu zatrzymała się chwilę i z lekka odwracając głowę rzekła:", + "88561": "— Do widzenia… na wsi!…", + "88562": "Wokulski opuścił jej mieszkanie jak pijany. Znalazłszy się na ulicy szepnął:", + "88563": "„Oczywiście, zgłupiałem.”", + "88564": "Spojrzał za siebie i zobaczył w oknie panią Wąsowską, która wyglądała spoza firanki.", + "88565": "„Do licha! — pomyślał. — Czy ja znowu nie wlazłem w jaką awanturę?…”", + "88566": "Idąc ulicą Wokulski wciąż zastanawiał się nad zmianą, jaka w nim zaszła.", + "88567": "Zdawało mu się, że z otchłani, w której panuje noc i obłęd, wydobył się na jasny dzień. Pulsa biły mu silniej, oddychał szerzej, myśli toczyły się z niezwykłą swobodą; czuł jakąś rześkość w całym organizmie i nie dający się opisać spokój w sercu.", + "88568": "Już nie drażnił go ruch uliczny, a cieszyły tłumy. Niebo miało ciemniejszą barwę, domy wyglądały zdrowiej, a nawet kurz nasycony potokami światła był piękny.", + "88569": "Największą jednak przyjemność robił mu widok młodych kobiet, ich giętkich ruchów, uśmiechających się ust i wabiących spojrzeń. Kilka z nich spojrzało mu prosto w oczy z wyrazem słodkiej tkliwości i kokieterii; Wokulskiemu serce uderzyło śpieszniej, jakiś prąd drażniący przeleciał po nim od stóp do głów.", + "88570": "„Ładne!…” — pomyślał.", + "88571": "Wnet jednak przypomniał sobie panią Wąsowską i musiał przyznać, że spomiędzy tych ładnych ona jest najładniejsza, a co lepiej, najponętniejsza… Co to za figura, jaki wspaniały kontur nogi, a płeć, a oczy mające w sobie coś z brylantów i aksamitu… Byłby przysiągł, że czuje zapach jej ciała, że słyszy spazmatyczny śmiech, i w głowie zaszumiało mu na samą myśl zbliżenia się do niej.", + "88572": "„Co to musi być za wściekła kobieta!… — szepnął. — Kąsałbym ją…”", + "88573": "Widmo pani Wąsowskiej tak go prześladowało i drażniło, że nagle przyszedł mu projekt odwiedzić ją jeszcze dziś wieczorem.", + "88574": "„Przecież zaprosiła mnie na obiady i kolacje — mówił do siebie, czując, że w nim coś kipi. — Wyrzuci mnie za drzwi?… Po cóż by mnie kokietowała. Że nie ma do mnie wstrętu, wiem nie od dzisiaj, no, a ja, dalibóg, mam na nią apetyt, który także coś wart…”", + "88575": "Wtem przeszła obok niego jakaś szatynka z fiołkowymi oczyma i twarzą dziecka, a Wokulski spostrzegł ze zdziwieniem, że i ta mu się podoba.", + "88576": "O kilkanaście kroków od swojego domu usłyszał wołanie:", + "88577": "— Hej!… hej!… Stachu!…", + "88578": "Wokulski odwrócił głowę i pod werendą cukierni zobaczył Szumana. Doktór zostawił nie dokończoną porcję lodów, rzucił na stół srebrną czterdziestówkę i wybiegł do niego.", + "88579": "— Idę do ciebie — mówił Szuman biorąc go pod rękę. — Wiesz co, że dawno już nie miałeś tak byczej miny… Założę się, że wrócisz do spółki i porozpędzasz tych parchów… Co za fizjognomia… co za oko… Dziś dopiero poznaję dawnego Stacha!…", + "88580": "Minęli bramę, schody i weszli do mieszkania.", + "88581": "— A ja w tej chwili myślałem, że grozi mi jakaś nowa choroba… — rzekł Wokulski ze śmiechem. — Chcesz cygaro?", + "88582": "— Dlaczego grozi?", + "88583": "— Wyobraź sobie, że może od godziny ogromne wrażenie robią na mnie kobiety… Jestem przestraszony…", + "88584": "Szuman roześmiał się na cały głos.", + "88585": "— Pyszny jesteś… Zamiast wydać obiad na znak radości, to ten się boi… A cóż ty myślisz, że wówczas byłeś zdrów, kiedyś wariował za jedną kobietą? Dziś jesteś zdrów, kiedy ci się wszystkie podobają, i nie masz nic pilniejszego jak postarać się o względy tej, która ci najlepiej przypadnie do gustu.", + "88586": "— Bah!… A gdyby to była wielka dama?…", + "88587": "— Tym lepiej… tym lepiej… Wielkie damy są daleko smaczniejsze od pokojówek. Kobiecość ogromnie zyskuje na szyku i inteligencji, a nade wszystko na dumie. Jakie czekają cię idealne rozmowy, jakie miny pełne godności… Ach, powiadam ci, to ze trzy razy więcej warte…", + "88588": "Po twarzy Wokulskiego przeleciał cień.", + "88589": "— Oho! — zawołał Szuman — już widzę obok ciebie długie ucho tego patrona, na którym Chrystus wjeżdżał do Jerozolimy. Czego się krzywisz?… Właśnie umizgaj się tylko do wielkich dam, bo one mają ciekawość do demokracji.", + "88590": "W przedpokoju rozległ się dzwonek i wszedł Ochocki. Spojrzał na zacietrzewionego doktora i zapytał:", + "88591": "— Przeszkadzam panom?", + "88592": "— Nie — odparł Szuman — możesz pan nawet być pomocny. Bo właśnie radzę w tej chwli Stachowi, ażeby leczył się romansem, ale… nie idealnym. Z ideałami już dosyć…", + "88593": "— A wie pan, że tego wykładu i ja gotów jestem posłuchać — rzekł Ochocki zapalając podane cygaro.", + "88594": "— Awantura! — mruknął Wokulski.", + "88595": "— Żadna awantura — prawił Szuman. — Człowiek z twoim majątkiem może być kompletnie szczęśliwy, do rozsądnego bowiem szczęścia potrzeba: co dzień jadać inne potrawy i brać czystą bieliznę, a co kwartał zmieniać miejsce pobytu i kochanki.", + "88596": "— Zabraknie kobiet — wtrącił Ochocki.", + "88597": "— Zostaw pan to kobietom, a już one postarają się, ażeby ich nie zabrakło — odparł szyderczo doktór. — Przecież ta sama dieta stosuje się i do kobiet.", + "88598": "— Ta kwartalna dieta?… — spytał Ochocki.", + "88599": "— Naturalnie. Dlaczegóż one mają być gorsze od nas?", + "88600": "— Nieciekawa to jednak służba w dziesiątym lub dwudziestym kwartale.", + "88601": "— Przesąd!… przesąd!… — mówił Szuman. — Ani się pan spostrzeżesz, ani się domyślisz, szczególniej, jeżeli cię zapewnią, że jesteś dopiero drugim lub czwartym, i to tym prawdziwie kochanym, tym od dawna przeczuwanym…", + "88602": "— Nie byłeś u Rzeckiego? — spytał Szumana Wokulski.", + "88603": "— No, jemu już nie zapiszę recepty na miłość — odparł doktór. — Stary kapcanieje…", + "88604": "— Istotnie, źle wygląda — dorzucił Ochocki.", + "88605": "Rozmowa przeszła na stan zdrowia Rzeckiego, potem na politykę, w końcu Szuman pożegnał ich.", + "88606": "— Bestia cynik!… — mruknął Ochocki.", + "88607": "— Nie lubi kobiet — dodał Wokulski — a w dodatku miewa gorzkie dnie i wtedy wygaduje herezje.", + "88608": "— Czasami nie bez racji — rzekł Ochocki — Ale też dobrze trafił ze swymi poglądami… Bo akurat przed godziną miałem uroczystą rozmowę z ciotką, która koniecznie namawia mnie, abym się ożenił, i dowodzi, że nic tak nie uszlachetnia człowieka jak miłość zacnej kobiety…", + "88609": "— On nie radził panu, tylko mnie.", + "88610": "— Ja też właśnie, gdym słuchał jego wywodów, myślałem o panu. Wyobrażam sobie, jakbyś pan wyglądał zmieniając co kwartał kochanki, gdyby kiedy stanęli przed panem ci wszyscy ludzie, którzy dziś pracują na pańskie dochody, i zapytali: „Czym się wywdzięczasz nam za nasze trudy, nędzę i krótsze życie, którego część tobie oddajemy?… Czy pracą, czy radą, czy przykładem?…”", + "88611": "— Jacyż dziś ludzie pracują na moje dochody? — spytał Wokulski. — Wycofałem się z interesów i zamieniam majątek na papiery.", + "88612": "— Jeżeli na listy zastawne ziemskie, to przecież kupony od nich płacą parobcy; a jeżeli na jakieś akcje, to znowu ich dywidendy pokrywają robotnicy kolejowi, cukrowniani, tkaccy, czy ja zresztą wiem jacy?…", + "88613": "Wokulski jeszcze bardziej spochmurniał.", + "88614": "— Proszę pana — rzekł — czy ja potrzebuję myśleć o tym?… Tysiące żyją z procentów i nie troszczą się podobnymi pytaniami.", + "88615": "— Ale ba — mruknął Ochocki. — Inni to nie pan… Ja mam wszystkiego półtora tysiąca rubli rocznie, a jednak bardzo często przychodzi mi na myśl, że taka suma stanowi utrzymanie trzech albo czterech ludzi i że jacyś faceci ustępują dla mnie ze świata albo muszą ograniczać swoje, już i tak ograniczone potrzeby…", + "88616": "Wokulski przeszedł się po pokoju.", + "88617": "— Kiedy pan jedziesz za granicę? — nagle zapytał.", + "88618": "— I tego nie wiem — odparł kwaśno Ochocki. — Mój dłużnik nie zwróci mi pieniędzy wcześniej jak za rok. Spłaci mnie dopiero nową pożyczką, a tej dziś niełatwo zaciągnąć.", + "88619": "— Duży daje procent?", + "88620": "— Siódmy.", + "88621": "— A pewna to lokacja?", + "88622": "— Pierwszy numer po Towarzystwie Kredytowym.", + "88623": "— A gdybym ja panu dał gotówkę i wszedł w pańskie prawa, wyjechałbyś pan za granicę?", + "88624": "— Jednej chwili!… — zawołał Ochocki zrywając się. — Cóż ja tu wysiedzę?… Chyba z desperacji ożenię się bogato, a później będę robił tak, jak radzi Szuman.", + "88625": "Wokulski zamyślił się.", + "88626": "— Cóż by to było złego ożenić się? — rzekł półgłosem.", + "88627": "— Dajże mi pan spokój!… Ubogiej żony nie wykarmię, bogata wciągnęłaby mnie w sybarytyzm, a każda byłaby grobem moich planów. Dla mnie trzeba jakiejś dziwnej kobiety, która by razem ze mną pracowała w laboratorium; a gdzież znajdę taką?…", + "88628": "Ochocki zdawał się być mocno rozstrojony i zabrał się do wyjścia.", + "88629": "— Więc, kochany panie — mówił żegnając się z nim Wokulski — sprawę pańskiego kapitału obgadamy. Ja gotów jestem spłacić pana.", + "88630": "— Jak pan chce… Nie proszę o to, ale byłbym bardzo wdzięczny.", + "88631": "— Kiedy pan wyjeżdżasz do Zasławka?", + "88632": "— Jutro, właśnie przyszedłem pożegnać pana.", + "88633": "— A więc interes gotów — zakończył ściskając go Wokulski. — W październiku możesz pan mieć pieniądze.", + "88634": "Po wyjściu Ochockiego Wokulski położył się spać. Doznał dziś tylu silnych i sprzecznych wrażeń, że nie umiał ich uporządkować. Zdawało mu się, że od chwili zerwania z panną Izabelą wchodził na jakąś straszną wysokość, otoczoną przepaściami, i dopiero dziś dosięgnął jej szczytów, a nawet zeszedł na drugi skłon, gdzie ujrzał jeszcze niewyraźne, lecz całkiem nowe horyzonty.", + "88635": "Jakiś czas snuły mu się przed oczyma roje kobiet, a między nimi najczęściej pani Wąsowska; to znowu widział gromady parobków i robotników, którzy zapytywali go: co im dał w zamian za swoje dochody?", + "88636": "Nareszcie twardo zasnął.", + "88637": "Obudził się o szóstej rano, a pierwszym wrażeniem było uczucie swobody i rześkości.", + "88638": "Wprawdzie nie chciało mu się wstawać, lecz nie doznawał żadnego cierpienia i nie myślał o pannie Izabeli. To jest myślał, ale mógł nie myśleć; w każdym razie wspomnienie jej nie nurtowało go w sposób jak dotychczas bolesny.", + "88639": "Ten brak cierpień znowu zatrwożył go.", + "88640": "„Czy to nie przywidzenie?” — pomyślał.", + "88641": "Przypomniał sobie historię dnia wczorajszego; pamięć i logika dopisywały mu.", + "88642": "„Może i wolę odzyskam?” — szepnął.", + "88643": "Na próbę postanowił, że wstanie za pięć minut, wykąpie się, ubierze i natychmiast pójdzie na spacer do Łazienek. Patrzył na posuwającą się skazówkę zegarka i z niepokojem zapytał: „A może ja się nawet na to nie zdobędę?…”", + "88644": "Skazówka dosięgła pięciu minut i Wokulski wstał bez pośpiechu, ale też i bez wahania. Sam nalał sobie wody do wanny, wykąpał się, wytarł, ubrał i już w pół godziny szedł do Łazienek.", + "88645": "Uderzyło go, że przez cały ten czas nie myślał o pannie Izabeli, tylko o pani Wąsowskiej. Oczywiście, coś się w nim wczoraj zmieniło: może zaczęły działać jakieś sparaliżowane komórki w mózgu?… Myśl o pannie Izabeli straciła nad nim władzę.", + "88646": "„Co to za dziwna plątanina — mówił. — Tamtą wyrugowała pani Wąsowska, a panią Wąsowską może zastąpić każda inna kobieta. Jestem więc naprawdę uleczony z obłędu…”", + "88647": "Przeszedł nad stawem i obojętnie przypatrywał się czółnom i łabędziom. Potem skręcił w aleję ku Pomarańczarni, na której byli wtedy oboje, i powiedział sobie, że… zje śniadanie z apetytem. Ale gdy wracał tą samą drogą, opanował go gniew i z dziką radością złośliwego dzieciaka poprzednie ślady własnych stóp zacierał nogą.", + "88648": "„Gdybym mógł wszystko tak zetrzeć… I tamten kamień, i ruiny… Wszystko!…”", + "88649": "W tej chwili uczuł, że budzi się w nim niepokonany instynkt niszczenia pewnych rzeczy; lecz zarazem zdawał sobie sprawę, że jest to objaw chorobliwy. Wielką też robiło mu satysfakcję, że nie tylko spokojnie może myśleć o pannie Izabeli, ale nawet oddawać jej sprawiedliwość.", + "88650": "„O co ja się irytowałem? — mówił do siebie. — Gdyby nie ona, nie zdobyłbym majątku… Gdyby nie ona i nie Starski, za pierwszym razem nie wyjechałbym do Paryża i nie zbliżyłbym się z Geistem, a pod Skierniewicami nie uleczyłbym się z głupoty… Wszakże to moi dobrodzieje, ci państwo… Nawet powinien bym wyswatać tę dobraną parę, a przynajmniej ułatwiać im schadzki… I pomyśleć, że z takiej mierzwy kiedyś wykwitnie metal Geista!…”", + "88651": "W Ogrodzie Botanicznym było cicho i prawie pusto, Wokulski wyminął studnię i z wolna począł wstępować na ocieniony pagórek, na którym przeszło rok temu po raz pierwszy rozmawiał z Ochockim. Zdawało mu się, że wzgórze jest podwaliną tych ogromnych schodów, na szczycie których ukazywał mu się posąg tajemniczej bogini. Ujrzał ją i teraz i ze wzruszeniem spostrzegł, że chmury otaczające jej głowę rozsunęły się na chwilę. Zobaczył surową twarz, rozwiane włosy, a pod spiżowym czołem żywe, lwie oczy, które wpatrywały się w niego z wyrazem przygniatającej potęgi. Wytrzymał to spojrzenie i nagle uczuł, że rośnie… rośnie… że już przenosi głową najwyższe drzewa parku i sięga prawie do obnażonych stóp bogini.", + "88652": "Teraz zrozumiał, że tą czystą i wieczną pięknością jest *Sława* i że na jej szczytach nie ma innej uciechy nad pracę i niebezpieczeństwa.", + "88653": "Wrócił do domu smutniejszy, ale wciąż spokojny. Zdawało mu się, że podczas tej przechadzki nawiązał się jakiś węzeł między jego przyszłością a ową odległą epoką, kiedy jeszcze jako subiekt i student budował machiny o wiecznym ruchu albo dające się kierować balony. Kilkanaście zaś ostatnich lat były tylko przerwą i stratą czasu.", + "88654": "„Muszę gdzieś wyjechać — rzekł do siebie — muszę odpocząć, a później… zobaczymy…”", + "88655": "Po południu wysłał długą depeszę do Suzina do Moskwy.", + "88656": "Na drugi dzień, około pierwszej, kiedy Wokulski jadł śniadanie, wszedł lokaj pani Wąsowskiej i oświadczył, że pani czeka w powozie. Gdy wybiegł na ulicę, pani Wąsowska kazała mu wsiąść.", + "88657": "— Zabieram pana — rzekła.", + "88658": "— Czy na obiad?…", + "88659": "— O nie, tylko do Łazienek. Bezpieczniej mi będzie rozmawiać z panem przy świadkach i na wolnym powietrzu.", + "88660": "Ale Wokulski był pochmurny i milczał.", + "88661": "W Łazienkach wysiedli z powozu, minęli pałacowy taras i zaczęli spacerować po alei dotykającej amfiteatru.", + "88662": "— Musi pan wejść między ludzi, panie Wokulski — zaczęła pani Wąsowska. — Musi ocknąć się pan ze swej apatii, bo inaczej minie pana słodka nagroda…", + "88663": "— Och?… aż tak…", + "88664": "— Niezawodnie. Wszystkie damy są zainteresowane pańskimi cierpieniami i założę się, że niejedna chciałaby odegrać rolę pocieszycielki.", + "88665": "— Albo pobawić się moim rzekomym cierpieniem jak kot poranioną myszą?… Nie, pani, ja nie potrzebuję pocieszycielek, ponieważ wcale nie cierpię, a już najmniej z winy dam…", + "88666": "— Proszę?… — zawołała pani Wąsowska. — Myślałby kto, że naprawdę nie otrzymałeś pan ciosu z małych rączek…", + "88667": "— I dobrze by myślał — odparł Wokulski. — Jeżeli zadał mi kto ciosy, to bynajmniej nie płeć piękna, ale… czy ja wiem co?… może fatalność.", + "88668": "— Zawsze jednak za pośrednictwem kobiety…", + "88669": "— A nade wszystko mojej własnej naiwności. Prawie od dzieciństwa szukałem jakiejś rzeczy wielkiej i nieznanej; a ponieważ kobiety widywałem tylko przez okulary poetów, którzy im przesadnie pochlebiają, więc myślałem, że kobieta jest ową rzeczą wielką i nieznaną. Omyliłem się i w tym leży sekret mego chwilowego zachwiania, na którym zresztą udało mi się zrobić majątek.", + "88670": "Pani Wąsowska zatrzymała się w alei.", + "88671": "— No, wie pan co, że jestem zdumiona!… Nie widzieliśmy się od onegdaj, a dziś przedstawia mi się pan jako całkiem inny człowiek, coś w rodzaju starego dziada, który lekceważy kobiety…", + "88672": "— To nie lekceważenie, to spostrzeżenie.", + "88673": "— Mianowicie?… — zapytała pani Wąsowska.", + "88674": "— Że jest gatunek kobiet, które po to tylko żyją na świecie, ażeby drażnić i podniecać namiętności mężczyzn. Tym sposobem ogłupiają ludzi rozumnych, upadlają uczciwych i utrzymują w równowadze głupców. Mają licznych wielbicieli i dzięki temu wywierają na nas taki wpływ jak haremy na Turcję. Widzi więc pani, że damy nie mają powodu roztkliwiać się nad moimi cierpieniami ani prawa bawić się mną. Nie należę do ich referatu.", + "88675": "— I nawet zrywasz pan z miłością?… — zapytała ironicznie pani Wąsowska.", + "88676": "W Wokulskim zakipiał gniew…", + "88677": "— Nie, pani — odparł — tylko mam przyjaciela pesymistę, który mi wytłomaczył, że nierównie korzystniej jest kupić miłość za cztery tysiące rubli rocznie, a wierność za pięć tysięcy aniżeli za to, co nazywamy uczuciem.", + "88678": "— Piękna wierność!… — szepnęła pani Wąsowska.", + "88679": "— Przynajmniej z góry zapowiada, czego się mamy od niej spodziewać.", + "88680": "Pani Wąsowska przygryzła wargi i skręciła w stronę powozu.", + "88681": "— Powinien by pan zacząć apostołować swoje nowe poglądy.", + "88682": "— Ja myślę, proszę pani, że na to szkoda czasu, bo jedni nigdy ich nie zrozumieją, a inni nie uwierzą bez osobistego doświadczenia.", + "88683": "— Dziękuję panu za prelekcję — rzekła po chwili. — Zrobiła na mnie tak silne wrażenie, że nawet nie proszę pana, ażebyś mnie odwiózł do domu… Jesteś pan dziś w wyjątkowo złym humorze, sądzę jednak, że to minie… Ale… ale… Oto list — dodała wsuwając mu w rękę kopertę — który niech pan przeczyta. Popełniam niedyskrecję, ale wiem, że mnie pan nie zdradzi, a postanowiłam sobie ostatecznie rozwikłać nieporozumienie między panem i Belą. Jeżeli mi się zamiar uda, niech pan spali, jeżeli nie… niech mi pan ten list przywiezie na wieś… Adieu!", + "88684": "Siadła do powozu i zostawiła Wokulskiego na ogrodowej szosie.", + "88685": "„Do licha, czyżbym ją obraził?… — rzekł do siebie. — A szkoda, bo warta grzechu!…”", + "88686": "Szedł powoli w stronę Alei Ujazdowskiej i myślał o pani Wąsowskiej.", + "88687": "„Głupstwo!… przecież jej nie oświadczę, że mam na nią apetyt… A zresztą, choćbym trafił na dobrą chwilę, co bym dał jej w zamian?… Nawet nie mógłbym powiedzieć, że ją kocham.”", + "88688": "Dopiero w domu Wokulski otworzył list panny Izabeli.", + "88689": "Na widok drogiego niegdyś pisma przeleciała po nim błyskawica żalu; ale zapach papieru przypomniał mu te dawne, bardzo dawne czasy, kiedy jeszcze zachęcała go do urządzania owacyj Rossiemu.", + "88690": "„To był jeden paciorek z różańca, na którym panna Izabela odprawiała nabożeństwo!..” — szepnął z uśmiechem.", + "88691": "Zaczął czytać.", + "88692": "„Moja droga Kaziu! Jestem tak zniechęcona do wszystkiego i tak jeszcze nie mogę zebrać myśli, że dziś dopiero zdobywam się na opowiedzenie ci wydarzeń, jakie u nas zaszły od twego wyjazdu.", + "88693": "Już wiem, ile mi zapisała ciotka Hortensja: oto sześćdziesiąt tysięcy rubli; razem więc mamy dziewięćdziesiąt tysięcy rubli, które poczciwy baron obiecuje umieścić na siedem procent, co wyniesie około sześciu tysięcy rubli rocznie. Ale trudno, trzeba nauczyć się oszczędności.", + "88694": "Nie umiem ci opowiedzieć, jak się nudzę, a może tylko tęsknię… Ale i to przejdzie. Ten młody inżynier ciągle u nas bywa, co parę dni. Z początku bawił mnie rozmową o mostach żelaznych, a obecnie opowiada, jak się kochał w osobie, która wyszła za innego, jak za nią rozpaczał, jak stracił nadzieję zakochania się po raz drugi i jakby pragnął uzdrowić się przez nową, lepszą miłość. Wyznał mi jeszcze, że niekiedy pisuje wiersze, w których jednak opiewa tylko wdzięki natury… Czasami płakać mi się chce z nudów, ale że bez towarzystwa umarłabym, więc udaję, że słucham, i niekiedy pozwalam mu ucałować moją rączkę…”", + "88695": "Wokulskiemu żyły nabrzmiały na czole… Odpoczął i czytał dalej:", + "88696": "„Papo coraz słabszy. Płacze po kilka razy na dzień i byleśmy porozmawiali pięć minut sami, robi mi wymówki, wiesz za kogo!… Nie uwierzysz, jak mnie to rozstraja.", + "88697": "W ruinach zasławskich bywam co parę dni. Coś mnie tam ciągnie, nie wiem — piękna natura czy samotność. Kiedy jestem bardzo nieszczęśliwa, piszę różne rzeczy ołówkiem na spękanych ścianach i z radością myślę: jak dobrze, że to wszystko pierwszy deszcz zmyje.", + "88698": "Ale, ale… Zapomniałam o najważniejszym! Wiesz: marszałek napisał do ojca list, w którym najnormalniej oświadcza się o moją rękę. Całą noc płakałam, nie dlatego, że mogę zostać marszałkowa, ale… że się to tak łatwo stać może!…", + "88699": "Pióro wypada mi z ręki. Bądź zdrowa i wspomnij czasami o twej nieszczęśliwej Beli.”", + "88700": "Wokulski zmiął list.", + "88701": "„Tak pogardzam i… jeszcze ją kocham!” — szepnął.", + "88702": "Głowa mu pałała. Chodził tam i na powrót z zaciśniętymi pięściami i uśmiechał się do własnych marzeń.", + "88703": "Nad wieczorem otrzymał telegram z Moskwy, po którym natychmiast wysłał depeszę do Paryża. Następny zaś dzień, od rana do późnej nocy, spędził ze swym adwokatem i rejentem.", + "88704": "Kładąc się spać pomyślał:", + "88705": "„Czy tylko ja nie zrobię głupstwa?… No, przecież zbadam rzeczy na miejscu… Czy może istnieć metal lżejszy od powietrza, to inna kwestia, ale że coś w tym jest — nie ma wątpliwości… Zresztą szukając kamienia filozoficznego znaleziono chemię; kto zatem wie, co się napotka teraz?… W rezultacie wszystko mi jedno, byle wydobyć się z tego błota…”", + "88706": "Dopiero nazajutrz w południe przyszła odpowiedź z Paryża, którą Wokulski parę razy odczytał. W chwilę później oddano mu list od pani Wąsowskiej, gdzie na kopercie, w miejsce pieczątki, znajdował się wizerunek Sfinksa.", + "88707": "„Tak — mruknął z uśmiechem Wokulski — twarz ludzka i tułów zwierzęcia: nasza zaś imaginacja dodaje wam skrzydeł.”", + "88708": "„Niech pan do mnie wpadnie na kilka minut — pisała pani Wąsowska — gdyż mam bardzo ważny interes, a dzisiaj chciałabym jechać.”", + "88709": "„Zobaczymy ten ważny interes!” — rzekł do siebie.", + "88710": "W pół godziny później był u pani Wąsowskiej; w przedpokoju stały już gotowe do drogi kufry. Pani przyjęła go w swoim gabinecie do pracy, w którym przecie ani jeden szczegół nie przypominał pracy.", + "88711": "— A, pan bardzo jest grzeczny! — zaczęła obrażonym tonem pani Wąsowska. — Wczoraj cały dzień czekałam na pana, a pan ani się pokazał…", + "88712": "— Przecież zabroniła mi pani przychodzić do siebie — odparł zdziwiony Wokulski.", + "88713": "— Jak to?… Czyliż wyraźnie nie zaprosiłam pana na wieś?… Ale mniejsza, policzę to na karb pańskiej ekscentryczności… Drogi panie, mam do pana bardzo ważny interes. Chcę niedługo wyjechać za granicę i chcę poradzić się pana: kiedy najlepiej kupić franki, teraz czy przed wyjazdem?…", + "88714": "— Kiedyż pani jedzie?", + "88715": "— Tak… w listopadzie… w grudniu… — odparła rumieniąc się.", + "88716": "— Lepiej przed samym wyjazdem.", + "88717": "— Tak pan sądzi?", + "88718": "— Przynajmniej tak wszyscy robią.", + "88719": "— Ja właśnie nie chcę robić jak wszyscy! — zawołała pani Wąsowska.", + "88720": "— To niech pani kupi teraz.", + "88721": "— A jeżeli do grudnia franki stanieją?", + "88722": "— To niech pani odłoży kupno do grudnia.", + "88723": "— No, wie pan co — mówiła drąc jakiś papier — że jesteś pan jedyny do rady… Czarno to czarno, biało to biało… Cóż z pana za mężczyzna? Mężczyzna w każdej chwili powinien być stanowczy, a przynajmniej wiedzieć, czego chce. Cóż, odniósł mi pan list Beli?", + "88724": "Wokulski milcząc oddał list.", + "88725": "— Doprawdy? — zawołała ożywiona. — Więc pan jej nie kochasz?… A w takim razie rozmowa o niej nie powinna panu robić przykrości. Bo ja muszę… pogodzić was albo… Niech się już biedna dziewczyna nie dręczy… Pan się do niej uprzedziłeś… pan wyrządzasz jej krzywdę… To nieuczciwie… tak nie postępuje człowiek honorowy, aby zbałamuciwszy kogoś rzucał jak zwiędły bukiet…", + "88726": "— Nieuczciwie! — powtórzył Wokulski. — Niech mi pani z łaski swej powie, jaka uczciwość może pozostać w człowieku, którego wykarmiono albo cierpieniem i upokorzeniem, albo upokorzeniem i cierpieniem?", + "88727": "— Ale obok tego miałeś pan i inne chwile.", + "88728": "— O tak, parę życzliwych spojrzeń i kilka dobrych słówek, które dziś mają w moich oczach tę jedną wadę, że były… mistyfikacją.", + "88729": "— Ale ona dziś tego żałuje i gdybyś pan zwrócił się…", + "88730": "— Po co?", + "88731": "— Ażeby pozyskać jej serce i rękę.", + "88732": "— Zostawiając drugą dla znanych i nieznanych wielbicieli?… Nie, pani, już mam dosyć tych wyścigów, w których byłem bity przez panów Starskich, Szastalskich i licho nie wie jakich jeszcze!… Nie mogę odgrywać roli eunucha przy moim ideale i upatrywać w każdym mężczyźnie szczęśliwego rywala czy niepożądanego kuzyna…", + "88733": "— Jakież to niskie!… — zawołała pani Wąsowska. — Więc za jeden błąd, zresztą niewinny, poniewierasz pan niegdyś ukochaną kobietę?…", + "88734": "— Co do liczby owych błędów, to pozwoli pani, ażebym miał własną opinię; a co do niewinności… Boże miłosierny! w jak nędznym jestem położeniu, skoro nawet nie mam pojęcia, dokąd sięgała ich niewinność.", + "88735": "— Pan przypuszczasz?… — surowo zapytała go pani Wąsowska.", + "88736": "— Ja już nic nie przypuszczam — odparł chłodno Wokulski. — Wiem tylko, że w moich oczach, pod pozorami obojętnej życzliwości, toczył się najzwyklejszy romans i — to mi wystarcza. Rozumiem żonę, która oszukuje męża; bo ona może się tłomaczyć pętami, jakie wkłada na nią małżeństwo. Ale ażeby kobieta wolna oszukiwała obcego sobie człowieka… Cha!… cha!… cha!… to już jest, dalibóg, zamiłowanie do sportu… Przecież miała prawo przenosić nade mnie Starskiego — i ich wszystkich… Ale nie! Jej jeszcze było potrzeba mieć w swoim orszaku błazna, który ją naprawdę kochał, który dla niej wszystko był gotów poświęcić… I dla ostatecznego zhańbienia natury ludzkiej właśnie z mojej piersi chciała zrobić parawan dla siebie i adoratorów… Czy pani domyśla się, jak musieli drwić ze mnie ci ludzie, tak tanio obsypywani względami?… I czy pani czuje, co to za piekło być tak śmiesznym jak ja, a zarazem tak nieszczęśliwym, tak oceniać swój upadek i tak rozumieć, że jest niezasłużony?…", + "88737": "Pani Wąsowskiej drżały usta; z trudnością powstrzymywała się od łez.", + "88738": "— Czy to nie jest imaginacja? — wtrąciła.", + "88739": "— Eh, nie, pani… Skrzywdzona ludzka godność to nie imaginacja.", + "88740": "— A zatem?…", + "88741": "— Cóż być może? — odparł Wokulski. — Spostrzegłem się, odzyskałem siebie, a dziś mam tę tylko satysfakcję, że triumf moich współzawodników, przynajmniej co do mnie, nie był zupełny.", + "88742": "— I to jest nieodwołalne?…", + "88743": "— Proszę pani, rozumiem kobietę, która oddaje się z miłości albo sprzedaje się z nędzy. Ale na zrozumienie tej duchowej prostytucji, którą prowadzi się bez potrzeby, na zimno, przy zachowaniu pozorów cnoty, na to już brakuje mi zmysłu.", + "88744": "— Więc są rzeczy, których się nie przebacza? — spytała cicho.", + "88745": "— Kto i komu ma przebaczać?… Pan Starski chyba nigdy nie obrazi się o takie rzeczy, a może nawet będzie rekomendował swoich przyjaciół. O resztę zaś można nie dbać mając liczne i tak dobrane towarzystwo.", + "88746": "— Jeszcze słówko — rzekła pani Wąsowska powstając. — Wolno wiedzieć, jakie pan ma zamiary?…", + "88747": "— Gdybyżem ja sam wiedział!…", + "88748": "Podała mu rękę.", + "88749": "— Żegnam pana.", + "88750": "— Życzę pani szczęścia…", + "88751": "— O!… — westchnęła i szybko weszła do następnego pokoju.", + "88752": "„Zdaje mi się — myślał Wokulski schodząc ze schodów — że w tej chwili załatwiłem dwa interesa… Kto wie, czy Szuman nie ma racji?…”", + "88753": "Od pani Wąsowskiej pojechał do mieszkania Rzeckiego. Stary subiekt był bardzo mizerny i ledwie podniósł się z fotelu. Wokulskiego głęboko poruszył jego widok.", + "88754": "— Czy ty się gniewasz, stary, że tak dawno nie byłem u ciebie? — rzekł ściskając go za rękę.", + "88755": "Rzecki smutnie pokiwał głową.", + "88756": "— Alboż ja nie wiem, co się z tobą dzieje?… — odparł. — Bieda… bieda na świecie!… Coraz gorzej…", + "88757": "Wokulski usiadł zamyślony, Rzecki począł mówić:", + "88758": "— Widzisz, Stachu, ja już miarkuję, że mi czas iść do Katza i do moich piechurów, co tam gdzieś wyszczerzają na mnie zęby, żem maruder… Wiem, że cokolwiek postanowisz ze sobą, będzie mądre i dobre, ale… Czy nie byłoby praktycznie, gdybyś się ożenił ze Stawską?… Przecież to jakby twoja ofiara…", + "88759": "Wokulski schwycił się za głowę.", + "88760": "— Boże miłosierny! — zawołał — a kiedyż ja się wyplączę z tych babskich stosunków?… Jedna pochlebia sobie, że ja stałem się jej ofiarą, druga jest moją ofiarą, trzecia chciała zostać moją ofiarą, a jeszcze znalazłby się z dziesiątek takich, z których każda przyjęłaby mnie i mój majątek w ofierze… Zabawny kraj, gdzie baby trzymają pierwsze skrzypce i gdzie nie ma żadnych innych interesów, tylko szczęśliwa albo nieszczęśliwa miłość!", + "88761": "— No, no, no… — odrzekł Rzecki — ja cię przecież za kark nie ciągnę!… Tylko, widzisz, mówił mi Szuman, że tobie na gwałt potrzeba romansu…", + "88762": "— Iii… nie!… Mnie bardziej potrzeba zmiany klimatu i to lekarstwo już sobie zapisałem.", + "88763": "— Wyjeżdżasz?", + "88764": "— Najdalej pojutrze do Moskwy, a potem… gdzie Bóg przeznaczy…", + "88765": "— Masz co na myśli? — spytał tajemniczo Rzecki.", + "88766": "Wokulski zastanowił się.", + "88767": "— Jeszcze nic nie wiem; waham się, jakbym siedział na dziesięciopiętrowej huśtawce. Czasami zdaje mi się, że coś zrobię dla świata…", + "88768": "— Oj, to… to…", + "88769": "— Ale chwilami ogarnia mnie taka desperacja, że chciałbym, ażeby mnie ziemia pochłonęła i wszystko, czegom tylko dotknął…", + "88770": "— To nierozsądne… nierozsądne… — wtrącił Rzecki.", + "88771": "— Wiem… Toteż nie dziwiłbym się ani temu, gdybym kiedy narobił hałasu, ani temu, gdybym skończył wszelkie rachunki ze światem…", + "88772": "Siedzieli obaj do późnego wieczora.", + "88773": "W kilka dni rozeszła się wieść, że Wokulski gdzieś wyjechał nagle i może na zawsze.", + "88774": "Wszystkie jego ruchomości, począwszy od sprzętów, skończywszy na powozie i koniach, nabył hurtem Szlangbaum za dosyć niską cenę.", + "88775": "XVII. Pamiętnik starego subiekta", + "88776": "------------------------------------------------", + "88777": "Od kilku miesięcy utrzymuje się pogłoska, że w dniu 26 czerwca bieżącego roku zginął w Afryce książę Ludwik Napoleon, syn cesarza. I to jeszcze zginął w bitwie z dzikim narodem, o którym nie wiadomo, ani gdzie mieszka, ani jak się nazywa? bo przecie *Zulusami* nie może nazywać się żaden naród.", + "88778": "Tak wszyscy mówią. Nawet miała tam pojechać cesarzowa Eugenia i przywieźć zwłoki syna do Anglii. Czy tak jest w rzeczy samej, nie wiem, bo już od lipca nie czytuję gazet i nie lubię rozmawiać o polityce.", + "88779": "Głupia jest polityka! Dawniej nie było telegramów i artykułów wstępnych, a przecie świat posuwał się naprzód i każdy człowiek rozsądny mógł zorientować się w sytuacji politycznej. Dziś zaś są telegramy, artykuły wstępne i ostatnie wiadomości, ale wszystko służy do bałamucenia w głowach.", + "88780": "Gorzej nawet, niż bałamucą, bo odejmują serca ludziom. I gdyby nie Kenig albo poczciwy Sulicki, to człowiek przestałby wierzyć w sprawiedliwość boską. Takie się dziś rzeczy wypisują w gazetach!…", + "88781": "Co zaś do księcia Ludwika Napoleona, to mógł on zginąć, ale może się też i ukrył gdzie przed ajentami Gambetty. Ja tam do pogłosek nie przywiązuję wagi.", + "88782": "------------------------------------------------", + "88783": "Klejna wciąż nie ma, a Lisiecki przeniósł się do Astrachania nad Wołgę. Na odjezdne powiedział mi, że tu niedługo zostaną tylko Żydzi, a reszta zżydzieje.", + "88784": "Lisiecki zawsze był gorączka.", + "88785": "------------------------------------------------", + "88786": "Moje zdrowie jakoś nietęgie. Męczę się tak łatwo, że już bez laski nie wychodzę na ulicę. W ogóle nic mi nie jest, tylko czasem napada mnie dziwny ból w ramionach i duszność. Ale to przejdzie, a nie przejdzie, to wszystko mi jedno. Tak się jakoś zmienia świat na złe, że niedługo nie będę mógł z nikim gadać i w nic wierzyć.", + "88787": "------------------------------------------------", + "88788": "W końcu lipca Henryk Szlangbaum wyprawiał urodziny jako właściciel sklepu i naczelnik naszej spółki. A choć i w połowie nie wystąpił tak jak Stach w roku zeszłym, jednakże zbiegli się wszyscy przyjaciele i nieprzyjaciele Wokulskiego i pili zdrowie Szlangbauma… aż okna się trzęsły.", + "88789": "Oj, ludzie, ludzie!… Za pełnym talerzem i butelką wleźliby do kanału, a za rublem to już nawet nie wiem gdzie.", + "88790": "------------------------------------------------", + "88791": "Fiu! fiu!… Pokazano mi dzisiaj kurierek, w którym pani baronowa Krzeszowska nazywa się jedną z najzacniejszych i najlitościwszych naszych niewiast za to, że dała dwieście rubli na jakiś przytułek. Widocznie zapomniano o jej procesie z panią Stawską i awanturach z lokatorami.", + "88792": "Czyby mąż tak babę ujeździł?…", + "88793": "------------------------------------------------", + "88794": "Przeciw Żydom ciągle rosną kwasy. Nie brak nawet pogłosek o tym, że Żydzi chwytają chrześcijańskie dzieci i zabijają na mace.", + "88795": "Kiedy słyszę takie historie, dalibóg! że przecieram oczy i zapytuję samego siebie: czy ja teraz majaczę w gorączce, czyli też cała moja młodość była snem?…", + "88796": "Ale najbardziej gniewa mnie uciecha doktora Szumana z tego fermentu.", + "88797": "— Dobrze tak parchom!… — mówi. — Niech im zrobią awanturę, niech ich nauczą rozumu. To genialna rasa, ale takie szelmy, że nie ujeździsz ich bez bata i ostrogi…", + "88798": "— Mój doktorze — odpowiedziałem, bo już mi zbrakło cierpliwości — jeżeli Żydzi są takie gałgany, jak pan mówisz, to im nawet i ostrogi nie pomogą.", + "88799": "— Może ich nie poprawią, ale napędzą im nową porcję rozumu i nauczą silniej trzymać się za ręce — odparł. — A gdyby Żydzi byli solidarniejsi… no!…", + "88800": "Dziwny człowiek z tego doktora. Uczciwy to on jest, a nade wszystko rozumny; ale jego uczciwość nie wypływa z uczucia, tylko — albo ja wiem? — może z nałogu; a rozum ma tego gatunku, że łatwiej mu sto rzeczy wyśmiać i zepsuć aniżeli jedną zbudować. Kiedy z nim rozmawiam, czasami przychodzi mi na myśl, że jego dusza jest jak tafla lodu: nawet ogień może się w niej odbić, ale ona sama nigdy się nie rozgrzeje.", + "88801": "------------------------------------------------", + "88802": "Stach wyjechał do Moskwy, zdaje mi się po to, ażeby uregulować rachunki z Suzinem. Ma u niego z pół miliona rubli (kto mógł przypuścić coś podobnego przed dwoma laty!), ale co zrobi z taką masą pieniędzy, ani się domyślam.", + "88803": "Już to Stach był zawsze oryginał i robił niespodzianki. Czy nam teraz jakiej nie przygotowuje?… aż się lękam.", + "88804": "A tymczasem Mraczewski oświadczył się pani Stawskiej i po krótkim wahaniu został przyjęty. Gdyby, jak projektuje sobie Mraczewski, otworzyli sklep w Warszawie, wszedłbym do spółki i przy nich bym zamieszkał. I mój Boże! niańczyłbym dzieci Mraczewskiego, choć myślałem, że podobny urząd mógłbym pełnić tylko przy dzieciach Stacha.", + "88805": "Życie jest okrutnie ciężkie…", + "88806": "------------------------------------------------", + "88807": "Wczoraj dałem pięć rubli na nabożeństwo na intencję księcia Ludwika Napoleona. Tylko na intencję, bo może nie zginął, choć tak wszyscy gadają… Gdyby zaś… Nie znam ja się na teologii, ale zawsze bezpieczniej wyrobić mu stosunki na tamtym świecie. Bo nużby?… Naprawdę jestem niezdrów, choć Szuman mówi, że wszystko idzie dobrze. Zabronił mi: piwa, kawy, wina, prędkiego chodzenia, irytacji… Wyborny sobie!… Taką receptę to i ja potrafię zapisać; ale potraf ty ją sam wykonać…", + "88808": "On mówi ze mną tak, jakby podejrzewał, że ja niepokoję się losem Stacha. Zabawny człowiek!… A cóż to Stach nie jest pełnoletni albo czy ja go już nie żegnałem na siedem lat? Lata minęły, Stach wrócił i znowu puścił się na awanturę.", + "88809": "Teraz będzie to samo; jak nagle zniknął, tak nagle powróci…", + "88810": "A jednakże ciężko żyć na świecie. I nieraz myślę sobie: czy naprawdę jest jaki plan, wedle którego cała ludzkość posuwa się ku lepszemu, czyli też wszystko jest dziełem przypadku, a ludzkość czy nie idzie tam, gdzie ją popchnie większa siła?… Jeżeli dobrzy mają górę, wówczas świat toczy się ku dobremu, a jeżeli gałgany są mocniejsi, to idzie ku złemu. Zaś ostatecznym kresem złych i dobrych jest garść popiołu.", + "88811": "Jeżeli jest tak, nie dziwię się Stachowi, który nieraz mówił, że chciałby jak najprędzej sam zginąć i zniszczyć wszelki ślad po sobie. Ale mam przeczucie, że tak nie jest.", + "88812": "Chociaż… Czy to ja nie miałem przeczuć, że książę Ludwik Napoleon zostanie cesarzem Francuzów?… Ha! jeszcze zaczekajmy, bo mi ta jego śmierć, w bitwie z gołymi Murzynami, jakoś dziwnie wygląda…”", + "88813": "------------------------------------------------", + "88814": "XVIII. …?…", + "88815": "Pan Rzecki istotnie niedomagał; według własnej opinii z powodu braku zajęcia, według Szumana z powodu sercowej choroby, która nagle rozwinęła się w nim i szła dosyć szybko pod wpływem jakichś zmartwień.", + "88816": "Zajęć miał niewiele. Z rana przychodził do sklepu niegdyś Wokulskiego, obecnie Szlangbauma, lecz bawił tam, dopóki nie zaczęli się schodzić subiekci, a nade wszystko goście. Goście bowiem, nie wiadomo nawet dlaczego, przypatrywali mu się ze zdziwieniem, a subiekci, dziś z wyjątkiem pana Zięby starozakonni, nie tylko nie okazywali mu szacunku, do którego przywykł, ale nawet wbrew upomnieniom Szlangbauma traktowali go w sposób lekceważący.", + "88817": "W tym stanie rzeczy pan Ignacy coraz częściej myślał o Wokulskim. Nie z racji, ażeby lękał się jakiegoś nieszczęścia, ale ot tak sobie.", + "88818": "Z rana około szóstej myślał: czy Wokulski wstaje, czy śpi o tej porze i gdzie jest? W Moskwie czy może już wyjechał z Moskwy i dąży do Warszawy? W południe przypominał sobie te czasy, kiedy prawie nie było dnia, ażeby Stach nie jadł z nim obiadu, wieczorem zaś, szczególniej kładąc się do łóżka, mówił:", + "88819": "„Zapewne Stach jest u Suzina… To dopiero używają!… A może wraca w tej chwili do Warszawy i w wagonie zabiera się do spania?…”", + "88820": "Ilekroć zaś wszedł do sklepu, a robił to po kilka razy na dzień, mimo niechęci subiektów i drażniącej grzeczności Szlangbauma, zawsze myślał, że jednak za czasów Wokulskiego było tu inaczej.", + "88821": "Martwiło go, ale tylko trochę, że Wokulski nie dawał znać o sobie. Uważał to przecież za zwykłe dziwactwo.", + "88822": "„Nie bardzo rwał się on do pisania, kiedy był zdrów, więc cóż dopiero teraz, kiedy jest tak rozbity — myślał. — Oj, te baby, te baby!…”", + "88823": "W dniu nabycia przez Szlangbauma sprzętów i powozu Wokulskiego pan Ignacy położył się do łóżka. Nie dlatego, ażeby miało mu to robić przykrość, bo przecie powóz i zbytkowne sprzęty były rzeczami wcale niepotrzebnymi, ale dlatego, że podobne sprawunki robią się tylko po ludziach już umarłych.", + "88824": "„No, a Stach, dzięki Bogu, jest zdrów!…” — mówił do siebie.", + "88825": "Pewnego wieczora, kiedy pan Ignacy siedząc w szlafroku rozmyślał: jak to on urządzi sklep Mraczewskiemu, ażeby zakasować Szlangbauma, usłyszał gwałtowne dzwonienie do przedpokoju i szczególny hałas w sieni.", + "88826": "Służący, który już zabierał się do spania, otworzył drzwi.", + "88827": "— Jest pan? — zapytał głos znany Rzeckiemu.", + "88828": "— Pan chory.", + "88829": "— Co to chory!… Kryje się przed ludźmi.", + "88830": "— Może, panie radco, zrobimy subiekcję… — odezwał się inny głos.", + "88831": "— Co to subiekcję!… Kto nie chce mieć subiekcji w domu, niech przychodzi do knajpy…", + "88832": "Rzecki podniósł się z fotelu, a jednocześnie ukazał się we drzwiach jego sypialni radca Węgrowicz i ajent Szprot… Spoza nich wychylała się jakaś kudłata głowa i oblicze nie pierwszej czystości.", + "88833": "— Nie chciała przyjść góra do Mahometów, więc Mahomeci przyszli do góry!… — zawołał radca. — Panie Rzecki… panie Ignacy!… co acan najlepszego wyrabiasz?… Przecież od czasu, jakeśmy pana ostatni raz widzieli, odkryliśmy nowy gatunek piwa… Postaw tu, kochanku, i zgłoś się jutro — dodał zwracając się do zasmolonego kudłacza.", + "88834": "Na to wezwanie kudłaty człowiek, ubrany w wielki fartuch, postawił na umywalni kosz wysmukłych butelek i trzy kufle. Potem zniknął, jak gdyby był istotą złożoną ze mgły i powietrza, nie zaś z dwustu funtów ciała.", + "88835": "Pan Ignacy zdziwił się na widok wysmukłych butelek; uczucie to jednak nie łączyło się z żadną przykrością.", + "88836": "— Na miłość boską, cóż się z panem dzieje? — zaczął znowu radca rozkładając ręce, jakby cały świat chciał ogarnąć w jednym uścisku. — Tak dawno nie byłeś pan między nami, że Szprot nawet zapomniał, jak wyglądasz, a ja pomyślałem, że zaraziłeś się od swego przyjaciela, co to ma bzika…", + "88837": "Rzecki sposępniał.", + "88838": "— Więc właśnie dziś — prawił radca — kiedy na pańskim przyjacielu wygrałem od Deklewskiego kosz piwa nowej marki, mówię do Szprota: wiesz pan co, zabierzmy piwo i chodźmy do starego, a może się chłop rozrusza… Cóż to, nawet nie prosisz nas, ażebyśmy usiedli?…", + "88839": "— Ależ bardzo proszę — odpowiedział Rzecki.", + "88840": "— I stolik jest… — mówił radca oglądając się po pokoju — i miejsce, widzę, zaciszne. Ehe, he!… my tu będziem mogli złazić się do chorego na partyjkę co wieczór… Szprot, dobądź, synu, trybuszonik i zabierz się do szkliwa… Niech poczciwiec zaznajomi się z nową marką…", + "88841": "— Jakiż to zakład wygrał radca? — zapytał Rzecki, któremu znowu fizjognomia zaczęła się wyjaśniać.", + "88842": "— Zakład o Wokulskiego. Widzisz pan, było tak. Jeszcze w styczniu roku zeszłego, kiedy to Wokulski awanturował się po Bułgarii, ja powiedziałem do Szprota, że pan Stanisław jest wariat, że zbankrutuje i źle skończy… Tymczasem dzisiaj, wyobraź sobie, Deklewski utrzymuje, że to on to powiedział!… Naturalnie, założyliśmy się o kosz piwa, Szprot rozstrzygnął na moją stronę i jesteśmy u ciebie…", + "88843": "W ciągu tego wyjaśnienia pan Szprot ustawił na stole trzy kufle i odkorkował trzy butelki.", + "88844": "— No, tylko spojrzyj, panie Ignacy — mówił radca podnosząc napełniony kufel. — Kolor starego miodu, piana jak śmietana, a smak szesnastoletniej dziewczyny. Skosztujże… Co to za smak i co to za posmak?… Gdybyś zamknął oczy, przysiągłbyś, że to jest *ale*… O!… uważasz?… Ja powiadam, że przed takim piwem należałoby płukać usta. Powiedzże sam: piłeś kiedy coś podobnego?…", + "88845": "Rzecki wypił pół kufla.", + "88846": "— Dobre — rzekł. — Skądże jednak przyszło radcy do głowy, że Wokulski zbankrutował?", + "88847": "— Bo nikt w mieście nie mówi inaczej. Przecież człowiek, który ma pieniądze, sens w głowie i nikogo nie zarwał, nie ucieka z miasta Bóg wie gdzie…", + "88848": "— Wokulski wyjechał do Moskwy.", + "88849": "— Tere, fere!… Tak wam powiedział, ażeby zmylić ślady. Ale sam się złapał, skoro wyrzekł się nawet swoich pieniędzy…", + "88850": "— Czego się wyrzekł?… — spytał już rozgniewany pan Ignacy.", + "88851": "— Tych pieniędzy, które ma w banku, a nade wszystko u Szlangbauma… Przecież to razem wyniesie ze dwakroć sto tysięcy rubli… Kto więc taką sumę zostawia bez dyspozycji, po prostu rzuca ją w błoto, ten jest albo wariat, albo… zmajstrował coś takiego, że już nie czeka na wypłatę… W całym mieście rozlega się tylko jeden głos oburzenia przeciw temu… temu… że go nie nazwę właściwym imieniem…", + "88852": "— Radco, zapominasz się!… — zawołał Rzecki.", + "88853": "— Rozum tracisz, panie Ignacy, ujmując się za takim człowiekiem — odparł gwałtownie radca. — Bo tylko pomyśl. Pojechał po majątek, gdzie?… na wojnę turecką… Na wojnę turecką!… czy rozumiesz doniosłość tych słów?… Tam zrobił majątek, ale w jaki sposób?… Jakim sposobem można w pół roku zrobić pół miliona rubli?…", + "88854": "— Bo obracał dziesięcioma milionami rubli — odparł Rzecki — więc nawet zrobił mniej, niżby mógł…", + "88855": "— Ale czyje to były miliony?", + "88856": "— Suzina… kupca… jego przyjaciela.", + "88857": "— Otóż to!… Ale mniejsza; przypuśćmy, że w tym razie nie zrobił żadnego świństwa… Co to jednakże za interesa prowadził on w Paryżu, a później w Moskwie, na czym również grubo zarobił?… A godziło się to zabijać krajowy przemysł, ażeby dać osiemnaście procent dywidendy kilku arystokratom dla wkręcenia się pomiędzy nich?… A pięknie to sprzedawać całą spółkę Żydom i nareszcie uciekać zostawiając setki ludzi w nędzy lub w niepewności?… To tak robi dobry obywatel i człowiek uczciwy?… No, pijże, panie Ignacy!… — zawołał trącając jego kufel swoim. — Nasze kawalerskie!… Panie Szprot, pokaż, co umiesz… nie kompromituj się przy chorym…", + "88858": "— Hola!… — odezwał się doktór Szuman, który od kilku chwil stał na progu nie zdejmując kapelusza z głowy. — Hola!… A cóż to wy, moi panowie, jesteście ajentami domu pogrzebowego, że mi w taki sposób urządzacie pacjenta?… Kazimierz! — zawołał na służącego — wyrzuć mi te butelki do sieni… A panów proszę, ażebyście pożegnali chorego… Szpital, choćby na jedną osobę, nie jest knajpą… To pan tak wykonywasz moje zlecenia?… — zwrócił się do Rzeckiego. — To pan mając wadę serca będziesz mi urządzał pijatyki?… Może jeszcze zaprosicie sobie dziewczęta?… Dobrej nocy panom — rzekł do radcy i Szprota — a na drugi raz nie otwierajcie mi tu piwiarni, bo was zaskarżę o zabójstwo…", + "88859": "Panowie radca Węgrowicz i ajent Szprot wynieśli się tak szybko, że gdyby nie gęsty dym ich cygar, można by myśleć, że nikogo nie było w pokoju.", + "88860": "— Otwórz okno!… — mówił doktór do służącego. — Oj, to! to!… — dodał patrząc ironicznie na Rzeckiego. — Twarz w płomieniach, oczy szkliste, pulsa biją tak, że słychać na ulicy…", + "88861": "— Słyszałeś pan, co on mówił o Stachu?… — spytał Rzecki.", + "88862": "— Ma rację — odparł Szuman. — Całe miasto mówi to samo, chociaż myli się tytułując Wokulskiego bankrutem, bo on jest tylko półgłówkiem z tego typu, który ja nazywam polskimi romantykami.", + "88863": "Rzecki patrzył na niego prawie wylękniony.", + "88864": "— Nie patrz pan tak na mnie — ciągnął spokojnym głosem Szuman — raczej zastanów się, czy nie mam racji? Wszakże ten człowiek ani razu w życiu nie działał przytomnie… Kiedy był subiektem, myślał o wynalazkach i o uniwersytecie; kiedy wszedł do uniwersytetu, zaczął bawić się polityką. Później zamiast robić pieniądze, został uczonym i wrócił tu tak goły, że gdyby nie Minclowa, umarłby z głodu… Nareszcie zaczął robić majątek, ale nie jako kupiec, tylko jako wielbiciel panny, która od wielu lat ma ustaloną reputację kokietki. Nie koniec na tym, już bowiem mając w ręku i pannę, i majątek, rzucił oboje, a dzisiaj co robi i gdzie jest?… Powiedz pan, jeżeliś mądry?… Półgłówek, skończony półgłówek! — mówił Szuman machając ręką. — Czystej krwi polski romantyk, co to wiecznie szuka czegoś poza rzeczywistością…", + "88865": "— Czy doktór powtórzy to Wokulskiemu, gdy wróci?… — spytał Rzecki.", + "88866": "— Sto razy mu tak mówiłem, a jeżeli teraz nie powiem, to tylko dlatego, że nie wróci…", + "88867": "— Co nie ma wrócić… — szepnął Rzecki blednąc.", + "88868": "— Nie wróci, bo albo sobie gdzieś łeb rozbije, jeżeli odzyska rozsądek, albo weźmie się do jakiejś nowej utopii… Choćby do wynalazków tego mitycznego Geista, który także musi być patentowanym wariatem.", + "88869": "— A doktór nie uganiałeś się nigdy za utopiami?", + "88870": "— Tak, ale robiłem to odurzywszy się w waszej atmosferze. Opatrzyłem się jednak w porę i ta okoliczność pozwala mi stawiać jak najdokładniejsze diagnozy podobnych chorób… No, zdejmij pan szlafrok, zobaczymy, jakie skutki wywołał wieczór spędzony w wesołym towarzystwie…", + "88871": "Zbadał Rzeckiego, kazał mu natychmiast iść do łóżka, a na przyszłość nie robić ze swego mieszkania szynkowni.", + "88872": "— Pan to także jesteś okazem romantyka; tyle tylko, żeś miał mniej sposobności do robienia głupstw — zakończył doktór.", + "88873": "Po czym wyszedł zostawiając Rzeckiego w bardzo ponurym nastroju.", + "88874": "„Już tam twoje gadanie więcej mi zaszkodzi aniżeli piwo” — pomyślał Rzecki, a po chwili dodał półgłosem:", + "88875": "„Mógłby jednakże Stach choć słówko napisać… Bo licho wie, jakie domysły snują się człowiekowi po głowie!…”", + "88876": "Przykuty do łóżka pan Ignacy nudził się piekielnie.", + "88877": "Więc dla zabicia czasu odczytywał, po raz nie wiadomo który, historię konsulatu i cesarstwa albo rozmyślał o Wokulskim.", + "88878": "Oba te jednak zajęcia, zamiast uspakajać, drażniły go… Historia przypominała mu cudowne dzieje jednego z największych triumfatorów, na którego dynastii Rzecki opierał wiarę w przyszłość świata, a która to dynastia w jego oczach padła pod oszczepem Zulusa. Rozmyślania zaś o Wokulskim prowadziły go do wniosku, że ukochany przyjaciel, a tak niezwykły człowiek, co najmniej znajdował się na drodze do jakiegoś moralnego bankructwa.", + "88879": "— Tyle chciał zrobić, tyle mógł zrobić i nic nie zrobił!… — powtarzał pan Ignacy ze smutkiem w sercu. — Gdybyż choć napisał, gdzie jest i jakie ma zamiary… Gdyby chociaż dał znać, że żyje!…", + "88880": "Od pewnego bowiem czasu trapiły pana Rzeckiego niejasne, ale złowrogie przeczucia. Przychodził mu na myśl jego sen, kiedy po przedstawieniu Rossiego marzyło mu się, że Wokulski skoczył za panną Izabelą z wieży ratuszowej. To znowu przypominał sobie dziwne, a nic dobrego nie zapowiadające zdania Stacha: „Chciałbym zginąć sam i zniszczyć wszelkie ślady mego istnienia!…”", + "88881": "Jak łatwo podobne życzenie może się spełnić u człowieka, który mówił tylko to, co czuł, i umiał wykonywać to, co mówił!…", + "88882": "Codziennie odwiedzający go doktór Szuman wcale nie dodawał mu otuchy i już prawie znudził go powtarzaniem jednej i tej samej zwrotki:", + "88883": "— Doprawdy, że trzeba być albo kompletnym bankrutem, albo wariatem, ażeby zostawiwszy tyle pieniędzy w Warszawie, nie wydać żadnej dyspozycji, a nawet nie donieść, gdzie jest!…", + "88884": "Rzecki kłócił się z nim, ale w duszy przyznawał mu rację.", + "88885": "Pewnego dnia doktór wpadł do niego w porze niezwykłej, bo o godzinie dziesiątej rano. Cisnął kapelusz na stół i zawołał:", + "88886": "— A co, nie miałem racji, że to jest półgłówek!…", + "88887": "— Cóż się stało?… — zapytał pan Ignacy, z góry wiedząc, o kim mowa.", + "88888": "— Stało się, że już przed tygodniem ten wariat wyjechał z Moskwy i… zgadnij pan dokąd?…", + "88889": "— Do Paryża?…", + "88890": "— Ale gdzie zaś!… Wyjechał do Odessy, stamtąd ma zamiar udać się do Indyj, z Indyj do Chin i Japonii, a później przez Ocean Spokojny do Ameryki… Rozumiem podróż, nawet naokoło świata, sam bym mu ją radził. Ale ażeby nie napisać słówka, zostawiając, bądź jak bądź, ludzi życzliwych i ze dwakroć sto tysięcy rubli w Warszawie, na to, dalibóg! trzeba mieć w wysokim stopniu rozwiniętą psychozę…", + "88891": "— Skądże te wiadomości? — spytał Rzecki.", + "88892": "— Z najlepszego źródła, bo od Szlangbauma, któremu zbyt wiele zależy na tym, ażeby dowiedzieć się o projektach Wokulskiego. Ma mu przecież w początkach października zapłacić sto dwadzieścia tysięcy rubli… No, a gdyby kochany Stasio w łeb sobie palnął czy utonął, czy umarł na żółtą febrę… Rozumiesz pan?… Wówczas moglibyśmy albo całemu kapitałowi ukręcić szyję, albo przynajmniej obracać nim z pół roku bez procentu… Pan już chyba poznałeś Szlangbauma? On przecież mnie… mnie chciał okpić!", + "88893": "Doktór biegał po pokoju i gestykulował rękoma w taki sposób, jak gdyby sam był dotknięty początkami psychozy. Nagle zatrzymał się przed panem Ignacym, popatrzył mu w oczy i schwycił za rękę.", + "88894": "— Co… co… co?… Puls przeszło sto?… Miałeś pan dziś gorączkę?…", + "88895": "— Jeszcze nie.", + "88896": "— Jak to: nie?… Przecież widzę…", + "88897": "— Mniejsza — odparł Rzecki. — Czyby jednakże Stach zrobił coś podobnego?…", + "88898": "— Ten nasz dawny Stach, pomimo romantyzmu, może by nie zrobił; ale ten pan Wokulski, zakochany w jaśnie wielmożnej pannie Łęckiej, może zrobić wszystko… No, i jak pan widzisz, robi, na co go stać…", + "88899": "Od tej wizyty doktora pan Ignacy sam zaczął zeznawać, że jest z nim niedobrze.", + "88900": "„To byłoby zabawne — myślał — gdybym ja tak w tych czasach dał nura… Phy! trafiało się to lepszym ode mnie… Napoleon I… Napoleon III… mały Lulu… Stach… No, cóż Stach?… przecież jedzie teraz do Indyj…”", + "88901": "Zadumał się, wstał z łóżka, ubrał się jak należy i poszedł do sklepu ku wielkiemu zgorszeniu Szlangbauma, który wiedział, że panu Ignacemu zabroniono podnosić się.", + "88902": "Za to przez następny dzień było mu gorzej; odleżał więc dobę i znowu na parę godzin zaszedł do sklepu.", + "88903": "— Cóż on sobie myśli, że sklep to trupiarnia?… — rzekł jeden ze starozakonnych subiektów do pana Zięby, który z właściwą sobie szczerością znalazł, że ten koncept jest doskonały.", + "88904": "W połowie września odwiedził pana Rzeckiego Ochocki, który na kilka dni przyjechał tu z Zasławka.", + "88905": "Na jego widok pan Ignacy odzyskał dobry humor.", + "88906": "— Cóż pana tu sprowadza!… — zawołał, gorąco ściskając kochanego przez wszystkich wynalazcę.", + "88907": "Ale Ochocki był pochmurny.", + "88908": "— Cóż by innego, jeżeli nie kłopoty! — odparł. — Wiesz pan, że umarł Łęcki…", + "88909": "— Ojciec tej… tej?… — zdziwił się pan Ignacy.", + "88910": "— Tej… tej!… I nawet bodaj czy nie przez nią…", + "88911": "— W imię Ojca i Syna… — przeżegnał się Rzecki. — Iluż ludzi ma zamiar zgubić ta kobieta?… Bo, o ile wiem, a zapewne i dla pana nie jest to tajemnicą, że jeżeli Stach wpadł w nieszczęście, to tylko przez nią…", + "88912": "Ochocki pokiwał głową.", + "88913": "— Może mi pan powiedzieć, co się stało z Łęckim?… — ciekawie zapytał pan Ignacy.", + "88914": "— Żaden to sekret — odparł Ochocki. — W początkach lata oświadczył się o pannę Izabelę marszałek…", + "88915": "— Ten… ten?… Mógł być moim ojcem — wtrącił Rzecki.", + "88916": "— Może też dlatego panna przyjęła go, a przynajmniej nie odrzuciła. Więc stary zebrał manatki po dwu swoich żonach i przyjechał na wieś do hrabiny… do ciotki panny Izabeli, u której mieszkała wraz z ojcem…", + "88917": "— Oszalał.", + "88918": "— Trafiało się to i mędrszym od niego — ciągnął Ochocki. — Tymczasem, pomimo że marszałek zaczął uważać się za konkurenta, panna Izabela co parę dni, a później nawet i co dzień jeździła sobie w towarzystwie pewnego inżyniera do ruin starego zamku w Zasławiu… Mówiła, że jej to rozpędza nudy…", + "88919": "— I marszałek nic?…", + "88920": "— Marszałek, naturalnie, milczał, ale kobiety perswadowały pannie, że tak robić nie wypada. Ona zaś ma w tych razach jedną odpowiedź: „Marszałek powinien być kontent, jeżeli wyjdę za niego, a wyjdę nie po to, aby wyrzekać się moich przyjemności…”", + "88921": "— I pewnie marszałek przydybał ich na czym w owych ruinach? — wtrącił Rzecki.", + "88922": "— Ii… nie!… nawet tam nie zaglądał. A gdyby i zajrzał, przekonałby się, że panna Izabela brała z sobą naiwnego inżynierka po to, ażeby w jego asystencji tęsknić za Wokulskim…", + "88923": "— Za Wo–kul–skim?…", + "88924": "— Przynajmniej tak domyślano się — mówił Ochocki. — Tym razem ja sam zwróciłem jej uwagę, że w towarzystwie jednego wielbiciela nie wypada tęsknić za drugim. Ale ona odpowiedziała mi swoim zwyczajem: „Niech będzie kontent, że pozwalam mu patrzeć na siebie…”", + "88925": "— To osioł ten inżynier!…", + "88926": "— Nie bardzo, gdyż pomimo całej naiwności spostrzegł się i pewnego dnia, a nawet przez wszystkie dnie następne nie pojechał z panną tęsknić między gruzami. Jednocześnie zaś marszałek, zazdrosny o inżyniera, zaprzestał konkurów i wyniósł się na Litwę w sposób tak demonstracyjny, że panna Izabela i hrabina dostały spazmów, a poczciwy Łęcki nawet nie kiwnąwszy palcem umarł na apopleksję…", + "88927": "Skończywszy opowiadać Ochocki objął się rękoma za głowę i śmiał się.", + "88928": "— I pomyśleć tu — dodał — że tego rodzaju kobieta tylu ludziom głowy zawróciła…", + "88929": "— Ależ to potwór!… — zawołał Rzecki.", + "88930": "— Nie. Nawet niegłupia i niezła w gruncie rzeczy, tylko… taka jak tysiące innych z jej sfery.", + "88931": "— Tysiące?…", + "88932": "— Niestety!… — westchnął Ochocki. — Wyobraź pan sobie klasę ludzi majętnych lub zamożnych, którzy dobrze jedzą, a niewiele robią. Człowiek musi w jakiś sposób zużywać siły; więc jeżeli nie pracuje, musi wpaść w rozpustę, a przynajmniej drażnić nerwy… I do rozpusty zaś, i do drażnienia nerwów potrzebne są kobiety piękne, eleganckie, dowcipne, świetnie wychowane, a raczej wytresowane w tym właśnie kierunku… Toż to ich jedyna kariera…", + "88933": "— I panna Izabela zaciągnęła się w ich szeregi?…", + "88934": "— To jest, właściwie zaciągnęli ją… Przykro mi to mówić, ale panu mówię, ażebyś wiedział, o jaką to kobietę potknął się Wokulski…", + "88935": "Rozmowa urwała się — zaczął ją Ochocki pytając:", + "88936": "— Kiedyż on wraca?", + "88937": "— Wokulski?… — odparł pan Ignacy. — Przecież wyjechał do Indyj, Chin, Ameryki…", + "88938": "Ochocki rzucił się na krześle.", + "88939": "— To niepodobna!… — zawołał. — Chociaż… — dodał po namyśle.", + "88940": "— Czy ma pan jakie wskazówki, że tam nie pojechał?… — zapytał Rzecki zniżonym głosem.", + "88941": "— Żadnych. Tylko dziwię się nagłej decyzji… Kiedym tu był ostatnim razem, obiecał mi załatwić pewien interes… Ale…", + "88942": "— I niezawodnie załatwiłby go ten dawny Wokulski. Ten nowy zaś zapomniał nie tylko o pańskich interesach… Przede wszystkim o własnych…", + "88943": "— Że on wyjedzie — mówił Ochocki jakby do siebie — tego można było spodziewać się, ale nie podoba mi się ta nagłość. Pisał do pana?…", + "88944": "— Ani litery, i do nikogo — odparł stary subiekt.", + "88945": "Ochocki kręcił głową.", + "88946": "— Musiało się tak stać — mruknął.", + "88947": "— Dlaczego musiało się stać?… — wybuchnął Rzecki. — Cóż to on bankrut czy może nie miał zajęcia?… Taki sklep, spółka to fraszki? A nie mógł ożenić się z kobietą piękną, zacną…", + "88948": "— Znalazłoby się więcej takich kobiet — wtrącił Ochocki. — Wszystko to było dobre — mówił ożywiając się — ale nie dla człowieka z jego usposobieniem…", + "88949": "— Jak pan to rozumiesz? — pochwycił Rzecki, któremu rozmowa o Wokulskim sprawiała taką przyjemność jak o kochance. — Jak pan to rozumiesz?… Poznałeś pan bliżej tego człowieka?… — pytał natarczywie, a oczy mu błyszczały.", + "88950": "— Poznać go łatwo. Był to jednym słowem człowiek szerokiej duszy.", + "88951": "— Oto właśnie!… — odezwał się Rzecki wybijając takt palcem i wpatrując się w Ochockiego jak w obraz. — Co pan jednak rozumiesz przez tę szerokość?… Pięknie powiedziane!… Wytłomacz to pan, a jasno!…", + "88952": "Ochocki uśmiechnął się.", + "88953": "— Widzi pan — rzekł — ludzie małej duszy dbają tylko o swoje interesa, nie sięgają myślą poza dzień dzisiejszy i mają wstręt do rzeczy nieznanych. Byle im było spokojnie i suto… Taki zaś facet jak on troszczy się interesami tysięcy, patrzy nieraz o kilkadziesiąt lat naprzód, a każda rzecz nieznana i nierozstrzygnięta pociąga go w sposób nieprzeparty. To nawet nie jest żadna zasługa, tylko mus. Jak żelazo bez namysłu rusza się za magnesem albo pszczoła lepi swoje komórki, tak ten gatunek ludzi rzuca się do wielkich idei i niezwykłych prac…", + "88954": "Rzecki ściskał go za obie ręce i drżał ze wzruszenia.", + "88955": "— Szuman — rzekł — mądry doktór Szuman mówi, że Stach jest wariat, polski romantyk.", + "88956": "— Głupi Szuman ze swoim żydowskim klasycyzmem!… — odparł Ochocki. — On nawet nie domyśla się, że cywilizacji nie stworzyli ani filistrowie, ani geszefciarze, lecz, właśnie tacy wariaci… Gdyby rozum polegał na myśleniu o dochodach, ludzie do dzisiejszego dnia byliby małpami…", + "88957": "— Święte słowa… piękne słowa!… — powtarzał subiekt. — Wytłomaczże pan jednak: jakim sposobem człowiek, podobny Wokulskiemu, mógł… tak oto… zaawanturować się?…", + "88958": "— Proszę pana, ja się dziwię, że to tak późno nastąpiło!… — odparł Ochocki wzruszając ramionami. — Przecież znam jego życie i wiem, że ten człowiek prawie dusił się tutaj od dzieciństwa. Miał aspiracje naukowe, lecz nie było ich czym zaspokoić; miał szerokie instynkta społeczne, ale czego dotknął się w tym kierunku, wszystko padało… Nawet ta marna spółczyna, którą założył, zwaliła mu na łeb tylko pretensje i nienawiści…", + "88959": "— Masz pan rację!… masz pan rację!… — powtarzał Rzecki. — A teraz ta panna Izabela…", + "88960": "— Tak, ona mogła go uspokoić. Mając szczęście osobiste, łatwiej pogodziłby się z otoczeniem i zużyłby energię w tych kierunkach, jakie są u nas możliwe. Ale… nietęgo trafił…", + "88961": "— A co dalej?…", + "88962": "— Czy ja wiem?… — szepnął Ochocki. — Dziś jest on podobny do wyrwanego drzewa. Jeżeli znajdzie grunt właściwy, a w Europie może go znaleźć, i jeżeli ma jeszcze energię, to wlezie w jakąś robotę i bodaj czy nie zacznie naprawdę żyć… Ale jeżeli wyczerpał się, co także w jego wieku jest możliwe…", + "88963": "Rzecki podniósł palec do ust.", + "88964": "— Cicho!… cicho!… — przerwał. — Stach ma energię… o, ma!… On jeszcze wypłynie… wypły…", + "88965": "Odszedł od okna i oparłszy się o futrynę zaczął szlochać.", + "88966": "— Taki jestem chory — mówił — taki rozdrażniony… — Bo ja mam podobno wadę serca… Ale to przejdzie… przejdzie… Tylko dlaczego on tak ucieka… kryje się… nie pisze?…", + "88967": "— Ach, jak ja rozumiem — zawołał Ochocki — ten wstręt człowieka rozbitego do rzeczy, które mu przypominają przeszłość!… Jak ja to znam, choćby z małego doświadczenia… Wyobraź pan sobie, że kiedy zdawałem w gimnazjum egzamin dojrzałości, musiałem w pięć tygodni przejść kursa łaciny i greki z siedmiu klas, bom się tego nigdy nie chciał uczyć. No i jakoś wykręciłem się na egzaminie, ale tak przedtem pracowałem, żem się przepracował.", + "88968": "Od tej pory nie tylko nie mogłem patrzeć na książki łacińskie albo greckie, ale nawet myśleć o nich. Nie mogłem patrzeć na gmach szkolny, unikałem kolegów, którzy pracowali razem ze mną, ale nawet musiałem opuścić owe mieszkanie, gdzie uczyłem się dzień i noc. Trwało to parę miesięcy i naprawdę nie pierwej uspokoiłem się, ażem… Wiesz pan, com zrobił? Rzuciłem do pieca wszystkie podręczniki greckie i łacińskie i spaliłem bestie!… Paskudziło się to z godzinę, ale kiedy ostatecznie kazałem popioły wysypać na śmietnik, ozdrawiałem!… Chociaż i dziś jeszcze dostaję bicia serca na widok greckich liter albo łacińskich wyjątków: panis, piscis, crinis… Aaa… jakie to obrzydliwe…", + "88969": "Nie dziwże się pan — kończył Ochocki — że Wokulski umyka stąd aż do Chin… Długie udręczenie może doprowadzić człowieka do wścieklizny… Chociaż i to przechodzi…", + "88970": "— A czterdzieści sześć lat, panie?… — zapytał Rzecki.", + "88971": "— A silny organizm?… a tęgi mózg?… No, ale zagadałem się… Bywaj mi pan zdrów…", + "88972": "— Co, może wyjeżdżasz pan?…", + "88973": "— Aż do Petersburga — odparł Ochocki. — Muszę pilnować testamentu nieboszczki Zasławskiej, który chce obalić wdzięczna rodzina. Posiedzę tam, bodaj czy nie do końca października.", + "88974": "— Jak tylko będę miał wiadomość od Stacha, zaraz panu doniosę. Tylko przyszlij mi pan adres.", + "88975": "— I ja panu dam znać, tylko zachwycę języka… Chociaż wątpię… Do widzenia!…", + "88976": "— Rychłego powrotu…", + "88977": "Rozmowa z Ochockim orzeźwiła pana Ignacego. Zdawało się, że stary subiekt nabrał sił nagadawszy się z człowiekiem, który nie tylko rozumiał ukochanego Stacha, ale i przypominał go w wielu punktach.", + "88978": "„On był taki sam — myślał Rzecki. — Energiczny, trzeźwy, a mimo to zawsze pełen idealnych popędów…”", + "88979": "Można powiedzieć, że od tego dnia zaczęła się rekonwalescencja pana Ignacego. Opuścił łóżko, potem szlafrok zamienił na surdut, bywał w sklepie i nawet często wychodził na ulicę. Szuman zachwycał się trafnością swojej kuracji, dzięki której choroba serca zatrzymała się w rozwoju.", + "88980": "— Co będzie dalej — mówił do Szlangbauma — nie wiadomo. Ale fakt, że od kilku dni stary ma się lepiej. Odzyskał apetyt i sen, a nade wszystko opuściła go apatia. Z Wokulskim miałem to samo.", + "88981": "Naprawdę zaś Rzecki pokrzepiał się nadzieją, że prędzej lub później będzie miał list od swego Stacha.", + "88982": "„Już może jest w Indiach — myślał — więc w końcu września powinien bym mieć wiadomość… No, o spóźnienie w takich razach nietrudno; ale za październik dam głowę…”", + "88983": "Rzeczywiście, w epokach wskazanych nadeszły wiadomości o Wokulskim, lecz bardzo dziwne.", + "88984": "W końcu września wieczorem odwiedził pana Ignacego Szuman i śmiejąc się rzekł:", + "88985": "— Tylko uważaj pan, jak ten półgłówek zainteresował ludzi. Pachciarz z Zasławka mówił Szlangbaumowi, że furman nieboszczki prezesowej widział niedawno Wokulskiego w lesie zasławskim. Opisywał nawet, jak był ubrany i na jakim koniu jechał…", + "88986": "— Może być!… — wtrącił ożywiony pan Ignacy.", + "88987": "— Farsa!… Gdzie Krym, gdzie Rzym, gdzie Indie, a gdzie Zasławek?… — odparł doktór. — Tym bardziej że prawie jednocześnie inny Żydek, handlujący węglami, widział znowu Wokulskiego w Dąbrowie… A nawet więcej, bo jakoby dowiedział się, że ów Wokulski kupił od jednego górnika, pijaczyny, dwa naboje dynamitowe… No, już tego głupstwa chyba i pan nie zechcesz bronić?…", + "88988": "— Ale cóż by to znaczyło?…", + "88989": "— Nic. Widocznie Szlangbaum musiał między Żydkami ogłosić nagrodę za dowiedzenie się o Wokulskim, więc teraz każdy będzie upatrywał Wokulskiego bodajby w mysiej jamie… I święty rubel tworzy jasnowidzących!… — zakończył doktór śmiejąc się ironicznie.", + "88990": "Rzecki musiał przyznać, że pogłoski nie miały sensu, a wyjaśnienie ich przez Szumana było najzupełniej racjonalne. Pomimo to niepokój o Wokulskiego wzmógł się.", + "88991": "Niepokój jednak zamienił się w istotną trwogę wobec faktu, nie ulegającego już żadnej wątpliwości. Oto w dniu pierwszym października jeden z rejentów zawezwał do siebie pana Ignacego i pokazał mu akt, zeznany przez Wokulskiego przed wyjazdem do Moskwy. Był to formalny testament, w którym Wokulski rozporządził pozostałymi w Warszawie pieniędzmi, z których siedemdziesiąt tysięcy rs. leżały w banku, zaś sto dwadzieścia tysięcy rs. u Szlangbauma.", + "88992": "Dla osób obcych rozporządzenie to było dowodem niepoczytalności Wokulskiego; Rzeckiemu jednak wydało się całkiem logiczne. Testator zapisał: ogromną sumę stu czterdziestu tysięcy rubli Ochockiemu, dwadzieścia pięć tysięcy rs. Rzeckiemu, dwadzieścia tysięcy rs. Helence Stawskiej. Pozostałe zaś pięć tysięcy rs. podzielił między swoją dawną służbę albo biedaków, którzy mieli z nim stosunki. Z tej sumy otrzymali po pięćset rubli: Węgiełek, stolarz z Zasławia, Wysocki, furman z Warszawy, i drugi Wysocki, jego brat, dróżnik ze Skierniewic.", + "88993": "Wokulski rzewnymi słowami prosił obdarowanych, ażeby zapisy przyjęli jak od zmarłego; rejenta zaś zobowiązał do nieogłaszania aktu przed pierwszym październikiem.", + "88994": "Między ludźmi, którzy znali Wokulskiego, zrobił się hałas, posypały się plotki, insynuacje, obrazy osobiste… Szuman zaś w rozmowie z Rzeckim wypowiedział taki pogląd:", + "88995": "— O zapisie dla pana dawno wiedziałem… Ochockiemu dał blisko milion złotych, ponieważ odkrył w nim wariata tego co sam gatunku… No i prezent dla córeczki pięknej pani Stawskiej rozumiem — dodał z uśmiechem — jedno mnie tylko intryguje…", + "88996": "— Cóż mianowicie? — spytał Rzecki przygryzając wąsy.", + "88997": "— Skąd się wziął między obdarowanymi ów dróżnik Wysocki?… — zakończył Szuman.", + "88998": "Zanotował jego imię i nazwisko i wyszedł zamyślony.", + "88999": "Wielki był niepokój Rzeckiego o to, co mogło się stać z Wokulskim? dlaczego zrobił zapis i dlaczego przemawiał w nim jak człowiek myślący o bliskiej śmierci?… Wnet jednak trafiły się wypadki, które obudziły w panu Ignacym iskrę nadziei lub do pewnego stopnia wyjaśniły dziwne postępowanie Wokulskiego.", + "89000": "Przede wszystkim Ochocki, zawiadomiony o darze, nie tylko natychmiast odpowiedział z Petersburga, że zapis przyjmuje i że całą gotówkę chce mieć w początkach listopada, ale jeszcze zastrzegł sobie u Szlangbauma procent za miesiąc październik.", + "89001": "Nadto zaś napisał do Rzeckiego list z zapytaniem: czy pan Ignacy nie dałby mu ze swego kapitału dwudziestu jeden tysięcy rubli gotowizną, w zamian za sumę płatną na święty Jan, którą Ochocki miał na hipotece wiejskiego majątku?", + "89002": "„Bardzo zależy mi na tym — kończył swój list — ażeby wszystko, co posiadam, mieć w ręku, gdyż w listopadzie stanowczo muszę wyjechać za granicę. Objaśnię to panu przy osobistej rozmowie…”", + "89003": "„Dlaczego on tak nagle wyjeżdża za granicę i dlaczego zbiera wszystkie pieniądze?… — zapytywał sam siebie Rzecki. — Dlaczego w końcu odkłada wyjaśnienia do rozmowy osobistej?…”", + "89004": "Naturalnie, że przyjął propozycję Ochockiego; zdawało mu się, że w tym nagłym wyjeździe i niedomówieniach tkwi jakaś otucha.", + "89005": "„Kto wie — myślał — czy Stach pojechał do Indyj ze swoim półmilionem?… Może oni obaj z Ochockim zejdą się w Paryżu, u tego dziwnego Geista?… Jakieś metale… jakieś balony!… Widocznie chodzi im o utrzymanie tajemnicy, przynajmniej do czasu…”", + "89006": "W tym jednak razie pomieszał mu rachunki Szuman powiedziawszy przy jakiejś okazji:", + "89007": "— Dowiadywałem się w Paryżu o tego sławnego Geista myśląc, że Wokulski może się o niego zechce zaczepić. No, ale Geist, niegdyś bardzo zdolny chemik, jest dziś skończonym wariatem… Cała Akademia śmieje się z jego pomysłów!…", + "89008": "Drwiny całej Akademii z Geista mocno zachwiały nadziejami Rzeckiego. Jużci, jeżeli kto, to tylko Akademia francuska mogłaby oceniać wartość owych metali czy balonów… A jeżeli mędrcy zadecydowali, że Geist jest wariatem, to już chyba Wokulski nie miałby co robić u niego.", + "89009": "„Gdzie i po co w takim razie wyjechał? — myślał Rzecki. — Ha, oczywiście, wyjechał w podróż, bo mu tu było źle… Jeżeli Ochocki musiał opuścić mieszkanie, w którym dokuczyła mu tylko gramatyka grecka, to Wokulski mógł tym bardziej wynieść się z miasta, gdzie mu tak dokuczyła kobieta… I gdybyż to tylko ona!… Czy był kiedy człowiek bardziej szkalowany od niego?…”", + "89010": "„Ale dlaczego on zrobił prawie testament i jeszcze napomykał w nim o śmierci?…” — dodawał pan Ignacy.", + "89011": "Tę wątpliwość rozjaśniła mu wizyta Mraczewskiego. Młody człowiek przyjechał do Warszawy niespodzianie i przyszedł do Rzeckiego z miną zakłopotaną. Rozmawiał urywkowo, a w końcu napomknął, że pani Stawska waha się przyjąć darowizny Wokulskiego i że jemu samemu dar ten wydaje się niepokojącym…", + "89012": "— Dzieciak jesteś, mój kochany!… — oburzył się pan Ignacy. — Wokulski zapisał jej czy Helci dwadzieścia tysięcy rubli, bo polubił kobietę; a polubił ją, bo w jej domu znajdował spokój w najcięższych czasach dla siebie… Wiesz przecie, że kochał się w pannie Izabeli?…", + "89013": "— To wiem — odparł nieco spokojniej Mraczewski — ale wiem i o tym, że pani Stawska miała do Wokulskiego słabość…", + "89014": "— Więc i cóż?… Dziś Wokulski jest dla nas wszystkich prawie umarłym i Bóg wie, czy go kiedy zobaczymy…", + "89015": "Mraczewskiemu twarz rozjaśniła się.", + "89016": "— To prawda — rzekł — to prawda!… Pani Stawska może przyjąć zapis od zmarłego, a ja nie potrzebuję się obawiać wspomnień o nim…", + "89017": "I wyszedł bardzo kontent z tego, że Wokulski może już nie żyje.", + "89018": "„Stach miał rację — myślał pan Ignacy — nadając taką formę swoim zapisom. Umniejszył kłopotu obdarowanym, a nade wszystko tej poczciwej pani Helenie…”", + "89019": "W sklepie Rzecki bywał ledwie raz na kilka dni, jedyne zaś jego zajęcie, notabene bezpłatne, polegało na układaniu wystawy w oknach, co zwykle robił w nocy z soboty na niedzielę. Stary subiekt bardzo lubił to układanie, a Szlangbaum sam go o nie prosił w nadziei, że pan Ignacy umieści swój kapitał w jego kantorze na niewysoki procent.", + "89020": "Ale i te rzadkie odwiedziny wystarczyły panu Ignacemu do zorientowania się, że w sklepie zaszły gruntowne zmiany na gorsze. Towary, lubo pokaźne na oko, były liche, choć zarazem zniżyła się trochę ich cena; subiekci w arogancki sposób traktowali publiczność i dopuszczali się drobnych nadużyć, które nie uszły uwagi Rzeckiego. Nareszcie dwu nowych inkasentów dopuściło się malwersacji na sto kilkadziesiąt rubli.", + "89021": "Kiedy pan Ignacy wspomniał o tym Szlangbaumowi, usłyszał odpowiedź:", + "89022": "— Proszę pana, publiczność nie zna się na dobrym towarze, tylko na tanim… A co do malwersacji, te się wszędzie trafiają. Skąd zresztą wezmę innych ludzi?", + "89023": "Pomimo tęgiej miny Szlangbaum jednak martwił się, a Szuman drwił z niego bez miłosierdzia.", + "89024": "— Prawda, panie Szlangbaum — mówił doktór — że gdyby w kraju zostali sami Żydzi, wyszlibyśmy z torbami z interesu! Bo jedni okpiwaliby nas, a drudzy nie daliby się łapać na nasze sztuki…", + "89025": "Mając dużo wolnego czasu pan Ignacy dużo rozmyślał i dziwił się, że teraz po całych dniach zaprzątały go kwestie, które dawniej nawet nie przeszły mu przez głowę.", + "89026": "„Dlaczego nasz sklep upadł?… — mówił do siebie. — Bo gospodaruje w nim Szlangbaum, nie Wokulski. A dlaczego nie gospodaruje Wokulski?… Bo jak to wspomniał Ochocki, Stach dusił się tutaj prawie od dzieciństwa i nareszcie musiał uciec na świeże powietrze…”", + "89027": "I przypomniał sobie najwydatniejsze momenta z życia Wokulskiego. Kiedy chciał uczyć się, jeszcze jako subiekt Hopfera, wszyscy mu dokuczali. Kiedy wstąpił do uniwersytetu, zażądano od niego poświęceń. Kiedy wrócił do kraju, nawet pracy mu odmówiono. Kiedy zrobił majątek, obrzucono go podejrzeniami, a kiedy zakochał się, ubóstwiana kobieta zdradziła go w najnikczemniejszy sposób…", + "89028": "„Trzeba przyznać — rzekł pan Ignacy — że w takich warunkach zrobił, co mógł najlepszego…”", + "89029": "Ale jeżeli Wokulskiego siła faktów wypchnęła z kraju, dlaczego sklepu po nim nie odziedziczył bodajby on sam, Rzecki, nie zaś Szlangbaum?…", + "89030": "Bo on, Rzecki, nigdy o tym nie myślał, ażeby posiadać własny sklep. On walczył za interesa Węgrów albo czekał, aż Napoleonidzi świat przebudują. I cóż się stało?… Świat nie poprawił się, Napoleonidzi wyginęli, a właścicielem sklepu został Szlangbaum.", + "89031": "„Strach, ile się u nas marnuje uczciwych ludzi — myślał. — Katz palnął sobie w łeb, Wokulski wyjechał, Klejn Bóg wie gdzie, a Lisiecki musiał także się wynosić, bo dla niego nie było tu miejsca…”", + "89032": "Wobec tych medytacyj pan Ignacy doznawał wyrzutów sumienia, pod wpływem których począł mu się zarysowywać jakiś plan na przyszłość…", + "89033": "„Wejdę — mówił — do spółki z panią Stawską i z Mraczewskim. Oni mają dwadzieścia tysięcy rubli, ja dwadzieścia pięć tysięcy, więc za taką sumę możemy otworzyć porządny sklep choćby pod bokiem Szlangbaumowi…”", + "89034": "Projekt ten tak go opanował, że pod jego wpływem czuł się nawet zdrowszym. Wprawdzie coraz częściej doznawał bólu w ramionach i duszności, ale nie zważał na to…", + "89035": "„Pojadę na kurację choćby za granicę — myślał — pozbędę się tych głupich duszności i wezmę się do roboty naprawdę… Cóż to, czy tylko Szlangbaum ma robić u nas majątek?…”", + "89036": "Czuł się młodszym i rzeźwiejszym, choć Szuman nie radził mu wychodzić na ulicę i zalecał unikać wzruszeń.", + "89037": "Sam doktór jednakże często zapominał o własnym przepisie.", + "89038": "Raz wpadł do Rzeckiego z rana, wzburzony tak, że zapomniał włożyć krawata na szyję.", + "89039": "— Wiesz pan — zawołał — pięknych rzeczy dowiedziałem się o Wokulskim!…", + "89040": "Pan Ignacy położył na stole nóż i widelec (właśnie jadł befsztyk z borówkami) i uczuł ból w ramionach.", + "89041": "— Cóż się stało?… — zapytał słabym głosem.", + "89042": "— Pyszny jest Staś!… — mówił Szuman. — Odnalazłem tego dróżnika Wysockiego w Skierniewicach, wybadałem go i wiesz pan, com odkrył?…", + "89043": "— Skądże mogę wiedzieć?… — spytał Rzecki, któremu na chwilę zrobiło się ciemno w oczach.", + "89044": "— Wyobraź pan sobie — mówił zirytowany Szuman — że… to bydlę… to zwierzę… wtedy w maju, kiedy jechał z Łęckimi do Krakowa, rzucił się w Skierniewicach pod pociąg!… Wysocki go uratował…", + "89045": "— Eh!… — mruknął Rzecki.", + "89046": "— Nie: eh!… tylko tak jest. Z czego widzę, że kochany Stasieczek, obok romantyzmu, miał jeszcze manię samobójstwa… Założyłbym się o cały mój majątek, że on już nie żyje!…", + "89047": "Nagle umilkł spostrzegłszy straszną zmianę na twarzy pana Ignacego. Zmieszał się niesłychanie, sam prawie zaniósł go na łóżko i przysiągł sobie, że już nigdy nie będzie zaczepiać tych kwestyj.", + "89048": "Ale los zrządził inaczej.", + "89049": "W końcu października bryftrygier oddał Rzeckiemu list rekomendowany pod adresem Wokulskiego.", + "89050": "List pochodził z Zasławia, pismo było niewprawne.", + "89051": "„Czyby od Węgiełka…” — pomyślał pan Ignacy i otworzył kopertę.", + "89052": "„Wielmożny panie! — pisał Węgiełek. — Najpierwej dziękujemy wielmożnemu panu za pamięć o nas i za te pięćset rubli, którymi nas wielmożny pan znowu obdarzył, i za wszystkie dobrodziejstwa, które otrzymaliśmy z jego szczodrobliwej ręki, dziękujemy: matka moja, żona moja i ja… Po drugie zaś wszyscy troje zapytujemy się o zdrowie i życie wielmożnego pana i czy pan szczęśliwie do dom powrócił. Pewno, że tak jest, bo inaczej nie wysłałby nam pan swego wspaniałego daru. Tylko żona moja jest bardzo o wielmożnego pana niespokojna i po nocach nie sypia, a nawet chciała, ażebym sam do Warszawy pojechał, zwyczajnie jak kobieta.", + "89053": "Bo to u nas, wielmożny panie, we wrześniu, tego samego dnia kiedy wielmożny pan idąc na zamek spotkał moją matkę przy kartoflach, trafiło się wielkie zdarzenie. Tylko co matka wróciła z pola i nastawiła wieczerzę, aż tu w zamku dwa razy tak strasznie huknęło, jak pioruny, a w miasteczku szyby się zatrzęsły. Matce garnczek wypadł z rąk i zaraz mówi do mnie:", + "89054": "«Leć na zamek, bo tam może bawi się jeszcze pan Wokulski, więc żeby go nieszczęście nie spotkało. I ja też zaraz poleciałem.", + "89055": "Chryste Panie! Ledwieżem poznał górę. Z czterech ścian zamku, co się jeszcze mocno trzymały, została tylko jedna, a trzy zmielone prawie na mąkę. Kamień, cośmy na nim rok temu wycięli wiersze, rozbity na jakie dwadzieścia kawałków, a w tym miejscu, gdzie była zawalona studnia, zrobił się dół i gruzów nasypało w niego więcej niż na stodołę. Ja myślę, że to mury same zawaliły się ze starości; ale matka mówi, że to może kowal nieboszczyk, com o nim wielmożnemu państwu rozpowiadał, że on taką psotę zrobił.", + "89056": "Nic nie mówiąc nikomu o tym, że wielmożny pan szedł wtedy na zamek, przez cały tydzień grzebałem między gruzami, czy, broń Boże, nie stało się nieszczęście. I dopiero, kiedym śladu nie znalazł, ucieszyłem się tak, że na tym miejscu święty krzyż stawiam, cały z drzewa dębowego, nie malowany, ażeby była pamiątka, jako wielmożny pan od nieszczęścia się ocalił. Ale moja żona, kobiecym obyczajem, wciąż się niepokoi… Więc dlatego pokornie upraszam wielmożnego pana ażeby nam dał znać o sobie, że żyje i że zdrów jest…", + "89057": "Ksiądz proboszcz jegomość taki poradził mi wyciąć napis na krzyżu:", + "89058": "Non omnis moriar…", + "89059": "Ażeby ludzie wiedzieli, że choć stary zamek, pamiątka z czasów dawnych, w gruzy się rozleciał, to przecie nie wszystek zginął i jeszcze niemało zostanie po nim do widzenia nawet dla naszych wnuków…”", + "89060": "„A zatem Wokulski był w kraju!…” — zawołał ucieszony Rzecki i posłał po doktora prosząc go, ażeby przyszedł natychmiast.", + "89061": "W niecały kwadrans zjawił się Szuman. Dwa razy przeczytał podany mu list i ze zdziwieniem przypatrywał się ożywionej fizjognomii pana Ignacego.", + "89062": "— Cóż doktór na to?… — zapytał triumfalnie Rzecki.", + "89063": "Szuman zdziwił się jeszcze mocniej.", + "89064": "— Co ja na to?… — powtórzył. — Że stało się, co przepowiadałem Wokulskiemu jeszcze przed jego wyjazdem do Bułgarii… Przecież to jasne, że Stach zabił się w Zasławiu.", + "89065": "Rzecki uśmiechnął się.", + "89066": "— Ależ zastanów się, panie Ignacy — mówił doktór, z trudnością hamując wzruszenie. — Pomyśl tylko: widziano go w Dąbrowie, jak kupował naboje, potem widziano go w okolicach Zasławka, a nareszcie w samym Zasławiu. Myślę, że w zamku musiało coś kiedyś zajść między nim a tą… tą potępienicą… Bo nawet mnie raz wspomniał, że chciałby zapaść się pod ziemię tak głęboko jak studnia zasławska…", + "89067": "— Gdyby zechciał się zabić, mógłby to zrobić dawniej… Zresztą i pistolet by wystarczył, nie dynamit — odparł Rzecki.", + "89068": "— Toteż zabijał się… Ale że w każdym calu była to wściekła bestia, więc mu pistolet nie wystarczał… Jemu trzeba było lokomotywy, ażeby zginąć… Samobójcy umieją być wybredni, wiem o tym!…", + "89069": "Rzecki kręcił głową i uśmiechał się.", + "89070": "— Więc co pan myślisz, u diabła?… — zawołał zniecierpliwiony Szuman. — Czy masz jaką inną hipotezę?…", + "89071": "— Mam. Stacha po prostu dręczyły wspomnienia tego zamku, więc chciał go zniszczyć, jak Ochocki zniszczył grecką gramatykę, kiedy się na niej przepracował. Jest to także odpowiedź dana tej pannie, która podobno co dzień jeździła tęsknić do tych gruzów…", + "89072": "— Ależ to byłoby dzieciństwo!… Czterdziestoletni chłop nie może postępować jak uczeń…", + "89073": "— Kwestia temperamentu — odparł Rzecki spokojnie. — Jedni odsyłają pamiątki, a on swoją wysadził w powietrze… Szkoda tylko, że tej Dulcynei nie było między gruzami.", + "89074": "Doktór zamyślił się.", + "89075": "— Wściekła bestia!… Ale gdzieżby teraz się podział, jeżeliby żył?…", + "89076": "— Teraz właśnie podróżuje z lekkim sercem. A nie pisze, bośmy mu już widać wszyscy obrzydli… — dokończył ciszej pan Ignacy. — Zresztą, gdyby tam zginął, pozostałby jakiś ślad…", + "89077": "— Swoją drogą, nie przysiągłbym, że pan nie masz racji, chociaż… ja w to nie wierzę — mruknął Szuman.", + "89078": "Kiwał smutnie głową i mówił:", + "89079": "— Romantycy muszą wyginąć, to darmo; dzisiejszy świat nie dla nich… Powszechna jawność sprawia to, że już nie wierzymy ani w anielskość kobiet, ani w możliwość ideałów. Kto tego nie rozumie, musi zginąć albo dobrowolnie sam ustąpić…", + "89080": "Ale jaki to człowiek stylowy!… — zakończył. — Umarł przywalony resztkami feudalizmu… Zginął, aż ziemia zadrżała… Ciekawy typ, ciekawy…", + "89081": "Nagle schwycił kapelusz i wybiegł z pokoju mrucząc:", + "89082": "— Wariaty!… wariaty!… cały świat mogliby zarazić swoim obłędem…", + "89083": "Rzecki wciąż uśmiechał się.", + "89084": "„Niech mnie diabli wezmą — mówił do siebie — jeżeli co do Stacha nie mam racji!… Powiedział pannie: adieu! i pojechał… Oto cały sekret. Byle wrócił Ochocki, dowiemy się prawdy…”", + "89085": "Był w tak dobrym usposobieniu, że wydobył spod łóżka gitarę, naciągnął struny i przy jej akompaniamencie zaczął nucić:", + "89086": "Wiosna się budzi w całej naturze,", + "89087": "Witana rzewnym słowików pieniem…", + "89088": "W zielonym gaju, ponad strumieniem,", + "89089": "Kwitnęły dwie piękne róże…", + "89090": "Ostry ból w piersiach przypomniał mu, że nie powinien się męczyć.", + "89091": "Niemniej czuł w sobie ogromną energię.", + "89092": "„Stach — myślał — wziął się do jakiejś wielkiej roboty, Ochocki jedzie do niego, więc muszę i ja pokazać, co umiem… Precz z marzeniami!…", + "89093": "Napoleonidzi już nie poprawią świata i nikt go nie poprawi, jeżeli i nadal będziemy postępować jak lunatycy… Zawiążę spółkę z Mraczewskimi, sprowadzę Lisieckiego, znajdę Klejna i spróbujemy, panie Szlangbaum, czy tylko ty masz rozum… Do licha, co może być łatwiejszego aniżeli zrobienie pieniędzy, jeżeli chce się tego?", + "89094": "A jeszcze z takim kapitałem i takimi ludźmi!…”", + "89095": "W sobotę po rozejściu się subiektów wieczorem pan Ignacy wziął od Szlangbauma klucz od tylnych drzwi sklepu, ażeby na przyszły tydzień ułożyć wystawę w oknach.", + "89096": "Zapalił jedną lampę, z głównego okna wydobył przy pomocy Kazimierza żardynierkę i dwa wazony saskie a na ich miejsce ustawił wazony japońskie i starorzymski stolik. Następnie kazał służącemu iść spać, miał bowiem zwyczaj własnoręcznie rozkładać przedmioty drobne, a osobliwie mechaniczne zabawki. Nie chciał zresztą, ażeby prosty człowiek wiedział, że on sam najlepiej bawi się sklepowymi zabawkami.", + "89097": "Jak zwykle, tak i tym razem wydobył wszystkie, zapełnił nimi cały kontuar i wszystkie jednocześnie nakręcił. Po raz tysiączny w życiu przysłuchiwał się melodiom grających tabakierek i patrzył, jak niedźwiedź wdrapuje się na słup, jak szklana woda obraca młyńskie koła, jak kot ugania się za myszą, jak tańczą krakowiacy, a na wyciągniętym koniu pędzi dżokej.", + "89098": "I przypatrując się ruchowi martwych figur po tysiączny raz w życiu powtarzał:", + "89099": "„Marionetki!… Wszystko marionetki!… Zdaje im się, że robią, co chcą, a robią tylko, co im każe sprężyna, taka ślepa jak one…”", + "89100": "Kiedy źle kierowany dżokej wywrócił się na tańczących parach, pan Ignacy posmutniał.", + "89101": "„Dopomóc do szczęścia jeden drugiemu nie potrafi — myślał — ale zrujnować cudze życie umieją tak dobrze, jak gdyby byli ludźmi…”", + "89102": "Nagle usłyszał łoskot. Spojrzał w głąb sklepu i zobaczył wydobywającą się spod kontuaru ludzką figurę.", + "89103": "„Złodziej?…” — przeleciało mu przez głowę.", + "89104": "— Bardzo przepraszam, panie Rzecki, ale… ja zaraz przyjdę… — odezwała się figura z oliwkową twarzą i czarnymi włosami. Pobiegła do drzwi, otworzyła je pośpiesznie i znikła.", + "89105": "Pan Ignacy nie mógł podnieść się z fotelu; ręce mu opadły, nogi odmówiły posłuszeństwa. Tylko serce uderzało w nim jak dzwon rozbity, a w oczach zrobiło mu się ciemno.", + "89106": "„Cóż, u diabła, ja się zląkłem? — szepnął. — Wszakże to jest ten… ten Izydor Gutmorgen… tutejszy subiekt… Oczywiście, coś skradł i uciekł… Ale dlaczego ja się zląkłem?…”", + "89107": "Tymczasem pan Izydor Gutmorgen po dłuższej nieobecności wrócił do sklepu, co jeszcze więcej zadziwiło Rzeckiego.", + "89108": "— Skądeś się pan tu wziął?… czego pan chcesz?… — zapytał go pan Ignacy.", + "89109": "Pan Gutmorgen zdawał się być mocno zakłopotany. Spuścił głowę jak winowajca i przebierając palcami po kontuarze, mówił:", + "89110": "— Przepraszam pana, panie Rzecki, ale pan może myśli, że ja co ukradłem?… Niech mnie pan zrewiduje…", + "89111": "— Ale co pan tu robisz? — zapytał Rzecki. Chciał się podnieść z fotelu, lecz nie mógł.", + "89112": "— Mnie pan Szlangbaum kazał zostać tu dziś na noc…", + "89113": "— Po co?", + "89114": "— Bo, widzi pan, panie Rzecki… z panem przychodzi tu do ustawiania ten Kazimierz… Więc pan Szlangbaum kazał mnie pilnować, ażeby on czego nie wyniósł… Ale że mnie się trochę niedobrze zrobiło, więc… ja pana bardzo przepraszam…", + "89115": "Rzecki już powstał z siedzenia.", + "89116": "— Ach, wy kundle!… — zawołał w najwyższej pasji. — To wy mnie uważacie za złodzieja?… I za to, że wam darmo pracuję?…", + "89117": "— Przepraszam pana, panie Rzecki — wtrącił z pokorą Gutmorgen — ale… po co pan darmo pracuje?…", + "89118": "— Niechże was milion diabłów porwie!… — krzyknął pan Ignacy. Wybiegł ze sklepu i starannie zamknął drzwi na klucz.", + "89119": "„Posiedźże sobie do rana, kiedy ci niedobrze!… I zostaw pamiątkę swemu pryncypałowi” — mruknął.", + "89120": "Pan Ignacy nie mógł spać całą noc. A ponieważ jego lokal dzieliła tylko sień od sklepu, więc około drugiej usłyszał ciche pukanie wewnątrz sklepu i stłumiony głos Gutmorgena, który mówił:", + "89121": "— Panie Rzecki, niech pan otworzy… Ja zaraz wrócę…", + "89122": "Wkrótce jednak wszystko ucichło.", + "89123": "„O, gałgany!… — myślał Rzecki przewracając się na łóżku. — To wy mnie traktujecie jak złodzieja… Poczekajcież!…”", + "89124": "Około dziewiątej z rana usłyszał, że Szlangbaum uwolnił Gutmorgena, a następnie zaczął kołatać do jego drzwi. Nie odezwał się jednak, a kiedy przyszedł Kazimierz, zapowiedział mu, ażeby nigdy nie puszczał tu Szlangbauma.", + "89125": "„Wyniosę się stąd — mówił — bodaj od Nowego Roku… Żebym miał mieszkać na strychu albo wziąć numer w hotelu… Mnie zrobili złodziejem!… Stach powierzał mi krocie, a ten bestia, lęka się o swoje tandeciarskie towary…”", + "89126": "Przed południem napisał dwa długie listy: jeden do pani Stawskiej proponując, ażeby sprowadziła się do Warszawy i zawiązała z nim spółkę; drugi do Lisieckiego zapytując: czyby nie zechciał powrócić i objąć posady w jego sklepie?…", + "89127": "Przez cały czas pisania i odczytywania listów złośliwy uśmiech nie schodził mu z twarzy.", + "89128": "„Wyobrażam sobie minę Szlangbauma — myślał — kiedy otworzymy mu przed nosem sklep konkurencyjny… he!… he!… he!… On mnie kazał pilnować… Dobrze mi tak, kiedym pozwolił rozpanoszyć się temu filutowi… He! he! he!”", + "89129": "W tej chwili trącił rękawem pióro, które z biurka upadło na podłogę. Rzecki schylił się, ażeby je podnieść, i nagle uczuł dziwny ból w piersiach, jakby kto przebił płuca wąskim nożykiem. Na chwilę zaćmiło mu się w oczach i doznał lekkich mdłości; więc nie podnosząc pióra wstał z fotelu i położył się na szezlongu.", + "89130": "„Będę ostatnim cymbałem — myślał — jeżeli za parę lat Szlangbaum nie wyjdzie na Nalewki… Stary głupiec ze mnie!… troszczyłem się o Bonapartych i o całą Europę, a tymczasem wyrósł mi pod bokiem tandeciarz, który każe mnie pilnować jak złodzieja… No, ale przynajmniej nabrałem doświadczenia; wystarczy mi go na całe życie… Przestaniecie wy mnie teraz nazywać romantykiem i marzycielem…”", + "89131": "Coś jakby zawadzało mu w lewym płucu.", + "89132": "„Astma?… — mruknął. — Muszę ja się na serio wziąć do kuracji. Inaczej za pięć, sześć lat zostałbym kompletnym niedołęgą… Ach, gdybym się był spostrzegł dziesięć lat temu!..”", + "89133": "Przymknął oczy i zdawało mu się, że widzi całe swoje życie, od chwili obecnej aż do dzieciństwa, rozwinięte na kształt panoramy, wzdłuż której on sam płynął, dziwnie spokojnym ruchem… Uderzało go tylko, że każdy miniony obraz zacierał mu się w pamięci tak nieodwołalnie, iż w żaden sposób nie mógł przypomnieć sobie tego, na co patrzył przed chwilą. Oto obiad w Hotelu Europejskim z powodu otwarcia nowego sklepu… Oto stary sklep, a w nim panna Łęcka rozmawia z Mraczewskim… Oto jego pokój z zakratowanym oknem, gdzie przed chwilą wszedł Wokulski, kiedy powrócił z Bułgarii…", + "89134": "„Zaraz… co to ja poprzednio widziałem…” — myślał.", + "89135": "Oto piwnica Hopfera, gdzie poznał się z Wokulskim… A oto pole bitwy, gdzie niebieskawy dym unosi się nad liniami granatowych i białych mundurów… A oto stary Mincel siedzi na fotelu i ciągnie za sznurek wiszącego w oknie kozaka…", + "89136": "„Czy ja to wszystko istotnie widziałem, czy mi się tylko śniło?… Boże miłosierny…” — szepnął.", + "89137": "Teraz zdawało mu się, że jest małym chłopcem i że podczas gdy jego ojciec rozmawiał z panem Raczkiem o cesarzu Napoleonie, on wymknął się na strych i przez dymnik patrzył na Wisłę w stronę Pragi… Stopniowo jednak obraz przedmieścia zatarł mu się przed oczyma i został tylko dymnik. Z początku był on wielki jak talerz, później jak spodek, a potem zmalał do rozmiarów srebrnej dziesiątki…", + "89138": "Jednocześnie ze wszystkich stron ogarnęła go niepamięć i ciemność, a raczej głęboka czarność, wśród której tylko ów dymnik świecił jak gwiazda o nieustannie zmniejszającym się blasku.", + "89139": "Nareszcie i ta ostatnia gwiazda zgasła…", + "89140": "Może zobaczył ją znowu, ale już nie nad ziemskim horyzontem.", + "89141": "------------------------------------------------", + "89142": "Około drugiej w południe przyszedł służący pana Ignacego, Kazimierz, z koszem talerzy. Hałaśliwie nakrył do stołu, a widząc, że pan nie budzi się, zawołał:", + "89143": "— Proszę pana, obiad wystygnie…", + "89144": "Ponieważ pan Ignacy nie ruszył się i tym razem, więc Kazimierz zbliżył się do szezlonga i rzekł:", + "89145": "— Proszę pana…", + "89146": "Nagle cofnął się, wybiegł do sieni i zaczął pukać do tylnych drzwi sklepu, w którym jeszcze był Szlangbaum i jeden z jego subiektów.", + "89147": "Szlangbaum otworzył drzwi.", + "89148": "— Czego chcesz?… — szorstko zapytał służącego.", + "89149": "— Proszę pana… naszemu panu coś się stało…", + "89150": "Szlangbaum ostrożnie wszedł do pokoju, spojrzał na szezlong i również cofnął się…", + "89151": "— Biegnij po doktora Szumana!… — zawołał. — Ja tu nie chcę wchodzić…", + "89152": "W tej samej porze u doktora był Ochocki i opowiadał mu, że wczoraj z rana powrócił z Petersburga, a w południe odprowadzał na pociąg wiedeński swoją kuzynkę, pannę Izabelę Łęcką, która wyjechała za granicę.", + "89153": "— Wyobraź pan sobie — zakończył — że wstępuje do klasztoru!…", + "89154": "— Panna Izabela?… — zapytał Szuman. — Cóż to, czy ma zamiar nawet Pana Boga kokietować, czy tylko chce po wzruszeniach odpocząć, ażeby pewniejszym krokiem wyjść za mąż?", + "89155": "— Daj jej pan spokój… to dziwna kobieta… — szepnął Ochocki.", + "89156": "— One wszystkie wydają się nam dziwne — odparł zirytowanym głosem doktór — dopóki nie sprawdzimy, że są tylko głupie albo nędzne… O Wokulskim nie słyszałeś pan czego?…", + "89157": "— A właśnie… — odpowiedział. Lecz nagle zatrzymał się i umilkł.", + "89158": "— Cóż, wiesz pan co o nim?… Czy może robisz z tego tajemnicę stanu?… — nalegał doktór.", + "89159": "W tej chwili wpadł Kazimierz wołając:", + "89160": "— Panie doktorze, coś się stało naszemu panu. Prędzej, panie!", + "89161": "Szuman zerwał się, razem z nim Ochocki. Siedli w dorożkę i pędem zajechali przed dom, w którym mieszkał Rzecki.", + "89162": "W bramie zastąpił im drogę Maruszewicz z mocno zafrasowaną miną.", + "89163": "— No, wyobraź pan sobie — zawołał do doktora — taki miałem do niego ważny interes… Chodzi przecież o mój honor… a ten tymczasem umarł sobie!…", + "89164": "Doktór i Ochocki w towarzystwie Maruszewicza weszli do mieszkania Rzeckiego. W pierwszym pokoju był już Szlangbaum, radca Węgrowicz i ajent Szprot.", + "89165": "— Gdyby pił *radzika* — mówił Węgrowicz — dosięgnąłby stu lat… A tak…", + "89166": "Szlangbaum spostrzegłszy Ochockiego schwycił go za rękę i zapytał:", + "89167": "— Pan nieodwołalnie chce odebrać pieniądze w tym tygodniu?…", + "89168": "— Tak.", + "89169": "— Dlaczego tak prędko?…", + "89170": "— Bo wyjeżdżam.", + "89171": "— Na długo?…", + "89172": "— Może na zawsze — odparł szorstko i wszedł za doktorem do pokoju, gdzie leżały zwłoki.", + "89173": "Za nim na palcach weszli inni.", + "89174": "— Straszna rzecz! — odezwał się doktór. — Ci giną, wy wyjeżdżacie… Któż tu w końcu zostanie?…", + "89175": "— My!… — odpowiedzieli jednogłośnie Maruszewicz i Szlangbaum.", + "89176": "— Ludzi nie zabraknie… — dorzucił radca Węgrowicz.", + "89177": "— Nie zabraknie… ale tymczasem idźcie panowie stąd!… — krzyknął doktór.", + "89178": "Cała gromada z oznakami oburzenia cofnęła się do przedpokoju. Został tylko Szuman i Ochocki.", + "89179": "— Przypatrz mu się pan… — rzekł doktór wskazując na zwłoki. — Ostatni to romantyk!… Jak oni się wynoszą… Jak oni się wynoszą…", + "89180": "Szarpał wąsy i odwrócił się do okna.", + "89181": "Ochocki ujął zimną już rękę Rzeckiego i pochylił się, jakby chcąc mu coś szepnąć do ucha. Nagle w bocznej kieszeni zmarłego spostrzegł wysunięty do połowy list Węgiełka i machinalnie przeczytał nakreślone wielkimi literami wyrazy:", + "89182": "Non omnis moriar…", + "89183": "— Masz rację… — rzekł jakby do siebie.", + "89184": "— Ja mam rację?… — zapytał doktór. — Wiem o tym od dawna.", + "89185": "Ochocki milczał.", + "89186": "Koniec", + "89187": "Uzupełnienie", + "89188": "Prawie w tej samej chwili, kiedy Rzecki studiował licytację domu Łęckich, w jego własnym mieszkaniu naradzali się dwaj panowie: jednym z nich był Wokulski, drugim moskiewski kupiec Suzin.", + "89189": "Suzin był to niski olbrzym, z potężną głową, potężnymi plecami i jeszcze potężniejszymi rękoma; robił wrażenie ogniotrwałej szafy odzianej w surdut źle skrojony z bardzo cienkiego sukna. Z całej jego figury przeglądała niezmierna siła, a z czerwonej twarzy o nieregularnych rysach tryskało prawie kompromitujące zdrowie. Nosił długie konopiaste włosy, już gęsto przyprószone siwizną, podcięte przy kołnierzu i rozdzielone nad czołem, tudzież wielką brodę, również konopiastą w białe pasy. Na grubych palcach miał kilka pierścieni z ogromnymi brylantami, a na szyi złoty łańcuch, przy którym śmielej można było przyczepić berlinkę niż zegarek. Spod brwi, przypominających krzaki jałowcu, wyglądały mu nieduże siwe oczki, iskrzące się sprytem.", + "89190": "Wokulski siedział w fotelu zamyślony, Suzin przeglądał jakieś papiery, pił sodową wodę z koniakiem od gorąca i mówił:", + "89191": "— Twoje prykaszczyki, Stanisławie Piotrowiczu, to same porządne panowie, polska szlachta… Nu, ale gdzie im do naszych!… Ten Żyd, jak jego zwą, Szlajmans?… on wygląda, jakby po tobie miał sklep wziąć. (Przegnaj Żydów, Stanisławie Piotrowiczu! a zresztą jak sobie chcesz…) A ten Klejn, on — nihilist… Mraczewski także nihilist, ale on taki, co za dziewkami lata; a Klejn chudy nihilist, mizerny i już jak co zmaluje — nie daj Boże!…", + "89192": "Znowu czytał papiery, popijał wodę z koniakiem i ciągnął:", + "89193": "— A ja zawsze do swojego, jak ten gubernator rzymski (nie pomnisz?), co to gadał: zawsze taki zburzyć Kartaginę!… I ja tobie zawsze będę gadał: jedź ze mną dziś na noc do Paryża. Piętnaście tysięcy rubli gwarantuję tobie od zaraz, a jak mnie się uda jedna sprawa — może i pięćdziesiąt… Aj! pan Wokulski, szkoda takich pieniędzy… Ulituj się nade mną i nad sobą i jedź dzisiaj… Po co tu siedzieć? co wysiedzisz?… Ty już zupełnie nie ten, co byłeś; padło tobie na mózgi, i co?… Do Moskwy nie zaglądasz, na listy nie odpowiadasz i takimi pieniędzmi gardzisz!… A już stary Suzin u ciebie gorzej sobaki. Doktorów by zwołał, do Karlsbadu by jechał, ha?…", + "89194": "W tej chwili drzwi ostrożnie uchyliły się i wszedł mizerny Klejn podając Wokulskiemu list w bladoniebieskiej kopercie, z litografowanym pęczkiem niezapominajek. Wokulski szybko chwycił list, pobladł, zarumienił się, rzucił na stół rozerwaną kopertę i począł czytać:", + "89195": "„Wieniec jest prześliczny; odsyłam go panu na powrót i z góry dziękuję w imieniu Rossiego. Niechże pan koniecznie, ale to koniecznie, przyjdzie do nas jutro na obiad, bo jeszcze musimy porozmawiać o tej kwestii.", + "89196": "Życzliwa — Izabela Łęcka”", + "89197": "— Ma czekać na odpowiedź? — spytał cichym głosem Klejn.", + "89198": "— Nie.", + "89199": "Klejn zniknął jak teatralny duch między kulisami, a Wokulski wciąż czytał list, drugi raz, trzeci i czwarty. Suzin odsunął papiery i z najwyższym skupieniem począł mu się przypatrywać swymi małymi oczkami. Potem wziął do rąk bladoniebieską kopertę, obejrzał i znowu zatopił spojrzenie w Wokulskim, nieznacznie uśmiechając się, z odcieniem łagodnej ironii.", + "89200": "Kiedy Wokulski schował list, rozglądając się po pokoju jak człowiek dopiero co zbudzony, Suzin wskazał kopertę i rzekł:", + "89201": "— Rozumie się, od kobiety list… Czort z tymi babami!… nie wejdzie do pokoju, a poznasz, że jest… Nosem poznasz. Raz mnie jeden batiuszka mówił, że Adam w raju musiał zjeść zakazany owoc, bo drzewo, na którym on wyrósł, pachniało jak kobieta… Czort z tymi babami!… Ale zawsze taki ona tobie musiała coś zadać, Stanisławie Piotrowiczu…", + "89202": "— Kto?", + "89203": "— A ta, co przysłała tę kopertę. Zmieniłeś się tak, żem się zdziwił. Prędko z nią kończ, bo popadniesz w jakie nieszczęście…", + "89204": "— Gdybyż to można skończyć… — westchnął Wokulski.", + "89205": "Suzin zaśmiał się.", + "89206": "— Ach, ty gołąbku!… Co nie można?… Wszystko można… Ja był raz na jednej operze, jakiego to Niemca (już pozwól, a Niemcy mają rozum!), gdzie sam diabeł nie wynalazł na kobietę lepszego sposobu jak brylanty… Zaniósł jej brylantów (może być na dziesięć, może być na piętnaście tysięcy rubli), nu i wszystko dobrze…", + "89207": "— Co wygadujesz, Suzin!… — szepnął Wokulski, opierając głowę na ręku.", + "89208": "— Ach, ty pan! ach, ty bezmozgi szlachcic polski! — śmiał się Suzin. — Ot, co was gubi wszystkich Polaków, u was na wszystko: i na handel, i na politykę, i na kobiety, u was na wszystko — serce i serce… I to jest wasze głupstwo. Na wszystko ty miej kieszeń, a serce tylko dla siebie, ażeby radować się z tego, co kupisz za pieniądze. Osobliwie kobieta jest taki twór, że już u niej za serce nie wytargujesz nic, jak od Żyda za pacierze… Bo ona sobie z serca twojego zrobi umeblowanie, a przyjdzie inny bez serca, i z nim będzie kochać się, całować w twoich oczach… Ty mnie do niej poszlij, Stanisławie Piotrowiczu, a jej powiem krótkie słowo: „Ot, madamka — ty zadała co to panu szlachcicu Wokulskiemu, a wzięła jemu rozum. Oddaj jego rozum, a ja tobie dam — tuzin tuzinów katarzynek… Może mało?… Dam dwa razy tyle, i szabasz!…”", + "89209": "Wokulski wyglądał tak okropnie, że Suzin przerwał, a potem zmienił temat rozmowy.", + "89210": "— A ty wiesz — ciągnął — co mnie przed wyjazdem mówiła Maria Siergiejewna o swojej córce?… „Ot — mówiła — głupia Luboczka! wciąż tęskni i tęskni za tym padlecem Wokulskim. Ja jej tłomaczę: ty i nie myśl o panu Wokulskim. Pan Wokulski siedzi sobie w Warszawie i gra na fortepiano: Jeszcze Polska nie zginęła!… a o takiej głupiej dziewczynie i nie pomyśli… A Luboczka nic, jak kamień…” I jeszcze mówi Maria Siergiejewna: „Czort mnie do ich parszywej Polski, niechaj ona i nie zginęła, ale mnie dziecka żal…”", + "89211": "No, pomyśl tylko, Stanisławie Piotrowiczu: dziewczyna jak malina, Smolny Instytut skończyła, wzięła medal, trzy miliony rubli położy tobie od razu na stół, i tańcuje, i maluje, i jeden pułkownik gwardyjski starał się o nią… Żeń się z nią, a będziesz miał pieniądze na trzy tutejsze madamy, byle Bóg dał zdrowie, bo kobiety nie takich Samsonów zjadły…", + "89212": "Drzwi pokoju otworzyły się po raz drugi.", + "89213": "— Pan Łęcki prosi pana — rzekł Klejn, ukazując jeden mankiet i wierzch głowy.", + "89214": "Wokulski drgnął, Suzin ciężko podniósł się z kanapy.", + "89215": "— No, Stanisławie Piotrowiczu, to i ja już pójdę przespać się. Rzuć wszystko, radzę tobie i jedź ze mną dziś do Paryża; a nie dziś, to jutro albo pojutrze. Ja jeszcze wstąpię do Berlina popatrzyć na Bismarcka, a ty przyjeżdżaj…", + "89216": "Ucałowali się i Suzin wyszedł kiwając głową.", + "89217": "— Gdzie jest pan Łęcki? — spytał Wokulski Klejna.", + "89218": "— W gabinecie.", + "89219": "— Idę natychmiast.", + "89220": "Klejn wyszedł, Wokulski szybko zebrał papiery ze stołu i również opuścił mieszkanie pana Ignacego.", + "89221": "Tom I", + "89222": "I. Jak wygląda firma J. Mincel i S. Wokulski przez szkło butelek?", + "89223": "W początkach roku 1878, kiedy świat polityczny zajmował się pokojem san-stefańskim, wyborem nowego papieża albo szansami europejskiej wojny, warszawscy kupcy tudzież inteligencja pewnej okolicy Krakowskiego Przedmieścia niemniej gorąco interesowała się przyszłością galanteryjnego sklepu pod firmą J. Mincel i S. Wokulski.", + "89224": "W renomowanej jadłodajni, gdzie na wieczorną przekąskę zbierali się właściciele składów bielizny i składów win, fabrykanci powozów i kapeluszy, poważni ojcowie rodzin, utrzymujący się z własnych funduszów, i posiadacze kamienic bez zajęcia, równie dużo mówiono o uzbrojeniach Anglii, jak o firmie J. Mincel i S. Wokulski. Zatopieni w kłębach dymu cygar i pochyleni nad butelkami z ciemnego szkła obywatele tej dzielnicy, jedni zakładali się o wygranę lub przegranę Anglii, drudzy o bankructwo Wokulskiego; jedni nazywali geniuszem Bismarcka, drudzy — awanturnikiem Wokulskiego; jedni krytykowali postępowanie prezydenta MacMahona, inni twierdzili, że Wokulski jest zdecydowanym wariatem, jeżeli nie czymś gorszym…", + "89225": "Pan Deklewski, fabrykant powozów, który majątek i stanowisko zawdzięczał wytrwałej pracy w jednym fachu, tudzież radca Węgrowicz, który od dwudziestu lat był członkiem-opiekunem jednego i tego samego Towarzystwa Dobroczynności, znali S. Wokulskiego najdawniej i najgłośniej przepowiadali mu ruinę. — Na ruinie bowiem i niewypłacalności — mówił pan Deklewski — musi skończyć człowiek, który nie pilnuje się jednego fachu i nie umie uszanować darów łaskawej fortuny. — Zaś radca Węgrowicz, po każdej również głębokiej sentencji swego przyjaciela, dodawał:", + "89226": "— Wariat! wariat!… Awanturnik!… Józiu, przynieś no jeszcze piwa. A która to butelka?", + "89227": "— Szósta, panie radco. Służę piorunem!… — odpowiadał Józio.", + "89228": "— Już szósta?… Jak ten czas leci!… Wariat! wariat! — mruczał radca Węgrowicz.", + "89229": "Dla osób posilających się w tej co radca jadłodajni, dla jej właściciela, subiektów i chłopców przyczyny klęsk mających paść na S. Wokulskiego i jego sklep galanteryjny były tak jasne, jak gazowe płomyki oświetlające zakład. Przyczyny te tkwiły w niespokojnym charakterze, w awanturniczym życiu, zresztą w najświeższym postępku człowieka, który mając w ręku pewny kawałek chleba i możność uczęszczania do tej oto tak przyzwoitej restauracji, dobrowolnie wyrzekł się restauracji, sklep zostawił na Opatrzności boskiej, a sam z całą gotówką odziedziczoną po żonie pojechał na turecką wojnę robić majątek.", + "89230": "— A może go i zrobi… Dostawy dla wojska to gruby interes — wtrącił pan Szprot, ajent handlowy, który bywał tu rzadkim gościem.", + "89231": "— Nic nie zrobi — odparł pan Deklewski — a tymczasem porządny sklep diabli wezmą. Na dostawach bogacą się tylko Żydzi i Niemcy; nasi do tego nie mają głowy.", + "89232": "— A może Wokulski ma głowę?", + "89233": "— Wariat! wariat!… — mruknął radca. — Podaj no, Józiu, piwa. Która to?…", + "89234": "— Siódma buteleczka, panie radco. Służę piorunem.", + "89235": "— Już siódma?… Jak ten czas leci, jak ten czas leci…", + "89236": "Ajent handlowy, który z obowiązków stanowiska potrzebował mieć o kupcach wiadomości wszechstronne i wyczerpujące, przeniósł swoją butelkę i szklankę do stołu radcy i topiąc słodkie wejrzenie w jego załzawionych oczach, spytał zniżonym głosem:", + "89237": "— Przepraszam, ale… Dlaczego pan radca nazywa Wokulskiego wariatem?… Może mogę służyć cygarkiem… Ja trochę znam Wokulskiego. Zawsze wydawał mi się człowiekiem skrytym i dumnym. W kupcu skrytość jest wielką zaletą, duma wadą. Ale żeby Wokulski zdradzał skłonności do wariacji, tegom nie spostrzegł.", + "89238": "Radca przyjął cygaro bez szczególnych oznak wdzięczności. Jego rumiana twarz, otoczona pękami siwych włosów nad czołem, na brodzie i na policzkach, była w tej chwili podobna do krwawnika oprawionego w srebro.", + "89239": "— Nazywam go — odparł, powoli ogryzając i zapalając cygaro — nazywam go wariatem, gdyż go znam lat… Zaczekaj pan… Piętnaście… siedemnaście… osiemnaście… Było to w roku 1860… Jadaliśmy wtedy u Hopfera. Znałeś pan Hopfera?…", + "89240": "— Phi…", + "89241": "— Otóż Wokulski był wtedy u Hopfera subiektem i miał już ze dwadzieścia parę lat.", + "89242": "— W handlu win i delikatesów?", + "89243": "— Tak. I jak dziś Józio, tak on wówczas podawał mi piwo, zrazy nelsońskie…", + "89244": "— I z tej branży przerzucił się do galanterii? — wtrącił ajent.", + "89245": "— Zaczekaj pan — przerwał radca. — Przerzucił się, ale nie do galanterii, tylko do Szkoły Przygotowawczej, a potem do Szkoły Głównej, rozumie pan?… Zachciało mu się być uczonym!…", + "89246": "Ajent począł chwiać głową w sposób oznaczający zdziwienie.", + "89247": "— Istna heca — rzekł. — I skąd mu to przyszło?", + "89248": "— No, skąd! Zwyczajnie — stosunki z Akademią Medyczną, ze Szkołą Sztuk Pięknych… Wtedy wszystkim paliło się we łbach, a on nie chciał być gorszym od innych. W dzień służył gościom przy bufecie i prowadził rachunki, a w nocy uczył się…", + "89249": "— Licha musiała to być usługa.", + "89250": "— Taka jak innych — odparł radca, niechętnie machając ręką. — Tylko że przy posłudze był, bestia, niemiły; na najniewinniejsze słówko marszczył się jak zbój… Rozumie się, używaliśmy na nim, co wlazło, a on najgorzej gniewał się, jeżeli nazwał go kto „panem konsyliarzem”. Raz tak zwymyślał gościa, że mało obaj nie porwali się za czuby.", + "89251": "— Naturalnie, handel cierpiał na tym.", + "89252": "— Wcale nie! Bo kiedy po Warszawie rozeszła się wieść, że subiekt Hopfera chce wstąpić do Szkoły Przygotowawczej, tłumy zaczęły tam przychodzić na śniadanie. Osobliwie roiła się studenteria.", + "89253": "— I poszedł też do Szkoły Przygotowawczej?", + "89254": "— Poszedł i nawet zdał egzamin do Szkoły Głównej. No, ale co pan powiesz — ciągnął radca uderzając ajenta w kolano — że zamiast wytrwać przy nauce do końca, niespełna w rok rzucił szkołę…", + "89255": "— Cóż robił?", + "89256": "— Otóż, co… Gotował wraz z innymi piwo, które do dziś dnia pijemy, i sam w rezultacie oparł się aż gdzieś koło Irkucka.", + "89257": "— Heca, panie! — westchnął ajent handlowy.", + "89258": "— Nie koniec na tym… W roku 1870 wrócił do Warszawy z niewielkim fundusikiem. Przez pół roku szukał zajęcia, z daleka omijając handle korzenne, których po dziś dzień nienawidzi, aż nareszcie przy protekcji swego dzisiejszego dysponenta, Rzeckiego, wkręcił się do sklepu Minclowej, która akurat została wdową, i w rok potem ożenił się z babą grubo starszą od niego.", + "89259": "— To nie było głupie — wtrącił ajent.", + "89260": "— Zapewne. Jednym zamachem zdobył sobie byt i warsztat, na którym mógł spokojnie pracować do końca życia. Ale też miał on krzyż Pański z babą!", + "89261": "— One to umieją…", + "89262": "— Jeszcze jak! — prawił radca. — Patrz pan jednakże, co to znaczy szczęście. Półtora roku temu baba objadła się czegoś i umarła, a Wokulski po czteroletniej katordze został wolny jak ptaszek, z zasobnym sklepem i trzydziestu tysiącami rubli w gotowiźnie, na którą pracowały dwa pokolenia Minclów.", + "89263": "— Ma szczęście.", + "89264": "— Miał — poprawił radca — ale go nie uszanował. Inny na jego miejscu ożeniłby się z jaką uczciwą panienką i żyłby w dostatkach; bo co to, panie, dziś znaczy sklep z reputacją i w doskonałym punkcie!… Ten jednak, wariat, rzucił wszystko i pojechał robić interesa na wojnie. Milionów mu się zachciało czy kiego diabła.", + "89265": "— Może je będzie miał — odezwał się ajent.", + "89266": "— Ehe! — żachnął się radca. — Daj no, Józiu, piwa. Myślisz pan, że w Turcji znajdzie jeszcze bogatszą babę aniżeli nieboszczka Minclowa?… Józiu!…", + "89267": "— Służę piorunem!… Jedzie ósma…", + "89268": "— Ósma? — powtórzył radca — to być nie może. Zaraz… Przedtem była szósta, potem siódma… — mruczał zasłaniając twarz dłonią. — Może być, że ósma. Jak ten czas leci!…", + "89269": "Mimo posępne wróżby ludzi trzeźwo patrzących na rzeczy, sklep galanteryjny pod firmą J. Mincel i S. Wokulski nie tylko nie upadł, ale nawet robił dobre interesa. Publiczność zaciekawiona pogłoskami o bankructwie coraz liczniej odwiedzała magazyn, od chwili zaś kiedy Wokulski opuścił Warszawę, zaczęli zgłaszać się po towary kupcy rosyjscy. Zamówienia mnożyły się, kredyt za granicą istniał, weksle były płacone regularnie, a sklep roił się gośćmi, którym ledwo mogli wydołać trzej subiekci: jeden mizerny blondyn, wyglądający, jakby co godzinę umierał na suchoty, drugi szatyn z brodą filozofa, a ruchami księcia i trzeci elegant, który nosił zabójcze dla płci pięknej wąsiki, pachnąc przy tym jak laboratorium chemiczne.", + "89270": "Ani jednak ciekawość ogółu, ani fizyczne i duchowe zalety trzech subiektów, ani nawet ustalona reputacja sklepu może nie uchroniłyby go od upadku, gdyby nie zawiadował nim czterdziestoletni pracownik firmy, przyjaciel i zastępca Wokulskiego, pan Ignacy Rzecki.", + "89271": "II. Rządy starego subiekta", + "89272": "Pan Ignacy od dwudziestu pięciu lat mieszkał w pokoiku przy sklepie. W ciągu tego czasu sklep zmieniał właścicieli i podłogę, szafy i szyby w oknach, zakres swojej działalności i subiektów; ale pokój pana Rzeckiego pozostał zawsze taki sam. Było w nim to samo smutne okno, wychodzące na to samo podwórze, z tą samą kratą, na której szczeblach zwieszała się, być może, ćwierćwiekowa pajęczyna, a z pewnością ćwierćwiekowa firanka, niegdyś zielona, obecnie wypłowiała z tęsknoty za słońcem.", + "89273": "Pod oknem stał ten sam czarny stół obity suknem, także niegdyś zielonym, dziś tylko poplamionym. Na nim wielki czarny kałamarz wraz z wielką czarną piaseczniczką, przymocowaną do tej samej podstawki — para mosiężnych lichtarzy do świec łojowych, których już nikt nie palił, i stalowe szczypce, którymi już nikt nie obcinał knotów. Żelazne łóżko z bardzo cienkim materacem, nad nim nigdy nie używana dubeltówka, pod nim pudło z gitarą, przypominające dziecinną trumienkę, wąska kanapka obita skórą, dwa krzesła również skórą obite, duża blaszana miednica i mała szafa ciemnowiśniowej barwy stanowiły umeblowanie pokoju, który, ze względu na swoją długość i mrok w nim panujący, zdawał się być podobniejszym do grobu aniżeli do mieszkania.", + "89274": "Równie jak pokój, nie zmieniły się od ćwierć wieku zwyczaje pana Ignacego.", + "89275": "Rano budził się zawsze o szóstej; przez chwilę słuchał, czy idzie leżący na krześle zegarek, i spoglądał na skazówki, które tworzyły jedną linię prostą. Chciał wstać spokojnie, bez awantur; ale że chłodne nogi i nieco zesztywniałe ręce nie okazywały się dość uległymi jego woli, więc zrywał się, nagle wyskakiwał na środek pokoju i rzuciwszy na łóżko szlafmycę, biegł pod piec do wielkiej miednicy, w której mył się od stóp do głów, rżąc i parskając jak wiekowy rumak szlachetnej krwi, któremu przypomniał się wyścig.", + "89276": "Podczas obrządku wycierania się kosmatymi ręcznikami, z upodobaniem patrzył na swoje chude łydki i zarośnięte piersi, mrucząc:", + "89277": "„No, przecie nabieram ciała.”", + "89278": "W tym samym czasie zeskakiwał z kanapki jego stary pudel Ir z wybitym okiem i mocno otrząsnąwszy się, zapewne z resztek snu, skrobał do drzwi, za którymi rozlegało się pracowite dmuchanie w samowar. Pan Rzecki, wciąż ubierając się z pośpiechem, wypuszczał psa, mówił dzień dobry służącemu, wydobywał z szafy imbryk, mylił się przy zapinaniu mankietów, biegł na podwórze zobaczyć stan pogody, parzył się gorącą herbatą, czesał się nie patrząc w lustro i o wpół do siódmej był gotów.", + "89279": "Obejrzawszy się, czy ma krawat na szyi, a zegarek i portmonetkę w kieszeniach, pan Ignacy wydobywał ze stolika wielki klucz i trochę zgarbiony, uroczyście otwierał tylne drzwi sklepu obite żelazną blachą. Wchodzili tam obaj ze służącym, zapalali parę płomyków gazu i podczas gdy służący zamiatał podłogę, pan Ignacy odczytywał przez binokle ze swego notatnika rozkład zajęć na dzień dzisiejszy.", + "89280": "„Oddać w banku osiemset rubli, aha… Do Lublina wysłać trzy albumy, tuzin portmonetek… Właśnie!… Do Wiednia przekaz na tysiąc dwieście guldenów… Z kolei odebrać transport… Zmonitować rymarza za nieodesłanie walizek… Bagatela!… Napisać list do Stasia… Bagatela…”", + "89281": "Skończywszy czytać, zapalał jeszcze kilka płomieni i przy ich blasku robił przegląd towarów w gablotkach i szafach.", + "89282": "„Spinki, szpilki, portmonety… dobrze… Rękawiczki, wachlarze, krawaty… tak jest… Laski, parasole, sakwojaże… A tu — albumy, neseserki… Szafirowy wczoraj sprzedano, naturalnie!… Lichtarze, kałamarze, przyciski… Porcelana… Ciekawym, dlaczego ten wazon odwrócili?… Z pewnością… Nie, nie uszkodzony… Lalki z włosami, teatr, karuzel… Trzeba na jutro postawić w oknie karuzel, bo już fontanna spowszedniała. Bagatela!… Ósma dochodzi… Założyłbym się, że Klejn będzie pierwszy, a Mraczewski ostatni. Naturalnie… Poznał się z jakąś guwernantką i już jej kupił neseserkę na rachunek i z rabatem… Rozumie się… Byle nie zaczął kupować bez rabatu i bez rachunku…”", + "89283": "Tak mruczał i chodził po sklepie przygarbiony, z rękoma w kieszeniach, a za nim jego pudel. Pan od czasu do czasu zatrzymywał się i oglądał jakiś przedmiot, pies przysiadał na podłodze i skrobał tylną nogą gęste kudły, a rzędem ustawione w szafie lalki małe, średnie i duże, brunetki i blondynki, przypatrywały się im martwymi oczami.", + "89284": "Drzwi od sieni skrzypnęły i ukazał się pan Klejn, mizerny subiekt, ze smutnym uśmiechem na posiniałych ustach.", + "89285": "— A co, byłem pewny, że pan przyjdziesz pierwszy. Dzień dobry — rzekł pan Ignacy. — Paweł! gaś światło i otwieraj sklep.", + "89286": "Służący wbiegł ciężkim kłusem i zakręcił gaz. Po chwili rozległo się zgrzytanie ryglów, szczękanie sztab i do sklepu wszedł dzień, jedyny gość, który nigdy nie zawodzi kupca. Rzecki usiadł przy kantorku pod oknem, Klejn stanął na zwykłym miejscu przy porcelanie.", + "89287": "— Pryncypał jeszcze nie wraca, nie miał pan listu? — spytał Klejn.", + "89288": "— Spodziewam się go w połowie marca, najdalej za miesiąc.", + "89289": "— Jeżeli go nie zatrzyma nowa wojna.", + "89290": "— Staś… Pan Wokulski — poprawił się Rzecki — pisze mi, że wojny nie będzie.", + "89291": "— Kursa jednak spadają, a przed chwilą czytałem, że flota angielska wpłynęła na Dardanele.", + "89292": "— To nic, wojny nie będzie. Zresztą — westchnął pan Ignacy — co nas obchodzi wojna, w której nie przyjmie udziału Bonaparte.", + "89293": "— Bonapartowie skończyli już karierę.", + "89294": "— Doprawdy?… — uśmiechnął się ironicznie pan Ignacy. — A na czyjąż korzyść MacMahon z Ducrotem układali w styczniu zamach stanu?… Wierz mi, panie Klejn, bonapartyzm to potęga!…", + "89295": "— Jest większa od niej.", + "89296": "— Jaka? — oburzył się pan Ignacy. — Może republika z Gambettą?… Może Bismarck?…", + "89297": "— Socjalizm… — szepnął mizerny subiekt kryjąc się za porcelanę.", + "89298": "Pan Ignacy mocniej zasadził binokle i podniósł się na swym fotelu, jakby pragnąc jednym zamachem obalić nową teorię, która przeciwstawiała się jego poglądom, lecz poplątało mu szyki wejście drugiego subiekta z brodą.", + "89299": "— A, moje uszanowanie panu Lisieckiemu! — zwrócił się do przybyłego. — Zimny dzień mamy, prawda? Która też godzina w mieście, bo mój zegarek musi się spieszyć. Jeszcze chyba nie ma kwadransa na dziewiątą?…", + "89300": "— Także koncept!… Pański zegarek zawsze spieszy się z rana, a późni wieczorem — odparł cierpko Lisiecki ocierając szronem pokryte wąsy.", + "89301": "— Założę się, żeś pan był wczoraj na preferansie.", + "89302": "— Ma się wiedzieć. Cóż pan myślisz, że mi na całą dobę wystarczy widok waszych galanterii i pańskiej siwizny?", + "89303": "— No, mój panie, wolę być trochę szpakowatym aniżeli łysym — oburzył się pan Ignacy.", + "89304": "— Koncept!… — syknął pan Lisiecki. — Moja łysina, jeżeli ją kto dojrzy, jest smutnym dziedzictwem rodu, ale pańska siwizna i gderliwy charakter są owocami starości, którą… chciałbym szanować.", + "89305": "Do sklepu wszedł pierwszy gość: kobieta ubrana w salopę i chustkę na głowie, żądająca mosiężnej spluwaczki… Pan Ignacy bardzo nisko ukłonił się jej i ofiarował krzesło, a pan Lisiecki zniknął za szafami i wróciwszy po chwili doręczył interesantce ruchem pełnym godności żądany przedmiot. Potem zapisał cenę spluwaczki na kartce, podał ją przez ramię Rzeckiemu i poszedł za gablotkę z miną bankiera, który złożył na cel dobroczynny kilka tysięcy rubli.", + "89306": "Spór o siwiznę i łysinę był zażegnany.", + "89307": "Dopiero około dziewiątej wszedł, a raczej wpadł do sklepu pan Mraczewski, piękny, dwudziestokilkoletni blondynek, z oczyma jak gwiazdy, ustami jak korale, z wąsikami jak zatrute sztylety. Wbiegł ciągnąc za sobą od progu smugę woni i zawołał:", + "89308": "— Słowo honoru daję, że musi już być wpół do dziesiątej. Letkiewicz jestem, gałgan jestem, no — podły jestem, ale cóż zrobię, kiedy matka mi zachorowała i musiałem szukać doktora. Byłem u sześciu…", + "89309": "— Czy u tych, którym dajesz pan neseserki? — spytał Lisiecki.", + "89310": "— Neseserki?… Nie. Nasz doktór nie przyjąłby nawet szpilki. Zacny człowiek… Prawda, panie Rzecki, że już jest wpół do dziesiątej? Stanął mi zegarek.", + "89311": "— Dochodzi *dziewiąta*… — odparł ze szczególnym naciskiem pan Ignacy.", + "89312": "— Dopiero dziewiąta?… No, kto by myślał! A tak projektowałem sobie, że dziś przyjdę do sklepu pierwszy, wcześniej od pana Klejna…", + "89313": "— Ażeby wyjść przed ósmą — wtrącił pan Lisiecki.", + "89314": "Mraczewski utkwił w nim błękitne oczy, w których malowało się najwyższe zdumienie.", + "89315": "— Pan skąd wie?… — odparł. — No, słowo honoru daję, że ten człowiek ma zmysł proroczy! Właśnie dziś, słowo honoru… muszę być na mieście przed siódmą, choćbym umarł, choćbym… miał podać się do dymisji…", + "89316": "— Niech pan od tego zacznie — wybuchnął Rzecki — a będzie pan wolny przed jedynastą, nawet w tej chwili, panie Mraczewski. Pan powinieneś być hrabią, nie kupcem, i dziwię się, że pan od razu nie wstąpił do tamtego fachu, przy którym zawsze ma się czas, panie Mraczewski. Naturalnie!", + "89317": "— No, i pan w jego wieku latałeś za spódniczkami — odezwał się Lisiecki. — Co tu bawić się w morały.", + "89318": "— Nigdy nie latałem! — krzyknął Rzecki uderzając pięścią w kantorek.", + "89319": "— Przynajmniej raz wygadał się, że całe życie jest niedołęgą — mruknął Lisiecki do Klejna, który uśmiechał się podnosząc jednocześnie brwi bardzo wysoko.", + "89320": "Do sklepu wszedł drugi gość i zażądał kaloszy. Naprzeciw niego wysunął się Mraczewski.", + "89321": "— Kaloszyków żąda szanowny pan? Który numerek, jeżeli wolno spytać? Ach, szanowny pan zapewne nie pamięta! Nie każdy ma czas myśleć o numerze swoich kaloszy, to należy do nas. Szanowny pan pozwoli, że przymierzymy?… Szanowny pan raczy zająć miejsce na taburecie. Paweł! przynieś ręcznik, zdejm panu kalosze i wytrzyj obuwie…", + "89322": "Wbiegł Paweł ze ścierką i rzucił się do nóg przybyłemu.", + "89323": "— Ależ, panie, ależ przepraszam!… — tłomaczył się odurzony gość.", + "89324": "— Bardzo prosimy — mówił prędko Mraczewski — to nasz obowiązek. Zdaje mi się, że te będą dobre — ciągnął podając parę sczepionych nitką kaloszy. — Doskonałe, pysznie wyglądają; szanowny pan ma tak normalną nogę, że niepodobna mylić się co do numeru. Szanowny pan życzy sobie zapewne literki; jakie mają być literki?…", + "89325": "— L. P. — mruknął gość czując, że tonie w bystrym potoku wymowy grzecznego subiekta.", + "89326": "— Panie Lisiecki, panie Klejn, przybijcie z łaski swojej literki. Szanowny pan każe zawinąć dawne kalosze? Paweł! wytrzyj kalosze i okręć w bibułę. A może szanowny pan nie życzy sobie dźwigać zbytecznego ciężaru? Paweł! rzuć kalosze do paki… Należy się dwa ruble kopiejek pięćdziesiąt… Kaloszy z literkami nikt szanownemu panu nie zamieni, a to przykra rzecz znaleźć w miejsce nowych artykułów dziurawe graty… Dwa ruble pięćdziesiąt kopiejek do kasy, z tą karteczką. Panie kasjerze, pięćdziesiąt kopiejek reszty dla szanownego pana…", + "89327": "Nim gość oprzytomniał, ubrano go w kalosze, wydano resztę i wśród niskich ukłonów odprowadzono do drzwi. Interesant stał przez chwilę na ulicy, bezmyślnie patrząc w szybę, spoza której Mraczewski darzył go słodkim uśmiechem i ognistymi spojrzeniami. Wreszcie machnął ręką i poszedł dalej, może myśląc, że w innym sklepie kalosze bez literek kosztowałyby go dziesięć złotych.", + "89328": "Pan Ignacy zwrócił się do Lisieckiego i kiwał głową w sposób oznaczający podziw i zadowolenie. Mraczewski dostrzegł ten ruch kątem oka i podbiegłszy do Lisieckiego, rzekł półgłosem:", + "89329": "— Niech no pan patrzy, czy nasz stary nie jest podobny z profilu do Napoleona III? Nos… wąs… hiszpanka…", + "89330": "— Do Napoleona, kiedy chorował na kamień — odparł Lisiecki.", + "89331": "Na ten dowcip pan Ignacy skrzywił się z niesmakiem. Swoją drogą Mraczewski dostał urlop przed siódmą wieczorem, a w parę dni później w prywatnym katalogu Rzeckiego otrzymał notatkę:", + "89332": "„Był na Hugonotach w ósmym rzędzie krzeseł z niejaką Matyldą…???”", + "89333": "Na pociechę mógłby sobie powiedzieć, że w tym samym katalogu równie posiadają notatki dwaj inni jego koledzy, a także inkasent, posłańcy, nawet — służący Paweł. Skąd Rzecki znał podobne szczegóły z życia swych współpracowników? Jest to tajemnica, z którą przed nikim się nie zwierzał.", + "89334": "Około pierwszej w południe pan Ignacy zdawszy kasę Lisieckiemu, któremu pomimo ciągłych sporów ufał najbardziej, wymykał się do swego pokoiku, ażeby zjeść obiad przyniesiony z restauracji. Współcześnie z nim wychodził Klejn i wracał do sklepu o drugiej; potem obaj z Rzeckim zostawali w sklepie, a Lisiecki i Mraczewski szli na obiad. O trzeciej znowu wszyscy byli na miejscu.", + "89335": "O ósmej wieczór zamykano sklep; subiekci rozchodzili się i zostawał tylko Rzecki. Robił dzienny rachunek, sprawdzał kasę, układał plan czynności na jutro i przypominał sobie: czy zrobiono wszystko, co wypadało na dziś? Każdą zaniedbaną sprawę opłacał długą bezsennością i smętnymi marzeniami na temat ruiny sklepu, stanowczego upadku Napoleonidów i tego, że wszystkie nadzieje, jakie miał w życiu, były tylko głupstwem.", + "89336": "„Nic nie będzie! Giniemy bez ratunku” — wzdychał przewracając się na twardej pościeli.", + "89337": "Jeżeli dzień udał się dobrze, pan Ignacy był kontent. Wówczas przed snem czytał historię konsulatu i cesarstwa albo wycinki z gazet opisujących wojnę włoską z roku 1859, albo też, co trafiało się rzadziej, wydobywał spod łóżka gitarę i grał na niej Marsza Rakoczego przyśpiewując wątpliwej wartości tenorem.", + "89338": "Potem śniły mu się obszerne węgierskie równiny, granatowe i białe linie wojsk, przysłoniętych chmurą dymu… Nazajutrz miewał posępny humor i skarżył się na ból głowy.", + "89339": "Do przyjemniejszych dni należała u niego niedziela; wówczas bowiem obmyślał i wykonywał plany wystaw okiennych na cały tydzień.", + "89340": "W jego pojęciu okna nie tylko streszczały zasoby sklepu, ale jeszcze powinny były zwracać uwagę przechodniów bądź najmodniejszym towarem, bądź pięknym ułożeniem, bądź figlem. Prawe okno przeznaczone dla galanteryj zbytkownych mieściło zwykle jakiś brąz, porcelanową wazę, całą zastawę buduarowego stolika, dokoła których ustawiały się albumy, lichtarze, portmonety, wachlarze, w towarzystwie lasek, parasoli i niezliczonej ilości drobnych, a eleganckich przedmiotów. W lewym znowu oknie, napełnionym okazami krawatów, rękawiczek, kaloszy i perfum, miejsce środkowe zajmowały zabawki, najczęściej poruszające się.", + "89341": "Niekiedy podczas tych samotnych zajęć w starym subiekcie budziło się dziecko. Wydobywał wtedy i ustawiał na stole wszystkie mechaniczne cacka. Był tam niedźwiedź wdrapujący się na słup, był piejący kogut, mysz, która biegała, pociąg, który toczył się po szynach, cyrkowy pajac, który cwałował na koniu, dźwigając drugiego pajaca, i kilka par, które tańczyły walca przy dźwiękach niewyraźnej muzyki. Wszystkie te figury pan Ignacy nakręcał i jednocześnie puszczał w ruch. A gdy kogut zaczął piać łopocząc sztywnymi skrzydłami, gdy tańczyły martwe pary, co chwilę potykając się i zatrzymując, gdy ołowiani pasażerowie pociągu, jadącego bez celu, zaczęli przypatrywać mu się ze zdziwieniem i gdy cały ten świat lalek, przy drgającym świetle gazu, nabrał jakiegoś fantastycznego życia, stary subiekt podparłszy się łokciami śmiał się cicho i mruczał:", + "89342": "— Hi! hi! hi! dokąd wy jedziecie, podróżni?… Dlaczego narażasz kark, akrobato?… Co wam po uściskach, tancerze?… Wykręcą się sprężyny i pójdziecie na powrót do szafy. Głupstwo, wszystko głupstwo!… a wam, gdybyście myśleli, mogłoby się zdawać, że to jest coś wielkiego!…", + "89343": "Po takich i tym podobnych monologach szybko składał zabawki i rozdrażniony chodził po pustym sklepie, a za nim jego brudny pies.", + "89344": "„Głupstwo handel… głupstwo polityka… głupstwo podróż do Turcji… głupstwo całe życie, którego początku nie pamiętamy, a końca nie znamy… Gdzież prawda?…”", + "89345": "Ponieważ tego rodzaju zdania wypowiadał niekiedy głośno i publicznie, więc uważano go za bzika, a poważne damy, mające córki na wydaniu, nieraz mówiły.", + "89346": "— Oto do czego prowadzi mężczyznę starokawalerstwo!", + "89347": "Z domu pan Ignacy wychodził rzadko i na krótko i zwykle kręcił się po ulicach, na których mieszkali jego koledzy albo oficjaliści sklepu. Wówczas jego ciemnozielona algierka lub tabaczkowy surdut, popielate spodnie z czarnym lampasem i wypłowiały cylinder, nade wszystko zaś jego nieśmiałe zachowanie się zwracały powszechną uwagę. Pan Ignacy wiedział to i coraz bardziej zniechęcał się do spacerów. Wolał przy święcie kłaść się na łóżku i całymi godzinami patrzeć w swoje zakratowane okno, za którym widać było szary mur sąsiedniego domu, ozdobiony jednym jedynym, również zakratowanym oknem, gdzie czasami stał garnczek masła albo wisiały zwłoki zająca.", + "89348": "Lecz im mniej wychodził, tym częściej marzył o jakiejś dalekiej podróży na wieś lub za granicę. Coraz częściej spotykał we snach zielone pola i ciemne bory, po których błąkałby się, przypominając sobie młode czasy. Powoli zbudziła się w nim głucha tęsknota do tych krajobrazów, więc postanowił natychmiast po powrocie Wokulskiego wyjechać gdzieś na całe lato.", + "89349": "— Choć raz przed śmiercią, ale na kilka miesięcy — mówił kolegom, którzy nie wiadomo dlaczego uśmiechali się z tych projektów.", + "89350": "Dobrowolnie odcięty od natury i ludzi, utopiony w wartkim, ale ciasnym wirze sklepowych interesów, czuł coraz mocniej potrzebę wymiany myśli. A ponieważ jednym nie ufał, inni go nie chcieli słuchać, a Wokulskiego nie było, więc rozmawiał sam z sobą i — w największym sekrecie pisywał pamiętnik.", + "89351": "III. Pamiętnik starego subiekta", + "89352": "…Ze smutkiem od kilku lat uważam, że na świecie jest coraz mniej dobrych subiektów i rozumnych polityków, bo wszyscy stosują się do mody. Skromny subiekt co kwartał ubiera się w spodnie nowego fasonu, w coraz dziwniejszy kapelusz i coraz inaczej wykładany kołnierzyk. Podobnież dzisiejsi politycy co kwartał zmieniają wiarę: onegdaj wierzyli w Bismarcka, wczoraj w Gambettę, a dziś w Beaconsfielda, który niedawno był Żydkiem.", + "89353": "Już widać zapomniano, że w sklepie nie można stroić się w modne kołnierzyki, tylko je sprzedawać, bo w przeciwnym razie gościom zabraknie towaru, a sklepowi gości. Zaś polityki nie należy opierać na szczęśliwych osobach, tylko na wielkich dynastiach. Metternich był taki sławny jak Bismarck, a Palmerston sławniejszy od Beaconsfielda i — któż dziś o nich pamięta? Tymczasem ród Bonapartych trząsł Europą za Napoleona I, potem za Napoleona III, a i dzisiaj, choć niektórzy nazywają go bankrutem, wpływa na losy Francji przez wierne swoje sługi, MacMahona i Ducrota.", + "89354": "Zobaczycie, co jeszcze zrobi Napoleonek IV, który po cichu uczy się sztuki wojennej u Anglików! Ale o to mniejsza. W tej bowiem pisaninie chcę mówić nie o Bonapartym, ale o sobie, ażeby wiedziano, jakim sposobem tworzyli się dobrzy subiekci i choć nie uczeni, ale rozsądni politycy. Do takiego interesu nie trzeba akademii, lecz przykładu — w domu i w sklepie.", + "89355": "Ojciec mój był za młodu żołnierzem, a na starość woźnym w Komisji Spraw Wewnętrznych. Trzymał się prosto jak sztaba, miał nieduże faworyty i wąs do góry; szyję okręcał czarną chustką i nosił srebrny kolczyk w uchu.", + "89356": "Mieszkaliśmy na Starym Mieście z ciotką, która urzędnikom prała i łatała bieliznę. Mieliśmy na czwartym piętrze dwa pokoiki, gdzie niewiele było dostatków, ale dużo radości, przynajmniej dla mnie. W naszej izdebce najokazalszym sprzętem był stół, na którym ojciec powróciwszy z biura kleił koperty; u ciotki zaś pierwsze miejsce zajmowała balia. Pamiętam, że w pogodne dnie puszczałem na ulicy latawce, a w razie słoty wydmuchiwałem w izbie bańki mydlane.", + "89357": "Na ścianach u ciotki wisieli sami święci; ale jakkolwiek było ich sporo, nie dorównali jednak liczbą Napoleonom, którymi ojciec przyozdabiał swój pokój. Był tam jeden Napoleon w Egipcie, drugi pod Wagram, trzeci pod Austerlitz, czwarty pod Moskwą, piąty w dniu koronacji, szósty w apoteozie. Gdy zaś ciotka zgorszona tyloma świeckimi obrazami, zawiesiła na ścianie mosiężny krucyfiks, ojciec, ażeby — jak mówił — nie obrazić Napoleona, kupił sobie jego brązowe popiersie i także umieścił je nad łóżkiem.", + "89358": "— Zobaczysz, niedowiarku — lamentowała nieraz ciotka — że za te sztuki będą cię pławić w smole.", + "89359": "— I!… Nie da mi cesarz zrobić krzywdy — odpowiadał ojciec.", + "89360": "Często przychodzili do nas dawni koledzy ojca: pan Domański, także woźny, ale z Komisji Skarbu, i pan Raczek, który na Dunaju miał stragan z zieleniną. Prości to byli ludzie (nawet pan Domański trochę lubił anyżówkę), ale roztropni politycy. Wszyscy, nie wyłączając ciotki, twierdzili jak najbardziej stanowczo, że choć Napoleon I umarł w niewoli, ród Bonapartych jeszcze wypłynie. Po pierwszym Napoleonie znajdzie się jakiś drugi, a gdyby i ten źle skończył, przyjdzie następny, dopóki jeden po drugim nie uporządkują świata.", + "89361": "— Trzeba być zawsze gotowym na pierwszy odgłos! — mówił mój ojciec.", + "89362": "— Bo nie wiecie dnia ani godziny — dodawał pan Domański.", + "89363": "A pan Raczek, trzymając fajkę w ustach, na znak potwierdzenia pluł aż do pokoju ciotki.", + "89364": "— Napluj mi acan w balię, to ci dam!… — wołała ciotka.", + "89365": "— Może jejmość i dasz, ale ja nie wezmę — mruknął pan Raczek plując w stronę komina.", + "89366": "— U… cóż to za chamy te całe grenadierzyska! — gniewała się ciotka.", + "89367": "— Jejmości zawsze smakowali ułani. Wiem, wiem…", + "89368": "Później pan Raczek ożenił się z moją ciotką…", + "89369": "…Chcąc, ażebym zupełnie był gotów, gdy wybije godzina sprawiedliwości, ojciec sam pracował nad moją edukacją.", + "89370": "Nauczył mię czytać, pisać, kleić koperty, ale nade wszystko — musztrować się. Do musztry zapędzał mnie w bardzo wczesnym dzieciństwie, kiedy mi jeszcze zza pleców wyglądała koszula. Dobrze to pamiętam, gdyż ojciec komenderując: „Pół obrotu na prawo!” albo „Lewe ramię naprzód — marsz!…”, ciągnął mnie w odpowiednim kierunku za ogon tego ubrania.", + "89371": "Była to najdokładniej prowadzona nauka.", + "89372": "Nieraz w nocy budził mnie ojciec krzykiem: „Do broni!…”, musztrował pomimo wymyślań i łez ciotki i kończył zdaniem:", + "89373": "— Ignaś! zawsze bądź gotów, wisusie, bo nie wiemy dnia ani godziny… Pamiętaj, że Bonapartów Bóg zesłał, ażeby zrobili porządek na świecie, a dopóty nie będzie porządku ani sprawiedliwości, dopóki nie wypełni się testament cesarza.", + "89374": "Nie mogę powiedzieć, ażeby niezachwianą wiarę mego ojca w Bonapartych i sprawiedliwość podzielali dwaj jego koledzy. Nieraz pan Raczek, kiedy mu dokuczył ból w nodze, klnąc i stękając mówił:", + "89375": "— E! wiesz, stary, że już za długo czekamy na nowego Napoleona. Ja siwieć zaczynam i coraz gorzej podupadam, a jego jak nie było, tak i nie ma. Niedługo porobią się z nas dziady pod kościół, a Napoleon po to chyba przyjdzie, ażeby z nami śpiewać godzinki.", + "89376": "— Znajdzie młodych.", + "89377": "— Co za młodych! Lepsi z nich przed nami poszli w ziemię, a najmłodsi — diabła warci. Już są między nimi i tacy, co o Napoleonie nie słyszeli.", + "89378": "— Mój słyszał i zapamięta — odparł ojciec mrugając okiem w moją stronę.", + "89379": "Pan Domański jeszcze bardziej upadał na duchu.", + "89380": "— Świat idzie do gorszego — mówił trzęsąc głową. — Wikt coraz droższy, za kwaterę zabraliby ci całą pensję, a nawet co się tyczy anyżówki, i w tym jest szachrajstwo. Dawniej rozweseliłeś się kieliszkiem, dziś po szklance jesteś taki czczy, jakbyś się napił wody. Sam Napoleon nie doczekałby się sprawiedliwości!", + "89381": "A na to odpowiedział ojciec:", + "89382": "— Będzie sprawiedliwość, choćby i Napoleona nie stało. Ale i Napoleon się znajdzie.", + "89383": "— Nie wierzę — mruknął pan Raczek.", + "89384": "— A jak się znajdzie, to co?… — spytał ojciec.", + "89385": "— Nie doczekamy tego.", + "89386": "— Ja doczekam — odparł ojciec — a Ignaś doczeka jeszcze lepiej.", + "89387": "Już wówczas zdania mego ojca głęboko wyrzynały mi się w pamięci, ale dopiero późniejsze wypadki nadały im cudowny, nieomal proroczy charakter.", + "89388": "Około roku 1840 ojciec zaczął niedomagać. Czasami po parę dni nie wychodził do biura, a wreszcie na dobre legł w łóżku.", + "89389": "Pan Raczek odwiedzał go co dzień, a raz patrząc na jego chude ręce i wyżółkłe policzki szepnął:", + "89390": "— Hej! stary, już my chyba nie doczekamy się Napoleona.", + "89391": "Na co ojciec spokojnie odparł:", + "89392": "— Ja tam nie umrę, dopóki o nim nie usłyszę.", + "89393": "Pan Raczek pokiwał głową, a ciotka łzy otarła myśląc, że ojciec bredzi. Jak tu myśleć inaczej, jeżeli śmierć już kołatała do drzwi, a ojciec jeszcze wyglądał Napoleona…", + "89394": "Było już z nim bardzo źle, nawet przyjął ostatnie sakramenta, kiedy w parę dni później wbiegł do nas pan Raczek dziwnie wzburzony i stojąc na środku izby zawołał:", + "89395": "— A wiesz, stary, że znalazł się Napoleon?…", + "89396": "— Gdzie? — krzyknęła ciotka.", + "89397": "— Jużci we Francji.", + "89398": "Ojciec zerwał się, lecz znowu upadł na poduszki. Tylko wyciągnął do mnie rękę i patrząc wzrokiem, którego nie zapomnę, wyszeptał:", + "89399": "— Pamiętaj!… Wszystko pamiętaj…", + "89400": "Z tym umarł.", + "89401": "W późniejszym życiu przekonałem się, jak proroczymi były poglądy ojca. Wszyscy widzieliśmy drugą gwiazdę napoleońską, która obudziła Włochy i Węgry; a chociaż spadła pod Sedanem, nie wierzę w jej ostateczne zagaśnięcie. Co mi tam Bismarck, Gambetta albo Beaconsfield! Niesprawiedliwość dopóty będzie władać światem, dopóki nowy Napoleon nie urośnie.", + "89402": "W parę miesięcy po śmierci ojca pan Raczek i pan Domański wraz z ciotką Zuzanną zebrali się na radę: co ze mną począć? Pan Domański chciał mnie zabrać do swoich biur i powoli wypromować na urzędnika; ciotka zalecała rzemiosło, a pan Raczek zieleniarstwo. Lecz gdy zapytano mnie: do czego mam ochotę? odpowiedziałem, że do sklepu.", + "89403": "— Kto wie, czy to nie będzie najlepsze — zauważył pan Raczek. — A do jakiegoż byś chciał kupca?", + "89404": "— Do tego na Podwalu, co ma we drzwiach pałasz, a w oknie kozaka.", + "89405": "— Wiem — wtrąciła ciotka. — On chce do Mincla.", + "89406": "— Można spróbować — rzekł pan Domański. — Wszyscy przecież znamy Mincla.", + "89407": "Pan Raczek na znak zgody plunął aż w komin.", + "89408": "— Boże miłosierny — jęknęła ciotka — ten drab już chyba na mnie pluć zacznie, kiedy brata nie stało… Oj! nieszczęśliwa ja sierota!…", + "89409": "— Wielka rzecz! — odezwał się pan Raczek. — Wyjdź jejmość za mąż, to nie będziesz sierotą.", + "89410": "— A gdzież ja znajdę takiego głupiego, co by mnie wziął?", + "89411": "— Phi! może i ja bym się ożenił z jejmością, bo nie ma mnie kto smarować — mruknął pan Raczek, ciężko schylając się do ziemi, ażeby wypukać popiół z fajki. Ciotka rozpłakała się, a wtedy odezwał się pan Domański:", + "89412": "— Po co robić duże ceregiele. Jejmość nie masz opieki, on nie ma gospodyni; pobierzcie się i przygarnijcie Ignasia, a będziecie nawet mieli dziecko. Jeszcze tanie dziecko, bo Mincel da mu wikt i kwaterę, a wy tylko odzież.", + "89413": "— Hę?… — spytał pan Raczek patrząc na ciotkę.", + "89414": "— No, oddajcie pierwej chłopca do terminu, a potem… może się odważę — odparła ciotka. — Zawsze miałam przeczucie, że marnie skończę…", + "89415": "— To i jazda do Mincla! — rzekł pan Raczek podnosząc się z krzesełka. — Tylko jejmość nie zrób mi zawodu! — dodał grożąc ciotce pięścią.", + "89416": "Wyszli z panem Domańskim i może w półtorej godziny wrócili obaj mocno zarumienieni. Pan Raczek ledwie oddychał, a pan Domański z trudnością trzymał się na nogach, podobno z tego, że nasze schody były bardzo niewygodne.", + "89417": "— Cóż?… — spytała ciotka.", + "89418": "— Nowego Napoleona wsadzili do prochowni! — odpowiedział pan Domański.", + "89419": "— Nie do prochowni, tylko do fortecy. A–u… A–u… — dodał pan Raczek i rzucił czapkę na stół.", + "89420": "— Ale z chłopcem co?", + "89421": "— Jutro ma przyjść do Mincla z odzieniem i bielizną — odrzekł pan Domański. — Nie do fortecy A–u…, A–u… tylko do Ham–ham czy Cham… bo nawet nie wiem…", + "89422": "— Zwariowaliście, pijaki! — krzyknęła ciotka chwytając pana Raczka za ramię.", + "89423": "— Tylko bez poufałości! — oburzył się pan Raczek. — Po ślubie będzie poufałość, teraz… Ma przyjść do Mincla jutro z bielizną i odzieniem… Nieszczęsny Napoleonie!…", + "89424": "Ciotka wypchnęła za drzwi pana Raczka, potem pana Domańskiego i wyrzuciła za nimi czapkę.", + "89425": "— Precz mi stąd, pijaki!", + "89426": "— Wiwat Napoleon! — zawołał pan Raczek, a pan Domański zaczął śpiewać:", + "89427": "Przechodniu, gdy w tę stronę zwrócisz swoje oko,", + "89428": "Przybliż się i rozważaj ten napis głęboko…", + "89429": "Przybliż się i rozważaj ten napis głęboko.", + "89430": "Głos jego stopniowo cichnął, jakby zagłębiając się w studni, potem umilkł na schodach, lecz znowu doleciał nas z ulicy. Po chwili zrobił się tam jakiś hałas, a gdy wyjrzałem oknem, zobaczyłem, że pana Raczka policjant prowadził do ratusza.", + "89431": "Takie to wypadki poprzedziły moje wejście do zawodu kupieckiego.", + "89432": "Sklep Mincla znałem od dawna, ponieważ ojciec wysyłał mnie do niego po papier, a ciotka po mydło. Zawsze biegłem tam z radosną ciekawością, ażeby napatrzeć się wiszącym za szybami zabawkom. O ile pamiętam, był tam w oknie duży kozak, który sam przez się skakał i machał rękoma, a we drzwiach — bęben, pałasz i skórzany koń z prawdziwym ogonem.", + "89433": "Wnętrze sklepu wyglądało jak duża piwnica, której końca nigdy nie mogłem dojrzeć z powodu ciemności. Wiem tylko, że po pieprz, kawę i liście bobkowe szło się na lewo do stołu, za którym stały ogromne szafy od sklepienia do podłogi napełnione szufladami. Papier zaś, atrament, talerze i szklanki sprzedawano przy stole na prawo, gdzie były szafy z szybami, a po mydło i krochmal szło się w głąb sklepu, gdzie było widać beczki i stosy pak drewnianych.", + "89434": "Nawet sklepienie było zajęte. Wisiały tam długie szeregi pęcherzy naładowanych gorczycą i farbami, ogromna lampa z daszkiem, która w zimie paliła się cały dzień, sieć pełna korków do butelek, wreszcie — wypchany krokodylek, długi może na półtora łokcia.", + "89435": "Właścicielem sklepu był Jan Mincel, starzec z rumianą twarzą i kosmykiem siwych włosów pod brodą. W każdej porze dnia siedział on pod oknem na fotelu obitym skórą, ubrany w niebieski barchanowy kaftan, biały fartuch i takąż szlafmycę. Przed nim na stole leżała wielka księga, w której notował dochód, a tuż nad jego głową wisiał pęk dyscyplin, przeznaczonych głównie na sprzedaż. Starzec odbierał pieniądze, zdawał gościom resztę, pisał w księdze, niekiedy drzemał, lecz pomimo tylu zajęć, z niepojętą uwagą czuwał nad biegiem handlu w całym sklepie. On także, dla uciechy przechodniów ulicznych, od czasu do czasu pociągał za sznurek skaczącego w oknie kozaka i on wreszcie, co mi się najmniej podobało, za rozmaite przestępstwa karcił nas jedną z pęka dyscyplin.", + "89436": "Mówię: nas, bo było nas trzech kandydatów do kary cielesnej: ja tudzież dwaj synowcy starego — Franc i Jan Minclowie.", + "89437": "Czujności pryncypała i jego biegłości w używaniu sarniej nogi doświadczyłem zaraz na trzeci dzień po wejściu do sklepu.", + "89438": "Franc odmierzył jakiejś kobiecie za dziesięć groszy rodzynków. Widząc, że jedno ziarno upadło na kontuar (stary miał w tej chwili oczy zamknięte), podniosłem je nieznacznie i zjadłem. Chciałem właśnie wyjąć pestkę, która wcisnęła mi się między zęby, gdy uczułem na plecach coś, jakby mocne dotknięcie rozpalonego żelaza.", + "89439": "— A, szelma! — wrzasnął stary Mincel i nim zdałem sobie sprawę z sytuacji, przeciągnął po mnie jeszcze parę razy dyscyplinę, od wierzchu głowy do podłogi.", + "89440": "Zwinąłem się w kłębek z bólu, lecz od tej pory nie śmiałem wziąć do ust niczego w sklepie. Migdały, rodzynki, nawet rożki miały dla mnie smak pieprzu.", + "89441": "Urządziwszy się ze mną w taki sposób, stary zawiesił dyscyplinę na pęku, wpisał rodzynki i z najdobroduszniejszą miną począł ciągnąć za sznurek kozaka. Patrząc na jego półuśmiechniętą twarz i przymrużone oczy, prawie nie mogłem wierzyć, że ten jowialny staruszek posiada taki zamach w ręku. I dopiero teraz spostrzegłem, że ów kozak widziany z wnętrza sklepu wydaje się mniej zabawnym niż od ulicy.", + "89442": "Sklep nasz był kolonialno-galanteryjno-mydlarski. Towary kolonialne wydawał gościom Franc Mincel, młodzieniec trzydziestokilkoletni, z rudą głową i zaspaną fizjognomią. Ten najczęściej dostawał dyscypliną od stryja, gdyż palił fajkę, późno wchodził za kontuar, wymykał się z domu po nocach, a nade wszystko niedbale ważył towar. Młodszy zaś, Jan Mincel, który zawiadywał galanterią i obok niezgrabnych ruchów odznaczał się łagodnością, był znowu bity za wykradanie kolorowego papieru i pisywanie na nim listów do panien.", + "89443": "Tylko August Katz, pracujący przy mydle, nie ulegał żadnym surowcowym upomnieniom. Mizerny ten człeczyna odznaczał się niezwykłą punktualnością. Najraniej przychodził do roboty, krajał mydło i ważył krochmal jak automat; jadł, co mu podano, w najciemniejszym kącie sklepu, prawie wstydząc się tego, że doświadcza ludzkich potrzeb. O dziesiątej wieczorem gdzieś znikał.", + "89444": "W tym otoczeniu upłynęło mi osiem lat, z których każdy dzień był podobny do wszystkich innych dni, jak kropla jesiennego deszczu do innych kropli jesiennego deszczu. Wstawałem rano o piątej, myłem się i zamiatałem sklep. O szóstej otwierałem główne drzwi tudzież okiennicę. W tej chwili gdzieś z ulicy zjawiał się August Katz, zdejmował surdut, kładł fartuch i milcząc stawał między beczką mydła szarego a kolumną ułożoną z cegiełek mydła żółtego. Potem drzwiami od podwórka wbiegał stary Mincel mrucząc: Morgen!, poprawiał szlafmycę, dobywał z szuflady księgę, wciskał się w fotel i parę razy ciągnął za sznurek kozaka. Dopiero po nim ukazywał się Jan Mincel i ucałowawszy stryja w rękę stawał za swoim kontuarem, na którym podczas lata łapał muchy, a w zimie kreślił palcem albo pięścią jakieś figury.", + "89445": "Franca zwykle sprowadzano do sklepu. Wchodził z oczyma zaspanymi, ziewający, obojętnie całował stryja w ramię i przez cały dzień skrobał się w głowę w sposób, który mógł oznaczać wielką senność lub wielkie zmartwienie. Prawie nie było ranka, ażeby stryj patrząc na jego manewry nie wykrzywiał mu się i nie pytał:", + "89446": "— No… a gdzie, ty szelma, latała?", + "89447": "Tymczasem na ulicy budził się szmer i za szybami sklepu coraz częściej przesuwali się przechodnie. To służąca, to drwal, jejmość w kapturze, to chłopak od szewca, to jegomość w rogatywce szli w jedną i drugą stronę jak figury w ruchomej panoramie. Środkiem ulicy toczyły się wozy, beczki, bryczki — tam i na powrót… Coraz więcej ludzi, coraz więcej wozów, aż nareszcie utworzył się jeden wielki potok uliczny, z którego co chwilę ktoś wpadał do nas za sprawunkiem.", + "89448": "— Pieprzu za trojaka…", + "89449": "— Proszę funt kawy…", + "89450": "— Niech pan da ryżu…", + "89451": "— Pół funta mydła…", + "89452": "— Za grosz liści bobkowych…", + "89453": "Stopniowo sklep zapełniał się po największej części służącymi i ubogo odzianymi jejmościami. Wtedy Franc Mincel krzywił się najwięcej: otwierał i zamykał szuflady, obwijał towar w tutki z szarej bibuły, wbiegał na drabinkę, znowu zwijał, robiąc to wszystko z żałosną miną człowieka, któremu nie pozwalają ziewnąć. W końcu zbierało się takie mnóstwo interesantów, że i Jan Mincel, i ja musieliśmy pomagać Francowi w sprzedaży.", + "89454": "Stary wciąż pisał i zdawał resztę, od czasu do czasu dotykając palcami swojej białej szlafmycy, której niebieski kutasik zwieszał mu się nad okiem. Czasem szarpnął kozaka, a niekiedy z szybkością błyskawicy zdejmował dyscyplinę i ćwiknął nią którego ze swych synowców. Nader rzadko mogłem zrozumieć: o co mu chodzi? synowcy bowiem niechętnie objaśniali mi przyczyny jego popędliwości.", + "89455": "Około ósmej napływ interesantów zmniejszał się. Wtedy w głębi sklepu ukazywała się gruba służąca z koszem bułek i kubkami (Franc odwracał się do niej tyłem), a za nią — matka naszego pryncypała, chuda staruszka w żółtej sukni, w ogromnym czepcu na głowie, z dzbankiem kawy w rękach. Ustawiwszy na stole swoje naczynie, staruszka odzywała się schrypniętym głosem:", + "89456": "— Gut Morgen, meine Kinder! Der Kaffee ist schon fertig…", + "89457": "I zaczynała rozlewać kawę w białe fajansowe kubki.", + "89458": "Wówczas zbliżał się do niej stary Mincel i całował ją w rękę mówiąc:", + "89459": "— Gut Morgen, meine Mutter!", + "89460": "Za co dostawał kubek kawy z trzema bułkami.", + "89461": "Potem przychodził Franc Mincel, Jan Mincel, August Katz, a na końcu ja. Każdy całował staruszkę w suchą rękę, porysowaną niebieskimi żyłami, każdy mówił:", + "89462": "— Gut Morgen, Grossmutter!", + "89463": "I otrzymywał należny mu kubek tudzież trzy bułki.", + "89464": "A gdyśmy z pośpiechem wypili naszą kawę, służąca zabierała pusty kosz i zamazane kubki, staruszka swój dzbanek i obie znikały.", + "89465": "Za oknem wciąż toczyły się wozy i płynął w obie strony potok ludzki, z którego co chwila odrywał się ktoś i wchodził do sklepu.", + "89466": "— Proszę krochmalu…", + "89467": "— Dać migdałów za dziesiątkę…", + "89468": "— Lukrecji za grosz…", + "89469": "— Szarego mydła…", + "89470": "Około południa zmniejszał się ruch za kontuarem towarów kolonialnych, a za to coraz częściej zjawiali się interesanci po stronie prawej sklepu, u Jana. Tu kupowano talerze, szklanki, żelazka, młynki, lalki, a niekiedy duże parasole, szafirowe lub pąsowe. Nabywcy, kobiety i mężczyźni, byli dobrze ubrani, rozsiadali się na krzesłach i kazali sobie pokazywać mnóstwo przedmiotów targując się i żądając coraz to nowych.", + "89471": "Pamiętam, że kiedy po lewej stronie sklepu męczyłem się bieganiną i zawijaniem towarów, po prawej — największe strapienie robiła mi myśl: czego ten a ten gość chce naprawdę i — czy co kupi? W rezultacie jednak i tutaj dużo się sprzedawało; nawet dzienny dochód z galanterii był kilka razy większy aniżeli z towarów kolonialnych i mydła.", + "89472": "Stary Mincel i w niedzielę bywał w sklepie. Rano modlił się, a około południa kazał mi przychodzić do siebie na pewien rodzaj lekcji.", + "89473": "— Sag mir — powiedz mi: was ist das? co to jest? Das ist Schublade — to jest szublada. Zobacz, co jest w te szublade. Es ist Zimmt — to jest cynamon. Do czego potrzebuje się cynamon? do zupe, do legumine potrzebuje się cynamon. Co to jest cynamon? Jest taki kora z jedne drzewo. Gdzie mieszka taki drzewo cynamon? W Indii mieszka taki drzewo. Patrz na globus — tu leży Indii. Daj mnie za dziesiątkę cynamon… O, du Spitzbub!… jak tobie dam dziesięć razy dyscyplin, ty będziesz wiedział, ile sprzedać za dziesięć groszy cynamon…", + "89474": "W ten sposób przechodziliśmy każdą szufladę w sklepie i historię każdego towaru. Gdy zaś Mincel nie był zmęczony, dyktował mi jeszcze zadania rachunkowe, kazał sumować księgi albo pisywać listy w interesach naszego sklepu.", + "89475": "Mincel był bardzo porządny, nie cierpiał kurzu, ścierał go z najdrobniejszych przedmiotów. Jednych tylko dyscyplin nigdy nie potrzebował okurzać dzięki swoim niedzielnym wykładom buchalterii, jeografii i towaroznawstwa.", + "89476": "Powoli, w ciągu paru lat, tak przywykliśmy do siebie, że stary Mincel nie mógł obejść się beze mnie, a ja nawet jego dyscypliny począłem uważać za coś, co należało do familijnych stosunków. Pamiętam, że nie mogłem utulić się z żalu, gdy raz zepsułem kosztowny samowar, a stary Mincel zamiast chwytać za dyscyplinę — odezwał się:", + "89477": "— Co ty zrobila, Ignac?… Co ty zrobila!…", + "89478": "Wolałbym dostać cięgi wszystkimi dyscyplinami, aniżeli znowu kiedy usłyszeć ten drżący głos i zobaczyć wylęknione spojrzenie pryncypała.", + "89479": "Obiady w dzień powszedni jadaliśmy w sklepie, naprzód dwaj młodzi Minclowie i August Katz, a następnie ja z pryncypałem. W czasie święta wszyscy zbieraliśmy się na górze i zasiadaliśmy do jednego stołu. Na każdą Wigilię Bożego Narodzenia Mincel dawał nam podarunki, a jego matka w największym sekrecie urządzała nam (i swemu synowi) choinkę. Wreszcie w pierwszym dniu miesiąca wszyscy dostawaliśmy pensję (ja brałem 10 złotych). Przy tej okazji każdy musiał wylegitymować się z porobionych oszczędności: ja, Katz, dwaj synowcy i służba. Nierobienie oszczędności, a raczej nieodkładanie co dzień choćby kilku groszy, było w oczach Mincla takim występkiem jak kradzież. Za mojej pamięci przewinęło się przez nasz sklep paru subiektów i kilku uczniów, których pryncypał dlatego tylko usunął, że nic sobie nie oszczędzili. Dzień, w którym się to wydało, był ostatnim ich pobytu. Nie pomogły obietnice, zaklęcia, całowania po rękach, nawet upadanie do nóg. Stary nie ruszył się z fotelu, nie patrzył na petentów, tylko wskazując palcem drzwi wymawiał jeden wyraz: fort! fort!… Zasada robienia oszczędności stała się już u niego chorobliwym dziwactwem.", + "89480": "Dobry ten człowiek miał jedną wadę, oto — nienawidził Napoleona. Sam nigdy o nim nie wspominał, lecz na dźwięk nazwiska Bonapartego dostawał jakby ataku wścieklizny; siniał na twarzy, pluł i wrzeszczał: szelma! szpitzbub! rozbójnik!…", + "89481": "Usłyszawszy pierwszy raz tak szkaradne wymysły nieomal straciłem przytomność. Chciałem coś hardego powiedzieć staremu i uciec do pana Raczka, który już ożenił się z moją ciotką. Nagle dostrzegłem, że Jan Mincel zasłoniwszy usta dłonią coś mruczy i robi miny do Katza. Wytężam słuch i — oto co mówi Jan:", + "89482": "— Baje stary, baje! Napoleon był chwat, choćby za to samo, że wygnał hyclów Szwabów. Nieprawda, Katz?", + "89483": "A August Katz zmrużył oczy i dalej krajał mydło.", + "89484": "Osłupiałem ze zdziwienia, lecz w tej chwili bardzo polubiłem Jana Mincla i Augusta Katza. Z czasem przekonałem się, że w naszym małym sklepie istnieją aż dwa wielkie stronnictwa, z których jedno, składające się ze starego Mincla i jego matki, bardzo lubiło Niemców, a drugie, złożone z młodych Minclów i Katza, nienawidziło ich. O ile pamiętam, ja tylko byłem neutralny.", + "89485": "W roku 1846 doszły nas wieści o ucieczce Ludwika Napoleona z więzienia. Rok ten był dla mnie ważny, gdyż zostałem subiektem, a nasz pryncypał, stary Jan Mincel, zakończył życie z powodów dosyć dziwnych.", + "89486": "W roku tym handel w naszym sklepie nieco osłabnął, już to z racji ogólnych niepokojów, już z tej, że i pryncypał za często i za głośno wymyślał na Ludwika Napoleona. Ludzie poczęli zniechęcać się do nas, a nawet ktoś (może Katz?…) wybił nam jednego dnia szybę w oknie.", + "89487": "Otóż wypadek ten, zamiast całkiem odstręczyć publiczność, zwabił ją do sklepu i przez tydzień mieliśmy tak duże obroty jak nigdy; aż zazdrościli nam sąsiedzi. Po tygodniu jednakże sztuczny ruch na nowo osłabnął i znowu były w sklepie pustki.", + "89488": "Pewnego wieczora w czasie nieobecności pryncypała, co już stanowiło fakt niezwykły, wpadł nam drugi kamień do sklepu. Przestraszeni Minclowie pobiegli na górę i szukali stryja, Katz poleciał na ulicę szukać sprawcy zniszczenia, a wtem ukazało się dwu policjantów ciągnących… Proszę zgadnąć kogo?… Ani mniej, ani więcej — tylko naszego pryncypała oskarżając go, że to on wybił szybę teraz, a zapewne i poprzednio…", + "89489": "Na próżno staruszek wypierał się: nie tylko bowiem widziano jego zamach, ale jeszcze znaleziono przy nim kamień… Poszedł też nieborak do ratusza.", + "89490": "Sprawa po wielu tłomaczeniach i wyjaśnieniach naturalnie zatarła się; ale stary od tej chwili zupełnie stracił humor i począł chudnąć. Pewnego zaś dnia usiadłszy na swym fotelu pod oknem już nie podniósł się z niego. Umarł oparty brodą na księdze handlowej, trzymając w ręce sznurek, którym poruszał kozaka.", + "89491": "Przez kilka lat po śmierci stryja synowcy prowadzili wspólnie sklep na Podwalu i dopiero około 1850 roku podzielili się w ten sposób, że Franc został na miejscu z towarami kolonialnymi, a Jan z galanterią i mydłem przeniósł się na Krakowskie, do lokalu, który zajmujemy obecnie. W kilka lat później Jan ożenił się z piękną Małgorzatą Pfeifer, ona zaś (niech spoczywa w spokoju) zostawszy wdową oddała rękę swoją Stasiowi Wokulskiemu, który tym sposobem odziedziczył interes prowadzony przez dwa pokolenia Minclów.", + "89492": "Matka naszego pryncypała żyła jeszcze długi czas; kiedy w roku 1853 wróciłem z zagranicy, zastałem ją w najlepszym zdrowiu. Zawsze schodziła rano do sklepu i zawsze mówiła:", + "89493": "— Gut Morgen meine Kinder! Der Kaffee ist schon fertig…", + "89494": "Tylko głos jej z roku na rok przyciszał się, dopóki wreszcie nie umilknął na wieki.", + "89495": "Za moich czasów pryncypał był ojcem i nauczycielem praktykantów i najczujniejszym sługą sklepu; jego matka lub żona były gospodyniami, a wszyscy członkowie rodziny pracownikami. Dziś pryncypał bierze tylko dochody z handlu, najczęściej nie zna go i najwięcej troszczy się o to, ażeby jego dzieci nie zostały kupcami. Nie mówię tu o Stasiu Wokulskim, który ma szersze zamiary, tylko myślę w ogólności, że kupiec powinien siedzieć w sklepie i wyrabiać sobie ludzi, jeżeli chce mieć porządnych.", + "89496": "Słychać, że Andrassy zażądał sześćdziesięciu milionów guldenów na nieprzewidziane wydatki. Więc i Austria zbroi się, a tymczasem Staś pisze mi, że — nie będzie wojny. Ponieważ nigdy nie był fanfaronem, więc chyba być musi bardzo wtajemniczonym w politykę; a w takim razie siedzi w Bułgarii nie przez miłość do handlu.", + "89497": "Ciekawym, co on zrobi! Ciekawym!…", + "89498": "IV. Powrót", + "89499": "Jest niedziela, szkaradny dzień marcowy; zbliża się południe, lecz ulice Warszawy są prawie puste. Ludzie nie wychodzą z domów albo kryją się w bramach, albo skuleni uciekają przed siekącym ich deszczem i śniegiem. Prawie nie słychać turkotu dorożek, gdyż dorożki stoją. Dorożkarze opuściwszy kozioł wchodzą pod budy swoich powozów, a zmoczone deszczem i zasypane śniegiem konie wyglądają tak, jakby pragnęły schować się pod dyszel i nakryć własnymi uszami.", + "89500": "Pomimo, a może z powodu tak brzydkiego czasu pan Ignacy siedzący w swoim zakratowanym pokoju jest bardzo wesół. Interesa sklepowe idą wybornie, wystawa w oknach na przyszły tydzień już ułożona, a nade wszystko — lada dzień ma powrócić Wokulski. Nareszcie pan Ignacy zda komuś rachunki i ciężar kierowania sklepem, najdalej zaś za dwa miesiące wyjedzie sobie na wakacje. Po dwudziestu pięciu latach pracy — i jeszcze jakiej! — należy mu się ten wypoczynek. Będzie rozmyślał tylko o polityce, będzie chodził, będzie biegał i skakał po polach i lasach, będzie świstał, a nawet śpiewał jak za młodu. Gdyby nie te bóle reumatyczne, które zresztą na wsi ustąpią…", + "89501": "Więc choć deszcz ze śniegiem bije w zakratowane okna, choć pada tak gęsto, że w pokoju jest mrok, pan Ignacy ma wiosenny humor. Wydobywa spod łóżka gitarę, dostraja ją i wziąwszy kilka akordów, zaczyna śpiewać przez nos pieśń bardzo romantyczną:", + "89502": "Wiosna się budzi w całej naturze", + "89503": "Witana rzewnym słowików pieniem;", + "89504": "W zielonym gaju, ponad strumieniem,", + "89505": "Kwitną prześliczne dwie róże.", + "89506": "Czarowne te dźwięki budzą śpiącego na kanapie pudla, który poczyna przypatrywać się jedynym okiem swemu panu. Dźwięki te robią więcej, gdyż wywołują na podwórzu jakiś ogromny cień, który staje w zakratowanym oknie i usiłuje zajrzeć do wnętrza izby, czym zwraca na siebie uwagę pana Ignacego.", + "89507": "„Tak, to musi być Paweł” — myśli pan Ignacy.", + "89508": "Ale Ir jest innego zdania, zeskakuje bowiem z kanapy i z niepokojem wącha drzwi, jakby czuł kogoś obcego.", + "89509": "Słychać szmer w sieniach. Jakaś ręka poszukuje klamki, nareszcie otwierają się drzwi i na progu staje ktoś odziany w wielkie futro upstrzone śniegiem i kroplami deszczu.", + "89510": "— Kto to? — pyta się pan Ignacy i na twarz występują mu silne rumieńce.", + "89511": "— Jużeś o mnie zapomniał, stary?… — cicho i powoli odpowiada gość.", + "89512": "Pan Ignacy miesza się coraz bardziej. Zasadza na nos binokle, które mu spadają, potem wydobywa spod łóżka trumienkowate pudło, śpiesznie chowa gitarę i toż samo pudełko wraz z gitarą kładzie na swoim łóżku.", + "89513": "Tymczasem gość zdjął wielkie futro i baranią czapkę, a jednooki Ir obwąchawszy go poczyna kręcić ogonem, łasić się i z radosnym skomleniem przypadać mu do nóg.", + "89514": "Pan Ignacy zbliża się do gościa wzruszony i zgarbiony więcej niż kiedykolwiek.", + "89515": "— Zdaje mi się… — mówi zacierając ręce — zdaje mi się, że mam przyjemność…", + "89516": "Potem gościa prowadzi do okna mrugając powiekami.", + "89517": "— Staś… jak mi Bóg miły!…", + "89518": "Klepie go po wypukłej piersi, ściska za prawą i za lewą rękę, a nareszcie oparłszy na jego ostrzyżonej głowie swoją dłoń wykonywa nią taki ruch, jakby mu chciał maść wetrzeć w okolicę ciemienia.", + "89519": "— Cha! cha! cha! — śmieje się pan Ignacy. — Staś we własnej osobie… Staś z wojny!… Cóż to, dopiero teraz przypomniałeś sobie, że masz sklep i przyjaciół? — dodaje, mocno uderzając go w łopatkę. — Niech mię diabli wezmą, jeżeli nie jesteś podobny do żołnierza albo marynarza, ale nigdy do kupca… Przez osiem miesięcy nie był w sklepie!… Co za pierś… co za łeb…", + "89520": "Gość także się śmiał. Objął Ignacego za szyję i po kilka razy gorąco ucałował go w oba policzki, które stary subiekt kolejno nadstawiał mu, nie oddając jednak pocałunków.", + "89521": "— No i cóż słychać, stary, u ciebie? — odezwał się gość. — Wychudłeś, pobladłeś…", + "89522": "— Owszem, trochę nabieram ciała.", + "89523": "— Posiwiałeś… Jakże się masz?", + "89524": "— Wybornie. I w sklepie jest nieźle, trochę zwiększyły się nam obroty. W styczniu i lutym mieliśmy targu za dwadzieścia pięć tysięcy rubli… Staś kochany!… Osiem miesięcy nie było go w domu… Bagatela… Może siądziesz?", + "89525": "— Rozumie się — odpowiedział gość siadając na kanapie, na której wnet umieścił się Ir i oparł mu głowę na kolanach.", + "89526": "Pan Ignacy przysunął sobie krzesło.", + "89527": "— Może co zjesz? Mam szynkę i trochę kawioru.", + "89528": "— Owszem.", + "89529": "— Może co wypijesz? Mam butelkę niezłego węgrzyna, ale tylko jeden cały kieliszek.", + "89530": "— Będę pił szklanką — odparł gość.", + "89531": "Pan Ignacy zaczął dreptać po pokoju, kolejno otwierając szafę, kuferek i stolik.", + "89532": "Wydobył wino i schował je na powrót, potem rozłożył na stole szynkę i kilka bułek. Ręce i powieki drżały mu i sporo czasu upłynęło, nim o tyle się uspokoił, że zgromadził na jeden punkt poprzednio wyliczone zapasy. Dopiero kieliszek wina przywrócił mu silnie zachwianą równowagę moralną.", + "89533": "Wokulski tymczasem jadł.", + "89534": "— No, cóż nowego? — rzekł spokojniejszym tonem pan Ignacy trącając gościa w kolano.", + "89535": "— Domyślam się, że ci chodzi o politykę — odparł Wokulski. — Będzie pokój.", + "89536": "— A po cóż zbroi się Austria?", + "89537": "— Zbroi się za sześćdziesiąt milionów guldenów?… Chce zabrać Bośnię i Hercegowinę.", + "89538": "Ignacemu rozszerzyły się źrenice.", + "89539": "— Austria chce zabrać?… — powtórzył. — Za co?…", + "89540": "— Za co? — uśmiechnął się Wokulski. — Za to, że Turcja nie może jej tego zabronić.", + "89541": "— A cóż Anglia?", + "89542": "— Anglia także dostanie kompensatę.", + "89543": "— Na koszt Turcji?", + "89544": "— Rozumie się. Zawsze słabi ponoszą koszta zatargów między silnymi.", + "89545": "— A sprawiedliwość? — zawołał Ignacy.", + "89546": "— Sprawiedliwym jest to, że silni mnożą się i rosną, a słabi giną. Inaczej świat stałby się domem inwalidów, co dopiero byłoby niesprawiedliwością.", + "89547": "Ignacy posunął się z krzesłem.", + "89548": "— I ty to mówisz, Stasiu?… Na serio, bez żartów?", + "89549": "Wokulski zwrócił na niego spokojne wejrzenie.", + "89550": "— Ja mówię — odparł. — Cóż w tym dziwnego? Czyliż to samo prawo nie stosuje się do mnie, do ciebie, do nas wszystkich?… Za dużo płakałem nad sobą, ażebym się miał rozczulać nad Turcją.", + "89551": "Pan Ignacy spuścił oczy i umilkł. Wokulski jadł.", + "89552": "— No, a jakże tobie poszło? — zapytał Rzecki już zwykłym tonem.", + "89553": "Wokulskiemu błysnęły oczy. Położył bułkę i oparł się o poręcz kanapy.", + "89554": "— Pamiętasz — rzekł — ile wziąłem pieniędzy, gdym stąd wyjeżdżał?", + "89555": "— Trzydzieści tysięcy rubli, całą gotówkę.", + "89556": "— A jak ci się zdaje: ile przywiozłem?", + "89557": "— Pięćdzie… ze czterdzieści tysięcy… Zgadłem?… — pytał Rzecki, niepewnie patrząc na niego.", + "89558": "Wokulski nalał szklankę wina i wypił ją powoli.", + "89559": "— Dwieście pięćdziesiąt tysięcy rubli, z tego dużą część w złocie — rzekł dobitnie. — A ponieważ kazałem zakupić banknoty, które po zawarciu pokoju sprzedam, więc będę miał przeszło trzysta tysięcy rubli…", + "89560": "Rzecki pochylił się ku niemu i otworzył usta.", + "89561": "— Nie bój się — ciągnął Wokulski. — Grosz ten zarobiłem uczciwie, nawet ciężko, bardzo ciężko. Cały sekret polega na tym, żem miał bogatego wspólnika i że kontentowałem się cztery i pięć razy mniejszym zyskiem niż inni. Toteż mój kapitał ciągle wzrastający był w ciągłym ruchu. — No — dodał po chwili — miałem też szalone szczęście… Jak gracz, któremu dziesięć razy z rzędu wychodzi ten sam numer w rulecie. Gruba gra?… prawie co miesiąc stawiałem cały majątek, a co dzień życie.", + "89562": "— I tylko po to jeździłeś tam? — zapytał Ignacy.", + "89563": "Wokulski drwiąco spojrzał na niego.", + "89564": "— Czy chciałeś, ażebym został tureckim Wallenrodem?…", + "89565": "— Narażać się dla majątku, gdy się ma spokojny kawałek chleba!… — mruknął pan Ignacy kiwając głową i podnosząc brwi.", + "89566": "Wokulski zadrżał z gniewu i zerwał się z kanapy.", + "89567": "— Ten spokojny chleb — mówił zaciskając pięści — dławił mnie i dusił przez lat sześć!… Czy już nie pamiętasz, ile razy na dzień przypominano mi dwa pokolenia Minclów albo anielską dobroć mojej żony? Czy był kto z dalszych i bliższych znajomych, wyjąwszy ciebie, który by mię nie dręczył słowem, ruchem, a choćby spojrzeniem? Ileż to razy mówiono o mnie i prawie do mnie, że karmię się z fartucha żony, że wszystko zawdzięczam pracy Minclów, a nic, ale to nic — własnej energii, choć przecie ja podźwignąłem ten kramik, zdwoiłem jego dochody…", + "89568": "Mincle i zawsze Mincle!… Dziś niech mnie porównają z Minclami. Sam jeden przez pół roku zarobiłem dziesięć razy więcej aniżeli dwa pokolenia Minclów przez pół wieku. Na zdobycie tego, com ja zdobył pomiędzy kulą, nożem i tyfusem, tysiąc Minclów musiałoby się pocić w swoich sklepikach i szlafmycach. Teraz już wiem, ilu jestem wart Minclów, i jak mi Bóg miły, dla podobnego rezultatu drugi raz powtórzyłbym moją grę! Wolę obawiać się bankructwa i śmierci aniżeli wdzięczyć się do tych, którzy kupią u mnie parasol, albo padać do nóg tym, którzy w moim sklepie raczą zaopatrywać się w waterklozety…", + "89569": "— Zawsze ten sam! — szepnął Ignacy.", + "89570": "Wokulski ochłonął. Oparł się na ramieniu Ignacego i zaglądając mu w oczy rzekł łagodnie:", + "89571": "— Nie gniewasz się, stary?", + "89572": "— Czego? Albo nie wiem, że wilk nie będzie pilnował baranów… Naturalnie…", + "89573": "— Cóż u was słychać? — powiedz mi.", + "89574": "— Akurat tyle, co pisałem ci w raportach. Interesa dobrze idą, towarów przybyło, a jeszcze więcej zamówień. Trzeba jednego subiekta.", + "89575": "— Weźmiemy dwu, sklep rozszerzymy, będzie wspaniały.", + "89576": "— Bagatela!", + "89577": "Wokulski spojrzał na niego z boku i uśmiechnął się widząc, że stary odzyskuje dobry humor.", + "89578": "— Ale co w mieście słychać? W sklepie, dopóki ty w nim jesteś, musi być dobrze.", + "89579": "— W mieście…", + "89580": "— Z dawnych kundmanów nie ubył kto? — przerwał mu Wokulski, coraz szybciej chodząc po pokoju.", + "89581": "— Nikt! Przybyli nowi.", + "89582": "— A… a…", + "89583": "Wokulski stanął jakby wahając się. Nalał znowu szklankę wina i wypił duszkiem.", + "89584": "— A Łęcki kupuje u nas?…", + "89585": "— Częściej bierze na rachunek.", + "89586": "— Więc bierze… — Tu Wokulski odetchnął. — Jakże on stoi?", + "89587": "— Zdaje się, że to skończony bankrut i bodajże w tym roku zlicytują mu nareszcie kamienicę.", + "89588": "Wokulski pochylił się nad kanapą i zaczął bawić się z Irem.", + "89589": "— Proszę cię… A panna Łęcka nie wyszła za mąż?", + "89590": "— Nie.", + "89591": "— A nie wychodzi?…", + "89592": "— Bardzo wątpię. Kto dziś ożeni się z panną mającą wielkie wymagania, a żadnego posagu? Zestarzeje się, choć ładna. Naturalnie…", + "89593": "Wokulski wyprostował się i przeciągnął. Jego surowa twarz nabrała dziwnie rzewnego wyrazu.", + "89594": "— Mój kochany stary! — mówił biorąc Ignacego za rękę — mój poczciwy stary przyjacielu! Ty nawet nie domyślasz się, jakim ja szczęśliwy, że cię widzę, i jeszcze w tym pokoju. Pamiętasz, ilem ja tu spędził wieczorów i nocy… jak mnie karmiłeś… jak oddawałeś mi co lepsze odzienie… Pamiętasz?…", + "89595": "Rzecki uważnie spojrzał na niego i pomyślał, że wino musi być dobre, skoro aż tak rozwiązało usta Wokulskiemu.", + "89596": "Wokulski usiadł na kanapie i oparłszy głowę o ścianę mówił jakby do siebie:", + "89597": "— Nie masz pojęcia, co ja wycierpiałem, oddalony od wszystkich, niepewny, czy już kogo zobaczę, tak strasznie samotny. Bo widzisz, najgorszą samotnością nie jest ta, która otacza człowieka, ale ta pustka w nim samym, kiedy z kraju nie wyniósł ani cieplejszego spojrzenia, ani serdecznego słówka, ani nawet iskry nadziei…", + "89598": "Pan Ignacy poruszył się na krześle z zamiarem protestu.", + "89599": "— Pozwól sobie przypomnieć — odezwał się — że z początku pisywałem listy bardzo życzliwe, owszem, może nawet za sentymentalne. Zraziły mnie dopiero twoje krótkie odpowiedzi.", + "89600": "— Alboż ja do ciebie mam żal?…", + "89601": "— Tym mniej możesz go mieć do innych pracowników, którzy nie znają cię tak jak ja.", + "89602": "Wokulski ocknął się.", + "89603": "— Ależ ja do żadnego z nich nie mam pretensji. Może — odrobinę — do ciebie, żeś tak mało pisał o… mieście… W dodatku bardzo często ginął „Kurier” na poczcie, robiły się luki w wiadomościach, a wtedy męczyły mnie najgorsze przeczucia.", + "89604": "— Z jakiej racji? Wszakże u nas nie było wojny — odparł ze zdziwieniem pan Ignacy.", + "89605": "— Ach tak!… Nawet dobrze bawiliście się. Pamiętam, w grudniu mieliście świetne żywe obrazy. Kto to w nich występował?…", + "89606": "— No, ja na takie głupstwa nie chodzę.", + "89607": "— To prawda. A ja tego dnia dałbym — bodaj — dziesięć tysięcy rubli, ażeby je zobaczyć. Głupstwo jeszcze większe!… Czy nie tak?…", + "89608": "— Zapewne — chociaż dużo tu tłomaczy samotność, nudy…", + "89609": "— A może tęsknota — przerwał Wokulski. — Zjadała mi ona każdą chwilę wolną od pracy, każdą godzinę odpoczynku. Nalej mi wina, Ignacy.", + "89610": "Wypił, zaczął znowu chodzić po pokoju i mówić przyciszonym głosem:", + "89611": "— Pierwszy raz spadło to na mnie w czasie przeprawy przez Dunaj trwającej od wieczora do nocy. Płynąłem sam i Cygan przewoźnik. Nie mogąc rozmawiać przypatrywałem się okolicy. Były w tym miejscu piaszczyste brzegi, jak u nas. I drzewa podobne do naszych wierzb, wzgórza porośnięte leszczyną i kępy lasów sosnowych. Przez chwilę zdawało mi się, że jestem w kraju, i że nim noc zapadnie, znowu was zobaczę. Noc zapadła, ale jednocześnie zniknęły mi z oczu brzegi. Byłem sam na ogromnej smudze wody, w której odbijały się nikłe gwiazdy.", + "89612": "Wówczas przyszło mi na myśl, że tak daleko jestem od domu, że dziś ostatnim między mną i wami łącznikiem są tylko te gwiazdy, że w tej chwili u was może nikt nie patrzy na nie, nikt o mnie nie pamięta, nikt!… Uczułem jakby wewnętrzne rozdarcie i wtedy dopiero przekonałem się, jak głęboką mam ranę w duszy.", + "89613": "— Prawda, że nigdy nie interesowały mnie gwiazdy — szepnął pan Ignacy.", + "89614": "— Od tego dnia uległem dziwnej chorobie — mówił Wokulski. — Dopóki rozpisywałem listy, robiłem rachunki, odbierałem towary, rozsyłałem moich ajentów, dopókim bodaj dźwigał i wyładowywał zepsute wozy albo czuwał nad skradającym się grabieżcą, miałem względny spokój. Ale gdym oderwał się od interesów, a nawet gdym na chwilę złożył pióro, czułem ból, jakby mi — czy ty rozumiesz, Ignacy? — jakby mi ziarno piasku wpadło do serca. Bywało, chodzę, jem, rozmawiam, myślę przytomnie, rozpatruję się w pięknej okolicy, nawet śmieję się i jestem wesół, a mimo to czuję jakieś tępe ukłucie, jakiś drobny niepokój, jakąś nieskończenie małą obawę.", + "89615": "Ten stan chroniczny, męczący nad wszelki wyraz, lada okoliczność rozdmuchiwała w burzę. Drzewo znajomej formy, jakiś obdarty pagórek, kolor obłoku, przelot ptaka, nawet powiew wiatru bez żadnego zresztą powodu budził we mnie tak szaloną rozpacz, że uciekałem od ludzi. Szukałem ustroni tak pustej, gdzie bym mógł upaść na ziemię i nie podsłuchany przez nikogo, wyć z bólu jak pies.", + "89616": "Czasami w tej ucieczce przed samym sobą doganiała mnie noc. Wtedy spoza krzaków, zwalonych pni i rozpadlin wychodziły naprzeciw mnie jakieś szare cienie i smutnie kiwały głowami o wyblakłych oczach. A wszystkie szelesty liści, daleki turkot wozów, szmery wód zlewały się w jeden głos żałosny, który mnie pytał: „Przechodniu nasz, ach! co się z tobą stało?…”", + "89617": "Ach, co się ze mną stało…", + "89618": "— Nic nie rozumiem — przerwał Ignacy. — Cóż to za szał?", + "89619": "— Co?… Tęsknota", + "89620": "— Za czym?", + "89621": "Wokulski drgnął.", + "89622": "— Za czym? No… za wszystkim… za krajem…", + "89623": "— Dlaczegożeś nie wracał?", + "89624": "— A cóż by mi dał powrót?… Zresztą — nie mogłem.", + "89625": "— Nie mogłeś? — powtórzył Ignacy.", + "89626": "— Nie mogłem… i basta! Nie miałem po co wracać — odparł niecierpliwie Wokulski. — Umrzeć tu czy tam, wszystko jedno… daj mi wina — zakończył nagle, wyciągając rękę.", + "89627": "Rzecki spojrzał w jego rozgorączkowaną twarz i odsunął butelkę.", + "89628": "— Daj pokój — rzekł — już i tak jesteś rozdrażniony…", + "89629": "— Dlatego chcę pić…", + "89630": "— Dlatego nie powinieneś pić — przerwał Ignacy. — Za wiele mówisz… może więcej, aniżelibyś chciał — dodał z naciskiem.", + "89631": "Wokulski cofnął się. Zastanowił się i odparł potrząsając głową:", + "89632": "— Mylisz się.", + "89633": "— Zaraz ci dowiodę — odpowiedział Ignacy przyciszonym głosem. — Ty nie jeździłeś tam wyłącznie dla zrobienia pieniędzy…", + "89634": "— Zapewne — rzekł Wokulski po namyśle.", + "89635": "— Bo i na co trzysta tysięcy rubli tobie, któremu wystarczało tysiąc na rok?…", + "89636": "— To prawda.", + "89637": "Rzecki zbliżył swoje usta do jego ucha.", + "89638": "— Jeszcze ci powiem, że pieniędzy tych nie przywiozłeś dla siebie…", + "89639": "— Kto wie, czyś nie zgadł.", + "89640": "— Zgaduję więcej, aniżeli myślisz…", + "89641": "Wokulski nagle roześmiał się.", + "89642": "— Aha, więc tak sądzisz? — zawołał. — Upewniam cię, że nic nie wiesz, stary marzycielu.", + "89643": "— Boję się twojej trzeźwości, pod wpływem której gadasz jak wariat. Rozumiesz mnie, Stasiu?…", + "89644": "Wokulski wciąż się śmiał.", + "89645": "— Masz rację, nie przywykłem pić i wino uderzyło mi do głowy. Ale — już zebrałem zmysły. Powiem ci tylko, że mylisz się gruntownie. A teraz, ażeby ocalić mnie od zupełnego upicia, wypij sam — za pomyślność moich zamiarów.", + "89646": "Ignacy nalał kieliszek i mocno ściskając rękę Wokulskiemu, rzekł:", + "89647": "— Za pomyślność wielkich zamiarów…", + "89648": "— Wielkich dla mnie, ale w rzeczywistości bardzo skromnych.", + "89649": "— Niech i tak będzie — mówił Ignacy. — Jestem tak stary, że mi wygodniej nic nie wiedzieć; jestem już nawet tak stary, że pragnę tylko jednej rzeczy — pięknej śmierci. Daj mi słowo, że gdy przyjdzie czas, zawiadomisz mnie…", + "89650": "— Tak, gdy przyjdzie czas, będziesz moim swatem.", + "89651": "— Już byłem i nieszczęśliwie… — rzekł Ignacy.", + "89652": "— Z wdową przed siedmioma laty?", + "89653": "— Przed piętnastoma.", + "89654": "— Znowu swoje — roześmiał się Wokulski. — Zawsze ten sam!", + "89655": "— I tyś ten sam. Za pomyślność twoich zamiarów… Jakiekolwiek są, wiem jedno, że muszą być godne ciebie. A teraz — milczę…", + "89656": "To powiedziawszy Ignacy wypił wino, a kieliszek rzucił na ziemię. Szkło rozbiło się z brzękiem, który obudził Ira.", + "89657": "— Chodźmy do sklepu — rzekł Ignacy. — Bywają rozmowy, po których dobrze jest mówić o interesach.", + "89658": "Wydobył ze stolika klucz i wyszli. W sieni wionął na nich mokry śnieg. Rzecki otworzył drzwi sklepu i zapalił kilka lamp.", + "89659": "— Co za towary! — zawołał Wokulski. — Chyba wszystko nowe?", + "89660": "— Prawie. Chcesz zobaczyć?… Tu jest porcelana. Zwracam ci uwagę…", + "89661": "— Później… Daj mi księgę.", + "89662": "— Dochodów?…", + "89663": "— Nie, dłużników.", + "89664": "Rzecki otworzył biurko, wydobył księgę i podsunął fotel. Wokulski usiadł i rzuciwszy okiem na listę, wyszukał w niej jedno nazwisko.", + "89665": "— Sto czterdzieści rubli — mówił czytając. — No, to wcale niedużo…", + "89666": "— Któż to? — zapytał Ignacy. — A… Łęcki…", + "89667": "— Panna Łęcka ma także otwarty kredyt… bardzo dobrze — ciągnął Wokulski zbliżywszy twarz do księgi, jakby w niej pismo było niewyraźne. — A… a… Onegdaj wzięła portmonetkę… Trzy ruble?… to chyba za drogo…", + "89668": "— Wcale nie — wtrącił Ignacy. — Portmonetka doskonała, sam ją wybierałem.", + "89669": "— Z którychże to? — spytał niedbale Wokulski i zamknął księgę.", + "89670": "— Z tej gablotki. Widzisz, jakie to cacka.", + "89671": "— Musiała jednak dużo między nimi przerzucić… Jest podobno wymagająca…", + "89672": "— Wcale nie przerzucała, dlaczego miałaby przerzucać? — odparł Ignacy. — Obejrzała tę…", + "89673": "— Tę?…", + "89674": "— A chciała wziąć tę…", + "89675": "— Ach, tę… — szepnął Wokulski biorąc do ręki portmonetkę.", + "89676": "— Ale ja poradziłem jej inną, w tym guście…", + "89677": "— Wiesz co, że to jednak jest ładny wyrób.", + "89678": "— Tamta, którą ja wybrałem, była jeszcze ładniejsza.", + "89679": "— Ta bardzo mi się podoba. Wiesz… ja ją wezmę, bo moja już na nic…", + "89680": "— Czekaj, znajdę ci lepszą — zawołał Rzecki.", + "89681": "— Wszystko jedno. Pokaż inne towary, może jeszcze co mi się przyda.", + "89682": "— Spinki masz?… Krawat, kalosze, parasol…", + "89683": "— Daj mi parasol, no… i krawat. Sam wybierz. Będę dziś jedynym gościem i w dodatku zapłacę gotówką.", + "89684": "— Bardzo dobry zwyczaj — odparł uradowany Rzecki. Prędko wydobył krawat z szuflady i parasol z okna i podał je ze śmiechem Wokulskiemu. — Po strąceniu rabatu — dodał — jako handlujący, zapłacisz siedem rubli. Pyszny parasol… Bagatela…", + "89685": "— To już wrócimy do ciebie — rzekł Wokulski.", + "89686": "— Nie obejrzysz sklepu? — spytał Ignacy.", + "89687": "— Ach, co mnie to ob…", + "89688": "— Nie obchodzi cię twój własny sklep, taki piękny sklep?… — zdziwił się Ignacy.", + "89689": "— Gdzież znowu, czy możesz przypuszczać… Ale jestem trochę zmęczony.", + "89690": "— Słusznie — odparł Rzecki. — Co racja, to racja. Więc idźmy.", + "89691": "Pozakręcał lampy i, przepuściwszy Wokulskiego, zamknął sklep. W sieni znowu spotkał ich mokry śnieg i Paweł niosący obiad.", + "89692": "V. Demokratyzacja pana i marzenia panny z towarzystwa", + "89693": "Pan Tomasz Łęcki z jedyną córką Izabelą i kuzynką panną Florentyną nie mieszkał we własnej kamienicy, lecz wynajmował lokal, złożony z ośmiu pokojów, w stronie Alei Ujazdowskiej. Miał tam salon o trzech oknach, gabinet własny, gabinet córki, sypialnię dla siebie, sypialnię dla córki, pokój stołowy, pokój dla panny Florentyny i garderobę, nie licząc kuchni i mieszkania dla służby, składającej się ze starego kamerdynera Mikołaja, jego żony, która była kucharką, i panny służącej, Anusi.", + "89694": "Mieszkanie posiadało wielkie zalety. Było suche, ciepłe, obszerne, widne. Miało marmurowe schody, gaz, dzwonki elektryczne i wodociągi. Każdy pokój w miarę potrzeby łączył się z innymi lub tworzył zamkniętą w sobie całość. Sprzętów wreszcie miało liczbę dostateczną, ani za mało, ani za wiele, a każdy odznaczał się raczej wygodną prostotą aniżeli skaczącymi do oczu ozdobami. Kredens budził w widzu uczucie pewności, że z niego nie zginą srebra; łóżko przywodziło na myśl bezpieczny spoczynek dobrze zasłużonych; stół można było obciążyć, na krześle usiąść bez obawy załamania się, na fotelu marzyć.", + "89695": "Kto tu wszedł, miał swobodę ruchu; nie potrzebował lękać się, że mu coś zastąpi drogę lub że on coś zepsuje. Czekając na gospodarza nie nudził się, otaczały go bowiem rzeczy, które warto było oglądać. Zarazem widok przedmiotów, wyrobionych nie wczoraj i mogących służyć kilku pokoleniom, nastrajał go na jakiś ton uroczysty.", + "89696": "Na tym poważnym tle dobrze zarysowywali się jego mieszkańcy.", + "89697": "Pan Tomasz Łęcki był to sześdziesięciokilkoletni człowiek, niewysoki, pełnej tuszy, krwisty. Nosił nieduże wąsy białe i do góry podczesane włosy, tej samej barwy. Miał siwe, rozumne oczy, postawę wyprostowaną, chodził ostro. Na ulicy ustępowano mu z drogi — a ludzie prości mówili: oto musi być pan z panów.", + "89698": "Istotnie, pan Łęcki liczył w swoim rodzie całe szeregi senatorów. Ojciec jego jeszcze posiadał miliony, a on sam za młodu krocie. Później jednak część majątku pochłonęły zdarzenia polityczne, resztę — podróże po Europie i wysokie stosunki. Pan Tomasz bywał bowiem przed rokiem 1870 na dworze francuskim, następnie na wiedeńskim i włoskim. Wiktor Emanuel, oczarowany pięknością jego córki, zaszczycał go swoją przyjaźnią i nawet chciał mu nadać tytuł hrabiego. Nie dziw, że pan Tomasz po śmierci wielkiego króla przez dwa miesiące nosił na kapeluszu krepę.", + "89699": "Od paru lat pan Tomasz nie ruszał się z Warszawy, za mało mając już pieniędzy, ażeby błyszczeć na dworach. Za to jego mieszkanie stało się ogniskiem eleganckiego świata i było nim aż do czasu rozejścia się pogłosek, że pan Tomasz postradał nie tylko swój majątek, ale nawet posag panny Izabeli.", + "89700": "Pierwsi cofnęli się epuzerowie, za nimi damy mające brzydkie córki, z pozostałą zaś resztą zerwał sam pan Tomasz i ograniczył swoje znajomości wyłącznie do stosunków z familią. Lecz gdy i tu zauważył zniżenie się uczuciowej temperatury, zupełnie wycofał się z towarzystwa, a nawet ku zgorszeniu wielu szanownych osób, jako właściciel domu w Warszawie, wpisał się do Resursy Kupieckiej. Chciano go tam zrobić prezesem, ale nie zgodził się.", + "89701": "Tylko jego córka bywała u sędziwej hrabiny Karolowej i paru jej przyjaciółek, co znowu dało początek pogłosce, że pan Tomasz jeszcze posiada majątek i że zerwał z towarzystwem w części przez dziwactwo, w części dla poznania rzeczywistych przyjaciół i wybrania córce męża, który by ją kochał dla niej samej, nie dla posagu.", + "89702": "Więc znowu dokoła panny Łęckiej począł zbierać się tłum wielbicieli, a na stoliku w jej salonie stosy biletów wizytowych. Gości jednak nie przyjmowano, co zresztą między nimi nie wywołało zbyt wielkiego oburzenia, ponieważ rozeszła się trzecia z kolei pogłoska, że Łęckiemu licytują kamienicę.", + "89703": "Tym razem w towarzystwie powstał zamęt. Jedni twierdzili, że pan Tomasz jest zdeklarowanym bankrutem, drudzy gotowi byli przysiąc, że zataił majątek, aby zapewnić szczęście jedynaczce. Kandydaci do małżeństwa i ich rodziny znaleźli się w dręczącej niepewności. Ażeby więc nic nie ryzykować i nic nie stracić, składali hołdy pannie Izabeli nie angażując się zbytecznie i po cichu rzucali w jej domu swoje karty, prosząc Boga, ażeby ich czasem nie zaproszono przed wyklarowaniem się sytuacji.", + "89704": "O rewizytach ze strony pana Tomasza nie było mowy. Usprawiedliwiano go ekscentrycznością i smutkiem po Wiktorze Emanuelu.", + "89705": "Tymczasem pan Tomasz w dzień spacerował po Alejach, a wieczorem grywał w wista w resursie. Fizjognomia jego była zawsze tak spokojna, a postawa tak dumna, że wielbiciele jego córki zupełnie potracili głowy. Rozważniejsi czekali, ale śmielsi poczęli znowu darzyć ją powłóczystymi spojrzeniami, cichym westchnieniem lub drżącym uściskiem ręki, na co panna odpowiadała lodowatą, a niekiedy pogardliwą obojętnością.", + "89706": "Panna Izabela była niepospolicie piękną kobietą. Wszystko w niej było oryginalne i doskonałe. Wzrost więcej niż średni, bardzo kształtna figura, bujne włosy blond z odcieniem popielatym, nosek prosty, usta trochę odchylone, zęby perłowe, ręce i stopy modelowe. Szczególne wrażenie robiły jej oczy, niekiedy ciemne i rozmarzone, niekiedy pełne iskier wesołości, czasem jasnoniebieskie i zimne jak lód.", + "89707": "Uderzająca była gra jej fizjognomii. Kiedy mówiła, mówiły jej usta, brwi, nozdrza, ręce, cała postawa, a nade wszystko oczy, którymi zdawało się, że chce przelać swoją duszę w słuchacza. Kiedy słuchała, zdawało się, że chce wypić duszę z opowiadającego. Jej oczy umiały tulić, pieścić, płakać bez łez, palić i mrozić. Niekiedy można było myśleć, że rozmarzona otoczy kogoś rękami i oprze mu głowę na ramieniu; lecz gdy szczęśliwy topniał z rozkoszy, nagle wykonywała jakiś ruch, który mówił, że schwycić jej niepodobna, gdyż albo wymknie się, albo odepchnie, albo po prostu każe lokajowi wyprowadzić wielbiciela za drzwi…", + "89708": "Ciekawym zjawiskiem była dusza panny Izabeli.", + "89709": "Gdyby ją kto szczerze zapytał: czym jest świat, a czym ona sama? niezawodnie odpowiedziałaby, że świat jest zaczarowanym ogrodem, napełnionym czarodziejskimi zamkami, a ona — boginią czy nimfą uwięzioną w formy cielesne.", + "89710": "Panna Izabela od kolebki żyła w świecie pięknym i nie tylko nadludzkim, ale — nadnaturalnym. Sypiała w puchach, odziewała się w jedwabie i hafty, siadała na rzeźbionych i wyściełanych hebanach lub palisandrach, piła z kryształów, jadała ze sreber i porcelany kosztownej jak złoto.", + "89711": "Dla niej nie istniały pory roku, tylko wiekuista wiosna, pełna łagodnego światła, żywych kwiatów i woni. Nie istniały pory dnia, gdyż nieraz przez całe miesiące kładła się spać o ósmej rano, a jadała obiad o drugiej po północy. Nie istniały różnice położeń jeograficznych, gdyż w Paryżu, Wiedniu, Rzymie, Berlinie czy Londynie znajdowali się ci sami ludzie, te same obyczaje, te same sprzęty, a nawet te same potrawy: zupy z wodorostów Oceanu Spokojnego, ostrygi z Morza Północnego, ryby z Atlantyku albo z Morza Śródziemnego, zwierzyna ze wszystkich krajów, owoce ze wszystkich części świata. Dla niej nie istniała nawet siła ciężkości, gdyż krzesła jej podsuwano, talerze podawano, ją samą na ulicy wieziono, na schody wprowadzano, na góry wnoszono.", + "89712": "Woalka chroniła ją od wiatru, kareta od deszczu, sobole od zimna, parasolka i rękawiczki od słońca. I tak żyła z dnia na dzień, z miesiąca na miesiąc, z roku na rok, wyższa nad ludzi, a nawet nad prawa natury. Dwa razy spotkała ją straszna burza, raz w Alpach, drugi — na Morzu Śródziemnym. Truchleli najodważniejsi, ale panna Izabela ze śmiechem przysłuchiwała się łoskotowi druzgotanych skał i trzeszczeniu okrętu, ani przypuszczając możliwości niebezpieczeństwa. Natura urządziła dla niej piękne widowisko z piorunów, kamieni i morskiego odmętu, jak w innym czasie pokazała jej księżyc nad Jeziorem Genewskim albo nad wodospadem Renu rozdarła chmury, które zakrywały słońce. To samo przecie robią co dzień maszyniści teatrów i nawet w zdenerwowanych damach nie wywołują obawy.", + "89713": "Ten świat wiecznej wiosny, gdzie szeleściły jedwabie, rosły tylko rzeźbione drzewa, a glina pokrywała się artystycznymi malowidłami, ten świat miał swoją specjalną ludność. Właściwymi jego mieszkańcami były księżniczki i książęta, hrabianki i hrabiowie tudzież bardzo stara i majętna szlachta obojej płci. Znajdowały się tam jeszcze damy zamężne i panowie żonaci w charakterze gospodarzy domów, matrony strzegące wykwintnego obejścia i dobrych obyczajów i starzy panowie, którzy zasiadali na pierwszych miejscach przy stole, oświadczali młodzież, błogosławili ją i grywali w karty. Byli też biskupi, wizerunki Boga na ziemi, wysocy urzędnicy, których obecność zabezpieczała świat od nieporządków społecznych i trzęsienia ziemi, a nareszcie dzieci, małe cherubiny, zesłane z nieba po to, ażeby starsi mogli urządzać kinderbale.", + "89714": "Wśród stałej ludności zaczarowanego świata ukazywał się od czasu do czasu zwykły śmiertelnik, który na skrzydłach reputacji potrafił wzbić się aż do szczytów Olimpu. Zwykle bywał nim jakiś inżynier, który łączył oceany albo wiercił czy też budował Alpy. Był jakiś kapitan, który w walce z dzikimi stracił swoją kompanię, a sam okryty ranami ocalał dzięki miłości murzyńskiej księżniczki. Był podróżnik, który podobno odkrył nową część świata, rozbił się z okrętem na bezludnej wyspie i bodaj czy nie kosztował ludzkiego mięsa.", + "89715": "Bywali tam wreszcie sławni malarze, a nade wszystko natchnieni poeci, którzy w sztambuchach hrabianek pisywali ładne wiersze, mogli kochać się bez nadziei i uwieczniać wdzięki swoich okrutnych bogiń naprzód w gazetach, a następnie w oddzielnych tomikach, drukowanych na welinowym papierze.", + "89716": "Cała ta ludność, między którą ostrożnie przesuwali się wygalonowani lokaje, damy do towarzystwa, ubogie kuzynki i łaknący wyższych posad kuzyni, cała ta ludność obchodziła wieczne święto.", + "89717": "Od południa składano sobie i oddawano wizyty i rewizyty albo zjeżdżano się w magazynach. Ku wieczorowi bawiono się przed obiadem, w czasie obiadu i po obiedzie. Potem jechano na koncert lub do teatru, ażeby tam zobaczyć inny sztuczny świat, gdzie bohaterowie rzadko kiedy jedzą i pracują, ale za to wciąż gadają sami do siebie — gdzie niewierność kobiet staje się źródłem wielkich katastrof i gdzie kochanek, zabity przez męża w piątym akcie, na drugi dzień zmartwychwstaje w pierwszym akcie, ażeby popełniać te same błędy i gadać do siebie nie będąc słyszanym przez osoby obok stojące. Po wyjściu z teatru znowu zbierano się w salonach, gdzie służba roznosiła zimne i gorące napoje, najęci artyści śpiewali, młode mężatki słuchały opowiadań porąbanego kapitana o murzyńskiej księżniczce, panny rozmawiały z poetami o powinowactwie dusz, starsi panowie wykładali inżynierom swoje poglądy na inżynierię, a damy w średnim wieku półsłówkami i spojrzeniami walczyły między sobą o podróżnika, który jadł ludzkie mięso. Potem zasiadano do kolacji, gdzie usta jadły, żołądki trawiły, a buciki rozmawiały o uczuciach lodowatych serc i marzeniach głów niezawrotnych. A potem — rozjeżdżano się, ażeby w śnie rzeczywistym nabrać sił do snu życia.", + "89718": "Poza tym czarodziejskim był jeszcze inny świat — zwyczajny.", + "89719": "O jego istnieniu wiedziała panna Izabela i nawet lubiła mu się przypatrywać z okna karety, wagonu albo z własnego mieszkania. W takich ramach i z takiej odległości wydawał on się jej malowniczym i nawet sympatycznym. Widywała rolników powoli orzących ziemię — duże fury ciągnione przez chudą szkapę — roznosicieli owoców i jarzyn — starca, który tłukł kamienie na szosie — posłańców idących gdzieś z pośpiechem — ładne i natrętne kwiaciarki — rodzinę złożoną z ojca, bardzo otyłej matki i czworga dzieci, parami trzymających się za ręce — eleganta niższej sfery, który jechał dorożką i rozpierał się w sposób bardzo zabawny — czasem pogrzeb. I mówiła sobie, że tamten świat, choć niższy, jest ładny; jest nawet ładniejszy od obrazów rodzajowych, gdyż porusza się i zmienia co chwilę.", + "89720": "I jeszcze wiedziała panna Izabela, że jak w oranżeriach rosną kwiaty, a w winnicach winogrona, tak w tamtym, niższym świecie, wyrastają rzeczy jej potrzebne. Stamtąd pochodzi jej wierny Mikołaj i Anusia, tam robią rzeźbione fotele, porcelany, kryształy i firanki, tam rodzą się froterzy, tapicerowie, ogrodnicy i panny szyjące suknie. Będąc raz w magazynie kazała zaprowadzić się do szwalni i bardzo ciekawym wydał się jej widok kilkudziesięciu pracownic, które krajały, fastrygowały i układały na formach fałdy ubrań. Była pewna, że robi im to wielką przyjemność, ponieważ te panny, które brały jej miarę albo przymierzały suknie, były zawsze uśmiechnięte i bardzo zainteresowane tym, ażeby strój leżał na niej dobrze.", + "89721": "I jeszcze wiedziała panna Izabela, że na tamtym, zwyczajnym świecie trafiają się ludzie nieszczęśliwi. Więc każdemu ubogiemu, o ile spotkał ją, kazała dawać po kilka złotych; raz spotkawszy mizerną matkę z bladym jak wosk dzieckiem przy piersi oddała jej bransoletę, a brudne, żebrzące dzieci obdarzała cukierkami i całowała z pobożnym uczuciem. Zdawało się jej, że w którymś z tych biedaków, a może w każdym, jest utajony Chrystus, który zastąpił jej drogę, ażeby dać okazję do spełnienia dobrego czynu.", + "89722": "W ogóle dla ludzi z niższego świata miała serce życzliwe. Przychodziły jej na myśl słowa Pisma świętego: „W pocie czoła pracować będziesz.”. Widocznie popełnili oni jakiś ciężki grzech, skoro skazano ich na pracę; ależ tacy jak ona aniołowie nie mogli nie ubolewać nad ich losem. Tacy jak ona, dla której największą pracą było dotknięcie elektrycznego dzwonka albo wydanie rozkazu.", + "89723": "Raz tylko niższy świat zrobił na niej potężne wrażenie.", + "89724": "Pewnego dnia, we Francji, zwiedzała fabrykę żelazną. Zjeżdżając z góry, w okolicy pełnej lasów i łąk, pod szafirowym niebem zobaczyła otchłań wypełnioną obłokami czarnych dymów i białych par i usłyszała głuchy łoskot, zgrzyt i sapanie machin. Potem widziała piece, jak wieże średniowiecznych zamków, dyszące płomieniami — potężne koła, które obracały się z szybkością błyskawic — wielkie rusztowania, które same toczyły się po szynach — strumienie rozpalonego do białości żelaza i półnagich robotników, jak spiżowe posągi, o ponurych wejrzeniach. Ponad tym wszystkim — krwawa łuna, warczenie kół, jęki miechów, grzmot młotów i niecierpliwe oddechy kotłów, a pod stopami dreszcz wylęknionej ziemi.", + "89725": "Wtedy zdało się jej, że z wyżyn szczęśliwego Olimpu zstąpiła do beznadziejnej otchłani Wulkana, gdzie cyklopowie kują pioruny mogące zdruzgotać sam Olimp. Przyszły jej na myśl legendy o zbuntowanych olbrzymach, o końcu tego pięknego świata, w którym przebywała, i pierwszy raz w życiu ją, boginię, przed którą gięli się marszałkowie i senatorzy, zdjęła trwoga.", + "89726": "— To są straszni ludzie, papo… — szepnęła do ojca.", + "89727": "Ojciec milczał, tylko mocniej przycisnął jej ramię.", + "89728": "— Ale kobietom oni nic złego nie zrobią?", + "89729": "— Tak, nawet oni — odpowiedział pan Tomasz.", + "89730": "W tej chwili pannę Izabelę ogarnął wstyd na myśl, że troszczyła się tylko o kobiety. Więc szybko dodała:", + "89731": "— A jeżeli nam, to i wam nie zrobią nic złego…", + "89732": "Ale pan Tomasz uśmiechnął się i potrząsnął głową. W owym czasie dużo mówiono o zbliżającym się końcu starego świata, a pan Tomasz głęboko odczuwał to, z wielkimi trudnościami wydobywając pieniądze od swoich pełnomocników.", + "89733": "Odwiedziny fabryki stanowiły ważną epokę w życiu panny Izabeli. Z religijną czcią czytywała ona poezje swego dalekiego kuzyna, Zygmunta, i zdawało się jej, że dziś znalazła ilustrację do Nie-Boskiej komedii. Odtąd często marzyła o zmroku, że na górze kąpiącej się w słońcu, skąd zjeżdżał jej powóz do fabryki, stoją Okopy Św. Trójcy, a w tej dolinie zasnutej dymami i parą było obozowisko zbuntowanych demokratów, gotowych lada chwila ruszyć do szturmu i zburzyć jej piękny świat.", + "89734": "Teraz dopiero zrozumiała, jak gorąco kocha tę swoją duchową ojczyznę, gdzie kryształowe pająki zastępują słońce, dywany — ziemię, posągi i kolumny — drzewa. Tę drugą ojczyznę, która ogarnia arystokrację wszystkich narodów, wykwintność wszystkich czasów i najpiękniejsze zdobycze cywilizacji.", + "89735": "I to wszystko miałoby runąć, umrzeć albo rozpierzchnąć się!… Rycerska młodzież, która śpiewa z takim uczuciem, tańczy z wdziękiem, pojedynkuje się z uśmiechem albo skacze na środku jeziora w wodę za zgubionym kwiatkiem?… Mają zginąć te ukochane przyjaciółki, które okrywały ją tyloma pieszczotami albo siedząc u jej nóg opowiadały jej tyle drobnych tajemnic, albo oddalone od niej pisywały takie długie, bardzo długie listy, w których tkliwe uczucia mieszały się z nader wątpliwą ortografią?", + "89736": "A ta dobra służba, która ze swymi panami postępuje tak, jakby zaprzysięgała im dozgonną miłość, wierność i posłuszeństwo? A te modystki, które zawsze witają ją z uśmiechem i tak pamiętają o najdrobniejszym szczególe jej toalety, tak dokładnie wiedzą o jej triumfach? A te piękne konie, którym jaskółka mogłaby zazdrościć lotu, a te psy mądre i przywiązane jak ludzie, a te ogrody, gdzie ręka ludzka powznosiła pagórki, wylewała strumienie, modelowała drzewa?… I to wszystko miałoby kiedyś zniknąć?…", + "89737": "Od tych rozmyślań przybył pannie Izabeli na twarz nowy wyraz — łagodnego smutku, który ją robił jeszcze piękniejszą. Mówiono, że już zupełnie dojrzała.", + "89738": "Rozumiejąc, że wielki świat jest wyższym światem, panna Izabela dowiedziała się powoli, że do tych wyżyn wzbić się można i stale na nich przebywać tylko za pomocą dwóch skrzydeł: urodzenia i majątku. Urodzenie zaś i majątek są przywiązane do pewnych wybranych familii, jak kwiat i owoc pomarańczy do pomarańczowego drzewa. Bardzo też jest możliwym, że dobry Bóg widząc dwie dusze z pięknymi nazwiskami, połączone węzłem sakramentu, pomnaża ich dochody i zsyła im na wychowanie aniołka, który w dalszym ciągu podtrzymuje sławę rodów swoimi cnotami, dobrym ułożeniem i pięknością. Stąd wynika obowiązek oględnego zawierania małżeństw, na czym najlepiej znają się stare damy i sędziwi panowie. Wszystko znaczy trafny dobór nazwisk i majątków. Miłość bowiem, nie ta szalona, o jakiej marzą poeci, ale prawdziwie chrześcijańska, zjawia się dopiero po sakramencie i najzupełniej wystarcza, ażeby żona umiała pięknie prezentować się w domu, a mąż z powagą asystować jej w świecie.", + "89739": "Tak było dawniej i było dobrze, według zgodnej opinii wszystkich matron. Dziś zapomniano o tym i jest źle: mnożą się mezalianse i upadają wielkie rodziny.", + "89740": "„I nie ma szczęścia w małżeństwach” — dodawała po cichu panna Izabela, której młode mężatki opowiedziały niejeden sekret domowy.", + "89741": "Dzięki nawet tym opowiadaniom nabrała dużego wstrętu do małżeństwa i lekkiej wzgardy dla mężczyzn.", + "89742": "Mąż w szlafroku, który ziewa przy żonie, całuje ją mając pełne usta dymu z cygar, często odzywa się: „A dajże mi spokój”, albo po prostu: „Głupia jesteś!…” — ten mąż, który robi hałasy w domu za nowy kapelusz, a za domem wydaje pieniądze na ekwipaże dla aktorek, to wcale nieciekawe stworzenie. Co najgorsze, że każdy z nich przed ślubem był gorącym wielbicielem, mizerniał nie widząc długo swej pani, rumienił się, kiedy ją spotkał, a nawet niejeden obiecywał zastrzelić się z miłości.", + "89743": "Toteż mając lat osiemnaście, panna Izabela tyranizowała mężczyzn chłodem. Kiedy Wiktor Emanuel raz pocałował ją w rękę, uprosiła ojca, że tego samego dnia wyjechali z Rzymu. W Paryżu oświadczył się jej pewien bogaty hrabia francuski; odpowiedziała mu, że jest Polką i za cudzoziemca nie wyjdzie. Podolskiego magnata odepchnęła zdaniem, że odda swoją rękę tylko temu, kogo pokocha, a na co się jeszcze nie zanosi, a oświadczyny jakiegoś amerykańskiego milionera zbyła wybuchem śmiechu.", + "89744": "Takie postępowanie na kilka lat wytworzyło dokoła panny pustkę. Podziwiano ją i wielbiono, ale z daleka; nikt bowiem nie chciał narażać się na szyderczą odmowę.", + "89745": "Po przejściu pierwszego niesmaku panna Izabela zrozumiała, że małżeństwo trzeba przyjąć takim, jakie jest. Była już zdecydowana wyjść za mąż, pod tym wszakże warunkiem, aby przyszły towarzysz — podobał się jej, miał piękne nazwisko i odpowiedni majątek. Rzeczywiście, trafiali się jej ludzie piękni, majętni i utytułowani; na nieszczęście jednak, żaden nie łączył w sobie wszystkich trzech warunków, więc — znowu upłynęło kilka lat.", + "89746": "Nagle rozeszły się wieści o złym stanie interesów pana Tomasza i — z całego legionu konkurentów — zostało pannie Izabeli tylko dwu poważnych: pewien baron i pewien marszałek, bogaci, ale starzy.", + "89747": "Teraz spostrzegła panna Izabela, że w wielkim świecie usuwa jej się grunt pod nogami, więc zdecydowała się obniżyć skalę wymagań. Ale że baron i marszałek pomimo swoich majątków budzili w niej niepokonaną odrazę, więc odkładała stanowczą decyzję z dnia na dzień. Tymczasem pan Tomasz zerwał z towarzystwem. Marszałek nie mogąc się doczekać odpowiedzi wyjechał na wieś, strapiony baron za granicę i — panna Izabela pozostała kompletnie samą. Wprawdzie wiedziała, że każdy z nich wróci na pierwsze zawołanie, ale — którego tu wybrać?… jak przytłumić wstręt?… Nade wszystko zaś, czy podobna robić z siebie taką ofiarę mając niejaką pewność, że kiedyś odzyska majątek, i wiedząc, że wówczas znowu będzie mogła wybierać. Tym razem już wybierze, poznawszy, jak ciężko jej żyć poza towarzystwem salonów…", + "89748": "Jedna rzecz w wysokim stopniu ułatwiała jej wyjście za mąż dla stanowiska. Oto panna Izabela nigdy nie była zakochaną. Przyczyniał się do tego jej chłodny temperament, wiara, że małżeństwo obejdzie się bez poetycznych dodatków, nareszcie miłość idealna, najdziwniejsza, o jakiej słyszano. Raz zobaczyła w pewnej galerii rzeźb posąg Apollina, który na niej zrobił tak silne wrażenie, że kupiła piękną jego kopię i ustawiła w swoim gabinecie. Przypatrywała mu się całymi godzinami, myślała o nim i kto wie, ile pocałunków ogrzało ręce i nogi marmurowego bóstwa?… I stał się cud: pieszczony przez kochającą kobietę głaz ożył. A kiedy pewnej nocy zapłakana usnęła, nieśmiertelny zstąpił ze swego piedestału i przyszedł do niej w laurowym wieńcu na głowie, jaśniejący mistycznym blaskiem.", + "89749": "Siadł na krawędzi jej łóżka, długo patrzył na nią oczyma, z których przeglądała wieczność, a potem objął ją w potężnym uścisku i pocałunkami białych ust ocierał łzy i chłodził jej gorączkę.", + "89750": "Odtąd nawiedzał ją coraz częściej i omdlewającej w jego objęciach szeptał on, bóg światła, tajemnice nieba i ziemi, jakich dotychczas nie wypowiedziano w śmiertelnym języku. A przez miłość dla niej sprawił jeszcze większy cud, gdyż w swym boskim obliczu kolejno ukazywał jej upiększone rysy tych ludzi, którzy kiedykolwiek zrobili na niej wrażenie.", + "89751": "Raz był podobnym do odmłodzonego jenerała-bohatera, który wygrał bitwę i z wyżyn swego siodła patrzył na śmierć kilku tysięcy walecznych. Drugi raz przypominał twarz najsławniejszego tenora, któremu kobiety rzucały kwiaty pod nogi, a mężczyźni wyprzęgali konie z powozu. Inny raz był wesołym i pięknym księciem krwi jednego z najstarszych domów panujących; inny raz dzielnym strażakiem, który za wydobycie trzech osób z płomieni na piątym piętrze dostał legię honorową; inny raz był wielkim rysownikiem, który przytłaczał świat bogactwem swojej fantazji, a inny raz weneckim gondolierem albo cyrkowym atletą nadzwyczajnej urody i siły.", + "89752": "Każdy z tych ludzi przez pewien czas zaprzątał tajemne myśli panny Izabeli, każdemu poświęcała najcichsze westchnienia rozumiejąc, że dla tych czy innych powodów kochać go nie może i — każdy z nich za sprawą bóstwa ukazywał się w jego postaci, w półrzeczywistych marzeniach. A od tych widzeń oczy panny Izabeli przybrały nowy wyraz — jakiegoś nadziemskiego zamyślenia. Niekiedy spoglądały one gdzieś ponad ludzi i poza świat; a gdy jeszcze jej popielate włosy na czole ułożyły się tak dziwnie, jakby je rozwiał tajemniczy podmuch, patrzącym zdawało się, że widzą anioła albo świętą.", + "89753": "Przed rokiem w jednej z takich chwil zobaczył pannę Izabelę Wokulski. Odtąd serce jego nie zaznało spokoju.", + "89754": "Prawie w tym samym czasie pan Tomasz zerwał z towarzystwem i na znak swoich rewolucyjnych usposobień zapisał się do Resursy Kupieckiej. Tam z pomiatanymi niegdyś garbarzami, szczotkarzami i dystylatorami grywał w wista, głosząc na prawo i na lewo, że arystokracja nie powinna zasklepiać się w wyłączności, ale przodować oświeconemu mieszczaństwu, a przez nie narodowi. Za co wywzajemniając się dumni dziś garbarze, szczotkarze i dystylatorzy raczyli przyznawać, że pan Tomasz jest jedynym arystokratą, który pojął swe obowiązki względem kraju i spełnia je sumiennie. Mogli byli dodać: spełnia co dzień od dziewiątej wieczór do północy.", + "89755": "I kiedy w ten sposób pan Tomasz dźwigał jarzmo stanowiska, panna Izabela trawiła się w samotności i ciszy swego pięknego lokalu. Nieraz Mikołaj już twardo drzemał w fotelu, panna Florentyna, zatkawszy sobie uszy watą, na dobre spała, a do pokoju panny Izabeli sen jeszcze nie zapukał odpędzany przez wspomnienia. Wtedy zrywała się z łóżka i odziana w lekki szlafroczek całymi godzinami chodziła po salonie, gdzie dywan głuszył jej kroki i tylko tyle było światła, ile go rzucały dwie skąpe latarnie uliczne.", + "89756": "Chodziła, a w ogromnym pokoju tłoczyły się jej smutne myśli i widziadła osób, które tu kiedyś bywały. Tu drzemie stara księżna; tu dwie hrabiny informują się u prałata, czy można dziecko ochrzcić wodą różaną? Tu rój młodzieży zwraca ku niej tęskne spojrzenia albo udanym chłodem usiłuje podniecić w niej ciekawość; a tam girlanda panien, które pieszczą ją wzrokiem, podziwiają albo jej zazdroszczą. Pełno świateł, szelestów, rozmów, których większa część, jak motyle około kwiatów, krążyły około jej piękności. Gdzie ona się znalazła, tam obok niej wszystko bladło; inne kobiety były jej tłem, a mężczyźni niewolnikami.", + "89757": "I to wszystko przeszło!… I dziś w tym salonie — chłodno, ciemno i pusto… Jest tylko ona i niewidzialny pająk smutku, który zawsze zasnuwa szarą siecią te miejsca, gdzie byliśmy szczęśliwi i skąd szczęście uciekło. Już uciekło!… Panna Izabela wyłamywała sobie palce, ażeby pohamować się od łez, których wstyd jej było nawet w pustce i w nocy.", + "89758": "Wszyscy ją opuścili, z wyjątkiem — hrabiny Karolowej, która, kiedy wezbrał jej zły humor, przychodziła tu i szeroko zasiadłszy na kanapie, prawiła wśród westchnień:", + "89759": "— Tak, droga Belciu, musisz przyznać, że popełniłaś kilka błędów nie do darowania. Nie mówię o Wiktorze Emanuelu, bo tamto był przelotny kaprys króla trochę liberalnego i zresztą bardzo zadłużonego. Na takie stosunki trzeba mieć więcej — nie powiem: taktu, ale — doświadczenia — ciągnęła hrabina, skromnie spuszczając powieki. — Ale wypuścić czy — jeśli chcesz — odrzucić hrabiego Saint-Auguste, to już daruj!… Człowiek młody, majętny, bardzo dobrze, i jeszcze z taką karierą!… Teraz właśnie przewodniczy jednej deputacji do Ojca świętego i zapewne dostanie specjalne błogosławieństwo dla całej rodziny, no a hrabia Chambord nazywa go cher cousin… Ach, Boże!", + "89760": "— Myślę, ciociu, że martwić się tym już za późno — wtrąciła panna Izabela.", + "89761": "— Alboż ja chcę cię martwić, biedne dziecko! I bez tego czekają cię ciosy, które ukoić może tylko głęboka wiara. Zapewne wiesz, że ojciec stracił wszystko, nawet resztę twego posagu?", + "89762": "— Cóż ja na to poradzę?", + "89763": "— A jednak ty tylko możesz radzić i powinnaś — mówiła hrabina z naciskiem. — Marszałek nie jest wprawdzie Adonisem, no — ale… Gdyby nasze obowiązki były do spełnienia łatwe, nie istniałaby zasługa. Zresztą, mój Boże, któż nam broni mieć na dnie duszy jakiś ideał, o którym myśl osładza najcięższe chwile? Na koniec, mogę cię zapewnić, że położenie pięknej kobiety, mającej starego męża, nie należy do najgorszych. Wszyscy interesują się nią, mówią o niej, składają hołdy jej poświęceniu, a znowu stary mąż jest mniej wymagający od męża w średnim wieku…", + "89764": "— Ach, ciociu…", + "89765": "— Tylko bez egzaltacji, Belciu! Nie masz lat szesnastu i na życie musisz patrzeć serio. Nie można przecie dla jakiejś idiosynkrazji poświęcić bytu ojca, a choćby Flory i waszej służby. Wreszcie pomyśl, ile ty przy twym szlachetnym serduszku mogłabyś zrobić dobrego rozporządzając znacznym majątkiem.", + "89766": "— Ależ, ciociu, marszałek jest obrzydliwy. Jemu nie żony trzeba, ale niańki, która by mu ocierała usta.", + "89767": "— Nie upieram się przy marszałku, więc baron…", + "89768": "— Baron jeszcze starszy, farbuje się, różuje i ma jakieś plamy na rękach.", + "89769": "Hrabina podniosła się z kanapy.", + "89770": "— Nie nalegam, moja droga, nie jestem swatką, to należy do pani Meliton. Zwracam tylko uwagę, że nad ojcem wisi katastrofa.", + "89771": "— Mamy przecie kamienicę.", + "89772": "— Którą sprzedają najdalej po św. Janie, tak że nawet twoja suma spadnie.", + "89773": "— Jak to — dom, który kosztował sto tysięcy, sprzedadzą za sześćdziesiąt?…", + "89774": "— Bo on nie wart więcej, bo ojciec za dużo wydał. Wiem to od budowniczego, który oglądał go z polecenia Krzeszowskiej.", + "89775": "— Więc w ostateczności mamy serwis… srebra… — wybuchnęła panna Izabela załamując ręce.", + "89776": "Hrabina ucałowała ją kilkakrotnie.", + "89777": "— Drogie, kochane dziecko — mówiła łkając — że też właśnie ja muszę tak ranić ci serce!… Słuchaj więc… Ojciec ma jeszcze długi wekslowe, jakieś parę tysięcy rubli. Otóż te długi… uważasz… te długi ktoś skupił… kilka dni temu, w końcu marca. Domyślamy się, że to zrobiła Krzeszowska…", + "89778": "— Cóż za nikczemność! — szepnęła panna Izabela. — Ale mniejsza o nią… Na pokrycie paru tysięcy rubli wystarczy mój serwis i srebra.", + "89779": "— Są one warte bez porównania więcej, ale — kto dziś kupi rzeczy tak kosztowne?", + "89780": "— W każdym razie spróbuję — mówiła rozgorączkowana panna Izabela. — Poproszę panią Meliton, ona mi to ułatwi…", + "89781": "— Zastanów się jednak, czy nie szkoda tak pięknych pamiątek.", + "89782": "Panna Izabela roześmiała się.", + "89783": "— Ach, ciociu… Więc mam wahać się pomiędzy sprzedaniem siebie i serwisu?… Bo na to, ażeby zabierano nam meble, nigdy nie pozwolę… Ach, ta Krzeszowska… to wykupywanie weksli… co za ohyda!", + "89784": "— No, może to jeszcze nie ona.", + "89785": "— Więc chyba znalazł się jakiś nowy nieprzyjaciel, gorszy od niej.", + "89786": "— Może to ciotka Honorata — uspokajała ją hrabina — czy ja wiem? Może chce dopomóc Tomaszowi, ale zawieszając nad nim groźbę. Lecz bądź zdrowa, moje kochane dziecię, adieu…", + "89787": "Na tym skończyła się rozmowa w języku polskim, gęsto ozdobionym francuszczyzną, co robiło go podobnym do ludzkiej twarzy okrytej wysypką.", + "89788": "VI. W jaki sposób nowi ludzie ukazują się nad starymi horyzontami", + "89789": "Początek kwietnia, jeden z tych miesięcy, które służą za przejście między zimą i wiosną. Śnieg już zniknął, ale nie ukazała się jeszcze zieloność; drzewa są czarne, trawniki szare i niebo szare: wygląda jak marmur poprzecinany srebrnymi i złotawymi nitkami.", + "89790": "Jest około piątej po południu. Panna Izabela siedzi w swoim gabinecie i czyta najnowszą powieść Zoli: Une page d'amour. Czyta bez uwagi, co chwilę podnosi oczy, spogląda w okno i półświadomie formułuje sąd, że gałązki drzew są czarne, a niebo szare. Znowu czyta, spogląda po gabinecie i półświadomie myśli, że jej meble kryte błękitną materią i jej niebieski szlafroczek mają jakiś szary odcień i że festony białej firanki są podobne do wielkich sopli śniegu. Potem zapomina, o czym myślała w tej chwili, i pyta się w duchu: „O czym ja myślałam?… Ach, prawda, o kweście wielkotygodniowej…” I nagle czuje ochotę przejechania się karetą, a jednocześnie czuje żal do nieba, że jest takie szare, że złotawe żyłki na nim są tak wąskie… Dręczy ją jakiś cichy niepokój, jakieś oczekiwanie, ale nie jest pewna, na co czeka: czy na to, ażeby chmury się rozdarły, czy na to, ażeby wszedł lokaj i wręczył jej list zapraszający na wielkotygodniową kwestę? Już taki krótki czas, a jej nie proszą.", + "89791": "Znowu czyta powieść, ten rozdział, kiedy podczas gwiaździstej nocy p. Rambaud naprawiał zepsutą lalkę małej Joasi. Helena tonęła we łzach bezprzedmiotowego żalu, a opat Jouve radził, ażeby wyszła za mąż. Panna Izabela odczuwa ten żal i kto wie, czy gdyby w tej chwili ukazały się na niebie gwiazdy, zamiast chmur, czy nie rozpłakałaby się tak jak Helena. Wszak to już ledwo parę dni do kwesty, a jej jeszcze nie proszą. Że zaproszą, o tym wie, ale dlaczego zwłóczą?…", + "89792": "„Te kobiety, które zdają się tak gorąco szukać Boga, bywają niekiedy nieszczęśliwymi istotami, których serce wzburzyła namiętność. Idą do kościoła, ażeby tam wielbić mężczyznę” — mówił opat Jouve.", + "89793": "„Poczciwy opat, jak on chciał uspokoić tę biedną Helenę!” — myśli panna Izabela i nagle odrzuca książkę. Opat Jouve przypomniał jej, że już od dwu miesięcy haftuje pas do kościelnego dzwonka i że go jeszcze nie skończyła. Podnosi się z fotelu i przysuwa do okna stolik z tamburkiem, z pudełkiem różnokolorowych jedwabiów z kolorowym deseniem; rozwija pas i zaczyna gorliwie wyszywać na nim róże i krzyże. Pod wpływem pracy w sercu budzi się otucha. Kto tak, jak ona, służy Kościołowi, nie może być zapomnianym przy wielkotygodniowej kweście. Wybiera jedwabie, nawłóczy igły i szyje wciąż. Oko jej przebiega od wzoru do haftu, ręka spada z góry na dół, wznosi się z dołu do góry, ale w myśli zaczyna rodzić się pytanie dotyczące kostiumu na groby i toalety na Wielkanoc. Pytanie to wkrótce zapełnia jej całą uwagę, zasłania oczy i zatrzymuje rękę. Suknia, kapelusz, okrywka i parasolka, wszystko musi być nowe, a tu tak niewiele czasu i nie tylko nic nie zamówione, ale nawet nie wybrane!…", + "89794": "Tu przypomina sobie, że jej serwis i srebra już znajdują się u jubilera, że już trafia się jakiś nabywca i że dziś lub jutro będą sprzedane. Panna Izabela czuje ściśnięcie serca za serwisem i srebrami, lecz doznaje niejakiej ulgi na myśl o kweście i nowej toalecie. Może mieć bardzo piękną, ale jaką?…", + "89795": "Odsuwa tamburek i ze stolika, na którym leżą Szekspir, Dante, album europejskich znakomitości tudzież kilka pism, bierze: „Le Moniteur de la Mode” i zaczyna go przeglądać z największą uwagą. Oto jest toaleta obiadowa; oto ubiory wiosenne dla panienek, panien, mężatek, młodych mężatek i ich matek; oto suknie wizytowe, ceremonialne, spacerowe; sześć nowych form kapeluszy, z dziesięć materiałów, kilkadziesiąt barw… Co tu wybrać, o Boże?… Niepodobna wybierać bez naradzenia się z panną Florentyną i z magazynierką…", + "89796": "Panna Izabela z niechęcią odrzuca monitora mody i siada na szezlongu w postaci półleżącej. Ręce splecione jak do modlitwy opiera na poręczy, głowę na rękach i patrzy w niebo rozmarzonymi oczyma. Kwesta wielkotygodniowa, nowa toaleta, chmury na niebie, wszystko miesza się w jej wyobraźni na tle żalu za serwisem i lekkiego uczucia wstydu, że go sprzedaje.", + "89797": "„Ach, wszystko jedno!” — mówi sobie i znowu pragnie, ażeby chmury rozdarły się choć na chwilę. Ale chmury zgęszczają się, a w jej sercu wzmaga się żal, wstyd i niepokój. Spojrzenie jej pada na stolik stojący tuż obok szezlonga i na książkę do nabożeństwa oprawną w kość słoniową. Panna Izabela bierze do rąk książkę i powoli, kartka za kartką, wyszukuje w niej modlitwy: Acte de resignation, a znalazłszy, zaczyna czytać:", + "89798": "„Que votre nom soit beni à jamais, bien qui avez voulu m'éprouver par cette peine.”. W miarę jak czyta, szare niebo wyjaśnia się, a przy ostatnich słowach… „et d'attendre en paix votre divin secours…”, chmury pękają, ukazuje się kawałek czystego błękitu, gabinet panny Izabeli napełnia się światłem, a jej dusza spokojem. Teraz jest pewna, że modły jej zostały wysłuchane, że będzie miała najpiękniejszą toaletę i najlepszy kościół do kwesty.", + "89799": "W tej chwili delikatnie otwierają się drzwi gabinetu; staje w nich panna Florentyna, wysoka, czarno ubrana, nieśmiała, trzyma w dwu palcach list i mówi cicho:", + "89800": "— Od pani Karolowej.", + "89801": "— Ach, w sprawie kwesty — odpowiada panna Izabela z czarującym uśmiechem. — Cały dzień nie zaglądałaś do mnie, Florciu.", + "89802": "— Nie chcę ci przeszkadzać.", + "89803": "— W nudzeniu się?… — pyta panna Izabela. — Kto wie, czy nie byłoby nam weselej nudzić się w jednym pokoju.", + "89804": "— List… — mówi nieśmiała osoba w czarnej sukni, wyciągając rękę do Izabeli.", + "89805": "— Znam jego treść — przerywa panna Izabela. — Posiedź trochę u mnie i jeżeli nie zrobi ci subiekcji, przeczytaj ten list.", + "89806": "Panna Florentyna siada nieśmiało na fotelu, delikatnie bierze z biurka nożyk i z największą ostrożnością przecina kopertę. Kładzie na biurku nożyk, potem kopertę, rozwija papier i cichym, melodyjnym głosem czyta list pisany po francusku:", + "89807": "„Droga Belu! wybacz, że odzywam się w sprawie, którą tylko ty i twój ojciec macie prawo rozstrzygać. Wiem, drogie dziecię, że pozbywasz się tego serwisu i sreber, sama mi zresztą o tym mówiłaś. Wiem też, że znalazł się nabywca, który ofiarowuje wam pięć tysięcy rubli, moim zdaniem za mało, choć w tych czasach trudno spodziewać się więcej. Po rozmowie jednak, jaką miałam w tej materii z Krzeszowską, zaczynam lękać się, ażeby piękne te pamiątki nie przeszły w niewłaściwe ręce.", + "89808": "Chciałabym temu zapobiec, proponuję ci więc, jeżeli zgodzisz się, trzy tysiące rubli pożyczki na zastaw wspomnianego serwisu i sreber. Sądzę, że dziś wygodniej będzie im u mnie, gdy ojciec twój znajduje się w takich kłopotach. Odebrać je będziesz mogła, kiedy zechcesz, a w razie mojej śmierci nawet bez zwracania pożyczki.", + "89809": "Nie narzucam się, tylko proponuję. Rozważ, jak ci będzie wygodniej, a nade wszystko pomyśl o następstwach.", + "89810": "O ile cię znam, byłabyś boleśnie dotkniętą usłyszawszy kiedyś, że nasze rodzinne pamiątki zdobią stół jakiego bankiera albo należą do wyprawy jego córki.", + "89811": "Zasyłam ci tysiące pocałunków.", + "89812": "Joanna", + "89813": "P. S. Wyobraź sobie, co za szczęście spotkało moją ochronkę. Będąc wczoraj w sklepie tego sławnego Wokulskiego przymówiłam się o mały datek dla sierot. Liczyłam na jakie kilkanaście rubli, a on, czy uwierzysz, ofiarował mi tysiąc, wyraźnie: tysiąc rubli, i jeszcze powiedział, że na moje ręce nie śmiałby złożyć mniejszej sumy. Kilku takich Wokulskich, a czuję, że na starość zostałabym demokratką.”", + "89814": "Panna Florentyna skończywszy list nie śmiała oderwać od niego oczu. Wreszcie odważyła się i spojrzała: panna Izabela siedziała na szezlongu blada, z zaciśniętymi rękami.", + "89815": "— Cóż ty na to, Florciu? — spytała po chwili.", + "89816": "— Myślę — odparła cicho zapytana — że pani Karolowa na początku listu najtrafniej osądziła swoje stanowisko w tej sprawie.", + "89817": "— Co za upokorzenie! — szepnęła panna Izabela, nerwowo bijąc ręką w szezlong.", + "89818": "— Upokorzeniem jest proponować komuś trzy tysiące rubli na zastaw sreber, i to wówczas, gdy obcy ofiarowują pięć tysięcy… Innego nie widzę.", + "89819": "— Jak ona nas traktuje… My chyba naprawdę jesteśmy zrujnowani…", + "89820": "— Ależ, Belciu!… — przerwała ożywiając się panna Florentyna. — Właśnie ten cierpki list dowodzi, że nie jesteście zrujnowani. Ciotka lubi być cierpką, ale umie oszczędzać nieszczęście. Gdyby wam groziła ruina, znaleźlibyście w niej tkliwą i delikatną pocieszycielkę.", + "89821": "— Dziękuję za to.", + "89822": "— I nie potrzebujesz obawiać się tego. Jutro wpłynie nam pięć tysięcy rubli, za które można prowadzić dom przez pół roku… choćby przez kwartał. Za parę miesięcy…", + "89823": "— Zlicytują nam kamienicę…", + "89824": "— Prosta forma, i nic więcej. Owszem, możecie zyskać, podczas gdy dzisiaj kamienica jest tylko ciężarem. No, a po ciotce Hortensji dostaniesz ze sto tysięcy rubli. Zresztą — dodała po chwili panna Florentyna podnosząc brwi — ja sama nie jestem pewna, czy i ojciec nie ma jeszcze majątku. Wszyscy są tego zdania…", + "89825": "Panna Izabela wychyliła się z szezlonga i ujęła rękę panny Florentyny.", + "89826": "— Florciu — rzekła zniżając głos — komu ty to mówisz?… Więc naprawdę uważasz mnie tylko za pannę na wydaniu, która nic nie widzi i niczego nie pojmuje?… Myślisz, że nie wiem — domówiła jeszcze ciszej — że już miesiąc, jak pieniądze na utrzymanie domu pożyczasz od Mikołaja…", + "89827": "— Może właśnie ojciec chce tego…", + "89828": "— Czy i tego chce, ażebyś mu co rano podkładała kilka rubli do pugilaresu?", + "89829": "Panna Florentyna spojrzała jej w oczy i poruszyła głową.", + "89830": "— Za dużo wiesz — odparła — ale nie wszystko. Już od dwu tygodni, może od dziesięciu dni widzę, że ojciec miewa po kilkanaście rubli…", + "89831": "— Więc zaciąga długi…", + "89832": "— Nie, ojciec nigdy nie zaciąga długów w mieście. Każdy wierzyciel przychodzi z pożyczką do domu i w gabinecie ojca dostaje kwit albo procent. Nie znasz go pod tym względem.", + "89833": "— Więc skądże teraz ma pieniądze?", + "89834": "— Nie wiem. Widzę, że ma, i słyszę, że zawsze je miał.", + "89835": "— Po cóż w takim razie zezwala na sprzedaż sreber? — pytała natarczywie panna Izabela.", + "89836": "— Może chce zirytować rodzinę.", + "89837": "— A kto wykupił jego weksle?", + "89838": "Panna Florentyna zrobiła rękoma ruch oznaczający rezygnację.", + "89839": "— Nie wykupiła ich Krzeszowska — rzekła — to wiem na pewno. — Więc — albo ciotka Hortensja, albo…", + "89840": "— Albo?…", + "89841": "— Albo sam ojciec. Czy nie wiesz, ile rzeczy robi ojciec, ażeby zaniepokoić rodzinę, a potem śmiać się…", + "89842": "— Za cóż chciałby mnie, nas niepokoić?", + "89843": "— Myśli, że ty jesteś spokojna. Córka powinna nieograniczenie ufać ojcu.", + "89844": "— Ach, tak!… — szepnęła panna Izabela zamyślając się.", + "89845": "Czarno ubrana kuzynka z wolna podniosła się z fotelu i cicho wyszła.", + "89846": "Panna Izabela znowu poczęła patrzeć na swój pokój, który wydał się jej popielatym, na czarne gałązki, które chwiały się za oknem, na parę wróbli świergoczących może o budowie gniazda, na niebo, które stało się jednolicie szarym, bez żadnej jaśniejszej prążki. W jej pamięci znowu odżyła sprawa kwesty i nowej toalety, ale obie wydały się jej tak małymi, tak prawie śmiesznymi, że myśląc o nich nieznacznie wzruszyła ramionami.", + "89847": "Dręczyły ją inne pytania: czyby nie oddać serwisu hrabinie Karolowej — i — skąd ojciec ma pieniądze? Jeżeli miał je dawniej, dlaczego pozwolił na zaciąganie długów u Mikołaja?… A jeżeli nie miał, z jakiego źródła czerpie je dziś?… Jeżeli ona odda serwis i srebra ciotce, może stracić okazję do korzystnego pozbycia się ich, a jeżeli sprzeda za pięć tysięcy, pamiątki te naprawdę mogą dostać się w niewłaściwe ręce, jak pisała hrabina.", + "89848": "Nagle przerwał się ten bieg myśli: bystre jej ucho usłyszało w dalszych pokojach szmer. Było to męskie stąpanie, miarowe, spokojne. W salonie stłumił je nieco dywan, w pokoju jadalnym wzmocniło się, w jej sypialni przycichło, jakby ktoś szedł na palcach.", + "89849": "— Proszę, papo — odezwała się panna Izabela usłyszawszy pukanie do swych drzwi.", + "89850": "Wszedł pan Tomasz. Ona podniosła się z szezlonga, ale ojciec nie pozwolił na to. Objął ją w ramiona, ucałował w głowę i zanim usiadł przy niej, rzucił okiem w duże lustro na ścianie. Zobaczył tam swoją piękną twarz, siwe wąsy, swój ciemny żakiet bez zarzutu, gładkie spodnie, jakby dopiero co wyszły od krawca, i uznał, że wszystko jest dobrze.", + "89851": "— Słyszę — rzekł do córki uśmiechając się — że panienka odbiera korespondencje, które jej psują humor.", + "89852": "— Ach, papo, gdybyś wiedział, jakim tonem przemawia ciotka…", + "89853": "— Zapewne tonem osoby chorej na nerwy. Za to nie możesz mieć do niej żalu.", + "89854": "— Gdyby tylko żal. Ja boję się, że ona ma rację i że nasze srebra mogą naprawdę znaleźć się na jakim bankierskim stole.", + "89855": "Przytuliła głowę do ramienia ojca. Pan Tomasz spojrzał niechcący w lusterko na stoliku i przyznał w duchu, że oboje w tej chwili tworzą bardzo piękną grupę. Szczególniej dobrze odbijała obawa rozlana na twarzy córki od jego spokoju. Uśmiechnął się.", + "89856": "— Bankierskie stoły!… — powtórzył. — Srebra naszych przodków bywały już na stołach Tatarów, Kozaków, zbuntowanych chłopów, i nie tylko nam to nie uchybiało, ale nawet przynosiło zaszczyt. Kto walczy, naraża się na straty.", + "89857": "— Tracili przez wojnę i na wojnie — wtrąciła panna Izabela.", + "89858": "— A dziś nie ma wojny?… Zmieniła się tylko broń: zamiast kosą albo jataganem walczą rublem. Joasia dobrze to rozumiała sprzedając nie serwis — ale rodzinny majątek, albo rozbierając na wybudowanie spichlerza ruiny zamku.", + "89859": "— Więc jesteśmy zwyciężeni!… — szepnęła panna Izabela.", + "89860": "— Nie, dziecko — odparł pan Tomasz prostując się. — My dopiero zaczniemy triumfować i bodaj czy nie tego boi się moja siostra i jej koteria. Oni tak głęboko zasnęli, że razi ich każdy objaw żywotności, każdy mój śmielszy krok — dodał jakby do siebie.", + "89861": "— Twój, papo?", + "89862": "— Tak. Myśleli, że poproszę ich o pomoc. Sama Joasia chętnie zrobiłaby mnie swoim plenipotentem. Ja natomiast podziękowałem im za emeryturę i zbliżyłem się do mieszczaństwa. Zyskałem u tych ludzi powagę, która zaczyna trwożyć nasze sfery. Myśleli, że zejdę na drugi plan, a widzą, że mogę wysunąć się na pierwszy.", + "89863": "— Ty, papo?", + "89864": "— Ja. Dotychczas milczałem nie mając odpowiednich wykonawców. Dziś znalazłem takiego, który zrozumiał moje idee, i zacznę działać.", + "89865": "— Któż to jest? — spytała panna Izabela, ze zdumieniem patrząc na ojca.", + "89866": "— Niejaki Wokulski, kupiec, żelazny człowiek. Przy jego pomocy zorganizuję nasze mieszczaństwo, stworzę towarzystwo do handlu ze Wschodem, tym sposobem dźwignę przemysł…", + "89867": "— Ty, papo?", + "89868": "— I wówczas zobaczymy, kto wysunie się naprzód, choćby przy możliwych wyborach do rady miejskiej…", + "89869": "Panna Izabela słuchała z szeroko otwartymi oczyma.", + "89870": "— Czy ten człowiek — szepnęła — o którym mówisz, papo, nie jest jakim aferzystą, awanturnikiem?…", + "89871": "— Nie znasz go więc? — spytał pan Tomasz. — On jednak jest jednym z naszych dostawców.", + "89872": "— Sklep znam, bardzo ładny — mówiła panna Izabela zamyślając się. — Jest tam stary subiekt, który wygląda trochę na dziwaka, ale nadzwyczajnie uprzejmy… Ach, zdaje mi się, że kilka dni temu poznałam i właściciela… Wygląda na gbura…", + "89873": "— Wokulski gbur?… — zdziwił się pan Tomasz. — Jest on wprawdzie trochę sztywny, ale bardzo grzeczny.", + "89874": "Panna Izabela wstrząsnęła głową.", + "89875": "— Niemiły człowiek — odpowiedziała z ożywieniem. — Teraz przypominam go sobie… Będąc we wtorek w sklepie zapytałam go o cenę wachlarza. Trzeba było widzieć, jak spojrzał na mnie!… Nie odpowiedział nic, tylko wyciągnął swoją ogromną czerwoną rękę do subiekta (nawet dość eleganckiego chłopca) i mruknął głosem, w którym czuć było gniew: panie Morawski czy Mraczewski (bo nie pamiętam), pani zapytuje o cenę wachlarza. A… nieciekawego znalazł papo wspólnika!… — śmiała się panna Izabela.", + "89876": "— Szalonej energii człowiek, żelazny człowiek — odparł pan Tomasz. — Oni tacy. Poznasz ich, bo myślę urządzić w domu parę zebrań. Wszyscy oryginalni, ale ten oryginalniejszy od innych.", + "89877": "— Papa tych panów chce przyjmować?…", + "89878": "— Muszę naradzać się z niektórymi. A co do naszych — dodał patrząc w oczy córce — zapewniam cię, że gdy usłyszą, kto u mnie bywa, ani jednego nie zabraknie w salonie.", + "89879": "W tej chwili weszła panna Florentyna zapraszając na obiad. Pan Tomasz podał rękę córce i przeszli we troje do jadalnego pokoju, gdzie już znajdowała się waza tudzież Mikołaj odziany we frak i wielki biały krawat.", + "89880": "— Śmieję się z Belci — rzekł pan Tomasz do kuzynki, która nalewała rosół z wazy. — Wyobraź sobie, Floro, że Wokulski zrobił na niej wrażenie gbura. Czy ty go znasz?", + "89881": "— Któż by dziś nie znał Wokulskiego — odpowiedziała panna Florentyna podając Mikołajowi talerz dla pana. — No, elegancki on nie jest, ale — robi wrażenie…", + "89882": "— Pnia z czerwonymi rękoma — wtrąciła ze śmiechem panna Izabela.", + "89883": "— On mi przypomina Trostiego, pamiętasz, Belu, tego pułkownika strzelców w Paryżu — odpowiedział Pan Tomasz.", + "89884": "— A mnie posąg triumfującego gladiatora — melodyjnym głosem dodała panna Florentyna. — Pamiętasz Belu, we Florencji, tego z podniesionym mieczem? Twarz surowa, nawet dzika, ale piękna.", + "89885": "— A czerwone ręce?… — zapytała panna Izabela.", + "89886": "— Odmroził je na Syberii — wtrąciła panna Florentyna z akcentem.", + "89887": "— Cóż on tam robił?", + "89888": "— Pokutował za uniesienia młodości — rzekł pan Tomasz. — Można mu to przebaczyć.", + "89889": "— Ach, więc jest i bohaterem!…", + "89890": "— I milionerem — dodała panna Florentyna.", + "89891": "— I milionerem? — powtórzyła panna Izabela. — zaczynam wierzyć, że papo zrobił dobry wybór przyjmując go na wspólnika. Chociaż…", + "89892": "— Chociaż?… — spytał ojciec.", + "89893": "— Co powie świat na tę spółkę?", + "89894": "— Kto ma siłę w rękach, ma świat u nóg.", + "89895": "Właśnie Mikołaj obniósł polędwicę, gdy w przedpokoju zadzwoniono. Stary służący wyszedł i po chwili wrócił z listem na srebrnej, a może platerowanej tacy.", + "89896": "— Od pani hrabiny — rzekł.", + "89897": "— Do ciebie, Belu — dodał pan Tomasz biorąc list do ręki. — Pozwolisz, że cię zastąpię w połknięciu tej nowej pigułki.", + "89898": "Otworzył list, zaczął go czytać i ze śmiechem podał pannie Izabeli.", + "89899": "— Oto — zawołał — cała Joasia jest w tym liście. Nerwy, zawsze nerwy!…", + "89900": "Panna Izabela odsunęła talerz i z niepokojem przebiegła papier oczyma. Lecz stopniowo twarz jej wypogodziła się.", + "89901": "— Słuchaj, Florciu — rzekła — bo to ciekawe.", + "89902": "„Droga Belu! — pisze ciotka. — Zapomnij, aniołku, o moim poprzednim liście. W rezultacie twój serwis nic mnie nie obchodzi i znajdziemy inny, gdy będziesz szła za mąż. Ale chodzi mi, ażebyś koniecznie kwestowała tylko ze mną, i właśnie o tym miałam zamiar pisać poprzednio, nie o serwisie. Biedne moje nerwy! jeżeli nie chcesz ich do reszty rozstroić, musisz zgodzić się na moją prośbę.", + "89903": "Grób w naszym kościele będzie cudowny. Mój poczciwy Wokulski daje fontannę, sztuczne ptaszki śpiewające, pozytywkę, która będzie grała same poważne kawałki, i mnóstwo dywanów. Hozer dostarcza kwiatów, a amatorowie urządzają koncert na organ, skrzypce, wiolonczelę i głosy. Jestem zachwycona, ale gdyby mi wśród tych cudów zabrakło ciebie, rozchorowałabym się. A więc tak?… Ściskam cię i całuję po tysiąc razy, kochająca ciotka.", + "89904": "Joanna", + "89905": "Postscriptum. Jutro jedziemy do magazynu zamówić dla ciebie kostium wiosenny. Umarłabym, gdybyś go nie przyjęła.”", + "89906": "Panna Izabela była rozpromieniona. List ten spełniał wszystkie jej nadzieje.", + "89907": "— Wokulski jest nieporównany! — rzekł śmiejąc się Pan Tomasz. — Szturmem zdobył Joasię, która nie tylko nie będzie mi wymawiała wspólnika, lecz nawet gotowa o niego walczyć ze mną.", + "89908": "Mikołaj podał kurczęta.", + "89909": "— Musi to być jednakże genialny człowiek — zauważyła panna Florentyna.", + "89910": "— Wokulski?… no, nie — mówił pan Tomasz. — Jest to człowiek szalonej energii, ale co się tyczy daru kombinowania, nie powiem, ażeby posiadał go w wysokim stopniu.", + "89911": "— Zdaje mi się, że składa tego dowody.", + "89912": "— Wszystko to są dowody tylko energii — odpowiedział pan Tomasz. — Dar kombinacji, genialny umysł poznaje się w innych rzeczach, choćby… w grze. Ja z nim dosyć często grywam w pikietę, gdzie koniecznie trzeba kombinować. Rezultat jest taki, że przegrałem osiem do dziesięciu rubli, a wygrałem około siedemdziesięciu, chociaż — nie mam pretensji do geniuszu! — dodał skromnie.", + "89913": "Pannie Izabeli wypadł z ręki widelec. Pobladła i chwyciwszy się za czoło szepnęła:", + "89914": "— A!… a!…", + "89915": "Ojciec i panna Florentyna zerwali się z krzeseł.", + "89916": "— Co ci jest Belu?… — spytał zatrwożony pan Tomasz.", + "89917": "— Nic — odpowiedziała wstając od stołu — migrena. Od godziny czułam, że będę ją mieć… To nic, papo…", + "89918": "Pocałowała ojca w rękę i wyszła do swego pokoju.", + "89919": "— Nagła migrena powinna by przejść zaraz — rzekł Pan Tomasz. — Pójdź do niej, Florciu. Ja na chwilę wyjdę do miasta, bo muszę zobaczyć się z kilkoma osobami, ale wcześniej wrócę. Tymczasem czuwaj nad nią, kochana Florciu, proszę cię o to — mówił pan Tomasz ze spokojną fizjognomią człowieka, bez którego poleceń albo prośby nie może być dobrze na świecie.", + "89920": "— Zaraz do niej pójdę, tylko tu zrobię porządek — odpowiedziała panna Florentyna, dla której ład w domu był sprawą ważniejszą od czyjejkolwiek migreny.", + "89921": "Już mrok ogarnął ziemię… Panna Izabela jest znowu sama w swoim gabinecie; upadła na szezlong i obu rękami zasłoniła oczy. Spod kaskady tkanin spływających aż na podłogę wysunął się jej wąski pantofelek i kawałek pończoszki; ale tego nikt nie widzi ani ona o tym nie myśli. W tej chwili jej duszę znowu targa gniew, żal i wstyd. Ciotka ją przeprosiła, ona sama będzie kwestować przy najładniejszym grobie i będzie miała najpiękniejszy kostium; lecz mimo to — jest nieszczęśliwą… Doznaje takich uczuć, jak gdyby wszedłszy do pełnego salonu ujrzała nagle na swym nowym kostiumie ogromną tłustą plamę obrzydłej formy i koloru, jakby suknię wytarzano gdzieś na kuchennych schodach. Myśl o tym jest dla niej tak wstrętna, że ślina napływa jej do ust.", + "89922": "Co za straszne położenie!… Już miesiąc zadłużają się u swego lokaja, a od dziesięciu dni jej ojciec na swoje drobne wydatki wygrywa pieniądze w karty… Wygrać można; panowie wygrywają tysiące, ale — nie na opędzenie pierwszych potrzeb, i przecież — nie od kupców. Ach, gdyby można, upadłaby ojcu do nóg i błagała go, ażeby nie grywał z tymi ludźmi, a przynajmniej nie teraz, kiedy ich stan majątkowy jest tak ciężki. Za kilka dni, gdy odbierze pieniądze za swój serwis, sama wręczy ojcu paręset rubli prosząc, ażeby je przegrał do tego pana Wokulskiego, ażeby wynagrodził go hojniej, niż ona wynagrodzi Mikołaja za zaciągnięte długi.", + "89923": "Ale czyż jej wypada zrobić to, a nawet mówić o tym ojcu?…", + "89924": "„Wokulski?… Wokulski?… — szepcze panna Izabela. — Któż to jest ten Wokulski, który dziś tak nagle ukazał się jej od razu z kilku stron, pod rozmaitymi postaciami. Co on ma do czynienia z jej ciotką, z ojcem?…”", + "89925": "I otóż zdaje się jej, że już od kilku tygodni coś słyszała o tym człowieku. Jakiś kupiec niedawno ofiarował parę tysięcy rubli na dobroczynność, ale nie była pewna, czy to był handlujący strojami damskimi, czy futrami. Potem mówiono, że także jakiś kupiec podczas wojny bułgarskiej dorobił się wielkiego majątku, tylko nie uważała, czy dorobił się szewc, u którego ona bierze buciki, czy jej fryzjer? I dopiero teraz przypomina sobie, że ten kupiec, który dał pieniądze na dobroczynność, i ten, który zyskał duży majątek, są jedną osobą, że to właśnie jest ów Wokulski, który do jej ojca przegrywa w karty, a którego jej ciotka, znana z dumy hrabina Karolowa, nazywa: „mój poczciwy Wokulski!…”", + "89926": "W tej chwili przypomina sobie nawet fizjognomię tego człowieka, który w sklepie nie chciał z nią mówić, tylko cofnąwszy się za ogromne japońskie wazony przypatrywał się jej posępnie. Jak on na nią patrzył…", + "89927": "Jednego dnia weszła z panną Florentyną na czekoladę do cukierni, przez figle. Usiadły przy oknie, za którym zebrało się kilkoro obdartych dzieci. Dzieci spoglądały na nią, na czekoladę i na ciastka z ciekawością i łakomstwem głodnych zwierzątek, a ten kupiec — tak samo na nią patrzył.", + "89928": "Lekki dreszcz przebiegł pannę Izabelę. I to ma być wspólnik jej ojca?… Do czego ten wspólnik?… Skąd jej ojcu przyszło do głowy zawiązywać jakieś towarzystwa handlowe, tworzyć jakieś rozległe plany, o których nigdy dawniej nie marzył?… Chce przy pomocy mieszczaństwa wysunąć się na czoło arystokracji; chce zostać wybranym do rady miejskiej, której nie było i nie ma?…", + "89929": "Ależ ten Wokulski to naprawdę jakiś aferzysta, może oszust, który potrzebuje głośnego nazwiska na szyld do swoich przedsiębiorstw. Bywały takie wypadki. Ileż pięknych nazwisk szlachty niemieckiej i węgierskiej unurzało się w operacjach handlowych, których ona nawet nie rozumie, a ojciec chyba nie więcej.", + "89930": "Zrobiło się już zupełnie ciemno; na ulicy zapalono latarnie, których blask wpadał do gabinetu panny Izabeli malując na suficie ramę okna i zwoje firanki. Wyglądało to jak krzyż na tle jasności, którą powoli zasłania gęsty obłok.", + "89931": "„Gdzie to ja widziałam taki krzyż, taką chmurę i jasność?…” — zapytała się panna Izabela. Zaczęła przypominać sobie widziane w życiu okolice i — marzyć.", + "89932": "Zdawało się jej, że powozem jedzie przez jakąś znaną miejscowość. Krajobraz jest podobny do olbrzymiego pierścienia, utworzonego z lasów i zielonych gór, a jej powóz znajduje się na krawędzi pierścienia i zjeżdża na dół. Czy on zjeżdża? bo ani zbliża się do niczego, ani od niczego nie oddala, tak jakby stał w miejscu. Ale zjeżdża: widać to po wizerunku słońca, które odbija się w lakierowanym skrzydle powozu i drgając, z wolna posuwa się w tył. Zresztą słychać turkot… To turkot dorożki na ulicy?… Nie, to turkoczą machiny pracujące gdzieś w głębi owego pierścienia gór i lasów. Widać tam nawet, na dole, jakby jezioro czarnych dymów i białych par, ujęte w ramę zieloności.", + "89933": "Teraz panna Izabela spostrzega ojca, który siedzi przy niej i z uwagą ogląda sobie paznokcie, od czasu do czasu rzucając okiem na krajobraz. Powóz ciągle stoi na krawędzi pierścienia niby bez ruchu, a tylko wizerunek słońca, odbitego w lakierowanym skrzydle, wolno posuwa się ku tyłowi. Ten pozorny spoczynek czy też utajony ruch w wysokim stopniu drażni pannę Izabelę. „Czy my jedziemy, czy stoimy?” — pyta ojca. Ale ojciec nie odpowiada nic, jakby jej nie widział; ogląda swoje piękne paznokcie i czasami rzuca okiem na okolicę…", + "89934": "Wtem (powóz ciągle drży i słychać turkot) z głębi jeziora czarnych dymów i białych par wynurza się do pół figury jakiś człowiek. Ma krótko ostrzyżone włosy, śniadą twarz, która przypomina Trostiego, pułkownika strzelców (a może gladiatora z Florencji?), i ogromne czerwone dłonie. Odziany jest w zasmoloną koszulę z rękawami zawiniętymi wyżej łokcia; w lewej ręce, tuż przy piersi, trzyma karty ułożone w wachlarz, w prawej, którą podniósł nad głowę, trzyma jedną kartę, widocznie w tym celu, aby ją rzucić na przód siedzenia powozu. Reszty postaci nie widać spośród dymu.", + "89935": "„Co on robi, ojcze?” — pyta się zalękniona panna Izabela.", + "89936": "„Gra ze mną w pikietę” — odpowiada ojciec, również trzymając w rękach karty.", + "89937": "„Ależ to straszny człowiek, papo!”", + "89938": "„Nawet tacy nie robią nic złego kobietom” — odpowiada pan Tomasz.", + "89939": "Teraz dopiero panna Izabela spostrzega, że człowiek w koszuli patrzy na nią jakimś szczególnym wzrokiem, ciągle trzymając kartę nad głową. Dym i para, kotłujące w dolinie, chwilami zasłaniają jego rozpiętą koszulę i surowe oblicze; tonie wśród nich — nie ma go. Tylko spoza dymu widać blady połysk jego oczów, a nad dymem obnażoną do łokcia rękę i — kartę.", + "89940": "„Co znaczy ta karta, papo?…” — zapytuje ojca.", + "89941": "Ale ojciec spokojnie patrzy we własne karty i nie powiada nic, jakby jej nie widział.", + "89942": "„Kiedyż nareszcie wyjedziemy z tego miejsca?…”", + "89943": "Ale choć powóz drży i słońce odbite w skrzydle posuwa się ku tyłowi, ciągle u stopni widać jezioro dymu, a w nim zanurzonego człowieka, jego rękę nad głową i — kartę.", + "89944": "Pannę Izabelę ogarnia nerwowy niepokój, skupia wszystkie wspomnienia, wszystkie myśli, ażeby odgadnąć co znaczy karta, którą trzyma ten człowiek?…", + "89945": "Czy to są pieniądze, które przegrał do ojca w pikietę? Chyba nie. Może ofiara, jaką złożył Towarzystwu Dobroczynności? I to nie. Może tysiąc rubli, które dał ciotce na ochronę, a może to jest kwit na fontannę, ptaszki i dywany do ubrania grobu Pańskiego?… Także nie; to wszystko nie niepokoiłoby jej.", + "89946": "Stopniowo pannę Izabelę napełnia wielka bojaźń. Może to są weksle jej ojca, które ktoś niedawno wykupił?… W takim razie wziąwszy pieniądze za srebra i serwis spłaci ten dług najpierwej i uwolni się od podobnego wierzyciela. Ale człowiek pogrążony w dymie wciąż patrzy jej w oczy i karty nie rzuca. Więc może… Ach!…", + "89947": "Panna Izabela zrywa się z szezlonga, potrąca w ciemności o taburet i drżącymi rękoma dzwoni. Dzwoni już drugi raz, nie odpowiada nikt, więc wybiega do przedpokoju i we drzwiach spotyka pannę Florentynę, która chwyta ją za rękę i mówi ze zdziwieniem:", + "89948": "— Co tobie, Belciu?…", + "89949": "Światło w przedpokoju nieco oprzytomnia pannę Izabelę. Uśmiecha się.", + "89950": "— Weź, Florciu, lampę do mego pokoju. Papa jest?", + "89951": "— Przed chwilą wyjechał.", + "89952": "— A Mikołaj?", + "89953": "— Zaraz wróci, poszedł oddać list posłańcowi. Czy gorzej boli cię głowa? — pyta panna Florentyna.", + "89954": "— Nie — śmieje się panna Izabela — tylko zdrzemnęłam się i tak mi się coś majaczyło.", + "89955": "Panna Florentyna bierze lampę i obie z kuzynką idą do jej gabinetu. Panna Izabela siada na szezlongu, zasłania ręką oczy przed światłem i mówi:", + "89956": "— Wiesz, Florciu, namyśliłam się, nie sprzedam moich sreber obcemu. Mogą naprawdę dostać się Bóg wie w jakie ręce. Siądź zaraz, jeżeliś łaskawa, przy moim biurku i napisz do ciotki, że… przyjmuję jej propozycję. Niech nam pożyczy trzy tysiące rubli i niech weźmie serwis i srebra.", + "89957": "Panna Florentyna patrzy na nią z najwyższym zdumieniem, wreszcie odpowiada:", + "89958": "— To jest niemożliwe, Belciu.", + "89959": "— Dlaczego?…", + "89960": "— Przed kwadransem otrzymałam list od pani Meliton, że srebra i serwis już kupione.", + "89961": "— Już?… Kto je kupił? — woła panna Izabela chwytając kuzynkę za ręce.", + "89962": "Panna Florentyna jest zmieszana.", + "89963": "— Podobno jakiś kupiec z Rosji… — mówi, lecz czuć, że mówi nieprawdę.", + "89964": "— Ty coś wiesz, Florciu!… Proszę cię, powiedz!… — błaga ją panna Izabela. Jej oczy napełniają się łzami.", + "89965": "— Zresztą tobie powiem, tylko nie zdradź tajemnicy przed ojcem — prosi kuzynka.", + "89966": "— Więc kto?… No, kto kupił?…", + "89967": "— Wokulski — odpowiada panna Florentyna.", + "89968": "Pannie Izabeli w jednej chwili obeschły oczy nabierając przy tym barwy stalowej. Odpycha z gniewem ręce kuzynki, przechodzi tam i na powrót swój gabinet, wreszcie siada na foteliku naprzeciw panny Florentyny. Nie jest już przestraszoną i zdenerwowaną pięknością, ale wielką damą, która ma zamiar kogoś ze służby osądzić, a może wydalić.", + "89969": "— Powiedz mi, kuzynko — mówi pięknym kontraltowym głosem — co to za śmieszny spisek knujecie przeciwko mnie?", + "89970": "— Ja?… spisek?… — powtarza panna Florentyna, przyciskając rękoma piersi. — Nie rozumiem cię, Belu…", + "89971": "— Tak. Ty, pani Meliton i ten… zabawny bohater… Wokulski…", + "89972": "— Ja i Wokulski?… — powtarza panna Florentyna. Tym razem zdziwienie jej jest tak szczere, że wątpić nie można.", + "89973": "— Przypuśćmy, że nie spiskujesz — ciągnie dalej Panna Izabela — ale coś wiesz…", + "89974": "— O Wokulskim wiem to, co wszyscy. Ma sklep, w którym kupujemy, zrobił majątek na wojnie…", + "89975": "— A o tym, że wciąga papę do spółki handlowej, nie słyszałaś?", + "89976": "Wyraziste oczy panny Florentyny zrobiły się bardzo dużymi.", + "89977": "— Ojca twego wciąga do spółki?… — rzekła wzruszając ramionami. — Do jakiejże spółki może go wciągnąć?…", + "89978": "I w tej chwili przestrasza się własnych słów…", + "89979": "Panna Izabela nie mogła wątpić o jej niewinności; znowu parę razy przeszła się po gabinecie z ruchami zamkniętej lwicy i nagle zapytała:", + "89980": "— Powiedzże mi przynajmniej: co sądzisz o tym człowieku?", + "89981": "— Ja o Wokulskim?… Nic o nim nie sądzę, wyjąwszy chyba to, że szuka rozgłosu i stosunków.", + "89982": "— Więc dla rozgłosu ofiarował tysiąc rubli na ochronę?", + "89983": "— Z pewnością. Dał przecie dwa razy tyle na dobroczynność.", + "89984": "— A dlaczego kupił mój serwis i srebra?", + "89985": "— Zapewne dlatego, ażeby je z zyskiem sprzedać — odpowiedziała panna Florentyna. — W Anglii za podobne rzeczy dobrze płacą.", + "89986": "— A dlaczego… wykupił weksle papy?", + "89987": "— Skąd wiesz, że to on? W tym nie miałby żadnego interesu.", + "89988": "— Nic nie wiem — pochwyciła gorączkowo panna Izabela — ale wszystko przeczuwam, wszystko rozumiem… Ten człowiek chce zbliżyć się do nas…", + "89989": "— Już się przecie poznał z ojcem — wtrąciła panna Florentyna.", + "89990": "— Więc do mnie chce się zbliżyć!… — zawołała panna Izabela z wybuchem. — Poznałam to po…", + "89991": "Wstyd jej było dodać: „po jego spojrzeniu”.", + "89992": "— Czy nie uprzedzasz się, Belciu?…", + "89993": "— Nie. To, czego doznaję w tej chwili, nie jest uprzedzeniem, ale raczej jasnowidzeniem. Nawet nie domyślasz się, jak ja dawno znam tego człowieka, a raczej — od jak dawna on mnie prześladuje. Teraz dopiero przypominam sobie, że przed rokiem nie było przedstawienia w teatrze, nie było koncertu, odczytu, na którym bym go nie spotkała, i dopiero dziś ta… bezmyślna figura wydaje mi się straszną…", + "89994": "Panna Florentyna aż cofnęła się z fotelikiem, szepcząc:", + "89995": "— Więc przypuszczasz, żeby się ośmielił…", + "89996": "— Zagustować we mnie?… — przerwała ze śmiechem panna Izabela. — Tego nawet nie myślałabym mu bronić. Nie jestem ani tak naiwna, ani tak fałszywie skromna, ażeby nie wiedzieć, że się podobam… mój Boże! nawet służbie… Kiedyś gniewało mnie to jak żebranina, która zastępuje nam drogę na ulicach, dzwoni do mieszkań albo pisuje listy z prośbą o wsparcie. Ale dziś — tylko zrozumiałam lepiej słowa Zbawcy: „Komu wiele dano, od tego wiele żądać będą.”.", + "89997": "— Zresztą — dodała wzruszając ramionami — mężczyźni w tak bezceremonialny sposób zaszczycają nas swoim uwielbieniem, że nie tylko już nie dziwię się ich nadskakiwaniu albo impertynenckim spojrzeniom, ale temu, gdy jest inaczej. Jeżeli w salonie spotkam człowieka, który mi nie mówi o swej sympatii i cierpieniach albo nie milczy posępnie w sposób zdradzający jeszcze większą sympatię i cierpienia, albo nie okazuje mi lodowatej obojętności, co ma być oznaką najwyższej sympatii i cierpień, wtedy — czuję, że mi czegoś brak, jak gdybym zapomniała wachlarza albo chusteczki… O, ja ich znam! tych wszystkich donżuanów, poetów, filozofów, bohaterów, te wszystkie tkliwe, bezinteresowne, złamane, rozmarzone albo silne dusze… Znam całą tę maskaradę i zapewniam cię, że dobrze się nią bawię. Cha! cha! cha!… jacy oni śmieszni…", + "89998": "— Nie rozumiem cię, Belciu… — wtrąciła panna Florentyna rozkładając ręce.", + "89999": "— Nie rozumiesz?… Więc chyba nie jesteś kobietą.", + "90000": "Panna Florentyna zrobiła gest przeczący, a następnie powątpiewający.", + "90001": "— Posłuchaj — przerwała panna Izabela. — Od roku już straciliśmy stanowisko w świecie. Nie zaprzeczaj, bo tak jest, wszyscy o tym wiemy. Dziś jesteśmy zrujnowani.", + "90002": "— Przesadzasz…", + "90003": "— Ach, Floro, nie pocieszaj mnie, nie kłam!… Czyżeś nie słyszała przy obiedzie, że nawet tych kilkanaście rubli, które ma obecnie mój ojciec, są wygrane w karty od…", + "90004": "Panna Izabela mówiąc to drżała na całym ciele. Oczy jej błyszczały, na twarzy miała wypieki.", + "90005": "— Otóż w takiej chwili przychodzi ten… kupiec, nabywa nasze weksle, nasz serwis, opętuje mego ojca i ciotkę, czyli — ze wszystkich stron otacza mnie sieciami jak myśliwiec zwierzynę. To już nie smutny wielbiciel, to nie konkurent, którego można odrzucić, to… zdobywca!… On nie wzdycha, ale zakrada się do łask ciotki, ręce i nogi oplątuje ojcu, a mnie chce porwać gwałtem, jeżeli nie zmusić do tego, ażebym mu się sama oddała… Czy rozumiesz tę wyrafinowaną nikczemność?", + "90006": "Panna Florentyna przestraszyła się.", + "90007": "— W takim razie masz bardzo prosty sposób. Powiedz…", + "90008": "— Komu i co?… Czy ciotce, która gotowa popierać tego pana, ażeby mnie zmusić do oddania ręki marszałkowi?… Czy może mam powiedzieć ojcu, przerazić go i przyśpieszyć katastrofę? Jedno tylko zrobię: nie pozwolę ojcu, ażeby zaciągał się do jakichkolwiek spółek, choćbym miała włóczyć mu się u nóg, choćbym miała… zabronić mu tego w imieniu zmarłej matki….", + "90009": "Panna Florentyna patrzy na nią z zachwytem…", + "90010": "— Doprawdy, Belciu — rzekła — przesadzasz. Z twoją energią i taką genialną domyślnością…", + "90011": "— Nie znasz tych ludzi, a ja widziałam ich przy pracy. W ich rękach stalowe szyny zwijają się jak wstążki. To straszni ludzie. Oni dla swoich celów umieją poruszyć wszystkie siły ziemskie, jakich my nawet nie znamy. Oni potrafią łamać, usidlać, płaszczyć się, wszystko ryzykować, nawet — cierpliwie czekać…", + "90012": "— Mówisz na podstawie czytanych romansów.", + "90013": "— Mówię na mocy moich przeczuć, które ostrzegają… wołają, że ten człowiek po to jeździł na wojnę, ażeby mnie zdobyć. I ledwie wrócił, już mnie ze wszystkich stron obsacza… Ale niech się strzeże!… Chce mnie kupić? dobrze, niech kupuje!… przekona się, że jestem bardzo droga… Chce mnie złapać w sieci?… Dobrze, niech je rozsnuwa… ale ja mu się wymknę, choćby — w objęcia marszałka… O Boże! nawet nie domyślałam się, jak głęboką jest przepaść, w którą spadamy, dopóki nie zobaczyłam takiego dna. Z salonów Kwirynału do sklepu… To już nawet nie upadek, to hańba…", + "90014": "Siadła na szezlongu i utuliwszy głowę rękoma szlochała.", + "90015": "VII. Gołąb wychodzi na spotkanie węża", + "90016": "Serwis i srebra familii Łęckich były już sprzedane i nawet jubiler odniósł panu Tomaszowi pieniądze, strąciwszy dla siebie sto kilkadziesiąt rubli składowego i za pośrednictwo. Mimo to hrabina Karolowa nie przestała kochać panny Izabeli; owszem — jej energia i poświęcenie, okazane przy sprzedaży pamiątek, zbudziły w sercu starej damy nowe źródło uczuć rodzinnych. Nie tylko uprosiła pannę Izabelę o przyjęcie pięknego kostiumu, nie tylko co dzień bywała u niej albo ją wzywała do siebie, ale jeszcze (co było dowodem niesłychanej łaski) na całą Wielką Środę ofiarowała jej swój powóz.", + "90017": "— Przejedź się, aniołku, po mieście — mówiła hrabina całując siostrzenicę — i pozałatwiaj drobne sprawunki. Tylko pamiętaj, żebyś mi za to w czasie kwesty wyglądała ślicznie… Tak ślicznie, jak to tylko ty potrafisz!… Proszę cię…", + "90018": "Panna Izabela nie odpowiedziała nic, ale jej spojrzenie i rumieniec kazały domyślać się, że z całą gotowością spełni wolę ciotki.", + "90019": "W Wielką Środę, punkt o jedynastej rano, panna Izabela już siedziała w otwartym powozie wraz ze swoją nieodstępną towarzyszką, panną Florentyną. Po Alei chodziły wiosenne powiewy roznosząc tę szczególną, surową woń, która poprzedza pękanie liści na drzewach i ukazanie się pierwiosnków; szare trawniki nabrały zielonawego odcienia; słońce grzało tak mocno, że panie otworzyły parasolki.", + "90020": "— Śliczny dzień — westchnęła panna Izabela patrząc na niebo, gdzieniegdzie poplamione białymi obłokami.", + "90021": "— Gdzie jaśnie panienka rozkaże jechać? — spytał lokaj zatrzasnąwszy drzwiczki powozu.", + "90022": "— Do sklepu Wokulskiego — z nerwowym pośpiechem odpowiedziała panna Izabela.", + "90023": "Lokaj skoczył na kozioł i spasione gniade konie ruszyły uroczystym kłusem parskając i wyrzucając łbami.", + "90024": "— Dlaczego, Belciu, do Wokulskiego? — zapytała trochę zdziwiona panna Florentyna.", + "90025": "— Chcę sobie kupić paryskie rękawiczki, kilka flakonów perfum…", + "90026": "— To samo dostaniemy gdzie indziej.", + "90027": "— Chcę tam — odpowiedziała sucho panna Izabela.", + "90028": "Od paru dni męczył ją osobliwy niepokój, jakiego już raz doznała w życiu. Będąc przed laty za granicą w ogrodzie aklimatyzacyjnym zobaczyła w jednej z klatek ogromnego tygrysa, który spał oparty o kratę w taki sposób, że mu część głowy i jedno ucho wysunęło się na zewnątrz.", + "90029": "Widząc to panna Izabela uczuła nieprzepartą chęć pochwycenia tygrysa za ucho. Zapach klatki napełniał ją wstrętem, potężne łapy zwierzęcia nieopisaną trwogą, lecz mimo to czuła, że — musi tygrysa przynajmniej dotknąć w ucho.", + "90030": "Dziwny ten pociąg wydał się jej samej niebezpiecznym i nawet śmiesznym. Przemogła się więc i poszła dalej; lecz po paru minutach — wróciła. Znowu cofnęła się, przejrzała inne klatki, starała się o czym innym myśleć. Na próżno. Wróciła się i choć tygrys już nie spał, tylko mrucząc lizał swoje straszliwe łapy, panna Izabela podbiegła do klatki, wsunęła rękę i — drżąca i blada — dotknęła tygrysiego ucha.", + "90031": "W chwilę później wstydziła się swego szaleństwa, lecz zarazem czuła to gorzkie zadowolenie znane ludziom, którzy usłuchają w ważnej sprawie głosu instynktu.", + "90032": "Dziś zbudziło się w niej podobnego rodzaju pragnienie.", + "90033": "Gardziła Wokulskim, serce jej zamierało na samo przypuszczenie, że ten człowiek mógł zapłacić za srebra więcej, niż były warte, a mimo to czuła nieprzeparty pociąg — wejść do sklepu, spojrzeć w oczy Wokulskiemu i zapłacić mu za parę drobiazgów tymi właśnie pieniędzmi, które pochodziły od niego. Strach ją zdejmował na myśl spotkania, lecz niewytłomaczony instynkt popychał.", + "90034": "Na Krakowskim już z daleka zobaczyła szyld z napisem: J. Mincel i S. Wokulski, a o jeden dom bliżej nowy, jeszcze nie wykończony sklep o pięciu oknach frontu, z lustrzanymi szybami. Z kilku pracujących przy nim rzemieślników i robotników jedni od wewnątrz wycierali szyby, drudzy złocili i malowali drzwi i futryny, inni umocowywali przed oknami ogromne mosiężne bariery.", + "90035": "— Cóż to za sklep budują? — spytała panny Florentyny.", + "90036": "— Chyba dla Wokulskiego, bo słyszałam, że wziął obszerniejszy lokal.", + "90037": "„Dla mnie ten sklep!” — pomyślała panna Izabela szarpiąc rękawiczki.", + "90038": "Powóz stanął, lokaj zeskoczył z kozła i pomógł paniom wysiąść. Lecz gdy następnie otworzył z łoskotem drzwi do sklepu Wokulskiego, panna Izabela tak osłabła, że nogi zachwiały się pod nią. Przez chwilę chciała wrócić do powozu i uciec stąd; wnet jednak opanowała się i z podniesioną głową weszła.", + "90039": "Pan Rzecki stał już na środku sklepu i zacierając ręce, witał ją niskimi ukłonami. W głębi pan Lisiecki, podczesując piękną brodę, okrągłymi i pełnymi godności ruchami prezentował brązowe kandelabry jakiejś damie, która siedziała na krześle. Mizerny Klejn wybierał laski młodzieńcowi, który na widok panny Izabeli szybko uzbroił się w binokle — a pachnący heliotropem Mraczewski palił wzrokiem i sztyletował wąsikami dwie rumiane panienki, które towarzyszyły damie i oglądały toaletowe cacka.", + "90040": "Na prawo ode drzwi, za kantorkiem, siedział Wokulski schylony nad rachunkami.", + "90041": "Gdy panna Izabela weszła, młodzieniec oglądający laski poprawił kołnierzyk na szyi, dwie panienki spojrzały na siebie, pan Lisiecki urwał w połowie swój okrągły frazes o stylu kandelabrów, ale zatrzymał okrągłą pozę, a nawet dama słuchająca jego wykładu ciężko odwróciła się na krześle. Przez chwilę sklep zaległa cisza, którą dopiero panna Izabela przerwała odezwawszy się pięknym kontraltem:", + "90042": "— Czy zastałyśmy pana Mraczewskiego?…", + "90043": "— Panie Mraczewski!… — pochwycił pan Ignacy.", + "90044": "Mraczewski już stał przy pannie Izabeli, zarumieniony jak wiśnia, pachnący jak kadzielnica, z pochyloną głową, jak kita wodnej trzciny.", + "90045": "— Przyszłyśmy prosić pana o rękawiczki.", + "90046": "— Numerek pięć i pół — odparł Mraczewski i już trzymał pudełko, które mu nieco drżało w rękach pod wpływem spojrzenia panny Izabeli.", + "90047": "— Otóż nie… — przerwała panna ze śmiechem. — Pięć i trzy czwarte… Już pan zapomniał!…", + "90048": "— Pani, są rzeczy, których się nigdy nie zapomina. Jeżeli jednak rozkazuje pani pięć i trzy czwarte, będę służył w nadziei, że niebawem znowu zaszczyci nas pani swoją obecnością. Bo rękawiczki pięć i trzy czwarte — dodał z lekkim westchnieniem, podsuwając jej kilka innych pudełek — stanowczo zsuną się z rączek…", + "90049": "— Geniusz! — cicho szepnął pan Ignacy mrugając na Lisieckiego, który pogardliwie ruszył ustami.", + "90050": "Dama siedząca na krześle zwróciła się do kandelabrów, dwie panny do toaletki z oliwkowego drzewa, młodzieniec w binoklach począł znowu wybierać laski i — rzeczy w sklepie przeszły do spokojnego trybu. Tylko rozgorączkowany Mraczewski zeskakiwał i wbiegał na drabinkę, wysuwał szuflady i wydobywał coraz nowe pudełka tłomacząc pannie Izabeli po polsku i po francusku, że nie może nosić innych rękawiczek, tylko pięć i pół, ani używać innych perfum, tylko oryginalnych Atkinsona, ani ozdabiać swego stolika innymi drobiazgami, jak paryskimi.", + "90051": "Wokulski pochylił się nad kantorkiem tak, że żyły nabrzmiały mu na czole, i — wciąż rachował w myśli:", + "90052": "„29 a 36 — to 65, a 15 to 80, a 73 — to… to…”", + "90053": "Tu urwał i spod oka spojrzał w stronę panny Izabeli rozmawiającej z Mraczewskim. Oboje stali zwróceni do niego profilem; dostrzegł więc pałający wzrok subiekta przykuty do panny Izabeli, na co ona w sposób demonstracyjny odpowiadała uśmiechem i spojrzeniami łagodnej zachęty.", + "90054": "„29 a 36 — to 65, a 15…” — liczył w myśli Wokulski, lecz nagle pióro prysło mu w ręku. Nie podnosząc głowy wydobył nową stalówkę z szuflady, a jednocześnie, nie wiadomo jakim sposobem, z rachunku wypadło mu pytanie:", + "90055": "„I ja mam niby to ją kochać?… Głupstwo! Przez rok cierpiałem na jakąś chorobę mózgową, a zdawało mi się, że jestem zakochany… 29 a 36… 29 a 36… Nigdym nie przypuszczał, ażeby mogła mi być tak dalece obojętną… Jak ona patrzy na tego osła… No, jest to widocznie osoba, która kokietuje nawet subiektów, a czy tego samego nie robi z furmanami i lokajami!… Pierwszy raz czuję spokój… o Boże… A tak go bardzo pragnąłem…”", + "90056": "Do sklepu weszło jeszcze parę osób, do których niechętnie zwrócił się Mraczewski, powoli wiążąc paczki.", + "90057": "Panna Izabela zbliżyła się do Wokulskiego i wskazując w jego stronę parasolką rzekła dobitnie:", + "90058": "— Floro, bądź łaskawa zapłacić temu panu. Wracamy do domu.", + "90059": "— Kasa jest tu — odezwał się Rzecki podbiegając do panny Florentyny. Wziął od niej pieniądze i oboje cofnęli się w głąb sklepu.", + "90060": "Panna Izabela z wolna podsunęła się tuż do kantorka, za którym siedział Wokulski. Była bardzo blada. Zdawało się, że widok tego człowieka wywiera na nią wpływ magnetyczny.", + "90061": "— Czy mówię z panem Wokulskim?", + "90062": "Wokulski powstał z krzesła i odparł obojętnie:", + "90063": "— Jestem do usług.", + "90064": "— Wszakże to pan kupił nasz serwis i srebra? — mówiła zdławionym głosem.", + "90065": "— Ja, pani.", + "90066": "Teraz panna Izabela zawahała się. Po chwili jednak słaby rumieniec wrócił jej na twarz. Ciągnęła dalej:", + "90067": "— Zapewne pan sprzeda te przedmioty?", + "90068": "— W tym celu je kupiłem.", + "90069": "Rumieniec panny Izabeli wzmocnił się.", + "90070": "— Przyszły nabywca w Warszawie mieszka? — pytała dalej.", + "90071": "— Rzeczy tych nie sprzedam tutaj, lecz za granicą. Tam… dadzą mi wyższą cenę — dodał spostrzegłszy w jej oczach zapytanie.", + "90072": "— Pan spodziewa się dużo zyskać?", + "90073": "— Dlatego, ażeby zyskać, kupiłem.", + "90074": "— Czy i dlatego mój ojciec nie wie, że srebra te są w pańskim ręku? — rzekła ironicznie.", + "90075": "Wokulskiemu drgnęły usta.", + "90076": "— Serwis i srebra nabyłem od jubilera. Sekretu z tego nie robię. Osób trzecich do sprawy nie mieszam, ponieważ to nie jest w zwyczajach handlowych.", + "90077": "Pomimo tak szorstkich odpowiedzi panna Izabela odetchnęła. Nawet oczy jej nieco pociemniały i straciły połysk nienawiści.", + "90078": "— A gdyby mój ojciec namyśliwszy się chciał odkupić te przedmioty, za jaką cenę odstąpiłby je pan teraz?", + "90079": "— Za jaką kupiłem. Rozumie się z doliczeniem procentu w stosunku… sześć… do ośmiu od sta rocznie…", + "90080": "— I wyrzekłby się pan spodziewanego zysku?… Dlaczegóż to?… — przerwała mu z pośpiechem.", + "90081": "— Dlatego, proszę pani, że handel opiera się nie na zyskach spodziewanych, ale na ciągłym obrocie gotówki.", + "90082": "— Żegnam pana i… dziękuję za wyjaśnienia — rzekła panna Izabela widząc, że jej towarzyszka już kończy rachunki.", + "90083": "Wokulski ukłonił się i znowu usiadł do swej księgi.", + "90084": "Gdy lokaj zabrał paczki i panie zajęły miejsca w powozie, panna Florentyna odezwała się tonem wyrzutu:", + "90085": "— Mówiłaś z tym człowiekiem, Belu?…", + "90086": "— Tak i nie żałuję tego. On wszystko skłamał, ale…", + "90087": "— Co znaczy to: *ale*?… — z niepokojem zapytała panna Florentyna.", + "90088": "— Nie pytaj mnie… Nic do mnie nie mów, jeżeli nie chcesz, ażebym rozpłakała się na ulicy…", + "90089": "A po chwili dodała po francusku:", + "90090": "— Zresztą, może zrobiłam źle przyjeżdżając tutaj, ale… wszystko mi jedno!…", + "90091": "— Myślę, Belciu — rzekła, z powagą sznurując usta, jej towarzyszka — że należałoby pomówić o tym z ojcem albo z ciotką.", + "90092": "— Chcesz powiedzieć — przerwała panna Izabela — że muszę pomówić z marszałkiem albo z baronem? Na to zawsze będzie czas; dziś nie mam jeszcze odwagi.", + "90093": "Przerwała się rozmowa. Panie milcząc wróciły do domu; panna Izabela cały dzień była rozdrażniona.", + "90094": "Po wyjściu panny Izabeli ze sklepu Wokulski wziął się znowu do rachunków i bez błędu zsumował dwie duże kolumny cyfr. W połowie trzeciej zatrzymał się i dziwił się temu spokojowi, jaki zapanował w jego duszy. Po całorocznej gorączce i tęsknocie przerywanej wybuchami szału skąd naraz ta obojętność? Gdyby można było jakiegoś człowieka nagle przerzucić z balowej sali do lasu albo z dusznego więzienia na chłodne i obszerne pole, nie doznałby innych wrażeń ani głębszego zdumienia.", + "90095": "„Widocznie przez rok ulegałem częściowemu obłąkaniu” — myślał Wokulski. — „Nie było niebezpieczeństwa, nie było ofiary, której nie poniósłbym dla tej osoby, i ledwiem ją zobaczył, już nic mnie nie obchodzi…", + "90096": "A jak ona rozmawiała ze mną. Ile tam było pogardy dla marnego kupca… »Zapłać temu panu!…« Paradne są te wielkie damy; próżniak, szuler, nawet złodziej, byle miał nazwisko, stanowi dla nich dobre towarzystwo, choćby fizjognomią zamiast ojca przypominał lokaja swej matki. Ale kupiec — jest pariasem… Co mnie to wreszcie obchodzi; gnijcie sobie w spokoju!”", + "90097": "Znowu dodał jedną kolumnę nie uważając nawet, co się dzieje w sklepie.", + "90098": "„Skąd ona wie — myślał dalej — że ja kupiłem serwis i srebra?… A jak wybadywała, czym nie zapłacił więcej niż warte! Z przyjemnością ofiarowałbym im ten pamiątkowy drobiazg. Winienem jej dozgonną wdzięczność, bo gdyby nie szał dla niej, nie dorobiłbym się majątku i spleśniałbym za kantorkiem. A teraz może mi smutno będzie bez tych żalów, rozpaczy i nadziei… Głupie życie!… Po ziemi gonimy marę, którą każdy nosi we własnym sercu, i dopiero gdy stamtąd ucieknie, poznajemy, że to był obłęd… No, nigdy bym nie przypuszczał, że mogą istnieć tak cudowne kuracje. Przed godziną byłem pełen trucizny, a w tej chwili jestem tak spokojny i — jakiś pusty, jakby uciekła ze mnie dusza i wnętrzności, a została tylko skóra i odzież. Co ja teraz będę robił? czym będę żył?… Chyba pojadę na wystawę do Paryża, a potem w Alpy…”", + "90099": "W tej chwili zbliżył się do niego na palcach Rzecki i szepnął:", + "90100": "— Pyszny jest ten Mraczewski, co? Jak on umie rozmawiać z kobietami!", + "90101": "— Jak fryzjerczyk, którego uzuchwalono — odpowiedział Wokulski nie odrywając oczu od księgi.", + "90102": "— Nasze klientki zrobiły go takim — odpowiedział stary subiekt, lecz widząc, że przeszkadza pryncypałowi, cofnął się. Wokulski znowu wpadł w zadumę. Nieznacznie spojrzał na Mraczewskiego i dopiero w tej chwili zauważył, że młody człowiek ma coś szczególnego w fizjognomii.", + "90103": "„Tak — myślał — on jest bezczelnie głupi i zapewne dlatego podoba się kobietom.”", + "90104": "Śmiać mu się chciało i ze spojrzeń panny Izabeli, wysyłanych pod adresem pięknego młodzieńca, i z własnych przywidzeń, które dziś tak nagle go opuściły.", + "90105": "Wtem drgnął; usłyszał imię panny Izabeli i spostrzegł, że w sklepie nie ma nikogo z gości.", + "90106": "— No, ale dzisiaj toś się pan nie ukrywał ze swoimi amorami — mówił ze smutnym uśmiechem Klejn do Mraczewskiego.", + "90107": "— Ale bo jak ona na mnie patrzyła, to ach!… — westchnął Mraczewski, jedną rękę kładąc na piersi, drugą podkręcając wąsika. — Jestem pewny — mówił — że za parę dni otrzymam wonny bilecik. Potem — pierwsza schadzka, potem: „dla pana łamię zasady, w jakich mnie wychowano”, a potem: „czy nie gardzisz mną?” Chwila wcześniej jest bardzo rozkoszną, ale w chwilę później człowiek jest tak zakłopotany…", + "90108": "— Co pan blagujesz! — przerwał mu Lisiecki. — Znamy przecież pańskie konkiety: nazywają się Matyldami, którym pan imponujesz porcją pieczeni i kuflem piwa.", + "90109": "— Matyldy są na co dzień, damy na święta. Ale Iza będzie największym świętem. Słowo honoru daję, że nie znam kobiety, która by na mnie tak piekielne robiła wrażenie… No, ale bo też i ona lgnie do mnie!", + "90110": "Trzasnęły drzwi i do sklepu wszedł jegomość szpakowaty; zażądał breloku do zegarka, a krzyczał i stukał laską tak mocno, jakby miał zamiar kupić całą japońszczyznę.", + "90111": "Wokulski słuchał przechwałek Mraczewskiego bez ruchu. Doświadczał wrażenia, jakby mu na głowę i na piersi spadały ciężary.", + "90112": "— W rezultacie nic mnie to nie obchodzi — szepnął.", + "90113": "Po szpakowatym jegomościu weszła do sklepu dama żądająca parasola, później pan w średnim wieku chcący nabyć kapelusz, potem młody człowiek żądający cygarnicy, nareszcie trzy panny, z których jedna kazała podać sobie rękawiczki Szolca, ale koniecznie Szolca, bo innych nie używa.", + "90114": "Wokulski złożył księgę, z wolna podniósł się z fotelu i sięgnąwszy po kapelusz stojący na kantorku skierował się ku drzwiom. Czuł brak oddechu i jakby rozsadzanie czaszki.", + "90115": "Pan Ignacy zabiegł mu drogę.", + "90116": "— Wychodzisz?… Może zajrzysz do tamtego sklepu — rzekł.", + "90117": "— Nigdzie nie zajrzę, jestem zmęczony — odpowiedział Wokulski nie patrząc mu w oczy.", + "90118": "Gdy wyszedł, Lisiecki trącił Rzeckiego w ramię.", + "90119": "— Coś stary jakby zaczynał robić bokami — szepnął.", + "90120": "— No — odparł pan Ignacy — puszczenie w ruch takiego interesu jak moskiewski to nie chy-chy. Rozumie się.", + "90121": "— Po cóż się w to wdaje?", + "90122": "— Po to, żeby miał nam z czego pensje podwyższać — surowo odpowiedział pan Ignacy.", + "90123": "— A niechże sobie zakłada sto nowych interesów, nawet w Irkucku, byle tak co roku podwyższał — rzekł Lisiecki. — Ja z nim się o to spierać nie będę. Ale swoją drogą, uważam, że jest diabelnie zmieniony, osobliwie dzisiaj. Żydzi, panie, Żydzi — dodał — jak zwąchają jego projekta, dadzą mu łupnia.", + "90124": "— Co tam Żydzi…", + "90125": "— Żydzi, mówię, Żydzi!… Wszystkich trzymają za łeb i nie pozwolą, ażeby im bruździł jakiś Wokulski, nie Żyd ani nawet meches.", + "90126": "— Wokulski zwiąże się ze szlachtą — odpowiedział Ignacy — a i tam są kapitały.", + "90127": "— Kto wie, co gorsze: Żyd czy szlachcic — wtrącił mimochodem Klejn i podniósł brwi w sposób bardzo żałosny.", + "90128": "VIII. Medytacje", + "90129": "Znalazłszy się na ulicy Wokulski stanął na chodniku, jakby namyślając się, dokąd iść. Nie ciągnęło go nic w żadną stronę. Dopiero gdy przypadkiem spojrzał w prawo, na swój nowo wykończony sklep, przed którym już zatrzymywali się ludzie, odwrócił się ze wstrętem i poszedł w lewo.", + "90130": "„Dziwna rzecz, jak mnie to wszystko mało obchodzi” — rzekł do siebie. Potem myślał o tych kilkunastu ludziach, którym już daje zajęcie, i o tych kilkudziesięciu, którzy od pierwszego maja mieli dostać u niego zajęcie, o tych setkach, dla których w ciągu roku miał stworzyć nowe źródła pracy, i o tych tysiącach, którzy dzięki jego tanim towarom mogliby sobie poprawić nędzny byt — i — czuł, że ci wszyscy ludzie i ich rodziny nic go w tej chwili nie interesują.", + "90131": "„Sklep odstąpię, nie zawiążę spółki i wyjadę za granicę” — myślał.", + "90132": "„A zawód, jaki zrobisz ludziom, którzy w tobie położyli nadzieję?”", + "90133": "„Zawód?… Alboż mnie samego nie spotkał zawód?…”", + "90134": "Wokulski idąc poczuł jakąś niewygodę; lecz dopiero zastanowiwszy się osądził, że męczy go ciągłe ustępowanie z drogi; przeszedł więc na drugą stronę ulicy, gdzie ruch był mniejszy.", + "90135": "„A jednak ten Mraczewski jest infamis! — myślał. — Jak można mówić takie rzeczy w sklepie? »Za parę dni otrzymam bilecik, a potem — schadzka!… Ha, sama sobie winna, nie trzeba kokietować błaznów… Zresztą — wszystko mi jedno.”", + "90136": "Czuł w duszy dziwną pustkę, a na samym jej dnie coś, jakby kroplę piekącej goryczy. Żadnych sił, żadnych pragnień, nic, tylko tę kroplę tak małą, że jej niepodobna dojrzeć, a tak gorzką, że cały świat można by nią zatruć.", + "90137": "„Chwilowa apatia, wyczerpanie, brak wrażeń… Za dużo myślę o interesach” — mówił.", + "90138": "Stanął i patrzył. Dzień przedświąteczny i ładna pogoda wywabiły mnóstwo ludzi na bruk miejski. Sznur powozów i pstrokaty falujący tłum między Kopernikiem i Zygmuntem wyglądał jak stado ptaków, które właśnie w tej chwili unosiły się nad miastem dążąc ku północy.", + "90139": "„Szczególna rzecz — mówił. — Każdy ptak w górze i każdy człowiek na ziemi wyobraża sobie, że idzie tam, dokąd chce. I dopiero ktoś stojący na boku widzi, że wszystkich razem pcha naprzód jakiś fatalny prąd, mocniejszy od ich przewidywań i pragnień. Może nawet ten sam, który unosi smugę iskier wydmuchniętych przez lokomotywę podczas nocy?… Błyszczą przez mgnienie oka, aby zgasnąć na całą wieczność, i to nazywa się życiem.", + "90140": "Mijają ludzkie pokolenia", + "90141": "Jak fale, gdy wiatr morzem zmąci;", + "90142": "I nie masz godów ich pamięci,", + "90143": "I nie masz bólów ich wspomnienia.", + "90144": "Gdzie ja to czytałem?… Wszystko jedno.”", + "90145": "Nieustanny turkot i szmer wydał się Wokulskiemu nieznośnym, a wewnętrzna pustka straszliwą. Chciał czymś się zająć i przypomniał sobie, że jeden z zagranicznych kapitalistów pytał go o zdanie w kwestii bulwarów nad Wisłą. Zdanie już miał wyrobione: Warszawa całym swoim ogromem ciąży i zsuwa się ku Wiśle. Gdyby brzeg rzeki obwarować bulwarami, powstałaby tam najpiękniejsza część miasta: gmachy, sklepy, aleje…", + "90146": "„Trzeba spojrzeć, jak by to wyglądało?” — szepnął Wokulski i skręcił na ulicę Karową.", + "90147": "Przy bramie wiodącej tam zobaczył bosego, przewiązanego sznurami tragarza, który pił wodę prosto z wodotrysku; zachlapał się od stóp do głów, ale miał bardzo zadowoloną minę i śmiejące się oczy.", + "90148": "„Jużci, ten ma, czego pragnął. Ja, ledwiem zbliżył się do źródła, widzę, że nie tylko ono znikło, ale nawet wysychają moje pragnienia. Pomimo to mnie zazdroszczą, a nad nim każą się litować. Co za potworne nieporozumienie!”", + "90149": "Na Karowej odetchnął. Zdawało mu się, że jest jedną z plew, które już odrzucił młyn wielkomiejskiego życia, i że powoli spływa sobie gdzieś na dół tym rynsztokiem zaciśniętym odwiecznymi murami.", + "90150": "„Cóż bulwary?… — myślał. — Postoją jakiś czas, a potem będą walić się, zarośnięte zielskiem i odrapane, jak te oto ściany. Ludzie, którzy je budowali z wielką pracą, mieli także na celu zdrowie, bezpieczeństwo, majątek, a może zabawy i pieszczoty. I gdzie oni są?… Zostały po nich spękane mury, jak skorupa po ślimaku dawnej epoki. A cały pożytek z tego stosu cegieł i tysiąca innych stosów będzie, że przyszły geolog nazwie je skałą ludzkiego wyrobu, jak my dziś koralowe rafy albo kredę nazywamy skałami wyrobu pierwotniaków.", + "90151": "I cóż ma z trudu swego człowiek?…", + "90152": "I z prac tych, które wszczął pod słońcem?…", + "90153": "Znikomość — jego dzieła gońcem,", + "90154": "A żywot jego mgnieniem powiek.", + "90155": "Gdziem ja to czytał, gdzie?… Mniejsza o to.”", + "90156": "Zatrzymał się w połowie drogi i patrzył na ciągnącą się u jego stóp dzielnicę między Nowym Zjazdem i Tamką. Uderzyło go podobieństwo do drabiny, której jeden bok stanowi ulica Dobra, drugi — linia od Garbarskiej do Topieli, a kilkanaście uliczek poprzecznych formują jakby szczeble.", + "90157": "„Nigdzie nie wejdziemy po tej leżącej drabinie — myślał. — To chory kąt, dziki kąt.”", + "90158": "I rozważał pełen goryczy, że ten płat ziemi nadrzecznej, zasypany śmieciem z całego miasta, nie urodzi nic nad parterowe i jednopiętrowe domki barwy czekoladowej i jasnożółtej, ciemnozielonej i pomarańczowej. Nic, oprócz białych i czarnych parkanów, otaczających puste place, skąd gdzieniegdzie wyskakuje kilkupiętrowa kamienica jak sosna, która ocalała z wyciętego lasu, przestraszona własną samotnością.", + "90159": "„Nic, nic!…” — powtarzał tułając się po uliczkach, gdzie widać było rudery zapadnięte niżej bruku, z dachami porosłymi mchem, lokale z okiennicami dniem i nocą zamkniętymi na sztaby, drzwi zabite gwoździami, naprzód i w tył powychylane ściany, okna łatane papierem albo zatkane łachmanem. Szedł, przez brudne szyby zaglądał do mieszkań i nasycał się widokiem szaf bez drzwi, krzeseł na trzech nogach, kanap z wydartym siedzeniem, zegarów o jednej skazówce z porozbijanymi cyferblatami.", + "90160": "Szedł i cicho śmiał się na widok wyrobników wiecznie czekających na robotę, rzemieślników, którzy trudnią się tylko łataniem starej odzieży, przekupek, których całym majątkiem jest kosz zeschłych ciastek — na widok obdartych mężczyzn, mizernych dzieci i kobiet niezwykle brudnych.", + "90161": "„Oto miniatura kraju — myślał — w którym wszystko dąży do spodlenia i wytępienia rasy. Jedni giną z niedostatku, drudzy z rozpusty. Praca odejmuje sobie od ust, ażeby karmić niedołęgów; miłosierdzie hoduje bezczelnych próżniaków, a ubóstwo nie mogące zdobyć się na sprzęty otacza się wiecznie głodnymi dziećmi, których największą zaletą jest wczesna śmierć.", + "90162": "Tu nie poradzi jednostka z inicjatywą, bo wszystko sprzysięgło się, ażeby ją spętać i zużyć w pustej walce — o nic.”", + "90163": "Potem w wielkich konturach przyszła mu na myśl jego własna historia. Kiedy dzieckiem będąc łaknął wiedzy — oddano go do sklepu z restauracją. Kiedy zabijał się nocną pracą będąc subiektem — wszyscy szydzili z niego, zacząwszy od kuchcików, skończywszy na upijającej się w sklepie inteligencji. Kiedy nareszcie dostał się do uniwersytetu — prześladowano go porcjami, które niedawno podawał gościom.", + "90164": "Odetchnął dopiero na Syberii. Tam mógł pracować, tam zdobył uznanie i przyjaźń Czerskich, Czekanowskich, Dybowskich. Wrócił do kraju prawie uczonym, lecz gdy w tym kierunku szukał zajęcia, zakrzyczano go i odesłano do handlu…", + "90165": "„To taki piękny kawałek chleba w tak ciężkich czasach!”", + "90166": "No i wrócił do handlu, a wtedy zawołano, że się sprzedał i żyje na łasce żony, z pracy Minclów.", + "90167": "Traf zdarzył, iż po kilku latach żona umarła zostawiając mu dość spory majątek. Pochowawszy ją, Wokulski odsunął się nieco od sklepu, a znowu zbliżył się do książek. I może z galanteryjnego kupca zostałby na dobre uczonym przyrodnikiem, gdyby znalazłszy się raz w teatrze nie zobaczył panny Izabeli.", + "90168": "Siedziała w loży z ojcem i panną Florentyną, ubrana w białą suknię. Nie patrzyła na scenę, która w tej chwili skupiała uwagę wszystkich, ale gdzieś przed siebie, nie wiadomo gdzie i na co. Może myślała o Apollinie?…", + "90169": "Wokulski przypatrywał się jej cały czas.", + "90170": "Zrobiła na nim szczególne wrażenie. Zdawało mu się, że już kiedyś ją widział i że ją dobrze zna. Wpatrzył się lepiej w jej rozmarzone oczy i nie wiadomo skąd przypomniał sobie niezmierny spokój syberyjskich pustyń, gdzie bywa niekiedy tak cicho, że prawie słychać szelest duchów wracających ku zachodowi. Dopiero później przyszło mu na myśl, że on nigdzie i nigdy jej nie widział, ale — że jest tak coś — jakby na nią od dawna czekał.", + "90171": "„Tyżeś to czy nie ty?…” — pytał się w duchu, nie mogąc od niej oczu oderwać.", + "90172": "Odtąd mało pamiętał o sklepie i o swoich książkach, lecz ciągle szukał okazji do widywania panny Izabeli w teatrze, na koncertach lub na odczytach. Uczuć swoich nie nazwałby miłością i w ogóle nie był pewny, czy dla oznaczenia ich istnieje w ludzkim języku odpowiedni wyraz. Czuł tylko, że stała się ona jakimś mistycznym punktem, w którym zbiegają się wszystkie jego wspomnienia, pragnienia i nadzieje, ogniskiem, bez którego życie nie miałoby stylu, a nawet sensu. Służba w sklepie kolonialnym, uniwersytet, Syberia, ożenienie się z wdową po Minclu, a w końcu mimowolne pójście do teatru, gdy wcale nie miał chęci — wszystko to były ścieżki i etapy, którymi los prowadził go do zobaczenia panny Izabeli.", + "90173": "Od tej pory czas miał dla niego dwie fazy. Kiedy patrzył na pannę Izabelę, czuł się absolutnie spokojnym i jakby większym; nie widząc — myślał o niej i tęsknił. Niekiedy zdawało mu się, że w jego uczuciach tkwi jakaś omyłka i że panna Izabela nie jest żadnym środkiem jego duszy, ale zwykłą, a może nawet bardzo pospolitą panną na wydaniu. A wówczas przychodził mu do głowy dziwaczny projekt:", + "90174": "„Zapoznam się z nią i wprost zapytam: czy ty jesteś tym, na co przez całe życie czekałem?… Jeżeli nie jesteś, odejdę bez pretensji i żalu…”", + "90175": "W chwilę później spostrzegał, że projekt ten zdradza umysłowe zboczenie. Kwestię więc: czym jest, a czym nie jest, odłożył na bok, a postanowił, bądź co bądź, zapoznać się z panną Izabelą.", + "90176": "Wtedy przekonał się, że między jego znajomymi nie ma człowieka, który mógłby go wprowadzić do domu Łęckich. Co gorsze: pan Łęcki i panna byli klientami jego sklepu, lecz taki stosunek, zamiast ułatwić, utrudniał raczej znajomość.", + "90177": "Stopniowo sformułował sobie warunki zapoznania się z panną Izabelą. Ażeby mógł nic więcej tylko szczerze rozmówić się z nią, należało:", + "90178": "Nie być kupcem albo być bardzo bogatym kupcem.", + "90179": "Być co najmniej szlachcicem i posiadać stosunki w sferach arystokratycznych.", + "90180": "Nade wszystko zaś mieć dużo pieniędzy.", + "90181": "Wylegitymowanie się ze szlachectwa nie było rzeczą trudną.", + "90182": "W maju roku zeszłego Wokulski wziął się do tej sprawy, którą jego wyjazd do Bułgarii o tyle przyspieszył, że już w grudniu miał dyplom, z majątkiem było znacznie trudniej; w tym przecie dopomógł mu los.", + "90183": "W początkach wojny wschodniej przejeżdżał przez Warszawę bogaty moskiewski kupiec, Suzin, przyjaciel Wokulskiego jeszcze z Syberii. Odwiedził Wokulskiego i gwałtem zachęcał go do przyjęcia udziału w dostawach dla wojska.", + "90184": "— Zbierz pieniędzy, Stanisławie Piotrowiczu, ile się da — mówił — a uczciwe słowo, zrobisz okrągły milionik!…", + "90185": "Następnie półgłosem wyłożył mu swoje plany.", + "90186": "Wokulski wysłuchał jego projektów. Do wykonania jednych nie chciał należeć, inne przyjął, lecz wahał się. Żal mu było opuścić miasto, w którym przynajmniej widywał pannę Izabelę. Ale gdy w czerwcu ona wyjechała do ciotki, a Suzin począł naglić go depeszami, Wokulski zdecydował się i podniósł całą gotówkę po żonie w ilości rs trzydzieści tysięcy, którą nieboszczka trzymała nietykalną w banku.", + "90187": "Na kilka dni przed wyjazdem zaszedł do znajomego lekarza Szumana, z którym pomimo obustronnej życzliwości widywali się nieczęsto. Lekarz, Żyd, stary kawaler, żółty, mały, z czarną brodą, miał reputację dziwaka. Posiadając majątek leczył darmo i o tyle tylko, o ile było mu to potrzebnym do studiów etnograficznych; przyjaciołom zaś swoim raz na zawsze dał jedną receptę:", + "90188": "„Używaj wszystkich środków, od najmniejszej dozy oleju do największej dozy strychniny, a coś ci z tego pomoże, nawet na — nosaciznę.”", + "90189": "Gdy Wokulski zadzwonił do mieszkania lekarza, ten właśnie był zajęty gatunkowaniem włosów rozmaitych osobników rasy słowiańskiej, germańskiej i semickiej i przy pomocy mikroskopu mierzył dłuższe i krótsze średnice ich przekrojów.", + "90190": "— A, jesteś?… — rzekł do Wokulskiego odwracając głowę. — Nałóż sobie fajkę, jeżeli chcesz, i kładź się na kanapie, jeżeli się zmieścisz.", + "90191": "Gość zapalił fajkę i położył się, jak mu kazano, doktór robił swoje. Przez pewien czas obaj milczeli, wreszcie odezwał się Wokulski:", + "90192": "— Powiedz mi: czy medycyna zna taki stan umysłu, w którym człowiekowi wydaje się, że jego rozproszone dotychczas wiadomości i… uczucia złączyły się jakby w jeden organizm?", + "90193": "— Owszem. Przy ciągłej pracy umysłowej i dobrym odżywianiu mogą wytworzyć się w mózgu nowe komórki albo — skojarzyć się między sobą dawne. No i wówczas z rozmaitych departamentów mózgu i z rozmaitych dziedzin wiedzy tworzy się jedna całość.", + "90194": "— A co znaczy taki stan umysłu, w którym człowiek obojętnieje dla śmierci, ale za to poczyna tęsknić do legend o życiu wiecznym?…", + "90195": "— Obojętność dla śmierci — odpowiedział doktór — jest cechą umysłów dojrzałych, a pociąg do życia wiecznego — zapowiedzią nadchodzącej starości.", + "90196": "Znowu umilkli. Gość palił fajkę, gospodarz kręcił się nad mikroskopem.", + "90197": "— Czy myślisz — spytał Wokulski — że można… kochać kobietę w sposób idealny, nie pożądając jej?", + "90198": "— Naturalnie. Jest to jedna z masek, w którą lubi przebierać się instynkt utrwalenia gatunku.", + "90199": "— Instynkt — gatunek — instynkt utrwalenia czegoś i — utrwalenie gatunku!… — powtórzył Wokulski. — Trzy wyrazy, a cztery głupstwa.", + "90200": "— Zrób szóste — odpowiedział doktór nie odejmując oka od szkła — i ożeń się.", + "90201": "— Szóste?… — rzekł Wokulski podnosząc się na kanapie. — A gdzież piąte?", + "90202": "— Piąte już zrobiłeś: zakochałeś się.", + "90203": "— Ja?… W moim wieku?…", + "90204": "— Czterdzieści pięć lat — to epoka ostatniej miłości, najgorszej — odpowiedział doktór.", + "90205": "— Znawcy mówią, że pierwsza miłość jest najgorsza — szepnął Wokulski.", + "90206": "— Nieprawda. Po pierwszej czeka cię sto innych, ale po setnej pierwszej — już nic. Żeń się; jedyny to ratunek na twoją chorobę.", + "90207": "— Dlaczegożeś ty się nie ożenił?", + "90208": "— Bo mi narzeczona umarła — odpowiedział doktór pochyliwszy się na tył fotelu i patrząc w sufit. — Więc zrobiłem, com mógł: otrułem się chloroformem. Było to na prowincji. Ale Bóg zesłał dobrego kolegę, który wysadził drzwi i uratował mnie. Najpodlejszy rodzaj miłosierdzia!… Ja zapłaciłem za drzwi zepsute, a kolega odziedziczył moją praktykę ogłosiwszy, żem wariat…", + "90209": "Znowu wrócił do włosów i mikroskopu.", + "90210": "— A jaki z tego sens moralny dla ostatniej miłości? — spytał Wokulski.", + "90211": "— Ten, że samobójcom nie należy przeszkadzać — odpowiedział doktór.", + "90212": "Wokulski poleżał jeszcze z kwadrans, potem podniósł się, postawił w kącie fajkę i schyliwszy się nad doktorem ucałował go.", + "90213": "— Bywaj zdrów, Michale.", + "90214": "Doktór zerwał się od stołu.", + "90215": "— No?…", + "90216": "— Wyjeżdżam do Bułgarii", + "90217": "— Po co?", + "90218": "— Zostanę wojskowym dostawcą. Muszę zrobić duży majątek!… — odparł Wokulski.", + "90219": "— Albo?…", + "90220": "— Albo… nie wrócę.", + "90221": "Doktór popatrzył mu w oczy i mocno ścisnął go za rękę.", + "90222": "— Sit tibi terra levis — rzekł spokojnie. Odprowadził go do drzwi i znowu wziął się do swojej roboty.", + "90223": "Już Wokulski był na schodach, gdy doktór wybiegł za nim i zawołał wychylając się przez poręcz:", + "90224": "— Gdybyś jednak wrócił, nie zapomnij przywieźć mi włosów: bułgarskich, tureckich i tak dalej, od obu płci. Tylko pamiętaj: w oddzielnych pakietach z notatkami. Wiesz przecie, jak to robić…", + "90225": "…Wokulski ocknął się z tych dawnych wspomnień.", + "90226": "Nie ma doktora ani jego mieszkania i nawet ich od dziesięciu miesięcy nie widział. Tu jest błotnista ulica Radna, tam Browarna. Na górze spoza nagich drzew wyglądają żółte gmachy uniwersyteckie; na dole parterowe domki, puste place i parkany, a niżej — Wisła.", + "90227": "Obok niego stał jakiś człowiek w wypłowiałej kapocie z rudawym zarostem. Zdjął czapkę i pocałował Wokulskiego w rękę. Wokulski przypatrzył mu się uważniej.", + "90228": "— Wysocki?… — rzekł. — Co ty tu robisz?", + "90229": "— Tu mieszkamy, wielmożny panie, w tym domu — odpowiedział człowiek wskazując na niską lepiankę.", + "90230": "— Dlaczego nie przyjeżdżasz po transporta? — pytał Wokulski.", + "90231": "— Czym przyjadę, panie, kiedy jeszcze na Nowy Rok koń mi padł.", + "90232": "— Cóż robisz?", + "90233": "— A ot tak — razem nic. Zimowaliśmy u brata, co jest dróżnikiem na Wiedeńskiej Kolei. Ale i jemu bieda, bo go ze Skierniewic przenieśli pod Częstochowę. W Skierniewicach ma trzy morgi i żył jak bogacz, a dzisiaj i on kiepski, i grunt wynędznieje bez dozoru.", + "90234": "— No, a z wami co teraz?", + "90235": "— Kobieta niby trochę pierze, ale takim, co nie bardzo mają czym płacić, a ja — ot tak… Marniejemy, panie… nie pierwsi i nie ostatni. Jeszcze póki wielkiego postu, to człowiek krzepi się mówiący: dzisiaj pościsz za dusze zmarłe, jutro na pamiątkę, że Chrystus Pan nic nie jadł, pojutrze, na intencję, ażeby Bóg złe odmienił. Zaś po świętach nie będzie nawet sposobu i dzieciom wytłomaczyć, na jaką intencję nie jedzą…", + "90236": "Ale i wielmożny pan coś markotnie wygląda? Taki już widać czas nastał, że wszyscy muszą zginąć — westchnął ubogi człowiek.", + "90237": "Wokulski zamyślił się.", + "90238": "— Komorne wasze zapłacone? — spytał.", + "90239": "— Nawet nie ma, panie, co płacić, bo nas i tak wypędzą.", + "90240": "— A dlaczego nie przyszedłeś do sklepu, do pana Rzeckiego? — spytał Wokulski.", + "90241": "— Nie śmiałem, panie. Koń odszedł, wóz u Żyda, kubrak na mnie jak na dziadzie… Z czymże było przyjść i jeszcze ludziom głowę zaprzątać?…", + "90242": "Wokulski wydobył portmonetkę.", + "90243": "— Masz tu — rzekł — dziesięć rubli na święta. Jutro w południe przyjdziesz do sklepu i dostaniesz kartkę na Pragę. Tam u handlarza wybierzesz sobie konia, a po świętach przyjeżdżaj do roboty. U mnie zarobisz ze trzy ruble na dzień, więc dług spłacisz łatwo. Zresztą dasz sobie radę.", + "90244": "Ubogi człowiek dotknąwszy pieniędzy zaczął się trząść.", + "90245": "Uważnie słuchał Wokulskiego, a łzy spływały mu po wychudzonej twarzy.", + "90246": "— Czy panu powiedział kto — zapytał po chwili — że z nami jest… ot tak?… Bo już nam ktoś — dodał szeptem — przysyłał siostrę miłosierdzia, będzie z miesiąc. Mówiła, że muszę być ladaco, i dała nam kartkę na pud węgla z Żelaznej ulicy. Czy może pan tak sam z siebie?…", + "90247": "— Idź do domu, a jutro bądź w sklepie — odparł Wokulski.", + "90248": "— Idę, panie — odpowiedział człowiek kłaniając się do ziemi.", + "90249": "Odszedł, lecz przystawał na drodze; widocznie rozmyślał nad niespodziewanym szczęściem.", + "90250": "W tej chwili Wokulskiego tknęło szczególne przeczucie.", + "90251": "— Wysocki!… — zawołał. — A twemu bratu jak na imię?", + "90252": "— Kasper — odpowiedział człowiek wracając pędem.", + "90253": "— Przy jakiej mieszka stacji?", + "90254": "— Przy Częstochowie, panie.", + "90255": "— Idź do domu. Może Kaspra przeniosą do Skierniewic.", + "90256": "Ale ten zamiast iść, zbliżył się.", + "90257": "— Przepraszam, wielmożny panie — rzekł nieśmiało — ale jak mnie kto zaczepi: skąd mam tyle pieniędzy?…", + "90258": "— Powiedz, że na rachunek wziąłeś ode mnie.", + "90259": "— Rozumiem, panie… Bóg… niech Bóg…", + "90260": "Ale Wokulski już nie słuchał; szedł w stronę Wisły myśląc:", + "90261": "„Jakże oni szczęśliwi, ci wszyscy, w których tylko głód wywołuje apatię, a jedynym cierpieniem jest zimno. I jak łatwo ich uszczęśliwić!… Nawet moim skromnym majątkiem mógłbym wydźwignąć parę tysięcy rodzin. Nieprawdopodobne, a przecież — tak jest.”", + "90262": "Wokulski doszedł do brzegu Wisły i zdumiał się. Na kilkumorgowej przestrzeni wznosił się tu pagórek najobrzydliwszych śmieci, cuchnących, nieomal ruszających się pod słońcem, a o kilkadziesiąt kroków dalej leżały zbiorniki wody, którą piła Warszawa.", + "90263": "„O, tutaj — myślał — jest ognisko wszelkiej zarazy. Co człowiek dziś wyrzuci ze swego mieszkania, jutro wypije; później przenosi się na Powązki i z drugiej znowu strony miasta razi bliźnich pozostałych przy życiu.", + "90264": "Bulwar tutaj, kanały i woda źródlana na górze i — można by ocalić rokrocznie kilka tysięcy ludzi od śmierci, a kilkadziesiąt tysięcy od chorób… Niewielka praca, a zysk nieobliczony; natura umie wynagradzać.”", + "90265": "Na stoku i w szczelinach obmierzłego wzgórza spostrzegł niby postacie ludzkie. Było tu kilku drzemiących na słońcu pijaków czy złodziei, dwie śmieciarki i jedna kochająca się para, złożona z trędowatej kobiety i suchotniczego mężczyzny, który nie miał nosa. Zdawało się, że to nie ludzie, ale widma ukrytych tutaj chorób, które odziały się w wykopane w tym miejscu szmaty. Wszystkie te indywidua zwietrzyły obcego człowieka; nawet śpiący podnieśli głowy i z wyrazem zdziczałych psów przypatrywali się gościowi.", + "90266": "Wokulski uśmiechnął się.", + "90267": "„Gdybym tu przyszedł w nocy, na pewno wyleczyliby mnie z melancholii. Jutro już spoczywałbym pod tymi śmieciami, które — wreszcie — są tak wygodnym grobem jak każdy inny. Na górze zrobiłby się wrzask, ścigano by i wyklinano tych poczciwców, a oni — może wyświadczyliby mi łaskę.", + "90268": "O, bo nie znają, w snach mogilnych", + "90269": "Drzemiący, ciężkich trosk żywota,", + "90270": "I duch się ich już nie szamota", + "90271": "W pragnieniach — tęsknych a bezsilnych..", + "90272": "Ależ ja zaczynam być naprawdę sentymentalny?… muszę mieć nerwy dobrze rozbite. Bulwar jednak nie wytępiłby takich oto Mohikanów; przenieśliby się na Pragę albo za Pragę, uprawialiby w dalszym ciągu swoje rzemiosło, kochaliby się jak ta dwójeczka, ba, nawet mnożyliby się. Co za piękne, ojczyzno, będziesz miała potomstwo, urodzone i wychowane na tym śmietniku, z matki okrytej wysypką i beznosego ojca!…", + "90273": "Moje dzieci byłyby inne; po niej wzięłyby piękność, po mnie siłę… No, ale ich nie będzie. W tym kraju tylko choroba, nędza i zbrodnia znajdują weselne łożnice, nawet przytułki dla potomstwa.", + "90274": "Strach, co tu się stanie za kilka generacji… A przecie jest proste lekarstwo: praca obowiązkowa — słusznie wynagradzana. Ona jedna może wzmocnić lepsze indywidua, a bez krzyku wytępić złe i… mielibyśmy ludność dzielną, jak dziś mamy zagłodzoną lub chorą.”", + "90275": "A potem, nie wiadomo z jakiej racji, pomyślał:", + "90276": "„Cóż z tego, że trochę kokietuje?… Kokieteria u kobiet jest jak barwa i zapach u kwiatów. Taka już ich natura, że każdemu chcą się podobać, nawet Mraczewskim…", + "90277": "Dla wszystkich kokieteria, a dla mnie: »zapłać temu panu!…« Może ona myśli, że ja oszukałem ich na kupnie srebra?… To byłoby kapitalne!”", + "90278": "Nad samym brzegiem Wisły leżał stos belek. Wokulski uczuł znużenie, siadł i patrzył. W spokojnej powierzchni wody odbijała się Saska Kępa, już zieleniejąca, i praskie domy z czerwonymi dachami; na środku rzeki stała nieruchoma berlinka. Nie większym wydawał się ten okręt, który zeszłego lata widział Wokulski na Morzu Czarnym, unieruchomiony z powodu zepsucia się machin.", + "90279": "„Leciał jak ptak i nagle utknął; zabrakło w nim motoru. Spytałem się wówczas: a może i ja kiedyś stanę w biegu? — no, i stanąłem. Jakież to pospolite sprężyny wywołują ruch w świecie: trochę węgla ożywia okręt, trochę serca — człowieka…”", + "90280": "W tej chwili żółtawy, za wczesny motyl przeleciał mu nad głową w stronę miasta.", + "90281": "„Ciekawym, skąd on się wziął? — myślał Wokulski. — Natura miewa kaprysy i — analogie — dodał. — Motyle istnieją także w rodzaju ludzkim: piękna barwa, latanie nad powierzchnią życia, karmienie się słodyczami, bez których giną — oto ich zajęcie. A ty, robaku, nurtuj ziemię i przerabiaj ją na grunt zdolny do siewu. Oni bawią się, ty pracuj; dla nich istnieje wolna przestrzeń i światło, a ty ciesz się jednym tylko przywilejem: zrastania się, jeżeli cię rozdepcze ktoś nieuważny.", + "90282": "I tobież to wzdychać do motyla, głupi?… I dziwić się, że ma wstręt do ciebie?… Jakiż łącznik może istnieć między mną i nią?…", + "90283": "No, gąsienica jest także podobna do robaka, póki nie zostanie motylem. Ach więc to ty masz zostać motylem, kupcze galanteryjny? Dlaczegóż by nie? Ciągłe doskonalenie się jest prawem świata, a ileż to kupieckich rodów w Anglii zostało lordowskimi mościami?", + "90284": "W Anglii!… Tam jeszcze istnieje epoka twórcza w społeczeństwie; tam wszystko doskonali się i wstępuje na wyższe szczeble. Owszem, tam nawet ci wyżsi przyciągają do siebie nowe siły. Lecz u nas wyższa warstwa zakrzepła jak woda na mrozie i nie tylko wytworzyła osobny gatunek, który nie łączy się z resztą, ma do niej wstręt fizyczny, ale jeszcze własną martwotą krępuje wszelki ruch z dołu. Co się tu łudzić: ona i ja to dwa różne gatunki istot, naprawdę jak motyl i robak. Mam dla jej skrzydeł opuszczać swoją norę i innych robaków?… To są moi — ci, którzy leżą tam na śmietniku, i może dlatego są nędzni, a będą jeszcze nędzniejsi, że ja chcę wydawać po trzydzieści tysięcy rubli rocznie na zabawę w motyla. Głupi handlarzu, podły człowieku!…", + "90285": "Trzydzieści tysięcy rubli znaczą tyle, co sześćdziesiąt drobnych warsztatów albo sklepików, z których żyją całe rodziny. I to ja mam byt ich zniszczyć, wyssać z nich ludzkie dusze i wypędzić na ten śmietnik?…", + "90286": "No dobrze, ale gdyby nie ona, czy miałbym dziś majątek?… Kto wie, co się stanie ze mną i z tymi pieniędzmi bez niej? Może właśnie dopiero przy niej nabiorą one twórczych własności; może choć kilkanaście rodzin z nich skorzysta?…”", + "90287": "Wokulski odwrócił się i nagle zobaczył na ziemi swój własny cień. Potem przypomniał sobie, że ten cień chodzi przed nim, za nim albo obok niego zawsze i wszędzie, jak myśl o tamtej kobiecie chodziła za nim wszędzie i zawsze, na jawie i we śnie, mieszając się do wszystkich jego celów, planów i czynów.", + "90288": "„Nie mogę wyrzec się jej” — szepnął rozkładając ręce, jakby tłomaczył się komuś.", + "90289": "Wstał z belek i wrócił do miasta.", + "90290": "Idąc przez ulicę Oboźną, przypomniał sobie furmana Wysockiego, któremu koń padł, i zdawało mu się, że widzi cały szereg wozów, przed którymi leżą padłe konie, cały szereg rozpaczających nad nimi furmanów, a przy każdym gromadę mizernych dzieci i żonę, która pierze bieliznę takim, co płacić nie mogą.", + "90291": "„Koń?…” — szepnął Wokulski i czegoś serce mu się ścisnęło.", + "90292": "Raz w marcu przechodząc Aleją Jerozolimską zobaczył tłum ludzi, czarny wóz węglarski stojący w poprzek drogi pod bramą, a o parę kroków dalej wyprzężonego konia.", + "90293": "— Co się to stało?", + "90294": "— Koń złamał nogę — odparł wesoło jeden z przechodniów, który miał fiołkowy szalik na szyi i trzymał ręce w kieszeniach.", + "90295": "Wokulski mimochodem spojrzał na delikwenta. Chudy koń z wytartymi bokami stał przywiązany do młodego drzewka unosząc w górę tylną nogę. Stał cicho, patrzył wywróconym okiem na Wokulskiego i gryzł z bólu gałązkę okrytą szronem.", + "90296": "„Dlaczego dziś dopiero przypomniał mi się ten koń? — myślał Wokulski — dlaczego ogarnia mnie taki żal?”", + "90297": "Szedł Oboźną pod górę, rozmarzony, i czuł, że w ciągu kilku godzin, które spędził w nadrzecznej dzielnicy, zaszła w nim jakaś zmiana. Dawniej — dziesięć lat temu, rok temu, wczoraj jeszcze, przechodząc ulicami nie spotykał na nich nic szczególnego. Snuli się ludzie, jeździły dorożki, sklepy otwierały gościnne objęcia dla przechodniów. Ale teraz przybył mu jakby nowy zmysł. Każdy obdarty człowiek wydawał mu się istotą wołającą o ratunek tym głośniej, że nic nie mówił, tylko rzucał trwożne spojrzenia jak ów koń ze złamaną nogą. Każda uboga kobieta wydawała mu się praczką, która wyżartymi od mydła rękami powstrzymuje rodzinę nad brzegiem nędzy i upadku. Każde mizerne dziecko wydawało mu się skazanym na śmierć przedwczesną albo na spędzanie dni i nocy w śmietniku przy ulicy Dobrej.", + "90298": "I nie tylko obchodzili go ludzie. Czuł zmęczenie koni ciągnących ciężkie wozy i ból ich karków tartych do krwi przez chomąto. Czuł obawę psa, który szczekał na ulicy zgubiwszy pana, i rozpacz chudej suki z obwisłymi wymionami, która na próżno biegała od rynsztoka do rynsztoka szukając strawy dla siebie i szczeniąt. Jeszcze, na domiar cierpień, bolały go drzewa obdarte z kory, bruki podobne do powybijanych zębów, wilgoć na ścianach, połamane sprzęty i podarta odzież.", + "90299": "Zdawało mu się, że każda taka rzecz jest chora albo zraniona, że skarży się: „Patrz, jak cierpię…”, i że tylko on słyszy i rozumie jej skargi. A ta szczególna zdolność odczuwania cudzego bólu urodziła się w nim dopiero dziś, przed godziną.", + "90300": "Rzecz dziwna! przecie miał już ustaloną opinię hojnego filantropa. Członkowie Towarzystwa Dobroczynności we frakach składali mu podziękowania za ofiarę dla wiecznie łaknącej instytucji; hrabina Karolowa we wszystkich salonach opowiadała o pieniądzach, które złożył na jej ochronę; jego służba i subiekci sławili go za podwyższenie im pensji. Ale Wokulskiemu rzeczy te nie sprawiały żadnej przyjemności, tak jak on sam nie przywiązywał do nich żadnej wagi. Rzucał tysiące rubli do kas urzędowych dobroczyńców, ażeby kupić za to rozgłos nie pytając, co się zrobi z pieniędzmi.", + "90301": "I dopiero dziś, kiedy dziesięcioma rublami wydobył człowieka z niedoli, kiedy nikt nie mógł głosić przed światem o jego szlachetności, dopiero dziś poznał: co to jest ofiara. Dopiero dziś przed jego zdumionym okiem stanęła nowa, nie znana dotychczas część świata — nędza, której trzeba pomagać.", + "90302": "„Tak, alboż ja dawniej nie widywałem nędzy?…” — szepnął Wokulski.", + "90303": "I przypomniał sobie całe szeregi ludzi obdartych, mizernych, a szukających pracy, chudych koni, głodnych psów, drzew z obdartą korą i połamanymi gałęźmi. Wszystko to przecie spotykał bez wrażenia. I dopiero gdy wielki ból osobisty zaorał mu i zbronował duszę, na tym gruncie użyźnionym krwią własną i skropionym niewidzialnymi dla świata łzami wyrosła osobliwa roślina: współczucie powszechne, ogarniające wszystko — ludzi, zwierzęta, nawet przedmioty, które nazywają martwymi.", + "90304": "„Doktór powiedziałby, że utworzyła mi się nowa komórka w mózgu albo że połączyło się kilka dawnych” — pomyślał.", + "90305": "„Tak, ale co dalej?…”", + "90306": "Dotychczas bowiem miał tylko jeden cel: zbliżyć się do panny Izabeli. Dziś przybył mu drugi: wydobyć z niedostatku Wysockiego.", + "90307": "„Mała rzecz!…”", + "90308": "„Przenieść jego brata pod Skierniewice…” — dodał jakiś głos.", + "90309": "„Drobnostka.”", + "90310": "Ale poza tymi dwoma ludźmi stanęło zaraz kilku innych, za nimi jeszcze kilku, potem olbrzymi tłum borykający się z wszelkiego rodzaju nędzą i wreszcie — cały ocean cierpień powszechnych, które wedle sił należało zmniejszać, a przynajmniej powściągnąć od dalszego rozlewu.", + "90311": "„Przywidzenia… abstrakcyjne… zdenerwowanie!” — szepnął Wokulski.", + "90312": "To była jedna droga. Na końcu bowiem drugiej widział cel realny i jasno określony — pannę Izabelę.", + "90313": "„Nie jestem Chrystusem, ażeby poświęcać się za całą ludzkość.”", + "90314": "„Więc na początek zapomnij o Wysockich” — odparł głos wewnętrzny.", + "90315": "„No, głupstwo! Jakkolwiek jestem dziś rozkołysany, ależ nie mogę być śmieszny — myślał Wokulski. — Zrobię, co się da i komu można, lecz osobistego szczęścia nie wyrzeknę się, to darmo…”", + "90316": "W tej chwili stanął przed drzwiami swego sklepu i wszedł tam.", + "90317": "W sklepie zastał Wokulski tylko jedną osobę. Była to dama wysoka, w czarnych szatach, nieokreślonego wieku. Przed nią leżał stos neseserek: drewnianych, skórzanych, pluszowych i metalowych, prostych i ozdobnych, najdroższych i najtańszych, a — wszyscy subiekci byli na służbie. Klein podawał coraz nowe neseserki, Mraczewski chwalił towar, a Lisiecki akompaniował mu ruchami ręki i brody. Tylko pan Ignacy wybiegł naprzeciw pryncypała.", + "90318": "— Z Paryża przyszedł transport — rzekł do Wokulskiego. — Myślę, że trzeba odebrać jutro.", + "90319": "— Jak chcesz.", + "90320": "— Z Moskwy obstalunki za dziesięć tysięcy rubli, na początek maja.", + "90321": "— Spodziewałem się.", + "90322": "— Z Radomia za dwieście rubli, ale furman upomina się na jutro.", + "90323": "Wokulski ruszył ramionami.", + "90324": "— Trzeba raz zerwać z tym kramarstwem — odezwał się po chwili. — Interes żaden, a wymagania ogromne.", + "90325": "— Zerwać z naszymi kupcami?… — spytał zdziwiony Rzecki.", + "90326": "— Zerwać z Żydami — wtrącił półgłosem Lisiecki. — Bardzo dobrze robi szef wycofując się z tych parszywych stosunków. Nieraz aż wstyd wydawać reszty, tak pieniądze zalatują cebulą.", + "90327": "Wokulski nic nie odpowiedział. Usiadł do swej księgi i udawał, że rachuje, ale naprawdę nie robił nic, nie miał siły. Przypomniał sobie tylko swoje niedawne marzenia o uszczęśliwieniu ludzkości i osądził, że musi być mocno zdenerwowany.", + "90328": "„Rozigrał się we mnie sentymentalizm i fantazja — myślał. — Zły to znak. Mogę ośmieszyć się, zrujnować…”", + "90329": "I machinalnie przypatrywał się niezwykłej fizjognomii damy, która wybierała neseserki. Była ubrana skromnie, miała gładko uczesane włosy. Na jej twarzy białej i razem żółtej malował się głęboki smutek; spoza ust przyciętych wyglądała złość, a ze spuszczonych oczu błyskał czasami gniew, niekiedy pokora.", + "90330": "Mówiła głosem cichym i łagodnym, a targowała się jak stu skąpców. To było za drogie, tamto za tanie; tu plusz stracił barwę, tam zaraz odlezie skórka, a ówdzie ukazuje się rdza na okuciach. Lisiecki już cofnął się od niej rozgniewany, Klejn odpoczywał, a tylko Mraczewski rozmawiał z nią jak z osobą znajomą.", + "90331": "W tej chwili otworzyły się drzwi sklepu i ukazał się w nich — jeszcze oryginalniejszy jegomość. Lisiecki powiedział o nim, że jest podobny do suchotnika, któremu w trumnie zaczęły odrastać wąsy i faworyty. Wokulski zauważył, że gość ma gapiowato otwarte usta, a za ciemnymi binoklami nosi duże oczy, z których przeglądało jeszcze większe roztargnienie.", + "90332": "Gość wszedł kończąc rozmowę z kimś na ulicy, lecz wnet cofnął się, aby swego towarzysza pożegnać. Potem znowu wszedł i znowu cofnął się zadzierając do góry głowę, jakby czytał szyld. Nareszcie wszedł na dobre, ale drzwi za sobą nie zamknął. Wypadkowo spojrzał na damę i — spadły mu z nosa ciemne binokle.", + "90333": "— A… a… a!… — zawołał.", + "90334": "Ale dama gwałtownie odwróciła się od niego do neseserek i upadła na krzesło.", + "90335": "Do przybysza wybiegł Mraczewski i uśmiechając się dwuznacznie, zapytał:", + "90336": "— Pan baron rozkaże?…", + "90337": "— Spinki, uważa pan, spinki zwyczajne, złote albo stalowe… Tylko, rozumie pan, muszą być w kształcie czapki dżokejskiej i — z biczem…", + "90338": "Mraczewski otworzył gablotkę ze spinkami.", + "90339": "— Wody… — odezwała się dama słabym głosem.", + "90340": "Rzecki nalał jej wody z karafki i podał z oznakami współczucia.", + "90341": "— Pani dobrodziejce słabo?… Może by doktora…", + "90342": "— Już mi lepiej — odparła.", + "90343": "Baron oglądał spinki, ostentacyjnie odwracając się tyłem do damy.", + "90344": "— A może, czy nie sądzi pan, byłyby lepsze spinki w formie podków? — pytał Mraczewskiego.", + "90345": "— Myślę, że panu baronowi potrzebne są i te, i te. Sportsmeni noszą tylko oznaki sportsmeńskie, ale lubią odmianę.", + "90346": "— Powiedz mi pan — odezwała się nagle dama do Klejna — na co podkowy ludziom, którzy nie mają za co utrzymywać koni?…", + "90347": "— Otóż, proszę pana — mówił baron — wybrać mi jeszcze parę drobiazgów w formie podkowy…", + "90348": "— Może by popielniczkę? — zapytał Mraczewski.", + "90349": "— Dobrze, popielniczkę — odparł baron.", + "90350": "— Może gustowny kałamarz z siodłem, dżokejką, szpicrutą?", + "90351": "— Proszę o gustowny kałamarz z siodłem i dżokejką…", + "90352": "— Powiedz mi pan — mówiła dama do Klejna podniesionym głosem — czy wam nie wstyd zwozić tak kosztowne drobiazgi, kiedy kraj jest zrujnowany?… Czy nie wstyd kupować konie wyścigowe…", + "90353": "— Drogi panie — zawołał nie mniej głośno baron do Mraczewskiego — zapakuj wszystkie te garnitury, popielniczkę, kałamarz i odeszlij mi do domu. Macie prześliczny wybór towarów… Serdecznie dziękuję… Adieu!…", + "90354": "I wybiegł ze sklepu wracając się parę razy i spoglądając na szyld nad drzwiami.", + "90355": "Po odejściu oryginalnego barona w sklepie zapanowało milczenie. Rzecki patrzył na drzwi, Klejn na Rzeckiego, a Lisiecki na Mraczewskiego, który znajdując się z tyłu damy krzywił się w sposób bardzo dwuznaczny.", + "90356": "Dama z wolna podniosła się z krzesła i zbliżyła się do kantorka, za którym siedział Wokulski.", + "90357": "— Czy mogę spytać — rzekła drżącym głosem — ile panu winien jest ten pan, który dopiero co wyszedł?…", + "90358": "— Rachunki tego pana ze mną, szanowna pani, gdyby je miał, należą tylko do niego i do mnie — odpowiedział Wokulski kłaniając się.", + "90359": "— Panie — ciągnęła dalej rozdrażniona dama — jestem Krzeszowska, a ten pan jest moim mężem. Długi jego obchodzą mnie, ponieważ on zagarnął mój majątek, o który w tej chwili toczy się między nami proces…", + "90360": "— Daruje pani — przerwał Wokulski — ale stosunki między małżonkami do mnie nie należą.", + "90361": "— Ach, więc tak?… Zapewne, że dla kupca jest to najwygodniej. Adieu.", + "90362": "I opuściła sklep trzaskając drzwiami.", + "90363": "W kilka minut po jej odejściu wbiegł do sklepu baron. Parę razy wyjrzał na ulicę, a następnie zbliżył się do Wokulskiego.", + "90364": "— Najmocniej przepraszam — rzekł usiłując utrzymać binokle na nosie — ale jako stały gość pański, ośmielę się w zaufaniu zapytać: co mówiła dama, która wyszła przed chwilą?… Bardzo przepraszam za moją śmiałość, ale w zaufaniu…", + "90365": "— Nic nie mówiła, co by kwalifikowało się do powtórzenia — odparł Wokulski.", + "90366": "— Bo uważa pan, jest to, niestety! moja żona… Pan wie, kto jestem… Baron Krzeszowski… Bardzo zacna kobieta, bardzo światła, ale skutkiem śmierci naszej córki trochę zdenerwowana i niekiedy… Pojmuje pan?… Więc nic?…", + "90367": "— Nic.", + "90368": "Baron ukłonił się i już we drzwiach skrzyżował spojrzenia z Mraczewskim, który mrugnął na niego.", + "90369": "— Więc tak?… — rzekł baron, ostro patrząc na Wokulskiego.", + "90370": "I wybiegł na ulicę. Mraczewski skamieniał i oblał się rumieńcem powyżej włosów. Wokulski trochę pobladł, lecz spokojnie usiadł do rachunków.", + "90371": "— Cóż to za oryginalne diabły, panie Mraczewski? — spytał Lisiecki.", + "90372": "— A to cała historia! — odparł Mraczewski przypatrując się spod oka Wokulskiemu. — Jest to baron Krzeszowski, wielki dziwak, i jego żona, trochę narwana. Nawet skuzynowani ze mną, ale cóż!… — westchnął spoglądając w lustro. — Ja nie mam pieniędzy, więc muszę być w handlu; oni jeszcze mają, więc są moimi kundmanami…", + "90373": "— Mają bez pracy!… — wtrącił Klejn. — Ładny porządek świata, co?", + "90374": "— No, no… już mnie pan do swoich porządków nie nawracaj — odparł Mraczewski. — Otóż pan baron i pani baronowa od roku prowadzą ze sobą wojnę. On chce rozwodu, na co ona się nie zgadza; ona chce przepędzić go od zarządu swoim majątkiem, na co on się nie zgadza. Ona nie pozwala mu trzymać koni, szczególniej jednego wyścigowca; a on nie pozwala jej kupić kamienicy po Łęckich, w której pani Krzeszowska mieszka i gdzie straciła córkę. Oryginały!… Bawią ludzi wymyślając jedno na drugie…", + "90375": "Opowiadał lekkim tonem i kręcił się po sklepie z miną panicza, który przyszedł tu na chwilkę, ale zaraz wyjdzie. Wokulski mienił się siedząc na fotelu; już nie mógł znieść głosu Mraczewskiego.", + "90376": "„Kuzyn Krzeszowskich… — myślał. — Dostanie bilet miłosny od panny Izabeli… A, infamis!…”", + "90377": "I przemógłszy się wrócił do swej księgi. Do sklepu znowu poczęli wchodzić goście, wybierać towary, targować się, płacić. Ale Wokulski widział tylko ich cienie, pogrążony w pracy. A im dłuższe sumował kolumny, im większe wypadały mu sumy, tym bardziej czuł, że w sercu kipi mu jakiś gniew bezimienny. O co?… na kogo?… mniejsza. Dosyć, że ktoś za to zapłaci, pierwszy z brzegu.", + "90378": "Około siódmej sklep już stanowczo wyludnił się, subiekci rozmawiali, Wokulski wciąż rachował. Wtem znowu usłyszał nieznośny głos Mraczewskiego, który mówił aroganckim tonem:", + "90379": "— Co mi pan, panie Klejn, będzie zawracał głowę!… Wszyscy socjaliści są złodzieje, bo chcieliby dzielić się cudzym, i — szubrawcy, bo mają na dwu jedną parę butów i nie wierzą w chustki do nosa.", + "90380": "— Nie mówiłbyś pan tak — odparł smutnie Klejn — gdybyś przeczytał choć z parę broszurek, nawet niedużych.", + "90381": "— Błazeństwo… — przerwał Mraczewski włożywszy ręce w kieszenie. — Będę czytał broszury, które chcą zniszczyć rodzinę, wiarę i własność!… No, takich głupich nie znajdziesz pan w Warszawie.", + "90382": "Wokulski zamknął księgę i włożył ją do kantorka. W tej chwili znowu weszły do sklepu trzy panie żądając rękawiczek.", + "90383": "Targ z nimi przeciągnął się z kwadrans. Wokulski siedział na fotelu i patrzył w okno; gdy zaś damy wyszły, odezwał się tonem bardzo spokojnym:", + "90384": "— Panie Mraczewski.", + "90385": "— Co pan każe?… — spytał piękny młodzieniec biegnąc do kantorka krokiem kontredansowym.", + "90386": "— Od jutra niech pan postara się o inne miejsce — rzekł krótko Wokulski.", + "90387": "Mraczewski osłupiał.", + "90388": "— Dlaczego, panie szefie?… Dlaczego?…", + "90389": "— Dlatego, że u mnie już pan nie ma miejsca.", + "90390": "— Jakiż powód?… Przecie chyba nic złego nie zrobiłem? Gdzież pójdę, jeżeli pan tak nagle pozbawi mię posady?…", + "90391": "— Świadectwo dostanie pan dobre — odparł Wokulski. — Pan Rzecki wypłaci panu pensję za następny kwartał, wreszcie — za pięć miesięcy… A powód jest ten, że ja i pan nie pasujemy do siebie… Zupełnie nie pasujemy. — Mój Ignacy, zrób z panem Mraczewskim rachunek do pierwszego października.", + "90392": "To powiedziawszy Wokulski wstał z fotelu i wyszedł na ulicę.", + "90393": "Dymisja Mraczewskiego zrobiła takie wrażenie, że subiekci nie przemówili między sobą ani słowa, a pan Rzecki kazał zamknąć sklep, chociaż nie było jeszcze ósmej. Pobiegł zaraz do mieszkania Wokulskiego, lecz go tam nie zastał. Przyszedł drugi raz o jedynastej w nocy, lecz w oknach było ciemno, i pan Ignacy wrócił do siebie zgnębiony.", + "90394": "Na drugi dzień, w Wielki Czwartek, Mraczewski już nie pokazał się w sklepie. Pozostali koledzy jego byli smutni i czasem naradzali się między sobą po cichu.", + "90395": "Około pierwszej przyszedł Wokulski. Lecz nim usiadł do kantorka, otworzyły się drzwi i zwykłym wahającym się krokiem wbiegł pan Krzeszowski zadając sobie wiele trudu nad osadzeniem binokli na nosie.", + "90396": "— Panie Wokulski — zawołał roztargniony gość, prawie ode drzwi. — W tej chwili dowiaduję się… Jestem Krzeszowski… Dowiaduję się, że ten biedny Mraczewski z mojej winy otrzymał dymisję. Ależ, panie Wokulski, ja wczoraj bynajmniej nie miałem pretensji do pana… Ja szanuję dyskrecję, jaką okazał pan w sprawie mojej i mojej żony… Ja wiem, że pan jej odpowiedział, jak przystało na dżentelmena…", + "90397": "— Panie baronie — odparł Wokulski — ja nie prosiłem pana o świadectwo przyzwoitości. Poza obrębem tego — co pan każe?…", + "90398": "— Przyszedłem prosić o przebaczenie biednemu Mraczewskiemu, który nawet…", + "90399": "— Do pana Mraczewskiego nie mam żadnej pretensji, nawet tej, ażeby do mnie wracał.", + "90400": "Baron przygryzł wargi. Chwilę milczał, jakby odurzony szorstką odmową; na koniec ukłonił się i cicho powiedziawszy: „Przepraszam…”, opuścił sklep.", + "90401": "Panowie Klejn i Lisiecki cofnęli się za szafy i po krótkiej naradzie wrócili do sklepu, od czasu do czasu rzucając na siebie smutne, lecz wymowne spojrzenia.", + "90402": "Około trzeciej po południu ukazała się pani Krzeszowska. Zdawało się, że jest bledsza, żółciejsza i jeszcze czarniej ubrana niż wczoraj. Lękliwie obejrzała się po sklepie, a spostrzegłszy Wokulskiego zbliżyła się do kantorka.", + "90403": "— Panie — rzekła cicho — dziś dowiedziałam się, że pewien młody człowiek, Mraczewski, z mojej winy stracił u pana miejsce. Jego nieszczęśliwa matka…", + "90404": "— Pan Mraczewski już nie jest u mnie i nie będzie — odparł Wokulski z ukłonem. — Czym więc mogę pani służyć?…", + "90405": "Pani Krzeszowska miała widocznie ułożoną dłuższą mowę. Na nieszczęście, spojrzała Wokulskiemu w oczy i… z wyrazem: „Przepraszam…”, wyszła ze sklepu.", + "90406": "Panowie Klejn i Lisiecki — mrugnęli na siebie wymowniej niż dotychczas, lecz poprzestali na jednomyślnym wzruszeniu ramionami.", + "90407": "Dopiero około piątej po południu zbliżył się do Wokulskiego Rzecki. Oparł ręce na kantorku i rzekł półgłosem:", + "90408": "— Matka tego Mraczewskiego, Staśku, jest bardzo biedna kobieta…", + "90409": "— Zapłać mu pensję do końca roku — odparł Wokulski.", + "90410": "— Myślę… Stasiu, myślę, że nie można aż tak karać człowieka za to, że ma inne niż my przekonania polityczne…", + "90411": "— Polityczne?… — powtórzył Wokulski takim tonem, że panu Ignacemu przeszedł mróz po kościach…", + "90412": "— Zresztą, powiem ci — ciągnął dalej pan Ignacy — szkoda takiego subiekta. Chłopak piękny, kobiety go pasjami lubią…", + "90413": "— Piękny? — odparł Wokulski. — Więc niech pójdzie na utrzymanie, jeżeli taki piękny.", + "90414": "Pan Ignacy cofnął się. Panowie Lisiecki i Klejn już nawet nie spoglądali na siebie.", + "90415": "W godzinę później przyszedł do sklepu niejaki pan Zięba, którego Wokulski przedstawił jako nowego subiekta.", + "90416": "Pan Zięba miał około lat trzydziestu; był może tak przystojny jak Mraczewski, ale wyglądał nierównie poważniej i taktowniej. Nim sklep zamknięto, już zaznajomił się, a nawet zdobył przyjaźń swoich kolegów. Pan Rzecki odkrył w nim zagorzałego bonapartystę; pan Lisiecki wyznał, że on sam obok Zięby jest bardzo bladym antysemitą, a pan Klejn doszedł do wniosku, że Zięba musi być co najmniej biskupem socjalizmu.", + "90417": "Słowem, wszyscy byli kontenci, a pan Zięba spokojny.", + "90418": "IX. Kładki, na których spotykają się ludzie różnych światów", + "90419": "W Wielki Piątek z rana Wokulski przypomniał sobie, że dziś i jutro hrabina Karolowa i panna Izabela będą kwestowały przy grobach.", + "90420": "„Trzeba tam pójść i coś dać — pomyślał i wyjął z kasy pięć złotych półimperiałów. — Chociaż — dodał po chwili — posłałem im już dywany, ptaszki śpiewające, pozytywkę, nawet fontannę!… To chyba wystarczy na zbawienie jednej duszy. Nie pójdę.”", + "90421": "Po południu jednak zrobił sobie uwagę, że może hrabina Karolowa liczy na niego. A w takim razie nie wypada cofać się lub złożyć tylko pięć półimperiałów. Wydobył więc z kasy jeszcze pięć i wszystkie zawinął w bibułkę.", + "90422": "„Co prawda — mówił do siebie — będzie tam panna Izabela, a tej nie można ofiarować dziesięciu półimperiałów.”", + "90423": "Więc rozwinął swój rulon, znowu dołożył dziesięć sztuk złota i jeszcze raz namyślał się: „Iść czy nie iść?…”", + "90424": "„Nie — powiedział — nie będę należał do tej jarmarcznej dobroczynności.”", + "90425": "Rzucił rulon do kasy i w piątek nie poszedł na groby.", + "90426": "Ale w Wielką Sobotę sprawa przedstawiła mu się całkiem z nowego punktu.", + "90427": "„Oszalałem! — mówił. — Więc jeżeli nie pójdę do kościoła, gdzież ją spotkam?… Jeżeli nie pieniędzmi, czym zwrócę na siebie jej uwagę?… Tracę rozsądek…”", + "90428": "Lecz jeszcze wahał się i dopiero około drugiej po południu, gdy Rzecki z powodu święta kazał już sklep zamykać, Wokulski wziął z kasy dwadzieścia pięć półimperiałów i poszedł w stronę kościoła.", + "90429": "Nie wszedł tam jednak od razu; coś go zatrzymywało. Chciał zobaczyć pannę Izabelę, a jednocześnie lękał się tego i wstydził się swoich półimperiałów.", + "90430": "„Rzucić stos złota!… Jakie to imponujące w papierowych czasach i — jakie to dorobkiewiczowskie… No, ale co robić, jeżeli one właśnie na pieniądze czekają?… Może nawet będzie za mało?…”", + "90431": "Chodził tam i na powrót po ulicy naprzeciw kościoła nie mogąc od niego oczu oderwać.", + "90432": "„Już idę — myślał. — Zaraz… jeszcze chwilkę… Ach, co się ze mną stało!…” — dodał czując, że jego rozdarta dusza nawet na tak prosty czyn nie może zdobyć się bez wahań.", + "90433": "Teraz przypomniał sobie: jak on dawno nie był w kościele.", + "90434": "„Kiedyż to?… Na ślubie raz… Na pogrzebie żony drugi raz…”", + "90435": "Lecz i w tym, i w tamtym wypadku nie wiedział dobrze, co się koło niego dzieje; więc patrzył w tej chwili na kościół jak na rzecz zupełnie nową dla siebie.", + "90436": "„Co to jest za ogromny gmach, który zamiast kominów ma wieże, w którym nikt nie mieszka, tylko śpią prochy dawno zmarłych?… Na co ta strata miejsca i murów, komu dniem i nocą pali się światło, w jakim celu schodzą się tłumy ludzi?…", + "90437": "Na targ idą po żywność, do sklepów po towary, do teatru po zabawę, ale po co tutaj?…”", + "90438": "Mimo woli porównywał drobny wzrost stojących pod kościołem pobożnych z olbrzymimi rozmiarami świętego budynku i przyszła mu myśl szczególna. Że jak kiedyś na ziemi pracowały potężne siły dźwigając z płaskiego lądu łańcuchy gór, tak kiedyś w ludzkości istniała inna niezmierna siła, która wydźwignęła tego rodzaju budowle. Patrząc na podobne gmachy można by sądzić, że w głębi naszej planety mieszkali olbrzymowie, którzy wydzierając się gdzieś w górę, podważali skorupę ziemską i zostawiali ślady tych ruchów w formie imponujących jaskiń.", + "90439": "„Dokąd oni wydzierali się? Do innego, podobno wyższego świata. A jeżeli morskie przypływy dowodzą, że księżyc nie jest złudnym blaskiem, tylko realną rzeczywistością, dlaczego te dziwne budynki nie miałyby stwierdzać rzeczywistości innego świata?… Czyliż on słabiej pociąga za sobą dusze ludzkie aniżeli księżyc fale oceanu?…", + "90440": "Wszedł do kościoła i zaraz na wstępie znowu uderzył go nowy widok. Kilka żebraczek i żebraków błagało o jałmużnę, którą Bóg zwróci litościwym w życiu przyszłym. Jedni z pobożnych całowali nogi Chrystusa umęczonego przez państwo rzymskie, inni w progu upadłszy na kolana wznosili do góry ręce i oczy, jakby zapatrzeni w nadziemską wizję. Kościół pogrążony był w ciemności, której nie mógł rozproszyć blask kilkunastu świec płonących w srebrnych kandelabrach. Tu i ówdzie na posadzce świątyni widać było niewyraźne cienie ludzi leżących krzyżem albo zgiętych ku ziemi, jakby kryli się ze swoją pobożnością pełną pokory. Patrząc na te ciała nieruchome można było myśleć, że na chwilę opuściły je dusze i uciekły do jakiegoś lepszego świata.", + "90441": "„Rozumiem teraz — pomyślał Wokulski — dlaczego odwiedzanie kościołów umacnia wiarę. Tu wszystko urządzone jest tak, że przypomina wieczność.”", + "90442": "Od pogrążonych w modlitwie cieniów wzrok jego pobiegł ku światłu. I zobaczył w różnych punktach świątyni stoły okryte dywanami, na nich tace pełne bankocetli, srebra i złota, a dokoła nich damy siedzące na wygodnych fotelach, odziane w jedwab, pióra i aksamity, otoczone wesołą młodzieżą. Najpobożniejsze pukały na przechodniów, wszystkie rozmawiały i bawiły się jak na raucie.", + "90443": "Zdawało się Wokulskiemu, że w tej chwili widzi przed sobą trzy światy. Jeden (dawno już zeszedł z ziemi), który modlił się i dźwigał na chwałę Boga potężne gmachy. Drugi, ubogi i pokorny, który umiał modlić się, lecz wznosił tylko lepianki, i — trzeci, który dla siebie murował pałace, ale już zapomniał o modlitwie i z domów bożych zrobił miejsce schadzek; jak niefrasobliwe ptaki, które budują gniazda i zawodzą pieśni na grobach poległych bohaterów.", + "90444": "„A czymże ja jestem, zarówno obcy im wszystkim?…”", + "90445": "„Może jesteś okiem żelaznego przetaka, w który rzucę ich wszystkich, aby oddzielić stęchłe plewy od ziarna” — odpowiedział mu jakiś głos.", + "90446": "Wokulski obejrzał się. „Przywidzenie chorej wyobraźni.” Jednocześnie przy czwartym stole, w głębi kościoła, spostrzegł hrabinę Karolową i pannę Izabelę. Obie również siedziały nad tacą z pieniędzmi i trzymały w rękach książki, zapewne do nabożeństwa. Za krzesłem hrabiny stał służący w czarnej liberii.", + "90447": "Wokulski poszedł ku nim potrącając klęczących i omijając inne stoły, przy których pukano na niego zawzięcie. Zbliżył się do tacy i ukłoniwszy się hrabinie, położył swój rulon imperiałów.", + "90448": "„Boże — pomyślał — jak ja głupio muszę wyglądać z tymi pieniędzmi.”", + "90449": "Hrabina odłożyła książkę.", + "90450": "— Witam cię, panie Wokulski — rzekła. — Wiesz, myślałam, że już nie przyjdziesz, i powiem ci, że nawet było mi trochę przykro.", + "90451": "— Mówiłam cioci, że przyjdzie, i do tego z workiem złota — odezwała się po angielsku panna Izabela.", + "90452": "Hrabinie wystąpił na czoło rumieniec i gęsty pot. Zlękła się słów siostrzenicy przypuszczając, że Wokulski rozumie po angielsku.", + "90453": "— Proszę cię, panie Wokulski — rzekła prędko — siądź tu na chwilę, bo delegowany nas opuścił. Pozwolisz, że ułożę twoje imperiały na wierzchu, dla zawstydzenia tych panów, którzy wolą wydawać pieniądze na szampana…", + "90454": "— Ależ niech się ciocia uspokoi — wtrąciła panna Izabela znowu po angielsku. — On z pewnością nie rozumie…", + "90455": "Tym razem i Wokulski zarumienił się.", + "90456": "— Proszę cię, Belu — rzekła hrabina tonem uroczystym — pan Wokulski… który tak hojną ofiarę złożył na naszą ochronę…", + "90457": "— Słyszałam — odpowiedziała panna Izabela po polsku, na znak powitania przymykając powieki.", + "90458": "— Pani hrabina — rzekł trochę żartobliwie Wokulski — chce mnie pozbawić zasługi w życiu przyszłym, chwaląc postępki, które zresztą mogłem spełniać w widokach zysku.", + "90459": "— Domyślałam się tego — szepnęła panna Izabela po angielsku.", + "90460": "Hrabina o mało nie zemdlała czując, że Wokulski musi domyślać się znaczenia słów jej siostrzenicy, choćby nie znał żadnego języka.", + "90461": "— Możesz, panie Wokulski — rzekła z gorączkowym pośpiechem — możesz łatwo zdobyć sobie zasługę w życiu przyszłym, choćby… przebaczając urazy…", + "90462": "— Zawsze je przebaczam — odparł nieco zdziwiony.", + "90463": "— Pozwól sobie powiedzieć, że nie zawsze — ciągnęła hrabina. — Jestem stara kobieta i twoja przyjaciółka, panie Wokulski — dodała z naciskiem — więc zrobisz mi pewne ustępstwo…", + "90464": "— Czekam na rozkazy pani.", + "90465": "— Onegdaj dałeś dymisję jednemu z twoich… urzędników, niejakiemu Mraczewskiemu…", + "90466": "— Za cóż to?… — nagle odezwała się panna Izabela.", + "90467": "— Nie wiem — rzekła hrabina. — Podobno chodziło o różnicę przekonań politycznych czy coś w tym guście…", + "90468": "— Więc ten młody człowiek ma przekonania?… — zawołała panna Izabela. — To ciekawe!…", + "90469": "Powiedziała to w sposób tak zabawny, że Wokulski poczuł, jak ustępuje mu z serca niechęć do Mraczewskiego.", + "90470": "— Nie o przekonania chodziło, pani hrabino — odezwał się — ale o nietaktowne uwagi o osobach, które odwiedzają nasz magazyn.", + "90471": "— Może te osoby same postępują nietaktownie — wtrąciła panna Izabela.", + "90472": "— Im wolno, one za to płacą — odpowiedział spokojnie Wokulski. — Nam nie.", + "90473": "Silny rumieniec wystąpił na twarz panny Izabeli. Wzięła książkę i zaczęła czytać.", + "90474": "— Ale swoją drogą dasz się ubłagać, panie Wokulski — rzekła hrabina. — Znam matkę tego chłopca, i wierz mi, że przykro patrzeć na jej rozpacz…", + "90475": "Wokulski zamyślił się.", + "90476": "— Dobrze — odpowiedział — dam mu posadę, ale w Moskwie.", + "90477": "— A jego biedna matka?… — zapytała hrabina tonem proszącym.", + "90478": "— Więc podwyższę mu o dwieście… o trzysta rubli pensję — odparł.", + "90479": "W tej chwili zbliżyło się do stołu kilkoro dzieci, którym hrabina zaczęła rozdawać obrazki. Wokulski wstał z fotelu i aby nie przeszkadzać pobożnym zajęciom, przeszedł na stronę panny Izabeli.", + "90480": "Panna Izabela podniosła oczy od książki i dziwnym wzrokiem patrząc na Wokulskiego spytała:", + "90481": "— Pan nigdy nie cofa swoich postanowień?", + "90482": "— Nie — odpowiedział. Ale w tej chwili spuścił oczy.", + "90483": "— A gdybym poprosiła za tym młodym człowiekiem?…", + "90484": "Wokulski spojrzał na nią zdumiony.", + "90485": "— W takim razie odpowiedziałbym, że pan Mraczewski stracił miejsce, ponieważ niestosownie odzywał się o osobach, które zaszczyciły go trochę łaskawszym tonem w rozmowie… Jeżeli jednak pani każe…", + "90486": "Teraz panna Izabela spuściła oczy, zmieszana w wysokim stopniu.", + "90487": "— A… a!… wszystko mi jedno w rezultacie, gdzie osiedli się ten młody człowiek. Niech jedzie i do Moskwy.", + "90488": "— Tam też pojedzie — odparł Wokulski. — Moje uszanowanie paniom — dodał kłaniając się.", + "90489": "Hrabina podała mu rękę.", + "90490": "— Dziękuję ci, panie Wokulski, za pamięć i proszę, ażebyś przyszedł do mnie na święcone. Bardzo cię proszę, panie Wokulski — dodała z naciskiem.", + "90491": "Nagle spostrzegłszy jakiś ruch na środku kościoła zwróciła się do służącego:", + "90492": "— Idźże, mój Ksawery, do pani prezesowej i proś, ażeby nam pozwoliła swego powozu. Powiedz, że nam koń zachorował.", + "90493": "— Na kiedy jaśnie pani rozkaże? — spytał służący.", + "90494": "— Tak… za półtorej godziny. Prawda, Belu, że nie posiedzimy tu dłużej?", + "90495": "Służący podszedł do stołu przy drzwiach.", + "90496": "— Więc do jutra, panie Wokulski — rzekła hrabina. — Spotkasz u mnie wielu znajomych. Będzie kilku panów z Towarzystwa Dobroczynności…", + "90497": "„Aha!…” — pomyślał Wokulski żegnając hrabinę. Czuł dla niej w tej chwili taką wdzięczność, że na jej ochronę oddałby połowę majątku.", + "90498": "Panna Izabela z daleka kiwnęła mu głową i, znowu spojrzała w sposób, który wydał mu się bardzo niezwykłym. A gdy Wokulski zniknął w cieniach kościoła, rzekła do hrabiny:", + "90499": "— Cioteczka kokietuje tego pana. Ej! ciociu, to zaczyna być podejrzane…", + "90500": "— Twój ojciec ma słuszność — odparła hrabina — ten człowiek może być użyteczny. Zresztą za granicą podobne stosunki należą do dobrego tonu.", + "90501": "— A jeżeli te stosunki przewrócą mu w głowie?… — spytała panna Izabela.", + "90502": "— W takim razie dowiódłby, że ma słabą głowę — odpowiedziała krótko hrabina biorąc się do książki nabożnej.", + "90503": "Wokulski nie opuścił kościoła, ale w pobliżu drzwi skręcił w boczną nawę. Tuż przy grobie Chrystusa, naprzeciw stolika hrabiny, stał w kącie pusty konfesjonał. Wokulski wszedł do niego, przymknął drzwiczki i niewidzialny, przypatrywał się pannie Izabeli.", + "90504": "Trzymała w ręku książkę spoglądając od czasu do czasu na drzwi kościelne. Na twarzy jej malowało się zmęczenie i nudy. Czasami do stolika zbliżały się dzieci po obrazki; panna Izabela niektórym podawała je sama z takim ruchem, jakby chciała powiedzieć: ach, kiedyż się to skończy!…", + "90505": "„I to wszystko robi się nie przez pobożność ani przez miłość do dzieci, ale dla rozgłosu i w celu wyjścia za mąż — pomyślał Wokulski. — No i ja także — dodał — niemało robię dla reklamy i ożenienia się. Świat ładnie urządzony! Zamiast po prostu pytać się: kochasz mnie czy nie kochasz? albo: chcesz mnie czy nie chcesz? ja wyrzucam setki rubli, a ona kilka godzin nudzi się na wystawie i udaje pobożną.", + "90506": "A jeżeli odpowiedziałaby, że mnie nie kocha? Wszystkie te ceremonie mają dobrą stronę: dają czas i możność zaznajomienia się.", + "90507": "Źle to jednak nie umieć po angielsku… Dziś wiedziałbym, co o mnie myśli: bo jestem pewny, że o mnie mówiła do swej ciotki. Trzeba nauczyć się…", + "90508": "Albo weźmy takie głupstwo jak powóz?… Gdybym miał powóz, mógłbym ją teraz odesłać do domu z ciotką, i znowu zawiązałby się między nami jeden węzeł… Tak, powóz przyda mi się w każdym razie. Przysporzy z tysiąc rubli wydatków na rok, ale cóż zrobię? Muszę być gotowym na wszystkich punktach.", + "90509": "Powóz… angielszczyzna… przeszło dwieście rubli na jedną kwestę!… I to robię ja, który tym pogardzam… Właściwie jednak — na cóż będę wydawał pieniądze, jeżeli nie na zapewnienie sobie szczęścia? Co mnie obchodzą jakieś teorie oszczędności, gdy czuję ból w sercu?…”", + "90510": "Dalszy bieg myśli przerwała mu smutna, brzęcząca melodia. Była to muzyka szkatułki grającej, po której nastąpił świegot sztucznych ptaków; a gdy one milkły, rozlegał się cichy szelest fontanny, szept modlitw i westchnienia pobożnych.", + "90511": "W nawie, u konfesjonału, u drzwi kaplicy grobowej widać było zgięte postacie klęczących. Niektórzy czołgali się do krucyfiksu na podłodze i ucałowawszy go kładli na tacy drobne pieniądze wydobyte z chustki do nosa.", + "90512": "W głębi kaplicy, w powodzi światła, leżał biały Chrystus otoczony kwiatami. Zdawało się Wokulskiemu, że pod wpływem migotliwych płomyków twarz jego ożywia się przybierając wyraz groźby albo litości i łaski. Kiedy pozytywka wygrywała Łucję z Lamermooru albo kiedy ze środka kościoła doleciał stukot pieniędzy i francuskie wykrzykniki, oblicze Chrystusa ciemniało. Ale kiedy do krucyfiksu zbliżył się jaki biedak i opowiadał Ukrzyżowanemu swoje strapienia, Chrystus otwierał martwe usta i w szmerze fontanny powtarzał błogosławieństwa i obietnice…", + "90513": "„Błogosławieni cisi… Błogosławieni smutni…”", + "90514": "Do tacy podeszła młoda, uróżowana dziewczyna. Położyła srebrną czterdziestówkę, ale nie śmiała dotknąć krzyża. Klęczący obok z niechęcią patrzyli na jej aksamitny kaftanik i jaskrawy kapelusz. Ale gdy Chrystus szepnął: „Kto z was jest bez grzechu, niech rzuci na nią kamieniem”, padła na posadzkę i ucałowała jego nogi jak niegdyś Maria Magdalena.", + "90515": "„Błogosławieni, którzy łakną sprawiedliwości… Błogosławieni, którzy płaczą…”", + "90516": "Z głębokim wzruszeniem przypatrywał się Wokulski pogrążonemu w kościelnym mroku tłumowi, który z tak cierpliwą wiarą od osiemnastu wieków oczekuje spełnienia się boskich obietnic.", + "90517": "„Kiedyż to będzie!…” — pomyślał.", + "90518": "„Pośle Syn Człowieczy anioły swoje, a oni zbiorą wszystkie zgorszenia i tych, którzy nieprawość czynią, jako zbiera się kąkol i pali się go ogniem.”", + "90519": "Machinalnie spojrzał na środek kościoła. Przy bliższym stoliku hrabina drzemała, a panna Izabela ziewała, przy dalszym trzy nie znane mu damy zaśmiewały się z opowiadań jakiegoś wykwintnego młodzieńca.", + "90520": "„Inny świat… inny świat!… — myślał Wokulski. — Co za fatalność popycha mnie w tamtą stronę?”", + "90521": "W tej chwili tuż obok konfesjonału stanęła, a potem uklękła osoba młoda, ubrana bardzo starannie, z małą dziewczynką.", + "90522": "Wokulski przypatrzył się jej i dostrzegł, że jest niezwykle piękna. Uderzył go nade wszystko wyraz jej twarzy, jakby do tego grobu przyszła nie z modlitwą, ale z zapytaniem i skargą.", + "90523": "Przeżegnała się, lecz zobaczywszy tacę wydobyła woreczek z pieniędzmi.", + "90524": "— Idź, Helusiu — rzekła półgłosem do dziecka — połóż to na tacy i pocałuj Pana Jezusa.", + "90525": "— Gdzie, proszę mamy, pocałować?", + "90526": "— W rączkę i w nóżkę…", + "90527": "— I w buzię?", + "90528": "— W buzię nie można.", + "90529": "— Ech, co tam!… — Pobiegła do tacy i pochyliła się nad krzyżem.", + "90530": "— A widzi mama — zawołała powracając — pocałowałam i Pan Jezus nic nie powiedział.", + "90531": "— Niech Helusia będzie grzeczna — odparła matka. — Lepiej uklęknij i zmów paciorek.", + "90532": "— Jaki paciorek?", + "90533": "— Trzy Ojcze nasz, trzy Zdrowaś…", + "90534": "— Taki duży paciorek?… a ja taka malutka…", + "90535": "— No, to zmów jedno Zdrowaś… Tylko uklęknij… Patrz się tam…", + "90536": "— Już patrzę. Zdrowaś Maria, łaski pełna… Czy to, proszę mamy, ptaszki śpiewają?", + "90537": "— Ptaszki sztuczne. Mów paciorek.", + "90538": "— Jakie to sztuczne?", + "90539": "— Zmów pierwej paciorek.", + "90540": "— Kiedy nie pamiętam, gdzie skończyłam…", + "90541": "— Więc mów za mną: Zdrowaś Maria…", + "90542": "— Śmierci naszej. Amen — dokończyła dziewczynka. — A z czego robią się sztuczne ptaszki?", + "90543": "— Heluniu, bądź cicho, bo nigdy cię nie pocałuję — szepnęła strapiona matka. — Masz tu książkę i oglądaj obrazki, jak Pan Jezus był męczony.", + "90544": "Dziewczynka usiadła z książką na stopniach konfesjonału i ucichła.", + "90545": "„Co to za miła dziecina! — myślał Wokulski. — Gdyby była moją, zdaje się, że odzyskałbym równowagę umysłu, którą dziś tracę z dnia na dzień. I matka prześliczna kobieta. Jakie włosy, profil, oczy… Prosi Boga, ażeby zmartwychwstało ich szczęście… Piękna i nieszczęśliwa; musi być wdową.", + "90546": "Ot, gdybym ją był spotkał rok temu.", + "90547": "I jestże tu ład na świecie?… O krok od siebie staje dwoje ludzi nieszczęśliwych; jedno szuka miłości i rodziny, drugie może walczy z biedą i brakiem opieki. Każde znalazłoby w drugim to, czego potrzebuje, no — i nie zejdą się… Jedno przychodzi błagać Boga o miłosierdzie, drugie wyrzuca pieniądze dla stosunków. Kto wie, czy paręset rubli nie byłoby dla tej kobiety szczęściem? Ale ona ich nie dostanie; Bóg w tych czasach nie słucha modlitwy uciśnionych.", + "90548": "A gdyby jednak dowiedzieć się, kto ona jest?… Może bym potrafił jej dopomóc. Dlaczego wzniosłe obietnice Chrystusa nie mają być spełnione, choćby przez takich jak ja niedowiarków, skoro pobożni zajmują się czym innym?” W tej chwili Wokulskiemu zrobiło się gorąco… Do stolika hrabiny zbliżył się elegancki młodzieniec i coś położył na tacy. Na jego widok panna Izabela zarumieniła się i oczy jej nabrały tego dziwnego wyrazu, który zawsze tak zastanawiał Wokulskiego.", + "90549": "Na wezwanie hrabiny elegant siadł na tym samym fotelu, który niedawno zajmował Wokulski, i zawiązała się żywa rozmowa. Wokulski nie słyszał jej treści, tylko czuł, że w mózgu wypala mu się obraz tego towarzystwa. Kosztowny dywan, srebrna taca zasypana na wierzchu garścią imperiałów, dwa świeczniki, dziesięć płomyków, hrabina odziana w grubą żałobę, młody człowiek zapatrzony w pannę Izabelę i ona — rozpromieniona. Nawet ten szczegół nie uszedł jego uwagi, że od blasku płomyków hrabinie świecą się policzki, młodemu człowiekowi koniec nosa, a pannie Izabeli oczy.", + "90550": "„Czy oni kochają się? — myślał. — Więc dlaczegóż by się nie pobrali?… — Może on nie ma pieniędzy… Lecz w takim razie: co znaczą jej spojrzenia?… Podobne rzucała dziś na mnie. Prawda, że panna na wydaniu musi mieć kilku albo i kilkunastu wielbicieli i wabić wszystkich, ażeby… sprzedać się najwięcej ofiarującemu!”", + "90551": "Przyszedł delegowany. Hrabina podniosła się z fotelu, to samo zrobiła panna Izabela i przystojny młodzieniec, i wszyscy troje z wielkim szelestem poszli ku drzwiom zatrzymując się przy innych stolikach. Każdy z asystującej tam młodzieży gorąco witał pannę Izabelę, a ona każdego obdarzała tymi samymi, zupełnie tymi samymi spojrzeniami, które Wokulskiemu zachwiały rozum. Wreszcie wszystko ucichło: hrabina i panna Izabela opuściły kościół.", + "90552": "Wokulski ocknął się i spojrzał bliżej siebie. Pięknej pani z dzieckiem już nie było.", + "90553": "„Jaka szkoda!” — szepnął i uczuł lekkie ściśnięcie serca.", + "90554": "Natomiast obok krzyża leżącego na ziemi wciąż klęczała młoda dziewczyna w aksamitnym kaftaniku i jaskrawym kapeluszu. Gdy zwróciła oczy na oświetlony grób, jej także błysnęło coś na wyróżowanych policzkach. Jeszcze raz ucałowała nogi Chrystusowi, ciężko podniosła się i wyszła.", + "90555": "„Błogosławieni, którzy płaczą… Niechże przynajmniej tobie zmarły Chrystus dotrzyma obietnicy” — pomyślał Wokulski i wyszedł za nią.", + "90556": "W kruchcie spostrzegł, że dziewczyna rozdaje jałmużnę dziadom. I opanowała go okrutna boleść na myśl, że z dwu kobiet, z których jedna chce się sprzedać za majątek, a druga już się sprzedaje z nędzy, ta druga, okryta hańbą, wobec jakiegoś wyższego trybunału może byłaby lepszą i czystszą.", + "90557": "Na ulicy zrównał się z nią i zapytał:", + "90558": "— Dokąd idziesz?", + "90559": "Na jej twarzy znać było ślady łez. Podniosła na Wokulskiego apatyczne wejrzenie i odparła:", + "90560": "— Mogę pójść z panem.", + "90561": "— Tak mówisz?… Więc chodź.", + "90562": "Nie było jeszcze piątej, dzień duży; kilku przechodniów obejrzało się za nimi.", + "90563": "„Trzeba być kompletnym błaznem, ażeby robić coś podobnego — pomyślał Wokulski idąc w stronę sklepu. — Mniejsza o skandal, ale co, u diabła, za projekta snują mi się po łbie? Apostolstwo?… Szczyt głupoty.", + "90564": "Wreszcie — wszystko mi jedno; jestem tylko wykonawcą cudzej woli.”", + "90565": "Wszedł w bramę domu, w którym znajdował się sklep, i skręcił do pokoju Rzeckiego, a za nim dziewczyna. Pan Ignacy był u siebie i zobaczywszy szczególną parę, rozłożył ręce z podziwu.", + "90566": "— Czy możesz wyjść na kilka minut? — zapytał go Wokulski.", + "90567": "Pan Ignacy nie odpowiedział nic. Wziął klucz od tylnych drzwi sklepu i opuścił pokój.", + "90568": "— Dwu? — szepnęła dziewczyna wyjmując szpilkę z kapelusza.", + "90569": "— Za pozwoleniem — przerwał jej Wokulski. — Dopiero co byłaś w kościele, wszak prawda, moja pani?", + "90570": "— Pan mnie widział?", + "90571": "— Modliłaś się i płakałaś. Czy mogę wiedzieć, z jakiego powodu?", + "90572": "Dziewczyna zdziwiła się i wzruszając ramionami odparła:", + "90573": "— Czy pan jest ksiądz, że się o to pyta?", + "90574": "A przypatrzywszy się uważniej Wokulskiemu dodała:", + "90575": "— Eh! także zawracanie głowy… Dowcipny!", + "90576": "Zabierała się do odejścia, ale zatrzymał ją Wokulski.", + "90577": "— Poczekaj. Jest ktoś, który chciałby ci dopomóc, więc nie spiesz się i odpowiadaj szczerze…", + "90578": "Znowu przypatrzyła mu się. Nagle oczy jej zaśmiały się, a na twarz wystąpił rumieniec.", + "90579": "— Wiem — zawołała — pan pewnie od tego starego pana!… On kilka razy obiecywał, że mnie weźmie… Czy on bardzo bogaty?… Pewnie, że bardzo… Jeździ powozem i siada w pierwszych rzędach w teatrze.", + "90580": "— Posłuchaj mnie — przerwał — i odpowiadaj: czegoś płakała w kościele?", + "90581": "— A bo, widzi pan… — zaczęła dziewczyna i opowiedziała tak cyniczną historię jakiegoś sporu z gospodynią, że słuchając jej Wokulski pobladł.", + "90582": "„Oto zwierzę!” — szepnął.", + "90583": "— Poszłam na groby — mówiła dalej dziewczyna — myślałam, że się trochę rozerwę. Gdzie tam, com wspomniała o starej, to aż mi łzy pociekły ze złości. Zaczęłam prosić Pana Boga, ażeby albo starą choroba zatłukła, albo żebym ja od niej wyszła. I widać Bóg wysłuchał, kiedy ten pan chce mnie zabrać.", + "90584": "Wokulski siedział bez ruchu. Wreszcie zapytał:", + "90585": "— Ile masz lat?", + "90586": "— Mówi się, że szesnaście, ale naprawdę mam dziewiętnaście.", + "90587": "— Chcesz stamtąd wyjść?", + "90588": "— A — choćby do piekła. Już mi tak dokuczyli… Ale…", + "90589": "— Cóż?", + "90590": "— Pewnie nic z tego nie będzie… Wyjdę dziś, to po świętach sprowadzą mnie i zapłacą jak wtedy w karnawale, com później tydzień leżała.", + "90591": "— Nie sprowadzą.", + "90592": "— Akurat! Mam przecie dług…", + "90593": "— Duży?", + "90594": "— Oho!… z pięćdziesiąt rubli. Nie wiem nawet, skąd się wziął, bo za wszystko płacę podwójnie. Ale jest… U nas tak zawsze. A jeszcze jak usłyszą, że tamten pan ma pieniądze, to powiedzą, że ich okradłam, i narachują, ile im się podoba.", + "90595": "Wokulski czuł, że opuszcza go odwaga.", + "90596": "— Powiedz mi, czy ty zechcesz pracować?", + "90597": "— A co będę miała do roboty?", + "90598": "— Nauczysz się szyć.", + "90599": "— To na nic. Byłam przecie w szwalni. Ale z ośmiu rubli na miesiąc nikt nie wyżyje. Wreszcie — jestem tyle jeszcze warta, że mogę nikogo nie obszywać.", + "90600": "Wokulski podniósł głowę.", + "90601": "— Nie chcesz wyjść stamtąd!", + "90602": "— Ale chcę!", + "90603": "— Więc decyduj się natychmiast. Albo weźmiesz się do roboty, bo darmo nikt na świecie chleba nie jada…", + "90604": "— I to nieprawda — przerwała. — Ten stary pan nic przecie nie robi, a pieniądze ma. Nieraz też mówił, że mnie już o nic głowa nie zaboli…", + "90605": "— Nie pójdziesz do żadnego pana, tylko do magdalenek. Albo wracaj na miejsce.", + "90606": "— Magdalenki mnie nie wezmą. Trzeba zapłacić dług i mieć poręczenie…", + "90607": "— Wszystko będzie załatwione, jeżeli tam pójdziesz.", + "90608": "— Jakże ja do nich pójdę?", + "90609": "— Dam ci list, który zaraz odniesiesz, i tam zostaniesz. Chcesz czy nie chcesz?…", + "90610": "— Ha! niech pan da list. Zobaczę, jak mi tam będzie.", + "90611": "Usiadła i oglądała się po pokoju.", + "90612": "Wokulski napisał list, opowiedział, gdzie ma iść, i w końcu dodał:", + "90613": "— Masz wóz i przewóz. Będziesz dobra i pracowita, będzie ci dobrze; ale jeżeli nie skorzystasz z okazji, rób, co ci się podoba. Możesz iść.", + "90614": "Dziewczyna roześmiała się.", + "90615": "— To stara będzie się wściekać… To jej narobię… Cha… Cha!… Ale… może pan tylko naciąga?", + "90616": "— Idź — odpowiedział Wokulski wskazując drzwi.", + "90617": "Jeszcze raz przypatrzyła mu się z uwagą i wyszła wzruszając ramionami.", + "90618": "W chwilę po jej odejściu ukazał się pan Ignacy.", + "90619": "— Cóż to za znajomość? — spytał kwaśno.", + "90620": "— Prawda!… — rzekł zamyślony Wokulski. — Nie widziałem jeszcze podobnego bydlęcia, chociaż znam dużo bydląt.", + "90621": "— W samej Warszawie jest ich tysiące — odparł Rzecki.", + "90622": "— Wiem. Tępienie ich do niczego nie doprowadzi, bo ciągle się odradzają, więc wniosek, że prędzej czy później społeczeństwo musi się przebudować od fundamentów do szczytu. Albo zgnije.", + "90623": "— Aha!… — szepnął Rzecki. — Domyślałem się tego.", + "90624": "Wokulski pożegnał go. Doświadczał takich uczuć, jak chory na gorączkę, którego oblano zimną wodą.", + "90625": "„Nim jednak przebuduje się społeczność — myślał — widzę, że sfera mojej filantropii bardzo się uszczupli. Majątek mój nie wystarczyłby na uszlachetnianie instynktów nieludzkich. Wolę ziewające kwestarki niżeli modlące się i płaczące potwory.”", + "90626": "Obraz panny Izabeli ukazał mu się otoczony jaśniejszym niż kiedykolwiek blaskiem. Krew biła mu do głowy i upokarzał się w duchu na myśl, że z podobnym stworzeniem mógł ją zestawić!", + "90627": "„Wolęż ja wyrzucać pieniądze na powozy i konie aniżeli na tego rodzaju — nieszczęścia!…”", + "90628": "W Wielką Niedzielę Wokulski najętym powozem zajechał przed mieszkanie hrabiny. Zastał już długi szereg ekwipażów bardzo rozmaitego dostojeństwa. Były tam eleganckie dorożki obsługujące złotą młodzież i dorożki zwyczajne, wzięte na godziny przez emerytów; stare karety, stare konie, stara uprząż i służba w wytartej liberii, i nowe, prosto z Wiednia powoziki, przy których lokaje mieli kwiaty w butonierkach, a furmani opierali bat na biodrze, jak marszałkowską buławę. Nie brakło i fantastycznych kozaków, odzianych w spodnie tak szerokie, jakby tam właśnie ich panowie umieścili swoją ambicję.", + "90629": "Dostrzegł też mimochodem, że w gronie zebranych woźniców służba wielkich panów zachowywała się w sposób pełen godności, bankierscy chcieli rej wodzić, za co im wymyślano, a dorożkarze byli najrezolutniejsi. Furmani zaś powozów najętych trzymali się blisko siebie, gardzący resztą i przez nią pogardzani.", + "90630": "Gdy Wokulski wszedł do przysionka, siwy szwajcar w czerwonej wstędze ukłonił mu się głęboko i otworzył drzwi do kontramarkarni, gdzie dżentelmen w czarnym fraku zdjął z niego palto. Jednocześnie zaś zabiegł mu drogę Józef, lokaj hrabiny, który dobrze znał Wokulskiego; przenosił bowiem z jego sklepu do kościoła pozytywkę i śpiewające ptaszki.", + "90631": "— Jaśnie pani czeka — rzekł Józef.", + "90632": "Wokulski sięgnął do kamizelki i dał mu pięć rubli czując, że poczyna sobie jak parweniusz.", + "90633": "„Ach, jakiż ja jestem głupi! — myślał. — Nie, nie jestem głupi. Jestem tylko dorobkiewicz, który w tym państwie musi opłacać się każdemu na każdym kroku. No, nawracanie jawnogrzesznic kosztuje więcej.”", + "90634": "Szedł po marmurowych schodach ozdobionych kwiatami, a Józef przed nim. Na pierwszej kondygnacji miał kapelusz na głowie, na drugiej zdjął go nie wiedząc, czy robi stosownie, czy niestosownie.", + "90635": "„W rezultacie mógłbym między nich wszystkich wejść w kapeluszu na głowie” — rzekł do siebie.", + "90636": "Dostrzegł, że Józef mimo swego wieku, więcej niż średniego, biegł po schodach jak łania i na górze gdzieś się podział, a Wokulski został sam nie wiedząc dokąd udać się i komu się zameldować. Była to krótka chwila, lecz w Wokulskim gniew zakipiał.", + "90637": "„Jakimi to oni formami obwarowali się, co? — pomyślał. — A… gdybym to mógł wszystko zwalić!…”", + "90638": "I przywidziało mu się w ciągu kilkunastu sekund, że między nim a tym czcigodnym światem form wykwintnych musi się stoczyć walka, w której albo ten świat runie, albo — on zginie.", + "90639": "„Więc dobrze, zginę… Ale zostawię po sobie pamiątkę!…”", + "90640": "„Zostawisz przebaczenie i litość” — szepnął mu jakiś głos.", + "90641": "„Czyżem ja aż tak nikczemny!”", + "90642": "„Nie, jesteś aż tak szlachetny.”", + "90643": "Ocknął się — przy nim stał pan Tomasz Łęcki.", + "90644": "— Witam cię, panie Stanisławie — rzekł z właściwą mu majestatycznością. — Witam cię tym goręcej, że przybycie twoje do nas łączy się z bardzo miłym wypadkiem w rodzinie…", + "90645": "„Czyżby zaręczyła się panna Izabela?…” — pomyślał Wokulski i pociemniało mu w oczach.", + "90646": "— Wyobraź pan sobie, że z okazji twego tu przybycia… Słyszysz, panie Stanisławie?… Z okazji twojej wizyty u nas ja pogodziłem się z panią Joanną, z moją siostrą… Ale pan zbladłeś?… Znajdziesz tu wielu znajomych… Nie wyobrażaj sobie, że arystokracja jest tak straszną…", + "90647": "Wokulski otrząsnął się.", + "90648": "— Panie Łęcki — odparł chłodno — w moim namiocie pod Plewną bywali więksi panowie. I byli dla mnie tyle łaskawi, że niełatwo wzruszę się widokiem nawet tak wielkich, jakich… nie znajdę w Warszawie.", + "90649": "— A… A!… — szepnął pan Tomasz i ukłonił mu się. Wokulski zdumiał się.", + "90650": "„Oto fagas! — przemknęło mu przez głowę. — I ja… ja!… miałbym z takimi ludźmi robić sobie ceremonie?…”", + "90651": "Pan Łęcki wziął go pod rękę i w sposób bardzo uroczysty wprowadził do pierwszego salonu, gdzie byli sami mężczyźni.", + "90652": "— Widzisz pan: hrabia… — zaczął pan Tomasz.", + "90653": "— Znam — odparł Wokulski, a w duchu dodał: — „Winien mi ze trzysta rubli…”", + "90654": "— Bankier… — objaśniał dalej pan Tomasz. Ale nim powiedział nazwisko, bankier sam zbliżył się do nich i przywitawszy Wokulskiego rzekł:", + "90655": "— Bój się pan Boga, z Paryża ogromnie ekscytują nas o te bulwary… Czy im pan odpowiedziałeś?", + "90656": "— Pierwej chciałem porozumieć się z panem — odparł Wokulski.", + "90657": "— Więc zejdźmy się gdzie. Kiedy pan jesteś w domu?", + "90658": "— Nie mam stałej godziny, wolę być u pana.", + "90659": "— To wstąp pan do mnie we środę na śniadanie i raz skończmy.", + "90660": "Pożegnali się. Pan Tomasz czulej przycisnął ramię Wokulskiego.", + "90661": "— Jenerał… — zaczął.", + "90662": "Jenerał ujrzawszy Wokulskiego podał mu rękę i przywitali się jak starzy znajomi.", + "90663": "Pan Tomasz stawał się coraz tkliwszym dla Wokulskiego i zaczynał dziwić się widząc, że kupiec galanteryjny zna najwybitniejsze osobistości w mieście, a nie zna tylko tych, którzy odznaczali się tytułem albo majątkiem, nic zresztą nie robiąc.", + "90664": "Przy wejściu do drugiego salonu, gdzie było kilka dam, zastąpiła im drogę hrabina Karolowa. Koło niej przesunął się służący Józef.", + "90665": "„Rozstawili pikiety — pomyślał Wokulski — ażeby nie skompromitować dorobkiewicza. Grzecznie to z ich strony, ale…”", + "90666": "— Jakże się cieszę, panie Wokulski — rzekła hrabina odbierając go panu Tomaszowi — jakże się cieszę, że spełniłeś moją prośbę… Jest tu właśnie osoba, która pragnie poznać się z panem.", + "90667": "W pierwszym salonie ukazanie się Wokulskiego zrobiło pewną sensację.", + "90668": "— Jenerale — mówił hrabia — hrabina zaczyna nam sprowadzać kupców galanteryjnych. Ten Wokulski…", + "90669": "— On taki kupiec jak ja i pan — odparł jenerał.", + "90670": "— Mój książę — mówił inny hrabia — skąd wziął się tu ten jakiś Wokulski?", + "90671": "— Zaprosiła go gospodyni — odparł książę.", + "90672": "— Nie mam przesądu co do kupców — ciągnął dalej hrabia — ale ten Wokulski, który zajmował się dostawą w czasie wojny i zrobił na niej majątek…", + "90673": "— Tak… tak… — przerwał książę. — Ten rodzaj majątków bywa zwykle niepewny, ale za Wokulskiego ręczę. Hrabina mówiła ze mną, a ja zapytywałem oficerów, którzy byli na wojnie, między innymi mojego siostrzeńca. Otóż o Wokulskim było jedno zdanie, że dostawa, której się on dotknął, była uczciwa. Nawet żołnierze, ile razy dostali dobry chleb, mówili, że musiał być pieczony z mąki od Wokulskiego. Więcej hrabiemu powiem — ciągnął książę — że Wokulski, który swoją rzetelnością zwrócił na siebie uwagę osób najwyżej położonych, miewał bardzo ponętne propozycje. W styczniu tego oto roku dawano mu dwakroć sto tysięcy rubli tylko za firmę do pewnego przedsiębiorstwa i nie przyjął…", + "90674": "Hrabia uśmiechnął się i rzekł:", + "90675": "— Miałby więcej o dwakroć sto tysięcy rubli…", + "90676": "— Miałby, ale nie byłby dziś tutaj — odparł książę i kiwnąwszy głową hrabiemu odszedł.", + "90677": "— Stary wariat — szepnął hrabia, pogardliwie spoglądając za księciem.", + "90678": "W trzecim salonie, dokąd wszedł z hrabiną Wokulski, znajdował się bufet tudzież mnóstwo większych i mniejszych stolików, przy których dwójkami, trójkami, nawet czwórkami siedzieli zaproszeni. Kilku służących roznosiło potrawy i wina, a dyrygowała nimi panna Izabela, widocznie zastępując gospodynię. Miała na sobie bladoniebieską suknię i wielkie perły na szyi. Była tak piękna i tak majestatyczna w ruchach, że Wokulski patrząc na nią skamieniał.", + "90679": "„Nawet marzyć o niej nie mogę!…” — pomyślał z rozpaczą.", + "90680": "Jednocześnie we framudze okna spostrzegł młodego człowieka, który był wczoraj na grobach, a dziś siedział sam przy małym stoliczku nie spuszczając oka z panny Izabeli.", + "90681": "„Naturalnie, że ją kocha!” — myślał Wokulski i doznał takiego wrażenia, jakby owionął go chłód grobu.", + "90682": "„Jestem zgubiony” — dodał w duchu.", + "90683": "Wszystko to trwało kilka sekund.", + "90684": "— Czy widzisz pan tę staruszkę między biskupem i jenerałem? — odezwała się hrabina. — Jest to prezesowa Zasławska, moja najlepsza przyjaciółka, która koniecznie chce pana poznać. Jest panem bardzo zajęta — ciągnęła hrabina z uśmiechem — jest bezdzietna i ma parę ładnych wnuczek. Zróbże pan dobry wybór!… Tymczasem przypatrz się jej, a gdy ci panowie odejdą, przedstawię pana. A… książę…", + "90685": "— Witam pana — odezwał się książę do Wokulskiego. — Kuzynka pozwoli?…", + "90686": "— Bardzo proszę — odparła hrabina. — Macie tu panowie wolny stolik… Ja opuszczę was na chwilę…", + "90687": "Odeszła.", + "90688": "— Siądźmy, panie Wokulski — mówił książę. — Wybornie zdarzyło się, ponieważ mam do pana ważny interes. Wyobraź pan sobie, że pańskie projekta wywołały wielki popłoch między naszymi bawełnianymi fabrykantami… Wszak dobrze powiedziałem — bawełnianymi?… Oni utrzymują, że pan chce zabić nasz przemysł… Czy istotnie konkurencja, którą pan stwarza, jest tak groźna?…", + "90689": "— Mam wprawdzie — odparł Wokulski — u moskiewskich fabrykantów kredyt do wysokości trzech, nawet czterech milionów rubli, ale jeszcze nie wiem, czy pójdą ich wyroby.", + "90690": "— Straszna!… straszna cyfra! — szepnął książę. — Czy nie widzisz pan w niej istotnego niebezpieczeństwa dla naszych fabryk?", + "90691": "— Ach, nie. Widzę tylko nieznaczne zmniejszenie ich kolosalnych dochodów, co zresztą mnie nie obchodzi. Ja mam obowiązek dbać tylko o własny zysk i o taniość dla nabywców; nasz zaś towar będzie tańszy.", + "90692": "— Czy jednak rozważyłeś pan tę kwestię jako obywatel?… — rzekł książę ściskając go za rękę. — My już tak niewiele mamy do stracenia…", + "90693": "— Mnie się zdaje, że jest to dość po obywatelsku dostarczyć konsumentom tańszego towaru i złamać monopol fabrykantów, którzy zresztą tyle mają z nami wspólnego, że wyzyskują naszych konsumentów i robotników.", + "90694": "— Tak pan sądzisz?… Nie pomyślałem o tym. Mnie zresztą nie obchodzą fabrykanci, ale kraj, nasz kraj, biedny kraj…", + "90695": "— Czym można panom służyć? — odezwała się nagle, zbliżywszy się do nich, panna Izabela.", + "90696": "Książę i Wokulski powstali.", + "90697": "— Jakże jesteś dziś piękna, kuzynko — rzekł książę ściskając ją za rękę. — Żałuję doprawdy, że nie jestem moim własnym synem… Chociaż — może to i lepiej! Bo gdybyś mnie odrzuciła, co jest prawdopodobne, byłbym bardzo nieszczęśliwy… Ach, przepraszam!… — spostrzegł się książę. — Pozwolisz, kuzynko, przedstawić sobie pana Wokulskiego. Dzielny człowiek, dzielny obywatel… to ci wystarczy, wszak prawda?…", + "90698": "— Mam już przyjemność… — szepnęła panna Izabela odpowiadając na ukłon.", + "90699": "Wokulski spojrzał jej w oczy i dostrzegł takie przerażenie, taki smutek, że go znowu opanowała desperacja.", + "90700": "„Po com ja tu wchodził?…” — pomyślał.", + "90701": "Spojrzał na framugę okna i znowu zobaczył młodego człowieka, który ciągle siedział sam nad nietkniętym talerzem zasłaniając oczy ręką.", + "90702": "„Ach, po com ja tu przyszedł, nieszczęśliwy…” — myślał Wokulski czując taki ból, jakby mu serce wyrywano kleszczami.", + "90703": "— Może pan choć wina pozwoli? — pytała panna Izabela przypatrując mu się ze zdziwieniem.", + "90704": "— Co pani każe — odparł machinalnie.", + "90705": "— Musimy się lepiej poznać, panie Wokulski — mówił książę. — Musisz pan zbliżyć się do naszej sfery, w której, wierz mi, są rozumy i szlachetne serca, ale — brak inicjatywy…", + "90706": "— Jestem dorobkiewiczem, nie mam tytułu… — odparł Wokulski chcąc cośkolwiek odpowiedzieć.", + "90707": "— Przeciwnie, masz pan… jeden tytuł: pracę, drugi: uczciwość, trzeci: zdolności, czwarty: energię… Tych tytułów nam potrzeba do odrodzenia kraju, to nam daj, a przyjmiemy cię jak… brata…", + "90708": "Zbliżyła się hrabina.", + "90709": "— Pozwoli książę?… — rzekła. — Panie Wokulski…", + "90710": "Podała mu rękę i poszli oboje do fotelu prezesowej.", + "90711": "— Oto jest, prezesowo, pan Stanisław Wokulski — odezwała się hrabina do staruszki ubranej w ciemną suknię i kosztowne koronki.", + "90712": "— Siądź, proszę cię — rzekła prezesowa wskazując mu krzesło obok. — Stanisław ci na imię, tak?… A, z którychże to Wokulskich?…", + "90713": "— Z tych… nie znanych nikomu — odparł — a najmniej chyba pani.", + "90714": "— A nie służyłże twój ojciec w wojsku?", + "90715": "— Ojciec nie, tylko stryj.", + "90716": "— I gdzież to on służył, nie pamiętasz?… Czy nie było mu na imię także Stanisław?", + "90717": "— Tak, Stanisław. Był porucznikiem, a później kapitanem w siódmym pułku liniowym…", + "90718": "— W pierwszej brygadzie, drugiej dywizji — przerwała prezesowa. — Widzisz, moje dziecko, że nie jesteś mi tak nie znany… Żyjeż on jeszcze?…", + "90719": "— Umarł przed pięcioma laty.", + "90720": "Prezesowej zaczęły drżeć ręce. Otworzyła mały flakonik i powąchała go.", + "90721": "— Umarł, powiadasz?… Wieczny mu odpoczynek!… Umarł… A nie zostałaż ci jaka po nim pamiątka?", + "90722": "— Złoty krzyż…", + "90723": "— Tak, złoty krzyż… I nicże więcej?", + "90724": "— Miniatura stryja z roku 1828, malowana na kości słoniowej.", + "90725": "Prezesowa coraz częściej podnosiła flakonik; ręce drżały jej coraz silniej.", + "90726": "— Miniatura… — powtórzyła. — A wieszże, kto ją malował?… I nicże więcej nie zostało?", + "90727": "— Była jeszcze paczka papierów i jakaś druga miniatura…", + "90728": "— Coże się z nimi dzieje?… — nalegała coraz niespokojniej prezesowa.", + "90729": "— Te przedmioty stryj sam opieczętował na kilka dni przed śmiercią i kazał włożyć je do swojej trumny.", + "90730": "— A… a!… — szepnęła staruszka i rzewnie się rozpłakała.", + "90731": "W sali zrobił się ruch. Przybiegła zatrwożona panna Izabela, potem hrabina, wzięły prezesową pod ręce i z wolna wyprowadziły do dalszych pokojów. W jednej chwili na Wokulskiego zwróciły się wszystkie oczy. Zaczęto z cicha szeptać.", + "90732": "Widząc, że wszyscy na niego patrzą i o nim mówią, Wokulski zmieszał się. Ażeby jednak pokazać obecnym, że ta osobliwa popularność nic go nie obchodzi, wypił jeden po drugim dwa kieliszki wina stojące na stoliku i wtedy spostrzegł, że jeden kieliszek, z winem węgierskim, należał do jenerała, a drugi, z czerwonym, do biskupa.", + "90733": "„Ładnie się urządzam — rzekł do siebie. — Gotowi jeszcze powiedzieć, że zrobiłem afront staruszce, ażeby wypić wino jej sąsiadom…”", + "90734": "Wstał z zamiarem wyjścia i zrobiło mu się gorąco na myśl o defiladzie przez dwa salony, w których czekają go rózgi spojrzeń i szeptów. Ale zabiegł mu drogę książę mówiąc:", + "90735": "— Pewnie rozmawialiście państwo z prezesową o bardzo dawnych czasach, kiedy aż do łez doszło. Prawda, że zgadłem?… Wracając do tematu, który nam przerwano, czy nie sądzisz pan, że dobrze byłoby założyć w kraju polską fabrykę tanich tkanin?…", + "90736": "Wokulski potrząsnął głową.", + "90737": "— Wątpię, ażeby się to udało — odparł. — Trudno myśleć o wielkich fabrykach tym, którzy nie mogą zdobyć się na małe ulepszenia w już istniejących…", + "90738": "— Mianowicie?…", + "90739": "— Mówię o młynach — ciągnął Wokulski. — Za parę lat będziemy sprowadzali nawet mąkę, bo nasi młynarze nie chcą zastąpić kamieni — walcami.", + "90740": "— Pierwszy raz słyszę?… Siądźmy tu — mówił książę ciągnąc go do obszernej framugi — i opowiedz pan, co to znaczy?", + "90741": "W salonach tymczasem rozmawiano.", + "90742": "— Jakaś zagadkowa figura ten pan — mówiła po francusku dama w brylantach do damy w strusim piórze. — Pierwszy raz widziałam prezesową płaczącą.", + "90743": "— Naturalnie, historia miłosna — odpowiedziała dama z piórem. — W każdym razie zrobił ktoś złośliwego figla hrabinie i prezesowej wprowadzając tego jegomościa.", + "90744": "— Przypuszczasz pani, że…", + "90745": "— Jestem pewna — odparła wzruszając ramionami. — Niech pani wreszcie spojrzy na niego. Maniery bardzo złe, ale cóż to za fizjognomia, jaka duma!… Szlachetnej rasy nie ukryje się nawet pod łachmanami.", + "90746": "— Zadziwiające!… — mówiła dama w brylantach. — Bo i ten jego majątek, jakoby zrobiony w Bułgarii…", + "90747": "— Naturalnie. To zarazem tłomaczy, dlaczego prezesowa pomimo bogactw tak mało wydaje na siebie.", + "90748": "— I książę bardzo na niego łaskaw…", + "90749": "— Przez litość, czy nie za mało?… Niech tylko pani spojrzy na nich obu…", + "90750": "— Sądziłabym, że nie ma ani śladu podobieństwa.", + "90751": "— Zapewne, ale… ta duma, pewność siebie… Z jaką oni swobodą rozmawiają…", + "90752": "Przy innym stoliku naradzali się trzej panowie.", + "90753": "— No, hrabina zrobiła zamach stanu — mówił brunet z grzywką.", + "90754": "— I udał się jej. Ten Wokulski trochę sztywny, ale ma w sobie coś — odpowiedział pan siwy.", + "90755": "— W każdym razie kupiec…", + "90756": "— Czymże kupiec gorszy od bankierów?", + "90757": "— Kupiec galanteryjny, sprzedaje portmonetki — nalegał brunet.", + "90758": "— My czasami sprzedajemy herby… — wtrącił trzeci, szczupły staruszek z siwymi faworytami.", + "90759": "— Jeszcze zechce ożenić się tutaj…", + "90760": "— Tym lepiej dla panien.", + "90761": "— Ja bym mu sam oddał córkę. Człowiek, słyszę, porządny, bogaty, posagu nie strwoni…", + "90762": "Koło nich szybko przeszła hrabina.", + "90763": "— Panie Wokulski — rzekła wyciągając wachlarz w kierunku framugi.", + "90764": "Wokulski przybiegł do niej. Podała mu rękę i we dwoje opuścili salon. Osamotnionego księcia zaraz otoczyli mężczyźni; niektórzy prosili go, ażeby zapoznał ich z Wokulskim.", + "90765": "— Warto, warto!… — mówił zadowolony książę. — Takiego nie było jeszcze między nami. Gdybyśmy dawniej zbliżyli się do nich, nasz nieszczęśliwy kraj wyglądałby inaczej.", + "90766": "Usłyszała to mijająca ich właśnie panna Izabela i — pobladła. Przystąpił do niej młody człowiek z wczorajszej kwesty.", + "90767": "— Zmęczyła się pani? — rzekł.", + "90768": "— Trochę — odpowiedziała ze smutnym uśmiechem. — Przychodzi mi do głowy dziwne pytanie — dodała po chwili — czy ja też potrafiłabym walczyć?…", + "90769": "— Czy z sercem? — zapytał. — Nie warto…", + "90770": "Panna Izabela wzruszyła ramionami.", + "90771": "— Ach, gdzież znowu z sercem. Myślę o prawdziwej walce z silnym nieprzyjacielem.", + "90772": "Ścisnęła go za rękę i opuściła salon.", + "90773": "Wokulski prowadzony przez hrabinę minął długi szereg pokojów. W jednym z nich, z dala od zaproszonych gości, rozlegały się śpiewy i dźwięki fortepianu. Gdy weszli tam, uderzył go szczególny widok. Jakiś młody człowiek grał na fortepianie; z dwu bardzo przystojnych dam, stojących przy nim, jedna udawała skrzypce, druga klarnet; przy tej zaś muzyce tańczyło kilka par, między którymi znajdował się tylko jeden mężczyzna.", + "90774": "— Oj! wy zbytnicy! — zgromiła ich hrabina.", + "90775": "Odpowiedzieli wybuchem śmiechu, nie przerywając zabawy.", + "90776": "Minęli i ten pokój i weszli na schody.", + "90777": "— Ot, widzisz — rzekła hrabina — to jest najwyższa arystokracja. Zamiast siedzieć w salonie, uciekli tutaj dokazywać.", + "90778": "„Jaki oni mają rozum!” — pomyślał Wokulski.", + "90779": "I zdawało mu się, że między tymi ludźmi życie upływa prościej i weselej aniżeli między nadętym mieszczaństwem albo arystokratyzującą szlachtą.", + "90780": "Na górze, w pokoju odciętym od zgiełku i nieco przyćmionym, siedziała w fotelu prezesowa.", + "90781": "— Zostawiam was tu, moi państwo — rzekła hrabina. — Nagadajcie się, bo ja muszę wracać.", + "90782": "— Dziękuję ci, Joasiu — odpowiedziała prezesowa. — Siądźże, proszę cię — zwróciła się do Wokulskiego.", + "90783": "A gdy zostali sami, dodała:", + "90784": "— Nawet nie wiesz, ile obudziłeś we mnie wspomnień.", + "90785": "Teraz dopiero Wokulski spostrzegł, że między tą damą a jego stryjem musiał istnieć jakiś niezwykły stosunek. Opanowało go niespokojne zdumienie.", + "90786": "„Dzięki Bogu — pomyślał — że jestem legalnym dzieckiem moich rodziców.”", + "90787": "— Proszę cię — zaczęła prezesowa — mówisz, że stryj twój umarł. Gdzieże on, biedak, pochowany?", + "90788": "— W Zasławiu, gdzie mieszkał od powrotu z emigracji.", + "90789": "Prezesowa znowu podniosła chustkę do oczu.", + "90790": "— Doprawdy?… Ach, ja niewdzięczna!… Byłżeś kiedy u niego?… Nie mówiłże ci nic… Nie oprowadzał cię?… Wszakże tam, na górze, są ruiny zamku, prawda? Stojąż one jeszcze?", + "90791": "— Tam właśnie, do zamku, stryj co dzień chodził na spacer i całe godziny przesiadywaliśmy z nim na dużym kamieniu…", + "90792": "— Patrzajże?… Znam ten kamień; siedzieliśmy wtedy oboje na nim i patrzyliśmy to na rzekę, to na obłoki, których bieg niepowrotny uczył nas, że tak ucieka szczęście. Czuję to dopiero dzisiaj. A studnia jestże w zamku i zawsze głęboka?", + "90793": "— Bardzo głęboka. Tylko trafić do niej trudno, bo wejście zamaskowały gruzy. Dopiero stryj mi ją pokazał.", + "90794": "— Wieszże ty — mówiła prezesowa — że w chwili ostatniego z nim pożegnania myśleliśmy: czy by się do tej studni nie rzucić? Nikt by nas tam nie odszukał i na wieki zostalibyśmy razem. Zwyczajnie — szalona młodość…", + "90795": "Otarła oczy i ciągnęła dalej:", + "90796": "— Bardzo… bardzo lubiłam go, a myślę, że i on mnie trochę… kiedy tak pamiętał wszystko. Ale on był ubożuchny oficer, a ja na nieszczęście bogata, i do tego jeszcze bliska krewna dwu jenerałów. No i rozdzielono nas… Może też byliśmy zanadto cnotliwi… Ale cicho!… cicho… — dodała śmiejąc się i płacząc. — Takie rzeczy wolno mówić kobietom dopiero w siódmym krzyżyku.", + "90797": "Łkanie przerwało jej mowę. Powąchała swój flakonik, odpoczęła i zaczęła znowu:", + "90798": "— Bywają wielkie zbrodnie na świecie, ale chyba największą jest zabić miłość. Tyle lat upłynęło, prawie pół wieku; wszystko przeszło: majątek, tytuły, młodość, szczęście… Sam tylko żal nie przeszedł i pozostał, mówię ci, taki świeży, jakby to było wczoraj. Ach, gdyby nie wiara, że jest inny świat, w którym podobno wynagrodzą tutejsze krzywdy, kto wie, czy nie przeklęłoby się i życia, i jego konwenansów… Ale ty mnie nie rozumiesz, bo wy dziś macie mocniejsze głowy, lecz zimniejsze aniżeli my serca.", + "90799": "Wokulski siedział ze spuszczonymi oczyma. Coś dławiło go, szarpało za piersi. Wpił sobie paznokcie w ręce i myślał, ażeby jak najprędzej stąd wyjść i już nie słuchać skarg, które odnawiały w nim najboleśniejsze rany.", + "90800": "— A maż on, biedaczysko, jaki nagrobek? — spytała po chwili prezesowa.", + "90801": "Wokulski zarumienił się. Nigdy nie przychodziło mu do głowy, ażeby zmarli potrzebowali czegoś więcej nad grudę ziemi.", + "90802": "— Nie ma — ciągnęła prezesowa widząc jego zakłopotanie. — Nie tobie dziwię się, moje dziecko, żeś o nagrobku nie pamiętał, ale sobie wyrzucam, żem zapomniała o człowieku.", + "90803": "Zadumała się i nagle, położywszy na jego ramieniu swoją wychudłą i drżącą rękę, rzekła zniżonym głosem:", + "90804": "— Mam do ciebie prośbę… Powiedz, że ją spełnisz…", + "90805": "— Z pewnością — odparł Wokulski.", + "90806": "— Pozwól, ażebym ja mu postawiła nagrobek. Ale że sama jechać tam nie mogę, więc ty mnie wyręczysz. Weź stąd kamieniarza, niechaj rozłupie ten kamień, wiesz, ten, na którym siadywaliśmy na górze, pod zamkiem, i niech jedną połowę ustawią na jego grobie. Cokolwiek będzie kosztować, zapłacisz, a zwrócę ci razem z dozgonną wdzięcznością. Zrobiszże to?", + "90807": "— Zrobię.", + "90808": "— To dobrze, dziękuję ci… Myślę, że mu przyjemniej będzie spoczywać pod kamieniem, który słyszał nasze rozmowy i patrzył na łzy. Ach, jak ciężko wspominać… A napis, wieszże jaki?… — mówiła dalej. — Kiedyśmy się rozłączali, zostawił mi parę strofek z Mickiewicza. Pewnie czytałeś je kiedy.", + "90809": "Jak cień tym dłuższy, gdy padnie z daleka,", + "90810": "Tym szerzej koło żałobne roztoczy,", + "90811": "Tak pamięć o mnie: im dalej ucieka,", + "90812": "Tym grubszym kirem twą duszę zamroczy…", + "90813": "O, prawda to!… I studnię, która miała nas połączyć, chciałabym upamiętnić w jakiś sposób…", + "90814": "Wokulski wstrząsnął się i patrzył gdzieś szeroko otwartymi oczyma.", + "90815": "— Co tobie? — zapytała prezesowa.", + "90816": "— Nic — odparł z uśmiechem. — Śmierć zajrzała mi w oczy.", + "90817": "— Nie dziw się: krąży koło mnie starej, zatem muszą ją widzieć moi sąsiedzi. Więc zrobisz, o co cię proszę?", + "90818": "— Tak.", + "90819": "— Bądźże u mnie po świętach i… często przychodź. Może się trochę ponudzisz, ale może i ja, niedołężna, przydam ci się na co. A teraz idź już na dół, idź…", + "90820": "Wokulski pocałował ją w rękę, ona go parę razy w głowę; potem dotknęła dzwonka. Wszedł służący.", + "90821": "— Sprowadźże pana do sali — rzekła.", + "90822": "Wokulski był odurzony. Nie wiedział, którędy idzie, nie zdawał sobie sprawy z tego, o czym rozmawiali z prezesową. Czuł tylko, że znajduje się w jakimś odmęcie dużych komnat, starodawnych portretów, cichych stąpań, nieokreślonej woni. Otaczały go kosztowne meble, ludzie pełni delikatności, o jakiej nigdy nie marzył, a nad tym wszystkim, jak poemat, unosiły się wspomnienia starej arystokratki, przesiąknięte westchnieniami i łzami.", + "90823": "„Cóż to za świat?… Co to za świat?…”", + "90824": "A jednak jeszcze mu czegoś brakło. Chciał choć raz spojrzeć na pannę Izabelę.", + "90825": "„No, w sali ją zobaczy…”", + "90826": "Lokaj otworzył drzwi do sali. Znowu wszystkie głowy zwróciły się w jego stronę i ucichły rozmowy jak szum odlatującego ptactwa. Nastała chwila ciszy, w której wszyscy patrzyli na Wokulskiego, a on nie widział nikogo, tylko rozgorączkowanym spojrzeniem szukał bladoniebieskiej sukni.", + "90827": "„Tu jej nie ma” — pomyślał.", + "90828": "— No, tylko patrzcie, jak on sobie nic z was nie robi!… — szepnął śmiejąc się staruszek z siwymi faworytami.", + "90829": "„Musi być w drugiej sali” — mówił do siebie Wokulski.", + "90830": "Spostrzegł hrabinę i zbliżył się do niej.", + "90831": "— Cóż, skończyliście państwo konferencję? — spytała hrabina. — Prawda, jaka to miła osoba, prezesowa?… Ma pan w niej wielką przyjaciółkę, nie większą jednak aniżeli we mnie. Zaraz przedstawię pana… Pan Wokulski!… — dodała zwracając się do damy w brylantach.", + "90832": "— A ja zaraz przystępuję do interesu — rzekła dama patrząc na niego z góry. — Nasze sierotki potrzebują kilku sztuk płótna…", + "90833": "Hrabina lekko zarumieniła się.", + "90834": "— Tylko kilku?… — powtórzył Wokulski i spojrzał na brylanty wyniosłej damy, reprezentujące wartość kilkuset sztuk najcieńszego płótna. — Po świętach — dodał — będę miał honor na ręce pani hrabiny przysłać płótno…", + "90835": "Ukłonił się, jakby chciał odchodzić.", + "90836": "— Chcesz nas pan pożegnać? — spytała trochę zmieszana hrabina.", + "90837": "— Ależ to impertynent! — rzekła dama w brylantach do swej towarzyszki w strusim piórze.", + "90838": "— Żegnam panią hrabinę i dziękuję za zaszczyt, jaki mi pani raczyła wyrządzić!… — mówił Wokulski całując gospodynię w rękę.", + "90839": "— Tylko do widzenia, panie Wokulski, wszak prawda?… Dużo będziemy mieli interesów ze sobą.", + "90840": "I w drugim salonie nie było panny Izabeli. Wokulski uczuł niepokój.", + "90841": "„Przecież muszę na nią spojrzeć… Kto wie, jak prędko spotkamy się w podobnych warunkach…”", + "90842": "— A, jesteś pan — zawołał książę. — Już wiem, jaki ułożyliście spisek z panem Łęckim. Spółka do handlu ze Wschodem — wyborna myśl! Musicie i mnie do niej przyjąć… Musimy poznać się bliżej… — A widząc, że Wokulski milczy, dodał: — Prawda, jakim ja nudny, panie Wokulski? Ale to nic nie pomoże; musicie zbliżyć się do nas, pan i panu podobni i — razem idźmy. Wasze firmy są także herbami, nasze herby są także firmami, które gwarantują rzetelność w prowadzeniu interesów…", + "90843": "Ściskali się za ręce i Wokulski coś odpowiedział, ale co?… — nie było mu wiadome. Niepokój jego wzrastał; na próżno szukał panny Izabeli.", + "90844": "— Chyba jest dalej — szepnął z trwogą, idąc do ostatniego salonu.", + "90845": "Tu pochwycił go pan Łęcki z oznakami niebywałej tkliwości.", + "90846": "— Już pan wychodzisz? Więc do widzenia, drogi panie. Po świętach u mnie pierwsza sesja i w imię boże zaczynajmy.", + "90847": "„Nie ma jej!” — myślał Wokulski żegnając się z panem Tomaszem.", + "90848": "— Ale wiesz pan — szepnął Łęcki — zrobiłeś szalony efekt. Hrabina nie posiada się z radości, książę mówi tylko o tobie… A jeszcze ten wypadek z prezesową… No… cudownie!… Nie można było marzyć o zdobyciu lepszej pozycji…", + "90849": "Wokulski stał już w progu. Jeszcze raz szklanymi oczyma powiódł po sali i — wyszedł z desperacją w sercu.", + "90850": "„Może wypadałoby wrócić i pożegnać ją?… Przecież zastępowała miejsce gospodyni…” — myślał, powoli schodząc ze schodów.", + "90851": "Nagle drgnął słysząc szelest sukni w wielkiej galerii.", + "90852": "„Ona…”", + "90853": "Podniósł głowę i zahaczył damę w brylantach.", + "90854": "Ktoś podał mu palto. Wokulski wyszedł na ulicę zatoczywszy się jak pijany.", + "90855": "„Cóż mi po świetnej pozycji, jeżeli jej tam nie ma?”", + "90856": "— Konie pana Wokulskiego! — zawołał z sieni szwajcar, pobożnie ściskając trzyrublówkę. Łzami zaszłe oczy i nieco zachrypnięty głos świadczyły, że obywatel ten nawet na trudnym posterunku czci jednak pierwszy dzień Wielkiejnocy.", + "90857": "— Konie pana Wokulskiego!… Konie Wokulskiego!… Wokulski, zajeżdżaj!… — powtórzyli stojący furmani.", + "90858": "Środkiem Alei z wolna toczyły się dwa szeregi dorożek i powozów w stronę Belwederu i od Belwederu. Ktoś z jadących spostrzegł na chodniku Wokulskiego i ukłonił mu się.", + "90859": "„Kolega!” — szepnął Wokulski i zarumienił się.", + "90860": "Gdy sprowadzono mu powóz, zrazu chciał wsiąść, lecz rozmyślił się.", + "90861": "— Wracaj, bracie, do domu — rzekł do furmana dając mu na piwo.", + "90862": "Powóz odjechał ku miastu. Wokulski zmieszał się z przechodniami i poszedł w stronę Ujazdowskiego placu. Szedł z wolna i przypatrywał się jadącym. Wielu spomiędzy nich znał osobiście. Oto rymarz, który dostarcza mu wyrobów skórzanych, jedzie na spacer z żoną, grubą jak beczka cukru, i wcale ładną córką, z którą chciano go swatać. Oto syn rzeźnika, który do sklepu, niegdyś Hopfera, dostarczał wędlin. Oto bogaty cieśla z liczną rodziną. Wdowa po dystylatorze, również mająca duży majątek i również gotowa oddać rękę Wokulskiemu. Tu garbarz, tam dwaj subiekci bławatni, dalej krawiec męski, mularz, jubiler, piekarz — a oto — jego współzawodnik, kupiec galanteryjny, w zwykłej dorożce.", + "90863": "Większa ich część nie widziała Wokulskiego, niektórzy jednak spostrzegli go i kłaniali mu się; lecz byli i tacy, którzy spostrzegłszy go nie kłaniali się, a nawet uśmiechali się złośliwie. Z całego mnóstwa tych kupców, przemysłowców i rzemieślników, równych mu stanowiskiem, niekiedy bogatszych od niego i dawniej znanych w Warszawie, on tylko jeden był dziś na święconym u hrabiny. Żaden z tamtych, on tylko jeden!…", + "90864": "„Mam nieprawdopodobne szczęście — myślał. — W pół roku zrobiłem majątek krociowy, za parę lat mogę mieć milion… Nawet prędzej… Dziś już mam wstęp na salony, a za rok?… Niektórym z tych, co przed chwilą ocierali się o mnie, przed siedemnastoma laty mogłem usługiwać w sklepie, a nie usługiwałem chyba dlatego, że żaden nie wstąpiłby tam. Z komórki przy sklepie do buduaru hrabiny, co za skok!… Czy aby ja nie za prędko awansuję?” — dodał z tajemną trwogą w sercu.", + "90865": "Był już na rozległym placu Ujazdowskim, w którego południowej części znajdowały się zabawy ludowe. Pomieszane dźwięki katarynek, odgłosy trąb i zgiełk kilkunastutysiącznego tłumu ogarniał go jak fala nadpływającej powodzi. Widział jak na dłoni długi szereg huśtawek, kołyszących się w prawo i w lewo niby ogromne wahadła o potężnym rozmachu. Potem drugi szereg — szybko kręcących się namiotów, z dachami w różnokolorowe pasy. Potem trzeci szereg — bud zielonych, czerwonych i żółtych, gdzie przy wejściu jaśniały potworne malowidła, a na dachu ukazywali się jaskrawo odziani pajace albo olbrzymie lalki. A we środku placu — dwa wysokie słupy, na które teraz właśnie wspinali się amatorowie frakowych garniturów i kilkurublowych zegarków.", + "90866": "Wśród tych wszystkich czasowych a brudnych budynków roił się rozbawiony tłum.", + "90867": "Wokulskiemu przypomniały się lata dziecinne. Jakże mu wtedy, wygłodzonemu, smakowała bułka i serdelek! Jak wyobrażał sobie siadłszy na konia w karuzeli, że jest wielkim wojownikiem! Jak szalonego doznawał upojenia wylatując do góry na huśtawce! Co to była za rozkosz pomyśleć, że dziś nic nie robi i jutro nic nie będzie robił — za cały rok. A z czym da się porównać ta pewność, że dziś położy się spać o dziesiątej i jutro, gdyby chciał, wstanie także o dziesiątej przeleżawszy dwanaście godzin z rzędu!", + "90868": "„I to ja byłem, ja?… — mówił do siebie zdumiony. — Mnie tak cieszyły rzeczy, które w tej chwili tylko wstręt budzą?… Tyle tysięcy otacza mnie rozradowanych biedaków, a ja, bogacz przy nich, cóż mam?… Niepokój i nudy, nudy i niepokój… Właśnie kiedy mógłbym posiadać to, co kiedyś było moim marzeniem, nie mam nic, bo dawne pragnienia wygasły. A tak wierzyłem w swoje wyjątkowe szczęście!…”", + "90869": "W tej chwili potężny krzyk wydarł się z tłumu. Wokulski ocknął się i na szczycie słupa zobaczył jakąś ludzką figurę.", + "90870": "„Aha, triumfator!” — rzekł do siebie Wokulski, ledwie trzymając się na nogach pod naciskiem tłumu, który biegł, klaskał, wiwatował, wskazywał palcami bohatera, pytał o jego nazwisko. Zdawało się, że zdobywcę frakowego garnituru na rękach zaniosą do miasta, wtem — zapał ostygł. Ludzie biegli wolniej, nawet zatrzymywali się, okrzyki cichły, wreszcie zupełnie umilkły. Chwilowy triumfator zsunął się ze szczytu i w parę minut zapomniano o nim.", + "90871": "„Przestroga dla mnie…” — szepnął Wokulski ocierając pot z czoła.", + "90872": "Plac i rozbawione tłumy obmierzły mu do reszty. Zawrócił do miasta.", + "90873": "Środkiem Alei wciąż toczyły się dorożki i powozy. W jednym Wokulski zobaczył bladoniebieską suknię.", + "90874": "„Panna Izabela?…”", + "90875": "Serce poczęło mu bić gwałtownie.", + "90876": "„Nie, nie ona.”", + "90877": "O paręset kroków dalej spostrzegł jakąś piękną twarz kobiecą i dystyngowane ruchy.", + "90878": "„Ona?… Nie. Skądże by wreszcie ona?”", + "90879": "I tak szedł przez całe Aleje, plac Aleksandra, przez Nowy Świat, ciągle upatrując kogoś i ciągle doznając zawodu.", + "90880": "„Więc to jest moje szczęście? — myślał. — Nie pragnę tego, co mógłbym mieć, a szarpię się za tym, czego nie mam. Więc to jest szczęście?… Kto wie, czy śmierć jest takim złem, jak wyobrażają sobie ludzie.”", + "90881": "I pierwszy raz uczuł tęsknotę do twardego, nieprzespanego snu, którego nie niepokoiłyby żadne pragnienia, nawet żadne nadzieje.", + "90882": "W tym samym czasie panna Izabela, wróciwszy od ciotki do domu, prawie z przedpokoju zawołała do panny Florentyny:", + "90883": "— Wiesz?… był na przyjęciu!…", + "90884": "— Kto?", + "90885": "— No ten, Wokulski…", + "90886": "— Dlaczegóż być nie miał, skoro go zaproszono — odparła panna Florentyna.", + "90887": "— Ależ to zuchwalstwo… Ależ to niesłychane!… i jeszcze, wyobraź sobie, ciotka jest nim oczarowana, książę nieledwie mu się narzuca, a wszyscy chórem uważają go za jakąś znakomitość… I ty nic na to?…", + "90888": "Panna Florentyna uśmiechnęła się smutnie.", + "90889": "— Znam to. Bohater sezonu. W zimie był takim pan Kazimierz, a przed kilkunastu laty nawet… ja — dodała cicho.", + "90890": "— Ależ uważaj, kim on jest?… Kupiec… kupiec!…", + "90891": "— Moja Belu — odpowiedziała panna Florentyna — pamiętam sezony, kiedy nasz świat zachwycał się nawet cyrkowcami. Przejdzie i to.", + "90892": "— Boję się tego człowieka — szepnęła panna Izabela.", + "90893": "X. Pamiętnik starego subiekta", + "90894": "…Mamy tedy nowy sklep: pięć okien frontu, dwa magazyny, siedmiu subiektów i szwajcara we drzwiach. Mamy jeszcze powóz błyszczący jak świeżo wyglancowane buty, parę kasztanowatych koni, furmana i lokaja — w liberii. I to wszystko spadło na nas w początkach maja, kiedy Anglia, Austria, a nawet skołatana Turcja uzbrajały się na łeb, na szyję!", + "90895": "— Kochany Stasiu — mówiłem do Wokulskiego — wszyscy kupcy śmieją się, że tak dużo wydajemy w niepewnych czasach.", + "90896": "— Kochany Ignasiu — odpowiedział mi Wokulski — a my śmiać się będziemy ze wszystkich kupców, kiedy nadejdą czasy pewniejsze. Dziś właśnie jest pora do robienia interesów.", + "90897": "— Ależ europejska wojna — mówię — wisi na włosku. W takim razie na pewno czeka nas bankructwo.", + "90898": "— Żartuj z wojny — odpowiada Staś. — Cały ten hałas uspokoi się za parę miesięcy, a my tymczasem zdystansujemy wszystkich współzawodników.", + "90899": "— No — i wojny nie ma. W naszym sklepie ruch jak na odpuście, do naszych składów zwożą i wywożą towary jak do młyna, a pieniądze płyną do kas nie gorzej od plew. Kto by Stasia nie znał, powiedziałby, że to genialny kupiec; ale że ja go znam, więc coraz częściej pytam się: na co to wszystko?… Warum hast du denn das getan?…", + "90900": "Prawda, że i mnie się w podobny sposób pytano. Czyżbym już był tak stary jak nieboszczka Grossmutter i nie rozumiał ani ducha czasu, ani intencyj ludzi młodszych ode mnie?… Ehe! tak źle nie jest…", + "90901": "Pamiętam, że kiedy Ludwik Napoleon (późniejszy cesarz Napoleon III) uciekł z więzienia w roku 1846, zakotłowało się w całej Europie. Nikt nie wiedział, co będzie? Ale wszyscy ludzie rozsądni przygotowywali się do czegoś, a wuj Raczek (pan Raczek ożenił się z moją ciotką) ciągle powtarzał:", + "90902": "— Mówiłem, że Bonapart wypłynie i piwa im nawarzy! Cała bieda w tym, że ja coś nie zdużam na nogi.", + "90903": "Rok 1846 i 1847 upłynęły w wielkim rozgardiaszu. Ukazywały się coraz to jakieś pisemka, a znikali ludzie. Nieraz i ja myślałem: czy już nie pora wytknąć głowę na szerszy świat? A kiedy mnie ogarnęły wątpliwości i niepokoje, po zamknięciu sklepu szedłem do wuja Raczka i opowiadałem, co mnie trapi, prosząc, ażeby poradził mi jak ojciec.", + "90904": "— Wiesz co — odpowiadał wuj uderzając się pięścią w chore kolano — poradzę ci jak ojciec. Chcesz, mówię ci… to idź, a nie chcesz, mówię ci… to zostań…", + "90905": "Dopiero w lutym roku 1848, kiedy Ludwik Napoleon już był w Paryżu, ukazał mi się jednej nocy nieboszczyk ojciec, tak jak widziałem go w trumnie. Surdut zapięty pod szyję, kolczyk w uchu, wąs wyszwarcowany (zrobił mu to pan Domański, ażeby ojciec byle jako nie wystąpił na boskim sądzie). Stanął we drzwiach mojej izdebki we front i rzekł tylko te słowa:", + "90906": "— Pamiętaj, wisusie, czegom cię uczył!…", + "90907": "Sen mara — Bóg wiara, myślałem przez kilka dni. Ale już sklep mi obrzydł. Nawet do śp. Małgosi Pfeifer straciłem skłonność i ciasno zrobiło mi się na Podwalu tak, żem nie mógł wytrzymać. Poszedłem znowu do wuja Raczka po radę.", + "90908": "Pamiętam, leżał akurat w łóżku nakryty pierzyną mojej ciotki i pił gorące ziółka na poty. Gdy mu zaś opowiedziałem cały interes, rzekł:", + "90909": "— Wiesz co, poradzę ci jak ojciec. Chcesz — idź, nie chcesz — zostań. Ale ja, gdyby nie podłe moje nogi, dawno bym już był za granicą. Bo i twoja ciotka, mówię ci — tu zniżył głos — tak okrutnie miele jęzorem, że wolałbym, mówię ci, słuchać baterii austriackich armat aniżeli jej trajkotu. Co mi pomoże smarowaniem, to mi zepsuje gadaniem… A maszże pieniądze? — spytał po chwili.", + "90910": "— Znajdę z kilkaset złotych.", + "90911": "Wuj Raczek kazał zamknąć drzwi mieszkania (ciotki w domu nie było) i sięgnąwszy pod poduszkę wydobył stamtąd klucz.", + "90912": "— Naści — rzekł — otwórz ten kufer skórą obity. Będzie tam na prawo skrzyneczka, a w niej kieska. Podaj mi ją…", + "90913": "Wydobyłem kieskę grubą i ciężką. Wuj Raczek wziął ją do ręki i wzdychając odliczył piętnaście półimperiałów.", + "90914": "— Weź te pieniądze — mówił — na drogę i jeżeli masz jechać, to jedź… Dałbym ci więcej, ale może i na mnie przyjść pora… Zresztą trzeba zostawić coś babie, żeby sobie w razie wypadku znalazła drugiego męża…", + "90915": "Pożegnaliśmy się płacząc. Wuj aż dźwignął się na łóżku i odwróciwszy mnie twarzą do świecy, szepnął:", + "90916": "— Niech ci się jeszcze przypatrzę… Bo to, mówię ci, z tego balu nie każdy wraca… Wreszcie i ja sam jużem człek niedzisiejszy, a humory, mówię ci, zabijają prawie tak jak kule…", + "90917": "Wróciwszy do sklepu, mimo spóźnionej pory, rozmówiłem się z Janem Minclem dziękując mu za obowiązek i opiekę. Ponieważ od roku już gadaliśmy o tych rzeczach, a on zawsze zachęcał mnie, ażebym szedł bić Niemców, więc zdawało mi się, że mój zamiar zrobi mu wielką przyjemność. Tymczasem Mincel jakoś posmutniał. Na drugi dzień wypłacił mi pieniądze, które miałem u niego, dał nawet gratyfikację, obiecał opiekować się pościelą i kufrem, na wypadek gdybym kiedy wrócił. Ale zwykła wojowniczość opuściła go i ani razu nie powtórzył swego ulubionego wykrzyknika:", + "90918": "— Ehej!… dałbym ja Szwabom, żebym tak nie miał sklepu…", + "90919": "Gdy zaś około dziesiątej wieczór, ubrany w półkożuszek i grube buty, uściskawszy go wziąłem za klamkę, ażeby opuścić izbę, w której tyle lat przemieszkaliśmy razem, coś dziwnego stało się z Janem. Nagle zerwał się z krzesła i rozkrzyżowawszy ręce krzyknął:", + "90920": "— Świnia!… gdzie ty idziesz?…", + "90921": "A potem rzucił się na moje łóżko szlochając jak dzieciak.", + "90922": "Uciekłem. W sieni słabo oświetlonej olejnym kagankiem ktoś zastąpił mi drogę. Ażem drgnął. Był to August Katz, odziany jak wypadało na marcową podróż.", + "90923": "— Co ty tu robisz, Auguście? — spytałem.", + "90924": "— Czekam na ciebie.", + "90925": "Myślałem, że chce mnie odprowadzić; więc poszliśmy na plac Grzybowski w milczeniu, bo Katz nigdy nic nie mówił. Fura żydowska, którą miałem jechać, była już gotowa. Ucałowałem Katza, on mnie także. Wsiadłem… on za mną…", + "90926": "— Jedziemy razem — rzekł.", + "90927": "A potem, kiedy byliśmy już za Miłosną, dodał:", + "90928": "— Twardo i trzęsie, spać nie można.", + "90929": "Wspólna podróż trwała niespodziewanie długo, bo aż do października 1849 roku, pamiętasz, Katz, niezapomniany przyjacielu? Pamiętasz te długie marsze na spiekocie, kiedy nieraz piliśmy wodę z kałuży; albo ten pochód przez bagno, w którym zamoczyliśmy ładunki; albo te noclegi w lasach i na polach, kiedy jeden drugiemu spychał głowę z tornistra i ukradkiem ściągał płaszcz służący za wspólną kołdrę?… A pamiętasz tarte kartofle ze słoniną, które ugotowaliśmy we czterech w sekrecie przed całym oddziałem? Tylem razy jadał od tej pory kartofle, ale żadne nie smakowały mi tak jak wówczas. Jeszcze dziś czuję ich zapach, ciepło pary buchającej z garnka i widzę ciebie, Katz, jak dla nietracenia czasu mówiłeś pacierz, jadłeś kartofle i zapalałeś fajkę u ogniska.", + "90930": "Ej! Katz, jeżeli w niebie nie ma węgierskiej piechoty i tartych kartofli, niepotrzebnieś się tam pospieszył.", + "90931": "A pamiętasz jeneralną bitwę, do której zawsze wzdychaliśmy odpoczywając po partyzanckiej strzelaninie? Ja bo nawet w grobie jej nie zapomnę, a jeżeli kiedyś zapyta mnie Pan Bóg: po com żył na świecie?… po to — odpowiem — ażeby trafić na jeden taki dzień. Ty tylko rozumiesz mnie, Katz, bośmy to obaj widzieli. A niby na razie wydawało się — nic…", + "90932": "Na półtorej doby przedtem skupiła się nasza brygada pod jakąś wsią węgierską, której nazwy nie pamiętam. Fetowali nas aż miło. W winie, co prawda nieosobliwszym, można się było myć, a wieprzowina i papryka już nam tak zbrzydły, że człowiek nie wziąłby do ust tego paskudztwa, gdyby, rozumie się, miał co innego. A jaka muzyka, a jakie dziewuchy!… Cyganie doskonale grają, a każda Węgierka istny proch. Kręciło się ich, bestyjek, wszystkiego ze dwadzieścia, a jednak zrobiło się tak gorąco, że nasi zakłuli i zarąbali trzech chłopów, a chłopi zabili nam drągami huzara.", + "90933": "I Bóg wie czym skończyłaby się tak pięknie rozpoczęta zabawa, gdyby w chwili największego tumultu nie zajechał do sztabu szlachcic czwórką koni okrytych pianą. W kilka minut później rozeszła się po wojsku wieść, że w pobliżu znajdują się wielkie masy Austriaków. Zatrąbiono do porządku, tumult ucichł, Węgierki znikły, a w szeregach zaczęto szeptać o jeneralnej bitwie.", + "90934": "— Nareszcie!… — powiedziałeś do mnie.", + "90935": "Tej samej nocy posunęliśmy się o milę naprzód, w ciągu następnego dnia znowu o milę. Co kilka godzin, a później nawet co godzinę przelatywały sztafety. Było to dowodem, że w pobliżu znajduje się nasz sztab korpuśny i że zanosi się na coś grubego.", + "90936": "Tej nocy spaliśmy na gołym polu nie stawiając nawet w kozły broni. Zaś skoro świt ruszyliśmy naprzód: szwadron kawalerii z dwoma lekkimi armatami, potem nasz batalion, a potem cała brygada z artylerią i furgonami, mając silne patrole po bokach. Sztafety przylatywały już co pół godziny.", + "90937": "Gdy weszło słońce, zobaczyliśmy przy gościńcu pierwsze ślady nieprzyjaciela; resztki słomy, wytlone ogniska, budynki rozebrane na opał. Następnie coraz częściej zaczęliśmy spotykać uciekających: szlachtę z rodzinami, duchownych rozmaitych wyznań, w końcu — chłopów i Cyganów. Na wszystkich twarzach malowała się trwoga; prawie każdy coś wykrzykiwał po węgiersku, wskazując rękoma za siebie.", + "90938": "Była blisko siódma, kiedy w stronie południowo–zachodniej huknął strzał armatni. Po szeregach przeleciał szmer:", + "90939": "— Oho! zaczyna się…", + "90940": "— Nie, to sygnał…", + "90941": "Padły znowu dwa strzały i znowu dwa. Jadący przed nami szwadron zatrzymał się; dwie armaty i dwa jaszczyki galopem popędziły naprzód, kilku jezdnych pocwałowało na najbliższe wzgórza. Stanęliśmy — i przez chwilę zaległa taka cisza, że słychać było tętent siwej klaczy dopędzającego nas adiutanta. Przeleciała mimo, do huzarów, dysząc i prawie dotykając brzuchem ziemi.", + "90942": "Tym razem odezwało się bliżej i dalej kilkanaście armat; każdy strzał można było odróżnić.", + "90943": "— Macają dystans! — odezwał się stary nasz major.", + "90944": "— Jest z piętnaście armat — mruknął Katz, który w podobnych chwilach stawał się rozmowniejszy. — A że my ciągniemy dwanaście, toż będzie bal!…", + "90945": "Major odwrócił się do nas na koniu i uśmiechnął się pod szpakowatym wąsem. Zrozumiałem, co to znaczy, usłyszawszy całą gamę strzałów, jakby kto zagrał na organach.", + "90946": "— Jest więcej niż dwadzieścia — rzekłem do Katza.", + "90947": "— Osły!… — zaśmiał się kapitan i podciął swego konia.", + "90948": "Staliśmy na wzniesionym miejscu, skąd widać było idącą za nami brygadę. Zaznaczał ją rudy obłok kurzu, ciągnący się wzdłuż gościńca ze dwie albo i trzy wiorsty.", + "90949": "— Straszna masa wojsk! — szepnąłem. — Gdzie się to pomieści!…", + "90950": "Odezwały się trąbki i nasz batalion rozłamał się na cztery kompanie uszykowane kolumnami obok siebie. Pierwsze plutony wysunęły się naprzód, my zostaliśmy w tyle. Odwróciłem głowę i zobaczyłem, że od głównego korpusu oddzieliły się jeszcze dwa bataliony; zeszły z gościńca i biegły pędem przez pola, jeden na prawo od nas, drugi na lewo. W mały kwadrans zrównały się z nami, przez drugi kwadrans wypoczęły i — ruszyliśmy trzema batalionami naprzód, noga za nogą.", + "90951": "Tymczasem kanonada wzmogła się tak, że było słychać po dwa i po trzy strzały wybuchające jednocześnie. Co gorsze, spoza nich rozlegał się jakiś stłumiony odgłos, podobny do ciągłego grzmotu.", + "90952": "— Ile armat, kamracie? — spytałem po niemiecku idącego za mną podoficera.", + "90953": "— Chyba ze sto — odparł kręcąc głową. — Ale — dodał — porządnie prowadzą interes, bo odezwały się wszystkie razem.", + "90954": "Zepchnięto nas z gościńca, którym w kilka minut później przejechały wolnym kłusem dwa szwadrony huzarów i cztery armaty z należącymi do nich jaszczykami. Idący ze mną w szeregu poczęli żegnać się: „W imię Ojca i Syna…” — Ten i ów popił z manierki.", + "90955": "Na lewo od nas huk wzmagał się: pojedynczych strzałów już nie można było odróżnić. Nagle krzyknięto w przednich szeregach:", + "90956": "— Piechota!… piechota!…", + "90957": "Machinalnie schwyciłem karabin na tuj myśląc, że pokazali się Austriacy. Ale przed nami oprócz wzgórza i rzadkich krzaków nie było nic. Natomiast na tle grzmotu armat, który prawie przestał nas interesować, usłyszałem jakiś trzask podobny do rzęsistego deszczu, tylko o wiele potężniejszy.", + "90958": "— Bitwa!… — zawołał ktoś na froncie przeciągłym głosem.", + "90959": "Uczułem, że mi na chwilę serce bić przestało, nie ze strachu, ale jakby w odpowiedzi na ten wyraz, który od dzieciństwa robił na mnie dziwne wrażenie.", + "90960": "W szeregach pomimo marszu zrobił się ruch. Częstowano się winem, oglądano broń, mówiono, że najdalej za pół godziny wejdziemy w ogień, a nade wszystko — w grubiański sposób żartowano z Austriaków, którym nie wiodło się w tych czasach. Ktoś zaczął gwizdać, inny nucił półgłosem; stopniała nawet sztywna powaga oficerów zamieniając się w koleżeńską zażyłość. Trzeba było dopiero komendy: „Baczność i cisza!…”, ażeby nas uspokoić.", + "90961": "Umilkliśmy i wyrównały się nieco pogięte szeregi. Niebo było czyste, ledwie tu i ówdzie bielił się nieruchomy obłok; na krzakach, które mijaliśmy, nie poruszał się żaden listek; nad polem, zarośniętym młodą trawą, nie odzywał się wystraszony skowronek. Słychać było tylko ciężkie stąpanie batalionu, szybki oddech ludzi, czasem szczęk uderzonych o siebie karabinów albo donośny głos majora, który jadąc przodem, odzywał się do oficerów. A tam, na lewo, wściekały się stada armat i lał deszcz karabinowych strzałów. Kto takiej burzy przy jasnym niebie nie słyszał, bracie Katz, ten nie zna się na muzyce!… Pamiętasz, jak nam wówczas dziwnie było na sercu?… Nie strach, ale tak coś jakby żal i ciekawość…", + "90962": "Skrzydłowe bataliony oddalały się od nas coraz bardziej; wreszcie prawy zniknął za wzgórzami, a lewy o paręset sążni od nas dał nurka w szeroki parów i tylko kiedy niekiedy błysnęła fala jego bagnetów. Podzieli się gdzieś huzarzy i armaty, i ciągnąca z tyłu rezerwa, i został sam nasz batalion, schodzący z jednego wzgórza, ażeby wejść na drugie, jeszcze wyższe. Tylko od czasu do czasu z frontu, od tyłu albo z boków przyleciał jakiś jeździec z kartką albo z ustnym poleceniem od majora. Prawdziwy cud, że od tylu poleceń nie zamąciło mu się we łbie!", + "90963": "Nareszcie, już była blisko dziewiąta, weszliśmy na ostatnią wyniosłość porosłą gęstymi krzakami. Nowa komenda; plutony idące jeden za drugim poczęły stawać obok siebie. Gdy zaś dosięgliśmy szczytu wzgórza, kazano nam pochylić się i zniżyć broń, a w końcu przyklęknąć. Wtedy (pamiętasz, Katz?) Kratochwil, który klęczał przed nami, wetknął głowę między dwie młode sosenki i szepnął:", + "90964": "— Patrzajcie no!…", + "90965": "Od stóp wzgórza, na południe, aż gdzieś do krawędzi horyzontu, ciągnęła się równina, a na niej jakby rzeka białego dymu, szeroka na kilkaset kroków, długa — czy ja wiem — może na milę drogi.", + "90966": "— Tyralierzy!… — rzekł stary podoficer.", + "90967": "Po obu stronach tej dziwnej wody widać było kilka czarnych i kilkanaście białych chmur, kotłujących się przy ziemi.", + "90968": "— To baterie, a tam płoną wsie… — objaśniał podoficer.", + "90969": "Wpatrzywszy się zaś lepiej, można było dojrzeć gdzieniegdzie, również po obu stronach długiej smugi dymu, prostokątne plamy: ciemne po lewej, białe po prawej. Wyglądały one jak wielkie jeże z połyskującymi kolcami.", + "90970": "— To nasze pułki, a to austriackie… — mówił podoficer. — No, no!… — dodał — i sam sztab lepiej nie widzi…", + "90971": "Z tej długiej rzeki dymu dolatywało nas nieustanne trzeszczenie karabinowych strzałów, a w tamtych białych chmurach szalała burza armat.", + "90972": "— Phy! — odezwałeś się wtedy, Katz — i to ma być bitwa?… Miałem się też czego bać…", + "90973": "— Zaczekaj no — mruknął podoficer.", + "90974": "— Przygotuj broń!… — rozległo się po szeregach.", + "90975": "Klęcząc zaczęliśmy wydobywać i odgryzać patrony. Rozległo się szczękanie stalowych stempli i trzask odciąganych kurków… Podsypaliśmy proch na panewki i znowu cisza.", + "90976": "Naprzeciw nas, może o wiorstę, były dwa pagórki, a między nimi gościniec. Spostrzegłem, że na jego żółtym tle ukazują się jakieś białe znaki, które wkrótce utworzyły białą linię, a potem białą plamę. Jednocześnie z parowu leżącego o kilkaset kroków na lewo od nas wyszli granatowi żołnierze, którzy niebawem sformowali się w granatową kolumnę. W tej chwili na prawo od nas huknął strzał armatni i nad białym oddziałem austriackim ukazał się siwy obłoczek dymu. Parę minut pauzy i znowu strzał, i znowu nad Austriakami obłoczek. Pół minuty — znowu strzał i znowu obłoczek…", + "90977": "— Herr Gott! — Panie Boże! — zawołał stary podoficer — jak nasi strzelają… Bem komenderuje czy diabeł…", + "90978": "Od tej pory szedł z naszej strony strzał za strzałem, aż ziemia drgała, ale biała plama tam, na gościńcu, rosła wciąż. Jednocześnie na przeciwległym wzgórzu błysnął dym i w stronę naszej baterii poleciał warczący granat. Drugi dym… trzeci dym… czwarty…", + "90979": "— Mądre bestie! — mruknął podoficer.", + "90980": "— Batalion!… naprzód marsz!… — wrzasnął ogromnym głosem nasz major.", + "90981": "— Kompania!… naprzód marsz!… Pluton!… naprzód marsz!… — powtórzyli różnymi głosami oficerowie.", + "90982": "Znowu uszykowano nas inaczej. Cztery środkowe plutony zostały na tyle, cztery poszły naprzód, na prawo i na lewo. Podciągnęliśmy tornistry i wzięliśmy broń, jak się komu podobało.", + "90983": "— Z górki na pazurki!… — zawołałeś wtedy, Katz.", + "90984": "A w tej chwili granat przeleciał wysoko nad nami i pękł gdzieś w tyle z wielkim łoskotem.", + "90985": "Wtedy błysnęła mi szczególna myśl. Czy bitwy nie są hałaśliwymi komediami, które wojska urządzają dla narodów, nie robiąc sobie zresztą krzywdy?… To bowiem, na co patrzyłem, wyglądało wspaniale, ale nie tak znowu strasznie.", + "90986": "Zeszliśmy na równinę. Od naszej baterii przyleciał huzar donosząc, że jedna z armat zdemontowana. Współcześnie na lewo od nas padł granat; zarył się w ziemię, ale nie wybuchnął.", + "90987": "— Zaczynają nas lizać — rzekł stary podoficer.", + "90988": "Drugi granat pękł nad naszymi głowami i jedna z jego skorup padła Kratochwiłowi pod nogi. Pobladł, ale śmiał się.", + "90989": "— Oho!… ho!… — zawołano w szeregu.", + "90990": "W plutonach, które szły przed nami o jakieś sto kroków na lewo, zrobiło się zamieszanie; gdy zaś kolumna posunęła się dalej, zobaczyliśmy dwu ludzi: jeden leżał twarzą do ziemi, wyciągnięty jak struna, drugi siedział trzymając się rękoma za brzuch. Poczułem zapach prochowego dymu; Katz przemówił coś do mnie, alem go nie słyszał; natomiast zaszumiało mi w prawym uchu, jakby tam wpadła kropla wody.", + "90991": "Podoficer poszedł w prawo, my za nim. Kolumna nasza rozwinęła się we dwie długie linie. Na paręset kroków przed nami zakłębił się dym. Coś trąbiono, alem nie zrozumiał sygnału; natomiast słyszałem ostre poświsty nad głową i koło lewego ucha. O kilka kroków przede mną coś uderzyło w ziemię zasypując mi piaskiem twarz i piersi. Mój sąsiad strzelił; dwaj stojący za mną prawie na moich ramionach oparli karabiny i wypalili jeden po drugim. Ogłuszony do reszty, wypaliłem i ja… Nabiłem i znowu strzeliłem. Przed front spadł czyjś kask i karabin, ale otoczyły nas takie kłęby dymu, żem nic dalszego nie mógł dojrzeć. Widziałem tylko, że Katz, który ciągle strzelał, wygląda jak obłąkany i ma pianę w kątach ust. Szum w uszach spotęgował mi się tak, żem w końcu nic nie słyszał, ani huku karabinów, ani armat.", + "90992": "Nareszcie dym stał się tak gęsty i nieznośny, że za wszelką cenę chciałem wydobyć się z niego. Cofnąłem się z początku wolno, później biegiem, widząc ze zdziwieniem, że i inni robią to samo. Zamiast dwu wyciągniętych szeregów zobaczyłem kupę uciekających ludzi. „Czego oni, u diabła, uciekają?…” — myślałem przyspieszając kroku. Nie był to już bieg, ale koński galop. Zatrzymaliśmy się w połowie wzgórza i tu dopiero spostrzegliśmy, że miejsce nasze na placu zajął jakiś nowy batalion, a na szczycie wzgórza walą z armat.", + "90993": "— Rezerwy w ogniu!… Naprzód, łajdaki!… Świnie wam paść, psubraty!… — wołali czarni od dymu, rozbestwieni oficerowie, ustawiając nas na powrót w szeregi i płazując każdego, kto nawinął się im pod rękę.", + "90994": "Majora między nimi nie było.", + "90995": "Powoli, zmieszani w odwrocie, żołnierze znaleźli się w swoich plutonach, ściągnęli maruderowie i batalion wrócił do porządku. Ubyło jednak ze czterdziestu ludzi.", + "90996": "— Gdzież oni się rozbiegli? — spytałem podoficera.", + "90997": "— Aha, rozbiegli się — odparł zachmurzony.", + "90998": "Nie śmiałem pomyśleć, że zginęli.", + "90999": "Ze szczytu wzgórza zjechało dwu furgonistów; każdy prowadził konia objuczonego pakami. Naprzeciw nich wybiegli nasi podoficerowie i wkrótce wrócili z pakietami nabojów. Wziąłem osiem, bo tyle mi brakowało w ładownicy, i zdziwiłem się: jakim sposobem mogłem je zgubić?", + "91000": "— Wiesz ty — rzekł do mnie Katz — że już po jedynastej?…", + "91001": "— A wiesz ty, że ja nic nie słyszę? — odparłem.", + "91002": "— Głupiś. Przecież słyszysz, co mówię…", + "91003": "— Tak, ale armat nie słyszę… Owszem, słyszę — dodałem skupiwszy uwagę. Grzmot armat i łoskot karabinów zlały się w jedno ogromne warczenie, już nie ogłuszające, ale wprost ogłupiające. Ogarnęła mnie apatia.", + "91004": "Przed nami, może na pół wiorsty, bałwaniła się szeroka kolumna dymu, którą budzący się wiatr niekiedy rozdzierał. Wówczas na chwilę można było widzieć długi szereg nóg albo kasków, z połyskującymi obok nich bagnetami. Nad tamtą kolumną i nad naszą kolumną szumiały granaty, wymieniane pomiędzy baterią węgierską, która strzelała spoza nas, i austriacką, odzywającą się ze wzgórz przeciwległych.", + "91005": "Rzeka dymu, ciągnąca się przez równinę ku południowi, kłębiła się jeszcze mocniej i była bardzo pogięta. Gdzie Austriacy brali górę, zgięcie szło na lewo, gdzie Węgrzy — na prawo. W ogóle pasmo dymu wyginało się bardziej na prawo, jakby nasi już odepchnęli Austriaków. Po całej równinie słała się delikatna mgła niebieskawej barwy.", + "91006": "Dziwna rzecz: huk, choć silniejszy teraz, aniżeli był z początku, już nie robił na mnie wrażenia; ażeby go słyszeć, musiałem się dopiero wsłuchiwać. Tymczasem bardzo wyraźnie dochodził mnie szczęk nabijanych karabinów albo trzask kurków.", + "91007": "Przyleciał adiutant, zatrąbiono, oficerowie zaczęli przemawiać.", + "91008": "— Chłopcy! — wrzeszczał na całe gardło nasz porucznik, który niedawno uciekł z seminarium. — Zrejterowaliśmy, bo Szwabów było więcej, ale teraz zaskoczymy z boku ot tę kolumnę, widzicie?… Zaraz podeprze nas trzeci batalion i rezerwa… Niech żyją Węgry!…", + "91009": "— I ja chciałbym pożyć… — mruknął Kratochwil.", + "91010": "— Pół obrotu w prawo, marsz!…", + "91011": "Szliśmy tak kilka minut; potem pół obrotu w lewo i zaczęliśmy spuszczać się na równinę, usiłując dostać się na prawy bok kolumny walczącej przed nami. Okolica wciąż falista; z przodu widać przez mgłę pole zarośnięte badylami, za nim lasek.", + "91012": "Nagle między owymi badylami spostrzegłem kilka, a potem kilkanaście dymków, jakby w rozmaitych punktach zapalono fajki; jednocześnie zaczęły nad nami świstać kule. Pomyślałem, że tak wychwalane przez poetów świstanie kul nie jest bynajmniej poetyczne, ale raczej ordynaryjne. Czuć tam wściekłość martwego przedmiotu.", + "91013": "Od naszej kolumny oderwał się sznur tyralierów i pobiegł ku badylom. My maszerowaliśmy wciąż, jakby kule przelatujące z ukosa nie do nas adresowano.", + "91014": "W tej chwili stary podoficer, który szedł na prawym skrzydle gwiżdżąc Rakoczego, wypuścił karabin, rozstawił ręce i zatoczył się jak pijany. Przez mgnienie oka widziałem jego twarz: miał z lewej strony rozdarty daszek kaska i czerwoną plamkę na czole. Szliśmy wciąż; na prawym skrzydle znalazł się inny podoficer, młody blondynek.", + "91015": "Już zrównaliśmy się z walczącą kolumną i widzieliśmy pustą przestrzeń między dymem naszej i austriackiej piechoty, kiedy spoza niej wynurzył się długi szereg białych mundurów. Szereg podnosił się i zniżał co sekundę, a jego nogi migały raz po razu, jak na paradzie. Stanął. Nad nim błysnęła taśma stali, pochyliła się i — zobaczyłem ze sto wycelowanych do nas karabinów, lśniących jak igły w papierku. Potem zadymiło się, zgrzytnęło jak łańcuch po żelaznej sztabie, a nad nami i około nas przeleciał wicher pocisków.", + "91016": "— Stój!… Pal!…", + "91017": "Wystrzeliłem co rychlej, pragnąc zasłonić się chociaż dymem. Pomimo huku usłyszałem za sobą niby uderzenie kijem w człowieka; ktoś z tyłu padł zawadzając o mój tornister. Opanował mnie gniew i desperacja; czułem, że zginę, jeżeli nie zabiję niewidzialnego wroga. Nabijałem broń i strzelałem bez pamięci, trochę zniżając karabin i myśląc z dziką satysfakcją, że moje kule nie pójdą górą. Nie patrzyłem na bok ani pod nogi; bałem się zobaczyć leżącego człowieka.", + "91018": "Wtem stało się coś nieoczekiwanego. W pobliżu nas zatrzeszczały bębny i rozległy się przeraźliwe piszczałki fajfrów. Toż samo za nami. Ktoś krzyknął: „Naprzód!” i — nie wiem, z ilu piersi wybuchnął krzyk podobny do jęku albo do wycia. Kolumna poruszyła się z wolna, prędzej, biegiem… Strzały prawie ucichły i odzywały się tylko pojedynczo… Z impetem uderzyłem o coś piersiami, pchano się na mnie ze wszystkich stron, pchałem się i ja…", + "91019": "— Kłuj Szwaba!… — krzyczał nieludzkim głosem Katz, rwąc się naprzód. A że nie mógł wydobyć się z ciżby, więc podniósł karabin i walił kolbą w tornistry stojących przed nami kolegów.", + "91020": "Nareszcie zrobiło się tak ciasno, że zaczęła mi się giąć klatka piersiowa i uczułem brak tchu. Uniesiono mnie do góry, opuszczono, a wtedy poznałem, że nie stoję na ziemi, ale na człowieku, który jeszcze pochwycił mnie za nogę. W tej chwili wrzeszczący tłum posunął się naprzód, a ja upadłem. Lewa ręka poślizgnęła mi się we krwi.", + "91021": "Obok mnie leżał przewrócony na bok oficer austriacki, człowiek młody, o bardzo szlachetnych rysach. Spojrzał na mnie ciemnymi oczyma z nieopisanym smutkiem i wyszeptał chrapliwym głosem:", + "91022": "— Nie trzeba deptać… Niemcy są też ludźmi…", + "91023": "Wsunął rękę pod bok i jęczał żałośnie.", + "91024": "Pobiegłem za kolumną. Nasi byli już na wzgórzach, gdzie stały austriackie baterie. Wdrapawszy się za innymi, zobaczyłem jedną armatę przewróconą, drugą zaprzężoną i otoczoną przez naszych.", + "91025": "Trafiłem na szczególną scenę. Jedni z naszych chwycili za koła armaty, drudzy ściągali woźnicę z siodła; Katz przebił bagnetem konia z pierwszej pary, a kanonier austriacki chciał zwalić go w łeb wyciorem. Schwyciłem kanoniera za kołnierz i nagłym ruchem w tył przewróciłem go na ziemię. Katz i jego chciał przebić.", + "91026": "— Co robisz, wariacie?!… — zawołałem odbijając mu karabin.", + "91027": "Wtedy rozwścieczony rzucił się na mnie, ale stojący obok oficer pałaszem odtrącił mu bagnet.", + "91028": "— Czego się tu mieszasz?… — krzyknął Katz na oficera i — oprzytomniał.", + "91029": "Dwie armaty były wzięte, za resztą pognali husarzy. Daleko przed nami stali nasi pojedynczo i w gromadach, strzelając do cofających się Austriaków. Kiedy niekiedy jakaś zbłąkana kula nieprzyjacielska świsnęła nad nami albo zaryła się w ziemię wydmuchując obłoczek kurzu. Trębacze zwoływali do szeregów.", + "91030": "Około czwartej po południu pułk nasz ściągnięto; było po bitwie. Tylko na zachodniej krawędzi horyzontu jeszcze odzywały się pojedyncze strzały lekkiej artylerii, jak odgłosy burzy, która już przeszła.", + "91031": "W godzinę później na rozległym placu boju w różnych punktach zagrały pułkowe orkiestry. Przyleciał do nas adiutant z powinszowaniem. Trębacze i dobosze uderzyli sygnał: do modlitwy. Zdjęliśmy kaski, chorążowie podnieśli sztandary i cała armia, z bronią do nogi, dziękowała węgierskiemu Bogu za zwycięstwo.", + "91032": "Stopniowo dym opadł. Gdzie oko sięgło, widzieliśmy w rozmaitych miejscach jakby skrawki białego i granatowego papieru, bez ładu porozrzucane na zdeptanej trawie. W polu kręciło się kilkanaście furmanek, a jacyś ludzie składali na nich niektóre z owych skrawków. Reszta została.", + "91033": "— Mieli się też po co rodzić!… — westchnął oparty na karabinie Katz, którego znowu opanowała melancholia.", + "91034": "Było to bodaj czy nie ostatnie nasze zwycięstwo. Od tej chwili sztandary z trzema rzekami, częściej chodziły przed nieprzyjacielem aniżeli za nieprzyjacielem, dopóki wreszcie pod Vilagos nie opadły z drzewców jak liście na jesieni.", + "91035": "Dowiedziawszy się o tym Katz rzucił szpadę na ziemię (byliśmy już obaj oficerami) i powiedział, że teraz tylko sobie w łeb strzelić. Ja jednak pamiętając, że we Francji już siedzi Napoleon, dodałem mu otuchy i — przekradliśmy się do Komorna.", + "91036": "Przez miesiąc wyglądaliśmy odsieczy: z Węgier, z Francji, nawet z nieba. Nareszcie twierdza kapitulowała.", + "91037": "Pamiętam, że tego dnia Katz kręcił się około prochowni, a miał taki wyraz na twarzy jak wówczas, kiedy to chciał przebić leżącego kanoniera. Gwałtem wzięliśmy go w kilku pod ręce i wyprowadziliśmy z fortecy, za naszymi.", + "91038": "— Cóż to — szepnął mu jeden z kolegów — zamiast iść z nami na tułactwo, chciałbyś zmykać do nieba?… Ej! Katz, węgierska piechota nie tchórzy i nie łamie słowa danego, nawet… Szwabom…", + "91039": "W pięciu oddzieliliśmy się od reszty wojsk, połamaliśmy szpady, przebraliśmy się za chłopów i ukrywszy pod odzieżą pistolety wędrowaliśmy w stronę Turcji. Tropiła nas też, bo tropiła sfora Haynaua!…", + "91040": "Podróż nasza po bezdrożach i lasach trwała ze trzy tygodnie. Pod nogami błoto, nad głowami deszcz jesienny, za plecami patrole, a przed nami wieczne wygnanie — oto byli nasi towarzysze. Mimo to mieliśmy dobry humor.", + "91041": "Szapary ciągle gadał, że Kossuth jeszcze coś wymyśli, Stein był pewny, że odezwie się za nami Turcja, Liptak wzdychał do noclegu i gorącej strawy, a ja mówiłem, że kto jak kto, ale Napoleon nas nie opuści. Deszcz rozmiękczył nam odzienie, jak masło, brnęliśmy w błocie wyżej kostek, poodłaziły nam podeszwy, a w butach grało jak na trąbce; mieszkańcy bali się sprzedać nam dzbanka mleka, a chłopi w jednej wsi gonili nas z widłami i kosami. Mimo to humor był, a Liptak pędząc obok mnie tak, aż błoto bryzgało, rzekł zadyszany:", + "91042": "— Eljen Magyar!… Oto będziemy spali… Żeby tak jeszcze z kielich śliwowicy do poduszki!…", + "91043": "W tym wesołym towarzystwie obdartusów, przed którymi nawet wrony uciekały, tylko Katz był pochmurny. On najczęściej odpoczywał i jakoś prędzej mizerniał; miał spieczone usta, a w oczach blade iskry.", + "91044": "— Boję się, żeby nie dostał zgniłej gorączki — rzekł raz do mnie Szapary.", + "91045": "Niedaleko rzeki Sawy, nie wiem którego dnia naszej wędrówki, znaleźliśmy w pustej okolicy kilka chat, gdzie nas bardzo gościnnie przyjęto. Mrok już zapadł, wściekle byliśmy znużeni, ale dobry ogień i butelka śliwowicy napędziły nam wesołych myśli.", + "91046": "— Przysięgam — wołał Szapary — że najdalej w marcu Kossuth powoła nas do szeregów. Głupstwo zrobiliśmy łamiąc szpady…", + "91047": "— Może jeszcze w grudniu Turek wojska posunie — dodał Stein. — Ażeby się choć wygoić do tego czasu…", + "91048": "— Moi kochani!… — jęczał Liptak zawijając się w grochowiny — kładźcie się, do diabła, spać, bo inaczej ani Kossuth, ani Turek nas nie rozbudzi.", + "91049": "— Pewno, że nie rozbudzi! — mruknął Katz.", + "91050": "Siedział na ławie naprzeciw komina i smutno patrzył w ogień.", + "91051": "— Ty, Katz, niedługo w sprawiedliwość boską przestaniesz wierzyć — odezwał się Szapary marszcząc brwi.", + "91052": "— Nie ma sprawiedliwości dla tych, którzy nie umieli zginąć z bronią w ręku! — krzyknął Katz. — Głupi wy i ja z wami… Turek albo Francuz nadstawi za was karku?… Czemużeście wy sami nie umieli go nadstawić?…", + "91053": "— Ma gorączkę — szepnął Stein. — Będzie z nim kłopot w drodze…", + "91054": "— Węgry!… już nie ma Węgier! — mruczał Katz. — Równość… nigdy nie było równości!… Sprawiedliwość… nigdy jej nie będzie… Świnia wykąpie się nawet w bagnie; ale człowiek z sercem!… Darmo, panie Mincel, już ja u ciebie nie będę krajać mydła…", + "91055": "Zmiarkowałem, że Katz jest bardzo chory. Zbliżyłem się do niego i ciągnąc go na grochowiny, rzekłem:", + "91056": "— Chodź, Auguście, chodź…", + "91057": "— Gdzież pójdę?… — odparł, na chwilę wytrzeźwiony.", + "91058": "A potem dodał:", + "91059": "— Z Węgier wypędzili, do Szwabów się nie zaciągnę…", + "91060": "Mimo to legł na barłogu. Ogień na kominie wygasał. Dopiliśmy wódkę i położyliśmy się rzędem z pistoletami w garści. W szczelinach chaty wiatr jęczał, jakby całe Węgry płakały, a nas zmorzył sen. Śniło mi się, że jestem małym chłopcem i że jest Boże Narodzenie. Na stole płonie choinka, przybrana tak ubogo, jak my byliśmy ubodzy, a dokoła: mój ojciec, ciotka, pan Raczek i pan Domański śpiewają fałszywymi głosami kolędę:", + "91061": "Bóg się rodzi — moc truchleje", + "91062": "Obudziłem się, łkając z żalu za moim dzieciństwem. Ktoś szarpał mnie za ramię.", + "91063": "Był to chłop, właściciel chaty. Podniósł mnie z grochowin i wskazując w stronę Katza mówił przerażony:", + "91064": "— Patrzcie no, panie wojak… Z nim się coś złego stało…", + "91065": "Porwał z komina łuczywo i zaświecił. Spojrzałem. Katz leżał na barłogu skurczony, z wystrzelonym pistoletem w ręku. Ogniste płatki przeleciały mi przed oczyma i zdaje mi się, żem zemdlał.", + "91066": "Ocknąłem się na furze, którą właśnie dojeżdżaliśmy do Sawy. Już dniało, zapowiadał się dzień pogodny; od rzeki ciągnęła surowa wilgoć. Przetarłem oczy, porachowałem… Było na wozie nas czterech i piąty furman. Przecież powinno być pięciu. Nie, powinno być sześciu!… Szukałem Katza, nie mogłem się dopatrzeć. Nie pytałem o niego; płacz ścisnął mnie za gardło i myślałem, że mnie udusi. Liptak drzemał, Stein ocierał oczy, a Szapary patrzył na bok i tylko pogwizdywał Rakoczego, chociaż ciągle się mylił.", + "91067": "Ej! bracie Katz, cóżeś ty zrobił najlepszego?… Czasem zdaje mi się, żeś znalazł tam w niebie i węgierską piechotę, i swój wystrzelany pluton… Niekiedy słyszę łoskot bębnów, ostry rytm marszu i komendę: „Na ramię broń!…” A wtedy myślę, że to ty, Katz, idziesz na zmianę warty przed bożym tronem… Bo kiepskim byłby Pan Bóg węgierski, gdyby się nie poznał na tobie!", + "91068": "…Alem się też rozgadał, Boże odpuść!… Myślałem o Wokulskim, a piszę o sobie i o Katzu. Wracam więc do przedmiotu.", + "91069": "W parę dni po śmierci Katza weszliśmy do Turcji, a przez dwa lata następne ja, już sam, tułałem się po całej Europie. Byłem we Włoszech, Francji, Niemczech, nawet w Anglii, a wszędzie nękała mnie bieda i żarła tęsknota za krajem. Nieraz zdawało mi się, że stracę rozum słuchając potoków obcej mowy i widząc nie nasze twarze, nie nasze ubiory, nie naszą ziemię. Nieraz oddałbym życie, ażeby choć spojrzeć na las sosnowy i chałupy poszyte słomą. Nieraz jak dziecko wołałem przez sen: ja chcę do kraju!… A gdym się obudził zalany łzami, ubierałem się i pędem biegłem na ulicę, bo mi się przywidziało, że ta ulica koniecznie musi być Starym Miastem albo Podwalem.", + "91070": "Może bym się zabił z desperacji, gdyby nie ciągłe wiadomości o Ludwiku Napoleonie, który już został prezydentem, a myślał o cesarstwie. Było mi lżej dźwigać nędzę i tłumić wybuchy żalu, kiedym słuchał o triumfach człowieka, który miał wykonać testament Napoleona I i zrobić porządek w świecie.", + "91071": "Nie udało mu się wprawdzie, aleć — zostawił syna. Nie od razu Kraków zbudowano!…", + "91072": "Nareszcie nie mogłem wytrzymać i — w grudniu 1851 roku przejechawszy wzdłuż Galicję stanąłem na komorze w Tomaszowie. Jedna mnie tylko myśl trapiła:", + "91073": "„A nuż mnie i stąd wypędzą?…”", + "91074": "Nigdy zaś nie zapomnę radości, jakiej doznałem usłyszawszy, że mam jechać do Zamościa. Właściwie, tom nawet nie bardzo jechał; raczej szedłem, ale z jakąż uciechą!", + "91075": "W Zamościu bawiłem rok z czymś. A żem dobrze drwa rąbał, więc byłem co dzień na świeżym powietrzu. Napisałem stamtąd list do Mincla i podobno otrzymałem od niego odpowiedź, nawet pieniądze; ale wyjąwszy pokwitowania z odbioru, bliższych szczegółów tego wypadku nie pamiętam.", + "91076": "Zdaje się jednak, że Jaś Mincel zrobił inną rzecz, choć nie wspomniał o niej do śmierci i nawet nie lubił o tym rozmawiać. Oto chodził on do różnych jenerałów, którzy odbyli węgierską kampanię, i tłomaczył im, że przecież powinni ratować kolegę w nieszczęściu. No i uratowali mnie, tak że już w lutym 1853 roku mogłem jechać do Warszawy. Zwrócono mi nawet patent oficerski, jedyną pamiątkę, jaką wyniosłem z Węgier nie licząc dwu ran: w piersi i w nogę. Było nawet lepiej, bo oficerowie wyprawili mi obiad, na którym gęsto piliśmy zdrowie węgierskiej piechoty. Od tej też pory mówię, że najtrwalsze stosunki zawiązują się na placu bitwy.", + "91077": "Ledwiem opuścił mój dotychczasowy apartament będąc gołym jak pieprz turecki, zaraz zastąpił mi drogę nieznany Żydek i oddał list z pieniędzmi. Otworzyłem go i przeczytałem:", + "91078": "„Mój kochany Ignacy! Posyłam ci dwieście złotych na drogę, to się później obrachujemy. Zajedź wprost do mego sklepu na Krakowskim Przedmieściu, a nie na Podwal, broń Boże! bo tam mieszka ten złodziej Franc, niby mój brat, któremu nawet pies porządny nie powinien podawać ręki. Całuję cię, Jan Mincel. Warszawa, d. 16 lutego r. 1853.", + "91079": "Ale, ale!… Stary Raczek, co się z twoją ciotką ożenił, to wiesz — umarł, a i ona także, ale pierwej. Zostawili ci trochę gratów i parę tysięcy złotych. Wszystko jest u mnie w porządku, tylko salopę ciotki mole trochę sponiewierały, bo bestia Kaśka zapomniała włożyć bakuniu. Franc kazał cię ucałować. Warszawa, d. 18 lutego r. 1853.”", + "91080": "Ten sam Żydek wziął mnie do swego domu, gdzie doręczył mi tłomoczek z bielizną, odzieniem i obuwiem. Nakarmił mnie rosołem z gęsiny, potem gotowaną, a potem pieczoną gesiną, której do Lublina nie mogłem strawić. Nareszcie dał mi butelkę wybornego miodu, zaprowadził do gotowej już furmanki, lecz — ani chciał słuchać o żadnym wynagrodzeniu.", + "91081": "— Ja bym się wstydził brać od takie osobe, co z migracje wraca — odpowiadał na wszystkie moje zaklęcia.", + "91082": "Dopiero, gdym już miał wsiąść do fury, odprowadził mnie na bok i rozejrzawszy się, czy kto nie podsłuchuje, szepnął:", + "91083": "— Jak pan dobrodziej ma węgierskie dukaty, to ja kupię. Ja rzetelnie zapłacę, bo mnie potrzeba dla córki, co po Pańskim Nowym Roku wychodzi za mąż…", + "91084": "— Nie mam dukatów — odparłem.", + "91085": "— Pan dobrodziej był na węgierskie wojne i pan nie ma dukatów?… — rzekł zdziwiony.", + "91086": "Już postawiłem nogę na stopniu fury, kiedy ten sam Żydek odciągnął mnie drugi raz na stronę.", + "91087": "— Może pan dobrodziej ma jakie kosztowności?… Pierścionków, zygarków, branzeletów?… Jak zdrowia pragnę, ja rzetelnie zapłacę, bo to dla mojej córki…", + "91088": "— Nie mam, bracie, daję ci słowo…", + "91089": "— Nie ma pan? — powtórzył, szeroko otwierając oczy. — To po co pan chodził na Węgry?…", + "91090": "Ruszyliśmy, a on jeszcze stał i trzymał się ręką za brodę, z politowaniem kiwając głową.", + "91091": "Fura była wynajęta tylko dla mnie. Zaraz jednak na następnej uliczce furman spotkał swego brata, który miał bardzo pilny interes do Krasnegostawu.", + "91092": "— Niech wielmożny pan pozwoli jego zabrać — prosił zdjąwszy czapkę. — Na złe droge to on będzie szedł piechotą.", + "91093": "Pasażer wsiadł. Nim dojechaliśmy do bramy fortecznej, zastąpiła nam drogę jakaś Żydówka z tłomokiem i poczęła krzykliwie rozmawiać z furmanem. Okazało się, że jest to jego ciotka, która ma w Fajsławicach chore dziecko.", + "91094": "— Może wielmożny pan pozwoli się jej przysiąść… To jest bardzo letka osoba… — prosił furman.", + "91095": "Za bramą wreszcie, w rozmaitych punktach szosy, znalazło się jeszcze trzech kuzynów mego furmana, który zabrał ich pod pozorem, że będzie mi w drodze weselej. Jakoż zepchnęli mnie na tylną oś wozu, deptali po nogach, palili szkaradny tytuń, a przede wszystkim wrzeszczeli jak opętani. Pomimo to nie pomieniałbym mego ciasnego kąta na najwygodniejsze miejsce we francuskich dyliżansach albo angielskich wagonach. Byłem już w kraju.", + "91096": "Przez cztery dni zdawało mi się, że siedzę w przenośnej bożnicy. Na każdym popasie jakiś pasażer ubywał, inny zajmował jego miejsce. Pod Lublinem zsunęła mi się na plecy ciężka paka; istny cud, żem nie stracił życia. Pod Kurowem staliśmy parę godzin na szosie, gdyż zginął czyjś kufer, po który furman jeździł konno do karczmy. Przez całą wreszcie drogę czułem, że leżąca na moich nogach pierzyna jest gęściej zaludniona od Belgii.", + "91097": "Piątego dnia, przed wschodem słońca, stanęliśmy na Pradze. Ale że fur było mnóstwo, a łyżwowy most ciasny, więc ledwie około dziesiątej zajechaliśmy do Warszawy. Muszę dodać, że wszyscy moi współpasażerowie znikli na Bednarskiej ulicy jak eter octowy, zostawiając po sobie mocny zapach. Gdy zaś przy ostatecznym rachunku wspomniałem o nich furmanowi, wytrzeszczył na mnie oczy.", + "91098": "— Jakie pasażery?… — zawołał zdziwiony. — Wielmożny pan to jest pasażer, ale tamto — same parchy. Jak my stanęli na rogatce, to nawet strażnik dwa takie gałgany rachował za złotówkę na jeden paszport. A wielmożny pan myśli, co oni byli pasażery!…", + "91099": "— Więc nie było nikogo?… — odparłem. — A skądże, u licha, pchły, które mnie oblazły?", + "91100": "— Może z wilgoci. Czy ja wiem! — odpowiedział furman.", + "91101": "Przekonany w ten sposób, że na bryce nie było nikogo oprócz mnie, sam jeden, rozumie się, zapłaciłem za całą podróż, co tak rozczuliło furmana, że wypytawszy się, gdzie będę mieszkał, obiecał mi przywozić co dwa tygodnie tytuń przemycany.", + "91102": "— Nawet teraz — rzekł cicho — mam na furze centnar. Może przynieść wielmożnego pana z parę funty?…", + "91103": "— Żeby cię diabli wzięli! — mruknąłem chwytając mój tłomoczek. — Tego jeszcze brakowało, ażeby aresztowali mnie za defraudację.", + "91104": "Szybko biegnąc przez ulicę, przypatrywałem się miastu, które po Paryżu wydawało mi się brudne i ciasne, a ludzie posępni. Sklep J. Mincla na Krakowskim Przedmieściu łatwo znalazłem; ale na widok znanych miejsc i szyldów serce zaczęło mi się tak trząść, żem chwilę musiał odpocząć.", + "91105": "Spojrzałem na sklep — prawie taki jak na Podwalu; na drzwiach blaszany pałasz i bęben (może ten sam, który widziałem w dzieciństwie!) — w oknie talerze, koń i skaczący kozak… Ktoś uchylił drzwi i zobaczyłem w głębi zawieszone u sufitu: farby w pęcherzach, korki w siatce, nawet wypchanego krokodyla.", + "91106": "Za kontuarem, blisko okna, siedział na starym fotelu Jan Mincel i ciągnął za sznurek kozaka…", + "91107": "Wszedłem drżąc jak galareta i stanąłem naprzeciw Jasia. Zobaczywszy mnie (już zaczął tyć chłopak) ciężko uniósł się z fotelu i przymrużył oczy. Nagle krzyknął do jednego z chłopców sklepowych:", + "91108": "— Wicek!… gnaj do panny Małgorzaty i powiedz, że wesele zaraz po Wielkiejnocy…", + "91109": "Potem wyciągnął do mnie obie ręce ponad kontuarem i długo ściskaliśmy się milcząc.", + "91110": "— Aleś też walił Szwabów! Wiem, wiem — szepnął mi do ucha. — Siadaj — dodał wskazując krzesło. — Kaziek! rwij do Grossmutter… Pan Rzecki przyjechał!…", + "91111": "Siadłem i znowu nie mówiliśmy nic do siebie. On żałośnie trząsł głową, ja spuściłem oczy. Obaj myśleliśmy o biednym Katzu i o naszych zawiedzionych nadziejach. Wreszcie Mincel utarł nos z wielkim hałasem i odwróciwszy się do okna, mruknął:", + "91112": "— No, co tam…", + "91113": "Wrócił zadyszany Wicek. Uważałem, że surdut tego młodzieńca połyskuje od tłustych plam.", + "91114": "— Byłeś? — spytał go Mincel.", + "91115": "— Byłem. Panna Małgorzata powiedziała, że dobrze.", + "91116": "— Żenisz się? — rzekłem do Jasia.", + "91117": "— Phi!… cóż mam robić! — odparł.", + "91118": "— A Grossmutter jak się ma?", + "91119": "— Zawsze jednakowo. Choruje tylko wtedy, kiedy stłuką jej dzbanek do kawy.", + "91120": "— A Franc?", + "91121": "— Nie gadaj mi o tym łajdaku — wstrząsnął się Jan Mincel. — Wczoraj przysiągłem sobie, że noga moja u niego nie postanie…", + "91122": "— Cóż ci zrobił? — spytałem.", + "91123": "— To podłe Szwabisko ciągle drwi z Napoleona!… Mówi, że złamał przysięgę rzeczypospolitej, że jest kuglarzem, któremu oswojony orzeł napluł w kapelusz… Nie — mówił Jan Mincel — z tym człowiekiem żyć nie mogę…", + "91124": "Przez cały czas naszej rozmowy dwaj chłopcy i subiekt załatwiali interesantów, na których nawet nie zwracałem uwagi. Wtem skrzypnęły tylne drzwi sklepu i spoza szaf wysunęła się staruszka w żółtej sukni, z dzbanuszkiem w ręku.", + "91125": "— Gut Morgen, meine Kinder!… Der Kaffee ist schon…", + "91126": "Pobiegłem i ucałowałem jej suche rączyny nie mogąc słowa przemówić.", + "91127": "— Ignaz!… Herr Jesas… Ignaz! — zawołała ściskając mnie. — Wo bist du so lange gewesen, lieber Ignaz?…", + "91128": "— No, przecie Grossmutter wie, że był na wojnie. Co się tu pytać, gdzie był? — wtrącił Jan.", + "91129": "— Herr Jesas!… Aber du hast noch keinen Kaffee getrunken?…", + "91130": "— Naturalnie, że nie pił — odparł Jan w moim imieniu.", + "91131": "— Du lieber Gott! Es ist ja schon zehn Uhr…", + "91132": "Nalała mi kubek kawy, wręczyła trzy świeże bułki i znikła jak zwykle.", + "91133": "Teraz główne drzwi otworzyły się z łoskotem i wbiegł Franc Mincel, tłuściejszy i czerwieńszy od brata.", + "91134": "— Jak się masz, Ignacy!… — zawołał padając mi w objęcia.", + "91135": "— Nie całuj się z tym durniem, który jest zakałą rodu Minclów!… — rzekł do mnie Jan.", + "91136": "— Oj! oj! co mi to za ród!… — odparł ze śmiechem Franc. — Nasz ojciec przyjechał taczkami we dwa psy…", + "91137": "— Nie gadam z panem! — wrzasnął Jan.", + "91138": "— Ja też nie do pana mówię, tylko do Ignacego — odparł Franc. — A nasz stryj — ciągnął dalej — było przecie takie zakute Szwabisko, że wylazł z trumny po swoją szlafmycę, której mu tam zapomnieli włożyć…", + "91139": "— Robisz mi pan afront w moim domu!… — krzyknął Jan.", + "91140": "— Nie przyszedłem do pańskiego domu, tylko do sklepu za sprawunkiem… Wicek! — zwrócił się Franc do chłopca — daj mi korek za grosz… Tylko zawiń go w bibułę… Do widzenia, kochany Ignacy, wpadnij do mnie dziś wieczorem, to przy dobrej butelce pogadamy. A może i ten pan z tobą przyjdzie — dodał już z ulicy, wskazując ręką na sinego z gniewu Jana.", + "91141": "— Noga moja nie postanie u podłego Szwaba! — krzyknął Jan.", + "91142": "To jednak nie przeszkadzało, że wieczorem byliśmy obaj u Franca.", + "91143": "Mimochodem wspomnę, że nie było tygodnia, w ciągu którego bracia Minclowie nie pokłóciliby się i nie pogodzili przynajmniej ze dwa razy. Co zaś jest najosobliwszym, że przyczyny swarów nigdy nie wypływały z interesu natury materialnej. Owszem, pomimo największych nieporozumień bracia zawsze poręczali swoje kwity, pożyczali sobie pieniędzy i nawzajem płacili długi. Powody tkwiły w ich charakterach.", + "91144": "Jan Mincel był romantyk i entuzjasta, Franc spokojny i zgryźliwy; Jan był gorącym bonapartystą, Franc republikaninem i specjalnym wrogiem Napoleona III. Nareszcie Franc Mincel przyznawał się do niemieckiego pochodzenia, podczas gdy Jan uroczyście twierdził, że Minclowie pochodzą ze starożytnej polskiej rodziny Miętusów, którzy kiedyś, może za Jagiellonów, a może za królów wybieralnych osiedli między Niemcami.", + "91145": "Dość było jednego kieliszka wina, ażeby Jan Mincel zaczął bić pięściami w stół albo w plecy swoich sąsiadów i wrzeszczeć:", + "91146": "— Czuję w sobie starożytną polską krew!… Niemka nie mogłaby mnie urodzić!… Mam zresztą dokumenta…", + "91147": "I bardzo zaufanym osobom pokazywał dwa stare dyplomy, z których jeden odnosił się do jakiegoś Modzelewskiego, kupca w Warszawie za czasów szwedzkich, a drugi do Millera, kościuszkowskiego porucznika. Jaki by przecież istniał związek między tymi osobami a rodziną Minclów — nie wiem po dziś dzień, choć objaśnienia niejednokrotnie słyszałem.", + "91148": "Nawet z powodu wesela Jana wybuchnął skandal między braćmi: Jan bowiem zaopatrzył się na tę uroczystość w amarantowy kontusz, żółte buty i szablę, podczas gdy Franc oświadczył, że nie pozwoli na taką maskaradę przy ślubie, choćby miał podać skargę do policji. Usłyszawszy to Jan przysiągł, że zabije denuncjanta, jeżeli go zobaczy, i do weselnej kolacji ubrał się w szaty swoich przodków Miętusów. Franc zaś był i na ślubie, i na weselu, lecz choć nie gadał z bratem, na śmierć zatańcowywał mu żonę i prawie do samobójstwa upił się jego winem.", + "91149": "Nawet zgon Franca, który w roku 1856 zmarł na karbunkuł, nie obszedł się bez awantury. W ciągu trzech ostatnich dni obaj bracia po dwa razy wyklęli się i wydziedziczyli w sposób bardzo uroczysty. Mimo to Franc cały majątek zapisał Janowi, a Jan przez kilka tygodni chorował z żalu po bracie i — połowę odziedziczonej fortuny (około dwudziestu tysięcy złotych) przekazał jakimś trzem sierotkom, którymi nadto opiekował się do końca życia.", + "91150": "Dziwna to była rodzina!", + "91151": "I otóż znowu zboczyłem od przedmiotu: miałem pisać o Wokulskim, a piszę o Minclach. Gdybym nie czuł się tak rześkim, jak jestem, mógłbym posądzić się o gadulstwo zapowiadające bliską starość.", + "91152": "Powiedziałem, że w postępowaniu Stasia Wokulskiego wielu rzeczy nie rozumiem i za każdym razem mam ochotę zapytać: na co to wszystko?…", + "91153": "Otóż kiedym wrócił do sklepu, prawie co wieczór zbieraliśmy się u Grossmutter na górze: Jan i Franc Minclowie, a czasem i Małgosia Pfeifer. Małgosia z Janem siadywali w okiennej framudze i trzymając się za ręce patrzyli w niebo; Franc pił piwo z dużego kufla (który miał cynową klapę), staruszka robiła pończochę, a ja — opowiadałem dzieje kilku lat spędzonych za granicą.", + "91154": "Najczęściej, rozumie się, była mowa o tęsknotach tułaczki, niewygodach żołnierskiego życia albo o bitwach. W takiej chwili Franc wypijał podwójne porcje piwa, Małgosia przytulała się do Jana (do mnie nikt się tak nie przytulał), a Grossmutter gubiła oczka w pończosze. Gdym już skończył, Franc wzdychał, szeroko rozsiadając się na kanapie, Małgosia całowała Jana, a Jan Małgosię, staruszka zaś trzęsąc głową mówiła:", + "91155": "— Jesas! Jesas!… wie ist das schrecklich… Aber sag mir, lieher Ignaz, wozu also bist du denn nach Ungarn gegangen?", + "91156": "— No, przecie Grossmutter rozumie, że chodził do Węgier na wojnę — wtrącił niecierpliwie Jan.", + "91157": "Lecz staruszka ciągle kręcąc głową ze zdziwienia mruczała do siebie:", + "91158": "— Der Kaffee war ja immer gut und zu Mittag hat er sich doch immer vollgegessen… Warum hat er denn das getan?…", + "91159": "— O! bo Grossmutter myśli tylko o kawie i o obiedzie — oburzył się Jan.", + "91160": "Nawet kiedy opowiedziałem ostatnie chwile i straszną śmierć Katza, starowina wprawdzie rozpłakała się, pierwszy raz od czasu, jak ją znałem; niemniej jednak otarłszy łzy i wziąwszy się znowu do swej pończochy, szeptała:", + "91161": "— Merkwürdig! Der Kafjee war ja immer gut und zu Mittag hat er sich doch immer vollgegessen… Warum hat er denn das getan?", + "91162": "Toż samo ja dziś nieomal co godzinę mówię o Stasiu Wokulskim. Miał po śmierci żony spokojny kawałek chleba, więc po co pojechał do Bułgarii? Zdobył tam taki majątek, że mógłby sklep zwinąć: po co zaś rozszerzył go? Ma przy nowym sklepie pyszne dochody, więc po co tworzy jeszcze jakąś spółkę?…", + "91163": "Po co wynajął dla siebie ogromne mieszkanie? Po co kupił powóz i konie? Po co pnie się do arystokracji, a unika kupców, którzy mu tego darować nie mogą?…", + "91164": "A w jakim celu zajmuje się furmanem Wysockim albo jego bratem, dróżnikiem z kolei żelaznej? Po co kilku biednym czeladnikom założył warsztaty? Po co opiekuje się nawet nierządnicą, która choć mieszka u magdalenek, mocno szkodzi jego reputacji?…", + "91165": "A jaki on sprytny… Kiedy dowiedziałem się na giełdzie o zamachu Hödla, wracam do sklepu i patrząc mu bystro w oczy mówię:", + "91166": "— Wiesz, Stasiu, jakiś Hödel strzelił do cesarza Wilhelma…", + "91167": "A on, jakby nigdy nic, odpowiada:", + "91168": "— Wariat.", + "91169": "— Ale temu wariatowi — ja mówię — zetną głowę.", + "91170": "— I słusznie — on odpowiada — nie będzie się mnożył ród wariacki.", + "91171": "Żeby mu przy tym drgnął choć jeden muskuł, nic. Skamieniałem wobec jego zimnej krwi.", + "91172": "Kochany Stasiu, tyś sprytny, alem i ja nie w ciemię bity: wiem więcej, aniżeli przypuszczasz, i to mi tylko bolesne, że nie masz do mnie zaufania. Bo rada przyjaciela i starego żołnierza mogłaby cię uchronić od niejednego głupstwa, jeżeli nie od plamy…", + "91173": "Ale co ja tu będę wypowiadać własne opinie; niech mówi za mnie bieg wypadków.", + "91174": "W początkach maja wprowadziliśmy się do nowego sklepu, który obejmuje pięć ogromnych salonów. W pierwszym pokoju, na lewo, mieszczą się same ruskie tkaniny: perkale, kretony, jedwabie i aksamity. Drugi pokój zajęty jest w połowie na te same tkaniny, a w połowie na drobiazgi do ubrania służące: kapelusze, kołnierzyki, krawaty, parasolki. W salonie frontowym najwykwintniejsza galanteria: brązy, majoliki, kryształy, kość słoniowa. Następny pokój na prawo lokuje zabawki tudzież wyroby z drzewa i metalów, a w ostatnim pokoju na prawo są towary z gumy i skóry.", + "91175": "Tak sobie to uporządkowałem; nie wiem, czy właściwie, ale Bóg mi świadkiem, żem chciał jak najlepiej. Wreszcie pytałem o zdanie Stasia Wokulskiego; ale on, zamiast coś poradzić, tylko wzruszał ramionami i uśmiechał się, jakby mówił:", + "91176": "„A cóż mnie to obchodzi…”", + "91177": "Dziwny człowiek! Przyjdzie mu do głowy genialny plan, wykona go w ogólnych zarysach, ale — ani dba o szczegóły. On kazał przenieść sklep, on zrobił go ogniskiem handlu ruskich tkanin i galanterii zagranicznej, on zorganizował całą administrację. Ale zrobiwszy to, dziś ani miesza się do sklepu; składa wizyty wielkim panom albo jeździ swoim powozem do Łazienek, albo gdzieś znika bez śladu; a w sklepie ukazuje się ledwie przez parę godzin na dzień. Przy tym roztargniony, rozdrażniony, jakby na coś czekał albo czegoś się obawiał.", + "91178": "Ale cóż to za złote serce!", + "91179": "Ze wstydem wyznaję, że było mi trochę przykro wynosić się na nowy lokal. Jeszcze ze sklepem pół biedy; nawet wolę służyć w ogromnym magazynie, na wzór paryskich, aniżeli w takim kramie, jakim był nasz poprzedni. Żal mi jednak było mego pokoju, w którym dwadzieścia pięć lat przemieszkałem. Ponieważ do lipca obowiązuje nas stary kontrakt, więc do połowy maja siedziałem w moim pokoiku, przypatrując się jego ścianom, kracie, która przypominała mi najmilsze chwile w Zamościu, i starym sprzętom.", + "91180": "„Jak ja to wszystko ruszę, jak ja to przeniosę, Boże miłosierny!…” — myślałem.", + "91181": "Aż jednego dnia, około połowy maja (rozeszły się wówczas wieści mocno pokojowe), Staś przed samym zamknięciem sklepu przychodzi do mnie i mówi:", + "91182": "— Cóż, stary, czas by się przeprowadzić na nowe mieszkanie.", + "91183": "Doznałem takiego uczucia, jakby ze mnie krew wyciekła. A on prawił dalej:", + "91184": "— Chodźże ze mną, pokażę ci nowy lokal, który wziąłem dla ciebie w tym samym domu.", + "91185": "— Jak to wziąłeś? — pytam. — Przecież muszę umówić się o cenę z gospodarzem.", + "91186": "— Już zapłacone! — on odpowiada.", + "91187": "Wziął mnie pod rękę i prowadzi przez tylne drzwi sklepu do sieni.", + "91188": "— Ależ — mówię — tu lokal zajęty…", + "91189": "Zamiast odpowiedzi otworzył drzwi po drugiej stronie sieni… Wchodzę… Słowo honoru — salon!… Meble kryte utrechtem, na stołach albumy, w oknie majoliki… Pod ścianą biblioteka…", + "91190": "— Masz tu — mówi Staś pokazując bogato oprawne książki — trzy historie Napoleona I, życie Garibaldiego i Kossutha, historię Węgier…", + "91191": "Z książek byłem bardzo kontent, ale ten salon, muszę wyznać, zrobił na mnie przykre wrażenie. Staś spostrzegł to i uśmiechnąwszy się, nagle otworzył drugie drzwi.", + "91192": "Boże miłosierny!… ależ ten drugi pokój to mój pokój, w którym mieszkałem od lat dwudziestu pięciu. Okna zakratowane, zielona firanka, mój czarny stół… A pod ścianą naprzeciw moje żelazne łóżko, dubeltówka i pudło z gitarą…", + "91193": "— Jak to — pytam — więc mnie już przenieśli?…", + "91194": "— Tak — odpowiada Staś — przenieśli ci każdy ćwieczek, nawet płachtę dla Ira.", + "91195": "Może to się wyda komuś śmiesznym, ale ja miałem łzy w oczach… Patrzyłem na jego surową twarz, smutne oczy i prawie nie mogłem wyobrazić sobie, że ten człowiek jest tak domyślny i posiada taką delikatność uczuć. Bo żebym mu choć wspomniał o tym… On sam odgadł, że mogę tęsknić za dawną siedzibą, i sam czuwał nad przeprowadzeniem moich gratów.", + "91196": "Szczęśliwa byłaby kobieta, z którą by on się ożenił (mam nawet dla niego partię…); ale on się chyba nie ożeni. Jakieś dzikie myśli snują mu się po głowie, ale nie o małżeństwie, niestety!…. Ile to już poważnych osób przychodziło do naszego sklepu niby za sprawunkami, a naprawdę w swaty do Stasia i — wszystko na nic.", + "91197": "Taka pani Szperlingowa ma ze sto tysięcy rubli gotowizną i dystylarnię. Czego ona już nie kupiła u nas, a wszystko dlatego, ażeby mnie zapytać:", + "91198": "— Cóż, nie żeni się pan Wokulski?", + "91199": "— Nie, pani dobrodziejko…", + "91200": "— Szkoda! — mówi pani Szperlingowa wzdychając. — Piękny sklep, duży majątek, ale — wszystko to rozejdzie się… bez gospodyni. Gdyby zaś pan Wokulski wybrał sobie jaką poważną i majętną kobietę, wzmocniłby się nawet jego kredyt.", + "91201": "— Święte słowa pani dobrodziejki… — ja odpowiadam.", + "91202": "— Adieu! panie Rzecki — ona mówi (kładąc na kasie dwadzieścia albo i pięćdziesiąt rubli). — Ale niechże pan czasem nie wspomni panu Wokulskiemu o tym, że ja mówiłam coś o małżeństwie. Bo gotów pomyśleć, że stara baba poluje na niego… Adieu, panie Rzecki…", + "91203": "„Owszem, nie zaniedbam wspomnieć mu o tym…”", + "91204": "I zaraz myślę, że gdybym ja był Wokulskim, w jednej chwili ożeniłbym się z tą bogatą wdową. Jak ona zbudowana, Herr Jesas!…", + "91205": "Albo taki Szmeterling, rymarz. Ile razy załatwiamy rachunek, mówi:", + "91206": "— Nie mógłby się, panie tego, taki, panie tego, Wokulski żenić?… Chłop, panie, ognisty, kark jak u byka… Żeby mnie piorun panie tego, trzasł, sam oddałbym mu córkę, a w posagu dałbym im rocznie za dziesięć tysięcy, panie tego, rubli towaru… No?", + "91207": "Albo taki radca Wroński. Niebogaty, cichutki, ale kupuje u nas co tydzień choćby parę rękawiczek i za każdym razem mówi:", + "91208": "— Ma tu Polska nie ginąć, mój Boże, kiedy tacy jak Wokulski nie żenią się. Bo to nawet, mój Boże! nie potrzebuje człowiek posagu, więc mógłby znaleźć panienkę, która, mój Boże! i do fortepianu, i domem zarządzi, i zna języki…", + "91209": "Takich swatów dziesiątki przewijają się przez nasz sklep. Niektóre matki, ciotki albo ojcowie po prostu przyprowadzają do nas panny na wydaniu. Matka, ciotka albo ojciec kupuje coś za rubla, a tymczasem panna chodzi po sklepie, siada, bierze się pod boki, ażeby zwrócić uwagę na swoją figurę, wysuwa naprzód prawą nóżkę, potem lewą nóżkę, potem wystawia rączki… Wszystko w tym celu, ażeby złapać Stacha, a jego albo nie ma w sklepie, albo jeżeli jest, to nawet nie patrzy na towar, jakby mówił:", + "91210": "— Taksacją zajmuje się pan Rzecki…", + "91211": "Wyjąwszy rodzin mających dorosłe córki tudzież wdów i panien na wydaniu, które zdają się być odważniejszymi od węgierskiej piechoty, biedny mój Stach nie cieszy się sympatią. Nic dziwnego — oburzył przeciw sobie wszystkich fabrykantów jedwabnych i bawełnianych, a także kupców, którzy sprzedają ich towary.", + "91212": "Raz, przy niedzieli (rzadko mi się to zdarza), zaszedłem do handelku na śniadanie. Kieliszek anyżówki i kawałek śledzia przy bufecie, a do stołu porcyjka flaków i ćwiartka porteru — oto bal! Zapłaciłem niecałego rubla, ale com się nałykał dymu, a com się nasłuchał!… Wystarczy mi tego na parę lat.", + "91213": "W dusznym i ciemnym jak wędlarnia pokoju, gdzie mi flaki podano, siedziało ze sześciu jegomościów przy jednym stole. Byli to ludzie spasieni i dobrze odziani; zapewne kupcy, obywatele miejscy, a może i fabrykanci. Każdy wyglądał tak na trzy do pięciu tysięcy rubli rocznego dochodu.", + "91214": "Ponieważ nie znałem tych panów, a zapewne i oni mnie, nie mogę więc posądzić ich o umyślną szykanę. Proszę jednak wyobrazić sobie, co za traf, że właśnie gdym wszedł do pokoju, rozmawiali o Wokulskim. Kto mówił, z przyczyny dymu nie widziałem; wreszcie nie śmiałem podnieść oczu od talerza.", + "91215": "— Karierę zrobił! — mówił gruby głos. — Za młodu wysługiwał się takim jak my, a ku starości chce mu się fagasować wielkim panom.", + "91216": "— Ci dzisiejsi panowie — wtrącił jegomość dychawiczny — tyle warci co i on. Gdzie by to dawniej w hrabskim domu przyjmowali eks-kupczyka, który przez ożenek dorobił się majątku… Śmiech powiedzieć!…", + "91217": "— Fraszka ożenek — odparł gruby głos zakrztusiwszy się nieco — bogaty ożenek nie hańbi. Ale te miliony, zarobione na dostawach w czasie wojny, z daleka pachną kryminałem.", + "91218": "— Podobno nie kradł — odezwał się półgłosem ktoś trzeci.", + "91219": "— W takim razie nie ma milionów — huknął bas. — A w takim znowu wypadku po co zadziera nosa!… czego pnie się do arystokracji?", + "91220": "— Mówią — dorzucił inny głos — że chce założyć spółkę z samych szlachciców…", + "91221": "— Aha!… I oskubać ich, a potem zemknąć — wtrącił dychawiczny.", + "91222": "— Nie — mówił bas — on z tych dostaw nie obmyje się nawet szarym mydłem. Kupiec galanteryjny robi dostawy! Warszawiak jedzie do Bułgarii!…", + "91223": "— Pański brat, inżynier, jeździł za zarobkiem jeszcze dalej — odezwał się półgłos.", + "91224": "— Zapewne! — przerwał bas. — Czy może i sprowadzał perkaliki z Moskwy? Tu jest drugi sęk: zabija przemysł krajowy!…", + "91225": "— Ehe! he!… — zaśmiał się ktoś dotąd milczący — to już do kupca nie należy. Kupiec jest od tego, ażeby sprowadzał tańszy towar i z lepszym zyskiem dla siebie. Nieprawda?… Ehe! he!…", + "91226": "— W każdym razie nie dałbym trzech groszy za jego patriotyzm — odparł bas.", + "91227": "— Podobno jednak — wtrącił półgłos — ten Wokulski dowiódł swego patriotyzmu nie tylko językiem…", + "91228": "— Tym gorzej — przerwał bas. — Dowodził będąc gołym; ochłonął poczuwszy ruble w kieszeni.", + "91229": "— O!… że też my zawsze kogoś musimy posądzać albo o zdradę kraju, albo o złodziejstwo! Nieładnie!… — oburzał się półgłos.", + "91230": "— Coś go pan mocno bronisz?… — spytał bas posuwając krzesłem.", + "91231": "— Bronię, bom trochę o nim słyszał — odpowiedział półgłos. — Furmani u mnie niejaki Wysocki, który umierał z głodu, nim Wokulski postawił go na nogi…", + "91232": "— Za pieniądze z dostaw z Bułgarii!… Dobroczyńca!…", + "91233": "— Inni, panie, zbogacili się na funduszach narodowych i — nic. Ehe! he!…", + "91234": "— W każdym razie ciemna to figura — zakonkludował dychawiczny. — Rzuca się w prawo i w lewo, sklepu nie pilnuje, perkaliki sprowadza, szlachtę jakby chciał naciągnąć…", + "91235": "Ponieważ chłopiec sklepowy w tej chwili przyniósł im nowe butelki, więc wymknąłem się po cichu. Nie wmieszałem się do tej rozmowy, gdyż znając Stacha od dziecka, mógłbym im powiedzieć tylko dwa wyrazy: „Jesteście podli…”", + "91236": "I to wszystko gadają wówczas, kiedy ja drżę z obawy o jego przyszłość, kiedy wstając i kładąc się spać pytam: „Co on robi? po co robi? i co z tego wyniknie?…” I to wszystko gadają o nim dziś, przy mnie, który wczoraj patrzyłem, jak dróżnik Wysocki upadł mu do nóg dziękując za przeniesienie do Skierniewic i udzielenie zapomogi…", + "91237": "Prosty człowiek, a jaki uczciwy! Przywiózł ze sobą dziesięcioletniego syna i wskazując na Wokulskiego mówił:", + "91238": "— Przypatrzże się, Pietrek, panu, bo to nasz największy dobrodziej… Jakby kiedy zechciał, żebyś sobie uciął rękę dla niego, utnij, a jeszcze mu się nie wywdzięczysz…", + "91239": "Albo ta dziewczyna, która pisała do niego od magdalenek: „Przypomniałam sobie jedną modlitwę z dziecinnych czasów, ażeby modlić się za pana…”.", + "91240": "Oto ludzie prości, oto dziewczyny występne; czyliż oni i one nie mają więcej szlachetnych uczuć aniżeli my, surdutowcy, po całym mieście chwalący się cnotami, w które zresztą żaden z nas nie wierzy. Ma Staś rację, że zajął się losem tych biedaków, chociaż… mógłby się nimi zajmować w sposób trochę spokojniejszy…", + "91241": "Ach! bo trwożą mnie jego nowe znajomości…", + "91242": "Pamiętam, w początkach maja wchodzi do sklepu jakiś bardzo niewyraźny jegomość (rude faworyty, oczy paskudne) i położywszy na kantorku swój bilet wizytowy, mówi dosyć połamanym językiem:", + "91243": "— Proszę powiedzieć pan Wokulski, ja będę dziś siódma…", + "91244": "I tyle. Spojrzałem na bilet, czytam: „Wiliam Colins, nauczyciel języka angielskiego…” Cóż to za farsa?… Przecie chyba Wokulski nie będzie uczył się po angielsku?…", + "91245": "Wszystko jednak zrozumiałem, gdy na drugi dzień przyszły telegramy o… zamachu Hödla…", + "91246": "Albo inna znajomość, jakaś pani Meliton, która zaszczyca nas wizytami od chwili powrotu Stasia z Bułgarii. Chuda baba, mała, trajkocze jak młyn, a czujesz, że mówi tylko to, co chce powiedzieć. Wpada raz, w końcu maja:", + "91247": "— Jest pan Wokulski? Pewno nie ma, spodziewam się… Wszak mówię z panem Rzeckim? Zaraz to zgadłam… Co za piękna neseserka!… Drzewo oliwkowe, znam się na tym. Niech pan powie panu Wokulskiemu, ażeby mi to przysłał, on wie mój adres, i — ażeby jutro, około pierwszej, był w Łazienkach…", + "91248": "— W których, przepraszam? — spytałem, oburzony jej zuchwalstwem.", + "91249": "— Jesteś pan błazen… W królewskich! — odpowiada mi ta dama.", + "91250": "No i cóż!… Wokulski posłał jej neseserkę i pojechał do Łazienek. Wróciwszy zaś stamtąd, powiedział mi, że… w Berlinie zbierze się kongres dla zakończenia wojny wschodniej… I kongres jest!…", + "91251": "Taż sama jejmość wpada drugi raz, zdaje mi się, pierwszego czerwca.", + "91252": "— Ach! — woła — cóż to za piękny wazon!… Z pewnością francuska majolika, znam się na tym… Powiedz pan panu Wokulskiemu, ażeby mi go przysłał i… (tu dodała szeptem) i… powiedz mu pan jeszcze, że pojutrze około pierwszej…", + "91253": "Gdy wyszła, rzekłem do Lisieckiego:", + "91254": "— Załóż się pan, że pojutrze będziemy mieli ważną polityczną wiadomość.", + "91255": "— Niby trzeciego czerwca?… — odparł śmiejąc się.", + "91256": "Proszę sobie jednak wyobrazić nasze miny, kiedy przyszedł telegram donoszący… o zamachu Nobilinga w Berlinie!… Ja myślałem, że padnę trupem, Lisiecki od tej pory zaprzestał już nieprzyzwoitych żartów na mój rachunek i co gorsze, zawsze wypytuje mnie o wiadomości polityczne…", + "91257": "Zaprawdę! strasznym nieszczęściem jest wielka reputacja. Ja bowiem od chwili, kiedy Lisiecki zwraca się do mnie jako do „poinformowanego”, straciłem sen i resztę apetytu… Cóż dopiero musi się dziać z moim biednym Stachem, który utrzymuje ciągłe stosunki z tym panem Colinsem i z tą panią Melitonową…", + "91258": "Boże miłosierny, czuwaj nad nami!…", + "91259": "Już kiedym się tak rozgadał (dalibóg, robię się plotkarzem), więc muszę dodać, że i w naszym sklepie panuje jakiś niezdrowy ferment. Oprócz mnie jest siedmiu subiektów (czy kiedy marzył o czymś podobnym stary Mincel!), ale — nie ma jedności. Klejn i Lisiecki, jako dawniejsi, trzymają tylko z sobą, resztę zaś kolegów traktują w sposób nie powiem pogardliwy, ale trochę z góry. Trzej zaś nowi subiekci: galanteryjny, metalowy i gumowy, znowu tylko z sobą się wdają, są sztywni i pochmurni. Wprawdzie poczciwy Zięba chcąc ich zbliżyć biega od starych do nowych i ciągle im coś perswaduje; ale nieborak ma tak nieszczęśliwą rękę, że antagoniści po każdej próbie godzenia krzywią się na siebie jeszcze szkaradniej.", + "91260": "Może gdyby nasz magazyn (z pewnością jest to magazyn, a w dodatku pierwszorzędny magazyn!), otóż gdyby on rozwijał się stopniowo, gdybyśmy co rok przybierali po jednym subiekcie — nowy człowiek wsiąknąłby między starych i istniałaby harmonia. Ale jak od razu przybyło pięciu ludzi świeżych, jak jeden drugiemu często gęsto wchodzi w drogę (bo w tak krótkim czasie nie można ani towarów należycie uporządkować, ani każdemu określić sfery jego obowiązków), jest naturalnym, że muszą wyradzać się niesnaski. No, ale co ja mam się wdawać w krytykę czynności pryncypała i jeszcze człowieka, który ma więcej rozumu aniżeli my wszyscy…", + "91261": "W jednym tylko punkcie godzą się starzy i nowi panowie, a nawet pomaga im Zięba, oto: jeżeli chodzi o dokuczenie siódmemu naszemu subiektowi — Szlangbaumowi. Ten Szlangbaum (znam go od dawna) jest mojżeszowego wyznania, ale człowiek porządny. Mały, czarny, zgarbiony, zarośnięty, słowem — trzech groszy nie dałbyś za niego, kiedy siedzi za kantorkiem. Ale niech no gość wejdzie (Szlangbaum pracuje w wydziale ruskich tkanin), Chryste elejson!… Kręci się jak fryga; dopiero co był na najwyższej półce na prawo, już jest przy najniższej szufladzie na środku i w tej samej chwili znowu gdzieś pod sufitem na lewo. Kiedy zacznie rzucać sztuki, zdaje się, że to nie człowiek, ale machina parowa; kiedy zacznie rozwijać i mierzyć, myślę, że bestia ma ze trzy pary rąk. Przy tym rachmistrz zawołany, a jak zacznie rekomendować towary, podsuwać kupującemu projekta, odgadywać gusta, wszystko niezmiernie poważnym tonem, to słowo honoru daję, że Mraczewski w kąt!… Szkoda tylko, że jest taki mały i brzydki; musimy mu dodać jakiego głupiego a przystojnego chłopaka za pomocnika dla dam. Bo wprawdzie z ładnym subiektem damy dłużej siedzą, ale za to mniej grymaszą i mniej się targują.", + "91262": "(Swoją drogą, niechaj nas Bóg zachowa od damskiej klienteli. Ja może dlatego nie mam odwagi do małżeństwa, że ciągle widuję damy w sklepie. Stwórca świata formując cud natury, zwany kobietą, z pewnością nie zastanowił się, jakiej klęski narobi kupcom.)", + "91263": "Otóż Szlangbaum jest w całym znaczeniu porządnym obywatelem, a mimo to wszyscy go nie lubią, gdyż — ma nieszczęście być starozakonnym…", + "91264": "W ogóle, może od roku, uważam, że do starozakonnych rośnie niechęć; nawet ci, którzy przed kilkoma laty nazywali ich Polakami mojżeszowego wyznania, dziś zwą ich Żydami. Zaś ci, którzy niedawno podziwiali ich pracę, wytrwałość i zdolności, dziś widzą tylko wyzysk i szachrajstwo.", + "91265": "Słuchając tego, czasem myślę, że na ludzkość spada jakiś mrok duchowy, podobny do nocy. W dzień wszystko było ładne, wesołe i dobre; w nocy wszystko brudne i niebezpieczne. Tak sobie myślę, ale milczę; bo cóż może znaczyć sąd starego subiekta wobec głosu znakomitych publicystów, którzy dowodzą, że Żydzi krwi chrześcijańskiej używają na mace i że powinni być w prawach swoich ograniczeni. Nam kule nad głowami inne wyświstywały hasła, pamiętasz, Katz?…", + "91266": "Taki stan rzeczy w osobliwy sposób oddziaływa na Szlangbauma. Jeszcze w roku zeszłym człowiek ten nazywał się Szlangowskim, obchodził Wielkanoc i Boże Narodzenie, i z pewnością najwierniejszy katolik nie zjadał tyle kiełbasy co on. Pamiętam, że gdy raz w cukierni zapytano go:", + "91267": "— Nie lubisz pan lodów, panie Szlangowski?", + "91268": "Odpowiedział:", + "91269": "— Lubię tylko kiełbasę, ale bez czosnku. Czosnku znieść nie mogę.", + "91270": "Wrócił z Syberii razem ze Stachem i doktorem Szumanem i zaraz wstąpił do chrześcijańskiego sklepu, choć Żydzi dawali mu lepsze warunki. Od tej też pory ciągle pracował u chrześcijan i dopiero w roku bieżącym wymówili mu posadę.", + "91271": "W początkach maja pierwszy raz przyszedł do Stacha z prośbą. Był bardziej skurczony i miał czerwieńsze oczy niż zwykle.", + "91272": "— Stachu — rzekł pokornym głosem — utonę na Nalewkach, jeżeli mnie nie przygarniesz.", + "91273": "— Dlaczegożeś od razu do mnie nie przyszedł? — spytał Stach.", + "91274": "— Nie śmiałem… Bałem się, żeby nie mówili o mnie, że Żyd musi się wszędzie wkręcić. I dziś nie przyszedłbym, gdyby nie troska o dzieci.", + "91275": "Stach wzruszył ramionami i natychmiast przyjął Szlangbauma z pensją półtora tysiąca rubli rocznie.", + "91276": "Nowy subiekt od razu wziął się do roboty, a w pół godziny później mruknął Lisiecki do Klejna:", + "91277": "— Co tu, u diabła, tak czosnek zalatuje, panie Klejn?…", + "91278": "Zaś w kwadrans później, nie wiem już z jakiej racji, dodał:", + "91279": "— Jak te kanalie Żydy cisną się na Krakowskie Przedmieście! Nie mógłby to parch, jeden z drugim, pilnować się Nalewek albo Świętojerskiej?", + "91280": "Szlangbaum milczał, tylko drgały mu czerwone powieki.", + "91281": "Szczęściem, obie te zaczepki słyszał Wokulski. Wstał od biurka i rzekł tonem, którego, co prawda, nie lubię:", + "91282": "— Panie… panie Lisiecki! Pan Henryk Szlangbaum był moim kolegą wówczas, kiedy działo mi się bardzo źle. Czybyś więc pan nie pozwolił mu kolegować ze mną dziś, kiedy mam się trochę lepiej?…", + "91283": "Lisiecki zmieszał się czując, że jego posada wisi na włosku. Ukłonił się, coś mruknął, a wtedy Wokulski zbliżył się do Szlangbauma i uściskawszy go powiedział:", + "91284": "— Kochany Henryku, nie bierz do serca drobnych przycinków, bo my tu sobie po koleżeńsku wszyscy docinamy. Oświadczam ci także, że jeżeli opuścisz kiedy ten sklep, to chyba razem ze mną.", + "91285": "Stanowisko Szlangbauma wyjaśniło się od razu; dziś mnie prędzej coś powiedzą (ba! nawet zwymyślają) aniżeli jemu. Ale czy wynalazł kto sposób przeciw półsłówkom, minom i spojrzeniom?… A to wszystko truje biedaka, który mi nieraz mówi wzdychając:", + "91286": "— Ach, gdybym się nie bał, że mi dzieci zżydzieją, jednej chwili uciekłbym stąd na Nalewki…", + "91287": "— Bo dlaczego, panie Henryku — spytałem go — raz się, do licha, nie ochrzcisz?…", + "91288": "— Zrobiłbym to przed laty, ale nie dziś. Dziś zrozumiałem, że jako Żyd jestem tylko nienawistny dla chrześcijan, a jako meches byłbym wstrętny i dla chrześcijan, i dla Żydów. Trzeba przecie z kimś żyć. Zresztą — dodał ciszej — mam pięcioro dzieci i bogatego ojca, po którym będę dziedziczyć…", + "91289": "Rzecz ciekawa. Ojciec Szlangbauma jest lichwiarzem, a syn, ażeby od niego grosza nie wziąć, bieduje po sklepach jako subiekt.", + "91290": "Nieraz we cztery oczy rozmawiam o nim z Lisieckim.", + "91291": "— Za co — pytam — prześladujecie go? Wszakże on prowadzi dom na sposób chrześcijański, a nawet dzieciom urządza choinkę…", + "91292": "— Bo uważa — mówi Lisiecki — że korzystniej jadać macę z kiełbasą aniżeli samą.", + "91293": "— Był na Syberii, narażał się…", + "91294": "— Dla geszeftu… Dla geszeftu nazywał się też Szlangowskim, a teraz znowu Szlangbaumem, kiedy jego stary ma astmę.", + "91295": "— Kpiliście — mówię — że stroi się w cudze pióra, więc wrócił do dawnego nazwiska.", + "91296": "— Za które dostanie ze sto tysięcy rubli po ojcu — odparł Lisiecki.", + "91297": "Teraz i ja wzruszyłem ramionami i umilkłem. Źle nazywać się Szlangbaumem, źle Szlangowskim; źle być Żydem, źle mechesem… Noc zapada, noc, podczas której wszystko jest szare i podejrzane!", + "91298": "A swoją drogą Stach na tym cierpi. Nie tylko bowiem przyjął do sklepu Szlangbauma, ale jeszcze daje towary żydowskim kupcom i paru Żydków przypuścił do współki. Nasi krzyczą i grożą, ale nie jego straszyć; zaciął się i nie ustąpi, choćby go piekli w ogniu.", + "91299": "Czym się to wszystko skończy, Boże miłosierny…", + "91300": "Ale, ale!… Ciągle odbiegając od przedmiotu zapomniałem kilku bardzo ważnych szczegółów. Mam na myśli Mraczewskiego, który od pewnego czasu albo krzyżuje mi plany, albo wprowadza w błąd świadomie.", + "91301": "Chłopak ten otrzymał u nas dymisję za to, że w obecności Wokulskiego trochę zwymyślał socjalistów. Później jednakże Stach dał się ubłagać i zaraz po Wielkiejnocy wysłał Mraczewskiego do Moskwy podwyższając mu nawet pensję.", + "91302": "Nie przez jeden wieczór zastanawiałem się nad znaczeniem owej podróży czy zsyłki. Lecz gdy po trzech tygodniach Mraczewski przyjechał stamtąd do nas wybierać towary, natychmiast zrozumiałem plan Stacha.", + "91303": "Pod fizycznym względem młodzieniec ten niewiele się zmienił: zawsze wygadany i ładny, może cokolwiek bledszy. Mówi, że Moskwa mu się podobała, a nade wszystko tamtejsze kobiety, które mają mieć więcej wiadomości i ognia, ale za to mniej przesądów aniżeli nasze. Ja także, póki byłem młody, uważałem, że kobiety miały mniej przesądów aniżeli dziś.", + "91304": "Wszystko to jest dopiero wstępem. Mraczewski bowiem przywiózł ze sobą trzy bardzo podejrzane indywidua, nazywając ich „prykaszczykami”, i — całą pakę jakichś broszur. Owi „prykaszczykowie” mieli niby coś oglądać w naszym sklepie, ale robili to w taki sposób, że nikt ich u nas nie widział. Włóczyli się po całych dniach i przysiągłbym, że przygotowywali u nas grunt do jakiejś rewolucji. Spostrzegłszy jednak, że mam na nich zwrócone oko, ile razy przyszli do sklepu, zawsze udawali pijanych, a ze mną rozmawiali wyłącznie o kobietach, twierdząc wbrew Mraczewskiemu, że Polki to „sama prelest'” — tylko bardzo podobne do Żydówek.", + "91305": "Udawałem, że wierzę wszystkiemu, co mówią, i za pomocą zręcznych pytań przekonałem się, iż — najlepiej znane im są okolice bliższe Cytadeli. Tam więc mają interesa. Że zaś domysły moje nie były bezpodstawnymi, dowiódł fakt, iż owi „prykaszczykowie” zwrócili nawet na siebie uwagę policji. W ciągu dziesięciu dni, nic więcej, tylko trzy razy odprowadzano ich do cyrkułów. Widocznie jednak muszą mieć wielkie stosunki, ponieważ ich uwolniono.", + "91306": "Kiedym zakomunikował Wokulskiemu moje podejrzenia co do „prykaszczyków” — Stach tylko uśmiechnął się i odparł:", + "91307": "— To jeszcze nic…", + "91308": "Z czego wnoszę, że Stach musi być grubo zaawansowany w stosunkach z nihilistami.", + "91309": "Proszę sobie jednak wyobrazić moje zdziwienie, kiedy zaprosiwszy raz Klejna i Mraczewskiego do siebie na herbatę przekonałem się, że Mraczewski jest gorszym socjalistą od Klejna… Ten Mraczewski, który za wymyślanie na socjalistów stracił u nas posadę!… Ze zdumienia przez cały wieczór nie mogłem ust otworzyć; tylko Klejn cieszył się po cichu, a Mraczewski rozprawiał.", + "91310": "Jak żyję, nie słyszałem nic równego. Młodzieniec ten dowodził mi przytaczając nazwiska ludzi, podobno bardzo mądrych, że wszyscy kapitaliści to złodzieje, że ziemia powinna należeć do tych, którzy ją uprawiają, że fabryki, kopalnie i maszyny powinny być własnością ogółu, że nie ma wcale Boga ani duszy, którą wymyślili księża, aby wyłudzać od ludzi dziesięcinę. Mówił dalej, że jak zrobią rewolucję (on z trzema „prykaszczykami”), to od tej pory wszyscy będziemy pracowali tylko po osiem godzin, a przez resztę czasu będziemy się bawili, mimo to zaś każdy będzie miał emeryturę na starość i darmo pogrzeb. Wreszcie zakończył, że dopiero wówczas nastanie raj na ziemi, kiedy wszystko będzie wspólne: ziemia, budynki, maszyny, a nawet żony.", + "91311": "Ponieważ jestem kawalerem (nazywają mnie nawet starym) i piszę ten pamiętnik bez obłudy, przyznam więc, że mi się ta wspólność żon trochę podobała. Powiem nawet, że nabrałem niejakiej życzliwości dla socjalizmu i socjalistów. Po co oni jednak koniecznie chcą robić rewolucję, kiedy i bez niej ludzie miewali wspólne żony?", + "91312": "Tak myślałem, ale tenże sam Mraczewski uleczył mnie ze swoich teoryj, a zarazem bardzo pokrzyżował moje plany.", + "91313": "Nawiasowo powiem, że serdecznie chcę, ażeby się Stach ożenił. Gdyby miał żonę, nie mógłby tak często naradzać się z Colinsem i panią Meliton, a gdyby jeszcze przyszły dzieci, może zerwałby wszystkie podejrzane stosunki. Bo co to, żeby taki człowiek jak on, taka żołnierska natura, żeby kojarzył się z ludźmi, którzy bądź jak bądź nie występują na plac z bronią przeciw broni. Węgierska piechota i wreszcie żadna piechota nie będzie strzelać do rozbrojonego przeciwnika. Ale czasy zmieniają się.", + "91314": "Otóż bardzo pragnę, ażeby się Stach ożenił, i nawet myślę, że upatrzyłem mu partię. Bywa czasem w naszym magazynie (i bywała w tamtym sklepie) osoba dziwnej urody. Szatynka, szare oczy, rysy cudownie piękne, wzrost okazały, a rączki i nóżki — sam smak!… Patrzyłem, jak raz wysiadała z dorożki, i powiem, że mi się gorąco zrobiło wobec tego, com ujrzał… Ach, miałby poczciwy Stasiek wielki z niej pożytek, bo to i ciałka w miarę, i usteczka jak jagódki… A co za biust!… Kiedy wchodzi ubrana do figury, to myślę, że wszedł anioł, który zleciawszy z nieba, na piersiach złożył sobie skrzydełka!…", + "91315": "Zdaje mi się, że jest wdową, gdyż nigdy nie widuję jej z mężem, tylko z małą córeczką Helunią, miluchną jak cukiereczek. Stach, gdyby się z nią ożenił, od razu musiałby zerwać z nihilistami, bo co by mu zostało czasu od posług przy żonie, to pieściłby jej dziecinę. Ale i taka żoneczka niewiele zostawiłaby mu chwil wolnych.", + "91316": "Już ułożyłem cały plan i rozmyślałem: w jaki by sposób zapoznać się z tą damą, a później przedstawić jej Stacha, gdy nagle — diabli przynieśli z Moskwy Mraczewskiego. Proszę zaś sobie wyobrazić mój gniew, kiedy zaraz na drugi dzień po swoim przyjeździe frant ten wchodzi do naszego sklepu z moją wdową!… A jak skakał przy niej, jak wywracał oczyma, jak starał się odgadywać jej myśli… Szczęście, że nie jestem otyły, bo wobec tych bezczelnych zalotów dostałbym chyba apopleksji.", + "91317": "Kiedy w parę godzin wrócił do nas, pytałem go z najobojętniejszą miną, kto jest owa dama.", + "91318": "— Podobała się panu — on mówi — co?… Szampan, nie kobieta — dodał, bezwstydnie mrugając okiem. — Ale na nic pański apetyt, bo ona szaleje za mną… Ach, panie, co to za temperament, co za ciało… A gdybyś pan widział, jak wygląda w kaftaniku!…", + "91319": "— Spodziewam się, panie Mraczewski… — odparłem surowo.", + "91320": "— Ja przecież nic nie mówię! — odpowiada zacierając ręce w sposób, który wydał mi się lubieżnym. — Ja nic nie mówię!… Największą cnotą mężczyzny, panie Rzecki, jest dyskrecja, panie Rzecki, szczególniej w bardziej poufałych stosunkach…", + "91321": "Przerwałem mu czując, że gdyby tak mówił dalej, musiałbym pogardzić tym młodzieńcem. Co za czasy, co za ludzie!… Bo ja, gdybym miał szczęście zwrócić na siebie uwagę jakiej damy, nie śmiałbym nawet myśleć o tym, a nie dopiero wrzeszczeć na cały głos, jeszcze w tak wielkim, jak nasz, magazynie.", + "91322": "Gdy zaś w dodatku wyłożył mi Mraczewski swoją teorię o wspólności żon, zaraz przyszło mi do głowy:", + "91323": "— Stach nihilista i Mraczewski nihilista… Niechże się więc pierwszy ożeni, to drugi zaraz mu zaprowadzi wspólność… A przecie szkoda byłoby takiej kobiety dla takiego Mraczewskiego.", + "91324": "W końcu maja Wokulski postanowił zrobić poświęcenie naszego magazynu. Przy tej sposobności zauważyłem, jak się czasy zmieniają… Za moich młodych lat kupcy także poświęcali sklepy troszcząc się o to, ażeby ceremonii dopełnił ksiądz sędziwy a pobożny, ażeby na miejscu była autentyczna woda święcona, nowe kropidło i organista biegły w łacinie. Po skończonym zaś obrządku, przy którym pokropiono i obmodlono prawie każdą szafę i sztukę towaru, przybijało się na progu sklepu podkowę, ażeby zwabiała gości, a dopiero potem — myślano o przekąsce, zwykle złożonej z kieliszka wódki, kiełbasy i piwa.", + "91325": "Dziś zaś (co by powiedzieli na to rówieśnicy starego Mincla!) pytano przede wszystkim: ilu potrzeba kucharzy i lokajów, a potem: ile butelek szampana, ile węgrzyna i — jaki obiad? Obiad bowiem stanowił główną wagę uroczystości, gdyż i zaproszeni nie o to troszczyli się: kto będzie święcił, ale co podadzą do stołu?…", + "91326": "W wigilię ceremonii wpadł do naszego magazynu jakiś jegomość przysadkowaty, spocony, o którym nie mógłbym powiedzieć, czy kołnierzyki walały mu szyję, czy też działo się na odwrót. Z wytartej surduciny wydobył gruby notes, włożył na nos zatłuszczone binokle i — począł chodzić po pokojach z taką miną, że mnie po prostu wzięła trwoga.", + "91327": "„Co, u diabła — myślę — czyby kto z policji, czy może jaki sekretarz komornika spisuje nam ruchomości?…”", + "91328": "Dwa razy zastępowałem mu drogę, chcąc jak najgrzeczniej spytać: czego by sobie życzył? Ale on za pierwszym razem mruknął: „Proszę mi nie przeszkadzać!” — a za drugim bez ceremonii odsunął mnie na bok.", + "91329": "Zdumienie moje było tym większe, że niektórzy z naszych panów kłaniali mu się bardzo uprzejmie i zacierając ręce, jakby co najmniej przed dyrektorem banku, dawali wszelkie objaśnienia.", + "91330": "„No — mówię w duchu — jużci chyba ten biedaczysko nie jest z towarzystwa ubezpieczeń. Ludzi tak obdartych tam nie trzymają…”", + "91331": "Dopiero Lisiecki szepnął mi, że ten pan jest bardzo znakomitym reporterem i że będzie nas opisywał w gazetach. Ciepło mi się zrobiło koło serca na myśl, że mogę ujrzeć w druku moje nazwisko, które raz tylko figurowało w „Gazecie Policyjnej”, gdym zgubił książeczkę. Jednej chwili spostrzegłem, że w tym człowieku jest wszystko wielkie: wielka głowa, wielki notes, a nawet — bardzo wielka przyszczypka u lewego buta.", + "91332": "A on wciąż chodził po pokojach nadęty jak indyk i pisał, wciąż pisał… Nareszcie odezwał się:", + "91333": "— Czy w tych czasach nie było u panów jakiego wypadku?… Małego pożaru, kradzieży, nadużycia zaufania, awantury?…", + "91334": "— Boże uchowaj! — ośmieliłem się wtrącić.", + "91335": "— Szkoda — odparł. — Najlepszą reklamą dla sklepu byłoby, gdyby się tak kto w nim powiesił…", + "91336": "Struchlałem usłyszawszy to życzenie.", + "91337": "— Może pan dobrodziej — odważyłem się wtrącić z ukłonem — raczy wybrać sobie jaki przedmiocik, który odeszlemy bez pretensji…", + "91338": "— Łapówka?… — zapytał spoglądając na mnie jak figura Kopernika. — Mamy zwyczaj — dodał — to, co nam się podoba, kupować; prezentów nie przyjmujemy od nikogo.", + "91339": "Włożył poplamiony kapelusz na głowę na środku magazynu i z rękami w kieszeniach wyszedł jak minister. Jeszcze po drugiej stronie ulicy widziałem jego przyszczypkę.", + "91340": "Wracam do ceremonii poświęcenia.", + "91341": "Główna uroczystość, czyli obiad, odbyła się w wielkiej sali Hotelu Europejskiego. Salę ubrano w kwiaty, ustawiono ogromne stoły w podkowę, sprowadzono muzykę i o szóstej wieczór zebrało się przeszło sto pięćdziesiąt osób. Kogo bo tam nie było!… Głównie kupcy i fabrykanci z Warszawy, z prowincji, z Moskwy, ba, nawet z Wiednia i z Paryża. Znalazło się też dwu hrabiów, jeden książę i sporo szlachty. O trunkach nie wspominam, gdyż naprawdę nie wiem, czego było więcej: listków na roślinach zdobiących salę czy butelek.", + "91342": "Kosztowała nas ta zabawa przeszło trzy tysiące rubli, ale widok tylu jedzących osób był zaiste okazały. Kiedy zaś wśród ogólnej ciszy powstał książę i wypił zdrowie Stacha, kiedy zagrała muzyka, nie wiem już jaki kawałek, ale bardzo ładny, i stu pięćdziesięciu ludzi huknęło: „Niech żyje!” — miałem łzy w oczach. Pobiegłem do Wokulskiego i ściskając go szepnąłem:", + "91343": "— Widzisz, jak cię kochają…", + "91344": "— Lubią szampana — powiedział.", + "91345": "Zauważyłem, że wiwaty nic go nie obchodzą. Nie rozchmurzył się nawet, choć jeden z mówców (musiał być literat, bo gadał dużo i bez sensu) powiedział, nie wiem, w swoim czy w Wokulskiego imieniu, że… jest to najpiękniejszy dzień jego życia.", + "91346": "Uważałem, że Stach najwięcej kręci się koło pana Łęckiego, który przed swym bankructwem ocierał się podobno o europejskie dwory… Zawsze ta nieszczęśliwa polityka!…", + "91347": "Z początku uczty wszystko odbywało się bardzo poważnie; coraz któryś z biesiadników zabierał głos i gadał tak, jakby chciał odgadać wypite wino i zjedzone potrawy. Lecz im więcej wynoszono pustych butelek, tym dalej uciekała z tego zgromadzenia powaga, a w końcu — zrobił się przecie taki hałas, że wobec niego prawie oniemiała muzyka.", + "91348": "Byłem zły jak diabeł i chciałem zwymyślać przynajmniej Mraczewskiego. Odciągnąwszy go jednak od stołu zdobyłem się ledwie na te słowa:", + "91349": "— No, i po co to wszystko?…", + "91350": "— Po co?… — odparł patrząc na mnie błędnymi oczyma. — To tak dla panny Łęckiej…", + "91351": "— Zwariowałeś pan!… Co dla panny Łęckiej?…", + "91352": "— No… te spółki… ten sklep… ten obiad… Wszystko dla niej… I ja przez nią wyleciałem ze sklepu… — mówił Mraczewski opierając się na moim ramieniu, gdyż nie mógł ustać.", + "91353": "— Co?… — mówię widząc, że jest zupełnie pijany. — Wyleciałeś przez nią ze sklepu, więc może i przez nią dostałeś się do Moskwy?…", + "91354": "— Rozum… rozumie się… Szepnęła słówko, takie… nieduże słóweczko i… dostałem trzysta rubli więcej na rok… Żabcia ze starym wszystko zrobi, co się jej podoba…", + "91355": "— No idź pan spać — rzekłem.", + "91356": "— Właśnie, że nie pójdę spać… Pójdę do moich przyjaciół… Gdzie oni są?… Oni by sobie z Żabcią prędzej poradzili… Nie grałaby im po nosie jak staremu… Gdzie moi przyjaciele? — zaczął wrzeszczeć.", + "91357": "Naturalnie, że kazałem go odprowadzić do numeru na górę. Domyślam się jednak, że udawał pijanego, ażeby mnie otumanić.", + "91358": "Około północy sala była podobna do trupiarni albo do szpitala; coraz kogoś trzeba było wyciągać do numeru albo do dorożki. Wreszcie odnalazłszy doktora Szumana, który był prawie trzeźwy, zabrałem go do siebie na herbatę.", + "91359": "Doktór Szuman jest także starozakonny, ale niezwykły to człowiek. Miał nawet ochrzcić się, gdyż zakochał się w chrześcijance; ale że umarła, więc dał spokój. Mówią nawet, że truł się z żalu, ale go odratowano. Dziś całkiem porzucił praktykę lekarską, ma spory majątek i tylko zajmuje się badaniem ludzi czy też ich włosów. Mały, żółty, ma przejmujące spojrzenie, przed którym trudno by coś ukryć. A że zna się ze Stachem od dawna, więc musi wiedzieć wszystkie jego tajemnice.", + "91360": "Po hucznym obiedzie byłem dziwnie zafrasowany i chciałem Szumana pociągnąć trochę za język. Jeżeli ten dzisiaj nie powie mi czego o Stachu, to już chyba nigdy nic nie będę wiedział.", + "91361": "Kiedy przyszliśmy do mego mieszkania i podano samowar, odezwałem się:", + "91362": "— Powiedz mi, doktorze, ale szczerze, co myślisz o Stachu?… Bo on mnie niepokoi. Widzę, że od roku rzuca się na jakieś po prostu awantury… Ten wyjazd do Bułgarii, a dziś ten magazyn… spółka… powóz… Jest dziwna zmiana w jego charakterze…", + "91363": "— Nie widzę zmiany — odparł Szuman. — Był to zawsze człowiek czynu, który, co mu przyszło do głowy czy do serca, wykonywał natychmiast. Postanowił wejść do uniwersytetu i wszedł, postanowił zrobić majątek i zrobił. Więc jeżeli wymyślił jakieś głupstwo, to także się nie cofnie i zrobi głupstwo kapitalne. Taki już charakter.", + "91364": "— Z tym wszystkim — wtrąciłem — widzę w jego postępowaniu wiele sprzeczności…", + "91365": "— Nic dziwnego — przerwał doktór. — Stopiło się w nim dwu ludzi: romantyk sprzed roku sześćdziesiątego i pozytywista z siedemdziesiątego. To, co dla patrzących jest sprzeczne, w nim samym jest najzupełniej konsekwentne.", + "91366": "— A czy nie wplątał się w jakie nowe historie?… — spytałem.", + "91367": "— Nic nie wiem — odparł sucho Szuman.", + "91368": "Umilkłem i dopiero po chwili spytałem znowu:", + "91369": "— Cóż z nim jednak w rezultacie będzie?…", + "91370": "Szuman podniósł brwi i splótł ręce.", + "91371": "— Będzie źle — odparł. — Tacy ludzie jak on albo wszystko naginają do siebie, albo trafiwszy na wielką przeszkodę rozbijają sobie łeb o nią. Dotychczas wiodło mu się, ale… nie ma przecie człowieka, który by w życiu wygrywał same dobre losy…", + "91372": "— Więc?… — spytałem.", + "91373": "— Więc możemy zobaczyć tragedię — zakończył Szuman. Wypił szklankę herbaty z cytryną i poszedł do siebie.", + "91374": "Całą noc spać nie mogłem. Takie straszne zapowiedzi w dzień triumfu…", + "91375": "Eh! stary Pan Bóg więcej wie od Szumana; a On chyba nie pozwoli zmarnować się Stachowi…", + "91376": "XI. Stare marzenia i nowe znajomości", + "91377": "Pani Meliton przeszła twardą szkołę życia, w której nauczyła się nawet lekceważyć powszechnie przyjęte opinie.", + "91378": "Za młodu mówiono jej powszechnie, że panna ładna i dobra, choćby nie miała majątku, może jednak wyjść za mąż. Była dobrą i ładną, lecz za mąż nie wyszła. Później mówiono również powszechnie, że wykształcona nauczycielka zdobywa sobie miłość pupilów i szacunek ich rodziców. Była wykształconą, nawet zamiłowaną nauczycielką, lecz mimo to pupilki jej dokuczały, a ich rodzice drwili z niej od pierwszego śniadania do kolacji. Potem czytała dużo romansów, w których powszechnie dowodzono, że zakochani książęta, hrabiowie i baronowie są ludźmi szlachetnymi, którzy w zamian za serce mają zwyczaj oddawać ubogim nauczycielkom rękę. Jakoż oddała serce młodemu i szlachetnemu hrabiemu, lecz nie pozyskała jego ręki.", + "91379": "Już po trzydziestym roku życia wyszła za mąż za podstarzałego guwernera, Melitona, w tym jedynie celu, ażeby moralnie podźwignąć człowieka, który nieco się upijał. Nowożeniec jednak po ślubie więcej pił aniżeli przed ślubem, a małżonkę, dźwigającą go moralnie, czasami okładał kijem.", + "91380": "Gdy umarł, podobno na ulicy, pani Meliton odprowadziwszy go na cmentarz i przekonawszy się, że jest niezawodnie zakopany, wzięła na opiekę psa; znowu bowiem powszechnie mówiono, że pies jest najwdzięczniejszym stworzeniem. Istotnie, był wdzięcznym, dopóki nie wściekł się i nie pokąsał służącej, co samą panią Meliton przyprawiło o ciężką chorobę.", + "91381": "Pół roku leżała w szpitalu, w osobnym gabinecie, samotna i zapomniana przez swoje pupilki, ich rodziców i hrabiów, którym oddawała serce. Był czas do rozmyślań. Toteż gdy wyszła stamtąd chuda, stara, z posiwiałymi i przerzedzonymi włosami, znowu zaczęto mówić powszechnie, że choroba zmieniła ją do niepoznania.", + "91382": "— Zmądrzałam — odpowiedziała pani Meliton.", + "91383": "Nie była już nauczycielką, ale rekomendowała nauczycielki; nie myślała o zamążpójściu, ale swatała młode pary; nikomu nie oddawała swego serca, ale we własnym mieszkaniu ułatwiała schadzki zakochanym. Że zaś każdy i za wszystko musiał jej płacić, więc miała trochę pieniędzy i z nich żyła.", + "91384": "W początkach nowej kariery była posępna i nawet cyniczna.", + "91385": "— Ksiądz — mówiła osobom zaufanym — ma dochody ze ślubów, ja z zaręczyn. Hrabia… bierze pieniądze za ułatwianie stosunków koniom, ja za ułatwianie znajomości ludziom.", + "91386": "Z czasem jednak stała się powściągliwszą w mowie, a niekiedy nawet moralizującą, spostrzegłszy, że wygłaszanie zdań i opinii przyjętych przez ogół wpływa na wzrost dochodów.", + "91387": "Pani Meliton od dawna znała się z Wokulskim. A że lubiła widowiska publiczne i miała zwyczaj wszystko śledzić, więc prędko zauważyła, że Wokulski zbyt nabożnie przypatruje się pannie Izabeli. Zrobiwszy to odkrycie wzruszyła ramionami; cóż ją mógł obchodzić kupiec galanteryjny zakochany w pannie Łęckiej? Gdyby upodobał sobie jakąś bogatą kupcównę albo córkę fabrykanta, pani Meliton miałaby materiał do swatów. Ale tak!…", + "91388": "Dopiero gdy Wokulski powrócił z Bułgarii i przywiózł majątek, o którym opowiadano cuda, pani Meliton sama zaczepiła go o pannę Izabelę, ofiarowując swoje usługi. I stanął milczący układ: Wokulski płacił hojnie, a pani Meliton udzielała mu wszelkich informacji o rodzinie Łęckich i związanych z nimi osobach wyższego świata. Za jej nawet pośrednictwem Wokulski nabył weksle Łęckiego i srebra panny Izabeli.", + "91389": "Przy tej okazji pani Meliton odwiedziła Wokulskiego w jego prywatnym mieszkaniu, ażeby mu powinszować.", + "91390": "— Bardzo rozsądnie przystępujesz pan do rzeczy — mówiła. — Wprawdzie ze sreber i serwisu niewielka będzie pociecha, ale skup weksli Łęckiego jest arcydziełem… Znać kupca!…", + "91391": "Usłyszawszy taką pochwałę Wokulski otworzył biurko, poszukał w nim i za chwilę wydobył paczkę weksli.", + "91392": "— Te same? — rzekł pokazując je pani Meliton.", + "91393": "— Tak. Chciałabym mieć te pieniądze!… — odpowiedziała z westchnieniem.", + "91394": "Wokulski ujął paczkę w obie ręce i rozdarł ją.", + "91395": "— Znać kupca?… — spytał.", + "91396": "Pani Meliton przypatrzyła mu się ciekawie i kiwając głową mruknęła:", + "91397": "— Szkoda pana.", + "91398": "— Dlaczegóż to, jeżeli łaska?…", + "91399": "— Szkoda pana — powtórzyła. — Sama jestem kobietą i wiem, że kobiet nie zdobywa się ofiarami, tylko siłą.", + "91400": "— Czy tak?", + "91401": "— Siłą piękności, zdrowia, pieniędzy…", + "91402": "— Rozumu… — wtrącił Wokulski jej tonem.", + "91403": "— Rozumu nie tyle, prędzej pięści — dodała pani Meliton z szyderczym uśmiechem. — Znam dobrze moją płeć i nieraz miałam okazję litować się nad naiwnością męską.", + "91404": "— Dla mnie niech pani sobie nie zadaje tego trudu.", + "91405": "— Myślisz pan, że nie będzie potrzebny? — spytała patrząc mu w oczy.", + "91406": "— Łaskawa, pani — odparł Wokulski — jeżeli panna Izabela jest taką, jak mi się wydaje, to może mnie kiedyś oceni. A jeżeli nią nie jest, zawsze będę miał czas rozczarować się…", + "91407": "— Zrób to wcześniej, panie Wokulski, zrób wcześniej — rzekła podnosząc się z fotelu. — Bo wierz mi, łatwiej wyrzucić tysiące rubli z kieszeni aniżeli jedno przywiązanie z serca. Szczególniej, gdy się już zagnieździ. A nie zapomnij pan — dodała — dobrze umieścić mój kapitalik. Nie darłbyś paru tysięcy, gdybyś wiedział, jak ciężko nieraz trzeba na nie pracować.", + "91408": "W maju i czerwcu wizyty pani Meliton stały się częstszymi, ku zmartwieniu Rzeckiego, który podejrzewał spisek. I nie mylił się. Był spisek, ale przeciw pannie Izabeli; stara dama dostarczała ważnych informacyj Wokulskiemu, ale dotyczących tylko panny Izabeli. Zawiadamiała go mianowicie: w których dniach hrabina wybiera się ze swoją siostrzenicą na spacer do Łazienek.", + "91409": "W takich wypadkach pani Meliton wpadała do sklepu i zrealizowawszy sobie wynagrodzenie w formie kilku- lub kilkunastorublowego drobiazgu, mówiła Rzeckiemu dzień i godzinę.", + "91410": "Dziwne to bywały epoki dla Wokulskiego. Dowiedziawszy się, że jutro będą panie w Łazienkach, już dziś tracił spokojność. Obojętniał dla interesów, był rozdrażniony; zdawało mu się, że czas stoi w miejscu i że owe jutro nie nadejdzie nigdy. Noc miał pełną dzikich marzeń; niekiedy w półśnie, półjawie szeptał:", + "91411": "„Cóż to jest w rezultacie?… nic!… Ach, jakież ze mnie bydlę…”", + "91412": "Lecz gdy nadszedł ranek, bał się spojrzeć w okno, ażeby nie zobaczyć zachmurzonego nieba, i znowu do południa czas rozciągał mu się tak, że w jego ramach mógł był pomieścić całe swoje życie, zatrute dziś okropną goryczą.", + "91413": "„Czyliż to może być miłość?…” — zapytywał sam siebie z desperacją.", + "91414": "Rozgorączkowany, już w południe kazał zaprzęgać i jechać. Co chwilę zdawało mu się, że spotyka wracający powóz hrabiny, to znowu, że jego rwące się z cugli konie idą zbyt wolno.", + "91415": "Znalazłszy się w Łazienkach wyskakiwał z powozu i biegł nad sadzawkę, gdzie zazwyczaj spacerowała hrabina lubiąca karmić łabędzie. Przychodził zawczasu, a wtedy padał gdzieś na ławkę, zalany zimnym potem, i siedział bez ruchu, z oczyma skierowanymi w stronę pałacu, zapominając o świecie.", + "91416": "Nareszcie na końcu alei ukazały się dwie kobiece figury, czarna i szara. Wokulskiemu krew uderzyła do głowy.", + "91417": "„One!… Czy mnie choć zatrzymają?…”", + "91418": "Podniósł się z ławki i szedł naprzeciw nich jak lunatyk, bez tchu. Tak, to jest panna Izabela: prowadzi ciotkę i o czymś z nią rozmawia.", + "91419": "Wokulski przypatruje się jej i myśli:", + "91420": "„No i cóż jest w niej nadzwyczajnego?… Kobieta jak inne… Zdaje mi się, że bez potrzeby szaleję na jej rachunek…”", + "91421": "Ukłonił się, panie się odkłoniły. Idzie dalej nie odwracając głowy, ażeby się nie zdradzić. Nareszcie ogląda się: obie panie znikły między zielonością.", + "91422": "„Wrócę się — myśli — jeszcze raz spojrzę… Nie, nie wypada!”", + "91423": "I czuje w tej chwili, że połyskująca woda sadzawki ciągnie go z nieprzepartą siłą.", + "91424": "„Ach, gdybym wiedział, że śmierć jest zapomnieniem… A jeżeli nie jest?… Nie, w naturze nie ma miłosierdzia… Czy godzi się w nędzne ludzkie serce wlać bezmiar tęsknoty, a nie dać nawet tej pociechy, że śmierć jest nicością?”", + "91425": "Prawie w tym samym czasie hrabina mówiła do panny Izabeli:", + "91426": "— Coraz bardziej przekonywam się, Belu, że pieniądze nie dają szczęścia. Ten Wokulski zrobił świetną jak dla niego karierę, lecz — cóż stąd?… Już nie pracuje w sklepie, ale nudzi się w Łazienkach. Uważałaś, jaką on ma znudzoną minę?", + "91427": "— Znudzoną? — powtórzyła panna Izabela. — Mnie on wydaje się przede wszystkim zabawnym.", + "91428": "— Nie dostrzegłam tego — zdziwiła się hrabina.", + "91429": "— Więc… nieprzyjemnym — poprawiła się panna Izabela.", + "91430": "Wokulski nie miał odwagi wyjść z Łazienek. Chodził po drugiej stronie sadzawki i z daleka przypatrywał się migającej między drzewami szarej sukni. Dopiero później spostrzegł, że przypatruje się aż dwom szarym sukniom, a trzeciej niebieskiej, że żadna z nich — nie należy do panny Izabeli.", + "91431": "„Jestem piramidalnie głupi” — pomyślał.", + "91432": "Ale nic mu to nie pomogło.", + "91433": "Pewnego dnia, w pierwszej połowie czerwca, pani Meliton dała znać Wokulskiemu, że jutro w południe panna Izabela będzie na spacerze z hrabiną i — z prezesową. Drobny ten wypadek mógł mieć pierwszorzędne znaczenie.", + "91434": "Wokulski bowiem od pamiętnej Wielkanocy parę razy odwiedzał prezesową i poznał, że staruszka jest mu bardzo życzliwa. Zwykle słuchał jej opowiadań o dawnych czasach, rozmawiał o swoim stryju, nawet ostatecznie umówił się o nagrobek dla niego. W toku tej wymiany myśli, nie wiadomo skąd, wplątało się imię panny Izabeli tak nagle, że Wokulski nie mógł ukryć wzruszenia; twarz mu się zmieniła, głos stłumił się.", + "91435": "Staruszka przyłożyła binokle do oczu i wpatrzywszy się w Wokulskiego spytała:", + "91436": "— Czy mi się tylko wydaje, czyli też panna Łęcka nie jest ci obojętną?", + "91437": "— Prawie nie znam jej… Mówiłem z nią raz w życiu… — tłomaczył się zmieszany Wokulski.", + "91438": "Prezesowa wpadła w zamyślenie i kiwając głową szepnęła:", + "91439": "— Ha…", + "91440": "Wokulski pożegnał ją, ale owe „ha…” utkwiło mu w pamięci. W każdym razie był pewny, że w prezesowej nie ma nieprzyjaciółki. I otóż w niecały tydzień po tej rozmowie dowiedział się, że prezesowa jedzie z hrabiną i z panną Izabelą na spacer do Łazienek. Czyżby dowiedziała się, że panie go tam spotykają?… A może chce ich zbliżyć?…", + "91441": "Wokulski spojrzał na zegarek: była trzecia po południu.", + "91442": "„Więc to jutro — pomyślał — za godzin… dwadzieścia cztery… Nie, nie tyle… Za ileż to?…”", + "91443": "Nie mógł zrachować, ile godzin upłynie od trzeciej do pierwszej w południe. Ogarnął go niepokój; nie jadł obiadu; fantazja rwała się naprzód, ale trzeźwy rozum hamował ją.", + "91444": "„Zobaczymy, co będzie jutro. A nuż będzie deszcz albo która z pań zachoruje?”", + "91445": "Wybiegł na ulicę i błąkając się bez celu, powtarzał:", + "91446": "„No, zobaczymy, co będzie jutro… A może mnie nie zatrzymają?… Zresztą panna Izabela jest sobie piękna panna, przypuśćmy, że nawet niezwykle piękna, ale tylko panna, nie nadprzyrodzone zjawisko. Tysiące równie ładnych chodzi po świecie, a ja też nie myślę czepiać się zębami jednej spódnicy. Odepchnie mnie?… Dobrze!… Z tym większym rozmachem padnę w objęcia innej…”", + "91447": "Wieczorem poszedł do teatru, lecz opuścił go po pierwszym akcie. Znowu wałęsał się po mieście, a gdzie stąpił, prześladowała go myśl jutrzejszego spaceru i niejasne przeczucie, że jutro zbliży się do panny Izabeli.", + "91448": "Minęła noc, ranek. O dwunastej kazał zaprząc powóz. Napisał kartkę do sklepu, że przyjdzie później, i poszarpał jedną parę rękawiczek. Nareszcie wszedł służący.", + "91449": "„Konie gotowe!” — błysnęło Wokulskiemu.", + "91450": "Wyciągnął rękę po kapelusz.", + "91451": "— Książę!… — zameldował służący.", + "91452": "Wokulskiemu pociemniało w oczach.", + "91453": "— Proś.", + "91454": "Książę wszedł.", + "91455": "— Dzień dobry, panie Wokulski — zawołał. — Pan gdzieś wyjeżdża? — Zapewne do składów albo na kolej. Ale nic z tego. Aresztuję pana i zabieram do siebie. Będę nawet tak niegrzeczny, że zakwateruję się do pańskiego powozu, bo dziś swego nie wziąłem. Jestem jednak pewny, że wszystko to wybaczy mi pan ze względu na doskonałe wiadomości.", + "91456": "— Raczy książę spocząć?…", + "91457": "— Na chwilkę. Niech pan sobie wyobrazi — mówił książę siadając — że dopóty dokuczałem naszym panom bratom… Czy dobrze powiedziałem?… Dopóty ich prześladowałem, aż obiecali przyjść w kilku do mnie i wysłuchać projektu pańskiej spółki. Natychmiast więc pana zabieram, a raczej zabieram się z panem i — jedziemy do mnie.", + "91458": "Wokulski doznał takiego wrażenia jak człowiek, który spadł z wysokości i uderzył piersiami o ziemię.", + "91459": "Pomieszanie jego nie uszło uwagi księcia, który uśmiechnął się przypisując to radości z jego wizyty i zaprosin. Przez głowę mu nawet nie przeszło, że dla Wokulskiego może być ważniejszym spacer do Łazienek aniżeli wszyscy książęta i spółki.", + "91460": "— A więc jesteśmy gotowi? — spytał książę powstając z fotelu.", + "91461": "Sekundy brakowało, ażeby Wokulski powiedział, że nie pojedzie i nie chce żadnych spółek. Ale w tym samym momencie przebiegła mu myśl:", + "91462": "„Spacer — to dla mnie, spółka — dla niej.”", + "91463": "Wziął kapelusz i pojechał z księciem. Zdawało mu się, że powóz nie jedzie po bruku, ale po jego własnym mózgu.", + "91464": "„Kobiet nie zdobywa się ofiarami, tylko siłą, bodaj pięści…” — przypomniał sobie zdanie pani Meliton. Pod wpływem tego aforyzmu chciał porwać księcia za kołnierz i wyrzucić go na ulicę. Ale trwało to tylko chwilę.", + "91465": "Książę przypatrywał mu się spod rzęs, a widząc, że Wokulski to czerwienieje, to blednie, myślał:", + "91466": "„Nie spodziewałem się, że zrobię aż taką przyjemność temu poczciwemu Wokulskiemu. Tak, trzeba zawsze podawać rękę nowym ludziom…”", + "91467": "W swoim towarzystwie książę nosił tytuł zagorzałego patrioty, prawie szowinisty; poza towarzystwem cieszył się opinią jednego z najlepszych obywateli. Bardzo lubił mówić po polsku, a nawet treścią jego francuskich rozmów były interesa publiczne.", + "91468": "Był arystokratą od włosów do nagniotków, duszą, sercem, krwią. Wierzył, że każde społeczeństwo składa się z dwu materiałów: zwyczajnego tłumu i klas wybranych. Zwyczajny tłum był dziełem natury i mógł nawet pochodzić od małpy, jak to wbrew Pismu świętemu utrzymywał Darwin. Lecz klasy wybrane miały jakiś wyższy początek i pochodziły, jeżeli nie od bogów, to przynajmniej od pokrewnych im bohaterów, jak Herkules, Prometeusz, od biedy — Orfeusz.", + "91469": "Książę miał we Francji przyjaciela, hrabiego (w najwyższym stopniu dotkniętego zarazą demokratyczną), który drwił sobie z nadziemskich początków arystokracji.", + "91470": "— Mój kuzynie — mówił — myślę, że nie zdajesz sobie należycie sprawy z kwestii rodów. Cóż to są wielkie rody? Są nimi takie, których przodkowie byli hetmanami, senatorami, wojewodami, czyli po dzisiejszemu: marszałkami, członkami izby wyższej lub prefektami departamentów. No — a przecie takich panów znamy, nic w nich nadzwyczajnego… Jedzą, piją, grają w karty, umizgają się do kobiet, zaciągają długi — jak reszta śmiertelników, od których są niekiedy głupsi.", + "91471": "Księciu na twarz występowały chorobliwe rumieńce.", + "91472": "— Czy spotkałeś kiedy, kuzynie — odparł — prefekta lub marszałka z takim wyrazem majestatu, jaki widujemy na portretach naszych przodków?…", + "91473": "— Cóż w tym dziwnego — śmiał się zarażony hrabia. — Malarze nadawali obrazom wyraz, o jakim nie śniło się żadnemu z oryginałów; tak jak heraldycy i historycy opowiadali o nich bajeczne legendy. To wszystko kłamstwa, mój kuzynie!… To tylko kulisy i kostiumy, które z jednego Wojtka robią księcia, a z innego parobka. W rzeczywistości jeden i drugi jest tylko lichym aktorem.", + "91474": "— Z szyderstwem, kuzynie, nie ma rozprawy! — wybuchał książę i uciekał. Biegł do siebie, kładł się na szezlongu z rękoma splecionymi pod głową i patrząc w sufit widział przesuwające się na nim postacie nadludzkiego wzrostu, siły, odwagi, rozumu, bezinteresowności. To byli — przodkowie jego i hrabiego; tylko że hrabia zapierał się ich. Czyżby istniała w nim jaka przymieszka krwi?…", + "91475": "Tłumem zwyczajnych śmiertelników książę nie tylko nie gardził, ale owszem: miał dla nich życzliwość, a nawet stykał się z nimi i interesował ich potrzebami. Wyobrażał sobie, że jest jednym z Prometeuszów, którzy mają poniekąd honorowy obowiązek sprowadzić tym biednym ludziom ogień z nieba na ziemię. Zresztą religia nakazywała mu sympatię dla maluczkich i książę rumienił się na samą myśl, że większa część towarzystwa stanie kiedyś przed boskim sądem bez tego rodzaju zasługi.", + "91476": "Więc aby uniknąć wstydu dla siebie, bywał i nawet zwoływał do swego mieszkania rozmaite sesje, wydawał po dwadzieścia pięć i po sto rubli na akcje rozmaitych przedsiębiorstw publicznych, nade wszystko zaś — ciągle martwił się nieszczęśliwym położeniem kraju, a każdą mowę swoją kończył frazesem:", + "91477": "— Bo, panowie, myślmy najpierw o tym, ażeby podźwignąć nasz nieszczęśliwy kraj…", + "91478": "A gdy to powiedział, czuł, że z serca spada mu jakiś ciężar; tym większy, im więcej było słuchaczów albo im więcej rubli wydał na akcje.", + "91479": "Zwołać sesję, zachęcić do przedsiębiorstwa i cierpieć, wciąż cierpieć nad nieszczęśliwym krajem, oto jego zdaniem były obowiązki obywatela. Gdyby go jednak spytano, czy zasadził kiedy drzewo, którego cień ochroniłby ludzi i ziemię od spiekoty? albo czy kiedy usunął z drogi kamień raniący koniom kopyta? — byłby szczerze zdziwiony.", + "91480": "Czuł i myślał, pragnął i cierpiał — za miliony. Tylko — nic nigdy nie zrobił użytecznego. Zdawało mu się, że ciągłe frasowanie się całym krajem ma bez miary wyższą wartość od utarcia nosa zasmolonemu dziecku.", + "91481": "W czerwcu fizjognomia Warszawy ulega widocznej zmianie. Puste przedtem hotele napełniają się i podwyższają ceny, na wielu domach ukazują się ogłoszenia: „Apartament z meblami do wynajęcia na kilka tygodni.” Wszystkie dorożki są zajęte, wszyscy posłańcy biegają. Na ulicach, w ogrodach, teatrach, w restauracjach, na wystawach, w sklepach i magazynach strojów damskich widać figury nie spotykane w zwykłym czasie. Są nimi tędzy i opaleni mężczyźni w granatowych czapkach z daszkami, w zbyt obszernych butach, w ciasnych rękawiczkach, w garniturach pomysłu prowincjonalnego krawca. Towarzyszą im gromadki dam, nie odznaczających się pięknością ani warszawskim szykiem, tudzież nie mniej liczne gromadki niezręcznych dzieci, którym z ust szeroko otwartych wygląda zdrowie.", + "91482": "Jedni z wiejskich gości przyjeżdżają tu z wełną na jarmark, drudzy na wyścigi, inni, ażeby zobaczyć wełnę i wyścigi; ci dla spotkania się z sąsiadami, których na miejscu mają o wiorstę drogi, tamci dla odświeżenia się w stolicy mętnej wody i pyłu, a owi męczą się przez kilkudniową podróż sami nie wiedząc po co.", + "91483": "Z podobnego zjazdu skorzystał książę, ażeby zbliżyć Wokulskiego z ziemiaństwem.", + "91484": "Książę we własnym pałacu, na pierwszym piętrze, zajmował ogromne mieszkanie. Część jego, złożona z gabinetu pana, biblioteki i fajczarni, była miejscem męskich zebrań, na których książę przedstawiał swoje lub cudze projekta dotyczące spraw publicznych. Zdarzało się to po kilka razy w roku. Ostatnia nawet sesja wiosenna była poświęcona kwestii statków śrubowych na Wiśle, przy czym bardzo wyraźnie zarysowały się trzy stronnictwa. Pierwsze, złożone z księcia i jego osobistych przyjaciół, koniecznie domagało się śrubowców, drugie zaś, mieszczańskie, uznając w zasadzie piękność projektu, uważało go jednak za przedwczesny i nie chciało dać na ten cel pieniędzy. Trzecie stronnictwo składało się tylko z dwu osób: pewnego technika, który twierdził, że śrubowce nie mogą pływać po Wiśle, i pewnego głuchego magnata, który na wszystkie odezwy, skierowane do jego kieszeni, stale odpowiadał:", + "91485": "— Proszę trochę głośniej, bo nic nie słychać…", + "91486": "Książę z Wokulskim przyjechali o pierwszej, a w kwadrans po nich zaczęli schodzić się i zjeżdżać inni uczestnicy sesji. Książę witał każdego z uprzejmą poufałością, prezentował Wokulskiego, a następnie podkreślał przybysza na liście zaproszonych bardzo długim i bardzo czerwonym ołówkiem.", + "91487": "Jednym z pierwszych gości był pan Łęcki; wziął Wokulskiego na stronę i jeszcze raz wypytał go o cel i znaczenie spółki, do której należał już całą duszą, ale nigdy nie mógł dobrze spamiętać, o co chodzi. Tymczasem inni panowie przypatrywali się intruzowi i zniżonym głosem robili o nim uwagi.", + "91488": "— Bycza mina! — szepnął otyły marszałek wskazując okiem na Wokulskiego. — Szczeć na głowie jeży mu się jak dzikowi, pierś — upadam do nóg, oko bystre… Ten by nie ustał na polowaniu!", + "91489": "— I twarz, panie… — dodał baron z fizjognomią Mefistofelesa. — Czoło, panie… wąsik, panie, mała hiszpanka, panie… Wcale, panie… wcale… Rysy trochę, panie… ale całość, panie…", + "91490": "— Zobaczymy, jaki będzie w interesach — dorzucił nieco przygarbiony hrabia.", + "91491": "— Rzutki, ryzykowny, *tek* — odezwał się jakby z piwnicy drugi hrabia, który siedział sztywnie na krześle, nosił bujne faworyty i porcelanowymi oczyma patrzył tylko przed siebie jak Anglik z »Journal Amusant«.", + "91492": "Książę powstał z fotelu i chrząknął; zebrani umilkli, dzięki czemu można było usłyszeć resztę opowiadania marszałka:", + "91493": "— Wszyscy patrzymy na las, a tu coś skwierczy pod kopytami. Wyobraź sobie acan dobrodziej, że chart idący przy koniach na smyczy zdusił w bruździe szaraka!…", + "91494": "To powiedziawszy marszałek uderzył olbrzymią dłonią w udo, z którego mógł był wyciąć sobie sekretarza i jego pomocnika.", + "91495": "Książę chrząknął drugi raz, marszałek zmieszał się i niezwykle wielkim fularem otarł spocone czoło.", + "91496": "— Szanowni panowie — odezwał się książę. — Poważyłem się fatygować szanownych panów w pewnym… nader ważnym interesie publicznym, który, jak to wszyscy czujemy, powinien zawsze stać na straży naszych interesów publicznych… Chciałem powiedzieć… naszych idei… to jest…", + "91497": "Książę zdawał się być zakłopotany; wnet jednak ochłonął i mówił dalej:", + "91498": "— Chodzi o inte… to jest o plan, a raczej… o projekt zawiązania spółki do ułatwienia handlu…", + "91499": "— Zbożem — wtrącił ktoś z kąta.", + "91500": "— Właściwie — ciągnął książę — chodzi nie o handel zbożem, ale…", + "91501": "— Okowitą — pośpieszył ten sam głos.", + "91502": "— Ależ nie!… O handel, a raczej o ułatwienie handlu między Rosją i zagranicą towarami, no… towarami… Miasto zaś nasze, pożądane jest, ażeby się stało centrum takowego…", + "91503": "— A jakież to towary? — spytał przygarbiony hrabia.", + "91504": "— Stronę fachową kwestii raczy objaśnić nam łaskawie pan Wokulski, człowiek… człowiek fachowy — zakończył książę. — Pamiętajmy jednak, panowie, o obowiązkach, jakie na nas wkłada troska o interesa publiczne i ten nieszczęśliwy kraj…", + "91505": "— Jak Boga kocham, zaraz daję dziesięć tysięcy rubli!… — wrzasnął marszałek.", + "91506": "— Na co? — spytał hrabia udający autentycznego Anglika.", + "91507": "— Wszystko jedno!… — odparł wielkim głosem marszałek. — Powiedziałem: rzucę w Warszawie pięćdziesiąt tysięcy rubli, więc niech dziesięć pójdzie na cele dobroczynne, bo kochany nasz książę mówi cudownie!… Z rozumu i z serca, jak Boga kocham…", + "91508": "— Przepraszam — odezwał się Wokulski — ale nie chodzi tu o spółkę dobroczynną, tylko o spółkę zapewniającą zyski.", + "91509": "— Otóż to!… — wtrącił hrabia zgarbiony.", + "91510": "— *Tek*!… — potwierdził hrabia–Anglik.", + "91511": "— Co mnie za zysk z dziesięciu tysięcy? — zaoponował marszałek. — Z torbami bym poszedł pod Ostrą Bramę przy takich zyskach.", + "91512": "Zgarbiony hrabia wybuchnął:", + "91513": "— Proszę o głos w kwestii: czy należy lekceważyć małe zyski!… To nas gubi!… to, panowie — wołał pukając paznokciem w poręcz fotelu.", + "91514": "— Hrabio — przerwał słodko książę — pan Wokulski ma głos.", + "91515": "— *Tek*!… — poparł go hrabia–Anglik czesząc bujne faworyty.", + "91516": "— Prosimy więc szanownego pana Wokulskiego — odezwał się nowy głos — ażeby ten publiczny interes, który nas zgromadził tu, do gościnnych salonów księcia, raczył nam przedstawić z właściwą mu jasnością i zwięzłością.", + "91517": "Wokulski spojrzał na osobę przyznającą mu jasność i zwięzłość. Był to znakomity adwokat, przyjaciel i prawa ręka księcia; lubił mówić kwieciście, wybijając takt ręką i przysłuchując się własnym frazesom, które zawsze znajdował wybornymi.", + "91518": "— Tylko żebyśmy zrozumieli wszyscy — mruknął ktoś w kącie zajętym przez szlachtę, która nienawidziła magnatów.", + "91519": "— Wiadomo panom — zaczął Wokulski — że Warszawa jest handlową stacją między Europą zachodnią i wschodnią. Tu zbiera się i przechodzi przez nasze ręce część towarów francuskich i niemieckich przeznaczonych dla Rosji, z czego moglibyśmy mieć pewne zyski, gdyby nasz handel…", + "91520": "— Nie znajdował się w ręku Żydów — wtrącił półgłosem ktoś od stołu, gdzie siedzieli kupcy i przemysłowcy.", + "91521": "— Nie — odparł Wokulski. — Zyski istniałyby wówczas, gdyby nasz handel był prowadzony porządnie.", + "91522": "— Z Żydami nie może być porządny…", + "91523": "— Dziś jednak — przerwał adwokat księcia — szanowny pan Wokulski daje nam możność podstawienia kapitałów chrześcijańskich w miejsce kapitału starozakonnych…", + "91524": "— Pan Wokulski sam wprowadza Żydów do handlu — bryznął oponent ze stanu kupieckiego.", + "91525": "Zrobiło się cicho.", + "91526": "— Ze sposobu prowadzenia moich interesów nie zdaję sprawy przed nikim — ciągnął dalej Wokulski. — Wskazuję panom drogę uporządkowania handlu Warszawy z zagranicą, co stanowi pierwszą połowę mego projektu i jedno źródło zysku dla krajowych kapitałów. Drugim źródłem jest handel z Rosją. Znajdują się tam towary poszukiwane u nas i tanie. Spółka, która zajęłaby się nimi, mogłaby mieć piętnaście do dwudziestu procentów rocznie od wyłożonego kapitału. Na pierwszym miejscu stawiam tkaniny…", + "91527": "— To jest podkopywanie naszego przemysłu — odezwał się oponent z grupy kupieckiej.", + "91528": "— Mnie nie obchodzą fabrykanci, tylko konsumenci… — odpowiedział Wokulski.", + "91529": "Kupcy i przemysłowcy poczęli szeptać między sobą w sposób mało życzliwy dla Wokulskiego.", + "91530": "— Otóż i dotarliśmy do interesu publicznego!… — zawołał wzruszonym głosem książę. — Kwestia zarysowuje się tak: czy projekta szanownego pana Wokulskiego są objawem pomyślnym dla kraju?… Panie mecenasie… — zwrócił się książę do adwokata, czując potrzebę wyręczenia się nim w kłopotliwej nieco sytuacji.", + "91531": "— Szanowny pan Wokulski — zabrał głos adwokat — z właściwą mu gruntownością raczy nas objaśnić: czy sprowadzanie owych tkanin aż z tak daleka nie przyniesie uszczerbku naszym fabrykom?", + "91532": "— Przede wszystkim — rzekł Wokulski — owe nasze fabryki nie są naszymi, lecz niemieckimi…", + "91533": "— Oho!… — zawołał oponent z grupy kupców.", + "91534": "— Jestem gotów — mówił Wokulski — natychmiast wyliczyć fabryki, w których cała administracja i wszyscy lepiej płatni robotnicy są Niemcami, których kapitał jest niemiecki, a rada zarządzająca rezyduje w Niemczech; gdzie nareszcie robotnik nasz nie ma możności ukształcić się wyżej w swoim fachu, ale jest parobkiem źle płatnym, źle traktowanym i na dobitkę germanizowanym…", + "91535": "— To jest ważne!… — wtrącił hrabia zgarbiony.", + "91536": "— *Tek*… — szepnął Anglik.", + "91537": "— Jak Boga kocham, doświadczam emocji słuchając!… — zawołał marszałek. — Nigdym nie myślał, że tak można zabawić się przy podobnej rozmowie… Zaraz wrócę…", + "91538": "I opuścił gabinet, aż uginała się pod jego stopami podłoga.", + "91539": "— Czy mam wyliczać nazwiska? — spytał Wokulski.", + "91540": "Grupa kupców i przemysłowców złożyła w tej chwili dowód rzadkiej powściągliwości nie domagając się nazwisk. Adwokat szybko podniósł się z fotelu i zatrzepotawszy rękoma zawołał:", + "91541": "— Sądzę, że nad kwestią miejscowych fabryk możemy przejść do porządku. Teraz szanowny pan Wokulski raczy nam, z właściwą mu jędrnością, objaśnić: jakie pozytywne korzyści z jego projektu odniesie…", + "91542": "— Nasz nieszczęśliwy kraj — zakończył książę.", + "91543": "— Proszę panów — mówił Wokulski — gdyby łokieć mego perkalu kosztował tylko o dwa grosze taniej niż dziś, wówczas na każdym milionie kupionych tu łokci ogół oszczędziłby dziesięć tysięcy rubli…", + "91544": "— Cóż to znaczy dziesięć tysięcy rubli?… — spytał marszałek, który już powrócił do gabinetu, ale jeszcze nie wpadł w tok rozpraw.", + "91545": "— To wiele znaczy… bardzo wiele! — zawołał hrabia zgarbiony. — Raz nauczmy się szanować zyski groszowe…", + "91546": "— *Tek*… Pens jest ojcem gwinei… — dodał hrabia ucharakteryzowany na Anglika.", + "91547": "— Dziesięć tysięcy rubli — ciągnął Wokulski — jest to fundament dobrobytu dla dwudziestu rodzin co najmniej…", + "91548": "— Kropla w morzu — mruknął jeden z kupców.", + "91549": "— Ale jest jeszcze inny wzgląd — mówił Wokulski — obchodzący wprawdzie tylko kapitalistów. Mam do dyspozycji towaru za trzy do czterech milionów rubli rocznie…", + "91550": "— Upadam do nóg!… — szepnął marszałek.", + "91551": "— To nie jest mój majątek — wtrącił Wokulski — mój jest znacznie skromniejszy…", + "91552": "— Lubię takich!… — rzekł zgarbiony hrabia.", + "91553": "— *Tek*… — dodał Anglik.", + "91554": "— Owe trzy miliony rubli stanowią mój osobisty kredyt i przynoszą mi bardzo mały procent jako pośrednikowi — mówił Wokulski. — Oświadczam jednak, że o ile w miejsce kredytu podstawiłoby się gotówkę, zysk z niej wynosiłby piętnaście do dwudziestu procentów, a może więcej. Otóż ten punkt sprawy obchodzi panów, którzy składacie pieniądze w bankach na niski procent. Pieniędzmi tymi obracają inni i zyski ciągną dla siebie. Ja zaś ofiaruję panom sposobność użycia ich bezpośredniego i powiększenia własnych dochodów. Skończyłem.", + "91555": "— Pysznie! — zawołał przygarbiony hrabia. — Czy jednak nie można by dowiedzieć się szczegółów bliższych?", + "91556": "— O tych mogę mówić tylko z moimi wspólnikami — odpowiedział Wokulski.", + "91557": "— Jestem — rzekł zgarbiony hrabia i podał mu rękę.", + "91558": "— *Tek* — dodał pseudo–Anglik wyciągnąwszy do Wokulskiego dwa palce.", + "91559": "— Moi panowie! — odezwał się wygolony mężczyzna z grupy szlachty nienawidzącej magnatów. — Mówicie tu o handlu perkalami, który nas nic nie obchodzi… Ale panowie!… — ciągnął dalej płaczliwym głosem — my mamy za to zboże w spichlerzach, my mamy okowitę w składach, na której wyzyskują nas pośrednicy w sposób — że nie powiem — niegodny…", + "91560": "Obejrzał się po gabinecie. Grupa szlachty gardzącej magnatami dała mu brawo.", + "91561": "Promieniejąca dyskretną radością twarz księcia zajaśniała w tej chwili blaskiem prawdziwego natchnienia.", + "91562": "— Ależ, panowie! — zawołał — dziś mówimy o handlu tkaninami, lecz jutro i pojutrze któż zabroni nam naradzić się nad innymi kwestiami?… Proponuję więc…", + "91563": "— Jak Boga kocham, cudnie mówi ten kochany książę — zawołał marszałek.", + "91564": "— Słuchamy… słuchamy!… — poparł go adwokat, silnie okazując, że stara się pohamować zapał dla księcia.", + "91565": "— A więc, panowie — ciągnął wzruszony książę — proponuję jeszcze następujące sesje: jedną w sprawie handlu zbożem, drugą w sprawie handlu okowitą…", + "91566": "— A kredyt dla rolników?… — spytał ktoś z nieprzejednanej szlachty.", + "91567": "— Trzecią w sprawie kredytu dla rolników — mówił książę. — Czwartą…", + "91568": "Tu zaciął się.", + "91569": "— Czwartą i piątą — pochwycił adwokat — poświęcimy rozważaniu ogólnej ekonomicznej sytuacji…", + "91570": "— Naszego nieszczęśliwego kraju — dokończył książę prawie ze łzami w oczach.", + "91571": "— Panowie!… — wrzasnął adwokat obcierając nos z akcentem rozrzewnienia. — Uczcijmy naszego gospodarza, znakomitego obywatela, najzacniejszego z ludzi…", + "91572": "— Dziesięć tysięcy rubli, jak Bo… — zawołał marszałek.", + "91573": "— Przez powstanie! — szybko dokończył adwokat.", + "91574": "— Brawo!… niech żyje książę!… — zawołano przy akompaniamencie łoskotu nóg i krzeseł.", + "91575": "Grupa szlachty gardzącej arystokracją krzyczała najgłośniej. Książę zaczął ściskać swoich gości nie panując już nad wzruszeniem; pomagał mu adwokat, wszystkich całował, a sam bez ceremonii płakał. Kilka osób skupiło się przy Wokulskim.", + "91576": "— Przystępuję na początek z pięćdziesięcioma tysiącami rubli — mówił zgarbiony hrabia. — Na rok przyszły zaś… zobaczymy…", + "91577": "— Trzydzieści, panie… trzydzieści tysięcy rubli, panie… Bardzo, panie… bardzo! — dodał baron z fizjognomią Mefistofelesa.", + "91578": "— I ja trzydzieści tysięcy… *tek*!… — dorzucił hrabia–Anglik kiwając głową.", + "91579": "— A ja dam dwa… trzy razy tyle, co… kochany książę. Jak Boga kocham!… — rzekł marszałek.", + "91580": "Paru oponentów z grupy kupieckiej również zbliżyło się do Wokulskiego. Milczeli, lecz tkliwe ich spojrzenia stokroć więcej miały wymowy aniżeli najczulsze słowa.", + "91581": "Z kolei zbliżył się do Wokulskiego człowiek młody, mizerny, z rzadkim zarostem na twarzy, ale z niewątpliwymi śladami przedwczesnego zniszczenia w całej postaci. Wokulski spotykał go na rozmaitych widowiskach, wreszcie i na ulicy, jeżdżącego najszybszymi dorożkami.", + "91582": "— Jestem Maruszewicz — rzekł zniszczony młody człowiek z miłym uśmiechem. — Wybaczy pan, że prezentuję się tak obcesowo i w dodatku przy pierwszej znajomości będę miał prośbę…", + "91583": "— Słucham pana.", + "91584": "Młodzieniec wziął Wokulskiego pod ramię i zaprowadziwszy go do okna mówił:", + "91585": "— Kładę od razu karty na stół; z takimi ludźmi jak pan nie można inaczej. Jestem niemajętny, mam dobre instynkta i chciałbym znaleźć zajęcie. Pan tworzy spółkę, czy nie mógłbym pracować pod pańskim kierunkiem?…", + "91586": "Wokulski przypatrywał mu się z uwagą. Propozycja, którą słyszał, jakoś nie pasowała do wyniszczonej figury i niepewnych spojrzeń młodzieńca. Wokulski uczuł niesmak, mimo to spytał:", + "91587": "— Cóż pan umie? jaki pański fach?", + "91588": "— Fachu, uważa pan, jeszcze nie wybrałem, ale mam wielkie zdolności i mogę podjąć się każdego zajęcia.", + "91589": "— A na jaką pan liczy pensję?", + "91590": "— Tysiąc… dwa tysiące rubli… — odparł zakłopotany młodzieniec.", + "91591": "Wokulski mimo woli potrząsnął głową.", + "91592": "— Wątpię — odparł — czy będziemy mieli posady odpowiadające pańskim wymaganiom. Niech pan jednak wstąpi kiedy do mnie…", + "91593": "Na środku gabinetu przygarbiony hrabia zabrał głos.", + "91594": "— A zatem — mówił — szanowni panowie, w zasadzie przystępujemy do spółki proponowanej przez pana Wokulskiego. Interes wydaje się bardzo dobrym, a obecnie chodzi tylko o bliższe szczegóły i spisanie aktu. Zapraszam więc panów, chcących zostać uczestnikami, do mnie na jutro, o dziewiątej wieczór…", + "91595": "— Będę u ciebie, kochany hrabio, jak Boga kocham — odezwał się otyły marszałek — i może jeszcze przyprowadzę ci z paru Litwinów; no, ale powiedz, dlaczegóż to my mamy zawiązywać spółki kupieckie?… Niechby już sami kupcy…", + "91596": "— Choćby dlatego — odparł hrabia gorąco — ażeby nie mówiono, że nic nie robimy, tylko obcinamy kupony…", + "91597": "Książę poprosił o głos.", + "91598": "— Zresztą — rzekł — mamy na widoku jeszcze dwie spółki: do handlu zbożem i — okowitą. Kto nie zechce należeć do jednej, może należeć do drugiej… Nadto zaprosimy szanownego pana Wokulskiego, ażeby w innych naszych naradach chciał przyjąć udział…", + "91599": "— *Tek*!… — wtrącił hrabia–Anglik.", + "91600": "— I z właściwym mu talentem raczył oświetlać kwestie — dokończył adwokat.", + "91601": "— Wątpię, czy przydam się panom na co — odparł Wokulski. — Miałem wprawdzie do czynienia ze zbożem i okowitą, ale w wyjątkowych warunkach. Chodziło o duże ilości i pośpiech, nie o ceny… Nie znam zresztą tutejszego handlu zbożem…", + "91602": "— Będą specjaliści, szanowny panie Wokulski — przerwał mu adwokat. — Oni nam dostarczą szczegółów, które pan raczysz tylko uporządkować i rozjaśnić z właściwą mu genialnością…", + "91603": "— Prosimy… bardzo prosimy!… — wołali hrabiowie, a za nimi jeszcze głośniej szlachta nienawidząca magnatów.", + "91604": "Była blisko piąta po południu i zgromadzeni poczęli się rozchodzić. W tej chwili Wokulski spostrzegł, że z dalszych pokojów zbliża się do niego pan Łęcki w towarzystwie młodzieńca, którego już widział obok panny Izabeli podczas kwesty i na święconym u hrabiny. Obaj panowie zatrzymali się przy nim.", + "91605": "— Pozwolisz, panie Wokulski — odezwał się Łęcki — że przedstawię ci pana Juliana Ochockiego. Nasz kuzyn… trochę oryginał, ale…", + "91606": "— Dawno już chciałem poznać się z panem i porozmawiać — rzekł Ochocki ściskając go za rękę.", + "91607": "Wokulski w milczeniu przypatrywał się. Młody człowiek nie dosięgnął jeszcze lat trzydziestu i rzeczywiście odznaczał się niezwykłą fizjognomią. Zdawało się, że ma rysy Napoleona Pierwszego, przysłonięte jakimś obłokiem marzycielstwa.", + "91608": "— W którą stronę pan idzie? — spytał młody człowiek Wokulskiego. — Mogę pana podprowadzić.", + "91609": "— Będzie się pan fatygował…", + "91610": "— O, ja mam dosyć czasu — odpowiedział młody człowiek.", + "91611": "„Czego on chce ode mnie?” — pomyślał Wokulski, a głośno rzekł: — Możemy pójść w stronę Łazienek…", + "91612": "— Owszem — odparł Ochocki. — Wpadnę jeszcze na chwilę pożegnać się z księżną i dogonię pana.", + "91613": "Ledwie odszedł, pochwycił Wokulskiego adwokat.", + "91614": "— Winszuję panu zupełnego triumfu — rzekł półgłosem. — Książę formalnie zakochany w panu, obaj hrabiowie i baron toż samo… Oryginały to są, jak pan widział, ale ludzie dobrych chęci… Chcieliby coś robić, mają nawet rozum i ukształcenie, ale… energii brak!… Choroba woli, panie: cała klasa jest nią dotknięta… Wszystko mają: pieniądze, tytuły, poważanie, nawet powodzenie u kobiet, więc niczego nie pragną. Bez tej zaś sprężyny, panie Wokulski, muszą być narzędziem w ręku ludzi nowych i ambitnych… My, panie, my jeszcze wielu rzeczy pragniemy — dodał ciszej. — Ich szczęście, że trafili na nas…", + "91615": "Ponieważ Wokulski nie odpowiedział nic, więc adwokat począł uważać go za bardzo przebiegłego dyplomatę i żałował w duszy, że sam był zanadto szczery.", + "91616": "„Zresztą — myślał adwokat patrząc na Wokulskiego spod oka — choćby powtórzył księciu naszą rozmowę, cóż mi zrobi?… Powiem, że chciałem go wybadać…”", + "91617": "„O jakie on mnie ambicje posądza?…” — zapytywał się w duchu Wokulski.", + "91618": "Pożegnał księcia, obiecał przychodzić odtąd na wszystkie sesje i wyszedłszy na ulicę odesłał powóz do domu.", + "91619": "„Czego chce ode mnie ten pan Ochocki? — myślał podejrzliwie. — Naturalnie, że idzie mu o pannę Izabelę… Może ma zamiar odstraszyć mnie od niej?… Głupi… Jeżeli ona go kocha, nie potrzebuje tracić nawet słów; sam się usunę… Ale jeżeli go nie kocha, niech się strzeże usuwać mnie od niej… Zdaje się, że zrobię w życiu jedno kapitalne głupstwo, zapewne dla panny Izabeli. Bodajby nie padło na niego, szkoda chłopaka…”", + "91620": "W bramie rozległo się pośpieszne stąpanie; Wokulski odwrócił się i zobaczył Ochockiego.", + "91621": "— Pan czekał?… przepraszam!… — zawołał młody człowiek.", + "91622": "— Idziemy ku Łazienkom? — spytał Wokulski.", + "91623": "— Owszem.", + "91624": "Jakiś czas szli milcząc. Młody człowiek był zamyślony. Wokulski zirytowany.", + "91625": "Postanowił od razu chwycić byka za rogi.", + "91626": "— Pan jest bliskim kuzynem państwa Łęckich? — zapytał.", + "91627": "— Trochę — odpowiedział młody człowiek. — Matka moja była aż Łęcka — rzekł z ironią — ale ojciec tylko Ochocki. To bardzo osłabia związki rodzinne… Pana Tomasza, który jest dla mnie jakimś ciotecznym stryjem, nie znałbym do dziś dnia, gdyby nie stracił majątku.", + "91628": "— Panna Łęcka jest bardzo dystyngowaną osobą — rzekł Wokulski patrząc przed siebie.", + "91629": "— Dystyngowana?… — powtórzył Ochocki. — Powiedz pan: bogini!… Kiedy rozmawiam z nią, zdaje mi się, że potrafiłaby mi zapełnić całe życie. Przy niej jednej czuję spokój i zapominam o trapiącej mnie tęsknocie. Ale cóż!… Ja nie umiałbym siedzieć z nią cały dzień w salonie ani ona ze mną w laboratorium…", + "91630": "Wokulski stanął na ulicy.", + "91631": "— Pan zajmuje się fizyką czy chemią?… — spytał zdziwiony.", + "91632": "— Ach, czym ja się nie zajmuję!… — odparł Ochocki. — Fizyką, chemią i technologią… Przecież skończyłem wydział przyrodniczy w uniwersytecie i mechaniczny w politechnice… Zajmuję się wszystkim; czytam i pracuję od rana do nocy, ale — nie robię nic. Udało mi się trochę ulepszyć mikroskop, zbudować jakiś nowy stos elektryczny, jakąś tam lampę…", + "91633": "Wokulski zdumiewał się coraz więcej.", + "91634": "— Więc to pan jest tym Ochockim, wynalazcą?…", + "91635": "— Ja — odparł młody człowiek. — No, ale i cóż to znaczy?… Razem nic. Kiedy pomyślę, że w dwudziestym ósmym roku tylko tyle zrobiłem, ogarnia mnie desperacja. Mam ochotę albo porozbijać swoje laboratorium i utonąć w życiu salonowym, do którego mnie ciągną, albo — trzasnąć sobie w łeb… Ogniwo Ochockiego albo — lampa elektryczna Ochockiego… jakież to głupie!… Rwać się gdzieś od dzieciństwa i utknąć na lampie — to okropne… Dobiegać środka życia i nie znaleźć nawet śladu drogi, po której by się iść chciało — cóż to za rozpacz!…", + "91636": "Młody człowiek umilkł, a że byli w Ogrodzie Botanicznym, więc zdjął kapelusz. Wokulski przypatrywał mu się z uwagą i zrobił nowe odkrycie. Młody człowiek, aczkolwiek wyglądał elegancko, nie był wcale elegantem; nawet nie zdawał się troszczyć o swoją powierzchowność. Miał rozrzucone włosy, nieco zsunięty krawat, u kamizelki guzik nie zapięty. Można było domyślać się, że ktoś bardzo starannie czuwa nad jego bielizną i garderobą, z którą jednak on sam postępuje niedbale, i właśnie to niedbalstwo, przejawiające się w dziwnie szlachetnych formach, nadawało mu oryginalny wdzięk. Każdy jego ruch był mimowolny, rozrzucony, lecz piękny. Równie piękny był sposób patrzenia, słuchania, a raczej niesłuchania, nawet — gubienia kapelusza.", + "91637": "Weszli na wzgórze, skąd widać studnię zwaną Okrąglakiem. Ze wszystkich stron otaczali ich spacerujący, ale Ochocki nie krępował się ich obecnością i wskazawszy kapeluszem jedną z ławek, mówił:", + "91638": "— Dużo czytałem, że szczęśliwy jest człowiek, który ma wielkie aspiracje. To kłamstwo. Ja przecież mam niepowszednie pragnienia, które jednak robią mnie śmiesznym i zrażają do mnie najbliższych. Spojrzyj pan na tę ławkę… Tu, w początkach czerwca, koło dziesiątej wieczorem, siedzieliśmy z kuzynką i z panną Florentyną. Świecił jakiś księżyc i nawet jeszcze śpiewały słowiki. Byłem rozmarzony. Nagle kuzynka odzywa się: „Znasz, kuzynie, astronomię?” — „Trochę.” — „Więc powiedz mi, jaka to gwiazda?” — „Nie wiem — odpowiedziałem — ale to jest pewne, że nigdy nie dostaniemy się na nią. Człowiek jest przykuty do ziemi jak ostryga do skały…” W tej chwili — ciągnął dalej Ochocki — zbudziła się we mnie moja idea czy mój obłęd… Zapomniałem o pięknej kuzynce, a zacząłem myśleć o machinach latających. A ponieważ myśląc muszę chodzić, więc wstałem z ławki i bez pożegnania opuściłem kuzynkę!… Na drugi dzień panna Flora nazwała mnie impertynentem, pan Łęcki oryginałem, a kuzynka przez tydzień nie chciała ze mną rozmawiać… I żebym jeszcze co wymyślił; ale nic, literalnie nic, choć byłbym przysiągł, że nim z tego pagórka zejdę do studni, urodzi mi się w głowie przynajmniej ogólny szkic machiny latającej… Prawda, jakie to głupie?…", + "91639": "„Więc oni tu przepędzają wieczory przy księżycu i śpiewie słowika?… — pomyślał Wokulski i poczuł straszny ból w sercu. — Panna Izabela już kocha się w Ochockim, a jeżeli się nie kocha, to tylko z winy jego dziwactw… No i ma słuszność… piękny człowiek i niezwykły…”", + "91640": "— Naturalnie — prawił dalej Ochocki — ani słówka nie wspomniałem o tym mojej ciotce, która, ile razy bodaj wpina mi jakąś szpilkę w odzienie, ma zwyczaj powtarzać: „Kochany Julku, staraj się podobać Izabeli, bo to żona akurat dla ciebie… Mądra i piękna; ona jedna wyleczyłaby cię z twoich przywidzeń…” A ja myślę: co to za żona dla mnie?… Gdyby chociaż mogła być moim pomocnikiem, jeszcze pół biedy… Ale gdzieżby ona dla laboratorium mogła opuścić salon!… Ma rację, to jej właściwe otoczenie; ptak potrzebuje powietrza, ryba wody… Ach, jaki piękny wieczór!… — dodał po chwili. — Jestem dziś podniecony jak rzadko. Ale… co panu jest, panie Wokulski?…", + "91641": "— Trochę zmęczyłem się — odparł głucho Wokulski. — Może byśmy siedli, choćby o! tu…", + "91642": "Usiedli na stoku wzgórza, na granicy Łazienek. Ochocki oparł brodę na kolanach i wpadł w zadumę, Wokulski przypatrywał mu się z uczuciem, w którym podziw mieszał się z nienawiścią.", + "91643": "„Głupi czy przebiegły?… Po co on mi to wszystko opowiada?” — myślał Wokulski.", + "91644": "Musiał jednak przyznać, że gadulstwo Ochockiego miało te same cechy szczerości i rozrzucenia, jak jego ruchy i cała wreszcie osoba. Spotkali się pierwszy raz i już Ochocki tak z nim rozmawiał, jak gdyby znali się od dzieci.", + "91645": "„Skończę z nim” — rzekł do siebie Wokulski i głęboko odetchnąwszy spytał głośno:", + "91646": "— Zatem żeni się pan, panie Ochocki?…", + "91647": "— Chybabym zwariował — mruknął młody człowiek wzruszając ramionami.", + "91648": "— Jak to?… Przecież kuzynka pańska podoba się panu?", + "91649": "— I nawet bardzo, ale to jeszcze nie wszystko. Ożeniłbym się z nią, gdybym miał pewność, że już nic w nauce nie zrobię…", + "91650": "W sercu Wokulskiego obok nienawiści i podziwu błysnęła radość. W tej chwili Ochocki przetarł czoło jak zbudzony ze snu i patrząc na Wokulskiego nagle rzekł:", + "91651": "— Ale, ale… Nawet zapomniałem, że mam ważny interes do pana…", + "91652": "„Czego on chce?…” — pomyślał Wokulski podziwiając w duszy mądre spojrzenie swego rywala i nagłą zmianę tonu. Zdawało się, że przez jego usta przemówił inny człowiek.", + "91653": "— Chcę zadać panu pytanie… nie… dwa pytania, bardzo poufne, a może nawet drażliwe — mówił Ochocki. — Czy nie obrazi się pan?…", + "91654": "— Słucham — odparł Wokulski.", + "91655": "Gdyby stał na szafocie, nie doznałby tak strasznych wrażeń jak w tej chwili. Był pewny, że chodzi o pannę Izabelę i że w tym samym miejscu zdecydują się jego losy.", + "91656": "— Pan był przyrodnikiem? — spytał Ochocki.", + "91657": "— Tak.", + "91658": "— I w dodatku przyrodnikiem entuzjastą. Wiem, co pan przeszedł, od dawna szanuję pana z tego powodu… To za mało; powiem więcej… Od roku wspomnienie o trudnościach, z jakimi szamotał się pan, dodawało mi otuchy… Mówiłem sobie: zrobię przynajmniej to, co ten człowiek, a ponieważ nie mam takich przeszkód, więc — zajdę dalej od niego…", + "91659": "Wokulski słuchając myślał, że marzy albo że rozmawia z wariatem.", + "91660": "— Skąd pan to wie?… — spytał Ochockiego.", + "91661": "— Od doktora Szumana.", + "91662": "— Ach, od Szumana. Ale do czego to wszystko prowadzi?…", + "91663": "— Zaraz powiem — odparł Ochocki. — Byłeś pan przyrodnikiem entuzjastą i… w rezultacie rzuciłeś pan nauki przyrodnicze. Otóż, w którym roku życia osłabnął pański zapał w tym kierunku?…", + "91664": "Wokulski poczuł jakby uderzenie toporem w głowę. Pytanie było tak przykre i niespodziewane, że przez chwilę nie tylko nie umiał odpowiedzieć, ale nawet zebrać myśli.", + "91665": "Ochocki powtórzył, bystro przypatrując się swemu towarzyszowi.", + "91666": "— W którym roku?… — rzekł Wokulski. — W zeszłym roku… Dziś mam czterdziesty szósty rok…", + "91667": "— A zatem ja do kompletnego ochłodzenia się mam jeszcze przeszło piętnaście lat. To mi trochę dodaje odwagi… — rzekł jakby do siebie Ochocki.", + "91668": "I znowu po chwili dodał:", + "91669": "— To jedno pytanie, a teraz drugie, ale — nie obraź się pan. W którym roku życia zaczynają mężczyźnie obojętnieć kobiety?…", + "91670": "Drugi cios. Był moment, że Wokulski chciał schwycić młodzieńca za gardło i udusić. Opamiętał się jednak i odparł ze słabym uśmiechem:", + "91671": "— Myślę, że one nigdy nie obojętnieją… Owszem, coraz wydają się droższymi…", + "91672": "— Źle! — szepnął Ochocki. — Ha, zobaczymy, kto mocniejszy.", + "91673": "— Kobiety, panie Ochocki.", + "91674": "— Jak dla kogo, panie — odpowiedział młody człowiek wpadając znowu w zamyślenie.", + "91675": "I zaczął mówić jakby do siebie.", + "91676": "— Kobiety, ważna rzecz. Kochałem się już, zaraz, ileż to?… Cztery… sześć… ze siedem, tak, siedem razy… Zabiera to dużo czasu i napędza desperackie myśli… Głupia rzecz, miłość… Poznajesz, kochasz, cierpisz… Potem jesteś znudzony albo zdradzony… Tak, dwa razy byłem znudzony, a pięć razy zdradzony… Potem znajdujesz nową kobietę, doskonalszą od innych — a potem ona robi to samo, co mniej doskonałe… Ach, jakiż podły gatunek zwierząt te baby!… Bawią się nami, choć ograniczony ich mózg nawet nie jest w stanie nas pojąć… No, prawda, że i tygrys może bawić się człowiekiem… Podłe, ale miłe… Mniejsza o nie! A tymczasem gdy raz opanuje człowieka idea, już go nie opuszcza i nie zdradza nigdy…", + "91677": "Położył rękę na ramieniu Wokulskiego i patrząc mu w oczy jakimś rozstrzelonym i rozmarzonym wzrokiem spytał:", + "91678": "— Wszakże pan myślał kiedyś o machinach latających?… Nie o kierowaniu balonami, które są lżejsze od powietrza, bo to błazeństwo, ale — o locie machiny ciężkiej, napełnionej i obwarowanej jak pancernik?… Czy pan rozumie, jaki nastąpiłby przewrót w świecie po podobnym wynalazku?… Nie ma fortec, armii, granic… Znikają narody, lecz za to w nadziemskich budowlach przychodzą na świat istoty podobne do aniołów lub starożytnych bogów… Już ujarzmiliśmy wiatr, ciepło, światło, piorun… Czy więc nie sądzisz pan, że nadeszła pora nam samym wyzwolić się z oków ciężkości?… To idea leżąca dziś w duchu czasu… Inni już pracują nad nią; mnie ona dopiero nasyca, ale od stóp do głów… Co mnie ciotka z jej radami i prawidłami dobrego tonu!… Co mnie żeniaczka, kobiety, a nawet mikroskopy, stosy i lampy elektryczne?… Oszaleję albo… przypnę ludzkości skrzydła…", + "91679": "— A gdybyś pan je nawet przypiął, to co?… — spytał Wokulski.", + "91680": "— Sława, jakiej nie dosięgnął jeszcze żaden człowiek — odparł Ochocki. — To moja żona, to moja kobieta… Bądź pan zdrów, muszę iść…", + "91681": "Uścisnął Wokulskiemu rękę, zbiegł ze wzgórza i zniknął między drzewami.", + "91682": "Na Ogród Botaniczny i na Łazienki zapadał już mrok.", + "91683": "„Wariat czy geniusz?… — szepnął Wokulski czując, że sam jest w najwyższym stopniu rozstrojony. — A jeżeli geniusz?…”", + "91684": "Wstał i poszedł w głąb ogrodu, między spacerujących ludzi. Zdawało mu się, że nad pagórkiem, z którego uciekł, unosi się jakaś święta groza.", + "91685": "W Ogrodzie Botanicznym było prawie ciasno; na każdej ulicy tłoczyły się kolumny, gromady, a przynajmniej szeregi spacerujących; każda ławka uginała się pod ciżbą osób. Zastępowano Wokulskiemu drogę, deptano po piętach, potrącano łokciami; rozmawiano i śmiano się ze wszystkich stron. Wzdłuż Alei Ujazdowskiej, pod murem Belwederskiego ogrodu, pod sztachetami od strony szpitala, na ulicach najmniej uczęszczanych, nawet na zagrodzonych ścieżkach, wszędzie było pełno i wesoło. Im więcej ciemniało w naturze, tym gęściej i hałaśliwiej robiło się między ludźmi.", + "91686": "„Zaczyna mi już braknąć miejsca na świecie!…” — szepnął.", + "91687": "Przeszedł do Łazienek i tu znalazł spokojniejsze ustronie. Na niebie zaiskrzyło się kilka gwiazd, przez powietrze, od Alei, ciągnął szmer przechodniów, a od stawu wilgoć. Czasem nad głową przeleciał mu huczny chrabąszcz albo cicho przemknął nietoperz; w głębi parku kwilił żałośnie jakiś ptak, na próżno wzywający towarzysza; na stawie rozlegał się daleki plusk wioseł i śmiechy młodych kobiet.", + "91688": "Naprzeciw zobaczył parę ludzi pochylonych ku sobie i szepczących. Ustąpili mu z drogi i ukryli się w cieniu drzew. Opanował go żal i szyderstwo.", + "91689": "„Oto są szczęśliwi zakochani! — pomyślał. — Szepczą i uciekają jak złodzieje… Pięknie urządzony świat, co?… Ciekawym, o ile byłoby lepiej, gdyby władał nim Lucyper?… A gdyby mi zastąpił drogę jaki bandyta i zabił w tym kącie?…”", + "91690": "I wyobrażał sobie, jaki to przyjemny musi być chłód noża wbitego w rozgorączkowane serce.", + "91691": "„Na nieszczęście — westchnął — dziś nie wolno zabijać innych, tylko siebie można; byle od razu i dobrze. No!…”", + "91692": "Wspomnienie o tak niezawodnym środku ucieczki uspokoiło go. Stopniowo pogrążał się w jakimś uroczystym nastroju; zdawało mu się, że nadchodzi moment, w którym powinien zrobić rachunek sumienia czy też ogólny bilans życia.", + "91693": "„Gdybym był najwyższym sędzią — myślał — i gdyby spytano mnie, kto jest wart panny Izabeli: Ochocki czy Wokulski, musiałbym przyznać, że — Ochocki… O osiemnaście lat młodszy ode mnie (osiemnaście lat!…) i taki piękny… W dwudziestym ósmym roku życia skończył dwa fakultety (ja w tym wieku ledwie zaczynałem się uczyć…) i już zrobił trzy wynalazki (ja żadnego!) A nad to wszystko jest naczyniem, w którym wylęga się wielka idea… Dziwaczna to rzecz: machina latająca, ale faktem jest, że on znalazł dla niej genialny i jedynie możliwy punkt wyjścia. Machina latająca musi być cięższa, nie zaś jak balon lżejsza od powietrza; boć wszystko, co prawidłowo lata, począwszy od muchy, skończywszy na olbrzymim sępie, jest od powietrza cięższe. Ma prawdziwy punkt wyjścia, ma twórczy umysł, czego dowiódł bodajby swoim mikroskopem i lampą; któż wie, zatem, czy nie uda mu się zbudować machiny latającej? A w takim razie będzie większym dla ludzkości od Newtona i Napoleona razem wziętych… I ja mam z nim współzawodniczyć?… A jeżeli stanie kiedy kwestia: który z nas dwu powinien się usunąć, czyliż będę się wahał?… Cóż to za piekło powiedzieć sobie, że muszę moją nicość złożyć na ofiarę człowiekowi ostatecznie takiemu jak ja, śmiertelnemu, ulegającemu chorobom i omyłkom, a nade wszystko — tak naiwnemu… Boć to jeszcze dzieciak, co on mi nie wygadywał?…”", + "91694": "Dziwny traf. Gdy Wokulski był subiektem w sklepie kolonialnym, marzył o perpetuum mobile, machinie, która by się sama poruszała. Gdy zaś wstąpiwszy do Szkoły Przygotowawczej poznał, że taka machina jest niedorzecznością, wówczas najtajniejszym i najulubieńszym jego pragnieniem było — wynaleźć sposób kierowania balonami. To, co dla Wokulskiego było tylko fantastycznym cieniem, błąkającym się po fałszywych drogach, w Ochockim przybrało już formę praktycznego zagadnienia.", + "91695": "„Cóż to za okrucieństwo losów! — myślał z goryczą. — Dwom ludziom dano prawie te same aspiracje, tylko jeden urodził się o osiemnaście lat wcześniej, drugi później; jeden w nędzy, drugi w dostatku; jeden nie mógł wdrapać się na pierwsze piętro wiedzy, drugi lekkim krokiem przeszedł dwa piętra… Jego nie zepchną z drogi burze polityczne, tak jak mnie; jemu nie przeszkodzi miłość, którą traktuje jak zabawkę; podczas gdy dla mnie, który sześć lat spędziłem na pustyni, uczucie to jest niebem i zbawieniem… Więcej nawet!… No i on triumfuje nade mną na każdym polu, choć przecież ja mam te same uczucia, tę samą świadomość położenia, a pracę z pewnością większą…”", + "91696": "Wokulski dobrze znał ludzi i często porównywał się z nimi. Lecz gdziekolwiek był, wszędzie widział się trochę lepszym od innych. Czy jako subiekt, który spędzał noce nad książką, czy jako student, który przez nędzę szedł do wiedzy, czy jako żołnierz pod deszczem kul, czy jako wygnaniec, który w śniegiem zasypanej lepiance pracował nad nauką — zawsze miał w duszy ideę sięgającą poza kilka lat naprzód. Inni żyli z dnia na dzień, dla swego żołądka albo kieszeni.", + "91697": "I dopiero dziś spotkał człowieka wyższego od siebie, wariata, który chce budować machiny latające!…", + "91698": "„A ja czy dzisiaj nie mam idei, dla której pracuję przeszło rok, zdobyłem majątek, pomagam ludziom i zmuszam ich do szacunku?…”", + "91699": "„Tak, ale miłość to uczucie osobiste; wszystkie zasługi towarzyszące jej są jak ryby zaplątane w odmęt morskiego cyklonu. Gdyby na świecie zniknęła jedna kobieta, a w tobie pamięć o niej, czymże byś został?… Zwyczajnym kapitalistą, który z nudów grywa w karty w resursie. A tymczasem Ochocki ma ideę, która będzie rwała go zawsze naprzód, chyba że umysł mu zagaśnie…”", + "91700": "„Dobrze, a jeżeli on nic nie zrobi i zamiast zbudować machinę latającą pójdzie do szpitala wariatów?… Ja tymczasem faktycznie coś zrobię, a mikroskop, stos czy nawet lampa elektryczna z pewnością nie znaczą więcej od setek ludzi, którym ja daję byt. Skądże więc we mnie ta ultrachrześcijańska pokora?… Co kto zrobi, jeszcze nie wiadomo. Ja tymczasem jestem dziś człowiek czynu, a on marzyciel… Zaczekajmy z rok…”", + "91701": "Rok! Wokulski wstrząsnął się. Zdawało mu się, że w końcu drogi nazwanej rokiem widzi tylko niezmierną otchłań, która pochłania wszystko, ale nie mieści w sobie nic…", + "91702": "„Więc nic… nic!…”", + "91703": "Instynktownie rozejrzał się. Był w głębi łazienkowskiego parku, na jakiejś ulicy, do której żaden szmer nie dolatywał. Nawet gęstwina ogromnych drzew stała cicho.", + "91704": "— Która godzina? — zapytał go nagle jakiś głos zachrypnięty.", + "91705": "— Godzina?…", + "91706": "Wokulski przetarł oczy. Przed nim, z mroku, wynurzył się obdarty człowiek.", + "91707": "— Kiedy grzecznie pytają, to grzecznie trzeba odpowiadać — rzekł człowiek i podszedł bliżej.", + "91708": "— Zabij mnie, to sam zobaczysz — odparł Wokulski.", + "91709": "Obdarty człowiek cofnął się. Na lewo od drogi widać było parę ludzkich cieni.", + "91710": "— Głupcy! — zawołał Wokulski idąc naprzód — mam złoty zegarek i kilkaset rubli gotówką… Bronić się nie będę, no!…", + "91711": "Cienie usunęły się między drzewa i któryś rzekł zniżonym głosem:", + "91712": "— Taki to, psiakrew, zejdzie, gdzie go nie posieją…", + "91713": "— Bydlęta!… tchórze!… — krzyczał Wokulski prawie nieprzytomny.", + "91714": "Odpowiedział mu tętent uciekających.", + "91715": "Wokulski zebrał myśli.", + "91716": "„Gdzie ja jestem?… Jużci, w Łazienkach, ale w którym miejscu?… Trzeba iść w drugą stronę…”", + "91717": "Obrócił się parę razy i już nie wiedział, dokąd idzie. Serce zaczęło mu bić gwałtownie, zimny pot wystąpił na czoło, pierwszy raz w życiu uczuł obawę nocy i zbłąkania…", + "91718": "Przez parę minut biegł bez celu, prawie bez tchu; dzikie myśli wirowały mu w głowie. Wreszcie na lewo zobaczył mur, a dalej budynek.", + "91719": "„Aha, Pomarańczarnia…”", + "91720": "Potem doszedł do jakiegoś mostka, odpoczął i oparłszy się na barierze myślał:", + "91721": "„Więc do tego doszedłem?… Niebezpieczny rywal… rozbite nerwy… Zdaje mi się, że już dziś mógłbym napisać ostatni akt tej komedii!…”", + "91722": "Prosta droga doprowadziła go do stawu, później do łazienkowskiego pałacu. We dwadzieścia minut był w Alejach Ujazdowskich i siadł w przejeżdżającą dorożkę; w kwadrans później znalazł się we własnym mieszkaniu.", + "91723": "Na widok świateł i ulicznego ruchu odzyskał wesołość; nawet uśmiechał się i szeptał:", + "91724": "„Cóż znowu za przywidzenia?… Jakiś Ochocki… samobójstwo!… Ach, głupota… Dostałem się przecież między arystokrację, a co będzie dalej — zobaczymy…”", + "91725": "Gdy wszedł do gabinetu, służący oddał mu list pisany na jego własnym papierze przez panią Meliton.", + "91726": "— Ta pani była tu dziś dwa raży — rzekł wierny sługa. — Raż o piąty, drugi raż o ószmy…", + "91727": "XII. Wędrówki za cudzymi interesami", + "91728": "Wokulski powoli otwierał list pani Meliton przypominając sobie niedawne wypadki. Zdawało się mu, że w nie oświetlonej części gabinetu jeszcze widzi ciemną gęstwinę łazienkowskich drzew, niewyraźne sylwetki obdartusów, którzy mu zastąpili drogę, a później wzgórek ze studnią, gdzie Ochocki zwierzał mu się ze swych pomysłów. Lecz gdy spojrzał na światło, mgliste obrazy znikały. Widział lampę z zielonym daszkiem, stos papierów, brązy stojące na biurku i chwilami myślał, że Ochocki ze swymi machinami latającymi i jego własna rozpacz były tylko snem.", + "91729": "„Co on za geniusz? — mówił do siebie Wokulski — to zwyczajny marzyciel!… I panna Izabela taka sama kobieta jak inne… Wyjdzie za mnie — dobrze; nie wyjdzie — to przecież nie umrę.”", + "91730": "Rozłożył list i czytał:", + "91731": "„Panie! Ważna wiadomość: za kilka dni Łęckim sprzedają kamienicę, a jedynym kupcem będzie baronowa Krzeszowska, ich kuzynka i nieprzyjaciółka. Wiem z pewnością, że zapłaci za dom tylko sześćdziesiąt tysięcy rubli; a w takim razie resztka posagu panny Izabeli, w kwocie trzydziestu tysięcy rubli, przepadnie. Chwila jest bardzo pomyślna, gdyż panna Izabela, postawiona między biedą, a wyjściem za marszałka, chętnie zgodzi się na każdą inną kombinację. Domyślam się, że tym razem nie postąpisz Pan z nastręczającą się okazją jak z wekslami Łęckiego, które podarłeś w moich oczach. Pamiętaj Pan: kobiety tak lubią być ściskane, że dla spotęgowania efektu trzeba je niekiedy przydeptać nogą. Im zrobisz Pan to bezwzględniej, tym pewniej cię pokocha. Pamiętaj Pan!…", + "91732": "Zresztą możesz Pan sprawić Beli małą przyjemność. Baron Krzeszowski przyciśnięty potrzebą sprzedał własnej żonie swoją ulubioną klacz, która w tych dniach ma się ścigać i na którą wiele rachował. O ile znam stosunki, Bela byłaby szczerze kontenta, gdyby ani baron, ani jego żona nie posiadali tej klaczy w dniu wyścigów. Baron byłby zawstydzony, że sprzedał klacz, a baronowa zrozpaczona, gdyby klacz wygrawszy komu innemu przyniosła zysk. Bardzo subtelne są te wielkoświatowe komeraże, ale spróbuj je Pan zużytkować. Okazja zaś nastręcza się, gdyż, o ilem słyszała, niejaki Maruszewicz, przyjaciel obojga Krzeszowskich, ma Panu zaproponować kupno tej klaczy. Pamiętaj Pan, że kobiety są niewolnicami tylko tych, którzy potrafią je mocno trzymać i dogadzać ich kaprysom.", + "91733": "Doprawdy, zaczynam wierzyć, że urodziłeś się Pan pod szczęśliwą gwiazdą. Szczerze życzliwa.", + "91734": "A. M.”", + "91735": "Wokulski głęboko odetchnął; obie wiadomości były ważne. Drugi raz przeczytał list podziwiając szorstki styl pani Meliton i uśmiechając się przy uwagach, jakie robiła nad swoją płcią. Mocno trzymać ludzi czy okoliczności to leżało w naturze Wokulskiego; wszystko i wszystkich chwytałby za kark, wyjąwszy — pannę Izabelę. Ona jedna była istotą, której wobec siebie chciał zostawić absolutną wolność, jeżeli nie panowanie.", + "91736": "Mimo woli spojrzał na bok; służący stał przy drzwiach.", + "91737": "— Idź spać — rzekł.", + "91738": "— Żaraż pójdę, tylko był tu jeszcze pan — odparł służący.", + "91739": "— Jaki pan?", + "91740": "— Żosztawił bilet, leży na biurku.", + "91741": "Na biurku leżał bilet Maruszewicza.", + "91742": "— Aha!… Cóż ten pan mówił?", + "91743": "— On niby, żeby tak, to nicz nie mówił. Tylko pytał się: kiedy pan jeszt w domu? A ja powiedziałem: koło dziesiąty ż rana, i wtedy on powiedział, że przyjdzie jutro o dziesiąty, ino na minutkę.", + "91744": "— Dobrze, dobranoc ci!", + "91745": "— Upadam do nóg, proszę łaski pana.", + "91746": "Służący wyszedł, Wokulski czuł się zupełnie otrzeźwiony. Ochocki i jego latające maszyny zmalały mu w oczach. Miał znowu energię jak wówczas, kiedy wyjeżdżał do Bułgarii. Wtedy szedł po majątek, a dziś ma okazję rzucić jego część dla panny Izabeli. Kłuły go wyrazy listu pani Meliton: „postawiona między biedą i wyjściem za marszałka…” Otóż ona nigdy nie znajdzie się w tym położeniu… A wydźwignie ją nie jakiś tam Ochocki, za pomocą swojej maszyny, ale on… Czuł w sobie taką siłę, iż gdyby w tej chwili sufit z dwoma piętrami spadł mu na głowę, chyba utrzymałby go.", + "91747": "Wydobył z biurka swój notatnik i począł rachować:", + "91748": "„Klacz wyścigowa — głupstwo… Wydam najwyżej tysiąc rubli, z których wróci się przynajmniej część… Dom rs. 60 000, posag panny Izabeli rs. 30 000, razem rs. 90 000. Bagatela… prawie trzecia część mego majątku… W każdym razie za dom wróci mi się ze 60 000 albo i więcej… No!… trzeba skłonić Łęckiego, ażeby te 30 000 mnie powierzył; będę mu płacił 5000 rubli rocznie jako dywidendę… Chyba im wystarczy?… Konia oddam berejterowi, niech on zajmie się puszczeniem go na wyścigi… O dziesiątej będzie u mnie Maruszewicz, o jedenastej pojadę do adwokata… Pieniądze dostanę na ósmy procent — 7200 rubli rocznie; a że mam na pewno piętnaście procent… No i dom coś przynosi… A co powiedzą moi wspólnicy?… Ach, dużo mnie to obchodzi!… Mam 45 000 rubli rocznie, ubędzie 12–13 000 rubli, zostanie 32 000 rubli… Żona moja nudzić by się nie powinna… W ciągu roku wycofam się z tej kamienicy, choćby ze stratą 30 000 rubli… Wreszcie to nie jest strata, to jej posag…”", + "91749": "Północ. Wokulski zaczął się rozbierać. Pod wpływem jasno określonego celu uspokoiły się rozstrojone nerwy. Zgasił światło, położył się i patrząc na firanki, którymi bujał wiatr wpadający przez otwarte okno, zasnął jak kamień.", + "91750": "Wstał o siódmej rano tak rześki i wesoły, że zwróciło to uwagę służącego, który zaczął kręcić się po pokoju.", + "91751": "— Czegóż to chcesz? — zapytał Wokulski.", + "91752": "— Ja nicz. Ino, proszę pana, stróż chce, ale nie śmi prosić, żeby pan pofatygował się i potrzymał mu dzieczko do krztu.", + "91753": "— A a a!… A pytał się, czy ja chcę, żeby on miał dziecko?", + "91754": "— Nie pytał się, bo pan był wtedy na wojnie.", + "91755": "— No dobrze. Będę jego kumem.", + "91756": "— To może by mnie pan teraz podarował sztary szurdut, bo jakże ja będę na krzcinach?", + "91757": "— Dobrze, weź ten surdut.", + "91758": "— A reperaczyja?…", + "91759": "— O, głupi jesteś, nie nudź mnie… Każ zreperować, choć nie wiem co…", + "91760": "— Bo ja chciałbym, proszę pana, akszamitny kołmirz.", + "91761": "— Przyszyj sobie aksamitny kołnierz i idź do diabła.", + "91762": "— Czałkiem beż potrzeby gniewa się pan, bo przecie to dla pańszkiego honoru, nie dla mego — odparł służący i wychodząc trzasnął drzwiami.", + "91763": "Czuł, że jego pan jest w wyjątkowo dobrym usposobieniu.", + "91764": "Ubrawszy się Wokulski usiadł do rachunków pijąc przy tym czystą herbatę. Po ukończeniu ich napisał depeszę do Moskwy o asygnację na sto tysięcy rubli i drugą do ajenta w Wiedniu, ażeby wstrzymał pewne obstalunki.", + "91765": "Na kilka minut przed dziesiątą wszedł Maruszewicz. Młody człowiek wydawał się jeszcze bardziej zniszczonym i onieśmielonym aniżeli wczoraj.", + "91766": "— Pozwoli pan — odezwał się Maruszewicz po kilku słowach powitania — że od razu położę karty na stół… Chodzi o oryginalną propozycję…", + "91767": "— Słucham najoryginalniejszej…", + "91768": "— Pani baronowa Krzeszowska (jestem przyjacielem obojga baronostwa) — mówił zniszczony młodzieniec — pragnie zbyć klacz wyścigową. Zaraz pomyślałem, że pan przy swoich stosunkach może życzyłby sobie posiadać podobnego konia… Jest ogromna szansa wygranej, gdyż biegają prócz niej w wyścigu tylko dwa konie, znacznie słabsze…", + "91769": "— Dlaczegóż pani baronowa sama nie puszcza tej klaczy?", + "91770": "— Ona?… Ona jest śmiertelną nieprzyjaciółką wyścigów!", + "91771": "— Po cóż więc kupiła klacz wyścigową?", + "91772": "— Dla dwu przyczyn — odparł młody człowiek. — Naprzód baron, potrzebując pieniędzy na pokrycie długu honorowego, oświadczył, że zastrzeli się, jeżeli nie dostanie ośmiuset rubli, choćby za swoją ukochaną klacz, a po wtóre, baronowa nie życzy sobie, aby jej mąż przyjmował udział w wyścigach. Więc kupiła klacz, ale dziś biedaczka choruje ze wstydu i rozpaczy i chciałaby pozbyć się jej za jakąkolwiek bądź cenę.", + "91773": "— Mianowicie?", + "91774": "— Osiemset rubli — odparł młody człowiek, spuszczając oczy.", + "91775": "— Gdzie jest koń?", + "91776": "— W maneżu Millera.", + "91777": "— A dokumenta?", + "91778": "— Oto są — odpowiedział już weselej młody człowiek wydobywając paczkę papierów z bocznej kieszeni surduta.", + "91779": "— Możemy zaraz skończyć? — spytał Wokulski przeglądając papiery.", + "91780": "— Natychmiast.", + "91781": "— Po obiedzie pójdziemy obejrzeć konia?", + "91782": "— O, naturalnie…", + "91783": "— Niech pan pisze kwit — rzekł Wokulski i wydobył pieniądze z biurka.", + "91784": "— Na osiemset?… naturalnie!… — mówił młody człowiek.", + "91785": "Szybko wziął papier i pióro i zaczął pisać. Wokulski zauważył, że młodzieńcowi trochę drżały ręce i twarz mu się mieniła.", + "91786": "Kwit był napisany według wszelkich form. Wokulski położył osiem sturublówek i schował papiery. W chwilę później młody człowiek, ciągle zmieszany, opuścił gabinet; zbiegając zaś ze schodów, myślał:", + "91787": "„Podły jestem, tak, podły… Ale ostatecznie za kilka dni zwrócę babie dwieście rubli i powiem, że dołożył je Wokulski poznawszy bliżej zalety konia. Oni przecież nie zetkną się, ani baron z żoną, ani ten… kupczyk z nimi… Kwit kazał sobie pisać… wyborny!… Jak to znać geszefciarza i parweniusza… O! strasznie jestem ukarany za moją lekkomyślność…”", + "91788": "O jedynastej Wokulski wyszedł na ulicę z zamiarem udania się do adwokata.", + "91789": "Ledwie jednak stanął przed bramą, wnet trzej dorożkarze na widok jasnego paltota i białego kapelusza współcześnie zacięli konie. Jeden wjechał drugiemu dyszlem w otwarty powóz, trzeci zaś chcąc ich wyminąć o mało nie rozbił tragarza niosącego ciężką szafę. Wszczął się hałas, bitwa na baty, świstanie policjantów, zbiegowisko i w rezultacie — dwaj najgorętsi dorożkarze sami siebie własnymi powozami odwieźli do cyrkułu.", + "91790": "„Zła wróżba — pomyślał Wokulski i nagle uderzył się w czoło. — Pyszny interes! — mówił w sobie — idę do adwokata, ażeby mi kupił dom a nie wiem, ani jak dom wygląda, ani nawet gdzie leży.”", + "91791": "Wrócił na powrót do swego mieszkania i w kapeluszu na głowie, z laską pod pachą, począł przerzucać kalendarz. Szczęściem słyszał, że dom Łęckich znajduje się gdzieś w okolicach Alei Jerozolimskiej; pomimo to upłynęło kilka minut, nim odszukał ulicę i numer.", + "91792": "„Ładnie bym się zarekomendował adwokatowi! — myślał schodząc ze schodów. — Jednego dnia namawiam ludzi, aby mi powierzyli kapitały, a drugiego kupuję kota w worku. Naturalnie, że od razu skompromitowałbym albo siebie, albo… pannę Izabelę.”", + "91793": "Skoczył w przejeżdżającą dorożkę i kazał skręcić ku Alei Jerozolimskiej. Na rogu wysiadł i poszedł piechotą w jedną z poprzecznych ulic.", + "91794": "Dzień był piękny, niebo prawie bez obłoku, bruk bez kurzu. Okna domów pootwierane, niektóre dopiero myto; figlarny wiatr miotał spódnicami pokojówek, przy czym można było spostrzec, że warszawska służba łatwiej odważa się myć okna na trzecim piętrze aniżeli własne nogi. Z wielu mieszkań odzywały się fortepiany, z wielu podwórek katarynki albo monotonne nawoływania piaskarzy, szczotkarzy, tandeciarzy i im podobnych przedsiębiorców. Tu i owdzie pod bramą ziewał stróż odziany w niebieską bluzę; kilka psów goniło się po ulicy, którą nikt nie przejeżdżał; małe dzieci bawiły się odzieraniem kory z młodych kasztanów, którym jeszcze nie zdążyły pociemnieć jasnozielone liście.", + "91795": "W ogóle ulica przedstawiała się czysto, spokojnie i wesoło. Na drugim jej końcu widać nawet było odrobinę horyzontu i kępę drzew; lecz wiejski ten pejzaż, niestosowny dla Warszawy, zasłaniano teraz rusztowaniami i ścianą z cegły.", + "91796": "Idąc prawym chodnikiem dostrzegł Wokulski na lewo, mniej więcej w połowie ulicy, dom niezwykle żółtej barwy. Warszawa posiada bardzo wiele żółtych domów; jest to chyba najżółciejsze miasto pod słońcem. Ta jednak kamienica wydawała się żółciejszą od innych i na wystawie przedmiotów żółtych (jakiej zapewne doczekamy się kiedyś) otrzymałaby pierwszą nagrodę.", + "91797": "Podszedłszy bliżej Wokulski przekonał się, że nie tylko on zwrócił uwagę na szczególną kamienicę; nawet psy, częściej tu niż na jakimkolwiek innym murze, składały wizytowe bilety.", + "91798": "„Do licha! — szepnął — zdaje mi się, że to właśnie jest ów dom…”", + "91799": "Istotnie, była to kamienica Łęckich.", + "91800": "Zaczął się przypatrywać. Dom był trzypiętrowy; miał parę żelaznych balkonów i każde piętro zbudowane w innym stylu. Za to w architekturze bramy panował tylko jeden motyw, mianowicie: wachlarz. Górna część wrót miała formę rozłożonego wachlarza, którym mogłaby się chłodzić przedpotopowa olbrzymka. Na obu skrzydłach bramy były wyrzeźbione ogromne prostokąty, które w rogach również ozdobiono do połowy otwartymi wachlarzami. Najcenniejszym jednak upiększeniem bramy były umieszczone w pośrodku jej skrzydeł dwie rzeźby przedstawiające główki gwoździ, ale tak wielkich, jakby nimi była przytwierdzona brama do kamienicy, a kamienica do Warszawy.", + "91801": "Prawdziwą osobliwość stanowiła sień wjazdowa posiadająca bardzo lichą podłogę, ale za to bardzo ładne krajobrazy na ścianach. Było tam tyle wzgórz, lasów, skał i potoków, że mieszkańcy domu śmiało mogli nie wyjeżdżać na letnie mieszkania.", + "91802": "Podwórko, otoczone ze wszystkich stron trzypiętrowymi oficynami, wyglądało jak dno obszernej studni, napełnionej wonnym powietrzem. W każdym rogu były drzwi, a w jednym aż dwoje drzwi; pod oknem mieszkania stróża znajdował się śmietnik i wodociąg. Wokulski mimochodem spojrzał w klatkę głównych schodów, do których prowadziły szklane drzwi. Schody zdawały się być mocno brudnymi; za to obok znajdowała się nisza, a w niej — nimfa z dzbankiem nad głową i utrąconym nosem. Ponieważ dzbanek miał zabarwienie amarantowe, twarz nimfy żółte, piersi zielone, a nogi niebieskie, można było odgadnąć, że nimfa stoi naprzeciw okna posiadającego kolorowe szyby.", + "91803": "„No, tak!…” — mruknął Wokulski tonem, który nie zdradzał zbyt wielkiego zachwytu.", + "91804": "W tej chwili z prawej oficyny wyszła piękna kobieta z małą dziewczynką.", + "91805": "— Teraz, proszę mamy, pójdziemy do ogrodu? — pytało dziecko.", + "91806": "— Nie, kochanie. Teraz pójdziemy do sklepu, a do ogrodu po obiedzie — odpowiedziała pani bardzo przyjemnym głosem.", + "91807": "Była to wysoka szatynka z szarymi oczami, o klasycznych rysach. Spojrzeli na siebie oboje z Wokulskim i — dama zarumieniła się.", + "91808": "„Skąd ja ją znam?” — pomyślał Wokulski wychodząc z bramy na ulicę.", + "91809": "Dama obejrzała się, lecz spostrzegłszy go odwróciła głowę.", + "91810": "„Tak — myślał — widziałem ją w kwietniu na grobach, a później w sklepie. Nawet Rzecki zwracał mi na nią uwagę i mówił, że ma śliczne nogi. Istotnie ładne.”", + "91811": "Cofnął się znowu w bramę i począł czytać spis mieszkańców.", + "91812": "„Co?… Baronowa Krzeszowska na drugim piętrze!… Co?… co?… Maruszewicz w lewej oficynie na pierwszym?, Szczególny zbieg okoliczności. Trzecie piętro od frontu studenci… Ale kto może być ta piękność? Prawa oficyna, pierwsze piętro — Jadwiga Misiewicz, emerytka, i Helena Stawska z córeczką. Z pewnością ona.”", + "91813": "Wszedł na podwórko i oglądał się. Prawie wszystkie okna były otwarte. W tylnej oficynie na dole była pralnia zatytułowana paryską; na trzecim piętrze było słychać kucie szewskiego młotka, poniżej na gzemsie gruchało parę gołębi, a na drugim piętrze tej samej oficyny od kilku minut rozlegały się miarowe dźwięki fortepianu i krzykliwy sopran śpiewający gamę:", + "91814": "— A!… a!… a!… a!… a!… a!… a!… a!…", + "91815": "Wysoko nad sobą, na trzecim piętrze, Wokulski usłyszał silny bas męski, który mówił:", + "91816": "— O! znowu zażyła kussiny… Już z niej wyłazi soliter… Marysiu!… chodź no do nas…", + "91817": "Jednocześnie z okna na drugim piętrze wychyliła się głowa kobiety wołającej:", + "91818": "— Marysiu!… wracaj mi zaraz do domu… Marysiu!…", + "91819": "„Słowo daję, że to pani Krzeszowska” — szepnął Wokulski.", + "91820": "W tej chwili usłyszał charakterystyczny szelest: z trzeciego piętra padł strumień wody, trafił na wychyloną głowę pani Krzeszowskiej i rozprysnął się po podwórku.", + "91821": "— Marysiu!… chodź do nas… — wołał bas.", + "91822": "— Nikczemnicy!… — odpowiedziała pani Krzeszowska odwracając twarz w górę.", + "91823": "Nowy strumień wody lunął z trzeciego piętra i zatamował jej mowę. Zarazem wychylił się stamtąd młody człowiek z czarnym zarostem i zobaczywszy cofającą się fizjognomię pani Krzeszowskiej zawołał pięknym basem:", + "91824": "— Ach, to pani dobrodziejka!… Bardzo przepraszam…", + "91825": "Odpowiedział mu z mieszkania pani Krzeszowskiej spazmatyczny płacz niewieści:", + "91826": "— O, ja nieszczęśliwa!… Przysięgnę, że to on, nikczemnik, nasadził na mnie tych bandytów… Wywdzięcza mi się, żem go wydobyła z nędzy!… Żem kupiła jego konia!…", + "91827": "Tymczasem na dole praczki prały bieliznę, na trzecim piętrze szewc kuł, a na drugim w tylnej oficynie dźwięczał fortepian i rozlegała się wrzaskliwa gama:", + "91828": "— A!… a!… a!… a!… a!… a!… a!… a!…", + "91829": "„Wesoły dom, nie ma co…” — szepnął Wokulski otrzepując krople wody, które mu spadły na rękaw.", + "91830": "Wyszedł z podwórza na ulicę i jeszcze raz obejrzawszy nieruchomość, której miał zostać panem, skręcił w Aleję Jerozolimską. Tu wziął dorożkę i pojechał do adwokata.", + "91831": "W przedpokoju adwokata zastał paru obdartych Żydków i starą kobietę w chustce na głowie. Przez otwarte drzwi na lewo widać było szafy zapełnione aktami, trzech dependentów szybko piszących i kilku gości z waszecia, z których jeden miał fizjognomię kryminalną, a reszta bardzo znudzone.", + "91832": "Stary lokaj z siwymi wąsami i podejrzliwym wejrzeniem zdjął z Wokulskiego palto i zapytał:", + "91833": "— Wielmożny pan na dłuższy interes?", + "91834": "— Na krótszy.", + "91835": "Wprowadził Wokulskiego do sali na prawo.", + "91836": "— Jak mam zameldować?", + "91837": "Wokulski podał bilet i został sam. W sali były sprzęty kryte amarantowym utrechtem jak w wagonach pierwszej klasy — kilka ozdobnych szaf z pięknie oprawnymi książkami, które tak wyglądały, jakby ich nigdy nie czytano — na stole zaś parę ilustracji i albumów, które zdaje się, oglądali wszyscy. W jednym rogu sali stał gipsowy posąg bogini Temidy z mosiężnymi wagami i brudnymi kolanami.", + "91838": "— Pan mecenas prosi!… — odezwał się służący przez uchylone drzwi.", + "91839": "Gabinet znakomitego adwokata miał sprzęty kryte brązową skórą, w oknach brązowego koloru firanki, a na ściennych obiciach brązowe desenie. Sam gospodarz odziany był w brązowy surdut i trzymał w ręku bardzo długi cybuch, u góry zakończony funtowym bursztynem i piórkiem.", + "91840": "— Byłem pewny, że dziś powitam szanownego pana u siebie — rzekł adwokat podsuwając Wokulskiemu fotel na kółkach i prostując nogą dywan, który się nieco zmarszczył. — Jednym wyrazem — ciągnął adwokat — możemy rachować na jakieś trzysta tysięcy rubli udziałów w naszej spółce. A że do rejenta pójdziemy jak najrychlej i gotówkę ściągniemy co do grosza, w tym może pan rachować na mnie…", + "91841": "Wszystko to mówił akcentując ważniejsze wyrazy, ściskał Wokulskiego za rękę i obserwował go spod oka.", + "91842": "— A tak… spółka!… — powtórzył Wokulski usiadłszy na fotelu. — To rzecz tych panów, ile zbiorą gotówki.", + "91843": "— No, zawsze kapitał… — wtrącił adwokat.", + "91844": "— Mam go bez spółki.", + "91845": "— Dowód zaufania…", + "91846": "— Wystarcza mi własne.", + "91847": "Adwokat umilkł i pośpiesznie zaczął ssać dym z piórka.", + "91848": "— Mam prośbę do mecenasa — rzekł po chwili Wokulski.", + "91849": "Adwokat utopił w nim spojrzenie pragnąc odgadnąć: co to za prośba? Od natury jej bowiem zależał sposób słuchania. Widocznie jednak nie odkrył nic groźnego, gdyż jego fizjognomia przybrała wyraz poważnej, lecz serdecznej życzliwości.", + "91850": "— Chcę kupić kamienicę — ciągnął Wokulski.", + "91851": "— Już?… — spytał mecenas podnosząc brwi i schylając głowę. — Winszuję, bardzo winszuję… Dom handlowy nie na próżno nazywa się domem… Kamienica dla kupca jest jak strzemię dla jeźdźca; pewniej siedzi na interesach. Handel nie oparty na tak realnej podstawie, jaką jest dom, jest tylko kramarstwem. O jakąż to chodzi kamienicę, jeżeli szanowny pan raczysz mnie już zaszczycać swoim zaufaniem?", + "91852": "— Ma być w tych dniach licytowany dom pana Łęckiego…", + "91853": "— Znam — przerwał adwokat. — Mury wcale dobre, rzeczy drewniane należałoby stopniowo zmienić, w rezerwie ogród… Licytuje baronowa Krzeszowska do sześćdziesięciu tysięcy rubli, konkurentów zapewne nie będzie, kupimy najwyżej za sześćdziesiąt tysięcy rubli.", + "91854": "— Choćby za dziewięćdziesiąt tysięcy, a nawet i więcej — wtrącił Wokulski.", + "91855": "— Po co?… — skoczył na fotelu adwokat. — Baronowa poza sześćdziesiąt tysięcy nie wyjdzie, domów nikt dziś nie kupuje… Wcale dobry interes…", + "91856": "— Dla mnie będzie dobrym nawet za dziewięćdziesiąt tysięcy.", + "91857": "— Ale lepszym za sześćdziesiąt pięć tysięcy…", + "91858": "— Nie chcę obdzierać mego przyszłego wspólnika.", + "91859": "— Wspólnika?… — zawołał adwokat. — Ależ szanowny pan Łęcki jest stanowczym bankrutem; po prostu skrzywdziłbyś go pan, naddając mu jakieś kilka tysięcy rubli. Znam pogląd jego siostry, hrabiny, na tę sprawę… W chwili gdy pan Łęcki zostanie bez grosza przy duszy, jego urocza córka, którą wszyscy uwielbiamy, wyjdzie za barona albo marszałka…", + "91860": "Oczy Wokulskiego tak dziko błysnęły, że adwokat umilkł. Przypatrywał mu się, rozmyślał… Nagle uderzył się ręką w czoło.", + "91861": "— Szanowny pan — rzekł — jesteś zdecydowany dać dziewięćdziesiąt tysięcy rubli za tę ruderę?…", + "91862": "— Tak — odparł głucho Wokulski.", + "91863": "— Sześćdziesiąt od dziewięćdziesięciu… posag panny Izabeli… — mruknął adwokat. — Aha!…", + "91864": "Fizjognomia i cała postawa jego zmieniła się do niepoznania. Pociągnął z wielkiego bursztynu ogromny kłąb dymu, rozparł się na fotelu i trzęsąc ręką w stronę Wokulskiego mówił:", + "91865": "— Rozumiemy się, panie Wokulski. Wyznam ci, że jeszcze przed pięcioma minutami podejrzewałem cię, sam nie wiem o co, bo interesa twoje są czyste. Ale w tej chwili, wierz mi, masz we mnie tylko człowieka życzliwego i… sprzymierzeńca…", + "91866": "— Teraz ja pana nie rozumiem — szepnął spuszczając oczy Wokulski.", + "91867": "Adwokatowi na policzkach wystąpiły ceglaste rumieńce. Zadzwonił — wszedł służący.", + "91868": "— Nie wpuszczać tu nikogo, dopóki nie zawołam — rzekł.", + "91869": "— Słucham pana mecenasa — odparł markotny lokaj.", + "91870": "Znowu zostali we dwu.", + "91871": "— Panie… Stanisławie — zaczął adwokat. — Pan wie, co to jest nasza arystokracja i jej dodatki?… Jest to parę tysięcy ludzi, którzy wysysają cały kraj, topią pieniądze za granicą, przywożą stamtąd najgorsze nałogi, zarażają nimi klasy średnie, niby to zdrowe, i — sami giną bez ratunku: ekonomicznie, fizjologicznie i moralnie. Gdyby zmusić ich do pracy, gdyby *skrzyżować* z innymi warstwami, może… byłby z tego jaki pożytek, bo jużci są to organizacje subtelniejsze od naszych. Rozumie pan… *skrzyżować*, ale… nie wyrzucać na podtrzymanie ich trzydziestu tysięcy rubli. Otóż do *skrzyżowania* pomagam panu, ale do strwonienia trzydziestu tysięcy rubli — nie!…", + "91872": "— Nic nie rozumiem pana — odparł cicho Wokulski.", + "91873": "— Rozumiesz, tylko nie ufasz mi. Wielka to cnota nieufność, leczyć z niej pana nie będę. Tyle ci powiem: Łęcki-bankrut może zostać… krewnym nawet kupca, a tym bardziej kupca-szlachcica. Ale Łęcki z trzydziestoma tysiącami rubli w kieszeni!…", + "91874": "— Panie mecenasie — przerwał Wokulski — czy zechce pan w moim imieniu stanąć do licytacji tego domu?", + "91875": "— Stanę, lecz ponad to, co da pani Krzeszowska, postąpię najwyżej parę tysięcy. Wybacz pan, panie Wokulski, ale sam z sobą licytować się nie będę.", + "91876": "— A jeżeli znajdzie się trzeci licytant?", + "91877": "— Ha! w takim razie i jego zdystansuję, ażeby dogodzić pańskiemu kaprysowi.", + "91878": "Wokulski wstał.", + "91879": "— Dziękuję panu — rzekł — za parę słów szczerszych. Ma pan rację, ale i ja mam moje racje… Pieniądze przyniosę panu jutro; teraz — do widzenia…", + "91880": "— Żal mi pana — odpowiedział adwokat ściskając go za rękę.", + "91881": "— Dlaczegóż to?", + "91882": "— Dlatego, panie, że kto chce zdobyć, musi zwyciężyć, zdusić przeciwnika, nie zaś karmić go z własnej spiżarni. Popełniasz pan błąd, który cię raczej odsunie, aniżeli zbliży do celu.", + "91883": "— Myli się pan.", + "91884": "— Romantyk!… romantyk!… — powtarzał adwokat z uśmiechem.", + "91885": "Wokulski wybiegł z domu adwokata i wsiadłszy w dorożkę kazał się wieźć w stronę ulicy Elektoralnej. Był zirytowany tym, że adwokat odkrył jego tajemnicę, i tym, że krytykował jego metodę postępowania. Naturalnie, że kto chce zdobyć, musi zdusić przeciwnika; ależ tu zdobyczą miała być panna Izabela!…", + "91886": "Wysiadł przed niepozornym sklepikiem, nad którym wisiał czarny szyld z żółtawym napisem: „Kantor wekslu i loterii S. Szlangbauma.”", + "91887": "Sklep był otwarty; za kontuarem, obitym blachą i od publiczności oddzielonym drucianą siatką, siedział stary Żyd z łysą głową i siwą brodą, jakby przylepioną do „Kuriera”.", + "91888": "— Dzień dobry, panie Szlangbaum! — zawołał Wokulski.", + "91889": "Żyd podniósł głowę i z czoła zsunął okulary na oczy.", + "91890": "— Ach, to pan dobrodziej?… — odparł ściskając go za rękę. — Co to, czy już i pan potrzebuje pieniędzy?…", + "91891": "— Nie — odpowiedział Wokulski rzucając się na wyplatane krzesło przed kontuarem. A ponieważ wstyd mu było od razu objaśnić, po co przyszedł, więc spytał:", + "91892": "— Cóż słychać, panie Szlangbaum?", + "91893": "— Źle! — odpowiedział starzec. — Na Żydów zaczyna się prześladowanie. Może to i dobrze. Jak nas będą kopać i pluć, i dręczyć, wtedy może upamiętają się i te młode Żydki, co jak mój Henryk poubierali się w surduty i nie zachowują swoje religie.", + "91894": "— Kto was prześladuje! — odparł Wokulski.", + "91895": "— Pan chce dowody?… — spytał Żyd. — Ma pan dowód w ten „Kurieru”. Ja onegdaj posłałem do nich szaradę. Pan zgaduje szarady?… Posłałem taką:", + "91896": "*Pierwsze* i *drugie* — to zwierz kopytkowy,", + "91897": "*Pierwsze* i *trzecie* — ozdabia damskie głowy;", + "91898": "*Wszystkie* razem na wojnie strasznie goni,", + "91899": "Niech nas Pan Bóg od tego zabroni.", + "91900": "Pan wie, co to?… Pierwsze i drugie — to jest: *ko–za*; pierwsze i trzecie — to jest *ko–ki*, a wszystkie — to są: Ko–za–ki. A pan wie, co oni mi odpisali?… Zaraz…", + "91901": "Podniósł „Kurier” i czytał:", + "91902": "— „Odpowiedzie od redakcje. *Panu W. W.* Encyklopedie większe Orgelbranda…” Nie to… „*Panu Motylkowi*. Frak kładzie się…” Nie to… A, jest!… „*Panu S. Szlangbaumowi*: Pańska szarada polityczna nie jest gramatyczna.” — Proszę pana: co tu jest z polityki? Żebym ja napisał szaradę o Dizraeli albo o Bismarck, to byłaby polityka, ale o Kozaki to przecie nie jest polityka, tylko wojskowość.", + "91903": "— Ale gdzież w tym prześladowanie Żydów? — spytał Wokulski.", + "91904": "— Zaraz powiem. Pan sam musiał bronić od prześladowcy mego Henryka; ja to wszystko wiem, choć nie on mi mówił. A teraz o szaradę. Jak ja pół roku temu odniosłem moją szaradę do pana Szymanowskiego, to on mnie powiedział: „Panie Szlangbaum, my te szarade drukować nie będziemy, ale ja panu radzę, co lepiej byś pan pisał szarade, aniżeli brał procentów.” A ja mówię: „Panie redaktorze, jak mnie pan da tyle za szarady, co ja mam z procenty, to ja będę pisał.” A pan Szymanowski na to: „My, panie Szlangbaum, nie mamy takie pieniądze, żeby za pańskie szarady płacić.” To powiedział sam pan Szymanowski, słyszy pan? Nu, a oni mnie dzisiaj piszą w „Kurierku”, że to niepolitycznie i niegramatycznie!… Jeszcze pół roku temu gadali inaczej. A co teraz drukują w gazety na Żydków.", + "91905": "Wokulski słuchał historii o prześladowaniu Żydów patrząc na ścianę, gdzie wisiała tabelka loteryjna, i bębniąc palcami w kontuar. Ale myślał o czym innym i wahał się.", + "91906": "— Więc ciągle zajmujesz się szaradami, panie Szlangbaum? — spytał.", + "91907": "— Co to ja!… — odparł stary Żyd. — Ale ja, panie, mam po Henryku wnuczka, co mu dopiero dziewięć lat, i niech no pan słucha, jaki on do mnie w tamten tydzień list napisał. „Mój dziadku — on pisał, ten mały Michaś — ja potrzebuje takie szarade:", + "91908": "*Pierwsze* znaczy dół, *drugie* — przeczenie.", + "91909": "*Wszystko* razem kortowe odzienie.", + "91910": "A jak dziadzio — on pisał, Michaś — zgadnie, to niech mi dziadzio przyszle sześć rubli na ten kortowy interes.” Ja się rozpłakałem, panie Wokulski, jakiem przeczytał. Bo ten *pierwszy*, dół, to znaczy: *spód*, a przeczenie to jest nie — a *wszystko* razem to są *spodnie*. Ja się spłakałem, panie Wokulski, co takie mądre dziecko przez upartość Henryka chodzi bez spodnie. Ale ja mu odpisałem: „Mój kochaneczku. Bardzo jestem kontent, że ty od dziadziusia nauczyłeś się układać szarady. Ale żebyś ty jeszcze nauczył się oszczędności, to ja tobie na te kortowe odzienie posyłam tylko cztery ruble. A jak ty się będziesz dobrze uczył, to ja tobie po wakacje sprawie takie szarade:", + "91911": "*Pierwsze* znaczy po niemiecku usta, drugie godzina.", + "91912": "*Wszystkie* kupuje się dziecku — jak do gimnazje chodzić zaczyna.”", + "91913": "To znaczy: *mund–ur*; pan od razu zgadł, panie Wokulski?", + "91914": "— Więc i cała pańska rodzina bawi się szaradami? — wtrącił Wokulski.", + "91915": "— Nie tylko moja — odpowiedział Szlangbaum. — U nas, panie, niby u Żydów, jak się młodzi zejdą, to oni nie zajmują się, jak u państwo, tańcami, komplementami, ubiorami, głupstwami, ale oni albo robią rachunki, albo oglądają uczone książki, jeden przed drugim zdaje egzamin albo rozwiązują sobie szarady, rebusy, szachowe zadanie. U nas ciągle jest zajęty rozum i dlatego Żydzi mają rozum, i dlatego, niech się pan nie obrazi, oni cały świat zawojują. U państwa wszystko się robi przez te sercowe gorączke i przez wojne, a u nas tylko przez mądrość i cierpliwość.", + "91916": "Ostatnie wyrazy uderzyły Wokulskiego. On przecież zdobywał pannę Izabelę mądrością i cierpliwością… Jakaś otucha wstąpiła mu w serce, przestał wahać się i nagle rzekł:", + "91917": "— Mam do pana prośbę, panie Szlangbaum…", + "91918": "— Pańskie prośbe tyle znaczy dla mnie co rozkaz, panie Wokulski.", + "91919": "— Chcę kupić dom Łęckiego…", + "91920": "— Znam go. On pójdzie za sześćdziesiąt parę tysięcy.", + "91921": "— Chcę, żeby poszedł za dziewięćdziesiąt tysięcy, i potrzebuję kogoś, kto by licytował do tej sumy.", + "91922": "Żyd szeroko otworzył oczy.", + "91923": "— Jak to?… Pan chce zapłacić drożej o trzydzieści tysięcy rubli?… — spytał.", + "91924": "— Tak.", + "91925": "— Przepraszam, ale nie rozumiem. Bo żeby panu dom sprzedawali, a Łęcki chciał jego kupić, wtedy pan miałby interes podbijać cenę. Ale jak pan kupuje, to pan ma interes zniżyć wartość…", + "91926": "— Mam interes zapłacić drożej.", + "91927": "Starzec potrząsnął głową i odezwał się po chwili:", + "91928": "— Żebym ja pana nie znał, tobym myślał, że pan robi zły interes; ale że ja pana znam, więc ja sobie myślę, co pan robi… dziwny interes. Nie tylko pan zakopuje w mury gotówkę i traci na tym z dziesięć procentów rocznie, ale jeszcze chce pan zapłacić trzydzieści tysięcy rubli więcej… Panie Wokulski — dodał biorąc go za rękę — nie zrób pan takie głupstwo. Ja pana proszę… Stary Szlangbaum pana prosi…", + "91929": "— Wierz mi pan, że dobrze na tym wyjdę…", + "91930": "Żyd nagle podniósł palec do czoła. Błysnęły mu oczy i zęby białe jak perły.", + "91931": "— Ha! ha!… — zaśmiał się. — Nu, jaki ja już stary jestem, żem od razu tego nie pomiarkował… Pan panu Łęckiemu da trzydzieści tysięcy rubli… a on panu ułatwi interes może na sto tysięcy rubli… Git!… Ja panu dam licytanta, co on za piętnaście rubelków podbije cenę domu. Bardzo porządny pan, katolik, tylko jemu nie można dawać wadium do ręki… Ja panu dam jeszcze jakie dystyngowane dame, co także za dziesięć rubelków będzie podbijać… Ja mogę dać jeszcze z pare Żydki, po pięć rubelków… Zrobi się taka licytacja, co pan może zapłacić za ten dom choćby sto pięćdziesiąt tysięcy i nikt nie zmiarkuje, jaki jest interes…", + "91932": "Wokulskiemu było trochę przykro.", + "91933": "— W każdym razie sprawa zostaje między nami — rzekł.", + "91934": "— Panie Wokulski — odparł Żyd uroczyście — ja myślę, że pan nie potrzebował to powiedzieć. Pański sekret to mój sekret. Pan ujął się za mój Henryczek, pan nie prześladuje Żydów…", + "91935": "Pożegnali się i Wokulski wrócił do swego mieszkania. Tam zastał już Maruszewicza, z którym pojechał do rajtszuli obejrzeć kupioną klacz.", + "91936": "Rajtszula składała się z dwu połączonych ze sobą budynków, tworzących jedną całość w formie szlify. W części okrągłej mieścił się maneż, w prostokątnej stajnie.", + "91937": "W chwili gdy Wokulski z Maruszewiczem weszli tam, odbywała się lekcja konnej jazdy. Czterech panów i jedna dama jeździli, koń za koniem, wzdłuż ścian maneżu; na środku stał dyrektor zakładu, mężczyzna z miną wojskową, w granatowej kurtce, białych obcisłych spodniach i wysokich butach z ostrogami. Był to pan Miller; komenderował jeźdźcami pomagając sobie w tej czynności długim batem, którym od czasu do czasu podcinał źle manewrującego konia, przy czym krzywił się jeździec. Wokulski zauważył naprędce, że jeden z panów, który jeździł bez strzemion, trzymając prawą rękę za plecami, ma minę łobuza, że drugi z nich pragnie zająć na koniu stanowisko środkujące między szyją a zadem, a czwarty wygląda tak, jakby w każdej chwili usiłował zsiąść z konia i już do końca życia nie ćwiczyć się w ekwitacji. Tylko dama w amazonce jeździła śmiało i zręcznie, co Wokulskiemu nasunęło myśl, że na świecie nie ma dla kobiet pozycji ani niewygodnej, ani niebezpiecznej.", + "91938": "Maruszewicz zapoznał swego towarzysza z dyrektorem.", + "91939": "— Właśnie czekałem na panów i natychmiast służę. Panie Szulc!…", + "91940": "Wbiegł pan Szulc, młody blondyn, odziany również w granatową kurtkę, lecz jeszcze wyższe buty i obciślejsze spodnie. Z wojskowym ukłonem wziął do ręki symbol dyrektorskiej władzy i zanim Wokulski opuścił maneż, przekonał się, że Szulc mimo młodego wieku energiczniej włada batem aniżeli sam dyrektor. Drugi bowiem pan aż syknął, a czwarty rozpoczął formalną kłótnię.", + "91941": "— Pan — rzekł dyrektor do Wokulskiego — przyjmuje klacz barona ze wszelkimi przynależnościami: siodłami, derami, i tam dalej?…", + "91942": "— Naturalnie.", + "91943": "— W takim razie mam u pana sześćdziesiąt rubli za stajnię, której pan Krzeszowski nie opłacił.", + "91944": "— Trudna rada.", + "91945": "Weszli do stajenki widnej jak pokój, nawet ozdobionej dywanami, niezbyt zresztą cennymi. Żłób był nowy i pełny, drabina toż samo, na podłodze leżała świeża słoma. Pomimo to bystre oko dyrektora dojrzało jakąś niestosowność, krzyknął bowiem:", + "91946": "— Cóż to za porządek, panie Ksawery, do stu par diabłów!… Czy i w pańskiej sypialni konserwują się takie rzeczy?", + "91947": "Drugi pomocnik dyrektora ukazał się tylko na chwilę. Spojrzał, zniknął i z korytarza zawołał:", + "91948": "— Wojciech!… do stu tysięcy diabłów… Zaraz mi zrób porządek, bo ci to wszystko każę położyć na stole…", + "91949": "— Szczepan!… cholero jakiś… — odezwał się trzeci głos za przepierzeniem. — Jak mi jeszcze raz, pieskie nasienie, tak stajnię zostawisz, to ci każę zbierać zębami…", + "91950": "Jednocześnie rozległo się kilka tępych uderzeń, jakby ktoś pochwycił kogoś drugiego za głowę i uderzał nią o ścianę. Niebawem zaś przez okno stajni zobaczył Wokulski młodzieńca z metalowymi guzikami przy kurtce, który wybiegł na podwórze po miotłę i znalazłszy takową, mimochodem zwalił przez łeb gapiącego się Żydka. Jako przyrodnik, podziwiał Wokulski tę nową formę prawa zachowania siły, gdzie gniew dyrektora w tak szczególny sposób zawędrował aż do istoty znajdującej się poza rajtszulą.", + "91951": "Tymczasem dyrektor kazał wyprowadzić klacz na korytarz. Było to piękne zwierzę na cienkich nóżkach, z małą główką i oczyma, z których przeglądał dowcip i rzewność. Klaczka w przechodzie zwróciła się do Wokulskiego wąchając go i chrapiąc, jakby w nim odgadła pana.", + "91952": "— Już pana poznała — rzekł dyrektor. — Niech jej pan da cukru… Piękna klacz!…", + "91953": "To mówiąc wydobył z kieszeni kawałek brudnej substancji, nieco zalatującej tytuniem. Wokulski podał to klaczy, która bez namysłu zjadła.", + "91954": "— Zakładam się o pięćdziesiąt rubli, że wygra!… — zawołał dyrektor. — Trzyma pan?", + "91955": "— Owszem — odpowiedział Wokulski.", + "91956": "— Wygra niezawodnie. Dam doskonałego dżokeja, a ten poprowadzi ją według mojej instrukcji. Ale gdyby została przy baronie Krzeszowskim, niech mnie piorun trzaśnie, przywlokłaby się trzecia do mety. Zresztą nawet nie trzymałbym jej na stajni…", + "91957": "— Dyrektor jeszcze nie może uspokoić się — wtrącił ze słodkim uśmiechem Maruszewicz.", + "91958": "— Uspokoić się!… — krzyknął dyrektor czerwieniejąc z gniewu. — No, niech pan Wokulski osądzi, czy mogę nadal utrzymywać stosunki z człowiekiem, który opowiadał, że ja sprzedałem w Lubelskie konia, co miał koler!… Takich rzeczy — wołał, coraz mocniej podnosząc głos — nie zapomina się, panie Maruszewicz. I gdyby hrabia nie załagodził afery, pan Krzeszowski miałby dziś kulę w udzie… Ja sprzedałem konia, co miał koler!… Żebym miał zapłacić od siebie sto rubli, klacz wygra… Żeby miała paść… Przekona się pan baron… Koń miał koler!… Ha! ha! ha!… — wybuchnął demonicznym śmiechem dyrektor.", + "91959": "Po obejrzeniu klaczy panowie udali się do kancelarii, gdzie Wokulski uregulował należne rachunki przysięgając sobie nie mówić o żadnym koniu, że ma koler. Na pożegnanie zaś odezwał się:", + "91960": "— Czy nie mógłbym, dyrektorze, wprowadzić tę klacz na wyścigi bezimiennie?", + "91961": "— Zrobi się.", + "91962": "— Ale…", + "91963": "— O! niech pan będzie spokojny — odparł dyrektor ściskając go za rękę. — Dla dżentelmena dyskrecja jest pierwszą cnotą. Spodziewam się, że i pan Maruszewicz…", + "91964": "— O!… — potwierdził Maruszewicz trzęsąc głową i ręką w taki sposób, że o tajemnicy pogrzebanej w jego piersiach nie można było wątpić.", + "91965": "Wracając obok maneżu Wokulski znowu usłyszał trzaśniecie batem, po którym czwarty pan znowu rozpoczął kłótnię z zastępcą dyrektora.", + "91966": "— To jest niedelikatność, mój panie!… — krzyczał czwarty. — Odzienie mi popęka…", + "91967": "— Wytrzyma — odparł flegmatycznie pan Szulc trzaskając batem w kierunku drugiego pana.", + "91968": "Wokulski opuścił rajtszulę.", + "91969": "Gdy pożegnawszy się z Maruszewiczem, siadał w dorożkę, przyszła mu szczególna myśl do głowy:", + "91970": "„Jeżeli ta klacz wygra, to panna Izabela pokocha mnie…”", + "91971": "I nagle zawrócił się; jeszcze przed chwilą obojętne zwierzę stało mu się sympatycznym i interesującym.", + "91972": "Wchodząc powtórnie do stajenki usłyszał znowu charakterystyczny łoskot głowy ludzkiej uderzanej o ścianę. Jakoż istotnie z sąsiedniego przedziału wybiegł mocno zarumieniony chłopak stajenny, Szczepan, z włosami ułożonymi w taki wicherek, jakby mu dopiero co wyjęto z nich rękę, a zaraz po nim ukazał się i furman, Wojciech, który ocierał o kurtkę nieco zatłuszczone palce. Wokulski dał starszemu trzy ruble, młodszemu rubla i obiecał im na przyszłość gratyfikację, byle tylko klaczka nie miała krzywdy.", + "91973": "— Będę jej, panie, doglądał lepiej niż własnej żony — odpowiedział Wojciech z niskim ukłonem. — Ale i stary jej nie skrzywdzi, owszem… Na wyścigu, panie, pójdzie kobyłka jak szkło…", + "91974": "Wokulski wszedł do stajenki i z kwadrans przypatrywał się klaczy. Niepokoiły go jej delikatne nóżki i sam drżał na widok dreszczów przebiegających jej aksamitną skórę, myślał bowiem, że może zachorować. Potem objął ją za szyję, a gdy oparła mu na ramieniu główkę, całował ją i szeptał:", + "91975": "— Gdybyś ty wiedziała, co od ciebie zależy!… gdybyś wiedziała…", + "91976": "Odtąd po parę razy na dzień jeździł do maneżu, karmił klacz cukrem i pieścił się z nią. Czuł, że w jego realnym umyśle zaczyna kiełkować coś jakby przesąd. Uważał to za dobrą wróżbę, gdy klacz witała go wesoło, lecz gdy była smutna, niepokój poruszał mu serce. Już bowiem jadąc do maneżu mówił sobie: „Jeżeli zastanę ją wesołą, to mnie panna Izabela pokocha.”", + "91977": "Niekiedy budził się w nim rozsądek; wówczas opanowywał go gniew i pogarda dla samego siebie.", + "91978": "„Cóż to — myślał — czy moje życie ma zależeć od kaprysu jednej kobiety?… Czy nie znajdę stu innych?… Alboż pani Meliton nie obiecywała, że mnie zapozna z trzema, czterema, równie pięknymi?… Raz, do licha, muszę się ocknąć!…”", + "91979": "Ale zamiast ocknąć się, coraz głębiej zapadał w opętanie. Zdawało mu się w chwilach świadomości, że na ziemi jeszcze chyba istnieją czarodzieje i że jeden z nich rzucił na niego klątwę. Wtedy mówił z trwogą:", + "91980": "„Ja nie jestem ten sam… Ja robię się jakimś innym człowiekiem… Zdaje mi się, że mi ktoś zamienił duszę!…”", + "91981": "Chwilami znowu zabierał w nim głos przyrodnik i psycholog:", + "91982": "„Oto — szeptał mu gdzieś w głębi mózgu — oto jak mści się natura za pogwałcenie jej praw. Za młodu lekceważyłeś serce, drwiłeś z miłości, sprzedałeś się na męża starej kobiecie, a teraz masz!… Przez długie lata oszczędzany kapitał uczuć zwraca ci się dziś z procentem…”", + "91983": "„Dobrze to — myślał — ale w takim razie powinienem zostać rozpustnikiem; dlaczegóż więc myślę o niej jednej?”", + "91984": "„Licho wie — odpowiadał oponent. — Może właśnie ta kobieta najlepiej nadaje się do ciebie. Może naprawdę, jak mówi legenda, dusze wasze stanowiły kiedyś, przed wiekami, jedną całość?…”", + "91985": "„Więc i ona powinna by mnie kochać… — mówił Wokulski. A potem dodawał: — Jeżeli klacz wygra na wyścigach, będzie to znakiem, że mnie panna Izabela pokocha… Ach! stary głupcze, wariacie, do czego ty dochodzisz?…”", + "91986": "Na parę dni przed wyścigami złożył mu w mieszkaniu wizytę hrabia–Anglik, z którym zaznajomił się podczas sesji u księcia.", + "91987": "Po zwykłym powitaniu hrabia usiadł sztywnie na krześle i rzekł:", + "91988": "— Z wizytą i z interesem — *tek*!… Czy wolno?…", + "91989": "— Służę hrabiemu.", + "91990": "— Baron Krzeszowski — ciągnął hrabia — którego klacz nabył pan, zresztą najzupełniej prawidłowo — *tek* — ośmiela się najuprzejmiej prosić pana o ustąpienie mu jej. Cena nie stanowi nic… Baron porobił duże zakłady… Proponuje tysiąc dwieście rubli.", + "91991": "Wokulskiemu zrobiło się zimno; gdyby sprzedał klacz, panna Izabela mogłaby nim pogardzić.", + "91992": "— A jeżeli i ja mam moje widoki na tę klacz, panie hrabio?… — odparł.", + "91993": "— W takim razie pan ma słuszne pierwszeństwo, *tek* — wycedził hrabia.", + "91994": "— Zdecydował pan kwestię — rzekł Wokulski z ukłonem.", + "91995": "— Czy *tek*?… Bardzo żałuję barona, ale pańskie prawa są lepsze.", + "91996": "Wstał z krzesła jak automat na sprężynach i pożegnawszy się dodał:", + "91997": "— Kiedyż do rejenta, drogi panie, z naszą spółką?… Namyśliwszy się przystępuję z pięćdziesięcioma tysiącami rubli… Tek.", + "91998": "— To już zależy od panów.", + "91999": "— Bardzo pragnąłbym widzieć ten kraj kwitnącym i dlatego, panie Wokulski, posiada pan całą moją sympatię i szacunek, *tek*, bez względu na zmartwienie, jakie pan robi baronowi. Tek, był pewnym, że mu pan ustąpi konia…", + "92000": "— Nie mogę.", + "92001": "— Pojmuję pana — zakończył hrabia. — Szlachcic, choćby się odział w skórę przemysłowca, musi wyleźć z niej przy lada okazji. Pan zaś, proszę mi wybaczyć śmiałość, jesteś przede wszystkim szlachcicem, i to w angielskiej edycji, jakim każdy z nas być powinien.", + "92002": "Mocno uścisnął mu rękę i wyszedł. Wokulski przyznawał w duszy, że ten oryginał, udający marionetkę, ma jednak dużo sympatycznych przymiotów.", + "92003": "„Tak — szepnął — z tymi panami przyjemniej żyć aniżeli z kupcami. Oni są naprawdę ulepieni z innej gliny…”", + "92004": "A potem dodał:", + "92005": "„I dziwić się, że panna Izabela pogardza takim jak ja, wychowawszy się wśród takich jak oni… No, ale co oni robią na świecie i dla świata?… Szanują ludzi, którzy mogą dać piętnasty procent od ich kapitałów… To jeszcze nie zasługa.”", + "92006": "„Tam do licha! — mruknął strzelając z palców — a skąd oni wiedzą, że ja kupiłem klacz?… Bagatela!… przecież kupiłem ją od pani Krzeszowskiej za pośrednictwem Maruszewicza… Zresztą za często bywam w maneżu, wie o mnie cała służba… Eh! zaczynam już palić głupstwa, jestem nieostrożny… Nie podobał mi się ten Maruszewicz…”", + "92007": "XIII. Wielkopańskie zabawy", + "92008": "Nareszcie nadszedł dzień wyścigów, pogodny, ale nie gorący; właśnie jak potrzeba. Wokulski zerwał się o piątej i natychmiast pojechał odwiedzić swoją klacz. Przyjęła go dość obojętnie, ale była zdrowa, a pan Miller pełen otuchy.", + "92009": "— Co?… — śmiał się trącając Wokulskiego w ramię. — Palisz się pan, co?… Ocknął się w panu sportsmen!… My, panie, przez cały czas wyścigów jesteśmy w gorączce. Nasz zakładzik o pięćdziesiąt rubli stoi, co?… Jakbym je miał w kieszeni; mógłbyś je pan natychmiast zapłacić.", + "92010": "— Zapłacę z największą przyjemnością — odparł Wokulski i myślał: „Czy klacz wygra?… czy go panna Izabela kiedy pokocha? czy się coś nie stanie?… A jeżeli klacz złamie nogę!…”.", + "92011": "Ranne godziny wlokły mu się, jakby do nich zaprzężono woły. Wokulski na chwilę tylko wpadł do sklepu, przy obiedzie nie mógł jeść, potem poszedł do Saskiego Ogrodu ciągle myśląc: „Czy klacz wygra i czy go panna Izabela pokocha?…” Przemógł się jednak i wyjechał z domu dopiero około piątej.", + "92012": "W Alejach Ujazdowskich był już taki natłok powozów i dorożek, że miejscami należało jechać stępa, przy rogatce zaś utworzył się formalny zator i musiał czekać z kwadrans, pożerany niecierpliwością, zanim ostatecznie powóz jego wydostał się na Mokotowskie pola.", + "92013": "Na skręcie drogi Wokulski wychylił się i przez mgłę żółtawego kurzu, który gęsto osiadał mu twarz i odzienie, przypatrywał się wyścigowemu polu. Plac wydawał mu się dzisiaj nieskończenie wielkim i przykrym, jakby nad nim unosiło się widmo niepewności. Z daleka przed sobą widział długi sznur ludzi uszykowanych w półkole, które ciągle zwiększało się dopływającymi gromadami.", + "92014": "Nareszcie dojechał na miejsce i znowu upłynęło z dziesięć minut, nim służący powrócił z kasy z biletem. Dokoła powozu tłoczyła się ciżba bezpłatnych widzów i huczał gwar tysiąca głosów, a Wokulskiemu zdawało się, że wszyscy mówią tylko o jego klaczy i drwią z kupca, który bawi się w wyścigi.", + "92015": "Nareszcie powóz puszczono wewnątrz toru. Wokulski zeskoczył na ziemię i pobiegł do swojej klaczy usiłując zachować powierzchowność obojętnego widza.", + "92016": "Po długim szukaniu znalazł ją na środku wyścigowego placu, a przy niej panów Millera i Szulca tudzież dżokeja z wielkim cygarem w ustach, w czapce żółtej z niebieskim i w paltocie narzuconym na ramiona. Jego klacz wobec ogromnego placu i niezliczonych tłumów wydała mu się tak małą i mizerną, że zdesperowany, chciał wszystko rzucić i wracać do domu. Ale panowie Miller i Szulc mieli fizjognomie jaśniejące nadzieją.", + "92017": "— Nareszcie jest pan — zawołał dyrektor maneżu i wskazując oczyma na dżokeja dodał: — Zapoznam panów: pan Yung, najznakomitszy w kraju dżokej — pan Wokulski.", + "92018": "Dżokej podniósł dwa palce do żółto-niebieskiej czapki, a wyjąwszy drugą ręką cygaro z ust plunął przez zęby.", + "92019": "Wokulski przyznał w duchu, że tak chudego i tak małego człowieka jeszcze w życiu nie widział. Zauważył przy tym, że dżokej ogląda go jak konia: ode łba do pęcin, i wykonywa krzywymi nogami ruchy, jakby miał zamiar wsiąść i przejechać się na nim.", + "92020": "— Niechże pan powie, panie Yung, czy nie wygramy? — spytał dyrektor.", + "92021": "— Och! — odpowiedział dżokej.", + "92022": "— Tamte dwa konie są niezłe, ale nasza klacz znakomita — mówił dyrektor.", + "92023": "— Och! — potwierdził dżokej.", + "92024": "Wokulski odprowadził go na stronę i rzekł:", + "92025": "— Jeżeli wygramy, będę panu winien pięćdziesiąt rubli ponad umowę.", + "92026": "— Och! — odparł dżokej, a przypatrzywszy się Wokulskiemu dodał:", + "92027": "— Pan jest czysty krew sportsmen, ale jeszcze pan trochu gorączkuje. Na przyszły rok będzie spokojniejszy.", + "92028": "Znowu plunął na długość konia i poszedł w stronę trybuny, a Wokulski, pożegnawszy panów Millera i Szulca, popieściwszy klaczkę, wrócił do swego powozu.", + "92029": "Teraz zaczął szukać panny Izabeli.", + "92030": "Obszedł długi łańcuch powozów ustawionych wzdłuż toru, przypatrywał się koniom, służbie, zaglądał pod parasolki damom, ale panny Izabeli nie dostrzegł.", + "92031": "„Może nie przyjedzie?” — szepnął i zdawało mu się, że cały ten plac napełniony ludźmi zapada wraz z nim pod ziemię. Miał też po co wyrzucać tyle pieniędzy, jeżeli jej tu nie będzie! A może pani Meliton, stara intrygantka, okłamała go na współkę z Maruszewiczem?…", + "92032": "Wszedł na schodki wiodące na trybuny sędziów i oglądał się na wszystkie strony. Na próżno. Gdy schodził stamtąd, zatamowali mu drogę dwaj tyłem stojący panowie, z których jeden, wysoki, z wszelkimi cechami sportsmena, mówił podniesionym głosem:", + "92033": "— Czytając od dziesięciu lat, jak łają nas za zbytki, już chciałem poprawić się i sprzedać stajnię. Tymczasem widzę, że człowiek, który wczoraj dorobił się majątku, dziś puszcza konia na wyścigach… Ha! myślę, toście wy takie ptaszki?… Nas moralizujecie, a gdy się uda, robicie to samo?… Otóż nie poprawię się, nie sprzedam stajni, nie…", + "92034": "Jego towarzysz spostrzegłszy Wokulskiego trącił mówcę, który nagle urwał. Korzystając z chwili Wokulski chciał ich minąć, ale wysoki pan zatrzymał go.", + "92035": "— Przepraszam — odezwał się dotykając kapelusza — że ośmieliłem się robić tego rodzaju uwagi… Jestem Wrzesiński…", + "92036": "— Z przyjemnością słuchałem ich — odpowiedział z uśmiechem Wokulski — ponieważ w duchu mówię sobie to samo. Zresztą — staję na wyścigach pierwszy i ostatni raz w życiu.", + "92037": "Podali sobie ręce z wysokim sportsmenem, który, gdy Wokulski odsunął się na parę kroków, mruknął:", + "92038": "— Dziarski chłop…", + "92039": "Teraz dopiero Wokulski kupił program i z uczuciem jakby wstydu czytał, że w trzeciej gonitwie biega klacz Sułtanka po Alim i Klarze, należąca do X. X., jeżdżona przez dżokeja Yunga w żółtej kurtce z niebieskimi rękawami. Nagroda trzysta rubli; koń wygrywający ma być na miejscu sprzedany.", + "92040": "„Oszalałem!” — mruknął Wokulski dążąc w stronę galerii. Myślał, że chyba tam jest panna Izabela, i projektował, że natychmiast wróci do domu, jeżeli jej nie znajdzie.", + "92041": "Opanował go pesymizm. Kobiety wydawały mu się brzydkimi, ich barwne stroje dzikimi, ich kokieteria wstrętną. Mężczyźni byli głupi, tłum ordynaryjny, muzyka wrzaskliwa. Wchodząc na galerię śmiał się z jej skrzypiących schodów i starych ścian, na których było widać ślady deszczowych zacieków. Znajomi kłaniali mu się, kobiety uśmiechały się do niego, tu i owdzie szeptano: „Patrz! patrz…” Ale on nie uważał. Stanął na najwyższej ławie galerii i ponad pstrym a huczącym tłumem patrzył przez lornetę na drogę, aż het! pod rogatkę, widząc tylko kłęby żółtego kurzu.", + "92042": "„Co te galerie robią przez cały rok?” — myślał. I przywidziało mu się, że na próchniejących ławach zasiadają tu co noc wszyscy zmarli bankruci, pokutujące kokoty, wszelkiego stanu próżniacy i utracjusze, których wypędzono nawet z piekła, i przy smutnym blasku gwiazd przypatrują się wyścigom szkieletów koni, które poginęły na tym torze. Zdawało mu się, że nawet w tej chwili widzi przed sobą zbutwiałe stroje i czuje zapach stęchlizny.", + "92043": "Zbudził go okrzyk tłumu, dzwonek i brawo… To odbył się pierwszy wyścig. Nagle spojrzał na tor i zobaczył wjeżdżający do szranków powóz hrabiny. Siedziały hrabina z prezesową, a na przedzie pan Łęcki z córką.", + "92044": "Wokulski sam nie wiedział, kiedy zbiegł z galerii i kiedy wszedł do koła. Kogoś potrącił, ktoś pytał go o bilet… Pędził prosto przed siebie i od razu wpadł na powóz. Lokaj hrabiny ukłonił mu się z kozła, a pan Łęcki zawołał:", + "92045": "— Otóż i pan Wokulski!…", + "92046": "Wokulski przywitał się z paniami, przy czym prezesowa znacząco ścisnęła go za rękę, a pan Łęcki spytał:", + "92047": "— Czy naprawdę kupiłeś, panie Stanisławie, klacz Krzeszowskiego?", + "92048": "— Tak jest.", + "92049": "— No, wiesz co, żeś mu spłatał figla, a mojej córce zrobiłeś miłą niespodziankę…", + "92050": "Panna Izabela zwróciła się do niego z uśmiechem:", + "92051": "— Założyłam się z ciocią — rzekła — że baron nie utrzyma swojej klaczy do wyścigów, i wygrałam, a drugi raz założyłam się z panią prezesową, że klacz wygra…", + "92052": "Wokulski okrążył powóz i zbliżył się do panny Izabeli, która mówiła dalej:", + "92053": "— Naprawdę to przyjechałyśmy tylko na ten wyścig: pani prezesowa i ja. Bo ciocia udaje, że gniewa się na wyścigi… Ach, panie, pan musi wygrać…", + "92054": "— Jeżeli pani zechce, wygram — odparł Wokulski patrząc na nią ze zdumieniem… Nigdy nie wydała mu się tak piękną jak teraz w wybuchu niecierpliwości. Nigdy też nie marzył, ażeby rozmawiała z nim tak łaskawie.", + "92055": "Spojrzał po obecnych. Prezesowa była wesoła, hrabina uśmiechnięta, pan Łęcki promieniejący. Na koźle lokaj hrabiny półgłosem zakładał się z furmanem, że Wokulski wygra. Dokoła nich kipiały śmiech i radość. Radował się tłum, galerie, powozy; kobiety w barwnych strojach były piękne jak kwiaty i ożywione jak ptaki. Muzyka grała fałszywie, ale raźnie; konie rżały, sportsmeni zakładali się, przekupnie zachwalali piwo, pomarańcze i pierniki. Radowało się słońce, niebo i ziemia, a Wokulski poczuł się w tak dziwnym nastroju, że chciałby wszystko i wszystkich porwać w objęcia.", + "92056": "Odbył się drugi wyścig, muzyka znowu zagrała. Wokulski pobiegł do trybuny, a spotkawszy Yunga, który z siodłem w ręku powracał w tej chwili od wagi, szepnął mu:", + "92057": "— Panie Yung, musimy wygrać… Sto rubli nad umowę… Niech bodaj klacz padnie…", + "92058": "— Och!… — jęknął dżokej przypatrując mu się z odcieniem chłodnego podziwu.", + "92059": "Wokulski kazał dojechać swemu powozowi bliżej hrabiny i wrócił do pań. Uderzyło go to, że przy nich nikt nie stał. Wprawdzie marszałek i baron zbliżyli się do ich powozu, ale obojętnie przyjęci przez pannę Izabelę niebawem odsunęli się. Lecz młodzież kłaniała się z daleka i omijała.", + "92060": "„Rozumiem — pomyślał Wokulski. — Oziębiła ich wiadomość o licytacji domu. A teraz — dodał w duchu, patrząc na pannę Izabelę — przekonaj się, kto naprawdę kocha ciebie, nie twój majątek.”", + "92061": "Zadzwoniono na trzeci wyścig. Panna Izabela stanęła na siedzeniu; na twarz jej wystąpiły rumieńce. O parę kroków od niej przejechał na Sułtance Yung z miną człowieka, który się nudzi.", + "92062": "— Spraw się dobrze, ty śliczna!… — zawołała panna Izabela.", + "92063": "Wokulski wskoczył do swego powozu i otworzył lornetę. Był tak pochłonięty wyścigiem, że na chwilę zapomniał o pannie Izabeli. Sekundy rozciągały mu się w godziny; zdawało mu się, że jest przywiązany do trzech koni mających się ścigać i że każdy ich ruch niepotrzebny szarpie mu ciało. Uważał, że jego klacz nie ma dość ognia i że Yung jest zanadto obojętny. Mimo woli słyszał rozmowy otaczających go:", + "92064": "— Yung weźmie…", + "92065": "— Ale… Przypatrz się pan temu gniademu…", + "92066": "— Dałbym dziesięć rubli, żeby Wokulski wygrał… Utarłby nosa hrabiom…", + "92067": "— Krzeszowski wściekłby się…", + "92068": "Dzwonek. Trzy konie z miejsca ruszyły cwałem.", + "92069": "— Yung na przodzie…", + "92070": "— To właśnie głupstwo…", + "92071": "— Już minęli zakręt…", + "92072": "— Pierwszy zakręt, a gniady tuż za nim…", + "92073": "— Drugi… Znowu wysunął się…", + "92074": "— Ale gniady idzie…", + "92075": "— Pąsowa kurtka w tyle…", + "92076": "— Trzeci zakręt… Ależ Yung nic sobie z nich nie robi…", + "92077": "— Gniady dopędza…", + "92078": "— Patrzcie!… patrzcie!… Pąsowy bierze gniadego…", + "92079": "— Gniady na końcu… Przegrałeś pan… — Pąsowy bierze Yunga…", + "92080": "— Nie weźmie, już ćwiczy konia…", + "92081": "— Ale… ale… Brawo Yung!… Brawo Wokulski!… Klacz idzie jak woda!… Brawo!…", + "92082": "— Brawo!… brawo!…", + "92083": "Dzwonek. Yung wygrał. Wysoki sportsmen wziął klacz za uzdę i zaprowadziwszy przed trybunę sędziów zawołał:", + "92084": "— Sułtanka. Jeździec Yung!… Właściciel anonim…", + "92085": "— Co to anonim… Wokulski… Brawo Wokulski!… — wrzeszczał tłum.", + "92086": "— Właściciel pan Wokulski! — powtórzył wysoki dżentelmen i odesłał klacz na licytację.", + "92087": "Wśród tłumu zbudził się szalony zapał dla Wokulskiego. Jeszcze żaden wyścig tak nie rozruszał widzów: cieszono się, że warszawski kupiec pobił dwu hrabiów.", + "92088": "Wokulski zbliżył się do powozu hrabiny. Pan Łęcki i damy starsze winszowały mu; panna Izabela milczała.", + "92089": "W tej chwili przybiegł wysoki sportsmen.", + "92090": "— Panie Wokulski — rzekł — oto są pieniądze. Trzysta rubli nagrody, osiemset za klacz, którą ja kupiłem…", + "92091": "Wokulski z paczką banknotów zwrócił się do panny Izabeli:", + "92092": "— Czy pozwoli pani, ażebym na jej ręce złożył to dla ochrony pań?…", + "92093": "Panna Izabela przyjęła paczkę z uśmiechem i prześlicznym spojrzeniem.", + "92094": "Wtem ktoś potrącił Wokulskiego. Był to baron Krzeszowski. Blady z gniewu zbliżył się do powozu i wyciągając rękę do panny Izabeli zawołał po francusku:", + "92095": "— Cieszę się, kuzynko, że twoi wielbiciele triumfują… Przykro mi tylko, że na mój koszt… Witam panie! — dodał kłaniając się hrabinie i prezesowej.", + "92096": "Twarz hrabiny powlokła się chmurą; pan Łęcki był zakłopotany, panna Izabela zbladła. Baron w impertynencki sposób osadził spadające mu binokle i ciągle patrząc na pannę Izabelę mówił:", + "92097": "— Tak jest… Mam szczególniejsze szczęście do wielbicieli kuzynki…", + "92098": "— Baronie… — wtrąciła prezesowa.", + "92099": "— Przecież nie mówię nic złego… Mówię tylko, że mam szczęście do…", + "92100": "Stojący za nim Wokulski dotknął jego ramienia.", + "92101": "— Słówko, panie baronie — rzekł.", + "92102": "— Ach, to pan — odparł baron przypatrując mu się.", + "92103": "Odeszli na bok.", + "92104": "— Pan mnie potrącił, panie baronie…", + "92105": "— Bardzo przepraszam…", + "92106": "— To mi nie wystarcza…", + "92107": "— Czyżby pan chciał satysfakcji? — spytał baron.", + "92108": "— Właśnie.", + "92109": "— W takim razie służę — rzekł baron szukając biletu. — Ach, do licha! Nie wziąłem biletów… Może pan ma notatnik z ołówkiem, panie Wokulski?…", + "92110": "Wokulski podał mu bilet i notatnik, w którym baron zapisał adres i swoje nazwisko nie omieszkawszy zrobić przy nim zakrętu.", + "92111": "— Miło mi będzie — dodał kłaniając się Wokulskiemu — dokończyć rachunku za moją Sułtankę…", + "92112": "— Postaram się zadowolnić pana barona.", + "92113": "Rozstali się wymieniając najpiękniejsze ukłony.", + "92114": "— Rzeczywiście, awantura! — rzekł zmartwiony pan Łęcki, który widział wymianę grzeczności.", + "92115": "Zirytowana hrabina kazała jechać do domu nie czekając końca wyścigów. Wokulski ledwo miał czas dopaść powozu i pożegnać się z damami. Nim konie ruszyły, panna Izabela wychyliła się i podając Wokulskiemu końce palców szepnęła:", + "92116": "— Merci, monsieur…", + "92117": "Wokulski osłupiał z radości. Był jeszcze na jednym wyścigu nie widząc, co się koło niego dzieje, i korzystając z pauzy opuścił tor.", + "92118": "Prosto z wyścigów Wokulski pojechał do Szumana.", + "92119": "Doktór siedział przy otwartym oknie, w watowanym obdartym szlafroku, i robił korektę trzydziestostronicowej broszurki etnograficznej, do napisania której użył przeszło tysiąca obserwacji i czterech lat czasu. Była to rozprawa o kolorze i formie włosów ludności zamieszkującej Królestwo Polskie. Uczony doktór głośno twierdził, że praca ta rozejdzie się najwyżej w kilkunastu egzemplarzach, ale po cichu — kazał odbić ich cztery tysiące i był pewnym drugiej edycji. Pomimo drwin ze swej ulubionej specjalności i narzekań, iż nikogo nie interesuje, w głębi duszy Szuman wierzył, że w świecie ucywilizowanym nie ma człowieka, którego by w najwyższym stopniu nie interesowała kwestia koloru włosów i stosunki długości ich średnic. I w tej właśnie chwili zastanawiał się, czyby na czele rozprawy nie należało napisać aforyzmu: „Pokaż mi twoje włosy, a powiem ci, kim jesteś.”", + "92120": "Gdy Wokulski wszedł do jego pokoju i zmęczony upadł na kanapę, doktór zaczął:", + "92121": "— Co to za profany z tych korektorów… Mam tu paręset cyfr o trzech znakach dziesiętnych i wyobraź sobie, połowa jest błędna… Oni myślą, że jakaś tysiączna albo nawet setna część milimetra nic nie znaczy, a nie wiedzą, laiki, że tam właśnie mieści się cały sens. Niech mnie diabli porwą, jeżeli w Polsce byłoby możliwym nie tylko wynalezienie, ale nawet drukowanie tablic logarytmicznych. Dobry Polak poci się już przy drugiej cyfrze dziesiętnej, przy piątej dostaje gorączki, a przy siódmej zabija go apopleksja… Cóż u ciebie słychać?", + "92122": "— Mam pojedynek — odparł Wokulski.", + "92123": "Doktór zerwał się z fotelu i tak prędko przybiegł do kanapy, że rozrzucone poły szlafroka robiły go podobnym do nietoperza.", + "92124": "— Co?… pojedynek? — krzyknął z błyszczącymi oczyma. — I może myślisz, że pojadę z tobą w roli lekarza?… Będę patrzył, jak dwu dudków strzela sobie we łby, i może jeszcze będę musiał którego z nich opatrywać?… Ani myślę mieszać się do tych błazeństw!… — wrzeszczał chwytając się za głowę. — Zresztą nie jestem chirurgiem i od dawna pożegnałem się z medycyną…", + "92125": "— Toteż nie będziesz lekarzem, tylko sekundantem.", + "92126": "— A… to co innego — odparł doktór bez zająknienia. — Z kimże?…", + "92127": "— Z baronem Krzeszowskim.", + "92128": "— Dobrze strzela! — mruknął doktór wysuwając dolną wargę. — O cóż to?", + "92129": "— Potrącił mnie na wyścigach.", + "92130": "— Na wyści…?… A cóżeś ty robił na wyścigach?…", + "92131": "— Puszczałem konia i nawet wziąłem nagrodę.", + "92132": "Szuman uderzył się ręką w tył głowy i nagle rozsunąwszy Wokulskiemu jedną i drugą powiekę zaczął mu pilnie badać oczy.", + "92133": "— Myślisz, żem zwariował? — spytał go Wokulski.", + "92134": "— Jeszcze nie. Czy to — dodał po chwili — ma być żart, czy serio?", + "92135": "— Zupełnie serio. Nie chcę absolutnie żadnych układów i proszę o ostre warunki.", + "92136": "Doktór wrócił do swego biurka, usiadł, oparł brodę na ręku i rzekł po namyśle:", + "92137": "— Spódnica, co?… Nawet koguty biją się tylko…", + "92138": "— Szuman… strzeż się!… — przerwał mu Wokulski zduszonym głosem, prostując się na kanapie.", + "92139": "Doktór znowu przypatrzył mu się badawczo.", + "92140": "— Więc już tak?… — mruknął. — Dobrze. Będę twoim sekundantem. Masz rozbić łeb, rozbij go przy mnie; może ci co pomogę…", + "92141": "— Przyszlę ci tu zaraz Rzeckiego — odezwał się Wokulski ściskając go za rękę.", + "92142": "Od doktora udał się do swego sklepu, krótko rozmówił się z panem Ignacym i wróciwszy do mieszkania położył się przed dziesiątą. Znowu spał jak kamień. Dla jego lwiej natury potrzebne były silne wzruszenia; przy nich dopiero dusza szarpana namiętnością odzyskiwała równowagę.", + "92143": "Na drugi dzień, około piątej po południu, Rzecki z Szumanem jechali już do hrabiego-Anglika, który był świadkiem Krzeszowskiego. Obaj przyjaciele Wokulskiego milczeli w drodze; raz tylko odezwał się pan Ignacy:", + "92144": "— I cóż doktór na to wszystko?", + "92145": "— To, co już raz powiedziałem — odparł Szuman. — Zbliżamy się do piątego aktu. Jest to albo koniec dzielnego człowieka, albo początek całego szeregu głupstw…", + "92146": "— Najgorszych, bo politycznych — wtrącił Rzecki.", + "92147": "Doktór wzruszył ramionami i patrzył na drugą stronę dorożki; pan Ignacy ze swoją wieczną polityką wydawał mu się nieznośnym.", + "92148": "Hrabia–Anglik czekał na nich w towarzystwie innego dżentelmena, który nieustannie wyglądał przez okno na obłoki i co kilka minut poruszał krtanią w taki sposób, jakby coś przełykał z trudnością. Miał minę nieprzytomnego; w rzeczywistości był niepospolitym człowiekiem, jako myśliwiec na lwy i głęboki znawca egipskich starożytności.", + "92149": "W gabinecie hrabiego-Anglika stał na środku stół przykryty zielonym suknem i otoczony czterema wysokimi krzesłami; na stole leżały cztery arkusze papieru, cztery ołówki, dwa pióra i kałamarz tak wielkich rozmiarów, jakby był przeznaczony do sitzbadów.", + "92150": "Gdy wszyscy usiedli, hrabia zabrał głos:", + "92151": "— Proszę panów — rzekł — baron Krzeszowski przyznaje, że mógł potrącić pana Wokulskiego, ponieważ jest roztargniony, *tek*. W konsekwencji zaś, na nasze żądanie…", + "92152": "Tu hrabia spojrzał na swego towarzysza, który z uroczystą miną coś przełknął.", + "92153": "— Na nasze żądanie — ciągnął hrabia — baron jest gotów… przeprosić nawet listownie pana Wokulskiego, którego wszyscy szanujemy — *tek*… Cóż panowie na to?", + "92154": "— Nie mamy upoważnienia do żadnych kroków pojednawczych — odparł Rzecki, w którym ocknął się były oficer węgierski.", + "92155": "Uczony egiptolog szeroko otworzył oczy i przełknął dwa razy, raz po raz.", + "92156": "Na twarzy hrabiego mignęło zdumienie; w tej chwili jednak opanował się i odpowiedział tonem suchej grzeczności.", + "92157": "— W takim razie słuchamy warunków…", + "92158": "— Niech panowie raczą je podać — odparł Rzecki.", + "92159": "— O! bardzo prosimy panów — rzekł hrabia.", + "92160": "Rzecki odchrząknął.", + "92161": "— W takim razie ośmielę się proponować… Przeciwnicy stają o dwadzieścia pięć kroków, idą naprzód po pięć kroków…", + "92162": "— Tek.", + "92163": "— Pistolety gwintowane z muszami… Strzały do pierwszej krwi… — zakończył Rzecki ciszej.", + "92164": "— Tek.", + "92165": "— Termin, jeżeli można, jutro przed południem…", + "92166": "— Tek.", + "92167": "Rzecki ukłonił się nie wstając z krzesła. Hrabia wziął arkusz papieru i wśród ogólnego milczenia przygotował protokół, który Szuman natychmiast przepisał. Oba dokumenty poświadczono i niespełna w trzy kwadranse interes był gotowy. Świadkowie Wokulskiego pożegnali gospodarza i jego towarzysza, który znowu zatopił się w rozpatrywaniu obłoków.", + "92168": "Gdy już byli na ulicy, Rzecki odezwał się do Szumana:", + "92169": "— Bardzo mili ludzie ci panowie z arystokracji…", + "92170": "— Niech ich diabli porwą!… Niech was wszystkich diabli porwą z waszymi głupimi przesądami!… — wrzeszczał doktór wywijając kułakiem.", + "92171": "Wieczorem pan Ignacy sprowadziwszy pistolety wstąpił do Wokulskiego. Zastał go samotnego przy herbacie. Rzecki nalał sobie herbaty i odezwał się:", + "92172": "— Uważasz, Stachu, to są ludzie wysoce honorowi. Baron, który jak wiesz, jest bardzo roztargniony, gotów cię przeprosić…", + "92173": "— Żadnych przeprosin.", + "92174": "Rzecki umilkł. Pił herbatę i tarł czoło. Po długiej pauzie rzekł:", + "92175": "— Naturalnie, zapewneś pomyślał o interesach… na wypadek…", + "92176": "— Nie spotka mnie żaden wypadek — odparł z gniewem Wokulski.", + "92177": "Pan Ignacy posiedział jeszcze z kwadrans w milczeniu. Herbata nie smakowała mu, głowa go bolała. Dokończył szklanki i spojrzawszy na zegarek opuścił mieszkanie przyjaciela mówiąc na pożegnanie:", + "92178": "— Jutro wyjedziemy o wpół do ósmej rano.", + "92179": "— Dobrze.", + "92180": "Gdy pan Ignacy wyszedł, Wokulski usiadł do biurka, na arkusiku listowego papieru napisał kilkadziesiąt wierszy, a na kopercie położył adres Rzeckiego. Zdawało mu się, że wciąż słyszy niemiły głos barona:", + "92181": "„Cieszę się, kuzynko, że triumfują twoi wielbiciele… Przykro mi tylko, że na mój koszt…”", + "92182": "A gdziekolwiek spojrzał, widział piękną twarz panny Izabeli oblaną rumieńcem wstydu.", + "92183": "W sercu gotowała mu się głucha wściekłość. Czuł, że jego ręce stają się jak żelazne sztaby, a ciało nabiera tak dziwnej tęgości, że chyba nie ma kuli, która by uderzywszy go nie odskoczyła. Przemknął mu przez głowę wyraz: śmierć, i na chwilę uśmiechnął się. Wiedział, że śmierć nie rzuca się na odważnych; staje tylko naprzeciw nich jak zły pies i patrzy zielonymi oczyma: czy nie zmrużą powieki?", + "92184": "Tej samej nocy, jak każdej zresztą innej nocy, baron grał w karty. Maruszewicz, który również był w klubie, przypominał mu o dwunastej, o pierwszej i o drugiej, ażeby szedł spać, gdyż z rana zbudzi go o siódmej; roztargniony baron odpowiadał: „Zaraz! zaraz!…”, ale przesiedział do trzeciej, o której to godzinie odezwał się jeden z jego partnerów:", + "92185": "— Basta! baronie. Prześpij się choć parę godzin, bo będą ci drżały ręce i spudłujesz.", + "92186": "Słowa te, a jeszcze bardziej opuszczenie stolika przez partnerów, otrzeźwiły barona. Wyszedł z klubu, wrócił do domu i swemu kamerdynerowi, Konstantemu, kazał zbudzić się o siódmej rano.", + "92187": "— Pewnie jaśnie pan robi jakieś głupstwo!… — mruknął obrażony sługa. — Cóż tam znowu?… — pytał gniewnie, rozbierając barona.", + "92188": "— A, ty błaźnie jakiś! — oburzył się baron — myślisz, że ja będę się przed tobą tłomaczył? Mam pojedynek, no?… bo mi się tak podoba. O dziewiątej rano będę się strzelał z jakimś szewcem czy fryzjerem, no?… Może mi zabronisz?…", + "92189": "— A niech się jaśnie pan strzela nawet ze starym diabłem! — odparł Konstanty. — Tylkom ciekawy, kto weksle jaśnie pana zapłaci?… A komorne… a utrzymanie domu?… Dlatego, że jaśnie pan co kwartał ma ciekawość na Powązki, to gospodarz nasyła nam rejentów, a ja boję się, żebym z głodu nie umarł… Dobra służba!…", + "92190": "— Pójdziesz mi ty!… — wrzasnął baron i pochwyciwszy kamasz rzucił nim za cofającym się kamerdynerem. Kamasz trafił w ścianę i o mało nie zwalił brązowego posążka Sobieskiego.", + "92191": "Załatwiwszy się z wiernym sługą, baron legł na łóżku i począł zastanawiać się nad swoim opłakanym położeniem.", + "92192": "„Trzeba szczęścia — wzdychał — ażeby mieć pojedynek z kupczykiem. Jeżeli ja go trafię, będę jak myśliwiec, który wyszedł na niedźwiedzie, a zabił chłopu cielną krowę. Jeżeli on mnie trafi, wyjdzie na to, jak gdyby mnie zwalił batem dorożkarz. Jeżeli z obu stron pudło… Nie, mamy przecież strzelać się do krwi. Niech mnie roztratują, jeżeli nie wolałbym tego osła przeprosić, choćby w kancelarii rejenta, ubrawszy się na tę uroczystość we frak i biały krawat. Ach, podłe czasy liberalne!… Mój ojciec kazałby takiego zucha oćwiczyć swoim psiarczykom, a ja muszę dawać mu satysfakcję, jak gdybym sam sprzedawał cynamon… Niechże już raz przyjdzie ta głupia rewolucja socjalna i wytłucze albo nas, albo liberałów…”", + "92193": "Począł usypiać i marzył, że Wokulski zabił go. Widział, jak jego trupa dwu posłańców niesie do mieszkania żony, jak żona mdleje i rzuca mu się na zakrwawione piersi… Jak płaci wszystkie jego długi i asygnuje tysiąc rubli na pogrzeb i… jak on zmartwychwstaje i zabiera owe tysiąc rubli na drobne wydatki…", + "92194": "Błogi uśmiech zaigrał na zniszczonej twarzy barona i — zasnął jak dziecię.", + "92195": "O siódmej ledwie go zbudzili Konstanty i Maruszewicz. Baron w żaden sposób nie chciał wstawać mrucząc, że woli być zhańbionym i niehonorowym aniżeli zrywać się tak wcześnie. Dopiero widok karafki z zimną wodą upamiętał go. Baron wyskoczył z łóżka, uderzył Konstantego, zwymyślał Maruszewicza, a w duchu przysiągł, że Wokulskiego zabije.", + "92196": "Lecz gdy już był ubrany, wyszedł na ulicę, zobaczył piękną pogodę i wyobraził sobie, że widzi wschód słońca, nienawiść do Wokulskiego osłabła w nim i postanowił tylko przestrzelić mu nogę.", + "92197": "„A tak!… — dodał po chwili. — Drasnę go, a on będzie kulał do końca życia i będzie opowiadał: tę śmiertelną ranę otrzymałem w pojedynku z baronem Krzeszowskim!… To mnie urządzi… Co oni mi narobili, ci moi kochani sekundanci?… Jeżeli już jakiś kupczyk gwałtem chce do mnie strzelać, niech strzela przynajmniej wtedy, kiedy idę na spacer, ale nie w pojedynku… Straszne położenie!… Wyobrażam sobie, jak moja droga małżonka będzie opowiadać, że biję się z kupcami…”", + "92198": "Zajechały powozy. Do jednego wsiadł baron z hrabią–Anglikiem, do drugiego milczący egiptolog z pistoletami i chirurgiem. Ruszyli w stronę Bielan, a w parę minut popędził za nimi lokaj barona, Konstanty, w dorożce. Wierny sługa klął na czym świat stoi i obiecywał, że w dwójnasób policzy swemu panu koszta tej wycieczki. Był jednak niespokojny.", + "92199": "W lasku bielańskim baron i trzej jego towarzysze znaleźli już partię przeciwną i dwoma grupami udali się w gęstwinę tuż nad brzegiem Wisły. Doktór Szuman był zirytowany, Rzecki sztywny, Wokulski posępny. Baron gładząc swój rzadki zarost przypatrywał mu się z uwagą i myślał:", + "92200": "„On musi dobrze karmić się, ten kupczyk. Wyglądam przy nim jak austriackie cygaro przy byku. Niech mnie diabli wezmą, jeżeli nie strzelę temu błaznowi nad głową albo… wcale nie strzelę… Tak będzie najlepiej…” Ale wnet przypomniał sobie, że pojedynek ma doprowadzić do pierwszej krwi. Wtedy baron rozzłościł się i nieodwołalnie postanowił zabić Wokulskiego z miejsca.", + "92201": "„Niech raz te łyki oduczą się wyzywać nas…” — mówił sobie baron.", + "92202": "O kilkadziesiąt kroków od niego Wokulski chodził między dwoma sosnami tam i na powrót jak wahadło. Teraz nie myślał o pannie Izabeli; słuchał świergotu ptaków, którym kipiał cały las, i pluskania Wisły podmywającej brzegi. Na tle odgłosów spokojnego szczęścia natury dziwnie odbijało szczękanie stempli w pistoletach i trzask odwodzonych kurków. W Wokulskim obudziło się drapieżne zwierzę; cały świat zniknął mu sprzed oczu, a został tylko jeden człowiek, baron, którego trupa miał zawlec do nóg obrażonej panny Izabeli.", + "92203": "Postawiono ich na mecie. Baron był ciągle zakłopotany niepewnością, co zrobić z kupczykiem, i ostatecznie zdecydował się przestrzelić mu rękę. Na twarzy Wokulskiego malowała się tak dzika zajadłość, że zdumiony hrabia–Anglik pomyślał:", + "92204": "„Tu chyba nie chodzi ani o klacz, ani o potrącenie na wyścigach!…”", + "92205": "Milczący dotychczas egiptolog zakomenderował, przeciwnicy wycelowawszy pistolety ruszyli. Baron zmierzył Wokulskiemu w prawy obojczyk i zniżając pistolet, delikatnie przycisnął cyngiel. W ostatniej chwili pochyliły mu się binokle; pistolet zboczył na włos, wypalił i — kula przeleciała o kilka cali od ramienia Wokulskiego.", + "92206": "Baron zasłonił twarz lufą i patrząc spoza niej myślał:", + "92207": "„Nie trafi osioł… Mierzy w głowę…”", + "92208": "Nagle uczuł mocne uderzenie w skroń; zaszumiało mu w uszach, czarne płatki przeleciały przed oczyma… Wypuścił broń z ręki i przyklęknął.", + "92209": "— W głowę!… — krzyknął ktoś.", + "92210": "Wokulski rzucił pistolet na ziemię i zeszedł z mety.", + "92211": "Wszyscy pobiegli do klęczącego barona, który jednakże zamiast umierać, mówił wrzaskliwym głosem:", + "92212": "— Szczególny wypadek! Mam dziurę w twarzy, ząb wybity, a kuli nie widać… Przecie jej nie połknąłem…", + "92213": "Wtedy egiptolog podniósł i obejrzał starannie pistolet barona.", + "92214": "— A!… — zawołał — to jasne… Kula w pistolet, a zamek w szczękę… Pistolet zdezelowany; bardzo interesujący strzał…", + "92215": "— Czy pan Wokulski zadowolony? — spytał hrabia–Anglik.", + "92216": "— Tak.", + "92217": "Baronowi chirurg obandażował twarz. Spomiędzy drzew nadbiegł wystraszony Konstanty.", + "92218": "— A co! — mówił. — Przepowiadałem, że się jaśnie pan doigra.", + "92219": "— Milcz, błaźnie!… — wybełkotał baron. — Jedź mi zaraz do pani baronowej i powiedz kucharce, że jestem ciężko ranny…", + "92220": "— Proszę — rzekł uroczyście hrabia–Anglik — ażeby przeciwnicy podali sobie ręce.", + "92221": "Wokulski zbliżył się do barona i uścisnął go.", + "92222": "— Piękny strzał, panie Wokulski — mówił z trudnością baron, mocno potrząsając Wokulskiego za rękę. — Zastanawia mnie, że człowiek pańskiego fachu… Ale może pana to obraża?…", + "92223": "— Wcale nie!", + "92224": "— Otóż, że człowiek pańskiego fachu, bardzo zresztą szanownego, tak dobrze strzela… Gdzie moje binokle?… Ach, są… Panie Wokulski, proszę o słówko na osobności…", + "92225": "Oparł się na ramieniu Wokulskiego i odeszli kilkanaście kroków w las.", + "92226": "— Jestem oszpecony — mówił baron — wyglądam jak stara małpa chora na fluksję. Nie chcę z panem drugiej awantury, bo widzę, że masz szczęście… Więc powiedz mi pan: za co właściwie zostałem kaleką?… Bo nie za to potrącenie… — dodał patrząc mu w oczy.", + "92227": "— Obraziłeś pan kobietę… — odparł cicho Wokulski.", + "92228": "Baron cofnął się o krok.", + "92229": "— Ach… C'est ça!… — rzekł. — Rozumiem… Jeszcze raz przepraszam pana, a tam… wiem, co mi należy zrobić…", + "92230": "— I pan mi przebacz, baronie — odpowiedział Wokulski.", + "92231": "— Mała rzecz… bardzo proszę… nic nie szkodzi — mówił baron targając go za rękę. — Nie powinienem być oszpecony, a co do zęba… Gdzie mój ząb, doktorze?… proszę zawinąć go w papierek… A co do zęba, od dawna już powinienem wprawić sobie nowe. Nie uwierzysz pan, panie Wokulski, jak mam popsute zęby…", + "92232": "Pożegnali się wszyscy bardzo zadowoleni. Baron dziwił się, skąd człowiek tego fachu tak dobrze strzela, hrabia–Anglik więcej niż kiedykolwiek był podobny do marionetki, a egiptolog znowu zaczął obserwować obłoki. W drugiej zaś partii — Wokulski był zamyślony, Rzecki zachwycony odwagą i uprzejmością barona, a tylko Szuman zły. I dopiero gdy ich kareta zjechała z górki obok klasztoru Kamedułów, doktór spojrzał na Wokulskiego i mruknął:", + "92233": "— A to bydlęta!… I że ja na takich błaznów nie sprowadziłem policji…", + "92234": "W trzy dni po dziwnym pojedynku siedział Wokulski zamknięty w gabinecie z niejakim panem Wiliamem Colins. Służący, którego od dawna intrygowały te konferencje odbywające się po kilka razy na tydzień, ścierał kurze w pokoju obocznym i od czasu do czasu przysuwał bądź oko, bądź ucho do dziurki od klucza. Widział na stole jakieś książki i to, że jego pan coś pisze na kajecie; słyszał, że gość zadaje Wokulskiemu jakieś pytania, na które on odpowiada czasem głośno i od razu, czasem półgłosem i nieśmiało… Ale o czym by rozmawiali w tak niezwykły sposób? lokaj nie mógł odgadnąć, ponieważ rozmowa toczyła się w obcym języku.", + "92235": "„Jużci, to nie po niemieczku — mruczał służący — bo przecie wiem, że się mówi po niemieczku: *bite majn her…* I nie po francuszku, bo nie mówią *mąsie*, *bążur*, *lendi*…. I nie po żydowszku, i nie po nijakiemu, więc po jakiemu?… Musi stary wymyślać teraz *fajn* spekulację, kiedy gada tak, że go sam diabeł nie zrozumie… i wspólnika znalazł… Niech go wątroba!…”", + "92236": "Wtem zadzwoniono. Czujny sługa odsunął się na palcach ode drzwi gabinetu, z hałasem wszedł do przedpokoju i po chwili wróciwszy zapukał do pana.", + "92237": "— Czego chcesz? — niecierpliwie zapytał go Wokulski wychylając głowę spomiędzy drzwi.", + "92238": "— Przyszedł ten pan, czo już u nas bywał — odparł służący i zapuścił wzrok do pracowni. Ale oprócz kajetu na stole i rudych faworytów na obliczu pana Colinsa nie dopatrzył nic szczególnego.", + "92239": "— Dlaczegóż nie powiedziałeś, że mnie nie ma w domu? — spytał gniewnie Wokulski.", + "92240": "— Zapomniałem — odparł służący marszcząc brwi i machając ręką.", + "92241": "— Prośże go, ośle, do sali — rzekł Wokulski i zatrzasnął drzwi gabinetu.", + "92242": "Niebawem w sali ukazał się Maruszewicz. Już był zmieszany, a zmieszał się jeszcze bardziej, poznawszy, że Wokulski wita go z wyraźną niechęcią:", + "92243": "— Przepraszam… może przeszkadzam… może ważne zajęcia…", + "92244": "— Nie mam w tej chwili żadnego zajęcia — odpowiedział pochmurnie Wokulski i lekko zarumienił się. Maruszewicz dostrzegł to. Był pewny, że w mieszkaniu albo kluje się coś, albo — jest kobieta. W każdym razie odzyskał odwagę, którą zresztą miał zawsze wobec ludzi zakłopotanych.", + "92245": "— Chwileczkę tylko zabiorę szanownemu panu — mówił już śmielej zniszczony młody człowiek, wdzięcznie wywijając laseczką i kapeluszem. — Chwileczkę.", + "92246": "— Słucham — rzekł Wokulski. Usiadł z impetem na fotelu i wskazał gościowi drugi.", + "92247": "— Przychodzę przeprosić drogiego pana — mówił z afektacją Maruszewicz — że nie mogę służyć mu w sprawie licytacji domu państwa Łęckich…", + "92248": "— A pan skąd wiesz o tej licytacji?… — nie na żarty zdziwił się Wokulski.", + "92249": "— Nie domyśla się pan? — zapytał z całą swobodą przyjemny młody człowiek nieznacznie mrugając okiem, bo jeszcze nie był pewnym swego. — Nie domyśla się drogi pan?… To ten poczciwy Szlangbaum…", + "92250": "Nagle zamilkł, jakby w otwartych ustach ugrzązł mu niedokończony frazes, a lewa ręka z laseczką i prawa z kapeluszem opadły na poręcze fotelu. Tymczasem Wokulski nawet nie poruszył się, tylko utopił w nim jasne spojrzenie. Śledził nieznacznie fale przebiegające po obliczu Maruszewicza, jak myśliwy śledzi ugór, po którym przebiegają płochliwe zające. Przypatrywał się młodzieńcowi i myślał:", + "92251": "„Ach, więc to on jest tym porządnym katolikiem, którego Szlangbaum wynajmuje do licytacji za piętnaście rubelków, ale nie radzi dawać mu wadium do ręki?… Oho!… I przy odbiorze ośmiuset rubli za klacz Krzeszowskiego był jakiś zmieszany… Aha!… I wiadomość o nabyciu przeze mnie klaczy on rozgłosił… Służy od razu dwom bogom: baronowi i jego małżonce… Tak, ale on za dużo wie o moich interesach… Szlangbaum popełnił nieostrożność…”", + "92252": "Tak rozmyślał Wokulski i spokojnym wzrokiem przypatrywał się Maruszewiczowi. Zniszczony zaś młody człowiek, który w dodatku był bardzo nerwowy, wił się pod jego spojrzeniem jak gołąbek pod wzrokiem okularnika. Naprzód nieco pobladł, potem chciał oprzeć znużone oczy na jakimś obojętnym przedmiocie, którego na próżno szukał po suficie i ścianach pokoju, a nareszcie, oblany zimnym potem, uczuł, że nie może wyrwać swego błędnego wzroku spod wpływu Wokulskiego. Zdawało mu się, że chmurny kupiec kleszczami pochwycił mu duszę i że niepodobna mu się oprzeć. Więc jeszcze parę razy ruszył głową i nareszcie z całym zaufaniem utonął w spojrzeniu Wokulskiego.", + "92253": "— Panie — rzekł słodkim głosem. — Widzę, że z panem muszę grać w otwarte karty… Więc powiem od razu…", + "92254": "— Niech się pan nie fatyguje, panie Maruszewicz. Ja już wiem, co potrzebuję wiedzieć.", + "92255": "— Bo pan dobrodziej złudzony plotkami wyrobił sobie o mnie nieprzychylną opinię… A tymczasem ja, słowo honoru, mam jak najlepsze skłonności…", + "92256": "— Niech pan wierzy, panie Maruszewicz, że moich opinii nie opieram na plotkach.", + "92257": "Wstał z fotelu i spojrzał w inną stronę, co pozwoliło Maruszewiczowi nieco oprzytomnieć. Młody człowiek szybko pożegnał Wokulskiego, opuścił mieszkanie i pędem biegnąc przez schody, myślał:", + "92258": "„No, słyszał kto?… Taki kramarz chce mi imponować! Była chwila, słowo honoru, że chciałem go uderzyć kijem… Impertynent, słowo honoru… Gotów pomyśleć, że ja się go boję, słowo honoru… O Boże, jak ciężko karzesz mnie za lekkomyślność!… Podli lichwiarze nasyłają mi komornika, za parę dni muszę spłacić dług honorowy, a ten kupczyk, ten… łajdak!… Ja bym tylko chciał wiedzieć: co się takiemu zdaje, co on sobie o mnie wyobraża?… Nic, tylko to… Ale, słowo honoru, on musiał kogoś zamordować, bo takiego spojrzenia nie może mieć człowiek przyzwoity. Naturalnie, przecie o mało nie zabił Krzeszowskiego. Ach, nędzny zuchwalec!… on śmiał w taki sposób patrzeć na mnie… na mnie, jak Boga kocham!…”", + "92259": "Mimo to na drugi dzień przyjechał znowu z wizytą do Wokulskiego, a nie znalazłszy go w mieszkaniu, kazał dorożkarzowi stanąć przed sklepem.", + "92260": "W sklepie przywitał go pan Ignacy rozkładając ręce w taki sposób, jakby cały sklep oddawał mu do rozporządzenia. Wewnętrzny głos jednak mówił staremu subiektowi, że gość ten nie kupi przedmiotu droższego nad pięć rubli i kto wie, czy jeszcze nie każe zapisać sobie na rachunek.", + "92261": "— Pan Wokulski?… — spytał Maruszewicz nie zdejmując kapelusza z głowy.", + "92262": "— W tej chwili nadejdzie — odpowiedział pan Ignacy z niskim ukłonem.", + "92263": "— W tej chwili, to znaczy?…", + "92264": "— Najpóźniej za kwadransik — odparł Rzecki.", + "92265": "— Zaczekam. Każ pan wynieść rubla dorożkarzowi — mówił młody człowiek, niedbale rzucając się na krzesło. Nogi mu jednakże zastygły na myśl, że stary subiekt może nie kazać wynieść rubla dorożkarzowi. Ale Rzecki polecenie spełnił, choć już nie kłaniał się gościowi.", + "92266": "W parę minut wszedł Wokulski.", + "92267": "Maruszewicz zobaczywszy wstrętną figurę kupczyka doświadczył tak rozmaitych uczuć, że nie tylko nie wiedział, co mówi, ale nawet o czym myśli. Pamiętał tylko, że Wokulski zaprowadził go do gabinetu za sklepem, gdzie znajdowała się żelazna kasa, i powiedział sobie, że uczucia, jakich doznaje na widok Wokulskiego, są lekceważeniem pomieszanym ze wzgardą. Później przypomniał sobie, że afekta te starał się zamaskować wyszukaną grzecznością, która nawet w jego oczach wyglądała na pokorę.", + "92268": "— Co pan każe? — spytał go Wokulski, gdy już usiedli. (Maruszewicz nie umiałby ściśle oznaczyć chwili aktu zajmowania miejsca w przestrzeni). Mimo to zaczął, niekiedy zacinając się:", + "92269": "— Chciałem szanownemu panu dać dowód życzliwości… Pani baronowa Krzeszowska, jak pan wie, chce kupić dom państwa Łęckich… Otóż jej małżonek, baron, położył veto na pewnej części jej funduszów, bez których kupno nie może mieć miejsca… Otóż… dziś… baron chwilowo znajduje się w kłopocie… Brak mu… brak mu tysiąca rubli… chciałby zaciągnąć pożyczkę, bez której… bez której, pojmuje pan, nie będzie mógł dość energicznie opierać się woli żony…", + "92270": "Maruszewicz otarł pot z czoła widząc, że Wokulski znowu przypatruje mu się badawczo.", + "92271": "— Więc to baron potrzebuje pieniędzy?", + "92272": "— Tak — szybko odparł młody człowiek.", + "92273": "— Tysiąca rubli nie dam, ale tak trzysta… czterysta… I to na kwit z podpisem barona.", + "92274": "— Czterysta! — powtórzył machinalnie młody człowiek i nagle dodał: — Za godzinę przywiozę kwit barona… Pan tu będzie?", + "92275": "— Będę…", + "92276": "Maruszewicz opuścił gabinet i za godzinę istotnie wrócił z kwitem podpisanym przez barona Krzeszowskiego. Wokulski przeczytawszy dokument włożył go do kasy i w zamian dał Maruszewiczowi czterysta rubli.", + "92277": "— Baron postara się w jak najkrótszym czasie… — mruczał Maruszewicz.", + "92278": "— Nic pilnego — odpowiedział Wokulski. — Podobno baron chory?", + "92279": "— Tak… trochę… Jutro lub pojutrze wyjeżdża… Zwróci w najkrótszym…", + "92280": "Wokulski pożegnał go bardzo obojętnym ruchem głowy.", + "92281": "Młody człowiek prędko opuścił sklep zapomniawszy nawet zwrócić Rzeckiemu rubla wziętego na dorożkę. Gdy zaś znalazł się na ulicy, odetchnął i począł myśleć:", + "92282": "„Ach, podły kupczyk!… Ośmielił się dać mi czterysta rubli zamiast tysiąca… Boże, jak srogo karzesz mnie za lekkomyślność… Bylem się odegrał, słowo honoru, cisnę mu w oczy te czterysta rubli i tamtych dwieście… Boże, jak nisko upadłem…”", + "92283": "Przyszli mu na myśl kelnerzy różnych restauracyj, markierzy bilardów i szwajcarzy hotelowi, od których również bardzo rozmaitymi sposobami wydobywał pieniądze. Ale żaden z nich nie wydał mu się tak wstrętnym i godnym pogardy jak Wokulski.", + "92284": "„Słowo honoru — myślał — dobrowolnie wlazłem mu w te obrzydliwe łapy… Boże, jak karzesz mnie za lekkomyślność…”", + "92285": "Lecz Wokulski po odejściu Maruszewicza był kontent.", + "92286": "„Zdaje mi się — myślał — że jest to hultaj dużej ręki, a przy tym sprytny. Chciał ode mnie posady, lecz sam ją znalazł: śledzi mnie i donosi innym. Mógłby mi narobić kłopotu, gdyby nie te czterysta rubli, które wziął, jestem pewny, za sfałszowanym podpisem. Krzeszowski przy całym swoim bzikostwie i próżniactwie jest człowiek uczciwy… (Czy próżniak może być uczciwym?…) W żadnym razie nie poświęciłby interesów czy kaprysów swej żony za pożyczkę wziętą ode mnie…”", + "92287": "Zrobiło mu się przykro; oparł głowę na rękach i przymknąwszy oczy marzył dalej:", + "92288": "„Co ja jednak wyrabiam?… Świadomie pomagam hultajowi do zrobienia łotrostwa. Gdybym dziś umarł, pieniądze te musiałby *masie* zwrócić Krzeszowski… Nie, to Maruszewicz poszedłby do kozy… No, to go nie minie…”", + "92289": "Po chwili ogarnął go jeszcze czarniejszy pesymizm.", + "92290": "„Cztery dni temu o mało nie zabiłem człowieka, dziś dla drugiego postawiłem most do więzienia i — wszystko dla niej za jedno: merci… No, dla niej także zrobiłem majątek, daję pracę kilkuset ludziom, pomnożę bogactwa kraju… Czymże byłbym bez niej? Małym, galanteryjnym kupcem. A dziś mówią o mnie w całej Warszawie, ba!… Odrobina węgla porusza okręt dźwigający dolę kilkuset ludzi, a miłość porusza mnie. A jeżeli mnie spali tak, że zostanę tylko garścią popiołu?… O Boże, jaki to nędzny świat… Ma rację Ochocki. Kobieta jest podłym zwierzęciem: bawi się tym, czego nawet nie może zrozumieć…”", + "92291": "Był tak pogrążony w bolesnych medytacjach, że nie usłyszał otwierania drzwi do pokoju i szybkich kroków za sobą. Dopiero ocknął się poczuwszy dotknięcie czyjejś ręki. Odwrócił głowę i zobaczył mecenasa z dużą teką pod pachą i posępnym wyrazem na twarzy.", + "92292": "Wokulski zerwał się zmieszany, posadził gościa na fotelu; znakomity adwokat ostrożnie położył swoją rękę na stole i szybko pocierając sobie jednym palcem kark rzekł półgłosem:", + "92293": "— Panie… panie… panie Wokulski! Kochany panie Stanisławie!… Co to… co to wyrabiasz pan dobrodziej?… Protestuję… replikuję… zakładam apelację od wielmożnego pana Wokulskiego, letkiewicza, do kochanego pana Stanisława, który z chłopca sklepowego został uczonym i miał nam zreformować handel zagraniczny. Panie… panie Stanisławie — tak nie można!", + "92294": "To mówiąc pocierał sobie kark z obu stron i krzywił się, jakby miał pełne usta chininy.", + "92295": "Wokulski spuścił oczy i milczał; adwokat mówił dalej:", + "92296": "— Panie drogi — jednym słowem — źle słychać. Hrabia Sanocki, pamięta go pan, ten stronnik groszowych oszczędności, chce zupełnie wycofać się ze spółki… A wie pan dlaczego? Dla dwu powodów: naprzód, bawisz się pan w wyścigi, a po wtóre — bijesz go pan na wyścigach. Razem z pańską klaczą ścigał się jego koń i — przegrał. Hrabia jest bardzo zmartwiony i mruczy: „Po diabła mam składać kapitały? Czy po to, ażeby kupcom dawać możność ścigania się ze mną i chwytania mi nagród sprzed nosa?…”", + "92297": "Na próżno przekonywałem go — ciągnął odpocząwszy adwokat — że przecież wyścigi są takim dobrym interesem jak każdy inny, a nawet lepszym, gdyż w ciągu kilku dni na ośmiuset rublach zarobiłeś pan trzysta; ale hrabia od razu zamknął mi usta:", + "92298": "„Wokulski — odparł — całą wygraną i wartość konia oddał damom na ochronkę, a oprócz tego Bóg wie ile zapłacił Yungowi i Millerowi…”", + "92299": "— Czy mi nawet tego robić nie wolno! — wtrącił Wokulski.", + "92300": "— Wolno, panie, wolno — potakiwał słodko znakomity adwokat. — Wolno robić, ale robiąc to — powtarzasz pan tylko stare grzechy, zresztą daleko lepiej spełniane przez innych. Ani zaś ja, ani książę, ani ci hrabiowie nie po to zbliżyli się do pana, ażebyś odgrzewał dawne potrawy, tylko — ażebyś wskazał nam nowe drogi.", + "92301": "— Więc niech się cofną od spółki — odburknął Wokulski — ja ich nie wabię…", + "92302": "— I cofną się — mówił adwokat trzęsąc ręką — zrób no pan tylko jeszcze jeden błąd…", + "92303": "— Albożem narobił ich tak wiele!…", + "92304": "— Pyszny pan jesteś — złościł się mecenas uderzając ręką w kolano. — A pan wiesz, co mówi hrabia Liciński, ten niby-Anglik, ten: „tek”?… On mówi: „Wokulski jest to skończony dżentelmen, strzela jak Nemrod, ale… to żaden kierownik interesu kupieckiego. Bo dzisiaj rzuci miliony w przedsiębiorstwo, a jutro wyzwie kogo na pojedynek i wszystko narazi…”", + "92305": "Wokulski aż cofnął się z fotelem. Ten zarzut nawet nie przyszedł mu do głowy. Mecenas spostrzegłszy wrażenie postanowił kuć żelazo, póki gorące.", + "92306": "— Jeżeli tedy, kochany panie Stanisławie, nie chcesz zmarnować tak pięknie rozpoczętej sprawy, więc już nie brnij dalej. A nade wszystko — nie kupuj kamienicy Łęckich. Bo gdy włożysz w nią dziewięćdziesiąt tysięcy rubli, daruj, ale spółka rozwieje się jak dym z fajki. Ludzie widząc, że umieszczasz duży kapitał na sześć lub siedem procent, stracą wiarę do owych procentów, jakieś im obiecywał, a nawet… Pojmujesz… Gotowi podejrzywać…", + "92307": "Wokulski zerwał się od stołu.", + "92308": "— Nie chcę żadnych spółek!… — krzyknął. — Nie żądam od nikogo łaski, raczej wyświadczam ją innym. Kto mi nie ufa, niech sprawdzi cały interes… Przekona się, żem go nie mistyfikował, ale — i nie będzie moim wspólnikiem. Hrabiowie i książęta nie mają monopolu na fantazję… Ja mam także moje fantazje i nie lubię, ażeby mi się wtrącano…", + "92309": "— Powoli… powoli… uspokój się, kochany panie Stanisławie — mitygował adwokat, na powrót sadowiąc go na fotelu. — Więc nie cofasz się od kupna?…", + "92310": "— Nie; ta kamienica ma dla mnie większą wartość aniżeli spółka z panami całego świata.", + "92311": "— Dobrze… dobrze… Więc może byś na pewien czas podstawił kogo zamiast siebie. W razie ostatecznym nawet ja pożyczę ci firmy, a o zabezpieczenie własności nie ma kłopotu. Najważniejsza rzecz — nie zniechęcać ludzi, którzy już są. Arystokracja, raz zasmakowawszy w interesach publicznych, może do nich przylgnie, a za rok, za pół roku pan staniesz się i nominalnym właścicielem kamienicy. Cóż, zgoda?", + "92312": "— Niech i tak będzie — odparł Wokulski.", + "92313": "— Tak — mówił adwokat — tak będzie najlepiej. Gdybyś pan sam kupił ten budynek, znalazłbyś się w fałszywej pozycji nawet wobec państwa Łęckich. Zazwyczaj nie lubimy tych, którzy coś po nas dziedziczą, to jedno. A po wtóre — kto zaręczy, że nie zaczęłyby snuć im się różne kombinacje po głowach?… Nużby pomyśleli: kupił za drogo albo za tanio?… Jeżeli za drogo — jak śmie robić nam łaskę, a jeżeli za tanio, to — wyzyskał nas…", + "92314": "Ostatnich wyrazów adwokata Wokulski prawie nie słyszał pochłonięty innymi myślami, które go jeszcze mocniej opanowały po odejściu gościa.", + "92315": "„Jużci — mówił do siebie — adwokat ma rację. Ludzie mnie sądzą i nawet wyrokują: ale że robią to poza moimi plecami, więc nie wiem o niczym. Dziś dopiero przychodzi mi na myśl wiele szczegółów. Już od tygodnia kupcy związani ze mną mają kwaśne miny, a przeciwnicy — triumfują. W sklepie także coś jest… Ignacy chodzi smutny, Szlangbaum zamyślony. Lisiecki stał się opryskliwszy niż dawniej, jakby przypuszczał, że niedługo wylecę z budy. Klejn ma minę żałosną (socjalista! gniewa się na wyścigi i pojedynki…), a frant Zięba już zaczyna kręcić się przy Szlangbaumie… Może przeczuwa w nim przyszłego właściciela sklepu?… Ach, wy kochani ludzie!…”", + "92316": "Stanął na progu gabinetu i kiwnął na Rzeckiego; stary subiekt istotnie był jakiś niewyraźny i swemu pryncypałowi nie patrzył w oczy.", + "92317": "Wokulski wskazał mu krzesło i przeszedłszy się parę razy po ciasnym pokoju, rzekł:", + "92318": "— Stary!… Powiedz otwarcie: co mówią o mnie?", + "92319": "Rzecki rozłożył ręce.", + "92320": "— Ach, Boże, co mówią…", + "92321": "— Gadaj prosto z mostu — zachęcał go Wokulski.", + "92322": "— Prosto z mostu?… Dobrze. Jedni mówią, że zaczynasz wariować…", + "92323": "— Brawo!…", + "92324": "— Drudzy, że… drudzy, że chcesz zrobić szwindel…", + "92325": "— Niech mnie…", + "92326": "— A wszyscy — że zbankrutujesz, i to w niedługim czasie.", + "92327": "— Jak wyżej — wtrącił Wokulski — a ty, Ignacy, co sam myślisz?", + "92328": "— Ja myślę — odparł bez wahania — że wklepałeś się w jakąś grubą awanturę… z której nie wyjdziesz cały… Chyba że cofniesz się w porę, na co zresztą masz dosyć rozumu.", + "92329": "Wokulski wybuchnął.", + "92330": "— Nie cofnę się! — zawołał. — Człowiek spragniony nie cofa się od krynicy. Mam zginąć, niech zginę pijąc… Czego wy zresztą chcecie ode mnie?… Od dzieciństwa żyłem jak ptak spętany: w służbach, w więzieniach, a choćby i w tym nieszczęsnym małżeństwie, do którego zaprzedałem się… A dziś, kiedy rozwinęły mi się skrzydła, zaczynacie na mnie wrzeszczeć jak swojskie gęsi na dziką, która zerwała się do lotu… Co mi tam jakiś głupi sklep albo spółka!… Ja chcę żyć, ja chcę…", + "92331": "W tej chwili zapukano do drzwi gabinetu. Ukazał się Mikołaj, służący Łęckiego, z listem. Wokulski gorączkowo pochwycił pismo, rozerwał kopertę i przeczytał:", + "92332": "„Szanowny Panie! Córka moja koniecznie życzy sobie bliżej poznać Pana. Wola kobiety jest świętą: ja więc proszę Pana na jutro do nas, na obiad (około szóstej), a Pan — nawet nie próbuj wymawiać się. Proszę przyjąć zapewnienie wysokiego szacunku.", + "92333": "T. Łęcki", + "92334": "Wokulski tak osłabł, że musiał usiąść. Przeczytał list drugi, trzeci, czwarty raz… Nareszcie oprzytomniawszy odpisał panu Łęckiemu, a Mikołajowi dał pięć rubli.", + "92335": "Pan Ignacy wybiegł tymczasem na parę minut do sklepu, a gdy Mikołaj wyszedł na ulicę, wrócił do Wokulskiego i rzekł, jakby na nowo zaczynając rozmowę:", + "92336": "— Zawsze jednak, kochany Stachu, rozejrzyj się w sytuacji, a może sam się cofniesz…", + "92337": "Wokulski cicho gwiżdżąc zasadził kapelusz i oparłszy rękę na ramieniu starego przyjaciela, odparł:", + "92338": "— Posłuchaj. Gdyby mi się ziemia rozstąpiła pod nogami… rozumiesz?… Gdyby mi niebo miało zawalić się na łeb — nie cofnę się, rozumiesz?… Za takie szczęście oddam życie…", + "92339": "— Za jakie szczęście?… — spytał Ignacy.", + "92340": "Ale Wokulski już wyszedł przez tylne drzwi.", + "92341": "XIV. Dziewicze marzenia", + "92342": "Od Wielkiej Nocy panna Izabela często myślała o Wokulskim, a we wszystkich medytacjach uderzał ją niezwykły szczegół: człowiek ten przedstawiał się coraz inaczej.", + "92343": "Panna Izabela miała dużo znajomości i niemały spryt do charakteryzowania ludzi. Otóż każdy z jej dotychczasowych znajomych posiadał tę własność, że można go było streścić w jednym zdaniu. Książę był to patriota, jego adwokat — bardzo zręczny, hrabia Łaciński pozował na Anglika, jej ciotka była dumną, prezesowa — dobrą, Ochocki — dziwakiem, a Krzeszowski — karciarzem. Słowem: człowiek — była to jakaś zaleta albo wada, niekiedy zasługa, najczęściej tytuł lub majątek, który miał głowę, ręce i nogi i ubierał się więcej albo mniej modnie.", + "92344": "Dopiero w Wokulskim poznała nie tylko nową osobistość, ale niespodziewane zjawisko. Jego niepodobna było określić jednym wyrazem, a nawet stoma zdaniami. Nie był też do nikogo podobny, a jeżeli w ogóle można go było z czymś porównywać, to chyba z jakąś okolicą, przez którą jedzie się cały dzień i gdzie spotyka się równiny i góry, lasy i łąki, wody i pustynie, wsie i miasta. I gdzie jeszcze, spoza mgieł horyzontu, wynurzają się jakieś niejasne widoki, już niepodobne do żadnej rzeczy znanej. Ogarniało ją zdumienie i pytała się: czy to jest gra podnieconej imaginacji, czy naprawdę istota nadludzka, a przynajmniej — pozasalonowa?", + "92345": "Wtedy zaczęła sobie rejestrować doznane wrażenia.", + "92346": "Pierwszy raz — wcale go nie widziała, czuła tylko zbliżający się jakiś ogromny cień.", + "92347": "Był ktoś, który rzucił parę tysięcy rubli na dobroczynność i na ochronę jej ciotki; potem ktoś grał z jej ojcem w karty w resursie i co dzień przegrywał; potem ktoś, który wykupił weksle jej ojca (może to nie Wokulski?…), następnie jej serwis, a następnie dostarczył różnych rzeczy do przyozdobienia grobu Pańskiego.", + "92348": "Ten ktoś był to zuchwały dorobkiewicz, który od roku ścigał ją spojrzeniami w teatrach i na koncertach. Był to cyniczny brutal, który dorobił się majątku na podejrzanych spekulacjach po to, ażeby kupić sobie reputację u ludzi, a ją, pannę Izabelę Łęcką, u jej ojca!…", + "92349": "Z tej epoki pamiętała tylko jego grubo ciosaną figurę, czerwone ręce i szorstkie obejście, które obok grzeczności innych kupców wydawało się nieznośnym, a na tle wachlarzy, sakwojażów, parasoli, lasek i tym podobnych galanteryj — po prostu śmieszne. Był to przebiegły i bezczelny kupczyk, który w swoim sklepie pozował na upadłego ministra. Był wstrętny, nawet śmiertelnie nienawistny, gdyż poważył się udzielać im zasiłki w formie kupna serwisu albo przegranych w karty do ojca.", + "92350": "Dziś jeszcze myśląc o tym, panna Izabela szarpała na sobie suknię. Niekiedy rzuciwszy się na szezlong biła pięściami sprężyny i szeptała:", + "92351": "— Nikczemnik!… nikczemnik!…", + "92352": "Sam widok niedoli, w jaką staczał się jej dom, już napełniał ją rozpaczą. A cóż dopiero, gdy ktoś wdarł się za zasłonę jej najskrytszych tajemnic i śmiał opatrywać rany, które ukryłaby przed samym Bogiem. Wszystko mogłaby przebaczyć, oprócz tego ciosu, jaki zadano jej dumie.", + "92353": "Tu zaszła zmiana dekoracji. Wystąpił inny człowiek, który bez cienia dwuznacznej myśli powiedział jej w oczy, że kupił serwis, ażeby zrobić na nim interes. A zatem on czuł, że panny Izabeli Łęckiej wspierać nie wolno, i gdyby to nawet zrobił, nie tylko nie szukałby rozgłosu albo wdzięczności, ale nawet — nie śmiałby myśleć o tym.", + "92354": "Ten sam człowiek wypędził ze sklepu Mraczewskiego, który poważył się złośliwie o niej mówić. Na próżno wrogowie panny Izabeli, baron i baronowa Krzeszowscy, wstawiali się za tym młodzieńcem; na próżno odezwała się za nim hrabina ciotka, która rzadko dziękowała, a jeszcze rzadziej prosiła. Wokulski nie ustąpił… Lecz jedno słówko jej, panny Izabeli, pokonało nieugiętego człowieka; nie tylko cofnął się, ale nawet dał Mraczewskiemu lepszą posadę. Nie robi się takich ustępstw dla kobiety, której się nie czci.", + "92355": "Szkoda tylko, że prawie w tej samej chwili w jej czcicielu odezwał się pyszny dorobkiewicz, który na kwestyjną tacę rzucił rulon półimperiałów. Ach, jakież to było kupieckie!… I jak on nic nie rozumie po angielsku, nie ma wyobrażenia o języku, który jest modnym!…", + "92356": "Trzecia faza. Zobaczyła Wokulskiego w salonie ciotki w pierwszy dzień Wielkiejnocy i spostrzegła, że on o całą głowę przerasta towarzystwo. Najarystokratyczniejsi ludzie ubiegali się o znajomość z nim, a on, ten brutalny parweniusz, odrzynał się od nich jak ogień od dymu. Chodził niezręcznie, ale śmiało, jakby salon ten był jego niezaprzeczoną własnością, i posępnie słuchał komplimentów, którymi go zasypywano. Potem wezwała go do siebie najczcigodniejsza z matron, prezesowa, i po kilku minutach rozmowy z nim rzewnie zapłakała… Czyżby ten z czerwonymi rękoma parweniusz?…", + "92357": "Teraz dopiero spostrzegła panna Izabela, że Wokulski ma twarz niepospolitą. Rysy wyraziste i stanowcze, włos jakby najeżony gniewem, mały wąs, ślad bródki, kształty posągowe, wejrzenie jasne i przejmujące… Gdyby ten człowiek zamiast sklepu posiadał duże dobra ziemskie — byłby bardzo przystojnym; gdyby urodził się księciem — byłby imponująco piękny. W każdym razie przypominał Trostiego, pułkownika strzelców, i — naprawdę — posąg gladiatora zwycięzcy.", + "92358": "W tym czasie od panny Izabeli odsunęli się prawie wszyscy.", + "92359": "Wprawdzie starsi panowie jeszcze obsypywali ją grzecznościami z powodu piękności i elegancji, za to młodzi, szczególnie utytułowani lub majętni, traktowali ją chłodno a krótko; gdy zaś, zmęczona samotnością i banalnymi frazesami, nieco żywiej odezwała się do którego, patrzył na nią z wyraźnym przestrachem jakby lękając się, że ona chwyci go za szyję i natychmiast pociągnie do ołtarza.", + "92360": "Świat salonów kochała panna Izabela na śmierć i życie, wyjść z niego mogła tylko do grobu, ale z każdym rokiem, a nawet miesiącem, mocniej gardziła ludźmi; pojąć nie mogła, ażeby kobietę, tak jak ona piękną, dobrą i dobrze wychowaną, świat opuszczał dlatego tylko, że — nie ma majątku!…", + "92361": "„Cóż to za ludzie, Boże miłosierny!…” — szeptała nieraz, patrząc spoza firanek na przejeżdżające powozy elegantów, którzy pod rozmaitymi pozorami odwracali głowę od jej okien, ażeby się nie kłaniać. Czyżby sądzili, że ona wygląda ich?…", + "92362": "A przecież istotnie ona do nich wyglądała!…", + "92363": "Wówczas gorące łzy napływały jej do oczu; gryzła z gniewu piękne usta i szarpiąc taśmy zasłaniała okna firankami.", + "92364": "„Cóż to za ludzie!… Cóż to za ludzie!…” — powtarzała, wstydząc się jednak sama przed sobą rzucić na nich jakiś ostrzejszy epitet, gdyż należeli do świata. Nikczemnikiem, według jej wyobrażeń, można było nazwać tylko Wokulskiego.", + "92365": "Na domiar szyderstwa losu z całej niegdyś falangi zostało jej tylko dwu wielbicieli. Ochockim nie łudziła się: on więcej zajmował się jakąś latającą maszyną (co za obłęd!) aniżeli nią. Za to asystowali jej, zresztą nie narzucając się zbytecznie, marszałek i baron. Marszałek nasuwał jej na myśl zabitego i oparzonego wieprza, jakie czasem spotykała w rzeźniczych furgonach na ulicy; baron znowu wydawał się jej podobnym do niewyprawnej skóry, których całe stosy można widywać na wozach. Obaj stanowili dziś ostatnie jej otoczenie, nawet skrzydła, jeżeli, jak mówiono, była naprawdę aniołem!… Okropna kombinacja dwu tych starców prześladowała pannę Izabelę dniem i nocą. Czasem zdawało się jej, że jest potępiona i że już za życia rozpoczęło się dla niej piekło.", + "92366": "W podobnych chwilach jak topielec, który zwraca oczy do światła na dalekim brzegu, panna Izabela myślała o Wokulskim. I w bezmiarze goryczy doznawała cienia ulgi wiedząc, że jednak szaleje za nią człowiek niepospolity, o którym dużo mówiono w towarzystwie. Wtedy przychodzili jej na myśl sławni podróżnicy albo zbogaceni przemysłowcy amerykańscy, którzy przez szereg lat ciężko pracowali w kopalniach, a których od czasu do czasu z daleka pokazywano jej na paryskich salonach.", + "92367": "„Widzi pani tego — szczebiotała jakaś hrabianka, niedawno wypuszczona z klasztoru, pochylając wachlarz w pewnym kierunku — widzi pani tego pana, który wygląda na woźnicę omnibusów? To podobno jakiś wielki człowiek, który coś odkrył, tylko nie wiem co: kopalnię złota czy też biegun północny… Nawet nie pamiętam, jak się nazywa, ale zapewnił mnie jeden margrabia z akademii, że ten pan mieszkał dziesięć lat pod biegunem, nie… mieszkał pod ziemią… Okropny człowiek!… Ja będąc na jego miejscu umarłabym z samego strachu… A pani, czy także by umarła?…”", + "92368": "Gdyby Wokulski był takim podróżnikiem, a przynajmniej górnikiem, który zrobił miliony, dziesięć lat mieszkając pod ziemią!… Ale on był tylko kupcem, w dodatku — galanteryjnym!… Nie umiał nawet po angielsku, co chwilę odzywał się w nim dorobkiewicz, który w młodym wieku restauracyjnym gościom przynosił jedzenie z kuchni. Taki człowiek, co najwyżej, mógłby być dobrym doradcą, nawet nieocenionym przyjacielem (w gabinecie, gdy nie ma gości). Nawet… mężem, boć spotykają ludzi straszne nieszczęścia. Ale kochankiem… No, to byłoby po prostu śmieszne… W razie potrzeby najarystokratyczniejsze damy kąpią się w błotnych wannach; lecz bawić się w błocie mógłby tylko szaleniec.", + "92369": "Czwarta faza. Panna Izabela kilka razy spotkała Wokulskiego w Łazienkach i nawet raczyła odpowiadać na jego ukłony. Między zielonymi drzewami i obok posągów grubianin ten wydał jej się znowu innym aniżeli za kontuarem sklepu. Gdybyż on miał dobra ziemskie, z parkiem, pałacem, sadzawką?… Prawda, że dorobkiewicz, ale podobno szlachcic, synowiec oficera… Przy marszałku i baronie wygląda jak Apollo, arystokracja coraz więcej mówi o nim, a ten wybuch łez prezesowej?…", + "92370": "Nadto prezesowa w oczywisty sposób popierała Wokulskiego u swojej przyjaciółki hrabiny i jej siostrzenicy, panny Izabeli. Parogodzinne spacery z ciotką po Łazienkach były tak nudne, a pogadanki o modach, ochronach i projektowanych w świecie małżeństwach tak dokuczliwe, iż panna Izabela miała nawet trochę żalu do Wokulskiego, że nie zbliża się do nich w czasie spaceru i choć z kwadrans nie porozmawia. Dla osoby z towarzystwa ciekawą jest rozmowa z tego rodzaju ludźmi, a pannie Izabeli chłopi na przykład wydawali się nawet zabawnymi swym odrębnym językiem i logiką.", + "92371": "Chociaż kupiec galanteryjny, a do tego jeżdżący własnym powozem, nie musi być tak zabawny jak chłop…", + "92372": "Bądź co bądź panna Izabela nie doznała przykrej niespodzianki usłyszawszy pewnego dnia od prezesowej, że pojedzie z nią i hrabiną do Łazienek i — że zatrzyma Wokulskiego.", + "92373": "— Nudzimy się, niech więc nas bawi — mówiła staruszka.", + "92374": "Gdy zaś około pierwszej wjeżdżając do łazienkowskiego parku prezesowa ze znaczącym uśmiechem rzekła do panny Izabeli:", + "92375": "— Mam przeczucie, że go tu gdzieś spotkamy…", + "92376": "Panna Izabela lekko zarumieniła się i postanowiła wcale nie rozmawiać z Wokulskim, a przynajmniej traktować go z góry, ażeby sobie nic nie wyobrażał. O miłości, naturalnie, w owym „wyobrażaniu sobie” mowy być nie mogło. Panna Izabela jednak nie życzyła sobie nawet poufałej życzliwości.", + "92377": "„I ogień jest przyjemny, szczególniej w zimie — myślała — ale… w pewnym oddaleniu.”", + "92378": "Tymczasem Wokulskiego nie było w Łazienkach.", + "92379": "„Jak to, on nie czekał? — mówiła do siebie panna Izabela — chyba jest chory…”", + "92380": "Nie sądziła, ażeby Wokulski miał jakiś pilniejszy interes na świecie aniżeli widzenie się z nią; gdyby się zaś spóźnił, postanowiła nie tylko traktować go z góry, ale nawet okazać mu niezadowolenie.", + "92381": "„Jeżeli punktualność — mówiła sobie dalej — jest grzecznością królów, to już co najmniej powinna być obowiązkiem kupców!…”", + "92382": "Upłynęło pół godziny, godzina, dwie — należało wracać do domu, a Wokulski nie przychodził; nareszcie panie wsiadły do karety: hrabina zimna jak zwykle, prezesowa nieco roztargniona, a panna Izabela rozgniewana. Oburzenie nie zmniejszyło się, gdy wieczorem ojciec powiedział jej, że od południa był na sesji u księcia, gdzie Wokulski przedstawił projekt olbrzymiej spółki handlowej i w zblazowanych magnatach obudził formalny zapał.", + "92383": "— Od dawna przeczuwałem — zakończył pan Łęcki — że przy pomocy tego człowieka uwolnię się od troskliwości mojej familii i znowu stanę, jak powinienem!", + "92384": "— Ale do spółki, ojcze, potrzeba pieniędzy — odparła panna Izabela lekko wzruszając ramionami.", + "92385": "— Dlatego też pozwalam sprzedać naszą kamienicę; wprawdzie długi pochłoną ze sześćdziesiąt tysięcy rubli, ale zawsze zostanie mi jeszcze — co najmniej — czterdzieści.", + "92386": "— Ciotka mówiła, że za kamienicę nikt nie da więcej nad sześćdziesiąt…", + "92387": "— Ach, ciotka!… — oburzył się pan Tomasz. — Ona zawsze mówi to, co mogłoby mnie zmartwić albo poniżyć. Sześćdziesiąt tysięcy daje Krzeszowska, która utopiłaby nas w łyżce wody… mieszczanka!… Ale rozumie się, ciotka jej potakuje, bo tu chodzi o mój dom, o moje stanowisko…", + "92388": "Zarumienił się i zaczął sapać; lecz nie chcąc gniewać się przy córce, pocałował ją w czoło i poszedł do swego gabinetu.", + "92389": "„A może ojciec ma rację?… — myślała panna Izabela. — Może on naprawdę jest praktyczniejszy od wszystkich, którzy go tak surowo sądzą? Przecież ojciec pierwszy poznał się na tym… Wokulskim… A jednak cóż za gbur z tego człowieka. Nie przyszedł do Łazienek, choć prezesowa z pewnością musiała go zaangażować. Zresztą może i lepiej: pięknie byśmy wyglądały, gdyby spotkał nas kto znajomy na spacerze z kupcem galanteryjnym!”", + "92390": "Przez parę dni następnych panna Izabela słyszała tylko o Wokulskim. Salony rozbrzmiewały jego nazwiskiem. Marszałek przysięgał, że Wokulski musi pochodzić ze starożytnego rodu, a baron, znawca męskiej piękności (po pół dnia spędzał przed lustrem), twierdził, że Wokulski jest — „wcale… wcale…” Hrabia Sanocki zakładał się, że jest to pierwszy rozumny człowiek w kraju — hrabia Liciński głosił, że ten kupiec wzorował się na angielskich przemysłowcach, a książę — tylko zacierał ręce i uśmiechając się, mówił: „Aha?…”", + "92391": "Nawet Ochocki, odwiedziwszy któregoś dnia pannę Izabelę, opowiedział jej, że byli z Wokulskim na spacerze w Łazienkach…", + "92392": "— O czymżeście rozmawiali?… — zapytała zdziwiona. — Bo chyba nie o machinach latających…", + "92393": "— Bah! — odmruknął zamyślony kuzynek. — Wokulski jest chyba jedynym człowiekiem w Warszawie, z którym można o tym mówić. To numer…", + "92394": "„Jedyny rozumny… jedyny kupiec… jedyny, który może dogadać się z Ochockim?… — myślała panna Izabela. — Czymże jest naprawdę ten człowiek? Ach! już wiem…”", + "92395": "Zdawało jej się, że odgadła Wokulskiego. Jest to ambitny spekulant, który chcąc wedrzeć się do salonów pomyślał o ożenieniu się z nią, zubożałą panną znakomitego rodu. Nie w innym też celu skarbił sobie względy jej ojca, hrabiny ciotki i całej arystokracji. Przekonawszy się jednak, że i bez niej wciśnie się między wielkich panów, nagle ostygnął w miłości i… nawet nie przyszedł do Łazienek!…", + "92396": "„Winszuję mu — mówiła sobie. — Ma wszystkie zalety potrzebne do zrobienia kariery: niebrzydki, zdolny, energiczny, a nade wszystko — bezczelny i nikczemny… Jak on śmiał udawać zakochanego we mnie i z jaką łatwością… Doprawdy, że ci parweniusze zdystansują nas nawet w obłudzie… Cóż to za nędznik!…”", + "92397": "Oburzona chciała zapowiedzieć Mikołajowi, ażeby nigdy nie wpuścił Wokulskiego za próg salonu… Najwyżej do gabinetu pana, gdyby do nich przyszedł z interesem. Lecz przypomniawszy sobie, że Wokulski wcale nie zapraszał się do nich, zarumieniła się ze wstydu.", + "92398": "Wtem dowiedziała się od pani Meliton o nowym zatargu barona Krzeszowskiego z żoną i o tym, że baronowa kupiła od niego klacz za osiemset rubli, ale — że pewnie ją zwróci, gdyż za kilka dni ma odbyć się wyścig, a baron porobił duże zakłady.", + "92399": "— Może nawet państwo baronowie pogodzą się przy tej okazji — zauważyła pani Meliton.", + "92400": "— Ach, cóż bym dała za to, ażeby baron nie dostał klaczy i przegrał zakłady!… — zawołała panna Izabela.", + "92401": "W parę zaś dni dowiedziała się pod wielkim sekretem od panny Florentyny, że baron nie odzyska swojej klaczy, gdyż kupił ją Wokulski…", + "92402": "Tajemnica była jeszcze tak zachowywaną, że kiedy panna Izabela poszła z wizytą do ciotki, zastała hrabinę i prezesową naradzające się nad pogodzeniem państwa Krzeszowskich za pomocą owej klaczy.", + "92403": "— Nic z tego nie będzie — wtrąciła ze śmiechem panna Izabela. — Baron nie dostanie swojej klaczy.", + "92404": "— Może założysz się? — spytała chłodno hrabina.", + "92405": "— Owszem, jeżeli wygram od cioci tę bransoletę z szafirów…", + "92406": "Zakład stanął, dzięki czemu hrabina i panna Izabela były wysoce zainteresowane w wyścigach.", + "92407": "Przez chwilę panna Izabela lękała się: powiedziano jej, że baron daje Wokulskiemu czterysta rubli odstępnego i że hrabia Liciński podjął się między nimi pośrednictwa. Nawet szeptano w salonie hrabiny, że Wokulski nie dla pieniędzy, ale dla hrabiego musi zgodzić się na ten układ. A wówczas panna Izabela pomyślała:", + "92408": "„Zgodzi się, jeżeli jest chciwym parweniuszem, ale nie zgodzi się, jeżeli…”", + "92409": "Nie śmiała dokończyć frazesu. Wyręczył ją Wokulski. Nie sprzedał klaczy i sam puścił ją w szranki.", + "92410": "„On jednakże nie jest tak nikczemnym” — rzekła do siebie.", + "92411": "I pod wpływem tej idei rozmawiała z Wokulskim na wyścigach bardzo łaskawie.", + "92412": "Jednakże nawet za ten drobny objaw życzliwości panna Izabela robiła sobie w duchu wymówki:", + "92413": "„Po co on ma wiedzieć, że nas interesuje jego wyścig?… Nie więcej od innych. A po co ja mu powiedziałam, że »musi wygrać…«? Albo co znaczyła jego odpowiedź: »wygram, jeżeli pani zechce…«? On już zapomina, kim jest. Ale mniejsza, jeżeli za parę grzecznych słówek Krzeszowski rozchoruje się ze złości.”", + "92414": "Krzeszowskiego nienawidziła panna Izabela. Kiedyś umizgał się do niej, a odtrącony, mścił się. Wiedziała, że nazywał ją za oczy — starzejącą się panną, która wyjdzie za swego lokaja. Tego było dosyć, ażeby pamiętać mu całe życie. Lecz baron, nie poprzestając na nieszczęsnym frazesie, nawet wobec niej zachowywał się cynicznie, drwiąc z jej starych wielbicieli i robiąc aluzje do ich majątkowej ruiny. Że zaś i panna Izabela od niechcenia przypominała mu jego żonę, mieszczankę, z którą połączył się dla pieniędzy, a nic od niej nie mógł wydobyć, więc toczyła się między nimi walka ostra, czasami nawet przykra.", + "92415": "Dzień wyścigów był dla panny Izabeli triumfem, dla barona — klęską i wstydem. Wprawdzie przyjechał na plac i udawał bardzo wesołego, ale w sercu kipiał mu gniew. Gdy zaś jeszcze zobaczył, że Wokulski nagrodę i cenę konia złożył na ręce panny Izabeli, stracił władzę nad sobą i przybiegłszy do powozu zrobił skandal.", + "92416": "Dla panny Izabeli impertynenckie spojrzenia barona i otwarte nazwanie Wokulskiego jej wielbicielem były strasznym ciosem. Zabiłaby barona, gdyby to uchodziło dobrze wychowanym kobietom. Cierpienie jej było tym dokuczliwsze, że hrabina słuchała jego wybuchu spokojnie, prezesowa z zakłopotaniem, a ojciec nie odzywał się nawet, od dawna uważając Krzeszowskiego za wariata, którego należy nie drażnić, ale traktować pobłażliwie.", + "92417": "W takiej chwili (kiedy już zaczęto spoglądać na nich z innych powozów) przyszedł pannie Izabeli na pomoc Wokulski. I nie tylko przerwał baronowi tok jego niezadowoleń, ale wyzwał go na pojedynek. O tym żadne z nich nie wątpiło; prezesowa wprost zlękła się o swego faworyta, a hrabina zrobiła uwagę, że Wokulski nie mógł postąpić inaczej, ponieważ baron zbliżając się do powozu potrącił go i nie przeprosił.", + "92418": "— Więc sami powiedzcie — mówiła wzruszonym głosem prezesowa — czy godzi się pojedynkować o taką drobnostkę? Wszyscy przecież wiemy, że Krzeszowski jest roztargniony i półgłówek… Najlepszy dowód w tym, co nam nagadał…", + "92419": "— To prawda — odezwał się pan Tomasz — ależ Wokulski nie ma obowiązku wiedzieć o tym, a upomnieć się musiał.", + "92420": "— Pogodzą się! — wtrąciła niedbale hrabina i kazała jechać do domu.", + "92421": "Wtedy to panna Izabela dopuściła się najgorszego wykroczenia przeciw swoim pojęciom i… w znaczący sposób ścisnęła Wokulskiego za rękę.", + "92422": "Już dojeżdżając do rogatek, nie mogła sobie tego darować.", + "92423": "„Jak można było zrobić coś podobnego?… Co sobie taki człowiek pomyśli?…” — mówiła w duchu. Ale wnet ocknęło się w niej uczucie sprawiedliwości i musiała przyznać, że ten człowiek nie jest byle jakim.", + "92424": "„Ażeby zrobić mi przyjemność (bo z pewnością nie miał innych powodów), podstawił baronowi nogę kupując konia… Całą wygranę (stanowczy dowód bezinteresowności) złożył na ochronę, i to na moje ręce (baron widział to). A nade wszystko, jakby odgadując moje myśli, wyzwał go na pojedynek… No, dzisiejsze pojedynki kończą się zwykle szampanem; ale zawsze baron przekona się, że jeszcze nie jestem tak starą… Nie, w tym Wokulskim jest coś… Szkoda tylko, że jest galanteryjnym kupcem. Przyjemnie byłoby mieć takiego wielbiciela, gdyby… gdyby zajmował inne stanowisko w świecie.”", + "92425": "Wróciwszy do domu panna Izabela opowiedziała pannie Florentynie o wyścigowych przygodach, a w godzinę — już nie myślała o nich. Gdy zaś ojciec późno w nocy doniósł jej, że Krzeszowski wybrał za sekundanta hrabiego Licińskiego, który bezwarunkowo żąda, ażeby Wokulski został przeproszony przez barona, panna Izabela zrobiła pogardliwy grymas ustami.", + "92426": "„Szczęśliwy człowiek! — myślała. — Mnie obrażają, a jego będą przepraszać. Ja, gdyby ktoś przy mnie obraził ukochaną, nie pozwoliłabym się przeprosić. On, naturalnie, zgodzi się…”", + "92427": "Gdy już położyła się do łóżka i zaczęła usypiać, nagle przyszła jej nowa myśl:", + "92428": "„A jeżeli Wokulski nie zechce przeprosin?… Przecież ten sam hrabia Liciński układał się z nim o klacz i nic nie wskórał!… Ach, Boże, co też mi się snuje po głowie” — odpowiedziała sobie wzruszając ramionami i zasnęła.", + "92429": "Na drugi dzień do południa ojciec, ona i panna Florentyna byli pewni, że Wokulski pogodzi się z baronem i że nawet inaczej nie wypada mu postąpić. Dopiero po południu pan Tomasz wyszedł na miasto i wrócił na obiad bardzo zakłopotany.", + "92430": "— Cóż to, ojcze? — spytała go panna Izabela, uderzona wyrazem jego twarzy.", + "92431": "— Fatalna historia! — odparł pan Tomasz rzucając się na skórzany fotel. — Wokulski odrzucił przeproszenie, a jego sekundanci postawili ostre warunki.", + "92432": "— I kiedyż to?… — spytała ciszej.", + "92433": "— Jutro przed dziewiątą — odpowiedział pan Tomasz i otarł pot z czoła. — Fatalna historia — ciągnął dalej. — Między naszymi wspólnikami popłoch, bo Krzeszowski strzela doskonałe… Gdyby zaś ten człowiek zginął, wszystkie moje rachuby na nic. Straciłbym w nim prawą rękę… jedynego możliwego wykonawcę moich planów… Jemu jednemu powierzyłbym kapitały i jestem pewny, że miałbym co najmniej osiem tysięcy rubli rocznie… Los prześladuje mnie nie na żarty!…", + "92434": "Zły humor pana domu źle oddziałał na innych; obiadu nikt nie jadł. Po obiedzie pan Tomasz zamknął się w gabinecie i chodził wielkimi krokami, co było dowodem niezwykłego wzruszenia.", + "92435": "Panna Izabela także poszła do swego gabinetu i jak zwykle w chwilach zdenerwowania położyła się na szezlongu. Opanowały ją posępne myśli.", + "92436": "„Krótko trwał mój triumf — mówiła sobie. — Krzeszowski naprawdę dobrze strzela… Jeżeli zabije jedynego człowieka, który dziś ujmuje się za mną, to co? Pojedynek jest istotnie barbarzyńskim zabytkiem. Bo Wokulski (biorąc go ze strony moralnej) więcej jest wart od Krzeszowskiego, a jednak… może zginąć!… Ostatni człowiek, w którym pokładał nadzieję mój ojciec.”", + "92437": "Tu odezwała się w pannie Izabeli rodowa pycha.", + "92438": "„No — mój ojciec nie potrzebuje przecież łaski Wokulskiego; powierzyłby mu swój kapitał, otoczyłby go protekcją, a on płaciłby mu procenta; w każdym razie szkoda go…”", + "92439": "Przyszedł jej na myśl stary rządca ich niegdyś majątku, który służył u nich trzydzieści lat i którego bardzo lubiła, bardzo mu ufała; może Wokulski obojgu im zastąpiłby nieboszczyka, a jej rozsądnego powiernika i — zginie!…", + "92440": "Jakiś czas leżała z zamkniętymi oczyma nie myśląc o niczym; potem przyszły jej do głowy niesłychanie dziwne kombinacje.", + "92441": "„Co za szczególny traf! — mówiła w sobie. — Jutro walczyć będą z jej powodu dwaj ludzie, którzy ją śmiertelnie obrazili: Krzeszowski złośliwymi drwinami, Wokulski — ofiarami, jakie ośmielił się ponosić dla niej. Ona mu już prawie przebaczyła i kupno serwisu, i owe weksle, i owe przegrane w karty do ojca, z których przez parę tygodni utrzymywał się cały dom… (Nie, jeszcze mu nie przebaczyła i nie przebaczy nigdy!…) Ale choćby nawet, to jednak — za jej obrazę ujęła się sprawiedliwość boska… I kto jutro zginie?… Może obaj. W każdym razie ten, który poważył się pannie Izabeli Łęckiej ofiarować pomoc pieniężną. Człowiek taki, jak kochanek Kleopatry, żyć nie może…”", + "92442": "Tak myślała zanosząc się od płaczu; żal jej było oddanego sługi, a może i powiernika; ale korzyła się przed wyrokami Opatrzności, która nie przebacza obrazy wyrządzonej pannie Łęckiej.", + "92443": "Gdyby Wokulski mógł w tej chwili zajrzeć w jej duszę, uciekłby z przestrachem i uleczyłby się ze swego obłędu.", + "92444": "Swoją drogą panna Izabela nie spała przez całą noc. Ciągle stał jej przed oczyma obraz jakiegoś francuskiego malarza przedstawiający pojedynek. Pod grupą zielonych drzew dwaj czarno ubrani mężczyźni mierzyli do siebie z pistoletów.", + "92445": "Potem (czego już nie było na obrazie) jeden z nich padł uderzony kulą w głowę. Był to Wokulski. Panna Izabela nawet nie poszła na jego pogrzeb nie chcąc zdradzić się ze wzruszeniem. Ale w nocy parę razy płakała. Żal jej było tego nadzwyczajnego parweniusza, tego wiernego niewolnika, który swoje zbrodnie względem niej odpokutował śmiercią dla niej.", + "92446": "Zasnęła dopiero o siódmej rano i spała jak drewno do południa. Przed samą dwunastą obudziło ją nerwowe pukanie do drzwi sypialni.", + "92447": "— Kto tam?", + "92448": "— Ja — odpowiedział jej ojciec radosnym głosem. — Wokulski nietknięty, baron raniony w twarz!", + "92449": "— Czy tak?…", + "92450": "Miała migrenę, więc została w łóżku do czwartej po południu. Była kontenta, że baron został ranny, a zdziwiona, że opłakany przez nią Wokulski nie zginął.", + "92451": "Wstawszy tak późno panna Izabela wyszła przed obiadem na krótki spacer w Aleje.", + "92452": "Widok pogodnego nieba, pięknych drzew, przelatujących ptaków i wesołych ludzi zatarł ślady jej nocnych przywidzeń; gdy zaś jeszcze z kilku przejeżdżających powozów spostrzeżono ją i powitano, w sercu jej ocknęło się zadowolenie.", + "92453": "„Jednakże Pan Bóg jest łaskawy — myślała — gdy ocalił człowieka, który może się nam przydać. Ojciec tak liczy na niego, a i ja nabieram ufności. O ileż mniej w życiu doznałabym zawodów mając rozumnego i energicznego przyjaciela.”", + "92454": "Słówko „przyjaciel” nie podobało się jej. Przyjacielem panny Izabeli mógłby być człowiek co najmniej posiadający majątek ziemski. Ale kupiec galanteryjny kwalifikował się tylko na doradcę i wykonawcę.", + "92455": "Po powrocie do domu zaraz poznała, że jej ojciec jest w wybornym humorze.", + "92456": "— Wiesz — mówił — byłem z powinszowaniem u Wokulskiego. To dzielny człowiek, istotny dżentelmen! Już ani myśli o pojedynku i nawet zdaje się żałować barona. Nic nie pomoże, szlachecka krew musi się odezwać, bez względu na kondycję…", + "92457": "A potem odprowadziwszy córkę do gabinetu i rzuciwszy parę razy okiem w zwierciadło, dodał:", + "92458": "— No i powiedz sama, czy można nie ufać w opiekę boską? Śmierć tego człowieka byłaby dla mnie ciężkim ciosem — i — został uratowany! Muszę z nim zawiązać bliższe stosunki, a wtedy zobaczymy, kto wyjdzie lepiej: czy książę na swoim wielkim adwokacie, czy ja na moim Wokulskim. Jak sądzisz?", + "92459": "— To samo myślałam przed chwilą — odpowiedziała panna Izabela uderzona zgodnością przeczuć jej własnych i ojca — papuś koniecznie powinien mieć przy sobie zdolnego i zaufanego człowieka.", + "92460": "— Który w dodatku sam garnie się do mnie — dodał pan Tomasz. — Bystry człowiek! on to pojmuje, że więcej zrobi i lepszą zyska reputację pomagając dźwigać się dawnemu rodowi, aniżeli gdyby sam wyrywał się naprzód. Bardzo rozumny człowiek — powtórzył pan Tomasz. — Choć chwilowo zdobył sobie księcia i całą arystokrację, mnie jednak okazuje najwięcej przywiązania. I nie będzie tego żałował, gdy odzyskam stanowisko…", + "92461": "Panna Izabela patrzyła na cacka ustawione na biurku i myślała, że jednak ojciec łudzi się trochę, sądząc, iż Wokulski garnie się do niego. Nie prostowała jednak omyłki, a na odwrót, przyznawała w duchu, że należy trochę więcej zbliżyć się z tym kupcem i przebaczyć mu jego — stanowisko społeczne. Adwokat… kupiec… to prawie na jedno wychodzi; jeżeli zaś adwokat może być poufałym księcia, dlaczegóż by… kupiec (ach, jakie to niesmaczne!) nie mógł zostać powiernikiem domu Łęckich?", + "92462": "Obiad, wieczór i kilka dni następnych zeszły pannie Izabeli bardzo przyjemnie. Zastanowiła ją jedna okoliczność, że w ciągu tak krótkiego czasu odwiedziło ich więcej osób aniżeli dawniej w ciągu miesiąca. Bywały godziny, że w pustym niegdyś salonie teraz rozlegał się gwar śmiechów i rozmów, aż wypoczęte meble dziwiły się natłokowi, a w kuchni szeptano, że pan Łęcki musiał odebrać jakieś wielkie pieniądze. Nawet damy, które jeszcze na wyścigach nie mogły poznać panny Izabeli, przyszły teraz do niej z wizytami; młodzi zaś panowie, aczkolwiek nie przychodzili, poznawali ją na ulicy i kłaniali się z szacunkiem.", + "92463": "I pan Tomasz miewał teraz gości. Odwiedził go hrabia Sanocki zaklinając, ażeby Wokulski przestał już bawić się wyścigami i pojedynkami, a zajął się spółką. Był hrabia Liciński i opowiadał dziwy o dżentelmenerii Wokulskiego. Lecz nade wszystko przyjeżdżał tu parę razy książę z prośbą do pana Tomasza, ażeby Wokulski bez względu na zajście z baronem nie zniechęcał się do arystokracji i pamiętał o nieszczęśliwym kraju.", + "92464": "— I niech mu też kuzyn — zakończył książę — wyperswaduje pojedynki. To niepotrzebne; to dobre dla ludzi młodych, ale nie dla poważnych i zasłużonych obywateli…", + "92465": "Pan Tomasz był zachwycony, szczególnie gdy pomyślał, że wszystkie te owacje spotykają go w przeddzień sprzedaży domu; rok temu bliskość podobnego wypadku odstraszała ludzi…", + "92466": "„Zaczynam odzyskiwać należne mi stanowisko” — szepnął pan Tomasz i nagle obejrzał się. Zdawało mu się, że za nim stoi Wokulski. Więc dla uspokojenia się powtórzył parę razy:", + "92467": "„Wynagrodzę go… wynagrodzę… może być pewnym mego poparcia.”", + "92468": "Trzeciego dnia po pojedynku Wokulskiego pannie Izabeli przyniesiono kosztowne pudełko i list, który ją wstrząsnął. Poznała pismo barona.", + "92469": "„Kochana kuzyneczko! Jeżeli przebaczysz mi moje nieszczęsne ożenienie, ja w zamian daruję ci moją małżonkę, która już mnie samemu dokuczyła. Jako zaś materialny symbol zawartego między nami pokoju na zawsze, posyłam ci ząb, który mi wystrzelił Wny Wokulski, zdaje mi się — za to, co ośmieliłem się powiedzieć ci na wyścigach. Upewniam cię, kochana kuzynko, że jest to ten sam ząb, którym cię dotychczas gryzłem i już gryźć nigdy nie będę. Możesz go wyrzucić na ulicę, lecz pudełeczko racz zachować na pamiątkę. Przyjmij ten drobiazg od człowieka dziś trochę chorego i wierzaj — nie najgorszego, a będę miał nadzieję, że kiedyś zapomnisz mi moich niedorzecznych złośliwości. Kochający cię i pełen głębokiego szacunku kuzyn Krzeszowski.", + "92470": "P. S. Jeżeli mego zęba nie wyrzucisz za okno, przyszlij mi go na powrót, abym mógł ofiarować go mojej niezapomnianej małżonce. Będzie miała martwić się czym przez kilka dni, co podobno biedaczce jest zalecone przez doktorów. Ten zaś pan Wokulski jest bardzo miłym i dystyngowanym człowiekiem i wyznaję, że serdecznie go polubiłem, choć mi taką zrobił krzywdę.”", + "92471": "W kosztownym pudełku znajdował się istotnie ząb owinięty w bibułkę.", + "92472": "Panna Izabela po krótkim namyśle odpisała bardzo życzliwy list baronowi oświadczając, że już nie gniewa się i że przyjmuje pudełeczko, a ząb z należytą czcią odsyła jego właścicielowi. Tu już nie można było wątpić, że tylko dzięki Wokulskiemu baron pojednał się z nią i prosił o przebaczenie. Panna Izabela nieledwie roztkliwiła się swoim triumfem, a dla Wokulskiego uczuła jakby wdzięczność. Zamknęła się w swoim gabinecie i poczęła marzyć.", + "92473": "Marzyła, że Wokulski sprzedał swój sklep, a kupił dobra ziemskie, lecz pozostał naczelnikiem spółki handlowej przynoszącej ogromne zyski. Cała arystokracja przyjmowała go u siebie, ona zaś, panna Izabela, zrobiła go swoim powiernikiem. On podźwignął ich majątek i podniósł go do dawnej świetności; on spełniał wszystkie jej zlecenia; on narażał się, ile razy była tego potrzeba. On wreszcie wyszukał jej męża, odpowiedniego znakomitości domu Łęckich.", + "92474": "Wszystko to robił, ponieważ kochał ją miłością idealną, więcej niż własne życie. I czuł się zupełnie szczęśliwym, jeżeli uśmiechnęła się do niego, życzliwiej spojrzała albo po jakiejś wyjątkowej zasłudze serdecznie uścisnęła go za rękę. Gdy zaś Pan Bóg dał jej dzieci, on wyszukiwał im bony i nauczycieli, powiększał ich majątek, a nareszcie, gdy ona zmarła (w tym miejscu łzy zakręciły się w pięknych oczach panny Izabeli), on zastrzelił się na jej grobie… Nie, przez delikatność, którą ona w nim rozwinęła, zastrzelił się o kilka grobów dalej.", + "92475": "Wejście ojca przerwało ciąg jej fantazji.", + "92476": "— Podobno pisał do ciebie Krzeszowski? — zapytał ciekawie pan Tomasz.", + "92477": "Córka wskazała mu list leżący na biurku i złote pudełko. Pan Tomasz kręcił głową czytając list, a nareszcie rzekł:", + "92478": "— Zawsze wariat, chociaż dobry chłopak. Ale… Wokulski oddał ci rzeczywistą przysługę: zwyciężyłaś śmiertelnego wroga.", + "92479": "— Myślę, ojcze, że należałoby tego pana zaprosić kiedy na obiad… Chciałabym go poznać bliżej.", + "92480": "— Właśnie od kilku dni miałem cię o to samo prosić!… — odpowiedział uradowany pan Tomasz — niepodobna trzymać się na zbyt etykietalnej stopie z człowiekiem tak użytecznym.", + "92481": "— Naturalnie — wtrąciła panna Izabela — przecież nawet wierną służbę dopuszczamy do niejakiej poufałości.", + "92482": "— Uwielbiam twój rozum i takt, Belu!… — zawołał pan Tomasz i zachwycony, pocałował ją naprzód w rękę, potem w czoło.", + "92483": "XV. W jaki sposób duszę ludzką szarpie namiętność, a w jaki rozsądek", + "92484": "Otrzymawszy od pana Łęckiego zaproszenie na obiad, Wokulski wybiegł ze sklepu na ulicę. Ciasny pokój dusił go, a rozmowa z Rzeckim, w ciągu której subiekt udzielał mu przestróg i upomnień, wydawała mu się nadzwyczajnie głupią; nie jestże to śmieszne, ażeby stary i wystygły kawaler, wierzący tylko w sklep i w Bonapartych, zarzucał mu szaleństwo!…", + "92485": "„Cóż ja robię złego — myślał Wokulski — że się kocham?… Może trochę za późno, ale przez całe życie nie pozwalałem sobie na podobny zbytek. Kochają się miliony ludzi, kocha się cały świat czujący, dlaczegóż mnie jednemu miałoby to być zabronione? Jeżeli zaś ten zasadniczy punkt ma rację bytu, to ma ją wszystko, co robię. Kto się chce żenić, musi posiadać majątek, więc — zdobyłem majątek. Musi zbliżyć się do wybranej kobiety — ja też zbliżyłem się. Musi troszczyć się o jej byt materialny i chronić od nieprzyjaciół — a ja robię jedno i drugie. Czy zaś w tym dobijaniu się o szczęście skrzywdziłem kogo? czy zaniedbuję obowiązków względem społeczeństwa i bliźnich?… Ach, ci kochani bliźni i to społeczeństwo, które nigdy nie troszczyło się o mnie i stawiało mi wszelkie przeszkody, a zawsze upomina się o ofiary z mojej strony… Lecz właśnie to, co oni dziś nazywają szaleństwem, popycha mnie do pełnienia jakichś fikcyjnych obowiązków. Gdyby nie ono, siedziałbym dziś jak mól w książkach i kilkaset osób miałoby mniejsze zarobki. Więc czego oni chcą ode mnie?” — pytał sam siebie w rozdrażnieniu.", + "92486": "Ruch na świeżym powietrzu uspokoił go; doszedł do Alei Jerozolimskich i skręcił nią ku Wiśle. Owiał go rześki wiatr wschodni i zbudził te nieokreślone uczucia, które tak żywo przypominają wiek dziecinny. Zdawało mu się, że jeszcze na Nowym Świecie był dzieckiem i że jeszcze czuje w sobie drgające fale młodej krwi. Uśmiechał się do piaskarza wiozącego swój towar nędznym koniem w podługowatej skrzyni, a żebrząca wiedźma wydała mu się bardzo miłą staruszką; cieszył go świst rozlegający się w fabryce i chciał pogadać z gromadką rozkosznych malców, którzy ustawiwszy się na przydrożnym pagórku ciskali kamieniami na przechodzących Żydów.", + "92487": "Uporczywie odsuwał od siebie myśl o dzisiejszym liście i jutrzejszej wizycie u Łęckich; chciał być trzeźwym, ale namiętność przemogła.", + "92488": "„Dlaczego oni mnie zaprosili? — pytał czując lekki dreszcz wewnętrzny. — Panna Izabela chce się ze mną poznać… Ależ oczywiście dają mi do zrozumienia, że mogę się żenić!… Byliby chyba ślepi albo idioci, żeby nie spostrzegli, co się ze mną dzieje wobec niej…”", + "92489": "Począł tak drżeć, że mu zęby szczękały; wtedy odezwał się przygłuszony rozsądek.", + "92490": "„Za pozwoleniem. Od jednego obiadu i jednej wizyty jeszcze bardzo daleko do dłuższej znajomości. Na tysiąc zaś dłuższych znajomości — ledwie jedna prowadzi do oświadczyn; na dziesięć oświadczyn — ledwie jedne są przyjęte, a i z tych ledwie połowa kończy się małżeństwem. Trzeba więc być zupełnym wariatem, ażeby nawet przy dłuższej znajomości myśleć o małżeństwie, za którym jest ledwie jedna, a przeciw któremu ze dwadzieścia tysięcy szans… Jasne czy niejasne?”", + "92491": "Wokulski musiał przyznać, że jest jasne. Gdyby wszelka znajomość prowadziła do małżeństwa, każda kobieta musiałaby mieć po kilkudziesięciu mężów, każdy mężczyzna po kilkadziesiąt żon, księża nie daliby sobie rady ze ślubami, a cały świat zamieniłby się w jeden wielki szpital wariatów. On zaś, Wokulski, nie tylko nie był jeszcze dobrym znajomym panny Łęckiej, ale dopiero znajdował się w przededniu do zrobienia z nią znajomości.", + "92492": "„Więc cóż zyskałem — spytał — po bułgarskich niebezpieczeństwach i tutejszych wyścigach lub pojedynkach?…”", + "92493": "„Zyskałeś większą szansę — objaśniał rozsądek — przed rokiem miałeś może jedną sto– albo jedną dwudziestomilionową prawdopodobieństwa, że się z nią ożenisz, a za rok możesz mieć jedną dwudziestotysięczną…”", + "92494": "„Za rok?… — powtórzył Wokulski i znowu owionął go jakiś chłód surowy. Wydarł mu się jednak i zapytał: — A jeżeli panna Izabela pokocha mnie albo już kocha?…”", + "92495": "„Naprzód — należałoby wiedzieć, czy panna Izabela może kochać kogokolwiek…”", + "92496": "„Alboż nie jest kobietą?”", + "92497": "„Trafiają się kobiety z defektem moralnym, niezdolne kochać nic i nikogo, prócz swoich przelotnych kaprysów, podobnież i mężczyźni; jest to tak dobra wada, jak: głuchota, ślepota albo paraliż, tylko mniej widoczna.”", + "92498": "„Przypuśćmy…”", + "92499": "„Dobrze — mówił dalej głos, który Wokulskiemu przypominał zgryźliwe zrzędzenie doktora Szumana — gdyby więc ta pani w ogóle mogła kogoś kochać, to nasuwa się drugie pytanie: czy pokocha ciebie?”", + "92500": "„Przecież tak wstrętny nie jestem.”", + "92501": "„Owszem, możesz nim być, jak najpiękniejszy lew jest wstrętnym dla krowy albo orzeł dla gęsi. Widzisz, mówię ci nawet komplimenta: porównywam cię ze lwem i orłem, które mimo wszystkich zalet budzą jednak odrazę w samicach innego gatunku. Unikaj zatem samic innego niż twój gatunku…”", + "92502": "Wokulski ocknął się i rozejrzał. Był już niedaleko Wisły, obok drewnianych spichrzów, a przejeżdżające furmanki zasypywały go czarnym pyłem. Szybko zwrócił się ku miastu i począł rozważać samego siebie.", + "92503": "„We mnie jest dwu ludzi — mówił — jeden zupełnie rozsądny, drugi wariat. Który zaś zwycięży?… Ach, o to się już nie troszczę. Ale co zrobię, jeżeli wygra ten mądry?… Cóż to za okropna rzecz posiadając wielki kapitał uczuć złożyć go samicy innego gatunku: krowie, gęsi albo czemuś jeszcze gorszemu?… Cóż to za upokorzenie śmiać się z triumfów jakiegoś byka albo gąsiora, a jednocześnie płakać nad własnym sercem, tak boleśnie rozdartym, tak haniebnie podeptanym?… Czy warto żyć dalej w podobnych warunkach?”", + "92504": "I na samą myśl o tym Wokulski uczuł pragnienie śmierci, ale tak zupełnej, żeby nawet resztki jego popiołów nie zostały na ziemi.", + "92505": "Stopniowo jednak uspokoił się i wróciwszy do domu począł zastanawiać się już całkiem chłodno nad tym: czy na jutrzejszy obiad włożyć frak, czy surdut?… Albo czy do jutra nie zajdzie jakaś nieprzewidziana przeszkoda, która znowu mu nie pozwoli zbliżyć się do panny Izabeli? Potem jeszcze zrobił rachunek ostatnich handlowych obrotów, wysłał parę telegramów do Moskwy i Petersburga, a nareszcie napisał list do starego Szlangbauma proponując, ażeby mu pożyczył swego nazwiska w celu nabycia kamienicy Łęckich.", + "92506": "„Mecenas ma rację — myślał. — Lepiej kupić ten dom pod cudzą firmą. Inaczej mogliby mnie podejrzewać o chęć wyzyskania ich albo — co gorsze — posądzić o zamiar robienia im łaski!…”", + "92507": "Jednakże pod powłoką obojętnych zajęć kipiała w nim burza. Rozsądek głośno wołał, że jutrzejszy obiad niczego nie oznacza i nie zapowiada. A nadzieja cicho… cicho szeptała, że — może jest kochanym, a może dopiero nim będzie.", + "92508": "Ale cicho… tak cicho, że Wokulski z największą uwagą musiał się przysłuchiwać jej szeptowi.", + "92509": "Dzień następny, pełen znaczenia dla Wokulskiego, nie odznaczył się żadną osobliwością ani w Warszawie, ani w naturze. Tu i owdzie na ulicy kłębił się kurz wzniecony miotłami stróżów, dorożki pędziły bez pamięci albo zatrzymywały się bez powodu, a nieskończony potok przechodniów ciągnął się w jedną i drugą stronę chyba po to, ażeby utrzymywać ruch w mieście. Niekiedy pod ścianą domów przesuwali się ludzie obdarci, skuleni, z rękami wbitymi w rękawy, jakby to był nie czerwiec, ale styczeń. Czasem na środku ulicy przewinął się chłopski wózek napełniony blaszanymi konwiami, a powożony przez zuchowatą babę w granatowym kaftanie i czerwonej chustce na głowie.", + "92510": "Wszystko to roiło się między dwoma długimi ścianami kamienic pstrej barwy, nad którymi górowały wyniosłe fronty świątyń. Na obu zaś końcach ulicy, niby pilnujące miasta szyldwachy, wznosiły się dwa pomniki. Z jednej strony król Zygmunt, stojący na olbrzymiej świecy, pochylał się ku Bernardynom, widocznie pragnąc coś zakomunikować przechodniom. Z drugiego końca nieruchomy Kopernik, z nieruchomym globusem w ręku, odwrócił się tyłem do słońca, które na dzień wychodziło spoza domu Karasia, wznosiło się nad pałac Towarzystwa Przyjaciół Nauk i kryło się za dom Zamoyskich jakby na przekór aforyzmowi: „Wstrzymał słońce, wzruszył ziemię.” Wokulski, który w tym właśnie kierunku wyglądał ze swego balkonu, mimo woli westchnął przypomniawszy sobie, że jedynymi wiernymi przyjaciółmi astronoma byli tragarze i tracze, nie odznaczający się, jak wiadomo, zbyt dokładną znajomością zasługi Kopernika.", + "92511": "„Wiele mu z tego — myślał — że w kilku książkach nazywają go chlubą narodu!… Pracę dla szczęścia — rozumiem, ale pracy dla fikcji nazywającej się społeczeństwem czy sławą — już bym się nie podjął. Społeczność niech sama myśli o sobie, a sława… Co mi przeszkadza wyobrażać sobie, że już posiadam sławę na przykład na Syriuszu? A przecież Kopernik nie jest dziś w lepszym położeniu odnośnie do ziemi i tyle go obchodzi statua w Warszawie, co mnie piramida na jakiejś Wedze!… Trzy wieki sławy oddam za chwilę szczęścia i dziwię się tylko mojej głupocie, że kiedyś inaczej myślałem.”", + "92512": "Jakby w odpowiedzi na to spostrzegł po drugiej stronie ulicy Ochockiego; wielki maniak szedł wolno, ze spuszczoną głową i rękoma w kieszeniach.", + "92513": "Prosty ten zbieg wypadków głęboko wstrząsnął Wokulskim; przez chwilę uwierzył nawet w przeczucia i pomyślał z radosnym zdumieniem:", + "92514": "„Czy mi to nie zapowiada, że on będzie miał sławę Kopernika, a ja — szczęście?… A budujże sobie machiny latające, tylko zostaw mi swoją kuzynkę!… — Cóż znowu za przesądy?… — opamiętał się po chwili. — Ja i przesądy!…”", + "92515": "W każdym razie bardzo podobało mu się zdanie, że Ochocki będzie miał nieśmiertelną sławę, a on — żywą pannę Izabelę. Serce napełniła mu otucha. Żartował z siebie, lecz mimo to czuł, że jakoś więcej ma spokoju i odwagi.", + "92516": "„Więc przypuśćmy — mówił — że w rezultacie po wszystkich moich zabiegach — odtrąci mnie… No?… słowo honoru, że natychmiast wezmę utrzymankę i będę z nią siadał w teatrze obok loży państwa Łęckich. Zacna pani Meliton, a może i ten… Maruszewicz wynajdą mi kobietę mającą podobne do niej rysy (za kilkanaście tysięcy rubli można i to nawet znaleźć). Od stóp do głów owinę ją w koronki, zasypię klejnotami, a wtedy przekonamy się, czy wobec niej nie zblednie panna Izabela. — Niechże sobie potem idzie za mąż, choćby za marszałka i barona…”", + "92517": "Ale na myśl o zamążpójściu panny Izabeli opanowała go wściekłość i rozpacz. W takiej chwili — chciałby cały świat nabić dynamitem i rozsadzić. Lecz znowu oprzytomniał:", + "92518": "„No i cóż bym zrobił, gdyby podobało się jej wyjść za mąż?…. Nie, nawet gdyby podobało się jej mieć kochanków: raz mego subiekta, drugi raz jakiego oficera, trzeci raz furmana albo lokaja… No i cóż bym na to poradził?…”", + "92519": "Poszanowanie cudzej osobistości i swobody było w nim tak wielkie, że przed nim uginał się nawet jego obłęd.", + "92520": "„Cóż zrobię?… cóż zrobię?…” — powtarzał ściskając dłońmi rozgorączkowaną głowę.", + "92521": "Na godzinę wpadł do sklepu, załatwił kilka interesów i wrócił do siebie; o czwartej służący wydobył mu z komody bieliznę i przyszedł fryzjer ogolić go i uczesać.", + "92522": "— Cóż słychać, panie Fitulski? — zapytał fryzjera.", + "92523": "— Nic, a będzie gorzej; kongres berliński myśli o zduszeniu Europy, Bismarck o zduszeniu kongresu, a Żydzi — o ogoleniu do reszty nas… — opowiadał młody artysta, piękny jak serafin, zręczny — jakby uciekł z żurnala krawców.", + "92524": "Zawiązał Wokulskiemu ręcznik na szyi i mydląc mu policzki z szybkością piorunu, mówił dalej:", + "92525": "— W mieście, panie, cicho do czasu, a zresztą nic. Byłem wczoraj z towarzystwem na Saskiej Kępie, ale cóż to, panie, za ordynaryjna młodzież!… Pokłócili się w tańcu i proszę mego pana wyobrazić sobie… Główkę trochę wyżej, s'il vous plait…", + "92526": "Wokulski podniósł głowę trochę wyżej i zobaczył, że jego operator nosi złote spinki przy bardzo brudnych mankietach.", + "92527": "— Pokłócili się w tańcu — ciągnął elegant błyskając mu brzytwą przed oczyma — i proszę sobie wyobrazić, że jeden chcąc kopnąć drugiego w wystawę — uderzył damę!… Zrobił się hałas… pojedynek… Mnie naturalnie wybrano na sekundanta i właśnie byłem dziś w kłopocie, bom miał tylko jeden pistolet, kiedy przed półgodziną przychodzi do mnie obrażający i mówi, że nie głupi strzelać się i że obrażony — może mu oddać, byle tylko raz… Główkę na prawo, s'il vous plait… No wie pan, byłem tak oburzony (przed pół godziną), że porwałem faceta za galeryjkę, kolanem w antresolę i — won! za drzwi. Z takim błaznem strzelać się nie podobna, n'est–ce pas?… Teraz na lewo, s'il vous plait.", + "92528": "Skończył golić, umył Wokulskiemu twarz i owinąwszy go w strój podobny do śmiertelnej koszuli delikwentów, mówił dalej:", + "92529": "— Że też nigdy u pana dobrodzieja nie spostrzegłem ani śladu kobiety: przychodzę przecież w rozmaitych godzinach…", + "92530": "Wziął do rąk grzebień i szczotkę i zaczął czesać.", + "92531": "— Przychodzę w rozmaitych godzinach, a oko, panie, mam na te rzeczy… no!… Pomimo to nigdy ani rąbka spódniczki, ani pantofelka, ani kawałka wstążki! A przecież nawet raz u jednego kanonika zdarzyło mi się widzieć gorset; prawda, że znalazł go na ulicy i właśnie chciał bezimiennie odesłać do redakcji. A, panie, u oficerów, szczególniej zaś u huzarów!… (Główkę na dół, s'il vous plait…) Czyste zatrzęsienie!… U jednego, panie, spotkałem aż cztery młode damy i wszystkie — uśmiechnięte… Od tej pory, daję słowo honoru, zawsze kłaniam mu się na ulicy, choć mnie opuścił i winien mi pięć rubli. Ale, panie, jeżeli za krzesło na koncert Rubinsteina mogłem dać sześć rubli, toż bym chyba nie żałował pięciu rubli dla takiego wirtuoza… Może by trochę poczernić włosy, je suppose que oui?", + "92532": "— Bardzo panu dziękuję — odparł Wokulski.", + "92533": "— Domyślałem się tego — westchnął fryzjer. — W szanownym panu nie ma śladu pretensji, a to źle!… Znam kilka baletniczek, które chętnie zawarłyby z panem stosuneczki, a słowo honoru daję, że warto! Prześlicznie zbudowane, muskulatura dębowa, biust jak materac na sprężynach, ruchy pełne gracji i wcale nie przesadzone wymagania, szczególniej za młodu. Bo kobieta, panie, im starsza, tym droższa, zapewne i dlatego nikt nie ciągnie na sześćdziesięciolatki, że już nie ma na nie ceny. Rotszyld by zbankrutował!… Początkującej zaś da pan trzy tysiące rubelków na rok, kilka prezencików i będzie panu wierna… Ach, te kobietki!… Dostałem przez nie scjatyki, lecz nie mogę się na nie gniewać…", + "92534": "Skończył swoją sztukę, ukłonił się według najpiękniejszych zasad i wyszedł z uśmiechem; patrząc na jego wspaniałą minę i portfel, w którym nosił szczotki i brzytwy, można by go wziąć za urzędnika z ministerium.", + "92535": "Wokulski po jego odejściu nawet nie pomyślał o młodych i nie wymagających baletniczkach; zajmowało go wielkiej doniosłości pytanie, które streścił w dwu wyrazach, frak czy surdut?", + "92536": "„Jeżeli włożę frak, wyjdę na eleganta pilnującego się przepisów, które mnie w rezultacie nic nie obchodzą. A jeżeli włożę surdut, mogę Łęckich obrazić. Zresztą niechże znajdzie się ktoś obcy… Nie ma rady, jeżeli zdobyłem się na takie błazeństwa, jak własny powóz i koń wyścigowy, to już frak muszę włożyć!”", + "92537": "Tak medytując śmiał się z tej otchłani dzieciństw, do której spychała go znajomość z panną Izabelą.", + "92538": "„Ach, mój stary Hopferze! — mówił — o wy, moi koledzy uniwersyteccy i syberyjscy, czy któryś z was wyobrażał sobie mnie zajmującego się podobnymi kwestiami?…”", + "92539": "Ubrał się w garnitur frakowy i stanąwszy przed lustrem uczuł zadowolenie. Ten obcisły strój najlepiej uwydatniał jego atletyczne kształty. Konie czekały od kwadransa i było już wpół do szóstej. Wokulski włożył lekki paltot i opuścił mieszkanie. Siadając do powozu był bardzo blady i bardzo spokojny, jak człowiek, który idzie naprzeciw niebezpieczeństwu.", + "92540": "XVI. „Ona” — „on” — i ci inni", + "92541": "Tego dnia, kiedy Wokulski miał przyjść na obiad, panna Izabela wróciła od hrabiny o piątej. Była trochę rozgniewana i bardzo rozmarzona, razem — prześliczna.", + "92542": "Spotkało ją dziś szczęście i zawód. Wielki tragik włoski, Rossi, znany jej i ciotce jeszcze z Paryża, przyjechał na występy do Warszawy. Natychmiast odwiedził hrabinę i troskliwie wypytywał się o pannę Izabelę. Miał być dziś drugi raz i hrabina specjalnie dla niego zaprosiła siostrzenicę. Tymczasem Rossi nie przyszedł; przysłał tylko list, w którym przepraszał za zawód i usprawiedliwiał się niespodziewaną wizytą jakiejś wysoko położonej osoby.", + "92543": "Przed paroma laty, właśnie w Paryżu, Rossi był ideałem panny Izabeli; kochała się w nim, i nawet nie kryła swych uczuć, o ile, rozumie się, było to możliwym dla panienki jej stanowiska. Znakomity artysta wiedział o tym, bywał co dzień w domu hrabiny, grał i deklamował wszystko, co mu kazała panna Izabela, a wyjeżdżając do Ameryki ofiarował jej włoski egzemplarz Romea i Julii z dedykacją: „Mdła mucha więcej ma mocy, czci i szczęścia aniżeli Romeo…”.", + "92544": "Wiadomość o przybyciu Rossiego do Warszawy i o tym, że jej nie zapomniał, wzruszyła pannę Izabelę. Już o pierwszej w południe była u ciotki. Co chwilę wstawała do okna, każdy turkot przyśpieszał bicie jej serca, za każdym uderzeniem dzwonka drgała; zapominała się w rozmowie, na twarz jej wystąpiły silne rumieńce… No — i Rossi nie przyszedł!…", + "92545": "A tak dziś była piękną. Ubrała się, umyślnie dla niego w jedwabną sukienkę kremowej barwy (z daleka wyglądało to jak zmięte płótno), miała brylantowe kolczyki (nie większe od ziarn grochu) w uszach i pąsową różę na ramieniu. I tyle. Ale niech żałuje Rossi, że jej nie widział!", + "92546": "Po czterogodzinnym oczekiwaniu wróciła do domu oburzona. Mimo jednak gniewu wzięła do rąk egzemplarz Romea i Julii i przeglądając go myślała:", + "92547": "„Gdyby też nagle wszedł tu Rossi?…”", + "92548": "Nawet byłoby lepiej tu niż u hrabiny. Bez świadków mógłby jej szepnąć jakieś gorętsze słówko; przekonałby się, że ona szanuje jego pamiątki, a nade wszystko — przekonałby się (o czym tak głośno mówi duże lustro), że w tej sukni, z tą różą i na tym błękitnym fotelu wygląda jak bóstwo.", + "92549": "Przypomniała sobie, że na obiedzie ma być Wokulski, i mimo woli wzruszyła ramionami. Galanteryjny kupiec po Rossim, którego podziwiał cały świat, wydał jej się tak śmiesznym, że po prostu ogarnęła ją litość. Gdyby Wokulski w tej chwili znalazł się u jej nóg, ona może nawet wsunęłaby mu palce we włosy i bawiąc się nim jak wielkim psem czytałaby tę oto skargę Romea przed Laurentym:", + "92550": "„Niebo jest tu, gdzie mieszka Julia. Lada pies, kot, lada mysz marna żyje w niebie, może patrzeć na nią; tylko — Romeo nie może! Mdła mucha więcej ma mocy, więcej czci i szczęścia aniżeli Romeo. Jej wolno dotykać drogiej ręki Julii i z płonących ust kraść nieśmiertelne zbawienie. Mucha ma tę wolność, ale Romeo nie ma, bo on wygnany!… O księże, złe duchy wyją, gdy w piekle usłyszą ten wyraz; maszże ty serce, ty, święty spowiednik i przyjaciel, drzeć ze mnie pasy tym strasznym słowem — wygnanie…”", + "92551": "Westchnęła. — Kto wie, ile razy powtarza sobie te zdania wielki tułacz myśląc o niej?… I może nawet nie ma powiernika!… Wokulski mógłby być takim powiernikiem; on chyba wie, jak za nią można rozpaczać, bo on narażał dla niej życie.", + "92552": "Odwróciwszy kilka kartek wstecz znowu czytała:", + "92553": "„Romeo! czemuż ty jesteś Romeo? Rzuć tę nazwę albo… przysięgnij być wiernym mojej miłości, a wtedy ja wyprę się rodu Kapuletów… Zresztą — tylko twoje nazwisko jest dla mnie nieprzyjazne, boś ty w istocie dla mnie nie Monteki… O, weź inną nazwę, bo czym jest nazwa?… To, co zwiemy różą, pod inną nazwą również by pachniało: tak i Romeo, bez nazwy Romeo, przecież by całą swą wartość zatrzymał. Więc, Romeo — rzuć twoją nazwę, a w zamian za to, co nawet nie jest cząstką ciebie, weź mnie… ach!… całą…”", + "92554": "Jakież było dziwne między nimi podobieństwo: on — Rossi, aktor, a ona — panna Łęcka. Rzuć nazwisko, rzuć swój zawód… Tak, ale cóż by wtedy zostało… Zresztą nawet księżniczka krwi mogłaby wyjść za Rossiego i świat tylko podziwiałby jej poświęcenie…", + "92555": "Wyjść za Rossiego?… Dbać o jego garderobę teatralną, a może przyszywać mu guziki do nocnych koszul?…", + "92556": "Panna Izabela wstrząsnęła się. Kochać go bez nadziei — to dosyć… Kochać i czasami porozmawiać z kim o tej tragicznej miłości… Może by z panną Florentyną. Nie, ona nie ma dosyć uczucia. Daleko lepiej nadawałby się do tego Wokulski. Patrzyłby jej w oczy, cierpiałby za siebie i za nią, ona opowiadałaby mu bolejąc nad własnym i nad jego cierpieniem i w taki sposób bardzo przyjemnie upływałyby im godziny. Kupiec galanteryjny w roli powiernika!… Można by zresztą zapomnieć o tym kupiectwie…", + "92557": "W tej samej porze pan Tomasz zakręcając siwego wąsa spacerował po swym gabinecie i myślał:", + "92558": "„Wokulski jest to człowiek ogromnie zręczny i energiczny! Gdybym miał takiego plenipotenta (tu westchnął), nie pozbyłbym się majątku… No, już stało się: za to dziś go mam… Z kamienicy zostanie mi czterdzieści, nie — pięćdziesiąt, a może i sześćdziesiąt tysięcy rubli… Nie, nie przesadzajmy, niech pięćdziesiąt tysięcy, no — niechby tylko czterdzieści tysięcy… Dam mu to, on będzie mi płacił z osiem tysięcy rubli rocznie, resztę zaś (jeżeli interes pójdzie w jego rękach, jak się spodziewam), resztę procentów — każę kapitalizować… Za pięć, sześć lat suma podwoi się, a już za dziesięć — może wzrosnąć w czwórnasób… Bo to w operacjach handlowych pieniądze szalenie się mnożą… Ale co ja mówię!… Wokulski, jeżeli jest naprawdę genialnym kupcem, powinien mieć i z pewnością ma sto za sto. A w takim razie spojrzę mu w oczy i powiem bez ogródki: »Dawaj ty innym, mój dobrodzieju, piętnaście albo dwadzieścia procent rocznie, ale nie mnie, który się na tym rozumiem. I on, naturalnie, zobaczywszy, z kim ma do czynienia, zmięknie od razu i może nawet wykaże taki dochód, o jakim mi się nie śniło…”", + "92559": "Dzwonek w przedpokoju uderzył dwa razy. Pan Tomasz cofnął się w głąb gabinetu i usiadłszy na fotelu wziął do rąk tom przygotowanej na ten cel ekonomii Supińskiego. Mikołaj otworzył drzwi i za chwilę ukazał się Wokulski.", + "92560": "— A… witam!… — zawołał pan Tomasz wyciągając do niego rękę.", + "92561": "Wokulski nisko ukłonił się przed białymi włosami człowieka, którego rad by nazywać swoim ojcem.", + "92562": "— Siadajże, panie Stanisławie… Może papierosa?… Proszę cię… Cóż tam słychać?… Czytałem właśnie Supińskiego: tęga głowa!… Tak, narody nie umiejące pracować i oszczędzać zniknąć muszą z powierzchni ziemi… Tylko oszczędność i praca!… Pomimo to nasi wspólnicy zaczynają grymasić, co?…", + "92563": "— Niech robią, jak im wygodniej — odparł Wokulski. — Ja na nich nie zyskam ani jednego rubla.", + "92564": "— Ale ja nie opuszczę cię, panie Stanisławie — rzekł pan Tomasz tonem przekonania. I dodał po chwili — W tych dniach sprzedaję, to jest dopuszczam do sprzedaży mego domu. Miałem z nim duży kłopot: lokatorowie nie płacą, rządcy złodzieje, a wierzycieli hipotecznych musiałem zaspakajać z własnej kieszeni. Nie dziw się, że mnie to w końcu znudziło…", + "92565": "— Naturalnie — wtrącił Wokulski.", + "92566": "— Mam nadzieję — ciągnął pan Tomasz — że zostanie mi z niego pięćdziesiąt, a choćby czterdzieści tysięcy rubli…", + "92567": "— Ile ma pan nadzieję wziąć za ten dom?…", + "92568": "— Sto, do stu dziesięciu tysięcy rubli… Cokolwiek jednakże dostanę, tobie oddam, panie Stanisławie.", + "92569": "Wokulski pochylił głowę na znak zgody i pomyślał, że jednak pan Tomasz za swoją kamienicę nie dostanie więcej nad dziewięćdziesiąt tysięcy rubli. Tyle bowiem miał w tej chwili do dyspozycji, a nie mógł zaciągać długów bez narażenia swego kredytu.", + "92570": "— Tobie oddam, panie Stanisławie — mówił pan Łęcki. — I właśnie chciałem zapytać się, czy przyjmiesz?…", + "92571": "— Ależ rozumie się…", + "92572": "— I jaki mi dasz procent?", + "92573": "— Gwarantuję dwudziesty, a jeżeli interesa pójdą lepiej, to i wyższy — odparł Wokulski dodając w duchu, że więcej nad piętnaście procent nie mógłby dać komu innemu.", + "92574": "„Filut!… — pomyślał pan Tomasz. — Sam ma ze sto procentów, a mnie daje dwadzieścia…”", + "92575": "Głośno jednak rzekł:", + "92576": "— Dobrze, kochany panie Stanisławie. Przyjmuję dwadzieścia procent, bylebyś mi mógł wypłacić z góry.", + "92577": "— Będę płacił z góry… co pół roku — odpowiedział Wokuski lękając się, ażeby pan Tomasz nie wydał pieniędzy zbyt prędko.", + "92578": "— I na to zgoda — rzekł pan Tomasz tonem wielkiej serdeczności. — Wszystkie zaś zyski — dodał z lekkim akcentem — wszystkie zyski wyższe nad dwadzieścia procent, proszę cię, ażebyś nie dawał mi ich do ręki, choćbym… błagał, rozumiesz?… ale żebyś dołączał do kapitału. Niech rośnie, prawda?…", + "92579": "— Panie proszą — rzekł w tej chwili Mikołaj ukazując się we drzwiach gabinetu.", + "92580": "Pan Tomasz uroczyście podniósł się z fotelu i ceremonialnym krokiem wprowadził gościa do salonu.", + "92581": "Później niejednokrotnie Wokulski usiłował zdać sobie sprawę z salonu i ze sposobu, w jaki tam wszedł; ale całości faktu nie mógł sobie przypomnieć. Pamiętał, że przede drzwiami ukłonił się parę razy panu Tomaszowi, że potem owionęła go jakaś miła woń, skutkiem czego ukłonił się damie w kremowej sukni z pąsową różą przy ramieniu, a potem — innej damie wysokiej i czarno ubranej, która patrzyła na niego z przestrachem. Przynajmniej tak mu się zdawało.", + "92582": "Dopiero po chwili spostrzegł, że damą w kremowej sukni była panna Izabela. Siedziała na fotelu, z nieporównanym wdziękiem pochylona w jego stronę, i łagodnie patrząc mu w oczy mówiła:", + "92583": "— Ojciec mój, jako pański wspólnik, będzie musiał odbyć długą praktykę, zanim potrafi zadowolnić pana. W jego imieniu proszę o pobłażliwość.", + "92584": "Wyciągnęła rękę, której Wokulski ledwo śmiał dotknąć.", + "92585": "— Pan Łęcki — odparł — jako wspólnik, potrzebuje mieć tylko zaufanego adwokata i buchaltera, którzy co pewien czas skontrolują rachunki. Reszta należy do nas.", + "92586": "Zdawało mu się, że powiedział coś bardzo głupiego, i zarumienił się.", + "92587": "— Pan musi mieć dużo zajęcia przy takim magazynie… — wtrąciła czarno ubrana panna Florentyna i przestraszyła się jeszcze mocniej.", + "92588": "— Nie tak wiele. Do mnie należy dostarczanie funduszów obrotowych i zawiązywanie stosunków z nabywcami i odbiorcami. Rodzajem zaś towaru i oceną jego wartości zajmuje się administracja sklepu.", + "92589": "— Czy to można w każdym razie spuścić się na obcych! — westchnęła panna Florentyna.", + "92590": "— Mam doskonałego plenipotenta, a zarazem przyjaciela, który lepiej prowadzi interesa, niżbym ja to potrafił.", + "92591": "— Szczęśliwy jesteś, panie Stanisławie… — pochwycił Łęcki. — Nie wyjeżdżasz w tym roku za granicę?", + "92592": "— Chcę być w Paryżu na wystawie.", + "92593": "— Zazdroszczę panu — odezwała się panna Izabela — Od dwu miesięcy marzę tylko o wystawie paryskiej, ale papa jakoś nie okazuje skłonności do wyjazdu…", + "92594": "— Nasz wyjazd całkowicie zależy od pana Wokulskiego — odpowiedział ojciec. — Radzę ci więc jak najczęściej zapraszać go na obiad i podawać smaczny, ażeby miał dobry humor.", + "92595": "— Zaręczam, że ile razy będzie pan na nas łaskaw, sama zajrzę do kuchni. Czy jednak dobre chęci wystarczą w tym wypadku…", + "92596": "— Z wdzięcznością przyjmuję obietnicę — odparł Wokulski. — Nie wpłynie to jednak na termin wyjazdu państwa do Paryża, ponieważ zależy on tylko od ich woli.", + "92597": "— Merci… — szepnęła panna Izabela.", + "92598": "Wokulski schylił głowę. „Znam ja to »merci«! — pomyślał — płaci się za nie kulami…”", + "92599": "— Państwo pozwolą do stołu?… — wtrąciła panna Florentyna.", + "92600": "Przeszli do jadalnego pokoju, gdzie na środku stał okrągły stół nakryty na cztery osoby. Wokulski znalazł się przy nim między panną Izabelą i jej ojcem, naprzeciw panny Florentyny. Już był zupełnie spokojny, tak spokojny, że aż go to przerażało. Opuścił go szał miłości i nawet pytał sam siebie: czy ona jest kobietą, którą kochał?… Bo czy podobna kochać się tak jak on i siedząc o krok od przyczyny swego obłędu czuć taką ciszę w duszy, tak niezmierną ciszę?… Myśl miał tak swobodną, że nie tylko dokładnie widział każde drgnienie fizjognomii swoich współbiesiadników, ale jeszcze (co już było zabawne), patrząc na pannę Izabelę, robił sobie następujący rachunek:", + "92601": "„Suknia. Piętnaście łokci surowego jedwabiu po rublu — piętnaście rubli… Koronki z dziesięć rubli, a robota z piętnaście… Razem — czterdzieści rubli suknia, ze sto pięćdziesiąt rubli kolczyki i dziesięć groszy róża…”", + "92602": "Mikołaj zaczął podawać potrawy. Wokulski bez najmniejszego apetytu zjadł kilka łyżek chłodniku, zapił portweinem, potem spróbował polędwicy i zapił ją piwem. Uśmiechnął się, sam nie wiedząc czemu, i w przystępie jakiejś żakowskiej radości postanowił robić błędy przy stole. Na początek skosztowawszy polędwicy położył nóż i widelec na podstawce obok talerza. Panna Florentyna aż drgnęła, a pan Tomasz z wielką werwą począł opowiadać o wieczorze w Tuileriach, podczas którego na żądanie cesarzowej Eugenii tańczył z jakąś marszałkową menueta.", + "92603": "Podano sandacza, którego Wokulski zaatakował nożem i widelcem. Panna Florentyna o mało nie zemdlała, panna Izabela spojrzała na sąsiada z pobłażliwą litością, a pan Tomasz… zaczął także jeść sandacza nożem i widelcem.", + "92604": "„Jacyście wy głupi!” — pomyślał Wokulski czując, że budzi się w nim coś niby pogarda dla tego towarzystwa. Na domiar odezwała się panna Izabela, zresztą bez cienia złośliwości:", + "92605": "— Musi mnie papa kiedy nauczyć, jak się jada ryby nożem.", + "92606": "Wokulskiemu wydało się to wprost niesmaczne. „Widzę, że odkocham się tu przed końcem obiadu…” — rzekł do siebie.", + "92607": "— Moja droga — odpowiedział pan Tomasz córce — niejadanie ryb nożem to doprawdy przesąd… Wszak mam rację, panie Wokulski?", + "92608": "— Przesąd?… nie powiem — rzekł Wokulski. — Jest to tylko przeniesienie zwyczaju z warunków, gdzie on jest stosowny, do warunków, gdzie nim nie jest.", + "92609": "Pan Tomasz aż poruszył się na krześle.", + "92610": "— Anglicy uważają to prawie za obrazę… — wydeklamowała panna Florentyna.", + "92611": "— Anglicy mają ryby morskie, które można jadać samym widelcem; nasze zaś ryby ościste może jedliby innym sposobem…", + "92612": "— O, Anglicy nigdy nie łamią form — broniła się panna Florentyna.", + "92613": "— Tak — mówił Wokulski — nie łamią form w warunkach zwykłych, ale w niezwykłych stosują się do prawidła: robić, jak wygodniej. Sam zresztą widywałem bardzo dystyngowanych lordów, którzy baraninę z ryżem jedli palcami, a rosół pili prosto z garnka.", + "92614": "Lekcja była ostra. Pan Tomasz jednak przysłuchiwał się jej z zadowoleniem, a panna Izabela prawie z podziwem. Ten kupiec, który jadał baraninę z lordami i wygłaszał tak śmiało teorię posługiwania się nożem przy rybach, urósł w jej wyobraźni. Kto wie, czy teoria nie wydała się jej ważniejszą aniżeli pojedynek z Krzeszowskim.", + "92615": "— Więc pan jest nieprzyjacielem etykiety? — spytała.", + "92616": "— Nie. Nie chcę tylko być jej niewolnikiem.", + "92617": "— Są jednak towarzystwa, w których ona przestrzega się zawsze.", + "92618": "— Tego nie wiem. Ale widziałem najwyższe towarzystwa, w których o niej zapominano w pewnych warunkach.", + "92619": "Pan Tomasz lekko schylił głowę; panna Florentyna zsiniała, panna Izabela patrzyła na Wokulskiego prawie życzliwie. Nawet więcej niż — prawie… Bywały mgnienia, w których marzyło się jej, że Wokulski jest jakimś Harun–al–Raszydem ucharakteryzowanym na kupca. W sercu jej budził się podziw, nawet — sympatia. Z pewnością ten człowiek może być jej powiernikiem; z nim będzie mogła rozmawiać o Rossim.", + "92620": "Po lodach zupełnie zdetonowana panna Florentyna została w jadalni, a reszta towarzystwa przeszła na kawę do gabinetu pana. Właśnie Wokulski skończył swoją filiżankę, kiedy Mikołaj przyniósł panu Tomaszowi na tacy list mówiąc:", + "92621": "— Czeka na odpowiedź, jaśnie panie.", + "92622": "— Ach, od hrabiny… — rzekł pan Tomasz spojrzawszy na adres. — Pozwolicie państwo…", + "92623": "— Jeżeli pan nie ma nic przeciw temu — przerwała panna Izabela uśmiechając się do Wokulskiego — to przejdziemy do salonu, a ojciec tymczasem odpisze…", + "92624": "Wiedziała, że list ten napisał pan Tomasz sam do siebie; koniecznie bowiem potrzebował choć pół godziny przedrzemać się po obiedzie.", + "92625": "— Nie obrazi się pan? — spytał pan Tomasz ściskając Wokulskiego za rękę.", + "92626": "Opuścili z panną Izabelą gabinet i weszli do salonu. Ona z gracją jej tylko właściwą usiadła na fotelu wskazując mu drugi, zaledwie o parę kroków odległy.", + "92627": "Wokulskiemu, kiedy znalazł się z nią sam na sam, krew uderzyła do głowy. Wzburzenie spotęgowało się, gdy spostrzegł, że panna Izabela patrzy na niego jakimś dziwnym wzrokiem, jakby go chciała przeniknąć do dna i przykuć do siebie. To już nie była ta panna Izabela z kwesty wielkotygodniowej ani nawet z wyścigów; to była osoba rozumna i czująca, która ma go o coś serio zapytać i chce mu coś szczerego powiedzieć.", + "92628": "Wokulski był tak ciekawy tego, co mu powie, i tak stracił wszelką władzę nad sobą, że chyba zabiłby człowieka, który by im w tej chwili przeszkodził. Patrzył na pannę Izabelę w milczeniu i czekał.", + "92629": "Panna Izabela była zakłopotana: dawno już nie doznała takiego zamętu uczuć jak w tej chwili. Przez myśl przebiegały jej zdania: „kupił serwis” — „przegrywał umyślnie w karty do ojca” — „znieważył mnie”, a potem: „kocha mnie” — „kupił konia wyścigowego” — „pojedynkował się” — „jadał baraninę z lordami w najwyższych towarzystwach…” Pogarda, gniew, podziw, sympatia kolejno potrącały jej duszę jak krople gęsto padającego deszczu; na dnie zaś tej burzy nurtowała potrzeba zwierzenia się komuś ze swych kłopotów codziennych i ze swych rozmaitych powątpiewań, i ze swej tragicznej miłości do wielkiego aktora.", + "92630": "„Tak, on może być… on będzie moim powiernikiem!…” — myślała panna Izabela topiąc słodkie spojrzenie w zdumionych oczach Wokulskiego i lekko pochylając się naprzód, jakby chciała go pocałować w czoło. Potem ogarniał ją bezprzyczynowy wstyd: cofała się na poręcz fotelu, rumieniła się i z wolna opuszczała długie rzęsy, jakby ją sen morzył. Patrząc na grę jej fizjognomii Wokulskiemu przypomniały się cudowne falowania zorzy północnej i owe dziwne melodie bez tonów i bez słów, które niekiedy odzywają się w ludzkiej duszy niby echa lepszego świata. Rozmarzony, przysłuchiwał się gorączkowemu tykotaniu stołowego zegara i biciu własnych pulsów i dziwił się, że te dwa tak szybkie zjawiska prawie wloką się w porównaniu z biegiem jego myśli.", + "92631": "„Jeżeli jest jakie niebo — mówił sobie — błogosławieni nie doznają wyższego szczęścia aniżeli ja w tej chwili.”", + "92632": "Milczenie trwało już tak długo, że zaczęło być nieprzyzwoitym. Panna Izabela opamiętała się pierwsza.", + "92633": "— Pan miał — rzekła — nieporozumienie z panem Krzeszowskim…", + "92634": "— O wyścigi… — wtrącił pośpiesznie Wokulski. — Baron nie mógł mi darować, że kupiłem jego konia…", + "92635": "Chwilę patrzyła na niego z łagodnym uśmiechem.", + "92636": "— Potem miał pan pojedynek, który… bardzo nas zaniepokoił… — dodała ciszej. — A potem… baron przeprosił mnie — zakończyła szybko, spuszczając oczy. — W liście napisanym z tego powodu do mnie baron mówi o panu z wielkim szacunkiem i przyjaźnią…", + "92637": "— Jestem bardzo… bardzo szczęśliwy… — bąkał Wokulski.", + "92638": "— Z czego, panie?", + "92639": "— Że okoliczności złożyły się w taki sposób… Baron jest człowiekiem dystyngowanym…", + "92640": "Panna Izabela wyciągnęła rękę i zostawiwszy ją na chwilę w rozpalonej dłoni Wokulskiego rzekła:", + "92641": "— Pomimo niewątpliwej dobroci barona ja jednak tylko panu dziękuję. Dziękuję… Są przysługi, których się nieprędko zapomina, i doprawdy… — tu zaczęła mówić wolniej i ciszej — doprawdy, ulżyłby pan memu sumieniu żądając czegoś, co by zrównoważyło pańską… uprzejmość…", + "92642": "Wokulski puścił jej rękę i wyprostował się na krześle. Był tak odurzony, że nie zwrócił uwagi na ten mały wyraz „uprzejmość”.", + "92643": "— Dobrze — odparł. — Jeżeli pani każe, przyznam się nawet… do zasługi. Czy w zamian wolno mi zanieść prośbę do pani?…", + "92644": "— Tak.", + "92645": "— A więc — mówił rozgorączkowany — proszę o jedno: ażebym mógł służyć pani, o ile mi siły starczą. Zawsze i we wszystkim.", + "92646": "— Panie!… — przerwała z uśmiechem panna Izabela — ależ to jest podstęp. Ja chcę spłacić jeden dług, a pan chce mnie zmusić do zaciągania nowych. Czy to właściwe?…", + "92647": "— Co w tym niewłaściwego?… Alboż nie przyjmuje pani usług nawet od posłańców publicznych?…", + "92648": "— Ale im płaci się za to — odpowiedziała figlarnie patrząc mu w oczy.", + "92649": "— I ta tylko jest między mną i nimi różnica, że im płacić potrzeba, a mnie nie wypada. Nawet nie można.", + "92650": "Panna Izabela kręciła głową.", + "92651": "— To, o co proszę — mówił dalej Wokulski — nie przechodzi granicy najzwyklejszych stosunków ludzkich. Panie zawsze rozkazujecie — my zawsze spełniamy, oto wszystko. Ludzie należący do tej co i pani sfery towarzyskiej wcale nie potrzebowaliby prosić o podobną łaskę; dla nich jest ona codziennym obowiązkiem, nawet prawem. Ja zaś dobijałem się, a dzisiaj błagam o nią, gdyż spełnienie zleceń pani byłoby dla mnie pewnym rodzajem nobilitacji. Boże miłosierny! jeżeli furmani i lokaje mogą nosić barwy pani, z jakiej racji ja nie miałbym zasługiwać na ten zaszczyt?", + "92652": "— Ach, o tym pan mówi?… Dawać panu mojej szarfy nie potrzebuję; pan sam wziął ją gwałtem. A odbierać?… Już za późno, choćby ze względu na list barona.", + "92653": "Znowu podała mu rękę, którą Wokulski ze czcią ucałował. W obocznym pokoju rozległy się kroki i wszedł pan Tomasz wyspany, promieniejący. Jego piękna twarz miała tak serdeczny wyraz, że Wokulski pomyślał:", + "92654": "„Nędznikiem będę, jeżeli twoje trzydzieści tysięcy rubli, poczciwcze, nie przyniosą ci dziesięciu tysięcy rocznie.”", + "92655": "Jeszcze z kwadrans posiedzieli we troje, rozmawiając o niedawnej zabawie w Dolinie Szwajcarskiej na cel dobroczynny, o przybyciu Rossiego i o wyjeździe do Paryża. Nareszcie Wokulski z żalem opuścił miłe towarzystwo obiecując przychodzić częściej i współcześnie z nimi jechać do Paryża.", + "92656": "— Zobaczy pan, jak tam będzie wesoło — rzekła panna Izabela na pożegnanie.", + "92657": "XVII. Kiełkowanie rozmaitych zasiewów i złudzeń", + "92658": "Było już wpół do dziewiątej wieczorem, kiedy Wokulski wracał do domu. Słońce niedawno zaszło, lecz silny wzrok mógł już dopatrzeć większe gwiazdy przebłyskujące na złotawolazurowym niebie. Po ulicach rozlegał się wesoły gwar przechodniów; w sercu Wokulskiego zasiadł radosny spokój.", + "92659": "Przypominał sobie każdy ruch, każdy uśmiech, każde spojrzenie i każdy wyraz panny Izabeli, z podejrzliwą troskliwością wyszukując w nich śladu niechęci albo dumy. Na próżno. Traktowała go jak równego sobie i jak przyjaciela, zapraszała, aby ich częściej odwiedzał, ba!… nawet żądała, aby ją o co prosił…", + "92660": "„A gdybym się był w tej chwili oświadczył — przyszło mu na myśl — to co?…”", + "92661": "I pilnie wpatrywał się w rysy jej widma, które mu napełniało duszę; ale — znowu nie dostrzegł ani śladu niechęci. Owszem — figlarny uśmiech.", + "92662": "„Odpowiedziałaby — myślał — że za mało jeszcze się znamy, że powinienem zasłużyć na nią… Tak… niezawodnie tak by odpowiedziała” — powtarzał, ciągle przypominając sobie niewątpliwe oznaki sympatii.", + "92663": "„W ogóle — mówił — byłem niesprawiedliwie uprzedzony do wielkich panów. A oni są przecie takimi jak i my ludźmi; może nawet mają więcej subtelnych uczuć. Wiedząc, że jesteśmy goniącymi za zyskiem gburami, unikają nas. Ale poznawszy w nas uczciwe serca, przygarniają do siebie… Cóż to za rozkoszna żona może być z takiej kobiety! Naturalnie, że powinienem na nią zasłużyć. Jeszcze jak!…”", + "92664": "I pod wpływem tych myśli czuł, że budzi się w nim jakaś wielka życzliwość, która ogarnia naprzód dom Łęckich, potem dalszą ich rodzinę, potem jego sklep i wszystkich ludzi, którzy w nim pracowali, potem, wszystkich kupców, którzy mieli z nim stosunki, a nareszcie — cały kraj i całą ludzkość. Zdawało się Wokulskiemu, że każdy uliczny przechodzień jest jego krewnym, bliższym lub dalszym, wesołym lub smutnym. I niewiele brakowało, żeby stanąwszy na chodniku zaczepiał jak żebrak ludzi i pytał: „Może który z was czego potrzebuje?… Żądajcie, rozkazujcie, proszę was… w jej imieniu…”", + "92665": "„Podle mi dotychczas życie schodziło — mówił sobie. — Byłem egoistą. Ochocki — oto wspaniała dusza: chce przypiąć skrzydła ludzkości i dla tej idei zapomina o własnym szczęściu. Sława, naturalnie, jest głupstwem, ale praca dla pomyślności ogółu — to grunt… — A potem dodał z uśmiechem: — Ta kobieta już zrobiła ze mnie bogacza i człowieka z reputacją, lecz jeżeli uprze się, zrobi ze mnie — czy ja wiem co?… Chyba świętego męczennika, który swoją pracę, nawet życie odda dla dobra innych… Naturalnie, że oddam, gdy ona tego zechce!…”", + "92666": "Sklep jego był już zamknięty, ale przez otwory okiennic wyglądało światło.", + "92667": "„Coś jeszcze robią” — pomyślał Wokulski.", + "92668": "Skręcił w bramę i przez tylne drzwi wszedł do sklepu. Na progu zetknął się z wychodzącym Ziębą, który pożegnał go niskim ukłonem; w głębi zaś sklepu było jeszcze kilka osób. Klejn wdrapywał się na drabinkę, ażeby coś poprawić na półkach. Lisiecki ubierał się w palto, za kantorem nad księgą siedział Rzecki, a przed nim stał jakiś człowiek i płakał.", + "92669": "— Stary jedzie! — zawołał Lisiecki.", + "92670": "Rzecki przysłaniając oczy ręką spojrzał na Wokulskiego; Klejn ukłonił mu się parę razy ze szczytu drabinki, a płaczący człowiek zwrócił się nagle i z głośnym jękiem objął go za nogi.", + "92671": "— Co to jest?… — spytał zdziwiony Wokulski poznając w płaczącym starego inkasenta Obermana.", + "92672": "— Zgubił czterysta kilkadziesiąt rubli — odparł Rzecki surowo. — Naturalnie, że nie było nadużycia, głowę dam za to, ale i firma tracić nie może, tym bardziej, że pan Oberman ma u nas kilkaset rubli oszczędności. Jedno więc z dwojga — prawił rozdrażniony Rzecki — albo pan Oberman zapłaci, albo pan Oberman straci miejsce… Piękne robilibyśmy interesa mając wszystkich takich inkasentów jak pan Oberman…", + "92673": "— Zapłacę, panie — mówił szlochając inkasent — zapłacę, ale niech mi pan rozłoży choć na parę lat. Toż te pięćset rubli, co mam u panów, to mój cały majątek. Chłopiec skończył szkoły i chce uczyć się na doktora, a i starość za pasem… Bóg i pan wie, co się człowiek napracuje, nim zbierze taki grosz… Musiałbym się drugi raz urodzić, ażeby znowu go zebrać…", + "92674": "Klejn i Lisiecki, obaj ubrani, czekali na wyrok pryncypała.", + "92675": "— Tak — odezwał się Wokulski — firma nie może tracić. Oberman zapłaci.", + "92676": "— Słucham pana — wyszeptał nieszczęśliwy inkasent.", + "92677": "Panowie Klejn i Lisiecki pożegnali się i wyszli. Za nimi, wzdychając zbierał się i Oberman do opuszczenia sklepu. Lecz gdy zostali tylko we trzech, Wokulski dodał szybko:", + "92678": "— Oberman, zapłacisz, a ja ci zwrócę…", + "92679": "Inkasent rzucił mu się do nóg.", + "92680": "— Za pozwoleniem!… za pozwoleniem — przerwał Wokulski podnosząc go. — Jeżeli słówko powiesz komu o naszym układzie, cofnę prezent, uważasz, Oberman?… Inaczej wszyscy zechcą gubić pieniądze. Idź więc do domu i milcz…", + "92681": "— Rozumiem. Niech Bóg zeszle na pana wszystko najlepsze — odparł inkasent i wyszedł, na próżno starając się ukryć radość.", + "92682": "— Już zesłał najlepsze — rzekł Wokulski myśląc o pannie Izabeli.", + "92683": "Rzecki był niekontent.", + "92684": "— Wiesz, mój Stachu — odezwał się, gdy zostali sami — że lepiej zrobisz nie mieszając się do sklepu. Z góry wiedziałem, że całej sumy nie każesz mu zwracać; ja sam nie żądałbym tego. Ale ze sto rubli, tytułem kary, powinien był gałgan zapłacić… Zresztą, pal diabli, można mu było i wszystko darować: ale należało choć z parę tygodni utrzymać w niepewności… Inaczej lepiej od razu zamknąć budę.", + "92685": "Wokulski śmiał się.", + "92686": "— Lękałbym się — odparł — gniewu boskiego, gdybym w takim dniu skrzywdził człowieka.", + "92687": "— W jakim dniu?… — spytał Rzecki, szeroko otwierając oczy.", + "92688": "— Mniejsza o to. Dziś dopiero widzę, że trzeba być litościwym.", + "92689": "— Byłeś nim zawsze i aż zanadto — oburzył się pan Ignacy — i przekonasz się, że dla ciebie ludzie takimi nie będą.", + "92690": "— Już są — rzekł Wokulski i podał mu rękę na pożegnanie.", + "92691": "— Już są?… — powtórzył pan Ignacy przedrzeźniając go. — Już są!… Nie życzę ci, abyś potrzebował kiedy wystawiać na próbę ich współczucia…", + "92692": "— Mam je bez prób. Dobranoc.", + "92693": "— Masz!… masz!… Zobaczymy, jak ono będzie wyglądało w razie potrzeby. Dobranoc, dobranoc… — mówił stary subiekt, z hałasem chowając księgi.", + "92694": "Wokulski szedł do swego mieszkania i myślał:", + "92695": "„Trzeba nareszcie złożyć wizytę Krzeszowskiemu… Pójdę jutro… W całym znaczeniu przyzwoity człowiek… przeprosił pannę Izabelę. Jutro podziękuję mu i — niech mnie licho weźmie — jeżeli nie spróbuję dopomóc. Choć z takim próżniakiem i letkiewiczem ciężka sprawa… Ale mniejsza o to, spróbuję… On przeprosił pannę Izabelę, ja wydobędę go z długów.”", + "92696": "Uczucia spokoju i niezachwianej pewności tak w tej chwili górowały nad wszelkimi innymi w duszy Wokulskiego, że gdy wrócił do domu, zamiast marzyć (co mu się zwykle zdarzało), wziął się do roboty. Wydobył gruby kajet, już w większej części zapisany, potem książkę z polsko-angielskimi ćwiczeniami i zaczął pisać zdania wymawiając je półgłosem i usiłując jak najdokładniej naśladować nauczyciela swego, pana Wiliama Colinsa.", + "92697": "W kilkuminutowych zaś przerwach myślał to o jutrzejszej wizycie u barona Krzeszowskiego i o sposobie wydobycia go z długów, to o Obermanie, którego wybawił z nieszczęścia.", + "92698": "„Jeżeli błogosławieństwo ma jaką wartość — mówił do siebie — cały kapitał błogosławieństw Obermana, wraz ze składanym procentem, ceduję jej…”", + "92699": "Potem przyszło mu na myśl, że nie jest to zbyt świetnym prezentem dla panny Izabeli — uszczęśliwić jednego tylko człowieka. Całego świata — nie może; ale warto by z okazji bliższego poznania się z panną Izabelą podźwignąć bodaj kilka osób.", + "92700": "„Drugim będzie Krzeszowski — myślał — ale ratować takich zuchów — żadna zasługa… Aha!…”", + "92701": "Uderzył się ręką w czoło i porzuciwszy ćwiczenia angielskie wydobył archiwum swoich korespondencyj prywatnych. Była to safianowa okładka, gdzie podług dat umieszczał nadchodzące listy, których spis znajdował się na początku.", + "92702": "„Aha! — mówił — list mojej magdalenki i jej opiekunek, stronica sześćset trzy…”", + "92703": "Znalazł stronicę i z uwagą przeczytał dwa listy: jeden pisany elegancko, drugi — jakby go kreśliła dziecinna ręka. W pierwszym zawiadomiono go, że taka to a taka Maria, niegdyś dziewczyna złego prowadzenia, obecnie nauczyła się szyć bielizny, krawiectwa i odznacza się pobożnością, posłuszeństwem, łagodnością i dobrymi obyczajami. W drugim liście sama owa Maria dziękowała mu za dotychczasową pomoc i prosiła tylko o wyszukanie jakiego zajęcia.", + "92704": "„Niech już wielmożny i dobrotliwy pan — pisała — kiedy z łaski Boga ma takie duże fundusze, na mnie grzeszną ich nie wydaje. Bo ja teraz sama sobie poradzę, bylem miała o co ręce zaczepić, a ludzi, co potrzebują gorzej niż ja, nieszczęśliwa, zhańbiona, w Warszawie nie brak…”", + "92705": "Wokulskiemu przykro się zrobiło, że podobna prośba kilka dni czekała na odpowiedź. Natychmiast odpisał i zawołał służącego.", + "92706": "— List ten rzekł — odeślesz rano do magdalenek…", + "92707": "— Zrobi się — odparł służący usiłując zapanować nad ziewaniem.", + "92708": "— Sprowadzisz mi także furmana Wysockiego, tego z Tamki, wiesz?…", + "92709": "— O! jeszcze nie miałbym wiedzieć. Ale pan słyszał…", + "92710": "— Tylko żeby mi tu przyszedł z rana…", + "92711": "— O!… czemu nie. Ale pan słyszał, że Oberman zgubił wielkie pieniądze? Był tu z wieczora i przysięgał, że zabije się albo zrobi sobie co złego, jeżeli pan nie okaże nad nim litości. Ja mówię: „Nie bądźcie głupi, nie zabijajcie się, poczekajcie… Nasz stary ma miętkie szercze…” A on gada: „Ja se też tak kalkuluję, ale zawsze będzie heca, bo mi choć trochę strącą, a tu syn idzie na medyka, a tu starość chwyta człowieka za poły…”", + "92712": "— Proszę cię, idź spać — przerwał mu Wokulski.", + "92713": "— Pójść pójdę — odparł z gniewem służący — ale u pana to taka służba, że gorzej niż w kryminale: nawet szpać nie można iść, kiedy się chce…", + "92714": "Zabrał list i wyszedł.", + "92715": "Na drugi dzień około dziewiątej rano służący obudził Wokulskiego, donosząc mu, że czeka Wysocki.", + "92716": "— Niech no wejdzie.", + "92717": "Po chwili wszedł furman. Był przyzwoicie ubrany, miał czerstwą cerę i wesołe spojrzenie. Zbliżył się do łóżka i ucałował Wokulskiemu ręce.", + "92718": "— Mój Wysocki, podobno przy twoim mieszkaniu jest wolny pokój?", + "92719": "— A tak, wielmożny panie, bo mi stryjek umarł, a jego bestie lokatory nie chciały płacić, wiecem wygnał. Na wódkę to łobuz ma, a na komorne go nie stać…", + "92720": "— Ja wynajmę od ciebie ten pokój — mówił Wokulski — tylko trzeba go odczyścić…", + "92721": "Furman patrzył na Wokulskiego zdziwiony.", + "92722": "— Będzie tam mieszkać młoda szwaczka — mówił dalej Wokulski. — Niech stołuje się u was, niech jej twoja żona pierze bieliznę… Niech zobaczy: czego jej brak? Na sprzęty i na bieliznę ja dam pieniędzy… Potem będziecie uważali, czy nie sprowadza kogo do domu…", + "92723": "— O ni! — zawołał z ożywieniem furman. — Ile razy będzie wielmożnemu panu potrzebna, ja ją sam zawiodę; ale żeby kto zaś z miasta — to ni!… Z takiego interesu wielmożny pan mógłby się tylko nabawić nieszczęścia…", + "92724": "— Głupiś, mój Wysocki. Ja jej widywać nie potrzebuję. Byle była porządna w domu, schludna, pracowita, to niech sobie chodzi, gdzie chce. Tylko niech do niej nie chodzą. Więc rozumiesz: trzeba w pokoju odświeżyć ściany, umyć podłogę, kupić sprzęty tanie, ale nowe i dobre, znasz się na tym?…", + "92725": "— I jak jeszcze. Hem się w życiu mebli nawoził…", + "92726": "— Dobrze. A twoja żona niech zobaczy, co jej potrzeba z bielizny i odzienia, i da mi znać.", + "92727": "— Rozumiem wszystko, wielmożny panie — odparł Wysocki, znowu całując go w rękę.", + "92728": "— Ale… A cóż z twoim bratem?…", + "92729": "— Niezgorzej, wielmożny panie. Siedzi, dziękować Bogu i wielmożnemu panu, w Skierniewicach, ma grunt, najął parobka i tera z niego wielki pan. Za parę lat jeszcze ziemi dokupi, bo stołuje się u niego jeden dróżnik i stróż, i dwa smarowniki. Nawet mu tera kolej pensji dodała…", + "92730": "Wokulski pożegnał furmana i zaczął się ubierać.", + "92731": "„Chciałbym przespać ten czas, dopóki znowu jej nie zobaczę” — myślał Wokulski.", + "92732": "Do sklepu nie chciało mu się iść. Wziął jakąś książkę i czytał postanawiając sobie między pierwszą i drugą wybrać się do barona Krzeszowskiego.", + "92733": "O jedynastej w przedpokoju rozległ się dzwonek i trzask otwieranych drzwi. Wszedł służący.", + "92734": "— Jakaś panna czeka…", + "92735": "— Proś do sali — rzekł Wokulski.", + "92736": "W sali zaszeleściła kobieca suknia. Wokulski, stanąwszy na progu, zobaczył swoją magdalenkę.", + "92737": "Zdumiały go nadzwyczajne zmiany w niej. Dziewczyna była czarno ubrana, miała bladawą, ale zdrową cerę i nieśmiałe spojrzenie. Spostrzegłszy Wokulskiego zarumieniła się i zaczęła drżeć.", + "92738": "— Niech pani siądzie, panno Mario — odezwał się wskazując jej krzesło.", + "92739": "Usiadła na brzegu aksamitnego sprzętu, jeszcze mocniej zawstydzona. Powieki szybko zamykały się jej i otwierały; patrzyła w ziemię, a na rzęsach jej błysnęły krople łez. Inaczej wyglądała przed dwoma miesiącami.", + "92740": "— Więc już pani umie krawiecczyznę, panno Mario?", + "92741": "— Tak.", + "92742": "— I gdzież pani ma zamiar umieścić się?", + "92743": "— Może by do jakiego magazynu albo w służbę… do Rosji…", + "92744": "— Dlaczegóż tam?", + "92745": "— Tam podobno łatwiej dostanę robotę, a tu… któż mnie przyjmie? — szepnęła.", + "92746": "— A gdyby tu jaki skład brał u pani bieliznę, czy nie opłaciłoby się zostać?", + "92747": "— O tak… Ale tu trzeba mieć własną maszynę i mieszkanie, i wszystko… Kto tego nie ma, musi iść w służbę.", + "92748": "Nawet głos jej się zmienił. Wokulski pilnie przypatrywał się jej, nareszcie rzekł:", + "92749": "— Zostanie pani tymczasem w Warszawie. Mieszkać będzie pani na Tamce, przy rodzinie furmana Wysockiego. To bardzo dobrzy ludzie. Pokój będzie pani miała osobny, stołować się pani będzie u nich, a maszyna i wszystko, co się okaże potrzebnym do szycia bielizny, znajdzie się także. Rekomendacje do składu bielizny dam pani, a po paru miesiącach zobaczymy, czy utrzyma się pani z tej roboty. — Oto adres Wysockich. Proszę tam zaraz pójść, kupić z Wysocką sprzęty, dopilnować, ażeby uporządkowali pokój. Maszynę przyślę pani jutro… A oto pieniądze na zagospodarowanie się. Pożyczam je; zwróci mi je pani ratami, jak już zacznie iść robota.", + "92750": "Podał jej kilkadziesiąt rubli zawiniętych w kartkę do Wysockiego. A kiedy ona wahała się, czy ma brać, wcisnął jej zwitek w rękę i rzekł:", + "92751": "— Proszę, bardzo proszę natychmiast iść do Wysockich. Za parę dni on przyniesie pani list do składu bielizny. W nagłym wypadku proszę odwołać się do mnie. Żegnam panią…", + "92752": "Ukłonił się i cofnął do swego gabinetu.", + "92753": "Dziewczyna chwilę jeszcze postała na środku sali; potem otarła łzy i wyszła pełna jakiegoś uroczystego zdziwienia.", + "92754": "„Zobaczymy, jak powiedzie się jej w nowych warunkach” — rzekł do siebie Wokulski i znowu zasiadł do czytania.", + "92755": "O pierwszej w południe udał się Wokulski do barona Krzeszowskiego, po drodze wyrzucając sobie, że tak późno składa wizytę swojemu eksprzeciwnikowi.", + "92756": "„Mniejsza o to — pocieszał się. — Nie mogłem go przecie nachodzić, kiedy był chory. A bilet posłałem.”", + "92757": "Zbliżywszy się do domu, w którym lokował się baron, Wokulski mimochodem zauważył, że ściany kamienicy mają tak niezdrową barwę zielonawą, jak Maruszewicz żółtawą, i że rolety w mieszkaniu Krzeszowskiego są podniesione.", + "92758": "„Widać już zdrów — myślał. — Nie wypada jednak od razu pytać o jego długi. Zrobię to za drugą lub trzecią wizytą; potem spłacę lichwiarzy i biedny baron odetchnie. Nie mogę być obojętnym dla człowieka, który przeprosił pannę Izabelę…”", + "92759": "Wszedł na piętro i zadzwonił. W mieszkaniu słychać było kroki, ale nie śpieszono się z otwieraniem. Zadzwonił drugi raz. Chodzenie, a nawet przesuwanie sprzętów odbywało się w dalszym ciągu za drzwiami, ale znów nie otwierano. Zniecierpliwiony, szarpnął dzwonek tak gwałtownie, że o mało go nie urwał. Wówczas dopiero zbliżył się ktoś do drzwi i począł flegmatycznie zdejmować łańcuszek, kręcić kluczem i odciągać zasuwkę mrucząc:", + "92760": "— Widać swój… Żyd by tak nie dzwonił…", + "92761": "Nareszcie otworzyły się drzwi i stanął w progu lokaj Konstanty. Na widok Wokulskiego przymrużył oczy i wysunąwszy dolną wargę spytał:", + "92762": "— A co to?…", + "92763": "Wokulski odgadł, że nie cieszy się łaskami wiernego sługi, który był przy pojedynku.", + "92764": "— Pan baron w domu? — spytał.", + "92765": "— Pan baron leży chory; i nikogo nie przyjmuje, bo teraz jest doktór.", + "92766": "Wokulski wydobył swój bilet i dwa ruble.", + "92767": "— Kiedyż mniej więcej można odwiedzić pana?", + "92768": "— Bardzo, bardzo nie zaraz…. — odparł trochę łagodniej Konstanty. — Bo pan jest chory z postrzału i doktorzy kazali mu dziś — jutro jechać do ciepłych krajów albo na wieś.", + "92769": "— Więc przed wyjazdem nie można widzieć się?…", + "92770": "— O, wcale nie można… — Doktorzy ostro zakazali nie przyjmować nikogo. Pan ciągle w gorączce…", + "92771": "Dwa stoliki do kart, z których jeden miał złamaną nogę, a drugi gęsto zapisane sukno, tudzież kandelabry z niedopałkami świec woskowych kazały powątpiewać o dokładności patologicznych określeń Konstantego. Mimo to Wokulski jeszcze dodał mu rubla i odszedł, bynajmniej nie zadowolony z przyjęcia.", + "92772": "„Może baron — myślał — po prostu nie chce mojej wizyty? Ha! w takim razie niech płaci lichwiarzom i zabezpiecza się od nich aż czterema sposobami zamknięć…”", + "92773": "Wrócił do siebie.", + "92774": "Baron istotnie miał zamiar wyjechać na wieś i nie był zdrów, ale i nie tak chory. Rana w policzku goiła mu się bardzo powoli; nie dlatego, ażeby miała być ciężką, ale że organizm pacjenta był mocno podszarpany. W chwili wizyty Wokulskiego baron był wprawdzie obwiązany jak stara kobieta na mrozie, ale nie leżał w łóżku, tylko siedział na fotelu i miał przy sobie nie doktora, ale hrabiego Licińskiego.", + "92775": "Właśnie narzekał przed hrabią na opłakany stan zdrowia.", + "92776": "— Niech diabli wezmą — mówił — tak podłe życie! Ojciec zostawił mi wprawdzie pół miliona rubli w dziedzictwie, ale zarazem cztery choroby, z których każda warta milion… Co za niewygoda bez binokli!… No i wyobraź sobie hrabia: pieniądze rozeszły się, ale choroby zostały. Że zaś ja sam dorobiłem sobie parę nowych chorób i trochę długów, więc — sytuacja jasna: bylem się szpilką zadrasnął, muszę posyłać po trumnę i rejenta.", + "92777": "— Tek! — odezwał się hrabia. — Nie sądzę jednak, ażebyś pan w podobnej sytuacji rujnował się na rejentów.", + "92778": "— Właściwie to mnie rujnują komornicy…", + "92779": "Baron, opowiadając, niecierpliwie chwytał odgłosy dolatujące go z przedpokoju, ale — nic nie mógł zmiarkować. Dopiero gdy usłyszał zamykanie drzwi, zasuwanie zatrzasku i zakładanie łańcucha, nagle wrzasnął:", + "92780": "— Konstanty!…", + "92781": "Po chwili wszedł służący nie zdradzając zbytecznego pośpiechu.", + "92782": "— Kto był?… Pewnie Goldcygier… Powiedziałem ci, ażebyś z tym łotrem nie wdawał się w żadne rozprawy, tylko porwał za łeb i zrzucił ze schodów. Wyobraź pan sobie — zwrócił się do Licińskiego — ten podły Żyd nachodzi mnie ze sfałszowanym wekslem na czterysta rubli i ma bezczelność żądać zapłaty!…", + "92783": "— Trzeba wytoczyć proces, tek…", + "92784": "— Ja nie wytoczę… Nie jestem prokuratorem, który ma obowiązek ścigać fałszerzy. Zresztą nie chcę dawać inicjatywy do gubienia jakiegoś zapewne biedaka, który zabija się pracą nad naśladowaniem cudzych podpisów… Czekam więc, ażeby Goldcygier wystąpił z akcją, a dopiero wówczas nikogo nie oskarżając przyznam, że to nie mój podpis.", + "92785": "— A właśnie, że to nie był Goldcygier — odezwał się Konstanty.", + "92786": "— Więc kto?… Rządca… może krawiec?…", + "92787": "— Nie… Ten pan… — rzekł służący i podał bilet Krzeszowskiemu. — Porządny człowiek, alem go wygnał, kiedy tak pan baron kazał…", + "92788": "— Co?… — spytał zdziwiony hrabia spoglądając na bilet. — Nie kazałeś pan przyjmować Wokulskiego?…", + "92789": "— Tak — potwierdził baron. — Licha figura, a przynajmniej… nie do towarzystwa…", + "92790": "Hrabia Liciński z pewnym akcentem poprawił się na fotelu.", + "92791": "— Nie spodziewałem się usłyszeć takiego zdania o tym panu… od pana… Tek…", + "92792": "— Nie bierz pan tego, co mówię, w jakimś hańbiącym znaczeniu — pośpieszył objaśnić baron. — Pan Wokulski nie zrobił nic podłego, tylko… takie małe świństewko, które może uchodzić w handlu, ale nie w towarzystwie…", + "92793": "Hrabia z fotelu, a Konstanty z progu uważnie przypatrywali się Krzeszowskiemu.", + "92794": "— Sam hrabia osądź — mówił dalej baron. — Klacz moją ustąpiłem pani Krzeszowskiej (przed Bogiem i ludźmi prawnie zaślubionej mi małżonce) za osiemset rubli. Pani Krzeszowska na złość mnie (nie wiem nawet za co!) postanowiła koniecznie ją sprzedać. No i trafił się nabywca, pan Wokulski, który korzystając z afektu kobiety postanowił zarobić na klaczy… dwieście rubli!… dał bowiem za nią tylko sześćset…", + "92795": "— Miał prawo, *tek* — wtrącił hrabia.", + "92796": "— Eh! Boże… Wiem, że miał prawo… Ale człowiek, który dla pokazania się wyrzuca tysiące rubli, a gdzieś w kącie zarabia na histeryczkach po dwadzieścia pięć procent, taki człowiek nie jest smaczny… To nie dżentelmen… Zbrodni nie popełnił, ale… jest tak nierówny w stosunkach, jak ktoś, kto rozdając znajomym w prezencie dywany i szale wyciągałby nieznajomym chustki do nosa. Zaprzeczy pan temu…", + "92797": "Hrabia milczał i dopiero po chwili odezwał się:", + "92798": "— Tek!… Czy to jednak pewne?", + "92799": "— Najpewniejsze. Układy między panią Krzeszowska i tym panem prowadził mój Maruszewicz i wiem to od niego.", + "92800": "— Tek. W każdym razie pan Wokulski jest dobrym kupcem i naszą spółkę poprowadzi…", + "92801": "— Jeżeli was nie okpi…", + "92802": "Tymczasem Konstanty, wciąż stojąc na progu, zaczął z politowaniem kiwać głową, aż zniecierpliwiony odezwał się:", + "92803": "— Eh!… co też pan wygaduje… Tfy… zupełnie jak dziecko…", + "92804": "Hrabia spojrzał na niego ciekawie, a baron wybuchnął:", + "92805": "— A ty co, błaźnie, odzywasz się, kiedy cię nie pytają?…", + "92806": "— Naturalnie, że się odzywam, bo pan i gada, i robi całkiem jak dziecko… Ja jestem tylko lokaj, ale przecie wolałbym wierzyć takiemu, co mi daje dwa ruble za wizytę, aniżeli takiemu, co ode mnie po trzy ruble pożycza, i wcale nie śpieszy się z oddawaniem. Ot, co jest, dziś pan Wokulski dał mi dwa ruble, a pan Maruszewicz…", + "92807": "— Won!… — wrzasnął baron chwytając za karafkę, na widok której Konstanty uznał za pożyteczne oddzielić się od swego pana grubością drzwi. — A to łotr fagas!… — dodał baron, widocznie bardzo zirytowany.", + "92808": "— Pan ma słabość do tego Maruszewicza? — spytał hrabia.", + "92809": "— Ale bo to poczciwy chłopak… Z jakich on mnie sytuacji nie wyprowadza!… ile daje mi dowodów nieledwie psiego przywiązania!…", + "92810": "— Tek!… — mruknął zamyślony hrabia. Posiedział jeszcze kilka minut, nic nie mówiąc, i nareszcie pożegnał barona.", + "92811": "Idąc do domu hrabia Liciński kilka razy powracał myślą do Wokulskiego. Uważał za rzecz naturalną, że kupiec zarabia nawet na wyścigowym koniu; swoją drogą czuł jakiś niesmak do podobnych operacyj, a już całkiem miał za złe Wokulskiemu, że wdaje się z Maruszewiczem, figurą co najmniej podejrzaną.", + "92812": "„Zwyczajnie, zbogacony parweniusz! — mruknął hrabia. — Przedwcześnie zachwycaliśmy się nim, chociaż… spółkę może prowadzić… Rozumie się, przy pełnej kontroli z naszej strony.”", + "92813": "W parę dni, około dziesiątej rano, Wokulski odebrał dwa listy: jeden od pani Meliton, drugi od książęcego adwokata.", + "92814": "Niecierpliwie otworzył pierwszy, w którym pani Meliton napisała tylko te słowa: „Dziś w Łazienkach o zwykłej godzinie.” Przeczytał go parę razy, po czym z niechęcią wziął się do listu adwokata, który zapraszał go również dzisiaj na godzinę jedynastą rano na konferencję w sprawie kupna domu Łęckich. Wokulski głęboko odetchnął; miał czas.", + "92815": "Punkt o jedynastej był w gabinecie mecenasa, gdzie już zastał starego Szlangbauma. Mimo woli zauważył, że siwy Żyd bardzo poważnie wygląda na tle brązowych sprzętów i obić i że mecenasowi jest bardzo do twarzy w pantoflach z brązowego safianu.", + "92816": "— Pan ma szczęście, panie Wokulski — odezwał się Szłangbaum. — Ledwie panu zachciało się kupić dom, a już domy idą w górę. Ja powiadam, słowo daję, że pan w pół roku odzyska swój nakład na tę kamienicę i jeszcze co zarobi! A ja przy panu…", + "92817": "— Myślisz pan? — odparł niedbale Wokulski.", + "92818": "— Ja nie myślę — mówił Żyd — ja już zarabiam. Wczoraj adwokat pani baronowej Krzeszowskiej pożyczył ode mnie dziesięć tysięcy rubli do Nowego Roku i dał osiemset rubli procentu.", + "92819": "— Cóż to, i ona już nie ma pieniędzy? — spytał Wokulski adwokata.", + "92820": "— Ma w banku dziewięćdziesiąt tysięcy rubli, ale na tym baron położył areszt. Piękną napisali intercyzę, co?… — zaśmiał się adwokat. — Mąż kładzie areszt na pieniądzach będących niewątpliwą własnością żony, z którą toczy proces o separację… Ja, co prawda, takich intercyz nie pisywałem, cha, cha!… — śmiał się adwokat ciągnąc dym z wielkiego bursztyna.", + "92821": "— Na cóż baronowa pożycza od pana te dziesięć tysięcy, panie Szlangbaum? — rzekł Wokulski.", + "92822": "— Pan nie wie? — odparł Żyd. — Domy idą w górę, i adwokat wytłomaczył pani baronowej, że kamienicy pana Łęckiego nie kupi taniej niż za siedemdziesiąt tysięcy rubli. Ona wolałaby kupić ją za dziesięć tysięcy, no, ale co zrobi?…", + "92823": "Mecenas usiadł przed biurkiem i zabrał głos.", + "92824": "— Zatem szanowny panie Wokulski, kamienicę państwa Łęckich (lekko schylił głowę) kupuje, w imieniu pańskim, nie ja, tylko obecny tu (ukłonił się) pan S. Szlangbaum…", + "92825": "— Mogę kupić, czemu nie — szepnął Żyd.", + "92826": "— Ale za dziewięćdziesiąt tysięcy rubli, nie taniej — wtrącił Wokulski — i przez li-cy-ta-cję… — dodał z naciskiem.", + "92827": "— Czemu nie? To nie moje pieniądze! Chce pan płacić, będzie pan miał konkurentów do licytacji… Żebym ja miał tyle tysięcy, ile tu, w Warszawie, można wynająć do każdy interes bardzo porządne osoby i katoliki, to ja bym był bogatszy od Rotszylda.", + "92828": "— Więc będą porządni konkurenci — powtórzył mecenas. — Doskonale. Teraz ja oddam panu Szlangbaumowi pieniądze…", + "92829": "— To niepotrzebne — wtrącił Żyd.", + "92830": "— A następnie spiszemy akcik, mocą którego pan S. Szlangbaum zaciąga od wielmożnego S. Wokulskiego dług w kwocie dziewięćdziesięciu tysięcy rubli i takowy zabezpiecza na nowo nabytej przez siebie kamienicy. Gdyby zaś pan S. Szlangbaum do dnia 1 stycznia 1879 roku powyższej sumy nie zwrócił…", + "92831": "— I nie zwrócę…", + "92832": "— W takim razie kupiona przez niego kamienica po jaśnie wielmożnych Łęckich przechodzi na własność wielmożnego S. Wokulskiego.", + "92833": "— W tej chwili może przejść… ja nawet do niej nie zajrzę — odparł Żyd machając ręką.", + "92834": "— Wybornie! — zawołał mecenas. — Na jutro będziemy mieli akcik, a za tydzień… dziesięć dni, kamienicę. Bodajbyś pan tylko nie stracił na niej z kilkunastu tysięcy rubli, szanowny panie Stanisławie.", + "92835": "— Tylko zyskam — odparł Wokulski i pożegnał mecenasa i Szlangbauma.", + "92836": "— Ale, ale… — pochwycił mecenas odprowadziwszy Wokulskiego do salonu. — Nasi hrabiowie tworzą spółkę, tylko nieco zmniejszają udziały i żądają bardzo szczegółowej kontroli interesu.", + "92837": "— Mają rację.", + "92838": "— Szczególniej ostrożnym okazuje się hrabia Liciński. Nie rozumiem, co się z nim stało…", + "92839": "— Daje pieniądze, więc jest ostrożny. Dopóki dawał tylko słowo, był śmielszy!…", + "92840": "— Nie, nie, nie!… — przerwał mu adwokat. — W tym coś jest i ja to wyśledzę… Ktoś nam buty uszył…", + "92841": "— Nie wam, ale mnie — uśmiechnął się Wokulski. — W rezultacie, wszystko mi jedno i nawet wcale bym się nie gniewał, gdyby panowie ci nie przystępowali do spółki…", + "92842": "Jeszcze raz pożegnał adwokata i pobiegł do sklepu. Tam znalazło się kilka ważnych interesów, które zatrzymały go nadspodziewanie długo. Dopiero o pół do drugiej był w Łazienkach.", + "92843": "Surowy chłód parku, zamiast uspokoić, podniecał go. Biegł tak szybko, że chwilami przychodziło mu na myśl: czy nie zwraca uwagi przechodniów? Wtedy zwalniał kroku i czuł, że niecierpliwość piersi mu rozsadza.", + "92844": "„Już ich pewno nie spotkam!” — powtarzał z rozpaczą.", + "92845": "Tuż nad sadzawką, na tle zielonych klombów, spostrzegł popielaty płaszczyk panny Izabeli. Stała nad brzegiem w towarzystwie hrabiny i ojca i rzucała pierniki łabędziom, z których jeden nawet wyszedł z wody na swoich brzydkich łapach i umieścił się u stóp panny Izabeli.", + "92846": "Pierwszy zobaczył go pan Tomasz.", + "92847": "— Cóż za wypadek! — zawołał do Wokulskiego — Pan o tej porze w Łazienkach?…", + "92848": "Wokulski ukłonił się paniom zauważywszy z rozkosznym zdziwieniem rumieniec na twarzy panny Izabeli.", + "92849": "— Bywam tu, ile razy przepracuję się… To jest dosyć często…", + "92850": "— Szanuj siły, panie Wokulski!… — ostrzegł go pan Tomasz, uroczyście grożąc palcem… — A propos — dodał półgłosem — wyobraź pan sobie, że za moją kamienicę już baronowa Krzeszowska chce dać siedemdziesiąt tysięcy rubli… Z pewnością wezmę sto tysięcy, a może i sto dziesięć… Błogosławione są te licytacje!…", + "92851": "— Tak rzadko widuję pana, panie Wokulski — wtrąciła hrabina — że muszę zaraz załatwić interes…", + "92852": "— Do usług pani…", + "92853": "— Panie! — zawołała z komiczną pokorą składając ręce — proszę o sztukę perkalu dla moich sierot… Widzi pan, jak nauczyłam się przymawiać o jałmużnę?", + "92854": "— Pani hrabina raczy przyjąć dwie sztuki?…", + "92855": "— Tylko w takim razie, jeżeli druga będzie sztuką grubego płótna…", + "92856": "— O ciociu, tego już za wiele!… — przerwała jej panna Izabela ze śmiechem. — Jeżeli pan nie chce stracić majątku — zwróciła się do Wokulskiego — niech pan stąd ucieka. Zabieram pana w stronę Pomarańczarni, a ci państwo niech tu odpoczywają…", + "92857": "— Belu, nie boisz się?… — odezwała się ciotka.", + "92858": "— Chyba ciocia nie wątpi, że w towarzystwie pana nie spotka mnie nic złego…", + "92859": "Wokulskiemu uderzyła krew do głowy; na ustach hrabiny mignął niedostrzegalny uśmiech.", + "92860": "Była to jedna z tych chwil, kiedy natura hamuje swoje wielkie siły i zawiesza odwieczne prace, ażeby uwydatnić szczęście istot drobnych i znikomych.", + "92861": "Wiatr zaledwie dyszał, i tylko po to, ażeby chłodzić śpiące w gniazdach pisklęta i ułatwić lot owadom śpieszącym na weselne gody. Liście drzew chwiały się tak delikatnie, jakby poruszał je nie materialny podmuch, ale cicho prześlizgujące się promienie światła. Tu i owdzie, w przesiąkłych wilgocią gęstwinach, mieniły się barwne krople rosy jak odpryski spadłej z nieba tęczy.", + "92862": "Zresztą wszystko stało na miejscu: słońce i drzewa, snopy światła i cienie, łabędzie na stawie, roje komarów nad łabędziami, nawet połyskująca fala na lazurowej wodzie. Wokulskiemu zdawało się, że w tej chwili odjechał z ziemi bystry prąd czasu zostawiając tylko parę białych smug na niebie — i od tej pory nie zmieni się już nic; wszystko zostanie tak samo na wieki. Że on z panną Izabelą będzie wiecznie chodził po oświetlonej łące, oboje otoczeni zielonymi obłokami drzew, spośród których gdzieniegdzie, jak para czarnych brylantów, błyskają ciekawe oczy ptaka. Że on już zawsze będzie pełen niezmiernej ciszy, ona zawsze tak rozmarzona i oblana rumieńcem, że przed nimi zawsze, jak teraz, będą lecieć całujące się w powietrzu te oto dwa białe motyle.", + "92863": "Byli w połowie drogi do Pomarańczarni, kiedy panna Izabela, widać już zakłopotana tym spokojem w naturze i między nimi, poczęła mówić:", + "92864": "— Prawda, jaki ładny dzień? W mieście upał, tu przyjemny chłód. Bardzo lubię Łazienki o tej godzinie: mało osób, więc każdy może znaleźć kącik wyłącznie dla siebie. Pan lubi samotność?", + "92865": "— Nawykłem do niej.", + "92866": "— Pan nie był na Rossim?… — dodała rumieniąc się jeszcze mocniej. — Rossiego nie widział pan?… — powtórzyła patrząc mu w oczy ze zdziwieniem.", + "92867": "— Nie byłem, ale… będę…", + "92868": "— My z ciocią byłyśmy już na dwu przedstawieniach.", + "92869": "— Będę na każdym…", + "92870": "-– Ach, jak to dobrze! Przekona się pan, co to za wielki artysta. Szczególniej znakomicie gra Romea, chociaż… już nie jest pierwszej młodości… Ciocia i ja znamy go osobiście jeszcze z Paryża… Bardzo miły człowiek, ale nade wszystko genialny tragik… W jego grze najprawdziwszy realizm kojarzy się z najpoetyczniejszym idealizmem…", + "92871": "— Musi być istotnie wielkim — wtrącił Wokulski — jeżeli budzi w pani tyle podziwu i sympatii.", + "92872": "— Ma pan słuszność. Wiem, że w życiu nie zrobię nic nadzwyczajnego, ale umiem przynajmniej oceniać ludzi niezwykłych… Na każdym polu… nawet — na scenie… Niech pan sobie jednak wyobrazi, że Warszawa nie ocenia go, jak należy…", + "92873": "— Czy podobna?… Jest przecie cudzoziemcem…", + "92874": "— A pan jest złośliwy — odparła z uśmiechem — ale policzę to na karb Warszawy, nie Rossiego… Doprawdy, wstydzę się za nasze miasto!… Ja gdybym była publicznością (ale publicznością rodzaju męskiego!), zasypałabym go wieńcami, a ręce spuchłyby mi od oklasków… Tu zaś oklaski są dość skąpe, a o wieńcach nikt nie myśli… My istotnie jesteśmy jeszcze barbarzyńcami…", + "92875": "— Oklaski i wieńce są rzeczą tak drobną, że… na najbliższym przedstawieniu Rossi może mieć ich raczej za wiele aniżeli za mało — rzekł Wokulski.", + "92876": "— Jest pan pewny? — spytała, wymownie patrząc mu w oczy.", + "92877": "— Ależ… gwarantuję, że tak będzie…", + "92878": "— Będę bardzo zadowolona, jeżeli spełni się pańskie proroctwo; może już wrócimy do tamtych państwa?…", + "92879": "— Ktokolwiek robi pani przyjemność, zasługuje na najwyższe uznanie…", + "92880": "— Za pozwoleniem! — przerwała mu śmiejąc się. — W tej chwili powiedział pan kompliment samemu sobie…", + "92881": "Zwrócili się od Pomarańczarni z powrotem.", + "92882": "— Wyobrażam sobie zdumienie Rossiego — mówiła dalej panna Izabela — jeżeli spotkają go owacje. On już zwątpił i — prawie żałuje, że przyjechał do Warszawy… Artyści, nie wyłączając największych, są to szczególni ludzie: bez sławy i hołdów nie mogą żyć, jak my bez pokarmu i powietrza. Praca, choćby najpłodniejsza, ale cicha, albo poświęcenie to nie dla nich. Oni koniecznie muszą wysuwać się na pierwszy plan, zwracać na siebie spojrzenia wszystkich, panować nad sercami tysięcy… Sam Rossi mówi, że wolałby o rok wcześniej umrzeć na scenie wobec pełnego i wzruszonego teatru aniżeli o rok później w nielicznym otoczeniu. Jakie to dziwne!…", + "92883": "— Ma rację, jeżeli pełny teatr jest dla niego najwyższym szczęściem.", + "92884": "— Pan sądzi, że są szczęścia, które warto opłacić krótszym życiem? — spytała panna Izabela.", + "92885": "— I nieszczęścia, których warto uniknąć w ten sposób — odpowiedział Wokulski.", + "92886": "Panna Izabela zamyśliła się i od tej pory szli oboje w milczeniu.", + "92887": "Tymczasem siedząc nad sadzawką i w dalszym ciągu karmiąc łabędzie hrabina rozmawiała z panem Tomaszem.", + "92888": "— Nie uważasz — mówiła — że ten Wokulski jest jakby zajęty Belą?…", + "92889": "— Nie sądzę.", + "92890": "— Nawet bardzo; dzisiejsi kupcy umieją robić śmiałe projekta.", + "92891": "— Od projektu do wykonania ogromnie daleko — odparł nieco zirytowany pan Tomasz. — Choćby jeddnakże nawet tak było, nic mnie to nie obchodzi. Nad myślami pana Wokulskiego nie panuję, a o Belcię jestem spokojny.", + "92892": "— Ja, w rezultacie, nie mam nic przeciw temu — dodała hrabina. — Cokolwiek nastąpi, oczywiście zgadzam się z wolą boską, jeżeli zyskują na tym ubodzy… Ciągle zyskują… Moja ochrona będzie niedługo pierwszą w mieście, i tylko dlatego, że ten pan ma słabość do Belci…", + "92893": "— Dajże spokój… Wracają!… — przerwał jej pan Tomasz.", + "92894": "Istotnie panna Izabela z Wokulskim ukazali się na końcu drogi.", + "92895": "Pan Tomasz przypatrzył im się z uwagą i dopiero teraz spostrzegł, że dwoje tych ludzi harmonizują ze sobą wzrostem i ruchami. On, o głowę wyższy i silnie zbudowany, stąpał jak ekswojskowy; ona, nieco drobniejsza, lecz kształtniejsza, posuwała się jakby płynąc. Nawet biały cylinder i jasny paltot Wokulskiego godził się z popielatym płaszczykiem panny Izabeli.", + "92896": "„Skąd mu ten biały cylinder?…” — pomyślał pan Tomasz z goryczą. Potem nasunęła mu się dziwna kombinacja: że Wokulski jest to parweniusz, który za prawo noszenia białego cylindra powinien by mu płacić przynajmniej pięćdziesiąt procent od wypożyczonego kapitału. — Aż sam wzruszył ramionami.", + "92897": "— Jak tam pięknie, ciociu, w tamtych alejach! — zawołała zbliżając się panna Izabela. — My z ciocią nigdy nie bywamy w tamtej stronie. Łazienki tylko wtedy są przyjemne, kiedy można chodzić po nich szybko i daleko.", + "92898": "— W takim razie poproś pana Wokulskiego, ażeby ci częściej towarzyszył — odpowiedziała hrabina tonem jakiejś osobliwej słodyczy.", + "92899": "Wokulski ukłonił się, panna Izabela nieznacznie ściągnęła brwi, a pan Tomasz rzekł:", + "92900": "— Może byśmy wrócili do domu…", + "92901": "— Ja myślę — odparła hrabina. — Pan jeszcze zostaje, panie Wokulski?", + "92902": "— Tak. Czy mogę panie odprowadzić do powozu?", + "92903": "— Prosimy. Belu, podaj mi rękę.", + "92904": "Hrabina z panną Izabelą poszły na przód, za nimi pan Tomasz z Wokulskim. Pan Tomasz czuł w sobie tyle goryczy, kwasu i ciężaru na widok białego cylindra, że nie chcąc być niegrzecznym zmuszał się do uśmiechu. A nareszcie, pragnąc w jakiśkolwiek sposób zabawić Wokulskiego, znowu zaczął mu mówić o swojej kamienicy, z której ma nadzieję otrzymać czterdzieści albo i pięćdziesiąt tysięcy czystego zysku.", + "92905": "Cyfry te ze swej strony źle podziałały na humor Wokulskiego, który mówił sobie, że ponad trzydzieści tysięcy rubli już nic nie jest w stanie dołożyć.", + "92906": "Dopiero gdy podjechał powóz i pan Tomasz usadowiwszy damy i siebie zawołał: „Ruszaj!”, w Wokulskim znikło uczucie niesmaku, a ocknął się żal po pannie Izabeli.", + "92907": "„Tak krótko!” — szepnął patrząc z westchnieniem na łazienkowską szosę, na którą w tej chwili wjechała zielona beczka straży polewająca drogę.", + "92908": "Poszedł jeszcze w stronę Pomarańczarni, tą samą ścieżką co pierwej, upatrując na miałkim piasku śladu bucików panny Izabeli. Coś się tu zmieniło. Wiatr dął silniej, zmącił wodę w sadzawce, porozganiał motyle i ptaki, a za to napędził więcej obłoków, które raz po raz przyćmiewały blask słońca.", + "92909": "„Jak tu nudno!” — szepnął i zawrócił do szosy.", + "92910": "Wsiadł do swego powozu i przymknąwszy oczy nasycał się jego lekkim kołysaniem. Zdawało mu się, że jak ptak siedzi na gałęzi, którą wiatr chwieje w prawo i w lewo, do góry i na dół, a potem nagle roześmiał się przypomniawszy sobie, że to lekkie kołysanie kosztuje go około tysiąca rubli rocznie.", + "92911": "„Głupiec jestem, głupiec! — powtarzał. — Po co ja się pnę między ludzi, którzy albo nie rozumieją moich ofiar, albo śmieją się z niezgrabnych wysiłków. Na co mi ten powóz?… Czy nie mógłbym jeździć dorożką albo tym oto trajkoczącym omnibusem z płóciennymi firankami?…”", + "92912": "Stanąwszy przed domem przypomniał sobie obietnicę daną pannie Izabeli co do owacyj dla Rossiego.", + "92913": "„Naturalnie, że będzie miał owacje, ba! jeszcze jakie… Jutro przedstawienie…”", + "92914": "Nad wieczorem posłał służącego do sklepu po Obermana. Siwy inkasent przybiegł natychmiast, z trwogą pytając się w duszy: czy Wokulski nie rozmyślił się i nie każe mu zwrócić zgubionych pieniędzy?…", + "92915": "Ale Wokulski przywitał go bardzo łaskawie i nawet zabrał do swego gabinetu, gdzie z pół godziny rozmawiali. O czym?…", + "92916": "Pytanie, o czym Wokulski mógł rozmawiać z Obermanem, bardzo zaciekawiało lokaja. Jużci, o zgubionych pieniądzach… Troskliwy sługa przykładał kolejno oko i ucho do dziurki od klucza, dużo widział, dużo słyszał, ale nic nie mógł zrozumieć. Widział, że Wokulski daje Obermanowi całą paczkę pięciorublówek i słyszał takie oto wyrazy:", + "92917": "— W Teatrze Wielkim… na balkonie i paradyzie… woźnemu wieniec, bukiet przez orkiestrę…", + "92918": "„Co ta besztyja, stary, już zaczyna handlować biletami do teatru czy co?…”", + "92919": "Usłyszawszy w gabinecie szmer ukłonów służący uciekł do przedpokoju, aby tam przyłapać Obermana. Gdy zaś inkasent wyszedł, odezwał się:", + "92920": "— Cóż, skończyło się z pieniędzmi?… Dużom ja tu śliny żepszuł, ażeby stary pofolgował panu Obermanowi, i nareszcie wymogłem na nim, że mi powiedział: „Zobaczymy, zrobi się, co się da!…” No i widzę, pan Oberman dobił dziś targu… Cóż, stary w dobrym humorze?…", + "92921": "— Jak zwykle — odparł inkasent.", + "92922": "— Aleście się nagadali z nim. Musi, że o czymś więcej niż o pieniądzach… Może i o teatrze, bo stary paszjami lubi teatr…", + "92923": "Ale Oberman spojrzał na niego wilczym okiem i wyszedł milcząc. Służący w pierwszej chwili otworzył usta ze zdumienia, lecz ochłonąwszy pogroził za nim pięścią.", + "92924": "— Poczekaj!… — mruknął — zapłaczę ja ci… Wielki pan, patrzcie go… Ukradł czterysta rubli i już nie chcze gadać z człowiekiem!…", + "92925": "XVIII. Zdumienia, przywidzenia i obserwacje starego subiekta", + "92926": "Dla pana Ignacego Rzeckiego nadeszła znowu epoka niepokojów i zdumień.", + "92927": "Ten sam Wokulski, który rok temu poleciał do Bułgarii, a przed kilkoma tygodniami jak magnat bawił się w wyścigi i pojedynki, ten sam Wokulski nabrał dziś nadzwyczajnego gustu do widowisk teatralnych. I jeszcze żeby choć polskich, ale — włoskich… On, który nie rozumiał po włosku ani wyrazu!", + "92928": "Już blisko tydzień trwała ta nowa mania, która dziwiła i gorszyła nie samego tylko pana Ignacego.", + "92929": "Raz na przykład stary Szlangbaum, oczywiście w jakiejś ważnej sprawie, przez pół dnia szukał Wokulskiego. Był w sklepie — Wokulski dopiero co wyszedł ze sklepu kazawszy pierwej odnieść aktorowi Rossiemu duży wazon z saskiej porcelany. Pobiegł do mieszkania — Wokulski dopiero co opuścił mieszkanie i pojechał do Bardeta po kwiaty. Stary Żyd, ażeby go dopędzić, krzywiąc się wziął dorożkę; ale ponieważ ofiarowywał dorożkarzowi złoty i groszy osiem za kurs, zamiast czterdziestu groszy, więc nim dobili targu za złoty i groszy osiem i dojechali do Bardeta, Wokulski już opuścił zakład ogrodniczy.", + "92930": "— A gdzie on pojechał, nie wie pan? — zapytał Szlangbaum ogrodniczka, który za pomocą krzywego noża między najpiękniejszymi kwiatami szerzył zniszczenie.", + "92931": "— Czy ja wiem, podobno do teatru — odparł ogrodniczek z taką miną, jakby owym krzywym nożem chciał gardło poderżnąć Szlangbaumowi.", + "92932": "Żyd, któremu to właśnie przyszło na myśl, cofnął się czym prędzej z oranżerii i jak kamień wyrzucony z procy wpadł w dorożkę. Ale woźnica (porozumiawszy się już widocznie z krwiożerczymi ogrodnikami) oświadczył, iż za żadne w świecie skarby nie pojedzie dalej, chyba że kupiec da mu czterdzieści groszy za kurs i jeszcze zwróci dwa grosze urwane przy pierwszym kursie.", + "92933": "Szlangbaum poczuł słabość około serca i w pierwszej chwili chciał albo wysiąść, albo zawołać policji. Przypomniawszy sobie jednak, jaka teraz w świecie chrześcijańskim panuje złość i niesprawiedliwość, i zajadłość na Żydów, zgodził się na wszystkie warunki bezwstydnego dorożkarza i jęcząc pojechał do teatru.", + "92934": "Tu — naprzód nie miał z kim gadać, potem nie chciano z nim gadać, aż nareszcie dowiedział się, że pan Wokulski był dopiero co, ale że w tej chwili pojechał w Aleje Ujazdowskie. Słychać nawet turkot jego powozu w bramie…", + "92935": "Szlangbaumowi opadły ręce. Piechotą wrócił do sklepu Wokulskiego, przy okazji po raz setny z rzędu wyklął swego syna za to, że nazywa się Henrykiem, chodzi w surducie i jada trefne potrawy, a nareszcie poszedł żalić się przed panem Ignacym.", + "92936": "— Nu — mówił lamentującym głosem — co ten pan Wokulski wyrabia najlepszego!… Ja miałem taki interes, żeby on za pięć dni mógł od swego kapitału zarobić trzysta rubli… I ja zarobiłbym ze sto rubli… Ale on sobie jeździ teraz po mieście, a ja na same dorożki wydałem dwa złote i groszy dwadzieścia… Aj! co to za rozbójniki te dorożkarze…", + "92937": "Naturalnie, że pan Ignacy upoważnił Szlangbauma do zrobienia interesu i nie tylko zwrócił mu pieniądze wydane na dorożki, ale jeszcze na własny koszt kazał go odwieźć na ulicę Elektoralną, co tak rozczuliło starego Żyda, że odchodząc zdjął ze swego syna rodzicielskie przekleństwo i nawet zaprosił go do siebie na szabasowy obiad.", + "92938": "„Bądź jak bądź — mówił do siebie Rzecki — głupia historia z tym teatrem, nade wszystko z tym, że Stach zaniedbuje interesa…”", + "92939": "Innym razem wpadł do sklepu powszechnie szanowany mecenas, prawa ręka księcia, prawny doradca całej arystokracji, zapraszając do siebie Wokulskiego na jakąś wieczorną sesję. Pan Ignacy nie wiedział, gdzie posadzić znakomitą osobę i jak cieszyć się z honoru wyrządzonego przez mecenasa jego Stachowi. Tymczasem Stach nie tylko nie wzruszył się dostojnymi zaprosinami na wieczór, ale wprost odmówił, co nawet trochę dotknęło mecenasa, który zaraz wyszedł i pożegnał ich obojętnie.", + "92940": "— Dlaczegożeś nie przyjął zaprosin?… — zapytał zrozpaczony pan Ignacy.", + "92941": "— Bo muszę być dzisiaj w teatrze — odpowiedział Wokulski.", + "92942": "Prawdziwa wszelako zgroza opanowała Rzeckiego, gdy w tym samym dniu inkasent Oberman przyszedł do niego przed siódmą wieczorem prosząc o zrobienie dziennego obrachunku.", + "92943": "— Po ósmej… po ósmej… — odpowiedział mu pan Ignacy — Teraz nie ma czasu.", + "92944": "— A po ósmej ja nie będę miał czasu — odparł Oberman.", + "92945": "— Jak to?… co to?…", + "92946": "— A tak, że o wpół do ósmej muszę być z naszym panem w teatrze… — mruknął Oberman, nieznacznie wzruszając ramionami.", + "92947": "W tej samej chwili przyszedł pożegnać go uśmiechnięty pan Zięba.", + "92948": "— Pan już wychodzi, panie Zięba, ze sklepu?… O trzy kwadranse na siódmą?… — spytał zdumiony pan Ignacy, szeroko otwierając oczy.", + "92949": "— Idę z wieńcami dla Rossiego — szepnął grzeczny pan Zięba z jeszcze milszym uśmiechem.", + "92950": "Rzecki schwycił się obu rękoma za głowę.", + "92951": "— Powariowali z tym teatrem! — zawołał. — Może jeszcze i mnie tam wyciągną?… No, ale to ze mną sprawa!…", + "92952": "Czując, że lada dzień i jego zechce namawiać Wokulski, ułożył sobie pan Ignacy mowę, w której nie tylko miał oświadczyć, że nie pójdzie na Włochów, ale jeszcze miał zreflektować Stacha mniej więcej tymi słowy:", + "92953": "— Daj spokój… co ci po tych głupstwach!… — i tak dalej.", + "92954": "Tymczasem Wokulski, zamiast namawiać go, przyszedł raz około szóstej do sklepu, a zastawszy Rzeckiego nad rachunkami — rzekł:", + "92955": "— Mój drogi, dziś Rossi gra Makbeta, siądź z łaski swej w pierwszym rzędzie krzeseł (masz tu bilet) i po trzecim akcie podaj mu to album…", + "92956": "I bez żadnej ceremonii, a nawet bez dalszych wyjaśnień doręczył panu Ignacemu album z widokami Warszawy i warszawianek, co razem mogło kosztować z pięćdziesiąt rubli!…", + "92957": "Pan Ignacy uczuł się głęboko obrażony. Wstał ze swego fotelu, zmarszczył brwi i już otworzył usta, ażeby wybuchnąć, kiedy Wokulski opuścił nagle sklep nawet nie patrząc na niego.", + "92958": "No i naturalnie pan Ignacy musiał pójść do teatru, ażeby nie zrobić przykrości Stachowi.", + "92959": "W teatrze trafił się panu Ignacemu cały szereg niespodzianek.", + "92960": "Przede wszystkim wszedł on na schody prowadzące na galerię, gdzie bywał zwykle za swoich dawnych, dobrych czasów. Dopiero woźny przypomniał mu, że ma bilet do pierwszego rzędu krzeseł, obrzucając go przy tym spojrzeniami, które mówiły, że ciemnozielony surdut pana Rzeckiego, album pod pachą, a nawet fizjognomia à la Napoleon III wydają się niższym organom władzy teatralnej mocno podejrzanymi.", + "92961": "Zawstydzony, zeszedł pan Ignacy na dół do frontowego przysionka ściskając pod pachą album i kłaniając się wszystkim damom, około których miał zaszczyt przechodzić. Ta uprzejmość, do której nie nawykli warszawiacy, już w przysionku zrobiła wrażenie. Zaczęto pytać się: kto to jest? a chociaż nie poznano osoby, w lot jednakże spostrzeżono, że cylinder pana Ignacego pochodzi sprzed lat dziesięciu, krawat sprzed pięciu, a ciemnozielony surdut i obcisłe spodnie w kratki sięgają nierównie dawniejszej epoki. Powszechnie brano go za cudzoziemca; lecz gdy spytał kogoś ze służby: którędy iść do krzeseł? — wybuchnął śmiech.", + "92962": "— Pewnie jakiś szlachcic z Wołynia — mówili eleganci. — Ale co on ma pod pachą?…", + "92963": "— Może bigos albo pneumatyczną poduszkę…", + "92964": "Osmagany szyderstwem, oblany zimnym potem, dostał się nareszcie pan Ignacy do upragnionych krzeseł. Było ledwie po siódmej i widzowie dopiero zaczęli się gromadzić; ten i ów wchodził do krzeseł w kapeluszu na głowie, loże były puste i tylko na galeriach czerniała masa ludu, a na paradyzie już wymyślano i wołano policji.", + "92965": "„O ile się zdaje, zebranie będzie bardzo ożywione” — mruknął z bladym uśmiechem nieszczęśliwy pan Ignacy sadowiąc się w pierwszym rzędzie.", + "92966": "Z początku patrzył tylko na prawą dziurkę w kurtynie ślubując, że nie oderwie od niej oczu. W parę minut jednakże ochłonął ze wzruszenia, a nawet nabrał takiego animuszu, że począł oglądać się. Sala wydała mu się jakaś niewielka i brudna i dopiero gdy zastanawiał się nad przyczynami tych zmian, przypomniał sobie, że ostatni raz był w teatrze na występie Dobrskiego w Halce, mniej więcej przed szesnastoma laty.", + "92967": "Tymczasem sala napełniała się, a widok pięknych kobiet, zasiadających w lożach, do reszty orzeźwił pana Ignacego. Stary subiekt wydobył nawet małą lornetkę i zaczął przypatrywać się fizjognomiom; przy tej zaś okazji zrobił smutne odkrycie, że i jemu przypatrują się z amfiteatru, z dalszych rzędów krzeseł, ba! nawet z lóż… Gdy zaś przeniósł swoje zdolności psychiczne od oka do ucha, pochwycił wyrazy latające jak osy:", + "92968": "— Cóż to za oryginał?…", + "92969": "— Ktoś z prowincji.", + "92970": "— Ale skąd on wyrwał taki surdut?…", + "92971": "— Uważasz pan jego breloki przy dewizce? Skandal!…", + "92972": "— Albo kto się tak dziś czesze?…", + "92973": "Niewiele brakowało, ażeby pan Ignacy upuścił swoje album i cylinder i uciekł z gołą głową z teatru. Na szczęście, w ósmym rzędzie krzeseł zobaczył znajomego fabrykanta pierników, który w odpowiedzi na ukłon Rzeckiego opuścił swoje miejsce i zbliżył się do pierwszego rzędu.", + "92974": "— Na miłość boską, panie Pifke — szepnął zalany potem — usiądź pan na moim miejscu i oddaj mi swoje…", + "92975": "— Z największą chęcią — odparł głośno rumiany fabrykant. — Cóż, źle tu panu?… Pyszne miejsce!…", + "92976": "— Doskonałe. Ale ja wolę dalej… Gorąco mi…", + "92977": "— Tam tak samo, ale mogę usiąść. A co to masz pan za paczkę?…", + "92978": "Teraz dopiero Rzecki przypomniał sobie obowiązek.", + "92979": "— Uważa pan, drogi panie Pifke, jakiś wielbiciel tego… tego Rossiego…", + "92980": "— Ba, któż by Rossiego nie uwielbiał! — odpowiedział Pifke. — Mam libretto do Makbeta, może panu dać?…", + "92981": "— Owszem. Ale… ten wielbiciel, uważa pan, kupił u nas kosztowny album i prosił, ażeby po trzecim akcie wręczyć je Rossiemu…", + "92982": "— Zrobię to z przyjemnością! — zawołał otyły Pifke pchając się na miejsce Rzeckiego.", + "92983": "Pan Ignacy miał jeszcze kilka bardzo przykrych chwil. Musiał wydobyć się z pierwszego rzędu krzeseł, gdzie zebrani eleganci spoglądali na jego surdut i na jego krawat, i na jego aksamitną kamizelkę z ironicznymi uśmiechami. Potem musiał wejść do ósmego rzędu krzeseł, gdzie wprawdzie bez ironii patrzono na jego garnitur, ale gdzie musiał potrącać o kolana siedzących dam…", + "92984": "— Stokrotnie przepraszam — mówił zawstydzony. — Ale tak ciasno…", + "92985": "— Potrzebujesz pan nie mówić brzydkie słowo — odpowiedziała mu jedna z dam, w której nieco podmalowanych oczach pan Ignacy nie dojrzał jednak gniewu za swój postępek. Był przecież tak zażenowany, że chętnie poszedłby do spowiedzi, byle tylko oczyścić duszę z plamy owych potrącań.", + "92986": "Nareszcie znalazł krzesło i odetchnął. Tu przynajmniej nie zwracano na niego uwagi, częścią z powodu skromnego miejsca, jakie zajmował, częścią, że teatr był przepełniony i już zaczęło się widowisko.", + "92987": "Gra artystów z początku nie obchodziła go, oglądał się więc po sali i przede wszystkim spostrzegł Wokulskiego. Siedział on w czwartym rzędzie i wpatrywał się bynajmniej nie w Rossiego, ale w lożę, którą zajmowała panna Izabela z panem Tomaszem i hrabiną. Rzecki parę razy w życiu widział ludzi zamagnetyzowanych i zdawało mu się, że Wokulski ma taki wyraz fizjognomii, jak gdyby był zamagnetyzowany przez ową lożę. Siedział bez ruchu, jak człowiek śpiący, z szeroko otwartymi oczyma.", + "92988": "Kto by jednakże tak oczarował Wokulskiego? Pan Ignacy nie mógł się domyślić. Zauważył przecie inną rzecz: ile razy nie było Rossiego na scenie, panna Izabela obojętnie oglądała się po sali albo rozmawiała z ciotką. Lecz gdy wyszedł Makbet-Rossi, przysłaniała twarz do połowy wachlarzem i cudownymi, rozmarzonymi oczyma zdawała się pożerać aktora. Czasami wachlarz z białych piór opadał jej na kolana, a wtedy Rzecki na twarzy panny Izabeli spostrzegał ten sam wyraz zamagnetyzowania, który go tak zdziwił w fizjognomii Wokulskiego.", + "92989": "Spostrzegł jeszcze inne rzeczy. Kiedy piękne oblicze panny Izabeli wyrażało najwyższy zachwyt, wtedy Wokulski pocierał sobie ręką wierzch głowy. A wówczas, jakby na komendę, z galerii i z paradyzu odzywały się gwałtowne oklaski i wrzaskliwe okrzyki: „Brawo, brawo Rossi!…” Zdawało się nawet panu Ignacemu, że gdzieś w tym chórze odróżnia zmęczony głos inkasenta Obermana, który pierwszy zaczynał wrzeszczeć, a ostatni milknął.", + "92990": "„Do diabła! — pomyślał — czyżby Wokulski dyrygował klakierami?”", + "92991": "Ale wnet odpędził to nieusprawiedliwione podejrzenie. Rossi bowiem grał znakomicie i klaskali mu wszyscy z równym zapałem. Najmocniej jednak pan Pifke, jowialny fabrykant pierników, który stosownie do umowy po trzecim akcie z wielkim hałasem podał Rossiemu album.", + "92992": "Wielki aktor nie kiwnął nawet głową Pifkemu; natomiast złożył głęboki ukłon w kierunku loży, gdzie siedziała panna Izabela, a może — tylko w tym kierunku.", + "92993": "„Przywidzenia!… przywidzenia!… — myślał pan Ignacy opuszczając teatr po ostatnim akcie. — Stach przecie nie byłby aż tak głupi…”", + "92994": "W rezultacie jednak pan Ignacy nie był niezadowolony z pobytu w teatrze. Gra Rossiego podobała mu się; niektóre sceny, jak morderstwo króla Dunkana albo ukazanie się ducha Banka, zrobiły na nim potężne wrażenie, a już całkiem był oczarowany zobaczywszy, jak Makbet bije się na rapiery.", + "92995": "Toteż wychodząc z teatru nie miał pretensji do Wokulskiego; owszem, zaczął nawet podejrzywać, że kochany Stach tylko dla zrobienia mu przyjemności wymyślił komedię z wręczeniem podarunku Rossiemu.", + "92996": "„On wie, poczciwy Stach — myślał — że tylko przynaglony mogłem pójść na włoskich aktorów… No i dobrze się stało. Pysznie gra ten facet i muszę zobaczyć go drugi raz… Zresztą — dodał po chwili — kto ma tyle pieniędzy co Stach, może robić prezenta aktorom. Ja wprawdzie wolałbym jaką ładnie zbudowaną aktorkę, ale… Ja jestem człowiek innej epoki, nawet nazywają mnie bonapartystą i romantykiem…”", + "92997": "Myślał tak i mruczał po cichu, gdyż nurtowała go inna myśl, którą chciał w sobie zagłuszyć:", + "92998": "„Dlaczego Stach tak dziwnie przypatrywał się loży, w której siedziała hrabina, pan Łęcki i panna Łęcka?… Czyliżby?… Eh! cóż znowu… Wokulski ma przecież zbyt wiele rozumu, ażeby mógł przypuszczać, że coś z tego być może… Każde dziecko pojęłoby od razu, że ta panna, w ogóle zimna jak lód, dziś szaleje za Rossim… Jak ona na niego patrzyła, jak się nawet czasami zapominała i jeszcze gdzie, w teatrze, wobec tysiąca osób!… Nie, to głupstwo. Słusznie nazywają mnie romantykiem…”", + "92999": "I znowu usiłował myśleć o czym innym. Poszedł nawet (mimo późnej nocy) do restauracji, gdzie grała muzyka złożona ze skrzypców, fortepianu i arfy. Zjadł pieczeń z kartoflami i z kapustą, wypił kufel piwa, potem drugi kufel, potem trzeci i czwarty… nawet siódmy… Zrobiło mu się tak jakoś raźnie, że cisnął arfiarce na talerz dwie czterdziestówki i zaczął śpiewać pod nosem. A potem przyszło mu do głowy, że — koniecznie, ale to koniecznie powinien zaprezentować się czterem Niemcom, którzy przy bocznym stoliku jedzą pekeflejsz z grochem.", + "93000": "„Dlaczego ja miałbym się im prezentować?… Niech oni mnie się zaprezentują” — myślał pan Ignacy.", + "93001": "I w tej chwili opanowała go idea, że tamci czterej panowie powinni mu się zaprezentować, jako starszemu wiekiem tudzież byłemu oficerowi węgierskiej piechoty, która przecież porządnie biła Niemców. Zawołał nawet usługującą dziewczynę w celu wysłania jej do owych czterech panów jedzących pekeflejsz, gdy wtem muzyka złożona ze skrzypców, arfy i fortepianu zagrała… Marsyliankę.", + "93002": "Pan Ignacy przypomniał sobie Węgry, piechotę, Augusta Katza i czując, że mu łzy nabiegają do oczu, że się lada chwilę rozpłacze, porwał ze stołu swój cylinder sprzed wojny francusko-pruskiej i rzuciwszy na stół rubla wybiegł z restauracji.", + "93003": "Dopiero gdy na ulicy owionęło go świeże powietrze, oparł się o słup latarni gazowej i spytał:", + "93004": "— Do diabła, czyżbym się upił?… Ba! siedem kufli…", + "93005": "Wrócił do domu starając się iść jak najprościej i teraz dopiero przekonał się, że warszawskie chodniki są nadzwyczaj nierówne: co kilkanaście kroków bowiem musiał zbaczać albo w stronę rynsztoka, albo w stronę kamienic. Potem (dla przekonania samego siebie, że jego umysłowe zdolności znajdują się w kwitnącym stanie) zaczął rachować gwiazdy na niebie.", + "93006": "— Raz… dwa… trzy… siedem… siedem… Co to jest siedem?… Ach, siedem kufli piwa… Czyżbym naprawdę?… Po co ten Stach wysłał mnie do teatru!…", + "93007": "Do domu trafił od razu i od razu znalazł dzwonek. Zadzwoniwszy jednak aż siedem razy na stróża, uczuł potrzebę oparcia się o kąt, zawarty między bramą i ścianą, i usiłował zliczyć, nie z potrzeby, ale ot, tak sobie: ile też upłynie minut, zanim mu stróż otworzy? W tym celu wydobył zegarek z sekundnikiem i przekonał się, że — już jest wpół do drugiej.", + "93008": "— Podły stróż! — mruknął. — Ja muszę wstać o szóstej, a on do wpół do drugiej trzyma mnie na ulicy…", + "93009": "Szczęściem, stróż natychmiast otworzył furtkę, przez którą pan Ignacy krokiem zupełnie pewnym, a nawet więcej niż pewnym, bardzo pewnym, przeszedł całą sień czując, że jego cylinder siedzi mu trochę na bakier, ale tylko troszeczkę. Następnie bez żadnej trudności znalazłszy drzwi swego mieszkania usiłował po kilka razy na próżno wprowadzić klucz do zamku. Czuł dziurkę pod palcem, ściskał w ręce klucz tak mocno jak nigdy i mimo to nie mógł trafić.", + "93010": "— Czyliżbym naprawdę?…", + "93011": "W tej właśnie chwili otworzyły się drzwi, a współcześnie jego jednooki pudel Ir, nie podnosząc się z pościeli, parę razy szczeknął:", + "93012": "— Tak… tak!…", + "93013": "— Milcz, ty podła świnio!… — mruknął pan Ignacy i nie zapalając lampy, rozebrał się i położył do łóżka.", + "93014": "Sny miał okropne. Śniło mu się czy tylko przywidywało, że ciągle jest w teatrze i że widzi Wokulskiego z szeroko otwartymi oczyma, zapatrzonego w jedną lożę. W loży tej siedziała hrabina, pan Łęcki i panna Izabela. Rzeckiemu zdawało się, że Wokulski patrzy tak na pannę Izabelę.", + "93015": "— Niepodobna! — mruknął. — Stach nie jest aż tak głupi…", + "93016": "Tymczasem (wszystko w marzeniu) panna Izabela podniosła się z fotelu i wyszła z loży, a Wokulski za nią, wciąż patrząc jak człowiek zamagnetyzowany. Panna Izabela opuściła teatr, przeszła plac Teatralny i lekkim krokiem wbiegła na ratuszową wieżę, a Wokulski za nią, wciąż patrząc jak człowiek zamagnetyzowany. A potem z ganku ratuszowej wieży panna Izabela, uniósłszy się jak ptak, przepłynęła na gmach teatralny, a Wokulski, chcąc lecieć za nią, runął z wysokości dziesięciu pięter na ziemię.", + "93017": "— Jezus! Maria!… — jęknął Rzecki zrywając się z łóżka.", + "93018": "— Tak!… tak!… — odszczeknął mu Ir przez sen.", + "93019": "— No, już widzę, że jestem zupełnie pijany — mruknął pan Ignacy kładąc się znowu i niecierpliwie naciągając kołdrę, pod którą drżał.", + "93020": "Kilka minut leżał z otwartymi oczami i znowu przywidziało mu się, że jest w teatrze, akurat po zakończeniu trzeciego aktu, w chwili kiedy fabrykant Pifke miał podać Rossiemu album Warszawy i jej piękności. Pan Ignacy wytęża wzrok (Pifke bowiem jego zastępuje), wytęża wzrok i z najwyższym przerażeniem widzi, że niecny Pifke zamiast kosztownego albumu podaje Włochowi jakąś paczkę owiniętą w papier i niedbale zawiązaną szpagatem.", + "93021": "I jeszcze gorsze rzeczy widzi pan Ignacy. Włoch bowiem uśmiecha się ironicznie, odwiązuje szpagat, odwija papier i wobec panny Izabeli, Wokulskiego, hrabiny i tysiąca innych widzów ukazuje… żółte nankinowe spodnie z fartuszkiem na przodzie i ze strzemiączkami u dołu. Właśnie te same, których pan Ignacy używał w epoce sławnej kampanii sewastopolskiej!…", + "93022": "Na domiar okropności nędzny Pifke wrzeszczy: „Oto jest dar panów: Stanisława Wokulskiego, kupca, i Ignacego Rzeckiego, jego dysponenta!” Cały teatr wybucha śmiechem; wszystkie oczy i wszystkie wskazujące palce skierowują się na ósmy rząd krzeseł i właśnie na to krzesło, gdzie siedzi pan Ignacy. Nieszczęśliwy chce zaprotestować, lecz czuje, że głos zastyga mu w gardle, a na domiar niedoli on sam — zapada się gdzieś. Zapada się w niezmierny, niezgłębiony ocean nicości, w którym będzie spoczywał na wieki wieczne nie objaśniwszy widzów teatralnych, że nankinowe spodnie z fartuszkiem i strzemiączkami wykradziono mu podstępem ze zbioru jego osobistych pamiątek.", + "93023": "Po nocy fatalnie spędzonej Rzecki obudził się dopiero o trzy kwadranse na siódmą. Własnym oczom nie chciał wierzyć patrząc na zegarek, ale w końcu uwierzył. Uwierzył nawet w to, że wczoraj był nieco podchmielony; o czym zresztą wymownie świadczył lekki ból głowy i ogólna ociężałość członków.", + "93024": "Wszystkie te jednak chorobliwe objawy mniej trwożyły pana Ignacego aniżeli jeden straszny symptom, oto: nie chciało mu się iść do sklepu!… Co gorsze: nie tylko czuł lenistwo, ale nawet zupełny brak ambicji; zamiast bowiem wstydzić się swego upadku i walczyć z próżniaczymi instynktami, on, Rzecki, wynajdywał sobie powody do jak najdłuższego zatrzymania się w pokoju.", + "93025": "To zdawało mu się, że Ir jest chory, to, że rdzewieje nigdy nie używana dubeltówka, to znowu, że jest jakiś błąd w zielonej firance, która zasłaniała okna, a nareszcie, że herbata jest za gorąca i trzeba ją pić wolniej niż zwykle.", + "93026": "W rezultacie pan Ignacy spóźnił się o czterdzieści minut do sklepu i ze spuszczoną głową przekradł się do kantorka. Zdawało mu się, że każdy z „panów” (a jak na złość wszyscy przyszli dziś na czas!), że każdy z najwyższą wzgardą patrzy na jego podsiniałe oczy, ziemistą cerę i lekko drżące ręce.", + "93027": "„Gotowi jeszcze myśleć, że oddawałem się rozpuście!” — westchnął nieszczęsny pan Ignacy.", + "93028": "Potem wydobył księgi, umaczał pióro i niby to zaczął rachować. Był przekonany, że cuchnie piwem jak stara beczka, którą już wyrzucono z piwnicy, i zupełnie serio począł rozważać: czy nie należało podać się do dymisji po spełnieniu całego szeregu tak haniebnych występków?", + "93029": "„Spiłem się… późno wróciłem do domu… późno wstałem… o czterdzieści minut spóźniłem się do sklepu…”", + "93030": "W tej chwili zbliżył się do niego Klejn z jakimś listem.", + "93031": "— Było na kopercie napisane: „bardzo pilno”, więc otworzyłem — rzekł mizerny subiekt podając papier Rzeckiemu.", + "93032": "Pan Ignacy otworzył i czytał:", + "93033": "„Człowieku głupi czy nikczemny! Pomimo tylu życzliwych ostrzeżeń kupujesz jednak dom, który stanie się grobem twego w tak nieuczciwy sposób zdobytego majątku…”", + "93034": "Pan Ignacy rzucił okiem na wiersz ostatni, ale nie znalazł podpisu: list był anonimowy. Spojrzał na kopertę — miała adres Wokulskiego. Czytał dalej:", + "93035": "„Jaki zły los postawił cię na drodze pewnej szlachetnej damy, której o mało nie zabiłeś męża, a dziś chcesz jej wydrzeć dom, gdzie zmarła jej ukochana córka?… I po co to robisz?… Dlaczego płacisz, jeżeli prawda, aż dziewięćdziesiąt tysięcy rubli za kamienicę niewartą siedemdziesięciu tysięcy?… Są to sekreta twojej czarnej duszy, które kiedyś sprawiedliwość boska odkryje, a zacni ludzie ukarzą pogardą.", + "93036": "Zastanów się więc, póki czas. Nie gub swej duszy i majątku i nie zatruwaj spokoju zacnej damie, która w nieutulonym żalu po stracie córki tę jedną ma dziś pociechę, że może przesiadywać w pokoju, gdzie nieszczęśliwe dziecię oddało Bogu ducha. Upamiętaj się, zaklinam cię — życzliwa…”", + "93037": "Skończywszy czytanie pan Ignacy potrząsnął głową.", + "93038": "— Nic nie rozumiem — rzekł. — Chociaż bardzo wątpię o życzliwości tej damy.", + "93039": "Klejn lękliwie obejrzał się dokoła sklepu, a widząc, że ich nikt nie śledzi, zaczął szeptać:", + "93040": "— Bo to, uważa pan, nasz stary podobno kupuje dom Łęckiego, który właśnie jutro mają wierzyciele sprzedać przez licytację…", + "93041": "— Stach… to jest… pan Wokulski kupuje dom?", + "93042": "— Tak, tak… — potakiwał Klejn głową. — Ale kupuje nie na własne imię, tylko za pośrednictwem starego Szlangbauma… Tak przynajmniej mówią w domu, bo i ja tam mieszkam.", + "93043": "— Za dziewięćdziesiąt tysięcy rubli?…", + "93044": "— Właśnie. A że baronowa Krzeszowska chciałaby kupić tę kamienicę za siedemdziesiąt tysięcy rubli, więc anonim zapewne pochodzi od niej. Nawet założyłbym się, że od niej, bo to piekielna baba…", + "93045": "Gość, przybyły do sklepu z zamiarem kupienia parasola, oderwał Klejna od Rzeckiego. Panu Ignacemu zaczęły krążyć po głowie bardzo szczególne myśli.", + "93046": "„Jeżeli ja — mówił do siebie — przez zmarnowanie jednego wieczora narobiłem tyle zamętu w sklepie, to niby — jakiego zamętu w interesach narobi Stach, który marnuje dziś dnie i tygodnie na teatry włoskie, i zresztą — nawet nie wiem na co?…”", + "93047": "W tej chwili jednak przypomniał sobie, że w sklepie z jego winy zamęt jest niewielki, prawie go nie ma, i że interes handlowy w ogóle idzie świetnie. Nawet co prawda to i sam Wokulski, pomimo dziwnego trybu życia, nie zaniedbuje obowiązków kierownika instytucji.", + "93048": "„Ale po co on chce uwięzić dziewięćdziesiąt tysięcy rubli w murach?… Skąd się i tu znowu biorą ci Łęccy?… Czyliżby… Eh! Stasiek taki głupi nie jest…”", + "93049": "Swoją drogą niepokoiła go myśl kupna kamienicy.", + "93050": "„Zapytam się Henryka Szlangbauma” — rzekł, wstając od kantorka.", + "93051": "W oddziale tkanin mały, zgarbiony Szlangbaum, z czerwonymi oczyma i wyrazem zajadłości na twarzy, kręcił się jak zwykłe, skacząc po drabince albo nurzając się między sztukami perkalu. Tak już przywykł do swojej gorączkowej roboty, że choć nie było interesantów, on ciągle wydostawał jakąś sztukę, odwijał i zawijał, ażeby następnie umieścić ją na właściwym miejscu.", + "93052": "Zobaczywszy pana Ignacego Szlangbaum zawiesił swoją jałową pracę i otarł pot z czoła.", + "93053": "— Ciężko, co?… — rzekł.", + "93054": "— Bo po co pan przekładasz te graty, skoro nie ma gości w sklepie? — odparł Rzecki.", + "93055": "— Bah!… gdybym tego nie robił, zapomniałbym, gdzie co leży… stawy zaśniedziałyby w członkach… Zresztą — jużem przywykł… Pan ma jaki interes do mnie?…", + "93056": "Rzecki stropił się na chwilę.", + "93057": "— Nie… Tak chciałem zobaczyć, jak panu tu idzie — odpowiedział pan Ignacy rumieniąc się, o ile to było możliwe w jego wieku.", + "93058": "„Czyżby i on mnie posądzał i śledził?… — błysnęło w głowie Szlangbaumowi i gniew go ogarnął. — Tak, ma ojciec rację… Dziś wszyscy huzia! na Żydów. Niedługo już trzeba będzie zapuścić pejsy i włożyć jarmułkę…”", + "93059": "„On coś wie!” — pomyślał Rzecki i rzekł głośno:", + "93060": "— Podobno… podobno szanowny ojciec pański kupuje jutro kamienicę… kamienicę pana Łęckiego?…", + "93061": "— Nic o tym nie wiem — odpowiedział Szlangbaum spuszczając oczy. W duchu zaś dodał:", + "93062": "„Mój stary kupuje dom dla Wokulskiego, a oni myślą i pewnie mówią: ot, patrzajcie, znowu Żyd, lichwiarz zrujnował jednego katolika i pana z panów…”", + "93063": "„Coś wie, tylko gadać nie chce — myślał Rzecki. — Zawsze Żyd…”", + "93064": "Pokręcił się jeszcze po sali, co Szlangbaum uważał za dalszy ciąg posądzeń i śledzenia go, i wrócił do siebie, wzdychając.", + "93065": "„To jest okropne, że Stach ma więcej zaufania do Żydów aniżeli do mnie…”", + "93066": "„Po co on jednak kupuje ten dom, po co wdaje się z Łęckimi… A może nie kupuje?… Może to tylko pogłoski?…”", + "93067": "Tak się lękał uwięzienia w murach dziewięćdziesięciu tysięcy rubli gotówki, że cały dzień tylko o tym myślał. Była chwila, że chciał wprost zapytać Wokulskiego, ale — zabrakło mu odwagi.", + "93068": "„Stach — mówił w sobie — wdaje się dziś tylko z panami, a ufa Żydom. Co jemu po starym Rzeckim!…”", + "93069": "Więc postanowił pójść jutro do sądu i zobaczyć, czy naprawdę stary Szlangbaum kupi dom Łęckich i czy, jak mówił Klejn, dolicytuje go do dziewięćdziesięciu tysięcy rubli. Jeżeli to się sprawdzi, będzie znakiem, że wszystko inne jest prawdą.", + "93070": "W południe wpadł do sklepu Wokulski i zaczął rozmawiać z Rzeckim wypytując go o wczorajszy teatr i o to: dlaczego uciekł z pierwszego rzędu krzeseł, a album kazał doręczyć Rossiemu przez Pifkego. Ale pan Ignacy miał w sercu tyle żalów i tyle wątpliwości co do swego kochanego Stacha, że odpowiadał mu półgębkiem i z nachmurzoną twarzą.", + "93071": "Więc i Wokulski umilknął i opuścił sklep z goryczą w duszy.", + "93072": "„Wszyscy odwracają się ode mnie — mówił sobie — nawet Ignacy… Nawet on… Ale ty mi to wynagrodzisz!…” — dodał już na ulicy, patrząc w stronę Alei Ujazdowskiej.", + "93073": "Po wyjściu Wokulskiego ze sklepu Rzecki ostrożnie wypytał się „panów”, w którym sądzie i o której godzinie odbywają się licytacje domów. Potem uprosił Lisieckiego o zastępstwo na jutro między dziesiątą z rana a drugą po południu i z podwójną gorliwością zabrał się do swoich rachunków. Machinalnie (choć bez błędu) dodawał długie jak Nowy Świat kolumny cyfr, a w przerwach myślał:", + "93074": "„Dzisiaj zmarnowałem blisko godzinę, jutro zmarnuję z pięć godzin, a wszystko dlatego, że Stach więcej ufa Szlangbaumom aniżeli mnie… Na co jemu kamienica?… Po jakiego diabła wdaje się z tym bankrutem Łęckim?… Skąd mu strzeliło do łba latać na włoski teatr i jeszcze dawać kosztowne prezenta temu przybłędzie Rossiemu?…”", + "93075": "Nie podnosząc głowy od ksiąg siedział przy kantorku do szóstej, a tak był zatopiony w robocie, że już nie tylko nie przyjmował pieniędzy, ale nawet nie widział i nie słyszał gości, którzy roili się i hałasowali w sklepie jak olbrzymie pszczoły w ulu. Nie spostrzegł też jednego najmniej spodziewanego gościa, którego „panowie” witali okrzykami i głośnymi pocałunkami.", + "93076": "Dopiero gdy przybysz stanąwszy nad nim krzyknął mu w ucho:", + "93077": "— Panie Ignacy, to ja!…", + "93078": "Rzecki ocknął się, podniósł głowę, brwi i oczy w górę i zobaczył Mraczewskiego…", + "93079": "— Hę?… — spytał pan Ignacy przypatrując się młodemu elegantowi, który opalił się, zmężniał, a nade wszystko utył.", + "93080": "— No, co… no, co słychać?… — ciągnął pan Ignacy podając mu rękę. — Co z polityki?…", + "93081": "— Nic nowego — odparł Mraczewski. — Kongres w Berlinie robi swoje, Austriacy wezmą Bośnię.", + "93082": "— No, no, no… żarty, żarty!… A o małym Napoleonku co słychać?", + "93083": "— Uczy się w Anglii w szkole wojskowej i podobno kocha się w jakiejś aktorce…", + "93084": "— Zaraz kocha się!… — powtórzył drwiąco pan Ignacy. — A do Francji nie wraca?… Jakże się pan miewasz?… Skądeś się tu wziął?… No, gadaj prędko — zawołał Rzecki wesoło, uderzając go w ramię. — Kiedyżeś przyjechał?…", + "93085": "— A to cała historia! — odpowiedział Mraczewski rzucając się na fotel. — Przyjechaliśmy tu dziś z Suzinem o jedynastej… Od pierwszej do trzeciej byliśmy z nim u Wokulskiego, a po trzeciej wpadłem na chwilę do matki i na chwilę do pani Stawskiej… Pyszna kobieta, co?…", + "93086": "— Stawska?… Stawska?… — przypominał sobie Rzecki trąc czoło.", + "93087": "— Znasz ją pan przecie. Ta piękna, co to ma córeczkę… Co to się tak podobała panu…", + "93088": "— Ach, ta!… wiem… Nie mnie się podobała — westchnął Rzecki — tylko myślałem, że dobra byłaby z niej żona dla Stacha…", + "93089": "— Paradny pan jesteś — roześmiał się Mraczewski. — Przecież ona ma męża…", + "93090": "— Męża?", + "93091": "— Naturalnie. Zresztą znane nazwisko. Przed czterema laty uciekł biedak za granicę, bo posądzili go o zabicie tej…", + "93092": "— Ach, pamiętam!… Więc to on?… Dlaczegóż nie wrócił, boć przecie okazało się, że nie winien?…", + "93093": "— Rozumie się, że nie winien — prawił Mraczewski. — Ale swoją drogą, jak dmuchnął do Ameryki, tak po dziś dzień nie ma o nim wiadomości. Pewnie biedak gdzieś zmarniał, a kobieta została ani panną, ani wdową… Okropny los!… Utrzymywać cały dom z haftu, z gry na fortepianie, z lekcyj angielskiego… pracować cały dzień jak wół i jeszcze nie mieć męża… Biedne te kobiety!… My byśmy, panie Ignacy, tak długo nie wytrwali w cnocie, co?… O, wariat stary…", + "93094": "— Kto wariat? — spytał Rzecki, zdumiony nagłym przejściem w rozmowie.", + "93095": "— Któż by, jeżeli nie Wokulski — odparł Mraczewski. — Suzin jedzie do Paryża i chce go gwałtem zabrać, bo ma tam robić jakieś ogromne zakupy towarów. Nasz stary nie zapłaciłby grosza za podróż, miałby książęce życie, bo Suzin im dalej od żony, tym szerzej rozpuszcza kieszeń… E! i jeszcze zarobiłby z dziesięć tysięcy rubli.", + "93096": "— Stach… to jest nasz pryncypał zarobiłby z dziesięć tysięcy? — spytał Rzecki.", + "93097": "— Naturalnie. Ale cóż, kiedy tak już zgłupiał…", + "93098": "— No, no… panie Mraczewski!… — zgromił go pan Ignacy", + "93099": "— Ale słowo honoru, że zgłupiał. Bo przecież wiem, że jedzie na wystawę do Paryża, i to lada tydzień…", + "93100": "— Tak.", + "93101": "— Więc nie wolałby jechać z Suzinem, nic nie wydać i jeszcze tyle zarobić?… Przez dwie godziny błagał go Suzin: „Jedź ze mną, Stanisławie Piotrowiczu”, prosił, kłaniał się i na nic… Wokulski nie i nie!… Mówił, że ma tutaj jakieś interesa…", + "93102": "— No, ma… — wtrącił Rzecki.", + "93103": "— O tak, ma… — przedrzeźniał go Mraczewski. — Największy jego interes jest nie zrażać Suzina, który pomógł mu zrobić majątek, dziś daje mu ogromny kredyt i nieraz mówił do mnie, że nie uspokoi się, dopóki Stanisław Piotrowicz nie odłoży sobie choć z milion rubli… I takiemu przyjacielowi odmawiać tak drobnej usługi, zresztą bardzo dobrze opłaconej! — oburzał się Mraczewski.", + "93104": "Pan Ignacy otworzył usta, lecz przygryzł je. O mało że się nie wygadał w tej chwili, iż Wokulski kupuje dom Łęckiego i że tak wielkie prezenta daje Rossiemu.", + "93105": "Do kantorka zbliżył się Klejn z Lisieckim. Mraczewski spostrzegłszy, że są nie zajęci, zaczął rozmawiać z nimi, a pan Ignacy znowu został sam nad swoją księgą.", + "93106": "„Nieszczęście! — myślał. — Dlaczego ten Stach nie jedzie darmo do Paryża i jeszcze zniechęca do siebie Suzina?… Jaki zły duch spętał go z tymi Łęckimi… Czyżby?… Eh! przecie on aż tak głupim nie jest… A swoją drogą, szkoda tej podróży i dziesięciu tysięcy rubli… Mój Boże! jak się to ludzie zmieniają…”", + "93107": "Schylił głowę i posuwając palcem z dołu do góry albo z góry na dół, sumował kolumny cyfr długich jak Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście. Sumował bez błędu, nawet z cicha mruczał, a jednocześnie myślał sobie, że jego Stach znajduje się na jakiejś fatalnej pochyłości.", + "93108": "„To darmo — szeptał mu głos ukryty na samym dnie duszy — to darmo!… Stach wklepał się w grubą awanturę… I z pewnością w polityczną awanturę, bo taki człowiek jak on nie wariowałby dla kobiety, choćby nawet była nią sama — panna… Ach, do diabła! omyliłem się… Wyrzeka się, gardzi dziesięcioma tysiącami rubli, on, który osiem lat temu musiał pożyczać ode mnie po dziesięć rubli na miesiąc, ażeby za to wykarmić się jak nędzarz… A teraz rzuca w błoto dziesięć tysięcy rubli, pakuje w kamienicę dziewięćdziesiąt tysięcy, robi aktorom prezenta po kilkadziesiąt rubli… Jak mi Bóg miły, nic nie rozumiem! I to niby jest pozytywista, człowiek realnie myślący… Mnie nazywają starym romantykiem, ale przecież takich głupstw nie robiłbym… No, chociaż jeżeli zabrnął w politykę…”", + "93109": "Na tych medytacjach upłynął mu czas do zamknięcia sklepu. Głowa go trochę bolała, więc wyszedł na spacer na Nowy Zjazd i wróciwszy do domu wcześnie spać się położył.", + "93110": "„Jutro — mówił do siebie — zrozumiem ostatecznie, co się święci. Jeżeli Szlangbaum kupi dom Łęckiego i da dziewięćdziesiąt tysięcy rubli, to znaczy, że go naprawdę Stach podstawił i już jest skończonym wariatem… A może też Stach nie kupuje kamienicy, może to wszystko plotki?…”", + "93111": "Zasnął i śniło mu się, że w oknie jakiegoś wielkiego domu widzi pannę Izabelę, do której stojący obok niego Wokulski chce biec. Na próżno zatrzymuje go pan Ignacy, aż pot oblewa mu całe ciało. Wokulski wyrywa mu się i znika w bramie kamienicy.", + "93112": "„Stachu, wróć się!…” — krzyczy pan Ignacy widząc, że dom poczyna się chwiać.", + "93113": "Jakoż dom zawala się. Panna Izabela, uśmiechnięta, wylatuje z niego jak ptak, a Wokulskiego nie widać…", + "93114": "„Może wbiegł na podwórko i ocalał…” — myśli pan Ignacy i budzi się z mocnym biciem serca.", + "93115": "Nazajutrz pan Ignacy budzi się na kilka minut przed szóstą; przypomina sobie, że to dziś właśnie licytują kamienicę Łęckiego, że ma przypatrzeć się temu widowisku, i zrywa się z łóżka jak sprężyna. Biegnie boso do wielkiej miednicy, oblewa się cały zimną wodą i patrząc na swoje patykowate nogi mruczy:", + "93116": "„Zdaje mi się, że trochę utyłem.”", + "93117": "Przy skomplikowanym procesie mycia się pan Ignacy robi dziś taki zgiełk, że budzi Ira. Brudny pudel otwiera jedyne oko, jakie mu pozostało, i snadź dostrzegłszy niezwykłe ożywienie swego pana zeskakuje z kufra na podłogę. Przeciąga się, ziewa, wydłuża w tył jedną nogę, potem drugą nogę, potem na chwilę siada naprzeciw okna, za którym słychać bolesny krzyk zarzynanej kury, i zmiarkowawszy, że naprawdę nic się nie stało, wraca na swoją pościel. Jest przy tym tak ostrożny czy może rozgniewany na pana Ignacego za fałszywy alarm, że odwraca się grzbietem do pokoju, a nosem i ogonem do ściany, jak gdyby panu Ignacemu chciał powiedzieć:", + "93118": "„Już ja tam wolę nie widzieć twojej chudości.”", + "93119": "Rzecki ubiera się w okamgnieniu i z piorunującą szybkością wypija herbatę nie patrząc ani na samowar, ani na służącego, który go przyniósł. Potem biegnie do sklepu jeszcze zamkniętego, przez trzy godziny rachuje bez względu na ruch gości i rozmowy „panów” i punkt o dziesiątej mówi do Lisieckiego:", + "93120": "— Panie Lisiecki, wrócę o drugiej…", + "93121": "— Koniec świata! — mruczy Lisiecki. — Musiało trafić się coś nadzwyczajnego, jeżeli ten safanduła wychodzi o takiej porze do miasta…", + "93122": "Stanąwszy na chodniku przed sklepem pan Ignacy dostaje ataku wyrzutów sumienia.", + "93123": "„Co ja dziś wyrabiam?… — myśli. — Co mnie obchodzą licytacje choćby pałaców, nie tylko kamienic?…”", + "93124": "I waha się: czy iść do sądu, czy wracać do sklepu? W tej chwili widzi na Krakowskim przejeżdżającą dorożkę, a w niej damę wysoką, chudą i mizerną, w czarnym kostiumie. Dama właśnie patrzy na ich sklep, a Rzecki w jej zapadłych oczach i lekko posiniałych ustach spostrzega wyraz głębokiej nienawiści.", + "93125": "„Dalibóg, że to baronowa Krzeszowska… — mruczy pan Ignacy. — Oczywiście, jedzie na licytację… Awantura!…”", + "93126": "Budzą się w nim jednak wątpliwości. Kto wie, czy baronowa jedzie do sądu; może to wszystko plotki?… „Warto sprawdzić” — myśli pan Ignacy, zapomina o swoich obowiązkach dysponenta i najstarszego subiekta i poczyna iść za dorożką. Nędzne konie wloką się tak powoli, że pan Ignacy może obserwować wehikuł na całej przestrzeni do kolumny Zygmunta. W tym miejscu dorożka skręca na lewo, a Rzecki myśli:", + "93127": "„Rozumie się, że jedzie baba na Miodową. Taniej kosztowałaby ją podróż na miotle…”", + "93128": "Przez dom Rezlera (który przypomina mu onegdajszą pijatykę!) i część Senatorskiej pan Ignacy dostaje się na Miodową. Tu przechodząc około składu herbaty Nowickiego wstępuje na chwilę, ażeby powiedzieć właścicielowi: „dzień dobry!”, i szybko ucieka, dalej mrucząc:", + "93129": "„Co on sobie pomyśli zobaczywszy mnie o tej godzinie na ulicy?… Naturalnie pomyśli, że jestem najpodlejszy dysponent, który zamiast siedzieć w sklepie, łajdaczy się po mieście… Oto los!…”", + "93130": "Przez pozostałą część drogi do sądu trapi pana Ignacego sumienie. Przybiera ono postać olbrzyma z brodą w żółtym jedwabnym kitlu i takichże spodniach, który dobrodusznie a zarazem ironicznie patrząc mu w oczy mówi:", + "93131": "„Powiedz mi pan, panie Rzecki, jaki to porządny kupiec wałęsa się o tej porze po mieście? Pan jesteś taki kupiec jak ja baletnik…”", + "93132": "I pan Ignacy czuje, że nie może nic odpowiedzieć surowemu sędziemu. Rumieni się, potnieje i już chce wracać do swoich ksiąg (w taki jednakże sposób, ażeby go zobaczył Nowicki), gdy nagle widzi przed sobą dawny pałac Paca.", + "93133": "„Tu będzie licytacja!” — mówi pan Ignacy i zapomina o skrupułach. Olbrzym z brodą, w żółtym jedwabnym kitlu, rozpływa się przed oczyma jego duszy jak mgła.", + "93134": "Rozejrzawszy się w sytuacji pan Ignacy przede wszystkim spostrzega, że do gmachu sądowego prowadzą dwie olbrzymie bramy i dwoje drzwi. Następnie widzi cztery różnej wielkości gromady starozakonnych z minami bardzo poważnymi. Pan Ignacy nie wie, dokąd iść; idzie jednak do tych drzwi, przed którymi stoi najwięcej starozakonnych, domyślając się, że tam właśnie odbywa się licytacja.", + "93135": "W tej chwili przed gmach sądu zajeżdża powóz, a w nim pan Łęcki. Pan Ignacy nie może pohamować czci dla jego pięknych, siwych wąsów i podziwu dla jego humoru. Pan Łęcki bowiem nie wygląda tak jak bankrut, któremu licytują kamienicę, ale jak milioner, który przyjechał do rejenta, ażeby podnieść drobną sumę stu kilkudziesięciu tysięcy rubli.", + "93136": "Pan Łęcki wysiada uroczyście z powozu, triumfalnym krokiem zbliża się do drzwi sądowych, a jednocześnie z drugiej strony ulicy przybiega do niego dżentelmen mający wszelakie pozory próżniaka, który jednakże jest adwokatem. Po bardzo krótkim, a nawet niedbałym powitaniu pan Łęcki pyta dżentelmena:", + "93137": "— Cóż?… kiedyż?…", + "93138": "— Za godzinkę… może trochę dłużej… — odpowiada dżentelmen.", + "93139": "— Wyobraź pan sobie — mówi z dobrotliwym uśmiechem pan Łęcki — że przed tygodniem jeden mój znajomy wziął dwakroć za dom, który go kosztował sto pięćdziesiąt tysięcy. A że mój kosztował mnie sto tysięcy, więc powinienem wziąć w tym stosunku ze sto dwadzieścia pięć…", + "93140": "— Hum!… hum!… — mruczy adwokat.", + "93141": "— Będziesz się pan śmiał — ciągnie pan Tomasz — z tego, co powiem (bo wy lubicie żartować z przeczuć i snów), a jednak dziś śniło mi się, że mój dom poszedł za sto dwadzieścia tysięcy… Mówię to panu przed licytacją, uważasz?… Za parę godzin przekonasz się, że nie należy śmiać się ze snów… Są rzeczy na niebie i ziemi…", + "93142": "— Hum!… hum!… — odpowiada adwokat i obaj panowie wchodzą w pierwsze drzwi gmachu.", + "93143": "„Chwała Bogu! — myślał pan Ignacy. — Jeżeli Łęcki weźmie sto dwadzieścia tysięcy za swój dom, to znaczy, że Stach nie zapłaci za niego dziewięćdziesięciu tysięcy rubli.”", + "93144": "Wtem ktoś lekko dotyka jego ramienia. Pan Ignacy ogląda się i widzi za sobą starego Szlangbauma.", + "93145": "— Czy może pan mnie szuka? — pyta sędziwy Żyd, bystro patrząc mu w oczy.", + "93146": "— Nie, nie… — odpowiada zmieszany pan Ignacy.", + "93147": "— Pan nie ma do mnie żaden interes?… — powtarza Szlangbaum mrugając czerwonymi powiekami.", + "93148": "— Nie, nie…", + "93149": "— Git! — mruczy Szlangbaum i odchodzi między swoich współwyznawców.", + "93150": "Panu Ignacemu robi się zimno: obecność Szlangbauma w tym miejscu budzi w nim nowe podejrzenie. Aby je rozproszyć, pan Ignacy pyta stojącego przy drzwiach woźnego, gdzie odbywają się licytacje. Woźny wskazuje mu schody.", + "93151": "Pan Ignacy biegnie na górę i wpada do jednej sali. Uderza go tłum starozakonnych, słuchających z największym skupieniem jakiejś mowy. Rzecki poznaje, że w tej chwili toczy się tu sprawa przed sądem, że przemawia prokurator i że chodzi o grube oszustwo. W sali jest duszno; mowę prokuratora tłumi nieco hałas dorożek. Sędziowie wyglądają, jakby drzemali, adwokat ziewa, oskarżony ma minę, jakby chciał oszukać sąd najwyższej instancji, starozakonni przypatrują mu się ze współczuciem, a oskarżenia słuchają z uwagą. Niektórzy przy każdym silniejszym zarzucie prokuratora krzywią się i syczą: „aj-waj!…”", + "93152": "Pan Ignacy opuszcza salę; nie dla tej sprawy tu przyszedł.", + "93153": "Znalazłszy się w przedsionku, pan Ignacy chce iść na drugie piętro; jednocześnie omija go schodząca stamtąd baronowa Krzeszowska w towarzystwie mężczyzny, który ma powierzchowność znudzonego nauczyciela języków starożytnych. Jest to jednak adwokat, o czym świadczy srebrny znaczek przypięty do klapy bardzo wytartego fraka; szaraczkowe zaś spodnie kapłana sprawiedliwości są na kolanach tak wytłoczone, jak gdyby ich właściciel, zamiast bronić swoich klientów, nieustannie oświadczał się bogini Temidzie.", + "93154": "— Więc jeżeli dopiero za godzinę — mówi jękliwym głosem pani Krzeszowska — w takim razie pójdę teraz do Kapucynów… Nie sądzi pan…", + "93155": "— Nie sądzę, ażeby wizyta pani u Kapucynów wpłynęła na przebieg licytacji — odpowiada znudzony adwokat.", + "93156": "— Gdyby jednak pan mecenas szczerze chciał, gdyby pobiegał…", + "93157": "Mecenas w wytłoczonych spodniach niecierpliwie potrząsa ręką.", + "93158": "— Ach, pani dobrodziejko — mówi — ja już tyle nabiegałem się w sprawie tej licytacji, że choćby dzisiaj należy mi się spoczynek. W dodatku mam za kilka minut urzędówkę o zabójstwo… Widzi pani te piękne damy?… Wszystkie idą słuchać mojej obrony… Efektowna sprawa!…", + "93159": "— Więc pan mecenas opuszcza mnie? — wykrzykuje baronowa.", + "93160": "— Ależ będę… będę na sali — przerywa jej adwokat — będę przy licytacji, tylko niech mi pani zostawi choć parę minut do pomyślenia o moim zabójcy…", + "93161": "I wpada w otwarte drzwi, nakazując woźnemu, ażeby nikogo nie wpuszczał.", + "93162": "— O Boże! — mówi baronowa na cały głos — nędzny zabójca ma obrońcę, ale biedna, samotna kobieta na próżno szuka człowieka, który by ujął się za jej honorem, za jej spokojem, za jej mieniem…", + "93163": "Ponieważ pan Ignacy nie chce być tym człowiekiem, więc spiesznie ucieka na dół, potrącając młode, piękne i eleganckie kobiety, które przypędziła tu żądza wysłuchania sławnego procesu o zabójstwo. To lepsze aniżeli teatr; aktorzy bowiem urzędowego widowiska grają jeżeli nie lepiej, to z pewnością realniej od dramatycznych.", + "93164": "Na schodach wciąż rozlegają się lamentacje pani Krzeszowskiej i śmiechy młodych, pięknych i eleganckich kobiet, śpieszących na oglądanie zabójcy, pokrwawionej odzieży, siekiery, którą zabił swoją ofiarę, i spoconych sędziów. Pan Ignacy ucieka z sieni aż na drugą stronę ulicy; na rogu Kapitulnej i Miodowej wpada do cukierni i kryje się w tak ciemnym kącie, w którym nie mogłaby już poznać go nawet pani Krzeszowska.", + "93165": "Każe sobie podać filiżankę pienistej czekolady, zasłania się podartą gazetą i widzi, że w tym małym pokoiku znajduje się drugi, jeszcze ciemniejszy kąt, w którym mieści się pewien okazałej tuszy jegomość i jakiś zgarbiony Żyd. Pan Ignacy myśli, że okazały jegomość jest co najmniej hrabią i właścicielem wielkich dóbr na Ukrainie, a Żyd jego faktorem; tymczasem zaś słucha toczącej się między nimi rozmowy.", + "93166": "Panie dobrodzieju — mówi zgarbiony Żyd — żeby nie to, że pana dobrodzieja nikt nie zna w Warszawie, to ja bym panu za ten interes nie dał nawet dziesięć rubli. A tak zarobi pan dobrodziej dwadzieścia pięć…", + "93167": "— I wystoję się z godzinę w dusznej sali! — odmrukuje jegomość.", + "93168": "— Prawda — ciągnie dalej Żyd — że w naszym wieku ciężko stoić, no, ale takie pieniądze to też nie chodzą piechotą… A jaką pan będzie miał reputację, kiedy się dowiedzą, że pan dobrodziej chciał kupić kamienicę za osiemdziesiąt tysięcy rubli?…", + "93169": "— Niech będzie. Ale dwadzieścia pięć rubli gotówką na stół…", + "93170": "— Niech Bóg zabroni! — odpowiada Żyd. — Pan dobrodziej dostanie do ręki pięć rubli, a dwadzieścia pójdzie na dług tego nieszczęśliwego Seliga Kupferman, co już przez dwa lata grosza od pana nie widział, choć ma wyrok.", + "93171": "Okazały pan uderza ręką w stół marmurowy i chce wychodzić. Zgarbiony Żyd chwyta go za połę surduta, znowu sadza na krześle i ofiaruje sześć rubli gotówką.", + "93172": "Po kilkuminutowym targu strony godzą się na osiem rubli, z których siedem będą wypłacone po licytacji, a rubel natychmiast. Żyd opiera się, ale majestatyczny pan jednym argumentem rozcina jego wahania:", + "93173": "— Przecież, do diabła, muszę oddać za herbatę i ciastka!", + "93174": "Żyd wzdycha, z zatłuszczonej portmonetki wydobywa najbardziej podarty papierek i wyprostowawszy go kładzie na marmurowym stole. Następnie wstaje i leniwie opuszcza ciemny pokoik, a pan Ignacy przez dziurkę gazety poznaje w nim starego Szlangbauma.", + "93175": "Pan Ignacy spiesznie dopija czekoladę i ucieka z cukierni na ulicę. Już obrzydła mu licytacja, której ma pełne uszy i pełną głowę. Chce w jakiś sposób przepędzić zbywający mu czas i spostrzegłszy otwarty kościół Kapucynów kieruje się do niego będąc pewnym, że w świątyni znajdzie spokój, przyjemny chłodek, a nade wszystko, że tam przynajmniej nie usłyszy o licytacji.", + "93176": "Wchodzi do kościoła i istotnie znajduje ciszę i chłód, a nadto nieboszczyka na katafalku otoczonego świecami, które się jeszcze nie palą, i kwiatami, które już nie pachną. Od pewnego czasu pan Ignacy nie lubi widoku trumny, więc skręca na lewo i widzi klęczącą — na posadzce w czarnym stroju kobietę. Jest to baronowa Krzeszowska, kornie zgięta ku ziemi; bije się w piersi i co chwilę podnosi chustkę do oczu.", + "93177": "„Jestem pewny, iż modli się o to, ażeby dom Łęckiego poszedł za sześćdziesiąt tysięcy rubli” — myśli pan Ignacy. Lecz że i widok pani Krzeszowskiej nie wydaje mu się ponętnym, więc cofa się na palcach i przechodzi na prawą stronę kościoła.", + "93178": "Tu znajduje się tylko parę kobiet: jedna półgłosem odmawia różaniec, druga śpi. Zresztą nikogo więcej, tylko spoza filaru wychyla się średniego wzrostu mężczyzna, energicznie wyprostowany, pomimo siwych włosów, i szepczący modlitwę z zadartą głową.", + "93179": "Rzecki poznaje w nim pana Łęckiego i myśli:", + "93180": "„Jestem pewny, że ten prosi Boga, ażeby jego dom poszedł za sto dwadzieścia tysięcy rubli…”", + "93181": "Potem spiesznie opuszcza kościół zastanawiając się, w jaki też sposób dobry Bóg zadowolni sprzeczne żądania pani baronowej Krzeszowskiej i pana Tomasza Łęckiego?", + "93182": "Nie znalazłszy, czego szukał, ani w cukierni, ani w kościele, pan Ignacy zaczyna spacerować po ulicy, niedaleko sądowego gmachu. Jest bardzo zmieszany; zdaje mu się, że każdy przechodzień patrzy mu drwiąco w oczy, jakby mówił: „Nie wolałbyś to, stary łobuzie, pilnować sklepu?”, i że z każdej dorożki wyskoczy który z „panów” donosząc mu, że sklep spalił się lub zawalił. Więc znowu myśli: czyby nie lepiej było dać za wygraną licytacji, a wrócić do swoich ksiąg i kantorka, gdy nagle słyszy rozpaczliwy krzyk.", + "93183": "To jakiś Żydek wychylił się przez okno sali sądowej i coś wrzasnął do gromady swoich współwyznawców, którzy na to hasło rzucili się do drzwi tłocząc się, potrącając spokojnych przechodniów i tupiąc niecierpliwie nogami jak spłoszone stado owiec w ciasnej owczarni.", + "93184": "„Aha, już zaczęła się licytacja!…” — mówi do siebie pan Ignacy idąc za nimi na górę.", + "93185": "W tej chwili czuje, że ktoś pochwycił go z tyłu za ramię, i odwróciwszy głowę widzi owego majestatycznego pana, który od Szlangbauma dostał w cukierni rubla zadatku. Okazały pan widocznie bardzo się śpieszy, gdyż obu pięściami toruje sobie drogę pośród zbitej masy ciał starozakonnych wołając:", + "93186": "— Na bok, parchy, kiedy ja idę na licytację!…", + "93187": "Żydzi wbrew swoim zwyczajom usuwają się i patrzą na niego z podziwem.", + "93188": "— Jakie on musi mieć pieniądze! — mruczy jeden z nich do swego sąsiada.", + "93189": "Pan Ignacy, który jest nieskończenie mniej śmiałym aniżeli okazały jegomość, zamiast pchać się jak on, zdaje się na łaskę i niełaskę losu. Prąd starozakonnych ogarnia go ze wszystkich stron. Przed sobą widzi zatłuszczony kołnierz, brudny szalik i jeszcze brudniejszą szyję; za sobą czuje zapach świeżej cebuli; z prawej strony jakaś szpakowata broda opiera mu się na obojczyku, a z lewej silny łokieć uciska mu rękę aż do ścierpnięcia.", + "93190": "Gniotą go, popychają, szarpią za odzież. Ktoś chwyta go za nogi, ktoś sięga do kieszeni, ktoś uderza go między łopatki. Nadchodzi chwila, w której pan Ignacy sądzi, że połamią mu klatkę piersiową. Podnosi oczy do nieba i widzi, że jest we drzwiach. Już, już… zaduszą go… Nagle czuje przed sobą puste miejsce, uderza głową w czyjeś wdzięki, nie dosyć starannie zasłonięte połą surduta, i — jest w sali.", + "93191": "Odetchnął… Za nim rozlegają się krzyki i wymyślania licytantów, a od czasu do czasu upomnienia woźnego:", + "93192": "— Czego panowie tak się tłoczą… Cóż to, panowie są bydło czy co?…", + "93193": "„Nie wiedziałem, że tak trudno dostać się na licytację!…” — wzdycha pan Ignacy.", + "93194": "Mija dwie sale, tak puste, że nie widać w nich ani krzesła na podłodze, ani gwoździa w ścianie. Sale te tworzą przysionek jednego z wydziałów sprawiedliwości, lecz są widne i wesołe. Przez otwarte okna wlewają się tu potoki słonecznych blasków i gorący lipcowy wiatr nasycony warszawskimi pyłami. Pan Ignacy słyszy świegot wróbli i nieustanny turkot dorożek i doznaje dziwnego uczucia dysharmonii.", + "93195": "„Czy podobna — mówi — ażeby sąd wyglądał tak pusto jak niewynajęte mieszkanie i — tak wesoło?…”", + "93196": "Zdaje mu się, że zakratowane okna i szare ściany, połyskujące wilgocią, a obwieszone kajdanami, nierównie lepiej odpowiadałyby sali, w której skazują ludzi na wieczne lub doczesne więzienia.", + "93197": "Ale otóż i sala główna, do której biegną wszyscy starozakonni i gdzie skupia się cały interes licytacji. Jest to pokój tak rozległy, że można by w nim tańcować we czterdzieści par mazura, gdyby nie niska bariera, która dzieli go na dwie części: cywilną i licytacyjną. W części cywilnej znajduje się kilka wyplatanych kanap, w części licytacyjnej — estrada, a na niej duży stół, mający formę rogala pokrytego zielonym suknem. Za stołem spostrzega pan Ignacy trzech dygnitarzów mających łańcuchy na szyi i senatorską powagę na obliczach; są to komornicy. Na stole przed każdym dygnitarzem leży stos papierów reprezentujących wystawione na sprzedaż nieruchomości. Zaś między stołem i barierą, tudzież przed barierą, tłoczy się ciżba interesantów. Wszyscy oni mają zadarte głowy i patrzą na komorników ze skupieniem ducha, którego mogliby im pozazdrościć natchnieni asceci przypatrujący się świętym wizjom.", + "93198": "W sali pomimo otwartych okien unosi się woń środkująca między zapachem hiacyntu i starego kitu. Pan Ignacy domyśla się, że jest to woń chałatów.", + "93199": "Wyjąwszy turkotu dorożek, w sali jest dosyć cicho. Komornicy milczą, zatopieni w swoich aktach, licytanci również milczą, zapatrzeni w komorników; reszta zaś publiczności, zebrana w cywilnej połowie izby i podzielona na grupy, wprawdzie szemrze, ale po cichu. Nie mają interesu, ażeby ich słyszano.", + "93200": "Tym więc głośniej rozlega się jęk baronowej Krzeszowskiej, która trzymając swego adwokata za klapy fraka mówi z gorączkowym pośpiechem:", + "93201": "— Błagam pana, nie odchodź… No… dam panu wszystko, co zechcesz…", + "93202": "— Tylko, pani baronowo, bez żadnych pogróżek! — odpowiada adwokat.", + "93203": "— Ja przecież nie grożę, ale nie opuszczaj mnie pan!… — deklamuje z prawdziwym uczuciem baronowa.", + "93204": "— Przyjdę na licytację, ależ teraz muszę iść do mego zabójcy…", + "93205": "— Tak!… więc nędzny morderca więcej budzi w panu współczucia aniżeli opuszczona kobieta, której mienie, honor, spokój…", + "93206": "Nagabany adwokat ucieka tak szybko, że jego spodnie wydają się jeszcze bardziej wytłoczonymi na kolanach, aniżeli są w istocie. Baronowa chce za nim biec, lecz w tej chwili pada w objęcia jakiegoś jegomości, który używa bardzo szafirowych okularów i ma fizjognomię zakrystiana.", + "93207": "— O co pani chodzi, droga pani? — mówi słodko jegomość w szafirowych okularach. — Żaden adwokat nie podbije pani ceny domu… to ja jezdem od tego… Desz pani jeden procent od każdego tysiąca rubli wyżej nad sumę początkową i dwadzieścia rubelków na koszta…", + "93208": "Baronowa Krzeszowska odskakuje od niego i wygiąwszy się w tył jak artystka grająca tragiczną rolę odpowiada mu jednym tylko wyrazem:", + "93209": "— Szatanie!…", + "93210": "Jegomość w okularach poznaje, że źle trafił, i cofa się skonsternowany. Jednocześnie zabiega mu drogę inny jegomość, mający minę skończonego łajdaka, i coś mu szepcze przez kilka minut, z bardzo ożywioną gestykulacją. Pan Ignacy jest pewny, że ci dwaj panowie pobiją się; oni jednak rozchodzą się bardzo spokojnie, a jegomość z miną łajdaka zbliża się do baronowej Krzeszowskiej i mówi półgłosem:", + "93211": "— Jeżeli pani baronowa coś zaryzykuje, możemy nie dopuścić nawet do siedemdziesięciu tysięcy rubli.", + "93212": "— Zbawco!… — woła baronowa. — Widzisz przed sobą kobietę skrzywdzoną i osamotnioną, której mienie, honor i spokój…", + "93213": "— Co mi tam honor — mówi jegomość z łajdacką fizjognomią. — Da pani dziesięć rubli zadatku?", + "93214": "Odchodzą oboje w najdalszy kąt sali i przed oczyma pana Ignacego kryją się za grupą starozakonnych. W tej grupie znajduje się stary Szlangbaum i młody Żydek bez zarostu, tak blady i wycieńczony, że pan Ignacy sądzi, iż bardzo niedawno musiał wstąpić w związki małżeńskie. Stary Szlangbaum coś wykłada wycieńczonemu Żydkowi, któremu coraz więcej baranieją oczy; co by mu jednak wykładał? Pan Ignacy nie może się domyśleć.", + "93215": "Odwraca się więc w drugą stronę sali i spostrzega o parę kroków od siebie pana Łęckiego z jego adwokatem, który widocznie nudzi się i chciałby gdzieś iść.", + "93216": "— Gdyby choć sto piętnaście… no — sto dziesięć tysięcy!… — mówi pan Łęcki. — Przecież pan adwokat musisz znać jakie sposoby…", + "93217": "— Hum!… hum!… — mówi adwokat, tęsknie spoglądając na drzwi. — Pan żąda zbyt wysokiej ceny… Sto dwadzieścia tysięcy za dom, za który dawano sześćdziesiąt…", + "93218": "— Ależ, panie, on kosztował mnie sto tysięcy…", + "93219": "— Tak… Hum!… hum!… Trochę pan przepłacił…", + "93220": "— Ja też — przerywa mu pan Łęcki — żądam tylko stu dziesięciu… I zdaje mi się, że kiedy jak kiedy, ale w tym razie powinien by mi pan adwokat dopomóc… Są przecież jakieś sposoby, których ja nie znam nie będąc prawnikiem…", + "93221": "— Hum!… hum!… — mruczy adwokat. Na szczęście, jeden z kolegów (odziany również we frak ze srebrnym znaczkiem) wywołuje go z sali; w minutę zaś później zbliża się do pana Łęckiego jegomość w szafirowych okularach, z miną zakrystiana, i mówi:", + "93222": "— O co panu chodzi, panie hrabio?… Żaden adwokat nie podbije panu ceny domu… Od tego ja jezdem… Desz pan hrabia dwadzieścia rubli na koszta i jeden procent od każdego tysiąca nad sześćdziesiąt tysięcy…", + "93223": "Pan Łęcki patrzy na zakrystiana z wielką pogardą; kładzie nawet obie ręce w kieszenie spodni (co jemu samemu wydaje się dziwnym) i mówi:", + "93224": "— Dam jeden procent od każdego tysiąca wyżej nad sto dwadzieścia tysięcy rubli…", + "93225": "Zakrystian w szafirowych okularach kłania się, poruszając przy tym lewą łopatką, i odpowiada:", + "93226": "— Przepreszem pana hrabiego…", + "93227": "— Stój! — przerywa pan Łęcki. — Wyżej nad sto dziesięć…", + "93228": "— Przepreszem.", + "93229": "— Nad sto.", + "93230": "— Przepreszem.", + "93231": "— Niech was pioruny!… Więc ile chcesz?…", + "93232": "— Jeden procencik od sumy wyższej nad siedemdziesiąt i dwadzieścia rubelków na koszta… — mówi kłaniając się do ziemi zakrystian.", + "93233": "— Dziesięć rubli weźmiesz? — pyta fiołkowy z gniewu pan Łęcki.", + "93234": "— Ja i rubelkiem nie pogardzę…", + "93235": "Pan Łęcki wydobywa wspaniały pugilares, z niego cały pęk szeleszczących dziesięciorublówek i jedną z nich daje zakrystianowi, który schyla się do ziemi.", + "93236": "— Zobaczy jaśnie wielmożny pan… — szepcze zakrystian.", + "93237": "Obok pana Ignacego stoi dwóch Żydów: jeden wysoki, śniady, z brodą tak czarną, że wpada w kolor granatowy, drugi łysy, z tak długimi faworytami, że walają mu klapy surduta. Dżentelmen z faworytami na widok dziesięciorublówek pana Łęckiego uśmiecha się i mówi półgłosem do pięknego bruneta:", + "93238": "— Pan wydzysz te pyniądze u ten szlachcic… Pan słyszysz, jak ony klaskają?… Ony tak czeszą szę, że mnie widzą… Pan to rozumysz, panie Cynader?…", + "93239": "— Łęcki jest pański klient? — pyta piękny brunet.", + "93240": "— Dlaczego on nie ma bycz mój?", + "93241": "— Co on ma? — mówi brunet.", + "93242": "— On ma… on ma — szostre w Krakowie, która, rozumysz pan, zapysała dla jego córki…", + "93243": "— A jeżeli ona nic nie zapisała?…", + "93244": "Dżentelmen z faworytami na chwilę tropi się.", + "93245": "— Tylko mi pan nie mów takie głupie gadanie!… Dlaczego szostra z Krakowa nie ma im zapysać, kiedy ona jest chora?…", + "93246": "— Ja nic nie wiem — odpowiada piękny brunet. (Pan Ignacy przyznaje w duchu, że tak pięknego mężczyzny nigdy jeszcze nie widział.)", + "93247": "— Ale on ma córkę, panie Cynader… — mówi niespokojnie właściciel bujnych faworytów. — Pan zna jego córkę, tę pannę Izabelę, panie Cynader?… Ja sam dałbym jej, no bez targu, sto rubli…", + "93248": "— Ja bym dał sto pięćdziesiąt — mówi piękny brunet — ale swoją drogą Łęcki to niepewny interes.", + "93249": "— Niepewny?… A pan Wokulski to co?…", + "93250": "— Pan Wokulski, no… to jest wielki interes — odpowiada brunet. — Ale ona jest głupia i Łęcki jest głupi, i oni wszyscy są głupi. I oni zgubią tego Wokulskiego, a on im nie da rady…", + "93251": "Panu Ignacemu pociemniało w oczach.", + "93252": "„Jezus, Maria! — szepcze. — Więc już nawet przy licytacjach mówią o Wokulskim i o niej… I jeszcze przewidują, że go zgubi… Jezus! Maria!…”", + "93253": "Około stołu zajętego przez komorników robi się mały zamęt; wszyscy widzowie pchają się w tamtym kierunku. Stary Szlangbaum również zbliża się do stołu, a po drodze kiwa na zniszczonego Żydka i nieznacznie mruga na okazałego pana, z którym niedawno rozmawiał w cukierni.", + "93254": "Współcześnie wbiega adwokat pani Krzeszowskiej, nie patrząc na nią zajmuje miejsce przed stołem i mruczy do komornika:", + "93255": "— Prędzej, panie, prędzej, bo dalibóg! nie ma czasu…", + "93256": "W kilka zaś minut po adwokacie wchodzi do sali nowa grupa osób. Jest tam para małżonków należących, zdaje się, do profesji rzeźniczej, jest stara dama z kilkunastoletnim wnukiem i dwu panów: jeden czerstwy i siwy, drugi kędzierzawy, wyglądający na suchotnika.", + "93257": "Obaj mają potulne fizjognomie i podniszczone odzienia, lecz na ich widok Żydzi poczynają szemrać i pokazywać palcami z wyrazem podziwu i szacunku. Obaj stają tak blisko pana Ignacego, że ten mimo woli musi wysłuchać rad, jakich siwy jegomość udziela kędzierzawemu:", + "93258": "— Rób, mówię tobie, Ksawery, jak ja. Ja nie śpieszę się, jak Boga kocham. Już trzy lata, mówię tobie, chcę kupić niewielki domik, ot taki sobie za sto, za dwieście tysięcy, na stare lata, ale nie śpieszę się. Wyczytuję ja sobie, które chaty idą na licytację, ogląduję ja ich sobie powoli, kalkuluję ja sobie w głowie, a potem zachodzę ja sobie tu i słucham, co ludzie dają. I kiedy, mówię tobie, już nabrałem doświadczenia i w tym roku chciałem już co kupić, ceny jak raz w niepraktykowany sposób skoczyły, psiakrew, i muszę na nowo kalkulować!… Ale jak we dwu poczniem się przysłuchiwać, to mówię tobie, ubijemy interes…", + "93259": "— Czycho!… — zawołano od stołu.", + "93260": "W sali ucichło, a pan Ignacy słucha opisu kamienicy położonej tu i tu, mającej trzy oficyny i trzy piętra, plac, ogród itd. W trakcie tego ważnego aktu pan Łęcki robi się na przemian blady i fioletowy, a pani Krzeszowska co chwilę podnosi do nosa kryształowy flakonik w złotej oprawie.", + "93261": "— Znam ten dom! — wykrzykuje nagle jegomość w szafirowych okularach z miną zakrystiana. — Znam ten dom!… Z zamkniętymi oczami wart sto dwadzieścia tysięcy rubli…", + "93262": "— Co pan zawracasz! — odzywa się stojący obok baronowej Krzeszowskiej pan z fizjognomią łajdaka. — Co to za dom?… Rudera… trupiarnia!…", + "93263": "Pan Łęcki robi się bardzo fioletowy. Kiwa na zakrystiana i pyta go szeptem:", + "93264": "— Kto jest tamten łotr?", + "93265": "— Tamten?… — pyta zakrystian. — To szubrawczyna!… Niech pan hrabia nie zważa na niego… — I mówi na cały głos: — Słowo honoru, za ten dom śmiało można dać sto trzydzieści tysięcy…", + "93266": "— Kto jest ten nikczemnik? — pyta baronowa jegomościa z łajdacką miną. — Kto jest ten w niebieskich okularach?…", + "93267": "— Tamten?… — odpowiada zapytany. — To znany szubrawiec… niedawno siedział na Pawiaku… Niech pani na niego nie zważa… Plunąć nie warto…", + "93268": "— Cicho tam!… — woła urzędowy głos od stołu.", + "93269": "Zakrystian mruga na pana Łęckiego uśmiechając się familiarnie i pcha się do stołu między licytantów. Jest ich czterech: adwokat baronowej, okazały pan, stary Szlangbaum i zniszczony Żydek, obok którego staje zakrystian.", + "93270": "— Sześćdziesiąt tysięcy i pięćset rubli — mówi cicho adwokat pani Krzeszowskiej.", + "93271": "— Dalibóg! więcej nie warto… — wtrąca jegomość z miną łajdaka.", + "93272": "Baronowa triumfalnie spogląda na pana Łęckiego.", + "93273": "— Sześćdziesiąt pięć… — odzywa się majestatyczny pan.", + "93274": "— Sześćdziesiąt pięć tysięcy i sto rubli — bełkocze blady Żydek.", + "93275": "— Sześćdziesiąt sześć… — dodaje Szlangbaum.", + "93276": "— Siedemdziesiąt tysięcy! — wrzeszczy zakrystian.", + "93277": "— Ach! ach! ach!… — wybucha płaczem baronowa upadając na wyplataną kanapkę.", + "93278": "Jej adwokat szybko odchodzi od stołu i biegnie bronić zabójcy.", + "93279": "— Siedemdziesiąt pięć tysięcy!… — woła okazały pan.", + "93280": "— Umieram!… — jęczy baronowa.", + "93281": "W sali robi się ruch. Stary Litwin chwyta pod rękę baronową, którą odbiera mu Maruszewicz, nie wiadomo skąd przybyły na ten uroczysty wypadek. Zanosząca się od płaczu baronowa, wsparta na Maruszewiczu, opuszcza salę złorzecząc przy tym swemu adwokatowi, sądowi, licytantom i komornikom. Pan Łęcki blado uśmiecha się, a tymczasem zniszczony Żydek mówi:", + "93282": "— Osiemdziesiąt tysięcy i sto rubli…", + "93283": "— Osiemdziesiąt pięć… — wtrąca Szlangbaum.", + "93284": "Pan Łęcki cały zamienia się we wzrok i słuch. Wzrokiem dostrzega już tylko trzech licytantów, a słuchem chwyta wyrazy otyłego pana:", + "93285": "— Osiemdziesiąt osiem tysięcy…", + "93286": "— Osiemdziesiąt osiem i sto rubli — mówi mizerny Żydek.", + "93287": "— Niech będzie dziewięćdziesiąt — kończy stary Szlangbaum uderzając ręką w stół.", + "93288": "— Dziewięćdziesiąt tysięcy — mówi komornik — po raz pierwszy…", + "93289": "Pan Łęcki zapomniawszy o etykiecie pochyla się do zakrystiana i szepcze mu:", + "93290": "— Licytuj że pan!…", + "93291": "— Co się pan tak skrobiesz?… — pyta zakrystian zniszczonego Żydka.", + "93292": "— A co się pan rozbijasz? — odzywa się do zakrystiana drugi komornik. — Kupisz pan dom czy co?… Wynoś się pan!…", + "93293": "— Dziewięćdziesiąt tysięcy po raz drugi!… — woła komornik.", + "93294": "Pan Łęcki robi się szary na twarzy.", + "93295": "— Dziewięćdziesiąt tysięcy rubli po raz… trzeci!… — powtarza komornik i uderza małym młotkiem o zielone sukno.", + "93296": "— Szlangbaum kupił!… — odzywa się jakiś głos na sali.", + "93297": "Pan Łęcki toczy dokoła błędnym wzrokiem i teraz dopiero spostrzega swego adwokata.", + "93298": "— A, panie mecenasie — mówi drżącym głosem — tak się nie godzi!…", + "93299": "— Co się nie godzi?…", + "93300": "— Nie godzi się… to jest nieuczciwie!… — powtarza wzburzony pan Łęcki.", + "93301": "— Co się nie godzi?… — odpowiada już nieco podrażniony adwokat. — Po spłaceniu hipotecznych długów zyskuje pan trzydzieści tysięcy rubli…", + "93302": "— Ale mnie ten dom kosztował sto tysięcy, a mógł był pójść, gdyby lepiej pilnowano… za sto dwadzieścia tysięcy…", + "93303": "— Tak — potwierdza zakrystian — dom wart ze sto dwadzieścia tysięcy…", + "93304": "— O!… słyszy pan, panie mecenasie?… — mówi pan Łęcki. — Gdyby się dopilnowano…", + "93305": "— Ależ, panie, proszę mi nie mówić impertynencyj!… Słucha pan rad pokątnych doradców, łotrów z Pawiaka…", + "93306": "— O, bardzo proszę… — odpowiada obrażony zakrystian. — Nie każdy jest łotrem, kto siedział na Pawiaku… A co do udzielania rad…", + "93307": "— Tak… dom był wart sto dwadzieścia tysięcy!… — odzywa się całkiem nieoczekiwanie sprzymierzeniec w osobie jegomościa z łajdacką miną.", + "93308": "Pan Łęcki patrzy na niego szklanymi oczyma, ale jeszcze nie może zorientować się w sytuacji. Nie żegna się z adwokatem, nakłada w sali kapelusz i wychodząc mruczy:", + "93309": "„Straciłem przez Żydów i adwokatów ze trzydzieści tysięcy rubli… Można było dostać sto dwadzieścia tysięcy…”", + "93310": "I stary Szlangbaum już wychodzi; wtem zastępuje mu drogę pan Cynader, ów piękny brunet, któremu równego nigdy nie widział pan Ignacy.", + "93311": "— Co to pan za interesa robi, panie Szlangbaum? — mówi piękny brunet. — Ten dom można było kupić za siedemdziesiąt jeden tysięcy. On dziś więcej niewart…", + "93312": "— Dla jednego niewart, dla drugiego wart; ja zawsze robię tylko dobre interesa — odpowiada zamyślony Szlangbaum.", + "93313": "Nareszcie i Rzecki opuszcza salę, w której odbywa się inna licytacja i gromadzi się nowa publiczność. Pan Ignacy z wolna schodzi ze schodów i myśli:", + "93314": "„A więc dom kupił Szlangbaum, i to za dziewięćdziesiąt tysięcy, jak przepowiedział Klejn. No, ależ Szlangbaum to przecie nie Wokulski… Stach nie zrobiłby takiego głupstwa… Nie!… I z tą panną Izabelą farsa, plotki…”", + "93315": "XIX. Pierwsze ostrzeżenie", + "93316": "Była pierwsza w południe, kiedy pan Ignacy zbliżał się do sklepu, zawstydzony i niespokojny. Jak można zmarnować tyle czasu… w porze największego ruchu interesantów?… A nuż w dodatku stało się jakie nieszczęście?… I co za satysfakcja włóczyć się po ulicach w upał, wśród kurzu i zapachu prażonych asfaltów!…", + "93317": "Istotnie, dzień był wyjątkowo gorący i jaskrawy: chodniki i kamienie ziały żarem, blaszanych szyldów ani latarniowych słupów nie można było dotknąć ręką, a z nadmiaru światła panu Ignacemu zachodziły łzami oczy i czarne płatki zasłaniały mu pole widzenia.", + "93318": "„Gdybym był Panem Bogiem — myślał — połowę lipcowych upałów zachowałbym na grudzień…”", + "93319": "Nagle spojrzał na wystawę sklepową (właśnie mijał okna) i osłupiał. Wystawa już drugi tydzień nie odnowiona!… Te same brązy, majoliki, wachlarze, te same neseserki, rękawiczki, parasole i zabawki!… Czy widział kto podobne zgorszenie?", + "93320": "„Ależ ja jestem podły człowiek! — mruknął do siebie. — Onegdaj spiłem się, dziś włóczę się… Diabli wezmą budę, jak amen w pacierzu…”", + "93321": "Ledwie wszedł do sklepu, niepewny, co mu więcej cięży: serce czy nogi? — gdy w tej chwili porwał go Mraczewski. Już był ostrzyżony na sposób warszawski, uczesany i uperfumowany jak dawniej i przez amatorstwo obsługiwał przychodzących gości, sam będąc gościem, jeszcze z tak dalekich okolic. Miejscowi panowie nie mogli wyjść z podziwu.", + "93322": "— A bój się pan Boga, panie Ignacy — zawołał — trzy godziny czekam na pana! Wyście tu wszyscy głowy potracili…", + "93323": "Wziął go pod ramię i nie zważając na paru obecnych gości, którzy ze zdumieniem patrzyli na nich, pędem zaciągnął Rzeckiego do gabinetu, gdzie stała kasa.", + "93324": "Tu osiwiałego w swoim zawodzie subiekta pchnął na twardy fotel i stanąwszy przed nim z załamanymi rękoma, jak zrozpaczony Germont przed Violettą, rzekł:", + "93325": "— Wiesz pan co… Wiedziałem, że po moim wyjeździe stąd interes się rozprzęgnie; alem nie przypuszczał, że tak prędko… No, bo że pan nie siedzisz w sklepie, mniejsza: dziury nie będzie. Ale jakie tam stary głupstwa wyrabia, to przecie skandal!…", + "93326": "Zdawało się, że panu Ignacemu brwi posuną się ze zdziwienia na wierzch czoła.", + "93327": "— Przepraszam!… — zawołał podnosząc się z fotelu.", + "93328": "Ale Mraczewski zmusił go do siedzenia.", + "93329": "— Przepra…", + "93330": "— Już tylko niech się pan nie odzywa! — przerwał mu pachnący młody człowiek. — Pan wie, co się dzieje?… Suzin dziś na noc jedzie do Berlina zobaczyć Bismarcka, a potem — do Paryża na wystawę. Koniecznie, słyszy pan?… koniecznie namawia Wokulskiego, ażeby z nim jechał. I ten dur…", + "93331": "— Panie Mraczewski!… Kto pana ośmielił…", + "93332": "— Ja już z natury jestem śmiały, a Wokulski wariat!… Dziś dopiero dowiedziałem się prawdy… Pan wie, ile stary mógłby zarobić na tym interesie w Paryżu z Suzinem?… Nie dziesięć, ale pięćdziesiąt tysięcy… rubli, panie Rzecki!… I ten osioł nie tylko że nie chce dziś jechać, ale jeszcze mówi, że — nie wie, kiedy pojedzie. On nie wie, a Suzin może czekać z tą sprawą najwyżej kilka dni.", + "93333": "— Cóż Suzin?… — cicho spytał naprawdę zmieszany pan Ignacy.", + "93334": "— Suzin?… Jest zły, a co gorsza — rozżalony. Mówi, że Stanisław Piotrowicz już nie ten, co był, że gardzi nim… słowem, awantura!… Pięćdziesiąt tysięcy rubli zysku i darmo podróż. No, niech pan sam powie, czy w tych warunkach nawet święty Stanisław Kostka nie pojechałby do Paryża?…", + "93335": "— Z pewnością! — mruknął pan Ignacy. — Gdzież Stach… to jest pan Wokulski? — dodał podnosząc się z fotelu.", + "93336": "— Jest w pańskim mieszkaniu i pisze tam rachunki dla Suzina. Zobaczysz pan, co stracicie przez ten figiel.", + "93337": "Drzwi gabinetu uchyliły się i stanął w nich Klejn z listem w ręku.", + "93338": "— Przyniósł lokaj Łęckich do starego — rzekł. Może pan mu odda, bo dziś, bestia, czegoś taki zły…", + "93339": "Pan Ignacy wziął do rąk bladoniebieską kopertę ozdobioną wizerunkiem niezapominajek, lecz wahał się, czy ma iść. Tymczasem Mraczewski spojrzał mu przez ramię na adres.", + "93340": "— List od Belci! — zawołał — jestem w domu!… — I śmiejąc się wybiegł z gabinetu.", + "93341": "„Do diabła! — mruknął pan Ignacy — czyżby te wszystkie plotki miały być prawdą?… Więc on dla niej wydaje na kupno kamienicy dziewięćdziesiąt tysięcy i traci na Suzinie pięćdziesiąt?… Razem sto czterdzieści tysięcy rubli!… A ten powóz, a te wyścigi, a te ofiary na cele dobroczynne?… A… a ten Rossi, któremu tak gorąco przypatruje się panna Łęcka jak Żyd dziesięciorgu przykazaniom?… Ehe!… schowam ja do kieszeni ceremonie…”", + "93342": "Zapiął marynarkę na guzik pod szyją, wyprostował się i poszedł z listem do swego mieszkania. W tej chwili dopiero zauważył, że mu trochę skrzypią buty, i poczuł niejaką ulgę.", + "93343": "W mieszkaniu pana Ignacego nad stosem papierów siedział Wokulski bez surduta i kamizelki i pisał.", + "93344": "— Aha!… — zawołał podnosząc głowę na widok Rzeckiego. Nie gniewasz się, że ci tu gospodaruję jak u siebie?", + "93345": "— Pryncypał robi ceremonie!… — odezwał się z przekąsem pan Ignacy. — Jest tu list od… tych… od Łęckich.", + "93346": "Wokulski spojrzał na adres, gorączkowo rozerwał kopertę i czytał… czytał… Raz, drugi i trzeci przeczytał list. Rzecki coś przewracał w swoim biurku, a spostrzegłszy, że jego przyjaciel skończył już czytanie i zamyślony oparł głowę na ręku, rzekł suchym tonem:", + "93347": "— Jedziesz dziś do Paryża z Suzinem?", + "93348": "— Ani myślę.", + "93349": "— Słyszałem, że to jakiś wielki interes… Pięćdziesiąt tysięcy rubli…", + "93350": "Wokulski milczał.", + "93351": "— Więc jedziesz jutro albo pojutrze, bo podobno Suzin ma na twój przyjazd zaczekać parę dni?", + "93352": "— Nie wiem jeszcze, kiedy pojadę.", + "93353": "— To źle, Stachu. Pięćdziesiąt tysięcy rubli to majątek; szkoda go stracić… Jeżeli dowiedzą się, że wypuściłeś z rąk taką sposobność…", + "93354": "— Powiedzą, żem zwariował — przerwał mu Wokulski.", + "93355": "Znowu zamilkł i nagle odezwał się:", + "93356": "— A gdybym miał do spełnienia ważniejszy obowiązek aniżeli zyskanie pięćdziesięciu tysięcy?…", + "93357": "— Polityczny? — spytał cicho Rzecki z trwogą w oczach, ale i z uśmiechem na ustach.", + "93358": "Wokulski podał mu list.", + "93359": "— Czytaj — rzekł. — Przekonasz się, że są rzeczy lepsze od polityki.", + "93360": "Pan Ignacy z niejakim wahaniem wziął list do ręki, lecz na powtórny rozkaz Wokulskiego przeczytał:", + "93361": "„Wieniec jest prześliczny i już z góry w imieniu Rossiego dziękuję panu za ten podarunek. Nieporównane jest to dyskretne rozmieszczenie szmaragdów między złotymi listkami. Musi Pan koniecznie przyjechać do nas jutro na obiad, ażebyśmy się naradzili nad pożegnaniem Rossiego, a także nad naszą podróżą do Paryża. Wczoraj papo powiedział mi, że jedziemy najdalej za tydzień. Naturalnie jedziemy razem, gdyż bez miłego Pańskiego towarzystwa podróż straciłaby dla mnie połowę wartości. A więc do widzenia.", + "93362": "Izabela Łęcka”", + "93363": "— Nie rozumiem — rzekł pan Ignacy, obojętnie rzucając list na stół. — Dla przyjemności podróżowania z panną Łęcką, a choćby radzenia nad prezentami dla… dla jej ulubieńców nie rzuca się w błoto pięćdziesięciu tysięcy… jeżeli nie więcej…", + "93364": "Wokulski powstał z kanapy i oparłszy się obu rękoma na stole, zapytał:", + "93365": "— A gdyby mi się podobało rzucić dla niej cały majątek w błoto, to co?…", + "93366": "Żyły nabrzmiały mu na czole, gors koszuli gorączkowo falował na piersiach. W oczach zapalały mu się i gasły te same iskry, jakie już widział Rzecki w chwili pojedynku z baronem.", + "93367": "— To co?… — powtórzył Wokulski.", + "93368": "— To nic — odpowiedział spokojnie Rzecki. — Przyznałbym tylko, że omyliłem się, nie wiem już który raz w życiu…", + "93369": "— Na czym?", + "93370": "— Dziś na tobie. Myślałem, że człowiek, który naraża się na śmierć i… na plotki dla zdobycia majątku, ma jakieś ogólniejsze cele…", + "93371": "— A dajcież mi raz spokój z tym waszym ogółem!… — wykrzyknął Wokulski uderzając pięścią w stół. — Co ja robiłem dla niego, o tym wiem, ale… cóż on zrobił dla mnie!… Więc nigdy nie skończą się wymagania ofiar, które mi nie dały żadnych praw?… — Chcę nareszcie raz coś zrobić dla samego siebie… Uszami wylewają mi się frazesy, których nikt nie wypełnia… Własne szczęście — to dziś mój obowiązek… inaczej… w łeb bym sobie palnął, gdybym już nic nie widział dla siebie, oprócz jakichś fantastycznych ciężarów. Tysiące próżnują, a jeden względem nich ma obowiązki!… Czy słyszano coś potworniejszego?…", + "93372": "— A owacje dla Rossiego to nie ciężar? — spytał pan Ignacy.", + "93373": "— Nie robię ich dla Rossiego…", + "93374": "— Tylko dla dogodzenia kobiecie… wiem… Ze wszystkich kas oszczędności ta jest najmniej pewną — odparł Rzecki.", + "93375": "— Jesteś nieostrożny!… — syknął Wokulski.", + "93376": "— Powiedz — byłem… Tobie się zdaje, że dopiero ty wynalazłeś miłość. Znam i ja ją, bah!… Przez kilka lat kochałem się jak półgłówek, a tymczasem moja Heloiza romansowała z innymi. Boże mój!… ile mnie kosztowała każda wymiana spojrzeń, które chwytałem w przelocie… W końcu w moich oczach wymieniano nawet uściski… Wierz mi, Stachu, ja nie jestem tak naiwny, jak myślą. Wiele w życiu widziałem i doszedłem do wniosku, że my wkładamy zbyt dużo serca w zabawę nazywaną miłością!", + "93377": "— Mówisz tak, bo jej nie znasz — wtrącił pochmurnie Wokulski.", + "93378": "— Każda jest wyjątkową, dopóki nam karku nie nadkręci. Prawda, że nie znam tej, ale znam inne. Ażeby nad kobietami odnosić wielkie zwycięstwa, trzeba być w miarę impertynentem i w miarę bezczelnym: dwie zalety, których ty nie posiadasz. I dlatego ostrzegam cię: niedużo ryzykuj, bo zostaniesz zdystansowany, jeżeli już nie zostałeś. Nigdym do ciebie o tych rzeczach nie mówił, prawda? nawet nie wyglądam na podobną filozofię… Ale czuję, że grozi ci niebezpieczeństwo, więc powtarzam: strzeż się! i w podłej zabawie nie angażuj serca, bo ci je w asystencji lada chłystka oplują. A w tym wypadku, mówię ci, człowiek doznaje tak przykrych wrażeń, że… Bodajbyś ich lepiej nie… doczekał!…", + "93379": "Wokulski siedząc na kanapie zaciskał pięści, ale milczał. W tej chwili zapukano do drzwi i ukazał się Lisiecki.", + "93380": "— Pan Łęcki chce się z panem widzieć. Może tu wejść? — zapytał subiekt.", + "93381": "— Niech pan poprosi… — odparł Wokulski, spiesznie wciągając kamizelkę i surdut.", + "93382": "Rzecki wstał z krzesła, smutno pokiwał głową i opuścił swoje mieszkanie.", + "93383": "„Myślałem, że jest źle — mruknął będąc już w sieni. — Alem nie myślał, że jest aż tak źle…”", + "93384": "Ledwie Wokulski zdążył jako tako ogarnąć się, wszedł pan Łęcki, a za nim woźny sklepowy. Pan Tomasz miał oczy krwią nabiegłe i sine plamy na policzkach. Rzucił się na fotel i oparłszy głowę na tylnej krawędzi, ciężko dyszał. Woźny stał w progu z zakłopotaną miną i przebierając palcami po metalowych guzikach swojej liberii czekał na rozkazy.", + "93385": "— Wybacz, panie Stanisławie, ale… proszę cię wody z cytryną… — wyszeptał pan Tomasz.", + "93386": "— Sodowej wody, cytryny i cukru… Biegnij! — rzekł Wokulski do woźnego.", + "93387": "Woźny wyszedł zawadzając wielkimi guzami o drzwi pokoju.", + "93388": "— To nic — mówił pan Tomasz z uśmiechem. — Krótka szyja, upał i irytacja… Chwilę odpocznę…", + "93389": "Zatrwożony Wokulski zdjął mu krawat i rozpiął koszulę. Potem zlał ręcznik wodą kolońską, którą znalazł na biurku Rzeckiego, i z synowską troskliwością wytarł choremu kark, twarz i głowę.", + "93390": "Pan Tomasz uścisnął mu rękę.", + "93391": "— Już mi lepiej… Bóg zapłać… — a potem dodał półgłosem: — Podobasz mi się w tej roli siostry miłosierdzia. Bela nie potrafiłaby zrobić delikatniej… No, ona stworzona do tego, ażeby jej usługiwano…", + "93392": "Woźny przyniósł syfon i cytryny. Wokulski przyrządził limoniadę i napoił pana Tomasza, któremu stopniowo poczęły znikać sine plamy z policzków.", + "93393": "— Idź do mego mieszkania — rzekł Wokulski do woźnego — i każ zaprząc konie. Niech zajedzie przed sklep.", + "93394": "— Kochany… kochany jesteś… — mówił pan Tomasz, mocno ściskając go za rękę i z wdzięcznością spoglądając na niego zaczerwienionymi oczyma. — Nie przywykłem do podobnej troskliwości, ponieważ Belcia nie zna się na tych rzeczach.", + "93395": "Nieumiejętność panny Izabeli w opiekowaniu się chorymi w przykry sposób uderzyła Wokulskiego. Ale tylko na chwilę.", + "93396": "Powoli pan Tomasz zupełnie odzyskał siły. Obfity pot wystąpił mu na czoło, głos wzmocnił się i tylko sieć czerwonych żyłek na oczach świadczyła jeszcze o minionym ataku. Przeszedł się nawet po pokoju, przeciągnął się i zaczął:", + "93397": "— A… nie masz pojęcia, panie Stanisławie, jak się dziś zirytowałem. Czy dasz wiarę? dom mój sprzedano za dziewięćdziesiąt tysięcy!…", + "93398": "Wokulski drgnął.", + "93399": "— Byłem pewny — mówił pan Łęcki — że wezmę choć ze sto dziesięć tysięcy… Już na sali słyszałem dokoła siebie głosy, że kamienica warta sto dwadzieścia… Ale cóż — zapragnął kupić ją Żyd, podły lichwiarz, ten Szlangbaum… Porozumiał się z konkurentami, a kto wie, czy i nie z moim adwokatem, i — straciłem dwadzieścia albo trzydzieści tysięcy…", + "93400": "Teraz Wokulski wyglądał na apoplektyka, ale milczał.", + "93401": "— A tak rachowałem — prawił pan Łęcki — że od pięćdziesięciu tysięcy dasz mi z dziesięć tysięcy rocznie. Na utrzymanie domu wychodzi mi sześć do ośmiu tysięcy, więc za resztę moglibyśmy z Belą co roku wyjeżdżać za granicę. Obiecałem nawet dziecku, że za tydzień pojedziemy do Paryża… Akurat!… Sześć tysięcy rubli ledwie wystarczą na nędzne istnienie, a o podróżach ani myśleć… Nikczemny Żyd… Nikczemne społeczeństwo, które tak ulega lichwiarzom, że nie śmie z nimi walczyć nawet przy licytacji… A co mnie najwięcej boli, powiem ci, to okoliczność, że za tym nędznym Szlangbaumem może ukrywa się jaki chrześcijanin, nawet arystokrata…", + "93402": "Głos znowu zaczął mu się stłumiać i znowu na twarz wystąpiło sinawe zabarwienie. Usiadł i napił się wody.", + "93403": "— Podli!… podli!… — szeptał.", + "93404": "— Niech się pan uspokoi — rzekł Wokulski. — Ile mi pan da gotówką?", + "93405": "— Prosiłem adwokata naszego księcia (bo mój adwokat to łajdak), ażeby odebrał należną mi sumę i tobie doręczył ją, panie Stanisławie… Razem trzydzieści tysięcy. A że obiecujesz mi od nich dwadzieścia procent, więc mam sześć tysięcy rubli rocznie na całe utrzymanie. Nędza… ruina!…", + "93406": "— Sumę pańską — odpowiedział Wokulski — mogę umieścić w lepszym interesie. Będzie pan miał dziesięć tysięcy rocznie…", + "93407": "— Co mówisz?…", + "93408": "— Tak. Trafia mi się wyjątkowa okazja…", + "93409": "Pan Tomasz zerwał się z fotelu.", + "93410": "— Zbawco… dobrodzieju!… — mówił wzruszonym głosem. — Jesteś najszlachetniejszym z ludzi… Ale — dodał cofając się i rozkładając ręce — czy tylko ty nie stracisz?…", + "93411": "— Ja?… Przecież jestem kupcem.", + "93412": "— Kupiec!… Także mi mów!… — zawołał pan Tomasz. — Dzięki tobie przekonałem się, że wyraz kupiec jest dziś synonimem wielkoduszności, delikatności, bohaterstwa… Zacny!…", + "93413": "I rzucił mu się na szyję, omal nie płacząc.", + "93414": "Wokulski po raz trzeci usadowił go na fotelu, a w tej chwili zapukano do drzwi.", + "93415": "— Proszę.", + "93416": "Wszedł Henryk Szlangbaum, blady, z błyskawicami w oczach. Stanął przed panem Tomaszem i kłaniając mu się rzekł:", + "93417": "— Panie — ja jestem Szlangbaum, właśnie syn tego „podłego” lichwiarza, na którego pan tyle wymyślał w sklepie przy moich kolegach i gościach…", + "93418": "— Panie… nie wiedziałem… wszelką satysfakcję jestem gotów… a najpierwej — przepraszam… Byłem bardzo zirytowany… — mówił wzruszony pan Tomasz.", + "93419": "Szlangbaum uspokoił się.", + "93420": "— Proszę pana — odparł — zamiast dawać mi satysfakcję, niech pan posłucha, co powiem. Dlaczego mój ojciec kupił pański dom? o to na dziś mniejsza. Że zaś pana nie oszukał — dam stanowczy dowód. Ojciec natychmiast odstąpi panu ten dom za dziewięćdziesiąt tysięcy… Więcej powiem — wybuchnął — nabywca odda go panu za siedemdziesiąt…", + "93421": "— Henryku!… — wtrącił Wokulski.", + "93422": "— Już skończyłem. Żegnam pana — odpowiedział Szlangbaum i nisko ukłoniwszy się panu Tomaszowi wyszedł z pokoju.", + "93423": "— Co za przykra farsa! — odezwał się po chwili pan Tomasz. — Istotnie, wypowiedziałem w sklepie parę gorzkich wyrazów o starym Szlangbaumie, ale pod słowem, nie wiedziałem, że jego syn tu jest… Zwróci mi dom za siedemdziesiąt tysięcy, za który dał dziewięćdziesiąt… Paradny!… Cóż ty na to, panie Stanisławie?…", + "93424": "— Może dom naprawdę wart tylko dziewięćdziesiąt… — nieśmiało odpowiedział Wokulski.", + "93425": "Pan Tomasz zaczął zapinać na sobie odzież i krawat.", + "93426": "— Dziękuję ci, panie Stanisławie — mówił — i za pomoc, i za zajęcie się moimi interesami… Co za farsa z tym Szlangbaumem!… Ale… ale… Belcia prosi cię jutro na obiad… Pieniądze odbierz od adwokata naszego księcia, a co do procentu, który będziesz łaskaw…", + "93427": "— Wypłacę go natychmiast z góry za pół roku.", + "93428": "— Bardzo ci wdzięczny jestem — ciągnął pan Tomasz całując go w oba policzki. — No, do widzenia zatem, do jutra… A nie zapomnij o obiedzie…", + "93429": "Wokulski wyprowadził go przez podwórze do bramy, gdzie już czekał powóz.", + "93430": "— Straszny upał! — mówił pan Tomasz, z trudnością przy pomocy Wokulskiego siadając do powozu. — Cóż znowu za farsa z tymi Żydami?… Dał dziewięćdziesiąt tysięcy, a gotów odstąpić za siedemdziesiąt… Pocieszne… słowo honoru!…", + "93431": "Konie ruszyły w stronę Alei Ujazdowskiej.", + "93432": "W drodze do domu pan Tomasz był odurzony. Nie czuł upału, tylko ogólne osłabienie i szum w uszach. Chwilami zdawało mu się, że każdym okiem widzi inaczej albo że obydwoma widzi gorzej. Oparł się w rogu powozu chwiejąc się za każdym silniejszym ruchem jak pijany.", + "93433": "Myśli i uczucia plątały mu się w dziwny sposób. Czasem wyobrażał sobie, że jest otoczony siecią intryg, z której wydobyć go może tylko Wokulski. To znowu, że jest ciężko chory i że tylko Wokulski pielęgnować by go potrafił. To znowu, że umrze zostawiając zubożałą i od wszystkich opuszczoną córkę, którą zaopiekować by się mógł tylko Wokulski. A nareszcie pomyślał, że dobrze jest mieć własny powóz, tak lekko niosący jak ten, którym jedzie — i — że gdyby poprosił Wokulskiego, on zrobiłby mu z niego prezent.", + "93434": "„Straszny upał!” — mruknął pan Tomasz.", + "93435": "Konie stanęły przed domem, pan Tomasz wysiadł i nawet nie kiwnąwszy głową stangretowi poszedł na górę. Ledwie wlókł ociężałe nogi, a gdy znalazł się w swym gabinecie, padł na fotel w kapeluszu i tak siedział parę minut ku najwyższemu zdumieniu służącego, który uznał za stosowne poprosić panienkę.", + "93436": "— Musiał dobrze pójść interes — rzekł do panny Izabeli — bo jaśnie pan coś… jakby trochę tego…", + "93437": "Panna Izabela, która mimo pozornego chłodu z największą niecierpliwością oczekiwała na powrót ojca i rezultat licytacji domu, poszła do gabinetu o tyle szybko, o ile można to było pogodzić z zasadami przyzwoitości. Zawsze bowiem pamiętała, że pannie z jej nazwiskiem nie wolno zdradzać żywszych uczuć, nawet wobec bankructwa. Pomimo przecież jej panowania nad sobą Mikołaj poznał (z silnych wypieków na twarzy), że jest wzruszona, i jeszcze raz dodał półgłosem:", + "93438": "— O! dobrze musiał pójść interes, bo jaśnie pan… tego…", + "93439": "Panna Izabela zmarszczyła piękne czoło i zatrzasnęła za sobą drzwi gabinetu. Jej ojciec wciąż siedział w kapeluszu na głowie.", + "93440": "— Cóż, ojcze? — spytała z odcieniem niesmaku, patrząc w jego czerwone oczy.", + "93441": "— Nieszczęście… ruina!… — odparł pan Tomasz z trudnością zdejmując kapelusz. — Straciłem trzydzieści tysięcy rubli…", + "93442": "Panna Izabela pobladła i usiadła na skórzanym szezlongu.", + "93443": "— Podły Żyd, lichwiarz, odstraszył konkurentów, przekupił adwokata i…", + "93444": "— Więc już nic nie mamy?… — szepnęła.", + "93445": "— Jak to nic?… Mamy trzydzieści tysięcy rubli, a od nich dziesięć tysięcy rubli procentu… Zacny ten Wokulski!… Nie miałem pojęcia o podobnej szlachetności… A gdybyś wiedziała, jak on mnie dziś pielęgnował…", + "93446": "— Dlaczego pielęgnował?…", + "93447": "— Miałem mały atak z gorąca i irytacji…", + "93448": "— Jaki atak?…", + "93449": "— Krew uderzyła mi do głowy… ale to już przeszło… Podły Żyd… no, ale Wokulski — powiadam ci, że to coś nadludzkiego…", + "93450": "Zaczął płakać.", + "93451": "— Papo, co tobie?… Ja poszlę po doktora… — zawołała panna Izabela klękając przed fotelem.", + "93452": "— Nic, nic… uspokój się… Pomyślałem tylko, że gdybym umarł, Wokulski jest jedynym człowiekiem, któremu mogłabyś zaufać…", + "93453": "— Nie rozumiem…", + "93454": "— Chciałaś powiedzieć: nie poznajesz mnie, prawda?… Dziwi cię to, że twój los mógłbym powierzyć kupcowi?… Ale widzisz… kiedy w nieszczęściu jedni sprzysięgli się przeciw nam, inni opuścili nas, on pospieszył z pomocą, a może mi nawet życie uratował… My, apoplektycy, niekiedy bardzo blisko ocieramy się o śmierć… Więc gdy mnie cucił, pomyślałem, kto by się tobą uczciwie zaopiekował? Bo nie Joasia ani Hortensja, ani nikt… Tylko majętne sieroty znajdują opiekunów…", + "93455": "Panna Izabela spostrzegłszy, że ojciec stopniowo odzyskuje siły i władzę nad sobą, powstała z klęczek i usiadła na szezlongu.", + "93456": "— Zatem, ojcze, jakąż rolę przeznaczasz temu panu? — spytała chłodno.", + "93457": "— Rolę?… — powtórzył przypatrując się jej uważnie. — Rolę… doradcy… przyjaciela domu… opiekuna… Opiekuna tego mająteczku, jaki by ci pozostał…", + "93458": "— O, pod tym względem ja go już dawniej oceniłam. Jest to człowiek energiczny i przywiązany do nas… Zresztą mniejsza z tym — dodała po chwili. — Jakże papo skończył z kamienicą?", + "93459": "— Mówię ci jak. Łotr Żyd dał dziewięćdziesiąt tysięcy, więc nam zostało trzydzieści. A że poczciwy Wokulski będzie mi płacił od tej sumy dziesięć tysięcy… Trzydzieści trzy procent, wyobraź sobie.", + "93460": "— Jak to trzydzieści trzy? — przerwała panna Izabela. — Dziesięć tysięcy to dziesięć procent…", + "93461": "— Ale gdzież znowu! Dziesięć od trzydziestu to znaczy trzydzieści trzy procent. Wszakże procent znaczy: pro centum — „za sto”, rozumiesz?", + "93462": "— Nie rozumiem — odpowiedziała panna Izabela potrząsając głową. — Rozumiem, że dziesięć to znaczy dziesięć; ale jeżeli w języku kupieckim dziesięć nazywa się trzydzieści trzy, to niech i tak będzie.", + "93463": "— Widzisz, że nie rozumiesz. Zaraz wyjaśniłbym ci to, ale — takim znużony, że się trochę prześpię…", + "93464": "— Może posłać po doktora? — spytała panna Izabela podnosząc się z siedzenia.", + "93465": "— Boże uchowaj!… — zawołał pan Tomasz i zatrząsł rękoma. — Niechbym się tylko wdał w doktorów, a z pewnością bym nie żył…", + "93466": "Panna Izabela nie nalegała dłużej; ucałowała ojca w rękę i w czoło i poszła do swego buduaru, głęboko zadumana.", + "93467": "Niepokój trapiący ją od kilku dni: jak się skończy licytacja? opuścił ją tak, że śladu nie zostało po nim. Więc mają jeszcze dziesięć tysięcy rubli rocznie i trzydzieści tysięcy rubli gotówką?… Zatem pojadą na wystawę paryską, potem może do Szwajcarii, a na zimę znowu do Paryża. Nie!… Na zimę wrócą do Warszawy, ażeby znowu otworzyć dom. I jeżeli znajdzie się jaki majętny człowiek, niestary i niebrzydki (jak na przykład baron albo marszałek… br!…), wreszcie nie parweniusz i niegłupi… (No, głupi może sobie być; w ich towarzystwie mądrym jest tylko Ochocki, a i to dziwak!) Jeżeli znajdzie się taki epuzer — panna Izabela zdecyduje się ostatecznie…", + "93468": "„Wyborny jest papa z tym Wokulskim!” — myślała panna Izabela chodząc tam i na powrót po swoim gabinecie.", + "93469": "„Wokulski moim opiekunem!… Wokulski może być bardzo dobrym doradcą, plenipotentem, zresztą opiekunem majątku… Ale tytuł opiekuna może nosić tylko książę, zresztą nasz kuzyn i dawny przyjaciel rodziny!…”", + "93470": "Wciąż chodziła po pokoju tam i na powrót ze skrzyżowanymi na piersiach rękoma i nagle przyszło jej na myśl: skąd ojciec tak dziś rozczulił się nad Wokulskim?… Jaką czarodziejską siłą ten człowiek pozyskawszy całe jej otoczenie obecnie zdobył już ostatnią pozycję, ojca!… Ojciec, pan Tomasz Łęcki, płakał… On, z którego oczu od śmierci matki nie stoczyła się ani jedna łza…", + "93471": "„Muszę jednak przyznać, że jest to bardzo dobry człowiek — rzekła w sobie. — Rossi nie byłby tak zadowolony z Warszawy, gdyby nie troskliwość Wokulskiego. No, ależ moim opiekunem, nawet w razie nieszczęścia, nie będzie… Co do majątku, owszem, niech nim rządzi; ale opiekunem!… Ojciec musi być ogromnie osłabiony, jeżeli wpadł na podobną kombinację…”", + "93472": "Około szóstej wieczorem panna Izabela będąc w salonie usłyszała dzwonek w przedpokoju, a potem niecierpliwy głos Mikołaja:", + "93473": "— Mówiłem: jutro przyjść, bo dziś pan chory.", + "93474": "— Co ja zrobię, kiedy pan jak ma pieniądze, to jest chory, a jak jest zdrów, to nie ma pieniędzy?… — odpowiedział inny głos, nieco zacinający z żydowska.", + "93475": "W tej chwili rozległ się w przedpokoju szelest kobiecej sukni i wbiegła panna Florentyna mówiąc:", + "93476": "— Cicho!… na Boga, cicho!… Niech pan Szpigelman przyjdzie jutro… Przecież pan Szpigelman wie, że są pieniądze…", + "93477": "— Właśnie ja dlatego dzisiaj przychodzę już trzeci raz. A jutro przyjdą inni i ja znów będę czekał…", + "93478": "Krew uderzyła do głowy pannie Izabeli, która nie zdając sobie sprawy z tego, co robi, nagle weszła do przedpokoju.", + "93479": "— Co to jest?… — zapytała panny Florentyny.", + "93480": "Mikołaj wzruszył ramionami i na palcach wyszedł do kuchni.", + "93481": "— To ja jestem, panno hrabianko… Dawid Szpigelman — odpowiedział niewielki człowiek z czarnym zarostem i w czarnych okularach. — Ja do pana hrabiego przyszedłem na mały interes…", + "93482": "— Kochana Belu… — odezwała się panna Florentyna chcąc wyprowadzić kuzynkę.", + "93483": "Ale panna Izabela wyrwała się jej z rąk i zobaczywszy, że gabinet ojca jest wolny, kazała tam wejść Szpigelmanowi.", + "93484": "— Zastanów się, Belu, co robisz?… — upominała ją panna Florentyna.", + "93485": "— Chcę raz dowiedzieć się prawdy — rzekła panna Izabela. Zamknęła drzwi gabinetu, siadła na fotelu i patrząc w okulary Szpigelmanowi zapytała:", + "93486": "— Jaki interes ma pan do mego ojca?", + "93487": "— Przepraszam pannę hrabiankę — odpowiedział przybysz kłaniając się — to jest bardzo mały interes. Ja tylko chcę odebrać moje pieniądze…", + "93488": "— Ile?", + "93489": "— Zbierze się może z osiemset rubli…", + "93490": "— Dostanie pan jutro.", + "93491": "— Przepraszam pannę hrabiankę, ale ja już od pół roku co tydzień dostaję same tylko jutro, a nie widzę ani procentu, ani kapitału.", + "93492": "Panna Izabela poczuła brak oddechu i ściskanie serca. Wnet jednakże zapanowała nad sobą.", + "93493": "— Pan wiesz, że ojciec mój odbiera trzydzieści tysięcy rubli… Prócz tego (mówiła, sama nie wiedząc dlaczego!) będziemy mieli dziesięć tysięcy rocznie… Pańska sumka przepaść nie może, chyba pan rozumie…", + "93494": "— Skąd dziesięć?… — spytał Żyd i zuchwale podniósł głowę.", + "93495": "— Jak to skąd? — odparła oburzona. — Procent od naszego majątku…", + "93496": "— Od trzydziestu tysięcy?… — wtrącił Żyd z uśmiechem, myśląc, że go chcą wyprowadzić w pole.", + "93497": "— Tak.", + "93498": "— Przepraszam pannę hrabiankę — ironicznie odparł Szpigelman — ja dawno robię pieniędzmi, ale takiego procentu nigdy nie widziałem. Od trzydziestu tysięcy pan hrabia może mieć trzy tysiące, i jeszcze na bardzo niepewnej hipotece. Ale co mnie do tego… Mój interes jest, żebym ja odebrał moje pieniądze. Bo jak jutro przyjdą inni, to oni znowu będą lepsi od Dawida Szpigelmana, a jak pan hrabia resztę odda na procent, to ja będę musiał czekać rok…", + "93499": "Panna Izabela zerwała się z fotelu.", + "93500": "— Więc ja pana zapewniam, że jutro dostaniesz pieniądze! — zawołała patrząc na niego z pogardą.", + "93501": "— Słowo? — spytał Żyd delektując się w duszy jej pięknością.", + "93502": "— Słowo daję, że jutro będziecie wszyscy spłaceni… Wszyscy, i to co do grosza!…", + "93503": "Żyd ukłonił się do ziemi i cofając się tyłem, opuścił gabinet.", + "93504": "— Zobaczę, jak panna hrabianka dotrzyma słowa… — rzekł na odchodnym.", + "93505": "Stary Mikołaj znowu był w przedpokoju i z taką gracją otworzył drzwi Szpigelmanowi, że ten już z sieni zawołał:", + "93506": "— Co się pan tak rozbijasz, panie kamerdyner?…", + "93507": "Blada z gniewu panna Izabela biegła do sypialni ojca. Zastąpiła jej drogę panna Florentyna.", + "93508": "— Dajże spokój, Belciu — mówiła składając ręce — ojciec taki chory…", + "93509": "— Zapewniłam tego człowieka, że wszystkie długi będą spłacone, i muszą być spłacone… Choćbyśmy mieli nie jechać do Paryża…", + "93510": "Właśnie pan Tomasz w pantoflach i bez surduta z wolna przechadzał się po sypialni, kiedy weszła córka. Spostrzegła, że ojciec wygląda bardzo mizernie, że ma obwisłe ramiona, obwisłe siwe wąsy, obwisłe powieki i jest pochylony jak starzec; ale uwagi te powstrzymały ją tylko od wybuchu, nie zaś od załatwienia interesu.", + "93511": "— Przepraszam cię, Belu, że mnie widzisz w takim negliżu… Cóż się stało?…", + "93512": "— Nic, ojcze — odparła hamując się. — Był tu jakiś Żyd…", + "93513": "— Ach, pewnie ten Szpigelman… Dokuczliwa bestia jak komary w lesie!… — zawołał pan Tomasz chwytając się za głowę. — Niech jutro przyjdzie…", + "93514": "— Właśnie przyjdzie, on i… inni…", + "93515": "— Dobrze… bardzo dobrze… Dawno już myślałem załatwić ich… No, chwała Bogu, że ochłodziło się chociaż trochę…", + "93516": "Panna Izabela była zdumiona spokojem ojca i jego złym wyglądem. Zdawało się, że od południa przybyło mu kilka lat wieku. Usiadła na krześle i oglądając się po sypialni spytała jakby od niechcenia:", + "93517": "— Dużo im papo winien?", + "93518": "— Niewiele… drobiazg… parę tysięcy rubli…", + "93519": "— To są te pieniądze, o których mówiła ciotka, że je ktoś w marcu wykupił?…", + "93520": "Pan Łęcki stanął na środku pokoju i strzeliwszy palcami zawołał:", + "93521": "— A bodajże cię!… O tamtych na śmierć zapomniałem…", + "93522": "— Zatem mamy więcej długów niż parę tysięcy?…", + "93523": "— Tak… tak… Trochę więcej… Myślę, że pięć do sześciu tysięcy… Poproszę poczciwego Wokulskiego, to mi to załatwi…", + "93524": "Panna Izabela mimo woli wstrząsnęła się.", + "93525": "— Szpigelman mówił — rzekła po chwili — że od naszej sumy nie można mieć dziesięciu tysięcy rubli procentu. Najwyżej trzy tysiące, i to na niepewnej hipotece…", + "93526": "— Ma rację — na hipotece, ale przecież handel to nie hipoteka… Handel może dać trzydzieści od trzydziestu… Ale… a skąd Szpigelman wie o naszym procencie? — spytał pan Tomasz zamyśliwszy się nieco.", + "93527": "— Ja mu powiedziałam niechcący… — tłumaczyła się zarumieniona panna Izabela.", + "93528": "— Szkoda, żeś mu to powiedziała… wielka szkoda!… o takich rzeczach lepiej nie mówić…", + "93529": "— Czy to co złego? — szepnęła.", + "93530": "— Złego?… No, nic złego, mój Boże… Ale zawsze lepiej, gdy ludzie nie znają ani wysokości, ani źródła dochodów… Baron, wreszcie sam marszałek nie mieliby reputacji milionerów i filantropów, gdyby znano wszystkie ich sekreta…", + "93531": "— Dlaczegóż to, ojcze?…", + "93532": "— Dziecko jeszcze jesteś — mówił nieco zakłopotany pan Tomasz — jesteś idealistka, więc… mogłoby cię to zrazić do nich… Ale masz przecie rozum. Baron, widzisz, utrzymuje jakąś spółkę z lichwiarzami, a fortuna marszałka urosła głównie ze szczęśliwych pogorzeli, no… i trochę z handlu bydłem w czasie wojny sewastopolskiej…", + "93533": "— Więc tacy są moi konkurenci?… — szepnęła panna Izabela.", + "93534": "— To nic nie znaczy, Belu!… Mają pieniądze i duży kredyt, a to główna rzecz — uspakajał ją pan Tomasz.", + "93535": "Panna Izabela potrząsnęła głową, jakby chcąc odpędzić przykre myśli.", + "93536": "— Więc my, papo, już nie pojedziemy do Paryża…", + "93537": "— Dlaczego, moje dziecko, dlaczego?…", + "93538": "— Jeżeli papo zapłaci pięć albo sześć tysięcy tym Żydom…", + "93539": "— O to się nie lękaj. Poproszę Wokulskiego, ażeby wystarał mi się o taką sumę na sześć albo na siedem procent, i będziemy płacili na jej rzecz jakieś czterysta rubli rocznie. No, a mamy przecie dziesięć tysięcy.", + "93540": "Panna Izabela zwiesiła głowę i cicho przebierając palcami, po stole, dumała.", + "93541": "— Czy ty, ojcze — rzekła po namyśle — nie obawiasz się Wokulskiego?…", + "93542": "— Ja?… — krzyknął pan Tomasz i pięściami uderzył się w piersi. — Ja obawiam się Joasi, Hortensji, nawet naszego księcia i zresztą ich wszystkich razem, ale nie Wokulskiego. Gdybyś widziała, jak on dziś obcierał mnie wodą kolońską… A z jaką trwogą patrzył na mnie!… To najszlachetniejszy człowiek, jakiego spotkałem w życiu… On nie dba o pieniądze, interesów na mnie robić nie może, ale dba o moją przyjaźń… Bóg mi go zesłał, i jeszcze w chwili, w której… w której zaczynam czuć starość, a może… śmierć…", + "93543": "I powiedziawszy to pan Tomasz zaczął mrugać powiekami, z których znowu spadło mu kilka łez.", + "93544": "— Papo, ty jesteś chory!… — zawołała przestraszona panna Izabela.", + "93545": "— Nie, nie!… To upał, irytacja, a nade wszystko… żal do ludzi. Pomyśl tylko: był kto u nas dzisiaj?… Nikt, bo myślą, żeśmy już wszystko stracili… Joanna boi się, żebym od niej nie pożyczył na jutrzejszy obiad… To samo baron i książę… Jeszcze baron dowiedziawszy się, że zostało nam trzydzieści tysięcy, przyjdzie tu… dla ciebie. Bo pomyśli, że choćby się z tobą ożenił bez posagu, to jednak nie będzie potrzebował wydawać pieniędzy na mnie… Ale uspokój się: gdy usłyszą, że mamy dziesięć tysięcy rubli rocznie, wrócą tu wszyscy, a ty znowu będziesz jak dawniej królowała w twoim salonie… Boże, jaki ja dziś jestem zdenerwowany!… — mówił pan Tomasz obcierając załzawione oczy.", + "93546": "— Ja poszlę po doktora, papo?…", + "93547": "Ojciec zamyślił się.", + "93548": "— To już jutro, jutro… do jutra może mi samo przejdzie…", + "93549": "W tej chwili rozległo się pukanie do drzwi.", + "93550": "— Kto tam?… Co tam?… — zapytał pan Tomasz.", + "93551": "— Pani hrabina przyjechała — odpowiedział z korytarza głos panny Florentyny.", + "93552": "— Joasia?!… — zawołał pan Tomasz z radosnym zdziwieniem. — Wyjdźże do niej, Belciu… Muszę się trochę ogarnąć… No, no!… Założę się, że już wie o trzydziestu tysiącach… Wyjdźże, Belu… Mikołaj!…", + "93553": "Zaczął kręcić się po sypialni szukając rozmaitych części ubrania, a tymczasem panna Izabela wyszła do ciotki już oczekującej na nią w salonie.", + "93554": "Zobaczywszy pannę Izabelę hrabina pochwyciła ją w objęcia.", + "93555": "— Jakiż Bóg dobry — zawołała — że zesłał wam tyle szczęścia! Cóż to, podobno Tomasz wziął za kamienicę dziewięćdziesiąt tysięcy, i twój posag ocalony?… Nigdy bym nie przypuszczała…", + "93556": "— Ojciec, ciociu, spodziewał się wziąć więcej i tylko jakiś Żyd, nowonabywca, odstręczył konkurentów — odpowiedziała trochę urażona panna Izabela.", + "93557": "— Ach, moje dziecko, że też nie przekonałaś się jeszcze o niepraktyczności ojca. On może wyobrażać sobie, że dom wart był miliony, a ja swoją drogą wiem od ludzi kompetentnych, że co najwyżej wart jest siedemdziesiąt parę tysięcy. Przecież co dzień od kilku dni sprzedają się kamienice z licytacji, wiadomo, jakie są i co za nie płacą. Zresztą nie ma o czym mówić; ojciec niech wyobraża sobie, że go oszukano, a ty, Belu, módl się za zdrowie tego Żyda, który dał wam dziewięćdziesiąt tysięcy… Ale a propos: wiesz, że Kazio Starski wrócił?…", + "93558": "Silny rumieniec wystąpił na twarz panny Izabeli.", + "93559": "— Kiedy? skąd?… — zapytała zmieszana.", + "93560": "— Obecnie z Anglii, dokąd przyjechał prosto z Chin. Zawsze piękny i obecnie jedzie do babki, która, zdaje się, odda mu majątek.", + "93561": "— To w sąsiedztwie cioci?", + "93562": "— Właśnie o tym chcę mówić. Ogromnie dopytywał się o ciebie, a ja będąc przekonana, że już chyba wyleczyłaś się ze swych kaprysów, radziłam mu, ażeby was jutro odwiedził.", + "93563": "— Jak to dobrze!… — zawołała uradowana panna Izabela.", + "93564": "— A widzisz!… — odpowiedziała hrabina całując ją. — Ciotka zawsze o tobie myśli. Dla ciebie jest to wyborna partia, którą tym łatwiej będzie zrobić, że Tomasz ma kapitalik, który powinien mu wystarczyć, a Kazio coś słyszał o zapisie ciotki Hortensji dla ciebie. No, przypuszczam, że Starski jest trochę zadłużony. W każdym razie to, co mu zostanie z majątku babki, z tym, co ty możesz wziąć po Hortensji, powinno by wam na jakiś czas wystarczyć. A później zobaczymy. On ma jeszcze stryja, ty masz mnie, więc wasze dzieci nie doznają biedy.", + "93565": "Panna Izabela w milczeniu ucałowała ręce ciotki. W tej chwili była tak piękna, że hrabina schwyciwszy ją w objęcia pociągnęła do lustra i śmiejąc się rzekła:", + "93566": "— No, proszę cię, tylko mi jutro tak wyglądaj, a przekonasz się, że w sercu Kazia odnowią się zabliźnione rany… Choć szkoda, żeś go wtedy odrzuciła!… Mielibyście dziś ze sto albo sto pięćdziesiąt tysięcy rubli więcej… Wyobrażam sobie, że ten biedny chłopak z rozpaczy musiał bardzo wydawać pieniądze. Ale, ale… — dodała hrabina — czy prawda, że chcecie jechać z ojcem do Paryża?…", + "93567": "— Mamy zamiar.", + "93568": "— Proszę cię, Belu — upominała ją ciotka — tego nie rób. Ja właśnie chcę wam zaproponować, ażebyście u mnie spędzili tę resztkę lata. I musisz to zrobić, choćby ze względu na Starskiego. Pojmujesz, że młody chłopak na wsi będzie się nudził, będzie marzył. Możecie widywać się co dzień, a w takich warunkach najłatwiej będzie przywiązać go, a nawet… zobowiązać…", + "93569": "Panna Izabela zarumieniła się mocniej niż poprzednio i spuściła piękną głowę.", + "93570": "— Ciociu! — szepnęła.", + "93571": "— Ach, moje dziecko, tylko nie baw się ze mną w dyplomatkę. Panna w twoim wieku już powinna wyjść za mąż, a nade wszystko nie powtarzać dawnych błędów. Kazio jest wyborną partią: nieprędko sprzykrzy ci się, no… a gdyby się sprzykrzył, to… już będzie mężem i na wiele rzeczy musi być pobłażliwym, tak jak i ty dla niego. Gdzież ojciec?", + "93572": "— Ojciec trochę niezdrów…", + "93573": "— Wielki Boże!… Chyba zanadto wzruszyło go niespodziewane szczęście…", + "93574": "— Ojciec właśnie zachorował z gniewu na tego Żyda…", + "93575": "— On wiecznie w złudzeniach! — odparła hrabina podnosząc się z kanapy. — Wstąpię do niego na chwilę i pogadam o waszych wakacjach. Co zaś do ciebie, Belu, spodziewam się, że potrafisz skorzystać z czasu.", + "93576": "Po półgodzinnej, poufałej konwersacji z panem Tomaszem hrabina pożegnała siostrzenicę, jeszcze raz polecając jej Starskiego.", + "93577": "Około dziewiątej pan Tomasz, wbrew zwyczajowi, poszedł spać, a panna Izabela wezwała do swego pokoju na rozmowę kuzynkę Florentynę.", + "93578": "— Wiesz, Floro — rzekła siadając w półleżącej pozycji na szezlongu — powrócił Kazio Starski i jutro ma być u nas.", + "93579": "— Aaa!… — szepnęła panna Florentyna, jakby wypadek ten był już jej wiadomy. — Więc nie gniewa się?… — spytała akcentując ostatni frazes.", + "93580": "— Zapewne… Zresztą nie wiem… — uśmiechnęła się panna Izabela. — Ciotka mówi, że jest bardzo piękny…", + "93581": "— I zadłużony… Ale cóż to szkodzi. Kto dzisiaj nie ma długów!", + "93582": "— Cóż byś powiedziała, Floro, gdybym…", + "93583": "— Gdybyś za niego wyszła?… Naturalnie, powinszowałabym wam obojgu. Ale co na to powie baron, marszałek, Ochocki, a nade wszystko… Wokulski?…", + "93584": "Panna Izabela podniosła się gwałtownie.", + "93585": "— Moja droga, skądże znowu przychodzi ci do głowy ten… Wokulski?…", + "93586": "— Nie mnie on przychodzi do głowy — odparła panna Florentyna skubiąc taśmę swego stanika — tylko przypominam sobie, coś mi mówiła jeszcze w kwietniu… że ten człowiek od roku ścigał cię spojrzeniami, że osacza cię ze wszystkich stron…", + "93587": "Panna Izabela roześmiała się.", + "93588": "— Ach, pamiętam!… Rzeczywiście, tak mi się wówczas zdawało… Dziś jednak, kiedym go poznała trochę lepiej, widzę, że nie należy do tej kategorii ludzi, których można się lękać. Uwielbia mię po cichu, to prawda; ależ tak samo będzie mnie uwielbiał nawet wówczas, gdybym wyszła za… za mąż… Wielbicielom tego, co Wokulski, gatunku wystarcza spojrzenie, uścisk ręki…", + "93589": "— Czy jesteś tego pewna?", + "93590": "— Najzupełniej. Zresztą przekonałam się, że to, co wydawało mi się sidłami z jego strony, jest tylko interesem. Ojciec pożycza mu trzydzieści tysięcy rubli i kto wie, czy wszystkie jego zabiegi nie do tego były skierowane…", + "93591": "— A jeżeli jest inaczej? — zapytała panna Florentyna, ciągle bawiąc się obszyciem swego stanika.", + "93592": "— Moja droga, dajże spokój! — oburzyła się panna Izabela. — Co ci na tym zależy, ażeby psuć mi humor?", + "93593": "— Tyś to powiedziała, że ci ludzie umieją cierpliwie czekać, usidlać, nawet wszystko ryzykować i łamać…", + "93594": "— Ale nie Wokulski.", + "93595": "— Przypomnij sobie barona.", + "93596": "— Baron obraził go publicznie.", + "93597": "— A ciebie przeprosił.", + "93598": "— Ach, Floro, proszę cię, nie dręcz mnie!… — wybuchnęła panna Izabela. — Gwałtem chcesz zrobić demona z kupczyka, może dlatego, że… tyle straciliśmy na kamienicy… że ojciec jest chory i że… Starski wrócił…", + "93599": "Panna Florentyna zrobiła gest, jakby chcąc jeszcze coś powiedzieć, ale pohamowała się.", + "93600": "— Dobranoc, Belu — rzekła. — Może teraz masz rację…", + "93601": "I wyszła.", + "93602": "Przez całą noc śnił się pannie Izabeli Starski jako mąż, Rossi jako pierwszy platoniczny kochanek, Ochocki jako drugi, a Wokulski jako plenipotent ich majątku. Dopiero około dziesiątej rano obudziła ją panna Florentyna donosząc, że przyszedł Szpigelman i jeszcze jeden Żyd.", + "93603": "— Szpigelman?… Ach, prawda!… Zapomniałam o nim. Powiedz mu, niech przyjdzie później… Czy papo wstał?", + "93604": "— Wstał od godziny. Mówiłam mu właśnie o Żydach, a on prosi cię, ażebyś napisała list do Wokulskiego…", + "93605": "— Po co?…", + "93606": "— Żeby był łaskaw przyjść do nas w południe i uregulować rachunki tych Żydów.", + "93607": "— Prawda, że Wokulski ma nasze pieniądze — rzekła panna Izabela. — Ale mnie pisać o tym do niego nie wypada. Napisz ty, Floro, w imieniu ojca… O, tu jest papier, na moim biurku…", + "93608": "Panna Florentyna napisała żądany list, a tymczasem panna Izabela zaczęła się ubierać. Wiadomość o Żydach zrobiła na niej wrażenie zimnej wody, a myśl o Wokulskim zaniepokoiła ją.", + "93609": "„Więc my naprawdę nie możemy obejść się bez tego człowieka?… — mówiła w duszy. — No, jeżeli ma nasze pieniądze, to naturalnie musi spłacać nasze długi…”", + "93610": "— Bardzo go proś — rzekła do panny Florentyny — ażeby przyjechał jak najśpieszniej… Bo gdyby tych obrzydliwych Żydów zastał u nas Starski…", + "93611": "— Zna on ich dawniej aniżeli my — szepnęła Flora.", + "93612": "— W każdym razie byłoby to okropne. Ty nie wiesz, jakim tonem przemawiał do mnie wczoraj ten… ten…", + "93613": "— Szpigelman — wtrąciła panna Florentyna. — O, to zuchwały Żyd…", + "93614": "Zapieczętowała list i wyszła z nim do przedpokoju, ażeby wyprawić czekających tam Żydów. Panna Izabela uklękła przed alabastrowym posążkiem Matki Boskiej błagając ją, ażeby posłaniec zastał Wokulskiego w domu i ażeby Starski nie spotkał się u nich z Żydami.", + "93615": "Alabastrowa Matka Boska wysłuchała próśb panny Izabeli; w godzinę bowiem, przy śniadaniu, Mikołaj doręczył jej trzy listy.", + "93616": "Jeden był od ciotki hrabiny. Zawiadamiała w nim, że dziś między drugą i trzecią przyjdą do jej ojca lekarze na konsylium, że Kazio Starski wyjeżdża przed wieczorem i że może wpaść do nich lada chwilę.", + "93617": "„Pamiętajże, droga Belciu — kończyła ciotka — postępować tak, ażeby chłopiec myślał o tobie, przez drogę i na wsi, dokąd wy z ojcem za kilka dni musicie przyjechać. Ja już urządziłam się w ten sposób, że ani w Warszawie nie widział żadnej panny, ani na wsi nie spotka (prócz ciebie, duszko) żadnej innej kobiety. Chyba poczciwą swoją babkę prezesową i jej mało interesujące wnuczki.”", + "93618": "Panna Izabela lekko skrzywiła usta; nie podobał jej się ten nacisk.", + "93619": "— Ciotka tak mnie proteguje — rzekła do panny Florentyny — jakbym już straciła wszelką nadzieję… Nie podoba mi się to!…", + "93620": "I w jej duszy nieco przyćmił się wizerunek pięknego Kazia Starskiego.", + "93621": "Drugi list był od Wokulskiego, który donosił, że będzie służyć o godzinie pierwszej.", + "93622": "— Na którą kazałaś przyjść Żydom, Floro? — spytała panna Izabela.", + "93623": "— Na pierwszą.", + "93624": "— Chwała Bogu! Byle o tej porze nie wpadł do nas Starski — rzekła panna Izabela biorąc do ręki trzeci list. — Jakiś znajomy mi charakter?… — dodała. — Czyje to pismo, Floro?…", + "93625": "— Czy nie poznajesz? — odpowiedziała panna Florentyna spojrzawszy na kopertę. — Krzeszowskiej…", + "93626": "Rumieniec gniewu wystąpił na twarz panny Izabeli.", + "93627": "— Ach, prawda!… — zawołała rzucając list na stół. — Proszę cię, Floro, odeszlij jej to i dopisz na wierzchu: „nieczytane”. Czego ona od nas chce, ta szkaradna kobieta!…", + "93628": "— Łatwo możesz się dowiedzieć — szepnęła panna Florentyna.", + "93629": "— Nie, nie i… nie!… Nie chcę żadnych listów od tej nieznośnej baby… Pewnie znowu jakaś szykana, bo ona nic innego nie pisuje… Proszę cię, Floro, natychmiast odeszlij ten list i… albo zresztą zobacz, co pisze… Ostatni raz przyjmę jej bazgraninę…", + "93630": "Panna Florentyna powoli otworzyła kopertę i zaczęła czytać. Stopniowo na jej obliczu ciekawość ustąpiła miejsca zdziwieniu, a potem zmieszaniu.", + "93631": "— Nie wypada mi tego czytać — szepnęła oddając list pannie Izabeli.", + "93632": "„Droga panno Izabelo! — pisała baronowa. — Wyznaję, że dotychczasowym postępowaniem mogłam zasłużyć na niechęć Pani i ściągnąć na siebie gniew miłosiernego Boga, który tak troskliwie opiekuje się Wami. Dlatego cofam wszystko, upokarzam się przed Tobą, droga Pani, i błagam, ażebyś mi przebaczyła. Bo czy nie jest dowód łaski Nieba nad Wami, choćby w zesłaniu Wam tego Wokulskiego? Człowiek ułomny jak inni stał się narzędziem Najwyższej Ręki, ażeby mnie ukarać, a Was wynagrodzić. Nie dość bowiem, że ranił mi w pojedynku męża (któremu również niech Bóg przebaczy wszystkie podłości, jakich się względem mnie dopuścił), ale jeszcze nabył kamienicę, w której zgasło moje ukochane dziecko, i pewnie każe sobie płacić duże komorne. Wy zaś nie tylko patrzycie na moje klęski, ale jeszcze zyskaliście dwadzieścia tysięcy rubli więcej, niż była warta kamienica.", + "93633": "W zamian za moją skruchę, droga Pani, racz wyrobić u W-go Wokulskiego (który nie wiem, za co gniewa się na mnie), ażeby mi prolongował kontrakt na dalsze lata i nie wypędzał przesadnymi żądaniami z domu, gdzie moja jedyna córka skończyła życie. Należy to jednak robić ostrożnie, gdyż W-ny Wokulski z niewiadomych mi powodów nie życzy sobie, ażeby o jego nabytku mówiono. Nie tylko, zamiast sam kupić kamienicę (jak uczciwy człowiek), podstawił lichwiarza Szlangbauma, ale jeszcze, ażeby nadpłacić dwadzieścia tysięcy rubli nad moją sumę, sprowadził do sądu fałszywych licytantów. Dlaczego tak tajemniczo postępuje? lepiej niż ja musicie Wy wiedzieć, drodzy Państwo, którzy podobno umieściliście u niego swój kapitalik. Mały on jest, ale przy łasce bożej (która tak oczywiście czuwa nad Wami) i znanej obrotności W-go Wokulskiego przyniesie zapewne procent, który wynagrodzi Państwu gorycze ich dotychczasowego położenia. Polecając siebie sercu drogiej Pani, a nasze obustronne stosunki niezawodnej sprawiedliwości boskiej, pozostaję zawsze wierną, choć pogardzaną ich kuzynką i uniżoną sługą.", + "93634": "Krzeszowska”", + "93635": "Czytając panna Izabela była blada jak papier. Podniosła się od stołu, zwinęła list i podniosła rękę, jakby z zamiarem rzucenia go komuś w oczy. Nagle, zdjęta strachem, chciała gdzieś uciec czy kogoś zawołać; lecz w tej chwili upamiętała się i poszła do ojca.", + "93636": "Pan Łęcki w pantoflach i płóciennym szlafroku leżał na kanapie i czytał „Kuriera”. Bardzo czule przywitał się z córką, a gdy usiadła, uważnie przypatrzył się jej i rzekł:", + "93637": "— Czy światło złe w tym pokoju, czy mi się zdaje, że panienka jest nie w humorze?…", + "93638": "— Jestem trochę rozstrojona.", + "93639": "— Właśnie uważam, ale to z gorąca. A powinnaś dziś — dodał grożąc jej z uśmiechem — powinnaś dziś, figlarko, dobrze wyglądać, bo ten Kazio, jak mówiła mi wczoraj ciotka, jest do wzięcia…", + "93640": "Panna Izabela milczała, ojciec prawił dalej:", + "93641": "— Prawda, że chłopak trochę zbałamucony ciągłym lataniem po świecie, trochę zadłużony, ale — młody, przystojny, no i szalał za tobą. Joasia ma nadzieję, że prezesowa utrzyma go na wsi przez parę tygodni, a reszta należy już do ciebie… I wiesz, może by to było nieźle?… Nazwisko piękne… fortuna jakoś zlepi się z różnych kawałków… Przy tym człowiek światowy, bywalec, nawet rodzaj bohatera, jeżeli to prawda, że opłynął kulę ziemską…", + "93642": "— Miałam list od Krzeszowskiej — przerwała mu panna Izabela.", + "93643": "— Oo?… cóż pisze ta wariatka?", + "93644": "— Pisze, że nasz dom kupił nie Szlangbaum, ale Wokulski, i że za pomocą podstawionych licytantów dał za niego o dwadzieścia tysięcy rubli więcej aniżeli wart.", + "93645": "Mówiąc to zdławionym głosem, patrzyła z trwogą na ojca; obawiała się jakiegoś wybuchu. Ale pan Tomasz uniósł się tylko na kanapie i strzeliwszy palcami zawołał:", + "93646": "— Czekaj!… czekaj!… wiesz, że to może być prawda…", + "93647": "— Jak to! — zerwała się z krzesła panna Izabela. — Więc on śmiałby nam darować dwadzieścia tysięcy, a ojciec mówi o tym tak spokojnie?…", + "93648": "— Mówię spokojnie, bo gdybym zaczekał ze sprzedażą, wziąłbym nie dziewięćdziesiąt, ale sto dwadzieścia tysięcy…", + "93649": "— Ależ czekać nie mogliśmy, skoro kamienicę puszczono na licytację…", + "93650": "— Toteż że nie mogliśmy czekać, straciliśmy, a Wokulski zyska, gdyż może czekać.", + "93651": "Panna Izabela po tej uwadze nieco uspokoiła się.", + "93652": "— Więc papo nie uznaje w tym żadnego dobrodziejstwa z jego strony! Bo wczoraj mówił papo o Wokulskim w taki sposób, jakby czuł, że jest przez niego oplątany…", + "93653": "— Cha! cha! cha!… — roześmiał się pan Tomasz. — Cudowna jesteś… nieoceniona. Wczoraj byłem trochę rozstrojony, nawet bardzo i… coś… coś… zaświtało mi w głowie… Ale dzisiaj… Cha! cha! cha!… Niechże sobie wreszcie Wokulski przepłaca kamienice. Od tego on kupiec, żeby wiedział, ile i za co płaci. Straci na jednym, zyska na drugim. — Ja, co najwyżej, mogę mu tego nie brać za złe, że staje do licytacji mego majątku… Chociaż miałbym prawo podejrzywać jakiś nieczysty interes w takim na przykład… podstawianiu Szlangbauma…", + "93654": "Panna Izabela serdecznie uściskała ojca.", + "93655": "— Tak — rzekła — papo ma rację. Nie umiałam tylko zdać sobie z tego sprawy. Takie podstawianie Żydów przy kupnie najjaśniej dowodzi, że ten pan bawiąc się w przyjaźń robi interesa…", + "93656": "— Naturalnie! — potwierdził pan Tomasz. — Czyliżbyś nie miała rozumieć tak prostej rzeczy. Niezły to może człowiek, ale zawsze kupiec… kupiec!…", + "93657": "W przedpokoju rozległo się mocne dzwonienie.", + "93658": "— To pewnie on. Wyjdę, papo, i zostawię panów samych.", + "93659": "Opuściła sypialnię ojca, lecz w przedpokoju, zamiast Wokulskiego, zobaczyła aż trzech Żydów, głośno rozprawiających z Mikołajem i panną Florentyną. Uciekła do sali i przez myśl przebiegły jej wyrazy:", + "93660": "„Boże!… dlaczego on nie przychodzi…”", + "93661": "W sercu jej kipiała burza uczuć. Panna Izabela potakując zdaniom ojca rozumiała jednak, że to nieprawda, co on mówi, że Wokulski nie zrobił na kamienicy interesu, ale stracił, i tylko dlatego, ażeby ich wydźwignąć z najfatalniejszej pozycji. Lecz przyznając to, czuła nienawiść:", + "93662": "„Podły! podły!… — szeptała. — Jak on śmiał…”", + "93663": "Tymczasem w przedpokoju Żydzi rozpoczęli formalną kłótnię z panną Florentyną. Oświadczyli, że nie ruszą się, dopóki nie dostaną pieniędzy, że panna hrabianka dała wczoraj słowo… A gdy Mikołaj otworzył im drzwi do sieni, poczęli mu wymyślać:", + "93664": "— To jest rozbój!… to oszustwo!… Pieniądze państwo umieją brać i wtedy umieją gadać: mój kochany panie Dawid!… Ale jak przyjdzie…", + "93665": "— A to co znaczy? — odezwał się w tej chwili nowy głos.", + "93666": "Żydzi umilkli.", + "93667": "— „Co to jest?… Co pan tu robisz, panie Szpigelman?…", + "93668": "Panna Izabela poznała głos Wokulskiego.", + "93669": "— Ja, nic… Padam do nóg wielmożnego pana… My tylko za interesem do pana hrabi… — tłomaczył się, zupełnie innym tonem, przed chwilą hałaśliwy Szpigelman.", + "93670": "— Kazali nam państwo dziś przyjść po pieniądze… — wtrącił inny Żyd.", + "93671": "— Właśnie panna hrabianka wczoraj dała słowo, że będziemy dziś spłaceni wszyscy, i co do grosza…", + "93672": "— Będziecie — przerwał Wokulski. — Jestem pełnomocnikiem pana Łęckiego i dziś, o szóstej, załatwię z wami rachunki w moim kantorze.", + "93673": "— Nic nagłego… Po co się wielmożny pan ma tak śpieszyć… — odparł Szpigelman.", + "93674": "— Proszę przyjść o szóstej do mnie, a Mikołaj niechaj tu żadnych interesantów nie przyjmuje, kiedy pan chory.", + "93675": "— Rozumiem, wielmożny panie!… A nasz pan czeka w pokoju sypialnym — odparł Mikołaj.", + "93676": "Gdy zaś Wokulski odszedł, powypychał Żydów za drzwi mówiąc:", + "93677": "— Poszły parchy!… Won!…", + "93678": "— Ny!… ny!… co — się pan tak gniewa?… — mruczeli bardzo zmieszani Żydkowie.", + "93679": "Pan Tomasz przywitał Wokulskiego ze wzruszeniem; trochę drżały mu ręce i trzęsła się głowa.", + "93680": "— No, patrz — mówił — co wyrabiają ci Żydzi, te… te gałgany!… Nachodzą dom… przestraszają mi córkę…", + "93681": "— Kazałem im przyjść o szóstej do mego kantoru i jeżeli pan pozwoli, ureguluję rachunki. Duża to suma?… — zapytał Wokulski.", + "93682": "— Drobiazg, prawie nic… Jakieś pięć do sześciu tysięcy rubli…", + "93683": "— Pięć do sześciu?… — powtórzył Wokulski. — Oni trzej tyle mają u pana?…", + "93684": "— Nie. Im jestem winien ze dwa tysiące, może trochę więcej… Ale, powiadam ci, panie Stanisławie (bo to cała awantura!), ktoś w marcu wykupił moje dawniejsze weksle. Kto? nie wiem; jednakże, na wszelki wypadek, chcę być przygotowany.", + "93685": "Wokulskiemu wyjaśniła się twarz.", + "93686": "— Niech pan spłaca długi — odparł — w miarę zgłaszania się wierzycieli. Dziś zepchniemy tych, którzy mają późniejsze weksle. Więc to wyniesie dwa do trzech tysięcy?…", + "93687": "— Tak, tak… No, ale proszę cię, panie Stanisławie, co za fatalność!… Ty wypłacasz mi za pół roku pięć tysięcy… Czy byłeś łaskaw przynieść pieniądze?", + "93688": "— Naturalnie.", + "93689": "— Bardzo ci jestem wdzięczny. Cóż to jednak za fatalność, że właśnie w chwili, kiedy mamy z Belcią i… z tobą jechać do Paryża, Żydzi wydzierają mi dwa tysiące! Rozumie się z Paryża nic.", + "93690": "— Dlaczego? — rzekł Wokulski. — Ja pokryję należność, a pan nie potrzebuje naruszać swego procentu. Śmiało możecie państwo jechać do Paryża.", + "93691": "— Nieoceniony!… — zawołał pan Tomasz rzucając mu się w objęcia. — Bo widzisz, mój drogi — dodał uspokoiwszy się — ja właśnie myślałem, czybyś nie mógł mi zaciągnąć gdzie pożyczki dla spłacenia żydowskich długów, tak… na… siedem, sześć procent…", + "93692": "Wokulski uśmiechnął się z finansowej naiwności pana Tomasza.", + "93693": "— Owszem — rzekł nie mogąc pohamować dobrego humoru — będzie pan miał pożyczkę. Tym Żydom oddamy jakieś trzy tysiące rubli, a pan będzie płacił procentu… Ileż pan chce?", + "93694": "— Siedem… sześć…", + "93695": "— Dobrze — mówił Wokulski — pan będzie płacił sto osiemdziesiąt rubli procentu, a kapitał zostanie nie naruszony.", + "93696": "Pan Tomasz, po raz już nie wiadomo który, zaczął mrugać powiekami i znowu ukazały się łzy.", + "93697": "— Zacny… szlachetny!… — mówił ściskając Wokulskiego. — Bóg cię zesłał…", + "93698": "— Sądzi pan, że mogę robić inaczej?… — szepnął Wokulski.", + "93699": "Zapukano. Wszedł Mikołaj i oznajmił lekarzy.", + "93700": "— Aha!… — zawołał pan Tomasz — to siostra przysyła mi tych panów. Mój Boże! nigdy się jeszcze nie leczyłem, a dziś… Proszę cię, panie Stanisławie, idź teraz do Beli… Mikołaj, zamelduj pana Wokulskiego panience.", + "93701": "„Oto jest moja nagroda… Moje życie!…” — pomyślał Wokulski idąc za Mikołajem. W przedpokoju spotkał lekarzy, obu znajomych sobie, i gorąco polecił pana Tomasza ich opiece.", + "93702": "W salonie czekała go panna Izabela. Była trochę blada, ale tym piękniejsza. Przywitał ją i rzekł wesoło:", + "93703": "— Bardzo jestem szczęśliwy, że podobał się pani wieniec dla Rossiego.", + "93704": "Zatrzymał się. Uderzył go szczególny wyraz twarzy panny Izabeli, która patrzyła na niego z lekkim zdziwieniem, jakby widziała go pierwszy raz w życiu.", + "93705": "Przez chwilę oboje milczeli, wreszcie panna Izabela strzepując jakiś pyłek z popielatej sukni spytała:", + "93706": "— Wszakże to pan kupił naszą kamienicę? — I przypatrywała mu się przymrużonymi oczyma.", + "93707": "Wokulski tak był zaskoczony, że w pierwszej chwili stracił mowę. Zdawało mu się, że w nim nagle zatrzymał się proces myślenia. Bladł i czerwienił się, a nareszcie odzyskawszy przytomność odparł przyciszonym głosem:", + "93708": "— Tak, ja kupiłem.", + "93709": "— Dlaczegóż pan podstawił Żyda do licytacji?", + "93710": "— Dlaczego?… — powtórzył Wokulski patrząc na nią jak wylęknione dziecko. — Dlaczego?… Jestem, widzi pani, kupcem i… takie uwięzienie kapitału mogłoby zaszkodzić memu kredytowi…", + "93711": "— Pan już od dawna interesuje się naszymi sprawami. Zdaje się, że w kwietniu… tak, w kwietniu nabył pan nasz serwis?… — mówiła ciągle tym samym tonem panna Izabela.", + "93712": "Ton ten otrzeźwił Wokulskiego, który podniósł głowę i odparł oschle:", + "93713": "— Serwis państwa jest w każdej chwili do odebrania.", + "93714": "Teraz panna Izabela spuściła oczy. Wokulski spostrzegł to i znowu zmieszał się.", + "93715": "— Więc dlaczego pan to zrobił? — spytała cicho. — Dlaczego pan tak nas… prześladuje?", + "93716": "Można było myśleć, że rozpłacze się. Wokulski stracił wszelką władzę nad sobą.", + "93717": "— Ja państwa prześladuję!… — rzekł zmienionym głosem. — Czyliż znajdziecie sługę… nie… psa… wierniejszego ode mnie?… Od dwu lat o jednym tylko myślę, ażeby usunąć wam z drogi każdą przeszkodę…", + "93718": "W tej chwili zadzwoniono. Panna Izabela drgnęła, Wokulski umilkł.", + "93719": "Mikołaj otworzył drzwi do salonu i rzekł:", + "93720": "— Pan Starski.", + "93721": "Jednocześnie ukazał się na progu mężczyzna średniego wzrostu, zręczny, śniady, z małymi faworytami i wąsikami, i bardzo nieznaczną łysiną. Miał fizjognomię na pół wesołą, na pół drwiącą i od razu zawołał:", + "93722": "— Jakżem kontent, kuzynko, że cię znowu mogę przywitać!…", + "93723": "Panna Izabela w milczeniu podała mu rękę; mocny rumieniec oblał jej twarz, a w oczach zamigotało rozmarzenie.", + "93724": "Wokulski cofnął się do bocznego stołu. Panna Izabela przedstawiła panów:", + "93725": "— Pan… Wokulski… Pan Starski…", + "93726": "Nazwisko Wokulskiego było zaakcentowane w taki sposób, że Starski kiwnąwszy mu głową usiadł o kilka kroków, zwrócony bokiem. W odpowiedzi Wokulski usiadł przy małym stoliku pod ścianą i zaczął oglądać album.", + "93727": "— Kuzynek podobno wraca z Chin? — spytała panna Izabela.", + "93728": "— Teraz z Londynu i jeszcze ciągle myślę, że jestem w okręcie — odpowiedział Starski, dość wyraźnie kalecząc polszczyznę.", + "93729": "Panna Izabela zaczęła mówić po angielsku.", + "93730": "— Spodziewam się, że tym razem kuzynek zabawi w kraju dłużej?", + "93731": "— To zależy — odparł również po angielsku Starski. — Kto jest ten?… — dodał rzucając okiem na Wokulskiego.", + "93732": "— Plenipotent mego ojca. Od czegóż to zależy?…", + "93733": "— Myślę, że kuzynka nie potrzebuje się pytać — odpowiedział z uśmiechem młody człowiek. — To zależy — od hojności mojej babki…", + "93734": "— A ładnie… spodziewałam się komplimentu pod moim adresem…", + "93735": "— Podróżnicy nie mówią komplimentów, gdyż wiedzą, że pod każdą szerokością jeograficzną komplimenta dyskredytują mężczyznę w oczach kobiet.", + "93736": "— W Chinach zrobił kuzyn to odkrycie?", + "93737": "— W Chinach, w Japonii, a nade wszystko w Europie.", + "93738": "— I myśli kuzyn stosować tę zasadę w Polsce?", + "93739": "— Spróbuję i jeżeli pozwolisz, kuzynko, w twoim towarzystwie. Gdyż podobno mamy razem spędzić wakacje. Czy tak?…", + "93740": "— Tak przynajmniej chce ciotka i ojciec. Mnie się jednak nie uśmiecha to, że kuzyn ma zamiar sprawdzać swoje etnograficzne spostrzeżenia.", + "93741": "— Byłby to tylko odwet z mojej strony.", + "93742": "— Ach, więc walka?… — spytała panna Izabela.", + "93743": "— Spłacanie dawnych długów często prowadzi do zgody.", + "93744": "Wokulski z taką uwagą przeglądał album, że żyły nabrzmiały mu na czole.", + "93745": "— Ale zemsta nie prowadzi — odparła panna Izabela.", + "93746": "— Nie zemsta, tylko przypomnienie, że jestem wierzycielem kuzynki.", + "93747": "— Więc to ja mam spłacać dawne długi?… — zaśmiała się panna Izabela. — A, kuzyn nie stracił czasu w podróży.", + "93748": "— Wolałbym go nie stracić na wakacjach — rzekł Starski, znacząco spoglądając jej w oczy.", + "93749": "— To będzie zależało od metody odwetu — odpowiedziała panna Izabela i znowu zarumieniła się.", + "93750": "— Jaśnie pan prosi pana! — rzekł Mikołaj stając we drzwiach salonu.", + "93751": "Rozmowa urwała się, Wokulski złożył album, wstał z krzesła i ukłoniwszy się pannie Izabeli i Starskiemu, z wolna poszedł za służącym.", + "93752": "— Ten pan nie rozumie po angielsku?… Czy on nie obrazi się, żeśmy z nim nie rozmawiali?… — spytał Starski.", + "93753": "— O nie — odpowiedziała panna Izabela.", + "93754": "— Tym lepiej; bo zdawało mi się, że nie był zadowolony z naszego towarzystwa.", + "93755": "— Toteż porzucił je — zakończyła niedbale panna Izabela.", + "93756": "— Przynieś mi kapelusz z sali — rzekł do Mikołaja już w drugim pokoju Wokulski.", + "93757": "Mikołaj zabrał kapelusz i zaniósł go do sypialni pana Tomasza. W przedpokoju usłyszał, że Wokulski oburącz ściskając głowę szepnął:", + "93758": "— Boże miłosierny!…", + "93759": "Gdy Wokulski wszedł do pokoju pana Tomasza, lekarzy już nie było.", + "93760": "— No i wyobraź sobie — zawołał pan Łęcki — co za fatalizm!… Konsylium zabroniło mi jechać do Paryża i pod karą śmierci kazało wynosić się na wieś. Na honor, nie wiem nawet, gdzie uciec przed tymi upałami. Ale i na ciebie także działają, bo jesteś zmieniony… Prawda, jakie to gorące mieszkanie?…", + "93761": "— O tak. Może pozwoli pan — mówił Wokulski wydobywając z kieszeni gruby pakiet — że oddam pieniądze.", + "93762": "— Ehe… doprawdy…", + "93763": "— Tu jest pięć tysięcy rubli jako procent do połowy stycznia. Niech pan z łaski swojej policzy. A tu jest kwit.", + "93764": "Pan Łęcki kilka razy porachował stos nowych sturublówek i podpisał dokument. Odłożywszy zaś pióro rzekł:", + "93765": "— Dobrze, to jedno… A teraz co się tyczy długów…", + "93766": "— Suma dwa do trzech tysięcy rubli, którą pan winien Żydom, dziś będzie spłacona…", + "93767": "— Ale ja, proszę cię, panie Stanisławie, nie chcę darmo… Proszę cię, ażebyś jak najskrupulatniej odtrącał sobie procent…", + "93768": "— Sto dwadzieścia do stu osiemdziesięciu rubli rocznie.", + "93769": "— Tak, tak… — potakiwał pan Tomasz. — Ale… gdybym, ale… potrzebował jeszcze jakiej kwoty, to mam się do kogo udać u ciebie?", + "93770": "— Drugą połowę procentu otrzyma pan w połowie stycznia — odparł Wokulski.", + "93771": "— O tym wiem. Ale widzisz, panie Stanisławie, gdybym tak potrzebował jakiejś części mego kapitału… Nie darmo, pojmujesz… Chętnie zapłacę procent…", + "93772": "— Szósty… — wtrącił Wokulski.", + "93773": "— Tak, szósty… siódmy.", + "93774": "— Nie, panie. Pański kapitał przynosi trzydzieści trzy procent rocznie, więc nie mogę go pożyczać na siedem…", + "93775": "— Dobrze. W takim razie nie pozbawiaj się mego kapitału, ale… Uważasz… może mi jednak coś wypaść…", + "93776": "— Wycofać swój kapitał może pan nawet w połowie stycznia roku przyszłego.", + "93777": "— Boże uchowaj!… Ja mego kapitału nie odbiorę ci nawet za dziesięć lat…", + "93778": "— Ale ja pański kapitał wziąłem tylko na rok…", + "93779": "— Jak to?… Dlaczego?… — dziwił się pan Tomasz, coraz szerzej otwierając oczy.", + "93780": "— Dlatego, że nie wiem, co będzie od dziś za rok. Nie co roku zdarzają się wyjątkowo dobre interesa.", + "93781": "— A propos — rzekł pan Tomasz po chwili przykrego zdumienia. — Co też mówią w mieście: że to ty, panie Wokulski, kupiłeś mój dom?…", + "93782": "— Tak, panie, ja kupiłem pański dom. Ale przed upływem pół roku mogę go panu odstąpić na korzystnych warunkach.", + "93783": "Pan Łęcki poczuł rumieniec na twarzy. Nie chcąc jednak dawać za wygranę zapytał wielkopańskim tonem:", + "93784": "— I ile byś też chciał odstępnego, panie Wokulski?…", + "93785": "— Nic. Oddam go panu za dziewięćdziesiąt tysięcy, a nawet… może taniej…", + "93786": "Pan Tomasz cofnął się, rozłożył ręce, następnie padł na swój wielki fotel i znowu kilka łez spłynęło mu po twarzy.", + "93787": "— Doprawdy, panie Stanisławie — mówił, lekko łkając — widzę, że najlepsze stosunki… mogą zepsuć pieniądze… Czy ja mam ci za złe, żeś kupił ten dom?… Czy ja robię ci wyrzuty?… Ty zaś przemawiasz do mnie tak, jakbyś się obraził.", + "93788": "— Przepraszam pana — przerwał Wokulski. — Ale istotnie jestem trochę rozdrażniony… zapewne z gorąca…", + "93789": "— O, z pewnością! — zawołał pan Tomasz powstając z fotelu i ściskając go za rękę. — Więc… przebaczmy sobie nawzajem cierpkie słówka… Ja się na ciebie nie gniewam, bo wiem… co to jest upał…", + "93790": "Wokulski pożegnał go i wstąpił do salonu. Starskiego już tam nie było, panna Izabela siedziała sama. Zobaczywszy go podniosła się; twarz jej była pogodniejsza.", + "93791": "— Pan wychodzi?", + "93792": "— Właśnie chcę panią pożegnać.", + "93793": "— A o Rossim nie zapomni pan? — rzekła ze słabym uśmiechem.", + "93794": "— O nie. Poproszę, ażeby mu oddano wieniec.", + "93795": "— Pan go sam nie wręczy?… Dlaczegóż to?…", + "93796": "— Dziś w nocy jadę do Paryża — odpowiedział Wokulski.", + "93797": "Ukłonił się i wyszedł.", + "93798": "Przez chwilę panna Izabela stała zdumiona; następnie pobiegła do pokoju ojca.", + "93799": "— Co to znaczy, papo? Wokulski pożegnał się ze mną bardzo chłodno i powiedział, że — dziś w nocy wyjeżdża do Paryża.", + "93800": "— Co?… co?… co?… — zawołał pan Tomasz chwytając się oburącz za głowę. — On z pewnością obraził się…", + "93801": "— Ach… prawda!… Wspomniałam mu o kupnie naszej kamienicy…", + "93802": "— Chryste!… i cóżeś ty zrobiła?… A… wszystko stracone… Teraz rozumiem… Naturalnie, że się obraził… No — dodał po chwili — ale kto mógł przypuścić, że jest tak obraźliwy?… Taki sobie zwyczajny kupiec!…", + "93803": "XX. Pamiętnik starego subiekta", + "93804": "…I wyjechał!… Pan Stanisław Wokulski, wielki organizator spółki do handlu przewozowego, wielki naczelnik firmy, która ma w obrocie ze cztery miliony rubli rocznie, wyjechał do Paryża jak pierwszy lepszy pocztylion do Miłosny… Jednego dnia mówił (do mnie samego), że nie wie, kiedy pojedzie, a na drugi dzień — szast… prast… i już go nie ma.", + "93805": "Zjadł elegancki obiadek u jaśnie wielmożnych państwa Łęckich, wypił kawę, wykłuł zęby i — jazda. Naturalnie. Pan Wokulski nie jest przecie lichym subiektem, który musi żebrać u pryncypała o urlop raz na kilka lat. Pan Wokulski jest kapitalistą, ma ze sześćdziesiąt tysięcy rubli rocznie, żyje za pan brat z hrabiami i książętami, pojedynkuje się z baronami i wyjeżdża, kiedy chce. A wy, moi płatni oficjaliści, kłopoczcie się o interesa. Przecie za to macie pensje i dywidendy.", + "93806": "I to jest kupiec?… To jest błazeństwo, mówię, nie kupiectwo!…", + "93807": "No, można wyjechać nawet do Paryża i nawet po wariacku, ale nie w takich czasach. Tu, panie, kongres berliński nawarzył piwa — tu, panie, Anglia, panie, za Cypr, Austria za Bośnię… Włochy krzyczą wniebogłosy: „Dajcie nam Triest, bo będzie źle…” Tu już słyszę, panie, w Bośni krew się leje potokami i (byle żniwa skończyć) wojna buchnie przed zimą jak amen w pacierzu… A on tymczasem daje nura do Paryża!…", + "93808": "Cyt!…?… …Po co on tak nagle wyjechał do Paryża?… Na wystawę?… Cóż go obchodzi wystawa. A może w tym interesie, który miał zrobić z Suzinem?… Ciekawym, na jakich to interesach zyskuje się po pięćdziesiąt tysięcy rubli, tak sobie od ręki?… Oni mi mówią o wielkich maszynach do nafty czy do kolei, czy też do cukrowni?… Ale czy wy, aniołki, zamiast po nadzwyczajne maszyny, nie jedziecie po zwykłe armaty?… Francja, tylko patrzeć, jak weźmie się za łeb z Niemcami… Mały Napoleonek niby to siedzi w Anglii: ale przecież z Londynu do Paryża bliżej niż z Warszawy do Zamościa…", + "93809": "Ej!… panie Ignacy — nie śpiesz się ty z sądami o panu W. (w takich razach lepiej nie wymawiać całego nazwiska), nie potępiaj go, bo możesz się ośmieszyć. Tu gotuje się jakaś gruba kabała: ten pan Łęcki, który kiedyś bywał u Napoleona III, i ten niby aktor Rossi, Włoch… (Włochy gwałtem upominają się o Triest…), i ten obiad u państwa Łęckich przed samym wyjazdem, i to kupno kamienicy…", + "93810": "Panna Łęcka piękna, bo piękna, ale przecież jest tylko kobietą i dla niej Stach nie popełniałby tylu szaleństw… W tym jest coś z p… (w takich razach najwłaściwiej mówić skróceniami). W tym jest jakieś duże P…", + "93811": "Będzie już ze dwa tygodnie, jak wyjechał biedny chłopak, może na zawsze… Listy pisze krótkie i suche, o sobie nie mówi nic, a mnie tak nurtuje smutek, że nieraz, dalibóg, miejsca znaleźć nie mogę. (No, chyba nie za nim; tylko tak, z przyzwyczajenia.)", + "93812": "Pamiętam, kiedy wyjeżdżał. Już zamknęliśmy sklep i właśnie przy tym oto stoliku piłem herbatę (Ir wciąż mi niedomaga), gdy naraz wpada do pokoju lokaj Stacha:", + "93813": "— Pan prosi! — wrzasnął i uciekł.", + "93814": "(Co to za zuchwały gałgan, a co za próżniak!… Trzeba było widzieć minę, z jaką stanął we drzwiach i powiedział: „Pan prosi!” Bydlę.)", + "93815": "Chciałem go zmonitować: błaźnie jakiś, twój pan jest panem tylko dla ciebie; ale poleciał na złamanie karku.", + "93816": "Szybko dokończyłem herbatę, Irowi nalałem trochę mleka do miseczki i poszedłem do Stacha. Patrzę, w bramie jego lokaj kokietuje od razu aż trzy dziewuchy jak łanie. No, myślę, taki wałkoń i czterem dałby radę, chociaż… (Z tymi kobietami sam diabeł nie dojdzie porządku. Na przykład pani Jadwiga, szczuplutka, malutka, eteryczna, a już trzeci mąż dostaje przy niej suchot.)", + "93817": "Wchodzę na górę. Drzwi do mieszkania nie zamknięte, a sam Stach przy świetle lampy pakuje walizkę. Coś mnie tknęło.", + "93818": "— Cóż to znaczy? — pytam.", + "93819": "— Jadę dziś do Paryża — odpowiedział.", + "93820": "— Wczoraj mówiłeś, że jeszcze nie tak prędko pojedziesz?…", + "93821": "— Ach, wczoraj… — odparł.", + "93822": "Cofnął się od walizki i pomyślał chwilę; potem dodał szczególnym tonem:", + "93823": "— Jeszcze wczoraj… myliłem się…", + "93824": "Wyrazy te zastanowiły mnie w przykry sposób. Spojrzałem na Stacha z uwagą i ogarnęło mnie zdziwienie. Nigdy bym nie sądził, ażeby człowiek niby to zdrów, a w każdym razie nie raniony, mógł zmienić się tak w przeciągu kilku godzin. Pobladł, oczy zapadły, prawie zdziczał…", + "93825": "— Skądże ta nagła zmiana… projektu? — spytałem czując, że nie o to pytam, co bym chciał wiedzieć.", + "93826": "— Mój kochany — odparł — alboż ty nie wiesz, że nieraz jedno słowo zmienia projekta, nawet ludzi… A nie dopiero cała rozmowa! — dodał szeptem.", + "93827": "Wciąż pakując i zbierając różne graty wyszedł do sali. Upłynęła minuta — nie wracał; dwie… nie wraca… Spojrzałem przez uchylone drzwi i zobaczyłem, że stoi oparty o poręcz krzesła patrząc bezmyślnie w okno.", + "93828": "— Stachu…", + "93829": "Ocknął się — i znowu powrócił do pakowania zapytując:", + "93830": "— Czego chcesz?", + "93831": "— Tobie coś jest.", + "93832": "— Nic.", + "93833": "— Już dawno nie widziałem cię takim.", + "93834": "Uśmiechnął się.", + "93835": "— Zapewne od czasu — odparł — kiedy to dentysta źle wyrwał mi ząb, i w dodatku zdrowy…", + "93836": "— Dziwnie mi wygląda to twoje wybieranie się w drogę — rzekłem. — Może masz mi co powiedzieć?…", + "93837": "— Powiedzieć?… Ach, prawda… W banku mamy około stu dwudziestu tysięcy rubli, więc pieniędzy wam nie zabraknie… Dalej… Cóż dalej?… — pytał sam siebie. — Aha!… Nie rób już sekretu, że ja kupiłem kamienicę Łęckich. Owszem, zajdź tam i ponaznaczaj komorne według dawnych cen. Pani Krzeszowskiej możesz podnieść jakieś kilkanaście rubli, niech się trochę zirytuje; ale biedaków nie duś… Mieszka tam jakiś szewc, jacyś studenci; bierz od nich, ile dadzą, byle płacili regularnie.", + "93838": "Spojrzał na zegarek, a widząc, że ma jeszcze czas, położył się na szezlongu i leżał milcząc, z rękoma nad głową i przymkniętymi oczyma. Widok ten był nad wszelki wyraz żałosny.", + "93839": "Usiadłem mu przy nogach i rzekłem:", + "93840": "— Tobie coś jest, Stachu?… Powiedz, co ci jest. Z góry wiem, że nie pomogę, ale widzisz… Zgryzota jest jak trucizna: dobrze ją wypluć…", + "93841": "Stasiek znowu uśmiechnął się (jak ja nie lubię tych jego półuśmiechów) i po chwili odparł:", + "93842": "— Pamiętam (dawne to dzieje!), siedziałem w jednej izbie z jakimś frantem, który był dziwnie szczery. Opowiadał mi niestworzone rzeczy o swojej rodzinie, o swoich stosunkach, o swoich wielkich czynach, a potem — bardzo uważnie słuchał moich dziejów. No — i dobrze z nich skorzystał…", + "93843": "— Cóż to znaczy?… — spytałem.", + "93844": "— To znaczy, mój stary, że ponieważ ja nie chcę z ciebie wydobywać żadnych zeznań, więc i przed tobą nie mam potrzeby ich robić.", + "93845": "— Jak to — zawołałem — w taki sposób traktujesz zwierzenie się przed przyjacielem?", + "93846": "— Daj spokój — rzekł podnosząc się z kanapy. — To może dobre, ale dla pensjonarek… Ja zresztą nie mam z czego zwierzać się nawet przed tobą. Jakim ja znużony!… — mruknął przeciągając się.", + "93847": "Teraz dopiero wszedł ten łajdak lokaj; wziął walizę Stacha i dał znać, że konie stoją przed domem. Siedliśmy do powozu, Stach i ja, ale przez drogę do kolei nie zamieniliśmy ani wyrazu. On patrzył na gwiazdy świszcząc przez zęby, a ja myślałem, że jadę — chyba na pogrzeb.", + "93848": "Na dworcu Kolei Wiedeńskiej złapał nas doktór Szuman.", + "93849": "— Jedziesz do Paryża? — zapytał Stacha.", + "93850": "— A ty skąd wiesz?", + "93851": "— O, ja wszystko wiem. Nawet to, że tym samym pociągiem jedzie pan Starski.", + "93852": "Stach wstrząsnął się.", + "93853": "— Co to za człowiek? — rzekł do doktora.", + "93854": "— Próżniak, bankrut… jak zresztą wszyscy oni — odparł Szuman. — No i ekskonkurent… — dodał.", + "93855": "— Wszystko mi jedno.", + "93856": "Szuman nie odpowiedział nic, tylko spojrzał spod oka.", + "93857": "Zaczęto dzwonić i świstać. Podróżni tłoczyli się do wagonów; Stach uścisnął nas za ręce.", + "93858": "— Kiedy wracasz? — zapytał go doktór.", + "93859": "— Chciałbym… nigdy — odpowiedział Stach i siadł do pustego przedziału pierwszej klasy.", + "93860": "Pociąg ruszył. Doktór zamyślony patrzył na oddalające się latarnie, a ja… O mało się nie rozpłakałem…", + "93861": "Kiedy woźni poczęli zamykać drzwi peronu, namówiłem doktora na przechadzkę po Alejach Jerozolimskich. Noc była ciepła, niebo czyste; nie pamiętam, ażebym kiedykolwiek widział więcej gwiazd. A ponieważ Stach mówił mi, że w Bułgarii często patrzył na gwiazdy, więc (zabawny projekt!) i ja postanowiłem od tej pory co wieczór spoglądać w niebo. (A może istotnie na którym z migotliwych świateł spotkają się nasze spojrzenia czy myśli i on nie będzie czuł się już tak osamotnionym jak wtedy?)", + "93862": "Nagle (nie wiem nawet skąd?) zrodziło się we mnie podejrzenie, że niespodziewany wyjazd Stacha ma związek z polityką. Postanowiłem więc wybadać Szumana i chcąc zażyć go z mańki, rzekłem:", + "93863": "— Coś mi się zdaje, że Wokulski jest… jakby zakochany?…", + "93864": "Doktór zatrzymał się na chodniku i usiadłszy na swej lasce zaczął się śmiać w sposób, który aż zwracał uwagę na szczęście nielicznych przechodniów.", + "93865": "— Cha! cha… czyś pan dopiero dzisiaj zrobił tak piramidalne odkrycie?… Cha! cha!… podoba mi się ten starzec!…", + "93866": "Głupi był koncept. Przygryzłem jednak usta i odparłem:", + "93867": "— Zrobić to odkrycie było łatwo, nawet dla ludzi… mniej wprawnych ode mnie (zdaje się, że mu troszkę dogryzłem). Ale ja lubię być ostrożny w przypuszczeniach, panie Szuman… Zresztą, nie sądziłem, ażeby mogła wyrabiać z człowiekiem podobne hece rzecz tak zwyczajna jak miłość.", + "93868": "— Mylisz się, staruszku — odparł doktór machając ręką. — Miłość jest rzeczą zwyczajną wobec natury, a nawet, jeżeli chcesz, wobec Boga. Ale wasza głupia cywilizacja, oparta na poglądach rzymskich, dawno już zmarłych i pogrzebanych, na interesach papiestwa, na trubadurach, ascetyzmie, kastowości i tym podobnych bredniach, z naturalnego uczucia zrobiła… wiesz co?… Zrobiła nerwową chorobę!… Wasza niby to miłość rycersko-kościelno-romantyczna jest naprawdę obrzydliwym handlem opartym na oszustwie, które bardzo słusznie karze się dożywotnimi galerami, zwanymi małżeństwem… Biada jednak tym, co na podobny jarmark przynoszą serca… Ile on pochłania czasu, pracy, zdolności, ba! nawet egzystencyj… Znam to dobrze — mówił dalej, zadyszany z gniewu — bo choć jestem Żydem i zostanę nim do końca życia, wychowałem się jednak między waszymi, a nawet zaręczyłem się z chrześcijanką… No i tyle nam porobiono udogodnień w naszych zamiarach, tak czule zaopiekowano się nami w imię religii, moralności, tradycji i już nie wiem czego, że ona umarła, a ja próbowałem się otruć… Ja, taki mądry, taki łysy!…", + "93869": "Znowu stanął na chodniku.", + "93870": "— Wierz mi, panie Ignacy — kończył schrypniętym głosem — że nawet między zwierzętami nie znajdziesz tak podłych bydląt jak ludzie. W całej naturze samiec należy do tej samicy, która mu się podoba i której on się podoba. Toteż u bydląt nie ma idiotów. Ale u nas!… Jestem Żyd, więc nie wolno mi kochać chrześcijanki… On jest kupiec, więc nie ma prawa do hrabianki… A ty, który nie posiadasz pieniędzy, nie masz prawa do żadnej zgoła kobiety… Podła wasza cywilizacja!… Chciałbym bodaj natychmiast zginąć, ale przywalony jej gruzami…", + "93871": "Szliśmy wciąż ku rogatkom. Od kilku minut zerwał się wiatr wilgotny i dął nam prosto w oczy; na zachodzie poczęły znikać gwiazdy zasłaniane przez chmury. Latarnie trafiały się coraz rzadziej. Kiedy niekiedy w Alei zaturkotał wóz obsypując nas niewidzialnym pyłem; spóźnieni przechodnie uciekali do domów.", + "93872": "„Będzie deszcz!… Stach już jest około Grodziska” — pomyślałem.", + "93873": "Doktór nasunął kapelusz na głowę i szedł zirytowany, milcząc. Mnie było coraz markotniej, może z powodu wzrastającej ciemności. Nie powiedziałbym tego nikomu nigdy, ale nieraz mnie samemu przychodzi na myśl, że Stach… naprawdę już nie dba o politykę, ponieważ cały zatonął w fałdach sukienki tej panny. Zdaje się, że mu nawet coś o tym wspomniałem onegdaj i że to, co on mi odpowiedział, bynajmniej nie osłabiło moich podejrzeń.", + "93874": "— Czy podobna — odezwałem się — ażeby Wokulski tak dalece już zapomniał o sprawach ogólnych, o polityce, o Europie…", + "93875": "— Z Portugalią — wtrącił doktór.", + "93876": "Ten cynizm oburzył mnie.", + "93877": "— Pan sobie drwisz — rzekłem. — Nie zaprzeczysz jednak, że Stach mógł zostać czymś lepszym aniżeli nieszczęśliwym wielbicielem panny Łęckiej. To był działacz społeczny, nie jakiś tam kiepski wzdychacz…", + "93878": "— Masz pan rację — potwierdził doktór — ale cóż stąd?… Machina parowa przecież nie młynek do kawy, to wielka machina; ale gdy w niej zardzewieją kółka, stanie się gratem bezużytecznym i nawet niebezpiecznym. Otóż w Wokulskim jest podobne kółko, które rdzewieje i psuje się…", + "93879": "Wiatr dął coraz mocniej; miałem pełne oczy piasku.", + "93880": "— I skąd właśnie na niego padło takie nieszczęście? — odezwałem się. (Ale niedbałym tonem, ażeby Szuman nie myślał, że żądam informacyj.)", + "93881": "— Na to złożyło się i usposobienie Stacha, i stosunki wytworzone przez cywilizację — odparł doktór.", + "93882": "— Usposobienie?… On nigdy nie był kochliwy.", + "93883": "— Tym się zgubił — ciągnął Szuman. — Tysiąc centnarów śniegu, rozdzielonego na płatki, tylko przysypują ziemię nie szkodząc najmniejszej trawce; ale sto centnarów śniegu zbitych w jedną lawinę burzy chałupy i zabija ludzi. Gdyby Wokulski kochał się przez całe życie co tydzień w innej, wyglądałby jak pączek, miałby swobodną myśl i mógłby zrobić wiele dobrego na świecie. Ale on, jak skąpiec, gromadził kapitały sercowe, no i widzimy skutek tej oszczędności. Miłość jest wtedy piękną, kiedy ma wdzięki motyla; ale gdy po długim letargu obudzi się jak tygrys, dziękuję za zabawę!… Co innego człowiek z dobrym apetytem, a co innego ten, któremu głód skręca wnętrzności…", + "93884": "Chmury podnosiły się coraz wyżej; zawróciliśmy prawie od rogatek. Pomyślałem, że Stach musi już być około Rudy Guzowskiej.", + "93885": "A doktór wciąż prawił, coraz mocniej rozgorączkowany, coraz gwałtowniej wywijając laską:", + "93886": "— Jest higiena mieszkań i odzieży, higiena pokarmów i pracy, których nie wypełniają klasy niższe, i to jest powodem wielkiej śmiertelności między nimi, krótkiego życia i charłactwa. Ale jest również higiena miłości, której nie tylko nie przestrzegają, lecz po prostu gwałcą klasy inteligentne, i to stanowi jedną z przyczyn ich upadku. Higiena woła: „Jedz, kiedy masz apetyt!”, a wbrew niej tysiąc przepisów chwyta cię za poły wrzeszcząc: „Nie wolno!… będziesz jadł, kiedy my cię upoważnimy, kiedy spełnisz tyle a tyle warunków postawionych przez moralność, tradycję, modę…” Trzeba przyznać, że w tym razie najbardziej zacofane państwa wyprzedziły najbardziej postępowe społeczeństwa, a raczej ich klasy inteligentne.", + "93887": "I przypatrz się, panie Ignacy, jak zgodnie w kierunku ogłupienia ludzi pracuje pokój dziecinny i salon, poezja, powieść i dramat. Każą ci szukać ideałów, samemu być idealnym ascetą i nie tylko wypełniać, ale nawet wytwarzać jakieś sztuczne warunki. A co z tego wynika w rezultacie?… Że mężczyzna, zwykle mniej wytresowany w tych rzeczach, staje się łupem kobiety, którą tylko w tym kierunku tresują. I otóż cywilizacją naprawdę rządzą kobiety!…", + "93888": "— Czy w tym jest co złego? — spytałem.", + "93889": "— A niech diabli wezmą! — wrzasnął doktór. — Czy nie spostrzegłeś, panie Ignacy, że jeżeli mężczyzna pod względem duchowym jest muchą, to kobieta jest jeszcze gorszą muchą, gdyż pozbawioną łap i skrzydeł. Wychowanie, tradycja, a może nawet dziedziczność, pod pozorem zrobienia jej istotą wyższą, robią z niej istotę potworną. I ten próżnujący dziwoląg, ze skrzywionymi stopami, ze ściśniętym tułowiem, czczym mózgiem, ma jeszcze obowiązek wychowywać przyszłe pokolenia ludzkości!… Cóż więc im zaszczepią?… Czy dzieci uczą się pracować na chleb?… Nie, uczą się ładnie trzymać nóż i widelec. Czy uczą się poznawać ludzi, z którymi kiedyś żyć im przyjdzie?… Nie, uczą się im podobać za pomocą stosownych min i ukłonów. Czy uczą się realnych faktów, decydujących o naszym szczęściu i nieszczęściu?… Nie, uczą się zamykać oczy na fakty, a marzyć o ideałach. Nasza miękkość w życiu, nasza niepraktyczność, lenistwo, fagasostwo i te straszne pęta głupoty, które od wieków gniotą ludzkość, są rezultatem pedagogiki stworzonej przez kobiety. A nasze znowu kobiety są owocem klerykalno–feudalno–poetyckiej teorii miłości, która jest obelgą dla higieny i zdrowego rozsądku…", + "93890": "W głowie mi szumiało od wywodów doktora, a on tymczasem ciskał się na ulicy jak szalony. Na szczęście błysnęło, upadły pierwsze krople deszczu, a zacietrzewiony mówca nagle ochłonął i skoczywszy w jakąś dorożkę kazał odwieźć się do domu.", + "93891": "Stach był już chyba około Rogowa. Czy też domyślił się, żeśmy tylko o nim mówili? i co on, biedak, czuł mając jedną burzę nad głową, a drugą, może gorszą, w sercu?", + "93892": "Phi! co za ulewa, co za kanonada piorunów… Zwinięty w kłębek Ir odszczekuje im przez sen stłumionym głosem, a ja kładę się do łóżka, nakryty tylko prześcieradłem. Gorąca noc. Panie Boże, opiekuj się tymi, którzy w podobną noc uciekają aż za granicę przed nieszczęściem.", + "93893": "Nieraz dość jest małego figla, aby rzeczy, dawne jak ludzkie grzechy, pokazały się nam w nowym zupełnie oświetleniu.", + "93894": "Ja na przykład znam Stare Miasto od dziecka i zawsze wydawało mi się, że jest ono tylko ciasne i brudne. Dopiero kiedy pokazano mi jako osobliwość rysunek jednego z domów staromiejskich (i to jeszcze w „Tygodniku Ilustrowanym”, z opisem!), nagle spostrzegłem, że Stare Miasto jest piękne… Od tej pory chodzę tam przynajmniej raz na tydzień i nie tylko odkrywam coraz nowe osobliwości, ale jeszcze dziwię się, żem ich nie zauważył dawniej.", + "93895": "Tak samo z Wokulskim. Znam go ze dwadzieścia lat i ciągle myślałem, że on jest z krwi i kości polityk. Głowę dałbym sobie uciąć, że Stach niczym więcej nie zajmuje się, tylko polityką. Dopiero pojedynek z baronem i owacje dla Rossiego zbudziły we mnie podejrzenia, że on może być zakochany. O czym już dziś nie wątpię, szczególniej po rozmowie z Szumanem.", + "93896": "Ale to fraszka, bo i polityk może być zakochany. Taki Napoleon I kochał się na prawo i na lewo i mimo to trząsł Europą. Napoleon III także miał sporo kochanek, a słyszę, że i syn wstępuje w jego ślady i już wynalazł sobie jakąś Angielkę.", + "93897": "Jeżeli więc słabość do kobiet nie kompromituje Bonapartych, dlaczego miałaby uwłaczać Wokulskiemu?…", + "93898": "I właśnie kiedym tak rozmyślał, zaszedł drobny wypadek, który przypomniał mi dzieje pogrzebane od lat kilkunastu, a i samego Stacha przedstawił w innym świetle. Och, on nie jest politykiem; on jest czymś zupełnie innym, z czego sobie nie umiem nawet dobrze zdać sprawy.", + "93899": "Czasem zdaje mi się, że jest to człowiek skrzywdzony przez społeczeństwo. Ale o tym cicho!… Społeczność nikogo nie krzywdzi… Gdyby raz przestano w to wierzyć, Bóg wie jakie okazałyby się pretensje. Może nawet nikt by już nie zajmował się polityką, tylko myślałby o wyrównywaniu rachunków ze swymi najbliższymi. Lepiej więc nie zaczepiać tych kwestyj. (Jak ja dużo gadam na starość, a wszystko nie to, o czym chcę powiedzieć.)", + "93900": "Jednego tedy wieczora piję u siebie herbatę (Ir jest wciąż osowiały), aż otwierają się drzwi i ktoś wchodzi. Patrzę, figura otyła, twarz nalana, nos czerwony, łeb siwy. Wącham, czuć w pokoju jakby wino i stęchliznę.", + "93901": "„Ten szlachcic — myślę — jest albo nieboszczykiem, alko kiprem?… Bo żaden inny człowiek nie będzie pachniał stęchlizną…”", + "93902": "— Cóż, u diabła!… — dziwi się gość. — Takeś już zhardział, że nie poznajesz ludzi?…", + "93903": "Przetarłem oczy. Ależ to żywy Machalski, kiper od Hopfera!… Byliśmy razem na Węgrzech, później tu, w Warszawie; ale od piętnastu lat nie widzieliśmy się, gdyż on mieszka w Galicji i ciągle jest kiprem.", + "93904": "Naturalnie, przywitaliśmy się jak bliźnięta, raz, drugi i trzeci…", + "93905": "— Kiedyżeś przyjechał? — pytam.", + "93906": "— Dziś rano — on mówi.", + "93907": "— A gdzieżeś był do tej pory?", + "93908": "— Zajechałem na Dziekankę, ale było mi tak tęskno, żem zaraz poszedł do Lesisza, do piwnicy… To, panie, piwnice!… żyć, nie umierać…", + "93909": "— Cóżeś tam robił?", + "93910": "— Trochę pomagałem staremu, a zresztą siedziałem. Niegłupim chodzić po mieście, kiedy jest taka piwnica.", + "93911": "Oto prawdziwy kiper dawnej daty!… Nie dzisiejszy elegant, co, bestia, woli iść na wieczór tańcujący aniżeli siedzieć w piwnicy. I nawet do piwnicy bierze lakierki… Ginie Polska przy takich podłych kupcach!…", + "93912": "Gadu, gadu, przesiedzieliśmy do pierwszej w nocy. Machalski przenocował u mnie, a o szóstej rano znowu poleciał do Lesisza.", + "93913": "— Cóż będziesz robił po obiedzie? — pytam.", + "93914": "— Po obiedzie wstąpię do Fukiera, a na noc wrócę do ciebie — odpowiedział.", + "93915": "Był z tydzień w Warszawie. Nocował u mnie, a dnie spędzał w piwnicach.", + "93916": "— Powiesiłbym się — mówił — żeby mi przyszło tydzień włóczyć się po dworze. Ścisk, upał, kurzawa!… świnie mogą żyć tak jak wy, ale nie ludzie.", + "93917": "Zdaje mi się, że przesadza. Bo choć i ja wolę sklep aniżeli Krakowskie Przedmieście, jednakże co sklep, to nie piwnica. Zdziwaczał chłop na swoim kiprostwie.", + "93918": "Naturalnie, o czymże mieliśmy rozmawiać z Machalskim, jeżeli nie o dawnych czasach i o Stachu? I tym sposobem stanęła mi przed oczyma historia jego młodości, jakbym ją widział wczoraj.", + "93919": "Pamiętam (był to rok 1857, może 58), zaszedłem raz do Hopfera, u którego pracował Machalski.", + "93920": "— A gdzie pan Jan? — pytałem chłopca.", + "93921": "— W piwnicy.", + "93922": "Zaszedłem do piwnicy. Patrzę, mój pan Jan przy łojówce ściąga lewarem wino z beczki do butelek, a we framudze majaczą jakieś dwa cienie: siwy starzec w piaskowym surducie, z pliką papierów na kolanach, i młody chłopak z krótko ostrzyżonym łbem i miną zbója. To był Stach Wokulski i jego ojciec.", + "93923": "Siadłem cicho (bo Machalski nie lubił, ażeby mu przeszkadzano przy ściąganiu wina), a siwy człowiek w piaskowym surducie prawił jednostajnym głosem do owego młodzika:", + "93924": "— Co to wydawać pieniądze na książki?… Mnie dawaj, bo jak będę musiał przerwać proces, wszystko zmarnieje. Książki nie wydobędą cię z upodlenia, w jakim teraz jesteś, tylko proces. Kiedy go wygram i odzyskamy nasze dobra po dziadku, wtedy przypomną sobie, że Wokulscy stara szlachta, i nawet znajdzie się familia… W zeszłym miesiącu wydałeś dwadzieścia złotych na książki, a mnie akurat tyle brakowało na adwokata… Książki!… zawsze książki… Żebyś był mądry jak Salomon, póki jesteś w sklepie, będą tobą pomiatali, chociażeś szlachcic, a twój dziadek z matki był kasztelanem. Ale jak wygram proces, jak wyniesiemy się na wieś…", + "93925": "— Chodźmy stąd, ojcze — mruknął chłopak, spode łba patrząc na mnie.", + "93926": "Stary, posłuszny jak dziecko, zawinął swoje papiery w czerwoną chustkę i wyszedł z synem, który musiał go podtrzymywać na schodach.", + "93927": "— Cóż to za odmieńcy? — pytam Machalskiego, który właśnie skończył robotę i usiadł na zydlu.", + "93928": "— Ach!… — machnął ręką. — Stary ma pomieszane klepki, ale chłopak zdatny. Nazywa się Stanisław Wokulski. Bystra bestia!…", + "93929": "— Cóż on zrobił? — pytam.", + "93930": "Machalski objaśnił palcami świecę i nalawszy mi kieliszek wina mówił:", + "93931": "— On tu jest u nas ze cztery lata. Do sklepu albo do piwnicy nie bardzo… Ale mechanik!… Zbudował taką maszynę, co pompuje wodę z dołu do góry, a z góry wylewa ją na koło, które właśnie porusza pompę. Taka maszyna może obracać się i pompować do końca świata; ale coś się w niej skrzywiło, więc ruszała się tylko kwadrans. Stała tam na górze, w pokoju jadalnym, i Hopferowi zwabiała gości; ale od pół roku coś w niej pękło.", + "93932": "— Otóż jaki!… — mówię.", + "93933": "— No, jeszcze nie taki bardzo — odparł Machalski. — Był tu jeden profesor z gimnazjum realnego, obejrzał pompę i powiedział, że na nic się nie zda, ale że chłopak zdolny i powinien uczyć się. Od tej pory mamy sądny dzień w sklepie. Wokulski zhardział, gościom odmrukuje, w dzień wygląda, jakby drzemał, a za to uczy się po nocach i kupuje książki. Jego znowu ojciec wolałby te pieniądze użyć na proces o jakiś tam majątek po dziadku… Słyszałeś przecie, co mówił.", + "93934": "— Cóż on myśli robić z tą nauką? — rzekłem.", + "93935": "— Mówi, że pojedzie do Kijowa, do uniwersytetu. Ha! niech jedzie — prawił Machalski — może choć jeden subiekt wyjdzie na człowieka. Ja mu tam nie przeszkadzam; kiedy jest w piwnicy, nie napędzam go do roboty; niech sobie czyta. Ale na górze dokuczają mu subiekci i goście.", + "93936": "— A co na to Hopfer?", + "93937": "— Nic — ciągnął Machalski zakładając nową łojówkę w żelazny lichtarz z rączką. — Hopfer nie chce go odstręczać od siebie, bo Kasia Hopferówna durzy się trochę w Wokulskim, a może chłopak odzyska majątek po dziadku?…", + "93938": "— I on durzy się w Kasi? — spytałem.", + "93939": "— Ani na nią spojrzy, dzika bestia! — odparł Machalski.", + "93940": "Zaraz wówczas pomyślałem, że chłopak z tak otwartą głową, który kupuje książki i nie dba o dziewczęta, mógłby być dobrym politykiem; więc jeszcze tego dnia zapoznałem się ze Stachem i od tej pory żyjemy ze sobą nie najgorzej…", + "93941": "Stach był jeszcze ze trzy lata u Hopfera i przez ten czas porobił duże znajomości ze studentami, z młodymi urzędnikami rozmaitych biur, którzy na wyścigi dostarczali mu książek, ażeby mógł zdać egzamin do uniwersytetu.", + "93942": "Spośród tej młodzieży wyróżniał się niejaki pan Leon, chłopak jeszcze młody (nie miał nawet dwudziestu lat), piękny, a mądry… a zapalczywy!… Ten jakby był moim pomocnikiem w politycznej edukacji Wokulskiego: kiedy bowiem ja opowiadałem o Napoleonie i wielkim posłannictwie Bonapartych, pan Leon mówił o Mazzinim, Garibaldim i im podobnych znakomitościach. A jak on umiał podnosić ducha!…", + "93943": "— Pracuj — mówił nieraz do Stacha — i wierz, bo silna wiara może zatrzymać słońce w biegu, a nie dopiero polepszyć stosunki ludzkie.", + "93944": "— A może mnie wysłać do uniwersytetu? — zapytał Stach.", + "93945": "— Jestem pewien — odparł Leon z zaiskrzonymi oczyma — że gdybyś choć przez chwilę miał taką wiarę jak pierwsi apostołowie, jeszcze dziś znalazłbyś się w uniwersytecie…", + "93946": "— Albo u wariatów — mruknął Wokulski.", + "93947": "Leon począł biegać po pokoju i trząść rękoma.", + "93948": "— Co za lód w tych sercach!… co za chłód!… co za upodlenie!… — wołał — jeżeli nawet taki człowiek jak ty jeszcze nie ufa. Więc przypomnij sobie, coś już zrobił w tak krótkim czasie: tyle umiesz, że mógłbyś dzisiaj zdawać egzamin…", + "93949": "— Co ja tam zrobię!… — westchnął Stach.", + "93950": "— Ty jeden niewiele. Ale kilkudziesięciu, kilkuset takich jak ty i ja… Czy wiesz, co możemy zrobić?…", + "93951": "W tym miejscu załamał mu się głos: Leon dostał spazmów. Ledwieśmy go uspokoili.", + "93952": "Innym razem pan Leon wyrzucał nam brak ducha poświęcenia.", + "93953": "— A wiecież wy — mówił — że Chrystus mocą poświęcenia sam jeden zbawił ludzkość?… O ileż więc świat by się udoskonalił, gdyby na nim ciągle były jednostki gotowe do ofiary z życia!…", + "93954": "— Czy mam oddawać życie za tych gości, którzy mi wymyślają jak psu, czy za tych chłopców i subiektów, którzy drwią ze mnie? — spytał Wokulski.", + "93955": "— Nie wykręcaj się! — zawołał pan Leon. — Chrystus zginął nawet za swoich katów… Ale między wami nie ma ducha… Duch w was gnije… Posłuchaj zaś, co mówi Tyrteusz: „O Sparto, ruń! nim pomnik twej wielkości, naddziadów grób, meseński skruszy młot i na żer psom rozrzuci święte kości, i przodków cień odegna od twych wrót… Ty, ludu, nim wróg w pętach cię powlecze, ojców twych broń na progach domów złam i w przepaść rzuć… Niech nie wie świat, że miecze były wśród was, lecz serca zbrakło wam!…” Serca!… — powtórzył pan Leon.", + "93956": "Już to Stach w przyjmowaniu teoryj pana Leona był bardzo ostrożny; ale młody chłopak umiał wszystkich przekonywać jak Demostenes.", + "93957": "Pamiętam, że pewnego wieczora na licznym zebraniu ludzi młodszych i starszych spłakaliśmy się wszyscy, kiedy pan Leon opowiadał o tym doskonalszym świecie, w którym zginie głupstwo, nędza i niesprawiedliwość.", + "93958": "— Od tej chwili — mówił z uniesieniem — nie będzie już różnic między ludźmi. Szlachta i mieszczanie, chłopi i Żydzi, wszyscy będą braćmi….", + "93959": "— A subiekci?… — odezwał się z kąta Wokulski.", + "93960": "Lecz przerwa ta nie zmieszała pana Leona. Nagle zwrócił się do Wokulskiego, wyliczył wszystkie przykrości, jakie Stachowi wyrządzano w sklepie, przeszkody, jakie stawiano mu w pracy nad nauką, i zakończył w ten sposób:", + "93961": "— Abyś zaś uwierzył, że jesteś nam równym i że cię kochamy jak brata, abyś mógł uspokoić twoje serce rozgniewane na nas, oto ja… klękam przed tobą i w imieniu ludzkości błagam cię o przebaczenie krzywd.", + "93962": "Istotnie, ukląkł przed Stachem i pocałował go w rękę. Zebrani rozczulili się jeszcze bardziej, podnieśli w górę Stacha i Leona i przysięgli, że za takich ludzi, jak oni, każdy oddałby życie.", + "93963": "Dziś, kiedy przypominam sobie owe dzieje, chwilami zdaje mi się, że to był sen. Co prawda, nigdy przedtem ani później nie spotkałem takiego entuzjasty jak pan Leon.", + "93964": "W początkach roku 1861 Stach podziękował Hopferowi za miejsce. Zamieszkał u mnie (w tym pokoiku z zakratowanym oknem i zielonymi firankami), rzucił handel, a natomiast począł chodzić na akademickie wykłady jako wolny słuchacz.", + "93965": "Dziwne było jego pożegnanie ze sklepem; pamiętam to, bo sam po niego przyszedłem. Hopfera ucałował, a następnie zeszedł do piwnicy uściskać Machalskiego, gdzie zatrzymał się kilka minut. Siedząc na krześle w jadalnym pokoju słyszałem jakiś hałas, śmiechy chłopców i gości, alem nie podejrzywał figla.", + "93966": "Naraz (otwór prowadzący do lochu był w tej samej izbie) widzę, że z piwnicy wydobywa się para czerwonych rąk. Ręce te opierają się o podłogę i tuż za nimi ukazuje się głowa Stacha raz i drugi. Goście i chłopcy w śmiech.", + "93967": "— Aha — zawołał jeden stołownik — widzisz, jak trudno bez schodów wyjść z piwnicy? A tobie zachciewa się od razu skoczyć ze sklepu do uniwersytetu!… Wyjdźże, kiedyś taki mądry…", + "93968": "Stach z głębi znowu wysunął ręce, znowu chwycił się za krawędź otworu i wydźwignął się do połowy ciała. Myślałem, że mu krew tryśnie z policzków.", + "93969": "— Jak on się wydobywa… Pysznie się wydobywa!… — zawołał drugi stołownik.", + "93970": "Stach zaczepił nogą o podłogę i po chwili był już w pokoju. Nie rozgniewał się, ale też nie podał ręki żadnemu koledze, tylko zabrał swój tłomoczek i szedł ku drzwiom.", + "93971": "— Cóż to, nie żegnasz się z gośćmi, panie doktór!… — wołali za nim stołownicy Hopfera.", + "93972": "Szliśmy przez ulicę nie mówiąc do siebie. Stach przygryzał wargi, a mnie już wówczas przyszło na myśl, że to wydobywanie się z piwnicy jest symbolem jego życia, które upłynęło na wydzieraniu się ze sklepu Hopfera w szerszy świat.", + "93973": "Proroczy wypadek!… bo i do dziś dnia Stach ciągle tylko wydobywa się na wierzch. I Bóg wie, co by dla kraju mógł zrobić taki jak on człowiek, gdyby na każdym kroku nie usuwano mu schodów, a on nie musiał tracić czasu i sił na samo wydzieranie się do nowych stanowisk.", + "93974": "Przeniósłszy się do mnie pracował po całych dniach i nocach, aż mnie nieraz złość brała. Wstawał przed szóstą i czytał. Około dziesiątej biegł na kursa, potem znowu czytał. Po czwartej szedł na korepetycję do kilku domów (głównie żydowskich, gdzie mu Szuman wyrobił stosunki) i wróciwszy do domu znowu czytał i czytał, dopóki zmorzony snem nie położył się już dobrze po północy.", + "93975": "Miałby z owych lekcyj nie najgorsze dochody, gdyby od czasu do czasu nie odwiedzał go ojciec, który zmienił się tylko o tyle, że nosił tabaczkowy surdut zamiast piaskowego, a swoje papiery obwijał w chustkę niebieską. Zresztą został taki sam jak wówczas, kiedy go poznałem. Siadał przy stoliku syna, kładł na kolanach papiery i mówił głosem cichym i jednostajnym:", + "93976": "— Książki… zawsze książki!… Tracisz pieniądze na naukę, a mnie brakuje na proces. Żebyś skończył dwa uniwersytety, nie wyjdziesz z dzisiejszego upodlenia, dopóki nie odzyskamy naszych dóbr po dziadku. Wtedy dopiero ludzie przyznają, żeś ty szlachcic, równy innym… Wtedy znajdzie się familia…", + "93977": "Czas wolny od nauki poświęcał Stach na próby z balonami. Wziął dużą butlę i w niej za pomocą witriolu preparował jakiś gaz (już nawet nie pamiętam jaki) i napełniał nim balon nieduży wprawdzie, ale przygotowany bardzo sztucznie. Była pod nim maszynka z wiatraczkiem… No i latało to pod sufitem, dopóki nie zepsuło się przez uderzenie o ścianę.", + "93978": "W takim razie Stach znowu łatał swój balon, naprawiał maszynkę, napełniał butlę rozmaitymi paskudztwami i znowu próbował, bez końca. Raz butla pękła, a witriol mało mu nie wypalił oka. Lecz co jego to obchodziło, skoro bodaj za pomocą balonu chciał „wydobyć się” ze swej marnej pozycji.", + "93979": "Od czasu jak Wokulski osiedlił się u mnie, przybyła naszemu sklepowi nowa kundmanka: Kasia Hopfer. Nie wiem, co tak podobało się jej u nas — moja broda czy tusza Jana Mincla? Bo dziewczyna miała ze dwadzieścia norymberskich sklepów bliżej domu, ale przychodziła do naszego po kilka razy na tydzień.", + "93980": "„A to proszę włóczki, a to proszę jedwabiu, a to igieł za dziesięć groszy…” Po taki sprawunek biegła wiorstę drogi w deszcz czy pogodę, a kupując za parę groszy szpilek przesiadywała w sklepie po pół godziny i rozmawiała ze mną.", + "93981": "— Dlaczego to panowie nigdy nie przychodzą do nas z… panem Stanisławem? — mówiła rumieniąc się. — Ojciec tak panów kocha i… my wszyscy…", + "93982": "Z początku dziwiłem się niespodzianej miłości starego Hopfera i dowodziłem pannie Kasi, że zbyt mało znam jej ojca, ażebym miał składać mu wizyty. Ale ona wciąż swoje:", + "93983": "— Pan Stanisław musi gniewać się na nas, nie wiem nawet za co, bo przynajmniej tatko i… my wszyscy jesteśmy bardzo życzliwi. Pan Stanisław chyba nie może się skarżyć, ażeby z naszej strony doznał najmniejszej przykrości… Pan Stanisław…", + "93984": "I tak mówiąc o panu Stanisławie kupowała jedwab zamiast włóczki albo igły zamiast nożyczek.", + "93985": "Co zaś najgorsze, że z tygodnia na tydzień mizerniało biedactwo. Ile razy przyszła do nas po swoje drobne sprawunki, zdawało mi się, że wygląda trochę lepiej. Ale gdy zgasł na jej twarzy rumieniec chwilowego wzruszenia, przekonywałem się, że jest coraz bledsza, a jej oczy stają się coraz smutniejsze i głębsze.", + "93986": "A jak ona wypytywała się: „Czy pan Stanisław nigdy nie zachodzi tu do sklepu?…” Jak patrzyła na drzwi prowadzące do sieni i do mego mieszkania, gdzie o kilka kroków od niej zmarszczony Wokulski nie domyślając się, że tu tęsknią za nim, siedział nad książkami.", + "93987": "Żal mi się zrobiło biedaczki, więc raz, kiedyśmy z Wokulskim pili wieczorem herbatę, odezwałem się:", + "93988": "— Nie bądźże ty głupi i zajdź kiedy do Hopfera. Stary ma duże pieniądze.", + "93989": "— A po cóż ja mam do niego chodzić… — odparł. — Byłem już chyba dosyć…", + "93990": "Przy tych wyrazach wstrząsnął się.", + "93991": "— Po to masz chodzić, że Kasia jest w tobie zakochana — rzekłem.", + "93992": "— Dajże mi pokój z Kasią!… — przerwał. — Dziewczyna dobra z kośćmi, nieraz ukradkiem przyszywała mi oberwany guzik do paltota albo podrzucała mi kwiatek na okno, ale ona nie dla mnie, ja nie dla niej.", + "93993": "— Gołąbek, nie dziecko! — wtrąciłem.", + "93994": "— W tym całe nieszczęście, bo ja nie jestem gołąbek. Mnie przywiązać mogłaby taka tylko kobieta jak ja sam. A takiej jeszczem nie spotkał.", + "93995": "(Spotkał taką w szesnaście lat później i dalibóg, że nie ma się czym cieszyć!…)", + "93996": "Powoli Kasia przestała bywać w sklepie, a natomiast stary Hopfer złożył wizytę obojgu państwu Janom Minclom. Musiał im coś mówić o Stachu, gdyż na drugi dzień zbiegła na dół pani Małgorzata Minclowa i dalejże do mnie z pretensjami:", + "93997": "— Cóż to za lokatora ma pan Ignacy, za którym panny szaleją?… Cóż to za jakiś Wokulski?… Jasiu — zwróciła się do męża — dlaczego ten pan u nas nie był?… My go musimy wyswatać, Jasiu… Niech on zaraz przyjdzie na górę…", + "93998": "— A niech sobie idzie na górę — odparł Jan Mincel — ale już co swatać, to nie będę. Jestem uczciwy kupiec i nie myślę zajmować się stręczycielstwem.", + "93999": "Pani Małgorzata ucałowała go w spoconą twarz, jakby to był jeszcze miodowy miesiąc, a on łagodnie odsunął ją i obtarł się fularem.", + "94000": "— Heca z tymi babami! — mówił. — Koniecznie chcą ludzi wciągać w nieszczęście. Swataj sobie, swataj, nawet Hopfera, nie tylko Wokulskiego; ale pamiętaj, że ja za to płacić nie będę.", + "94001": "Od tej pory, ile razy Jaś Mincel poszedł na piwo albo do resursy, pani Małgorzata zapraszała do siebie na wieczór mnie i Wokulskiego. Stach zwykle szybko wypijał herbatę, nawet nie patrząc na panią Janowę potem wsadziwszy ręce w kieszenie myślał zapewne o swoich balonach i milczał jak drewno, a nasza gospodyni nawracała go do miłości.", + "94002": "— Czy podobna, panie Wokulski, ażeby pan nigdy nie kochał się? — mówiła. — Ma pan, o ile wiem, ze dwadzieścia osiem lat, prawie tyle co ja… I kiedy ja już od dawna uważam się za starą babę, pan wciąż jest niewiniątkiem…", + "94003": "Wokulski przekładał nogę na nogę, ale wciąż milczał.", + "94004": "— O! panna Katarzyna smaczny to kąsek — mówiła gospodyni. — Oko ładne… (choć zdaje mi się, że ma skazę na lewym czy prawym?)… figurka niczego, chociaż musi mieć jedną łopatkę wyższą (ale to dodaje wdzięku). Nosek wprawdzie nie w moim guście, a usta trochę za duże, ale cóż to za dobra dziewczyna!… Gdyby tak trochę więcej rozumu… No, ale rozum, panie Wokulski, przychodzi kobietom dopiero około trzydziestego roku… Ja sama, kiedy byłam w wieku Kasi, byłam głupiutka jak kanarek…", + "94005": "Kochałam się w moim dzisiejszym mężu!…", + "94006": "Już za trzecią wizytą pani Małgorzata przyjęła nas w szlafroczku (był to bardzo ładny szlafroczek, obszyty koronkami), a na czwartą ja wcale nie zostałem zaproszony, tylko Stach. Nie wiem, dalibóg, o czym gadali. To przecie jest pewne, że Stach wracał do domu coraz więcej znudzony, narzekając, że mu baba czas zabiera, a znowu pani Małgorzata tłomaczyła mężowi, że ten Wokulski jest bardzo głupi i że niemało jeszcze musi napracować się, nim go wyswata.", + "94007": "— Pracuj, kochanie, pracuj nad nim — zachęcał ją mąż — bo szkoda dziewczyny, no i Wokulskiego. Strach pomyśleć, że taki porządny chłopak, który tyle lat był subiektem, który może odziedziczyć sklep po Hopferze, chce zmarnować się w uniwersytecie. Tfy!….", + "94008": "Utwierdzona w dobrych postanowieniach pani Jasiowa już nie tylko w wieczór zapraszała Wokulskiego na herbatę, na którą on po największej części nie chodził, ale jeszcze sama nieraz zbiegała do mego pokoju, troskliwie wypytując Stacha, czy nie jest chory, i dziwiąc się, że się jeszcze nie kochał, on, prawie starszy od niej (myślę, że ona była trochę starsza od niego). Jednocześnie zaczęła kobieta dostawać jakichś płaczów i śmiechów, wymyślać mężowi, który na całe dnie uciekał z domu, i występować z pretensjami do mnie, że jestem niedołęga, że nie rozumiem życia, że przyjmuję na lokatorów ludzi podejrzanych…", + "94009": "Słowem wywiązały się takie awantury w domu, że Jaś Mincel schudł, pomimo że coraz więcej pił piwa, a ja myślałem: jedno z dwojga… Albo podziękuję Minclowi za obowiązek, albo wypowiem lokal Stachowi.", + "94010": "Skąd, u licha, dowiedziała się o moich troskach pani Małgorzata? nie mam świadomości. Dość, że wpadła raz wieczorem do mego pokoju, powiedziała mi, że jestem jej wrogiem i że muszę być bardzo podły, skoro wymawiam mieszkanie tak dzielnemu człowiekowi, jak Wokulski… Potem dodała, że jej mąż jest podły, że Wokulski jest podły, że wszyscy mężczyźni są podli, i nareszcie na mojej własnej kanapie dostała spazmów.", + "94011": "Sceny takie powtarzały się przez kilka dni z rzędu i nie wiem, do czego by doszło, gdyby nie położył im kresu jeden z najdziwniejszych wypadków, jakie widziałem.", + "94012": "Pewnego razu zaprosił Machalski mnie i Wokulskiego do siebie na wieczór.", + "94013": "Poszliśmy tam dobrze po dziewiątej i gdzieżby, jeżeli nie do jego ulubionej piwnicy, w której przy migotaniu trzech łojowych świeczek zobaczyłem kilkanaście osób, a między nimi pana Leona. Nigdy chyba nie zapomnę gromady tych, po największej części młodych twarzy, które ukazywały się na tle czarnych ścian piwnicy, wyglądały spoza okutych beczek albo rozpływały się w ciemności.", + "94014": "Ponieważ gościnny Machalski już na schodach przyjął nas ogromnymi kielichami wina (i to wcale dobrego), a mnie wziął w szczególną opiekę, muszę więc przyznać, że od razu zaszumiało mi w głowie, a w kilka minut później byłem kompletnie zapity. Usiadłem więc z dala od uczty, w głębokiej framudze, i odurzony, w półśnie, półjawie, przypatrywałem się współbiesiadnikom.", + "94015": "Co się tam działo, dobrze nie wiem, bo najdziksze fantazje przebiegały mi po głowie. Marzyło mi się, że pan Leon mówi, jak zwykle, o potędze wiary, o upadku duchów i o potrzebie poświęcenia, czemu głośno wtórowali obecni. Zgodny chór jednakże osłabnął, gdy pan Leon zaczął tłumaczyć, że należałoby nareszcie wypróbować owej gotowości do czynu. Musiałem być bardzo nietrzeźwy, skoro przywidziało mi się, że pan Leon proponuje, ażeby kto z obecnych skoczył z Nowego Zjazdu na bruk idącej pod nim ulicy, i że na to wszyscy umilkli jak jeden mąż, a wielu pochowało się za beczki.", + "94016": "— Więc nikt nie zdecyduje się na próbę?!… — krzyknął pan Leon załamując ręce.", + "94017": "Milczenie. W piwnicy zrobiło się pusto.", + "94018": "— Więc nikt?… nikt?…", + "94019": "— Ja — odpowiedział jakiś prawie obcy mi głos.", + "94020": "Spojrzałem. Przy dogorywającej świeczce stał Wokulski.", + "94021": "Wino Machalskiego było tak mocne, że w tej chwili straciłem przytomność.", + "94022": "Po uczcie w piwnicy Stach przez kilka dni nie pokazał się w mieszkaniu. Nareszcie przyszedł — w cudzej odzieży, zmizerowany, ale z zadartą głową. Wtedy pierwszy raz usłyszałem w jego głosie jakiś twardy ton, który do dziś dnia robi mi przykre wrażenie.", + "94023": "Od tej pory zupełnie zmienił tryb życia. Swój balon z wiatrakiem rzucił w kąt, gdzie go niebawem zasnuła pajęczyna; butlę do robienia gazów oddał stróżowi na wodę, do książek nawet nie zaglądał. I tak leżały skarbnice ludzkiej mądrości, jedne na półce, inne na stole, jedne zamknięte, inne otwarte, a on tymczasem…", + "94024": "Niekiedy po parę dni nie bywał w domu, nawet na nocleg; to znowu wpadał z wieczora i w odzieniu rzucał się na nieposłane łóżko. Czasami zamiast niego przychodziło kilku nieznanych mi panów, którzy nocowali na kanapce, na łóżku Stacha, nawet na moim własnym, nie tylko nie dziękując mi, ale nawet nie mówiąc: jak się nazywają i w jakiej branży pracują? A znowu kiedy indziej zjawiał się sam Stach i siedział w pokoju parę dni bez zajęcia, rozdrażniony, ciągle nadsłuchujący, jak kochanek, który przyszedł na schadzkę z mężatką, lecz zamiast niej spodziewa się zobaczyć męża.", + "94025": "Nie posądzam, ażeby Małgosia Minclowa miała być tą mężatką, gdyż i ona wyglądała, jakby ją giez ukąsił. Z rana oblatywała kobieta ze trzy kościoły, widocznie pragnąc niepokoić z kilku stron miłosiernego Boga. Zaraz po obiedzie zbierała się u niej jakaś sesja dam, które w oczekiwaniu doniosłych wypadków opuszczały mężów i dzieci, ażeby zajmować się plotkami. Nad wieczorem zaś schodzili się do niej panowie; ale ci, nawet nie gadając z panią Małgorzatą, odsyłali ją do kuchni.", + "94026": "Nic dziwnego, że przy takim chaosie w domu i mnie w końcu zaczęły się mieszać klepki. Zdawało mi się, że w Warszawie jest ciaśniej i że wszyscy są odurzeni. Co godzinę oczekiwałem jakiejś nieokreślonej niespodzianki, lecz mimo to wszyscy mieliśmy doskonały humor i głowy pełne projektów.", + "94027": "Tymczasem Jaś Mincel, dręczony w domu przez żonę, od samego rana szedł na piwo i wracał aż wieczorem. Wynalazł nawet przysłowie: „Co tam!… Raz kozie śmierć…”, które powtarzał do końca życia.", + "94028": "Nareszcie pewnego dnia Stach Wokulski całkiem zniknął mi z oczu. Dopiero we dwa lata napisał do mnie list z Irkucka prosząc, abym mu przysłał jego książki.", + "94029": "W jesieni, w roku 1870 (właśnie wróciłem od Jasia Mincla, który już leżał w łóżku), siedzę sobie w moim pokoju po wieczornej herbacie, nagle ktoś puka do drzwi.", + "94030": "— Herein! — mówię.", + "94031": "Drzwi skrzyp… Patrzę, stoi na progu jakaś brodata bestia, w paltocie z foczej skóry, odwróconej włosem na wierzch.", + "94032": "— No — mówię — niech mnie diabli wezmą, jeżeliś ty nie Wokulski…", + "94033": "— On sam — odpowiada jegomość w foczej skórze.", + "94034": "— W imię Ojca i Syna!… — mówię. — Kpisz — mówię — czy o drogę pytasz?… skądeś się tu wziął? Chyba że jesteś duszą zmarłą…", + "94035": "— Jestem żywy — on mówi — nawet jeść mi się chce.", + "94036": "Zdjął czapkę, zdjął futro, usiadł przy świecy. Jużci Wokulski. Broda jak u zbója, pysk jak u Longina, co to Chrystusowi Panu bok przebił, ale — oczywisty Wokulski…", + "94037": "— Wróciłeś — mówię — czyś tylko przyjechał?", + "94038": "— Wróciłem.", + "94039": "— Cóż kraj tamtejszy?", + "94040": "— Niczego.", + "94041": "— Phi!… A ludzie? — pytam.", + "94042": "— Niezgorsi.", + "94043": "— Fiu!… A z czego żyłeś?", + "94044": "— Z lekcyj — mówi. — Jeszcze przywiozłem ze sześćset rubli.", + "94045": "— Fiu!… fiu!… A co myślisz robić?", + "94046": "— No, jużci do Hopfera nie wrócę — odparł uderzając pięścią w stół. — Chyba nie wiesz — dodał — że jestem uczonym; mam nawet rozmaite podziękowania od petersburskich naukowych towarzystw…", + "94047": "„Subiekt od Hopfera — został uczonym!… Stach Wokulski ma podziękowania od petersburskich towarzystw naukowych!… Istna heca…” — pomyślałem.", + "94048": "Co tu dużo gadać. Uplacował się chłopak gdzieś na Starym Mieście i przez pół roku żył ze swej gotówki kupując za nią dużo książek, ale mało jedzenia. Wydawszy pieniądze począł szukać roboty, i wtedy — trafiła się rzecz dziwna. Kupcy nie dali mu roboty, gdyż był uczonym, a uczeni nie dali mu także, ponieważ był eks-subiektem. Został tedy, jak Twardowski, uczepiony między niebem a ziemią. Może rozbiłby sobie łeb gdzie pod Nowym Zjazdem, gdybym od czasu do czasu nie przyszedł mu z pomocą.", + "94049": "Strach, jak ciężkim było jego życie. Zmizerniał, sposępniał, zdziczał… Ale nie narzekał. Raz tylko, kiedy mu powiedziano, że dla takich jak on nie ma tu miejsca, szepnął:", + "94050": "— Oszukano mnie…", + "94051": "W tym czasie umarł Jaś Mincel. Wdowa pogrzebała go po chrześcijańsku, przez tydzień nie wychodziła ze swych pokojów, a po tygodniu zawołała mnie na konferencję.", + "94052": "Myślałem, że będziemy mówili z nią o interesach sklepowych, tym bardziej, że spostrzegłem butelkę dobrego węgrzyna na stole. Ale pani Małgorzata ani zapytała o losy sklepu. Zapłakała na mój widok, jakbym jej przypomniał tydzień temu pochowanego nieboszczyka, i nalawszy mi wina spory kieliszek rzekła jękliwym głosem:", + "94053": "— Kiedy zgasł mój anioł, myślałam, że tylko ja jestem nieszczęśliwa…", + "94054": "— Co za anioł? — spytałem nagle. — Może Jaś Mincel?… Pozwoli pani, że choć byłem szczerym przyjacielem nieboszczyka, nie myślę jednak nazywać aniołem osoby, która nawet po śmierci ważyła ze dwieście funtów…", + "94055": "— Za życia ważył ze trzysta… słyszałeś pan? — wtrąciła niepocieszona wdowa. Wtem znowu zasłoniła twarz chustką i rzekła szlochając:", + "94056": "— O! pan nigdy nie będziesz miał taktu, panie Rzecki… O! co za cios!… Prawda, że nieboszczyk, dokładnie mówiąc, nigdy nie był aniołem, osobliwie w ostatnich czasach, ale zawsze straszne spotkało mnie nieszczęście… Nieopłakane, niepowetowane!…", + "94057": "— No, przez ostatnie pół roku…", + "94058": "— Co pan mówisz — pół roku?… — zawołała. — Nieszczęśliwy mój Jaś był ze trzy lata chory, a z osiem… Ach, panie Rzecki! iluż nieszczęść w małżeństwie jest źródłem to okropne piwo… Przez osiem lat, panie, jakbym nie miała męża… Ale co to był za człowiek, panie Rzecki!… Dziś dopiero czuję cały ogrom mego nieszczęścia…", + "94059": "— Bywają większe — odważyłem się wtrącić.", + "94060": "— O tak! — jęknęła biedna wdowa. — Ma pan zupełną rację, bywają większe nieszczęścia. Ten na przykład Wokulski, który podobno już wrócił… Czy prawda, że dotychczas nie znalazł żadnego zajęcia?", + "94061": "— Najmniejszego.", + "94062": "— Gdzież jada? gdzie mieszka?…", + "94063": "— Gdzie jada?… Nie wiem nawet, czy w ogóle jada. A gdzie mieszka?… Nigdzie.", + "94064": "— Okropność! — zapłakała pani Małgorzata. — Zdaje mi się — dodała po chwili — że spełnię ostatnią wolę mego kochanego nieboszczyka, jeżeli poproszę pana, ażebyś…", + "94065": "— Słucham panią.", + "94066": "— Ażebyś dał mu mieszkanie u siebie, a ja będę wam przysyłać na dół po dwa obiady, dwa śniadania…", + "94067": "— Wokulski tego nie przyjmie — odezwałem się.", + "94068": "Na to pani Małgorzata znowu w płacz. Z rozpaczy po śmierci męża wpadła nawet w taki gniew zapalczywy, że nazwała mnie ze trzy razy niedołęgą, człowiekiem nie znającym życia, potworem… Nareszcie powiedziała mi, żebym poszedł precz, gdyż ona sama da sobie radę ze sklepem. Potem przeprosiła mnie i zaklęła na wszystkie sakramenta, abym nie obrażał się za słowa, które jej żal dyktuje.", + "94069": "Od tego dnia bardzo rzadko widywałem się z naszą pryncypałową. W pół roku zaś później Stach powiedział mi, że… żeni się z panią Małgorzatą Mincel.", + "94070": "Popatrzyłem na niego… Machnął ręką.", + "94071": "— Wiem — powiedział — że jestem świnia. Ale… jeszcze najmniejsza z tych, jakie tu u was cieszą się publicznym szacunkiem.", + "94072": "Po hucznym weselu, na którym (nie wiem nawet skąd) znalazło się mnóstwo przyjaciół Wokulskiego (a jedli, bestie!… a pili zdrowie państwa młodych — garncami!…), Stach sprowadził się na górę, do swojej żony. O ile pamiętam, za całą garderobę miał cztery paki książek i naukowych instrumentów, a z mebli — chyba tylko cybuch i pudło na kapelusz.", + "94073": "Subiekci śmieli się (naturalnie po kątach) z nowego pryncypała; mnie zaś było przykro, że Stach tak od ręki zerwał ze swoją bohaterską przeszłością i niedostatkiem. Dziwna bowiem jest natura ludzka: im mniej sami mamy skłonności do męczeństwa, tym natarczywiej żądamy go od bliźnich.", + "94074": "— Sprzedał się starej babie — mówili znajomi — ten niby to Brutus!… Uczył się, awanturował się i… klap!…", + "94075": "W liczbie zaś najsurowszych sędziów znajdowali się dwaj odpaleni konkurenci pani Małgorzaty.", + "94076": "Stach jednakże bardzo prędko zamknął ludziom usta, ponieważ od razu wziął się do roboty. Może w tydzień po ślubie przyszedł o ósmej rano do sklepu, zajął przy biurku miejsce nieboszczyka Mincla i obsługiwał gości, rachował, wydawał resztę, jak gdyby był tylko płatnym subiektem.", + "94077": "Zrobił nawet więcej, bo już w drugim roku wszedł w stosunki z moskiewskimi kupcami, co bardzo korzystnie oddziałało na interesa. Mogę powiedzieć, że za jego rządów potroiły się nasze obroty.", + "94078": "Odetchnąłem widząc, że Wokulski nie myśli darmo jeść chleba; a i subiekci przestali się uśmiechać przekonawszy się, że Stach w sklepie więcej pracuje niż oni, i w dodatku — ma jeszcze niemałe obowiązki na górze. My odpoczywaliśmy przynajmniej w święta; podczas gdy on, nieborak, właśnie w święto od rana musiał brać żonę pod pachę i maszerować — przed południem do kościoła, po południu — z wizytami, wieczorem do teatru.", + "94079": "Przy młodym mężu w panią Małgorzatę jakby nowy duch wstąpił. Kupiła sobie fortepian i zaczęła uczyć się muzyki od jakiegoś starego profesora, ażeby — jak mówiła — „nie budził w Stasieczku zazdrości”. Godziny zaś wolne od fortepianu przepędzała na konferencjach z szewcami, modystkami, fryzjerami i dentystami robiąc się przy ich pomocy co dzień piękniejsza.", + "94080": "A jaka ona była tkliwa dla męża!… Nieraz przesiadywała po kilka godzin w sklepie, tylko wpatrując się w Stasiulka. Dostrzegłszy zaś, że między kundmankami trafiają się przystojne, cofnęła Stacha z sali frontowej za szafy i jeszcze kazała mu zrobić tam budkę, w której, siedząc jak dzikie zwierzę, prowadził księgi sklepowe.", + "94081": "Pewnego dnia słyszę w owej budce straszny łoskot… Wpadam ja, wpadają subiekci… Co za widok!… Pani Małgorzata leży na podłodze przywalona biurkiem i oblana atramentem, krzesełko złamane, Stach zły i zmieszany… Podnieśliśmy płaczącą z bólu jejmość i z rozmaitych jej półsłówek domyśliliśmy się, że to ona sama narobiła tego rwetesu usiadłszy niespodzianie na kolanach mężowi. Kruche krzesło złamało się pod dubeltowym ciężarem, a jejmość chcąc ratować się od upadku chwyciła za biurko i z całym kramem obaliła je na siebie.", + "94082": "Stach z wielkim spokojem przyjmował hałaśliwe dowody małżeńskiej czułości, na pociechę topiąc się w rachunkach i korespondencjach kupieckich. Jejmość zaś, zamiast ochłonąć, gorączkowała się coraz bardziej; a gdy jej małżonek, znudzony siedzeniem czy też dla załatwienia jakiegoś interesu, wyszedł kiedy na miasto, biegła za nim… podpatrywać, czy nie idzie na schadzkę!…", + "94083": "Niekiedy, osobliwie podczas zimy, Stach wymykał się na tydzień z domu do znajomego leśnika, polował tam całe dnie i włóczył się po lasach. Wówczas pani już trzeciego dnia jechała w pogoń za swym kochanym zbiegiem, chodziła za nim po gąszczu i w rezultacie — przywoziła chłopa do Warszawy.", + "94084": "Przez dwa pierwsze lata tego rygoru Wokulski milczał. W trzecim roku począł co wieczór zachodzić do mego pokoju na gawędkę o polityce. Czasami, gdyśmy się rozgadali o dawnych czasach, on obejrzawszy się po pokoju nagle urywał poprzednią rozmowę i zaczynał jakąś nową:", + "94085": "— Słuchaj mnie, Ignacy…", + "94086": "Wtedy jednakże, jakby na komendę, wpadała z góry służąca wołając:", + "94087": "— Pani prosi!… pani chora!…", + "94088": "A on, biedak, machał ręką i szedł do jejmości nie zacząwszy nawet tego, co chciał mi powiedzieć.", + "94089": "Po upływie trzech lat takiego życia, któremu zresztą nie można było nic zarzucić, poznałem, że stalowy ten człowiek zaczyna się giąć w aksamitnych objęciach jejmości. Pobladł, pochylił się, zarzucił swoje uczone książki, a wziął się do czytania gazet i każdą chwilę wolną przepędzał ze mną na rozmowie o polityce. Czasami opuszczał sklep przed ósmą i zabrawszy jejmość szedł z nią do teatru albo z wizytą, a nareszcie — zaprowadził u siebie przyjęcia wieczorne, na których zbierały się damy, stare jak grzech śmiertelny, i panowie, już pobierający emeryturę i grający w wista.", + "94090": "Stach jeszcze z nimi nie grał; chodził dopiero około stolików i przypatrywał się.", + "94091": "— Stachu — mówiłem nieraz — strzeż się!… Masz czterdzieści trzy lat… W tym wieku Bismarck dopiero zaczynał karierę…", + "94092": "Takie albo tym podobne wyrazy budziły go na chwilę. Rzucał się wtedy na fotel i oparłszy głowę na ręku myślał. Wnet jednak biegła do niego pani Małgorzata wołając:", + "94093": "— Stasiulku! znowu się zamyślasz, to bardzo źle… A tam panowie nie mają wina…", + "94094": "Stach podnosił się, wydostawał nową butelkę z kredensu, nalewał wino w osiem kieliszków i obchodził stoły, przypatrując się, jak panowie grają w wista.", + "94095": "W ten sposób powoli i stopniowo lew przerabiał się na wołu. Kiedym go widział w tureckim szlafroku, w haftowanych paciorkami pantoflach i w czapeczce z jedwabnym kutasem, nie mogłem wyobrazić sobie, że jest to ten sam Wokulski, który przed czternastoma laty w piwnicy Machalskiego zawołał:", + "94096": "— Ja!…", + "94097": "Kiedy Kochanowski pisał: „Na lwa srogiego bez obawy siędziesz i na ogromnym smoku jeździć będziesz” — z pewnością miał na myśli kobietę… To są ujeżdżacze i pogromcy męskiego rodu!", + "94098": "Tymczasem w piątym roku pożycia pani Małgorzata nagle poczęła się malować… Zrazu nieznacznie, potem coraz energiczniej i coraz nowymi środkami… Usłyszawszy zaś o jakimś likworze, który damom w wieku miał przywracać świeżość i wdzięk młodości, wytarła się nim pewnego wieczora tak starannie od stóp do głów, że tej samej nocy wezwani na pomoc lekarze już nie mogli jej odratować. I zmarło, biedactwo, niespełna we dwie doby na zakażenie krwi, tyle tylko mając przytomności, aby wezwać rejenta i cały majątek przekazać swemu Stasiulkowi.", + "94099": "Stach i po tym nieszczęściu milczał, ale osowiał jeszcze bardziej. Mając kilka tysięcy rubli dochodu przestał zajmować się handlem, zerwał ze znajomymi i zagrzebał się w naukowych książkach.", + "94100": "Nieraz mówiłem mu: wejdź między ludzi, zabaw się, jesteś przecie młody i możesz drugi raz ożenić się…", + "94101": "Na nic wszystko…", + "94102": "Pewnego dnia (w pół roku po śmierci pani Małgorzaty) widząc, że mi chłopak w oczach dziadzieje, podsunąłem mu projekt:", + "94103": "— Idź, Stachu, do teatru… Grają dziś Violettę; przecież byliście na niej z nieboszczką ostatni raz…", + "94104": "Zerwał się z kanapy, na której czytał książkę, i rzekł:", + "94105": "— Wiesz… masz rację… Zobaczę, jak to dziś wygląda…", + "94106": "Poszedł do teatru i… na drugi dzień nie mogłem go poznać: w starcu ocknął się mój Stach Wokulski. Wyprostował się, oko nabrało blasku, głos siły…", + "94107": "Od tej pory chodził na wszelkie przedstawienia, koncerty i odczyty.", + "94108": "Wkrótce pojechał do Bułgarii, gdzie zdobył swój olbrzymi majątek, a w parę miesięcy po jego powrocie jedna stara plotkarka (pani Meliton) powiedziała mi, że Stach jest zakochany…", + "94109": "Roześmiałem się z tej gawędy, bo przecież kto się kocha, nie wyjeżdża na wojnę. Dopiero teraz, niestety! zaczynam przypuszczać, że baba miała rację…", + "94110": "Chociaż z tym odrodzonym Stachem Wokulskim człowiek nie jest pewny. A nuż?… O, to śmiałbym się z doktora Szumana, który tak żartuje z polityki!…", + "94111": "Henryk Sienkiewicz", + "94112": "Latarnik", + "94113": "Opowiadanie to osnute jest na wypadku rzeczywistym, o którym w swoim czasie pisał J. Horain w jednej ze swoich korespondencyj z Ameryki.", + "94114": "Pewnego razu zdarzyło się, że latarnik w Aspinwall, niedaleko Panamy, przepadł bez wieści. Ponieważ stało się to wśród burzy, przypuszczano, że nieszczęśliwy musiał podejść nad sam brzeg skalistej wysepki, na której stoi latarnia, i został spłukany przez bałwan. Przypuszczenie to było tym prawdopodobniejsze, że na drugi dzień nie znaleziono jego łódki stojącej w skalistym wrębie. Zawakowało tedy miejsce latarnika, które trzeba było jak najprędzej obsadzić, ponieważ latarnia niemałe ma znaczenie tak dla ruchu miejscowego, jak i dla okrętów idących z New Yorku do Panamy. Zatoka Moskitów obfituje w piaszczyste ławice i zaspy, między którymi droga nawet w dzień jest trudna, w nocy zaś, zwłaszcza wśród mgieł podnoszących się często na tych ogrzewanych podzwrotnikowym słońcem wodach prawie niepodobna. Jedynym wówczas przewodnikiem dla licznych statków bywa światło latarni. Kłopot wynalezienia nowego latarnika spadł na konsula Stanów Zjednoczonych, rezydującego w Panamie, a był to kłopot niemały, raz z tego powodu, że następcę trzeba było znaleźć koniecznie w ciągu dwunastu godzin; po wtóre, następca musiał być nadzwyczaj sumiennym człowiekiem, nie można więc było przyjmować byle kogo; na koniec w ogóle kandydatów na posadę brakło. Życie na wieży jest nadzwyczaj trudne i bynajmniej nie uśmiecha się rozpróżniaczonym i lubiącym swobodną włóczęgę ludziom Południa. Latarnik jest niemal więźniem. Z wyjątkiem niedzieli nie może on wcale opuszczać swej skalistej wysepki. Łódź z Aspinwall przywozi mu raz na dzień zapasy żywności i świeżą wodę, po czym przywożący oddalają się natychmiast, na całej zaś wysepce, mającej morgę rozległości, nie ma nikogo. Latarnik mieszka w latarni, utrzymuje ją w porządku; w dzień daje znaki wywieszaniem różnokolorowych flag wedle wskazówek barometru, w wieczór zaś zapala światło. Nie byłaby to wielka robota, gdyby nie to, że chcąc się dostać z dołu do ognisk na szczyt wieży, trzeba przejść przeszło czterysta schodów krętych i nader wysokich, latarnik zaś musi odbywać tę podróż czasem i kilka razy dziennie. W ogóle jest to życie klasztorne, a nawet więcej niż klasztorne, bo pustelnicze. Nic też dziwnego, że Mr. Izaak Falconbridge był w niemałym kłopocie, gdzie znajdzie stałego następcę po nieboszczyku, i łatwo zrozumieć jego radość, gdy najniespodzianiej następca zgłosił się jeszcze tegoż samego dnia. Był to człowiek już stary, lat siedmiudziesiąt albo i więcej, ale czerstwy, wyprostowany, mający ruchy i postawę żołnierza. Włosy miał zupełnie białe, płeć spaloną, jak u Kreolów, ale sądząc z niebieskich oczu, nie należał do ludzi Południa. Twarz jego była przygnębiona i smutna, ale uczciwa. Na pierwszy rzut oka podobał się Falconbridge'owi. Pozostało go tylko wyegzaminować, wskutek czego wywiązała się następująca rozmowa:", + "94115": "— Skąd jesteście?", + "94116": "— Jestem Polak.", + "94117": "— Coście robili dotąd?", + "94118": "— Tułałem się.", + "94119": "— Latarnik powinien lubić siedzieć na miejscu.", + "94120": "— Potrzebuję odpoczynku.", + "94121": "— Czy służyliście kiedy? Czy macie świadectwa uczciwej służby rządowej?", + "94122": "Stary człowiek wyciągnął z zanadrza spłowiały jedwabny szmat, podobny do strzępu starej chorągwi. Rozwinął go i rzekł:", + "94123": "— Oto są świadectwa. Ten krzyż dostałem w roku trzydziestym. Ten drugi jest hiszpański z wojny karlistowskiej; trzeci to legia francuska; czwarty otrzymałem na Węgrzech. Potem biłem się w Stanach przeciw południowcom, ale tam nie dają krzyżów — więc oto papier.", + "94124": "Falconbridge wziął papier i zaczął czytać.", + "94125": "— Hm! Skawiński? To jest wasze nazwisko?… Hm!… Dwie chorągwie zdobyte własnoręcznie w ataku na bagnety… Byliście walecznym żołnierzem!", + "94126": "— Potrafię być i sumiennym latarnikiem.", + "94127": "— Trzeba tam co dzień wchodzić po kilka razy na wieżę. Czy nogi macie zdrowe?", + "94128": "— Przeszedłem piechotą „pleny”.", + "94129": "— All right! Czy jesteście obeznani ze służbą morską?", + "94130": "— Trzy lata służyłem na wielorybniku.", + "94131": "— Próbowaliście różnych zawodów?", + "94132": "— Nie zaznałem tylko spokojności.", + "94133": "— Dlaczego?", + "94134": "Stary człowiek ruszył ramionami.", + "94135": "— Taki los…", + "94136": "— Wszelako na latarnika wydajecie mi się za starzy.", + "94137": "— Sir — ozwał się nagle kandydat wzruszonym głosem. — Jestem bardzo znużony i skołatany. Dużo, widzicie, przeszedłem. Miejsce to jest jedno z takich, jakie najgoręcej pragnę otrzymać. Jestem stary, potrzebuję spokoju! Potrzebuję sobie powiedzieć: tu już będziesz siedział, to jest twój port. Ach, Sir! To od was tylko zależy. Drugi raz się może taka posada nie zdarzy. Co za szczęście, że byłem w Panamie… Błagam was… Jak mi Bóg miły, jestem jak statek, który jeśli nie wejdzie do portu, to zatonie… Jeśli chcecie uszczęśliwić człowieka starego… Przysięgam, że jestem uczciwy, ale… Dość mam już tego tułactwa…", + "94138": "Niebieskie oczy starca wyrażały tak gorącą prośbę, że Falconbridge, który miał dobre, proste serce, czuł się wzruszony.", + "94139": "— Well! — rzekł. — Przyjmuję was. Jesteście latarnikiem.", + "94140": "Twarz starego zajaśniała niewypowiedzianą radością.", + "94141": "— Dziękuję.", + "94142": "— Czy możecie dziś jechać na wieżę?", + "94143": "— Tak jest.", + "94144": "— Zatem good bye!… Jeszcze słowo: za każde uchybienie w służbie dostaniecie dymisję.", + "94145": "— All right!", + "94146": "Tegoż samego jeszcze wieczora, gdy słońce stoczyło się na drugą stronę międzymorza, a po dniu promiennym nastąpiła noc bez zmierzchu, nowy latarnik widocznie był już na miejscu, bo latarnia rzuciła jak zwykle na wody swoje snopy jaskrawego światła. Noc była zupełnie spokojna, cicha, prawdziwie podzwrotnikowa, przesycona jasną mgłą, tworzącą koło księżyca wielki, zabarwiony tęczowo krąg o miękkich, nieujętych brzegach. Morze tylko burzyło się, ponieważ przypływ wzbierał. Skawiński stał na balkonie, tuż koło olbrzymich ognisk, podobny z dołu do małego, czarnego punkciku. Próbował zebrać myśl i objąć swe nowe położenie. Ale myśl jego była nadto pod naciskiem, by mogła snuć się prawidłowo. Czuł on coś takiego, co czuje szczuty zwierz, gdy wreszcie schroni się przed pogonią na jakiejś niedostępnej skale lub w pieczarze. Nadszedł nareszcie dla niego czas spokoju. Poczucie bezpieczeństwa napełniło jakąś niewysłowioną rozkoszą jego duszę. Oto mógł na tej skale po prostu urągać dawnemu tułactwu, dawnym nieszczęściom i niepowodzeniom. Był on naprawdę jak okręt, któremu burza łamała maszty, rwała liny, żagle, którym rzucała od chmur na dno morza, w który biła falą, pluła pianą — a który jednak zawinął do portu. Obrazy tej burzy przesuwały się teraz szybko w jego myśli w przeciwstawieniu do cichej przyszłości, jaka miała się rozpocząć. Część swych dziwnych kolei opowiadał sam Falconbridge'owi, nie wspomniał jednak o tysiącznych innych przygodach. Miał on nieszczęście, że ilekroć rozbił gdzie namiot i rozniecił ognisko, by się osiedlić stale, jakiś wiatr wyrywał kołki namiotu, rozwiewał ognisko, a jego samego niósł na stracenie. Spoglądając teraz z wieżowego balkonu na oświecone fale, wspominał o wszystkim, co przeszedł. Oto bił się w czterech częściach świata — i na tułaczce próbował wszystkich niemal zawodów. Pracowity i uczciwy, nieraz dorabiał się grosza i zawsze tracił go wbrew wszelkim przewidywaniom i największej ostrożności. Był kopaczem złota w Australii, poszukiwaczem diamentów w Afryce, strzelcem rządowym w Indiach Wschodnich. Gdy w swoim czasie założył w Kalifornii farmę, zgubiła go susza; próbował handlu z dzikimi plemionami zamieszkującymi wnętrze Brazylii: tratwa jego rozbiła się na Amazonce, on sam zaś bezbronny i prawie nagi tułał się w lasach przez kilka tygodni, żywiąc się dzikim owocem, narażony co chwila na śmierć w paszczy drapieżnych zwierząt. Założył warsztat kowalski w Helenie, w Arkansas, i — spalił się w wielkim pożarze całego miasta. Następnie w Górach Skalistych dostał się w ręce Indian i cudem tylko został wybawiony przez kanadyjskich strzelców. Służył jako majtek na statku kursującym między Bahią i Bordeaux, potem jako harpunnik na wielorybniku: oba statki rozbiły się. Miał fabrykę cygar w Hawanie — został okradziony przez wspólnika w chwili, gdy sam leżał chory na „vomito”. Wreszcie przybył do Aspinwall — i tu miał być kres jego niepowodzeń. Cóż go bowiem mogło doścignąć jeszcze na tej skalistej wysepce? Ani woda, ani ogień, ani ludzie. Zresztą od ludzi Skawiński niewiele doznał złego. Częściej spotykał dobrych niż złych.", + "94147": "Zdawało się natomiast, że prześladują go wszystkie cztery żywioły. Ci, co go znali, mówili, że nie ma szczęścia, i tym objaśniali wszystko. On sam wreszcie stał się trochę maniakiem. Wierzył, że jakaś potężna a mściwa ręka ściga go wszędzie, po wszystkich lądach i wodach. Nie lubił jednak o tym mówić; czasem tylko, gdy go pytano, czyja to miała być ręka, ukazywał tajemniczo na Gwiazdę Polarną i odpowiadał, że to idzie stamtąd… Rzeczywiście, niepowodzenia jego były tak stałe, że aż dziwne, i łatwo mogły zabić gwóźdź w głowie, zwłaszcza temu, kto ich doznawał. Zresztą miał cierpliwość Indianina i wielką spokojną siłę oporu, jaka płynie z prawości serca. W swoim czasie na Węgrzech dostał kilkanaście pchnięć bagnetem, bo nie chciał chwycić za strzemię, które mu ukazywano jako środek ratunku, i krzyczeć: pardon. Tak samo nie poddawał się i nieszczęściu. Lazł pod górę tak pracowicie, jak mrówka. Zepchnięty sto razy, rozpoczynał spokojnie swoją podróż po raz setny pierwszy. Był to w swoim rodzaju szczególniejszy dziwak. Stary ten żołnierz, opalony Bóg wie w jakich ogniach, zahartowany w biedach, bity i kuty, miał serce dziecka. W czasie epidemii na Kubie zapadł na nią dlatego, że oddał chorym wszystką swoją chininę, której miał znaczny zapas, nie zostawiwszy sobie ani grama.", + "94148": "Było w nim jeszcze i to dziwnego, że po tylu zawodach zawsze był pełen ufności i nie tracił nadziei, że jeszcze wszystko będzie dobrze. W zimie ożywiał się zawsze i przepowiadał jakieś wielkie wypadki. Czekał ich niecierpliwie i myślą o nich żył lata całe… Ale zimy mijały jedne za drugimi i Skawiński doczekał się tylko tego, że ubieliły mu głowę. Wreszcie zestarzał się — począł tracić energię. Cierpliwość jego poczynała być coraz podobniejsza do rezygnacji. Dawny spokój zmienił się w skłonność do roztkliwiania się i ten hartowny żołnierz jął przeradzać się w beksę gotowego załzawić się z lada powodu. Prócz tego od czasu do czasu tłukła go najstraszliwsza nostalgia, którą podniecała lada okoliczność: widok jaskółek, szarych ptaków podobnych do wróbli, śniegi na górach lub zasłyszana jakaś nuta, podobna do słyszanej niegdyś… Na koniec opanowała go tylko jedna myśl: myśl spoczynku. Owładnęła ona starcem zupełnie i wchłonęła w siebie wszelkie inne pragnienia i nadzieje. Wieczny tułacz nie mógł już sobie wymarzyć nic bardziej upragnionego, nic droższego nad jaki spokojny kąt, w którym by mógł odpocząć i czekać cicho kresu. Może właśnie dlatego, że szczególne jakieś dziwactwo losu rzucało nim po wszystkich morzach i krajach tak, że prawie nie mógł tchu złapać, wyobrażał sobie, że największym ludzkim szczęściem jest — tylko nie tułać się. Co prawda, to i należało mu się takie skromne szczęście, ale tak już był zwyczajny zawodów, że myślał o tym, jak w ogóle ludzie marzą o czymś niedoścignionym. Spodziewać się nie śmiał. Tymczasem niespodzianie w ciągu dwunastu godzin dostał posadę jakby wybraną dla siebie ze wszystkich na świecie. Nic też dziwnego, że gdy wieczorem zapalił swoją latarnię, był jakby odurzony, że pytał sam siebie, czy to prawda, i nie śmiał odpowiedzieć: tak. A tymczasem rzeczywistość przemawiała do niego nieprzepartymi dowodami; więc godziny jedna za drugą spływały mu na balkonie. Patrzył, nasycał się, przekonywał. Mogłoby się zdawać, że pierwszy raz w życiu widział morze, bo północ wybiła już na aspinwallskich zegarach, a on jeszcze nie opuszczał swojej powietrznej wyżyny — i patrzył. W dole pod jego stopami grało morze. Soczewka latarni rzucała w ciemność olbrzymi ostrokrąg światła, poza którym oko starca ginęło w dali czarnej zupełnie, tajemniczej i strasznej. Ale dal owa zdawała się biegnąć ku światłu. Długie wiorstowe fale wytaczały się z ciemności i rycząc szły aż do stóp wysepki, a wówczas widać było spienione ich grzbiety, połyskujące różowo w świetle latarni. Przypływ wzmagał się coraz bardziej i zalewał piaszczyste ławice. Tajemnicza mowa oceanu dochodziła z pełni coraz potężniej i głośniej, podobna czasem do huku armat, to do szumu olbrzymich lasów, to do dalekiego, zmąconego gwaru głosów ludzkich. Chwilami cichło. Potem o uszy starca odbijało się kilka wielkich westchnień, potem jakieś łkania — i znów groźne wybuchy. Wreszcie wiatr zwiał mgłę, ale napędził czarnych, poszarpanych chmur, które przysłaniały księżyc. Z zachodu poczynało dąć coraz mocniej. Bałwany skakały z wściekłością na urwisko latarni, oblizując już pianą i podmurowanie. W dali pomrukiwała burza. Na ciemnej, wzburzonej przestrzeni zabłysło kilka zielonych latarek, pouwieszanych do masztów okrętowych. Zielone owe punkciki to wznosiły się wysoko, to zapadały w dół, to chwiały się na prawo i na lewo. Skawiński zeszedł do swej izby. Burza poczęła wyć. Tam, na dworze, ludzie na owych okrętach walczyli z nocą, z ciemnością, z falą; w izbie zaś spokojnie było i cicho. Nawet odgłosy burzy słabo przedzierały się przez grube mury i tylko miarowe tik–tak! zegara kołysało utrudzonego starca jakby do snu.", + "94149": "II", + "94150": "Zaczęły płynąć godziny, dnie i tygodnie… Majtkowie twierdzą, że czasem, gdy morze bardzo jest rozhukane, woła coś na nich wśród nocy i ciemności po nazwisku. Jeżeli nieskończoność morska może tak wołać, to być może, że gdy się człowiek zestarzeje, woła także na niego i inna nieskończoność, jeszcze ciemniejsza i bardziej tajemnicza, a im jest bardziej zmęczony życiem, tym milsze są mu te nawoływania. Ale, by ich słuchać, trzeba ciszy. Prócz tego starość lubi się odosabniać, jakby w przeczuciu grobu. Latarnia była już dla Skawińskiego takim półgrobem. Nic jednostajniejszego, jak podobne życie na wieży. Młodzi ludzie, jeśli się na nie godzą, to po pewnym czasie opuszczają służbę. Latarnik też bywa zazwyczaj człekiem niemłodym, posępnym i zamkniętym w sobie. Gdy wypadkiem porzuci swoją latarnię i dostanie się między ludzi, chodzi wśród nich jak człowiek zbudzony z głębokiego snu. Na wieży brak wszelkich drobnych wrażeń, które w zwykłym życiu uczą stosować wszystko do siebie. Wszystko, z czym styka się latarnik, jest olbrzymie i pozbawione zwartych, określonych kształtów. Niebo — to jeden ogół, woda — to drugi, a wśród tych nieskończoności samotna dusza ludzka! Jest to życie, w którym myśl jest raczej ciągłym zadumaniem się, a z tego zadumania nie budzi latarnika nic, nawet jego zajęcia. Dzień do dnia staje się podobny jak dwa paciorki w różańcu i chyba zmiany pogody stanowią jedyną rozmaitość. Skawiński jednak czuł się tak szczęśliwym, jak nigdy w życiu nie był. Wstawał świtaniem, brał posiłek, czyścił soczewki latarni, a potem, siadłszy na balkonie, wpatrywał się w dal morską i oczy jego nie mogły się nigdy nasycić obrazami, które przed sobą widział. Zwykle na olbrzymim turkusowym tle widać było stada wydętych żagli, świecących w promieniach słońca tak mocno, że aż oczy mrużyły się pod nadmiarem blasku; czasem statki, korzystając z wiatrów, które pasatami zowią, szły wyciągniętym szeregiem jedne za drugimi, podobne do łańcucha mew lub albatrosów. Czerwone beczki wskazujące drogę kołysały się na fali lekkim, łagodnym ruchem; między żaglami pojawiał się co dnia w południe olbrzymi szarawy pióropusz dymu. To parowiec z New Yorku wiózł podróżnych i towary do Aspinwall, ciągnąc za sobą długi, spieniony szlak piany. Z drugiej strony balkonu widział Skawiński, jak na dłoni, Aspinwall i jego ruchliwy port, a w nim las masztów, łodzie i łódki; nieco zaś dalej białe domy i wieżyczki miasta. Z wysokości latarni domki były podobne do gniazd mew, łodzie do żuków, a ludzie poruszali się jak małe punkciki na białym, kamiennym bulwarku. Z rana lekki wschodni powiew przynosił zmieszany gwar życia ludzkiego, nad którym górował świst parowców. W południe nadchodziła godzina sjesty. Ruch w porcie ustawał; mewy kryły się w szczerby skał, fale słabły i stawały się jakieś leniwe, a wówczas na lądzie, na morzu i na latarni nastawała chwila niezmąconej niczym ciszy. Żółte piaski, z których odpłynęły fale, lśniły na kształt złotych plam na obszarach wodnych; słup wieżowy odrzynał się twardo w błękicie. Potoki promieni słonecznych lały się z nieba na wodę, na piaski i na urwiska. Wówczas i starca ogarniała jakaś niemoc, pełna słodyczy. Czuł, że ten odpoczynek, którego używa, jest wyborny, a gdy pomyślał, że będzie trwały, to mu już niczego nie brakło. Skawiński rozmarzał się własnym szczęściem, ale że człowiek łatwo oswaja się z lepszym losem, stopniowo nabierał wiary i ufności, myślał bowiem, że jeśli ludzie budują domy dla inwalidów, to dlaczegóżby Bóg nie miał wreszcie przygarnąć swego inwalidy? Czas upływał i utrwalał go w tym przekonaniu. Stary zżył się z wieżą, z latarnią, z urwiskiem, z ławicami piasku i samotnością. Poznał się także i z mewami, które niosły się w załamach skalnych, a wieczorem odprawiały wiece na dachu latarni. Skawiński rzucał im zwykle resztki swego jadła, tak zaś przyswoiły się wkrótce, że gdy to czynił potem, to otaczała go prawdziwa burza białych skrzydeł, stary zaś chodził między ptastwem jak pastuch między owcami. W czasie odpływu wyprawiał się na niskie piaszczyste ławice, na których zbierał smaczne ślimaki i piękne perłowe konchy żeglarków, które odpływająca fala osadzała na piasku. W nocy przy świetle księżyca i latarni chodził na ryby, którymi roiły się załamy skalne. W końcu pokochał swoją skałę i swoją bezdrzewną wysepkę, porośniętą tylko drobnymi, tłustymi roślinkami, sączącymi lepką żywicę. Ubóstwo wysepki wynagradzały mu zresztą dalsze widoki. W południowych godzinach, gdy atmosfera stawała się bardzo przezroczystą, widać było całe międzymorze, aż do Pacyfiku, pokryte najbujniejszą roślinnością. Skawińskiemu wydawało się wówczas, że widzi jeden olbrzymi ogród. Pęki kokosów i olbrzymich muz układały się jakby w przepyszne czubiaste bukiety, tuż zaraz za domami Aspinwallu. Dalej, między Aspinwall a Panamą, widać było ogromny las, nad którym co rano i pod noc zwieszał się czerwonawy opar wyziewów — las prawdziwie podzwrotnikowy, zalany u spodu stojącą wodą, oplatany lianami, szumiący jedną falą olbrzymich storczyków, palm, drzew mlecznych, żelaznych i gumowych.", + "94151": "Przez swą strażniczą lunetę stary mógł dojrzeć nie tylko drzewa, nie tylko rozłożyste liście bananów, ale nawet gromady małp, wielkich marabutów i stada papug, wzbijające się czasem jak tęczowa chmura nad lasem. Skawiński znał z bliska podobne lasy, gdyż po rozbiciu się na Amazonce błąkał się całe tygodnie wśród podobnych zielonych sklepień i gąszczów. Wiedział, ile pod cudną, śmiejącą się powierzchnią ukrywa się niebezpieczeństw i śmierci. Wśród nocy, jakie w nich spędził, słyszał z bliska grobowe głosy wyjców i ryki jaguarów, widział olbrzymie węże kołyszące się na kształt lianów na drzewach; znał owe senne jeziora leśne, przepełnione drętwami i rojące się od krokodylów. Wiedział, pod jakim jarzmem żyje człowiek w tych niezgłębionych puszczach, w których pojedyncze liście przenoszą dziesięciokrotnie jego wielkość, w których mrowią się krwiożercze moskity, pijawki drzewne i olbrzymie jadowite pająki. Wszystkiego sam doznał, sam doświadczył, wszystko sam przecierpiał; toteż tym większą mu teraz sprawiało rozkosz patrzeć z wysokości na owe matos, podziwiać ich piękność, a być zasłoniętym od zdrad. Jego wieża chroniła go przed wszelkim złem. Opuszczał ją też tylko czasami w niedzielę z rana. Przywdziewał wtedy granatową kapotę strażniczą ze srebrnymi guzami, na piersiach zawieszał swoje krzyże i jego mleczna głowa podnosiła się z pewną dumą, gdy słyszał przy wyjściu z kościoła, jak Kreole mówili między sobą: „Porządnego mamy latarnika”. — „I nie heretyk, chociaż Yankee!” Wracał jednak natychmiast po mszy na wyspę i wracał szczęśliwy, bo zawsze jeszcze nie dowierzał stałemu lądowi. W niedzielę także odczytywał sobie hiszpańską gazetę, którą zakupywał w mieście, lub nowojorskiego »Heralda«, pożyczanego u Falconbridge'a — i szukał w nich skwapliwie wiadomości z Europy. Biedne stare serce! Na tej wieży strażniczej i na drugiej półkuli biło jeszcze dla kraju… Czasem także, gdy łódź przywożąca mu co dzień żywność i wodę przybiła do wysepki, schodził z wieży na gawędę ze strażnikiem Johnsem. Potem jednak widocznie zdziczał. Przestał bywać w mieście, czytywać gazety i schodzić na polityczne rozprawy Johnsa. Upływały całe tygodnie w ten sposób, że nikt jego nie widział ani on nikogo. Jedynym znakiem, że stary żyje, było tylko znikanie żywności pozostawianej na brzegu i światło latarni zapalane co wieczór z taką regularnością, z jaką słońce wstaje rankiem z wody w tamtych stronach. Widocznie stary zobojętniał dla świata. Powodem tego nie była nostalgia, ale właśnie to, że przeszła i ona nawet w rezygnację. Cały świat teraz zaczynał się dla starca i kończył się na jego wysepce. Zżył się już z myślą, że nie opuści wieży do śmierci, i po prostu zapomniał, że jest jeszcze coś poza nią. Przy tym stał się mistykiem. Łagodne niebieskie jego oczy poczęły być jak oczy dziecka, zapatrzone wiecznie i jakby utkwione w jakiejś dali. W ciągłym odosobnieniu i wobec otoczenia nadzwyczaj prostego a wielkiego począł stary tracić poczucie własnej odrębności, przestawał istnieć jakoby osoba, a zlewał się coraz więcej z tym, co go otaczało. Nie rozumował nad tym, czuł tylko bezwiednie, ale w końcu zdawało mu się, że niebo, woda, jego skała, wieża i złote ławice piasku, i wydęte żagle, i mewy, odpływy i przypływy, to jakaś wielka jedność i jedna, ogromna tajemnicza dusza; on zaś sam pogrąża się w tej tajemnicy i czuje ową duszę, która żyje i koi się. Zatonął, ukołysał się, zapamiętał — i w tym ograniczeniu własnego, odrębnego bytu, w tym pół czuwaniu, pół śnie znalazł spokój tak wielki, że prawie podobny do półśmierci.", + "94152": "III", + "94153": "Ale nadeszło przebudzenie.", + "94154": "Pewnego razu, gdy łódź przywiozła wodę i zapasy żywności, Skawiński, zeszedłszy w godzinę później z wieży, spostrzegł, że prócz zwykłego ładunku jest jeszcze jedna paczka więcej. Na wierzchu paczki były marki pocztowe Stanów Zjednoczonych i wyraźny adres „Skawiński Esq.”, wypisany na grubym żaglowym płótnie. Rozciekawiony starzec przeciął płótno i ujrzał książki: wziął jedną do ręki, spojrzał i położył na powrót, przy czym ręce poczęły mu drżeć mocno. Przysłonił oczy, jakby im nie wierząc; zdawało mu się, że śni — książka była polska. Co to miało znaczyć?! Kto mu mógł przysłać książkę? W pierwszej chwili zapomniał widocznie, iż jeszcze na początku swej latarniczej kariery przeczytał pewnego razu w pożyczonym od konsula »Heraldzie« o zawiązaniu polskiego Towarzystwa w New Yorku i że zaraz przesłał Towarzystwu połowę swej miesięcznej pensji, z którą zresztą nie miał co robić na wieży. Towarzystwo wywdzięczając się przysyłało książki. Przyszły one drogą naturalną, ale w pierwszej chwili starzec nie mógł pochwytać tych myśli. Polskie książki w Aspinwall, na jego wieży, wśród jego samotności, była to dla niego jakaś nadzwyczajność, jakieś tchnienie dawnych czasów, cud jakiś. Teraz wydało mu się, jak owym żeglarzom wśród nocy, że coś zawołało na niego po imieniu głosem bardzo kochanym, a zapomnianym prawie. Przesiedział chwilę z zamkniętymi oczyma i był prawie pewny, że gdy je otworzy, sen zniknie. Nie! Rozcięta paczka leżała przed nim wyraźnie, oświecona blaskiem popołudniowego słońca, a na niej otwarta już książka. Gdy stary wyciągnął znowu po nią rękę, słyszał wśród ciszy bicie własnego serca. Spojrzał: były to wiersze. Na wierzchu stał wypisany wielkimi literami tytuł, pod spodem zaś imię autora. Imię to nie było Skawińskiemu obce; wiedział, że należy ono do wielkiego poety, którego nawet i utwory czytywał po trzydziestym roku w Paryżu. Potem, wojując w Algerze i w Hiszpanii, słyszał od rodaków o coraz wzrastającej sławie wielkiego wieszcza, ale tak przywykł wówczas do karabina, że i do ręki nie brał książek. W czterdziestym dziewiątym roku wyjechał do Ameryki i w awanturniczym życiu, jakie prowadził, prawie nie spotykał Polaków, a nigdy książek polskich. Z tym większą też skwapliwością i z tym żywiej bijącym sercem przewrócił kartę tytułową. Zdało mu się teraz, że na jego samotnej skale poczyna się dziać coś uroczystego. Jakoż była to chwila wielkiego spokoju i ciszy. Zegary aspinwallskie wybiły piątą po południu. Jasnego nieba nie zaciemniała żadna chmurka, kilka mew tylko pławiło się w błękitach. Ocean był ukołysany. Nadbrzeżne fale zaledwie bełkotały z cicha, rozpływając się łagodnie po piaskach. W dali śmiały się białe domy Aspinwallu i cudne grupy palm. Naprawdę było jakoś uroczyście, a cicho i poważnie. Nagle wśród tego spokoju natury rozległ się drżący głos starego, który czytał głośno, by się samemu lepiej rozumieć:", + "94155": "Litwo, ojczyzno moja, ty jesteś jak zdrowie!", + "94156": "Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,", + "94157": "Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie", + "94158": "Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie…", + "94159": "Skawińskiemu zabrakło głosu. Litery poczęły mu skakać do oczu; w piersi coś urwało się i szło na kształt fali od serca wyżej i wyżej, tłumiąc głos, ściskając za gardło… Chwila jeszcze, opanował się i czytał dalej:", + "94160": "Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy", + "94161": "I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy", + "94162": "Nowogrodzki ochraniasz z jego wiernym ludem!", + "94163": "Jak mnie, dziecko, do zdrowia powróciłaś cudem,", + "94164": "(Gdy od płaczącej matki pod Twoją opiekę", + "94165": "Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę", + "94166": "I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu", + "94167": "Iść, za zwrócone życie podziękować Bogu),", + "94168": "Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono…", + "94169": "Wezbrana fala przerwała tamę woli. Stary ryknął i rzucił się na ziemię; jego mleczne włosy zmieszały się z piaskiem nadmorskim. Oto czterdzieści lat dobiegało, jak nie widział kraju, i Bóg wie ile, jak nie słyszał mowy rodzinnej, a tu tymczasem ta mowa przyszła sama do niego — przepłynęła ocean i znalazła go, samotnika, na drugiej półkuli, taka kochana, taka droga, taka śliczna! We łkaniu, jakie nim wstrząsało, nie było bólu, ale tylko nagle rozbudzona niezmierna miłość, przy której wszystko jest niczym… On po prostu tym wielkim płaczem przepraszał tę ukochaną, oddaloną za to, że się już tak zestarzał, tak zżył z samotną skałą i tak zapamiętał, iż się w nim i tęsknota poczynała zacierać. A teraz „wracał cudem” — więc się w nim serce rwało. Chwile mijały jedna za drugą: on wciąż leżał. Mewy przyleciały nad latarnię, pokrzykując jakby niespokojne o swego starego przyjaciela. Nadchodziła godzina, w której je karmił resztkami swej żywności, więc kilka z nich zleciało z wierzchu latarni aż do niego. Potem przybyło ich coraz więcej i zaczęły go dziobać lekko i furkotać skrzydłami nad jego głową. Szumy skrzydeł zbudziły go. Wypłakawszy się, miał teraz w twarzy jakiś spokój i rozpromienienie, a oczy jego były jakby natchnione. Oddał bezwiednie całą swoją żywność ptakom, które rzuciły się na nią z wrzaskiem, a sam wziął znowu książkę. Słońce już było przeszło nad ogrodami i nad dziewiczym lasem Panamy i staczało się z wolna za międzymorze, ku drugiemu oceanowi, ale i Atlantyk był jeszcze pełen blasku, w powietrzu widno zupełnie, więc czytał dalej:", + "94170": "Tymczasem przenoś duszę moją utęsknioną", + "94171": "Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych…", + "94172": "Zmierzch dopiero zatarł litery na białej karcie, zmierzch krótki jak mgnienie oka. Starzec oparł głowę o skałę i przymknął oczy. A wówczas „Ta, co jasnej broni Częstochowy” zabrała jego duszę i przeniosła „do tych pól malowanych zbożem rozmaitym”. Na niebie paliły się jeszcze długie szlaki czerwone i złote, a on w tych światłościach leciał ku stronom kochanym. Zaszumiały mu w uszach lasy sosnowe, zabełkotały rzeki rodzinne. Widzi wszystko, jak było. Wszystko go pyta: „Pamiętasz?”. On pamięta! A zresztą widzi: pola przestronne, miedze, łąki, lasy i wioski. Noc już! O tej porze już zwykle jego latarnia rozświecała ciemności morskie — ale teraz on jest we wsi rodzinnej. Stara głowa pochyla się na piersi i śni. Obrazy przesuwają się przed jego oczyma szybko i trochę bezładnie. Nie widzi domu rodzinnego, bo starła go wojna, nie widzi ojca ani matki, bo go odumarli dzieckiem; ale zresztą wieś, jakby ją wczoraj opuścił: szereg chałup ze światełkami w oknach, grobla, młyn, dwa stawy podane ku sobie i brzmiące całą noc chórami żab. Niegdyś w tej swojej wiosce stał nocą na widecie, teraz przeszłość ta podstawia się nagle w szeregu widzeń. Oto znowu jest ułanem i stoi na widecie: z dala karczma pogląda płonącymi oczyma i brzmi, i śpiewa, i huczy wśród ciszy nocnej tupotaniem, głosami skrzypiec i basetli. „U-ha! U-ha!” To ułany krzeszą ognia podkówkami, a jemu tam nudno samemu na koniu! Godziny wloką się leniwo, wreszcie światła gasną; teraz, jak okiem sięgnąć, mgła i mgła nieprzejrzana: opar widocznie podnosi się z łąk i obejmuje świat cały białawym tumanem. Rzekłbyś: zupełnie ocean. Ale to łąki: rychło czekać, jak derkacz ozwie się w ciemności i bąki zahuczą po trzcinach. Noc jest spokojna i chłodna, prawdziwie polska noc! W oddali bór sosnowy szumi bez wiatru… Jak fala morska. Wkrótce świtanie wschód ubieli: jakoż i kury pieją już w zapłociach. Jeden drugiemu podaje głos z chaty do chaty; wraz i żurawie krzyczą już gdzieś z wysoka. Ułanowi jakoś rześko, zdrowo. Coś tam gadali o jutrzejszej bitwie. Hej! To i pójdzie, jak pójdą inni z krzykiem i furkotaniem chorągiewek. Młoda krew gra jak trąbka, choć powiew nocny ją chłodzi. Ale już świta, świta! Noc blednie: z cienia wychylają się lasy, zarośla, szereg chałup, młyn, topole. Studnie skrzypią, jakby blaszana chorągiewka na wieży. Jaka ta ziemia kochana, śliczna w różowych blaskach jutrzni! Oj, jedyna, jedyna!", + "94173": "Cicho! Czujna wideta słyszy, że się ktoś zbliża. Zapewne idą zluzować warty.", + "94174": "Nagle jakiś głos rozlega się nad Skawińskim:", + "94175": "— Hej, stary! Wstawajcie. Co to wam?", + "94176": "Stary otwiera oczy i patrzy ze zdziwieniem na stojącego przed sobą człowieka. Resztki snu widzeń walczą w jego głowie z rzeczywistością. Wreszcie widzenia bledną i nikną. Przed nim stoi Johns, strażnik portowy.", + "94177": "— Co to? — pyta Johns — Chorzyście?", + "94178": "— Nie.", + "94179": "— Nie zapaliliście latarni. Pójdziecie precz ze służby. Łódź z San–Geromo rozbiła się na mieliźnie, szczęściem, nikt nie utonął; inaczej poszlibyście pod sąd. Siadajcie ze mną, resztę usłyszycie w konsulacie.", + "94180": "Stary pobladł: istotnie nie zapalił tej nocy latarni.", + "94181": "W kilka dni później widziano Skawińskiego na pokładzie statku idącego z Aspinwall do New Yorku. Biedak stracił posadę. Otwierały się przed nim nowe drogi tułactwa; wiatr porywał znowu ten liść, by nim rzucać po lądach i morzach, by się nad nim znęcać do woli. Toteż stary przez te kilka dni posunął się bardzo i pochylił; oczy miał tylko błyszczące. Na nowe zaś drogi życia miał także na piersiach swoją książkę, którą od czasu do czasu przyciskał ręką, jakby w obawie, by mu i ona nie zginęła…", + "94182": "Nad Niemnem", + "94183": "Tom II", + "94184": "I", + "94185": "W Olszynce, za olchowym gajem, od którego zapewne folwark ten wziął swe nazwanie, na łagodnej wyniosłości gruntu dom niewielki, drewniany, nieotynkowany, niby z kosza zieleni wychylał się ze starych, ogromnie rozrosłych bzów i z gęstego rzędu fasoli, która, tuż przy ścianie posadzona, gęste i teraz kwitnące swe sploty zarzucała na tyki sięgające prawie niskiego dachu. Z tyłu domu znajdował się spory sad owocowy, prostym częstokołem ogrodzony, bez dróg i upiększeń żadnych; z przodu, za małym, trawą i gdzieniegdzie chwastami porosłym dziedzińcem, po łagodnej spadzistości spływały aż ku olchowemu gajowi duże i urodzajne ogrody warzywne. Gaj był świeży, czysty, z grubymi i cienkimi drzewami rzadko rozstawionymi na wilgotnej i gładkiej murawie. Za rzadko rozstawionymi i gładkimi pniami przebłyskiwał w płaskich brzegach płynący tu Niemen i ukazywało się gdzieniegdzie przeciwległe wybrzeże, okryte, jak okiem sięgnąć, gładkim, wilgotnym pastwiskiem. Gdzieniegdzie, niby drobne obrazki w zielonych ramach, widać było zza drzew pasące się na tej zarzecznej płaszczyźnie trzody albo pastuszków skupionych dokoła roznieconego ognia, albo nędzne, nie wiedzieć czyje, samotnie śród przestrzeni stojące chaty. Za domem i sadem leżały gładkie pola; z obu stron warzywnych ogrodów zieleniały niskie łąki, na których rosły grupy wierzb, a w mokrych zagłębieniach gruntu rozrastał się jasnozielony ajer i stały wysokie łozy z długimi, obwisłymi liśćmi i wierzchołkami podobnymi do aksamitnych kołpaków. Było to miejsce ciche, skromne i prawie odludne. Z domu i całego jego otoczenia od razu wnieść było można, że wśród średniej własności ziemskiej Olszynka była posiadłością możliwie najmniejszą. Wniosek ten potwierdzała wieś chłopska pomiędzy łąkami do grupy wierzb przyparta. Składało ją chat kilkanaście, dość czysto i dostatnio wyglądających. Z bliskości, w której znajdowała się od dworku, łatwo było zgadnąć, że kiedyś do Olszynki należała. Był to więc kiedyś mająteczek kilkunastochatowy, czyli znajdujący się na granicy, za którą już do najdrobniejszych ułamków ziemi spływała własność mała.", + "94186": "Ostry chłód zapanował po niedawno spadłym gradzie; silny wiatr kołysał wierzchołkami kilku rosnących na dziedzińcu topoli włoskich; deszczowe chmury szybko biegły jedna za drugą, to zasłaniając, to odkrywając błękit nieba. Jednak w Olszynce wszystkie okna domu, otoczone kwitnącą fasolą, były na oścież otwarte. Stały na nich pomiędzy kilku mirtami i rozmarynami kwitnące fuksje i róże miesięczne. Na ganku jedna z ławek zastawiona była hładyszami pełnymi zsiadłego mleka, na drugiej stał naprędce znać tu umieszczony kosz z sałatą i jarzynami. Długa sień, przedpokojem zarazem będąca, rozdzielała dom na dwie połowy, z których w jednej znajdowały się pokoje mieszkalne, w drugiej kuchnia i izba czeladna. W głębi sieni wielki zamek wiszący u drzwi niskich i wąskich oznajmiał spiżarnię. Za starą szafą widać było drabiniaste schodki na strych wiodące; pod ścianami stały proste, drewniane skrzynie i stołki, kosze z łoziny uplecione, a na miejscu najwidoczniejszym — niecki pełne świeżo upranej bielizny. Miano ją zapewne na strych wynosić, ale tymczasem tu jeszcze pozostawiono. Zapach mydlin z kuchennymi woniami złączony napełniał sień pomimo drzwi na ganek otwartych; w kuchni trzeszczał ogień i rozlegały się głosy kobiece i dziecinne; w pokojach mieszkalnych cicho było zupełnie i tylko czasem dolatywało z nich monotonne mruczenie, z którego można było odgadnąć pracowicie uczące się dziecko.", + "94187": "Po sieni, kuchni i izbie czeladnej krzątała się Kirłowa. Dla chłodu i panujących w domu ciągów miała na sobie rodzaj sukiennego tołubka, spod którego widać było tylko brzeg perkalowej spódnicy. To nawet gospodarskie, grube ubranie uczynić jej nie mogło grubą i niezgrabną. Ze swą kibicią prostą, wysmukłą, o wdzięcznej linii biustu i ramion, która nadawała jej z daleka pozór pierwszej młodości, z ogorzałą cerą twarzy, silnie odbijającą od zawiązanej na szyi białej chustki, ze ślicznym warkoczem jasnych włosów, niedbale z tyłu głowy skręconym — zaglądała ona do dzieży, w której dziewczyna miesiła żytnie ciasto, albo przechodząc do izby czeladnej naglądała prania bielizny, albo od płonącego w wielkim piecu ognia odstawiała hładysze, w których mleko zsiadłe zamieniło się już na twaróg, i zastępowała je coraz innymi, które z ganku przynosiła. Miała dnia tego wiele zajęcia około trzech razem odbywających się robót: prania bielizny, pieczenia chleba i robienia serów. Była niezadowolona z siebie samej, bo takie zbieganie się na dzień jeden robót kapitalnych uważała za błąd i złe rozporządzenie się gospodarskie. Należało inaczej, wcale inaczej czas i zajęcie rozłożyć; takim sposobem wszystko razem robiąc, nic się prawdziwie porządnie nie zrobi. Chodząc, krzątając się, naglądając wszystkiego, a to i owo własnymi rękami dokonując, żale swe wypowiadała dwóm pomocnicom swym, dużym i silnym dziewkom, z których jedna chleb miesiła, a druga bieliznę prała. Nie znaczyło to wcale, by te dziewczęta o cokolwiek obwiniać miała. Wcale nie. Sama była winna wszystkiemu; czy zaleniła się trochę, czy też jej tak jakoś pomieszało się w głowie. A tu i Marynia plecia ogrodów warzywnych doglądać musi, i pomocną jej być nie może! Ostatni ten wykrzyknik oburzył trzynastoletnią dziewczynkę, która kosz z jarzynami tylko co z ganku przyniósłszy i zawinąwszy po łokcie rękawy starej perkalowej sukienki zabierała się właśnie do mycia sałaty i skrobania marchwi.", + "94188": "— A ja, mamo? — zawołała — przecież ja tu jestem! Czy to tylko Marynia jest mamy córką?", + "94189": "Przechodząc Kirłowa ręką gorącą od hładyszy, które w tej chwili od ognia odstawiała, pogładziła jasne, krótko ucięte włosy córki. Wszystkie one miały takie jak len jasne włosy: i ona sama, i szesnastoletnia Marynia, i trzynastoletnia Rózia, i nawet chłopcy. Nie wiedziała tylko, i nieraz nawet aż w głowę zachodziła, skąd ten najmłodszy jej dzieciak, ta czteroletnia Bronia, która jak cień za człowiekiem krok w krok za nią chodziła, wzięła swoją cygańską cerę razem ze swymi czarnymi jak atrament włosami i oczami. Było to w jej rodzinie pod każdym względem wyjątkowe stworzenie. Żadne z jej dzieci, gdy było małe, tak stale i nieustannie nie trzymało się jej spódnicy, jak ten mały i czarny rozczochraniec, bo włosy jej nie tylko były czarne, ale i wiecznie rozczochrane; kręciły się one jak wióry i żeby tam nie wiedzieć ile razy na dzień je czesać, zawsze wszystkie do góry powstawały albo na śniade czoło opadały, a spod nich jak żużle gorejące czarne oczy patrzały na matkę, ciągle na matkę. I teraz oto tuż przy jej tołubku nieustannie z kuchni do sieni, z sieni na ganek, z ganku do izby czeladnej drepce a drepce w starych zrudziałych trzewikach, których tasiemki, żeby je sto razy na dzień najmocniej związać, zawsze rozwiążą się i wloką po ziemi za malutkimi nóżkami. W takim samym jak matka, tołubku, bo najmłodszą będąc najłatwiej zaziębić się może, drepce i gada, tak samo nieustannie gada, jak drepce, choć nikt jej słuchać ani myśli, a tylko jedna Rózia od kuchennego stołu, na którym sałatę myje, odzywa się do niej czasem, z żartobliwą przekorą rozpoczynając sprzeczki czy napomnienia, o które znowu ona wcale nie dba. Wtem potknęła się i jak długa upadła. Zaraz przecież zerwała się z ziemi, wystraszonymi oczami patrząc, czy przez czas jej padania matka jej nie uciekła. Kirłowa na ziemi przysiadła i spełniać zaczęła robotę Penelopy, czyli związywanie u trzewików tasiemek, które były przyczyną upadku.", + "94190": "— Żebyś to ty, Broniu, choć na moment gdziekolwiek przysiadła…", + "94191": "Dziecko zaśmiało się na całą kuchnię, a potem niespodzianie, z zadziwiającą logiką swej czteroletniej, rozczochranej główki odpowiedziało:", + "94192": "— Kiedyż ja, mamo, jeść chcę!", + "94193": "— Masz tobie! — wstając stęknęła Kirłowa — godzinę temu przecież obiad jadłaś…", + "94194": "Dziewczynka tym razem ramiona swe w grubych rękawach tołubka szeroko rozłożyła i bardzo poważnie usprawiedliwiła się:", + "94195": "— Kiedyż ja jeść chcę!", + "94196": "Kirłowa z szafy wyjęła bochen razowego chleba, odkroiła zeń kawał spory, miodem posmarowała i małej podała. Ząbki jak perełki drobne i białe zatopiły się chciwie w czarnym i osłodzonym chlebie macierzyńskim, ale właścicielka ich, głośno przeżuwając i różowe policzki miodem sobie osmarowując, nie mniej wytrwale niż wprzódy przy tołubku, tuż przy matczynym tołubku dreptała, a tasiemki jej trzewików znowu rozwiązane i wijące się w różne esy ciągnęły się za nią po ziemi. Jak tam przecież było, to było z córkami, ale co robią chłopcy, mianowicie młodszy Boleś, którego w bawialnym pokoju co dzień na parę godzin na klucz zamykała, aby już od książki odejść nie mógł. Starszy, Staś, pewno tam z chłopskimi dziećmi po łące czy drodze hasa i powróci z czołem pełnym guzów. Ale jemu więcej wolno, bo z promocją do czwartej klasy na wakacje przyjechał. Boleś zaś dwa lata już w drugiej klasie przesiedział i jeszcze promocji nie dostał. Zlękła się była tego ogromnie. Na rok trzeci w tej samej klasie pozostać nie wolno. Pójdzie precz ze szkoły i co ona z nim potem zrobi? Pojechała do miasta i wyprosiła, wychodziła, wyjęczała dla niego pozwolenie zdania powtórnych egzaminów po wakacjach. Powinien się więc do nich przygotowywać, a nie chce. Swawolny i leniwy. W ojca się wrodził. Cóż robić jednak? Napędzać dziecko trzeba, bo bez szkół — zginie. Ile ją już ten chłopiec bezsennych nocy kosztował! Ciekawość, czy teraz zamknięty w pokoju na klucz uczy się albo pustuje? Wyszła do sieni, aby przez drzwi posłuchać, co się w bawialnym pokoju dzieje, ale w tejże chwili dał się słyszeć stuk, brzęk i na dziedzińcu tętent szybko biegnących nóg. Kirłowa, a za nią malutka Bronia i większa Rózia na ganek wybiegły. Okazało się, że więzień, długim zamknięciem zniecierpliwiony, przez okno wyskoczył, wazon z kwitnącą fuksją stłukł i za bramę uciekał. Rozległy się wołania matki i sióstr, na które przecież był głuchy, z rozrzuconymi włosami, w swej przeszłorocznej podartej bluzce szkolnej co sił uciekając i w ucieczce tej ukazując podarte podeszwy butów. Gdyby Kirłowa na bunt ten zrezygnowała się pobłażliwie, macierzyńska powaga jej ucierpiałaby na tym wielce. Nie pierwszy to już raz zresztą Olszynka była świadkiem podobnych skandalów. Dziewka od dzieży zbiega dogoniła, który z pogardą eskortę jej łokciami odpychając, nadąsany, ale i zawstydzony, do domu wrócił. Kirłowa z rozpaczą w oczach i gestach ze skrzyni stojącej w sieni i będącej składem przeróżnych rupieci gruby sznur dostała.", + "94197": "— Chodź! — z wielką powagą do syna rzekła i za rękę go wziąwszy do bawialnego pokoju wprowadziła, drzwi za sobą zamykając. Słychać było, że mówiła tam z gniewem i krzykiem, to znowu tonem upominania i przekonywania; wyszła po chwili z twarzą w ogniu, z drżącymi trochę rękami i ustami. Widać było po niej, że to srogie mentorstwo, które zmuszona była względem dzieci swych okazywać, wiele ją kosztowało. Drzwi na klucz już nie zamykała, a na wystraszone i pytające spojrzenie Rózi odpowiedziała:", + "94198": "— Przywiązałam go do kanapy i kazałam uczyć się… Mocno przywiązałam…", + "94199": "Ale wnet uderzyła w nią troska nowa.", + "94200": "— Żeby tylko Staś nie zaziębił się w taki zimny dzień latając… Dziś z rana gardło go bolało. A nie widziałaś, Róziu, w czym Marynia do ogrodu poszła?", + "94201": "— Marynia poszła w tołubku, ale Staś poleciał w jednej płóciennej bluzce i mówił Rózi, że gardło go coraz gorzej boli.", + "94202": "— Masz tobie! — za głowę schwyciła się Kirłowa. — Poszłabym go szukać, ale czasu nie mam…", + "94203": "Istotnie, nie miała ani chwili czasu, bo oto i teraz we drzwiach od kuchni zjawił się młody oficjalista, namiestnikiem tytułowany, jedyny jej w gospodarstwie pomocnik, który oznajmił, że ci kupcy, którzy tu tydzień temu zajeżdżali, przybyli znowu i życzą sobie zobaczyć wełnę. Ucieszyła się tą wiadomością bardzo. Miała około dwustu owiec, merynosów, z których co roku sprzedawała mniej więcej dziesięć pudów wełny. Był to jedyny grosz, który wpływał do jej kieszeni w miesiącach letnich nie licząc nabiału i warzyw, których sprzedażą w najbliższym miasteczku opędzała potrzeby domowe. Przy zbliżających się żniwach, które znacznego wydatku na robotnika potrzebują, kupcy na wełnę byli jej niezmiernie pożądanymi. Zapomniała na chwilę o chlebie, serach, praniu, przywiązanym do kanapy Bolku i chorym na gardło Stasiu, z wielkim kluczem wyszła z domu i skierowała się ku spichrzowi, przy którego drzwiach oczekiwali na nią przybyli kupcy.", + "94204": "Jednokonny ich wózek stał przy bramie; za bramą i dziedzińcem widać było ogród warzywny, na którego zagonach siedziało kilka kobiet wiejskich. W pobliżu tych kobiet, na zagonie także, siedziała młodziutka dziewczyna w sukiennym tołubku, na który spadał gruby warkocz jasnych włosów. Siedziała na zagonie i podnosiła głowę ku siedzącemu na płocie młodemu człowiekowi w myśliwskim ubraniu. Młody ten człowiek miał na plecach fuzję i z wielkim ożywieniem o czymś rozprawiał. Pomiędzy dwojgiem młodych ludzi leżał wielki, czarny wyżeł i pąsowymi czapkami świeciło kilkoro drobnych chłopskich dzieci. Kirłowa patrząc na ten dość daleki, ale wyraźnie widzialny punkt przestrzeni uśmiechnęła się. W rozmawiającej i dziecięcym drobiazgiem otoczonej parze rozpoznała najstarszą córkę swoją i młodego Witolda Korczyńskiego. Nie miała jednak czasu przypatrywać się im długo; z ciężkością wielkim kluczem spichrz otworzyła i we wnętrzu jego wraz z kupcami zniknęła. Zabawiła tam dobry kwadrans, potem ukazała się znowu na dziedzińcu. Wiatr zadął silniejszy jeszcze jak wprzódy i nisko giął szczyty topoli. Olchowy gaj szumiał, za nim przebłyskiwały burzące się fale Niemna; ciemna i gruba chmura w otoczeniu mniejszych i lżejszych sunęła samym środkiem nieba; ostry i zimny deszcz padać zaczął. Kirłowa obejrzała się na ogród warzywny i zobaczyła młodą parę wraz z gromadką dzieci i czarnym wyżłem szybko dążącą ku małemu budynkowi, który u końca ogrodów warzywnych do płotu dziedzińca przyparty, służył na skład ogrodowych nasion. Kobiety pielące z zagonów nie wstając podniosły głowy i patrząc na dziecinny drobiazg, który zapewne do nich należał, a teraz pod dach był uprowadzony, śmiały się głośno i z uradowaniem. Kobieta pomiędzy dwoma kupcami od spichrza ku domowi idąca uśmiechnęła się znowu, ale wnet do towarzyszy swych zagadała. W burzliwej fali wichru i deszczu, z mokrymi włosami, zziębłe ręce w rękawy tołubka chowając, szła jak zwykle prosto, zgrabna i z dala dziwnie młodo i delikatnie wyglądająca, ale mówiła głosem podniesionym, z coraz większą energią i zaciętością; słychać ją było na całym dziedzińcu i aż w kuchni. Targowała się z kupcami, którzy jej dawali po osiemnaście rubli za pud wełny, a ona żądała po dwadzieścia. Coraz głośniej i energiczniej dowodziła przymiotów swego towaru, zsyłała się na Korczyńskiego i innych sąsiadów, którzy za tę cenę wełnę swą sprzedawali, przysięgała na dzieci, że taniej nie odda. Tak doszła aż do ganku, na którym jednak, gdy stanęła twarzą ku dziedzińcowi zwrócona, umilkła, a potem wykrzyknęła:", + "94205": "— A toż co?", + "94206": "Drogą pomiędzy gajem olchowym a warzywnymi ogrodami szybko jechała i już ku otwartej bramie dziedzińca zawracała zgrabna, błyszcząca od szkieł i posrebrzeń, czterema pięknymi końmi ciągnięta kareta. Konie były w angielskich szorach, na koźle siedział brodaty stangret i młody lokaj w zielonej, pozłacanymi taśmami szamerowanej kurcie. Poznała karetę i konie Różyca. Kupcy na widok przybywającego grzecznie oświadczyli, że do odjazdu gościa na zakończenie interesu czekać będą. Ale Kirłowa nie słyszała tego, co mówili. Zmieszała się tak, że przywiędłe policzki i drobnymi zmarszczkami porysowane czoło okrył aż po brzegi jasnych włosów świeży jak u młodej dziewczyny rumieniec. Wielki Boże! Trzy hładyszki z mlekiem zsiadłym na ławce ganku, w sieni niecki z mokrą bielizną i zapach mydlin, a ona sama w starym tołubku i białej muślinowej chustce na szyi! Do sieni wpadła i z energicznymi gestami przywoływała dziewkę kuchenną, półgłosem rozkazując jej wnieść do izby czeladnej niecki z bielizną. Dziewka bosa, w grubej koszuli i krótkiej spódnicy, z czerwonymi, po łokcie obnażonymi i twarogiem poplamionymi rękami, wypadła z kuchni, porwała niecki i biegła z nimi przez sień właśnie w chwili, kiedy Różyc wysiadłszy z karetki w progu domu stanął. Za nim, na ganku, widać było zieloną, złotym galonem oszytą czapkę i trochę hardą, a trochę drwiącą twarz młodego lokaja. Dziewczyna z nieckami jak wryta stanęła, szeroko oczy i usta otwierając, i żadne mrugania ani gesty gospodyni domu zruszyć jej z miejsca nie mogły. Ale Różyc zdawał się wcale nie spostrzegać kłopotu, którego był przyczyną, i twarzą ku wieszadłom zwrócony, bardzo powoli, z pomocą lokaja paltot zdejmował. Potem zwrócił się ku gospodyni, która milcząc ze zmieszania rękę mu na powitanie podawała. Zrazu mniemać by można, że z niejaką przykrością przyjdzie temu wykwintnemu panu ścisnąć tę opaloną, widoczne ślady bliskich stosunków z kuchnią i praczkarnią noszącą rękę kobiecą. Przed chwilą właśnie od dotykania worów z wełną przylgnęło do niej trochę białawego pyłu, a przy zakręcaniu wielkiego klucza w zamku spichrza gwóźdź jakiś ją zadrasnął i pozostawił długą, czerwoną kresę. Jednak Różyc, nisko pochylony, złożył na tej ręce pocałunek nie ceremonialny, ale długi i przyjacielski. Bardzo ładne i jeszcze różowe usta Kirłowej zarysowały pośród zwiędłej twarzy uśmiech serdeczny. Otworzyła drzwi bawialnego pokoju.", + "94207": "— Proszę wejść, kuzynku, bardzo proszę; tak cieszę się, że cię widzę… tak dawno u nas nie byłeś!", + "94208": "Widać było, że cieszyła się istotnie, ale zaledwie przestąpiła próg pokoju, rumieniec znowu zalał jej twarz i czoło. Na kanapce przed rozłożoną książką siedział nadąsany, jak piwonia czerwony Boleś z nogą do nogi kanapy przywiązaną. Ten okropny chłopiec wyskakując przez okno rozlał atrament i w kilku miejscach poplamił nim pomalowaną na czerwono podłogę; w dodatku tuż przy jej tołubku znalazła się znowu Bronia, ta czarna, rozczochrana Bronia ze swymi utrapionymi tasiemkami od trzewików, które ciągnęły się po ziemi. Mniejsza już o te tasiemki, ale chłopca odwiązać trzeba, choćby dlatego, że siedzi na jedynym miejscu, na którym z gościem swym zasiąść ona może!", + "94209": "Pobiegła ku kanapie, przysiadła na ziemi i drżącymi trochę rękami rozwiązywała sznurek, który sama z przebiegłością więziennego dozorcy w mnóstwo węzłów była splątała. Różyc i tego jej kłopotu zdawał się wcale nie spostrzegać. Nachylił się do Broni pytając, czy zdrowa i dlaczego sobie czarnych oczu lepiej nie umyła, a potem nawet wziął dziecko na ręce i w oba miodem usmarowane policzki je ucałowawszy, z wolna znowu na ziemi postawił. Podniesienie tego małego ciężaru sprawiło mu znać zmęczenie, bo ręką powiódł po drgającym czole i głęboko odetchnął. Binokle opadły mu na piersi. Uśmiechał się do dziecka, ale wyraz oczu jego był smutny. Na koniec, uwolniony z więzów chłopiec, czerwony i zawstydzony, w kształcie ukłonu szasnął przed gościem nogami, z pokoju wypadł i drzwi za sobą ze stukiem zatrzasnął. Różyc trzymając ciemną rączkę dziewczynki zwrócił się do Kirłowej:", + "94210": "— Ta faworytka moja wyrośnie na niepospolicie piękną kobietę; zobaczysz to, kuzynko. Już ja się na tym znam!", + "94211": "— Zawsze jesteś łaskaw dla małego rozczochrańca tego, kuzynie — ze swym ponętnym uśmiechem odpowiedziała Kirłowa, ale oczy jej miały ciągle wyraz roztargniony i postawa była wahająca się i zmieszana. W małej bawialni swej spostrzegła nieporządki, które ją zawstydzały. Kwieciste perkalowe pokrycie skromnych sprzętów swawolni jej synowie poplamili piaskiem i atramentem, pył okrywał stojącą pomiędzy oknami mahoniową komodę, i była to już wina Rózi, do której codziennie sprzątanie mieszkania należało. Z pośpiechem zamykała drzwi, przez które widać było sypialny pokój z dwoma usłanymi łóżkami i toaletą mahoniową, wielkim lustrem i rzeźbami przyozdobioną. Łóżka były czyste i nawet ozdobnie usłane, a staroświecka wyprawna jej toaleta stanowiła sprzęt dość osobliwy i kosztowny. Ale Kirłowa pamiętała dobrze o tym, że sypialnia, nawet najozdobniejsza, nie powinna ukazywać się oczom gości. Cóż, kiedy w tym domku były po stronie mieszkalnej tylko cztery pokoje: bawialny, sypialny, dziecinny i mała jadalnia, w której teraz sypiali chłopcy i kilka kur siedziało na jajach. Nie sposób było w takiej ciasnocie zachować wszystkie przepisy przyzwoitego urządzenia domu. Właśnie w chwili kiedy drzwiami otwierającymi się z jednej tylko strony widok sypialnego pokoju przed gościem zasłaniała, Różyc prawie pieszczotliwym ruchem rękę jej zdjął ze starej, żelaznej klamki i zatrzymując ją w swych chudych, ale jak atłas białych i gładkich rękach, z uśmiechem zaczął:", + "94212": "— Widzę, kuzynko, że przyjazdem swoim sprawiam ci zawsze kłopot, i to mnie martwi… Będę w tym wypadku, o! tylko w tym wypadku, lepszy od ciebie, bo zupełnie otwarty, i poproszę, abyś mnie szczerzej uważała za krewnego swego, przed którym nie czuje się potrzeby ani ukrywać czegokolwiek, ani czegokolwiek się wstydzić… Dobrze, kuzyneczko? Proszę powiedzieć, że tak nadal będzie. Dobrze?…", + "94213": "Rękę jej ciągle w dłoniach swych trzymając mówił to z tak serdecznym połączeniem żartu i czułości, że Kirłowa, uradowana i ujęta, znowu po brzegi włosów zarumieniona, ręce jego mocno ściskała.", + "94214": "— Dziękuję ci, Teosiu — zaczęła — bardzo dobry jesteś… ale ja, widzisz, mam dawne przyzwyczajenia moje, których nigdy pozbyć się nie mogę…", + "94215": "— Niechże ci więc te przyzwyczajenia brużdżą w stosunkach z innymi, ale nie ze mną — żywiej niż zwykle zawołał Różyc. — Zresztą — dodał — powinnaś wiedzieć, że tyle już widziałem i zaznałem wszelkiego rodzaju zbytków, że mnie największe bogactwa zadziwić nie mogą. Gdybyś była taka, jakimi zwykle bywają kobiety bogate, mniej bym się czuł do ciebie pociągniętym…", + "94216": "Zupełnie już ośmielona, z figlarnym błyskiem oczu, który zdradzał, że kiedyś, w pierwszej może młodości, zalotność zupełnie obca jej nie była, zauważyła:", + "94217": "— Lubisz rozmaitość, kuzynku, i temu to widać względy twe zawdzięczam!", + "94218": "Siadając obok niej na kanapie, z uśmiechem odpowiedział:", + "94219": "— Jestem, moja droga kuzynko, wielkim nicdobrego, który choruje od objedzenia się marcepanami i z uszanowaniem spogląda na chleb razowy…", + "94220": "— O! — śmiejąc się zawołała — bardzo trafne nazwanie dla siebie wymyśliłeś! Trzeba rzeczywiście być wielkim nicdobrego, aby tak ślicznie urządzić się ze wszystkim…", + "94221": "— Otóż to — potwierdził — otóż tak obchodź się ze mną zawsze! Jesteś jedyną w świecie osobą, która mi w oczy gorzkie prawdy mówi. Z początku mnie tym zdziwiłaś, a potem zachwyciłaś. Chciałbym, abyś mnie więcej jeszcze łajała. To coś na kształt uczucia owych dawnych pokutników, którym się zdawało, że za każdym uderzeniem dyscypliny jeden grzech spadał im z pleców…", + "94222": "— Gdyby wszystkie twoje grzechy z pleców ci zrzucić trzeba by ręki silniejszej niż moja — zaśmiała się jeszcze.", + "94223": "Śmiech jej przecież, z początku swobodny i trochę rubaszny, topniał w żalu, który napełnił jej oczy. Wzięła rękę krewnego i patrząc mu w twarz zapytała:", + "94224": "— Cóż? Jakże? Czy nie chorowałeś bardzo w tych czasach? Może już obejrzałeś swoje majątki? A z tym okropnym przyzwyczajeniem… wiesz! co słychać? Może choć trochę starasz się przezwyciężać?…", + "94225": "Różyc uśmiechał się niedbale, ale zarazem i przyjaźnie.", + "94226": "— Tyle mi naraz pytań zadałaś, moja droga spowiedniczko — rzekł — że nie wiem, na co wpierw odpowiadać. Nie chorowałem gorzej niż zwykle, ponieważ jedyną chorobą moją jest nieopisana apatia, mam się trochę lepiej, bo znalazłem coś, co mnie w ostatnich czasach trochę podniecać zaczęło. Majątków swoich nie tylko jeszcze nie obejrzałem, ale mnie sama myśl o tych oględzinach w rozpacz wprawia. Wiesz dobrze dlaczego. Lenistwo nieprzezwyciężone, zupełne do podobnych rzeczy i ludzi nieprzyzwyczajenie, na koniec i może najbardziej wieczne i nieodparte pytanie: po co?", + "94227": "— Na koniec i najbardziej — z żywością przerwała — to twoje dziwne, okropne, z paskudnego tego świata, w którym żyłeś, przywiezione przyzwyczajenie…", + "94228": "Zaśmiał się głośno.", + "94229": "Kirłowa brwi zmarszczyła, energicznie jednak ściśniętą ręką o dłoń drugiej uderzając zawołała:", + "94230": "— Śmiej się, ile chcesz, a ja zawsze powiem, że to jest jakaś niesłychana i niewidziana okropność… Już nasi chłopi lepsi, co się po prostu wódką upijają…", + "94231": "— Niesłychana i niewidziana rzecz dla ciebie, moja kuzynko, i dla was wszystkich w odludnych kątach żyjących, ale na szerokim świecie rozpowszechnia się to bardzo, staje się prawie epidemicznym…", + "94232": "Bystro zmęczonymi oczami na niego popatrzała:", + "94233": "— Czy nie mogłeś uniknąć tej epidemii? Skąd ją wziąłeś? Nigdyś mi jeszcze o tym nie mówił.", + "94234": "— Bardzo prosto — odpowiedział. — Pojedynkowałem się i byłem raniony w taki sposób, że cierpiałem okropnie… Z początku zadawano mi znaczne dozy narkotyku tego dla zmniejszenia bólów, a potem przywykłem… Jedyne to już dla mnie wyjście, przez które uciekam od ciężkiej nudy, od upadku sił i może jeszcze od… od czegoś podobnego do rozpaczy!", + "94235": "Przykrył binoklami oczy, w których przebiegły gorączkowe błyski. Ona słuchała go ze zdziwieniem i ciszej jak wprzódy wymówiła:", + "94236": "— Pojedynkowałeś się! Jezus, Maria! I to więc prawda, że pojedynkowałeś się! Z kim? O co?", + "94237": "Z ostrym, nerwowym śmiechem odrzucił plecy na tylną poręcz kanapy. Po drgającym czole i dokoła śmiejących się ust przebiegła mu błyskawica cynizmu, gdy odpowiedział:", + "94238": "— Z kim? Mniejsza o to! O co? Wiesz? O ścierkę!", + "94239": "Kirłowa obie dłonie do głowy podniosła.", + "94240": "— A niechże diabli wezmą ten wasz wielki świat, na którym rosną takie szkaradztwa i takie trucizny! Wolę już ja być głupią parafianką, gęsią, owcą, a takiego wielkiego świata nie znać!", + "94241": "— I masz słuszność — krótko rzekł Różyc.", + "94242": "Słowa te z prostotą wymówione ułagodziły ją w mgnieniu oka. Z powagą jednak mówić zaczęła:", + "94243": "— Ponieważ, kuzynie, zwierzyłeś się przede mną ze wszystkim, uważałabym się za podłą, gdybym ci pobłażała i przytakiwała…", + "94244": "Urwała i zmieszała się trochę, bo uczuła nagle, że w mowę jej wplątywać się zaczęły wyrażenia grube i które dla siebie za niewłaściwe uważała. Tych wyrażeń i pewnych szorstkich dźwięków głosu nabrała w ciągłej styczności ze służbą, z parobkami, z robotnikami, a tak przy tym była żywa, że uniknąć ich nie mogła wtedy nawet, kiedy tego chciała najbardziej.", + "94245": "— Jak wprzódy w swoim domu, tak teraz w swojej mowie coś nieeleganckiego spostrzegłaś, prawda? — zapytał przybyły.", + "94246": "Zarumieniła się znowu trochę, ale wnet od siebie myśl odwracając, z zamyśleniem wymówiła:", + "94247": "— Dziwna rzecz! Jesteś jednak i dobry, i rozumny… To tak zupełnie wygląda, jakby w jednym człowieku było dwóch ludzi…", + "94248": "Różyc w rękę ją pocałował.", + "94249": "— Powiedziałaś jak filozof. Widzisz, to ta dwoistość jest kluczem do odgadywania wielu na świecie zagadek…", + "94250": "Splotła ręce na kolanach i kołysała głową w obie strony.", + "94251": "— Wiesz co, kuzynie? — zaczęła — zdaje mi się, że byłbyś daleko szczęśliwszy, gdybyś się takim bogatym nie urodził.", + "94252": "— Albo — przerwał — gdybym się był urodził… bardzo głupi.", + "94253": "— Jak to? — zapytała.", + "94254": "— Zgadnij! — zażartował i z ciekawością na nią patrzał.", + "94255": "Przez chwilę myślała.", + "94256": "— Cóż to tak trudnego do odgadnięcia! Gdybyś był głupcem, nie dbałbyś o nic i do końca hulałbyś sobie wesoło, a ponieważ, choć późno, do rozumu przyszedłeś, zrozumiałeś, coś zmarnotrawił i stracił!", + "94257": "Śmiał się.", + "94258": "— Nie masz pojęcia, kuzynko, jak lubię z tobą rozmawiać. Zupełnie rozumne rzeczy wypowiadasz w taki sposób…", + "94259": "Zamyślili się oboje. Kobieta znowu roztargniona stawać się zaczęła. Dość długa już rozmowa o przedmiotach obcych codziennym jej zajęciom zmęczyła ją nieco. Przypomniała też sobie swoje dzisiejsze roboty i interesy, myślała: czy też chleb posadzono już do pieca i czy kupcy na wełnę nie zniecierpliwili się czasem i nie odjechali? Wstała z kanapy, a zupełnie jednocześnie z nią podniosła się z ziemi siedząca dotąd u jej kolan mała Bronia.", + "94260": "— Każę zaraz podać herbatę…", + "94261": "Różyc z żywym poruszeniem upewnił, że herbaty nigdy prawie nie pija. Popatrzyła na niego trochę przenikliwie, a trochę ze zmieszaniem. Po chwili jednak śmiało rzekła:", + "94262": "— Mówisz nieprawdę. Herbatę lubisz i pijasz jej wiele… wiem o tym od męża. Ale raz już spróbowałeś naszej i wiesz, że nie jest tak wyborna, jak ta, do której przywykłeś…", + "94263": "Różyca prawdomówność jej widocznie bawiła i ujmowała.", + "94264": "— Moja wina! — zawołał. — Złapałaś mnie na kłamstwie. Wszelkiej rzeczy niesmacznej lękam się jak ognia…", + "94265": "— Trzeba było powiedzieć tak od razu. Po co kłamać? I bez tego już pewno nakłamałeś w życiu jak ostatni faryzeusz. Przyniosę ci więc konfitur, bo o konfiturach moich nie będziesz mógł powiedzieć, że są niesmaczne. Nauczyłam się kiedyś przyrządzać je od Marty Korczyńskiej… Niewiele ich zwykle smażę, ale lepszych pewno i w swoim Wiedniu nie jadłeś!", + "94266": "Prędko wyszła z pokoju, a razem z nią, tuż przy jej tołubku, podreptała Bronia, w ręce klaszcząc i wołając:", + "94267": "— Konfiturzki będą! Konfiturzki! I ja, mamo, chcę konfiturzek!", + "94268": "Z całej, dość osobliwej rozmowy dwojga krewnych dla tej małej, rozczochranej, czarnookiej istotki ten jeden wyraz posiadał sens zrozumiały.", + "94269": "W gruncie rzeczy oprócz szczerej chęci uczęstowania krewnego Kirłowa pałała żądzą zajrzenia na drugą stronę domu. Musiało tam coś w jej nieobecności zepsuć się czy niezupełnie udać, bo do bawialnego pokoju doszedł po chwili podniesiony nieco głos, którym przemawiała do służących. Potem jeszcze zamieniła już w sieni kilka słów z kupcami i na koniec do bawialnego pokoju weszła niosąc na tacy kilka pełnych konfitur spodków. Tuż obok niej, potykając się co chwilę o rozwiązane tasiemki trzewików, przydreptała Bronia. Za nią Rózia wniosła talerz pięknych malin i miałki cukier w staroświeckim, kunsztownie wyrobionym kubku. Takie kosztowne i piękne przedmioty, jak mahoniowa komoda pod ścianą, dwa olejne portrety na ścianie, toaleta z wielkim lustrem i rzeźbami, srebrny, osobliwego kształtu kubek, dziwnie odbijały na skromnym aż do ubóstwa tle tego domu, przypominając zarazem, że gospodyni jego pochodziła ze starego i niegdyś bogatego domu.", + "94270": "Postawiwszy na stole maliny i cukier Rózia, poważnie prostując swą jak u matki zgrabną i już wysmukłą kibić z jasnymi, krótko uciętymi włosami, które przy każdym jej kroku w górę nieco podlatywały, wyszła z pokoju. Matka szepnęła jej coś o bieliźnie, kupcach i Stasiu.", + "94271": "Różyc prędko i z pewną gwałtownością w ruchu ręki podnoszącej do ust łyżeczkę, jedząc konfitury mówić zaczął:", + "94272": "— Wyborne, istotnie wyborne! Przepadam za słodyczami i paru godzin obejść się bez nich nie mogę! Więc nauczyłaś się smażyć konfitury od panny Marty Korczyńskiej… od tej oryginalnej starej panny… Bardzo to jest szanowna osoba, skoro takie umiejętności posiada… Ale, à propos, dawno widziałaś pannę Justynę?", + "94273": "Kirłowa, spodek, na który położyła trochę konfitur, wkładając w ciemną rączkę Broni, żywo odpowiedziała:", + "94274": "— Zdaje się, że nikt jej tak niedawno, jak ty, kuzynku, widzieć nie mógł. Przyjechałeś tu przecież z Korczyna.", + "94275": "— Skądże wiesz?…", + "94276": "— Słyszałam, jak o tym w kuchni mówił twój lokaj, i przyznam ci się, że zła jestem na ciebie za to ciągłe podjeżdżanie do Korczyna…", + "94277": "— Naprzód nie ciągłe, bo byłem dotąd zaledwie kilka razy, a potem, czegóż zła jesteś?", + "94278": "— Wiesz o tym dobrze — sarknęła.", + "94279": "— Łaj mnie więc — odpowiedział — pozwalam i nawet proszę. Ale cóż ja temu winien jestem, że panna Justyna bardzo mi się podoba?", + "94280": "— Otóż to! — zawołała. — Dla ciebie i tobie podobnych jedna jest tylko ważna rzecz na świecie: podoba się albo się nie podoba. Zresztą nic.", + "94281": "— Masz słuszność — odrzekł.", + "94282": "— Ale na koniec — z coraz większą irytacją wolała — z czego ona, na nieszczęście swoje, tak bardzo ci się podobała? Przystojna jest, to prawda, ale tysiąc piękniejszych widziałeś pewno na świecie. Kokietką nie jest…", + "94283": "— Otóż to — potwierdził Różyc.", + "94284": "— Edukowali ją wprawdzie krewni, ale znowu ta edukacja nie jest tak bardzo świetna…", + "94285": "— Otóż to — powtórzył.", + "94286": "— Szczególniej od tej swojej historii z Zygmuntem Korczyńskim zrobiła się bardzo poważna, nie stroi się, nie zaleca do mężczyzn, nie szczebiocze…", + "94287": "— Otóż to — raz jeszcze wymówił.", + "94288": "— Więc cóż? Wy tam przecież na świecie do wcale innych kobiet przywykliście i dla wcale innych głowy tracicie!", + "94289": "Przestał jeść konfitury, których prędko zjadł bardzo wiele, i o poręcz kanapy plecy opierając, z na wpół żartobliwą, a na wpół szczerą powagą mówić zaczął:", + "94290": "— Przede wszystkim masz wiedzieć, że takie kryształowe, jak ty, osoby wcale się na takich rzeczach nie znają. My tylko, wiesz? nicponie, wiemy dobrze, dlaczego do tej lub tej kobiety pociąg czujemy… Rozumiesz? Pociąg, czyli instynkt, który daje nam wiedzieć, że z tą właśnie kobietą wychylić możemy w pełni tego słowa znaczeniu kielich rozkoszy… Otóż i rumienisz się teraz jak pensjonarka… Ach! ach! cóż to za boska rzecz taki rumieniec na twarzy matki pięciorga dzieci!", + "94291": "Rumieniła się istotnie, po swojemu, dziewiczo płomiennym i świeżym rumieńcem, ale przezwyciężając zawstydzenie, poważnie rzekła:", + "94292": "— Nic nie szkodzi. Mów wszystko. Chcę wiedzieć, co myślisz o Justynie…", + "94293": "— Zatem — mówił dalej — na pierwszym miejscu stoi tu pociąg, czy jaśniej dla ciebie wyrażając się, sympatia. Do panny Justyny uczułem od razu sympatię… wyznaję nawet, że bardzo, bardzo żywą… Masz słuszność, że wiele, wiele piękniejszych kobiet znałem na świecie i nawet… zdrowie i majątek na całopalenie przed nimi składałem… Ale w tym kontraście czarnych włosów i szarych oczu, jaki się znajduje u panny Justyny, w jej kibici, ruchach etc, etc. jest coś… coś takiego, słowem… ale passons, ty tego nie zrozumiesz… ta dziewczyna ma temperament, upewniam cię, ma nawet wiele temperamentu…", + "94294": "— Passons! — powtórzyła Kirłowa. — Cóż dalej?", + "94295": "— Dalej jest to właśnie, co przed chwilą wyliczyłaś. Kokietek, szczebiotek, histeryczek, prawdziwych i fałszywych księżniczek miałem dosyć, zanadto; toujours des perdrix nie było nigdy dewizą moją. Dla zmiany, widać, zacząłem przepadać za zdrowiem ciała i duszy, czego najlepszym dowodem jest ta admiracja i to rzetelne przywiązanie, które dla ciebie, kuzynko, powziąłem.", + "94296": "Parę razy zdjął swe binokle i znowu nimi oczy zasłonił. Znowu też machinalnie zaczął jeść konfitury. Nagle, przerywając sobie jedzenie, zaczął:", + "94297": "— Dziś, na przykład, siedziałem obok niej przy obiedzie. Dopóki dawałem jej to i owo do zrozumienia, okazywała się chmurna i odporna, prawie nie odzywała się, nie patrzała na mnie. Zmieniłem taktykę i zacząłem z tonu obiektywnego… ożywiła się natychmiast i rozmawiała bardzo przyjemnie. Opowiadała mi o naturze otaczającej Korczyn, o jakimś parowie nadniemeńskim i wcale pięknym przywiązanym do niego podaniu ludowym… w taki sposób, że byłem… byłem prawdziwie zajęty. Bardzo, bardzo jest rozsądna i kiedy mówi o takich rzeczach, które ją zajmują, ma takie ogniki w oczach i coś takiego w układzie ust… Tylko… Szturmem jej wziąć nie można… Dyplomacji cnota potrzebuje… i jest to jedyną jej przywarą, a zarazem i najsilniejszą ponętą…", + "94298": "Kirłowa była tak zamyślona, że ostatnich słów krewnego zdawała się nie słyszeć. Nagle podniosła głowę i tonem takim, jakby znakomitego odkrycia dokonywała, rzekła:", + "94299": "— Kuzynie! Jeżeli Justyna tak bardzo ci się podoba, ożeń się z nią…", + "94300": "Różyc rękę z łyżeczką na stół opuścił, binokle zwykłym sobie prędkim ruchem w dół pociągnął, wpółzdumionym a wpółprzerażonym wzrokiem na krewną popatrzył i śmiechem wybuchnął.", + "94301": "— Wyborny pomysł, kuzynko, wyborny, nieoceniony! — wołał. — Toż bym dopiero niespodziankę urządził światu i samemu sobie! A papa Orzelski? Czy ja bym tę chińską figurkę na kominku u siebie postawił? A francuszczyzna panny Justyny, entre nous, dość kulawa? Gdyby się oko w oko spotkała z moją księżną ciocią, chybaby biedna ciotka śmiertelnego ataku spazmów dostała…", + "94302": "Śmiejąc się jeszcze dodał:", + "94303": "— Pomysł twój, kuzynko, świadczy o doskonałej dobroci twego serca i zupełnej zarazem nieznajomości świata… W takich amfibiach, jak panna Justyna, kochać się bardzo można, ale żenić się z nimi — impossible…", + "94304": "— Amfibie! — zawołała Kirłowa. — Kobietę do żaby przyrównywać!…", + "94305": "— Naturalnie — przerwał Różyc. — Sama pomyśl: urodzona i nie urodzona, wychowana i nie wychowana, biedna i nie biedna… słowem, nie wiedzieć kto…", + "94306": "Z błyszczącymi od gniewu oczami Kirłowa zapytała:", + "94307": "— Więc po cóż jeździsz do Korczyna?", + "94308": "— Bo mnie ta niespodziewana dla mnie samego sympatia ożywia trochę, podnieca, i doprawdy, zjawiła się ona bardzo w porę, kiedym już zwątpił o wszelkich urokach życia…", + "94309": "— Ale jakiż koniec? — uparcie zapytywała kobieta.", + "94310": "— Moja kuzynko — odpowiedział — za mało jestem filozofem, abym myślał o końcu każdej rzeczy… Advienne ce que pourra… I chwila przyjemności do pogardzenia nie jest…", + "94311": "Kirłowa z wielką powagą i stanowczością rzekła:", + "94312": "— Nic z tego nie będzie, mój drogi. Justyna nie da się zbałamucić! Przeszła już ona przez smutne doświadczenie, znam dobrze jej charakter i sposób myślenia…", + "94313": "Słuchał z zajęciem; czoło i brwi mu drgały.", + "94314": "— Znasz ją dobrze? Jesteś pewna tego, co mówisz?", + "94315": "— Najpewniejsza.", + "94316": "Zamyślił się, ręką powiódł po czole, źrenice mu zaszły wyrazem dalekiego jakiegoś marzenia. Kirłowej zdawało się, że westchnął.", + "94317": "— Ale ty, kuzynie, naprawdę zajęty jesteś Justyną! — zawołała.", + "94318": "— O ile jeszcze mogę być czymkolwiek albo kimkolwiek zajęty. Wyznam ci, że sam się dziwię… Ale niepodobne do przewidzenia są kaprysy serca czy tam wyobraźni…", + "94319": "— Więc ożeń się z nią! — nie dbając jakby o wszystko, co przed chwilą mówił, zaczęła znowu.", + "94320": "Ale przerwało jej otworzenie się drzwi od sieni i głos Rózi, który zawołał:", + "94321": "— Mamo, Staś wrócił i ma okropną chrypkę…", + "94322": "Kirłowa, jak sprężyną podjęta, skoczyła i z pokoju wybiegła. Wraz z nią, naturalnie, podobna do myszki wysunęła się Bronia. Różyc sam jeden pozostawszy, z czołem na obie dłonie opuszczonym, słyszał z głębi domu tu dochodzące napomnienia przelęknionej matki i odpowiedzi malca wypowiadane głosem tak od ochrypnięcia cienkim, że podobne były do najpiskliwszych tonów jakiegoś zepsutego flecika. Trzask ognia, stuk siekiery, pluskanie wody, głosy kuchennych dziewek dochodziły tu przez wąską sień z drugiej połowy domu. Na dworze pogoda stawała się cichsza i jaśniejsza. Wiatr ustawał, chmury rozbiegały się szybko we wszystkie strony nieba; przez gęste, wysokie bzy przedarł się promień zachodzącego słońca i pozłocił kwitnące na oknie skromne fuksje i róże miesięczne. Czy ten wysoki i chudy człowiek w wytwornym ubraniu, z ufryzowanymi włosami nad białym czołem i wiszącymi u piersi binoklami w złotej oprawie wsłuchiwał się w odgłosy tego małego domu i odgadywał z nich to życie, które w nim płynęło wiecznie tym samym, pracowitym i skromnym potokiem? Czy nasuwało mu ono porównania, uwagi, myśli tak dotąd nie znane, jak nie znanym dlań był cały rozległy rząd podobnych istnień? Wydawał się głęboko zamyślony w chwili, gdy Kirłowa do małej bawialni wracając w zakłopotaniu swym zapomniała nawet o zamknięciu za sobą drzwi sypialnego pokoju. Nie myślała już także wcale o przedmiocie przerwanej przed kilku minutami rozmowy.", + "94323": "— Syn mi zachorował — ze zmartwieniem rzekła — gardło ma słabe i w przeszłym roku dostał był tak silnego zapalenia, że doktora wzywać musiałam. Lękam się, aby znowu nie było to coś złego, i kazałam Rózi, aby lipowy kwiat przygotowała.", + "94324": "Trwoga i zgryzota czyniły twarz jej daleko starszą, niż była przed kwadransem. Różyc rękę do niej wyciągnął.", + "94325": "— Biedna ty moja kuzyneczko — rzekł — ile ty mieć musisz pracy, trosk i zmartwień z tym małym mająteczkiem, z dziećmi…", + "94326": "Do głębi ujęta usiadła obok niego na kanapie, policzek oparła na dłoni i o wszystkim, co ją obchodziło, mówić zaczęła. Rada może była, że znalazła w krewnym współczującego jej powiernika. Opowiadała mu, jak przed laty dwunastu, we cztery lata po swoim wyjściu za mąż, spostrzegłszy, że w Olszynce wszystko szło bez żadnego ładu i dozoru i że wcale bliska groziła im ruina, wzięła się sama do gospodarstwa i interesów. Dla kobiety była to rzecz niezwykła, ale nie święci garnki lepią. Uczyła się u sąsiadów i sąsiadek, szczególniej u Korczyńskiego i Marty; z każdym rokiem przybywało jej energii i umiejętności, i jakoś to poszło i idzie, wcale dobrze nawet idzie, tylko z wychowaniem dzieci bieda.", + "94327": "— Pięcioro — mówiła — pomyśl tylko, kuzynie, na tym kawałku ziemi, który około tysiąca rubli dochodu przynosi… Trzebaż to wykarmić, ubrać i czegokolwiek nauczyć!", + "94328": "O edukacji córek już i nie marzyła. Sama je nauczyła, czego mogła, a zresztą niech dobrymi gospodyniami będą! Ale synów kształcić pragnęła i do szkół ich oddała marząc sobie, że jeden z nich gospodarzem na Olszynce zostanie, a drugi w świat z zawodem jakim pójdzie. Ale szkoły drogo kosztują. Czasem sobie włosy z głowy wydziera przemyśliwając, czym i jak za nich zapłaci. Dotąd znajdowała źródła i środki, ale nie jest pewna, czy tak do końca będzie. Lada niepowodzenia, lada klęska w gospodarstwie, a jej najdroższe nadzieje przepadną! Tymczasem robi, co może, i gdyby tylko Bolek większej ochoty do nauki nabrał, a Staś tak często nie chorował… Ot, jaka bieda! jeden zdrów, ale nie bardzo zdolny, drugi zdolny i chętny, ale słabego zdrowia.", + "94329": "Wszystko to opowiadała z policzkiem na dłoni opartym i gęsto, gęsto w tej chwili drobnymi zmarszczkami okrytym czołem. Końce jej ładnych ust opuszczały się czasem w dół, rzucając na dolną część twarzy dwie głębokie bruzdy.", + "94330": "— Ile ty lat masz, kuzynko? — zapytał wpatrujący się w nią ciągle Różyc.", + "94331": "— Trzydzieści cztery — z niejakim zdziwieniem odpowiedziała.", + "94332": "— Czy wiesz o tym, że kobiety w twoim wieku i tak jak ty urodzone używają jeszcze życia na swoją rękę, błyszczą w świecie, łowią w locie różowe godziny wesołości i szczęścia?…", + "94333": "Niedbale skinęła ręką.", + "94334": "— Mniejsza o to! Inne ja rzeczy mam na głowie…", + "94335": "I dalej jeszcze opowiadałaby o swoich biedach i nadziejach, gdyby Różyc jej nie przerwał. Powoli, z przestankami, bo znużenie ogarniać go już zaczynało, mówić jej zaczął o zupełnej swej niezdatności do osobistego zarządzania Wołowszczyzną, o tym, że niepodobna mu w tych stronach osiedlać się stale, że pragnie i potrzebuje koniecznie kogoś do zarządzania majątkami tymi i chciałby, aby tym kimś był mąż jej, Bolesław Kirło. Układ ten — mówił — byłby korzystny dla stron obu. Wołowszczyzna pod zarządem życzliwego krewnego zaczęłaby prosperować i większe dawać dochody; krewny zaś otrzymywałby za swą pracę wynagrodzenie, które by znakomicie podniosło dobrobyt jego rodziny: trzy tysiące rocznej pensji, tantiema od zwiększających się dochodów i inne różne zyski, które teraz leni się przypominać sobie i wyliczać…", + "94336": "— Jeżeli nic przeciwko układowi temu nie masz, droga kuzynko, pomów o nim ze swoim mężem. Niech przygotuje kontrakt, umowę czy tam coś podobnego i przywiezie mi do podpisania. Za parę miesięcy będzie mógł przyjąć rządy majątków od teraźniejszego rządcy, który stał się zupełnie już niemożliwy.", + "94337": "Kirłowa słuchała z uwagą, potem dość długo milczała i myślała. Widać było, że perspektywa przedstawiona jej przez krewnego uśmiechała się do niej prawie rajskim powabem. Odpocząć nieco po kilkunastoletniej ciężkiej pracy, gospodarstwo w Olszynce ulepszyć, synom i młodszym córkom staranne wychowanie zapewnić! Co za złote marzenie! Nic nad to na ziemi nie pragnęła. Ale po długim namyśle wyraz głębokiego smutku twarz jej pokrył. Głową przecząco wstrząsnęła.", + "94338": "— Dziękuję ci — zaczęła z cicha — dziękuję, dziękuję, ale to być nie może… Ja… ja nigdy nie zgodzę się na to…", + "94339": "Widziała, że patrzał na nią ze zdziwieniem, więc ze spuszczonymi powiekami, tak prędko, jakby pilno jej było pozbyć się tego przedmiotu rozmowy, ale zarazem z częstym wahaniem się głosu mówiła:", + "94340": "— Byłoby to dla nas wielkim szczęściem i rozumiem dobrze, że właśnie dlatego propozycję tę zrobiłeś… ale widzisz… dla ciebie nie wynikłoby z tego układu nic dobrego… Jest to ostatni już twój fundusz… trzeba, aby ktoś zajął się nim na dobre, a Boleś… mój mąż… gdzie tam! ani myśleć o tym nie można!", + "94341": "Nagle pochwyciła jego ręce i podniosła ku niemu wzrok pełen trwogi i prośby.", + "94342": "— Tylko — zawołała — nie myśl o nim nic złego… proszę cię, nie myśl o nim nic złego! Ja wcale nie mówię, że jest on nieuczciwy czy coś podobnego. Wcale nie! Nic przecież złego nikomu nie zrobił, spytaj się wszystkich, a każdy ci powie, że nic złego nie zrobił i że to dobry człowiek, poczciwy…", + "94343": "— Więc dlaczegóż? — pytał Różyc.", + "94344": "— Dlaczego? Mój drogi kuzynie, każdy człowiek ma swoje wady, wiesz o tym dobrze. I on je ma… Nie są to nawet wady, tylko przyzwyczajenia… Pracować nie lubi, bez towarzystwa i rozrywek żyć nie może. Gdybyś wiedział wszystko: jak go wychowywali i jak pierwszą młodość swoją przebył, sam byś przyznał, że są to tylko przyzwyczajenia… Ojciec jego, mając ten tylko folwarczek, trzymał się wiecznie pańskich klamek, od komina do komina jeździł i syna z sobą woził. W szkołach trzy klasy tylko skończył i zaraz za skończonego obywatela uchodzić zaczął. Potem, kiedy ożenił się ze mną i moim posażkiem długi opłacił, ja sama starałam się wyręczać go we wszystkim i kłopoty od niego usuwać… Tak już przywykł… ale z tymi przyzwyczajeniami jakżeby on mógł tak wielkiej pracy podołać? Podjąłby się może, ale wiem, że nic by dobrego z tego nie wynikło… Nie chcę! Wolę już tak, jak jest! Proszę cię na wszystko, abyś jemu o tym projekcie nigdy nie wspominał i sam o nim nie myślał. Proszę…", + "94345": "Różyc wpatrywał się w nią niby w ciekawe zjawisko.", + "94346": "— Moja droga — zaczął — ty kochasz tego człowieka?", + "94347": "Spojrzała na niego ze zdumieniem.", + "94348": "— Jakże?… — zaczęła. — Poszłam za niego z miłości, nikt mnie nie zmuszał, owszem, rodzice sprzeciwiali się, familia odradzała i paru innym dla niego odmówiłam. Czy ty, kuzynie, wyobrażasz sobie, że my, tak jak wy tam, na waszym wielkim świecie, dwadzieścia razy w życiu kochać i przestawać kochać możemy?", + "94349": "— Dwieście razy! — poprawił.", + "94350": "Ale ona żartobliwej poprawki tej nie słysząc mówiła dalej:", + "94351": "— Nabiera się przecież przyjaźni i przywiązania dla człowieka, z którym choć czas jakiś przeżyło się szczęśliwie. Zresztą, dzieci!… Mój kuzynie, jeżeli ożenisz się kiedy i zostaniesz ojcem, zrozumiesz, jaki to węzeł!", + "94352": "— Z tym wszystkim nie chcesz, abym twemu mężowi powierzył…", + "94353": "— Nie! — żywo zawołała — nie chcę, stanowczo nie chcę, bo on by nie podołał i wynikłaby z tego szkoda dla twoich majątków… wiem o tym!", + "94354": "Różyc wstał. Niejaka zdolność do sympatii i współczucia istnieć jeszcze musiała w tym apatycznym i chorym człowieku, bo wyraz, z jakim patrzył na krewną swą, był bardzo podobny do wyrazu uwielbienia.", + "94355": "— Cóż robić? — rzekł — kiedy tego żadną już miarą nie chcesz… ale musisz przynajmniej pozwolić…", + "94356": "Obie jej ręce w swoich trzymając i w twarz jej patrząc z widoczną nieśmiałością dokończył:", + "94357": "— Abym ponosił koszta wychowywania twoich synów, dopóki… dopóki oni nauk nie skończą albo ja reszty majątku nie stracę.", + "94358": "Przy ostatnich wyrazach próbował uśmiechnąć się żartobliwie, ale nerwowe drgania tak mu wstrząsały czołem, brwiami i ustami, że twarz jego przybrała wyraz bolesny, prawie tragiczny.", + "94359": "— Proszę — dokończył ciszej — proszę…", + "94360": "Stała chwilę ze spuszczonymi oczami, płomiennie zarumieniona i milcząca. Może ze swymi także przyzwyczajeniami w tej chwili walczyła, dobrodziejstw od nikogo przyjmować nie chcąc. Dwie duże łzy wypłynęły spod jej spuszczonych powiek i na pięknie zarysowanych, przywiędłych policzkach przeciągnęły wilgotne bruzdy. Ale wnet potem podniosła na krewnego spojrzenie pełne głębokiej wdzięczności.", + "94361": "— Dziękuję — rzekła z cicha — i przyjmuję… od ciebie! Zresztą, dla dzieci… wszystko…", + "94362": "Pocałował obie jej ręce, a gdy wyprostował się, twarz jego wydawała się daleko spokojniejsza niż wprzódy, choć pociemniała jakoś i bardzo zmęczona.", + "94363": "— Zrobiłaś mi prawdziwą łaskę… Na ciemnej przestrzeni, którą ciągle widzę przed sobą, będę miał choć jeden punkt jaśniejszy… O szczegółach tyczących się tych kochanych chłopców pomówimy innym razem… Teraz muszę już jechać…", + "94364": "Spojrzał na zegarek.", + "94365": "— Już przeszło sześć godzin, jak z domu wyjechałem.", + "94366": "— Boże mój! — westchnęła Kirłowa — a więcej niż sześć godzin trudno ci obejść się bez…", + "94367": "— Bez czego? Nazwijże choć raz rzecz po imieniu! Po prostu, przez usta ci przejść to nie może, co?", + "94368": "Próbował znowu żartować, ale było coś rozpaczliwego w geście, jakim dłoń po czole przesunął, i wymówił:", + "94369": "— Trudno… niepodobna!", + "94370": "Ona z bólem na niego patrzała.", + "94371": "— Wiesz co? — rzekła — jedyny dla ciebie ratunek byłby w ożenieniu się z kobietą rozsądną, szlachetną i którą byś kochał…", + "94372": "— Wracasz do swego…", + "94373": "— I ciągle powracać będę! — zwykłym sobie ruchem ściśniętą rękę o dłoń uderzając zawołała i z wesołym znowu spojrzeniem dodała: — Ce que femme veut, Dieu le veut. Francuszczyzna moja pewno tak samo kulawa, jak u Justyny, ale przysłowie sprawdza się często. Zresztą, najlepiej po prostu mówić: gdzie diabeł nie może, tam babę pośle… Zobaczysz, że ja cię namówię…", + "94374": "Przy drzwiach jeszcze, ściskając mu ręce, mówiła:", + "94375": "— Jak tylko złapię swobodną godzinę, sama do ciebie przyjadę i znowu o tym pomówimy. I jeszcze coś na myśl mi przyszło. Jeżeli chcesz dla Wołowszczyzny prawdziwie dobrego rządcy, zrób tę propozycję Korczyńskiemu. To, to ale. Doskonały gospodarz, jak wół pracowity i perła uczciwości, mówię ci, że perła… Spróbuj…", + "94376": "Niedbale machnął ręką. Widać było, że śpieszył bardzo z odjazdem i że wszystko na świecie obchodzić go przestawało, ale Kirłowa zbiegła z ganku i przy stopniu karety zgrabnym ruchem uczepiwszy się jego ramienia, szepnęła mu jeszcze na ucho:", + "94377": "— Pomyśl nad tym, co mówiłam ci o Justynie. Kpij z cioci księżny i ze wszystkich światowych głupstw! Łajdactwo cię nie uszczęśliwiło, spróbuj poczciwego życia!…", + "94378": "Jakkolwiek zobojętniały i znużony aż do bezsilności, zaśmiał się połową drgających ust.", + "94379": "— Oto co znaczy prawdziwie rzeczy po imieniu nazywać! Dobrze, przyjedź do Wołowszczyzny, o wszystkim pomówimy.", + "94380": "Zaledwie karetka wytoczyła się za bramę, Kirłowa do domu wpadła, w kuchni i izbie czeladnej kilka rozporządzeń wydała i do tego pokoju pobiegła, w którym znajdowali się jej synowie. Tu trafiła na gwarną scenę. Swawolny Boleś i niedomagający Staś zawzięcie bawili się z najmłodszą siostrą, strasząc ją niby tupaniem nóg i hukaniem nad samymi jej uszami; ale więcej niż kiedy rozczochrana i z tołubka swojego rozebrana Bronia znała się dobrze na podobnych żartach i udając tylko, że się lęka, z zanoszącym się śmiechem w różne kąty pokoju uciekała. Naprawdę przelękły się tylko siedzące w kotuchach kury, które przecież stanowisk swych nie opuszczając, z postawami pełnymi powagi, wniebogłosy gdakały. Uspokojona trochę o syna, boć nie mógł czuć się bardzo chory, skoro bawił się tak wesoło, Kirłowa kupców do bawialnego pokoju wprowadziła i po krótkiej jeszcze z nimi sprzeczce prędko, z niejakim rozmachem pióra umowę napisała, zadatek pieniężny wzięła i chwilę jeszcze bardzo grzecznie o urodzaju i cenach zboża porozmawiawszy, na ganek wyszła.", + "94381": "Na dworze zimny wiatr przez dzień cały szalejący zupełnie ustał, powietrze było chłodne jeszcze, ale ciche i mniej ostre. Daleko, kędyś na krańcu zaniemeńskich pastwisk, słońce zachodziło pogodnie i jaskrawo, ulewą świateł napełniając przezroczysty gaj olchowy, zza którego rzadkich pni widać było pstrą trzodę na przeciwległym wybrzeżu rzeki rozsypaną. Z wilgotnej łąki, która spływała ku szarzejącej w pobliżu wiosce, od wód stojących, których istnienie zdradzały jasnozielone ajery i ciemne kołpaki łozy, dochodziły przeciągłe i coraz bliższe ryczenia krów. Ścieżką, która środkiem łąki biegła od dworu do wsi, szła gromadka kobiet, które od plecia warzywnych ogrodów powracały. Był to wijący się pośród zielonej przestrzeni sznur jaskrawych chustek kobiecych, pąsowych czapek dziecinnych i szybko migocących bosych stóp. Sposób, w jaki ta ścieżka wydeptaną była, opowiadał o częstych i licznych stosunkach zachodzących pomiędzy tym niewielkim dworem i tym niedługim szeregiem chat. Teraz także z gromadką powracających do wsi kobiet i dzieci rozminęło się kilku chłopów do dworu dążących. Kirłowa na ganku stojąc z daleka ich spostrzegła. Wiedziała, z czym przychodzą, ale w tej chwili nie mogła cierpliwie czekać nadejścia gospodarzy, którzy po trochu byli jej wspólnikami, bo obrabiali w Olszynce część gruntów, najbardziej od dworu oddaloną, po połowie dzieląc się zbiorami z ich właścicielką. Po prostu, trudno jej było w tej chwili stać na miejscu. Niespokojna czuła się widocznie; ze zmarszczonym czołem i wytężonym wzrokiem patrzała w stronę warzywnych ogrodów. Roboty dzienne były już tam ukończone: dlaczegóż więc córka jej nie wracała? Dlaczego ten ładny i taki żywy chłopak tak często tu przebywał, ani na krok dziewczynki tej nie opuszczając? I ojcu jego może się nie podobać, że co dzień prawie dla Olszynki Korczyn opuszcza. I Marynia… taka młodziutka i tak głębokie, niewymowne szczęście tryska z jej twarzy, gdy spostrzeże czarnego Marsa, który w szerokich poskokach na dziedziniec wpada, pana swego poprzedzając.", + "94382": "— Co ja z tym fantem pocznę? — z widoczną troską szepnęła do siebie kobieta. — Wypowiedzieć mu dom albo niegrzecznie przyjmować go… niepodobna! Bo i za cóż? Poczciwy chłopak i syn najpoczciwszego sąsiada! Znają się z sobą od dzieciństwa, więc może to taka przyjaźń… ale dlaczegóż już nie przychodzą!", + "94383": "Zbiegła z ganku, prędko przeszła dziedziniec i niedaleko małego spichrza za kilku bzowymi krzakami stanęła. Zobaczyła córkę swą siedzącą na niskim progu małej budowy, do której wnętrza parę godzin temu przed padającym deszczem uprowadzała chłopskie dzieci.", + "94384": "Z warkoczem lnianych włosów opadającym na wąski tołubek szesnastoletnia dziewczyna różowy swój policzek na dłoni wspierała i błękitne oczy wznosiła w górę ku twarzy stojącego przed nią towarzysza. W myśliwskim ubraniu swym, wysmukły i zgrabny, z lufą fuzji zza ramienia mu sterczącą, Witold Korczyński rozprawiał o czymś z ożywieniem wielkim i częstymi, żywymi gestami. Nadawało mu to z daleka pozór niepospolitej żywości i wybuchliwości, jakkolwiek w zmęczonej trochę cerze jego twarzy znać było długą już i wytężoną pracę książkową. Znać było w tym młodzieńcu dziecię chwili pełnej udręczeń serc i niepokoju umysłów. Nie rozrósł się on na kształt dębu szeroko i potężnie w ciszy i dostatkach rodzicielskiego domu, ale na ławach szkolnych we wczesnych trudach pamięci i myśli wybujał jak młoda topól, giętka i poddająca się ruchom otaczającego ją powietrza. Czoło miał dziewicze: białe i gładkie, oczy myśliciela, a zarys ust zdradzający nadmierną wrażliwość i czułość. W ruchach jego głowy była zbyteczna nieco śmiałość i duma; można by czasem rzec, że tuż, tuż, za parę dni lub godzin, wybierze się w podróż naokoło świata albo i na podbój całego świata. Znajdując się tu już od paru godzin, wiele zapewne z towarzyszką swą mówić musiał, przyniósł dla niej książkę, która teraz leżała na jej kolanach; jednak ani ochoty do mówienia nie stracił, ani ona przestała go słuchać z ciekawością w ożywionych rysach i wzniesionych ku niemu oczach. Zaniepokojone serce matki na widok tej młodej pary uspokoić się mogło. On miał pozór nauczyciela, ona uczennicy; wyglądali jeszcze na parę dobrych przyjaciół zgadzających się z sobą we wszystkim i razem układających jakieś plany. Dziewczynka czyniła głową potakujące ruchy oznaczające zrozumienie albo wysoki stopień zapału, co zdawało się uszczęśliwiać i do dalszego mówienia zachęcać młodzieńca. Z oddalenia, w jakim się znajdowała, Kirłowa słyszała tylko oderwane wyrazy: lud, kraj, gmina, inteligencja, inicjatywa, oświata, dobrobyt itd. Parę razy tylko do uszu jej doszły całe okresy żywcem jakby z mądrej jakiejś książki wyjęte, a prawiące coś o pracach podstawowych i minimalnych, o poprawieniu historycznych błędów itd. Uśmiechnęła się prawdziwie po macierzyńsku, trochę żartobliwie, a trochę dumnie.", + "94385": "— Dobrze — rzekła — kiedy tak, to dobrze! Niech sobie gwarzą o takich pięknych rzeczach!", + "94386": "I miała już odejść ku gankowi, ale jeszcze młoda para wzrok jej do siebie przykuła. Marynia z wolna podniosła się ze swego niskiego siedzenia i z powolnością ruchów zdradzającą głębokie zamyślenie wsunęła rękę swą pod ramię towarzysza. Powoli przeszli ogród warzywny i wzdłuż olchowego gaju kierowali się ku ścieżce do wsi wiodącej. Nieraz już Kirłowa widziała ich idących w tamtą stronę. Zdawało się, że machinalnie i bezwiednie prawie ciągnęła ich tam wewnętrzna jakaś siła uczucia i myśli. Teraz postacie ich i profile, blisko ku sobie przysunięte, plastycznie odbijały od zielonego tła gaju, po którym przesuwały się powoli. On więcej niż kiedy miał pozór apostoła idee swe wygłaszającego i myśliciela z chmurnymi trochę oczami pod dziecinnym czołem, ona szła z pochyloną nieco głową, z opuszczonymi w dół powiekami i tym zachwyconym uśmiechem na różowych ustach, który towarzyszy budzeniu się młodej myśli i woli. Za nimi szedł poważnie wielki, czarny wyżeł, a przed nimi zachodzące słońce kładło na drogę szerokie szlaki różowych, ruchomych świateł.", + "94387": "II", + "94388": "Paru godzin do południa brakowało, gdy Justyna z olśniewającej ulewy słonecznego światła wchodziła do przyciemnionej nieco sieni korczyńskiego domu. W rękach, więcej niż kiedy ogorzałych, trzymała wielką więź polnych roślin, która w połączeniu z jasną barwą jej sukni i ognistymi rumieńcami policzków czyniła z niej upostaciowanie rozkwitłego lata. Na wschody ganku wbiegła żywo, ale potem stanęła i długo popatrzała kędyś daleko za bramę dworu, na pole. Zamyślenie to przecież smutnym być nie musiało, bo znowu zwracając się ku domowi, prawie głośno zanuciła:", + "94389": "Lecą liście z drzew, co wyrosły wolne,", + "94390": "Na mogile śpiewa jakieś ptaszę polne…", + "94391": "Ale zaledwie weszła do sieni, przerwała nucenie i przyśpieszyła kroku, bo w sali jadalnej słychać było ożywioną rozmowę i nawet jakby sprzeczkę paru głosów. W głębi sali, plecami o bufetową szafę oparta, wielka i trochę przygarbiona, stała Marta, a przed nią młody chłopak i niedorosła panienka mówili jej o czymś oboje razem, o coś na nią nalegali, prosili. Chłopak miał na sobie krótkie i dość zaniedbane ranne ubranie, panienka zaś, wątła i z żółtawą cerą, cała w muślinach, wstążkach, lokach, przypominała bladego, ale ładnego motyla. Oboje bardzo prędko mówili.", + "94392": "— Moja ciociu, czyż ciocia dla nas tego nie zrobi? Kiedy my tak prosimy, tak lękamy się o zdrowie cioci… Doktor powiedział, że cioci koniecznie leczyć się trzeba… że w tym kaszlu jest coś złego… Niech ciocia pozwoli, aby doktor tu przyszedł… my go przyprowadzimy… Czyż ciocia dla nas tego nie zrobi?…", + "94393": "Cieniutkimi ramionami panienka usiłowała objąć kościstą kibić starej panny, a utrefioną swą główkę wysoko podnosiła, aby móc patrzeć w jej twarz, po której przepływały fale uczuć najsprzeczniejszych: gniewu i rozrzewnienia. Gniew przemógł.", + "94394": "— A dajcież mi święty pokój! — rozległ się po sali głos basowy i ochrypły. — Oto mnie napadli! Wieczna niedola! Doktor wasz głupi… co on tam takiego w moim kaszlu usłyszał? Niech Emilkę i Terenię leczy, bo one chore, a ja zdrowa, zdrowiuteńka, mury łamać mogę i żadnych doktorów nie potrzebuję. Jeszcze czego! Wieczne głupstwo! Uf!…", + "94395": "Miała zakaszlać się, tak jak bywało zwykle, ilekroć mówiła ze wzburzeniem, ale wstrzymała się i tylko krztusiła się głośno. Wtem spostrzegła wchodzącą Justynę i rzuciła się ku niej jak ku zbawieniu.", + "94396": "— Spacerujesz sobie, kochanko, spacerujesz, nie wiedzieć gdzie przepadasz i nic nie wiesz, co się w domu dzieje. Wieczna bieda! Emilka zachorowała na nerwy, na piersi, na serce, na wszystko… doktora sprowadzili… Benedykt tak zląkł się i tak prędko wieźć go kazał, że konie, powiadam ci, całe w pianie przed gankiem stanęły. Pół godziny temu przyjechał i powiedział, jak zawsze, że to nic strasznego… Wielkie rozdrażnienie nerwów i troszkę kataru, bronchitów, jak zawsze, powietrze jej zalecił, ruch, rozrywki, dwie recepty zapisał… Ale ja tam do jej pokoju weszłam z kawą i przekąską dla doktora i trzebaż nieszczęścia, zakaszlałam… troszkę tylko, mówię ci, że troszkę… A on popatrzył na mnie i powiada, że to zły kaszel, że mnie leczyć się trzeba… Ja w nogi, a dzieci za mną! „Lecz się, ciotko, i lecz się, pogadaj z doktorem i pogadaj!” A żeby on choć przez trzy dni ust nie otwierał, daj Boże! Chora… chora… wieczne głupstwo! Już jeżeli ja chora, to któż zdrowy? Powiadam ci, że w tej ścianie pięścią dziurę zrobię, jeżeli zechcę!", + "94397": "Kiedy Marta prędko, z rozmachiwaniem ramion i trzęsieniem głowy, nad którą sterczał wysoki grzebień, wszystko to mówiła, Witold i Leonia prędko także i z ożywionymi gestami cicho porozumieli się ze sobą; z sali wybiegli. Justyna powolnym ruchem wzięła rękę Marty, cicho ją pocałowała i długo w oczy jej patrzyła.", + "94398": "— Ja to wszystko rozumiem, ciotko — wymówiła z cicha.", + "94399": "— Już?… rozumiesz? — z trochę zjadliwym śmiechem zadziwiła się Marta, ale wnet spostrzegłszy, że coś niepotrzebnego powiedziała, wybuchnęła: — Cóż ty rozumiesz? Tu najmniejszej rzeczy do rozumienia nie ma! Zdrowa jestem zupełnie i wcale nie potrzebuję, aby mi jak indyczce gałki do gardła rzucali… A ty zaraz w melancholię wpadasz… „Rozumiem!” Nic nie rozumiesz… Wieczne…", + "94400": "Umilkła, bo wzrok jej upadł na snop roślin, które przyniosła Justyna i na stole położyła.", + "94401": "— A toż skąd? — wskazując bukiet bardzo do różnobarwnej miotły podobny zawołała.", + "94402": "— Niech ciotka zgadnie — uśmiechnęła się Justyna.", + "94403": "Czy zgadywała? Wąskie jej wargi zacisnęły się i pośród zmarszczek prawie zniknęły; górną połowę swej ciężkiej postaci naprzód podała, a rozpłomienione przed chwilą oczy jej przygasły i w więź roślin wpatrzyły się tak, jakby ktoś wpatrywał się w nagle przed nim powstałe widmo czegoś, co niegdyś było żyjącym, znanym, może drogim.", + "94404": "— Justyna!", + "94405": "Na dnie stłumionego jej głosu czuć było jakieś wewnętrzne warczenie.", + "94406": "— Co, ciotko?", + "94407": "— Gdzie ty byłaś?", + "94408": "Młoda panna spokojnie odpowiedziała:", + "94409": "— W Bohatyrowiczach.", + "94410": "— A któż ci dał… to…?", + "94411": "Ciemnym, pomarszczonym palcem wskazywała bukiet, jeszcze odeń wzroku nie odrywając. Tym razem Justyna głowę nad więzią roślin pochyliła.", + "94412": "— Jan Bohatyrowicz — ciszej odpowiedziała.", + "94413": "Jakby ją to nazwisko w pierś uderzyło, Marta wyprostowała się i ze szczególnym połączeniem śmiechu i tego samego, co wprzódy, wewnętrznego warczenia wybuchnęła:", + "94414": "— Cha, cha, cha! No, to już u nich familijne! Wiecznie bukiety wiążą, a co który zwiąże, to miotła. Czysta miotła! Widywałam ja kiedyś takie bukiety często, a ten do tamtych podobny jak dwie krople wody! Ależ pachnie, aż się po całej sali rozeszło! Znałam ja kiedyś i te zapachy… Uf… nie mogę…", + "94415": "I nie mogła już wstrzymać się, zakaszlała; pomarszczone jej czoło nabiegło krwistym rumieńcem. Z tym rumieńcem na czole i krztusząc się jeszcze wymówiła znowu:", + "94416": "— Justyna!", + "94417": "— Co, ciotko?", + "94418": "Stała teraz przed młodą panną prosta i ciężka, podobna do słupa umieszczonego na wielkich, w kwieciste pantofle obutych stopach, i wprost jej w twarz ostro patrzała. Po chwili wskazujący palec do wysokości swej twarzy podniosła i poruszyła nim w powietrzu prawie groźnie.", + "94419": "— Cóż ty sobie myślisz, panienko?… — z cicha zaczęła. — Może ty myślisz, że jednym ludziom Pan Bóg daje serca, a drugim kamienie?… Pewno tak myślisz, ha? U ciebie serce, bo ty panienka, a u niego kamień, bo to chłop! Ha? Pobaw się z kamuszkiem, pobaw się, co to szkodzi? Z nudy, z melancholii! Na pociechę po pańskich karmelkach chłopskie miotły, tymczasem, póki Pan Bóg znowu jakiego panicza nie ześle, ha?", + "94420": "W sposób ten mówiłaby może więcej, ale do sali wbiegł lekki, strojny, głośno śmiejący się podlotek i z radosnym błyskaniem oczu przylgnął cały do niej, jak blady motyl do ciemnego słupa.", + "94421": "— Otóż i postawimy na swoim! Otóż ciocia będzie musiała z doktorem porozmawiać! Już go Widzio tu prowadzi!", + "94422": "W salonie słyszeć się dały kroki dwu mężczyzn, z pokoju pani Emilii ku sali jadalnej zmierzające. Marta, jak wybuchającą miną podrzucona, porwała się z miejsca i kilku susami salę przesadziwszy wpadła we drzwi do dalszych pokojów wiodące. Za nią biegła Leonia, a potem i Witold, który doktora w salonie pozostawiwszy próbował jeszcze ciotkę dogonić i do zamiaru swego namówić. Ale Marta, pochylona, piętami suknię wysoko za sobą podrzucając, z głośnym tętentem stóp przebiegła parę pokojów, w których parę krzeseł na drodze jej stojących przewróciła, aż wpadła na dość długi korytarz, u którego końca znajdowała się spiżarnia. Biegnąc już wydobyła z kieszeni wielki klucz, który dopadłszy drzwi spiżarni drżącą z pośpiechu ręką w zamku obracać zaczęła. Oddychała przy tym głośno i coś po cichu mruczała. Ale tu dopędziła ją Leonia i, zdyszana także, za suknię ją pochwyciła.", + "94423": "— Ciociu! — zabrzmiał na cały korytarz cienki i prawie płaczący głos podlotka. — Ja cioci śliczne pantofle wyszyję! Ja ciocię co dzień tak wycałuję… tylko proszę…", + "94424": "Marta odwróciła się i wątłą dziewczynkę nad ziemię uniósłszy, namiętnymi pocałunkami jej włosy, oczy i usta okryła. Zarazem do wnętrza spiżarni ją wciągnęła, prawie wniosła, za sobą i za nią drzwi z trzaskiem na klucz zamykając. Dopadł do nich teraz i Witold.", + "94425": "— Ciotko! — zawołał. — Proszę iść do doktora!…", + "94426": "Pod ściągniętymi brwiami oczy gniewnie mu już błyskać zaczynały. Ale we wnętrzu spiżarni słychać było wiele naraz odgłosów: śmiech, całusy, brząkanie szklanych naczyń. Widocznie w fortecy tej bawiono się wybornie. Z czołem do drzwi przyciśniętym Witold zawołał:", + "94427": "— Czy ciocia nie zrobi tego, o co proszę?", + "94428": "Za drzwiami głos gruby, ale w tej chwili miękki i pokorny, mówić zaczął:", + "94429": "— Kotku ty mój, robaczku złoty, miły! Nie trzeba, jak Boga kocham, mnie nic nie trzeba! Czyż ja mogę komu ambaras jaki robić i sobą ludziom głowy kłopotać?… Nie gniewaj się na mnie, mój mileńki! Może chcesz co przekąsić?… Serek mam doskonały i świeże powidła. Chcesz? Ha? Chodź do nas!", + "94430": "— Niechże ciocia otworzy!", + "94431": "Po chwili wszyscy troje znajdowali się w spiżarni. Ileż chwil, odkąd tylko pamięcią sięgnąć mogli, przepędzili oni w tym miejscu z tą wielką, gderliwą i często szyderską kobietą, która ich tu całowała, na ręku swym nosiła, przysmakami najrozmaitszymi karmiła, czasem tak pasła, że aż potem chorowali, a ona doglądała ich znowu, leczyła, drżąc o nich tak, że aż gorączkowe rumieńce żółte policzki jej paliły, a do snu i dla rozrywki śpiewając im grubym swym głosem te stare pieśni, które z dala od dworu unosiły się nad polami.", + "94432": "Wcale co innego działo się w sypialni pani Emilii. Błękitny ten pokój błękitna lampa u sufitu zwisająca co nocy napełniała światłem do księżycowego bardzo podobnym. Oprócz tej lampy do późna zwykle paliła się tam jeszcze jedna, tuż przy łóżku pani Emilii umieszczona i czytającej Teresie przyświecająca. Codziennie do późna Teresa czytywała głośno powieści, pamiętniki, podróże w trzech językach pisane, bo ta mizerna, podstarzała panna, z twarzą przypominającą uwiędłą różę i chorobliwie erotycznym wyrazem ust i oczu, wcale dobrze znała trzy obce języki. Tej nocy książką, którą czytały, była podróż po Egipcie. Tyle naczytały się razem o wszystkich krajach Europy, że od jakiegoś czasu powędrowały już dalej, do innych części świata. Egipt podobał się pani Emilii do tego stopnia, że obudził w niej uczucie niewysłowionej tęsknoty. Wszystko, co o nim czytała, było tak nowe, uderzające wyobraźnię, ponętne. Czemuż nie urodziła się w Egipcie? Byłaby tam najpewniej szczęśliwsza! Zarzuciła nad głową szczupłe ramiona, wzdychała, oczy jej zdawały się rozszerzać, powiększać. Przerwała na chwilę czytanie.", + "94433": "— Jak myślisz, Tereniu? Ja bym tam pewno mogła wiele chodzić, ruszać się, żyć, kochać?", + "94434": "— O, tak! — odpowiedziała Teresa. — Jakże tam ludzie wśród takiej natury i takich widoków gorąco kochać muszą!", + "94435": "I jej blade źrenice w daleki punkt utkwione napełniły się także marzeniem. Stanął przed nimi wysmukły fellach z oliwkową cerą, ognistym wzrokiem i mówił takie rzeczy, które usłyszeć ona pragnęła zawsze i których nigdy nie słyszała. Na świecie już świt błękitny zamieniał się w dzień biały, kiedy Teresa długo i gorąco ucałowawszy panią Emilię odeszła do sąsiedniego pokoiku, w którym sypiała. Ale zaledwie długim czuwaniem zmęczona połknęła parę codziennych pigułek i ułożyła się do snu, zaledwie przed usypiającym jej wzrokiem zjawił się i przemówił do niej ów oliwkowy fellach, zbudziło ją i z łóżka zerwało wołanie pani Emilii. Było ono tak żałosne, że prawie bosa, w narzuconym naprędce szlafroku, wbiegła do sypialni, którą jeszcze księżycowym blaskiem oświecała błękitna lampa. W tym łagodnym blasku pani Emilia wiła się na pościeli w męczarniach silnego ataku nerwów. Dusiła się, śmiała się i razem płakała, obu dłońmi przyciskała serce, które biło tak, że o parę kroków uderzenia jego słyszeć było można. Oprócz tego wszystkiego kaszlała jeszcze i czuła kłucie w piersi. Może to nie był tylko atak nerwowy, ale także skutki przeziębienia i zgryzoty. Przed dwoma bowiem dniami Witold uprosił ją, aby przeszła się z nim po ogrodzie. Wahała się długo, ale usilnym prośbom syna oprzeć się nie mogąc, poszła. W czasie przechadzki użalała się przed nim na swoje smutne życie i zapewniała, że już długo chodzi i że rosa padać zaczyna. Przy tym syn nie okazał jej dość współczucia, na skargi jej odpowiadał milczeniem, i to ją zgryzło, bo raz jeszcze dowiodło, że nikt, nawet własne dziecko, ani zrozumieć, ani kochać jej nie umie. A potem znowu ten Egipt!… Słowem, dawno już nie cierpiała tak silnie jak teraz. Teresa utraciła zrazu przytomność; od toalety do szafy biegając rozbiła flakon z perfumą i flaszkę z lekarstwem, ale co pewna, to że zupełnie zapomniała o sobie i ze współczuciem gorącym, z gorliwością nieopisaną poiła i karmiła chorą różnymi zaradczymi środkami, grzała dla niej wodę, ocierała ją, pocieszała. Z przyzwyczajenia już tylko fruwała drobnym i lekkim kroczkiem, ale zrobienie jakiejkolwiek toalety ani nawet obawa przed rannym chłodem na myśl jej nie przyszły, kiedy o wczesnej rannej godzinie biegła budzić Martę i Benedykta. Oboje już nie spali. Marta doglądała froterowania posadzek dokonywanego przez kredensowego chłopca, polewała wazony u okien i jednocześnie przyrządzała herbatę dla Benedykta, którego osiodłany wierzchowiec stał już pod gankiem. Była to pora żniw, której część znaczną właściciel Korczyna spędzał zazwyczaj na koniu. Kiedy Teresa, w luźnym i mocno przybrudzonym szlafroku, z trochą własnych włosów rozczochranych nad pomarszczonym czołem, wbiegła do sali jadalnej, na żółtoróżowej jej twarzy malowało się tyle przerażenia i żalu, że Marta i Benedykt domyślili się wszystkiego. I rzecz szczególna! Pomimo że wypadki podobne dość często powtarzały się w jego domu, pomimo że od lat kilku nic już na pozór nie łączyło go z żoną, Benedykt dowiedziawszy się, o co idzie, kilku skokami znalazł się na ganku, a gdy wydawał rozkazy tyczące się zaprzęgania koni i przywiezienia lekarza z bliskiego miasteczka, wielkie ręce jego trochę drżały. Wnet potem pobiegł do pokojów żony i wkrótce z nich wybiegł, obu dłońmi głowy swej dotykając. Do Marty, która śpieszyła na górę po zażądane przez chorą ziółka, w przechodzie zagadał:", + "94436": "— Nieszczęście z tymi babami! Biedna kobieta! Męczy się okropnie! A ta znów druga klęczy przy łóżku i fontanną płacze! O nic u żadnej dopytać się nie można!", + "94437": "Z ganku potężnym swym głosem krzyczał na służbę o jak najprędsze zaprzęganie koni i lecenie błyskawicą po lekarza i z lekarzem.", + "94438": "Około południa jednak pani Emilia uspokoiła się znacznie i była już tylko tak osłabiona, że aby usłyszeć, co mówiła, trzeba było ucho do ust jej przykładać. W białych muślinach i haftach leżała na pościeli z zamkniętymi oczami, z wyrazem tak cichego i łagodnego cierpienia na twarzy, że w każdym na nią patrzącym istotną litość budzić musiała. Toteż Teresa, tuż przy jej łóżku siedząca, wpatrywała się w nią wzrokiem żałosnym, a Leonia, która cichutko wsunęła się tu po odjeździe doktora, smutnie z robótką w ręku w kąciku siedziała. Wtem do cichego pokoju doleciał turkot zajeżdżającego przed dom powozu, drzwi uchyliły się i dał się słyszeć szept Marty:", + "94439": "— Pan Darzecki przyjechał z młodszymi panienkami, Benedykt prosi, aby Leonia przyszła panienki bawić…", + "94440": "Marta mówiła, jak tylko mogła najciszej, jednak świszczący szept jej doszedł do uszu chorej, która otworzyła oczy, niespokojnie palcami poruszyła i wymówiła:", + "94441": "— Darzeckie… Jak Leonia ubrana?", + "94442": "— Chodź do mamy! — pośpieszenie zaszeptała Teresa.", + "94443": "Panienka na palcach do łóżka matki przybiegła; pani Emilia ogarnęła ją wzrokiem, który, przed chwilą omdlały i zagasły, teraz nabrał trochę bystrości i blasku.", + "94444": "— Suknia dobra — zaszeptała chora — ale kokarda zmięta i buciki brzydkie.", + "94445": "Oczami dała znać córce, aby pochyliła się nad nią, i w czoło ją pocałowała.", + "94446": "— Nie trzeba, aby moja córka była gorzej ubrana od Darzeckich… które stroją się…", + "94447": "W tej chwili na pochylonej ku niej głowie córki spostrzegła coś takiego, co ją tak przeraziło czy podnieciło, że dość prędkim ruchem podniosła się i na łóżku usiadła.", + "94448": "— Loki rozfryzowane! — jęknęła.", + "94449": "A potem spiesznie do Teresy mówiła:", + "94450": "— Moja Tereniu, niech Zofia co najprędzej przypnie Leoni świeżą kokardę i włoży jej na nogi warszawskie pantofelki… Ale z włosami? Co tu robić z włosami?", + "94451": "— Zwiążę je wstążką! — zaproponował podlotek.", + "94452": "— Cóż robić? Zwiąż wstążką! — odpowiedziała matka. — Tylko — dodała — żeby wstążka tego samego koloru była co kokarda.", + "94453": "Kiedy Leonia odbiegła, z dala i już głośno panny służącej przywołując, chora ruchem zmęczenia i nadzwyczajnej słabości osunęła się znowu na pościel i ledwie dosłyszalnym głosem poprosiła:", + "94454": "— Moja Tereniu, pilnuj tylko, aby nikt tu nie przychodził, nikt a nikt… Nie mogę teraz znieść najmniejszej fatygi. Poczytaj trochę o Egipcie… tylko niegłośno czytaj…", + "94455": "W błękitnej sypialni Teresa stłumionym głosem czytała francuskie podróże po Egipcie, chora czytania tego słuchała w bezwładnej nieruchomości, po salonie zaś przechadzało się dwóch mężczyzn, których wysokie postacie rozmijały się wciąż z przechadzającymi się także trzema niedorosłymi panienkami. Darzeckie i córka Korczyńskich trzymając się pod ręce chodziły wyprostowane i mierzonymi krokami, ale nad ich sztywnymi postaciami, rogi gorsetów zdradzającymi, małe, utrefione głowy bardzo ruchliwie zwracały się ku sobie w bardzo ożywionej pogadance. W rogu salonu z otwartą książką w ręku siedział Witold, ale nie czytał, tylko bystrym, uważnym i coraz chmurniejszym wzrokiem wpatrywał się w ojca i z kolei w siostrę. Widać też było, że przysłuchiwał się pilnie rozmowom przez obie te osoby prowadzonym. Istotnie, zaciekawiająca była zmiana, która zaszła w ruchach, fizjonomii i sposobie mówienia Korczyńskiego. Mogło się zdawać, że zmalał trochę i wyszczuplał, tak nisko głowę pochylał i porywcze swe i rozmachliwe zazwyczaj gesty powściągał. Sposób, w jaki do szwagra swego przemawiał, powściągliwy był także, jakby staranny, a wyraz oczu i ust zdradzał wyraźną chęć przymilenia się i przypodobania. Tylko może właśnie ten umizg i ta staranność o stanie się przyjemnym gościowi pogłębiły grube fałdy jego czoła i policzków, a długie wąsy opuściły aż na klapy płóciennego surduta, w którym przed chwilą zamierzał udać się w pole. Doskonałe przeciwieństwo z panem domu przedstawiał gość. Wysoki, cienki, tak sztywny, że można by go wziąć za chodzący posąg, wytwornie ubrany, chodził on po salonie krokiem mierzonym, trochę drobniejszym, niż by z natury wypadało, z lekkim poskrzypywaniem błyszczącego obuwia. Ręce trzymał w kieszeniach, a blada, wąska, delikatna i krótkim, siwiejącym zarostem otoczona twarz jego okryta była wyrazem głęboko uczuwalnej i wielostronnej wyższości majątkowej, rodowej, cywilizacyjnej. Mową płynną i monotonną wyrażał on Korczyńskiemu głębokie swe ubolewanie nad tym, że niepokoić go musi upomnieniem się o dług swój, czyli o niewypłacony mu dotąd posag żony. Korczyński przy pierwszych zaraz słowach jego tej sprawy tyczących się drgnął, jak gdyby mu kto ostrze jakieś za skórę zapuścił, nagle i dziwnie lekko do bocznego stolika poskoczył i z uśmiechem prawie zalotnym wzięte stamtąd cygaro szwagrowi podał:", + "94456": "— Dziękuję, przed obiadem nie palę nigdy — rąk z kieszeni nie wyjmując i przechadzki swej nie przerywając odmówił Darzecki.", + "94457": "Benedykt z wyrazem prośby popatrzył mu w oczy.", + "94458": "— A może?… Wcale dobre… Przywiozłem takich parę pudełek z miasta na wypadek takich gości, jak kochany szwagier… tylko takich gości!", + "94459": "— Dziękuję, nie — powtórzył gość z ledwie spostrzegalnym i pierwszym, odkąd tu przybył, poruszeniem głowy, a zaraz potem mówił dalej: — Właściwie, te kilkanaście tysięcy rubli są bagatelką, o której i mowy pomiędzy nami być nie powinno… Pojmuję dobrze solidarność obywatelską, będącą niejako fundamentem społecznej budowy. Powinniśmy podtrzymywać się wzajem, chociażby z ujmą własną… tak, cho-ciaż-by z uj-mą. Człowiek cywilizowany nie może doświadczyć większej przykrości, jak kiedy mu przychodzi pogwałcić w najmniejszej rzeczy te węzły, te sympatie, te najlepsze chęci, które uczuwa dla swoich bliskich, tak, dla swo-ich blis-kich…", + "94460": "— Procenty płacę regularnie — nieśmiało i cicho przerwał Benedykt.", + "94461": "Mała, siwiejąca głowa, na sztywnym karku osadzona, uczyniła drugie z rzędu, zaledwie dostrzegalne poruszenie, tym razem twierdzące.", + "94462": "— Regularnie, tak, re-gu-lar-nie. Jesteś, kochany szwagrze, człowiekiem honoru i serca i za prawdziwe szczęście uważam sobie, że ci to przyznać mogę…", + "94463": "— Więc może i nadal… — szepnął Benedykt.", + "94464": "Błyszczące obuwie gościa głośniej trochę skrzypnęło i była to jedyna oznaka, że czuł się cokolwiek zakłopotany.", + "94465": "— Niepodobna, kochany panie Benedykcie… Gdyby człowiek mógł zawsze być panem okoliczności, bezwarunkowo miałbym sobie za punkt obywatelskiego honoru, tak, ho-no-ru, a także za miłą powinność pokrewieńską i przyjacielską, uczynić ci i nadal, jak dotąd czyniłem, folgę, ustępstwo, ułatwienie w twoich interesach… tak jak dotąd czyniłem…", + "94466": "— Za co ci, kochany szwagrze, najpokorniej wdzięczny jestem — przerwał znowu Benedykt, a głos jego był istotnie bardzo pokorny. — Dobroć i względność twoja… — ciągnął — ośmiela mię…", + "94467": "Wtem jak jasne motyle pomiędzy nagie ciernie w rozmowę tę wpadły trzy panienki. Trzymając się pod ręce, drogę dwom rozmawiającym mężom zabiegły i na paluszkach wstecz przed nimi idąc, chórem srebrzystych głosików zaczęły:", + "94468": "— Papciu, kuzynki mówią, że salon nasz jest bardzo pusty i wcale nieładnie wygląda… I ja jestem tego samego zdania…", + "94469": "— Wujaszek mógłby już, doprawdy, nowe meble sprowadzić i lepsze dywany sprawić… — jednogłośnie przywtórzyły dwie niedorosłe córki Darzeckiego.", + "94470": "— U nas na pensji nawet salon daleko jest piękniejszy, a ja bym tak chciała, aby nasz był choć taki, jak tamten…", + "94471": "— Pomiędzy oknami powinny być lustra i konsole… — zadecydowały kuzynki.", + "94472": "— Papciu, mój papciu, proszę sprowadzić lustra i konsole, bo doprawdy, mnie aż wstyd, że u nas takie nagie ściany… — żałośnie i prawie ze łzami ojcu w oczy patrząc wołała Leonia.", + "94473": "Benedykt z rodzajem osłupienia na te trzy śliczne istotki patrzał, aż krzyknął prawie:", + "94474": "— No, nie przeszkadzajcie nam rozmawiać! Lalkami wam jeszcze bawić się, a nie salony urządzać…", + "94475": "Panienki trochę rozśmieszone, a trochę zagniewane, frunęły ku tej stronie salonu, w której siedział Witold. Pierwszy raz, z siedzenia swego nie powstając, wmieszał się on do ich rozmowy.", + "94476": "— Może byś ty, Leoniu, mozaikowej posadzki i fresków na suficie chciała…", + "94477": "Gniewnej ironii, z jaką to wymówił, nie dosłyszawszy, cmoknęła bledziutkimi wargami tak, jakby czegoś smacznego skosztowała.", + "94478": "— Czemuż by nie! — zawołała — to prześliczne… ja to widziałam…", + "94479": "I prędko, z zachwyceniem takim, że aż oczy jej błyszczały, opowiadała kuzynkom o wszystkich pięknościach, które czasem w wielkim mieście widywała. Ale kuzynki daleko od niej więcej o tym przedmiocie mówić mogły; bywały przecież u ciotecznej babki swej, bardzo bogatej hrabiny, która to właśnie skojarzyła małżeństwo pomiędzy ich najstarszą siostrą a swym krewnym, niebogatym hrabią. O nim to w tej chwili, o tym przyszłym zięciu swoim, mówił Darzecki Korczyńskiemu.", + "94480": "— Zrozumiesz to łatwo, kochany szwagrze, że do takiej rodziny wchodząc córka moja musi posiadać wyprawę odpowiednią przyszłemu otoczeniu i stanowisku, tak, sta-no-wisku. Tę sumkę właśnie, o którą z przykrością, z rzetelną przykrością upominam się u ciebie, przeznaczamy z żoną na jej wyprawę…", + "94481": "— Tak wielką sumę na wyprawę! — nie mogąc już powściągnąć się, tubalnym swym głosem wykrzyknął Benedykt i ręce szeroko rozpostarłszy jak wryty stanął. Ale zaraz musiał naprzód postąpić ze swym gościem, który ani na sekundę swych drobnych i poskrzypujących kroków nie zwalniając uśmiechnął się i odpowiedział:", + "94482": "— Nie całą, nie całą… ale połowę pewno… Cóż szwagier myśli? Srebra, futra, koronki i inne tam różne kobiece fatałaszki to są rzeczy kosztowne… bardzo kosztowne. Fortepian z Paryża sprowadzić musimy. Żona moja chce i ja się na to zgadzam, aby córka nasza miała fortepian własny, a kiedy już kupować, to coś pięknego, wykwintnego, doskonałego, tak wy-kwint-ne-go i do-sko-na-łe-go! Prawda? Szwagier sam pewno przyzna mi rację, najzupełniejszą rację.", + "94483": "Czy Korczyński wszystkim koniecznym potrzebom przez szwagra wymienionym rację przyznawał — sam on tylko wiedzieć mógł o tym, ale co pewna, to że z pozoru wyglądał na osłupiałego i całkiem pognębionego człowieka. Milczał, myślał, ze spuszczoną głową długi wąs do połowy prawie w usta wpychał i zębami zawzięcie przygryzał, aż na koniec z cicha wymówił:", + "94484": "— Może byście więc w tym roku na połowie tej sumy poprzestali… Kilka tysięcy mógłbym jeszcze jakimkolwiek sposobem dostać, ale kilkanaście, od razu…", + "94485": "Uderzył się w czoło tak silnie, że po całym salonie rozległo się jakby klaśnięcie z bicza, a po wąskich ustach Darzeckiego przebiegło drgnienie niesmaku. Jednak tym samym zupełnie co wprzódy głosem zaczął znowu:", + "94486": "— Niepodobna, kochany szwagrze, tak nie-po-do-bna! Oprócz wyprawy córki mamy inne potrzeby i wydatki, a sam przyznasz, niezawodnie to przyznasz, że czasy teraz są ciężkie, bardzo ciężkie…", + "94487": "— Niech diabli wezmą takie czasy! — coraz trudniej w tonie delikatności utrzymać się mogąc wykrzyknął Benedykt, ale zaraz głos zniżając i nader uprzejmie dodał: — Szwagierek przynajmniej na ciężkie czasy wyrzekać nie możesz…", + "94488": "— Kto wie? — ze sfinksowym uśmiechem i melancholijnym spojrzeniem w dal zaczął Darzecki — tak, kto wie…", + "94489": "Znowu w rozmowie dwu mężczyzn ta sama, co wprzódy, zaszła przeszkoda. Trzy panienki drogę im zabiegły i na paluszkach przed nimi idąc, z oczami ku Korczyńskiemu wzniesionymi, chórem zaszczebiotały:", + "94490": "— Papciu! Wujaszku, wpadłyśmy na wyborny, doskonały pomysł!", + "94491": "— Śliczny pomysł! — wzbił się nad inne głos Leoni. — Niech papcio sprowadzi cztery posągi, koniecznie cztery: dwa pomiędzy oknami staną, a dwa po rogach salonu!…", + "94492": "— Teraz modnie salony posągami ubierać…", + "94493": "— U nas na pensji są posągi, wprawdzie gipsowe, ale to nic nie szkodzi… zawsze to bardzo zdobi salon… Mój papciu, mój złoty, proszę do naszego salonu sprowadzić cztery posągi, choć gipsowe…", + "94494": "Z nowego osłupienia budząc się Benedykt krzyknął prawie:", + "94495": "— Zwariowałaś, Leoniu, czy co? Ruszaj mi zaraz z drogi i rozmawiać nie przeszkadzaj!", + "94496": "Znowu z tym samym połączeniem śmiechu i obrazy podlotki frunęły w inną stronę salonu i znowu Witold, którego oczy iskrzyły się pod ściągniętymi brwiami, do siostry przemówił:", + "94497": "— No, poprośże jeszcze ojca, żeby ci jaki pałac królewski do Korczyna sprowadził!", + "94498": "Darzecki zaś za odbiegającymi córkami patrząc, z pobłażliwym uśmiechem mówił:", + "94499": "— Wesoła, swobodna, różowa młodość, wiek szczęśliwy, marzeń pełny!…", + "94500": "A potem zaraz do ostatniego wyrazu przerwanej mowy swej powrócił:", + "94501": "— Kto wie? Kto na pewno wiedzieć może, dla kogo los łaskawy jest lub surowy? Nie narzekam, nie narzekam; w porównaniu z innymi w interesach stoję dobrze, tak, bardzo do-brze. Jednak równowaga ich trochę w ostatnich czasach zachwiana została… trochę…", + "94502": "W na wpół spuszczonych oczach Korczyńskiego przeleciał przy tych słowach gościa zjawiający się w nich czasem błysk mądrej i nieco złośliwej filuterności, lecz zgasił go natychmiast gruby cień troski.", + "94503": "— W zeszłym roku potrzebowaliśmy dom nasz powiększyć i trochę przyozdobić… żonie mojej zachciało się małej oranżerii, do której by wychodzić było można prosto z jadalnej sali… córki moje pragnęły inaczej umeblować swoje pokoiki… ja znowu popełniłem szaleństwo, tak, przyznaję to, sza-leństwo — powiozłem je wszystkie za granicę… Podróż sześciu osób kosztowała wiele, ale sprawienie im tej przyjemności było prawdziwą potrzebą mego serca, której odmówić sobie nie mogłem. Słowem, od lat kilku, to jest od czasu, kiedy starsze córki moje dorosły, wydawałem trochę za wiele, tak, za wie-le, i dlatego równowaga trochę się zachwiała…", + "94504": "Wzburzeniu, które szeroką pierś jego podnosiło, folgi trochę dając, z całych sił przecież hamując się, Korczyński zauważył:", + "94505": "— Ależ, kochany szwagrze, zawsze byłem zdania, że to powiększanie domu, te oranżerie i te wojaże były dla was wcale niepotrzebne!…", + "94506": "O jedną czwartą tonu głos podnosząc i z widoczniejszym niż kiedy wyrazem własnej wyższości na twarzy, Darzecki odpowiedział:", + "94507": "— To względne, kochany panie Benedykcie, tak, bardzo względne. Jesteśmy ludźmi cywilizowanymi, a cywilizacja stwarza w nas potrzeby, gusty, przyzwyczajenia, dążenia, tak, dą-że-nia, które są naszym życiem, których wyrzekając się gwałcimy niejako własną naturę, samą naszą duszę. Człowiek ucywilizowany rozkochany jest w pięknie, w harmonii, w rzeczach wykwintnych, wzniosłych; pragnie on także wrażeń, duchowego zasiłku, umysłowego wzrostu, których bez wytwornego otoczenia, bez podróży i tym podobnych zbytków życia posiadać nie można. Zresztą, mam córki i nikt mi tego za złe brać nie powinien, że pragnę dla nich losu najświetniejszego, tak naj-świet-niej-sze-go. Na koniec, znasz dobrze, kochany szwagrze, moje stosunki familijne. Jedna z ciotek moich wysokie zajmuje miejsce w kołach arystokratycznych… stryjeczny brat mój, powiększywszy znacznie swą fortunę, posiada dom po książęcemu prawie urządzony. Z tych dwóch źródeł płyną liczne moje znajomości i kuzynostwa. Stosunki zaś do wielu rzeczy obowiązują, niejako zmuszają. Jest to moralna presja, której poddajemy się chętnie, bo daje nam w zamian znaczną, bardzo zna-czną sumę przyjemności zupełnie wyższych. Eksplikuję się przed tobą, kochany szwagrze, ponieważ z przykrością, z rzetelną przykrością przychodzi mi kłopotać cię o tę sumkę… Ale znam cię, kochany szwagrze, jako człowieka honoru, serca i rozumu, więc nie wątpię, że gdy nad pozycją moją zastanowić się zechcesz, przyznasz mi rację, najzupełniejszą rację!", + "94508": "Z powierzchowności sądząc nie widać było, aby Korczyński przyznawał szwagrowi najzupełniejszą rację; nic jednak o tym nie powiedział. W zamian, zniżonym i prawie pokornym głosem mówić zaczął o tym, że długu tego ani na chwilę uważać nie przestał za najsprawiedliwszy, że procenty regularnie opłacał i nawet przed kilku laty na żądanie szwagra stopę ich podniósł, że za wielkie wyświadczone mu dobrodziejstwo uważa, iż tak długo nie żądano od niego wypłacenia tej sumy. Potem, z kolei, eksplikował się z przyczyn, które tę wypłatę czynią dla niego niezmiernie trudną i prawie rujnującą, wyliczał dochody swe i wydatki, ciężary obarczające Korczyn, starania swe o zachowanie i ulepszanie majątku. Mówił długo, a ponieważ nie chciał, aby dzieci słyszały wszystko, co mówił, głos zniżał prawie do szeptu, co mowę jego podobną czyniło do odbywanej spowiedzi. Była to spowiedź widocznie męcząca, bo plecy garbiły mu się coraz więcej i wzrok coraz nieruchomiej tkwił w ziemi, a na sfałdowane czoło występowały krople potu. Na koniec, Darzecki u jednej z kanap otoczonych fotelami zatrzymał swe drobne, poskrzypujące kroki i na jeden z fotelów opuścił się w ten sposób, że można go było wziąć za siadający posąg. Benedykt usiadł także i przestając mówić słuchał długich i płynnych wywodów szwagra o różnych źródłach kredytu istniejących, a także takich, które by tylko istnieć mogły; o kapitale, który ludzie nie dość postępowi znieruchomiają w niewycinanych lasach, o zyskach, które on sam spodziewa się osiągnąć z powiększonej swej gorzelni i nowo przez się założonej olejarni, o łączeniu przemysłu z gospodarstwem rolnym; o różnych systemach gospodarskich we Francji, Niemczech, Belgii, Holandii. Skończył na tym, że doradzał szwagrowi albo sprzedanie zaniemeńskiego lasu, albo pożyczenie wiadomej sumy u jednego z kapitalistów miejskich, z którym on sam posiada niejakie stosunki i szwagra zaznajomić gotów, który wprawdzie zażąda procentu wyższego, daleko nawet wyższego nad ten, jaki Benedykt płacił dotąd siostrze, co jest smutną, ale nieuniknioną koniecznością budzącą w nim samym żal, rzetelny żal, ale jeżeli tylko kochany szwagier zastanowić się zechce, nie tylko tego nalegania i tych strat, które poniesie, za złe mu nie poczyta, ale pozycję jego i jej potrzeby wyrozumiawszy przyzna mu niezawodnie rację, naj-zu-peł-niej-szą ra-cję. Korczyński jednemu tylko z tych punktów rację przyznawał: winien był siostrze kilkanaście tysięcy i oddać je, skoro tego stanowczo żądano, było jego bardzo naturalnym i prostym obowiązkiem. O sprzedaży lasu myśleć będzie i z kapitalistą zaznajomi się. Prawdopodobnie drugiego środka użyje raczej niż pierwszego, chociaż jakim sposobem z tej lichwy wylezie, gdy raz w nią wlezie, sam nie wie i nie rozumie. Szwagier utrzymuje, że racjonalniej byłoby las sprzedać; może i jest w tym słuszność, ale są znowu względy, które…", + "94509": "Umilkł i zamyślił się najmłodszy z trzech niegdyś braci Korczyńskich, tak zamyślił się, że przypuścić było można, iż na chwilę o szwagrze i ciężkim kłopocie swym całkiem zapomniał. Po chwili twarz swą do samej prawie twarzy Darzeckiego przysuwając, jak tylko mógł najciszej, szepnął:", + "94510": "— Szwagier może pamięta, że tam jest… to… tamto… mogiła…", + "94511": "— Jaka mogiła? — zadziwił się Darzecki.", + "94512": "— Andrzeja… i to… tamto… tego… tych, którzy z nim razem…", + "94513": "Po chwili dokończył.", + "94514": "— Wszystko to przeszło i wiadoma rzecz, że nawet wspominać o tym nie trzeba. Ale wie szwagier, czasem, kiedy na to… tamto… spojrzę i przypomnę sobie, zdaje mi się, że to kościół…", + "94515": "Teraz Darzecki milczał chwilę, przypomniał sobie także, i oczy, których blade źrenice zmąciły się trochę i zamigotały, wzniósł ku sufitowi. Potem z westchnieniem zaczął:", + "94516": "— Sentymentalność… tak, jest to, kochany szwagrze, sentymen-tal-ność, której, na nieszczęście, każdy z nas mniej albo więcej ulega, a która już nam tyle złego narobiła…", + "94517": "— Pewno, pewno! Tyle złego! — głośno przerwał Benedykt i z przekonaniem, prawie z zapałem dokończył: — Szwagier ma pod tym względem rację, najzupełniejszą rację!", + "94518": "Umilkli, salon napełniały już tylko cienkie i mieszające się z sobą głosy panienek, które na trzech krzesłach w rząd ustawionych siedząc, z ptaszęcymi ruchami ładnych główek po ptaszęcemu świegotały:", + "94519": "— Najmodniejsze teraz pantofelki z szarego płótna ze skórzanymi deseniami…", + "94520": "— Nie cierpię płóciennych… dla mnie najpiękniejsze z wyzłacanej skórki… tylko trzeba koniecznie, aby miały wąskie nosy…", + "94521": "— Ach, wąskie nosy… koniecznie! Koniecznie! U moich są za szerokie, prawda?", + "94522": "I podnosząc nieco małą nóżkę Leonia ze smutkiem na twarzy, ze zmarszczonym trochę czołem ukazywała kuzynkom pantofelek swój na ażurową pończoszkę włożony.", + "94523": "Darzecki powstał i odmawiając śniadania, na które zapraszał go Benedykt, wymawiając się tym, że dziś jeszcze córki swoje zawieźć musi do jednej ze swych ciotek o trzy mile stąd mieszkającej, brata żony żegnał i bratowej najgłębsze swe ubolewanie nad jej chorobą oświadczyć polecał. W przedpokoju mówić zaczął o Zygmuncie i nowym zajęciu, które ten młody człowiek dla siebie znalazł, a które raz jeszcze świadczyło o jego wyższych, niepospolitych zdolnościach. Zabrał się on mianowicie do rozkopywania tak zwanych okopów szwedzkich znajdujących się w bliskości osowieckiego dworu i niezmiernie się do tej roboty zapalił. Znalazł już nawet jakiś od rdzy podziurawiony pałasz i kilka monetek ze szwedzkimi napisami.", + "94524": "— Zadziwiająco zdolny… wielostronnie utalentowany młody człowiek… genialny, tak, powiedzieć można… ge-nial-ny!", + "94525": "Te pochwały synowcowi jego oddawane nie zdawały się bardzo Benedykta uszczęśliwiać. Słuchał ich z trochę posępnym, a trochę żartobliwym wyrazem twarzy.", + "94526": "— Szkoda tylko — zauważył — że do gospodarstwa to już, jak się zdaje, najmniejszego talentu nie posiada.", + "94527": "— Cóż szwagier chce? — z niezwykłym ożywieniem ukochanego siostrzeńca żony bronił Darzecki. — Cywilizacja ma swoje prawa. Jest to chłopak ucywilizowany, tak, wysoko nawet ucy-wi-li-zo-wa-ny. Przy tym artysta! Czy podobna wymagać, aby go te rzeczy… te małe i niziutkie rzeczy interesowały?…", + "94528": "— Kiedyż bo — zarzucił znowu Benedykt — on podobno i nic nie maluje teraz…", + "94529": "— A nie, a nie! Szkoda, tak, nieodżałowana szko-da! Ale inaczej być nie może… Artyście trzeba wrażeń, swobody, ciągłych widoków piękna… Gdzież on to wszystko tu znaleźć może? Przy tym pomiędzy tymi oborami, stajniami, parobkami etc, etc. czuje się on przygnębiony, obniżony, unieszczęśliwiony…", + "94530": "Rozmowa ta o synowcu, zamiast łagodzić, wzmagała jeszcze wzburzenie i rozdrażnienie Benedykta.", + "94531": "— A, na miłosierdzie boskie! — zawołał. — Czy to ziemia jest rajem, żeby od niej wszystkiego dobrego razem wymagać było można! Czegóż ten gagatek więcej od losu swego żąda? Ma majątek, talent, matkę, która za nim świata nie widzi, młodą i śliczną żonę, tak w nim rozkochaną, że aż czasem ludzi śmieszy…", + "94532": "Na ganku już stojąc, w płaszczu jakiegoś przedziwnego i zapewne bardzo wytwornego kroju, z lekka na ramiona zarzuconym, Darzecki pochylił się ku uchu szwagra tak, jakby to czynił posąg, i szepnął:", + "94533": "— Nie mów tylko nic o jego żonie! Ładna i dobra kobiecina… koligatka przy tym i niebiedna… ale zdaje się… że Zygmusia już znudziła… Cóż szwagier chce? Natura artystyczna! Nudzi go to, co posiada, pragnie tego, czego nie ma…", + "94534": "Z tymi słowami i przy odgłosach pożegnalnych całusów panienek do powozu wsiadał.", + "94535": "Korczyński zawołał z ganku na stajennego chłopca, aby mu konia siodłano, i szerokimi krokami, wąs na palec matając, do salonu wrócił. Musiał jeszcze przed wyjechaniem w pole z synem się rozmówić. Innym razem może by tę rozmowę na później odłożył, polu i odbywającym się śród niego robotom pierwszeństwo dając. Ale teraz świeżo nań spadłą troską rozjątrzony musiał wypowiedzieć synowi uczute względem niego niezadowolenie.", + "94536": "— Witold! — od drzwi salonu zawołał. — Czemuś to nie był łaskaw porozmawiać trochę z wujem i na ganek go przeprowadzić?", + "94537": "Młody człowiek, który plecami do salonu zwrócony stał przed jednym z okien, powoli zwrócił się ku ojcu, ale przez chwilę nie odpowiadał nic. W delikatnych i ruchliwych rysach jego malował się niepokój.", + "94538": "— Dlaczego obchodzisz się z wujem tak, jak gdyby to był twój koleżka, z którym wolno ci rozmawiać lub nie rozmawiać, grzecznym być albo niegrzecznym? Dziesięciu słów do niego nie przemówiłeś, gdy odjeżdżał, ukłoniłeś mu się z daleka i nie wyszedłeś nawet do przedpokoju, aby mu pomóc do włożenia płaszcza? Czy dlatego tak postępujesz, że jest to człowiek, którego ja łaski potrzebuję? Który mnie jednym swoim słowem może teraz z największego kłopotu wybawić? Czemuż nie odpowiadasz?", + "94539": "Jeszcze nie odpowiadał, ale nie przez nieśmiałość; owszem, mnóstwo wyrazów cisnęło mu się na usta, które kilka razy zadrżały, otworzyły się i zamknęły znowu. Głębsze jakieś uczucie nad nieśmiałość wstrzymywało go od mówienia. Powieki miał spuszczone, ale gdy raz na ojca wzrok podniósł, był on pełen żalu i dręczącego wahania.", + "94540": "— Czemuż nie odpowiadasz? Czy oniemiałeś? — krzyknął już Benedykt.", + "94541": "— Nie chciałbym, ojcze, rozgniewać cię i zmartwić.", + "94542": "Benedykt z irytacją wybuchnął:", + "94543": "— Facecja! Już to zrobiłeś! Rozgniewałeś mnie i zmartwiłeś, a teraz przynajmniej powiedz: dlaczego tak postępujesz z wujem?", + "94544": "Smutne dotąd oczy Witolda błysnęły; zwyczajnym sobie ruchem ręce w tył założył i podnosząc czoło prędko i dość głośno wymówił:", + "94545": "— Dlatego, mój ojcze, że dla pana Darzeckiego nie mam szacunku, a nigdy nie zniżę się do nadskakiwania człowiekowi, którego nie szanuję.", + "94546": "Zdumienie Benedykta granic nie miało; wpatrzył się w syna osłupiałymi oczami i po chwili dopiero zdolnym był wymówić:", + "94547": "— A toż co? Skąd? Dlaczego?", + "94548": "Ale ani wiedział, ani pomyślał o tym, że natarczywymi pytaniami swymi otwierał ujście potokowi wartkiemu i naciskał grunt przepojony ogniem.", + "94549": "— Dlatego — z kolei wybuchnął Witold — że jest to pyszałek, sybaryta, egoista, nie dbający o nic oprócz własnej pychy i wygody, nie widzący dalej niż do końca swego nosa, który zadziera pod obłoki dlatego, że ma większy od innych majątek, ciotkę hrabinę i stryjecznego brata wzbogaconego nie wiedzieć w jaki sposób, zapewne potem i krzywdą swych bliźnich. Nie tylko ludziom tego rodzaju sam nadskakiwać nie myślę, ale bolało mnie, o! jak mnie bolało, że ty, mój ojcze, nadskakiwałeś jemu i robiłeś się przed nim taki mały, pokorny…", + "94550": "Boleć go to musiało istotnie, bo i teraz ręką powiódł po czole, a wzrokiem już znowu nie rozgniewanym, lecz rozżalonym, twarz ojca mijając, kędyś daleko patrzał. Ale u Benedykta zdziwienie przytłumiło wszystkie uczucia inne, nawet gniew.", + "94551": "— Patrzcie, jaki mi sędzia! — z ironią wymówił. — Jeszcze ci nie pora…", + "94552": "— Pora, ojcze — popędliwie przerwał młody chłopak. — Zawsze jest pora i widzieć, i mówić prawdę. Młody jestem, ale właśnie dlatego czuję się w prawie sądzić tych, których sposób myślenia, życie, wszystko znajduje się w przeciwieństwie absolutnym ze wszystkimi ideałami młodego, lepszego, mojego świata!", + "94553": "O rzeczach takich, jak ideały, lepsze światy itp., Benedykt od tak już dawna nie myślał, nie mówił i nie słyszał, że i teraz ominęły one organy jego słuchu, żadnego na nich nie czyniąc wrażenia. Głęboko w zamian dziwiło go i oburzało to, co syn jego powiedział o Darzeckim i o nim samym. Szwagra przywykł lubić i szanować nie pytając wcale, za co lubi go i szanuje; był wdzięczny mu istotnie za wieloletnie nieupominanie się o wypłacenie długu; na koniec, obejście się Darzeckiego, jego wykwintność, koligacje, sam nawet sposób mówienia imponowały mu nieco bez własnej o tym jego wiedzy. Wszystko to było przyczyną, dla której wobec słów syna czuł przede wszystkim zdziwienie. Był przecież i rozgniewany.", + "94554": "— Raczysz więc mieć mi za złe — zaczął — że byłem uprzejmy dla człowieka, który uszczęśliwia moją siostrę i mnie wyświadczał dotąd ważną przysługę?", + "94555": "— Nie uprzejmy, ojcze — z cicha poprawił Witold — ale nadskakujący, pokorny!", + "94556": "— Głupiś — rzucił Benedykt, którego jednak posępne źrenice zmąciły się przy słowach syna i na chwilę utkwiły w ziemi — alboż ty znasz życie i jego konieczności? Zapewne, może z Darzeckim obchodzę się trochę… trochę inaczej niż z innymi, ależ on prawie los nas wszystkich w rękach swoich trzyma… Zresztą szanuję go istotnie…", + "94557": "— Za co? — bystro w same oczy ojca patrząc zapytał Witold.", + "94558": "Było to pytanie, którego Benedykt sam sobie nie zadał był nigdy i które dlatego właśnie sprawiło mu wielką przykrość.", + "94559": "— Jak to za co? Co za co? Jakie za co? Choćby za to, że jest dobrym mężem i ojcem i interesy swoje dobrze prowadzi!", + "94560": "— Czy jesteś pewny, ojcze, że choć to jedno dobrze czyni? A też oranżerie, wojaże, paryskie fortepiany, stosunki z tym kapitalistą i za-chwia-nie rów-no-wa-gi…", + "94561": "Ostatnie wyrazy młody chłopak wymówił z tak wybornym naśladowaniem układu ust i akcentu mowy Darzeckiego, że Benedykt odwrócił się na chwilę, by ukryć uśmiech mimo woli wybiegający mu na usta. Bardzo jednak poważnie i z powracającym gniewem odrzucił:", + "94562": "— Głupiś? Co ty tam znasz się na tym! Dlaczegóż przynajmniej kuzynek swoich bawić się nie starałeś? One chyba żadnych jeszcze ciężkich grzechów nie popełniły, za które czułbyś się w prawie wysyłać je do piekła?", + "94563": "— One same, mój ojcze, są całe jednym grzechem przeciw zdrowemu rozsądkowi i postępowi kobiet popełnionym… — z wybuchającym na nowo zapałem zaczął Witold. — To są, mój ojcze, konsumentki, które z pewnością nic nigdy dla cywilizacji nie wyprodukują. Co ten stary kołek w płocie prawił o cywilizacji, fałszem jest i potwarzą na cywilizację rzucaną. Córki jego nie są ucywilizowane kobiety, ale światowe sroki, które w swoich ptasich główkach dwóch ucywilizowanych myśli nie mają, choć czasem o literaturze i muzyce mówią…", + "94564": "— Witold! — zawołał Benedykt. — Nie pluć mi tak na krewnych!", + "94565": "Ale chłopak tego wykrzyku ojca może nawet nie słyszał. Po czole przepływały mu rumieńce i zwilgotniały oczy.", + "94566": "— Siostra moja na tej samej znajduje się drodze — coraz prędzej i zapalczywiej mówił. — Dawno już, mój ojcze, mówić z tobą chciałem o niej, ale wahałem się… nie śmiałem… Teraz powiem. To mój obowiązek i moje prawo. Jestem jej bratem i kochaliśmy się od dzieciństwa. Kierujecie ją na lalkę, na taką samą światową srokę…", + "94567": "— Witold!", + "94568": "— Tak, mój ojcze, na lalkę i światową srokę, która jeszcze od ziemi zaledwie odrosła, a już jej w głowie pantofle i posągi! Pantofle i posągi! Oto uczucia i myśli, na których gruncie wzrasta przyszła kobieta i obywatelka…", + "94569": "— Witold!", + "94570": "— Tak, mój ojcze! Marnujecie mi siostrę i to mnie boli, bo nie jest ona ani zła, ani głupia, ale takie niestosowne do ducha czasu wychowanie, takie przykłady zrobią ją najpewniej, jeżeli nie zupełnie złą, to przynajmniej głupią sroką, gęsią, papugą…", + "94571": "— Witold! Milcz!", + "94572": "Tym razem wykrzyk był tak namiętny i głośny, że młody człowiek umilkł.", + "94573": "— Milcz! Milcz! Milcz, błaźnie! — coraz namiętniej powtarzał Korczyński i z oczu ciskał błyskawice. Długo nic więcej przemówić nie mógł, aż na koniec zdławionym głosem rzucił:", + "94574": "— Jesteś złym i zarozumiałym chłopcem, który nic nie szanuje i nikogo nie kocha. Nikogo nie kochasz i wszystkich krytykujesz, krewnych, siostry, nawet ojca… ojca, który jednak ciebie… w tobie… no! Cóż robić?… Niech jeszcze i to…", + "94575": "I prędko odwróciwszy się, szerokim krokiem wyszedł z salonu. Witold pozostał jakby do miejsca przykuty, bardzo blady, z zagryzioną wargą i gorejącym wzrokiem. Dwa wybuchliwe temperamenty, dwie rozdrażnione dusze: ojca i syna, starły się z sobą i scenę tę wykrzesały. Byli bardzo do siebie podobni, a podobieństwo to stało się jedną z przyczyn gwałtowności starcia, przygotowującego się zresztą od kilku tygodni. Od kilku tygodni, od pierwszego prawie dnia przyjazdu Witolda do domu po dwuletniej w nim niebytności, syn spostrzegał w ojcu i w ojcowskim domu mnóstwo rzeczy, które dawniej wcale go nie raziły, a teraz kłuły w oczy, w serce i w mózg; ojciec zaś uczuwał ze strony syna przymus, przemilczenia, chłód… Teraz gorzka uraza, którą w dumnego chłopca uderzyły krzyki i obelżywe słowa ojcowskie, mieniła się na pobladłej jego twarzy z wyrazem gryzącego żalu. Widział dobrze, że w oczach odwracającego się od niego ojca zamigotały łzy. Uraza jednak przemogła.", + "94576": "— Milczeć! — przez zaciśnięte zęby zawołał. — Dobrze! O, pewno, że będę milczał i na takie ubliżenia nie narażę się już nigdy.", + "94577": "Ale w tej samej chwili, innym znowu uczuciem zdjęty, rzucił się ku drzwiom i bez tchu prawie na ganek wypadł. Zobaczył ojca na konia wsiadającego i zbiegłszy ze wschodów ganku, tuż prawie przy koniu stanął:", + "94578": "— Mój ojcze! Może weźmiesz zamiast czapki swój kapelusz z szerokimi brzegami, bo słońce dziś bardzo dopieka…", + "94579": "Nie podnosząc schylonej twarzy, z której długie wąsy aż na surdut mu spadały, i na syna nie patrząc, Benedykt krótko ofuknął:", + "94580": "— Idź precz!", + "94581": "I w tejże chwili ku bramie dziedzińca pocwałował. Wybornym był jeźdźcem; wysoki, silny, z grzbietem końskim jakby zrośnięty, pomimo ciężkości swej pięknie na koniu wyglądał. Niegdyś, w dziecinnych i pacholęcych swych latach Witold zachwycał się widokiem pędzącego na koniu ojca. Uwielbiał go on wtedy więcej jeszcze niż zwykle i pragnął stać się do niego podobny. Ale dziś daleki był bardzo od poetyzowania tej postaci, która na domowym, lecz zgrabnym wierzchowcu z siłą i mimowiedną fantazją osadzona, miała w sobie istotnie jakąś szlachetną, dzielną, z błękitnych mgieł przeszłości wyłaniającą się rycerskość. Ofuknięty znowu, zbladł jeszcze więcej niż wprzódy, cofnął się i do krwi prawie przygryzając wargę, wzrok utkwił w ziemię. Z gorzkiego i gniewnego zamyślenia obudził go głos tajemniczo i jakby trwożnie wołający:", + "94582": "— Witold! Witold!", + "94583": "Podniósł wzrok i zobaczył wyglądającą zza węgła domu głowę, na pierwsze wejrzenie dość szczególny pozór mającą. Była to głowa mężczyzny dwadzieścia dwa lub trzy lata mieć mogącego, wielka, obrosła niezmierną gęstwiną rudawych i mocno rozczochranych włosów, z twarzą wielką, o rysach kształtnych, ale grubych, okrytych cerą tak ogorzałą, że prawie jak krew czerwoną, i u dołu policzków obrosłych również rudawą i rozczochraną gęstwiną włosów. Pośród tej grubej, czerwonej, obrosłej twarzy jaśniał szereg zębów białych jak śnieg a ukazujących się w uśmiechu trochę gapiowatym, a trochę jak u małego dziecka niewinnym i wesołym, i niewinnie, wesoło, przyjaźnie, błękitem i srebrem świeciła para wielkich, podłużnych oczu. Te to właśnie połączenie dziecięcej prawie niewinności i wesołości z grubością rysów, czerwonością cery i obfitością jaskrawych włosów nadawało charakter szczególny i zaciekawiający tej głowie należącej do potężnie wzdłuż i wszerz rozrosłego, ciężkiego, muskularnego, w krótką, szarą siermięgę i wysokie, zrudziałe buty ubranego ciała. Z szerokich pleców tego wielkiego, niewinnie i gapiowato zębami i oczami śmiejącego się chłopca sterczały dwie wysokie i suche linie w grube sznury zaopatrzonych wędzideł.", + "94584": "— Julek! A co? — zawołał Witold, którego chmurna twarz rozpogodziła się w mgnieniu oka.", + "94585": "Ale wielki chłopiec nie odpowiadał nic, tylko tajemniczymi gestami ręki i głowy przyzywał go ku sobie. Witold paru skokami znalazł się przy nim, a wtedy i on grubym szeptem mówić zaczął:", + "94586": "— Jeżeli Witold chce dziś na kiełby jechać, to proszę teraz, bo pod wieczór może deszcz spadnie…", + "94587": "— Dobrze! Dobrze! Ale czegóż ty, Julek, tak szepczesz i chowasz się za ścianę?…", + "94588": "Rudy chłopiec wielką swą głowę wtulił w ramiona i z gapiowatym śmiechem zaszeptał znowu:", + "94589": "— A jakże! Czy ja wiem? Tak jak prawie sześć lat we dworze nie byłem… może tu kto na mnie gniewać się będzie…", + "94590": "— A dlaczegóż czapki na głowie nie masz?", + "94591": "Z tą samą mimiką chłopiec odpowiedział:", + "94592": "— Czy ja wiem? We dworze? Może kto będzie gniewał się na mnie?", + "94593": "— Włóż zaraz czapkę i mów głośno — zadyrygował Witold i widać było, że go znowu coś w serce ukłuło. Ale spojrzał na wędy i zwracając się ku dziedzińcowi zawołał:", + "94594": "— Mars! Mars!", + "94595": "Wielki, czarny ponter wyskoczył z kuchni, w pobliżu której stali dwaj młodzi ludzie.", + "94596": "— Chodźmy! — zawołał Witold.", + "94597": "— Chodźmy! — głośno już i raźnym gestem starą czapkę na ogromną czuprynę swą wkładając, powtórzył chłopiec w siermiędze.", + "94598": "Przez furtkę do ogrodu wbiegłszy od starych klonów, długą ścianą stojących nad samym brzegiem wysokiej góry, szybko z niej zstępować zaczęli ku Niemnowi. Mars cwałował przed nimi.", + "94599": "— A gdzież Sargas? — zapytał Witold.", + "94600": "— He, he, he! Łódki pilnuje! — zaśmiał się jego towarzysz.", + "94601": "— W domu u was wszyscy zdrowi?", + "94602": "— A zdrowi, chwała Bogu!", + "94603": "— Już z pięć dni w okolicy waszej nie byłem…", + "94604": "— A jakże! Już my mówili, że Witold może przestanie do nas chodzić, bo może Witoldu ociec zabronił…", + "94605": "— Mnie nikt zabronić nie może przestawać z wami i być przyjacielem waszym — oburzył się Witold, ale tym razem wszelkie przykre uczucie krótko w nim trwać mogło. Dzień był taki pogodny, upalny, Niemen u stóp wysokiej góry toczył się taki błękitny i złoty, a u brzegu stała łódka mała, w której wnet z towarzyszem swoim usiądzie, aby na środek rzeki wypłynąć i koniec wędy w błękitach utopiwszy patrzeć mniej może na pływające po ich powierzchni i obecność małej rybki drżeniem swym zdradzające piórko, jak na ten mały, piękny, nad wszystko milszy mu kawałek świata. Oddychać będzie pełną piersią świeżością powietrza i wody i gwarzyć całym sercem z tym towarzyszem swym, z którym ileż razy w dziecinnych swych i nieco nawet późniejszych latach zbiegał razem z tej góry i tak jak teraz siadał razem do łódki, przy której w tej chwili na kształt posążka z czarnego marmuru siedział na straży wyprostowany i nieruchomy, czarny, kudłaty, sporej wielkości Sargas. Niezmącona, dziecinna wesołość okrywała delikatne, inteligentne, trochę już zmęczone rysy Witolda Korczyńskiego i grubą, czerwoną, rudawymi włosami obrosłą twarz Julka Bohatyrowicza. Gdy wiosłami zgodnie uderzyli oni o wodę, łódka zakołysała się na błękitnej i złotej toni, a dwa czarne psy, wyżeł i kundel, każdy naprzeciw swego pana siedząc, wesołymi także oczami ścigały niskie loty nadwodnych muszek, strzelistych babek i złotym miodem obarczonych pszczół…", + "94606": "Salon korczyńskiego domu rozbrzmiewał teraz muzyką skrzypiec i fortepianu. Pani Emilia po całogodzinnym przebywaniu wyobraźnią w Egipcie i zjedzeniu paru łyżek rosołu uczuła się znowu tak cierpiąca i smutna, że zapotrzebowała jakiejkolwiek rozrywki, jakiejkolwiek moralnej podniety. Czerpała je niekiedy w usposobieniach podobnych z muzyki Orzelskiego. Uszczęśliwiony wezwaniem przez Teresę przyniesionym mu, stary z pomocą córki ubrał się co najprędzej i wraz z nią na dół zszedłszy, z rozkoszą wygrywał teraz jedną po drugiej długie i zawiłe kompozycje. Justyna akompaniowała mu wprawnie, dokładnie i jak od dawna już bywało, obojętnie, prawie machinalnie. Trwało to dobrą godzinę. Orzelski, niezmordowany, zachwycony, rozmarzone oczy topił w rozciągniętej za oknami gęstej zieleni ogrodu, wysubtelniał się, piękniał, unosił się czasem na palcach nóg, jakby miał wnet oderwać się od ziemi. Justyna stawała się przeciwnie coraz bledsza, rysy jej sztywniały, oczy gasły, kilka razy ziewnęła głośno, czego jednak Orzelski, ekstazą porywany, nie spostrzegł. Niezmiernie trudnymi i mistrzowsko wykonanymi pasażami zakończył czwartą czy piątą z rzędu odegraną kompozycję i koniec smyczka do błogo uśmiechniętych ust przykładając, z rozkosznym cmoknięciem wymówił:", + "94607": "— Caca nokturnek! Prawda, Justysiu? Cukierek! A teraz te… może sobie rapsodie zagramy… dobrze?", + "94608": "I już skrzypce pod pulchną brodę podłożywszy, okrągłym ruchem ramienia smyczkiem w powietrzu powiódł i na struny spuścić go miał, a Justyna, cierpliwa, bierna, ze spuszczonymi powiekami, palce swe ku właściwemu miejscu klawiatury kierowała, kiedy w progu przedpokoju zjawiła się Marta. Nie zważając wcale, że czyni przerwę w domowym koncercie, oznajmiła ona, że z podaniem obiadu na powrót Benedykta oczekiwać będzie, a tymczasem dla tych, którzy się czują głodni, śniadanie podać kazała.", + "94609": "Usłyszawszy wyraz śniadanie Orzelski jakby się ze snu obudził i chwilę tylko jeszcze ze smyczkiem na struny opuszczonym osowiałymi oczami za odchodzącą Martą popatrzał. Potem ostrożnie, z pieczołowitością troskliwej piastunki, skrzypce swe w podłużnym pudle składając, z innym nieco jak wprzódy, lecz również błogim uśmiechem zamruczał:", + "94610": "— Śniadanie! O! Dobra rzecz śniadanie! Z rana, przy kawie, tylko troszkę sucharków zjadłem! Żeby to panna Marta tego syrka dała z kminkiem i szyneczki… bo bifsztyk u nas robią nie te…", + "94611": "Z tymi słowami, wyprostowany i okrągły żołądek naprzód podając, uśmiechnięty, szczęśliwy, do sali jadalnej wszedł, a po chwili przy stole już siedział z serwetą na piersi rozpostartą i nad talerzem szynki, którą z taką samą starannością i uwagą, z jaką na skrzypcach wygrywał pasaże i trele, oblewał i zaprawiał oliwą i musztardą.", + "94612": "Justyna przy fortepianie pozostała. Rzecz szczególna! Trudny i zawiły akompaniament do wielkich muzycznych sztuk wygrywając, czyniła to widocznie z musu tylko i konieczności, a myślami gdzie indziej przebywała. Teraz zaś nie tylko fortepianu nie opuściła, ale ze schyloną nieco nad klawiaturą twarzą, z zajęciem, szukać na niej zaczęła akordów, którymi widocznie zawtórzyć chciała nucie jakiejś, we wnętrzu jej zapewne śpiewającej. Zamyślona była, oczy jej w klawiaturę utkwione miały wyraz pytania, które może powtarzało się w jej myśli tak uparcie, jak uparcie wiła się po niej owa daleka nuta, do której szukała wtóru. Znalazła go wkrótce; spod palców jej wyszło kilka przyciszonych akordów, przy których z cicha też zanuciła:", + "94613": "Lecą liście z drzew, co wyrosły wolne,", + "94614": "Na mogile śpiewa jakieś ptaszę polne…", + "94615": "Rumieńce powoli opływały znowu śniadawe jej policzki, oczy błysnęły.", + "94616": "Nagle z krzesła zerwać się chciała, ale wnet znowu usiadła. Zamyślenie jej, marzenie, tę nutę dalekiej pieśni, którą dziś wraz ze snopem dzikich roślin z pola przyniosła, przerwał jej turkot kół na dziedzińcu. Po chwili usłyszała w przedpokoju głos Kirły, który, rzecz dziwna! nie zażartował wcale z siedzącego naprzeciw otwartych drzwi Orzelskiego, ale owszem, przesłał mu z dala bardzo uprzejme powitanie. Do salonu wszedł z kapeluszem w ręku, ze sztywnym jak puklerz i śnieżnie białym przodem koszuli, szeroko wyłaniającym się spośród cienkiego i starannie sporządzonego ubrania. Na widok Justyny nie posunął się ku niej, jak to bywało najczęściej, z żartobliwą galanterią, nie spojrzał jej w oczy z drwiącą admiracją, ale przeciwnie, zbliżył się z zupełną powagą w postawie i na twarzy i rękę swą kościstą, lecz białą i wypielęgnowaną, ruchem serdecznym po jej rękę wyciągnął. Podała mu ją bardzo chłodno, ale on z głębokim prawie ukłonem złożył na niej pełen uszanowania pocałunek. Przy tym bez cienia uśmiechu przemówił:", + "94617": "— Winszuję, z całego serca winszuję i proszę, abyś pani była pewna, że nikt nade mnie goręcej szczęścia życzyć pani i szczerszym jej przyjacielem być nie może…", + "94618": "Mówił to ze wzruszeniem, które małe, świecące jego oczka wilgotnymi uczyniły. Justyna lekceważąco ramionami wzruszyła. Powagę, uszanowanie, powinszowania i oświadczenia brała ona za nową formę drwin wesołego sąsiada.", + "94619": "— Zapewne mam wujence oznajmić przyjazd pana? — obojętnie zapytała.", + "94620": "— Jeżeli łaska, jeżeli łaska! — prawie pokornie poprosił Kirło.", + "94621": "Pani Emilia słuchała była muzyki Orzelskiego nieruchomo na pościeli wyciągnięta, z zamkniętymi powiekami, spod których czasem na blade jej policzki spływała łza. Teresa, bezsennością i krzątaniem się około chorej znużona, siedząc na krześle, co chwilę usypiała i z gwałtownymi ruchami głowy budziła się w trwodze, czy nie drzemała za długo; Leonia zaś w kątku pokoju, przy szczupłym świetle dochodzącym tu zza spuszczonej sztory, zawzięcie wyszywała na kanwie pantofle dla Marty. Od czasu do czasu szeroko poziewała albo z wyrazem znudzenia i niezadowolenia wydymała bledziutkie wargi. Oznajmienie o przybyciu Kirły wywołało w tym dusznym i przyciemnionym pokoju ruch niespodziewany. Pani Emilia dość raźnie i z uśmiechem, który od razu zmęczoną twarz jej odświeżył, usiadła na łóżku i oświadczyła, że czuje się znacznie lepiej, ubierze się i do buduaru swego wyjdzie. Teresa z radości nad polepszeniem się jej zdrowia w ręce ją całowała, chichotała, od łóżka do toalety i na powrót biegała, przynosząc mnóstwo przedmiotów do ubierania się potrzebnych. Przy tym i sama rzucała w lustro spojrzenia to przelotne, to dłuższe.", + "94622": "Kirło samotnie w salonie przesiedział prawie godzinę, którą pani Emilia w asystencji Teresy i panny służącej spędziła przed zwierciadłem swej toalety, otwierając i zamykając pudełka i flakony; a w pracy tej czasem tylko i dla odpoczynku czyniąc krótkie pauzy. Kiedy na koniec wstała od toalety i na spotkanie wchodzącego do buduaru sąsiada postąpiła, chód jej powolny był i trochę jeszcze osłabiony, ale z ubrania i twarzy prawie niepodobna byłoby odgadnąć świeżo przebytych cierpień. Jednak nie udawała nic: ani choroby, ani polepszenia zdrowia. Zmiany te zachodziły w niej pomimo jej woli i wiedzy, mocą wpływów i wrażeń działających na jej nerwy. Z Kirłą łączył ją stosunek bardzo osobliwy. Był to jej przyjaciel, wielbiciel, powiernik. Myślała zawsze o nim jako o jedynym człowieku, który ją rozumiał i czynił wszystko, co do niego zależało, aby dopomóc jej w dźwiganiu smutnego życia. W głębokich tajnikach swej myśli była też przekonana, że kochał się on w niej od dawna, stale, wiernie… Nie dziw więc, że teraz przybycie jego obudziło w niej tę samą siłę, jaką przed kilku tygodniami znalazła była w sobie, aby przez cały dzień i część nocy przyjmować licznych gości i lekko zbiegać ze wschodów, z których zazwyczaj ją znoszono. Miała mu zawsze mnóstwo rzeczy do powiedzenia o sobie, wiedziała, że zawsze zabawi ją, rozerwie, coś miłego jej szepnie, jakimś wzruszeniem rozgrzeje.", + "94623": "Istotnie też, na samym już wstępie przyjemnie ją rozczulił długim i pełnym współczucia ubolewaniem nad stanem jej zdrowia, a potem rozśmieszył ścigając przez dwa pokoje Teresę, którą dziś koniecznie chciał pocałować. Następnie, gdy wygodnie i miękko ułożyła się już na swym pąsowym szezlongu, z udaną powagą oznajmił, że przywiózł ciekawą, dla panny Teresy szczególniej niezmiernie ciekawą nowinę. Obie kobiety z upragnieniem wpatrzyły się w niego; on zaś z odpowiednią okoliczności mimiką opowiedział, że przybywa z Wołowszczyzny, której dziedzic, Teofil Różyc, zakochany jest po uszy w pannie Teresie, że wychwalał dziś jej figurkę, oczy, skromność, dobroć, że słowem, kto wie, czy pomimo wszystkich różnic majątkowych i innych na serio o niej nie pomyśli. Dziś właśnie ma do Korczyna przyjechać i Kirło pośpieszył z oznajmieniem paniom tej wizyty. Usta pani Emilii drżały powstrzymywanym uśmiechem, ale Teresa rumieniła się, to bladła na przemian; wszystkie nerwy jej twarzy drżeć zaczęły i oczy napełniły się łzami. Ze śmiechem i razem z płaczem rzuciła się ku pani Emilii, przysiadłszy na ziemi kolana jej ucałowała i z pokoju drobniejszym jeszcze kroczkiem niż zwykle wybiegła. Kiedy salon i przedpokój przebiegała, można by ją było wziąć za istotę nieprzytomną; jednak spotkanego lokajczyka zdyszanym głosem o Martę zapytała, a dowiedziawszy się, że znajduje się ona w swoim pokoju, jak wicher wschody przebyła i do tego pokoju wpadła.", + "94624": "— Moja pani, moja złota, moja najdroższa, proszę mi na dziś swoich liliowych kokard pożyczyć! — obejmując Martę wyjęczała.", + "94625": "— Pfuj! Zgiń, maro, przepadnij! Toś mnie dopiero przestraszyła! Któż to widział z takim impetem wpadać! — ofuknęła stara panna. — Na co ci te kokardy? Owszem, pożyczę, ale na co ci dziś kokardy?", + "94626": "— Trzeba, trzeba. Podobno mi w nich do twarzy… Pan Orzelski i pan Kirło mówili, że mnie w nich było do twarzy…", + "94627": "— Cóż to? Czy konkurent jaki przyjeżdża? — dostając z szuflady żądany przedmiot zapytała Marta.", + "94628": "— Może i przyjeżdża! — z figlarnym mruganiem i kręceniem głową odpowiedziała Teresa.", + "94629": "A gdy dwa jedwabne łachmanki znajdowały się już w jej ręku, stanęła przed małym, na ścianie wiszącym lusterkiem i poczęła nimi sobie włosy i stanik przyozdabiać. Oprócz tego układała na głowie zrudziały warkocz i brzeg stanika odchylała w ten sposób, aby zza niego ukazywała się jak najwięcej szyja, w samej rzeczy niepospolicie ładna. Ta głowa w brzydkim, zrudziałym warkoczu i twarz, która kształtem i barwą przypominała uwiędłą różę, osadzona na tej młodej, białej, delikatnej szyi, sprawiała wrażenie prawie bolesne. Marta, znająca dobrze usposobienie swej towarzyszki, a przy tym pogrążona w liczeniu sztuk stołowej bielizny, którą dziś do prania oddać jej było trzeba, najmniejszej uwagi nie zwracała na przystrajającą się i mizdrzącą przed lustrem kobietę. Ale i ona sama przystrajać się i mizdrzyć przestając, splecione swe ręce, małe i chude, na stolik opuściła i zamyśliła się. Wyraz nieskończonej, lecz cichej radości i wdzięczności twarz jej oblał i przyozdobił. Wyglądała teraz na słodką, dobrą, Bogu i ludziom wdzięczną istotę. Można by mniemać, że odmawiała w myśli gorącą, dziękczynną modlitwę. I jakże mogło być inaczej? Wczoraj jeszcze marzyła o oliwkowym fellachu, a dziś oznajmiono jej, że kocha ją lub bardzo, bardzo bliskim ukochania jest Europejczyk, młody, wykwintny, interesujący. O tym, że był także bogaty, nie myślała wcale. Nie za bogactwem tęskniła, lecz za miłością. Miłości jej było trzeba, miłości! Miłości! Rzuciła się ku siedzącej na ziemi Marcie i przysiadłszy przy niej ręce jej, z których brudne serwety wypadły, całować zaczęła.", + "94630": "— Moja droga, moja najmilsza! — szeptała — jeżeli Bóg w dobroci swojej to sprawi, że ja kiedy szczęśliwą będę, nigdy, nigdy o was i o domu waszym nie zapomnę, nigdy wam wdzięczna być nie przestanę za to, że przytuliliście mnie sierotę i ze słabym zdrowiem.", + "94631": "— Czy ty, Tereniu, blekotu dziś najadłaś się, czy co? — burknęła Marta, ale wielką swą rękę pieszczotliwie przesunęła po tulącej się do jej piersi, rozpalonej, wyrazem szczęścia oblanej, a jednak tak biednie, biednie wyglądającej twarzy.", + "94632": "— No, no! Dość już tego! — łagodnie dokończyła. — Wiadomo, że jesteś dobrą dziewczyną, a tylko masz bzika…", + "94633": "Trzydziestokilkoletnia dziewczyna porwała się z ziemi i chichocąc, skocznego walczyka nucąc, figlarnie głową kręcąc, najdrobniejszym swym kroczkiem z pokoju wyfrunęła.", + "94634": "W buduarze pani Emilii wnet po wyjściu stamtąd Teresy dwoje ludzi rozśmiało się głośno i wesoło.", + "94635": "— Uwierzyła! — wśród śmiechu zawołał Kirło.", + "94636": "— Uwierzyła! — ze śmiechem także powtórzyła pani Emilia.", + "94637": "Bawiła ją łatwowierność i naiwność towarzyszki, jednak zaczęła Kirle wyrzucać, że z niej żartował.", + "94638": "— Ona jest dla mnie bardzo dobra… tak czule pielęgnowała mnie dziś, gdy cierpiałam… Jedyna to istota, przez którą kochana jestem…", + "94639": "— Jedyna! — z wyrzutem zaszeptał Kirło i rączka użalającej się kobiety znalazła się w jego ręku. Delikatne jej policzki opłynął blady rumieniec, powieki spuściła i cicho wymówiła słów kilka o swoim biednym sercu i smutnym, smutnym życiu. Zwierzanie się z jednej strony, a wyrażanie najgorętszego współczucia i uwielbienia z drugiej trwało kilka minut, po czym Kirło budząc się jakby z upojenia, w które go zbliżenie się do sąsiadki wprawiało, z westchnieniem i omglonymi jeszcze oczami wypowiedział, że jednak ma istotnie do oznajmienia jej ciekawą i ważną nowinę. Dla niej nowina wszelka była prawdziwym dobrodziejstwem, więc niecierpliwie dowiadywać się o nią zaczęła. Widać było także, iż wieść, którą oznajmić miał, całkiem odbierała Kirle usposobienie tak do żartów, jak do zalotów. Zupełnie poważnie opowiedział, że wszystko, co Teresie mówił o Różycu, stosuje się w rzeczywistości do Justyny; że ten dziedzic starego nazwiska i wcale pięknego jeszcze majątku bardzo żywo zajęty jest panną Orzelską; że z nasuniętej myśli ożenienia się z nią śmiał się zrazu i żartował, ale teraz zaczyna się nad nią zastanawiać i kto wie, czy nie wyniknie z tego naprawdę ta dziwna niespodzianka, że prędzej lub później oświadczy się o jej rękę.", + "94640": "— W głębi duszy — mówił Kirło — jest to desperat lamentujący nad ruinami swego zdrowia, majątku i życia. Może być więc, że jak deski ratunku schwyci się ożenienia z osobą, która mu się bardzo podoba. Sam przez się nie uczyniłby tego zapewne nigdy, ale żona moja, której jest wielkim admiratorem, nad skłonieniem go ku krokowi temu pracuje, a wiadoma to już rzecz, że *ske la fam we*…", + "94641": "— Ce que la femme veut… — dopomogła pani Emilia.", + "94642": "— Otóż to! A jeszcze taka fam jak moja Marynia; bo pani i wyobrazić sobie nie możesz, jaka to energiczna baba! Zawczoraj była w Wołowszczyźnie, długo z nim rozmawiała i przyjechała do domu tak uszczęśliwiona, jakby skarb na drodze znalazła… Dowiedziałem się też od niej, że swoje swatostwo na dobrą już drogę wprowadziła.", + "94643": "Z postawy i sposobu wysłowiania się Kirły widać było, że rzecz tę uważał za bardzo ważną dla Korczyńskich, dla siebie, a przede wszystkim dla Justyny, której imię wymawiał teraz z uszanowaniem, może mimowolnym, ale takim, że głowę przy nim nieco pochylał. Pani Emilii taki mezalians zrazu w głowie pomieścić się nie mógł, a potem samo jego przypuszczenie zachwyciło ją i rozrzewniło do stopnia najwyższego. Dla Justyny byłoby to szczęściem wielkim, niespodziewanym, o którym nawet marzyć ona nie mogła, ale ta strona nowiny niewiele ją zajmowała. Główny interes jej zawierał się w wielkości, wzniosłości i gorącości uczucia, które Różyca do tak nadzwyczajnego kroku skłaniać mogło.", + "94644": "— O, Boże! Cóż to za szczęście musi być dla kobiety obudzić taką miłość, miłość, która wszystkie przeszkody łamie i depcze, której się nic oprzeć nie może, która… dla której… przez którą… Dlaczego każdej nie danym jest spotkać na drodze swego życia takiego serca, takiej namiętności, takiego poświęcenia…", + "94645": "Długo na temat ten fantazjując nie zauważyła niedorosłej, lekkiej jak motyl panienki, która wszystkiego przez otwarte drzwi sypialni wysłuchawszy kanwę z wyszytą różą na ziemię rzuciła i na paluszkach do dalszych pokojów wybiegła. Po chwili cienki głosik Leoni rozlegał się na wschodach, na których spotkała schodzącą na dół Teresę, i w pokoju panny Marty i Justyny, gdzie usłyszaną nowinę z niezmiernie żywymi gestami i błyszczącymi oczami opowiadała.", + "94646": "W kilka minut potem w tym samym pokoju Teresa leżała na jednym ze znajdujących się tam łóżek, z wykrzywioną na głowie kokardą, spłakana i tak do poduszek przytulona, jak chore dziecko tuli się do piersi matki lub piastunki. Skoczne walczyki i dziękczynne modlitwy dalekimi już od niej były. Od czasu do czasu cicho i jękliwie wymawiała:", + "94647": "— Co ja złego jej zrobiłam, że pozwala ona tak żartować ze mnie!", + "94648": "A potem z żałosnym westchnieniem:", + "94649": "— Ja ją tak kocham, a ona dla mnie nie ma żadnej sympatii!…", + "94650": "Zaczęła znowu płakać i śród łkań mówiła jeszcze:", + "94651": "— I jakiż to zresztą sens tak żartować ze mnie? Gdybym już była taka stara i straszna… Dwadzieścia dziewięć lat mam, dlaczegóż bym więc uwierzyć nie mogła, że się komuś podobałam!", + "94652": "Po chwilowym uspokojeniu się jęknęła znowu:", + "94653": "— Ja ją tak kocham, tak kocham, a ona żartuje ze mnie! O Boże, jak mnie głowa boli!", + "94654": "Wtem zerwała się i na łóżku usiadła.", + "94655": "— O mój Boże! — krzyknęła — wszakże to ja jej lekarstwa nie dałam! Która godzina, Justynko? Pewno już pora minęła, a ona zagawędziła się i nie wzięła. Ten pan Kirło taki przyjemny… jak zagawędzi się z nim, pewno o lekarstwie zapomni… Która godzina, Justynko? Trzeba biedaczce dać tej mikstury, bo jeszcze znowu duszenie schwyci… A ja i zapomniałam, o Boże!", + "94656": "Drżącymi rękami, żółtsza niż kiedy i od płaczu zaczerwieniona, warkocz i kokardę na głowie poprawiała i machinalnie już osuwała brzeg stanika, aby białą i kształtną szyję lepiej odsłonić. Potem za bolącą głowę chwytając się, na zapomnienie się swoje wyrzekając, nad chorą, o której zapomniała, użalając się, z pokoju wybiegła. Marta podniosła się wtedy znad stosu bielizny, którą już przeliczyła, i na siedzącą u okna Justynę popatrzała.", + "94657": "— Cóż? — ozwała się. — Winszuję! Może cię świetny los spotka. Ten Różyc, słowo honoru, musi być uczciwym człowiekiem, kiedy naprawdę żenić się myśli z biedną dziewczyną. Cieszę się, życzę, winszuję…", + "94658": "Z rozjaśnionego jej czoła i mniej niż zwykle ostrego spojrzenia widać było, że cieszyła się naprawdę. Jednak ku drzwiom idąc, znowu oburkliwie i z ironią rzuciła:", + "94659": "— Nie melancholizuj tylko i nie kapryś, ale Panu Bogu dziękuj, bo jeżeli cię ten Różyc weźmie, nie będziesz miała nigdy szczęścia zrobić się cholerą albo synogarlicą. Cholera, uważasz, to ja, a synogarlica to Teresa…", + "94660": "Z tymi słowami z pokoju wyszła. Justyna u otwartego okna siedząc naprawiała swoją znoszoną suknię. Od dawna robiła to zawsze sama, starając się jak najmniej usługi potrzebować i kogokolwiek sobą zajmować. Ale teraz igła wypadła jej z palców. Lepiej od wszystkich wiedziała ona, że w wieści przez Kirłę przywiezionej wiele było prawdy. W czasie ostatnich odwiedzin Różyca zajmowanie się nią młodego pana zaprawione było tym uszanowaniem i tą badawczością, z jakimi mężczyzna zbliża się do kobiety, względem której tworzy poważne zamiary. Może więc być, że lada dzień złoty owoc z czarodziejskiej jabłoni szczęścia spłynie jej do rąk. Myśląc o tym nie wyglądała jednak na szczęśliwą. Z pobladłą cerą, zmarszczonym czołem i zesztywniałymi rysami wydawała się znowu daleko starsza, niż była. We wzroku jej tkwiło uparte, naprężone, bolesne pytanie. Zadawałaż je sercu swemu, przeszłości swej czy przyszłości? Chwilami widać było, że przez własne myśli czuła się upokorzona: rumieńce po czole jej przepływały i opuszczały się w dół powieki. Może wstydziła się własnych wahań i namysłów. Wypadkiem oczy jej spotkały się z leżącą na stole niewielką książką, której kosztowna okładka połyskiwała dwoma wyzłoconymi literami: Z. K. Wczoraj książkę tę wraz z małym, pachnącym listem przywiózł dla niej posłaniec z Osowiec. Przysunęła ją ku sobie, wyjęła z niej pachnącą, cieniutką kartkę i chmurny wzrok powoli przesuwała po okrywającym ją piśmie:", + "94661": "Przestałaś lubić muzykę, Justyno, ale może jeszcze kochasz poezję. Czy jeszcze cokolwiek lub kogokolwiek kochasz? Cóż stało się z tą, którą niegdyś nazywałem moją iskrą i moim światłem księżyca? Jakie ty piękne, Justyno, miałaś niegdyś zapały i marzenia! Teraz spotykam istotę zimną i trzeźwą, z pospolitością życia pogodzoną, z prawami świata liczącą się i zapytuję: co stało się z tamtą? Próbuję wskrzesić cię, dawna Justyno moja! Weź do ręki tę książkę, idź do grabowej altany, czytaj i wspominaj! Może we wspomnieniach choć na chwilę dla ciebie z martwych powstanę, może cię one skłonią do przebaczenia, może zapragniesz, aby znowu, jak dawniej, oczy nasze razem na tych kartach spoczywały… Czy pamiętasz, Justyno, czy pamiętasz? Pozwól mi kiedy długo sam na sam z tobą porozmawiać. Wytłumaczę ci zagadkę mego złamanego życia, a wtedy zrozumiesz, że duszom naszym wolno zawsze do siebie należeć. O, nie lękaj się! Ja duszy tylko twojej pragnę, ale o nią, jak o swą dawną własność, nigdy upominać się nie przestanę. Gdybyś wiedziała, jak głęboko i bez ratunku jestem nieszczęśliwy!", + "94662": "Zygmunt", + "94663": "Czy pamiętała? Mocna, prawie trująca woń wspomnień biła jej do głowy z tej małej książki, którą dawniej tyle razy trzymali oboje, jakby jej ciężar wspólnych ich sił wymagał, z głowami ku sobie pochylonymi, z oczami utkwionymi w te francuskie wiersze, tam, u końca ogrodu, w grabowej altanie. Czy pamiętała? Każdy wiersz, każdy niemal wyraz tej książki był dla niej niby zmartwychwstającym słowikiem. Oczy jej zachodziły łzami i pierś podnosiła się wysoko, gdy zobaczyła dwa wiersze, silnie niebieskim ołówkiem podkreślone:", + "94664": "Je viens de m'incliner, madame, devant vous,", + "94665": "Mon orgueil tout entier est encore a genoux", + "94666": "Dwie jej łzy upadły na dwa te wiersze. Wyobraźnia ujrzała go klęczącego przed nią i z dumą u jej stóp złożoną pokornie jej tłumaczącego zagadkę swego życia i ich rozłączenia. Przerzuciła kilka kartek i czytała znowu:", + "94667": "Tym razem wiersze te uderzyły w nią czymś innym niż wspomnienie. Oczy jej oschły, podniosła głowę, myślała. Nie, nie! Kochać nie jest to wątpić o sobie i o drugich ani czuć się gardzoną, zdradzaną… Nie jest to przede wszystkim plamić się i krzywdzić! Kochać to ufać i w dwa serca na raz spoglądać jak w czyste zwierciadła, razem iść drogą długą i czystą, a u jej końca móc dwa swe imiona wypisać złotem przywiązania niezłomnego i zwyciężonych wspólnie postrachów życia…", + "94668": "— Jan i Cecylia!", + "94669": "Dwa te imiona Justyna prawie głośno wymówiła, książkę Musseta porywczym prawie ruchem zamknęła i powstała. Wszystko na świecie mówić umie. Wymowę swą posiadają także zapachy. Wielka więź polnych roślin, która w prostym naczyniu z polewanej gliny stała na stole, zapachem swym napełniała pokój. Justyna rozgarniać zaczęła splątane ze sobą łodygi i kwiaty. Z rana Benedykt Korczyński, chorobą żony przelękniony i stroskany, wysłał ją w pole z zapytaniem do rządcy o ilość zebranych na dzisiaj żeńców. Wrócić mogła w kwadrans, wróciła po paru godzinach. Spędziła je na zielonych miedzach rośliny te zrywając. Zawsze je lubiła, ale nie znała nazw ich ani dziejów. Teraz każdą z nich nazwać mogła po imieniu, powiedzieć, kiedy rozkwita i w jakich dniach późnego lata lub jesieni znika z ziemi, którą stroiła. Czy podobna, aby ten słuszny, zgrabny chłopak z błękitnymi jak turkusy oczami, który, gdy nadchodziła, wiązał w snopy zżęte zboże, mógł czegokolwiek ją nauczyć? Jednak nauczył. Długo razem chodząc po miedzach i układając ten bukiet, bardzo do różnobarwnej miotły podobny, nieustannie ze sobą rozmawiali, nie o sobie jednak, tylko o tej naturze, której wtedy wydawali się wolnymi i szczęśliwymi dziećmi. Teraz Justyna pamięta całą tę lekcję wziętą z tak rumianych, a tak przecież niekiedy wzruszonych ust Jana Bohatyrowicza. Ta delikatna łodyżka z mnóstwem trójkątnych i w przedziwne fugi wyrzniętych wisiadełek u szczytu to drżączka, która ręką ludzką poruszona wydaje się żywą, trwożliwą istotą. A to lenek kukawki, szorstki i twardy, z szafirowym kwiatkiem służącym do uściełania gniazda miłemu ptakowi wiosny. To szelestuszka o liściach prawie złotych i przy każdym dotknięciu zdających się coś tajemniczo szeptać, a to w bujny, śnieżny kwiat ustrojona trująca gałąź psianki. Ten liść szkarłatny jest więdniejącą lebiodą, która na trawy zielone rzuca krwiste plamy, a ta wijąca się gałązka drobnym, różowym kwiatem osypana to szczęście. Nazywa się ona szczęściem dlatego, że wróży dziewczętom. We włosy wpleciona, jeżeli rozkwitnie, ukochany kocha wzajemnie. A wzajemność w kochaniu czyż nie jest szczęściem?", + "94670": "Z zamyślonym na ustach uśmiechem Justyna wyjęła z wielkiego bukietu gałązkę szczęścia i wplotła ją w czarny swój warkocz. Potem stanęła przed otwartym oknem z cieniutką i uperfumowaną kartką papieru, którą ze stołu wzięła. Przez chwilę szemrała ona w jej ręku, jakby była złotawą gałązką szelestuszki, aż powoli, z namysłem — któż odgadnie? może z walką — Justyna rozdarła ją na kilkanaście drobniutkich płatków, które rozsypały się za oknem i w morzu słonecznego światła zniknęły. Jak giętka roślina polna w jej warkoczu, tak na jej ustach wiła się cicha nuta:", + "94671": "Lecą liście z drzew, co wyrosły wolne,", + "94672": "Na mogile śpiewa jakieś ptaszę polne…", + "94673": "III", + "94674": "W porze żniw na tej rozległej równinie ziemia wydawała się złotym fundamentem dźwigającym błękitną kopułę i okrytym ruchliwym mrowiem drobnych istot. Właściwa barwa ziemi ukazywała się tylko tu i ówdzie na drogach porosłych rzadką trawą i na wcześnie zaoranych małych szmatach pola. Zresztą, wszędzie, od wzgórz obrosłych drzewami do wysokiej ściany nadniemeńskiej, dojrzałe zboża płynęły gorącą żółtą lawą, która miejscami wyginała się w zagłębienia, okryte również gorąco żółtym ścierniskiem. W tych to zagłębieniach, rozszerzając je coraz i okrywając wypukłościami zżętych snopów, mrowiły się drobne, ku ziemi schylone istoty. Na linii poziomej spostrzegane, wydawały się one drobnymi, bo rozsypane śród wielkiej przestrzeni pełzały przy samej ziemi. Ale widziane z góry, spod obłoków, wydawać by się musiały niezawodnie tłumem rzeźbiarzy urabiającym w przeróżne wzory złoty fundament świata. One też to były, które go uczyniły złotym; ich to ręce w mgliste dnie jesieni i wiosny miesiły ten wosk cudowny, aż przy letnich skwarach spotniał on tą złotą lawą, która sokiem życia przeleje się w żyły ludzkości. Ulewą żaru błękitna kopuła oblewała ich zgięte plecy, a gorący ten oddech nieba, skraplając się na ich twarzach, spadał na ziemię deszczem potu. Z poziomu spostrzegane, były to malutkie, przyziemne robaki. Z góry widziane — jubilerowie obracający w swym ręku najdroższy metal ludzkości, artyści urabiający postać świata, pośrednicy otwierający łono ziemi dla zapładniających uścisków słońca.", + "94675": "Na rozległej przestrzeni pola, którą wąska droga z bohatyrowicką okolicą rozdziela, żniwiarze wydawali się rojem istot nie tylko ruchliwych, ale i różnobarwnych. Wyglądało to tak, jakby malarz jakiś gorąco żółte tło bez ładu i symetrii osypał kroplami różnych farb. Biała i różowa przemagały wszystkie inne. Były to koszule mężczyzn i kaftany kobiet. Białość pierwszych była śnieżna, różowość drugich — gorąca. Przez parę tygodni poprzedzających porę żniw w Bohatyrowiczach panował wielki ruch prania i szycia. Do kilkunastu najmozolniejszych dni w roku przygotowywano się tam jak do wielkiego święta. Cała ludność okolicy jednocześnie wylec miała w pole, dla każdego więc było to wystąpienie publiczne, o którego przystojność, a nawet i niejaką wykwintność niezmiernie dbano. Kobiety dłużej niż zwykle przesiadywały nad brzegiem rzeki, stukami pralników napełniając powietrze, a pranie to jeszcze poprawiały w domu dopóty, dopóki koszulom mężów i braci nie nadały prawie olśniewającej białości. Otwierały one skrzynie i wydobywały z nich najnowsze i z najlepszym smakiem, na domowych krosnach z lnu i wełny wytkane spódnice. Szyły też nowe kaftany i bardzo biedna była już ta, która, jak żona Ładysia z chatki pod dębem stojącej, nie miała wtedy na palcu mosiężnego naparstka, a w ręku kilku łokci liliowego, błękitnego lub różowego perkalu. Bardzo też biedny był ten, który, jak ów Ładyś z chłopska mówiący a bujną, złocistą czuprynę w górę zaczesujący nad szerokim czołem, nie mógł na tę porę przywdziać nowego obuwia, cholewami kolan sięgającego, i czarnych spodni, których szelki ciemnymi liniami przerzynały na krzyż olśniewającą białość koszuli. Ale młody Michał, pierwszy elegant okolicy, który nosił spiczasto przystrzyżoną brodę i w górę zakręcone wąsy, od stóp do głowy ubrał się w dymkę koloru kanarkowego i w zgrabnej czapce, w nowych butach, z fantazją stał na pustym wozie, galopem prawie przez parę koni ciągniętym od jednego z domostw ku polu. Zwolnił nieco bieg koni krzyżując się z innym wozem spiętrzonym górą snopów, na szczycie której siedział Jan Bohatyrowicz, w podobnież nowej czapce, z szelkami skrzyżowanymi na śnieżnej koszuli, z lejcami w rękach.", + "94676": "— Matka pomagać przyszła? — gromko zapytał kanarkowy lew okolicy.", + "94677": "— A jakże! — odkrzyknął wiozący snopy.", + "94678": "— Szczęśliwemu i aniołowie ku pomocy stają! Do mnie nikt nie przyszedł! Niechby choć panna Antonina troszkę pomogła?", + "94679": "— A to dla jakiej przyczyny? — z trochą obrazy w głosie wykrzyknął Jan.", + "94680": "— Psie kawalerskie życie! Jak kobiet w domu nie ma, człowiek bez rąk prawie! Ale ja sobie trzy najemnice wziął; żną, aż szumi, i basta!", + "94681": "— Hej! Z drogi — za wozem Jana rozległ się głos basowy i trochę gniewny. — Stanęli na drodze i językami mielą! Z drogi, hrabiowie!", + "94682": "Był to nadjeżdżający syn Fabiana, tęgi, rudawy, jak zwykle chmurny Adam. Za nim nadjeżdżało jeszcze kilka wozów, z których, przy jednym, ciągniętym przez mizernego konika, ciężkim krokiem szedł bosy i cały w płótno ubrany Ładyś; na drugim, pustym, z grubą kasztanowatą kosą na plecach, w różowym kaftanie, z rozognioną twarzą, stała dziewczyna wysoka, prosta, silna.", + "94683": "— Dzień dobry pannie Domuntównie! — z galanterią czapki uchylając zawołał rozmijający się z nią Michał.", + "94684": "W odpowiedź dziewczyna brwi sobolowe ściągnęła i pogardliwym nieco śmiechem wybuchnęła:", + "94685": "— O Jezu! Wszak to pan Michał! A ja myślałam, że to wilga na wozie siedzi!", + "94686": "I ze zręcznością, której niejeden mężczyzna mógłby jej pozazdrościć, parą tęgich koni kierując, starała się przegonić wóz Jana, który przecież raźnym kłusem w bramę zagrody Anzelma wjechał i środkiem ogrodu, drogą białą od dzięcieliny, ku domowi pod sapieżanką stojącemu dążył.", + "94687": "Kiedy na drodze rozlegał się turkot kół, gwar urywanych i głośnych rozmów, a czasem nawet zapanowywał ścisk wymijających się albo usiłujących wzajem przegonić się wozów, nad polem mrowiącym się gromadkami żniwiarzy, wraz z upałem i blaskiem słońca, stała wielka cisza. Gromadki żniwiarzy, nieprawidłowo śród szerokiej przestrzeni rozrzucone, nierównej wielkości, z wolna, lecz nieustannie posuwały się naprzód, w różnych kierunkach. Jedne z nich postępowały od okolicy ku wzgórzom, inne — od wzgórz ku korczyńskiemu dworowi; inne jeszcze poruszały się naprzeciw piaszczystej rozpadliny stanowiącej wejście do wielkiego parowu Jana i Cecylii. Czasem tylko wzbijał się nad nimi krótki wybuch śmiechu lub powietrzem przeleciało głośno wykrzyknięte imię, stado wróbli podjęło się z krzykiem, tu, tam, ówdzie szybko mignęły stalowe błyskawice sierpów. Zresztą, opróżnione wozy, jedno i dwukonne, zbaczając z drogi i bez szelestu prawie tocząc się po ściernisku, stawały w zagłębieniach otoczonych dokoła złotym lasem nietkniętego jeszcze zboża; owady ćwierkały, czasem przelękniony ptak trwożnie zaświegotał, a wszędzie, szeroko, jak okiem zajrzeć i uchem zasłyszeć, płynął po polu suchy, nieprzerwany szelest przecinanych i na ziemię kładnących się kłosów.", + "94688": "Paru godzin do zachodu słońca brakowało, kiedy Jan, po raz dziś może dziesiąty, wóz swój na ściernisko zawrócił i wjechał w szerokie i długie zagłębienie, w którym pracowała jedna z najliczniejszych gromad mężczyzn i kobiet. Była ona tak liczna, bo składało ją rodzin kilka. Chuda i chorowito wyglądająca żona Fabiana, w sztywnej chustce osłaniającej głowę i część mizernej jej twarzy, prędko jednak i wprawnie żęła obok swej córki, pulchnej i przysadzistej Elżusi, z dala świecącej jaskrawą różowością swego kaftana i mnóstwem polnych maków sterczących nad jej czołem, tak prawie jak one pąsowym. Za nimi dwaj niedorośli chłopcy żęli także, a jeden wielki, pleczysty, rudy chłopak, z czerwoną twarzą i rzędem białych zębów w wiecznym, gapiowatym uśmiechu ukazywanych, wiązał snopy, układał je w dziesiątki i pomagał do naładowywania nimi wozu nieco młodszemu, lecz również pleczystemu i silnemu bratu. Wszystko to czynił powoli, z leniwymi ruchami, jakby sennie. Za nim, jak nierozłączny cień jego, siedział lub chodził czarny, kudłaty kundel. Pan i pies jednostajnie często garbili się, wyciągali, poziewali. Czasem pies podnosił głowę i wtedy patrzali sobie w oczy. Pan śmiał się do psa wszystkie zęby ukazując.", + "94689": "— A co, Sargas? Na Niemen może pójdziem? Na Niemen lepiej, he, he, he!", + "94690": "Pies wyciągał się i głowę w stronę rzeki zwracał.", + "94691": "— Nie można, Sargas, nijak nie można! Nie puszczają nas na Niemen, he, he, he!", + "94692": "— Julek! — zabrzmiał głos zawsze czegoś rozgniewanego Adama — zasnął stojąc czy co? Snopy dawaj! Hrabia!", + "94693": "— Julek! — po kilku minutach donośnie wołała Elżusia — położyłeś się już czy co? Bardzo słusznie! Leż sobie, a żyto niech gnije na ziemi!", + "94694": "Wielki chłopiec, który istotnie jak długi rozciągnął się był na ścierni i leniwą rękę zatopił w kudłach Sargasa, wstał, wyciągnął się i począł znowu snopy wiązać.", + "94695": "Dalej, co kilka i kilkanaście zagonów, różowiały i błękitniały kaftany kobiet i dziewcząt, iskrzyły się na głowach kwieciste chustki, czerwone i żółte kwiaty; pod jedną ścianą stojącego jeszcze zboża widać było kilka żwawo zwijających się najemnic Domuntówny i ją samą, to żnącą, to góry snopków uwożącą ku domowi, a na przeciwnym krańcu wydrążonego w zbożu zagłębienia, z dala od wszystkich, wlokła się smutnie uboga, samotna para ludzi. Mężczyzna był tam bosy i cały odziany w grube, szarawe płótno; kobieta w ciemnej, starej odzieży starą chustkę miała na głowie. Na ich zagonie stał wóz zaprzężony jednym mizernym konikiem i owinięte w płachty leżało kilkomiesięczne dziecko. Nikt im nie pomagał, nikt nawet z tych, którym obok nich z sierpem lub snopem przechodzić wypadło, z nimi nie rozmawiał. Był to najuboższy z Bohatyrowiczów, mieszkaniec chatki bez komina i ogrodu, stojącej pod dębem, i jego żona-chłopka.", + "94696": "Wszyscy ci ludzie znajdowali się tak blisko siebie nie dlatego, aby zagony, na których pracowali, były jedyną ich własnością, ale dlatego, że własności pojedyncze mieszały się na tej szerokiej równinie w chaos samym tylko właścicielom znany, a dla wszelkiego obcego oka i pojmowania do rozwikłania niepodobny. Żaden z nich gruntu swego nie posiadał w jednej ściśle odgraniczonej całości ani w bezpośrednim z domem swym sąsiedztwie. Rzekłbyś, paciorki do mnóstwa osób należące i na traf w najróżniejsze kierunki rozsypane, a w przeciągu czasu na drobne ułamki rozbite i rozpierzchnięte. Każdy z nich wiedział, gdzie szukać swoich ułamków, i od jednego do drugiego przechodził z pługiem, siejbą, kosą i sierpem. W tym miejscu ułamek Jana i Anzelma znajdował się tuż obok tego, na którym pracowała rodzina Fabiana. Dwie tylko żniwiarki znajdowały się na nim: młodziutka, wiotka dziewczyna, której delikatnej twarzy nawet ciężki, całodzienny mozół zaczerwienić nie mógł, okrywając ją tylko słabym rumieńcem i lśniącą wilgocią potu, i tęga, muskularna, prosta jak świeca kobieta na pięćdziesiąt lat wyglądająca. O lat pięćdziesiąt można ją było posądzić tylko z powodu zmarszczek, gęsto jej czoło okrywających i ciemnej skóry, która jej drobne, chudawe rysy okrywała. Ale z ruchów sprężystych i trochę nawet nerwowych, z blasku małych, ciemnych oczu, z białości zębów, co chwilę ukazujących się zza przywiędłych warg, wydawała się prawie zupełnie młoda. Żęła prędko, z zapałem, wybornie, zabierając na raz wielkie garście żyta i tnąc je równo, nisko przy ziemi. Jednak ile razy prostowała się i nieco w tył odgięta ściętą garść do innych, już na ziemi leżących przyłączała, tyle razy do kogoś zagadywała, z żartem zawsze, ze śmiechem, z filuternymi spojrzeniami i zamaszystymi ruchami ramion, od których sierp jej rzucał w powietrze błyskawice wesołe i częste. W białej koszuli, osłoniętej nieco skrzyżowaną na piersi chustką, w krótkiej spódnicy w czerwone i granatowe pasy, w małym czepku z białego perkalu na siwiejących włosach, wydawała się najweselszą, najżwawszą i najrozmowniejszą ze wszystkich żniwiarek, choć była pomiędzy nimi najstarsza. Kobiety i dziewczęta odcinały się jej, czasem z chwilowym gniewem, gdy jednej dogadywała, że żnie powoli, i na wyścigi z sobą wyzywała; drugiej kawalerem jakimś, który ożenił się już, w oczy kłuła; trzeciej o weselu zaraz po żniwach nastąpić mającym przypominała. Chłopcy śmieli się z niej, o zdrowie trzeciego jej męża i o to, wiele jeszcze razy za mąż wyjść myśli, zapytywali. Teraz przed kilku minutami przerwała znowu pracę swoją i stojąc przed kimś na snopach siedzącym głośno prawiła:", + "94697": "— Bo to, widzi panienka, po czym poznać głupiego? Po śmiechu jego. Kpinkują sobie ze mnie, że trzeciego męża mam. Owszem! Ja temu nie winna, że mnie Pan Bóg towarzyszów życia odbierał, a takie już moje przyrodzenie, że nijak bez kochania i bez przyjaciela dozgonnego żyć nie mogę. Kiedy Jerzego, ojca Janka, ten przypadek spotkał…", + "94698": "Tu ręką w stronę zaniemeńskiego lasu rzuciła.", + "94699": "— Niezupełnie we dwa lata za Jaśmonta wyszłam. Ludzie różnie gadali. Pusta baba, tak prędko towarzysza swego zapomniała! Owszem. Bo to wy jedno wiecie, a ja drugie. Co umarłym z tego, kiedy żyjącym w zasępie życie ubiega? Niech tamtemu Bóg najwyższy królestwo niebieskie dać raczy, a my sobie z tym wieczne kochanie przed ołtarzem zaprzysięgniem. Jedno zachodzi, drugie wschodzi, a ze smętku, jak z kozła, ani wełny, ani mleka!", + "94700": "Zaśmiała się tak, że aż głowę na bok odkręcała, i wnet prawiła dalej:", + "94701": "— Panienka śmieje się. Owszem. A jak Boga kocham, ja prawdę mówię. Bo to u mnie dwie rzeczy największy walor mają: kochanie i dozgonny przyjaciel. Takie już przyrodzenie mam. Jaśmonta, Antolki ojca, w dziesięć lat po ślubie odebrał mi Pan Bóg najwyższy. Tak samo jak po tamtym, Jerzym, desperowałam, ale kiedy rok ubiegł, zdarzył mi się Starzyński ze Starzyn. Ludziom znów na języki padłam. Owszem. Wy wiecie jedno, a ja drugie. Noc po dniu następuje, a dzień po nocy. Śmiech od płaczu smaczniejszy. Bieda mnie tylko była z dzieckiem. Ze Starzyńskim my jedne do drugiego chylili się jak dwa gołębie, ale wdowcem on był, gromadę wielką w chacie miał, z przyczyny córki mnie nie chciał brać. „Bo to gdzie ja tam będę — powiada — do siedmiorga swoich jeszcze jedno cudze przyprowadzał!” Boże najwyższy! Nie już mnie tak bez kochania i przyjaciela dozgonnego na całe życie przepadać! Wzięłam Antolkę i do Janka ją przywiodłam: „Masz tobie, synku, siestrę. Hoduj ty ją, a ona tobie do pomocy stanie”. Jemu było wtedy lat dwadzieścia, a jej sześć. Anzelm był strasznie gniewny. „Dla jakiej to przyczyny — mówi — sama dziecka swego hodować nie możesz? Zachciało się babie trzeci korowaj piec! Chłopca i bez tego brud zjada, że go dopatrzyć nie ma komu!” Ale Janek jak przystał do niego: „Wezmę, stryjku, siestrę, i wezmę. Co ma u ojczyma w poniewierce ostawać, niech lepiej u nas rośnie, a jak troszkę podrośnie, to i nas dopatrywać będzie”. Antolka! Może nieprawda, że on tak mówił? Ot, jaki on! Bo to drugi odepchnąłby, a on przygarnął, na rękach ją nosił, karmił, odziewał i do mnie jeszcze przez okazję raz wraz nakazywał: „Mamie powiedzcie, że Antolka zdrowa i dobrze sobie rośnie!” Ot, jaki on! Antolka, może nieprawdę ja mówię?", + "94702": "Do błyszczących, wesołych jej oczu nabiegły łzy. Rozczuliła się tak, że aż usta do płaczu skrzywiła i fartuchem całą twarz otarła. Wysmukła Antolka jak wiotka trzcina odgięła się znad ziemi i obie ręce, z których w jednej sierp błyszczał, ruchem zmęczenia nad głowę wyciągając odpowiedziała:", + "94703": "— Lepszego jak on to już prawie na całym świecie nie ma. Żadnego ja smętku przy nim nie doznała. *Horujem* razem i hulamy razem, a częściej on co ciężkiego zrobi jak ja…", + "94704": "Zgięła się znowu ku ziemi i stara, gadatliwa kobieta także ku żytu zwrócić się miała, gdy żona Fabiana, żąć nie przestając, jękliwym i śpiewającym głosem swym przemówiła:", + "94705": "— A koniec taki, że pani Starzyńska masz dwoje dzieci i żadnego sama nie wyhodowałaś…", + "94706": "W mgnieniu oka spracowana i sucha ręka Starzyńskiej oparła się na jej kłębie. Cieńszym trochę niż wprzódy głosem odkrzyknęła:", + "94707": "— Nie wyhodowałam, a najśliczniejsze ze wszystkich mam… Owszem!", + "94708": "I zaniosła się od śmiechu.", + "94709": "— Jak ku-kaw-ka! — z ironią zaśpiewała znowu Fabianowa.", + "94710": "W tej chwili wóz ciągnięty przez kasztanka i gniadą cicho wtoczył się na ściernisko.", + "94711": "— O Jezu! — zanim jeszcze konie stanęły, z woza zeskakując krzyknął Jan i paru skokami znalazł się przy kobiecie na snopach siedzącej, którą usuwając się odsłoniła przed nim matka, a której suknia słomianej barwy złocisto na słońcu jaśniała. Więcej niż wesołością, bo serdeczną radością jaśniała twarz Justyny, kiedy z niskiego siedzenia swego oczy na przybyłego wzniosła i żywym, pośpiesznym ruchem rękę ku niemu na powitanie wyciągnęła. On tę rękę w obie dłonie pochwycił i nisko schylony, na chwilę do niej ustami przylgnął.", + "94712": "— Troszkę spodziewałem się, że pani dziś do nas przyjdzie, bo mówiła, że chce na naszą robotę z bliskości popatrzeć; ale wszystko jedno, jak zobaczyłem, że pani tu siedzi, jakby mnie słońce przed oczami zaświeciło…", + "94713": "— Przecież dziś słońce nie tylko świeci, ale aż prawie oślepia — z łuną rumieńca przepływającą po czole jej i policzkach zaśmiała się Justyna.", + "94714": "Można by myśleć, że twarz Jana od jej śmiechu sposępniała.", + "94715": "— Pani żartuje — opuszczając ręce rzekł ciszej.", + "94716": "— Bo to on prawdę mówi — wmieszała się stara podnosząc się znów znad zboża i obok syna stając. — Tydzień już dziś, jak do niego przyszłam, i ciągle patrzę, jaki to zasęp na niego padł. Taki pochmurny zrobił się, że podczas przez całą godzinę gęby ani razu nie otworzy. Wszystko robi, co trzeba, owszem, ale smętliwie… ani pożartuje, ani zaśpiewa, a jak spytam się: „Co tobie takiego, Janku?” — to mówi: „Bo to mnie, mamo, ciemno robi się w oczach…”", + "94717": "— Co tam o tym gadać, mamo! — z niezadowoleniem przerwał Jan — chodźmy lepiej do roboty.", + "94718": "Łokciem czyniąc ruch taki, jakby odtrącić go chciała, z nogi na nogę przestępując, głową kręcąc, filuternie oczami błyskając, tajemniczo szeptać zaczęła:", + "94719": "— Owszem. Ja wiem, skąd ten zasęp na niego przyszedł i dla jakiej przyczyny ciemno mu robi się przed oczami. Bo to trzydzieści lat ma i bez kochania żyje. Żenić się czas…", + "94720": "— Co tam o takich rzeczach gadać! — z żywością tym razem i gniewnym błyskiem oczu przerwał Jan.", + "94721": "— Owszem, czemu nie gadać? — żywo poruszając rękami i głową zagadała stara. — Bo to, widzi panienka, z Jadwiśką Domuntówną tak jak prawie od dzieciństwa lubili się… stryj tego tylko czeka, żeby pobłogosławić… i jej dziadunio pobłogosławi…", + "94722": "— Chodźmy do roboty, mamo! — wykrzyknął prawie chłopak.", + "94723": "— Owszem, dziewczyna jak raz dla niego para… pracowita, poczciwa, śliczna… i aktorka… Bo to całe gospodarstwo na nią po dziaduniu spadnie, a mówią, że może i z pięć tysięcy rubli warte…", + "94724": "Daremnie tym razem odtrącała go łokciem: silnie, żelazną niby obręczą syn ramię jej ścisnął.", + "94725": "— Bo to — próbowała mówić jeszcze — był taki czas, że pomiędzy nimi zaczynało się już kochanie…", + "94726": "Ale teraz twarz Jana od brzegu włosów aż po ogorzałą szyję krwią nabiegła i z turkusowych jego oczu sypały się błyskawice.", + "94727": "— Niech mama lepiej żąć idzie, co głupstwa ma wygadywać! — krzyknął i ku na wpół zżętemu zagonowi ją pociągnął, sam także ku wozowi odchodząc.", + "94728": "Wesoła baba wybuchnęła głośnym śmiechem.", + "94729": "— Bo to wstydliwy zrobił się! O kochaniu i żenieniu się ani przypomnieć nie pozwala. Wszystko jedno, w czasie ożenisz się!", + "94730": "— A jak nie ożenię się?… Otóż pewnie nigdy nie ożenię się! — czapkę na ściernisko rzucając i snop z ziemi podnosząc zawołał. — Jeszcze tego nie było, żeby mnie kto do czego przymusił!", + "94731": "Hardo głowę podnosił, usta wydął i gdy silnymi, namiętnymi ruchami snopy na wóz rzucać zaczął, łatwo było uwierzyć w to, że dumę i wolę swą miał. Nietrudno byłoby także wyczytać z jego twarzy ten zasęp i tę smętliwość, o których opowiadała jego matka. Pod okrywającą je czerwoną ogorzałością policzki jego schudły i wydłużyły się nieco, a gdy uspokojonymi już i prawie rytmicznymi ruchami snopy na wóz rzucając zamyślił się, na czoło jego znacznie bledsze od policzków wybiegła gruba, poprzeczna zmarszczka.", + "94732": "Po chwilowych rozmowach znowu na łanie zapanowała praca milcząca i gorliwa. Lekkie przedwieczorne wiatry muskać poczęły wierzchołki niezżętych jeszcze zbóż i urywanymi akordami szmeru wtórować temu suchemu, monotonnemu, nieustannemu szelestowi, jaki wydawały łamiące się pod sierpami kłosy i z ziemi podnoszone snopy. W tym szeleście i w tych szmerach postacie żniwiarek, różnobarwne, milczące, wysokie i niskie, grube i wysmukłe, prostowały się co chwilę i w tył nieco odgięte podnosiły w rękach garście długich, kłosistych łodyg, które na rozciągniętym powróśle złożywszy, znowu ku ziemi przypadały. Czasem ta lub owa szybkim ruchem rękaw odzieży po spotniałym czole przesunęła lub odetchnęła głośno. Do stóp im wraz z kłosami upadały różowe kąkole, pąsowe maki i szafirowe bławatki; za nimi niskie, liliowe grochy, drobne rumianki, kosmate kotki zostawały nietknięte śród ostrych kolców ścierni; spod ich rąk niekiedy wznosił się i w powietrzu igrał biały puch przekwitłego brodawnika; przed nimi, o kilka czasem kroków od pochylonych ich głów, zrywał się ptak spłoszony i przelęknionym lotem przerznąwszy powietrze, nie wiedzieć gdzie, może w gęstwinie zbóż jeszcze stojących przepadał.", + "94733": "Na kilku snopach w jednym miejscu złożonych Justyna siedziała w zamyślonej postawie, z twarzą na dłoń spuszczoną. Uważnie, ciekawie przypatrywała się ruchom pracującego przed nią mrowiska ludzi. Ona także od dnia tego, w którym po raz pierwszy weszła do zagrody Anzelma i Jana, od wieczoru tego, w którym wraz z nimi wróciwszy z parowu Jana i Cecylii, pod dachem ich parę wieczornych godzin spędziła, odbywała podróż po kraju nieznanym. Przedtem w bezpośrednim jego sąsiedztwie żyjąc, wiedziała o nim to tylko, że istnieje, i wiedziała to w sposób obojętny, niewyraźny. Teraz przenikała w coraz dalsze jego głębie. Jak imion i dziejów wielu z tych roślin dzikich i pachnących, po które zawsze sięgała chciwie okiem i ręką, tak imion i dziejów wielu z tych ludzi już się nauczyła. Ta podróż po kraju natury, ku któremu zawsze pociąg czuła, i ludzi, których dotąd nie znała, budziła jej ciekawość i zajmowała umysł. Jak bujne kwiaty, rzeźwą rosą operlone i nieskończoną ilością barw jaśniejące, te poznawane z bliska widoki, prace, dzieje wpadały do tej wielkiej, ciemnej pustki, którą od dawna widywała ona, ilekroć przymknąwszy oczy patrzeć usiłowała w siebie i swoje życie. Teraz pełnym, bystrym, na wszystko uważnym okiem patrzała na to, co działo się przed nią. Czasem napełniało ją wielkie rozradowanie podnoszące się, kto wie skąd? Może z łanów złotych, ze ścierni przetykanej kwiatami, z powietrznych ruchów sprawianych przez skrzydła ptasie i powiewy nadrzecznych wiatrów. Czasem wspaniała, choć prosta malowniczość widoku uderzała w nią falą zachwycenia, w której prostowała ona swą kibić tak, jakby sama, na wzór żniwiarek podnoszących w rękach kłosiste więzie, wnet powstać miała i niecierpliwie czy błagalnie nad głową wyciągnąć puste swe dłonie. Były też chwile, w których nieustający, suchy szelest kłosów wydawał się jej mową ziemi. Nie darmo dawny jej kochanek wspominał o jej dawnych marzeniach i zapałach. Była do nich skłonna i teraz, bo pochylona, z blaskiem w oczach i uśmiechem na wpółotwartych ustach wsłuchując się w szepty ziemi uczyniła ruch taki, jakby zaraz zsunąć się z niskiego siedzenia swego i do jej łona przypaść miała.", + "94734": "Pod rękami coraz gorliwiej pracujących żniwiarek szelest kłosów stawał się coraz głośniejszy, coraz żwawiej rzucane snopy upadając na wozy wydawały głuche, szemrzące stuki… Od ziemi oblanej wonią świeżej słomy i okrytej ścierniskiem wyhaftowanym w drobne kwiaty Justyna podniosła twarz, zbladła nieco, zesztywniała, przez kilka minut postarzałą o lat kilka, ze źrenicami przygasłymi, które wilgocią zachodziły. Z dziwnym zmieszaniem, jakby nagle uczuła się w tym miejscu gościem natrętnym, istotą obcą i niepotrzebną, chwastem w kłosy wplątanym, uczyniła ruch do powstania. Usiadła jednak znowu i zmieszane, niespokojne spojrzenia rzucała dokoła siebie. Jedno z tych jej spojrzeń spotkało się ze stojącą w pobliżu, znieruchomiałą postacią Jana. Od kilku minut już robotę swą przerwawszy, u samego woza do połowy snopami napełnionego stojąc, wpatrywał się on w Justynę z takim wytężeniem, że aż głowę podawał naprzód, a na białe czoło wystąpiła mu znowu gruba, poprzeczna fałda. W rękach jego długie widły ukośną linią opuszczały się ku ziemi, badawcza ciekawość znieruchomiała i pogłębiała błękitne jego źrenice. Nagle widły mu z rąk wypadły i namiętnym niepokojem zadrgały rysy. W mgnieniu oka znalazł się przy niej, pochylił się, uczynił ruch taki, jakby rękę jej chciał pochwycić, lecz tylko przyciszonym głosem przemówił:", + "94735": "— Co pani takiego? Taka pani raptem zrobiła się smętna? Aż łzy w oczach stanęły… Dla jakiej przyczyny?…", + "94736": "Wyrazy, śpieszne zrazu, prawie gwałtowne, stopniowo miękły mu w ustach, prawie mdlały.", + "94737": "— Może nadmiar śmiały jestem? — dokończył bardzo cicho.", + "94738": "Podniosła na niego oczy napełnione blaskiem i łzami i cicho odpowiedziała:", + "94739": "— Po co ja tu między wami? Wstyd mi! Taki wstyd!… Poszłabym sobie, ale i w domu także nic… nic…", + "94740": "Umilkła, lecz on chciwie jeszcze słuchał chwilę, a potem z tą głęboką bruzdą, która w ostatnich dniach na czole jego zjawiać się zaczęła, wyprostował się i przed nią stanął. Nie wydawał się wcale zdziwiony, tylko w zamyśleniu, ze wzrokiem w ziemię utkwionym końcami palców dotykał czoła. Potem milcząc zrobił parę szerokich kroków, pochylił się nad matką, szepnął do niej słów kilka, a gdy do Justyny powrócił, sierp trzymał w ręku. Ona podniosła się z niskiego siedzenia swego i przed nim stanęła. Przez kilka sekund patrzali sobie w oczy, jakby wzajem myśli swe odgadnąć usiłowali, potem Jan śmiałym ruchem głowę podniósł i podając Justynie sierp, w którym słońce krzesało srebrne błyskawice, z cicha wymówił:", + "94741": "— Proszę!", + "94742": "Z pochyloną trochę głową wyciągnęła rękę i z poważnym na ustach uśmiechem połyskujące narzędzie z ręki jego wzięła.", + "94743": "Na całe ściernisko pokryte mrowiskiem istot ludzkich, na cały ten łan szumiący upadającymi kłosami, rozległ się dźwięczny, donośny, pełną drżeń i uśmiechów radością nabrzmiały głos Jana:", + "94744": "— Mamo! Proszę tutaj! Mamo! Mamo! Proszę!", + "94745": "Żwawa, wesoła kobieta w perkalowym czepku na siwiejących włosach biegła już ku Justynie, rękami machając i językiem trzepiąc:", + "94746": "— Dobrze, panieneczko! Dobrze, robaczku! Owszem. Bo to i nie bardzo trudna robota! Kiedy ja stara mogę, to dla jakiejże przyczyny nie mogłaby młoda? Nie święci, panieneczko, garnki lepią… Owszem… proszę tylko nachylić się, popatrzyć, a potem i samej spróbować…", + "94747": "Antolka, Elżusia, dwie inne jeszcze dziewczyny wyprostowały się na zagonach i z uśmiechami, z niedowierzaniem, ale bez zdziwienia, patrzały na schylającą się ku zbożu pannę, w sukni z takiegoż perkalu, jak ten, z którego uszyte były ich kaftany, ale modnie skrojonej i przybranej, a obcisłością swą rysującej wydatnie kibić wysoką, silną i kształtną. Nagle przysadzista Elżusia zawołała:", + "94748": "— Bardzo słusznie! Panienka żąć może tak, jak i my… jeszcze prawie silniejsza od nas… tylko gorset zdjąć trzeba, bo w nim i godziny wytrzymać nie będzie można…", + "94749": "— Bardzo słusznie! — chórem zaśmiało się kilka kobiecych głosów i, rzecz dziwna, z kilku par oczu trochę złośliwe i pogardliwe wejrzenia strzeliły na obcisły i wyraźnie rogi gorsetu zdradzający stanik Justyny.", + "94750": "Z ognistym rumieńcem Justyna pochylała się ku ziemi obok matki Jana.", + "94751": "— Jutro niedziela — rzekła z cicha — ale pojutrze przyjdę wcześnie i ubiorę się stosownie, a dziś, tymczasem, proszę mi pozwolić choć trochę… ile będę mogła…", + "94752": "— Owszem, robaczku, dobrze! — zagadała stara — bo to nie słuchaj tego, co te sroki kraczą! Taka sama ty dobra, panieneczko, jak i one, tylko w poniedziałek kaftan sobie taki luźnieńki, szerokieńki włożysz i jak zaweźmiem się, to we dwie z dziesięć kop użniem Jankowi… Owszem…", + "94753": "Jan teraz znajdował się na wozie, w połowie snopami napełnionym, a że więcej już snopów do zbierania nie było, stojąc na tym kłosistym, żółtym, sprężyście pod stopami jego uginającym się posłaniu, ze ścierniska zjeżdżał na drogę. W tej samej chwili z drogi na ściernisko wjeżdżała Domuntówna. Przestrzeń paru morgów przedzielała dwoje tych ludzi, których postacie na wozach stojące, jednostajnie wysokie, wyprostowane i silne przypominały ścigających się na arenach klasycznych atletów. Śnieżna białość jego koszuli na błękitnym tle powietrza odpowiadała gorącej różowości jej kaftana. Jego włosy w słonecznym blasku miały złotawą płowość zaczynającego dojrzewać żyta; jej bujna roztargana kosa wydawała się snopem gorąco brunatnej pszenicy. W takim od siebie znajdowali się oddaleniu, że rozmawiać z sobą nie mogli. Jednak dziewczyna w stronę jego wozu, z wolna jeszcze toczącego się po zagonach, patrząc rozpoczęła rozmowę taką, którą prowadzić z sobą od najmłodszych lat swych byli zapewne przywykli, która płynęła górą, nad złotym łanem i pochylonym nad nim mrowiskiem ludzi, w powietrzu czystym, gorącym, rozchodząc się czystą, rozgłośną nutą pieśni:", + "94754": "O góro! O góro! Zielony lesie!", + "94755": "O drzewa zielone, liście spadające!", + "94756": "O serce strwożone, do ciebie pragnące!", + "94757": "O góro! O góro! Zielony lesie!", + "94758": "Jan Bohatyrowicz, skręcając na drogę brzegiem ścierniska sunącą, męski swój głos połączył ze śpiewem dziewczyny, w której stronę przecież nie patrzał. Jechał powoli i twarz obracał ku temu zagonowi, na którym obok białego czepka jego matki pochylała się młoda kobieca głowa, czarnymi warkoczami owinięta. Do niej, dla niej, o niej śpiewał:", + "94759": "Jak drzewo od mrozu pęka lub usycha,", + "94760": "Tak serce do ciebie śmieje się, to wzdycha,", + "94761": "O góro! O góro! Zielony lesie!", + "94762": "Jak kwiatek na słońcu kwitnie lub więdnieje,", + "94763": "Tak serce do ciebie pali się, to mdleje,", + "94764": "O góro! O góro! Zielony lesie!", + "94765": "Umilkł, a Domuntówna czystym, silnym kobiecym kontraltem sama ciągnęła:", + "94766": "O drzewa zielone, liście spadające,", + "94767": "O serce strwożone, do ciebie pragnące,", + "94768": "O góro…", + "94769": "Strwożone może było jej serce, bo głos jej zemdlał i na zatrzymanym wozie stała nieruchoma, na ten sam punkt łanu patrząca, ku któremu Jan z dala jeszcze twarz zwracał i wzrok wytężał. Z drogi, z daleka już, ale wyraźnie i rozgłośnie znowu na łan zleciały i po nim płynęły długie, namiętne dźwięki pięknego głosu Jana:", + "94770": "Jak słowik na drzewie zaczyna swe pienie,", + "94771": "Zasyłam do ciebie serdeczne westchnienie,", + "94772": "O góro! O góro! Zielony lesie!", + "94773": "O piękna kalino, prześliczna malino,", + "94774": "Najdroższa z klejnotów ma luba dziewczyno,", + "94775": "O góro! O góro! Zielony lesie!", + "94776": "Odchodzę od ciebie, tyś zawsze mi w oczach,", + "94777": "I w myśli, i w sercu, i we dnie, i w nocy.", + "94778": "O drzewa zielone, liście spadające,", + "94779": "O serce strwożone, do ciebie pragnące…", + "94780": "O góro… o góro…", + "94781": "Wesoła baba, w białym czepku nad Justyną schylona, błyskając oczami gadała:", + "94782": "— Bo to, widzi panienka, on pierwszy śpiewak w okolicy, a ona pierwsza śpiewaczka. I na gitarze dziadunio ją grać nauczył… Zimową porą, jak cała młodzież zejdzie się wieczorem do takiego domu, w którym największa jest świetlica, tańczą sobie, a jak nie tańczą, to Jadwiśka gra na gitarze, a mój Janek śpiewa… Owszem. Niech kochają się robaczki, niech kochają się! Niezadługo pewnie i pobiorą się… bo to słońce pierwej wzejść musi, nim dopiekać pocznie… Tak i kochanie zaczyna się pomaleńku, niby to jest, niby to nie ma, aż dopiecze i do ołtarza doprowadzi! Ha, ha, ha!", + "94783": "W tej chwili Justyna, która pod dyrekcją starej kilkanaście już garści żyta z trudnością i niezręcznie zżęła, ostrzem sierpa drasnęła się w rękę. Może sama przed sobą nie umiałaby zdać jasnej sprawy, dlaczego przy słowach i chichocie matki Jana ostre narzędzie drgnęło w jej silnym i bynajmniej jeszcze niezmęczonym ręku. Draśnięcie było niewielkie i kilka tylko kropel krwi wystąpiło na ogorzałą, lecz delikatną skórę jej ręki; przecież wydało się jej, że ból dolegliwy uczuła, nie w ręku jednak, lecz w piersi. Tak jak tamte wszystkie robiły, wyprostowała się i dużą garść kłosistych łodyg w dłoniach podniosła, aby je za sobą na zagonie złożyć. Ale mimo woli wzniosła ręce wyżej, niż to czyniły tamte, i w tej postawie nieruchoma przez chwilę została. Myślała, że istotnie ta para ludzi młodych, silnych, jak poranek wiosenny świeżych i żadnym, zda się, południowym pyłem życia nie dotkniętych, stworzona była dla siebie. Nadejdzie południe i piekące kochanie zaprowadzi ich do ołtarza, przed którym staną czyści i szczerzy, aby potem przez długie lata razem żyć w tym domku pod sapieżanką albo w tamtym pod lipami, który ona jemu bogatym wianem wniesie, razem tę ziemię złotymi plonami okrywać i razem je zbierać, a w zimowe wieczory przy szumie nadniemeńskich wiatrów i bieli śniegiem okrytych rozłogów, przy blaskach księżyca srebrzących bór odwieczny i brylantami szronów okryte ściany parowu, dźwiękami gitary i dwu swych połączonych głosów napełniać białą świetlicę.", + "94784": "— Bo to panienka skaleczyła się! — zabrzmiał głos gadatliwej baby. — Boże Przenajświętszy! Ale to nic! To z nieuzwyczajenia! Ha, ha, ha! Nim panienka za mąż wyjdzie, zagoi się! Ha, ha, ha! Ej! Bo to panienka i sama na paluszek swój nie dmucha, kiedy znowu do roboty bierze się! Owszem! To tak prawie, jak ja. Kiepkują ze mnie ludzie, że kochliwa jestem, ale o to mnie bynajmniej! Za toż o lenistwo nigdy na ludzkie języki nie padałam! I w swojej chacie wszystko zrobię, i synkowi na pomoc przybiegnę! Wiele zaś razy sierpem albo nożami do krajania zielska, albo tam czym innym ręce sobie pokroiłam, to by już tego i Bóg Przenajświętszy nie zliczył. A przy kochaniu wszystko dobrze. Tak i panience rączka zagoi się, jak tylko luby pocałuje. A czy jest luby?", + "94785": "— Nie ma — z uśmiechem odpowiedziała Justyna.", + "94786": "— Oj, to źle! Trzeba, żeby był! Ale ja cościś słyszałam, że i był… tylko… niestały! Bo to ludziom gęby nie zatknąć. Gadali! A ja, owszem, dziwowałam się temu panu, że takiej ślicznej panienki nie wziął… i Jankowi za przykład stawiałam: „Nie bądź ty taki, synku! Jadwiśki swojej nie porzucaj!” A on jak ofuknie: „Ja — mówi — nic Jadwiśce nie przyrzekał, a ten pan tej pannie przyrzekał i nie dotrzymał. A kiedy tak, to on jest prawie łajdak i do tego jeszcze głupi, bez oczów, bo panna śliczna i taka po nim teskliwa, że mnie, zdaje się, łój roztopiony do serca kapie, kiedy ją gdzie obaczę!” Ot, jaki on! do mnie przyrodził się… czuły i taki romansowy…", + "94787": "Ciemną, mnóstwem istotnie śladów skaleczeń okrytą ręką oczy sobie otarła, bo zawsze płakała albo przynajmniej na płacz się jej zbierało, ilekroć o rzeczach czułych i romansowych mówiła.", + "94788": "W tej chwili na brzegu ścierniska rozległo się pozdrowienie, męskim głosem wymówione:", + "94789": "— Dopomóż Boże!", + "94790": "— Dziękujemy! — odpowiedziało kilka męskich i kobiecych głosów, a matka Jana wyprostowała się i rękę na kłębie opierając zaśmiała się do przybyłego całym rzędem swoich białych zębów.", + "94791": "— Pan Fabian widać do hrabiów zapisał się, kiedy w taki roboczy czas spaceruje sobie. Owszem. Bo to wygoda w chacie wielką gromadę mieć. Żonka i dzieci wszystko zrobią, a ociec muchy po drogach łapie, ha, ha, ha!", + "94792": "Na brzegu ścierniska rumianością rydza jaśniała twarz Fabiana, szorstkim wąsem zjeżona i parą małych, bystrych oczu połyskująca.", + "94793": "— Ot, i poruszyła baba rozumem jak cielę ogonem! — z wolna postępując naprzód odkrzyknął. — U pani Starzyńskiej zawsze gęba wiatrem nabita… Kiedyż to ja od pracy ubiegałem? A że dziś przy robocie nie stoję, to z przyczyny takich interesów, których taka głowa, jak pani Starzyńskiej, pojąć nawet nie zdoła. Teraz zaś idę do moich snopków, co pod laskiem na mnie czekają, i tu zaszedłem dla obaczenia, wiele mego żyta na przyszły tydzień pozostanie.", + "94794": "— Nic, tatku, nie pozostanie! Wszyściutko dziś zeżniem! — zawołała Elżusia.", + "94795": "— Taki koniec, że bez jegomościa obeszło się i jednego naszego kłosa na tym kawałku dziś nie pozostanie! — zaśpiewała matka rodziny.", + "94796": "Rodzina ta, z dwu kobiet i czterech mężczyzn złożona, już i przedtem gorliwie pracowała, ale wraz z nadejściem zwierzchnika swego gorliwość tę zdwoiła. Nawet wielki, pleczysty Julek, który przedtem stanął był na zagonie jak słup nieruchomy i sennym, tęskliwym wzrokiem w stronę Niemna patrzał, teraz z podniesionymi ramionami, głośno sapiąc i bardzo pośpiesznie widłami snopy z ziemi podnosił i układającemu je na wozie bratu podawał. Fabian coraz dalej po ściernisku powoli i z powagą postępował, a na widok kilkunastu swych zagonów zupełnie już ze zboża obranych z widocznym zadowoleniem kępką sterczących wąsów poruszał. Puszył się zaś coraz więcej, szerokie, czerwone ręce w kieszeniach czarnych spodni zatopił i coraz dumniej po tej części państwa swego kroczył, na której tak pomyślnie gospodarowała jego rodzina. Wtem stanął, rękę z kieszeni wyjął i czyniąc z niej sobie nad oczami daszek, w stronę dwojga ludzi samotnie u brzegu ścierniska pracujących patrzał.", + "94797": "— Hej! Ładyś! — na całe ściernisko rozległ się krzyk jego popędliwy i głośny — a czyje to żyto żonka twoja sierpem zaczepia? Niby to na swoim zagonie żnie, a obok rosnące skubie! Bóg mnie ubij na ciele i duszy, kiedy te chamy ćwierci mego prawowitego zagonu nie spustoszyli!", + "94798": "Krew zalała mu czoło, policzki i nawet białka oczu, które niepohamowaną złością zagorzały. Na widok szkody dobru jego wyrządzanej powaga jego i pycha zniknęły w mgnieniu oka i tak lekki, jakby miał lat dwadzieścia, z pięściami tak zaciśniętymi, jakby na śmiertelnego wroga godził, biegł, leciał prawie, zagony przeskakując i wysoko za sobą podrzucając ciężko obute nogi. Żona i córka jego żęły dalej, ale dwaj dorośli i dwaj niedorośli synowie, przerywając robotę swą, patrzali za nim z widocznym przestrachem w oczach, któremu jeden z nich tylko, zapalczywy i także do gniewu skłonny Adam, nie uległ. On także na widok szkody zbożu ojcowskiemu wyrządzonej gniewem zapłonął i na wozie pełnym snopów stojąc, z brwiami ściągniętymi i oczami błyskającymi, cały podał się naprzód, do skoku i rzucenia się ojcu z pomocą gotowy. W połowie drogi Fabian stanął, ku synom się zwrócił i obu rękami machnąwszy, z całej piersi jeden tylko wyraz im rzucił:", + "94799": "— Gomuły!", + "94800": "Dwa zagony jeszcze przeskoczywszy, znowu obejrzał się i krzyknął:", + "94801": "— Harbuzy!", + "94802": "Znowu poskoczył naprzód i raz jeszcze krwistoczerwoną twarz swą odwracając wrzasnął:", + "94803": "— Z dopustu bożego durnie!", + "94804": "Adam z wozu skoczył; niedorosłe chłopcy, z których jeden lat piętnaście, drugi siedemnaście liczyć mógł, sierpy na ziemię rzucili i wszyscy trzej wielkim biegiem puścili się za ojcem. Czas też był, aby z pomocą mu pośpieszyli, bo młodszy o lat kilkanaście, barczysty Ładyś i żona jego, wysoka, muskularna, z wielkimi rękami, choć z wychudłą twarzą kobieta, z krzykiem też, z pięściami i widłami na spotkanie napastnika biegli. Adam z wozu zeskakując widły z rąk Julka pochwycił. Dwie minuty zaledwie od rozpoczęcia się sporu minęło, gdy na ściernisku, tuż przy zagonie Fabiana, który stał się kością niezgody i którego brzeg istotnie przez sierp Ładysiowej żony w dziwne zęby i wykąsy poszczerbionym został, powstał kłąb zwikłanych z sobą ciał ludzkich, strasznymi krzykami buchający a ramionami i widłami na kształt miotanych przez wicher skrzydeł młyńskich rozmachany. Żniwiarki z sierpami w opuszczonych rękach na zagonach stanęły i w stronę bójki zwróciły twarze z przelęknionymi oczami i porozwieranymi ustami. Widowiska takie nieczęsto zdarzać im się musiały, skoro czyniły na nich silne wrażenie. Zdarzały się jednak; bo i teraz niektóre szeptały pomiędzy sobą, że może Fabian Ładysia tak zbije, jak dwa lata temu zbił Klemensa, który mu łączkę spasał, albo sam okaleczony zostanie tak, jak mu się to zdarzyło w wypadku jakimś, w którym innemu sąsiadowi swemu przez pomstę za jakąś ubligę drogę zaorał.", + "94805": "— Bo to — zagadała matka Jana — on i sam krzywdy ludziom robić umie… Te pólko Jankowe był już sobie przywłaszczył, kiedy Janek był mały, a Anzelm chory, aż go, owszem, procesować musieli…", + "94806": "— Pani Starzyńska bardzo już wszystko pamiętająca — zajęczała żona Fabiana, która tak drżała, że aż zęby jej głośno uderzały o siebie. — A taki koniec, że ten Ładyś, złodziej, na wszelki kłosek, na wszelką trawinkę cudzą przymiera z chciwości.", + "94807": "— Bardzo słusznie! Z chamką ożenił się i sam schamiał, a teraz ojca jeszcze skaleczy! — popędliwie krzyknęła Elżusia. — Julek! — krzyczała dalej rozpaczliwie, oglądając się na wszystkie strony. — Julek! Biegaj ojcu pomagać!", + "94808": "I zaraz czerwone ręce załamała.", + "94809": "— Bardzo słusznie! — jęknęła. — Uciekł.", + "94810": "— Owszem, bo to na Niemen drapnął! Ha, ha, ha! — roześmiała się Starzyńska.", + "94811": "Istotnie, widać było z dala ogromnego, rudego chłopca biegnącego co sił przez ogrody i podwórka okolicy ku rzece. Z głową w tył odrzuconą, z miotającymi się w obie strony ramionami, przeskakiwał niskie płotki i pędem strzały obiegał domy, a za nim biegł też, pod płotkami prześlizgiwał się, zagony ogrodów przeskakiwał radośnie i rozgłośnie skomlący Sargas.", + "94812": "Ale wrzawa kłótni przyciągnęła kilku ludzi z pobliskich łanków; Jan także, który na ściernisko pieszo już wrócił, z gniewnie ściągniętymi brwiami biegł ku walczącym. Po cichym przed chwilą polu rozlegały się krzyki trwogi i oburzenia.", + "94813": "— Pozabijają się! Wstyd! Obraza boska! Biją się jak chamy! Fabian, upamiętaj się! Ładyś, rzuć widły!", + "94814": "W kilka minut walczący rozbrojeni i rozłączeni zostali; napastnicy sapiąc i jeszcze krzycząc na swe zagony odchodzili; napastowani, z głośnym płaczem kobiety i dziecka, zjeżdżali ze ścierniska na swym mizernym, jednokonnym wozie, na którym siedział Ładyś w podartym nieco odzieniu i ze śladami uderzeń na twarzy. Rozjemcy pośpiesznie do pracy wracali. Jan oddając Adamowi widły, które mu z rąk był wydarł, ocierał pot z twarzy, okrytej wyrazem goryczy i pogardy.", + "94815": "— Oj, wy, wy, złośniki, drapieżniki, wstydu w oczach i Boga w sercu nie mający! — głośno i z gniewem do Fabiana i synów jego mówił. — Czy wy psu oczy sprzedali, żeby takie rozbójnictwa i awantury wyrabiać? I za co? Dla jakiej przyczyny? Za garść żyta…", + "94816": "— Nie garść, ale pół zagona! — krzyknął Fabian — a ty w cudze garnki nie zaglądaj, żeby czasem na twojej głowie nie pękły! Ot, z dopustu bożego pośrzednik i jednacz jaki!", + "94817": "Zaperzony był jeszcze, na czole miał czerwoną szramę, około nasrożonej kępki włosów siną plamę; jednak ze zmieszaniem na twarzy coś około wozu swego poprawiał i oczu nie podnosząc, coraz ciszej mruczał:", + "94818": "— Kruk z rodu złodziej! Bodaj go marnie zabito, chama tego! Bodaj on na psa zszedł!", + "94819": "Adam na wóz wskakując, jak piwonia czerwony, krzyczał:", + "94820": "— Kto hrabia, dla tego pół zagona nic nie znaczy, ale ubogiemu i prosiątko drogie! Jan arystokrat, to może swoje darowywać, ale my biedne mrówki, które swój gniew mają, gdy krzywdy ponoszą!…", + "94821": "Jan parsknął szczerym, głośnym śmiechem.", + "94822": "— Oj, Adaś, Adaś! — wśród śmiechu tego wołał — chyba ty na morzu rozum swój zostawiłeś, kiedy takie głupstwa gadasz! Jakiż ja arystokrat? Ja tylko to wiem, że nijaki porządny gospodarz nie zubożeje, kiedy mu biedny człowiek jaką tam garść zboża zeżnie albo trawinę spasie, i materia do zwady, a osobliwie do takiego rozbójnictwa z tego wynikać nie powinna. Ale twój ojciec na wszelką pylinkę ziemi i na wszelkie ziarneczko mrze z upragnienia, a ty znów w tym roku sępa ludziom pokazujesz ze strachu, że cię w sołdaty zaraz wezmą. W cudze garnki zaglądać nie lubię, ale to wam powiedzieć musiałem. Bić się z wami ani z nikim, jak Bóg jest na niebie, nie będę, ale językiem nie poruszyć, kiedy takie haniebne postępki widzę, to już nijak nie mogę.", + "94823": "Głośno z gniewu i oburzenia sapnął, ręką machnął i wyzywającym ruchem czapkę na głowie przesunąwszy, na swoje zagony wrócił.", + "94824": "Nic już prawie na tych zagonach do robienia nie pozostawało; trochę stojących jeszcze na nich kłosów za krótki kwadrans upaść miało pod sierpami żniwiarek. Starzyńska mówiła o pszenicy, której zbieranie w poniedziałek zaczynać trzeba, bo tak już dojrzała, że wnet wysypywać się zacznie.", + "94825": "— Bo to panienka — gadała dalej — pewno już do nas drugi raz nie przyjdzie, takie grubiaństwo dziś obaczywszy. Nadmiar panienka przelękła się i już nawet uciekać chciała… ha, ha, ha!", + "94826": "Istotnie, hałaśliwy spór w polu wybuchający strwożył był Justynę tak bardzo, że sierp z ręki upuściła. Oprócz trwogi doznała może jeszcze i innych przykrych uczuć. Niesmak odmalował się był na jej pąsowych ustach, brwi ściągnęła i zdawać się mogło, że wzgardliwie na ten kłócący się i do bójki zrywający się motłoch ramionami wzruszywszy, spiesznie i zaraz odejdzie. Ale było to tylko mgnienie oka, po którym coś w sobie widocznie zwyciężała i nad czymś myślała. Z chciwą ciekawością patrzała na Jana, gdy usiłował rozbrajać walczących, i słuchała gniewnych jego wyrzutów, Fabianowi i synom jego czynionych. Teraz zupełnie spokojna, z twarzą od ciągłego pochylania się rozognioną, złożyła na ziemi garść użętego zboża i prostując się odpowiedziała:", + "94827": "— Alboż to tutaj tylko zdarzają się rzeczy niedobre i smutne? Wszędzie są takie, i daleko jeszcze gorsze, a jedyna różnica — w formie!", + "94828": "W słowach tych wypowiedziała myśl, która przed kwadransem zwyciężyła w niej przestrach i niesmak i od ucieczki stąd ją powstrzymała. Wypowiedziała ją po prostu, łagodnie, z lekkim wzruszeniem ramion głębokie przekonanie objawiającym.", + "94829": "— Z daleka patrząc — z mimowolnym, na Korczyn spojrzeniem dodała — można wyobrażać sobie, że tam, wyżej, nic złego ani brzydkiego nie ma, ale z bliska… jeżeli nie jedno, to drugie, i może jeszcze gorsze… jedyna różnica w formie!", + "94830": "Starzyńska w grube i pokaleczone, ale kształtne, suche ręce klasnęła i zawołała:", + "94831": "— Bo to panienka prawdę mówi. Owszem. Wszędzie znajdą się złe ludzie… tylko jedni inaczej, a drudzy inaczej złość swoją okazują… A Bóg najwyższy na jednym polu i barana, i kozła cierpi…", + "94832": "— Jaki ja kontenty, jaki ja kontenty, że pani tak sobie pomyślała — zabrzmiał obok Justyny głos Jana — a to już mnie do głowy przychodziło, że pani Bóg wie za kogo nas poczyta, może za rozbójników jakich…", + "94833": "Promieniał cały, śmiał się i nie wiedzieć czemu, pochyliwszy się nagle, kilka kwiatów ze ścierniska zerwał. Nie myślał o nich wcale, ale chciał ukryć płomienie, które mu czoło, policzki, uszy i aż ogorzałą szyję opłynęły. Z tym jeszcze powoli spływającym pożarem krwi i ze szczególnie przy nim odbijającym zamyśleniem w oczach powtórzył słowa Justyny:", + "94834": "— Jedyna różnica w formie… czyli że wszelakie charaktery wszelako bywają objawiane: u jednych pięknie, u drugich brzydko… ale to jest forma, czyli powierzchowność i znikomość, a prawdziwy walor człowieka w tym, co on we środku ma…", + "94835": "Zrozumieli myśl Justyny, wybornie ją zrozumieli oboje i syn, i matka. Antolka wpół gołębie, a wpół dziewicze swe oczy z ciekawością niezmierną i ze słodyczą głębokiego lubowania się ku Justynie wzniosła.", + "94836": "— Żeby to Justynka w poniedziałek bez gorsetu przyszła, tobyśmy może i cały dzień razem żęły… — szepnęła.", + "94837": "Przed dwoma już dniami zawarły pomiędzy sobą umowę, że wzajem po imieniu nazywać się będą.", + "94838": "— Bo to i robotnica tobie, Janku, przybyła! Facecja, dalbóg, facecja! Ha, ha, ha!", + "94839": "Głośnym, filuternym śmiechem, na wsze strony oczami błyskając, zaniosła się Starzyńska, a potem nogą o ziemię uderzając i szeroko ramionami rozmachując zawołała:", + "94840": "— A teraz, owszem, do roboty, dziatki! Bo to jeszcze jaki kwadransik i calutkie te pólko Jankowi ogolim! Żwawo, dziatki, żwawo! A i ty, Janek, za ten sierp chwycić się możesz, który Alżusia tam na zagonie rzuciwszy, sama za ojcem pobiegła! To nic, że takim wielkim mężczyzną wyrosłeś, swoim babom dopomóc nie wstydno! Żwawo, dziatki!", + "94841": "Wyrazem dziatki i nową robotnicę swą ogarniała. Żwawo wszyscy czworo rzucili się ku zbożu, żwawo i milcząc żęli; tylko raz Antolka zachichotała z mimowolnych stękań, które niekiedy wydzierały się z piersi Justyny. Justyna zaśmiała się tak głośno, jak nie śmiała się nigdy, i zaledwie oddychać już mogąc upewniać zaczęła, że wcale a wcale zmęczona się nie czuje, a Jan, z ogromną garścią zboża prostując się w całej swej wysokości, dziwnie w tej chwili poważnym i zamyślonym ruchem odgarniał z czoła opadające na nie włosy i w górę, wysoko, ku samym obłokom patrzał oczami napełnionymi srebrzystym światłem.", + "94842": "Wtem tuż za nimi rozległ się gwar kilkunastu grubych głosów, z którego wyróżnił się głos jeden, młodzieńczy, dźwięczny i wesoły, ze śmiechem i klaskaniem rąk wołający:", + "94843": "— Brawo, Justynko, brawo! Boże dopomóż robotnicy nowej! Jak się masz, Janku! Jak się ma pani Starzyńska! Brawo, Justynko, brawo!", + "94844": "Szczupłym, lecz giętkim ramieniem znad ziemi podniesiona Justyna zobaczyła młodego krewnego swego, Witolda, który z głośną, dziecinną prawie wesołością w śmiechu, w oczach i na promieniejącym czole kilka razy ją po zagonie okręcił.", + "94845": "— Dużoś nażęła? Długoś żęła? Czy naprawdę żąć umiesz? Przecież choć raz nie brząkasz na fortepianie i nie tułasz się po domu jak marek po piekle. Bo przecież na świecie każdemu coś robić trzeba! Prawda, Janku? Pamiętasz, Janku, jakeś mnie niegdyś z Niemna wyłowił, kiedym jeszcze malcem będąc pod sekretem przed Julkiem wybrał się na pływanie? Julek to pływać mnie uczył! A panna Antonina czy mnie nie poznaje? Przecież dwa lata temu, i przedtem jeszcze, ile razy zbieraliśmy razem grzyby i poziomki! Ale z ciebie, Justynko, zuch! Znudziłaś się klepaniem po klawiszach i romansowymi książkami i żąć poszłaś — brawo!", + "94846": "Śmiejąc się i w różne strony zwracając ściskał ręce Starzyńskiej, Antolki, Jana, który przyjaźnie i poufale śmiał się także, przypominając sobie, jak o lat blisko dziesięć młodszego od siebie Witoldka raz z wody wyciągnął.", + "94847": "— Czemu Witold nigdy do nas nie zajdzie? — z wyrzutem zapytał. — Do Fabianów ciągle chodzi i do Walentych, nawet u Ładysiów raz był, a o nas zapomniał.", + "94848": "— A kiedy twój stryj podobno chory i nie lubi widywać się z nikim! Ale zajdę, dziś jeszcze zajdę. Ja dziś na polu prawie cały dzień przesiedziałem, tam pod laskiem, i tak nagadałem się z ludźmi, że aż mnie język piecze…", + "94849": "Tu, jak swawolne dziecko, język z ust wysunął i wnet poskoczył za gromadą z kilkunastu mężczyzn złożoną, która minęła już ściernisko Jana i z gwarem grubych głosów postępowała drogą wzdłuż okolicy sunącą nieszerokim szlakiem.", + "94850": "Wieczór zresztą nastawał. Za okolicą i rzeką słońce połową ognistej tarczy iskrzyło się nad borem. Ostatnimi promieniami jego przeniknięty, kołami wozów i licznymi stopami ludzi podniesiony, złoty tuman pyłu owinął znowu długi szereg domostw i ogrodów, potężne grupy drzew rozłożystych, splątaną sieć płotków i ścieżek. Biały pas drogi i wszystkie ścieżki, podwórka, wąskie przejścia pomiędzy ścianami świrnów i stodół napełniły się powracającym do domów mrowiem ludzi i zwierząt. W powodzi zieleni i tumanie pozłoconego pyłu pojedynczo i gromadnie przesuwały się, krzyżowały się z sobą, tu ukazywały, tam znikały barwiste kobiece ubrania, głowy w czapkach, chustkach i warkoczach, twarze zmarszczkami pokryte, mizerne, smutne lub rumieńcami kwitnące i pomimo przebytego dnia ciężkiej pracy w wesołych uśmiechach ukazujące perłowe rzędy zębów, ale wszystkie ciemną brunatnością ogorzelizny obleczone i wszystkie lśniące od potu, zaledwie poczynającego wysychać na daleko bielszych niż policzki czołach. Powietrze huczało od gwaru ich głosów, od ryku krów, meczenia owiec, turkotu kół i szczekania psów. Słychać było głuche postękiwania kobiet usiłujących prostować zbolałe plecy pod odzieżą, na której ciemniały mokre plamy potu, i chichoty dziewcząt, którym niesione sierpy nie przeszkadzały w grubych i ciemnych rękach układać małych wiązanek lub wianków z zerwanych po drodze kwiatów. Słychać było cienkie głosy dzieci wybiegających na spotkanie matek, swawolne krzyki podrostków, gdakanie kur, gruchanie gołębi i pianie kogutów.", + "94851": "W zagrodzie Anzelma czerwone blaski słońca długimi szlakami kładły się na puszystym kobiercu po raz drugi podrastającej koniczyny i ukośnymi strzałami wślizgując się między gałęzie drzew, zarumieniały gęsto osypujące je owoce. Pszczoły ułożyły się już do snu w błękitnym tłumie przysadzistych ulów, za którymi w migotliwych światłach zachodu cicho stały rozłożyste wieczorniki i wysokie malwy. Ogród był pełen świegotu ptastwa i zapachu kwitnącej rezedy zmieszanego z ostrymi woniami mięty, piłowiei i bożego drzewka. Za gęstym listowiem stuletniej sapieżanki dwa okna w błękitnych ramach gorzały jak rozpalone rubiny. Przez otwartą na oścież bramę na szeroką, śladami kół zbrużdżoną i od dzięcieliny bielejącą drogę z rykiem i meczeniem wchodziły małe trzódki krów i owiec.", + "94852": "Pomiędzy drzewami Anzelm w grubej swej sukiennej kapocie i wielkiej baraniej czapce przechadzał się z Witoldem Korczyńskim zwykłym sobie powolnym krokiem, młodego swego gościa od drzewa do drzewa prowadząc. Od wielu już lat na robotę w pole nie wychodził, dla czego w okolicy nosił przezwisko hrabiego. Wszyscy jednak wiedzieli dobrze, że nie pracy unikał, lecz tłumu i gwaru, które znać sprawiały mu dolegliwą przykrość, bo ilekroć wśród nich się znalazł, wyraz niepokoju, bolesnego niemal rozdrażnienia okrywał jego zmęczone rysy i napełniał bladobłękitne oczy. Prawie z przestrachem w postawie i ruchach otulał się wtedy swoją kapotą, cofał się i usuwał. W zagrodzie swej za to cichy był jak otaczająca go tutaj cisza i od wschodu słońca aż do jego zachodu czynił wszystko, co do czynienia było: kosił, grabił, sadził, podlewał, grodził, dopatrywał bydła i owiec, a w zimie cepem bił o klepisko, heblem, piłą, młotkiem i siekierą pracował około ulów, parkanu i domu. Wszystko to robił powoli, lecz nieustannie z monotonnymi ruchami, w których tkwiło wieczne jakby zamyślenie duszy, daleko od obecnej rzeczywistości ulatującej. Dziś przez dzień cały z pomocą najętego parobka układał w stodole snopy przez synowca z pola przywożone, a gdy już snopów zabrakło, parobkowi po wodę zejść kazał do rzeki, sam zaś dopatrywał kasztana i gniadej, których Jan po raz pierwszy może w swym życiu sam nie dopatrzył, z gorączkowym pośpiechem na pole wracając. Wyszedłszy ze stajni Anzelm jak wryty stanął przed wrotami i z ręki daszek sobie nad oczami robiąc, w głąb ogrodu patrzał. Żółty Mucyk, z lisim pyskiem i ogonem, miotał się tam jak szalony, ujadając i zarazem trwożliwie cofając się przed wielkim, czarnym wyżłem, który poprzedzał dwóch środkiem ogrodu postępujących ludzi. Jednego z tych ludzi Anzelm poznał od razu. Był to fanfaron i elegant Michał, w ubraniu z dymki kanarkowego koloru, idący tu pewno w nadziei zobaczenia Antolki, do której od przeszłej zimy widocznym był aspirantem. Ale drugi… Tego drugiego poznał Anzelm wtedy dopiero, kiedy się znalazł przed nim o kilkanaście kroków, i nie poznał nawet, raczej domyślił się, kim on był, i mimowolnym, instynktowym ruchem otulając się kapotą, cofnął się nieco. W oczach jego zagrał bolesny niepokój, a cienkie, blade wargi ironicznym uśmiechem drgnęły pod płowym, siwiejącym wąsem.", + "94853": "— Korczyński — szepnął — młody Korczyński… Na co? Po co? Dla ja… ja…kiej przyczyny?", + "94854": "Jednak, tak jak i w ów wieczór, gdy po raz pierwszy zobaczył Justynę, krokiem powolnym, ale uprzejmie naprzód postąpił, gestem grzecznym i dwornym czapkę nad głową podnosząc. Zdawać się mogło, że pomimo cierpienia, jakie sprawiało mu wszelkie zetknięcie się z ludźmi — z tymi może szczególniej ludźmi — ukazywanie się wobec nich uprzejmym, nawet wytwornym za konieczność dla własnej swej osobistej godności uważał. Jak wtedy ręki Justyny, tak teraz śpiesznie ku niemu wyciągniętej dłoni Witolda końcami palców zaledwie dotknął i nie na gościa, lecz kędyś daleko patrząc przemówił:", + "94855": "— Nie spodziewałem się, nie spodziewałem się takiej promocji i ta… ta…kiego miłego spotkania!", + "94856": "— Widzi Witold — zaostrzonego wąsika pokręcając triumfująco zawołał przystojny, śmiały chłopak w kanarkowym ubraniu. — Czy ja Witoldu nie mówiłem, że będzie grzecznie i jak się należy przyjętym? A to Anzelm tak już za swoją dzikość na ludzkie języki padł, że Witold nijak do Anzelma iść nie śmiał. „Chcę, a nie śmiem” — powiada. Aż ja wziąłem, przyprowadziłem, zaznajomiłem, i koniec, i basta! A gdzież to panna Antonina?", + "94857": "I skoczył ku domowi, w którego sieni słychać było śmiejące się głosy i huk obracanych żaren. W małej, przyciemnionej sieni Starzyńska żwawo obracała okrągłym kamieniem żaren.", + "94858": "— Ot, tak, panieneczko, ot, tak, robaczku, okręcać trzeba i okręcać…", + "94859": "Siwiejące włosy spod białego czepka opadały jej na twarz rozognioną i spotniałą, ale po całodziennym żęciu nie wyglądała wcale mniej sprężystą i żwawą.", + "94860": "— O, ciężko! — zawołała Justyna, gdy kamienne koło zaturkotało pod jej rękami.", + "94861": "Oparty o odrzwia wysoki mężczyzna, którego śnieżna koszula bielała, lecz rysy znikały prawie w półzmroku sionki, śmiał się cichym, w głębi piersi szemrzącym śmiechem.", + "94862": "— Rączki już nadmiar zmęczone, niech już odpoczną sobie, te miłe, śliczne rączki… Do takiej pracy nie wzwyczajone.", + "94863": "Przez drzwi otwarte widać było kuchnię dość obszerną, w której po samym środku siedziała gromadka królików, tak ułaskawionych, że ludzkie głosy i kroki wcale ich nie płoszyły. Tylko w nierozwikłanej tej mieszaninie długich uszu i czarnej, białej, szarej szerści z dziesięć par oczu błyszczało na kształt czarnych paciorek w koralową oprawę ujętych. Przed niewielką kuchenną płytą, ogromnym kapturem osłoniętą, stała Antolka, cała w świetle rozpalonego w piecu ogniska. Złotawe blaski obejmowały jej wątłą, wysmukłą kibić, drobne rysy różowej twarzy i włosy pełne więdnących kwiatów. Stawiając na płycie garnek pełen wody nagle drgnęła. Kanarkowy kawaler, wybornie naśladując kukawkę, za plecami jej zawołał:", + "94864": "— Kuku! Kuku! Kuku!", + "94865": "— O Jezu! — zawołała i usta nieco wzgardliwie wydęła, choć w ciemnych jej oczach przebiegły wesołe błyski — czy to pan Michał nic dziś nie zmęczony, że aż tu jeszcze dokazywać przyszedł?", + "94866": "— Ja okropnie zmęczony! Oj, oj! Oj! jaki ja zmęczony! Chyba mnie panna Antonina usieść przy sobie pozwoli, bo jeżeli nie, to tak zaraz, hrym! I z wielkiego zmęczenia do nóżek padnę!", + "94867": "— Nie zapraszam i nie zabraniam — uśmiechnęła się dziewczyna — tylko ciekawość, dlaczego pan Michał na wieczerzę do domu nie idzie. Czy to pan zwykle wieczerzy nie jada?", + "94868": "— Kiedy ja biedny człowiek jestem, sierota bezżenny, i nie ma dla mnie komu wieczerzy gotować!", + "94869": "— A ciotka?", + "94870": "— E! Jaki tam smak w ciotczynej wieczerzy! Ja tu przyszedłem w nadziei, że na tę wieczerzę zaproszony będę, którą panna Antonina własnymi rączkami zgotuje. Czy mnie do tych przynależeć przeznaczono, którzy nadzieję za matkę sobie mają?", + "94871": "— Nie potwierdzam i nie zaprzeczam — filuternie odpowiedziała dziewczyna.", + "94872": "On podłużnymi, z szarą źrenicą oczami śmiało i razem czule na nią patrząc, dalej rozmowę ciągnął:", + "94873": "— A żebym ja był kotkiem, toby pani inaczej mnie przyjmowała, bo bardzo kotków lubi. No, to ja zrobię się kotkiem.", + "94874": "I z wiernością niezmierną przeciągłe miauczenie kotów naśladować począł. Na ustach coraz różowszej dziewczyny przelatywały i drgały uśmiechy. Spuszczała jednak powieki, wargi przygryzając.", + "94875": "— I kotka panna Antonina dobrym słówkiem pogłaskać nie chce? No, to ja siędę sobie na drzewie i przemienię się w płaczącego puchacza!", + "94876": "Siadł na ławce u pieca stojącej, głowę nisko zwiesił, ramiona u piersi skrzyżował, nogi daleko przed siebie wyciągnął i zaniósł się żałośliwym, a do złudzenia podobnym lamentem puchacza. Było to już więcej niż znieść zdołała powaga dziewczyny. Wybuchnęła takim śmiechem, że aż na ziemi pod piecem przysiadła.", + "94877": "— Ha, ha, ha, ha, ha! — dźwięcznym, nieposkromionym, szesnastoletnim chichotem śmiała się Antolka.", + "94878": "— Puha! puha! puha! — wtórował jej śmiechowi coraz zawziętszy i żałośniejszy krzyk puchacza.", + "94879": "W ogrodzie, w pełnym jeszcze słonecznych blasków świetle, Anzelm ogród swój gościowi ukazywał. Witold bacznie i z zajęciem oglądał młode drzewka, częste czyniąc uwagi nad niezupełnie dobrym ich hodowaniem. Tu gałęzie nie były obcięte, jak należało, gdzie indziej zbyteczne pędy pozostawione zostały, tam nie odjęto pąków, których istnienie wyniszczało drzewo. Anzelm ciekawie słuchał i uważnych, zamyślonych oczu nie spuszczał z twarzy Witolda. Twarz ta, ożywiona, nerwowa, z bladawą cerą i trochę zmęczonym czołem, tę miała właściwość, że jakimikolwiek były myśli, które w chwili jakiejś napełniały głowę młodego człowieka, płonęła w nich cała, jakby w łunie z wewnętrznego pożaru bijącej.", + "94880": "— Pan tego wszystkiego uczy się teraz — powolnym, monotonnym swym głosem zaczął Anzelm — i widać, że uczy się nieobojętnie. Ja bez żadnej nauki sadek ten założyłem, a i poradzić się także nie było u kogo. Toteż i dowiaduję się ze słów pana, że niejedną zrobiłem pomyłkę… Wierzę… wierzę… Nauka ludzkim czynnościom przyświeca…", + "94881": "Mówił z widocznym roztargnieniem, o czym innym myśląc, a wzrok jego coraz przenikliwiej i głębiej zatapiał się w twarzy młodzieńca. Nagle policzek na dłoń spuszczając, cicho szeptać zaczął:", + "94882": "— Ale jaki pan jest podobny do stryja swego, pana Andrzeja! Chryste, jakiż podobny! I czoło, i oczy, i głos, i mówienie, wszystko takie… jakby pan Andrzej z mogiły powstał…", + "94883": "Blade źrenice jego wejrzeniem pobiegły daleko, ku zaniemeńskiemu borowi, a potem znowu w twarzy Witolda utkwiły.", + "94884": "— Tylko — zaczął jeszcze — nie daj Boże panu takiego… lo… lo… losu!", + "94885": "Zająknął się dlatego może, że we wnętrzu swym zaraz słowom swym zaprzeczył. Podniósł pochyloną dotąd głowę, czapkę na niej poprawił, powoli wyprostował przygarbione plecy.", + "94886": "— Albo i nie — ze srebrnym błyskiem oczu poprawił się — albo i nie! Daj Boże każdemu dobremu tak żyć i tak umrzeć, choćby i przedwcześnie!", + "94887": "Serdecznym i zarazem ostrożnym jakby ruchem Witold w obie swe dłonie wziął jego rękę.", + "94888": "— Za drugie życzenie dziękuję! — wzruszonym głosem wymówił. — Życia bez wyższych uczuć i myśli nie chcę i wolałbym umrzeć z wielkim ogniem w piersi niźli z kamieniem lub mętną wodą żyć wieki!", + "94889": "Zrazu przy dotknięciu młodego człowieka Anzelm uchylił się nieco i zwykłym sobie trwożnym ruchem otulił się kapotą. Nie uścisnął też ręki Witolda, ale w słowa jego cały wsłuchany, usta w zdziwieniu otworzył i z cicha wymówił:", + "94890": "— Nie spodziewałem się… nie spodziewałem się już w swoim życiu mowy takiej słyszeć… Chryste! Czy ubici mogą drugi raz ożyć?", + "94891": "— Nie — zawołał Witold — oni sami śpią na wieki, ale uczucia ich i myśli krążyć nie przestają w przestrzeni i płonąć w powietrzu, aż wejdą znowu w żywych, młodych, silnych, kochających ziemię i ludzi!", + "94892": "— Amen! — dokończył Anzelm, po czym oba stali przez chwilę wzruszeni, milczący i wzajemnie w siebie wpatrzeni.", + "94893": "— Może być — zaczął Witold — że kiedykolwiek, gdy po skończeniu nauk do Korczyna wrócę, w wielu względach o pomoc pana prosić będę.", + "94894": "— Mnie? — zadziwił się Anzelm i cofnął się znowu trochę. — Ej, nie! — ze spokojnym już zamyśleniem mówił dalej — ze mnie już żadnej pomocy nikomu nie będzie. Lata sił ujmują i ubiegłej wody nie wrócisz. Ale to jest prawda, że kiedy pan w Korczynie osiędziesz, trudno będzie, trudno… uskuteczniać dobre zamiary. Mnie, w moim zaciszku siedzącemu, zdaje się podczas, że jakieś wielkie lody świat ten pokryły i zrobiło się na nim nadmiar już zimno. Z nieba na nas leje się pochmurność, a my w tej pochmurności tak jak prawie groch rozsypany, którego każde ziarnko toczy się po osobno i po osobno gnije… plonu nie wydając. Kiedyś to były między ludźmi insze myślenia i insze zamiary, ale wszystkie czasy mają swój czas i każda rzecz przed oczami człowieka jak woda ubiega, jak liść zwiędnięty żółknie…", + "94895": "— Dziwnie pan smutny jesteś i zdawać się może, że już o wszystkim dobrym zwątpiłeś — z palącą ciekawością w twarz mówiącego wpatrując się przerwał Witold.", + "94896": "Zamyślony uśmiech przewinął się po ustach Anzelma.", + "94897": "— Zasmęciłem się ja raz w życiu swoim tak, że i na zawsze smętny już ostałem, to jest prawda. Ale co do zwątpiałości, to bynajmniej! Widziałem ja, owszem, stare drzewa, co próchniały i waliły się po lasach, swoje przeżywszy, ale naokoło nich wychodziły z ziemi latoroście zielone i swoją koleją w silne drzewa wyrastały. Ot, i pan teraz taką prawie jest latoroślą, co nowy las przepowiada, a jeżeli panu w jakiej trudności czy w jakich zamiarach pomocy będzie trzeba, to nie ode mnie pan ją weźmiesz, ale od mego Janka, który zarówno jest jak latorośl, co na mogile silnego dębu wyrosła. Tymczasami…", + "94898": "Nagle ożywił się i prędzej nieco mówić zaczął:", + "94899": "— Tymczasami ja cościś już i słyszałem o różnych pańskich rozmowach z ludźmi i radach, które pan dajesz. Ot wczoraj Walenty przyszedł do nas i mówił, że pan z usilnością ludzi namawiał, żeby złożyli się wszyscy i ze cztery studnie w okolicy wykopali, to by nam woda tak prawie krwawa nie była. I Michał rozpowiadał, że pan zbudowanie spólnego młyna doradzasz, aby już na żarnach mleć potrzeby nie było, i różne tam insze myśli ludziom do głów podajesz. Owszem. Mnie tylko dziw brał, skąd to wszystko wzięło się u syna pana Benedykta Korczyńskiego, który dla nas wszystkich prawie taki jest obojętny, jakby on tylko był człowiekiem z duszą przez Pana Boga jemu daną, a my kamieniami, które nogami potrącać i odpychać trzeba.", + "94900": "— Niech pan tego nie mówi. O, niech pan tego nigdy przede mną nie mówi! — porywczo zawołał Witold i płomienne rumieńce uderzyły mu do czoła.", + "94901": "— Sam to już czuję, że zbyt śmiele przed synem na ojca powiedziałem, i o wybaczenie proszę — ze słabym też rumieńcem na chudych policzkach i znowu trwożnym ruchem owijając się kapotą przemówił Anzelm.", + "94902": "— Nic to, nic! Pan nie byłeś zbyt śmiały, tylko, widzi pan, ja ojca mego… dla mnie ojciec… no, ale nie mówmy już o tym! Lepiej ja panu opowiem niektóre z moich myśli, czego bym dla was pragnął i o czym myślę, że być powinno…", + "94903": "Przechadzali się teraz z wolna pomiędzy drzewami w jaskrawych blaskach zachodu, którego ukośne strzały ślizgały się po ich głowach i twarzach. Witold mówił jak zwykle prędko i popędliwie, z gestykulacją żywą, z ruchliwą grą rysów o czymś towarzyszowi swemu opowiadając, coś mu tłumacząc. Anzelm z przygarbionymi plecami i twarzą prawie nieruchomą słuchał go z uwagą i ciekawością, rzadko kilka słów zapytania lub odpowiedzi w rozmowę wtrącając. Parę razy jak w tęczę wpatrzony w twarz młodzieńca, cicho do samego siebie przemówił:", + "94904": "— Jaki do stryja podobny! Chryste! Jakiż podobny!", + "94905": "I w miarę przedłużania się rozmowy ściągła, chuda, z lekka zaróżowiona twarz jego pod wielką, baranią czapką okrywała się wyrazem dziwnie z sobą zmieszanych uczuć: marzycielskiej radości i niezgłębionej tęsknoty. Wejrzenie jego coraz częściej biegło daleko, ku zaniemeńskiemu borowi, a długie, blade ręce, do połowy w rękawy kapoty wsunięte, splatały się palcami silnie — trudno było odgadnąć, czy w radości niespodziewanej, czy w żałości wspomnień.", + "94906": "Na długiej ławce u ściany domu stojącej, pod sięgającą dachu, ogromną gałęzią sapieżanki, za wysokimi malwami i wieczornikami, w woniach rezedy i piłowiei dwoje młodych ludzi rozmawiało z sobą długo i z cicha. Dlaczego z cicha? Oni jedni tylko przyczynę tego znać mogli, jeżeli sobie o niej sprawę zdawali, bo tajemnicy żadnej w rozmowie ich nie było. Mężczyzna trzymał w ręku garść dzikich kwiatów i ziół, które jedne po drugich kobiecie podawał.", + "94907": "— Widzi pani, jak bławatki już posiwiały! A takie były szafirowe, śliczne! To tak prawie, jakby i jasne lato starzało razem z nimi… A to przekwitły brodawnik; zdaje się tylko taka kulka puchu, a przy słońcu wygląda, jakby z najpiękniejszego szkła była zrobiona. Szkoda, że jak dmuchnąć, rozleci się zaraz na wszystkie strony i zniknie. Może to i szczęście człowieka takie samo, jak ta kulka puchu. Dziś jest, a jutro przeciwny wiatr powieje i daleko odegna wszystko, co człowiekowi nad życie miłym było. Jak pani myśli, panno Justyno, czy szczęście człowieka zawsze jest takie niestałe?", + "94908": "— Nie wiem — odpowiedziała kobieta — ja myślę czasem o szczęściu takim, którego by żadne najprzeciwniejsze wiatry rozwiać nie mogły, i innego — nie chcę.", + "94909": "— To panna Justyna myśli, że ludzie mogą ciężko pracować i wszelakie biedy znosić, a szczęścia swego nie utracić?", + "94910": "Wpół poważnie, wpół ze śmiechem odpowiedziała pytaniem:", + "94911": "— A Jan i Cecylia?", + "94912": "Chwilę milczeli.", + "94913": "— Ot, ta gałązka z tymi ładnymi kitkami nazywa się tymotka, a ten różowy kwiatek to zajęczy lenek, a te żółte, takie jak prawie ogień żółte kieliszki…", + "94914": "Z głębi domu, z kuchni, w której Antolka wieczerzę gotowała, doleciało grube i długie bełkotanie indyka, przy którym wybuchnął srebrny i nieposkromiony śmiech dziewczęcy.", + "94915": "— Ha, ha, ha, ha, ha! — nieskończoną, zda się, gamą śmiała się dziewczyna.", + "94916": "— Bołtu-bołtu-bołtu! — śmiechowi jej wtórowało wyborne naśladowanie indyczego krzyku.", + "94917": "— Michał, widzi pani, już z rok do Antolki chodzi i chce z nią żenić się. Może co z tego i będzie, tylko nie zaraz, bo stryj i ja nie pozwolimy jej w szesnastu latach za mąż wychodzić. Jeżeli wiernie kocha, to niech jakich lat dwa albo i trzy poczeka, póki dziewczyna wzmocni się w sobie i pomądrzeje. Drugiemu smętny byłby ten odkład, a jemu nie! Zawsze wesoły i wszelakich konceptów pełno mu w głowie. Ja temu dziwuję się, bo choć z przyrodzenia smętliwy nie jestem, ale kiedy w jakich zamiarach swoich przeciwności doświadczam, to, zdaje się, do grobu poszedłbym zaraz.", + "94918": "W kuchni wesoło i donośnie zagwizdała wilga, a jakby w odpowiedź jej z zagrody Fabiana doleciało także gwizdanie na nutę pieśni:", + "94919": "A kto chce rozkoszy użyć,", + "94920": "Niech idzie do wojska służyć.", + "94921": "— Te kieliszeczki, takie prawie żółte jak ogień, to kwiat mokrzycy, a ta gałązka, widzi pani, ja ją do rączki pani przyłożę i zaraz przylepi się tak, że i oderwać będzie trudno, dla tej przyczyny i nazywa się ona lepka.", + "94922": "Ostrożnie, z uśmiechem na ręku jej położył zieloną gałązkę, która też istotnie mnóstwem swych drobniutkich, zaledwie widzialnych kolców do niej przylgnęła.", + "94923": "— Czy pani doprawdy popłynie z nami jutro na Mogiłę?", + "94924": "Pochylił się trochę i nieśmiało w twarz jej spojrzał.", + "94925": "— Bo to troszkę i wstydno, że do tego czasu nigdy jej pani nie odwiedziła…", + "94926": "Śmiałość tego zarzutu w dziwnej była w sprzeczności z nieśmiałością, z jaką na mgnienie oka w twarz jej spojrzał. Ona zamyślonym wzrokiem daleko gdzieś patrzała.", + "94927": "— Iluż, iluż ja rzeczy w życiu swoim wstydzić się muszę — powoli i ze zsuniętymi brwiami wymówiła — a nigdy — dodała — nigdy tego tak mocno nie uczułam jak teraz.", + "94928": "— Pani pewno popłynie jutro z nami?", + "94929": "— Najpewniej.", + "94930": "— A jeżeli czasem stryj zostanie w domu?", + "94931": "Spojrzała na niego pogodnie, ufnie i odpowiedziała:", + "94932": "— Popłynę z panem.", + "94933": "Tuż obok zielonej gałązki na ręku Justyny czerwieniła się szrama od draśnięcia sierpu pochodząca. Jan patrząc na tę różową szramę, tak jakby oczu od niej oderwać nie mógł, z cicha mówił:", + "94934": "— Bo to, widzi pani, już ja dziś z twarzy stryja widzę, że go jutro chandra schwyci. A kiedy go już ta pochmurność napadnie, to za nic z domu nie wyjdzie, nie je, nie pije i z nikim gadać nie chce… Tak czasem przeżyje dzień jeden, a czasem dwa i trzy dni… My podtenczas z Antolką na palcach chodzim i cicho gadamy, tak jakby umarły w domu leżał… Taka już u niego duszna choroba jakaś!", + "94935": "W tej chwili Anzelm, niezwykle spiesznym krokiem Witolda wyprzedzając, zbliżył się do jednego z otwartych okien domu.", + "94936": "— Ja panu zaraz te książki pokażę — mówił — zaraz po… po… po…każę!", + "94937": "Wąska ławka nie broniła wcale przystępu do okna; owszem, Witold przyklęknął na niej i do wnętrza zajrzawszy, jednym spojrzeniem ogarnął dość szczególnie wyglądającą izdebkę. Był to tak zwany przeciwek, dlatego tę nazwę noszący, że sień go rozdziela z obszerną świetlicą. Malutka to była izdebka, więcej długa niż szeroka, z niskim, belkowanym sufitem i chropowatymi, skąpo pobielanymi ścianami. Drewniany tapczan z siennikiem, poduszką i na domowych krosnach wytkaną kołdrą, prosty stół pod oknem, zielona skrzynia, zapewne z odzieżą, i jedno stare krzesło z drewnianą tylną poręczą stanowiły wszystkie sprzęty znajdujące się w tej izdebce. Nad łóżkiem wisiały trzy spore obrazy: najwyżej, prawie pod sufitem, Ostrobramska Maria w ramach, złoconym i dość jeszcze błyszczącym papierem oklejonych; niżej, prawie nad samą pościelą, dwa szare, w drewnianej oprawie, wizerunki siedzących na koniu rycerzy. Zza ramy świętego obrazu wychylał się pęk palm święconych; na szare wizerunki opadała na ćwieczku zawieszona mała korona cierniowa. U okna, na stole, stał niewielki dzban z wodą i stała przy nim dnem do góry przewrócona szklanka, a dalej, przy samej ścianie, za lampką z wysokim kominkiem leżało kilka książek w zniszczonej oprawie. Po te książki Anzelm rękę wyciągnął i jedną po drugiej podawał je Witoldowi. Przy tym powoli czytał ich tytuły:", + "94938": "— Psalmy Kochanowskiego… Niech pan spojrzy na te dwa wyrazy, co na boku wypisane.", + "94939": "— Andrzej Korczyński — głośno przeczytał Witold.", + "94940": "— Pan Tadeusz… Niech pan spojrzy na te dwa wypisane wyrazy…", + "94941": "— Andrzej Korczyński…", + "94942": "— Ogrody północne…… Niech pan spojrzy…", + "94943": "W ten sposób kilka tytułów przeczytał, bladym swym palcem wskazując napisy im towarzyszące, z jednostajnym zawsze brzmieniem. Jeden tylko był nieco dłuższy. Zawierał się w czterech wyrazach: „Andrzej Korczyński — Jerzemu Bohatyrowiczowi”.", + "94944": "— Ojcu Janka, jego ojcu — ze szczególnym ku Witoldowi mrugnięciem szepnął Anzelm, a potem książki znowu na stole złożył.", + "94945": "— Wszystko to od niego, i tyle tylko u nas światłości jest, ile jej on zostawił. Gdzie tam! I tyle już nie ma, bo jedni pomarli, drudzy zgłupieli i zapomnieli, a są i tacy nawet, co bez uszanowania i wdzięczności, owszem, z pośmiewiskiem, go wspominają. Z mułu ziemskiego zlepieni jesteśmy i o to tylko dbamy, co tyczy się mułu tego, czyli naszego ciała. Ale kto raz, choć troszkę, duszne radości i żałości poznał i dusznego światła zapragnął, ten dla niego ma wieczną wdzięczność i czuje za nim wieczną tęsknotę. On tu siał, on oświecał, on ten ogień, o którym pan tylko co mówił, w sercach ludzkich podtrzymywał, on za niego i młodą głowę swoją oddał… Niechże mu światłość Twoja niebieska, o Boże sprawiedliwy! świeci na wieki wiekuiste, amen!", + "94946": "Głowę ku rękom splecionym pochylił i dwie grube łzy ściekły na dwie ogniste plamy, które przy ostatnich słowach wybiły się mu na policzki. Witold wpółklęcząc na niskiej ławie, o ramę okna ramieniem oparty, wpadł w zamyślenie długie i posępne. Dość dziwną było rzeczą, jak ta twarz młodzieńcza mieniła się stosownie do wewnętrznych poruszeń duszy. Przed godziną wesoły, prawie swawolny jak dziecko, potem cały oblany łuną apostolskiego zapału, teraz wyglądał tak, jak gdyby skąpał się cały w cierpieniach, klęskach, upadkach i urąganiach napełniających całe lat dziesiątki. Istotnie, był on w nich skąpany, wzrósł wśród nich, zaprawiły mu one krew i myśl, aż teraz, dziecko prawie, stał z chmurnym czołem twardo doświadczonego męża i ponurym wzrokiem kogoś, kto patrzy w ciemne i niezgłębione otchłanie. Długo przecież trwać to u niego nie mogło i po chwili ciekawie znowu przypatrywał się wnętrzu izdebki Anzelma.", + "94947": "— Izdebka pana przypomina klasztorną celę — zauważył.", + "94948": "Anzelm także poskromił wzruszenie swe albo je ukrył i ze spokojnym już uśmiechem odpowiedział:", + "94949": "— A tak. Ja też ją celką swoją nazywam. W jednej piosence są takie słowa… śpiewałem ja tę piosenkę, często śpiewałem, kiedy jeszcze pogoda i upał na świecie panowały:", + "94950": "Ty będziesz panną, ty będziesz panną", + "94951": "Przy wielkim dworze;", + "94952": "A ja będę księdzem, a ja będę księdzem", + "94953": "W białym klasztorze…", + "94954": "IV", + "94955": "Czółno, wysłane gałęźmi srebrnej topoli, Jan silnie od brzegu odepchnął, a potem sam w nie wskoczył. Z wiosłem w ręku, z czołem na wpół tylko daszkiem czapki osłoniętym, w krótkiej, kolan nie sięgającej siermiędze, zielonymi taśmami przyozdobionej, z uśmiechem towarzyszkę swą zapytał:", + "94956": "— Czy wygodnie?", + "94957": "— Wybornie — odpowiedziała.", + "94958": "Zielone i wonne posłanie z liści było istotnie wygodne; przykrywała je do połowy jej biała suknia. Kilka lat już minęło, odkąd ani razu nie pomyślała o przybraniu się w ten strój prosty i tani, ale świeży i zalotnie odkrywający szyję jej i całe prawie ramiona. Od dawna też nie układała swych czarnych włosów w sposób tak dobrze uwydatniający piękne linie niskiego jej czoła i nie zwijała ich z tyłu czaszki w węzeł tak ciężki i malowniczo opuszczający się na kark, z lekka przez ogorzeliznę pozłocony. W kilka godzin po południu zstąpiła z wysokiej góry ku rzece i na chwilę stanęła w tym miejscu, gdzie w równej prawie linii z zagrodą Anzelma, pośrodku góry, na małej jej wypukłości, wyrastała gruba, rozłożysta topól. Pod topolą stanęła, pochyliła się i w dół spojrzała. W dole, na wąskim, piaszczystym wybrzeżu, tuż przy czółnie wysłanym zielenią, Jan spostrzegłszy ją, wysoko wzniósł czapkę nad jasnozłotymi włosami.", + "94959": "— Dzień dobry! — donośnie zawołał.", + "94960": "Woda pod dotknięciem wiosła zaszumiała, czółno zakołysało się i z przybrzeżnej mielizny na toń spłynęło.", + "94961": "— A stryj? — zapytała.", + "94962": "— Chory. Wczoraj po pożegnaniu się z państwem do swojej izby poszedł i drzwi na kruczek zaszczepił. Przez okno tylko widać, że na tapczanie leży oczy sobie ręką zasłoniwszy, senliwy taki czy w myślach utopiony? Bóg to wie!", + "94963": "W górę rzeki powoli płynęli. Nad rzeką wznosiła się z jednej strony naga, żółta ściana, z nieruchomym borem u szczytu; z drugiej wysoka, zielona góra, u której wierzchu białe i szare domostwa okolicy, z gankami swymi, świecącymi oknami i dymiącymi kominami, jak paciorki jedno po drugim wychylały się zza zieleni potężnych drzew i przezroczystych gajów. Od każdego z domostw biegły ku rzece wydeptane ścieżki i łamiąc się w różne kierunki, rysunkiem białych linii okrywały zielony, w garby i płaszczyzny pogięty stok góry. Upalne słońce osypywało nieścigniony szlak wody ulewą iskier, a tu i ówdzie łamiące się w falach promienie jego tworzyły ogniska olśniewających świateł. Chwilami te ogniska wyrzucające z siebie niskie snopy promieni bladły lub całkiem gasły, a w błękitach wody, pod delikatnym rysunkiem drobnych fal, sunęły ciemne odbicia przepływających pod niebem chmur. Nie były to chmury natychmiastową burzą grożące, ale raczej białe obłoki mętną szarością wydęte, wydłużające się wciąż i przybierające, z brzegami przelewającymi się w coraz nowe linie i kształty. W cichym i parnym powietrzu powoli i nisko sunąc, co chwilę przysłaniały one, to odkrywały rozżarzoną tarczę słońca, sprawiając tym w powietrzu zmienną grę promiennych jasności i nagłych przyciemnień. Tam gdzie rzeka daleko przed pomykającym czółnem za bór skręcała, zgromadzały się one, łączyły i skłon nieba zasłaniały ścianą wełnistych, ciemnych, srebrem obrębionych kłębów.", + "94964": "— Może dziś deszcz albo i burza będzie — zauważył Jan, który na wąskiej ławeczce w sam prawie dziób czółna wprawionej siedział, w wodę patrzał i z pochyloną nieco głową powoli wiosłem fale jej rozganiał.", + "94965": "Na wysokiej, zielonej górze zniknęły ostatnie domy okolicy, a tuż za nimi góra rozszczepiła się na rozpadlinę głęboką i długą, otwierającą się od strony rzeki olbrzymim trójkątem ścian w tył odgiętych i ku szczytom rozwierających się coraz szerzej. Jan ruchem głowy wskazał Justynie parów Jana i Cecylii i napełniające go nieprzebite, różnymi odcieniami zieloności mieniące się, jaskrawymi barwami kwiatów i jagód nakrapiane gęstwie roślinne. Podniosła się trochę na swym siedzeniu, w tym chaosie linii i barw pragnąc odkryć stary grobowiec.", + "94966": "— Schowany on jest przed światem i z nijakiej strony zobaczyć go nie można — rzekł Jan. — Chyba jesienią, kiedy drzewa i krzaki wszystkie liście swe utracą, zamajaczy on przed oczami tego, kto tędy płynie. Czy pani nie uprzykrzyło się płynąć?", + "94967": "Opowiedział, że do Mogiły z Korczyna i Bohatyrowicz dwie drogi prowadzą. Można przeprawić się na przeciwną stronę rzeki naprzeciw dworu lub okolicy i potem dobrą godzinę iść lasem; albo płynąć trzeba dłużej, z pół godziny, i wylądować na piaskach, od których do tego miejsca i wiorsty nie będzie. Powiózł ją tą drugą drogą, bo chciał jej pokazać piaski.", + "94968": "— Później powiem — dodał — dla jakiej przyczyny zechciało mi się, aby pani na tych piaskach była. Dla mojej pamięci to takie miejsce…", + "94969": "Nie dokończył, bo z uwagą, mrużącymi się nieco przed blaskiem oczami, przypatrywać się zaczął pszczole, która z głuchym brzęczeniem nisko nad wodą leciała. Z przeciwnego brzegu rzeki wracające pszczoły od czasu do czasu nad głowami płynących przelatywały, ale ta opuszczała się coraz niżej, okrywającą ją żółtą lepkością jak kroplami roztopionego bursztynu na słońcu błyszcząc. Jan chwiejnego jej i coraz niższego lotu z oczu nie spuszczał i zręcznym ruchem, w chwili gdy skrzydłami muskać wodę już zaczynała, posunął ku niej wiosło, na które z głuchym stuknięciem osiadła. Potem ostrożnie, troskliwie omdlały owad z wiosła na brzeg czółna zsunął.", + "94970": "— Szkoda pracowitego zwierzątka, aby utonęło marnie — zauważył. — Może ty moja? — uśmiechnął się do pszczoły nieruchomo na brzegu czółna siedzącej.", + "94971": "Za wielkim trójkątem otwierającym parów Jana i Cecylii zielona góra przemieniła się w stromą, gładką i nagą wyniosłość, od pokładów marglu zaczerwienioną i u samego szczytu wystającą szerokim, pogarbionym gzymsem twardej, gorąco-żółtej gliny. Pod tym gzymsem ciemniały otwory z niezmierną regularnością zaokrąglone i w równych od siebie odległościach ciągnące się długim szeregiem.", + "94972": "— Co to? — ukazując je zapytała Justyna.", + "94973": "Ale zanim towarzysz jej miał czas odpowiedzieć, w jednym z tych ziemnych wydrążeń zaczerniało coś, bielą błysnęło i ptak wysmukły, ze śnieżną piersią i długimi skrzydłami szafirową czarnością połyskującymi, błyskawicznie szybko na dół spłynąwszy, krętym lotem prawie nad ich głowami przeleciał.", + "94974": "— Jaskółka! — zawołała Justyna.", + "94975": "— To są jaskółcze gniazda — na okrągłe otwory patrząc potwierdził Jan. — Taką ten ptak ma przemyślność, że w tej twardej i gołej skale mieszkania sobie wykuwa. Kiedyś nadmiar ciekawy byłem tych pałaców, i czy pani da wiarę? Przekonałem się, że one tam sobie, te ptaki, prawdziwe pokoje i korytarze budują… Ot, i druga leci, i trzecia, i czwarta!…", + "94976": "Z pokojów i korytarzy w nagiej i gładkiej ścianie wykutych ptaki wylatywały coraz liczniej, czarnymi skrzydłami i śnieżnymi piersiami na jej czerwonawym i żółtym tle migocąc i szybko spuszczając się nad wodę. Szelestem ich skrzydeł spłoszona pszczoła z odzyskaną w spoczynku siłą zerwała się z brzegu czółna i z głośnym, tryumfującym brzęczeniem wzbijając się w powietrze, w kierunku parowu i okolicy uleciała. Jan patrzał za nią.", + "94977": "— Ot, i uratowane pracowite, dobre zwierzątko! — z pogodnym, zadowolonym uśmiechem w oczach i na ustach z wolna wymówił.", + "94978": "— Zawsze to o jedną śmierć mniej, a o jedną krople słodyczy więcej na świecie — dodała Justyna, i zdawać się mogło, że pogodne zadowolenie z uśmiechu Jana na jej twarz spłynęło.", + "94979": "— Prawdę pani mówi! — wiosło w wodzie zatapiając odparł — umierania i goryczy wszelakich pełno na świecie, a słodycz na nim bardzo jest droga…", + "94980": "— Skąd pan wie o tym? — żywo zapytała.", + "94981": "Popatrzył na nią długo, dziwnie, z trochę ironicznym uśmiechem w oczach.", + "94982": "— Państwo myślą — zaczął — że człowiek w prostym stanie będący uczucia swego i swoich myśli nie ma. Ale może w tym jest pomyłka…", + "94983": "Chciał coś jeszcze mówić, ale powstrzymał się, usta mu tylko drgnęły, krewkim ruchem czapkę na czole poprawił i żywiej wiosłować zaczął.", + "94984": "— Wiem i wierzę — z powagą rzekła Justyna. Uśmiechnął się znowu i ręką skinął.", + "94985": "— Co pani wie? — trochę porywczo rzucił.", + "94986": "— To prawda — odpowiedziała i cała rumieńcem spłonęła.", + "94987": "Jemu we wpatrzonym w nią wzroku zagrał żal.", + "94988": "— Nie ma czego wstydzić się ani smęcić — łagodnie już przemówił — tak już pani urodziła się i uczyła się też czego innego…", + "94989": "W tej chwili usłyszeli żałosne skomlenie psa i przewlekłym, gapiowatym głosem wymówione:", + "94990": "— Dobry wieczór państwu!", + "94991": "O kilkadziesiąt kroków od brzegu, w malutkim czółnie przymocowanym do tyki w dnie rzeki utkwionej, siedział z wędą na wodę puszczoną Julek Bohatyrowicz, a na małym, zielonym przylądku, w wyciągniętej postawie i z oczami w pana swego wpatrzonymi, czarny Sargas coraz głośniej i przeciąglej skomlił. Ten pleczysty człowiek, z wielką, czerwoną twarzą i wydobywającą się spod czapki gęstwiną ognistych włosów, w malutkiej łupince nieruchomo nad wodą siedzący, miał w sobie coś prawie fantastycznego. Wziąć by go można było za bajecznego mieszkańca wód, który na chwilę tylko i w połowie przybrał postać ludzką, drugą połową ciała tkwiąc w swym rodzinnym żywiole. Ale zupełnie ludzki był uśmiech, którym człowiek ten witał nadpływających. Widać było zresztą, że takim samym uśmiechem, szerokim, dziecinnym, rząd śnieżnych zębów ukazującym, witał on wszystko, cokolwiek na niebie i ziemi spotykał wzrokiem podłużnych, pełnych, szafirowych oczu, tak samo, jak usta, śmiejących się dziecinnie, niewinnie i przyjacielsko.", + "94992": "— A dokąd? — na płynącą parę patrząc, lecz najlżejszego poruszenia nie czyniąc zapytał.", + "94993": "— Na Mogiłę — odpowiedział Jan.", + "94994": "— He, he, he, proszę tylko nie bawić się długo!", + "94995": "— A dla jakiej przyczyny?", + "94996": "— A dla tej, że przed zachodem słońca ulewa spadnie, he, he, he!", + "94997": "Czółno Jana otarło się prawie o to, na którym siedział śmiejący się wciąż wodny atleta.", + "94998": "— Czemu Sargasa do czółna nie wziąłeś?", + "94999": "— Przeszkadza.", + "95000": "— Głupie zwierzę! Przypłynąć mógłby do swego pana, kiedy tak już tęskni…", + "95001": "— Nie pozwoliłem!", + "95002": "Prędkim ruchem targnął wędę i mała rybka trzepocząca się u jej końca srebrną iskrą błysnęła w powietrzu.", + "95003": "Jan i Justyna płynęli dalej. Jan mówił o Julku. Dziwny to był chłopak. Od dzieciństwa durniem go nazywali, ojciec nawet często go bił za nierozgarniętość i w familii był on zawsze ostatni. Toteż przyrósł do Niemna; zdaje się, jakby duszę swoją w tej rzece zostawiał, tak pilno mu wracać do niej, ilekroć opuścić ją musi. Rzadko też ją opuszcza.", + "95004": "— Na wodzie jada, na wodzie albo przy brzegu często i nocuje. Do roboty gospodarskiej nadmiar leniwy i niezdatny, ryb mnóstwo łowi, w bliskim miasteczku je sprzedaje i pieniądze regularnie ojcu odnosi. Niemen i jeszcze ten pies Sargas to całe jego kochanie. Kiedy trzy lata temu do wojska iść miał, to po całych dniach lamentował, jak on bez Niemna wyżyje i traf! Skurczyły się mu dwa palce u prawej ręki. Ni z tego, ni z owego skurczyły się; okaleczał. Wszyscy dobrze wiedzą, co o tym okaleczeniu myśleć. Na to mu rozumu wystarczyło. Głupi niby, a chytry. Teraz za niego drugi z rzędu syn Fabiana do wojska pójdzie i dla tej przyczyny u nich tam wielka niezgoda w familii panuje.", + "95005": "— Ale ot! — przerwał sobie opowiadanie Jan — już i piaski widać!…", + "95006": "Brzegi rzeki stawały się coraz uboższe i dziksze. Z jednej strony, tam gdzie przed kwadransem sielsko i malowniczo uśmiechały się szare i białe domki *okolicy*, a potem wielki parów wspaniale rozchylał wargi swe zielonością po brzegi nalane, nad nagą, gładką czerwonawą ścianą widać było stojące rzadkie zboża, tu i ówdzie ocienione krzywą wierzbą albo starą gruszą. Z drugiej strony brzeg zniżał się, do równego z rzeką poziomu spływał, a gęsty bór nie znikał wprawdzie, lecz cofał się, usuwany jakby przez rozległe, białe, małymi wzgórzami zbałwanione piaski. Czółno wiozące dwoje młodych ludzi skierowało się ku tym piaskom i wężowymi skrętami prześliznąwszy się pośród wielkich kamieni, nad płytką wodą z piaszczystego dna wystających, u lądu stanęło.", + "95007": "— Proszę stanąć i naokoło spojrzeć — głosem cichszym niż zwykle rzekł Jan.", + "95008": "Justyna usłuchała i zatrzymawszy się wzrokiem dokoła powiodła.", + "95009": "Znajdowali się wśród piaszczystego rozłogu, którego część nie bez trudności już przebyli. Podobne to było do jeziora, z jednej strony ujętego w ciemne półkole boru, a z drugiej rozdzielonego z rzeką, zasłaniającym ją pasmem piaszczystych pagórków. Jak powierzchnia wody, tak piaski te pokryte były nieskończonymi łańcuchami zmarszczek, a choć z pozoru powietrze wydawało się nieruchome, unosiły się z nich tu i ówdzie niskie tumany i poziomym lotem przebywając małe przestrzenie, opadały na ziemię pyłem cichym i tak miałkim, że prawie ziarnko od ziarnka rozróżnić w nim było można. Bór niechętnie jakby usuwając się w głąb widnokręgu, zostawiał za sobą szerokie pasy karłowatych, kolczastych, białością piasku przeświecających zarośli i za nimi dopiero powoli wzbijał się znowu w wysoką, ciemną ścianę. U stóp zarośli różowate wrzosy rozciągały daleko swe suche, smętne girlandy, a potem już od krańca do krańca tej pustki nie było nic prócz pomarszczonych, głębokich piasków i małych tumanów, które tu i ówdzie wzbijały się na płaszczyźnie lub na kształt znikomych dymów wytryskiwały i nikły nad okrągłymi, nagimi czołami pagórków. Ani drzewa, ani kwiatu, ani najdrobniejszego ziółka. Żadnego też dźwięku oprócz krakania wrony, która ciężko i wysoko wyleciała znad rzeki i w borze przepadła; żadnej barwy oprócz białości piasku i szarawej różowości wrzosów, żadnego ruchu oprócz sunących po niebie ciężkich, długich, mętną szarością nabrzmiałych obłoków; żadnej woni oprócz suchego i krztuszącego pyłu, który wydawał się oddechem tego miejsca.", + "95010": "Stopy Justyny pogrążały się całkiem w miałkiej, suchej, gorącej topieli, a wzrok jej ze zdziwieniem przesuwał się po tej pustyni, której nie widziała nigdy, na którą też prawie nigdy nie patrzało żadne ludzkie oko, bo żadna praca, żaden plon i żadna dokądkolwiek prowadząca droga nie przywodziła tu ludzkich kroków i zamiarów. Ale gdy spojrzała na towarzysza swego, większe jeszcze uczuła zdziwienie. Jan zdjął czapkę i zamyślonymi oczami wodził po nagich szczytach pagórków. Miał postawę człowieka, który stanął na progu kościoła i wpatruje się w ołtarz. Można by myśleć, że nigdzie tyle, ile w tym miejscu, nie czuł się człowiekiem i nigdzie tyle nie doznawał ludzkich, wyższych, od codziennego życia dalekich uczuć i myśli.", + "95011": "— Dawno tu nie byłem — zaczął też takim głosem, jakim człowiek w progu świątyni przemawia. — Może pięć, może sześć lat nie byłem… Stryj woli na Mogiłę tamtą drogą chodzić, bo raz, jak przez te piaski szedł, twarzą wprost na ziemię upadł i z godzinę od płaczu ryczał…", + "95012": "— Czegóż tak płakał? — ze wzruszeniem, z którego przyczyn jeszcze sobie jasno sprawy nie zdawała, spytała Justyna.", + "95013": "— Bo długo chorym będąc, z chaty prawie nie wychodził i pierwszy raz wtedy po swoim wskrzeszeniu te miejsce zobaczył, przez które kiedyściś z wielką kompanią jechał…", + "95014": "Zrozumiała i więcej nie zapytała o nic. Jan ciągle na wzgórza patrząc, sam mówił dalej:", + "95015": "— Dla mojej pamięci to miejsce jest bardzo ważne, bo ja tu, z tego pagórka, ostatni raz ojca swego widziałem…", + "95016": "Wskazujący palec ku jednemu z pagórków wyciągnął.", + "95017": "— Widzi pani, tam, ten trzeci od boru pagórek… Dniem i nocą, latem i zimą pusty on stoi i żadne nawet ziółko uczepić się go nie chce. A jednakowoż był kiedyś taki wieczór, że od góry do dołu zdeptały go ludzkie i końskie nogi i łez niemało na niego spadło…", + "95018": "— Pan to wszystko dobrze pamięta?", + "95019": "— A jakże! Pani i wiary dać nie może, jak pamiętam. Siedem lat podtenczas skończyłem, ósmy mi szedł, to może i nie dziwno, że pamiętam.", + "95020": "Uszli już byli kilkadziesiąt kroków naprzód; Jan znowu twarzą zwrócił się ku pagórkowi i stanął.", + "95021": "— Stąd Niemna nie widać — zaczął — ale my wtedy z tego pagórka dwie godziny albo może i trzy patrzali na rzekę, którą przepływały czółna i łodzie, z jednej strony i z drugiej ludzi przywożąc. Od brzegu do brzegu zaś szedł i powracał promek na łodziach, nieduży… Wszyscy przez te piaski przeszli, przejechali, i już ich widać nie było. Wieczór zrobił się majowy. Jak dziś pamiętam, że księżyc dobrze już posunął się do środka nieba i tkwił nad samymi piaskami. Cichość panowała na rzece, na brzegach, tylko w borze słowik śpiewał… Wtenczas ojciec pocałował matkę, cościś jej poszeptał, a potem mnie z ziemi na rękach swoich podniósł i całować zaczął. Wprzódy nigdy mnie tak nie całował, bo człowiekiem był więcej pochmurnym niżeli wesołym i częściej w milczącym zamyśleniu pogrążał się, niż okazywał to, co miał w sobie. Całkiem inaczej jak stryj Anzelm, który wesoły był, gadatliwy i cały na wierzchu. Podobno też za tę pochmurność i za te utapianie się w myślach tak nadmiar ojca mego polubił pan Andrzej. Ale wtenczas ociec dziecko swe żegnający w zamkniętości swej nie wytrzymał, cisnął mnie do siebie tak mocno, że aż bolało i mało nie tysiąc razy mnie pocałował. W tej samej minucie pan Andrzej żegnał się ze swoją żoną i ze swoim synkiem; stała też tam panna Marta, która w tę porę młoda jeszcze była, i kiedy troszkę wprzódy stryja żegnała, święcony medalik jakiś na szyi mu powiesiła; stało i więcej ludzi różnych ze dworu i z okolicy, może wszystkich osób ze dwadzieścia. Nikt tam bardzo głośno nie mówił, ale wszyscy rozmawiali, i zrobił się z tego taki gwar, jak kiedy wiele razem rojów pszczół brzęczy. Do tego dwa konie osiodłane i pod pagórkiem tym stojące z niecierpliwości prychały, kopytami piasek grzebiąc. Kiedy mnie ociec całować przestał i z rąk na ziemię wypuścił, tego momentu już nie pamiętam, to tylko pamiętam, że zobaczyłem go jeszcze, jak obok pana Andrzeja przez te piaski jechał. Widać bardzo płakałem i za łzami wprzódy zobaczyć go nie mogłem, bo wtenczas dopiero zobaczyłem, kiedy już znajdował się na połowie drogi pomiędzy pagórkami a borem. Księżyc tkwił wprost nad piaskami, a w jego światłości ociec i pan Andrzej jeden przy drugim na koniach równej piękności jechali. Jechali oni ani bardzo prędko, ani bardzo powoli, czapki ich karmazynowym kolorem świeciły, a konie pod nimi podnosiły się równo, równo, jak przy muzyce… Nie obejrzawszy się ani razu, piaski na ukos tędy przejechali i tam… widzi pani to miejsce, gdzie jodły mieszają się z sosnami, tam, w tym miejscu z oczu naszych znikli… Słowik w borze śpiewał…", + "95022": "Wyciągniętym ramieniem wskazywał punkt boru, ku któremu właśnie zbliżali się powoli. W miarę zbliżania się do lasu piasek twardniał pod ich stopami; szli teraz po szeroko rozpościerających się różowatych girlandach wrzosów. Milczeli chwilę.", + "95023": "— I więcej nigdy już pan ojca swego nie widział?", + "95024": "— Raz już tylko po tym ostatnim rozstaniu o nim usłyszałem. Pewno dobrze po świętym Janie, a może i około świętej Anny, bo zboże już na polu prawie dojrzewało i gdzieniegdzie żąć je zaczynali, stali my w okolicy, nad samym brzegiem, w tym miejscu, gdzie, pani wie, na naszym podwórku lipy rzędem rosną. Niedużo nas było, może osób kilka, bo inni ludzie na swoich podwórkach zgromadzali się i, tak samo jak my, kupkami stojąc, wszyscy ku stronie piasków obróceni, stuków i grzmotów słuchali, co tam toczyły się i turkotały, to dłużej, to krócej, to prędko, to pomaleńku, jakby z całego nieba pioruny zebrały się i w te miejsce biły. Słowik już wtenczas nie śpiewał, tylko gdzieniegdzie podejmowały się znad boru chmury wszelakiego ptastwa i jak zwariowane, z przeraźliwymi krzykami latały nad borem, nad rzeką, na drugi brzeg uciekając albo też lecąc jak najdalej, zdaje się na oślep… Nad piaskami zaś ciągle grzmiało a grzmiało, i dopiero przed samym wieczorem grzmoty te zaczęły pomału ustawać, aż i zupełnie ustały, a za to po całym borze poniosły się wielkie ludzkie krzyki i zgiełki. Ja wtedy tak przeląkłem się, że całego mnie trząść zaczęło i mocno uczepiłem się matki, która fartuch przy oczach trzymała i przed sąsiadkami, co do niej z szeptami przybiegły, po cichu lamentowała. Potem jednakowoż i krzyki zamilkły, noc nastała, widać, że niebo chmury zaległy, bo zrobiło się bardzo ciemno. Ale pomimo nocy ludzie wciąż kupkami na swoich podwórkach stali albo siedzieli ku piaskom patrząc, a na miejsce tych ptasich wrzasków, które rozlegały się we dnie, po całej okolicy w ciemności nocnej rozeszły się szepty ludzkie, szumienie wiatru naśladujące. W tej cichości i w tym szumieniu posłyszeli my jednakże na przeciwnym brzegu rzeki wielkie pluśnięcie wody, a potem już ciche, ale ciągle jednostajne, jednostajne pluskanie. Ktościś do wody skoczył, płynął, rzekę przepłynął, i spod lip naszych widać było cień jakiś wstępujący pod górę to prędko, to pomału, aż ostatni raz skoczył i wprost przed nami stanął. Matka przeżegnała się, krzyknęła: „Anzelm!” — i zakręciła się na miejscu jak nieprzytomna. Ale stary Jakub, który jeszcze wtenczas niezupełnie był wariatem, wziął stryja za rękę, do chaty go zawiódł i światło rozniecił. Kupka też ludzi wcisnęła się do chaty. Mnie znowu trząść zaczęło, kiedy na stryja spojrzałem. Jezu drogi! Jak on wyglądał! Twarz miał czarną jak u Murzyna i tylko oczami wilczymi błyszczącą, odzież calutką w dziurach, rękę jedną opuszczoną i bezwładną, a z włosów i z odzienia woda mu potokami ciekła. Dyszał tak, że słowa wymówić nie mógł, i tylko kiedy niekiedy tak stękał, jakby w nim co pękało. Ludzie koło niego szeptali, pytali, nawet go za ręce i odzież targali, on nic. Raptem na mnie spojrzał i łzy potokiem ściekły mu po uczernionej twarzy. Za kołnierz od koszuli mnie schwycił i tak nagle do siebie przysunął, że aż krzyknąłem ze strachu. A potem zaczął do mnie mówić. Z początku niewyraźnie mówił, że i zrozumieć nie mogłem, ale potem, nie wiem czemu, zrozumiałem, że on mnie każe do dworu korczyńskiego lecieć, do pana Benedykta, który teraz w domu siedzi, i powiedzieć jemu… „O, Jezu drogi… powiedz ty jemu, że pan Andrzej tu…” i na czoło sobie pokazał… „a twój ociec tu…” i na piersi sobie pokazał. A potem jeszcze dołożył: „Obydwóch nie ma!” i spytał się mnie: „Zrozumiałeś?…” Zrozumiałem… Zrozumiałem tak dobrze, że do dziś dnia…", + "95025": "Do dziś to wspomnienie rwało mu głos w piersi, która kiedy indziej tak rozgłośne pieśni na pola rzucała.", + "95026": "Oboje nie spostrzegli, że już znajdują się w lesie; nie widzieli dokoła siebie drzew, świateł i cieni; nie słyszeli szczebiotu ptastwa, który nad nimi rozlegał się coraz głośniej. On szedł z nisko pochyloną głową, w ziemię patrzał i o towarzyszce swej całkiem w tej chwili zapominać się zdawał; ona, przeciwnie, ku niemu zwrócona, ani na chwilę nie spuszczała z twarzy jego swych szarych źrenic, które spod czarnych rzęs i brwi gorzały ciekawie i chmurnie.", + "95027": "— Żałość mnie wtenczas ogarnęła taka, że o strachu zapomniałem. Do dworu drogę znałem dobrze, ociec mnie tam z sobą brał i panna Marta często po mnie przysyłała. Niedługa droga. Do dworu tedy leciałem w ciemności i od płaczu zataczałem się, ale leciałem, aż do sieni wpadłem, gdzie lokaj stał i z początku puszczać mnie dalej nie chciał. Ale dziecko całe we łzach obaczywszy puścił. Ja przez salę stołową i drugi jakiś pokój do gabinetu pana Benedykta wleciałem i wprost przed jego nogami na ziemię padłszy, głośno zawyłem. On stał pomiędzy kominem, na którym ogień palił się, i biurkiem, którego szuflady wszystkie powysuwane były. Więcej ja cień jego na ścianie niż jego samego zobaczyłem i zdało się mnie, że na tym cieniu wszystkie włosy jakby rozrzucony snop zboża zjeżone stały. Nachylił się, poznał mnie i na nogi postawił. „A co?” — zapytał. Ja jemu tchu od płaczu nie mając tyle tylko: „Stryj powiedzieć kazał, że pan Andrzej tu…” i na czoło sobie pokazałem, „a mój ociec tu…” i na piersi sobie pokazałem. I dołożyłem jeszcze: „Obydwóch nie ma!” Tylko co zaś te dwa słowa wymówiłem, jak rozejdzie się po pokoju jakiś okrzyk okropny, ni to ludzki, ni to zwierzęcy, i wtenczas dopiero obaczyłem, że w kąteczku pokoju pani Andrzejowa jak martwa kłoda zwaliła się z kanapy czy z krzesła na ziemię. Zwaliła się i leżała z twarzą do sufitu obróconą i taką białą jak kreda, z oczami zamkniętymi. Pan Benedykt tylko obydwoma rękami za głowę złapał się, tasiemkę od dzwonka tak mocno targnął, że mu w ręku została, i jak tylko do pokoju panna Marta wbiegła, panią Andrzejową jej pokazał, a sam pędem wielkim z domu wypadł i prosto do okolicy biegł. Ja też za nim biegłem, ale dopędzić go nie mogłem, bo już i zmęczony byłem… więc kiedy do chaty naszej wszedłem, pan Benedykt i stryj z sobą rozmawiali, a tego, co mówili, nie słyszałem. Jedno tylko to posłyszałem, że pan Benedykt zapytał się: „A Dominik?” Stryj zaś znak taki około rąk i nóg zrobił, jakby je czym wiązał, i stał ciągle plecami do ściany przyparty, z jedną ręką bezwładną, a drugą sobie po uczernionej twarzy jakby w nieprzytomności wodząc. Nogi pod nim trzęsły się i z włosów jeszcze po kropelce, po kropelce woda ściekała. Pan Benedykt nie zapłakał i nic nie powiedział, tylko do okna poszedł i w nocne ciemności patrząc, kilka razy takim głosem, jak człowiek w momencie konania będący, imienia boskiego wezwał…", + "95028": "— Dziwne, straszne historie! — szepnęła Justyna.", + "95029": "Jan, jakby obecność jej w tej chwili sobie przypominając, nagle zwrócił się ku niej i długo patrzył na kilka łez, które jedna za drugą, cicho i powoli, spod rzęs spuszczonych staczały się na jej policzki. Przed siebie potem spojrzał i żywym ruchem ramienia jej dotknął:", + "95030": "— Niech pani stanie i popatrzy!", + "95031": "Stanęła i w tej chwili dopiero spostrzegła, że znajduje się w głębi boru. W tej chwili też po raz pierwszy do słuchu jej dostał się ogromny gwar ptastwa, który od początku lasu rósł, wzbierał, a tu wybuchał niepodobnym do rozplątania chaosem dźwięków. Zarazem ogarnęły ją mocne wonie smoły, jałowcu, cząbrów, zmieszane z tym wilgotnym i cmentarze przywodzącym na pamięć zapachem, który wydaje z siebie wiecznym cieniem osłonięta, białą pleśnią kwitnąca ziemia.", + "95032": "— Niech pani przed siebie patrzy — powtórzył Jan.", + "95033": "To, co jej ukazywał, było rozległą polaną czy łąką leśną, objętą regularnym i ściśle zamkniętym kołem falistych wzgórzystości, po których pięły się i spływały coraz gęściej tłoczące się i plączące z sobą stare sosny, jodły i młode zarośla. Miejscami szerokie, aż do ziemi opuszczające się gałęzie jodeł i bujające dokoła nich, mnóstwem sęków zjeżone i girlandami szorstkich widłaków oplatane, młode zarośla jodłowe tworzyły długie ściany i grube kolumny zieloności tak ciemnej, że prawie czarnej. Gdzie indziej sosny wysmukłe, proste, gładkie, u szczytów swych dopiero korony gałęzi rozpościerające, podnosiły się znad kobierca w przedziwne wachlarze paproci i przedziwniejsze puchy mchów różnobarwnych wyhaftowanego. Te paprociowe liście, strzępiaste, wzajem na sobie spoczywające, lekkie, choć ogromne, wszystkimi odcieniami zieloności umalowane, i te wyglądające spod nich lub całkiem je zastępujące mchy seledynowe, brunatne, siwe, z niepojętą delikatnością w miriady drobniuchnych gałązek wyrzeźbione, słały się daleko, jakby w nieskończoność, znikając pod gęstwinami i odrodzonym morzem wypływając znowu na przezroczyste przestrzenie boru. Na przezroczystych przestrzeniach, w rozległym półcieniu, po gładkich pniach sosen, po mchach i paprociach, w górze, u dołu, wszędzie biegały, goniły się, ślizgały, tu pożarem wybuchały, tam rozbijały się w roje iskier, smugi, potoki, strzały światłości słonecznych. Wydawało się to świetną, zawrotną, w tajemnicy i milczeniu odbywającą się grą jasnych i mrocznych geniuszów lasu.", + "95034": "Ale na otoczonej lasem polanie gier tych nie było. W górze zaokrąglał się nad nią błękit nieba, nieustannie przysłaniany sunącymi pod nim chmurami; w dole okrywała ją przyćmiona płachta słonecznego blasku, przerywana długimi, nieruchomymi słupami cieniów, od jodłowych gęstwin padających. Wysłaniem jej była trawa niska i nierówna, którą z rzadka usiewały liliowe cząbry i brunelki, białe krwawniki, drobne pączki dzięcieliny i gwiazdki nieśmiertelników. Brzegiem rosły i ku środkowi wybiegały krzaki jadłowców, twardymi jagodami niby czarną, połyskliwą rosą osypane albo czerwonawą rdzawością tu i ówdzie od ciemnej zieleni na kształt krwistych plam odbijające. Z suchych, kolczastych ich splotów wychylały się żółte kwiaty wilczej paszczy i wypełzały daleko po ziemi ciągnące się girlandy mnóstwa odmian powoi, bluszczów i widłaków. Tu i ówdzie pod krzakami i śród niskiej trawy czerwieniły się i żółciły grzyby najszczególniejszych kształtów lub woń stęchlizny z siebie wydając bielała pleśń ziemi. W głębi, pod ciemną kolumną kilku splecionych z sobą jodeł, słupem padającego od nich cienia okryty, wznosił się niewysoki pagórek, kształt podługowaty i łagodne stoki mający, niby wał, niby kurhan, widocznie kiedyś rękami ludzkimi usypany i jak cała ta polana niską, w nierówne kępy pogarbioną trawą obrosły.", + "95035": "Jan w milczeniu pagórek ten Justynie ukazał, ona też milcząc skinęła głową; wiedziała, że to zbiorowa mogiła.", + "95036": "— Ilu? — z cicha zapytała.", + "95037": "— Czterdziestu — odpowiedział, głowę znowu odkrył i kroku przyśpieszył.", + "95038": "Suche, czarne szyszki pod stopami ich zatrzeszczały, kiciasty ogon uciekającej wiewiórki zaszeleścił w jodłach, kos gwizdał donośnie, trochę dalej szczygły zanosiły się od śpiewu, jeszcze dalej gruchały gołębie i tętniały we wszystkich stronach rytmiczne stukania żółn i dzięciołów, skądciś z wielkim szelestem skrzydeł i przeraźliwym ćwierkaniem wzniosła się chmura czyżów i trznadli, krasnoskrzydła sójka mignęła błękitem i na gałęzi sosny usiadła; w powietrzu jak w kadzielnicy olbrzymiej, głuszone zapachem pleśni, kipiały wonie jadłowca, smoły i cząbru, kiedy Jan i Justyna stanęli u Mogiły, na której gdzieniegdzie bujały proste i wysokie łodygi kampanuli, mające, zda się, tuż, tuż, przy najlżejszym powiewie, w delikatne liliowe dzwonki uderzyć. Jan z głową odkrytą u stóp Mogiły stojąc z wolna wymówił:", + "95039": "— Zupełnie jak w pieśni:", + "95040": "Chyba czarny kruk zakracze,", + "95041": "Czarna chmura dżdżem zapłacze…", + "95042": "Kwadranse upływały, godzina prawie minęła, a Justyna siedziała jeszcze na stoku Mogiły utopiona w myślach i uczuciach prawie zupełnie dla niej nowych.", + "95043": "Dziecko czasu ciągnącego się pasmem ciężkim i szarym, najdalszym wspomnieniem nie sięgała ona żadnej z tych ognistych i strzelistych chwil, które serca, nawet maluczkich, obejmują pożarem i rzucają w górę. Kolebka jej stała już w katakumbie napełnionej zmrokiem i milczeniem, pośród których szemrały tylko nisko, nisko przy ziemi krzątające się interesy powszednie i jednostkowe lub rozlegały się wzdychania i jęki podobne tym, które wydają wiatry w ciasnych przestrzeniach zamknięte. Rosła w atmosferze trosk i klęsk, domowymi ścianami ogrodzonych, dojrzewała w kole rozkoszy i strapień we własnym jej sercu tylko źródło mających. Wszystko, co otaczało ją, pogrążone było w staraniach, w pracach, w rzadkich nadziejach i uciechach, w częstych obawach i żalach, zawsze i tylko osobistych, ciasnych i powszednich. Dokoła niej myśli ludzkie, jak ptaki z połamanymi skrzydłami, trzepotały słabo, ciężko, zakreślając nieustannie te same malutkie kółka; uczucia ludzkie, jak motyle, po świetnym momencie miłości i wzlotów, skurczone, zgniecione, podarte padały na ziemię. Ani razu w swym życiu nie widziała tych błyskawic, które z nieba ideałów zlatują w dusze mieszkańców ziemi; ani razu przed jej oczami nie wypadł z ziemi — nieba ideałów sięgający grot bohaterstwa. Nie widziała nigdy bohaterstwa, poświęcenia, dobrowolnie podejmowanych śmierci, walk, których by pole nie mierzyło rozległością majątku czy szczęścia jednostki, a celem były ludzkość, naród, idea. Odwiecznym porządkiem padały na świat błyskawice owe, strzelały z ziemi owe groty, staczały się owe walki, ale daleko, daleko od miejsca, w którym urodziła się, wzrosła i dojrzała Justyna. Ani sztuka muzyczna, w której od dzieciństwa ćwiczył ją ojciec, ani lekcje udzielane jej przez nauczycielki, ani tyczące się obejścia i układu wskazówki i przestrogi, których często udzielała jej pani Emilia, ani czytywane wspólnie z kochanym człowiekiem poezje Musseta i Feuilletowskie powieści — nie podjęły przed nią zasłony, która tu i w tym momencie opadła na rzeczy wielkie, ważne i wysokie. Nieszczęście rzadko bywa mistrzem dobrym, a pognębienie, jak olbrzymia tłocznia, szczyty nawet kruszy i wtłacza w padoły. W życiu jednostek i narodów bywają momenty taką miarą nieszczęść napełnione, że nic już w nich więcej zmieścić się nie może. Takiego momentu dzieckiem była Justyna i dlatego z tej mogiły uderzyły w nią strumienie uczuć i myśli, jeżeli niezupełnie dla niej nowych, to nigdy dotąd silnie nie zaznanych i wyraźnie nie określonych. Pogrążyła się w nich tak, że całkiem zapomniała o sobie. Pierwszy może raz w życiu, zupełnie, absolutnie o sobie zapomniała, i tylko tego nie czuć nie mogła, że serce jej stawało się większe, jakby nabrzmiewało jakąś z tonów bez słów uplecioną pieśnią, i gorętsze, jakby spod tej trawy, do której piersią lgnęła, wydobywał się i w nią wnikał niewidzialny płomień. Byłyżby zaraźliwym żarem spoczywające w samotnych mogiłach prochy zapomnianych? Albo w zamian nie otrzymanych wawrzynów otrzymywałyżby ich kości dar wiecznego pod ziemią gorzenia i wyrzucania na świat niewidzialnych iskier?", + "95044": "Samotność i zapomnienie. Ileż wiosen, ile zim i jesieni przeminęło nad tym pagórkiem wznoszącym się za jeziorem jałowych piasków, w zamkniętym kole starego boru! Ileż przez ten czas przeniosło się po świecie hucznych, tryumfalnych, wesołych szumów, których najlżejsze echo tu nie doleciało! Płynęły dnie za dniami, lata za latami; kędyś, daleko, w wesołe pary łączyli się tancerze i zakochani; pracownicy z plonami w dłoniach wracali do ognisk domowych, wojownicy z chwałą na czołach nieśli zwycięskie sztandary, po cmentarzach płonęły pochodnie żałobnych parad i kwitły róże kochającymi dłońmi zasadzone. Tu, nad tym grobem, wiecznie było cicho i samotnie. Świat o nim nie wie nic i tylko niebieskie sklepienie zapala nad nim w pogodne noce gromnice gwiazd i lampę księżyca, a w dżdżyste i burzliwe rozciąga mokre całuny chmur i huczy potężnym, żałosnym hymnem wichrów. Wiosny i lata grają mu rozgłośną muzyką ptasich śpiewów, a zimy kładąc po drzewach śniegi i szrony zmieniają je w marmurowe i kryształowe grobowce. Wtedy tu bywa zimno i pusto; blade słońce miriadami iskier haftuje śnieżne wysłanie polany, a w kryształowych koronkach drzew przemienionych w grobowce czerwony gil niekiedy zagwiżdże, sroka uderzy w żałobne skrzydła lub siwe wrony, te kumochy lasu, osiądą na nich i ochrypłymi głosy zagadają o plotkach ziemi… Zupełnie jak w starej pieśni:", + "95045": "Chyba czarny kruk zakracze,", + "95046": "Czarna chmura dżdżem zapłacze…", + "95047": "Chyba też ziemia i drzewa powieją cmentarnymi woniami jadłowcu i pleśni, a w letnie wieczory wysmukłe kampanule, tknięte powietrzną pieszczotą, uderzą w liliowe dzwonki na pacierz żałobny, który wyszepczą chyba niskie trawy…", + "95048": "Justyna podniosła głowę, bo usłyszała szmer monotonny, prawie srebrny, podobny do tego, jaki wydaje łagodnie z wysokości spadająca woda. Podniosła wzrok i zobaczyła przed sobą spływającą po czarności jodeł szeroką, ruchomą, srebrzącą się wstęgę. Ruchomość jej i srebrzystość podobna była do ściekającej z góry do dołu i wielkimi kroplami przelewającej się wody. Co to było? Czarodziejska kaskada jakaś przez rozrzewnioną dłoń leśnej bogini nad mogiłą tą zawieszona? Była to grupa osin cienkich, blisko przy sobie rosnących, w liście bogatych i gałęźmi w jedną wstęgę ze sobą splecionych. Trafem zdarzającym się dość często wyrosły one wśród iglastej gąszczy, srebrzystym potokiem przerzynały jej ciemność, a listki ich, okrągłe, drobne, gęste, jak srebrne krople w trwożliwym drżeniu błyskające, nieustannie, monotonnie, srebrnie szemrały, szemrały.", + "95049": "W pobliżu osin o gładki pień sosny plecami oparty Jan stał z rękami na piersi skrzyżowanymi, roztargnionym wzrokiem po drzewach wodząc. Justyna z odległości kilkudziesięciu kroków widziała dokładnie profil jego twarzy i całą postać, wypukle w słonecznej smudze odrzynającą się od tła lasu. Długo na niego patrzała. Parę razy głowa jej zakołysała się jakby pod wpływem zdziwienia. Myślała może o niespodziance życia, która ją z tym człowiekiem niedawno nieznanym, dalekim zapoznała i tu z nim przywiodła. Potem we wpatrzonych w niego jej oczach zamigotały światła coraz żywsze i rozrzewniony uśmiech rozchylił wargi. Coś snuło się w jej myśli i grało w sercu, snuło się coraz prędzej, grało coraz głośniej, aż blady rumieniec wypłynął na jej policzki, a czarne rzęsy nagle w dół opadły i zwilgotniały. Prędkim, prawie porywczym ruchem powstała i nie chcąc znać deptać Mogiły obchodziła ją dokoła, ku niemu idąc. Szła prędko i lekko; suche nieśmiertelniki i zeschłe igły jodłowe szeleściły pod jej stopami. On szelest ten usłyszał, twarz ku polanie zwrócił, ramiona rozplótł i na spotkanie jej postąpił, ale zaledwie uczynił kroków parę, gdy ona przed nim stanęła i z pochylonym spłonionym czołem, ze spuszczoną, wilgotną rzęsą podała mu obie ręce. Nie porywczym ani namiętnym, owszem, miękkim i nieśmiałym ruchem wziął je w szerokie swe dłonie i nisko schylony przylgnął do nich gorącymi usty. Gdy wyprostował się i ona podniosła powieki, oczy ich po raz pierwszy, odkąd się znali, utonęły w sobie długim, pełnym nieśmiałych żarów spojrzeniem, a potem z trudnością odwracając się od siebie, jednocześnie zwróciły się ku Mogile.", + "95050": "— Chodźmy — rękę pod ramię mu wsuwając rzekła Justyna.", + "95051": "— Chodźmy — powtórzył.", + "95052": "Skierowali się ku wyjściu z polany, a gdy szli jedno przy drugim, krokiem równym i jednostajnym, z twarzami trochę pochylonymi i mieniącymi się niemym wzruszeniem, można by mniemać — rzecz dziwna! — że w tym właśnie miejscu śmierci zdwojonym potokiem wezbrało w nich uczucie życia. Szli po przezroczystych przestrzeniach lasu, przez smugi świateł i cieniów, okrążając miejsca zbyt gęstą paprocią obrosłe, stąpając najczęściej po miękkich mchach, jeżących się gdzieniegdzie młodymi płonkami sosen i osin nakrapianych czerwonością brusznic lub granatową czarnością czernic. Kilka minut milczeli. Justyna parę razy podnosiła wzrok na towarzysza swego, jakby przemówić chciała, lecz wnet spuszczała powieki. Znać w niej było nieśmiałość, która w wyrazie jej twarzy zastąpiła dumę albo raczej hardą odporność, z jaką od dawna i najczęściej stawała przed ludźmi. Zdawać się mogło, że zdjęła z siebie jakiś obronny puklerz, że porzuciła ją wszelka troska o ustrzeżenie swej ludzkiej albo kobiecej godności; że ufna i spokojna, nieśmiała tylko stała się wobec człowieka tego, który szczelnie w szerokiej piersi wzruszenia swe zamykając, z głębokim uszanowaniem wiódł ją przez miejsca bezludne; który, tak jak ona, kochając naturę, znał ją lepiej i zżył się z nią ściślej niż ona; który w ukrytych przed światem głębiach parowu i boru ukazywał jej przedwiekowe grobowce i zapomniane mogiły. Czyżby przez głowę przemknęła jej myśl, że był on od niej wielowzględnie wyższym? Jakkolwiek dziwną, może niepojętą myśl ta komukolwiek wydać by się mogła, powstała ona niezawodnie w głowie tej kobiety, która wiele prawd życia znalazła w gorzkich wodach bólu i obrazy, przed którą życie podniosło znad wielu zjawisk ułudne zasłony. Myśl ta niezawodnie w głowie jej powstać musiała, bo nieśmiało zrazu i urywanymi słowami, a potem coraz ufniej i żywiej mówić mu zaczęła o tym, co było największą męką jej życia i co najgłębiej uczuwała na widok powszednich nawet prac ludzkich; cóż dopiero w obliczu wielkich, spełnionych zadań i poświęceń, z których wspaniałymi widmami oko w oko spotkała się u grobowca Jana i Cecylii i na Mogile. Tę mękę już od lat kilku sprawiało jej uczucie zupełnej, rozpaczliwej bezużyteczności własnej.", + "95053": "Skąd uczucie to w niej powstało? Rozumiała to dobrze, bo nieraz zastanawiała się nad tym długo. Powstało ono naprzód z doświadczeń życia, które serce jej opustoszyły z wielu marzeń i złudzeń; może jeszcze z jakichś myśli i dążeń czasu, które ją z dala dotknęły; może na koniec z tego, że była bardzo dumna. Ci, pośród których żyła, oskarżali ją o dumę. Słusznie. Była istotnie tak dumna, że głęboko upokarzały ją otrzymywane łaski i przysługi, których niczym odwdzięczyć nie mogła, nade wszystko zaś dnie i lata, które upływały marnie, bezczynnie. Porównywała siebie czasem do kamienia zalegającego darmo kawał pola, na którym by wyrość mogła jakaś garść plonu. Wstyd i nuda. Ciężką nudą przejmowała ją co rana myśl o dniu, który rozciągał się przed nią pustym, bezcelowym szlakiem; z ciężką nudą co wieczór kładła się do spoczynku. Czuła w sobie często bunt młodości, zdrowia i sił, które ją porywały, prawie niosły ku jakimś żywym i trudnym poruszeniom ciała i ducha. Pragnęła iść, biec, komuś w czymś pomagać, na celu coś mieć, ku czemuś zmierzać; pragnęła czasem choćby kamienie z miejsca na miejsce przenosić, choćby piłę żelazną pochwycić i drzewo nią przerzynać, byle to tylko na cokolwiek przydać się mogło, byle rozgrzać stygnące dłonie a ochłodzić rozgorzałe czoło. Ale w jej położeniu i otoczeniu nie było dla jej sił i chęci miejsca żadnego. Stary ojciec wprawdzie potrzebował niekiedy jej usług, ale drobnych, niewiele czasu zabierających, z których najważniejszą było wspólne z nim granie. Zresztą, wszyscy w Korczynie oddawali się swym zajęciom, jej w nich udziału nie potrzebując, nie przyjmując. Ilekroć przemocą prawie wedrzeć się w nie chciała, uczuła się zawsze tym, czym by być mogło piąte u wozu koło. Nikt nawet nie przypuszczał w niej tej potrzeby serca, ciała i duszy, nikomu na myśl ona nie przychodziła. Była ubogą krewną domu, panną mogącą jeszcze wyjść za mąż, i czymże więcej być mogła? Dla zajęcia czasu miała książki, fortepian, przechadzki po ogrodzie, wizyty sąsiadów — czegóż więcej potrzebować mogła? Potrzebowała jednak, tak dalece, że po razy kilka niepokoiła ją myśl opuszczenia Korczyna i udania się gdzieś daleko, do jakiegoś miasta, w którym by znalazła pracę, niezależność, pełnię dni i cel życia. Ale, naprzód, miałaż z sobą na walkę i biedę zabierać ojca, tego rozpieszczonego starca, który w Korczynie czuł się jak w raju albo go pozostawić na barkach krewnych, którzy sami wcale wolni nie byli od trosk i ciężarów? A potem, dziecię wsi, rozłączenia z nią lękała się tak, jak przeraźliwego rozłamania życia na dwie połowy. Raz tylko z panią Emilią była w wielkim mieście, które sprawiło na niej wrażenie ciasnoty, zaduchu, zamętu nie rozwikłanego i blasku nie mającego dla niej ponęty żadnej. Nie znała świata, jego stosunków i wymagań; do rzucenia się w jego chaos i boje brakowało jej odwagi. Na koniec i zdolnościom swym nie ufała bardzo. Nie należała do tych, którzy wyobrażają sobie, że wszystko potrafią; ani do tych, którym rojenia o stanowiskach wysokich sił i odwagi dodają. Namyślała się więc, wahała, wpadała w głuche bunty lub martwą apatię, a dnie i lata, jak błyszczące, lecz wewnątrz puste paciorki, staczały się w przeszłość…", + "95054": "O wszystkim tym mówiła coraz prędzej, żywiej, wzburzoną falą wyrzucając z ust zwierzenia, których dotąd nie czyniła nigdy przed nikim. Coraz śmielsza stawała się i coraz szerzej duszę swą otwierała, bo widziała, czuła, że ten, do kogo mówiła, słuchał jej także wszystkimi siłami duszy i rozumiał ją wybornie. Mimo woli ku niej pochylony, z wytężonym słuchem, ze skupioną uwagą, Jan od czasu do czasu czynił głową znaki potwierdzenia i zrozumienia.", + "95055": "— A tak! — wymawiał. — A jakże!… Naturalnie! To wszystko prawda!…", + "95056": "Raz, gdy umilkła, z namysłem rzekł:", + "95057": "— Wszystko to prawda. Smętnie to i wstydno bogactwa używać, a nie swego; wysoko stać, a nie na swoich nogach; młodym i silnym być, a jak w zgrzybiałej starości, żyć w wiecznym odpoczywaniu…", + "95058": "Innym razem jakby do siebie samego przemówił:", + "95059": "— Ani ptak, ani mysz… jak nietoperz!", + "95060": "W sposób ten uplastycznił przed sobą to zmieszanie bogactwa i ubóstwa, oświaty i nieuctwa, dość wysokiego stanowiska społecznego i zupełnej życiowej nicości, które ona sobą przedstawiała. Nigdy jeszcze nie czuła się tak zupełnie, tak nawet subtelnie zrozumiana, jak przez tego człowieka, który do jej życia i położenia przykładał miarę pracowitości i niezależności własnej. Powiedział nawet, że nie pojmuje, jak ona taką mękę wytrzymać może, bo gdyby jemu kazano po dniach całych z założonymi rękami siedzieć i kawałka chleba, dachu, surduta z cudzych rąk wyglądać, utopiłby się niezawodnie albo na pierwszej gałęzi powiesił.", + "95061": "— Dziecko albo stary, to co innego, ale jak pani do tej pory tak wyżyć mogła, dziw mnie bierze… bo, chwała Bogu, zdrowie i siła aż biją od pani i zdaje się, choć wiadra z wodą na plecy zarzucić, to by podniosła pewno…", + "95062": "Zaśmiała się i odpowiedziała, że najpewniej wiadra z wodą dźwigać by zdołała, skoro je dźwiga Antolka, dziecko jeszcze prawie i o połowę od niej szczuplejsza.", + "95063": "Ale on, choć nie pojmował możności takiego życia, za winę go jej nie poczytywał. Tak już urodziła się i tak już ludzie i zwyczaje zrządzili, że stała się jak nietoperz, ni to myszą przy samej ziemi biegającą, ni to ptakiem kołyszącym się pod obłokami. Dawno domyślał się, że nie była ona szczęśliwa; od ludzi to i owo o niej słyszał. Co słyszał? Nie powiedział tego wyraźnie, ale raz ręką gniewny gest uczynił i pomimo woli wybuchnął:", + "95064": "— Ot! Nie przyrodził się do ojca swego ten pan Zygmunt Korczyński!…", + "95065": "Urwał, zmieszał się strwożony, czy jej nie obraził, i z odwróconą od niej twarzą nieśmiało wytłumaczył, że ludziom gąb pozatykać nie można… gadali, a on dziwił się i przez ciekawość przypatrywać się jej zaczął, ile tylko razy zdarzyło się mu ją widzieć. A zdarzało się czasem. Ona go nie widziała, lecz on ją widywał to w kościele, to znowu kiedy z panną Martą albo z gośćmi na spacer szła. Popatrzył tedy na nią raz i drugi przez ciekawość, a potem wiecznie już patrzeć by żądał i ilekroć zobaczył, serce dzwonem w nim uderzało. Czyż on wie, dlaczego tak było? Może i nikt na świecie nie doszedł jeszcze i nie wytłumaczył, co w jednym człowieku dla drugiego taką przyjaźń wznieca, że gdybyś i widłami od siebie ją odpychał, powraca. Zdaje mu się jednak, że pierwszą przyczyną jego dla niej przyjaźni było to, że smętek i ubolenie w niej rozpoznał. Twarz człowieka zdradza to, co się w sercu kryje. Nieraz myślał sobie, że Pan Bóg dał jej tyle piękności i wysoko ją postawił, a szczęścia nie dał. A ile razy o tym pomyślał, jakby roztopiony łój do serca mu kapał, taką boleść w nim uczuwał i taką łzawość. Gdyby był mógł, byłby wszystko porzucił i na koniec świata skoczył po wodę gojącą dla niej, tak jej żałował. Ale o takiej wodzie bajki tylko gadają i nie ma jej wcale na świecie. Więc tylko, ile razy ją zobaczył, cały dzień potem albo śpiewał, albo miał ochotę zaśpiewać tę piosenkę:", + "95066": "Wyszła dziewczyna, wyszła jedyna,", + "95067": "Jak różowy kwiat,", + "95068": "Rączki załamała, oczki zapłakała,", + "95069": "Zmienił jej się świat…", + "95070": "Raz, kiedy to ją wracającą z kościoła spotkał na drodze z panną Martą, popłynął ze stryjem na Mogiłę i z przeciwnego brzegu w oknie stojącą ją obaczywszy nie mógł wytrzymać i tę piosenkę do niej zaśpiewał. Ale pewno ona wtedy ani patrzała na niego, ani słuchała tego, co śpiewał…", + "95071": "Owszem, widziała go, pieśń, którą śpiewał, słyszała i od tego właśnie dnia zapamiętała i rysy jego, i głos tak wybornie, że potem spotkawszy go orzącego w polu poznała od razu.", + "95072": "— Nie może być! — z wybuchającą mu na twarz radością zawołał — to pani choć raz okiem na mnie rzuciła! A ja wtenczas myślałem, że nigdy tego szczęścia nie dostąpię!", + "95073": "Pochylił się trochę, w twarz jej spojrzał i taki ruch uczynił, jakby rękę jej pochwycił chciał. Ale dotknąwszy tylko rękawa jej sukni, ramię w dół opuścił, wyprostował się i z głębi piersi głośno odetchnął. Zarazem, jak najczęściej bywało, kiedy uczuwał się zmieszany lub wzruszony, przelotne spojrzenie rzucił w górę. Justyna w tej chwili ku niemu wzrok podniosła i już go przez kilka sekund nie spuszczała. Spostrzegła, że gdy tak patrzał w górę, błękitne oczy jego wydawały się nalane po brzegi roztopionym srebrem.", + "95074": "Wtem stanęli. Przed stopami ich, bladożółtym pasem zieloność trawy i mchu przerzynając, wśród grubej warstwy białego, drzewnego miału leżała na wpół obrobiona gruba kłoda drzewa.", + "95075": "— A! — stając przed tą przeszkodą zadziwił się Jan — w tamtą stronę idąc koło tej kłody nie szliśmy!", + "95076": "— Nie szliśmy — potwierdziła Justyna.", + "95077": "Rozejrzał się dokoła.", + "95078": "— Co mnie stało się? Zdaje się, że dobrze ten bór znam, a nie tędy, kędy trzeba, panią powiodłem. Ślepota jakaś na mnie napadła… żeby jeszcze, broń Boże, deszcz nas nie złapał…", + "95079": "Pilnie teraz patrzał na niebo, które nad drzewami tu i ówdzie już tylko ukazywało małe kawałki błękitu zza chmur łączących się w coraz większe i ciemniejsze płachty. U spodu boru pogasły wszystkie niedawno tak świetnie igrające światła słoneczne, a po szczytach jego wiatr przelatywał krótkimi jeszcze, urywanymi szmerami. Ptastwo ze zdwojoną żywością świegotało i gałęzie napełniły się trwożliwym fruwaniem skrzydeł. Jan chwilę jeszcze rozglądał się po lesie.", + "95080": "— Niewielka bieda! — rzekł. — Niezupełnie złą drogą my poszli, tylko dłuższą. Teraz trzeba nam ciągle na prawo iść, to za kwadrans na brzeg wyjdziem, wprost naszego czółna, i przez piaski już przechodzić nie będziem.", + "95081": "Przeskoczył kłodę i wyciągnął rękę, aby do przebycia jej pomóc towarzyszce. Ale ona już także znajdowała się po drugiej stronie i tylko suknią zaczepiła o gałąź zgniecionego przez obalone drzewo jadłowcu. Pochylił się, w mgnieniu oka przezroczysty zwój muślinu uwolnił od czepiających się go kolców i błyskawicznie prędko do ust go przycisnął. Justyna tego spostrzec nie mogła, tym bardziej że wnet prostując się, omglonym, lecz z pozoru obojętnym wzrokiem po lesie rzucił i tonem przedmiotowo czynionej uwagi rzekł:", + "95082": "— Piękne drzewa! Pan Korczyński dobre pieniądze mógłby wziąć, gdyby ten las sprzedał. Ale ot, nie sprzedaje jakoś…", + "95083": "Po chwili mówił dalej:", + "95084": "— Do nas też piękny kawałek tego lasu należy, to jest, nie do stryja tylko i do mnie, ale wspólnie do całej okolicy. Wszyscy mają prawo w nim rąbać, a że w tym rąbaniu żaden porządek zaprowadzony nie jest, powstają z tego kłótnie i niezgody. Las niszczą tak, że za lat kilka śladu po nim nie ostanie, i między sobą za włosy się o niego ciągają. Z panem Korczyńskim też z racji tego lasu ciągłe wojny idą i żeby on dobry był, toby już dawno zamianę jaką z nami uczynił, czy tam pewne rozgraniczenie jakie, byle po sądach siebie i ludzi nie włóczyć. Jeszcze by i nam do zaprowadzenia porządku dopomógł. Ale on i gadać z nami nie chce, chyba z przyczyny interesu jak do psów zagada, a inszym razem spotkawszy się i nie spojrzy nawet na człowieka, jak wilk w ziemię patrząc…", + "95085": "Rzucił ręką i usta trochę wydął.", + "95086": "— Co tam o tym gadać! Każdy teraz o sobie tylko myśli i siebie kocha. Pan Korczyński podobno inszy był kiedyś, a potem go coś odmieniło… nie wiadomo tylko, co takiego!…", + "95087": "Justyna próbowała bronić krewnego i opiekuna, o jego uciążliwej pracy gospodarskiej i majątkowych kłopotach opowiadając, ale przed tym sercem świeżym i nienawiścią nie zatrutym długo bronić go nie potrzebowała.", + "95088": "— Pewno! Pewno! — twierdząco wstrząsając głową powtarzał Jan — utrapienia i aprensje złość w człowieku rodzą. Ja sam, pamiętam, kiedy kilka lat temu Fabian mnie prześladował, na kłótnie wciąż wyzywał i pole moje jak swoje zaorywał, w taką złość wpadłem, że do domu przyszedłszy garnek, co na stole stał, o ziemię cisnąłem i roztłukłem, siestrę, małą jeszcze, złajałem i stryjowi jeżem się postawiłem. A wszystko to uczyniłem nie dobrowolnie, tylko przez nieścierpliwą zgryzotę i aprensje. Często cierpiąc, zdarza się, że nie ścierpisz!…", + "95089": "Opowiadał, że w okolicy żyjąc wiele zgryzot i krzywd przenieść trzeba. W jednym gnieździe niejednaki ptak się lęgnie. Szczenięta od jednej psicy urodzone niejednostajne mają przyrodzenie. Tak samo i między ludźmi. Są w okolicy ludzie dobrzy i spokojni, są i tacy, co jak psy rozjadają się na sąsiadów. Ale najwięcej złych jest dlatego, że mało mając, z chciwością ubijają się o więcej i blisko siebie żyjąc, fałdów jeden drugiemu przysiaduje.", + "95090": "— Pijactwa pomiędzy nami nie ma ani rozpusty nijakiej, ani złodziejstwa. Chatę choć na cały dzień otworem zostawić można, a nikt marnego węgla z pieca nie wyjmie. Za toż każdą grudkę ziemi jeden drugiemu z gardła by wydarł, a za najmniejszą szkodę albo ubligę do czubów się biorą lub do sądów ciągną. O szkodę zaś i ubligę łatwo tam, gdzie zagony jak groch w worku zmieszane, a okno w okno patrzy…", + "95091": "Stryj i on sam zatargów i procesów, jak tylko mogą, unikają, po prostu za wstyd je poczytując, a także i dlatego, że smaku ani też pożytku w nich nie znajdują. Hojniejsza jedna garść z pokojem niżeli dwie z wojną. Lepiej z małego garnuszka jeść w spokojności, niż morze wychłeptać ze zgryzotą. Cukru garścią nie jedzą, ale niedostatku nijakiego nie cierpią. Prawda, że za bogatych w okolicy uchodzą, a to z tej racji, że gospodarstwo do nich dwóch tylko należy, raczej do stryja, ale to już wszystko jedno. Przy tym i ziemi mają sporo, morgów dwadzieścia. Trzech tylko w okolicy gospodarzy tyle jej ma, ale za to większe u nich gromady, jak u Fabiana na przykład: dusz siedem w domu. Inni daleko mniej mają: po dziesięć, osiem, pięć morgów, a i tacy są, którzy, jak na przykład Ładyś, i ćwierci beczki na swojej ziemi nie wysiewają. Co dziwnego, że w cudze lazą? Pusty żołądek mruczy. I u nich kiedyś bieda była, kiedy stryj był chory, a on jeszcze mały i nie bardzo do czego zdatny. Teraz zaś to już nie tylko że dobrze sobie żyją, ale i Antolka dostanie posag jak za mąż wychodzić będzie, nieduży, pięćset rubli, ale Michałowi, który i bez tego by ją wziął, wielką tym pomoc przyniesie, a zawsze później większej poszany i od męża, i od jego familii doświadczy, jeżeli się choć małą rzeczą do wspólnego dobra przyczyni. Dziewczyna też zasłużyła na to, bo pracowita i choć taka młoda, ze wszystkiego korzyść ciągnąć umie: z krów, z ptastwa, z przędziwa, z tkanin. Krów mają cztery, owiec dwadzieścia; więcej mieć by potrzeba, ale z wypasem i łąką bieda. Dwie ciężkie biedy okolica przenosi, jedną, że łąk i wypasów za mało ma, a drugą, że woda nadmiar krwawa. Zresztą, praca około gospodarstwa nie Bóg wie jaka; człowiek się nią nadwerężyć nie może. Bywają czasy *horowania* i czasy odpoczywania — w zimie na przykład. Robota i wtedy jest, ale nie ciągła; wieczorami to już chyba tam kto około stolarstwa majstruje, inni siecie na ryby wiążą, jest jeden, co obuwie szyje; zresztą, zbierają się po takich domach, gdzie świetlice największe, grają na harmonikach i skrzypcach, śpiewają, czasem tańczą, czasem czytają. Czytaliby więcej i częściej, ale te książki, co u stryja są, dawno poprzeczytywane a insze…", + "95092": "Tu przerwał mówienie i niespokojnie obejrzał się za siebie. Z głębi boru leciał i kulą w powietrzu toczyć się zdawał szum do głuchego turkotu podobny. Wierzchołki sosen zakołysały się i gałęźmi jak wachlarzami poruszyły; na dno lasu niby welon z ciemnej krepy spadł zmrok szarawy, wszędzie jednostajny i gdzieniegdzie smugami krwistych świateł błyskający. Ptastwo znieruchomiało, ucichło, z rzadka tylko odzywając się urywanym ćwierkaniem; miarowe pukanie dzięciołów i żółn ustało; w krzakach i pod paprociami słychać było pośpieszny szelest owadów; wiewiórka wbiegająca na wysoką sosnę zatrzymała się w połowie drogi i, na sęku zawieszona, z odwróconą głową, czarne, zlęknione oczy w pociemniałą ziemię utkwiła. Nad kołyszącymi się czołami i powiewającymi gałęźmi drzew niebo usłało się puszystą, wzdętą szarością; wrony pod nim chmurą przeleciały, przeraźliwie zakrakały i skryły się wśród ruchomych szczytów, nagle milknąc przed toczącym się w głębiach boru szumem i turkotem. Jan niespokojnie na Justynę spojrzał.", + "95093": "— Burza nadlatuje. Czy pani nie lęka się? — zapytał.", + "95094": "Odpowiedziała, że trwogi najmniejszej nie czuje, i ciekawie rozglądała się w szczegółach ponurego w tej chwili obrazu przyrody. Jednak wywierał on znać na nią wrażenie mimowolnej obawy czy przygnębienia, bo zbladła trochę i pod muślinową suknią lekki dreszcz przebiegł jej ciało. Jan rozpaczliwym gestem rękę do głowy poniósł:", + "95095": "— Głupiec czy wariat ze mnie! — zawołał — żeby w lesie zbłądzić i panią na trwogę albo i na przeziębienie narazić…", + "95096": "Wnet jednak poskromił wzruszenie swe i zimną krew odzyskał.", + "95097": "— W lesie pozostać na żaden sposób nie można, bo zaraz wicher gałęzie z drzew strącać zacznie, a niejedne cieńsze, to i z korzeniami z ziemi wyrzuci. Lepiej już płynąć. Z wodą czółno strzałą poleci… minut dziesięć, i pod okolicą staniem. Ulewy może i nie będzie albo bardzo krótka, bo chmury ptakami lecą, a choćby i była, lepiej dostać na głowę wiadro wody niż sosnę. Chodźmy prędko!", + "95098": "Ostatnie dwa wyrazy nagląco wymówił i wziąwszy rękę Justyny w swoją, ku brzegowi lasu biec prawie zaczął. W parę minut stanęli na wąskim, kamienistym wybrzeżu, za którym rzeka, tak jak niebo ciemna, gwałtownym wiatrem gnana, toczyła fale wzdęte, w regularne fugi wyrzeźbione, białe plamy piany wyrzucające. Jan skoczył do czółna, silnym pchnięciem z piasku na wodę je zsunął i wiosłem u brzegu zatrzymując, do Justyny zawołał:", + "95099": "— Proszę!", + "95100": "Zawahała się. Spojrzała na wzburzony szlak rzeki, na małe czółno, które pod silnie przyciskającym je wiosłem woda rwała i targała; pobladła więcej jeszcze i nie wiedziała, co począć. Brwi Jana ściągnęły się nad oczami, z których strzelił błysk zniecierpliwienia.", + "95101": "— Tu czasu do medytacji nie ma. Proszę do czółna siadać! — wymówił, a głos jego w szumie i huku wiatru brzmiał stanowczo, prawie rozkazująco.", + "95102": "Wahanie Justyny zniknęło bez śladu; podbiegła do czółna, wskoczyła w nie i na dnie jego usiadła. On szybkim ruchem zgarnął jej pod głowę wyściełające czółno gałęzie topoli i szybko, ale łagodniej już przemówił:", + "95103": "— Proszę nie lękać się. W różne ja pory i nie w takie burze jak ta po Niemnie jeździłem, a pływać umiem prawie jak ryba…", + "95104": "Widać było po niej, że lękać się przestała. Z siły jego wlała się w nią ufność. Ale w tej chwili huk i turkot wichru zleciał już na brzeg boru, rozległ się suchy trzask łamiących się gałęzi i zaskrzypiały rozkołysane sosny, a przestrzeń, od skłonu do skłonu widnokręgu, od ciemnego nieba do ciemnej wody, stanęła jedną gęstą i z każdą sekundą przybierającą deszczową mgłą. Justyna znowu od głowy do stóp zadrżała.", + "95105": "— Niewzwyczajona — szepnął Jan — jak dzieciątko!", + "95106": "Błyskawicznym ruchem zdjąwszy siermiężkę swą, rzucił ją na towarzyszkę, którą okryła ona od szyi do stóp, a sam u dzioba czółna stojąc, wiosłem o wodę uderzył. Wicher szalał, ciemne chmury pod niebem białą płachtą zaciągniętym ptakami leciały, z rzadka rozsiane grusze i wierzby wściekle miotały się nad wysokim, żółtym brzegiem. Z drugiej strony stał bór kipiący w głębi, lecz na zewnątrz nieruchomy jak kamienna ściana, a po ciemnym, wzdętym, białymi plamami usianym szlaku rzeki czółno strzałą mknęło, wciąż ukośnie, ukośnie, po falach puszczane, boki im umykając, a dziobem je porąc. Nie było samotne; przed nim, w ten sam jak ono sposób, mknęło drugie, trzecie, czwarte; rybacy to uciekali do domów przed gwałtownym wybuchem przyrody, a na spotkanie tych niby lotnych, czarnych ptaków ciężko z przeciwnej strony sunęły, do wodnych potworów podobne, rudlami jak olbrzymimi płetwami o wodę uderzające, ciężkie, spłakaną żółtością wśród powszechnej szarości smutne płyty.", + "95107": "W niespełna kwadrans, jak to przepowiadał Jan, ukazały się nad wysoką górą domy i drzewa okolicy. Rybackie czółna stały już na piasku wybrzeża; w przerzedzającej się mgle deszczowej widać było rybaków spokojnym krokiem wchodzących na górę; za jednym z nich, najbarczystszym i na burzę najobojętniejszym ciągnął się ze spuszczonym ku ziemi pyskiem i ogonem czarny, zmokły pies.", + "95108": "Kiedy Justyna stanęła na wybrzeżu, gwałtowny krzyk, który wydała z siebie przyroda, uciszał się, a płacz jej ustał. Wichrem przygnane chmury wicher przeniósł i pędził coraz dalej po jednej połowie sklepienia, którego druga połowa oblekła się nagle promiennym błękitem i zajaśniała tarczą słoneczną, czystą, wielką, zawieszoną nad zalegającym zachodni skłon nieba pasem roztopionego złota. Pas ten odbił się w rzece, która popłynęła szafirem i złotem, a nad nią z sunących wciąż powoli rozjaśnionych płytów podniosły się kręte, złote sznury dymu. Zielona góra z okrywającym ją rysunkiem ścieżek stanęła cała w kryształowych kroplach, drgających i świecących na każdym źdźble trawy i na każdym liściu chwastów. U szczytu jej wybuchnął świegot ptactwa i z dołu dostrzec można było w napełnionych światłem gałęziach drzew, które u góry rosły, tańczące z radości wróble, pliszki, szczygły i makolągwy. Wiatr słabł, opadał, cicho jeszcze i z lekka dmąc w jedną stronę; chmury kłębiąc się i mieszając naprzeciw słońca zwijały się w wał półkolisty i srebrem oblany.", + "95109": "Po jednej z krętych ścieżek Justyna wstąpiła na górę i u połowy jej pod rozłożystą topolą stanęła. Jan czółno na piasek ściągnął i kilku skokami przy niej się znalazł. Niespokojny wydawał się i zakłopotany; cienia uśmiechu na twarzy jego nie było. W przemokłej koszuli, ze zmokniętą siermięgą na ramieniu, szybko oddychając, od razu kilka pytań rzucił:", + "95110": "— Przestraszyła się bardzo? Zmokła? Może przeziębiła się? Zdrowiu może zaszkodzi?", + "95111": "Ale dość było jednego na nią spojrzenia, aby zrozumieć, że nie dręczącą wcale, lecz może rozkoszną chwilę przebyła. Odkąd usiadłszy w czółnie w oczach jego blask odwagi a w ramieniu wznoszącym się do walki siłę i zręczność ujrzała, wszelka trwoga w niej znikła, a natomiast przenikała ją do głębi słodycz zaufania. Ufała mu. Gdy stojąc u steru czółna, z brwią ściągniętą, z całą duszą w oczach skupioną, ku wodzie nieco schylony, wiosłem odpędzał żywioł napastniczy i na wodnym bezdrożu niezawodne torował drogi, wydawał się jej samą śmiałością i siłą; uczuła się także śmiała, silna, dumna nim i tym, że zaufać mu potrafiła. Oprócz tego wydawał się on jej i samą dobrocią. Pod gęstą mgłą deszczową z trudnością powieki podnosząc widziała jednak kilka szybkich, zmartwionych, troskliwych spojrzeń, jakie na nią rzucił, i razem z ufnością wdzięczność nieskończona dla tego serca, które tak prosto i szczerze słało się pod jej stopy, upoiła jej serce. Upojona i szczęśliwa stała pod topolą upewniając go, że nie przelękła się, nie zmokła, nie przeziębiła, i tego tylko żałuje, że wycieczka ich dłużej nie trwała.", + "95112": "— To i chwała Bogu! — zawołał.", + "95113": "Widząc ją zdrową i wesołą uspokoił się zupełnie. Widział też, że nie przemokła wcale. Siermięga jego była tak gruba i choć na nim wydawała się krótka, ją tak dobrze osłoniła, że deszcz suknię jej tylko przejął wilgocią. W zamian, mokre włosy zdwojonym ciężarem na kark jej spadały. Wstrząsnęła głową; luźny i w czasie burzy więcej jeszcze rozluźniony węzeł rozwinął się i czarną, wilgotną falą okrył jej plecy. Może sama nie czuła tego, że była w tej chwili zalotna. Ale on do tych opadłych, falistych zwojów przylgnął rozgorzałymi oczami i o krok za nią cofnięty, rękę ku nim wyciągnął, cofnął ją, wyciągnął znowu i lękliwie dotknął ich miękkiej, błyszczącej gęstwiny.", + "95114": "— Że też to Pan Bóg takie cudności stwarza!", + "95115": "Szept ten razem z jego gorącym oddechem ucho jej musnął, na włosach uczuła dotknięcie jego ręki; w tył nieco głowę odgięła i nieruchoma stała, z twarzą różową a wzrokiem utkwionym w szeroki pas złoty, który pod tarczą słońca zdawał się na oścież roztwierać błękitne niebo.", + "95116": "Wtem na tym tle złotym zamajaczyły białe, skrzydlate plamy lecące nad rzeką, to niżej, to wyżej, ku zielonej górze. Były to ptaki dziwne i piękne, duże, niepokalanie białe, szerokoskrzydłe, z dziobami i nogami ognistej barwy. Ze dwadzieścia ich było; wyglądały jak napowietrzne lilie o ognistych łodygach i strzałach. Od stóp zielonej góry wzbiły się wysoko i ciężkie, milczące, poważnym, lekko szumiącym lotem popłynęły dalej, dalej, znad wody spłaszczając malutkie wobec nich i trwożliwie przed nimi uciekające rybitwy.", + "95117": "Justynę ciekawość o parę kroków naprzód rzuciła. Wydała okrzyk zdziwienia; pierwszy raz w życiu ptaki te widziała.", + "95118": "— To są morskie wrony — zmąconym głosem wytłumaczył Jan — czasowe u nas ptaki i rzadkie. Nie każdego roku przelatują one tędy; podczas i kilka lat ich nie widać, potem pokażą się znowu, przelecą i polecą Bóg wie dokąd!", + "95119": "Z zadumą za śnieżnymi ptakami okiem powiódł.", + "95120": "— Ciekawość podczas człowieka ogarnia dowiedzieć się czego o tych stronach dalekich, do których ptaki latają… Żeby choć w książce albo w rozpowiadaniu jakim zobaczyć te morza, te kraje, te cudności i dziwy…", + "95121": "— Razem o nich czytywać będziemy. Czy dobrze?", + "95122": "Wszystkie promienie słońca w źrenicach mu zaświeciły.", + "95123": "— Żebyż to kiedyś nastąpiło! Żeby to doprawdy…", + "95124": "Wiatr powiał; topól zaszumiała i strząsnęła na nich krótką ulewę kropel. Roześmieli się oboje głośno, jak dzieci.", + "95125": "— Chodźmy do chaty! — zawołał Jan.", + "95126": "— Chodźmy! — ochotnie powtórzyła Justyna. Szereg lip na podwórku Anzelma i Jana stojących raz jeszcze osypał ich chłodną rosą, zanim stanęli przed otwartym oknem przeciwka, czyli izdebki, którą Anzelm celą swoją nazywał.", + "95127": "V", + "95128": "Pod otwartym oknem, na podługowatym, prostym stole, na kilku książkach w zniszczonej oprawie stała lampka z wysokim kominkiem; przy glinianym dzbanku i szklance z zielonawego szkła leżał wśród grubych okruch nie dojedzony kawał razowego chleba.", + "95129": "— Już kiedy okno otworzył i chleb jadł, to prędko i odżyje — szepnął Jan.", + "95130": "W głębi izdebki, pod ścianą okrytą cienkim i chropowatym pokładem wapna, na tapczanie zasłanym kraciastą, domowego wyrobu kołdrą Anzelm w kapocie i butach na wznak leżał, z jednym ramieniem bezwładnie wzdłuż ciała spoczywającym, a drugim na głowę zarzuconym. Szeroki rękaw kapoty zakrywał całkiem górną część jego twarzy i widać było spod niego tylko bladoróżowe, siwiejącym wąsem ocienione usta. Układ tych ust był tak surowy, jakby wnet otworzyć się one miały dla wydania słów gromiących albo gniewnego czy rozpacznego okrzyku. W górze nad leżącym w martwej nieruchomości człowiekiem blado błyskały ramy świętego obrazu i szaro majaczyły wizerunki rycerzy, cierniową koronką zwieńczone.", + "95131": "— Żeby teraz z fuzji mu nad głową wystrzelić, ani poruszy się, ani przemówi, i żadne proszenie albo krzyczenie nic nie pomoże. Sam przez się potem dźwignie się i odżyje…", + "95132": "Odeszli. Z małego ganku, gzymsem w grube floresy wyrzeźbionym otoczonego, widać było ciemnawą sionkę, w której stały żarna, i przez drzwi otwarte w kuchni czysto wymiecionej dwie naprzeciw siebie u białego sosnowego stołu siedzące na stołkach dziewczyny. W niedzielnych sukniach bijących w oczy morderową i granatową barwą, w obcisłych stanikach i kolorowych kokardach u szyi, łokciami o stół oparte, głowy owinięte gładko uplecionymi warkoczami pochylały one ku sobie szepcząc o czymś z ożywieniem i bez ustanku. Pomiędzy nimi leżał na stole zaledwie rozpoczęty bochen chleba i stał gliniany, czarny garnek, z którego one drewnianymi łyżkami czerpały gęsty, biały chłodnik, z mleka, octu i posiekanej boćwiny złożony.", + "95133": "Ujrzawszy wchodzącą Justynę powoli wstały, do progu podeszły, a gdy im ona rękę na powitanie podała, Antolka dotknęła jej nieśmiało i z krótkim dygiem. Elżusia zaś ścisnęła ją tak silnie, że aż całym ramieniem zatrzęsła, i wnet zagadała:", + "95134": "— Panienka znowu do nas przyszła! Bardzo słusznie. Nam bardzo jest miło panienkę widzieć.", + "95135": "Uśmiech, z którym to mówiła, przyjacielski był i wesoły, ale oczy jej, tak jak u Fabiana, małe i błyszczące, zdawały się ze złośliwą trochę ciekawością prześwidrowywać twarz przybyłej i złośliwie też zerknęły za znikającym w drzwiach świetlicy Janem.", + "95136": "— Proszę usieść — przemówiła młodsza z dziewcząt. — Czy Justynka nie bardzo zmokła, w deszcz z Mogiły wracając?", + "95137": "— Oho! — zadziwiła się Elżusia. — Większa poufałość niż znajomość po imieniu panienkę nazywać…", + "95138": "Antolka zawstydziła się i twarz ku ścianie zwróciła.", + "95139": "— Kiedyż prosiła… — szepnęła.", + "95140": "Justyna cienką jej kibić ramieniem otoczyła i w zarumieniony policzek pocałowała.", + "95141": "— Suknia mi tylko zmokła, ale chętnie ogrzałabym się przy ogniu…", + "95142": "— To ja zaraz rozpalę!", + "95143": "Skoczyła i kilka polan z sionki przyniosła.", + "95144": "— Poczekaj — zawołała Justyna i z lekka ją usunąwszy, sama przed piecem na podłodze przysiadła i ogień rozniecać zaczęła.", + "95145": "— Oj, oj! Nie potrafi! — na całe gardło zaśmiała się Elżusia.", + "95146": "— Potrafię. Nie święci garnki lepią! — odpowiedziała Justyna.", + "95147": "— Bardzo słusznie, tylko że panienka nie do tego stworzona!", + "95148": "— Ot, widzicie, że już się pali…", + "95149": "Kawał brzozowej kory płonął istotnie w piecu i językami ognia suche polanka obejmował. Popielaty królik spod pieca wyjrzał. Justyna wzięła go w ręce i ułaskawione, łagodne stworzenie wnet do piersi jej przylgnęło. Za tym pierwszym ukazał się drugi, trzeci, czwarty i wszystkie zwinąwszy się w jeden jedwabisty, pstrokaty kłębek, czarnymi oczami w czerwonych oprawach na nią patrzały.", + "95150": "— A my o panience tylko co mówiły. O wilku mowa, a wilk tu. Bardzo słusznie!", + "95151": "— Ona do Justynki ma wielką prośbę — kruczkiem drzewo w piecu poprawiając uśmiechnęła się Antolka.", + "95152": "Elżusia łokciem ją trąciła i dłonią usta zamknąć chciała. Ale Antolka chichocąc i głowę odwracając, rękę jej odepchnęła.", + "95153": "— Ona Justynkę chce na wesele swoje prosić. Mówi, że wesele większy dla niej walor będzie miało, jeżeli Justynka i młody pan Korczyński na nim będą. I w oczach ludzkich to jej wielką promocję zrobi. Młodego pana Korczyńskiego sam Fabian zaprosi, choć długo ani słuchać o tym nie chciał, ale on ambicjant, więc sam nie żartem żąda panów w chacie swojej przyjmować.", + "95154": "Wesele to odbyć się miało w parę tygodni po żniwach, około Matki Boskiej Zielnej. Fabian przed tygodniem na oględziny domu i gospodarstwa konkurenta jeździł i wszystko dobrze znalazł; niezupełnie dobrze, bo w chacie gromada spora, matka, dwóch braci, siostra, ale za to ziemi u nich morgów z piętnaście, inwentarz piękny, bo aż dwadzieścia sztuk bydła, i familia bardzo porządna: matka Giecołdówna z domu, jeden z braci ekonomem u panów różnych służył, a teraz żeni się z Zaniewszczanką, aż tysiąc rubli posagu bierze i zaraz folwark jaki w dzierżawę weźmie.", + "95155": "— A pan młody? — zapytała Justyna.", + "95156": "Dziewczęta znów zachichotały.", + "95157": "— Taki młodzieńki… — szepnęła Elżusia i rozrzewnienie napełniło jej małe błyszczące oczki.", + "95158": "— Może więcej nie ma jak dwadzieścia jeden rok, i w sołdaty nie pójdzie, bo dwóch starszych braci już w wojsku odsłużyło — rozgadała się Antolka. — Ładnieńki sobie, tylko że bardzo maleńki…", + "95159": "— A ty by chciała, żeby na świecie same takie herody byli, jak twój Michał! — ujęła się Elżusia. — Niech będzie sobie maleńki, ale milusieńki…", + "95160": "Znowu rozrzewniła się, aż łzy jej w oczach stanęły, lecz zaraz potem opowiadać zaczęła, że ociec jej sześćset rubli posagu przyrzeka, ale od razu dać nie może, bo pieniędzy nie ma. Więc połowę da gotówką, a na drugą połowę weksle wyda. Już to z familią narzeczonego umówione.", + "95161": "— Ale wesele to już huczne sprawi, taki ambicjant! — wykrzyknęła Antolka.", + "95162": "I wyprawę śliczną dostanie. Pościeli i bielizny cały kufer złożyła dla niej matka, a ojciec, jak do miasta jeździł, przywiózł jej kaszmiru na suknię, prawdziwego czarnego kaszmiru, a to już jest najpiękniejsza suknia, jaka na świecie być może. I drugą jeszcze mieć będzie, morderowego koloru, ale tańszą…", + "95163": "O strojach mówić zaczęły. Justyna dopytywała się o cenę sukien, które na sobie miały, kto je szył, czy w święta je tylko noszą albo czasem i na co dzień? Teraz już obie rozgadały się jak czeczotki. Suknie im krawiec szyje. Żydek w miasteczku; mają takich po jednej, po dwie najwięcej, i noszą je tylko w święta. Na co dzień nie używają inszych, jak te, które utkają same, a która więcej i ładniej utka, tej sława i honor. Żadna dziewczyna w okolicy tyle strojów nie ma, co Domuntówna. Bransolety nawet ma, złotne kolczyki i pierścionki, bo i bogata jest, sukcesorką całego dziadowskiego gospodarstwa będąc, i Jankowi nadmiar przypodobać się pragnie. Ale Janek wcale na jej suknie z ogonami i złotne ozdoby nie patrzy; nawet mniej upodobanie w niej znajduje, odkąd nimi popisywać się zaczęła. Raz, jak na hurbie (tak się u nich zebranie z tańcami nazywa) w broszce i kolczykach przyszła, a złotnymi bransoletami tańcząc dzwoniła, cygańskim koniem ją nazwał. Dla tej przyczyny tak ją nazwał, że Cyganie zawsze swojego konia we wszelakie błyskotki i dzwonki ubierają. Przy tym opowiadaniu aż zanosiły się obie od śmiechu. Justyna śmiała się także.", + "95164": "Kiedy Jan, zdjąwszy z siebie przemokłą odzież, w kurcie z domowego sukna i z wywiniętym na nią kołnierzem białej i cienkiej koszuli wszedł do kuchenki, gwarno w niej było i wesoło. Antolka przed chwilą do bokówki była wbiegła i wyniosła z niej tak wielki pęk tkanin, że aż uginała się pod jego ciężarem. Rzuciła go na stół i teraz wszystkie trzy oglądały te wyroby jej rąk; suknie, dywany, kołdry mieniące się najróżnorodniejszymi barwami i wzorami, pasiaste, kraciaste, nakrapiane, z czystej i z lnem pomieszanej wełny. Jan siostrę o matkę zapytał. Powiedziała mu, że do Starzyn poszła, do męża, a jutro raniutko powróci jeszcze na dni kilka, aby im żąć pomagać. W Starzynach grunta niskie, więc żniwa późniejsze, dlatego może ona przy żniwach dzieciom pomagać, a potem do swoich w porę doskoczyć. Dwie mile ujdzie dziś w jedną stronę, a dwie jutro z powrotem i z sierpem na polu stanie, jakby nie pięćdziesiąt, ale dwadzieścia lat miała.", + "95165": "— Chwała Bogu za taką starość — zauważył Jan — a z tej racji jest ona taka, że matka zawsze wesoła była i żadnych aprensji do serca nie dopuszczała. Ale nie każdy z takim charakterem urodzić się może…", + "95166": "Drzwiczki od przeciwka, w kącie kuchni umieszczone, a tak wąskie, że prawie ich widać nie było, otworzyły się po cichu i ozwał się zza nich głos Anzelma:", + "95167": "— Czy mi się tylko tak wydało, czy doprawdy głos panny Justyny usłyszałem?", + "95168": "Justyna żywo ku drzwiczkom podbiegła.", + "95169": "— Przez próg nie witam! Przez próg nie witam! Bo niezgoda jaka mogłaby z tego pomiędzy nami wyniknąć, a ja sobie niezgody z panią nie życzę… nie życzę! — z rzadką u niego żywością i żartobliwością zawołał gospodarz domu i w kapocie, zza której grubego kołnierza widać było koszulę u szyi tasiemką związaną, wysoki próg przestąpił. Justyna w obie dłonie rękę jego wzięła i chwilę milcząc na niego patrzała. Więc był to ten sam człowiek, któremu na piaszczystym pagórku Marta niegdyś święcony medalik u szyi zawiesiła i który potem, z twarzą uczernioną, z potokami wody ściekającymi z włosów i odzieży… Pierwszy raz zobaczyła go bez czapki. Czoło miał białą i cienką skórą powleczone, wysokie, z mnóstwem zmarszczek, które snopem leżały pomiędzy brwiami i stamtąd cienkimi nićmi rozchodziły się po całym czole aż do przerzedzonych, siwiejących włosów.", + "95170": "Antolka podbiegła i w rękę go pocałowała.", + "95171": "— Jeszcze dziś pierwszy raz stryjka widzę! Dopilnował tej minuty, kiedy po wodę poszłam, i wtedy do kuchni przyszedł, aby sobie kawałek chleba ukroić. Przychodzę do domu, chleb na stole, a drzwi od przeciwka znów zaszczepione… Wszystko zaś dlatego, żeby nie widzieć się z nikim…", + "95172": "— Taka już mnie czasem oblega zgryźliwość, że i najmilszy staje się niemiłym — odpowiedział Anzelm i mocniej niż zwykle ściskając rękę Justyny, uważnie, prawie badawczo na nią patrzał.", + "95173": "— Żęła podobno wczoraj na naszym pólku? Dziś na Mogiłę z Jankiem jeździła? A? — uważnego tego wzroku z niej nie spuszczając przemówił. — Nowiny, prawdziwe no… no… no… winy! — jąkając się dodał jeszcze i uśmiech przyjazny, prawie radosny otworzył mu usta i rozszedł się po całej twarzy, aż na wysokie czoło, którego zmarszczki wyciągnęły się jak ukośne promienie. — Proszę, do świetlicy proszę! Kto widział gościa w kuchni przyjmować? Chata nasza niska, ale nie ciasna, nie ciasna!", + "95174": "Jedną ręką poły kapoty u piersi przytrzymując, drugą na drzwi ukazywał i parę razy jeszcze powtórzył:", + "95175": "— Proszę! Proszę do świetlicy!", + "95176": "W kuchni znajdowało się troje drzwi, z których jedne, zwykłych rozmiarów, otwierały się do sieni, a dwoje innych, wąziutkich i niskich, prowadziło do przeciwka i do bokówki. Justyna zawahała się, niepewna, w którą stronę iść jej wypada, stary to spostrzegł, ramię jej podał i przez sień do świetlicy prowadził. Niegdyś, niegdyś widywał w korczyńskim dworze w ten sposób prowadzące się pary i sam od obiadów, od wieczerzy wstając podawał ramię wysokiej, czarnookiej, wesołej pannie.", + "95177": "Świetlica była izbą niską, lecz bardzo obszerną, bo więcej niż połowę całego domku zajmującą, z trzema sporymi oknami, z których dwa były otwarte, ze ścianami gładko otynkowanymi, z podłogą ułożoną z prostych, sosnowych, lecz gładko wyheblowanych i czystych aż do białości desek. U niskiego sufitu, grube, wapnem pobielone belki, krzyżując się z cienkimi deskami, tworzyły szeregi ciemnych próżni; całą prawie długość jednej ze ścian zajmował piec, do sufitu wysoki, z białych kafli zbudowany, a u dołu mający rząd małych sklepień, z których w zimowe wieczory rozlegać się musiały na całą izbę ćwierkania świerszczy. W kącie samotna, rozłożysta, ogromna, sto lat może mająca stała kanapa z olchowego drzewa, na czerwono pomalowana i kraciastą, domowego wyrobu tkaniną obita; naprzeciw znajdowało się łóżko z sosnowych, białych desek zbite i dostatnią pościelą wysoko usłane, a między oknami komodę olchową i na czerwono pomalowaną zdobiła szkatułka z czeczotkowego drzewa z ukośnie stojącym lusterkiem, mały, czarny krucyfiks wiankiem z żółtego rozchodnika okręcony i mała lampa z grzybiastym szklanym kloszem. Zresztą, pod ścianami stały wysokie, zielone albo w kwiaty malowane skrzynie o bombiastych, żelazem okutych wierzchach, zydle z białych desek, przed nimi olchowe, czerwone stoły, a u stołów kilka krzeseł domowej widać roboty, niedawno sporządzonych, bo niepomalowanych, z drewnianymi siedzeniami i tylnymi poręczami, z giętkiej może grabiny czy klonu w wysokie łuki powyginanymi. Przez drzwi za olbrzymim piecem otwarte ukazywała się bokówka, mała, podługowata izdebka, z jednym znowu, wysoko usłanym łóżkiem. Antolka sypiać tam musiała, bo wśród mnóstwa świętych obrazków, które nad łóżkiem ścianę okrywały, największymi rozmiarami i najjaskrawszymi barwami jaśniał obraz jej patrona, w wianki na Boże Ciało poświęcone, w palmy wielkanocne, w pęki suchych nieśmiertelników i świeżych nagietek ubrany. Przez otwarte okna zapachy kwiatów i ziół wnikając z ogrodu napełniały po brzegi całą świetlicę, a wtłaczające się przez nie gałęzie starej gruszy ocieniały ją zieloną, ruchomą firanką.", + "95178": "Anzelm do jednego ze stołów Justynę przyprowadził.", + "95179": "— Na krześle sieść proszę… wygodniej będzie niż na ławie… proszę na krześle usieść…", + "95180": "I z żywością ruchów, której by nikt po nim spodziewać się nie mógł, zgrabnie, dwornie, krzesło dla niej niósł ku stołowi. Elżusia, która za całym towarzystwem wysoki próg świetlicy jak pulchna kluska przeskoczyła, śmiechem teraz, na gospodarza domu patrząc, parsknęła.", + "95181": "— Już chyba skończenie świata nastąpi, kiedy pan Anzelm tak się rozruszał! — zawołała. — Takim alegantem ukazuje się, jakby nigdy tetrykiem nie był!", + "95182": "— Ot, i z głupia odezwała się! — żartobliwie odparł Anzelm — bo gdyby mądra była, to by wiedziała, że kto niedźwiedzia przemoże, za nos go wodzić może. Widać, że mnie panna Justyna tak przemogła.", + "95183": "Potem sam na zydlu siadając do Antolki zawołał, aby gościa wieczerzą poczęstowała.", + "95184": "— Sam też — dodał — od wczorajszego wieczora tylko kawałek chleba przełknąłem, a i Jankowi po tej kąpieli, którą na Niemnie dziś wziął, głodno być musi.", + "95185": "Wczoraj jeszcze dowiedział się od synowca, że na Mogiłę z Justyną on popłynie, a teraz dwojga młodych zapytywał, jak w czasie burzy wydobyli się z kłopotu, czy bardzo zmokli, ile czasu w borze spędzili. Opowiedział, że kilka razy spotkał się na Mogile z panią Andrzejową, która to miejsce odwiedza czasem, ale bardzo rzadko i niby przypadkiem. Wielką panią jest i wszystkie oczy na siebie ma zwrócone, to i trudniej jej takich wypraw dokonywać jak na przykład jemu, który przez nikogo niepostrzegany może sobie często pomodlić się i podumać, tam, gdzie brat jego wiecznym snem odpoczywa.", + "95186": "Dwóch ich tylko było i siostra, która do zaniewickiej okolicy za mąż poszła, skąd też i matka ich pochodziła; a Jana matka znów Siemaszczanka z Siemaszek, tak jej zaś wypadło, że aż w czterech okolicach życie swoje pędziła: najpierw w ojczystej, czyli w Siemaszkach, potem w Bohatyrowiczach, gdy za Jerzego wyszła, potem za drugim mężem w Jaśmontach, a na ostatku, za trzecim, w Starzynach.", + "95187": "— Nie wiadomo, czy to już ostatni mąż i ostatnie jej osiedlenie — żartobliwie znowu zauważył. — Bo mnie się zdaje, że gdyby dziś owdowiała, to by za rok poniosła się jeszcze za czwartego!", + "95188": "Justyna zapytywała go o rozległość i ludność okolic, których nazwy wymienił. Odpowiadał jej chętnie i obszernie, o szczegóły, których nie wiedział, bo przez wiele lat nigdzie nie jeździł, do Jana się odzywając.", + "95189": "— Wszystkich ich pani po troszku na weselu Elżusi zobaczy — rzekł Jan — bo Fabian pełno ma wszędzie krewnych i znajomych, a zechce pewno, aby o weselu jego córki cały świat gadał.", + "95190": "Tymczasem Antolka i Elżusia stół szmatą płótna starły i w przeciągu pół godziny zastawiły go wszystkim zapewne, na co w tej chwili zdobyć się mogła chata Anzelma i Jana. Dokoła wielkiego bochna chleba zjawiła się misa kwaśnego mleka, w połowie z różową śmietaną zmieszanego, potem druga z położonym na niej plastrem miodu, tylko co znać razem z drewnianą ramką z ula wyjętego, dwa sery, z których jeden przywiędły a drugi świeży, żółte masło na spodku, na koniec, przez zaczerwienioną od ognia Elżusię przyniesiona patelnia z dymiącą jajecznicą.", + "95191": "— Już jak ja jajecznicę zrobię — zawołała wesoła dziewczyna — to, bardzo słusznie! Sam ociec czasem pochwali, choć jemu dogodzić tak prawie trudno, jak przez ten dom przeskoczyć…", + "95192": "— Ja myślę, że Elżusia kiedykolwiek i przez dom przeskoczyć potrafi, taki z Elżusi kozak — zażartował Jan, ale na miód spojrzawszy brwi ściągnął.", + "95193": "— A kto do ula chodził? — z gniewem zapytał.", + "95194": "— A któż by, jak nie Antolka? Tylkoż siestra i mogła tak śmiele postąpić — odsarknęła córka Fabiana.", + "95195": "— A raz na zawsze tego jej wzbroniłem! — zawołał Jan i po brzegi włosów zarumieniony ręką w stół uderzył. — Nieświadomy wszystko zepsuć może, a ona kiedy nie uczyła się, jak z pszczołami postępować, to niech nosa w nie swoje nie tyka!", + "95196": "Wstawał już, aby do siostry z wymówkami iść, ale z bokówki cicha i zalękniona, wysunęła się dziewczyna, z ustami skrzywionymi i ręką policzek przyciskając.", + "95197": "— A co? Ukąsiła? — zawołał Jan.", + "95198": "— Żeby ją cholera… — ze łzami kręcącymi się w oczach jęknęła Antolka.", + "95199": "Jan, trochę jeszcze nasępiony, nic już siostrze nie powiedział, a Anzelm zażartował znowu:", + "95200": "— Nie dbaj, że pszczoła kąsa, byleś miodu dostał! Co tam, że troszkę boli, nim za mąż wyjdziesz — przestanie!", + "95201": "Kiedy chleb w rękach podniósł i kroić go zaczął, na spodzie bochna ukazały się wyraźne odbicia suchych lipowych liści, którymi gospodynie wkładane do pieca pieczywo od zetknięcia się z gliną i popiołem zabezpieczają.", + "95202": "Na zydlu i krzesłach wszyscy dokoła podługowatego stołu zasiedli nabierając sobie na gliniane talerze jajecznicy i kwaśnego mleka. Przez parę minut nikt nic nie mówił. Anzelm, Jan i dwie młode dziewczyny jedli w sposób dość szczególny. Z grubo pokrajanych porcji chleba małe kąski odłamywali i dwoma palcami do ust je nieśli. Drewniane łyżki trzymali w palcach zgrabnie, delikatnie i zawartą w nich żywność powoli w usta wkładali, powoli też i cicho ją przeżuwając, po czym łyżki na stołach kładli i po kilku sekundach dopiero lub po minucie znowu je delikatnie ujmowali i powoli do ust nieśli. W tym szczególnym, przesadnie powolnym i delikatnym sposobie jedzenia widać było od dzieciństwa nabieraną albo i z krwią dziedziczoną obawę przed okazaniem grubiaństwa i żarłoczności. Anzelm przemówił pierwszy. Spojrzał na Justynę i jakby sobie coś nagle przypominając zapytał:", + "95203": "— A może by pani herbaty wypiła? My ją rzadko kiedy pijemy, ale zaraz można zrobić…", + "95204": "W bokówce, na olchowej czerwonej szafie stał niewielki blaszany samowar i Antolka już się z krzesła zrywała, aby biec go nastawiać. Ale właśnie w chwili, w której Anzelm pytanie swoje uczynił, Jan łyżkę na stole złożywszy, ręce na kolana opuścił i z uśmiechem głębokiego zadowolenia patrzał na Justynę, która w porcji ciemnego chleba, złotawym miodem posmarowanego, ze smakiem zęby zatapiając, także na niego patrzała. Oboje mieli uśmiechy w oczach i pytanie Anzelma usłyszeli dopiero wtedy, gdy je powtórzył.", + "95205": "— Zdaje się — powoli zauważył Jan — że apetytu po spacerze nie brakuje i może obejdzie się bez herbaty…", + "95206": "— Obejdzie się z pewnością! — zaśmiała się Justyna.", + "95207": "— A ja teraz już na siestrę i nie gniewam się, że sama do ula po miód poszła!", + "95208": "Zaśmiał się tak, jak śmieją się szczęśliwi, bez widocznej przyczyny, głośno, serdecznie, z głową w tył odrzuconą, i bez widocznej także przyczyny siedzącą obok Antolkę po włosach pogładził. Po czym łyżkę ze stołu delikatnie ujął i mleka nią zaczerpnąwszy, powoli do ust poniósł. Rękę miał dużą, w skórę ciemną i grubą, obleczoną, bardzo czystą, o szerokiej dłoni i długich, cienkich palcach.", + "95209": "Dnia tego przecież Anzelm był niepospolicie ożywiony, mówny i każde ciekawe oko długo zatrzymywać by się mogło na tym ociężałym, schorowanym, piętnem wielkich boleści przyobleczonym człowieku, kiedy dziś, pobudzany jemu tylko znanymi uczuciami, dworną uprzejmość i przyjacielską gościnność okazywał, rozmowę z gościem podtrzymać usiłując. Na ręku Justyny zobaczywszy czerwoną szramę zapytał, czy pochodzi ona od sierpa, a otrzymawszy twierdzącą odpowiedź, długo, dziwnie migocącymi oczami na nią popatrzył.", + "95210": "— Ciężka praca! A? Chociaż to wszystko od uzwyczajenia zależy. Nie wiem ja tylko i wątpliwości mam co do tego, czy osoba tak pięknie na fortepianie grająca do takich grubych robót uzwyczaić się może.", + "95211": "Opowiedział, że nieraz idąc wybrzeżem rzeki albo przeprawiając się na jej drugą stronę, słyszał ją wspólnie z ojcem grającą.", + "95212": "— Słodka muzyka — uśmiechnął się — uszy głaszcze i serce przenika. To jest prawda, ale druga znów prawda, że tak prawie po całych dniach w instrument stukać to może i nie mniejsza fatyga, jak pleć albo żąć…", + "95213": "Na podwórku rozległo się ryczenie krów; dziewczęta zerwały się z siedzeń i pośpiesznie naczynia ze stołu sprzątać zaczęły; potem Elżusia nie ukazała się już więcej, a Antolkę widać było z dojnicą w ręku prędko przez sień na dziedziniec wybiegającą. Słońce zaszło już było od pół godziny; świetlicę napełnił szarawy zmrok. Jan małą lampę na komodzie zapalił i stryjowi oznajmił, że idzie najrzeć, czy parobek dobrze w nieobecności jego bydła i koni dopatrzył. Anzelm i Justyna zostali we dwoje.", + "95214": "Niespodzianie dla Anzelma i może dla samej siebie Justyna z krzesła swego zsunęła się na zydel i ku staremu pochylona, ustami do ramienia jego przylgnęła.", + "95215": "Nie zdziwił się bardzo, tylko zrazu, jakby przelękniony, w tył nieco uchylić się i kapotą otulić się spróbował.", + "95216": "— Nowina! — wyszeptał. — No… no… wina!", + "95217": "Ale ona z czoła i ramion wilgotne jeszcze włosy swe odgarniając i z wyrazem pieszczoty oczy ku niemu wznosząc, z cicha mówiła:", + "95218": "— Wiem, stryjku, wszystko, wszystko wiem…", + "95219": "— A skąd? Kto mówił? Pewno już Janek językiem nasiekł… Nic ja w tym złego nie widzę, bo jeżeli pani jest tak łaskawa, że z nim w przyjaźni chce pozostawać, to i nie powinien mieć żadnych przed panią skrytości.", + "95220": "Potrząsł głową.", + "95221": "— Ale żeby ktokolwiek, choćby i on, wszystko to wiedzieć i przeniknąć mógł, o tym wątpię… Głęboko trzeba kopać, aby wodę znaleźć, a tym bardziej człowieka, żebyś nie wiedzieć wiele lat z nim przebywał, jeszcze wszystkich skrytości jego nie rozpoznasz…", + "95222": "Ze wzrokiem kędyś daleko za otwarte okno puszczonym mówił dalej:", + "95223": "— Wszelako zdarza się na świecie. U Boga i mucha, kiedy każe, żołnierzem musi być. Mały ja człowiek jestem, ale na wielkie rzeczy w młodości swojej patrzałem i w nich maleńki udziałek wziąłem, a z tego i całe późniejsze życie moje wyciekło. Korczyn! Oj! I domyśleć się teraz nie można, jakie tam wtenczas rozlegały się mowy i postępki… Zdaje się, że wszystko, co ludziom Pan Bóg dał dobrego, poruszyło się wtenczas i zagadało. Brat obejmował brata, nie zważając na to, czy bogatego albo ubogiego obejmuje, rozumni głupim drogi pokazywali. A przed wszystkimi jeden cel świecił. Nas do tej festyny nie tylko dopuszczono, ale i zapraszano, żądając, abyśmy życie narażali, ale tym, co go nie utracą, takie rzeczy pokazując, że aby je dostać, każdy chętliwie głowę pod niebezpieczeństwa podstawiał… Wiele bym ja mógł w tej materii mówić i opowiadać, ale…", + "95224": "Długo wstrząsał głową, na parę gwiazd przez gałęzie sapieżanki przebłyskujących patrząc.", + "95225": "— Senne widowiska… czasowe mary…", + "95226": "Justyna, blisko do niego przysunięta, z jedną ręką pieszczotliwym ruchem na jego ramieniu złożoną a na drugiej twarz swą opierając, w milczeniu słuchała mowy jego powolnej, częstymi milczeniami przerywanej, w części tylko zwróconej ku niej a daleko więcej do półgłosem smutnych myśli i wspomnień podobnej.", + "95227": "— W książce jednej wyczytałem… „Jak muchy padną w boju syny ludzkie…” A w drugim miejscu tej samej książki, czy może jakiej inszej, napisano: „Jak glina w ręku garncarza, tak ludzie w ręku Stwórcy”. Taka to już być musi kondycja nasza, ale serce człowieka podczas za słabe bywa, żeby ją cierpliwie i pokornie przenieść. Widać za mało cierpliwy i pokorny byłem, bo kiedy już te rzeczy obróciły się na złą stronę i zaćma nieprzenikniona świat ogarnęła, zacząłem doświadczać nieścierpliwego żalu i gniewu, sam nie wiedząc nawet, przeciw czemu i przeciw komu ten gniew obrócić. Odżałować tego, co przeminęło, nie mogłem, ani też przywyknąć znów do zwyczajnego życia, od którego jakby na skrzydłach mnie odniosło. Co dawniej miłe było — obrzydło; co bawiło i radowało — wydało się samą marnością. Pójdę, bywało, z pługiem w pole i tylko wspominam, co w tamtych złotnych dniach widziałem i słyszałem; twarze różne, postępki, sprzeczki i zdania wspominam i z pamięci swojej umyślnie je wybieram, podobnie jak skąpiec dukaty ze skrzyni wybiera, oglądając je i lubując się nimi. Tak czasem pośród mgły wiosennej i pół dnia na polu przy pługu przestoję o robocie, do której wprzódy chętliwy i zdatny byłem, zapominając. Albo zimową porą do wesołej jakiej świetlicy, bywało, wejdę i patrzę, jak ludzie rychło o wszystkim zapominający śpiewają, weselą się, tańczą. „Czy oni powariowali?” — myślę sobie, słupem niemym i nieruchliwym w kącie stojąc, a im więcej oni weselą się, tym widoczniej przed oczami staje mnie ta polana leśna z tym swoim smętnym pagórkiem i śniegiem, co na nią w ciemności nocnej białymi płatami pada. Co nowy taniec zagrają, to ja zaszepczę: „Wieczne odpoczywanie racz im dać, Panie!” Co nową pieśnię kto zawiedzie, to ja znów: „Wieczne odpoczywanie!” Co głośniejszym śmiechem kto wybuchnie, w mojej głowie rozlega się: „Wieczne odpoczywanie!” Na weselących się ręką machnę i do chaty pod śniegiem padającym idę, a w chacie… Chryste!… Miejsce po bracie jedynym już i zastygło, żonka jego już po drugich weselnych godach, tylko sierotka mały mnie spotyka i tuli się do opiekuna jedynego, który mu na tym świecie pozostał…", + "95228": "W drzwiach bokówki ozwał się szelest; Jan stał na progu, plecami o drzwi oparty, z ramionami na piersi skrzyżowanymi. W cieniu postać jego rysowała się w liniach prostych i wyniosłych. Cała świetlica pogrążona była w cieniu, bo mała lampa na olchowej komodzie stojąca słabe rzucała światło i tylko wąski jej promień spływał na ciemną kapotę Anzelma i na połyskliwe, rozpuszczone włosy Justyny. Po długim milczeniu Anzelm półgłosem i powoli znów mówić zaczął:", + "95229": "— Każdemu jednakże stworzeniu dany jest zmysł ratowania się i od ostatniej zguby ubiegania. Tak i ja w jednym miejscu ratunek dla siebie postrzegając, do niego się udałem. Nie było mnie wtenczas więcej nad lat trzydzieści, nie dziwno tedy, że kochanie tyle prawie dla mnie znaczyło, co życie i szczęście. Widać, że przeznaczonym było, aby wszystkie miody i trucizny z Korczyna na mnie ściekły, bo tam mnie objawiły się te widowiska senne, po których pocieszyć się nie mogłem, i tam też gwiazda kochania mego zaświeciła. Może niejeden powie, że moja nadzieja nierozsądna była i że za wysoko odważyłem się spojrzeć, ale ja tak wtenczas nie myślałem. Wszak już mało nie dwa tysiące lat temu Pan Jezus równość po świecie ogłaszał i dużo o niej gadania w tym samym Korczynie słyszałem. Choć ta panna do pańskiej familii należała, ale ja też od niewolników rodu swego nie wiodłem, a choć ubogi, żonie i dzieciom kawałek chleba dać mogłem, nie gorszy może od tego, który w te czasy niektórzy panowie jadać zaczynali, a może i spokojniejszy, pewniejszy. Do tego, choć z pańskiej familii ona pochodziła, niewielka z niej była pani… niewielka! Cudze suknie na grzbiecie nosiła, wszystkiego od łaski krewnych wyglądając. Czemuż by jej, zdaje się, własnego domu, choć niskiego, i własnej woli przy mężu kochanym i kochającym nie chcieć? Wzajemność zaś wiedziałem, że mam… wiedziałem. Nie na ślepego przecież patrzała ona swymi takimi ognistymi oczami i nie głuchemu takie rzeczy niejeden raz mówiła, które o wzajemności upewniają. Posunąłem się tedy… i odprawiony zostałem. Nie chciała. Nie można nawet powiedzieć, aby jej familia wielkie przeszkody stawiła. Pewno, że były tam ze strony krewnych perswazje, może i pośmiewiska, ale od ołtarza nikt by gwałtem jej nie odciągał. Sama nie chciała. I widzieć się ze mną nie chciała, aż ją raz w ogrodzie dopilnowałem i za rękę chwyciwszy, o przyczyny tego despektu, który mnie od niej spotykał, zapytałem. Powiedziała przyczyny takie, że tylko na nie plunąć było warto. Perswadować chciałem i przekonywać, ale wyrwała się mnie i uciekła. Z płaczem ode mnie uciekła. I sama desperowała, a jednakowoż nie chciała… nie chciała…", + "95230": "Od tej pory zaczął się najgorszy czas jego życia. Tylko co był świadkiem przeraźliwej zawodności ludzkich walk i nadziei, teraz poznał zmienność ludzkiego serca. Wszystko wydało mu się niepewne, nietrwałe, marne.", + "95231": "— Taka mnie ogarnęła zwątpiałość, że wszystko, na co tylko pojrzałem, okazywało mi się w postaci znikomej mary. Dziś jest, myślałem sobie, a jutro rozwieje się i zniknie. Posłyszałem raz, jak ksiądz w kościele mówił: „Z ziemiśmy poszli i w ziemię przemienić się mamy”, i te słowa nigdy już z głowy mojej nie wychodziły. Gorzej od wszystkiego zwątpiałość ta mnie gniotła, bo żadnej już chęci i żadnego zamiaru do serca nie dopuszczała. Kiedy jeszcze cokolwiek robiłem, to tylko o tym biednym sierotce myśląc, żeby przy mnie z głodu nie zdechł, a dla siebie to bym już i palcem nie kiwnął, bo ciągle mnie na myśli stało: „Na co? Dla jakiej przyczyny o marność i doczesność dbać?” Przed Bogiem się upokarzałem, ale już tylko o zlitowanie dla nieśmiertelnej duszy swojej prosząc, o to zaś, co mnie w tym życiu spotka, bynajmniej nie dbałem, pewnym będąc, że wszystko na zawsze utraciłem, a gdybym znów nabył, zaraz bym znów utracił…", + "95232": "Jednak zbyt młodym był może i zbyt proste, zdrowe dotąd życie prowadził, aby w tym zwątpieniu o trwałości i wartości rzeczy ziemskich zastygnąć mógł i zmartwieć. Owszem, tęsknota za lepszymi dniami i żal po ukochanej kobiecie dręczyły go ciągle.", + "95233": "— Nie zaskórną, ale głęboko w sercu zasadzoną tęskliwość i boleść czułem. Gdyby człowiek mógł łzami do grobu ściec, już bym wtenczas ściekł pewno. Samego siebie lękać się zacząłem, myśląc, że zwariuję albo nieprzyrodzoną śmiercią zginę; bo mi też już gałęzie drzew i głębokości Niemna po głowie chodziły. Wstyd mnie zdejmował, że mocy nijakiej nad sobą mieć nie mogłem, i Pana Boga na pomoc wzywałem, i niedobrowolnie łzy ciekły mnie z oczu. Którego dnia dźwignę się już z myśli ponurych i samego siebie nauczam: „Siły do kupy ściśnij, na biedę oczy zmruż i rzuć ją pod nogi, a pocieszenia sobie jakiego szukaj, ażeby woli boskiej nie sprzeciwiać się i marnie nie ginąć”. Zdaje się, że już i wyperswaduję sobie, desperację odpędzę i dzień, drugi jak wszyscy ludzie przeżyję. Nie, do życia ochota nie bierze i choć tak pracuję, że aż cały oblewam się potem, najmniejszym czasem o miłych nadziejach utraconych i o marności wszystkiego myślę. Raz już nawet zaswatałem się do panny jednej i sam pojechałem do niej. Jadąc myślałem: „Ożenię się i kwita! Chatę zaludnię, rozweselę się i odżyję”. Ale kiedym przyjechał i na pannę spojrzał: nie! Szpetna ona nie była ani głupia i to mi też tajnym nie było, że miłym okiem na mnie patrzała. Nie i nie! Tamta przed oczami stoi, a przy tym do czego inszego już uzwyczajony, co inszego poznawszy i pojąwszy, ani w jej mowie, ani w obchodzeniu się, ani w zamiarach, które objawiała, smaku żadnego znaleźć nie mogłem. Dużałem się tak z samym sobą, jak pływacz z wodą, lat może ze trzy, a smętek zdrowia ubierał i czarne myśli siłę zjadały, aż bezsilny i z jakimiś dziwnymi, przechodzącymi i znów powracającymi boleściami na łoże padłem, dziewięć lat potem przez tę chorobę gnieciony, której doktorowie rady dać nie mogli i hipokondrią ją nazywali…", + "95234": "Znaczenia nazwy tej nie rozumiał, ale wytłumaczył mu ją jeden z lekarzy powiadając, że choroba to jest więcej duszna aniżeli cielesna i że ją też duszne lekarstwa więcej niżeli cielesne ukrócić mogą. Zapewne tym dusznym lekarstwem była wielka chęć pomożenia synowcowi w dźwignięciu się z ruiny i biedy, a także pociecha, którą mu sprawiał widok dorastającego sieroty po bracie. Dziewczynka też, którą Jan naparł się wziąć od matki, mileńka była, wesoleńka i zawczasu już porządek w chacie robić zaczęła, a i bratowa, choć płocha i w romansach niepowściągniona, dzieci swoje często nawiedzała i jego doglądała, wesołą swoją gadatliwością babską śmiesząc czasem i rozrywając.", + "95235": "— U Boga i ubity, kiedy każe, drugi raz ożyć może. I ja też wskrzesłem, choć niezupełnie… niezupełnie, bo mnie zdaje się, że u ludzi wiele czujących i raz już nadmiar zasmęconych nie tylko na ciele, ale i na duszy robią się takie zmarszczki, które nigdy zupełnie nie znikną. Tak i ja do tej pory nie mogę już ze wszystkim do zwyczajnego życia powrócić. Ruchliwości wszelakiej, hałasów, tłumliwych gadań ubiegam, bo śród nich prawie bezprzytomnym się staję. Każdej nieznajomej twarzy ludzkiej najpierw zlęknę się zawsze, nim pokonawszy siebie przybliżyć się do niej zdołam. Podczas i boleści mnie napadają: cielesne i duszne. Od zaziębienia, by najmniejszego, w głowie łamania i bólu doświadczam, a kiedy w starych przypomnieniach i zgryzotach pomimo woli utopię się pamięcią, dwa i trzy dni jak martwy leżę, niczyjego widoku znieść nie mogąc i samego siebie prawie nie czując. Ale o to wszystko bynajmniej. Nieduże to dolegliwości i cierpliwie je przenieść można, spokojność i niejedną przyczynę do uciechy mając…", + "95236": "Cieszyło go teraz wiele rzeczy: domek na miejsce starego i prawie już walącego się zbudowany; sad, który własnymi rękami założył; pasieka, którą Jan umiejętnie prowadził i powiększył; dorodny i szanujący go chłopak; łagodna i gospodarna dziewczyna; dobrze przez oboje prowadzone gospodarstwo; zresztą, słońce jasne, kwiaty pachnące, jaskółki gnieżdżące się pod okapem, cichość i spokojność panujące w zagrodzie, w tej samej zagrodzie, w której żyli dziady i przeddziady jego, a on sam urodził się, wyrósł i postarzał, więc nie tylko każdy kącik i każde drzewko, ale każdą jej trawkę i prawie każde ziarnko piasku znał, prawie w przyjaźni i poufałości z nimi żyjąc.", + "95237": "— Te wiatry okrutne, które mnie drogę życia zabiegły, przeszumiały, przeleciały i daleko już znajdują się ode mnie. Więcej ja teraz dobrych godzin przepędzam niżeli złych i o to już tylko ubijam się przed Bogiem, aby Jankowi szczęśliwą dolę zesłał. Nic też nigdy przeciw jego sercu i żądaniu nie uczynię, a choćbym sam kiedy cokolwiek inszego myślał i żądał, jego myślom i żądaniom w poprzek nie stanę, owszem, dopomóc w nich postaram się z całej swojej siły i możności. Nie wróg ja jemu, aby mu w czym przeszkody stawić lub go do czego przymuszać, ale przyrodzony zastępca ojca i jak ociec niczego oprócz tylko jego dobra i szczęścia nie żądający…", + "95238": "Jan szerokim krokiem przeszedł izbę, pochylił się i stryja w rękę pocałował. Potem wstrząśnieniem głowy odrzucił z czoła opadłą na nie gęstwinę jasnych włosów.", + "95239": "— Bardzo już państwo zasmęcili się oboje; stryjowi to niezdrowo, a u panny Justyny nawet i łezki w oczach widzę. Co tam tak długo rozwodzić się nad starymi czasami!", + "95240": "Słów tych jeszcze nie domówił, gdy pod oknami dał się słyszeć szelest kroków i słowa dość donośnym, ale dygocącym głosem wymawiane:", + "95241": "— Ho, ho! Znajdę ja go! Znajdę bałamutnika tego, zwodziciela, złoczyńcę! Znajdę i ubiję!… Tak mi Boże dopomóż, że jak psa ubiję!", + "95242": "Drzwi świetlicy otworzyły się szeroko i naprzód wszedł przez nie trzęsący się staruszek, z kijem w ręku, z twarzą, która ceglaną różowością odbijała od śnieżnej białości włosów i kapoty. Trochę tylko za nim, ramieniem go podtrzymując, ukazała się wysoka, barczysta dziewczyna, dość szczególnie wyglądająca. Na pierwszy rzut oka trudno byłoby poznać w niej tę Jadwiśkę Domuntównę, która, bosa i rozczochrana, w ogromnym fartuchu niosła przez pole zielsko dla krów, a w porze żniw żęła aż do skąpania się w strugach potu i snopy do gumna zwożąc, z męską siłą i zręcznością kierowała parą koni. Teraz miała ona na sobie suknię z wełnianej materii tak jaskrawo szafirowej, że patrząc na nią oczy aż mrużyć się musiały, z obcisłym stanikiem i bardzo długim ogonem, który ciągnął się za nią w miękkich, niezgrabnych, od rosy i pyłu zabłoconych zwojach. Na głowie jej piętrzyła się koafiura od sukni jeszcze niezwyklejsza, wysoka, kołysząca się, pomadą nasiąkła, jaskrawymi wstążkami i błyszczącymi szpilkami upstrzona. Błyszcząca, bardzo licha brosza ozdabiała jej stanik, liche także, ale błyszczące kolczyki i bransolety kołysały się u jej uszu i brzęczały u rąk wielkich i czerwonych. Potężna jej kibić, która śród pola, w stroju pracownicy wiejskiej, przypominała poetyczną i w sile swej dobroczynną Cererę, która na drabiniastym wozie ciągniętym przez rześkie konie do pamięci przywoływała klasyczne atletki, w tym stroju zbyt ciasnym i zbyt długim wydawała się spętana i niezgrabna; twarz jej, pięknie szafirowymi oczami i kasztanowatymi brwiami przyozdobiona, wśród jaskrawych barw i błyskotek uderzała grubością rysów i burakową czerwonością cery.", + "95243": "— Dobry wieczór… — zaczęła w progu, ale gdy spojrzenie jej upadło na stojącą obok Jana Justynę, zdawać się mogło, że nagle oniemiała.", + "95244": "Stary Jakub za to, uwolniwszy się od ramienia wnuczki, dygocącym krokiem ku gospodarzowi chaty postępował srożąc się coraz bardziej.", + "95245": "— Gdzie Pacenko? Niech mnie pan Szymon zaraz powie, gdzie tego krzywdziciela i naigrawcę mojego ukrył… a jeżeli nie powie, to jak mi Bóg miły, chatę zrewiduję i sam znajdę… a jak znajdę, to pomstę na nim wywrę za to, że mi kobietę na całe życie nieszczęśliwą uczynił, a mnie w *gańbie* pogrążył…", + "95246": "— Znowu dziadunia Pacenką nastraszyli? — na Jadwigę patrząc zapytał Anzelm.", + "95247": "— A jakże! — odzyskując mowę zawołała. — Taki był dziś spokojny, grzeczny, rozumny, jak już lepiej i nie potrzeba. Zjadł na kolację kwaśnego mleka i mówi: „Jadwiśka, pójdziem sobie którego sąsiada nawiedzić”. „Może pana Szymona?” — zapytuję, bo już wiem, że gdyby powiedzieć: pana Anzelma, zaraz obruszyłby się i powiedział: „Ja do błaznów nie chodzę”. On zawsze myśli, że pan Anzelm młodym kawalerem jest, a gospodarzem w chacie nieboszczyk pan Szymon. Poszedł i pięknie, grzecznie szedł sobie, nawet siłę dobrą mając, bo tylko troszkę opierał się na kiju; aż tu jak wyskoczą chłopcy zza płotu, jak krzykną mu w same ucho: „Pacenko przyjechał i znów babulkę zabierze!” Aż zatrząsł się cały, i żeby nie ja, na ziemię padłby… i już teraz nijak jego nie wstrzymać ani wyperswadować… drze się naprzód, że i zawrócić go do chaty nie zdołałam…", + "95248": "Stary tymczasem kijem wywijając i groźnie pokrzykując, z kąta do kąta dreptał, we wszystkie pilnie zaglądając, ciemną bokówkę nawet obejrzał i do świetlicy wróciwszy, pod wielką kanapą kijem czas jakiś wodził, aż do pieca przydreptał i chciał zajrzeć w znajdujące się pod nim małe sklepienia. Ale usiłując pochylić się do samej ziemi, równowagę stracił i całym ciężarem swego wyschłego, lecz kościstego ciała na podłogę runął. Najbliżej upadającego znajdująca się Justyna najprędzej znalazła się przy nim i pochylona, już zręcznym ruchem głowę jego podnosiła, gdy rubasznym i wyraźnie rozgniewanym ramieniem odtrąconą się uczuła.", + "95249": "— Za pozwoleniem, proszę dziadunia mego nie ruszać… już ja sama dam rady… już co się tyczy dziadunia, to on pewno do mnie należy… — prędko i plączącym się ze wzruszenia językiem zagadała Domuntówna.", + "95250": "Jednocześnie z ostrożnością, lecz i niepospolitą siłą dziadka z ziemi podniosła, popędliwym gestem usuwając Jana, który jej chciał przyjść z pomocą.", + "95251": "— Niech pan Jakub uspokoi się — przemówił Anzelm — Pacenki nie ma; ani tu, ani nigdzie nie ma, bo on już dawno z tym światem rozstał się.", + "95252": "— Nie ma? — na kiju wspierając się i jeszcze cały drżący zapytał starzec — czy doprawdy nie ma? czy słowo honoru?", + "95253": "— Słowo honoru! — uroczyście przemówił Anzelm. — Ot, niechaj pan Jakub spokojnie sobie usiędzie i grzecznie z nami pogada…", + "95254": "W tej samej chwili Jan do Justyny szeptał:", + "95255": "— Nadmiar bym chciał, żeby on przy pani opowiedział jedną historię o dwunastym roku… która zdarzyła się z jego bratem, kiedy tu Francuzi byli… On dużo ciekawych historii pamięta…", + "95256": "Anzelm szept synowca może usłyszał, może też wiedział, czym najłatwiej starca zupełnie już uspokoić można, bo posuwając ku niemu krzesło przemówił:", + "95257": "— Proszę usieść, bardzo proszę. Ciekawość mnie bierze, czy też pan Jakub pamięta jeszcze tę historię, co bratu Franciszku wydarzyła się w dwunastym roku… czy może już o niej i zapomniał!", + "95258": "Na pomarszczoną, ceglastoróżową twarz starca spłynęła taka sama łuna odradzającej się i rozczulonej pamięci, jak wtedy, kiedy mu Anzelm wspomniał o grobowcu Jana i Cecylii. Zdawać by się nawet mogło, że nogi jego nabrały nagle większej mocy i skrzepiło się całe ciało, bo nie zważając na podawane sobie krzesło wyprostował się, obie ręce na kiju wsparł, czoło podniósł, ku sufitowi spojrzał.", + "95259": "— A jakże — zaczął — a jakże! Pamiętam… ho, ho! Jakby to wczoraj zdarzyło się… Najstarszy był… pięciu nas było… ja najmłodszy, a Franuś najstarszy… może mnie dziesięć lat było, a jemu dwadzieścia, kiedy go pan Dominik Korczyński, pana Stanisława, teraźniejszego dziedzica Korczyna ociec, do legionów zwerbował… przy Napoleonie obydwa wojować poszli… Z pana Dominika dobry był kamrat… dobry… ja o tym wiem… bo prawie we trzydzieści lat potem i sam z nim na wojnę chodziłem… Nad Franusiem naszym, starszym będąc, opiekę rozciągał, i przez listy my o jego powodzeniach i promocjach wiedzieli… Aż tu dwunasty rok przyszedł… Francuzi idą! Ociec mówi: „Pewno i Franuś nasz z nimi idzie”. A matka głową kiwa i odpowiada: „Pewno idzie! Może i do nas zajdzie! Może my jego jeszcze raz przed śmiercią obaczymy!…” „Może i obaczymy” — mówi ociec… Czekali jego, spodziewali się… Matka najmniejszym czasem w pole, na drogę wychodziła, a my, młodsze bracia, tylko co oczu nie powyślepiali, brata oficera wyglądając.", + "95260": "Gdy stary to mówił, Jadwiga nie spuszczała z Justyny oczu, które coraz więcej zapalały się i roziskrzały. Nie dosłyszała tego, co Jan do niej przed chwilą szepnął, ale spostrzegła dobrze, że kiedy się nachylił ku niej, na ustach miał taki uśmiech, jakiego ona nie widziała u niego nigdy, a ciągle patrzał na jej rozpuszczone włosy; zdawać się mogło, że po prostu oczu od nich oderwać nie mógł. Justyna zaś słuchała go ze wzniesionym ku niemu wzrokiem, z którego biły promienie cichej, jakby nieśmiałej radości. Z trochę jeszcze dygocącym, ale coraz wzmagającym się i czystszym głosem opowiadającego starca złączył się gruby szept jego wnuczki. Zdawać się mogło, iż szeptem mówiła dlatego, że trudno jej było wydobyć głosu ze wzburzonej piersi lub też że sama lękała się tego, co mówiła.", + "95261": "— Aaaa! — nie spuszczając wzroku z Justyny zadziwiła się — czy to teraz taka moda przyszła, żeby rozpuszczone włosy nosić?… Aaaa! rychło może i taka nadejdzie, żeby panny i gołe albo w jednych koszulach chodziły!", + "95262": "Justyna w opowiadanie starca wsłuchana, może złośliwych słów dziewczyny nie słyszała, a może też udawała, że ich nie słyszy… Jan na mówiącą gniewne spojrzenie rzucił, ale przygryzłszy wargę i ramiona u piersi krzyżując, milcząc plecami ku niej się zwrócił. Starzec prawił dalej:", + "95263": "— Tak my w zaciszku naszym siedząc, wędrownika z dalekich stron po drogach wypatrywali, aż zima naszła, taka okrutna, jakiej nigdy za ludzkiej pamięci nie bywało. Ludzi ledwie kiedy z chaty wychodzących zamrozie po rękach i nogach opadały, a podczas z wielkiego chłodu prawie tchu odwieść nie było można. Śnieg też często sypiąc płoty zasypywał i góry albo, zdaje się, kościoły na polu wystawiał. Jednego razu, samym rankiem, zawołał nas ociec, żeby my czegoś szli za nim w pole… już i nie pamiętam czego… Przez całą noc zawierucha była taka, że o dwa kroki domu albo drzewa byś nie rozpoznał. Śniegu moc nasypało. Idziem my w kożuchach przez ogród w śniegu brnąc, aż na końcu ogrodu ukazuje się nam cościś czarnego, stojącego… ni to goły pień z nagła wyrosły tam, gdzie go wprzód nie było, ni to drzewniana figura, do płotu plecami przyparta. „A co tam takiego stoi?” — mówi ociec. „Nie wiemy” — odpowiadamy. A matka za nami idąca, nie wiadomo na co, ot tak, przez to chyba, że już ją ciągiem niespokojność jakaściś w pole i na drogi parła, powiada: „Może to, nie daj Boże, człowiek zmarznięty!” Wszyscy my poszli prędzej, tak że matka nie zdążywszy iść razem z nami, w tyle ostała. Przyszli my w te miejsce, pojrzeli i tylko co ze strachu na ziemię nie popadali. „Toż to człowiek!” — krzyknął do nas ociec. A ja, choć najmłodszy, ale najśmielszy, przyskoczył i z bliskości na tego człowieka popatrzywszy takoż krzyknął: „Oficer, tatku, oficer!” Mundur na sobie ten zmarznięty człowiek miał cały w dziurach, a czy obuty był, tego i widzieć nie można było, bo śniegu nasypało się jemu aż po kolana i od kolan dopiero wyrastał on z tego śniegu, zupełnie jak drzewniany, plecami do płotu przyparty, żółty na twarzy gdyby wosk i tylko długie wąsy blond na brodę mu spadały, a oczy były jak w głowę wstawione szyby. Jedną rękę miał opuszczoną, a drugą bułkę w ściśniętej garści przy gębie trzymał. Od razu już my domyślili się, że uchrony od zamieci i chłodu szukając, po polu wędrował, nigdzie nie trafił, bułkę, co ją pewno w kieszeni miał, z głodu gryźć począł, i tak go śmierć od mrozu pod samym płotem naszej chaty schwyciła. Stoim my, patrzym, dziwujem się, ociec żegnać się świętym krzyżem począł, aż tu i matka nadchodzi. W śniegu brnęła, ale szła; cościś ją do tego miejsca parło… Przyszła, spojrzała, rękami klasnęła i okropnym głosem wykrzyknąwszy: „Jezus, Maria! Toż to Franuś!” na śnieg padła… Podtenczas i my wszyscy rozpoznali, kim ten zmarznięty oficer był…", + "95264": "Prawie jednocześnie, gdy stary słów tych domawiał, na uboczu nieco stojąca dziewczyna głośniej już jak wprzódy i z większym rozjątrzeniem zaszeptała:", + "95265": "— Wielka rzecz! Każden, żeby tak włosy swoje rozpuścił, pokazałby, że ich niemało ma… ale nam, prostym dziewczętom, wstydno byłoby tak chodzić!… Oj, oj, włosów dużo, aby rozumu tyle!", + "95266": "Jan prędko teraz ku niej przystąpił.", + "95267": "— Niech panna Jadwiga żadnych przytyków nikomu w chacie naszej nie robi, ja pannę Jadwigę pięknie o to proszę — cicho, ale z czołem poprzeczną zmarszczką przerzniętym zaszeptał.", + "95268": "— To i co, że pan Jan mnie prosi? — z iskrzącymi się oczami odszepnęła. — Może kiedyściś prośba pana Jana i miała dla mnie walor jaki… ale teraz to już widzę, że trzeba mnie zawczasu na ubocz schodzić, aby, broń Boże, pan Jan, z wielkimi paniami przestawając, mnie za swoją poddankę nie poczytał…", + "95269": "Posrebrzane, pozłacane i paciorkowe bransolety dzwoniły u jej czerwonych rąk, które gwałtownymi ruchami splatała i rozplatała; we wzburzonym jej głosie zadrżały i na kasztanowatych rzęsach zawisły łzy.", + "95270": "— Dla jakiej przyczyny panna Jadwiga tak złości się i alteruje? A czy panna Jadwiga wie, że złość piękności szkodzi? — z trochą szyderstwa sprzeciwiał się Jan.", + "95271": "Stary Jakub z wyrazem grozy na podniesionym czole, ze wzniesionym w górę żółtym jak wosk palcem mówił jeszcze:", + "95272": "— Takim sposobem on do swego rodzinnego zaciszka powrócił i jak wartownik nieporuszony u wrót rodzicielskich stanął… Tak już jego, w drzewnianą figurę przemienionego, my wszyscy z ojcem na rękach swoich do chaty wnieśli a matka na tapczanie przy nim położywszy się jak wilczyca wyła…", + "95273": "Do rozgniewanej wilczycy podobną była dziewczyna, która w tej chwili starca ramieniem objęła i usiłując ku drzwiom go zawrócić mówiła:", + "95274": "— Chodźmy stąd, dziaduniu, no! Chodźmy! Dość my już tu pobyli i miłych słów nasłuchali się… Tutaj nasza kompania niepotrzebna… Na co nam w oczy leźć… gardzicielom, co wcale inszej przyjaźni i sławy żądają? Znajomych nam, chwała Bogu, nie zabraknie…", + "95275": "Policzki jej i nawet czoło zachodziły sinym prawie rumieńcem, z oczu sypały się iskry. Dziadka, który w chwilach przytomności posłuszny był jej jak dziecko, ku drzwiom uprowadzając, jeszcze mówiła:", + "95276": "— Jedno wschodzi, drugie zachodzi! Nas już tu nie potrzebują. Tu już dobre przy lepszym staniało. To i chwała Bogu! Owszem! Aby tylko wszyscy na tym handlu dobrze wyszli, bo wiadoma rzecz, że kto wiele ściga, mało dogoni. Dobranoc państwu! Zdrowia i dobrego weselenia się życzymy!", + "95277": "I gniew nieposkromiony, i ambitna obraza, i łkania z całej siły tłumione odzywały się w jej głosie. Dziadka do sieni wysunęła, flakowaty i zabłocony ogon sukni dla łatwiejszego przejścia przez próg w garść zebrała i z głośnym stukiem drzwi za sobą i dziadkiem zamknęła.", + "95278": "Po wyjściu tych dwojga ludzi pozostali przez parę minut nie mówili nic. Jan pierwszy śmiechem parsknął.", + "95279": "— Ot, języczna! — zawołał. — No, ależ zła! Ja i nie spodziewał się nawet, żeby aż taka była! Może komu taka szparkość i języczność upodobać się może, ale już mnie to — bynajmniej!", + "95280": "Anzelm nie zapytywał o nic i żadnej uwagi synowcowi nie uczynił. Widać było jednak, że zmarkotniał, nad czymś zastanawiał się i czegoś żałował. Ale Jan po wybuchnięciu śmiechem trochę zmieszany do ciemnej bokówki wyszedł, a wkrótce raźnie już do świetlicy wracając zawołał:", + "95281": "— Może panna Justyna chce z bliska popatrzeć, jaka zaraz na Niemnie śliczna iluminacja będzie?", + "95282": "— Jacicę łapią? — zapytał Anzelm.", + "95283": "— A jakże! Tylko co z ogniami wypływać zaczęli…", + "95284": "— Już mnie i do domu pora! — wstając rzekła Justyna.", + "95285": "— Ja panią odprowadzę, bo na dworze zupełnie ciemno…", + "95286": "— Pójdę z państwem i ja — powoli wymówił Anzelm; powoli z zydla wstał i Antolce, która z dzbankiem pełnym mleka do świetlicy weszła, powiedział, aby mu czapkę z bokówki przyniosła.", + "95287": "— Stryjka spacer po nocy sfatyguje — zauważył Jan.", + "95288": "— Nie bój się. Choć i po nocy, kiedy zechcę, jeszcze prędzej od ciebie iść potrafię — zażartował Anzelm.", + "95289": "W świetlicy zrobiło się trochę ruchu. Za Antolką wszedł Michał w kanarkowym ubraniu swym, uświetnionym jeszcze z powodu niedzieli szafirowym, w kształcie motyla związanym krawatem. Nie dokazywał jak wczoraj, ale owszem, z powagą ukłonił się i wszystkim: „Dobry wieczór państwu!” powiedziawszy, z jedną ręką u zaostrzonego wąsika, a drugą na kłębie złożoną w kącie izby stanął i ciekawie na Justynę patrzał.", + "95290": "Antolka z dzbanka do szklanki ciepłe jeszcze mleko nalewała.", + "95291": "— Może Justynka świeżego mleka wypije? proszę, bardzo proszę! — zapraszała.", + "95292": "Anzelm swoją wielką baranią czapkę na głowę kładnąc, powolnym szeptem do synowca mówił:", + "95293": "— Czy sfatyguję się, czy nie, a żeby panna z twojej przyczyny na ludzkie języki padła, nie przystanę. Już niedobrze, że na Mogiłę popłynąć nie mogłem, a nocne spacery we dwoje odbywać i jej za dobroć złością płacić nijak nie wypada…", + "95294": "Jan objął go nagle, okręcił się z nim w kółko i z głośnym śmiechem w oba policzki go pocałował.", + "95295": "— Każdy młody głupi! — otulając się kapotą i trochę na synowca rozgniewany sarknął Anzelm.", + "95296": "Wieczór był ciemny, bo strzępiaste, wieloramienne, do rozwiewających się dymów podobne obłoki tu i ówdzie zasłaniały niebo i gwiazdy.", + "95297": "— Jeżeli pani chce dobrze widzieć, to trzeba aż pod topolę zejść — ozwał się Jan.", + "95298": "Justyna prędko zbiegła; Jan stryjowi zstępować z góry pomagał.", + "95299": "Spod topoli widać było długi szlak Niemna, z jednej strony, naprzeciw Korczyńskiego dworu, za wysoki brzeg skręcający, z drugiej niknący w przestrzeni za dalekimi piaskami. Justyna czwarty już raz dnia tego widziała go w coraz innej postaci. Naprzód ciężkimi chmurami podszyty, a z powierzchnią wybuchającą promienistymi ogniskami świateł i skrzydłami jaskółek muskaną; potem wzburzony, ponury, wzdęte fale i białe piany toczący, z wlokącymi się w deszczowej zawiei żółtymi płytami i chyżo mknącym stadem czarnych czółen; potem jeszcze, po burzy, najczystszym błękitem i złotem płynący, w złote dymy ubrany, z poważnym nad sobą chórem śnieżnych wron morskich i płochliwą gromadką atłasowych rybitw; teraz, pozornie nieruchomy, słał się on w dole wstęgą na dwie podłużne połowy przeciętą: głęboko czarną pod długim cieniem boru, a z drugiej strony ciemnostalową. W tym pasie roztopionej stali nie błyskały odbicia gwiazd dymnymi, strzępiastymi obłokami przysłanianych, w zamian ślizgały się po nim blade połyski i wypływać nań poczęły czerwone, jaskrawe, z daleka kształt okrągły mające ognie. Spod stóp wysokiej góry wysuwały się one na punktach różnych, aż z rzadka uszykowanym szeregiem rzekę usiały. Gdy płynąć zaczęły, rozpoznać można było, że były to płomienie rozniecone na drobnych czółnach i przez siedzących przy nich ludzi wciąż podsycane. Było ich ze dwadzieścia. W głębokim dole, po nieruchomej z pozoru rzece płynęły bardzo powoli, powoli też ich odbicia kołysały się w ciemnej toni, a w blasku ich zaczerwienione profile ludzkich postaci i twarzy z wypukłością rzeźby i zarazem widmową tajemniczością odrzynały się od ciemnego tła przestrzeni. Lecz najdziwniejszym i prawie fantastycznie wyglądającym zjawiskiem była jakaś mgła gęsta, która niepojętym mnóstwem drobnych, jakby śniegowych płatków osypywała czółna i siedzących w nich ludzi, często blask ogni kulami niby białej pary przyćmiewając. W powietrzu jej nie było, nie było też na przestrzeniach rozdzielających czółna; nie wiedzieć skąd się brała. Jednak wkrótce widoczne się stawało, że składały ją niezliczone roje śnieżnych, malutkich motyli, które na skrzydłach z krepy jakby utkanych wylatywały z wody. Może było ich tyle, ile ziaren piasku na dnie Niemna, w którego głębiach zrodzone opuszczały swój żywioł rodzinny, z żądzą niepowściągnioną i nieścignioną chyżością w blask i upał płomieni wpadając. Podstępni rybacy z żywymi ruchami ramion cicho, szybko zgarniali do worów tę skrzydlatą zamieć, która ich głowy, odzież, czółna okrywała białością śniegu.", + "95300": "Cicho, bardzo powoli, bez najlżejszego odgłosu, który by trwożliwe stworzenia wodne spłoszyć mógł i odstręczyć, nawet bez plusku wioseł, czerwone ognie i siedzące przy nich zaczerwienione profile ludzkie płynęły z dala od siebie w ciemnej przestrzeni po ciemnym szlaku rzeki, aż całą jego widzialną długość zajęły. Cicho było wszędzie: pod niebem, w powietrzu, na ziemi i na wodzie; tylko w górze, kędyś nad drzewami, wysoko wzbite i w ciemności niewidzialne, brzęczały roje nadniemeńskich muszek. Było to brzęczenie nieustanne, monotonne, metaliczne; zdawać się mogło, że wydawała je z siebie struna rozciągnięta i drżąca pomiędzy usianą płomienistymi punktami ciemną wstęgą rzeki a niebem, pod którym wisiały obłoki do rozwiewających się dymów lub do podartej krepy podobne.", + "95301": "Troje ludzi u połowy góry pod topolą stojących w jednym z czółen poznało Witolda. Pierwszy spostrzegł go Jan.", + "95302": "— Ot i pan Witold z Kaziukiem, Walentego synem, płynie! — zawołał.", + "95303": "Nie z Julkiem tym razem, ale z innym jakimś rybakiem Witold płynął istotnie, cały śnieżną mgłą jacicy osypany, w milczeniu i pilnie tę samą robotę co i towarzysze jego spełniając. Delikatny profil jego wyraziście zarysowywał się na tle ognia, naprzeciw grubszej, lecz także młodej i kształtnej twarzy towarzysza.", + "95304": "— Syn pana Korczyńskiego tutaj i siestrzenica jego z nami — z cicha rzekł Anzelm. — Nowina… no… wi… na…! Już i nie spodziewałem się nowin takich o… o… glądać! — cicho i mocno jąkając się dodał.", + "95305": "Niewiele przed północą Justyna bocznymi drzwiami do Korczyńskiego domu weszła i zaraz w garderobie, w której się znalazła, usłyszała bardzo wyraźnie z sypialni pani Emilii dochodzące głośne czytanie Teresy. Przez dwoje drzwi na wpół otwartych widać nawet było część pokoju w błękitne sprzęty ubranego i oświetlonego błękitnym światłem, w którym rozlegał się zbyt pieszczotliwy, ale przyjemnie brzmiący i biegle po francusku czytający głos kobiecy.", + "95306": "— „Znalazłszy się przed królem zrobiłam dyg aż do ziemi głęboki i długo nie śmiałam spojrzeć na tyle uwielbiane oblicze wielkiego Ludwika. Kiedy na koniec wzrok podniosłam, zobaczyłam przed sobą wszystkie wielkości i chwały Francji otaczające monarchę, tak jak gwiazdy otaczają słońce. Był tam wielki Kondeusz, książę de Luynes, książę Montmorency, książę Saint-Simon, książęta Broglie'owie, hrabia de la Rochefoucauld, margrabia Créquy i inni, i inni, a wszyscy oczy swe mieli utkwione we mnie i we wszystkich tych oczach wyraźnie wyczytałam podziw i uwielbienie, którymi ich piękność moja przejmowała. To potwierdzenie świadectwa, które tyle już razy wydawało mi moje zwierciadło, ośmieliło mię do ogarnięcia spojrzeniem twarzy królewskiej, a jakimże był mój zachwyt, gdy i jej także uśmiech, uśmiech króla-słońca, powiedział mi, że na niebie jego dworu wkrótce gwiazdą pierwszej wielkości zaświecę. Doświadczałam uczuć boskich; myślałam, że wstępuję do raju wielkości, blasku, elegancji i rozkoszy…”", + "95307": "— Moja Tereniu — przerwał czytanie drugi głos kobiecy, słaby, łagodny, tęskny — czy możesz sobie przedstawić podobnie piękną, podobnie promienną egzystencję, jak tej margrabiny!…", + "95308": "— Ach! Takiego życia nawet wyobrazić sobie niepodobna! — westchnęła Teresa.", + "95309": "— Być gwiazdą pierwszej wielkości na dworze wielkiego króla… bawić się, jaśnieć…", + "95310": "— Być kochaną… — przerwała Teresa.", + "95311": "— O, tak! i przez kogóż? Przez takiego margrabiego de Créquy!… Jakąż musiała być miłość tych wykwintnych, pięknych, poetycznych ludzi!", + "95312": "— Ach! Takiego szczęścia wyobrazić sobie nawet niepodobna!", + "95313": "— W takich warunkach ja także byłabym zdrowa, wesoła, zadowolona, mogłabym tańczyć, nie tylko chodzić, pełną piersią oddychać, słowem, żyć! Prawda, Tereniu?", + "95314": "— O!", + "95315": "— Jakże nierówno pomiędzy ludźmi rozdzielone jest szczęście! — raz jeszcze westchnęła pani Emilia i zapewne łza spłynąć musiała po jej chudym i białym jak lilia policzku, bo słyszeć się dały perswazje Teresy:", + "95316": "— Niech tylko najdroższa pani nie denerwuje się, nie płacze, bo znowu atak być może… Moja najmilsza pani, proszę zapanować nad sobą i nerwy oszczędzać… może już kula dusi?…", + "95317": "Tego więc wieczoru pani Emilia i jej towarzyszka zamiast po rozłogach kuli ziemskiej podróżowały po przestrzeni czasu zatapiając się w czytaniu pamiętników jednej ze sławnych w wieku siedemnastym wielkich dam francuskiego dworu.", + "95318": "Justyna weszła do ciemnej sali jadalnej, w której głębi przez drzwi szeroko otwarte widać było gabinet pana domu, obficie dużą na biurku stojącą lampą oświetlony. Przy biurku siedział Benedykt Korczyński i w rozwartej przed nim rachunkowej księdze kreślił długie kolumny cyfr i notatek. W świetle lampy wysoka i gruba jego postać z długimi wąsami, ciemną twarzą i gęstymi, rozrzuconymi włosami uwypuklała się ciężko i ponuro. Było coś smutnego i bardzo poważnego w tym człowieku, samotnie o północy w głębi wielkiego, starego domu pracującym. Wydawał się tak w pracy swej pogrążony, że żadna myśl jej obca, żadna troska nie mająca związku z wychodzącymi mu spod pióra notatkami i cyframi dosięgnąć by go nie mogły. Jednak w sąsiedniej ciemnej sali odgłos stąpania usłyszawszy, żywym ruchem głowę znad księgi rachunkowej podniósł.", + "95319": "— Witold? — głośno zawołał.", + "95320": "Justyna w progu oświetlonego gabinetu stanęła.", + "95321": "— A! To ty! — wymówił takim tonem, jakby tylko co był się ucieszył, a teraz uczucia zawodu doświadczył.", + "95322": "Ręką po drgających od zmęczenia powiekach powiódł.", + "95323": "— Nie wiesz czasem, gdzie… Witold?", + "95324": "Powiedziała, że tylko co widziała go pływającego po Niemnie z rybakami, którzy jacicę łowią.", + "95325": "— A! — rzekł krótko i znowu pochylił się nad rachunkową księgą.", + "95326": "Justyna zbliżyła się ku niemu.", + "95327": "— Dobranoc, wuju — rzekła z cicha i dłużej, serdeczniej niż zwykle rękę jego ucałowała.", + "95328": "Po głowie jej kręciły się słowa:", + "95329": "„Nie krzyknął, nie zapłakał, tylko przed oknem stanął i w nocne ciemności patrząc takim głosem, jaki u konających bywa, kilka razy imienia boskiego wezwał!”", + "95330": "Całując go w rękę, w twarz mu patrzała. Boże! Ileż zmarszczek, ileż zmarszczek tę twarz okrywało! Tworzyły one grube fałdy i cienkie promienie na czole, na policzkach, dokoła wypukłych oczu z piwną, posępną źrenicą. Która z tych zmarszczek była mogiłą jego obu braci? W których pogrzebane leżą nadzieje i uniesienia jego młodości? Które wyrył czas przez dwadzieścia kilka lat długo, ciężko, ołowianymi kroplami na głowę mu ściekający?", + "95331": "— Dobranoc, dobranoc! — z roztargnieniem odpowiedział i szorstkimi wąsami czoła jej dotknął. O nic jej nie zapytał. Nigdy domowych nie zapytywał o nic, co się ich samych tyczyło. Wiecznie zajęty, zafrasowany, zamyślony, wydawał się na wszystko, co z gospodarstwem i interesami związku nie miało, obojętny, a zapewne taki był i istotnie. Jednak gdy odeszła, podniósł znowu głowę, odrzucił pióro i długi wąs gwałtownym ruchem w dół pociągnął. Coś w nim wrzało żalem, gniewem, niepokojem.", + "95332": "— Z rybakami po Niemnie pływa… błazen! — gniewnie i prawie głośno sarknął. — Nigdy go w domu nie ma… nigdy przy mnie… nigdy tak, jak dawniej… zły chłopak… bez serca… egoista!", + "95333": "Koniec wąsa do ust włożył, szklannym wzrokiem wpatrzył się w przestrzeń i ze zdumieniem, cicho, kilka razy wymówił:", + "95334": "— Co mu się stało? Co mu… co mu… co mu się stało?", + "95335": "Nieopisana tęsknota poruszyła zmarszczki jego czoła, osłupiałe oczy wilgocią zaszły.", + "95336": "Wszedłszy na wschody do górnej części domu prowadzące Justyna uchyliła po cichu drzwi pokoju swego ojca. Rozlegające się w ciemności przeciągłe, głośne chrapanie oznajmiało o głębokim i spokojnym uśpieniu Orzelskiego. Otworzyła naprzeciw znajdujące się drzwi i znalazła się w pokoju swoim i Marty, lampką palącą się na stole oświetlonym.", + "95337": "— Aha! Jesteś! Przecież wróciłaś! O północy panienka ze spacerów wraca. Winszuję, ale nie zazdroszczę! Mnie lepiej w łóżku leżeć. Starość i młodość! Wieczna historia!", + "95338": "Słowami tymi powitał ją gruby i trochę ochrypły głos z kąta dość obszernego pokoju wychodzący. W kącie pokoju stało łóżko, na którym watową kołdrą owinięta i w całej długości swej wyciągnięta, z twarzą ku sufitowi zwróconą leżała Marta. W półcieniu sztywne jej ciało podobne było do spowitej mumii; żółta twarz majaczyła śród bieli poduszek i oczy jak czarne paciorki błyszczały.", + "95339": "Justyna w milczeniu zbliżyła się do komody, nad którą wisiało przybite do ściany lusterko, i powoli suknię zdejmować i włosy splatać zaczęła. Marta mówiła ciągle:", + "95340": "— Skądże to bogi prowadzą? A miotły żadnej z sobą nie przyniosłaś? Widziałam ja dziś, widziałam, jak stroiłaś się w muślinową sukienkę i z pół godziny włoski sobie przed lusterkiem układałaś. Byłam pewna, że spodziewasz się wizyty bogatego konkurenta. Ot, biały kruk znalazł się, słowo honoru! Biedną dziewczynę, nie tak to wysoko edukowaną i nie tak to nadzwyczajnie piękną, wprost z rezydencji u krewnych za żonę chce wziąć i wielką panią zrobić! „No, no! — myślę sobie — nic dziwnego, że sama nie wie, jak do niego przyozdobić się i ustroić!” Aż tu wzięła, poszła sobie i na pół dnia zginęła. Gdzie ty ginęłaś? Czy znów tam?… I po co to? Wieczne głupstwo! A żeby Różyc przyjechał, ha? Dwom bogom nie można służyć… albo książę… no, nie książę, ale w porównaniu z tobą więcej niż książę… królewicz albo chłop. Po chłopskie miotły chodząc królewicza stracić możesz i lament będzie, i prędko zrobisz się do cholery podobna, jak ja, albo do synogarlicy, wiecznie szyję po cukier wyciągającej, jak Teresa! Wieczny śmiech, słowo honoru! Ha, ha, ha, ha! Uf, nie mogę…", + "95341": "Zaśmiała się, zakaszlała i zaraz znowu mówić zaczęła. Oprócz zwyczajnej żywości i popędliwości czuć było w jej mówieniu niezwykły niepokój. Nogami pod kołdrą czasem poruszała i oczy jej w półcieniu coraz silniej połyskiwały.", + "95342": "— Cóż tam słychać?… Ha? Co ty tam robisz? O czym rozmawiasz? Alboż ty umiesz z nimi rozmawiać? Oni tam nic o francuskich romansach ani o sonatach i nokturnach nie słyszeli, a przy tym wyrazów takich śmiesznych używają… wszelako, smętek, przeddziady, złotny, siestra… pamiętam… pamiętam! Kiedyś tak byłam do ich mówienia przywykła, że i sama, bywało, omylę się czasem i powiem: przeddziad albo złotny, a potem aż palę się od wstydu. No, co tam! Pewno aż cię korci, tak chcesz dowiedzieć się, czy królewicz dziś przyjeżdżał. Bądź spokojna, nie przyjeżdżał. Kirłowa tylko zaraz po twoim wyjściu przyjechała; Emilka przysłała po mnie, abym ją przyjęła, bo sama spodziewała się migreny i już nawet poziewać zaczynała… W gruncie rzeczy, nie tyle z powodu migreny Kirłowej przyjąć nie chciała, ile dlatego, że leniła się rozmawiać. A Teresa znów mówiła, że jakąś bardzo ciekawą książkę dziś czytają. Wieczne głupstwo! Dość, że z Kirłową godzin ze dwie przesiedziałam, choć mnie aż z kanapy podnosiło, bo bułki dziś piekłam. Od pierwszego momentu o ciebie pytać się zaczęła: gdzie ty? Co robisz? Jak teraz wyglądasz? Czy poweselałaś? Potem delikatnie naprowadziła rozmowę na Zygmusia i po cichutku mnie zapytała: czy ty już w nim ani troszkę zakochana nie jesteś? Aż nareszcie i o kuzynku gadać zaczęła: jakie mu jeszcze majątki i bogactwa zostały, jaki on dobry, jaki nieszczęśliwy! Zapytałam się: dlaczego taki nieszczęśliwy? „Ot, mówi, żałuje, że młodość, zdrowie i tyle majątku zmarnował, a przy tym…” i cościś mnie takiego powiedziała, że nie zrozumiałam… „Największe jego nieszczęście” — zaczęła i zaczerwieniwszy się, jak to ona czerwieni się zawsze, za język siebie ukąsiła. Mnie ciekawość wzięła. Dopytywać się zaczęłam: jakie to nieszczęście? Ze spuszczonymi oczami jak truśka mruknęła: „Morfina!” I niczego już więcej o tym dopytać się u niej nie mogłam. O tym już tylko mówiła, że pragnęłaby bardzo, aby się ożenił i w Wołowszczyźnie stale osiadł, bo to jedno jeszcze mogłoby go ze wszystkich jego nieszczęść wyleczyć. Trzeba tylko, żeby ożenił się z kobietą dobrą, rozsądną, poważną i taką, która mu się bardzo podoba. Ta kobieta byłaby z nim szczęśliwa, bo dobry jest, rozumny, szlachetny i tyle tylko jego winy, że bogatym będąc za wiele sobie za młodu pozwolił. On sam już to zrozumiał i żenić się postanowił… Słyszysz, Justynko? Już postanowił, a ona, zdaje się, dlatego tylko dziś tu przyjechała, aby wyrozumieć, co ty o tym myślisz i jak postanowisz… Na swachę wykierowała się, ale nic w tym dziwnego nie ma: kuzynka chce od baletnic, bankructwa i jakiejś tam morfiny wyratować, a on podobno dobry dla niej i trochę jej nawet świadczy… Widzisz, co ja tobie naopowiadałam! Może zła koleżanka ze mnie? Teraz możesz spokojnie położyć się i o panowaniu marzyć. Nie rozumiem tylko, słowo honoru, dlaczego dziś w domu nie siedziałaś i na królewicza nie czekałaś? Papcio cały dzień sam grał, a nad wieczór zachciało mu się z akompaniamentem pograć… Jakiegoś nowego nokturna czy diabła nauczył się i ciebie nauczyć chciał… Po całym domu córeczki szukał, a córeczka jak w wodę wpadła. Gdzie ty przepadałaś? Pewno sama jedna jak mara nie włóczysz się po polach i lasach! Nim królewicza do reszty złapiesz, pasterza sobie jakiegoś wynalazłaś. No, przemówże choć słowo! Czy oniemiałaś? Ja do niej gadam i gadam, wszystkie nowiny, które ją interesować mogą, opowiedziałam, od gadania aż ochrypłam, a ona nic powiedzieć mnie nie chce… skryta, harda… niedobra dziewczyna… słowo honoru, niedobra! Uf!", + "95343": "Łatwo odgadnąć było można, że pragnęła, aby ta, do której przemawiała tak długo, odpłaciła jej wzajemnym opowiedzeniem czegoś, co ją zajmowało, zaciekawiało gorąco, namiętnie. Namiętnym blaskiem gorzały teraz w półcieniu jej czarne oczy; ręce spod kołdry wydobyła i czyniła nimi niespokojne, prawie gwałtowne ruchy. W głosie, jakim ostatnie wyrazy swe wymówiła, brzmiał żal do towarzyszki uczuwany.", + "95344": "— Skryta, harda, niedobra! — powtórzyła.", + "95345": "Zakaszlała, umilkła i z oczami w sufit wlepionymi, nieruchomo znowu leżała.", + "95346": "Justyna z warkoczem już splecionym i z tyłu głowy zwiniętym, w białym, luźnym kaftanie, bosa, do łóżka jej podeszła i przy nim uklękła. Rękę jej dużą, kościstą w swoje ręce biorąc, blisko ku niej schylona, cicho zapytała:", + "95347": "— Ciotko, dlaczego ty żoną jego zostać nie chciałaś?", + "95348": "— A? Co? — wzdrygnęła się stara panna i całym swym ciężkim ciałem ku pytającej się zwróciła.", + "95349": "— Co? Dlaczego ja… jego żoną… — głośnym i trochę świszczącym szeptem mówić zaczęła. — Jego?… Czyją? Czy ty go naprawdę widujesz… znasz? Czy to on sam tobie mówił… o mnie mówił… wspominał?… Naprawdę wspominał?", + "95350": "— Wspominał, mówił, wiele przecierpiał, i teraz jeszcze nie stał się zupełnie taki jak wszyscy…", + "95351": "— Przecierpiał! A jaż nie przecierpiałam? Niezupełnie taki jak wszyscy?… a jaż taka? Wieczny smutek… wieczny smutek… wiecz-ny smu-tek!…", + "95352": "Wielkie, ciężkie, długie westchnienie szeroką jej pierś podniosło; ozwała się w nim chrypka do jękliwego szmeru podobna.", + "95353": "— Dlaczegóż? Dlaczegóż więc? Dlaczego? — rękę jej coraz mocniej w dłoniach cisnąc z gorączkowym prawie pośpiechem zapytywała Justyna.", + "95354": "Rozgorzałe oczy Marty tkwiły w jej twarzy, jakby przeszyć ją chciały i dostać się aż do mózgu, aż do najskrytszych myśli.", + "95355": "— Nie powiedział przyczyn? Wszystko powiedział, a przyczyn nie powiedział? A?", + "95356": "— Nie powiedział.", + "95357": "Długo milczała, potem spokojniej nieco niż wprzódy, od klęczącej przy niej dziewczyny wzrok odwracając, mówić zaczęła:", + "95358": "— A ty chcesz wiedzieć? Chcesz? Przez ciekawość? Zawsze to rzecz ciekawa, dlaczego panna kawalerowi, choćby takiemu, harbuza dała. Pewno myślisz, że o czymś ciekawym posłyszysz? Jakaś osobliwa historia… przymus… przeszkody… awantury… tragedie! Otóż mylisz się. Niczego osobliwego, romansowego, jak na teatrze odegranego nie było. Była to sobie rzecz ordynarna, prozaiczna, taka, co wszędzie rośnie, i tam nawet, gdzie jej nie posieją. Było to wieczne głupstwo… moje własne głupstwo… widzisz, jak prozaicznie…", + "95359": "Zaśmiała się.", + "95360": "— Przyczyny… — powtórzyła. — Przyczyny… przyczyny… Dwie ich były: raz, że królewna okrutnie bała się ludzkiego śmiechu; po wtóre, że bardzo też zlękła się ciężkiej pracy. Ot, i wszystko. Zabraniać nie zabraniali, bo nikt też i prawa do tego nie miał. Sierotą byłam i dwadzieścia kilka lat miałam. Ale wyśmiewali, żartowali, kpili! Dopóki na świecie gotowało się jak w garnku i ludzie z pozapalanymi na karkach głowami chodzili, dopóty o równości mowa była; obejmowali się, ściskali, bratali, pan chłopa w karecie swojej woził i pięknie prosił: „Kochaj ty mnie choć troszkę i nazywaj po imieniu, Wasylku! Czy tam Jurasiu albo Anzelmku!” Ale kiedy pożar zgasł, na zgliszczach znowu pokazały się góry i doliny jak dawniej, jak dawniej… góry i doliny! „A ty, Wasylku albo Anzelmku, nie waż się z doliny na góry wchodzić! A ty, królewno, jeżeli z góry na dolinę zstąpisz, to my cię ani bić, ani prześladować nie będziem, bo za rozumni jesteśmy na to i za delikatni, ale wyśmiejem cię, tak wyśmiejem, że aż kolki nas w bokach zeprą!” Ot, jak było! Nie przeszkadzali, nie prześladowali, tylko wyśmiewali. „Ot, ślicznego konkurenta Marteczka sobie zdobyła!” Darzeccy wyśmiewali, ten błazen Kirło kpił, nawet pani Andrzejowa uśmiechała się na samo wspomnienie, że ja bym mogła wyjść za takiego człowieka, co własnymi rękami orze. Ten błazen Kirło aż zalegał się od śmiechu: „Co to orze! Orać to jeszcze pięknie, poetycznie, ale on sam gnój na pole wywozi i pewno od tego bardzo śmierdzi!” I każdy, kto tylko o tym konkurencie posłyszał, aż kładł się od śmiechu. A ja, wiesz? Jak w ogniu paliłam się we wstydzie. Nocami, bywało, płaczę z tęsknoty za nim i z wyobrażenia, jaka bym z nim szczęśliwa była, jak bóbr płaczę; a w dzień przed krewnymi i znajomymi, słowo honoru! Zapieram się jego jak Piotr Chrystusa, i… wiesz? Wieczna podłość! sama, sama z takiego konkurenta śmieję się, więcej jeszcze niż oni. Czasem łzy gradem leją się mnie po twarzy, ale oni myślą, że to od śmiechu… Jeden Benedykt nie wyśmiewał, bo mu i nie do śmiechu wtedy było i może nie tak prędko, jak inni, zapomniał o tym, że brat tego, którego tak wyśmiewali, do jednej mogiły położył się z jego bratem. Ale on znów z innej beczki zaczynał. Perswadował: „Praca ciężka. Będziesz musiała sama pleć, żąć, krowy doić, gotować, prać…” Całą litanię wypowiadał tego wszystkiego, co ja robić będę musiała. „Nie wytrzymasz, zdrowie stracisz, zgrubiejesz, schłopiejesz!” To mnie i najwięcej odstręczyło, jeszcze więcej niż kpiny i wyśmiewania. W samej rzeczy, jakimże to sposobem, ja, królewna, miałabym pleć, żąć, krowy doić, prać?… Zamęczę się, pewno zamęczę się, nie wytrzymam przy tym i schłopieję! Skąd te moje królestwo pochodziło? Diabli chyba wiedzą, bo goła byłam jak bizun, w dziurawych trzewikach czasem chodziłam; edukację jakąś miałam, ale wcale pewno nieosobliwą, a pracowałam w Korczynie od najmłodszych lat, zawsze, i nie na żart, bo całym domem, folwarkiem, ogrodem zarządzałam, szyjąc przy tym odzienie dla siebie i dla innych, dla siebie te tylko, które w prezentach od krewnych dostawałam. Ale z obywatelskiej familii pochodziłam, krewni majątki mieli… Więc tedy i królewna… Naprawdę, takiej pracy, jaką bym tam miała, przelękłam się… „Co tam — myślę — zapomnę, odtęsknię się, odżałuję!” A Darzecka trzepała: „Zdarzy ci się pewno ktoś inny, stosowniejszy, ja ci sama wyswatam!” Nie zdarzył się, nie wyswatała, bo prędko zaczęła własne córki swatać, a czy ja odżałowałam i zapomniałam, o tym już tylko mnie i Panu Bogu wiadomo. Dość, że za chłopa nie wyszłam, nie żęłam, nie płełam i krów nie doiłam… bo co się tyczy gotowania i prania, to zdarzało się, zdarzało się… Korczyn z wielkiego zrobił się małym królestwem i wypadało w nim nieraz ręce przy robocie namozolić… Ale nie żęłam i nie płełam… a to wiele znaczy… dla tego wyrzec się wiele warto… dla tego tylko, aby nie żąć i nie pleć, żyć warto… już to za wszystko wynagradza: i za kochanie, i za dach własny, i za te dzieciaki, które by może pieszczotami życie słodziły, i za to, że człowiek, zanim jeszcze postarzał, do cholery podobnym się zrobił, za wszystko wynagradza… za wszystko nagrodę sobie znajduję w tym, że nie żęłam, nie płełam i nie schłopiłam się… Toteż kontenta jestem, bardzo kontenta, i całe życie w wielkim ukontentowaniu przebyłam… A przy tym sława i honor mnie należy za to, że wyratowałam się od wstydu i poniżenia… sława i honor… wieczny honor… wieczny honor!", + "95361": "— Ciotko! ciotko! biedna, biedna ciotko! — rękę rozgorączkowanej i coraz spieszniej oddychającej kobiety w dłoniach swych tuląc szeptała Justyna.", + "95362": "Ale ona, zwracając ku niej swą żółtą twarz, na której policzki wybiły się dwie ogniste plamy rumieńców, prędkim, świszczącym szeptem pytać zaczęła:", + "95363": "— Cóż tam z nim? Jak on wygląda? Czy zupełnie wyzdrowiał? Czy z synowcem w zgodzie żyje?", + "95364": "Długo obie z twarzami ku sobie przybliżonymi szeptem z sobą rozmawiały.", + "95365": "— Dom nowy zbudował? Jakże tam we środku? Świetlica duża, czysto? Porządnie?", + "95366": "A gdy Justyna na wszystkie już pytania jej odpowiedziała, zapytywała znowu:", + "95367": "— Wspomina? Jak wspomina?", + "95368": "Czasem zamyślały się obie i chwilę milczały. Potem słychać było znowu szept pytający:", + "95369": "— Wspomina? Czy często wspomina?", + "95370": "Przyjaźnie, łagodnie, z cicha, klęcząca przy łóżku, kwitnąca młodością i siłą kobieta opowiadała drugiej — tej poranionej, zestarzałej, gorzkiej i gniewliwej — jak i kiedy o niej mówił, opowiadał, wspominał.", + "95371": "Po wklęsłych, zwiędłych ustach Marty przewijać się zaczął uśmiech, uspakajały się wzburzone jej rysy, powieki opadały na ukojone, przygasłe, cichą słodyczą omglone źrenice.", + "95372": "— Wspomina! — szepnęła raz jeszcze i uciszyła się zupełnie.", + "95373": "Nie usnęła, ale cicho i nieruchomo leżała, tylko w jej piersi, wzruszeniem i długim mówieniem wzmożona, grała, jęczała, szemrała chrypka.", + "95374": "— Ciotko — szepnęła Justyna — ty chora jesteś naprawdę i ciężko. Dlaczego leczyć się nie chcesz?", + "95375": "Podniosła powieki i znowu ze zwykłą swą porywczością i oburkliwością sarknęła:", + "95376": "— Po co? Na co? Czy nie możesz powiedzieć mi, po co i na co?", + "95377": "A potem dodała prędko:", + "95378": "— Któż ci to powiedział? Wymyśliłaś! I dzieci wymyślają, że ja chora. Zdrowszej ode mnie na świecie nie ma. Dajcie mi pokój z waszym leczeniem i z waszymi doktorami. Idź spać! Dobranoc!", + "95379": "Wymówiwszy to zamknęła znowu powieki i znowu powoli wyrazem ukojenia i słodyczy oblekły się jej rysy.", + "95380": "Justyna wstała, chwilę jeszcze na nieruchomo leżącą kobietę patrzała, aż pochyliła się i długo, cicho pocałowała ją w usta. Potem odeszła, lampę zagasiła i u zamkniętego okna usiadłszy patrzała na błękitnawe świtanie, wśród którego drzewa, niby zaczarowane straże, stały w nieruchomości kamiennej, blade obłoki krepowym welonem zasłaniały niebo, a na Niemnie bladosrebrnym gdzieniegdzie pluskały ryby, w wielkie koła rozbijając zwierciadlaną powierzchnię wody lub wyrzucając nad nią krótkotrwałe, niskie fontanny. Wkrótce znad boru, we wschodniej stronie nieba, wychylił się różowy rąbek jutrzenki, po gałęziach drzew przebiegły szeleszczące dreszcze, ciszę zmąciło przeciągłe, donośne pianie koguta, które rozległo się blisko domu, potem powtórzyło się dalej i znowu dalej, coraz dalej, a zarazem słabiej. Jak czujni wartownicy na rozległej przestrzeni rozstawieni i kolejno sobie hasło podający, tak ptaki te wśród powszechnego uśpienia powtarzały jeden za drugim wschód dnia zwiastujące, tryumfalne krzyki. Justyna w coraz rozszerzającą się i gorętszą wstęgę jutrzenki wpatrzona, uchem łowiła kogucie piania, które teraz słabym odgłosem dochodziły z okolicy, z najbliższych zrazu jej domów, potem z dalszych, na koniec, zaledwie dosłyszalne, z bardzo daleka, może aż znad parowu Jana i Cecylii. Zamknęła oczy i głowę złożyła na wspartym o okno ramieniu, i marzyła czy śniła? Widziała przed sobą wyraźnie, żywo, prawie jaskrawo zagrodę, blaskiem jutrzenki zaróżowioną, operloną poranną rosą i stąpającego po niskiej trawie dziedzińca młodego, pięknego chłopca. Do stajni poszedł, wrota jej otworzył, wóz drabiniasty wyciągać z niej zaczął. Młodziutka, bosa dziewczynka z wiadrami na ramionach pod szeregiem starych lip przebiegała, ku rzece dążąc; stary człowiek w grubej kapocie, z promienistym snopem zmarszczek na wysokim czole, otwierał okno przeciwka i blade, cierpiące źrenice ku porannemu niebu podnosił. Lecz któż to jeszcze wyszedł na ganek domu i stoi pod jego gzymsem w grube floresy wyrzeźbionym? To ona sama… ona… w krótkiej, kraciastej spódnicy, z kosą spuszczoną na luźny kaftan, z twarzą szczęśliwą jak szczęście tego pięknego chłopca, który ku niej oczy zwrócił, z sierpem w ręku…", + "95381": "Marzyła czy śniła? Wydało się jej znowu, że zmrok panował na świecie, przezroczysty, ale bez dnia i słońca, a ona górą płynęła i szeroki widnokrąg obejmowała wzrokiem, tak szeroki, że widziała wyraźnie dwór korczyński i okolicę, i w gęstej zieleni ukryty grobowiec legendowej pary, i u drugiego końca widnokręgu smutną pustynię piasków, a za nią w zamkniętym kole wzgórzystości leśnych samotną, wielką mogiłę. Wszystko to pogrążone było w przezroczystym zmroku; a ona płynąc górą trzymała w ręku lampę… lampę tę samą, która wczorajszego wieczora na olchowej komodzie Anzelma płonęła. Widać stamtąd ją wzięła i teraz podnosiła wysoko, a promienie jej, skąpe wprawdzie, wąskie, padały jednak na dachy domostw, złote nicie rzucały na spajającą zagrody sieć płotów i ścieżek, dostawały się z jednej strony aż na prastary grobowiec, z drugiej na opuszczoną mogiłę, oświetlając je i niby je wiążąc, łącząc jak ogniwa jednego łańcucha.", + "95382": "Marzyła czy śniła? Na włosach swych, na twarzy, na ustach uczuła ciepłe, długie pocałunki. Były to promienie słońca, które wytryskując zza różowego pasa jutrzenki rozdarły białą krepę obłoków i końce strzał swoich spuściły na drzewa, na trawę, na wodę, na rozszczebiotane nagle ptaki i — na nią. Lecz sen czy marzenie niosły jej te pocałunki nie od gwiazdy dnia może, ale od kogoś innego, innego… bo twarz jej spłonęła rumieńcem i upojony uśmiech roztworzył pąsowe usta.", + "95383": "Nad Niemnem", + "95384": "Tom I", + "95385": "I", + "95386": "Dzień był letni i świąteczny. Wszystko na świecie jaśniało, kwitło, pachniało, śpiewało. Ciepło i radość lały się z błękitnego nieba i złotego słońca; radość i upojenie tryskały znad pól porosłych zielonym zbożem; radość i złota swoboda śpiewały chórem ptaków i owadów nad równiną w gorącym powietrzu, nad niewielkimi wzgórzami, w okrywających je bukietach iglastych i liściastych drzew.", + "95387": "Z jednej strony widnokręgu wznosiły się niewielkie wzgórza z ciemniejącymi na nich borkami i gajami; z drugiej wysoki brzeg Niemna piaszczystą ścianą wyrastający z zieloności ziemi, a koroną ciemnego boru oderżnięty od błękitnego nieba ogromnym półkolem obejmował równinę rozległą i gładką, z której gdzieniegdzie tylko wyrastały dzikie, pękate grusze, stare, krzywe wierzby i samotne, słupiaste topole. Dnia tego w słońcu ta piaszczysta ściana miała pozór półobręczy złotej, przepasanej jak purpurową wstęgą tkwiącą w niej warstwą czerwonego marglu. Na świetnym tym tle w zmieszanych z dala zarysach rozpoznać można było dwór obszerny i w niewielkiej od niego odległości na jednej z nim linii rozciągnięty szereg kilkudziesięciu dworków małych. Był to wraz z brzegiem rzeki zginający się nieco w półkole sznur siedlisk ludzkich, większych i mniejszych, wychylających ciemne swe profile z większych i mniejszych ogrodów. Nad niektórymi dachami, w powietrzu czystym i spokojnym wzbijały się proste i trochę tylko skłębione nici dymów; niektóre okna świeciły od słońca jak wielkie iskry; kilka strzech nowych mieszało złocistość słomy z błękitem nieba i zielonością drzew.", + "95388": "Równinę przerzynały drogi białe i trochę zieleniejące od z rzadka porastającej je trawy; ku nim, niby strumienie ku rzekom, przybiegały z pól miedze, całe błękitne od bławatków, żółte od kamioły, różowe od dzięcieliny i smółek. Z obu stron każdej drogi szerokim pasem bielały bujne rumianki i wyższe od nich kwiaty marchewnika, słały się w trawach fioletowe rohule, żółtymi gwiazdkami świeciły brodawniki i kurze ślepoty, liliowe skabiozy polne wylewały ze swych stulistnych koron miodowe wonie, chwiały się całe lasy słabej i delikatnej mietlicy, kosmate kwiaty babki stały na swych wysokich łodygach, rumianością i zawadiacką postawą stwierdzając nadaną im nazwę kozaków. Za tymi pasami roślinności dzikiej cicho w cichej pogodzie stało morze roślin uprawnych. Żyto i pszenica miały kłosy jeszcze zielone, lecz już osypane drżącymi rożkami, których obfitość wróżyła urodzaj; niższe znacznie od nich, rumianym kwiatem gęsto usiane słały się na szerokich przestrzeniach liściaste puchy koniczyny; puchem też, zda się, ale drobniejszym, delikatniejszym, z zielonością tak łagodną, że oko pieściła, młody len pokrywał gdzieniegdzie kilka zagonów, a żółta jaskrawość kwitnącego rzepaku wesołymi rzekami przepływała po łanach niskich jeszcze owsów i jęczmion.", + "95389": "Wśród tej wesołej przyrody ludzie dziś także byli weseli; mnóstwo ich ciągnęło po drogach i miedzach. Gromadami na drogach, a sznurami na miedzach szły wiejskie kobiety, których głowy ubrane w czerwone i żółte chusty tworzyły nad zbożami korowody żywych piwonii i słoneczników. Od tych gromad lały się i płynęły po łanach strumienie różnych głosów. Były to czasem rozmowy gwarne i krzykliwe, czasem śmiechy basowe lub srebrzyste, czasem płacze niemowląt u piersi w chustach niesionych, czasem też pieśni przeciągłe, głośne, których nutę porywały i przedłużały echa ze stron obu: w borkach i gajach rosnących na wzgórzach i w wielkim borze, który ciemnym pasem odcinał pozłoconą, przetkaną szkarłatem ścianę nadniemeńską od wysadzanych srebrnymi obłokami błękitów nieba. W tym ruchu ludzkim odbywającym się na urodzajnej równinie czuć było najpiękniejszy dla wiejskiej ludności moment święta: wesoły i wolny w słoneczny i wolny dzień boży powrót z kościoła.", + "95390": "W porze, kiedy ten ruch znacznie już stawał się mniejszy, na równinie, z dala od tu i ówdzie jeszcze ciągnących gromad, ukazały się dwie kobiety. Szły one z tej samej strony, z której wracali inni, ale zboczyły znać z prostej drogi i chwilę jakąś przebyły w jednym z rosnących na wzgórzach borków. Było to przyczyną ich spóźnienia się, tym więcej, że jedna z nich niosła ogromną więź leśnych roślin, które tylko co i dość długo zapewne zrywała. Druga kobieta zamiast kwiatów trzymała w ręku niepospolitej wielkości chustkę, która za każdym jej szerokim i zamaszystym krokiem kołysząc się wraz z długim ramieniem powiewała jak sporej wielkości chorągiew. Z dala to tylko widać było, że jedna z tych kobiet miała w ręku pęk roślin, a druga szmatę białego płótna; z bliska uderzały one niezupełnie zwykłą powierzchownością.", + "95391": "Kobieta z chustką była niezwykle wysoka, a wysokość tę zwiększała jeszcze chudość jej ciała, które przecież posiadało szkielet tak rozrosły i silny, że pomimo chudości ramiona jej były szerokie i wydawałyby się bardzo silne, gdyby nie małe przygarbienie pleców i karku objawiające trochę znużenia i starości, gdyby także nie ostre kości łopatek podnoszące w dwu miejscach staroświecką mantylę z długimi, co chwilę powiewającymi końcami. Oprócz tej mantyli zaopatrzonej w płócienny kołnierz miała ona na sobie czarną spódnicę, tak krótką, że spod niej aż prawie do kostek widać było dwie duże i płaskie stopy ubrane w grube pończochy i wielkie, kwieciste pantofle. Ubiór ten uzupełniony był przez stary kapelusz słomiany, którego szerokie brzegi ocieniały twarz, na pierwszy rzut oka starą, brzydką i przykrą, ale po bliższym przyjrzeniu się uwagę i ciekawość budzić mogącą. Była to mała, chuda, okrągła twarz ze skórą tak ciemną, że prawie brązową, z czołem sfałdowanym w kilka grubych zmarszczek, z wpadłymi i kościstymi policzkami, z wyrazem goryczy i złośliwości nadawanym jej przez ostrość nosa i zaciśnięcie warg, a wzmaganym przez szczególną ognistość i przenikliwość oczu. Te oczy zdawały się być jedynym bogactwem tej biednej, zestarzałej, złośliwej twarzy. Może kiedyś były one jedyną jej pięknością, a teraz, wielkie i czarne, spod czarnych, szerokich brwi oświecały ją jeszcze przejmującym blaskiem; miały one spojrzenie przenikliwe, ostre, urągliwe i płomienność nieustanną, jakby wciąż z wnętrza podsycaną, a dziwną przy tej sczerniałej, w dłoni czasu czy losu zgniecionej twarzy. Szła szerokim, zamaszystym, do pośpiechu znać przyzwyczajonym krokiem, a długie jej ramiona, u których wisiały ciemne, kościste ręce, kołysały się u jej boków w tył i naprzód, białą, rozwiniętą chustką jak chorągwią powiewając.", + "95392": "Kobietę z kwiatami trudno byłoby nazwać od razu panną z wyższego towarzystwa albo też dziewczyną z niższych warstw wiejskiej ludności. Wyglądała trochę na jedno i na drugie. Wysoka, choć znacznie od towarzyszki swojej niższa, ubrana była w czarną wełnianą suknię, bardzo skromną, która jednak wybornie uwydatniając jej kształtną i silną, w ramionach szeroką, a w pasie cienką kibić zdradzała znajomość żurnalu mód i rękę biegłego krawca. W wyprostowaniu jej kibici i w delikatności cery czuć było także manierę i cieplarnię. Ale w zamian ruchy jej i gesty sprzeczały się z całością jej osoby trochą popędliwości i jakby przybranej rubaszności, nie miała ona przy tym na sobie ani kapelusza, ani rękawiczek. Głowę owiniętą czarnym jak heban warkoczem i twarz śniadą, z purpurowymi ustami i wielkimi, szarymi oczami śmiało wystawiała na upalne gorąco słońca. Płócienny, tani parasolik opierała o ramię, a ręce jej dość duże i opalone zdradzały nader rzadkie używanie rękawiczek. Wszystko to uderzało tym więcej, że sposób, w jaki trzymała swą odkrytą głowę i ciemne brwi nad siwymi oczami ściągała, nadawał jej wyraz śmiałości i dumy. W ogóle ta panna czy ta dziewczyna na lat dwadzieścia parę wyglądająca wydawała się uosobieniem piękności kobiecej zdrowej i silnej, lecz dumnej i chmurnej. Pogody, jaką nadaje ludzkim twarzom szczęście lub rezygnacja, w tej młodej i świeżej, ale niespokojnej i zamyślonej twarzy nie było, jakkolwiek rozjaśniało ją teraz to zupełnie fizyczne ożywienie, którym istotę ludzką, niezupełnie jeszcze przez życie zniweczoną, napełnia długa i swobodna kąpiel w kipiącym zdroju przyrody.", + "95393": "Prędko idąc, aby szerokim krokom towarzyszki swej wyrównać, z zajęciem, prawie z miłością przyglądała się ona uzbieranej przed chwilą więzi roślin. Były tam bujne liliowe dzwonki leśne, gwoździki, pachnące smółki, liście młodych paproci, młodziutkimi szyszkami okryte gałązki sośniny. Wszystko to rzucało jej w twarz falę dzikiej i przenikliwej woni, którą też ona od chwili do chwili wciągała pełnym i długim oddechem swej silnej, szerokiej piersi. Rozkosz, którą uczuwała wtedy, i upał słońca, w którym nurzała swą odkrytą głowę, rumieńcem powlekły śniade jej policzki; zarazem surowe jej i zamyślone, choć pełne purpurowej krwi usta rozchyliły się w młodym i szczerym śmiechu. Śmiała się ze słów towarzyszki swej, która idąc wciąż prędko i wielkimi stopami swymi z wysoka i mocno o ziemię uderzając, grubym, nieco ochrypłym, przez brak oddechu często przerywanym głosem ciągnęła w borku jeszcze rozpoczęte opowiadanie.", + "95394": "— Ot, tu, powiadam ci, w tym samym miejscu, pomiędzy tymi wzgórkami, te głupie chłopy wzięli mnie za cholerę… Może nie wierzysz? Słowo honoru, prawdę mówię! Jeszcześ wtedy nie była w Korczynie, jeszcze mała byłaś, bo było to właśnie wtedy, kiedy ojczulek twój z tą Francuzicą romansował!…", + "95395": "Urwała nagle, stanęła, chrząknęła tak głośno, że aż rozległo się po polu; chustką trzymaną w ręku jeszcze głośniej nos utarła i gniewnie do siebie zamruczała:", + "95396": "— Wieczna głupota moja!", + "95397": "Młoda panna, której na chwilę twarz znieruchomiała, uśmiechnęła się znowu.", + "95398": "— Co tam! Niech ciocia na to nie zważa! Jaż wiem dobrze o wszystkim i z przeszłością oswoiłam się zupełnie… Przecież ciocia nie przez złośliwość pewno… Co tam! Jakże to było z tą cholerą?", + "95399": "Zaczęły iść dalej, tak samo prędko jak wprzódy. Stara mówiła znowu:", + "95400": "— Ot, jak było. Z kościoła wracałam, tak jak i teraz, a śpieszyłam bardzo, bo Emilka była chora i goście mieli na obiad przyjechać… Więc leciałam co tchu, wprost przez pole, które wtedy ugorem stało, przez puste zagony… Co dam krok, to półtora zagona przesadzę… Wprost jakbym nad ziemią leciała… A miałam na sobie zieloną suknię… jeszcze wtedy kolorowe suknie nosiłam… Kapelusz taki, ot, słomkowy zdjęłam i dla ochłody machałam nim sobie przed twarzą… Uf! nie mogę…", + "95401": "Zdyszała się, stanęła znowu i zaczęła kaszleć. Kaszel jej był gruby, chrypliwy, głośny, jakby dobywał się z głębi beczki. Mało jednak zwracała nań uwagi i zaraz idąc znowu opowiadała dalej:", + "95402": "— Cholera wtedy grasowała po świecie; w naszych stronach jej jeszcze nie było, ale ludzie lękali się, aby nie przyszła… Otóż, kiedy mnie chłopi wracający z kościoła zobaczyli tak lecącą polem, jak narobią krzyku, płaczu… Jedni zaczęli uciekać i biec tak prędko, jakby ich diabeł gonił, drudzy popadali pośród dróg na kolana i nuż żegnać się, czołami bić o ziemię, pacierze głośno mówić… „Cholera! — krzyczą — ot i już bieży, nam na zgubienie!” „Ale! — odpowiadają drudzy — już to nie co innego! Cholera i koniec! Wielka taka, że głową nieba dostaje, w zielonej sukni i złotą łopatą macha!” Ta łopata, uważasz, to był mój kapelusz na słońcu błyszczący… prawda, że go też dobrze spłaszczyłam, bo zdjąwszy w kościele z powodu gorąca i nie mając gdzie podziać, położyłam go na ławce i przez całe nabożeństwo na nim siedziałam… Uf! nie mogę…", + "95403": "Znowu zabrakło jej oddechu, chrząkała, nos ucierała i chwilę szła milcząc.", + "95404": "— I cóż się stało potem? — zapytała młoda panna.", + "95405": "— A cóż? Daremnie ekonom, który jak raz wtedy wracał też z kościoła, i Bohatyrowicze, którzy mnie kiedyś znali, z bliska nawet znali, perswadowali chłopom, że to nie była cholera, tylko panna Marta Korczyńska z Korczyna, kuzynka pana Benedykta Korczyńskiego… Nie uwierzyli i do dzisiejszego dnia nie wierzą… „Ot — mówią — czy to taka kobieta może gdzie być na świecie? Głową do nieba dostawała, nad ziemią leciała, zieloną suknię miała na sobie i złotą łopatą machała, morowe powietrze przed sobą pędząc…” Wieczna głupota ludzka! Powiadam ci, Justynko, że ludzka głupota to wielki i wieczny kamień. Większy on jeszcze od ludzkiej złości. Już ja to wiem, bo był czas, że i sama tak uderzyłam się o swoją własną głupotę, że… Uf! nie mogę…", + "95406": "Sapała, chrząkała, kaszlała znowu głośno jak z beczki. Justyna policzki i usta topiąc w dzwonkach, paprociach i gwoździkach zauważyła:", + "95407": "— Przecież cioci te niemądre gadania nic nie zaszkodziły…", + "95408": "Czarne oczy Marty Korczyńskiej spojrzały ostro, prawie zjadliwie.", + "95409": "— Tak myślisz? — sarknęła — wiecznie to samo. Nikt nie uwierzy w to, czego sam nie doświadczył. Nie zaszkodziły! Pewno, nie zjadły mnie one, ale… ukąsiły. Czy ty myślisz, że to miło być wziętą za cholerę? Nie byłam ja wtedy tak stara… dwanaście lat temu miałam lat trzydzieści sześć…", + "95410": "— Więc teraz czterdzieści osiem? — z niejakim zdziwieniem zauważyła Justyna.", + "95411": "— A ty może myślałaś, że sześćdziesiąt? — ostro zaśmiała się Marta. — Zapewne wyglądam na tyle, sama to wiem, a i wtedy już niewiele lepiej jak teraz wyglądałam. Może nie wiesz dlaczego? Ha? Czy wiesz, dlaczego?", + "95412": "— Wiem — z powagą odpowiedziała panna.", + "95413": "— No, to dobrze, że wiesz, bo może zrobisz co takiego, abyś i sama prędko na cholerę wyglądać nie zaczęła…", + "95414": "Justyna ramionami wzruszyła.", + "95415": "— A cóż ja takiego zrobić i co przeciw temu poradzić mogę?", + "95416": "Zamyśliły się obie i mimo woli zwolniły kroku, co najpierw spostrzegła starsza.", + "95417": "— No, wleczem się jak żółwie. Prędzej, bo już tam Emilka wyrzeka pewno, że nie wracam, i zaczyna dostawać migreny albo globusa…", + "95418": "— A Terenia — podchwyciła panna — biegnie po krople z bobrowej esencji albo po proszki bromowe, albo po antymigrenowy ołówek, albo po Rigollot.", + "95419": "Zaśmiała się, lecz wnet spoważniała znowu.", + "95420": "— Wujenka jest naprawdę biedna z tym ciągłym chorowaniem.", + "95421": "Marta kiwnęła głową i machnęła ręką.", + "95422": "— A pewno — rzekła — biedna kobieta! Ale bo, widzisz, żeby tak pchły pieścić, jak ona swoje choroby pieści, to by na wołów powyrastały, słowo honoru!", + "95423": "W tej chwili za rozmawiającymi rozległ się turkot powozu; droga była w tym miejscu wąska, zeszły więc na stronę. Szły samym skrajem pola porosłego gęstą pszenicą. Biała i sucha kurzawa owiała je wielkim kłębem, o tyle jednak przezroczystym, że rozpoznać w niej było można zgrabny faeton, ciągnięty przez cztery piękne, błyszczącą uprzężą okryte konie i dwu siedzących w faetonie mężczyzn. Widziały też, że obaj mężczyźni, spostrzegłszy je, podnieśli nad głowami czapki, a jeden z nich nawet przechylając się nieco ku nim zawołał:", + "95424": "— Święte panny: Marto i Justyno, módlcie się za nami!", + "95425": "Marta z rozżarzonymi oczami i machając ku powozowi swą białą chustą odkrzyknęła:", + "95426": "— A modliłam się, modliłam się, aby Bóg panu rozum przywrócić raczył!", + "95427": "Wykrzykowi temu odpowiedział z oddalającego się szybko powozu wybuch śmiechu, widocznie basowy i ochrypły głos Marty przedrzeźniającego. Na twarzy Justyny wybił się wyraz silnie uczutej przykrości, prawie udręczenia.", + "95428": "— Boże! — szepnęła — a ja miałam nadzieję, że ten człowiek dziś już do nas nie przyjedzie, że go ten pan Różyc do siebie na obiad zaprosi…", + "95429": "— Nie głupi on! — odpowiedziała Marta. — Zapewne Różyc zaprosił go do swego powozu; wolał więc swoje szkapiny do domu odprawić, a sam i w cudzym faetonie poparadować i u nas cudzy obiad zjeść… dwie razem korzyści dla hultaja tego…", + "95430": "Justyna była widocznie zaniepokojona. Już pachnąca więź, którą trzymała w ręku, zajmować ją przestała.", + "95431": "— Ciekawam — szepnęła — jaką to komedię mieć dziś będziemy?", + "95432": "Marta spojrzała na nią przenikliwie i ciszej trochę rzekła:", + "95433": "— O papuńcię swego lękasz się, ha? Ten błazen wieczne facecje wyprawia z tym safandułą…", + "95434": "Tu aż się za wklęsłe usta swoje wielką ręką chwyciła.", + "95435": "Po czole, ustach i nawet ramionach Justyny przebiegło drgnienie nagle jakby uczutego obrzydzenia; wnet jednak odpowiedziała:", + "95436": "— Niech ciocia śmiało wszystko przede mną mówi. Ja dawno już zrozumiałam położenie ojca i swoje, dawno, dawno… ale oswoić się z nim nie mogę, i nigdy, nigdy z nim się nie pogodzę…", + "95437": "Marta zaśmiała się.", + "95438": "— Ot. Lubię takie gadanie! Ciekawam, co zrobisz? Musisz pogodzić się albo powiesisz się chyba czy utopisz się… Każdy desperuje z początku, a potem i godzi się z takim losem, jaki mu Bóg czy diabeł nasyła. Bo aby wszystkie losy ludzkie były robotą Pana Boga, w to ani trochę nie wierzę. Spowiadałam się już z tego i raz nawet absolucji od księdza nie dostałam, jednak nie wierzę… Powiadam ci, że każdy z początku desperuje, a potem jak baran na rzeź spokojnie swoją drogą idzie… Uf! nie mogę!", + "95439": "Zakaszlała się tak, że aż jej oczy łzami zaszły. Krztusząc się jeszcze, tymi załzawionymi oczami na towarzyszkę popatrzała.", + "95440": "— Ty bo, Justynko, straszną melancholiczką jesteś! Czemu nie robisz tak jak i inne panny? Z łaski wuja i wujenki korzystaj, strój się, kiedy cię stroić chcą, baw się, gdy tylko zdarzy się okazja, mizdrz się do kawalerów, a może którego złapiesz i za mąż wyjdziesz… ha? Słowo honoru! Czemu ty tak nie robisz?", + "95441": "Justyna nie odpowiadała. Szła prosto i równym krokiem jak wprzódy, tylko w rozpalonych i zamyślonych jej oczach błysnęły łzy.", + "95442": "— Phi! — zaśmiała się Marta — melancholiczką jesteś… i dumna jak księżniczka. Od wujostwa nic przyjmować nie chcesz, ze swoich procencików ubierasz siebie i ojca, trzewiki nawet oszczędzasz, tak że czasem boso chodzisz, kapelusza i rękawiczek nie nosisz…", + "95443": "— O, niech ciocia tak nie myśli! — porywczo prawie zawołała Justyna. — Ja ani kłamać, ani udawać nie chcę! Prawda, że zawsze łamię sobie głowę, aby mnie i ojcu tych kilku własnych naszych groszy na odzienie przynajmniej wystarczyło… Ale boso czasem chodzę i kapeluszów ani żadnych drogich rzeczy nie noszę nie tylko dlatego… nie tylko dlatego…", + "95444": "— To i dlaczegóż? No, dlaczegóż? — błyskając oczami dopytywała się stara panna.", + "95445": "— Dlatego — z nagłym i silnym rumieńcem odparła Justyna — że dawno już odechciało mi się ich strojów i zabaw, ich poezji i ich miłości… Żyję tak, jak oni wszyscy, bo skądże sobie wezmę innego życia, ale jeżeli mogę zrobić co inaczej niż oni, po swojemu robię i nikogo to obchodzić nie powinno.", + "95446": "Marta przypatrywała się jej przenikliwie i z uwagą.", + "95447": "— A wszystko to — rzekła — poszło od tej historii twojej z Zygmusiem Korczyńskim… prawda? Cha! cha! Myślałaś wtedy pewno, że cię otwartymi ramionami spotkają i do familii swojej wprowadzą… bo i tak przecie krewną im przychodzisz… A oni tymczasem… gdzie! Ani pomyśleć o tym nie dali mazgajowi temu… Cha! cha! wiem ja to wszystko, wiem! Wieczna głupota ludzka!", + "95448": "Justyna ze wzrokiem w ziemię wbitym milczała.", + "95449": "— No, a myśliszże ty jeszcze czasem o tym mazgaju? Serce… boli jeszcze czasem?", + "95450": "— Nie.", + "95451": "Z krótkiej tej odpowiedzi poznać można było, że panna Justyna mówić nie chce o przedmiocie przez starszą jej towarzyszkę zaczepionym. Tylko już wszelki cień uprzedniego ożywienia zniknął z jej twarzy. Zmysły jej przestały pić z kielicha rozkwitłej przyrody rozkoszny napój zapomnienia. Gryząca troska przejrzała się w zwierciadle jej szarych, przezroczystych źrenic; jakieś wspomnienia czy wstręty opuściły w dół końce pąsowych warg, nadając im wyraz znudzenia i goryczy. Wtem na drodze za dwoma idącymi kobietami zaturkotały znowu koła, tylko nieco inaczej niż wprzódy. Nie był to głuchy i do cichego grzmotu podobny turkot faetonu, ale klekotliwe trochę i z lekkim skrzypieniem połączone toczenie się kół prostego wozu. Kurzawa też podniosła się znacznie mniejsza, opadła prędko i dwie kobiety, obejrzawszy się ujrzały za sobą długi wóz napełniony słomą, którą z obu boków przytrzymywały drewniane drabiny, a okrywał wzdłuż wozu rozesłany, pasiasty i barwisty, na domowych, wiejskich krosnach utkany kilimek. Wóz ten ciągnęła para koników małych, tłustych, z których jeden był kasztanowaty z konopiastą grzywą, a drugi gniady z białymi nogami i białą łatką na czole. Oplatała je z rzadka uprząż z prostych, grubych powrozów. Gdyby nawet koła tego wiejskiego ekwipażu nie turkotały wcale, a ciągnące go drobnym truchtem koniki stąpały bez najlżejszego szelestu, zbliżenie się jego dałoby znać o sobie przez unoszący się zeń wielki gwar głosów. Napełniało go towarzystwo liczne. Na słomie okrytej pasiastym kilimkiem, pomiędzy okrągłymi poręczami drabin, siedziało kilka kobiet, z których jedna tylko była niemłoda, w ciemnej chustce na plecach i wielkim czepcu na głowie, inne zaś, niby klomb ogrodowy, kwitły rumieńcami twarzy i jaskrawymi barwami ubrań. Było im tak ciasno, że siedziały w różnych postawach i kierunkach, twarzami, bokami i plecami ku sobie zwrócone, ściśnięte jak kwiaty w bukiecie. Jednym z nich w tym ścisku chustki z głów pospadały i tworzyły na plecach kapiszony z muślinu albo perkalu; innym kosy nawet czarne albo złociste rozwinęły się na błękitne albo różowe staniki, a u wszystkich nad uszami i przy skroniach zwieszały się albo sterczały wetknięte we włosy pąsowe, liliowe i żółte kwiaty. Wóz trząsł nimi i silne ich kibicie chwiał wciąż w kierunki różne, chwytały też drabiny ciemnymi rękami albo czepiały się wzajem swych ramion i sukien śmiejąc się i gadając głośno i wszystkie razem. W tym gwarnym ogródku było tak ciasno, że woźnicy zabrakło miejsca do siedzenia: kierował on końmi stojąc u samego brzegu wozu, a można by przypuścić, że postawę tę przybrał nie z konieczności, ale przez zalotność, dlatego aby w najkorzystniejszym świetle wydać się współtowarzyszkom podróży. Był to mężczyzna trzydziestoletni, wysoki i tak zgrabny, jakby go matka natura z lubością i wielkim staraniem na łonie swym wyhodowała. Tymczasem nie co innego, tylko ciężka praca około zdobywania jej darów, gorące jej żary letnie i dzikie polne powiewy nadały temu ciału taką harmonię i siłę, że trzęsący się i podskakujący wóz nie mógł zmącić ani na chwilę jego prostych i wyniosłych linii. Od ogorzałej cery jego twarzy silnie odbijały złociste, bujne wąsy i jasnozłote włosy, opadające spod czapki na kołnierz szarej, krótkiej kurty, ku ozdobie zapewne zieloną taśmą oszytej. Niedbale w ogorzałych rękach trzymając lejce i nie odwracając twarzy ku wiezionym przez się kobietom, odpowiadał wesoło na zapytania ich i przycinki, czasem męski śmiech swój łączył z chórem cienkich, piskliwych śmiechów dziewcząt.", + "95452": "Marta i Justyna zatrzymały się u brzegu drogi, w cieniu wierzby, której kwiat podobny do zielonawych robaczków osypywał im suknie i głowy. Marta w kierunku jadących machnęła swą białą chustką i niezwykle u niej przyjaznym głosem krzyknęła:", + "95453": "— Dobry wieczór, panie Bohatyrowicz! Dobry wieczór!", + "95454": "Woźnica szybko zdjął czapkę, odkrywając czoło mniej opalone od reszty twarzy, gładkie i pogodne.", + "95455": "— Dobry wieczór! — odpowiedział.", + "95456": "— Dobry wieczór! — chórem krzyknęły dziewczęta.", + "95457": "— A skądżeś to pan wziął tyle dziewcząt? — zawołała znowu stara panna.", + "95458": "— Po drodze jak poziomki uzbierałem — nie zatrzymując koni, ale tylko zwalniając nieco ich biegu odpowiedział zagadnięty.", + "95459": "Jedna z dziewczyn, najśmielsza znać, przechylając się przez drabinę wozu i białymi zębami błyskając, głośno prawić zaczęła:", + "95460": "— Piechotą, proszę pani, szłyśmy… a on nas napędził, tośmy mu kazały, aby nas zabrał…", + "95461": "— Oho! Kazały! — zażartowała Marta.", + "95462": "— A jakże! — potwierdziła dziewczyna z wozu — czy ja nie mam prawa jemu nakazywać? Jaż jego strzeczna siostra! Dla siostry szacunek mieć powinien! Bardzo słusznie!", + "95463": "W tej chwili wóz zrównał się ze stojącymi pod wierzbą kobietami, woźnica po raz drugi zdjął czapkę i spojrzenie jego z wysoka spłynęło na Justynę. W tym szybkim spojrzeniu dostrzec można było, że oczy woźnicy błękitne były jak turkusy i że w tej chwili przeleciała w nich błyskawica. Ale wnet włożył na głowę czapkę, twarz znowu ku drodze zwrócił i poruszywszy lejcami zawołał na konie, aby szły prędzej.", + "95464": "Wóz zaczął toczyć się prędzej. Justyna z zaciekawieniem i figlarnością w oczach, z rozchylonymi w uśmiechu ustami podskoczyła i gestem wesołym, który by nawet wykwintnemu oku mógł wydać się rubasznym, rzuciła na jadące kobiety swoją więź gałęzi i kwiatów. Na wozie wybuchnęły śmiechy, dziewczęta chwytały rozsypane kwiaty, niektóre z nich wołały:", + "95465": "— Dziękujemy! Dziękujemy panience!", + "95466": "Ale woźnica nie obejrzał się i nie zapytał o przyczynę powstałego na wozie gwaru. Zamyślił się o czymś tak bardzo, że aż głowę, którą przedtem wysoko trzymał, trochę pochylił.", + "95467": "Dwie kobiety iść znowu zaczęły. Marta mówiła:", + "95468": "— Ten Janek Bohatyrowicz na pięknego i dzielnego chłopaka wyrósł… Znałam go dzieckiem… Znałam ich kiedyś wszystkich… kiedyś… dobrze i z bliska…", + "95469": "Zamyśliła się, mówiła ciszej trochę niż zwykle.", + "95470": "— Był, uważasz, taki czas krótki, że ci Bohatyrowicze u nas we dworze bywali i do stołu z nami siadali… mianowicie, ojciec tego Janka, Jerzy, i stryj jego, ten Anzelm Bohatyrowicz, co to teraz podobno schorowany i melancholikiem jakimś stał się… Jednakowoż jaki to był kiedyś mężczyzna… przystojny, odważny, patriota… romansowy… Do takiej poufałości wtedy pomiędzy dworem a tą szlachecką okolicą przyszło, że siądę sobie, bywało, do fortepianu i akordy biorę, a Anzelm za mną stanie i śpiewa: „Bywaj, dziewczę, zdrowe, ojczyzna mię woła!” A potem ja jemu śpiewam: „Szumiała dąbrowa, wojacy jechali…” Będzie temu już lat dwadzieścia dwa… trzy… Jaki to był gwar u nas, jakie życie i moje, i wszystkich… A teraz wszystko inaczej… inaczej… — wieczny smutek…", + "95471": "Mówiła to coraz powolniej, głową kiwała, a ogniste jej oczy nieruchomo tkwiły w dalekim punkcie przestrzeni. Wtem znad wozu, który oddalił się o kilkadziesiąt kroków, z towarzyszeniem klekotliwego turkotu kół wzniósł się czysty i silny głos męski z całej szerokiej piersi śpiewający strofę starej pieśni:", + "95472": "Ty pójdziesz górą, ty pójdziesz górą,", + "95473": "A ja doliną;", + "95474": "Ty zakwitniesz różą, ty zakwitniesz różą,", + "95475": "A ja kaliną.", + "95476": "Justyna, z szeroko otwartymi oczami i rozchylonymi w uśmiechu usty, słuchała pieśni, która dalej rozlewała po polach swą rozgłośną i smętną nutę:", + "95477": "Ty pójdziesz drogą, ty pójdziesz drogą,", + "95478": "A ja łozami;", + "95479": "Ty się zmyjesz wodą, ty się zmyjesz wodą,", + "95480": "Ja mymi łzami…", + "95481": "— Słowo honoru! — nagle i najgłębszym swym basem zawołała Marta — i my kiedyś z Anzelmem śpiewaliśmy ten sam duet…", + "95482": "Na wozie stojący wysoki mężczyzna w znacznym już od dwóch kobiet oddaleniu śpiewał dalej:", + "95483": "Ty jesteś panną, ty jesteś panną", + "95484": "Przy wielkim dworze;", + "95485": "A ja będę księdzem, a ja będę księdzem", + "95486": "W białym klasztorze…", + "95487": "— Ot — sarknęła Marta — w pieśni jest „będziesz” nie „jesteś”. Dlaczego on śpiewa „jesteś”? Przerabia sobie stare pieśni, błazen!", + "95488": "Justyna uwagi tej nie słyszała. Gorący płomień przemknął w jej oczach.", + "95489": "— Pyszny głos! — szepnęła.", + "95490": "— Nieszpetny — odpowiedziała Marta. — Pomiędzy nimi często znajdują się piękne głosy i śpiewacy z nich zawołani… I ten Anzelm kiedyś, gdzie tylko, bywało, obróci się… śpiewa.", + "95491": "Z daleka już, z daleka od toczącego się wozu przypłynęła jedna jeszcze strofa:", + "95492": "A jak pomrzemy, a jak pomrzemy,", + "95493": "Każemy sobie", + "95494": "Złotne litery, złotne litery", + "95495": "Wyryć na grobie…", + "95496": "Stara panna stanęła nagle pośród drogi, podobna do wysokiego słupa ubranego w słomiany kapelusz i stojącego na dwu wielkich nogach w kwiecistych pantoflach. Wzrok w twarzy młodej dziewczyny utkwiła, wspomnienia i rozczulenia jakieś pracowały w jej chrypliwie oddychającej piersi, aż krzyknęła prawie:", + "95497": "— A koniec tej pieśni znasz? Naturalnie, że nie znasz! Teraz już jej nikt… oprócz nich… nie śpiewa…", + "95498": "Ramiona rozkrzyżowała i grubym, ochrypłym głosem zadeklamowała:", + "95499": "A kto tam przyjdzie albo przyjedzie,", + "95500": "Przeczyta sobie:", + "95501": "Złączona para, złączona para", + "95502": "Leży w tym grobie!", + "95503": "— Ot, jaki koniec! — powtórzyła i wnet szerszymi jeszcze jak wprzódy krokami i mocniej ramionami rozmachując poszła dalej.", + "95504": "Wóz napełniony wiejskimi dziewczętami wtoczył się pomiędzy szare domostwa i gęste ogrody wsi, długim sznurem rozciągniętej nad brzegiem wysokiej góry, u której stóp w falach swych błękit nieba i ciemny bór odbijając płynął cichy, spokojny Niemen.", + "95505": "II", + "95506": "W korczyńskim dworze na rozległym trawniku dziedzińca rosły wysokie i grube jawory otoczone niższą od nich gęstwiną koralowych bzów, akacji, buldeneżów i jeszcze niższą jaśminów, spirei i krzaczastych róż. Dokoła starych, kiedyś kosztownych sztachet, topole, kasztany i lipy ścianą gęstej zieloności zakrywały drewniane gospodarskie budynki. U zbiegu dwu dróg okalających trawnik i rosnące śród niego potężne grupy drzew i krzewów stał dom drewniany także, niepobielony, niski, ozdobiony wijącymi się po jego ścianach powojami, z wielkim gankiem i długim rzędem okien mających kształt nieco gotycki. Na ganku pomiędzy oleandrowymi drzewami, rosnącymi w drewnianych wazonach, stały żelazne kanapki, krzesła i stoliki. Naprzeciw gospodarskich zabudowań wznosiła się nad sztachetami gęsta zieloność starego znać, bo w aleje z grubych drzew wysadzanego, ogrodu. Dalej widać było u jednego z krańców ogrodu przeświecający przez zieloność ów wysoki, w słońcu złocisty brzeg Niemna, a z niektórych punktów dziedzińca widzialna była i sama rzeka, szeroka, w tym miejscu okrągłym łukiem skręcająca się za bór ciemny.", + "95507": "Nie był to dwór wielkopański, ale jeden z tych starych, szlacheckich dworów, w których niegdyś mieściły się znaczne dostatki i wrzało życie ludne, szerokie, wesołe. Jak działo się tu teraz, aby o tym wiedzieć, trzeba było dowiadywać się z bliska, ale co w oczy od razu wpadało, to wielka usilność o zachowanie miejsca tego w porządku i całości. Jakaś ręka gorliwa i pracowita zajmowała się wciąż jego podpieraniem, naprawianiem, oczyszczaniem. Sztachety psuły się tu po wielokroć, ale zawsze je naprawiono, więc choć połatane, stały prosto i dobrze strzegły dziedzińca i ogrodu. Stare również gospodarskie budynki miały silne podpory, a w wielu miejscach nowe strzechy i nowe pomiędzy drewnianymi ścianami słupy z kamieni. Stary dom niski był i widocznie z każdym rokiem więcej wsuwał się w ziemię, lecz z dachem gontowym i jasnymi szybami okien nie miał wcale pozoru ruiny. Rzadkich, kosztownych kwiatów i roślin nie było tu nigdzie, ale też nigdzie nie rosły pokrzywy, łopuchy, osty i chrzany, a stare drzewa i dawno znać zasadzone, bo potężnie rozrosłe krzewy wyglądały świeżo i zdrowo. Dworowi temu, w którym jednak widocznie wciąż się coś psuło i naprawiane było, w którym widocznie także nic od dawna nie dodawano i nie wznoszono, ale tylko to, co już stało i rosło, przechowywano, porządek, czystość i dbałość nadawały pozór dostatku i prawie wspaniałości. Wielkość zajmowanej przezeń przestrzeni, niezmierne bogactwo napełniającej go roślinności, sama nawet starość niskiego domu i niejaka dziwaczność gotyckich jego okien wywierały wrażenie powagi, wzbudzały mimowolną poezję wspomnień. Mimo woli wspomnieć tu trzeba było o tych, którzy sadzili te ogromne drzewa i żyli w tym stuletnim domu, o tej rzece czasu, która nad tym miejscem przepłynęła, to cicha, to szumna, lecz nieubłaganie unosząca z sobą ludzkie rozkosze i rozpacze, grzechy i — prochy.", + "95508": "Wnętrze domu posiadało te same, co i dwór cały, cechy dawnego bogactwa chronionego przez czujne i niestrudzone starania od rozpadnięcia się w łachmany i próchno. W obszernych, niskich i dobrze oświetlonych sieniach sterczały na ścianach przed wielu już zapewne dziesiątkami lat umieszczone ogromne rogi łosi i jeleni; pomiędzy nimi wisiały uschłe wieńce ze zboża przetykanego czerwienią kalinowych i jarzębinowych jagód; naprzeciw drzwi wchodowych wschody wąskie, niegdyś wykwintne, a dziś ślady tylko dawnej politury noszące, prowadziły do górnej części domu. Z tych sieni dwoje drzwi na oścież rozwartych wiodło z jednej strony do obszernej sali jadalnej, z drugiej — do wielkiego o czterech oknach, salonu. Oba te pokoje dostatecznie zapełniały sprzęty, które, jak z kształtu i gatunku ich wnosić było można, kupionymi były przed dwudziestu przeszło laty i kosztowały wiele; teraz przecież ukazywały się na nich tu i ówdzie niewprawną ręką wiejskiego rzemieślnika dokonane sklejenia i naprawy, a drogą materię, która niegdyś okrywać je musiała, zastąpiła zupełnie tania i pospolita. Obicia na ścianach, tak jak i sprzęty, niegdyś kosztowne i piękne, a teraz postarzałe i spłowiałe, błyskały jeszcze tu i ówdzie złoconymi bukietami i arabeskami, zakrywało je zresztą w znacznej części kilka pięknych kopii ze sławnych obrazów i kilkanaście rodzinnych portretów w staroświeckich, ciężkich, z wytartą pozłotą ramach. Podłogi były tam woskowane i błyszczące, niskie sufity białe i czyste, drzwi staroświeckie, ciężkie, z błyszczącymi brązowymi klamkami, dywany duże i spłowiałe. W rogu salonu piękny fortepian, u okien ze smakiem ustawione grupy zielonych roślin. Widać było wyraźnie, że od lat dwudziestu nic tu nie przybyło, ale i nic nie ubyło, a to, co brudził, łamał i rozdzierał czas, ktoś ciągle oczyszczał, zszywał i naprawiał. Sprawiało to wrażenie pilnej pracy, usiłującej zwolnić, może zupełnie powstrzymać, stopniowo, lecz nieubłaganie proceder swój wiodącą przemianę bogactwa w nędzę.", + "95509": "W przyległym wielkiemu salonowi pokoju, którego okno, jak i okna salonu, wychodziło na błękitniejący zza rzędu starych klonów Niemen, znajdowało się towarzystwo złożone z osób czterech. Pokój ten miał pozór gabinetu wykwintnej kobiety. Wszystko tu było miękkie, ozdobne i wbrew temu, co działo się w innych częściach domu, dość jeszcze nowe. Obicie osypane bukietami polnych kwiatów miało pozór nieco sentymentalny; gotowalnia okryta zwojami białego muślinu połyskiwała kryształowymi i porcelanowymi cackami; na etażerkach leżały książki, stały zgrabne koszyki i pudełka z przyborami do ręcznych robót. Materia okrywająca sprzęty pąsową barwą swą sprawiała na pierwszy rzut oka wrażenie świetności.", + "95510": "Z tymi wszystkimi szczegółami sprzeczała się atmosfera pokój ten napełniająca. Była ona duszna i pełna zmieszanych zapachów perfum i lekarstw; ponieważ zaś okno i drzwi od przyległych pokojów szczelnie były zamknięte, pokój ten przypominał pudełko apteczne oklejone papierem w kwiatki i napełnione wonią olejków i trucizn. W rogu tego pokoju na pąsowym szezlongu we wpółleżącej postawie siedziała kobieta w czarnej jedwabnej sukni, z kibicią zbyt szczupłą, ale mającą w kształtach swych i ruchach wiele delikatnego wdzięku, z twarzą kiedyś znać zupełnie piękną, a i dziś jeszcze pomimo przywiędnięcia i zbytecznej chudości uderzającą niezmierną delikatnością płci; wielkością czarnych oczu o powłóczystym, łagodnym spojrzeniu, bujnością czarnych, starannie ułożonych włosów. Jakkolwiek skądinąd wyglądała na lat blisko czterdzieści, nie miała ani jednego siwego włosa, i jakkolwiek kibić jej i cera zdradzały do niedołęstwa posuniętą fizyczną słabość, drobne jej wargi były pąsowe i świeże jak u młodziutkiej dziewczyny. Rączki drobne, tak chude i delikatne, że prawie przezroczyste, tak pielęgnowane, że paznokcie ich posiadały kolor listka róży i połysk politury. Z wyrazem niemocy lub słodkiej rezygnacji splatała je ona i opuszczała na suknię albo rozmawiając czyniła nimi gesty rzadkie, drobne, powolne, objawiające śmiertelną obawę przed wszelkim żywszym i choćby odrobinę energiczniejszym poruszeniem ciała czy ducha.", + "95511": "Była to pani Emilia Korczyńska, od lat dwudziestu paru żona Benedykta Korczyńskiego, właściciela odziedziczonego przezeń po ojcach i dziadach Korczyna.", + "95512": "Naprzeciw pani domu siedziała kobieta na pierwszy rzut oka wcale do niej niepodobna, ale po przypatrzeniu się mająca z nią mnóstwo podobieństw. Zdawałoby się, że każda z nich należała do innego gatunku, ale do tej samej familii istot. Nieco młodsza, mniej widać piękna za młodu, więc teraz zupełnie już nieładna, była ona zarówno szczupła i delikatna, słodka i cierpiąca; tak samo jak tamta splatała i opuszczała ręce, takie same czyniła gesty, taki sam miała głos smutny i osłabiony. Tylko zamiast pięknego stroju pani Emilii ubiór jej składał się z taniej i wcale nieozdobnej sukienki, z grubego obuwia i z cieniutkiej, batystowej, mocno przybrudzonej chustki, która zakrywając połowę jej brody, uszy i część włosów, małymi kończykami węzła sterczała nad ogromnym i widocznie przyprawnym, bo mocno zrudziałym warkoczem. Zapewne bolały ją zęby, ale niezbyt silnie, bo z owalnej ramy białobrudnej chustki wychylająca się twarzyczka, drobna, okrągła, przywiędła, niezmiernie czule, prawie miodowo uśmiechała się błękitnymi oczami i przywiędłymi ustami. Uśmiechała się ona w ten sposób do dwu z obu jej stron siedzących mężczyzn, z kolei zwracając się ku jednemu i drugiemu, przy czym szyja jej, biała i okrągła, czyniła ruchy łabędzia schylającego głowę ku wodzie albo synogarlicy wyciągającej dziób ku kawałkowi cukru. Widoczne było, że ludzie ci byli dla niej tym, czym woda dla łabędzia lub cukier dla synogarlicy. Słów ich słuchała więcej niż z wytężoną uwagą, bo z uszanowaniem i rozkoszą, wtórując im przymilonymi uśmiechami, miodowymi spojrzeniami i cieniutkimi wykrzyknikami. Jednak żaden z nich w tej chwili bezpośrednio nie zwracał się do niej i nawet na nią nie patrzał. Tylko co przybyli, zabawiali rozmową swą panią domu, która także wydawała się ich przybyciem bardzo zadowolona. Właściwie jeden z nich głównie zabawiać ją usiłował i ona też więcej i czulej na niego niż drugiego patrzała. Nie był jednak ponętny. Średniego wzrostu, niemłody, w bardzo starannym i modnym ubraniu, z przodem koszuli tak silnie nakrochmalonym, że wzdymał się mu na piersiach jak wklęsła płócienna tarcza. Bolesław Kirło miał okrągłą łysinę z tyłu głowy, włosy rzadkie nad niskim czołem, twarz długą, kościstą, z małymi, błyszczącymi oczami, ostrym nosem, wklęsłymi ustami, tak starannie wygoloną, że aż na policzkach i brodzie błyszczącą. Brzydką tę twarz oświecała wielka i nigdy, zda się, nie ustająca wesołość. Z wesołym śmiechem, błyskając małymi oczami opowiadał on, że z panem Różycem z kościoła do Korczyna jadąc widział na polu dwie gracje. Na mitologicznym tym wyrażeniu nacisk kładąc, z rubasznym śmiechem wołał:", + "95513": "— Gracje, jak Boga kocham, dwie gracje… Jedną, no to już bym każdemu darował, bo stara i zła; ale druga… ho, ho, prawdziwa gracja, niech pan Różyc powie! Cukierek! Talia zgrabna, twarzyczka śniada, rączki… no, nie bardzo ładne, opalone… bo były bez rękawiczek…", + "95514": "— O! Więc gracja pańska była bez rękawiczek!… — ze słabym śmiechem zawołała pani Emilia.", + "95515": "— I bez kapelusza — dodał Kirło.", + "95516": "— Bez kapelusza! Jakże to można chodzić bez kapelusza! — cichutko chichocząc powtórzyła kobieta z brudną batystową chustką dokoła twarzy.", + "95517": "Kirło śmiał się; małe świdrujące jego oczki coraz ostrzej błyszczały.", + "95518": "— Niech pan Różyc zaświadczy… Co, panie Teofilu? Cukierek? Cacko? Prawda?", + "95519": "Wzywany na świadectwo mężczyzna nie odpowiadał. Światło z okna w ten sposób na niego padało, że twarz całkiem pozostawała w cieniu, a widać było tylko postać męską, wysoką, cienką, wykwintnie ubraną i głowę okrytą czarnymi, z lekka ufryzowanymi włosami; u oczu połyskiwały szkła binokli. Od chwili gdy wszedł tu i zamienił z panią domu pierwsze słowo powitania, nie rzekł jeszcze nic… Prawda, że Kirło mówił ciągle i prawie sam jeden. Pani Emilia z ożywieniem zapytywała: kim były gracje spotkane w polu, a szczególniej ta… bez kapelusza i rękawiczek?", + "95520": "— Była to zapewne jakaś wiejska dziewczyna… pan zawsze mistyfikować nas lubi, panie Bolesławie!", + "95521": "— Doprawdy! — z uśmiechem pełnym rozkoszy powtórzyła druga kobieta — pan nas zawsze tak mistyfikuje… Doprawdy! Jak to można tak mistyfikować!", + "95522": "— Ależ wcale nie! Przysięgam paniom! Jak Boga mego kocham, wcale nie mistyfikuję… — z komicznymi gestami tłumaczył się Kirło. — Nie była to wcale żadna wiejska dziewczyna, ale panna… co się nazywa panna… z pięknej familii, z pięknego domu… z piękną edukacją…", + "95523": "— Panna z pięknej familii i z edukacją… — z wielkim już ożywieniem wołała pani domu — pieszo idąca, bez kapelusza… to być nie może…", + "95524": "— To być nie może… Pan zawsze żartuje… — zawtórzyła druga kobieta.", + "95525": "— No, a jak powiem jej imię i nazwisko, to co będzie? — z przekorną filuterią pytał gość.", + "95526": "— Nie wierzę — twierdziła pani Emilia.", + "95527": "— To być nie może; jakże to być może! — wstydliwie chichotał drugi głosik kobiecy.", + "95528": "— A jak powiem! — przekomarzał się Kirło — co mi za to będzie? Bez nagrody nie powiem! Dalibóg! Co mnie panie dadzą za to, ha? Czy panna Teresa pozwoli się pocałować? Co? No, panno Tereso, tak czy nie? Jeżeli pani mnie pocałuje, to powiem, jeżeli nie, to nie!", + "95529": "Wykwintny, w cieniu siedzący mężczyzna uczynił ruch zdziwienie czy niesmak objawiający: pani domu oswojona znać z żartobliwym usposobieniem gościa swego i nawet przyjemną rozrywkę w nim znajdująca śmiała się z cicha, trochę filuternie i zalotnie. Ale nic wyrazić nie zdoła wrażenia sprawionego przez propozycję Kirły na osobie, której ona uczyniona została. W owalnej ramie cieniutkiej, brudnej chustki mała i zwiędła jej twarz okryła się najjaskrawszym karminem; błękitne, niewinne oczy zmąciły się i nabrały wyrazu trwogi połączonej z upojeniem. Wątłą swą kibić w szarym staniku odrzuciła na tylną poręcz krzesła, ręce ku obronie wzniosła i cofając się, odwracając, rumieniąc, z chichotem, którym usiłowała pokryć zmieszanie swe i wzruszenie, bełkotała:", + "95530": "— Ależ, doprawdy, panie Kirło… co pan wygaduje?… jakże można? Pan zawsze żartuje…", + "95531": "On jednak nie tylko wygadywał i żartował, ale brał się do czynu i czyniąc gest taki, jakby ramieniem swym kibić jej miał opasać, ogoloną twarz swą z wpół dobrodusznym, a wpół złośliwym uśmiechem ku twarzy jej pochylał. Z chudych, bladych rąk swych tarczę sobie czyniąc, cała w tył odgięta, ale z dziwnie miodowym i upojonym wyrazem w oczach, wołała:", + "95532": "— Oj! Oj! O mój Boże! Co pan wyrabia!", + "95533": "Pani Emilia z niezwykłą u niej żywością poruszyła się na szezlongu i wołać zaczęła:", + "95534": "— Panie Bolesławie! Proszę Tereni nie dokuczać! Niech pan jej nie dręczy! Ją dziś zęby bolą.", + "95535": "Kirło wyprostował się.", + "95536": "— Racja — wyrzekł z powagą — racja! Buziak kobiety, którą zęby bolą, pożądanym nie jest, chociażby człowiek… kiedy indziej sobie na niego i bardzo zęby zaostrzył. No, cóż mam robić? Widzę, że muszę ciekawość pań darmo już zaspokoić. Taki to los biednego człowieka na tym świecie! Żadnej za nic nagrody! Ale nie! — zawołał nagle i z komiczną desperacją zwracając się do pani domu — chyba pani choć w rączkę pocałować się pozwoli!", + "95537": "— Dobrze, dobrze — śmiejąc się i podając mu rękę wołała pani Emilia — tylko niech pan już mówi…", + "95538": "Rączkę sobie podaną, istotnie śliczną, położył na swej dużej, kościstej dłoni i z miną smakosza przyglądał się jej chwilę swymi błyszczącymi, świdrującymi oczkami.", + "95539": "— Śliczna! Miła! Malusia! Malusienieczka rączka! — wymówił i złożył na niej długi pocałunek, w którym cześć i galanteria mieszały się z tajonym, niejako połykanym lubowaniem się przyjemnością innego wcale rzędu. Cień bladego rumieńca przepłynął chude policzki pani Emilii; cofnęła rękę i z większym jeszcze ożywieniem, z błyskiem w oczach, upomniała się o imię i nazwisko gracji.", + "95540": "— Była to — wzdychając i wydymając wargi zadeklamował Kirło — była to cioteczna siostrzenica pana Benedykta Korczyńskiego, panna Justyna Orzelska.", + "95541": "Dwa cienkie wykrzyki kobiece oznajmieniu temu odpowiedziały. Ale wmieszał się w nie i głos męski, który przemówił:", + "95542": "— Więc ta panna, którąśmy jadąc spotkali, mieszka tu… jest kuzynką państwa…", + "95543": "Pani Emilia dłoń przyłożyła do czoła; może w tej chwili uczuła ból głowy, ale grzeczna i słodka zawsze, gościowi odpowiedzieć pośpieszyła:", + "95544": "— Tak. Justysia jest krewną męża mego, córką jego ciotecznej siostry. Ojciec jej, pan Orzelski, przez nieszczęśliwe zdarzenia utracił swój majątek, a wkrótce potem owdowiał. Od tego czasu oboje u nas mieszkają. Justynka, kiedy przybyła do nas, miała lat czternaście, a w tym wieku już są przyzwyczajenia, skłonności, którymi pokierować trudno… Jest ona zresztą dobra, bardzo dobra, tylko oryginalna, ale to tak oryginalna, że nie wiem już, doprawdy, skąd jej się to wziąć mogło… Zawsze inaczej robi niż wszyscy.", + "95545": "Wykwintny mężczyzna, którego binokle połyskiwały w cieniu, wymówił:", + "95546": "— Piękna panna.", + "95547": "A po krótkiej chwili dodał:", + "95548": "— Jest w jej powierzchowności jakaś świeżość, siła, prostota…", + "95549": "— O! — zawołał Kirło — widzi pani, jak dobrze się przypatrzył… a raz tylko i to śród drogi cukierek ten widział…", + "95550": "Kobieta z obwiązaną twarzą wtrąciła:", + "95551": "— Justynka ma śliczną figurę… Ja zawsze figury jej zazdroszczę…", + "95552": "Błyszczące binokle szybko zwróciły się ku niej.", + "95553": "— Pani mówi? — cedząc nieco wyrazy zapytał gość.", + "95554": "Może pani Emilia uczuła niewłaściwość odezwania się swej towarzyszki, bo szybko wtrąciła:", + "95555": "— Tereniu, nie przedstawiłam ci jeszcze nowego sąsiada naszego… Gdy był u nas po raz pierwszy, leżałaś na migrenę czy flukcję… Pan Teofil Różyc, panna Teresa Plińska, towarzyszka moja, niegdyś nauczycielka mojej córki, gdy była ona malutka… Wszakże to drugi raz dopiero mam przyjemność widzieć pana w domu naszym?", + "95556": "— Tak, pani — z wytwornym ukłonem odpowiedział zapytany — i winszuję sobie, żem w tej pustej okolicy znalazł dom taki jak państwa. Zawdzięczam to panu Kirle, który mnie pod tym względem oświecił…", + "95557": "— Pan Kirło jest w każdym wypadku najlepszym sąsiadem i przyjacielem naszym.", + "95558": "— Ja, pani, jestem zawsze najlepszym z ludzi i tylko… zapoznanym.", + "95559": "— W domu naszym przynajmniej znajdujesz pan najzupełniejsze uznanie…", + "95560": "Kirło ukłonił się z galanterią i wdzięcznością, ale dodał:", + "95561": "— Nie u wszystkich, niestety, mieszkańców tego domu…", + "95562": "— Ależ nie! U wszystkich! Któż by?…", + "95563": "— Panna Marta, na przykład, nie uznaje mię… — z komiczną żałością skarżył się Kirło.", + "95564": "— O, Marta… Ona taka biedna… zgorzkniała… popędliwa…", + "95565": "— Panna Justyna…", + "95566": "— O Justynka! Ona tak jest oryginalna…", + "95567": "— Mąż pani…", + "95568": "— Mąż mój! On zajęty… nietowarzyski… zawsze tylko o gospodarstwie swoim i o interesach…", + "95569": "Przerwała i zwróciła się do Teresy Plińskiej, która w tej chwili z zachwyceniem przypatrywała się błyszczącym binoklom w cieniu siedzącego gościa.", + "95570": "— Tereniu, daj mi trochę wody i proszek bromowy, bo czuję nadchodzący globus.", + "95571": "Teresa poskoczyła ku toalecie i w mgnieniu oka podała towarzyszce żądane przedmioty. Pani Emilia delikatnie, z wdziękiem ujęła jedną ręką kryształową szklankę, drugą proszek zamknięty w dwu okrągłych opłatkach i tłumacząc się jakby z czynności, której dokonać miała, do nowego sąsiada rzekła:", + "95572": "— Globus histericus… dokucza mi bardzo… szczególniej kiedy się czymś wzruszę… zmartwię…", + "95573": "Tu połknęła proszek. Miała tyle powabu i gracji przy połykaniu lekarstwa, ile jej ma wyćwiczona tancerka w przybieraniu zalotnej pozy. Jednak widać było, że cierpiała naprawdę; ręką dotykała piersi i gardła, w których czuła nieznośne duszenie.", + "95574": "— Czy świeże powietrze ulgi pani nie przynosi — ze współczuciem zapytał Różyc. — Może pani okno otworzyć rozkaże?", + "95575": "— O, nie, nie! — z żywym przeczeniem zawołała cierpiąca kobieta. — Ja się tak lękam wiatru, ciągów, słońca… Od wiatru dostaję zawrotu głowy, od ciągów newralgii, od słońca migreny… Tereniu, podaj mi, proszę cię, toaletowy ocet…", + "95576": "Kirło, cały nad nią schylony, z czułością szeptał:", + "95577": "— Cóż, czy lepiej trochę?… dusi ciągle?… może przechodzi?", + "95578": "Teresa podając ocet schyliła się też nad towarzyszką:", + "95579": "— Początek migreny? Prawda? Mój Boże! I mnie także zaczyna głowa boleć…", + "95580": "Pani Emilia nacierając skronie octem cichutko szepnęła:", + "95581": "— Moja Tereniu, ta Marta nie wraca dotąd z kościoła… jestem niespokojna o obiad… idź, dowiedz się, czy nakrywają do stołu. Czemu ta Marta nie wraca?… Nie wiem, czy gotują już dla mnie rosół… czuję, że nic innego dziś jeść nie będę mogła… Ach, ta Marta nie wraca…", + "95582": "Z żywością i gracją podlotka Teresa biegła ku drzwiom, gdy szeroko otworzyły się one i do gabinetu wszedł mężczyzna wysoki, barczysty, siwiejący, z długim wąsem, ogorzałą twarzą, pomarszczonym czołem i wielkimi, ciemnymi oczami, w których na pierwsze wejrzenie nic więcej wyczytać nie można było nad troskę i prawie ponure zamyślenie. Na powitanie gospodarza domu, pana Benedykta Korczyńskiego, dwaj goście szybko powstali. Ręka, którą im on na powitanie podawał, wielka była, od opalenia zgrubiała. Zimno dotknął dłoni Kirły, a szczerszym nieco, choć obojętnym także, uściskiem objął białą i gładką jak atłas, wypielęgnowaną i wychudłą rękę Różyca. Teraz, gdy ten ostatni witając pana domu w świetle okna stanął, dokładnie obejrzeć było można powierzchowność jego arystokratyczną i jeszcze piękną, choć wyniszczoną i cierpiącą. Wysoki był i bardzo cienki, na małej i zgrabnej głowie fryzował włosy, dlatego zapewne, aby ukryć tworzącą się nad czołem łysinę; twarzą jego, o rysach prawidłowych i delikatnych, skórze białej i gładkiej jak welinowy papier, wstrząsały co chwilę nerwowe drgania przebiegające czoło i brwi. Od pierwszego rzutu oka poznać w nim można było człowieka bardzo światowego, przez fizyczną może słabość łagodnego i z systemem nerwowym chorym. Gdy stanął obok silnego, barczystego, ogorzałego pana domu, dwie ich postacie przedstawiły sprzeczność tak wielką, jak gdyby każdy z nich urodził się i żył na innej planecie. Jedną tylko cechę mieli wspólną: obaj wydawali się smutni. Korczyński wielką swą, ciemną ręką pociągając w dół długiego wąsa usiadł przy oknie i patrząc na żonę rzekł:", + "95583": "— Dzieci nie ma! Od godziny już by tu być powinny.", + "95584": "— O, ja także zaczynam być o to niespokojna i zapewne dlatego czuję już nadchodzącą migrenę — odpowiedziała pani Emilia i z cicha, z wolna uwiadomiła swoich gości o tym, że oczekuje przybycia na wakacyjne miesiące syna kształcącego się w szkole agronomicznej i córki będącej na jednej z pensji warszawskich. Mówiła, że Witold okazywał zawsze zamiłowanie w gospodarstwie wiejskim — znać odziedziczył to po ojcu — a Leonię wysłała na pensję dlatego, że przy swym słabym zdrowiu wychowaniem jej w domu pokierować nie mogła… Zresztą jest to jeszcze dziecko, ma rok piętnasty…", + "95585": "Kirło, który o tym wszystkim dawno już wiedział, usiłował zawiązać rozmowę z panem domu. Czynił to nawet z pewnym przymileniem, którym widocznie usiłował przełamać jakieś lody lekceważenia czy urazy. Zacierając kościste ręce i mile uśmiechając się rozpoczął:", + "95586": "— Pan dobrodziej nawet w święto około gospodarstwa pracuje…", + "95587": "— A tak — pociągając wciąż wąsa i posępnymi swymi oczami na przeciwległą ścianę patrząc odpowiedział Korczyński — dla nas święta nie ma. I owszem, kiedy oficjaliści i parobcy świętują, najbardziej pilnować trzeba, aby głodem nie zamorzyli koni i bydła albo dworu z dymem nie puścili…", + "95588": "Nie była to właściwie odpowiedź niegrzeczna, ale ton, jakim wymówiona została, czynił ją obojętną i trochę rubaszną.", + "95589": "— Ale co się tyczy tegorocznych urodzajów — rozpoczął znowu Kirło — obiecujące są, bardzo obiecujące…", + "95590": "— A tak — odparł Korczyński — nie wiem jak gdzie, bom od kilku miesięcy nie ruszył się z domu ani na krok, ale u mnie na polu wcale pięknie… Jeżeli zbiór i zwózka pójdą pomyślnie…", + "95591": "— Tysiączki będą, panie dobrodzieju, tysiączki będą z tego ślicznego Korczynka — zachęcony i do żartobliwego humoru swego powracając zawołał Kirło.", + "95592": "Korczyński podniósł głowę i z urągliwym wyrazem swych smutnych oczu na sąsiada cieszącego się przyszłymi jego „tysiączkami” popatrzał.", + "95593": "— A ceny? — zapytał. — Czy żona pana dobrodzieja mówiła mu, jakie były i pewno jeszcze na ten rok będą ceny na zboże?", + "95594": "Kirło zmieszał się, ale wnet zatarł ręce i w śmiech uderzył:", + "95595": "— Jak Boga kocham — ze śmiechem zawołał — żona moja jest tak zawziętą gospodynią, że do niczego mnie nie dopuszcza… do niczego… Pod pantoflem siedzę po uszy… Ale mnie z tym dobrze i jej także… Bo i cóż, panie dobrodzieju, na tej nędznej folwarczynie mielibyśmy oboje do roboty? Albo ja, albo ona… A ponieważ ona chciała…", + "95596": "Korczyński uśmiechnął się i zwrócił twarz w stronę, w której stała gotowalnia jego żony. Od tej gotowalni zaleciały go zmieszane zapachy toaletowego octu, ryżowego pudru i rezedowej perfumy. Pociągnął wąsa i zwracając się do żony rzekł:", + "95597": "— Może by okno otworzyć? Straszny tu zaduch!", + "95598": "— O, nie! — łagodnie odpowiedziała pani Emilia — wiesz o tym, że ja nie mogę siedzieć przy otwartych oknach…", + "95599": "— Głupstwo — mruknął Korczyński. — Musisz chorować w takim zaduchu siedząc.", + "95600": "Delikatna, cierpiąca kobieta spłonęła rumieńcem. Zawstydziła się rubaszności męża, okazanej wobec mało jeszcze znanego gościa. Spuściła powieki, dotknęła dłonią piersi i gardła, umilkła.", + "95601": "I wszyscy przez chwilę milczeli. Czuć było, że w zaduchu tego pokoju wszystkim zrobiło się duszno. Pani domu coraz bezwładniej chyliła się na swym szezlongu; Kirło usłużnie posuwał ku niej wyszyte na kanwie poduszki; Korczyński długi wąs swój na gruby palec nawijał; binokle Różyca błyskały w cieniu ciekawie i jakoś drwiąco. W tej chwili kędyś z dołu słyszeć się dały pluski wody i przeciągłe, basowe wołania. Korczyński i Różyc jednocześnie spojrzeli w okno. Za oknem, za przezroczystą ścianą klonów, po błękitnym Niemnie płynęły tratwy, w mowie miejscowej płytami zwane. Jeden za drugim pod ciemną ścianą boru wieńczącego wysoki brzeg rzeki płynęły złote w słońcu, a stojący u sterów płytnicy, w białej odzieży, silni jak wodne olbrzymy, nadając rudlom ciężkie półobroty, uderzali nimi po wodzie, która z wielkim pluskiem tryskała w perlistych kaskadach. Zarazem ludzie ci rozmawiali z sobą długimi, basowymi krzykami, które obijały się o bór ciemny i wywoływały w nim głośne echa. Po przeciwległym wybrzeżu, pod gęstym borem, chodzili ludzie różni, pojedynczo i gromadnie, w szarych i białych ubraniach; gdzieniegdzie, nisko nad rzeką, skrzydlatymi punktami przelatywały rybitwy; w jednym miejscu rybackie czółenko kręto prześlizgiwało się pomiędzy płytami; w klonach szczebiotały szczygły, gwizdała wilga, zanosiła się od krzyku czeczotka. Świat cały stał w cudnej pogodzie jak czara nalana błękitem i złotem.", + "95602": "— Piękna miejscowość — rzekł w zamyśleniu Różyc.", + "95603": "Korczyński wskazał mu pracujących około rudli płytników.", + "95604": "— Ci ludzie nie mają także święta…", + "95605": "Różyc zdjął binokle i długą swą atłasową rękę powiódł po zmiętym i drgającym czole.", + "95606": "— Mnie się zdaje — rzekł — że oni zawsze mają święto. Są zdrowi, silni i jakimkolwiek jest ich życie, żyć chcą…", + "95607": "— Może pan ma słuszność — po krótkim namyśle odpowiedział Korczyński. — Praca nieszczęściem nie jest; idzie tylko o grunt, na którym człowiek pracuje, i o… skutki. Jeżeli co krok głową o mur uderzać się musisz i myśleć, że wszystko, cokolwiek byś zrobił… na diabła zda się…", + "95608": "Machnął ręką i umilkł. Różyc cierpiącymi swymi, ale inteligentnymi oczami z zajęciem spoglądał na ogorzałe, zorane czoło i w dół spuszczone wąsy obywatela.", + "95609": "— Do czego pan ostatnie słowa swe stosujesz? — zapytał.", + "95610": "Spod wypukłych powiek duże, piwne oczy Korczyńskiego podniosły się na twarz gościa i utonęły w niej wejrzeniem głębokim i przejmującym.", + "95611": "— Jak pan myśli?… — zaczął i zawahał się z dalszym mówieniem. Ogarnęła go widoczna, a dziwna w tak silnym człowieku nieśmiałość.", + "95612": "— Jak pan myśli? — zaczął znowu — czy w teraźniejszych czasach ci nawet z nas, którzy pieniędzy nie marnują i jak woły pracują, zdołają… to… tamto… tego…", + "95613": "Źrenice jego błyskały przelatującymi w nich iskrami; patrzał ciągle w twarz gościa i koniec wąsa do ust włożywszy przygryzać go zaczął. Widoczne było, że Różyc nie wiedział dobrze, co mu odpowiedzieć wypadało. Nad przedmiotem zaczepionym przez Korczyńskiego myślał zapewne niewiele; może też obchodził go on niewiele.", + "95614": "— Któż to może przewidzieć? — zaczął. — Czasy są ciężkie. Ja zresztą te strony znam tak mało… świeżym przybyszem jestem…", + "95615": "— Nie o te strony idzie — żywo podjął Korczyński — pod tym względem wszystkie strony u nas są sobie równe. Niechże mi więc pan powie przynajmniej, jak jest tam, gdzie pan mieszkałeś…", + "95616": "Różyc z niedbałym uśmiechem, choć z silnym drganiem czoła i brwi, odpowiedział:", + "95617": "— Osobiście przedstawiam przykład zasmucający… Moje tamtejsze majątki są dla mnie stracone…", + "95618": "— Wiem o tym, ale to co innego! — zawołał Korczyński. — Pan z urodzenia byłeś wielkim panem… No, a to… tamto… Ale chciałbym coś wiedzieć o obywatelstwie średnim, takim na przykład jak ja, siedzącym na dziesięcinach ziemi kilkuset, tysiącu… trochę więcej…", + "95619": "Światowemu i do wszystkiego przyzwyczajonemu człowiekowi odpowiedzi na pytania wszelkie zupełnie zabraknąć nie mogło. Począł więc opowiadać o finansowym i gospodarskim stanie średnich majętności ziemskich nad Słuczą położonych, a czy opowiadał dokładnie lub niedokładnie, prawdziwie czy nieprawdziwie, o to widocznie nie dbał. Nie zajmował się tym bardzo żywo, może uważał to sprawozdanie za próżną dla siebie fatygę. Ale mówił płynnie, do wykwintnej polszczyzny mieszając trochę francuskich wyrazów, od czasu do czasu, zręcznie i grzecznie, tłumił nerwowe poziewanie.", + "95620": "Z dala od okna, w przyciemnionym nieco rogu pokoju, prowadziła się inna, znacznie cichsza rozmowa. Kirło, ku gospodyni domu pochylony, mówił do niej o czymś półgłosem, z wyrazem ubolewania naprzód, a potem tak jowialnej żartobliwości, że na koralowe jej usta z wolna powracał uśmiech. Z wdzięcznym na sąsiada swego spojrzeniem wyrzekła:", + "95621": "— Pan zawsze pocieszyć i rozweselić mnie musisz… O, gdyby mi pana jeszcze zabrakło…", + "95622": "— Po co ma zabraknąć? — oburzył się Kirło. — Kiedy już tyle lat…", + "95623": "Ukośne wejrzenie rzucił na pana domu, bardzo w tej chwili zajętego rozmową z Różycem. Potem szare, błyszczące oczki jego wpiły się w delikatne policzki pani Emilii, a koścista ręka posuwała się z wolna ku jej ręce, która na kształt listka lilii spoczywała na zwojach jedwabiu.", + "95624": "— Biedna pani! — szepnął — już ja dziś muszę coś takiego zrobić, żeby panią rozweselić.", + "95625": "Za oknami na błękitnym Niemnie ciężkie rudle wciąż uderzały w wodę, wywołując pluski perlistych kaskad; lekki wiatr szumiał w klonach i mieszały się z nim fruwania ptasich skrzydeł. Na przeciwległym wybrzeżu, w ciemnym borze, ludność wiejska zbierała pewno poziomki lub zioła, bo w głębi boru odzywały się nawoływania:", + "95626": "— Hu! ho! hej! hop! hop!", + "95627": "Jednocześnie z wnętrza domu, ale z dala, jakby znad sufitu, osłabione odległością słyszeć się dało granie na skrzypcach. Chwilami rozpoznać można było, że w górnej części domu ktoś z wielką precyzją i umiejętnością grał jakąś wielką i trudną kompozycję muzyczną.", + "95628": "Kirle te skomplikowane i pracowicie wywoływane tony skrzypiec jakby coś na pamięć przywiodły. Uśmiechnął się filuternie, dłonią po kolanie uderzył; wybiegł przez drzwi do salonu prowadzące, szczelnie je za sobą zamykając.", + "95629": "W jadalnej sali, dokoła długiego stołu ciężko, lecz żwawo krzątała się Marta Korczyńska, która przed kilku zaledwie minutami wróciła ze swej dalekiej przechadzki. Wielki słomiany jej kapelusz leżał na jednym z krzeseł, a głowa, z cienkim warkoczykiem przymocowanym z tyłu wielkim grzebieniem, pilnie schylała się nad nakryciami, stwierdzając porządek ich i czystość. Przyrządzała sałaty i kompoty, przynosiła butelki z winem, co chwilę wybiegała, a powróciwszy, z brzękiem kluczy otwierała szuflady kredensowej szafy i urządzając, ustawiając, przyozdabiając wszystko, pantoflami wyszytymi w czerwone róże głośno klapała o podłogę. Dopomagał jej w tym gospodarskim zajęciu jeden tylko kredensowy chłopak, przyodziany porządnie i żwawy, ale niedorosły i ślepo tylko rozkazy jej spełniający. Cztery wiorsty uszła dziś tam i na powrót, nie odpoczywała ani minuty, a nie znać było na niej strudzenia. Chrząkała, kaszlała, gderała i napędzała małego lokaja, a pomimo ciężkości chodu swego i pedantycznej dokładności, z jaką spełniała rzecz każdą, zwijała się tak prędko, że w niespełna kwadrans stół był już na dziesięć osób nakryty i wszystko do obiadu przygotowane. Chłopak chleb krajał, a Marta wkładała go do serwet, kiedy z dalszych pokojów wbiegła do jadalnej sali Teresa Plińska, w ręce klasnęła i z wybuchem radości zawołała:", + "95630": "— A! Pani już tu, panno Marto! I wszystko do obiadu przygotowane! Jakże to dobrze! Pani Emilia była bardzo niespokojna.", + "95631": "— I niepotrzebnie! — ofuknęła stara panna — niech swoich robótek i swojego słabego zdrowia patrzy, a co się tyczy domu, to już do mnie to należy.", + "95632": "— To nic — szeptała Teresa — ale ona zawsze o wszystko niespokojna. I teraz dostała globusu, i zaczęła już dostawać migreny…", + "95633": "— Naturalnie! A poziewania jeszcze nie dostała?…", + "95634": "— Jeszcze nie, chwała Bogu! — zupełnie serio i nawet z rzetelną dla Nieba wdzięcznością odparła towarzyszka pani Emilii.", + "95635": "— A Benedykt w domu?", + "95636": "— W domu, tam, z gośćmi i żoną… Znowu gniewał się, że pani i Justynka piechotą poszłyście do kościoła. Mówił, że w święto konie nie zajęte…", + "95637": "— To niech odpoczywają, a jak odpoczną, lepiej się potem do gospodarstwa zdadzą… Wieczna głupota! Czy to my księżniczki, żebyśmy pieszo chodzić nie mogły? Uf! Nie mogę!", + "95638": "Kaszel ją porwał, ale trwał krótko, bo wstrzymywała się z całej siły, i nagła myśl jakaś piorunem, zda się, uderzyła o całą jej istotę. Głośno splasnęła rękami i do okna poskoczyła.", + "95639": "— A dzieci jak nie ma, tak nie ma! — zawołała.", + "95640": "Teresa tymczasem liczyła na stole nakrycia.", + "95641": "— Na dziesięć osób, jak mamę kocham, na dziesięć osób nakryto! — piskliwie zawołała. — Czy więcej gości dziś przyjedzie? Bo nas domowych sześć, a dwóch panów — to osiem… a tu na dziesięć… czy kto jeszcze przyjedzie?", + "95642": "— Dwóch konkurentów do ciebie przyjedzie! — z gniewną ironią krzyknęła Marta. — Alboż mało naczekałaś się jeszcze na nich? No, to dziś trzech będziesz miała od razu. Pan Różyc już jest, a dwóch jeszcze przyjedzie…", + "95643": "Zaczęła śmiać się tak, że aż łzy nabiegły do szyderskich, ognistych jej oczu. Teresa, zarumieniona trochę, dobrodusznie jej w twarz patrzała:", + "95644": "— Co też pani wygaduje! Pan Różyc… gdzieżby on tam mógł… taki wielki pan… choć, doprawdy, tak jakoś patrzał… ej! oni wszyscy tacy… ci mężczyźni… Ale naprawdę, kto więcej przyjedzie?… moja droga pani, proszę mi powiedzieć, kto przyjedzie?", + "95645": "I szczupłymi ramionami swymi z dziecinną prawie pieszczotliwością objąć usiłowała grubą kibić i cienką, żółtą szyję towarzyszki. Ale ona gwałtownie wyrwała się z jej objęć.", + "95646": "— A dzieci! — krzyknęła. — Toż Widzio i Leonia powinni już od godziny być tutaj… Może choć na obiad nadjadą…", + "95647": "— A, prawda — z widocznym uczuciem rozczarowania szepnęła Teresa — zapomniałam…", + "95648": "— Zapomniała, zapomniała… — gniewnie ku szafie kredensowej idąc zamruczała Marta. — Może i matka zapomniała także… o dzieciach zapomniała… Co im w głowie? Romanse i apteka… Wieczna głupota!… A dzieci jak nie ma, tak nie ma!… O Boże mój, Boże! gdyby tylko nie jaki wypadek… bo z tymi kolejami żelaznymi wszytko być może…", + "95649": "Znowu stanęła twarzą ku oknu, głową wielkim grzebieniem sterczącą trzęsła i pęk kluczy głośno dzwonił w jej ręku.", + "95650": "W tejże chwili za przymkniętymi drzwiami sali jadalnej dało się słyszeć szybkie ze wschodów zbieganie, potem szamotanie się jakieś, mocowanie, dwa głosy męskie, z których jeden zdawał się o coś nalegać, a drugi od czegoś wypraszać… struna jakaś kilka razy brzęknęła, na koniec, dalej już, w głębi domu, wybuchnął głośny śmiech Kirły… Marta, zapatrzona w szlak drogi, zza rozwartej bramy dziedzińca widzialny, na szczególny hałas ten nie zwróciła żadnej uwagi, ale Teresa rzuciła się ku drzwiom i naprzód przez nie ciekawie głowę wychyliła, a potem, z cienkim i uszczęśliwionym chichotem, drobnym swym dziewczęcym krokiem przez sienie i salon pobiegła. W głębi salonu drzwi od pokoju pani Emilii otworzyły się głośno i zjawił się w nich Kirło śmiejący się i ciągnący za sobą kogoś bardzo pociesznie w samej rzeczy wyglądającego. Był to staruszek średniego wzrostu, ale tuszy dobrej i w środku figury szczególniej wydatnie zaokrąglonej, z okrągłą, białymi jak mleko włosami okrytą głową, z okrągłą także, pulchną, rumianą twarzą. Wśród tej twarzy pulchne, rumiane usta uśmiechały się teraz z pełną zmieszania dobrodusznością i błękitne jak turkusy oczy patrzały z wyrazem wstydu i zalęknienia. To zmieszanie i zalęknienie źródło swe mieć musiało w ubiorze bardzo niestarannym, bo składającym się tylko z szerokiego, z kwiecistej materii sporządzonego szlafroka. Jedną ręką trzymając smyczek i zarazem powstrzymując od rozchylania się poły szlafroka, drugą ten białowłosy i łagodny starzec przyciskał do piersi skrzypce. Przy tym broniąc się przeważnej sile, która go naprzód pociągała, usiłował wciąż cofać się i ramię swe z dłoni Kirły wyrwać.", + "95651": "— Puść mnie pan… — szeptał i wykrzykiwał głośno — jakże można? przy damach… w szlafroku…", + "95652": "Ale Kirło wciągnął go do pokoju, przy czym do Różyca zwrócony perorować zaczął:", + "95653": "— Przedstawiam nowemu sąsiadowi naszemu najznakomitszego muzyka okolicy naszej… przepraszam! Litwy… a może i Europy… Zaniedbany ubiór jego przebaczą mu nawet damy, ponieważ jest artystą. Od urodzenia podobno aż do dnia dzisiejszego pracuje nad muzyką. Majątek, panie, przepracował… Ale gra za to… gra…", + "95654": "— Puść mnie pan… przy damach… przy nieznajomym człowieku… — wypraszał się i w celu wyrwania się nowe, a coraz śmieszniejsze wysilenia czynił staruszek.", + "95655": "Nieznajomy człowiek, czyli Różyc, ze zdumieniem na tę scenę patrzał i nie tylko nie śmiał się, lecz delikatne wargi jego przybrały wyraz niesmaku. Korczyński, oswojony znać z dobrym humorem Kirły i jego objawami, spoglądał przez okno na klony i rzekę; panie, Emilia i Teresa, śmiały się: pierwsza cichutko i z niejakim zawstydzeniem, druga głośniej i z rozkoszą. Kirło, zachęcony powodzeniem swym wobec dam, a na obecnych mężczyzn już nie zważając, z komicznymi gestami i minami dalej prawić zaczynał:", + "95656": "— Idę sobie na górę, aby naszego kochanego artystę odwiedzić… słyszę: gra! Dobrze, myślę, niechże przyjdzie zagrać dla nas… Wymawia się, że nie ubrany… Co tam! Tym lepiej… artyści podobno, panie, zawsze nie ubrani i nie umyci…", + "95657": "Wtem zza pleców szamoczącego się i już widocznie udręczonego starca wysunęła się młoda kobieta w czarnej sukni, wybornie uwydatniającej jej silną i zgrabną kibić. Wyprostowana była i głowę otoczoną czarnym warkoczem wysoko podnosiła. Wśród śmiałej twarzy szare jej oczy wydawały się teraz prawie czarne i w twarz Kirły cisnęły płomienie gniewu. Na nikogo z obecnych nie spojrzawszy zwróciła się ku otwartym drzwiom salonu i zawołała głośno:", + "95658": "— Mars! Mars!", + "95659": "Na to wołanie zjawił się w progu pies myśliwski, ulubieniec pana domu, wielki, czarny ponter. Kobieta krótkim gestem wskazała go Kirle.", + "95660": "— Oto jest Mars — rzekła — wybornie umie on warować, aportować i przez kij skakać. Zawołałam go tu dla zabawy pana!", + "95661": "Głos jej trochę drżał, usta zbladły i z oczu znowu trysnęły płomienie. Powoli jednak i łagodnie ujęła ramię starca.", + "95662": "— Chodź, ojcze! — rzekła.", + "95663": "Kiedy wyprostowana, z podniesioną głową i bladym, lecz niezmąconym profilem prowadziła przez wielki salon siwowłosego, trochę przygarbionego i skrzypce swe do piersi przyciskającego starca, przypomnieć mogła Antygonę…", + "95664": "— Wspaniała! — zza binokli swych ścigając ją spojrzeniem szepnął Różyc.", + "95665": "Kirło nie zmieszał się ani na chwilę i z nowym śmiechem szeptał do ucha Teresy coś, od czego rumieniła się i najmilszym uśmiechem rozjaśniała jej okrągła, rumiana, w owalną ramę chusteczki ujęta twarz. Korczyński motał wąs na palec i parę razy, do siebie więcej niż do innych, przemówił:", + "95666": "— Dzieci nie ma! Dziwna rzecz! Dzieci nie ma!", + "95667": "Różyc gospodynię domu nie mógł długo w osamotnieniu zostawiać. Toteż z wyrazem współczucia zapytał ją, czy na nerwy przeważnie choruje, a otrzymawszy twierdzącą odpowiedź, z żywszą jeszcze sympatią mówić zaczął o ogólnym teraz usposobieniu do chorób nerwowych i trudności znalezienia na nie radykalnego lekarstwa.", + "95668": "— Co do mnie — rzekł — znam jedną tylko paliatywę, która niechybnie o wczesną śmierć przyprawia, ale chwilowo przynajmniej zaspokaja potrzebę wrażeń i daje zapomnienie… o wszystkim…", + "95669": "Pani Emilia jak do modlitwy ręce złożyła.", + "95670": "— O, cóż to jest? — zawołała.", + "95671": "— Morfina — z niedbałym uśmiechem szepnął gość.", + "95672": "Ze zniechęceniem ręką skinęła.", + "95673": "— Nie — rzekła z cicha — mnie się zdaje, że jedynym lekarstwem pewnym byłoby zadowolenie wyższych potrzeb istoty naszej, potrzeb serca… wyobraźni… szlachetnych gustów… Ale któż jest tak szczęśliwy, aby móc spełniać wszystkie marzenia swoje, aby dysonanse życia nie zatruwały mu ducha i ciała?…", + "95674": "— Bywają też ludzie, którzy spełniają wszystkie swoje marzenia i od zbytku tego szczęścia stają się… nieszczęśliwi… — z ledwie dostrzegalną ironią odparł gość.", + "95675": "Znowu drzwi od salonu otworzyły się z łoskotem i zjawiła się w nich na oka mgnienie wielka postać Marty.", + "95676": "— Dzieci jadą! Dzieci… jadą! — krzyknęła swym grubym, ochrypłym głosem i wnet jak wicher rzuciła się w kierunku sieni.", + "95677": "W uszach obecnych zabrzmiał tylko głos jej jakąś ogromną radością nabrzmiały, a w oczach wionęły końce mantyli i zamigotały czerwone róże pantofli. Korczyński, jakby wybuchem jakiejś palnej materii z krzesła poderwany, dwoma krokami przesadził pokój i zniknął. Pani Emilia bardzo powoli podniosła się z szezlonga.", + "95678": "— Tereniu, droga moja… dajże mi płaszcz, rękawiczki, chustkę na głowę…", + "95679": "Teresa w kilku fertycznych poskokach podała żądane przedmioty i do przywdziania ich dopomogła. Potem zaczęła sama owijać się ciepłym szalem, wsuwać na ręce trochę podarte rękawiczki, zawiązywać na głowie włóczkową chustkę.", + "95680": "Pani Emilia postąpiła parę kroków.", + "95681": "— Tak, doprawdy, osłabiona dziś jestem… — z cicha zaczęła — że nie wiem… czy zdołam wyjść na spotkanie moich dzieci…", + "95682": "Ręce jej wspierające się o stół drżały i słychać było niemal przyśpieszone bicie jej serca. Nie udawała: była istotnie bardzo zdenerwowana i słaba. Kirło pośpieszył z podaniem jej ramienia. Wsparta na nim szła przez salon, jak wiotka trzcina chwiejąc się prawie i z szelestem ciągnąc za sobą zwój jedwabiu.", + "95683": "Wkrótce na ganku utworzyła się grupa osób, na której czele stał Korczyński, do niepoznania prawie zmieniony, bez śladu uprzedniej ponurości w błyszczących oczach, prawie bez zmarszczek na czole, z uśmiechem radości pod długim i w dół opuszczającym się wąsem. Na zapadłe policzki tuż za nim stojącej Marty wybiły się okrągłe, ogniste rumieńce; źrenice jej patrzące na drogę, śród której widać było szybko ku bramie zbliżający się punkt czarny, przygasły i zwilgotniały; zwiędłymi, uśmiechającymi się ustami cichutko szeptała:", + "95684": "— Aniołki! Kotki! Robaczki moje!", + "95685": "Każdy by odgadł, że ci, których tu witać miano, rzucą się naprzód w objęcia tych dwojga ludzi. W głębi ganku, u samych drzwi wchodowych, Teresa z pomocą Kirły ustawiała przyniesiony z salonu fotel, na który wnet bezwładnie opuściła się pani Emilia. Do Teresy szepnęła:", + "95686": "— Trochę laurowych kropli, moja Tereniu..", + "95687": "A do Kirły:", + "95688": "— Wróć pan do pana Różyca. Niepodobna przecież, aby zostawał sam jeden…", + "95689": "Po kilku minutach przed ganek zajechała czterokonna bryczka, z której razem prawie wyskoczyło dwoje młodziutkich ludzi: wysmukły, złotowłosy chłopak i niedorosła, zgrabna panienka. Wybuchły pocałunki i zapytania; głosy zmieszały się. Słychać było huczenie Marty, śmiech podlotka, szybką mowę młodzieńca, spazmatyczne łkanie pani Emilii, piskliwe wykrzyki Teresy przyzywającej pomocy służących dla odprowadzenia pani do pokoju.", + "95690": "Różyc i Kirło z roztargnieniem przypatrywali się tej scenie przez jedno z okien domu. Mało ich ona obchodziła. Nagle Różyc, twarz od okna odwracając, zapytał:", + "95691": "— Któż to jest ta panna Orzelska?", + "95692": "Kirło wybuchnął śmiechem.", + "95693": "— Oho! Wpadła panu w oczko, co? Nieszpetna, co prawda, ale dla mnie niesympatyczna… zimna… rubaszna… oryginalna…", + "95694": "Wzruszył ramionami i usta wydął.", + "95695": "— Gusta są różne — flegmatycznie odparł młody pan i malutką piłką począł bardzo uważnie robić coś około swych pięknych paznokci.", + "95696": "— Biedna? Bez posagu? — zapytał po krótkiej chwili.", + "95697": "— Pięć tysięcy ma na procencie u pana Benedykta. Cóż to za posag… Wcale posagu żadnego nie ma… a dumna przy tym jak księżniczka i zła jak szerszeń.", + "95698": "— Zauważyłem to właśnie przed chwilą.", + "95699": "Ironiczny trochę uśmiech przebiegł mu po cienkich ustach.", + "95700": "— Z temperamentem dziewczyna… — dodał.", + "95701": "Kirło swymi błyszczącymi, świdrującymi oczkami uważnie mu w twarz popatrzał.", + "95702": "— Ej, nie zapalaj się pan tak prędko! — z wyraźnym niezadowoleniem zawołał. — Temperament! Temperament! Był, ale już wywietrzał.", + "95703": "Czarne, wąskie brwi młodego pana silniej niż zwykle drgnęły, a drgnienie to udzieliło się czołu i przebiegło skórę czaszki, aż pod przerzedzonymi i ufryzowanymi włosami. Zupełnie jednak obojętnym a nawet żartobliwym głosem zapytał:", + "95704": "— Cóż tam takiego było?", + "95705": "Kirło znowu filuternym stał się.", + "95706": "— Pamiętasz pan Zygmunta Korczyńskiego, tego malarza, którego spotkaliśmy u Darzeckich?", + "95707": "— Pamiętam, wcale przyzwoity człowiek i podobno nie bez talentu… Żona jego ładna, mała blondynka… Cóż więc?", + "95708": "— No… on i panna Justyna…", + "95709": "— Romans? — dorzucił pan.", + "95710": "— I jaki! — wybuchnął Kirło.", + "95711": "— Już z żonatym?", + "95712": "— Ale gdzie tam! Od dzieciństwa prawie… jak zwykle pomiędzy kuzynami…", + "95713": "— A dlaczegóż więc?…", + "95714": "— Dlaczego nie pobrali się? Ależ i mowy o tym być nie mogło… Familia… i on sam…", + "95715": "Dłużej rozmawiać nie mogli, bo towarzystwo całe z ganku wchodziło już do sieni i zaraz wejść miało do salonu.", + "95716": "Tymczasem po wschodach, niegdyś politurowanych i ozdobnych, dziś tylko czystych i całych, Justyna wprowadziła ojca do górnej części domu, gdzie pośród obszernego strychu urządzony był wąski korytarz z dwoma naprzeciw siebie otwierającymi się pokojami. Jeden z tych pokojów należał do Ignacego Orzelskiego i był zarazem sypialnią nocujących tu czasem gości. Justyna opuściła ramię ojca i wyjąwszy mu z rąk skrzypce, umieściła je w stojącym na stole podługowatym pudle. Czyniąc to, z cicha i trochę szorstko rzekła:", + "95717": "— Dlaczego, ojcze, pozwalasz zawsze temu panu żarty z siebie…", + "95718": "Urwała i uczyniła ręką gest zniechęcenia.", + "95719": "— Po co ja to mówię! Tyle już razy prosiłam… przedstawiałam… Nic nie pomaga… i nic nie pomoże!…", + "95720": "Wzięła dzbanek stojący w kącie pokoju i zaczęła zeń wodę do miednicy nalewać. Stary w rozwartym szlafroku i zupełnym pod nim negliżu stał na środku pokoju, zakłopotany trochę i z jednostajnym wciąż, dobrodusznym uśmiechem na ustach.", + "95721": "— Widzisz, moja Justysiu — zaczął — żebyś ty wiedziała, jak to trudno… zresztą… cóż to szkodzi!", + "95722": "— O! — zawołała — właśnie pragnęłabym, aby ojciec uczuł…", + "95723": "Umilkła znowu, zawiesiła ręcznik obok miednicy i na jednym ze stołów ustawiła małe lusterko. Stary tymczasem drobnymi krokami zbliżył się do skrzypiec i już je z pudła wyjmować zaczął. Justyna delikatnie i powoli instrument znowu na uprzednim miejscu złożyła.", + "95724": "— Trzeba się ubierać, ojcze! Zaraz zawołają nas do stołu…", + "95725": "— A, do stołu! — powtórzył stary. — Dobrze… dobrze… bo już i głodny jestem… A nie wiesz tam czasem, co na obiad będzie?", + "95726": "— Nie wiem — odpowiedziała i ułożyła obok lusterka wszystkie przybory do golenia się i czesania służące.", + "95727": "— Wszystko gotowe, ojcze…", + "95728": "Stary nie ruszał się i z ukosa na skrzypce spoglądał.", + "95729": "— A może bym ja trochę jeszcze pograł?", + "95730": "— A obiad? — zapytała Justyna.", + "95731": "— A prawda… obiad? Pewno dziś co smacznego dadzą, bo goście są… Pytałem się nawet panny Marty z samego rana, co tam na obiad będzie, ale czy ona kiedy po ludzku do kogo przemówi! Burknęła… chrząknęła… czchnęła i na dół poleciała… a mnie już na dół nie chciało się schodzić… wypiłem więc kawę z sucharkami, troszkę szynki zjadłem i grałem sobie… Szynki w tym roku doskonale urządziła… i sucharki jej zawsze doskonałe… w ustach topnieją… caca!", + "95732": "Powoli, leniwie usiadł przed lusterkiem i do robienia toalety swej przybierać się zaczął. Justyna prędko i zręcznie czyściła miotełką surdut ojca. Stary zachmurzył się.", + "95733": "— Otóż to — gderliwym tonem zaczął — jak tylko goście przyjadą albo co tam innego stanie się, Franek u mnie ani nosa nie pokaże… Jeden ten chłopiec do wszystkiego… i przy kredensie, i do stołu usługuje, i mnie, i panu Benedyktowi… Do czego to podobne, aby w takim domu… nie było komu wody podać i surduta oczyścić?", + "95734": "— Już oczyszczony! — odpowiedziała Justyna.", + "95735": "— Oczyszczony… oczyszczony… — gderał stary. — A któż go oczyścił? Ty sama! Czyż to pięknie, aby panienka surduty czyściła?… do czego to podobne?", + "95736": "Po ustach Justyny przemknął uśmiech. Stanęła na środku pokoju i zamyśliła się chwilę.", + "95737": "— Jak ja stąd wyjdę — rzekła — ojciec znowu grać zacznie…", + "95738": "— A może… — odparł stary — to i cóż?", + "95739": "— Teraz nie można — odrzekła — bo jak na obiad zawołają, trzeba, aby ojciec był już ubrany… Lepiej może pudło na klucz zamknąć…", + "95740": "— No, no! Nie zamykaj… nie zamykaj!…", + "95741": "Nic już nie odpowiadając zakręciła mały klucz w zamku, schowała go do kieszeni i wyszła.", + "95742": "Drugi pokój na górze, niezbyt mały i bardzo czysty, o dwu łóżkach i umeblowaniu skromnym, lecz dostatecznym, stanowił od lat kilku wspólne mieszkanie Marty i Justyny. W tym pokoju Justyna stanęła przed otwartym oknem i rozplótłszy warkocze, powolnym ruchem rozczesywać zaczęła gęstwinę czarnych włosów, w które podczas rannej przechadzki wplątały się zielone igły i młodziutkie gałązki sośniny.", + "95743": "Na Niemnie ruch ustał zupełnie. Tratwy przepłynęły, rybackie czółna znikły, samotność zaległa płynące błękity wody, nad którymi czasem tylko w olśniewającej światłości słonecznej szybko i kręto przelatywały połyskliwe jak atłas rybitwy. Na cichą wodę wypłynęła łódź mała, od jednego brzegu do drugiego wioząca dwóch ludzi. Jeden z tych ludzi siedział na dnie łodzi i twarz nad wodą pochylał tak, jakby z zajęciem przypatrywał się podwodnej roślinności, która tu i ówdzie wybijała się na powierzchnię kępami okrągłych liści i żółtych kwiatów wodnych lilii. Drugi, wysoki, w stojącej postawie rozgarniał wiosłem wodę zataczającą dokoła łodzi koliste bruzdy. Justyna spostrzegła, że ten przewoźnik, wstrzymawszy nieco ruch wiosła, z podniesioną twarzą patrzał chwilę na dom, u którego szczytu stała ona w otwartym oknie. Potem, gdy już łódź przybiła do brzegu, człowiek ów, wyskoczywszy na przeciwległe wybrzeże, stanął i znowu w tym samym kierunku spojrzał; ale wnet, na kształt górskiego jelenia, prędko i zręcznie wbiegać zaczął na wysoką, piaszczystą ścianę. Od chwili do chwili zatrzymywał się i podaniem ręki albo podłożeniem dłoni pod łokieć dopomagał towarzyszowi, który wstępował na górę znacznie powolniej, z trudnością, z przygarbionymi trochę plecami i pochylonym karkiem. Pierwszy z tych dwu ludzi ubrany był w kurtę z siermięgowego sukna zielonymi taśmami przyozdobioną, drugi miał na sobie długą kapotę, a na głowie pomimo gorąca wielką baranią czapkę. Wkrótce obaj zniknęli za pierwszymi drzewami boru. Ale zaledwie zniknęli, z boru wybuchnęła i pod same zda się obłoki wzniosła się pieśń męskiego, silnego głosu:", + "95744": "Wyszła dziewczyna, wyszła jedyna,", + "95745": "Jak różowy kwiat,", + "95746": "Oczy zapłakała, ręce załamała:", + "95747": "Zmienił się jej świat.", + "95748": "Czego ty płaczesz, czego narzekasz,", + "95749": "Dziewczyno moja?…", + "95750": "Głos śpiewającego oddalał się, oddalał się w głębokości boru i przycichał, natomiast z boru ozwały się powitalne czy wzywające wołania:", + "95751": "— Hu! ho! hej! hop! hop!", + "95752": "Ktoś basowym głosem przeciągle wołał:", + "95753": "— Jan—ku! Jan—ku! bywaj! a bywaj!", + "95754": "Jakaś kobieta cienkim i ostrym głosem u samego brzegu lasu na skoczną nutę zaśpiewała:", + "95755": "Kiedy cię śpiewam, luby walczyku,", + "95756": "Myślę o moim miłym chłopczyku…", + "95757": "I urwała, a cisza wraz ze światłością słoneczną stanęły znowu niezmącone od samego nieba do ziemi.", + "95758": "III", + "95759": "Benedykt Korczyński należał do niewielkiej w jego pokoleniu liczby ludzi, którzy odbyli wyższe naukowe studia. Zawdzięczał to czasom, w których upłynęła młodość jego ojca, tym czasom, które światła swe i wzloty otrzymywały od wielkiego i szeroko promieniejącego ogniska. Ogniskiem tym, w samym sercu prowincji roznieconym, była akademia wileńska, a Stanisław Korczyński, syn napoleońskiego legionisty był przez czas jakiś jej wychowańcem. To zapewne, a może także rodowe skłonności, które nie zawsze, ale często jak krynica w łono ziemi w grunt wielu pokoleń wnikają, uchroniły go od zarazków unoszących się zwykle nad stojącymi wodami. Na gruncie pańszczyźnianym wytwarzającym gotowe dostatki, pod skalistym sklepieniem rozpęd wzroków i ruchy ramion tamującym, społeczeństwo było wodą stojącą, pełną zarazków ogłupienia, zezmysłowienia się, lenistwa i apatii. Organizmy ludzkie — biedne te gąbki, które stosownie do drzewa, na którym rosną, wsiąkają w siebie rozkładające lub krzepiące soki — przeciw zarazkom broniły się, jak mogły. Mnóstwo uległo; pewna jednak liczba uzbrojona do walki w odziedziczone lub zdobyte siły oparła się zwycięsko. Do ostatnich należał ojciec Benedykta. Pośród stref, na których jak złotogłowy, pospolite tkaniny lub ścierki zawieszają się ludzkie życia, to życie nie wzbiło się bardzo wysoko, ale też i na niziny nie spadło. Może ono i miało skrzydła, które w atmosferze gnijącej do niczego służyć nie mogąc, przekształciły się w proste szczudła, użyteczne tylko do chodzenia po bagniskach bez obłocenia się i ugrzęźnięcia. Ale istnienie takich szczudeł w pewnych warunkach gruntu i atmosfery świadczy najpewniej o posiadanych niegdyś zaczątkach skrzydeł. Dość, że trzej synowie Korczyńskiego dzieciństwo swe spędzili w atmosferze wolnej od zgniłych oddechów rozpusty i tyranii, oświetlonej nie słońcem wprawdzie, ale przynajmniej gwiazdą cnoty, ożywionej nie czynami, ale przynajmniej utajoną do nich zdolnością ojca. Wielkie wrażenie w całej okolicy i nawet w całym powiecie wywołał postępek Korczyńskiego, gdy synów swych wysłał on po skończeniu przez nich szkół średnich do wyższych naukowych zakładów. Po co? Dlaczego? Nie mieliż odziedziczyć po nim znacznego obszaru pięknej i żyznej ziemi, na którym żyć i panować będą sobie mogli, jak panowali i żyli przodkowie? Nie byliż szlachcicami, obywatelskimi synami? Nie mieliż zatem z prawa urodzenia, przysługującego im stanu, położenia w świecie — punktu wyjścia dla spokojnego życia? Nie wszyscy postępkowi Korczyńskiego nadawali nazwę dziwactwa: byli i tacy, którzy czynili to samo; ale poważna większość wzruszała ramionami. Gdyby wtedy w cienie bliskiej przyszłości zajrzał był wróżbiarz jaki, na całe gardło, na cały świat zaśmiałby się z tych dumnych, ufnych, takich pewnych! Korczyński wróżbiarzem nie był i wszystkiego, co w bliskiej przyszłości stać się miało, nie przewidywał; tak dalece nie przewidywał, że gdyby ktokolwiek rozwinął był przed nim obraz przeznaczeń jego synów, albo by uniósł się zgrozą i rozpaczą, albo by śmiał się na całe gardło krzycząc: „To niepodobna!” Jednak dzięki temu promieniowi światła, który kiedyś do jego głowy z wielkiego ogniska wniknął, część przyszłości przewidywał on i rozumiał; rozumiał, że prędzej lub później, może wcale prędko, praca niewolnicza stanie się pracą wolną i równiejszymi działami rozpadnie się pomiędzy ludzi. Wtedy życie jego synów wraz z życiem całego ogółu, przelane w formę nową, zapotrzebuje nowych narzędzi. Może też pragnął, aby synowie jego zażyli tych samych rozkoszy nauki, koleżeństwa, zaostrzania wzroku przez szerokość dostrzeganych widnokręgów, których on sam w młodości swej zażywał. Może jeszcze cień nadchodzącej przyszłości dotykał czasem jego głowy, bo na przedstawienia i żarty sąsiadów z namarszczonym czołem odpowiadał:", + "95760": "— Na wszelki wypadek! Na wszelki wypadek!", + "95761": "Na koniec w te starania byłego ucznia akademii wileńskiej o dobre przygotowanie synów do życia wchodziła też i rachuba. Nie mieli oni być tak bogaci, jak się to ze strony wydawać mogło. Z obszaru posiadanej ziemi Stanisław Korczyński należał do średnio zamożnych obywateli. Potem już przez sposób życia powściągliwy i nieco nad inne pracowitszy, z możliwie najmniejszą na owe czasy krzywdą ludzką, do dziedzicznego swego Korczyna dokupił drugi, równej wartości folwark. W całości swej stanowiło to fortunę wcale piękną, która jednak, na cztery części rozdzielona — bo oprócz synów Korczyński miał jeszcze córkę — tych, którzy posiąść ją mieli, bogatymi uczynić nie mogła. W myśli swej Korczyński przeznaczał ojczysty Korczyn najmłodszemu ze swych dzieci, Benedyktowi, najstarszego, Andrzeja, na folwarku nabytym osadzając i na tych dwóch braci wkładając obowiązek wyposażenia siostry i średniego brata, Dominika, który w dalekim, wielkim mieście studiował nauki prawne.", + "95762": "Benedykt skończył szkołę agronomiczną i do swego Korczyna wrócił w roku 1861. Matki nie miał już od dawna; ojciec mu zmarł przed paru laty; siostra była zamężna. W zamian mniej niż o dwie mile od Korczyna, na pięknym folwarku swym gospodarował od lat kilku już ożeniony, starszy brat jego, Andrzej; a młodszy, po skończeniu uniwersyteckiego kursu, tylko co wrócił do rodzinnego domu z zamiarem użycia w nim niedługiego odpoczynku. Oprócz tego znalazł w domu krewną swoją, od dzieciństwa sierotę i przez rodziców jego wychowaną, Martę Korczyńską. Miała ona podówczas lat dwadzieścia cztery i w pełnym znaczeniu tego wyrazu można było stosować do niej nazwę dziewoi. Zanadto może wysoka, ale kształtna i ruchliwa, ognistooka, wesoła i wiecznie czynna, tak mu dom napełniała krzątaniem się swym, ładem i dostatkiem, że opustoszenia jego prawie nie uczuł. Zresztą trzej bracia byli ze sobą zawsze w przyjaźni i zgodzie, a teraz do życia ich wpłynął pierwiastek, który z nich uczynił trzy niby strzały równym pędem ku jednemu celowi lecące. We wszystkich trzech ozwała się naraz krew żołnierzy spod Baru i Samosierry, to zaś, co w pokoleniu najbliższym zadrzemało było i tylko przez sen niekiedy płakało, w nich uderzone dzwonem czasu krzyknęło i na skrzydłach fantazji wleciało w wysoko gorejący płomień. Hej! Gorączką i burzą przeleciały im te dwa lata! Stojące wody społeczne zaszumiały, wzdęły się i wyrzucały w górę kipiące kaskady; w martwej atmosferze wichry zaśpiewały roznosząc po ziemi złote tumany, a na niebie malując jutrzenki i tęcze. Duch demokratyzmu równającym pługiem orał społeczną glebę. Wyżyny, skruchą zdjęte, pochylały się ku nizinom, gotowe do wynagrodzenia krzywd, żebrzące prawie o życzliwość i ufność. Przyjazne i poufałe stosunki zapanowały były wtedy pomiędzy Korczynem a wsią sąsiednią, noszącą nazwę Bohatyrowicze. Mieszkańcy tej wsi mieli kiedyś pergaminy i przywileje szlacheckie, ale przez zbieg okoliczności różnych utracili je od dość dawna i wiedli znojne, ciasne, ubogie życia małych rolników. Nagle dom korczyński na oścież roztworzył się przed nimi. Hej! Byłoż tam wtedy, było ruchu i tłumu w tym niskim, obszernym domu! Rozlegałyż się tam gwary i krzyki płynąc w dal po falach tej rzeki! Brzmiałyż tam i huczały w głębiach tego boru i na rozłogach tej gładkiej równiny takie stuki i hałasy, jakich ani razu słychać tu nie było od dawnego czasu, od owego czasu, w którym powstały gęsto w pobliżu Niemna rozsiane okopy szwedzkie. Najognistszym z braci Korczyńskich był najstarszy, Andrzej. Mężem i ojcem już będąc, zapominał o żonie, dziecku i gospodarstwie własnym, stale prawie w rodzinnym gnieździe przebywając. Dominik wybierał się w świat dla rozpoczęcia życia na własną rękę, lecz wciąż wyjazd swój odkładał i cichszy, więcej wahający się od innych, z braćmi jednak pozostawał. Marta przebywała wtedy złotą chwilę swego życia. Krzątała się dwa razy więcej niż zwykle, bo gości bywało mnóstwo; pełną piersią oddychała upalnym powietrzem chwili; wraz z innymi spodziewała się i pragnęła, i jak ptak zdjęty radością wiosny często śpiewała… Głos miała prosty i nieuczony, lecz silny i czysty. Z namiętnym i w owej porze rozmarzonym wyrazem swych płomiennych oczu zawsze coś do mówienia i do śpiewania miała z Anzelmem Bohatyrowiczem, przystojnym chłopcem w grubym obuwiu i surducie z domowego sukna, który śmiał się tak głośno, że aż się po całym domu rozlegało, z błękitnych oczu iskry sypał, potężnym barytonem tysiąc pieśni śpiewać umiał, przynosił dla niej do ogromnych mioteł podobne bukiety polnych kwiatów, a gdy obok niej przy obiedzie lub wieczerzy siadał, rumienił się tak, że aż uszy stawały mu w ogniu jak czerwone maki. Brat Anzelma znowu, Jerzy, przyjaźnią bardzo szczególną połączył się z najstarszym Korczyńskim. Szczególna była ta przyjaźń wobec różnic w wykształceniu i przyzwyczajeniach dwu tych ludzi zachodzących. Andrzej był synem obywatelskim, w dostatkach wzrosłym, w szkołach wykształconym, z najbogatszą w okolicy dziedziczką ożenionym, a przez to ożenienie i osobisty majątek swój bogatym; Jerzy posiadał zagrodę mającą około dwudziestu morgów przestrzeni, w szkole żadnej nie był, ziemię swą własnymi rękami uprawiał. Skądinąd łączyło ich niejakie podobieństwo położeń; obaj, niewiele więcej nad lat trzydzieści mający, posiadali już rodziny. Mały Zygmunt Korczyński i Janek Bohatyrowicz byli rówieśnikami. I inne jeszcze, głębokie podobieństwa zachodzić musiały pomiędzy tymi ludźmi, tak z wielu względów różnymi, gdyż odkąd poznali się z sobą, to jest odkąd bracia Korczyńscy, w niskich drzwiach pochylając wysokie swe postacie, po raz pierwszy weszli do chaty braci Bohatyrowiczów, Andrzeja i Jerzego zawsze prawie widywano razem. Razem na długie rozmowy wychodzili w szerokie pola, razem szli polować na dzikie kaczki i bekasy, razem rybackim czółnem pływali po Niemnie ku oddalonym wsiom i miasteczkom, razem niekiedy czytali, razem…", + "95763": "Benedykt, wysmukły wtedy, szczupły, z twarzą przez długie przesiadywanie na ławach szkolnych trochę wychudzoną, więcej jeszcze do studenta niż do osiadłego obywatela podobny, przyjmował i gościł w domu swoim braci i sąsiadów; z poważnymi krewnymi, którzy do młodych Korczyńskich przyjeżdżali pełni przestróg i upomnień, staczał zażarte dysputy… Gorączką, gwarem, zapałem zleciały mu te dwa lata!", + "95764": "Wszystko to po upływie pewnego czasu wydawać się mogło snem napełnionym widzeniami prawie nadprzyrodzonymi: tak niezmiernie inne było to, co nastąpiło po nim… Kiedy Benedykt obudził się z tego snu swojej pierwszej młodości, spostrzegł przede wszystkim, że zabrakło mu obu braci. Andrzej Korczyński razem z przyjacielem swym, Jerzym Bohatyrowiczem, zniknął ze świata, a wnet po ich zniknięciu jedno z korczyńskich uroczysk nazwę swą zmieniło. W uroczysku tym znajdował się ów bór zaniemeński, który miał około dziesięciu włók rozległości i z którym łączyły się obszerne lasy, do Andrzeja i paru sąsiadów jego należące. Dotąd z powodu porastających je sosen i jodeł nazywało się ono Świerkowym; teraz powszechnie i we wszystkich warstwach ludności nazywać je zaczęto Mogiłą. Kto pierwszy nowej tej nazwy użył i jakie były pobudki, które ją rozpowszechniły, trudno powiedzieć, lecz utrwalona w okolicznej mowie była ona jedynym grobowcem najstarszego z braci Korczyńskich. Innego nie wystawiono mu nigdy… Pozostała po nim wdowa wraz z małym synem osiadła w posagowym majątku swoim dość znacznym, o parę mil od Korczyna położonym. Dominik żył, ale losy odrzuciły go bardzo daleko i po kilku latach zaledwie przysłał bratu wieść, iż w tych dalekich stronach zdołał nareszcie zdobyć sobie byt skromny przez otrzymanie małego zrazu urzędu. Benedykt zaciągnął dług bankowy, aby bratu wypłacić to, co mu się według ojcowskiego rozporządzenia należało. Na wypłacenie posagu siostrze nie miał środków i zatrzymując go na hipotece Korczyna, ten dotąd czysty jak kryształ majątek obarczył drugim już długiem. Były to długi konieczne, z natury rzeczy niejako, nie zaś z lekkomyślności i marnotrawstwa wynikłe; niemniej, kiedy Benedykt po raz drugi po obudzeniu się ze snu młodości rozejrzał się dokoła, spostrzegł, że synem bogatego domu obywatelskiego będąc, wcale bogaty nie był… Nie będąc tchórzem i nie mając szczególnych do sybarytyzmu skłonności, bynajmniej by się tym spostrzeżeniem nie przeraził, ale po nim przyszło wnet wiele innych. Nastała była mianowicie pora niezmiernych urodzajów na te kije, które w koła gospodarstw wszelkich włażąc, czyniły je podobnymi do wozów przebywających pewnego gatunku jesienne drogi, kiedy to koła po osie, a konie po golenie w gęstym błocie grzęzną. W takim położeniu rumaki, choćby arabskiej krwi, nic zrobić nie mogą: dla posuwania się wozu naprzód — wołów pokornych i cierpliwych potrzeba. Benedykt zrazu wierzgał i z nozdrzy ogień wyrzucał, jak oburzony i zniecierpliwiony rumak, ale stopniowo uspokajał się… Zrazu przyzwyczajeniami młodości pobudzany wytężał słuch w przestrzeń i oczami wodził czasem po obłokach. Ale spostrzegł znowu, że nic wcale przyjemnego nie mógł już tam usłyszeć ani zobaczyć; że śpiewające drzewa i grające zorze jego pierwszej młodości zaliczonymi zostały do bajek, i do takich w dodatku bajek, którymi dzieci straszą, ażeby były grzeczne. Pochylił tedy karku i zajął się tylko wyjmowaniem kijów z kół swego własnego wozu. Robota Penelopy! Co wyjął kij jeden, właziło dwa; wyjął dwa, wyrastało cztery. Z początku czynił to niezgrabnie i zawsze jeszcze ku obłokom trochę zerkając. Wynikło mu stąd wiele strat i nieprzyjemności. Tak na przykład: raz w pierwszych jeszcze latach gospodarowania różne teorie dobrze mu znane wzbudziły w nim chęć, aby mieszkańcy dziedzicznych kiedyś jego wiosek nauczyli się czytać, owocowe ogrody zasadzać, u doktorów leczyć się, karczmy omijać… Lecz bardzo wkrótce wszelkiej roboty około tego zaniechać musiał, bo na kilka miesięcy wyjechał do najbliższego miasta w celu przeprowadzenia dość kosztownej i niebezpiecznej sprawy. Odtąd na ten punkt obłoków nie zerknął już nigdy. Innym razem agronomiczna wiedza jego doradziła mu zmianę istniejącej w Korczynie rasy bydła na inną: zmienił i znaczne korzyści obiecywał sobie z tego na przyszłość, ale tymczasem wydał sporo pieniędzy, a gdy przyszła pora wypłacenia czasowo ustanowionych podatków, nowy dług zaciągnąć musiał. Kiedy indziej jeszcze, mianowicie przed ożenieniem się z panną młodziutką, ładną, pięknie wychowaną i w której serdecznie był zakochany, zachciało mu się ogród korczyński wykwintnie urządzić i cały stary dom swój rodzinny otoczyć zbytkiem kwiecistych kobierców i aksamitnych trawników. Sam posiadał znawstwo roślin, wynalazł sobie bardzo biegłego i również kosztownego ogrodnika. Przez dwa lata potem były istotnie w Korczynie cudne trawniki i osobliwe kwiaty, szparagi zadziwiającej grubości, brzoskwinie i nawet ananasy, ale po dwu latach jawnie i absolutnie okazała się niemożność utrzymania nadal tego świetnego porządku rzeczy bez niebezpiecznego zaniedbania najważniejszych majątkowych potrzeb i interesów. Kilka jeszcze podobnych zerknięć ku obłokom, a Benedykt Korczyński byłby do szczętu zrujnowany. Ale w naturze jego, zapalczywej skądinąd, istniała zdolność do powściągliwości. Powściągnął się od wszelkiego wierzgania i rozdymania nozdrzy, a lekkie i pełne gracji kształty rumaka powoli, stopniowo przelewały się w grubą i ponurą, ale w równym i cierpliwym stąpaniu swym niezmordowaną postać wołu. Czy ta metamorfoza przyszła mu z łatwością? Nigdy z tym nie zwierzał się przed nikim, a raczej przed jedną tylko osobą zwierzać się kiedyś chciał i próbował…", + "95765": "Dwanaście lat minęło było od owego osierocenia po braciach, majątkowego zubożenia i śmiertelnego rozbicia się młodzieńczych jego ideałów, kiedy pewnego letniego wieczora Benedykt po obszernym ogrodzie korczyńskim szukał swej żony. Resztki dziennego światła padały mu na twarz opaloną od słońca i błyszczącą od potu; szedł prędko i szerokimi krokami: gruby i do czerwoności ogorzały kark nisko pochylał. Coś go dręczyło, bo koniec długiego wąsa do ust wkładał i w zamyśleniu zębami go przygryzał. Po długim szukaniu i kilkakrotnym wołaniu usłyszał na koniec ozywający się w głębi cienistej altany łagodny i srebrny głos żony. Altana z przezroczystej kraty, wdzięcznie zbudowana i pachnącym kapryfolium gęsto opleciona, była jedną z nielicznych pozostałości owych ogrodowych upiększeń, które przed ożenieniem się swym przedsięwziął był Benedykt. Teraz dość było jednego rzutu oka, aby poznać, że myśli o jakichkolwiek ulepszeniach estetycznych na tysiąc mil oddalone od niego były. Wszedłszy do altany Benedykt po kilkakroć ucałował rękę i czoło żony obok niej usiadł. Ładna, trzydziestoletnia brunetka w białym negliżu, w postawie objawiającej znudzenie i znużenie, siedziała na wygodnej ogrodowej ławce i poduszkę mając za plecami, ślicznie obute stopy na niskim stołeczku wyciągała. Na kolanach jej leżała otwarta książka. Wejście męża nie ożywiło jej zasępionych rysów, uchyliła się nieco, aby twarz swą odsunąć od głośnego i gorącego jego oddechu.", + "95766": "— Takem się zmęczył, moja Emilciu — zaczął — że już trochę odpocząć muszę. Niech tam sobie ekonom i robotnicy poczekają, a ja kwadransik przy tobie posiedzę… Uf! Te żniwa! Nim je człowiek przebędzie, sto upałów go spali i sto strachów po nim przejdzie…", + "95767": "— Ja także — z cicha odparła kobieta — czuję się bardzo zmęczona upałem.", + "95768": "— Ale co tam ten upał! — ręką po spoconym czole przesuwając ciągnął Benedykt — fizyczną przykrość każdy znieść może, jeśli jest przy tym spokój…", + "95769": "— A cóż cię znowu tak bardzo niepokoić może? — z ledwie dosłyszalną ironią zapytała żona.", + "95770": "— Hm! Zawsze mnie o to pytasz, zawsze ci wszystko opowiadam i zawsze pytasz znowu…", + "95771": "— Tak niezdolna jestem do zrozumienia i zapamiętania wszystkich twoich kłopotów i interesów…", + "95772": "Z większym niż przedtem znużeniem przechyliła się na poręcz ławki i wygodniej drobne swe stopy na podnóżku ułożyła.", + "95773": "— Jednakże — z trochą irytacji w głosie zaczął znowu Benedykt — rzeczy te są bardzo zrozumiałe i do zapamiętania łatwe… Do końca życia chyba nie zapomnę, w jakim byłem strachu, kiedy przeszłej jesieni z powodu złych zbiorów nie mogłem na czas zapłacić bankowej raty… Wszakże już Korczyn opisywać miano i ledwie nieledwie dostawszy pieniędzy, piorunem z nimi do Wilna leciałem. Całą przeszłoroczną jesień biłem się jak ryba w wodzie… Nie daj Boże takiej drugiej jesieni…", + "95774": "Pani Emilia smutnie wstrząsnęła głową.", + "95775": "— Mnie także zeszłoroczna jesień wcale niewesoło przeszła. Chorowałam na zapalenie oskrzeli… i sama w domu byłam… jak pustelnica…", + "95776": "Benedykt rękę żony pocałował.", + "95777": "— Bieda z twoim złym zdrowiem! Prawda, że dwa miesiące prawie nie byłem w domu, a przez ten czas ty kilka dni chorowałaś obłożnie… Ale przecież sama nie byłaś! Miałaś przy sobie pannę Teresę, Martę, Justynkę, dzieci… a nawet — dodał z uśmiechem — pan Ignacy mógł cię muzyką swoją rozrywać… Jakaż to pustynia?", + "95778": "— Ja ciągle żyję na pustyni — szepnęła kobieta.", + "95779": "— Oj! — krzyknął prawie mężczyzna — bodaj, że lepiej byłoby żyć na pustyni, jak wśród okoliczności takich, z jakimi ja ciągle ubijać się muszę. Ile mnie kosztuje na przykład to ciągłe prawowanie się z chłopami! Człowiek przecież nie urodził się na tyrana i ludożercę… Kiedyś mi do tego naszego ludu serce młotem biło. Ale cóż? Ciemnota to jest, a ja na to nic nie poradzę. Las mi rąbią, zboże spasają, na pastwiska włażą… Czyż mogę własności swojej nie bronić? Gdybym magnatem był, jak Boga kocham, nie dochodziłbym niczego i niechbym tam już mniej miał, byle tych sporów nie zawodzić… Ale samemu ciężko… Tu załatasz, tam dziura; tu zszyjesz, tam się rozporze — i Bóg jeszcze wie, co z nami będzie! Więc muszę, chcąc nie chcąc, włóczyć ich po sądach… a zawsze, dalibóg, we środku mi coś aż płacze!…", + "95780": "Niżej jeszcze pochylił gruby kark, a wielkie wąsy tak mu w dół zwisły, że klap surduta prawie dotykały. Dłonie o kolana opierał i w ziemię patrzał. Pani Emilia, wzniesionym wzrokiem ścigając ruchy gałązek, z którymi wietrzyk jesienny igrał, szepnęła:", + "95781": "— O! I ja także wiem, co to płakać bez łez…", + "95782": "Benedykt podniósł głowę, z uwagą jej w twarz popatrzał, ręką potem machnął i rzekł:", + "95783": "— Tylko, że u ciebie, Emilciu, pochodzi to z nerwów… mnie zaś — no! już tam o wszelkich rzeczach wysokich albo wesołych i marzyć przestałem… Ale chciałbym czasem odetchnąć swobodniej, pewnym być, że wam wszystkim nigdy chleba nie zabraknie…", + "95784": "— O, chleb! chleb! chleb! — z cicha zaśmiała się Emilia.", + "95785": "Benedykt spojrzał na nią szeroko otwartymi oczami.", + "95786": "— Czegóż śmiejesz się? Chleb! Najpewniej o chleb mi chodzi! Więc cóż? Ty nawet bez perfum i tych tam… różnych swoich szlafroczków obejść się nie możesz, a tak ironicznie mówisz o chlebie…", + "95787": "— Ja obchodzę się bez wielu rzeczy, które są tym dla duszy, czym chleb dla ciała — żywiej nieco odparła.", + "95788": "Popatrzał na nią znowu, wzruszył ramionami i pochylił głowę tak nisko, że końce wąsów klap surduta dotykały. Milczał. Ładna brunetka w białym negliżu milczała także, twarz jego, ubiór i całą postawę z wolna wzrokiem obejmując. Z gry jej delikatnych rysów poznać można było, że czyniła w tej chwili bolesne dla siebie uwagi i porównania. Myślała zapewne, że tego człowieka, który teraz obok niej siedział, nie takim wcale poznała i pokochała. Był on wtedy młodzieńcem zgrabnym, ze świeżą twarzą i trochę już smutnymi, ale pełnymi blasku oczami. Wieczorów tanecznych nikt nie wydawał wtedy, więc tańczącym go nie widziała; w zamian kilka razy miała sposobność zachwycić się jego gibkością i siłą, gdy siedział na koniu. Odwaga i zapał jego, dla których wielu nazywało go prawie szaleńcem, a także nieszczęścia dwu jego braci nadały mu aureolę rycerską i poetyczną. Powiadano, że dziwnym tylko zbiegiem okoliczności mógł tu pozostać. Przy ówczesnym braku młodych mężczyzn uchodził za partię świetną. Dumna była, że ją właśnie wybrał, że rozkochał się w niej z całą zapalczywością swej natury, że życie z nią, z nią właśnie, uważał za jedyną zorzę, która na niebie jego zaświecić mogła po zgaśnięciu tylu innych… O tym, że w Korczynie, który uchodził za fortunę wcale piękną, otoczyć ją i po wiek wieków otaczać ją miały wszystkie miękkości dostatku i wyszukanego smaku, prawie nie myślała, bo w domu rodziców swych wśród tego wszystkiego wzrosła i nie wyobrażała sobie, aby ktokolwiek mógł żyć inaczej. Rachuba więc nie powodowała nią bynajmniej, kiedy ze szczęściem rękę swą Benedyktowi oddawała. Po prostu, przyszły mąż podobał się jej bardzo, była w nim zakochana. Czemuż więc teraz… Ba! Byłże to ten sam człowiek, co przed dziesięciu laty? Od konnego jeżdżenia po polach i ciągłego ruchu rozrosły się mu kości i muskuły; pleczysty teraz był, stąpał ciężko, kark miał gruby i zaczerwieniony. Na czole, posiadającym kiedyś białość i gładkość prawie dziewiczą, każdy rok upłyniony zostawił po parę zmarszczek, a teraz, w czasie żniw, było ono wilgotne od potu, od opalenia prawie brązowe. Ubiór jego składał się z wysokich butów i płóciennego surduta, a przynosił z sobą ostry zapach tego znoju, który oblewa ciała żniwiarzy, i tych zielsk dzikich, które na ścierniach czepiają się ludzkiej odzieży. Wprawdzie wszystkie te zmiany nie zaszły nagle, ale oko nawykłe do wykwintnych form życia nigdy oswoić się z nimi nie mogło.", + "95789": "Dlaczego człowiek ten stał się taki, jaki był teraz, ani rozumiała, ani dochodziła. Dość, że od lat już kilku doświadczać zaczęła uczuć rozczarowania i zawodu, które czyniły ją smutną i — chorą. W tym odludnym i cichym Korczynie, przy tym człowieku spracowanym i nie mającym czasu ani chęci do podzielania jej ulubionych rozrywek i zajęć wprost traciła ochotę do życia. Objawiało się to w coraz wzrastającym jej wstręcie do wszelkiego ruchu. Po cóż by zadawać sobie miała jakąkolwiek fatygę, skoro sobie przez nią żadnej przyjemności zdobyć nie mogła? Parę razy dla wzmocnienia sił i nerwów wyjeżdżała za granicę i wracała istotnie wzmocniona i odrodzona. Ale w kilka miesięcy po powrocie wracały jej z naddatkiem wszystkie słabości i smutki. Przestała bywać u sąsiadów, bo byli dawno znani i niezabawni; nie wychodziła na przechadzki, bo nic ciekawego ani miłego nie znajdowała w widoku nieba, ziemi i wszystkiego, co było na nich. Ogarniało ją coś bardzo podobnego do lenistwa ciała i duszy. Samo przejście z domu do ogrodowej altany nużyło ją niekiedy. Szczęściem było dla niej jedynym, że lubiła czytanie i ręczne robótki. Pochłaniała dużo książek, wyrabiała mnóstwo poduszek, serwet, kołder itd. Przy tym tęskniła i czuła się coraz częściej napastowana przez różne bóle, dolegliwości, osłabienia, które zawsze przewidywała z daleka, spotykała z przestrachem i usiłowała odegnać mnóstwem starań i środków. Takim było jej istotnie nędzne życie…", + "95790": "Kiedy ładna, trzydziestoletnia brunetka w milczeniu to wszystko wspominała i myślała, pleczysty, ogorzały, zmęczony i zgryziony mężczyzna w długich butach i płóciennym surducie zwrócił się do niej twarzą, popatrzał jej w oczy i w zgrubiałe swe ręce biorąc jej narcyzową rączkę zaczął:", + "95791": "— Dlaczego ty, Emilciu, od jakiegoś czasu bywasz dla mnie tak obojętna? Co ja ci złego zrobiłem? Czy masz mi co do wyrzucenia? Ot, i dziś biegłem do ciebie, aby przy tobie uspokoić się… odpocząć… Chciałem wygadać przed tobą, rozpowiedzieć ci wszystko, uścisnąć cię i poweseleć… A ty tylko narzekasz albo milczysz… ot, po prostu, jak wroga mnie traktujesz… Nie pierwszy już raz zauważyłem to w tobie, o! nie pierwszy… Jest już tak od dawna, ale dziś większy mnie żal zdjął nad tym… Dlaczego zobojętniałaś tak dla mnie? Dlaczego wiecznie czujesz się nieszczęśliwa, dlaczego? A? Powiedz, aniołku mój, dlaczego?", + "95792": "Ujął jeszcze i drugą jej rękę, twarz swą blisko do jej twarzy przychylał i z miłosnym prawie spojrzeniem, i prośbą, coraz ciszej i czulej zapytywał:", + "95793": "— Dlaczego, Emilciu? Powiedz! A? Dlaczego, moja koteczko?", + "95794": "Nie broniła się pieszczotom jego, ale delikatną i coraz więcej zasępiającą się twarz swą od jego twarzy oddalając, z przejmującym żalem zawołała:", + "95795": "— O! Gdybyś się ty był tak nie zmienił, Benedykcie, gdybyś się tak nie zmienił! I ja… byłabym może taka, jak dawniej… Ale tyś się tak zmienił… zmienił…", + "95796": "Zastanowił się chwilę nad tym, co powiedziała.", + "95797": "— A tak — potwierdził — zmieniłem się istotnie…", + "95798": "— I tak nadzwyczajnie — dorzuciła — jakby cię dotknęła różdżka jakiegoś złego czarnoksiężnika…", + "95799": "Machnął ręką i zaśmiał się wpółwesoło, wpółgorzko.", + "95800": "— Jaki tam czarnoksiężnik! — odparł. — Życie to, moja duszko, życie zmienia ludzi. W takich, uważasz, okolicznościach ostatni chyba głupiec utrzymywać się może w roli Adonisa… Ale jeżeli ci idzie o moje serce, charakter…", + "95801": "Z wyjątkową u niej energią wyprostowała się i z głębokim przekonaniem rzekła:", + "95802": "— Nie, Benedykcie, nigdy nie zgodzę się na to, aby życie wymagało od nas takich ofiar. Może ono być piękne i szczęśliwe, ale tylko dla tych, którzy odrzucą jego brzydką i prozaiczną stronę. Ale jeżeli kto tak jak ty zanurzy się w samych materialnych interesach, a wyrzeknie się wszelkiego piękna i wszelkiej poezji… wtedy…", + "95803": "— Więc oboje z tobą zanurzać się będziemy w poezji — przerwał mężczyzna — a tymczasem bank lub lichwiarze sprzedadzą nam Korczyn i wraz z dziećmi pójdziemy w świat o kiju…", + "95804": "Mówił to łagodnie, ale gdy teraz spojrzał na żonę, wyraz lekceważenia przebiegł mu po twarzy.", + "95805": "— Nie rozumiemy się i zrozumieć się nie możemy — ze smutną obojętnością rzekła pani Emilia.", + "95806": "— Ale na koniec — zawołał mąż — czegóż chcesz? Co mi masz do wyrzucenia? Dlaczego jesteś nieszczęśliwa? Czyżbyś naprawdę wymagała ode mnie, abym nieodstępnie przy tobie siedząc zaniedbywał obowiązki, jakie mam dla dzieci i dla ciebie samej? Abym jak bałwan jaki czytał z tobą romanse, słuchał rzępolenia Orzelskiego i nie dbał o ten nasz kawał ziemi, a na koniec i o swój honor? Bo przecież od interesów majątkowych i honor nieraz zależy! Czyżbyś naprawdę tego ode mnie chciała?", + "95807": "— Ależ nie! — żywo zaprzeczyła kobieta — teraz już tego nie chcę… o nie! Każde z nas ma już teraz świat osobny… zupełnie inny…", + "95808": "— Więc czegóż ci brakuje? Zbytkiem istotnie otoczyć cię nie mogę, Ale i po cóż ten zbytek? A niedostatku dotąd, chwała Bogu, w domu naszym nie ma. Pracy i kłopotów nie masz żadnych… Wiedziałem od razu, że nie jesteś do pracy ani stworzona, ani wychowana, i nie wymagałem jej nigdy od ciebie. Gospodarstwem zajmuje się Marta… ty robisz to tylko, co chcesz… Dzieci masz, przywiązanie moje… książki… robótki…", + "95809": "Powoli ładna kobieta wyprostowywała wątłą swą kibić, aż wyprostowała ją zupełnie i z błyskiem w oczach przerwała:", + "95810": "— Wyliczyłeś wszystko co mam, wyliczże teraz to, czego nie mam… Cóż ja mam? Żyję w tym kącie jak zakonnica, więdnę jak kwiat zasadzony na piaskach. Cóż stąd, że nie doświadczam niedostatku? Moje potrzeby są większe, wyższe… O smaczny obiad nie dbam, ale pragnę dokoła widzieć choć trochę poezji, piękna, artyzmu… A gdzież je tu znaleźć mogę? Ja pragnę wrażeń… natura moja nie może być stojącą wodą, ale potrzebuje błyskawic, które by nią wstrząsały… Ja pragnę nade wszystko podziału uczuć… a czy jest przy mnie choć jedno serce, które by uderzało razem z moim sercem? Mówisz zawsze, że mnie kochasz! Ja to uważam za bolesną tylko ironię! Przebacz, że powiem prawdę. Nie masz natury wytwornej i zarazem gorącej, abyś mógł kochać tak, jak ja kochana być potrzebuję. Gdybyś mnie tak kochał, nie opuszczałbyś mnie na godziny i dnie całe dla prostych materialnych interesów. Przy mnie, dla mnie zapominałbyś o wszystkim, nie obrażałbyś co chwilę gustów i przyzwyczajeń moich, ale wyrzekłbyś się raczej wszystkiego, zapomniałbyś o wszystkim, byle mnie rozweselić, zająć, uszczęśliwić. Tak ja rozumiem miłość, takiej spodziewałam się od ciebie i dawno już wiem, żem się zawiodła. Cierpiałam nad tym tak, że aż się zachwiało to biedne, słabe zdrowie moje. Na koniec zdobyłam się na rezygnację. Ale za to gdybym ja miała choć rozrywki i przyjemności jakie… Żyję na pustyni… nikogo nie widując, sama przed światem za lasami tymi ukryta… Proza… proza… proza… Ja na niej, tak jak ty, poprzestawać nie mogę… I nuda… Ja nudzę się… Przecież książki i robótki wystarczyć nie mogą nikomu, a choćbym chciała zająć się jeszcze czym innym, nie pozwala mi na to słabe moje zdrowie…", + "95811": "Mówiła to wszystko bez gniewu, cicho i tylko z wielkim żalem. Oczy jej napełniły się łzami, które przecież powściągnęła, i z ruchem zupełnego zniechęcenia dodała:", + "95812": "— Ale po cóż o tym mówić? Ty się nie zmienisz i nic się nie zmieni. Gwiazdy losu różnym światłem świecą. Moja jest ciemna. Z pociechą myślę, że jestem słaba i mam złe zdrowie, może więc wkrótce mogiła…", + "95813": "Woń rezedowej perfumy wionęła od chusteczki, którą na chwilę do oczu swych przycisnęła. Potem odwróciwszy twarz patrzeć zaczęła na powietrzną grę kapryfoliowych gałązek, którymi wietrzyk poruszał.", + "95814": "Benedykt nie przerywał, słuchał i koniec wąsa przygryzał, a gdy umilkła, nie patrząc na nią przytłumionym głosem wymówił:", + "95815": "— Ja… moje… mnie… dla mnie… przy mnie…", + "95816": "Po chwili wstał. Zdawać się mogło, że wysoka i silna postać jego cięższa jeszcze stała się niż wprzódy.", + "95817": "— Prawdę powiedziałaś — rzekł — że nie rozumiemy się i zapewne nie zrozumiemy się już nigdy… Nie jest to już dla mnie nowym odkryciem, tylko że dotąd łudziłem się jeszcze… Cóż robić? Niech jeszcze i to… Tylko pozwól powiedzieć sobie, te twoje „kwiaty na piaskach”, „wstrząsające błyskawice”, „gwiazdy losu”, „mogiły” i tym podobne górności nie są wcale poezją, jak to sobie wyobrażasz, ale przestarzałą i złej wody romansowością. Ja także kiedyś na rzeczach wzniosłych i od pospolitości życia oderwanych znałem się, a wyrzekłem się ich nie dla hulanki i nie dla metresy, ale dla konieczności i obowiązków życia. Może i w tym jest także trochę poezji, ale ty się na takiej nie znasz… Cóż robić? Niech jeszcze i to…", + "95818": "W głosie jego słychać było trochę łez i więcej powściąganego gniewu. Wyszedł z altany.", + "95819": "Długo potem Benedykt w gabinecie swoim i na ganku domu wypłacał tygodniową należność robotnikom, naradzał się z ekonomem, głośny i żwawy spór wiódł z dwoma Bohatyrowiczami, którzy przyszli prosić o zwrot swych koni, w jego zbożu pochwyconych. Ostatnia ta czynność najwięcej zmęczyła go i zgryzła. Od ludzi, którzy w płóciennych kapotach stali na wschodach ganku, żądał pieniężnej zapłaty za stratę, którą poniósł. Oni prosili zrazu, potem jeden z nich stawił się hardo, zaprzeczając wszystkiemu, wyrzucając mu zbytnią srogość i dla ich położenia niewzględność. Ubodło go to znać do żywego, bo odpowiadając głos tak podnosił, że aż krzyk jego na cały dwór się rozlegał. Ale i jeden z tych ludzi, średniego wzrostu, z twarzą do rydza podobną i zuchwale sterczącymi wąsami, uniósł się także.", + "95820": "— Niechże nas sądy sądzą! — zawołał — niech pan na nas skargę podaje… bez procesu obdzierać się nie pozwolim…", + "95821": "— Podam — krzyknął Korczyński — i także nie pozwolę, abyście mnie okradali…", + "95822": "— Za pozwoleniem pańskim! — krzyknął zagrodowiec — złodziejami nie byliśmy i nie będziemy nigdy… Teraz my na pana podamy skargę za ubligę…", + "95823": "— Podawajcie i do samego diabła, tylko mi z oczu ruszajcie! Zaraz! Jak nazywacie się? To jest… imiona wasze?", + "95824": "Starszy i wyższy, chudy, schorowany i dotąd ciągle prawie milczący postąpił krok naprzód; oczami, które kiedyś błękitne być musiały, ale teraz spłowiały i wyraz miały cierpiący, na Korczyńskiego popatrzał i cicho odpowiedział:", + "95825": "— Anzelm Bohatyrowicz…", + "95826": "Na szczególne spojrzenie i szczególniejszy jeszcze dźwięk głosu, z jakimi to imię i nazwisko wymówione zostały, w gniewie swym najmniejszej uwagi nie zwracając, Korczyński zapytał:", + "95827": "— A drugi?", + "95828": "— Fabian Bohatyrowicz! — jeżąc się i sierdzisto odkrzyknął zapytany:", + "95829": "— No, więc będziecie mieli proces… a teraz… wynoście się… prędzej!", + "95830": "Ten, który nazwał siebie Anzelmem, znowu na Korczyńskiego popatrzał i z cicha wymówił:", + "95831": "— Łaska pańska na pstrym koniu jeździ… jednakowoż nieboszczyk pan Andrzej nie tak pewno postępowałby z nami!", + "95832": "Słowa te ukłuły Korczyńskiego. Zmiękł, ochłonął, ale zachmurzył się jeszcze więcej.", + "95833": "— Nieboszczyk pan Andrzej żył w innych czasach — mruknął i szybko zwrócił się ku drzwiom domu. Na progu stanął, zawahał się i przez ramię do odchodzących ludzi zawołał:", + "95834": "— Połowę kary daruję, ale połowę zapłaćcie…", + "95835": "— Nie zapłacimy nic — odpowiedział młodszy i sierdzistszy — niech pan do sądu idzie i nas ciągnie… co robić!", + "95836": "Sceny takie na ganku korczyńskim powtarzały się bardzo często, bo kilka wsi chłopskich i jedna okolica szlachecka trzymały Korczyn w oblężeniu formalnym i gdyby Benedykt zażarcie jej nie bronił, mnóstwo tych drobnych rybek rozszarpałoby w mgnieniu oka tę większą rybę. Tego dnia jednak czuł się więcej jeszcze niż zwykle rozdrażniony i zgryziony. Przyczyniła się do tego w znacznej części owa rozmowa w altanie, a w pewnym też stopniu jakieś mgliste wspomnienia, które mu sprowadziły twarz i słowa Anzelma Bohatyrowicza. Według wyrażenia, którym określał pewne uczucia swe, „we środku mu coś płakało”. Bo prawdą jest, że ideały młodości, grubym piaskiem wielu następnych wypadków przysypane, przemieniają się w szczypawki, które przy lada poruszeniu kąsają w serce.", + "95837": "W gabinecie swym przy biurku, na którym paliła się lampa i leżały gospodarskie księgi rachunkowe, wziął głowę w obie dłonie i pogrążał się długo w myślach ponurych. Potem wyjął jeden z listów, pod ciężkim przyciskiem leżących, i powoli, z uwagą, z częstymi przestankami czytać go zaczął. Był to list brata jego, Dominika, pisany ze stron bardzo dalekich i brzmiący, jak następuje:", + "95838": "Kochany bracie! *Jak mi nie żal ciebie*, że tak męczysz się i gryziesz ze swoim gospodarstwem, ja *winien ci* powiedzieć słowa prawdy. Wy wszyscy nie umiecie dawać sobie rady. Czy człowiek grzybem jest, aby do jednego miejsca przyrastał i choć *jemu tam nie idzie*, gdzie indziej sobie szczęścia szukać nie chciał? Świat szeroki i można na nim znaleźć sobie wygodne miejsce, trzeba tylko mieć energię i trzeźwo patrzeć na rzeczy. Żebym ja wiedział, że ty trzeźwo już patrzysz na rzeczy, to bym postarał się wydobyć cię z tego nieznośnego położenia, w jakim wy wszyscy *postawiliście* siebie. Sprzedaj Korczyn, a ja dam tobie miejsce zarządzającego *w jednych* wielkich tutejszych majątkach. Jestem w bliskich stosunkach *z jednym* księciem, który teraz właśnie potrzebuje człowieka uczciwego i specjalnie wykształconego, aby majątkami jego zarządzał. Pięć tysięcy rubli rocznej pensji, utrzymanie dla ciebie i całej twojej familii, mieszkanie w pałacu, pojazd i sześć koni na rozkazy. *Strona* tu przy tym bogata i różne spekulacje robić można, kto ma pieniądze: drzewem handlować czy *winokurnię* założyć, czy *podrady* brać. Ale to już trzeba umieć robić i nie wiem, czy ty potrafisz, bo mnie dotąd tylko na *służbie* doskonale idzie, a spekulacje udają się nie bardzo. Zawsze lepiej by ci było z taką pensją i czystym kapitałem, który by tobie z Korczyna został, niż teraz. Ja wiem, że tobie to wbić w głowę nie będzie łatwo; ja pamiętam, jak i mnie smutno było *po swojej stronie* i jak ja męczył się, póki sobie tych różnych głupstw z głowy nie wybił. Ale na szerokim świecie człowiek *po niewoli* wiele nauczy się i wiele zapomni. Wszystko jedno, gdzie żyć, byle uczciwie i wygodnie. Ja uczciwie żyję (*temuż* to i w spekulacjach szczęścia nie mam), ale o wygodę swoją i swojej familii dbam i *na służbie* dobrze stoję. Dbajże i ty o to, abyś dla *urojonej celi* reszty życia nie zmarnował. Ja ciebie chcę ratować i wszystko zrobię, aby ci tu dobrze było. Choć wiele ja zapomniał, nie zapomniałem jednak tych czasów, kiedy my z sobą razem rośli, uczyli się, a potem… Ot, biedny Andrzej! Dwóch nas tylko zostało, a ani ja ciebie nie mam, ani ty mnie… Chciałbym, żebyś ty *żył* w tej samej *stronie*, co ja, i żeby nasze dzieci zapoznały się z sobą. Zastanów się nad tym, co ci doradzam, pomyśl…", + "95839": "Benedykt myślał, że i ten także zmienił się bardzo. Życie! Od kilku lat pisywał do brata rzadko i listy od niego przychodzące z niesmakiem odczytywał. Kilka razy chciał sprzeczać się z nim listownie, ale na długie pisanie nigdy czasu nie miał i wszelka umysłowa robota była mu coraz trudniejszą. Machał więc tylko ręką, więcej namarszczał czoło, myślał, że naprawdę żadnego już brata nie posiada na świecie, i na długie miesiące o Dominiku zapominał. Teraz jednak łagodniej niż zwykle i uważniej list jego odczytywał. Cóż? Życie! Czego ono z ludźmi nie wyrabia? Jednego zmienia tak, drugiego inaczej. Wiele on tam, ten brat, zapomniał; o dawnej przyjaźni ich przecież pamiętał. Może i słusznie doradza? Może to psie życie do niczego istotnie nie prowadzi? Człowiek rdzewieje tylko, duszę w sobie gasi. Gdyby to choć we dwoje… ale tak… z tym domowym jeszcze nieszczęściem ciężko. Tam pracy zapewne będzie wiele, ale praca nie jest bynajmniej straszna, a tylko to jest straszne, co jej tu towarzyszy. Tam obok pracy będzie spokój, pewność jutra i przy tym… tych wiecznych kłótni z ludźmi nie będzie. O, te kłótnie!", + "95840": "„Gdybym magnatem był, jak Boga kocham, nie dochodziłbym niczego i niechbym tam już mniej miał, byle tych sporów nie zawodzić; ale samemu ciężko… A tak i sam uspokoję się, rdzę z siebie zetrę, i ludziom dokuczać przestanę… Niech już tam lepiej dokucza im kto inny! Kto wie? Może i zrobię tak, jak mi bratczysko radzi… Jak ja go dawno nie widziałem! Co tam ta… prawi o swojej pustyni! Ot, ja to na pustyni żyję! Ani wygadać się przed kim, ani u kogo rady albo pociechy zasięgnąć! Tam miałbym blisko brata. Zmienił się? Cóż? Życie! Biedny on taki jak i ja!”", + "95841": "Odkładał list pod przycisk myśląc, że dziś, jutro napisze do Dominika w sensie twierdzącym.", + "95842": "„Trzeba się tylko o wszystkie warunki detalicznie rozpytać i żeby mi pozwalali, choć raz na trzy lata, w te strony przyjechać, bo jeżeli na zawsze… to z tęsknoty zdechnę…”", + "95843": "Wtem z trzaskiem otworzyły się drzwi i do gabinetu wpadło małe stworzenie skaczące jak konik polny i przy każdym skoku rozwiewające dokoła głowy włosy mające barwę dojrzałej pszenicy, gdy ją ozłaca słońce. Wpadło, poskoczyło, rękami szyję Korczyńskiego objęło i bardzo cienko i głośno wyszczebiotało:", + "95844": "— Ciocia Marta pyta się tatka, czy tatko tu kolację przynieść każe, czy będzie jadł w stołowym pokoju, czy kurczęta i mleko kwaśne, czy maliny… bardzo smaczne, tatku, maliny… Ciocia Marta dała mnie ich dużo, dużo i ciasteczka z malinami pieką się, ale jeszcze nie upieczone. Ciocia Marta mówiła, żeby tatko dziś jadł mleko kwaśne, bo dobre, a wczoraj było niedobre…", + "95845": "Korczyński pochylił się i usta dziecka pocałunkiem zamknął. Był to jedyny sposób powstrzymania tego ptaszęcego szczebiotu, lecz powstrzymania go tylko na chwilę, bo mały paluszek wnet wyciągnął się w przestrzeń ku białym, małym motylom, które wleciawszy przez otwarte okno dokoła lampy krążyły albo padając na szarych okładkach ksiąg rachunkowych rozpinały swe skrzydła drobne i drżące.", + "95846": "— Widzi tatko? motylki… o! jakie motylki… ale w ogrodzie ładniejsze… Julek mówił, że za miesiąc będą już rybacy łowić *jacicę* … wie tatko, w nocy… na czółnach… z takimi ogniami… Czy tatko kiedy łowił z rybakami *jacicę*? Julek mówił, że te takie malusieńkie, malusieńkie motylki… dla ryb, widzi tatko, na przynętę…", + "95847": "— Widziu! — zaczął Korczyński, w twarz małego syna patrząc tak, jak może dotąd nigdy nie patrzał. — Widziu, słuchaj, Widziu!", + "95848": "— Co, tatku?", + "95849": "— Lubisz ty te malutkie, białe motylki.", + "95850": "— Lubię, tatku, takie ładne…", + "95851": "— A Niemen lubisz?", + "95852": "Dziecko aż nóżkami zatupało.", + "95853": "— Tateczku, żeby tateczko wiedział, jak to dobrze pływać i ryby łowić!… Ja z Julkiem dziś pływałem… on złowił szczupaka… wie tatko, na sznur… a ja na wędę dwa kiełby, takie śliczne, śliczne kiełbiki…", + "95854": "— A las lubisz, ten co za Niemnem?", + "95855": "— Aj, tateczku, my z ciocią Martą i z Justynką w niedzielę do lasu sobie popłynęli, grzyby zbierali i tak było wesoło, wesoło…", + "95856": "Grube ramię mężczyzny coraz silniej obejmowało szczupłe ciałko dziecka i duże, ponure oczy miękły i promieniały topiąc się w czystych, błyszczących, ruchliwych źrenicach dziecięcych.", + "95857": "— A tatka kochasz? A?", + "95858": "Na pomarszczonym czole, szorstkich policzkach i długich wąsach Korczyńskiego nie było takiego miejsca, którego by nie ucałowały śmiejące się i świeże usta jego syna. Był to swawolnik i wisus, jakich mało; nie tylko w całym domu, ale i w całym Korczynie słychać go było. Kiedy go do nauki napędzano, krzyczał: „Nie dręczcie mnie!” i biegł co siła na folwark do parobkowskich dzieci czy w pole do żeńców albo pastuszków; ale czasem sam, z dobrej woli, zaczynał uczyć się żarliwie, z książką zaszywał się w takie kąty, że go wynaleźć było trudno, a gdy mała siostra raz zachorowała, niańczył ją i bawił całymi dniami, tak że aż sam pobladł i schudł… Korczyński na to dziecko swoje patrzał teraz długo i z zamyśleniem głębokim. Myślał, patrzał i uśmiechać się zaczął.", + "95859": "— Oj, ty, nadziejo moja!", + "95860": "Chłopczyk aż krzyknął, tak mocny i szorstki całus przygniótł mu mały policzek. Korczyński z rozweseloną twarzą rzekł:", + "95861": "— Poproś cioci Marty, aby mi tu przysłała kurcząt, mleka kwaśnego, malin i wszystkiego, co chce… Jeść mi się zechciało diabelnie!", + "95862": "Tej nocy jeszcze bratu odpisał w sensie przeczącym.", + "95863": "Nazajutrz oboje z Martą wstali jak zwykle o piątej z rana i jak zwykle oba ich głosy przez dzień cały huczały po całym dworze. Mieli oni z sobą oprócz innych i to rodzinne podobieństwo, że głosy ich stawały się z latami coraz grubsze i krzykliwsze. Oprócz pracy kłopotliwej i drobiazgowej, której się oddawali z coraz ciaśniejszą wyłącznością, oboje mieli w życiu swym jakiś pierwiastek, który obudzał w nich częste rozjątrzenia. To usposobienie do gniewu i ponurości wzrosło u Korczyńskiego od dnia, w którym znowu stoczył on z żoną krótką, ale dla niego niezapomnianą rozmowę. Tym razem ona to weszła do gabinetu jego i więcej jeszcze niż przed paru laty smutna i osłabiona oznajmiła, że pomówić z nim chce o interesach. Korczyński zdziwił się i ucieszył. Zawsze jeszcze spodziewał się trochę, że żona jego prędzej czy później weźmie jakiś udział w jego myślach i zajęciach, że nastąpi pomiędzy nimi, jeżeli nie zupełne, to przynajmniej niejakie porozumienie. Pośpiesznie więc przysunął jej najwygodniejszy fotel, oświadczając zupełną swą chęć i gotowość do pomówienia z nią o interesach. Cicho, płynnie, łagodnie wypowiedziała mu, że życzy sobie, aby od połowy jej posagu wypłacał jej procent, który ona użyć chce na osobiste swe potrzeby. Posagu wniosła dwadzieścia tysięcy: prosi o procent tylko od dziesięciu i tylko osiem od sta, choć wszyscy teraz dziesięć i dwanaście płacą z największą ochotą. Może nawet tę sumę otrzymywać w dwóch albo trzech ratach. Słowem, na rzecz wspólnego życia ustępuje połowę swoich dochodów i w wypłacie drugiej połowy uczyni wszystkie dogodności i ustępstwa, ale pieniądze te musi posiadać w swym ręku i do swego rozporządzenia, ponieważ ma potrzeby swoje i gusta, którymi jego obarczać wciąż nie chce, a bez których zadowolenia na tej pustyni i wśród tych nudów po prostu żyć nie może. Chciałaby przyozdobić trochę swoje gniazdko, to jest te pokoje, w których najwięcej przesiadywać lubi: słabe jej zdrowie potrzebuje wielu lekarstw; lubi przy tym czytać i zajmować się robótkami. Będzie więc sobie za te pieniądze przyozdabiać swoje gniazdko, kupować lekarstwa, książki, włóczki, bawełnę i nawet suknie.", + "95864": "— Spodziewam się — zakończyła — że nie zechcesz mi odmówić tej drobnostki… Wszak i dotąd zawsze kupowałeś mi wszystko, czego zażądałam, ale sprawiało ci to kłopot, a ja znowu odmawiałam sobie wielu rzeczy, byleby ci prośbami mymi nie dokuczać. Tobie to więc nie zrobi różnicy żadnej, a mnie, w moim smutnym życiu, przyniesie trochę ulgi i przyjemności…", + "95865": "Czy proponowany układ zrobić mu miał jaką różnicę, tego Korczyński najmniejszym ruchem twarzy nie okazał. Łagodnej i długiej mowy żony wysłuchał z uwagą, ze spuszczonymi oczami i długi wąs na palec zakręcając. Gdy skończyła, ukłonił się jej z tak wykwintną grzecznością, jakby przed nim siedziała nie kobieta, z którą pod jednym dachem żył już od lat kilkunastu, ale jakaś łaskawa dlań kredytorka, i również z wyszukaną grzecznością odpowiedział:", + "95866": "— Życzenie twoje starać się będę spełniać jak najakuratniej. Proszę tylko, abyś zechciała ściśle oznaczyć mi terminy wypłat…", + "95867": "Odpowiedziała, że ten punkt sprawy jest dla niej zupełnie obojętny, ale wytworna forma obejścia się, jaką dnia tego z nią przybrał, tak ją ujęła, tak jej może dawne czasy i dawnego Benedykta przypomniała, że z powłóczystym spojrzeniem i prawie namiętnym ruchem obie ręce ku niemu wyciągnęła.", + "95868": "Gdyby on był wtedy pochwycił ją w objęcia i okrył gorącymi pocałunkami, gdyby potem zaprzestał ciągłego chodzenia około gospodarstwa i jeżdżenia za interesami, a w wykwintnym i modnym ubraniu przesiadywać zaczął w jej „gniazdku” razem z nią czytając w trzech językach powieści i podróże i długimi godzinami miłośnie w oczy jej patrząc — kto wie, jakie zmiany w pożyciu ich zajść by mogły; kto wie, czy tym sposobem zmysłom jej i wyobraźni uczynić by zadość nie mógł… Ale on znowu tylko ukłonił się jej bardzo grzecznie i jednej tylko z wyciągających się ku niemu rączek dotknął z lekka końcami swych palców. Ona też odwróciła się szybciej daleko, niżby się tego po jej osłabieniu spodziewać było można, i odeszła. Wtedy ten pleczysty i silny mężczyzna zaśmiał się zrazu krótkim, nerwowym śmiechem, potem dłuższym, a potem tak długim i ustać nie mogącym, że aż na kanapę z łoskotem upadł i oczy sobie obu rękami zakrył…", + "95869": "Od tej pory pani Emilia przestała już i do ogrodowej altany uczęszczać. Za pieniądze z zegarkową akuratnością otrzymywane od męża okleiła swą sypialnię papierem błękitnym, a gabinet białym w polne kwiatki. Tu ustawiła meble błękitne, tam pąsowe, toaletę przyozdobiła puchem muślinów i koronek, etażerki napełniała coraz nowymi książkami i cackami, coraz nowe sprowadzała materiały do ręcznych robótek. Teresę umieściła obok sypialni swej, aby zawsze mieć pod ręką lektorkę, powiernicę i podawaczkę lekarstw. Tak żyła, z łóżka przenosząc się na szezlong i z szezlonga na łóżko, cicha, łagodna, nie tylko nikomu nie dokuczając, ale cienia przykrości nigdy nie czyniąc, dniami i tygodniami czasem nikogo z domowych nie widując i ani wiedząc, co się w dalszych pokojach domu dziać mogło. O tych dwóch swoich ulubionych, ustrojonych wszystkim, co lubiła, usłanych pokojach poufnym swym mawiała:", + "95870": "— To cały mój świat!", + "95871": "Światem zaś Benedykta stał się obszerniejszy od pokojów jego żony, ale także niezbyt obszerny Korczyn. Stopniowo i coraz prędzej te czterdzieści włók gorszego i lepszego gruntu zasłaniały przed nim całą kulę ziemską ze wszystkim, co na niej jest i było. Usiewał co rok dwieście morgów zbożem i pastewnymi trawami; na piaskach sadził kartofle i wyprzedawał je z zyskiem sąsiednim gorzelniom, inwentarze starannie utrzymywał, we dworze zawsze miał coś do naprawiania i podtrzymywania, z sąsiadami o każdy pręt ziemi, o każdą spasioną trawkę i każdą w lesie zrąbaną gałąź przed sądami i bez sądów ujadał się coraz zacieklej. Z kilku tysięcy przez całą tę pracę otrzymywanego dochodu wypłacał raty bankowe, procenty od posagu siostry i z największą już regularnością procenty od połowy posagu żony. Potem płacił za syna w szkołach i za córkę na warszawskiej pensji. Co zostawało pieniędzy na utrzymanie domu, tym rządziła Marta. Co zostawało czasu od gospodarstwa i interesów, tego używał Korczyński na polowanie z wyżłem i czytanie gazety, przy którym najczęściej zasypiał. Gazeta mówiła o głośnych i dalekich sprawach, które coraz więcej wydawały mu się obce i jałowe. Wszystkie siły swe przelewał na ten warsztat, na którym od lat tylu i z takim trudem tkał byt własny i przyszłość swych dzieci. Nici tkaniny rwały się ciągle i uciekały w głąb pasma; chwytał je, związywał i drżał o to, aby kiedykolwiek nie porwały się ze szczętem. Lękał się też wielu innych jeszcze rzeczy. Czasem zdawać się mogło, że zapominał mówić, tak był milczący. Kiedy zaś rozgadał się, nie o wszystkim mówił jasno. Nabył zwyczaju zastępowania niektórych zdań lub imion własnych trzema nic nie znaczącymi wyrazami: „To… tamto… tego…” Nie były one jego przysłowiem, bo nie używał ich zawsze, ale czasem, gdy zaciąwszy się w mowie i trochę jąkając się zaczynał swoje: „To… tamto…” słuchaczom się zdawało, że mądry i filuterny błysk przelatywał mu w piwnych, posępnych źrenicach…", + "95872": "IV", + "95873": "Ustawiczne kłopoty i zajęcia pana Benedykta z jednej strony, a z drugiej słabe zdrowie pani Emilii i sposób życia, jaki wiodła ona od lat już wielu, nie dozwalałyby na utrzymywanie szerokich stosunków towarzyskich. Oboje też, choć dla przyczyn różnych, nie pragnęli ich wcale. On unikał wydatków i przeszkód w gospodarskich pracach, ona lękała się ruchu, gwaru i wszelkiej fatygi. Jednak zupełnie wyosobnionymi spośród ludzi być nie mogli. Dawne stosunki sprowadzały im niekiedy odwiedziny krewnych i sąsiadów; raz w rok, na imieniny pani domu przypadające w ostatnim dniu czerwca, zjeżdżała się do Korczyna znaczna ilość gości. Był to już zwyczaj przyjęty od tak dawna, że zmienić go było niepodobna bez uchybienia najprostszej przyzwoitości i narażenia się na niechęć wielu osób.", + "95874": "W wielkiej jadalnej sali około czterdziestu osób wstawało od stołu okrytego staroświeckimi naczyniami z porcelany i kryształu, i ciężkim, również staroświeckim srebrem. Światło słoneczne, łagodzone przez zapuszczone u okien story, nadawało tej zastawie bogate połyski. Jak w całym dworze, tak i tutaj widać było obfite pozostałości dawnych dostatków tego domu. Nic nowego, ale wszystko, cokolwiek przez trafy losu wydarte nie zostało, ze starannością świadczącą o czujnych i czynnych głowach i rękach zaoszczędzone i przechowane.", + "95875": "Gospodyni domu, cała błyszcząca od dżetowych ozdób, które ją okrywały, dała znak wstania od stołu. Z najstarszego przy stole miejsca powolnym ruchem podniosła się wdowa po Andrzeju Korczyńskim, kobieta na wiek swój jeszcze zadziwiająco piękna. Matka trzydziestoletniego syna, mogłaby prawie podbijać serca ludzkie, ale jak ogólnie w okolicy tej wiedziano, wszelka zalotność była jej zawsze i zupełnie obca. Od owej przed dwudziestu trzema laty wydarzonej straszliwej chwili, w której dowiedziała się, że jest wdową, nie zdjęła z siebie ani razu sukien żałobnych i w posagowym swoim majątku, wychowaniu i pieszczeniu jedynaka wyłącznie oddana, żyła jak zakonnica, świata unikając, a wszelkie przypuszczenia o możliwości powtórnego wyjścia za mąż odpierając nieprzezwyciężonym chłodem. Toteż cnoty czystości i poświęcenia zdawały się od stóp do głowy przyoblekać jej wysoką i bogato rozwiniętą kibić, którą malowniczo opływała czarna i ciężka suknia. Czarne koronki i gładkie pasma jasnych, siwiejących włosów żałobną ramą otaczały twarz jej o rysach wydatnych i prawidłowych, delikatną bladością okrytych i zmąconych ledwie dostrzegalnymi zmarszczkami, które zbiegały się w drobne snopy około wielkich, smutnych oczu i chłodnych, dumnych ust. Najdrobniejsza błyskotka nie ożywiała jej wdowiego stroju; uśmiech wesoły bardzo rzadko oświecał zamyślone rysy. Gdy szła albo do kogo przemawiała, głowę podnosiła wysoko i powieki spuszczała, co rzucało na nią podwójny wyraz wyniosłości i skromności, w którym przemagała wyniosłość. Jak wysoce poważali ją członkowie jej rodziny, świadczył o tym lękliwy nieledwie pośpiech, z którym gospodarz domu, gdy tylko powstała z miejsca, podawał jej ramię.", + "95876": "Jakiś otyły i na jowialnego gastronoma wyglądający sąsiad ofiarował się na towarzysza siostrze pana Benedykta, pani Jadwidze Darzeckiej, całkiem do brata niepodobnej, przysadzistej, rumianej, gadatliwej i zanadto bogato w aksamit i brylanty strojnej kobiecie, która rękę swą bransoletami okrytą kładąc na ramieniu sąsiada, zza tłumu osób z krzeseł powstających dojrzeć usiłowała, z kim dwie dorosłe i dwie niedorosłe córki jej od stołu odchodzić będą. Mąż jej, człowiek wysoki, sztywny, siwiejący, z arystokratycznymi rysami twarzy, który w czasie obiadu płynnie i kwieciście mówił o Włoszech, Paryżu, Ostendzie i różnych innych wsławionych punktach Europy, za gospodarzem domu i jego bratową szedł z panią Emilią. W ogóle na rodzinie Darzeckich znać było niepospolite w tych stronach bogactwo. On miał ruchy i mowę człowieka silnie stojącego na złotych nogach; panie były strojne i mówiły wiele o zagranicy i zabawach.", + "95877": "Równie bogaty albo i bogatszy jeszcze Teofil Różyc siedział był przy stole obok małej, zgrabnej, młodziutkiej blondynki, która szeleszcząc swą jasną atłasową suknią, żywo poruszając głową ubraną w kwiaty, z dziecinnymi prawie ruchami obnażonych śnieżnych ramion, szczebiotała mu po francusku: comme quoi przed dwoma laty męża swego, Zygmunta Korczyńskiego, na wodach poznała; comme quoi podobał się jej od razu, ale rodzice jej, w odległych stąd stronach mieszkający, długo zgodzić się nie chcieli, aby ona tak wcześnie za mąż wychodziła; comme quoi matka Zygmunta, pani Andrzejowa Korczyńska, tam przyjechała, za synem się wstawiła i wszelkie przeciwności zwyciężyła; comme quoi przed dwoma laty z Zygmuntem do tej okolicy przyjechała, ale okolica nie podoba jej się bardzo, naturę ma monotonną i prozaiczną, towarzystwa i rozrywek wcale nie ma; Zygmunt malować tu nie może, bo mu brakuje natchnień i tematów, więc pewno oboje wkrótce do Monachium lub Rzymu wyjadą, gdzie talent malarski Zygmunta etc., etc. Różyc, ze swą wykwintną postawą i białą jak welinowy papier twarzą, grzecznie słuchał tego ptaszęcego szczebiotu, podtrzymując go rzucanymi czasem słowami, a często zza szkieł swych binokli patrząc ku przeciwległemu punktowi stołu, na którym Justyna, po francusku także, rozmawiała z niemłodą i bardzo w tym towarzystwie osamotnioną cudzoziemką, nauczycielką młodszych panien Darzeckich. Parę razy spojrzenia jego, wracając od Justyny, zbiegały się w drodze ze spojrzeniami siedzącego po drugiej jego stronie Zygmunta Korczyńskiego, przystojnego, choć trochę zbyt bladego i na wiek swój chmurnego bruneta. Obaj spoglądali często w jedną stronę, co na cienkie wargi Różyca sprowadziło szybki, ironiczny uśmiech. Ale młodziutka Klotylda, szczebiocząc, gestykulując, często w twarz męża wlepiając długie spojrzenia, nic wcale nie spostrzegała, a kiedy wstawać od stołu zaczęto, z dziecinną prawie wesołością ramię Zygmunta pochwyciła i wznosząc ku niemu swą zgrabną główkę i swe szafirowe oczy, do niego znowu szczebiotać zaczęła.", + "95878": "Tak utworzyły się cztery naczelne pary, za którymi posunęło kilka innych, daleko skromniej wyglądających, złożonych z kobiet i mężczyzn, których ubranie i twarze zdradzały walkę z losem dość ciężką. Byli to sąsiedzi Benedykta Korczyńskiego, mniej więcej w takim jak i on położeniu będący i podobny prowadzący sposób życia. Kobiety tam były w podstarzałych materiach i tanich błyskotkach; mężczyźni ogorzali, wąsaci, ubrani wcale nie według ostatniej mody. Pomiędzy tymi kilkunastu twarzami kobiecymi i męskimi znajdowały się takie, którym spracowanie czy zgryzoty wychudziły policzki i przedwczesnymi zmarszczkami okryły czoła; teraz jednak, wśród licznego zebrania, czuli się i oni czy usiłowali okazać się wesołymi, a w dodatku jeszcze eleganckimi. Chód i ruchy ich zdradzały, że takie ceremonialne odchodzenie od jadalnych stołów zwyczajne im nie było, że jeśli i znali kiedyś podobne parady, to od dawna od nich odwykli. Mężczyźni nie czynili sobie nawet wielkiego przymusu, ale panie krygowały się nieco, próbowały ruchów majestatycznych lub polotnych, uśmiechami ozdabiały przywiędłe usta, przez co nabierały charakteru obcej im może kiedy indziej nadętości lub gapiowatości.", + "95879": "Za tymi skromnymi parami, na których najwyraźniej odbijało się piętno czasu i miejsca, nastąpiło znowu kilka par świetnych. Różyc prowadził strojną pannę Darzecką, która miała wysoki wzrost Korczyńskich i chłodne rysy swego arystokratycznego ojca, a której narzeczony, blady blondyn z angielskimi bokobrodami i tytułem hrabiego, podawał ramię siostrze jej, młodziutkiej i żywej, zalotnej brunetce. Potem szedł jeszcze Kirło prowadząc Teresę Plińską, która dnia tego już nie twarz, ale gardło obwiązane miała batystową chusteczką, a prowadził ją w ten sposób, że kilka patrzących na to osób uśmiechnęło się albo nawet zaśmiało głośno. Krygował się, ramię jej do boku swego przyciskał, o czymś jej szeptał; widocznie towarzyszkę tę wybrał sobie dla żartu i śmiechu. Na koniec w nieładzie już posypała się młodzież płci obu pod przewodnictwem dwudziestoletniego syna i czternastoletniej córki gospodarstwa.", + "95880": "Justyna, powstawszy z miejsca, szybko przybliżyła się do ojca, który na ogólne wstawanie od stołu nie zważając, pilnie i chciwie dojadał ogromną porcję galarety i biszkoptów. Ku schylonej nad talerzem i srebrem siwizny okrytej głowie jego schylając swą głowę, ubraną tylko w czarny warkocz i parę świeżych kwiatów, z lekka ramienia jego dotknęła.", + "95881": "— Chodźmy, ojcze!", + "95882": "— Zaraz, zaraz — odmruknął — tylko widzisz… skończę…", + "95883": "— Wszyscy odchodzą — bardzo cicho nalegała — samemu tak przy stole zostawać nie wypada…", + "95884": "Błękitne, wilgotne, z rozmarzonym wyrazem oczy starego znad talerza podniosły się na pochyloną twarz córki.", + "95885": "— Nie wypada… to prawda, że nie wypada; a kiedy nie wypada, to nie ma już co… chodźmy…", + "95886": "Raz jeszcze spojrzał na pozostałą pośród talerza galaretę, starannie serwetą otarł swe pulchne, pąsowe usta i siwe wąsy, wstał, właściwym sobie ruchem, wysuwając nieco naprzód żołądek, wyprostował się. Justyna wsunęła mu rękę pod ramię. Poszli za innymi, lecz w znacznej od innych odległości.", + "95887": "— Dobry był obiad — mruczał stary — bardzo dobry… Polędwica trochę, nie te… ale kurczęta i szparagi… caca! Jadłaś, Justynko, a?", + "95888": "— Jadłam, ojcze — odpowiedziała.", + "95889": "— Che, che! — zaśmiał się filuternie i na córkę spojrzał — albo to ty na takie rzeczy uważasz? U ciebie jeszcze fiu! fiu! w głowie! Słyszałem dziś, jak Kirło mówił Benedyktowej, że ten Różyc w tobie… te… a i Zygmuś znowu dojeżdżać zaczyna… dawne dzieje… przypominają się może? a? choć już żonaty… ale serce to te… sługa… wiem ja to sam… pamiętam.", + "95890": "Justyna szła zwykłym swym równym krokiem, z głową nieco podniesioną i patrzyła w ziemię; można by myśleć, że słów ojca nie słyszała.", + "95891": "W sali jadalnej pozostało tylko parę lokajów, którzy, z gośćmi przybyli, pomagali w usługiwaniu przy stole jedynemu w tym domu lokajczykowi. Pozostała tam także Marta, w dniu tym świątecznie ubrana, z kolorową kokardą na szyi i wysokim grzebieniem we włosach. Do obiadu prawie nie siadała, chociaż nakrycie dla niej znajdowało się na stole; nadzorowała przynoszenie półmisków, kolej podawania wszystkiego, dokładność i szybkość usługi. Zapewne już i na parę dni pierwej przed tym dniem, zupełnie w domu wyjątkowym, panna Marta sporo do czynienia mieć musiała, bo gdy wszyscy wyszli już z sali, ciężko na jedno z krzeseł opadła i splecione ręce na kolana opuściła. Zgarbiła się przy tym i pochyliła głowę tak, że wydawała się skurczona i jakby w sobie zwinięta. Spod schylonego czoła, na które zbiegło mnóstwo zmarszczek, zamyślonym spojrzeniem wodziła po długim stole i w nieładzie około niego stojących krzesłach. Powoli głową trząść zaczęła tak, jak ktoś, kto wspomina i wśród miejsc tych samych pamięcią ściga wcale inne obrazy i twarze. Powoli też ogniste oczy jej przygasały, nieruchomiały i zachodziły wilgotną mgłą. Nagle odezwał się za nią ostry dyszkant domowego lokaja, Franka:", + "95892": "— Kawę przyniosłem!", + "95893": "Jak sprężyną podniesiona z krzesła wstała i dwoma szerokimi krokami przystąpiła do bocznego stołu, na którym tylko co postawiono wielki imbryk ze zgotowaną kawą. Chwyciła imbryk i nalewać poczęła kawę do starych porcelanowych filiżanek.", + "95894": "— Franek! — zagrzmiał na całą salę głos jej basowy i trochę ochrypły — po jakiemu to filiżanki wytarte! Pył na spodzie! Podaj mi tu czystą serwetę, niedołęgo, słyszysz?", + "95895": "Tymczasem odchodzące od stołu pary przebyły wielki przedpokój i do połowy salonu doszedłszy, rozstawały się ze wzajemnymi ceremonialnymi ukłonami. Pani Andrzejowa, nie podnosząc powiek, cieniem uśmiechu i lekkim pochyleniem głowy, którą wnet znowu wysoko podniosła, podziękowała szwagrowi. Darzecka rękę otyłego sąsiada, który jej świetnego wydawania córki za hrabiego winszował, ściskała tak mocno, że aż bransolety jej głośno zadzwoniły. Młodziutka i malutka Zygmuntowa Korczyńska złożyła przed swoim chłodnym i zachmurzonym mężem dyg żartobliwy, a tak głęboki, że aż prawie do ziemi przysiadła, po czym wnet znowu pochwyciła jego ramię, jakby ani na chwilę rozstawać się z nim nie chciała.", + "95896": "— Tu fais des folies, Clotilde — z cicha upomniał ją mąż.", + "95897": "— Mais puisque je suis folie de toi — tuląc się mu do boku i oczy ku niemu wznosząc odszepnęła.", + "95898": "Pani Emilia, wiodąc panie ku głównym kanapom i fotelom, kończyła rozmowę z wysokim i sztywnym szwagrem swego męża, który z galanterią zwracając ku niej swą delikatną, bladą, w wąską ramę siwiejących bokobrodów ujętą twarz, płynnie i ozdobnie mówił tym razem o Szwajcarii.", + "95899": "— Gdyby bratowa chciała kiedy wyrwać się z tego zakątka i czas jakiś przepędzić w uroczej Szwajcarii, zdrowie jej i humor uległyby niezawodnie bardzo szczęśliwym zmianom.", + "95900": "Jednak zdrowie jej i humor wydawały się dziś doskonałe i patrząc na jej z lekka zarumienione policzki, promieniejące oczy i pąsowe usta, nikt by nie odgadł męczarni, które przez kilka dni poprzednich przebywała. Już przyjazd dzieci na wakacje, mieszając w zwykły tryb jej życia trochę ruchu i gwaru, stał się dla niej przyczyną wzmożonego bicia serca i paru bezsennych nocy. Wobec mającego wkrótce nastąpić w domu jej zebrania śmiertelnie lękała się na ten dzień właśnie dostać migreny, chrypki, newralgii, żołądkowej niedyspozycji, czegokolwiek słowem takiego, co by jej fatygę przyjmowania gości uniemożebniło. Z tą obawą przebywała dnie i budziła się nocami, biorąc zdwojone dozy bromu, laurowych kropel i magnezji, płucząc gardło roztworem różnych soli i kor, smarując maściami zagrożone bólem miejsca. Trwało to aż do dzisiejszego ranka, w którym przy bardzo starannym i długim ubieraniu się przypomniała sobie dawne, lepsze czasy i zapragnęła znowu być choć przez dzień jeden taka, jak niegdyś, niegdyś… Wyszła do salonu dziwnie wzmocniona i podniecona, z żywością ruchów, których wczoraj jeszcze nikt by się w niej ani domyślił, z tym samym rozpromienieniem oczu i uśmiechu, z jakim teraz zwróciła się ku dwom sąsiadkom, które zapytywały ją o jej słabe i tak bardzo, bardzo delikatne zdrowie.", + "95901": "Za otwartymi na oścież szklanymi drzwiami stała wysoka ściana zieloności, w której klony, wiązy, lipy, jawory, w nierozwikłany chaos mieszając potężne swe gałęzie, zdawały się tłumnie tłoczyć i następować na siebie. Gęste sploty dzikiego wina, tworząc grube kolumny i przezroczyste festony, ocieniały obszerny i kilku wschodami z ogrodem rozdzielony ganek, na który gospodarz domu wyprowadził starszych sąsiadów swych i krewnych, częstując ich tam cygarami. W jednym z rogów salonu, przy otwartym fortepianie, Różyc, młody hrabia z angielskimi bokobrodami i Zygmunt Korczyński, którzy znać cygar palić nie chcieli, bo na ganek nie wyszli, rozmawiali ze sobą przyciszonymi głosami, ale bardzo uprzejmie. Mało sobie znani, zeszli się oni z sobą, pociągnięci niby prawem naturalnego doboru. Pomimo bowiem wielkich różnic powierzchowności, z ubiorów swych, gwałtownie na pamięć przywodzących żurnale mód, z postaw i ruchów, nic pod względem wykwintności nie pozostawiających do życzenia, ze sposobu mówienia, wyróżniającego się lekkim cedzeniem sylab i przymieszką francuskich wyrazów, z kobiecego prawie wydelikacenia cery i rąk — byli oni bardzo do siebie podobni, przedstawiali niejako jeden typ, przez pewne warunki urodzenia, wychowania i majątku wyrabiany. Tylko że hrabia cedził sylaby i francuszczyzny używał najwięcej, a Zygmunt Korczyński najmniej; przy tym u tego ostatniego w układzie włosów, wyrazie twarzy i przybieranych pozach było coś marzącego i jakby nałóg do malowniczości zdradzającego, co koniecznie przypominać musiało artystę.", + "95902": "Istotnie, opowiadał on w tej chwili dwom towarzyszom swym o paroletnim pobycie swym w Monachium, który więcej mu przyniósł korzyści i artystycznych uciech niż kilkuletnie studia odbyte w szkołach sztuk pięknych, wiedeńskiej naprzód, a potem trochę w paryskiej i dusseldorfskiej. Hrabia chwalił także Monachium, Wiedeń, Paryż, ale przekładał Włochy, gdzie wśród najpiękniejszej natury znajdowały się według niego najpiękniejsze w świecie kobiety. Różyc znowu najdłużej mieszkał w Wiedniu, to miasto znajdował najweselszym i w nim — jak o tym z ironicznym uśmiechem nadmienił — najpiękniejsze swe pozostawił wspomnienia. Po kilku minutach podobnej rozmowy razem jakoś podnieśli powieki i uważniej niż przedtem wzajemnie na siebie popatrzyli. W spojrzeniach ich, oprócz zwiększonej uwagi, przemknął cień ironii i wszystkim trzem razem błyskawiczny uśmiech przemknął się po ustach.", + "95903": "— Pomyślałem sobie właśnie w tej chwili — więcej jeszcze niż zwykle cedząc sylaby zaczął hrabia — jak to dziwnie i… trochę… ambarasująco… poznawszy te wszystkie miejsca, o których tylko co mówiliśmy, spaść na jakąś jałową i głuchą pustynię…", + "95904": "Najpewniej wszyscy trzej razem o tym samym pomyśleli. Różyc nerwowym ruchem pociągnął sznurek od binokli i uwalniając na chwilę od szkieł oczy swe, których czarne źrenice przygasłe były i smutne, niedbale wymówił:", + "95905": "— Tout lasse.", + "95906": "— Ale pan — zwrócił się do Różyca Zygmunt Korczyński — nie miałeś jeszcze czasu zmęczyć się tą głuchą i nudną pustynią, o której wspomniał hrabia, od trzech miesięcy dopiero mieszkając w swoich tutejszych majątkach. Ja, który obywatelskiego nowicjatu liczę już dwa lata, mogę powiedzieć panu, że… ambaras mój, jak wyraził się hrabia, granic nie ma i że dotąd jeszcze nie doszedłem do zrozumienia, jakim sposobem pośród tych stodół, obór i tak zwanych interesów wyżyć potrafię…", + "95907": "— Na pociechę swą i uprzyjemnienie czasu masz pan przynajmniej piękny talent — uprzejmie podjął Różyc.", + "95908": "Po bladej, ciemnymi bokobrodami otoczonej twarzy Zygmunta, przebiegł bolesny prawie niepokój.", + "95909": "— Zaczynam wątpić, czy go posiadam — z pozorną niedbałością, ale przykrym zagięciem ust odpowiedział.", + "95910": "— Jakież teraz płótno przygotowujesz pan… — zaczął hrabia.", + "95911": "I nie dokończył, gdyż zza Różyca i Zygmunta wysunął się w tej chwili młodziutki, dwudziestoletni chłopak, w którym na pierwszy rzut oka można było poznać studenta. Średniego wzrostu i bardzo zgrabny, poruszeniami ciała i grą fizjonomii zdradzał organizację niezmiernie żywą i nerwową. Rysy twarzy miał delikatne i piękne, ale cerę bladawą i zmęczoną; drobny, jasny wąsik zaledwie zaczynał osypywać mu górną wargę, a z wielkich, piwnych oczu, zupełnie do oczu Benedykta Korczyńskiego podobnych, zdawały się sypać iskry i tryskać płomienie. Z żywością i zapałem, które widocznie zwyciężać musiały trochę nieśmiałości i zmieszania, z rękami w tył założonymi i lekkim ukłonem, zwrócił się ku Różycowi.", + "95912": "— Przepraszam pana — zaczął głosem prawdziwie młodzieńczym i trochę więcej niż wypadało podniesionym — ale tak chciałbym wiedzieć, jakie reformy i urządzenia wprowadzić pan zamierza w swojej Wołowszczyźnie. Słyszałem, że są to dobra bardzo zaniedbane, i jak dowiedziałem się, że pan w nich sam zamieszkałeś, ucieszyłem się nadzwyczajnie. Tak cieszyłem się, doprawdy, że będę miał przyjemność poznać pana, i tak obiecywałem sobie obszernie o tym z panem pomówić… że… że nie mogłem sobie odmówić…", + "95913": "Przed kilku godzinami młodziutki syn gospodarstwa został przez ojca swego tym z gości, którzy go jeszcze nie znali, przedstawiony; wiedząc więc, kim był ten, kto go teraz z widocznym połączeniem żarliwości z nieśmiałością napastował, Różyc uśmiechnął się uprzejmie i po chwili wahania odpowiedział:", + "95914": "— Bardzo mi przyjemnie i chciałbym prawdziwie życzenie pańskie spełnić… tylko… tylko, że o wprowadzeniu reform czy ulepszeń w Wołowszczyźnie dotąd nie pomyślałem…", + "95915": "Szczere, naiwne, głębokie zdziwienie odbiło się na ruchliwej i wyrazistej twarzy studenta.", + "95916": "— Jak to!… — zaczął — a ja myślałem, że właśnie tacy ludzie jak pan, młodzi i możni… dawać muszą inicjatywę… przykład… naukę…", + "95917": "— Ależ ja wcale nie jestem już młody! — z silnym drganiem czoła i trochę przykrym śmiechem zawołał Różyc.", + "95918": "— Quand on a mange un million, on se sent un siecle sur le dos, n'est-ce pas — z trochą koleżeńskiej poufałości szepnął do Różyca hrabia.", + "95919": "Ale młodziutki Witold Korczyński na przerwy te nie zważał i mówił znowu:", + "95920": "— Mnie to, widzi pan, niezmiernie interesuje… Od dwóch lat nie byłem w domu, bo w przeszłym roku ojciec pozwolił mi spędzić wakacje na praktyce agronomicznej w pewnych wielkich i wzorowo zagospodarowanych dobrach… Teraz skończyłem w szkole kurs drugi i mam już niejakie wyobrażenie o tym, jak być powinno, wiedząc dobrze skądinąd, jak w naszych stronach jest… Mnie się zdaje, że jest bardzo źle pod każdym względem, i że panowie powinniście ogromnie wziąć się do pracy i nad ziemią, i nad ludem, aby…", + "95921": "— Widziu — z pewnym zakłopotaniem do stryjecznego brata przemówił Zygmunt — głowę masz tak napełnioną teoriami, że wygłaszać je potrzebujesz zawsze i wszędzie… Jest to zwykłą cechą pierwszej młodości…", + "95922": "— Naturalnie — prostując się i głowę podnosząc przerwał Witold, a z oczu posypały się mu iskry — i nie obraziłeś mnie wcale, Zygmuncie, przypominając, że jestem bardzo młody. Ty zresztą także młody jesteś i nie masz prawa usypiać na swych malarskich laurach. Cóż byś, na przykład, odpowiedział mi, gdybym cię zapytał: jak w twoich Osowcach stoi lud wiejski… tak… na przykład… pod względem oświaty… moralności, ekonomicznego bytu?…", + "95923": "— Odpowiedziałbym, że stoi on pod tymi wszystkimi względami jak najgorzej… — z niedbałym uśmiechem odparł Zygmunt.", + "95924": "— I ty o tym możesz tak lekceważąco mówić! I panowie możecie tak obojętnie względem tego się zachowywać! — oburzył się chłopak i znowu zwrócił się do Różyca. — Mnie się zdaje, że pan chyba inaczej myślisz o tym niż Zygmuś… on tak był wychowany… zresztą… artysta! Ale pan pewnie zechcesz zstąpić do klas niższych, tak długo zaniedbanych, a którym wszystkie idee naszych czasów przyznają prawo…", + "95925": "— Mój Widziu — z widocznym już znudzeniem przerwał znowu Zygmunt — idee czasu są rzeczą bardzo piękną…", + "95926": "— I szanowną — z uśmiechem dorzucił hrabia.", + "95927": "— Ale spytaj się swego ojca, w jakie położenie popadł był kiedyś, kiedy to zamierzał zstępować… dźwigać.", + "95928": "Witold zarumienił się jak zmieszana dziewczyna, spuścił oczy i wyjąkał:", + "95929": "— Mój ojciec… nie jest dość możny… nie posiada może dość środków…", + "95930": "Widocznie ta wzmianka o ojcu sprawiła mu przykrość, wnet jednak z odrodzoną żarliwością zwrócił się do Różyca:", + "95931": "— Ale pan… — zaczął.", + "95932": "Tu przecież głos młody także, choć trochę grubszy od jego głosu, przerwał mu wykrzyknikiem:", + "95933": "— Witold ma słuszność, zupełną słuszność! Któż, jeśli nie panowie, powinien naprawiać błędy starszych, a nam młodszym drogi torować?… Gniew przejmuje, kiedy przybywając z szerokiego świata widzimy, jak wszystko zastojowi okropnie ulega. Gospodarstwa rutyniczne albo zrujnowane, ziemia z rąk waszych ucieka, lud dziczeje, a nikt ani palcem nie poruszy, aby cokolwiek podnieść… udoskonalić…", + "95934": "Z tymi słowami w sukurs Witoldowi przybywał nieco starszy od niego kolega szkolny, student tak jak i on, syn jednego z obecnych tu i w tej chwili na ganku siedzących obywateli.", + "95935": "— Temperatura podnosić się zaczyna — szepnął do Różyca hrabia.", + "95936": "Ale Różyc wszystkich tych przemów studentów słuchał ze spuszczonymi oczami, nerwowym ruchem palców igrając ze sznurkiem od binokli, z drgającym, tak drgającym czołem, że drgania te dosięgały skóry czaszki pod rzadkimi, ufryzowanymi włosami. Coś go dręczyło i jakby zamierzał koniec położyć sytuacji dla niego przykrej, zwrócił się do Zygmunta z prośbą, aby przedstawił go on matce swojej.", + "95937": "Hrabia podążył z wolna ku punktowi salonu, w którym znajdowała się jego narzeczona; dwaj studenci, wraz z trzecim, który się do nich przyłączył, żywo rozmawiając i gestykulując usunęli się na stronę, a Zygmunt Korczyński i Różyc przebywali całą długość salonu zmierzając ku fotelowi, na którym w gronie pań, ale milcząca i nieco wyosobniona, siedziała pani Andrzejowa. Na ukłon przedstawianego jej dystyngowanego pana odpowiedziała zwykłym sobie powolnym pochyleniem głowy, która ani na chwilę nic ze swego wyniosłego i surowego charakteru nie utraciła. Dopiero kiedy Różyc obok niej usiadłszy mówić zaczął o tym, że widział i podziwiał na jednej z wielkomiejskich wystaw obraz, który przed trzema laty wyszedł był spod pędzla jej syna, podniosła powieki i w twarzy stojącego przed nią Zygmunta z nieopisanym spojrzeniem zatopiła swe oczy, jeszcze bardzo piękne, choć widać było, że barwę ich i blaski przez długie lata gasiły tęsknoty i łzy. Przy tym surowe jej usta rozwarły się nieco i zarysowały uśmiech niewymownej tkliwości i słodyczy. Był to jednak przelotny błysk, po którym grzecznie, ale chłodno rozmawiać zaczęła ze swym nowym znajomym o talencie Zygmunta, o przeszkodach, jakie znajduje on w rozwijaniu go, odkąd mieszka w domu, o trudności połączenia zawodu gospodarza wiejskiego z natchnieniami i potrzebami artysty… Przy tych ostatnich uwagach wbrew zwyczajnemu układowi swemu uczyniła parę niespokojnych poruszeń i znowu oczy na syna podniosła, tym razem przecież badawcze i trochę strwożone. Ale do ramienia Zygmunta pośpiesznie uczepiła się już młodziutka jego żona i z zalotnymi minkami coś do niego szepcąc, uprowadziła go na stronę. Niektóre z pań siedzących na kanapie i fotelach nieznacznie ukazywały sobie młodą parę, oględnie i z cicha robiąc uwagi, że w tym małżeństwie czułość żony o wiele stopni przenosi czułość męża, że ona, dość posażna, świetnie skoligacona i wychowana, wydaje się zakochana w nim bez pamięci, a on ma bardzo minę człowieka położeniem swym znudzonego. Wieści chodzą, że gospodarstwem prawie się nie zajmuje i interesy swe wcale nieosobliwie prowadzi, a pani Andrzejowa żałować już zaczyna, że wychowała syna w nadzwyczajnych pieszczotach, z dala od kraju i tego kawałka ziemi, na którym żyć mu wypadało.", + "95938": "— Dobrze jej tak, bo jest dumna jak udzielna księżna i syna za półbożka miała… — zagadała jakaś żywa i mowna sąsiadka, jedna z tych, których jedwabne suknie nosiły na sobie widoczne ślady dawności i kilkakrotnych przerabiań.", + "95939": "Druga, łagodniejsza, z długą, mizerną twarzą na dłoń opartą, inaczej o tym sądziła. Głową ubraną w dziwne jakieś pióra powoli wstrząsając, smutnie zaczęła:", + "95940": "— Bez ojca chowany… bez ojca!… Co to jest chłopców wychowywać bez ojca, to ja wiem, bo i mnie w tym samym czasie, co i pani Andrzejowej, opiekuna dla synów zabrakło!…", + "95941": "— Ciotkę miał za to — sprzeciwiła się pierwsza — tę Darzecką, co to wypadkiem za bogatego człowieka wyszedłszy, sama nie wie, jak dąć się i stroić… Ona także synowczykowi poduszeczki pod boki podkładała i geniusz wmawiała…", + "95942": "— Przez pamięć dla brata może — broniła druga — przez pamięć dla brata… i jakiegoż brata i człowieka!… Sierotę po nim pieściła i jak najwyżej wyniesionym widzieć pragnęła.", + "95943": "Kawa czarna i towarzyszące jej napoje już przez lokajów rozniesione zostały, ale tacę z likierami Kirło pochwycił z rąk służącego i na bocznym stole w salonie ją postawił. Kościste policzki jego rumieniły się trochę, oczy błyszczały, najjowialniejszy w świecie uśmiech otwierał wąskie usta. Był w tej chwili upostaciowaniem doskonałego zadowolenia ze zjedzonego obiadu, wypitego wina i najbardziej może z panującego dokoła towarzyskiego gwaru. W dwóch palcach jednej ręki trzymając zgaszone przez wzgląd na panie cygaro, drugą trzymał flakony napełnione płynami różnych barw i wabił nimi ku sobie wszystkich, którzy się znajdowali w pobliżu. W pobliżu tacy z likierem znalazł się naprzód ów otyły i na wesołego gastronoma wyglądający obywatel; podążyło ku niej potem z ganku paru innych sąsiadów, stanął też przy niej z opróżnionym kieliszkiem w ręku stary Orzelski.", + "95944": "— A co pan piłeś? maraskino? różany? kawowy? — zagadał Kirło. — Może innego teraz? którego? służę!", + "95945": "— Kawowego kropeleczkę, jeżeli łaska!", + "95946": "— Dobrze, a który to?", + "95947": "— Drugi! — z dobrodusznym uśmiechem i rozkosznie ustami cmokając odparł ojciec Justyny.", + "95948": "— Bóg trójcę lubi! — zawołał częstujący i przed starym, którego okrągła twarz rumieniła się coraz bardziej, postawił jeszcze jeden napełniony kieliszek.", + "95949": "Wszyscy blisko stojący zaśmieli się wiedząc, że żartowniś zmierza do zupełnego upojenia starego, ale on wymawiał się i jeden kieliszek do ust niosąc, drugi na środek stołu odsuwał.", + "95950": "— Nie… nie… nie… — tłumaczył się — gdybym jeszcze ten wypił, to nie mógłbym te…", + "95951": "— Czego byś nie mógł? — spytało na raz ze śmiechem kilka głosów.", + "95952": "— Grać — odpowiedział.", + "95953": "— Racja! — odrzekł Kirło. — No, to kiedy pić pan nie chcesz, idź przynajmniej do panienek. Widzisz pan, jaką smutną minę ma panna Teresa… ot, tam, z gardłem obwiązanym siedzi i marzy… pewno o panu… Bo panowie może nie wiecie, jaki to z naszego muzyka bałamut i amator płci pięknej… ho, ho! Kiedyś był sławny z tego… a i teraz jeszcze… panna Teresa wie o tym najlepiej…", + "95954": "Ktoś mu przerwał zapytaniem jakimś, więc zaczął o czym innym mówić i żartować z kogo innego. Orzelski zaś w dwóch palcach trzymając kieliszek, do połowy jeszcze zielonym trunkiem napełniony, drobnym krokiem, z dobrodusznym wyrazem oczu i uśmiechu, wyprostowując się i wyginając naprzód okrągły żołądek, zmierzał istotnie ku gronu panien, które wielkim półkolem obsiadły stół, piętrzący się albumami i ilustracjami w zniszczonych oprawach.", + "95955": "W gronie tym złożonym ze starszych Darzeckich i kilku innych panien, mniej lub więcej wykwintnie ubranych i wesoło rozmawiających, znajdowała się i Justyna. Ciemny i niekosztowny jej ubiór uderzająco wyróżniał się pośród różnobarwnych i jasnych strojów, a głowa, tylko czarnym warkoczem i parą świeżych kwiatów ozdobiona, prawie surowego charakteru nabierała od wszystkich tych strojnych, ruchliwych i wesołych główek. Ona wesoła nie była. Już Darzeckie, bliskie jej krewne, uczyniły jej uwagę, że jak zazwyczaj ubrała się niewłaściwie i w ubraniu tym, a także ze swym milczącym usposobieniem, wygląda jak desperatka.", + "95956": "Uczucia desperacji może nie doświadczała, ale w toczących się rozmowach o zagranicy i wyprawie młodej narzeczonej, o różnych towarzystwach, zabawach, nowych książkach i słynnych w tej chwili kompozycjach muzycznych prawie żadnego nie przyjmowała udziału. Chwilami, gdy zamyślała się i nieruchomym wzrokiem patrzała w przestrzeń, można było zgadnąć, że czuła się zupełnie na zewnątrz tego wszystkiego, co dokoła niej zajmowało i rozweselało innych. Ciężka nuda spłynęła jej na oczy i usta, czyniąc w tej chwili twarz jej daleko starszą, niż była istotnie. Znużenie i zesztywnięcie rysów nie pierzchło wtedy nawet, gdy zobaczyła swego ojca około tacy z likierami i usłyszała głośne żarty Kirły wraz ze wtórzącymi im śmiechami sąsiadów. Nie uczyniła tym razem nic, aby przeszkodzić tej zresztą dość pospolitej igraszce, i w poczuciu bezsilności własnej nieruchoma pozostała. Tylko brwi jej ściągnęły się nad oczami, które znudzone, znużone, napełniały się wyrazem niepocieszalnego smutku. Ale jakichkolwiek w tej chwili doświadczała uczuć, nikt ich nie spostrzegał i nie odgadywał. Widoczne było, że obojętna dla wszystkiego, co ją otaczało, nawzajem żadnej takiej nie przedstawiała cyfry, z którą by ktokolwiek dla jakichkolwiek przyczyn liczyć się tu chciał czy musiał. Towarzyszki i kuzynki dla milczącego jej humoru i może skromnego stroju trochę się od niej odwracały, hrabia tuż obok niej prowadzący ze swą narzeczoną dowcipną szermierkę ignorował ją zupełnie; dwaj ludzie, którzy w czasie obiadu szturmowali ją przelotnymi, ale znaczącymi spojrzeniami, przed chwilą salon opuścili. Różyc, którego stopniowo, ale bardzo widocznie opanowywało dziwne dla wszystkiego zobojętnienie, ze ściemniałą nagle cerą i zgasłymi oczami nieznacznie wysunął się w kierunku sali jadalnej. Zygmunt Korczyński, po cichej, ale dość żywej rozmowie z żoną, którą na koniec obok matki swej umieścił, wyszedł na ganek.", + "95957": "Na ganku rozstawiono już stoły kartowe, ale grono poważnych panów jeszcze do gry nie zasiadało. Kończyli picie likierów, palili cygara i gwarnie rozmawiali. Wprzódy nieco do salonu dolatywały z rozmowy ich niektóre słowa, rzec by można techniczne czy profesjonalne, jako to: tyle i tyle kopiejek za pud takiego i takiego zboża; tyle i tyle za wiadro wódki; taki i taki umłót; taka i taka orka, siejba, kośba itd. Teraz jednak mówili już o polityce. Przedmiotu tego dotknął pierwszy Darzecki, który pod grubą kolumną zieleni sztywnie stojąc i kręte nitki cygarowego dymu z cienkich warg wypuszczając, płynnie i kwieciście mówił o różnych w gazetach wyczytanych przewidywaniach i kombinacjach. Niektórzy z sąsiadów żywszymi albo i rubasznymi uwagami i wykrzykami mowę tę przerywali. Najbardziej nawet ogorzali i zgrubiali, najmniej z pozoru do czynienia mieć mogący z jakimkolwiek drukiem, przy tej okoliczności mówili o krajach dalekich i ludziach potężnych, zapalając się przy tym, rozprawiając i zawzięte zawodząc sprzeczki. Gospodarz domu w rozmowie tej najmniejszy przyjmował udział. Prawie pośrodku ganku siedział on na żelaznym krzesełku w takiej pozie, że od ogarniającej go płachty światła postać jego odcinała się w pełni swych silnych i ciężkich zarysów i że można mu było prawie policzyć wszystkie zmarszczki na czole i policzkach i wszystkie białe nitki w gęstych i ciemnych włosach. Z ramieniem położonym na stojącym przed nim stoliku, machinalnie bawiąc się kieliszkiem, w którym łamał się promień słońca, odzywał się rzadko, a pochyloną nieco głowę wstrząsał czasem i uśmiechał się to filuternie i niedowierzająco, to smutnie. Raz jednak, wśród najbardziej ożywionej rozmowy, jakby sobie coś nagle przypomniał, głowę podniósł, uśmiechnął się, kieliszkiem o stół uderzył i zawołał:", + "95958": "— Te gazety, moi panowie, to czyste zawracanie głowy i nic więcej! Jak się ich człowiek na noc naczyta, to potem śnią mu się takie rzeczy, że wolałby wcale nie spać.", + "95959": "Spod zielonej kolumny trochę ironiczny głos Darzeckiego zapytał:", + "95960": "— Cóż takiego? Czy miałeś, panie Benedykcie, z powodu gazet straszny sen jaki?", + "95961": "— Naturalnie — odparł Korczyński — i jak jeszcze straszny!", + "95962": "Uśmiechnął się żartobliwie, ale zarazem długiego wąsa mocno w dół pociągnął.", + "95963": "— Nie jestem przecież babą, abym snami miał się przerażać — zaczął — ale miałem jeden taki, że każdemu by od niego włosy dębem na głowie stanęły. Ot, jak było. Przed dwoma jakoś miesiącami naczytałem się był wieczorem o wojnach takich, co były, są, będą i licho już zresztą wie jakich. Zaraz potem położyłem się, usnąłem i śni się mnie… uważacie, panowie, że do Korczyna naszło mnóstwo wojska bismarkowskiego… słowem, pruskiego wojska… Dziedziniec i ogród pełen żołnierzy, dom pełen oficerów… Ja w strachu! Zniszczą Korczyn, myślę sobie, do góry nogami przewrócą, spalą, stratują, rozerwą, jeżeli nie przyjmę ich tak, jak tego żądają… Co robić? Wola, niewola, przyjmuję… Tak, zdaje się, zwijam się, tak częstuję, karmię, poję, zapraszam, w oczy patrzę, czy kontenci… A oni piją, jedzą, hałasują, hulają… Chwała Bogu, kontenci, myślę sobie, i sam kontent jestem… Ot, myślę, zaraz pójdą sobie z Panem Bogiem, objadłszy mnie, co prawda, dziedziniec i ogród zdeptawszy, ale resztę w całości zostawiając… Już zdaje się i odjeżdżać sobie mają… żołnierze na konie siadają, oficerowie szable przypasują… już zaraz i cicho u mnie będzie… Wychodzę, zdaje się, na ganek, z wielkim ukontentowaniem, aż tu, panie, patrzę, z tych pagórków, co to wiecie, tam het, za równiną… drugie wojska…", + "95964": "Tu zaciął się.", + "95965": "— To… tamto…", + "95966": "Promień słońca filuternym błyskiem przebiegł mu w piwnych źrenicach.", + "95967": "— Cóż? Strach mnie do szpiku kości przejął… lecą! to… tamto… panie, pędzą… także do Korczyna… wprost do Korczyna… a tamci jeszcze nie wyjechali… Masz! myślę sobie… Przyjmowałem jednych, aby mi dworu z dymem nie puścili… a teraz to… tamto… i będzie mnie tu ostatni amen! Jak chcesz, człowiecze, kręć się i wierć się, nie wykręcisz się i nie wywiercisz. Z tej strony ci w skórę i z tamtej… także w skórę! O Jezus, Maria! Obudziłem się cały w potach i nazajutrz chodziłem jak struty.", + "95968": "— Sen mara! — tonem pocieszenia odezwał się ktoś z obecnych.", + "95969": "— Prawdziwie typowy sen! — zawołał Darzecki z tak głośnym śmiechem, jakby w tej chwili zwykła dystynkcja zupełnie wyszła mu z głowy; ale zarazem szyję, zazwyczaj sztywnie wyprostowaną, zgarbił nieco, przez co kółka cygarowego dymu, dotąd triumfująco sobie w górę ulatujące, ciężko jakoś wionęły ku ziemi.", + "95970": "— Co tam! — zaczął w kącie ganku jakiś widocznie zgryźliwy i mocno przez życie gryziony sąsiad — co tam te Prusaki! Bez Prusaków najbliżsi sąsiedzi ogryzą nas jak psy kości… Jeszczem jednego procesu z chłopami o pastwisko nie ukończył, a już mi drugi o grunt pod leśnictwem wytoczyli!…", + "95971": "— Oj, te procesy! — stęknął pan Benedykt.", + "95972": "— Napłodziło się ich u nas jak robactwa w mokre lato! — zauważył ktoś inny.", + "95973": "— A propos! — zaczął Darzecki — jakże tam jest z tym twoim procesem, panie Benedykcie, który ci ta szlachta… jakże się nazywa?… wytoczyła?", + "95974": "— Bohatyrowicze! — podjął Korczyński — a cóż? złupić chcą ze mnie pięćdziesiąt dziesięcin wygonu… ktoś w nich wmówił, że one do nich należeć powinny… Wnieśli do sądu… i w pierwszej instancji przegrali… Zanoszą teraz apelację… trwa to już dwa lata i co mnie ta historia pieniędzy i zgryzoty kosztuje!…", + "95975": "— Czy nie mają żadnej racji? — przerwało parę głosów.", + "95976": "— Taką chyba, że paszy mają mało, więc chcą moją własnością paść swoje inwentarze — bronił się pan Benedykt. — Planami i wszystkimi dokumentami dowieść mogę…", + "95977": "Zapalać się zaczął i byłby pewno długo rozwiódł się nad procesem, o którym mowa sprowadziła mu na czoło zdwojoną ilość zmarszczek, ale zobaczył kilka osób z przedpokoju do salonu wchodzących i pośpiesznie zerwał się z krzesła. W tej samej chwili jedna z pań na kanapie siedzących i wszystkim, co je otaczało, bardzo zajętych rękę do czoła podniosła.", + "95978": "— W imię Ojca… — cicho do sąsiadki szepnęła. — Toż to Kirłowa zjawia się tutaj! A skądże jej się to wzięło! Już chyba lat z dziesięć nigdzie w sąsiedztwie nie bywa! Ależ zmieniła się, zmieniła, o, moja pani!", + "95979": "W progu salonu pan Benedykt z widocznym i szczególnym uszanowaniem podawał ramię kobiecie, za którą postępowała młodziutka, niespełna może szesnastoletnia dziewczyna i dwóch młodszych od niej chłopców w szkolnych ubiorach. Średniego wzrostu, szczupła, prosta, z wdzięczną linią szyi i ramion, żona Kirły wyglądała z daleka na kobietę bardzo młodą, a złudzeniu temu dopomagały włosy niezmiernie jasnej barwy, z tyłu głowy w prześliczny, ogromny warkocz upięte. Z bliska dopiero uderzał i prawie zadziwiał kontrast, który z młodością kibici jej i warkoczy tworzyła twarz tak ogorzała, że od włosów ciemniejsza, z czołem przerżniętym kilku poprzecznymi zmarszczkami, ze zwiędłymi, choć bardzo kształtnymi ustami. Była to po prostu zgrubiała i sterana twarz kobiety jeszcze młodej, bo trzydziestoparoletniej, z natury wcale ładnej. Bardzo zgrabna pomimo swej starej i niemodnej sukni, szła przez salon na ramieniu gospodarza domu wsparta, nieśmiała jakaś, prawie zlękniona, z niepokojem oglądająca się na postępujące za nią dzieci. Kiedy pani Emilia, powstawszy z kanapy i szeleszcząc suknią okrytą bogatym i błyszczącym haftem, wprowadziła ją do grona najpoważniejszych kobiet, ze zmieszanego jej spojrzenia, roztargnionego uśmiechu i wahających się, lękliwych ruchów poznać można było, że od wszelkich towarzyskich zebrań bardzo odwykła, a z odległych wspomnień wiedząc dobrze, jak wśród nich znajdować się należy, trwożyła się ciągle, aby czegoś niewłaściwego i nieprzyzwoitego nie popełnić. Drżała trochę i spiesznie oddychała siadając obok wytwornej i wyniosłej pani Andrzejowej, która jednak dość przyjaźnie, choć zawsze trochę z wysoka, oświadczała jej swoje przyjemne zdziwienie nad tym, że na koniec spotkać ją mogła, ją, która od tak dawna nie ukazuje się nigdzie. Ośmielona trochę, jednak przyciszonym jeszcze głosem odpowiedziała:", + "95980": "— Pan Benedykt był tak łaskaw, że zapraszał mnie razy kilka i sam, i przez Justynkę, którą do mnie przysyłał. A jakżebym ja takiemu dobrodziejowi odmówić mogła?", + "95981": "— Szwagier mój ma więc przyjemność widywać panią czasem?", + "95982": "Kirłowa splotła ręce, okryte zbyt wielkimi i niezupełnie świeżymi rękawiczkami.", + "95983": "— O, mój Boże! — zawołała — a jakżebym ja sobie z gospodarstwem i interesami rady dać mogła bez pomocy zacnego sąsiada? Teraz to już nic: nauczyłam się i przywykłam. Ale z początku byłabym przepadła razem z dziećmi, gdyby pan Benedykt nie pomagał mi radami, a czasem i osobistym dojrzeniem tego i owego…", + "95984": "Teraz, gdy w zapale mówić zaczęła głośno, w głosie jej parę razy zabrzmiały nuty grube, z delikatnością kibici jej i ruchów dziwnie sprzeczne; użyła też paru wyrażeń wcale niewykwintnych.", + "95985": "— Jak Boga kocham — dokończyła — takiego dobrego człowieka jak on chyba na tym podłym świecie nie ma…", + "95986": "Toteż na twarz pani Andrzejowej wybiło się trochę niesmaku, a u boku świekry swej siedząca śliczniutka Klotylda szeroko oczy otworzyła i z trudnością powściągnęła latające po jej pąsowych ustach uśmieszki. Gospodyni domu pośpieszyła wyrazić ubolewanie, że tak bliska sąsiadka przybyła dziś do jej domu tak późno. Kirłowa zmieszała się znowu, zgrabną swą kibić pochyliła w trochę niezgrabnym ukłonie i widocznie zdobywając się na śmiałość, zbyt głośno odpowiedziała:", + "95987": "— A jakże ja, moja pani, mogę tak w każdej chwili zostawiać w domu dzieci? Troje starszych odważyłam się wziąć z sobą, bo myślałam, że mi państwo tego za złe nie weźmiecie; ale dwoje młodszych nie mogłam przecież na rękach sług zostawić i musiałam czekać przyjścia Maksymowej, która je wyniańczyła i taką jest poczciwą babą, że byle tylko posłać po nią, zaraz przychodzi… Z małymi dziećmi to jak ze szkłem, ostrożności trzeba… ale moja babula Maksymowa dobrze ich tam dopilnuje…", + "95988": "Za plecami świekry swej Klotylda wpychała koronki chusteczki w parskające śmiechem usta; pani Andrzejowa jak grób umilkła; pani Emilia podniosła rękę do czoła i gardła, jakby w tej chwili dostawać zaczynała migreny i globusu. Jedna z tych pań, które ciągle ciche uwagi nad wszystkim czyniły, szepnęła do drugiej:", + "95989": "— Jak ta Kirłowa zgrubiała i sprościała, o moja pani! A jaka z niej przed zamążpójściem śliczna panienka była!… Różycówna z domu przecież!", + "95990": "Kirło biegł z ganku na powitanie żony. Po prostu biegł. Przybiegłszy pochwycił obie jej ręce i okrył je najczulszymi pocałunkami. Twarz jego, silnie zarumieniona od trunków, takie wyrażała zadowolenie, że aż mu oczy zwilgotniały.", + "95991": "— Jak to dobrze, jak to dobrze, że choć raz w świat się wybrałaś! — wołał, a potem zwrócił się do otaczających: — Moja Marynia to taka domatorka, że ją od gospodarstwa i dzieci ani wyciągnąć…", + "95992": "Ona, z podniesionym ku niemu wzrokiem, serdecznie też ręce mu uścisnęła.", + "95993": "— A dawno państwo nie widzieliście się z sobą? — żartobliwie ktoś ze strony zagadnął.", + "95994": "— A z tydzień już będzie, jak w domu nie byłem! — z zupełną swobodą odparł Kirło.", + "95995": "— Mąż mój ma już taki charakter, że potrzebuje rozrywek i nudzi się w domu; ja go więc we wszystkim z największą ochotą wyręczam — pośpiesznie dodała Kirłowa.", + "95996": "Kirło szedł witać dzieci. Dwaj chłopcy, w gimnazjalnych bluzach i przeraźliwie stukającym obuwiu, z wiszącymi u boków czerwonymi rękami, przyparli się do fortepianu i wytrzeszczonym wzrokiem na wszystkich i wszystko patrzali. Dziewczynkę Justyna przywiodła do grona panien i obok kilku podlotków umieściła. Niezupełnie jeszcze długa suknia z białego muślinu, różową wstążką przepasana, śliczna musiała wydawać się w domu i matce, i córce; tu jednak obok bombiastych i z mnóstwa fatałaszek złożonych strojów młodszych panien Darzeckich i żółtawej, na bladaczkę widocznie chorej córki Korczyńskich wyglądała bardzo skromnie i ubogo. Spod tej sukni ukazujące się małe stopy w skórzanych, grubych bucikach dziwnie odbijały przy szeregu wykwintnych stopek, okrytych ażurowymi pończoszkami i pantofelkami takimi, że każdy z nich ozdabiać mógł jako cacko ładną etażerkę. Właścicielka tego biednego stroju nie przedstawiałaby także nic osobliwego, gdyby nie posiadała przedziwnej świeżości twarzy i nieporównanej dziewiczości spojrzenia i ruchów, które ją czyniły zupełnie podobną do świeżo rozkwitłej i zza zielonych liści ciekawie wyglądającej róży polnej. Ciekawie spośród różowej twarzy patrzały oczy jej, błękitne jak niezabudki; gruby i tak jasny jak u matki warkocz wił się po spływających w dół jej ramionach; ręce zbyt ciasnymi rękawiczkami jak pączki zaokrąglone na kolanach splotła i — milczała. Panienki, obok których usiadła i którym Francuzka nauczycielka pomagała w rozpatrywaniu ilustracji, rzuciły na nią parę ukośnych spojrzeń i zajęcia swojego wcale dla niej nie przerwały; ale w zamian z przeciwległego końca salonu biegł ku niej młody i zgrabny chłopak, z dziecinną prawie radością w ładnych, lecz już trochę zmęczonych rysach. Pochwycił obie jej ręce, po koleżeńsku mocno nimi zatrząsł i szybkim ruchem obok niej usiadł.", + "95997": "— Jak dawno ja panią… pannę Marię… czy można jak dawniej mówić: Maryniu?", + "95998": "— Można — odszepnęła rumieniąc się po brzegi jasnych włosów i ukazując w śmiechu rząd śnieżnych zębów.", + "95999": "— A pani… Maryniu, będzie mi mówić po imieniu?", + "96000": "— Czemuż by nie? — ze zdziwieniem odpowiedziała.", + "96001": "— Dawno cię już nie widziałem, moja droga, kochana Maryniu! Dwa lata nie byłem w domu… Jak ty od tego czasu urosłaś…", + "96002": "— I ty, Widziu, zmieniłeś się trochę… zmizerniałeś…", + "96003": "— Pracuję… uczę się… myślę… A ty co porabiasz?", + "96004": "— To co i dawniej: mamie w gospodarstwie pomagam, młodszą siostrę uczę… ogród warzywny i nabiał zupełnie już do mnie należą…", + "96005": "Ostatnie słowa z dumą wyrzekła.", + "96006": "— A stara Maksymowa czy żyje? — zapytał Witold.", + "96007": "— Żyje, zdrowiuteńka!", + "96008": "— To dobrze! A też dzieciaki, nad którymi dwa lata temu tak ślęczałaś?", + "96009": "— Już czytać umieją…", + "96010": "— Moja ty droga, dobra!… jak ja się cieszę, że zobaczyłem ciebie! Ile ja tobie do powiedzenia mieć będę.", + "96011": "— Przyjedziesz do Olszynki?", + "96012": "— A jakże! Przyjadę, przyjadę! Nie raz, sto razy!", + "96013": "Z dziecinnym uszczęśliwieniem, od którego oboje drżeli prawie, Witold Korczyński i Marynia Kirlanka patrzyli sobie w oczy. Wtem, jakby wtór do ich radości, rozległy się w salonie naprzód fortepianowe akordy, a potem przeciągłe tony skrzypiec. Przed chwilą pani Emilia uczuła, że dalsze rozmawianie z gośćmi stawało się dla niej coraz trudniejsze; sztuczne podniecenie, które z rana uczyniło ją żywą i mówną, ustępowało przed znużeniem i osłabieniem; szczupła jej kibić garbiła się i opadała na poręcz kanapy, po prostu siły ją opuszczały. Gasnącymi oczami porozumiała się z Justyną, która wstała i zbliżyła się do fortepianu. Orzelski, który po wysączeniu z kieliszka ostatniej kropli likieru i kilku krygach wykonanych przed rumieniącą się Teresą Plińską, drobnymi swymi kroczkami kręcił się dokoła swych leżących na fortepianie skrzypiec, ujął je teraz powoli, z lubością, jak najmilsze dziecię, i z oczami rozkosznie przymrużonymi, smyczkiem po strunie powiódł.", + "96014": "Dźwięki muzyki napełniły salon. Ojciec i córka grali jakąś piękną, długą i trudną kompozycję, przy której stopniowo, ale zadziwiająco Orzelski zmieniał się i przetwarzał. W miarę rozwijania się i potężnienia tonów, spod smyczka jego wychodzących, stary muzyk także wyrastał, usubtelniał się, szlachetniał. Niewielka i pękata postać jego nabierała linii prostych, niskie i białe czoło, z którego w tej chwili zniknęły wszystkie zmarszczki, wysoko podnosił, wzrok promienny, natchniony daleko kędyś posyłał. Lotne marzenia i skrzące zapały, morza rozkoszy i smutku, ze strun skrzypiec lejąc się w jego piersi, co chwilę zmieniały grę jego rysów, ścierając z nich wszelki ślad pospolitości i głupoty. W tym natchnionym artyście ani by poznać było podobna tego smakosza i zmysłowca, który przed chwilą nie mógł rozstać się z talerzem i słodkie oczy robił do starej panny z obwiązanym gardłem; ani tego dobrodusznego, głupowatego starca, który bez cienia urazy poddawał się drwinom znajomych. Było to prawie czarodziejstwem, a tą czarodziejką, która go różdżką swoją dotknęła, była wielka, całe długie już życie tego człowieka przenikająca namiętność.", + "96015": "Justyna swój trudny i zawikłany wtór wykonywała z precyzją i czystością, świadczącą o znacznej muzycznej wprawie, ale nie widać było po niej najlżejszego miłego albo przykrego wrażenia. Zupełnie obojętna, trochę nawet sztywna, z twarzą, w której żaden rys ani razu nie drgnął, widocznie spełniała obowiązek swój starannie, umiejętnie, ale zimno. Grała na pamięć; powieki miała spuszczone, a kiedy je podnosiła, wzrok jej był tak samo jak przedtem znużony i przygasły. Raz jednak odbiło się w nim wrażenie przykre. Naprzeciw siebie ujrzała stojącego we drzwiach salonu Różyca. Przez ostatni upłyniony kwadrans zaszła w nim dziwna zmiana. Opuścił był salon osłabionym krokiem, pożółkły i cierpiący; wrócił odmłodzony, świeży, promieniejący, z błyszczącymi oczami i lekkim nawet zarumienieniem na welinowych policzkach. Stanął w drzwiach, pociągnął w dół binokle i na grającą patrzał z takim wyrazem, że prędko spuściła ona oczy i ani razu już ich nie podniosła. Był to wzrok taki, jakim śmiały i pewny siebie zdobywca niewiast ogarnia, rozbiera i niejako w posiadanie swe obejmuje kobietę, której zażądał.", + "96016": "Muzyka trwała długo; niektórzy słuchali jej z uwagą i przyjemnością, a niektórzy z pootwieranymi od zdziwienia albo skrycie poziewającymi ustami. Na ganku nawet gwarne przedtem rozmowy przycichły. Gospodyni domu, nie potrzebując mówić, odpoczywała. W chwili, kiedy skrzypce i fortepian grzmiały świetnym i wybornie wykonywanym brio, Różyc nieznacznie i na palcach przesunął się przez salon i na niezajętym krześle obok Kirłowej usiadł. Ona przyjaźnie i poufale uśmiechając się podała mu rękę. Wszyscy wiedzieli, że ten trzydziestoletni pan, który już stracił pół miliona, i ta spracowana kobieta w starej sukni byli z sobą dość blisko spokrewnieni. Z właściwą sobie gracją ruchów nachylił się on do samego prawie ucha sąsiadki.", + "96017": "— Kuzynko — szepnął — czy znasz dobrze pannę Orzelską?", + "96018": "Twierdząco skinęła głową.", + "96019": "— Bywa ona u ciebie?", + "96020": "Znów głową kiwnęła i z ciekawością na niego spojrzała.", + "96021": "— Chcę cię prosić… abyś nas kiedy razem do siebie zaprosiła… żebyśmy tak wypadkiem… spotkali się kiedy u ciebie… Tu nie wypada mi bywać tak często… jak bym tego potrzebował…", + "96022": "Oczy szeroko otworzyła i naprzód wpatrzyła się w niego z nieopisanym zdziwieniem, a potem tak głośno, że aż kilka osób na nią się obejrzało, wybuchnęła:", + "96023": "— A toż co?…", + "96024": "I dźwiękiem własnego głosu przelękniona cicho dokończyła:", + "96025": "— Czy nie myślisz czasem tej biednej dziewczyny bałamucić? No, to spotykaj się z nią w swoim Wiedniu, ale u mnie jej pewno nie spotkasz…", + "96026": "Różyc śmiał się cicho.", + "96027": "— Parafiaństwo, kuzynko — szepnął.", + "96028": "Wiedział zapewne, że wyraz ten ją ukole. Jakoż na mgnienie oka zmieszała się i zasmuciła. Ale potem energicznie odpowiedziała:", + "96029": "— Niech sobie będzie parafiaństwo! Lepiej byś i ty wyszedł na tym, kuzynku, gdybyś był sobie parafianinem.", + "96030": "Nagle zamyślając się odpowiedział:", + "96031": "— Może…", + "96032": "Ale w tej chwili nie mógł znać długo ani zamyślać się, ani smucić.", + "96033": "— Moja droga kuzynko — szepnął znowu — żebyś wiedziała, jak ona mi się podoba!… Ślicznie zbudowana kobieta i takiego coś ma w sobie… te szare oczy przy czarnych włosach…", + "96034": "Patrzała chwilę na nienaturalny blask jego oczu i zwiększające się rumieńce. Czuła się zwierzeniami, które jej czynił, obrażona, ale obrazę zwyciężała litość…", + "96035": "— Biedny ty jesteś, kuzynku… a dziś w dodatku i upiłeś się jeszcze czy co?", + "96036": "Znów z zamyśleniem odpowiedział.", + "96037": "— Może…", + "96038": "Muzyka umilkła, kilka osób otoczyło Orzelskiego, dziękując mu i chwaląc odegraną kompozycję. On prostował się, promieniał.", + "96039": "— Caca uwerturka! — mówił — caca!…", + "96040": "Justyna powstała z wolna i odejść od fortepianu zamierzała, kiedy Zygmunt Korczyński Orzelskiego opuszczając, drogę jej zastąpił. Pięknej istotnie muzyki słuchał on był stojąc w pozie jakby z przyzwyczajenia malowniczej. Smutny wydawał się i rozmarzony. Teraz z niepewnym i przymuszonym uśmiechem na bladej twarzy, półgłosem przemówił:", + "96041": "— Zdaje mi się kuzynko, że nie lubisz muzyki tak, jak lubiłaś ją dawniej…", + "96042": "Na ostatnim wyrazie położył znaczący nacisk. Ona stała przed nim ze spuszczonymi powiekami, nieruchoma, ale wzruszenia swego ukryć zupełnie nie mogła.", + "96043": "— Nie — odrzekła z cicha — nie, nie lubię już muzyki wcale…", + "96044": "Stał ciągle tak, aby odejść i rozpoczętej rozmowy przerwać nie mogła.", + "96045": "— O, gust kobiet zmienny jest! — zawołał. — Ale w tobie zaszłą zmianę przypisuję temu, że oprócz muzyki ojca swego, która zresztą jest wyborna, żadnej innej nigdy nie słyszysz… Gdybyś słyszała…", + "96046": "Tu ożywiając się coraz, mówić jej zaczął o mistrzach muzycznych, których grę słyszał w wielkich europejskich miastach. Potem opowiadał o nowych słynnych operach. Sposób mówienia miał łatwy, obrazowy, okazujący niepospolite znawstwo muzyki i w ogóle sztuk pięknych. Ona słuchała go wciąż w nieruchomej postawie, kiedy niekiedy paru słowy odpowiadając, ale bledsza niż zwykle i z szybko podnoszącą się piersią. Widać było, że głos jego ją upajał i że zbliżenie z nim poruszało do głębi całą jej istotę. On w jej bladej i zamyślonej twarzy zatapiał oczy, tak jak u wszystkich Korczyńskich duże, w podłużnej oprawie i z piwną źrenicą. Zręcznym poruszeniem salonowego strategika dokonał takiego półobrotu, że ją sobą od kilku w pobliżu stojących osób odgrodził i malowniczo wspierając się o fortepian zapytał: dlaczego, gdy on do Korczyna przyjeżdża, ona bywa najczęściej niewidzialna lub ukazuje się tylko na krótko?", + "96047": "Odpowiedziała, że czasem wuja w gospodarstwie wyręcza, a czasem ojca pielęgnować musi.", + "96048": "Zaśmiał się.", + "96049": "— Po cóż mówisz nieprawdę? — szepnął. — Nie chcesz mnie widywać, wiem o tym! Masz do mnie urazę i pogardzasz mną! Słusznie, ja sam sobą pogardzać zaczynam!", + "96050": "W głosie jego było tyle goryczy i żalu, że prędko odpowiedziała:", + "96051": "— Nie, nie… nie to!", + "96052": "Chciała mówić dalej, ale urwała nagle, bo w drugim końcu salonu ujrzała parę oczu utkwionych w nią z nieopisanym wyrazem. Były to oczy Klotyldy, więcej jeszcze błyszczące i szafirowe jak zwykle, ale wcale inaczej niż zwykle patrzące. Obok młodziutkiej kobiety ze swym wiecznie jowialnym, a trochę złośliwym uśmiechem na twarzy siedział Kirło. Przed chwilą ukazał jej rozmawiającą przy fortepianie parę i żartobliwie zapytał:", + "96053": "— Czy pani nie zazdrosna?", + "96054": "— O kogo? O co? — zapytała, ale patrząc we wskazanym jej kierunku zarumieniła się jak wiśnia.", + "96055": "— Pani nie wie? — ciągnął żartowniś — toż to pierwsza miłość mężulka… Panna Justyna… pierwsza miłość… a pani zna przysłowie…", + "96056": "Tu przerażającą francuszczyzną zaczął:", + "96057": "— *On*… *on rewien*… *tużur*…", + "96058": "— A ses premiers amours — dokończyła żona Zygmunta i z niedbałym śmiechem dodała: — Wiem, wiem dobrze o tej pierwszej miłości… wszyscy mi tu o niej opowiadali… A pan może zna inne przysłowie polskie: Pierwsze kotki…", + "96059": "— Za płotki! — dokończył Kirło i zaśmiał się szczerze i z całego serca.", + "96060": "Ale na ustach Klotyldy prędko zamarł uśmiech i sama ona zmartwiała jakby, oczy swe wlepiając w tę wysoką i pysznie rozwiniętą kobietę, do której z ożywioną i wzruszoną twarzą mąż jej przemawiał tak długo… długo… drogę jej zastępując i od innych ludzi odgradzając ją sobą. Justyna spotkała się z tym wlepionym w nią spojrzeniem, które zdawało się ją osypywać żarem gniewu i nienawiści. Ale dziewiętnastoletnie serce, które spojrzenie to jej posyłało, zdjąć musiały zarazem trwoga i żałość, bo Justyna widziała, jak szafirowe, rozżarzone zrazu oczy Klotyldy zaczęły wilgotnieć i mglić się, aż stanęły w nich wielkie, szklanne, z całej znać siły wstrzymywane łzy. Zarazem, ładną tę i świeżą jak wiosna twarz okrył wyraz cierpienia, który uczynił ją podobną do twarzy bezbronnego, a dotkliwie udręczonego dziecka. W tej chwili Zygmunt Korczyński, ramieniem swym dotykając prawie rękawa sukni Justyny, z cicha zapytywał:", + "96061": "— Czy zupełnie, zupełnie już przeszłość naszą wyrzuciłaś ze swej pamięci? Czy nie przemówisz do mnie nigdy jak do przyjaciela swego, do brata?", + "96062": "Z trudnością odrywając oczy od zmienionej twarzy Klotyldy, podniosła głowę i zimno spojrzała na stojącego przed nią, a wzrokiem błagającego ją mężczyznę.", + "96063": "— Zupełnie i nigdy — odpowiedziała z taką pewnością głosu, że zraniony czy obrażony oddał jej lekki ukłon i usunął się na stronę.", + "96064": "W salonie zrobiło się trochę chaosu; ktoś zaproponował przechadzkę po ogrodzie, panie wstawały z kanap i fotelów, młodzież z pierwszego hasła korzystając zbiegała ze wschodów ganku, na którym poważni panowie już przy kartowych stołach do gry zasiadali. Pan Benedykt wraz z innymi gotował się do rozpoczęcia winta, ale widocznie bez zapału i tylko przez grzeczność. Kirło za to tak chciwie na zielone sukno i karty spoglądał, że na chwilę śmiać się i innych śmieszyć przestał. Znać było, że tę rozrywkę namiętniej jeszcze lubił niż inne.", + "96065": "Pani Emilia wraz z innymi paniami zbliżała się ku drzwiom na ganek prowadzącym. Przechadzka po ogrodzie, w którym i wiatr powiewał, i słońce jeszcze silnie dogrzewało, przejmowała ją obawą. Ruchem głowy przywołała Justynę i słabym swym głosem poprosiła o przyniesienie płaszcza, chustki na głowę, parasolika, rękawiczek… Justyna śpiesznie zwróciła się ku drzwiom przedpokoju, Różyc poskoczył za nią.", + "96066": "— Pani pozwoli, że ją wyręczę…", + "96067": "Po rozmowie swej z Zygmuntem, blada i zmieszana, słów tych, z doskonałą galanterią wymówionych, nie usłyszała i nie spostrzegła, że do przedpokoju wbiegł za nią Różyc i razem z nią zbliżył się do wieszadeł złożonych z rogów łosich i jelenich, na których wprzódy już przygotowano rzeczy, teraz przez panią Emilię zażądane. Podniosła ramiona dla zdjęcia płaszcza i na jednej z rąk swoich uczuła dotknięcie jakiejś gładkiej jak atłas ręki. Zarazem zobaczyła obok siebie zbyt cienką, ale wytworną postać młodego pana, który z pełną pośpiechu usłużnością, zwoje koronkowej chustki niby rozplątując, ręką swoją ścigał jej rękę i w twarzy jej zatapiał takie samo spojrzenie jak to, które raz już przed kwadransem była spotkała. Wyrzekł przy tym po cichu kilka słów, których nie dosłyszała; może szum w uszach i ogień w głowie uczuła, bo spąsowiała aż po brzegi czarnych włosów. Odwróciła się prędko i niosąc ozdobny płaszcz pani domu, z krwistym rumieńcem na policzkach i obrazą w oczach do salonu powróciła. Za nią, doskonale nad sobą panujący, szkłami binokli pobłyskując, z koronkową chustką i parasolikiem w rękach szedł Różyc. Zapewne w towarzystwie tym zauważono dość wyraźne zajęcie się tego ostatniego ubogą krewną gospodarstwa, bo kilka osób spojrzało na nią ciekawie i z zadziwieniem, a Klotylda już na ramieniu męża swego zwieszona, z ironicznym uśmieszkiem na ustach obrzuciła ją od głowy do stóp jednym z tych spojrzeń, które z namiętnych i wymownych oczu wypadają jak strzały obelgi. Ale to młode serce, o szczęście swoje strwożone, tylko co jeszcze przyjmować w siebie zaczęło truciznę życia, więc gniew i pogarda ustępowały w nim prędko przed smutkiem i rozżaleniem. U stóp wschodów gankowych stojąc Klotylda mocno, mocno tuliła się do boku swego męża i podnosiła ku niemu rozżalone oczy. On na nią nie patrzał. Oczekując na zejście z ganku matki swej i gospodyni domu, z niecierpliwością w zaciśniętych wargach, wzrok pełen niespełnionych marzeń topił w gęstwinie ogrodu. U brzegu ganku gospodyni domu dalszy pochód gości swych zatrzymywała. Płaszczem owinięta, z głową koronkami gęsto omotaną, z rozpiętym parasolikiem, mężnie wyszła na ganek, ale przed wschodami rozdzielającymi go z ogrodem zawahała się i stanęła. Wyraz cierpienia i zakłopotania twarz jej okrył.", + "96068": "— Doprawdy… — zaczęła — nie będę mogła… nie, nie będę mogła za nic zejść z tych wschodów.", + "96069": "Nikt się temu nie dziwił; wiedziano powszechnie o sposobie życia, który wiodła, i jej niezmiernie słabym zdrowiu. Kilku panów z pośpiechem pomoc swą ofiarowało, ale ona jej nie przyjęła. Bardzo dobrze wiedząc o tym, że wygląda jeszcze młodo i powabnie, nie chciała okazać się niedołężna. Jednak wschody te były dla niej straszne… Najbliżej stojącym osobom mówiła, że doświadcza takiego uczucia, jakby przebywając je koniecznie, koniecznie upaść musiała… Zbliżała się ku nim i odstępowała, wyciągała naprzód śliczną nóżkę i z lekkimi wykrzykami cofała ją jakby na widok rozwartej paszczęki węża; walczyła z sobą tak, że aż okryła się rumieńcem wysilenia. Na koniec, z krótkim, nerwowym śmiechem nie zeszła, ale zbiegła ze wschodów prędko, lekko, z wdziękiem. Powodzenie to ośmieliło ją znać i ucieszyło, bo pośród kilku kobiet i mężczyzn, którzy ją otoczyli szła dalej aleją ogrodu równym i silnym krokiem, z ożywieniem rozmawiając. Darzecki, który zza kartowego stołu przypatrywał się tej scenie, ironicznie trochę zauważył:", + "96070": "— Ależ twoja żona, panie Benedykcie, nie jest tak bardzo osłabiona, jak się jej zdaje…", + "96071": "— At! — rozdając karty odrzucił Korczyński — z nudów zasiedziała się i od chodzenia odwykła… Zresztą, zawsze słabe zdrowie miała!…", + "96072": "W pustym zupełnie salonie Justyna, przed otwartymi drzwiami stojąc, patrzała na towarzystwo rozsypujące się w różne strony ogrodu, aż odwróciwszy się ku sali jadalnej zmierzała. Zaledwie jednak kilka kroków uczyniła, usłyszała za sobą szybkie stąpanie i z cicha wymówione swe imię. Zygmunt Korczyński szedł za nią, niespokojne spojrzenia rzucając na fortepian, krzesła i stoły.", + "96073": "— Zapomniałem wziąć swój kapelusz… kapelusza szukam… — ze zmieszaniem i drżącymi usty wyszeptał.", + "96074": "Prędko, zanim usunąć się zdołała, zbliżył się ku niej i rękę jej pochwycił.", + "96075": "— Kuzynko — zaczął — czy nie cofniesz tych słów, które tylko co powiedziałaś?… Zupełnie i nigdy! Więc o przeszłości zapomniałaś zupełnie i nigdy niczym dla mnie nie będziesz… nawet przyjaciółką… siostrą? Ależ ja nie mogę…", + "96076": "Osłupiała zrazu, oblana gorącem jego słów i wzroku, prędko jednak i ruchem gwałtownym rękę swą z dłoni jego wyrwała.", + "96077": "— Czego chcesz ode mnie? — zawołała. — Jakim prawem, za co robisz sobie ze mnie zabawkę całego swego życia? Dość już… proszę cię, kuzynie… czego chcesz?", + "96078": "Słowa plątały się jej w ustach i głos zamierał w gardle.", + "96079": "— Duszy twojej chcę, Justyno… przyjaźni… ufności…", + "96080": "— Duszy! — zaśmiała się przeciągle i bolesna ironia mignęła jej w oczach. — Czy myślisz, że jestem takim samym dzieckiem, jakim byłam wtedy, kiedy mnie te wszystkie twoje piękne… o! takie poetyczne słowa…", + "96081": "Nie dokończyła. Nagle opanowała siebie i postąpiwszy parę kroków naprzód, rękę ku ogrodowi wyciągnęła.", + "96082": "— Idź, kuzynku, i podaj ramię żonie swojej, która jest ślicznym i zapewne dobrym dzieckiem, twemu sumieniu powierzonym. Ona cię kocha… a moja dusza…", + "96083": "Od stóp do głowy drżeć zaczęła.", + "96084": "— Moja dusza — dokończyła — nie przyjmie nigdy tego, co ty jej teraz ofiarować możesz!", + "96085": "Chwiejnym trochę, ale śpiesznym krokiem, jakby nie tylko od niego, lecz i od samej siebie uciekała, z salonu wyszła.", + "96086": "W sali jadalnej zobaczyła Martę, która nisko schylając się nad stołem i głośno sapiąc, pogrążona była w układaniu na kryształowych podstawach owoców i konfitur. Stanęła i patrzała chwilę na szerokie, zgarbione plecy i w tysiąc zmarszczek pogiętą twarz starej panny. Przybliżyła się prędko i dotknęła ciemnej, kościstej ręki, która z niezmierną starannością bujnym, czerwonym głogiem warstwę białych porzeczek przyozdabiała.", + "96087": "— A toż co? — głowę podnosząc krzyknęła Marta. — Czego ty chcesz ode mnie? — łagodniej zapytała.", + "96088": "Drżąca jeszcze i ze łzami w oczach Justyna szepnęła:", + "96089": "— Może pomóc… przynieść… cokolwiek zrobić?", + "96090": "— Ot, jeszcze czego! Wiesz dobrze, że nie lubię, aby kto wtrącał się do moich interesów… Sama sobie zawsze radę daję i teraz dam… Baw się, kiedy ci wesoło…", + "96091": "— Mnie niewesoło… — odpowiedziała.", + "96092": "— A co ja na to poradzę? Melancholiczka jesteś! Do głowy po rozum pójdź, chłopców bałamuć, to i wesoło będzie…", + "96093": "Mówiła to zwykłym sobie tonem, szorstko i ironicznie, ale zmarszczki jej czoła przerzedziły się trochę, a wzrok ognisty i chmurny nabierał przyjaźniejszego wyrazu. Zdawało się, że wnet podniesie swą rękę, po której ściekało trochę konfiturowego soku, i ruchem pieszczoty przesunie ją po rozognionej twarzy stojącej przed nią dziewczyny. Ale w tej chwili u końca sali rozległ się przy bufecie brzęk padającego na ziemię i rozbijającego się szkła wraz z piskliwym wykrzykiem kobiecym. Była to panna służąca pani Emilii, wystrojona i fertyczna, która tu niby Marcie w zajęciach jej pomagała, ale daleko więcej eleganckim kamerdynerem Różyca niżeli robotą swoją zajęta, jeden z niesionych ku stołowi przedmiotów z rąk wypuściła.", + "96094": "— Wieczna niedola! — porywając się z miejsca i do bufetu przyskakując krzyknęła Marta — kryształową karafkę stłukła! Otóż to wasza pomoc! Idź mi stąd zaraz, frygo, i ani pokazuj się więcej! Ruszajcie stąd wszyscy! Sama wszystko własnymi rękami robić wolę niż do takich szkód dopuszczać! Od garnituru karafka!… Sto lat może garnitur był cały, a teraz, masz!… Wieczna niedola! Uf! Nie mogę!", + "96095": "Zgryziona tak, że aż jej ręce drżały, rozgniewanym, a więcej jeszcze rozżalonym głosem na służbę krzyczała, dla zebrania szczątków karafki na ziemi przysiadła i zakaszlała się długim, przeraźliwym, grzmotowym kaszlem.", + "96096": "V", + "96097": "Justyna bocznymi drzwiami wybiegła z domu i brzegiem warzywnych ogrodów szła w kierunku pola. Wkrótce też znalazła się na ścieżce, kręto biegnącej pomiędzy zbożem i mającej pozór wąskiego korytarzyka, którego ściany tworzyło żyto wysokie, gęste, jeszcze zielone, ale już w bujne kłosy wypływające i szafirowymi cętkami bławatków usiane. Było coś tajemniczego i pociągającego w tej ścieżce utopionej na dnie kłosistego morza, która, zaczynając się u stóp zabudowań dworskich, biegła w głąb równiny, biała i twardo udeptana. Wydłużając się, to skracając, zwracała się ona w różne kierunki; zdawało się nieraz, że już, już kończy się i urywa, aż za zawrotem albo za zieloną miedzą ukazywała się znowu, wabiąc i wiodąc — nie wiedzieć dokąd. Nikt widzieć jej nie mógł oprócz tego, kto nią szedł, a ten, kto nią szedł, nie widział także nic oprócz gęstwiny łodyg i kłosów dokoła siebie, a nad sobą błękitnej kopuły nieba. Była to niska puszcza, u szczytów swych samotna i cicha, a w dole wrząca życiem niewidzialnym, które ją napełniało mnóstwem szelestów, ćwierkań, fruwań, brzęczeń, świergotów zlewających się w nieustanny, przy samej ziemi kipiący szmer.", + "96098": "Justyna wypadkiem znalazła się na tej ścieżce i nie myślała wcale o tym, dokąd ją ona zawiedzie. Więcej instynktownie niż rozmyślnie uciekała od tego wszystkiego, co ją raniło, nudziło i poniżało. Od kilku lat cierpiała wiele i coraz więcej… Dlaczego czuła się tak głęboko i bez ratunku nieszczęśliwa? Jakim sposobem życie jej taki kierunek przybrało? Dlaczego z gorącego snu pierwszej młodości obudziła się nie tylko samotna i smutna, ale zarazem obrażona i z nie wyschłą dotąd kroplą goryczy w sercu? W tłumnym nieładzie odłamy przeszłości zbiegały do jej pamięci; szła prędko, ze schyloną głową i myślała, że kiedy była dzieckiem, już tylko słyszała o tym, że kiedyś ludzie bywali weseli i szczęśliwi, że im żyć było łatwo; teraz zaś życie stało się próżne uciech, a pełne trudów i przeszkód. Te przeszkody przełamywano dokoła niej z wyrzekaniami, których treść coraz lepiej rozumiała, i z wysileniami, od których ludzkie ciała chudły i zmarszczkami okrywały się twarze. Ale jej ojciec czuł się spokojny i szczęśliwy, tak jak i dawniej; nie przełamywał nic i żadnych wysileń nie czynił. Wprawdzie ten wychowaniec minionej minuty czasu, którego przez całą młodość dla pięknej gry na skrzypcach pieściły i wychwalały wszystkie dostępne mu towarzystwa i za którego rozmarzonymi oczami przepadało wiele kobiet, nie był zawsze taki, jaki stał się w ostatnich dziesięciu latach, ale posiadał wszystkie zadatki tej przyszłej swojej postaci. Justyna pamiętała, jak stopniowo zaokrąglał się i nabierał pulchności rąk i policzków, smutnym albo zagniewanym nie widziała go nigdy. Jakimikolwiek były otaczające go okoliczności, cokolwiek jego albo bliskich mu spotykało, zachowywał on zawsze wraz z niezmąconą pogodą, dziecięcą prawie łagodność. Unosił się i płonął wtedy tylko, kiedy grał. Grał ciągle, z przerwami przez nieuchronne konieczności sprowadzonymi. Można by myśleć, że ukochana sztuka zużywała wszystkie jego siły i zaspokajała pragnienia. Tak przecież nie było. Miał drugą jeszcze namiętność. Pod złotawym, a potem już siwiejącym wąsem zawsze purpurowe, zmysłowe jego usta układały się w wyraz lubości, ilekroć zobaczył jakąkolwiek ładną twarzyczkę lub zgrabną kibić niewieścią. Można było nawet uczynić to spostrzeżenie, że obie jego namiętności podsycały się wzajemnie. Im dłużej grał, tym posuwiściej i z większym rozmarzeniem przybliżał się do przedmiotu miłosnych swych wzruszeń, im silniejsze i bardziej przez przeciwności rozdrażniane były te wzruszenia, tym więcej i zapamiętalej grał. Wiele wspomnień mętnych i urywanych, ale o których teraz jeszcze z podniesionymi powiekami myśleć nie mogła, pozostało Justynie z czasu tego, kiedy jej matka często i gorzko płakała, a o jej ojcu domowi z cichym śmiechem wiele pomiędzy sobą szeptali. Wtedy jeszcze dziwiła się nie rozumiejąc, ale niebawem zrozumieć musiała. Dokładnie, plastycznie, dziś jeszcze wyobrazić sobie mogła tę kobietę, chudą i zwinną, z włosami jak krucze pióra czarnymi i ognistymi oczami, czasem gadatliwą i zalotną, częściej ponurą… Była to jej nauczycielka Francuzka… Uczyła ją krótko i prędko dom opuściła, a prawie jednocześnie w podróż, która długo trwać miała, wyjechał i Orzelski. Zabrał z sobą swoje skrzypce. Nie tylko skrzypce — bo przed wyjazdem zaciągnął dług nowy i znaczny. Czy nieobecność ojca trwała kilka miesięcy lub cały rok, Justyna nie pamiętała, ale o jej przyczynie wtedy już wiedziała dokładnie i jasno, bo w przeraźliwym rozstroju domowym i majątkowym nikt jej przed nią bardzo nie ukrywał. W zamian pamiętny był dla niej dzień, w którym pośród krzyczącej, znieważającej albo żałośnie wyrzekającej gromady kredytorów siadała z matką do powozu. Pojechały do Korczyna. Z pamięci Justyny nigdy nie wyszła rozmowa matki jej z Benedyktem Korczyńskim, w której kobieta od dawna już na siłach upadająca, a teraz śmiertelnie zagrożona, błagała krewnego o zaopiekowanie się jej córką w razie jej rychłej zapewne śmierci. Zwątlała i bezsilna, drżała na całym ciele, ręce wychudłe i jak wosk żółte załamując, a twarz jak opłatek przezroczystą strumieniami łez oblewając. Pan Benedykt mówił niewiele, końce długiego wąsa do ust wkładał i przygryzał, ponuro przed siebie patrzał, aż na koniec chylące się przed nim czoło krewnej ucałował i ku niemu wyciągnięte, biedne, żółte ręce mocno uścisnął. Kiedy powróciły do domu, na dziedzińcu już usłyszały tony skrzypiec. Pan tego domu powrócił, nie na długo. Wkrótce wiadomością o śmierci swej krewnej przywołany, pan Benedykt przyjechał, z mnóstwem trudów interesy majątkowe Orzelskiego uregulował, małą sumkę z ogólnego rozbicia uratował i owdowiałego ojca wraz z czternastoletnią córką do Korczyna zabrał. Orzelski okazywał się przez ten układ rzeczy zupełnie uszczęśliwiony. Po swej ostatniej romantycznej przygodzie postarzał się znacznie, więcej tyć zaczął i dla płci pięknej zobojętniał. Nie pozbył się przeto wszelkich przyjemności życia. Kuchnia korczyńska dzięki Marcie była wcale dobra, a dnie całe zostawały wolne, zupełnie wolne od wszystkiego, co przedtem ciążyło niekiedy na nich. Mógł je bez żadnej już przeszkody i odpowiedzialności poświęcać muzyce.", + "96099": "Teraz przed pamięcią Justyny powstała kobieta z majestatyczną postawą, z głową wyniośle podniesioną i skromnie spuszczonymi powiekami, w wiecznie czarnym, wdowim ubraniu. Była to po panu Benedykcie druga jej dobrodziejka. Zobaczywszy dziewczynkę, która jeszcze nosiła żałobę po matce, przyciągnęła ją ku sobie i serdecznie ucałowała. Zawsze smutne jej oczy napełniły się litością. Do obecnego pana Benedykta rzekła, że krewna Korczyńskich nie może być dla niej obca, że obowiązek wychowania jej na jednym tylko z braci ciążyć nie powinien, że ona, w imię Andrzeja, prosi o danie jej w nim udziału. Gdy wymawiała imię zginionego męża, chłodne zawsze jej usta drżały.", + "96100": "— Ty wiesz, bracie — dokończyła — jak niezachwianie chowam w mym sercu miłość i wierność dla tego bohatera mego. Niewidzialny cielesnym oczom, jest on zawsze duchowi memu obecny. Często rozmawiam z nim w ciszy nocnej i błagam Boga, aby pozwolił mu słuchać słów moich; kto wie, może prośba moja wysłuchana bywa! Dziś mu powiem, że w rodzinie jego jest biedna sierota, której losem, wspólnie z tobą zajmę się w jego zastępstwie.", + "96101": "Zajęła się, nawet szczerze i starannie. Na spółkę z panem Benedyktem opłacała nauczycielki Justyny, sprawiała jej coraz nowe i ładne suknie, sprowadzała dla niej książki i nuty. Czasem dorosłą już dziewczynkę na tygodnie i miesiące zabierała do swoich niegdyś pięknych i obszernych, a dziś znacznie zmalałych i powoli w ruinę upadających Osowiec.", + "96102": "Tu umysł Justyny napełnił się mnóstwem obrazów, składających główny moment dotychczasowego jej życia. Młody chłopak, o sześć lat od niej starszy, w domu przy drogo opłacanych nauczycielach chowany i przez matkę starannie od wszelkich powszednich zajęć i zjawisk życia uchylany, wypieszczony, delikatny, z przepowiadaną mu przez wszystkich otaczających słoneczną przyszłością genialnego artysty… Z tym na wpół wykwintnym paniczem, a na wpół rozegzaltowanym artystą, łączyły się dla Justyny wspomnienia tych wszystkich wydarzeń i wzruszeń, które zazwyczaj stanowią wątek miłości świeżej, szczerej, lata trwającej i obustronnie uczuwanej. Były tam ranki majowe i księżycowe wieczory, długie przechadzki, ciche rozmowy, wspólne czytania poetycznych i wzniosłych utworów, płacze pożegnań, kiedy on dla kształcenia talentu swego odjeżdżał w dalekie kraje, rozłączenia napełnione palącą tęsknotą i kojącymi ją nadziejami, listy wysyłane i otrzymywane, namiętne radości powitań, przyrzeczenia, przysięgi, plany wspólnej przyszłości, upojenia, po których dniami i tygodniami czuła na swych ustach ogień i słodycz jego pocałunków. Dziś jeszcze o tym wszystkim wspominając, stanęła śród ścieżki i w dłoniach ukryła twarz, do której dawna, silna i jedyna jej dotąd miłość uderzyła falą wzburzonej krwi. Prędko przecież pobladła, z gniewem w oczach wyprostowała się i szła dalej. Jakże skończył się ten poemat? O, bardzo prozaicznie! Wprawdzie bohater poematu wymówił głośno wyraz: „Małżeństwo!” i nawet przez całe dwa miesiące, zrazu energicznie i uparcie, a potem coraz słabiej go powtarzał. W tych dwóch miesiącach Justyna pamiętała każdy dzień i prawie każde do niej i o niej wymówione słowo. Myślała wtedy, że idzie o jej życie, więc wzrokiem i słuchem, które stały się nagle bardzo przenikliwymi, badała wszystko, co działo się wkoło niej. Wiedziała też o wszystkim. Wkoło niej wrzało. Pani Andrzejowej ubyło coś z jej majestatycznej postawy, tak czuła się zrozpaczona postanowieniem syna. Mogła ona z wielką dobrocią i hojnością wychowywać ubogą sierotę, związkiem krwi połączoną z człowiekiem, którego w miarę upływającego czasu coraz więcej, jak utraconego kochanka i świętego męczennika, kochała i czciła. Ale kiedy potem tę nawet lubioną przez siebie dziewczynę przymierzała z synem swoim, znalazła ją tak malutką i położeniem w świecie, i wychowaniem, i urodą, i rozumem, że po prostu pojąć nie mogła takiego związku. O majątek mniej dbała, chociaż i pod tym względem, pomimo rzetelnego oderwania się od materialnych spraw świata i bardzo małego rozumienia majątkowych interesów, czuła, że upadające Osowce potrzebowały wzmocnienia i podpór. Ale przede wszystkim pragnęła dla syna kobiety wysoko urodzonej, z rozległymi koligacjami, z wychowaniem świetnym, jakiejś na koniec muzy, która by niewątpliwemu dla niej geniuszowi jego dopomagała do wzrostu i lotu. Wszystko to, bez gniewu i uniesienia, bo z krewną Andrzeja źle obejść się nie mogła, owszem, smutnie, ale też i dumnie wypowiedziała Justynie.", + "96103": "Daleko mniej powściągliwa była ciotka Zygmunta, kobieta bardzo żywa i wysoko ceniąca bogactwo.", + "96104": "— Powinnaś była wiedzieć, moja Justynko — mawiała — że tacy ludzie jak Zygmunt z takimi jak ty dziewczętami romansują często, ale nie żenią się prawie nigdy!", + "96105": "Na głowę pana Benedykta posypały się gromy. Pani Andrzejowa co parę dni wzywała go do Osowiec; Darzecka przyjeżdżała sama i z szelestem jedwabnych sukien, wzburzona, głośno swe gniewy i niechęci wyrażająca, wpadała do gabinetu brata. Wdał się też w sprawę i sam arystokratycznie wyglądający Darzecki, monotonną i płynną mową swą bratu żony oświadczając, że wcale nie zgadza się z jego chęciami i gustami, aby tak bliski mu przez żonę krewny żenił się — nie wiedzieć z kim… Pan Benedykt wpadał w gniewy tak głośne, że w całym domu go słyszano, gdy zapytywał: „Czy ma dziewczynę utopić albo zastrzelić?” Na koniec zażądał rozmówić się o tej sprawie z Zygmuntem. Rozmówił się i na zakończenie z chmurną żartobliwością rzekł:", + "96106": "— Wiesz co, gagatku? jedź sobie znowu za granicę i ucz się malować… Osowce wprawdzie zrujnują się do reszty, ale tobie samemu serce pewno nie pęknie, bo… bo prawdę mówiąc, sam nie wiesz, czego chcesz!", + "96107": "Wyjechał — a po dwóch latach spędzonych w ogniskach sztuk pięknych, przeważnie w Monachium, wrócił żonaty.", + "96108": "Całe to zajście było dla Justyny ciosem zrazu, który wtrącił ją w rozpacz, a potem policzkiem, pod którym uczuła, że jest dumna i że godność ludzka okrutniej jeszcze zraniona w niej została niżeli miłość. Było ono także ostrą strzałą, która serce jej przeszywając, otworzyła zarazem jej oczy. Spostrzegła i zrozumiała wiele rzeczy umykających dotąd wzrokowi jej i rozwadze. Zrozumiała przede wszystkim położenie własne i dla swej marnej teraźniejszości wzgardą zdjęta, zlękła się przyszłości… Dotąd miłość, uciechy jej, cierpienia i marzenia pożerały jej czas i do syta karmiły myśli i serce. Gdy tego pokarmu zabrakło, spostrzegła i uczuła, że nie posiada żadnego innego dla nasycenia ciężko wlokących się godzin i dni; że w niej i dokoła niej nie ma nic takiego, na czym by mogła zawiesić kotwicę nadziei jakiejkolwiek, choćby z pospolitego metalu ukutej. Czasem, gdy zamykała oczy i myślała o tym, co z nią jest i być może, zdawało się jej, że patrzy w jakąś bezmierną pustkę, po której niby widma strapione i wątlejące błąkały się młode siły jej ciała i ducha… Teraz człowiek ten chce znowu w tej pustce rozpalić płomień, który już raz tak srodze opalił jej skrzydła. Przed kilkunastu zaledwie minutami do głębi istoty swej czuła się wzruszona samym tylko dźwiękiem jego głosu. Była już zapomniała, a teraz… czyż znowu… czyż znowu? Sto głosów zdawało się w niej wołać: Nie! A jednak w nudzie i bezcelowości życia swego może kiedy… może… Nie była dzieckiem, miała lat dwadzieścia cztery i kiedyś bardzo kochała — wiedziała, czuła, czym bywa i jakie przemoce wywiera szał krwi i serca… Przerażenie dreszczem po ciele jej przebiegło. Zarazem czoło jej zapaliło się wstydem. Przypomniała sobie spojrzenia i zaczepki tego drugiego, wykwintnego pana, z wychudłym ciałem, chorobliwie drgającym czołem i atłasową ręką, która tak bardzo znacząco szukała i dotknęła jej ręki. Cóż to było? Podobała mu się? Widziała to aż nadto, ale czyliż także z doświadczenia nie wiedziała, że „tacy ludzie jak on z takimi jak ona dziewczętami romansują często, ale nie żenią się prawie nigdy”. Kimże więc była? Jakie było jej miejsce i znaczenie pośród tych, z którymi upływało jej życie? O! Naturalnie, powiedziano jej to kiedyś i sama to przyznawała — była ona nie wiedzieć kim!", + "96109": "Obu dłońmi schwyciła się za rozpaloną głowę, w gardle uczuła dławienie żalu, a na podniebieniu palącą gorycz upokorzonej dumy. Jednak uspokajała się powoli. Z szerokiej przestrzeni przylatywały świeże powiewy i łaskawie muskały jej włosy i szyję. Zza łez widziała wpatrzone w nią litościwie szafirowe oczy bławatków i kłosy zielone, prawie nieruchome, po których przecież cicho płynął kojący szmer. Przed sobą, o kroków kilkanaście, zobaczyła wznoszącą się nad zbożem, rozłożystą i całą w słońcu stojącą gruszę polną; pień, gałęzie i wszystkie liście tego drzewa były złote. Oglądała się dokoła, na wzburzoną twarz jej spływał wyraz ulgi. Widać było, że powoli o sobie i troskach swoich myśleć przestawała. Pochyliła się i rozchyliwszy gęste łodygi zboża, z zajęciem popatrzała na fioletowe lady i rohule, gęstymi splotami obejmujące łodygi żyta. Gdy podnosiła głowę, jeden z kłosów szorstko przesunął się po jej twarzy; wzięła go w rękę i ostrożnie obejrzała napełniające go młode ziarna. Liliowy motyl wzbił się jej spod stóp i kręto wyleciał nad zboże; ścigała go wzrokiem, póki nie zniknął. Była już teraz o parę tylko kroków od gruszy polnej i ogłuszył ją krzyk drobnych ptaków, których ilość nieprzeliczona skakała, fruwała, kołysała się pośród złotych liści. W tej samej chwili, za zbożem, niedaleko, rozległ się głos ludzki. Był to silny i czysty głos męski, który zawołał:", + "96110": "— Hej, kasztan, hej, hej!", + "96111": "A w minutę potem po raz drugi:", + "96112": "— Wolniej, gniada, wolniej!", + "96113": "W wołaniu tym, rozchodzącym się po ciszy polnej, nie było nic smutnego; owszem, brzmiało ono raźnie i ochoczo. Wnet potem rozległo się gwizdanie, w którym wyraźnie rozpoznać można było nutę piosenki zaczynającej się od słów:", + "96114": "Przy drodze, przy drodze jawor rozkwitnąwszy", + "96115": "Gdzie pojedziesz, mój Jasieńku, konia osiodławszy?", + "96116": "Jaworu tam nie było, ale u stóp gruszy polnej urywał się wąski korytarzyk i w prostej, długo ze stron obu wyciągniętej linii wysokie żyto stawało nad płachtą nagiej, ciemnej, świeżo zoranej ziemi. Justyna wyszła ze zbożowej puszczy i pod gruszą stanęła. Z jednej strony w znacznej odległości widać było długą i szaro stąd wyglądającą wieś, z drugiej dość blisko stały wzgórza porosłe drzewami; naprzeciw, jak okiem sięgnąć, niski owies i groch biało kwitnący okrywały ziemię. Ta sama ścieżka, którą Justyna zaszła aż w głąb równiny, przerwana płachtą zoranej roli, uparcie odradzała się wraz za nią i białym paskiem przerzynając puszystą zieloność grochu, znowu w owsie przepadała.", + "96117": "Od jednego ze wzgórz ku gruszy polnej posuwał się pług, ciągnięty przez parę koni, z których jeden był kasztanowaty, z konopiastą grzywą, drugi — gniady, z białą nogą i białą łatą na czole. Za pługiem, z rękami opartymi na wysoko sterczących *rączkach* pługu, szedł wysoki i zgrabny człowiek, w białym płóciennym surducie, długim do kolan obuwiu i małej czapce, która skórzanym daszkiem osłaniając mu czoło, nie zasłaniała z tyłu głowy jasnozłocistych włosów. Szedł prosto, równym krokiem bez żadnego widocznego wysilenia; lejce z grubego sznura mocno z sobą połączone i wzdłuż boków końskich wyprężone, poniżej ramion opasywały mu plecy. Idąc wygwizdywał trzecią już strofę piosnki:", + "96118": "Rybacy, rybacy, sieci zarzucajcie,", + "96119": "Nadobnego Jasia na brzeg wyciągajcie.", + "96120": "Pług posuwał się dość prędko; lemiesz głęboko pogrążał się w rolę, po żelaznej, błyszczącej policy nieustannie przepływały strumienie ciemnej, w miałki piasek rozsypującej się ziemi. Niewielkie konie z połyskującą sierścią szły równo i raźnie, a w niejakiej od nich odległości kilka wron, zdając się zaglądać im w oczy, tu i ówdzie skakało albo poważnie i ze spuszczonymi dziobami siadało na grudach.", + "96121": "Nagle oracz gwizdać przestał i o kilka kroków spostrzec już można było, że uczuł się zdziwiony. Prędkim ruchem czapkę zdjął z głowy, konie zatrzymał i na kobietę, która tak niespodzianie dla niego wyszła spomiędzy gęstego zboża, patrzał ze zmieszaniem na twarzy i w postawie. Usta mu otworzyły się i pod złotawym wąsem ukazały śnieżne zęby. Uśmiechnął się, twarz odwrócił, zawahał się, chrząknął, na koniec, bojąc się znać zbyt głośno przemówić, prawie po cichu przemówił:", + "96122": "— Czy panienka potrzebuje czego? Może drogę dokąd pokazać lub robotnikom pana Korczyńskiego coś powiedzieć? Oni tam za górką…", + "96123": "Odjął ręce od pługa, do odejścia gotów. Justyna postąpiła parę kroków po wąskim, zielonym pasie, rozdzielającym ścianę żyta z płachtą zoranej ziemi.", + "96124": "— Dziękuję — odpowiedziała — wyszłam na przechadzkę i sama nie wiem, jakim sposobem aż tutaj zaszłam…", + "96125": "Ruchem głowy wskazał na białą ścieżkę spośród żyta wyglądającą.", + "96126": "— Ta ścieżka przyprowadziła — zauważył. — Ale to nic — dodał — że panienka tak daleko od dworu zaszła. Można wrócić krótszą drogą, tamtędy… między owsem trzeba iść i wyjdzie się na wprost okolicy, a stamtąd to już do dworu krótka droga.", + "96127": "Mówił teraz głośniej już, prędko i z widocznym pragnieniem okazania się grzecznym i usłużnym. Wyciągniętym ramieniem wskazywał owies, przerzynającą go zieloną drogę i szarzejącą u jej końca okolicę. Justyna patrzała na żywe jego ruchy, którym kształtność ciała nadawała szczególną zręczność i giętkość; nie mogła też nie spostrzec, że z błękitnych, roziskrzonych oczu, zza zmieszania i zawstydzenia, wybuchała mu tajemna, lecz nie dająca utaić się radość.", + "96128": "— Pan Jan Bohatyrowicz? — trochę nieśmiało zapytała.", + "96129": "Odkryte i od reszty twarzy bielsze jego czoło zaszło rumieńcem, z rumianych i ogorzałych policzków ledwie krew nie wytrysnęła.", + "96130": "— A jakże! — odpowiedział i palcami dotykając rączek pługa, ze spuszczonymi oczami zapytał: — Skąd panienka wie, kto ja jestem?", + "96131": "— Widuję pana czasem… ciotka Marta mówiła mi o ojcu i stryju pana…", + "96132": "Znów twarz na chwilę odwrócił i chrząknął, ale śmielej już odpowiedział:", + "96133": "— Pewno o stryju Anzelmie, bo on kiedyś dobrze znał pannę Martę…", + "96134": "Urwał i po krótkim milczeniu, zdobywając się widocznie na nową śmiałość, dodał jeszcze:", + "96135": "— I ja też kiedyś w Korczynie bywałem… ociec mnie tam brał z sobą… ale już potem nigdy nie byłem. Czego chodzić, kiedy żadnej przyczyny nie ma?", + "96136": "I jakby mu nagle przyszła na pamięć jakaś obraza czy niechęć, głowę podniósł trochę butnie, brwi zmarszczył, ręce na rączkach pługa położył i zawołał na konie, aby szły naprzód. Lejce tylko, które mu plecy opasywały, ściągnął i parę razy do koni przemówił:", + "96137": "— Wolniej, kasztan! Wolniej, gniada, wolniej!", + "96138": "Pług posunął się znowu, tylko daleko powolniej niż wprzódy, i znowu lemiesz głęboko rył się w pulchną rolę, a po błyszczącej policy spływały strumienie ciemnej, miałkiej ziemi. Justyna wąskim brzegiem żytniego łanu szła obok pługa, z niejakim zdziwieniem na zachmurzoną nagle twarz towarzysza patrząc. Po chwili, wskazując rolę, zapytała:", + "96139": "— Po koniczynie?", + "96140": "— A jakże — odpowiedział.", + "96141": "— Pod pszenicę?", + "96142": "Rzucił na nią szybkie spojrzenie, w którym błysnęło trochę niedowierzania i obawy. Pomyślał może, że ona chce z niego żartować.", + "96143": "— Panienka niby to zna się na gospodarstwie?", + "96144": "Zmieszała się z kolei. Istotnie bardzo mało posiadała wiadomości o tej ziemi, po której stąpała i której zjawiska, obrazy i plony budziły w niej często ciekawość i zachwycenie. To i owo z rozmów toczonych dokoła niej zapamiętała, ale z bliska pracom rolniczym nie przypatrywała się nigdy. W tej chwili dziwiła ją pozorna przynajmniej łatwość, z jaką młody rolnik pracę swoją spełniał. Wyobrażała sobie, że orać jest bardzo ciężko.", + "96145": "— Wszelako bywa — odpowiedział. — Bywa, że ciężko, bywa, że letko. Po pierwsze, to od gruntu zależy, a po wtóre, od uzwyczajenia i od siły. Do tego i pługi teraz insze jak dawniej. Dla mnie mórg zaorać to tak, jak prawie na spacer pójść.", + "96146": "Przy ostatnich wyrazach głową rzucił raźnie, w górę spojrzał i znowu w uśmiechu, ale tym razem jakby triumfującym, białe zęby mu pod złotawym wąsem błysnęły. Widocznie w poczuciu siły własnej i uzdatnienia do tej pracy, którą przez całe życie spełniał, uczuł się dumny i wesoły. W ogóle w postawie, mowie i całym obejściu się jego dziwnie mieszały się z sobą i ruchliwie jedna przed drugą ustępowały: dzika nieśmiałość i harda butność, kobieca prawie wstydliwość i męska dojrzała siła. Znać w nim też było wielką żywość i mówność, powściągane przez chęć okazywania się grzecznym i przystojnym. W tej chwili przecież żywość i mówność wzięły górę nad nieśmiałością. Coś u pługa poprawiwszy wyprostował się, na konie, które były stanęły, cmoknął i z promieniejącą twarzą zawołał:", + "96147": "— Prędzej bym śmierci spodziewał się w tym momencie niż panienkę śród pola zobaczyć. Wszyscy mówili, że dziś we dworze bal…", + "96148": "— Niewesoło mi było na tym balu i wolałam iść w pole — żywo też i zupełnie mimo woli odpowiedziała Justyna.", + "96149": "Uśmiech zniknął z jego twarzy. Dłużej i śmielej niż dotąd popatrzył na nią.", + "96150": "— Ja to już dawno wiem — ciszej znowu odpowiedział — że panience nie zawsze tam bywa wesoło. Ludziom gąb nie zatknąć, a i twarz człowieka wygada czasem, co się w sercu kryje. Jaż panienkę, choć z daleka, a często widuję…", + "96151": "Wstrzymał się. Głos jego, ten silny głos, który na całą okolicę rzucał dźwięki rozgłośnych pieśni, zmącił się i urwał. Po chwili dopiero dokończył:", + "96152": "— Może panienka gniewa się na mnie, że tak śmiele powiedziałem?…", + "96153": "I niespokojnie, głowę pochylając, spojrzał w twarz idącej obok niego kobiety. Zarumieniona była, ale nie rozgniewana; owszem, spod spuszczonych powiek wzrok jej podniósł się na niego ciekawie i przyjaźnie. Znowu okrągłe i rumiane jego policzki w ogniu stanęły. Odwrócił twarz, zawahał się, chrząknął i dokończył:", + "96154": "— Panienka i wiedzieć o tym nie może, że ja na panienkę czasem patrzę i różne myśli przychodzą mnie do głowy. Słonko małego ptaszka nie widzi, jednakowoż on śpiewać zaczyna, kiedy ono wzejdzie, i nikt jemu tego zabronić nie może, bo choć on w niskim krzaku mieszka, ale swoje śpiewanie i swoją wolność ma!", + "96155": "Znowu, pomimo woli może, podniósł głowę, oczy błysnęły mu dumą czy zapałem i u końca wyoranej bruzdy pług zatrzymując, raźnie zawołał:", + "96156": "— Co tam! Ja panience powiem, że nie trzeba nadmiar troskać się i smęcić. Są na świecie złe ludzie, są i dobre. Podczas smętno bywa, a podczas może być i wesoło. Najgorsza to jest rzecz, kiedy człowiek nic nie robi, a tylko o swoich biedach myśli!…", + "96157": "— To prawda — uśmiechnęła się Justyna — ale jeżeli kto na świecie nic do robienia nie ma?…", + "96158": "— To nie może być… — zaczął i nie mógł dokończyć, bo z niejaką trudnością zawracał pług, aby poprzeczną bruzdą odgraniczyć zaoraną rolę od kwitnącego grochu. Jakkolwiek utrzymywał, że wyoranie morga ziemi było dla niego tym samym prawie, co przechadzka, jednak, zatrzymując pług u początku drogi owies przerzynającej, ocierał sobie pot, który bujną rosą wystąpił mu na czoło.", + "96159": "Justyna pogładziła konopiastą, gęstą i wypieszczoną grzywę kasztanka.", + "96160": "— Ładne i zgrabne koniki — zauważyła.", + "96161": "— Silne i bardzo głaskliwe — widocznie pochwałą jej uradowany odpowiedział — głos mój znają, do ręki idą… Wszelakie zwierzę — dodał — ugłaskać można, byle jemu lubienie i dobre staranie okazać. Dla mnie zaś nic w gospodarstwie nie ma nad konie. Tak już widać przywodziłem się do ojca, bo nieboszczyk ociec za końmi aż przepadał…", + "96162": "Przewrócił pług w ten sposób, aby bokiem sunąć się mógł po ziemi, lejce zdjął z pleców i cmoknął na konie, które weszły na nieszeroką, trawą i dzikimi kwiatami porosłą drogę.", + "96163": "— Czy pan ojca swego pamięta? — zapytała Justyna.", + "96164": "— Dlaczego nie? Czasu śmierci jego siedem lat miałem i do nikogo, zdaje się, tak jak do niego, przywiązany nie byłem…", + "96165": "— A matka żyje?", + "96166": "— Żyje, chwała Bogu, ale ja z nią tak jak prawie nigdy nie byłem…", + "96167": "Mówił teraz żywo i prędko, coraz więcej pozbywając się nieśmiałości. Można by nawet myśleć, że zapytania Justyny sprawiały mu radość, jakąś głęboką radość, która wilgotną mgłą przyćmiła na chwilę roziskrzony blask jego oczu.", + "96168": "— Prawdę powiedziawszy — dodał — to stryj Anzelm był dla mnie i ojcem, i matką; ale kiedyściś zachorował i kilka lat nie tylko co, ale z łóżka podźwignąć się nie mógł. Wtenczas na mnie wszystko spadło: i gospodarstwu, i choremu stryju, i małej siestrze, i samemu sobie rady dawać musiałem, sam tak jak prawie dzieckiem jeszcze będąc. Najadłem się też w czasie niemało biedy, a w czasie i ludzie niemało mnie nakrzywdzili…", + "96169": "Machnął ręką i znowu brwi trochę zmarszczył, ale zaraz z powracającą wesołością dokończył:", + "96170": "— Teraz za to wszystko u nas odmieniło się na dobre, i tyle tylko mojej biedy, co jej we własnych żądaniach wynajdę.", + "96171": "— Jakież to żądania? — z żartobliwym uśmiechem zapytała Justyna.", + "96172": "On zmieszał się znowu, odwrócił twarz, chrząknął i po chwili dopiero odpowiedział:", + "96173": "— Różne u człowieka bywają żądania: podczas i takie, co nigdy spełnić się nie mogą. Już, zdaje się, i wygnasz je z serca, i zapomnisz, a smętek i tęsknota, wszystko jedno, po nich ostają…", + "96174": "Spojrzał w górę i zamyślił się, ale w tej chwili w owsie zaszumiało i o kilka kroków przed końmi ukazała się na wąskiej miedzy, dość szczególnie wyglądająca kobieta. Była to dziewczyna dwudziestoletnia, wysoka, z potężnymi rozmiarami ciała i twarzą tryskającą świeżością i zdrowiem. Kasztanowate włosy, słońcem przeniknięte, jeżyły się dokoła jej głowy jak złota gęstwina; gruby, plątany warkocz opadał na szerokie plecy, okryte jaskraworóżowym kaftanem. W dużej płachcie, przymocowanej do pasa, niosła mnóstwo polnego ziela, szła wyprostowana, szerokim i silnym krokiem, a spod kraciastej samodziałowej spódnicy wyżej niż do kostek ukazywały się jej duże, bose nogi. Z dala już widać było bławatkowy szafir jej oczu, które pod brwiami kasztanowatymi zaświeciły, rozbłysły i w twarzy Jana jak w tęczy utkwiły. Kiwnęła ku niemu głową i obojętnym spojrzeniem powiódłszy po Justynie, z szerokim uśmiechem pąsowych warg zawołała:", + "96175": "— Pan Jan widać czasu ma dużo, kiedy sobie tak pomału idzie!", + "96176": "Uchylił trochę czapki.", + "96177": "— A panna Jadwiga co takiego w fartuszku niesie?", + "96178": "— Ziele dla krów! Czy to pan Jan nie poznał? Widać, że na słońce spojrzał, to w oczach pociemniało!", + "96179": "— Może panna Jadwiga i zgadła! — z cichym śmiechem odpowiedział.", + "96180": "Teraz ogromna dziewczyna z szafirowymi oczami i szeroko śmiejącymi się usty drogę mu zajść musiała i przechodząc raz jeszcze z bliska spojrzała na niego. Uśmiech jej zmącił się i zniknął, głowę trochę pochyliła i wymówiła prędko:", + "96181": "— Dlaczego to pan Jan niełaskaw nigdy nas nawiedzieć? Zdaje się, że nie na końcu świata żyjem. Już i dziadunio o panu wspominał…", + "96182": "Nie zatrzymując się ani na sekundę, pług i konie wyminęła i przodem poszła, a gdy z wielkim swym fartuchem, pełnym zieleni, z bogato rozwiniętymi kształtami ciała i jeżącą się nad głową złotą gęstwiną włosów szła prosto i prędko, można by ją było porównać do ogromnej, silnej i w sile swojej ponętnej Cerery.", + "96183": "— Kto to? — zapytała Justyna.", + "96184": "— To jest panna Domuntówna, najbogatsza w okolicy aktorka…", + "96185": "Justyna szeroko oczy ze zdumienia otworzyła. Jan uśmiechnął się.", + "96186": "— Państwo nie rozumieją naszych nazwań — objaśnił. — Aktorka, czyli sukcesorka… to jest… dziedziczka… Dziadunio panny Domuntówny, Jakub Bohatyrowicz, miał tylko jedną córkę, którą wydał za Domunta. Córka i zięć prędko pomarli i tę jedną wnuczkę jemu zostawili. Całe tedy gospodarstwo, wcale piękne, na nią spadnie, a o starym gadają, że i pieniądze jeszcze ma…", + "96187": "Justyna uśmiechnęła się. Spostrzegła była rozkochane spojrzenie, jakie Domuntówna przez mgnienie oka zatopiła w twarzy Jana.", + "96188": "— Piękna panna! — ścigając wzrokiem oddalającą się, zauważyła.", + "96189": "— Co do piękności, to bynajmniej! — z widocznym niezadowoleniem odpowiedział — owszem, zdaje się, że nadmiar wielka i gruba! Ale — poprawił się spiesznie — pracowita i z dobrym sercem, to prawda! Czy panienka uwierzy, że gospodarstwo u niej idzie nie gorzej jak u jakiego mężczyzny?… I wszystko ona robić zdoła, taka silna… Przeszłego lata o najemników trudno było, to, aż śmiech powiedzieć, sama z parobkiem kosiła i orała… Wtedy mnie stryj powiedział, żebym jej pomagał, bo starego Jakuba bardzo szanuje i do tego głowę sobie nabił…", + "96190": "Zamilkł, widocznie czegoś nie dopowiadając; zmieszał się znowu, chrząknął i prędko zagadał:", + "96191": "— Ten Jakub to może już prawie dziewięćdziesiąt lat ma… Francuzów pamięta, a więcej jak pięćdziesiąt lat temu z dziadem pana Benedykta Korczyńskiego na wojnę chodził. Po wojnie ożenił się, już w późnym wieku, i doświadczył wielkiego nieszczęścia. Żonka go porzuciła, a on to sobie tak wziął do serca, że od tego czasu troszkę zwariował. Nie to, żeby całkowicie wariatem był, ale troszkę… Jadwiśka pięknie staruszka dopatruje, lubi jego i pieści jak małe dziecko…", + "96192": "Czuć było, że zbliżali się do wsi dużej i ludnej. Głosy ludzi i zwierząt coraz wyraźniej dawały się słyszeć. U brzegu kończącego się owsa trzej chłopcy, bosi i w białych z grubego płótna ubraniach, z niewielkiej przestrzeni pola zbierali koniczynę. Jeden, barczysty, tęgi i rudowłosy, kosił, a dwaj, młodzi, niedorośli, grabili i zgarniali ściętą trawę w małe kopice. Jan uśmiechnął się, otworzył usta dla powiedzenia czegoś i powściągnął się, na koniec, nie mogąc znać powstrzymać się zupełnie, do kosarza, którego kosa pobrzękiwała i na słońcu pobłyskiwała, zawołał:", + "96193": "— Adaś! A spóźniliście się z koniczyną, aż wstyd patrzeć! Będzie wam za to od ojca!…", + "96194": "Zaczepiony, nie odwracając się, z gniewem odkrzyknął:", + "96195": "— Ciągnij się za swój nos, a o cudzy nie dbaj!", + "96196": "Jeden z młodszych chłopców grabiami rześko ziemię drapiąc, cienkim głosem zawołał:", + "96197": "— E! Ociec dziś na nas i nie patrzy! Z miasta tylko co powrócił i o procesie gada!", + "96198": "— Ja po swojej koniczynie już dziś i zaorałem! — filuternie sprzeciwił się jeszcze Jan.", + "96199": "— Wiadomo! Żebyś ty czego lepiej nie zrobił! Znać dudka z czubka! — sarknął znowu kosarz.", + "96200": "— W ojca wrodził się — zauważył Jan do Justyny — taki gniewliwy jak i ociec. Oni mnie streczno-streczni przychodzą, Fabiana Bohatyrowicza synowie… i pomiędzy nami kłótni żadnej nie ma. Tylko tego Adasia najwięcej teraz to gryzie, że mu w jesieni do wojska trzeba iść… Jak sobie na to wspomni, gadziną staje… Jeszcze i czwarty brat u nich jest, Julek, ale taki zawzięty rybak, że go z Niemna ani ściągnąć… Za Niemnem i za swoim psem, Sargasem, świata nie widzi, a do tego troszkę głupi. A siostrę ich, Elżunię, panienka widziała…", + "96201": "Wtem stanął, zatrzymał konie i smutnie wymówił:", + "96202": "— Ot już i okolica, i droga do dworu…", + "96203": "Zdjął czapkę i w wahającej się postawie na Justynę patrzał.", + "96204": "— Może bym ja — zaczął nieśmiało — panienkę do domu odprowadził, żeby podczas jaki zły pies albo bydlę nie nastraszyło!…", + "96205": "Może jedno z tych nie spełnionych żądań, o których przed chwilą mówił, smutkiem napełniło mu oczy. Może żałował ubiegłej godziny czasu, przedłużyć ją pragnąc, z niepokojem patrzał na tę, tak mu z pozoru obcą kobietę, która w tej chwili wcale go nie słuchając, głowę podała naprzód, ciekawe i zachwycone oczy wlepiając w obraz tylko co ujrzany. Był to raczej mały i skromny obrazek wiejskiej zagrody, ale który dziś i z bliska widziany, powiał na nią czarem ciszy i świeżości.", + "96206": "— Śliczna zagroda! — zawołała — kto tu mieszka?", + "96207": "— Stryj Anzelm, czyli my wszyscy troje, bo pomiędzy nami we wszystkim jest wspólność.", + "96208": "Mówiąc to, dwoma skokami przebył białą drogę wieś z polem rozdzielającą, jednym ruchem ręki otworzył na oścież zamykającą ogrodzenie, przezroczystą i niewysoką bramę. Przez bramę tę właśnie Justyna ujrzała część zagrody; teraz, gdy wnętrze jej szerzej odsłoniło się przed nią, szybko postąpiła naprzód.", + "96209": "Jan Bohatyrowicz z czapką w ręku i schyloną w ukłonie głową stał u bramy, wyciągniętym ramieniem wnętrze zagrody ukazując…", + "96210": "— Proszę wejść, bardzo proszę wejść i spocząć. Stryj będzie bardzo kontenty i siestry zaraz zawołam… proszę, bardzo proszę…", + "96211": "Nieśmiałość jego zniknęła bez śladu. Na swoich śmieciach puszył się trochę i dumniał, grzeczną przy tym gościnność okazać pragnąc.", + "96212": "Zagroda była dość obszerna. Płot, z niewysokich i gładko ociosanych desek zrobiony, obejmował dobry mórg ziemi, na której z zielonej jak szmaragd łąki wyrastała setka młodych, przed kilku laty zaledwie zasadzonych grusz, śliw i jabłoni. Gdzieniegdzie te wysmukłe i z widoczną starannością piastowane płonki osypane już były zawiązkami owoców, a tu i ówdzie pomiędzy nimi stare wiśnie stały, całe w potopie czerwonych jagód. Środkiem ogrodu koła wyżłobiły na trawie dość szeroką drogę i gęsto zasiała się na niej biała dzięcielina. Za owocowymi drzewami ze dwadzieścia ulów, na błękitno pomalowanych, do połowy kryło się w łanie biało i różowo kwitnącego maku, zza którego wystrzeliwały malwy obrosłe płaskim i różnobarwnym kwiatem i ukazywała się gęstwina melisy, bladej na tle ciemnozielonych wysokich i rozczochranych konopi. Dalej nisko na zagonach rosły lub wiły się warzywa, żółte słoneczniki wzbijały się nad delikatnym lasem białego kminku; tu i ówdzie pod grzędami wyrastały czerwone gaszty i rozpierały się rozłożyste krzaki wieczorników. Stuletnia może sapieżanka gałęzie swe już bezpłodne, ale nieprzeniknioną gęszczą listowia okryte kładła na oknach i ścianie domu, którego okiennice i narożniki, na biało pomalowane, wesoło zza niej wyglądały. Dom, w samej głębi tej sporej przestrzeni stojący, niski był, szary, słomą pokryty, z jednym kominem i słomianą strzechą. Do ogrodu stał boczną ścianą, w której świeciły dwa spore okna, a mały ganek z zębiasto wyrzeźbionym okapem i niskie drzwi do wyjścia miał od dziedzińca, na którym zza niziutkiego opłotku widać było świron z wystającym i na kilku słupkach opartym dachem i stajnię, przed którą leżała brona, stały kozły do piłowania drzewa i żółciało trochę rozsypanej słomy. Stodoła wyglądała zza domu i kilku tuż przy sobie rosnących lip, a jeszcze dalej, za dziedzińcem i lipami, ledwie widzialny z wysokiej góry, migotał wąski pas Niemna z żółtą za nim ścianą i u samego skłonu nieba ciemną wstęgą boru. Promienie słońca, które pochylało się już do zachodu, igrały po trawie i w gałęziach rozżarzały barwy kwiatów, a wiśnie w wielkie rubiny zmieniały. Nad tym wszystkim w głębokiej ciszy dzwonił w drzewach świergot wróbli, brzmiało monotonne, basowe brzęczenie pszczół i wzbijało się morze woni z przemagającym wszystkie inne zapachem świeżo skoszonej trawy.", + "96213": "Świeżo skoszoną trawę grabiami zgarniał i w małą kopicę na dziedzińcu składał człowiek dość wysoki, bosy, w ciemnej, do kolan sięgającej kapocie i wielkiej, baraniej czapce. Ta czapka tworzyła mu jakby drugą głowę i uderzający stanowiła kontrast z resztą ubrania. Stary być musiał czy osłabiony, bo ruchy miał powolne i przygarbione plecy. Grabie jego nieustannie, ale powoli posuwały się po ziemi, a od połowy ogrodu słyszeć już można było rozmowę, którą prowadził z kimś niewidzialnym, za domem znać i płotem dziedzińca stojącym.", + "96214": "— Apelacja już, chwalić Boga, podana i mucha poniesie to, co pan Korczyński w wyższej instancji wygra! — prędko i zapalczywie mówił głos niewidzialnego człowieka.", + "96215": "— A ja sto razy Fabianu mówiłem i sto pierwszy powtórzę, że mucha naje się tym, co my od pana Korczyńskiego wygramy — powoli i monotonnym głosem odpowiedział człowiek grabiący skoszoną trawę.", + "96216": "— Czemuż to tak? — wybuchnęło zza płotu popędliwe zapytanie. — Czy to Anzelm dla naszej powszechności dobra nie życzy?", + "96217": "— Życzę — brzmiała odpowiedź — ale powiadam: po cudze nie sięgaj!", + "96218": "— A jak pokaże się, że wygon nie cudzy, tylko nasz? A Bóg mnie ubij na duszy i ciele, że pokaże się tak, a nie inaczej…", + "96219": "— Fabiana adwokat zbałamucił i Fabian wierzy…", + "96220": "— Jeszcze ten nie urodził się, kto by potrafił mnie zbałamucić! Do sąsiada po rozum nie pójdę i nawet u Anzelma jego nie poproszę, choć Anzelmowi jeszcze ta mądrość z głowy nie wywietrzała, co jej kiedyś od wielkich panów nabrał…", + "96221": "Głos niewidzialnego człowieka przybierał wciąż popędliwości, aż przy ostatnich słowach stał się rozgniewany i zgryźliwy. Grabiący trawę z jednostajną wciąż powolnością zaczął:", + "96222": "— Niechaj mnie Fabian wielkimi panami oczu nie wypieka… ja ich dwadzieścia lat nie widziałem i do śmierci już pewno nie obaczę…", + "96223": "— Wszystko równo. Czego się człowiek za młodu nauczy, to i na starość mruczy — dojadał głos zza płota.", + "96224": "Wtem niewielki, kudłaty pies z żółtą sierścią i wydłużonym tak jak u lisa pyskiem, który dotąd spokojnie leżał na rozrzuconej przed stajnią słomie, zerwał się i z głośnym szczekaniem ku ogrodowi poskoczył. Z ogrodu na dziedziniec wbiegła para koni, ciągnąc za sobą pług w ten sposób, że łatwo mógł zaczepić o płot albo świron i zepsuciu ulec. Człowiek w baraniej czapce głowę podniósł.", + "96225": "— A toż co? A gdzież Janek? — na widok samopas pędzących koni żywiej przemówił.", + "96226": "Ale w tejże chwili za czepiającym się już płotu pługiem przyskoczył Jan, bez czapki, która w ogrodzie na trawie leżała, zaczerwieniony i zdyszany. Jednym zamachem rąk pługowi nadał właściwy kierunek, lejce podjął i konie, które głosowi jego posłuszne były jak dzieci, przed stajnią zatrzymał. W mgnieniu oka przy stryju znalazł się i za ramię go pochwycił.", + "96227": "— Stryjaszku! Żeby stryjaszek wiedział, jakie mnie dziś szczęście spotkało…", + "96228": "Ręce jego drżały, głos dygotał — w palcach ściskał kapotę starego, który z rąk grabie wypuścił.", + "96229": "— A toż co? Kto tam w sadzie?", + "96230": "Żółty pies, minąwszy pług i konie, ze szczekaniem wpadł do ogrodu.", + "96231": "— Mucyk! — rzucając stryja wołał za nim Janek — pójdź tu, Mucyk!…", + "96232": "— Daj pokój Mucyku! Kto to taki? Pani jakaś? Czego ona…", + "96233": "Z dłoni sobie daszek nad oczami robił i w głąb ogrodu patrząc, usiłował rozpoznać rysy kobiety, dokoła której zwijał się poszczekując uspokojony już Mucyk.", + "96234": "Jan stryja za rękę chwycił.", + "96235": "— Z Korczyna… panna Justyna. Stryj wie… ta, co to ja stryju zawsze opowiadałem… Niech stryj idzie i przywita się…", + "96236": "Ze zdziwieniem i prawie przerażeniem przygarbiony człowiek cofnął się ku domowi.", + "96237": "— A toż co? — zawołał — z Korczyna… na co? Po co? Dla jakiej przyczyny?…", + "96238": "— Bardzo jej upodobało się u nas, przyszła spocząć… niechże stryj idzie…", + "96239": "Ale stary plecami przyparł się do ściany domu.", + "96240": "— Na co mnie? Nie pójdę… kiedy ją przywiodłeś, to idźże do niej sam…", + "96241": "— Kiedy mnie konie odprząc i nakarmić trzeba! — gwałtownie szeptał Jan i za obie już ręce opierającego się pociągał. — Stryjku, stryjaszku, mój mileńki! Mój rodzony! Proszęż iść… prędko… ona w gościnę do nas przyszła… proszę iść…", + "96242": "— Wariat ty, Janek, czy co? Ze wszystkim jak u wariata oczy błyszczą… czego ty mnie tam ciągniesz?… sam idź!", + "96243": "— A konie! I czy to pięknie, żeby stryj sam gościa w swojej chacie nie przywitał?… Proszęż już iść… prędzej… mój rodzony!…", + "96244": "Bosy i przygarbiony człowiek otulał się swą kapotą, głową w wielkiej baraniej czapce trząsł przecząco, do ściany wciąż się przypierał, ale przemoc, którą ten oszalały w tej chwili chłopak na nim wywierał, była widoczna. Wyrywając ręce swoje z jego dłoni, wpół z gniewem, wpół ze zgryzotą zawołał:", + "96245": "— A puśćże już! Niechajże choć buty wdzieję! Ze wszystkim wariat!", + "96246": "— Pójdzie stryj?", + "96247": "— A już pójdę… ale niech buty wdzieję…", + "96248": "Zniknął w głębi domu: Jan wpadł jeszcze od ogrodu.", + "96249": "— Niech panienka będzie łaskawa, siędzie, zaraz stryj przyjdzie… ja konie odprzęgę…", + "96250": "I rzucił się ku stajni, do koni.", + "96251": "W dużym tym ogrodzie, który był zarazem owocowy, warzywny i kwiatowy, a także łąką i pasieką, znajdowała się jedna tylko ławka, przy ścianie domu pod dwoma oknami stojąca, z wąskiej, na dwu słupkach opartej deski złożona i tak długa, że dziesięć osób rzędem na niej usiąść by mogło. Tuż przed nią wyrastał z trawy szereg sztywnych malw, a nieco na prawo pszczoły nad błękitnymi ulami i różowymi makami brzęczały. Z tej ławki podniosła się wysoka i kształtna kobieta, z głową czarnymi warkoczami owiniętą i śniadą twarzą, o rysach wydatnych, którą rzeźwiące powietrze pola oblało teraz świeżym rumieńcem. Pomiędzy malwami, sama do pysznie rozwiniętego kwiatu podobna, stała w nieśmiałej trochę postawie, a szare jej oczy z dala już wpatrywały się w zbliżającego się ku niej człowieka. Nie był on dla niej całkiem nieznany. Zasłyszała coś była o przeszłości jego, wspólnej z przeszłością Korczyńskich, z tą przeszłością, o której teraz prawie nigdy nie wspominano w Korczynie, lecz której niestarte pamiątki tkwiły w sieroctwie Zygmunta, w wiecznej żałobie jego matki, w położeniu, sposobie życia i posępności oczu Benedykta. Domyślała się także czegoś, czegoś więcej nad przelotną znajomość, co niegdyś zachodzić musiało pomiędzy człowiekiem tym i Martą. Z bliska, pomimo ruchów ociężałych i przygarbionych pleców, mniej staro wyglądał on niż z daleka. Z twarzy jego o rysach ściągłych i regularnym profilu poznać można było, że nie miał więcej jak lat pięćdziesiąt, ale była to twarz cierpiąca i zamyślona, z cerą od słońca trochę zaróżowioną, z zapadłymi policzkami i spłowiałym błękitem oczu. Ze sposobu, w jaki zbliżył się do nieznanej sobie kobiety, z ukłonu, jaki jej oddał, znać było, że dworne obyczaje nie były mu całkiem obce. Uchylił nieco baraniej czapki, lecz wnet ją znowu włożył na głowę.", + "96252": "— Jestem Anzelm Bohatyrowicz — powolnym swym i monotonnym głosem wymówił — przepraszam, że w czapce ostanę, ale taką mam głowę, która lęka się przeziębienia…", + "96253": "Było w nim coś obojętnego i przymuszonego, kiedy dłonią swą dotknął ręki, którą śpiesznie podała mu Justyna. Wzrokiem twarz jej omijał, a pod krótkim, siwiejącym wąsem bladawe jego usta zarysowywały linię surową. Jednak dwornym znowu gestem wskazał ławkę mówiąc:", + "96254": "— Proszę, bardzo proszę sieść i odpocząć…", + "96255": "Sam w stojącej postawie pozostał i daleko kędyś patrząc milczał. Pomimo usiłowań, które czynił, aby okazać się grzecznym i gościnnym, czuć w nim było dzikie boczenie się od ludzi i ukrywane, lecz niepozbyte uczucie niechęci. Spostrzegła to Justyna i ze zmieszaniem zaczęła:", + "96256": "— Przepraszam, że weszłam, ale ogród ten wydał mi się tak świeży i pociągający, a pan Jan tak mnie uprzejmie zapraszał…", + "96257": "Trudno byłoby zgadnąć, czy pochwała jego zagrody albo też poufałe nazwanie po imieniu synowca nieco go rozpogodziły.", + "96258": "— Owszem — rzekł — bardzo dziękuję… Już i nie spodziewałem się takiej promocji, ażeby kto z Korczyna moją ubogą chatę nawiedził…", + "96259": "Znowu uchylił czapki.", + "96260": "— A jakże miewa się panna Marta Korczyńska? — zapytał.", + "96261": "— Często i przyjaźnie o panu wspomina — żywo odpowiedziała Justyna.", + "96262": "— Być nie może — zaprzeczył — pani tak tylko, z łaski swojej… Tyle lat… Widziałem ja ją… będzie temu lat trzy, w kościele… u! zmieniła się, postarzała… ze wszystkim już insza, jak była.", + "96263": "— Od wielu lat wujowi memu pomaga i ciężko pracuje — wtrąciła Justyna.", + "96264": "Trochę urągliwy uśmiech po ustach mu przemknął i ciszej rzekł:", + "96265": "— A lękała się pracy! Ot, wszystko jedno, pracować wypadło…", + "96266": "Zamyślił się, długą, bladą ręką poprawił nad czołem czapkę i daleko kędyś bladymi oczami patrząc, monotonnym swym głosem wymówił:", + "96267": "— Poranek widział kwitnącą, rumianą, a wieczór babą obaczył…", + "96268": "Czy ta krótka rozmowa zajęła go i ożywiła lub też sposób wyrażenia się Justyny przypomnieniem czegoś dawno minionego pociągał go ku niej — postąpił krok naprzód i na ławce, dość jednak daleko od niej, usiadł.", + "96269": "Wtem zza węgła domu ukazał się Jan, na rozmawiających spojrzał i nie zbliżając się przemówił:", + "96270": "— Stryju, panience sad nasz bardzo się upodobał!", + "96271": "— Chodźże tu! — zawołał Anzelm.", + "96272": "Chłopak widocznie walczył z sobą.", + "96273": "— Kiedyż jeszcze koniom nie wszystek owies zasypałem…", + "96274": "— To idź i zasypuj!", + "96275": "A zwracając się do Justyny, znowu trochę czapki uchylił:", + "96276": "— Bardzo kontenty jestem, że się pani mój sadek upodobał. Wszystko to pochodzi z mego własnego sadzenia i starania. Gdyby pani dziesięć lat temu tu przyszła, obaczyłaby same rudery, badyle, śmiecie i paskudztwo…", + "96277": "Justyna powiedziała mu, że słyszała o jego długiej i ciężkiej chorobie.", + "96278": "— A… a… a… od ko… kogo?", + "96279": "Zdziwił się tak, że aż jąkać się zaczął. Blade oczy jego z wytężeniem w twarzy jej utkwiły.", + "96280": "— Czyżby w Korczynie kto jeszcze o mnie wspo…wspo… mi…", + "96281": "Machnął ręką i prędko dodał:", + "96282": "— A to pewno Janek pani o tym mówił… Żeby nie! Dobrze jemu zapamiętało się to niedołęstwo moje, bo wiele on podtenczas biedy przecierpiał, tego i opowiedzieć trudno… A co to był za defekt, o tym jeden Pan Bóg wiedzieć może, dość, że zwalił mnie z nóg jak kłodę i dziewięć lat bezwładnym i w bólach trzymał… U doktorów radziłem się ze trzy razy, ale nie pomogli i nawet nic zepsutego w ciele moim nie wynaleźli… Mówili, że hipokondrię mam… hipokondrykiem mnie nazywali… Duszna to podobno była choroba więcej niżeli cielesna…", + "96283": "Rozgadał się i powolnym, monotonnym swym głosem opowiadać zaczął minione swe cierpienia. Z tego, co opowiadał, i nawet z wielu trwających jeszcze cech jego powierzchowności łatwo można było odgadnąć jedną z tych strasznych chorób nerwowych, które dla samej nauki do określenia i zwyciężenia wielce trudne bywają. Jakim sposobem pochwyciła ona tego człowieka prostego i tak ściśle z życiem natury spojonego, o którym Marta mawiała Justynie, że miał kiedyś postawę dębu i twarz do kwitnącego maku podobną? Widać, że on sam nieraz zapytywał siebie o to, bo w zwykły sobie sposób zamyślając się i kędyś daleko patrząc dokończył:", + "96284": "— Różne na świecie bywają zdarzenia… Bywa to, że człowieka przez pole idącego szkodliwy wiatr obejmie i reumatyzmu albo innej choroby go nabawi. A bywają i insze wiatry, nie te, co w polu świszczą, ale te, co przez drogę życia człowieka przelatują…", + "96285": "Potrząsł głową i kędyś daleko patrzał.", + "96286": "Powolnym ruchem podniósł się z ławki i znowu czapki nieco uchylił.", + "96287": "— To może pani będzie łaskawa sadek mój obejrzeć, kiedy się tak upodobał…", + "96288": "Po niedawno skoszonej i gładkiej jak kobierzec trawie od drzewka do drzewka przechodząc, opowiadał jej wiek i pochodzenie każdego z nich, tłumaczył sposoby hodowania i gatunki.", + "96289": "— To jest bonkreta… a to panny jesienne… to francmadama… tam trzy sapieżanki… tam jabłka oliwne, zimowe papierówki… kalwinki… sztetyny… a tamten gaik cały śliwowy…", + "96290": "Wyprężenie jego rysów, mające w sobie coś obojętnego i razem bolesnego, miękło i znikało; w bladym błękicie źrenic pobłyskiwać zaczęły nikłe, lecz prawie wesołe iskry. Po Justynie znać też było, że w tej zagrodzie, napełnionej urodzajnością i ciszą, swobodniej i szerzej oddychała niż przed godziną w napełnionym gośćmi salonie.", + "96291": "Znajdowali się właśnie przy sporej grupie śliwowych drzewek i Anzelm opowiadał, w jaki sposób chroni renklody i mirabele przed zimowymi śniegami i mrozami, kiedy Jan wybiegł znowu z dziedzińca i o kilka kroków stanąwszy słuchał przez chwilę ich rozmowy.", + "96292": "— Czy panienka da wiary — zawołał — że stryj to wszystko własnymi rękami zasadził i teraz dopatruje?… Zdaje się taki słaby, a wielką ma siłę i wytrwałość…", + "96293": "Anzelm obejrzał się.", + "96294": "— Chodźże tu, Janek! — po raz drugi zawołał.", + "96295": "Ale chłopak wahał się znowu, to ku dziedzińcowi, to na Justynę patrząc. Widoczne było, że pragnął być tu i tam.", + "96296": "— A kiedyż jeszcze konie napoić trzeba…", + "96297": "— Pewno, że trzeba — odpowiedział Anzelm.", + "96298": "I zwracając się do Justyny, zwykłą sobie powolną i czasem przerywaną mową, ale coraz swobodniej opowiadać zaczął, jak w ciężkiej słabości leżąc, nieraz nawet na świętą Wolę Bożą szemrał za to, że go bezczynnym i niepożytecznym uczyniła; jak gryzł go i przestraszał los tego chłopca, sieroty po bracie, którego źli sąsiedzi krzywdzili i z własności obdzierali, z sieroctwa i dziecinnego jego wieku korzystając; jak na koniec, kiedy już dźwignął się z niemocy, ręce paliły się mu do roboty.", + "96299": "— Już to też dziesiąty rok, jak zmartwychpowstałem i chłopiec mój dorósł… Najpierw od sąsiadów wyprocesowaliśmy to, co nam odebrane było, potem zbudowaliśmy ten oto domek, a potem już wszystko poszło: i pasieka, i sadek. Janek nauczył się pszczelnictwa od jednego takiego człowieka, co sam na naukę do wielkiego miasta jeździł; ja znów od młodu przyuczony byłem do stolarstwa i jego przyuczyłem.", + "96300": "Szerokim gestem zatoczył dokoła:", + "96301": "— Wszystko to jest robota własnych rąk naszych: i ten płot z desek, i ten ganeczek, i ule. W potrzebie najemników do pomocy bierzem, ale sami my rolniki i sadowniki, i pasieczniki, i stolarze… W biednym stanie inaczej nie może być, kiedy człowiek żąda nie tylko nasycenia ciała, ale i tych różnych elegancji i przykrasek, co i niekoniecznie potrzebne, ale dla oczów miłe…", + "96302": "Śmiał się teraz cichym, piersiowym śmiechem, przygarbione plecy prostował; nikłe iskry zlały się mu w źrenicach w spokojny i ciepły promień. Jednak w głębi tego człowieka było coś, co falą smutku czy zniechęcenia rychło gasiło jego wesołość. Pochylił znowu głowę, przygarbił się i powoli dodał:", + "96303": "— Wszystko to jest doczesność i znikomość. Nie na takie roboty człowiek patrzył, a wniwecz poszły; nie takimi nadziejami karmił się, a najadł się trucizny… Każda rzecz na świecie jak woda przepływa, jak liść na drzewie żółknie i gnije…", + "96304": "Patrzył w ziemię, mówił to monotonnie i coraz ciszej; można byłoby myśleć, że słowa te były pacierzem, który odmawiał od lat wielu, po wiele razy co dzień i może co nocy. Powoli jednak podniósł twarz i daleko patrzeć zaczął.", + "96305": "— Ale nie każdy ma jednostajną łaskę u Boga i jeden więcej, drugi mniej szczęśliwości na tym świecie użyje. Może z tego wszystkiego Janek, dzieci jego i wnuki słodko i mile korzystać będą… Do tego — dodał — każdemu gniazdo swoje miłe, a osobliwie nam…", + "96306": "Tu wzrok jego przesunął się po twarzy Justyny.", + "96307": "— Panowie to co inszego — dokończył — do wielkich miast jeżdżą, za granicami przemieszkują, różne zabawy i rozkosze mają… A dla nas co? Dla nas ani Paryżów, ani honorów, ani pięknych muzyczek, ani wesołych asamblów nie ma. Gniazdo nasze — wszystko nasze… i dla tej przyczyny trzymamy się jego zębami i pazurami.", + "96308": "Justyna spuściła oczy. Było w nim znowu coś niechętnego i trochę urągliwego, kiedy słowa te wymawiał, a przed jej wzrokiem, nie wiedzieć czemu, stanął w tej chwili młody człowiek w ubraniu żurnal mód przypominającym, z postawą z przyzwyczajenia jakby malowniczo ułożoną, z wyrazem wiecznego niezadowolenia w pięknych oczach, a na ustach ze wspomnieniami cudów cywilizacji, widzianych i słyszanych w dalekich krajach. Ona tego człowieka kiedyś bardzo kochała, ale wydało się jej w tej chwili, że było to bardzo, niezmiernie dawno. W tej chwili także uczuła, że pomiędzy nią, stojącą wśród tej zagrody, a nim, przesuwającym swą twarz bladą i niezadowoloną po korczyńskim salonie, leżała wielka przestrzeń. Uczuła się daleko, daleko od Korczyna — gdzieś na jakimś zupełnie innym świecie.", + "96309": "Kiedy podniosła oczy, u końca dziedzińca zobaczyła wybiegającego zza góry kasztanka, a tuż za nim jechał na gniadej Jan. Konie napojone i wykąpane w rzece, otrząsały z siebie gęste krople wody wesoło parskając. Jan z gniadej zeskoczył, a w minutę potem z wnętrza stajni zawołał:", + "96310": "— Antolka! Antolka!", + "96311": "Wołał tak na młodziutką dziewczynkę, która w krótkiej spódnicy, w różowym kaftanie i bosa ukazała się zza góry, niosąc na ramieniu koromysło z dwoma pełnymi wiadrami. Wysmukła i wątła, przechylała się trochę na bok pod tym ciężarem i jedno ramię dla utrzymania równowagi z dala od ciała trzymała.", + "96312": "— A co? — cienkim głosem odkrzyknęła.", + "96313": "— Weź kluczkę i wisien z drzewa nazdejmuj! Prędzej tylko!", + "96314": "— Na co?", + "96315": "— Dla gościa.", + "96316": "I ciszej dodał:", + "96317": "— W sad popatrzaj!", + "96318": "Dziewczynka spiesznie wiadra z wodą na ganku postawiła i koromysło z ramienia zdjęła, po czym na ogród spojrzawszy, ręką twarz zasłoniła i do domu wpadła. W minutę wybiegła znowu, ale już w trzewikach i z długą, u końca zakrzywioną tyczką w ręku. Jak sarna przez ogród ku największej wiśni biegła, zagony przeskakując, ze wstydliwie spuszczoną głową. Ciemny warkocz aż do pasa spadał po szczupłych i gładkich jej plecach, u końca czerwoną wstążeczką związany. U początku warkocza sterczał czerwony kwiat gasztu. Podskoczyła, kluczką gałąź przechyliła i prędko wiśnie rwać zaczęła.", + "96319": "— Przyrodnia jego siostra — z cicha rzekł Anzelm do Justyny — z jednej matki, nie z jednego ojca… Jaśmontówna… Jego matka, po bracie moim owdowiawszy, drugi raz za Jaśmonta poszła i o trzy mile stąd w Jaśmontowskiej okolicy żyła.", + "96320": "Siedzieli znowu na ławce, pod ścianą domu, ale dokoła nich mniej cicho i samotnie stawać się zaczynało, niż było wprzódy. W szczelinach płotu zaświecił jeszcze jeden jaskraworóżowy kaftanik, zupełnie taki sam, jak te, które miały na sobie Domuntówna i Jaśmontówna, a nad niewysokimi deskami ukazało się czoło kobiece; oczy pod czołem tym umieszczone, przez szczeliny zaglądać musiały do wnętrza zagrody Anzelma. Po chwili, dalej nieco, wysunęła się znad płotu cała głowa mężczyzny, z krótko ostrzyżonymi włosami, sterczącymi wąsami i okrągłą różową twarzą, w miejscu zaś, gdzie kończyło się ogrodzenie z desek, nad niskim płotkiem, od kilku minut już stała, nie postrzeżona dotąd przez nikogo, podstarzała kobieta, w ciemnym, krótkim ubraniu i w chustce na kształt czepka na głowie związanej. Ciekawa znać była także zobaczyć, co się dzieje w ogrodzie sąsiada, jednak stała nieruchomo, w postawie zamyślonej, z podłużną i bladą twarzą na dłoni opartą. Anzelm na ciekawych sąsiadów nie zwracał żadnej uwagi i powoli, ale z zajęciem zapytywał Justynę o sposoby, w jakie zasadzają i pielęgnują owocowe drzewa we dworskim ogrodzie. Mało o tym wiedziała, gdyż ogrodem korczyńskim, z wyłącznością sobie właściwą, zajmowała się Marta.", + "96321": "Uśmiechnął się znowu i głową pokiwał.", + "96322": "— A lękała się pracy!… — z cicha powtórzył.", + "96323": "Jan wbiegł z dziedzińca, zupełnie już widać o wyprzężonych z pługa ulubieńców i współpracowników swych spokojny. Pobiegł do siostry i za ramię ją wziąwszy, do ławki pod domem stojącej prowadził. Z koszykiem pełnym wisien w ręku i z pochyloną ciągle głową przed Justyną stanęła. Widać było, że gdyby ją brat nieco powyżej ręki mocno nie trzymał, pierzchnęłaby wnet i schowała się gdziekolwiek. Ale wysmukła i cienka jej kibić była tak do młodej brzózki podobna, drobna schylona twarz miała tyle łagodnego wdzięku, a w oczach, które na chwilę oderwała od ziemi, błysnęła taka dziecinna ciekawość, z taką dziecinną bojaźliwością złączona, że Justyna ruchem zupełnie instynktownym za rękę ją pochwyciła, na ławie przy sobie posadziła i objąwszy, w białe, ciemnymi włosami zarzucone czoło pocałowała. Daleko ognistszy rumieniec niż ten, który oblał twarz jego siostry, wytrysnął na czoło i policzki Jana. Uszy jego nawet stanęły w ogniu! Stojąc pod sapieżanką, o pień jej plecami wsparty, spojrzał na niebo, na szczyty drzew, dokoła siebie i ręką przetarł czoło i oczy. Coś znać w tej chwili wezbrało w tej szerokiej i silnej piersi, a przed oczami iskry sypiącymi świat może zakręcił się wirem. Justyna, patrząc na wiotką i zaledwie dorosłą dziewczynkę, przypomniała sobie to koromysło i te dwa ciężkie wiadra z wodą, które przed chwilą na plecach jej widziała.", + "96324": "— Czy to nie ciężko wodę nosić… na tak wysoką górę? — z cicha zapytała.", + "96325": "— Żeby nie! — kręcąc w palcach brzeg fartucha odszepnęła Antolka.", + "96326": "— Krwawa u nas woda — wtrącił Anzelm — z góry po nią iść trzeba i nieść ją pod górę.", + "96327": "— Toteż, zimową porą osobliwie, częściej ja wody przyniosę niźli ona — jakby usprawiedliwiając się rzekł Jan.", + "96328": "— Częściej on przyniesie niżli ja — podnosząc głowę i na brata patrząc potwierdziła siostra. — Ale — dodała prędko i z wzrastającym zawstydzeniem — ja takoż mogę… czemu nie! Już ja w tym roku drugie lato żąć będę…", + "96329": "Justyna zamyśliła się — o czym? Może przed jej pamięcią stanęła kobieta wątła także i delikatna, którą dziś widziała wysuwającą i cofającą drobne nóżki z niewymowną trwogą uczuwaną przed zejściem z kilku wschodów.", + "96330": "— Żaden człowiek sił swoich nie zna, dopóki ich w potrzebie… — zaczął Anzelm, ale nie skończył, bo w tej chwili rozległ się u płota głuchy stuk, podobny do tego, jaki by sprawiła spadająca na ziemię ogromna kluska. Niewysoka i krępa dziewczyna w różowym kaftanie, podobna istotnie do pulchnej i zarumienionej kluski, przez płot przeskoczyła i szybko zbliżała się do rozmawiających. Z dala już wśród okrągłej i tłustej jej twarzy śmiały się do nich jej białe zęby, błyszczące oczy i zuchwale zadarty nosek. Z dala też na powitanie głową kiwała i wołała:", + "96331": "— Dobry wieczór! Wszystkim państwu dobry wieczór!", + "96332": "— Czego? — patrząc na nią zwięźle zapytał Anzelm.", + "96333": "Tuż przed nim stając, głośno zaszczebiotała:", + "96334": "— Przyszłam do Antolki wody pożyczyć…", + "96335": "— Czy w garść wody nabierzesz? — flegmatycznie zapytał gospodarz zagrody.", + "96336": "Dziewczyna spojrzała na czerwone ręce swe, które wzdłuż jej kraciastej spódnicy wisiały, i wybuchnęła śmiechem.", + "96337": "— Bardzo słusznie! — przestając śmiać się, ale wciąż białe zęby ukazując odpowiedziała. — Wody w garść nie nabiorę, nie po wodę też przyszłam, ale żeby panienkę z Korczyna zobaczyć… Panienka mnie zna!", + "96338": "— O! Już zna! Raz ciebie na wozie jadącą widziała i już zna! — zapominając o bojaźliwości swej oburzyła się Antolka.", + "96339": "— Bardzo słusznie! Bo kto na kogo kwiatami rzuca, ten tego nie tylko zna, ale pewno i lubi!", + "96340": "— To jest prawda, że panienki bukiet wtedy wprost na nią upadł! — potwierdził Jan.", + "96341": "— Takie już moje szczęście! Bardzo słusznie! — na całe gardło zaśmiała się znowu dziewczyna.", + "96342": "I wszyscy śmiać się zaczęli, nawet Anzelm ze słabym uśmiechem zwrócił się do Justyny:", + "96343": "— Elżunia Bohatyrowiczówna, Fabiana córka… najpuściejsza dziewczyna z całej okolicy…", + "96344": "— Bardzo słusznie! I pan Anzelm nie był pewno taki smętny, kiedy był młody — odcięła się Elżunia.", + "96345": "— A warto by było rozumu troszkę nabrać, kiedy już tak jak prawie zaręczona — zażartował Jan.", + "96346": "— Nieprawda, jeszcze nie zaręczona, jeszcze ociec na oględziny pojedzie…", + "96347": "— Tak jak prawie zaręczona! Tak jak prawie zaręczona! — rozszczebiotała się nagle Antolka. — Jaśmont ze swatem przyjeżdżał… nasza mama tobie go wyswatała… Może nie mówiłaś, że ładny?", + "96348": "I koszyk z wiśniami pod samą prawie twarz przyjaciółki podsunęła.", + "96349": "— Na, jedz wiśnie!", + "96350": "Elżunia pełną garścią zaczerpnęła z koszyka czerwonych jagód i wnet je do ust poniosła, ale od płotu zabrzmiał męski głos, z gniewnym i groźnym akcentem wołający:", + "96351": "— Alżunia! A ty tu czego? Czy to tobie w chacie roboty nie stało?… Alżunia!", + "96352": "Człowiek, który przed chwilą głowę znad ogrodzenia ukazywał, przestąpił niski płotek w tym miejscu, gdzie stała podstarzała, mizerna kobieta, i poważnymi, ale szerokimi kroki dążył ku domowi Anzelma, ustawicznie dziewczynę przywołując. Córka tu przyszła niby po wodę, ojciec przychodził niby po córkę. Nie zlękła się ona bynajmniej, tylko umilkła, może dlatego, że usta miała pełne wisien, i usunęła się trochę pomiędzy wysokie malwy. Żółty Mucyk z gwałtownym szczekaniem zabiegł drogę przybywającemu, ale on go końcem buta odtrącił i z fantazją w postawie wśród obecnych stanął. Średniego wzrostu był, krępy, w surducie z grubego sukna i wysokich butach, z twarzą bardzo podobną do takiego rydza, w którego by wprawiono zadarty nos, kępkę sterczących wąsów i małe, błyszczące oczy.", + "96353": "— Niechże i mnie będzie pozwolone przywitać Anzelmowego gościa — zaczął z niejaką nadętością w głosie i wymowie, a oczki jego drwiąco trochę świeciły. — Dawne to już czasy, kiedy przez nasze ubogie progi przestępowały takie znakomite nogi, a nie wiadomo, co by to pan Korczyński powiedział, gdyby wiedział, że siestrzenica jego znajduje się w Bohatyrowieckiej okolicy, tak jak prawie w samym gnieździe jego największych wrogów!…", + "96354": "Jan głowę w tył odrzucił i parę kroków naprzód postąpił.", + "96355": "— My nikomu wrogami nie jesteśmy… — żywo zawołał.", + "96356": "— Czy Fabianu język tak świerzbi, że przyszedł tu nie w czas o takich rzeczach gadać? — ze zwykłą sobie powolnością zapytał Anzelm, ale żywszym trochę ruchem czapkę poprawił.", + "96357": "— A niby to Anzelm żadnego żalu do pana Korczyńskiego w sercu swoim nie chowa i żadnej ubligi od niego nie otrzymał? — znacznie już popędliwiej rzucił przybyły i coraz prędzej, z coraz więcej błyszczącymi oczami ciągnął: — Czy to Anzelm już nie pamięta, jak pan Korczyński przed całym swoim dworem mnie i Anzelma złodziejami nazwał? Czy Anzelm nie pamięta, jak pan Korczyński na nas różne kondemnacje u sądów wyjednywał? Czy Anzelm nie pamięta, jak pan Korczyński do góry nos podejmuje, kiedy koło okolicy przechodzi albo przejeżdża?", + "96358": "Ale Anzelm wyprostował się trochę, baranią czapkę bladą swą długą ręką na czole przesunął i przerwał:", + "96359": "— Co ja pamiętam o panu Korczyńskim wspominając, Fabian ze wszystkimi swymi synami na plecach by nie poniósł. Jednakowoż źle nie życzę nikomu i między niczyimi wrogami nie jestem… Niech pan Korczyński żyje i zdrów będzie długie lata… Ja jemu przekleństwa nie posyłałem i nigdy nie poszlę…", + "96360": "Spłowiałe jego oczy spojrzały kędyś daleko i plecy wnet przygarbiły się znowu. Fabian obie dłonie na kłębach oparł i zjadliwie wybuchnął:", + "96361": "— Anzelm zawsze taki, jakby wczorajszego dnia z Panem Bogiem gadał. Ale ja inszy: ja panu Korczyńskiemu do śmierci nie daruję i tego, że mnie złodziejem przezwał, i tych krwawych rublów, co ze mnie na różne sztrafy wycisnął… Nie zlęknę się ja i przed siestrzenicą jego powiedzieć, że ten proces, który z Bohatyrowiczami ma, przeze mnie ma. Ja szlachtę do niego namówił, ja adwokata znalazł, ja staram się i zabiegam. Niech zna, że i biedna mucha odejmuje się, kiedy ją ubijają. Czy wygramy, czy przegramy, ale on tymczasem naje się kłopotów i koszta położy. Dobrze mnie i to. Dobra kozie brzoza. On arystokrat i w złotnych pokojach mieszka, a ja ubogi szlachcic, z niskiej chaty, ale bywa, że mała mucha wielkiego konia do krwi ukąsi. Może ja w tym procesie darmo zdrowie położę i fortunkę swoją nadwerężę, może mnie głupie ludzie i kląć będą na wypadek przegrania. Ale mam nadzieję, że tak nie będzie, bo Bóg kotwica moja, a kogo on ma w swojej obronie, ten w złej nawie nie utonie…", + "96362": "Mówiąc to wszystko, brał się w boki, szeroko rozmachiwał rękami, głos coraz podnosił, cały wewnątrz kipiał, a na twarzy spotniał. Zdawać się mogło, że nigdy mówić nie przestanie: ale Jan, który niespokojne wejrzenia na Justynę rzucał, głową kręcił, usta przygryzał i widocznie powściągał się z trudnością, teraz na ramieniu rękę mu oparł.", + "96363": "— Niech pan Fabian upamięta się… — przez zaciśnięte zęby wymówił.", + "96364": "Stary obejrzał się i głowę podnieść musiał, aby w twarz wysokiemu chłopakowi spojrzeć.", + "96365": "— A co to? — krzyknął.", + "96366": "— Niech pan Fabian do upamiętania przyjdzie! — głośniej powtórzył Jan, a z oczów jego tryskały takie błyskawice gniewu i z całej siły tłumionej groźby, że stary zmieszał się i nagle ochłonął.", + "96367": "— A co ja takiego nagadałem? — ciszej zapytał.", + "96368": "— Głupstw, głupstw ociec nagadał! — krzyknęła wyskakując zza malw Elżusia i chwytając go za połę surduta, energicznie dodała: — Bardzo słusznie! Niech już sobie ociec stąd idzie, bo jak jeszcze troszkę tu postoi, znów pan Korczyński na język ojcu wlezie…", + "96369": "Córkę usunął i ze zmieszanym wzrokiem rzekł:", + "96370": "— Jeżeli co nie w czas naplotło mi się w gębie, to przepraszam… przepraszam… Język bez pamięci, sekretu nie strzyma… Przepraszam… dobranoc państwu!", + "96371": "Zdjął czapkę i miał odchodzić, ale zatrzymał się jeszcze, na Jana patrząc. W rozgniewanej i rozognionej przed chwilą jego twarzy wszystko teraz śmiać się zdawało: i czerwone policzki, i małe oczy, i zadarty nos, i ruszające się wąsy. Czapką ku Janowi machnął i zawołał:", + "96372": "— Kiedy Jezus przed Herodem do Egiptu ubieżał, to i mnie przed tobą ubieżać nie wstyd; ale to sobie pamiętaj, że jaja kur nie uczą. Pierwej doznaj, potem gań… Dobranoc!", + "96373": "Machnął czapką i ku płotowi poszedł. Elżunia biegła tuż za jego plecami, podskakując, przyśpiewując i pestki od wisien z ust wypluwając. Wtem nad ogrodzeniem przesunęła się w powietrzu błyszcząca kosa i rozległo się basowe, niegłośne nucenie:", + "96374": "A kto chce rozkoszy użyć,", + "96375": "Niech idzie do wojska służyć…", + "96376": "Czuć było, że ten, kto słowa te nucił, smutny był czy nadąsany.", + "96377": "Fabian przyśpieszył kroku i znowu najgroźniejszym swym głosem zawołał:", + "96378": "— Adaś! A nie mogłeś to koniczyny skosić, kiedy ja w mieście byłem! Wszystkie zęby ci w gardło wepchnę, gamuło!", + "96379": "— Już skoszona i niech ociec na darmo swego gardła nie mocuje! — wcale nie przestraszonym głosem odpowiedział tęgi, rudawy, ale prosty i przystojny chłopak, który wraz ze swą kosą ukazał się za niskim płotkiem. Nieruchomo dotąd stojąca mizerna kobiecina odwróciła się ku szaremu domkowi, nie opodal od zagrody Anzelma, za płotem, drzewami i kawałkiem ogrodu ledwie widzialnemu.", + "96380": "— Alżusia! Po wodę zbiegaj! — piskliwie i bardzo przeciągle zawołała.", + "96381": "Z daleka już ozwał się rozkazujący głos Fabiana:", + "96382": "— Nie trzeba! Imość zawsze tylko byś się Alżusią posługiwała, a chłopcom wszystkie folgi robiła. Niech Adaś po wodę schodzi, a dziewczyna i bez tego wieczerzę gotować będzie!", + "96383": "— Adaś! Schodzisz? — zawołała, a raczej zaśpiewała znowu matka.", + "96384": "— Zaraz! — odkrzyknął niewidzialny już za drzewami chłopak i głośniej zanucił:", + "96385": "Tam on rozkoszy użyje,", + "96386": "Krwi jak wody się napije…", + "96387": "W ogrodzie Anzelma znowu zapanowała cisza. Jan nieśmiało zbliżył się do Justyny.", + "96388": "— Czy pani nie gniewa się za te… nieprzyjemności, które on mówił o panu Korczyńskim?", + "96389": "Słyszał, że stryj nazywał ją panią, i w ten sam sposób mówić do niej zaczął. Stryj lepiej od niego wiedział, jak mówić i z każdym obchodzić się trzeba, bo przez lat parę codziennie prawie bywał we dworze. Ale Anzelm niespokojny się stawał. Raz w raz poprawiał czapkę i na słońce mrużącymi się oczami spoglądał. Stało ono u skłonu nieba, w bliskiej już od ciemnego boru odległości; niewiele więcej nad godzinę do zachodu zostawało…", + "96390": "— Janek!", + "96391": "Spod baraniej czapki blade oczy z niepokojem wznosił ku twarzy synowca.", + "96392": "— Czy my już dziś nie pójdziem do Jana i Cecylii?", + "96393": "Jan zmieszał się także.", + "96394": "— Może nie pójdziem… co tam, że jeden dzień opuścim!…", + "96395": "Stary głowę pochylił.", + "96396": "— Źle! Źle będzie — szepnął — jeżeli do jesiennej pory krzyża nie skończym…", + "96397": "— Czy pani była w parowie Jana i Cecylii? — zapytał Jan Justynę.", + "96398": "Przypominała sobie. Zdawało jej się, że coś o miejscu nazwę tę noszącym słyszała, ale nie była tam, nie, najpewniej nie była tam nigdy.", + "96399": "— A pewno, pewno… co państwa takie rzeczy obchodzić mogą! — rzekł Anzelm.", + "96400": "Justyna wstała. Znać pierwszą jej myślą było pożegnać tych ludzi i odejść. Ale rysy jej wyprężyły się, zesztywniały i twarz przybrała w mgnieniu oka pozór daleko starszej, niż była istotnie. Tak z nią stawało się zawsze, gdy uczuwała silne dotknięcie jakiejś wielkiej nudy czy żałości. Łatwo można było odgadnąć, że pomimo zdrowia i siły, które z niej całej uderzały, należała do organizacji, które rychło głodnymi sercami swymi młodość swoją pożerają. Nie chciała stąd iść ani tam wracać. Co ona tam będzie robić? Znowu sztywnie siedzieć obok wystrojonej i szczebiocącej narzeczonej hrabiego, znowu patrzeć na poniewierkę siwych włosów ojca, znowu spotykać podejrzliwe spojrzenie pani Andrzejowej lub łzą oszklone oczy Klotyldy, znowu przy każdym zbliżeniu tego człowieka, którego kiedyś pragnęła jak szczęścia, drżeć przed nim, przed nimi, przed trucizną własnego wzruszenia! Po co tam ona? komu potrzebna? Kto jej powrotu tam pragnie? A jeśli pragnie ktokolwiek, o! po tysiąc razy bodajby to pragnienie we wstręt się zmieniło! A tu? cicho, bezpiecznie i tak świeżo, jakby dla niej, rodzącej się na nowo, rodził się jakiś świat nowy.", + "96401": "Wzrokiem przechodząc ze zmęczonej i cierpiącej twarzy Anzelma ku pochylonej w nagłym zamyśleniu głowie Jana, z prośbą wymówiła:", + "96402": "— Weźcie mnie z sobą!", + "96403": "Anzelm uważnie i ciekawie na nią popatrzył.", + "96404": "— A dla ja… jakiej przy… przyczyny? — zapytał jąkając się, jak zwykle bywało, gdy był zdziwiony albo wzruszony.", + "96405": "Zaraz jednak potwierdzająco głową skinął i czapkę prawie zupełnie nad głową podniósł.", + "96406": "— Owszem, owszem — uprzejmie zaprosił.", + "96407": "VI", + "96408": "Szlakiem wzdłuż ogrodu przez koła wyżłobionym i białą dzięcieliną usianym wyszli na nieszeroką drogę, która okolicę z polem rozdzielała. Długi dzień letni zbliżał się do swego końca, w cichej i świetnej glorii pogody. Na całej przestrzeni niebieskiego sklepienia ani jednej chmurki, ani nawet jednego obłoczka nie było. Szafirowe w środku, bladło ono u skłonów, na zachodzie świecąc ogromną tarczą słoneczną, samotnie ku ciemnemu borowi płynącą. Długo rozciągnięta i wraz z brzegiem rzeki w półkole nieco zginająca się okolica stała cała w złotawej mgle utworzonej z lekkiej kurzawy, na wskroś promieniami słońca przepojonej. Z dala można by mniemać, że był to tylko gęsty pas roślinności, ale co kilkanaście lub co kilkadziesiąt kroków ukazywały się wśród tej zielonej powodzi coraz inne ludzkie siedliska. Były to szare, niskie i słomą pokryte domy, w pobliżu domów stojące świrny z wystającymi i na kilku słupkach opartymi dachami, stodoły, stajnie, obory, podwórka i sady. Niewysokie albo i całkiem niskie płoty z desek, kołków lub wzdłuż umieszczanych żerdzi nierozwikłaną dla oka plątaniną rozdzielały pomiędzy sobą te zagrody, które nie stały w szeregu prosto wytkniętym, ale wypadkiem jakby rozsypane cofały się w głąb lub wysuwały naprzód, czasem znacznymi przestrzeniami osamotnione, a czasem jedne zza drugich do połowy zaledwie wysunięte i wzajem na siebie następować się zdające; czasem zepchnięte aż na skraj wysokiej, ku rzece staczającej się góry, czasem krańcami ogrodów i tyłami stodół dosięgające przypolnej drogi. O wielkiej dawności tych siedlisk opowiadała wielka starość otaczających je drzew. Jedne z domów tonęły prawie w rozłożystych i srebro przelewających topolach, zza innych ciemne lipy wznosiły wysoko poważne swe wierzchołki; tu płaczące brzozy kładły na ściany i okna swe wiotkie gałęzie, ówdzie popielate wierzby wykrzywiały we wsze strony mnóstwo swych węzłowatych i powyszczerbianych pni albo przysadzisto po ogrodach rozsadały się odwieczne grusze, albo najrzadsze i najwynioślejsze wyrastały na dziedzińcach słupiaste jawory. Niżej, młodsze od owych prastarych towarzyszy i stróży wsi, wiśniowe i śliwowe gaje nęciły wzrok głębokim cieniem swych bujnie rozrosłych wierzchołków i pozłacaną przez ruchome promienie słońca trawą swych podścielisk. Niżej jeszcze, tuż przy płotach albo pod ścianami świrnów i stodół, pełno było niskich leszczyn, zdziczałych malin i gęsto splątanych wiklin, wonnej piłowiei, krzaczastego żywokostu i brudnożółtych blekotów, zmieszanych ze śnieżnymi powojami lulku i kolczastymi kwiatami ostów. Tej dzikiej zarośli spod płotów i ścian wypleniać nikt tu znać nie miał czasu albo chęci, ale w zamian ogrody płynęły istotnym chaosem zmieszanych z sobą uprawnych roślin. Wszędzie tu nad zielenią niskich warzyw delikatnym lasem powiewały cienkie kminy i lebiody, maki różowo i biało kwitły, gęstą ścianą stały wysokie konopie, na wysmukłe tyki fasola rzucała zielone girlandy. U końca ogrodów, tuż przy domach, na większych lub mniejszych grzędach mieniły się mnóstwem jaskrawych i łagodniejszych barw zmieszane, zwikłane, wzajem głuszące się i jedne nad drugimi bujające gaszty, wieczorniki, malwy, nagietki, żółte gwoździki, wysokie kiciaste rezedy, krzaczyste boże drzewka, pomarańczowe nasturcje, różowe grochy pachnące.", + "96409": "Wszystko to związane z sobą było podwójną siecią płotów i ścieżek. Te ostatnie w niezliczonych skrętach biegły od domu do domu, przerzynały ogrody, przeskakiwały płoty, prześlizgiwały się pod ścianami, urywały się, znikały i z gęstej zieleni wypływały znowu, przed myśl i wyobraźnię przywodząc jakieś tłumne, spójne, gromadne życie. Jak obrazek za obrazkiem, zagrody te ukazywały się jedna za drugą, z daleka i z bliska, samotne lub ściśle jedna ku drugiej przysunięte, podobne do siebie, a przecież rozmiarami swych domów, gatunkami drzew i przemagającymi barwami roślin ze sobą różne. Wspólne tło błękitu i zieleni, wśród którego rozsiane były, czyniło z nich jeden obraz rozległy i bijący w otaczające powietrze stugłośnym rozgwarem.", + "96410": "Justyna szeroko otwartymi oczami dokoła siebie patrzała. Znajdowała się teraz w samym niejako wnętrzu okolicy, spajającymi ją dróżkami i ścieżkami postępując. Kilkadziesiąt domów, które okrążała albo przez których dziedzińce i ogrody przechodziła, zamieszkiwało kilkaset istot ludzkich, które wszystkie u końca tego dnia pogody i pracy wysypywały się na zewnątrz. Mnóstwo kraciastych spódnic i kolorowych kaftanów kobiecych migotało wszędzie… Na dziedzińcach, wśród ogromnego gdakania kur, kobiety cienkimi głosami do nocnych siedlisk zwoływały domowe ptastwo. Inne siedziały na zagonach pieląc warzywo, inne jeszcze szły z wiadrami wody na ramionach albo w wielkich fartuchach niosły dzikie zielsko, albo przed domami myły domowe statki, albo po grzędach rwały do koszów liście sałaty, lebiody, buraków. Jednokonne i dwukonne pługi, na szeroko rozkraczonych włokach położone, wracały z pola, a idący za nimi mężczyźni, starzy i młodzi, w kapotach i surdutach, w wysokich butach i bosi, w czapkach małych i zgrabnych albo wielkich i kosmatych, pokrzykiwali na konie, z daleka zamieniając się urywkami rozmów; z łąk albo od łanów pastewnych roślin powracający pobłyskiwali kosami albo wznosili w powietrze zębiaste profile grabi. We wnętrzu domów huczały obracane żarna i stukały krosna. Na każdej drodze, za każdym płotem ożywał się tętent koni, które chłopcy wyprowadzali na nocną paszę. Jedne z nich biegły luzem, na innych jechały bose niedorostki, w płóciennych ubraniach i z rozweselonymi twarzami pod zsuniętymi na tył głowy daszkami starych czapek. Na każdym dziedzińcu szczekał lub bawiąc się z dziećmi wesoło skomlił jakiś Mucyk, Żuczek, Sargas, Wilczek, których imiona, głośno przez dzieci wykrzykiwane, rozlegały się daleko. Pod gęstymi warzywami śmigały bure i czarne koty; butne koguty z płotów i gałęzi rzucały światu przeciągłe dobranoc; stada kaczek powracających z rzeki wylatywały zza góry i z krzykiem padały na trawy. W wiśniowych gajach dziewczęta podskakiwały ku okrytym jagodami gałęziom, a w pobliżu tych miejsc cienistych niejeden pług zatrzymywał się na chwilę i niejedna koza z brzękiem wikłała się wśród gałęzi, gdy jej właściciel pochylał głowę — nie wiadomo, czy ku zerwanej wiśni, czy ku uchu dziewczyny rumieniącemu się pod wetkniętą we włosy nagietką. Czasem pod ścianą domu kilka podstarzałych kobiet siedziało na długiej ławie gwarząc spokojnie, z bezczynnie na kolana opuszczonymi rękami. Czasem na koniu, prowadzonym do kuźni, przesunęła się postać młodzieńcza, tak wysmukła i zgrabna, jakby przez natchnionego snycerza wykuta, z doskonale pięknymi liniami ogorzałego i przez słońce pozłoconego profilu. Czasem siwowłosy starzec powoli przeszedł pod szeregiem wysokich lip. Lecz w ogólności był to rój ludzki do roju pszczół podobny, ciężki i własnoręcznie pracujący, w grubej odzieży, z grubymi rękami, z ciemną ogorzałością na twarzach i z potem na czołach — nie ponury jednak, owszem, tu i ówdzie rzucający w powietrze wybuchy śmiechów kobiecych, młodzieńczych, dziecinnych. Pieśni zaczynane i przerywane pracą wzbijały się jedną lub kilku nutami i milknąc tu, odzywały się ówdzie, to bliżej, to dalej, to skoczne, to tęskne, aż pojedynczy męski głos jakiś przetrwał wszystkie inne i rozgłośnie na dziedzińce, ogrody i aż na pola rzucił strofę tej samej pieśni, którą niedawno wygwizdywał idący za pługiem Jan…", + "96411": "Przy drodze, przy drodze jawor rozkwitnąwszy,", + "96412": "Gdzie pojedziesz, mój Jasieńku, konia osiodławszy…", + "96413": "Może śpiewałby dalej, ale około najbliższego domu powstał krzyk zmieszany z lamentem i śmiechem. Na drodze ściśniętej pomiędzy płotami dwóch zagród ukazała się para ludzi, z których jeden był małym, przygarbionym starcem, w płóciennej, aż do stóp zapiętej kapocie, a drugą — wysoka, pleczysta dziewczyna w różowym kaftanie i z kasztanowatymi włosami. Śnieżnie biała kapota nie była bielsza od włosów staruszka, z rzadka rozsianych po żółtej jego czaszce, a twarz jego bezzębna, malutka od ściągających ją zmarszczek, okryta była w tej chwili wyrazem nieprzytomnego przerażenia, które objawiało się także w widocznym drżeniu rąk jego i całej szczupłej, zwiędłej postaci. Nie mógłby był pewnie ustać na plączących się i podrygujących nogach, gdyby go wielka i silna dziewczyna wpół nie obejmowała, twarz swą ku twarzy jego pochylając i czasem łagodnie, a czasem z wybuchającą energią przemawiając:", + "96414": "— Niech dziadunio uspokoi się! Niech dziadunio do chaty powraca! Pacenko nie przyjechał! Pacenki nigdzie nie ma. On już po babulkę nie przyjedzie! On już umarł i babulka umarła! Proszę nie dziwaczyć i do chaty wracać!", + "96415": "Ale stary prostował się z całej siły i na perswazje dziewczyny nie zważając, dygocącym głosem bełkotał i wykrzykiwał:", + "96416": "— Pójdę! Znajdę! Zabiję zwodnika! Babulki nie dam. Gdzie on jest? Chodźmy, Jadwiśku, szukać! Prędzej chodźmy!", + "96417": "Dziewczyna podtrzymując wciąż jego chwiejącą się postać powtarzała:", + "96418": "— Pacenki nie ma! Pacenko umarł i nigdy już nie przyjedzie! To tylko te złe chłopcy Ładysiowe dziadunia tak straszą.", + "96419": "Ale stary rwał się naprzód i swoje powtarzał, a coraz więcej trząsł się i zwiędłą ręką w powietrzu wygrażać zaczynał. Za nim dwaj chłopcy, bosi, gołogłowi, z minami wiejskich urwisów, wyskakiwali śmiejąc się głośno i powtarzając:", + "96420": "— Pacenko przyjechał! Pacenko przyjechał i dziadulkowi babulkę odbierze!", + "96421": "Dziewczyna głowę swą, zjeżoną gęstwiną kasztanowatych włosów, podniosła, a z szafirowych jej oczu na pełne i rozognione policzki ciekły łzy…", + "96422": "— Co ja pocznę! — lamentowała — straszą i straszą, a ten idzie i idzie… Znowu narazi się na klepkowanie ludzkie albo upadnie i stłucze się tak, jak wtedy…", + "96423": "Jan do Justyny szepnął:", + "96424": "— Stary zawsze tak wariuje, jak tylko kto mu powie, że Pacenko przyjechał… To ten Pacenko, co mu kiedyś żonkę zwiódł i w świat powiózł.", + "96425": "Ale Anzelm przyśpieszył kroku i przed starcem stanąwszy powolnym swym głosem zapytał:", + "96426": "— A gdzie to pan Jakub idzie?", + "96427": "Małe oczy starca spod czerwonych i nabrzmiałych powiek wzniosły się ku jego twarzy.", + "96428": "— A… a… a… zdaje się… pan Szymon?", + "96429": "— Ja, Szymon, ale gdzie to pan Jakub idzie?", + "96430": "— Szymon — objaśnił Jan Justynę — to był mój dziadunio, stryja i ojca ociec. Jakub żyjących ludzi nie rozpoznaje, tylko ich wszystkich za pomarłych ojców i dziadów przyjmuje… tak samo zupełnie, jak żeby śród nieboszczyków żył…", + "96431": "— Pacenko przyjechał! — prędko mrugając powiekami i głosem skarżącego się dziecka powtarzał starzec.", + "96432": "Anzelm wyprostował się i stanowczym głosem przemówił:", + "96433": "— Pacenko nie przyjechał i nigdy nie przyjedzie, bo już na tym świecie wcale go nie ma.", + "96434": "Bezbarwne i bezzębne usta starca otworzyły się szeroko, ale drżeć i naprzód wyrywać się przestał.", + "96435": "— Nie przyjechał? Pan Szymon mówi, że nie przyjechał!… To te chłopcy znów mnie zwiedli. Przybiegli i krzyczą: „Przyjechał!” Ale czy na pewno nie przyjechał?", + "96436": "— Nie przyjechał! — powtórzył Anzelm.", + "96437": "— Czy słowo uczciwości? — z niepokojem jeszcze pytał.", + "96438": "Anzelm z uroczystością w głosie odpowiedział:", + "96439": "— Słowo uczciwości!", + "96440": "Starzec uspokoił się zupełnie, dziewczyna wielką, czerwoną rękę do Anzelma wyciągnęła.", + "96441": "— Dziękuję — rzekła — bardzo dziękuję. On zawsze panu Anzelmu wierzy; kilku takich ludzi jest w okolicy, którym zawsze uwierzy… Dziaduniu — znowu nad starcem schylając się dodała — proszę do chaty wracać… Mleczko dziś na wieczerzę będzie i pierożki z wiśniami zrobię…", + "96442": "Chciała zawrócić go ku bramie zagrody, ale on uśmiechał się i z widoczną fantazją wyprostować się usiłował.", + "96443": "— A… a… pan Szymon gdzie idzie?", + "96444": "— Do Jana i Cecylii — odpowiedział zapytany.", + "96445": "Jakby nagle blask słoneczny oświecił wyłysiałe czoło i wygładził zmarszczki starca. Uśmiech jego stał się szeroki, błogi, oczy usiłowały spojrzeć w górę, wskazujący palec, cienki i żółty, wzniósł do wysokości swej głowy i drżącym trochę, ale podniesionym głosem mówić zaczął:", + "96446": "— Jan i Cecylia! Aha! Jan i Cecylia! Było to w starych czasach, w sto lat albo może jeszcze i mniej po tym, jak litewski naród przyjął chrześcijańską wiarę, kiedy w te strony przyszła para ludzi…", + "96447": "Mówiłby pewno dłużej, ale Jadwiga ręce wzdłuż spódnicy opuszczając, z szerokim uśmiechem przed Anzelmem dygnęła.", + "96448": "— Może panowie będą łaskawi, przy bliskości do chaty naszej zajść…", + "96449": "Szafirowe jej oczy parę razy z ukosa ku Janowi zerknęły.", + "96450": "— Subiekcji czynić nie chcemy — odpowiedział Anzelm.", + "96451": "Ona dygnęła znowu.", + "96452": "— O subiekcję bynajmniej… proszę, bardzo proszę, dziadunio kontent będzie…", + "96453": "Ale Anzelmowi pilno było do celu wycieczki. Z grzecznym ukłonem i czapkę wysoko nad głową podnosząc, odszedł. Jadwiga posmutniała, dziadka wpół objęła i ze schylonymi nad nim szerokimi plecami, ze spadającą na nie roztarganą kosą, wprowadziła go do zagrody, której dom, stary, ale z gankiem i czterema oknami, zaledwie był widzialnym zza gęstwiny srebrnych topoli.", + "96454": "Anzelm powolnym ruchem zwrócił się do Jana, który z kilku stolarskimi narzędziami w ręku z dala i biernie na tę scenę patrzał.", + "96455": "— Poszedłbyś i dopomógł Jadwiśce dziadunia uspokoić…", + "96456": "Chłopak wydął nieco usta, spojrzał na dach najbliższego budynku, chrząknął i odpowiedział:", + "96457": "— Już uspokojony!", + "96458": "W tej chwili bardzo blisko zagrody starego Jakuba i jego wnuczki na sporym podwórku rozpoczynała się gwarna rozprawa pomiędzy kilku ludźmi, którzy stali ściśnięci w ciasną gromadkę i spomiędzy których wybijał się donośnie zapalczywy głos Fabiana. Prędko znać przebiegł okolicę i naprędce kilku sąsiadów pochwyciwszy, ze wspólnego procesu i tylko co odbytej podróży do miasta sprawę im zdawał. Słychać tam było wykrzyki jego:", + "96459": "— Bóg mnie ubij na duszy i ciele!", + "96460": "A drugi raz:", + "96461": "— Niech mnie mizerne ciało opuści, jeżeli mu nie pokażę, skąd kozy gonią!", + "96462": "Parę pługów i bron z niewyprzężonymi końmi stało u wrót podwórka. Właściciele ich słuchali wymownego sąsiada w zaciekawionych i niespokojnych postawach. Niektórzy odzywali się czasem z zapytaniem jakimś lub powątpiewaniem, ale jeden, wysoki i poważnie wyglądający w swej siwej, baraniej czapce, chudą twarz na dłoni opierał i spod czarnego wąsa ciągle, monotonnie, potwierdzająco powtarzał:", + "96463": "— A jakże! A pewno! Żeby nie! A ma się rozumieć!", + "96464": "Inny, bardzo znać ubogi, bosy i w siermiędze, z szerokim, pięknym czołem i bujną, płową czupryną, ale z chłopska zarywającą mową, co moment jękliwie wymawiał:", + "96465": "— Oj, biedne my, panoczku, biedne bez tego wygonu! Oj, kab to prawda była, panoczku, że my jego wygramy!", + "96466": "Trzeci, młody i przystojny, ze starannie uczesaną bródką i zawadiacko zakręconymi wąsami, pokrzykiwał:", + "96467": "— I koniec, i kwita! Wygon powinien do powszechności naszej należeć i koniec, i kwita!", + "96468": "— Od Adama i Ewy do nas przynależał — wzbił się znowu nad wszystkie inne i popędliwie zagadał głos Fabiana.", + "96469": "Anzelm kroku przyśpieszał. Z ruchów jego widać było, że trwożnie boczył się od wszelkich gwarów i swarów. Na hałasującą gromadkę prawie lękliwe rzucał spojrzenia. Prędko przesunął się pod ścianą jakiegoś świrna.", + "96470": "— Wygon nie był nigdy nasz i święcie do pana Korczyńskiego przynależy — zaczął z cicha — ale oni na każdą garść ziemi aż mrą z chciwości…", + "96471": "Czapkę na czole przesunął, głową potrząsał.", + "96472": "— Chociaż względem niektórych — dodał — to powiedzieć można, że na ziemię przymierają dlatego właśnie, że jej tak jak prawie wcale nie mają… Między nami wszelako bywa: jednym gody, drugim głody…", + "96473": "Przechodzili teraz około malutkiej chatki, bez komina, bez ganku, bez płotu, z piędzią ogrodu, na którym rosło mizerne warzywo, i z jednym tylko ogromnym dębem, który litościwie jakby zarzucał na nią szerokolistne gałęzie. Zaduch, brud, nędza tchnęły z otwartej sionki, w której ciemnawym wnętrzu pokwikiwało prosię i blada kobieta siedząc na ziemi skrobała kartofle.", + "96474": "— To jest Ładysiowa, czyli Władysławowa chata, tego samego Ładysia, co tam stał z Fabianem i z chłopska mówił; z chłopką ożeniony, czworo dzieci ma i pewno nie więcej jak półtora morga gruntu. Wszelako — powtórzył — między nami bywa…", + "96475": "Istotnie, każdy mógł łatwo poznać, że rozmaicie pomiędzy nimi bywało. Takich chatek nędznych i nagich jak Ładysiowa znajdowało się niewiele, ale i pomiędzy zamożniejszymi znać było różnice dostatku i pomyślności. Znać było, że ziemia, ta jedyna podstawa, na której stały te zagrody, ulegała tu licznym i nierównym działom, że od dawna, może od wieków, pokolenia i rodziny kroiły pomiędzy sobą ten chleb dla nich święty i najdroższy: że w tę przepaść zieleni i kwiatów spływała obfita rosa nie tylko potu, ale i łez. Tylko drzewa odwieczne szerokimi swymi gałęźmi otulały zarówno dostatek i nędzę, a przyroda, miłosierna czy obojętna, zarzucała na wszystko welon rajskiej poezji.", + "96476": "Nagle Anzelm opuścił okolicę i z drogi, która w tym miejscu szybko w dół spadać zaczęła, skręcił w stronę, w której płynął niewidzialny stąd jeszcze Niemen. Było to tak, jakby z powierzchni ziemi oblanej światłem i ciepłem słonecznym weszli w ocieniony i chłodny korytarz. Roztworzył się przed nimi parów tak długi, że końca jego najbystrzejsze oko dosięgnąć nie mogło, a tak głęboki, że dwie jego ściany podnosiły się nad nim jak wysokie góry. Zrazu ściany te miały pozór nagich, piaszczystych skał, przez niewiadome siły przyrody pogiętych w niezliczone garby i jamy, śród których gdzieniegdzie wyrastał krzak jałowcu albo cienka sośninka pochylała się nad przepaścią. Powoli przecież żółte ich tło usiewać zaczynała roślinność coraz obfitsza, aż wybuchały one morzem zieloności wszelkich odcieni, usianej kwiatami wszelkich barw. Jak okiem sięgnąć, naprzód i ku górze, po stromych spadzistościach i łagodnych stokach rosły tam olszynowe i brzozowe gaje, jasne i przezroczyste nad nieprzeniknioną gęstwiną berberysów, ożyn, dzikich porzeczek, kwitnących głogów, wilczyn osypanych purpurowymi gronami jagód, kaliny śnieżnymi kwiatami jak wielkimi płatami śniegu bielejącej, które za podścielisko swe miały całe lasy krzaczystej lucerny, ogromnych pokrzyw, ostrą woń wyziewających piołunów, wysokich i gwiaździstych rumianków i słoneczników polnych, dzikiego chmielu plączącego się z mnóstwem nierozwikłanych i nigdzie, zda się, początku ani końca nie mających wiklin. Wszystko to ze stron obu i z wielkiej wysokości ogromną i w różne kształty wzdymającą się falą spadało aż ku dołowi. U samego szczytu światło słoneczne przeciągało po tej gęstwinie szeroki pas złoty, w którym delikatne olchy zdawały się drżeć z rozkoszy i biała kora srebrniała na brzozach. Ale niżej słoneczny ten pas bladł i przygasał, aż znikał zupełnie, a w głębie parowu zsuwały się stopniowo chłodne i wilgocią napojone cienie. W głębi, na dnie, sunął kręty, puszysty szlak łąki. On to zdradzał tajemnicę przyrody i wieków; opowiadał, że tym czymś nieznanym i dawnym, co w tym miejscu ziemię na tę ogromną szczelinę rozłamało, było gwałtowne ramię wielkiej rzeki. Kiedyś, kiedyś uderzyło ono o ląd i przedarło w nim sobie łożysko, którego wody zniknęły od dawna, ale które dotąd jeszcze wilgocią przejęte zabarwiało tę łąkę zielonością wiecznie majową i bajeczny nieledwie rozrost dawało roślinnym tłumom wyściełającym te wysokie góry. Jednak łagodne i wdzięczne zakręty łąki zwężały się coraz, aż ustąpiły miejsca wąskiej rozpadlinie, a ścieżki w głąb parowu prowadzące zaczęły piąć się po stokach gór, to nagie, skaliste, ostrymi rozpęknięciami poprzerywane i kolczystą wikliną zjeżone, to zielone i tajemniczo pod sklepieniami liściastej zarośli przepadające. W rozpadlinie czuć było zbliżanie się do miejsc mokrych i żywymi wodami przejętych. Leżały tam wielkie, wilgotną pleśnią obrosłe kamienie, błękitnymi kępami kwitły niezapominajki, szeroko rozpościerała się leszczyna, a pod miękką pościelą, którą tworzyły trójzębne łotocie i okrągły podbiał, toczył się cichy, ledwie słyszalny szmer. Wtem coś zawarczało i zadzwoniło na kształt gotującego się kipiątku. Była to krynica, której kryształowa szyba przebłyskiwała pod sklepistym pokryciem leszczyny i cienką nić strumienia rzucała pomiędzy gęste łotocie i czerwonawe kamienie. W gęstwinę leszczyn uplątane, wysoko tam kwitły błękitne cykorie, śniegiem bielały puszyste kity kotuszników, krzaczysty, liliowy dzięgiel z groniastych koron swych rozlewał mocną woń heliotropu. I jakby w tym miejscu natura prawo głosu dawała tylko srebrnej strunie wodnej, cisza panowała tu nieskazitelna. Ptaki mieszkały u szczytów tych ścian wysokich, wśród jasnych olszyn i brzóz, ale w tej głębi nie było ich prawie. Krynica warczała, strumień dzwonił i czasem w berberysowym czy wilczynowym krzaku dało się słyszeć frunięcie skrzydeł lub od strumienia przeleciał rzeźwy powiew i z cichym szelestem strącił z głogowej gałęzi liście dzikiej róży.", + "96477": "Justyna pomiędzy leszczyną stanęła i naprzód pochylona patrzała przez chwilę na utopioną w liściach i kwiatach krynicę. Za nią przystanął Anzelm i z brodą opartą na dłoni przesuwał wzrok dokoła. Cierpiące jego oczy były teraz bardzo pogodne, z żartobliwym uśmiechem wymówił z wolna:", + "96478": "Luby wietrzyk trawę pieści,", + "96479": "Strumyk mruczy, liść szeleści…", + "96480": "Było to niewyraźne echo, przynoszące mu z odległej młodości urywek na wpół zapomnianego wiersza. Zaraz przecież zaczął iść dalej, a raczej wspinać się na górę, po naturalnie wyżłobionych, korzeniami drzew i wrosłymi w ziemię kamieniami najeżonych wschodach. Szedł powoli, z przygarbionymi plecami i z widoczną trudnością, ale Jan, torując sobie drogę wśród gęstych krzewów, dopomagał mu do przebycia miejsc najtrudniejszych. Dla wejścia na stromą górę nie potrzebował on wschodów. Wysoka i kształtna jego postać kołysała się w obie strony, jakby w wesołym i triumfującym poczuciu swej siły. Czasem znikał zupełnie w wysokiej zarośli lub ukazywała się z niej tylko głowa jego małą czapką ocieniona i ramię w białym rękawie, troskliwie wyciągające się ku staremu. W pamięci Justyny błysnęło wspomnienie. Widziała już tych dwóch ludzi w ten sam sposób wstępujących na wysoki brzeg Niemna; wtedy jeden z nich przystawał czasem i twarzą zwracał się ku otwartemu oknu, w którym ona stała. Ale to przypomnienie błyskawicą tylko przemknęło jej przez głowę; zatrzymała się i z ciekawością patrzała dokoła siebie.", + "96481": "Znajdowali się w miejscu o kilka stóp zaledwie oddalonym od szczytu góry, na łagodnym skłonie, który tworzył małą, nieco spadzistą równinę. Trzeba było tylko trochę wzrok podnieść, aby zobaczyć ruchomą frędzlę zboża rosnącego nad samym brzegiem parowu. U końca cienistej i w nierówne wschody powyszczerbianej alei, którą wspięli się aż tutaj, leżał olbrzymi kamień, pełen wgłębień i wypukłości, za siedzenia służyć mogących, miejscami siwym i brunatnym mchem obrosły, a miejscami zwieńczony gibkimi gałęźmi ożyn i rozchodników. Kilka cienkich sosen z szerokimi u góry koronami i rozłożysta grusza z gęstwiną drobnych liści wyrastały tam z ziemi okrytej rzadką trawą i osypanej igłami sosen. Pod sosnami i gruszą coś czerwieniało, błękitniało i bielało: trzeba było wejść pomiędzy drzewa, aby rozpoznać, że to grobowiec.", + "96482": "Był to grobowiec bardzo prosty i ubogi, ale takiego kształtu i w taki sposób przyozdobiony, że aby móc podobny mu zobaczyć, trzeba by cofnąć się wstecz o kilka wieków. Składał się on z sześciokątnego, grubego u podstaw a zwężającego się ku szczytowi krzyża, na którego czerwonym tle bielała postać Chrystusa, a którego boki okryte były różnobarwnymi godłami i figurami. Były tam białym pokostem powleczone i ściśle do krzyża przylegające trupie głowy i różne narzędzia Chrystusowej męki, płaskie popiersie Marii z tkwiącymi w nim siedmioma pozłacanymi niegdyś i w kształt miecza wyrzeźbionymi strzałami, wsparte na rękach i w zamyśleniu na podstawach z drzewa lub gliny siedzące wypukłe figury świętych. Z chudości tych figur, ze szkieletowej długości ich członków, z okaleczeń, którymi czas zatarł rysy ich twarzy, poznać można było smak i robotę odległych czasów. Krzyż był tak spróchniały, że rychłym upadkiem groził, ale rozpięta na nim postać Chrystusa i boki jego okrywające figurę, przez czas okaleczone, ze spłowiałymi barwami i pozłotami, zachowywały niezmącenie główne zarysy swe i cechy. Osłaniał je i od zupełnego zniszczenia chronił rozpięty u szczytu gontowy daszek. Na szerokiej podstawie krzyża bielał wyraźny jeszcze, choć miejscami zacierający się już napis:", + "96483": "JAN I CECYLIA, ROK 1549", + "96484": "memento mori", + "96485": "Tylko nazwiska nie było tam żadnego. Z bezimiennego tego grobowca, osłoniętego przed światem ścianą nadniemeńskiego parowu, przeszło trzy wieki patrzały na przepaść zieloną z warczącą w głębi krynicą, na olbrzymi i cały w mchach swych i wiankach leżący kamień, na wielki trójkąt Niemna, odsłonięty tu przez wyginające się w tył ściany przepaści i stojący w tej cichej pogodzie szybą błękitu i srebra. Za nieruchomą, zda się, rzeką wielka, samotna tarcza słoneczna wisiała nad samym już szczytem boru i tak go światłem swym przenikała, że żółte pnie sosen wyraźnie oddzielały się wzajem od siebie pod ciemnym pokryciem koron stojąc nieprzejrzanymi szeregami.", + "96486": "Teraz ciszę tu panującą przerywać począł monotonny szmer hebla, przesuwającego się po leżącej na ziemi i do połowy już obrobionej kłodzie drzewa. Anzelm wielką czapkę swą zdjął przed grobowcem, ale wnet znowu głowę nakrył i w milczeniu, z nasępionymi brwiami, pogrążył się w swej robocie. Powoli i jakby automatycznie, nieprzerwanie przecież, długa i blada jego ręka przesuwała narzędzie po powierzchni drzewa. Krzyż próchniejący, który pierwsze jesienne wiatry obalić mogły, musiał być zastąpiony przez inny. Kilkadziesiąt lat temu taką samą robotę spełnił zgrzybiały dziś i na wpół obłąkany Jakub. Teraz jemu przypadło w udziale stróżować nad tą pamiątką, drogą zapewne licznym pokoleniom, skoro z nich każde znalazło wśród siebie kogoś, kto jej z powierzchni ziemi zniknąć nie pozwolił. Nowy krzyż okryją stare godła, krótki napis wyraźniej zabieleje na czerwonej podstawie grobowca i wszystko tu znowu będzie tak samo, jak było przed trzema przeszło wiekami, jak było w tej porze dalekiej, gdy dwoje jakichś ludzi o nieznanych nazwiskach i dziejach złożono w jednej mogile.", + "96487": "Justyna wpatrywała się w stary grobowiec i w pamięci jej uparcie powtarzać się zaczęła strofa pieśni, którą niedawno uniesiona wspomnieniem wydeklamowała przed nią Marta:", + "96488": "A gdy kto przyjdzie albo przyjedzie", + "96489": "Pomyśli sobie:", + "96490": "Złączona para, złączona para", + "96491": "Leży w tym grobie!", + "96492": "Jan i Cecylia! Czy kochali się oni? Czy świat ich rozłączał, a połączyła mogiła? Jak żyli? I dlaczego, gdy umarli, tak na długo, na wieki, pozostali w sercach i pamięci ludzi?", + "96493": "O parę kroków od niej na obalonym pniu sosny siedział Jan i uśmiechał się wpół filuternie, wpół tajemniczo.", + "96494": "— Stryj wie wszystko — zaczął — i bardzo lubi historię tę opowiadać. Trzeba go tylko pięknie poprosić… opowie.", + "96495": "Istotnie, po Anzelmie widać było, że walczyć zaczynał z ogarniającą go chęcią mówienia o czymś, co go do milczenia raczej skłaniało. Zatrzymał raz hebel pośrodku kłody, spojrzał na Justynę i z cicha rzekł:", + "96496": "— Na co? Dla jakiej przyczyny?", + "96497": "Po chwili jednak znowu podniósł oczy i dłużej popatrzał na zbladłą nieco i smutną w tej chwili twarz młodej kobiety. Czarowne marzenia grobowiec ten budzić musiał w jej młodej głowie. Nie śmiała prosić o nic tego nieznajomego człowieka, który ze swą pracowitą niezależnością i przeszłością pełną jakichś wielkich cierpień wydawał się jej dziwnie poważny i surowy. Ale on prośbę wyczytał z jej oczu. Obejrzał się na słońce: poczerwieniało i do połowy ukryło się za borem.", + "96498": "— Mało już dziś będzie roboty mojej! A wszystkie pustoty od młodych pochodzą! Wymyślają, pytają się, czas bałamucą, a tu i nic tak osobliwego do gadania nie ma!", + "96499": "Nigdy jeszcze pod siwiejącym wąsem nie uśmiechał się tak łagodnie; mówił też wesoło i prawie z odcieniem filuterności. Czapkę nad głową podniósł.", + "96500": "— Dlaczegóż nie? — dodał — jeżeli pani żąda posłyszeć tę historię, to o moją fatygę bynajmniej… Ja owszem… Nikt jej nie opisywał i w książkach nie drukował… Jeden człowiek opowiadał ją drugiemu i tak ona z daleka, jak rzeka przez różne kraje, przez przeddziadów, dziadów i ojców naszych przepłynęła aż do nas. Mnie jej nauczył stary Jakub, gdy jeszcze boso latałem i cielęta pasłem, a jego uczył nie wiadomo kto, może dziadek, może przeddziadek, bo w ich familii wszyscy długo żyją.", + "96501": "Stolarskie narzędzie położył na stronie i na jednym z wgłębień olbrzymiego kamienia siedząc, uśmiechał się jeszcze.", + "96502": "— Gadaj gadkę! Bajki babom, a to, co ja powiem, nie bajka!", + "96503": "Wysoki zrąb kamienia, siwym mchem w tym miejscu porosły, służył za oparcie przygarbionym jego plecom, a na baranią czapkę i aż na ramiona opadały mu cienkie gałęzie ożynowego krzaku.", + "96504": "— Było to w starych czasach, w sto lat albo może jeszcze i mniej po tem, jak litewski naród przyjął świętą chrześcijańską wiarę, kiedy w te strony przyszła para ludzi. Niewiadomego oni byli nazwiska, niewiadomej kondycji i to tylko można było poznać i z mówienia ich, i z ubioru, że przyszli z Polszczy. Dla jakiej przyczyny porzucili oni swój kraj rodzony i aż tu przywędrowali, zarówno niewiadomym było. Kiedy spotykający ich podczas ludzie pytali ich o nazwisko, odpowiadali, że przy chrzcie świętym nadano im imiona: Jan i Cecylia. A kiedy ktokolwiek chciał wiedzieć, dokąd i dla jakiej przyczyny wędrują, mówili: „Szukamy puszczy!” Widać było ze wszystkiego, że bali się jakiegoś pościgu i żądali skryć się przed ludźmi, a żyć tylko pod boskim okiem. Całej pewności co do tego nie ma, ale takie o nich chodziły głosy, że kondycja ich była nierówna, bo on był ciemnej twarzy i bardzo w sobie silny, tak jak to rzadko pomiędzy panami, a najczęściej w pospólstwie bywa, a ona, czy to szła, czy to stała, czy mówiła, czy milczała, wydawała z siebie pańską wspaniałość i piękność. Ale jak tam było z ich początkiem, wszystko jedno, dość że nietrudno znaleźli to, czego szukali. Cały tutejszy kraj zalegała podtenczas nieprzebyta puszcza, w której Pan Bóg nasiał co niemiara jezior błękitnych i łąk zielonych, a ludzie pobudowali troszkę osad, w których trudnili się sobie różną przemyślnością. W jednych miejscach, nad jeziorami lub nad rzeczułkami, siedzieli rybaki i bobrowniki; w inszych, tam gdzie stały lipowe lasy, pszczelniki miód i wosk pracowitym zwierzątkom odbierali; niektórym król nakazał, aby dla niego hodowali sokoły, i od tego poszło, że nazywali się sokolnikami, a inszych wolnością obdarował, aby tylko wszelkie posyłki jemu sprawiali i dla tej przyczyny mieli oni nazwanie bojarów, czyli ludzi wolnych. O uprawianie ziemi było im bynajmniej; ogrody mieli, ale najwięcej rzepę w nich sadzili i len w wielkiej obfitości sieli, bo owiec nie mając i wełny nie znając, odzieży płótnianej tylko używali. Zboże zaś rzadko gdzie zobaczyć można było i to przy miastach, a w głębokiej puszczy jeszcze gdzieniegdzie nikt i nie słyszał o nim. Ale za to byli tacy, co w dębowych lasach żyjąc, trzody świń na żołędziach hodowali i od tego dane im było brzydkie przezwisko świniarów, i tacy, co przy łąkach mieszkając, bawoły obłaskawiali i dla tej przyczyny nazywali się bawolniki. O pieniądzach to jeszcze gdzieniegdzie i nic nie wiedzieli, a jak kto chciał co sobie potrzebnego kupić, dawał skóry zdarte z ubitych bobrów, niedźwiedzi, lisów, kun i inszych zwierząt albo troszkę miodu i wosku, albo przyswojonego bawoła, karmną świnię i co tam zresztą kto miał. Chaty ich nazywały się numy i były bardzo biedne i smrodliwe, bez pieców i kominów, bo tym leśnym ludziom nieznajoma jeszcze była mularka. W Boga chrześcijańskiego niby to wszyscy już uwierzyli, a jednakowoż w głębokościach puszczy wiele jeszcze kłaniało się bałwanom i żyło z kilkoma żonami. Jan i Cecylia wzdłuż puszczę przeszedłszy poznali różne jeziora i łąki, zachodzili do rybaków, do bobrowników, do sokolników i do bojarów, zachodzili takoż do świniarów i do bawolników, ale nigdzie im nie podobało się tak, jak tutaj, nad brzegiem tego Niemna, i na tym właśnie miejscu, gdzie teraz ten pomnik stoi… Widać zobaczyli, że tu najmniej ludzie doścignąć ich mogą, a najlepiej im będzie pod jednym boskim okiem pozostawać. Może już tak im było przeznaczone, ażeby właśnie ten kawał ziemi zaludnić i nasz ubogi, ale długowieczny ród ufundować.", + "96505": "Powolny i przyciszony głos opowiadającego brzmiał na wysokim stoku góry, monotonnością swą podobny do mruczącego u dołu strumienia. Czasem jednak zatrzymywał się i szukał w pamięci wyrazu lub nazwy, których w życiu codziennym nie używał prawie, ale jak słowa z pacierza, ze starej gadki wyrzucić nie mógł. Teraz z widocznym naprężeniem rysów wiązał przez chwilę w swej głowie wątek opowiadania, bojąc się splątać go albo część jego uronić.", + "96506": "— Podtenczas — zaczął znowu — nie było na tym miejscu żadnego kawałka zoranej ziemi ani żadnego ludzkiego plemienia. Z tej strony rzeki i z tamtej strony rzeki, na prawo i na lewo, naprzód i w tył, rosła jedna tylko puszcza. Jan i Cecylia upatrzyli sobie właśnie to miejsce, gdzie teraz ten pomnik stoi, a gdzie podtenczas stał dąb taki stary, co może i tysiąc lat miał wieku, bo w jego wydrążeniu bawoła skryć byłoby można, i pod tym dębem zbudowali sobie najpierwej chatę, czyli takąż numę bez pieca i komina, nędzną i smrodliwą. Od razu inszej zbudować nie mogli. Lepiej mówiąc, on zrąbywał drzewa, oprawiał kłody i budował, a ona zbierała orzechy i dzikie jabłka, gotowała rybę, doiła bawolicę, którą on rychło sobie obłaskawił, naprawiała odzież, a gdy wieczór przyszedł i on położył się pod dębem, z oszczepem i łukiem napiętym przy boku, by zawsze od dzikiego zwierza się obronić, siadała przy jego głowie śpiewając i grając na harfie. Z wysokiego domu pewno była, bo po anielsku grała i śpiewała, i ręce z początku miała takie białe, by lilie. Ale krótko tego było, bo pracując ciężko, w niewygodach i niebezpieczeństwach straszliwych, prędko pociemniała na twarzy i rękach, wyrosła, zmężniała w sobie, że podobną stała się do płowej łani, której trudności i samotności leśne najmilsze. Jak pierwsza matka ludzkiego rodu, miała ona podobno włosy złociste i takie długie, że pokryć nimi mogła siebie i swoją harfę: gdy też późnym wieczorem nad senliwym mężem śpiewała, on, choć senliwy, pieścił się z jej włosami, a potem o wschodzie słonka zdrowy i wesół do roboty wstawał, bo siły miał wzmocnione i serce pocieszone przez nią. Jednakowoż pomimo kochania i wszelakich jego rozkoszy nachodziły ich takie potrzeby i strachy, że inszym ludziom i pomyśleć o nich byłoby trudno. Wszystko tu było nie tak, jak teraz, ale okropniej i dziczej. Po puszczy chodziły stada żubrów, turów, niedźwiedziów, dzików i wilków, w gałęziach czaiły się drapieżne jastrzębie i krogulce, szerokimi skrzydłami łopotały krzywodzióbe orły. Nocami wyły puszczyki i po drzewach wieszały się rysie, w ciemności oczami jak latarniami świecące. Czasem kruki i kawki czarną chmurą zakrywały niebo, a dzikie konie napełniały zacisznoście leśne grzmotem swoich kopyt i przeraźliwym wiżdżeniem. Nad rzeką i na wszelakich mokrych miejscach lęgło się wielkie mnóstwo obrzydłych żab, tarakanów, wężów i jaszczurek. I rzeka ta nie była taka jak teraz. Głębinę i prędkość miała ogromniejsze. Wody były wtedy nadmiar silne i gniewliwe. Rozlewały się daleko i o ziemię biły, koryta w niej sobie prując, czego do dzisiejszego dnia te parowy pamiątką ostały. A po zimie, wiosenną porą, kry szły ogromne by stada koni dęba stających albo szklanne góry przez słonko, co się w nich przeglądało, tęczami nalane. Jak oni to wszystko znieśli i przemogli, Bogu świętemu wiadomo, dość że znieśli i przemogli. Już to jest pewne, że żaden człowiek siły swojej nie zna, nim jej w potrzebie z siebie nie dobędzie. Prawda i to, że wiele rzeczy i stworzeń podtenczas człowiekowi do pomocy stało. Narzędzia do wszelakich robót i myślistw przynieśli z sobą albo różnym sposobem zrobili sobie, dobre i mocne. Las dawał dzikie jabłka, orzechy, jagody i grzyby; do rzeki po napój przybiegały jelenie, daniele i sarny, które ze stad wielkich łatwo ubijać było; u góry żył lud wiewiórek, a u dołu w gęstwinach skrywała się mnogość zajęcy, łasic i kun; w wodach mieszkały wydry i bobry domki sobie budowały. A trzeba było tylko wędę, sieć albo oszczep w rzekę zanurzyć, ażeby z niej wyłowić tyle ryb różnych, jakich już teraz wcale ona nie ma. Do tego i lubości bywało tu nadmiar. Słowicze śpiewy umilały noce, a jaskółcze i gołębie gminy same przez się szukały przytułku pod dachem numy. Podczas ze sznura żurawi spadł jeden i łaskawie ostał już towarzyszem człowieka, podczas płochliwa sarna ugłaskać się pozwoliła, wiernie potem chodząc przy boku swej pani. Wszelako tam bywało: ciężko i mile, straszno i bezpiecznie. To tylko jest pewne, że nacierpieli się oni nadmiar głodu, chłodu, strachu i zasępu najedli się do sytości; że wiele razy od upału i mozołu skóra z rąk i z nóg im złaziła, a od wiatrów i mrozu piekące bąble obsiadały ciała. Może dwadzieścia roków minęło im w tej męce, kroplami rozkoszy słodzonej, aż po puszczy puściły się pogłosy o tej parze ludzi, że przemyślnością swoją i krwawą pracą kawał duży lasu wyplenili, zboża nasieli i inszych różnych roślin nasadzili; że dom sobie zbudowali widny i czysty, z którego też dym przez komin wychodził; że nabyć u nich można niektórych takich rzeczy, których na szeroki okół nikt jeszcze nie miał. Poszli tedy do nich ludzie z różnych dalszych osad dowiedzieć się, jakże tam czyniły się takie cuda. A jak raz przyszli, to już na długo przy nich ostawali, przypatrując się różnym niewiadomym do tego czasu dziełom i przemysłom. Niektórzy prosili się, aby ze wszystkim już ostać przy nich dla wspólności i pomocy, ale Jan i Cecylia wprędce rodzonych doczekali się pomocników. Sześciu synów i sześć córek urodziło się im i wyhodowało nad brzegiem tej wody, w cienistościach tej puszczy, pod okiem jednego Boga. Jeden z tych synów pojął sobie żonę u rybaków, drugi ją wybrał pomiędzy sokolnikami, trzeciemu przeznaczenie dało bojarkę, czwartemu bobrowniczkę, piątemu pszczelarkę, a szósty handlując rybami, do których łapania wielką miał ochotę, przywiózł sobie dozgonną towarzyszkę aż z miasta Grodna, które podtenczas, dla przyczyny mnóstwa rosnących tam ogrodów, po rusińsku Horodnem zwano. Rusinką też dziewka owa była, ale podtenczas dwie krwie na jednej ziemi mieszkające nierzadko mieszały się z sobą i nie wynikała z tego nikomu żadna obraza ani ujma. Skąd synowie pojmowali żony, stamtąd przybywali mężowie dla córek i poślubiwszy je nie odjeżdżali nigdzie, tylko tu sobie budowali chaty, a tnąc las coraz dalej, uprawiali pola. Tak przeminęło lat osiemdziesiąt albo może i więcej od tego dnia, kiedy Jan i Cecylia pierwszy raz na tej ziemi nogi swoje postawili…", + "96507": "Umilkł Anzelm, zmęczony niezwykłym wysiłkiem pamięci i myśli, kilka kropel potu zaświeciło na jego zapadłych i rozognionych policzkach, spłowiałe zwykle i blade oczy pobłyskiwały pod wielką czapką. Obejrzał się w stronę słońca; znikło już ono za borem, lecz Niemen teraz stał żółtawą taflą i jasne smugi rozciągnięte u zachodu nieba jaskrawo oświecały sunący od wschodu zmrok.", + "96508": "— Dzień kończy się i moja gadka także do swego końca idzie — wymówił z uśmiechem. — Ale — dodał — w tym końcu także są rzeczy, które walor mają…", + "96509": "Głośniej trochę i żywiej niż wprzódy mówił dalej:", + "96510": "— Osiemdziesiąt lat albo może i więcej przeminęło od tego dnia, kiedy Jan i Cecylia pierwszy raz na tej ziemi nogi swoje postawili. Aż jednego razu znaleźli się tacy ludzie, którzy samemu królowi donieśli, jakie to dziwy dzieją się gdzieściś, w kraju litewskim, w najgęstszej puszczy nad samym brzegiem Niemna. Panował podtenczas ostatni Jagiellon, dwoma imionami: Zygmunt i August nazywany. Zapalczywy był on myśliwiec i właśnie w tej porze, kiedy mu to doniesienie zrobionym było, bawił się polowaniem w swoich knyszyńskich lasach. Zmiarkował zaraz, że od Knyszyna do tego miejsca, o którym jemu rozpowiadali ludzie, droga była nie bardzo daleka. Łowczym na apel zatrąbić, a panom jechać za sobą rozkazał i puścił się w drogę. Jechał i jechał, jechał i jechał, a panowie za największym z panów jechali, aż raptem zobaczyli jakoby koniec puszczy. Drzewa rzedniały i rozstępowały się, jakoby jadącym z drogi ustępując. Król pojrzał przez te szerokie otwory, krzyknął aż z zadziwienia i żartobliwie do panów swoich zawołał:", + "96511": "„Hej! hej! Waszmoście panowie, widzi mi się, że ktoś tu dla mnie nowe królestwo gotuje!”", + "96512": "Aż tu wszyscy wyjechawszy z lasu stanęli, oczom własnym wiary nie dając. Tam, kędy dawniej panowała dzicz drzewiasta, bezludna i głucha, srogim zwierzom tylko przytułek dająca, leżała wielka równina, żółtością ścierniska po zżętym zbożu pozostałego okryta. Na ściernisku, by wysokie domy lub też by słupy z pozwężanymi wierzchołkami, stały sterty wszelkiego zboża; sto par wołów orało pole pod przyszły zasiewek, a śród pola na gładkich łąkach hasały stada obłaskawionych koni, pasły się trzody krów ryżych i białych owiec. Na dwóch pagórkach dwa wietrzne młyny łopotały swymi wielkimi skrzydłami, lipowe gaje rozlegały się od bączenia nieprzeliczonych rojów pszczelnych, a w olszynach i brzoźniakach na wszystkich gałęziach wisiały wielkie jak czapki gniazda gawronie. Sto domów, przedzielonych ogrodami, sznurem wyciągało się w podłuż rzeki, a z ich kominów, by z kościelnych kadzielnic, sto złotnych dymów podnosiło się prosto do nieba. Na jabłoniach i śliwach liścia widać nie było za czerwonością i liliowością owocu, po zielonych trawach suszył się len i bieliły się sztuki płócien, w chatach krosna stukały i huczały terlice, przed domami na gałęziach i płotach wysychały ufarbowane przędziwa wełny, a na dachach po stronach do słońca wystawionych dojrzewały żółte, ogromne dynie. Ptastwo domowe, ziemne i wodne, grzebało się w piasku lub z hałasem leciało nad rzekę, od której powracający rybacy wychodzili zza góry, niosąc po kilku sieci i niewody z rzucającymi się w nich rybami. Co do rzeki, tej w dole płynącej, król z oddali zobaczyć nie mógł, ale rozpoznał, gdzie ona płynęła, po wysokiej piaszczystej ścianie, nad którą stał bór, przez nikogo nie ruszany…. ten sam!", + "96513": "Tu opowiadający wskazał palcem pas boru rozciągnięty nad złotawym trójkątem Niemna. Zająknął się i głos mu zadrżał.", + "96514": "— Te… te… ten sam! — powtórzył.", + "96515": "— Tymczasem — mówił dalej — król jechał naprzód, oglądając się wokół i wesoło dziwiąc się wszystkiemu, co tu obaczył. Młody był podonczas i tylko co na tron swój wstąpił. Koń był pod nim arabski, ognisty, z rzędem kapiącym od złota i drogich kamieni. Nad czołem królewskim świeciło na kołpaku brylantowe pióro, a drogie purpury i gronostaje spadały z królewskich ramion aż prawie po końskie pętlice. Wokół niego i za nim jechali hetmany, senatory i insze panowie, a każden z koni, które pod sobą mieli, piękniejszy był od drugiego, a od kolorów ich szat i drogocenności siodeł aż ćmiło w oczach. Za nimi jechali także sokolniki, na dłoniach trzymając zakapturzone sokoły, pieściwe pazie z różami na licach, hardonosa służba i bystrookie strzelce. A łowczowie złotne trąby wciąż do ust swych przykładali i rozgłośnym graniem rozgłaszali królewskie przybycie szerokiej równinie, długiemu Niemnu i aż zaniemeńskim głębokościom boru… Jako też ze stu domów i ze stu ogrodów, z pola, z łąk, z rzeki pozbiegali się wszyscy ludzie patrząc na niewidziane rzeczy i nie lękając się prawie, tylko podziwiając i oczekując: co z tego będzie? A król ich zapytuje:", + "96516": "„Czy żywie jeszcze rodziciel was wszystkich?”", + "96517": "„Żywie i w zdrowiu przebywa” — odpowiedział najstarszy syn Jana i Cecylii, który przed króla wystąpił, sam zmarszczkami cały poorany i siwy jak gołąb.", + "96518": "„A rodzicielka czy żywie?” — pyta znów król.", + "96519": "„Żywie i w zdrowiu przebywa”.", + "96520": "Król podonczas rzekł:", + "96521": "„Rad bym na nich pojrzał!”", + "96522": "Wedle królewskiego żądania wnet stać się musiało. Z najpiękniejszego domu synowie i córki, wnuki i prawnuczki wyprowadzili parę rodzicielów. Więcej niźli stuletnie te starce szli same przez się, niczyjej pomocy nie potrzebując, w śnieżystych płótnianych sukniach, by dwa białe gołębie, jedno przy drugim. On opierał się na toporze w długim kiju oprawionym; ona zsiwiałe włosy po pas rozpuściwszy, głaskała biegnącą przy niej sarenkę. Kiedy już wobec króla stanęli, wszyscy zdumieli się, bo król kołpak swój zdjąwszy z głowy, powiał nim przed starcami tak nisko, że aż z brylantowego pióra sypnęły się gwiazdy.", + "96523": "„Kto ty, starcze? — zapytał Jana — odkąd przyszedłeś? Jak zowiesz się i z jakiej kondycji pochodzisz?”", + "96524": "Starzec, jak przystało, pokłoniwszy się królowi, śmiele odpowiedział:", + "96525": "„Przyszedłem tu od stron onych, którymi przepływa Wisła; nazwisko swoje oznajmię tylko jednemu Bogu, kiedy przed świętym sądem Jego stanę, a kondycja moja niską była, pokąd do puszczy tej nie zaszedłem, gdzie wszystkie stworzenia są zarówno dziećmi powszechnej matki ziemi. Z gminu pochodzę i pospolitakiem na ten świat przybyłem: ale oto ta pani i małżonka moja z wysokiego domu zstąpiła, aby moje wygnańcze życie podzielać”.", + "96526": "Odpowiedź tę posłyszawszy król myślał długo, aż odwróciwszy się do panów, co wokół zgromadzeni byli, rzekł:", + "96527": "„Dufam, że waszmościowie uprzejmie pochwalicie, a przyszły sejm sprawiedliwie zatwierdzi dekret, który zaraz chcę tu ogłosić”.", + "96528": "Panowie myśl królewską odgadując i potakując głowami razem krzyknęli:", + "96529": "„Inaczej nie może być, miłościwy panie! Sami tego żądamy i o to waszą królewską mość upraszamy”.", + "96530": "Wtedy król odwrócił się do Jana:", + "96531": "„Ty starcze, wedle własnego żądania bezimiennym ostaniesz i jakeś się urodził, tak w grobie legniesz pospolitakiem. Ale żeś był bohatyrem mężnym, który tę oto ziemię dzikiej puszczy i srogim zwierzom odebrał, a zawojowawszy ją nie mieczem i krwią, ale pracą i potem, piersi jej dla mnogiego ludu otworzył, a przez to ojczyźnie bogactwa przymnażając, przeto dzieciom twoim, wnukom i prawnukom, aż do najdalszych pokoleń i samego wygaśnięcia rodu twego, nadaję nazwisko od bohatyrstwa twego wywiedzione”.", + "96532": "Tu z prawicą wyciągniętą nad zdumiałym ludem król donośnym głosem wypowiedział:", + "96533": "„Oto ten ród, idący od człowieka z kondycji pospolitego urodzenia, idzie w porównanie ze szlachtą rodowitą krajową i wszystkich praw stanowi rycerskiemu odpowiednich odtąd aż do wygaśnięcia swego używać ma i takowe wykonywać. Nobilituję was i nakazuję, abyście nosili nazwisko Bohatyrowiczów, a pieczętowali się klejnotem Pomian, który jest żubrzą głową na żółtym polu osadzoną, jako pierwszy rodziciel wasz pokonał żubra i z odwiecznego jego siedliska uczynił to wdzięczne i obfitością ciekące pole…”", + "96534": "W tym miejscu umilkł opowiadający; wyprostowana teraz postać jego z wielką czapką na tył głowy nieco zsuniętą wypukle odrzynała się od wysokiego złomu kamienia. Rękę w górę podnosił i słychać było, jak szeroko i głośno oddychał. Po chwili wymówił jeszcze:", + "96535": "— Działo się to w roku, na tym pomniku wypisanym, tysiącznym pięćsetnym czterdziestym dziewiątym…", + "96536": "Na zachodzie, nad borem, gasły pozostawione przez słońce pasy świetliste; zmrok sunący od wschodu z wolna obejmował całe sklepienie, na którym tu i ówdzie zabłysły nikłe gwiazdy. W zmroku naprzeciw umilkłego Anzelma widać było dwoje ludzi siedzących blisko siebie, pomiędzy cienkimi sosnami, na pniu obalonego drzewa. Kobieta opuściła ręce na kolana, mężczyzna twarz oparł na dłoni. Słuchali jeszcze, czekali. Po chwili też człowiek na kamieniu siedzący ozwał się znowu:", + "96537": "— Taka jest historia fundatorów naszych, taki nasz tutaj zaczątek i oto dla jakiej przyczyny my na tej ziemi siedzimy.", + "96538": "Potem głosem człowieka, który w głębi pamięci swojej budzi drzemiące wspomnienia, mówił jeszcze:", + "96539": "— Wszelako późniejszym czasem w tym naszym rodzie przez Jana i Cecylię ufundowanym różnie bywało. Włości nie mieliśmy nigdy i krwi ani potu z nikogo nie wyciskali. Bywało, że niektórzy z nas na wojnę chodzili; bywało, że za panami z gardłami i szabelkami na sejmiki i sejmy ciągnęli. Jeden i drugi przebywał na pańskich dworach, o urzędnikowskie lub oficjalistowskie posady zaskakując. Jeden i drugi fortuny przyrobiwszy, gdzie daleko na osobnym folwarku siadał i pański już ród fundował. Ale najwięcej i tak jak prawie wszyscy, siedzieliśmy w swoich zaciszkach, własnymi rękami od matki naszej powszechnej chleb dobywając. Szmaty ziemi, by Chrystusowe szaty, rozdzielały się wciąż pomiędzy nami, a podczas, zrządzeniem boskim albo niedobrym charakterem ludzkim, wcale przepadały. Jednakowoż po większej części trwaliśmy przy swoich gnieździech większych czy mniejszych i dotrwaliśmy do tej pory. Teraz szlachectwo przeddziadów zdjęte z nas zostało; chłopami nazywamy się i jesteśmy… Ale o to bynajmniej. Wszyscy my kołki jednego płota i stworzenia czasowe. Bieda jedynie, że ubóstwo nasze rośnie i duszne zamroki ogarniają nas coraz większe…", + "96540": "Trząsł głową.", + "96541": "— Nikt prawie nie da wiary, że i tę historię fundatorów naszych w całej okolicy umie może trzech, może czterech ludzi. Umie ją stary Jakub, ale on już jest tak jak prawie nie żyjący; umiem ja, umiał kiedyś Fabian, umie może ten młody Michał, co tam stał wystrojony, z wąsami do góry. Insze o takie rzeczy nie dbają i w biedzie, w zasępie pamięci o nich mieć nie mogą… Chłopami być czy panami, to za jedno; ale w bydło obrócić się, to smętnie i tęskno…", + "96542": "Widać było, że zgarbił się znowu i że głowa jego z wielką czapką oderwawszy się do kamiennego złomu pochyliła się nisko. Powolnym, zamyślonym szeptem dokończył:", + "96543": "— Szczęście wywyższa, szczęście poniża, wszystko na świecie czasowe i przemijające… każda rzecz by woda przepływa, by liść na drzewie żółknie i gnije…", + "96544": "Z obalonego pnia drzewa powstała kobieta i szybko zbliżywszy się ku zasmuconemu, pochylona, usta swe przyłożyła do szorstkiego rękawa jego kapoty.", + "96545": "— Dziękuję! — wymówiła gorącym szeptem.", + "96546": "On cofnął ramię, w tył się uchylił i przez chwilę w milczeniu na nią poglądał. Potem jąkając się, ze zdumieniem wymówił:", + "96547": "— Do… do… dobra!", + "96548": "Kobieta prędko odeszła, objęła ramionami cienki pień brzozy i w szarzejącą przestrzeń patrzała rozmarzonymi oczami. Myślała pewno, że szczęśliwymi, o! jak szczęśliwymi byli ci ludzie, którzy takie miłości w piersiach swych nosili i takie na ziemi pełnili zadania; że ona także z ochotą i dumą poszłaby na krańce ciemnej jakiej puszczy i pod dach jakiej ubogiej numy, byle by nie mieć w sercu i życiu pustyni, byle czuć się kochana serdecznie i wiernie widzieć przed sobą cel, choćby drobną migocący gwiazdą! Myślała pewno, że miała dziś sen cudowny, w którym zjawiło się przed nią jakieś długie, czyste, wysokie szczęście… Gdy oderwała wzrok od przestrzeni, zobaczyła obok siebie wysokiego mężczyznę, który, tak jak ona, stał wsparty o drzewo i długo, uparcie patrzał, nie w przestrzeń — lecz na nią. Krewki i wzburzony rzucił czapkę o ziemię i zawołał:", + "96549": "— Bodaj to takie życie i szczęście! Przeklęta dola, która człowiekowi daje tylko to, co bydlęciu! Orz dlatego, abyś jadł, buduj na to, abyś miał gdzie zasnąć! I bydlę ma takie szczęście! Kiedy prawdziwego kochania zażądasz, to ono dla ciebie za wysoko rośnie; kiedy dla ludzi uczynić co zechcesz, to nie masz sposobów ani wiadomości. Na zgubę tylko małym mrówkom Bóg skrzydła daje!", + "96550": "Odwrócił się i czoło do drzewa przycisnąwszy stał rozżalony, gniewny jakichś wyższych przeznaczeń i uczuć pragnący.", + "96551": "Justynie się zdawało, że słuchając tej popędliwej skargi młodzieńczej słucha samej siebie. Myśl, dotąd jej obca, błysk domysłu przebiegły jej przez głowę. Szybko przebyła kilka stóp dzielących ją ze szczytem góry i na tym szczycie przy uśpionym zbożu stanęła ze śpiesznie oddychającą piersią i osłupiałym prawie zdziwieniem na twarzy. Na żółciejące pola noc już spłynęła, ale z tego wysokiego punktu oko mogło sięgnąć daleko i rozeznać wśród ciemnej przestrzeni szary szlak Niemna i ciemny pas wysoko nad nim rozciągniętych zagród.", + "96552": "W okolicy życie dzienne ustawało; tu i ówdzie tylko pobłyskiwały w oknach drobne światła, wzdymały się fale oddalonych głosów, ożywał się tętent konia albo turkot kół. W jednym miejscu dziecinna widocznie ręka wydobywała z harmonijki jęczące tony, z innego kiedy niekiedy dolatywało urywane śpiewanie skrzypiec.", + "96553": "Justyna spojrzała w górę i wyobraźnia ukazała jej pod gwiazdami postać kobiety ze złocistymi włosami okrywającymi ją i jej harfę, z łaskawą sarną u boku. Płynęła górą, potężna i cicha, z ręką ku ciemnemu pasowi zagród opuszczoną. Błogosławiłaż je czy komu ukazywała?", + "96554": "Medaliony", + "96555": "Profesor Spanner", + "96556": "1", + "96557": "Tego rana byliśmy tam po raz drugi. Dzień był pogodny, majowy, chłodnawy. Wiatr od morza szedł rześki, coś sprzed lat przypominał. Za drzewami szerokiej, wyasfaltowanej alei stał mur ogrodzenia, za nim ciągnął się rozległy dziedziniec. Wiedzieliśmy już, co przyjdzie nam zobaczyć.", + "96558": "Tym razem towarzyszyło nam dwóch starszych panów. Ci przyszli w charakterze „kolegów” Spannera — obaj profesorowie, obaj lekarze i uczeni. Jeden wysoki, siwy, o twarzy szczupłej i szlachetnej, drugi równie duży, ale przy tym tęgi i ciężki. Jego pełna twarz wyrażała dobroduszność i jakby zatroskanie.", + "96559": "Ubrani byli dość podobnie i nie po naszemu, raczej prowincjonalnie — w czarne, długie, wiosenne palta z dobrej wełny. Na głowach mieli miękkie, również czarne kapelusze.", + "96560": "Skromny, nieotynkowany domek z cegły stał w rogu podwórza, na uboczu, jako nieważny pawilon dużego gmachu, w którym mieścił się Instytut Anatomiczny.", + "96561": "Naprzód zeszliśmy do rozległej, ciemnej piwnicy. W pochyłym świetle, idącym od dalekich, wysoko umieszczonych okien, umarli leżeli jak wczoraj. Ich ciała, nagie, białokremowe, młode, podobne do twardych rzeźb, były w doskonałym stanie, mimo że czekały tu już od szeregu miesięcy na chwilę, w której wreszcie przestaną być potrzebne.", + "96562": "Leżeli już w sarkofagach, w cementowych, długich basenach z uniesionymi pokrywami — wzdłuż, jedni na drugich. Mieli ręce opuszczone wzdłuż ciała, nie złożone na piersiach według pogrzebowego rytuału. A głowy odcięte od torsów tak równo, jakby byli z kamienia.", + "96563": "W jednym z tych sarkofagów leżał na stosie umarłych znany już „marynarz” bez głowy — młodzieniec wspaniały, wielki jak gladiator. Na jego piersi szerokiej wytatuowany był kontur statku. Poprzez zarysy dwóch kominów przechodził napis wiary daremnej: „Bóg z nami”.", + "96564": "Mijaliśmy jeden za drugim baseny pełne trupów, a obaj cudzoziemscy panowie szli także i także patrzyli. Byli lekarzami i lepiej od nas rozumieli, co to znaczy. Na potrzeby Instytutu Anatomicznego przy uniwersytecie wystarczyłby zapas czternastu trupów. Tu było ich trzysta pięćdziesiąt.", + "96565": "Dwie kadzie zawierały same głowy bezwłose, odcięte od tamtych ciał. Leżały jedne na drugich — twarze człowiecze, niby zesypane do dołu ziemniaki — jak popadło: jedne bokiem, jak się leży na poduszce, inne obrócone w dół albo na wznak. Były żółtawe i gładkie, też świetnie zakonserwowane, też równiutko od karku odcięte, jak z kamienia.", + "96566": "W rogu jednej kadzi spoczywała na wznak ta nieduża, kremowa twarz chłopca, który, umierając, mógł mieć osiemnaście lat. Lekko skośne, ciemne oczy nie były zamknięte, tylko zaledwie spuszczone. Pełne usta, barwy tej samej co twarz, przybrały wyraz cierpliwego, smutnego uśmiechu. Brwi równe i wyraźne unosiły się ku skroniom jakby z niedowierzaniem. Oczekiwał w tej najdziwniejszej, przechodzącej jego pojęcie sytuacji na ostateczne orzeczenie świata.", + "96567": "Dalej były znowu baseny z umarłymi, a później kadzie z ludźmi przeciętymi na pół, pokrajanymi na części i odartymi ze skóry. W jednym tylko basenie leżały osobno i daleko nieliczne zwłoki kobiet.", + "96568": "Poza tym w podziemiu obejrzeliśmy jeszcze parę basenów pustych, zaledwie wykończonych, bez pokryw. Oznaczały, że zapas trupów, potrzebnych żyjącym, był niedostateczny, że istniał zamiar powiększenia całej imprezy.", + "96569": "Później z obu profesorami przeszliśmy do czerwonego domku i tam widzieliśmy na wyziębłym palenisku ogromny kocioł, pełen ciemnej cieczy. Ktoś obyty z terenem uchylił pokrywy i pogrzebaczem wyciągnął na wierzch ociekający płynem, wygotowany tors człowieczy, odarty ze skóry.", + "96570": "W dwóch innych kotłach nie było nic. Ale w pobliżu, na półkach oszklonej szafy, leżały rzędem wygotowane czaszki i piszczele.", + "96571": "Widzieliśmy też skrzynię, a w niej ułożone warstwami — oczyszczone z tłuszczu, spreparowane cienko płaty skóry ludzkiej. Na półce słoje z sodą kaustyczną, przy ścianie wmontowany w mur kocioł z zaprawą i duży piec do spalania odpadków i kości.", + "96572": "Wreszcie na wysokim stole kawałki mydła, białawego i chropowatego, i parę metalowych, powalanych mydłem foremek.", + "96573": "Nie wchodziliśmy już tym razem na strych po drabinie, by oglądać tam zalegające wysoko polepę usypisko czaszek i kości. Zatrzymaliśmy się tylko na chwilę w tej części dziedzińca, gdzie widać ślady spalonych całkowicie trzech budynków, szczątki pieców metalowych typu krematoryjnego i bardzo licznych rur i przewodów. Wiadomo, że i czerwony domek podpalono już dwukrotnie. Za każdym razem jednak powstający pożar został dostrzeżony i ugaszony.", + "96574": "Wyszliśmy razem z profesorami, którzy od razu odłączyli się od nas i prowadzeni przez kogoś nieznajomego udali się w swoją drogę.", + "96575": "2", + "96576": "Przed Komisją zeznaje człowiek młody, chudy i blady, o wyraźnych oczach niebieskich, przyprowadzony na badanie z więzienia. Niemający pojęcia, czego od niego chcemy.", + "96577": "Mówi z namysłem, poważnie i smutnie. Mówi jednak po polsku, tylko z akcentem obcym, cokolwiek grasejując.", + "96578": "Mówi, że jest gdańszczaninem. Był w szkole powszechnej, później skończył jeszcze sześć klas i zrobił maturę. Był ochotnikiem, był harcerzem. Na wojnie dostał się do niewoli i uciekł.", + "96579": "Pracował na ulicy przy śniegu, potem w fabryce amunicji. Też uciekł. Rzecz na ogół dzieje się w Gdańsku.", + "96580": "Niemiec zamieszkał u jego matki, gdy ojca zabrali do obozu koncentracyjnego. Ten Niemiec dał mu pracę w tutejszym Instytucie Anatomicznym. I tak dostał się do profesora Spannera.", + "96581": "Profesor Spanner pisał książkę o anatomii i wziął go na preparatora trupów. W uniwersytecie miał wykłady, taki kurs preparatorski dla studentów. Wydawał swoją książkę, dla tej książki pracował. Jego zastępca, profesor Wohlmann, też pracował — jednak nie może powiedzieć, czy dla jakiejś książki czy tak…", + "96582": "Ta oficyna była wykończona w roku 1943 na Palarnię. Spanner wtedy postarał się o maszyny do oddzielania mięsa i tłuszczu od kości. Z kości miały być robione kościotrupy. W roku 1944 profesor Spanner kazał, żeby studenci odkładali tłuszcz z trupów osobno. Co wieczór po skończeniu kursów, jak studenci odeszli, robotnicy zabierali talerze z tłuszczem. Były też talerze z żyłami i z mięsem. Więc mięso wyrzucali albo palili. Ale ludzie w mieście skarżyli się policji, więc wtedy profesor kazał, żeby palili w nocy, bo za duży smród był.", + "96583": "Studenci mieli także powiedziane, żeby skórę całkiem czyściutko już odjąć, później tłuszcz czysto, później — według książki preparatorskiej — muskuły aż do kości. Tłuszcz wybierany przez robotników z talerzy później zostawał leżeć całą zimę, a później, jak studenci wyjeżdżali, był przez pięć — sześć dni wyrobiony na mydło.", + "96584": "Profesor Spanner zbierał również skórę ludzką. Mieli ją ze starszym preparatorem, von Bergenem wyprawiać i coś z niej robić.", + "96585": "— Starszy preparator von Bergen to był mój bezpośredni przełożony. Zastępcą profesora Spannera był doktor Wohlmann. Profesor Spanner był cywil, ale zgłosił się do SS jako lekarz.", + "96586": "Gdzie jest teraz doktor Spanner, więzień nie wie.", + "96587": "— Spanner odjechał w styczniu 1945 roku. Jak odjeżdżał, kazał nam tłuszcz, zbierany w semestrze, dalej wypracować, kazał nam porządnie mydło i anatomię robić i sprzątać, żeby ludzko wyglądało. Receptu nie kazał sprzątać, może zapomniał. Mówił, że wróci, ale już nie wrócił. Pocztę, jak wyjechał, posyłali mu do Halle an der Saale, Anatomisches Institut.", + "96588": "Siedzi, zeznając, na krześle pod ścianą, naprzeciwko okien, w świetle. Jest całkowicie widoczny — w swych zastanowieniach i namysłach, w usilnej chęci, aby dokładnie powiedzieć wszystko, jak było, by nie opuścić nic. On jest jeden, a nas jest osób kilkanaście: członkowie Komisji, miejscowe władze, sądownicy.", + "96589": "Nadmiar gorliwości sprawia, że niekiedy bywa niejasny.", + "96590": "— Co to jest recept?", + "96591": "— Recept wisiał na ścianie. Asystentka, która była ze wsi, przywiozła stamtąd recept na mydło i wypisała. Nazywała się Koitek. Asystentka techniczna. Ona też wyjechała, ale do Berlina. Oprócz receptu była jeszcze notatka na ścianie. To napisał von Bergen. Ona dotyczyła zupełnego oczyszczenia kości do wyrobu kościotrupów. Ale kości się nie udały, zniszczyły się. Albo była za duża temperatura, albo za silny płyn — zatroszczył się jeszcze tym dawnym kłopotem. — Mydło z receptu zawsze się udawało. Tylko raz się nie udało. To ostatnie, co leżało w Palarni na stole, ono nie jest udane. Produkcja mydła odbywała się w Palarni. Kierował produkcją sam doktor Spanner ze starszym preparatorem von Bergenem. Z tym, co jeździł po trupy. Czy jeździłem z nim? Tak jest. Jechałem tylko dwa razy. I do więzienia w Gdańsku też raz.", + "96592": "Trupy przywozili naprzód z domu wariatów, ale później nie starczyło tych trupów. Wtedy Spanner napisał wszędzie do burmistrzów, żeby trupów nie grzebać, tylko że przyśle po zwłoki Instyt. Przywozili ze Stutthoffu, z obozu, z Królewca na śmierć skazanych, z Elbląga, z całego Pomorza. Dopiero jak w gdańskim więzieniu wystawili gilotynę, to już było dosyć trupów…", + "96593": "Przeważnie to były trupy polskie. Ale raz byli i wojskowi niemieccy, ścięci w więzieniu podczas uroczystości. A raz przywieźli cztery czy pięć trupów i nazwisko było rosyjskie.", + "96594": "Trupy von Bergen przywoził zawsze w nocy.", + "96595": "— Co to była za uroczystość?", + "96596": "— Uroczystość była w więzieniu. Poświęcenie gilotyny. Zaproszony był szef Spanner i różni goście. Szef wziął starszego preparatora von Bergena i mnie. Dlaczego mnie wziął, nie wiem, bo nie byłem zaproszony. Goście przyjechali autami i przyszli piechotą. Weszli do tej sali. Ale my tam nie weszliśmy, tylko musieliśmy czekać. Myśmy już oglądali gilotynę i szubienicę do wieszania. To wtedy byli ci czterej wojskowi niemieccy skazani na śmierć. I podobno święcił ksiądz niemiecki.", + "96597": "Widziałem, jak wpuścili jednego więźnia. Kajdanki miał z tyłu, boso, czarne nogi, tylko spodnie, a tak był nagi.", + "96598": "Była fioletowa zasłona, za nią drugi pokój i prokurator. Starszy preparator rozmawiał później z katem i opowiadał. Więc słyszeli mowę prokuratora, szum, jakieś rozciąganie, tupanie, jakby ktoś biegał. I uderzyło żelazo. Kat meldował, że wyrok wykonany. A my już widzieliśmy, jak czterech trupów wynieśli w trumnie otwartej.", + "96599": "Czy to był ksiądz przy tym poświęceniu, ja nie wiem. Ale mówili, że jeden wojskowy w mundurze to był ksiądz.", + "96600": "Na jeden raz to z tego więzienia von Bergen z Wohlmannem przywieźli sto trupów.", + "96601": "Ale później Spanner chciał trupów z głowami. Nie chciał też rozstrzelanych, za dużo koło nich było roboty, zawsze zaśmiardły. Jeden na przykład niemiecki wojskowy przyszedł skazany na śmierć. Ten miał nogę złamaną i przestrzeloną. A był też i bez głowy. Wszystko naraz. Z zakładu wariatów to były trupy z głowami.", + "96602": "Spanner chował zawsze trupy na zapas. Bo jak później było za mało trupów, więc wtedy już musiał brać trupów bez głów.", + "96603": "Ten wielki marynarz bez głowy jest z gdańskiego więzienia. Trupy przecięte wpół są dlatego, że całe nie chciały wejść do kotła, nie chciały się zmieścić.", + "96604": "Człowiek jeden da tłuszczu może z pięć kilogramów. Tłuszcz przechowywał się w Palarni, w basenie kamiennym. Ile?", + "96605": "Myśli długo, chce być jak najbardziej dokładny.", + "96606": "— Jeden i pół cetnara.", + "96607": "Zaraz jednak dodaje:", + "96608": "— Tak było dawniej. Ale ostatnim razem było mniej. Jak już zaczęli cofać się do Rzeszy, to był może jeden cetnar…", + "96609": "O produkcji mydła miał nikt nie wiedzieć. Spanner zabronił mówić nawet studentom. Ale oni tam zaglądali, potem może jeden drugiemu powiedział, więc chyba wiedzieli… A nawet raz tak było, że do Palarni zawołali czterech studentów i z nimi razem gotowali. Ale na co dzień dostęp do produkcji miał szef, starszy preparator, ja i dwóch robotników, Niemców. Mydło gotowe brał doktor Spanner i on nim dysponował.", + "96610": "— Mydło gotowe?… No, jak się zrobi; ono naprzód jest miękkie, no to musiało ostygnąć. Wtedy musieliśmy pokrajać… I Spanner zamknął mydło na klucz. Tam było nie samo mydło, maszyna tam stała. Chodziliśmy w pięciu. A inni musieli prosić o klucz, gdy chcieli wejść.", + "96611": "— Dlaczego to był sekret?", + "96612": "Nad tym zastanawia się dłużej. Pragnie odpowiedzieć wedle najlepszej swej wiedzy.", + "96613": "— Może się Spanner bał albo co… — rozważa w skupieniu. — Moja myśl jest taka, że gdyby się ktoś dowiedział cywilny w mieście, to może by był z tego jaki bałagan…", + "96614": "Mogło się zdawać, że i tu rozwieszona jest między nami a nim jakaś „fioletowa zasłona”. Nie było na niego sposobu.", + "96615": "I ktoś zapytał wreszcie:", + "96616": "— Czy nikt wam nie powiedział, że robienie mydła z tłuszczu ludzkiego jest przestępstwem?", + "96617": "Odparł z zupełną szczerością:", + "96618": "— Tego nikt nie powiedział.", + "96619": "To jednak daje mu do myślenia. Nie od razu odpowiada na dalsze pytania. Wreszcie robi to bez niechęci.", + "96620": "— Owszem, przyjeżdżali różni do Instytutu i do Spannera. Profesor Klotz, Schmidt, Rossmann do niego przyjeżdżali. Był raz minister zdrowia w Instytucie Higieny i minister oświaty, też był gauleiter Forster. Jako rektor całej Akademii Medycznej przyjmował ich profesor Grossmann. Niektórzy byli, jak ten dom jeszcze nie stał, więc oni zwiedzali tylko Anatomię, badając, jaka jest Anatomia, czy czego może brak. A chociaż już była Palarnia, no, to mydło zostało zawsze po czterech, pięciu dniach sprzątane. Nie mogę mówić, czy widzieli to mydło. Mogli widzieć. I w czasie inspekcji recept zawsze wisiał. Więc jak czytali, to chyba wiedzieli, co tam gotują.", + "96621": "— Tak, szef kazał mnie robić to mydło z robotnikami. Dlaczego mnie? Nie wiem. O Spannerze, jak tak zamykał mydło, to sam myślałem, że on robi jakieś szaberstwo. Gdyby miał pisać w swojej książce o mydle, toby nam tak nie zabronił o tym mówić. Może on sam przyszedł na tę ideę, żeby robić mydło z resztek? Chyba nie dostał na to polecenia, bo wtedy by się nie musiał sam starać o recept…", + "96622": "Z tych rozważań nie wynika żadna pewność.", + "96623": "— Co studenci?… Tak jak my. Każdy się bał tym mydłem myć na początku… Obrzydzenie było do tego mydła. Zapach miało niedobry. Profesor Spanner bardzo się starał, żeby ten zapach ustał. On pisał do chemicznych zakładów, żeby przysyłali olejki. Ale zawsze czuć było, że to nie takie mydło.", + "96624": "— Owszem, mówiłem w domu… Z początku nawet jeden kolega widział: miałem dreszcz, że można się tym myć. W domu mama też się obrzydzała. Ale się dobrze mydliło, więc go używała do prania. Ja się przyzwyczaiłem, bo było dobre…", + "96625": "Na jego chudej, wybladłej twarzy pojawia się wyrozumiały uśmiech.", + "96626": "— W Niemczech, można powiedzieć, ludzie umieją coś zrobić z niczego…", + "96627": "3", + "96628": "Po południu wezwaliśmy obu starych profesorów-lekarzy, kolegów Spannera, na przesłuchanie. Rozmowy odbyły się w obrębie terenu ich pracy, w pustej salce jednego z gmachów szpitalnych.", + "96629": "Obaj — badani z osobna — oświadczyli, że o istnieniu budynku, mieszczącego ukrytą fabrykę mydła, nie było im nic wiadomo. Oglądali ją tego rana po raz pierwszy i widok ten wywarł na nich wstrząsające wrażenie.", + "96630": "Obaj — badani z osobna — oświadczyli, że Spanner, człowiek najwyżej czterdziestoletni, był w zakresie anatomii patologicznej powagą naukową. O jego stronie moralnej nie mogli nic powiedzieć, znając go od niedawna i rzadko widując. Wiedzieli tylko, że należał do partii.", + "96631": "Każdy, zeznając, siedział z dala od nas na odosobnionym krześle, z wyraźnym przygnębieniem na twarzy. Każdy siedział, nie zdjąwszy swego czarnego palta, czarny kapelusz przytrzymując ręką na kolanach.", + "96632": "Obaj mówili roztropnie i z ostrożnością. Obaj, mówiąc, wszystko brali pod uwagę. Gdańsk o tej majowej porze był jeszcze pełen Niemców, ulicami przeciągały zastępy jeńców niemieckich, obsypywanych kwiatami przez ich kobiety. Ale władze były polskie, a w garnizonie stały wojska sowieckie.", + "96633": "Na zapytanie, czy znając Spannera z jego działalności naukowej, mogli byli przypuścić, iż jest to człowiek zdolny do wyrabiania mydła z ciał umarłych skazańców i jeńców, każdy jednak odpowiedział inaczej.", + "96634": "Ten wysoki i szczupły, o siwej głowie i rysach szlachetnych, po dłuższym namyśle oświadczył:", + "96635": "— Tak, mogłem był to przypuścić, gdybym wiedział, że taki otrzymał rozkaz. Było bowiem wiadomo, że był karnym członkiem partii.", + "96636": "Drugi — ten tłusty, ciężki i dobroduszny, o cerze różowej i wiszących policzkach — także namyślał się długo. I po namyśle — wszystko niejako zważywszy w swym sumieniu — odpowiedział:", + "96637": "— Owszem, mogłem to przypuścić. Z tego mianowicie powodu, że Niemcy przeżywały wówczas wielki brak tłuszczów. Więc wzgląd na stan ekonomiczny kraju, na dobro państwa, mógł go do tego skłonić.", + "96638": "Dno", + "96639": "To co pani naprzód opowiedzieć? — zastanawia się przez chwilę. — Sama nie wiem.", + "96640": "Jest siwa, raczej ładna, zaokrąglona i miękka. Jest bardzo zmęczona. Przeszła takie rzeczy, w które nikt by nie uwierzył. I ona sama nie uwierzyłaby także, gdyby nie to, że to jest prawda.", + "96641": "O nic jej nie chodzi, tylko o życzliwość. O to, żeby ludzie byli dla niej życzliwi, bo dużo przeszła i jest matką, która straciła dwoje dzieci. Nie wie na pewno, czy umarły. Ale od dawna nic nie wiadomo, co z nimi jest.", + "96642": "Syn dotąd nie wrócił z niewoli. A ci koledzy, którzy wracają, mówią, że go nie widzieli. A córka…", + "96643": "To jest daleko cięższa sprawa, od której zawlekają się łzami jej łagodne, szare, duże oczy. Łatwo jej o te łzy, które występują, a później nikną, nie spływając wcale na policzki.", + "96644": "O mężu też nic nie wie. Ostatni raz ludzie widzieli go w obozie w Pruszkowie. Ale to był już starszy człowiek. Starszy, chociaż od niej młodszy o trzy lata.", + "96645": "Jest zupełnie sama i ludzie powinni by mieć dla niej jakąś życzliwość. Starsi, co ją tu pamiętają, owszem. Ale młodzi o tym tylko myślą, by im nie weszła w drogę.", + "96646": "— To co pani naprzód opowiedzieć? — powtarza, przymykając oczy ze zmęczenia. — W Ravensbrück nas, owszem, męczyli. Znęcali się zastrzykami, wyrabiali na kobietach praktyki, otwierali rany… I to ich doktorzy robili, inteligencja. Ale tam byłyśmy niedługo, tylko trzy tygodnie. Stamtąd zabrali nad do innego lagru, do fabryki amunicji.", + "96647": "— Córka też. Owszem. Właśnie wszędzie byłam z córką. Razem nas od pierwszej chwili zaaresztowali. Aż dopiero wracając, zgubiłyśmy się w drodze. Zatrzymali ją i jeszcze parę dziewcząt zatrzymali. Może było z dziesięć tych dziewcząt…", + "96648": "Mówi głosem przyciszonym mnóstwo słów szybkich, drobnych, sypiących się łatwo i smutno. Wspomnień o córce jest dużo. Była dobra, była ładna, była zdolna. Uczyła dzieci, należała do organizacji. Syn także. Bały się zawsze, gdy wracał późno do domu, długo po godzinie policyjnej. Rzucał piaskiem o szybę; spuszczały mu sznur i tak wchodził przez okno, żeby się dozorca nie dowiedział. Drżała ze strachu, że ktoś wreszcie musi to zobaczyć, że to się wyda.", + "96649": "Jego też wzięli, ale nie razem z nimi. Jego wzięli z powstania. Ostatnią kartę napisał w styczniu do rodziny. O matce i siostrze wiedział, że już dawno są w Niemczech.", + "96650": "-– Przed obozem byłyśmy dwa miesiące na Pawiaku. Co tam wyprawiali, jakie robili zbrodnie na ludziach! Zastrzyki, ściąganie krwi dla żołnierzy… I dopiero wieszali albo brali na rozstrzał. Nigdy nie wzięli zdrowego człowieka na rozstrzał, tylko z nim przedtem wszystko zrobili.", + "96651": "Jest widoczne, że wiele przemilcza.", + "96652": "— Wiem, bo u nas w kuchni gotowali mężczyźni, to nam opowiadali. Mówili też o tych szczurach… Więźniowie sami musieli rano wynosić trupy z pakamery. Miały ręce i nogi związane, wyjedzone wnętrzności. Niektórym jeszcze biło serce.", + "96653": "Znów pomyślała o czymś, czego nie mogła powiedzieć. Nieznaczna zmarszczka rysowała się na jej gładkim czole — od tego wewnętrznego widzenia.", + "96654": "— Mnie tak nie męczyli, tyle tylko, że mnie bardzo bili — rzekła wreszcie.", + "96655": "I znów posypały się jej przyciszone, szybkie, drobne słowa.", + "96656": "— Strasznie mnie bili, żebym powiedziała, kto przychodził, co tam u mnie robili, kiedy niby to była lekcja tańca i moja córka grała na fortepianie. Bili mnie gumową pałką… Jak zasłoniłam twarz rękami, to mi tą pałką wybili palce. O tu, jeszcze widać. Jak co robię, to mię tu jeszcze boli.", + "96657": "Pokazywała ręce z guzami, pulchne, nieduże ręce, zniszczone twardą pracą.", + "96658": "— Strasznie się bałam, że coś powiem, jak mnie za bardzo bolało, jak mi się robiło mdło. Ale jakoś sobie postanowiłam, jakoś tak się zawzięłam i nie powiedziałam nic.", + "96659": "Westchnęła z ulgą i dodała poufnie:", + "96660": "— A oni u nas się uczyli i mieli kije zamiast karabinów. Mój syn ich uczył.", + "96661": "Otrząsnęła się. Tymi pulchnymi, zniekształconymi rękami przesunęła po oczach i powiedziała tak:", + "96662": "— A teraz pani opowiem, jak byłyśmy w tej fabryce amunicji. Tam miałyśmy co dzień dwanaście godzin pracy przy maszynach.", + "96663": "Spałyśmy w lagrze. Ten nowy lagier nazywał się jakby Bunzig. Stamtąd było przeszło dwie wiorsty do fabryki. Budzili nas o trzeciej w nocy, nie było światła, po ciemku słałyśmy łóżka, piłyśmy czarną kawę bez cukru i jadłyśmy prędko ten chleb. Od czwartej do wpół do szóstej był apel na dworze. Zimno, deszcz albo śnieg, wszystko jedno. Potem było pół godziny drogi do fabryki, tak żeby zdążyć na szóstą. Obiad dawali nam w fabryce. To była zupa z liści czy z czegoś, nie umiem wytłumaczyć, brukiew suszona czy coś takiego. Rano i wieczór czarna kawa bez cukru i do tego dziesięć deka chleba na cały dzień. Naprzód dawali piętnaście deka, a później już tylko dziesięć; no, to był taki kawałek. Więc byłyśmy wciąż głodne. Straszny był głód.", + "96664": "Przeważnie robiłyśmy kule do dział, do samolotów i przeciwlotnicze. To była ciężka praca, ciągle w dymie i gorącu. Jak która nie wyrobiła swojej ilości, to byłyśmy katowane.", + "96665": "— Jak? Proszę pani, w tym lagrze były bunkry; tak osobno, z daleka. Bardzo zimne, trochę w ziemi, jak piwnica. Jeżeli która źle posłała łóżko albo kubek po kawie źle umyła, bo nie było wody i było przecież ciemno, wtedy musiała iść do bunkru. Albo musiała stać dwanaście godzin na mrozie czy na deszczu. Gestapówki chodziły, pilnowały i śmiały się z nas, że marzniemy. Jakeśmy się do siebie przyciskały dla ciepła, to biły albo wyznaczały za karę bunkier. Więc trzeba było stać na tym zimnie, daleko jedna od drugiej. Sukienki miałyśmy letnie; nie nasze, nie. Nasze nam odebrali. Były i pasiaki, były i takie zwyczajne, rękawy do łokci, gołe nogi. Na plecach miałyśmy naszyte krzyże na ukos.", + "96666": "Przez ten czas dwa razy ogolili mi głowę do skóry i tak musiałam iść na mróz. Nic nie wolno było włożyć na głowę, zaraz bili. Chodaki nam dali drewniane. Tylko na palcach było przybite trochę płótna papierowego, żeby się trzymały. Takie miałyśmy sine nogi, Boże kochany, jakby kto farbką pomalował.", + "96667": "To zimno to strasznie było wytrzymać. I po drodze, i w fabryce przy maszynach słabsze wszystkie umierały. Trupy składali tam do bunkrów. I do tych samych bunkrów właśnie zamykali za każde najmniejsze przewinienie; jeść nie dali, nie pozwolili się niczym okryć, całą noc na gołej ziemi. Dopiero rano wołali na apel, a po apelu znów do bunkru, bez żadnego jedzenia. Jeść im nie wolno było podać, stały na apelu osobno, żeby się która z nimi chlebem nie podzieliła. Esmanki bardzo tego pilnowały…", + "96668": "Zawahała się, zamyśliła. Znów tu coś trudne było do powiedzenia.", + "96669": "— Jednak coś jadły — powiedziała ciszej. — Raz jedna ruszyła ustami. I jedna miała zakrwawione paznokcie. Proszę pani, to było strasznie karane! Ale one tam w nocy jadły mięso z tych trupów!", + "96670": "Teraz zamilka na dłuższą chwilę. Namyśliła się, jakby coś jeszcze chciała dodać. Ale nie mogła. Otrząsnęła się.", + "96671": "— Esmanki były zadowolone, jak myśmy umierały — ciągnęła pewniejszym głosem, jakby przezwyciężyła pokusę. — Kiedy kobiety umierały, stojąc na apelu, i przewracały się na ziemię, esmanki nie wierzyły, śmiały się, kopały je, że udają. Kopały je, gdy one nieraz od kwadransa już nie żyły. Trzeba było tak stać obok, nie wolno było się ruszać, nie wolno było dać żadnej pomocy, nic.", + "96672": "Jak która zachorowała, to też mówiły, że udaje. Też wrzucały do bunkru, żeby tam przy trupach umierała. A mężczyźni mieli jeszcze gorsze bunkry, całe pod ziemią. Musieli tam stać w ten ziąb po kolana w wodzie.", + "96673": "Siedziała bez ruchu, namyślała się, co by jeszcze powiedzieć. I nagle się ożywiła.", + "96674": "— Jeszcze pani coś powiem, to będzie ciekawe. Jak nas, proszę pani, wzięli wtedy z Pawiaka (to bardzo ciekawe będzie), to nam dali po bochenku chleba i pojechałyśmy do Ravensbrück w wagonach bydlęcych. Po sto nas załadowali do wagonu, jedna ciasno stała koło drugiej.", + "96675": "Ani wody, ani możności wyjścia, wszystko tak na stojący, na nogach. I tak spałyśmy na stojący, nie mogłyśmy usiąść z samej ciasnoty. I tak jechałyśmy siedem dni.", + "96676": "Po drodze nas postawili na bocznym torze. Pociąg stał trzy godziny. Wtedy zaczęłyśmy wszystkie wyć do wody nieludzkimi głosami. Bo wieźli nas w tym zaplombowanym wagonie w upał, byłyśmy mokre od potu, czarne na twarzy od kurzu, ubranie na nas śmierdziało, nogi miałyśmy ubabrane w gnoju. Więc zaczęłyśmy wyć jak zwierzęta.", + "96677": "Wtedy przyszedł niemiecki oficer od drugiego pociągu, który wiózł rannych żołnierzy, i kazał wagon otworzyć. Ale nas konwojowali Ukraińcy. I powiedzieli, że nie wolno, że to jadą bandyci. Wtedy on zawołał drugich oficerów, bo był ciekawy, co tam jest. Odplombowali wagon i wtedy nas zobaczył.", + "96678": "Proszę pani! Jak nas zobaczył, jego oczy zrobiły się okrągłe, ręce o tak rozcapierzył ze strachu. Tak się nas przeląkł! Wyglądał jak dzik!", + "96679": "Dopiero za jakiś czas spytał się, czy która mówi po niemiecku albo po francusku. Wiele mówiło. No więc wtedy kazał nam przynieść wody i wypuścić nas na tor, żebyśmy się oporządziły. Natychmiast też kazał otworzyć męskie wagony. Ale tam było gorzej. Bo nas było tylko tysiąc pięćset kobiet, a mówili, że mężczyzn było ze cztery tysiące. Więc w każdym wagonie było ich po trzydziestu, po czterdziestu uduszonych na śmierć!", + "96680": "Uspokoiła się, już to najciekawsze powiedziawszy. Głosem znużonym, cicho kończyła swoje opowiadanie.", + "96681": "— Wtedy nas znów zaplombowali i do samego Ravensbrück już nas nikt nie otworzył. Żadna się nie udusiła, ale kilka zwariowało. Czy wyzdrowiały później? Nie. Nie wyzdrowiały. Zaraz pierwszego dnia je w Ravensbrück rozstrzelali.", + "96682": "Jak zwariowały, to rzucały się na nas, gryzły nas i szarpały. Jedna między nimi, która nic nie powiedziała na Pawiaku przy najgorszym badaniu, teraz krzyczała na głos nazwiska ludzi, wymieniała miejsca, gdzie jest zakopana broń w skrzyniach, w jakim lesie, na skrzyżowaniu dróg, w jakiej wsi. Mówiła, co tylko mogła sobie przypomnieć. Takeśmy się bały, że wszystkich zgubi. Ale oni już tego nie słuchali, tylko je jedną po drugiej zastrzelili.", + "96683": "Posmutniała.", + "96684": "— Strach mi, że nie zapamiętałam, jak się nazywały. Bo tam były wartościowe, zasłużone kobiety. Może ich teraz szuka rodzina, jak ja szukam moich dzieci. A ja nie mogę sobie przypomnieć, kto to był.", + "96685": "Widzi pani, widzi pani! Nawet Niemiec, i to się przeląkł, jak nas zobaczył. Cóż to dziwnego, że one nie mogły wytrzymać.", + "96686": "Kobieta cmentarna", + "96687": "Droga do cmentarza prowadzi przez miasto pod tamtym murem. Wszystkie okna i balkony — dawniej pełne uwięzionych, stłoczonych ludzi, wyglądających na świat zza muru — są dziś bezludne. W przejeździe już od dawna widać na jakimś drugim piętrze to samo okno, zawsze otwarte, a za nim obwisły gzyms z poczerniałą firanką, suchy kwiat w doniczce i też zawsze otwarte drzwiczki od taniego kredensu, stojącego pod ścianą pokoju.", + "96688": "Mijają miesiące i nikt nie podnosi gzymsu ani drzwiczek od kredensu nie zamyka.", + "96689": "Droga na cmentarz powoli z miejsca żywych zamienia się na miejsce umarłych. Ale, objęte pustą architektoniczną ramą, to miejsce jeszcze nie całkiem wyjęte jest z obrębu życia. Bo oto słychać i oto widać.", + "96690": "Ponad najświeższą, młodziutką zielenią cmentarnych drzew — czarnymi chmurami wstępują ku górze kłęby dymu. Czasami przeszywa je długi płomień, jak wąska, czerwona, szybko migocąca szarfa na wietrze. Ponad wszystkim idzie przez niebo dalekie mruczenie aeroplanów.", + "96691": "Mijają miesiące i to nie zmienia się, to trwa.", + "96692": "Zewsząd nadchodzą wiadomości o zgonach. Umarł P. w obozie, umarła K. na jakiejś małej stacji kolejowej, schwytana na ulicy i wywieziona. Ludzie giną na wszelkie sposoby, wedle wszelkich kluczów, pod każdym pretekstem. Wydaje się, że nie żyją już wszyscy, że nie ma się przy czym upierać, nie ma przy czym obstawać. Tyle jest wszędzie tej śmierci. W podziemiach kaplic cmentarnych trumny stoją rzędami i oczekują niejako w ogonku na czas swego pogrzebu. Śmierć zwyczajna, osobista, wobec ogromu śmierci zbiorowej wydaje się czymś niewłaściwym. Ale rzeczą bardziej wstydliwą jest żyć.", + "96693": "Nic z dawnego świata nie jest prawdziwe, nic nie zostało. Ludziom dane jest przeżywać rzeczy niejako ponad stan. Przerażenie staje pomiędzy nimi i odgradza ich od siebie. Jeden dla drugiego o każdej chwili staje się sposobnością do śmierci.", + "96694": "Rzeczywistość jest do wytrzymania, gdyż niecała dana jest w doświadczeniu. Albo dana niejednocześnie. Dociera do nas w ułamkach zdarzeń, w strzępach relacji, w echach wystrzałów, w dalekich dymach rozpływających się po niebie, w pożarach, o których historia mówi, że „obracają w perzynę”, chociaż nikt nie rozumie tych słów. Ta rzeczywistość, daleka i zarazem rozgrywająca się o ścianę, nie jest prawdziwa. Dopiero myśl o niej usiłuje pozbierać ją, unieruchomić i zrozumieć.", + "96695": "Idziemy jeszcze raz cmentarną aleją. Odbywa się teraz uroczysty raut wiosenny umarłych. Umarłych dawno już i śmiercią zwyczajną.", + "96696": "Mówią tylko swoje imię i nazwisko, mówią datę, rzadziej przypominają zawód swój i godności. Niekiedy w przejściu proszą półgłosem o westchnienie do Boga. Jest to niewiele. Są tam zawsze na tych samych miejscach i mówią wciąż to samo, odzywają się powściągliwie, skrępowani swoim konwenansem. Chcą tak zupełnie mało, nie narzucają się, nie zobowiązują nas do niczego. Zaledwie przypominają się pamięci, wystarcza im odrobina uwagi.", + "96697": "Zachęty dodaje niekiedy ktoś z najbliższej rodziny — niejako wprowadza i zarazem ośmiela. Jakaś bezimienna żona z dziećmi, „kładąca mężowi tę pamiątkę”, mówi kamiennym szeptem, że był najlepszy. Jakaś córka, ze swej strony od dawna już nieżyjąca, ślubuje zielonymi od mchu literami przywiązanie najukochańszej matce.", + "96698": "Ten jeden grób jest bez krzyża. Na cokole brązowego pomnika wypisano niezrozumiałe dziś słowa:", + "96699": "…PATRZĄC Z WYSOKIEGO STANOWISKA EWOLUCJI", + "96700": "W NIESKOŃCZONĄ OTCHŁAŃ PRZYSZŁOŚCI,", + "96701": "DOSTRZEGAMY TAM", + "96702": "NIE ROZPACZLIWE MROKI WIECZNEJ ŚMIERCI,", + "96703": "LECZ ŻYWIĄCE BLASKI", + "96704": "WIECZNEGO I WCIĄŻ POTĘŻNIEJĄCEGO ŻYCIA.", + "96705": "Szpalerem umarłych nadciąga w tę stronę kobieta pielęgnująca kwiaty na grobach. Ma w rękach emblematy swej godności: miotłę i polewaczkę. Polewaczkę ustawia na płaskim kamieniu przy studni żelaznej i pompuje do niej wodę.", + "96706": "Na tym miejscu, już bliskim ogrodzenia, cmentarz jest cały zatopiony zielenią, groby leżą jak krótkie zagonki granatowych albo żółtych bratków. Kwitną i pachną konwalie, już za chwilę kwitnąć będą bzy. W powietrzu zielonym woła wilga, jak wołała każdej wiosny tam, przy domu dzieciństwa. Myszka polna chodzi drobniutko między bratkami, wspina się na ich łodygi, coś zjada.", + "96707": "Na ciszę rozwartego szeroko nieba ponad cmentarzem co kwadrans wypływa od strony lotniska powolny aeroplan i zakreślając łagodny półokrąg, odchodzi poza mury getta. Nie widać rzucanych w ciszy bomb. Ale śladami jego przelotu po dłuższej chwili podnoszą się długie, wąskie zwoje dymu. Później dają się też widzieć płomienie.", + "96708": "Kobieta cmentarna napełniła polewaczkę i odchodzi z nią w stronę kwiatów. Jest to ta sama, z którą rozmawia się tu niekiedy o rzeczach śmierci.", + "96709": "W czasach grozy przychodzi się na cmentarz, jako na jedyne miejsce spokoju i bezpieczeństwa, jak do ogródka przy domu rodzinnym. Jak pod najpewniejszy o tamtym czasie adres.", + "96710": "Zachwiała i tą moją pewnością.", + "96711": "— Tutaj groby są lepsze — mówiła wtedy. — Tutaj groby są lepsze, bo tu jest sucho. Ciało leży i nie psuje się, tylko się wysusza. Tam na dołku, gdzie jest mokro, miejsca są tańsze. Tam tylko dwie trumny jedna na drugiej mogą leżeć.", + "96712": "Miała usposobienie łagodne i czułe. Przy tym była kompetentna, mogła zawsze służyć radą, a nawet pociechą. Była pełna i biała, niczym nie przejmowała się zanadto, na wszystko mając wyrozumienie.", + "96713": "— A tu jest wyżej — mówiła. — Tutaj jedną umarłą jak wykopali, to nic wcale nie była zmieniona. Mąż ją kazał wykopać. Była młoda kobieta i pochowana była w białej sukni. To i tę suknię miała na sobie całkiem białą. Jakby ją wczoraj pochowali.", + "96714": "Nie było zrozumiałe, czemu ją kazał wykopać. Wytłumaczyła to tak:", + "96715": "— Wykopali ją na sprawę, bo zaskarżył doktorów w szpitalu, że jej nie dopilnowali. Ona po urodzeniu pierwszego dziecka wyskoczyła przez okno i zabiła się na miejscu. I nie było nad nią, jak się należy, opieki. Więc ją wykopali i zawieźli do szpitala na sekcję. A później przywieźli ją z powrotem i pochowali. Ale już nie miała na sobie białej sukni, tylko niebieską.", + "96716": "Pochowali ją, ale też nie na długo. Nie minęło trzech miesięcy, jak znowu wyjmowali trumnę.", + "96717": "— Dlaczego?", + "96718": "— Dlatego, że ten mąż jej się powiesił i trzeba go było pochować. Pogłębili i wymurowali grób. I teraz tutaj leżą razem pochowani.", + "96719": "Jak właściwie skończyła się sprawa przeciw doktorom, też jasne nie jest. Widocznie jednak nie zaspokoiła pretensji młodego małżonka, skoro ucieczki przed swym cierpieniem szukał w śmierci.", + "96720": "Później przyszedł czas, gdy na cmentarz spadały pociski. Posagi i medaliony potłuczone leżały wzdłuż alei. Groby z otwartymi wnętrzami ukazały w pękniętych trumnach swych umarłych.", + "96721": "Ale kobieta cmentarna wobec tej sprawy również zachowała wrodzony spokój.", + "96722": "— Nic im nie będzie — powiedziała. — Nie umrą przecież drugi raz.", + "96723": "Teraz jednak, gdy oto wróciła znowu po wodę, widać, jak jest zmieniona.", + "96724": "— Co pani jest? Czy pani chorowała?", + "96725": "Jej okrągła biała twarz poczerniała i schudła, czoło ma pomarszczone, jakby od ciągłego wysiłku, oczy błyszczą jak w gorączce.", + "96726": "— Nie, nic mi nie jest takiego — mówi pochmurnie. — Tylko że ludzie wcale tutaj nie mogą żyć.", + "96727": "Nawet jej głos jest niepewny, drżący i przyciszony.", + "96728": "— Mieszkania mamy wszyscy zaraz koło muru, to u nas wszystko słychać, co się u tamtych dzieje. Już teraz każdy wie, co to jest. Do ludzi strzelają po ulicach. Palą ich w mieszkaniach. Po nocach krzyki takie i płacz. Nikt nie może ani spać, ani jeść, nikt nie może wytrzymać. Czy to jest przyjemnie tego słuchać?", + "96729": "Rozejrzała się, jakby mogły ją słyszeć groby pustego cmentarza.", + "96730": "— To także przecież ludzie, więc ich człowiek żałuje — wyjaśniła. — Ale oni nas nienawidzą gorzej niż Niemców.", + "96731": "Zdawała się urażona mymi słowami naiwnej perswazji.", + "96732": "— Jak to, kto mówił? Nikt nie potrzebował mówić. Sama wiem. I każdy pani powie to samo, kto ich zna. Że niechby tylko Niemcy wojnę przegrały, to Żydzi wezmą i nas wszystkich wymordują… Pani nie wierzy? Nawet same Niemcy to mówią. I radio też mówiło…", + "96733": "Wiedziała lepiej, do czegoś jej była potrzebna ta wiara.", + "96734": "Poprawiła polewaczkę na kamieniu przy studni i na nowo pompować zaczęła wodę. Gdy skończyła, podniosła głowę, jeszcze nadąsana. Zmarszczyła czoło i niespokojnie zamrugała oczami.", + "96735": "— Nie można wytrzymać, nie można wytrzymać — powtórzyła.", + "96736": "Trzęsącymi rękami zaczęła wycierać sobie twarz z łatwych łez.", + "96737": "— Najgorsze jest to, że dla nich nie ma żadnego ratunku — mówiła cicho, jakby wciąż bojąc się, że kto usłyszy. — Tych, którzy się bronią, oni zabijają na miejscu. A tych, co się nie bronią, wywożą samochodami tak samo na śmierć. Więc co oni mają robić? Podpalają ich w domach i nie dają im wyjść. To matki zawijają dzieci w co tam mają miękkiego, żeby ich mniej bolało, i wyrzucają z okna na bruk! A później wyskakują same… Niektóre skaczą z najmniejszym dzieckiem na rękach…", + "96738": "Podeszła bliżej.", + "96739": "— Z jednego miejsca od nas było widać, jak ojciec wyskakiwał z takim mniejszym chłopcem. Namawiał go, ale ten chłopiec się bał. Stał już na oknie i jeszcze się łapał za ramę przed tym ojcem. I czy go ojciec zepchnął czy jak — tego nie było widać. Ale obaj zarazem, jeden za drugim spadli.", + "96740": "Znowu zapłakała i drżącymi rękoma wycierała twarz.", + "96741": "— I nawet jak tego nie widać, to my słyszymy. To słychać tak, jakby coś miękkiego klapnęło. Plask, plask… Wciąż tak wyskakują, wolą wyskoczyć, niż się za życia spalić w ogniu.", + "96742": "Nasłuchiwała. W miękkim nawoływaniu się ptaków cmentarnych rozeznawała dalekie głosy ciał upadających na kamienie. Dźwignęła polewaczkę i odeszła z nią w stronę żółtych i granatowych bratków na grobach. Niebem nadpływał nowy samolot od strony lotniska i wielkim zakolem zdążał ponad mury getta.", + "96743": "Rzeczywistość jest do zniesienia, gdyż jest niecała wiadoma. Dociera do nas w ułamkach zdarzeń, w strzępach relacji. Wiemy o spokojnych pochodach ludzi idących bez sprzeciwu na śmierć. O skokach w płomienie, o skokach w przepaść. Ale jesteśmy po tej stronie muru.", + "96744": "Kobieta cmentarna widziała to samo i słyszała. I dla niej jednak rzecz tak przeplotła się z komentarzem, że zatraciła swą rzeczywistość.", + "96745": "Przy torze kolejowym", + "96746": "Należy do tych umarłych jeszcze jedna, ta młoda kobieta przy torze kolejowym, której ucieczka się nie udała.", + "96747": "Daje się poznać już dziś tylko w opowiadaniu człowieka, który to widział i który nie może tego zrozumieć. I żyje też już tylko w jego pamięci.", + "96748": "Wiezieni długimi pociągami w zaplombowanych wagonach do obozów zniszczenia uciekali niekiedy w drodze. Ale niewielu się na taką ucieczkę ważyło. Wymagało to odwagi większej, niż tak bez nadziei, bez sprzeciwu i buntu jechać na pewną śmierć.", + "96749": "Ucieczka udawała się niekiedy. W ogłuszającym łoskocie pędzącego towarowego wagonu nikt z zewnątrz nie mógł usłyszeć, co w środku się dzieje.", + "96750": "Jedynym sposobem było wyłamanie desek z podłogi wozu. W ciasnocie stłoczonych ludzi, zgłodniałych, cuchnących i brudnych, rzecz zdawała się prawie niewykonalna. Trudno było się nawet poruszyć. Zbita masa ludzka, miotana rwącym rytmem pociągu, zataczała się i kołysała w dławiącym zaduchu i ciemności. Jednak nawet ci — zbyt słabi i lękliwi — którzy nie mogli marzyć o ucieczce, rozumieli, że innym trzeba to ułatwić. Odchylali się, przywierali do siebie, unosili powalane nawozem stopy, by otworzyć drogę do wolności innym.", + "96751": "Podważenie deski z jednej strony już było początkiem nadziei. Trzeba ją było oderwać zbiorowym wysiłkiem. To trwało godziny. A wtedy zostawała do oderwania druga i trzecia deska.", + "96752": "Najbliżsi pochylali się nad wąskim otworem i cofali z lękiem. Trzeba było zebrać się na odwagę, by — próbując rękami na przemian i nogami — wypełznąć przez wąską szczelinę ponad łomotem i zgrzytem żelastwa, w wichrze dmącego spodem powietrza, ponad przemykającymi podkładami — dopaść osi i w tym uczepie przepełznąć rękami do miejsca, w którym skok dawałby prawdopodobieństwo ratunku. Wypaść pomiędzy szyny lub poprzez koła na brzeg toru — różne były sposoby. A później oprzytomnieć, stoczyć się niewidzialnie z nasypu i uciekać w obcy, nęcący ciemnością las.", + "96753": "Ludzie wpadali pod koła i często ginęli na miejscu. Ginęli, uderzeni wystającą belką, kantem zasuwy, rzuceni pędem o słup sygnału czy przydrożny kamień. Albo łamali ręce i nogi, wydani w tym stanie na wszelkie okrucieństwo wroga.", + "96754": "Tym, którzy ważyli się zstąpić w huczącą, rozpędzoną, łomoczącą czeluść, było wiadomo, na co idą. I wiadomo było tym, co zostali — chociaż z zasuniętych drzwi ani z wysokiego okienka nie było sposobu się wychylić.", + "96755": "Kobieta leżąca przy torze należała do odważnych. Była trzecią z tych, którzy zstąpili w otwór podłogi. Za nią stoczyło się jeszcze kilku. W tej samej chwili nad głowami podróżnych rozległa się seria strzałów — jakby coś wybuchało na dachu wagonu. I zaraz strzały umilkły. Ale jadący mogli teraz patrzeć na ciemne miejsce po wyrwanych deskach jak na otwór grobu. I jechać spokojnie dalej w stronę własnej śmierci, która czekała ich u kresu drogi.", + "96756": "Pociąg od dawna zniknął w ciemnościach ze swym dymem i łoskotem, naokoło był świat.", + "96757": "Człowiek, który nie może zrozumieć i nie może zapomnieć, opowiada to jeszcze raz.", + "96758": "Gdy się rozwidniło, kobieta, ranna w kolano, siedziała na zboczu rowu kolejowego, na wilgotnej trawie. Ktoś zdołał uciec, ktoś dalej od toru, pod lasem, leżał bez ruchu. Uciekło kilku, zabitych było dwóch. Ona jedna została tak — ani żywa, ani umarła.", + "96759": "Gdy znalazł ją, była sama. Ale powoli zjawiali się ludzie w tym pustkowiu. Nadchodzili od strony cegielni i ode wsi. Stawali lękliwie, patrzyli z oddalenia — robotnicy, kobiety, jakiś chłopiec.", + "96760": "Co chwila tworzył się niewielki wianuszek ludzi, którzy, stojąc, rozglądali się niespokojnie i prędko odchodzili. Przychodzili inni, ale też nie zatrzymywali się dłużej. Rozmawiali z cicha między sobą, wzdychali, jakoś się naradzali, odchodząc.", + "96761": "Rzecz nie nasuwała wątpliwości. Jej kręcone, krucze włosy były rozczochrane w sposób zbyt wyraźny, jej oczy przelewały się zbyt czarno i nieprzytomnie pod opuszczonymi powiekami. Do niej nie odezwał się nikt. To ona zapytywała, czy ci, co leżą pod lasem, nie żyją. Dowiedziała się, że nie żyją.", + "96762": "Był biały dzień, miejsce otwarte, z dala zewsząd widoczne. Ludzie zwiedzieli się już o wypadku. Czas był wzmożonego terroru. Za danie pomocy lub schronienia groziła pewna śmierć.", + "96763": "Jednego młodego człowieka, który stał dłużej, później odszedł na parę kroków i znowu wrócił, poprosiła, by przyniósł jej z apteki weronalu. Dała pieniądze. Odmówił.", + "96764": "Chwilę leżała, zamknąwszy oczy. Znów usiadła, poruszyła nogą, ujęła ją w obie ręce, usunęła z kolana spódnicę. Ręce miała zakrwawione. Ten wyrok śmiertelny na nią, uwięzły w jej kolanie, tkwił tam jak gwóźdź, którym przybita była do ziemi. Leżała długo i spokojnie, oczy zbyt czarne mocno zakryła powiekami.", + "96765": "Gdy je wreszcie odsłoniła, zobaczyła wokół siebie nowe twarze. Ale ów młody człowiek jeszcze stał. Wtedy poprosiła, by kupił jej wódki i papierosów. Wyświadczył jej tę przysługę.", + "96766": "Gromadka na zboczu nasypu ściągała uwagę. Wciąż ktoś nowy się przyłączał. Leżała pośród ludzi, ale nie liczyła na pomoc. Leżała jak zwierzę ranne na polowaniu, które zapomniano dobić. Była pijana, drzemała. Nieprzeparta była ta siła, która odgradzała ją od nich wszystkich pierścieniem przerażenia.", + "96767": "Mijał czas. Stara wieśniaczka, która była odeszła, zdążyła wrócić. Była zdyszana. Podeszła blisko, wyjęła spod chustki ukryty blaszany kubek mleka i chleb. Nachyliła się, pospiesznie włożyła to w ręce zranionej i zaraz odeszła, by tylko z daleka popatrzeć, czy wypije. Dopiero kiedy zobaczyła idących od miasteczka dwóch policjantów, zniknęła, zasłaniając twarz chustką.", + "96768": "Inni rozeszli się też. Tylko ten jeden małomiasteczkowy frant, który przyniósł wódki i papierosów, dotrzymywał jej wciąż jeszcze towarzystwa. Ale ona nie chciała już od niego nic więcej.", + "96769": "Policjanci podeszli poważnie zobaczyć, co to jest. Zrozumieli sytuację, naradzali się, co mają zrobić. Zażądała, by ją zastrzelili. Umawiała się o to z nimi półgłosem, byle nie dawali nigdzie znać. Nie byli zdecydowani.", + "96770": "Odeszli i oni, rozmawiając, przystając i znów idąc dalej. Nie było wiadomo, co postanowią. Ostatecznie nie zechcieli jednak spełnić jej żądania. Zauważyła, że poszedł z nimi ten uprzejmy młody, który podawał jej ogień do papierosów zapalniczką niechcącą się zapalić. I któremu powiedziała, że jeden z tych dwóch zabitych pod lasem to jej mąż. Wydawało się, że ta wiadomość była mu nieprzyjemna.", + "96771": "Spróbowała napić się mleka, ale po chwili w zamyśleniu odstawiła kubek na trawę. Przetaczał się ciężki, wietrzny dzień przedwiosenny. Było chłodno. Za pustym polem stało parę domków, z drugiej strony kilka niedużych, chudych sosen zamiatało gałęziami niebo. Las, do którego mieli uciec, zaczynał się dalej od toru, poza jej głową. To pustkowie było całym światem, który oglądała.", + "96772": "Młody człowiek wrócił. Znowu popiła wódki z butelki, a on podał jej ognia do papierosa. Lekki, ruchomy zmierzch nasuwał się na niebo od wschodu. Na zachodzie kłębki i smugi chmur wstępowały bystro ku górze.", + "96773": "Nowi ludzie przystawali, wracający z roboty. Dawniejsi objaśniali tych nowych, co się stało. Mówili tak, jakby nie słyszała ich wcale, jakby jej już nie było.", + "96774": "— To jej mąż tam leży zabity — mówił kobiecy głos.", + "96775": "— Uciekli z pociągu w ten lasek, ale strzelali za nimi z karabinu. Zabili jej męża, a ona tu sama została. W kolano ją trafiło, nie mogła dalej uciekać…", + "96776": "— Żeby to z lasu, toby ją było łatwiej gdzie wziąć. Ale tak, na ludzkich oczach, nie ma sposobu.", + "96777": "To mówiła stara kobieta, która przyszła po swoją blaszaną kwartę. W milczeniu popatrzyła na mleko rozlane w trawie.", + "96778": "Tak więc nikt nie zapragnął zabrać jej stąd przed nocą ani wezwać doktora, ani dowieźć do stacji, skąd mogłaby pojechać do szpitala. Nic takiego nie było przewidziane. Szło już tylko o to, aby tak lub inaczej umarła.", + "96779": "Gdy otworzyła oczy o zmierzchu, nie było przy niej nikogo, prócz dwóch policjantów, którzy wrócili, i tego jednego, który już teraz nie odchodził wcale. Znowu powiedziała, by ją zastrzelili, ale bez wiary, że to zrobią. Obie ręce położyła na oczach, żeby już nic nie widzieć.", + "96780": "Policjanci jeszcze wahali się, co mają robić. Jeden namawiał drugiego. Tamten odrzekł:", + "96781": "— To ty sam.", + "96782": "Ale usłyszała głos tego młodego:", + "96783": "— No to dawaj pan mnie…", + "96784": "Drożyli się jeszcze i spierali. Spod uchylonej powieki zobaczyła, jak policjant wyjął rewolwer z futerału i podał nieznajomemu.", + "96785": "Ludzie, małą grupką stojący dalej, widzieli, że nachylił się nad nią. Usłyszeli strzał i odwrócili się ze zgorszeniem.", + "96786": "— Już mogli lepiej wezwać kogo, a nie tak. Jak tego psa.", + "96787": "Gdy się zrobiło ciemno, wyszło z lasu dwóch ludzi, żeby ją zabrać. Z trudem odnaleźli to miejsce. Myśleli, że śpi. Ale gdy jeden wziął ją pod plecy, zrozumiał od razu, że ma do czynienia z trupem.", + "96788": "Leżała tam jeszcze całą noc i poranek. Aż przed południem przyszedł sołtys z ludźmi i kazał ją zabrać i zagrzebać razem z tamtymi dwoma, zabitymi przy torze kolejowym.", + "96789": "— Ale dlaczego on do niej strzelił, to nie jest jasne — mówił opowiadający. — Tego nie mogę zrozumieć. Właśnie o nim można było myśleć, że mu jej żal…", + "96790": "Dwojra Zielona", + "96791": "Nieduża kobieta z czarną przepaską na oku stanęła przy ladzie. Jej równie drobny i cokolwiek dziwny towarzysz z czarnymi wąsikami zażądał dla niej okularów.", + "96792": "— Przez parę lat ta pani nie nosiła okularów — powiedział znacząco i życzliwie.", + "96793": "— Dlaczego?", + "96794": "— Dlatego, że była w obozie.", + "96795": "Co do oka, to okazało się, że jest nieodpowiednie. Jest za duże i nie chce wejść. A po okulary trzeba jeszcze przyjść nazajutrz.", + "96796": "— Czy nie zechciałaby pani ze mną porozmawiać? Mogłybyśmy wstąpić tu obok do cukierni.", + "96797": "Zdziwiła się. Nie mogła iść do cukierni. Była zajęta. Musiała wracać do mieszkania, bo jest zamknięte, a klucz ma ona ze sobą. Do mieszkania, gdzie właśnie od dwóch dni znalazła zajęcie.", + "96798": "Idziemy tedy razem przez szeroką ulicę Pragi i ciemną bramą przenikamy w podwórze wielkiej rudery o brudnych, poczerniałych ścianach z poodbijanym tynkiem. Głęboko w rogu, za oblazłymi z brunatnej farby drzwiami, zaczyna się mroczna sień.", + "96799": "— To jest na trzecim piętrze.", + "96800": "Drewniane schody idą pod górę nieprzerwanym ciągiem w ciemności. Trzeba się trzymać poręczy, uważnie macać podeszwami wyrwy w deskach, by nie upaść. Dopiero na pierwszym piętrze załamuje się ich ciągły bieg. Równy pomost podłogi wiedzie z powrotem do miejsca, w którym zaczynają się ponad tamtymi nowe schody i znowu jednym długim tchem sięgają piętra drugiego.", + "96801": "U wejścia na trzecią kondygnację stoimy chwilę przy oknie. Patrzymy w wielkie, odrapane, ciemne i brudne podwórze.", + "96802": "— Jakie pani ma zajęcie?", + "96803": "— Sprzątam i pilnuję mieszkania. Bo w tym mieszkaniu będzie żydowskie ambulatorium.", + "96804": "— Więc znalazła pani swoich ludzi? Ma pani opiekę i przyjaciół?", + "96805": "— Jestem sama — odpowiada spiesznie. — Jestem sama — powtarza jeszcze raz.", + "96806": "— Jednak ten pan, który odszedł, kupował dla pani okulary. I oko.", + "96807": "Na to z trudem przystała.", + "96808": "— Owszem, kupią mi oko. I nawet chcą wprawić zęby. — Zawahała się i ciężko wyznała: — Ale to nie jest rodzina.", + "96809": "Idziemy już ostatnią kondygnacją i znów wracamy równym pomostem, obwiedzionym drewnianą poręczą. W miejscu, gdzie na niższych piętrach są okna, na trzecim otwierają się wypełzłe, chwiejne drzwi oszklone. Wychodzą na napowietrzny ganek drewniany z poręczą, uczepiony muru, trzeszczący nad próżnią.", + "96810": "Zatrzymujemy się przy trzecich z kolei drzwiach, zamkniętych jak gdyby na okiennice.", + "96811": "— To tutaj — powiada.", + "96812": "Wyjmuje klucz i otwiera wetkniętą w skoble olbrzymią kłódkę. Drzwi otwierają się na rozległe, puste mieszkanie. Jeden pusty, ponury pokój, z umytą podłogą, drugi też wysprzątany, z niskim pod ścianą legowiskiem. W trzecim stół pod ścianą, jedno i drugie krzesło.", + "96813": "— O, tutaj możemy rozmawiać. Niech pani siądzie.", + "96814": "Siadamy naprzeciwko siebie przy rogu tego stołu.", + "96815": "— Oni są dobrzy. Ale to nie jest rodzina — powtarza. — Nie ma nikogo. Mój mąż zabity w roku 43 na stacji Małaszewicze, osiem kilometrów pod Brześciem Litewskim. W lagrze. Zabitych było tysiące, bo zabijali tak co dziesiątego, zabijali co parę dni. Nie, sama tego nie widziałam, ale o tym słyszałam. Bo tam nie byłam, byłam w Międzyrzecu. I jedno wiem, że w 42 roku mój mąż był jeszcze żywy. Bo wtedy lotnik niemiecki wziął list do męża i była na ten list odpowiedź, że mój mąż się kłania. A później dowiedziałam się, że jest zabity.", + "96816": "Wstała i wpuściła ludzi, którzy przyszli naprawić w kuchni zlew.", + "96817": "— Mam trzydzieści pięć lat, tylko że tak wyglądam. Nie mam zębów, nie mam oka…", + "96818": "Wyszła za mąż, mając dwadzieścia trzy lata. Mieszkali w Warszawie przy ulicy Stawki. Ona pracowała w fabryce, robiła na maszynie wełniane rękawiczki, on był szewcem. Naprzód też pracował w fabryce, później robił buty w domu. Owszem, było im dosyć ciężko. Dzieci nie mieli.", + "96819": "— Mąż się nazywał Rajszer, ale ja się nazywam Zielona. Bo nie miałam papierów i zapisali mi nazwisko ojca.", + "96820": "Po chwili zastanowienia dodała jeszcze:", + "96821": "— A na imię mam Dwojra.", + "96822": "W roku 39 bomby rozwaliły dom na Stawkach. Stracili wszystko — rzeczy, ubrania. I przenieśli się do Janowa Podlaskiego.", + "96823": "Wetchnęła.", + "96824": "— Tam już nosiliśmy żółty trójkąt, sześć takich szpicy, palestyński znak. A dopiero później nosiliśmy opaski. Oboje.", + "96825": "W październiku 42 roku już męża nie było, bo pracował w tym lagrze Małaszewicze. Wtedy całe miasto Janów Podlaski wysiedlili do Międzyrzeca. To był taki Judenstadt, tam byli wszyscy Żydzi z lubelskiego województwa. Co dwa tygodnie wywozili ludzi do Treblinki koleją. Ta reszta, co została, była zamknięta w getcie. Inni ginęli, ona nie.", + "96826": "— Jak była akcja, to ja się zawsze schowałam. Siedziałam na strychu.", + "96827": "Rozpostartymi palcami obu rąk przesłoniła swą twarz. I patrzyła chwilę jednym okiem przez szpary między palcami.", + "96828": "— Czy to znaczy, że pani zakrywała sobie twarz rękami?", + "96829": "Uśmiechnęła się.", + "96830": "— Gdzie tam. Ja tylko pokazuję pani, że się tak zawsze chowałam.", + "96831": "Siedziała na strychu i myślała: „Teraz żyję, a za godzinę nie wiem, co będzie”. Ale inni ginęli, a ona nie.", + "96832": "— Raz się tak chowałam, jak była akcja, przez całe cztery tygodnie. Bez jedzenia.", + "96833": "To także, jak te rozcapierzone palce na twarzy, należało rozumieć w pewnym sensie metaforycznie.", + "96834": "— No, wzięłam parę cebulki i miałam tam manne kasze, więc to jadłam. Nie, nie gotowane. Skąd! Nie było przecież wody. Miałam też trochę kawy mielonej, zbożowej, to także jadłam surową tę kawę. Nic mnie nie bolało. Myślałam: „Umrę”. Byłam taka osłabła. Byłam sama jedna na świecie.", + "96835": "Raz usłyszałam, że był ruch na ulicy. Było to w grudniu 42 roku. Usłyszałam ruch, to wiedziałam, że już placówki nie pilnują. Więc zeszłam. Po akcji można było znowu chodzić w środku między drutami. Owszem, była jeszcze gmina żydowska. Oni dawali trochę chleba.", + "96836": "Ale nie było ważne to całe życie nasze…", + "96837": "Miałam kilka koszuli, to sprzedawałam i kupiłam sobie chleb na jutro, na pojutrze.", + "96838": "Oko straciłam pierwszego stycznia 43 roku. Była taka zabawa u Niemców. Oni się bawili w Sylwestra. Zastrzelili sześćdziesiąt pięć ludzi. Z mojego domu to ja jedna zostałam, że jeszcze żyję. Strzelali na ulicy, na śniegu, o szóstej rano. Wchodzili do mieszkań. To ja chciałam uciekać, wyskoczyłam przez okno. Myślałam, że się zabiłam. I dostałam strzał w oko.", + "96839": "Jak do mnie strzelali, to tak czułam: „A może jeszcze żyję…”.", + "96840": "Zniżyła głos, mówiła poufnie:", + "96841": "— Pani powiem: ja chciałam żyć. Nie wiem, bo nie miałam męża ani rodziny, ani nikogo, i chciałam żyć. Oka nie miałam, byłam głodna i chłodna. I chciałam żyć. Dlaczego? To pani powiem: po to, żeby powiedzieć wszystko tak, jak pani teraz mówię. Niech świat o tym wie, co oni robili.", + "96842": "Myślałam, że będę żyła ja tylko jedna. Myślałam, że nie będzie na świecie ani jednego Żyda.", + "96843": "Zabrali mnie do szpitala. W oku nic nie czułam, tylko mnie więcej bolało tutaj: krzyż i nogi. Od stłuczenia. To mówiłam: „Dajcie mnie noża”. Bo chciałam zrobić z sobą koniec. Już nie mogłam żyć. Oka nie miałam, nic nie miałam. Oko wypłynęło całe. Na uchu też miałam ranę. Mieli mnie prześwietlić. Ale samo się zagoiło.", + "96844": "Jak już resztę nas zabrali, to już się nie chowałam. I sama poszłam za naszymi do tego Majdanka.", + "96845": "Grosza nie mam, jedzenia nie mam, oka nie mam. Żydów nie ma… To co miałam robić sama na tym strychu? Kawałek chleba już też nie miałam. Jak mam umrzeć, to wolałam umrzeć razem z nimi, nie sama.", + "96846": "No to poszłam do Majdanka. Tam dawali chleba bardzo mało. I trochę zupy o dwunastej.", + "96847": "Czyśmy sobie wzajemnie pomagali? Bo ja wiem. Trochęśmy pomagali. Ale niedużo. Ach, pani wie, każdy ma swój kłopot; co może zrobić? Co dwa tygodnie była selekcja, taka przebierka. Co można zrobić?", + "96848": "Czy mnie bili? Owszem. Raz w Majdanku, esmanka Brygida, to ona mnie zbiła. Czym? Kija miała. Dostałam od niej po głowie. A za co?", + "96849": "Śmieje się z politowaniem.", + "96850": "— Bo ona tak chciała, nic więcej.", + "96851": "Wszystkie wtedy dostały. Bo jedna kapowa, taka führabtarina, powiedziała o jednej z nas, że ona robi geszeft. Że coś kupuje. I za tę jedną wszystkie dostały. Ale oczy ona robiła geszeft? Ja nie wiem.", + "96852": "Uciec nie można było. Jedna panienka uciekła. To ją złapali i powiesili. Taki tam stał słup i hak… Było nas z dziesięć tysięcy na placu i musieliśmy wszystkie na to patrzeć.", + "96853": "Była spokojna, bardzo spokojna. Esman spytał się, co ona chce przed śmiercią. A ona powiedziała: „Nic, nic, prędzej zrób, co chcesz”. Dwadzieścia lat miała, była delikatna.", + "96854": "Byli też dwaj bracia. Oni się później sami powiesili.", + "96855": "Wstała, żeby wypuścić robotników, którzy już skończyli swoją pracę. Ale wróciła zaraz i usiadała na swym miejscu.", + "96856": "— Raz przyszedł esman ze Skarżyska-Kamienna, szef Infling. Powiedział: „Kto chce pracować, to pojedzie do pracy”. Umiałam pracować, to pojechałam. To była fabryka amunicji.", + "96857": "Tam nie dostałam bicia ani razu. Ale tam też co raz była selekcja; jak już kto raz był w szpitalu, to go zabili. Kto miał zwolnienie od pracy, choćby parę dni przestał robić, już go zabili.", + "96858": "Ja miałam tylko jedno oko i zrobił mi się na tym oku taki jęczmień jak wrzód. No to byłam ślepa. Ale pracowałam, żadnego dnia nie opuściłam, po dwanaście godzin. Tydzień przez dzień, tydzień przez noc. I widzi pani, nie uwolniłam się, nie poszłam do doktora. Bałam się. Bo to była śmierć. Myślałam, że może przeżyję i tak, a może…", + "96859": "Uśmiechnęła się nieśmiało i wstydliwie.", + "96860": "— Widać znowu chciałam żyć.", + "96861": "Jeszcze coś sobie przypomniała.", + "96862": "— Teraz pani powiem, jak było z zębami.", + "96863": "Kiedy przyszłam do Skarżyska-Kamienna, tam dawali tylko trochę zupy. To byłam strasznie głodna.", + "96864": "Można było jedzenie kupić od robotników, którzy przychodzili pracować z miasta. Czasami sami coś dawali, ale prędzej trzeba było kupić. A ja nie miałam pieniędzy. To sama wyrwałam sobie złote zęby.", + "96865": "Czy wyrwałam sznurkiem? Nie. Tylko przez kilka dni ruszałam. Jak się dobrze ruszał, to już łatwo dał się wyrwać. Sam wyszedł. Za jeden ząb dostałam osiemdziesiąt albo osiemdziesiąt pięć złotych. I kupiłam sobie dosyć chleba.", + "96866": "Trzynaście miesięcy tak robiłam w Skarżysku. Jak się Ruski przybliżył do Skarżyska, to Niemcy całą fabrykę z nami przenieśli do Częstochowy. I tam była znowu taka sama robota.", + "96867": "Siedemnastego stycznia przyszli Sowieci. Esmani uciekli szesnastego. W Częstochowie było piętnaście tysięcy Żydów. Zostało pięć tysięcy, resztę powieźli do Niemiec, kolejami. Nic na to nie można było zrobić. Były takie zapisy. Majster zapisywał i ludzi według zapisu brali.", + "96868": "Majstrzy nas pilnowali. Żeby jeszcze parę godzin Sowieci nie przyszli, byłoby po nas.", + "96869": "Byliśmy już ustawieni na ulicy. Ale Sowieci przyszli i majstrzy uciekli.", + "96870": "Czyśmy się ucieszyli, jak przyszli? Tak, cieszyliśmy się bardzo. Bośmy już nie byli za drutami, bośmy byli wolni. Witaliśmy ich, aleśmy ani nie krzyczeli, ani nic.", + "96871": "Westchnęła.", + "96872": "— Nie mieliśmy siły…", + "96873": "Wiza", + "96874": "Nie mam niechęci do Żydów. Tak samo jak nie mam niechęci do mrówki ani do myszki.", + "96875": "Czeka przez chwilę, co na to powiem.", + "96876": "Siedzi ciężko. Jest duża i dosyć tęga. Nie rozstała się dotąd ze swym obozowym chałatem w szare i granatowe pasy. Aż dotąd też ma włosy obcięte krótko przy głowie, jak mężczyźni. I na niej taką samą w szare i granatowe pasy czapeczkę.", + "96877": "Przyszła z wizytą. Siedzi na miękkim krześle w pokoju hotelowym. O nic nie prosi, niczego nie potrzebuje. Nie potrzebuje zwłaszcza pieniędzy. A te, które otrzymała w Opiece, pragnie co prędzej oddać komukolwiek, komu są bardziej potrzebne. W ostateczności chce je oddać choćby na przechowanie. Takim ją bowiem przejmują obrzydzeniem.", + "96878": "Ręką trzyma oparte o poręcz krzesła dwie duże drewniane kule.", + "96879": "— Dlaczego ja mówię o tej myszce — odpowiada, chociaż nie zapytałam jej o to. I uśmiecha się.", + "96880": "Uśmiecha się ładnie. Pokazuje przy tym dużo białych, młodych zębów. Jej oczy brunatne świecą się silnie, policzki są ciemne i rumiane.", + "96881": "Jest młoda, ale bardzo zeszpecona tymi za krótkimi włosami, zjeżonymi jak szczotka, tą czapką kuchcika i dużymi okularami na nosie.", + "96882": "— Bo raz z jedną mariawitką obierałyśmy w kuchni blokowej kartofle. I w tych kartoflach znalazłyśmy gniazdko myszy. Gniazdko było w ziemniaku. Cały środek był wyjedzony, a one siedziały w łupce. To były trzy myszki, młode, zupełnie jakby gołe. Takie brudnoróżowe. Ta mariawitka chciała je dać kotowi. Ale ja nie pozwoliłam…", + "96883": "Waha się przez krótką chwilę.", + "96884": "— Bo powstała we mnie taka myśl: „A jak on będzie, ten kot, jadł te myszy?”.", + "96885": "I dodaje z niechęcią:", + "96886": "— Była we mnie taka ciekawość jak w gestapowcu. Jak to będzie wyglądało?", + "96887": "Zastanowiła się dłużej nad tym szczególnym zjawiskiem. Popatrzyła jak gdyby wewnątrz siebie i westchnęła.", + "96888": "— Więc schowałam je na powrót do tej łupki i zasunęłam głęboko w słomę. Może matka je znajdzie i jakoś się uratują.", + "96889": "Tak więc naprawdę nie ma niechęci do Żydów, mimo że sama jest chrześcijanką. Przeszła na katolicyzm jeszcze w początkach wojny, gdy bardzo się męczyła, oglądając tyle niesprawiedliwości i okrucieństwa. Myśl o mękach Pana Jezusa pomogła jej łatwiej to znieść.", + "96890": "Miała polskie nazwisko i polskie papiery, w obozie była jako Polka, nie jako Żydówka. Nie wie dobrze, kto byli jej rodzice, nie widziała ich nigdy. Zna tylko swoją babkę, która ją wychowała. Ale to nie jest ważne. Babka też zresztą już nie żyje.", + "96891": "Ta okoliczność wymaga także chwili zastanowienia.", + "96892": "— Nikim w ogóle nie pogardzam. Ale to nie jest ważne.", + "96893": "Ważna jest natomiast rzecz następująca:", + "96894": "— Pani wie, co to jest: iść na wizę?", + "96895": "— Nie wiem.", + "96896": "— W obozie od samego rana esmanki wołały: „Idźcie na wizę! Idźcie na wizę”. A Jugosłowianki mówiły: „Iti na luku…”.", + "96897": "To było w październiku. Dnie bardzo zimne, mokro. Wszystkie kobiety z jednego bloku szły na wizę. I zostawały tam do wieczora. Bo blok musiał być czysty.", + "96898": "A wiza to jest łąka pod samym lasem, pod drzewami. Stały tam na zimnie przez cały dzień bez jedzenia i bez żadnej roboty. Blok musiał być czysty, sprzątanie i czyszczenie trwało kilka dni. A one tam stały. Nie wiem, ile ich mogło być. Wielka gromada. Niemcy pewno dlatego ich tak nienawidzili, że ich było tak dużo… Francuzki, Holenderki, Belgijki, dużo Greczynek. Te Greczynki były w najgorszym stanie. Polki i Rosjanki były silniejsze.", + "96899": "Stały wszystkie ciasno, jedna obok drugiej, chociaż miejsca było dosyć. Brudne, owrzodzone, ostrupiałe. Były między nimi chore i nawet umierające. Ich już wcale nie leczyli…", + "96900": "Mówi wciąż o nich, nie o sobie. Więc nie jest jasne, czy była tam z nimi czy też patrzyła z zewnątrz.", + "96901": "— Bo one były w obozie już siedem miesięcy, a my ledwie przyjechałyśmy ze świeżym transportem. Ale już zaraz na drugi dzień byłyśmy też na wizie. Wyglądały strasznie i właśnie najgorzej, że ich było tak dużo. Wiedziałam, że z nami będzie to samo.", + "96902": "Nie mówi o tym, co cierpiała sama. Mówi wciąż tylko o nich.", + "96903": "— Nie bałam się. Wiedziałam, że umrę, więc się nie bałam.", + "96904": "O sobie może powiedzieć to, że się zawsze modliła, gdy ją bili. Modliła się, żeby nie czuć nienawiści. Nic więcej.", + "96905": "Niewiele też ma do powiedzenia o swym kalectwie. Noga źle się zrosła, więc trzeba jeszcze raz zrobić operację, kość złamać i na nowo ją zestawić. Owszem, naturalnie, pójdzie do szpitala, ale nie zaraz. Przedtem musi niektóre swoje sprawy załatwić. Na przykład chciałaby jeszcze pojechać do Gdańska i zobaczyć morze. A także odwiedzić jedną koleżankę z obozu, która jest teraz w Poznaniu. Właśnie dostała od niej list i wie, że będzie się mogła jej w czymś przysłużyć.", + "96906": "W jakich okolicznościach złamała nogę i czy wtedy także nie czuła nienawiści, nie wiadomo. W każdym razie do szpitala pójdzie dopiero później.", + "96907": "— Na wizę wyganiali przez cały tydzień każdego dnia. Stały tam wciąż bardzo ściśnięte, żeby się ogrzać. Wszystkie starały się być w środku dla ciepła, żadna nie chciała zostać na skraju. Schylały głowę i wciskały się między inne, jak mogły. Wciąż się to wszystko razem ruszało…", + "96908": "Niektóre były całe w ranach, a przecież się jedna do drugiej przyciskały. I coraz więcej ich umierało.", + "96909": "Cały tydzień tak je wyganiali. Aż do selekcji.", + "96910": "— Jeden dzień był też zimny, ale w południe pokazało się słońce. Wtedy one wszystkie przesunęły się w tę stronę, gdzie słońca nie zasłaniały drzewa. Przesunęły się nie jak ludzie, tylko jakby jakieś zwierzątka. Albo jakby jakaś masa…", + "96911": "Tego dnia właśnie Greczynki śpiewały hymn narodowy. Nie po grecku. One śpiewały po hebrajsku żydowski hymn… Śpiewały w tym słońcu bardzo pięknie, głośno i mocno, jakby były zdrowe.", + "96912": "— To nie była fizyczna siła, proszę pani, bo przecież one właśnie były najsłabsze. To była siła tęsknoty i pragnienia.", + "96913": "Na drugi dzień była selekcja. Przyszłam na wizę i wiza była pusta.", + "96914": "Człowiek jest mocny", + "96915": "Pałac, którego już nie ma, stał na samym skraju wzgórza, ponad rozległym widokiem na wiosenny kraj, gładki po horyzont, podzielony równo zielonymi polami.", + "96916": "Pałac „roztrzasnął się”, jak mówi Michał P.. Został wysadzony w powietrze w tym samym czasie, gdy w pobliskim słynnym Lesie Rzuchowskim spłonęły cztery krematoria.", + "96917": "Był użyty jako dekoracja, jako wspaniała brama architektoniczna, wiodąca z życia do śmierci. Grał rolę metafory w tym obrzędzie, który odbywał się tu przez długi czas z nieodmiennym codziennym ceremoniałem. Ludzie, zmęczeni drogą, jeszcze żywi, jeszcze będący sobą, we własnych ubraniach podróżnych, mijali jedną i drugą bramę i wjeżdżali na wewnętrzny dziedziniec rezydencji. Z ciężarowego samochodu odpadały tylne drzwi, podróżni, pomagając sobie nawzajem, wstępowali tłumnie po stopniach schodów, mogąc jeszcze mniemać, że — według napisu nad wejściem — wchodzą do Zakładu Kąpielowego. Po pewnym czasie, przebywszy w poprzek wnętrze gmachu, ukazywali się na ganku po jego stronie przeciwnej już tylko w bieliźnie — niektórzy jeszcze z kawałkiem mydła i ręcznikiem w dłoni. Przynaglani do pośpiechu, uchylając się od uderzeń kolbami, wbiegali bezładnie po kładce w czeluść ustawionego tyłem do pałacu, wielkiego jak wagon meblowy, auta gazowego.", + "96918": "Drzwi hermetyczne zatrzaskiwały się z łoskotem. Teraz dopiero ludzie o innym przeznaczeniu, siedzący w piwnicach pałacowych, mogli usłyszeć wielki krzyk przerażenia. Zamknięci w pułapce wołali o pomoc, bili pięściami o ściany wozu. Po kilku minutach, gdy krzyki ucichły, maszyna odjeżdżała. O czasie właściwym na jej miejsce przychodziła nowa.", + "96919": "Pałacu już nie ma. I nie ma tych ludzi. Na krawędzi wzniesienia pozostał płaski czworobok odmiennej roślinności, wypełzającej łodygami i liściem spomiędzy drobnego gruzu, ograniczony przyziemnymi szczątkami murów. I został pod urwiskiem w dole wielki obszar widzianego świata — dalekie zielone pola, majowe drzewa nad łąkami, zachodzące na siebie błękitne smugi lasów na widnokręgu.", + "96920": "W słońcu zebrała się na miejscu dawnych ogrodów grupka ludzi. Każdy może powiedzieć, co się tu działo. Naokoło pałacu wystawili parkan drewniany, wysoki na trzy metry. Zobaczyć można było niewiele. Ale można było słyszeć, jak coś wywlekali, jak szczękały łańcuchy. W straszny mróz Żydów wyganiali w koszulach. Przed pałacem wciąż huczały wielkie maszyny i wykręcały do Rzuchowskiego Lasu. Krzyki ludzkie też było słychać.", + "96921": "— Ja mieszkałem w Ugaju, pracowałem u Niemców.", + "96922": "Tak mówi Michał P., młody, wielki Żyd atletycznej budowy, o małej głowie. Mówi niegłośno, spokojnie, ale jednak uroczyście, jakby recytował tekst święty.", + "96923": "— Zaprowadziłem do samochodu mojego ojca i moją matkę. Później zaprowadziłem moją siostrę i jej pięcioro dzieci, i mojego brata z żoną i z trojgiem dzieci. Chciałem pojechać ochotniczo z rodzicami, ale mi nie pozwolili.", + "96924": "Mieli do tego powody.", + "96925": "— Pracowałem wtedy przy rozłożeniu starej stodoły z polecenia Komitetu Żydowskiego w Ugaju, więc nie byłem w spisie, kiedy wywozili Żydów z Koła.", + "96926": "Niektórzy się bali. Wtedy Siuda, żandarm wojskowy z polskich folksdojczów, powiedział im: „Nie bójcie się, zawiozą was na stację Barłogi, a stamtąd pojedziecie dalej na roboty”. Więc się nie bali. Niektórzy nawet sami chcieli jechać.", + "96927": "Żydów z Koła wywozili przez pięć dni. Na końcu wywieźli Żydów chorych, ale szoferom kazali jechać z nimi wolno i ostrożnie.", + "96928": "Na początku stycznia 1942 roku zabrali mnie w Ugaju razem z czterdziestoma innymi Żydami na posterunek żandarmerii. Na drugi dzień zajechał samochód ciężarowy z Izbicy i w tym samochodzie było piętnastu Żydów z Izbicy. Załadowali nas razem z nimi i zawieźli do Chełmna. Wszyscy w tym samochodzie to byli ludzie silni, zdolni do najcięższej pracy.", + "96929": "Wspaniałym gestem ręki ukazał miejsce, gdzie przez liście widać było gruzy.", + "96930": "— Tam pałac jeszcze stał. Byłem ciekawy, jak to wygląda. Ale nam patrzyć nie dali. Kiedy samochód wjechał w drugi dziedziniec, odsunąłem płachtę i zobaczyłem, że na ziemi leżą używane ludzkie łachmany. To już wiedziałem, co się dzieje.", + "96931": "Z samochodu przepędzili nas do piwnicy. Poganiali kolbami. Na ścianie było napisane po żydowsku: „Kto tu przychodzi, każdy ma śmierć”.", + "96932": "Na drugi dzień zawołali mnie na górę, żeby wynosić z drugimi ubrania. W dużym pokoju były rzucone na podłodze różne łachy mężczyzn i kobiet, palta i buty. To trzeba było przenosić do drugiego pokoju. A tam już leżało tego… Buty układaliśmy w osobną stertę. W tym pierwszym pokoju, gdzie rozbierali się Żydzi, stały dwa piece dobrze napalone. Było ciepło, żeby się chcieli łatwo rozbierać.", + "96933": "W piwnicy okna mieliśmy zabite deskami. Ale jak jeden drugiego podsadził, można było przez szparę coś widzieć.", + "96934": "Niemcy wyganiali ludzi przez ganek tylko w bieliźnie. To oni nie chcieli wychodzić na mróz bez ubrania. Zobaczyli już, co jest, zaczęli się cofać. Wtedy Niemcy ich bili i wpędzali do auta.", + "96935": "Ci, co przychodzili do piwnicy z pracy na noc, powiedzieli, że w lesie zakopują ludzi uduszonych. Wtedy się podałem do pracy w lesie. Myślałem, że z lasu można uciec.", + "96936": "Zabrali nas trzydziestu do samochodu, zawieźli do Lasu Rzuchowskiego, dali łopaty i kilofy. O ósmej rano przyjechał pierwszy samochód z Chełmna. Kto pracował w rowie, nie wolno było obrócić się do samochodów, nie dali patrzyć. Ale widziałem. Niemcy — jak otworzyli drzwi — odskoczyli od auta. Ze środka szedł ciemny dym. W miejscu, gdzieśmy stali, nie czuć było żadnego zapachu.", + "96937": "Potem weszło do auta trzech Żydów i oni wyrzucali trupy na ziemię. W aucie leżały jedne na drugich, prawie do połowy wysokości. Niektóre trzymały się w objęciu. Takim, co jeszcze żyły, Niemcy strzelali w tył głowy. Po wyrzuceniu trupów auto odjeżdżało do Chełmna.", + "96938": "Potem dwóch Żydów podawało trupy dwóm Ukraińcom. Oni byli w ubraniu cywilnym. Wyrywali obcęgami złote zęby trupom, z szyi im ściągali woreczki z pieniędzmi, z rąk zegarki, obrączki z palców.", + "96939": "Obszukiwali trupy bardzo, aż do obrzydliwości.", + "96940": "Do tego czasu robili to we trzech. Ale akurat tego dnia jednego Ukraińca przy ładowaniu wepchnęli razem z Żydami do gazowego auta. Krzyczał, ale inni także krzyczeli, tak że się Niemcy nie połapali. I tak udusił się z tymi Żydami, co ich miał rewidować.", + "96941": "Jak auto przyszło do lasu, to tego Ukraińca rozpoznali i bardzo go chcieli odratować. Robili mu sztuczne oddychanie, ale już nie pomogło.", + "96942": "Niemcy sami nie rewidowali trupów, ale zawsze dobrze patrzyli Ukraińcom na ręce przy tej robocie. A co tamci znaleźli, Niemcy wkładali do osobnej walizki.", + "96943": "Bielizny z trupów już nie kazali zdjąć.", + "96944": "Po obszukaniu trupów kładliśmy je do rowu, na przemian, jednego głową przy nogach drugiego, bardzo ciasno, żeby się dużo zmieściło. Wszystkie obrócone twarzą do dołu. Im wyżej, tym rów był szerszy, pod wierzch mieściło się tak około siebie ze trzydzieści trupów. W trzech, czterech metrach rowu mieściło się tysiąc.", + "96945": "Do lasu przyjeżdżał dziennie trzynaście razy transport uduszonych, w jednym samochodzie szło na raz do dziewięćdziesięciu. Żydzi oczyszczali podłogę samochodu, jak co złotego znaleźli, też oddawali do walizki. Mydła i ręczniki odchodziły z powrotem do Chełmna.", + "96946": "Od początku namawiałem się z drugimi, żeby uciec. Ale ludzie byli za bardzo przygnębieni. Praca nasza trwała cały dzień, póki się nie ściemniło. Przy pracy bili nas, żeby to szło prędzej. Jak który za powoli pracował, to kazali się położyć twarzą na trupach i z rewolweru strzelali mu w tył głowy.", + "96947": "Żandarmi, którzy nas pilnowali w czasie służby, byli trzeźwi. Byli zawsze ci sami. Z nami nie rozmawiali. Czasem nam który rzucił do rowu paczkę papierosów.", + "96948": "Raz przyjechało do Lasu Rzuchowskiego trzech obcych Niemców. Rozmawiali z oficerami SS, oglądali razem zwłoki, śmiali się i odjechali.", + "96949": "Dziesięć dni przepracowałem. Las nie był wtedy jeszcze ogrodzony, pieców do palenia trupów też jeszcze nie było. Przy mnie duszono Żydów z Ugaju, Żydów z Izbicy, w piątek przywieźli Cyganów z Łodzi, w sobotę Żydów z łódzkiego getta. Jak Żydzi z Łodzi przyjechali, to między nami zrobili Niemcy selekcję; dwudziestu słabszych oddali do gazu, a wzięli na to miejsce nowych, mocnych Żydów z Łodzi.", + "96950": "Pierwszego dnia ci łódzcy Żydzi byli zamknięci w drugiej piwnicy i pytali się przez ścianę, czy dobry obóz, czy dają dużo chleba. Jak się dowiedzieli, co tu jest, to się przelękli i mówili: „A myśmy się sami zapisali do pracy…”.", + "96951": "Zamilkł na chwilę, coś w sobie ważył. Jego wielkie, kościste ciało ugięło się od wewnętrznego zmęczenia. Po namyśle powiedział tak:", + "96952": "— Jednego dnia, to był wtorek, z trzeciego samochodu, który przyjechał tego dnia z Chełmna, wyrzucili na ziemię zwłoki mojej żony i moich dzieci; chłopiec miał siedem lat, dziewczynka cztery. Wtedy położyłem się na zwłokach mojej żony i powiedziałem, żeby mnie zastrzelili.", + "96953": "Nie chcieli mnie zastrzelić. Niemiec powiedział: „Człowiek jest mocny, może jeszcze dobrze popracować”. I bił mnie drągiem, dopóki nie wstałem.", + "96954": "Tego wieczora powiesiło się w piwnicy dwóch Żydów. Chciałem się też powiesić, ale odmówił mię człowiek pobożny.", + "96955": "Wtedy ugodziłem się z jednym, żeby razem uciec w drodze. Ale właśnie na ten raz on pojechał drugim samochodem. Więc już powiedziałem sobie, że ucieknę sam.", + "96956": "Gdy wjechaliśmy w las, poprosiłem konwojenta o papieros. Dał. Cofnąłem się, a inni go oblegli też o papierosy. Rozciąłem nożem płachtę przy szoferze i wyskoczyłem z samochodu.", + "96957": "Strzelali za mną, ale nie trafili. W lesie strzelał do mnie Ukrainiec na rowerze, też nie trafił. Uciekłem.", + "96958": "We wsi schowałem się do stodoły i zakopałem głęboko w sianie. Rano usłyszałem, jak pod ścianą mówili chłopi, że Niemcy są we wsi i szukają Żyda, który uciekł. Po dwóch dniach, nic nie jedząc, wykradłem się ze stodoły. W drodze zaszedłem do chłopa… Nazwiska jego nie znam. Nakarmił on mnie, dał mi maciejówkę, ogolił, żebym wyglądał po ludzku. Od niego poszedłem do Grabowa i tam spotkałem tego Żyda, z którym się umawiałem. On uciekł tego samego dnia z drugiego samochodu.", + "96959": "Przed odjazdem byliśmy w lesie Rzuchowskim, gdzie przy kopaniu ogromnych grobów zbiorowych pracował kiedyś Michał P. i gdzie rozpoznał zwłoki uduszonej swojej żony i dzieci.", + "96960": "Na rozległej polanie, w ramie niskich, ciemnych, gęsto rosnących sosen leżały smugi słabiej zarosłej, niskiej trawki. Nie było na nich zielonych gałązek wrzosu, łochiń ani paproci. W jednym miejscu dół był rozkopany i w sypkim, brudnym piasku widać było kawałek ludzkiej stopy. W głębi, gdzie las był wyższy, pokazywano miejsce po spalonych krematoriach.", + "96961": "Dwie kobiety z tych okolic chodziły za nami po lesie. Zapoznawszy się z nami, pytały, czy Komisja nie mogłaby przyspieszyć ekshumacji. Były to matka i żona człowieka, który w samych początkach istnienia obozu był tu rozstrzelany. Znały miejsce, gdzie był ten grób.", + "96962": "Ktoś pokazywał znaleziony strzęp pudełka od zapałek z greckim nadrukiem, inny — wymyte przez deszcze papierki z cudzoziemskimi firmami aptek. Ktoś na miejscu dawnego krematorium znalazł dwie malutkie kosteczki ludzkie.", + "96963": "Dorośli i dzieci w Oświęcimiu", + "96964": "Jeżeli objąć myślą ogrom przyśpieszonej śmierci, jakiej miejscem – niezależnie od działań wojennych — stały się tereny Polski, to obok zgrozy najsilniejszym uczuciem, jakiego doświadczamy, jest zdziwienie.", + "96965": "Uduszono i spalono te nieprzebrane masy ludzkie w trybie najstaranniej przemyślanej, zracjonalizowanej, sprawnej i udoskonalonej organizacji. Nie wyrzekano się przy tym sposobów bardziej dowolnych, amatorskich, odpowiadających upodobaniom indywidualnym.", + "96966": "Nie dziesiątki tysięcy i nie setki tysięcy, ale miliony istnień człowieczych uległy przeróbce na surowiec i towar w polskich obozach śmierci. Oprócz szeroko znanych miejscowości, jak Majdanek, Oświęcim, Brzezinka, Treblinka, raz po raz odkrywamy nowe, mniej głośne.", + "96967": "Ukryte pośród lasów i zielonych wzgórz, nieraz z dala od torów kolejowych, pozwalały na rozwinięcie systemów jeszcze bardziej uproszczonych i oszczędnych.", + "96968": "Tak znaleziono całe złoża umarłych, zagrzebane w Tuszynku i Wiączynie pod Łodzią.", + "96969": "Tak wystarczył jeden stary pałac w Chełmnie, położony na wzgórzu, z przepięknym widokiem na rozkołysany trawami i zbożami krajobraz, jeden na pół zrujnowany spichrz, jedna w pobliżu rozległa, ściśle oparkaniona parcela młodego sosnowego lasu, by osiągnąć cyfrę ofiar sięgającą miliona.", + "96970": "Wystarczył mały czerwony budynek z cegły obok Instytutu Anatomicznego we Wrzeszczu pod Gdańskiem, by z ludzi zamordowanych wytapiać tłuszcz na mydło, a skórę ich garbować na pergamin.", + "96971": "Żydom aresztowanym we Włoszech, w Holandii, w Norwegii i w Czechosłowacji Niemcy obiecywali doskonałe warunki pracy w obozach Polski, uczonym zapewniano stanowiska w instytutach badań naukowych. Pewnej grupie Żydów darowano na własność bogate polskie miasto przemysłowe, Łódź. Przy tym zalecano im, by zabierali ze sobą tylko rzeczy najcenniejsze.", + "96972": "Gdy transport więźniów przybywał na miejsce przeznaczenia, ludzie wysiadali z wagonów na jedną stronę toru, walizki zaś zrzucano w wielkie stosy po stronie przeciwnej.", + "96973": "Ponadto w blokach mieszkalnych kazano im się wszystkim rozbierać przed wejściem do łazienki i ubrania starannie złożyć. Gdy stamtąd wyszli, nikt z nich ubrania swego nie odnalazł. Jednych wpędzano prawie nagich do komory gazowej lub do hermetycznych samochodów, w których podczas jazdy do krematorium dusili się gazem spalinowym. Inni otrzymywali w zamian łachmany, w których prowadzeni byli do pracy.", + "96974": "Jak w innych obozach, i w Oświęcimiu gromadziły się całe składy ubrań wełnianych, obuwia, kosztowności, przedmiotów osobistego użytku. Naładowane towarem pociągi odchodziły do Rzeszy. Brylanty zdemontowanych pierścieni wywożono w zakorkowanych butelkach. Wagonami szły całe skrzynie okularów, zegarki, puderniczki, szczoteczki do zębów — wszystko miało swoją wartość.", + "96975": "Utylizowanie spalonych kości na nawóz, tłuszczu na mydło, skóry na wyroby skórzane, włosów na materace — to był już tylko produkt uboczny tego olbrzymiego przedsiębiorstwa państwowego, przynoszącego w ciągu lat nieobliczone dochody.", + "96976": "Ta stała dywidenda płynęła z ludzkiej męczarni i ludzkiego przerażenia, a także z ludzkiego upodlenia i zbrodni; i stanowiła istotną ekonomiczną rację całej imprezy obozów. Ideologiczny postulat wytracenia ras i narodów służył temu celowi, stanowił jego usprawiedliwienie.", + "96977": "Od więźniów, powracających teraz do Polski z obozów niemieckich, z Dachau i Oranienburga, dowiadujemy się nowych szczegółów, które uzupełniają naszą wiedzę o faktycznym stanie rzeczy. Okazuje się, że w Rzeszy całe zastępy specjalistów zajmowały się rozpruwaniem ubrań i obuwia, zwożonego z obozów polskich do centrali. W szwach odzienia, w podeszwach i pod obcasami trzewików znajdowali oni mnóstwo zaszytych złotych monet. Nie darmo po śmierci Himmlera odkryto schowane w jego siedzibie pod Berchtesgaden setki tysięcy funtów szterlingów w dewizach dwudziestu sześciu państw.", + "96978": "Przy zapoznaniu się z niezwykłym zjawiskiem Oświęcimia — zarówno na zasadzie materiału, który przyniosły zeznania świadków, jak przy naocznych oględzinach miejsca dramatu — uderza fakt bardzo celowego przystosowania systemu i urządzeń tego obozu do zadania mającego charakter dwojaki: polityczny i ekonomiczny, można by rzec — idealny i praktyczny.", + "96979": "Zadaniem politycznym było uwolnienie pewnych terenów od ich mieszkańców, by terenami tymi wraz z ich naturalnym i kulturalnym bogactwem niepodzielnie zawładnąć. Zadaniem ekonomicznym było, aby samo przeprowadzenie tego zamierzenia nie tylko nie przyniosło uszczerbku, nie powodowało żadnych kosztów, ale na odwrót: aby stało się zarazem źródłem, z którego można ciągnąć zyski — po pierwsze w postaci wykonanej przez więźniów pracy dla fabryk przemysłu wojennego, po drugie w naturze, to jest majątku zagarniętym po zmarłych.", + "96980": "Tak zamyślona i zrealizowana impreza była dziełem ludzi. Oni byli jej wykonawcami i jej przedmiotem. Ludzie ludziom zgotowali ten los.", + "96981": "Jacyż byli ci ludzie?", + "96982": "Przed Komisją Badania Zbrodni Niemieckich przesunął się szereg byłych więźniów obozu, ocalałych od śmierci wbrew wszelkiej nadziei. Byli między nimi ludzie nauki, politycy, lekarze, profesorowie, stanowiący chlubę swoich narodów.", + "96983": "Każdy ocalał jeden spośród swoich najbliższych, każdy dowiedział się o śmierci swoich rodziców, swej żony albo dzieci. Ocaleli, wcale na to nie licząc.", + "96984": "Doktor Mansfeld, profesor uniwersytetu w Budapeszcie powiedział: „Tylko dlatego mogłem to przeżyć, że ani przez chwilę nie wierzyłem w ocalenie. Gdybym oddawał się złudzeniom, nie miałbym tego moralnego spokoju, który zachował mnie przy życiu”.", + "96985": "Zadaniem tych ludzi w obozie było niesienie pomocy innym wówczas, gdy sami co dnia ocierali się o śmierć, gdy na równi z innymi podlegali wszelkim odmianom udręczenia. Jako lekarze byli Niemcom potrzebni w obozie, to dawało im pewne możliwości ratowania ich ofiar.", + "96986": "Tak doktor Grabczyński, z Krakowa, objąwszy blok Nr 22, miejsce mordu i postrach kierowanych tam na „wykończenie” chorych, przeobraził go w szpital prawdziwy. Nie tylko otoczył ich opieką jako lekarz, nie tylko wyjednał dla nich lekarstwa i środki opatrunkowe, ale podstępem bronił ciężko chorych od zagazowania, ratował ich życie, zapewniając, że w ciągu pięciu dni będą zdrowi.", + "96987": "Ale i ci, którzy własnymi rękami wykonywali ten precyzyjny plan mordu i grabieży, byli także ludźmi. I ludźmi byli ci, którzy rozszerzali ramy rozkazów, którzy mordowali ponad przepisaną normę z amatorstwa.", + "96988": "Ze świetnych pod względem plastyki zeznań posła Mayera, który dwanaście lat swego życia spędził w obozach niemieckich, mamy pojęcie, jak wyglądali oprawcy z Oświęcimia.", + "96989": "Największym zbrodniarzem w obozie był August Glass, krępy i muskularny, przechadzający się co dnia po blokach kolebiącym się krokiem atlety. Ten upatrzone ofiary bił w nerki w ten sposób, żeby nie zostawić śladów, a śmierć następowała po trzech dniach.", + "96990": "Inny stawiał stopę na gardle człowieka i miażdżył mu krtań swym ciężarem.", + "96991": "Inny zanurzał głowę więźnia w kadzi, tak długo ją trzymając, póki nieszczęsny się nie udusił.", + "96992": "Jeden z najbardziej krwiożerczych blokowych, zawodowy złoczyńca, był bardzo wymagający przy apelu i za niedokładne wyczyszczenie ubrania lub butów uderzał gumą, zakończoną ołowiem, po głowie tak celnie, że na miejscu zabijał. Zależało mu na tym, by mieć na dzień piętnastu zabitych.", + "96993": "Jeszcze inny, wysoki na dwa metry, o długim nosie, długiej twarzy i wąskich oczach, z poruszającą się na szyi grdyką, z bardzo długimi rękami — codziennie tymi rękami dusił przed śniadaniem kilku więźniów, wybierając ich sobie na oko w różnych blokach podczas porannej przechadzki.", + "96994": "Niewątpliwie byli to ludzie, którzy mogli to robić, ale robić tego nie musieli. Zawczasu jednak uczyniono wszystko, by wydobyć z nich i uruchomić te siły, które drzemią w podświadomości człowieka i które — niezbudzone — mogłyby nigdy nie dojść do głosu.", + "96995": "Nadzwyczaj staranna selekcja i dobrze obmyślane systemy wychowawcze dostarczyły tego jedynego w dziejach zespołu ludzkiego, który odegrał do końca wyznaczoną sobie rolę.", + "96996": "Z zeznań posła Mayera wiemy, że w stadium początkowym partia Hitlera powiększała swój stan czynny, werbując sobie wyznawców spośród szumowin społecznych. Byli tam przestępcy, mordercy i złodzieje, byli sutenerzy. Wychowanie nazistowskie otaczało ich wrodzone instynkty szczególną pieczą. Świadczy o tym wydana w Niemczech ustawa specjalna, wzbraniająca komukolwiek zarzucania członkom partii ich osobistej przeszłości. Wielu ludzi za przekroczenie tego zakazu siedziało w więzieniach.", + "96997": "Według zeznań profesora psychiatrii w Pradze, doktora Fischera, na specjalnych kursach, często dwuletnich, gdzie szkolono młodzież hitlerowską, odbywały się praktyczne ćwiczenia sadystycznego okrucieństwa.", + "96998": "Tenże profesor Fischer, wieloletni rzeczoznawca sądowy, twierdzi, że sadyzm w najmniejszym stopniu nie zmniejsza odpowiedzialności przestępców. Są to wszystko ludzie świadomi swych czynów i ponoszący za nie całkowitą odpowiedzialność.", + "96999": "Dzieci w Oświęcimiu wiedziały, że mają umrzeć. Do uduszenia w gazie wybierano mniejsze, nienadające się jeszcze do pracy. Selekcji dokonywano w ten sposób, że dzieci przechodziły kolejno pod prętem zawieszonym na wysokości jednego metra i dwudziestu centymetrów. Świadome powagi chwili, te mniejsze, zbliżając się do pręta, prostowały się, stąpały wyprężone na palcach, by zaczepić głową o pręt i uzyskać życie.", + "97000": "Około 600 dzieci, przeznaczonych do uduszenia, trzymano w zamknięciu, nie mając jeszcze kompletu potrzebnego do wypełnienia kamery. Też wiedziały, o co chodzi. Rozbiegały się po obozie i chowały, jednak SS-mani zapędzali je z powrotem do bloku. Słychać było z daleka, jak płakały i wołały o ratunek.", + "97001": "— My nie chcemy do gazu! My chcemy żyć!", + "97002": "Do jednego z doktorów zastukano nocą w okno jego lekarskiego pokoiku. Gdy otworzył, weszło dwóch chłopców zupełnie nagich, skostniałych na mrozie. Jeden miał dwanaście, drugi czternaście lat. Udało im się zbiec z samochodu w chwili, gdy podjeżdżał do komory gazowej. Lekarz ukrył chłopców u siebie, żywił ich, zdobył dla nich ubranie. Na zaufanym człowieku przy krematorium wymógł, że ten pokwitował odbiór dwu trupów więcej, niż otrzymał. Narażając się każdej chwili na zgubę, przechował u siebie chłopców do czasu, gdy mogli znów ukazać się w obozie, nie wzbudzając podejrzenia.", + "97003": "Doktor Epstein, profesor z Pragi, przechodząc ulicą między blokami oświęcimskiego obozu w pogodny poranek letni, zobaczył dwoje małych dzieci — jeszcze żywych. Siedziały w piasku drogi i przesuwały po nim jakieś patyczki. Zatrzymał się przy nich i zapytał:", + "97004": "— Co tu robicie, dzieci?", + "97005": "I otrzymał odpowiedź:", + "97006": "— My się bawimy w palenie Żydów.", + "97007": "Wiosna — lato 1945 r.", + "97008": "Ogniem i mieczem", + "97009": "Tom II", + "97010": "Rozdział I", + "97011": "Pewnej pogodnej nocy na prawym brzegu Waładynki posuwał się w kierunku Dniestru orszak jeźdźców złożony z kilkunastu ludzi.", + "97012": "Szli bardzo wolno, prawie noga za nogą. Na samym przedzie, o kilkadziesiąt kroków przed innymi, jechało dwóch jakoby w przedniej straży, ale widocznie nie mieli żadnego do strażowania i czujności powodu, bo przez cały czas rozmawiali ze sobą, zamiast dawać baczenie na okolicę — i zatrzymując co chwila konie, oglądali się na resztę orszaku, a wówczas jeden z nich wołał:", + "97013": "— Pomału tam! Pomału!", + "97014": "I orszak zwalniał jeszcze kroku, zaledwie posuwając się naprzód.", + "97015": "Na koniec wysunąwszy się zza wzgórza, które osłaniało go swym cieniem, orszak ów wszedł na przestwór oblany światłem księżyca i wtedy to można było zrozumieć ostrożność pochodu: oto w środku karawany idące obok siebie dwa konie dźwigały przywiązaną do siodełek kołyskę, w kołysce zaś leżała jakaś postać.", + "97016": "Srebrne promienie oświecały bladą jej twarz i zamknięte oczy.", + "97017": "Za kołyską jechało dziesięciu zbrojnych. Po spisach bez proporców można w nich było poznać Kozaków. Niektórzy prowadzili konie juczne, inni jechali luzem, ale o ile dwaj jadący na przedzie zdawali się nie zwracać najmniejszej uwagi na okolicę, o tyle ci oglądali się niespokojnie i trwożliwie na wszystkie strony.", + "97018": "A jednak okolica zdawała się być zupełną pustynią.", + "97019": "Ciszę przerywały tylko uderzenia kopyt końskich i wołanie jednego z dwóch jadących na przedzie jeźdźców, który od czasu do czasu powtarzał swą przestrogę:", + "97020": "— Pomału! Ostrożnie!", + "97021": "Na koniec zwrócił się do swego towarzysza.", + "97022": "— Horpyna, daleko jeszcze? — spytał.", + "97023": "Towarzysz, którego zwano Horpyną, a który w istocie był przebraną po kozacku olbrzymią dziewką, popatrzył w gwieździste niebo i odrzekł:", + "97024": "— Niedaleko. Będziemy przed północą. Miniemy Wraże Uroczyszcze, miniemy Tatarski Rozłóg, a tam już zaraz Czortowy Jar. Oj! Źle by tam przejeżdżać po północku, nim kur zapieje. Mnie można, ale wam źle by było, źle! — Pierwszy jeździec wzruszył ramionami.", + "97025": "— Wiem ja — rzekł — że tobie czort bratem, ale na czorta są sposoby.", + "97026": "— Czort nie czort, a sposobu nie ma — odparła Horpyna. — Żeby ty, sokole, na całym świecie schowania dla swojej kniaziówny szukał, to by ty lepszego nie znalazł. Już i tędy nikt po północku nie przejdzie, chyba ze mną, a w jarze jeszcze żywy człowiek nogi nie postawił. Chce kto wróżby, to przed jarem stoi i czeka, póki nie wyjdę. Nie bój ty się. Nie przyjdą tam ani Lachy, ani Tatary, ani nikt, nikt. Czortowy Jar straszny, sam zobaczysz.", + "97027": "— Niech sobie będzie straszny, a ja mówię, że przyjdę, ile razy zechcę.", + "97028": "— Byleś w dzień przychodził.", + "97029": "— Kiedy zechcę. A stanie czort w poprzek, to za rogi wezmę.", + "97030": "— Eh, Bohun! Bohun!", + "97031": "— Ej, Dońcówna, Dońcówna! Ty się o mnie nie troszcz. Weźmie mnie czort czy nie weźmie, to nie twoja sprawa, ale to ci powiadam: radź ty sobie ze swoimi czortami, jak chcesz, byle na kniaziównę bieda nie przyszła, bo jeśli jej się co stanie, to ciebie z moich rąk ni czorty, ni upiory nie wydrą.", + "97032": "— Raz mnie już topili, jeszcze jak my nad Donem z bratem mieszkali, drugi raz już mi w Jampolu mistrz głowę golił, a dlatego mi nic. Ale to inna rzecz. Ja z przyjaźni dla ciebie będę jej strzegła, by jej i włos na głowie od duchów nie spadł, a przed ludźmi u mnie bezpieczna. Już ci się ona nie wymknie.", + "97033": "— A ty, sowo! Jeśli tak mówisz, to czemu ty mnie wróżyła na biedę, czemu ty mi hukała nad uchem: „Lach przy niej! Lach przy niej!”?", + "97034": "— To nie ja mówiła, to duchy. Ale się może zmieniło. Jutro ci powróżę na wodzie w kole młyńskim. Na wodzie wszystko dobrze widać, jeno trzeba długo patrzyć. Sam zobaczysz. Ale ty wściekły pies: powiedzieć ci prawdę, to się sierdzisz i za obuch łapiesz…", + "97035": "Rozmowa urwała się, słychać było tylko uderzenia kopyt o kamienie i jakieś głosy dochodzące od strony rzeki, podobne do sykania koników polnych.", + "97036": "Bohun nie zwrócił najmniejszej uwagi na owe głosy, które jednak wśród nocy mogły dziwić — podniósł twarz ku księżycowi i zamyślił się głęboko.", + "97037": "— Horpyna — rzekł po chwili.", + "97038": "— Czego?", + "97039": "— Ty czarownica, ty musisz wiedzieć: czy prawda, że jest takie ziele, że jak się go kto napije, to musi pokochać? Lubystka czy jak?", + "97040": "— Lubystka. Ale na twoją biedę nic i lubystka nie poradzi. Jeśliby kniaziówna innego nie kochała, to tylko dać jej się napić, ale jeśli kocha, to wiesz, co się stanie?", + "97041": "— Co?", + "97042": "— To jeszcze bardziej tego innego pokocha.", + "97043": "— Przepadnijże ty ze swoją lubystką! Umiesz ty źle wróżyć, a poradzić nie umiesz.", + "97044": "— To słuchaj: znam ja inne ziele, co w ziemi rośnie. Kto się go napije, dwa dni i dwie noce jak pień leży, o świecie nie wie. Tego ja jej ziela dam, a potem…", + "97045": "Kozak zatrząsł się na siodle i utkwił w czarownicy swe świecące w ciemności oczy.", + "97046": "— Co ty kraczesz? — spytał.", + "97047": "— Taj hodi! — zawołała wiedźma i wybuchnęła ogromnym, podobnym do rżenia klaczy śmiechem.", + "97048": "Śmiech ów rozległ się złowrogim echem w rozpadlinach jarów.", + "97049": "— Suko! — rzekł watażka.", + "97050": "Po czym oczy jego gasły stopniowo, popadał znów w zamyślenie, na koniec począł mówić, jakby sam do siebie:", + "97051": "— Nie, nie! Kiedy my Bar brali, ja pierwszy wpadł do klasztoru, by jej przed pijanicami bronić i łeb strzaskać każdemu, kto by się jej dotknął, a ona się nożem pchnęła i teraz o bożym świecie nie wie. Dotknę jej ręką, to się znów pchnie albo do rzeki skoczy, nie upilnujesz, nieszczęsny!", + "97052": "— Ty w duszy Lach, nie Kozak, kiedy po kozacku nie chcesz dziewczyny zniewolić…", + "97053": "— Żeby ja był Lach! — Zawołał Bohun. — Żeby ja był Lach!", + "97054": "I za czapkę obu rękoma się chwycił, bo jego samego ból chwycił.", + "97055": "— Musiała cię urzec ta Laszka — mruknęła Horpyna.", + "97056": "— Ej, chyba urzekła! — odrzekł żałośnie. — Niechby mnie pierwsza kula nie minęła, niechbym na palu sobacze życie skończył… Jednej ja chcę na świecie i ta jedna mnie nie chce!", + "97057": "— Durny! — zawołała z gniewem Horpyna. — Toć ty ją masz!", + "97058": "— Stulże ty pysk! — zawołał z wściekłością Kozak. — A jak się ona zabije, to co? Ciebie rozerwę, siebie rozerwę, łeb o kamień rozbiję, ludzi będę gryzł jak pies! Ja by duszę za nią oddał, sławę kozacką oddał, uciekłby za Jahorlik hen! od pułków za świat, aby z nią, z nią żyć, przy niej zdychać… Ot, co! A ona się nożem pchnęła. I przez kogo? Przeze mnie! Nożem się pchnęła! Słyszysz?", + "97059": "— Nic jej nie będzie. Nie umrze.", + "97060": "— Jakby umarła, to ja by ciebie ćwiekami do drzwi przybił.", + "97061": "— Mocy ty żadnej nad nią nie masz.", + "97062": "— Nie mam, nie mam. Ja by wolał, żeby ona mnie nożem pchnęła; niechby i zabiła, byłoby lepiej.", + "97063": "— Głupia Laszka. Ot by po dobrej woli przyhołubiła się do ciebie. Gdzie lepszego znajdzie?", + "97064": "— Spraw ty to, a ja ci garnek dukatów nasypię, a pereł drugi. My w Barze wzięli łupu niemało i przedtem brali.", + "97065": "— Ty bogaty jak kniaź Jarema, i sławny. Ciebie, mówią, sam Krzywonos się boi.", + "97066": "Kozak ręką machnął.", + "97067": "— Co mnie z tego, koły serdcie bołyt…", + "97068": "I znowu zapadło milczenie. Brzeg rzeki stawał się coraz dzikszy, pustszy. Białe światło księżyca nadawało fantastyczne kształty drzewom i skałom. Na koniec Horpyna rzekła:", + "97069": "— Tu Wraże Uroczyszcze. Trzeba razem jechać.", + "97070": "— Czemu?", + "97071": "— Tu niedobrze.", + "97072": "Zatrzymali konie i po chwili orszak idący z tyłu złączył się z nimi.", + "97073": "Bohun wspiął się na strzemionach i zajrzał w kołyskę.", + "97074": "— Spyt? — spytał.", + "97075": "— Spyt — odpowiedział stary Kozak — sładko jak detyna.", + "97076": "— Ja jej na sen dała — odrzekła wiedźma.", + "97077": "— Pomału, ostorożno — mówił Bohun, wlepiając oczy w uśpioną — szczoby wy jej nie rozbudyły. Misiac jej prosto w łyczko zahladaje, serdeńku mojemu.", + "97078": "— Tycho śwityt, ne rozbudyt — szepnął jeden z mołojców.", + "97079": "I orszak ruszył dalej. Wkrótce przybyli nad Wraże Uroczyszcze. Było to wzgórze leżące tuż przy rzece, niskie i obłe, jak leżąca na ziemi okrągła tarcza. Księżyc zalewał je zupełnie światłem, rozświecając białe, porozrzucane po całej jego przestrzeni kamienie. Gdzieniegdzie leżały one pojedynczo, gdzieniegdzie tworzyły kupy, jakoby szczątki jakichś budowli, zburzonych zamków i kościołów. Miejscami sterczały płyty kamienne pozasadzane końcem w ziemi na kształt nagrobków na cmentarzyskach. Całe wzgórze podobne było do jednego wielkiego rumowiska. I może niegdyś, dawno, za czasów Jagiełłowych, krzewiło się tu życie ludzkie; dziś wzgórze owo i cała okolica, aż po Raszków, była głuchą pustynią, w której gnieździł się tylko dziki zwierz, a nocami duchy przeklęte odprawiały swoje korowody.", + "97080": "Jakoż zaledwie orszak wspiął się do połowy wysokości wzgórza, trwający dotychczas lekki powiew zmienił się w prawdziwy wicher, który począł oblatywać wzgórze z jakimś posępnym, złowróżbnym świstem, i wówczas mołojcom wydało się, że między owymi rumowiskami odzywają się jakieś ciężkie westchnienia, jakby wychodzące z ugniecionych piersi, jakieś żałosne jęki, jakieś śmiechy, płacze i kwilenia dzieci. Całe wzgórze poczęło się ożywiać, wołać różnymi głosami. Zza kamieni zdawały się wyglądać wysokie, ciemne postacie; cienie dziwacznych kształtów prześlizgiwały się cicho między głazami; w dali, w pomroce błyskały jakieś światełka podobne do oczu wilczych; na koniec z drugiego końca wzgórza, spomiędzy najgęstszych kup i zawalisk, ozwało się niskie, gardłowe wycie, któremu zawtórowały zaraz inne.", + "97081": "— Siromachy? — szepnął młody Kozak, zwracając się do starego esauła.", + "97082": "— Nie, to upiory — odpowiedział esauł jeszcze ciszej.", + "97083": "— O! Hospody, pomyłuj! — zawołali z przerażeniem inni, zdejmując czapki i żegnając się pobożnie.", + "97084": "Konie poczęły tulić uszy i chrapać. Horpyna jadąca na czele orszaku mruczała półgłosem niezrozumiałe słowa, jak gdyby pacierz diabelski. Dopiero gdy przybyli na drugi kraniec wzgórza, odwróciła się i rzekła:", + "97085": "— No, już. Tu już dobrze. Trzymać ja je musiała zaklęciem, bo bardzo głodne.", + "97086": "Westchnienie ulgi wyrwało się ze wszystkich piersi. Bohun z Horpyną wysunęli się znów naprzód, a mołojcy, którzy przed chwilą tłumili oddech, poczęli szeptać do siebie i rozmawiać. Każdy przypomniał sobie, co mu się kiedy z duchami lub upiorami przytrafiło.", + "97087": "— Żeby nie Horpyna, to my by nie przeszli — mówił jeden.", + "97088": "— Mocna wid'ma.", + "97089": "— A nasz ataman i did'ka ne boitsia. Nie patrzył, nie słuchał, jeno się na swoją mołodycię oglądał.", + "97090": "— Żeby jemu się to zdarzyło, co mnie, to by nie był taki bezpieczny — rzekł stary esauł.", + "97091": "— A co się wam zdarzyło, ojcze Owsiwuju?", + "97092": "— Jechał ja raz z Reimentarówki do Hulajpola, a jechał nocą koło mogił. Wtem baczu, hyc coś z tyłu z mogiły na kulbakę. Obejrzę się: dziecko — sineńkie, bladeńkie!… Widno Tatary z matką w jasyr prowadzili i umarło bez chrztu. Oczki mu goreją jak świeczki i kwili, kwili! Skoczyło mi z kulbaki na kark, aż tu czuję: kąsa za uchem. O Hospody! Upiór. Alem to na Wołoszy długo sługiwał, gdzie upiorów więcej niż ludzi i tam są na nie sposoby. Zeskoczyłem z konia i gindżałem w ziemię. „Zgiń! Przepadnij!”, a ono jęknęło, chwyciło się za głownię od gindżała i po ostrzu spłynęło pod murawę. Przeciąłem ziemię na krzyż i pojechałem.", + "97093": "— To na Wołoszy tyle upiorów, ojcze?", + "97094": "— Co drugi Wołoch, to po śmierci będzie upiór; i wołoskie najgorsze ze wszystkich. Tam ich nazywają brukołaki.", + "97095": "— A kto mocniejszy, ojcze: did'ko czy upiór?", + "97096": "— Did'ko mocniejszy, ale upiór zawziętszy. Did'ka jak potrafisz zażyć, to ci będzie służył, a upiory do niczego, tylko za krwią wietrzą. Ale zawsze did'ko nad nimi ataman.", + "97097": "— A Horpyna nad did'kami reimentaruje.", + "97098": "— Pewnie, że tak. Póki jej życia, poty reimentarstwa. No, żeby ona nie miała nad nimi władzy, toby jej ataman swojej zazuli nie oddał, bo brukołaki na dziewczyńską krew najłakomsze.", + "97099": "— A ja słyszał, że ony do duszy niewinnej nie mają przystępu.", + "97100": "— Do duszy nie mają, ale do ciała mają.", + "97101": "— Oj! Szkoda by krasawicy! Krew to z mlekiem! Wiedział nasz bat'ko, co w Barze brać.", + "97102": "Owsiwuj językiem klasnął.", + "97103": "— Nie ma co mówić. Zołotaja Laszka…", + "97104": "— A mnie jej, ojcze, żal — mówił młody Kozak. — Jak my ją w kołyskę kładli, to rączki białe składała, a tak prosyła i prosyła: Ubij, każe, ne huby, każe, neszczastływoj!", + "97105": "— Nie będzie jej źle.", + "97106": "Dalszą rozmowę przerwało zbliżenie się Horpyny.", + "97107": "— Hej, mołojcy — rzekła wiedźma — to Tatarski Rozłóg, ale nie bójcie się, tu tylko jedna noc w roku straszna, a Czortowy Jar i mój chutor już zaraz.", + "97108": "Jakoż wkrótce dały się słyszeć szczekania psów. Orszak wszedł w gardło jaru biegnącego prostopadle od rzeki, a tak wąskiego, że ledwie czterech konnych mogło w nim obok siebie postępować. Na dnie owej rozpadliny płynęła krynica, mieniąc się w świetle księżycowym jak wąż i biegąc wartko do rzeki. Ale w miarę jak orszak posuwał się naprzód, strome i urwiste ściany rozszerzały się coraz bardziej, tworząc dość obszerny rozłóg wznoszący się lekko w górę i zamknięty z boków skałami. Grunt gdzieniegdzie pokryty był wysokimi drzewami. Wiatr tu nie wiał. Długie, czarne cienie kładły się od drzew na ziemię, a na przestrzeniach oblanych światłem księżyca świeciły mocno jakieś białe, okrągłe lub wydłużone przedmioty, w których mołojcy ze strachem poznali czaszki i piszczele ludzkie. Oglądali się też z nieufnością naokół, znacząc od czasu do czasu krzyżami piersi i czoła. Wtem w dali błysło spomiędzy drzew światełko, a jednocześnie nadbiegły dwa psy, straszne, ogromne, czarne, ze świecącymi oczyma, szczekając i wyjąc na widok ludzi i koni. Na głos Horpyny uciszyły się wreszcie i poczęły obiegać wokoło jeźdźców, chrapiąc przy tym i charcząc ze zdyszenia.", + "97109": "— Niesamowite — szeptali mołojcy.", + "97110": "— To nie psy — mruknął stary Owsiwuj głosem zdradzającym głębokie przekonanie.", + "97111": "Tymczasem zza drzew ukazała się chata, za nią stajnia, dalej zaś i wyżej jeszcze jedna ciemna budowla. Chata na pozór była porządna i duża, w oknach jej błyszczało światło.", + "97112": "— To moja sadyba — rzekła do Bohuna Horpyna — a tamto młyn, co zboża nie miele, jeno nasze, ale ja worożycha, z wody na kole wróżę. Powróżę i tobie. Mołodycia w świetlicy będzie mieszkać, ale kiedy chcesz ściany przybrać, to ją trzeba na drugą stronę tymczasem przenieść. Stójcie i z koni!", + "97113": "Orszak zatrzymał się, Horpyna zaś poczęła wołać:", + "97114": "— Czeremis! Huku! Huku! Czeremis!", + "97115": "Jakaś postać z pękiem zapalonego łuczywa w ręku wyszła przed chatę i wzniósłszy ogień w górę, poczęła w milczeniu przypatrywać się obecnym.", + "97116": "Był to stary człek, potwornie szpetny, mały, prawie karzeł, z płaską, kwadratową twarzą i skośnymi, podobnymi do szczelin oczyma.", + "97117": "— Co ty za czort? — spytał go Bohun.", + "97118": "— Ty jego nie pytaj — rzekła olbrzymka — on ma język obcięty.", + "97119": "— Pójdź tu bliżej.", + "97120": "— Słuchaj — mówiła dalej dziewka — a może by mołodycię do młyna zanieść? Tu mołojcy będą przybierać świetlicę i ćwieki wbijać, to się rozbudzi.", + "97121": "Kozacy, zsiadłszy z koni, poczęli odwiązywać ostrożnie kołyskę. Sam Bohun czuwał nad wszystkim z największą troskliwością i sam dźwignął w głowach kołyskę, gdy przenoszono ją do młyna. Karzeł, idąc naprzód, świecił łuczywem. Kniaziówna, napojona przez Horpynę odwarem ziół usypiających, nie rozbudziła się wcale, tylko powieki drgały jej cokolwiek od światła łuczywa. Twarz jej nabierała życia od tych czerwonych blasków. Może też kołysały dziewczynę sny cudne, bo się uśmiechała słodko w czasie tego pochodu podobnego do pogrzebu. Bohun patrzył na nią i zdawało mu się, że serce chyba mu rozsadzi żebra w piersiach. „Myłeńka moja, zazula moja!” — szeptał cicho i groźne, choć piękne lica watażki złagodniały i płonęły wielkim ogniem miłości, która go ogarnęła i ogarniała coraz bardziej, tak jak zapomniany przez wędrowca płomień ogarnia dzikie stepy.", + "97122": "Idąca obok Horpyna mówiła:", + "97123": "— Gdy się z tego snu rozbudzi, zdrowa będzie. Rana się jej goi, zdrowa będzie…", + "97124": "— Sława Bohu! Sława Bohu! — odpowiadał watażka.", + "97125": "Tymczasem mołojcy poczęli przed chatą zdejmować ogromne juki z sześciu koni i wyładowywać zdobycz wziętą w makatach, kobiercach i innych kosztownościach w Barze. Rozpalono w świetlicy obfity ogień i gdy jedni znosili coraz to nowe opony, inni przystosowywali je do drewnianych ścian izby. Bohun nie tylko pomyślał o klatce bezpiecznej dla swego ptaka, ale postanowił ją przybrać, by ptakowi niewola nie zdawała się zbyt nieznośną. Wkrótce też nadszedł ze młyna i sam pilnował roboty. Noc upływała i księżyc zdjął już swoje białe światło z wierzchołków skał, a w świetlicy słychać jeszcze było przytłumione stukanie młotów. Prosta izba stawała się coraz podobniejsza do komnaty. Na koniec, gdy już ściany były obwieszone, a tok wymoszczony, przyniesiono na powrót senną kniaziównę i złożono ją na miękkich wezgłowiach.", + "97126": "Potem uciszyło się wszystko. Tylko w stajni jeszcze przez jakiś czas rozlegały się wśród ciszy wybuchy śmiechu podobne do końskiego rżenia: to młoda wiedźma, baraszkując na sianie z mołojcami, rozdawała im kułaki i całusy.", + "97127": "Rozdział II", + "97128": "Słońce było już wysoko na niebie, gdy nazajutrz dzień kniaziówna otworzyła ze snu oczy.", + "97129": "Wzrok jej padł naprzód na pułap i zatrzymał się na nim długo, po czym obiegł całą komnatę. Wracająca przytomność walczyła jeszcze w dziewczynie z resztkami snu i marzeń. Na twarzy jej odmalowało się zdziwienie i niepokój. Gdzie jest? Skąd się wzięła i w czyjej jest mocy? Czy śni jeszcze, czy widzi na jawie? Co znaczy ten przepych, który ją otacza? Co się z nią działo dotąd? W tej chwili straszne sceny wzięcia Baru stanęły nagle przed nią jakby żywe. Przypomniała sobie wszystko: rzeź tysięcy narodu, szlachty, mieszczan, księży, zakonnic i dzieci — pomazane krwią twarze czerni, szyje i głowy poobwijane w dymiące jeszcze trzewia, pijane wrzaski, ów sądny dzień wycinanego w pień miasta — na koniec zjawienie się Bohuna i porwanie. Przypomniała sobie i to, jak w chwili rozpaczy padła na nóż nadstawiony własną ręką — i zimny pot operlił teraz jej skronie. Widać nóż ześliznął się jej po ramieniu, bo czuje tylko trochę bólu, ale zarazem czuje, że żyje, że wraca jej siła i zdrowie, pamięta wreszcie, że długo, długo wieziono ją gdzieś w kołysce. Ale gdzie jest teraz? Czy w zamku jakim, czy uratowana, odbita, bezpieczna? I znowu obiega oczyma komnatę. Okienka w niej jak w chacie chłopskiej, małe, kwadratowe, i świata przez nie nie widać, bo zamiast szyb zasłaniają je błony białe. Byłażby to rzeczywiście chata chłopska? Ale nie może być, bo świadczy przeciw temu niezmierny przepych wewnętrzny. Zamiast pułapu zwiesza się nad dziewczyną jedna ogromna opona z purpurowego jedwabiu w złote gwiazdy i księżyce; ściany niezbyt przestronne, ale całkiem przybrane w makaty; na podłodze leży różnowzory kobierzec, jakby żywymi kwiatami usłany. Okap na kominie pokryty perskim tyftykiem, wszędy złote frędzle, jedwabie, aksamity, począwszy od ścian pułapu aż do poduszek, na których spoczywa jej głowa. Jasne światło dzienne, przesiąkając przez błony okienek, rozświeca wnętrze, ale i gubi się w tych purpurach, ciemnych fioletach i szafirach aksamitu, tworząc jakąś uroczą tęczową pomrokę. Kniaziówna dziwi się, oczom nie wierzy. Czy to czary jakie, czy nie wojska księcia Jeremiego odbiły ją z rąk kozackich i złożyły w którym z książęcych zamków?", + "97130": "Dziewczyna złożyła ręce.", + "97131": "— Święta Przeczysta! Spraw, aby tak się stało, aby pierwsza twarz, która się we drzwiach ukaże, była twarzą obrońcy i przyjaciela.", + "97132": "Wtem przez ciężką lamową kotarę doszły do niej płynące z daleka dźwięki teorbanu i jednocześnie jakiś głos począł nucić do wtóru znaną pieśń:", + "97133": "Oj, cei lubosti", + "97134": "Hirsze od słabosti!", + "97135": "Slabost' perebudu,", + "97136": "Zdorowże ja budu,", + "97137": "Wirnoho kochania", + "97138": "Po wik ne zabudu.", + "97139": "Kniaziówna podniosła się na łożu, ale w miarę jak słuchała, oczy jej otwierały się coraz szerzej z przerażenia; wreszcie krzyknęła strasznie i rzuciła się jak martwa na poduszki.", + "97140": "Poznała głos Bohuna.", + "97141": "Ale krzyk jej przedostał się widocznie również przez ściany świetlicy, bo po chwili ciężka kotara zaszeleściała i sam watażka ukazał się w progu.", + "97142": "Kurcewiczówna zakryła oczy rękoma, a zbielałe i trzęsące się jej wargi powtarzały jakby w gorączce:", + "97143": "— Jezus Maria! Jezus Maria!", + "97144": "A jednak widok, który ją tak przeraził, byłby uradował niejedne oczy dziewczęce, bo aż łuna biła od ubioru i twarzy tego mołojca. Diamentowe guzy jego żupana migotały jak gwiazdy na niebie, nóż i szabla skrzyły się od klejnotów, żupan ze srebrnej lamy i czerwony kontusz podwoiły piękność jego smagłego oblicza — i tak stał przed nią, wysmukły, czarnobrewy, przepyszny, najpiękniejszy ze wszystkich mołojców Ukrainy.", + "97145": "Ale oczy miał zamglone jakby gwiazdy tumanem przysłonięte i patrzył na nią prawie z pokorą, a widząc, że strach nie ustępuje z jej twarzy, począł mówić niskim i smutnym głosem:", + "97146": "— Nie bój się, kniaziówno!", + "97147": "— Gdziem jest? Gdziem jest? — pytała, poglądając na niego przez palce.", + "97148": "— W bezpiecznym miejscu, daleko od wojny. Nie bój się, duszo ty moja miła. Ja cię tu z Baru przywiózł, żeby się tobie krzywda nie stała od ludzi albo od wojny. Już tam nikogo w Barze nie żywili Kozacy, tyś jedna żywa wyszła.", + "97149": "— Co tu waćpan robisz? Dlaczego mnie prześladujesz?", + "97150": "— Ja ciebie prześladuję! Mój Boże miły! — I watażka ręce rozłożył, i począł głową kiwać jak człowiek, którego wielka niesprawiedliwość spotyka.", + "97151": "— Ja się waćpana boję okrutnie.", + "97152": "— I czemu się boisz? Jeśli każesz, ode drzwi się nie ruszę: ja rab twój. Mnie tu na progu siedzieć i w oczy ci patrzyć. Ja ci zła nie chcę: za co ty mnie nienawidzisz? Hej, Boże miły! Ty się w Barze nożem pchnęła na mój widok, choć ty mnie dawno znała i wiedziała, że ja cię bronić idę. Toć ja nie obcy człowiek dla ciebie, ale druh serdeczny, a ty się nożem pchnęła, kniaziówno!", + "97153": "Blade policzki kniaziówny oblały się nagle krwią.", + "97154": "— Bom wolała śmierć niż hańbę — rzekła — i przysięgam, że jeśli mnie nie uszanujesz, to się zabiję, choćbym też i duszę zgubić miała.", + "97155": "Z oczu dziewczyny strzelił ogień — i widział watażka, że nie ma co żartować z tą krwią Kurcewiczowską, książęcą, bo w uniesieniu dotrzyma tego, czym grozi, a drugim razem lepiej nadstawi noża.", + "97156": "Więc nie odrzekł nic, tylko postąpił parę kroków pod okno i siadłszy na ławie pokrytej złotą lamą, zwiesił głowę.", + "97157": "Przez chwilę trwało milczenie.", + "97158": "— Bądź ty spokojna — rzekł. — Póki ja trzeźwy, póki mnie gorzałka-matka głowy nie zapali, póty ty dla mnie jak obraz w cerkwi. A od czasu jak ja ciebie w Barze znalazł, przestałem pić. Przedtem ja pił, pił, biedę moją gorzałką-matką zalewał. Co było robić? Ale teraz do ust nie wezmę ni słodkiego wina, ni palanki.", + "97159": "Kniaziówna milczała.", + "97160": "— Popatrzę na cię — mówił dalej — oczy krasnym liczkiem ucieszę, taj pójdę.", + "97161": "— Wróć mnie wolność! — rzekła dziewczyna.", + "97162": "— Albo ty w niewoli? Ty tu pani. I gdzie chcesz wracać? Kurcewiczowie wyginęli, ogień pożarł wsie i grody, kniazia w Łubniach nie ma, idzie on na Chmielnickiego, a Chmielnicki na niego, wszędy wojna, krew się leje, wszędy pełno Kozaków i ordyńców, i żołnierstwa. Kto cię uszanuje? Kto się ciebie użali, kto cię obroni, jeśli nie ja?", + "97163": "Kniaziówna oczy ku górze wzniosła, bo wspomniała, że przecie jest ktoś na świecie, kto by przygarnął i użalił się, i obronił — ale nie chciała wymówić jego nazwiska, by lwa srogiego nie drażnić — jednocześnie zaś głęboki smutek ścisnął jej serce. Czy jeszcze żyje ten, za którym tęskniła jej dusza? Będąc w Barze, wiedziała, że żyje, bo zaraz po wyjeździe Zagłoby doszło jej uszu nazwisko pana Skrzetuskiego wraz z wieściami o zwycięstwach groźnego księcia. Ale od tej pory ileż to już upłynęło dni i nocy, ile mogło się zdarzyć bitew, ile dosięgnąć go niebezpieczeństw! Wieści o nim mogły ją teraz dochodzić tylko przez Bohuna, którego pytać nie chciała i nie śmiała.", + "97164": "Więc głowa opadła jej na poduszki.", + "97165": "— Zali mam więźniem tu pozostać? — pytała z jękiem. — Com ja waćpanu uczyniła, że chodzisz za mną jak nieszczęście?", + "97166": "Kozak podniósł głowę i począł mówić tak cicho, że zaledwie było go słychać:", + "97167": "— Co ty mnie uczyniła, ne znaju, ale to znaju, że jeśli ja tobie nieszczęście, to i ty mnie nieszczęście. Żeby ja ciebie nie pokochał, byłby ja wolny jak wiatr w polu i na sercu swobodny, i na duszy swobodny, a sławny jak sam Konasewicz Sahajdaczny. Twoje to liczko mnie nieszczęście, twoje to oczy mnie nieszczęście; ni mnie wola miła, ni sława kozacza! Co mnie były krasawice, póki ty z dziecka na pannę nie wyrosła! Raz ja wziął galerę z najkraśniejszymi mołodyciami, bo je sułtanowi wieźli, i żadna serca nie zabrała. Poigrały Kozaki-braty, a potem ja każdej kamień kazał do szyi i w wodę. Nie bał ja się nikogo, nie dbał o nic, wojną na pogan chodził, łup brał, i jak kniaź w zamku, tak ja był na stepie. A dziś co? Ot, siedzę tu, i rab, o dobre słowo u ciebie żebrzę i wyżebrać nie mogę, i nie słyszał go nigdy, nawet i wtedy, gdy cię bracia i stryjna za mnie swatali. Oj, żeby ty, dziewczyno, była dla mnie inna, żeby ty była inna, nie stałoby się to, co się stało; nie byłby ja twoich krewnych pobił, nie byłby ja się z buntem i chłopami bratał, ale przez ciebie ja rozum stracił. Ty by mnie, gdzie chciała, zawiodła, ja by ci krew oddał, duszę by oddał. Ja teraz ot, cały we krwi szlacheckiej ubroczon, ale dawniej ja tylko Tatarów bił, a tobie łup przywoził, żeby ty w złocie i klejnotach chodziła jak cheruwym bożyj. Czemu ty mnie wtedy nie kochała? Oj, ciężko, oj, ciężko! Żal sercu mojemu. Ni z tobą żyć, ni bez ciebie, ni z dala, ni z bliska, ni na górze, ni na dolinie, hołubko ty moja, serdeńko ty moje! No, daruj ty mnie, że ja przyszedł po ciebie do Rozłogów po kozacku, z szablą i ogniem, ale ja był pijany gniewem na kniaziów i gorzałkę po drodze pił, zbój nieszczęsny. A potem, jak ty mi uciekła, tak ja po prostu jak pies wył i rany bolały, i jeść nie chciał, i śmierci-matki prosił, żeby zabrała. A ty chcesz, by ja cię teraz oddał, by utracił cię na nowo, hołubko ty moja, serdeńko ty moje!", + "97168": "Watażka przerwał, bo mu głos urwał się w gardle i stał się prawie jęczący, a twarz Heleny to rumieniła się, to bladła. Im więcej niezmiernej miłości było w słowach Bohuna, tym większa przepaść otwierała się przed dziewczyną, bez dna, bez nadziei ratunku.", + "97169": "A Kozak odpoczął chwilę, opanował się i tak dalej mówił:", + "97170": "— Proś, czego chcesz. Ot, patrz, jak ta izba przybrana: to moje, to łup z Baru, na sześciu koniach ja dla ciebie to przywiózł. Proś, czego chcesz: złota żółtego, szat świecących, klejnotów jasnych, rabów pokornych. Ja bogaty, swego mam dość i Chmielnicki mnie dobra nie pożałuje, i Krzywonos nie pożałuje, ty będziesz jak księżna Wiśniowiecka, zamków ci nazdobywam, pół Ukrainy ci daruję, bo choć ja Kozak, nie szlachcic, ale ataman buńczuczny, pode mną dziesięć tysięcy mołojców chodzi, więcej niż pod kniaziem Jaremą. Proś, czego chcesz, byleś nie chciała uciekać ode mnie, byleś została ze mną, hołubko, a pokochała!", + "97171": "Kniaziówna podniosła się na poduszkach, bardzo blada — ale jej słodka, przecudna twarz wyrażała taką niezłomną wolę, dumę i siłę, że ta gołąbka podobniejszą była w tej chwili do orlęcia.", + "97172": "— Jeśli waćpan mej odpowiedzi czekasz — rzekła — to wiedz, iż choćbym miała wiek w twojej niewoli przejęczeć, nigdy, nigdy cię nie pokocham, tak mi dopomóż Bóg!", + "97173": "Bohun pasował się przez chwilę sam ze sobą.", + "97174": "— Ty mi takich rzeczy nie mów! — rzekł chrapliwym głosem.", + "97175": "— Ty mi o swym kochaniu nie mów, bo mi od niego wstyd, gniew i obraza. Jam nie dla ciebie.", + "97176": "Watażka wstał.", + "97177": "— A dla kogo-że ty, kniaziówno Kurcewiczówno? A czyja by ty była w Barze, żeby nie ja?", + "97178": "— Kto mnie życie ratuje, by mi dać hańbę i niewolę, ten mój wróg, nie przyjaciel.", + "97179": "— I ty myślisz, żeby cię chłopy zabiły? Strach myśleć!…", + "97180": "— Nóż by mnie zabił, tyś mi go wydarł!", + "97181": "— I nie oddam, bo ty musisz być moja — wybuchnął Kozak.", + "97182": "— Nigdy! Wolę śmierć.", + "97183": "— Musisz i będziesz.", + "97184": "— Nigdy.", + "97185": "— No, żeby ty nie była ranna, to po tym, co ty mi rzekła, ja by dziś jeszcze pchnął mołojcow do Raszkowa i mnicha za łeb kazał przyprowadzić, a jutro ja by był twój mąż. Taj co? Męża grzech nie kochać i nie przyhołubić! Hej! Ty panno wielmożna, tobie miłość kozacka obraza i gniew. A kto ty taka, że ja dla ciebie chłop? Gdzie twoje zamki i bojary, i wojska? Czemu tobie gniew? Czemu tobie obraza? Ja cię wojną wziął, ty branka. Oj, żeby ja był chłop, ja by cię nahajem po białych plecach rozumu nauczył i bez księdza by się twoją krasą nasycił, żeby ja był chłop, nie rycerz!", + "97186": "— Anieli niebiescy, ratujcie mnie! — szepnęła kniaziówna.", + "97187": "A tymczasem coraz większa wściekłość wzbierała na twarzy Kozaka i gniew chwytał go za włosy.", + "97188": "— Ja wiem — mówił — czemu tobie obraza, czemu ty mi odporna! Dla innego chowasz swój wstyd dziewiczy; ale nic z tego, jakom żyw, jakom Kozak! Szlachcic hołota! Oczajdusza! Lach nieszczery! Na pohybel-że jemu! Ledwie spojrzał, ledwie w tańcu zakręcił i całą wziął, a ty, Kozacze, cierp, łbem tłucz. Ale ja jego dostanę i ze skóry każę go obedrzeć, ćwiekami nabić. Wiedz ty, że idzie Chmielnicki na Lachów, a ja idę z nim i twego hołubka odnajdę, choćby pod ziemią, a jak wrócę, to ci wrażą jego głowę na gościniec pod nogi kinę.", + "97189": "Helena nie słyszała ostatnich słów atamana. Ból, gniew, rany, wzruszenie, przestrach zbawiły ją sił — i słabość niezmierna rozeszła się po wszystkich jej członkach, oczy i myśli jej zgasły — i padła zemdlona.", + "97190": "Watażka stał czas jakiś blady z gniewu, z pianą na ustach; wtem dostrzegł tę martwą głowę zwieszoną w tył bezwładnie i z ust jego wyrwał się ryk prawie nieludzki:", + "97191": "— Wże po nej! Horpyna! Horpyna! Horpyna!", + "97192": "I na ziemię runął.", + "97193": "Olbrzymka wpadła co duchu do świetlicy.", + "97194": "— Szczo z toboju?", + "97195": "— Ratuj! Ratuj! — wołał Bohun. — Zabił ja ją, duszu moju, świtło moje!", + "97196": "— Szczo ty, zduriw?", + "97197": "— Zabił, zabił! — jęczał watażka i ręce nad głową łamał.", + "97198": "Ale Horpyna, zbliżywszy się do kniaziówny, wnet poznała, że to nie śmierć, jeno omdlenie ciężkie, i wyprawiwszy za drzwi Bohuna, zaczęła ją ratować.", + "97199": "Kniaziówna otworzyła po chwili oczy.", + "97200": "— No, doniu, nic ci — mówiła czarownica. — Ty się widać jego przelękła i pomroka cię chwyciła, ale pomroka przejdzie, a zdrowie przyjdzie. Ty jak orzech dziewczyna, tobie długo jeszcze na świecie żyć i szczęścia używać.", + "97201": "— Ktoś ty jest? — spytała słabym głosem kniaziówna.", + "97202": "— Ja? Sługa twoja, bo on tak kazał.", + "97203": "— Gdzie ja jestem?", + "97204": "— W Czortowym Jarze. Szczera tu pustynia, nikogo tu nie zobaczysz prócz niego.", + "97205": "— Czy i ty tu mieszkasz?", + "97206": "— Tu nasz chutor. Ja Dońcówna, brat mój pod Bohunem pułkownikuje, dobrych mołojców wodzi, a ja tu siedzę i będę ciebie pilnowała w tej komnacie złocistej. Z chaty terem! Aż łuna bije! To on dla cię wszystko to przywiózł.", + "97207": "Helena popatrzyła w hożą twarz dziewki i twarz ta wydała jej się pełną szczerości.", + "97208": "— A będziesz ty dobra dla mnie?", + "97209": "Białe zęby młodej wiedźmy zabłysły w uśmiechu.", + "97210": "— Będę. Zaśbym nie była! — rzekła. — Ale i ty bądź dobrą dla atamana. On sokół, on sławny mołojec, on ci…", + "97211": "Tu wiedźma schyliła się do ucha Heleny i zaczęła jej coś szeptać, w końcu wybuchnęła śmiechem.", + "97212": "— Precz! — krzyknęła kniaziówna.", + "97213": "Rozdział III", + "97214": "Rankiem w dwa dni później Dońcówna z Bohunem siedzieli pod wierzbą wedle młyńskiego koła i patrzyli na pieniącą się na nim wodę.", + "97215": "— Będziesz jej pilnowała, będziesz jej strzegła, oka z niej nie spuścisz, żeby nigdy z jaru nie wychodziła! — mówił Bohun.", + "97216": "— U jaru ku rzece wąska szyja, a tu miejsca dosyć. Każ szyję kamieniami zasypać, a będziem tu jak w garnku na dnie; jak mnie będzie trzeba, to sobie wyjście znajdę.", + "97217": "— Czymże wy tu żyjecie?", + "97218": "— Czeremis pod skałami kukurydzę sadzi, wino sadzi i ptaki w sidła łapie. Z tym, co ty przywiózł, nie będzie jej niczego brakowało, chyba ptasiego mleka. Nie bój się, już ona z jaru nie wyjdzie i nikt się o niej nie dowie, byle twoi ludzie nie rozgadali, że ona tu jest.", + "97219": "— Ja im kazał przysiąc. Oni wierni mołojcy, nie rozgadają, choćby z nich pasy darli. Ale ty sama mówiła, że tu ludzie przychodzą do ciebie jako do worożychy.", + "97220": "— Czasem z Raszkowa przychodzą, a czasem, jak zasłyszą, to i Bóg wie skąd. Ale zostają przy rzece, do jaru nikt nie wchodzi, bo się boją. Ty widział kości. Byli tacy, co chcieli przyjść, to ich kości leżą.", + "97221": "— Ty ich mordowała?", + "97222": "— Kto mordował, to mordował! Chce kto wróżby, czeka u jaru, a ja do koła idę. Co zobaczę w wodzie, to pójdę i powiem. Zaraz i dla ciebie będę patrzyła, jeno nie wiem, czy się co pokaże, bo nie zawsze widać.", + "97223": "— Byleś co złego nie obaczyła.", + "97224": "— Jak będzie co złego, to nie pojedziesz. I tak byś lepiej nie jechał.", + "97225": "— Muszę. Do mnie Chmielnicki pismo do Baru pisał, żeby ja wracał, i Krzywonos przykazywał. Teraz na nas Lachy z wielką siłą idą, więc i my musimy do kupy.", + "97226": "— A kiedy wrócisz?", + "97227": "— Ne znaju. Będzie wielka bitwa, jakiej jeszcze nie bywało. Albo nam śmierć, albo Lachom. Jeśli nas pobiją, to tu się schronię, jeśli my pobijemy, to wrócę po moją zazulę i do Kijowa z nią pojadę.", + "97228": "— A jak zginiesz?", + "97229": "— Od tego ty worożycha, żebym wiedział.", + "97230": "— A jak zginiesz?", + "97231": "— Raz maty rodyła.", + "97232": "— Ba! A co ja mam z dziewczyną wtedy robić? Głowę jej ukręcić czy jak?", + "97233": "— Dotknij ty jej ręką, a ja cię każę wołami na pal nawlec.", + "97234": "Watażka zamyślił się ponuro.", + "97235": "— Jeśli zginę, tak ty jej powiedz, żeby mnie ona prostyła.", + "97236": "— Hej, newdiaczna to Laszka, że za takie kochanie cię nie kocha. Żeby tak na mnie, ja by ci nie była oporna, hu! hu!", + "97237": "To mówiąc, Horpyna trąciła po dwakroć kułakiem w bok watażkę i pokazała mu wszystkie zęby w uśmiechu.", + "97238": "— Idźże ty do czorta! — rzekł Kozak.", + "97239": "— No, no! Wiem ja, że ty nie dla mnie.", + "97240": "Bohun zapatrzył się w spienioną wodę na kole, jakby sam chciał sobie wróżyć.", + "97241": "— Horpyna? — rzekł po chwili.", + "97242": "— A co?", + "97243": "— Jak ja pojadę, czy ona będzie za mną tużyła?", + "97244": "— Kiedy ty nie chcesz jej po kozacku zniewolić, to może i lepiej, że sobie pojedziesz.", + "97245": "— Ne choczu, ne mohu, ne smiju! Ja wiem, że ona by umarła.", + "97246": "— To może i lepiej, że pojedziesz. Póki ona cię widzi, nie chce cię i znać, ale jak posiedzi ze mną i z Czeremisem miesiąc, dwa — będziesz jej zaraz milszy.", + "97247": "— Żeby ona była zdrowa, tak wiem, co by ja zrobił. Sprowadziłby popa z Raszkowa i kazał sobie ślub dać, ale teraz się boję, bo jak się przelęknie, duszę odda. Samaś widziała.", + "97248": "— Dajże ty pokój! A po co tobie pop i ślub? Nieszczery ty Kozak, nie! Ja tu nie chcę ni popa, ni księdza. W Raszkowie stoją Tatarzy dobrudzcy, jeszcze by ty ich na kark nam sprowadził, a jakby sprowadził, tak tyle by widział kniaziównę. Co tobie do głowy przyszło? Jedźże sobie i wracaj.", + "97249": "— A ty patrz w wodę i mów, co ujrzysz. Mów prawdę, a nie łżyj, choćby ty mnie nieżywego ujrzała.", + "97250": "Dońcówna zbliżyła się do koryta młyńskiego i podniosła drugą zastawę wstrzymującą wodę krynicznego wodospadu; wnet wartka fala napłynęła zdwojonym pędem przez koryto; koło zaczęło się obracać szybciej, aż wreszcie zakrył je pył wodny; zbita na miazgę piana kłębiła się pod kołem jak ukrop.", + "97251": "Wiedźma wbiła swoje czarne oczy w owe wary i chwyciwszy się za warkocze koło uszu, poczęła wołać:", + "97252": "— Huku! huku! Pokaż się! W kole dębowym, w pianie białej, w tumanie jasnym, zły ty czy dobry, pokaż się!", + "97253": "Bohun zbliżył się i siadł przy niej. Twarz jego wyrażała obawę i gorączkową ciekawość.", + "97254": "— Widzę! — krzyknęła wiedźma.", + "97255": "— Co widzisz?", + "97256": "— Śmierć mojego brata. Dwa woły Dońca na pal naciągają.", + "97257": "— Do czorta z twoim bratem! — mruknął Bohun, który czego innego chciał się dowiedzieć.", + "97258": "Przez chwilę słychać było tylko hurgot koła obracającego się jakby z wściekłością.", + "97259": "— Sina u mego brata głowa, sineńka, kruki go dziobią! — rzekła wiedźma.", + "97260": "— Co więcej widzisz?", + "97261": "— Nic… O, jaki siny! Huku! Huku! W kole dębowym, W pianie białej, w tumanie jasnym, pokaż się!… Widzę.", + "97262": "— A co?", + "97263": "— Bitwa! Lachy uciekają przed mołojcami.", + "97264": "— A ja gonię?", + "97265": "— Widzę i ciebie. Ty się z małym rycerzem potykasz. Hur! hur! hur! Ty się małego rycerza strzeż.", + "97266": "— A kniaziówna?", + "97267": "— Nie ma jej. Widzę cię znowu, a przy tobie ktoś, kto cię zdradzi. Twój druh nieszczery.", + "97268": "Bohun pożerał oczyma to piany, to Horpynę — i jednocześnie pracował głową, by pomóc wróżbom.", + "97269": "— Jaki druh?", + "97270": "— Nie widzę. Nie wiem, stary czy młody.", + "97271": "— Stary! Pewno stary!", + "97272": "— Może i stary.", + "97273": "— To wiem, kto to. On mnie już raz zdradził. Stary szlachcic z siwą brodą i z białym okiem. Na pohybel-że jemu! Ale on mnie nie druh.", + "97274": "— On dybie na ciebie. Widzę znowu. Czekaj! Jest i kniaziówna! Jest, w wianku rucianym, w białej sukni, nad nią jastrząb.", + "97275": "— To ja.", + "97276": "— Może i ty. Jastrząb… Czy sokół? Jastrząb!", + "97277": "— To ja.", + "97278": "— Czekaj. Już nie widać… W kole dębowym, w pianie białej… O! o! Mnogo wojska, mnogo mołojców, oj, mnogo jak drzew w lesie, jak bodiaków w stepie, a ty nad wszystkimi, przed tobą trzy buńczuki noszą.", + "97279": "— A kniaziówna przy mnie?", + "97280": "— Nie ma jej, ty w obozie.", + "97281": "Znowu nastała chwila milczenia. Koło huczało, aż się cały młyn trząsł.", + "97282": "— Hej, co tu krwi, co tu krwi! Co trupów, wilcy nad nimi, krucy nad nimi! Zaraza nad nimi. Same trupy! Same trupy! Hen! hen! Tylko trupy, nie widać nic, tylko krew!", + "97283": "Nagle powiew wiatru zwiał tuman z koła — a jednocześnie wyżej nad młynem ukazał się potworny Czeremis z wiązką drzewa na plecach.", + "97284": "— Czeremis, załóż stawidło! — zawołała dziewka.", + "97285": "To rzekłszy, poszła umywać ręce i twarz w strudze, a karzeł zahamował tymczasem wodę.", + "97286": "Bohun siedział zamyślony. Zbudziło go dopiero nadejście Horpyny.", + "97287": "— Ty nic więcej nie widziała? — spytał ją.", + "97288": "— Co się pokazało, to się pokazało, nic więcej nie obaczę.", + "97289": "— A nie łżesz?", + "97290": "— Na głowę brata, prawdę mówiłam. Jego na pal wsadzą. Wołami za nogi naciągną. Mnie jego żal. Hej, nie jemu jednemu śmierć pisana! Co się trupów pokazało! Nigdy tyle nie widziałam; będzie wielka wojna na świecie.", + "97291": "— A ją ty widziała z jastrzębiem nad głową?", + "97292": "— Tak jest.", + "97293": "— I ona była w wianku?", + "97294": "— W wianeczku i w białej sukni.", + "97295": "— A skąd ty wiesz, że ten jastrząb to ja? Ja tobie o tym młodym Lachu szlachcicu powiadał, może to on.", + "97296": "Dziewka zmarszczyła brwi i zadumała się.", + "97297": "— Nie — rzekła po chwili, wstrząsając głową — kołyby buw Lach, to by buw oreł.", + "97298": "— Sława Bohu! Sława Bohu! Pójdę ja teraz do mołojców, żeby konie do drogi gotowali. W nocy ruszymy.", + "97299": "— Tak i koniecznie pojedziesz.", + "97300": "— Chmiel przykazywał i Krzywonos przykazywał. Ty dobrze widziała, że będzie wielka wojna, bo to samo ja w Barze w piśmie od Chmiela czytał.", + "97301": "Bohun wprawdzie nie umiał czytać, ale wstydził się tego, bo nie chciał za prostaka uchodzić.", + "97302": "— To i jedź — rzekła wiedźma. — Ty szczęśliwy, hetmanem zostaniesz: ja ot, tak nad tobą trzy buńczuki widziała, jako te palce widzę!", + "97303": "— I hetmanem zostanę, i kniaziównę za żinku wezmę, mnie nie chłopkę brać.", + "97304": "— Z chłopką ty by inaczej gadał, ale tej ci wstyd. Ty powinien być Lachem.", + "97305": "— Jaże ne hirszy.", + "97306": "To rzekłszy, Bohun poszedł do stajni, do mołojców — a Horpyna jedzenie warzyć.", + "97307": "Wieczorem konie były gotowe do drogi, ale watażce niesporo było odjeżdżać. Siedział na pęku kobierców w świetlicy, z teorbanem w ręku, i patrzył na swoją kniaziównę, która już podniosła się z łoża, ale zasunąwszy się w drugi kąt izby, odmawiała cicho różaniec, nie zwracając żadnej uwagi na watażkę, tak jakby go wcale w świetlicy nie było. On, przeciwnie, śledził spod ściany oczyma każdy jej ruch, łowił uszami każde westchnienie — i sam nie wiedział, co ze sobą zrobić. Co chwila otwierał usta, by rozpocząć rozmowę, i słowa nie chciały mu wychodzić z gardła. Onieśmielała go twarz blada, milcząca, z wyrazem pewnej surowości w brwiach i ustach. Tego wyrazu nie widywał poprzednio na niej Bohun. I mimo woli przypomniał sobie podobne wieczory w Rozłogach, i stanęły mu w myśli jakoby żywe: jako siadali on i Kurcewicze naokół dębowego stołu. Stara kniahini łuszczyła słoneczniki, kniazie rzucali kości z kubka — on wpatrywał się w śliczną kniaziównę, tak jak i teraz się wpatruje. Ale wówczas bywał szczęśliwy, wówczas gdy opowiadał swe wyprawy z siczowymi — ona słuchała i czasem jej czarne oczy spoczywały na jego twarzy, a rozchylone usta malinowe świadczyły, z jakim słucha zajęciem. Teraz ani spojrzała. Wówczas, bywało, gdy grywał na teorbanie, ona i słuchała, i patrzyła, a jemu aż serce tajało. I dziw nad dziwy: on przecie teraz jej pan, on ją wziął zbrojną ręką, ona jego branka, jego niewolnica — może jej rozkazywać, a przecie wówczas czuł się i bliższym jej, i równiejszym jej stanem! Kurcewicze byli jego bracia, więc ona, ich siostra, była mu nie tylko zazulą, sokołem, najmilszą czarnobrewą, ale jakby i krewniaczką. A teraz siedzi przed nim pani dumna, chmurna, milcząca, niemiłosierna. Ej, gniew w nim wrze! Pokazałby on jej, co to Kozaka poniewierać, ale on tę niemiłosierną panią kocha — krew by za nią wytoczył, a ile razy gniew go za pierś pochwyci — to jakby jakaś niewidzialna ręka chwyta go za czub, jakiś głos huknie w ucho: „Stój!”. Zresztą, ot, wybuchał już jak płomień i potem łbem tłukł o ziemię. Tyle było z tego. Więc wije się Kozaczysko, bo czuje, że on jej cięży w tej izbie. Niechby się uśmiechnęła, słowo dobre dała — to padłby jej do nóg i pojechał do czorta, by całą swoją zgryzotę, gniew, poniewierkę w lackiej krwi utopić. A tu on jak niewolnik przed tą kniaziówną. Żeby to on jej dawniej nie znał, żeby to była Laszka wzięta z pierwszego szlacheckiego dworu, miałby więcej śmiałości — ale to kniaziówna Helena, o którą on się Kurcewiczom kłaniał, za którą i Rozłogi, i wszystko, co miał, chciał oddać. Tym mu większy wstyd chłopem być przy niej, tym mniej do niej śmiały.", + "97308": "Czas upływa, sprzed chaty dochodzi szmer rozmów mołojców, którzy pewnie już na kulbakach siedzą i na atamana czekają, a ataman w męce. Jasny płomień łuczywa pada na jego twarz, na bogaty kontusz i na teorban — a ona żeby choć spojrzała! Atamanowi i gorzko, i gniewno, i tęskno, i głupio. Chciałby się pożegnać czule, a boi się tego pożegnania, że nie będzie takie, jakiego by z duszy pragnął, boi się, że odjedzie z goryczą, z gniewem, z bólem.", + "97309": "Ej, żeby to nie była kniaziówna Helena, kniaziówna Helena nożem pchnięta, śmiercią z własnej ręki grożąca, a miła, a miła! Im okrutniejsza i dumniejsza, tym milsza!…", + "97310": "Wtem koń zarżał za oknem.", + "97311": "Watażka zebrał odwagę.", + "97312": "— Kniaziówno — rzekł — już mnie czas w drogę.", + "97313": "Helena milczała.", + "97314": "— A ty mnie nie powiesz: z Bogiem?", + "97315": "— Jedź waćpan z Bogiem! — rzekła poważnie. Kozakowi ścisnęło się serce: powiedziała to, czego chciał; ale on chciał inaczej.", + "97316": "— No, wiem ja — rzekł — że ty na mnie gniewna, że ty mnie nienawidzisz, ale to ci powiem, że inny gorszy by był dla ciebie ode mnie. Ja cię tu przywiózł, bo nie mógł inaczej, ale co ja ci złego zrobił? Czy nie obchodził się z tobą, jak się godziło, jak z korolewną? Sama powiedz. Czy to ja już taki zbój, że ty mnie dobrego słowa nie dasz? A przecie ty w mojej mocy.", + "97317": "— W bożej jestem mocy — rzekła z tąż samą jak i poprzednio powagą — ale że waćpan się przy mnie hamujesz, dziękuję i za to.", + "97318": "— To już pojadę chociaż z takim słowem. Może pożałujesz, może zatęsknisz!", + "97319": "Helena milczała.", + "97320": "— Żal cię tu samą zostawiać — mówił Bohun — żal odjeżdżać, ale mus. Lżej by było, żeby ty się uśmiechnęła, żeby krzyżyk ze szczerego serca dała. Co ja mam uczynić, żeby cię przejednać?", + "97321": "— Wróć mi wolność, a Bóg ci wszystko odpuści i ja ci odpuszczę, i błogosławić ci będę.", + "97322": "— No, może jeszcze będziesz — rzekł Kozak — może ty jeszcze pożałujesz, żeś taka była dla mnie sroga.", + "97323": "Bohun chciał kupić chwilę pożegnania choćby za półobietnicę, której dotrzymać nie myślał — i dokazał swego, bo światło nadziei błysnęło w oczach Heleny i surowość z jej twarzy znikła. Splotła dłonie przy piersiach i utkwiła w niego wzrok jasny.", + "97324": "— Byłżebyś ty…", + "97325": "— No, ne znaju… — rzekł cicho Kozak, bo go i wstyd, i litość chwyciły jednocześnie za gardło. — Teraz ja nie mogę, nie mogę… Orda w Dzikich Polach leży, czambuły wszędy chodzą, od Raszkowa dobrudzcy Tatarzy idą, ne mohu, bo strach, ale jak wrócę. Ja przy tobie detyna. Ty ze mną, co chcesz, zrobisz. Ne znaju!… Ne znaju!…", + "97326": "— Niech cię Bóg natchnie, niechże cię Święta Przeczysta natchnie… Jedź z Bogiem!", + "97327": "I wyciągnęła ku niemu rękę. Bohun skoczył i wpił w nią wargi — nagle podniósł głowę, napotkał jej wzrok poważny — i rękę puścił. Natomiast, cofając się ku drzwiom, bił pokłony w pas, po kozacku, bił jeszcze we drzwiach i wreszcie zniknął za kotarą.", + "97328": "Wkrótce przez okna doszedł żywszy gwar rozmowy, brzęk broni, a później słowa pieśni rozłamanej na kilkanaście głosów:", + "97329": "Bude sława sławna", + "97330": "Pomeż Kozakami,", + "97331": "Pomeż druhami,", + "97332": "Na dowhija lita,", + "97333": "Do kińca wika…", + "97334": "Głosy i tętent oddalały się i cichły coraz bardziej.", + "97335": "Rozdział IV", + "97336": "— Cud jawny już Pan Bóg raz nad nią okazał — mówił pan Zagłoba do Wołodyjowskiego i Podbipięty, siedząc w kwaterze Skrzetuskiego. — Cud jawny, mówię, że mi ją pozwolił z tych rąk sobaczych wyrwać i przez całą drogę ustrzec; ufajmy, że się jeszcze nad nią i nad nami zmiłuje. Byle tylko żywa była. A tak mi coś szepce, że on ją znowu porwał. Bo, uważcie waszmościowie: przecie, jako nam języki powiadały, on po Pułjanie przy Krzywonosie drugim sprawcą został (żeby go diabli sprawili!), a więc przy wzięciu Baru musiał być.", + "97337": "— Mógł jej nie odnaleźć w owym tłumie nieszczęsnych; przecie tam dwadzieścia tysięcy ludu wycięto — rzecze pan Wołodyjowski.", + "97338": "— To jego waść nie znasz. A ja bym przysiągł, iż on wiedział, że ona jest w Barze. Owóż nie może być inaczej, tylko on ją z rzezi salwował i gdzieś wywiózł.", + "97339": "— Niewielką nam waść pociechę powiadasz, bo na miejscu pana Skrzetuskiego wolałbym, żeby zginęła, niż żeby miała w jego plugawych rękach zostawać.", + "97340": "— I to nie pociecha, bo jeśli zginęła, to pohańbiona…", + "97341": "— Desperacja! — rzecze Wołodyjowski.", + "97342": "— Och, desperacja! — powtórzył pan Longinus.", + "97343": "Zagłoba począł szarpać wąs i brodę, na koniec wybuchnął:", + "97344": "— A żeby ich parchy zjadły, cały ten ród arcypieski! Żeby z ich bebechów poganie cięciwy pokręcili!… Bóg stworzył wszystkie nacje, ale ich diabeł, takich synów, sodomitów! Bodaj im wszystkie ich maciory zjałowiały!", + "97345": "— Nie znałem ja tej słodkiej panny — mówił smutnie pan Wołodyjowski — ale wolałbym, żeby mnie samego nieszczęście pościgło.", + "97346": "— Raz ja ją w życiu widziałem, ale gdy ją wspomnę, z żalu żyć hadko! — rzekł pan Longinus.", + "97347": "— To wam! — wołał pan Zagłoba. — A cóż mnie, którym ją ojcowskim afektem umiłował i z toni takiej wyprowadził?… Cóż mnie?", + "97348": "— A cóż panu Skrzetuskiemu? — pytał Wołodyjowski.", + "97349": "I tak desperowali rycerze, a następnie pogrążyli się w milczeniu.", + "97350": "Pierwszy ocknął się pan Zagłoba.", + "97351": "— Zali już nie ma rady? — spytał.", + "97352": "— Jeśli rady nie ma, to obowiązek jest pomścić — odpowiedział Wołodyjowski.", + "97353": "— Oby Bóg dał prędzej walną bitwę! — westchnął pan Longinus. — Mówią o Tatarach, że już się przeprawili i w polach koszem zapadli.", + "97354": "Na to pan Zagłoba:", + "97355": "— Nie może być, abyśmy ją, niebogę, tak zostawili, niczego dla jej ratunku nie przedsiębiorąc. Dość ja już się po świecie starych kości natłukłem, lepiej by mi teraz gdzie w spokoju w jakiej piekarni dla ciepła legiwać, ale dla tej niebogi pójdę jeszcze choćby do Stambułu, choćbym na nowo chłopską siermięgę miał włożyć i teorban wziąć, na któren bez abominacji spojrzeć nie mogę.", + "97356": "— Waćpan tak w fortele obfity, wymyślże co — rzekł pan Podbipięta.", + "97357": "— Siła mnie już sposobów przez głowę przechodziło. Żeby choć połowę takich miał książę Dominik, to by już Chmielnicki, wypatroszony, za zadnie nogi na szubienicy wisiał. Mówiłem już o tym i ze Skrzetuskim, ale z nim się teraz nie można niczego dogadać. Boleść się w nim zapiekła i nurtuje go gorzej choroby. Wy jego pilnujcie, żeby mu się rozum nie pomieszał. Często się trafia, że od wielkich smutków mens poczyna robić jak wino, aż w końcu skiśnie.", + "97358": "— Bywa to, bywa! — rzekł pan Longinus.", + "97359": "Pan Wołodyjowski poruszył się niecierpliwie i spytał:", + "97360": "— Jakież tedy są waści sposoby?", + "97361": "— Moje sposoby? Owóż naprzód musimy się dowiedzieć, czy ona, nieboga najmilsza (niech ją anieli strzegą od wszystkiego złego!) żywa jeszcze, a dowiedzieć się możem dwojakim sposobem: albo znajdziemy między książęcymi Kozakami ludzi wiernych i pewnych, którzy się podejmą niby to do Kozaków uciec, pomieszać się między Bohunowymi ludźmi i od nich czegoś się dowiedzieć…", + "97362": "— Ja mam dragonów Rusinów! — przerwał Wołodyjowski. — Ja takich ludzi znajdę.", + "97363": "— Czekaj waść… Albo złapać języka z tych hultajów, którzy Bar brali, czy czego nie wiedzą. Wszyscy oni patrzą w Bohuna jak w tęczę, że to im się jego diabelska fantazja podoba: pieśni o nim śpiewają (żeby im gardziele poropiały!) i jeden drugiemu bają o tym, co zrobił, i o tym, czego nie zrobił. Jeśli on naszą niebogę porwał, to się przed nimi nie ukryło.", + "97364": "— To można i ludzi posłać swoją drogą, i o języka się starać swoją drogą — zauważył pan Podbipięta.", + "97365": "— Trafiłeś waść w sedno. Jeśli się dowiemy, że żyje, to jest najgłówniejsza rzecz. Wtedy, skoro waszmościowie szczerym sercem Skrzetuskiemu pomagać chcecie, to oddacie się pod moją komendę, bo mam najwięcej eksperiencji. Poprzebieramy się za chłopów i postaramy się dowiedzieć, gdzie on ją ukrył. A jak raz będziemy wiedzieć, to już głowa moja w tym, że jej dostaniemy. Najwięcej ważę ja i Skrzetuski, bo Bohun nas zna, a jakby poznał, no to by nas matki rodzone potem nie poznały, ale waszmościów obydwóch nie widział.", + "97366": "— Mnie widział — rzekł pan Podbipięta — ale mniejsza z tym.", + "97367": "— Może też jego Pan Bóg poda w nasze ręce? — zawołał pan Wołodyjowski.", + "97368": "— Już ja go tam nie chcę widzieć — mówił dalej Zagłoba. — Niech tam kat na niego patrzy. Trzeba ostrożnie poczynać, by całej imprezy nie popsować. Nie może to być, aby on jeden o jej ukryciu wiedział, a już to ręczę waszmościom, że bezpieczniej kogo innego się pytać.", + "97369": "— Może też ludzie nasi wysłani się dowiedzą. Jeśli tylko książę pozwoli, wybiorę pewnych i wyślę choćby jutro.", + "97370": "— Książę pozwoli, ale czy się dowiedzą, wątpię. Posłuchajcie, waszmościowie: przychodzi mnie do głowy i drugi sposób, oto, abyśmy zamiast ludzi wysyłać albo języków łapać, sami poprzebierali się po chłopsku i ruszyli, nie mieszkając.", + "97371": "— O, nie może to być! — zakrzyknął pan Wołodyjowski.", + "97372": "— Czemu nie może być?", + "97373": "— To chyba waść służby wojennej nie znasz. Gdy chorągwie nemine excepto stawają, to jest święta rzecz. Choćby ojciec i matka konali, to towarzysz ci nie pójdzie wtedy permisji odjazdu prosić, bo przed bitwą to jest największy dyshonor, jakiego się żołnierz dopuścić może. Po bitwie walnej, gdy nieprzyjaciel rozproszon, można, ale nie przedtem. I uważ waść: Skrzetuskiemu pierwszemu chciało się zrywać i lecieć, i ratować, a ani pary nie puścił. Reputację on już ma, książę go kocha, a ani się odezwał, bo swój obowiązek zna. To jest, widzisz waszmość, służba publiczna, a tamto prywatna. Nie wiem, jak tam gdzie indziej, choć mniemam, że wszędzie tak samo, ale u księcia naszego wojewody niebywała rzecz: permisja przed bitwą, jeszcze u oficerów! Choćby się też i dusza podarła Skrzetuskiemu, nie poszedłby z taką propozycją do księcia.", + "97374": "— Rzymianin on jest i rygorysta, wiem — mówił pan Zagłoba — ale żeby tak kto księciu podszepnął, może by jemu i waszmościom z własnej woli dał permisję.", + "97375": "— Ani to jemu w umyśle nie postoi! Książę całą Rzeczpospolitą ma na głowie. Cóż waćpan myślisz, teraz tu najważniejsze sprawy się ważą, całego narodu tyczące, żeby on się czyjąś prywatą zajmował? A choćby też, co jest niepodobne, nieproszony permisję dał, tedy, jak Bóg na niebie, nikt by z nas teraz z obozu nie wyruszył, bo i my też pierwsze służby ojczyźnie nieszczęsnej, nie sobie powinni.", + "97376": "— Wiem ci ja o tym, wiem, i służbę z dawnych czasów znam, dlatego też powiedziałem waszmości, że ten sposób przeszedł mi jeno przez głowę, ale nie powiedziałem, że w niej siedzi. Zresztą, prawdę rzekłszy, póki potęga hultajska stoi nienaruszona, niewiele byśmy mogli wskórać, ale gdy będą pobici, ścigani, gdy własne gardła będą tylko ratować, wtedy i zapuścić się śmiało między nich możemy, i łatwiej wieści z nich wydobyć. Oby tylko jak najprędzej reszta wojska nadciągnęła, bo inaczej na śmierć się chyba pod tym Czołhańskim Kamieniem zamartwimy. Żeby tak przy naszym księciu była komenda, już byśmy ruszali, ale książę Dominik często gęsto widać popasa, kiedy go dotąd nie ma.", + "97377": "— We trzech dniach już się go spodziewają.", + "97378": "— Dajże go, Boże, jak najprędzej! Wszakże pan podczaszy koronny dziś nadciąga?", + "97379": "— Tak jest.", + "97380": "W tej chwili drzwi się otworzyły i wszedł Skrzetuski.", + "97381": "Rysy jego, rzekłbyś: boleść z kamienia wykowała, taki bił od nich chłód i spokój.", + "97382": "Dziwno było patrzeć na tę twarz młodą, a tak surową i poważną, jakby na niej uśmiech nigdy nie postał, i zgadłeś łatwo, że gdy ją śmierć zetnie, wiele w niej już nie zmieni. Broda wyrosła panu Janowi do pół piersi, w której to brodzie śród czarnego jak krucze pióra włosa wiły się tu i owdzie srebrne nitki.", + "97383": "Towarzysze i wierni przyjaciele odgadywali w nim raczej boleść, bo jej nie okazywał. Wreszcie był przytomny, na pozór spokojny, w służbie swej żołnierskiej jeszcze prawie niż zwykle pilniejszy i cały bliską wojną zajęty.", + "97384": "— Mówiliśmy tu o nieszczęściu waszmości, które zarazem jest i nasze — rzekł pan Zagłoba — gdyż Bóg świadkiem, niczym się pocieszyć nie możemy. Ale jałowy byłby to sentyment, gdybyśmy waćpanu łzy jeno wylewać pomagali, przeto postanowiliśmy i krew wylać, by oną niebogę, jeśli chodzi jeszcze po ziemi, z niewoli wyrwać.", + "97385": "— Bóg zapłać — rzecze pan Skrzetuski.", + "97386": "— Pójdziemy z tobą choćby do obozu Chmielnickiego — mówił pan Wołodyjowski, poglądając niespokojnie na przyjaciela.", + "97387": "— Bóg zapłać — powtórzył pan Jan.", + "97388": "— Wiemy — mówił Zagłoba — żeś waćpan sobie poprzysiągł szukać jej żywej czy martwej, przeto gotowiśmy choćby dziś…", + "97389": "Skrzetuski, siadłszy na ławie, oczy wbił w ziemię i nie odrzekł nic — aż złość porwała pana Zagłobę. „Zaliby on miał zamiar jej zaniechać? — pomyślał. — Jeśli tak, niechże mu Bóg sekunduje! Nie masz, widzę, ani wdzięczności, ani pamięci na świecie. Ale znajdą się tacy, którzy będą ją jeszcze ratowali, chybabym wprzód ostatnią parę wypuścił”.", + "97390": "W izbie zapanowało milczenie przerywane tylko westchnieniami pana Longina. Tymczasem mały Wołodyjowski zbliżył się do Skrzetuskiego i trącił go w ramię.", + "97391": "— Skąd wracasz? — rzekł.", + "97392": "— Od księcia.", + "97393": "— I co?", + "97394": "— Wychodzę na noc podjazdem.", + "97395": "— Daleko?", + "97396": "— Aż pod Jarmolińce, jeśli będzie wolna droga.", + "97397": "Wołodyjowski spojrzał na Zagłobę i zrozumieli się od razu.", + "97398": "— To ku Barowi? — mruknął Zagłoba.", + "97399": "— Pójdziemy z tobą.", + "97400": "— Musisz iść po permisję i spytać, jeśli książę innej ci roboty nie przeznaczył.", + "97401": "— To chodźmy razem. Mam też i o coś innego spytać.", + "97402": "— I my z wami — rzekł Zagłoba.", + "97403": "Wstali i poszli. Kwatera książęca była dość daleko, na drugim końcu obozu. W przedniej izbie zastali też pełno oficerów spod różnych chorągwi, bo wojska zewsząd nadciągały do Czołhańskiego Kamienia, wszyscy zaś biegli służby swoje księciu polecić. Pan Wołodyjowski musiał dość długo czekać, nim wraz z panem Podbipiętą przed obliczem pańskim stanąć mogli, ale za to książę od razu pozwolił i samym jechać, i dragonów Rusinów kilku wysłać, którzy by, zmyśliwszy ucieczkę z obozu, poszli do Bohunowych Kozaków i tam się o kniaziównę wypytywali. Do Wołodyjowskiego zaś rzekł:", + "97404": "— Sam ja funkcje różne Skrzetuskiemu wynajduję, bo widzę, że się boleść w nim zamknęła i że go stoczy, a szkoda mi go niewypowiedziana. Nic-że on wam o niej nie mówił?", + "97405": "— Mało co. W pierwszej chwili zerwał się, żeby między Kozaków na oślep iść, ale przypomniał sobie, że to teraz chorągwie nemine excepto stoją i żeśmy na ojczyzny ordynansie, którą przed wszystkim ratować trzeba, i dlatego u waszej książęcej mości wcale nie był. Bóg jeden wie, co się w nim dzieje.", + "97406": "— I doświadcza go też ciężko. Czuwajże wasze nad nim, bo widzę, żeś mu wiernym przyjacielem.", + "97407": "Pan Wołodyjowski skłonił się nisko i wyszedł, bo w tej chwili wszedł do księcia wojewoda kijowski z panem starostą stobnickim, z panem Denhofem, starostą sokalskim, i z kilku innymi dygnitarzami wojskowymi.", + "97408": "— I cóż? — spytał go Skrzetuski.", + "97409": "— Jadę z tobą, jeno wpierw muszę pójść do swojej chorągwi, bo mam kilku ludzi gdzieś wysłać.", + "97410": "— Chodźmy razem.", + "97411": "Wyszli, a za nimi pan Podbipiętą, Zagłoba i stary Zaćwilichowski, który szedł do swojej chorągwi. Niedaleko namiotów chorągwi dragońskiej Wołodyjowskiego spotkali pana Łaszcza idącego, a raczej taczającego się na czele kilkunastu szlachty, gdyż i on, i towarzysze byli zupełnie pijani. Na ten widok pan Zagłoba westchnął. Pokochali się oni bowiem jeszcze pod Konstantynowem z panem strażnikiem koronnym z tej przyczyny, iż pod pewnym względem mieli natury tak podobne jak dwie krople wody. Pan Łaszcz bowiem, choć rycerz straszliwy, dla pogaństwa jak mało kto groźny, był zarazem przesławnym hulaką, ucztownikiem, kosterą, któren czas od bitew, modlitew, zajazdów i zabijatyk wolny lubił nade wszystko spędzać w kole takich ludzi jak pan Zagłoba, pić na umór i krotofil słuchać. Był to warchoł na wielką rękę, który sam jeden tyle wzniecał niepokoju, tyle razy przeciw prawu wykroczył, że w każdym innym państwie byłby dawno głową nałożył. Ciążyła też na nim niejedna kondemnata, ale on nawet w czasie pokoju niewiele sobie z nich robił, a teraz w czasie wojny tym bardziej wszystko poszło w zapomnienie. Z księciem połączył się był jeszcze pod Rosołowcami i niemałe usługi pod Konstantynowem oddał, ale od chwili odpoczynku w Zbarażu stał się prawie nieznośny przez hałasy, które wzniecał. Swoją drogą nikt by nie zliczył i nie spisał, ile pan Zagłoba wina u niego wypił, ile się nagadał i naopowiadał z wielką gospodarza uciechą, któren też go codziennie zapraszał.", + "97412": "Ale od wieści o wzięciu Baru pan Zagłoba sposępniał, stracił humor, werwę i więcej pana strażnika nie odwiedzał. Myślał nawet pan Łaszcz, że gdzieś od wojska ów jowialny szlachcic odjechał, gdy nagle zobaczył go teraz przed sobą.", + "97413": "Wyciągnął tedy ku niemu rękę i rzekł:", + "97414": "— Witamże waćpana. Czemu to do mnie nie zajdziesz? Co porabiasz?", + "97415": "— Panu Skrzetuskiemu towarzyszę — odparł posępnie szlachcic.", + "97416": "Pan strażnik nie lubił Skrzetuskiego za powagę i przezywał go sensatem, zaś o nieszczęściu jego wiedział doskonale, bo był obecny na owej uczcie w Zbarażu, w czasie której wieść przyszła o wzięciu Baru. Ale jako z natury człek wyuzdany, a do tego w tej chwili spity, nie uszanował boleści ludzkiej i chwyciwszy porucznika za guz od żupana, spytał:", + "97417": "— To acan za panną płaczesz?… A gładka była? Co?", + "97418": "— Puść mnie waszmość pan! — rzekł Skrzetuski.", + "97419": "— Czekaj.", + "97420": "— Za służbą idąc, nie mogę być rozkazom jego mości pana powolny.", + "97421": "— Czekaj! — mówił Łaszcz z uporem pijanego człowieka. — Tobie służba, nie mnie. Mnie tu nikt nic do rozkazania nie ma.", + "97422": "Po czym, zniżywszy głos, powtórzył pytanie:", + "97423": "— A gładka była? Co?", + "97424": "Brwi porucznika zmarszczyły się.", + "97425": "— Tedy powiem waszmości panu, że bolączki lepiej by nie tykać.", + "97426": "— Nie tykać?… Nie bój się. Jeśli była gładka, to żyje.", + "97427": "Twarz Skrzetuskiego powlokła się śmiertelną bladością, ale się pohamował i rzekł:", + "97428": "— Mości panie… bym nie zapomniał, z kim mówię…", + "97429": "Łaszcz wytrzeszczył oczy.", + "97430": "— Co to? Grozisz aspan? Aspan mnie?… Dla jednej gamratki?", + "97431": "— Ruszajże, mości strażniku, w swoją drogę! — huknął, trzęsąc się ze złości, stary Zaćwilichowski.", + "97432": "— A wy chłystki, szaraki, sługusy! — wrzeszczał strażnik. — Mości panowie, do szabel!", + "97433": "I wydobywszy swoją, skoczył z nią do Skrzetuskiego, ale w tymże mgnieniu oka żelazo świsnęło w ręku pana Jana i szabla strażnika furknęła jak ptak w powietrzu, on zaś sam zachwiał się z rozmachu i padł jak długi na ziemię.", + "97434": "Pan Skrzetuski nie dobijał, jeno stał blady jak trup, jakby odurzony, a tymczasem zerwał się tumult. Z jednej strony skoczyli żołnierze strażnikowi, z drugiej dragoni Wołodyjowskiego sypnęli się jak pszczoły z ula. Rozległy się krzyki: „Bij! Bij!”. Wielu nadlatywało nie wiedząc, o co idzie. Szable poczęły szczękać, tumult lada chwila mógł zmienić się w walną bitwę ogólną. Na szczęście towarzysze Łaszcza, widząc, iż coraz przybywało wiśniowiecczyków, wytrzeźwiawszy ze strachu, porwali pana strażnika i poczęli z nim uchodzić.", + "97435": "I z pewnością, gdyby pan strażnik miał do czynienia z innym, mniej karnym wojskiem, byliby go roznieśli na szablach w drobne szmaty, ale stary Zaćwilichowski, oprzytomniawszy, krzyknął tylko: „Stój!” — i szable schowały się do pochew.", + "97436": "Niemniej zawrzało w całym obozie, a echo tumultu doszło do uszu książęcych, zwłaszcza iż pan Kuszel, będąc na służbie, wpadł do izby, w której książę z wojewodą kijowskim, ze starostą stobnickim i panem Denhofem obradował, i krzyknął:", + "97437": "— Mości książę, żołnierze szablami się sieką!", + "97438": "W tej chwili pan strażnik koronny, blady i bezprzytomny z wściekłości, ale już trzeźwy, wleciał jak bomba.", + "97439": "— Mości książę! Sprawiedliwości! — wołał. — W tym obozie jak u Chmielnickiego, ni na krew, ni na godność względu nie mają! Szablami dygnitarzy koronnych sieką! Jeśli mi wasza książęca mość sprawiedliwości nie wymierzysz, na gardło nie skarzesz, to ja sam sobie ją wymierzę.", + "97440": "Książę porwał się zza stołu.", + "97441": "— Co się stało?… Kto waszmości pana napastował?", + "97442": "— Twój oficer… Skrzetuski.", + "97443": "Prawdziwe zdumienie odbiło się na twarzy księcia.", + "97444": "— Skrzetuski?", + "97445": "Nagle drzwi się otworzyły i wszedł Zaćwilichowski.", + "97446": "— Mości książę, ja byłem świadkiem! — rzekł.", + "97447": "— Ja tu nie racje dawać przyszedłem, jeno kary żądać! — wołał Łaszcz.", + "97448": "Książę zwrócił się ku niemu i utkwił w niego oczy.", + "97449": "— Powoli, powoli! — rzekł z cicha i z przyciskiem.", + "97450": "Było coś tak strasznego w jego oczach i przyciszonym głosie, że strażnik, choć słynny z zuchwałości, zamilkł nagle, jakby mowę stracił, a panowie aż przybledli.", + "97451": "— Mów waść! — rzekł książę do Zaćwilichowskiego.", + "97452": "Zaćwilichowski opowiedział rzecz całą, jak nieszlachetnym i niegodnym nie tylko dygnitarza, ale i szlachcica sentymentem powodowany, pan strażnik począł przeciw boleści pana Skrzetuskiego bluźnić, a następnie z szablą się na niego rzucił, jaką moderację, jego wiekowi prawdziwie niezwyczajną, okazał namiestnik, tylko na wytrąceniu napastnikowi oręża poprzestając; na koniec staruszek tak skończył:", + "97453": "— A jako mnie wasza książęca mość zna, iż do siedmdziesięciu lat łgarstwo warg moich nie skalało i póki żyw będę, nie skala, tak pod przysięgą jednego słowa w relacji mojej zmienić nie mogę.", + "97454": "Książę wiedział, że słowo Zaćwilichowskiego złotu równe, a przy tym zbyt dobrze znał Łaszcza. Ale na razie nie odrzekł nic, jeno wziął pióro i począł pisać.", + "97455": "Skończywszy, spojrzał na pana strażnika.", + "97456": "— Sprawiedliwość będzie waszmości panu wymierzona — rzekł.", + "97457": "Pan strażnik usta otworzył i chciał coś mówić, ale słowa mu jakoś nie dopisały, więc wsparł się w bok, skłonił się i wyszedł dumnie z izby.", + "97458": "— Żeleński! — rzekł książę. — Oddasz to pismo panu Skrzetuskiemu.", + "97459": "Pan Wołodyjowski, który namiestnika nie odstępował, strapił się nieco widząc wchodzącego książęcego pacholika, był bowiem pewny, że wypadnie im przed księciem zaraz się stawić. Tymczasem pacholik zostawił list i, nic nie mówiąc, wyszedł, a Skrzetuski przeczytawszy go, podał przyjacielowi.", + "97460": "— Czytaj — rzekł.", + "97461": "Pan Wołodyjowski spojrzał i wykrzyknął:", + "97462": "— Nominacja na porucznika!", + "97463": "I chwyciwszy za szyję Skrzetuskiego, ucałował oba jego policzki.", + "97464": "Pełne porucznikostwo w husarskiej chorągwi było niemal dygnitariatem wojskowym. Tej, w której służył pan Skrzetuski, rotmistrzem był sam książę, a porucznikiem nominalnym pan Suffczyński z Sieńczy, człowiek już stary i dawno z czynnej służby wybyły. Pan Jan od dawna sprawował de facto obowiązki i jednego, i drugiego, co zresztą w podobnych chorągwiach, w których dwa pierwsze stopnie bywały nieraz tytularnymi tylko godnościami, przytrafiało się często. Rotmistrzem królewskiej chorągwi bywał sam król, prymasowskiej prymas, porucznikami w obydwóch wysocy dygnitarze dworscy — sprawowali zaś chorągwie istotnie namiestnicy, których z tego powodu w zwykłej mowie porucznikami i pułkownikami zwano. Takim faktycznym porucznikiem vel pułkownikiem był pan Jan. Ale między faktycznym sprawowaniem urzędu, między godnością w potocznej mowie dawaną a istotną była jednak wielka różnica. Obecnie na mocy nominacji pan Skrzetuski stawał się jednym z pierwszych oficerów księcia wojewody ruskiego.", + "97465": "Ale gdy przyjaciele rozpływali się z radości, winszując mu nowego zaszczytu, twarz jego nie zmieniła się ani na chwilę i pozostała tak samo surową i kamienną, bo już nie było takich godności a dostojeństw na świecie, które by mogły ją rozjaśnić.", + "97466": "Wstał jednak i poszedł dziękować księciu, a tymczasem mały Wołodyjowski chodził po jego kwaterze, zacierając ręce.", + "97467": "— No, no! — mówił. — Porucznik nominowany w husarskiej chorągwi! W takich młodych latach jeszcze się to chyba nikomu nie zdarzyło.", + "97468": "— Żeby mu Bóg wrócił tylko szczęście! — rzekł Zagłoba.", + "97469": "— Ot, co jest! Ot, co jest! Uważaliście, że ani drgnął.", + "97470": "— Wolałby się on tego zrzec — rzekł pan Longinus.", + "97471": "— Mości panie — westchnął Zagłoba — cóż dziwnego! Ja bym oto te moje pięć palców za nią oddał, chociażem nimi chorągiew zdobył.", + "97472": "— Tak to, tak!", + "97473": "— Ale to pan Suffczyński musiał umrzeć? — zauważył Wołodyjowski.", + "97474": "— Pewnie, że umarł.", + "97475": "— Kto też namiestnictwo weźmie? Chorąży młodzik i dopiero od Konstantynowa funkcję sprawuje.", + "97476": "Pytanie to pozostało nierozstrzygnięte; ale odpowiedź na nie przyniósł z powrotem sam porucznik Skrzetuski.", + "97477": "— Mości panie — rzekł do pana Podbipięty — książę mianował waści namiestnikiem.", + "97478": "— O Boże! Boże! — jęknął pan Longinus, składając jak do modlitwy ręce.", + "97479": "— Tak samo mógłby jego inflancką kobyłę mianować — mruknął Zagłoba.", + "97480": "— No, a podjazd? — spytał pan Wołodyjowski.", + "97481": "— Jedziemy, nie mieszkając — odpowiedział pan Skrzetuski.", + "97482": "— Siła kazał książę ludzi wziąć?", + "97483": "— Jedną kozacką, drugą wołoską chorągiew, razem pięciuset ludzi.", + "97484": "— Hej, to wyprawa, nie podjazd, ale kiedy tak, to czas nam w drogę.", + "97485": "— W drogę, w drogę! — powtórzył pan Zagłoba. — Może też Bóg nam dopomoże, że wieści jakowej zasięgniem.", + "97486": "W dwie godziny później, równo z zachodem słońca, czterej przyjaciele wyjeżdżali z Czołhańskiego Kamienia ku południowi, prawie zaś jednocześnie opuszczał obóz wraz ze swymi ludźmi pan strażnik koronny. Patrzyło na ten odjazd mnóstwo rycerstwa spod różnych chorągwi, nie szczędząc okrzyków i urągań; oficerowie cisnęli się koło pana Kuszla, któren opowiadał, z jakich przyczyn pan strażnik został wypędzony i jak się to odbyło.", + "97487": "— Ja mu nosiłem rozkaz księcia — mówił pan Kuszel — i wierzajcie waszmościowie, iż periculosa to była misja, bo gdy go wyczytał, począł tak ryczeć jak wół, gdy go żelazem cechują. Na mnie się też do nadziaka porwał, dziw, iż nie uderzył, ale zdaje się, iż przez okno ujrzał Niemców pana Koryckiego, otaczających kwaterę, i moich dragonów z bandoletami w ręku. Dopiero wziął krzyczeć: „Dobrze! Dobrze! Odejdę, kiedy mnie wypędzają!… Pójdę do księcia Dominika, któren mnie wdzięczniej przyjmie! Nie będę (prawi) z dziadami służył, ale się pomszczę (krzyczał), jakem Łaszcz! Jakem Łaszcz!… I z tego chłystka (prawi) muszę mieć satysfakcję!”. Myślałem, że go jad zaleje, a stół to dziobał nadziakiem ze złości raz przy razie. I powiem waszmościom, żem nie jest pewien, czy się co złego panu Skrzetuskiemu nie przytrafi, bo ze strażnikiem nie ma żartów. Zawzięty to jest człek i dumny, któren jeszcze żadnej urazy płazem nie puścił, a odważny i przy tym dygnitarz.", + "97488": "— Co się zaś ma Skrzetuskiemu trafić sub tutela księcia pana! — rzekł jeden z oficerów. — I pan strażnik, choć na wszystko gotowy, będzie się rachował z taką ręką.", + "97489": "Tymczasem porucznik, nie wiedząc nic o ślubach, jakie przeciw niemu pan strażnik czynił, oddalał się coraz bardziej od obozu na czele swego oddziału, kierując się ku Ożygowcom w stronę Bohu i Medwiedówki. Chociaż już wrzesień powarzył liście na drzewach, noc była pogodna i ciepła jak w lipcu, bo taki to już był cały ów rok, w którym prawie nie było zimy, a wiosną zakwitło wszystko już wówczas, gdy przeszłych lat legiwał jeszcze głęboki śnieg na stepach. Po dość mokrym lecie pierwsze miesiące jesieni nastały suche a łagodne, o bladych dniach i widnych księżycowych nocach. Jechali tedy po łatwej drodze, nie strażując zbytecznie, bo byli jeszcze zbyt blisko obozu, aby jaki napad miał grozić; jechali żwawo: namiestnik z kilkunastoma końmi na przedzie, a za nim Wołodyjowski, Zagłoba i pan Longinus.", + "97490": "— Obaczcie no, waszmościowie, jako się światło miesiąca kładzie na owym wzgórzu — szeptał pan Zagłoba. — Przysiągłbyś, że dzień. Mówią, że tylko w czasie wojen bywają takie noce, aby dusze wyszłe z ciał łbów sobie nie rozbijały po ciemku o drzewa, jako wróble w stodole o krokwie, i łatwiej drogę znalazły. Dziś też jest piątek, dzień Zbawiciela, w którym zjadliwe humory z ziemi nie wychodzą i złe moce nie mają przystępu do człowieka. Czuję, że mi lżej jakoś i nadzieja we mnie wstępuje.", + "97491": "— Żeśmy to już przecie wyjechali i jakowyś ratunek przedsiębierzem, to grunt! — rzecze Wołodyjowski.", + "97492": "— Najgorzej to w umartwieniu na miejscu siedzieć — mówił dalej Zagłoba. — Gdy na koń siędziesz, zaraz ci desperacja od trzęsienia się coraz niżej zlatuje, aż ją w końcu i zgoła wytrzęsiesz.", + "97493": "— Nie wierzę ja — szepnął Wołodyjowski — aby tak wszystko można wytrząść; exemplum afekt, któren się niby kleszcz w serce wpija.", + "97494": "— Gdy jest szczery — rzecze pan Longinus — to choćbyś się z nim jako z niedźwiedziem borykał, zmoże cię.", + "97495": "To rzekłszy, pan Longinus ulżył wezbranej piersi westchnieniem podobnym do sapnięcia miecha kowalskiego, zaś mały Wołodyjowski podniósł oczy ku niebu, jakby szukał między gwiazdami tej, która księżniczce Barbarze świeciła.", + "97496": "Konie poczęły parskać w całej chorągwi, a pocztowi odpowiadali im: „Zdrów, zdrów!” — potem uciszyło się wszystko, aż jakiś tęskny głos począł śpiewać w tylnych szeregach:", + "97497": "Jedziesz na wojnę, niebożę,", + "97498": "Jedziesz na wojnę!", + "97499": "Noce ci będą na dworze,", + "97500": "A dzionki znojne…", + "97501": ". . . . . . . . .", + "97502": "— Starzy żołnierze mówią, że konie zawsze prychają na dobrą wróżbę, co mnie i ojciec nieboszczyk jeszcze powiadał — rzekł Wołodyjowski.", + "97503": "— Coś mnie jakoby w ucho szepce, że nie na próżno jedziemy — odpowiedział Zagłoba.", + "97504": "— Dajże Bóg, aby i porucznikowi jakowaś otucha w serce wstąpiła — westchnął pan Longinus.", + "97505": "Zagłoba począł głową kiwać i kręcić jak człowiek, któren z jakąś myślą się nie może uporać, a na koniec ozwał się:", + "97506": "— Całkiem mnie co innego w głowie siedzi i muszę się już chyba przed waćpanami z tej myśli spuścić, gdyż mi jest wcale nieznośna: oto czyście waściowie nie zauważyli, że od niejakiego czasu Skrzetuski — nie wiem, może dysymiluje — ale taki jest, jakby najmniej z nas wszystkich o salwowaniu onej niebogi myślał.", + "97507": "— Gdzie zaś! — odpowiedział Wołodyjowski. — Humor to tylko u niego taki, aby to nic nikomu nie wyznać. Nigdy on nie był inny.", + "97508": "— To swoją drogą, ale jeno sobie waszmość przypomnij: gdyśmy mu nadzieję pokazowali, mówił „Bóg zapłać!” i mnie, i waćpanu tak negligenter, jakby o lada jaką sprawę chodziło, a Bóg widzi, czarna by to była z jego strony niewdzięczność, bo co się ta nieboga za nim napłakała i natęskniła, tego by na wołowej skórze nie spisać. Na własne oczy to widziałem.", + "97509": "Wołodyjowski potrząsnął głową.", + "97510": "— Nie może to być, aby on jej zaniechał — rzekł. — Choć prawda, że pierwszym razem, gdy mu ją z Rozłogów ów diabeł porwał, desperował tak, iżeśmy się o jego mentem obawiali, a teraz daleko więcej okazał upamiętania. Ale jeśli mu Bóg spokój w duszę wlał i siły dodał, to i lepiej. Jako szczerzy przyjaciele powinniśmy się z tego cieszyć…", + "97511": "To rzekłszy, Wołodyjowski konia spiął i posunął się naprzód ku Skrzetuskiemu, a zaś Zagłoba jechał czas jakiś w milczeniu wedle pana Podbipięty.", + "97512": "— Czy wasze nie tego mniemania, co i ja, że gdyby nie amory, siła złego nie stałaby się na świecie?", + "97513": "— Co komu Pan Bóg przeznaczył, to go i tak nie minie — odparł Litwin.", + "97514": "— A waćpan to nigdy g'rzeczy nie odpowiesz. To inna sprawa, a to inna. Przez cóż Troja zburzona? Hę? Albo to i ta wojna nie o ryżą kosę? Zachciało się Chmielowi Czaplińskiej czy też Czaplińskiemu Chmielnickiej, a my dla ich żądz grzesznych karki kręcimy.", + "97515": "— Bo to niepoczciwe amory; ale są i zacne, od których chwała Boża się przymnaża.", + "97516": "— Teraześ waćpan lepiej utrafił. A prędkoż sam w onej winnicy pracować poczniesz? Słyszałem, żeć szarfą na wojnę przewiązano.", + "97517": "— Braciaszku!… Braciaszku!…", + "97518": "— Ale trzy głowy na zawadzie stają, co?", + "97519": "— Ach! Tak ono i jest!", + "97520": "— To ci powiem, machnij dobrze i utnij od razu: Chmielnickiemu, chanowi i Bohunowi.", + "97521": "— Żeby się to tylko chcieli ustawić! — odrzekł rozrzewnionym głosem pan Longin, wznosząc ku niebu oczy.", + "97522": "Tymczasem Wołodyjowski jechał długo wedle Skrzetuskiego i spoglądał w milczeniu spod hełmu na jego martwą twarz, aż wreszcie trącił strzemieniem w jego strzemię.", + "97523": "— Janie — rzekł — źle, że się tak zapamiętywasz.", + "97524": "— Ja się nie zapamiętywam, jeno się modlę — odpowiedział Skrzetuski.", + "97525": "— Święta to jest i chwalebna rzecz, aleś ty nie zakonnik, byś na samej modlitwie poprzestawał.", + "97526": "Pan Jan zwrócił z wolna swoją męczeńską twarz ku Wołodyjowskiemu i spytał głuchym, pełnym śmiertelnej rezygnacji głosem:", + "97527": "— Powiedzże, Michale, co mnie pozostaje więcej, jak habit?…", + "97528": "— Pozostaje ci ją ratować — odpowiedział Wołodyjowski.", + "97529": "— Tak też i uczynię do ostatniego oddechu. Ale choćbym ją też i żywą odnalazł, zali to nie będzie za późno? Strzeż mnie, Boże, bo o wszystkim mogę myśleć, tylko nie o tym, strzeż, Boże, rozumu mojego! Już ja niczego więcej nie pragnę, jeno wyrwać ją z tych rąk potępionych, a potem niech ona znajdzie taki przytułek, jakiego i ja będę szukał. Widać woli bożej nie było… Daj mnie się modlić, Michale, a krwawiącej rany nie tykaj…", + "97530": "Wołodyjowskiemu ścisnęło się serce; chciał jeszcze, było, go pocieszać, o nadziei mówić, ale słowa nie chciały mu przejść przez gardło; i jechali dalej w głuchym milczeniu, tylko wargi pana Skrzetuskiego poruszały się szybko w modlitwie, przez którą chciał widocznie myśli okropne odpędzić, a małego rycerza, gdy spojrzał przy świetle księżyca na tę twarz, aż strach zdjął, bo mu się wydało, że to jest zupełnie twarz mnicha, surowa, wynędzniała przez posty i umartwienia.", + "97531": "A wtem ów głos znowu zaczął śpiewać w tylnych szeregach:", + "97532": "Znajdziesz po wojnie, niebożę,", + "97533": "Znajdziesz po wojnie,", + "97534": "Pustki z powrotem w komorze,", + "97535": "Ran w skórze hojnie.", + "97536": "Rozdział V", + "97537": "Pan Skrzetuski szedł ze swym podjazdem w ten sposób, że we dnie wypoczywał w lasach i jarach, pilnie rozstawiając straże, a nocami tylko posuwał się naprzód. Zbliżywszy się do jakiej wioski, zwykle otaczał ją tak, aby noga nie wyszła, brał żywność, paszę dla koni, a przede wszystkim zbierał wieści o nieprzyjacielu, po czym wychodził, nie czyniąc ludziom nic złego, wyszedłszy zaś, zmieniał nagle drogę, aby nieprzyjaciel nie mógł się we wsi dowiedzieć, w którą podjazd udał się stronę. Celem wyprawy było: dowiedzieć się, czy Krzywonos ze swymi czterdziestoma tysiącami ludzi oblega dotąd Kamieniec, czy też, rzuciwszy bezowocne oblężenie, idzie w pomoc Chmielnickiemu, aby razem z nim stanąć do walnej rozprawy, a dalej: co robią dobrudzcy Tatarzy? Czy już Dniestr przeszli i połączyli się z Krzywonosem, czy z tamtej strony jeszcze leżą? Ważne to były dla obozu polskiego wiadomości i regimentarze sami powinni się byli o nie starać, ale że nie przyszło im to, jako niedoświadczonym ludziom, do głowy, przeto książę wojewoda ruski wziął na siebie ten ciężar. Jeżeliby bowiem pokazało się, że Krzywonos wraz z białogrodzkimi i dobrudzkimi hordami porzucił oblężenie niezdobytego Kamieńca i do Chmielnickiego dążył — tedy należało jak najprędzej na tego ostatniego uderzać, zanimby do najwyższej potęgi nie wyrósł. Tymczasem generał-regimentarz, książę Dominik Zasławski-Ostrogski, nie śpieszył się i w chwili wyjazdu Skrzetuskiego dopiero za dwa lub trzy dni spodziewano się go w obozie. Widocznie ucztował swym zwyczajem po drodze i miał się dobrze, a tymczasem mijała najlepsza pora złamania potęgi Chmielnickiego i książę Jeremi rozpaczał na myśl, że jeśli wojna tak dalej prowadzoną będzie, to nie tylko Krzywonos i ordy zadniestrzańskie na czas do Chmielnickiego przybędą, ale i sam chan na czele wszystkich sił perekopskich, nohajskich i azowskich.", + "97538": "Jakoż i były wieści w obozie, że chan już Dniepr przebył i że w dwieście tysięcy koni dzień i noc na zachód dąży, a książę Dominik nie przybywał i nie przybywał.", + "97539": "Coraz też było prawdopodobniejszym, że wojska stojące pod Czołhańskim Kamieniem muszą stanąć do rozprawy z potęgą pięćkroć liczniejszą i że w razie klęski regimentarzy nic już nie przeszkodzi nieprzyjacielowi wtargnąć do serca Rzeczypospolitej, pod Kraków i Warszawę.", + "97540": "Krzywonos tym był niebezpieczniejszy, że na wypadek gdyby regimentarze chcieli się posunąć w głąb Ukrainy, on, idąc spod Kamieńca wprost na północ aż pod Konstantynów, mógł im zagrodzić odwrót, a w każdym razie wówczas byliby wzięci we dwa ognie. Przeto pan Skrzetuski postanowił nie tylko wywiedzieć się o Krzywonosie, ale go i powstrzymać. Przejęty ważnością swego zadania, od którego spełnienia los całego wojska w części zależał, ważył porucznik chętnie życie swoje i swoich żołnierzy; jednakowoż przedsięwzięcie owo i tak za szalone poczytywanym być by mogło, gdyby młody rycerz miał zamiar wstępnym bojem w pięćset ludzi powstrzymać czterdziestotysięczną Krzywonosową watahę posiłkowaną przez białogrodzkie i dobrudzkie ordy. Ale pan Skrzetuski zbyt był doświadczonym żołnierzem, aby się na szaleństwa rzucać — i wiedział doskonale, że w razie bitwy w godzinę fala przejdzie po trupach jego i towarzyszów — chwycił się więc innych środków. Oto naprzód rozpuścił wieść między własnymi żołnierzami, że idą tylko jako przednia straż całej dywizji strasznego księcia, i wieść tę rozpuszczał wszędzie, we wszystkich chutorach, wioskach i miasteczkach, które wypadało mu przechodzić. Jakoż rozeszła się ona lotem błyskawicy wzdłuż Zbrucza, Smotrycza, Studzienicy, Uszki, Kałusiku, z ich biegiem dostała się do Dniestru i leciała dalej, jakby wiatrem gnana, od Kamieńca aż do Jahorlika. Powtarzali ją baszowie tureccy w Chocimiu i Zaporożcy w Jampolu, i Tatarzy w Raszkowie. I znowu rozległ się ów znany okrzyk: „Jarema idzie!”, od którego zamierały serca zbuntowanego ludu, któren drżał z przerażenia, niepewny dnia ani godziny.", + "97541": "A nikt nie wątpił w prawdę wieści. Regimentarze uderzą na Chmiela, a Jarema na Krzywonosa — to leżało w porządku rzeczy. Sam Krzywonos uwierzył i ręce mu opadły. Co miał robić? Ruszyć na księcia? Toż pod Konstantynowem inny duch był w czerni i większe siły, a jednak zostali pobici, zdziesiątkowani, ledwie z życiem uszli. Krzywonos był pewien, że jego mołojcy będą się bili jak wściekli przeciw każdym innym wojskom Rzeczypospolitej i przeciw każdemu innemu wodzowi, ale za zbliżeniem się Jaremy — pierzchną jak stado łabędzi przed orłem, jak stepowe puchy przed wiatrem.", + "97542": "Czekać księcia pod Kamieńcem było jeszcze gorzej. Krzywonos postanowił rzucić się na wschód, aż hen! ku Bracławowi, ominąć swego złego ducha i dążyć do Chmielnickiego. Pewnym był wprawdzie, że tak kołując, na czas nie zdąży, ale przynajmniej na czas się o rezultacie dowie i o własnym ratunku pomyśli.", + "97543": "A wtem przyleciały z wiatrem nowe wieści, że Chmielnicki już pobit; puszczał je — jak i poprzednie — umyślnie pan Skrzetuski; wówczas w pierwszej chwili nie wiedział już nieszczęsny watażka, co począć.", + "97544": "Następnie postanowił tym bardziej na wschód ruszyć, jak najdalej się w stepy posunąć: może też spotka Tatarów i przy nich się schroni?", + "97545": "Ale przede wszystkim chciał się upewnić, dlatego pilnie wypatrywał między swymi pułkownikami, kogo by znalazł na wszystko gotowego a pewnego, by go z podjazdem po języka wysłać. Ale wybór był trudny, chętnych brakło i trzeba było koniecznie znaleźć takiego człowieka, któren by na wypadek dostania się w ręce nieprzyjaciela, ni pieczony ogniem, ni nawlekany na pal, ni łamany kołem, nie wydał planów ucieczki.", + "97546": "Na koniec Krzywonos znalazł.", + "97547": "Pewnej nocy kazał wołać do siebie Bohuna i rzekł mu:", + "97548": "— Słysz, Jurku, mój przyjacielu! Idzie na nas Jarema z potęgą wielką, zginąć przyjdzie nieszczęsnym!", + "97549": "— Słyszałem i ja, że idzie. My już z wami, bat'ku, o tym mówili; ale czemu nam ginąć?", + "97550": "— Ne zderżymo. Innemu by zdzierżyli, Jaremie nie. Mołojcy się jego boją.", + "97551": "— A ja się jego nie boję, ja mu pułk w Wasiłówce na Zadnieprzu wyciął.", + "97552": "— Wiem ja to, że ty się jego nie boisz. Twoja sława kozacka, mołojecka, warta jego kniaziowej, ale ja mu bitwy dać nie mogę, bo mołojcy nie zechcą… Przypomnij, co na radzie mówili, jako się na mnie do szabel i kiścieni rzucali, że ich na rzeź chcę prowadzić.", + "97553": "— To idźmy do Chmiela, tam zażyjemy krwi i zdobyczy.", + "97554": "— Mówią, że Chmiel już od regimentarzy pobit.", + "97555": "— Temu ja nie wierzę, ojcze Maksymie. Chmiel lis, bez Tatarów nie uderzy na Lachów.", + "97556": "— Tak i ja myślę, ale trzeba wiedzieć. Wtedy by my wrażego Jaremę obeszli i z Chmielem się połączyli, ale trzeba wiedzieć! Ot, żeby się kto Jaremy nie bał, a z podjazdem poszedł i języka porwał, ja by mu czapkę czerwonych złotych nasypał.", + "97557": "— Ja pójdę, ojcze Maksymie, nie czerwonych szukać, ale sławy kozackiej, mołojeckiej!", + "97558": "— Ty drugi po mnie ataman, a ty chcesz iść? Będziesz ty jeszcze pierwszym atamanem nad Kozakami, nad dobrymi mołojcami, bo ty się Jaremy nie boisz. Idźże ty, sokole, a potem, czego chcesz, żądaj. No, ja ci powiem: żeby ty nie poszedł, to ja by poszedł sam, ale mnie nie można.", + "97559": "— Nie można, bo jakbyście wy, ojcze, wyszli, tak by mołojcy krzyknęli, że hołowu spasajete, i rozlecieliby się na cały świat; a jak ja pójdę, tak im serca przybędzie.", + "97560": "— A siła komunika ci dać?", + "97561": "— Nie wezmę ja dużo, z małą watahą łatwiej się ukryć i podejść… ale z pięciuset dobrych mołojców dajcie, a już moja głowa, że wam języków przywiozę, i nie pocztowych, ale towarzyszów, od których się wszystkiego dowiecie.", + "97562": "— Jedźże zaraz. Z Kamieńca już z dział biją na radość i na spasenie Lacham, a na pohybel nam, niewinnym.", + "97563": "Bohun odszedł i zaraz jął gotować się do drogi. Mołojcy jego, jako nieodmiennie bywało w takich okazjach, pili na zabój, „nim śmierć-matka przytuli”, on zaś pił z nimi, aż parskał gorzałką, szalał, hulał, następnie kazał beczkę dziegciu zatoczyć i jak był w altembasach i sajetach, rzucił się w nią we wszystkim, zanurzył się raz, drugi, wraz z głową — i wykrzyknął:", + "97564": "— Czarny ja teraz jako noc-matka, lackie oczy nie dojrzą!", + "97565": "I wytarzawszy się na perskich kobiercach zdobycznych, skoczył na koń i pojechał, i za nim poczłapali śród pomroki nocnej wierni mołojcy przeprowadzani okrzykiem:", + "97566": "— Na sławu! Na szczastie!", + "97567": "Tymczasem pan Skrzetuski dotarł już do Jarmoliniec; tam trafiwszy na opór, sprawił krwawy chrzest mieszczanom i zapowiedziawszy, że nazajutrz kniaź Jarema nadejdzie, dał odpoczynek strudzonym koniom i żołnierzom.", + "97568": "Po czym, zebrawszy na naradę towarzyszów, rzekł im:", + "97569": "— Dotąd Bóg nam szczęści. Miarkuję też po terrorze, jaki chłopstwo ogarnia, iż zgoła mają nas za przednią straż książęcą i wierzą, że cała potęga idzie za nami. Ale musimy pomyśleć, aby się zaś nie obaczyli, widząc, iż jedna kupa wszędzie chodzi.", + "97570": "— A długoż my tak będziem chodzić? — spytał pan Zagłoba.", + "97571": "— Póki o Krzywonosie nie będziem wiedzieć, co postanowił.", + "97572": "— Ba, to i na bitwę może do obozu nie zdążymy.", + "97573": "— Być to może… — odrzekł pan Skrzetuski.", + "97574": "— Mości panie, wielcem z tego nierad — rzekł szlachcic. — Zaprawiło się trocha ręce na hultajstwie pod Konstantynowem, zdobyło się tam coś na nich. Ale to psu mucha!… Palce świerzbią…", + "97575": "— Może tu waszeć więcej bitew zażyjesz, niż sam myślisz — odparł poważnie pan Skrzetuski.", + "97576": "— O! A to quo modo? — pytał dość niespokojnie Zagłoba.", + "97577": "— Bo lada dzień możem się natknąć na nieprzyjaciela, a choć nie po to tu jesteśmy, by mu orężem drogę zagradzać, przecie wypadnie się bronić. Ale wracam do materii: trzeba nam więcej kraju zająć, aby w kilku miejscach na raz o nas wiedziano, tu i owdzie opornych wyciąć, by się groza rozniosła, a wszędy wieści puszczać; dlatego mniemam, iż wypadnie nam się rozdzielić.", + "97578": "— Tak i ja mniemam — rzecze Wołodyjowski. — Będziem im się w oczach mnożyć, i ci, co uciekną do Krzywonosa, o krociach będą gadali.", + "97579": "— Mości poruczniku, waszmość tu wodzem, tedy rozporządź — rzekł Podbipięta.", + "97580": "— Pójdę ja na Zinków ku Sołodkowcom, a jak będę mógł, to dalej — mówił Skrzetuski. — Waćpan, mości namiestniku Podbipięto, idź prosto na dół ku Tatarzyskom; ty, Michale, podejdź pod Kupin, a pan Zagłoba dotrze do Zbrucza koło Satanowa.", + "97581": "— Ja? — rzecze pan Zagłoba.", + "97582": "— Tak jest. Waćpan człowiek przemyślny i pełen fortelów; myślałem, że chętnie podejmiesz się tej imprezy, ale jeśli nie, to czwarty oddział weźmie Kosmacz, wachmistrz.", + "97583": "— Weźmie, ale pod moją komendą! — zawołał Zagłoba, którego nagle olśniła myśl, iż będzie wodzem osobnego oddziału. — Jeślim się pytał dlaczego, to że mi się żal było z wami rozłączać.", + "97584": "— Czy jeno masz waćpan eksperiencję w rzeczach wojskowych? — spytał Wołodyjowski.", + "97585": "— Czy mam eksperiencję? Jeszcze żaden bocian nie myślał o tym, aby z waści prezent ojcu i matce zrobić, gdym ja już większe podjazdy, jako ten cały jest, wodził. Wiek życia w wojsku przesłużyłem i dotąd bym służył, gdyby nie to, że jak mnie raz spleśniały suchar w brzuchu stanął, to mi trzy lata siedział. Musiałem za bezoarem do Galaty jeździć, o której peregrynacji szczegółowo waćpanom w swoim czasie opowiem, gdyż teraz pilno mi w drogę.", + "97586": "— Jedź więc waćpan, a wieści przed sobą puszczaj, że Chmielnicki już pobit i że książę Płoskirów już minął — rzekł pan Skrzetuski. — Lada jakiego języka nie bierz, ale gdybyś napotkał podjazdy spod Kamieńca, to staraj się porwać takich, którzy by o Krzywonosie mogli dać wiadomość, bo ci, których mamy, dają relacje sprzeczne.", + "97587": "— Obym samego Krzywonosa napotkał! Niechby mu przyszła chętka na podjazd wyjechać, zadałżebym mu pieprzu z imbierem! Nie bójcie się, waszmościowie, nauczę ja hultajów śpiewać, ba, nawet i tańcować!", + "97588": "— We trzech dniach zjedziem się na powrót w Jarmolińcach, a teraz każdy w swoją drogę! — rzekł Skrzetuski. — A ludzi proszę waszmościów oszczędzać.", + "97589": "— We trzech dniach w Jarmolińcach! — powtórzyli Zagłoba, Wołodyjowski i Podbipięta.", + "97590": "Rozdział VI", + "97591": "Gdy pan Zagłoba znalazł się sam na czele swego oddziału, zrobiło mu się zrazu jakoś niesmaczno, a nawet wcale straszno, i dużo byłby za to dał, żeby mieć koło siebie Skrzetuskiego, Wołodyjowskiego albo pana Longina, których w duszy najmocniej podziwiał i przy których czuł się zupełnie bezpieczny, tak ślepo wierzył w ich obrotność i męstwo.", + "97592": "Jechał więc z początku dość posępnie na czele swego oddziału i rozglądając się podejrzliwie na wszystkie strony, myślą mierzył niebezpieczeństwa, na jakie mógł się natknąć, i mruczał:", + "97593": "— Zawsze raźniej by było, żeby który z nich był tutaj. Do czego Bóg kogo przeznaczył, do tego go stworzył; a ci trzej powinni byli bąkami się porodzić, bo na krwi lubią siadać. Tak im właśnie na wojnie jako innym przy dzbanie albo jako rybom we wodzie. W to im graj. Brzuchy mają lekkie, ale ręce ciężkie. Skrzetuskiego widziałem przy robocie i wiem, jako jest peritus. Tak on trzepie ludzi jak mnichy pacierze. Jego to rzemiosło ulubione. Ów Litwin, co własnej głowy nie ma, a trzech obcych szuka, nic na szwank nie wystawia; najmniej znam tego małego fircyka, ale osa też to musi być nie lada, miarkując z tego, com pod Konstantynowem widział i co mnie Skrzetuski o nim powiadał, osa to musi być! Szczęściem, niedaleko on ode mnie ciągnie i myślę, że najlepiej zrobię, jak się z nim połączę, bo jeśli wiem, dokąd iść, to niech mnie kaczki zdepczą.", + "97594": "Pan Zagłoba uczuł się bardzo samotnym na świecie, aż się sam swej samotności użalił.", + "97595": "— Tak to, tak! — mruczał. — Każdy ma się na kogoś obejrzeć, a ja co? Ni towarzysza, ni ojca, ni matki. Sierotam jest, i kwita!", + "97596": "W tej chwili wachmistrz Kosmacz zbliżył się ku niemu:", + "97597": "— Mości komendancie, dokąd idziemy?", + "97598": "— Dokąd idziemy? — powtórzył Zagłoba. — Co?", + "97599": "Nagle wyprostował się w siodle i wąsa pokręcił.", + "97600": "— Do Kamieńca, jeśli taka będzie moja wola! Rozumiesz, mości wachmistrzu?", + "97601": "Wachmistrz skłonił się i cofnął w milczeniu do szeregów, nie zdając sobie sprawy, dlaczego się komendant rozsierdził, pan Zagłoba zaś cisnął jeszcze okolicy kilka groźnych spojrzeń, następnie uspokoił się i mruczał dalej:", + "97602": "— Jeśli do Kamieńca pójdę, pozwolę sobie dać sto kijów w pięty turecką modą. Tfu! Tfu! Żeby który z tamtych był przy mnie, więcej czułbym w sobie ducha. Co ja pocznę ze stem ludzi? Wolałbym być już sam, bo wówczas człek w fortele dufa. A teraz za dużo nas, by fortelami wojować, a za mało do obrony. Bardzo to niefortunna myśl przyszła Skrzetuskiemu do głowy, żeby podjazd rozdzielać. I gdzie ja pójdę? Wiem, co za mną, ale kto mnie powie, co przede mną, i kto mi zaręczy, czy diabli tam jakiej pułapki nie nastawili? Krzywonos i Bohun! Dobra sfora! Żeby ich diabli obłuszczyli! Boże mnie broń przynajmniej od Bohuna. Skrzetuski życzy sobie się z nim spotkać: wysłuchaj go, Panie! Życzę mu tego, czego sobie sam życzy, bom mu przyjaciel… Amen! Dotrę do Zbrucza i wrócę do Jarmoliniec, a języków więcej im przywiodę, niż sami chcą. O to nietrudno.", + "97603": "Wtem Kosmacz zbliżył się ku niemu.", + "97604": "— Mości komendancie, jakowychś jeźdźców za wzgórzem widać.", + "97605": "— Niech jadą do diabła! Gdzie? Gdzie?", + "97606": "— Ano tam, za górą. Znaki widziałem.", + "97607": "— Wojsko?", + "97608": "— Zdaje się, wojsko.", + "97609": "— Niech ich psi kąsają. A siła ich?", + "97610": "— Nie wiadomo, bo daleko. Byśmy się tu za one skały ukryli, wpadniemy na nich niespodzianie, bo tędy im droga. Jeśli potęga za wielka, to pan Wołodyjowski niedaleko, strzały usłyszy i na pomoc skoczy.", + "97611": "Panu Zagłobie odwaga uderzyła niespodzianie do głowy jak wino. Być może, że to desperacja dała mu taki do czynu pochop; być może nadzieja, że pan Wołodyjowski jeszcze blisko, dość, że gołą szablą błysnął, oczyma zatoczył straszliwie i zakrzyknął:", + "97612": "— Ukryć się za skały! Wpadniemy na nich niespodzianie! Pokażemy tym hultajom!…", + "97613": "Sprawni żołnierze książęcy z miejsca zawrócili pod skały i w mgnieniu oka ustawili się w szyku bojowym, gotowi do niespodzianego napadu.", + "97614": "Upłynęła godzina; na koniec dał się słyszeć gwar zbliżających się ludzi, echo niosło nutę wesołych pieśni, a po chwili jeszcze do uszu czatujących w zasadzce doszły odgłosy skrzypków, dud i bębenka. Wachmistrz zbliżył się znów do pana Zagłoby i rzekł:", + "97615": "— To nie wojsko, panie komendancie, nie Kozacy; to wesele.", + "97616": "— Wesele? — rzekł Zagłoba. — Zagramże ja im, niech poczekają!", + "97617": "To rzekłszy, ruszył koniem, za nim wyjechali żołnierze i ustawili się szeregiem na drodze.", + "97618": "— Za mną! — krzyknął groźnie Zagłoba.", + "97619": "Linia ruszyła kłusem, potem galopem — i okrążywszy skałę, stanęła nagle tuż przed gromadą ludzi zmieszanych i strwożonych niespodzianym widokiem.", + "97620": "— Stój! Stój! — wołano z obu stron.", + "97621": "Było to istotnie chłopskie wesele. Naprzód jechali konną dudziarz, teorbanista, skrzypek i dwaj „dowbysze”, trochę już pijani, wycinając od ucha skoczne kołomyjki. Za nimi panna młoda, hoża dziewczyna w ciemnym żupanie i z włosami rozpuszczonymi na ramiona. Otaczały ją drużki śpiewające pieśni i niosące ponawlekane na ręce wieńce — a wszystkie dziewki na koniach, siedzące po męsku, wystrojone, ubrane w polne kwiaty, wyglądały z dala jak zastęp kraśnych Kozaków. W drugim szeregu jechał na dzielnym koniu pan młody wśród drużbów z wieńcami na długich, podobnych do spis tyczkach; orszak zamykali rodzice nowożeńców i goście, wszyscy konno. Jedynie beczki z gorzałką, miodem i piwem jechały na lekkich, wymoszczonych słomą wózkach, bełkocąc smakowicie po nierównej, kamienistej drodze.", + "97622": "— Stój! Stój! — wołano z obu stron, po czym orszak weselny pomieszał się. Dziewczęta podniosły krzyk przeraźliwy i cofnęły się w tył, zaś parobcy i starsi drużbowie skoczyli naprzód, by piersiami zasłonić mołodycie przed niespodzianym napadem.", + "97623": "Pan Zagłoba skoczył tuż przed nich i machając szablą, świecąc nią w oczy przerażonemu chłopstwu, począł wrzeszczeć:", + "97624": "— Ha! Skurczybyki, psie chwosty, rebelizanty! Do buntu wam się zachciało! Za Krzywonosem trzymacie, łajdaki? Na przeszpiegi jeździcie? Drogę wojsku tamujecie? Na szlachtę ręce podnosicie? Dam ja wam, pieskie dusze bezecne! W dyby pokuć każę, na pal powbijać, o, szelmy! O, poganie! Teraz za wszystkie zbrodnie zapłacicie!", + "97625": "Stary i biały jak gołąb drużba zeskoczył z konia, zbliżył się do szlachcica i chwyciwszy go pokornie za strzemię, począł kłaniać się w pas a błagać:", + "97626": "— Zmiłujcie się, jasny rycerzu, nie gubcie biednych ludzi, Bóg nam świadek, my niewinni, nie do buntu my idziemy; my z cerkwi, z Husiatyna, naszego krewniaka Dymitra, kowala, z bondarówną Ksenią wieńczyli. My z weselem, z korowajem…", + "97627": "— To niewinni ludzie, panie — szepnął wachmistrz.", + "97628": "— Precz mi! To szelmy! Od Krzywonosa na wesele przyszli! — huknął Zagłoba.", + "97629": "— Kołyb jeho trastia mordowała! — zawołał starzec. — My jego na oczy nie widzieli, my biedni ludzie. Zmiłujcie się, jasny panie, dozwólcie przejść, my nikomu zła nie czynimy, a swoją powinność znamy.", + "97630": "— Do Jarmoliniec w łykach pójdziecie!…", + "97631": "— Pójdziemy, gdzie każecie, panie! Wam rozkazywać, nam słuchać! Ale wy nam łaskę zróbcie, jasny rycerzu! Przykażcie panom żołmirom, żeby oni nam zła nie czynili, a sami wybaczcie prostakom, i ot, bijem czołem pokornie: wypijcie z nami na szczęście uwieńczonym… Wypijcie, wasza miłość, na radość prostym ludziom, jako Bóg i święta ewangelia nakazuje.", + "97632": "— Jeno nie myślcie, bym wam folgował, gdy wypiję! — rzekł ostro pan Zagłoba.", + "97633": "— Nie, panie! — zawołał z radością dziad. — My nie myślim! Hej! Grajki! — zakrzyknął na muzykę. — Zagrajcie dla jasnoho łycara, bo jasny łycar dobry, a wy, mołojcy, skoczcie po miód, po słodki dla jasnego łycara; on biednych ludzi nie ukrzywdzi. Skoro, chłopci, skoro! Diakujem, pane!", + "97634": "Mołojcy kopnęli się co duchu do beczek, a tymczasem zawarczały bębenki, zapiszczały raźno skrzypki, dudziarz wydął policzki i począł miętosić dudę pod pachą, drużbowie potrząsali wieńcami na tykach; co widząc, żołnierze poczęli się coraz bardziej przysuwać, wąsy kręcić, uśmiechać się i przez plecy mołojców na mołodycie poglądać. Zabrzmiały na nowo pieśni — i strach minął, nawet gdzieniegdzie ozwały się radosne: „u-ha! u-ha!”.", + "97635": "Ale pan Zagłoba nie rozchmurzył się od razu — nawet gdy mu dano kwartę miodu, mruczał jeszcze z cicha: „A szelmy! A łajdaki!”. Nawet gdy już wąsy zanurzył w ciemnej powierzchni napitku, brwi jego nie rozmarszczyły się jeszcze; podniósł głowę i mrużąc oczy, mlaskając wargami, począł smakować trunek — następnie zdziwienie, ale i oburzenie odbiło się na jego twarzy.", + "97636": "— Co to za czasy! — mruknął. — Chamy taki miód piją! Boże, Ty to widzisz i nie grzmisz?", + "97637": "To rzekłszy, przechylił kwartę i wypróżnił ją do dna.", + "97638": "Tymczasem przyszli ośmieleni weselnicy prosić go całą gromadą, by zła nie czynił i puścił wolno, a między nimi przyszła i panna młoda, Ksenia, nieśmiała, drżąca, ze łzami w oczach, a zapłoniona i śliczna jak zorza. Zbliżywszy się, złożyła ręce: „Pomyłujte, pane!” — i całowała żółty but pana Zagłoby. Serce w szlachcicu od razu jak wosk zmiękło.", + "97639": "Popuściwszy skórzanego pasa, począł w nim grzebać, a wygrzebawszy ostatnie czerwone złote, które mu swego czasu dał książę, rzekł do Kseni:", + "97640": "— Naści! Niechże ci Bóg błogosławi, jako i wszelkiej niewinności.", + "97641": "Tu wzruszenie nie pozwoliło mu mówić więcej, bo mu owa wysmukła czarnobrewa Ksenia przypomniała kniaziównę, którą kochał po swojemu pan Zagłoba. „Gdzie ona teraz, nieboga, i czy jej tam pilnują święci anieli?” — pomyślał i całkiem był już rozczulony, gotów z każdym ściskać się i bratać.", + "97642": "Weselnicy zaś, widząc jego wspaniały czyn, poczęli hukać z radości, a śpiewać, a cisnąć się do niego, całować poły. „Dobry on! — powtarzano w tłumie. — Zołotyj Lach! Czerwinci daje, zła ne robyt, dobry pan! Na sławu, na szczastie!”. Skrzypek aż się trząsł, tak ciął od ucha, dudziarzowi oczy na wierzch wylazły, dowbyszom ręce ustawały. Stary bondar, tchórzem widocznie podszyty, trzymał się aż dotąd w tyle; teraz wysunął się naprzód i wraz z żoną bondarową i starą kowalichą, matką pana młodego, nuż kłaniać się w pas a do chutoru na wesele zapraszać, że to sława takiego mieć gościa i dla młodych pomyślna wróżba — że inaczej krzywda im będzie. Za nimi kłaniał się pan młody i czarnobrewa Ksenia, która choć prosta mołodycia, od razu poznała, że jej prośba najwięcej może. A drużbowie krzyczeli, że chutor niedaleko, nie będzie rycerzowi z drogi, stary zaś bondar bogaty, nie takiego miodu wytoczy. Pan Zagłoba spojrzał po żołnierzach: ruszali wszyscy wąsami jak zające, różne sobie rozkosze w tańcu i napitkach obiecując, więc — choć nie śmieli prosić, by jechać — zlitował się nad nimi pan Zagłoba — i po chwili on, drużbowie, mołodycie i żołnierze ruszyli w najpiękniejszej zgodzie do chutoru.", + "97643": "Chutor istotnie był niedaleko, a stary bondar bogaty, więc i wesele było szumne. I popili się wszyscy mocno, a pan Zagłoba tak się rozochocił, że do wszystkiego był pierwszy. Zaczęły się tedy dziwne obrządki. Stare baby zawiodły Ksenię do komory i zamknęły się tam z nią; bawiły długo, po czym wyszły i oświadczyły, że mołodycia — jak gołąbka, jak lilia! Wtedy radość zapanowała w zgromadzeniu, podniósł się krzyk: „Na sławu! Na szczastie!”. Kobiety jęły klaskać w ręce i krzyczeć: „A szczo? Ne kazały!”. Parobcy zaś tupali nogami i każden tańczył w pojedynkę, z kwartą w ręku, którą przed drzwiami komory „na sławu” wypijał. Tańczył tak i pan Zagłoba, tym tylko zacność swego urodzenia dystyngwując, że nie kwartą, ale półgarncówką pił przed drzwiami. Potem bondarowie i kowalicha wprowadzili młodego Dymitra do komory, ale że młody Dymitr ojca nie miał, więc pokłoniono się panu Zagłobie, by go zastąpił — a on zgodził się i poszedł z innymi. Przez ten czas uciszyło się w izbie, tylko żołnierze pijący na majdanie przed chatą krzyk czynili, hałłakując z radości po tatarsku i paląc z bandoletów. Lecz największa radość i hulatyka zaczęły się dopiero wówczas, gdy rodzice pojawili się na powrót w izbie. Stary bondar ściskał z radości kowalichę, parobcy przychodzili do bondarowej i podejmowali ją pod nogi, a niewiasty sławiły ją, że tak ustrzegła córeczki jako oka w głowie, jak hołubki i lilii, po czym puścił się z nią w tany pan Zagłoba. Poczęli więc dreptać naprzeciw siebie, a on w ręce klaskał i w prysiudach przysiadał, i tak podskakiwał, i tak podkowami bił w podłogę, że aż drzazgi z desek leciały i pot obfity spływał mu z czoła. Poszli ich śladem inni: kto mógł — w izbie, kto nie mógł — na podwórcu, mołodycie z mołojcami i z żołnierzami. Bondar coraz nowe beczki kazał wytaczać. Wreszcie wytoczyło się całe wesele z izby na majdan — zapalono stosy z suchych bodiaków i łuczywa, bo zapadła już noc głęboka, i hulatyka zmieniła się w pijatykę na umór; żołnierze palili z bandoletów i muszkietów jakby w czasie bitwy.", + "97644": "Pan Zagłoba, czerwony, spocony, chwiejący się na nogach, zapomniał, co się z nim dzieje, gdzie jest; przez dymy, które mu biły z czupryny, widział twarze biesiadników, ale choćby go na pal wbijano, nie umiałby powiedzieć, kto są ci biesiadnicy. Pamiętał, że jest na weselu — ale na czyim? Ha? Pewnie pana Skrzetuskiego z kniaziówną! Ta myśl wydała mu się najprawdopodobniejszą, utkwiła mu wreszcie jak gwóźdź w głowie i taką napełniła go radością, że począł wrzeszczeć jak opętany: „Niech żyją! Panowie bracia, kochajmy się! — I coraz nowe spełniał półgarncówki: — W twoje ręce, panie bracie! Zdrowie naszego księcia pana! Żeby się nam dobrze działo! Bogdaj ten paroksyzm ojczyznę minął!” — tu zalał się łzami i potknął się, idąc do beczki — i potykał się coraz więcej, bo na ziemi jakby na pobojowisku leżało mnóstwo ciał nieruchomych. „Boże! — zawołał pan Zagłoba. — Nie masz już męstwa w tej Rzeczypospolitej. Jeden pan Łaszcz pić potrafi, drugi Zagłoba… A reszta! Boże! Boże!”. I oczy żałośnie ku niebu podniósł — a wtem postrzegł, że ciała niebieskie nie tkwią już spokojnie na kształt złotych gwoździ w firmamencie, ale jedne trzęsą się, jakoby chciały z oprawy wyskoczyć, drugie zataczają koła, trzecie tańczą naprzeciw siebie kozaka — więc zdumiał się okrutnie pan Zagłoba i rzekł do swej duszy zdumionej", + "97645": "— Zali ja jeden tylko nie pijany in universo?", + "97646": "Ale nagle ziemia, tak samo jak gwiazdy, zatrzęsła się szalonym wirem i pan Zagłoba runął jak długi na ziemię.", + "97647": "Wkrótce opadły go sny straszne. Zdało mu się, iż jakieś zmory usiadły mu na piersiach, że go gniotą i przytłaczają do ziemi, że wiążą mu ręce i nogi. Jednocześnie o uszy odbijały mu się wrzaski i jak gdyby huk wystrzałów; jakieś jaskrawe światło przechodziło przez jego zamknięte powieki i raziło mu oczy blaskiem nieznośnym. Chciał się zbudzić, otworzyć oczy i nie mógł. Czuł, iż dzieje się z nim coś niezwykłego, że głowa zwiesza mu się w tył, jak gdyby go niesiono za ręce i nogi… Potem zdjął go jakiś strach; było mu źle, bardzo źle, bardzo ciężko. Wracała mu przez pół przytomność — ale dziwna — bo w towarzystwie takiej niemocy, jakiej nigdy w życiu nie doznawał. I jeszcze raz próbował się poruszyć, ale gdy mu się nie udało, rozbudził się lepiej — i odemknął powieki.", + "97648": "Wówczas wzrok jego napotkał parę oczów, które wpijały się w niego chciwie, a były to czarne źrenice jak węgiel i tak złowrogie, że rozbudzony już zupełnie pan Zagłoba pomyślał w pierwszej chwili, że to diabeł na niego patrzy — i znów przymknął powieki, i znów je prędko otworzył. Owe oczy patrzyły wciąż uporczywie — twarz wydała się znajomą: nagle pan Zagłoba zadygotał do szpiku kości, oblał go zimny pot, a po krzyżach przeszło mu aż do nóg tysiące mrówek.", + "97649": "Poznał twarz Bohuna.", + "97650": "Rozdział VII", + "97651": "Zagłoba leżał związany w kij do własnej szabli w tej samej izbie, w której odbywało się wesele, a straszliwy watażka siedział opodal na zydlu i pasł oczy przerażeniem jeńca.", + "97652": "— Dobry wieczór waści! — rzekł, dojrzawszy otwarte powieki swej ofiary.", + "97653": "Pan Zagłoba nie odrzekł nic, ale w jednym mgnieniu oka oprzytomniał tak, jakby kropli wina do ust nie brał, jeno mrówki, doszedłszy mu do pięt, wróciły się do góry, aż do głowy, a szpik w kościach stał się zimny jak lód. Mówią, że człowiek tonący w ostatnim momencie widzi jasno całą swoją przeszłość, że przypomina wszystko — i zdaje sobie sprawę z tego, co się z nim dzieje; taką jasność widzenia i pamięci posiadał w tej chwili pan Zagłoba, a ostatnim słowem tej jasności był cichy, niewypowiedziany ustami okrzyk:", + "97654": "„Ten mi dopiero da łupnia!”", + "97655": "A watażka powtórzył spokojnym głosem:", + "97656": "— Dobry wieczór waszmości.", + "97657": "„Brr! — pomyślał Zagłoba. — Wolałbym, by wpadł w furię”.", + "97658": "— Nie poznajesz mnie, panie szlachcic?", + "97659": "— Czołem! Czołem! Jak zdrowie?", + "97660": "— Nieźle. A waścinym to już ja się zajmę.", + "97661": "— Nie prosiłem Boga o takiego doktora i wątpię, abym mógł strawić twoje lekarstwa, ale dziej się wola boża.", + "97662": "— No, ty mnie kurował, teraz się tobie wywdzięczę. My stare druhy. Pamiętasz, jak ty mnie głowę obwiązywał w Rozłogach, co?", + "97663": "Oczy Bohuna poczęły świecić jak dwa karbunkuły, a linia wąsów przedłużała się w straszliwym uśmiechu.", + "97664": "— Pamiętam — rzekł Zagłoba — że mogłem cię nożem pchnąć, i nie pchnąłem.", + "97665": "— A ja to ciebie pchnął? Albo cię myślę pchnąć? Nie! Ty dla mnie lubczyk-kochańczyk; ja ciebie będę strzegł jak oka w głowie.", + "97666": "— Zawsze mówiłem, że zacny z ciebie kawaler — rzekł Zagłoba, udając, że bierze za dobrą monetę słowa Bohuna, a jednocześnie przez głowę przeleciała mu myśl: „Już, widać, on mi specjał jakowyś obmyśli; nie umrę po prostu!”.", + "97667": "— Ty dobrze mówił — ciągnął Bohun — ty także zacny kawaler; tak my się szukali i znaleźli.", + "97668": "— Co prawda, tom cię nie szukał, ale dziękuję za dobre słowo.", + "97669": "— Podziękujesz ty mi jeszcze lepiej niezadługo i ja tobie podziękuję za to, że ty mnie mołodycię z Rozłogów do Baru przywiódł. Tam ja ją znalazł, a teraz ot! na wesele by ciebie prosił, ale to nie dziś i nie jutro; teraz wojna, a ty stary człowiek, może nie dożyjesz.", + "97670": "Zagłoba mimo straszliwego położenia, w jakim się znajdował, nadstawił uszu.", + "97671": "— Na wesele? — mruknął.", + "97672": "— A co ty myślał? — mówił Bohun. — Czy to ja chłop, żeby ją bez popa niewolił, albo mnie nie stać na to, żeby ja w Kijowie ślub brał? Nie dla chłopa ty ją do Baru przywiódł, ale dla atamana i hetmana…", + "97673": "„Dobrze!” — pomyślał Zagłoba.", + "97674": "Po czym zwrócił głowę ku Bohunowi.", + "97675": "— Każ mnie rozwiązać… — rzekł.", + "97676": "— Poleż, poleż, ty w drogę pojedziesz, a ty stary, tobie odpocząć przed drogą.", + "97677": "— Gdzie mnie chcesz wieźć?", + "97678": "— Ty mój przyjaciel, tak ja cię do drugiego mojego przyjaciela zawiodę, do Krzywonosa. Już my oba pomyślimy, żeby tobie tam było dobrze.", + "97679": "— Będzie mi ciepło! — mruknął szlachcic i znowu mrówki poczęły mu chodzić po grzbiecie.", + "97680": "Na koniec począł mówić:", + "97681": "— Wiem, że ty do mnie rankor masz, ale niesłusznie, niesłusznie, Bóg widzi. My żyli razem i w Czehrynie niejeden gąsior wypili, bo miałem dla cię afekt ojcowski za twoją fantazję rycerską, jakiej lepszej nie znalazłeś na całej Ukrainie. Ot co! Czym ja tobie w drogę wchodził? Żebym ja był z tobą do Rozłogów wtedy nie jeździł, to byśmy do tej pory w dobrej przyjaźni żyli. A po cóżem jechał, jeśli nie z życzliwości ku tobie? I żebyś się nie był wściekł, żebyś nie był mordował onych nieszczęsnych ludzi, Bóg na mnie patrzy, nie byłbym ci wchodził w drogę. Co mnie się do cudzych spraw mieszać! Wolałbym, żeby dziewczyna była twoja niż czyja inna. Ale przy twoich tatarskich zalotach sumienie mnie ruszyło, że to przecie szlachecki dom. Sam byś nie inaczej postąpił. Mogłem cię przecie z tego świata zgładzić z większym moim pożytkiem, a przecz-żem tego nie uczynił? Bom szlachcic i wstyd mi było. Zawstydźże się i ty, bo wiem, że się nade mną chcesz znęcać. Dziewczynę i tak masz w ręku, czego ode mnie chcesz? Zalim jej nie strzegł jak oka w głowie, tego twojego dobra? Żeś ją uszanował, znać, że i w tobie jest rycerski honor i sumienie, ale jakże to jej podasz rękę, którą w mojej krwi niewinnej ubroczysz? Jako to jej powiesz: tego człeka, któren cię przez chłopstwo i tatarstwo przeprowadził, na mękim wydał? Zawstydźże się i puść mnie z tych pętów i z tej niewoli, w którą mnie zdradą pochwyciłeś. Młodyś jest i nie wiesz, coć potkać może, a za moją śmierć Bóg cię będzie karał na tym, co ci najmilsze.", + "97682": "Bohun wstał z zydla blady z wściekłości i zbliżywszy się do Zagłoby, zaczął mówić przyduszonym przez furię głosem:", + "97683": "— Wieprzu nieczysty, pasy drzeć z ciebie każę, na wolnym ogniu spalę, ćwiekami nabiję, na szmaty rozerwę!", + "97684": "I w przystępie szaleństwa pochwycił za nóż wiszący u pasa — przez chwilę ściskał go konwulsyjnie w pięści — już, już ostrze zaświeciło panu Zagłobie w oczach, ale watażka pohamował się, nóż wepchnął z powrotem w pochwę i zakrzyknął:", + "97685": "— Mołojcy!", + "97686": "Sześciu Zaporożców wpadło do izby.", + "97687": "— Wziąć to ścierwo lackie i w chlewie rzucić, a strzec jak oka w głowie.", + "97688": "Kozacy porwali pana Zagłobę, dwóch za ręce i za nogi, jeden z tyłu za czuprynę — i wyniósłszy z izby, przenieśli przez cały majdan, na koniec porzucili go na gnoju w stojącym opodal chlewie. Po czym drzwi się zamknęły i jeńca otoczyła zupełna ciemność — jeno przez szpary między belkami i przez dziury w poszyciu przedzierało się tu i owdzie blade światło nocne. Po chwili oczy pana Zagłoby przyzwyczaiły się do pomroki. Rozejrzał się dokoła i ujrzał, że w chlewie nie było świń ani mołojców. Rozmowy tych ostatnich dochodziły go zresztą wyraźnie przez wszystkie cztery ściany. Widocznie cały budynek obstawiony był szczelnie, ale mimo tych straży pan Zagłoba odetchnął głęboko.", + "97689": "Przede wszystkim żył. Gdy Bohun błysnął nad nim nożem, był pewien, że już ostatnia jego chwila wybiła — i Bogu ducha polecał, co prawda, z największym strachem. Ale widocznie Bohun postanowił go zakonserwować na śmierć nierównie wymyślniejszą. Pragnął nie tylko się zemścić, ale i nasycić się zemstą nad tym, który wydarł mu krasawicę i sławę jego mołojecką nadwerężył, a samego śmiesznością okrył, spowiwszy go jak dziecko. Była to tedy smutna dla pana Zagłoby perspektywa, ale na razie pocieszała go jednak myśl, że jeszcze żyje, że prawdopodobnie do Krzywonosa go powiodą i tam dopiero na pytki wezmą — że więc ma kilka, a może i więcej dni przed sobą; tymczasem zaś leży sobie oto w chlewie samotny i może wśród ciszy nocnej o fortelach pomyśleć.", + "97690": "To była jedna dobra strona sprawy, ale gdy o złych pomyślał, znowu mrówki poczęły mu tysiącami chodzić po grzbiecie.", + "97691": "Fortele!…", + "97692": "— Gdyby tu wieprz albo świnia leżała w tym chlewie — mruczał pan Zagłoba — miałaby ich więcej niż ja, boby jej nie związali w kij do własnej szabli. Niechby Salomona tak związali, nie byłby mądrzejszy od własnych pludrów albo od mego napiętka. O Boże, Boże, za co mnie tak karzesz! Na tylu ludzi na świecie tego jednego złodzieja najbardziej uniknąć pragnąłem i takie moje szczęście, żem jego właśnie nie uniknął. Będę miał skórę wyczesaną jak świebodzińskie sukno. Żeby to inny mnie złapał, to bym deklarował, że do buntu przystaję, a potem umknął. Ale i inny by nie uwierzył, a cóż dopiero ten! Czuję, że mnie serce zamiera. Diabli mnie tu przynieśli. O Boże, Boże, ani ręką, ani nogą ruszyć nie mogę… O Boże! Boże!", + "97693": "Po chwili jednak pomyślał pan Zagłoba, że gdyby miał wolne ręce i nogi, łatwiej by mógł jakichkolwiek fortelów się chwycić. A nużby popróbował? Byle tylko szablę zdołał spod kolan wysunąć, reszta poszłaby łatwiej. Ale jak tu ją wysunąć? Przewrócił się na bok — źle… Pan Zagłoba zamyślił się głęboko.", + "97694": "Następnie począł się kołysać na własnym grzbiecie coraz prędzej i prędzej, a za każdym takim ruchem posuwał się o pół cala naprzód. Zrobiło mu się gorąco, czupryna zapociła mu się gorzej niż w tańcu i chwilami ustawał i spoczywał, chwilami przerywał pracę, bo zdało mu się, że któryś z mołojców idzie ku drzwiom — i znów rozpoczynał z nowym zapałem, na koniec przysunął się do ściany.", + "97695": "Wówczas począł się kiwać inaczej, bo nie od głowy ku nogom, ale z boku na bok, tak że za każdym razem uderzał z lekka w ścianę końcem szabli, która wysuwała się przez to spod kolan, przechylając się coraz bardziej ku wewnątrz, na stronę rękojeści.", + "97696": "Serce poczęło bić w panu Zagłobie jak młotem, bo ujrzał, że to sposób może być skuteczny.", + "97697": "I pracował dalej, starając się jak najciszej uderzać i tylko wówczas, gdy rozmowa mołojców głuszyła lekkie uderzenia. Przyszła nareszcie chwila, że koniec pochwy znalazł się na jednej linii z łokciem i kolanem i że dalsze kiwania się ku ścianie nie mogły go już wypychać.", + "97698": "Tak, ale natomiast z drugiej strony zwieszała się już znaczna część szabli, i wiele cięższa, biorąc na uwagę rękojeść.", + "97699": "Na rękojeści był krzyżyk, jako zwykle przy karabelach; pan Zagłoba liczył na ów krzyżyk.", + "97700": "I po raz trzeci począł kołysać się, ale tym razem celem jego usiłowań było odwrócenie się nogami do ściany. Dopiąwszy i tego, jął posuwać się wzdłuż. Szabla jeszcze tkwiła między podkolanami a rękoma, ale rękojeść zawadzała się co chwila krzyżykiem o nierówności gruntu; na koniec krzyżyk zawadził silniej — pan Zagłoba kiwnął się ostatni raz i przez chwilę radość przygwoździła go na miejscu.", + "97701": "Szabla wysunęła się zupełnie.", + "97702": "Szlachcic zdjął wówczas ręce z kolan, a chociaż dłonie miał jeszcze związane, uchwycił nimi szablę na powrót. Pochwę przytrzymał nogami i wyciągnął żeleźce.", + "97703": "Rozciąć pęta na nogach było teraz dziełem jednej chwili.", + "97704": "Trudniej było z dłońmi. Pan Zagłoba musiał ułożyć szablę na gnoju, tylcem do dołu, ostrzem do góry, i trzeć o owo ostrze postronki dopóty, dopóki ich nie rozciął.", + "97705": "Co gdy uczynił, był nie tylko wolny od pęt — lecz i uzbrojony.", + "97706": "Odetchnął też głęboko, po czym przeżegnał się i zaczął Bogu dziękować.", + "97707": "Ale od rozcięcia pęt do uwolnienia się z rąk Bohunowych było jeszcze bardzo daleko.", + "97708": "— Co dalej? — pytał samego siebie pan Zagłoba.", + "97709": "I nie znalazł odpowiedzi. Chlew naokoło obstawiony był mołojcami; było ich tam razem ze stu; mysz nie mogłaby się wymknąć niepostrzeżona, a cóż dopiero człowiek tak tęgi jak pan Zagłoba!", + "97710": "— Widzę, że zaczynam w piętkę gonić — rzekł sam do siebie — a mój dowcip tyle wart, żeby nim buty wysmarować, chociaż i smarowidła lepszego można by u Węgrzynów na jarmarku kupić. Jeśli mnie Bóg nie ześle jakiej myśli, to pójdę wronom na pieczeń, ale jeśli ześle, to się ofiaruję w czystości trwać jako pan Longinus.", + "97711": "Głośniejsza rozmowa mołojców za ścianą przerwała mu dalsze rozmyślania, poskoczył więc i ucho przyłożył do szpary między belkami.", + "97712": "Wysuszone sosnowe belki odbijały głosy jak pudło teorbanu: słowa dochodziły wyraźnie.", + "97713": "— A gdzie my stąd pojedziemy, ojcze Owsiwuju? — pytał jeden głos.", + "97714": "— Ne znaju, pewno do Kamieńca — odparł drugi.", + "97715": "— Ba, konie ledwo nogami włóczą; nie dojdą.", + "97716": "— Dlatego tu i stoimy; do rana wypoczną.", + "97717": "Nastała chwila milczenia, potem pierwszy głos ozwał się ciszej jak poprzednio:", + "97718": "— A mnie się widzi, ojcze, że ataman spod Kamieńca za Jampol ruszy.", + "97719": "Zagłoba wstrzymał oddech w piersi.", + "97720": "— Milcz, jeśli ci młoda głowa miła! — brzmiała odpowiedź.", + "97721": "Nastała chwila milczenia, tylko zza innych ścian dochodziło szeptanie.", + "97722": "— Wszędy są, wszędy pilnują! — mruknął Zagłoba.", + "97723": "I poszedł ku przeciwległej ścianie.", + "97724": "Tym razem doszedł go chrzęst żutych obroków i parskanie koni, które widocznie stały tuż, a między nimi mołojcy rozmawiali leżący, bo głosy dochodziły z dołu.", + "97725": "— Hej — mówił jeden — my tu jechali nie śpiąc, nie jedząc, koniom nie popasając, po to, by na pale w obozie Jaremy poszli?", + "97726": "— To już pewno, że on tu jest?", + "97727": "— Ludzie, co z Jarmoliniec uciekli, widzieli go, jako ciebie widzę. Strach, co mówią: wielki on jak sosna, we łbie dwie głownie, a koń pod nim smok.", + "97728": "— Hospody, pomyłuj!", + "97729": "— Nam tego Lacha z żołnierzami zabrać i uciekać.", + "97730": "— Jak uciekać? Konie i tak zdychają.", + "97731": "— Źle, braty ridnyje. Żeby ja był atamanem, tak ja by temu Lachowi szyję uciął i do Kamieńca choć piechotą wracał.", + "97732": "— Jego ze sobą pod Kamieniec weźmiemy. Tam z nim atamany nasze poigrają.", + "97733": "— Pierwej z wami diabli poigrają — mruknął Zagłoba.", + "97734": "Jakoż mimo całego strachu przed Bohunem, a może właśnie dlatego, poprzysiągł sobie, że się żywcem nie da wziąć. Jest wolny od pęt, szablę ma w ręku — będzie się bronił. Rozsiekają go — to rozsiekają; ale żywcem nie wezmą.", + "97735": "Tymczasem parskanie i stękanie koni, widocznie nadzwyczajnie zdrożonych, zgłuszyło dalszą rozmowę, a natomiast poddało pewną myśl panu Zagłobie.", + "97736": "„Żebym to mógł przez tę ścianę się przedostać, a na konia niespodzianie skoczyć! — myślał. — Jest noc: nimby się obaczyli, co się stało, już bym im uszedł z oczu. Po tych jarach i rozłogach przy słońcu trudno gonić, a cóż dopiero w ciemnościach! Dajże mi Boże sposobność!”", + "97737": "Ale o sposobność nie było łatwo. Trzeba by chyba było ścianę rozwalić, a na to trzeba było być panem Podbipiętą — lub się podkopać jak lis, a i wówczas pewnie by usłyszeli, zobaczyli i ucapili zbiega za kark, nimby nogą strzemienia sięgnął.", + "97738": "Do głowy panu Zagłobie cisnęły się tysiące fortelów, ale właśnie dlatego że ich było tysiące, żaden nie przedstawiał się jasno.", + "97739": "„Nie może już inaczej być, jeno skórą zapłacę” — pomyślał.", + "97740": "I ruszył ku trzeciej ścianie.", + "97741": "Nagle uderzył głową o coś twardego, zmacał: była to drabinka. Chlew nie był świński, ale bawoli, i do połowy długości miał strych służący za skład słomy i siana. Pan Zagłoba bez chwili namysłu wylazł na górę.", + "97742": "Po czym siadł, odetchnął i począł z wolna wciągać za sobą drabinkę.", + "97743": "— No, tom jest i w fortecy! — mruknął. — Choćby też i drugą drabinę znaleźli, nieprędko się tu dostaną. Jeśli pierwszego łba, który się tu wychyli, nie rozwalę na dwoje, to się pozwolę na schab uwędzić. O do diabła! — rzekł nagle. — Istotnie będą mnie mogli nie tylko uwędzić, ale upiec i na łój przetopić. Ale niech tam! Chcą chlew spalić: dobrze! Żywcem mnie tym bardziej nie dostaną… A wszystko mi jedno, czy mnie krucy zdziobią surowego czy pieczonego. Bylem tych zbójeckich rąk uszedł, o resztę nie dbam i mam nadzieję, że jeszcze jakoś to będzie.", + "97744": "Pan Zagłoba łatwo przechodził widać od ostatniej rozpaczy do nadziei. Jakoż niespodzianie taka w niego wstąpiła ufność, jakby już był w obozie księcia Jeremiego. A jednak położenie jego nie poprawiło się o wiele. Siedział na strychu i mając szablę w garści, mógł istotnie długo przystępu bronić. Ot i wszystko! Ale ze strychu do wolności była droga jak z pieca na łeb — z tą jeszcze różnicą, że w dole czekały szable i spisy mołojców czyhających pod ścianami.", + "97745": "— Jakoś to będzie! — mruknął pan Zagłoba i zbliżywszy się do dachu, począł z lekka rozrywać i unosić poszycie, aby sobie prospectus na świat otworzyć.", + "97746": "Poszło mu to z łatwością, gdyż mołojcy rozmawiali ciągle pod ścianami, chcąc zabić nudę czuwania, a przy tym wstał dość silny wiatr i głuszył powiewem śród pobliskich drzew szelest unoszonych snopków.", + "97747": "Po pewnym czasie dziura była gotowa — pan Zagłoba wetknął w nią głowę i począł rozglądać się naokoło.", + "97748": "Noc poczynała już ustępować, a na wschodnią stronę nieba wstępował pierwszy brzask dnia, więc przy bladym świetle ujrzał pan Zagłoba cały majdan zapełniony końmi, przed chatą szeregi śpiących mołojców, powyciągane na kształt długich niewyraźnych linii, dalej żuraw studzienny i koryto, w którym świeciła woda, a obok nich znów szereg śpiących ludzi i kilkunastu mołojców z gołymi szablami w ręku przechadzających się wzdłuż owego szeregu.", + "97749": "— To moi ludzie, których w łyka wzięto — mruknął szlachcic. — Ba! — dodał po chwili. — Żeby to byli moi, ale to książęcy!… Dobrym byłem im wodzem, nie ma co mówić! Zawiodłem ich psu w gardło. Wstyd będzie oczy pokazać, jeśli mnie Bóg wróci wolność. A wszystko przez co? Przez amory i napitki. Co mnie było do tego, że się chamy żenią? Tyle miałem do roboty na tym weselu, ile na psim. Wyrzekam się tego zdrajcy miodu, któren włazi w nogi, nie w głowę. Wszystko złe na świecie z pijaństwa, bo gdyby nas byli trzeźwych napadli, byłbym jako żywo otrzymał wiktorię i Bohuna w chlewie zamknął.", + "97750": "Tu wzrok pana Zagłoby padł znowu na chatę, w której spał watażka, i zatrzymał się na jej drzwiach.", + "97751": "— O śpij, złodzieju — mruknął — śpij! Niech ci się przyśni, żeć diabli łuszczą, co cię i tak nie minie. Chciałeś z mojej skóry przetak uczynić, spróbuj tu wleźć do mnie na górę, a obaczymy, czy ci twojej tak nie posiekam, że się i psom na buty nie zda. Żebym się tylko mógł stąd wyrwać! Żebym się mógł wyrwać! Ale jak?", + "97752": "Rzeczywiście zadanie było prawie nie do spełnienia. Cały majdan tak był zapchany ludźmi i końmi, że choćby pan Zagłoba zdołał wydostać się z chlewa, choćby zsunąwszy się z dachu, skoczył na jednego z tych koni, które stały tuż pod chlewem, nie zdołałby żadną miarą dotrzeć nawet do wrót, a cóż dopiero wydostać się za wrota!", + "97753": "A jednak zdawało mu się, że dokonał większej części zadania: był wolny, uzbrojony i siedział pod strychem jakoby w fortecy.", + "97754": "„Cóż u licha! — myślał. — Czy po tom się z łyk uwolnił, żeby się na nich powiesić?”", + "97755": "I znowu fortele poczęły mu huczeć w głowie, ale było ich takie mnóstwo, że ani rusz wybrać.", + "97756": "Tymczasem szarzało coraz bardziej. Okolice chaty poczęły się wychylać z cienia, dach chaty powlókł się jakoby srebrem. Już pan Zagłoba mógł dokładniej odróżnić pojedyncze grupy na majdanie, już dojrzał czerwoną barwę swych ludzi leżących koło studni — i baranie kożuchy, pod którymi spali mołojcy wedle chaty.", + "97757": "Nagle jakaś postać podniosła się z szeregu śpiących i poczęła iść wolnym krokiem przez majdan, zatrzymując się tu i owdzie koło ludzi i koni; chwilkę pogadała z mołojcami pilnującymi jeńców i na koniec zbliżyła się do chlewa. Pan Zagłoba sądził w pierwszej chwili, że to jest Bohun, zauważył bowiem, że strażnicy rozmawiali z ową postacią tak jak podwładni z przełożonym.", + "97758": "— Ej! — mruknął. — Żebym to miał teraz guldynkę w ręku, nauczyłbym cię, jak to nogami się nakrywać.", + "97759": "W tej chwili postać owa podniosła głowę i na twarz jej padł szary blask świtu: to nie był Bohun, ale sotnik Hołody, którego pan Zagłoba poznał natychmiast, bo go znał doskonale jeszcze z tych czasów, gdy dotrzymywał Bohunowi kompanii w Czehrynie.", + "97760": "— Chłopcy! — rzekł Hołody. — A nie śpicie?", + "97761": "— Nie, bat'ku, choć i chce się spać. Czas by nas zmienić.", + "97762": "— Zaraz was zmienią. A wraży syn nie uciekł?", + "97763": "— Oj, oj! Chyba dusza z niego uciekła, ojcze, bo się ani ruszył.", + "97764": "— Szczwana to liszka. A obaczcie no, co się z nim dzieje, bo on gotów się w ziemię zapaść.", + "97765": "— Zaraz! — odrzekło kilku mołojców, zbliżając się ku drzwiom chlewa.", + "97766": "— Stoczcie też i siana ze stropu. Konie wytrzeć! Ze wschodem ruszamy.", + "97767": "— Dobrze, bat'ku!", + "97768": "Pan Zagłoba, porzuciwszy co tchu swoje stanowisko przy dziurze w dachu, przyczołgał się do otworu w stropie. Jednocześnie usłyszał skrzyp drewnianej zawory i szelest słomy pod nogami mołojców. Serce biło mu młotem w piersi, a ręką ściskał głownię szabli, ponawiając sobie w duchu śluby, że prędzej da się spalić razem z chlewem lub na sieczkę pociąć niż żywcem wziąć. Spodziewał się też, że lada chwila mołojcy podniosą wrzask straszliwy, ale się omylił. Czas jakiś słychać było, jak chodzili coraz to śpieszniej po całym chlewie, nareszcie jeden ozwał się:", + "97769": "— Jaki tam czort? Nie mogę go zmacać! My go ot tu rzucili.", + "97770": "— Niesamowity czy co? Skrzesz ognia, Wasyl, ciemno tu jak w lesie.", + "97771": "Nastała chwila milczenia. Wasyl szukał widocznie hubki i krzesiwa, drugi zaś mołojec począł wołać z cicha:", + "97772": "— Pane szlachcic, odezwij się!", + "97773": "— Całuj psa w ucho! — mruknął Zagłoba.", + "97774": "Wtem żelazo poczęło szczękać o krzemień, sypnął się rój iskier i rozświecił ciemne wnętrze chlewa i głowy mołojców przybrane w kapuzy, po czym zapadła ciemność jeszcze głębsza.", + "97775": "— Nie ma! Nie ma! — wołały gorączkowe głosy.", + "97776": "Wówczas jeden z mołojców poskoczył ku drzwiom.", + "97777": "— Bat'ku Hołody! Bat'ku Hołody!", + "97778": "— Co takiego? — pytał sotnik, ukazując się we drzwiach.", + "97779": "— Nie ma Lacha!", + "97780": "— Jak to nie ma?", + "97781": "— W ziemię zapadł! Nie ma nigdzie. O, Hospody pomyłuj! My ogień krzesali; nie ma!", + "97782": "— Nie może być. Oj, byłoby wam od atamana! Uciekł czy co? Pospaliście się?", + "97783": "— Nie, bat'ku, my nie spali. Z chlewa on nie wyszedł naszą stroną.", + "97784": "— Cicho! Nie budzić atamana!… Jeśli nie wyszedł, to musi gdzieś być. A wy wszędzie szukali?", + "97785": "— Wszędzie.", + "97786": "— A na stropie?", + "97787": "— Jak jemu było na strop leźć, kiedy był w łykach.", + "97788": "— Durny ty! Żeby on się nie rozwiązał, to by tu był. Szukać na stropie. Skrzesać ognia!", + "97789": "Sypnęły się znowu iskry. Wieść przeleciała wnet przez wszystkie straże. Poczęto się tłoczyć do chlewa z owym pośpiechem zwyczajnym w nagłych razach; słychać było szybkie kroki, szybkie pytania i jeszcze szybsze odpowiedzi. Rady krzyżowały się jak miecze w boju.", + "97790": "— Na strop! Na strop!", + "97791": "— A pilnuj z zewnątrz!", + "97792": "— Nie budzić atamana, bo będzie bieda!", + "97793": "— Nie ma drabiny!", + "97794": "— Przynieść drugą!", + "97795": "— Nie ma nigdzie!", + "97796": "— Skoczyć do chaty, czy tam nie ma?", + "97797": "— O, Lach przeklęty!", + "97798": "— Leźć po węgłach na dach, dachem się przedostać.", + "97799": "— Nie można, bo wystaje i podbity deskami.", + "97800": "— Przynieść spisy. Po spisach tędy wejdziemy. A sobaka!… Drabinę wciągnął!", + "97801": "— Przynieść spisy! — zabrzmiał głos Hołodego.", + "97802": "Mołojcy skoczyli po spisy, inni zaś popodnosili głowy ku stropowi. Już też rozpierzchłe światło wniknęło przez otwarte drzwi i do chlewa, a przy jego niepewnym blasku widać było kwadratowy otwór stropu, czarny i cichy.", + "97803": "Z dołu ozwały się pojednawcze głosy:", + "97804": "— No, pane szlachcic! Spuść drabinę i zleź. I tak się nie wymkniesz, po co ludzi trudzić. Zleź! Zleź!", + "97805": "Cisza.", + "97806": "— Ty mądry człowiek! Żeby tobie to co pomogło, tak ty by siedział, ale że to tobie nie pomoże, tak ty zleziesz dobrowolnie, ty dobry!", + "97807": "Cisza.", + "97808": "— Zleź, a nie, to ci skórę ze łba zedrzemy, łbem na dół w gnój cię zrzucimy!", + "97809": "Pan Zagłoba pozostał równie głuchy na groźby, jak na pochlebstwa, i siedział w ciemnościach jak borsuk w jamie, gotując się do zaciętej obrony. Tylko szablę coraz mocniej ściskał i sapał trochę, i w duchu pacierz szeptał.", + "97810": "Tymczasem przyniesiono spisy, związano trzy w pęk i postawiono ostrzami ku otworowi. Panu Zagłobie przemknęła przez głowę myśl, czyby nie porwać ich i nie wciągnąć — ale pomyślał także, że dach może być za nisko i że nie zdoła ich wciągnąć zupełnie. Zresztą przyniesiono by w tej chwili inne.", + "97811": "Tymczasem cały chlew napełnił się mołojcami. Niektórzy świecili łuczywem, inni poznosili najrozmaitsze drągi i drabiny od wozów, które okazały się za krótkie, więc związano je co duchu rzemieniami, bo po spisach trudno istotnie było się wspinać. Jednakże znaleźli się chętni.", + "97812": "— Ja pójdę — wołało kilka głosów.", + "97813": "— Czekać na drabinę! — rzekł Hołody.", + "97814": "— A co szkodzi, bat'ku, popróbować po spisach?", + "97815": "— Wasyl wlezie! On tak jak kot chodzi.", + "97816": "— To próbuj.", + "97817": "A inni poczęli zaraz żartować:", + "97818": "— Ej, ostrożnie! On szablę ma, szyję utnie, obaczysz.", + "97819": "— Sam za łeb złapie i wciągnie, a tam cię opatrzy jak niedźwiedź.", + "97820": "Wasyl nie dał się stropić.", + "97821": "— On znaje — rzekł — że niechby on mnie palcem dotknął, czorta by mu ataman dał zjeść i wy, braty.", + "97822": "Było to ostrzeżenie dla pana Zagłoby, któren siedział cicho, ani mruknął.", + "97823": "Lecz mołojcy, jako to zwykle między żołnierzami, wpadli już w dobry humor, bo całe zajście poczęło ich bawić, więc dalej przymawiać Wasylowi:", + "97824": "— Będzie jednym durnym mniej na świecie, na białym.", + "97825": "— On tam nie będzie zważał, jak my jemu zapłacim za twoją szyję. On śmiały mołojec.", + "97826": "— Ho! Ho! On niesamowity. Czort jego wie, w co on się tam już zmienił… To czarownik! Ty, Wasyl, nie wiadomo kogo tam znajdziesz w czeluści.", + "97827": "Wasyl, który splunął już w dłonie i obejmował właśnie nimi spisy, wstrzymał się nagle.", + "97828": "— Na Lacha pójdę — rzekł — na czorta nie.", + "97829": "Ale tymczasem związano drabiny i przystawiono je do otworu. Źle było i po nich wchodzić, bo się zaraz wygięły na związaniu i szczeble cienkie trzeszczały pod stopami, które na próbę na najniższym stawiono. Ale począł wchodzić sam Hołody, wchodząc zaś, mówił:", + "97830": "— Ty, panie szlachcic, widzisz, że to nie żarty. Uparłeś się na górze siedzieć, to siedź, ale się nie broń, bo my cię dostaniem i tak, choćby i cały chlew mieli rozebrać. Ty miej rozum!", + "97831": "Na koniec głowa jego dotknęła czeluści i pogrążała się w niej z wolna. Nagle dał się słyszeć świst szabli, Kozak krzyknął strasznie, zachwiał się i padł między mołojców z rozwaloną na dwie połowy głową.", + "97832": "— Koli! Koli! — zawrzasnęli mołojcy.", + "97833": "W całym chlewie powstał straszliwy zamęt, podniosły się krzyki i wołania, które zagłuszył grzmiący głos pana Zagłoby:", + "97834": "— Ha, złodzieje, ludojady, ha! Basałyki! Do nogi was wytłukę, szelmy parszywe! Poznajcie rycerską rękę!… Ludzi uczciwych po nocy napadać! W chlewie szlachcica zamykać… Ha! Łotry! W pojedynkę ze mną, w pojedynkę, albo i po dwóch! Chodźcie no sam! Ale łby zostawcie w gnoju, bo poucinam, jakom żyw!", + "97835": "— Koli! Koli! — wołali mołojcy.", + "97836": "— Chlew spalimy!", + "97837": "— Ja sam spalę, bycze ogony, byle z wami!", + "97838": "— Po kilku! Po kilku naraz! — krzyknął stary Kozak. — Trzymać drabiny, spisami podpierać, przynieść snopów na łby i dalej!… Musimy go dostać!", + "97839": "To rzekłszy, ruszył w górę, a razem z nim dwóch towarzyszów, szczeble poczęły się łamać, drabiny wygięły się jeszcze mocniej, ale przeszło dwadzieścia krzepkich rąk pochwyciło je za drągi, w górze popodpierano spisami. Inni powtykali ostrza spis w otwór, by cięcia szabli zahamować.", + "97840": "W kilka chwil później trzy nowe ciała spadły na głowy stojącym w dole.", + "97841": "Pan Zagłoba, rozgrzany tryumfem, ryczał jak bawół i zionął takie przekleństwa, jakich świat nie słyszał i od jakich dusze niezawodnie zamarłyby w mołojcach, gdyby nie to, że wściekłość poczęła ich ogarniać. Niektórzy kłuli spisami strop, inni darli się na drabinę, chociaż w czeluści czekała śmierć pewna. Nagle krzyk się zrobił przy drzwiach i do chlewa wpadł sam Bohun.", + "97842": "Był bez czapki, tylko w szarawarach i koszuli, w ręku miał gołą szablę, w oczach płomień.", + "97843": "— Przez dach, psiawiary! — krzyknął. — Poszycie rozerwać i żywcem brać.", + "97844": "A Zagłoba, ujrzawszy go, ryczał:", + "97845": "— Chamie, pójdź no tu tylko. Nos i uszy ci obetnę, gardła nie wezmę, bo to kata własność. A co, tchórz cię obleciał? Boisz się, parobku? Związać mi tego szelmę, a łaskę znajdziecie. Cóż, wisielcze, cóż, kukło żydowska? Sam tu! Wychyl jeno łba na strop! Chodź, chodź, będę ci rad, poczęstuję tak, żeć się przypomni i twój ojciec diabeł, i twoja mać gamratka!", + "97846": "Tymczasem krokwie dachu jęły trzeszczeć. Widocznie mołojcy dostali się nań i teraz rwali już poszycie.", + "97847": "Zagłoba dosłyszał, ale strach nie odjął mu sił. Był jakby spity bitwą i krwią.", + "97848": "„Skoczę w kąt i tam zginę” — pomyślał.", + "97849": "Ale w tej chwili na całym majdanie rozległy się strzały, a jednocześnie kilkunastu mołojców wpadło do chlewa.", + "97850": "— Bat'ku! Bat'ku! — krzyczeli wniebogłosy. — Bywaj!!!", + "97851": "Pan Zagłoba w pierwszej chwili nie zrozumiał, co się stało — i zdumiał. Spojrzy przez czeluść na dół, aż tam nikogo już nie ma. Krokwie w dachu nie trzeszczą.", + "97852": "— Co to jest? Co się stało? — zawołał głośno. — Ha! Rozumiem. Chcą chlew puścić z ogniem i z pistoletów do dachu palą.", + "97853": "Tymczasem na zewnątrz słychać było coraz straszniejsze wrzaski ludzkie, tętent koni. Strzały zmieszane z wyciem, szczęk żelaza. „Boże! To chyba bitwa!” — pomyślał pan Zagłoba i skoczył do swojej dziury w dachu.", + "97854": "Spojrzał — i nogi ugięły się pod nim z radości.", + "97855": "Na majdanie wrzała bitwa, a raczej ujrzał pan Zagłoba straszliwy pogrom Bohunowych mołojców. Napadnięci znienacka, rażeni ogniem z pistoletów przykładanych do łbów i piersi, przyparci do płotów, do chaty i do stodoły, cięci mieczami, pchani falą piersi końskich, miażdżeni kopytami, mołojcy ginęli, nie dając prawie oporu. Szeregi żołnierzy przybranych w krasne barwy, siekąc zapamiętale i naciskając uciekających, nie zezwoliły im się sformować ni szablą się złożyć, ni odetchnąć, ni dosiąść koni. Broniły się tylko pojedyncze kupy; inni dopinali wśród wrzawy, zamętu i dymu rozluźnione popręgi kulbak i ginęli, zanim zdołali nogą dotknąć strzemienia; inni, rzucając spisy i szable, zmykali pod płoty, więźli między żerdziami i przeskakiwali przez wierzch, wrzeszcząc i wyjąc nieludzkimi głosami. Zdawało się nieszczęsnym, że sam książę Jeremi spadł na nich niespodzianie jak orzeł, że druzgoce ich cała jego potęga. Nie mieli czasu się opamiętać, obejrzeć: okrzyki zwycięzców i świst szabel, i huki wystrzałów gnały ich jak burza, gorący oddech koński oblewał im karki. „Ludy, spasajtes!” — rozległo się ze wszystkich stron. — „Bij, zabij” — odpowiadali napastnicy.", + "97856": "I dojrzał na koniec pan Zagłoba małego pana Wołodyjowskiego, jak stojąc wedle wrót na czele kilkunastu żołnierzy, głosem i buławą wydawał innym rozkazy, a niekiedy rzucał się na swym gniadym koniu w zamęt i wówczas ledwo się złożył, ledwie się zwrócił, już padał człowiek, nawet i nie wydawszy okrzyku. O, bo mistrz to był nad mistrzami mały pan Wołodyjowski! — i żołnierz z krwi i kości, więc bitwy nie tracił z oka, ale poprawiwszy tu i owdzie, znowu się wracał — i patrzył, i poprawiał, właśnie jak ów, który kapelą kierując, czasem sam zagra, czasem grać przestaje, a nad wszystkimi ustawicznie czuwa, by każdy swoje odegrał.", + "97857": "Co widząc, pan Zagłoba począł nogami tupać w deski stropu, aż kłęby kurzu powstały, w ręce klaskać i ryczeć:", + "97858": "— Bij psubraty! Bij! Morduj! Ze skóry łup! Siekaj, tnij, wal, rżnij, morduj! Dalejże w nich, dalej, na szable ich i w pień!", + "97859": "Tak krzyczał pan Zagłoba i rzucał się, oczy krwią mu zaszły z wysilenia i zaniewidział na chwilę, ale gdy znów wzrok odzyskał, ujrzał jeszcze piękniejszy widok — oto w kupie kilkudziesięciu mołojców pomykał na koniu jak błyskawica Bohun, bez czapki, w koszuli tylko i hajdawerach, a za nim na czele żołnierzy mały pan Wołodyjowski.", + "97860": "— Bij! — krzyknął Zagłoba. — To Bohun! — Ale głos nie doszedł.", + "97861": "Tymczasem Bohun z mołojcami przez płot, pan Wołodyjowski przez płot, niektórzy zostali — innym konie zwinęły się w skoku. Spojrzy Zagłoba: Bohun na równinę, pan Wołodyjowski na równinę. Wnet rozproszyli się i mołojcy w ucieczce, i żołnierze w biegu — rozpoczął się pościg pojedynczy. Zagłobie dech zamarł w piersi, oczy ledwie mu z powiek nie wyskoczą, cóż bowiem widzi? Oto jedzie już pan Wołodyjowski na karku Bohuna jak ogar na dziku, watażka zwraca głowę, nadstawia szablę!…", + "97862": "— Biją się! — krzyczy Zagłoba.", + "97863": "Chwila jeszcze i Bohun pada wraz z koniem, a pan Wołodyjowski, tratując po nim, pędzi za innymi.", + "97864": "Ale Bohun żyw, bo zrywa się z ziemi i pobiegł ku skałom zarośniętym chaszczami.", + "97865": "— Trzymaj! Trzymaj! — ryczy Zagłoba. — To Bohun!", + "97866": "Wtem pędzi nowa wataha mołojców, która aż do tej chwili przemykała się z drugiej strony skał, a teraz odkryta, szuka nowej drogi do ucieczki. Za nią w odległości pół staja pędzą żołnierze. Wataha owa dogania Bohuna, ogarnia go, porywa i uprowadza ze sobą. Na koniec ginie z oczu w zakrętach parowu, a za nią giną i żołnierze.", + "97867": "Na majdanie zapanowała cisza i pustka, bo nawet i żołnierze pana Zagłoby, odbici przez Wołodyjowskiego, dopadłszy koni po mołojcach, pognali wraz z innymi za rozproszonym nieprzyjacielem.", + "97868": "Pan Zagłoba spuścił drabinę, zlazł z góry i wyszedłszy z chlewa na majdan, rzekł:", + "97869": "— Wolnym jest…", + "97870": "To rzekłszy, począł rozglądać się naokoło. Na majdanie leżało mnóstwo trupów zaporoskich i kilkanaście żołnierskich. Szlachcic chodził między nimi z wolna i oglądał każdego starannie, na koniec przykląkł nad jednym.", + "97871": "Po chwili podniósł się z blaszaną manierką w ręku.", + "97872": "— Pełna — mruknął.", + "97873": "I przyłożywszy do ust, przechylił głowę.", + "97874": "— Niezła!", + "97875": "Znów obejrzał się naokoło i znów powtórzył, ale już wiele raźniejszym głosem:", + "97876": "— Wolnym jest.", + "97877": "Po czym poszedł do chaty, na progu natknął się na trupa starego bondara, którego mołojcy zamordowali, i zniknął we wnętrzu. Gdy wyszedł, naokół bioder, na kubraku zawalanym w nawozie świecił mu pas Bohuna gęsto przeszywany złotem, za pasem zaś nóż z wielkim rubinem w głowni.", + "97878": "— Bóg wynagrodził męstwo — mruczał — bo i trzosik dość pełny. Ha, zbój plugawy! Mam nadzieję, że się nie wymknie! Ale ten mały fircyk! Niech go kule biją! Cięta to sztuka jak osa. Wiedziałem, że dobry żołnierz, ale żeby tak sobie na Bohunie jechał jak na łysej kobyle, tegom się po nim nie spodziewał. Że też to w tak małym ciele taki może być animusz i wigor! Bohun mógłby go u pasa na sznurku nosić jak kozik. Niechże go kule biją! Albo lepiej: niech mu Bóg szczęści! Musiał Bohuna nie poznać, bo byłby go dokończył. Fu! Jak tu prochem pachnie, aż w nozdrzach wierci! Alem się też z takich terminów wykręcił, w jakowych jeszcze nie bywałem! Chwała bądź Bogu!… No, no, ale żeby tak na Bohunie jechać! Muszę się temu Wołodyjowskiemu jeszcze przypatrzyć, bo chyba diabeł w nim siedzi.", + "97879": "Tak rozmawiając, siadł pan Zagłoba na progu chlewa i czekał.", + "97880": "Tymczasem z dala na równinie ukazali się żołnierze wracający z pogromu, a na czele jechał pan Wołodyjowski. Ujrzawszy Zagłobę, przyśpieszył biegu i zeskoczywszy z konia, szedł ku niemu.", + "97881": "— Waćpana to jeszcze oglądam? — pytał z dala.", + "97882": "— Mnie we własnej osobie — rzekł pan Zagłoba. — Bóg waści zapłać, iżeś z pomocą przybył.", + "97883": "— Chwalić Boga, że w porę — odpowiedział mały rycerz, ściskając z radością dłoń pana Zagłoby.", + "97884": "— Ale skądżeś się waszmość o opresji, w jakiej tu zostawałem, dowiedział?", + "97885": "— Chłopi dali znać z tego chutoru.", + "97886": "— O! A ja myślałem, że mnie zdradzili.", + "97887": "— Gdzie tam, to dobrzy ludzie. Ledwie z życiem uszli chłopak i dziewczyna, a co się z resztą weselników stało, nie wiedzą.", + "97888": "— Jeśli nie zdrajcy, to od Kozaków pobici. Chutornik leży wedle chaty. Ale mniejsza z tym. Mówże waść: czy Bohun żyw? Uciekł?", + "97889": "— Alboż to był Bohun?", + "97890": "— Ten bez czapki, w koszuli i hajdawerach, któregoś waść z koniem obalił.", + "97891": "— Ciąłem go w dłoń; bogdaj to licho, żem go nie poznał!… Ale waść, ale waść, mości Zagłobo, cóżeś to waść najlepszego uczynił?", + "97892": "— Com uczynił? — powtórzył pan Zagłoba. — Chodź, panie Michale, i patrz!", + "97893": "To rzekłszy, ujął go za rękę i wprowadził do chlewa.", + "97894": "— Patrz — powtórzył.", + "97895": "Pan Wołodyjowski nie widział przez chwilę nic, bo wszedł ze światła, ale gdy już oczy jego oswoiły się nieco z ciemnością, dojrzał ciała leżące nieruchomie na gnoju.", + "97896": "— A tych ludzi kto narżnął? — pytał zdziwiony.", + "97897": "— Ja! — rzekł Zagłoba. — Pytałeś waść, com uczynił? Więc masz!", + "97898": "— No! — rzekł młody oficer, kręcąc głową. — A jakimże to sposobem?", + "97899": "— Tam się broniłem, na górze, a oni szturmowali mnie z dołu i przez dach. Nie wiem, jak długo to było, bo w bitwie człowiek czasu nie liczy. Bohun to był, Bohun ze srogą potęgą i z wyborem ludzi. Popamięta on waćpana, popamięta i mnie! Innym czasem ci opowiem, jako w niewolę popadłem, com wytrzymał i jakom Bohuna splantował, bom i na języki się z nim próbował. Alem dziś tak fatigatus, że ledwie na nogach się trzymam.", + "97900": "— No — powtórzył pan Wołodyjowski — nie ma co mówić, mężnie waść stawałeś; jeno to powiem, żeś lepszy rębacz niż wódz.", + "97901": "— Panie Michale — rzecze szlachcic — nie pora rozprawiać. Lepiej Bogu dziękujmy, że nam obydwom tak wielką dziś spuścił wiktorię, o której pamięć nieprędko między ludźmi zaginie.", + "97902": "Pan Wołodyjowski spojrzał zdumiony na Zagłobę. Jakoś dotąd wydawało mu się, że to on sam odniósł ową wiktorię, którą pan Zagłoba widocznie chciał się z nim podzielić.", + "97903": "Ale popatrzył tylko na szlachcica, pokręcił głową i rzekł:", + "97904": "— Niechże i tak będzie.", + "97905": "W godzinę później obaj przyjaciele na czele połączonych oddziałów wyruszyli ku Jarmolińcom.", + "97906": "Z ludzi Zagłoby nie brakło prawie nikogo, gdyż w śnie zaskoczeni, nie stawiali oporu, Bohun zaś, wysłany głównie po języka, kazał żywcem brać, nie mordować.", + "97907": "Rozdział VIII", + "97908": "Bohun, lubo wódz mężny i przezorny, nie miał szczęścia w tej wyprawie, którą pod rzekomą dywizję księcia Jeremiego przedsięwziął. Utwierdził się tylko w przekonaniu, że książę istotnie wyruszył całą potęgą przeciw Krzywonosowi, bo tak mu powiadali wzięci w niewolę żołnierze pana Zagłoby, którzy sami wierzyli w to najświęciej, iż książę ciągnie za nimi. Nie pozostawało więc nic innego nieszczęsnemu atamanowi, jak cofać się co prędzej do Krzywonosa, ale zadanie nie było łatwe. Zaledwie trzeciego dnia zebrała się koło niego wataha złożona z dwustu kilkunastu mołojców; inni albo w boju polegli, albo zostali ranni na polu potyczki, albo błąkali się jeszcze wśród jarów i oczeretów, nie wiedząc, co czynić, jak się obrócić, dokąd iść. A i ta kupa przy Bohunie nie na wiele była przydatna, bo zbita, za lada alarmem skłonna do ucieczki, zdemoralizowana, przerażona. A był to przecie wybór mołojców; lepszych żołnierzy trudno było w całej Siczy znaleźć. Ale mołojcy nie wiedzieli, z jak małą siłą pan Wołodyjowski na nich uderzył i że dzięki tylko niespodzianemu napadowi na śpiących i nieprzygotowanych taką klęskę mógł zadać, i wierzyli najświęciej, że mieli sprawę, jeśli nie z samym księciem, to przynajmniej z potężnym, kilkakroć liczniejszym podjazdem. Bohun wrzał jak ogień; cięty w rękę, stratowany, chory, pobity, i wroga zaklętego z rąk wypuścił, i sławę nadwerężył, bo już ci mołojcy, którzy w wilię klęski do Krymu, do piekła i na samego księcia byliby ślepo za nim poszli, teraz stracili wiarę, stracili ducha i o tym tylko myśleli, jak by gardła całe z pogromu wynieść. A przecie Bohun uczynił wszystko, co wódz uczynić powinien, niczego nie zaniedbał, straże opodal chutoru porozstawiał i spoczywał dlatego tylko, że konie, które spod Kamieńca prawie jednym tchem przyszły, całkiem niezdatne były do drogi. Ale pan Wołodyjowski, któremu życie młode zbiegło w podejściach i łowach na Tatarów, podszedł jak wilk nocą pod straże, pochwytał je, nim zdołały krzyknąć lub wystrzelić — i napadł tak, że oto on, Bohun, w hajdawerach tylko i w koszuli ujść potrafił. Gdy o tym watażka myślał, świat mu czerniał w oczach, w głowie się przewracało i rozpacz kąsała mu duszę jak pies wściekły. On, który na Czarnym Morzu na galery tureckie się rzucał; on, który aż do Perekopu na karkach tatarskich dojeżdżał i chanowi w oczy pożogą ułusów świecił; on, który księciu pod ręką przy samych Łubniach regiment w Wasiłówce wyciął — musiał uciekać w koszuli i bez czapki, i bez szabli, bo i tę w spotkaniu z małym rycerzem utracił. Toteż, gdy nikt nie patrzył, na postojach i popasach, watażka chwytał się za głowę i krzyczał: „Gdzie moja sława mołojecka, gdzie moja szabla-drużka?!”. A gdy tak krzyczał, porywał go obłęd dziki i spijał się jak nieboże stworzenie, po czym na księcia chciał iść, na całą siłę jego uderzyć — i zginąć, i przepaść na wieki.", + "97909": "On chciał — ale mołojcy nie chcieli. „Ubij, bat'ku, nie pójdziemy!” — odpowiadali ponuro na jego wybuchy i na próżno mu było w napadach szaleństwa szablą ich siec, z pistoletów twarze osmalać — nie chcieli, nie poszli.", + "97910": "Rzekłbyś: ziemia usuwała się spod nóg atamana, bo nie tu jeszcze był koniec jego nieszczęść. Bojąc się dla prawdopodobnej pogoni uchodzić wprost na południe i sądząc, że może Krzywonos już oblężenia zaniechał, rzucił się sam ku wschodowi i trafił na oddział pana Podbipięty. Ale czujny jak żuraw pan Longinus nie dał się zejść, pierwszy uderzył na watażkę, rozbił go tym łatwiej, że mołojcy bić się nie chcieli, i podał w ręce panu Skrzetuskiemu, a ten go najpotężniej rozgromił, tak że Bohun po długim błądzeniu w stepach w kilkanaście zaledwie koni, bez sławy, bez mołojców, bez zdobyczy i bez języków dotarł nareszcie do Krzywonosa.", + "97911": "Lecz dziki Krzywonos, tak straszny zwykle dla podwładnych, którym nie dopisało szczęście, tym razem nie rozgniewał się wcale. Wiedział z własnego doświadczenia, co to sprawa z Jeremim, więc przyhołubił jeszcze Bohuna, pocieszał i uspokajał, a gdy watażka zapadł na złą gorączkę, kazał go strzec i leczyć, i pilnować jak oka w głowie.", + "97912": "Tymczasem czterej książęcy rycerze, napełniwszy kraj grozą i przestrachem, stanęli szczęśliwie z powrotem w Jarmolińcach, gdzie zatrzymali się na dni kilka, by ludziom i koniom dać odpoczynek. Tam gdy stanęli w jednej kwaterze, zdawał kolejno każdy panu Skrzetuskiemu sprawę z tego, co go spotkało i czego dokonał, po czym zasiedli przy gąsiorku, aby w przyjacielskim opowiadaniu ulżyć sercom i dać folgę wzajemnej ciekawości.", + "97913": "Ale wówczas pan Zagłoba mało komu pozwolił przyjść do słowa. Nie chciał słuchać, pragnął, by jego tylko słuchano; jakoż pokazało się, że najwięcej miał do opowiadania.", + "97914": "— Mości panowie! — mówił. — Popadłem w niewolę, prawda jest! Ale fortuna kołem się toczy. Bohun całe życie bijał, a my dziś jego pobili. Tak to, tak! Zwyczajnie na wojnie! Dziś ty garbujesz, jutro ciebie garbują. Ale Bohuna za to Bóg skarał, iż nas, śpiących smaczno snem sprawiedliwego, napadł i w tak bezecny sposób rozbudził. Ho, ho! Myślał, że mnie swoim plugawym językiem przestraszy, a tu mówię waściom, jakem go przycisnął, tak zaraz stracił fantazję, zmieszał się i wygadał to, czego nie chciał. Co tu długo mówić? Żebym w niewolę nie wpadł, nie bylibyśmy mu obaj z panem Michałem klęski zadali; mówię: obaj, bo że w tym terminie magna pars fui, nie przestanę twierdzić do śmierci. Tak mi Boże daj zdrowie! Słuchajcie dalej moich racji: żebyśmy go z panem Michałem nie pobili, nie byłby mu podbił pięt pan Podbipięta, dalej pan Skrzetuski, a na koniec, żebyśmy go nie rozgromili, byłby on nas rozgromił — co że się nie stało, kto przyczyną?", + "97915": "— A z waścią to jak z liszką — rzecze pan Longinus — tu ogonem machniesz, tam się umkniesz, a zawsze się wykręcisz.", + "97916": "— Głupi ogar, co za ogonem bieży, bo i nie dogoni, i niczego poczciwego się nie dowącha, a w ostatku wiatr straci. Ilużeś waść ludzi postradał?", + "97917": "— Ot, z dwunastu wszystkiego, a kilku rannych; już tam nie bardzo nas bili.", + "97918": "— A waszmość, panie Michale?", + "97919": "— Ze trzydziestu, bom na nieprzygotowanych uderzył.", + "97920": "— A wasze, panie poruczniku?", + "97921": "— Tylu, ilu pan Longinus.", + "97922": "— A ja dwóch. Powiedzcież sami: kto lepszy wódz? Ot, co jest! Po cóżeśmy tu przyjechali? Po służbie książęcej, wieści o Krzywonosie nałapać; otóż powiem waszmościom, że jam się pierwszy o nim dowiedział i z najlepszych ust, bo od Bohuna, i wiem, że pod Kamieńcem stoi, ale oblężenia myśli zaniechać, bo go tchórz obleciał. To wiem de publicis, ale wiem też jeszcze i coś innego, od czego radość wstąpi waćpaństwu w serca i o czym dotąd nie mówiłem dlatego, że chciałem, abyśmy w kupie o tym radzili; byłem też dotąd niezdrów, bo mnie fatygi obaliły i od tego zbójeckiego wiązania w kij wnętrzności we mnie rebelizowały. Myślałem, że mnie krew zaleje.", + "97923": "— Mówże waszmość, na miłość boską! — zawołał Wołodyjowski. — Zaliżeś co o naszej niebodze słyszał?", + "97924": "— Tak jest, niech jej Bóg błogosławi — rzekł Zagłoba.", + "97925": "Pan Skrzetuski podniósł się na całą swą wysokość i usiadł natychmiast — nastała taka cisza, że słychać było brzęczenie komarów na okienku, aż pan Zagłoba zabrał głos znowu:", + "97926": "— Żyje ona, wiem to na pewno, i jest w Bohunowym ręku. Moi mości panowie, straszne to ręce, ale przecie Bóg nie pozwolił, aby ją krzywda lub hańba spotkała. Moi mości panowie, to mnie sam Bohun powiadał, któren by prędzej czym innym chełpić się gotów.", + "97927": "— Jak to może być? Jak to może być? — pytał gorączkowo Skrzetuski.", + "97928": "— Jeśli łżę, niech mnie piorun zapali! — odrzekł poważnie Zagłoba. — Bo to jest święta rzecz. Słuchajcie, co mnie Bohun mówił, gdy sobie chciał drwić ze mnie, nimem go do ostatka splantował: „Cóżeś to myślał (prawi), żeś dla chłopa ją do Baru przywiózł? Że to ja chłop (prawi), abym ją siłą niewolił? Czy to mnie nie stać, by mnie w Kijowie w cerkwi ślub dali i czerńcy (powiada) żeby mi śpiewali, i żeby trzysta świec mi palili, mnie atamanowi! hetmanowi” — i nogami nade mną tupał, i nożem mi groził, bo myślał, że mnie ustraszy, alem mu powiedział, żeby psy straszył.", + "97929": "Skrzetuski już się opamiętał, tylko mu się mnisza twarz rozświeciła i grała na niej na powrót obawa, nadzieja, radość i niepewność.", + "97930": "— Gdzie ona tedy jest? Gdzie jest? — pytał z pośpiechem. — Jeśliś się i tego waść dowiedział, toś z nieba spadł.", + "97931": "— Tego on mi nie mówił, ale mądrej głowie dość dwie słowie. Uważcie waszmościowie, że ciągle drwił ze mnie, nimem go splantował, i tak znowu powiada: „Naprzód, powiada, do Krzywonosa cię zawiodę, a potem na wesele bym cię prosił, ale teraz wojna, więc to jeszcze nieprędko”. Uważcie waszmościowie: jeszcze nieprędko! Zatem mamy czas! Po wtóre, uważcie także: naprzód do Krzywonosa, potem na wesele, więc żadną miarą nie ma jej u Krzywonosa, ale gdzieś dalej, gdzie wojna nie doszła.", + "97932": "— Złoty z waści człowiek! — zawołał Wołodyjowski.", + "97933": "— Myślałem tedy naprzód — mówił mile połechtany Zagłoba — że może ją do Kijowa odesłał, ale nie, bo mi rzekł, że na wesele do Kijowa z nią pojedzie; jeżeli tedy pojedzie, to znaczy, że jej tam nie ma. I za mądry on na to, by ją tam wozić, bo gdyby się Chmielnicki ku Czerwonej Rusi posunął, to Kijowa łatwo litewskie wojska mogą dostać.", + "97934": "— Prawda! Prawda! — wykrzyknął pan Longinus. — Ot, jak mnie Bóg miły! Niejeden mógłby się z waścią na rozum pomieniać.", + "97935": "— Jeno ja bym się nie z każdym mieniał od strachu, abym zaś boćwiny zamiast rozumu nie kupił, co by mi się między Litwą snadnie przytrafić mogło.", + "97936": "— Już swoje zaczyna — rzekł Longinus.", + "97937": "— Pozwólże waść skończyć. Tak tedy nie ma jej u Krzywonosa ni w Kijowie, więc gdzie jest?", + "97938": "— W tym sęk!", + "97939": "— Jeśli waść się domyślasz, to powiedz prędzej, bo mnie ogień pali! — krzyknął Skrzetuski.", + "97940": "— Za Jampolem! — rzekł Zagłoba i potoczył tryumfalnie swoim zdrowym okiem.", + "97941": "— Skąd waść wiesz? — pytał Wołodyjowski.", + "97942": "— Skąd wiem? Ot skąd: siedziałem w chlewie, bo mnie w chlewie ów zbój kazał zamknąć (żeby go wieprze za to zećpały!), a naokoło gadali ze sobą Kozacy. Przykładam tedy ucho do ściany i co słyszę?… Jeden mówi: „Teraz chyba za Jampol ataman pojedzie”, a drugi na to: „Milcz, jeśli ci młoda głowa miła…”. Szyję daję, że ona jest za Jampolem.", + "97943": "— O! Jako Bóg na niebie! — zakrzyknął Wołodyjowski.", + "97944": "— Na Dzikie Pola przecie jej nie zaprowadził, więc wedle mojej głowy musiał ją ukryć gdzieś między Jampolem a Jahorlikiem. Byłem też raz w tamtych stronach, gdy się królewscy i chanowi sędzie zjeżdżali, bo w Jahorliku, jak waćpaństwu wiadomo, pograniczne sprawy się sądzą o zabrane stada, których spraw nigdy nie brak. Pełno tam jest nad całym Dniestrem jarów i zakrytych miejsc, i różnych komyszy, w których żyją w chutorach ludzie, co żadnej zwierzchności nie znają, mieszkając w pustyni i bliźnich nie widując. U takich to dzikich pustelników on pewnie ją ukrył, bo mu tam było i najbezpieczniej.", + "97945": "— Ba! Ale jak się tam dostać teraz, gdyż drogę Krzywonos zagradza — rzecze pan Longinus. — Jampol to też, jak słyszałem, gniazdo rozbójnicze.", + "97946": "Na to Skrzetuski:", + "97947": "— Choćbym i dziesięć razy gardło miał stracić, będę ją ratował. Pójdę przebrany i będę szukał, Bóg mnie pomoże, znajdę.", + "97948": "— Ja z tobą, Janie! — rzecze pan Wołodyjowski.", + "97949": "— I ja po dziadowsku z teorbanem. Wierzajcie mi waszmościowie, że najwięcej mam między wami eksperiencji, a że mnie teorban z ostatkiem obrzydł, więc wezmę dudy.", + "97950": "— Toż i ja się na coś przydam, braciaszki? — rzekł pan Longinus.", + "97951": "— I pewnie — odpowiedział pan Zagłoba. — Jak będzie nam trzeba przez Dniestr się przebrać, to waćpan będziesz nas przenosił, jako święty Krzysztof.", + "97952": "— Dziękuję z duszy waszmościom — rzekł Skrzetuski — i gotowość waszą chętnym przyjmuję sercem. Nie masz to w przeciwnościach nad przyjaciół wiernych, których, jak widzę, nie pozbawiła mnie Opatrzność! Dajże mnie, wielki Boże, odsłużyć waszmościom zdrowiem i mieniem!", + "97953": "— Wszyscy my jako jeden mąż! — wykrzyknął Zagłoba. — Bóg zgodę pochwala i obaczycie, iż frukta naszych prac niedługo będziemy oglądali.", + "97954": "— To już nie pozostaje mnie nic innego — mówił po chwili milczenia Skrzetuski — jak chorągiewkę księciu odprowadzić i zaraz w kompanii ruszyć. Pójdziem Dniestrem, hen, na Jampol, aż do Jahorlika, i wszędzie będziemy szukali. A gdy, jak mam nadzieję, Chmielnicki już musi być zniesiony lub nim dojdziemy do księcia, zniesiony będzie, przeto i służba publiczna nie staje nam na przeszkodzie. Pewnie chorągwie ruszą na Ukrainę, by buntu dogasić, ale się tam już bez nas obejdzie.", + "97955": "— A poczekajcie waszmościowie — rzecze Wołodyjowski. — Pewnie po Chmielnickim na Krzywonosa przyjdzie kolej, może więc razem z chorągwiami ku Jampolowi ruszymy.", + "97956": "— Nie, nam tam trzeba być pierwej — odparł Zagłoba — ale najpierwej odprowadzić chorągwie, by mieć wolne ręce. Spodziewam się też, że książę będzie z nas contentus.", + "97957": "— Szczególniej z waćpana.", + "97958": "— Tak jest, bo mu najlepsze wieści przywożę. Wierzaj mi waćpan, iż nagrody się spodziewam.", + "97959": "— Więc tedy w drogę?", + "97960": "— Do jutra musimy spocząć — rzekł Wołodyjowski. — Zresztą niech Skrzetuski rozkazuje: on tu wodzem; ale ja przestrzegam, iż jeśli dziś ruszymy, konie mnie wszystkie popadają.", + "97961": "— Wiem, że to jest niepodobieństwo — rzecze Skrzetuski — ale myślę, iż po dobrych obrokach jutro możemy.", + "97962": "Jakoż nazajutrz ruszono. Wedle ordynansów książęcych mieli się wrócić do Zbaraża i tam czekać dalszych rozkazów. Szli więc na Kuźmin, w bok od Felsztyna ku Wołoczyskom, skąd na Chlebanówkę wiódł stary gościniec do Zbaraża. Drogę mieli przykrą, bo padały deszcze, ale spokojną, i tylko pan Longinus, idący w sto koni naprzód, rozgromił kilka kup swawolnych, które się na tyłach wojsk regimentarskich zebrały. Dopiero w Wołoczyskach zatrzymali się znów na nocny wypoczynek.", + "97963": "Ale zaledwie zasnęli snem smacznym po długiej drodze, zbudził ich alarm i straże dały znać, że jakiś konny oddział się zbliża. Wnet jednak przyszła wieść, że to Wierszułłowa tatarska chorągiew, zatem swoi. Zagłoba, pan Longinus i mały Wołodyjowski natychmiast zebrali się w izbie Skrzetuskiego, a w ślad za nimi wpadł jak wicher oficer spod lekkiego znaku, zziajany, cały pokryty błotem, na którego spojrzawszy, Skrzetuski wykrzyknął:", + "97964": "— Wierszułł!", + "97965": "— Jam… jest! — mówił przybyły, nie mogąc oddechu złapać.", + "97966": "— Od księcia?", + "97967": "— Tak!… O tchu! Tchu!…", + "97968": "— Jakie wieści? Już po Chmielnickim?", + "97969": "— Już… po… Rzeczypospolitej!…", + "97970": "— Na rany Chrystusa! Co waść gadasz? Klęska?", + "97971": "— Klęska, hańba, sromota!… Bez bitwy… Popłoch!… O! o!", + "97972": "— Uszom się nie chce wierzyć. Mówże! Mów, na Boga żywego!… Regimentarze?…", + "97973": "— Uciekli.", + "97974": "— Gdzie nasz książę?", + "97975": "— Uchodzi… bez wojska… Ja tu od księcia… Rozkaz… Do Lwowa natychmiast… Idą za nami!", + "97976": "— Kto? Wierszułł, Wierszułł! Opamiętaj się, człowieku! Kto?", + "97977": "— Chmielnicki, Tatarzy.", + "97978": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! — zawołał Zagłoba. — Ziemia się rozstępuje.", + "97979": "Ale Skrzetuski zrozumiał już, o co chodzi.", + "97980": "— Na potem pytania — rzekł — teraz na koń!", + "97981": "— Na koń, na koń!", + "97982": "Kopyta koni pod Wierszułłowymi Tatarami szczękały już przed oknami; mieszkańcy, zbudzeni nadejściem wojska, wychodzili z domów z latarkami i pochodniami w ręku. Wieść przeleciała całe miasto jak błyskawica. Wnet uderzono we dzwony na trwogę. Ciche przed chwilą miasteczko napełniło się zgiełkiem, tętentem koni, okrzykami komendy i wrzaskiem żydowskim. Mieszkańcy chcieli uchodzić wraz z wojskiem, zaprzęgano wozy, ładowano na nie dzieci, żony, pierzyny; burmistrz na czele kilku mieszczan przyszedł błagać Skrzetuskiego, by nie odjeżdżał naprzód i odprowadził mieszkańców chociaż do Tarnopola, ale pan Skrzetuski i słuchać go nie chciał, mając wyraźny rozkaz co tchu ruszać do Lwowa.", + "97983": "Ruszyli tedy i dopiero w drodze Wierszułł, ochłonąwszy, opowiadał, jak i co się stało.", + "97984": "— Jak Rzeczpospolita Rzeczpospolitą — mówił — nigdy nie poniosła takiej klęski. Nic Cecora, nic Żółte Wody, nic Korsuń!", + "97985": "A Skrzetuski, Wołodyjowski, pan Longinus Podbipięta aż na karki koniom się kładli, to się za głowy brali, to ręce ku niebu podnosili.", + "97986": "— Rzecz ludzką wiarę przechodzi! — mówili. — Gdzież był książę?", + "97987": "— Opuszczony, od wszystkiego umyślnie usunięty, swoją nawet dywizją nie władał.", + "97988": "— Kto miał komendę?", + "97989": "— Nikt i wszyscy. Dawno służę, na wojnie zęby zjadłem, jeszczem takich wojsk i takich wodzów nie widział.", + "97990": "Zagłoba, który nie miał wielkiego afektu dla Wierszułła i mało go znał, począł głową kręcić i cmokać — na koniec rzekł:", + "97991": "— Mój mości panie! Czyli się waćpanu w oczach tylko nie pomieszało lub czyś częściowej porażki za ogólną klęskę nie poczytał, bo to, co powiadasz, całkiem imaginację przechodzi.", + "97992": "— Że przechodzi, przyznaję, i powiem więcej waści, że szyję bym sobie dał z radością uciąć, gdyby jakim cudem pokazało się, iż się mylę.", + "97993": "— Bo jakimżeś waść sposobem pierwszy po klęsce w Wołoczyskach stanął? Przecież nie chcę przypuścić, żebyś pierwszy dał drała? Gdzież są tedy wojska? Którędy uciekają? Co się z nimi stało? Dlaczego uciekający nie uprzedzili waćpana? Na wszystkie owe kwestie na próżno szukam responsu!", + "97994": "Wierszułł w każdym innym czasie nie byłby puścił płazem takich pytań, ale w tej chwili nie mógł myśleć o niczym więcej jak o klęsce, więc odrzekł tylko:", + "97995": "— Jam pierwszy stanął w Wołoczyskach, gdyż inni uchodzą na Ożygowce; a mnie książę umyślnie pchnął w stronę, gdzie się waćpanów spodziewał, aby was nawałnica nie ogarnęła, gdybyście się za późno dowiedzieli; a po wtóre dlatego, że pięćset koni, które macie, to teraz niemała dla niego pociecha, bo dywizja w większej części wyginęła lub rozproszona.", + "97996": "— Dziwne to rzeczy! — mruknął Zagłoba.", + "97997": "— Strach pomyśleć, desperacja ogarnia, serce się kraje, łzy płyną! — mówił, łamiąc ręce Wołodyjowski. — Ojczyzna zgubiona, niesława po śmierci, takie wojska rozproszone!… Zatracone! Nie może być inaczej, tylko koniec świata i sąd ostateczny się zbliża!", + "97998": "— Nie przerywajcie mu — rzekł Skrzetuski. — Pozwólcie, aby wszystko opowiedział.", + "97999": "Wierszułł zamilkł, jakby siły zbierał; przez chwilę słychać było tylko pluskanie kopyt w błocie, bo deszcz padał. Noc była jeszcze głęboka i ciemna bardzo, bo chmurna, a w tych ciemnościach, w tym dżdżu dziwnie złowrogo brzmiały słowa Wierszułła, który tak mówić począł:", + "98000": "— Gdybym się nie spodziewał, że w boju polegnę, to bym chyba rozum utracił. Mówiliście waszmościowie o sądzie ostatecznym, i ja tak mniemam, że wprędce on już nastąpi, gdyż wszystko się rozprzęga, złość bierze górę nad cnotą i antychryst już chodzi po świecie. Wyście nie patrzyli na to, co się stało, ale jeśli nawet relacji o tym znieść nie możecie, cóż ja, którym klęskę i niezmierną hańbę własnymi oczyma oglądał! Bóg nam dał szczęśliwy początek w tej wojnie. Nasz książę, otrzymawszy pod Czołhańskim Kamieniem sprawiedliwość z pana Łaszcza, resztę puścił w niepamięć i pogodził się z księciem Dominikiem. Cieszyliśmy się wszyscy z tej konkordii, jakoż było i błogosławieństwo Boże. Książę powtórnie pogromił pod Konstantynowem i samo miasto wziął, bo je nieprzyjaciel po pierwszym szturmie opuścił. Po czym ruszyliśmy pod Piławce, choć książę nie radził tam chodzić. Ale zaraz w drodze pokazały się przeciw niemu rozmaite machinacje, niechęci, zawiści i jawne knowania. Nie słuchano go na radach, nie zważano na to, co mówił, a przede wszystkim usiłowano rozdzielić naszą dywizję, aby jej książę w ręku całej nie miał. Gdyby się sprzeciwił, zwalono by na niego klęskę, więc milczał, cierpiał, znosił. Zostały tedy lekkie znaki z rozkazu generał-regimentarza w Konstantynowie wraz z Wurclem, z armatami i z oberszterem Machnickim; odłączono pana oboźnego litewskiego Osińskiego i pułk Koryckiego, tak że przy księciu została tylko husaria pod Zaćwilichowskim, dwa regimenty dragonów i ja z częścią mojej chorągwi. Wszystkiego nie było nad dwa tysiące ludzi. A wtedy już go lekceważono i sam słyszałem, jak mówili klienci księcia Dominika: „Już teraz nie powiedzą po wiktorii, że za sprawą samego Wiśniowieckiego przyszła”. I głośno opowiadali, że gdyby tak niezmierna sława pokryła księcia, toby i na elekcji jego kandydat, królewicz Karol, się utrzymał, a oni chcą Kazimierza. Zarazili fakcjami całe wojska, tak że poczęły się dyskursa w kołach jakby na sejmie, wysyłanie delegatów, i o wszystkim tam myślano prócz o bitwie, tak jakby nieprzyjaciel był już pogromion. A owóż, gdybym zaczął opowiadać waszmościom o tych ucztach, o tych wiwatach, o tym przepychu, wiary bym w waszych uszach nie znalazł. Niczym były hufce Pyrrusowe przy onych wojskach, całych od złota, klejnotów i strusich piór. A toż dwieście tysięcy sług i ćmy wozów szły za nami, konie padały pod ciężarem złotogłowiów i jedwabnych namiotów, wozy łamały się pod kredensami. Myślałby kto, że na zawojowanie świata całego idziemy. Szlachta z pospolitego ruszenia po całych dniach i nocach trzaskała batogami: „Ot (mówili), czym chamów uspokoimy, szabli nie dobywając”. A my, starzy żołnierze, przywykli bić się, nie rozprawiać, jużeśmy na widok onej pychy niesłychanej przeczuwali coś złego. Dopieroż zaczęły się tumulty przeciw panu Kisielowi, że zdrajca, i za nim, że zacny senator. Siekano się szablami po pijanemu. Strażników obozowych nie było. Nikt ładu nie przestrzegał, nikt dowództwa nie sprawował, każden robił, co chciał, szedł, gdzie mu było lepiej, stawał, gdzie mu się zdawało, czeladź wzniecała hałasy, o Boże miłosierny! Toż to był kulig, nie wyprawa wojenna, kulig, na którym salutem Reipublicae przetańcowano, przepito, przejedzono i przefrymarczono w ostatku!", + "98001": "— Jeszcze my żyjemy! — rzekł Wołodyjowski.", + "98002": "— I Bóg jest w niebie! — dodał Skrzetuski.", + "98003": "Nastała znów chwila milczenia, po czym Wierszułł mówił dalej:", + "98004": "— Zginiemy totaliter, chyba że Bóg cud uczyni, za grzechy nas chłostać przestanie i niezasłużone miłosierdzie okaże. Chwilami ja sam nie wierzę temu, com na własne oczy oglądał, i zdaje mi się, że mnie zmora we śnie dusiła…", + "98005": "— Powiadaj waćpan dalej — rzekł Zagłoba. — Przyszliście tedy pod Piławce i co?", + "98006": "— I staliśmy. O czym tam regimentarze radzili, nie wiem; na sądzie ostatecznym za to odpowiedzą, bo gdyby od razu na Chmielnickiego uderzyli, byłby zniesiony i rozbity, jak Bóg w niebie, mimo nieładu, niesforności i tumultów, i braku wodza. Już tam popłoch był między czernią, już radzono, jak by Chmielnickiego i starszyznę wydać, a on sam ucieczkę zamierzał. Książę nasz od namiotu do namiotu jeździł, prosił, błagał, groził: „Uderzmy, nim Tatary nadejdą, uderzmy!” i włosy z głowy wyrywał, a tam się jeden na drugiego oglądał i nic, i nic! Pili, sejmikowali… Przyszły słuchy, że Tatary idą, chan w dwieście tysięcy koni, oni radzili i radzili. Książę zamknął się w namiocie, bo go całkiem spostponowali. W wojsku poczęto mówić, że kanclerz zakazał księciu Dominikowi bitwy staczać, że się układy toczą, wszczął się jeszcze większy nieład. Na koniec Tatarzy przyszli, ale Bóg nam poszczęścił pierwszego dnia, potykał się książę i pan Osiński, i pan Łaszcz stawał bardzo dobrze: spędzili ordę z pola, wysiekli znacznie, a potem…", + "98007": "Tu głos Wierszułłowi zamarł w piersi.", + "98008": "— A potem? — pytał pan Zagłoba.", + "98009": "— Przyszła noc straszna, niepojęta. Pamiętam, strażowałem z mymi ludźmi wedle rzeki, gdy naraz słyszę, aż w obozie kozackim biją z armat jak na wiwaty i słychać krzyki. Dopieroż przypomniało mi się, co wczoraj mówiono w obozie, że jeszcze wszystka potęga tatarska nie stanęła, tylko Tuhaj-bej z częścią. Pomyślałem więc, kiedy tam wiwatują, to już musiał i chan osobą swoją stanąć. Aż tu i w naszym obozie zaczyna się tumult. Skoczyłem sam z kilkoma ludźmi. Co się stało? Krzykną mi: „Regimentarze uszli!”. Ja do księcia Dominika: nie ma go! Do podczaszego: nie ma! Do chorążego koronnego: nie ma! Jezu Nazareński!… Żołnierze latają po majdanie, krzyk, wrzask, zgiełk, głowniami świecą: gdzie regimentarze? Gdzie regimentarze? A inni wołają: „Koni! Koni!”. A inni: „Panowie bracia, ratujcie się! Zdrada! Zdrada!”. Ręce do góry podnoszą, twarze obłąkane, oczy wytrzeszczone, tłoczą się, depczą, duszą, siadają na koń, lecą na oślep bez broni. Dopieroż ciskać hełmy, pancerze, broń, namioty! Aż tu jedzie książę na czele husarii w srebrnej zbroi: sześć pochodni koło niego niosą, a on stoi w strzemionach i krzyczy: „Mości panowie, jam został, kupą do mnie!”. Gdzie tam! Nie słyszą go, nie widzą, lecą na husarię, mieszają ją, przewracają ludzi i konie, ledwieśmy księcia samego uratowali; potem po zdeptanych ogniskach, w ciemności, niby wezbrany potok, niby rzeka, wszystko wojsko w dzikim popłochu wypada z obozu, rozprasza się, ginie, ucieka… Nie masz już wojsk, nie masz wodzów, nie masz Rzeczypospolitej… Jest tylko hańba niezmyta i noga kozacka na szyi…", + "98010": "Tu pan Wierszułł jęczeć począł i konia targać, bo go szał rozpaczy ogarnął; ten szał udzielił się innym i jechali wśród owego dżdżu i nocy jak obłąkani.", + "98011": "Jechali długo. Pierwszy Zagłoba przemówił:", + "98012": "— Bez bitwy, o, szelmy! O, takie syny! Pamiętacie, jak wspaniałą postać w Zbarażu czynili? Jak sobie zjeść Chmielnickiego bez pieprzu i soli obiecywali? O, szelmy!", + "98013": "— Gdzie tam! — krzyknął Wierszułł. — Uciekli po pierwszej bitwie wygranej nad Tatary i czernią, po bitwie, w której nawet pospolite ruszenie jako lwy walczyło.", + "98014": "— Jest w tym palec boży — rzekł Skrzetuski — ale jest i jakowaś tajemnica, która wyjaśnić się musi…", + "98015": "— Bo gdyby wojsko pierzchło, to się na świecie zdarza — rzekł Wołodyjowski — ale tu wodze pierwsi obóz opuścili, jakby chcąc umyślnie nieprzyjacielowi wiktorię ułatwić i wojsko na rzeź wydać.", + "98016": "— Tak jest! Tak jest! — rzecze Wierszułł. — Mówią też, że to umyślnie uczynili.", + "98017": "— Umyślnie? Na rany boskie, to nie może być!…", + "98018": "— Mówią, że umyślnie, a dlaczego? Kto dojdzie! Kto zgadnie!", + "98019": "— Żeby ich groby przytłukły, żeby ich rody wyginęły, a jeno pamięć niesławna po nich została! — rzekł Zagłoba.", + "98020": "— Amen! — rzekł Skrzetuski.", + "98021": "— Amen! — rzekł Wołodyjowski.", + "98022": "— Amen! — powtórzył pan Longinus.", + "98023": "— Jeden jest człowiek, któren może ojczyznę jeszcze ratować, jeśli mu buławę i resztę sił Rzeczypospolitej oddadzą, jeden jest, bo o innym już ani wojsko, ani szlachta nie będzie chciała słyszeć.", + "98024": "— Książę! — rzekł Skrzetuski.", + "98025": "— Tak jest.", + "98026": "— Przy nim będziem stać, przy nim zginiemy. Niech żyje Jeremi Wiśniowiecki! — wykrzyknął Zagłoba.", + "98027": "— Niech żyje! — powtórzyło kilkadziesiąt niepewnych głosów, ale okrzyk zamarł zaraz, bo w chwili, gdy ziemia rozstępowała się pod nogami, a niebo zdawało się walić na głowy, nie był czas na okrzyki i wiwaty.", + "98028": "Tymczasem poczęło świtać i w oddaleniu ukazały się mury Tarnopola.", + "98029": "Rozdział IX", + "98030": "Pierwsi rozbitkowie spod Piławiec dotarli do Lwowa świtaniem dnia dwudziestego szóstego września i równo z otwarciem bram miejskich straszna wieść piorunem rozleciała się po całym mieście, wzbudziwszy niedowierzanie w jednych, popłoch w drugich, w innych zaś rozpaczliwą chęć obrony. Pan Skrzetuski ze swym oddziałem przybył w dwa dni później, gdy już cały gród był zapchany uciekającym żołnierstwem, szlachtą i uzbrojonym mieszczaństwem. Myślano już o obronie, gdyż lada chwila spodziewano się Tatarów, ale nie wiedziano jeszcze, kto stanie na czele i jak się do dzieła weźmie, dlatego wszędy panował bezład i popłoch. Niektórzy uciekali z miasta, wywożąc rodziny i mienie, okoliczni zaś mieszkańcy szukali w nim schronienia; wyjeżdżający i wjeżdżający zawalali ulice i wzniecali tumulty o przejazd; wszędy było pełno wozów, pak, tłumoków i koni, żołnierzy spod najrozmaitszych znaków; na wszystkich twarzach czytałeś niepewność, gorączkowe oczekiwanie, rozpacz lub rezygnację. Co chwila przestrach jak wir powietrzny zrywał się niespodzianie; rozlegały się krzyki: „Jadą! Jadą!” — i tłumy poruszały się jak fala; czasem biegły na oślep przed siebie, rażone szaleństwem trwogi, dopóki nie pokazało się, że to nadjeżdża nowy jakiś oddział rozbitków.", + "98031": "A oddziałów tych kupiło się coraz to więcej — ale jakże żałosny widok przedstawiali ci żołnierze, którzy jeszcze niedawno w złocie i piórach szli ze śpiewaniem na ustach a dumą w oczach na oną wyprawę przeciw chłopstwu! Dziś obdarci, wygłodzeni, znędzniali, pokryci błotem, na wyniszczonych koniach, z hańbą w twarzach, podobniejsi do żebraków niż do rycerzy, litość by tylko wzbudzać mogli, gdyby był czas na litość w tym mieście, na którego mury wnet mogła zwalić się cała potęga wroga. I każden z tych pohańbionych rycerzy tym jedynie się pocieszał, że tak wielu, że tyle tysięcy miał towarzyszów wstydu; wszyscy kryli się w pierwszej godzinie, by następnie, ochłonąwszy, rozwodzić skargi, narzekania, rzucać przekleństwa i groźby, włóczyć się po ulicach, pić po szynkowniach i powiększać tylko nieład i trwogę.", + "98032": "Każdy bowiem powtarzał: „Tatarzy tuż-tuż!”. Jedni widzieli pożogi za sobą, inni klęli się na wszystkie świętości, iż przyszło im już odcinać się zagonom. Gromady otaczające żołnierzy słuchały z natężeniem tych wieści. Dachy i wieże kościołów usiane były tysiącami ciekawych; dzwony biły larum, a tłumy niewiast i dzieci dusiły się po kościołach, w których wśród świec jarzących błyszczał Przenajświętszy Sakrament.", + "98033": "Pan Skrzetuski przeciskał się z wolna od Bramy Halickiej ze swoim oddziałem przez zbite masy koni, wozów, żołnierzy, przez cechy mieszczańskie stojące pod swymi banderiami i przez pospólstwo, które ze zdziwieniem spoglądało na ową chorągiew wchodzącą nie w rozsypce, ale w szyku bojowym do miasta. Poczęto krzyczeć, że pomoc nadchodzi, i znów niczym nieusprawiedliwiona radość ogarnęła tłuszczę, która jęła się cisnąć i chwytać za strzemiona pana Skrzetuskiego. Zbiegli się też i żołnierze, wołając: „To wiśniowiecczycy! Niech żyje książę Jeremi!”. Tłok zrobił się tak wielki, że chorągiew zaledwie noga za nogą mogła się posuwać.", + "98034": "Na koniec naprzeciw ukazał się oddział dragonów z oficerem na czele. Żołnierze rozgarniali tłumy, oficer zaś krzyczał: „Z drogi! Z drogi!” — i płazował tych, którzy mu nie ustępowali dość rychło.", + "98035": "Skrzetuski poznał Kuszla.", + "98036": "Młody oficer powitał serdecznie znajomych.", + "98037": "— Co to za czasy! Co to za czasy! — rzekł.", + "98038": "— Gdzie książę? — pytał Skrzetuski.", + "98039": "— Umorzyłbyś go frasunkiem, gdybyś dłużej nie przyjeżdżał. Bardzo się tu za tobą i twoimi ludźmi oglądał. Jest teraz u Bernardynów; mnie wysłano za porządkiem w mieście, ale już Grozwajer tym się zajął. Pojadę z tobą do kościoła. Tam się rada odbywa.", + "98040": "— W kościele?", + "98041": "— Tak jest. Będą księciu buławę ofiarować, bo żołnierze oświadczają, że pod innym wodzem nie chcą bronić miasta.", + "98042": "— Jedźmy! Mnie też pilno do księcia.", + "98043": "Połączone oddziały ruszyły. Po drodze Skrzetuski wypytywał się o wszystko, co działo się we Lwowie i czyli obrona już postanowiona.", + "98044": "— Właśnie teraz się sprawa waży — rzecze Kuszel. — Mieszczanie chcą się bronić. Co za czasy! Ludzie nikczemnych kondycji okazują więcej serca niż szlachta i żołnierze.", + "98045": "— A regimentarze? Co się z nimi stało? Czyli są w mieście i czyli nie będą księciu przeszkód stawiali?", + "98046": "— Byle on sam nie stawiał! Był lepszy czas na oddanie mu buławy, teraz za późno. Regimentarze oczu nie śmieją pokazać. Książę Dominik popasał tylko w pałacu arcybiskupim i zaraz się wyniósł; i dobrze zrobił, bo nie uwierzysz, jaka jest w żołnierzach na niego zawziętość. Już go nie ma, a jeszcze ciągle krzyczą: „Dawaj go sam, wnet go rozsiekamy!”; pewnie nie byłby uszedł jakowego przypadku. Pan podczaszy koronny pierwszy tu przybył, ba! nawet i na księcia wygadywać począł, ale teraz siedzi cicho, bo i przeciw niemu powstają tumulty. Do oczu mu wszystkie winy wymawiają, a on jeno łzy połyka. W ogólności strach, co się dzieje, jakie czasy nadeszły! Mówię ci: dziękuj Bogu, żeś pod Piławcami nie był, żeś stamtąd nie uciekał, bo że nam, którzyśmy tam byli, rozum się nie pomieszał z ostatkiem, to chyba cud.", + "98047": "— A nasza dywizja?", + "98048": "— Nie ma już jej! Ledwie coś zostało. Wurcla nie ma, Machnickiego nie ma, Zaćwilichowskiego nie ma. Wurcel i Machnicki nie byli pod Piławcami, bo zostali w Konstantynowie. Tam ich ten Belzebub, książę Dominik, zostawił, by księcia naszego potęgę osłabić. Nie wiadomo: czy uszli, czy ich nieprzyjaciel ogarnął. Stary Zaćwilichowski przepadł jak kamień w wodzie. Daj Bóg, żeby nie zginął!", + "98049": "— A wszystkich żołnierzy siła się tu zebrało?", + "98050": "— Jest dosyć, ale co z nich!… Jeden książę mógłby sobie dać z nimi rady, gdyby chciał buławę przyjąć, bo nikogo słuchać nie chcą. Okrutnie się książę o ciebie frasował i o żołnierzy… Jedyna też to cała chorągiew. Jużeśmy cię opłakali.", + "98051": "— Teraz ten szczęśliwy, kogo płaczą.", + "98052": "Przez czas jakiś jechali w milczeniu, poglądając po tłumach, słuchając zgiełku i krzyków: „Tatary! Tatary!”. W jednym miejscu ujrzeli straszny widok rozdzieranego na sztuki człowieka, którego tłum o szpiegostwo posądził. Dzwony biły ciągle.", + "98053": "— Czy orda prędko tu stanie? — spytał Zagłoba.", + "98054": "— Licho ją wie!… Może dziś jeszcze. To miasto nie będzie się długo bronić, bo nie wytrzyma. Chmielnicki idzie w dwieście tysięcy Kozaków prócz Tatarów.", + "98055": "— Kaput! — odpowiedział szlachcic. — Lepiej nam było jechać dalej na złamanie szyi! Po co my tyle zwycięstw odnieśli?", + "98056": "— Nad kim?", + "98057": "— Nad Krzywonosem, nad Bohunem, diabeł wie nie nad kim!", + "98058": "— Ale! — rzekł Kuszel i zwróciwszy się do Skrzetuskiego, pytał cichym głosem: — A ciebie, Janie, w niczymże Bóg nie pocieszył? Nie znalazłeś tego, czegoś szukał? Nie dowiedziałeś się przynajmniej czego?", + "98059": "— Nie czas o tym myśleć! — zawołał Skrzetuski. — Co ja znaczę i moje sprawy wobec tego, co się stało? Wszystko marność i marność, a na końcu śmierć!", + "98060": "— Tak i mnie się widzi, że cały świat niedługo zginie — rzekł Kuszel.", + "98061": "Tymczasem dojechali do kościoła Bernardynów, którego wnętrze pałało światłem. Tłumy niezmierne stały przed kościołem, ale nie mogły się do środka dostać, bo sznur halebardników zamykał wejście, puszczając tylko znaczniejszych i starszyznę wojskową.", + "98062": "Skrzetuski kazał drugi sznur wyciągnąć swoim ludziom.", + "98063": "— Wejdźmy — rzekł Kuszel. — Pół Rzeczypospolitej jest w tym kościele.", + "98064": "Weszli. Kuszel niewiele przesadził. Co było znakomitszego w wojsku i w mieście, zgromadziło się na naradę, więc wojewodowie, kasztelanowie, pułkownicy, rotmistrze, oficerowie cudzoziemskiego autoramentu, duchowieństwo, tyle szlachty, ile kościół mógł pomieścić, mnóstwo wojskowych niższych stopni i kilkunastu rajców miejskich z Grozwajerem na czele, któren mieszczaństwem miał dowodzić. Był także obecny i książę, i pan podczaszy koronny, jeden z regimentarzy, i wojewoda kijowski, i starosta stobnicki, i Wessel, i Arciszewski, i pan oboźny litewski Osiński — ci siedzieli przed wielkim ołtarzem tak, aby publicum mogło ich widzieć. Radzono pośpiesznie, gorączkowo, jako zwykle w takich wypadkach: mówcy wstępowali na ławy i zaklinali starszyznę, by nie podawała miasta w ręce wraże bez obrony. Choćby i zginąć przyszło, miasto wstrzyma nieprzyjaciela, Rzeczpospolita ochłonie. Czego brak do obrony? Są mury, są wojska, jest determinacja — wodza tylko trzeba. A gdy tak mówiono, w publiczności zrywały się szmery, które przechodziły w głośne okrzyki — zapał ogarniał zgromadzonych. „Zginiemy! Zginiemy chętnie! — wołano. — Hańbę piławiecką nam zmazać, ojczyznę zasłonić!”. I rozpoczynało się trzaskanie szablami, i gołe ostrza migotały przy blasku świec. A inni wołali: „Uciszyć się! Obrady porządkiem!” — „Bronić się czy nie bronić?” — „Bronić! Bronić!” — wrzeszczało zgromadzenie, aż echo odbite od sklepień powtarzało: „Bronić się!” — „Kto ma być wodzem? Kto ma być wodzem?” — „Książę Jeremi, on wódz! On bohater! Niech broni miasta, Rzeczypospolitej, niech mu oddadzą buławę i niech żyje!”.", + "98065": "Wówczas z tysiąca płuc wyrwał się okrzyk tak gromki, że aż ściany zadrżały i szyby zabrzęczały w oknach kościelnych.", + "98066": "— Książę Jeremi! Książę Jeremi! Niech żyje! Niech żyje! Niech zwycięża!", + "98067": "Zabłysło tysiące szabel, wszystkie oczy skierowały się na księcia, a on powstał spokojny, ze zmarszczoną brwią. Uciszyło się natychmiast, jakby kto makiem posiał.", + "98068": "— Mości panowie! — rzekł książę dźwięcznym głosem, który w tej ciszy doszedł do wszystkich uszu. — Gdy Cymbrowie i Teutoni napadli na rzeczpospolitą rzymską, nikt nie chciał ubiegać się o konsulat, aż go wziął Mariusz. Ale Mariusz miał prawo go brać, bo nie było wodzów przez senat naznaczonych… I ja bym się w tej toni od władzy nie wybiegał, chcąc ojczyźnie miłej zdrowiem służyć, ale buławy przyjąć nie mogę, gdyż ojczyźnie, senatowi i zwierzchności bym ubliżył, a samozwańczym wodzem być nie chcę. Jest między nami ten, któremu Rzeczpospolita buławę oddała: jest pan podczaszy koronny…", + "98069": "Tu książę dalej mówić nie mógł, bo zaledwie pana podczaszego wspomniał, powstał straszliwy wrzask, szczękanie szablami: tłum zakołysał się i wybuchnął jak prochy, na które iskra padła. „Precz! Na pohybel! Pereat!” — rozlegało się w tłumie. „Pereat! Pereat!” — brzmiało coraz potężniej. Podczaszy zerwał się z krzesła, blady, z kroplami zimnego potu na czole, a tymczasem groźne postacie zbliżały się ku stallom, ku ołtarzowi i słychać już było złowrogie: „Dawajcie go!”. Książę widząc, na co się zanosi, wstał i wyciągnął prawicę.", + "98070": "Tłumy wstrzymały się, sądząc, że chce mówić; uciszyło się w mgnieniu oka.", + "98071": "Ale książę chciał tylko burzę i tumult zażegnać, rozlewu krwi w kościele nie dopuścić, więc gdy spostrzegł, że najgroźniejsza chwila minęła, usiadł na powrót.", + "98072": "O dwa krzesła dalej, przegrodzony tylko przez wojewodę kijowskiego, siedział nieszczęsny podczaszy: siwą głowę opuścił na piersi, ręce mu zwisły, a z ust wydobywały się słowa przerywane łkaniem:", + "98073": "— Panie! Za grzechy moje przyjmuję z pokorą ten krzyż!", + "98074": "Starzec mógł wzbudzić litość w najtwardszym sercu, ale tłum zwykle bywa bezlitosny, więc na nowo wszczynały się hałasy, gdy nagle wojewoda kijowski powstał, dając znać ręką, że chce przemówić.", + "98075": "Był to towarzysz zwycięstw Jeremiego, dlatego słuchano go chętnie.", + "98076": "On zaś zwrócił się do księcia i w najczulszych słowach zaklinał go, by buławy nie odrzucał i nie wahał się ratować ojczyzny. Gdy Rzeczpospolita ginie, niech śpią prawa, niech ją ratuje nie wódz mianowany, ale ten, któren najwięcej ratować zdolny: — „Bierzże ty buławę, wodzu niezwyciężony! Bierz, ratuj! Nie miasto samo, ale całą Rzplitą. Oto ustami jej ja, starzec, błagam ciebie, a ze mną wszystkie stany, wszyscy mężowie, niewiasty i dzieci — ratuj! Ratuj!”.", + "98077": "Tu zdarzył się wypadek, który poruszył wszystkie serca: niewiasta w żałobie zbliżyła się do ołtarza i rzucając pod nogi księcia złote ozdoby i klejnoty, klęknęła przed nim i szlochając głośno, wołała:", + "98078": "— Mienie ci nasze przynosim! Życie oddajem w twe ręce, ratuj! Ratuj, bo giniemy.", + "98079": "Na ten widok senatorowie, wojskowi, a za nimi całe tłumy zaryczały ogromnym płaczem — i był jeden głos w tym kościele:", + "98080": "— Ratuj!", + "98081": "Książę zakrył oczy rękoma, a gdy podniósł twarz, i w jego źrenicach błyszczały łzy. Jednak się wahał. Co się stanie z powagą Rzeczypospolitej, jeśli on tę buławę przyjmie?", + "98082": "Wtem wstał podczaszy koronny.", + "98083": "— Jam stary — rzekł — nieszczęśliwy i przybity. Mam prawo zrzec się ciężaru, któren jest nad moje siły, i włożyć go na młodsze barki… Otóż wobec tego Boga ukrzyżowanego i wszystkiego rycerstwa tobie oddaję buławę, bierz ją.", + "98084": "I wyciągnął oznakę ku Wiśniowieckiemu. Nastała chwila takiej ciszy, że słyszałbyś przelatującą muchę. Na koniec rozległ się uroczysty głos Jeremiego:", + "98085": "— Za grzechy moje… Przyjmuję.", + "98086": "Wtedy szał opanował zgromadzenie. Tłumy złamały stalle, przypadały do nóg Wiśniowieckiego, ciskały kosztowności i pieniądze. Wieść rozniosła się lotem błyskawicy po całym mieście: żołnierstwo odchodziło od zmysłów z radości i krzyczało, że chce iść na Chmielnickiego, na Tatarów i sułtana. Mieszczanie nie myśleli już o poddaniu, ale o obronie do ostatniej kropli krwi. Ormianie znosili dobrowolnie pieniądze do ratusza, zanim o szacunku poczęto mówić; Żydzi w bóżnicy podnieśli wrzask dziękczynny — armaty na wałach oznajmiły grzmotem radosną nowinę; po ulicach palono z rusznic, samopałów i pistoletów. Okrzyki „Niech żyje!” trwały przez całą noc. Ktoś rzeczy nieświadom mógłby sądzić, iż to miasto tryumf jakiś czy uroczyste święto obchodzi.", + "98087": "A jednak lada chwila trzysta tysięcy nieprzyjaciół — armia większa od tych, jakie cesarz niemiecki lub król francuski mogli wystawić, a dziksza od zastępów Tamerlana — miała oblec mury tego grodu.", + "98088": "Rozdział X", + "98089": "W tydzień później, rankiem dnia szóstego października, gruchnęła po Lwowie wieść zarówno nieoczekiwana, jak straszliwa, że książę Jeremi, zabrawszy większą część wojska, opuścił potajemnie miasto i wyjechał nie wiadomo dokąd.", + "98090": "Tłumy zebrały się przed arcybiskupim pałacem: nie chciano początkowo wierzyć. Żołnierze twierdzili, iż jeśli książę wyjechał, to niezawodnie wyjechał na czele potężnego podjazdu, aby zlustrować okolicę. Pokazało się (mówiono), że zbiegowie fałszywe głosili wieści, zapowiadając lada chwila Chmielnickiego i Tatarów, bo oto od dwudziestego szóstego września upłynęło dni dziesięć, a nieprzyjaciela jeszcze nie widać. Książę zapewne chciał się naocznie przekonać o niebezpieczeństwie i po sprawdzeniu wieści niezawodnie powróci. Zresztą zostawił kilka regimentów i do obrony wszystko gotowe.", + "98091": "Tak było w istocie. Wszelkie rozporządzenia zostały wydane, miejsca wyznaczone, armaty zatoczone na wały. Wieczorem przybył rotmistrz Cichocki na czele pięćdziesięciu dragonów. Natychmiast opadli go ciekawi, ale on z tłumem rozmawiać nie chciał — i udał się wprost do generała Arciszewskiego; obaj wezwali Grozwajera i po naradzie poszli na ratusz. Tam Cichocki oświadczył przerażonym rajcom, że książę wyjechał bezpowrotnie. W pierwszej chwili opadły wszystkim ręce i jedne zuchwałe usta wymówiły słowo: „Zdrajca!”. Ale wówczas Arciszewski, stary wódz, wsławiony wielkimi czynami w służbie holenderskiej, powstał i w ten sposób do wojskowych i rajców mówić począł:", + "98092": "— Słyszałem słowo bluźniercze, którego bodajby nikt nie był wymówił, bo go desperacja nawet usprawiedliwić nie może. Książę wyjechał i nie wróci; tak jest! Ale jakież to prawo macie wymagać od wodza, na którego barkach zbawienie całej ojczyzny spoczywa, aby jedynie waszego miasta bronił? Co by się stało, gdyby tu ostatek sił Rzeczypospolitej otoczył nieprzyjaciel? Ni zapasów żywności, ni broni na tak wielkie wojsko tu nie ma. Więc to wam powiem, a memu doświadczeniu wierzyć możecie, że im większa potęga byłaby tu zamkniętą, tym krócej obrona trwać by mogła, bo głód zwyciężyłby nas prędzej od nieprzyjaciela. Bardziej chodzi Chmielnickiemu o osobę księcia niż o wasze miasto, więc gdy się dowie, że go tu nie masz, że nowe wojska zbiera i z odsieczą przybyć może, łacniej wam będzie folgował i na układy się zgodzi. Dziś szemrzecie, a ja wam powiadam, że książę, opuściwszy ten gród, grożąc Chmielnickiemu z zewnątrz, ocalił was i dzieci wasze. Trzymajcie się, brońcie, zadzierżcie tego nieprzyjaciela czas jakiś, a i miasto ocalić możecie, i wiekopomną usługę Rzeczypospolitej oddacie, bo książę przez ten czas siły zbierze, inne fortece opatrzy, przebudzi zdrętwiałą Rzeczpospolitą i na ratunek wam pośpieszy. Jedyną on obrał zbawienia drogę, bo gdyby tu, głodem zmorzon, padł z wojskiem, tedyby już nikt nieprzyjaciela nie wstrzymał, któren poszedłby na Kraków, na Warszawę i całą ojczyznę zalał, nigdzie nie znajdując oporu. Dlatego zamiast szemrać, śpieszcie na wały bronić siebie, dzieci waszych, miasta i całej Rzeczypospolitej.", + "98093": "— Na wały! Na wały! — powtórzyło kilka śmielszych głosów.", + "98094": "Grozwajer, człowiek energiczny i śmiały, ozwał się:", + "98095": "— Cieszy mnie determinacja ichmościów i wiedzcie, że książę nie odjechał bez obmyślenia obrony. Każdy tu wie, co ma robić, i stało się to, co się było stać powinno. Obronę mam w ręku i będę się bronił do śmierci.", + "98096": "Nadzieja na nowo wstąpiła w struchlałe serca, co widząc, Cichocki ozwał się w końcu:", + "98097": "— Jego książęca mość przysyła też waćpanom wiadomość, iż nieprzyjaciel blisko. Porucznik Skrzetuski otarł się skrzydłem o dwutysięczny czambuł, który rozbił. Jeńcy mówią, że sroga potęga idzie za nimi.", + "98098": "Wiadomość ta wielkie wywarła wrażenie; nastała chwila milczenia; wszystkie serca zabiły żywiej.", + "98099": "— Na wały! — rzekł Grozwajer.", + "98100": "— Na wały! Na wały! — powtórzyli obecni oficerowie i mieszczanie.", + "98101": "A wtem rumor uczynił się za oknami; słychać było zgiełk tysiąca głosów, które zlały się w jeden niezrozumiały szum, podobny do szumu fal morskich. Nagle drzwi sali otworzyły się z łoskotem, wpadło kilkunastu mieszczan i zanim obradujący mieli czas pytać, co zaszło, rozległy się wołania:", + "98102": "— Łuny na niebie! Łuny na niebie!", + "98103": "— A słowo stało się ciałem! — rzekł Grozwajer. — Na wały!", + "98104": "Sala opustoszała. Po chwili huk armat wstrząsnął murami miasta, oznajmiając mieszkańcom samego grodu, przedmieść i okolicznych wiosek, że nieprzyjaciel nadciągnął.", + "98105": "Na wschodzie niebo czerwieniło się jak okiem dojrzeć; rzekłbyś: morze ognia zbliżało się ku miastu.", + "98106": "------------------------------------------------", + "98107": "Książę tymczasem rzucił się do Zamościa i starłszy po drodze czambulik, o którym Cichocki mieszczanom wspominał, zajął się naprawą i opatrzeniem tej potężnej z natury twierdzy, którą też w krótkim czasie niezdobytą uczynił. Skrzetuski wraz z panem Longinem i częścią chorągwi został w twierdzy przy panu Weyherze, staroście wałeckim, a książę ruszył do Warszawy, by od sejmu uzyskać środki na zaciągi nowych wojsk i zarazem wziąć udział w elekcji, która wraz miała się odprawiać. Losy Wiśniowieckiego i całej Rzplitej miały ważyć się na tej elekcji, gdyby bowiem królewicz Karol został obrany, tedyby partia wojenna wzięła górę — książę otrzymałby naczelne dowództwo wszystkich sił Rzplitej i musiałoby przyjść do walnej na śmierć i życie z Chmielnickim rozprawy. Królewicz Kazimierz, lubo słynny z męstwa i pan wcale wojenny, słusznie uchodził za stronnika polityki kanclerza Ossolińskiego, zatem polityki układów z Kozakami i znacznych dla nich ustępstw. Obaj bracia nie szczędzili obietnic i wysilali się na jednanie sobie stronników; dlatego wobec równej siły obydwóch partii nikt nie mógł przewidzieć rezultatu elekcji. Stronnicy kanclerscy obawiali się, aby Wiśniowiecki dzięki rosnącej coraz sławie i miłości, jaką posiadał u rycerstwa i szlachty, nie przeważył umysłów na stronę Karola, książę zaś dla tych samych przyczyn pragnął osobiście popierać swego kandydata. Dlatego ciągnął śpiesznym pochodem do Warszawy, pewny już, że Zamość zdoła długo całą potęgę Chmielnickiego i krymską wytrzymać. Lwów, według wszelkiego prawdopodobieństwa, można było uważać za ocalony, gdyż Chmielnicki nie mógł żadną miarą bawić się długo zdobywaniem tego miasta, mając przed sobą potężniejszy Zamość, któren mu drogę do serca Rzplitej zamykał. Te myśli krzepiły umysł książęcy i wlewały otuchę w jego serce tylu tak strasznymi klęskami kraju strapione. Nadzieja wstąpiła weń pewna, że choćby też i Kazimierz został obrany, już wojna jest nieuniknioną i straszliwa rebelia musi w morzu krwi utonąć. Spodziewał się, że Rzeczpospolita jeszcze raz wystawi potężną armię — bo i układy były o tyle tylko możliwe, o ile poparłaby je potężna armia.", + "98108": "Kołysany tymi myślami, jechał książę pod zasłoną kilku chorągwi, mając przy sobie Zagłobę i pana Wołodyjowskiego, z których pierwszy klął się na wszystko, że przeprowadzi wybór księcia Karola, bo umie do szlachty braci gadać i wie, jak jej zażyć; drugi zaś eskortą księcia dowodził. W Siennicy, niedaleko Mińska, czekało księcia miłe, chociaż niespodziane spotkanie; zjechał się bowiem z księżną Gryzeldą, która z Brześcia Litewskiego do Warszawy dla bezpieczeństwa dążyła, spodziewając się przy tym słusznie, że i książę tam ściągnie. Witali się tedy serdecznie po długim niewidzeniu. Księżna, lubo duszę miała żelazną, rzuciła się z takim płaczem w objęcia męża, że utulić się przez kilka godzin nie mogła, bo ach! jak często bywały takie chwile, że już się go nie spodziewała ujrzeć więcej; a tymczasem Bóg dał, że oto wracał sławniejszy niż kiedykolwiek, otoczon taką chwałą, jaka nikogo jeszcze z jego rodu nie opromieniała, największy z wodzów, jedyna całej Rzeczypospolitej nadzieja. Księżna, odrywając się co chwila od jego piersi, spoglądała przez łzy na tę twarz chudą, sczerniałą, na to czoło wyniosłe, które troski i trudy poorały w głębokie bruzdy, na oczy zaczerwienione od nocy bezsennych, i na nowo zalewała się łzami, a cały fraucymer wtórował jej z głębi wezbranych serc. Z wolna dopiero księstwo, uspokoiwszy się, poszli do obszernej plebanii miejscowej i tam poczęły się pytania o przyjaciół, dworzan i rycerzy, którzy jakoby do rodziny należeli i z którymi pamięć o Łubniach się zrosła. Uspokoił tedy naprzód książę troskliwość księżny o pana Skrzetuskiego, tłumacząc, iż dlatego tylko w Zamościu został, iż w utrapieniach, jakie od Boga mu były zesłane, nie chciał pogrążać się w szum stołeczny i wolał w surowej służbie wojennej i w pracy leczyć rany serdeczne. Potem prezentował książę pana Zagłobę i o czynach jego opowiadał.", + "98109": "— Vir to jest incomparabilis — mówił — któren nie tylko Kurcewiczównę Bohunowi wydarł, ale ją przez środek obozów Chmielnickiego i Tatarów przeprowadził, potem zaś razem z nami z wielką swoją sławą najchwalebniej pod Konstantynowem stawał.", + "98110": "Słysząc to, księżna pani nie szczędziła pochwał panu Zagłobie, kilkakrotnie mu rękę do pocałowania podając i lepszą jeszcze kontentację w stosownej porze obiecując — a vir incomparabilis kłaniał się, modestią bohaterstwo osłaniał, to znów się puszył i na fraucymer zerkał, bo choć był stary i niewiele sobie od płci białej obiecywał, przecie miło mu to było, że tyle o jego męstwie i czynach słyszała. Nie brakło jednak i smutku w tym radosnym skądinąd powitaniu, bo pominąwszy już czasy na ojczyznę ciężkie, ileż to razy na pytania księżny o różnych znajomych rycerzy książę odpowiadał: „Zabit… Zabit… Zaginion” — przy tym i panny zawodziły, bo niejedno tam między zabitymi drogie nazwisko wymieniono.", + "98111": "Tak radość mieszała się ze smutkiem, łzy z uśmiechami. Ale najbardziej strapiony był mały pan Wołodyjowski, na próżno się bowiem rozglądał i oczyma na wszystkie strony obracał: księżniczki Barbary nie było nigdzie. Co prawda, wśród trudów wojny, wśród ciągłych bojów, potyczek i pochodów już był ów kawaler trochę o niej zapomniał, gdyż i z natury o ile do miłości był łatwy, o tyle niezbyt w niej wytrwały; ale teraz, gdy ujrzał znów fraucymer, gdy mu przed oczyma stanęło jako żywe życie łubniańskie, pomyślał sobie, że milej by mu też było, gdy chwila odpoczynku nadeszła, i powzdychać, i serce na nowo zająć. Więc gdy to się nie zdarzyło, a sentyment jak na złość odżył na nowo, strapił się pan Wołodyjowski ciężko i wyglądał, jakby go deszcz ulewny zmoczył. Głowę spuścił na piersi, wąsiki, zwykle tak podkręcone w górę, że aż za nozdrza sięgały jak u chrabąszcza, zwisły mu także ku dołowi, zadarty nos się wydłużył, z twarzy znikła zwyczajna pogoda i stał milczący, nie poruszył się nawet, gdy książę z kolei jego męstwo i nadzwyczajne przewagi wychwalał. Cóż bowiem znaczyły dlań wszystkie pochwały, gdy ona ich słyszeć nie mogła!", + "98112": "Aż zlitowała się nad nim Anusia Borzobohata i choć miewali między sobą sprzeczki, postanowiła go pocieszyć. W tym celu, strzygąc oczyma ku księżnie, przysuwała się nieznacznie do rycerza i wreszcie znalazła się tuż przy nim.", + "98113": "— Dzień dobry waćpanu — rzekła. — Dawnośmy się nie widzieli.", + "98114": "— Oj, panno Anno! — odrzekł melancholicznie pan Michał. — Siła wody upłynęło i w niewesołych czasach się znów widzimy, i nie wszyscy.", + "98115": "— Pewnie, że nie wszyscy: tylu rycerzy poległo!", + "98116": "Tu westchnęła Anusia, po chwili zaś mówiła dalej:", + "98117": "— I my nie w tej liczbie, jako dawniej, bo panna Sieniutówna za mąż poszła, a księżniczka Barbara została u pani wojewodziny wileńskiej.", + "98118": "— I pewnie także za mąż idzie?", + "98119": "— Nie, nie bardzo ona o tym myśli. A czemu się to waćpan o to dopytuje?", + "98120": "To rzekłszy, Anusia przymrużyła czarne oczęta, tak iż tylko szpareczki pozostały, i spoglądała ukośnie spod rzęs na rycerza.", + "98121": "— Przez życzliwość dla familii — odparł pan Michał.", + "98122": "A Anusia na to:", + "98123": "— Oj, to i słusznie, bo też wielką pan Michał ma w księżniczce Barbarze przyjaciółkę. Nieraz pytała: gdzie to ów mój rycerz, któren na turnieju w Łubniach najwięcej głów tureckich zrzucił, za com mu nagrodę dawała? Co on porabia? Zali żyje jeszcze i o nas pamięta?", + "98124": "Pan Michał podniósł z wdzięcznością oczy na Anusię i po pierwsze, ucieszył się, po wtóre, dostrzegł, że Anusia wyładniała niepomiernie.", + "98125": "— Zali naprawdę księżniczka Barbara tak mówiła? — spytał.", + "98126": "— Jako żywo! I to jeszcze wspominała, jakeś waćpan przez fosę dla niej skakał, wtedy gdyś to w wodę wpadł.", + "98127": "— A gdzie teraz pani wojewodzina wileńska?", + "98128": "— Była z nami w Brześciu, a tydzień temu pojechała do Bielska, skąd do Warszawy przybędzie.", + "98129": "Pan Wołodyjowski drugi raz spojrzał na Anusię i nie mógł już wytrzymać.", + "98130": "— A panna Anna — rzekł — już do takowej gładkości doszła, że aż oczy bolą patrzyć.", + "98131": "Dziewczyna uśmiechnęła się wdzięcznie.", + "98132": "— Pan Michał tak jeno mówi, by mnie skaptować.", + "98133": "— Chciałem swego czasu — rzekł, ruszając ramionami rycerz. — Bóg widzi, chciałem i nie mogłem, a teraz panu Podbipięcie życzę, by był szczęśliwy.", + "98134": "— A gdzie pan Podbipięta? — spytała cicho Anusia, spuszczając oczki.", + "98135": "— W Zamościu ze Skrzetuskim; został już namiestnikiem w chorągwi i służby pilnować musi, ale gdyby był wiedział, kogo tu ujrzy, o! jak Bóg na niebie, byłby wziął permisję i tu z nami wielkim krokiem nadążył. Wielki to jest kawaler, na wszelką łaskę zasługujący.", + "98136": "— A na wojnie… nie doznał jakowego szwanku?", + "98137": "— Widzi mi się, że waćpanna nie o to chcesz pytać, jeno o te trzy głowy, które ściąć zamierzył?", + "98138": "— Nie wierzę, aby on to naprawdę zamierzył.", + "98139": "— A jednak wierz waćpanna, bo bez tego nie będzie nic. Nieleniwie on też szuka okazji. Pod Machnówką ażeśmy jeździli oglądać miejsce, w którym śród tłumu walczył, i sam książę z nami jeździł, bo powiem waćpannie: dużo bitew widziałem, ale takich jatek, pókim żyw, nie będę widział. Kiedy się szarfą waćpanny do bitwy przepasze: strach, co dokazuje! Znajdzie on swoje trzy głowy, bądź waćpanna spokojna.", + "98140": "— Niechże każdy znajdzie to, czego szuka! — rzekła z westchnieniem Anusia.", + "98141": "Za nią westchnął pan Wołodyjowski i wzrok podniósł ku górze, gdy nagle spojrzał ze zdziwieniem w jeden kąt izby.", + "98142": "Z tego kąta patrzyła na niego jakaś twarz gniewna, zapalczywa, a całkiem mu nieznana, zbrojna w olbrzymi nos i wąsiska do dwóch wiech podobne, które poruszały się szybko jakby z tłumionej pasji.", + "98143": "Można się było przestraszyć tego nosa, tych oczu i wąsów, ale mały pan Wołodyjowski wcale nie był łatwo płochliwy, więc jako się rzekło, zdziwił się tylko i zwróciwszy się do Anusi, pytał:", + "98144": "— Co to za jakowaś figura, ot tam w kącie, która spogląda na mnie tak, jakby mnie z kretesem połknąć chciała i wąsiskami rusza jako właśnie stary kot przy pacierzu.", + "98145": "— To? — rzekła Anusia, ukazując białe ząbki. — To jest pan Charłamp.", + "98146": "— Cóż to za poganin?", + "98147": "— Wcale to nie poganin, jeno z chorągwi pana wojewody wileńskiego rotmistrz petyhorski, któren nas aż do Warszawy odprowadza i tam na wojewodę ma czekać. Niech pan Michał jemu w drogę nie włazi, bo to wielki ludojad.", + "98148": "— Widzę ja to, widzę. Ale skoro to ludojad, przecie są tłustsi ode mnie: dlaczegóż na mnie, nie na innych zęby ostrzy?", + "98149": "— Bo… — rzekła Anusia i zachichotała z cicha.", + "98150": "— Bo co?", + "98151": "— Bo on się we mnie kocha i sam mi powiedział, że każdego, który by się do mnie zbliżał, w sztuki posieka, a teraz wierz mi waćpan, że się tylko przez wzgląd na obecność księstwa wstrzymuje, inaczej zaraz by poszukał okazji.", + "98152": "— Maszże tobie! — rzecze wesoło pan Wołodyjowski. — To tak, panno Anno? Oj! Nie darmośmy, jak widzę, śpiewywali: „Jak tatarska orda, bierzesz w jasyr corda!”. Pamiętasz waćpanna? Że też waćpanna nie możesz się ruszyć, żeby się ktoś zaraz nie zakochał!", + "98153": "— Takie to już moje nieszczęście! — odparła, spuszczając oczki Anusia.", + "98154": "— Ej, faryzeusz z panny Anny! A co na to powie pan Longinus?", + "98155": "— Cóż ja winna, że ten pan Charłamp mię prześladuje? Ja go nie cierpię i patrzyć na niego nie chcę.", + "98156": "— No, no! Patrz waćpanna, aby się przez nią krew nie polała. Podbipiętę choć do rany przyłożyć, ale w rzeczach sentymentu żarty z nim niebezpieczne.", + "98157": "— Niech mu uszy obetnie, jeszcze będę rada.", + "98158": "To rzekłszy, Anusia zakręciła się jak fryga i furknęła na drugą stronę izby do imć Carboniego, doktora księżny, z którym zaczęła coś żywo szeptać i rozmawiać, a Włoch oczy wlepił w pułap, jakoby go ekstaza porwała.", + "98159": "Tymczasem Zagłoba zbliżył się do Wołodyjowskiego i począł mrugać krotofilnie swoim zdrowym okiem.", + "98160": "— Panie Michale — spytał — a co to za dzierlatka?", + "98161": "— Panna Anna Borzobohata-Krasieńska, respektowa księżny pani.", + "98162": "— A gładka, bestyjka, oczy jak tareczki, pysio jak malowanie, a szyjka — uf!", + "98163": "— Niczego, niczego!", + "98164": "— Winszuję waszmości!", + "98165": "— Dałbyś waść pokój. To narzeczona pana Podbipięty albo tak jak narzeczona.", + "98166": "— Pana Podbipięty?… Bójże się waćpan ran boskich! Przecie on czystość ślubował? A prócz tego, przy takiej między nimi proporcji chybaby ją za kołnierzem nosił! Na wąsach mogłaby mu siadać jak mucha, cóż znowu?", + "98167": "— Ej, jeszcze go ona w karby weźmie. Herkules był mocniejszy, a przecie białogłowa go usidliła.", + "98168": "— Byle mu tylko rogów nie przyprawiła, choć ja pierwszy o to się postaram, jakem Zagłoba!", + "98169": "— Będzie takich więcej jak waćpan, choć w samej rzeczy z dobrego to gniazda dziewczyna i uczciwa. Płoche to, bo młode i gładkie.", + "98170": "— Zacny z waści kawaler i dlatego ją chwalisz… ale że dzierlatka, to dzierlatka.", + "98171": "— Uroda ludzi ciągnie! Exemplum: ten oto rotmistrz okrutnie podobno w niej rozmiłowan.", + "98172": "— Ba! A spójrz no waćpan na tego kruka, z którym ona rozmawia; co to za czort?", + "98173": "— To Włoch Carboni, doktor księżny.", + "98174": "— Uważ, panie Michale, jak mu się latarnia rozjaśniła i ślepie przewraca jak w delirium. Ej! Źle z panem Longinem! Znam ja się na tym trochę, bom za młodu niejednego doświadczył… W innej porze muszę waćpanu opowiedzieć wszystkie terminy, w jakich bywałem, albo jeśli masz ochotę, to choć zaraz posłuchaj.", + "98175": "Pan Zagłoba począł szeptać coś do ucha małego rycerza i mrugać silniej niż zwykle, ale wtem nadeszła pora wyjazdu. Książę siadł z księżną do karety, aby przez drogę nagadać się z nią po długim niewidzeniu do woli; panny pozajmowały kolaski, a rycerstwo siadło na koń — i ruszono. Naprzód jechał dwór, a wojsko opodal z tyłu, gdyż kraj tu był spokojny i chorągwie tylko dla ostentacji, nie dla bezpieczeństwa potrzebne. Ciągnęli więc z Siennicy do Mińska, a stamtąd do Warszawy, często gęsto ówczesnym obyczajem popasając. Trakt był tak zapchany, iż zaledwie noga za nogą można się było posuwać. Wszystko dążyło na elekcję, i z okolic pobliższych, i z dalekiej Litwy; więc tu i owdzie spotykano dwory pańskie, całe orszaki pozłocistych karet, otoczone hajdukami, olbrzymimi pajukami ubranymi po turecku, za którymi postępowały nadworne roty, to węgierskie, to niemieckie, to janczarskie, to oddziały kozaków, to wreszcie poważne znaki niezrównanej jazdy polskiej. Każdy ze znaczniejszych starał się stawić i najokazalej, i w jak najliczniejszej asystencji. Obok licznych magnackich kawalkat ciągnęły i szczuplejsze dygnitarzy powiatowych i ziemskich. Co chwila z kurzawy wychylały się pojedyncze karabony szlacheckie, obite czarną skórą, zaprzężone w parę lub cztery konie, a w każdym siedział szlachcic-personat z krucyfiksem lub obrazem Najświętszej Panny zawieszonym na jedwabnym pasie u szyi. Wszyscy zbrojni: muszkiet po jednej stronie siedzenia, szabla po drugiej, a u aktualnych lub byłych towarzyszów chorągwianych jeszcze i kopia stercząca na dwa łokcie za siedzeniem. Pod karabonami szły psy legawe lub charty, nie dla potrzeby, boć przecie nie na łowy się zjeżdżano, ale dla pańskiej rozrywki. Z tyłu luzacy prowadzili konie powodowe pokryte dekami dla ochrony bogatych siedzeń od deszczu lub kurzawy, dalej ciągnęły wozy skrzypiące, o kołach powiązanych wiciami, a w nich namioty i zapasy żywności dla sług i panów. Gdy wiatr chwilami zwiewał kurzawę z traktu na pola, cała droga odsłaniała się i mieniła jako wąż stubarwny lub jako wstęga misternie ze złota i jedwabiów utkana. Gdzieniegdzie na owej drodze brzmiały ochocze kapele wołoskie lub janczarskie, zwłaszcza przed chorągwiami koronnego i litewskiego komputu, których również w tym tłumie nie brakło, bo dla asystencji przy dygnitarzach iść musiały, a wszędy pełno było krzyku, gwaru, nawoływań, pytań i kłótni, gdy jedni drugim ustępować nie chcieli.", + "98176": "Raz w raz też doskakiwali konni żołnierze i słudzy i do orszaku książęcego, wzywając do ustąpienia dla takiego to a takiego dygnitarza lub pytając, kto jedzie. Ale gdy uszu ich doszła odpowiedź: „Wojewoda ruski!” — natychmiast dawali znać panom swym, którzy zostawiali drogę wolną lub jeśli byli na przedzie, zjeżdżali w bok, by widzieć przeciągający orszak. Na popasach kupiła się szlachta i żołnierze, chcąc napaść ciekawe oczy widokiem największego w Rzeczypospolitej wojownika. Nie brakło też i wiwatów, na które książę wdzięcznie odpowiadał, raz, z przyrodzonej sobie ludzkości, a po wtóre, chcąc tą ludzkością kaptować stronników dla królewicza Karola, których też i nakaptował samym swym widokiem niemało.", + "98177": "Z równą ciekawością patrzono na chorągwie książęce, na owych „Rusinów”, jak ich nazywano. Nie byli oni już tak obdarci i wynędzniali jak po konstantynowskiej bitwie, bo książę w Zamościu dał nową barwę chorągwiom, ale zawsze poglądano na nich jak na cuda zamorskie, gdyż w mniemaniu mieszkańców bliskich okolic stolicy przychodzili z końca świata. Więc też i dziwy opowiadano o owych stepach tajemniczych i borach, w których się rodzi takie rycerstwo, podziwiano ich płeć ogorzałą, spaloną wichrami z Czarnego Morza, ich hardość spojrzenia i pewną dzikość postawy, od dzikich sąsiadów przejętą.", + "98178": "Ale najwięcej oczu zwracało się po księciu na pana Zagłobę, który dostrzegłszy, jaki go podziw otacza, spoglądał tak dumnie i hardo, toczył tak strasznie oczyma, iż zaraz szeptano w tłumie: „Ten to musi być rycerz między nimi najprzedniejszy!”. A inni mówili: „Siła on już musiał dusz z ciał wypędzić, taki smok sierdzisty!”. Gdy zaś podobne słowa dochodziły do uszu pana Zagłoby, starał się tylko o to, by jeszcze większą sierdzistością wewnętrzne ukontentowanie pokryć.", + "98179": "Czasem odzywał się do tłumu, czasem szydził, a najwięcej z litewskich komputowych chorągwi, w których poważne znaki nosiły złotą, a lekkie srebrną pętelkę na ramieniu. „Naści hetkę, panie pętelko!” — wołał na ten widok pan Zagłoba — więc też niejeden towarzysz sapnął, zgrzytnął, szablą trzasnął, ale pomyślawszy, iż to żołnierz z chorągwi wojewody ruskiego tak sobie pozwala, w ostatku splunął i okazji zaniechał.", + "98180": "Bliżej Warszawy tłumy stały się tak gęste, iż tylko noga za nogą można się było posuwać. Elekcja obiecywała być liczniejszą jak zwykle, bo nawet szlachta z dalszych, ruskich i litewskich, okolic, która z przyczyny odległości nie byłaby dla samej elekcji przybyła, ściągała teraz do Warszawy dla bezpieczeństwa. A przecie dzień wyboru był jeszcze daleko, gdyż zaledwie pierwsze posiedzenia sejmu się rozpoczęły; ale ściągano na miesiąc i dwa naprzód, by ulokować się w mieście, temu i owemu się przypomnieć, tu i owdzie promocji poszukać, po dworach pańskich jadać i pijać, i wreszcie, by po żniwach stolicy i jej rozkoszy zażyć.", + "98181": "Książę poglądał ze smutkiem przez tafle karety na owe tłumy rycerstwa, żołnierzy i szlachty, na te bogactwa i przepych ubiorów, myśląc, jaką by to siłę można z nich utworzyć — ile wojska wystawić! Czemu to ta Rzeczpospolita, taka silna, ludna i bogata, dzielnym rycerstwem przepełniona, jest zarazem tak mdła, że sobie z jednym Chmielnickim i z dziczą tatarską poradzić nie umie? Czemu? Na krocie Chmielnickiego można by krociami odpowiedzieć, gdyby owa szlachta, owo żołnierstwo, owe bogactwa i dostatki, owe pułki i chorągwie chciały tak rzeczy publicznej służyć, jako prywacie służyły. „Cnota w Rzeczypospolitej ginie! — myślał książę. — I wielkie ciało psuć się poczyna; męstwo dawne ginie i w słodkich wczasach, nie w trudach wojennych kocha się wojsko i szlachta!”. Książę miał poniekąd słuszność, ale o niedostatkach Rzeczypospolitej myślał tylko jak wojownik i wódz, któren wszystkich ludzi chciałby na żołnierzy przerobić i na nieprzyjaciela poprowadzić. Męstwo mogło się znaleźć i znalazło się, gdy stokroć większe wojny zagroziły wkrótce Rzeczypospolitej. Jej brakło jeszcze czegoś więcej, czego książę-żołnierz w tej chwili nie dostrzegł, ale co widział jego nieprzyjaciel, kanclerz koronny, bieglejszy od Jeremiego statysta.", + "98182": "Lecz oto w siwym i błękitnym oddaleniu zamajaczyły spiczaste wieże Warszawy, więc dalsze księcia rozmyślania rozpierzchły się, a natomiast wydał rozkazy, które oficer służbowy wnet Wołodyjowskiemu, dowódcy eskorty, odniósł. Skoczył wskutek tych rozkazów pan Michał od kolaski Anusinej, przy której dotąd koniem toczył, do ciągnących znacznie z tyłu chorągwi, aby szyk sprawić i w ordynku dalej już ciągnąć. Zaledwie jednak ujechał kilkanaście kroków, gdy usłyszał, że pędzi ktoś za nim — obejrzał się: był to pan Charłamp, rotmistrz lekkiego znaku pana wojewody wileńskiego i Anusin adorator.", + "98183": "Wołodyjowski wstrzymał konia, bo od razu zrozumiał, że pewnie przyjdzie do jakowegoś zajścia, a lubił z duszy takie rzeczy pan Michał; pan Charłamp zaś zrównał się z nim i z początku nic nie mówił, sapał tylko i wąsami srodze ruszał, widocznie szukając wyrazów; na koniec ozwał się:", + "98184": "— Czołem, czołem, panie dragan!", + "98185": "— Czołem, panie pocztowy!", + "98186": "— Jak waszmość śmiesz nazywać mnie pocztowym? — pytał, zgrzytając zębami pan Charłamp. — Mnie, towarzysza i rotmistrza? Ha?", + "98187": "Pan Wołodyjowski począł podrzucać obuszek, który trzymał w ręku, całą uwagę skupiwszy niby na to tylko, by po każdym młyńcu chwytać go za rękojeść — i odrzekł jakby od niechcenia:", + "98188": "— Bo po pętelce nie mogę poznać szarży.", + "98189": "— Waść całemu towarzystwu uwłaczasz, którego nie jesteś godzien.", + "98190": "— A to dlaczego? — pytał z głupia frant Wołodyjowski.", + "98191": "— Bo w cudzoziemskim autoramencie służysz.", + "98192": "— Uspokójże się waćpan — rzecze pan Michał. — Choć w dragonach służę, przeciem jest towarzysz i to nie lekkiego, ale poważnego znaku pana wojewody; możesz tedy ze mną mówić jak z równym albo jak z lepszym.", + "98193": "Pan Charłamp pomiarkował się trochę, poznawszy, iż nie z tak lekką, jak mniemał, osobą ma do czynienia, ale nie przestał zębami zgrzytać, bo go zimna krew pana Michała do jeszcze większej złości doprowadziła — więc rzekł:", + "98194": "— Jak waćpan śmiesz mi w drogę włazić?", + "98195": "— Ej, widzę, waszmość okazji szukasz?", + "98196": "— Może i szukam, i to ci powiem — tu pan Charłamp pochylił się do ucha pana Michała i kończył cichszym głosem — żeć uszy obetnę, jeśli mi przy pannie Annie będziesz zastępował drogę.", + "98197": "Pan Wołodyjowski znów począł podrzucać obuszek bardzo pilnie, jakby to czas był właśnie na takową zabawę, i ozwał się tonem perswazji:", + "98198": "— Ej, dobrodzieju, pozwól jeszcze pożyć, zaniechaj mnie!", + "98199": "— O, nie! Nic z tego! Nie wymkniesz się! — rzekł pan Charłamp, chwytając za rękaw małego rycerza.", + "98200": "— Ja się przecie nie wymykam — mówił łagodnie pan Michał — ale teraz na służbie jestem i z ordynansem księcia pana mojego dążę. Puść waść rękaw, puść, proszę cię, bo inaczej co mnie biednemu robić?… Chyba tym oto obuchem w łeb zajadę i z konia zwalę. — Tu pokorny z początku głos Wołodyjowskiego tak jakoś zasyczał jadowicie, że pan Charłamp spojrzał z mimowolnym zdziwieniem na małego rycerza i rękaw puścił.", + "98201": "— O! Wszystko jedno! — rzekł. — W Warszawie dasz mi pole, dopilnuję cię!", + "98202": "— Nie będę się krył, wszelako jakże to nam bić się w Warszawie? Raczże mnie waszmość nauczyć! Nie bywałem tam jeszcze w życiu moim, ja prosty żołnierz, alem słyszał o sądach marszałkowskich, które za wydobycie szabli pod bokiem króla lub interrexa gardłem karzą.", + "98203": "— Znać to, żeś waćpan w Warszawie nie bywał i żeś prostak, skoro się sądów marszałkowskich boisz i nie wiesz, że w czasie bezkrólewia kaptur sądzi, z którym sprawa łatwiejsza, a już o waścine uszy gardła mi nie wezmą, bądź pewien.", + "98204": "— Dziękuję za naukę i często o instrukcję poproszę, bo widzę, żeś waćpan praktyk nie lada i mąż uczony, a ja, jakom tylko infimę minorum praktykował, ledwie adjectivum cum substantivo pogodzić umiem, i gdybym waćpana chciał, broń Boże, głupim nazwać, to tyle tylko wiem, że powiedziałbym: stultus, a nie stulta ani stultum.", + "98205": "Tu pan Wołodyjowski począł znów podrzucać obuszek, pan Charłamp zaś aż zdumiał się, potem krew mu uderzyła do twarzy i szablę z pochwy wyciągnął, ale w tym samym mgnieniu oka i mały rycerz, chwyciwszy obuszek pod kolano, swoją błysnął. Przez chwilę patrzyli na się jak dwa odyńce, z rozwartymi nozdrzami i z płomieniami w oczach — lecz pan Charłamp zmiarkował się pierwszy, iż z samym wojewodą przyszłoby mu mieć sprawę, gdyby na jego oficera jadącego z rozkazem napadł — więc też i pierwszy szablisko na powrót schował.", + "98206": "— O! Znajdę cię, taki synu! — rzekł.", + "98207": "— Znajdziesz, znajdziesz, boćwino! — rzekł mały rycerz.", + "98208": "I rozjechali się, jeden do kawalkaty, drugi do chorągwi, które znacznie się przez ten czas zbliżyły, tak iż z kłębów kurzawy dochodził już tupot kopyt po twardym trakcie. Pan Michał wnet sprawił jazdę i piechotę do porządnego pochodu i ruszył na czele. Po chwili przycłapał ku niemu pan Zagłoba.", + "98209": "— Czego chciało od ciebie owo straszydło morskie? — spytał Wołodyjowskiego.", + "98210": "— Pan Charłamp?… Ej nic, wyzwał mnie na rękę.", + "98211": "— Masz tobie! — rzekł Zagłoba. — Na wylot cię swoim nosem przedziobie! Bacz, panie Michale, gdy się będziecie bili, abyś największego nosa w Rzeczypospolitej nie obciął, bo osobny kopiec trzeba by dla niego sypać. Szczęśliwy wojewoda wileński! Inni muszą podjazdy pod nieprzyjaciela posyłać, a jemu ten towarzysz z daleka go zawietrzy. Ale za co cię wyzwał?", + "98212": "— Za to, żem przy kolasce panny Anny Borzobohatej jechał.", + "98213": "— Ba! Trzeba mu było powiedzieć, żeby się do pana Longina do Zamościa udał. Ten by go dopiero poczęstował pieprzem z imbierem. Źle ten boćwinkarz trafił i widać mniejsze ma szczęście od nosa.", + "98214": "— Nie mówiłem mu nic o panu Podbipięcie — rzekł Wołodyjowski — bo nużby mnie zaniechał? Będę się na złość do Anusi z podwójnym ferworem zalecał: chcę też mieć swoją uciechę. A co my w tej Warszawie będziem mieli lepszego do roboty?", + "98215": "— Znajdziemy, znajdziemy, panie Michale! — rzekł, mrugając oczyma Zagłoba. — Kiedy byłem za młodych lat deputatem do egzakcji od chorągwi, w której służyłem, jeździło się po całym kraju, ale takiego życia jak w Warszawie nigdzie nie zaznałem.", + "98216": "— Mówisz waćpan, że inne jak u nas na Zadnieprzu?", + "98217": "— Ej, co i mówić!", + "98218": "— Bardzom ciekaw — rzekł pan Michał. A po chwili dodał: — A taki temu boćwinkowi wąsy podetnę, bo ma za długie!", + "98219": "Rozdział XI", + "98220": "Upłynęło kilka tygodni. Szlachty na elekcję zjeżdżało się coraz więcej. W mieście dziesięćkrotnie zwiększyła się ludność, bo razem z tłumami szlachty napływało tysiące kupców i bazarników z całego świata, począwszy od Persji dalekiej aż do Anglii zamorskiej. Na Woli zbudowano szopę dla senatu, a naokół bieliło się już tysiące namiotów, którymi obszerne błonia całkiem okryte zostały. Nikt jeszcze nie umiał powiedzieć, który z dwóch kandydatów: królewicz Kazimierz, kardynał, czy Karol Ferdynand, biskup płocki — zostanie wybrany. Z obu stron wielkie były starania i usilności. Puszczano w świat tysiące ulotnych pism, opiewających zalety i wady pretendentów: obaj mieli stronników licznych i potężnych. Po stronie Karola stał, jak wiadomo, książę Jeremi, tym groźniejszy dla przeciwników, że zawsze prawdopodobnym było, iż pociągnie za sobą rozmiłowaną w nim szlachtę, od której wszystko ostatecznie zależało. Ale i Kazimierzowi sił nie brakło. Przemawiało za nim starszeństwo, po jego stronie stawały wpływy kanclerza, na jego stronę zdawał się przechylać prymas, za nim obstawała większość magnatów, z których każden licznych miał klientów, a między magnatami i książę Dominik Zasławski-Ostrogski, wojewoda sandomierski, po Piławcach zniesławion wprawdzie bardzo i nawet sądem zagrożony, ale zawsze największy pan w całej Rzeczypospolitej, ba! nawet w całej Europie, i mogący w każdej chwili niezmierny ciężar bogactw na szalę swego kandydata przyrzucić.", + "98221": "Jednakże stronnicy Kazimierza gorzkie nieraz miewali chwile zwątpienia, bo jako się rzekło, wszystko zależało od szlachty, która już od czwartego października tłumnie obozowała pod Warszawą i nadciągała jeszcze tysiącami ze wszystkich stron Rzeczypospolitej, a która w niezmiernej większości opowiadała się przy księciu Karolu, pociągana urokiem imienia Wiśniowieckiego i ofiarnością królewicza na cele publiczne. Królewicz bowiem, pan gospodarny i zamożny, nie zawahał się w tej chwili poświęcić znacznych kosztów na formowanie nowych regimentów wojsk, które pod komendę Wiśniowieckiego miały być oddane. Kazimierz chętnie byłby poszedł za jego przykładem i pewnie nie chciwość go wstrzymała, ale właśnie przeciwnie — zbytnia hojność, której bezpośrednim skutkiem był niedostatek i wieczny brak pieniędzy w skarbcu. Tymczasem obaj żywe prowadzili z sobą rokowania. Codziennie latali posłańcy między Nieporętem a Jabłonną. Kazimierz w imię swego starszeństwa i miłości braterskiej zaklinał Karola, by ustąpił; biskup zaś opierał się, odpisywał, iż nie godzi mu się gardzić szczęściem, które go spotkać może, „gdyż to szczęście in liberis suffragiis Rzplitej i komu Pan obiecał” — a tymczasem czas płynął, sześciotygodniowy termin zbliżał się i — razem z nim — groza kozacka, bo przyszły wieści, że Chmielnicki, porzuciwszy oblężenie Lwowa, któren się po kilku szturmach okupił, stanął pod Zamościem i dzień, i noc do tej ostatniej zasłony Rzeczypospolitej szturmuje.", + "98222": "Mówiono również, że oprócz posłów, których Chmielnicki do Warszawy wysłał z listem i oświadczeniem, iż jako szlachcic polski, za Kazimierzem głos daje, kryło się między tłumami szlachty i w samym mieście pełno przebranej starszyzny kozackiej, której nikt rozpoznać nie umiał, bo poprzybywali jako szlachta słuszna i zamożna, w niczym się od innych elektorów, zwłaszcza z ziem ruskich, nie różniąc — nawet i mową. Jedni, jak mówiono, poprzekradali się dla prostej ciekawości, aby się elekcji i Warszawie przypatrzyć, inni na przeszpiegi, dla zaciągnięcia wieści: co o przyszłej wojnie mówią, ile wojsk myśli Rzplita wystawić i jakie na zaciągi obmyśli fundusze? Może było i dużo prawdy w tym, co o owych gościach mówiono, bo między starszyzną zaporoską wielu było skozaczonych szlachciców, którzy i łaciny nieco zarwali, a przeto nie było ich po czym poznać; zresztą na dalekich stepach w ogóle nie kwitła łacina i tacy kniazie Kurcewicze nie umieli jej tak dobrze jak Bohun i inni atamani.", + "98223": "Ale gadania podobne, których pełno było i na polu elekcyjnym, i w mieście, wraz z wieściami o postępach Chmielnickiego i podjazdach kozacko-tatarskich, które jakoby aż po Wisłę docierały, napełniały niepokojem i trwogą dusze ludzkie, a nieraz stawały się przyczyną tumultów. Dość było między zebraną szlachtą rzucić na kogo podejrzenie, iż jest przebranym Zaporożcem, aby go w jednej chwili, nim zdołał się usprawiedliwić, rozniesiono w drobne strzępy na szablach. W ten sposób ginąć mogli ludzie niewinni i powaga obrad była znieważana, zwłaszcza że obyczajem ówczesnym niezbyt przestrzegano i trzeźwości. Kaptur postanowiony propter securitatem loci nie mógł sobie dać rady z ciągłymi burdami, w których siekano się z lada powodu. Ale jeśli ludzi statecznych, przejętych miłością dobra i spokoju oraz niebezpieczeństwem, jakie ojczyźnie groziło, martwiły owe tumulty, siekaniny i pijatyki, natomiast szałapuci, kosterzy i warchołowie czuli się jakoby w swoim żywiole, uważali, że to ich właśnie czas, ich żniwo — i tym śmielej dopuszczali się różnych zdrożności.", + "98224": "Nie trzeba zaś mówić, że między nimi rej wodził pan Zagłoba, którą to hegemonię zapewniła mu i wielka sława rycerska, i nienasycone pragnienie poparte możnością picia, i język tak wyprawny, że żaden inny wyrównać mu nie mógł, i wielka pewność siebie, której nic zachwiać nie zdołało. Chwilami miewał on jednak napady „melankolii” — wówczas zamykał się w izbie lub w namiocie i nie wychodził, a jeśli wyszedł, bywał w gniewliwym humorze, skłonny do zwady i bójki naprawdę. Zdarzyło się nawet, iż w takim usposobieniu poszczerbił mocno pana Duńczewskiego, rawianina, za to tylko, iż przechodząc, o jego szablę zawadził. Pana Michała tylko wówczas obecność znosił, przed którym uskarżał się, iż go tęskność za panem Skrzetuskim i za „niebogą” trawi. „Opuściliśmy ją, panie Michale, mawiał, wydaliśmy ją jako Judasze w bezbożne ręce — już wy mnie się waszym nemine excepto nie zasłaniajcie! Co się z nią dzieje, panie Michale? Powiedz!”.", + "98225": "Na próżno pan Michał tłumaczył mu, że gdyby nie Piławce, to by „niebogi” szukali, ale że teraz, gdy przegrodziła ich od niej cała potęga Chmielnickiego, jest to rzecz niepodobna. Szlachcic nie dawał się pocieszyć, tylko w jeszcze większą pasję wpadał, klnąc na czym świat stoi „pierzynę, dziecinę i łacinę”.", + "98226": "Ale owe chwile smutku krótko trwały. Zwykle potem pan Zagłoba, jakoby chcąc sobie wynagrodzić czas stracony, hulał i pił jeszcze więcej niż zwykle; czas spędzał pod wiechami w towarzystwie największych opojów lub stołecznych gamratek, w czym pan Michał wiernie dotrzymywał mu towarzystwa.", + "98227": "Pan Michał, żołnierz i oficer wyborny, nie miał w sobie jednak ani na szeląg tej powagi, jaką na przykład w Skrzetuskim wyrobiły nieszczęścia i cierpienie. Obowiązek swój względem Rzeczypospolitej rozumiał Wołodyjowski w ten sposób, że bił, kogo mu kazano — o resztę nie dbał, na sprawach publicznych się nie rozumiał; klęskę wojskową gotów był zawsze opłakiwać, ale ani do głowy mu nie przyszło, że warcholstwo i tumulty tyle są rzeczy publicznej szkodliwe, ile i klęski. Był to słowem młodzik-wietrznik, który dostawszy się w szum stołeczny, utonął w nim po uszy i przyczepił się jak oset do Zagłoby, bo ten był mu mistrzem w swawoli. Jeździł więc z nim i między szlachtę, której przy kielichu niestworzone rzeczy opowiadał Zagłoba, kaptując zarazem stronników dla królewicza Karola, pił z nim razem, w potrzebie osłaniał go, kręcili się obaj i po polu elekcyjnym, i w mieście, jak muchy w ukropie — i nie było kąta, do którego by nie wleźli. Byli i w Nieporęcie, i w Jabłonnie, i na wszystkich ucztach, obiadach, u magnatów i pod wiechami; byli wszędy i uczestniczyli we wszystkim. Pana Michała świerzbiała młoda ręka, chciał się pokazać i okazać zarazem, że szlachta ukraińska lepsza niż inna, a żołnierze książęcy nad wszystkich. Więc jeździli umyślnie szukać awantur między Łęczycanów, jako do korda najsprawniejszych, a głównie między partyzantów księcia Dominika Zasławskiego, ku którym obaj szczególną czuli nienawiść. Zaczepiali tylko co znamienitszych rębajłów, których sława była niezachwiana i ustalona, i z góry układali zaczepki. „Waszmość dasz okazję — mawiał pan Michał — a ja potem wystąpię”. Zagłoba, biegły bardzo w szermierce i do pojedynku z bratem szlachcicem wcale nie tchórz, nie zawsze zgadzał się na zastępstwo, zwłaszcza w zajściach z Zasławczykami; ale gdy z jakim łęczyckim graczem przyszło mieć do czynienia, poprzestawał na dawaniu okazji, gdy zaś już szlachcic rwał się do szabli i wyzywał, wtedy pan Zagłoba mawiał: „Mój mospanie! Już bym też nie miał sumienia, gdybym na śmierć oczywistą waćpana narażał, sam się z nim potykając; spróbuj się lepiej z tym oto moim synalkiem i uczniem, bo nie wiem, czy i jemu sprostasz”. Po takich słowach wysuwał się pan Wołodyjowski ze swymi zadartymi wąsikami, zadartym nosem i miną gapia i czy go przyjmowano, czy nie, puszczał się w taniec, a że istotnie mistrz to był nad mistrzami, więc po kilku złożeniach kładł zwykle przeciwnika. Takie to sobie obaj z Zagłobą wymyślali zabawy, od których ich sława między niespokojnymi duchami i między szlachtą rosła, ale szczególniej sława pana Zagłoby, bo mówiono: „Jeśli uczeń taki, jakiż mistrz być musi!”. Jednego tylko pana Charłampa Wołodyjowski nigdzie przez długi czas odnaleźć nie mógł; myślał nawet, że go może na Litwę na powrót w jakich sprawach wysłano.", + "98228": "W ten sposób zeszło sześć blisko tygodni, w czasie których i rzeczy publiczne posunęły się znacznie naprzód. Wytężona walka między braćmi-kandydatami, zabiegi ich stronników, gorączka i wzburzenie namiętności w partyzantach, wszystko przeszło prawie bez śladu i pamięci. Wiadomo już było wszystkim, że Jan Kazimierz będzie wybrany, bo królewicz Karol bratu ustąpił i dobrowolnie zrzekł się kandydatury. Dziwna rzecz, że w tej chwili wiele głos Chmielnickiego zaważył, gdyż spodziewano się powszechnie, że podda się powadze króla, zwłaszcza takiego, który w jego myśl obrany został. Jakoż te przewidywania sprawdziły się w znacznej części. Za to dla Wiśniowieckiego, który ani na chwilę, jak ongi Kato, nie przestawał upominać, aby owa zaporoska Kartagina została zburzona — taki obrót rzeczy był nowym ciosem. Teraz musiały już wejść na porządek spraw układy. Książę wiedział wprawdzie, że te układy albo od razu nie doprowadzą do niczego, albo wkrótce siłą rzeczy zostaną zerwane, i widział wojnę w przyszłości, ale niepokój ogarniał go na myśl, jaki będzie los tej wojny. Po układach uprawniony Chmielnicki będzie jeszcze silniejszy, a Rzeczpospolita słabsza. I kto poprowadzi jej wojska przeciw tak wsławionemu jak Chmielnicki wodzowi? Zali nie przyjdą nowe klęski, nowe pogromy, które do ostatka siły wyczerpią? Bo książę nie łudził się i wiedział, że jemu, najżarliwszemu stronnikowi Karola, nie oddadzą buławy. Kazimierz obiecał wprawdzie bratu, że jego stronników tak jak i swoich będzie miłował, Kazimierz miał duszę wspaniałą, ale Kazimierz był stronnikiem polityki kanclerza, kto inny więc weźmie buławę, nie książę — i biada Rzplitej, jeśli to nie będzie wódz od Chmielnickiego bieglejszy! Na tę myśl podwójny ból uciskał duszę Jeremiego — bo i obawa o przyszłość ojczyzny, i to nieznośne uczucie, jakie ma człowiek, który widzi, że zasługi jego będą pominięte, że sprawiedliwość nie będzie mu oddana i że inni nad nim głowę podniosą. Nie byłby Jeremi Wiśniowieckim, gdyby nie był dumnym. On czuł w sobie siły do dźwignięcia buławy — i na nią zasłużył — więc cierpiał podwójnie.", + "98229": "Mówiono nawet między oficerami, że książę nie będzie czekał końca elekcji i że z Warszawy wyjedzie — ale nie była to prawda. Książę nie tylko nie wyjechał, ale odwiedził nawet królewicza Kazimierza w Nieporęcie, od którego z niezmierną łaskawością został przyjęty, po czym wrócił do miasta na dłuższy pobyt, którego wymagały sprawy wojskowe. Chodziło o uzyskanie środków na wojsko — o co pilnie nastawał książę. Przy tym za Karolowe pieniądze tworzyły się nowe regimenta dragonów i piechoty. Jedne wysłano już na Ruś, drugie dopiero należało do ładu przyprowadzić. W tym celu rozsyłał książę na wszystkie strony oficerów biegłych w rzeczach organizacji wojskowej, aby owe pułki przyprowadzali do pożądanego stanu. Został wysłany Kuszel i Wierszułł, a wreszcie przyszła kolej i na Wołodyjowskiego.", + "98230": "Pewnego dnia wezwano go przed oblicze księcia, któren taki mu dał rozkaz:", + "98231": "— Pojedziesz waść na Babice i Lipków do Zaborowa, gdzie czekają konie dla regimentu przeznaczone; tam je opatrzysz, wybrakujesz i zapłacisz panu Trzaskowskiemu, a następnie przyprowadzisz je dla żołnierzy. Pieniądze za tym moim kwitem tu w Warszawie od płatnika odbierzesz.", + "98232": "Pan Wołodyjowski wziął się raźno do roboty, pieniądze odebrał i tegoż dnia obaj z Zagłobą ruszyli do Zaborowa w samodziesięć i z wozem, który wiózł pieniądze. Jechali wolno, bo cała okolica z tamtej strony Warszawy roiła się od szlachty, służby, wozów i koni; wioski aż po Babice były tak zapchane, że we wszystkich chałupach mieszkali goście. Łatwo było i o przygodę w natłoku ludzi różnych humorów — jakoż mimo największych starań i skromnego zachowania się nie uniknęli jej i dwaj przyjaciele.", + "98233": "Dojechawszy do Babic, ujrzeli przed karczmą kilkunastu szlachty, która właśnie siadała na koń, aby jechać w swoją drogę. Dwa oddziały, pozdrowiwszy się wzajemnie, już miały się pominąć, gdy nagle jeden z jeźdźców spojrzał na pana Wołodyjowskiego i nie rzekłszy słowa, puścił się rysią ku niemu.", + "98234": "— A tuś mi, bratku! — zakrzyknął. — Chowałeś się, alem cię znalazł!… Nie ujdziesz mi teraz! Hej! Mości panowie! — zakrzyknął na swoich towarzyszów. — A czekajcie no trocha! Mam temu oficerkowi coś powiedzieć i chciałbym, abyście świadkami moich słów byli.", + "98235": "Pan Wołodyjowski uśmiechnął się z zadowoleniem, bo poznał pana Charłampa.", + "98236": "— Bóg mi świadkiem, żem się nie chował — rzekł — i sam waćpana szukałem, aby się go zapytać, czyliś rankor jeszcze dla mnie zachował, ale cóż! Nie mogliśmy się spotkać.", + "98237": "— Panie Michale — szepnął Zagłoba — po służbie jedziesz!", + "98238": "— Pamiętam — mruknął Wołodyjowski.", + "98239": "— Stawaj do sprawy! — wrzeszczał Charłamp. — Mości panowie! Obiecałem temu młodzikowi, temu gołowąsowi, że mu uszy obetnę: i obetnę, jakem Charłamp! Oba, jakem Charłamp! Bądźcie świadkami, waszmościowie, a ty, młodziku, stawaj do sprawy!", + "98240": "— Nie mogę, jak mnie Bóg miły, nie mogę! — mówił Wołodyjowski. — Pofolgujże mi wasze choć parę dni!", + "98241": "— Jak to nie możesz? Tchórz cię obleciał? Jeśli w tej chwili nie staniesz, toć opłazuję, aż ci się dziadek i babka przypomni. O, bąku! O, gzie jadowity! W drogę wchodzić umiesz, naprzykrzać się umiesz, językiem kąsać umiesz, a do szabli cię nie ma!", + "98242": "Tu wmieszał się pan Zagłoba.", + "98243": "— Widzi mi się, że waszmość w piętkę gonisz — rzekł do Charłampa — i bacz, żeby cię ten bąk naprawdę nie ukąsił, bo wtedy żadne plastry nie pomogą. Tfu! Do diabła, czy nie widzisz, że ten oficer za służbą jedzie? Spójrz na ten wóz z pieniędzmi, które do regimentu wieziemy, i zrozum, do kaduka, iż strażując przy skarbie, ten oficer swoją osobą nie rozporządza i pola dać ci nie może. Kto tego nie rozumie, ten kiep, nie żołnierz! Pod wojewodą ruskim służym i nie takich bijaliśmy jak waćpan, ale dziś nie można, a co się odwlecze, to nie uciecze.", + "98244": "— Jużci pewno, że kiedy z pieniędzmi jadą, to nie mogą — rzekł jeden z towarzyszów Charłampa.", + "98245": "— A co mnie do ich pieniędzy! — krzyczał niepohamowany pan Charłamp. — Niech mi pole daje, bo inaczej płazować zacznę.", + "98246": "— Pola dziś nie dam, ale parol kawalerski dam — rzekł pan Michał — że się stawię za trzy lub cztery dni, gdzie chcecie, jak tylko sprawy po służbie załatwię. A nie będziecie się waszmościowie tą obietnicą kontentować, to każę cynglów ruszać, bo będę myślał, że nie ze szlachtą i nie z żołnierzami, ale z rozbójnikami mam do czynienia. Wybierajcie tedy, do wszystkich diabłów, gdyż nie mam czasu tu stać!", + "98247": "Słysząc to, eskortujący dragoni zwrócili natychmiast rury muszkietów ku napastnikom, a ten ruch, również jak i stanowcze słowa pana Michała, widoczne wywarły wrażenie na towarzyszach pana Charłampa. „Już też pofolguj — mówili mu — sameś żołnierz, wiesz, co to służba, a to pewna, że satysfakcję otrzymasz, bo to śmiała jakaś sztuka, jak i wszyscy spod ruskich chorągwi… Pohamuj się, póki prosim”.", + "98248": "Pan Charłamp rzucał się jeszcze przez chwilę, ale wreszcie zmiarkował, że albo towarzyszów rozgniewa, albo ich na niepewną walkę z dragonami narazi, więc zwrócił się do Wołodyjowskiego i rzekł:", + "98249": "— Dajesz tedy parol, że się stawisz?", + "98250": "— Sam cię poszukam, choćby za to, że o taką rzecz dwa razy pytasz… Stawię się w czterech dniach; dziś mamy środę, niechże będzie w sobotę po południu, we dwie godzin… Obieraj miejsce.", + "98251": "— Tu w Babicach siła gości — rzekł Charłamp — mogłyby jakowe impedimenta się zdarzyć. Niechże będzie tu obok, w Lipkowie, tam już spokojnie i mnie niedaleko, bo nasze kwatery w Babicach.", + "98252": "— A waćpanów taka sama będzie liczna kompania jak dziś? — pytał przezorny Zagłoba.", + "98253": "— O, nie trzeba! — rzekł Charłamp. — Przyjadę tylko ja i panowie Sieliccy, moi krewni… Waszmościowie też, spero, bez dragonów staniecie.", + "98254": "— Może u was w asystencji wojskowej do pojedynku stają — rzekł pan Michał — u nas nie ma takiej mody.", + "98255": "— Tedy w czterech dniach, w sobotę, w Lipkowie? — rzekł Charłamp. — Znajdziem się przed karczmą, a teraz z Bogiem!", + "98256": "— Z Bogiem! — rzekł Wołodyjowski i Zagłoba.", + "98257": "Przeciwnicy rozjechali się spokojnie. Pan Michał był uszczęśliwiony z przyszłej zabawy i obiecywał sobie zrobić prezent panu Longinowi z obciętych wąsów petyhorca. Jechał więc w dobrej myśli do Zaborowa, gdzie zastał i królewicza Kazimierza, któren tam na łowy przyjechał. Wszelako pan Michał z daleka tylko widział przyszłego pana, bo śpieszył się. We dwa dni sprawy ułatwił, konie obejrzał, zapłacił pana Trzaskowskiego, wrócił do Warszawy i na termin, ba! nawet o godzinę za wcześnie stanął w Lipkowie wraz z Zagłobą i panem Kuszlem, którego na drugiego świadka zaprosił.", + "98258": "Zajechawszy przed karczmę, którą Żyd trzymał, weszli do izby, aby gardła trochę miodem przepłukać, i przy szklenicy zabawiali się rozmową.", + "98259": "— Parchu, a pan jest w domu? — pytał karczmarza Zagłoba.", + "98260": "— Pan w mieście.", + "98261": "— A siła u was szlachty stoi w Lipkowie?", + "98262": "— U nas pusto. Jeden tylko pan stanął tu u mnie i siedzi w alkierzu; bogaty pan ze służbą i końmi.", + "98263": "— A czemu do dworu nie zajechał?", + "98264": "— Bo widać naszego pana nie zna. Zresztą dwór zamknięty od miesiąca.", + "98265": "— A może to Charłamp? — rzekł Zagłoba.", + "98266": "— Nie — rzekł Wołodyjowski. — Miał być we dwie godzin po południu.", + "98267": "— Ej, panie Michale, mnie się widzi, że to on.", + "98268": "— Co znowu!", + "98269": "— Pójdę, zajrzę, kto to jest. Żydzie, a dawno ten pan stoi?", + "98270": "— Dziś przyjechał, nie ma dwóch godzin.", + "98271": "— A nie wiesz, skąd on jest?", + "98272": "— Nie wiem, ale musi być z daleka, bo konie miał zniszczone; ludzie mówili, że zza Wisły.", + "98273": "— Czemu on tedy aż tu, w Lipkowie, stanął?", + "98274": "— Kto jego wie?", + "98275": "— Pójdę, zobaczę — powtórzył Zagłoba. — Może kto znajomy.", + "98276": "I zbliżywszy się do zamkniętych drzwi alkierza, zapukał w nie rękojeścią i ozwał się:", + "98277": "— Mości panie, można wejść?", + "98278": "— A kto tam? — ozwał się głos ze środka.", + "98279": "— Swój — rzekł Zagłoba, uchylając drzwi. — Z przeproszeniem waszmości, może nie w porę? — dodał, wsadzając głowę do alkierza.", + "98280": "Nagle cofnął się, drzwiami trzasnął, jakoby śmierć zobaczył. Na twarzy jego malował się przestrach w połączeniu z największym zdumieniem, usta otworzył i spoglądał obłąkanymi oczyma na Wołodyjowskiego i Kuszla.", + "98281": "— Co waćpanu jest? — pytał Wołodyjowski.", + "98282": "— Na rany Chrystusa! Cicho — rzekł Zagłoba — tam… Bohun!", + "98283": "— Kto? Co się waści stało?", + "98284": "— Tam… Bohun!", + "98285": "Obaj oficerowie podnieśli się na równe nogi.", + "98286": "— Czyś waść rozum stracił? Miarkuj się: kto?", + "98287": "— Bohun! Bohun!", + "98288": "— Nie może być!", + "98289": "— Jakom żyw! Jak tu przed wami stoję, klnę się na Boga i wszystkich świętych!", + "98290": "— Czegożeś się waść tak stropił? — rzekł Wołodyjowski. — Jeśli on tam jest, to Bóg podał go w nasze ręce. Uspokój się waść. Jestżeś pewny, że to on?", + "98291": "— Jako że z waćpanem mówię! Widziałem go, szaty przewdziewa.", + "98292": "— A on waćpana widział?", + "98293": "— Nie wiem, zdaje się, że nie.", + "98294": "Wołodyjowskiego oczy zaiskrzyły się jak węgle.", + "98295": "— Żydzie! — rzekł z cicha, kiwając gwałtownie ręką. — Chodź tu!… Czy są drzwi z alkierza?", + "98296": "— Nie ma, jeno przez tę izbę.", + "98297": "— Kuszel! Pod okno! — szepnął pan Michał. — O, już nam teraz nie ujdzie!", + "98298": "Kuszel, nie mówiąc ni słowa, wybiegł z izby.", + "98299": "— Przyjdź waćpan do siebie — rzekł Wołodyjowski. — Nie nad waścinym, ale nad jego karkiem zguba wisi. Co on ci może uczynić? Nic.", + "98300": "— Ja też jeno ze zdziwienia nie mogę ochłonąć! — odparł Zagłoba, a w duchu pomyślał: „Prawda! Czego ja się mam bać? Pan Michał przy mnie; niech się Bohun boi!”.", + "98301": "I nasrożywszy się okrutnie, chwycił za rękojeść szabli.", + "98302": "— Panie Michale, już on nie powinien nam ujść!", + "98303": "— Czy to jeno on? Bo mi się jeszcze wierzyć nie chce. Co by on tu robił?", + "98304": "— Chmielnicki go na przeszpiegi przysłał. To najpewniejsza rzecz! Czekaj, panie Michale. Chwycimy go i postawimy kondycję: albo kniaziównę odda, albo zagrozimy mu, że go wydamy sprawiedliwości.", + "98305": "— Byle kniaziównę oddał, jechał go sęk!", + "98306": "— Ba! Ale czy nas nie za mało? Dwóch i Kuszel trzeci? Będzie się on bronił jak wściekły, a ludzi też ma kilku.", + "98307": "— Charłamp z dwoma przyjedzie, będzie nas sześciu! Dość… Cyt!", + "98308": "W tej chwili otworzyły się drzwi i Bohun wszedł do izby.", + "98309": "Nie musiał on poprzednio dostrzec zaglądającego do alkierza Zagłoby, gdyż teraz na jego widok drgnął nagle i jakoby płomień przeleciał mu przez oblicze, a ręka z szybkością błyskawicy spoczęła na głowni szabli — ale wszystko to trwało jedno mgnienie oka. Wnet ów płomień zgasł w jego twarzy, która jednak przybladła nieco.", + "98310": "Zagłoba patrzył nań i nie mówił nic — ataman również stał milczący; w izbie słyszałbyś przelatującą muchę i ci dwaj ludzie, których losy plątały się w tak dziwny sposób, udawali w tej chwili, że się nie znają.", + "98311": "Trwało to dość długo. Panu Michałowi wydało się, że upływają wieki całe.", + "98312": "— Żydzie — rzekł nagle Bohun — daleko stąd do Zaborowa?", + "98313": "— Niedaleko — odparł Żyd. — Wasza mość zaraz jedzie?", + "98314": "— Tak jest — rzekł Bohun i skierował się ku drzwiom izby wiodącym do sieni.", + "98315": "— Za pozwoleniem! — zabrzmiał głos Zagłoby.", + "98316": "Watażka zatrzymał się od razu, jakby w ziemię wrósł, i zwróciwszy się ku Zagłobie, wpił w niego swe czarne, straszne źrenice.", + "98317": "— Czego waść życzysz? — spytał krótko.", + "98318": "— Ej, bo mnie się zdaje, że my się skądciś znamy. A czy my się to nie na weselu w chutorze na Rusi widzieli?", + "98319": "— A tak jest! — rzekł hardo watażka, kładąc znowu rękę na głowni.", + "98320": "— Jak zdrowie służy? — pytał Zagłoba. — Bo waćpan tak jakoś nagle wtedy z chutoru wyjechał, że i pożegnać się nie miałem czasu.", + "98321": "— A waszmość tego żałował?", + "98322": "— Pewnie, że żałowałem, bylibyśmy potańcowali: kompania się zwiększyła. — Tu pan Zagłoba wskazał na Wołodyjowskiego. — Właśnie ten oto kawaler nadjechał, który rad by się był z waścią bliżej poznać.", + "98323": "— Dość tego! — krzyknął pan Michał, wstając nagle. — Zdrajco, aresztuję cię!", + "98324": "— A to jakim prawem? — spytał ataman, podnosząc dumnie głowę.", + "98325": "— Boś buntownik, wróg Rzeczypospolitej i na przeszpiegi tu przyjechałeś.", + "98326": "— A waść coś za jeden?", + "98327": "— O! Nie będę się tobie wywodził, ale mi się nie wymkniesz!", + "98328": "— Zobaczymy! — rzekł Bohun. — Nie wywodziłbym się i ja waszmości, ktom jest, gdybyś mnie jako żołnierz na szable wyzwał, ale skoro aresztem grozisz, to ci się wywiodę: oto jest list, który od hetmana zaporoskiego do królewicza Kazimierza wiozę i nie znalazłszy go w Nieporęcie, do Zaborowa za nim jadę. Jakże to mnie będziesz teraz aresztował?", + "98329": "To rzekłszy, Bohun spojrzał dumnie i szydersko na Wołodyjowskiego, a pan Michał zmieszał się bardzo, jak ogar, który czuje, że mu się zwierzyna wymyka, i nie wiedząc, co ma począć, zwrócił pytający wzrok na Zagłobę. Nastała ciężka chwila milczenia.", + "98330": "— Ha! — rzekł Zagłoba. — Trudno! Skoro jesteś posłańcem, tedy cię aresztować nie możemy, ale z szablą się temu oto kawalerowi nie nadstawiaj, bo jużeś raz przed nim umykał, aż ziemia jęczała.", + "98331": "Twarz Bohuna powlokła się purpurą, bo w tej chwili poznał Wołodyjowskiego. Wstyd i zraniona duma zagrały naraz w nieustraszonym watażce. Wspomnienie to ucieczki paliło go jak ogień. Była to jedyna niestarta plama na jego sławie mołojeckiej, którą nad życie i nad wszystko kochał.", + "98332": "A nieubłagany Zagłoba ciągnął dalej z zimną krwią:", + "98333": "— Ledwieś i hajdawerków nie zgubił, aż litość tego kawalera tknęła i życie ci darował. Tfu! Mości mołojcze! Białogłowską masz twarz, ale i białogłowskie serce. Byłeś odważny ze starą kniaziową i z dzieciuchem kniaziem, ale z rycerzem dudy w miech! Listy tobie wozić, panny porywać, nie na wojnę chodzić. Jak mnie Bóg miły, na własne oczy widziałem, jak hajdawerki oblatywały. Tfu, tfu! Ot i teraz o szabli gadasz, bo list wieziesz. Jakże to nam się z tobą potykać, gdy tym pismem się zasłaniasz? Piasek w oczy, piasek w oczy, mości mołojcze!… Chmiel dobry żołnierz, Krzywonos dobry, ale wielu jest między kozactwem drapichrustów!", + "98334": "Bohun posunął się nagle ku panu Zagłobie, a pan Zagłoba zasunął się również szybko za pana Wołodyjowskiego, tak że dwaj młodzi rycerze stanęli przed sobą oko w oko.", + "98335": "— Nie od strachu ja przed waćpanem uciekał, ale by ludzi ratować! — mówił Bohun.", + "98336": "— Nie wiem, dla jakich tam przyczyn umykałeś, ale wiem, żeś umykał — rzecze pan Michał.", + "98337": "— Wszędy dam waści pole, choćby tu zaraz.", + "98338": "— Wyzywasz mnie? — pytał, przymrużając oczy, Wołodyjowski.", + "98339": "— Ty mnie sławę mołojecką wziął, ty mnie pohańbił! Mnie twojej krwi potrzeba.", + "98340": "— To i zgoda — rzekł Wołodyjowski.", + "98341": "— Volenti non fit iniuria — dodał Zagłoba. — Ale któż królewiczowi list odda?", + "98342": "— Niechże was głowa o to nie boli; to moja sprawa!", + "98343": "— Bijcie się tedy, kiedy nie może być inaczej — mówił Zagłoba. — Gdyby ci się też poszczęściło, mości watażko, z tym oto kawalerem, bacz, że ja drugi staję. A teraz chodź, panie Michale, przed sień, mam coś pilnego powiedzieć.", + "98344": "Dwaj przyjaciele wyszli i odwołali Kuszla spod okna alkierza, po czym Zagłoba rzekł:", + "98345": "— Mości panowie, zła nasza sprawa. On naprawdę ma list do królewicza; zabijemy go, to kryminał. Pomnijcie, że kaptur propter securitatem loci w dwóch milach od pola elekcji sądzi, a to wszakże quasi poseł! Ciężka sprawa! Musimy się chyba potem gdzie schować albo może książę nas osłoni, inaczej może być źle. A znowu puszczać go wolno jeszcze gorzej. Jedyna to sposobność oswobodzenia naszej niebogi. Gdy go nie będzie na świecie, łatwiej jej odszukamy. Bóg sam widocznie chce jej i Skrzetuskiemu pomóc, ot, co jest! Radźmy, mości panowie.", + "98346": "— Waść przecie znajdziesz jaki fortel? — rzekł Kuszel.", + "98347": "— Już to przez mój fortel sprawiłem, że on sam nas wyzwał. Ale trzeba świadków, obcych ludzi. Moja myśl jest, aby na Charłampa zaczekać. Biorę to na siebie, że on pierwszeństwa ustąpi i w potrzebie będzie świadczył, jakośmy zostali wyzwani i musieliśmy się bronić. Trzeba się też i od Bohuna wywiedzieć lepiej, gdzie dziewczynę ukrył. Jeśli ma zginąć, nic mu po niej, może powie, gdy go zaklniemy. A nie powie, to i tak lepiej, by nie żył. Trzeba wszystko przezornie i roztropnie czynić. Głowa pęka, mości panowie.", + "98348": "— Któż się będzie z nim bił? — pytał Kuszel.", + "98349": "— Pan Michał pierwszy, ja drugi — rzekł Zagłoba.", + "98350": "— A ja trzeci.", + "98351": "— Nie może być — przerwał pan Michał. — Ja się jeden biję i na tym koniec. Położy mnie, to jego szczęście, niechże jedzie zdrów.", + "98352": "— O! Jam mu już zapowiedział — rzekł Zagłoba — ale jeśli tak waszmościowie postanowicie, to ustąpię.", + "98353": "— No, jego wola, czy i z waćpanem ma się bić, ale więcej z nikim.", + "98354": "— Chodźmy tedy do niego.", + "98355": "— Chodźmy.", + "98356": "Poszli i zastali Bohuna w głównej izbie, popijającego miód. Watażka już był spokojny zupełnie.", + "98357": "— Posłuchaj no, waćpan — rzekł Zagłoba — bo to są ważne sprawy, o których chcemy z tobą pomówić. Waćpan wyzwałeś tego kawalera: dobrze, ale trzeba ci wiedzieć, że skoro posłujesz, to cię prawo broni, boś do politycznego narodu, nie między dzikie bestie przyjechał. Owóż nie możemy ci dać pola inaczej, chyba przy świadkach zapowiesz, żeś sam z własnej ochoty wyzwał. Przyjedzie tu kilku szlachty, z którymi mieliśmy się pojedynkować, przed nimi to oświadczysz; my zaś damy ci kawalerski parol, że jeślić się poszczęści z panem Wołodyjowskim, tedy odjedziesz wolno i nikt ci nie będzie stawiał przeszkód, chyba że jeszcze ze mną zmierzyć się zechcesz.", + "98358": "— Zgoda — rzekł Bohun — powiem przy owej szlachcie i ludziom moim zapowiem, aby list odwieźli i Chmielnickiemu powiedzieli, jeśli zginę, żem ja sam wyzwał. A poszczęści mnie Bóg z tym kawalerem sławę mołojecką odzyskać, tak i waćpana jeszcze potem na szabelki poproszę.", + "98359": "To rzekłszy, spojrzał Zagłobie w oczy, a Zagłoba zmieszał się nieco, kaszlnął, splunął i odrzekł:", + "98360": "— Zgoda. Gdy się z tym moim uczniem popróbujesz, poznasz, jaką ze mną będziesz miał robotę. Ale mniejsza z tym… Jest drugie punctum, ważniejsze, w którym do sumienia twego się odwołujemy, gdyż luboś Kozak, chcemy cię jako kawalera traktować. Waćpan porwałeś kniaziównę Helenę Kurcewiczównę, narzeczoną naszego towarzysza i przyjaciela, i trzymasz ją w ukryciu. Wiedz, że gdybyśmy cię o to zapozwali, nic by ci nie pomogło, że cię Chmielnicki posłem swoim kreował, bo to jest raptus puellae, gardłowa sprawa, która by tu wnet sądzona była. Ale gdy do bitwy masz iść i możesz zginąć, wejdź w siebie: co się z tą niebogą stanie, gdy zginiesz? Zali jej zła i zguby chcesz, ty, który ją miłujesz? Zali ją pozbawisz opieki? Na hańbę i nieszczęście wydasz? Zali katem jej i po śmierci jeszcze chcesz zostać?", + "98361": "Tu głos pana Zagłoby zabrzmiał niezwykłą mu powagą, a Bohun pobladł — i pytał:", + "98362": "— Czego wy ode mnie chcecie?", + "98363": "— Wskaż nam miejsce jej uwięzienia, abyśmy na wypadek twojej śmierci mogli ją odnaleźć i narzeczonemu oddać. Bóg będzie miał litość nad twoją duszą, jeśli to uczynisz.", + "98364": "Watażka wsparł głowę na dłoniach i zamyślił się głęboko, a trzej towarzysze pilnie śledzili zmiany w tej ruchliwej twarzy, która nagle oblała się takim smutkiem tkliwym, jakby na niej nigdy gniew ani wściekłość, ani żadne srogie uczucia nie grały i jakby ten człowiek tylko do kochania i tęsknoty był stworzony. Długi czas trwało milczenie, aż wreszcie przerwał je głos Zagłoby, który drżał, mówiąc następne słowa:", + "98365": "— Jeżeliś zaś ją już pohańbił, niechże cię Bóg potępi, a ona niech choć w klasztorze znajdzie schronienie…", + "98366": "Bohun podniósł oczy wilgotne, roztęsknione i tak mówił:", + "98367": "— Jeśli ja ją pohańbił? Ot, nie wiem, jak wy miłujecie, panowie szlachta, rycerze i kawalery, ale ja Kozak, ja ją w Barze od śmierci i hańby obronił, a potem w pustynię wywiózł i tam jak oka w głowie pilnował, palca na nią nie skrzywił, do nóg padał i czołem bił jak przed obrazem. Kazała precz iść, tak poszedł i nie widział jej więcej, bo wojna-matka trzymała.", + "98368": "— Bóg to waści na sądzie policzy! — rzekł, odetchnąwszy głęboko Zagłoba. — Ale zali ona tam bezpieczna? Tam Krzywonos i Tatary!", + "98369": "— Krzywonos pod Kamieńcem leży, a mnie do Chmielnickiego posłał pytać, czy pod Kudak ma iść, i już pewno poszedł, a tam, gdzie ona jest, nie ma ni Kozaków, ni Lachów, ni Tatarów, ona tam bezpieczna.", + "98370": "— Gdzie ona tedy?", + "98371": "— Słuchajcie, panowie Lachy! Niech będzie, jak chcecie. Powiem ja wam, gdzie ona jest, i wydać ją każę, ale za to wy mnie dajcie kawalerski wasz parol, że jeśli mnie Bóg poszczęści, tak wy nie będziecie już jej szukać. Wy za siebie przyrzeczcie i za pana Skrzetuskiego przyrzeczcie, a ja wam powiem.", + "98372": "Trzej przyjaciele spojrzeli po sobie.", + "98373": "— My tego nie możem uczynić! — rzekł Zagłoba.", + "98374": "— O, jako żywo, nie możem! — wykrzyknęli Kuszel i Wołodyjowski.", + "98375": "— Tak? — rzekł Bohun i brwi jego ściągnęły się, a oczy zaiskrzyły. — Czemuż to wy, panowie Lachy, nie możecie tego uczynić?", + "98376": "— Bo pan Skrzetuski jest nieobecny, a oprócz tego wiedz o tym, że żaden z nas szukać jej nie przestanie, choćbyś i pod ziemię ją ukrył.", + "98377": "— Tak wy by taki targ ze mną uczynili: ty, Kozacze, duszę oddaj, a my tobie szablą! O, nie doczekacie! A co to wy myśleli, że u mnie szabla kozacka nie ze stali, że już nade mną jak krucy nad ścierwem kraczecie? A czemu to mnie ginąć, nie wam? Wam trzeba mojej krwi, a mnie waszej! Zobaczymy, kto czyjej dostanie!", + "98378": "— Więc nie powiesz?", + "98379": "— A po co mnie mówić? Na pohybel-że wam wszystkim!", + "98380": "— Na pohybel tobie! Warteś, by cię na szablach roznieść.", + "98381": "— Spróbujcie! — rzekł watażka, wstając nagle.", + "98382": "Kuszel i Wołodyjowski porwali się również z ławy.", + "98383": "Groźne spojrzenia poczęły się krzyżować, wezbrane gniewem piersi oddychały mocniej i nie wiadomo, do czego by było doszło, gdyby nie Zagłoba, który, spojrzawszy w okno, wykrzyknął:", + "98384": "— Charłamp ze świadkami przyjechał!", + "98385": "Jakoż po chwili rotmistrz petyhorski wraz z dwoma towarzyszami, panami Sielickimi, weszli do izby. Po pierwszych powitaniach Zagłoba wziął ich na stronę i począł rzecz wyłuszczać.", + "98386": "A prawił tak wymownie, że wnet przekonał, zwłaszcza iż zapewnił, że pan Wołodyjowski prosi tylko o krótką zwłokę i wnet po walce z Kozakiem stanąć jest gotów. Tu pan Zagłoba począł opowiadać, jak stara i straszna jest nienawiść wszystkich żołnierzy księcia do Bohuna, jako on jest wrogiem całej Rzeczypospolitej i jednym z najokrutniejszych rebelizantów, wreszcie jak kniaziównę porwał, pannę ze szlacheckiego domu i narzeczoną szlachcica, któren jest zwierciadłem wszystkich cnót rycerskich. „A gdy waszmościowie szlachtą jesteście i do braterstwa się poczuwacie, wspólna tedy to jest nasza krzywda, którą się stanowi całemu w osobie jednego wyrządza; zali więc ścierpicie, aby nie była pomszczona?”.", + "98387": "Pan Charłamp czynił w początku trudności i mówił, że skoro tak jest, to należy Bohuna natychmiast rozsiekać, „a pan Wołodyjowski niechaj po staremu ze mną staje”. Musiał mu na nowo tłumaczyć pan Zagłoba, dlaczego to nie może być i że nawet nie po rycersku byłoby w tylu na jednego napadać. Szczęściem, pomogli mu panowie Sieliccy, obaj ludzie rozsądni i stateczni, aż dał się na koniec uparty Litwin przekonać i na zwłokę zezwolił.", + "98388": "Tymczasem Bohun poszedł do swoich ludzi i powrócił z esaułem Eliaszeńkiem, któremu zapowiedział, jako do bitwy dwóch szlachty wyzwał, po czym powtórzył głośno to samo wobec pana Charłampa i panów Sielickich.", + "98389": "— My zaś oświadczamy — rzekł Wołodyjowski — iż jeśli wyjdziesz zwycięzcą z walki ze mną, tedy od woli twej zależy, czy jeszcze zechcesz się bić z panem Zagłobą, a w żadnym razie nikt więcej cię nie będzie wyzywał ani też kupą na cię nie napadną i odjedziesz, gdzie zechcesz, na co parol kawalerski dajem i waszmościów teraz przybyłych prosimy, aby ze swej strony także to przyrzekli.", + "98390": "— Przyrzekamy — rzekli uroczyście Charłamp i dwaj Sieliccy.", + "98391": "Wówczas Bohun wręczył list Chmielnickiego do królewicza Eliaszeńce i rzekł:", + "98392": "— Ty ceje pyśmo korolewiczu widdasz i koły ja pohybnu, tak ty skażesz i jomu, i Chmielnickomu, szczo moja wyna buła i szczo ne zdradoju mene zabyły.", + "98393": "Zagłoba, któren pilne miał oko na wszystko, zauważył, że na ponurej twarzy Eliaszeńki nie odbił się najmniejszy niepokój — widać zbyt był pewny swego atamana.", + "98394": "Tymczasem Bohun zwrócił się dumnie do szlachty.", + "98395": "— No, komu śmierć, komu życie — rzekł. — Możem iść.", + "98396": "— Czas, czas! — odrzekli wszyscy, zasadzając poły od kontuszów za pasy i biorąc pod pachy szable.", + "98397": "Wyszli przed karczmę i skierowali się ku rzeczce, która płynęła śród zarośli głogów, dzikich róż, tarek i choiny. Listopad postrącał wprawdzie liść z krzewin, ale gęstwa tak była zbita, że czerniała jakoby wstęga kiru, het, przez puste pola aż ku lasom. Dzień był wprawdzie blady, ale pogodny tą melancholiczną pogodą jesieni, pełną słodyczy. Słońce bramowało łagodnie złotem obnażone gałęzie drzew i rozświecało żółte wydmy piaszczyste ciągnące się nieco opodal prawego brzegu rzeczki. Zapaśnicy i ich świadkowie szli właśnie ku onym wydmom.", + "98398": "— Tam się zatrzymamy — rzekł Zagłoba.", + "98399": "— Zgoda! — odpowiedzieli wszyscy.", + "98400": "Zagłoba coraz był niespokojniejszy, na koniec zbliżył się do Wołodyjowskiego i szepnął:", + "98401": "— Panie Michale…", + "98402": "— A co?", + "98403": "— Na miłość boską, panie Michale, starajże się! W twoim teraz ręku los Skrzetuskiego, wolność kniaziówny, twoje własne życie i moje, bo broń Boże na ciebie przygody, ja sobie z tym zbójem nie dam rady.", + "98404": "— To czemuś go waść wyzywał?", + "98405": "— Słowo się rzekło. Ufałem w ciebie, panie Michale, ale ja już stary, oddech mam krótki, zatyka mnie, a ten gładysz może skakać jak cyga. Cięty to ogar, panie Michale.", + "98406": "— Postaram się — rzekł mały rycerz.", + "98407": "— Boże ci dopomóż. Nie trać ducha!", + "98408": "— Zaś tam!", + "98409": "W tej chwili zbliżył się ku nim jeden z panów Sielickich.", + "98410": "— Cięta jakaś sztuka ten wasz Kozak — szepnął. — Tak sobie z nami poczyna jak równy, jeśli nie jak lepszy. Hu! Co za fantazja! Musiała się jego matka na jakiego szlachcica zapatrzyć.", + "98411": "— E! — rzekł Zagłoba. — Prędzej się jaki szlachcic na jego matkę zapatrzył.", + "98412": "— I mnie się tak widzi — rzekł Wołodyjowski.", + "98413": "— Stawajmy! — zawołał nagle Bohun.", + "98414": "— Stawajmy, stawajmy!", + "98415": "Stanęli. Szlachta półkolem. Wołodyjowski i Bohun naprzeciw siebie.", + "98416": "Wołodyjowski, jako to człowiek w takich rzeczach wytrawny, choć młody, naprzód nogą piasek zmacał, czy twardy, po czym rzucił okiem naokoło, chcąc wszystkie nierówności gruntu poznać — i widać było, że sprawy wcale nie lekceważył. Przecie przychodziło mu mieć do czynienia z rycerzem na całą Ukrainę najsławniejszym, o którym lud pieśni śpiewał i którego imię — jak Ruś szeroka — aż do Krymu było znane. Pan Michał, prosty porucznik dragonów, wiele sobie po owej walce obiecywał, bo albo śmierć sławną, albo równie sławne zwycięstwo, więc niczego nie zaniedbał, aby się godnym takiego przeciwnika okazać. Dlatego także niezwykłą miał w twarzy powagę, którą dojrzawszy, Zagłoba aż przeląkł się. „Traci fantazję — pomyślał — już po nim, a zatem i po mnie!”.", + "98417": "Tymczasem Wołodyjowski, zbadawszy dokładnie grunt, począł odpinać kurtę.", + "98418": "— Chłodno jest — rzekł — ale się rozgrzejemy.", + "98419": "Bohun poszedł za jego przykładem i zrzucili obaj zwierzchnie ubranie, tak że pozostali tylko w hajdawerach i w koszulach; następnie poczęli zawijać na prawej ręce rękawy.", + "98420": "Ale jakże marnie wyglądał mały pan Michał przy rosłym i silnym atamanie! Prawie go nie było widać. Świadkowie z niepokojem spoglądali na szeroką pierś Kozaka, na olbrzymie muskuły widne spod zawiniętego rękawa, podobne do sęków i węzłów. Zdawało się, iż to mały kogucik staje do walki z potężnym jastrzębiem stepowym. Nozdrza Bohuna rozwarły się jakby zawczasu krew wietrząc, twarz skróciła się mu tak, iż czarna grzywa zdawała się do brwi sięgać, i szabla drgała mu w ręku — oczy drapieżne utkwił w przeciwnika i czekał komendy.", + "98421": "A pan Wołodyjowski spojrzał jeszcze pod światło na ostrze szabli, ruszył żółtymi wąsikami i stanął w pozycji.", + "98422": "— Jatki tu proste będą! — mruknął do Sielickiego Charłamp.", + "98423": "Wtem zabrzmiał trochę drżący głos Zagłoby:", + "98424": "— W imię Boże! Zaczynajcie!", + "98425": "Rozdział XII", + "98426": "Świstnęły szable i ostrze szczęknęło o ostrze. Wnet zmienił się plac boju, bo Bohun natarł z taką wściekłością, że pan Wołodyjowski uskoczył w tył kilka kroków i świadkowie również musieli się cofnąć. Błyskawicowe zygzaki szabli Bohuna były tak szybkie, że przerażone oczy obecnych nie mogły za nimi nadążyć — zdało im się, że pan Michał całkiem jest nimi otoczony, pokryty i że Bóg jeden chyba zdoła go wyrwać spod tej nawałności piorunów. Ciosy zlały się w jeden nieustający świst, pęd poruszanego powietrza uderzał o twarze. Furia watażki wzrastała: ogarniał go dziki szał bojowy — i parł przed sobą Wołodyjowskiego jak huragan — a mały rycerz cofał się ciągle i tylko się bronił. Wyciągnięta jego prawica nie poruszała się prawie wcale, dłoń tylko sama zataczała bez ustanku małe, ale szybkie jak myśl półkola i chwytał szalone cięcia Bohunowe, ostrze podstawiał pod ostrze, odbijał i znów się zasłaniał, i jeszcze się cofał, oczy utkwił w oczach Kozaka i śród wężowych błyskawic wydawał się spokojny, jeno na policzki wystąpiły mu plamy czerwone.", + "98427": "Pan Zagłoba przymknął oczy — i słyszał tylko cios za ciosem, zgrzyt za zgrzytem.", + "98428": "„Broni się jeszcze!” — pomyślał.", + "98429": "— Broni się jeszcze! — szeptali panowie Sieliccy i Charłamp.", + "98430": "— Już przyparty do wydmy — dodał cicho Kuszel.", + "98431": "Zagłoba znów otworzył oko i spojrzał.", + "98432": "Plecy Wołodyjowskiego opierały się prawie o wydmę, ale widocznie nie był dotąd ranny, jeno rumieńce na jego twarzy stały się żywsze, a kilka kropel potu wystąpiło mu na czoło.", + "98433": "Serce Zagłoby zabiło nadzieją.", + "98434": "„Przecie i z pana Michała gracz nad gracze — pomyślał — a i tamten znuży się nareszcie”.", + "98435": "Jakoż twarz Bohuna stała się blada, pot perlił mu także czoło, ale opór podniecał tylko jego wściekłość: białe kły błysnęły mu spod wąsów, a z piersi wydobywało się chrapanie wściekłości.", + "98436": "Wołodyjowski nie spuszczał go z oka i bronił się ciągle.", + "98437": "Nagle, poczuwszy za sobą wydmę, zebrał się w sobie — już patrzącym zdawało się, że padł — on tymczasem pochylił się, skurczył, przysiadł i rzucił całą swoją osobą niby kamieniem w pierś Kozaka.", + "98438": "— Atakuje! — wykrzyknął Zagłoba.", + "98439": "— Atakuje! — powtórzyli inni.", + "98440": "Tak było w istocie: watażka cofał się teraz, a mały rycerz, poznawszy już całą siłę przeciwnika, nacierał tak żwawo, że świadkom dech zamarł w piersi: widocznie poczynał się rozgrzewać, nozdrza rozdęły mu się — małe oczki sypały skry; przysiadał i zrywał się, zmieniał w jednym mgnieniu pozycje, zataczał kręgi naokół watażki i zmuszał go do obracania się na miejscu.", + "98441": "— O, mistrz! O, mistrz! — wołał Zagłoba.", + "98442": "— Zginiesz! — ozwał się nagle Bohun.", + "98443": "— Zginiesz! — odpowiedział jak echo Wołodyjowski.", + "98444": "Wtem Kozak sztuką najbieglejszym tylko szermierzom znaną przerzucił nagle szablę z prawej ręki do lewej i dał cios od lewicy tak okropny, że pan Michał, jakby piorunem rażony, padł na ziemię.", + "98445": "— Jezus Maria! — krzyknął Zagłoba.", + "98446": "Ale pan Michał padł umyślnie i właśnie dlatego szabla Bohunowa przecięła tylko powietrze, mały rycerz zaś zerwał się jak dziki kot i całą niemal długością ostrza ciął straszliwie w odkrytą pierś Kozaka.", + "98447": "Bohun zachwiał się, postąpił krok, ostatnim wysileniem dał ostatnie pchnięcie; pan Wołodyjowski odbił je z łatwością, uderzył jeszcze po dwakroć w pochylony łeb — szabla wysunęła się z bezwładnych rąk Bohuna i padł twarzą na piasek, który wnet zaczerwienił się pod nim szeroką kałużą krwi.", + "98448": "Eliaszeńko, obecny przy bitwie, rzucił się na ciało atamana.", + "98449": "Świadkowie przez jakiś czas nie mogli słowa przemówić, a pan Michał milczał także; wsparł się obu rękoma na szabelce i oddychał ciężko.", + "98450": "Zagłoba pierwszy przerwał milczenie:", + "98451": "— Panie Michale, pójdź w moje objęcia! — rzekł z rozczuleniem.", + "98452": "Otoczyli go tedy kołem.", + "98453": "— Toś waść gracz pierwszej wody! Niech waści kule biją! — mówili panowie Sieliccy.", + "98454": "— Waść, widzę, ścichapęk! — rzekł Charłamp. — Stanę ja waszmości, żeby nie mówiono, iżem się uląkł, ale choćbyś i mnie miał waszmość tak pochlastać, zawszeć winszuję, winszuję!", + "98455": "— Et, dalibyście sobie waszmościowie pokój, bo w rzeczy nie macie się o co bić — mówił Zagłoba.", + "98456": "— Nie może być, bo tu chodzi o moją reputację — odparł petyhorzec — za którą chętnie dam gardło.", + "98457": "— Nic mi po waścinym gardle, zaniechajmy się lepiej — rzecze Wołodyjowski — gdyż prawdę waćpanu powiedziawszy, tom mu tam w drogę, gdzie myślisz, nie wchodził. Wejdzie tam waćpanu kto inny, lepszy ode mnie, ale nie ja.", + "98458": "— Jak to?", + "98459": "— Parol kawalerski.", + "98460": "— To już sobie dajcie pokój — wołali Sieliccy i Kuszel.", + "98461": "— Niechże i tak będzie — rzekł Charłamp, otwierając ramiona.", + "98462": "Pan Wołodyjowski padł w nie i poczęli się całować, aż echo rozlegało się po wydmach — pan Charłamp zaś mówił:", + "98463": "— Niechże waści nie znam, żebyś zaś tak pochlastał podobnego wielkoluda! A i szablą umiał on też obracać.", + "98464": "— Anim się spodziewał, żeby taki był fechmistrz! I skąd on się mógł tego wyuczyć?", + "98465": "Tu uwaga powszechna zwróciła się znów na leżącego watażkę, którego Eliaszeńko obrócił przez ten czas twarzą do góry i z płaczem szukał w nim znaków życia. Twarzy Bohuna nie można było rozeznać, bo pokryły ją sople krwi, która wypłynęła z ran w głowę zadanych i wnet ścięła się na chłodnym powietrzu. Koszula na piersiach również była cała we krwi, ale dawał jeszcze znaki życia. Widocznie był w konwulsji przedśmiertnej, nogi jego drgały, a palce skrzywione na kształt szponów darły piasek. Zagłoba spojrzał i machnął ręką.", + "98466": "— Ma dosyć! — rzekł. — Żegna się ze światem.", + "98467": "— Aj! — rzekł jeden z Sielickich, spoglądając na ciało. — To już trup.", + "98468": "— Ba! Prawie na dzwona pocięty.", + "98469": "— Nie lada to był rycerz — mruknął, kiwając głową Wołodyjowski.", + "98470": "— Wiem coś o tym — dodał Zagłoba.", + "98471": "Tymczasem Eliaszeńko chciał dźwignąć i unieść nieszczęsnego atamana, ale że był człowiek dość wątły i niemłody, a Bohun prawie do olbrzymów należał — więc nie mógł. Do karczmy było kilka staj, a Bohun lada chwila mógł skonać; esauł, widząc to, zwrócił się do szlachty.", + "98472": "— Pany! — wołał, składając ręce. — Na Spasa i Swiatuju-Preczystuju, pomożite! Ne dajte, szczob win tutki szczez jak sobaka. Ja staryj, ne zdużaju, a lude daleko…", + "98473": "Szlachta spojrzała po sobie. Zawziętość przeciw Bohunowi znikła już we wszystkich sercach.", + "98474": "— Pewnie, że trudno go tu jak psa zostawić — mruknął pierwszy Zagłoba. — Skorośmy z nim na pojedynek stanęli, to już on dla nas nie chłop, ale żołnierz, któremu taka pomoc się należy… Kto ze mną poniesie, mości panowie?", + "98475": "— Ja — rzekł Wołodyjowski.", + "98476": "— To go ponieście na mojej burce — dodał Charłamp.", + "98477": "Po chwili Bohun leżał już na opończy, której końce pochwycili Zagłoba, Wołodyjowski, Kuszel i Eliaszeńko — i cały orszak w towarzystwie Charłampa i panów Sielickich udał się wolnym krokiem ku karczmie.", + "98478": "— Twarde ma życie — rzekł Zagłoba — jeszcze się rusza. Mój Boże, żeby mnie kto powiedział, że na jego niańkę wyjdę i że go będę tak niósł, myślałbym, że kpi ze mnie! Zbyt mam czułe serce, sam wiem o tym, ale trudno! Jeszcze mu i rany opatrzę. Mam nadzieję, że na tym świecie już się nie spotkamy więcej: niechże mile mię wspomina na tamtym!", + "98479": "— To myślisz waszmość, że on żadną miarą nie wyżyje? — pytał Charłamp.", + "98480": "— On? Nie dałbym za jego żywot starego wiechcia. Tak już było napisano i nie mogło go minąć, bo choćby mu się było z panem Wołodyjowskim powiodło, to by moich rąk nie uszedł. Ale wolę, że się tak stało, bo już i tak krzyki są na mnie jako na mężobójcę bez litości. A co ja mam robić, jak mi kto w drogę wlezie? Panu Duńczewskiemu pięćset złotych basarunku musiałem zapłacić, a wiadomo waszmościom, że dobra ruskie nijakiej teraz intraty nie przynoszą.", + "98481": "— Prawda, że to waszmościów do szczętu tam splądrowano — rzekł Charłamp.", + "98482": "— Uf! Ciężki ten mołojec — mówił dalej Zagłoba — ażem się zasapał!… Splądrowano, bo splądrowano, ale mam też nadzieję, że nam exulibus sejm jakowąś prowizję obmyśli — inaczej na śmierć pochudniemy… Ciężki też on, ciężki!… Patrzcie, waszmościowie, znowu zaczyna krwawić; skocz no waćpan, panie Charłamp, do karczmy, żeby Żyd chleba z pajęczyną zagniótł. Nie pomoże to wiele temu nieborakowi, ale opatrunek chrześcijańska rzecz i lżej mu będzie umierać. Żywo, panie Charłamp!", + "98483": "Pan Charłamp wysunął się naprzód i gdy na koniec wniesiono watażkę do izby, Zagłoba wnet zabrał się z wielką znajomością rzeczy i wprawą do opatrunku. Krew zatamował, rany pozalepiał, po czym zwrócił się do Eliaszeńki.", + "98484": "— A ty, dziadu, tu niepotrzebny — rzekł. — Jedź co prędzej do Zaborowa, proś, żeby cię przed oblicze pańskie puszczono, i list oddaj, a opowiedz, coś widział, tak wszystko, jak było. Jeśli zełżesz, będę wiedział, bom królewicza jegomości zaufany, i szyję ci uciąć każę. Chmielnickiemu też kłaniaj się ode mnie, bo mnie zna i miłuje. Pogrzeb sprawimy twemu atamanowi uczciwy, a ty rób swoje, po kątach się nie włócz, bo cię gdzie zatłuką, nim się zdołasz wywieść, ktoś taki. Bywaj zdrów! Ruszaj, ruszaj!", + "98485": "— Pozwólcie, panie, zostać choć dopóty, dopóki nie ostygnie.", + "98486": "— Ruszaj, mówię ci! — rzekł groźnie Zagłoba. — A nie, to cię każę chłopom do Zaborowa odstawić. A kłaniaj się Chmielnickiemu.", + "98487": "Eliaszeńko pokłonił się w pas i wyszedł, Zagłoba zaś rzekł jeszcze do Charłampa i Sielickich:", + "98488": "— Wyprawiłem tego Kozaka, bo co on tu ma jeszcze do roboty?… A niechże go naprawdę gdzie zatłuką, co łatwo się może zdarzyć, to na nas by winę zwalono. Pierwsi zasławczycy i pokurcze kanclerscy wrzeszczeliby na całe gardło, że ludzie księcia wojewody wymordowali wbrew prawom boskim całe poselstwo kozackie. Ale mądra głowa na wszystko poradzi. Nie damy my się tym gładyszom, tym łuszczybochenkom, tym podwikarzom w kaszy zjeść, a i waćpanowie też świadczcie w potrzebie, jak się wszystko odbyło i że on to sam nas wyzwał. Muszę też jeszcze wójtowi tutejszemu przykazać, aby go tam jakoś pochował. Nie wiedzą tu oni, kto to taki; będą myśleli, że to szlachcic, i pochowają uczciwie. Nam też czas w drogę, panie Michale, bo trzeba jeszcze księciu wojewodzie zdać relację.", + "98489": "Chrapliwy oddech Bohuna przerwał dalsze słowa pana Zagłoby.", + "98490": "— Oho, już dusza szuka sobie drogi! — rzekł szlachcic. — Już też i ciemno się robi; po omacku pójdzie na tamten świat. Ale skoro tej naszej nieszczęsnej niebogi nie pohańbił, to dajże mu Boże wieczny odpoczynek, amen!… Jedźmy, panie Michale… Z serca odpuszczam mu wszystkie winy, choć co prawda, więcej ja jemu w drogę lazłem niż on mnie. Ale teraz koniec. Bywajcie, waszmościowie, zdrowi, miło mi było poznać tak zacnych kawalerów. Pamiętajcie jeno świadczyć w potrzebie.", + "98491": "Rozdział XIII", + "98492": "Książę Jeremi przyjął wieść o porąbaniu Bohuna dość obojętnie, zwłaszcza gdy się dowiedział, iż są ludzie nie spod jego chorągwi, gotowi w każdej chwili złożyć świadectwo, iż Wołodyjowski został wyzwany. Gdyby rzecz nie działa się na kilka dni przed ogłoszeniem wyboru Jana Kazimierza, gdyby walka kandydatów trwała jeszcze, niezawodnie nie omieszkaliby przeciwnicy Jeremiego, a na ich czele kanclerz i książę Dominik, ukuć przeciw niemu broni z tego zajścia, mimo wszelkich świadków i świadectw. Ale po ustąpieniu Karola umysły zajęte były czym innym i łatwo było zgadnąć, że cała sprawa utonie w niepamięci.", + "98493": "Mógł ją podnieść chyba Chmielnicki dla okazania, jakich to coraz nowych krzywd doznaje, książę jednak słusznie spodziewał się, iż królewicz, przesyłając odpowiedź, wspomni lub każe od siebie powiedzieć, jakim sposobem zginął wysłaniec, a Chmielnicki nie będzie śmiał wątpić o prawdzie słów królewskich.", + "98494": "Chodziło bowiem księciu o to tylko, by nie narobiono politycznej wrzawy z powodu jego żołnierzy. Z drugiej strony, ze względu na Skrzetuskiego rad był nawet książę z tego, co się stało, bo odzyskanie Kurcewiczówny było istotnie teraz daleko prawdopodobniejsze. Można ją było odnaleźć, odbić lub wykupić — a kosztów, choćby jak największych, pewno nie byłby oszczędzał książę, byle ulubionego rycerza z boleści wybawić i szczęście mu powrócić.", + "98495": "Pan Wołodyjowski szedł, było, z wielkim strachem do księcia, gdyż chociaż w ogóle mało był płochliwy, bał się jednak jak ognia każdego zmarszczenia brwi wojewody. Jakież tedy było jego zdumienie i radość, gdy książę, wysłuchawszy relacji i pomyślawszy przez chwilę nad tym, co się stało, zdjął kosztowny pierścień z palca i rzekł:", + "98496": "— Chwalę moderację waszmościów, iżeście pierwsi go nie napadli, bo wielkie i szkodliwe mogły stąd powstać na sejmie hałasy. Ale jeśli kniaziówna się odnajdzie, to Skrzetuski będzie wam winien dozgonną wdzięczność. Dochodziły mnie słuchy, mości Wołodyjowski, że jak inni języka w gębie, tak waść szabelki w pochwie dotrzymać nie umiesz, za co należałaby ci się kara. Skoro jednak w sprawie przyjaciela stanąłeś i reputację naszych chorągwi z tak zawołanym junakiem utrzymałeś, to już weź ten pierścień, abyś miał jakową dnia tego pamiątkę. Wiedziałem, żeś dobry żołnierz i gracz na szable, aleś to podobno mistrz nad mistrze.", + "98497": "— On? — rzecze Zagłoba. — On by diabłu w trzecim złożeniu rogi obciął. Jeśli wasza książęca mość każe mi kiedy szyję uciąć, proszę, aby nikt inny, jeno on ją odrąbał, bo przynajmniej od razu na tamten świat pójdę. On Bohuna na wpół przez pierś przeciął, a potem jeszcze go dwa razy przez rozum przejechał.", + "98498": "Książę kochał się w sprawach rycerskich i w dobrych żołnierzach, więc uśmiechnął się z zadowoleniem i spytał:", + "98499": "— Znalazłeśże waść kogo równej siły na szable?", + "98500": "— Jeno mnie raz Skrzetuski trochę wyszczerbił, ale też i ja jego… Wtedy gdy to nas wasza książęca mość pod bramę obydwóch wsadził, a z innych może by i pan Podbipięta mi wytrzymał, bo ma siłę nadludzką, i bez mała Kuszel, gdyby miał lepsze oczy.", + "98501": "— Niech mu wasza książęca mość nie wierzy — rzekł Zagłoba — jemu by nikt nie wytrzymał.", + "98502": "— A Bohun długo się bronił?", + "98503": "— Ciężką miałem robotę — rzekł pan Michał. — Umiał on i do lewicy przerzucać.", + "98504": "— Bohun sam mnie powiadał — przerwał Zagłoba — iż się z Kurcewiczami po całych dniach dla wprawy bijał, i sam widziałem w Czehrynie, że i z innymi to czynił.", + "98505": "— Wiesz co, mości Wołodyjowski — rzekł z udaną powagą książę — jedź pod Zamość, wyzwij Chmielnickiego na rękę i za jednym zamachem uwolnij Rzplitą od wszystkich klęsk i kłopotów.", + "98506": "— Za rozkazem waszej książęcej mości pojadę, byle Chmielnicki chciał mi stanąć — odpowiedział Wołodyjowski.", + "98507": "Na to książę:", + "98508": "— My żartujemy, a świat ginie! Ale pod Zamość musicie waszmościowie naprawdę jechać. Mam wiadomości z kozackiego obozu, iż gdy tylko wybór królewicza Kazimierza będzie promulgowany, Chmielnicki od oblężenia ustąpi i cofnie się aż na Ruś, co uczyni z prawdziwego lub symulowanego afektu do króla jegomości lub też dlatego, że pod Zamościem snadnie by się jego potęga mogła złamać. Wtedy musicie jechać, opowiedzieć Skrzetuskiemu, co się stało, by ruszył kniaziówny szukać. Powiedzcie mu, żeby sobie z chorągwi moich przy staroście wałeckim wybrał tylu pocztowych, ilu będzie do ekspedycji potrzebował. Zresztą prześlę mu przez was permisję i dam list, bo mi jego szczęście wielce na sercu leży.", + "98509": "— Wasza książęca mość ojcem nas wszystkich jesteś — rzekł Wołodyjowski — dlatego po wiek życia w wiernych służbach trwać chcemy.", + "98510": "— Nie wiem, czyli nie głodna wkrótce u mnie będzie służba — rzekł książę — jeśli mi cała fortuna zadnieprzańska przepadnie, ale póki starczy, póty co moje, to wasze.", + "98511": "— O! — wykrzyknął pan Michał. — Nasze to chudopacholskie fortuny do waszej książęcej mości zawsze będą należały.", + "98512": "— I moja z innymi! — rzekł Zagłoba.", + "98513": "— Jeszcze tego nie trzeba — odparł łaskawie książę. — Mam też nadzieję, iż jeśli wszystko utracę, to Rzeczpospolita chociaż o dzieciach moich będzie pamiętała.", + "98514": "Książę, mówiąc to, widocznie miał chwilę jasnowidzenia. Rzplita bowiem w kilkanaście lat później oddała jego jedynemu synowi, co miała najlepszego — to jest koronę, ale tymczasem olbrzymia fortuna Jeremiego istotnie była zachwiana.", + "98515": "— Tośmy się wywinęli! — mówił Zagłoba, gdy obaj z Wołodyjowskim wyszli od księcia. — Panie Michale, możesz być pewien promocji. Pokaż no ten pierścień. Dalibóg, wart on ze sto czerwonych złotych, bo kamień bardzo piękny. Spytaj się jutro jakiego Ormianina na bazarze. Można by za takową kwotę i w jedle, i w napoju, i w innych delicjach opływać. Cóż myślisz, panie Michale? Żołnierska to maksyma: „Dziś żyję, jutro gniję!” — a sens z niej taki, że na jutro nie warto się oglądać. Krótkie życie ludzkie, krótkie, panie Michale. Najważniejsze to, że już cię będzie odtąd książę w sercu nosił. Dałby on był dziesięć razy tyle, żeby Skrzetuskiemu z Bohuna prezent zrobić, a tyś to uczynił. Możesz się spodziewać wielkich łask, wierzaj mi. Mało to książę wsiów rycerstwu dożywotnie puścił albo i zgoła podarował? Co tam taki pierścień! Pewnie i ciebie jakowa intrata spotka, a w ostatku jeszcze cię książę z jaką krewniaczką swoją ożeni.", + "98516": "Pan Michał aż podskoczył.", + "98517": "— Skąd waść wiesz, że…", + "98518": "— Że co?", + "98519": "— Chciałem powiedzieć: co też waści w głowie? Jakżeby taka rzecz stać się mogła?", + "98520": "— Alboż to się nie trafia? Albożeś nie szlachcic? Alboż to nie wszystka szlachta sobie równa? Mało to każden magnatus ma dalekich krewnych i krewniaczek między szlachtą, które to krewniaczki później za swych zacniejszych dworzan wydaje? Przecie podobno i Suffczyński z Sieńczy ma też jakąś daleką krewną Wiśniowieckich. Wszyscyśmy bracia, panie Michale, wszyscyśmy bracia, choć jedni drugim służym, gdyż wspólnie od Jafeta pochodzimy, a cała różnica w fortunie i urzędach, do których każdy dojść może. Podobno gdzie indziej są dyferencje znaczne między szlachtą, ale parszywa też to szlachta! Rozumiem dyferencje między psami, jako są legawce, charty misterne lub ogary głosem goniące, ale uważ, panie Michale, że ze szlachtą nie może tak być, bo byśmy psubratami, nie szlachtą byli, której hańby dla tak wdzięcznego stanu Panie Boże nie dopuść!", + "98521": "— Słusznie waszmość mówisz — rzecze Wołodyjowski — ale przecie Wiśniowieccy królewski to prawie ród.", + "98522": "— A ty, panie Michale, zali nie możesz być królem obran? Ja pierwszy, gdybym się uparł, tobie bym właśnie dał kreskę, jako pan Zygmunt Skarszewski, który przysięga, że za sobą samym będzie głosował, jeśli się tylko w kości nie zagra. Wszystko, chwalić Boga, u nas in liberis suffragiis, i chudopacholstwo to nasze, nie urodzenie, w drodze nam staje.", + "98523": "— Otóż to właśnie! — westchnął pan Michał.", + "98524": "— Cóż robić! Zrabowano nas ze szczętem i zginiemy, jeśli nam Rzplita jakowych prowentów nie obmyśli, zginiemy marnie! Cóż dziwnego, że człowiek, choć z natury i wstrzemięźliwy, lubi się napić w takich opresjach? Pójdźmy chyba, panie Michale, napić się po szklaneczce cienkusza, może się choć trochę pocieszymy.", + "98525": "Tak rozmawiając, doszli do Starego Miasta i wstąpili do winiarni, przed którą kilkunastu pachołków trzymało szuby i burki pijącej w środku szlachty. Tam siadłszy za stołem, kazali sobie podać gąsiorek i poczęli się naradzać, co im teraz po pobiciu Bohuna począć wypada.", + "98526": "— Jeśli się sprawdzi, że Chmielnicki od Zamościa ustąpi i pokój nastanie, tedy kniaziówna już nasza — mówił Zagłoba.", + "98527": "— Trzeba by nam jak najprędzej do Skrzetuskiego. Już go też nie opuścimy, póki się dziewczyna nie odnajdzie.", + "98528": "— Pewnie, że razem pojedziemy. Ale teraz nie ma sposobu dostać się do Zamościa.", + "98529": "— To już wszystko jedno, byle nam Bóg później poszczęścił.", + "98530": "Zagłoba wychylił szklanicę.", + "98531": "— Poszczęści, poszczęści! — rzekł. — Wiesz, panie Michale, co ci powiem?", + "98532": "— Co takiego?", + "98533": "— Bohun zabit!", + "98534": "Wołodyjowski spojrzał ze zdziwieniem:", + "98535": "— Ba, któż wie lepiej ode mnie?", + "98536": "— Żeby ci się ręce święciły, panie Michale! Ty wiesz i ja wiem: patrzyłem, jakeście się bili, patrzę na waćpana teraz i przecie muszę sobie ciągle powtarzać, bo mi się czasem zdaje, że to tylko sen takowy miałem. Co za troska ubyła! Co za węzeł twoja szabla przecięła! Niechże cię kule biją! Bo dalibóg, że i wypowiedzieć to się nie da. Nie, nie mogę wytrzymać! Pójdź, niech cię jeszcze raz uściskam, panie Michale! Zali uwierzysz, że gdym cię poznał, pomyślałem sobie: „At! Chłystek!” — a tu piękny chłystek, co Bohuna tak pochlastał! Nie ma już Bohuna, ni śladu, ni popiołu, zabit na śmierć, na wieki wieków amen!", + "98537": "Tu Zagłoba począł ściskać i całować Wołodyjowskiego, a pan Michał rozczulił się, jakby właśnie Bohuna żałował; w końcu jednak uwolnił się z objęć pana Zagłoby i rzekł:", + "98538": "— Nie byliśmy przy jego śmierci, a twarda to sztuka, nuż wyżyje?", + "98539": "— Na Boga, co waćpan mówisz! — rzekł Zagłoba. — Gotówem jutro jechać do Lipkowa i najpiękniejszy pogrzeb mu sprawić, byle tylko umarł.", + "98540": "— I po co waść pojedziesz? Przecie go rannego nie dobijesz. A z szablą to tak bywa: kto nie puści ducha od razu, ten najczęściej się wyliże. Szabla to nie kula.", + "98541": "— Nie, nie może być! Już przecie rzęzić zaczynał, gdyśmy wyjeżdżali. O, wcale nie może być! Samem mu rany opatrywał. Piersi miał roztworzone jako wierzeje. Dajmy mu już spokój, bo wypatroszyłeś go jak zająca. Nam trzeba do Skrzetuskiego jak najprędzej, jemu pomóc, jego pocieszyć, bo zamrze od zgryzoty ze szczętem.", + "98542": "— Albo mnichem zostanie; sam mnie to mówił.", + "98543": "— Co dziwnego? I ja bym na jego miejscu to uczynił. Nie znam zacniejszego kawalera, ale też i nieszczęśliwszego nie znam. Oj, ciężko go Bóg doświadcza, ciężko!", + "98544": "— Przestań już waszmość — mówił trochę pijany Wołodyjowski — bo nie mogę łez utrzymać…", + "98545": "— A jaż to mogę? — odparł Zagłoba. — Taki zacny kawaler, taki żołnierz… A i ona! Waćpan jej nie znasz… Robaczek to taki kochany!", + "98546": "Tu zawył pan Zagłoba niskim basem, bo istotnie bardzo kochał kniaziównę, a pan Michał wtórował mu trochę cieniej — i pili wino zmieszane ze łzami, a potem, spuściwszy głowy na piersi, siedzieli czas jakiś posępnie, aż wreszcie Zagłoba uderzył pięścią w stół.", + "98547": "— Panie Michale, czemu my płaczemy! Bohun zabit!", + "98548": "— A prawda — rzekł Wołodyjowski.", + "98549": "— Cieszyć się nam raczej wypada. Kpami będziemy, jeśli jej teraz nie odszukamy.", + "98550": "— Jedźmy — rzekł, wstając, pan Michał.", + "98551": "— Napijmy się! — poprawił Zagłoba. — Bóg da, że jeszcze ich dzieci będziem do chrztu trzymali, a wszystko dlatego, żeśmy Bohuna usiekli.", + "98552": "— Dobrze mu tak! — dokończył Wołodyjowski, nie postrzegając się, że już pan Zagłoba dzieli się z nim zasługą uśmiercenia Bohuna.", + "98553": "Rozdział XIV", + "98554": "Na koniec zabrzmiało Te Deum laudamus w warszawskiej katedrze i „pan siadł na majestacie”, huczały działa, biły dzwony — i otucha poczęła wstępować we wszystkie serca. Przecie minął już czas bezkrólewia, czas zawichrzeń i niepokojów, tym straszniejszy dla Rzeczypospolitej, iż przypadł w chwilach powszechnej klęski. Ci, co drżeli na myśl grożących niebezpieczeństw, teraz, gdy elekcja odbyła się nad podziw zgodnie, odetchnęli głęboko. Wielom zdawało się, iż bezprzykładna wojna domowa minęła już raz na zawsze i że nowo obranemu panu pozostaje tylko sąd nad winnymi. Jakoż nadzieję tę podtrzymywało i zachowanie się samego Chmielnickiego. Kozacy pod Zamościem, szturmując zaciekle do zamku, głośno jednak oświadczali się za Janem Kazimierzem. Chmielnicki słał przez księdza Huncla Mokrskiego listy pełne poddańczej wierności, a przez innych posłańców pokorne prośby o łaskę dla siebie i wojska zaporoskiego. Wiedziano też, że król, zgodnie z polityką kanclerza Ossolińskiego, pragnie znaczne Kozakom poczynić ustępstwa. Jak niegdyś przed piławiecką klęską wojna, tak teraz pokój był na wszystkich ustach. Spodziewano się, że po tylu klęskach Rzeczpospolita odetchnie i pod nowym panowaniem ze wszystkich ran się wygoi.", + "98555": "Nareszcie wyjechał Śmiarowski z listem królewskim do Chmielnickiego i wkrótce rozeszła się wieść radosna, że Kozacy ustępują spod Zamościa, ustępują aż na Ukrainę, gdzie spokojnie czekać będą rozkazów królewskich i komisji, która rozpatrzeniem ich krzywd ma się zająć. Zdawało się, że po burzy tęcza siedmiobarwna zawisła nad krajem, zwiastująca ciszę i pogodę.", + "98556": "Nie brakło wprawdzie niepomyślnych wróżb i przepowiedni, ale wobec pomyślnej rzeczywistości nie przywiązywano do nich wagi. Król pojechał do Częstochowy, by naprzód opiekunce boskiej za wybór podziękować i pod opiekę dalszą się oddać, a następnie do Krakowa na koronację. Za nim pociągnęli dygnitarze, Warszawa opustoszała, zostali w niej tylko exules z Rusi, którzy do swych zrujnowanych fortun wracać jeszcze nie śmieli lub też nie mieli po co.", + "98557": "Książę Jeremi, jako senator Rzeczypospolitej, musiał udać się z królem, Wołodyjowski zaś i Zagłoba na czele jednej chorągwi dragońskiej pociągnęli śpiesznymi pochodami do Zamościa, by Skrzetuskiemu szczęśliwą nowinę o przygodzie Bohunowej zwiastować, a następnie razem na poszukiwanie kniaziówny wyruszyć.", + "98558": "Pan Zagłoba opuszczał Warszawę nie bez pewnego żalu, bo w tym niezmiernym zjeździe szlachty, w gwarze elekcyjnym, w ciągłych hulankach i burdach na współkę z Wołodyjowskim czynionych było mu tak dobrze, jak rybie w morzu. Ale pocieszał się myślą, że wraca do życia czynnego, do poszukiwań, przygód i fortelów, których obiecywał sobie nie skąpić, a zresztą miał on swoją opinię o niebezpieczeństwach stołecznych, którą w następujący sposób Wołodyjowskiemu wyłuszczał:", + "98559": "— Prawda jest, panie Michale — mówił — że dokonaliśmy wielkich rzeczy w Warszawie, ale broń Boże dłuższego pobytu, tak, mówię ci, zniewieścielibyśmy jako ów sławny Kartagińczyk, którego słodkość aury w Kapui ze szczętem zdebilitowała. A najgorsze ze wszystkiego białogłowy. One każdego do zguby doprowadzą, bo to sobie zauważ, że nie masz nic zdradliwszego nad niewiastę. Człowiek się starzeje, ale go jeszcze ciągną…", + "98560": "— Et, dałbyś waćpan pokój! — przerwał Wołodyjowski.", + "98561": "— Sam ja to sobie często powtarzam, bo czas by był się ustatkować, jeno krew mam jeszcze zbyt gorącą. W tobie jest więcej flegmy, a we mnie sama cholera. Ale mniejsza z tym. Zaczniemy teraz inne życie. Już też, bywało, przykrzyło mi się nieraz bez wojny. Chorągiewkę mamy dobrze okrytą, a tam, pod Zamościem, dokazują jeszcze kupy swawolne, to się z nimi, idąc po kniaziównę, zabawimy. Obaczymy też i Skrzetuskiego, i tego wielkoluda, tego żurawia litewskiego, tę tykę chmielową, pana Longina, bośmy go też siła czasu nie widzieli.", + "98562": "— Waćpan tęsknisz po nim, a jak go widzisz, to spokoju mu nie dajesz.", + "98563": "— Bo co się odezwie, to tak jakby twój koń ogonem ruszył; a ciągnie każde słowo jak szewc skórę. Wszystko u niego w siłę poszło, nie w głowę. Jak kogo weźmie w ramiona, to mu żebra przez skórę powyciska, nie masz zaś takowego dziecka w Rzeczypospolitej, które by go najsnadniej na hak przywieść nie mogło. Słychanaż to rzecz, żeby człek takiej fortuny taki był hebes?", + "98564": "— Zaś on naprawdę ma taką fortunę?", + "98565": "— On? Jakem go poznał, trzos miał taki wypchany, że się opasać nim nie mógł, i tak go nosił jako wędzoną kiełbasę. Można było nim jak kijem machać, ani się zgiął. Sam mnie mówił, ile ma wsiów: Myszykiszki, Psikiszki, Pigwiszki, Syruciany, Ciapuciany, Kapuściany (raczej Kapuścianą — ale głowę), Bałtupie; kto by tam pamiętał te wszystkie pogańskie nazwy! Z pół powiatu do niego należy. Wielki to u boćwinków ród, Podbipiętowie.", + "98566": "— A nie koloryzujesz waść trocha o owych majętnościach?", + "98567": "— Ja nie koloryzuję, bo powtarzam to, com od niego słyszał, a on przecie póki żyje, nie zełgał, bo zresztą i na to za głupi.", + "98568": "— No, to będzie Anusia panią całą gębą! Ale co o nim waćpan mówisz, że głupi, na to się żadną miarą zgodzić nie mogę. Stateczny to mąż i tak roztropny, że w potrzebie nikt lepszej rady nie udzieli… a że nie frant, to trudno. Nie każdemu dał Pan Bóg tak obrotny język jak waści. Co tu gadać! Wielki to rycerz i najzacniejszy człowiek, a dowód: że waćpan sam go miłujesz i rad go ujrzysz.", + "98569": "— Skaranie z nim boże! — mruknął Zagłoba. — Dlategom tylko rad, że mu będę panną Anną przypiekał.", + "98570": "— Tego ja waćpanu czynić nie radzę, bo to jest rzecz niebezpieczna… Jego choćby do rany przyłożyć, ale w takowym terminie pewnie by stracił cierpliwość.", + "98571": "— Niechby stracił! Uszy bym mu obciął jak panu Duńczewskiemu.", + "98572": "— Daj no waćpan pokój. Nieprzyjacielowi nie życzyłbym próbować.", + "98573": "— No, no, niech go jeno obaczę!", + "98574": "Życzenie to pana Zagłoby spełniło się prędzej, niż myślał. Dojechawszy do Końskowoli, postanowił Wołodyjowski zatrzymać się na odpoczynek, bo konie były już mocno zdrożone. Któż więc opisze zdziwienie obydwóch przyjaciół, gdy wszedłszy do ciemnej sieni zajazdu, w pierwszym spotkanym szlachcicu rozpoznali pana Podbipiętę.", + "98575": "— Jakże się waszmość masz! Siła czasu! Siła czasu! — wołał Zagłoba. — A że cię to Kozacy nie usiekli w Zamościu!", + "98576": "Pan Podbipięta brał z kolei obydwóch w ramiona i obcałowywał po policzkach.", + "98577": "— Oto żeśmy się spotkali, co? — powtarzał z radością.", + "98578": "— Gdzie jedziesz? — pytał Wołodyjowski.", + "98579": "— Do Warszawy, do księcia pana.", + "98580": "— Księcia nie ma w Warszawie. Pojechał do Krakowa z królem jegomością, przed którym ma nieść jabłko na koronacji.", + "98581": "— A mnie pan Weyher do Warszawy wyprawił z listem i z zapytaniem, gdzie książęce regimenta mają iść, bo już, chwalić Boga, w Zamościu niepotrzebne.", + "98582": "— To i nie potrzebujesz nigdzie jechać, bo my wieziemy ordynanse.", + "98583": "Pan Longinus zasępił się, bo z duszy życzył sobie dotrzeć do księcia, zobaczyć dwór i szczególniej jedną małą osóbkę na tym dworze.", + "98584": "Zagłoba począł mrugać znacząco na Wołodyjowskiego.", + "98585": "— A taki do Krakowa pojadę — rzekł po chwili namysłu Litwin. — Kazali mnie list oddać, to oddam.", + "98586": "— Chodźmy do izby, każemy sobie piwa zagrzać — rzekł Zagłoba.", + "98587": "— A wy gdzie jedziecie? — pytał po drodze Longinus.", + "98588": "— Do Zamościa, do Skrzetuskiego.", + "98589": "— Porucznika nie ma w Zamościu.", + "98590": "— Masz babo placek! Gdzież on jest?", + "98591": "— Koło Choroszczyna gdzieś, gromi kupy swawolne. Chmielnicki cofnął się, ale jego pułkownicy po drodze palą, rabują i ścinają. Na tych starosta wałecki odkomenderował pana Jakuba Regowskiego, żeby ich znosił…", + "98592": "— I Skrzetuski jest z nim także?", + "98593": "— Takoż. Ale oni osobno chodzą, bo wielkie są między nimi emulacje, o których waszmościom później opowiem.", + "98594": "Tymczasem weszli do izby. Zagłoba kazał zagrzać trzy garnce piwa, po czym zbliżywszy się do stołu, za którym Wołodyjowski z panem Longinem już zasiedli, rzekł:", + "98595": "— Bo waćpan, panie Podbipięta, nie wiesz największej i szczęśliwej nowiny, żeśmy z panem Michałem Bohuna na śmierć usiekli.", + "98596": "Litwin aż się z ławy podniósł.", + "98597": "— Braciaż wy rodzeni, możeż to być?", + "98598": "— Jak nas tu żywych widzisz.", + "98599": "— I wy jego we dwóch usiekli?", + "98600": "— Tak jest.", + "98601": "— Oto nowina! A Boże, Boże! — mówił Litwin, plasnąwszy w dłonie. — Mówisz waćpan: we dwóch! Jak to we dwóch?", + "98602": "— Bom go naprzód przez fortele do tego doprowadził, że nas wyzwał, rozumiesz wasze? Po czym pan Michał pierwszy stanął i tak go, mówię waści, pokrajał jak wielkanocne prosię, rozebrał go jak pieczonego kapłona, rozumiesz wasze?", + "98603": "— To waść drugi nie stawał?", + "98604": "— No, patrzcie się! — rzekł Zagłoba. — Widzę, że waść musiałeś sobie krew puszczać i ze słabości na umyśle szwankujesz. Rozumiałżeś, że będę z trupem stawał albo że leżącego już będę docinał?", + "98605": "— Bo mówiłeś waść, żeście go we dwóch usiekli.", + "98606": "Pan Zagłoba ramionami ruszył.", + "98607": "— Świętej cierpliwości z tym człowiekiem! Panie Michale, zali nie obydwóch nas Bohun wyzwał?", + "98608": "— Tak jest — rzecze Wołodyjowski.", + "98609": "— Pojąłeś waść teraz?", + "98610": "— Niech i tak będzie — odparł Longinus. — To pan Skrzetuski szukał Bohuna pod Zamościem, a jego tam już nie było.", + "98611": "— Jak to go Skrzetuski szukał?", + "98612": "— Muszę już, jak widzę, wszystko ab ovo waćpanom opowiedzieć, właśnie tak, jak się odbyło — rzekł pan Longinus. — Zostaliśmy tedy, jak wiecie, w Zamościu, a wy ruszyliście do Warszawy. Na Kozaków nie czekaliśmy zbyt długo. Przyszły ich chmary nieprzejrzane spode Lwowa, że okiem wszystkich z murów nie objąłeś. Ale nasz książę tak Zamość opatrzył, że byliby pod nim dwa lata stali. Myśleliśmy, że nie będą wcale szturmowali i wielki był z tego powodu między nami smutek, bo każdy sobie rozkosze z ich klęski obiecywał, a że byli z nimi i Tatarzy, więc ja także miałem nadzieję, że mnie Pan Bóg miłosierny da moje trzy głowy…", + "98613": "— Proś go waćpan o jedną, proś o jedną, a dobrą — przerwał Zagłoba.", + "98614": "— A waćpan zawsze taki sam!… Słuchać hadko — rzekł Litwin. — Myśleliśmy tedy, że nie będą szturmowali, oni tymczasem, jako to szaleni w swej zatwardziałości, zaraz wzięli się do budowania machin, a potem nuż szturmować! Pokazało się później, że Chmielnicki sam nie chciał, ale Czarnota, ich oboźny, wziął na niego napadać i mówić, że to go tchórz obleciał, że już z Lachami myśli się bratać, więc Chmielnicki pozwolił i pierwszego Czarnotę posłał. Co się działo, braciaszki, tego ja wam nie wypowiem. Świata zza dymu i zza ognia nie było widać. Poszli z początku odważnie, zasypali fosę, darli się na mury; aleśmy im tak przygrzeli, że potem i od murów, i od własnych machin pouciekali; dopiero wypadliśmy za nimi w cztery chorągwie i narżnęliśmy jak bydła.", + "98615": "Wołodyjowski zatarł ręce.", + "98616": "— Uch! Żałuję, żem nie był na tym festynie — wykrzyknął z uniesieniem.", + "98617": "— I ja byłbym się tam przydał — rzekł ze spokojną pewnością Zagłoba.", + "98618": "— A już wtedy najwięcej dokazywali pan Skrzetuski i pan Jakub Regowski — mówił dalej Litwin — obaj wielcy kawalerowie, ale zgoła sobie nieprzyjaźni. Zwłaszcza pan Regowski krzywił się na Skrzetuskiego i byłby niezawodnie szukał okazji, gdyby nie to, że pan Weyher pod gardłem zabronił pojedynków. Nie rozumieliśmy z początku, o co panu Regowskiemu chodzi, aż i wyszło na wierzch, że to krewny pana Łaszcza, którego książę z powodu pana Skrzetuskiego, jak pamiętacie, z obozu wypędził. Stąd złość w Regowskim do księcia, do nas wszystkich, a zwłaszcza do porucznika, stąd i emulacja między nimi, która obu w tym oblężeniu wielką sławą okryła, bo się jeden nad drugiego wysadzał. Obaj byli pierwsi i na murach, i w wycieczkach, aż wreszcie sprzykrzyło się Chmielnickiemu szturmować i regularne rozpoczął oblężenie, nie zaniedbując przy tym i fortelów, które by go do zdobycia miasta mogły doprowadzić.", + "98619": "— Tyle samo on albo i więcej ufa w chytrość! — rzekł Zagłoba.", + "98620": "— Szalony człowiek, a przy tym i obscurus — mówił dalej Podbipięta. — Sądził, że pan Weyher jest Niemiec, widać nie słyszał o wojewodach pomorskich tego nazwiska, bo napisał list, chcąc starostę do zdrady namówić, jako cudzoziemca i jurgieltnika… Dopieroż mu pan Weyher odpisał, co zacz jest i jako się źle z pokusą do niego wybrał. Ten list, żeby to pokazać lepiej swój walor, chciał koniecznie starosta przez kogoś znaczniejszego, nie przez trębacza wysłać, a że to się jak na zgubę między tak dzikie bestie idzie, nie było chętnych między towarzystwem. Inni się też na godność oglądali, więc ja się podjąłem; i tu słuchajcie, bo co najciekawsze, to się dopiero zaczyna.", + "98621": "— Słuchamy pilnie — rzekli dwaj przyjaciele.", + "98622": "— Pojechałem tedy i zastałem hetmana pijanego. Przyjął mnie jadowicie, zwłaszcza gdy list przeczytał, i buławą groził, a ja, polecając pokornie duszę Bogu, tak sobie wszystko myślałem: już też jeśli mnie tknie, tak mu pięścią głowę rozbiję. Co było robić, braciaszki kochane, co?", + "98623": "— Zacnie to było ze strony waćpana tak myśleć — rzekł z pewnym rozrzewnieniem Zagłoba.", + "98624": "— Ale go pułkownicy mitygowali i drogę mu do mnie zagradzali — mówił pan Longinus — a najbardziej jeden młody, tak śmiały, że go wpół brał i odciągał, mówiąc: „Nie pójdziesz, bat'ku, upiłeś się”. Patrzę ja, kto mnie tak broni, i dziwię się jego śmiałości, że taki z Chmielnickim konfident, aż to Bohun.", + "98625": "— Bohun? — wykrzyknęli Wołodyjowski i Zagłoba.", + "98626": "— Tak jest. Poznałem go, bom go w Rozłogach widział, i on mnie takoż. Słyszę, mówi do Chmielnickiego: „To mój znajomy”. A Chmielnicki, jako to prędka u pijaków rezolucja, odpowiada: „Kiedy on twój znajomy, synku, tak dać jemu pięćdziesiąt talarów, a ja dam respons”. I dał mi respons, a co do talarów, rzekłem, by bestii nie drażnić, żeby je dla hajduków schował, bo nie moda towarzyszowi musztuluków brać. Odprawili mnie z namiotu dość uczciwie, ale ledwom wyszedł, przychodzi do mnie Bohun: „My się w Rozłogach widzieli” — mówi. „Tak jest (rzekę), jenom się wtedy nie spodziewał, braciaszku, że cię w tym obozie ujrzę”. A on na to: „Nie własna wola, ale nieszczęście zagnało!”. W rozmowie powiedziałem mu, jakeśmy to jego za Jarmolińcami pobili. „Jam nie wiedział, z kim mam do czynienia (rzekł mi na to), i w rękę byłem zacięty, a ludzi miałem do niczego, bo myśleli, że to sam kniaź Jarema ich bije”. „I myśmy nie wiedzieli (powiadam), bo żeby pan Skrzetuski wiedział, że to ty, tedyby jeden z was już nie żył”.", + "98627": "— Pewnie by tak było, ale cóż on na to? — pytał Wołodyjowski.", + "98628": "— Zalterował się mocno i odwrócił rozmowę. Opowiadał mi, jako Krzywonos wysłał go z listami do Chmielnickiego pod Lwów, żeby wczasu trochę zażył, a Chmielnicki nie chciał go na powrót odesłać, bo go zamyślał do innych posyłek użyć, jako mającego prezencję. Na koniec pyta: „Gdzie pan Skrzetuski?”, a gdym mu powiedział, że w Zamościu, rzekł: „To się może spotkamy”, i z tym go pożegnałem.", + "98629": "— Już zgaduję, że go zaraz potem Chmielnicki wysłał do Warszawy — mówił Zagłoba.", + "98630": "— Tak jest, ale czekajże waćpan. Wróciłem tedy do fortecy i zdałem sprawę panu Weyherowi z poselstwa. Była już późna noc. Nazajutrz dzień znowu szturm, jeszcze zajadlejszy niż pierwszy. Nie miałem czasu widzieć się z panem Skrzetuskim, dopiero trzeciego dnia mówię mu, żem Bohuna widział i z nim mówił. A było przy tym siła oficerów i z nimi pan Regowski. Ten, zasłyszawszy, rzecze z przekąsem: „Wiem ja, że tam o pannę chodzi; jeśli waszmość taki rycerz, jak sława niesie, to masz Bohuna: wyzwij go na rękę, a już bądź pewien, że ci ten zabijaka nie odmówi. Będziem mieli z murów piękny prospectus. Ale o was, wiśniowiecczykach, więcej (powiada) mówią, niż jest”. Na to pan Skrzetuski jak spojrzy na pana Regowskiego: jakby go kto z nóg ściął! „Tak waćpan radzisz? (spyta) A dobrze! Nie wiem jeno, czybyś waszmość, który naszej cnocie przymawiasz, miał odwagę pójść między czerń, wyzwać ode mnie Bohuna”. A Regowski: „Odwagę mam, alem waszmości ni swat, ni brat: nie pójdę”. Dopieroż inni w śmiech z pana Regowskiego.", + "98631": "„O! (prawią) Małyś teraz, a jak o cudzą skórę chodziło, toś był wielki!”. Więc Regowski, jako to ambitna sztuka, wziął na kieł i podjął się. Nazajutrz dzień poszedł z wyzwaniem — ale już Bohuna nie znalazł. Nie wierzyliśmy z razu relacji, ale teraz dopiero po tym, coście mi waszmościowie powiedzieli, widzę, że prawda. Bohuna musiał Chmielnicki istotnie wysłać i tameście go waszmościowie usiekli.", + "98632": "— Tak to i było — rzecze Wołodyjowski.", + "98633": "— Powiedzże nam wasze — pytał Zagłoba — gdzie my teraz Skrzetuskiego znajdziemy, bo znaleźć go musimy, aby zaraz z nim po dziewczynę wyruszyć.", + "98634": "— Łatwo się o niego za Zamościem dopytacie, bo tam o nim głośno. Kalinę, pułkownika kozackiego, obaj z Regowskim, do rąk sobie podając, ze szczętem znieśli. Później Skrzetuski na własną rękę dwa razy czambuły tatarskie pogromił i Burłaja zniósł, i kup kilka rozbił.", + "98635": "— A że to Chmielnicki na to pozwala?", + "98636": "— Chmielnicki ich się wypiera i mówi, że wbrew jego rozkazom łupią. Inaczej by nikt w jego wierność i posłuszeństwo dla króla jegomości nie uwierzył.", + "98637": "— Bardzo też liche piwsko w tej Końskowoli! — zauważył pan Zagłoba.", + "98638": "— Za Lublinem już pójdziecie waszmościowie krajem spustoszonym — mówił dalej Litwin — bo podjazdy aż za Lublin dochodziły i Tatarowie jasyr wszędy brali, a co koło Zamościa i Hrubieszowa zagarnęli, Bóg jeden zliczy. Kilka tysięcy odbitych jeńców odesłał już Skrzetuski do fortecy. Pracuje on tam ze wszystkich sił, na własne zdrowie nie dbając.", + "98639": "Tu westchnął pan Longinus i spuścił głowę w zamyśleniu, a po chwili tak dalej mówił:", + "98640": "— Ot, myślę, że Bóg w miłosierdziu najwyższym niechybnie pocieszy pana Skrzetuskiego i da mu to, w czym sobie szczęście upatrzył, bo wielkie są zasługi tego kawalera. W tych czasach zepsucia i prywaty, gdy każdy o sobie tylko myśli, on o sobie zapomniał. Taż on, brateńki, dawno mógł permisję od księcia pana otrzymać i jechać na szukanie kniaziówny, a zamiast tego, gdy na miłą ojczyznę paroksyzm przyszedł, ani na chwilę służby nie porzucił, z męką w sercu w ustawicznej pracy trwając.", + "98641": "— Rzymską on ma duszę, nie ma co mówić — rzekł Zagłoba.", + "98642": "— Przykład z niego brać powinniśmy.", + "98643": "— Szczególniej waćpan, panie Podbipięto, który na wojnie nie pożytku ojczyzny, ale trzech głów szukasz.", + "98644": "— Bóg patrzy w duszę moją! — rzekł pan Longinus, wznosząc oczy ku niebu.", + "98645": "— Skrzetuskiemu już Pan Bóg wynagrodził śmiercią Bohunową — rzekł Zagłoba — i tym, że dał chwilę spokoju Rzeczypospolitej, bo teraz czas dla niego nadszedł, by o odszukaniu zguby pomyślał.", + "98646": "— Waćpanowie z nim pojedziecie? — pytał Litwin.", + "98647": "— A waszmość to nie?", + "98648": "— Rad bym ja z duszy serca, ale co z listami będzie? Jeden wiozę od starosty wałeckiego do króla jegomości, drugi do księcia, a trzeci właśnie od pana Skrzetuskiego, takoż do księcia, z prośbą o permisję.", + "98649": "— Permisję my mu wieziemy.", + "98650": "— Ba, ale jakże mnie listów nie odwieźć?", + "98651": "— Musisz waćpan jechać do Krakowa; nie może być inaczej… Zresztą powiem szczerze: rad bym w onej wyprawie po kniaziównę mieć takie pięście, jako są waścine, za plecami, ale w czym innym, toś się waść na nic nie zdał. Tam trzeba będzie symulować, a najpewniej przebrać się w świty kozackie, chłopów udawać, a waść tak w oczy leziesz swoim wzrostem, że każdy by się zaraz pytał: co to za drągal? Skąd się takowy Kozak wziął? Prócz tego waćpan i mowy ich wybornie nie umiesz. Nie, nie! Jedź waść do Krakowa, a my sami damy sobie jakoś radę.", + "98652": "— Tak i ja myślę — rzekł Wołodyjowski.", + "98653": "— Pewno, że tak musi być — odpowiedział pan Podbipięta. — Niechże wam Bóg miłosierny błogosławi i pomoże. A czy wiecie, gdzie ona ukryta?", + "98654": "— Bohun nie chciał powiedzieć. Wiemy jeno to, com ja podsłuchał, gdy mnie Bohun w chlewie więził, ale to dosyć.", + "98655": "— Jakże wy ją znajdziecie?", + "98656": "— Moja głowa, moja w tym głowa! — rzekł Zagłoba. — Bywałem ja w trudniejszych terminach. Teraz rzecz tylko w tym, byśmy do Skrzetuskiego najprędzej się dostali.", + "98657": "— Pytajcie się w Zamościu. Pan Weyher musi wiedzieć, bo on z nim koresponduje i jeńców mu pan Skrzetuski odsyła. Niech was Bóg błogosławi!", + "98658": "— I waćpana również — rzekł Zagłoba. — Jak będziesz w Krakowie u księcia, pokłoń się od nas panu Charłampowi.", + "98659": "— Któż to taki?", + "98660": "— To jeden Litwin nadzwyczajnej gładkości, za którym wszystkie panny z fraucymeru księżny głowy potraciły.", + "98661": "Pan Longinus zadrżał.", + "98662": "— Dobrodzieju mój, chyba kpiny?", + "98663": "— Bądź waćpan zdrów! Okrutnie tu liche piwsko w tej Końskowoli — zakończył pan Zagłoba, mrugając na Wołodyjowskiego.", + "98664": "Rozdział XV", + "98665": "Odjechał więc pan Longinus do Krakowa z sercem przeszytym strzałą, a okrutny pan Zagłoba wraz z Wołodyjowskim do Zamościa, gdzie nie zabawili dłużej jak jeden dzień, gdyż komendant, starosta wałecki, oznajmił im, że dawno już nie miał wiadomości od Skrzetuskiego i sądził, że regimenty, które pod Skrzetuskim ruszyły, pójdą na prezydium do Zbaraża, aby tamte kraje od kup swawolnych zasłaniać. Było to tym prawdopodobniejsze, że Zbaraż, jako własność Wiśniowieckich, szczególniej był na zapędy śmiertelnych wrogów księcia wystawiony. Otwierała się więc przed panem Wołodyjowskim i Zagłobą długa i dosyć trudna droga, ale że i tak, idąc po kniaziównę, musieliby ją przebyć, było im zatem wszystko jedno, czy to prędzej, czy później nastąpi, i ruszyli w nią bez zwłoki, tyle się tylko zatrzymując, ile trzeba było dla odpoczynku lub gromienia kup rozbójniczych, które się jeszcze tu i owdzie wałęsały.", + "98666": "Szli krajem tak zniszczonym, że częstokroć po całych dniach żywej duszy nie mogli napotkać. Miasteczka leżały w perzynie, wsie były popalone i puste, lud wybity lub w jasyr zagarnięty. Trupy tylko spotykali po drodze, szkielety domów, kościołów, cerkwi, niedogarki chat wiejskich i psy na zgliszczach wyjące. Kto powódź tatarsko-kozacką przeżył, chronił się w głębinach leśnych i marzł z zimna lub głodem przymierał, nie śmiejąc się jeszcze z lasów wychylić, nie wierząc, by nieszczęście mogło już minąć. Konie spod swej chorągwi musiał Wołodyjowski karmić korą z drzew lub na wpół spalonym zbożem, które ze zgliszczów dawnych spichrzów wydobywano. Ale szli szybko, ratując się głównie tymi zapasami, które rozbójniczym oddziałom zabierali. Był to już koniec listopada, a o ile zeszłoroczna zima przeszła z największym podziwem ludzkim bez śniegów, mrozów i lodu, tak że cały porządek natury zdawał się być przez nią odmieniony, o tyle teraźniejsza zapowiadała się ostrzej niż zwykle. Ziemia skrzepła, śniegi leżały już na polach, a brzegi rzek bramowały się rankami przezroczystą skorupą szklaną. Pogoda była sucha, blade promienie słoneczne słabo tylko ogrzewały świat w godzinach południowych; natomiast rankami i wieczorami paliły się na niebie czerwone zorze — niechybna przepowiednia rychłej i silnej zimy.", + "98667": "Po wojnie i głodzie miał nadejść trzeci wróg nędzy ludzkiej — mróz, a jednak ludzie wyglądali go z upragnieniem, był on bowiem pewniejszym od wszystkich układów hamulcem wojny. Pan Wołodyjowski, jako człowiek doświadczony i na wskroś Ukrainę znający, pełen był nadziei, że wyprawa po kniaziównę przyjdzie już niechybnie do skutku, bo główna przeszkoda — wojna — nie położy jej tak prędko tamy.", + "98668": "— Nie wierzę ja w szczerość Chmielnickiego — mówił — żeby on z afektu dla króla jegomości na Ukrainę się cofał, ale to chytry lis! Wie on, że gdy Kozacy okopać się nie mogą, to nic po nich, bo w otwartym polu, choćby i pięćkroć liczniejsi, naszym chorągwiom nie dostają. Pójdą oni teraz do zimowników, a stada poślą w śniegi. Tatarzy też potrzebują jasyr odprowadzić. Jeśli zima będzie tęga, to będziem mieli spokój aż do przyszłej trawy.", + "98669": "— Może i dłużej, bo wszelako mają oni respekt dla króla jegomości. Ale nam i tyle czasu nie potrzeba. Da Bóg, na zapusty wyprawimy panu Skrzetuskiemu wesele.", + "98670": "— Byleśmy się tylko teraz z nim nie minęli, bo nowa byłaby mitręga.", + "98671": "— Trzy chorągwie są przy nim, to przecie nie w korcu ziarnka szukać. Może go jeszcze pod Zbarażem dognamy, jeśli się gdzie dłużej koło hajdamaków zabawi.", + "98672": "— Dognać go nie możemy, ale powinniśmy mieć wieści po drodze — odrzekł Wołodyjowski.", + "98673": "O wieści jednak było trudno. Chłopi widzieli tu i owdzie przechodzące chorągwie, słyszeli o bitwach staczanych przez nie z rabusiami, ale nie umieli powiedzieć, czyje by były te chorągwie; że zaś mogły one być tak dobrze Regowskiego, jak Skrzetuskiego, więc dwaj przyjaciele nie mieli żadnej pewności. Natomiast doleciała ich uszu inna wieść: o wielkich niepowodzeniach kozackich przeciw wojskom litewskim. Krążyła już ona w formie pogłoski w wilię wyjazdu Wołodyjowskiego z Warszawy, ale jeszcze wątpiono, teraz zaś rozbiegła się po całym kraju ze wszelkimi szczegółami jako niezbita prawda. Za klęski zadane przez Chmielnickiego wojskom koronnym zapłaciły klęską litewskie. Dał głowę Półksiężyc, wódz stary i doświadczony, i dziki Nebaba, i potężniejszy od nich obydwóch Krzeczowski, który nie starostw i województw, nie dostojeństw i godności, ale pala się w buntowniczych szeregach dorobił. Zdało się, że jakaś dziwna Nemezis zapragnęła pomścić na nim niemiecką krew przelaną w łasze Dnieprowej, krew Flika i Wernera, gdyż wpadł właśnie w ręce niemieckiego regimentu radziwiłłowskiego i lubo postrzelany i ciężko ranny, został natychmiast na pal wbity, na którym, nieszczęsny, drgał jeszcze cały dzień, nim posępną duszę wyzionął. Taki był koniec tego, który przez swe męstwo i geniusz wojenny drugim Stefanem Chmieleckim mógł zostać, ale którego wygórowana żądza bogactw i dostojeństw pchnęła na drogę zdrad, krzywoprzysięstwa i straszliwych, godnych samego Krzywonosa mordów.", + "98674": "Z nim, z Półksiężycem i z Nebabą blisko dwadzieścia tysięcy mołojców położyło głowy na pobojowisku lub potopiło się w błotach Prypeci; strach więc przeleciał jak wicher nad bujną Ukrainą, bo zdało się wszystkim, że to po wielkich tryumfach, po Żółtych Wodach, Korsuniu, Piławcach, przychodzi czas na takie pogromy, jakich pod Sołonicą i Kumejkami doznały poprzednie bunty. Sam Chmielnicki, choć na szczycie sławy, choć potężniejszy niż kiedykolwiek, zląkł się, gdy się o śmierci „druha” Krzeczowskiego dowiedział, i znów czarownic zaczął o przyszłość pytać. Wróżyły różnie — wróżyły nowe wielkie wojny i zwycięstwa, i klęski — nie umiały jednak powiedzieć hetmanowi, co się z nim samym stanie.", + "98675": "Ale tymczasem właśnie z powodu klęski Krzeczowskiego, również jak z powodu zimy, tym pewniejszy był długi spokój. Kraj począł się koić, spustoszałe wioski zaludniać i otucha wstępowała z wolna we wszystkie zwątpiałe i przerażone serca.", + "98676": "Z tąż samą otuchą nasi dwaj przyjaciele po długiej i trudnej podróży dojechali szczęśliwie do Zbaraża i oznajmiwszy się w zamku, natychmiast udali się do komendanta, w którym z niemałym zdziwieniem poznali Wierszułła.", + "98677": "— A gdzie Skrzetuski? — pytał po pierwszych powitaniach Zagłoba.", + "98678": "— Nie masz go — odpowiedział Wierszułł.", + "98679": "— To waść masz komendę nad prezydium?", + "98680": "— Tak jest. Miał Skrzetuski, ale wyjechał i mnie zdał załogę aż do swego powrotu.", + "98681": "— A kiedy obiecał wrócić?", + "98682": "— Nic nie mówił, bo sam nie wiedział, jeno mi tak rzekł na odjezdnym: „Jeśliby kto do mnie przyjechał, tedy mu powiedz, żeby tu mnie czekał”.", + "98683": "Zagłoba z Wołodyjowskim spojrzeli na siebie.", + "98684": "— Jak dawno pojechał? — pytał pan Michał.", + "98685": "— Dziesięć dni temu.", + "98686": "— Panie Michale — rzekł Zagłoba — niechże pan Wierszułł da nam wieczerzę, bo źle się radzi na głodno. Przy wieczerzy pogadamy.", + "98687": "— Z serca służę waszmościom, bom i sam też miał do stołu siadać. Zresztą pan Wołodyjowski, jako starszy oficer, bierze komendę, więc ja to jestem u niego, nie on u mnie.", + "98688": "— Zostań przy komendzie, panie Krzysztofie — rzekł Wołodyjowski — boś starszy wiekiem; przy tym mnie pewno jechać wypadnie.", + "98689": "Po chwili wieczerza była podana. Siedli, jedli, a gdy pan Zagłoba zaspokoił już nieco pierwszy głód dwoma miskami juszki, rzekł do Wierszułła:", + "98690": "— Nie suponujeszże waćpan, gdzie mógł jechać pan Skrzetuski?", + "98691": "Wierszułł kazał iść precz pachołkom posługującym do stołu i po chwili namysłu tak mówić począł:", + "98692": "— Suponuję, ale siła Skrzetuskiemu na tajemnicy zależy, więc nie chciałem przy służbie gadać. Korzystał on z pomyślnego czasu, bo pewnie tu do wiosny będziem w spokoju stali, i wedle moich supozycji, pojechał na poszukiwanie kniaziówny, która w Bohunowym jest ręku.", + "98693": "— Bohuna nie ma już na świecie — rzekł Zagłoba.", + "98694": "— Jak to?", + "98695": "Pan Zagłoba opowiedział po raz trzeci czy czwarty wszystko, jak było, bo opowiadał to zawsze z przyjemnością; Wierszułł również, jak pan Longinus, nie mógł się wydziwić zdarzeniu, na koniec rzekł:", + "98696": "— To Skrzetuskiemu będzie łatwiej.", + "98697": "— W tym rzecz, czy ją odnajdzie. A ludzi ze sobą wziął jakowych?", + "98698": "— Nikogo, sam pojechał z jednym Rusinkiem pacholikiem i z trzema końmi.", + "98699": "— To już roztropnie postąpił, bo tam tylko fortelami trzeba radzić. Do Kamieńca można by może z chorągiewką dojść, ale już w Uszycy i w Mohylowie pewno stoją Kozacy, bo tam zimowniki dobre, a w Jampolu ich gniazdo; trzeba tam iść albo z całą dywizją, albo samemu.", + "98700": "— A skądże waćpan wiesz, że on w tamtą właśnie stronę się udał? — pytał Wierszułł.", + "98701": "— Bo ona tam ukryta za Jampolem i o tym on wiedział, ale tam jarów, zapadlin, komyszy tyle, że choć i wiedząc dobrze miejsce, trudno trafić, cóż dopiero nie wiedząc! Jeździłem ja za końmi i na sądy do Jahorlika, to wiem. Żebyśmy byli razem, może by łatwiej poszło, ale jemu samemu, wątpię, wątpię… Chybaby mu przypadek jakowy drogę wskazał, bo i pytać się nie będzie mógł.", + "98702": "— To waszmościowie chcieliście z nim jechać?", + "98703": "— Tak jest. Ale cóż teraz poczniemy, panie Michale? Jechać za nim czy nie jechać?", + "98704": "— Na waszmościn przemysł to zdaję.", + "98705": "— Hum! Dziesięć dni, jak pojechał, nie dognamy i, co więcej, kazał czekać na siebie. Bóg też wie, jaką drogą pojechał? Mógł na Płoskirów i Bar, jako stary trakt idzie, a mógł na Kamieniec Podolski. Ciężka tu jest sprawa.", + "98706": "— Pamiętaj przy tym waszmość — rzekł Wierszułł — że są tylko supozycje, ale pewności nie masz, że po kniaziównę pojechał.", + "98707": "— Otóż to, otóż to! — rzekł Zagłoba. — Nuż ruszył tylko dlatego, by języka gdzie zasięgnąć, i potem wróci do Zbaraża, bo to przecie wiedział, że mamy iść razem, i mógł się nas teraz spodziewać, jako w najlepszy czas. Ciężka to jest deliberacja.", + "98708": "— Ja bym radził czekać z dziesięć dni — rzekł Wierszułł.", + "98709": "— Dziesięć dni na nic; albo czekać, albo wcale nie czekać.", + "98710": "— Ja zaś myślę, żeby nie czekać, bo i co stracimy, jeśli zaraz jutro ruszym? Nie odnajdzie kniaziówny pan Skrzetuski, to może właśnie nam Bóg poszczęści — rzekł Wołodyjowski.", + "98711": "— Widzisz, panie Michale, nie można tu nic lekceważyć… Wasze jesteś młody i chce ci się przygód — odpowiedział Zagłoba — a tu jest to niebezpieczeństwo, że gdy jej osobno on, a osobno my szukać będziem, łatwo rozbudzi się jakaś podejrzliwość w tamecznych ludziach. Kozactwo chytre i boi się, żeby kto nie odkrył ich zamysłów. Oni tam z baszą granicznym koło Chocimia mogą mieć konszachty lub z Tatarami za Dniestrem wedle przyszłej wojny, kto ich wie! Tedy na obcych ludzi, a zwłaszcza dopytujących o drogi, baczne będą mieć oko. Ja ich znam. Zdradzić się łatwo, a potem co?", + "98712": "— To tym bardziej, bo może Skrzetuski w takowe popaść terminy, w których trzeba mu będzie pomóc.", + "98713": "— I to także prawda.", + "98714": "Zagłoba zamyślił się tak mocno, że aż mu skronie drgały.", + "98715": "Na koniec rozbudził się i rzekł:", + "98716": "— Zważywszy wszystko, trzeba będzie jechać.", + "98717": "Wołodyjowski odetchnął z zadowoleniem.", + "98718": "— A kiedy?", + "98719": "— Wypocząwszy tu ze trzy dni, by dusza i ciało raźne były.", + "98720": "Jakoż nazajutrz dwaj przyjaciele poczęli już czynić przygotowania do drogi, gdy niespodzianie w wilię ich wyjazdu przybył pacholik pana Skrzetuskiego, młody kozaczek Cyga, z wieściami i listami dla Wierszułła. Usłyszawszy o tym, Zagłoba i Wołodyjowski wnet pośpieszyli do kwatery komendanta i tam czytali co następuje:", + "98721": "„Jestem w Kamieńcu, do którego droga na Satanów bezpieczna. Jadę do Jahorlika z Ormianami, kupcami, których mnie pan Bukowski wskazał. Mają oni glejty tatarskie i kozackie na wolny przejazd aż do Akermanu. Pojedziemy na Uszycę, Mohylów i Jampol z bławatami, wszędy po drodze się zatrzymując, gdzie jeno ludzie żywi mieszkają; może też Bóg pomoże, że znajdziem, czego szukamy. Towarzyszom moim, Wołodyjowskiemu i panu Zagłobie, powiedz, panie Krzysztofie, by w Zbarażu na mnie czekali, jeśli im czego innego czynić nie wypadnie, bo w tę drogę, w którą jadę, większą kupą jechać nie można, a to dla wielkiej podejrzliwości Kozaków, którzy w Jampolu zimują i nad Dniestrem aż do Jahorlika konie w śniegach trzymają. Czego ja sam nie sprawię, tego byśmy i we trzech nie dokazali, a ja prędzej od nich za Ormianina ujść mogę. Podziękuj im, panie Krzysztofie, z duszy serca za ich rezolucję, którą, pókim żyw, będę pamiętał, ale czekać na nich nie mogłem, gdyż każdy dzień w męce mi schodził — i tego nie mogłem wiedzieć, czyli przyjadą, a najlepsza pora teraz jechać, gdy wszyscy kupcy po bakalie i bławaty ruszają. Pacholika wiernego odsyłam, którego miej w opiece, bo nic mi po nim, boję się zaś jego młodości, żeby się gdzie z czym nie wygadał. Pan Bukowski zaręcza za owych kupców, że poczciwi, co i ja myślę, wierząc, że wszystko w ręku Boga najwyższego, któren, jeśli zechce, miłosierdzie nam swoje okaże i mękę skróci, amen”.", + "98722": "Pan Zagłoba skończył list i spoglądał na swoich towarzyszów, oni zaś milczeli, aż w końcu Wierszułł rzekł:", + "98723": "— Wiedziałem, że on tam pojechał.", + "98724": "— A co nam czynić wypada? — pytał Wołodyjowski.", + "98725": "— A cóż? — rzekł Zagłoba, roztwierając ręce. — Nie mamy po co już jechać. To, że on z kupcami jedzie, to dobrze, bo wszędy może zaglądać i nikogo to nie zdziwi. W każdej chacie teraz, w każdym chutorze jest co kupować, gdyż oni przecie pół Rzeczypospolitej zrabowali. Ciężko by nam było, panie Michale, za Jampol się dostać. Skrzetuski czarny jak Wołoch i snadnie za Ormianina ujść może, a ciebie zaraz by po twoich owsianych wąsikach poznali. W przebraniu chłopskim również byłoby trudno… Niechże mu Bóg błogosławi! Nic tam po nas, to muszę przyznać, chociaż mi żal, że do uwolnienia tej niebogi nie przyłożymy ręki. Wielkąśmy jednak Skrzetuskiemu oddali przysługę, usiekłszy Bohuna, bo gdyby on był żyw, tedy nie ręczyłbym za zdrowie pana Jana.", + "98726": "Wołodyjowski bardzo był niekontent; obiecywał sobie podróż pełną przygód, a tymczasem zapowiadał mu się długi i nudny pobyt w Zbarażu.", + "98727": "— Może byśmy choć do Kamieńca ruszyli! — rzekł.", + "98728": "— A co my tam będziemy robić i z czego żyć? — odpowiedział Zagłoba. — Wszystko jedno, do których murów jak grzyby przyrośniemy, trzeba czekać i czekać, bo taka podróż dużo Skrzetuskiemu może zająć czasu. Człowiek póty młody, póki się rusza — tu pan Zagłoba opuścił melancholicznie głowę na piersi — a starzeje się w bezczynności, ale trudno… niechże się tam bez nas obejdzie. Jutro damy na solenną wotywę, by mu Bóg szczęścił. Bohunaśmy usiekli, to grunt. Każ waść konie rozjuczyć, panie Michale, trzeba czekać.", + "98729": "Jakoż nazajutrz zaczęły się dla dwóch przyjaciół długie, jednostajne dni oczekiwania, których ani pijatyki, ani gra w kości nie mogły urozmaicić — i ciągnęły się bez końca. Tymczasem nadeszła sroga zima. Śnieg całunem na łokieć grubym okrył blanki zbaraskie i całą ziemię; zwierz i ptactwo dzikie zbliżyły się do mieszkań ludzkich. Po całych dniach słychać było krakania niezmiernych stad wron i kruków. Upłynął cały grudzień, po czym styczeń i luty — o Skrzetuskim nie było ani słychu.", + "98730": "Pan Wołodyjowski jeździł do Tarnopola szukać przygód; Zagłoba sposępniał i utrzymywał, że się starzeje.", + "98731": "Rozdział XVI", + "98732": "Komisarze wysłani przez Rzeczpospolitą do traktatów z Chmielnickim dotarli wreszcie wśród największych trudności do Nowosiółek i tam zatrzymali się, czekając odpowiedzi od zwycięskiego hetmana, który tymczasem bawił w Czehrynie. Siedzieli smutni i strapieni, bo przez drogę ciągle groziła im śmierć, a trudności mnożyły się na każdym kroku. Dzień i noc otaczały ich tłumy czerni zdziczałej do reszty przez mordy i wojnę — i wyły o śmierć komisarzów. Raz w raz napotykali od nikogo niezależne watahy złożone ze zbójców lub dzikich czabanów, niemających najmniejszego pojęcia o prawach narodów, a głodnych krwi i zdobyczy. Mieli wprawdzie komisarze sto koni asystencji, którymi pan Bryszowski dowodził, prócz tego sam Chmielnicki, w przewidywaniu, co ich spotkać może, przysłał im pułkownika Dońca wraz z czterystoma mołojcami; ale eskorta ta łatwo mogła okazać się niewystarczającą, bo tłumy dziczy rosły z każdą godziną i coraz groźniejszą przybierały postawę. Kto tylko z konwoju albo ze służby oddalił się choć na chwilę od gromady, ginął bez śladu. Byli oni jako garść podróżnych otoczona przez stado zgłodniałych wilków. I tak upływały im całe dnie, tygodnie, aż na noclegu w Nowosiółkach zdawało się już wszystkim, że nadchodzi ostatnia godzina. Konwój dragoński i eskorta Dońca toczyły od wieczora formalną walkę o życie komisarzów, którzy odmawiając modlitwy za konających, polecali duszę Bogu. Karmelita Łętowski dawał im kolejno rozgrzeszenie, a tymczasem zza okien wraz z powiewem wiatru dochodziły straszliwe wrzaski, odgłosy strzałów, piekielne śmiechy, szczęk kos, wołania: „Na pohybel!” i o głowę wojewody Kisiela, który głównym był przedmiotem zawziętości.", + "98733": "Była to straszna noc a długa, bo zimowa. Wojewoda Kisiel wsparł głowę na ręku i siedział od kilku godzin nieruchomie. Nie śmierci on się lękał, bo od czasów wyruszenia z Huszczy tak już był wyczerpany, zmęczony, bezsenny, że raczej by z radością do śmierci wyciągnął ręce — ale duszę jego nurtowała bezdenna rozpacz. On to przecie, jako Rusin z krwi i kości, pierwszy wziął na się rolę pacyfikatora w tej bezprzykładnej wojnie — on występował wszędy, w senacie i na sejmie, jako najgorętszy stronnik układów, on popierał politykę kanclerza i prymasa, on potępiał najsilniej Jeremiego i działał w dobrej wierze dla dobra kozactwa i Rzeczypospolitej — i wierzył całą swą gorącą duszą, że układy, że ustępstwa wszystko pogodzą, uspokoją, zabliźnią — i właśnie teraz, w tej chwili, gdy wiózł buławę Chmielnickiemu, a ustępstwa Kozaczyźnie, zwątpił o wszystkim — ujrzał oczywiście marność swoich wysileń, ujrzał pod nogami próżnię i przepaść.", + "98734": "„Zali oni nie chcą niczego więcej, jeno krwi? Zali nie o inną wolność, jeno o wolność rabunku i pożogi im idzie?” — myślał z rozpaczą wojewoda i tłumił jęki, które rozrywały mu pierś szlachetną.", + "98735": "— Hołowu Kisielowu, hołowu Kisielowu! Na pohybel! — odpowiadały mu tłumy.", + "98736": "I byłby chętnie poniósł im w darze wojewoda tę białą, skołataną głowę, gdyby nie ta resztka wiary, że im i całej Kozaczyźnie trzeba dać coś więcej; trzeba koniecznie dla ich własnego i Rzeczypospolitej zbawienia. Niechże ich przyszłość tego żądać nauczy.", + "98737": "A gdy tak myślał, jakiś promień nadziei i otuchy rozświecał na chwilę te ciemności, które nagromadziła w nim rozpacz — i wmawiał sam w siebie nieszczęsny starzec, że ta czerń to przecie nie cała Kozaczyzna, nie Chmielnicki i jego pułkownicy, że z nimi to dopiero rozpoczną się układy.", + "98738": "Ale mogą-li one być trwałe, póki pół miliona chłopów stoi pod bronią? Nie stopniejąż one z pierwszym powiewem wiosny jak owe śniegi, które w tej chwili pokrywają step?…", + "98739": "Tu znów przychodziły wojewodzie na myśl słowa Jeremiego: „Łaski można dać tylko zwyciężonym” — i znów myśl jego zasuwała się w ciemność, a pod nogami otwierała się przepaść.", + "98740": "Tymczasem mijała północ. Wrzaski i wystrzały nieco przycichły; natomiast świst wichru powiększał się, na dworze była zamieć śnieżna; znużone tłumy widocznie poczęły rozchodzić się do domów; nadzieja wstąpiła w serca komisarzów.", + "98741": "Wojciech Miaskowski, podkomorzy lwowski, podniósł się z ławy, posłuchał przy oknie zasutym śniegiem i rzekł:", + "98742": "— Widzi mi się, że za łaską Bożą jutra jeszcze dożyjemy.", + "98743": "— Może też i Chmielnicki nadeszle liczniejszą asystencję, bo z tą nie dojedziemy — rzekł pan Śmiarowski.", + "98744": "Pan Zieleński, podczaszy bracławski, uśmiechnął się gorzko:", + "98745": "— Kto by to rzekł, że komisarzami pokojowymi jesteśmy!", + "98746": "— Posłowałem nieraz do Tatar — mówił pan chorąży nowogrodzki — ale takiego posłowania nie zaznałem póki życia. Więcej w naszych osobach Rzeczpospolita kontemptu doznaje, niż pod Korsuniem i Piławcami doznała. Mówię też waszmościom: wracajmy, bo o układach nie ma co i myśleć.", + "98747": "— Wracajmy — powtórzył jak echo pan Brzozowski, kasztelan kijowski. — Nie może pokój stanąć, niech będzie wojna.", + "98748": "Kisiel podniósł powieki i utkwił szklane oczy w kasztelanie.", + "98749": "— Żółte Wody, Korsuń, Piławce! — rzekł głucho.", + "98750": "I umilkł, a za nim umilkli wszyscy — jeno pan Kulczyński, skarbnik kijowski, począł odmawiać głośno różaniec, a pan łowczy Krzetowski za głowę się obu rękoma chwycił i powtarzał:", + "98751": "— Co za czasy? Co za czasy! Boże, zmiłuj się nad nami.", + "98752": "Wtem drzwi się otwarły i Bryszowski, kapitan dragonów biskupa poznańskiego, dowodzący konwojem, wszedł do izby.", + "98753": "— Jaśnie wielmożny wojewodo — rzekł — jakiś Kozak pragnie widzieć ichmość panów komisarzy.", + "98754": "— Dobrze — odrzekł Kisiel — a czerń rozeszła się już?", + "98755": "— Poszli; obiecali jutro wrócić.", + "98756": "— Bardzo nacierali?", + "98757": "— Okrutnie, ale Kozacy Dońca zabili ich kilkunastu. Jutro obiecali nas spalić.", + "98758": "— Dobrze, niech ten Kozak wejdzie.", + "98759": "Po chwili drzwi się otwarły i jakaś wysoka, czarnobroda postać stanęła w progu izby.", + "98760": "— Kto jesteś? — pytał Kisiel.", + "98761": "— Jan Skrzetuski, porucznik husarski księcia wojewody ruskiego.", + "98762": "Kasztelan Brzozowski, pan Kulczyński i łowczy Krzetowski porwali się z ław. Wszyscy oni służyli ostatniego roku z księciem pod Machnówką i Konstantynowem i znali pana Jana doskonale, Krzetowski był mu nawet powinowatym.", + "98763": "— Prawda! Prawda! Toż-że to pan Skrzetuski! — powtarzali.", + "98764": "— Co tu robisz? I jakeś się do nas dostał? — pytał Krzetowski, biorąc go w ramiona.", + "98765": "— W chłopskim przebraniu, jak waszmościowie widzicie — rzekł Skrzetuski.", + "98766": "— Mości wojewodo — wołał kasztelan Brzozowski — toć to jest najprzedniejszy rycerz spod chorągwi wojewody ruskiego, sławny w całym wojsku.", + "98767": "— Witam go też wdzięcznym sercem — rzekł Kisiel — i widzę, że wielkiej to rezolucji musi być kawaler, skoro się do nas przedarł.", + "98768": "Po czym do Skrzetuskiego:", + "98769": "— Czego od nas żądasz?", + "98770": "— Abyście mi waszmość panowie iść ze sobą dozwolili.", + "98771": "— Smokowi w paszczękę leziesz… ale gdy taka waszmościna wola, oponować jej nie możemy.", + "98772": "Skrzetuski skłonił się w milczeniu.", + "98773": "Kisiel patrzył na niego ze zdziwieniem.", + "98774": "Surowa twarz młodego rycerza uderzyła go powagą i boleścią.", + "98775": "— Powiedzże mi waszmość — rzekł — jakie powody gnają cię do owego piekła, do którego nikt po dobrej woli nie idzie.", + "98776": "— Nieszczęście, jaśnie wielmożny wojewodo.", + "98777": "— Niepotrzebniem pytał — rzekł Kisiel. — Musiałeś kogoś z bliskich utracić i tam go jedziesz szukać?", + "98778": "— Tak jest.", + "98779": "— Dawnoż to się stało?", + "98780": "— Zeszłej wiosny.", + "98781": "— Jak to?… I waść dopiero teraz na poszukiwania się wybrał? Toż to rok blisko! Cóżeś waszmość dotąd porabiał?", + "98782": "— Biłem się pod wojewodą ruskim.", + "98783": "— Zaliż tak szczery pan nie chciał waści permisji udzielić?", + "98784": "— Ja sam nie chciałem.", + "98785": "Kisiel znów spojrzał na młodego rycerza; po czym nastało milczenie, które przerwał dopiero kasztelan kijowski.", + "98786": "— Wszystkim nam, którzyśmy z księciem służyli, znane są nieszczęścia tego kawalera, nad którymiśmy niejedną słoną kroplę z oczu uronili; a że wolał, póki była wojna, ojczyźnie służyć, zamiast swego dobra patrzeć, tym to chwalebniej z jego strony. Rzadki to jest przykład w dzisiejszych zepsutych czasach.", + "98787": "— Jeśli się pokaże, że moje słowo u Chmielnickiego coś znaczy, to wierzaj mi waszmość, że go nie pożałuję w waścinej sprawie — rzekł Kisiel.", + "98788": "Skrzetuski skłonił się znowu.", + "98789": "— Idźże teraz spocznij — mówił łaskawie wojewoda — bo musisz być znużon niemało, jak i my wszyscy, którzy chwili spokoju nie mamy.", + "98790": "— Ja go do swojej stancji zabiorę, to mój powinowaty — rzekł łowczy Krzetowski.", + "98791": "— Pójdźmy i my wszyscy na spoczynek; kto wie, czy następnej nocy będziemy spali! — rzekł Brzozowski.", + "98792": "— Może snem wiecznym — zakończył wojewoda.", + "98793": "To rzekłszy, udał się do alkierza, przy którego drzwiach czekał już pachołek, a za nim rozeszli się i inni. Łowczy Krzetowski prowadził Skrzetuskiego do swej kwatery, która była o kilka domów dalej. Pachołek z latarką szedł przed nimi.", + "98794": "— Jakaż to noc ciemna i zawieja coraz większa — mówił łowczy. — Ej, panie Janie! Cośmy za chwile dziś przeżyli… Myślałem, że sąd ostateczny blisko. Czerń prawie nam nóż na gardle trzymała. Bryszowskiemu ręce ustawały. Jużeśmy się żegnać zaczynali.", + "98795": "— Byłem między czernią — odrzekł Skrzetuski. — Jutro na wieczór czekają nowej watahy zbójców, której dali znać o was. Jutro trzeba koniecznie stąd wyruszyć. Wszakże do Kijowa jedziecie?", + "98796": "— Zależy to od responsu Chmielnickiego, do którego kniaź Czetwertyński pojechał. Oto moja stancja… Wejdź proszę, panie Janie, kazałem wina zagrzać, to się posilimy przede snem.", + "98797": "Weszli do izby, w której na kominie palił się potężny ogień. Dymiące wino stało już na stole. Skrzetuski schwycił z chciwością za szklanicę.", + "98798": "— Od wczoraj nie miałem nic w gębie — rzekł.", + "98799": "— Wymizerowanyś strasznie. Widać i boleść, i trudy cię stoczyły. Ale mów mi jeno o sobie, boć ja przecie wiem o twojej sprawie… To ty kniaziówny tam między nimi szukać zamyślasz?", + "98800": "— Albo jej, albo śmierci — odparł rycerz.", + "98801": "— Łatwiej śmierć znajdziesz: skądże wiesz, że kniaziówna tam może być? — pytał dalej łowczy.", + "98802": "— Bom jej gdzie indziej już szukał.", + "98803": "— Gdzie tak?", + "98804": "— Wedle Dniestru aż do Jahorlika. Jeździłem z kupcami ormiańskimi, bo były wskazówki, że tam ukryta; byłem wszędzie, a teraz do Kijowa jadę, gdyż tam ją miał Bohun odwieźć.", + "98805": "Zaledwie porucznik wymówił nazwisko Bohuna, gdy łowczy porwał się za głowę.", + "98806": "— Na Boga! — wykrzyknął. — Toż ja ci najważniejszej rzeczy nie mówię. Słyszałem, że Bohun zabit.", + "98807": "Skrzetuski pobladł.", + "98808": "— Jak to? — rzekł. — Kto to powiadał?", + "98809": "— Ów szlachcic, który to raz już kniaziównę ocalił, co to pod Konstantynowem tyle dokazywał, ten mnie mówił. Spotkałem go, gdy do Zamościa jechał. Minęliśmy się w drodze. Ledwiem go spytał: „Co słychać?”, odpowiedział mi, że Bohun zabit. Pytam: „A kto go zabił?”, odpowie: „Ja!”. Na tymeśmy się rozjechali.", + "98810": "Płomień, który rozpalił się w twarzy Skrzetuskiego, zgasł nagle.", + "98811": "— Ten szlachcic — rzekł — rad klimkiem rzuci. Jemu nie można wierzyć. Nie! Nie! Nie byłby on w stanie zabić Bohuna.", + "98812": "— A tyżeś się nie widział z nim, panie Janie? Bo i to sobie przypominam, że mówił mi, iż do ciebie, do Zamościa jedzie.", + "98813": "— W Zamościu nie doczekałem się go. Musi on być teraz w Zbarażu, ale mnie pilno było komisję dogonić, wiecem z Kamieńca nie na Zbaraż wracał i nie widziałem go wcale. Bóg jeden raczy wiedzieć, czy i to prawda, co on mnie w swoim czasie o niej powiadał, co jakoby podsłuchał, w niewoli u Bohuna będąc, że za Jampolem ją ukrył, a potem miał ją do Kijowa na ślub wieźć. Może i to nieprawda, jako i wszystko, co Zagłoba mówił.", + "98814": "— Po cóż tedy do Kijowa jedziesz?", + "98815": "Skrzetuski zamilkł — przez chwilę słychać było tylko świst i wycie wiatru.", + "98816": "— Bo… — rzekł łowczy, przykładając palec do czoła — bo jeśli Bohun nie zabit, to możesz snadnie wpaść mu w ręce.", + "98817": "— Po to ja i jadę, by jego znaleźć — odparł głucho Skrzetuski.", + "98818": "— Jak to?", + "98819": "— Niechże będzie Sąd Boży między nami.", + "98820": "— Aleć on do walki z tobą nie stanie, jeno po prostu weźmie cię w łyka i żywota zbawi lub Tatarom zaprzeda.", + "98821": "— Z komisarzami jestem, w ich asystencji.", + "98822": "— Daj Bóg, abyśmy własne gardła wynieśli, a cóż mówić o asystencji!", + "98823": "— Komu życie ciężkie, ziemia będzie lekka.", + "98824": "— Bójże się Boga, Janie!… Tu nie o śmierć wreszcie chodzi, bo ta nikogo nie minie, ale oni cię mogą na galery tureckie zaprzedać.", + "98825": "— Zali myślisz, panie łowczy, że mi będzie gorzej, niż jest?", + "98826": "— Widzę, żeś desperat, w miłosierdzie Boże nie ufasz.", + "98827": "— Mylisz się, panie łowczy! Mówię, że mi źle na świecie, bo tak jest, ale z wolą bożą dawno się pogodziłem. Nie proszę, nie jęczę, nie przeklinam, łbem o ścianę nie tłukę, chcę jeno spełnić, co do mnie należy, póki mi sił i życia staje.", + "98828": "— Ale cię boleść jako trucizna trawi.", + "98829": "— Bóg dał po to boleść, by trawiła, a lek ześle, kiedy sam zechce.", + "98830": "— Nie mam co rzec na takowy argument — rzekł łowczy. — W Bogu jedyny ratunek, w Bogu nadzieja dla nas i dla całej Rzeczypospolitej. Pojechał król do Częstochowy, może też u Najświętszej Panny co wskóra, inaczej zginiemy wszyscy.", + "98831": "Nastała cisza; zza okien tylko dochodziło przeciągłe „werdo” dragońskie.", + "98832": "— Tak, tak — mówił po chwili łowczy. — Wszyscy my więcej do umarłych niż do żywych należymy. Zapomnieli już ludzie śmiać się w tej Rzeczypospolitej, jeno jęczą jako ten wicher w kominie. Wierzyłem i ja, że nastaną lepsze czasy, pókim tu wraz z inny mi nie przyjechał, ale widzę teraz, że płonna to była nadzieja. Ruina, wojna, głód, mordy i nic więcej… nic więcej.", + "98833": "Skrzetuski milczał; płomień ogniska palącego się w kominie oświecał twarz jego wychudłą i surową.", + "98834": "Wreszcie podniósł głowę i rzekł poważnym głosem:", + "98835": "— Doczesność to wszystko, która upływa, przemija, i nic się po niej nie zostaje.", + "98836": "— Mówisz jak mnich — rzekł pan łowczy.", + "98837": "Skrzetuski nie odpowiedział; wicher tylko jęczał coraz żałośniej w kominie.", + "98838": "Rozdział XVII", + "98839": "Nazajutrz rano opuścili komisarze, a z nimi i pan Skrzetuski, Nowosiółki, ale była to podróż opłakana, w której na każdym postoju, w każdym miasteczku groziła im śmierć, a wszędy spotykały gorsze od śmierci zniewagi, w tym właśnie gorsze, że komisarze wieźli w osobach swych powagę i majestat Rzeczypospolitej. Pan Kisiel rozchorzał tak, iż na wszystkich noclegach wnoszono go na saniach do domów i piekarni. Podkomorzy lwowski łzami się zalewał nad hańbą swoją i ojczyzny; kapitan Bryszowski również rozchorzał od bezsenności i pracy, więc miejsce jego zajął pan Skrzetuski i prowadził dalej ów nieszczęsny orszak wśród nacisku tłumów, obelg, gróźb, szarpaniny i bitew.", + "98840": "W Białogrodzie znów zdawało się komisarzom, że ostatnia ich godzina nadeszła. Pospólstwo pobiło chorego Bryszowskiego, zamordowało pana Gniazdowskiego — i tylko przybycie metropolity na rozmowę z wojewodą wstrzymało rzeź już przygotowaną. Do Kijowa nie chciano wcale wpuścić komisarzy. Książę Czetwertyński wrócił jedenastego lutego od Chmielnickiego bez żadnej odpowiedzi. Komisarze nie wiedzieli, co dalej czynić, gdzie się obrócić. Powrót zagrodziły im ogromne watahy czekające tylko na zerwanie układów, aby wymordować poselstwo. Tłuszcza rozzuchwalała się coraz bardziej. Chwytano za lejce koni dragońskich i tamowano drogę; rzucano kamienie, kawały lodu i zmarznięte grudy śniegu do sań wojewody. W Gwozdowej Skrzetuski i Doniec musieli stoczyć krwawą bitwę, w której rozpędzili kilkaset czerni. Wyjechali znów chorąży nowogrodzki i Śmiarowski z perswazją do Chmielnickiego, by na komisję do Kijowa przybył, ale wojewoda małą miał nadzieję, ażeby mogli żywi do niego dojechać; tymczasem w Chwastowie musieli komisarze z założonymi rękoma patrzyć na tłumy mordujące jeńców obojej płci i wszelkiego wieku, których topiono w przeręblach, polewano wodą na mrozie, bodzono widłami lub obstrugiwano żywcem nożami. Takich dni upłynęło ośmnaście, zanim przyszła na koniec odpowiedź od Chmielnickiego, że do Kijowa przyjechać nie chce, ale w Perejasławiu czeka na wojewodę i komisarzy.", + "98841": "Odetchnęli tedy nieszczęśni wysłańcy, sądząc, że skończyła się już ich męka; jakoż przeprawiwszy się przez Dniepr w Trypolu, udali się na noc do Woronkowa, z którego sześć tylko mil było do Perejasławia. Wyjechał naprzeciw nich o pół mili Chmielnicki, chcąc niby cześć poselstwu królewskiemu okazać, ale jakże zmieniony od owych czasów, w których się za ukrzywdzonego podawał — quantum mutatus ab illo! — jak słusznie pisał wojewoda Kisiel.", + "98842": "Wyjechał bowiem w kilkadziesiąt koni, z pułkownikami, esaułami i muzyką wojskową, pod znakiem, buńczukiem i czerwoną chorągwią jakby książę udzielny. Orszak komisarski zatrzymał się natychmiast, on zaś przyskoczywszy do naczelnych sani, w których jechał wojewoda, patrzył czas jakiś w jego sędziwe oblicze; po czym uchylił trochę kołpaka i rzekł:", + "98843": "— Czołem wam, panowie komisary, i tobie, wojewodo! Lepiej było dawniej zacząć ze mną traktaty, kiedy ja był mniejszy i siły własnej nie znał, ale że was korol do mene prisław, tak was wdzięcznym sercem w mojej ziemi przyjmuję…", + "98844": "— Witaj, mości hetmanie! — odrzekł Kisiel. — Król jegomość posłał nas, byśmy ci jego łaskę ofiarowali i sprawiedliwość wyrządzili.", + "98845": "— Za łaskę dziękuję, a sprawiedliwość już ja sam sobie ot tym na waszych szyjach wyrządził — tu uderzył się po szabli — i dalej wyrządzę, jeśli mnie nie ukontentujecie.", + "98846": "— Nieuprzejmie nas witasz, mości hetmanie zaporoski, nas, wysłańców królewskich.", + "98847": "— Ne budu howoryty na morozi, będzie na to lepszy czas — odparł szorstko Chmielnicki. — Puszczaj mnie, Kisielu, do swoich sani, bo wam chcę cześć wyrządzić i razem jechać.", + "98848": "To rzekłszy, zsiadł z konia i zbliżył się do sani. Kisiel zaś usunął się ku prawej ręce, zostawiając wolną lewą stronę.", + "98849": "Widząc to, Chmielnicki zmarszczył się i krzyknął:", + "98850": "— A ty mnie dawaj prawą rękę!", + "98851": "— Jam senator Rzeczypospolitej!", + "98852": "— A mnie co senator! Pan Potocki pierwszy senator i hetman koronny, a ja go mam w łykach razem z innymi i jutro, jeśli zechcę, na pal wbić każę!", + "98853": "Rumieńce wystąpiły na blade policzki Kisiela.", + "98854": "— Osobę króla tu przedstawiam!", + "98855": "Chmielnicki zmarszczył się jeszcze mocniej, ale się pohamował i siadł po lewej stronie, mrucząc:", + "98856": "— Naj korol bude w Warszawi, a ja na Rusi. Nie dość ja, widzę, na karki wam nastąpił.", + "98857": "Kisiel nie odrzekł nic, jeno oczy podniósł ku niebu. Miał on już przedsmak tego, co go czekało, i słusznie pomyślał w tej chwili, iż jeśli droga do Chmielnickiego była Golgotą, to posłowanie przy nim męką samą.", + "98858": "Konie ruszyły do miasta, w którym grzmiało dwadzieścia dział i biły wszystkie dzwony. Chmielnicki jakby w obawie, by komisarze nie poczytali tych odgłosów za cześć wyłącznie im wyrządzoną, rzekł do wojewody:", + "98859": "— Tak ja nie tylko was, ale i innych posłów przyjmował, których do mnie przysłano.", + "98860": "I Chmielnicki mówił prawdę — istotnie bowiem poprzysyłano już do niego jakby do udzielnego księcia poselstwa. Wracając się spod Zamościa pod wrażeniem elekcji i klęsk przez litewskie wojska zadanych, nie miał hetman w sercu ani połowy tej pychy, ale gdy Kijów wyszedł naprzeciw niego ze światłem i chorągwiami, gdy akademia witała go „tamquam Moisem, servatorem, salvatorem, liberatorem populi de servitute lechica et bono omine Bohdan — od Boga dany” — gdy wreszcie nazwano go „illustrissimus princeps” — tedy, wedle słów współczesnych: „podniosła się tym bestia”. Poczuł istotnie swoją siłę i grunt pod nogami, jakiego dotąd mu nie dostawało.", + "98861": "Poselstwa zagraniczne były milczącym uznaniem zarówno jego potęgi, jak udzielności; stała przyjaźń Tatarów, opłacana większością zdobytych łupów i nieszczęsnym jasyrem, który ten wódz ludowy z ludu wybierać pozwolił — obiecywała poparcie przeciw każdemu nieprzyjacielowi; dlatego to Chmielnicki, uznający jeszcze pod Zamościem zwierzchnictwo i wolę królewską, obecnie wbity w pychę, przekonany o swej sile, o nieładzie Rzeczypospolitej, niedołęstwie jej wodzów, gotów był i na samego króla podnieść rękę, marząc już teraz w posępnej swej duszy nie o swobodach kozackich, nie o powróceniu dawnych przywilejów Zaporożu, nie o sprawiedliwości dla siebie, lecz o państwie udzielnym, o czapce książęcej i berle.", + "98862": "I czuł się panem Ukrainy. Zaporoże stało przy nim, bo nigdy pod niczyją buławą nie nurzało się tak we krwi i zdobyczy; dziki z natury lud garnął się do niego, bo gdy chłop mazowiecki lub wielkopolski bez szemrania dźwigał owo brzemię przewagi i ucisku, jakie w całej Europie nad „potomkami Chama” ciężyło, Ukrainiec razem z powietrzem stepów wciągał w siebie miłość swobody tak nieograniczonej i dzikiej, i bujnej, jak stepy same. Zali mu wola była chodzić za pańskim pługiem, gdy mu wzrok ginął w bożej, nie pańskiej pustyni, gdy zza porohów Sicz wołała na niego: „Kiń pana i chodź na wolę!”, gdy Tatar srogi uczył go wojny, przyzwyczajał oczy jego do pożogi i mordu, a ręce do broni? Zali nie było mu lepiej u Chmiela buszować i paniw rizaty niż grzbiet hardy giąć przed podstarościm?…", + "98863": "A oprócz tego lud garnął się do Chmiela, bo kto się nie garnął, w jasyr szedł. W Stambule za dziesięć strzał dawano niewolnika, za łuk w ogniu prażony — trzech, taka była ich mnogość. Więc czerń nie miała wyboru — i jeno pieśń dziwna po owych czasach została, którą długo potem następne pokolenia po chatach śpiewały, pieśń dziwna o owym wodzu, Mojżeszem zwanym: „Oj, szczob toho Chmila perwsza kula ne mynuła!”.", + "98864": "Niknęły miasteczka, miasta i wsie, kraj zmieniał się w pustkę i w ruinę, w jedną ranę, której wieki nie mogły wygoić — ale ów wódz i hetman tego nie widział czy nie chciał widzieć — bo on nigdy nic poza sobą nie widział — i rósł, i tuczył się krwią, ogniem, we własnym potwornym samolubstwie utopił własny lud, własny kraj — i oto wwoził teraz komisarzy do Perejasławia przy huku dział i biciu we dzwony, jak udzielny pan hospodar, kniaź.", + "98865": "Jechali do jaskini lwa, zwiesiwszy głowy, komisarze i resztki nadziei w nich gasły, a tymczasem Skrzetuski, jadąc poza długim szeregiem sani, pilno rozpatrywał twarze pułkowników przybyłych z Chmielnickim, czy nie ujrzy między nimi Bohuna. Po bezowocnych poszukiwaniach nad Dniestrem, aż za Jahorlik, od dawna w duszy pana Jana dojrzał zamiar, jako ostatni jedyny sposób: wyszukania Bohuna i wyzwania go na walkę śmiertelną. Wiedział wprawdzie nieszczęsny rycerz, że w takim hazardzie Bohun może go bez walki zgładzić lub Tatarom oddać, ale lepiej o nim tuszył: znał jego męstwo i szaloną odwagę i prawie był pewien, że mając wybór, Bohun do walki o kniaziównę stanie. Więc układał sobie w swej rozdartej duszy cały plan, jako przysięgą Bohuna zwiąże, że na wypadek swej śmierci pozwoli Helenie odjechać. O siebie już pan Skrzetuski nie dbał i przypuszczając, że Bohun powie: „Jeśli zginę, tak ona ni dla mnie, ni dla ciebie” — gotów był i na to pozwolić, i poprzysiąc ze swej strony, byle ją z wrażych rąk wyrwać. Niechby w klasztorze szukała na resztę żywota spokoju, on by go naprzód w wojnie, a potem, jeśliby polec nie przyszło, również pod habitem poszukał, tak jak go po prostu szukały w owych czasach wszystkie dusze bolejące. Droga zdawała się Skrzetuskiemu prosta i jasna, a gdy mu pod Zamościem myśl walki z Bohunem raz poddano, gdy poszukiwania w naddniestrzańskich komyszach zawiodły… droga ta wydała się i jedyną. Tym celem, znad Dniestru jednym tchem, nigdzie nie spoczywając, do komisarzy dążył, spodziewając się albo w otoczeniu Chmielnickiego, albo w Kijowie znaleźć niechybnie Bohuna, tym bardziej że wedle tego, co w Jarmolińcach mówił Zagłoba, watażka do Kijowa na ślub przy trzystu świecach miał zjechać.", + "98866": "Ale próżno Skrzetuski szukał go teraz między pułkownikami. Znalazł natomiast wielu jeszcze z dawniejszych, spokojnych czasów znajomych, jako Dziedziałę, którego w Czehrynie widywał, jako Jaszewskiego, który od Siczy do księcia posłował, jako Jarosza, dawnego księcia setnika, i Naokołopalca, i Hruszę, i wielu innych, więc postanowił się ich pytać.", + "98867": "— To my dawni znajomi — rzekł, zbliżając się do Jaszewskiego.", + "98868": "— Ja ciebie w Łubniach znał, ty kniazia Jaremy łycar — odpowiedział pułkownik. — My w Łubniach pili razem i hulali. A co twój kniaź porabia?", + "98869": "— Zdrów.", + "98870": "— Na wiosnę nie będzie on zdrów. Oni się z Chmielnickim jeszcze nie spotkali, ale się spotkają i musi jednemu pójść na pohybel.", + "98871": "— Komu Bóg przysądzi.", + "98872": "— No, Bóg na naszego bat'ka Chmiela łaskaw. Już twój kniaź na Zadnieprze, na swój tatarski brzeg, nie wróci. U Chmielnickiego bohato mołojców, a u kniazia co? Szczery on żołnir, ale i nasz bat'ko Chmielnicki szczery żołnir. A ty już nie u kniazia w chorągwi?", + "98873": "— Z komisarzami jadę.", + "98874": "— No, ja rad, że ty stary znajomy.", + "98875": "— Jeśliś ty rad, tak ty mnie przysługę oddaj, a ja ci wdzięczen będę.", + "98876": "— Jaką przysługę?", + "98877": "— Powiedz ty mi, gdzie jest Bohun, ten sławny ataman, dawniej z perejasławskiego pułku, któren dziś musi już między wami wyższą pewnie mieć szarżę.", + "98878": "— Milcz! — odpowiedział groźnie Jaszewski. — Szczęście twoje, że my starzy znajomi i że ja pił z tobą, bo inaczej już by ja ciebie tym oto buzdyganem na śniegu rozciągnął.", + "98879": "Skrzetuski spojrzał na niego zdumiony, ale jako był człowiek prędkiej rezolucji, więc buławę w ręku ścisnął.", + "98880": "— Czyś oszalał?", + "98881": "— Nie oszalał ja ani ci nie chcę grozić, jeno taki jest rozkaz Chmiela, iż jeśliby ktokolwiek z was, choćby który z komisarzy, o co spytał, żeby go na miejscu ubić. Nie uczynię ja tego, to inny uczyni, dlatego ostrzegam cię z życzliwości.", + "98882": "— Toż ja w swojej prywatnej sprawie pytam.", + "98883": "— No, wszystko jedno. Chmiel rzekł nam, pułkownikom, i kazał innym powtórzyć: „Choćby który o drwa do pieca albo o potaż pytał, ubić go”. Ty to powtórz swoim.", + "98884": "— Dziękuję-ć za dobrą radę — rzekł Skrzetuski.", + "98885": "— Ciebie jednego ja przestrzegł, a innego Lacha pierwszy by rozciągnął.", + "98886": "Umilkli. Już też orszak dotarł do bram miasta. Oba boki drogi i ulice roiły się od czerni i zbrojnego kozactwa, które ze względu na obecność Chmielnickiego nie śmiało rzucać przekleństw i brył śniegu do sani, ale które spoglądało ponuro na komisarzów, ściskając pięście lub głownie szabel.", + "98887": "Skrzetuski, sformowawszy w czwórki dragonów, podniósł głowę i dumnie a spokojnie jechał przez szeroką ulicę, nie zwracając najmniejszej uwagi na groźne spojrzenia tłumów; w duszy tylko myślał, jak wiele potrzeba mu będzie zimnej krwi, zaparcia się siebie i chrześcijańskiej cierpliwości, by tego, co zamierzył, dokonać i nie utonąć po pierwszym kroku w tym morzu nienawiści.", + "98888": "Rozdział XVIII", + "98889": "Następnego dnia długie były rozhowory komisarzy między sobą: czy dary królewskie wręczyć Chmielnickiemu natychmiast, czy też czekać, dopóki by większej pokory i jakowejś skruchy nie okazał. Stanęło na tym, żeby go ująć ludzkością i łaską królewską, zapowiedziano więc wręczenie darów — i nazajutrz dzień odbył się ów akt uroczysty. Od rana biły dzwony i grzmiały działa. Chmielnicki czekał przed swym dworcem wśród pułkowników, wszystkiej starszyzny i nieprzeliczonych tłumów kozactwa i czerni, chciał bowiem, żeby cały naród widział, jaką to go czcią sam król otacza. Zasiadł więc pod znakiem i buńczukiem, na podniesieniu, w altembasowym, czerwonym, sobolim kopieniaku, mając przy sobie posłów sąsiednich, i wziąwszy się pod boki, nogi oparłszy na aksamitnej poduszce ze złotą frędzlą, czekał na komisarzy. W tłumach zgromadzonej czerni zrywały się co chwila szmery pochlebne i radosne na widok wodza, w którym tłum ów, ceniący nad wszystko siłę, widział uosobienie tej siły. Tak tylko bowiem imaginacja ludowa mogła sobie przedstawiać niezwalczonego swego szampierza, pogromcę hetmanów, duków, szlachty i w ogóle Lachiw, którzy aż do jego czasów byli okryci urokiem niezwyciężoności. Chmielnicki przez ten rok bojów postarzał nieco, ale się nie pochylił — olbrzymie jego ramiona zdradzały zawsze siłę zdolną przewracać państwa lub tworzyć nowe, ogromna twarz, zaczerwieniona od nadużycia trunków, wyrażała wolą nieugiętą, dumę niepohamowaną i zuchwałą pewność, którą jej dały zwycięstwa. Groza i gniew drzemały w fałdach tej twarzy i poznałeś łacno, że gdy się rozbudzą, lud chyli się pod ich straszliwym tchnieniem jak las pod burzą. Z oczu okolonych czerwoną obwódką strzelało mu już zniecierpliwienie, że komisarze nie przybywali z darami dość rychło, a z nozdrzy wychodziły na mrozie dwa kłęby pary jak dwa słupy dymu z nozdrzy Lucypera — i w tej mgle własnych płuc siedział cały purpurowy, posępny, dumny, obok posłów, wśród pułkowników, mając naokół morze czerni.", + "98890": "Aż wreszcie pokazał się orszak komisarski. Na czele szli dobosze bijący w kotły oraz trębacze z trąbami przy ustach i wydętymi policzkami, bębniąc i wydobywając z mosiądzu długie, żałosne głosy, jakoby na pogrzebie sławy i godności Rzeczypospolitej. Za ową kapelą niósł łowczy Krzetowski buławę na aksamitnej poduszce, Kulczyński, skarbnik kijowski, czerwoną chorągiew z orłem i napisem, a dalej Kisiel szedł samotnie, wysoki, szczupły, z białą brodą spływającą na piersi, z cierpieniem w arystokratycznej twarzy i bólem bezdennym w duszy. O kilka kroków za wojewodą wlokła się reszta komisarzy, a orszak zamykała dragonia Bryszowskiego pod Skrzetuskim.", + "98891": "Kisiel szedł wolno, bo oto w tej chwili ujrzał jasno, że spoza podartego łachmana układów, spod pozorów ofiarowania łaski królewskiej i przebaczenia, inna, naga, ohydna prawda wygląda, którą ślepi nawet ujrzą, głusi usłyszą, bo krzyczy: „Nie idziesz ty, Kisielu, łaski ofiarować, ty idziesz o nią prosić; ty idziesz ją kupić za tę buławę i chorągiew, a idziesz pieszo do nóg tego chłopskiego wodza w imieniu całej Rzeczypospolitej, ty, senator i wojewoda…”. Więc rozdzierała się dusza w panu z Brusiłowa i czuł się tak lichym jak robak i tak niskim jak proch, a w uszach huczały mu słowa Jeremiego: „Lepiej nam nie żyć niż żyć w niewoli u chłopstwa i pogaństwa”. Czymże on, Kisiel, był w porównaniu z tym kniaziem z Łubniów, który nie inaczej ukazywał się rebelii, jeno jak Jowisz ze zmarszczoną brwią, wśród zapachu siarki, płomieni wojny i dymów prochu? Czymże on był? Pod ciężarem tych myśli złamało się serce wojewody, uśmiech odleciał na zawsze z jego twarzy, radość na wieki z jego serca i czuł, że wolałby stokroć umrzeć niż krok jeszcze jeden postąpić; ale szedł, bo pchała go naprzód cała jego przeszłość, wszystkie prace, usiłowania, cala nieubłagana logika jego poprzednich czynów…", + "98892": "Chmielnicki czekał na niego, wsparty pod boki, z wydętymi usty i namarszczoną brwią.", + "98893": "Orszak zbliżył się na koniec. Kisiel, wysunąwszy się naprzód, postąpił kilka kroków aż do podniesienia. Dobosze przestali bębnić, trębacze trąbić — i nastała wielka cisza w tłumach, jeno powiew mroźny łopotał czerwoną chorągiew niesioną przez pana Kulczyńskiego.", + "98894": "Nagle ciszę tę przerwał głos jakiś krótki, donośny a rozkazujący, który zabrzmiał z niewypowiedzianą siłą desperacji, nieliczącej się z niczym i z nikim:", + "98895": "— Dragonia w tył! Za mną!", + "98896": "Był to głos pana Skrzetuskiego.", + "98897": "Wszystkie głowy zwróciły się w jego stronę. Sam Chmielnicki podniósł się nieco na siedzeniu, aby zobaczyć, co się dzieje; komisarzom krew uciekła z twarzy. Skrzetuski stał na koniu wyprostowany, blady, z iskrzącymi oczyma i gołą szablą w ręku i na wpół zwrócony ku dragonom powtórzył raz jeszcze grzmiący rozkaz:", + "98898": "— Za mną!…", + "98899": "Wśród ciszy kopyta końskie zakołatały po umiecionej grudzie ulicznej. Wyćwiczeni dragoni zwrócili na miejscu konie, porucznik stanął na ich czele, dał znak mieczem i cały oddział ruszył z wolna na powrót ku domostwu komisarzy.", + "98900": "Zdziwienie i niepewność odmalowały się na wszystkich twarzach, nie wyłączając i Chmielnickiego, albowiem w głosie i ruchu porucznika było coś nadzwyczajnego; nikt jednak dobrze nie wiedział, czy to oddalenie się nagłe eskorty nie należało do ceremoniału uroczystości. Jeden Kisiel zrozumiał wszystko, zrozumiał, że i traktaty, i życie komisarzy wraz z eskortą zawisło w tej chwili na włosku, więc wstąpił na podniesienie i nim Chmielnicki zdołał pomyśleć, co się stało, zaczął przemowę.", + "98901": "Począł więc od ofiarowania łaski królewskiej Chmielnickiemu i całemu Zaporożu, ale wnet mowa jego została przerwana nowym zajściem, które tę tylko miało dobrą stronę, że całkiem odwróciło uwagę od poprzedniego: oto Dziedziała, stary pułkownik, stojąc wedle Chmielnickiego, począł potrząsać buławą na wojewodę i rzucać się, i krzyczeć:", + "98902": "— Co tam mówisz, Kisielu! Król, jako król, ale wy, królewięta, kniaziowie, szlachta, nabroiliście mnogo. I ty, Kisielu, kość z kości naszych, odszczepiłeś się od nas, a z Lachy przestajesz. Dosyć nam twego gadania, bo szablą dostaniem, czego nam trzeba.", + "98903": "Wojewoda spojrzał ze zgorszeniem w oczy Chmielnickiego.", + "98904": "— W takiej to ryzie, hetmanie, utrzymujesz swoich pułkowników?", + "98905": "— Milcz, Dziedziała! — zawołał hetman.", + "98906": "— Milcz, milcz! Upił się, choć rano! — powtórzyli inni pułkownicy. — Poszedł precz, bo za łeb wyciągniem!", + "98907": "Dziedziała chciał dłużej huczeć, ale istotnie schwytano go za kark i wyrzucono za koło.", + "98908": "Wojewoda mówił dalej gładkimi i wybornymi słowy, pokazując Chmielnickiemu, jak wielkie bierze upominki — bo znak władzy prawej, którą dotąd jako przywłaszczyciel jeno piastował. Król, mogąc karać, woli mu przebaczyć, co czyni dla posłuszeństwa, jakie pod Zamościem okazał — i dlatego, że poprzednie przestępstwa nie za jego były spełnione panowania. Słuszna więc, aby on, Chmielnicki, tak wiele przedtem zgrzeszywszy, wdzięcznym się teraz za łaskę i klemencję okazał, krwi rozlewu zaprzestał, chłopstwo uspokoił i do traktatów z komisarzami przystąpił.", + "98909": "Chmielnicki przyjął w milczeniu buławę i chorągiew, którą rozwinąć nad sobą wnet rozkazał. Czerń na ten widok zawyła radosnymi głosami, tak że przez chwilę nic nie było słychać.", + "98910": "Pewne zadowolenie odbiło się na twarzy hetmana, który poczekawszy chwilę, rzekł:", + "98911": "— Za tak wielką łaskę, którą mi król jegomość przez wasze moście pokazał, że i władzę nad wojskiem przysłał, i przeszłe moje przestępstwa przebacza, uniżenie dziękuję. Zawsze to ja mówił, że król ze mną przeciw wam, nieszczerym dukom i królewiętom, trzyma, a najlepszy dowód, że kontentację mnie przysyła za to, że ja wam szyje ucinał; tak i dalej będę ucinał, jeżeli mnie i króla słuchać we wszystkim nie będziecie.", + "98912": "Ostatnie słowa wymówił Chmielnicki podniesionym głosem, łając i marszcząc brwi, jak gdyby gniew poczynał w nim wzbierać, a komisarze zdrętwieli na tak niespodziany obrót jego odpowiedzi. Kisiel zaś rzekł:", + "98913": "— Król ci, mości hetmanie, krwi przelewu nakazuje poprzestać i traktaty z nami począć.", + "98914": "— Krew nie ja wylewam, jeno litewskie wojsko — odparł szorstko hetman — bo mam wiadomość, że mi Radziwiłł mój Mozyr i Turów wyciął, co jeśli się sprawdzi, dosyć mam waszych jeńców, i znacznych, wnet im szyje każę poucinać. Do traktatów teraz nie przystąpię. Komisja trudno się teraz ma zacząć i odprawować, bo wojska w kupie nie masz, jeno garść pułkowników przy mnie, a reszta w zimownikach; bez nich nie mogę zaczynać. Zresztą, po co gadać dłużej na mrozie? Co wy mnie mieli oddać, to oddali, i wszyscy to widzieli, że już ja hetman z ramienia królewskiego, a teraz chodźcie do mnie na gorzałkę, na obiad, bom głodny.", + "98915": "To rzekłszy, Chmielnicki ruszył ku swemu dworcowi, a za nim komisarze i pułkownicy. W wielkiej środkowej izbie stał nakryty stół uginający się pod srebrem zdobycznym, między którym wojewoda Kisiel byłby może znalazł i swoje własne, porabowane zeszłego lata w Huszczy. Na stole piętrzyły się góry świniny, wołowiny i tatarskiego piławu, w całej zaś izbie pachniała wódka prośnianka, nalana w srebrne konwie. Chmielnicki zasiadł, posadziwszy po swej prawej ręce Kisiela, po lewej kasztelana Brzozowskiego, i ukazawszy ręką na gorzałkę, rzekł:", + "98916": "— W Warszawie mówią, że ja krew lacką piję, ale wolę ja horyłku, tamtą psom zostawiając.", + "98917": "Pułkownicy wybuchnęli śmiechem, od którego zatrzęsły się ściany izby.", + "98918": "Taki to „antypast” dał komisarzom hetman przed swym obiadem, a komisarze połknęli go, nic nie mówiąc, żeby — jak pisał podkomorzy lwowski — „bestii nie drażnić”.", + "98919": "Pot jeno obfity uperlił blade czoło Kisiela.", + "98920": "Ale rozpoczął się poczęstunek. Pułkownicy brali z półmisków rękoma kawały mięsiwa. Kisielowi i Brzozowskiemu nakładał je na misy sam hetman i początek obiadu upłynął w milczeniu, bo każdy głód nasycał. W ciszy słychać było tylko chrupotanie i trzask kości w zębach biesiadników lub grzdykanie pijących; czasem rzucił ktoś jakie słowo, które pozostawało bez echa. Dopiero pierwszy Chmielnicki, podjadłszy i wychyliwszy kilka szklenic prośnianki, zwrócił się nagle do wojewody i spytał:", + "98921": "— Kto u was prowadził konwój?", + "98922": "Niepokój odbił się na twarzy Kisiela.", + "98923": "— Skrzetuski, zacny kawaler! — rzekł.", + "98924": "— Ja jeho znaju — rzekł. — A czemu to on nie chciał być przy tym, jak wy mnie dary wręczali?", + "98925": "— Bo nie dla asysty on był nam przydany, jeno dla bezpieczeństwa, i taki miał rozkaz.", + "98926": "— A kto jemu dał taki rozkaz?", + "98927": "— Ja — odparł wojewoda — bom nie myślał, aby to przystojnie było, żeby przy wręczaniu darów dragoni nam i wam nad karkiem stali.", + "98928": "— A ja co innego myślał, bo wiem, że u tego żołnierza twardy kark.", + "98929": "Tu wtrącił się do rozmowy Jaszewski.", + "98930": "— Już my się dragonów nie boimo — rzekł. — Silni nam nimi byli Lachowie dawniej, ale doznaliśmy pod Piławcami, że nie oni to Lachowie, co przedtem bywali i bijali Turki, Tatary i Niemce…", + "98931": "— Nie Zamojscy, Żółkiewscy, Chodkiewiczowie, Chmieleccy i Koniecpolscy — przerwał Chmielnicki — ale Tchórzowscy i Zajączkowscy, detyny w żelazo poubierane. Pomarli od strachu, skoro nas ujrzeli, i pouciekali, choć Tatar więcej nie było zrazu we środę, tylko trzy tysiące…", + "98932": "Komisarze milczeli, jeno jadło i napój wydawały im się coraz bardziej gorzkie.", + "98933": "— Pokornie proszę, jedzcie i pijcie — rzekł Chmielnicki — bo będę myślał, że nasza prosta strawa kozacka przez wasze pańskie gardła przejść nie chce.", + "98934": "— Jeśli mają za ciasne, tak może by im poprzerzynać! — zawołał Dziedziała.", + "98935": "Pułkownicy, podochoceni już mocno, wybuchnęli śmiechem, ale Chmielnicki spojrzał groźnie i uciszyło się znowu.", + "98936": "Kisiel, schorzały od kilku dni, blady był jak giezło, Brzozowski tak czerwony, iż zdawało się, że mu krew tryśnie z twarzy.", + "98937": "Na koniec nie wytrzymał i huknął:", + "98938": "— Zaliśmy tu na obiad czy na zniewagi przyszli?", + "98939": "Na to Chmielnicki:", + "98940": "— Wy na traktaty przyjechali, a tymczasem litewskie wojska palą i ścinają. Mozyr i Turów mi wysiekli, co jeśli się sprawdzi, tedy czterystu jeńcom w oczach waszych szyje uciąć każę.", + "98941": "Brzozowski pohamował krew jeszcze przed chwilą kipiącą. Tak było! Życie jeńców zależało od humoru hetmana, od jednego mrugnięcia jego oka, więc trzeba było wszystko znosić i jeszcze łagodzić jego wybuchy, by go ad mitiorem et saniorem mentem doprowadzić.", + "98942": "W tym duchu karmelita Łętowski, z natury łagodny i bojaźliwy, ozwał się cichym głosem:", + "98943": "— Bóg łaskawy da, że mogą się te nowiny z Litwy o Turowie i Mozyrze odmienić.", + "98944": "Ale zaledwie skończył, Fedor Wieśniak, pułkownik czerkaski, przechylił się i buławą machnął, chcąc karmelitę w kark grzmotnąć; na szczęście nie dosięgnął, bo ich czterech innych biesiadników przedzielało, ale natomiast zakrzyknął:", + "98945": "— Mowczy, pope! Ne twoje diło brechniu meni zadawaty! Chody no na dwir, nauczu ja tebe pułkownikiw zaporoskich szanowaty!", + "98946": "Inni wszelako porwali się go hamować, a nie mogąc tego dokazać, wyrzucili go za łeb z izby.", + "98947": "— Kiedy, mości hetmanie, życzysz, aby się komisja zebrała? — pytał Kisiel, chcąc inny nadać zwrot rozmowie.", + "98948": "Na nieszczęście i Chmielnicki nie był już trzeźwy, więc taką prędką i jadowitą dał odpowiedź:", + "98949": "— Jutro sprawa i rozprawa będzie, bom teraz pijany! Co mnie tu o komisji prawicie, zjeść i wypić nie dajecie! Już mnie tego dosyć! Teraz wojna być musi. — Tu grzmotnął pięścią w stół, aż podskoczyły misy i konwie. — W tych czterech niedzielach wszystkich was do góry nogami przewrócę i podepczę, a na ostatek carzowi tureckiemu zaprzedam. Król królem będzie, aby ścinał szlachtę, duki i kniazie. Zhreszy kniaź, urezać mu szyję; zhreszy Kozak, urezać mu szyję! Grozicie mi Szwedami, ale i oni mi nie zderżą. Tuhaj-bej na hawrani blisko mnie jest, brat mój, moja dusza, jedyny sokół na świecie, gotów wszystko uczynić zaraz, co ja zechcę.", + "98950": "Tu Chmielnicki z właściwą pijanym nagłością przeszedł od gniewu do rozczulenia i aż głos zadrgał mu od łez w gardzieli na słodkie wspomnienie Tuhaj-beja.", + "98951": "— Wy chcecie, żeby ja na Turki i Tatary szablę podniósł, ale nic z tego! Na was ja pójdę z dobrymi druhami moimi. Jużem pułki obesłał, aby mołojcy konie karmili i w drogę byli gotowi bez wozów, bez armaty; znajdę ja u Lachów to wszystko. Kto by z Kozaków wziął wóz, każę mu szyję urezać, i ja sam kolaski nie wezmę, chyba juki i sakwy, i tak dojdę aż do Wisły, i powiem: „Sedyte i mowczyte, Lachy!”. A będziecie z Zawiśla krzykać, znajdę was i tam. Dosyć waszego panowania, waszych dragonów, gady wy przeklęte, samą nieprawdą żyjące!", + "98952": "Tu zerwał się z miejsca, rzucał od ławy, za czuprynę rwał, nogami bił w ziemię, krzycząc, że wojna musi być, bo on już na nią rozgrzeszenie i błogosławieństwo dostał, że nic mu po komisji i komisarzach, bo nawet na zawieszenie broni nie pozwoli.", + "98953": "Na koniec, widząc przerażenie komisarzy i przypomniawszy sobie, iż jeśli natychmiast odjadą, to wojna rozpocznie się w zimie, zatem w porze, gdy Kozacy, nie mogąc się okopać, licho biją się w otwartym polu, uspokoił się nieco i znów siadł na ławie. Głowę opuścił na piersi, ręce wsparł na kolanach i oddychał chrapliwie. Na koniec znów porwał za szklankę wódki.", + "98954": "— Za zdrowie króla jegomości! — wykrzyknął.", + "98955": "— Na sławu i zdorowie! — powtórzyli pułkownicy.", + "98956": "— No! Ty, Kisielu, nie sumuj — mówił hetman — i do serca nie bierz tego, co mówię, bom teraz pijany. Mnie worożychy mówiły, że wojna musi być… Ale do pierwszej trawy poczekam, a potem niech będzie komisja, na którą więźniów wypuszczę. Mnie mówili, że ty chory, tak niech i tobie będzie na zdrowie.", + "98957": "— Dziękuję ci, hetmanie zaporoski — rzekł Kisiel.", + "98958": "— Ty mój gość, ja o tym pamiętam.", + "98959": "To rzekłszy, Chmielnicki znowu wpadł w chwilowe rozczulenie i oparłszy ręce na ramionach wojewody, zbliżył swą ogromną, czerwoną twarz do jego bladych, wychudłych policzków.", + "98960": "Za nim przychodzili inni pułkownicy i zbliżając się poufale do komisarzy, ściskali się z nimi za ręce, klepali ich po ramionach, powtarzali za hetmanem: „Do pierwszej trawy!”. Komisarze byli jak na mękach. Chłopskie oddechy przesycone zapachem gorzałki oblewały twarze tej szlachty wysokiego rodu, dla której owe uściski spoconych rąk były równie nieznośne jak zniewagi. Nie brakło też i gróźb wśród objawów grubiańskiej serdeczności. Jedni wołali do wojewody: „My Lachiw choczemo rizaty, a ty nasz czołowik!”, inni mówili: „A co wy, pany! Dawniej bili nas, a teraz łaski prosicie! Na pohybelże wam, białoruczkom!”. Ataman Wowk, dawny młynarz w Nestewarze, krzyczał: „Ja kniazia Czetwertyńskoho, moho pana, zarizaw!”. „Wydajcie nam Jaremu — wołał, taczając się Jaszewski — a darujemy was zdrowiem!”.", + "98961": "W izbie stał się zaduch i gorąco do niewytrzymania; stół pokryty resztkami mięsiwa, okruchami chleba, poplamiony wódką i miodem był ohydny. Weszły na koniec worożychy, to jest czarownice, z którymi hetman zwykle do późna w noc dopijał, słuchając przepowiedni: dziwne postacie, stare, pokurczone, żółte lub w sile młodości, wróżące z wosku, ziaren pszenicy, ognia, piany wodnej, z dna flaszki lub z tłuszczu ludzkiego. Wnet między pułkownikami a młodszymi z nich rozpoczęły się gzy i śmiechy. Kisiel był bliski omdlenia.", + "98962": "— Dziękujemy ci, hetmanie, za ucztę i żegnamy cię — rzekł słabym głosem.", + "98963": "— Ja jutro do ciebie, Kisielu, na obiad przyjadę — odpowiedział Chmielnicki — a teraz idźcie sobie. Doniec was z mołojcami do domów odprowadzi, żeby was od czerni jakowa przygoda nie spotkała.", + "98964": "Komisarze skłonili się i wyszli. Doniec z mołojcami czekał istotnie przed dworcem.", + "98965": "— Boże! Boże! Boże! — szepnął z cicha Kisiel, przykładając ręce do twarzy.", + "98966": "Orszak posunął się w milczeniu ku domostwu komisarzy.", + "98967": "Ale pokazało się, że już nie stoją w pobliżu siebie. Chmielnicki umyślnie powyznaczał im kwatery w różnych częściach miasta, aby nie mogli się łatwo schodzić i naradzać.", + "98968": "Wojewoda Kisiel, zmęczony, wyczerpany, ledwie na nogach się trzymający, natychmiast położył się do łóżka i aż do następnego dnia nie chciał nikogo widzieć; dopiero przed południem kazał przywołać Skrzetuskiego.", + "98969": "— Coś waćpan uczynił najlepszego? — rzekł do niego. — Coś waćpan uczynił! Swoje i nasze życie na zgubę mogłeś narazić.", + "98970": "— Jaśnie wielmożny wojewodo, mea culpa! — odrzekł rycerz. — Ale mnie delirium porwało i wolałem sto razy zginąć niż na takie rzeczy patrzyć.", + "98971": "— Chmielnicki poznał się na kontempcie. Zaledwiem efferatam bestiam uspokoił i postępek twój wytłumaczył. Ale on tu dziś ma być u mnie i pewno ciebie zapyta. Tedy mu powiedz, żeś miał rozkaz ode mnie, byś żołnierstwo odprowadził.", + "98972": "— Od dziś Bryszowski komendę bierze, bo zdrowszy.", + "98973": "— To i lepiej, za twardy masz waść kark na czasy dzisiejsze. Trudno nam co innego ganić w takowym postępku jak nieostrożność, ale to znać, żeś młody i bólu w piersi znieść nie umiesz.", + "98974": "— Do boleścim nawykł, jaśnie wielmożny wojewodo, jeno hańby znieść nie mogę.", + "98975": "Kisiel syknął z cicha, tak właśnie jak chory, którego ktoś w bolączkę uraził, po czym uśmiechnął się ze smutną rezygnacją i rzekł:", + "98976": "— Chleb to już powszedni dla mnie takie słowa, które dawniej łzami gorzkimi oblewałem, spożywając, a teraz już mi i łez nie stało.", + "98977": "Litość wezbrała w sercu Skrzetuskiego na widok tego starca z twarzą męczennika, któren ostatnie dni życia pędził w podwójnym, bo duszy i ciała cierpieniu.", + "98978": "— Jaśnie wielmożny wojewodo! — rzekł. — Bóg mi świadek, żem jeno o czasiech tych strasznych myślał, w których senatorowie i dygnitarze koronni czołem bić muszą przed hultajstwem, dla którego pal powinien być jedyną za postępki zapłatą.", + "98979": "— Niech cię Bóg błogosławi, boś młody, uczciwy i wiem, że nie miałeś złej intencji. Ale to, co ty mówisz, mówi twój książę, za nim wojsko, szlachta, sejmy, pół Rzeczypospolitej, i całe to brzemię wzgardy i nienawiści spada na mnie.", + "98980": "— Każdy służy ojczyźnie, jak rozumie; niechże Bóg sądzi intencje, a co się tyczy księcia Jeremiego, ten ojczyźnie zdrowiem i majętnością służy.", + "98981": "— I chwała go otacza, i w niej jako w słońcu chodzi — odrzekł wojewoda. — Tymczasem cóż mnie spotyka? O! Dobrze mówisz: niech Bóg sądzi intencje i niech da choć grobowiec spokojny tym, którzy za życia cierpią nad miarę…", + "98982": "Skrzetuski milczał, a Kisiel podniósł w niemej modlitwie oczy w górę, po chwili zaś tak mówić począł:", + "98983": "— Jam Rusin, krew z krwi i kość z kości. Mogiły książąt Światołdyczów w tej ziemi leżą, więcem ją kochał, ją i ten lud Boży, który u jej piersi żywię. Widziałem krzywdy z obu stron, widziałem swawolę dziką Zaporoża, ale i pychę nieznośną tych, którzy ten lud wojenny schłopić chcieli. Cóżem więc miał uczynić ja, Rusin, a zarazem wierny syn i senator tej Rzeczypospolitej? Otom przyłączył się do tych, którzy mówili: pax vobiscum! Bo tak kazała mi krew, serce, bo między nimi był król nieboszczyk, nasz ojciec, i kanclerz, i prymas, i wielu innych; bom widział, że dla obu stron rozbrat to zguba. Chciałem po wiek żywota, do ostatniego tchnienia dla zgody pracować i gdy się krew już polała, myślałem sobie: będę aniołem pojednania. I poszedłem, i pracowałem, i jeszcze pracuję, chociaż w bólu, w męce i w hańbie, i w zwątpieniu, prawie od wszystkiego straszniejszym. Bo, na miły Bóg! Nie wiem teraz, czy wasz książę przyszedł z mieczem za wcześnie, czym ja z gałęzią oliwną za późno, ale to widzę, że rwie się robota moja, że już sił nie staje, że na próżno siwą głową o mur tłukę i że schodząc do grobu, widzę jeno ciemności przed sobą i zgubę, o Boże wielki: zgubę powszechną!", + "98984": "— Bóg ześle ratunek.", + "98985": "— O, niechże ześle takowy promień przed śmiercią moją, abym nie umarł w rozpaczy!… To jeszcze za wszystkie boleści mu podziękuję, za ten krzyż, który za życia noszę, za to, że czerń woła o głowę moją, a na sejmach zdrajcą mnie nazywają, za moje mienie zagrabione, za hańbę, w której żyję, za całą tę gorzką nagrodę, jakąm z obu stron otrzymał!", + "98986": "To rzekłszy, wojewoda wyciągnął swe wyschłe ręce ku niebu i dwie łzy wielkie, może naprawdę w życiu ostatnie, spłynęły mu z oczu.", + "98987": "Skrzetuski nie mógł już dłużej wytrzymać, ale rzuciwszy się na kolana przed wojewodą, chwycił jego rękę i rzekł przerywanym z wielkiego wzruszenia głosem:", + "98988": "— Jam żołnierz i idę inną drogą, ale zasłudze i boleści cześć oddawam.", + "98989": "To rzekłszy, ten szlachcic i rycerz spod chorągwi Wiśniowieckiego przycisnął do ust rękę tego człowieka, którego kilka miesięcy temu razem z innymi zdrajcą nazywał.", + "98990": "A Kisiel położył mu obie ręce na głowie.", + "98991": "— Synu mój — rzekł cicho — niechże cię Bóg pocieszy, prowadzi i błogosławi, jak ja cię błogosławię.", + "98992": "*", + "98993": "Błędne koło układów rozpoczęło się jeszcze tego samego dnia. Chmielnicki przyjechał dość późno na obiad do wojewody i w najgorszym usposobieniu. Wnet oświadczył, że co wczoraj mówił o zawieszeniu broni, o komisji na Zielone Świątki i o wypuszczeniu jeńców na komisję, to mówił jako pijany, a teraz widzi, że chciano go w pole wywieść. Kisiel znów łagodził go, uspokajał, przekładał, racje dawał, ale była to — wedle słów podkomorzego lwowskiego — surdo tyranno fabula dicta. Poczynał też sobie hetman tak po grubiańsku, że komisarzom za wczorajszym Chmielnickim tęsknić przyszło. Pana Pozowskiego buławą uderzył za to tylko, że mu się nie w porę pokazał, mimo tego, że pan Pozowski śmierci i tak, jako wielce schorzały, był bliskim.", + "98994": "Nie pomagały ludzkość i ochota ani perswazje wojewody. Dopiero gdy sobie nieco gorzałką i wybornym miodem huszczańskim podchmielił, wpadł w lepszy humor, ale też za nic już o sprawach publicznych nawet i wspomnieć sobie nie dał, mówiąc: „Mamy pić, to pijmy — zajutro sprawa i rozprawa! A nie, to sobie pójdę!”. O godzinie trzeciej w nocy naparł się iść do sypialnej izby wojewody, czemu się tenże pod różnymi pozorami opierał, albowiem zamknął tam umyślnie Skrzetuskiego, wielce się obawiając, aby przy spotkaniu się tego nieugiętego żołnierza z Chmielnickim nie miało miejsca jakie zajście, które by dla porucznika zgubnym być mogło. Chmielnicki jednak postawił na swoim i poszedł, a za nim wszedł i Kisiel. Jakież było tedy zdziwienie wojewody, gdy hetman, ujrzawszy rycerza, skinął mu głową i zakrzyknął:", + "98995": "— Skrzetuski! A czemu ty z nami nie pijesz? — I wyciągnął doń przyjaźnie rękę.", + "98996": "— Bom chory — odrzekł, skłoniwszy się porucznik.", + "98997": "— Ty i wczoraj odjechał. Za nic mi była bez ciebie ochota.", + "98998": "— Taki miał rozkaz — wtrącił Kisiel.", + "98999": "— Już ty mnie, wojewodo, nie gadaj. Znaju ja joho i wiem, że on nie chciał patrzyć, jak wy mnie cześć wyrządzali. Oj, ptak to! Ale co by innemu nie uszło, to jemu ujdzie, bo ja jego miłuję, on mój druh serdeczny.", + "99000": "Kisiel otworzył oczy szeroko ze zdumienia, hetman zaś zwrócił się nagle do Skrzetuskiego:", + "99001": "— A ty wiesz, za co ja ciebie miłuję?", + "99002": "Skrzetuski potrząsnął głową.", + "99003": "— Myślisz, że za to, że ty postronek nad Omelniczkiem przeciął, kiedy ja był lichy człowiek i kiedy mnie jak zwierza ścigali? Otóż nie za to. Ja tobie dał wtedy pierścień z prochem z grobu Chrysta. Ale ty, rogata dusza, mnie tego pierścienia nie pokazał, kiedy ty był w moich rękach. No, ja ciebie i tak puścił; i kwita. Nie za to cię teraz miłuję. Inną ty mnie przysługę oddał, za którą ty mój druh serdeczny i za którą ja tobie wdzięczność winien.", + "99004": "Skrzetuski spojrzał z kolei ze zdziwieniem na Chmielnickiego.", + "99005": "— Widzisz, jak się dziwią — rzekł jakby do kogoś czwartego hetman. — To ja tobie przypomnę, co mnie w Czehrynie powiadali, gdym tam z Bazawłuku z Tuhaj-bejem przyszedł. Pytałem ja sam wszędy o niedruha mojego Czaplińskiego, któregom nie znalazł, ale mnie powiedzieli, co ty jemu uczynił po naszym pierwszym spotkaniu, że ty jego za łeb i za hajdawery ułapił i drzwi nim wybił, i okrwawił jak sobakę, ha!", + "99006": "— Istotnie to uczyniłem — rzekł Skrzetuski.", + "99007": "— Oj, sławnie ty uczynił, dobrze ty postąpił! No, ja jego jeszcze dostanę, inaczej za nic traktaty i komisja; ja go jeszcze dostanę i poigram z nim po mojemu, ale i ty jemu dał pieprzu.", + "99008": "To rzekłszy, hetman zwrócił się do Kisiela i na nowo jął opowiadać:", + "99009": "— Za łeb go złapał i za pludry, podniósł jak liszkę, drzwi nim wybił i na ulicę wyrzucił.", + "99010": "Tu zaczął się śmiać, aż echo rozlegało się po alkierzu i dochodziło do izby biesiadnej.", + "99011": "— Mości wojewodo, każ dać miodu, muszę ja wypić za zdrowie tego rycerza, druha mojego.", + "99012": "Kisiel uchylił drzwi i na pacholika krzyknął, który wnet podał trzy kusztyki huszczańskiego miodu.", + "99013": "Chmielnicki trącił się z wojewodą i ze Skrzetuskim, wypił — aż mu się z czupryny zadymiło, zaśmiała mu się twarz, ochota wielka wstąpiła w serce i zwróciwszy się do porucznika, zakrzyknął:", + "99014": "— Proś mnie, o co chcesz!", + "99015": "Rumieniec wystąpił na blade oblicze Skrzetuskiego; nastała chwila milczenia.", + "99016": "— Nie bój się — rzekł Chmielnicki. — Słowo nie dym; proś, o co chcesz, byleś o takie rzeczy nie prosił, które należą do Kisiela.", + "99017": "Chmielnicki nawet pijany był zawsze sobą.", + "99018": "— Kiedy mi wolno z afektu, jaki masz dla mnie, mości hetmanie, korzystać, tedy sprawiedliwości od ciebie żądam. Jeden z twoich pułkowników krzywdę mi wyrządził…", + "99019": "— Szyję mu urezać! — przerwał z wybuchem Chmielnicki.", + "99020": "— Nie o to chodzi, każ mu jeno do walki ze mną stanąć.", + "99021": "— Szyję mu urezać! — powtórzył hetman. — Kto to taki?", + "99022": "— Bohun.", + "99023": "Chmielnicki począł mrugać oczyma, po czym uderzył się dłonią w czoło.", + "99024": "— Bohun? — rzekł. — Bohun zabit. Meni korol pysaw, że on w pojedynku usieczon.", + "99025": "Skrzetuski zdumiał. Zagłoba prawdę mówił!", + "99026": "— A co tobie Bohun uczynił? — pytał Chmielnicki.", + "99027": "Jeszcze silniejsze płomienie wystąpiły na lica porucznika. Bał się mówić o kniaziównie wobec półpijanego hetmana, aby jakiego nieprzebaczonego bluźnierstwa nie usłyszeć.", + "99028": "Kisiel go wyręczył.", + "99029": "— Jest to rzecz poważna — rzekł — o której mnie kasztelan Brzozowski opowiadał. Bohun porwał, mości hetmanie, temu oto kawalerowi narzeczoną i ukrył ją nie wiadomo gdzie.", + "99030": "— Tak ty jej szukaj — rzekł Chmielnicki.", + "99031": "— Szukałem nad Dniestrem, bo tam ją ukrył, alem nie znalazł. Słyszałem jednak, że miał ją do Kijowa przeprowadzić, dokąd i sam na ślub chciał zjechać. Dajże mnie, mości hetmanie, prawo jechać do Kijowa i tam jej szukać, o nic więcej nie proszę.", + "99032": "— Ty mój druh, ty Czaplińskiego rozbił… Ja tobie dam nie tylko prawo, żeby ty jechał i szukał wszędy, gdzie zechcesz, ale i rozkaz dam, by ten, u którego ona jest, w twoje ręce ją oddał, i piernacz ci dam na przejazd, i list do metropolity, by po monastyrach u czernic szukali. Moje słowo nie dym!", + "99033": "To rzekłszy, uchylił drzwi i na Wyhowskiego zawołał, by przyszedł pisać rozkaz i list. Czarnota musiał, lubo już była czwarta w nocy, ruszać po pieczęcie. Dziedziała przyniósł piernacz, a Doniec dostał rozkaz, by w dwieście koni odprowadził Skrzetuskiego do Kijowa i dalej aż do pierwszych czat polskich.", + "99034": "Nazajutrz dzień Skrzetuski opuścił Perejasław.", + "99035": "Rozdział XIX", + "99036": "Jeżeli pan Zagłoba nudził się w Zbarażu, to nie mniej nudził się i Wołodyjowski, któren za wojną i przygodami szczególniej tęsknił. Bywało wprawdzie, że wychodziły od czasu do czasu ze Zbaraża chorągwie dla pościgu za kupami swawolników, którzy nad Zbruczem palili i ścinali, ale była to mała wojna, przeważnie podjazdowa, przykra dla tęgiej zimy i mrozów, dająca wiele trudów — mało sławy. Z tych wszystkich przyczyn codziennie nalegał pan Michał na Zagłobę, żeby iść w pomoc Skrzetuskiemu, od którego przez długi czas żadnej nie było wieści.", + "99037": "— Pewno on tam popadł w jakoweś zgubne terminy, a może i żywota już zbył — mówił Wołodyjowski. — Trzeba nam jechać koniecznie, niechby razem z nim zginąć przyszło.", + "99038": "Pan Zagłoba nie bardzo się opierał, bo — jak utrzymywał — murszał w Zbarażu z ostatkiem i dziwił się, że jeszcze grzyby na nim nie porastają, ale zwłóczył, spodziewając się, że lada chwila może przyjść od Skrzetuskiego wiadomość.", + "99039": "— Mężny on jest, ale i roztropny — odpowiadał na nalegania Wołodyjowskiego. — Czekajmy jeszcze parę dni, bo nuż list przyjdzie i okaże się, że cała nasza ekspedycja niepotrzebna.", + "99040": "Pan Wołodyjowski uznawał słuszność argumentu i uzbrajał się w cierpliwość, choć czas wlókł się coraz wolniej. Przy końcu grudnia mrozy przerwały nawet rozboje. W okolicy nastał spokój. Jedyną rozrywkę stanowiły wieści publiczne, które często gęsto obijały się o szare mury zbaraskie.", + "99041": "Rozprawiano więc o koronacji i o sejmie, i o tym, czy książę Jeremi dostanie buławę, która przed wszystkimi innymi wojownikami jemu się należała. Oburzano się przeciw tym, którzy twierdzili, że wobec zwrotu ku traktatom z Chmielnickim jeden tylko Kisiel może pójść w górę. Wołodyjowski odbył z tego powodu kilka pojedynków — pan Zagłoba kilka pijatyk — i było niebezpieczeństwo, że całkiem rozpić się może, bo nie tylko dotrzymywał kompanii oficerom i szlachcie, ale nie wstydził się nawet chodzić i między łyczków na chrzciny, wesela, chwaląc sobie szczególnie ich miody, którymi słynął Zbaraż.", + "99042": "Wołodyjowski strofował go o to, mówiąc, że nie przystoi szlachcicowi poufalić się z ludźmi niskiej kondycji, gdyż od tego szacunek dla całego stanu się zmniejsza, ale Zagłoba odpowiadał, że prawa to temu winny, które pozwalają stanowi mieszczańskiemu w pierze porastać i do takich przychodzić dostatków, jakie tylko udziałem szlachty być winny; wróżył, że z tak wielkich prerogatyw dla ludzi nikczemnych nic dobrego wypaść nie może, ale swoje robił. I trudno mu było brać to za złe w czasie posępnych dni zimowych, wśród niepewności, nudy i oczekiwania.", + "99043": "Z wolna jednak zaczęły chorągwie książęce coraz liczniej ściągać do Zbaraża, z czego przepowiadano na wiosnę wojnę. Ale tymczasem ożywiła się nieco ochota. Przyjechał między innymi z chorągwią usarską Skrzetuskiego i pan Podbipięta. Ten przywiózł wieści o niełasce, w jakiej książę u dworu zostawał, i o śmierci pana Janusza Tyszkiewicza, wojewody kijowskiego, po którym — wedle powszechnego głosu — Kisiel na województwo miał nastąpić, a na koniec o ciężkiej chorobie, jaką złożony był w Krakowie pan Łaszcz, strażnik koronny. Co do wojny, słyszał pan Podbipięta od samego księcia, że chyba siłą rzeczy z konieczności nastąpi, bo komisarze już ruszyli z instrukcjami, aby wszelkie możliwe Kozakom poczynić ustępstwa. Relację tę pana Podbipięty rycerstwo Wiśniowieckiego przyjęło z wściekłością, a pan Zagłoba proponował protest do grodu zanieść i konfederację zawiązać, gdyż, jak mówił, nie chciał, żeby jego praca pod Konstantynowem poszła na marne.", + "99044": "W tych nowinach i niepewnościach upłynął cały luty i marzec dobiegał połowy, a od Skrzetuskiego ciągle nie było wieści.", + "99045": "Wołodyjowski tym bardziej począł nalegać na wyjazd.", + "99046": "— Już nie kniaziówny, ale Skrzetuskiego — mówił — szukać nam wypada.", + "99047": "Tymczasem pokazało się, że pan Zagłoba miał słuszność, odkładając z dnia na dzień wyprawę, gdyż w końcu marca przybył Kozak Zachar z listem adresowanym do Wołodyjowskiego z Kijowa. Pan Michał wezwał natychmiast Zagłobę, a gdy się zamknęli z posłańcem w osobnej izbie, rozerwał pieczęć i czytał, co następuje:", + "99048": "„Nad Dniestrem aż do Jahorliku nie odkryłem żadnych śladów. Suponując, że musi być ukryta w Kijowie, przyłączyłem się do komisarzy, z którymi do Perejasławia zaszedłem. Tam uzyskawszy nadspodziewanie konsens od Chmielnickiego, przybyłem do Kijowa i szukam wszędy, w czym mi sam metropolita sekunduje. Siła tu naszych ukrytych u mieszczan i po monasterach, ale ci dla bojaźni czerni nie dają wiedzieć o sobie, dlatego szukać trudno. Bóg mnie prowadził i nie tylko ochronił, ale Chmielnickiego afektem dla mnie natchnął, mam przeto nadzieję, że mi i dalej pomoże, i zmiłuje się nade mną. Księdza Muchowieckiego o wotywę solenną upraszam, na której módlcie się na moją intencję. Skrzetuski”.", + "99049": "— Chwałaż bądź Bogu Przedwiecznemu! — wykrzyknął Wołodyjowski.", + "99050": "— Jest jeszcze postscriptum — rzekł Zagłoba, zaglądając przez ramię pana Michała.", + "99051": "— Prawda! — rzekł mały rycerz i czytał dalej:", + "99052": "„Oddawca tego listu, esauł mirhorodzkiego kurzenia, miał mnie w poczciwej opiece, gdy w Siczy w niewoli byłem, i teraz w Kijowie mi pomagał, i list zanieść się podjął z narażeniem zdrowia; miej go, Michale, w staraniu, aby mu niczego nie brakło”.", + "99053": "— Oto uczciwy Kozak, przynajmniej jeden taki! — rzekł Zagłoba, podając Zacharowi rękę.", + "99054": "Stary uścisnął ją bez uniżoności.", + "99055": "— Możesz być pewien nagrody! — wtrącił mały rycerz.", + "99056": "— On sokół — odparł Kozak — ja joho lublu, ja ne dla hroszi tutki priszow.", + "99057": "— I fantazji ci, widzę, nie braknie, której by się szlachcic niejeden nie powstydził — mówił Zagłoba. — Nie same bestie między wami, nie same bestie! Ale mniejsza z tym! To tedy pan Skrzetuski jest w Kijowie?", + "99058": "— Tak, jest.", + "99059": "— A bezpieczen, bo to, słyszę, czerń tam hula?", + "99060": "— On u Dońca pułkownika mieszka. Jemu nic nie uczynią, bo nasz bat'ko Chmielnicki kazał jego Dońcowi pod gardłem pilnować jak oka w głowie.", + "99061": "— Cuda prawdziwe się dzieją… Skądże Chmielnickiemu takie serce dla Skrzetuskiego?", + "99062": "— On jego z dawna miłuje.", + "99063": "— A mówił tobie pan Skrzetuski, czego szuka w Kijowie?", + "99064": "— Jak nie miał mówić, kiedy on wie, że ja jemu druh… Ja szukał z nim razem i osobno, tak musiał wiedzieć, czego mnie szukać.", + "99065": "— Aleście dotąd nie znaleźli?", + "99066": "— Nie znaleźliśmy. Co tam Lachiw jeszcze jest, to się kryją, jeden o drugim nie wie, tak i znaleźć niełatwo. Wy słyszeli, że tam czerń morduje, a ja to widział; nie tylko Lachiw mordują, ale i tych, którzy ich ukrywają, nawet mnichów i czernice. W monastyrze Dobrego Mikoły u czernic było dwanaście Laszek, to je razem z czernicami dymem w celi zadusili, a co parę dni to się skrzykną po ulicach i łowią, i do Dniepru prowadzą… Hej! Co tam już wytopili…", + "99067": "— To może i ją zamordowali?", + "99068": "— Może i ją.", + "99069": "— Ale nie! — przerwał Wołodyjowski. — Już jeśli ją tam Bohun sprowadził, to ją musiał zabezpieczyć.", + "99070": "— Gdzie bezpieczniej jak w monastyrze, a dlatego i tam znajdą.", + "99071": "— Uf! — rzekł Zagłoba. — Tak wy myślicie, Zachar, że ona mogła zginąć?", + "99072": "— Ne znaju.", + "99073": "— Widać, że Skrzetuski jest dobrej myśli — rzekł Zagłoba. — Bóg go doświadczył, ale go pocieszy. A wyście, Zachar, dawno wyjechali z Kijowa?", + "99074": "— Oj, dawno, pane. Ja wtedy wyszedł, kiedy komisary koło Kijowa z powrotem przejeżdżali. Bahaćko Lachiw chciało z nimi uciekać i tak uciekali neszczastnyje, jak kto mógł, po śniegach, po wertepach, przez lasy, lecieli do Białogródki, a Kozacy gnali za nimi i bili. Bahato utikło, bahato zabyły, a niektórych pan Kisiel wykupił za wszystkie hroszy, jakie miał.", + "99075": "— O, dusze pieskie! To wyście z komisarzami jechali.", + "99076": "— Z komisarzami aż do Huszczy, a stamtąd do Ostroga. Dalej już ja sam szedł.", + "99077": "— To wy dawni znajomi pana Skrzetuskiego?", + "99078": "— W Siczy ja go poznał i rannego pilnował, a potem i polubił jak detynu ridnuju. Ja stary i mnie nie ma kogo lubić.", + "99079": "Zagłoba krzyknął na pachołka, kazał podać miodu i mięsiwa i zasiedli do wieczerzy. Zachar jadł smaczno, bo był zdrożony i głodny; następnie zanurzył chciwie siwe wąsy w ciemnym płynie, wypił, posmakował i rzekł:", + "99080": "— Sławny miód.", + "99081": "— Lepszy jak krew, którą pijecie — rzekł Zagłoba. — Ale tak myślę, że wy uczciwy człek i pana Skrzetuskiego miłujący, nie pójdziecie więcej do buntu, jeno zostaniecie tu z nami? Już wam tu będzie dobrze.", + "99082": "Zachar podniósł głowę.", + "99083": "— Ja pyśmo widdaw, tak i pójdę; ja Kozak, mnie z Kozakami, nie z Lachami się bratać.", + "99084": "— I będziecie nas bili?", + "99085": "— A budu. Ja siczowy Kozak. My sobie Chmielnickiego bat'ka hetmanem obrali, a teraz korol jemu buławę i chorągiew przysłał.", + "99086": "— Ot, masz! Panie Michale — rzekł Zagłoba — nie mówiłem, żeby protestować?", + "99087": "— A z jakiego wy kurzenia?", + "99088": "— Z mirhorodzkiego, ale jego już nie ma.", + "99089": "— A co się z nim stało?", + "99090": "— Husary pana Czarnieckiego pod Żółtą Wodą starli. Teraz ja u Dońca z tymi, co zostali. Pan Czarniecki szczery żołnir, on u nas w niewoli, o niego komisarze prosili.", + "99091": "— Mamy i my waszych jeńców.", + "99092": "— Tak i musi być. W Kijowie mówili, że najlepszy mołojec u Lachiw w niewoli, choć inni mówili, że zginął.", + "99093": "— Kto taki?", + "99094": "— Oj, sławny ataman: Bohun.", + "99095": "— Bohun usieczon w pojedynku na śmierć.", + "99096": "— A kto jego ubił?", + "99097": "— Ten oto kawaler — odrzekł Zagłoba, ukazując na Wołodyjowskiego.", + "99098": "Zacharowi, który w tej chwili przechylał drugą kwartę miodu, oczy na wierzch wyszły, twarz spąsowiała, na koniec parsknął przez nozdrza płynem i śmiechem zarazem.", + "99099": "— Ten łycar Bohuna ubił? — pytał, krztusząc się ze śmiechu.", + "99100": "— Co, u starego diabła! — wykrzyknął, marszcząc brwi, Wołodyjowski. — Za dużo sobie ten posłaniec pozwala.", + "99101": "— Nie gniewaj się, panie Michale — przerwał Zagłoba. — Poczciwy to widać człowiek, a że się na polityce nie zna, to od tego on Kozak. Z drugiej strony, tym większa dla waćpana chwała, że wyglądając tak niepocześnie, tak wielkich przewag już w życiu dokonałeś. Ciało masz nikczemne, ale duszę wielką. Ja sam, pamiętasz, jakem ci się przypatrywał po bitwie, chociażem bitwę na własne oczy widział, bo mi się wierzyć nie chciało, żeby taki chłystek…", + "99102": "— Dajże waćpan pokój! — burknął Wołodyjowski", + "99103": "— Nie jam twym ojcem, nie miejże do mnie rankoru, ale to ci powiem, że pragnąłbym mieć takiego syna i jeżeli chcesz, to cię będę adoptował, majętność całą ci zapiszę, bo to nie wstyd być wielkim w małym ciele. I książę niewiele większy od ciebie, a dlatego Aleksander Macedoński niewart być jego giermkiem.", + "99104": "— Ale bo co mnie gniewa — rzekł udobruchany nieco Wołodyjowski — to właśnie to, że z tego listu Skrzetuskiego nic pomyślnego nie widać. Że on sam nad Dniestrem nie położył głowy, to chwała Bogu, ale kniaziówny dotąd nie znalazł i któż zaręczy, czy ją znajdzie?", + "99105": "— Prawda jest! Ale gdy Bóg go przez nasze ręce od Bohuna uwolnił i przez tyle niebezpieczeństw, przez tyle sideł przeprowadził, gdy i Chmielnickiego zakamieniałe serce afektem dziwnym dla niego natchnął, to juści nie po to, żeby od męki i żałości na schab wysechł. Jeżeli w tym wszystkim nie widzisz, panie Michale, ręki Opatrzności, to widać tępszy masz dowcip od szabli, jakoż i słuszna to jest, że nikt nie może wszystkich przymiotów naraz posiadać.", + "99106": "— Widzę to jedno — odparł, ruszając wąsikami Wołodyjowski — że my nie mamy nic tam do roboty i dalej musimy tu siedzieć, póki nie sparciejemy do reszty.", + "99107": "— Prędzej ja sparcieję jak ty, bom starszy, a to wiesz, że i rzepa parcieje, i słonina jełczeje ze starości. Dziękujmy raczej Bogu, że wszystkim naszym zgryzotom szczęśliwy koniec obiecuje. Niemałom się ja namartwił o kniaziównę, więcej jako żywo od ciebie, a niewiele mniej od Skrzetuskiego, bo ona moja córuchna i pewnie bym rodzonej tak nie kochał. Mówią nawet, że do mnie kubek w kubek podobna, ale ja ją i bez tego miłuję; i nie widziałbyś mnie ani wesołym, ani spokojnym, gdybym nie ufał, że już wkrótce niedola jej się skończy. Od jutra układam epithalamium, bo bardzo piękne wiersze piszę, jenom w ostatnich czasach trochę Apollina dla Marsa zaniedbał.", + "99108": "— Co tu i mówić teraz o Marsie! — odrzekł Wołodyjowski. — Niech kaduk porwie tego zdrajcę Kisiela, wszystkich komisarzów i ich traktaty! Na wiosnę pokój uczynią jako dwa a dwa cztery. Pan Podbipięta, który się z księciem widział, też to mówił.", + "99109": "— Pan Podbipięta tyle się zna na rzeczach publicznych, ile koza na pieprzu. Więcej on tam przy dworze za oną dzierlatką wietrzył niż za wszystkim innym i warował do niej niby pies do kuropatwy. Dałby Bóg, żeby mu kto inny ją ustrzelił, ale mniejsza z tym. Nie neguję ci, że Kisiel zdrajca, bo o tym cała Rzeczpospolita wie dobrze, jeno tak myślę, że co do traktatów, na dwoje babka wróży.", + "99110": "Tu Zagłoba zwrócił się do Kozaka:", + "99111": "— A co tam u was, Zachar, mówią: będzie-li pokój czy wojna?", + "99112": "— Do pierwszej trawy będzie spokój, a na wiosnę to przyjdzie na pohybel albo nam, albo Lachiwczykam.", + "99113": "— Pocieszże się, panie Michale; słyszałem i ja, że się czerń wszędy armuje.", + "99114": "— Bude taka wijna, jakoi ne buwało — rzekł Zachar. — U nas mówią, że i sułtan turecki przyjdzie, i chan ze wszystkimi ordami, a nasz druh Tuhaj-bej na hawrani blisko stoi i wcale do dom nie poszedł.", + "99115": "— Pocieszże się, panie Michale — powtórzył Zagłoba. — Jest też proroctwo o nowym królu, że całe panowanie pod bronią mu zejdzie; już to prawdopodobniejsze, że człowiek długo jeszcze szabli do pochwy nie schowa. Przyjdzie się człowiekowi od ciągłej wojny zedrzeć jak mietle od ciągłego zamiatania, ale taka to już nasza żołnierska dola. Kiedy już wypadnie się bić, trzymaj się niedaleko mnie, panie Michale, a pięknych rzeczy się napatrzysz i poznasz, jakeśmy to za dawnych, lepszych czasów wojowali. Mój Boże! Nie ci to już ludzie, którzy za dawnych lat bywali, i ty już nie taki jesteś, panie Michale, chociażeś sierdzisty żołnierz i choć Bohuna usiekłeś.", + "99116": "— Sprawedływe każete, pane — rzekł Zachar. — Ne cii teper lude, szczo buwały…", + "99117": "Po czym począł na Wołodyjowskiego spoglądać i głową trząść:", + "99118": "— Ałe szczoby cij łycar Bohuna ubyw, no! no!", + "99119": "Rozdział XX", + "99120": "Stary Zachar odjechał na powrót do Kijowa po kilkodniowym odpoczynku, a tymczasem przyszła wieść, że komisarze wrócili bez wielkich nadziei pokoju, a nawet w zupełnym prawie zwątpieniu. Zdołali tylko wyjednać armisticium aż do Zielonych Świątek ruskich, po których miała rozpocząć się nowa komisja z pełną mocą do traktatów. Jednakże wymagania i warunki Chmielnickiego były tak górne, że nikt nie wierzył, aby Rzeczpospolita zgodzić się na nie mogła. Rozpoczęły się więc z obu stron gwałtowne uzbrojenia. Chmielnicki słał posła za posłem do chana, by na czele wszystkich sił spieszył na ratunek; słał i do Stambułu, gdzie ze strony królewskiej bawił od dłuższego czasu pan Bieczyński; w Rzeczypospolitej spodziewano się lada chwila wici na pospolite ruszenie. Przyszły wiadomości o mianowaniu nowych wodzów: podczaszego Ostroroga, Lanckorońskiego i Firleja, i o zupełnym usunięciu od spraw wojskowych Jeremiego Wiśniowieckiego, który na czele jeno własnych sił mógł dalej ojczyznę zasłaniać. Nie tylko żołnierze książęcy, nie tylko szlachta ruska, ale nawet stronnicy dawnych regimentarzy oburzali się na takowy wybór i niełaskę, twierdząc słusznie, iż jeżeli poświęcanie Wiśniowieckiego, póki była nadzieja traktatów, miało swoją rację polityczną, to usuwanie go w razie wojny było wielkim, niedarowanym błędem, bo on jeden tylko mógł mierzyć się z Chmielnickim i zwyciężyć tego znakomitego wodza rebelii. Zjechał wreszcie i sam książę do Zbaraża w tym celu, aby zebrać jak najwięcej wojska i stać w pogotowiu na granicy wojny. Zawieszenie broni było zawarte, ale okazywało się co chwila bezsilnym. Chmielnicki kazał wprawdzie ściąć kilku pułkowników, którzy wbrew umowie pozwalali sobie napadów na zamki i chorągwie na leżach tu i owdzie rozproszone, ale nie mógł opanować mas czerni i licznych luźnych watah, które o armisticium lub nie słyszały, lub nie chciały słyszeć, lub nie rozumiały nawet znaczenia tego słowa. Wpadały więc one ustawicznie w granice umową zabezpieczone, łamiąc tym samym wszelkie Chmielnickiego przyrzeczenia. Z drugiej strony wojska prywatne i kwarciane, zapędzając się w pościgu za zbójcami, przechodziły częstokroć Prypeć i Horyń w Kijowskiem, zapędzały się i w głąb województwa bracławskiego, a tam, napadane przez kozactwo, staczały z nim formalne walki, nieraz bardzo krwawe i zacięte. Stąd skargi ustawiczne, polskie i kozackie, o łamanie umowy, której w samej rzeczy nie było w mocy niczyjej dotrzymać. Zawieszenie broni istniało tedy o tyle, o ile sam Chmielnicki z jednej, a król i hetmani z drugiej strony nie wyruszali w pole — ale wojna rozgorzała już faktycznie, zanim główne siły zerwały się do walki i pierwsze cieplejsze promienie wiosenne oświecały po staremu płonące wsie, miasteczka, miasta, zamki, oświecały rzezie i niedolę ludzką.", + "99121": "Zapuszczały się pod Zbaraż watahy spod Baru, Chmielnika, Machnówki, ścinając, grabiąc, paląc. Te gromił Jeremi rękoma swych pułkowników, bo sam udziału w owej drobnej wojnie nie brał, chcąc wtedy dopiero z całą dywizją ruszyć, gdy już i hetmani wyjdą w pole.", + "99122": "Rozsyłał więc podjazdy z rozkazami, by krwią za krew płaciły, palem za grabież i mordy. Poszedł między innymi pan Longinus Podbipięta i pogromił pod Czarnym Ostrowiem, ale był to rycerz w bitwie tylko straszliwy, z jeńcami zaś schwytanymi z bronią w ręku obchodził się zbyt łagodnie i dlatego więcej go nie posyłano. Szczególniej jednak odznaczał się w podobnych ekspedycjach pan Wołodyjowski, który jako partyzant w jednym chyba Wierszulle mógł znaleźć współzawodnika. Nikt bowiem nie odbywał tak błyskawicznych pochodów, nikt nie umiał zejść tak niespodzianie nieprzyjaciela, rozbić go tak szalonym napadem, rozproszyć na cztery wiatry, wyłowić, wyścinać, wywieszać. Wkrótce też otoczył go postrach, a z drugiej strony fawor książęcy. Od końca marca do połowy kwietnia zniósł pan Wołodyjowski siedm luźnych watah, z których każda była trzykroć od jego podjazdu silniejsza, i nie ustawał w pracy, i coraz więcej okazywał ochoty, jakoby w krwi przelanej ją czerpiąc.", + "99123": "Zachęcał mały rycerz, a raczej mały diabeł, usilnie pana Zagłobę, by mu w tych ekspedycjach towarzyszył, bo lubił nad wszystko jego kompanię, ale stateczny szlachcic opierał się wszelkim namowom i tak swoją bezczynność tłumaczył:", + "99124": "— Za wielki mam brzuch, panie Michale, na te trzęsienia i szarpaniny, a przy tym każdy do czego innego się rodzi. Z usarzami na gęstwę nieprzyjaciela przy białym dniu uderzać, tabory łamać, chorągwie brać, to moja rzecz, do tego mnie Pan Bóg stworzył i usposobił; ale pościg nocą w chrustach za hultajstwem tobie zostawuję, któryś jest misterny jako igła i łatwiej się wszędy przeciśniesz. Starej ja daty rycerz i wolę rozdzierać, jako właśnie lew czyni, niż tropić jak ogar po chaszczach. Zresztą po wieczornym udoju muszę iść spać, bo to moja pora najlepsza.", + "99125": "Jeździł więc pan Wołodyjowski sam i sam zwyciężał, aż pewnego razu, wyjechawszy pod koniec kwietnia, wrócił w połowie maja tak strapiony i smutny, jakby klęskę poniósł i ludzi wymarnował. Tak nawet zdawało się wszystkim, ale było to mylne mniemanie. Owszem, w długiej tej i uciążliwej ekspedycji doszedł pan Wołodyjowski aż za Ostróg, pod Hołownię, i tam pogromił nie zwyczajną watahę, złożoną z czerni, ale kilkaset ludzi liczący oddział Zaporożców, który w połowie wyciął, a w połowie w niewolę zagarnął. Tym dziwniejszy był więc głęboki smutek niby mgłą pokrywający jego wesołe z natury oblicze. Wielu chciało zaraz wiedzieć przyczynę, pan Wołodyjowski jednak nikomu słowa nie rzekł i zaledwie z konia zsiadłszy, udał się na długą rozmowę do księcia w towarzystwie dwóch nieznanych rycerzy, a następnie wraz z nimi szedł do pana Zagłoby, nie zatrzymując się, choć go ciekawi nowin za rękawy po drodze chwytali.", + "99126": "Pan Zagłoba z pewnym zdziwieniem spoglądał na dwóch olbrzymich mężów, których nigdy przedtem w życiu nie widział, a których strój ze złotymi pętelkami na ramionach okazywał, że w wojsku litewskim służą, Wołodyjowski zaś rzekł:", + "99127": "— Zamknij waszmość drzwi i nie każ nikogo puszczać, bo mamy o ważnych sprawach pomówić.", + "99128": "Zagłoba wydał rozkaz czeladnikowi, po czym jął patrzyć niespokojnie na przybyłych, miarkując z ich twarzy, że nic dobrego nie mają do powiedzenia.", + "99129": "— To są — rzekł Wołodyjowski, ukazując na młodzieńców — kniazie Bułyhowie-Kurcewicze: Jur i Andrzej.", + "99130": "— Stryjeczni Heleny! — zakrzyknął Zagłoba.", + "99131": "Kniaziowie skłonili się i odrzekli obaj naraz:", + "99132": "— Stryjeczni nieboszczki Heleny…", + "99133": "Czerwona twarz Zagłoby stała się w jednej chwili bladoniebieska; rękoma począł bić powietrze, jak gdyby postrzał otrzymał, usta otworzył, nie mogąc tchu złapać, oczy wytrzeszczył i rzekł, a raczej jęknął:", + "99134": "— Jak to?…", + "99135": "— Są wiadomości — odpowiedział posępnie Wołodyjowski — że kniaziówna w monasterze Dobrego Mikoły została zamordowana.", + "99136": "— Czerń wydusiła dymem w celi dwanaście panien i kilkanaście czernic, między którymi była siostra nasza — dodał kniaź Jur.", + "99137": "Zagłoba tym razem nic nie odrzekł, jeno twarz, poprzednio sina, poczerwieniała mu tak, że obecni zlękli się, aby go krew nie zalała; z wolna powieki opadły mu na oczy, po czym zakrył je rękoma, a z ust wyrwał mu się nowy jęk:", + "99138": "— Świecie! Świecie! Świecie!", + "99139": "Po czym umilkł i trwał w milczeniu.", + "99140": "A kniaziowie i Wołodyjowski biadać poczęli:", + "99141": "— Oto zebraliśmy się razem krewni i przyjaciele, którzyśmy ci na ratunek, wdzięczna panno, iść chcieli — mówił, wzdychając raz po raz, młody rycerz — ale znać, spóźniliśmy się z pomocą. Za nic nasza ochota, za nic nasze szable i odwaga, bo na innym ty już, lepszym od tego lichego świecie przebywasz, u Królowej Niebieskiej we fraucymerze…", + "99142": "— Siostro! — wołał olbrzymi Jur, którego żal na nowo pochwycił za włosy. — Ty nam odpuść nasze winy, a my za każdą kroplę twojej krwi wiadro wylejemy.", + "99143": "— Tak nam dopomóż Bóg! — dodał Andrzej.", + "99144": "I obaj mężowie wyciągali groźnie do nieba ręce, Zagłoba zaś wstał z ławy, postąpił kilka kroków ku tapczanowi, zatoczył się jak pijany i padł na kolana przed obrazem.", + "99145": "Po chwili na zamku ozwały się dzwony zwiastujące południe, które brzmiały tak ponuro, jakby dzwony pogrzebowe.", + "99146": "— Nie ma jej już, nie ma! — rzekł znowu Wołodyjowski. — Do niebios ją anieli zabrali, nam zostawując łzy i wzdychania.", + "99147": "Łkanie wstrząsnęło grubym ciałem Zagłoby i trzęsło nim, a oni ciągle narzekali i dzwony biły.", + "99148": "Wreszcie Zagłoba uspokoił się. Myśleli nawet, że może, bólem zmożony, usnął na klęczkach, ale on po niejakim czasie wstał i usiadł na tapczanie; tylko był to już jakby inny człowiek: oczy miał czerwone i mgłą zaszłe, głowę spuszczoną, dolna warga zwisła mu aż na brodę, na twarzy osiadło niedołęstwo i jakaś niebywała zgrzybiałość — tak że mogło naprawdę się zdawać, iż ów dawny pan Zagłoba, butny, jowialny, pełen fantazji, umarł, a został tylko starzec wiekiem przyciśnięty i zmęczony.", + "99149": "Wtem mimo protestacji pilnującego drzwi pacholika wszedł pan Podbipięta i na nowo rozpoczęły się żale i narzekania. Litwin wspominał Rozłogi i pierwsze widzenie się z kniaziówną, jej słodycz, młodość i urodę; wreszcie wspomniał, że jest ktoś nieszczęśliwszy od nich wszystkich, to jest narzeczony, pan Skrzetuski, i jął rozpytywać o niego małego rycerza.", + "99150": "— Skrzetuski został u księcia Koreckiego w Korcu, dokąd z Kijowa przyjechał, i leży chory, o świecie bożym nie wiedząc — rzekł pan Wołodyjowski.", + "99151": "— Zali nie trzeba, abyśmy do niego jechali? — pytał Litwin.", + "99152": "— Nie ma tam po co jechać — odparł Wołodyjowski. — Medyk książęcy zaręcza za jego zdrowie; jest tam pan Suchodolski, pułkownik księcia Dominika, ale wielki przyjaciel Skrzetuskiego, jest i nasz stary Zaćwilichowski; obaj mają go w opiece i staraniu. Na niczym mu nie zbywa, a to, że go delirium nie opuszcza, to dla niego lepiej.", + "99153": "— O mocny Boże! — rzekł Litwin. — Widziałżeś waćpan Skrzetuskiego na własne oczy?", + "99154": "— Widziałem, ale żeby mi nie powiedzieli, że to on, to nie byłbym go poznał, tak go boleść i choroba strawiły.", + "99155": "— A on poznał waćpana?", + "99156": "— Pewnie poznał, choć nic nie mówił, bo się uśmiechnął i głową kiwnął, a mnie taka żałość porwała, żem dłużej zostać nie mógł. Książę Korecki chce tu iść do Zbaraża z chorągwiami, Zaćwilichowski z nim razem pójdzie, a i pan Suchodolski zaklina się, że ruszy, choćby miał ordynanse od księcia Dominika przeciwne. Oni to sprowadzą tu i Skrzetuskiego, jeśli go boleść nie zmoże.", + "99157": "— A skądże macie te wiadomości o śmierci kniaziówny? — pytał dalej pan Longinus. — Czy nie ci kawalerowie je przywieźli? — dodał, wskazując na kniaziów.", + "99158": "— Nie. Ci kawalerowie trafem się w Korcu o wszystkim dowiedzieli, dokąd przyjechali z posiłkami od wojewody wileńskiego, i tu ze mną przyszli, bo i do naszego księcia od wojewody listy mieli. Wojna jest pewna, a z komisji już nic nie będzie.", + "99159": "— To już i my to wiemy, ale powiedz mi waćpan, kto ci o śmierci kniaziówny mówił?", + "99160": "— Mówił mnie Zaćwilichowski, a on wie od Skrzetuskiego. Skrzetuskiemu dał Chmielnicki permisję, żeby w Kijowie szukał, i sam metropolita miał mu pomagać. Szukali tedy głównie po monasterach, bo co z naszych w Kijowie zostało, to w nich się kryje. I myśleli, że pewnie Bohun kniaziównę w jakowym monasterze umieścił. Szukali, szukali i byli dobrej myśli, choć wiedzieli, że czerń u Dobrego Mikoły dwanaście panien dymem wydusiła. Sam metropolita upewniał, że przecie na narzeczoną Bohuna by się nie rzucili, aż pokazało się inaczej.", + "99161": "— To ona była u Dobrego Mikoły?", + "99162": "— Tak jest. Spotkał Skrzetuski w jednym monasterze ukrytego pana Joachima Jerlicza, a że to wszystkich o kniaziównę dopytywał, więc pytał i jego; pan Jerlicz zaś powiedział mu, że jakie były panny, to je wpierw Kozacy pobrali, jeno się u Dobrego Mikoły dwanaście zostało, które dymem później wyduszono; a między nimi miała być i Kurcewiczówna. Skrzetuski, że to pan Jerlicz śledziennik i na wpół przytomny od ciągłego strachu, nie wierzył mu i poleciał zaraz po raz wtóry do Dobrego Mikoły jeszcze raz pytać. Na nieszczęście, mniszki, których trzy także w tej samej celi uduszono, nie wiedziały nazwisk, ale słuchając deskrypcji kniaziówny, którą im Skrzetuski czynił, powiedziały, że taka była. Wtedy to Skrzetuski z Kijowa wyjechał i zaraz ciężko na zdrowiu zapadł.", + "99163": "— To dziw tylko, że jeszcze żyje.", + "99164": "— Byłby umarł niechybnie, żeby nie ów stary Kozak, który go w niewoli na Siczy pilnował, a potem tu od niego z listami przyjechał i wróciwszy, znów w szukaniu mu pomagał. Ten go do Korca odwiózł i panu Zaćwilichowskiemu w ręce oddał.", + "99165": "— Niechże go Bóg ma w swojej opiece, bo on się już nigdy nie pocieszy — rzekł Longinus.", + "99166": "Pan Wołodyjowski umilkł i grobowe milczenie panowało między wszystkimi. Kniazie, podparłszy się łokciami, siedzieli bez ruchu z namarszczoną brwią; Podbipięta oczy w górę wznosił, a pan Zagłoba utkwił szklany wzrok w przeciwległą ścianę, jakby w najgłębszym zamyśleniu się pogrążył.", + "99167": "— Zbudź się waćpan! — rzekł wreszcie do niego Wołodyjowski, wstrząsając go za ramię. — O czym tak myślisz? Nic już nie wymyślisz i wszystkie twoje fortele na nic się nie przydadzą.", + "99168": "— Wiem o tym — odparł złamanym głosem Zagłoba — jeno myślę, żem stary i że nie mam co robić na tym świecie.", + "99169": "Rozdział XXI", + "99170": "— Imaginuj sobie waćpan — mówił w kilka dni później Wołodyjowski do Longina — że ten człowiek tak się w jednej godzinie zmienił, jakoby o dwadzieścia lat postarzał. Tak wesoły, taki mowny, tak obfity w fortele, że samego Ulissesa w nich przewyższał, dziś pary z gęby nie puści, jeno po całych dniach drzemie, na starość narzeka i jakoby przez sen mówi. Wiedziałem to, że on ją kochał, alem się nie spodziewał, żeby do tego stopnia.", + "99171": "— Cóż to dziwnego? — odparł, wzdychając Litwin. — Tym bardziej się do niej przywiązał, że ją z rąk Bohunowych wydarł i tyle dla niej niebezpieczeństw i przygód w ucieczce doświadczył. Póki tedy była nadzieja, póty się i jego dowcip na fortele wysilał i sam się na nogach trzymał, a teraz nie ma on już naprawdę co na świecie robić, samotnym będąc i serca nie mając o co zaczepić.", + "99172": "— Próbowałem już i pić z nim w tej nadziei, że mu trunek dawny wigor powróci: i to na nic! Pić, pije, ale nie zmyśla po dawnemu, nie prawi o swych przewagach, jeno się roztkliwi, a potem głowę na brzuch zwiesi i śpi. Już nie wiem, czy i pan Skrzetuski w większej desperacji od niego żyje.", + "99173": "— Szkoda to jest niewymowna, bo jednak wielki to był rycerz!… Chodźmy do niego, panie Michale. Miał on zwyczaj dworować sobie ze mnie i we wszystkim mi dogryzać. Może go i teraz ochota do tego schwyci. Mój Boże, jak się to ludzie zmieniają! Taki to był wesoły człek…", + "99174": "— Chodźmy — rzekł pan Wołodyjowski. — Późno już jest, ale jemu najciężej wieczorem, bo wydrzemawszy się przez cały dzień, w nocy spać nie może.", + "99175": "Tak rozmawiając, udali się obaj do kwatery pana Zagłoby, którego znaleźli siedzącego pod otwartym oknem, z głową opartą na ręku. Późno już było; w zamku ustał wszelki ruch, jeno warty obwoływały się przeciągłymi głosami, a w gąszczach dzielących zamek od miasta słowiki wywodziły zapamiętale swoje nocne trele, poświstując, cmokając i kląskając tak gęsto, jak gęsto pada ulewa wiosenna. Przez otwarte okno wchodziło ciepłe majowe powietrze i jasne promienie księżyca, które oświecały pognębioną twarz pana Zagłoby i łysinę schyloną na piersi.", + "99176": "— Dobry wieczór waćpanu — rzekli dwaj rycerze.", + "99177": "— Dobry wieczór — odpowiedział Zagłoba.", + "99178": "— Co waćpan tak przy oknie rozpamiętywasz zamiast spać iść? — pytał Wołodyjowski.", + "99179": "Zagłoba westchnął.", + "99180": "— Bo mi nie do snu — odrzekł wlokącym się głosem. — Rok temu, rok, uciekałem z nią nad Kahamlikiem od Bohuna i tak samo nam one ptaszyny fiukały, a teraz gdzie ona?", + "99181": "— Bóg to tak zrządził — rzekł Wołodyjowski.", + "99182": "— Na łzy i smutek, panie Michale! Nie masz już dla mnie pocieszenia.", + "99183": "Umilkli; jeno przez otwarte okno dochodziły coraz mocniej trele słowicze, którymi cała owa jasna noc zdawała się być przepełniona.", + "99184": "— O Boże, Boże! — westchnął Zagłoba. — Zupełnie tak jak nad Kahamlikiem!", + "99185": "Pan Longinus strząsnął łzę z płowych wąsów, a mały rycerz rzekł po chwili:", + "99186": "— Ej, wiesz co, waćpan? Smutek smutkiem, a napij się z nami miodu, bo nie masz nic lepszego na zgryzotę. Będziemy przy szklenicy rozpamiętywali lepsze czasy.", + "99187": "— Napiję się! — rzekł z rezygnacją Zagłoba.", + "99188": "Wołodyjowski kazał czeladnikowi przynieść światło i gąsiorek, a następnie, gdy zasiedli, wiedząc, że wspomnienia najlepiej ze wszystkiego ożywiają pana Zagłobę, pytał:", + "99189": "— To to już rok, jakeś waćpan z nieboszczką z Rozłogów przed Bohunem uciekał?", + "99190": "— W maju to było, w maju — odrzekł Zagłoba. — Przeszliśmy przez Kahamlik, żeby ku Zołotonoszy uciekać. Oj, ciężko na świecie!", + "99191": "— I ona była przebrana?", + "99192": "— Za kozaczka. Włosy jej szablą musiałem, niebodze mojej, obcinać, aby jej nie poznano. Wiem miejsce, gdziem je pod drzewem razem z szablą pochował.", + "99193": "— Słodka to była panna! — dorzucił z westchnieniem Longinus.", + "99194": "— Tak mówię waćpanom, żem ją pierwszego dnia tak pokochał, jakbym ją od małego hodował. A ona tylko rączyny przede mną składała, a dziękowała i dziękowała za ratunek i opiekę! Niechby mnie byli usiekli, nimem się dzisiejszego dnia doczekał! Bodaj mi było nie dożyć!", + "99195": "Tu znów nastało milczenie i trzej rycerze pili miód zmieszany ze łzami, po czym Zagłoba tak dalej mówić począł:", + "99196": "— Myślałem, że przy nich starości spokojnej doczekam, a teraz…", + "99197": "Tu ręce zwisły mu bezsilnie:", + "99198": "— Znikąd pociechy, znikąd pociechy, chyba w grobie…", + "99199": "Tymczasem, zanim pan Zagłoba ostatnich słów dokończył, hałas powstał w sieni, ktoś chciał wejść, a czeladnik nie puszczał; powstała głośna sprzeczka, w której zdało się panu Wołodyjowskiemu, że poznaje jakiś głos znajomy, więc zawołał na czeladnika, by dłużej wejścia nie bronił.", + "99200": "Następnie drzwi otworzyły się i ukazała się w nich pyzata, rumiana twarz Rzędziana, który powiódł oczyma po obecnych, pokłonił się i rzekł:", + "99201": "— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!", + "99202": "— Na wieki wieków! — odrzekł Wołodyjowski. — To Rzędzian.", + "99203": "— A ja ci to jestem — odrzekł pachołek — i kłaniam do kolan waszmościom. A gdzie to mój pan?", + "99204": "— Twój pan w Korcu i chory.", + "99205": "— O dla Boga! Co też jegomość powiada? A ciężko on, Boże broń, chory?", + "99206": "— Był ciężko chory, a teraz zdrowszy. Medyk powiada, że będzie zdrów.", + "99207": "— Bo ja tu z wieściami o pannie do mojego pana przyjechałem.", + "99208": "Mały rycerz począł kiwać melancholicznie głową.", + "99209": "— Niepotrzebnieś się śpieszył, bo już pan Skrzetuski wie o jej śmierci i my tu ją łzami rzewnymi oblewamy.", + "99210": "Oczy Rzędziana wylazły zupełnie na wierzch głowy.", + "99211": "— Gwałtu, rety! Co ja słyszę? Panna umarła?", + "99212": "— Nie umarła, jeno w Kijowie od zbójów zamordowana.", + "99213": "— W jakim Kijowie? Co jegomość prawi?", + "99214": "— W jakimże Kijowie? Albo to Kijowa nie znasz?", + "99215": "— Dla Boga, chyba jegomość kpi! Co ona miała do roboty w Kijowie, kiedy ona w jarze nad Waładynką, niedaleko Raszkowa ukryta? I czarownica miała rozkaz, żeby się do przyjazdu Bohuna ani krokiem nie ruszała. Jak mnie Bóg miły, zwariować przyjdzie czy co?", + "99216": "— Co za czarownica? O czymże ty gadasz?", + "99217": "— A Horpyna! Toć tę basetlę znam dobrze!", + "99218": "Pan Zagłoba nagle wstał z ławy i począł rękami trzepać jak człowiek, który wpadłszy w głębinę, ratuje się od zatonięcia.", + "99219": "— Na Boga żywego! Milcz waćpan! — rzekł do Wołodyjowskiego. — Na rany boskie, niech ja pytam!", + "99220": "Obecni aż zadrżeli, tak blady był Zagłoba i pot wystąpił mu na łysinę, on zaś skoczył równymi nogami przez ławę do Rzędziana i schwyciwszy pachołka za ramiona, pytał chrapliwym głosem:", + "99221": "— Kto tobie powiadał, że ona… koło Raszkowa ukryta?", + "99222": "— Kto miał powiadać? Bohun!", + "99223": "— Chłopie, czyś zwariował?! — wrzasnął pan Zagłoba, trzęsąc pachołkiem jak gruszką. — Jaki Bohun?", + "99224": "— O dla Boga — zawołał Rzędzian — czego jegomość tak trzęsie? Dajże jegomość pokój, niech się opamiętam, bom zgłupiał… Jegomość mi do reszty w głowie przewróci. Jakiż ma być Bohun? Albo to go jegomość nie zna?", + "99225": "— Gadaj, bo cię nożem pchnę! — wrzasnął Zagłoba. — Gdzieś Bohuna widział?", + "99226": "— We Włodawie!… Czego waszmościowie ode mnie chcecie? — wołał przestraszony pachołek. — Cóżem to ja? Zbój?", + "99227": "Zagłoba odchodził od zmysłów, tchu mu zbrakło i padł na ławę, dychając ciężko. Pan Michał przybył mu na pomoc:", + "99228": "— Kiedyś Bohuna widział? — pytał Rzędziana.", + "99229": "— Trzy tygodnie temu.", + "99230": "— To on żyje?", + "99231": "— Co nie ma żyć?… Sam mnie opowiadał, jakeś go jegomość popłatał, ale się wylizał…", + "99232": "— I on tobie mówił, że panna pod Raszkowem?", + "99233": "— A któż inny?", + "99234": "— Słuchaj, Rzędzian: tu o życie twego pana i panny chodzi! Czy tobie sam Bohun mówił, że ona nie była w Kijowie?", + "99235": "— Mój jegomość, jak ona miała być w Kijowie, kiedy on ją pod Raszkowem ukrył i Horpynie przykazał pod gardłem, żeby jej nie puszczała, a teraz mnie piernacz dał i pierścień swój, żebym ja tam do niej jechał, bo jemu się rany odnowiły i sam musi leżeć nie wiadomo jak długo.", + "99236": "Dalsze słowa Rzędziana przerwał pan Zagłoba, który się z ławy na nowo zerwał i schwyciwszy się obu rękoma za resztki włosów, począł krzyczeć jak szalony:", + "99237": "— Żyje moja córuchna, na rany boskie, żyje! To nie ją w Kijowie zabili! Żyje ona, żyje, moja najmilsza!", + "99238": "I stary tupał nogami, śmiał się, szlochał, na koniec chwycił Rzędziana za łeb, przycisnął do piersi i począł tak całować, że pachołek do reszty stracił głowę.", + "99239": "— Niech no jegomość da pokój… bo się zatchnę! Jużci, że ona żyje… Da Bóg, razem po nią ruszymy… Jegomość… No, jegomość!", + "99240": "— Puść go waszmość, niech opowiada, bo jeszcze nic nie rozumiemy — rzekł Wołodyjowski.", + "99241": "— Mów, mów! — wołał Zagłoba.", + "99242": "— Opowiadaj od początku, brateńku — rzekł pan Longinus, na którego wąsach osiadła także gęsta rosa.", + "99243": "— Pozwólcie, waszmościowie, niech się wysapię — rzekł Rzędzian — okno przymknę, bo te juchy słowiki tak się drą w krzakach, że i do słowa przyjść nie można.", + "99244": "— Miodu! — krzyknął na czeladnika Wołodyjowski.", + "99245": "Rzędzian zamknął okno ze zwykłą sobie powolnością, następnie zwrócił się do obecnych i rzekł:", + "99246": "— Waszmościowie mi też usiąść pozwolą, bom się utrudził!", + "99247": "— Siadaj! — rzekł Wołodyjowski, nalewając mu z przyniesionego przez czeladnika gąsiorka. — Pij z nami, boś na to swoją nowiną zasłużył, byleś gadał jak najprędzej.", + "99248": "— Dobry miód! — odpowiedział pachołek, podnosząc szklanicę pod światło.", + "99249": "— A bodaj cię usiekli! Będziesz ty gadał? — huknął Zagłoba.", + "99250": "— A jegomość to się zaraz gniewa! Jużci będę gadał, kiedy waszmościowie chcecie, bo waszmościom rozkazywać, a mnie słuchać, od tegom sługa! Ale już widzę, że od początku muszę dokumentnie wszystko opowiadać…", + "99251": "— Mów od początku!", + "99252": "— Waszmościowie pamiętają, jako to przyszła wiadomość o wzięciu Baru, co to nam się zdawało, że już po pannie? Tak ja wróciłem wtedy do Rzędzian, do rodzicieli i do dziadusia, co to już ma dziewięćdziesiąt lat… Dobrze mówię… Nie! Dziewięćdziesiąt i jeden.", + "99253": "— Niech ma i dziewięćset!… — burknął Zagłoba.", + "99254": "— A niech mu Pan Bóg da jak najwięcej! Dziękuję jegomości za dobre słowo — odrzekł Rzędzian. — Tak tedy wróciłem do domu, żeby rodzicielom odwieźć, com przy pomocy bożej zebrał między zbójami, bo to już waszmościowie wiecie, że mnie zeszłego roku ogarnęli Kozacy w Czehrynie, że mnie za swego mieli, żem Bohuna rannego pilnował i do wielkiej konfidencji z nim przyszedł, a przy tym skupowałem trochę od tych złodziejów, to srebra, to klejnoty…", + "99255": "— Wiemy, wiemy! — rzekł Wołodyjowski.", + "99256": "— Otóż przyjechałem do rodzicielów, którzy radzi mnie widzieli i oczom nie chcieli wierzyć, gdym im wszystko, com zebrał, pokazał. Musiałem dziadusiowi przysiąc, żem uczciwą drogą do tego przyszedł. Dopieroż się ucieszyli, bo trzeba waszmościom wiedzieć, że oni mają tam proces z Jaworskimi o gruszę, co na miedzy stoi i w połowie nad Jaworskich gruntami, a w połowie nad naszymi ma gałęzie. Owóż jak ją Jaworscy trzęsą, to i nasze gruszki opadają, a dużo idzie na miedzę. Oni tedy powiadają, że te, co na miedzy leżą, to ich, a my…", + "99257": "— Chłopie, nie przywódźże mnie do gniewu! — rzekł Zagłoba. — I nie mów tego, co do rzeczy nie należy…", + "99258": "— Naprzód, z przeproszeniem jegomości, nie jestem ja żaden chłop, jeno szlachcic, choć ubogi, ale herbowny, co jegomości i pan porucznik Wołodyjowski, i pan Podbipięta, jako znajomi pana Skrzetuskiego, powiedzą, a po wtóre, ten proces to trwa już pięćdziesiąt lat…", + "99259": "Zagłoba zacisnął zęby i dał sobie słowo, że się już więcej nie odezwie.", + "99260": "— Dobrze, rybeńko — rzekł słodko pan Longinus — ale ty nam powiadaj o Bohunie, nie o gruszkach.", + "99261": "— O Bohunie? — rzekł Rzędzian. — Niechże będzie i o Bohunie. Owóż Bohun myśli, mój jegomość, że nie ma wierniejszego sługi i przyjaciela nade mnie, chociaż mnie w Czehrynie rozszczepił, bom go też co prawda pilnował, opatrywał, kiedy to go jeszcze kniazie Kurcewicze poszczerbili. Obełgałem go wtedy, że już nie chcę służby pańskiej i wolę z Kozakami trzymać, bo więcej zysku między nimi, a on uwierzył. Jak nie miał wierzyć, kiedym go do zdrowia przyprowadził?! Więc też okrutnie mnie polubił i co prawda, hojnie wynagrodził, nie wiedząc o tym, żem ja sobie poprzysiągł zemścić się na nim za oną krzywdę czehryńską i że jeżelim go nie zażgał, to jeno dlatego, że nie przystoi szlachcicowi w łożu leżącego nieprzyjaciela nożem jako świnię pod pachę żgać.", + "99262": "— Dobrze, dobrze — rzekł Wołodyjowski. — To także wiemy, ale jakimżeś sposobem go teraz znalazł?", + "99263": "— A to, widzi jegomość, było tak: gdyśmy już Jaworskich przycisnęli (z torbami oni pójdą, nie może inaczej być!), tak ja sobie myślę: „No! Czas i mnie będzie Bohuna poszukać i za moją krzywdę mu zapłacić”. Spuściłem się rodzicielom z sekretu i dziadusiowi, a on, jako to fantazja u niego dobra, mówi: „Kiedyś poprzysiągł, to idź, bo inaczej będziesz kiep”. Więc ja poszedłem, bom sobie i to jeszcze myślał, że jak Bohuna znajdę, to się o pannie, jeśli żywa, może coś dowiem, a potem, jak go ustrzelę i do mego pana z nowiną pojadę, to też nie będzie bez nagrody.", + "99264": "— Pewnie, że nie będzie, i my cię też wynagrodzimy — rzekł Wołodyjowski.", + "99265": "— A u mnie masz już, brateńku, konika z rzędem — dodał Longinus.", + "99266": "— Dziękuję pokornie waszmościom panom — rzekł uradowany pachołek — bo słuszna to jest rzecz za dobrą wieść munsztułuk, a ja też nie przepiję, co od kogo dostanę…", + "99267": "— Diabli mnie biorą! — mruknął Zagłoba.", + "99268": "— Wyjechałeś więc z domu… — poddał Wołodyjowski.", + "99269": "— Wyjechałem więc z domu — mówił dalej Rzędzian — i myślę znowu: gdzie jechać? Chyba do Zbaraża, bo tam i do Bohuna niedaleko, i prędzej się o mojego pana dopytam. Jadę tedy, mój jegomość, jadę na Białe i Włodawę i we Włodawie (koniska już miałem srodze zmęczone) zatrzymuję się na popas. A tam był jarmark, we wszystkich zajazdach pełno szlachty; ja do mieszczan: i tam szlachta! Dopieroż jeden Żyd mi powiada: „Miałem izbę, ale ją ranny szlachcic zajął”. „To, mówię, dobrze się zdarzyło, bo ja opatrunek znam, a wasz cyrulik jako to w czasie jarmarku pewnie nie może sobie dać rady z robotą”. Gadał jeszcze Żyd, że ten szlachcic sam się opatruje i nie chce nikogo widzieć, a potem poszedł spytać. Ale widać tamtemu było gorzej, bo kazał puścić. Wchodzę ja i patrzę, kto leży w betach: Bohun!", + "99270": "— O to! — wykrzyknął Zagłoba.", + "99271": "— Przeżegnałem się: w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego, ażem się przeląkł, a on mnie poznał od razu, ucieszył się okrutnie (że to mnie ma za przyjaciela) i powiada: „Bóg mi cię zesłał! Teraz już nie umrę”. A ja mówię: „Co jegomość tu robisz?”, on zaś palec na gębę położył i dopiero później opowiadał mi swe przygody, jako go Chmielnicki do króla jegomości, a naonczas jeszcze królewicza, spod Zamościa wysłał i jako pan porucznik Wołodyjowski w Lipkowie go usiekł.", + "99272": "— Wdzięcznie mnie wspominał? — spytał mały rycerz.", + "99273": "— Nie mogę, mój jegomość, inaczej powiedzieć, jak że dość wdzięcznie. „Myślałem, powiada, że to jakiś wyskrobek, że to, powiada, pokurcz, a to, powiada, junak pierwszej wody, który mnie bez mała na wpół przeciął”. Tylko oto, jak o jegomości panu Zagłobie wspomni, to jeszcze gorzej jak pierwej zgrzyta, że jegomość go do walki podjudził!…", + "99274": "— Niech mu tam kat świeci! Już ja się jego nie boję! — odparł Zagłoba.", + "99275": "— Przyszliśmy tedy do dawnej konfidencji — mówił dalej Rzędzian. — Ba! Jeszcze do większej. I on mnie wszystko powiadał, jako śmierci był bliski, jako go do dworu w Lipkowie wzięli, mając go za szlachcica, a on też się podał za pana Hulewicza z Podola, jak go później wyleczyli, z wielką ludzkością traktując, za co im wdzięczność do śmierci poprzysiągł.", + "99276": "— A cóż we Włodawie robił?", + "99277": "— Ku Wołyniowi się przebierał, ale mu się w Parczewie rany otworzyły, bo się z nim wóz wywrócił, więc musiał zostać, chociaż i w strachu wielkim, gdyż łatwo tam go mogli rozsiekać. Sam mnie to mówił. „Byłem, powiada, wysłany z listami, ale teraz świadectwa żadnego nie mam, jeno piernacz, i gdyby się zwiedzieli, ktom jest, to by mnie nie tylko szlachta rozsiekała, ale pierwszy komendant by mnie powiesił, nikogo o pozwolenie nie pytając”. Pamiętam, że jak mi to rzekł, tak ja do niego mówię: „Dobrze to wiedzieć, że pierwszy komendant by jegomości powiesił”. A on pyta: „Jak to?”. „Tak, rzekę, że trzeba być ostrożnie i nikomu nic nie mówić; w czym się też jegomości przysłużę”. Dopieroż jął mi dziękować i o wdzięczności zapewniać, jako że mnie nagroda nie minie. „Teraz, mówi, pieniędzy nie mam, ale co mam z klejnotów, to ci dam, a później cię złotem obsypię, tylko mi jedną przysługę jeszcze oddaj”.", + "99278": "— Aha, to już przyjdzie do kniaziówny! — rzekł Wołodyjowski.", + "99279": "— Tak jest, mój jegomość; muszę już wszystko dokumentnie opowiedzieć. Jak mi tedy rzekł, że teraz pieniędzy nie ma, takem do reszty serce dla niego stracił i myślę sobie: „Poczekaj, oddam ja ci przysługę!” A on mówi: „Chorym jest, nie mam siły do podróży, a droga daleka i niebezpieczna mnie czeka. Jeżeli się, powiada, na Wołyń dostanę, a to stąd blisko, to już będę między swoimi, ale tam nad Dniestr nie mogę jechać, bo sił nie staje i trzeba, powiada, przez wraży kraj przejeżdżać, koło zamków i wojsk; jedź ty za mnie”. Więc ja pytam: „A dokąd?”. On na to: „Aż pod Raszków, bo ona tam ukryta u siostry Dońca, Horpyny, czarownicy”. Pytam: „Kniaziówna?”. „Tak jest — rzecze. — Tamem ją ukrył, gdzie jej ludzkie oko nie dojrzy, ale jej tam dobrze i jako księżna Wiśniowiecka na złotogłowiach sypia”.", + "99280": "— Mów no prędzej, na Boga! — krzyknął Zagłoba.", + "99281": "— Co nagle, to po diable! — odpowiedział Rzędzian. — Jakem to tedy, mój jegomość, usłyszał, takem się ucieszył, alem tego po sobie nie pokazał i mówię: „A pewnoż ona tam jest? Bo to już musi być dawno, jakeś waćpan ją tam odwiózł?”. On począł się zaklinać, że Horpyna, jego suka wierna, będzie ją i dziesięć lat trzymała, aż do jego powrotu, i że kniaziówna tam jest jako Bóg na niebie, bo tam ani Lachy, ani Tatary, ani Kozaki nie przyjdą, a Horpyna rozkazu nie złamie.", + "99282": "Podczas gdy tak opowiadał Rzędzian, pan Zagłoba trząsł się jak w febrze, mały rycerz kiwał radośnie głową, Podbipięta oczy do nieba wznosił.", + "99283": "— Że ona tam jest, to już pewno — mówił dalej pachołek — bo najlepszy dowód, że on mnie do niej wysłał. Ale ja ociągałem się zrazu, żeby to niczego po sobie nie pokazać, i mówię: „A po co ja tam?”. On zaś: „Po to, że ja tam nie mogę jechać. Jeśli (powiada) żywy się z Włodawy na Wołyń przedostanę, to się każę do Kijowa nieść, bo tam już wszędzie nasi Kozacy górą, a ty, powiada, jedź i Horpynie daj rozkaz, by ją do Kijowa, do monasteru Świętej Przeczystej odwiozła”.", + "99284": "— A co! Więc nie do Dobrego Mikoły! — wybuchnął Zagłoba. — Zaraz mówiłem, że Jerlicz śledziennik albo że zełgał.", + "99285": "— Do Świętej Przeczystej! — mówił dalej Rzędzian. — „Pierścień (powiada) ci dam i piernacz, i nóż, a już Horpyna będzie wiedziała, co to znaczy, bo taka umowa stoi, i Bóg cię (powiada) tym bardziej zesłał, że ona cię zna, wie, żeś mój druh najlepszy. Jedźcie razem, Kozaków się nie bójcie, jeno na Tatarów baczcie, jeśliby gdzie byli, i omijajcie, bo ci piernacza nie uszanują. Pieniądze, dukaty tam są, powiada, zakopane na miejscu w jarze, od wypadku, to je wyjmij. Po drodze mówcie jeno: »Bohunowa jedzie!«, a niczego wam nie zbraknie. Zresztą (powiada) czarownica da sobie radę, tylko ty jedź ode mnie, bo kogóż ja, nieszczęsny, poślę, komu zawierzę tu, w obcym kraju, między wrogami?”. Tak on to mnie, moi jegomoście, prosił, że prawie i śluzy wylewał, w końcu kazał mi, bestia, przysięgać, że pojadę, a ja też przysiągłem, jeno w duchu dodałem: „z moim panem!”. On tedy uradował się i zaraz dał mi piernacz i pierścień, i nóż, i co miał klejnotów, a ja też wziąłem, bom myślał: lepiej niech będzie u mnie niż u zbója. Na pożegnanie powiedział mi jeszcze, który to jest jar nad Waładynką, jak jechać i jak się obrócić, tak dokumentnie, że z zawiązanymi oczyma bym trafił, co sami waszmościowie zobaczycie, gdyż tak myślę, że razem pojedziemy.", + "99286": "— Zaraz jutro! — rzekł Wołodyjowski.", + "99287": "— Co to jutro! — dziś jeszcze na świtanie każem konie kulbaczyć.", + "99288": "Radość chwyciła wszystkich za serca i słychać było to okrzyki wdzięczności ku niebu, to zacieranie rąk radosne, to nowe pytania rzucane Rzędzianowi, na które pachołek ze zwykłą sobie flegmą odpowiadał.", + "99289": "— Niech cię kule biją! — wykrzyknął Zagłoba. — Jakiego w tobie pan Skrzetuski ma sługę!", + "99290": "— Albo co? — pytał Rzędzian.", + "99291": "— Bo cię chyba ozłoci.", + "99292": "— Ja też tak myślę, że nie będzie to bez nagrody, chociaż mojemu panu z wierności służę.", + "99293": "— A cóżeś z Bohunem uczynił? — pytał Wołodyjowski.", + "99294": "— Toż to, mój jegomość, było dla mnie umartwienie, że znowu on leżał chory i nie wypadało mi go żgnąć, bo to i mój pan by zganił. Taki już los! Cóżem miał więc robić? Oto, gdy mnie już wszystko powiedział, co miał powiedzieć, i dał, co miał dać, tak ja po rozum do głowy. Po co, mówię sobie, taki złodziej ma po świecie chodzić, który i pannę więzi, i mnie w Czehrynie poszczerbił? Niech go lepiej nie będzie i niech mu kat świeci! Bo i to sobie myślałem, że nuż wyzdrowieje i za nami z Kozakami ruszy? Więcem, niewiele myśląc, poszedł do pana komendanta Regowskiego, który we Włodawie z chorągwią stoi, i doniosłem, że to jest Bohun, najgorszy z rebelizantów. Już go tam musieli do tej pory powiesić.", + "99295": "To rzekłszy, Rzędzian rozśmiał się dość głupkowato i spojrzał po obecnych, jakby czekając, aby mu zawtórowali; ale jakże się zdziwił, gdy odpowiedziano mu milczeniem. Dopiero po niejakim czasie pierwszy Zagłoba mruknął: „Mniejsza z tym”, ale natomiast Wołodyjowski siedział cicho, a pan Longinus jął cmokać językiem, kręcić głową i wreszcie rzekł:", + "99296": "— Toś niepięknie postąpił, brateńku, co się zowie niepięknie!", + "99297": "— Jak to, mój jegomość? — pytał zdumiony Rzędzian. — Miałem go lepiej pchnąć?", + "99298": "— I tak byłoby nieładnie, i tak nieładnie; ale nie wiem, co lepiej: czy być zbójem, czy Judaszem?", + "99299": "— Co też jegomość mówi? Zali to Judasz jakowego rebelizanta wydawał? A to przecież i króla jegomości, i całej Rzeczypospolitej jest nieprzyjaciel!", + "99300": "— Prawda to, ale ono zawsze niepięknie. A jak, mówisz, ów komendant się nazywał, co?", + "99301": "— Pan Regowski. Mówili, że mu na imię Jakub.", + "99302": "— To ten sam! — mruknął Litwin. — Pana Łaszcza krewny i pana Skrzetuskiego nieprzyjaciel.", + "99303": "Ale nie słyszano tej uwagi, bo pan Zagłoba głos zabrał:", + "99304": "— Mości panowie! — rzekł. — Tu nie ma co zwłóczyć! Bóg sprawił przez tego pacholika i tak pokierował, że w lepszych niż dotąd kondycjach będziemy jej szukali, Bogu niech będzie chwała! Jutro musimy ruszyć. Książę wyjechał, ale już i bez jego permisji puścimy się w drogę, bo czasu nie ma! Pójdzie pan Wołodyjowski, ja z nim i Rzędzian, a waćpan, panie Podbipięta, lepiej zostaniesz, bo wzrost twój i prostoduszność wydać by nas mogły.", + "99305": "— Nie, bracie, ja też pojadę! — rzekł Litwin.", + "99306": "— Dla jej bezpieczeństwa musisz to uczynić i zostać. Waćpana kto raz widział, ten nigdy w życiu nie zapomni. Mamy piernacz, to prawda, ale waćpanu by i z piernaczem nie uwierzyli. Dusiłeś Pułjana na oczach wszystkiego Krzywonosowego hultajstwa, a gdyby taka tyczka była między nimi, toć by ją znali. Nie może to być, żebyś waćpan z nami jechał. Tam trzech głów nie znajdziesz, a twoja jedna niewiele pomoże. Masz zgubić imprezę, to lepiej siedź.", + "99307": "— Żal — rzekł Litwin.", + "99308": "— Żal, nie żal, a musisz się zostać. Jak pojedziemy gniazda z drzew wybierać, to i waćpana weźmiemy, ale teraz nie.", + "99309": "— Słuchać hadko!", + "99310": "— Dajże waćpan pyska, bo mi w sercu wesoło, ale zostań. Tylko jeszcze jedno, mości panowie. Rzecz to największej wagi: sekret, żeby się między żołnierstwem nie rozniosło, a od nich do chłopstwa nie przeszło. Nikomu ani słowa!", + "99311": "— Ba, a księciu?", + "99312": "— Księcia nie ma.", + "99313": "— A panu Skrzetuskiemu, jeśli wróci?", + "99314": "— Jemu właśnie ani słowa, bo zaraz by się wyrywał za nami; będzie miał dość czasu na radość, a broń Boże nowego zawodu, tak by rozum stracił. Parol kawalerski, mości panowie, że ani słowa.", + "99315": "— Parol! — rzekł Podbipięta.", + "99316": "— Parol, parol!", + "99317": "— A teraz Bogu dziękujmy.", + "99318": "To rzekłszy, Zagłoba ukląkł pierwszy, a za nim inni, i modlili się długo i żarliwie.", + "99319": "Rozdział XXII", + "99320": "Książę przed kilku dniami wyjechał rzeczywiście do Zamościa w celu czynienia nowych zaciągów i nierychło spodziewano się jego powrotu, więc Wołodyjowski, Zagłoba i Rzędzian ruszyli na wyprawę bez niczyjej wiedzy i w najgłębszej tajemnicy, do której z ludzi pozostałych w Zbarażu jeden tylko pan Longinus był przypuszczony, ale i on, słowem związany, milczał jak zaklęty.", + "99321": "Wierszułł i inni oficerowie, wiedząc o śmierci kniaziówny, nie przypuszczali, by odjazd małego rycerza z Zagłobą był w jakimkolwiek związku z narzeczoną nieszczęsnego Skrzetuskiego, i sądzili, że to do niego raczej wyruszyli dwaj przyjaciele, tym bardziej że był między nimi i Rzędzian, o którym wiedziano, że Skrzetuskiemu służy. Oni zaś pojechali wprost do Chlebanówki i tam czynili przygotowania do pochodu.", + "99322": "Zagłoba zakupił przede wszystkim za pieniądze pożyczone od Longina pięć rosłych koni podolskich zdolnych do dalekich pochodów, których chętnie używała jazda polska i starszyzna kozacka; koń taki mógł dzień cały gnać za bachmatem tatarskim, a szybkością biegu przewyższał nawet tureckie, od których był wytrzymalszy na wszelkie zmiany pogody, na noce chłodne i dżdże. Takich to pięć biegunów nabył pan Zagłoba; prócz tego dla siebie i towarzyszów, również jak i dla kniaziówny nabył dostatnie świty kozackie. Rzędzian zajął się jukami, a gdy już wszystko było przewidziane i gotowe, ruszyli w drogę, Bogu i świętemu Mikołajowi, patronowi panien, w opiekę przedsięwzięcie oddając.", + "99323": "Tak przebranych łatwo było można poczytać za jakichś atamanów kozackich i zdarzało się często, że ich zaczepiali żołnierze z załóg polskich i straży rozrzuconych hen! aż ku Kamieńcowi — ale tym łatwo legitymował się pan Zagłoba. Jechali czas dłuższy krajem bezpiecznym, bo zajętym przez chorągwie regimentarza Lanckorońskiego, który zbliżał się z wolna ku Barowi, aby na zbierające się tam kupy kozackie mieć oko. Wiedziano już powszechnie, że z układów nic nie będzie, więc wojna wisiała nad krajem, lubo główne siły nie ruszyły się jeszcze. Armistycjum perejasławskie skończyło się do Zielonych Świątek; wojna podjazdowa nie ustawała naprawdę nigdy, a teraz wzmogła się i z obu stron czekano tylko hasła. Tymczasem wiosna rozradowała się nad stepem. Stratowana kopytami końskimi ziemia pokryła się bisiorem traw i kwiecia wyrosłego z ciał poległych rycerzy. Nad pobojowiskami tkwiły w błękicie skowronki; na wysokościach ciągnęło z krzykiem ptactwo rozmaite; wody rozlane marszczyły się w łuskę błyszczącą pod ciepłym powiewem wiatru, a wieczorami żaby pławiące się w ugrzanej fali do późna w noc wiodły radosne rozhowory.", + "99324": "Zdawało się, że sama natura pragnie rany zabliźnić, bóle ukoić, mogiły ukryć pod kwiatami. Jasno było na niebie i ziemi, świeżo, powietrzno, wesoło, a step cały jak malowany błyszczał na kształt złotogłowiu, mienił się jak tęcza albo pas polski, na którym zręczna robotnica wszystkie barwy wybornie ożeni. Stepy grały od ptactwa i wiatr chodził po nich szeroki, który suszy wody i śniadość daje twarzom ludzkim.", + "99325": "Wtedy to raduje się każde serce i otuchą napełnia się niezmierną, więc też i nasi rycerze takiej właśnie otuchy byli pełni. Pan Wołodyjowski śpiewał ustawicznie, a pan Zagłoba przeciągał się na koniu, nadstawiał z lubością pleców na słońce i raz, gdy go dobrze nagrzało, rzekł do małego rycerza:", + "99326": "— Błogo mi jest, bo prawdę rzekłszy, po miodzie i węgrzynie nie masz jak słońce na stare kości.", + "99327": "— Dla wszystkich ono jest dobre — odpowiedział pan Wołodyjowski — gdyż zauważ waćpan, jak nawet animalia lubią się wylegiwać na słońcu.", + "99328": "— Szczęście to jest, że w takiej porze jedziemy po kniaziównę — mówił dalej Zagłoba — gdyż w zimie przy mrozach trudno by z dziewczyną uciekać.", + "99329": "— Niech ją tylko w ręce dostaniemy, a szelmą jestem, jeżeli nam ją kto odbierze.", + "99330": "— Powiem ci, panie Michale — rzekł na to Zagłoba — że jedną mam tylko obawę, a to: żeby w razie wojny Tatarstwo się w tamtych stronach nie ruszyło i nas nie ogarnęło; bo z Kozakami damy sobie rady. Chłopstwu wcale się nie będziemy legitymowali, bo zauważyłeś, że nas za starszych mają, a Zaporożcy piernacz szanują i Bohunowe imię tarczą nam będzie.", + "99331": "— Znam ja się z Tatary, bo nam w państwie łubniańskim życie na ustawicznym procederze z nimi schodziło… a już ja i Wierszułł to nigdy nie mieliśmy odpoczynku — odpowiedział pan Michał.", + "99332": "— I ja ich znam — rzekł Zagłoba. — Wspominałem ci przecie, jakom między nimi wiele lat spędził i do godności wielkich mogłem dojść; ale żem się nie chciał zbisurmanić, więc musiałem wszystkiego poniechać i jeszcze mi śmierć męczeńską zadać chcieli za to, żem ich najstarszego księdza na wiarę prawdziwą namówił.", + "99333": "— A mówiłeś waćpan kiedy indziej, że to było w Galacie.", + "99334": "— W Galacie było swoją drogą, a w Krymie swoją. Bo jeżeli myślisz, że się w Galacie świat kończy, to chyba nie wiesz, gdzie pieprz rośnie. Więcej jest synów Beliala niżeli chrześcijan na tym świecie.", + "99335": "Tu wtrącił się do rozmowy Rzędzian.", + "99336": "— Nie tylko od Tatarów możemy mieć przeszkodę — rzekł — bo nie mówiłem waszmościom, co mnie Bohun powiedział, że tego jaru paskudne potęgi pilnują. Sama ona olbrzymka, która kniaziówny pilnuje, można to jest czarownica, z diabłami w konfidencji, którzy nie wiem, czy jej o nas nie przestrzegają. Mam ci ja wprawdzie kulę, com ją sam na święconą pszenicę lał, gdyż inna się jej nie chwyta, ale oprócz tego upiorzysków tam podobno całe regimenty, które wejścia bronią. Już to głowa ichmościów w tym, żeby mnie co złego nie spotkało, bo zaraz by mi nagroda przepadła.", + "99337": "— Trutniu jeden! — rzecze pan Zagłoba. — Właśnie też nam w głowie o twoim zdrowiu myśleć. Nie skręci ci diabeł karku, a choćby i skręcił, to wszystko jedno, bo ty i tak za swoje łakomstwo będziesz potępiony. Za stary ja wróbel, żeby mnie na plewy brać, i to sobie zakonotuj, że jeśli Horpyna można czarownica, to ja możniejszy od niej czarownik, bom się w Persji ciemnego kunsztu uczył. Ona diabłom służy, a oni mnie i mógłbym nimi jako wołmi orać, jeno nie chcę, mając zbawienie duszy na uwadze.", + "99338": "— To dobrze, mój jegomość, ale na ten raz to już niech jegomość swojej mocy użyje, bo zawszeć lepiej być w bezpieczności.", + "99339": "— Ja zaś więcej ufam w naszą dobrą sprawę i boską opiekę — rzekł Wołodyjowski. — Niechże tam Horpyny i Bohuna czarni strzegą, a z nami są anieli niebiescy, którym najlepszy piekielny komunik nie dotrzyma; na któren przypadek świętemu Michałowi Archaniołowi siedm świec z białego wosku ofiaruję.", + "99340": "— To już i ja na jedną się przyłożę — rzekł Rzędzian — żeby mnie jegomość, pan Zagłoba, potępieniem nie straszył.", + "99341": "— Pierwszy ja cię do piekła wyprawię — odpowiedział szlachcic — jeśli się pokaże, że miejsca nie wiesz dobrze.", + "99342": "— Jak to nie wiem? Byleśmy do Waładynki dojechali, to już z zawiązanymi oczyma trafię. Pojedziemy brzegiem ku Dniestrowi, a jar będzie po prawej ręce; któren po tym poznamy, że wejście do niego skałą zawalone. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że wcale wjechać nie można, ale w skale jest wyrwa, przez którą dwa konie obok siebie przejdą. Jak już tam będziemy, to nam nikt nie umknie, bo to jest jedyny wchód i wychód z jaru, naokoło zaś ściany tak wysokie, że ptak ledwie przeleci. Czarownica morduje ludzi, którzy tam bez pozwoleństwa wchodzą, i jest dużo kościotrupów, ale na to Bohun nie kazał zważać, jeno jechać i krzyczeć: „Bohun! Bohun!…”. Dopieroż ona do nas z przyjaźnią wyjdzie… Prócz Horpyny jest tam jeszcze i Czeremis, któren z piszczeli okrutnie strzela. Oboje musimy uśmiercić.", + "99343": "— Onego Czeremisa nie mówię, ale babę dość będzie związać.", + "99344": "— Zaśby ją tam jegomość związał! Ona taka mocna, że pancerz jak koszulę rozdziera, a podkowa to jeno jej w ręku chrupnie. Chyba jeden pan Podbipięta dałby jej rady, ale nie my. Daj no jegomość pokój, mam ja na nią kulę święconą, niechże już na tę diablicę przyjdzie czarna godzina; inaczej leciałaby za nami jak wilczyca, a na Kozaków wyła i pewnie byśmy nie tylko panny, ale własnych głów zdrowo nie przywieźli.", + "99345": "Na podobnych rozmowach i naradach schodził im czas w drodze. A jechali śpieszno, mijając miasteczka, sioła, chutory i mogiły. Szli na Jarmolińce ku Barowi, skąd dopiero mieli się zwrócić ukosem w stronę Jampola i Dniestru. Przechodzili przez te okolice, w których niegdyś Wołodyjowski pobił Bohuna — i pana Zagłobę z jego rąk uwolnił. Trafili nawet do tego samego chutoru i zatrzymali się w nim na noc. Czasem też wypadały im noclegi i pod gołym niebem, w stepie, a wówczas pan Zagłoba urozmaicał je opowiadaniem dawnych swych przygód, tych, które się zdarzyły, i takich, które wcale się nie zdarzyły. Ale najwięcej rozmawiano o kniaziównie i o jej przyszłym uwolnieniu z niewoli u czarownicy.", + "99346": "Wyjechawszy wreszcie z okolic trzymanych w ryzie przez załogi i chorągwie Lanckorońskiego, weszli w kraj kozaczy, w którym nic nie pozostało się Lachów, bo tych, którzy nie uciekli, wytępiono ogniem i mieczem. Maj skończył się i nastał czerwiec znojny, a oni ledwie trzecią część podróży odbyli, bo droga była daleka i trudna. Na szczęście od strony kozactwa żadne nie groziło im niebezpieczeństwo. Chłopskim watahom nie legitymowali się wcale, bo te najczęściej za starszych zaporoskich ich miały. Wszelako od czasu do czasu pytano ich, co by za jedni byli, a wówczas pan Zagłoba, jeżeli pytającym był Niżowy, pokazywał piernacz Bohunów, jeśli zaś zwykły rezun z czerni, to nie zsiadając z konia, kopał go nogą w piersi i obalał na ziemię — inni zaś patrząc na to, zaraz otwierali im drogę, myśląc, że to nie tylko swój jedzie, ale i ktoś bardzo godny, skoro bije. „Może Krzywonos, Burłaj albo i sam bat'ko Chmielnicki”.", + "99347": "Wielce jednak narzekał pan Zagłoba na sławę Bohuna, bo się zbyt pytaniami o niego uprzykrzali Niżowi, przez co i zwłoki w podróży zdarzały się niemałe. I zwykle nie było końca pytaniom: czy zdrów? czy żyje? — bo się już wieść o jego śmierci aż pod Jahorlik i porohy rozbiegła. A gdy podróżni opowiadali, że zdrów i wolny i że jego to właśnie są wysłańcami, tedy całowano ich i częstowano; otwierały się im wszystkie serca, a nawet worki, z czego chytry pachołek pana Skrzetuskiego nie omieszkał korzystać.", + "99348": "W Jampolu przyjął ich Burłaj, który tu z wojskiem niżowym i czernią na Tatarów budziackich czekał, stary, sławny pułkownik. Ten przed laty Bohuna rzemiosła wojennego uczył; na wyprawy czarnomorskie z nim chodził i Synopę na współkę w jednej z takich wypraw zrabowali, więc też kochał go jak syna i wdzięcznie przyjął jego wysłańców, nie okazując najmniejszej nieufności, zwłaszcza że zeszłego roku Rzędziana przy nim widział. Owszem, dowiedziawszy się, że Bohun żyje i na Wołyń zdąża, ucztę z radości wysłańcom wydał i sam się na niej upił.", + "99349": "Obawiał się, było, pan Zagłoba, ażeby Rzędzian, podpiwszy, nie wygadał się z czym niepotrzebnym, ale pokazało się, że szczwany jak lis pachołek tak się umiał obracać, że mówiąc prawdę wówczas tylko, gdy ją można było powiedzieć, sprawy przez to nie narażał, a tym większą ufność zyskiwał. Dziwnie jednak było słuchać naszym rycerzom tych rozmów prowadzonych z jakąś straszliwą szczerością, w których ich nazwiska często się powtarzały.", + "99350": "— Słyszeli my — mówił Burłaj — że Bohun w pojedynku usieczon. A nie wiecie wy, kto jego usiekł?", + "99351": "— Wołodyjowski, oficer kniazia Jaremy — odpowiedział spokojnie Rzędzian.", + "99352": "— Ej, żeby ja go w ręce dostał, zapłaciłby mu ja za naszego sokoła. Ze skóry ja by jego obdarł!", + "99353": "Pan Wołodyjowski ruszył na to owsianymi wąsikami i spojrzał na Burłaja takim wzrokiem, jakim chart spogląda na wilka, którego mu nie wolno uchwycić za gardziel, a Rzędzian rzekł:", + "99354": "— Dlatego to ja wam mówię, mości pułkowniku, jego nazwisko.", + "99355": "„Diabeł będzie miał prawdziwą pociechę z tego chłopaka!” — pomyślał pan Zagłoba.", + "99356": "— Ale — mówił dalej Rzędzian — ten nie tyle winien, bo jego sam Bohun wyzwał, nie wiedząc, jaką szablę wyzywa. Inny tam był szlachcic, największy Bohuna wróg, który raz już kniaziównę mu z rąk wydarł.", + "99357": "— A to kto taki?", + "99358": "— At! Stary opój, co się przy naszym atamanie w Czehrynie wieszał i druha dobrego jego udawał.", + "99359": "— Będzie on jeszcze wisiał! — wykrzyknął Burłaj.", + "99360": "— Kpem jestem, jeżeli temu pokurczowi uszu nie obetnę! — mruknął Zagłoba.", + "99361": "— Tak go usiekli — prawił Rzędzian — że innego dawno by już kruki dziobały, ale w naszym atamanie dusza rogata i wyzdrowiał, chociaż do Włodawy ledwie się dowlókł, i tam by też pewno rady sobie nie dał, żeby nie my. My jego na Wołyń wyprawili, gdzie nasi górą, a samych tu po dziewczynę wysłał.", + "99362": "— Zgubią jego te czarnobrewy! — mruknął Burłaj. — I ja jemu to dawno przepowiadał. A czy to mu nie lepiej było poigrać z dziewczyną po kozacku, a potem kamień do szyi i w wodę, jak my na Czarnym Morzu robili?", + "99363": "Tu ledwie wytrzymał pan Wołodyjowski, tak był w swoim sentymencie dla płci białej zraniony. Zagłoba zaś rozśmiał się i rzekł:", + "99364": "— Pewnie by tak lepiej.", + "99365": "— Ale wy dobre druhy! — mówił Burłaj. — Wy jego nie opuścili w potrzebie, a ty, mały (tu zwrócił się do Rzędziana), ty najlepszy ze wszystkich, bo ja już ciebie w Czehrynie widział, jak ty naszego sokoła pilnował i hołubił. No! Tak i ja wam druh. Wy mówcie, czego wam potrzeba! Mołojców czy koni? Tak ja wam dam, żeby się wam gdzie z powrotem krzywda nie stała.", + "99366": "— Mołojców nam nie potrzeba, mości pułkowniku — odrzekł Zagłoba — bo my swoi ludzie i swoim krajem pojedziemy, a Bóg nie daj złego spotkania, to z wielką watahą gorzej niż z małą, ale konie co najściglejsze to by się przydały.", + "99367": "— Dam wam takie, że ich i bachmaty chanowe nie dogonią.", + "99368": "Wtem Rzędzian odezwał się, nie tracąc sposobnej pory:", + "99369": "— I hroszi mało nam daw ataman, bo sam ne maw, a za Bracławiem miara owsa talara.", + "99370": "— To hody ze mną do komory — rzekł Burłaj. Rzędzian nie dał sobie tego dwa razy powtarzać i zniknął wraz ze starym pułkownikiem za drzwiami, a gdy po chwili ukazał się znowu, radość biła mu z pucołowatego oblicza i siny żupan odymał mu się jakoś na brzuchu.", + "99371": "— No, jedźcie z Bogiem — ozwał się stary Kozak — a jak dziewczynę weźmiecie, tak wstąpcie do mnie, niech i ja Bohunową zazulę zobaczę.", + "99372": "— Nie może to być, mości pułkowniku — odrzekł śmiało pachołek — bo ta Laszka okrutnie się stracha i raz się już nożem pchnęła. Boimy się, by jej co złego się nie stało. Lepiej niech już ataman sobie z nią radzi.", + "99373": "— Poradzi!… Nie będzie ona mu się strachała. Laszka biłoruczka! Kozak jej śmierdzi! — mruknął Burłaj. — Jedźcie z Bogiem! Niedaleko już macie!", + "99374": "Z Jampola niezbyt już było daleko do Waładynki, ale droga trudna, a raczej ustawiczne bezdroże rozpościerało się przed rycerzami, bo w owych czasach tamtejsze okolice były jeszcze pustynią z rzadka tylko osiadłą i zabudowaną. Szli tedy od Jampola nieco na zachód, oddalając się od Dniestru, aby iść następnie z biegiem wód Waładynki, ku Raszkowowi, bo tylko tak idąc, można było trafić do jaru. Na niebie bielił się świt, gdyż uczta u Burłaja przeciągnęła się do późnej nocy, i pan Zagłoba wyrachował, że przed zachodem słońca nie odnajdą jaru, ale było to mu właśnie na rękę, chciał bowiem po uwolnieniu Heleny zostawić noc za sobą. Tymczasem, jadąc, rozmawiali, jak dotychczas służyło im we wszystkim szczęście przez całą drogę, a pan Zagłoba, wspominając ucztę Burłajową, tak mówił:", + "99375": "— Przypatrzcie się jeno, jak to ci Kozacy, którzy żyją w bractwie, wspierają się wzajemnie w każdym terminie! Nie mówię o czerni, którą oni pogardzają i dla której, jeżeli diabeł im pomoże zrzucić naszą zwierzchność, gorszymi jeszcze będą panami; ale w bractwie jeden za drugiego w ogień skoczyć gotowy, nie tak jak między naszą szlachtą.", + "99376": "— Gdzie tam, mój jegomość — odparł na to Rzędzian. — Byłem ja między nimi długo i widziałem, jako się między sobą niby wilcy zażerają, a gdyby Chmielnickiego nie stało, który ich to siłą, to polityką w ryzie trzyma, wnet by się ze szczętem pozażerali. Ale ten Burłaj to jest wielki między nimi wojownik i sam Chmielnicki jego szanuje.", + "99377": "— Ale ty pewnie już masz dla niego kontempt, bo ci się obedrzeć pozwolił. Ej, Rzędzian, Rzędzian! Nie umrzesz ty własną śmiercią!", + "99378": "— Co komu pisano, mój jegomość! Wszakże nieprzyjaciela w pole wywieść chwalebna to jest rzecz i Bogu miła!", + "99379": "— Toteż nie to ci się gani, ale twoją chciwość. Chłopski to sentyment, szlachcica niegodny, za który pewnie będziesz potępiony.", + "99380": "— Nie pożałuję ja na świecę do kościoła, jak mi się uda zarobić, aby też i Pan Bóg miał ze mnie korzyść i nadal mnie błogosławił; a że rodzicieli wspomagam, to nie grzech.", + "99381": "— Co za szelma na cztery nogi kuta! — wykrzyknął, zwracając się do Wołodyjowskiego pan Zagłoba. — Myślałem, że razem ze mną i fortele moje pójdą do trumny, ale widzę, że to frant jeszcze większy. Toż my przez chytrość tego pachołka uwolnimy naszą kniaziównę od Bohunowej niewoli za Bohunowym pozwoleniem i na Burłajowych koniach! Widziałże kto kiedy podobną rzecz? A na pozór trzech groszy byś za tego pachołka nie dał.", + "99382": "Rzędzian uśmiechnął się z zadowoleniem i odrzekł:", + "99383": "— Albo to nam będzie źle, mój jegomość?", + "99384": "— Udałeś mi się i żeby nie twoja chciwość, to bym cię do służby wziął; ale skoroś Burłaja tak w pole wywiódł, już ci to, żeś mnie nazwał opojem, przebaczam.", + "99385": "— To nie ja tak jegomości nazwałem, jeno Bohun.", + "99386": "— Bóg go też skarał — odrzekł Zagłoba.", + "99387": "Na takich rozmowach zeszedł im ranek, ale gdy już słońce wytoczyło się wysoko na sklep niebieski, chwyciła ich powaga, bo za kilka godzin mieli ujrzeć Waładynkę. Po długiej podróży byli na koniec u celu, ale niepokój, naturalny w podobnych wypadkach, wkradł im się do serc. Żyje-li jeszcze Helena? A jeżeli żyje, to czy znajdą ją w jarze? Horpyna mogła ją wywieźć lub może ją w ostatniej chwili ukryć w nieznanych rozpadlinach jaru albo uśmiercić. Przeszkody nie były jeszcze przezwyciężone, niebezpieczeństwa wszystkie nie minęły. Mieli wprawdzie wszystkie znaki, po których Horpyna powinna była ich rozeznać jako Bohunowych wysłańców pełniących jego wolę; ale nuż diabły lub duchy ją ostrzegą? Tego obawiał się najwięcej Rzędzian, a i pan Zagłoba, choć się miał za biegłego w ciemnym kunszcie, nie myślał o tym bez niepokoju. W takim bowiem razie zastaliby jar pusty albo — co gorzej — Kozaków z Raszkowa ukrytych w nim na zasadzce. Serca biły im coraz mocniej, a gdy wreszcie po kilku jeszcze godzinach drogi z wysokiej krawędzi jaru ujrzeli błyszczącą z dala wstążkę wody, pucołowata twarz Rzędziana przybladła trochę.", + "99388": "— To Waładynka! — rzekł przyciszonym głosem.", + "99389": "— Już? — pytał równie cicho Zagłoba. — Jak my to już blisko!…", + "99390": "— Oby nas tylko Bóg ustrzegł! — odparł Rzędzian. — Mój jegomość, niech no jegomość pocznie zaklęcia, bo okrutnie się boję.", + "99391": "— Głupstwo zaklęcia! Przeżegnamy rzekę i czeluście, to lepiej pomoże.", + "99392": "Pan Wołodyjowski najspokojniejszy był ze wszystkich, ale milczał; obejrzał tylko starannie pistolety i podsypał na nowo, po czym zmacał, czy szabla lekko wychodzi z pochwy.", + "99393": "— Mam i ja kulę święconą w tym oto pistolecie — rzekł Rzędzian. — W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! Ruszajmy!", + "99394": "— Ruszajmy! Ruszajmy!", + "99395": "Po niejakim czasie znaleźli się nad brzegiem rzeczki i zwrócili konie w kierunku jej biegu. Tu pan Wołodyjowski zatrzymał ich na chwilę i rzekł:", + "99396": "— Niech Rzędzian weźmie piernacz, bo jego czarownica zna, i niechże pierwszy z nią paktuje, żeby się nas nie przestraszyła i nie uciekła w jaką czeluść z kniaziówną.", + "99397": "— Ja pierwszy nie pojadę, róbcie waszmościowie, co chcecie — rzekł Rzędzian.", + "99398": "— To jedź, trutniu, na ostatku!", + "99399": "To powiedziawszy, pan Wołodyjowski ruszył pierwszy, za nim jechał pan Zagłoba, a w końcu z powodnymi końmi cłapał Rzędzian, oglądając się niespokojnie na wszystkie strony. Kopyta końskie szczękały po kamieniach, naokół panowała głucha cisza pustyni, jeno szarańcze i koniki polne, ukryte w rozpadlinach i szparach, ksykały głośno, bo dzień był znojny, chociaż słońce zeszło już znacznie z południa. Jeźdźcy nadjechali na koniec nad wzgórze okrągłe jak przewrócona tarcza rycerska, nad którym rozpadające się i zwietrzałe od słońca skały tworzyły kształty podobne do rumowisk, do zwalisk domów i wież kościelnych; myślałbyś: zamek lub miasto zburzone wczoraj przez nieprzyjaciela. Rzędzian spojrzał i trącił pana Zagłobę.", + "99400": "— To Wraże Uroczyszcze — rzekł. — Poznaję z tego, co mnie Bohun powiadał. Tędy w nocy nikt żywy nie przejdzie.", + "99401": "— Jeśli nie przejdzie, to może przejedzie — odparł Zagłoba. — Tfu! Co za jakiś przeklęty kraj! Ale że przynajmniej na dobrej jesteśmy drodze!", + "99402": "— To już niedaleko! — rzekł Rzędzian.", + "99403": "— Chwała Bogu! — odpowiedział pan Zagłoba i myśl jego uniosła się ku kniaziównie.", + "99404": "Było mu jakoś dziwnie na duszy i widząc te dzikie brzegi Waładynki, tę pustynię i głuszę, prawie nie wierzył sobie, żeby kniaziówna mogła być tak blisko — ona, dla której tyle przygód i niebezpieczeństw przebył i którą tak pokochał, że gdy przyszła wieść o jej śmierci, to sam nie wiedział, co robić z życiem i ze starością. Ale z drugiej strony, człowiek oswaja się nawet z nieszczęściem, pan Zagłoba zaś przez tyle czasu zżył się z myślą, że ona porwana, daleko i w Bohunowej mocy, iż teraz nie śmiał sobie powiedzieć: oto już nadchodzi koniec tęsknoty, koniec poszukiwań, nadchodzi czas pomyślności i spokoju. Przy tym i inne pytania cisnęły mu się do głowy: co też ona powie, gdy go ujrzy? Zali się we łzach nie rozpłynie? Bo ten ratunek po tak długiej i ciężkiej niewoli spadnie na nią jak piorun niespodziewanie. „Bóg ma swoje dziwne drogi — myślał Zagłoba — i tak potrafił wszystko powiązać, że z tego jest tryumf cnocie, a zawstydzenie nieprawościom”. Bóg to oddał naprzód Rzędziana w ręce Bohuna, a potem uczynił z nich przyjaciół. Bóg to sprawił, że wojna, sroga matka, odwołała dzikiego atamana z tych pustkowi, do których łup swój jak wilk uniósł. Bóg później wydał go w ręce Wołodyjowskiego i znowu zetknął z Rzędzianem — i tak się wszystko złożyło, że teraz ot, gdy tam Helena resztę nadziei może traci i już znikąd, znikąd nie spodziewa się pomocy — pomoc tuż! „Kończy się twoje płakanie i zgryzota, córuchno moja — myślał dalej Zagłoba — i niezadługo przyjdzie na cię radość niezmierna. Oj! A będzież ona wdzięczna, będzie rączki składała! A dziękowała!”.", + "99405": "Tu stanęła dziewczyna panu Zagłobie w oczach jakoby żywa — i rozczulił się szlachcic okrutnie, i pogrążył się całkiem w rozmyślaniach o tym, co to za chwilę się zdarzy.", + "99406": "Wtem Rzędzian pociągnął go z tyłu za rękaw:", + "99407": "— Jegomość!", + "99408": "— A co? — spytał Zagłoba niekontent, iż mu przerwano bieg myśli.", + "99409": "— Czy jegomość widział? Wilk pomknął przed nami.", + "99410": "— To i cóż?", + "99411": "— A czy to tylko był wilk?", + "99412": "— Całujże go w nos.", + "99413": "W tej chwili Wołodyjowski zatrzymał konia.", + "99414": "— Czyśmy drogi nie zmylili? — pytał. — Bo to już by powinno być.", + "99415": "— Nie! — odrzekł Rzędzian. — Tak jedziemy, jak Bohun mówił. Dałby Bóg, ażeby to już było po wszystkim.", + "99416": "— Będzie niedługo, jeżeli dobrze jedziemy.", + "99417": "— Chciałem też jeszcze waszmościów prosić, aby jak będę gadał z czarownicą, na owego Czeremisa uważać; wielki to ma być paskudnik, ale podobno z rusznicy okrutnie strzela.", + "99418": "— Nie bój się, jazda!", + "99419": "Zaledwie ujechali kilkadziesiąt kroków, konie poczęły tulić uszy i chrapać. Na Rzędzianie skóra zmieniła się w jaszczur, bo spodziewał się, że lada chwila zza załamu skały rozlegnie się wycie upiora lub wytoczy się jaki kształt szkaradny a nieznany — ale pokazało się, że konie chrapały tylko dlatego, że przechodziły tuż koło legowiska owego wilka, który tak poprzednio zaniepokoił pachołka. Naokół była cisza; nawet szarańcze przestały ksykać, bo już i słońce schyliło się na drugą stronę nieba. Rzędzian przeżegnał się i uspokoił.", + "99420": "Nagle Wołodyjowski wstrzymał konia.", + "99421": "— Widzę jar — rzekł — do którego gardziel skałą zatkana, a w skale wyrwa.", + "99422": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha — szepnął Rzędzian — to tu!", + "99423": "— Za mną! — skomenderował pan Michał, skręcając konia.", + "99424": "Po chwili stanęli u wyrwy i przejechali jakby pod sklepieniem kamiennym. Otworzył się przed nimi jar głęboki, gęsto zarośnięty po bokach, rozsuwający się w dali w obszerną, półkolistą równinkę, obwiedzioną jakby olbrzymimi murami.", + "99425": "Rzędzian począł wołać, ile mu sił w piersiach starczyło:", + "99426": "— Bo-hun! Bo-hun! Bywaj, wiedźmo! Bywaj! Bo-hun! Bo-hun!", + "99427": "Zatrzymali konie i stali przez czas jakiś w milczeniu, po czym pachołek znów jął wołać:", + "99428": "— Bohun! Bohun!", + "99429": "Z dala doszło szczekanie psów.", + "99430": "— Bohun! Bohun!…", + "99431": "Na lewym zrębie jaru, na który padały czerwone i złote promienie słońca, poczęły szeleścić gęste krzewy głogu i dzikiej śliwiny i po chwili ukazała się niemal na samym szczycie stoku jakaś postać ludzka, która przechyliwszy się i przykrywszy oczy ręką, wpatrywała się pilnie w przybyłych.", + "99432": "— To Horpyna! — rzekł Rzędzian i zwinąwszy dłonie koło ust, począł po raz trzeci wołać:", + "99433": "— Bohun! Bohun!", + "99434": "Horpyna poczęła schodzić i idąc, wyginała się w tył dla równowagi. Szła szybko, a za nią toczył się jakiś mały, krępy człowieczek z długą turecką rusznicą w ręku; krze łamały się pod potężnymi stopami wiedźmy, kamienie spadały spod nich, hucząc, na dno jaru, i tak przechylona, w czerwonych blaskach, wydawała się istotnie jakąś olbrzymią, nadprzyrodzoną istotą.", + "99435": "— Kto wy? — rzekła wielkim głosem, stanąwszy na dnie.", + "99436": "— Jak się masz, basetlo? — rzekł Rzędzian, któremu na widok ludzi, nie duchów, wróciła cała zwykła flegma.", + "99437": "— Ty sługa Bohunów? Ty! Poznaję cię! Ty, mały, a ci, co za jedni?", + "99438": "— Druhy Bohunowi.", + "99439": "— Kraśna wiedźma — mruknął pod wąsikami pan Michał.", + "99440": "— A po co wy tu przyjechali?", + "99441": "— Masz tu piernacz, nóż i pierścień, wiesz, co to znaczy?", + "99442": "Olbrzymka wzięła znaki do ręki i poczęła je pilnie rozpatrywać, po czym rzekła:", + "99443": "— Te same są! Wy po kniaziównę?", + "99444": "— Tak jest. A zdrowa ona?", + "99445": "— Zdrowa. Czemu to Bohun sam nie przyjechał?", + "99446": "— Bohun ranny.", + "99447": "— Ranny?… Ja to we młynie widziała.", + "99448": "— Jeżeliś widziała, to czego pytasz? Łżesz, waltornio! — rzekł poufale Rzędzian.", + "99449": "Wiedźma pokazała w uśmiechu białe jak u wilka zęby i złożywszy dłoń w kułak, szturchnęła pod bok Rzędziana.", + "99450": "— Ty mały, ty!", + "99451": "— Pójdziesz precz!", + "99452": "— Nie daruj! Pocałuj! Hu! A kiedy weźmiecie kniaziównę?", + "99453": "— Zaraz, jeno koniom odpoczniemy.", + "99454": "— To bierzcie! Pojadę i ja z wami.", + "99455": "— A ty po co?", + "99456": "— Memu bratu śmierć pisana. Jego Lachy na pal wsadzą. Pojadę z wami.", + "99457": "Rzędzian pochylił się w kulbace niby dla łatwiejszej rozmowy z olbrzymką i ręka jego spoczęła nieznacznie na kolbie pistoletu.", + "99458": "— Czeremis, Czeremis! — rzekł, pragnąc zwrócić uwagę swych towarzyszów na karła.", + "99459": "— Po co ty jego wołasz? On ma język urżnięty.", + "99460": "— Ja jego nie wołam, jeno się jego urodzie dziwuję. Ty jego nie odjedziesz, on twój mąż.", + "99461": "— On mój pies.", + "99462": "— I was tylko dwoje w jarze?", + "99463": "— Dwoje; kniaziówna trzecia!", + "99464": "— To dobrze. Ty jego nie odjedziesz.", + "99465": "— Pojadę z wami, mówiłam ci.", + "99466": "— A ja ci mówię, że zostaniesz.", + "99467": "W głosie pachołka było coś takiego, że olbrzymką odwróciła się na miejscu z twarzą niespokojną, bo podejrzenie wstąpiło jej nagle w duszę.", + "99468": "— Szczo ty? — rzekła.", + "99469": "— Ot, szczo ja! — odparł Rzędzian i huknął jej między piersi z pistoletu tak z bliska, że dym zakrył ją na chwilę zupełnie.", + "99470": "Horpyna cofnęła się w tył z rozkrzyżowanymi rękoma; oczy wylazły jej na wierzch głowy; jakieś nieludzkie skrzeczenie wyszło jej z gardzieli, zachwiała się i padła na wznak jak długa.", + "99471": "W tej samej chwili pan Zagłoba ciął Czeremisa szablą przez głowę, aż kość zgrzytnęła pod ostrzem; potworny karzeł nie wydał ani jęku, tylko zwinął się w kłębek jak robak i począł drgać, palce zaś u jego rąk otwierały się i zamykały na przemian, na kształt pazurów konającego rysia.", + "99472": "Zagłoba obtarł połą od żupana dymiącą szablę, a Rzędzian zeskoczył z konia i chwyciwszy kamień, rzucił go na szerokie piersi Horpyny, następnie począł szukać czegoś za pazuchą.", + "99473": "Olbrzymie ciało wiedźmy kopało jeszcze ziemię nogami, konwulsja wykrzywiła jej straszliwie twarz, na wyszczerzonych zębach osiadła krwawa piana, a z gardła wychodziło głuche chrapanie.", + "99474": "Tymczasem pachołek wydobył z zanadrza kawałek kredy święconej, naznaczył nią krzyż na kamieniu i rzekł:", + "99475": "— Teraz nie wstanie.", + "99476": "Po czym wskoczył na kulbakę.", + "99477": "— W konie! — skomenderował pan Wołodyjowski.", + "99478": "Pomknęli i biegli jak wicher wzdłuż krynicy płynącej środkiem jaru; minęli dęby rozrzucone z rzadka po drodze i oczom ich ukazała się chata, a dalej wysoki młyn, którego wilgotne koło błyszczało jak czerwona gwiazda w promieniach słońca. Pod chatą dwa czarne, ogromne psy, uwiązane na postronkach przy węgłach, rwały się ku nadjeżdżającym, szczekając z wściekłością i wyjąc. Pan Wołodyjowski jechał pierwszy i pierwszy doleciał; z konia zeskoczył, a następnie dobiegłszy do drzwi wchodowych, kopnął je nogą i wpadł do sieni, brzęcząc ostrogami i szablą.", + "99479": "W sieni na prawo przez otwarte drzwi widać było obszerną izbę, pełną wiórów, z ogniskiem ułożonym w środku, napełnioną dymem; na lewo drzwi były zamknięte.", + "99480": "„Tam ona musi być!” — pomyślał pan Wołodyjowski i skoczył ku nim.", + "99481": "Szarpnął, otworzył — wpadł na próg i w progu stanął jak wryty.", + "99482": "W głębi izby, ręką oparta o krawędź łoża, stała Helena Kurcewiczówna, blada z rozpuszczonym na plecy i ramiona włosem, a przerażone jej oczy utkwione w Wołodyjowskiego pytały: ktoś ty jest? czego tu chcesz? — bo nigdy przedtem nie widziała małego rycerza. On zaś zdumiał się na widok tej piękności i tej komnaty pokrytej aksamitami i złotogłowiem. Na koniec przyszedł do słowa i rzekł pośpiesznie:", + "99483": "— Nie bój się waćpanna: my Skrzetuskiego przyjaciele!", + "99484": "Wówczas kniaziówna rzuciła się na kolana.", + "99485": "— Ratujcie mnie! — wołała, składając ręce.", + "99486": "Ale w tej samej chwili wpadł pan Zagłoba trzęsący się, czerwony, zadyszany.", + "99487": "— To my! — krzyczał. — To my z pomocą!", + "99488": "Usłyszawszy te słowa i ujrzawszy znajomą twarz, kniaziówna przechyliła się jak kwiat podcięty, ręce jej opadły, oczy pokryły się frędzlistymi zasłonami i zemdlała.", + "99489": "Rozdział XXIII", + "99490": "Zaledwie koniom wypocząwszy, uciekali tak śpiesznie, że gdy księżyc wytoczył się na step, byli już w okolicach Studenki za Waładynką. Naprzód jechał pan Wołodyjowski, pilnie się na wszystkie strony rozglądając, za nim Zagłoba obok Heleny, a pochód zamykał Rzędzian, prowadzący konie juczne i dwa powodowe, których ze stajni Horpyny zabrać nie omieszkał. Zagłobie nie zamykały się usta, bo też istotnie i miał co opowiadać kniaziównie, która zamknięta w dzikim jarze, o świecie nie wiedziała. Opowiadał jej więc, jak jej od początku szukali, jak Skrzetuski aż do Perejasławia chodził szukać Bohuna, o którego posiekaniu nie wiedział, jak wreszcie Rzędzian tajemnicę jej ukrycia od atamana wydostał i takową do Zbaraża przywiózł.", + "99491": "— Boże miłosierny! — mówiła Helena, podnosząc ku księżycowi swoją śliczną, bledziuchną twarz. — To pan Skrzetuski aż za Dniepr po mnie chodził?", + "99492": "— Do Perejasławia, jak ci to powtarzam. I pewnie byłby tu razem z nami przybył, gdyby nie to, żeśmy czasu posyłać po niego nie mieli, chcąc zaraz iść ci z pomocą. Nic on jeszcze nie wie o twoim ocaleniu i za duszę twoją co dzień się modli, ale już go nie żałuj. Niechże się jeszcze jakiś czas pomartwi, gdy taka czeka go nagroda.", + "99493": "— A ja myślałam, że wszyscy o mnie zapomnieli i jeno o śmierć Boga prosiłam!", + "99494": "— Nie tylkośmy o tobie nie zapomnieli, aleśmy przez wszystek czas nad tym tylko deliberowali, jak by to ci przyjść z pomocą. Aż dziw pomyśleć! Bo że tam ja głowę suszyłem i Skrzetuski, to i słuszna, ale oto ten rycerz, który przed nami jedzie, z równąż ochotą nie szczędził ni pracy, ni ręki.", + "99495": "— Niechże jemu Bóg to nagrodzi!", + "99496": "— Już wy to oboje widać macie, że ludzie do was lgną, ale Wołodyjowskiemu naprawdę wdzięczność winnaś, bo jakom rzekł, takeśmy we dwóch spłatali Bohuna jak szczupaka.", + "99497": "— Wiele mnie pan Skrzetuski jeszcze w Rozłogach o panu Wołodyjowskim jako o najlepszym swym przyjacielu powiadał…", + "99498": "— I słusznie uczynił. Wielka to dusza w małym ciele. Teraz on jakoś zgłupiał, bo go widać twoja gładkość odurzyła, ale poczekaj, niech się jeno oswoi i przyjdzie do siebie! Siłaśmy z nim na elekcji dokazywali.", + "99499": "— To jest nowy król?", + "99500": "— I tegoś, niebogo, nie wiedziała w onej przeklętej pustyni? Jak to! Jan Kazimierz, jeszcze zeszłej jesieni obran, już ósmy miesiąc panuje. Wielka teraz będzie z hultajstwem wojna, ale daj Boże, żeby szczęśliwa, gdyż księcia Jeremiego spostponowali, a obrali innych, którzy tak do tego zdatni jak ja do żeniaczki.", + "99501": "— A pan Skrzetuski pójdzie na wojnę?", + "99502": "— Szczery to żołnierz i nie wiem, czyli tego dokażesz, żeby nie poszedł. Już to my obaj jednacy! Kiedy to proch nas zaleci, żadna siła nas nie utrzyma. Oj! Daliśmy się hultajstwu obaj zeszłego roku dobrze we znaki. Nocy by nie starczyło, gdybym ci chciał wszystko, tak właśnie, jak było, opowiadać… Pewnie, że pójdziemy, ale już z lekkim sercem, bo to grunt, żeśmy ciebie, niebożę, odnaleźli, bez której nam się życie przykrzyło.", + "99503": "Kniaziówna pochyliła swoją słodką twarz ku Zagłobie.", + "99504": "— Nie wiem, za coś mnie waćpan pokochał, ale już pewnie nie kochasz mnie więcej niż ja waćpana.", + "99505": "Zagłoba począł sapać z zadowolenia.", + "99506": "— Także mnie to miłujesz?", + "99507": "— O, jako żywo!", + "99508": "— Bóg-że ci zapłać, bo mi będzie starość lżejsza. Nieraz się tam jeszcze podwiki za człowiekiem oglądają, co i w Warszawie w czasie elekcji bywało. Wołodyjowski świadek! Ale nic mi już po amorach i na przekór krwi gorącej chętnie ojcowskim sentymentem będę się kontentował.", + "99509": "Nastało milczenie, jeno konie poczęły parskać silnie jeden za drugim na pomyślną dla podróżnych wróżbę.", + "99510": "— Zdrów! Zdrów! — odpowiadali jeźdźcy.", + "99511": "Noc była jasna. Księżyc coraz wyżej wypływał na niebo nabite migotliwymi gwiazdami i stawał się coraz mniejszy, bledszy… Utrudzone bachmaty zwolniły kroku, a i jadących poczęło ogarniać znużenie. Wołodyjowski pierwszy wstrzymał konia.", + "99512": "— Czas by spocząć — rzekł. — Brzask już niedługo.", + "99513": "— Czas! — powtórzył Zagłoba. — Już mi się ze snu zdaje, że mój koń ma dwa łby.", + "99514": "Jednakże przed odpoczynkiem Rzędzian pomyślał o wieczerzy; rozpalił więc ogień, a następnie zdjąwszy z konia biesagi, począł z nich wydobywać zapasy, w które się był u Burłaja w Jampolu jeszcze zaopatrzył, jako to: chleb z kukurydzy, zimne mięsiwa, bakalie i wino wołoskie. Na widok dwóch worków skórzanych dobrze płynem wydętych, które wydawały odgłos bełkocący i słodki, pan Zagłoba zapomniał o śnie — inni też chętnie zabrali się do jedzenia i jedli. Starczyło dla wszyystkich obficie, a gdy mieli już dosyć, pan Zagłoba obtarł połą usta i rzekł:", + "99515": "— Do śmierci nie przestanę powtarzać: dziwne są Sądy Boże! Otoś jest wolna, moja mościa panno, a my, ucieszeni, siedzim sobie tutaj sub Jove i winko Burłaja popijamy. Nie powiem, żeby węgrzyn nie był lepszy, bo to skórą pachnie, ale w drodze i ono się przygodzi.", + "99516": "— Jednemu się nie mogę wydziwić — rzekła Helena — że Horpyna zgodziła się mnie wydać waćpanom tak łatwo.", + "99517": "Pan Zagłoba począł spoglądać na Wołodyjowskiego, następnie na Rzędziana i mrugać mocno.", + "99518": "— Zgodziła się, bo musiała. Zresztą nie ma co ukrywać, bo nie wstyd, żeśmy ich oboje z Czeremisem zgładzili.", + "99519": "— Jak to? — pytała z przestrachem kniaziówna.", + "99520": "— A toś nie słyszała wystrzałów?", + "99521": "— Słyszałam, alem myślała, że to Czeremis strzela.", + "99522": "— Nie Czeremis to był, ale ten tu pachołek, który na wylot czarownicę przestrzelił. Diabeł w nim siedzi, na to zgoda, ale nie mógł inaczej postąpić, bo czarownica, nie wiem, czy wietrząc coś, czy tak sobie z determinacji, naparła się jechać z nami. Trudnoż było na to pozwolić, bo zaraz by się obejrzała, że nie do Kijowa jedziemy. Ustrzelił ci ją tedy, ustrzelił, a ja tego Czeremisa zaciukałem. Prawdziwe to monstrum afrykańskie i myślę, że Bóg mi tego za złe nie poczyta. Musi być i w piekle z niego powszechna abominacja. Przed samym odjazdem z jaru pojechałem naprzód i poodciągałem ich trochę na stronę, żebyś się widoku trupów nie przelękła lub za zły omen sobie tego nie poczytała.", + "99523": "Na to kniaziówna:", + "99524": "— Za wiele ja już bliższych sobie nieżywymi w tych okropnych czasach widziałam, abym się miała bać widoku zamordowanych, ale przecie wolałabym krwi za sobą nie zostawiać, żeby nas Bóg za nią nie pokarał.", + "99525": "— Nie rycerska też to była sprawa — rzekł szorstko Wołodyjowski — do której nie chciałem ręki przyłożyć.", + "99526": "— Co tam, mój jegomość, deliberować — rzekł Rzędzian — kiedy inaczej być nie mogło. Żebyśmy to kogo dobrego starli, to jeszcze nie mówię, ale nieprzyjaciół Boga wolno, a ja to przecie sam widział, że ta czarownica z diabłami w komitywę wchodziła. Nie tego mnie też żal!", + "99527": "— A czegóż to imć pan Rzędzian żałuje? — pytała kniaziówna.", + "99528": "— Bo tam są zakopane pieniądze, o których mi Bohun powiedział, a waszmościowie tak pilili, że nie starczyło czasu odkopać, choć miejsce koło młyna wiedziałem dobrze. Serce mi się też krajało, że trzeba było tyle dobroci wszelakiej w tamtej komnacie, co to w niej panna mieszkała, ostawić.", + "99529": "— Obacz no, jakiego będziesz miała sługę! — mówił do kniaziówny Zagłoba. — Z wyjątkiem swego pana, z samego on by diabła skórę zdarł, żeby sobie kołnierz z niej uczynić.", + "99530": "— Da Bóg, nie będzie imć pan Rzędzian na moją niewdzięczność narzekał — odpowiedziała Helena.", + "99531": "— Dziękuję pokornie jejmość pannie! — rzekł, całując ją w rękę pachołek.", + "99532": "Przez ten czas Wołodyjowski siedział milczący, jeno wino z bukłaka popijał i marsem nadrabiał, aż to niezwykłe mu milczenie zwróciło uwagę Zagłoby.", + "99533": "— A pan Michał — rzekł — ledwie kiedy jakie słowo puści. — Tu stary zwrócił się do kniaziówny: — Nie mówiłżem ci, że mu twoja gładkość rozum i mowę odejmuje?", + "99534": "— Przespałbyś się waćpan lepiej przede dniem! — odparł zmieszany mały rycerz i począł wąsikami mocno ruszać, tak właśnie jak zając, gdy sobie chce dodać fantazji.", + "99535": "Ale stary szlachcic miał słuszność. Nadzwyczajna piękność kniaziówny trzymała małego rycerza jakoby w ciągłym odurzeniu. Patrzył na nią, patrzył, a w duchu się pytał: zali to może być, by taka po ziemi chodziła? Wiele on bowiem piękności w życiu widział — piękna była panna Anna i panna Barbara Zbaraskie, urodziwa nad podziw i Anusia Borzobohata — rzęsista była i panna Żukówna, do której się Roztworowski zalecał, i Wierszułłowa Skoropadzka, i Bohowitynianka, ale żadna z nich nie mogła się równać z tym cudnym kwiatem stepowym. Wobec tamtych bywał pan Wołodyjowski i ochoczy, i mowny, a teraz, gdy spoglądał na te oczy aksamitne, słodkie a mdlejące, na te jedwabne ich zasłony, których cień padał aż na jagody, na ten włos rozsypany, jakby kwiat hiacyntowy, po ramionach i plecach, na strzelistość postaci, na pierś wypukłą i tchnieniem lekko kołysaną, od której biło ciepło lube, na te wszystkie białości liliowe i róże a maliny ust — gdy na to wszystko spoglądał pan Wołodyjowski, wówczas po prostu języka w gębie zapominał i, co najgorsza, że się sobie wydawał niezgrabny, głupi, a zwłaszcza mały, ale to tak mały, że aż śmieszny. „To jest księżna, a ja żaczek!” — myślał sobie z pewną goryczą i rad by był, żeby się jaka przygoda zdarzyła, żeby z ciemności ukazał się jaki olbrzym, bo dopiero wówczas pokazałby biedny pan Michał, że nie taki to on mały, jak się wydaje! Drażniło go i to, że pan Zagłoba, kontent widocznie, że córuchna jego tak oczy ludzkie rwie, krząkał co chwila i już podrwiwać zaczynał, i oczami okrutnie mrugał.", + "99536": "A tymczasem ona siedziała przed ogniskiem, różowym płomieniem i białym miesiącem oświetlona, słodka, spokojna i coraz piękniejsza.", + "99537": "— Przyznaj, panie Michale — mówił nazajutrz rano Zagłoba, gdy się na chwilę sami znaleźli — że drugiej takiej dziewki nie masz w całej Rzeczypospolitej. Jeżeli mi taką drugą pokażesz, pozwolę ci się nazwać szołdrą i imparitatem sobie zadać.", + "99538": "— Tego ja waćpanu nie neguję… — odrzekł mały rycerz. — Specjał to jest i rarytet, jakiego dotychczas nie oglądałem, gdyż nawet i owe figury bogiń tak właśnie z marmuru udane, jakoby żywe, któreśmy w pałacu Kazanowskich widzieli, nie mogą wejść z nią w paragon. Nie dziwno mi teraz, że najlepsi mężowie za łby o nią chodzą, bo warto.", + "99539": "— A co? A co? — mówił Zagłoba. — Dalibóg, nie wiadomo, kiedy gładsza, rano czy wieczór? Bo ona ciągle w takowej ozdobie jak róża chodzi. Powiadałem ci, że to i ja kiedyś nadzwyczajnej byłem urody, ale już jej musiałem i wówczas ustąpić, choć inni mówią, że do mnie kubek w kubek podobna.", + "99540": "— Idźże waszmość do licha! — zakrzyknął mały rycerz.", + "99541": "— Nie gniewaj się, panie Michale, bo już i tak marsem nadrabiasz. Spoglądasz na nią jak kozieł na kapustę, a ciągle się marszczysz; przysiągłby kto, że cię żądze kąsają, ale nie dla psa kiełbasa.", + "99542": "— Tfu! — rzekł Wołodyjowski. — Jak się waćpan nie wstydzisz, starym będąc, takowe głupstwa prawić?", + "99543": "— A to czego się chmurzysz?", + "99544": "— Bo waćpan to myślisz, że już wszystko zło przeminęło jako ptak na powietrzu i żeśmy już całkiem bezpieczni, a tu dobrze trzeba jeszcze deliberować, żeby to jednego uniknąć, drugie ominąć. Droga jeszcze przed nami okrutna i Bóg wie, co nas spotkać może, bo te strony, do których jedziemy, muszą już być dotychczas w ogniu.", + "99545": "— Kiedy ja ją z Rozłogów Bohunowi wykradłem, gorzej było, bo nas ścigali z tyłu, a z przodu był bunt; jednakowoż przeszedłem przez całą Ukrainę jakoby przez płomień i aż do Baru zaszedłem. A od czego głowa na karku? W najgorszym razie do Kamieńca nie tak daleko.", + "99546": "— Ba! Ale Turkom i Tatarom także do niego niedaleko.", + "99547": "— Co mnie waćpan tam powiadasz!", + "99548": "— Powiadam, co jest, i mówię, że warto nad tym podeliberować. Lepiej nam Kamieniec ominąć i ku Barowi ruszyć, bo Kozacy piernacze szanują, z czernią sobie poradzimy, a jak nas jeden Tatar raz na oko weźmie, tak i po wszystkim! Znam ja się z nimi od dawna i potrafię przed czambułem iść razem z ptactwem i z wilkami, ale gdybyśmy prosto na czambuł wpadli, tedybym i ja już na to nie poradził.", + "99549": "— To idźmy na Bar albo koło Baru; niech tam tych kamienieckich Lipków i Czeremisów dżuma w karwaserach wydusi! Waćpan o tym nie wiesz, że Rzędzian wziął i od Burłaja piernacz. Możemy wszędy między kozactwem śpiewajęcy chodzić. Co najgorsze, pustynie jużeśmy przejechali, wejdziemy teraz w ludzki kraj. Trzeba też i o tym pomyśleć, żeby się o wieczornym udoju w chutorach zatrzymywać, bo dla dziewki to i przystojniej, i wygodniej. Ale już mi się tak zdaje, panie Michale, że za czarno rzeczy widzisz. Co, u did'ka! Żeby zaś trzech chłopów (nie pochlebiając sobie ani wam, na schwał przednich) nie dało sobie rady w stepie! Połączmy nasze fortele z twoją szablą i hajda! Nic lepszego nie mamy do roboty. Rzędzian ma i Burłajowy piernacz, a to grunt, bo Burłaj teraz całym Podolem rządzi, a byle się za Bar przedostać, to tam już Lanckoroński z kwarcianymi chorągwiami. Hajda! Panie Michale, czasu nie traćmy!", + "99550": "Jakoż nie tracili czasu i rwali stepem ku północy i zachodowi, ile tylko konie mogły nadążyć. Na wysokości Mohylowa weszli w kraj gęściej osiadły, tak że wieczorami wszędy nietrudno było znaleźć chutory lub wsie, w których zatrzymywali się na noclegi, ale rumiane zorze ranne zastawały ich zawsze już na koniach i w drodze. Szczęściem, lato było suche, dnie znojne, noce rosiste, a rankami srebrzył się cały step jakoby szronem okryty. Wody wiatr wysuszył, rzeki poopadały — i przebywali je bez trudności. Idąc czas jakiś wzdłuż i w górę Łozowej, zatrzymali się na dłuższy nieco wypoczynek w Szarogrodzie, w którym stał pułk kozacki do komendy Burłaja należący. Tam zastali wysłańców Burłajowych, a między nimi setnika Kunę, którego w Jampolu na uczcie u Burłaja widzieli. Ten zdziwił się trochę, że nie idą na Bracław, Rajgród i Skwirę do Kijowa, ale zresztą żadne podejrzenie nie postało mu w umyśle, zwłaszcza iż Zagłoba wytłumaczył mu, że nie poszli tamtą drogą z obawy Tatarów, którzy się od strony Dniepru mieli ruszyć. Mówił im natomiast Kuna, że Burłaj wysłał go do pułku, by pochód zapowiedział, i że sam ze wszystkimi wojskami jampolskimi i z budziackimi Tatary lada chwila do Szarogrodu także ściągnie, skąd dalej zaraz ruszą.", + "99551": "Przyszli gońce do Burłaja od Chmielnickiego z wieścią, że wojna rozpoczęta, i rozkazami, by wszystkie pułki na Wołyń prowadził — Burłaj zaś z dawna już i sam chciał pod Bar walić i tylko się jeszcze na tatarskie posiłki oglądał, pod Barem bowiem źle jakoś zaczęło się powodzić rebelii. Oto pan Lanckoroński, regimentarz, mocno tam znaczne kupy pogromił, miasto zdobył i zamek załogą obsadził. Legło tam na placu kilka tysięcy kozactwa i ich to właśnie chciał stary Burłaj pomścić, a przynajmniej zamek na powrót odebrać. Kuna jednak powiadał, że ostatnie rozkazy Chmielnickiego, aby na Wołyń iść, przeszkodziły tym zamiarom i że Baru nie będą na teraz oblegali, chybaby Tatarowie koniecznie chcieli.", + "99552": "— A co, panie Michale? — mówił na drugi dzień Zagłoba. — Bar przed nami i mógłbym tam po raz drugi kniaziównę schronić, ale niech go tam kaduk zje! Nie wierzę już ani Barowi, ani żadnej fortecy od czasu, jak hultajstwo ma więcej armat niż wojska koronne. To mnie jeno niepokoi, że jakoś chmurzy się koło nas.", + "99553": "— Nie tylko się chmurzy — odrzekł rycerz — ale już burza za nami wali, to jest Tatary i Burłaj, który, gdyby nas dogonił, wielce byłby zdziwiony, iż nie ku Kijowu, ale w przeciwną stronę zdążamy.", + "99554": "— I gotów by nam inną drogę pokazać. Niechże mu diabeł wpierw pokaże, który szlak najprościej do piekła prowadzi. Zróbmy układ, panie Michale: z hultajstwem już ja będę sobie za nas wszystkich radził, ale z Tatary niech będzie twoja głowa.", + "99555": "— Łatwiejże waćpanu z hultajami, którzy nas za swoich biorą — odpowiedział Wołodyjowski. — Co do Tatarów, jedyna teraz rada jak najprędzej uciekać, aby z matni póki czas się wyśliznąć. Konie dobre, gdzie się zdarzy, musimy po drodze kupować, aby te zawsze były świeże.", + "99556": "— Starczy i na to trzosik pana Longina, a jak nie starczy, to Rzędzianowi Burłajowy odbierzemy; a teraz naprzód!", + "99557": "I jechali jeszcze śpieszniej, aż piana okrywała boki bachmatów i spadała jak płaty śniegowe na step zielony. Przebyli Derłę i Ladawę. W Barku zakupił pan Wołodyjowski nowe bachmaty, starych nie rzucając, bo te, które od Burłaja mieli w darze, wielkiej były krwi, więc zachowano je na luźne — i szli naprzód, coraz krótsze czyniąc przystanki i noclegi. Zdrowie dopisywało wszystkim wybornie i Helena, choć zmęczona podróżą, czuła, że jej z dniem każdym coraz więcej sił przybywa. W jarze pędziła życie zamknięte i prawie nie opuszczała swojej wyzłoconej komnaty, nie chcąc spotykać się z bezwstydną Horpyną i słuchać jej rozmów i namów — teraz zaś świeże powietrze stepowe wracało jej zdrowie. Róże zakwitły na jej policzkach, słońce przyciemniło jej twarz, ale za to oczy nabrały blasków, i gdy czasem wiatr zwichrzył jej włosy na czole, rzekłbyś; Cyganka jaka, najcudniejsza worożycha albo cygańska królewna jedzie stepem szerokim — przed nią kwiaty, a za nią rycerze!…", + "99558": "Pan Wołodyjowski z wolna się z jej nadzwyczajną urodą oswajał, ale że zbliżała ich podróż, więc się na koniec i oswoił. Odzyskał wówczas mowę i wesołość i często, tocząc przy niej koniem, opowiadał o Łubniach, a najwięcej o swojej ze Skrzetuskim przyjaźni, bo zauważył, że tego rada słucha. Czasem też się i drażnił z nią, mówiąc:", + "99559": "— Bohuna-m przyjaciel i do niego waćpannę wiozę.", + "99560": "A ona ręce składała niby z wielkiego strachu i nuż się słodkim głosem prosić:", + "99561": "— Nie czyńże tego, luty rycerzu, lepiej od razu mnie zetnij.", + "99562": "— O, nie może być! Już tak uczynię! — odpowiadał srogi rycerz.", + "99563": "— Zetnij! — powtarzała kniaziówna, mrużąc swe śliczne oczy i wyciągając ku niemu szyję.", + "99564": "Wówczas mrówki poczynały chodzić po krzyżach małemu rycerzowi. „Idzie do głowy ta dziewka, jak wino! — myślał sobie. — Ale się nim nie upiję, bo cudze” — i wstrząsał się tylko poczciwy pan Michał, i koniem naprzód ruszał. A gdy już w trawy jak nurek w wodę pornął, zaraz mrówki z niego opadały i całą uwagę na drogę zwracał: czy bezpieczna, czy dobrze jadą i czyli skąd jaka przygoda się nie zbliża? Więc wspinał się na strzemionach, żółte wąsiki nad falę traw wytykał i patrzył, wietrzył, słuchał jak Tatar, kiedy to w Dzikich Polach wśród burzanów myszkuje.", + "99565": "Pan Zagłoba również był najlepszej myśli.", + "99566": "— Łatwiejże nam teraz umykać — mówił — niż wtedy nad Kahamlikiem, kiedyśmy to musieli jak psi, piechotą, z wywieszonymi językami drałować. Ozór mi w gębie tak wtedy wysechł, że mógłbym był nim drzewo strugać, a ninie, chwalić Boga, i odpocznienie na noc bywa, i jest czym gardło od czasu do czasu odwilżyć.", + "99567": "— A pamiętasz waszmość, jakeś to mnie na ręku przez wodę przenosił? — mówiła Helena.", + "99568": "— Będziesz i ty miała, daj Boże doczekać, kogo na ręku nosić: Skrzetuskiego w tym głowa!", + "99569": "— Hu! hu! — śmiał się Rzędzian.", + "99570": "— Zaniechaj waść, proszę — szeptała kniaziówna, płonąc i spuszczając oczy.", + "99571": "Tak to oni ze sobą na stepie rozmawiali, aby czas drogi skrócić. Na koniec za Barkiem i Jołtuszkowem wstąpili w kraj zębami wojny świeżo poszarpany. Tam grasowały dotychczas kupy zbrojne hultajstwa, tam też niedawno i pan Lanckoroński palił i ścinał, bo dopiero przed kilkunastoma dniami do Zbaraża się cofnął. Dowiedzieli się też nasi podróżni od miejscowych ludzi, że Chmielnicki z chanem ruszyli wszystkimi siłami przeciw Lachom, a raczej przeciw regimentarzom, których wojska się buntują i nie chcą inaczej służyć jak pod buławą Wiśniowieckiego. Przepowiadano przy tym ogólnie, że teraz pewno już przyjdzie na pohybel, czyli na ostateczny koniec Lachom albo Kozakom, gdy się bat'ko Chmielnicki z Jaremą spotkają. Tymczasem cały kraj był jakoby w ogniu. Wszystko porywało za broń i ciągnęło na północ, by się z Chmielnickim połączyć. Z dołu, od Niżu Dniestrowego, walił Burłaj z całą potęgą, a po drodze zrywały się wszystkie pułki z załóg, postojów i z pastwisk, bo wszędy przyszły rozkazy. Szły tedy sotnie, chorągwie, pułki, a obok nich płynęła jak fala bezładna czerń zbrojna w cepy, widły, noże, spisy. Koniuchowie i czabańczycy — porzucili swoje kosze, chutornicy — chutory, pasiecznicy — pasieki, dzicy rybacy — swoje komysze naddniestrzańskie, myśliwi — bory. Wsie, miasteczka i miasta pustoszały. W trzech województwach zostały tylko po osadach baby i dzieci, bo mołodycie nawet ciągnęły z mołojcami na Lachów. A jednocześnie ze wschodu zbliżał się z całą główną siłą Chmielnicki jak burza złowroga, krusząc po drodze potężną ręką zamki i zameczki i mordując niedobitków z zeszłych pogromów.", + "99572": "Minąwszy Bar, pełen smutnych dla kniaziówny wspomnień, weszli nasi podróżni na stary gościniec prowadzący na Latyczów, Płoskirów, do Tarnopola i dalej aż do Lwowa. Tu coraz częściej napotykali: to tabory sforne wozów, to oddziały piechoty i jazdy kozackiej, to watahy chłopskie, to niezmierne stada wołów okryte obłokiem kurzawy, pędzone na spyżę dla wojsk kozackich i tatarskich. Droga stała się teraz niebezpieczna, bo raz w raz pytano ich: co zacz są, skąd idą i dokąd jadą? Kozackim sotniom pokazywał wówczas Zagłoba piernacz Burłajowy i mówił:", + "99573": "— Od Burłaja my posłańcy, mołodycię Bohunowi wieziem.", + "99574": "I na widok piernacza groźnego pułkownika rozstępowali się zwykle Kozacy, tym bardziej iż każdy rozumiał, że jeśli Bohun żyw, to się już musi pod wojskami regimentarzy koło Zbaraża lub Konstantynowa uwijać. Ale daleko trudniej było podróżnym z czernią, z dzikimi oddziałami pasterzy ciemnych, pijanych i żadnego prawie niemających pojęcia o oznakach wydawanych przez pułkowników na bezpieczny przejazd. Gdyby nie Helena, byliby owi półdzicy ludzie poczytywali Zagłobę, Wołodyjowskiego i Rzędziana za swoich i za starszych, jakoż nawet tak i bywało; ale Helena zwracała wszędzie uwagę zarówno swoją płcią, jak i nadzwyczajną urodą, a stąd rodziły się i niebezpieczeństwa, które z największym trudem trzeba było przezwyciężać.", + "99575": "Czasem więc pokazywał pan Zagłoba piernacz, a czasem pan Wołodyjowski zęby, i niejeden tam trup padał za nimi. Kilka razy tylko niedoścignione bieguny Burłajowe uchroniły ich od zbyt ciężkiej przygody — i podróż, tak z początku pomyślna, stawała się z dniem każdym cięższą. Helena, lubo z natury mężna, poczęła od ustawicznej trwogi i bezsenności na zdrowiu szwankować i naprawdę wyglądała na brankę wleczoną mimo woli w nieprzyjacielskie namioty; pan Zagłoba pocił się srodze i coraz nowe wymyślał fortele, które mały rycerz zaraz w bieg wprowadzał, obaj zaś pocieszali kniaziównę, jak mogli.", + "99576": "— Tylko nam minąć to mrowie, które jest jeszcze przed nami — mówił mały rycerz — i przyjść pod Zbaraż, zanim Chmielnicki z Tatary okolice jego zaleje.", + "99577": "Dowiedział się bowiem po drodze, że regimentarze ściągnęli do Zbaraża i że w nim zamierzają się bronić — tam więc zdążali, spodziewając się słusznie, że i książę Jeremi do regimentarzy ze swoją dywizją przybędzie, zwłaszcza że część jego sił, i to znaczna, stałe w Zbarażu miała locum. Tymczasem doszli aż pod Płoskirów. Mrowie rzedło na gościńcu istotnie, bo już o dziesięć mil drogi zaczynał się kraj zajęty przez chorągwie koronne, więc watahy kozackie nie śmiały zapuszczać się dalej, wolały bowiem czekać w bezpiecznym oddaleniu na przybycie Burłaja z jednej, a Chmielnickiego z drugiej strony.", + "99578": "— Już dziesięć mil tylko! Już dziesięć mil tylko! — powtarzał, zacierając ręce, pan Zagłoba. — Byleśmy się do pierwszej chorągwi dostali, to już i do Zbaraża dojedziemy w bezpieczności.", + "99579": "Pan Wołodyjowski jednak postanowił znowu zaopatrzyć się w świeże konie w Płoskirowie, bo te, które kupiono w Barku, były już do niczego, a Burłajowe trzeba było na czarną godzinę oszczędzać. Ostrożność ta stała się konieczną, odkąd rozeszła się wieść, że Chmielnicki już pod Konstantynowem, a chan ze wszystkimi ordami wali od Piławiec.", + "99580": "— My tu z kniaziówną zostaniemy pod miastem, bo lepiej nam się na rynku nie pokazywać — rzekł mały rycerz do Zagłoby, gdy przybyli do opuszczonego domku, odległego o dwie staje drogi od miasta — a waszeć idź, popytaj u mieszczan, czyli koni gdzie na przedaż albo na zamianę nie mają. Wieczór już, ale ruszymy na całą noc.", + "99581": "— Niedługo wrócę — rzekł pan Zagłoba.", + "99582": "I odjechał ku miastu, Wołodyjowski zaś kazał Rzędzianowi porozluźniać nieco popręgów u kulbak, ażeby bachmaty mogły odetchnąć, sam zaś wprowadził kniaziównę do izby, prosząc, aby się winem i snem pokrzepiła.", + "99583": "— Chciałbym do świtania te dziesięć mil przejechać — mówił jej — później wszyscy wypoczniemy.", + "99584": "Zaledwie jednak przyniósł bukłaki z winem i żywność, gdy zatętniało przed sienią.", + "99585": "Mały rycerz spojrzał przez okno.", + "99586": "— Pan Zagłoba już wrócił — rzekł — widno koni nie znalazł.", + "99587": "W tej chwili drzwi izby roztwarły się i ukazał się w nich Zagłoba blady, siny, spotniały, zadyszany.", + "99588": "— W konie! — zakrzyknął.", + "99589": "Pan Michał zbyt był doświadczonym żołnierzem, aby w takich razach na pytania czas tracić. Nie tracił go nawet na ratowanie bukłaka z winem (który wszelako pan Zagłoba porwał), ale chwycił co prędzej kniaziównę, wyprowadził ją na podwórze i posadził na kulbakę; rzucił ostatnie spojrzenie, czy popręgi dociągnięte, i powtórzył:", + "99590": "— W konie!", + "99591": "Kopyta zatętniały i wkrótce znikli w ciemnościach jeźdźcy i bachmaty jak orszak mar.", + "99592": "Lecieli długo bez wypoczynku, aż dopiero gdy blisko mila drogi dzieliła ich od Płoskirowa i przed wejściem księżyca pomroka stała się tak gruba, że wszelki pościg był niemożebny, pan Wołodyjowski zbliżył się do Zagłoby i spytał:", + "99593": "— Co to było?", + "99594": "— Czekaj… panie Michale, czekaj! Okrutniem się zdyszał, mało mi nóg nie odjęło… uf!", + "99595": "— Ale co to było?", + "99596": "— Diabeł we własnej osobie, mówię ci, diabeł albo smok, któremu jedną głowę utniesz, druga odrasta.", + "99597": "— Gadajże waść wyraźnie.", + "99598": "— Bohuna na rynku widziałem.", + "99599": "— Chyba waść masz delirium?", + "99600": "— Na rynku go widziałem, jako żywo, a przy nim pięciu czy sześciu ludzi; policzyć nie mogłem, bo mało mi nóg nie odjęło… Pochodnie przy nim trzymali… Już tak myślę, że nam chyba bies jaki w drodze staje, i zgoła nadzieję w szczęśliwy skutek naszej imprezy straciłem… Czy on nieśmiertelny ten piekielnik, czy co? Nie mówże o nim Helenie… O dla Boga! Waćpan go usiekłeś, Rzędzian go wydał… Nie! On już żyw, wolny i w drogę lezie. Uf! O Boże! Boże!… Mówię ci, panie Michale, że wolałbym spectrum na cmentarzu zobaczyć niż jego. I co, u diabła, za moje szczęście, że to ja go właśnie wszędy pierwszy spotykam! Psu wsadzić w gardło takie szczęście! Czy to nie ma innych ludzi na świecie? Niech go inni spotykają! Nie! Zawsze ja i ja!", + "99601": "— A on widział waści?", + "99602": "— Żeby on mnie widział, to byś ty już mnie, panie Michale, nie widział. Tego tylko brakowało!", + "99603": "— Ważna by to była rzecz wiedzieć — mówił Wołodyjowski — czy on goni za nami, czy też do Waładynki do Horpyny jedzie w tym mniemaniu, że nas po drodze ułapi?", + "99604": "— Mnie się widzi, że do Waładynki.", + "99605": "— Tak i musi być. Tedy my jedziemy w jedną stronę, a on w drugą, i teraz mila już albo dwie między nami, a za godzinę będzie pięć. Nim się po drodze o nas dowie i nawróci, będziemy w Żółkwi, nie tylko w Zbarażu.", + "99606": "— Tak mówisz, panie Michale? Chwała Bogu! Jakobyś mi plaster przyłożył! Ale powiedz mnie, jak to być może, by on był na wolności, skoro jego Rzędzian w ręce komendanta włodawskiego wydał?", + "99607": "— Po prostu uciekł.", + "99608": "— To już szyję takiemu komendantowi uciąć. Rzędzian! Hej, Rzędzian!", + "99609": "— A czego jegomość chce? — pytał pachołek, wstrzymując konia.", + "99610": "— Komuś ty Bohuna wydał?", + "99611": "— Panu Regowskiemu.", + "99612": "— A któż to ten pan Regowski?", + "99613": "— To wielki kawaler, porucznik pancerny spod chorągwi króla jegomości.", + "99614": "— Bodajże cię! — rzekł, trzasnąwszy w palce, Wołodyjowski. — To już ja wiem! Nie pamiętasz no waćpan, co nam pan Longinus opowiadał o nieprzyjaźni pana Skrzetuskiego z Regowskim? To przecie pana Łaszcza strażnika krewniak i za jego konfuzję ma do Skrzetuskiego odium.", + "99615": "— Rozumiem, rozumiem! — zakrzyknął pan Zagłoba. — On to musiał Bohuna na złość puścić. Ale to kryminał taka sprawa i gardłem pachnie. Pierwszy będę delatorem!", + "99616": "— Daj go Boże spotkać — mruknął pan Michał — a pewnie do trybunałów nie pójdziemy.", + "99617": "Rzędzian nie wiedział dotąd, o co idzie, bo po odpowiedzi danej Zagłobie znów wysunął się naprzód do kniaziówny.", + "99618": "Jechali teraz wolno. Księżyc zeszedł, mgły, które z wieczora unosiły się nad ziemią, opadły — i noc zrobiła się widna. Wołodyjowski pogrążył się w zamyśleniu. Zagłoba przeżuwał jeszcze czas jakiś resztki przerażenia, na koniec rzekł:", + "99619": "— Dałżeby Bohun teraz i Rzędzianowi, gdyby go w ręce dostał!", + "99620": "— Powiedz mu waćpan nowinę, niech się strachu naje, a ja tymczasem pojadę przy kniaziównie — odpowiedział mały rycerz.", + "99621": "— Dobrze! Hej, Rzędzian!", + "99622": "— A czego? — pytał pachołek, wstrzymując ponownie konie.", + "99623": "Pan Zagłoba zrównał się z nim i milczał przez chwilę, czekając, by Wołodyjowski i kniaziówna oddalili się dostatecznie; na koniec rzekł:", + "99624": "— Wiesz, co się stało?", + "99625": "— Nie wiem.", + "99626": "— Pan Regowski puścił Bohuna na wolność. Widziałem go w Płoskirowie.", + "99627": "— W Płoskirowie? Teraz? — pytał Rzędzian.", + "99628": "— Teraz. A co? Nie zlatujesz z kulbaki?", + "99629": "Promienie księżyca padały prosto na pucołowatą twarz pachołka i pan Zagłoba nie tylko nie dojrzał na niej przerażenia, ale z największym zdziwieniem spostrzegł ów wyraz srogiej, zwierzęcej prawie zawziętości, który Rzędzian miał wówczas, gdy Horpynę mordował.", + "99630": "— Cóż? Ty się Bohuna nie boisz czy co? — pytał stary szlachcic.", + "99631": "— Mój jegomość — odparł pachołek — jeżeli jego pan Regowski puścił, to już ja sam muszę na nowo pomsty nad nim szukać za moją krzywdę i pohańbienie. Przecie mu tego nie daruję, bom poprzysiągł, i gdyby nie to, że pannę odwozimy, zaraz bym w jego tropy pojechał: niechże moje nie przepada!", + "99632": "„Tfu! — pomyślał Zagłoba. — Wolę, żem temu pachołkowi nijakiej krzywdy nie uczynił”.", + "99633": "Po czym popędził konia i po chwili zrównał się z kniaziówną i Wołodyjowskim. Po godzinie drogi przeprawili się przez Medwiedówkę i wjechali w las ciągnący się od samego brzegu rzeki dwoma czarnymi ścianami wzdłuż drogi.", + "99634": "— Już tę okolicę znam dobrze — rzekł Zagłoba. — Teraz ten bór niedługo się skończy, za nim będzie z ćwierć mili pola gołego, przez które idzie gościniec z Czarnego Ostrowu, a potem znów bory jeszcze większe, aż do Matczyna. Da Pan Bóg, że w Matczynie zastaniemy już chorągwie polskie.", + "99635": "— Pora już, żeby zbawienie przyszło! — mruknął Wołodyjowski.", + "99636": "Czas jakiś jechali w milczeniu, jasnym, oświeconym przez promienie księżyca, gościńcem.", + "99637": "— Dwa wilki drogę przeszły! — rzekła nagle Helena.", + "99638": "— Widzę — odparł Wołodyjowski. — A ot, trzeci!", + "99639": "Szarawy cień przemknął się istotnie o sto kilkadziesiąt kroków przed końmi.", + "99640": "— Ot, czwarty! — zawołała kniaziówna.", + "99641": "— Nie, to sarna; patrz waćpanna: dwie, trzy!", + "99642": "— Co, u licha! — zakrzyknął pan Zagłoba. — Sarny za wilkami gonią! Świat, widzę, przewraca się do góry nogami.", + "99643": "— Jedźmy no nieco prędzej — rzekł zaniepokojonym głosem pan Wołodyjowski. — Rzędzian! Bywaj! I z panną naprzód!", + "99644": "Pomknęli, ale Zagłoba pochylił się w pędzie do ucha Wołodyjowskiego i pytał:", + "99645": "— Panie Michale, a co tam nowego?", + "99646": "— Źle — odrzekł mały rycerz. — Widziałeś waść: zwierz z legowisk ze snu się zrywa i nocą pomyka.", + "99647": "— Oj! A co to znaczy?", + "99648": "— To znaczy, że go płoszą.", + "99649": "— Kto?", + "99650": "— Wojska. Kozacy albo Tatary. Idą nam od prawej ręki.", + "99651": "— A może nasze chorągwie?", + "99652": "— Nie może być, bo zwierz umyka od wschodu, od Piławiec, więc pewno Tatarzy szeroką ławą idą.", + "99653": "— Umykajmy, panie Michale, na miły Bóg!", + "99654": "— Nie ma innej rady. Ej, żeby tak tu kniaziówny nie było, podeszlibyśmy pod same czambuły, żeby z paru urwać, ale z nią… ciężka może być przeprawa, jeśli nas na oko wezmą.", + "99655": "— Bój się Boga, panie Michale. Skręćmy w lasy za tymi wilkami albo co?", + "99656": "— Nie może być, bo choćby nas zrazu nie dostali, to kraj przed nami zaleją, a potem jakże się wydostaniem?", + "99657": "— Niechże ich siarczyste pioruny zatrzasną! Tego nam tylko brakowało. Ej, panie Michale, czy się nie mylisz? Wilcy to przecież za koszem ciągną, nie przed nim pomykają.", + "99658": "— Które są po bokach, to ciągną za koszem i ze wszystkich okolic się zbierają, ale te, co na przedzie, to się płoszą. Widzisz no waść tam, na prawo, między drzewami: łuna świta!", + "99659": "— Jezusie Nazareński, Królu Żydowski!", + "99660": "— Cicho waść!… Siła jeszcze tego lasu?", + "99661": "— Zaraz się skończy.", + "99662": "— A potem pole?", + "99663": "— Tak jest. O Jezu!", + "99664": "— Cicho waść!… Za polem drugi las?", + "99665": "— Aż do Matczyna.", + "99666": "— Dobrze! Byle nas na tym polu nie najechali! Jeżeli się do drugiego lasu szczęśliwie przedostaniem, tośmy i w domu. Jedźmy teraz razem! Szczęściem kniaziówna z Rzędzianem na Burłajowych koniach.", + "99667": "Popędzili konie i zrównali się z jadącymi na przedzie.", + "99668": "— Co to za łuna na prawo? — pytała kniaziówna.", + "99669": "— Mościa panno! — odrzekł mały rycerz. — Tu nie ma co ukrywać. To mogą być Tatarzy.", + "99670": "— Jezus Maria!", + "99671": "— Nie trwóż się waćpanna! Szyja moja w tym, że im umkniemy, a w Matczynie nasze chorągwie.", + "99672": "— Dla Boga! Umykajmy! — rzekł Rzędzian.", + "99673": "Ucichli i mknęli jak duchy. Drzewa poczęły rzednąć, las kończył się — ale też i łuna nieco przygasła. Nagle Helena zwróciła się do małego rycerza.", + "99674": "— Mości panowie! — rzekła. — Przysięgnijcie mi, że żywa nie pójdę w ich ręce!", + "99675": "— Nie pójdziesz! — odrzekł Wołodyjowski. — Pókim ja żyw!", + "99676": "Zaledwie skończył, wypadli z lasu na pole, a raczej na step, który ciągnął się blisko ćwierć mili, a na którego przeciwległym końcu czerniła się znów wstążka lasu. Halizna ta, ze wszystkich stron odkryta, srebrzyła się teraz cała od promieni księżyca i było na niej tak prawie widno, jak w dzień.", + "99677": "— To najgorszy szmat drogi! — szepnął do Zagłoby Wołodyjowski. — Bo jeśli oni są w Czarnym Ostrowiu, to tędy pójdą, między lasami.", + "99678": "Zagłoba nie odrzekł nic, jeno piętami konia ścisnął.", + "99679": "Dobiegli już do połowy pola, przeciwległy las stawał się coraz bliższy, wyraźniejszy, gdy nagle mały rycerz wyciągnął rękę ku wschodowi.", + "99680": "— Patrz waść — rzekł do Zagłoby — widzisz?", + "99681": "— Krze jakoweś i zarośla w dalekości.", + "99682": "— Te krze się ruszają! W konie teraz, w konie, bo już nas dojrzą niezawodnie!", + "99683": "Wiatr zaświstał w uszach uciekających — zbawczy las zbliżał się coraz bardziej.", + "99684": "Nagle z owej ciemnej masy zbliżającej się od prawej strony pola doleciał naprzód jakoby szum podobny do szumu fal morskich, a w chwilę potem jeden ogromny krzyk targnął powietrzem.", + "99685": "— Widzą nas! — ryknął Zagłoba. — Psy! Szelmy! Diabły! Wilcy! Łajdaki!", + "99686": "Las był tak blisko, że uciekający czuli już prawie surowe i chłodne jego tchnienie. Ale też i chmura Tatarów stawała się coraz wyraźniejszą, a z ciemnego jej ciała poczęły wysuwać się długie odnogi, jakoby macki olbrzymiego potworu — i zbliżać się ku uciekającym z niepojętą szybkością. Wprawne uszy Wołodyjowskiego odróżniły już wyraźne wrzaski: „Ałła! Ałła!”.", + "99687": "— Koń mi się potknął! — krzyknął Zagłoba.", + "99688": "— Nic to — odparł Wołodyjowski.", + "99689": "Ale przez głowę przelatywały mu na kształt piorunów pytania: co będzie, jeżeli konie nie wytrzymają? Co będzie, jeżeli który z nich padnie? Były to dzielne tatarskie bachmaty, żelaznej wytrwałości, ale szły już od Płoskirowa, mało co wypoczywając po onym szalonym biegu od miasta aż do pierwszego lasu. Można się było wprawdzie przesiąść na luźne, lecz i luźne były znużone. „Co będzie?” — myślał pan Wołodyjowski i serce zabiło mu trwogą, może po raz pierwszy w życiu — nie o siebie, ale o Helenę, którą w tej długiej podróży pokochał jak siostrę rodzoną. A wiedział i to, że Tatarzy, raz zacząwszy gonitwę, nie ustaną tak prędko.", + "99690": "— Niechże nie ustają, a jej nie zgonią! — rzekł do siebie, ścisnąwszy zęby.", + "99691": "— Koń mi się potknął! — zawołał po raz drugi Zagłoba.", + "99692": "— Nic to! — powtórzył Wołodyjowski.", + "99693": "Tymczasem wpadli do lasu. Objęła ich ciemność, ale też pojedynczy jeźdźcy tatarscy nie byli dalej za nimi jak na kilkaset kroków.", + "99694": "Wszelako mały rycerz wiedział już, jak ma postąpić.", + "99695": "— Rzędzian! — krzyknął. — Skręcaj z panną w pierwszą drogę z gościńca.", + "99696": "— Dobrze, mój jegomość! — odrzekł pachołek.", + "99697": "Mały rycerz zwrócił się do Zagłoby:", + "99698": "— Pistolety w garść!", + "99699": "I jednocześnie położywszy rękę na cuglach konia pana Zagłoby, począł jego bieg hamować.", + "99700": "— Co robisz?! — krzyknął szlachcic.", + "99701": "— Nic to! Wstrzymuj waść konia.", + "99702": "Odległość między nimi a Rzędzianem, który umykał z Heleną, poczęła się zwiększać coraz bardziej. Na koniec przybyli do miejsca, gdzie gościniec skręcał się dość nagle ku Zbarażowi, a wprost dalej szła wąska drożyna leśna wpół przesłonięta gałęziami. Rzędzian wpadł na nią i po chwili oboje z Heleną znikli w gęstwinie i ciemności.", + "99703": "Tymczasem Wołodyjowski wstrzymał konia swego i Zagłoby.", + "99704": "— Na miłosierdzie boskie! Co czynisz? — ryczał szlachcic.", + "99705": "— Wstrzymamy pogoń. Nie ma innego dla kniaziówny ratunku.", + "99706": "— Zginiemy!", + "99707": "— To zginiemy. Stań tu waść na boku gościńca! Tutaj! Tutaj!", + "99708": "Obaj przyczaili się w ciemności pod drzewami — tymczasem gwałtowny tętent bachmatów tatarskich zbliżał się i huczał jak burza, aż się cały las nim rozlegał.", + "99709": "— Stało się! — rzekł Zagłoba i podniósł do ust bukłak z winem.", + "99710": "Pił i pił — po czym wstrząsnął się.", + "99711": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! — zakrzyknął. — Gotowym na śmierć!", + "99712": "— Zaraz! Zaraz! — rzekł Wołodyjowski. — Trzech idzie naprzód, tegom chciał!", + "99713": "Jakoż na jasnym gościńcu ukazało się trzech jeźdźców siedzących widocznie na najlepszych bachmatach, tak zwanych na Ukrainie wilczarach, bo w biegu wilka doganiały; za nimi o dwieście lub trzysta kroków pędziło kilkunastu innych, a dalej jeszcze cały gęsty, zbity tłum ordyńców.", + "99714": "Gdy trzej pierwsi zrównali się z zasadzką, huknęły dwa strzały, po czym Wołodyjowski rzucił się jak ryś na środek gościńca i w jednym mgnieniu oka, nim pan Zagłoba miał czas spojrzeć i pomyśleć, co się stało, trzeci Tatar padł jakby gromem rażony.", + "99715": "— W konie! — krzyknął mały rycerz.", + "99716": "Pan Zagłoba nie dał sobie tego dwa razy powtarzać i ruszyli gościńcem na kształt dwóch wilków, za którymi stado zajadłych psów goni; tymczasem dalsi ordyńcy nadbiegli do trupów i poznawszy, że owe gonione wilki potrafią na śmierć ukąsić, wstrzymali nieco konie, czekając na innych towarzyszów.", + "99717": "— Widzisz waść! — rzekł Wołodyjowski. — Wiedziałem, że się zatrzymają!", + "99718": "Ale jakkolwiek uciekający zyskali kilkaset kroków, przerwa w gonitwie nie trwała długo, tylko że Tatarzy biegli już większą kupą i nie wysuwali się pojedynczo naprzód.", + "99719": "Jednakże konie uciekających były zmęczone długą drogą i pęd ich słabł. Szczególniej koń Zagłoby, wiozący na grzbiecie tak znaczny ciężar, potknął się znowu raz i drugi; staremu szlachcicowi resztki włosów stanęły na głowie na myśl, że padnie.", + "99720": "— Panie Michale, najdroższy panie Michale! Nie opuszczajże mnie! — wołał z desperacją.", + "99721": "— Bądź waść pewien! — odpowiedział mały rycerz.", + "99722": "— Żeby tego konia wilcy…", + "99723": "Nie skończył, gdy pierwsza strzała bzyknęła mu koło ucha, a za nią inne poczęły bzykać i świstać, i śpiewać, jakoby bąki i pszczoły. Jedna przeleciała tak blisko, że prawie otarła się bełtem o uszy pana Zagłoby.", + "99724": "Wołodyjowski zwrócił się i znowu dał po dwakroć z pistoletów ognia do goniących.", + "99725": "Wtem koń pana Zagłoby potknął się tak silnie, że nozdrzami niemal zarył w ziemi.", + "99726": "— Na Boga żywego, koń mi pada! — krzyknął rozdzierającym głosem szlachcic.", + "99727": "— Z kulbaki i w las! — zagrzmiał Wołodyjowski.", + "99728": "To rzekłszy, sam osadził konia, zeskoczył i w chwilę później obaj z Zagłobą znikli w ciemnościach.", + "99729": "Ale manewr ten nie uszedł skośnych oczu Tatarów i kilkudziesięciu z nich, zeskoczywszy również z koni, puściło się w pogoń za uciekającymi.", + "99730": "Gałęzie zerwały z głowy czapkę Zagłobie i biły go po twarzy, szarpały za żupan, ale szlachcic, wziąwszy nogi za pas, umykał, jakby mu trzydzieści lat wieku ubyło. Czasami padał, więc podnosił się i umykał jeszcze śpieszniej, sapiąc jak miechy kowalskie — na koniec stoczył się w głęboki wykrot i czuł, że się już nie wygramoli, bo siły opuściły go zupełnie.", + "99731": "— Gdzie waść jest? — spytał z cicha Wołodyjowski.", + "99732": "— Tu, w dole. Już po mnie! Ratuj się, panie Michale.", + "99733": "Ale pan Michał bez wahania wskoczył do wykrotu i położył rękę na ustach pana Zagłoby.", + "99734": "— Cicho waść! Może nas zminą! Będziem się zresztą bronili.", + "99735": "Tymczasem nadbiegli Tatarzy. Jedni z nich minęli istotnie wykrot, sądząc, że zbiegowie uciekają dalej, inni szli z wolna, obmacując drzewa i rozglądając się na wszystkie strony.", + "99736": "Rycerze utaili dech w piersiach.", + "99737": "„Niech tu który wpadnie — myślał w rozpaczy Zagłoba — to ja mu wpadnę!…”", + "99738": "Wtem iskry posypały się na wszystkie strony: Tatarzy poczęli krzesać ogień…", + "99739": "Przy blasku ich widać było dzikie twarze o wystających policzkach i nabrzękłe wargi dmuchające w zatlone hubki. Przez jakiś czas chodzili tak wkoło, o kilkadziesiąt kroków od wykrotu, podobni do jakichś złowrogich widm leśnych — i zbliżali się coraz bardziej.", + "99740": "Ale w chwilę później jakieś dziwne szumy, szmery i zmieszane okrzyki poczęły dolatywać z gościńca i budzić uśpione głębie.", + "99741": "Tatarzy przestali krzesać i stanęli jak wryci; ręka Wołodyjowskiego wpiła się w ramię Zagłoby.", + "99742": "Krzyki zwiększały się i nagle buchnęły czerwone światła, a wraz z nimi rozległa się salwa muszkietów — jedna, druga, trzecia — za nią okrzyki: „Ałła!”, szczęk szabel, kwik koni — tętent i wrzaski pomieszane. Na gościńcu wrzała bitwa.", + "99743": "— Nasi! Nasi! — krzyknął Wołodyjowski.", + "99744": "— Bij! Morduj! Bij! Siecz! Rżnij! — ryczał pan Zagłoba.", + "99745": "Sekunda jeszcze: koło wykrotu przebiegło w największym popłochu kilkudziesięciu Tatarów, którzy zmykali teraz co duchu ku swoim. Pan Wołodyjowski nie wytrzymał, skoczył za nimi — i jechał na ich karkach wśród gęstwy i ciemności.", + "99746": "Zagłoba pozostał sam na dnie jamy.", + "99747": "Po chwili próbował wyleźć, ale nie mógł. Bolały go wszystkie kości i zaledwie zdołał na nogach się utrzymać.", + "99748": "— Ha, łajdaki! — rzekł, oglądając się na wszystkie strony. — Uciekliście! Szkoda, że tu który nie został. Miałbym kompanię w tej jamie i pokazałbym mu, gdzie pieprz rośnie. O, poganie! Narżną was tam teraz jak bydła! Dla Boga, hałas tam teraz coraz większy! Chciałbym, żeby to był sam książę Jeremi, bo ten by dopiero was przygrzał. Hałłakujcie! Hałłakujcie! Będą później wilcy nad waszym ścierwem hałłakowali. Ale też ten pan Michał, żeby mnie tu samego zostawić. Ba, nic dziwnego! Łakomy, bo młody. Po tej ostatniej przeprawie już i do piekła bym z nim poszedł, bo to nie taki przyjaciel, co w potrzebie opuszcza. A osa to jest! W mig tamtych trzech ukąsił. Żebym to miał przynajmniej ze sobą ten bukłak… ale już go tam pewnie diabli wzięli… konie rozdeptały. Jeszcze mnie tu jaka gadzina żgnie w tej jamie. Co to?", + "99749": "Krzyki i salwy muszkietów poczęły oddalać się w stronę pola i pierwszego lasu.", + "99750": "— Aha! — rzekł Zagłoba. — Już im na karkach jadą! Nie wytrzymaliście, psubraty! Chwała bądź Bogu Najwyższemu!", + "99751": "Krzyki oddalały się coraz bardziej.", + "99752": "— Zdrowo jadą! — mruczał dalej szlachcic. — Ale to, widzę, przyjdzie mi posiedzieć w tej jamie. Tego by brakowało, żeby mnie wilcy zjedli. Naprzód Bohun, potem Tatarzy, a w końcu wilcy. Dajże, Boże, pal Bohunowi, a wściekliznę wilkom, bo o Tatarach już tam jakoś nasi myślą niezgorzej! Panie Michale! Panie Michale!", + "99753": "Cisza odpowiedziała panu Zagłobie, tylko bór szumiał, a z dala coraz słabiej dochodziły okrzyki.", + "99754": "— Chyba się tu spać położę czy co? Niechże to diabli porwą! Hej, panie Michale!", + "99755": "Ale cierpliwość pana Zagłoby na długą jeszcze miała być wystawiona próbę, bo szaro już było na niebie, gdy na gościńcu dał się ponownie słyszeć tętent, a następnie światła zabłysły w mroku leśnym.", + "99756": "— Panie Michale! Tu jestem! — zawołał szlachcic.", + "99757": "— To waść wyłaź.", + "99758": "— Ba! Kiedy nie mogę.", + "99759": "Pan Michał z łuczywem w garści stanął nad jamą i podając rękę Zagłobie, rzekł:", + "99760": "— No! Tatarów nie ma. Przejechaliśmy się na nich aż za tamten las.", + "99761": "— A któż to nadszedł?", + "99762": "— Kuszel i Roztworowski w dwa tysiące koni. Moi dragoni także są z nimi.", + "99763": "— A pogańców siła było?", + "99764": "— At! Komunik parotysięczny.", + "99765": "— To chwała Bogu! Dajże mi się czego napić, bom zemdlał.", + "99766": "W dwie godziny później pan Zagłoba, napojony i nakarmiony należycie, siedział na wygodnej kulbace wśród dragonów Wołodyjowskiego, a obok niego jechał mały rycerz i tak mówił:", + "99767": "— Jużże się waćpan nie martw, bo choć do Zbaraża razem z kniaziówną nie przyjedziemy, ale gorzej by było, gdyby wpadła w pogańskie ręce…", + "99768": "— A może Rzędzian nawróci jeszcze do Zbaraża? — pytał Zagłoba.", + "99769": "— Tego on nie uczyni, gościniec będzie zajęty; ów czambuł, któryśmy odparli, rychło wróci i w trop za nami iść będzie. Zresztą i Burłaj lada chwila nadciągnie i pierwej stanie pod Zbarażem, niżby Rzędzian mógł zdążyć. Z drugiej strony od Konstantynowa idą: Chmielnicki i chan.", + "99770": "— O dla Boga! Toż oni właśnie z kniaziówną jakoby w matnię wpadną.", + "99771": "— Głowa też Rzędziana w tym, aby się między Zbarażem a Konstantynowem póki czas przemknął i nie pozwolił się pułkom Chmielnickiego albo chanowym czambułom ogarnąć. I widzisz waść, mocno ja ufam, że on to potrafi.", + "99772": "— Dajże tak, Boże!", + "99773": "— Chytry to jest pachołek jak lis. Waćpanu fortelów nie brak, ale on jeszcze chytrzejszy. Siłaśmy głowy nałamali, jak dziewczynę ratować, i w końcu ręce nam opadły, a przez niego wszystko się naprawiło. Będzie się on teraz wyślizgiwał jak wąż, gdyż i o własną skórę mu chodzi. Ufaj waść, bo i Bóg jest nad nią, który ją tyle razy ratował, i przypomnij sobie, że sam mi w Zbarażu ufać kazałeś wtenczas, kiedy to Zachar przyjeżdżał.", + "99774": "Zagłoba pokrzepił się nieco tymi słowami pana Michała, a następnie zamyślił się głęboko.", + "99775": "— Panie Michale — rzekł po chwili — a nie pytałeś Kuszla, co się ze Skrzetuskim dzieje?", + "99776": "— Jest już w Zbarażu i — chwalić Boga — zdrowy. Przyszedł z Zaćwilichowskim od księcia Koreckiego.", + "99777": "— A co my jemu powiemy?", + "99778": "— W tym sęk.", + "99779": "— Wszakże on ciągle myśli, że dziewczyna w Kijowie zamordowana?", + "99780": "— Tak jest.", + "99781": "— A nie mówiłeś teraz Kuszlowi albo komu, skąd jedziemy?", + "99782": "— Nie mówiłem, bom sobie myślał: lepiej się pierwej naradzimy.", + "99783": "— Wolałbym chyba o całej imprezie zamilczeć — rzekł Zagłoba. — Miałaby dziewczyna teraz (Boże uchowaj!) wpaść znowu w ręce kozackie albo tatarskie, to dla Skrzetuskiego byłaby nowa boleść; taka właśnie, jakoby mu kto przyschłe rany rozdrapał.", + "99784": "— Głowę daję, że ją Rzędzian wyprowadzi.", + "99785": "— Dałbym i ja za to chętnie swoją, ale nieszczęście teraz na świecie jak dżuma grasuje. Lepiej już milczmy i na wolę bożą wszystko zdajmy.", + "99786": "— Niechże i tak będzie. Ale czy pan Podbipięta tajemnicy Skrzetuskiemu nie wyjawi?", + "99787": "— Chyba go nie znasz! Parol kawalerski dał, a to dla tego litewskiego powyrka święta rzecz.", + "99788": "Tu przyłączył się do nich Kuszel i jechali dalej razem, rozmawiając, przy pierwszych promieniach wschodzącego słońca — o rzeczach publicznych, o przyjściu regimentarzy do Zbaraża, które książę Jeremi spowodował, o bliskim przyjeździe księcia i o nieuniknionej już straszliwej z całą potęgą Chmielnickiego rozprawie.", + "99789": "Rozdział XXIV", + "99790": "W Zbarażu zastali pan Wołodyjowski i Zagłoba wszystkie wojska koronne, zgromadzone i na nieprzyjaciela czekające. Był tam i podczaszy koronny, który spod Konstantynowa nadciągnął, i Lanckoroński, kasztelan kamieniecki, któren pod Barem pierwej gromił, i trzeci regimentarz, pan Firlej z Dąbrowicy, kasztelan bełski, i pan Andrzej Sierakowski, pisarz koronny, i pan Koniecpolski, chorąży, i pan Przyjemski, generał artylerii, wojownik szczególniej w zdobywaniu miast i urządzaniu obrony biegły. A z nimi dziesięć tysięcy wojska kwarcianego, nie licząc kilku chorągwi księcia Jeremiego, które już poprzednio w Zbarażu stały.", + "99791": "Pan Przyjemski na południowych stokach miasta i zamku, za rzeczką Gniezna i dwoma stawami, zatoczył potężny obóz, który cudzoziemską sztuką ufortyfikował, a który tylko z przodu można było zdobywać, bo tyłów broniły stawy, zamek i rzeczka. W tym to obozie mieli zamiar regimentarze dać odpór Chmielnickiemu i zatrzymać nawałnicę dopóty, dopóki by król z resztą sił i pospolitym ruszeniem wszystkiej szlachty nie nadciągnął. Ale czy był to zamiar wobec potęgi Chmielnickiego podobny do spełnienia? Wielu wątpiło i słuszne przytaczało wątpliwości powody, a między innymi i ten, że w samym obozie źle się działo. Naprzód, między wodzami wrzała tajona niezgoda. Regimentarze bowiem po niewoli przyszli pod Zbaraż, ulegając w tym żądaniu księcia Jeremiego. Początkowo mieli regimentarze chęć bronić się pod Konstantynowem, ale gdy rozeszła się wieść, że Jeremi obiecuje stanąć własną osobą tylko w takim razie, jeżeli Zbaraż na miejsce obrony zostanie wybrany, żołnierstwo natychmiast oświadczyło królewskim wodzom, że chce iść na Zbaraż i gdzie indziej bić się nie będzie. Nie pomogły żadne perswazje ani powaga buławy i wkrótce regimentarze poznali, że jeżeli w dłuższym uporze trwać będą, tedy wojska, począwszy od poważnych znaków husarskich aż do ostatniego żołnierza z rot cudzoziemskich, opuszczą ich i zbiegną pod chorągwie Wiśniowieckiego. Był to jeden z tych smutnych, coraz częstszych w owym czasie przykładów niekarności wojskowej, którą zrodziły zarazem nieudolność wodzów, niezgody ich między sobą, bezprzykładna groza przed potęgą Chmielnickiego i niebywałe dotychczas klęski, a zwłaszcza piławiecka.", + "99792": "Tak więc regimentarze musieli ruszyć pod Zbaraż, gdzie władza mimo nominacji królewskich miała siłą rzeczy przejść w ręce Wiśniowieckiego, bo jego jednego tylko chciało słuchać wojsko, bić się i ginąć pod nim jednym. Ale tymczasem tego faktycznego wodza nie było jeszcze w Zbarażu, więc niepokój w wojsku wzrastał, karność rozluźniała się do reszty i serca upadały. Już było bowiem wiadomo, że Chmielnicki, a z nim chan ciągną z potęgą, jakiej od czasów Tamerlana nie widziały ludzkie oczy. Coraz nowe wieści nadlatywały do obozu, jakby złowrogie ptactwo, coraz nowe, coraz straszliwsze posłuchy, i wątliły męstwo żołnierza. Były obawy, aby popłoch, podobny do piławieckiego, nie zerwał się nagle i nie rozproszył tej garści wojska, która zagradzała Chmielnickiemu drogę do serca Rzeczypospolitej. Wodzowie sami tracili głowy. Sprzeczne ich rozporządzenia nie były wcale wykonywane lub wykonywano je z niechęcią. Rzeczywiście jeden Jeremi mógł odwrócić klęskę wiszącą nad obozem, wojskiem i krajem.", + "99793": "Pan Zagłoba i Wołodyjowski, przybywszy z chorągwiami Kuszla, wpadli zaraz w wir wojskowy, ledwie bowiem stanęli na majdanie, otoczyli ich towarzysze różnych znaków, pytając jeden przez drugiego o nowiny. Na widok jeńców tatarskich otucha wstąpiła zaraz w serca ciekawych: „Uszczknęli Tatarów! Jeńcy tatarscy! Bóg dał wiktorię!” — powtarzali jedni. „Tatarzy tuż — i Burłaj z nimi!” — wołali drudzy. „Do broni, mości panowie! Na wały!”. Wieść leciała przez obóz, a zwycięstwo Kuszlowe rosło przez drogę. Coraz więcej ludzi kupiło się naokół jeńców. „Pościnać ich! — wołano. — Co tu będziemy z nimi robili!”. Posypały się pytania tak gęsto jakoby śnieżna zadymka, ale Kuszel nie chciał odpowiadać i poszedł z relacją do kwatery kasztelana bełskiego — zaś Wołodyjowskiego i Zagłobę witali przez ten czas znajomi spod chorągwi „ruskich”, a oni wykręcali się, jak mogli, było im bowiem również pilno zobaczyć się ze Skrzetuskim.", + "99794": "Znaleźli go w zamku, a z nim starego Zaćwilichowskiego, dwóch księży, miejscowych bernardynów, i pana Longina Podbipiętę. Skrzetuski, ujrzawszy ich, przybladł nieco i oczy zmrużył, bo mu zbyt dużo wspomnień na myśl przywiedli, aby miał bez bólu znieść ich widok. Jednakże powitał ich spokojnie, a nawet radośnie pytał, gdzie byli, i zadowolił się pierwszą lepszą odpowiedzią, gdyż poczytując kniaziównę za umarłą, niczego już nie pragnął, niczego się nie spodziewał i najmniejsze podejrzenie nie wkradło mu się do duszy, że ich długa nieobecność może być w jakimkolwiek z nią związku. Oni też słowem o celu wyprawy nie wspomnieli, choć pan Longinus spoglądał to na jednego, to na drugiego badawczym wzrokiem i wzdychał, i kręcił się na miejscu, chcąc choć cień nadziei na ich obliczach wyczytać. Ale obydwaj zajęci byli Skrzetuskim, którego pan Michał co chwila brał w ramiona, bo mu serce miękło na widok tego wiernego i dawnego przyjaciela, który tyle się wycierpiał, tyle przebył i tyle utracił, że prawie żyć nie miał po co.", + "99795": "— Ot! Do kupy się znowu zbieramy wszyscy starzy towarzysze — mówił do Skrzetuskiego — i dobrze ci będzie z nami. Wojna też przyjdzie taka, widzę, jakiej jeszcze nie bywało, a z nią i rozkosze wielkie dla każdej duszy żołnierskiej. Byle ci Bóg dał zdrowie, nieraz jeszcze husarzy poprowadzisz!", + "99796": "— Bóg mi już zdrowie wrócił! — odpowiedział Skrzetuski. — I sam sobie więcej nie życzę, jeno służyć, póki jest potrzeba.", + "99797": "Jakoż Skrzetuski zdrów był już w istocie, bo młodość i potężna siła zwalczyły w nim chorobę. Zgryzoty przeżarły mu duszę, ale ciała zgryźć nie mogły. Wychudł tylko bardzo i pożółkł tak, że czoło, policzki i nos miał jakby z wosku kościelnego uczynione. Dawna kamienna surowość została mu w twarzy i był w niej taki skrzepły spokój jak w twarzach umarłych. Więcej jeszcze srebrnych nici wiło się w jego czarnej brodzie, a zresztą nie różnił się niczym od innych ludzi, chyba tym, że przeciw żołnierskiemu obyczajowi unikał gwarów, ciżby, pijatyk, chętniej z zakonnikami obcując, których rozmów o życiu klasztornym i o życiu przyszłym chciwie, bywało, słuchał. Jednakże służbę ściśle pełnił i co się tyczyło wojny albo spodziewanego oblężenia, tym na równi ze wszystkimi się zajmował.", + "99798": "Wnet też rozmowa zeszła na ten przedmiot, bo nikt o niczym innym nie myślał w całym obozie, w zamku i w mieście. Stary Zaćwilichowski wypytywał się o Tatarów i o Burłaja, z którym z dawna miał znajomość.", + "99799": "— Wielki to jest wojennik — mówił — i aż żal, że przeciw ojczyźnie wraz z innymi powstaje. Razem służyliśmy pod Chocimiem; młodzik to był jeszcze, ale już obiecywał, że na niepospolitego męża wyrośnie.", + "99800": "— Przecie on jest z Zadnieprza i Zadnieprzańcom przywodzi — rzekł Skrzetuski. — Jakże się to stało, ojcze, że on teraz z południa od strony Kamieńca ciągnie?", + "99801": "— Widać — odrzekł Zaćwilichowski — umyślnie mu tam Chmielnicki zimowisko wyznaczył, gdyż Tuhaj-bej został nad Dnieprem, a ów murza wielki ma do Burłaja rankor jeszcze z dawnych czasów. Nikt też Tatarom tyle sadła za skórę nie zalał, ile Burłaj.", + "99802": "— A teraz będzie ich komilitonem!", + "99803": "— Tak jest! — rzekł Zaćwilichowski. — Takie czasy! Ale tu będzie nad nimi Chmielnicki czuwał, żeby się nie pożarli.", + "99804": "— A Chmielnickiego kiedy się tu, ojcze, spodziewacie? — pytał Wołodyjowski.", + "99805": "— Lada dzień, a zresztą, któż może wiedzieć? Powinni regimentarze podjazd za podjazdem wysyłać, a tego nie czynią. Ledwiem uprosił, że Kuszla wysłali ku południowi, a panów Pigłowskich pod Czołhański Kamień. Chciałem i sam iść, ale tu ciągłe rady i rady… Mają jeszcze wysłać i pana pisarza koronnego w kilkanaście chorągwi. Niechże się śpieszą, aby zaś nie było za późno. Daj tu Boże jak najprędzej naszego księcia, bo inaczej taka hańba jak pod Piławcami nas spotka.", + "99806": "— Widziałem tych żołnierzów, kiedyśmy przez majdan przejeżdżali — rzecze Zagłoba — i tak myślę, że więcej między nimi kpów niż dobrych pachołków. Bazarnikami im być, nie naszymi komilitonami, którzy się w sławie kochamy, więcej ją od zdrowia ceniąc.", + "99807": "— Co waść gadasz! — burknął staruszek. — Nie ujmuję ja waszmości męstwa, choć dawniej inne miałem mniemanie, ale i to wszystko rycerstwo, co tu jest, to najprzedniejszy żołnierz, jakiego kiedykolwiek miała Rzeczpospolita. Głowy jeno trzeba! Wodza! Pan kamieniecki dobry harcownik, ale żaden wódz; pan Firlej stary, a co do podczaszego, no, ten razem z księciem Dominikiem pod Piławcami zdobył sobie reputację. Cóż dziwnego, że ich słuchać nie chcą? Żołnierz chętnie przeleje krew, jeżeli jest pewien, że go bez potrzeby nie wygubią. Ot i teraz: miast o oblężeniu myśleć, to się spierają, gdzie który będzie stał!", + "99808": "— Czy aby wiwendy jest dosyć? — pytał niespokojnie Zagłoba.", + "99809": "— I tego nie tyle, ile potrzeba, ale z paszą jeszcze gorzej. Jeżeli się oblężenie przez miesiąc przeciągnie, to chyba wióry a kamienie będziem koniom dawać.", + "99810": "— Jeszcze by czas o tym pomyśleć — rzekł Wołodyjowski.", + "99811": "— To idź im waść to powiedz. Daj Boże księcia, repeto!", + "99812": "— Nie waszmość jeden za nim wzdychasz — przerwał pan Longinus.", + "99813": "— Wiem o tym — odrzekł staruszek. — Spojrzyjcie waszmościowie na majdan. Wszyscy u wałów siedzą i z tęsknością w stronę Starego Zbaraża poglądają, inni zaś aż na wieże w mieście włażą, a krzyknie który z pustoty: „Idzie!” — to od radości szaleją. Nie tak spragniony jeleń desiderat aquas, jako my jego. Oby tylko przed Chmielnickim zdążył, bo już tak myślę, że tam musiały zajść impedimenta.", + "99814": "— My też się po całych dniach o jego przyjazd modlimy — odezwał się jeden z bernardynów.", + "99815": "Jakoż modlitwy i życzenia całego rycerstwa miały się niebawem ziścić, chociaż następny dzień przyniósł jeszcze większe obawy i pełno wróżb złowrogich. Dnia ósmego lipca, we czwartek, straszliwa burza rozszalała się nad miastem i świeżo zatoczonymi wałami obozu. Deszcz walił potokami. Część robót ziemnych spłynęła. Gniezna i oba stawy wezbrały. Wieczorem piorun huknął w piechotną chorągiew kasztelana bełskiego, Firleja; zabił kilku ludzi, a samą chorągiew roztrzaskał na szczypki. Poczytano to za złe omen i za widomy znak gniewu Bożego, tym bardziej że pan Firlej był kalwinem. Zagłoba proponował, by wysłać do niego deputację z żądaniem i prośbą, aby się nawrócił - „gdyż nie może być błogosławieństwa Bożego dla wojska, którego wódz żyje w sprośnych błędach niebu obrzydłych”. Wielu podzielało to mniemanie i tylko powaga osoby kasztelańskiej i buławy wstrzymała wysłanie deputacji. Ale serca tym bardziej upadły. Burza też szalała bez przerwy. Wały, lubo wzmocnione kamieniami, łozą i ostrokołem, rozmiękły tak, że armaty poczęły grzęznąć. Musiano podkładać deski pod granatniki, moździerze i nawet pod oktawy. W głębokich fosach szumiała woda na chłopa wysoko. Noc nie przyniosła spokoju. Wicher gnał od wschodu coraz nowe olbrzymie zwały chmur, które kłębiąc się i przewalając ze straszliwym łoskotem po niebie, wyrzucały nad Zbarażem wszystek swój zapas dżdżu, gromów, błyskawic… Tylko czeladź została w namiotach w obozie, towarzystwo zaś, starszyzna, nawet regimentarze, z wyjątkiem kasztelana kamienieckiego, schronili się do miasta. Gdyby Chmielnicki nadszedł był razem z tą burzą, byłby wziął obóz bez oporu!", + "99816": "Nazajutrz było już nieco lepiej, chociaż deszcz jeszcze popadywał. Dopiero koło piątej z południa wiatr przepędził chmury, błękit roztoczył się nad obozem, a w stronie Starego Zbaraża zajaśniała przepyszna siedmiobarwna tęcza, której potężny łuk jednym ramieniem za Stary Zbaraż przechodził, drugim zdawał się ssać wilgoć z Czarnego Lasu — i świecił się, i mienił, i grał na tle chmur uciekających.", + "99817": "Wówczas otucha wstąpiła w serca. Rycerstwo wróciło do obozu i wstąpiło na śliskie wały, aby widokiem tęczy oczy weselić. Zaraz poczęto rozprawiać gwarnie i zgadywać, co ten pomyślny znak zwiastuje, gdy wtem pan Wołodyjowski, stojąc wraz z innymi nad samą fosą, przysłonił swe rysie oczy ręką i zakrzyknął:", + "99818": "— Wojsko spod tęczy wychodzi! Wojsko!", + "99819": "Zrobił się ruch, jakby wicher poruszył masą ludzi, a potem szmer zerwał się nagle. Słowa: „Wojsko idzie!” przeleciały jakoby strzała od jednego końca wałów do drugiego. Żołnierze poczęli się cisnąć, popychać, skłębiać. Szmery zrywały się i cichły; wszystkie dłonie spoczęły nad oczyma, wszystkie oczy wbiły się z wytężeniem w dal — serca tłukły się w piersiach — i patrzyli tak wszyscy, oddech w piersiach wstrzymując, zawieszeni między niepewnością i nadzieją!", + "99820": "A wtem pod siedmiobarwną bramą zamajaczyło coś i majaczyło coraz wyraźniej, i wynurzało się z dali, i zbliżało coraz bardziej, i widniało coraz dokładniej — aż w końcu ukazały się chorągwie, proporce, buńczuki — później las proporczyków — oczy nie dały dłużej wątpić: było to wojsko.", + "99821": "Wówczas jeden olbrzymi okrzyk wyrwał się ze wszystkich piersi, okrzyk niepojętej radości:", + "99822": "— Jeremi! Jeremi! Jeremi!", + "99823": "Najstarszych żołnierzy ogarnął po prostu szał. Jedni rzucili się z wałów, przebrnęli fosę i biegli piechotą przez zalaną wodą równinę ku zbliżającym się pułkom; drudzy lecieli do koni; inni śmieli się, inni płakali, składali ręce lub wyciągali je ku niebu, wołając: „Idzie nasz ojciec, nasz zbawca, nasz wódz!”. Zdawać by się mogło, że oblężenie już zdjęte, Chmielnicki pokonany i zwycięstwo odniesione. Tymczasem pułki księcia podchodziły coraz bliżej, tak że można już było rozróżnić znaki. Szły więc naprzód, jako zwykle, lekkie pułki książęcych Tatarów, semenów i Wołochów; za nimi widać było cudzoziemską piechotę Machnickiego, dalej — armaty Wurcla, dragonie i poważne znaki husarskie. Promienie słońca łamały się na ich zbrojach, na grotach sterczących kopii — i szli wszyscy w blaskach niezwyczajnych, jakoby już ich otaczała gloria zwycięstwa. Skrzetuski, stojący wraz z panem Longinem na wałach, poznał z dala swoją chorągiew, którą był w Zamościu zostawił — i wyżółkłe policzki zarumieniły mu się nieco; odetchnął silnie po kilkakroć, jakby jakiś niezmierny ciężar zrzucał z piersi, i poweselał w oczach. Bo też i bliskie już były dla niego dni trudów nadludzkich oraz walk heroicznych, które najlepiej goją serce i pamięć bolesną gdzieś coraz głębiej na dno duszy strącają. Pułki zbliżyły się jeszcze i zaledwie tysiąc kroków dzieliło je od obozu. Nadbiegła też i starszyzna, by oglądać wejście książęce: więc trzej regimentarze, z nimi pan Przyjemski, pan chorąży koronny, pan starosta krasnostawski, pan Korf i wszyscy inni oficerowie tak chorągwi polskich, jak i cudzoziemskiego autoramentu. Podzielali oni ogólną radość, a szczególniej pan Lanckoroński, regimentarz, większy rycerz aniżeli wódz, ale w sławie wojennej rozkochany, wyciągał buławę w stronę, skąd przychodził Jeremi, i mówił tak głośno, że go wszyscy słyszeli:", + "99824": "— Oto tam nasz najwyższy wódz i ja pierwszy dank i władzę swą mu oddawam!", + "99825": "Pułki książęce zaczęły wchodzić do obozu. Było wszystkiego ludu trzy tysiące, ale za sto tysięcy serc przyrosło — bo byli to przecie wszystko zwycięzcy spod Pohrebyszcz, Niemirowa, Machnówki i Konstantynowa. Witali się tedy znajomi i przyjaciele. Za lekkimi pułkami wtoczyła się na koniec z trudem i artyleria wurclowska, prowadząc cztery hakownice, dwie oktawy srodze donośne i sześć zdobycznych organków. Książę, który ze Starego Zbaraża pułki ekspediował, wjechał dopiero wieczorem po zachodzie słońca. Zbiegło się, co żyło, na jego spotkanie. Żołnierze, pozapalawszy kaganki, ogarki, pochodnie i szczapy łuczywa, otoczyli tak książęcego dzianeta, że postępować nie mógł. Chwytano go też za cugle, by oczy widokiem bohatera dłużej napoić. Całowano suknie książęce, a samego ledwie że nie porwano na ramiona. Uniesienie doszło do tego stopnia, że nie tylko żołnierze spod swojskich znaków, ale i roty cudzoziemskie oświadczyły, że przez kwartał darmo będą służyły. Coraz większy tłok czynił się naokół księcia, tak że kroku już postąpić nie mógł — siedział więc na swym białym dzianecie, otoczony żołnierstwem, jak pasterz między owcami, a okrzykom i wiwatom nie było końca.", + "99826": "Wieczór się zrobił cichy, pogodny. Na ciemnym niebie zabłysło tysiące gwiazd i wnet zjawiły się pomyślne wróżby. Właśnie gdy pan Lanckoroński zbliżył się do księcia z buławą w ręku, by mu ją oddać, jedna z gwiazd, oderwawszy się od sklepienia i ciągnąc za sobą strugę świetlaną, spadła z hukiem w stronie Konstantynowa, skąd miał nadciągnąć Chmielnicki, i zgasła.", + "99827": "— To Chmielnickiego gwiazda! — krzyknęli żołnierze. — Cud! Cud! Znak widomy!", + "99828": "— Vivat Jeremi victor! — powtórzyło tysiące głosów, a wtem kasztelan kamieniecki zbliżył się i dał znak ręką, że chce mówić. Uciszyło się zaraz nieco, on zaś rzekł:", + "99829": "— Król mnie dał buławę, ale ja ją w twoje, godniejsze ręce, zwycięzco, oddaję i pierwszy twoich rozkazów chcę słuchać.", + "99830": "— I my z nim! — powtórzyli dwaj inni regimentarze.", + "99831": "Trzy buławy wyciągnęły się ku księciu, ale on rękę cofnął i odrzekł:", + "99832": "— Nie ja waszmościom dawałem buławy, więc ich nie będę odbierał.", + "99833": "— Bądź więc nad trzema czwartą! — rzekł Firlej.", + "99834": "— Vivat Wiśniowiecki! Vivant regimentarze! — krzyknęło rycerstwo. — Żyć i umierać razem chcemy!", + "99835": "W tej chwili dzianet książęcy podniósł łeb, wstrząsnął farbowaną purpurowo grzywą i zarżał potężnie, aż wszystkie konie w obozie odpowiedziały mu jednym głosem.", + "99836": "Poczytano i to za przepowiednię zwycięstwa. Żołnierze mieli ogień w oczach. Serca rozpaliły się pragnieniem walki, dreszcz zapału przebiegał przez ciała. Starszyzna nawet podzielała ogólne uniesienie. Podczaszy płakał i modlił się, a pan kasztelan kamieniecki i pan starosta krasnostawski pierwsi poczęli trzaskać szablami, wtórując żołnierzom, którzy biegli na zręby wałów i wyciągając ręce w ciemności, wołali ku stronie, z której spodziewano się nieprzyjaciela:", + "99837": "— Bywajcie, psubraty! Znajdziecie nas gotowych! Tej nocy nikt nie spał w obozie i aż do rana grzmiały okrzyki i roiły się światła błyszczące kaganków i pochodni.", + "99838": "Nad ranem przyszedł z podjazdu spod Czołhańskiego Kamienia pan pisarz koronny Sierakowski i przyniósł wiadomość o nieprzyjacielu, który o pięć mil od obozu się znajdował. Podjazd stoczył walkę z przeważnymi siłami ordyńców; zginęło w niej dwóch panów Mańkowskich, pan Oleksicz i kilku zacnego towarzystwa. Przywiezione języki twierdziły, że za onym komunikiem chan i Chmielnicki idą z całą potęgą. Dzień zeszedł na oczekiwaniu i rozporządzeniach do obrony. Książę, przyjąwszy bez dłuższych wahań naczelne dowództwo, szykował wojsko, wyznaczał każdemu, gdzie miał stać, jak się bronić i jak innym w pomoc przychodzić. W obozie zapanował najlepszy duch; karność została przywrócona, a zamiast dawnego zamieszania, krzyżowania się rozporządzeń, niepewności — widziałeś wszędy ład i sprawność. Do południa wszyscy byli na swych pozycjach. Straże przed obozem rozrzucone donosiły każdej chwili, co dzieje się w okolicy. W pobliższych wioskach wysłana czeladź brała żywność i paszę, ile się gdzie jeszcze dało złapać. Żołnierz, stojąc na wałach, gwarzył wesoło i śpiewał, a noc spędzono, drzemiąc przy ogniskach, z ręką na szabli, w takiej gotowości, jakby co chwila szturm miał nastąpić.", + "99839": "Jakoż świtaniem poczęło się coś czernić w stronie Wiśniowca. Dzwony uderzyły w mieście na trwogę, a w obozie długie, żałosne głosy trąb pobudziły czujność żołnierzy. Piesze regimenta wyszły na wały, w przerwach stanęła jazda gotowa zerwać się za pierwszym znakiem do ataku, a przez całą długość okopu wzniosły się ku górze dymki od zapalonych lontów.", + "99840": "W tej samej chwili pojawił się książę na swoim białym dzianecie. Ubrany był w srebrne blachy, ale bez hełmu. Najmniejszej troski nie było znać na jego czole; owszem, wesołość biła mu z oczu i twarzy.", + "99841": "— Mamy gości, mości panowie! Mamy gości! — powtarzał, przejeżdżając wzdłuż wałów.", + "99842": "Cisza nastała i słychać było łopotanie chorągwi, które lekki powiew wiatru to nadymał, to owijał naokoło drzewców. Tymczasem nieprzyjaciel zbliżył się tak, że można go było okiem ogarnąć.", + "99843": "Była to pierwsza fala, więc nie sam Chmielnicki z chanem, ale rekonesans złożony ze trzydziestu tysięcy wyborowych ordyńców uzbrojonych w łuki, samopały i szable. Zagarnąwszy tysiąc pięćset pachołków wysłanych po żywność, szli gęstą ławą od Wiśniowca, potem wyciągnąwszy się w długi półksiężyc, poczęli zajeżdżać z przeciwnej strony ku Staremu Zbarażowi.", + "99844": "Ale tymczasem książę przekonawszy się, iż to tylko komunik, dał rozkaz, by jazda wyszła z okopów. Rozległy się głosy komendy, pułki zaczęły się ruszać i wychodzić zza wałów, jak pszczoły z ula. Równina napełniła się ludźmi i końmi. Z dala widać było rotmistrzów z buzdyganami w ręku oganiających chorągwie i szykujących je do boju. Konie parskały rzeźwo — a czasem rżenie przebiegło szeregi. Potem z tej masy wysunęły się dwie chorągwie Tatarów i semenów książęcych i szły drobnym kłusem naprzód; łuki trzęsły się im na plecach, migotały kołpaki — i szli w milczeniu, a na czele ich jechał rudy Wierszułł, pod którym koń rzucał się jak szalony, co chwila zwieszając w powietrzu przednie kopyta, jakby chciał zerwać wędzidła i skoczyć co prędzej w zamęt.", + "99845": "Błękitu nieba nie plamiła żadna chmurka, dzień był jasny, przezroczysty — i widać ich było jak na dłoni.", + "99846": "W tejże samej chwili od strony Starego Zbaraża ukazał się taborek książęcy, który nie zdołał wejść z całym wojskiem, a teraz nadążał co siły z obawy, aby ordyńcy nie ogarnęli go jednym zamachem. Jakoż nie uszedł ich oczu i wnet długi półksiężyc ruszył ku niemu z kopyta. Krzyki: „Ałła!” doleciały aż do uszu stojącej na wałach piechoty; chorągwie Wierszułła pomknęły jak wicher na ratunek.", + "99847": "Ale półksiężyc dobiegł prędzej do taborku i opasał go w jednej chwili jakoby czarną wstęgą, a jednocześnie kilka tysięcy ordyńców zwróciło się z wyciem nieludzkim ku Wierszułłowi, starając się go również opasać. I tu dopiero można było poznać doświadczenie Wierszułła i sprawność jego żołnierzy. Widząc bowiem, że im zachodzą z prawej i lewej strony, rozdzielili się na troje i skoczyli na boki, po czym rozdzielili się na czworo, potem na dwoje — a za każdym razem nieprzyjaciel musiał się zwracać całą linią, bo przed sobą nie miał nikogo, a skrzydła już mu rwano. Dopiero za czwartym razem uderzyli się pierś w pierś, ale Wierszułł uderzył całą siłą w najsłabsze miejsce, rozerwał je i od razu znalazł się na tyłach nieprzyjaciela. Wtedy porzucił go i szedł jak burza ku taborkowi, nie dbając, że tamci zaraz mu na kark najadą.", + "99848": "Starzy praktycy, patrząc na to z wałów, uderzali się zbrojnymi dłońmi po lędźwiach, wykrzykując:", + "99849": "— Niech ich kule biją! Tylko książęcy rotmistrze tak prowadzą!", + "99850": "Tymczasem Wierszułł, natarłszy ostrym klinem na pierścień opasujący taborek, przebił go tak, jak strzała przebija ciało żołnierza, i w mgnieniu oka przedostał się do środka. Teraz zamiast dwóch bitew zawrzała jedna, ale tym zaciętsza. Cudny to był widok! W środku równiny taborek jakoby ruchoma forteca wyrzucał długie smugi dymu i ział ogniem — naokół zaś czerniło się mrowie ruchliwe, rozszalałe, niby jakiś wir olbrzymi, za wirem konie latające bez jeźdźców, w środku szum, wrzask, grzechotanie samopałów. Ci tłoczą się jedni przez drugich, tamci nie dają się rozrywać. Jak dzik otoczony broni się białymi kłami i tnie zajadłą psiarnię, tak ów tabor wśród chmary tatarskiej bronił się z rozpaczą i nadzieją, że z obozu pomoc większa od Wierszułłowej mu przyjdzie.", + "99851": "Jakoż wkrótce na równinie zamigotały czerwone kolety dragonów Kuszla i Wołodyjowskiego — rzekłbyś: listki czerwone kwiatów, które wiatr żenie. Ci dobiegli do chmary tatarskiej i wpadli w nią jak w czarny las, tak że po chwili wcale ich nie było widać, tylko kotłowanie uczyniło się jeszcze większe. Dziwno było nawet żołnierzom, dlaczego książę nie przyjdzie od razu z dostateczną potęgą w pomoc otoczonym, ale on zwłóczył, chcąc dowodnie pokazać żołnierzom, jakie to posiłki im prowadził — i przez to serce im podnieść, i do większych jeszcze niebezpieczeństw przygotować.", + "99852": "Jednakże ogień w taborku słabiał; znać, już nabijać nie mieli czasu albo się rury muszkietów zbyt rozgrzały; natomiast wrzask Tatarów zwiększał się coraz bardziej, więc książę dał znak i trzy husarskie chorągwie: jedna jego własna pod Skrzetuskim, druga starosty krasnostawskiego, trzecia królewska pod panem Pigłowskim, runęły z obozu ku bitwie. Dobiegły i uderzywszy jak obuchem, rozerwały od razu pierścień tatarski, potem spędziły go, zgniotły na równinie, wyparły ku lasom, rozbiły raz jeszcze — i gnały o ćwierć mili od obozu, taborek zaś wśród radosnych okrzyków i huku dział zemknął bezpiecznie w okopy.", + "99853": "Tatarzy jednak, czując, że za nimi idzie Chmielnicki i chan, nie znikli całkiem z oczu: owszem, wkrótce zjawili się na nowo i, hałłakując, obiegali cały obóz, zajmując przy tym drogi, gościńce i wsie pobliskie, z których wkrótce podniosły się słupy czarnego dymu ku niebu. Mnóstwo ich harcowników zbliżyło się pod okopy, przeciw którym sypnęli się zaraz pojedynczo i kupkami żołnierze książęcy i kwarciani, szczególniej z tatarskich, wołoskich i dragońskich chorągwi.", + "99854": "Wierszułł nie mógł brać w harcach udziału, albowiem sześć razy w głowę cięty przy obronie taborku leżał jak nieżywy w namiocie; natomiast pan Wołodyjowski, choć cały już jak rak od krwi czerwony, za mało miał jeszcze ukontentowania i pierwszy wyruszył. Trwały owe harce aż do wieczora, na które z obozu piechoty i rycerstwo z górnych chorągwi patrzyło jak na widowisko. Przebiegano więc sobie wzajemnie, potykano się gromadami albo pojedynczo, chwytano żywcem niewolników. A pan Michał, co którego ucapił i odprowadził, to znów wracał; czerwony jego mundur uwijał się po całym pobojowisku, aż go wreszcie Skrzetuski panu Lanckorońskiemu jako osobliwość z dala pokazał, bo ilekroć sczepił się z Tatarem, rzekłbyś: w Tatara piorun trzasł. Zagłoba, choć pan Michał nie mógł go dosłyszeć, dodawał mu krzykiem z wałów ochoty, od czasu zaś do czasu zwracał się do stojących naokół żołnierzy i mówił:", + "99855": "— Patrzcie, waszmościowie! Ja to uczyłem go szablą robić. Dobrze! Dalejże po nim! Dalibóg, niedługo mnie dorówna!", + "99856": "Ale tymczasem słońce zaszło — i harcownik począł z wolna ściągać się z pola, na którym pozostały tylko trupy końskie i ludzkie. W mieście poczęto znów dzwonić na „Anioł Pański”.", + "99857": "Noc zapadała z wolna, jednakże ciemność nie nadchodziła, bo naokół świeciły łuny. Paliły się Załościce, Barzyńce, Łubianki, Stryjówka, Kretowice, Zarudzie, Wachlówka — i cała okolica, jak okiem sięgnąć, płonęła jednym pożarem. Dymy w nocy stały się czerwone, gwiazdy świeciły na różowym tle nieba. Chmary ptactwa z lasów, gąszczów i stawów podnosiły się z wrzaskiem okropnym i krążyły w powietrzu oświetlonym pożogą jakoby płomienie latające. Bydło w taborze, przerażone niezwykłym widokiem, poczęło ryczeć żałośnie.", + "99858": "— Nie może być — mówili między sobą w okopie starzy żołnierze — aby ów komunik tatarski takowe rozniecił pożary; pewnie to sam Chmielnicki z Kozakami i całą ordą się zbliża.", + "99859": "Jakoż nie były to czcze domysły, już bowiem pan Sierakowski przywiózł poprzedniego dnia wiadomość, że hetman zaporoski i chan tuż za komunikiem następują, czekano więc ich na pewno. Żołnierze co do jednego byli na okopach; lud na dachach i wieżach. Wszystkie serca biły niespokojnie. Niewiasty szlochały po kościołach, wyciągając ręce do Najświętszego Sakramentu. Gorsze od wszystkiego oczekiwanie przygniotło niezmiernym ciężarem miasto, zamek i obóz.", + "99860": "Ale nie trwało długo. Noc jeszcze nie zapadła zupełnie, gdy na widnokręgu ukazały się pierwsze szeregi kozackie i tatarskie, za nimi drugie, trzecie, dziesiąte, setne, tysiączne. Rzekłbyś: wszystkie lasy i chaszcze zerwały się nagle z korzeni i idą na Zbaraż. Na próżno oczy ludzkie szukały końca tych szeregów; jak wzrok sięgnął, czerniło się mrowie ludzkie i końskie ginące w dymach i łunach oddalenia. Szli jak chmury albo jak szarańcza, która całą okolicę ruchomą, straszliwą masą pokryje. Przed nimi szedł groźny pomruk głosów ludzkich jak wicher szumiący w boru wśród wierzchołków starych sosen. Po czym, zatrzymawszy się o ćwierć mili, poczęli się rozkładać i zapalać nocne ogniska.", + "99861": "— Widzicie ognie? — szeptali żołnierze. — Dalej idą, niż koń jednym tchem doleci.", + "99862": "— Jezus Maria! — mówił do Skrzetuskiego Zagłoba. — Mówię waćpanu, że lew jest we mnie i trwogi nie czuję, ale wolałbym, żeby ich jasne pioruny wszystkich do jutra zatrzasły. Jak mi Bóg miły, że ich za wiele! Już chyba i na Dolinie Józefata większego tłoku nie będzie. I powiedz waćpan, o co tym złodziejom chodzi? Nie siedziałby to każdy psubrat lepiej w domu? Nie robiłby spokojnie pańszczyzny? Co my winni, że nas Pan Bóg szlachtą, a ich chamami stworzył i powinnymi im być kazał? Tfu! Złość mię porywa! Słodki ja człowiek, do rany mnie przyłożyć, ale niechże mię do pasji nie doprowadzają. Za dużo oni mieli swobód, za dużo chleba, toteż się rozmnożyli jak myszy w gumnie, a teraz się na kotów porywają… Poczekajcie! Poczekajcie! Jest tu kot, co się nazywa kniaź Jarema, i drugi, Zagłoba! Co waść myślisz, czy będą tentowali traktatów? Żeby się tak w pokorę udali, jeszcze by ich można zdrowiem darować, co? Jedno mię ciągle niepokoi: czy wiwendy w obozie jest dosyć? A, do diabła! Patrzcie no, waszmościowie, znowu tam ognie za tymi ogniami, i dalej ognie! Niechże czarna śmierć spadnie na takowy congressus!", + "99863": "— Co waść mówisz o traktatach! — odrzekł Skrzetuski. — Gdy oni sądzą, iż wszystkich nas mają w ręku i jutro najdalej dostaną!", + "99864": "— Ale nie dostaną? Co? — pytał Zagłoba.", + "99865": "— Boska w tym wola. W każdym razie, skoro tu jest książę, nie przyjdzie im łatwo.", + "99866": "— Otoś mnie waćpan pocieszył! Nie o to mnie chodzi, by im łatwo nie przyszło, jeno, żeby wcale nie przyszło.", + "99867": "— Niemałe to jest ukontentowanie dla żołnierza, gdy darmo gardła nie daje.", + "99868": "— Pewnie, pewnie… Niech to pioruny zapalą razem z waszym ukontentowaniem!", + "99869": "W tej chwili zbliżyli się Podbipięta i Wołodyjowski.", + "99870": "— Mówią, że ordy i kozactwa jest na pół miliona — rzekł Litwin.", + "99871": "— Bodaj waści język odjęło! — krzyknął Zagłoba. — Dobra nowina!", + "99872": "— Przy szturmach łatwiej ich ciąć niż w polu — odpowiedział ze słodyczą pan Longinus.", + "99873": "— Skoro się książę nasz i Chmielnicki wreszcie spotkali — rzekł pan Michał — to już o żadnych układach ani gadać. Albo starosta, albo kapucyn! Jutro sądny dzień będzie! — dodał, zacierając ręce.", + "99874": "Mały rycerz miał słuszność. W tej wojnie, tak długiej, dwa lwy najstraszniejsze ani razu nie stanęły sobie oko w oko. Gromił jeden hetmanów i regimentarzy, drugi potężnych atamanów kozackich, za jednym i za drugim szło w trop zwycięstwo, jeden i drugi byli postrachem nieprzyjaciół — ale czyja szala miała przeważyć w bezpośrednim spotkaniu, teraz dopiero miało się rozstrzygnąć. Wiśniowiecki patrzył bowiem z okopu na nieprzejrzane ćmy tatarskie, kozackie — i na próżno starał się je objąć okiem. Chmielnicki spoglądał z pola na zamek i obóz, myśląc w duszy: „Tam mój wróg najstraszliwszy; gdy tego zetrę, któż mi się oprze?”.", + "99875": "Łatwo to było zgadnąć, że walka między tymi dwoma ludźmi będzie długa i zaciekła, ale rezultat nie mógł być wątpliwy. Ów kniaź na Łubniach i Wiśniowcu stał na czele piętnastu tysięcy ludzi, licząc w to i sługi obozowe, gdy tymczasem za chłopskim wodzem szły ludyszcza mieszkające od Morza Azowskiego i Donu aż po ujścia Dunaju. Szedł więc z nim chan na czele ordy krymskiej, białogrodzkiej, nohajskiej i dobrudzkiej — szedł lud, który na wszystkich dorzeczach Dniestru i Dniepru zamieszkiwał, szli Niżowi i czerń nieprzeliczona — ze stepów, jarów, borów, miast, miasteczek, wsi i chutorów, i ci wszyscy, co pierwej w dworskich lub koronnych chorągwiach służyli; szli Czerkasowie, karałasze wołoscy, Turcy sylistryjscy, Turcy rumelscy; szły nawet luźne watahy Serbów i Bułgarów. Zdawać się mogło, że to nowa wędrówka narodów, które porzuciły mroczne stepowe siedziby, ciągną na zachód, by nowe ziemie zająć, nowe państwo utworzyć.", + "99876": "Taki to był stosunek sił walczących… Garść przeciw krociom, wyspa naprzeciw morzu! Więc nie dziwota, że niejedno serce biło trwogą i że nie tylko w mieście, nie tylko w tym kącie kraju, ale i w całej Rzeczypospolitej patrzono na ten samotny okop, otoczony powodzią dzikich wojowników, jak na grobowiec wielkich rycerzy i wielkiego ich wodza.", + "99877": "Tak samo zapewne patrzył i Chmielnicki, bo ledwie ognie rozpaliły się dobrze w jego obozach, gdy przed okopami Kozak wysłaniec jął machać białą chorągwią, trąbić i krzyczeć, by nie strzelano.", + "99878": "Straże wyszły i porwały go natychmiast.", + "99879": "— Od hetmana do księcia Jaremy — rzekł im.", + "99880": "Kniaź jeszcze z konia nie zsiadł i stał na okopie z twarzą pogodną jak niebo. Łuny odbijały mu się w oczach i obłóczyły różowym blaskiem jego delikatną, białą twarz. Kozak, stanąwszy przed obliczem pańskim, stracił mowę i łydy zadrżały pod nim, a mrowie przeszło mu przez ciało, choć to był stary wilk stepowy i jako poseł przybywał.", + "99881": "— Kto ty? — pytał książę wojewoda, utkwiwszy w niego swe spokojne źrenice.", + "99882": "— Ja setnik Sokół… od hetmana.", + "99883": "— A z czym przychodzisz?", + "99884": "Setnik począł bić czołem pokłony aż pod strzemiona książęce.", + "99885": "— Przebacz, władyko! Co mnie kazali, to powiem, ja nie winien!", + "99886": "— Mów śmiało.", + "99887": "— Hetman kazał mi powiedzieć, że w gości przybył do Zbaraża i jutro w zamku was odwiedzi.", + "99888": "— Powiedz mu, że nie jutro, ale dziś wydaję ucztę w zamku! — odrzekł książę.", + "99889": "Jakoż w godzinę później zagrzmiały na wiwaty moździerze, wzniosły się radosne okrzyki — i wszystkie okna zamkowe zajaśniały od tysiąców świec jarzących.", + "99890": "Chan, usłyszawszy wiwatowe strzały, głosy trąb i kotłów, wyszedł własną osobą przed namiot w towarzystwie brata Nuradyna, sułtana Gałgi, Tuhaj-beja i wielu murzów, a następnie posłał po Chmielnickiego.", + "99891": "Hetman, jakkolwiek nieco już podpity, stawił się natychmiast i bijąc pokłony, a zarazem przykładając palce do czoła, brody i piersi, czekał na zapytanie.", + "99892": "Przez długi czas chan spoglądał na zamek świecący z dala jak olbrzymia latarnia i kiwał z lekka głową, na koniec pogładził się ręką po rzadkiej brodzie, która w dwóch długich kosmykach spadała na łasicową szubę, i rzekł, wskazując palcem na jaśniejące szyby:", + "99893": "— Hetmanie zaporoski, co tam jest?", + "99894": "— Najpotężniejszy carzu! — odrzekł Chmielnicki. — To kniaź Jarema ucztuje.", + "99895": "Chan zdumiał się.", + "99896": "— Ucztuje?…", + "99897": "— Trupy to jutrzejsze dziś ucztują — odrzekł Chmielnicki.", + "99898": "Wtem nowe wystrzały huknęły na zamku, zabrzmiały trąby, a zmieszane okrzyki doszły aż do dostojnych uszu chanowych.", + "99899": "— Jeden Bóg — mruknął. — Lew jest w sercu tego giaura.", + "99900": "I po chwili milczenia dodał:", + "99901": "— Wolałbym z nim stać niż z tobą.", + "99902": "Chmielnicki zadrżał. Ciężko on opłacał niezbędną przyjaźń tatarską, a do tego jeszcze nigdy nie był pewien straszliwego sojusznika. Lada fantazja chanowa i wszystkie ordy mogły się zwrócić przeciw kozactwu, które wówczas byłoby zgubione bez ratunku. A przy tym wiedział Chmielnicki jeszcze i to, że chan pomagał mu wprawdzie dla łupów, dla darów, dla nieszczęsnego jasyru, uważając się jednak za prawowitego monarchę, wstydził się w duszy stawać po stronie buntu przeciw królowi, po stronie takiego „Chmiela” przeciw takiemu Wiśniowieckiemu.", + "99903": "Hetman kozacki upijał się częstokroć nie tylko z nałogu, ale i z desperacji…", + "99904": "— Wielki monarcho! — rzekł. — Jarema twój wróg. On to Tatarom odjął Zadnieprze, on pobitych murzów jako wilków po drzewach na postrach wieszał; on na Krym chciał iść ogniem i mieczem…", + "99905": "— A wy to nie czyniliście szkód w ułusach? — pytał chan.", + "99906": "— Jam twój niewolnik.", + "99907": "Sine wargi Tuhaj-beja poczęły drgać i kły błyskać; miał on między Kozakami śmiertelnego wroga, który swego czasu cały czambuł w pień mu wyciął i samego ledwie nie schwytał. Nazwisko jego cisnęło mu się teraz do ust z nieubłaganą siłą mściwych wspomnień, więc nie wytrzymał i począł warczeć z cicha:", + "99908": "— Burłaj! Burłaj!", + "99909": "— Tuhaj-beju! — rzekł natychmiast Chmielnicki. — Wy z Burłajem za najjaśniejszym i mądrym rozkazaniem chanowym zeszłego roku wodę na miecze leli.", + "99910": "Nowa salwa wystrzałów zamkowych przerwała dalszą rozmowę.", + "99911": "Chan rękę wyciągnął i zatoczył nią koło obejmujące Zbaraż miasto, zamek i okop.", + "99912": "— Jutro to moje? — pytał, zwróciwszy się do Chmielnickiego.", + "99913": "— Jutro tamci pomrą — odparł Chmielnicki z oczyma utkwionymi w zamek.", + "99914": "Po czym na nowo jął bić pokłony i ręką dotykać czoła, brody i piersi, uważając rozmowę za skończoną. Chan też otulił się w łasicową szubę, bo noc była chłodna, choć lipcowa, i rzekł, zwróciwszy się ku namiotom:", + "99915": "— Późno już!…", + "99916": "Wówczas wszyscy poczęli się kiwać, jakby jedną siłą poruszani, a on szedł do namiotu z wolna i poważnie, powtarzając z cicha:", + "99917": "— Jeden Bóg!…", + "99918": "Chmielnicki oddalił się również ku swoim, a przez drogę mruczał:", + "99919": "— Oddam ci zamek i miasto, i łupy, i jeńców, ale Jarema będzie mój, nie twój, choćby mi gardłem zapłacić za niego przyszło.", + "99920": "Stopniowo ogniska poczęły mdleć i gasnąć, stopniowo uciszał się głuchy szmer kilkuset tysięcy głosów; jeszcze tu i owdzie odzywał się głos piszczałek lub wołania koniuchów tatarskich wyganiających konie na nocną paszę; po czym i te głosy umilkły i sen objął nieprzeliczone zastępy tatarskie i kozackie. Tylko zamek huczał, grzmiał… wiwatował, jakby w nim wesele wyprawiano.", + "99921": "W obozie oczekiwano powszechnie, że szturm nazajutrz nastąpi. Jakoż od rana ruszyły się tłumy czerni, Kozaków, Tatarów i innych dzikich wojowników ciągnących z Chmielnickim i szły ku okopom na kształt czarnych chmur walących się na szczyt góry. Żołnierz, lubo już dnia poprzedniego na próżno starał się zliczyć ogniska, zdrętwiał teraz na widok tego morza głów. Lecz nie był to jeszcze szturm prawdziwy, ale raczej oględziny pola, szańców, fos, wałów i całego polskiego obozu. I jak wzdęta fala morska, którą wiatr żenie z dalekiej roztoczy, przyjdzie, spiętrzy się, zapieni, uderzy z hukiem, a potem cofnie się w dal, tak oni uderzali tu i owdzie i znów się cofali, i znów uderzali, jakby próbując oporu, jakby chcąc się przekonać, czy samym swym widokiem, czy samą liczbą nie zgniotą ducha, zanimby ciała zgnieść mogli.", + "99922": "Bili też z dział — i kule gęsto poczęły padać do obozu, z którego odpowiadały oktawy i ręczna strzelba, a jednocześnie na wałach pojawiła się procesja z Najświętszym Sakramentem, aby otrzeźwić zdrętwiałe wojsko. Niósł ksiądz Muchowiecki złocistą monstrancję, trzymając ją obu rękoma powyżej twarzy, a czasem podnosząc w górę — i szedł z przymkniętymi oczyma i ascetyczną twarzą, spokojny, przybrany w lamową kapę i pod baldachimem. Przy nim szło dwóch księży, trzymając go pod łokcie: Jaskólski, kapelan husarski, czasu swego przesławny żołnierz, w sztuce wojennej jakby wódz jaki doświadczony, i Żabkowski, również ekswojskowy, olbrzymi bernardyn, siłą jednemu tylko panu Longinowi w całym obozie ustępujący. Drążki baldachimu niosło czterech szlachty, między którymi był i Zagłoba — przed baldachimem zaś postępowały dziewczątka o słodkich twarzach, sypiące kwiaty. Szli tedy przez całą długość wałów, a za nimi starszyzna wojskowa; żołnierzom zaś na widok monstrancji błyszczącej na kształt słońca, na widok spokoju księży i onych dziewczątek przybranych w bieli rosły serca, przybywała odwaga, zapał wstępował w dusze. Wiatr roznosił krzepiący zapach mirry palonej w trybularzach; głowy wszystkich pochylały się z pokorą. Muchowiecki od czasu do czasu wznosił monstrancję i oczy ku niebu — i intonował pieśń: „Przed tak wielkim Sakramentem”.", + "99923": "Dwa potężne głosy Jaskólskiego i Żabkowskiego podchwytywały ją w lot, dośpiewując: „upadajmy na twarzy” — a całe wojsko śpiewało dalej: „Niech ustąpią z testamentem nowym prawom już starzy!”. Głęboki bas dział wtórował pieśni, a czasem kula armatnia przelatywała, hucząc nad baldachimem i księżmi, czasem, uderzywszy poniżej w wał, zasypywała ich ziemią, aż pan Zagłoba kurczył się i przyciskał do drążka. Szczególniej strach chwytał go za włosy, gdy procesja dla modlitew stawała na miejscu. Wówczas trwało milczenie i kule słychać było doskonale, lecące stadem jak wielkie ptaki; Zagłoba tylko się czerwienił coraz mocniej, a ksiądz Jaskólski zezował ku polu i nie mogąc wytrzymać, mruczał: „Kury im sadzać, nie z dział bić!” — bo istotnie bardzo złych mieli puszkarzy Kozacy, a on, jako dawny żołnierz, nie mógł spokojnie na takową niezręczność i takie marnowanie prochu patrzeć. I znowu szli dalej — aż doszli do drugiego końca wałów, na które też nie było ze strony nieprzyjaciela nigdzie wielkiego nacisku. Próbując tu i owdzie, szczególniej od zachodniego stawu, czy się nie uda wywołać popłochu, cofnęli się na koniec Tatarzy i Kozacy ku swoim stanowiskom i trwali w nich, nie wysyłając nawet harcowników. Tymczasem procesja otrzeźwiła całkowicie oblężonych.", + "99924": "Widocznym już teraz było, że Chmielnicki czeka na przybycie swego taboru, jakkolwiek skądinąd tak pewny był, że pierwszy prawdziwy szturm wystarczy, iż zaledwie kilka szańców pod armaty kazał usypać i żadnych innych ziemnych robót nie przedsiębrał, aby zagrozić oblężonym. Tabor nadciągnął nazajutrz i stanął, wóz przy wozie, w kilkadziesiąt rzędów, na milę długości, od Werniaków aż ku Dębinie — z nim przyszły jeszcze nowe siły, a mianowicie pyszna piechota zaporoska, prawie janczarom tureckim równa, do szturmów i wstępnego boju o wiele od czerni i Tatarów sposobniejsza.", + "99925": "Pamiętny wtorkowy dzień trzynastego lipca zeszedł na obustronnych gorączkowych przygotowaniach: już nie było wątpliwości, że szturm nastąpi, bo trąby, kotły i litaury grały od rana larum w kozackim obozie, a między tatarstwem huczał jak grzmot wielki święty bęben, bałt zwany… Wieczór uczynił się cichy, pogodny; jeno z obu stawów i Gniezny podniosły się lekkie mgły — na koniec pierwsza gwiazda zamigotała na niebie.", + "99926": "W tej chwili sześćdziesiąt armat kozackich ryknęło jednym głosem, nieprzejrzane zastępy ruszyły z krzykiem okropnym ku wałom — i szturm się rozpoczął.", + "99927": "Wojska stały na wałach i zdawało im się, że ziemia drży pod ich nogami; najstarsi żołnierze nie pamiętali nic podobnego.", + "99928": "— Jezus Maria! Co to jest? — pytał Zagłoba, stojąc obok Skrzetuskiego z husarią w przerwie wałowej. — To nie ludzie idą na nas.", + "99929": "— Jakbyś waść wiedział, że nie ludzie; nieprzyjaciel woły przed sobą żenie, abyśmy się pierwej strzelbą na nie wysilili.", + "99930": "Stary szlachcic poczerwieniał jak burak, oczy wyszły mu na wierzch, a z ust buchnęło jedno słowo, w którym cała wściekłość, cały przestrach i wszystko, co mógł myśleć w tej chwili, było zawarte:", + "99931": "— Łajdaki!…", + "99932": "Woły jak szalone, popędzane przez dzikich, półnagich czabańczuków batami i palącymi się pochodniami, zdziczałe ze strachu, biegły naprzód z rykiem okropnym, to zbijając się w kupę, to pędząc, to rozbiegając lub zwracając w tył, a pędzone krzykiem, parzone ogniem, smagane surowcem, leciały znów ku wałom. Aż Wurcel począł ziać ogniem i żelazem, wówczas dymy zakryły świat — niebo poczerwieniało — przerażone bydło rozproszyło się, jakby je piorun rozegnał, połowa go padła — a po ich trupach nieprzyjaciel szedł dalej.", + "99933": "Na przedzie, kłuci z tyłu spisami i prażeni ogniem z samopałów, biegli jeńcy z worami piasku, którymi fosę mieli zasypywać. Byli to chłopi z okolic Zbaraża, którzy nie zdołali schronić się do miasta przed nawałą; zarówno młodzi mężczyźni, jak starcy i niewiasty. Biegło to wszystko z krzykiem, płaczem i wyciąganiem rąk ku niebu, i wołaniem o litość.", + "99934": "Włosy stawały na głowie od tego wycia, ale litość zmarła wówczas na ziemi: z jednej strony spisy kozackie pogrążały się w ich plecy, z drugiej kule Wurcla miażdżyły nieszczęsnych, kartacze rwały ich na sztuki, ryły w nich bruzdy, więc biegli, bluzgali się we krwi — padali, podnosili się i znów biegli, bo pchała ich fala kozacka, kozacką turecka, tatarska…", + "99935": "Wnet fosa zapełniła się ciałami, krwią, worami z piaskiem — na koniec zrównała się i nieprzyjaciel z wyciem rzucił się przez nią.", + "99936": "Pułki pchały się jedne za drugimi; przy świetle działowego ognia widać było starszyznę, zaganiającą buzdyganami coraz nowe zastępy na okop. Co najprzebrańszy lud rzucił się na kwatery i wojska Jeremiego, bo widział Chmielnicki, iż tam będzie opór największy. Szły więc: kurzenie siczowe, za nimi straszliwi perejasławscy z Łobodą, za nimi Woronczenko wiódł pułk czerkaski, Kułak pułk karwowski, Neczaj bracławski, Stępka humański, Mrozowicki korsuński — szli i kalniczanie, i potężny pułk białocerkiewski piętnaście tysięcy ludzi liczący — a z nim sam Chmielnicki — w ogniu jak szatan czerwony, szeroką pierś na kule wystawiający, z twarzą lwa, okiem orła — w chaosie, dymie, zamieszaniu, rzezi i zwichrzeniu, w płomieniach na wszystko baczny, wszystkim rządzący.", + "99937": "Za mołojcami szli dzicy dońscy Kozacy; dalej Czerkasi walczący z bliska nożami, tuż Tuhaj-bej wiódł wyborowych nohajców; za nimi Subagazi białogrodzkich Tatarów, tuż Kurdłuk śniadych astrachańców zbrojnych w olbrzymie łuki i strzały, z których każda nieledwie za dziryt ujść mogła. Szli jedni za drugimi tak gęsto, że gorący oddech z tyłu idących oblewał karki przodowym.", + "99938": "Ilu ich padło, nim doszli na koniec do owej fosy ciałami jeńców zasypanej, któż opowie, któż wyśpiewa! Lecz doszli i przeszli, i poczęli się drzeć na wały. Wówczas rzekłbyś, że ta noc gwiaździsta — to noc sądu ostatecznego. Działa, nie mogąc tłuc bliższych, ryczały ogniem nieustannym na dalsze szeregi. Granaty, kreśląc łuki ogniste po niebie, leciały z chichotem piekielnym, czyniąc w ciemności dzień jasny. Piechota niemiecka i polska łanowa, a obok niej spieszeni dragoni książęcy leli prawie wprost w twarze i piersi mołojców płomień i ołów.", + "99939": "Pierwsze ich szeregi chciały się cofać i pchane z tyłu, nie mogły. Więc marli na miejscu. Krew bluzgała pod stopami następujących. Wały stały się śliskie, obsuwały się po nich nogi, ręce, piersi. Oni darli się na nie, spadali i znów się darli, przykryci dymem, czarni od sadzy, kłuci, rąbani, strzelani, gardząc ranami i śmiercią. Miejscami walczono już na białą broń. Widziałeś ludzi jakby nieprzytomnych z wściekłości, z wyszczerzonymi zębami, z twarzą zalaną krwią… Żywi walczyli na drgającej masie pobitych i konających. Nie było już słychać komendy, jeno krzyk ogólny, straszny, w którym ginęło wszystko: i grzechot strzelb, i charczenie rannych, i jęki, i syk granatów.", + "99940": "I trwała ta walka olbrzymia a bezpardonowa przez całe godziny. Naokół wału urósł drugi wał trupów — i tamował przystęp szturmującym. Siczowych wycięto niemal do nogi, pułk perejasławski leżał pokotem naokół wału; karwowski, bracławski i humański były zdziesiątkowane — ale inne pchały się jeszcze, popychane z tyłu przez gwardie hetmańskie, rumelskich Turków i urumbejskich Tatarów. Jednakże zamieszanie powstawało już w szeregach napastniczych, gdy tymczasem naokoło łanowe piechoty polskie, Niemcy i dragonia nie ustąpili dotąd ani piędzi. Zziajani, krwią ociekli, porwani szałem bojowym, spotnieli, wpół obłąkani od zapachu krwi, rwali się jedni przez drugich ku nieprzyjacielowi tak właśnie, jak rozwścieczeni wilcy drą się ku stadu owiec. W tej chwili Chmielnicki natarł powtórnie z niedobitkami pierwszych pułków i z całą nietkniętą jeszcze potęgą białocerkwian, Tatarów, Turków i Czerkasów.", + "99941": "Działa z okopów przestały grzmieć, granaty świecić, tylko broń ręczna zgrzytała przez całą długość zachodniego wału. Zgiełk wszczął się na nowo. Na koniec i strzelba umilkła. Ciemności pokryły walczących.", + "99942": "I już żadne oko nie mogło widzieć, co się tam dzieje — jeno przewracało się coś w pomroce jakby olbrzymie cielsko potworu rzucane konwulsjami. Nawet z krzyków nie można było już poznać, czy brzmi w nich tryumf, czy rozpacz. Chwilami i one milkły, a wtedy słychać było tylko jakby olbrzymi jeden jęk rozlegający się ze wszech stron, spod ziemi, na ziemi, w powietrzu, wyżej i wyżej, jak gdyby i dusze odlatywały, jęcząc, z tego pobojowiska.", + "99943": "Ale były to krótkie przerwy: po takiej chwili wrzaski i wycia odzywały się z większą jeszcze siłą, coraz chrapliwsze, coraz bardziej nieczłowiecze.", + "99944": "Wtem znów zagrzmiał ogień ręcznej strzelby: to oberszter Machnicki z resztą piechoty przychodził w pomoc utrudzonym regimentom. Trąbki na odwrót poczęły grać w tylnych szeregach mołojców.", + "99945": "Nastała przerwa, pułki kozackie oddaliły się od okopu na staję i stanęły pod osłoną własnych dział — ale nie minęło i pół godziny, gdy Chmielnicki znowu zerwał się i po raz trzeci gnał ich do szturmu.", + "99946": "Ale wówczas na okopie ukazał się na koniu sam książę Jeremi. Łatwo go było poznać, bo proporzec i buńczuk hetmański wiały mu nad głową — a zaś przed nim i za nim niesiono kilkadziesiąt palących się krwawo pochodni. Wnet poczęto bić z dział do niego, ale niewprawni puszkarze przerzucali kule daleko, aż za Gnieznę, on zaś stał spokojnie i patrzył w zbliżające się chmury…", + "99947": "Kozacy zwolnili kroku, jakby oczarowani tym widokiem.", + "99948": "— Jarema! Jarema! — poszedł cichy pomruk, niby szum wiatru, przez głębokie szeregi.", + "99949": "I stojąc na okopie wśród krwawych świateł, wydawał im się ten groźny książę jakby olbrzym z baśni ludowej, więc drżenie przebiegło im utrudzone członki, a ręce czyniły znaki krzyża… On stał ciągle.", + "99950": "Skinął złotą buławą — i wnet złowrogie ptactwo granatów zaszumiało na niebie i wpadło w następujące szeregi; zastępy zwinęły się jak smok śmiertelnie rażony; okrzyk przerażenia przeleciał z jednego końca ławy na drugi.", + "99951": "— Biegiem! Biegiem! — rozległy się głosy pułkowników kozackich.", + "99952": "Czarna ława ruszyła całym pędem ku wałom, pod którymi mogła znaleźć ochronę od granatów, ale nie przebiegła jeszcze ani połowy drogi, gdy książę, widny ciągle jak na dłoni, zwrócił się nieco ku zachodowi i znów skinął złotą buławą.", + "99953": "Na ten znak od strony stawu, z przerwy między jego zwierciadłem a wałem, poczęła się wysuwać jazda — i w mgnieniu oka rozlała się na krańcu brzegowym równiny; przy świetle granatów widać było doskonale olbrzymie chorągwie husarii Skrzetuskiego i Zaćwilichowskiego, dragonie Kuszla i Wołodyjowskiego i Tatarów książęcych Roztworowskiego. Za nimi wysuwały się coraz nowe pułki semenów i Wołochów Bychowca. Nie tylko Chmielnicki, ale ostatni z ciurów kozackich poznał w jednej chwili, że zuchwały wódz postanowił rzucić całą jazdę w bok nieprzyjacielowi.", + "99954": "Natychmiast w szeregach mołojców zabrzmiały trąbki do odwrotu. „Czoło ku jeździe! Czoło ku jeździe!” — rozległy się przerażone głosy. Jednocześnie zaś Chmielnicki usiłował zmienić front swych wojsk i jazdą od jazdy się zasłonić. Ale już czasu nie było. Zanim zdołał sprawić szyki, zerwały się książęce chorągwie i biegły jakby na skrzydłach z okrzykiem „Bij, zabij!”, z warkotaniem proporców, z świstem piór i żelaznym chrzęstem zbroi. Husarie wraziły kopie w ścianę nieprzyjaciela i same wpadły za nimi jak orkan, przewalając i druzgocąc wszystko po drodze. Żadna siła ludzka, żaden rozkaz, żaden wódz nie zdołał już utrzymać pułków pieszych, na które pierwszy impet się zwrócił. Dziki popłoch ogarnął wyborową gwardię hetmańską. Białocerkwianie rzucali samopały, piszczele, spisy, kosy, kiścienie, szable i osłaniając głowy rękoma, gnali w obłędzie strachu, z rykiem zwierzęcym, na stojące w tyle oddziały Tatarów. Ale Tatarzy przyjęli ich ulewą strzał — więc rzucili się w bok i biegli wzdłuż taboru pod ogniem piechoty i dział Wurcla, ścieląc się trupem tak gęstym, że rzadko gdzie jeden na drugiego nie padał.", + "99955": "Ale tymczasem dziki Tuhaj-bej, wspomagany przez Subagaziego i Urum-murzę, uderzył z wściekłością na nawałę husarii. Nie miał on nadziei jej złamać, pragnął ją tylko choćby na krótko powstrzymać, aby przez ten czas sylistryjscy i rumelscy janczarowie mogli sformować się w czworoboki, a białocerkiewszczanie ochłonąć z pierwszego popłochu. Skoczył więc jak w dym — i sam leciał w pierwszym szeregu nie jak wódz, ale jak prosty Tatar i siekł, zabijał, narażał się razem z innymi. Krzywe szable nohajców dzwoniły po pancerzach i harnaszach, a wycie wojowników głuszyło wszystkie inne głosy. Lecz wytrzymać nie mogli. Wyparci z miejsca, naciskani strasznym ciężarem żelaznych jeźdźców, którym nie zwykli stawiać czoła otwarcie, spychani ku janczarom, cięci długimi mieczami, zrzucani z siodeł, kłuci, bici, gnieceni jak jadowite robactwo, bronili się jednak z taką wściekłością, że istotnie pęd husarii wstrzymany został. Tuhaj-bej w ukropie bojowym rzucał się na kształt niszczącego płomienia, a nohajcy szli przy nim, jak wilcy idą przy wilczycy.", + "99956": "Jednak ustępowali, coraz gęstszym trupem padając. Już krzyki „Ałła!” grzmiące z pola zwiastowały, że janczarowie stanęli w ordynku, gdy do wściekłego Tuhaj-beja przypadł Skrzetuski i w łeb koncerzem go trzasnął. Lecz widać rycerz wszystkich sił jeszcze po chorobie nie odzyskał lub może kuta w Damaszku misiurka cięcie wstrzymała, dość że brzeszczot zwinął się na głowie i uderzywszy płaszczyzną, spękał się na drobne kawałki. Ale oczy Tuhaj-beja nocą natychmiast się powlokły, zdarł konia i padł na ręce nohajców, którzy porwawszy swego wodza, pierzchli z wrzaskiem okropnym w obie strony, jak pierzcha mgła zwiana wichrem gwałtownym. Wszystkie jazdy książęce znalazły się teraz wobec janczarów rumelskich i sylistryjskich i wobec watah poturczeńców serbskich, które razem z janczarami utworzyły jeden potężny czworobok i cofały się z wolna ku taborowi, zwrócone frontem ku wrogom, najeżone rurami muszkietów, ostrzami długich włóczni, dzirytów, berdyszów i handżarów.", + "99957": "Chorągwie pancerne, dragońskie i semeńskie pędziły ku nim jak wicher, a na samym przedzie szła z łoskotem i tętentem husarska Skrzetuskiego. Sam on leciał na oślep w pierwszym szeregu, a przy nim pan Longinus na swej kobyle inflanckiej, ze straszliwym Zerwikapturem w ręku.", + "99958": "Czerwona wstęga ognia przeleciała z jednego końca czworoboku na drugi — kule zaświstały w uszach jeźdźców, gdzieniegdzie człowiek jęknął, gdzieniegdzie koń się zwalił, linia jazdy łamie się, ale oni pędzą dalej; już dobiegają, już janczary słyszą chrapanie i zdyszany oddech koni — czworobok zbija się jeszcze ciaśniej i pochyla mur włóczni trzymanych żylastymi rękoma ku rozszalałym rumakom. Ile ostrz w tej chmurze, tyle śmierci grozi rycerzom.", + "99959": "Wtem jakiś husarz-wielkolud dopada w niepowstrzymanym pędzie do ściany czworoboku; przez chwilę widać kopyta olbrzymiego konia zwieszone w powietrzu; następnie rycerz i rumak wpadają w środek ścisku, druzgocąc włócznie, przewalając ludzi, łamiąc, miażdżąc, niwecząc.", + "99960": "Jak orzeł spada na stado białych pardew, a one zbite przed nim w lękliwą kupę idą na łup drapieżnika, który rwie je pazurami i dziobem — tak pan Longinus Podbipięta, wpadłszy w środek nieprzyjacielskich szyków, szalał ze swym Zerwikapturem. I nigdy trąba powietrzna nie czyni takich spustoszeń w młodym i gęstym lesie, jakie on czynił w ścisku janczarów. Straszny był: postać jego przybrała nieczłowiecze wymiary; kobyła zmieniła się w jakiegoś smoka ziejącego płomień z nozdrzy, a Zerwikaptur troił się w ręku rycerza. Kislar-Bak, olbrzymi aga, rzucił się na niego i padł przecięty na dwoje. Próżno co tęższe chłopy wyciągną ręce, zastawią mu się włóczniami — wnet mrą, jakby rażeni gromem — on zaś tratuje po nich, ciska się w tłum największy i co machnie — rzekłbyś: kłosy pod kosą padają, robi się pustka, słychać wrzask przestrachu, jęki, grzmot uderzeń, zgrzyt żelaza o czaszki i chrapanie piekielnej kobyły.", + "99961": "— Diw! Diw! — wołają przerażone głosy.", + "99962": "W tej chwili żelazna nawała husarii ze Skrzetuskim na czele runęła bramą otwartą przez litewskiego rycerza: ściany czworoboku pękły jak ściany walącego się domu i masy janczarów rzuciły się w ucieczce na wszystkie strony.", + "99963": "Czas też był na to, bo nohajcy pod Subagazim wracali już, jak wilki krwi żądne, do bitwy, a z drugiej strony Chmielnicki, zebrawszy na nowo białocerkwian, szedł z pomocą janczarom — lecz teraz zmieszało się wszystko. Kozacy, Tatarzy, poturczeńcy, janczarowie uciekali w największym nieładzie i popłochu ku taborom, nie dając żadnego oporu. Jazda parła ich, siekąc na oślep. Kto nie zginął w pierwszej stai, ginął w drugiej. Pogoń była tak zacięta, że chorągwie prześcignęły tylne szeregi uciekających; żołnierzom ręce mdlały od cięcia. Tłumy rzucały broń, chorągwie, czapki, a nawet świty. Białe kapuzy janczarskie pokryły jak śniegiem pole. Cała wyborna milicja Chmielnickiego, piechota, jazda, artyleria, posiłkowe oddziały tatarskie i tureckie utworzyły jedną bezładną masę, nieprzytomną, obłąkaną, oślepłą z przerażenia. Całe setki uciekały przed jednym towarzyszem. Husaria, rozbiwszy piechoty i Tatarów, uczyniła swoje, teraz zaś dragoni i lekkie chorągwie szły ze sobą w zawody, a na ich czele pan Wołodyjowski z Kuszlem szerzyli wiarę ludzką przechodzące klęski. Krew pokryła jedną kałużą straszliwe pobojowisko i chlupotała jak woda pod gwałtownymi uderzeniami kopyt końskich, pryskając na zbroje i twarze rycerzy.", + "99964": "Uciekające tłumy odetchnęły dopiero wśród wozów swego taboru, gdy trąby odwołały jazdę książęcą.", + "99965": "Rycerstwo wracało ze śpiewaniem i okrzykami radości, licząc po drodze dymiącymi szablami trupy nieprzyjaciół. Ale któż mógł jednym rzutem oka rozmiary klęski ocenić? Kto mógł wszystkich policzyć, gdy przy samym okopie leżały ciała jedne na drugich „na chłopa wysoko”? Żołnierze byli jakby zaczadzeni surowymi wyziewami krwi i potu. Szczęściem, od strony stawów wstał dość silny wiatr i zwiał te zaduchy ku nieprzyjacielskim namiotom.", + "99966": "Tak skończyło się pierwsze spotkanie straszliwego „Jaremy” z Chmielnickim.", + "99967": "Ale szturm nie był skończony, bo podczas gdy Wiśniowiecki odpierał ataki wymierzone na prawe skrzydło obozu, Burłaj na lewym o mało co nie stał się panem okopów. Obszedłszy cicho miasto i zamek na czele zadnieprzańskich wojowników, dotarł do wschodniego stawu i uderzył potężnie na Firlejowe kwatery. Nie mogła wytrzymać uderzenia węgierska piechota tam stojąca, bo wały przy stawie nie były jeszcze dokończone — i pierwszy chorąży pierzchnął z banderią, za nim zaś cały pośpieszył regiment. Burłaj wskoczył do środka, a za nim Zadnieprzańcy runęli jak niewstrzymany potok. Krzyki zwycięstwa dobiegły aż do przeciwnego krańca obozu! Kozacy, pędząc za uciekającymi Węgrami, rozbili mały oddział jazdy, zagwoździli kilka dział i już docierali do kwater kasztelana bełskiego, gdy pan Przyjemski na czele kilku rot niemieckich nadbiegł z pomocą. Przebiwszy jednym pchnięciem chorążego, porwał za chorągiew i rzucił się z nią na nieprzyjaciela, za nim Niemcy zwarli się potężnie z kozactwem. Zawrzała straszliwa walka ręczna, w której z jednej strony zaciekłość i przygniatająca liczba Burłajowych zastępów, z drugiej męstwo starych lwów z trzydziestoletniej wojny szły ze sobą o lepszą. Na próżno Burłaj ciskał się w najgęstsze szeregi walczących na kształt rannego odyńca. Ani pogarda śmierci, z jaką walczyli mołojcy, ani ich wytrwałość nie mogła powstrzymać niepohamowanych Niemców, którzy idąc murem naprzód, razili ich tak potężnie, że wyparli zaraz z miejsca, przyparli do okopów, zdziesiątkowali i po półgodzinnej walce wyrzucili precz za wały. Pan Przyjemski, zalany krwią, pierwszy zatknął swą chorągiew na niedokończonym nasypie.", + "99968": "Położenie Burłaja było teraz straszne, musiał bowiem cofać się tąż samą drogą, którą nadszedł, a że Jeremi zgniótł już właśnie atakujących prawe skrzydło, mógł więc z łatwością odciąć cały Burłajowy oddział. Przyszedł mu wprawdzie z pomocą Mrozowicki, na czele korsuńskich konnych mołojców, ale w tej chwili ukazała się husaria pana Koniecpolskiego, do niej przyłączył się wracający z ataku na janczarów Skrzetuski i obaj odcięli cofającego się dotychczas w porządku Burłaja.", + "99969": "Jednym atakiem rozbili go w puch i wtedy to poczęła się rzeź okropna. Kozacy, mając zamkniętą drogę do taborów, mieli tylko drogę śmierci otwartą. Jedni też, nie prosząc pardonu, bronili się zaciekle gromadkami lub pojedynczo, inni próżno wyciągali ręce ku jeźdźcom huczącym jak wicher po bojowisku. Rozpoczęły się gonitwy, przebiegania, pojedyncze walki, wyszukiwania nieprzyjaciół ukrytych w padlinach i nierównościach gruntu. Z okopów, aby oświecić pobojowisko, zaczęto rzucać pozapalane maźnice ze smołą, które leciały jak ogniste meteory z grzywą płomienną. Przy tych czerwonych blaskach docinano reszty Zadnieprzańców.", + "99970": "Skoczył im jeszcze na pomoc i Subagazi, który dnia tego cudów męstwa dokazywał, ale przesławny Marek Sobieski, starosta krasnostawski, osadził go na miejscu, jak lew osadza dzikiego bawołu — więc widział już Burłaj, że znikąd nie ma ratunku. Aleś, Burłaju, sławę swą kozaczą kochał więcej niż życie, dlategoś nie szukał ocalenia! Inni wymykali się w ciemnościach, kryli się po szczelinach, prześlizgiwali się między kopytami rumaków, on zaś szukał jeszcze wrogów. Tam ściął pana Dąbka i pana Rusieckiego, i młode lwie pacholę pana Aksaka, tego samego, który pod Konstantynowem nieśmiertelną okrył się sławą; potem porwał pana Sawickiego, potem dwóch od razu skrzydlatych husarzy rozciągnął na ziemi rodzącej, na koniec, widząc ogromnego szlachcica przebiegającego z rykiem żubrowym pobojowisko, zerwał się i szedł jak błyszczący płomień na niego.", + "99971": "Pan Zagłoba — on to był bowiem — ryknął ze strachu jeszcze silniej i zwrócił konia do ucieczki. Reszta włosów stanęła mu dębem na głowie, ale przytomności nie stracił, owszem, fortele jak błyskawice przelatywały mu przez głowę, a jednocześnie wrzeszczał co siły: „Mości panowie! Kto w Boga wierzy!…” — i gnał jak wicher ku gęstszej kupie jeźdźców. Burłaj zaś przebiegał mu od boku jakoby po cięciwie łuku. Pan Zagłoba zamknął oczy, a w głowie szumiało mu: „Zdechnę ja i pchły moje!” — słyszał za sobą prychanie konia, spostrzegł, że nikt nie idzie mu z pomocą, że nie uciecze i że żadna inna ręka, chyba jego własna, nie wyrwie go z Burłajowej paszczęki.", + "99972": "Ale w tej ostatniej chwili, w tej już prawie agonii, nagle rozpacz jego i przestrach zmieniły się we wściekłość; ryknął tak strasznie, jak żaden tur nie ryczy, i zwinąwszy konia na miejscu, zwrócił się na przeciwnika.", + "99973": "— Zagłobę gonisz! — krzyknął, nacierając z szablą wzniesioną.", + "99974": "W tej chwili nowe stado płonących maźnic rzucono z okopów; uczyniło się widno. Burłaj spojrzał i zdumiał.", + "99975": "Nie zdumiał, usłyszawszy imię, bo go nigdy w życiu nie słyszał; ale poznawszy męża, którego jako Bohunowego przyjaciela ugaszczał niedawno w Jampolu.", + "99976": "Ale właśnie ta nieszczęsna chwila zdumienia zgubiła mężnego wodza mołojców, bo nim się opamiętał, ciął go pan Zagłoba przez skroń i jednym zamachem zwalił z konia.", + "99977": "Było to na oku wszystkiego wojska. Radosnym wrzaskom usarskim odpowiedział okrzyk przerażenia mołojców, którzy widząc śmierć starego lwa czarnomorskiego, stracili resztę ducha i zaniechali wszelkiego oporu. Których nie wyrwał z toni Subagazi, ci zginęli wszyscy do jednego — bo jeńców wcale tej straszliwej nocy nie brano.", + "99978": "Subagazi pierzchnął ku taborom, goniony przez starostę krasnostawskiego i lekką jazdę. Szturm na całej linii okopów był odparty — tylko pod taborem kozackim wrzała jeszcze wysłana w pogoń jazda.", + "99979": "Okrzyk tryumfu i radości wstrząsnął całym obozem oblężonych, a potężne okrzyki aż ku niebu się wzbiły. Krwawi żołnierze, okryci potem, pyłem, czarni od prochu, z ociekłymi twarzami i brwią jeszcze zmarszczoną, z płomieniem jeszcze niezgasłym w oczach, stali oparci na broni, chwytając piersiami powietrze, gotowi znów zerwać się do boju, gdyby tego zaszła potrzeba.", + "99980": "Ale powoli wracała i jazda z krwawego żniwa pod taborem; potem zjechał na pobojowisko sam książę, a za nim regimentarze, pan chorąży, pan Marek Sobieski, pan Przyjemski. Cały ten świetny orszak posuwał się z wolna wzdłuż okopu.", + "99981": "— Niech żyje Jeremi! — wołało wojsko. — Niech żyje ojciec nasz!", + "99982": "A książę bez hełmu kłaniał się głową i buławą na wszystkie strony.", + "99983": "— Dziękuję waszmościom! Dziękuję waszmościom! — powtarzał dźwięcznym, donośnym głosem.", + "99984": "Po czym zwrócił się do pana Przyjemskiego.", + "99985": "— Ten okop jest za duży! — rzekł.", + "99986": "Przyjemski skinął głową na znak zgody.", + "99987": "I przejechali wodze zwycięscy od zachodniego aż do wschodniego stawu, opatrując pobojowisko, szkody, jakie nieprzyjaciel w wałach porobił, i same wały.", + "99988": "Tymczasem poza orszakiem książęcym uniesieni zapałem żołnierze nieśli wśród okrzyków, na ręku, do obozu pana Zagłobę, jako największego tryumfatora w dniu dzisiejszym. Ze dwadzieścia tęgich rąk podtrzymywało w górze okazałą postać wojownika, wojownik zaś, czerwony, spocony, machając rękoma dla utrzymania równowagi, krzyczał co siły:", + "99989": "— Ha! Zadałem mu pieprzu! Umyślnie udałem ucieczkę, żeby go za sobą wywabić. Nie będzie nam więcej psubrat burłajował! Mości panowie! Trzeba było dać przykład młodszym! Na Boga! Ostrożnie, bo mnie uronicie i potłuczecie. Trzymajcieże dobrze, macie trzymać! Miałem z nim robotę, wierzcie mi! O, szelmy! Lada hultaj dziś szlachcicowi się nadstawia! Ale mają za swoje. Ostrożnie! Puśćcie, do diabła!", + "99990": "— Niech żyje! Niech żyje! — krzyczała szlachta.", + "99991": "— Do księcia z nim! — powtarzali inni.", + "99992": "— Niech żyje! Niech żyje!!!", + "99993": "Tymczasem hetman zaporoski, przypadłszy do swego taboru, ryczał jak dziki ranny zwierz, darł żupan na piersiach i kaleczył sobie twarz. Starszyzna, ocalała z pogromu, otoczyła go w ponurym milczeniu, nie niosąc ani słowa pociechy, a jego obłęd prawie pochwycił. Wargi miał spienione, piętami bił w ziemię, obu rękoma szarpał włosy w czuprynie.", + "99994": "— Gdzie moje pułki?… Gdzie mołojcy?… — powtarzał chrapliwym głosem. — Co powie chan, co powie Tuhaj-bej! Wydajcie mnie Jaremie! Niech moją głowę na pal wbiją!", + "99995": "Starszyzna milczała ponuro.", + "99996": "— Czemu mnie worożychy wiktorię przepowiadały? — ryczał dalej hetman. — Urezać szyje wiedźmom!… Czemu mnie mówiły, że Jaremę dostanę?", + "99997": "Zwykle, gdy ryk tego lwa wstrząsał taborem, pułkownicy milczeli — ale teraz lew był zwyciężony i zdeptany, szczęście zdawało się go opuszczać, więc klęska uzuchwaliła starszyznę.", + "99998": "— Jaremie ne zderżysz — mruknął ponuro Stepka.", + "99999": "— Zgubisz nas i siebie! — ozwał się Mrozowicki.", + "100000": "Hetman skoczył ku nim jak tygrys.", + "100001": "— A kto sprawił Żółte Wody? Kto Korsuń? Kto Piławce?", + "100002": "— Ty! — rzekł szorstko Woronczenko. — Ale tam Wiśniowieckiego nie było.", + "100003": "Chmielnicki porwał się za czuprynę.", + "100004": "— Ja chanowi przyrzekł dziś nocleg w zamku! — wył w rozpaczy.", + "100005": "Na to Kułak:", + "100006": "— Co ty chanowi przyrzekał, to twoja głowa! Ty jej pilnuj, by ci z karku nie spadła… ale do szturmu nas nie pchaj, rabów bożych nie gub! Wałami Lachów otocz, szańce każ sypać pod puszki, inaczej hore tobi.", + "100007": "— Hore tobi! — powtórzyły ponure głosy.", + "100008": "— Hore wam! — odrzekł Chmielnicki.", + "100009": "I tak oni rozmawiali groźnie jak grzmoty… Wreszcie Chmielnicki zatoczył się i rzucił na pęki owczych skór pokrytych dywanami w rogu namiotu.", + "100010": "Pułkownicy stali nad nim ze zwieszonymi głowami i długi czas trwało milczenie. Na koniec hetman podniósł głowę i zakrzyknął chrapliwie:", + "100011": "— Horyłki!…", + "100012": "— Nie będziesz pił! — warknął Wyhowski. — Chan przyszle po ciebie.", + "100013": "Tymczasem chan siedział o milę drogi od pola bitwy, nie wiedząc, co się na placu dzieje. Noc była spokojna i ciepła, więc siedział przed namiotem wśród mułłów i agów — i w oczekiwaniu na nowiny pożywał daktyle ze srebrnej misy, obok stojącej, czasem zaś poglądał na wyiskrzone niebo, mrucząc:", + "100014": "— Mahomet Rosullah…", + "100015": "Wtem na spienionym koniu przypadł zadyszany, okryty krwią Subagazi; zeskoczył z siodła i zbliżywszy się szybko, począł bić pokłony, czekając na zapytanie.", + "100016": "— Mów! — rzekł chan ustami pełnymi daktylów.", + "100017": "Subagaziemu słowa paliły płomieniem wargi, ale nie śmiał przemówić bez zwykłych tytułów, rozpoczął więc, bijąc ciągle czołem, w następujący sposób:", + "100018": "— Najpotężniejszy chanie wszystkich ord, wnuku Mahometa, samodzielny monarcho, panie mądry, panie szczęśliwy, panie drzewa zaleconego od Wschodu do Zachodu, panie drzewa kwitnącego…", + "100019": "Tu chan skinął ręką i przerwał. Widząc na twarzy Subagaziego krew, a w oczach ból, żal i rozpacz, wypluł niedojedzone daktyle na rękę, następnie oddał je jednemu z mułłów, który przyjął je z oznakami czci nadzwyczajnej i zaraz spożywać począł; chan zaś rzekł:", + "100020": "— Mów prędko, Subagazi, i mądrze: azali obóz niewiernych wzięty?", + "100021": "— Bóg nie dał!", + "100022": "— Lachy?", + "100023": "— Zwycięscy.", + "100024": "— Chmielnicki?", + "100025": "— Pobity.", + "100026": "— Tuhaj-bej?", + "100027": "— Ranny.", + "100028": "— Bóg jeden! — rzekł chan. — Ilu wiernych poszło do raju?", + "100029": "Subagazi wzniósł oczy w górę i wskazał krwawą ręką na wyiskrzone niebo.", + "100030": "— Ile tych świateł u stóp Ałłacha — odrzekł uroczyście.", + "100031": "Tłusta twarz chanowa poczerwieniała: gniew chwytał go za piersi.", + "100032": "— Gdzie ten pies — pytał — który mi obiecał, że dziś w zamku będziemy spali? Gdzie ten wąż jadowity, którego Bóg zdepcze moją nogą? Niech się stawi i zda sprawę ze swych obmierzłych obietnic.", + "100033": "Kilku murzów ruszyło natychmiast po Chmielnickiego, chan zaś uspokajał się z wolna, na koniec rzekł:", + "100034": "— Bóg jeden!", + "100035": "Po czym zwrócił się do Subagaziego.", + "100036": "— Subagazi! — rzekł. — Krew jest na twojej twarzy.", + "100037": "— To krew niewiernych — odparł wojownik.", + "100038": "— Mów, jak ją rozlałeś, i uciesz nasze uszy męstwem wiernych.", + "100039": "Tu Subagazi począł opowiadać obszernie o całej bitwie, wychwalając męstwo Tuhaj-beja, Gałgi i Nuradyna; nie zmilczał także i o Chmielnickim, owszem, wysławiał go na równi z innymi, wolę bożą jedynie i wściekłość niewiernych za przyczynę klęski podając. Jeden szczegół uderzył chana w jego opowiadaniu, mianowicie: że do Tatarów nie strzelano wcale z początku bitwy i że jazda książęca uderzyła na nich dopiero wtedy, gdy jej zastąpili pole.", + "100040": "— Ałłach!… Nie chcieli ze mną wojny — rzekł chan — ale teraz za późno…", + "100041": "Tak było w istocie. Książę Jeremi z początku bitwy zabronił strzelać do Tatarów, chcąc wpoić w żołnierzy przekonanie, że układy z chanem już rozpoczęte i że ordy pozornie tylko stają po stronie czerni. Później dopiero siłą rzeczy przyszło do spotkania i z Tatarami.", + "100042": "Chan kiwał głową, namyślając się w tej chwili, czyby jeszcze nie lepiej było zwrócić oręż przeciw Chmielnickiemu, gdy nagle sam hetman stanął przed nim. Chmielnicki był już spokojny i zbliżył się z podniesioną głową, śmiało patrząc w oczy chanowe; na twarzy malowała mu się chytrość i odwaga.", + "100043": "— Zbliż się, zdrajco — rzekł chan.", + "100044": "— Zbliża się hetman kozacki i nie zdrajca, ale wierny sojusznik, któremuś pomoc nie tylko w szczęściu, ale i w nieszczęściu obiecał — odrzekł Chmielnicki.", + "100045": "— Idź, nocuj w zamku! Idź, wyciągnij za łeb Lachów z okopu, jakeś mi obiecywał!", + "100046": "— Wielki chanie wszystkich ord! — odrzekł silnym głosem Chmielnicki. — Jesteś potężny i obok sułtana najpotężniejszy na ziemi! Jesteś mądry i silny, ale czy możesz wypuścić strzałę z łuku aż pod gwiazdy albo zmierzyć głębokość morza?", + "100047": "Chan spojrzał na niego ze zdziwieniem.", + "100048": "— Nie możesz — mówił coraz silniej Chmielnicki. — Tak i ja nie mogłem zmiarkować całej pychy i zuchwalstwa Jaremy! Zali mogłem podumać, że nie ulęknie się ciebie, chanie, że nie upokorzy się na twój widok, nie uderzy czołem przed tobą, ale wzniesie rękę zuchwałą na ciebie samego, przeleje krew twoich wojowników i będzie ci urągał, potężny monarcho, jak ostatniemu z twoich murzów? Gdybym ja tak śmiał myśleć, ciebie bym znieważył, którego czczę i miłuję.", + "100049": "— Ałłach! — rzekł chan coraz bardziej zdziwiony.", + "100050": "— Lecz to ci powiem — mówił dalej Chmielnicki z coraz większą pewnością w głosie i postawie — jesteś wielki i potężny; od Wschodu aż do Zachodu narody i monarchowie biją ci czołem i lwem zowią. Jeden Jarema nie pada na twarz przed twoją brodą; więc jeżeli go nie zetrzesz, jeżeli karku mu nie ugniesz i po jego grzbiecie nie będziesz na koń siadał, za nic twoja potęga, za nic twoja sława, bo powiedzą, że jeden kniaź lacki pohańbił krymskiego carza i kary nie odebrał, że on większy, że potężniejszy od ciebie…", + "100051": "Nastało głuche milczenie; murzowie, agowie i mułłowie patrzyli jak w słońce w twarz chana, tamując oddech w piersiach, a on oczy miał zamknięte i myślał.", + "100052": "Chmielnicki wsparł się buławą i czekał śmiało.", + "100053": "— Rzekłeś — przemówił w końcu chan — zegnę kark Jaremy, po jego grzbiecie na koń będę siadał, aby nie mówiono od Wschodu do Zachodu, że jeden pies niewierny mnie pohańbił.", + "100054": "— Bóg jest wielki! — zawołali jednym głosem murzowie.", + "100055": "Chmielnickiemu zaś radość strzeliła z oczu: za jedną drogą odwrócił zgubę wiszącą nad swą głową i sprzymierzeńca wątpliwego w najwierniejszego zmienił.", + "100056": "Ten lew umiał w każdej chwili w węża się przedzierzgnąć.", + "100057": "Oba obozy huczały do późna w noc, jak huczą pszczoły na wyroju, przygrzane słońcem wiosennym, a tymczasem na pobojowisku spali snem nieprzebudzonym i wiecznym rycerze pobodzeni włóczniami, pocięci mieczem, poprzeszywani przez strzały i kule. Księżyc zeszedł i rozpoczął wędrówkę po tym polu śmierci; więc odbijał się w kałużach skrzepłej krwi, wydobywał z pomroki coraz nowe stosy poległych, schodził z jednych ciał, wchodził cicho na drugie; przeglądał się w otwartych martwych źrenicach, oświecał sine twarze, szczątki potrzaskanej broni, trupy końskie — i promienie jego bladły coraz bardziej, jakby przerażone tym, co widziały. Po polu biegały gdzieniegdzie pojedynczo i gromadkami jakieś złowrogie postacie: to czeladź i ciury przyszli obdzierać pobitych, jak szakale przychodzą po lwach… Lecz jakaś zabobonna bojaźń spędziła i ich w końcu z pobojowiska. Było coś straszliwego, coś tajemniczego zarazem w tym polu pokrytym trupami, w tym spokoju i nieruchomości żywych niedawno kształtów ludzkich, w tej cichej zgodzie, w jakiej leżeli obok siebie Polacy, Turcy, Tatarzy i Kozacy. Wiatr niekiedy zaszumiał w zaroślach rosnących na pobojowisku, a żołnierzom czuwającym w okopie wydało się, że to dusze ludzkie kołują tak nad ciałami. Jakoż i mówiono, że gdy północ wybiła w Zbarażu, na całym polu, od okopu aż do taboru, zerwały się z szumem jakoby niezmierne stada ptastwa. Słyszano jakieś rozpłakane głosy powietrzne, jakieś ogromne westchnienia, od których włosy wstawały na głowie — i jakieś jęki. Ci, co mieli lec jeszcze w tej walce i których uszy otwartsze były na zaziemskie wołania, słyszeli wyraźnie, jak dusze polskie, odlatując, wołały: „Przed oczy Twoje, Panie, winy nasze składamy!” — a zaś kozackie jęczały: „Chryste! Chryste, pomyłuj!” — bo jako w bratobójczej wojnie poległe nie mogły wprost do wiekuistej światłości ulecieć, ale przeznaczone im było lecieć gdzieś w dal ciemną i razem z wichrem krążyć nad padołem łez, i płakać, i jęczeć po nocach, dopóki odpuszczenia wspólnych win i zapomnienia, i zgody u nóg Chrystusowych nie wyżebrzą!…", + "100058": "Ale wówczas zatwardziły się jeszcze tym bardziej serca ludzkie i żaden anioł zgody nie przelatywał nad pobojowiskiem.", + "100059": "Rozdział XXV", + "100060": "Nazajutrz, zanim słońce rozlało złote blaski na niebie, stanął już nowy wał ochronny w polskim obozie. Dawne wały były zbyt obszerne, trudno się było w nich bronić i przychodzić wzajem z pomocą, więc książę z panem Przyjemskim postanowili zamknąć wojska do ciaśniejszych okopów. Pracowano nad tym gwałtownie całą noc — a husaria na równi ze wszystkimi pułkami i czeladzią. Dopiero po trzeciej w nocy sen zamknął oczy utrudzonemu rycerstwu, ale też spali wszyscy, oprócz straży, kamiennym snem, bo i nieprzyjaciel pracował także w nocy, a następnie nie poruszał się długo po wczorajszej klęsce. Spodziewano się nawet, że szturm dnia tego wcale nie nastąpi.", + "100061": "Skrzetuski, pan Longinus i Zagłoba, siedząc w namiocie, spożywali polewkę piwną, gęsto okraszoną kostkami sera — i rozmawiali o trudach minionej nocy z tym zadowoleniem, z jakim żołnierze rozmawiają o świeżym zwycięstwie.", + "100062": "— Mój obyczaj jest kłaść się o wieczornym udoju, a wstawać o rannym, jako czynili starożytni — mówił pan Zagłoba — ale na wojnie trudno! Śpisz, kiedy możesz, wstajesz, kiedy cię budzą. To mnie jeno gniewa, że dla takiego tałałajstwa musimy się inkomodować. Ale trudno! Takie czasy! Zapłaciliśmy im też za to wczoraj. Żeby tak jeszcze z parę razy podobny poczęstunek dostali, odechciałoby się im nas budzić.", + "100063": "— Nie wiesz waćpan, czy siła naszych poległo? — pytał Podbipięta.", + "100064": "— I! Niewielu; jak to zawsze bywa, że oblegających zawsze więcej ginie niż oblężonych. Waćpan się na tym nie znasz tak jak ja, boś tyle wojny nie zażywał, ale my, starzy praktycy, nie potrzebujemy trupa liczyć, bo z samej bitwy umiemy wymiarkować.", + "100065": "— Przyuczę się i ja przy waćpanach — rzekł ze słodyczą pan Longinus.", + "100066": "— Pewnie, że tak, jeżeli tylko dowcip waćpanu dopisze, czego się nie bardzo spodziewam.", + "100067": "— Dajże waćpan spokój — ozwał się Skrzetuski. — Przecie nie pierwsza to wojna dla pana Podbipięty, a daj Boże najlepszym rycerzom tak stawać, jak on wczoraj.", + "100068": "— Robiło się, co mogło — odrzekł Litwin — nie tyle, ile by się chciało.", + "100069": "— Owszem! Owszem! Wcale nieźle waćpan stawałeś — mówił protekcjonalnie Zagłoba — a że cię inni przewyższyli (tu począł wąs podkręcać do góry), to nie twoja wina.", + "100070": "Litwin słuchał ze spuszczonymi oczyma i westchnął, marząc o przodku Stowejce i o trzech głowach.", + "100071": "W tej chwili skrzydło namiotu uchyliło się i wszedł raźno pan Michał, wesoły jak szczygieł w pogodny ranek.", + "100072": "— No! Tośmy w kupie! — zawołał pan Zagłoba. — Dajcieże mu piwa!", + "100073": "Mały rycerz uścisnął ręce trzem towarzyszom i rzekł:", + "100074": "— Żebyście waćpaństwo wiedzieli, ile kul leży na majdanie, to przechodzi imainację! Nie przejdziesz, żebyś się nie potknął.", + "100075": "— Widziałem i ja to — odrzekł Zagłoba — bom też, wstawszy, przeszedł się kęs po obozie. Przez dwa lata kury w całym powiecie lwowskim tyle jaj nie nanoszą. Ej, żeby to tak były jaja, dopiero byśmy używali na jajecznicy! A trzeba waćpanom wiedzieć, że ja za miskę jajecznicy największy specjał oddam. Żołnierska we mnie natura, tak jak i w was. Zjem chętnie co dobrego, byle dużo. Dlatego też i do bitwy skorszy jestem od dzisiejszych młodzików piecuchów, co to niecułki ulęgałek nie zje, żeby się zaraz za żywot nie trzymał.", + "100076": "— No! Aleś się waćpan wczoraj z Burłajem popisał! — rzekł mały rycerz. — Burłaja tak ściąć: ho! ho! Nie spodziewałem się tego po waćpanu. Toż to przecież był rycerz przesławny na całą Ukrainę i Turecczyznę.", + "100077": "— Co? Ha! — rzekł z zadowoleniem Zagłoba. — Nie pierwszyzna mi to, nie pierwszyzna, panie Michale. Widzę, szukaliśmy się wszyscy w korcu maku, ale też i dobraliśmy się we czterech tak, że takiej czwórki w całej Rzeczypospolitej nie znajdziesz. Dalibóg, z waćpanami i z księciem naszym na czele ruszyłbym samopięt, choćby na Stambuł. Bo uważcie tylko: pan Skrzetuski zabił Burdabuta, a wczoraj Tuhaj-beja…", + "100078": "— Tuhaj-bej nie zabit — przerwał porucznik. — Sam czułem, że mi się ostrze zwinęło; później też zaraz nas rozdzielili.", + "100079": "— Wszystko jedno — rzekł Zagłoba — nie przerywaj, panie Janie. Pan Michał usiekł w Warszawie Bohuna, jakeśmy ci to mówili…", + "100080": "— Lepiej byś waść nie wspominał — rzekł Litwin.", + "100081": "— Co się wymówiło, to się wymówiło — odparł Zagłoba. — Choć wolałbym był nie wspominać, ale idę dalej… Otóż pan Podbipięta z Myszykiszek zdusił owego Pułjana, a ja Burłaja. Nie zamilczę wszelako waćpaństwu, że oddałbym tamtych wszystkich za jednego Burłaja i że pono najcięższą miałem robotę. Diabeł to był, nie Kozak, co? Żebym tak miał synów legitime natos, piękne bym im imię zostawił. Ciekawym tylko, co król jegomość i sejmy na to powiedzą, jak nas nagrodzą, nas, którzy się siarką i saletrą więcej niż czym innym żywimy.", + "100082": "— Był większy od nas wszystkich rycerz — rzekł pan Longinus — a nazwiska jego nikt nie wie i nie pamięta.", + "100083": "— A to ciekawym, kto taki? Chyba w starożytności? — rzekł urażony Zagłoba.", + "100084": "— Nie w starożytności, ale, brateńku, ten, który króla Gustawa Adolfa pod Trzcianną razem z koniem obalił i w jasyr wziął — rzekł Litwin.", + "100085": "— A ja słyszałem, że było to pod Puckiem — wtrącił pan Michał.", + "100086": "— Wszelako król mu się wyrwał i zbiegł — rzekł Skrzetuski.", + "100087": "— Tak jest! Wiem ja coś o tym — mówił, przymykając oko, pan Zagłoba — bom wtedy właśnie pod panem Koniecpolskim, ojcem chorążego, służył… Wiem ja coś o tym! Modestia to nie pozwala onemu rycerzowi powiedzieć swego nazwiska i dlatego nikt go nie wie. Chociaż, wierzcie w to, co powiem: Gustaw Adolf wielkim był wojownikiem, prawie panu Koniecpolskiemu równym, ale w pojedynczym spotkaniu z Burłajem cięższa była robota; ja wam to mówię!", + "100088": "— To niby znaczy, żeś to waćpan powalił Gustawa Adolfa? — pytał Wołodyjowski.", + "100089": "— Albożem ci się pochwalił, panie Michale? Niech tam to już zostanie w niepamięci; mam ja się z czym i dziś pochwalić: co będę dawne czasy wspominał!… Strasznie to piwsko burczy w żywocie; a im więcej w nim sera, tym więcej burczy. Wolę winną polewkę, choć chwała Bogu i za to, co jest, bo wkrótce może i tego nie starczy… Ksiądz Żabkowski mnie mówił, że ponoś wiwendy skąpo, a on się tym bardzo niepokoi, bo ma brzuch jak gumno. Setny to bernardyn! Okrutniem go polubił. Więcej w nim żołnierza niż mnicha. Kiedy by kogo w pysk trzasnął, to choć zaraz trumnę zamawiaj.", + "100090": "— Ale — rzekł mały rycerz — nie mówiłem też waćpaństwu, jak grzecznie poczynał sobie tej nocy ksiądz Jaskólski. Usadowił się w onym narożniku, w tej srogiej wieży po prawej stronie zamku, i patrzył na bitwę. A trzeba wiedzieć, że on okrutnie z guldynki strzela. Powiada tedy do Żabkowskiego: „Nie będę do Kozaków strzelał, bo zawszeć to chrześcijanie, choć Bogu dyzgusta czynią; ale do Tatarów (powiada) nie wytrzymam!” — i jak jął dmuchać, tak ich podobno coś z pół kopy przez całą bitwę popsował.", + "100091": "— Żeby to wszystko duchowieństwo było takie! — westchnął Zagłoba. — Ale nasz Muchowiecki to jeno ręce ku niebu wznosi, a płacze, że się tyle krwi chrześcijańskiej leje.", + "100092": "— Daj waść pokój — rzekł poważnie Skrzetuski. — Ksiądz Muchowiecki święty ksiądz i w tym masz najlepszy dowód, że choć on nie starszy od tamtych dwóch, przecie głowy przed jego zacnością schylają.", + "100093": "— Nie tylko ja też nie neguję jego świątobliwości — odparł Zagłoba — ale myślę, że i samego chana potrafiłby nawrócić. Oj, mości panowie! Musi się tam jego chańska mość sierdzić, aż wszy na nim koziołki ze strachu przewracają! Jeżeli przyjdzie z nim do układów, pojadę i ja z komisarzami. Znamy się z dawna i niegdyś wielce mnie miłował. Może też sobie przypomni.", + "100094": "— Do układów Janickiego pewnie wybiorą, bo on po tatarsku, tak jak po polsku mówi — rzekł Skrzetuski.", + "100095": "— I ja tak samo, a z murzami znamy się jak łyse konie. Córki mi swoje chcieli w Krymie oddawać, żeby się potomstwa pięknego doczekać, a żem to był młody i paktów konwentów nie zawierałem ze swoją niewinnością, jako imć Podbipięta z Myszykiszek, więcem tam siła figlów napłatał.", + "100096": "— Słuchać hadko! — rzekł pan Longinus, spuszczając oczy.", + "100097": "— A waćpan to jako szpak wyuczony; jedno w kółko powtarza. Widać, że boćwinkowie mowy ludzkiej dobrze jeszcze nie umieją.", + "100098": "Dalszy ciąg rozmowy przerwał gwar dochodzący z zewnątrz namiotu — więc rycerze wyszli zobaczyć, co się dzieje. Mnóstwo żołnierzy stało na okopie, spoglądając na okolicę, która w ciągu nocy zmieniła się znacznie i jeszcze w oczach się zmieniała. Kozacy również nie próżnowali od czasu ostatniego szturmu, ale sypali szańce, zaciągali na nie działa tak długie i donośne, jakich nie było w polskim obozie, porozpoczynali poprzeczne, wężowato idące fosy, aprosze; z daleka wydawały się te nasypy jak tysiące olbrzymich kretowisk. Cała pochyła równina była nimi pokryta, świeżo skopana ziemia czerniła się wszędzie między zielonością — i wszędy mrowiło się od pracującego ludu. Na pierwszych wałach migotały także krasne czapki mołojców.", + "100099": "Książę stał także na okopie w towarzystwie starosty krasnostawskiego i pana Przyjemskiego. Poniżej kasztelan bełski poglądał przez perspektywę na roboty kozackie i mówił do podczaszego koronnego:", + "100100": "— Nieprzyjaciel rozpoczyna regularne oblężenie. Widzę, że trzeba nam będzie obrony w okopie poniechać i do zamku się przenieść.", + "100101": "Dosłyszał te słowa książę Jeremi i rzekł, pochylając się z góry ku kasztelanowi:", + "100102": "— Niechże nas Bóg od tego broni, bo dobrowolnie jakoby w potrzask byśmy leźli. Tu nam żyć albo umierać.", + "100103": "— Takie i moje zdanie, choćbym miał co dzień jednego Burłaja zabijać — wtrącił pan Zagłoba. — Protestuję imieniem całego wojska przeciw zdaniu jaśnie wielmożnego kasztelana bełskiego.", + "100104": "— To do waści nie należy! — rzekł książę.", + "100105": "— Cicho waść! — szepnął Wołodyjowski, ciągnąc szlachcica za rękaw.", + "100106": "— Wygnieciemy ich w tych zakrywkach jako krety — mówił Zagłoba. — A ja waszą książęcą mość proszę, aby mnie pierwszemu pozwolił iść z wycieczką. Znają oni mnie już dobrze, poznają jeszcze lepiej.", + "100107": "— Z wycieczką?… — rzekł nagle książę i zmarszczył brwi. — Czekaj no waść… noce z wieczora bywają ciemne…", + "100108": "Tu zwrócił się do starosty krasnostawskiego, do pana Przyjemskiego i do regimentarzy.", + "100109": "— Proszę waszmość panów na radę — rzekł.", + "100110": "I zstąpił z okopu, a za nim udała się cała starszyzna.", + "100111": "— Na miłość boską, co waćpan czynisz? — mówił Wołodyjowski do Zagłoby. — Cóż to? Służby i dyscypliny nie znasz, że do rozmowy starszych się mieszasz? Książę łaskawy pan, ale w czasie wojny nie ma z nim żartów.", + "100112": "— Nic to, panie Michale! — odrzekł Zagłoba. — Pan Koniecpolski, ojciec, srogi był lew, a na moich radach siła polegał i niech mnie dziś wilcy zjedzą, jeżeli nie dlatego po dwakroć pogromił Gustawa Adolfa. Umiem ja z panami gadać! Albo i teraz! Zauważyłeś, jak książę obstupuit, gdym mu wycieczkę doradził? Jeżeli Bóg da wiktorię, czyja będzie zasługa, co? Twoja?", + "100113": "W tej chwili zbliżył się Zaćwilichowski.", + "100114": "— A co? Ryją! Ryją jak świnie! — rzekł, ukazując na pole.", + "100115": "— Wolałbym, żeby to były świnie — odpowiedział Zagłoba — bo kiełbasy by nam tanio wypadły, a ich padło i dla psów się nie przygodzi. Dziś już musieli żołnierze kopać studnie w kwaterach pana Firleja, gdyż we wschodnim stawie od trupów wody nie znać. Nad ranem żółć w psubratach popękała i wszyscy spłynęli. Jak przyjdzie piątek, nie będzie można ryb jeść, bo mięsem karmione.", + "100116": "— Prawda jest — rzecze Zaćwilichowski — starym żołnierz, a tyle trupa dawnom nie widział, chyba pod Chocimiem przy szturmach janczarskich na nasz obóz.", + "100117": "— Zobaczysz go waszmość jeszcze więcej, ja to waszmości mówię!", + "100118": "— Myślę, że dziś wieczorem albo jeszcze i przed wieczorem znowu do szturmu ruszą.", + "100119": "— A ja powiadam, że do jutra zostawią nas w spokoju.", + "100120": "Ledwie pan Zagłoba skończył mówić, gdy na szańcach kozackich wykwitły długie białe dymy i kule z szumem przeleciały nad okopem.", + "100121": "— Masz waść! — rzekł Zaćwilichowski.", + "100122": "— Ba! Sztuki wojennej nie znają! — odparł Zagłoba.", + "100123": "Stary Zaćwilichowski miał jednak słuszność. Chmielnicki rozpoczął regularne oblężenie, poprzecinał wszystkie drogi, wyjścia, odjął paszę, sypał aprosze i szańce, podkopywał się wężownicami pod obóz, ale szturmów nie poniechał. Postanowił on nie dać spokoju oblężonym, nużyć ich, straszyć, trzymać w ustawicznej bezsenności i nękać dopóty, dopóki broń nie wypadnie z ich rąk zesztywniałych. Więc wieczorem znowu uderzył na kwatery Wiśniowieckiego z nie lepszym jak poprzedniego dnia skutkiem, tym bardziej że i mołojcy nie szli już z taką ochotą. Następnego dnia ogień nie ustawał ani na chwilę. Wężownice tak już były bliskie, że i ręczna strzelba donosiła do wałów; przykrywki ziemne dymiły jak małe wulkany od rana do wieczora. Nie była to walna bitwa, ale nieustająca szarpanina. Oblężeni wypadali niekiedy z wałów, a wówczas przychodziło do szabel, cepów, kos i włóczni. Ale zaledwie wygnieciono jednych mołojców, natychmiast przykrywki napełniały się nowym ludem. Żołnierz przez cały dzień nie miał ani chwili odpoczynku, a gdy nadszedł upragniony zachód słońca, rozpoczął się nowy szturm generalny — o wycieczce nie było co i myśleć.", + "100124": "W nocy szesnastego lipca uderzyli dwaj dzielni pułkownicy, Hładki i Nebaba, na kwatery książęce i ponieśli znów straszną klęskę. Trzy tysiące najdzielniejszych mołojców legło na placu — reszta, goniona przez starostę krasnostawskiego, uciekła w największym popłochu do taboru, rzucając broń i rogi z prochem. Również niefortunny koniec spotkał i Fedoreńka, który korzystając z gęstej mgły, o mało na świtaniu nie wziął miasta. Odparł go pan Korf na czele Niemców, a pan starosta krasnostawski i pan chorąży Koniecpolski wybili prawie do szczętu w ucieczce.", + "100125": "Lecz nic to było wszystko w porównaniu z okropną nawałą, jaka dnia dziewiętnastego lipca rozpętała się nad okopem. Uprzedniej nocy wysypali Kozacy naprzeciw kwater Wiśniowieckiego wysoki wał, z którego armaty wielkiego kalibru ziały nieustannym ogniem, gdy zaś dzień minął i pierwsze gwiazdy zabłysły na niebie, dziesiątki tysięcy ludzi ruszyły do ataku. Jednocześnie w dali ukazało się kilkadziesiąt straszliwych machin, podobnych do wież, które toczyły się z wolna ku okopowi. Po bokach ich wznosiły się na kształt potwornych skrzydeł mosty, które przez fosy miano przerzucać — a szczyty dymiły, świeciły i huczały wystrzałami lekkich działek, rusznic i samopałów. Szły te wieże między mrowiem głów jakby olbrzymi pułkownicy — to czerwieniąc się w ogniu armat, to niknąc w dymie i ciemności. Żołnierze ukazywali je sobie z daleka, szepcąc:", + "100126": "— To hulaj-horodyny! Nas to Chmielnicki będzie mełł w tych wiatrakach.", + "100127": "— Patrzcie, jak się toczą z hukiem, rzekłbyś: grzmoty!", + "100128": "— Z armat do nich! Z armat! — wołali inni.", + "100129": "Jakoż puszkarze książęcy posyłali kulę za kulą, granat za granatem ku straszliwym machinom, ale że widać je było wówczas tylko, gdy wystrzały rozdarły ciemność, więc kule mijały je najczęściej.", + "100130": "Tymczasem zbita masa kozactwa napływała coraz bliżej, jak czarna fala płynąca nocą z dalekiej morskiej przestrzeni.", + "100131": "— Uf! — mówił pan Zagłoba, stojąc wraz z jazdą przy Skrzetuskim — Gorąco mi jak nigdy w życiu! Noc taka parna, że suchej nitki na mnie nie ma. Diabli nadali te machiny! Sprawże, Boże, żeby się ziemia pod nimi rozstąpiła, bo już mi kością w gardle stoją te łajdaki… Amen! Ni zjeść, ni się wyspać… Psi w lepszych kondycjach od nas żyją! Uf! Jak parno!", + "100132": "Rzeczywiście powietrze było ciężkie i parne, a do tego przesycone wyziewami trupów gnijących od kilku dni na całym pobojowisku. Niebo przysłoniło się czarną i niską oponą chmur. Burza wisiała nad Zbarażem. Żołnierzom pod zbrojami pot oblewał ciało, a piersi oddychały z wysileniem.", + "100133": "W tej chwili bębny poczęły warczeć w ciemnościach.", + "100134": "— Już zaraz uderzą! — rzekł Skrzetuski. — Słyszysz waść? Bębnią.", + "100135": "— Słyszę. Żeby w nich diabli bębnili! Czysta desperacja!", + "100136": "— Koli! Koli! — zawrzasły tłumy, rzucając się ku okopom.", + "100137": "Bitwa zawrzała na całej długości okopu. Uderzono jednocześnie na Wiśniowieckiego, na Lanckorońskiego, na Firleja i Ostroroga, aby jeden drugiemu nie mógł przychodzić z pomocą. Kozactwo, spojone gorzałką, szło jeszcze zacieklej niż w czasie poprzednich szturmów, ale tym dzielniejszy napotykało opór. Duch bohaterski wodza ożywiał żołnierzy; groźne piechoty kwarciane złożone z chłopów mazurskich zbiły się tak z kozactwem, że pomieszały się z nim zupełnie. Walczono tam na kolby, pięści i zęby. Pod razami zawziętych Mazurów legło kilkuset najpyszniejszej piechoty zaporoskiej, ale wnet nowe tłumy zalały ich zupełnie. Bitwa na całej linii stawała się coraz zażartszą. Rury muszkietów paliły ręce żołnierzy, tchu im brakło, starszyźnie głos zamarł w gardzieli od wrzasków komendy. Starosta krasnostawski i Skrzetuski wypadli znów z jazdą i zajeżdżali z boku Kozaków, tratując całe pułki i pławiąc się we krwi.", + "100138": "Godzina upływała za godziną i szturm nie ustawał, bo straszliwe luki w szeregach kozackich Chmielnicki w jednym mgnieniu oka zapełniał nowymi siłami. Tatarzy dopomagali wrzaskiem, puszczając zarazem chmury strzał na broniących się żołnierzy; niektórzy, stojąc w tyle czerni, zaganiali ją do szturmu batami z byczego surowca. Wściekłość walczyła z wściekłością, pierś uderzała o pierś — mąż wiązał się w uścisku śmiertelnym z mężem…", + "100139": "I tak walczyli, jak walczą rozhukane fale morskie z wyspą skalistą.", + "100140": "Nagle ziemia zatrzęsła się pod nogami wojowników, a całe niebo stanęło w sinym ogniu, jakby już Bóg nie mógł dłużej patrzyć na okropności ludzkie. Łoskot straszliwy zgłuszył wrzaski ludzkie i huk armat. To artyleria niebieska rozpoczęła teraz straszliwą kanonadę. Grzmoty roztaczały się od wschodu na zachód. Zdawało się, że to niebo wraz z chmurami pękło i wali się na głowy walczących. Chwilami świat cały wyglądał jak jeden płomień, chwilami ślepło wszystko od ciemności i znów czerwone zygzaki gromów rozdzierały czarną oponę. Wicher uderzył raz i drugi, zerwał tysiące czapek, proporców, chorągwi i rozmiótł je w mgnieniu oka po pobojowisku. Pioruny poczęły walić jeden za drugim — potem nastąpił chaos grzmotów, błyskawic, wichru, ognia i ciemności — niebo się wściekło, jak ludzie.", + "100141": "Niepamiętna burza rozszalała się nad miastem, zamkiem, okopami i taborem. Bitwa została przerwana. Na koniec upusty niebieskie rozwarły się i nie strugi, ale potoki dżdżu poczęły lać na ziemię. Fala przysłoniła świat: o krok naprzód nie było nic widać. Trupy w fosie spłynęły. Pułki kozackie, porzuciwszy szturm, biegły jedne za drugimi ku taborowi, szły na oślep, spotykały się ze sobą i sądząc, że to nieprzyjaciel je goni, rozpraszały się w ciemności; za nimi, topiąc się i przewracając, umykały armaty, amunicje, wozy. Woda porozrywała roboty ziemne kozackie, szumiała w rowach i wężownicach, wciskała się w nakrywki ziemne, lubo ubezpieczono je rowami, i biegła z szumem po równinie, jakby goniąc uciekających mołojców.", + "100142": "Deszcz walił coraz większy. Piechoty w okopie umknęły z wałów, szukając pod namiotami schronienia, tylko dla jazdy starosty krasnostawskiego i Skrzetuskiego nie przychodził rozkaz odwrotu. Stali więc jeden przy drugim jakoby w jeziorze, strząsając z siebie wodę. Tymczasem burza poczęła z wolna przechodzić. Po północy deszcz wreszcie ustał. Między przerwami chmur tu i owdzie zabłysły gwiazdy. Upłynęła jeszcze godzina — i woda trochę spadła. Wówczas przed chorągwią Skrzetuskiego ukazał się niespodzianie sam książę.", + "100143": "— Mości panowie — spytał — a ładownice wam nie zamokły?", + "100144": "— Suche, mości książę! — odpowiedział Skrzetuski.", + "100145": "— To dobrze! Zsiąść mi z koni, ruszyć przez wodę ku onym beluardom, podsypać je prochem i zapalić. A cicho mi iść! Pan starosta krasnostawski pójdzie z wami.", + "100146": "— Według rozkazu! — odpowiedział Skrzetuski.", + "100147": "Wtem książę dojrzał mokrego pana Zagłobę.", + "100148": "— Waść się prosiłeś na wycieczkę; ruszajże teraz! — rzekł.", + "100149": "— Masz, diable, kubrak! — mruknął pan Zagłoba. — Tego jeszcze brakowało!", + "100150": "W pół godziny potem dwa oddziały rycerzy po dwieście pięćdziesiąt ludzi, brodząc po pas w wodzie, biegły z szablami w ręku ku owym straszliwym „hulaj-horodynom” kozackim, stojącym o pół staja od okopu. Jeden oddział wiódł „lew nad lwy”, pan starosta krasnostawski, Marek Sobieski, który ani chciał słyszeć o pozostaniu w okopie, drugi — Skrzetuski. Czeladź niosła za rycerzami maźnice ze smołą, suche pochodnie i prochy, a oni szli cicho jak wilcy skradający się ciemną nocą ku owczarni.", + "100151": "Mały rycerz przyłączył się na ochotnika do Skrzetuskiego, bo kochał pan Michał takie wyprawy nad życie — dreptał więc teraz po wodzie, mając radość w sercu, a szablę w dłoni; obok postępował pan Podbipięta z gołym Zerwikapturem, widny między wszystkimi, bo o dwie głowy od najwyższych wyższy; a między nimi nadążał, sapiąc, pan Zagłoba i mruczał z nieukontentowaniem, przedrzeźniając słowa książęce:", + "100152": "— „Chciało ci się wycieczki; ruszaj teraz!”. Dobrze! Psu by się nie chciało iść na wesele przez taką wodę. Jeżelim doradzał wycieczkę w taki czas, to niech nigdy w życiu nic prócz wody nie piję! Ja nie kaczka, a mój brzuch nie czółno. Zawsze miałem abominację do wody, a cóż dopiero do takiej, w której chłopska padlina moknie…", + "100153": "— Cicho waść! — rzekł pan Michał.", + "100154": "— Waść sam cicho! Nie większyś od kiełbia i umiesz pływać, to ci łatwo. Powiem nawet, że niewdzięcznie to ze strony księcia, żeby mi jeszcze po zabiciu Burłaja nie dać spokoju. Dość już Zagłoba zrobił, niech jeno każdy tyle zrobi, a Zagłobie dajcie spokój, bo pięknie będziecie wyglądali, jak go nie stanie! Na Boga! Jeżeli wpadnę w jaką dziurę, wyciągnijcieże mnie, waćpanowie, za uszy, bo się zaraz zaleję.", + "100155": "— Cicho waść! — rzekł Skrzetuski. — Kozacy tam siedzą, w tych ziemnych zakrywkach, jeszcze cię usłyszą.", + "100156": "— Gdzie? Co waćpan gadasz?", + "100157": "— A tam, w onych kopcach pod darnią.", + "100158": "— Tego jeszcze brakowało! Niechże to jasne pioruny zatrzasną!", + "100159": "Resztę słów stłumił pan Michał, położywszy Zagłobie dłoń na ustach, bo zakrywki były już ledwie o pięćdziesiąt kroków odległe. Szli wprawdzie cicho rycerze, ale woda chlupotała im pod nogami; szczęściem deszcz znowu zaczął padać i szum jego głuszył stąpania.", + "100160": "Straży przy zakrywkach nie było. Któż bowiem spodziewałby się wycieczki po szturmie i po takiej burzy, która jakby jeziorem rozdzieliła walczących.", + "100161": "Pan Michał z panem Longinem skoczyli naprzód i pierwsi doszli do kopca. Mały rycerz puścił szablę na sznurek, złożył dłonie do ust i począł wołać:", + "100162": "— Hej, ludy!", + "100163": "— A szczo? — ozwały się ze środka głosy mołojców, widocznie przekonanych, że to ktoś od taborów kozackich przychodzi.", + "100164": "— Sława Bohu! — odrzekł Wołodyjowski. — A puśćcie no!", + "100165": "— A to nie wiesz, jak wejść?", + "100166": "— Wiem już! — odrzekł Wołodyjowski i zmacawszy wejście, skoczył do środka.", + "100167": "Pan Longinus z kilku innymi runął za nim.", + "100168": "W tej chwili wnętrze pokrywki zabrzmiało przeraźliwym wyciem ludzkim — jednocześnie rycerstwo, wydawszy okrzyk, rzuciło się ku innym kopcom. W ciemności rozległy się jęki, szczęk żelaza, gdzieniegdzie przebiegały jakieś ciemne postacie, inne padały na ziemię, czasem huknął wystrzał — ale wszystko razem nie trwało dłużej jak kwadrans. Mołojcy, zaskoczeni po największej części w śnie głębokim, nie bronili się nawet — i wygnieciono ich wszystkich, zanim zdołali za broń chwycić.", + "100169": "— Do hulaj-grodów! Do hulaj-grodów! — rozległ się głos starosty krasnostawskiego.", + "100170": "Rycerstwo rzuciło się ku wieżom.", + "100171": "— Palić od środka, bo z wierzchu mokre! — zagrzmiał Skrzetuski.", + "100172": "Ale rozkaz niełatwy był do wykonania. W wieżach budowanych z bierwion sosnowych nie było ani drzwi, ani żadnego otworu. Strzelcy kozaccy wchodzili na nie po drabinach, działa zaś, ponieważ mogły się mieścić tylko mniejsze, wciągano na powrozach. Rycerze biegali więc czas jakiś naokoło, próżno siekąc szablami belki lub szarpiąc rękoma za węgły.", + "100173": "Na szczęście czeladź miała siekiery; poczęto rąbać. Starosta krasnostawski kazał też podkładać puszki z prochem umyślnie na ten cel przygotowane. Pozapalano maźnice ze smołą, jak również pochodnie — i płomień począł lizać mokre, lecz przesiąknięte żywicą bierwiona.", + "100174": "Zanim jednakże zajęły się bierwiona, zanim prochy wybuchły, pan Longinus schylił się i podniósł ogromny głaz wydobyty z ziemi przez Kozaków.", + "100175": "Czterech najtęższych z ludu mocarzy nie ruszyłoby go z miejsca, lecz on kołysał nim w potężnych rękach — i tylko przy świetle maźnic widać było, że krew wystąpiła mu na twarz. Rycerze oniemieli z podziwu.", + "100176": "— To Herkules! Niechże go kule biją! — wołali, wznosząc ręce do góry.", + "100177": "Tymczasem pan Longinus zbliżył się do niepodpalonej jeszcze beluardy, przechylił się w tył i puścił kamień w sam środek ściany.", + "100178": "Obecni aż pochylili głowy, tak głaz huczał. Pękły od ciosu zaraz spojenia; rozległ się trzask, wieża roztwarła się jak złamane podwoje i runęła z łoskotem.", + "100179": "Stos drzewa polano smołą i podpalono w jednej chwili.", + "100180": "Po niejakim czasie kilkadziesiąt olbrzymich płomieni oświeciło całą równinę. Deszcz padał ciągle, ale ogień przemógł go — i „paliły się te beluardy z podziwem obu wojsk, jako że w dzień tak mokry”.", + "100181": "Skoczyli na pomoc z kozackiego taboru Stępka, Kułak i Mrozowicki, każdy na czele kilku tysięcy mołojców, i próbowali gasić — próżno! Słupy ognia i czerwonego dymu strzelały coraz potężniej ku niebu, odbijając się w jeziorkach i kałużach, których burza naczyniła na pobojowisku.", + "100182": "Tymczasem rycerze wracali w ściśniętych szeregach do okopu, gdzie z daleka już witano ich radosnymi okrzykami.", + "100183": "Nagle Skrzetuski obejrzał się naokoło, rzucił okiem w głąb szeregu i krzyknął grzmiącym głosem:", + "100184": "— Stój!", + "100185": "Pana Longina i małego rycerza nie było między wracającymi.", + "100186": "Widocznie, uniesieni zapałem, zbyt długo zabawili się przy ostatniej beluardzie, a może odnaleźli gdzie zatajonych jeszcze mołojców, dość, iż widocznie nie spostrzegli odwrotu.", + "100187": "— Naprzód! — skomenderował Skrzetuski.", + "100188": "Starosta krasnostawski, idąc na drugim końcu szeregu, nie rozumiał, co zaszło, i biegł pytać — gdy w tejże chwili obaj pożądani rycerze ukazali się, jakby spod ziemi wyrośli, na pół drogi między beluardami a rycerstwem.", + "100189": "Pan Longinus z błyszczącym Zerwikapturem w ręku stąpał olbrzymimi krokami, a przy nim biegł kłusem pan Michał. Obaj głowy mieli zwrócone ku goniącym ich na kształt zgrai psów mołojcom.", + "100190": "Przy czerwonej łunie pożaru widać było całą gonitwę doskonale. Rzekłbyś: olbrzymia łosza uchodzi przed gromadą strzelców ze swoim małym, gotowa w każdej chwili rzucić się na napastników.", + "100191": "— Zginą! Na miłosierdzie Boskie, prędzej! — krzyczał rozdzierającym głosem pan Zagłoba. — Ustrzelą ich z łuków albo z piszczeli! Na rany Chrystusa, prędzej!", + "100192": "I nie bacząc na to, że nowa bitwa może się za chwilę zawiązać, leciał z szablą w ręku razem ze Skrzetuskim i innymi na pomoc, utykał, przewracał się, podnosił, sapał, krzyczał, trząsł się cały i gnał resztkami nóg i tchu.", + "100193": "Jednakże mołojcy nie strzelali, bo samopały zamokły, a cięciwy łuków rozmiękły — więc nacierali jeno coraz bliżej. Kilkunastu ich wysforowało się naprzód i już, już mieli dobiec, ale wówczas obaj rycerze zwrócili się ku nim jak odyńce i wydawszy krzyk okropny, wznieśli szable do góry. Kozacy stanęli w miejscu. Pan Longinus ze swym olbrzymim mieczem wydawał im się jakąś nadprzyrodzoną istotą.", + "100194": "I jako dwa bure wilki zbyt napierane przez ogary odwrócą się i błysną białymi kłami, a psiarnia, skomląc z dala, nie śmie się na nie rzucić, tak i oni odwracali się po kilkakroć i za każdym razem biegnący na przedzie stawali na miejscu. Raz tylko puścił się ku nim jeden, widocznie śmielszej natury, z kosą w ręku; ale pan Michał skoczył jak żbik ku niemu i ukąsił go na śmierć. Reszta czekała na innych, którzy nadchodzili biegiem gęstą ławą.", + "100195": "Lecz i szereg rycerzy był coraz bliższy, a pan Zagłoba leciał z szablą nad głową, krzycząc nieludzkim głosem:", + "100196": "— Bij! Morduj!", + "100197": "Wtem huknęło z okopów i granat, chychocząc jak puszczyk, zakreślił czerwony łuk na niebie i upadł w ściśniętą ławicę; za nim drugi, trzeci, dziesiąty. Zdawało się, że bitwa rozpoczyna się na nowo.", + "100198": "Kozakom aż do oblężenia Zbaraża nieznane były tego rodzaju pociski i po trzeźwemu bali się ich najwięcej, widząc w nich czary „Jaremy” — więc ławica wstrzymała się w jednej chwili, potem pękła na dwoje, a razem pękły i granaty roznosząc postrach, śmierć i zniszczenie.", + "100199": "— Spasajtes! Spasajtes! — rozległy się przerażone głosy.", + "100200": "I pierzchło wszystko, a tymczasem pan Longinus i mały rycerz wpadli w zbawczy szereg husarzy.", + "100201": "Zagłoba rzucał się to jednemu, to drugiemu na szyję, całował ich po policzkach i oczach. Radość dławiła go, a on ją tłumił, nie chcąc miękkiego serca okazać — i wołał:", + "100202": "— Ha, skurczybyki! Nie powiem, żebym was miłował, ale się o was bałem! Bodaj was byli usiekli! Tak to służbę znacie, że na tyłach zostajecie! Warto by was końmi po majdanie za nogi powlec! Pierwszy powiem księciu, by wam poenam obmyślił… Chodźmy teraz spać… Chwała Bogu i za to! Szczęście tych psubratów, że przed granatami uciekli, bo byłbym ich naszatkował jak kapusty. Wolę się bić niż patrzyć spokojnie, jak znajomi giną. Musimy dzisiaj podpić! Chwała Bogu i za to! Już myślałem, że wam obum requiem jutro zaśpiewamy. Ale żałuję, że spotkania nie było, bo mnie ręka okrutnie świerzbi, choć w nakrywkach dałem im bobu z cebulą.", + "100203": "Rozdział XXVI", + "100204": "Jednakże znowu wypadło zatoczyć nowe wały i ująć obozu, aby udaremnić wykonane już prace ziemne kozackie i uszczuplonym siłom ułatwić obronę. Kopano tedy po szturmie całą noc. Zaczem Kozacy nie próżnowali także. Podszedłszy cicho ciemnej nocy z wtorku na środę, rzucili naokoło obozu drugi wał, wiele wyższy. Stąd na zorzy, ozwawszy się wszyscy głosem, poczęli zaraz strzelać i całe cztery dni i cztery noce strzelali. Czyniono sobie wzajem wiele szkód, albowiem z obu stron najlepsi strzelcy szli w zawody.", + "100205": "Od czasu do czasu zrywały się masy kozactwa i czerni do szturmu, ale nie dochodziły do wałów, tylko strzelanina stawała się coraz gorętszą. Nieprzyjaciel, mając potężne siły, zmieniał walczące oddziały, prowadząc jedne na spoczynek, drugie do boju. Ale w obozie nie było żołnierza do zastępstwa: jedni i ci sami ludzie musieli strzelać, zrywać się co chwila do obrony pod groźbą szturmów, grzebać zabitych, kopać studnie i podsypywać wyżej wały, aby lepszą dawały zasłonę. Sypiano, a raczej drzemano u wałów wśród ognia i kul lecących tak gęsto, że każdego ranka można je było zmiatać bezpiecznie z majdanu. Przez cztery dni nikt nie zrzucił z siebie odzieży, która mokła na deszczu, schła na słońcu, paliła w dzień, ziębiła w nocy — przez cztery dni nikt nie miał w ustach nic ciepłego. Pito gorzałkę, domieszywając do niej prochu dla większej tęgości, gryziono suchary i rwano zębami wyschłe wędzone mięsiwo, a wszystko wśród dymu, wystrzałów, świstu kul i huku armat.", + "100206": "I „nic to było wziąć po łbie albo po boku”. Żołnierz obwiązywał brudną szmatą krwawy łeb i bił się dalej. Dziwni to byli ludzie: w podartych koletach i zardzewiałych zbrojach, z potrzaskanymi rusznicami w ręku, z czerwonymi od bezsenności oczyma, a wiecznie czujni, zawsze ochoczy, dzień czy noc, deszcz czy pogoda, zawsze gotowi do boju.", + "100207": "Żołnierz rozkochał się w swym wodzu, w niebezpieczeństwach, w szturmach, w ranach i śmierci. Jakaś egzaltacja bohaterska ogarnęła dusze; serca stały się harde, umysły „zatwardziły się”. Okropność stała się dla nich rozkoszą. Rozmaite chorągwie prześcigały się wzajem w służbie, w wytrwałości na głód, bezsenność, pracę, w męstwie i zaciekłości. Przyszło do tego, że trudno było żołnierzy utrzymać na wałach, bo nie poprzestając na obronie, darli się do nieprzyjaciela jak rozwścieczeni z głodu wilcy do owczarni. We wszystkich pułkach panowała jakaś dzika wesołość. Kto by wspomniał o poddaniu, rozerwano by go w mgnieniu oka na sztuki. „Tu umierać chcemy!” — powtarzały wszystkie usta.", + "100208": "Każdy rozkaz wodza spełniano z błyskawiczną szybkością. Raz zdarzyło się, iż książę przy objeździe wieczornym wałów, dosłyszawszy, że ogień chorągwi kwarcianej imienia Leszczyńskich słabnie, przyjechał przed żołnierzy i spytał:", + "100209": "— A czemu to nie strzelacie?", + "100210": "— Prochy nam wyszły; posłaliśmy na zamek po nowe.", + "100211": "— Tam macie bliżej! — rzekł książę, ukazując na szańce nieprzyjaciela.", + "100212": "Zaledwie skończył, gdy cała chorągiew skoczyła z wałów, rzuciła się biegiem ku nieprzyjacielowi i wpadła jak orkan na szańce. Wybito Kozaków ośnikami, drągami, kolbami muszkietów, zagwożdżono cztery działa i po upływie pół godziny żołnierze, zdziesiątkowani, ale zwycięscy, wrócili ze znacznym zapasem prochu w beczułkach i rogach myśliwskich.", + "100213": "Dzień upływał za dniem. Aprosze kozackie coraz ciaśniejszym pierścieniem obejmowały okop i wpierały się weń jak kliny w drzewo. Strzelano już z tak bliska, że nie licząc szturmów, dziesięciu ludzi spod każdej chorągwi padało dziennie; księża nie mogli dochodzić z sakramentami. Oblężeni zasłaniali się wozami, namiotami, skórami, rozwieszoną odzieżą; w nocy chowano zabitych, gdzie który legł, ale żywi bili się tym zacięciej na mogiłach wczorajszych towarzyszów. Chmielnicki szafował krwią swych ludzi bez miary, ale każdy szturm nowe tylko, coraz większe przynosił mu w zysku straty. Sam on był zdumiony oporem; liczył jeno na to, że czas zwątli serca i siły oblężonych — jakoż czas płynął, ale oni coraz większą okazywali pogardę śmierci.", + "100214": "Wodzowie dawali przykład żołnierzom. Książę Jeremi sypiał na gołej ziemi u wału; pił gorzałkę i jadł wędzone końskie mięso, cierpiąc trudy i zmiany pogody „nad pański swój stan”. Chorąży koronny Koniecpolski i starosta krasnostawski osobiście wiedli pułki na wycieczki; w czasie szturmów stawali bez zbroi w najgęstszym gradzie kul. Nawet ci wodze, którym — jak Ostrorogowi — brakło wojennego doświadczenia i na których żołnierz nauczył się patrzeć bez ufności, teraz pod ręką Jeremiego zdawali się w innych zmieniać ludzi. Stary Firlej i Lanckoroński sypiali również u wałów, a pan Przyjemski w dzień ustawiał działa, w nocy rył pod ziemią jak kret, kopiąc pod kozackimi minami kontrminy, wysadzając aprosze lub otwierając drogi podziemne, którymi żołnierze dostawali się jak duchy śmierci między uśpione kozactwo.", + "100215": "Na koniec Chmielnicki postanowił spróbować układów, mając tę myśl uboczną, że przez ten czas podstępem będzie mógł czegoś dokonać. Pod wieczór dwudziestego czwartego lipca poczęli Kozacy wołać z szańców na żołnierzy, aby zaprzestali strzelać. Wysłany Zaporożec oznajmił, iż hetman życzy sobie widzieć starego Zaćwilichowskiego. Po krótkiej naradzie regimentarze zgodzili się na propozycję i starzec wyjechał z okopu.", + "100216": "Z dala widziało rycerstwo, jak mu czapkowano w szańcach kozackich, gdyż Zaćwilichowski przez krótki czas swego komisarstwa zdołał sobie zjednać szacunek dzikiego Zaporoża — i sam Chmielnicki go szanował. Strzelanina wtedy ustała. Kozacy aproszami zbliżali się do samego wału; rycerstwo schodziło ku nim. Obie strony miały się na ostrożności, ale nie było nic nieprzyjaznego w tych spotkaniach. Szlachta wyżej ceniła zawsze Kozaków od pospolitej czerni, a teraz ceniąc ich męstwo i uporność w boju, rozmawiała z nimi na równej stopie jak kawalerowie z kawalerami; Kozacy z podziwem patrzyli z bliska na to niedostępne lwie gniazdo, które wstrzymało całą ich i chanową potęgę. Więc poczęli się zbliżać, gwarzyć a narzekać, że tyle krwi chrześcijańskiej się leje; pod koniec częstowano się tabaką i gorzałką.", + "100217": "— Ej, panowie łycari! — mówili starzy Zaporożcy. — Żeby wy tak zawsze stawali, nie byłoby Żółtych Wód i Korsunia, i Piławiec. Czorty wy chyba, nie ludzie. Takich my jeszcze na świecie nie widzieli.", + "100218": "— Przyjdźcie jutro i pojutrze, zawsze nas takich znajdziecie.", + "100219": "— No, tak i przyjdziemy, a tymczasem sława Bogu za oddech. Siła się krwi chrześcijańskiej leje. Ale i tak was głód zmoże.", + "100220": "— Prędzej przyjdzie król niż głód; dopierośmy gęby obtarli po smacznej strawie.", + "100221": "— A zbraknie nam wiwendy, to w waszych taborach poszukamy — mówił, biorąc się w boki, Zagłoba.", + "100222": "— Daj Bóg, żeby bat'ko Zaćwilichowski wskórał co u naszego hetmana, bo jak nie wskóra, to wieczór do szturmu pójdziemy.", + "100223": "— Nam też już tęskno.", + "100224": "— Chan wam obiecał, że wszyscy będziecie kęsim.", + "100225": "— A nasz książę obiecał chanowi, że go za brodę do ogona swemu koniowi przywiąże.", + "100226": "— Czarownik on, ale ne zderżyt.", + "100227": "— Lepiej by wy z naszym kniaziem na pogan poszli, niż przeciw zwierzchności rękę podnosili.", + "100228": "— Z waszym kniaziem… Hm! Dobrze by było.", + "100229": "— A to czemu się buntujecie? Przyjdzie król, bójcie się króla. Kniaź Jarema także był wam jak ojciec…", + "100230": "— Taki on ojciec, jak śmierć matka. Dżuma tylu dobrych mołojców nie wybiła.", + "100231": "— Gorszy on będzie: jeszcze wy go nie poznali.", + "100232": "— My i nie chcemy go znać. Starzy u nas mówią, że który Kozak jego na oczy dojrzy, temu już śmierć pisana.", + "100233": "— Będzie tak i z Chmielnickim.", + "100234": "— Boh znajet, szczo budet. To pewno, że im dwom nie żyć na świecie, na białym. Nasz bat'ko też mówi, że gdyby wy jemu tylko Jaremę wydali, to by was zdrowych puścił i królowi by się z nami wszystkimi pokłonił.", + "100235": "Tu żołnierze poczęli sapać, marszczyć brwi i zgrzytać.", + "100236": "— Zamilczeć, bo się do szabel weźmiem.", + "100237": "— Serdytes, Lachy! — mówili Kozacy. — Ale będzie wam kęsim.", + "100238": "I tak tam oni rozmawiali, czasem przyjaźnie, a czasem z groźbami, które mimo ich woli odzywały się jak grzmoty. Po południu przyjechał z powrotem do obozu pan Zaćwilichowski. Układów nie było, a zawieszenie broni nie doszło do skutku. Stawiał Chmielnicki potworne żądania, aby wydano mu księcia i chorążego Koniecpolskiego. W końcu wyliczał krzywdy wojsk zaporoskich i jął namawiać pana Zaćwilichowskiego, by z nim na zawsze pozostał. Na to spłonął stary rycerz, zerwał się i odjechał. Wieczorem nastąpił szturm krwawo odparty. Cały obóz przez dwie godziny był w ogniu. Kozaków nie tylko odrzucono od wałów, ale piechoty zdobyły pierwsze szańce, porozkopywały strzelnice, zakrywki i spaliły znów czternaście hulaj-grodów. Chmielnicki zaprzysiągł tej nocy chanowi, że nie odstąpi, dopóki jeden żywy człowiek pozostanie w okopie.", + "100239": "Nazajutrz o zorzy nowa strzelanina, wkopywanie się w wały — i całodzienna bitwa na cepy, kosy, ośniki, szable, kamienie i bryły ziemi. Przyjazne uczucia wczorajsze i ubolewanie nad przelewaniem krwi chrześcijańskiej ustąpiły większej jeszcze zaciętości. Deszcz popadywał od rana. Tegoż dnia wydano żołnierzom po pół racji, na co mruczał mocno pan Zagłoba, ale w ogóle puste brzuchy zdwoiły jeszcze zaciekłość rycerstwa. Przysięgano sobie wzajem paść jeden na drugim, a nie poddać się do ostatniego tchnienia. Wieczór przyniósł nowe szturmy Kozaków poprzebieranych za Turków, krócej wszelako trwające. Nastała noc pełna hałasów i krzyków, „wielce swarliwa”. Strzelanie nie ustawało ani na chwilę. Wyzywano się wzajemnie; bito się kupami i pojedynczo. Wychodził na harc pan Longinus, ale nikt przeciw niemu nie chciał stanąć — strzelano tylko doń z daleka. Natomiast wielką sławą okrył się pan Stępowski i pan Wołodyjowski, który w pojedynczym spotkaniu usiekł sławnego zagończyka Dudara.", + "100240": "Wychodził na koniec i pan Zagłoba, ale tylko na szermierkę językową. „Po zabiciu Burłaja (mówił) nie mogę się z lada chmyzem pospolitować!”. Natomiast w walce na języki nie znalazł równego sobie między kozactwem — i do desperacji ich przyprowadzał, gdy okryty dobrze darniną, wołał jakoby spod ziemi stentorowym głosem:", + "100241": "— Siedźcie tu, chamy, pod Zbarażem, a tam wojsko litewskie idzie w dół Dnieprem. Żonom waszym i mołodyciom się pokłonią. Na przyszłą wiosnę siła małych boćwinków po chałupach znajdziecie, jeśli chałupy znajdziecie.", + "100242": "Była to prawda: wojsko litewskie szło istotnie pod Radziwiłłem w dół Dniepru, paląc i niszcząc, ziemię i wodę zostawując. Wiedzieli to Kozacy, więc wpadali we wściekłość i w odpowiedzi posyłali panu Zagłobie grad kul, jakoby kto gruszki sypał. Ale pan Zagłoba pilnował dobrze głowy za darniną i krzyczał znowu:", + "100243": "— Chybiliście, pieskie dusze, a jam Burłaja nie chybił. Sam tu! Na pojedynkę ze mną! Znacie mnie! Na tu, na! Chamy, strzelajcie, póki macie folgę, bo na jesień będziecie Tatarzęta w Krymie iskać albo groble na Dnieprze sypać. Bywajcie! Bywajcie! Grosz za głowę waszego Chmiela! Daj mu który ode mnie w pysk: od Zagłoby! Słyszycie? A co, gnojki? Mało to już waszego ścierwa na polu leży? Zdechłymi psami was czuć! Kazała wam się zaraza kłaniać! A do wideł, do pługów, łajdaki, do dumbasów! Wiśnie i sól pod wodę wozić, nie nam tu wstręty czynić!", + "100244": "Natrząsali się też i Kozacy z „panów, których trzech na jeden suchar wypada”, pytali, czemu to czynszu i dziesięciny nie każą oni panowie poddanym wypłacać, ale przecie Zagłoba bywał w sporach górą. I tak brzmiały te rozmowy, przerywane przekleństwami i dzikimi wybuchami śmiechu, po całych nocach, wśród strzałów i większych lub mniejszych walk. Wyjeżdżał potem pan Janicki układać się z chanem, który mu znowu powtarzał, że wszyscy będą kęsim, aż zniecierpliwiony poseł odpowiedział: „Już nam dawno to obiecujecie, a nic nam dotąd! Kto po nasze głowy przyjdzie, ten i swoją przyniesie!”. Wymagał chan, żeby książę Jeremi zjechał się z jego wezyrem w polu, ale była to prosta zdrada, którą wykryto — i układy ostatecznie zostały zerwane. Przez cały ich czas zresztą nie było przestanku w walce. Wieczór szturmy, w dzień strzelanina z armat, z organków, z samopałów i „piszczeli” — wypadanie z wałów, szarpanina, mieszanie się chorągwi — szalone ataki jazdy, klęski i rozlew krwi coraz większy.", + "100245": "Żołnierzy podtrzymywała jakaś dzika żądza walki, krwi i niebezpieczeństw. Szli do bitwy ze śpiewaniem, jak na wesele. Tak się już zresztą wzwyczaili do huku i hałasów, że te oddziały, które komenderowano do spoczynku, spały wśród ognia i padających gęsto kul nieprzebudzonym snem. Żywności było coraz mniej, bo regimentarze nie opatrzyli dostatecznie obozu przed przybyciem księcia. Nastała wielka drożyzna, ale kto miał pieniądze i kupował gorzałkę lub chleb, ten dzielił się wesoło z innymi. Wszyscy zaś nie dbali o jutro, wiedząc, że jedna z dwóch rzeczy ich nie minie: odsiecz ze strony królewskiej albo śmierć! Na obie byli równie gotowi — a najbardziej gotowi na bitwę. Niesłychanym w historii przykładem dziesiątki potykały się przeciw tysiącom z takim uporem, z taką zaciekłością, że każdy szturm był nową klęską kozacką. Prócz tego nie było dnia, żeby po kilkakroć nie wypadali z obozu i nie napadali nieprzyjaciela w jego własnych szańcach. Wieczorami, gdy Chmielnicki myślał, że już znużenie powinno było obalić najwytrwalszych, i cicho gotował szturmy, naraz wesołe śpiewy dolatywały jego uszu. Wtedy uderzał się dłonią po udach z wielkiego zdziwienia i naprawdę myślał, że Jeremi jest chyba czarownikiem możniejszym od tych wszystkich, którzy byli w kozackim taborze. Więc wściekał się i zrywał do boju, i wylewał morza krwi, bo i to spostrzegł, że jego gwiazda przy gwieździe straszliwego kniazia blednąc zaczyna.", + "100246": "W obozie kozackim śpiewano pieśni o Jaremie lub cichym głosem opowiadano sobie o nim rzeczy, od których włosy wstawały na głowie mołojcom. Mówiono, że czasem zjawia się nocą na okopie i rośnie w oczach, aż głową wyżej wież zbaraskich sięga; że oczy ma wtedy jakby dwa miesiące, a miecz w jego ręku jest jako ta gwiazda złowroga, którą Bóg czasem ludziom na pohybel na niebo wysyła. Mówiono także, że gdy krzyknie, polegli w boju rycerze wstają z chrzęstem zbroi i szykują się wraz z żywymi w szeregi. Jeremi był na wszystkich ustach: śpiewali o nim i didy-lirnicy, rozmawiali i starzy Zaporożcy, i czerń ciemna, i Tatarzy. A w tych rozmowach, w tej nienawiści, w tym zabobonnym przestrachu tkwiła jakby jakaś dzika miłość, którą ten lud stepowy ukochał swego krwawego niszczyciela. Tak jest! Chmielnicki bladł przy nim nie tylko w oczach chana i Tatarów, ale nawet w oczach własnego ludu — i widział, że musi Zbaraż zdobyć albo urok jego rozwieje się jak pomroka przed zorzą poranną, musi zdeptać tego lwa albo sam zginie.", + "100247": "Zaś lew nie tylko się bronił, ale każdego dnia sam wypadał, coraz straszliwszy, z komyszy. Nie pomagały podstępy, zdrady ani otwarta przemoc. Tymczasem czerń i Kozacy poczynali szemrać. I im ciężko było siedzieć w dymie, ogniu, w gradzie kul, w trupim zapachu, na deszczu, upałach i w obliczu śmierci. Zresztą nie trudów bali się dzielni mołojcy, nie niewywczasów, nie szturmów i ognia, i krwi, i śmierci — oni się bali „Jaremy”.", + "100248": "Rozdział XXVII", + "100249": "Wielu prostych rycerzy okryło się nieśmiertelną sławą w tym pamiętnym okopie zbaraskim, lecz lutnia będzie sławiła w pierwszym rzędzie pana Longina Podbipiętę dla jego tak wielkich przewag, że chyba jego skromność mogła wejść z nimi w paragon. Noc to była posępna, ciemna i wilgotna; żołnierz, znużony czuwaniem u wałów, drzemał oparty na broni. Po nowych dziesięciu dniach strzelaniny i szturmów pierwszy to raz nastała cisza i spokój. Z bliskich, bo zaledwie o trzydzieści kroków stojących szańców kozackich nie słychać było wywoływań, klątew i zwykłych hałasów. Zdawało się, że nieprzyjaciel chcąc znużyć, sam się znużył nareszcie. Gdzieniegdzie tylko błyszczało tam mdłe światełko ognia ukrywanego pod darniną: z jednego miejsca dochodził słodki, przyciszony głos liry, na której grał jakiś Kozak; daleko w koszu tatarskim konie rżały, a na wałach rozlegały się od czasu do czasu głosy straży.", + "100250": "Chorągwie pancerne książęce były tej nocy na pieszej służbie w obozie, więc pan Skrzetuski, pan Podbipięta, mały rycerz i pan Zagłoba na okopie, szepcąc ze sobą z cicha, w przerwach rozmowy wsłuchiwali się w szum deszczu padającego w fosę. Skrzetuski mówił:", + "100251": "— Dziwny mi jest ten spokój. Uszy tak przywykły do huku i hałasu, że cisza w nich dzwoni. Aby się tylko jaka zdrada in hoc silentio nie ukrywała.", + "100252": "— Od czasu jak jestem na pół racji, wszystko mi jedno! — mruczał posępnie Zagłoba. — Trzech rzeczy potrzebuje moja odwaga, a to: jeść dobrze, pić dobrze i wyspać się. Najlepszy rzemień, niesmarowany, zeschnie i popęka. Cóż dopiero, jeżeli w dodatku moknie jak konopie w wodzie? Deszcz nas moczy, a Kozacy międlą, jakże się z nas paździerze nie mają sypać? Miłe kondycje: bułka już florena kosztuje, a kwaterka gorzałki pięć. Tej śmierdzącej wody pies by w gębę nie chciał wziąć, bo już i studnie trupem nasiąknęły, a mnie się tak pić chce, jak i moim butom, które tak pyski pootwierały jak ryby.", + "100253": "— Ale waścine buty i wodę piją, nie przebredzając — rzekł pan Wołodyjowski.", + "100254": "— Milczałbyś, panie Michale. Nie większyś od sikory, to się ziarnkiem prosa pożywisz, a z naparstka napijesz. Ale ja Bogu dziękuję, że nie jestem taki misterny i że mnie nie kura z piasku zadnią nogą wygrzebała, ale niewiasta urodziła; dlatego potrzebuję jeść i pić jako człowiek, nie jak chrabąszcz, a żem od południa nic prócz śliny w gębie nie miał, dlatego mi i twoje żarty nie w smak.", + "100255": "Tu pan Zagłoba począł sapać gniewnie, a pan Michał wziął się za bok i tak mówił:", + "100256": "— Mam ja tu na udzie manierzynę, com ją dziś Kozakowi wydarł, ale kiedy mnie kura z piasku wygrzebała, to już myślę, że i gorzałka tak nikczemnej persony nie będzie waści smaczna. W twoje ręce, Janie! — rzekł, zwracając się do Skrzetuskiego.", + "100257": "— Daj, bo zimno! — rzekł Skrzetuski.", + "100258": "— Pij do pana Longina.", + "100259": "— Przechera z ciebie, panie Michale — rzekł Zagłoba — aleś chłop setny i to masz do siebie, że sobie odejmiesz, a drugiemu oddasz. Niechby się święciły te kury, co by takich żołnierzów jak ty z piasku wygrzebywały, ale ich na świecie podobno nie masz i nie o tobie myślałem.", + "100260": "— To weź waćpan od pana Podbipięty; nie chcę cię krzywdzić — rzekł pan Michał.", + "100261": "— Co waćpan robisz? Zostawże i mnie! — wołał z przestrachem Zagłoba, spoglądając na pijącego Litwina. — Czego tak głowę zadzierasz? Bodaj ci tak już została! Za długie masz kiszki, niełatwo je nalejesz. Leje jak w spróchniałą sosnę! Żeby cię usiekli!", + "100262": "— Ledwiem co przechylił — rzekł pan Longinus, oddając manierkę.", + "100263": "Pan Zagłoba przechylił lepiej i wypił do reszty; po czym parsknął i tak mówił:", + "100264": "— Cała to pociecha, że jeżeli się kiedy skończy nasza mizeria, a Bóg pozwoli zdrowo wynieść głowy z tych terminów, to sobie we wszystkim wynagrodzimy. Jużci nam jakoweś chleby obmyślą. Ksiądz Żabkowski umie dobrze zjeść, ale go w kozi róg zapędzę.", + "100265": "— A co to za verba veritatis usłyszeliście dziś z księdzem Żabkowskim od Muchowieckiego? — pytał pan Michał.", + "100266": "— Cicho! — rzekł Skrzetuski. — Ktoś tu się z majdanu zbliża.", + "100267": "Umilkli, wtem jakaś ciemna postać stanęła koło nich i przyciszony głos spytał:", + "100268": "— A czuwacie?", + "100269": "— Czuwamy, mości książę — rzekł, prostując się, Skrzetuski.", + "100270": "— Pilno dawać baczność. Źle wróży ten spokój.", + "100271": "I książę przeszedł dalej, patrząc, czy gdzie sen nie przemógł utrudzonych żołnierzy. Pan Longinus ręce złożył.", + "100272": "— Co to za wódz! Co to za wojennik!", + "100273": "— Mniej on od nas spoczywa — rzekł Skrzetuski. — Tak całe wały sam co noc obchodzi, aż het, do drugiego stawu.", + "100274": "— Dajże mu Boże zdrowie!", + "100275": "— Amen…", + "100276": "Nastało milczenie. Wszyscy wpatrywali się wytężonymi oczyma w ciemność, ale nic nie było widać — szańce kozackie były spokojne. Ostatnie światła na nich pogasły.", + "100277": "— Można by ich zejść jak susłów we śnie! — mruknął Wołodyjowski.", + "100278": "— Kto wie? — odrzekł Skrzetuski.", + "100279": "— Sen mnie tak morzy — mówił Zagłoba — że aż mi oczy pod wierzch głowy uciekają, a spać nie wolno. Ciekawym, kiedy będzie wolno? Czy strzelają, czy nie strzelają, ty stój pod bronią i kiwaj się od fatygi, jak Żyd na szabasie. Psia służba! Sam nie wiem, co mnie tak rozbiera: czy gorzałka, czy ranna irytacja za ów impet, któreśmy niesłusznie obaj z księdzem Żabkowskim wytrzymać musieli?", + "100280": "— Jakże to było? — pytał pan Longinus. — Zacząłeś waćpan mówić i nie skończyłeś.", + "100281": "— To teraz opowiem: może się jakoś ze snu wybijemy! Poszliśmy rano z księdzem Żabkowskim na zamek w tej myśli, żeby to co do przegryzienia znaleźć. Chodzimy, chodzimy, zaglądamy wszędzie: nie ma nic, wracamy źli. Aż na podwórzu spotykamy ministra kalwińskiego, któren kapitana Szenberka na śmierć gotował, tego, co go wczoraj postrzelili pod chorągwią pana Firlejową. Ja mu tedy mówię: „Będziesz się tu, szołdro, włóczył i dyzgusta Bogu czynił? Jeszcze niebłogosławieństwo na nas ściągniesz!”. A on, widać dufając w protekcję pana bełskiego, rzecze: „Taka dobra nasza wiara, jak i wasza, albo i lepsza!”. Jak to powiedział, ażeśmy skamienieli ze zgrozy. Ale ja nic! Myślę sobie: jest ksiądz Żabkowski, niechże będzie dysputa. A mój ksiądz Żabkowski aż parska i zaraz z argumentami: zmacał go pod żebro, on zaś nic na tę pierwszą rację nie odrzekł, bo jak się wziął toczyć, tak aż o ścianę się oparł. Wtem nadszedł książę z księdzem Muchowieckim i na nas: że to hałasy i swary wszczynamy! Że to nie czas, nie miejsce i nie argumenta! Zmyli nam głowy jak żakom; a bodaj czy słusznie, bo utinam sim falsus vates, ale te ministry pana Firleja ściągną jeszcze na nas jakie nieszczęście…", + "100282": "— A ówże kapitan Szenberk nie rewokował? — pytał pan Michał.", + "100283": "— Gdzie tam! Umarł w bezecności, jak i żył.", + "100284": "— Że też to ludzie wolą się i zbawienia wyrzec jak swego uporu! — westchnął pan Longinus.", + "100285": "— Bóg nas od przemocy i od czarów kozackich broni — mówił dalej Zagłoba — a oni Go jeszcze obrażają. Czy waściom wiadomo, że wczoraj z tego tam ot szańca kłębkami nici na majdan strzelano? Żołnierze powiadali, że zaraz w tym miejscu, gdzie kłębki padały, ziemia jakoby trądem się pokryła…", + "100286": "— Wiadoma rzecz, że przy Chmielnickim czarni za rękodajnych służą — rzekł, żegnając się, Litwin.", + "100287": "— Czarownice sam widziałem — dodał Skrzetuski — i powiem waszmościom…", + "100288": "Dalsze słowa przerwał pan Wołodyjowski, który ścisnął nagle ramię Skrzetuskiego i szepnął:", + "100289": "— Cicho no!…", + "100290": "Po czym skoczył nad sam brzeg okopu i słuchał pilnie.", + "100291": "— Nic nie słyszę — rzekł Zagłoba.", + "100292": "— Ts!… Deszcz zagłusza! — odpowiedział Skrzetuski.", + "100293": "Pan Michał począł kiwać ręką, aby mu nie przeszkadzano, i czas jeszcze jakiś słuchał pilno, na koniec zbliżył się do towarzyszów.", + "100294": "— Idą — szepnął.", + "100295": "— Daj znać księciu! Poszedł ku kwaterom Ostroroga — odszepnął Skrzetuski — my zaś pobieżymy ostrzec żołnierzy.", + "100296": "I zaraz z miejsca puścili się wzdłuż okopu, zatrzymując się co chwila i szepcąc wszędy po drodze czuwającym żołnierzom:", + "100297": "— Idą! Idą!…", + "100298": "Słowa przeleciały jakoby cichą błyskawicą z ust do ust. Po kwadransie przyjechał książę, już na koniu, i wydał rozkazy oficerom. Ponieważ nieprzyjaciel chciał widocznie zaskoczyć obóz w śnie i nieczujności, więc książę polecił utrzymać go w błędzie. Żołnierze mieli się zachować jak najciszej i dopuścić szturmujących aż na same wały, po czym dopiero gdy wystrzał z działa da znak, uderzyć na nich niespodzianie.", + "100299": "Żołnierz był w gotowości, więc tylko rury muszkietów pochyliły się bez szelestu i zapadło głuche milczenie. Skrzetuski, pan Longinus i pan Wołodyjowski dyszeli obok siebie, a i pan Zagłoba został z nimi, bo wiedział z doświadczenia, że najwięcej kul pada na środek majdanu — a na wale, przy takich trzech szablach, najbezpieczniej.", + "100300": "Usadowił się tylko trochę z tyłu rycerzy, aby pierwszy impet na niego nie przyszedł. Nieco z boku przykląkł pan Podbipięta z Zerwikapturem w ręku, a Wołodyjowski przycupnął tuż przy Skrzetuskim i szepnął mu w same ucho:", + "100301": "— Idą na pewno…", + "100302": "— Krok pod miarę.", + "100303": "— To nie czerń ani Tatarzy.", + "100304": "— Piechota zaporoska.", + "100305": "— Albo janczary; oni dobrze maszerują. Z konia można by ich więcej naciąć!", + "100306": "— Dziś za ciemno na jazdę.", + "100307": "— Słyszysz teraz?", + "100308": "— Ts! ts!…", + "100309": "Obóz zdawał się być pogrążony w najgłębszym śnie. Nigdzie żadnego ruchu, nigdzie światła — wszędy najgłębsze milczenie przerywane tylko szelestem drobnego, jakby sianego przez sito dżdżu. Z wolna jednak w tym szeleście powstawał drugi; cichy, ale łatwiejszy do ułowienia uchem, bo miarowy i coraz bliższy, coraz wyraźniejszy; na koniec o kilkanaście kroków od fosy pojawiła się jakaś wydłużona zbita masa, o tyle widzialna, o ile czarniejsza od ciemności — i zatrzymała się w miejscu.", + "100310": "Żołnierze utaili dech w piersiach, tylko mały rycerz szczypał w udo Skrzetuskiego, jakby chcąc mu w ten sposób swoje zadowolenie okazać.", + "100311": "Tymczasem napastnicy zbliżyli się do fosy i poczęli w nią spuszczać drabiny, następnie zleźli po nich sami i przechylili je ku wałowi.", + "100312": "Wał milczał ciągle, jakby na nim i za nim wszystko wymarło — i cisza nastała śmiertelna.", + "100313": "Tu i owdzie mimo całej ostrożności wstępujących szczeble zaczęły skrzypieć i trzeszczeć…", + "100314": "„Dadzą wam bobu!” — myślał Zagłoba.", + "100315": "Wołodyjowski przestał szczypać Skrzetuskiego, a pan Longinus ścisnął rękojeść Zerwikaptura i wytężył oczy, bo był najbliżej wału i spodziewał się pierwszy uderzyć.", + "100316": "Wtem trzy pary rąk pojawiły się u krawędzi i chwyciły się jej silnie, a za nimi poczęły się z wolna i ostrożnie podnosić trzy szpice od misiurek… wyżej i wyżej…", + "100317": "„To Turcy!” — pomyślał pan Longinus.", + "100318": "W tej chwili rozległ się straszliwy huk kilku tysięcy muszkietów; zrobiło się widno jak w dzień. Nim światło zgasło, pan Longinus zamachnął się i ciął okropnie, aż powietrze zawyło pod ostrzem.", + "100319": "Trzy ciała spadły w fosę, trzy głowy w misiurkach potoczyły się pod kolana klęczącego rycerza.", + "100320": "Wówczas, choć piekło zawrzało na ziemi, niebo otworzyło się nad panem Longinem, skrzydła urosły mu u ramion, chóry anielskie rozśpiewały mu się w piersi i był jakoby wniebowzięty, i walczył jak we śnie, i cięcia jego miecza były jakby modlitwą dziękczynną.", + "100321": "A wszyscy dawno zmarli Podbipiętowie, począwszy od przodka Stowejki, uradowali się w niebie — że taki był z Zerwikapturów-Podbipiętów żyjący ostatni.", + "100322": "Szturm ten, w którym ze strony nieprzyjaciela posiłkowe hufce Turków rumelskich, sylistryjskich i gwardia chanowa janczarów brały przeważny udział, krwawiej od innych został odparty i ściągnął straszliwą burzę na głowę Chmielnickiego. Zaręczał on bowiem poprzednio, że Polacy mniej zaciekle z Turkami będą walczyli i byle mu tych rot pozwolono, obóz zdobędzie. Musiał więc teraz łagodzić chana i rozwścieczonych murzów oraz podarkami ich zniewalać. Chanowi pozwolił dziesięć tysięcy talarów, zaś Tuhaj-bejowi, Korz-Adze, Subagaziemu, Nuradynowi i Gałdze po dwa. Tymczasem w obozie czeladź wyciągała trupy z fosy, w czym nie przeszkadzano jej strzelaniem z szańców. Żołnierze spoczywali aż do rana, bo było to już pewne, że szturm się nie powtórzy. Spali tedy wszyscy snem nieprzebudzonym prócz chorągwi strażowych i prócz pana Longina Podbipięty, który noc całą krzyżem na mieczu leżał, dziękując Bogu, iż mu pozwolił ślub spełnić i taką wielką chwałą się okryć, że imię jego przechodziło z ust do ust w obozie i w mieście. Nazajutrz wezwał go do siebie książę-wojewoda i chwalił wielce, a żołnierze przychodzili tłumami przez cały dzień winszować i oglądać trzy głowy, które czeladź przyniosła mu przed namiot, a które już czerniały na powietrzu. Było tedy podziwu i zazdrości niemało, a niektórzy wierzyć oczom nie chcieli, bo tak były równo ścięte wraz ze stalowymi czepcami od misiurek, jakby kto nożycami odkroił.", + "100323": "— Straszliwy z waści sartor! — mówiła szlachta. — Wiedzieliśmy o tobie, żeś dobry kawaler, ale takiego ciosu mogliby i starożytni pozazdrościć, bo i najgrzeczniejszy kat lepiej nie potrafi.", + "100324": "— Wiatr tak czapek nie zdejmie, jako te głowy są zdjęte! — mówili inni.", + "100325": "I wszyscy ściskali dłonie pana Longina, a on stał ze spuszczonymi oczyma, promienny, słodki — zawstydzony jako panna przed ślubem i mówił, jakby się tłumacząc:", + "100326": "— Ustawili się dobrze.", + "100327": "Próbowano następnie miecza, ale że to był krzyżacki, dwuręczny koncerz, nikt nie mógł nim swobodnie poruszać, nie wyjmując nawet księdza Żabkowskiego, choć on podkowę jak trzcinę przełamywał.", + "100328": "Koło namiotu robiło się coraz gwarniej, a pan Zagłoba, Skrzetuski i Wołodyjowski czynili honory przybywającym, częstując ich opowiadaniem, bo nie było czym innym, jako że ostatnich już prawie sucharów dogryzano w obozie, a mięsa innego jak wędzonej koniny dawno nie stawało. Ale przecie duch starczył za jadło i napitek. Pod koniec, gdy inni zaczęli się już rozchodzić, nadszedł pan Marek Sobieski, starosta krasnostawski, ze swoim porucznikiem Stępowskim. Pan Longinus wybiegł na jego spotkanie, on zaś powitał go wdzięcznie i rzekł:", + "100329": "— To u waszmości dziś święto!", + "100330": "— Pewnie, że święto — odparł Zagłoba — bo nasz przyjaciel ślub spełnił.", + "100331": "— Chwała Panu Bogu! — odparł starosta. — To już niedługo, braciszku, powitamy was kosmatą ręką. A macieże co upatrzonego?", + "100332": "Pan Podbipięta zmieszał się nadzwyczajnie i zaczerwienił aż do uszu, a starosta mówił dalej:", + "100333": "— Po konfuzji miarkuję, że tak jest. Święty to wasz obowiązek pamiętać, aby taki ród nie zaginął. Daj Boże, żeby się na kamieniu rodzili podobni żołnierze, jak waszmościowie we czterech jesteście.", + "100334": "To rzekłszy, począł ściskać ręce pana Longina, Skrzetuskiego, Zagłoby i małego rycerza, a oni uradowali się w sercach, że z takich ust pochwałę słyszą, bo pan starosta krasnostawski był zwierciadłem męstwa, honoru i wszystkich cnót rycerskich. Był to wcielony Mars; zlały się na niego wszystkie dary boże w obfitości, gdyż nadzwyczajną pięknością nawet młodszego brata Jana, późniejszego króla, przewyższał; fortuną i mieniem najpierwszym wyrównywał, a jego zdolności wojenne sam wielki Jeremi pod niebiosa wynosił. Nadzwyczajna też byłaby to gwiazda na niebie Rzeczypospolitej, lecz ze zrządzenia Bożego blask jej wziął w siebie młodszy Jan, a ona zgasła przedwcześnie w dniu klęski.", + "100335": "Atoli rycerze nasi uradowali się wielce pochwałą bohatera, ten zaś wcale na niej nie poprzestał i tak dalej mówił:", + "100336": "— Siła ja o waszmościach od samego księcia wojewody słyszałem, który nad innych was miłuje. Nie dziwię się też, że mu służycie, nie oglądając się na promocje, które by w królewskich chorągwiach łatwiej przyjść mogły.", + "100337": "Na to odrzekł Skrzetuski:", + "100338": "— Wszyscy my w królewskiej właśnie usarskiej chorągwi jesteśmy pod znak zapisani z wyjątkiem pana Zagłoby, któren, jako wolentarz, z wrodzonej rezolucji staje. A że pod księciem wojewodą służymy, to w pierwszym rzędzie z miłości dla jego osoby, a po wtóre, chcieliśmy wojny jak najwięcej zażywać.", + "100339": "— Jeżeliście taką mieli chęć, to słusznie czynicie. Pewnie by pan Podbipięta pod niczyją chorągwią tak łatwo swoich głów nie znalazł — odrzekł starosta. — Ale co do wojny, to w tych czasach wszyscy jej mamy do syta.", + "100340": "— Więcej niźli czego innego — odparł Zagłoba. — Przychodzili tu do nas od rana z pochwałami, ale żeby nas kto na przekąskę i łyk gorzałki poprosił, ten by nas najwdzięczniej uczęstował.", + "100341": "To powiedziawszy, pan Zagłoba pilno patrzył w oczy staroście krasnostawskiemu i mrugał niespokojnie. Starosta zaś uśmiechnął się i rzekł:", + "100342": "— Od wczorajszego południa nic w gębę nie wziąłem, ale łyk gorzałki może się w jakim sepeciku znajdzie. Służę waszmościom.", + "100343": "Lecz Skrzetuski, pan Longinus i mały rycerz poczęli się opierać i gromić pana Zagłobę, który się wykręcał, jak mógł, i tłumaczył, jak umiał.", + "100344": "— Nie przymawiałem się — mówił — bo ambicja moja w tym, że wolę swoje oddać, byle cudzego nie ruszać, ale gdy tak zacna persona prosi, toż grubianitas byłaby odmawiać.", + "100345": "— Już też pójdźcie! — mówił starosta. — I mnie miło w dobrej kompanii posiedzieć, a póki nie strzelają, mamy czas. Na jadło was nie proszę, bo i o koninę już trudno, a co nam konia na majdanie ubiją, to sto rąk po niego się wyciąga, wszelako gorzałki jest ze dwie flasze, których dla siebie samego pewnie nie będę chował.", + "100346": "Tamci jeszcze się opierali i nie chcieli, ale gdy bardzo nastawał, poszli, a przodem pobiegł pan Stępowski i tak się uwinął, że kilka sucharów i kilka kawałków koniny znalazło się do przegryzienia po wódce. Pan Zagłoba zaraz nabrał lepszej myśli i mówił:", + "100347": "— Da Bóg, że jak król jegomość nas wyzwoli z tego oblężenia, to się zaraz pospolitemu ruszeniu do wozów dobierzemy. Oj, siła oni specjałów zawsze ze sobą wożą i brzucha każdy lepiej strzeże niż Rzeczypospolitej. Wolę z nimi jeść jak wojować, ale że to pod okiem królewskim, to może będą nieźle stawali.", + "100348": "Starosta spoważniał.", + "100349": "— Jakośmy sobie zaprzysięgli — rzekł — że jeden na drugim padnie, a nie poddamy się, tak się i stanie. Musimy być na to gotowi, że coraz cięższe czasy przyjdą. Żywności już prawie nie ma, a co gorzej, to i prochy się kończą. Innym ja bym tego nie mówił, ale waszmościom można. Niedługo jeno zaciekłość w sercach i szable w ręku nam pozostaną, i gotowość na śmierć, więcej nic. Daj, Boże, króla jak najprędzej, bo to ostatnia nadzieja. Wojenny to pan! Pewnie by fatygi i zdrowia, i gardła nie żałował, byle nas wyzwolić, ale za małe ma siły i musi czekać, a waszmościowie wiecie, jak pospolite ruszenie powoli się ściąga. I zresztą skąd król jegomość ma wiedzieć, w jakich my tu kondycjach się bronimy i że już okruchów dojadamy?", + "100350": "— My już siebie ofiarowali — rzekł Skrzetuski.", + "100351": "— A żeby tak dać znać? — pytał Zagłoba.", + "100352": "— Żeby się znalazł kto taki cnotliwy — rzekł starosta — kto by się przekraść podjął, ten by nieśmiertelną sławę za życia pozyskał, ten by był zbawcą całego wojska i od ojczyzny klęskę by odwrócił. Choćby i pospolite ruszenie jeszcze w całości nie stanęło, to może sama bliskość króla zdołałaby bunt rozproszyć. Ale kto pójdzie? Kto się podejmie, gdy Chmielnicki tak poobsadzał wszystkie drogi i wyjścia, że mysz się nie przeciśnie z okopu? Jawna i oczywista to śmierć taka impreza!", + "100353": "— A od czego fortele? — rzekł Zagłoba. — I jeden już mi do głowy przychodzi.", + "100354": "— Jaki? Jaki? — pytał starosta.", + "100355": "— A owo co dzień bierzemy po garści jeńców. Żeby tak którego przekupić? Niechby udał, że od nas uciekł, a potem ruszył do króla.", + "100356": "— Muszę o tym z księciem pomówić — rzekł starosta.", + "100357": "Pan Longinus zamyślił się głęboko, aż czoło pokryło mu się bruzdami, i cały czas siedział milczący. Nagle podniósł głowę i rzekł ze zwykłą sobie słodyczą:", + "100358": "— Ja się podejmę przekraść przez Kozaków…", + "100359": "Rycerze, usłyszawszy te słowa, porwali się zdumieni z miejsc, pan Zagłoba usta otworzył, Wołodyjowski począł ruszać wąsikami raz po razu, Skrzetuski przybladł, a starosta krasnostawski uderzył się po aksamicie i zakrzyknął:", + "100360": "— Waćpan podjąłbyś się tego dokonać?", + "100361": "— Czyś waść rozważył, co mówisz? — rzekł Skrzetuski.", + "100362": "— Dawno rozważyłem — rzekł Litwin — bo już to nie od dziś między rycerstwem mówią, że trzeba dać znać królowi jegomości o naszym położeniu. A ja, słysząc to, myślałem sobie w duchu: niechby mnie Bóg Najwyższy pozwolił ślub mój spełnić, zaraz bym poszedł. Ja, lichy człek, co ja znaczę? Co mnie będzie za szkoda, chociaż usieką po drodze?", + "100363": "— Ależ usieką bez pochyby! — zawołał Zagłoba. — Słyszałeś waść, co pan starosta mówił, że to śmierć oczywista?", + "100364": "— Tak i co z tego, brateńku? — rzekł pan Longinus. — Jak Bóg zechce, to przeprowadzi, a nie, to w niebie nagrodzi.", + "100365": "— Ale pierwej cię pochwycą, mękami zmorzą i śmierć okrutną zadadzą. Człeku, czyś rozum stracił? — mówił Zagłoba.", + "100366": "— A taki pójdę, brateńku — odparł ze słodyczą Litwin.", + "100367": "— Ptak by nie przeleciał, bo z łuku by go ustrzelili. Okopali nas naokoło jako jaźwca w jamie.", + "100368": "— A taki pójdę — powtórzył Litwin. — Ja Bogu wdzięczność winien, że mnie ślub spełnić pozwolił.", + "100369": "— No, widzicie go! Patrzcie się na niego! — wołał zdesperowany Zagłoba. — To lepiej każ sobie od razu głowę uciąć i z armaty na tabor wystrzelić, bo w ten tylko sposób mógłbyś się między nimi przecisnąć.", + "100370": "— Już pozwólcie, dobrodzieje! — rzekł Litwin, składając ręce.", + "100371": "— O nie! Nie pójdziesz sam, bo i ja pójdę z tobą — rzekł Skrzetuski.", + "100372": "— I ja z wami! — dodał Wołodyjowski, uderzając się po szabelce.", + "100373": "— A niechże was kule biją! — zawołał, porwawszy się za głowę, Zagłoba. — Niechże was kule biją z waszym „i ja!”, „i ja!!”, z waszą determinacją! Mało im jeszcze krwi, mało zaguby, mało kul! Nie dość im tego, co się tu dzieje: chcą pewniej szyje pokręcić! Idźcieże do kaduka i dajcie mnie spokój! Bodaj was usiekli…", + "100374": "To rzekłszy, począł się kręcić po namiocie jak błędny.", + "100375": "— Bóg mnie karze — wołał — żem się z wichrami wdawał zamiast żyć w zacnej kompanii statecznych ludzi. Dobrze mi tak!", + "100376": "Przez chwilę chodził jeszcze po namiocie gorączkowym krokiem; na koniec zatrzymał się przed Skrzetuskim, założył ręce w tył i patrząc mu w oczy, począł sapać groźnie.", + "100377": "— Com ja waćpanom takiego uczynił, że mnie prześladujecie?", + "100378": "— Uchowajże nas Boże! — odrzekł rycerz. — Jak to?", + "100379": "— Bo że pan Podbipięta takowe rzeczy wymyśla, nie dziwię się! Zawsze miał dowcip w pięści, a od czasu jak ściął największych trzech kpów między Turkami, sam czwartym został…", + "100380": "— Słuchać hadko — przerwał Litwin.", + "100381": "— I jemu się nie dziwię — mówił dalej Zagłoba, wskazując na Wołodyjowskiego. — On Kozakowi za cholewę wskoczy albo mu się hajdawerów jak rzep psiego ogona uczepi i najprędzej z nas wszystkich się przedostanie. Ich obydwóch Duch Święty nie oświecił, ale że waćpan zamiast ich od szaleństwa powściągnąć, jeszcze im bodźca dodajesz, że sam idziesz, że wszystkich nas czterech na pewną śmierć i męki chcesz wydać, to już… ostatnia rzecz! Tfu, do licha, nie spodziewałem się tego po oficyjerze, którego sam książę za statecznego kawalera uważał.", + "100382": "— Jak to czterech? — rzekł zdziwiony Skrzetuski. — Chciałżebyś i waćpan?…", + "100383": "— Tak jest! — krzyczał, bijąc się pięściami po piersi, Zagłoba. — Pójdę i ja. Jeżeli który z was się ruszy albo wszyscy w kupie, pójdę i ja. Niech moja krew spadnie na wasze głowy! Będę miał na drugi raz naukę, z kim się wdawać.", + "100384": "— A bodajże waści! — rzekł Skrzetuski.", + "100385": "Trzej rycerze poczęli go brać w ramiona, ale on naprawdę się gniewał i sapał, i odpychał ich łokciami, mówiąc:", + "100386": "— Idźcie do kaduka! Nie potrzeba mi waszych judaszowskich pocałunków!", + "100387": "Wtem na wałach ozwały się strzały armatnie i muszkietowe. Zagłoba zatrzymał się i rzekł:", + "100388": "— Macie! Macie! Idźcie!", + "100389": "— To zwykła strzelanina — zauważył Skrzetuski.", + "100390": "— Zwykła strzelanina — rzekł, przedrzeźniając, szlachcic. — Ano, to proszę! Mało im tego. Połowa wojska od tej zwykłej strzelaniny stopniała, a oni już na nią nosem kręcą.", + "100391": "— Bądź waćpan dobrej myśli — rzekł pan Podbipięta.", + "100392": "— Milczałbyś, boćwino! — huknął Zagłoba. — Boś najwinniejszy. Waćpan to wymyślił tę imprezę, która jeśli nie jest głupia, to ja głupi!", + "100393": "— A taki pójdę, brateńku — odrzekł pan Longinus.", + "100394": "— Pójdziesz, pójdziesz! I wiem dlaczego! Waćpan się za bohatera nie podawaj, bo cię znają. Czystość masz na zbyciu i pilno ci ją z okopu wynieść. Najgorszyś między rycerstwem, nie najlepszy; po prostu gamratka z waszmości, która cnotą handluje! Tfu! Obraza boska! Otóż to! Nie do króla ci pilno, ale rad byś rżał po wsiach jak koń na błoni. Oto rycerz, patrzcie się, co niewinność ma na przedaż! Zgorszenie, czyste zgorszenie, jak mnie Bóg miły!", + "100395": "— Słuchać hadko! — wołał, zatykając uszy, pan Longinus.", + "100396": "— Dajcie pokój swarom! — rzekł poważnie Skrzetuski. — Lepiej o sprawie myślmy!", + "100397": "— Na Boga! — rzekł starosta krasnostawski, któren dotychczas ze zdumieniem słuchał słów pana Zagłoby. — Wielka to jest rzecz, ale bez księcia nie możemy nic stanowić. Tu nie ma się co spierać. Waćpanowie w służbie jesteście i ordynansów słuchać musicie. Książę musi być u siebie. Pójdźmyż do niego, co on na ochotę waszmościów powie.", + "100398": "— To, co i ja! — rzekł Zagłoba i nadzieja wypogodziła mu oblicze. — Pójdźmy co prędzej.", + "100399": "Wyszli i szli przez majdan, na który kule już padały z szańców kozackich. Wojska były u wałów, które z dala wyglądały jak budy jarmarczne, tyle na nich nawieszano starej, pstrej odzieży, kożuchów, tyle nastawiano wozów, szczątków namiotów i wszelkiego rodzaju rzeczy mogących stanowić zasłonę od strzałów, które czasem po całych tygodniach nie ustawały we dnie i w nocy. Jakoż i teraz nad owymi porozwieszanymi łachmanami ciągnęła się długa, błękitnawa smuga dymu, a przed nimi widać było leżące szeregi czerwonych i żółtych żołnierzy pracujących ciężko przeciw najbliższym szańcom nieprzyjacielskim. Sam majdan wyglądał jak jedno rumowisko; równina, podarta rydlami lub stratowana przez konie, nie zieleniła się ani jednym źdźbłem trawy. Gdzieniegdzie sterczały kopce wydobytej świeżo przy kopaniu studzien i mogił ziemi, gdzieniegdzie leżały szczątki potrzaskanych wozów, armat, beczek lub stosy obgryzionych i zbielałych na słońcu kości. Trupa końskiego nie dojrzałeś nigdzie, bo każdy zabierano natychmiast na żywność dla żołnierzy, natomiast wszędy widać było gromady żelaznych, po większej części zrudziałych już od rdzy kul armatnich, którymi codziennie zasypywano ten szmat ziemi. Ciężka wojna i głód widne były na każdym kroku. Idąc, spotykali rycerze nasi większe i mniejsze kupy żołnierzy, to odnoszące rannych i zabitych, to śpieszące ku wałom z pomocą zbyt strudzonym towarzyszom — a wszystkie twarze sczerniałe, zapadłe, zarośnięte — a srogie oczy rozpalone, odzież wypłowiała, podarta, na głowach często szmaty brudne zamiast czapek i hełmów, broń połamana. I mimo woli przychodziło na myśl pytanie: co się stanie z tą garścią dotychczasowych zwycięzców, gdy jeszcze upłynie tydzień, dwa…", + "100400": "— Patrzcie, waszmościowie — mówił starosta — czas, czas dać znać królowi.", + "100401": "— Nędza już szczerzy zęby jak pies — odpowiedział mały rycerz.", + "100402": "— A co będzie, gdy konie zjemy? — pytał Skrzetuski.", + "100403": "Tak rozmawiając, doszli do namiotów książęcych stojących z prawej strony wału, przed którymi widać było kilkunastu jeźdźców służbowych, przeznaczonych do rozwożenia rozkazów po obozie. Konie ich, karmione śrutowanym i wędzonym mięsem końskim, a stąd trawione ustawicznym ogniem, rzucały się w szalonych podskokach, nie chcąc żadną miarą ustać na miejscu. Tak już było z końmi wszystkiej jazdy, która gdy szła teraz na nieprzyjaciela, zdawało się, że to stado gryfów lub hipocentaurów sadzi przez pola, więcej pędząc powietrzem niż ziemią.", + "100404": "— Czy jest książę w namiocie? — spytał starosta jednego z jeźdźców.", + "100405": "— Jest z panem Przyjemskim — odpowiedział pocztowy.", + "100406": "Starosta wszedł pierwszy, nie oznajmując się; czterej zaś rycerze zatrzymali się przed namiotem.", + "100407": "Ale po chwili płótno uchyliło się i pan Przyjemski wysadził głowę:", + "100408": "— Książę chce widzieć pilno waszmościów — rzekł.", + "100409": "Pan Zagłoba wszedł do namiotu z dobrą myślą, miał bowiem nadzieję, że książę nie będzie chciał najlepszych swych rycerzy na pewną zgubę narażać, omylił się jednak, bo jeszcze nie zdążyli mu się pokłonić, gdy rzekł:", + "100410": "— Powiadał mi pan starosta o gotowości waszej wyjścia z obozu, a ja dobre chęci wasze przyjmuję. Ojczyźnie nie można nadto ofiarować…", + "100411": "— Przyszliśmy jeno o pozwolenie pytać — odrzekł Skrzetuski — gdyż wasza książęca mość jesteś szafarzem krwi naszej.", + "100412": "— Więc to we czterech chcecie wyjść?", + "100413": "— Wasza książęca mość! — rzekł Zagłoba. — Oni to chcą wyjść, a ja nie; Bóg mi świadek, nie przyszedłem się tu chwalić ani swych zasług przypominać i jeżeli o nich wspomnę, to jeno dlatego, żeby nie było supozycji, że mnie tchórz oblatuje. Wielcy to są kawalerowie pan Skrzetuski, Wołodyjowski i pan Podbipięta z Myszykiszek, ale i Burłaj, któren legł z mej ręki (że o innych przewagach zamilczę), także był wielki żołnierz, wart Burdabuta, Bohuna i trzech głów janczarskich; mniemam przeto, że w dziele rycerskim nie jestem gorszy od innych. Jednakże co innego jest męstwo, a co innego szaleństwo. Skrzydeł nie mamy, a ziemią się nie przedostaniem, to pewno.", + "100414": "— Więc waść nie idziesz? — pytał książę.", + "100415": "— Powiedziałem, że iść nie chcę, ale nie powiedziałem, że nie idę. Kiedy mnie raz Bóg pokarał ich kompanią, to już do śmierci muszę w niej wytrwać. Jeżeli nam będzie ciasno, szabla Zagłoby przyda się jeszcze, nie wiem tylko, na co by się przydała śmierć nas czterech i ufam, że wasza książęca mość zechce ją od nas odwrócić, nie dając pozwolenia na szalone przedsięwzięcie.", + "100416": "— Dobry z waści kompan — odpowiedział książę — i zacnie to z twojej strony, że przyjaciół opuszczać nie chcesz, aleś się w swojej ufności we mnie pomylił, bo ja ofiarę waszą przyjmuję.", + "100417": "— Zdechł pies! — mruknął Zagłoba i ręce opadły mu zupełnie.", + "100418": "W tej chwili kasztelan bełski Firlej wszedł do namiotu.", + "100419": "— Mości książę — rzekł — ludzie moi złapali Kozaka, któren powiada, że na dzisiejszą noc szturm się gotuje.", + "100420": "— Miałem i ja już wiadomość — odpowiedział książę. — Wszystko w pogotowiu; niech tylko z sypaniem tych nowych wałów śpieszą.", + "100421": "— Już prawie skończone.", + "100422": "— To dobrze! — rzekł książę. — Do wieczora się przeniesiemy.", + "100423": "Po czym zwrócił się do czterech rycerzy:", + "100424": "— Po szturmie, jeżeli noc będzie ciemna, najlepsza pora do wyjścia.", + "100425": "— Jak to? — rzekł kasztelan bełski. — Mości książę, gotujesz wycieczkę?", + "100426": "— Wycieczka swoją drogą pójdzie… — rzekł książę — ja sam poprowadzę; ale teraz mówimy o czym innym. Ichmościowie podejmują się przekraść przez nieprzyjaciela i dać znać królowi o naszym położeniu.", + "100427": "Kasztelan zdumiał, oczy otworzył i spoglądał kolejno na rycerzy.", + "100428": "Książę uśmiechnął się z zadowoleniem. Miał tę próżność, że lubił, by podziwiano jego żołnierzy.", + "100429": "— Na Boga! — rzekł kasztelan. — Więc są jeszcze takie serca na świecie?… Na Boga!… Nie będę ja waszmościów od tego hazardu odwodził…", + "100430": "Pan Zagłoba zaczerwienił się ze złości, ale już nic nie rzekł, sapał tylko jak niedźwiedź, książę zaś zamyślił się przez chwilę i w następujące ozwał się słowa:", + "100431": "— Nie chcę ja jednak na darmo krwią waszmościów szafować i na to się nie zgadzam, abyście wszyscy czterej razem wychodzili. Pójdzie naprzód jeden; jeśli go zabiją, to się tym pochwalić nie omieszkają, jako się już raz pochwalili śmiercią tego mego sługi, którego aż pode Lwowem schwytali. Jeżeli tedy pierwszego zabiją, pójdzie drugi, potem w razie potrzeby trzeci i czwarty. Ale być może, że pierwszy przejdzie szczęśliwie, w takim razie nie chcę innych na próżną śmierć narażać.", + "100432": "— Mości książę… — przerwał Skrzetuski.", + "100433": "— Taka moja wola i rozkaz — rzekł z naciskiem Jeremi. — By zaś was pogodzić, oświadczam, że ten wyruszy pierwszy, który się pierwszy ofiarował.", + "100434": "— To ja! — rzekł pan Longinus z promienną twarzą.", + "100435": "— Dziś wieczór po szturmie, jeżeli noc będzie ciemna — dodał książę. — Listów żadnych do króla nie dam; co waść widzisz, to opowiesz. Weźmiesz jeno sygnet na znak.", + "100436": "Podbipięta przyjął sygnet i pokłonił się księciu, ten zaś wziął go obu rękoma za skronie i trzymał czas jakiś, a potem ucałował po kilkakroć w głowę i rzekł wzruszonym głosem:", + "100437": "— Tak mi bliski jesteś serca, jak brat… Niech cię prowadzi i przeprowadzi Bóg zastępów i nasza Królowa Anielska, żołnierzu boży! Amen!", + "100438": "— Amen! — powtórzyli starosta krasnostawski, pan Przyjemski i kasztelan bełski.", + "100439": "Książę miał łzy w oczach — bo to był prawdziwy ojciec dla rycerstwa — inni płakali, a ciałem pana Podbipięty wstrząsał dreszcz zapału i płomień chodził mu po kościach, i radowała się do głębi ta dusza czysta, pokorna a bohaterska nadzieją bliskiej ofiary.", + "100440": "— Historia o waszmości pisać będzie! — wykrzyknął kasztelan bełski.", + "100441": "— Non nobis, non nobis, sed nomini Tuo, Domine, da gloriam — rzekł książę.", + "100442": "Rycerze wyszli z namiotu.", + "100443": "— Tfu, coś mnie za grzdykę ułapiło i trzyma, a w gębie tak mi gorzko jak po piołunie — mówił Zagłoba. — A tamci ciągle strzelają; żeby was pioruny wystrzelały! — rzekł, ukazując na dymiące szańce kozackie. — Oj, ciężko żyć na świecie! Panie Longinie, czy to już koniecznie waćpan wyjdziesz?… Nie ma już rady! Niechże cię anieli ustrzegą… Żeby to zaraza to chamstwo wydusiła!", + "100444": "— Muszę waszmościów pożegnać — rzekł pan Longinus.", + "100445": "— Jak to? Gdzie idziesz? — pytał Zagłoba.", + "100446": "— Do księdza Muchowieckiego, do spowiedzi, braciaszku. Trzeba grzeszną duszę oczyścić.", + "100447": "To rzekłszy, pan Longinus poszedł śpiesznie ku zamkowi, oni zaś zwrócili się ku wałom. Skrzetuski i Wołodyjowski byli jak struci i milczeli, pan Zagłoba zaś mówił:", + "100448": "— Ciągle mnie coś za grzdykę trzyma. Nie spodziewałem się, że mi będzie taki żal, ale najcnotliwszy to człowiek na świecie! Niech mi kto zaprzeczy, to mu dam w pysk. O Boże! Boże! Myślałem, że kasztelan bełski będzie hamował, a on jeszcze bębenka podbijał. Kaduk przyniósł tego heretyka! „Historia (mówi) o waszmości pisać będzie!”. Niech o nim samym pisze, ale nie na skórze pana Longina! A czemu to on sam nie wyjdzie? Po sześć ma palców u nóg, jako kalwin, to mu i chodzić łatwiej. Mówię waszmościom, że coraz gorzej na świecie i pewnie prawda, co ksiądz Żabkowski prorokuje, że koniec świata bliski. Posiedźmy trochę u wałów, a później pójdziemy do zamku, żeby się naszego przyjaciela kompanią przynajmniej do wieczora nacieszyć.", + "100449": "Ale pan Podbipięta po spowiedzi i komunii cały czas spędził na modlitwie; zjawił się dopiero wieczorem na szturm, który był jednym z najokropniejszych, bo Kozacy uderzyli właśnie wówczas, gdy wojska, działa i wozy przenosiły się do nowo usypanych wałów. Przez chwilę zdawało się, że szczupłe siły polskie ulegną nawale dwustu tysięcy nieprzyjaciół. Chorągwie polskie tak dalece pomieszały się z nieprzyjacielskimi, że swoi swoich odróżnić nie mogli — i trzy razy tak wiązali się ze sobą. Chmielnicki wytężył wszystkie siły, bo mu i chan, i właśni pułkownicy zapowiedzieli, że to ma być ostatni szturm i że odtąd głodem tylko będą nękać oblężonych. Ale po trzech godzinach wszystkie ataki zostały odparte z tak strasznymi stratami, że były później wieści, jakoby do czterdziestu tysięcy nieprzyjaciół miało paść w tej bitwie. To pewna, że po bitwie rzucono cały stos chorągwi pod nogi księcia — i że istotnie był to wielki szturm ostatni, po którym nadeszły jeszcze cięższe czasy wkopywania się w wały, porywania wozów, bezprzestannej strzelaniny, nędzy i głodu.", + "100450": "Niestrudzony Jeremi natychmiast po szturmie poprowadził upadających ze znużenia żołnierzy na wycieczkę, która zakończyła się nową klęską nieprzyjaciół — po czym dopiero cisza ukoiła tabor i obóz.", + "100451": "Noc była ciepła, ale chmurna. Cztery czarne postacie posuwały się cicho i ostrożnie ku wschodniemu krańcowi wałów. Byli to: pan Longinus, Zagłoba, Skrzetuski i Wołodyjowski.", + "100452": "— Pistolety dobrze osłoń — szeptał Skrzetuski — żeby proch nie zwilgotniał. Dwie chorągwie będą stały w pogotowiu całą noc. Jeżeli dasz ognia, skoczymy na ratunek.", + "100453": "— Ciemno, choć oko wykol! — szepnął Zagłoba.", + "100454": "— To lepiej — rzekł pan Longinus.", + "100455": "— Cicho no! — przerwał Wołodyjowski. — Coś słyszę.", + "100456": "— To jakiś konający chrapie, nic to…", + "100457": "— Byleś się do dębiny dostał…", + "100458": "— O Boże! Boże! — westchnął Zagłoba, trzęsąc się jak w febrze.", + "100459": "— Za trzy godziny będzie dniało.", + "100460": "— To już czas! — rzekł Longinus.", + "100461": "— Czas! Czas! — powtórzył Skrzetuski stłumionym głosem. — Idź z Bogiem.", + "100462": "— Z Bogiem! Z Bogiem!", + "100463": "— Bądźcie, bracia, zdrowi, a przebaczcie, jeżelim któremu w czym zawinił.", + "100464": "— Tyś zawinił? O Boże! — zawołał Zagłoba, rzucając mu się w ramiona.", + "100465": "Po kolei brali go Skrzetuski i Wołodyjowski. Nadeszła chwila, że tłumione łkanie wstrząsnęło te rycerskie piersi. Jeden tylko pan Longinus był spokojny, choć wzruszony.", + "100466": "— Bądźcie zdrowi! — powtórzył raz jeszcze.", + "100467": "I zbliżywszy się do brzegu wału, zsunął się w fosę, po chwili zaczerniał na drugim jej brzegu, raz jeszcze dał znak pożegnania towarzyszom — i znikł w ciemności.", + "100468": "Między drogą do Załościc a gościńcem z Wiśniowca rosła dąbrowa, przerywana wąskimi, w poprzek idącymi łąkami, a łącząca się z borem starym, gęstym i ogromnym, przechodzącym aż hen, za Załościce — tam to postanowił dostać się pan Podbipięta.", + "100469": "Droga to była wielce niebezpieczna, bo żeby dostać się do dębiny, trzeba było przechodzić wzdłuż całego boku kozackiego taboru, ale pan Longinus wybrał ją umyślnie, bo właśnie koło taboru przez całą noc kręciło się najwięcej ludzi i straże najmniej dawały baczenia na przechodzących. Zresztą wszystkie inne drogi, jary, zarośla i ścieżki poobsadzane były strażami, które objeżdżali ustawicznie esaułowie, setnicy, pułkownicy, a nawet i sam Chmielnicki. O drodze przez łąki i wzdłuż Gniezny nie było co i marzyć, bo tam koniuchowie tatarscy czuwali od zmierzchu do świtania przy koniach.", + "100470": "Noc była ciepła, chmurna i tak ciemna, że o dziesięć kroków nie dojrzałeś nie tylko człowieka, ale nawet i drzewa. Była to okoliczność dla pana Longina pomyślna, lubo z drugiej strony i sam musiał iść bardzo wolno, ostrożnie, aby nie wpaść w któren z dołów lub rowów pokrywających na całej przestrzeni pobojowisko skopane polskimi i kozackimi rękoma.", + "100471": "W ten sposób dotarł do drugich wałów polskich, które właśnie przed wieczorem opuszczono — i przeprawiwszy się przez fosę, puścił się chyłkiem ku szańcom i aproszom kozackim. Stanął i słuchał: szańce były puste. Wycieczka Jeremiego, dokonana po szturmie, wyparła z nich mołojców, którzy albo polegli, albo schronili się do taboru. Mnóstwo ciał leżało na skłonach i szczytach tych nasypów. Pan Longinus potykał się co chwila o trupy, przestępował przez nie i szedł naprzód. Od czasu do czasu słaby jakiś jęk albo westchnienie zwiastowały, że niektórzy z leżących żyją jeszcze.", + "100472": "Za wałami obszerna przestrzeń ciągnąca się aż do pierwszego okopu sypanego jeszcze przez regimentarzy również była pokryta trupami. Dołów i rowów było tu jeszcze więcej, zaś co kilkadziesiąt kroków stały owe zakrywki ziemne podobne w ciemności do stogów. Lecz i zakrywki były puste. Wszędy panowało najgłębsze milczenie, nigdzie ani ogniska, ani człowieka — nikogo na całym dawnym majdanie prócz poległych.", + "100473": "Pan Longinus rozpoczął modlitwę za dusze zmarłe i szedł dalej. Szmer polskiego obozu, który go gonił aż do drugich wałów, cichł coraz bardziej, topniał w oddaleniu, aż na koniec umilkł zupełnie. Pan Longinus stanął i obejrzał się po raz ostatni.", + "100474": "Nic już prawie nie mógł dojrzeć, bo w obozie nie było świateł; jedno tylko okienko w zamku migotało słabo, jako gwiazdka, którą chmury to odkryją, to przesłonią, lub jak robaczek świętojański, co świeci i gaśnie na przemian.", + "100475": "„Bracia moi, zali was zobaczę jeszcze w życiu?” — pomyślał pan Longinus.", + "100476": "I tęsknota przygniotła go jakby olbrzymi kamień. Zaledwie mógł oddychać. Tam gdzie drży owe światełko błędne, tam są swoi, tam są serca bratnie: książę Jeremi, Skrzetuski, Wołodyjowski, Zagłoba, ksiądz Muchowiecki — tam go kochają i radzi by go obronić — a tu noc, pustka, ciemność, trupy pod nogami, korowody dusz — w dali zaś tabor krwiożerczy zaklętych, niemiłosiernych wrogów.", + "100477": "Kamień tęsknoty stał się tak ciężki, że za ciężki nawet na barki tego olbrzyma. Dusza poczęła się w nim wahać.", + "100478": "Nadleciał doń w ciemności blady niepokój i począł szeptać mu do ucha: „Nie przejdziesz, to niepodobieństwo! Wróć się, jeszcze czas! Wypal z pistoletu, a cała chorągiew runie na twój ratunek. Przez te tabory, przez tę dzicz nie przejdzie nikt”.", + "100479": "Ów obóz, ogłodzony, zasypywany codziennie kulami, pełen śmierci i trupiego zapachu, wydał się w tej chwili panu Longinowi cichą, bezpieczną przystanią.", + "100480": "Tam przyjaciele nie mieliby mu za złe, gdyby wrócił. Powie im, że rzecz przechodzi ludzkie siły — a oni sami już nie pójdą ani nikogo nie wyślą — i będą czekać dalej bożego i królewskiego zmiłowania.", + "100481": "A jeśli Skrzetuski wyjdzie i zginie?", + "100482": "„W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego!… To są pokusy szatańskie — pomyślał pan Longinus. — Na śmierć gotowym, a nic gorszego mnie nie spotka. To szatan straszy słabą duszę pustkowiem, trupami, ciemnością, bo on ze wszystkiego korzysta”.", + "100483": "Miałżeby rycerz sromotą się okryć, sławę postradać, imię zhańbić — wojska nie zbawić, korony niebieskiej się zrzec? Nigdy!", + "100484": "I ruszył dalej, wyciągając przed siebie ręce.", + "100485": "Wtem szmer go znowu doszedł, ale już nie z obozu polskiego, jeno z przeciwnej strony; niewyraźny jeszcze, ale jakiś głęboki i groźny jak pomruk niedźwiedzia, odzywający się nagle w ciemnym lesie. Lecz niepokój opuścił już duszę pana Longina, tęsknota przestała ciężyć i zmieniła się w słodką tylko pamięć o bliskich; na koniec, jakby odpowiadając groźbie dolatującej od strony taboru, powtórzył sobie w duszy raz jeszcze:", + "100486": "— A taki pójdę.", + "100487": "Po pewnym czasie znalazł się na owym pobojowisku, na którym w dniu pierwszego szturmu jazda książęca rozbiła Kozaków i janczarów. Droga tu już była równiejsza, mniej rowów, dołów, nakrywek i nic prawie ciał, bo co w dawniejszych walkach poległo, to Kozacy już uprzątnęli. Było tu również nieco jaśniej, gdyż rozmaite przeszkody nie zasłaniały przestrzeni. Grunt spadał pochyło ku południowi, ale pan Longinus skręcił zaraz w bok, pragnąc się prześliznąć między zachodnim stawem a taborem.", + "100488": "Szedł teraz szybko, bez przeszkód i już zdawało mu się, że dosięga linii taboru, gdy nowe jakieś odgłosy zwróciły jego uwagę.", + "100489": "Zatrzymał się natychmiast i po kwadransie oczekiwania usłyszał zbliżający się tupot i parskanie koni.", + "100490": "„Straże kozackie!” — pomyślał.", + "100491": "Wtem i głosy ludzkie doszły jego uszu, więc rzucił się co duchu w bok i zmacawszy nogami pierwszą nierówność gruntu, padł na ziemię i wyciągnął się bez ruchu, trzymając w jednej ręce pistolet, w drugiej miecz.", + "100492": "Tymczasem jeźdźcy zbliżyli się jeszcze bardziej i na koniec zrównali się z nim zupełnie. Było tak ciemno, że nie mógł ich porachować, ale słyszał każde słowo rozmowy.", + "100493": "— Im ciężko, ale i nam ciężko — mówił senny jakiś głos. — A ile to dobrych mołojców ziemię gryzie!", + "100494": "— Hospody! — rzekł drugi głos. — Mówią, że korol niedaleko… Co z nami będzie?", + "100495": "— Chan rozgniewał się na naszego bat'ka, a Tatary grożą, że nas w łyka wezmą, jeżeli nie będzie kogo.", + "100496": "— I na pastwiskach się z naszymi biją. Bat'ko zakazał chodzić do kosza, bo kto tam pójdzie, przepadnie.", + "100497": "— Mówią, że między bazarnikami są przebrane Lachy. Bodaj tej wojny nie bywało!", + "100498": "— Gorzej nam teraz niż przedtem.", + "100499": "— Korol niedaleko z lacką potęgą; to najgorzej!", + "100500": "— Hej, na Siczy ty by teraz spał, a tu tłucz się po ciemku jak siromacha.", + "100501": "— Muszą tu się i siromachy włóczyć, bo konie chrapią.", + "100502": "Głosy oddalały się stopniowo — i na koniec umilkły. Pan Longinus podniósł się i szedł dalej.", + "100503": "Deszcz, tak drobny jak mgła, począł mżyć. Zrobiło się jeszcze ciemniej.", + "100504": "Po lewej stronie pana Longina zabłysło w odległości dwóch stai małe światełko, potem drugie i trzecie, dziesiąte. Teraz był już pewny, że znajduje się na linii taboru.", + "100505": "Światła były rzadkie i mdłe — widać spali tam już wszyscy i tylko gdzieniegdzie może pito lub gotowano strawę na jutro.", + "100506": "— Bogu dzięki, że po szturmie i wycieczce idę — rzekł do siebie pan Longinus. — Znużeni muszą być śmiertelnie.", + "100507": "Zaledwie to pomyślał, gdy z dala usłyszał znów tupot koński — jechała druga straż.", + "100508": "Ale grunt w tym miejscu więcej był popękany, więc i schronić się było łatwiej. Straż przeszła tak blisko, że omal nie najechała na pana Longina. Szczęściem konie, przywykłe przechodzić koło leżących ciał, nie zestraszyły się. Pan Longinus poszedł dalej.", + "100509": "Na przestrzeni tysiąca kroków trafił na dwa jeszcze patrole. Widocznym było, że cały krąg objęty taborem strzeżony był jak źrenica oka. Pan Longinus cieszył się tylko w duchu, że nie napotyka pieszych placówek, które stawiano zwykle przed taborami, aby podawały wiadomości konnym strażom.", + "100510": "Ale radość jego niedługo trwała. Zaledwie uszedł znowu staję drogi, gdy jakaś czarna postać zamajaczyła przed nim nie dalej jak na dziesięć kroków. Pan Longinus, jakkolwiek nieustraszony, poczuł jakby lekki dreszcz w krzyżach. Cofać się i obchodzić było za późno. Postać poruszyła się, widocznie go dostrzegła.", + "100511": "Nastąpiła chwila wahania się, krótka jak mgnienie oka. Nagle ozwał się przyciszony głos:", + "100512": "— Wasyl, to ty?", + "100513": "— Ja — odrzekł cicho pan Longinus.", + "100514": "— A gorzałkę masz?", + "100515": "— Mam.", + "100516": "— Dawaj.", + "100517": "Pan Longinus zbliżył się.", + "100518": "— A co ty taki wysoki? — powtórzył tenże sam głos tonem przestrachu.", + "100519": "Coś zakotłowało się w ciemności. Krótki, zduszony w tej samej chwili wykrzyk: „Hosp…!” wyrwał się z ust strażnika — potem dał się słyszeć jakby trzask łamanych kości, ciche chrapanie i jedna postać upadła ciężko na ziemię.", + "100520": "Pan Longinus szedł dalej.", + "100521": "Ale nie szedł po tej samej linii, była to bowiem widocznie linia placówek — więc skierował się jeszcze bliżej ku taborowi, pragnąc przejść między plecami widet i szeregiem wozów. Jeżeli nie było drugiego łańcucha straży, mógł pan Longinus na tej przestrzeni napotkać tylko tych, którzy wychodzili z taboru na zmianę. Konne oddziały straży nie miały tu co robić.", + "100522": "Po chwili pokazało się, że drugiego łańcucha placówek nie było. Za to tabor nie był dalej jak dwa strzelenia z łuku — i dziwna rzecz, zdawał się być coraz bliżej, jakkolwiek pan Longinus starał się iść równolegle do szeregów wozów.", + "100523": "Pokazało się również, że nie wszyscy spali w taborze. Przy tlejących tu i owdzie ogniskach widać było siedzące postacie. W jednym miejscu ognisko było większe, tak nawet wielkie, że prawie dosięgało blaskiem pana Longina, tak że rycerz znów musiał się cofnąć ku placówkom, aby nie przechodzić przez pas światła. Z daleka rozpoznał pan Longin wiszące w pobliżu ognia, na słupach podobnych do krzyżów, woły, z których rzeźnicy zdzierali skóry. Spore kupki ludzi przypatrywały się czynności. Niektórzy przygrywali z cicha rzeźnikom na piszczałkach. Była to ta część obozu, którą zajmowali czabańczycy. Dalsze szeregi wozów otaczała ciemność.", + "100524": "Lecz ściana taboru oświecona mdłymi światłami ognisk znów była jakby bliżej pana Longina. Z początku miał ją tylko po prawej ręce. Nagle spostrzegł, że ma ją i przed sobą.", + "100525": "Wówczas stanął i namyślał się, co począć. Był otoczony. Tabor, kosz tatarski i obozy czerni okalały jakby pierścieniem cały Zbaraż. W środku tego pierścienia stały placówki i krążyły straże, aby nikt nie mógł się przedostać.", + "100526": "Położenie pana Longina było straszne. Miał teraz do wyboru albo przemknąć się między wozami, albo szukać innego wyjścia między kozactwem a koszem. Inaczej musiałby się błąkać aż do świtu po owym kolisku — chybaby się chciał cofać znów do Zbaraża, ale nawet i w takim razie mógł wpaść w ręce straży. Rozumiał jednak, że już sama natura gruntu nie pozwala na to, aby wóz stał przy wozie. Musiały w szeregach ich być przerwy, i znaczne, bo zresztą takie przerwy konieczne były dla komunikacji, dla wolnej drogi potrzebnej jeździe. Pan Longinus postanowił szukać podobnego przejścia i w tym celu zbliżył się jeszcze bardziej do wozów. Blaski płonących tu i owdzie ognisk mogły go zdradzić, ale z drugiej strony były mu pożyteczne, bo bez nich nie widziałby ani wozów, ani drogi między nimi.", + "100527": "Jakoż po kwadransie poszukiwań znalazł przecie drogę i poznał ją łatwo, bo wyglądała jakby czarny pas między wozami. Nie było w nim ognisk, nie mogło być i Kozaków, gdyż tamtędy musiała przechodzić jazda. Pan Longinus położył się na brzuchu i począł się czołgać do owej czarnej czeluści jak wąż do jamy.", + "100528": "Upłynął kwadrans, pół godziny, on czołgał się ciągle, modląc się jednocześnie — w obronę z ciałem i duszą mocom niebieskim się oddając. Pomyślał, że może los całego Zbaraża zależy w tej chwili od tego, czy on się teraz przez ową gardziel przedostanie, więc modlił się nie tylko za siebie — ale i za tych, którzy w tej chwili na okopie modlili się za niego.", + "100529": "Po obu stronach wszystko było spokojne. Człek się nie ruszył, koń żaden nie zachrapał, pies żaden nie zaszczekał — i pan Longinus przeszedł. Czerniały teraz przed nim chrusty i gąszcze, za którymi rosła dębina, za dębiną bór aż hen do Toporowa, za borem król, zbawienie i sława, i zasługa przed Bogiem i ludźmi. Czymże było ścięcie trzech głów wobec tego czynu, do którego coś więcej prócz żelaznej ręki trzeba było posiadać.", + "100530": "Pan Longinus sam czuł tę różnicę — ale nie wezbrało pychą to czyste serce, tylko jak serce dziecka rozpłynęło się w łzy wdzięczności.", + "100531": "Potem podniósł się i szedł dalej. Placówek z tamtej strony wozów już nie było albo rzadkie, do uniknięcia łatwiejsze. Tymczasem począł padać większy deszcz i szeleścił po zaroślach, i głuszył jego kroki. Pan Longinus rozpuścił teraz swoje długie nogi i szedł jak olbrzym, depcząc krze — co stąpi krok, to jakby kto inny pięć. Wozy coraz dalej, dębina coraz bliżej — i zbawienie coraz bliżej.", + "100532": "Oto już i dęby! Noc pod nimi tak czarna jak w podziemiu. Ale to i lepiej. Wstał lekki wiatr, więc dęby szumią z lekka, rzekłbyś — mruczą pacierz: „Boże wielki, Boże dobrotliwy, uchrońże tego rycerza, bo to sługa Twój i wierny syn tej ziemi, na której my wzrosły Tobie na chwałę!”.", + "100533": "Już od okopu polskiego dzieli z półtorej mili pana Longina. Pot zlewa mu czoło, bo powietrze stało się jakieś parne; coś niby zbiera się na burzę, ale on idzie, ani dba o burzę, bo mu w sercu anieli śpiewają. Dębina rzednie. Pewnie to będzie pierwsza łąka. Dęby zaszumiały mocniej, jakby chciały rzec: „Zaczekaj, bezpiecznie ci było wśród nas” — ale rycerz nie ma czasu i wstępuje na odkrytą łąkę. Jeden tylko stoi na niej dąb w środku, ale potężniejszy od innych. Pan Longinus zmierza do tego dębu.", + "100534": "Nagle, gdy już jest o kilkanaście kroków, spod rozłożystych gałęzi olbrzyma wysuwa się ze dwadzieścia czarnych postaci, które zbliżają się w wilczych skokach do rycerza.", + "100535": "— Kto ty? Kto ty?", + "100536": "Język ich niezrozumiały, nakrycia głowy jakieś spiczaste — to Tatarzy, to koniuchowie, którzy się tu przed deszczem schronili.", + "100537": "W tej chwili czerwona błyskawica rozświeciła łąkę, dąb, dzikie postacie Tatarów i olbrzymiego szlachcica. Krzyk straszliwy wstrząsnął powietrzem i walka zawrzała w jednej chwili.", + "100538": "Tatarstwo rzuciło się na pana Longina jak wilcy na jelenia i chwyciło go żylastymi rękoma, lecz on wstrząsnął się tylko i wszyscy napastnicy opadli tak z niego, jak dojrzały owoc opada z drzewa. Po czym straszliwy Zerwikaptur zazgrzytał w pochwie — i wnet rozległy się jęki, wycia, wołania na ratunek, świst miecza, charkotanie pobitych, rżenie przerażonych koni, szczęk łamanych szabel tatarskich. Cicha łąka zabrzmiała wszystkimi dzikimi głosami, jakie tylko mieszczą się w ludzkich gardzielach.", + "100539": "Tatarzy rzucili się jeszcze raz i drugi kupą na rycerza, ale on już oparł się plecami o dąb, a od przodu nakrył się wichrem miecza — i ciął straszliwie. Trupy zaczerniły mu się pod nogami — inni cofnęli się, zdjęci paniczną trwogą.", + "100540": "— Diw! Diw! — rozległy się dzikie wycia.", + "100541": "Lecz wycia te nie zostały bez echa. Nie upłynęło pół godziny i cała łąka zamrowiła się pieszymi i jezdnymi. Biegli Kozacy i Tatarzy z kosami, z drągami, z łukami — ze szczapami palącego się łuczywa. Gorączkowe pytania poczęły się krzyżować i przelatywać z ust do ust:", + "100542": "— Co to jest, co się stało?", + "100543": "— Diw! — odpowiadali koniuchowie.", + "100544": "— Diw! — powtarzały tłumy.", + "100545": "— Lach! Diw! Ubij!", + "100546": "— Żywcem bierz! Żywcem!", + "100547": "Pan Longinus wypalił po dwakroć z pistoletów, ale wystrzałów tych nie mogli już dosłyszeć towarzysze w polskim okopie.", + "100548": "Tymczasem tłum zbliżał się do niego półkolem, on zaś stał w cieniu — olbrzymi, oparty o drzewo — i czekał z mieczem w ręku.", + "100549": "Tłum zbliżał się coraz bardziej. Na koniec zagrzmiał głos komendy:", + "100550": "— Bierz go!", + "100551": "Co żyło, rzuciło się naprzód. Krzyki umilkły. Ci, którzy nie mogli się docisnąć, świecili atakującym. Wir ludzki kłębił się i przewracał pod drzewem — jęki tylko wydobywały się z tego wiru i przez długi czas nie można było nic rozpoznać. Nareszcie krzyk przestrachu wyrwał się z piersi atakujących. Tłum pierzchnął w jednej chwili.", + "100552": "Pod drzewem został pan Longinus, a pod jego nogami kupa ciał drgających jeszcze w agonii.", + "100553": "— Sznurów, sznurów! — zabrzmiał jakiś głos.", + "100554": "Wnet jezdni kopnęli się po sznury i przywieźli je w mgnieniu oka. Wówczas po kilkunastu tęgich chłopów chwyciło za dwa końce długiego powroza, starając się przykrępować pana Longina do drzewa.", + "100555": "Ale pan Longin ciął mieczem — i chłopi z obu stron padli na ziemię. Z tym samym skutkiem próbowali następnie Tatarzy.", + "100556": "Widząc, że zbyt wielki tłum przeszkadza sobie wzajem, poszło raz jeszcze kilkunastu najśmielszych nohajców, chcąc koniecznie uchwycić żywcem wielkoluda, ale on podarł ich, jak odyniec rozdziera zajadłe kondle. Dąb, zrośnięty z dwóch potężnych drzew, osłaniał środkową wklęsłością rycerza — z przodu zaś, kto się zbliżył na długość miecza, marł, nie wydawszy nawet krzyku. Nadludzka siła pana Podbipięty zdawała się wzrastać jeszcze z każdą chwilą.", + "100557": "Widząc to, rozwścieczona orda spędziła Kozaków i naokół rozległy się dzikie wołania:", + "100558": "— Uk! uk!…", + "100559": "Wówczas na widok łuków i strzał wysypywanych z kołczanów pod nogi poznał i pan Podbipięta, że zbliża się godzina śmierci, i rozpoczął litanię do Najświętszej Panny.", + "100560": "Uczyniło się cicho. Tłumy zatrzymały dech, oczekując, co się stanie.", + "100561": "Pierwsza strzała świstnęła, gdy pan Longinus mówił: „Matko Odkupiciela!” — i obtarła mu skroń.", + "100562": "Druga strzała świstnęła, gdy pan Longinus mówił: „Panno wsławiona!” — i utkwiła mu w ramieniu.", + "100563": "Słowa litanii zmieszały się ze świstem strzał.", + "100564": "I gdy pan Longinus powiedział: „Gwiazdo Zaranna!” — już strzały tkwiły mu w ramionach, w boku, w nogach… Krew ze skroni zalewała mu oczy i widział już — jak przez mgłę — łąkę, Tatarów, nie słyszał już świstu strzał. Czuł, że słabnie, że nogi chwieją się pod nim, głowa opada mu na piersi… Na koniec ukląkł.", + "100565": "Potem, na wpół już z jękiem, powiedział pan Longinus: „Królowo Anielska!” — i to były jego ostatnie słowa na ziemi.", + "100566": "Aniołowie niebiescy wzięli jego duszę i położyli ją jako perłę jasną u nóg „Królowej Anielskiej”.", + "100567": "Rozdział XXVIII", + "100568": "Pan Wołodyjowski i Zagłoba stali następnego rana na wałach między żołnierstwem, spoglądając pilno ku taborowi, od którego strony zbliżały się masy chłopstwa. Skrzetuski był na radzie u księcia, oni zaś, korzystając z chwili spokoju, rozmawiali o dniu wczorajszym i o tym ruchu w taborze nieprzyjacielskim.", + "100569": "— Nic nam to dobrego nie wróży — rzekł Zagłoba, ukazując na czarne masy, idące na kształt olbrzymiej chmury. — Pewno do szturmu znów ruszą, a tu już ręce nie chcą chodzić w stawach.", + "100570": "— Gdzieby tam zaś miał być szturm przy dniu jasnym, o tej porze! — rzekł mały rycerz. — Nie uczynią nic więcej, jeno zajmą nasz wczorajszy wał i znów wkopywać się będą do nowego i strzelać przy tym od rana do wieczora.", + "100571": "— Można by ich dobrze z armat przepłoszyć.", + "100572": "Wołodyjowski zniżył głos.", + "100573": "— Prochów skąpo — rzekł. — Przy takim ekspensie podobno już i na sześć dni nie starczy. Ale w tym czasie pewnie król nadciągnie.", + "100574": "— Niechże się już dzieje, co chce. Aby nasz pan Longin, niebożątko, przedostał się szczęśliwie! Przez całą noc spać nie mogłem, tylko o nim myślałem, a com się zdrzemnął, tom go w opresji widział, i taki mnie żal brał, że aż poty na mnie biły. Najlepszy to człowiek, jakiego w Rzeczypospolitej możesz znaleźć, z latarnią przez trzy roki i sześć niedziel chodząc.", + "100575": "— A czemuś to waćpan zawsze z niego dworował?", + "100576": "— Bo gęba we mnie paskudniejsza od serca. Ale już mi go, panie Michale, nie zakrwawiaj wspomnieniem, gdy i tak wyrzuty sobie czynię, a broń Boże jakiego przypadku na pana Longina, to bym do śmierci chyba nie miał spokoju.", + "100577": "— Już też tak dalece się waćpan nie gryź. Nie miał on nigdy do waści żadnego rankoru i słyszałem, jak sam mówił: „Gęba hadka, serce złote!”.", + "100578": "— Dajże mu Boże zdrowie, przyjacielowi zacnemu! Nigdy on po ludzku nie umiał mówić, ale setnie takowe niedostatki wielkimi cnotami nagradzał. Co myślisz, panie Michale? Zali przeszedł szczęśliwie?", + "100579": "— Noc była ciemna, a chłopi po klęsce straszliwie fatigati. U nas dobrych straży nie było, a cóż dopiero u nich!", + "100580": "— To chwała Bogu! Zalecałem też panu Longinowi, żeby się o naszą niebogę kniaziównę pilno dopytywał, jeżeli gdzie jej nie widzieli, bo tak myślę, że Rzędzian musiał się do wojsk królewskich przedostawać. Pan Longinus pewnie na odpoczynek nie pójdzie, tylko z królem tu przyciągnie. W takim razie mielibyśmy niedługo o niej wiadomość.", + "100581": "— Ufam ja w dowcip tego pachołka, że ją tam jakoś ocalił. Już bym nie zaznał uciechy, żeby ją zguba spotkała. Krótkom ją znał, ale w to wierzę, że gdybym siostrę miał, to by mi nie była milsza.", + "100582": "— Dla ciebie siostra, a dla mnie córuchna. Od tych trosków chyba mi broda do reszty zbieleje, a serce od żalu pęknie. Co kogo pokochasz: raz, dwa, trzy, i już go nie ma, a ty siedź, troskaj się, martw, gryź, rozmyślaj, mając w dodatku brzuch pusty i dziury w czapczynie, przez które jak przez złą strzechę woda na łysinę leci. Psom teraz w Rzeczypospolitej lepiej niż szlachcie, a nam czterem to już ze wszystkich najgorzej. Czas by już chyba do lepszego świata się wybrać, panie Michale, albo co?", + "100583": "— Nieraz myślałem, czyby nie lepiej powiedzieć Skrzetuskiemu o wszystkim, ale to mnie wstrzymuje, że sam on nigdy o niej jednym słowem nie wspomniał, a bywało, jak kto wymówi, to się tylko wzdrygnie, jakby go co w sercu ukłuło.", + "100584": "— Gadajże mu, rozdzieraj rany w ogniu tej wojny przyschłe, a ją tam może już jaki Tatarzyn przez Perekop za warkocz prowadzi. Świece jarzące mi w oczach stają, gdy sobie taki termin pomyślę. Czas już umierać, nie może być inaczej, bo na świecie męka tylko i nic więcej. Żeby choć pan Longinus przemknął się szczęśliwie!", + "100585": "— Musi on mieć większe w niebie łaski niż inni, bo cnotliwy. Ale patrz no waćpan, co tam hultajstwo robi!…", + "100586": "— Taki dziś blask od słońca, że nic nie widzę.", + "100587": "— Wał nasz wczorajszy rozkopują.", + "100588": "— A mówiłem, że będzie szturm. Chodźmy stąd, panie Michale, dość już tego stania.", + "100589": "— Nie dlatego to oni kopią, żeby koniecznie do szturmu iść, ale muszą mieć otwartą drogę do odwrotu i przy tym pewno będą tamtędy machiny wprowadzać, w których strzelcy siedzą. Patrz no waść, aż łopaty warczą; już na jakie czterdzieści kroków zarównali.", + "100590": "— Teraz widzę, ale okrutny dziś blask.", + "100591": "Pan Zagłoba nakrył oczy ręką i patrzył. W tej chwili przez rozkopany w wale wycinek rzuciła się rzeka czerni i rozlała w mgnieniu oka po pustej między wałami przestrzeni. Jedni zaczęli zaraz strzelać; inni, ryjąc ziemię łopatami, poczęli wznosić nowy nasyp i szańce, które trzecim z kolei pierścieniem miały zamknąć polski obóz.", + "100592": "— Oho! — zawołał Wołodyjowski. — Nie mówiłem?… Już i machiny wtaczają!", + "100593": "— No, to szturm będzie jako żywo. Chodźmy stąd — rzekł Zagłoba.", + "100594": "— Nie, to inne beluardy! — odpowiedział mały rycerz.", + "100595": "I istotnie machiny, które ukazały się w otworze, inaczej były budowane od zwykłych hulaj-grodów; ściany ich bowiem składały się z zestosowanych skoblami drabin pokrytych odzieżą i skórami, spoza których najcelniejsi strzelcy, siedzący od połowy wysokości machiny aż do jej szczytu, razili nieprzyjaciela.", + "100596": "— Pójdźmy, niech ich tam psy pozagryzają! — powtórzył Zagłoba.", + "100597": "— Czekaj waść — odpowiedział Wołodyjowski.", + "100598": "I począł liczyć maszyny, w miarę jak coraz nowe ukazywały się w otworze.", + "100599": "— Raz, dwa, trzy… Mają ich widać zapas niemały… Cztery, pięć, sześć… Idą coraz wyższe… Siedm, ośm… Każdego psa zabiją z tych machin na naszym majdanie, bo tam być muszą strzelcy exquisitissimi… Dziewięć, dziesięć… Widać każdą jak na dłoni, bo słońce na nie pada… Jedenaście…", + "100600": "Nagle pan Michał urwał rachubę.", + "100601": "— Co to jest? — spytał dziwnym głosem.", + "100602": "— Gdzie?", + "100603": "— Tam, na tej najwyższej… człowiek wisi!", + "100604": "Zagłoba wytężył wzrok; istotnie na najwyższej machinie słońce oświeciło nagi trup ludzki kołyszący się na powrozie, zgodnie z ruchem beluardy, na kształt olbrzymiego wahadła.", + "100605": "— Prawda — rzekł Zagłoba.", + "100606": "Wtem Wołodyjowski pobladł jak płótno i krzyknął przeraźliwym głosem:", + "100607": "— Boże Wszechmogący!… To Podbipięta!", + "100608": "Szmer powstał na wałach, jakoby wiatr przeleciał po liściach drzew. Zagłoba przechylił głowę, zatknął dłońmi oczy i powtarzał zsiniałymi wargami, jęcząc:", + "100609": "— Jezus Maria! Jezus Maria!…", + "100610": "Wtem szmer zmienił się w szum zmieszanych słów, a potem w huk jakby wzburzonej fali. Poznało wojsko stojące na wałach, że na tym haniebnym sznurze wisi towarzysz ich niedoli, rycerz bez skazy — poznali wszyscy, że to pan Longinus Podbipięta i gniew straszny począł podnosić włosy na głowach żołnierzy.", + "100611": "Zagłoba oderwał wreszcie dłonie od powiek; strach było na niego spojrzeć: na ustach miał pianę, twarz siną, oczy wyszły mu na wierzch.", + "100612": "— Krwi! Krwi! — ryknął tak strasznym głosem, że aż dreszcz przeszedł blisko stojących.", + "100613": "I skoczył w fosę. Za nim rzucił się, kto był żyw na wałach. Żadna siła, nawet rozkazy książęce nie zdołałyby powstrzymać tego wybuchu wściekłości. Z fosy wydobywali się jedni po ramionach drugich, chwytali się rękoma i zębami za brzeg rowu — a kto wyskoczył, biegł na oślep, nie bacząc, czy inni biegną za nim. Beluardy zadymiły jak smolarnie i wstrząsły się od huku wystrzałów, ale nic to nie pomogło. Zagłoba leciał pierwszy, z szablą nad głową, straszny, wściekły, podobny do rozhukanego buhaja. Dopieroż Kozacy skoczyli także z cepami, z kosami na napastników i rzekłbyś: dwie ściany uderzyły o się z łoskotem. Lecz syte brytany nie mogą bronić się długo głodnym i wściekłym wilkom. Wsparci z miejsca, cięci szablami, darci zębami, bici i gnieceni Kozacy nie wytrzymali furii — i wnet zaczęli się mieszać, a potem pierzchać ku otworowi. Pan Zagłoba szalał; rzucał się w największy tłum jak lwica, której zabrano lwięta; rzęził, chrapał, ciął, mordował, deptał! Pustka czyniła się przed nim, a przy nim szedł, jak drugi płomień niszczący, Wołodyjowski podobny do rannego rysia.", + "100614": "Strzelców ukrytych w beluardach wycięto w pień, resztę goniono aż za otwór w wale. Po czym żołnierze weszli na beluardę i odczepiwszy pana Longina, ostrożnie spuścili go na ziemię.", + "100615": "Zagłoba runął na jego ciało…", + "100616": "Wołodyjowski również serce miał rozdarte i zalewał się łzami na widok martwego przyjaciela. Łatwo było poznać, jaką pan Longinus zginął śmiercią, bo całe ciało było pokryte cętkami od ran przez groty zadanych. Twarzy tylko nie popsuły mu strzały prócz jednej, która zostawiła długą rysę na skroni. Kilka kropel czerwonej krwi zakrzepło mu na policzku, oczy miał zamknięte, a w bladym obliczu uśmiech pogodny i gdyby nie bladość błękitna oblicza, gdyby nie chłód śmierci w rysach — zdawać by się mogło, że pan Longinus śpi spokojnie. Wzięli go wreszcie towarzysze i ponieśli na barkach do okopu, a stamtąd do kaplicy zamkowej.", + "100617": "Do wieczora zbito trumnę i pogrzeb odbył się nocą na cmentarzu zbaraskim. Stanęło wszystkie duchowieństwo ze Zbaraża prócz księdza Żabkowskiego, który w ostatnim szturmie w krzyże postrzelon bliskim był śmierci; przyszedł książę, zdawszy dowództwo staroście krasnostawskiemu, i regimentarze, i pan chorąży koronny, i chorąży nowogrodzki, i pan Przyjemski, i Skrzetuski, i Wołodyjowski, i Zagłoba, i towarzystwo chorągwi, w której nieboszczyk służył. Ustawiono trumnę nad świeżo wykopanym dołem — i ceremonia się rozpoczęła.", + "100618": "Noc była cicha, gwiaździsta; pochodnie paliły się równym płomieniem, rzucając blask na żółte deski świeżo zbitej trumny, na postać księdza i surowe twarze stojących wokoło rycerzy.", + "100619": "Dymy z kadzielnicy wznosiły się spokojnie, roznosząc zapach mirry i jałowcu; ciszę przerywało tylko tłumione szlochanie pana Zagłoby, głębokie westchnienia potężnych piersi rycerskich i daleki grzmot wystrzałów na wałach.", + "100620": "Lecz ksiądz Muchowiecki wzniósł rękę na znak, iż poczyna mówić, więc rycerze oddech wstrzymali, on zaś milczał jeszcze chwilę, potem utkwił oczy w gwiaździstych wysokościach i tak wreszcie mówić począł:", + "100621": "— Co to tam za stukanie słyszę po nocy w niebieskie podwoje? — pyta sędziwy klucznik Chrystusowy, ze smacznego snu się zrywając.", + "100622": "— Otwórz, święty Pietrze, otwórz! Jam Podbipięta.", + "100623": "— Lecz jakież to uczynki, jakaż to szarża, jakie to zasługi ośmielają cię, mości Podbipięto, tak zacnego furtiana inkomodować? Jakimże to prawem chcesz wejść tam, dokąd ni urodzenie, chociażby tak zacne jak twoje, ni senatorska godność, ni urzędy koronne, ni majestatu nawet purpury jeszcze same przez się wolnego wstępu nie dają? Dokąd nie gościńcem szerokim, w poszóstnej karecie, z hajdukami się jedzie, ale stromą, ciernistą drogą cnoty wspinać się trzeba?", + "100624": "— Ach! Otwórz, święty Pietrze, otwórz co prędzej, bo właśnie taką stromą ścieżyną szedł komiliton i drogi towarzysz nasz, pan Podbipięta, aż wreszcie przyszedł do ciebie jako gołąb po długim locie utrudzon, przyszedł nagi jako Łazarz, przyszedł jako święty Sebastian strzałami pogańskimi podarty, jak Hiob biedny, jako dzieweczka, która męża nie zaznała, czysty, jako baranek pokorny, cierpliwy i cichy, bez zmazy grzechowej z ofiarą krwi dla ziemskiej ojczyzny radośnie przelanej.", + "100625": "Puść go, święty Pietrze, bo jeżeli jego nie puścisz — kogoż puścisz w tych czasach zepsucia i bezbożności?", + "100626": "Puśćże go, święty kluczniku! Puść tego baranka; niechaj się pasie na niebieskiej łące, niech szczypie trawę, bo głodny przyszedł ze Zbaraża…", + "100627": "W taki to sposób rozpoczął mowę ksiądz Muchowiecki, a następnie tak wymownie odmalował cały żywot pana Longina, iż każdy lichym się sobie wydał wobec tej cichej trumny rycerza bez skazy, który najmniejszych skromnością, największych cnotą przenosił. Bili się tedy w piersi wszyscy i coraz większa ogarniała ich żałość, i coraz jaśniej widzieli, jaki to paroksyzm ojczyznę, jaka niepowetowana strata Zbaraż dotknęła. A ksiądz unosił się i gdy wreszcie począł opowiadać wyjście i śmierć męczeńską pana Longina, wtedy już całkiem o retoryce i cytatach zapomniał, a gdy począł żegnać martwe zwłoki imieniem duchowieństwa, wodzów i wojska, sam się rozpłakał i mówił, szlochając jak Zagłoba:", + "100628": "— Żegnaj nam, bracie, żegnaj, towarzyszu! Nie do ziemskiego króla, lecz do niebieskiego, do pewniejszej instancji odniosłeś nasze jęki, nasz głód, naszą mizerię i opresję; pewniej tam jeszcze ratunek nam wyjednasz, ale sam nie wrócisz więcej, więc płaczemy, więc łzami trumnę twą polewamy, bośmy cię kochali, bracie najmilszy!", + "100629": "Płakali za zacnym księdzem wszyscy: i książę, i regimentarze, i wojsko, a najbardziej przyjaciele zmarłego. Lecz gdy ksiądz zaintonował po raz pierwszy: Requiem aeternam dona ei, Domine! — uczynił się ryk powszechny, choć to wszystko byli ludzie zahartowani na śmierć i codzienną praktyką od dawna do niej przywykli.", + "100630": "W chwili gdy trumnę położono na sznurach, pana Zagłobę trudno było od niej oderwać, jakby mu brat albo ojciec umarł. Lecz wreszcie odciągnęli go Skrzetuski z Wołodyjowskim. Książę zbliżył się i wziął garść ziemi; ksiądz począł mówić: „Anima eius” — zahurkotały sznury — ziemia poczęła się sypać, sypano ją rękoma, hełmami… i wkrótce nad zwłokami pana Longina Podbipięty urósł wysoki kopiec, który oświeciło białe, smutne światło miesiąca.", + "100631": "*", + "100632": "Trzej przyjaciele wracali z miasta na majdan, z którego ustawicznie dochodził odgłos strzałów. Szli w milczeniu, gdyż żaden z nich nie chciał pierwszego słowa przemówić — lecz inne gromadki rycerstwa gwarzyły między sobą o nieboszczyku, sławiąc go zgodnie.", + "100633": "— Pogrzeb miał tak foremny — mówił jakiś oficer, przechodząc obok Skrzetuskiego — że i panu pisarzowi Sierakowskiemu lepszego nie sprawili.", + "100634": "— Bo też nań zasłużył — odpowiedział drugi oficer. — Kto by to inny podjął się przedrzeć do króla?", + "100635": "— A ja słyszałem — dodał trzeci — że między wiśniowiecczykami było kilku ochotników, ale po tak strasznym przykładzie pewnie już wszystkich ochota odeszła.", + "100636": "— Bo też to i niepodobna. Wąż się nie prześliźnie.", + "100637": "— Jako żywo! Czyste by to było szaleństwo!", + "100638": "Oficerowie przeszli. Nastała znów chwila milczenia. Nagle Wołodyjowski rzekł:", + "100639": "— Słyszałeś, Janie?", + "100640": "— Słyszałem — odpowiedział Skrzetuski. — Moja dziś kolej.", + "100641": "— Janie! — rzekł poważnie Wołodyjowski. — Znasz mnie od dawna i wiesz, że się przed hazardem nierad cofam; ale co innego hazard, a co innego proste samobójstwo.", + "100642": "— I tyż to mówisz, Michale?", + "100643": "— Ja, bom ci przyjaciel.", + "100644": "— I jam ci przyjaciel: dajże mnie kawalerski parol, że nie pójdziesz trzeci, jeżeli ja zginę.", + "100645": "— O! Nie może być! — zakrzyknął Wołodyjowski.", + "100646": "— A widzisz, Michale! Jakże to możesz ode mnie wymagać tego, czego byś sam nie uczynił? Niechże się dzieje wola boża!", + "100647": "— To pozwól mi iść razem.", + "100648": "— Książę zabrania, nie ja; a tyś żołnierz i słuchać musisz.", + "100649": "Pan Michał zamilkł, bo istotnie żołnierz to był przede wszystkim, więc począł tylko wąsikami ruszać gwałtownie przy księżycu, na koniec rzekł:", + "100650": "— Noc bardzo widna, nie idź dzisiaj.", + "100651": "— Wolałbym, żeby była ciemniejsza — odrzekł Skrzetuski — ale zwłoka niepodobna. Pogoda, jako widzisz, uczyniła się na długo, a tu prochy się kończą, żywność się kończy. Żołnierze już na majdanie kopią, korzonków szukając; innym dziąsła gniją od paskudztwa, które jedzą. Dziś pójdę, zaraz; jużem się z księciem pożegnał.", + "100652": "— To widzę, żeś po prostu desperat.", + "100653": "Skrzetuski uśmiechnął się smutno.", + "100654": "— Bodajże cię, Michale. Pewnie, że w rozkoszach nie opływam, ale dobrowolnie śmierci nie będę szukał, boć to i grzech, a zresztą nie o to chodzi, żeby zginąć, jeno o to, żeby wyjść i dojść do króla, i obóz zbawić.", + "100655": "Wołodyjowskiego porwała nagle taka chęć powiedzieć Skrzetuskiemu wszystko o kniaziównie, że prawie już usta otwierał; ale pomyślał sobie: „Od nowiny w głowie mu się pomiesza i tym łacniej go schwytają” — więc ugryzł się w język i zmilczał, a natomiast spytał:", + "100656": "— Którędy pójdziesz?", + "100657": "— Mówiłem księciu, że pójdę przez staw, a później rzeką, póki się daleko za tabor nie przedostanę. Książę powiedział, że to lepsza droga niż inne.", + "100658": "— Nie ma, jak widzę, rady — odrzekł Wołodyjowski. — Raz człeku śmierć przeznaczona, a lepsza na polu chwały niż na łożu. Bóg cię prowadź! Bóg cię prowadź, Janie! Jeżeli nie zobaczymy się na tym świecie, to na tamtym, a ja ci serca pewnie dochowam.", + "100659": "— Jako i ja tobie. Bóg ci zapłać za wszystko dobre. A słuchaj, Michale, jeżeli zginę, oni mnie może nie sprezentują jako pana Longina, bo zbyt srogą naukę dostali, ale się pewnie i tak jakowymś sposobem pochwalą; niechże w takim razie stary Zaćwilichowski pojedzie do Chmielnickiego po moje ciało, bo nie chciałbym, aby mnie psi po ich taborze włóczyli.", + "100660": "— Bądź pewien — odrzekł Wołodyjowski.", + "100661": "Pan Zagłoba, który z początku na wpół przytomnie rozmowy słuchał, zrozumiał wreszcie, o co idzie, ale nie znalazł w sobie już dość siły, aby wstrzymywać lub odmawiać, tylko począł jęczeć głucho:", + "100662": "— Wczoraj tamten, dziś ten… Boże! Boże! Boże!…", + "100663": "— Ufaj waćpan — rzekł Wołodyjowski.", + "100664": "— Panie Janie!… — zaczął Zagłoba.", + "100665": "I nie mógł nic więcej powiedzieć, jeno siwą, strapioną głowę wsparł na piersi rycerza i tak tulił się do niego jak niedołężne dziecko.", + "100666": "W godzinę później Skrzetuski pogrążył się w wody zachodniego stawu.", + "100667": "Noc była bardzo widna i środek stawu wyglądał jak srebrna tarcza, ale Skrzetuski zniknął natychmiast z oczu, brzeg bowiem porośnięty był gęsto sitowiem, trzciną i bucianem; dalej pomiędzy rzadszą trzciną rosły w obfitości grążele, rdest wodny i roślęże. Cała ta mieszanina szerokich i wąskich liści, oślizłych łodyg, wężowatych skrętów, chwytając za nogi i wpół ciała, utrudniała niezmiernie posuwanie się naprzód, ale ukrywała przynajmniej rycerza przed oczyma straży. O przepłynięciu przez jasną, środkową szybę nie było co i myśleć, bo każdy czarniawy przedmiot byłby na niej spostrzeżony z łatwością. Skrzetuski więc postanowił okrążyć brzegiem cały staw aż do bagienka leżącego po drugiej stronie, przez które wpływała do stawu rzeka. Prawdopodobnie stały tam straże kozackie albo tatarskie, ale za to rósł cały las trzcin, którego brzegi były tylko wycięte na szałasy dla czerni. Dostawszy się raz do bagienka, można się było posuwać wśród trzcin nawet we dnie, chybaby topielisko okazało się zbyt głębokie. Lecz i ta droga była straszna. Pod tą śpiącą wodą, nie głębszą z brzegu nad stopę, taiło się głębokie na łokieć i więcej błoto. Za każdym krokiem Skrzetuskiego na powierzchnię wód wydostawało się mnóstwo baniek, których bulgotanie doskonale można było słyszeć wśród ciszy. Prócz tego mimo całej powolności jego ruchów tworzyły się koła fal biegnące coraz dalej od środka aż na niezarośniętą przestrzeń, na której łamało się w nich światło księżyca. W czasie deszczu byłby po prostu Skrzetuski przepłynął staw i najdalej w pół godziny dotarł do bagienka, ale na niebie nie było ani jednej chmurki. Całe potoki zielonawego światła lały się na staw, zmieniając liście grążel w srebrne tarcze, a pióra trzcin w srebrne kity. Wiatr nie wiał; na szczęście grzechot wystrzałów głuszył bulgotanie baniek wodnych, co spostrzegłszy, Skrzetuski poruszał się tylko wówczas, gdy salwy w okopach i szańcach stawały się żywsze. Lecz owa cicha, pogodna noc sprawiła jedną więcej trudność. Oto roje komarów podnosiły się z trzcin i utworzywszy kłąb nad głową rycerza, siadały mu na twarzy, oczach, kłując dotkliwie, brzęcząc i śpiewając nad jego uszyma żałosne swe nieszpory. Skrzetuski, wybierając tę drogę, nie łudził się co do jej trudności, ale nie przewidział wszystkiego. Nie przewidział mianowicie jej strachów. Wszelka głębina wód, choćby najlepiej znanych, ma w nocy coś tajemniczego i przerażającego zarazem — i mimo woli napędza pytanie: co tam jest na dnie? A ten staw zbaraski był po prostu okropny. Woda zdawała się być w nim gęstsza od zwykłej wody — i wydawała zaduch trupi. Bo też gniły w niej setki Kozaków i Tatarów. Obie strony wyciągały wprawdzie trupów, ale iluż ich mogło być ukrytych wśród trzcin, rdestu i gęstej uszycy? Skrzetuskiego obejmował chłód fali, a pot oblewał mu czoło. Co będzie, gdy jakieś obślizgłe ramiona uchwycą go nagle albo gdy jakie zielonawe oczy spojrzą na niego spod bucianów? Długie łodygi grzybienia obejmowały go za kolana, a jemu włosy powstawały na głowie, że to już może nurek topielec obejmuje go, aby nie puścić więcej. „Jezus Maria!… Jezus Maria!” — szeptał bez ustanku, posuwając się naprzód. Chwilami podnosił oczy w górę i na widok księżyca, gwiazd i spokoju niebieskiego doznawał pewnej ulgi. „Jest Bóg!” — powtarzał sobie półgłosem, tak aby się sam mógł dosłyszeć. Czasem spoglądał na brzeg i zdawało mu się, że z jakiegoś potępionego, zaziemskiego świata błota, czarnych głębin, bladych świateł księżycowych, duchów i trupów, i nocy spogląda na bożą zwykłą ziemię — i tęsknota porywała go taka, że zaraz chciał z owej matni trzcin wychodzić.", + "100668": "Lecz posuwał się ciągle brzegiem i oddalił się już tak od obozu, że na tej bożej ziemi dostrzegł o kilkadziesiąt kroków od brzegu stojącego na koniu Tatara — więc zatrzymał się i spoglądał na tę postać, która, miarkując z jej jednostajnych ruchów ku szyi końskiej, zdawała się być uśpioną.", + "100669": "Był to dziwny widok. Tatar kiwał się ciągle, jakby kłaniał się w milczeniu Skrzetuskiemu, a ten oczu z niego nie spuszczał. Było w tym coś strasznego, lecz Skrzetuski odetchnął z satysfakcją, bo wobec tego rzeczywistego stracha pierzchły stokroć do zniesienia cięższe: urojone. Świat duchów odleciał gdzieś i rycerzowi wróciła od razu zimna krew; do głowy poczęły się cisnąć takie tylko pytania jak: śpi czy nie śpi, mam iść dalej czy czekać?", + "100670": "Wreszcie poszedł dalej, posuwając się jeszcze ciszej, jeszcze ostrożniej niż na początku podróży. Był już na pół drogi do bagienka i rzeki, gdy zerwał się pierwszy powiew lekkiego wiatru. Zakołysały się wnet trzciny i wydały, trącając jedna o drugą, szelest mocny, a Skrzetuski uradował się, bo mimo całej ostrożności, mimo iż czasem po kilka minut nad postawieniem stopy tracił, mimowolny ruch, potknięcie się, plusk — mogły go zdradzić. Teraz szedł śmielej wśród głośnego rozhoworu trzcin, którym zaszumiał cały staw — i wszystko zagadało dokoła, woda nawet na brzegach poczęła bełkotać rozkołysaną falą.", + "100671": "Lecz ten ruch rozbudził widocznie nie tylko zarośla brzegowe, bo naraz jakiś czarniawy przedmiot pojawił się przed Skrzetuskim i począł chybotać się ku niemu, jak gdyby rozmachując się do skoku. Skrzetuski omal w pierwszej chwili nie krzyknął; strach i obrzydzenie zatamowały mu jednak głos w piersiach, a jednocześnie straszliwy zaduch uchwycił go za gardło.", + "100672": "Ale po chwili, gdy pierwsza myśl, że to może być topielec umyślnie zastępujący drogę, przeszła, pozostało tylko obrzydzenie — i rycerz ruszył dalej. Rozhowor trzcin trwał ciągle i wzmagał się coraz bardziej. Przez ich kołyszące się kiście dojrzał Skrzetuski drugą i trzecią placówkę tatarską. Minął je, minął i czwartą. „Już z pół stawu musiałem okrążyć” — pomyślał i podniósł się trochę z trzcin, aby rozpoznać, w którym miejscu się znajduje; wtem coś go trąciło w nogi, obejrzał się i ujrzał tuż obok swych kolan twarz ludzką.", + "100673": "„To już drugi” — pomyślał.", + "100674": "Tym razem nie przeraził się, bo ten drugi trup leżał na wznak i nie miał w swej bezwładności pozorów życia i ruchu. Skrzetuski przyśpieszył tylko kroku, by nie dostać zawrotu głowy. Trzciny zaczynały być coraz gęstsze, co z jednej strony dawało bezpieczne ukrycie, z drugiej jednak utrudniało niezmiernie pochód. Upłynęło jeszcze pół godziny, później godzina, on szedł ciągle, ale coraz więcej był strudzony. Woda w niektórych miejscach była tak płytka, że nie dochodziła mu do goleni, gdzie indziej za to zapadał niemal po pas. Męczyło go też niezmiernie powolne wyciąganie nóg z błota. Pot zalewał mu czoło, a jednocześnie od czasu do czasu przechodziły po nim dreszcze od stóp do głowy.", + "100675": "„Co to jest? — myślał ze strachem w sercu. — Czy mnie delirium nie chwyta? Bagienka jakoś nie ma; nuż nie rozpoznam miejsca wśród trzcin i ominę”.", + "100676": "Było to straszne niebezpieczeństwo, bo w ten sposób mógłby krążyć całą noc naokoło stawu i z rana znaleźć się w tym samym miejscu, z którego wyszedł, lub wpaść na innym w ręce kozackie.", + "100677": "„Złą drogę obrałem — myślał, upadając w duchu — przez stawy nie można, wrócę się i jutro pójdę jak pan Longinus; do jutra mógłbym odpocząć”.", + "100678": "Lecz szedł naprzód, bo poznawał, że obiecując sobie wrócić i ruszyć po odpoczynku, sam siebie oszukuje; przychodziło mu także do głowy, że idąc tak wolno i zatrzymując się co chwila, nie mógł jeszcze dojść do bagienka. Jednakże myśl o odpoczynku opanowywała go coraz silniej. Chwilami miał chęć położyć się gdzie na płytszym błocie, by choć odetchnąć. Bił się tak z własnymi myślami, a jednocześnie modlił się. Dreszcze przechodziły go coraz częściej, coraz słabiej wyciągał nogi z błota. Widok straży tatarskich otrzeźwiał go, ale czuł, że i głowa męczy mu się równie jak ciało — i że nadlatuje nań gorączka.", + "100679": "Upłynęło znów pół godziny — bagienko nie ukazywało się jeszcze.", + "100680": "Natomiast ciała utopionych trafiały się coraz częściej. Noc, strach, trupy, szum trzcin, trud i bezsenność zmąciły mu myśli. Poczęły nań nadlatywać wizje. Oto Helena jest w Kudaku, a on płynie z Rzędzianem na dumbasie z biegiem Dnieprowym. Trzciny szumią — on słyszy pieśń: „Ej to ne pili pilili!… Ne tumany ustawały”. Ksiądz Muchowiecki czeka ze stułą, a pan Krzysztof Grodzicki ojca zastąpi… Dziewczyna tam co dzień patrzy na rzekę z murów — rychło patrzyć, jak w ręce zaklaszcze i krzyknie: „Jedzie! Jedzie!”.", + "100681": "— Jegomość! — mówi Rzędzian, ciągnąc go za rękaw. — Panna stoi…", + "100682": "Skrzetuski budzi się. To splątane trzciny zatrzymały go po drodze. Wizja ulatuje. Przytomność wraca. Teraz nie czuje już takiego zmęczenia, bo mu gorączka sił dodaje.", + "100683": "Hej, czy to jeszcze nie bagienko?", + "100684": "Ale naokół trzciny takie same, jakby z miejsca nie ruszył. Przy rzece powinna być woda otwarta, więc to jeszcze nie bagienko.", + "100685": "Rycerz idzie dalej, ale myśl wraca z nieubłaganym uporem do lubej wizji. Próżno Skrzetuski się broni, próżno poczyna mówić: „O gospodze uwielbiona”, próżno stara się zachować całą przytomność — znowu nadpływa Dniepr, dumbasy, czajki — Kudak, Sicz — tylko tym razem wizja bezładniejsza, mnóstwo w niej osób: obok Heleny i książę, i Chmielnicki, i ataman koszowy, i pan Longinus, i Zagłoba, i Bohun, i Wołodyjowski — wszyscy przybrani odświętnie na jego ślub, ale gdzie ma być ten ślub? Są w jakimś miejscu nieznanym, ni to Łubnie, ni Rozłogi, ni Sicz, ni Kudak… Wody jakieś, po nich ciała pływają…", + "100686": "Skrzetuski budzi się po raz drugi, a raczej budzi go mocny szelest dochodzący ze strony, w którą idzie — więc zatrzymuje się i słucha.", + "100687": "Szelest zbliża się, słychać jakieś chrobotanie i plusk — to czółno.", + "100688": "Widać je już przez trzciny. Siedzi w nim dwóch mołojców — jeden popycha wiosłem, drugi trzyma w ręku długą tyczkę, świecącą z dala jak srebro, i rozgarnia nią wodne zarośla.", + "100689": "Skrzetuski osunął się aż po szyję w wodę, tak że głowa tylko wystawała mu ponad sitowie, i patrzył.", + "100690": "„Jest-li to zwykła straż, czyli są już na tropie?” — pomyślał.", + "100691": "Ale wnet doszedł po spokojnych i niedbałych ruchach mołojców, że to musi być zwyczajna straż. Czółen na stawie musiało być więcej niż jedno — i gdyby Kozacy byli na tropie, pewno by zgromadziło się kilkanaście łódek i kupa ludzi.", + "100692": "Tymczasem przejechali mimo — szum trzcin głuszył słowa; Skrzetuski złowił uchem tylko następujący urywek rozmowy:", + "100693": "— Czort by ich pobraw, i cei smerdiaczoi wody kazały pylnowaty!", + "100694": "I czółno zasunęło się za kępy trzcin — tylko stojący na przedzie Kozak uderzał ciągle miarowym ruchem tyczką w zarośla wodne, jakby chciał ryby straszyć.", + "100695": "Skrzetuski ruszył dalej.", + "100696": "Po niejakim czasie znów ujrzał placówkę tatarską stojącą tuż nad brzegiem. Światło księżyca padało wprost na twarz nohajca, podobną do psiej mordy. Ale Skrzetuski mniej się już obawiał tych straży niż utraty przytomności. Natężył więc całą wolę, by sobie jasno zdawać sprawę, gdzie jest i dokąd idzie. Ale ta walka powiększyła tylko jego znużenie i wnet dostrzegł, że mu się dwoi i troi w oczach, że chwilami wydaje mu się staw obozowym majdanem, a kępy trzcin namiotami. Wówczas chciał wołać na Wołodyjowskiego, by szedł z nim razem, ale tyle miał jeszcze przytomności, iż się wstrzymał.", + "100697": "— Nie krzycz! Nie krzycz! — powtarzał sobie. — To zguba.", + "100698": "Lecz owa walka z samym sobą coraz była dlań trudniejsza. Wyszedł ze Zbaraża znękany głodem i straszną bezsennością, od której umierali tam już żołnierze. Ta podróż nocna, zimna kąpiel, trupi oddech wody, błądzenie po błotach, szarpanina wśród korzeni roślin osłabiły go do reszty. Dołączyło się i rozdrażnienie strachu, i ból od ukąszeń komarów, które pokłuły mu tak twarz, że cała była krwią oblana — więc czuł, że jeżeli prędko nie dojdzie do bagienka, to albo wyjdzie na brzeg, by go prędzej spotkało, co ma spotkać, lub padnie wśród tych trzcin i utopi się.", + "100699": "Owe bagienko i ujście rzeki wydało mu się portem zbawienia, choć po prawdzie zaczynały się tam nowe trudności i niebezpieczeństwa.", + "100700": "Bronił się gorączce i szedł, coraz mniej zachowując ostrożności. Szczęściem trzcina szumiała ciągle. W jej szumie słyszał Skrzetuski głosy ludzkie, rozmowy; zdawało mu się, że to o nim tak rozprawia ten staw. Dojdzie-li do bagienka czy nie dojdzie? Wylezie czy nie wylezie? Komary śpiewały nad nim cienkimi głosami coraz żałośniej. Woda stawała się głębsza — wkrótce doszła mu do pasa, a potem do piersi. Więc pomyślał, że jeśli płynąć przyjdzie, to się w tej zbitej tkaninie zaplącze i utonie.", + "100701": "I znowu porwała go niepowstrzymana, nieprzeparta chęć wezwania Wołodyjowskiego, i już ręce złożył koło ust, by zakrzyknąć: „Michale! Michale!”.", + "100702": "Na szczęście jakaś miłosierna trzcina uderzyła go zroszoną, mokrą kiścią w twarz. Oprzytomniał i ujrzał przed sobą, ale nieco ku prawej stronie, mdłe światełko.", + "100703": "Teraz patrzył już ciągle w to światło i czas jakiś szedł wytrwale ku niemu.", + "100704": "Nagle zatrzymał się, spostrzegłszy pas czystej wody lecącej w poprzek. Odetchnął. Była to rzeka, a po obu jej stronach bagienko.", + "100705": "„To już przestanę krążyć brzegiem i zapuszczę się w ten klin” — pomyślał.", + "100706": "Z obu stron klinu ciągnęły się dwie smugi trzcin — rycerz zapuścił się tą, do której doszedł. Po chwili poznał, że jest na dobrej drodze. Obejrzał się: staw był już za nim, a on postępował teraz wzdłuż wąskiej taśmy, która nie mogła być czym innym, jak rzeką.", + "100707": "Woda też tu była zimniejsza.", + "100708": "Lecz po niejakim czasie owładnęło nim straszne znużenie. Nogi trzęsły mu się, a przed oczyma wstawał jakoby tuman czarny. „Nie może być inaczej, tylko dojdę do brzegu i położę się — myślał — nie pójdę dalej, odpocznę”.", + "100709": "Wtem upadł na kolana i rękoma zmacał kępę suchą, porośniętą mchami. Była to jakoby wysepka wśród sitowia.", + "100710": "Siadł na niej i począł obcierać rękoma zakrwawioną twarz i przy tym oddychać mocno.", + "100711": "Po chwili do jego nozdrzy doszedł zapach dymu. Odwróciwszy się ku brzegowi, dojrzał o sto kroków od brzegu ogień, a naokoło niego kupkę ludzi.", + "100712": "Był zupełnie na wprost tego ognia i w chwilach gdy wiatr rozginał trzciny, mógł widzieć wszystko doskonale. Od pierwszego rzutu oka poznał koniuchów tatarskich, którzy siedzieli przy ognisku i jedli.", + "100713": "Wówczas odezwał się w nim straszny głód. Ostatniego rana zjadł kawałek koniny, którym nie nasyciłoby się i dwumiesięczne szczenię wilcze; od tego czasu nie miał nic w ustach.", + "100714": "Więc począł zrywać rosnące obok krągłe łodygi grążeli i wysysał je chciwie. Gasił nimi zarówno głód, jak i pragnienie, bo i pragnienie go trawiło.", + "100715": "Przy tym ciągle wpatrywał się w ognisko, które bladło coraz bardziej i mdlało. Ludzie przy nim przesłaniali się jakby mgłą i zdawali się oddalać.", + "100716": "„Aha! Sen mnie morzy! Tu usnę, na tej kępie” — pomyślał rycerz.", + "100717": "Lecz przy ognisku uczynił się ruch. Koniuchowie wstali. Wkrótce do uszu Skrzetuskiego doszły wołania: „Łosz! Łosz!”. Odpowiedziało im krótkie rżenie. Ognisko opustoszało i przygasło. Po chwili jeszcze rycerz usłyszał gwizdanie i głuchy tupot kopyt po wilgotnej łące.", + "100718": "Skrzetuski nie mógł zrozumieć, czemu to koniuchowie odjeżdżają. Wtem spostrzegł, że kiście trzcin i tarcze grzybienia są jakieś bladawe — woda świeci się inaczej jak od księżyca, a powietrze przesłania się lekką mgłą.", + "100719": "Obejrzał się — dniało.", + "100720": "Cała noc zeszła mu na okrążaniu stawu, nim doszedł do rzeki i bagienka.", + "100721": "Był zaledwie na początku drogi. Teraz musiał iść rzeką i przedostać się przez tabory za dnia.", + "100722": "Powietrze nasycało się coraz więcej światłem brzasku. Na wschodzie niebo przybrało barwę bladego seledynu.", + "100723": "Skrzetuski spuścił się na nowo z kępy w bagno i dotarłszy po krótkiej przerwie do brzegu, wysadził głowę z trzcin.", + "100724": "W odległości pięciuset może kroków widać było jedną placówkę tatarską, zresztą łąka była pusta, tylko ognisko świeciło opodal na suchym miejscu dogasającym żarem; rycerz postanowił czołgnąć się ku niemu wśród wysokich traw przerośniętych jeszcze tu i owdzie sitowiem.", + "100725": "Doczołgawszy się, szukał pilnie, czy nie znajdzie jakichś resztek żywności. Jakoż znalazł świeżo obgryzione kości baranie ze szczątkami żył, tłuszczu oraz kilka sztuk pieczonej rzepy porzuconych w ciepłym popiele — jął więc jeść z żarłocznością dzikiego zwierza i jadł, póki nie spostrzegł, że placówki porozstawiane na drodze, którą przebył, wracając tą samą łąką ku taborowi, zbliżają się ku niemu.", + "100726": "Wówczas rozpoczął odwrót i po kilku minutach znikł w ścianie trzcin. Odnalazłszy swą kępę położył się na niej bez szelestu. Straże tymczasem przejechały. Skrzetuski wziął się natychmiast do kości, które zabrał ze sobą, a które poczęły teraz trzaskać w jego potężnych szczękach jak w wilczych. Ogryzł tłuszcz i żyły, wyssał szpik, zżuł masę kostną — zaspokoił pierwszy głód. Takiej porannej uczty nie miał od dawna w Zbarażu.", + "100727": "Uczuł się zaraz silniejszym. Pokrzepiło go zarówno pożywienie, jak i wstający dzień. Robiło się coraz widniej; wschodnia strona nieba z zielonawej stawała się różowa i złota; chłód poranny dokuczał wprawdzie mocno rycerzowi, ale pocieszała go myśl, że wkrótce słońce rozgrzeje jego strudzone ciało. Rozejrzał się dokładnie, gdzie jest. Kępa była dosyć duża, trochę krótka, bo okrągława, ale za to tak szeroka, że dwóch ludzi mogło się na niej z łatwością położyć. Trzciny otaczały ją naokół jakby murem, zakrywając zupełnie przed ludzkimi oczyma.", + "100728": "„Nie znajdą mnie tu — myślał Skrzetuski — chybaby za rybami chcieli po trzcinach chodzić, a ryb nie ma, bo od zgnilizny pozdychały. Tu sobie wypocznę i rozmyślę, co dalej czynić”.", + "100729": "I począł myśleć, czy ma iść dalej rzeką, czy nie, na koniec postanowił iść, jeżeli wstanie wiatr i będzie trzciny kołysał; w przeciwnym razie ruch i szelest mogłyby go zdradzić, zwłaszcza że przyjdzie mu prawdopodobnie przechodzić blisko taboru.", + "100730": "— Dzięki ci, Boże, żem żyw dotąd! — szepnął z cicha.", + "100731": "I wzniósł oczy ku niebu, następnie myślą uleciał do polskich okopów. Zamek widać było z owej kępy doskonale, zwłaszcza że ozłociły go pierwsze promienie wschodzącego słońca. Może tam z wieży spogląda kto na stawy i trzciny przez perspektywę, a już tam Wołodyjowski i Zagłoba pewno cały dzień będą wypatrywać z wałów, czy go nie ujrzą wiszącego na jakiej beluardzie.", + "100732": "„Otóż nie ujrzą!” — pomyślał Skrzetuski i pierś napełniła mu się błogim uczuciem ocalenia.", + "100733": "— Nie ujrzą, nie ujrzą! — powtórzył kilkakrotnie. — Mało zrobiłem drogi, ale trzeba ją było zrobić. Bóg mi pomoże i dalej.", + "100734": "Tu zobaczył się już oczyma imaginacji za taborami — w lasach, za którymi stoją wojska królewskie: pospolite ruszenie z całego kraju, husarie, piechoty, regimenty cudzoziemskie — ziemia aż jęczy pod ciężarem ludzi, koni i armat, a między tym mrowiem sam król jegomość…", + "100735": "Potem ujrzał bitwę niezmierną, rozbite tabory — księcia z całą jazdą lecącego po stosach trupów, powitanie się wojsk…", + "100736": "Oczy bolące i popuchłe przymykały mu się pod nadmiarem światła, a głowa chyliła się pod nadmiarem myśli. Poczynała go ogarniać jakaś błoga niemoc, wreszcie wyciągnął się całą swą długością i usnął.", + "100737": "Trzciny szumiały. Słońce wytoczyło się wysoko na niebo i ogrzewało gorącym spojrzeniem rycerza, suszyło na nim ubiór — on spał twardo, bez ruchu. Kto by go spostrzegł tak leżącego na kępie z okrwawioną twarzą, ten by sądził, że to leży trup, który wyrzuciła woda. Mijały godziny — on spał ciągle. Słońce dobiegło zenitu i poczęło schodzić na drugą stronę nieba — on spał jeszcze. Rozbudził go dopiero kwik przeraźliwy koni gryzących się na łące i głośne wołania koniuchów smagających batami tabunne ogiery.", + "100738": "Przetarł oczy; spojrzał, przypomniał sobie, gdzie jest. Spojrzał w górę: na czerwonawym od niedogasłych blasków zachodu niebie migotały gwiazdy — przespał cały dzień.", + "100739": "Skrzetuski nie czuł się wypoczętym ani silniejszym; owszem, bolały go wszystkie kości. Lecz pomyślał, że właśnie nowy trud przywróci mu rześkość ciała — i spuściwszy nogi w wodę, bezzwłocznie ruszył w dalszą drogę.", + "100740": "Szedł teraz tuż przy trzcinach czystą wodą, by szelestem nie zwrócić uwagi pasących na brzegach koniuchów. Ostatnie blaski zgasły i było dość ciemno, bo księżyc jeszcze się nie ukazał spoza lasów. Woda była tak głęboka, że Skrzetuski tracił miejscami grunt pod nogami i musiał płynąć, co przychodziło mu ciężko, bo był w ubraniu i płynął pod bieg, który — jakkolwiek leniwy — pchał go jednak nazad ku stawom. Ale za to najbystrzejsze oczy tatarskie nie mogły dostrzec tej głowy posuwającej się wzdłuż ciemnej ściany trzcin.", + "100741": "Posuwał się więc dość śmiało, chwilami płynąc, a po większej części brodząc po pas i po pachy, aż wreszcie dotarł do miejsca, z którego oczy jego ujrzały po obu stronach rzeki tysiące i tysiące świateł.", + "100742": "„To tabory — pomyślał — teraz Boże dopomóż!”", + "100743": "I słuchał.", + "100744": "Gwar zmieszanych głosów dochodził do jego uszu. Tak, były to tabory. Po lewym brzegu rzeki, idąc z jej biegiem, stał obóz kozacki ze swoimi tysiącami wozów, namiotów, po prawym kosz tatarski — oba gwarne, hałaśliwe, pełne ludzkiego rozhoworu, dzikich dźwięków bębnów i piszczałek, ryku bydła, wielbłądów, rżenia koni, okrzyków. Rzeka przedzielała je, stanowiąc zarazem przeszkodę dla kłótni i zabójstw, bo Tatarzy nie mogli spokojnie stać obok Kozaków. Była też w tym miejscu szersza, a może rozkopano ją umyślnie. Ale z jednej strony wozy, z drugiej trzcinowe szałasy dochodziły, miarkując po ogniach, o kilkadziesiąt kroków od brzegów — nad samą zaś wodą stały zapewne straże.", + "100745": "Trzcina i sitowia rzedły — widocznie naprzeciw obozowisk były szczyrkowate brzegi. Skrzetuski posunął się jeszcze kilkadziesiąt kroków — i zatrzymał się. Jakaś potęga i groza szły ku niemu od tych mrowisk ludzkich.", + "100746": "W tej chwili wydało mu się, że cała czujność i zaciekłość tych tysięcy istot ludzkich zwrócona jest ku niemu i czuł wobec nich zupełną niemoc, zupełną bezbronność. Był sam jeden.", + "100747": "„Nikt tędy nie przejdzie!” — pomyślał.", + "100748": "Lecz posunął się jeszcze naprzód, bo ciągnęła go jakaś niepohamowana, bolesna ciekawość. Chciał bliżej spojrzeć na tę straszliwą potęgę.", + "100749": "Nagle stanął. Las trzcin kończył się jakby nożem ucięty. Może też i wycięto je na szałasy. Dalej czysta fala czerwieniła się krwawo od przeglądających się w niej ognisk.", + "100750": "Dwa wielkie i jasne płomienie paliły się tuż nad brzegami. Przy jednym stał Tatar na koniu, przy drugim mołojec z długą spisą w ręku. Obaj patrzyli na siebie i na wodę. W dali widać było innych, tak samo stojących na straży i patrzących.", + "100751": "Blaski płomieni rzucały jakoby ognisty most przez rzekę. Pod brzegami widać było szeregi małych łódek używanych do straży na stawie i rzece.", + "100752": "— Niepodobieństwo! — mruknął Skrzetuski.", + "100753": "I nagle chwyciła go rozpacz. Ani iść naprzód, ani się wracać! Oto doba ubiegała, jak tłukł się po błotach i bajorach, oddychał zgniłym powietrzem i mókł w wodzie na to tylko, by dotarłszy do tych właśnie taborów, przez które przejść się podjął, poznać, że to jest niepodobieństwem.", + "100754": "Lecz i powrót był niepodobieństwem: rycerz wiedział, że może znajdzie dość sił, by wlec się naprzód — nie znajdzie, by się cofać. W rozpaczy jego była zarazem głucha wściekłość; w pierwszej chwili chciał wyjść z wody, zdławić straż, potem rzucić się na tłumy i zginąć.", + "100755": "Wiatr znowu zaszumiał dziwnym szeptem po trzcinach, przynosząc zarazem głos dzwonów ze Zbaraża. Skrzetuski począł modlić się żarliwie i bił się w piersi, i wzywał ratunku niebios z siłą i rozpaczliwą wiarą tonącego; on modlił się, a kosz i tabor huczały złowrogo, jakby w odpowiedzi na modlitwę — czarne i czerwone od ognia postacie snuły się jak stada czartów po piekle; straże stały nieruchome — rzeka płynęła krwawą wodą.", + "100756": "— Ognie pogaszą, gdy noc głucha nastanie — rzekł sobie Skrzetuski i czekał.", + "100757": "Upłynęła jedna godzina i druga. Gwar zmniejszał się, ogniska istotnie poczęły z wolna przygasać — prócz dwóch strażniczych, które płonęły coraz silniej.", + "100758": "Straże zmieniały się i widocznym było, że tak będą stać aż do rana.", + "100759": "Skrzetuskiemu przeszło przez myśl, że może zdoła łatwiej w dzień się prześlizgnąć — lecz wnet rozstał się z tą myślą. W dzień brano wodę, pojono bydło, kąpano się — rzeka musiała być pełna ludzi.", + "100760": "Nagle wzrok Skrzetuskiego padł na czółna. Po obu brzegach stało ich po kilkadziesiąt w szeregu, a ze strony tatarskiej sitowia dochodziły aż do pierwszych.", + "100761": "Skrzetuski zanurzył się po szyję w wodę i począł posuwać się z wolna ku nim, mając oczy utkwione jak w tęczę w tatarskiego strażnika.", + "100762": "Po upływie pół godziny był tuż, tuż pierwszej łódki. Plan jego był prosty. Zadarte tyły czółen wznosiły się nad wodę, tworząc nad nią rodzaj sklepienia, przez które głowa ludzka mogła się z łatwością przecisnąć. Jeżeli wszystkie czółna stały bokiem do boku tuż obok siebie, strażnik tatarski nie mógł zobaczyć przesuwającej się pod nimi głowy; więcej niebezpieczny był kozacki, ale i ten mógł nie dojrzeć, bo pod czółnami mimo przeciwległego ognia panował mrok.", + "100763": "Zresztą nie było innej drogi.", + "100764": "Skrzetuski nie wahał się dłużej i wkrótce znalazł się pod tyłami czółen.", + "100765": "Lazł na czworakach, a raczej czołgał się, bo woda była płytka. Był tak blisko stojącego na brzegu Tatara, że słyszał parskanie jego konia. Zatrzymał się przez chwilę i słuchał. Czółna na szczęście były zestosowane bokami. Oczy miał teraz utkwione w kozackiego strażnika, którego widział jak na dłoni. Ale ten patrzył w kosz tatarski. Rycerz minął z piętnaście czółen, gdy nagle usłyszał tuż nad brzegiem kroki i głosy ludzkie. Przyczaił się natychmiast i słuchał. W podróżach do Krymu nauczył się po tatarsku i teraz dreszcz przebiegł go po całym ciele, gdy usłyszał słowa rozkazu:", + "100766": "— Siadać i jechać!", + "100767": "Skrzetuskiemu zrobiło się gorąco, chociaż był w wodzie. Jeżeli jadący siądą w to czółno, pod którym w tej chwili się ukrywa, to zginął; jeżeli siądą w które ze stojących na przedzie, to także zginął; bo pozostanie puste, oświecone miejsce.", + "100768": "Każda sekunda wydała mu się godziną. Wtem kroki zadudniły w deski, Tatarzy siedli w czwarte lub piąte czółno tuż za nim, zepchnęli je i poczęli płynąć w kierunku stawu.", + "100769": "Lecz czynność ta zwróciła na czółna oczy kozackiego strażnika. Skrzetuski przez jakie pół godziny ani drgnął. Dopiero gdy straż zmieniono, począł posuwać się dalej.", + "100770": "W ten sposób dotarł do końca czółen. Za ostatnim zaczynały się znów sitowia, a dalej trzciny. Dostawszy się do nich, rycerz, zziajany, spotniały, padł na kolana i dziękował Bogu całym sercem.", + "100771": "Posuwał się teraz nieco śmielej, korzystając ze wszystkich powiewów, które napełniały szumem brzegi. Od czasu do czasu oglądał się za siebie. Ognie strażnicze zaczęły się oddalać, przesłaniać, migotać, słabnąć. Smugi trzcin i sitowia stawały się coraz czarniejsze, gęstsze i szersze, bo brzegi były bagnistsze. Straże nie mogły stać blisko — gwar obozowiska słabnął. Jakaś nadludzka siła skrzepiła członki rycerza. Darł się przez trzciny, kępy, zapadał w błota, topił się, płynął i podnosił się znowu. Nie śmiał jeszcze wyjść na brzeg — ale prawie czuł się już ocalony. Sam nie umiał sobie zdać sprawy, jak długo tak szedł, brnął, ale gdy znów obejrzał się — ognie strażnicze wydawały się jakby punkciki świecące w dali. Po kilkuset krokach znikły zupełnie. Księżyc zeszedł; naokoło była cisza. Wtem szum się ozwał większy i poważniejszy niż szum trzcin. Skrzetuski omal nie krzyknął z radości: las był z obu stron rzeki.", + "100772": "Wówczas skierował się ku brzegom i wychynął z trzcin. Bór sosnowy zaczynał się tuż za sitowiem i trzcinami. Zapach żywicy doszedł do jego nozdrzy. Gdzieniegdzie w czarnych głębiach świeciły jak srebro paprocie.", + "100773": "Rycerz po raz drugi upadł na kolana i ziemię całował w modlitwie.", + "100774": "Był ocalony.", + "100775": "Potem zagłębił się w ciemność leśną, pytając samego siebie: dokąd ma iść? Gdzie go zaprowadzą te lasy? Gdzie jest król i wojsko?", + "100776": "Droga nie była skończona, nie była łatwa ani bezpieczna, ale gdy pomyślał, że wydostał się ze Zbaraża, że przekradł się przez straże, błota i tabory, i półmilionowe blisko zastępy nieprzyjaciół — wtedy wydawało mu się, że wszystkie niebezpieczeństwa przeminęły, że ten bór to gościniec jasny, który poprowadzi go wprost do królewskiego majestatu.", + "100777": "I szedł ten nędzarz zgłodniały, zziębnięty, mokry, uwalany we własnej krwi, w czerwonej rudzie i czarnym błocie — z radością w sercu, z nadzieją, że wkrótce inaczej, potężniej wróci do Zbaraża.", + "100778": "„Już nie zostaniecie w głodzie i bez nadziei — myślał o druhach w Zbarażu — bo króla sprowadzę!”", + "100779": "I cieszyło się to serce rycerskie bliskim ratunkiem dla księcia, dla regimentarzy, dla wojska, dla Wołodyjowskiego i Zagłoby, i wszystkich tych bohaterów zamkniętych w zbaraskim okopie.", + "100780": "Głębie leśne otwierały się przed nim i osłaniały go cieniem.", + "100781": "Rozdział XXIX", + "100782": "We dworze toporowskim, w bawialnej komnacie, siedziało wieczorem trzech panów zamkniętych na tajemnej rozmowie. Kilka świec jarzących paliło się na stole pokrytym kartami przedstawiającymi okolicę, obok nich leżał wysoki kapelusz z czarnym piórem, perspektywa, szpada z perłową rękojeścią, na którą narzucona była koronkowa chustka, i para łosiowych rękawiczek. Za stołem, w wysokim, poręczastym krześle siedział człowiek mający lat około czterdziestu, dość drobny i szczupły, ale silnie zbudowany. Twarz miał śniadą, żółtawą, zmęczoną, czarne oczy i takąż szwedzką perukę z długimi lokami spadającymi na plecy i ramiona. Rzadki, czarny wąs, zaczesany przy końcach ku górze, zdobił jego górną wargę, dolna zaś wraz z brodą wystawała silnie naprzód, nadając całej fizjonomii charakterystyczny rys lwiej odwagi, dumy i uporu. Nie była to twarz piękna, ale wysoce niepospolita. Wyraz zmysłowy, oznaczający skłonność do uciech, łączył się w niej w dziwny sposób z pewną senną martwotą i chłodem. Oczy były jakby przygasłe, ale odgadywałeś łatwo, że w chwili uniesienia, wesołości lub gniewu mogły rzucać błyskawice, które nie każdy wzrok zdołałby wytrzymać. Jednocześnie zaś malowała się w nich dobroć i łagodność.", + "100783": "Czarny ubiór, złożony z atłasowego kaftana i koronkowej kryzy, spod której wyglądał złoty łańcuch, podnosił dystynkcję tej niezwykłej postaci. W ogóle mimo smutku i trosk widocznych w licu i postawie, było w niej coś majestatycznego. Jakoż był to sam król, Jan Kazimierz Waza, niespełna od roku następca po bracie Władysławie.", + "100784": "Nieco za nim, w półcieniu, siedział Hieronim Radziejowski, starosta łomżyński, człowiek niski, gruby, rumiany, z tłustą i bezczelną twarzą dworaka, a naprzeciwko, za stołem, trzeci pan, wsparty na łokciu, patrzył w karty przedstawiające okolice, podnosząc od czasu do czasu wzrok na króla.", + "100785": "Oblicze jego miało w sobie mniej majestatu, ale prawie więcej jeszcze urzędowej godności niż królewskie. Była to poorana troskami i myślą, chłodna i rozumna twarz męża stanu, której surowość nie psuła nadzwyczajnej piękności. Oczy miał błękitne, przenikliwe, cerę mimo wieku delikatną; polski wspaniały strój, szwedzka strzyżona broda i wysoki chochoł nad czołem dodawały jeszcze jego regularnym, jakby z kamienia wykutym rysom senatorskiej powagi.", + "100786": "Był to Jerzy Ossoliński, kanclerz koronny i książę Rzymskiego Państwa, mówca i dyplomata podziwiany przez dwory europejskie, sławny przeciwnik Jeremiego Wiśniowieckiego.", + "100787": "Nadzwyczajne jego zdolności wcześnie zwróciły nań uwagę poprzednich panowań i wcześnie wyniosły go do najwyższych urzędów, na mocy których sterował całą nawą państwową — w obecnej chwili bliską ostatecznego rozbicia.", + "100788": "A jednak kanclerz był jakby stworzony na sternika takiej nawy. Pracowity, wytrwały, rozumny, patrzący w dalszą przyszłość, obrachowujący na długie lata, wiódłby każde inne państwo, z wyjątkiem Rzeczypospolitej, do bezpiecznej przystani pewną i spokojną ręką; każdemu innemu zapewniłby siłę wewnętrzną i długie lata potęgi… gdyby tylko był samowładnym ministrem takiego na przykład monarchy, jak król francuski lub hiszpański.", + "100789": "Wychowany poza granicami kraju, wpatrzony w obce wzory, mimo całej wrodzonej bystrości i rozumu, mimo długoletniej praktyki nie mógł przywyknąć do bezsilności rządu w Rzeczypospolitej i nie nauczył się z nią przez całe życie rachować, chociaż to była skała, o którą rozbiły się wszystkie jego plany, zamiary, usiłowania — choć z jej przyczyny teraz już widział w przyszłości przepaść i ruinę, a później umierał z rozpaczą w sercu.", + "100790": "Był to genialny teoretyk, który nie umiał być genialnym praktykiem — i wpadł w koło błędne bez wyjścia. Wpatrzony w jakąś myśl, mającą wydać owoce w przyszłości, szedł ku niej z uporem fanatyka, nie bacząc, że ta myśl, w teorii zbawienna, może wobec istniejącego stanu rzeczy wydać w praktyce straszliwe klęski.", + "100791": "Chcąc wzmocnić rząd i państwo, rozpętał straszliwy żywioł kozacki, nie przewidziawszy, że burza zwróci się nie tylko przeciw szlachcie, magnackim latyfundiom, nadużyciom, swawoli szlacheckiej, ale przeciw najrdzenniejszym interesom samego państwa.", + "100792": "Wstał ze stepów Chmielnicki i urósł w olbrzyma. Na Rzeczpospolitą zwaliły się klęski: Żółtych Wód, Korsunia, Piławiec. Na pierwszym kroku tenże Chmielnicki połączył się z wrogą krymską potęgą. Grom padał za gromem — pozostawała tylko wojna i wojna. Straszliwy żywioł należało przede wszystkim zgnieść, by móc w przyszłości z niego korzystać — a kanclerz zapatrzony w swą myśl, jeszcze paktował i zwłóczył — i wierzył jeszcze — nawet Chmielnickiemu!", + "100793": "Siła rzeczy zdruzgotała jego teorie; z każdym dniem okazywało się jaśniej, że skutki usiłowań kanclerskich są oczekiwanym wprost przeciwne — aż wreszcie przyszedł Zbaraż i stwierdził to najdowodniej.", + "100794": "Kanclerz upadał pod brzemieniem zgryzot, goryczy i nienawiści powszechnej.", + "100795": "Więc czynił tak, jak czynią w dniach niepowodzeń i klęsk ludzie, u których wiara w siebie jest silniejsza nad wszelkie klęski: szukał winnych.", + "100796": "Winną była cała Rzeczpospolita i wszystkie stany, jej przeszłość i ustrój państwowy, ale kto z obawy, by skała leżąca na skłonie góry nie runęła w przepaść, pragnie ją wtoczyć na wierzch, a nie policzy się z siłami, ten przyśpieszy tylko jej upadek. Kanclerz uczynił więcej i gorzej, bo do pomocy wezwał rwący, straszliwy potok kozaczy; nie bacząc, że pęd jego może tylko podmulić i powyrywać grunt, na którym skała spoczywa.", + "100797": "Więc gdy on szukał winnych — wzajem i na niego zwracały się wszystkie oczy jako na sprawcę wojny, klęsk i nieszczęść.", + "100798": "Ale król wierzył w niego jeszcze i wierzył tym bardziej, że głos powszechny, nie oszczędzając powagi majestatu — obwiniał i jego samego na równi z kanclerzem.", + "100799": "Siedzieli więc w Toporowie strapieni i smutni, nie wiedząc dobrze, co im począć należy, bo przy królu było tylko dwadzieścia pięć tysięcy wojska. Wici rozesłano za późno i zaledwie część pospolitego ruszenia ściągnęła do tego czasu. Kto był przyczyną tej zwłoki i czy nie była ona jednym więcej błędem upartej polityki kanclerza — tajemnica zaginęła między królem i ministrem — dość, że w tej chwili czuli się obaj bezbronni wobec potęgi Chmielnickiego.", + "100800": "Co ważniejsza jeszcze: nie mieli dokładnych o nim wieści. W obozie królewskim nie wiedziano dotąd, czy chan z całą potęgą znajduje się przy Chmielnickim, czy też towarzyszy tylko Kozakom Tuhaj-bej z kilkoma tysiącami ordy. Było to pytanie tak ważne, jak śmierć lub życie. Z samym Chmielnickim mógłby w ostateczności król popróbować szczęścia, choć i buntowniczy hetman dziesięć razy większą siłą rozporządzał. Urok imienia królewskiego znaczył dla Kozaków wiele — więcej może niż tłumy pospolitego ruszenia niesfornej i niewyćwiczonej szlachty — ale jeżeli i chan był obecny, mierzyć się z taką przemocą było niepodobieństwem.", + "100801": "Tymczasem były najrozmaitsze o tym wieści, a nikt nic nie wiedział dokładnie. Przezorny Chmielnicki skupił się, nie wypuścił ani jednego oddziału mołojców, ani zagonika Tatarów umyślnie, aby król nie mógł dostać języka. Buntowniczy hetman inny miał zamiar — oto zamknąć częścią swych sił konający już Zbaraż, a samemu zjawić się niespodzianie z całą potęgą tatarską i kozacką przed królem — otoczyć go wraz z wojskiem i wydać w ręce chana.", + "100802": "Więc nie bez powodu chmura okryła teraz twarz królewską, bo nie masz większej dla majestatu boleści jak poczucie niemocy. Jan Kazimierz wsparł się bezwładnie o grzbiet krzesła, rękę rzucił na stół i rzekł, ukazując na karty:", + "100803": "— Na nic to, na nic! Języków mi dostańcie.", + "100804": "— Niczego i ja więcej sobie nie życzę — odparł Ossoliński.", + "100805": "— Czy podjazdy wróciły?", + "100806": "— Wróciły, ale nic nie przywiozły.", + "100807": "— Ani jednego jeńca?", + "100808": "— Tylko chłopów okolicznych, którzy nic nie wiedzą.", + "100809": "— A pan Pełka wrócił? To przecie sławny zagończyk.", + "100810": "— Miłościwy królu! — ozwał się zza krzesła starosta łomżyński. — Pan Pełka nie wrócił i nie wróci, bo poległ.", + "100811": "Nastała chwila milczenia. Król utkwił posępny wzrok w płonące świece i począł bębnić palcami po stole.", + "100812": "— Nie macieże żadnej rady? — rzekł wreszcie.", + "100813": "— Czekać! — rzekł poważnie kanclerz.", + "100814": "Czoło Jana Kazimierza pokryło się zmarszczkami.", + "100815": "— Czekać? — powtórzył. — A tam Wiśniowiecki i regimentarze zgorzeją pod Zbarażem!", + "100816": "— Jeszcze czas jakiś wytrzymają — rzekł niedbale Radziejowski.", + "100817": "— Milczałbyś, mości starosto, gdy nie masz nic dobrego do powiedzenia.", + "100818": "— Właśnie, miłościwy panie, że mam radę.", + "100819": "— Jaką?", + "100820": "— Posłać kogo niby dla układów z Chmielnickim pod Zbaraż. Poseł przekona się, czy chan jest własną osobą i z powrotem powie.", + "100821": "— Nie może być — rzekł król. — Teraz, gdyśmy Chmielnickiego za buntownika ogłosili i cenę nałożyli na jego głowę, i buławę nad Zaporożem Zabuskiemu oddali, nie przystoi naszej powadze wchodzić z Chmielnickim w rokowania.", + "100822": "— To do chana wysłać — odrzekł starosta.", + "100823": "Król zwrócił pytający wzrok na kanclerza, który podniósł nań swe błękitne, surowe źrenice i po chwili namysłu ozwał się:", + "100824": "— Rada byłaby dobra, ale Chmielnicki bez żadnej wątpliwości posła zatrzyma; i dlatego na nic by się to nie przydało.", + "100825": "Jan Kazimierz machnął ręką.", + "100826": "— Widzimy — rzekł z wolna — że nie macie żadnego sposobu, tedy ja wam mój powiem. Oto każę trąbić wsiadanego i ruszę z całym wojskiem pod Zbaraż. Niechże się dzieje wola boża! Tam się dowiemy, czy chan jest, czy go nie ma.", + "100827": "Kanclerz znał niczym niepowstrzymaną odwagę króla i nie wątpił, że to uczynić gotów. Z drugiej strony, wiedział z doświadczenia, iż gdy król coś zamierzy i zatnie się w przedsięwzięciu, tedy żadne odmowy nie pomagają. Więc nie sprzeciwił się od razu, pochwalił nawet myśl, ale odradzał pośpiech: przekładał królowi, że można to uczynić jutro lub pojutrze, a tymczasem mogą nadejść pomyślne nowiny. Każdy dzień będzie powiększał rozprężenie między czernią, znękaną klęskami pod Zbarażem i wieścią o zbliżaniu się królewskim. Bunt może stopnieć od promieni majestatu jak śnieg od promieni słonecznych, ale trzeba mu dać czas. Król zaś nosi w sobie ocalenie całej Rzeczypospolitej i pod odpowiedzialnością wobec Boga i potomności nie powinien się narażać, tym bardziej że w razie nieszczęścia wojska zbaraskie byłyby właśnie zgubione bez ratunku. Kanclerz mówił długo i wymownie — rzekłbyś: popis to jakiś krasomówczy. Aż wreszcie króla przekonał, ale zarazem i zmęczył. Jan Kazimierz wsparł się znowu o grzbiet krzesła, mrucząc z niecierpliwością:", + "100828": "— Róbcie, co chcecie, bylem miał języka na jutro.", + "100829": "I znów nastała chwila milczenia. W oknie stanął ogromny złoty księżyc, ale w komnacie pociemniało, bo grzyby urosły na knotach świec.", + "100830": "— Która godzina? — pytał król.", + "100831": "— Północ blisko — odrzekł Radziejowski.", + "100832": "— Nie będę spał tej nocy. Obóz objadę, a wy jedźcie ze mną. Gdzie Ubald i Arciszewski?", + "100833": "— W obozie. Pójdę rzec, by konie podano — odpowiedział starosta.", + "100834": "I zbliżył się ku drzwiom. Wtem w sieni uczynił się jakiś ruch; słychać było przez chwilę żywą rozmowę, odgłos pospiesznych kroków; wreszcie drzwi otworzyły się na rozcież i wpadł zdyszany Tyzenhauz, rękodajny dworzanin królewski.", + "100835": "— Miłościwy królu! — zawołał. — Towarzysz ze Zbaraża!", + "100836": "Król zerwał się z krzesła, kanclerz powstał również i obydwom wyrwał się z ust okrzyk:", + "100837": "— Nie może być!!!", + "100838": "— Tak jest! Stoi w sieniach.", + "100839": "— Dawaj go sam! — zawołał król, klasnąwszy w dłonie. — Niech umorzy frasunek. Dawaj go sam, na Matkę Najświętszą!", + "100840": "Tyzenhauz zniknął w drzwiach i po chwili zamiast niego zjawiła się w nich jakaś wysoka, nieznana postać.", + "100841": "— Bliżej, mości panie! — wołał król. — Bliżej! Radzi cię widzimy!", + "100842": "Towarzysz przysunął się aż do stołu i na jego widok król, kanclerz i starosta łomżyński cofnęli się w zdumieniu. Przed nimi stał jakiś straszny człowiek, a raczej widmo: łachmany podarte na strzępki zaledwie okrywały jego wychudłe ciało; twarz miał siną, umazaną błotem i krwią; oczy płonące gorączkowym światłem, czarna, rozczochrana broda spadała mu na piersi, zapach trupi rozchodził się od niego naokoło, a nogi tak drżały pod nim, że musiał się o stół wesprzeć.", + "100843": "Król i dwaj panowie patrzyli na niego szeroko otwartymi oczyma. W tej chwili drzwi otworzyły się i weszła hurma dygnitarzy wojskowych i cywilnych: generałowie Ubald, Arciszewski, podkanclerzy litewski Sapieha, starosta rzeczycki, pan sandomierski. Wszyscy, stanąwszy za królem, patrzyli na przybysza, król zaś rzekł:", + "100844": "— Ktoś ty?", + "100845": "Nędzarz otworzył usta, chciał mówić, ale skurcz chwycił go za szczękę, broda zaczęła mu drgać i zdołał wyszeptać tylko:", + "100846": "— Ze… Zbaraża!", + "100847": "— Wina mu dajcie! — rzekł jakiś głos.", + "100848": "Podano w mgnieniu oka napełniony kubek — przybysz wypił go z wysileniem. Przez ten czas kanclerz zrzucił z siebie delię i okrył nią jego ramiona.", + "100849": "— Możesz teraz mówić? — pytał po niejakim czasie król.", + "100850": "— Mogę — odpowiedział pewniejszym głosem rycerz.", + "100851": "— Ktoś jest?", + "100852": "— Jan Skrzetuski… porucznik husarski…", + "100853": "— W czyjej służbie?", + "100854": "— Wojewody ruskiego.", + "100855": "Szmer rozszedł się po sali.", + "100856": "— Co słychać u was? Co słychać? — pytał gorączkowo król.", + "100857": "— Nędza… głód… jedna mogiła…", + "100858": "Król zasłonił oczy.", + "100859": "— Jezusie Nazareński! Jezusie Nazareński! — mówił cichym głosem.", + "100860": "Po chwili znów spytał:", + "100861": "— Długo się możecie trzymać?", + "100862": "— Prochów brak. Nieprzyjaciel w wałach…", + "100863": "— Siła go?", + "100864": "— Chmielnicki… Chan ze wszystkimi ordami.", + "100865": "— Chan jest?", + "100866": "— Tak…", + "100867": "Nastało głuche milczenie. Obecni spoglądali po sobie — niepewność odmalowała się na wszystkich twarzach.", + "100868": "— Jakżeście mogli wytrzymać? — spytał kanclerz z akcentem wątpliwości.", + "100869": "Na te słowa Skrzetuski podniósł głowę, jakby nowa wstąpiła weń siła; błyskawica dumy przebiegła mu przez twarz i odrzekł nadspodziewanie silnym głosem:", + "100870": "— Dwadzieścia szturmów odpartych, szesnaście bitew w polu wygranych, siedmdziesiąt pięć wycieczek…", + "100871": "I znowu nastało milczenie.", + "100872": "Wtem król wyprostował się, wstrząsnął peruką jak lew grzywą, na żółtawą twarz wystąpiły mu rumieńce, a oczy płomieniały.", + "100873": "— Na Boga! — krzyknął. — Dosyć mi tych rad, tego stania, tej zwłoki! Jest chan czy go nie ma… przyszło pospolite ruszenie czy nie przyszło, na Boga! Dosyć mi tego! Dziś jeszcze ruszamy pod Zbaraż!", + "100874": "— Pod Zbaraż! Pod Zbaraż! — powtórzyło kilkanaście silnych głosów.", + "100875": "Twarz przybysza rozjaśniła się jak zorza.", + "100876": "— Miłościwy królu i panie — rzekł. — Przy tobie żyć i umierać!…", + "100877": "Na te słowa szlachetne serce królewskie zmiękło jak wosk i nie zważając na wstrętną postać rycerza, pan ścisnął mu głowę rękoma i rzekł:", + "100878": "— Milszyś mi niżeli inni w atłasach. Na Matkę Najświętszą, mniejszych starostwami nagradzają; jakoż nie będzie to bez nagrody, coś uczynił… Nie przecz! Dłużnikiem ci jestem!", + "100879": "A inni zaraz poczęli wykrzykiwać za królem:", + "100880": "— Nie było jeszcze większego rycerza!", + "100881": "— Ten jest i między zbaraskimi najprzedniejszy!", + "100882": "— Nieśmiertelnąś chwałę pozyskał!", + "100883": "— Jakżeś to się przez Kozaków i Tatarów przedarł?…", + "100884": "— W błotach się ukrywałem, w trzcinach, lasami szedłem… błądziłem… nie jadłem.", + "100885": "— Jeść mu dajcie! — krzyknął król.", + "100886": "— Jeść! — powtórzyli inni.", + "100887": "— Okryć go!", + "100888": "— Niech ci jutro konia i szaty dadzą — rzekł znowu król. — Na niczym ci zbywać nie będzie.", + "100889": "Wszyscy prześcigali się za przykładem króla w pochwałach dla rycerza. Wnet poczęto go znowu zarzucać pytaniami, na które z największą trudnością odpowiadał, bo osłabienie ogarniało go coraz większe i ledwie już na wpół był przytomny. Wtem przyniesiono posiłek, a zarazem wszedł ksiądz Cieciszowski, kaznodzieja królewski.", + "100890": "Rozstąpili mu się dygnitarze, bo był to ksiądz wielce uczony, poważany i słowo jego prawie więcej jeszcze znaczyło u króla niż kanclerskie, a z ambony wypowiadał, bywało, takie rzeczy, których i na sejmie nie bardzo kto śmiał poruszyć. Otoczono go tedy i poczęto rozpowiadać, że oto przyszedł towarzysz ze Zbaraża, że tam książę, lubo w głodzie i mizerii, gromi jeszcze chana, który jest obecny własną osobą, i Chmielnickiego, który przez cały zeszły rok tylu ludzi nie utracił, ilu pod Zbarażem — na koniec, że król chce ruszać na odsiecz, choćby mu z całym wojskiem zgorzeć przyszło.", + "100891": "Ksiądz słuchał w milczeniu, poruszając wargami i spoglądając co chwila na wynędzniałego rycerza, który jadł przez ten czas, bo mu król nie kazał zważać na swą obecność i sam go jeszcze pilnował, a od czasu do czasu przepijał do niego z małego, srebrnego kusztyczka.", + "100892": "— A jakże się zowie ów towarzysz? — spytał wreszcie ksiądz.", + "100893": "— Skrzetuski.", + "100894": "— Czy nie Jan?", + "100895": "— Tak jest.", + "100896": "— Porucznik księcia wojewody ruskiego?", + "100897": "— Tak jest.", + "100898": "Ksiądz wzniósł pomarszczoną twarz w górę i znów modlić się począł, a potem rzekł:", + "100899": "— Chwalmy imię Pana, bo niezbadane są drogi, którymi człowieka do szczęśliwości i spokoju prowadzi. Amen. Ja tego towarzysza znam.", + "100900": "Skrzetuski dosłyszał i mimo woli zwrócił oczy na twarz księdza, ale twarz, postać i głos obce mu były zupełnie.", + "100901": "— Więc waszmość to jeden z całego wojska podjąłeś się przejść przez obozy nieprzyjacielskie? — spytał go ksiądz.", + "100902": "— Poszedł przede mną towarzysz zacny, ale zginął — odpowiedział Skrzetuski.", + "100903": "— Tym większa twoja zasługa, żeś się potem iść ważył. Miarkuję po twojej nędzy, że straszna to musiała być droga. Bóg wejrzał na twą ofiarę, na twą cnotę, na twoją młodość i przeprowadził cię.", + "100904": "Nagle ksiądz zwrócił się do Jana Kazimierza.", + "100905": "— Miłościwy królu — rzekł — więc to nieodmienne postanowienie waszej królewskiej mości iść na ratunek księciu wojewodzie ruskiemu?", + "100906": "— Modlitwom waszym, ojcze — odpowiedział król — poruczam ojczyznę, wojsko i siebie, bo wiem, że straszna to impreza, ale już nie mogę pozwolić, aby książę wojewoda zgorzał w tym nieszczęsnym okopie z takim rycerstwem, jak owo ten towarzysz, który tu jest przed nami.", + "100907": "— Bóg spuści wiktorię! — zawołało kilkanaście głosów.", + "100908": "Ksiądz wzniósł ręce do góry i nastała cisza w sali.", + "100909": "— Benedico vos, in nomine Patris et Filii, et Spiritus sancti.", + "100910": "— Amen! — rzekł król.", + "100911": "— Amen! — powtórzyły wszystkie głosy.", + "100912": "Spokój rozlał się po stroskanej dotychczas twarzy Jana Kazimierza i tylko oczy jego rzucały blask niezwykły. Między zgromadzonymi rozległ się szmer rozmowy o bliskiej wyprawie, bo wielu jeszcze wątpiło, by król mógł wyruszyć natychmiast, on zaś wziął ze stołu szpadę i skinął na Tyzenhauza, by mu ją przypiął", + "100913": "— Kiedy wasza królewska mość chcesz ruszyć? — pytał kanclerz.", + "100914": "— Bóg zdarzył noc pogodną — odparł król — konie się nie pogrzeją. Mości strażniku obozowy — dodał, zwracając się ku dygnitarzom — każ otrąbić wsiadanego.", + "100915": "Strażnik ruszył natychmiast z komnaty. Kanclerz Ossoliński ozwał się z cichą uwagą, że nie wszyscy gotowi i że wozy nie będą mogły ruszyć przede dniem, ale król odparł natychmiast:", + "100916": "— Komu wozy milsze od ojczyzny i majestatu, to niech zostanie.", + "100917": "Sala poczęła się wypróżniać. Każdy śpieszył do swej chorągwi, by ją „na nogi postawić” i do pochodu sprawić. Zostali w komnacie tylko król, kanclerz, ksiądz i pan Skrzetuski z Tyzenhauzem.", + "100918": "— Miłościwy panie — rzekł ksiądz — czegoście się mieli dowiedzieć od tego towarzysza, toście się już dowiedzieli. Trzeba mu też dać folgę, bo się ledwie trzyma na nogach. Pozwólże mnie wasza królewska mość wziąć go do mojej kwatery i przenocować.", + "100919": "— Dobrze, ojcze — odrzekł król. — Słuszne to są żądania. Niech go Tyzenhauz i kto drugi odprowadzi, bo sam już pewnie nie zajdzie. Idź, idź, towarzyszu miły, nikt tu lepiej od ciebie na spoczynek nie zarobił. A pamiętaj, żem ci dłużnikiem. O sobie wprzód zapomnę nim o tobie!", + "100920": "Tyzenhauz chwycił Skrzetuskiego pod ramię i wyszli. W sieniach spotkali starostę rzeczyckiego, który podparł z drugiej strony chwiejącego się rycerza; przodem szedł ksiądz, przed nim zaś pacholik z latarnią. Ale pacholik niepotrzebnie świecił, bo noc była widna, cicha, ciepła. Wielki, złoty księżyc płynął jak korab nad Toporowem. Z majdanu obozowego dochodziły gwar ludzki, skrzypienie wozów i odgłosy trąb grających pobudkę. Z dala przed kościołem oświeconym blaskiem miesiąca widać już było gromady żołnierzy konnych i pieszych. We wsi konie rżały. Ze skrzypieniem wozów łączył się dźwięk łańcuchów i głuchy hurkot armat — gwar wzmagał się coraz bardziej.", + "100921": "— Ruszają już! — rzekł ksiądz.", + "100922": "— Pod Zbaraż… na ratunek… — wyszeptał Skrzetuski.", + "100923": "I nie wiadomo, czy z radości, czy z trudów przebytych, czy dla obojga razem zesłabł tak, że Tyzenhauz i starosta rzeczycki prawie go wlec musieli.", + "100924": "Tymczasem, kierując się ku plebanii, weszli między żołnierzy stojących przed kościołem. Były to chorągwie sapieżyńskie i piechota Arciszewskiego. Niesprawieni jeszcze do pochodu, stali żołnierze bezładnie, tłocząc się miejscami i zagradzając przejście.", + "100925": "— Z drogi! Z drogi! — wołał ksiądz.", + "100926": "— A kto tam szuka drogi?", + "100927": "— Towarzysz ze Zbaraża.", + "100928": "— Czołem mu! Czołem! — wołały liczne głosy.", + "100929": "I rozstępowali się zaraz, ale inni tłoczyli się jeszcze bardziej, chcąc widzieć bohatera. I patrzyli zdumieni na tę nędzę, na tę twarz straszną, oświeconą blaskiem księżyca — i szeptali do siebie zdumieni:", + "100930": "— Ze Zbaraża, ze Zbaraża…", + "100931": "Z największym trudem doprowadził ksiądz Skrzetuskiego do plebanii. Tam go wykąpanego, obmytego z błota i krwi, kazał złożyć na łóżku miejscowego plebana, a sam wyszedł natychmiast do wojsk, które ruszały w pochód.", + "100932": "Skrzetuski był na wpół przytomny, ale gorączka nie pozwalała mu usnąć zaraz. Nie wiedział już jednak, gdzie jest i co się stało. Słyszał tylko gwar, tętent, skrzypienie wozów, grzmiący pochód piechoty, krzyki żołnierzy, odgłos trąb — i wszystko zlało się w jego uszach w jeden ogromny szum… „Wojsko idzie” — mruknął sam do siebie… Tymczasem szum ów począł się oddalać, słabieć, niknąć, topnieć… aż wreszcie cisza objęła Toporów.", + "100933": "Wówczas zdawało się Skrzetuskiemu, że razem z łożem leci w jakąś przepaść bez dna.", + "100934": "Rozdział XXX", + "100935": "Spał dni kilka, a i po przebudzeniu nie opuszczała go jeszcze zła gorączka — i długo jeszcze majaczył, gadał o Zbarażu, o księciu, o staroście krasnostawskim, rozmawiał z panem Michałem i z Zagłobą, krzyczał: „Nie tędy!”, na pana Longina Podbipiętę — o kniaziównie tylko ani razu nie wspomniał. Widać było, że ta siła niezmierna, przez którą zamknął w sobie raz na zawsze pamięć o niej, nie opuszcza go nawet w osłabieniu i chorobie. Natomiast zdawało mu się, że widzi nad sobą pucołowatą twarz Rzędziana, zupełnie jak widział ją wówczas, kiedy to książę po konstantynowskiej bitwie wysłał go z chorągwiami pod Zasław, by tam wyścinał kupy swawolne, a Rzędzian zjawił się niespodziewanie na noclegu. I ta twarz wprowadzała zamęt do jego myśli, bo mu się majaczyło, że czas stanął w swym biegu i że nic się od owej pory nie zmieniło. Oto jest znowu nad Chomorem i śpi w chacie, a zbudziwszy się, ruszy do Tarnopola odprowadzić chorągwie… Krzywonos, pogromion pod Konstantynowem, uciekł do Chmielnickiego… Rzędzian nadjechał z Huszczy i siedzi nad nim… Skrzetuski chciałby przemówić, chciałby wydać polecenie pacholikowi, by kazał konie kulbaczyć — ale nie może… I znowu przychodzi mu do głowy, że nie jest nad Chomorem i że przecie od tego czasu było wzięcie Baru — tu pan Skrzetuski zacina się w bólu i nieszczęsna jego głowa znowu pogrąża się w ciemności. Nic już nie wie, nic nie widzi — lecz po chwili z tej nocy, z tego chaosu wyłania się Zbaraż… oblężenie… Więc nie jest nad Chomorem? A jednak Rzędzian siedzi nad nim, pochyla się ku niemu. Przez serca wycięte w okiennicach wpada do izby wiązka jasnego światła i oświeca doskonale twarz pachołka pełną troskliwości i współczucia…", + "100936": "— Rzędzian! — woła nagle pan Skrzetuski.", + "100937": "— O mój jegomość! Że też już jegomość mnie poznał! — wykrzykuje pachołek i przypada do nóg pańskich. — Myślałem, że już jegomość nigdy się nie rozbudzi…", + "100938": "Nastała chwila milczenia — słychać było tylko szlochanie pachołka, który wciąż ściskał nogi pańskie.", + "100939": "— Gdziem jest? — pyta pan Skrzetuski.", + "100940": "— W Toporowie… Jegomość ze Zbaraża do króla jegomości przyszedł… Chwała Bogu! Chwała Bogu!", + "100941": "— A król gdzie jest?", + "100942": "— Poszedł z wojskiem na ratunek księciu wojewodzie.", + "100943": "Nastała znowu chwila milczenia. Łzy radości spływały ciągle po twarzy Rzędziana, który po chwili zaczął powtarzać wzruszonym głosem:", + "100944": "— Że też ja jegomościne ciało jeszcze oglądam…", + "100945": "Potem wstał i otworzył okiennicę, a z nią i okno.", + "100946": "Poranne świeże powietrze wpadło do izby, a z nim i jasne światło dzienne. Z tym światłem wróciła Skrzetuskiemu cała przytomność…", + "100947": "Rzędzian usiadł w nogach łóżka…", + "100948": "— Tom ja ze Zbaraża wyszedł? — pytał rycerz.", + "100949": "— Tak jest, mój jegomość… Nikt tego dokazać nie mógł, czego jegomość dokazał, i z jegomościnej przyczyny król na ratunek poszedł.", + "100950": "— Pan Podbipięta przede mną próbował, ale zginął…", + "100951": "— O dla Boga! Pan Podbipięta zginął? Taki hojny pan i cnotliwy!… Aż mi dech zaparło… Zali oni takiemu mocarzowi mogli dać rady…", + "100952": "— Z łuków go ustrzelili…", + "100953": "— A pan Wołodyjowski i pan Zagłoba?", + "100954": "— Zdrowi byli, jakem wychodził.", + "100955": "— To chwała Bogu. Wielcy to jegomości przyjaciele… Jeno mi ksiądz mówić zakazał…", + "100956": "Rzędzian umilkł i przez czas jakiś pracował głową. Zamyślenie odbiło się wyraźnie na jego pucołowatym obliczu. Po chwili ozwał się:", + "100957": "— Jegomość?", + "100958": "— A czego?", + "100959": "— A co też się z fortuną pana Podbipięty stanie? Podobno tam wsiów i wszelkiej dobroci bez liku… Zali przyjaciołom czego nie zapisał, bo jak słyszałem, nie miał rodziny?", + "100960": "Skrzetuski nie odpowiedział nic, więc Rzędzian poznał, że mu nie w smak pytanie i tak znów mówić począł:", + "100961": "— Ale chwalić Boga, że pan Zagłoba i pan Wołodyjowski zdrowi; myślałem, że ich Tatarzy ogarnęli… Siła my biedy razem przeszli… jeno mi ksiądz mówić zakazał… Ej, mój jegomość, myślałem, że już ich nigdy nie zobaczę, bo nas orda tak przycisnęła, że rady nijakiej nie było.", + "100962": "— Toś ty był z panem Wołodyjowskim i panem Zagłobą? Nic mi o tym nie wspominali.", + "100963": "— Bo i oni nie wiedzieli, czym ocalał, czym zginął…", + "100964": "— A gdzie to was orda tak przycisnęła?", + "100965": "— A za Płoskirowem, w drodze do Zbaraża. Bo my, mój jegomość, daleko, aż za Jampol, jeździli… jeno ksiądz Cieciszowski mówić zakazał…", + "100966": "Nastała chwila ciszy.", + "100967": "— Niechże wam Bóg zapłaci za wasze chęci i trudy — rzekł Skrzetuski — bo już wiem, po coście tam jeździli. Byłem i ja tam przed wami… na próżno…", + "100968": "— Ej, mój jegomość, żeby nie ten ksiądz… Ale to tak powiada: ja muszę z królem jegomością pod Zbraż jechać, a ty (powiada do mnie) pana pilnuj, jeno mu nie mów nic, bo dusza z niego wyjdzie.", + "100969": "Skrzetuski tak dalece rozstał się od dawna z wszelką nadzieją, że i te słowa Rzędziana nie wykrzesały w nim najmniejszej jej iskierki… Czas jakiś leżał nieruchomie, a wreszcie począł pytać:", + "100970": "— Skądżeś ty tu się wziął przy księdzu Cieciszowskim i przy wojsku?", + "100971": "— Mnie pani kasztelanowa sandomierska, pani Witowska, wysłała z Zamościa z oznajmieniem do pana kasztelana, że się w Toporowie z nim połączy… Mężna to jest pani, mój jegomość, i chce koniecznie przy wojsku być, byle się z panem kasztelanem nie rozłączać… Więc ja do Toporowa przyjechałem na dzień przed jegomością. Pani sandomierskiej rychło patrzyć… powinna by już być… Ale cóż, kiedy on znowu z królem odjechał!", + "100972": "— Nie rozumiem, jakżeś ty mógł być w Zamościu, kiedyś z panem Wołodyjowskim i panem Zagłobą za Jampol jeździł. Czemuś to do Zbaraża z nimi nie przyjechał?", + "100973": "— Bo widzi jegomość, jak nas orda wsparła, tak już nie było żadnej rady; więc oni się we dwóch całemu czumbułowi zastawili, a ja uciekłem i nie oparłem się aż w Zamościu.", + "100974": "— Szczęście, że nie zginęli — rzekł Skrzetuski. — Ale myślałem, żeś lepszy pachołek. Zali godziło ci się opuszczać ich w takiej opresji?", + "100975": "— Ej, mój jegomość, żeby to my byli sami, we trzech, pewno bym ja ich nie opuścił, bo mi się serce krajało, aleśmy we czworo byli… więc oni rzucili się na ordę, a mnie sami kazali… ratować… Żebym to ja był pewny, że jegomości radość nie zabije… bo to my za Jampolem… znaleźli… ale że ksiądz…", + "100976": "Skrzetuski począł patrzyć na pachołka i mrugać oczyma jak człowiek, który budzi się ze snu — nagle, rzekłbyś, zerwało się coś w nim, bo pobladł strasznie, siadł na łożu i krzyknął grzmiącym głosem:", + "100977": "— Kto z tobą był?", + "100978": "— Jegomość! Hej, jegomość! — wołał pachołek przerażony zmianą, jaka zaszła w twarzy rycerza.", + "100979": "— Kto z tobą był? — krzyczał Skrzetuski i chwyciwszy za ramiona Rzędziana, trząść nim począł i sam trząsł się jak w febrze, i gniótł pachołka w żelaznych rękach.", + "100980": "— To już powiem! — wołał Rzędzian. — Niech ksiądz robi, co chce: panna z nami była, a teraz jest przy pani Witowskiej.", + "100981": "Skrzetuski zesztywniał, zamknął oczy i głowa jego opadła ciężko na poduszki.", + "100982": "— Rety! — wołał Rzędzian. — Pewno jegomość ostatnią parę puścił! Rety, com ja uczynił!… Lepiej mi było milczeć. O dla Boga! Jegomość najdroższy, niech no jegomość przemówi… Dla Boga! Słusznie ksiądz zakazywał… Jegomość! Hej, jegomość!", + "100983": "— Nic to! — ozwał się wreszcie Skrzetuski. — Gdzie ona jest?", + "100984": "— Chwała Bogu, że jegomość odżył… Lepiej już nic nie powiem. Jest z panią kasztelanową sandomierską… rychło ich tu patrzyć… Chwała Bogu!… Niech no już jegomość nie umiera… Rychło ich tu patrzyć… My do Zamościa uciekli… i tam ksiądz oddał pannę pani Witowskiej… dla przystojności… że to w wojsku swawolnicy bywają… Bohun ją uszanował, ale o przygodę nietrudno… Siła ja miałem kłopotów, tylko żem to żołnierzom mówił: „Księcia Jeremiego krewna!…”, więc szanowali… Wydałem też na drogę niemało…", + "100985": "Skrzetuski znowu leżał nieruchomie, ale oczy miał otwarte, do pułapu wzniesione i twarz bardzo poważną — widać modlił się. Gdy skończył, zerwał się, siadł na łożu i rzekł:", + "100986": "— Szaty mi daj i każ konie kulbaczyć!", + "100987": "— A gdzie to jegomość chce jechać?", + "100988": "— Szaty prędzej daj!", + "100989": "— Jakby jegomość wiedział, że wszelakiego ochędóstwa jest dosyć, bo i król przed odjazdem nadawał, i różni panowie nadawali. I trzy koniki bardzo foremne w stajni. Żebym to choć jednego takiego miał!… Ale lepiej jeszcze jegomości poleżeć i wypocząć, bo siły w jegomości żadnej nie ma.", + "100990": "— Nic mi nie jest. Na konia mogę siadać. Na Boga żywego, pośpiesz się!", + "100991": "— Wiem ja to, że jegomościne ciało z żelaza; niechże i tak będzie. Tylko mnie jegomość przed księdzem Cieciszowskim obroni… Oto szaty tu leżą… lepszych i u bławatników ormiańskich nie dostanie… Niech się jegomość ubiera, a ja powiem, iżby polewki winnej przynieśli, bom też już sobie kazał księżemu słudze uwarzyć.", + "100992": "To rzekłszy, Rzędzian zakrzątnął się koło strawy, a Skrzetuski począł śpiesznie przywdziewać szaty zostawione w darze przez króla i panów. Tylko raz w raz chwytał pachołka w ramiona i cisnął go do wezbranej piersi, a zaś pachołek opowiadał mu wszystko ab ovo, jako Bohuna, posieczonego przez pana Michała, ale już podleczonego, we Włodawie spotkał i jako się od niego o kniaziównie wywiedział i piernacz uzyskał. Jak potem poszli z panem Michałem i panem Zagłobą do waładynieckich jarów i ubiwszy wiedźmę i Czeremisa, kniaziównę uwieźli, a wreszcie jak wielkie spotykały ich niebezpieczeństwa, gdy przed wojskami Burłaja uciekali.", + "100993": "— Burłaja pan Zagłoba usiekł — wtrącił gorączkowo Skrzetuski.", + "100994": "— Bitny to jest mąż — odpowiedział Rzędzian — jeszczem też takiego nie widział, bo to jeden bywa mężny, drugi mowny, trzeci frant, a w panu Zagłobie wszystko w kupie siedzi. Ale najgorzej to już nam było, mój jegomość, w tych lasach za Płoskirowem, gdy nas orda wsparła. Pan Michał z panem Zagłobą zostali, by ich na siebie ściągnąć i pogoń wstrzymać, ja zaś rzuciłem się w bok ku Konstantynowu, Zbaraż omijając, bo już takem myślał, że zabiwszy pana małego i pana Zagłobę, będą właśnie ku Zbarażowi za nami gnali. Jakoż nie wiem, jakim tam sposobem Bóg w miłosierdziu swoim wyratował pana małego i pana Zagłobę… Myślałem, że ich usieką. My tymczasem umykali z panną między Chmielnickim, który od Konstantynowa ciągnął, a Zbarażem, pod który Tatarzy poszli.", + "100995": "— Nie poszli oni tam zaraz, bo ich pan Kuszel wyparł. Ale mów prędzej!", + "100996": "— Żebym ja to był wiedział, alem nie wiedział, więceśmy przeciskali się z panną między Tatary i Kozaki jak wąwozem. Szczęściem kraj był pusty, tak że nigdzieśmy żywego człeka nie spotkali, ni we wsiach, ni w miasteczkach, bo wszystko pouciekało, gdzie kto mógł, przed Tatarami. Ale dusza mi na ramieniu siedziała ze strachu, żeby to mnie nie ogarnęli, czegom też w końcu nie uniknął.", + "100997": "Skrzetuski przestał się ubierać i spytał:", + "100998": "— Jak to?", + "100999": "— A tak, mój jegomość; wpadłem na podjazd kozacki Dońca, brata onej Horpyny, u której panna w jarze siedziała. Szczęściem znałem go dobrze, bo mnie przy Bohunie widywał. Pokłoniłem mu się od siostry, pokazałem piernacz Bohunów i opowiedziałem wszystko: jako mnie Bohun po pannę posłał i jako mnie czeka za Włodawą. A on, że to był Bohunowi przyjacielem i wiedział o tym, że siostra panny strzeże, więc uwierzył. Myślałem, że puści i jeszcze opatrzy na drogę; ale on powiada tak: „Tam (powiada) pospolite ruszenie się zbiera, jeszcze wpadniesz w ręce Lachom; zostań, powiada, ze mną, pojedziemy do Chmielnickiego; w obozie będzie dziewczynie najbezpieczniej, bo jej tam sam Chmielnicki będzie dla Bohuna strzegł”. Jak mi to powiedział, ażem zmartwiał, bo co tu na to odrzec? Mówię tedy, że Bohun na nią czeka i że szyja moja w tym, żebym ją zaraz odwiózł. A on na to: „To damy znać Bohunowi; a ty nie jedź, bo tam Lachy”. Zacząłem się spierać, on też się spierał ze mną, aż wreszcie rzecze: „Dziwno mi to, że się tak boisz między Kozaków iść, ej! Czyś nie zdrajca!”. Dopiero zobaczyłem, że nie ma innej rady, jak nocą umykać, bo już zaczął mnie podejrzewać. Siódme poty na mnie biły, mój jegomość. Jużem tedy wszystko gotował do drogi, gdy pan Pełka od wojsk królewskich w nocy nadszedł.", + "101000": "— Pan Pełka? — rzekł, wstrzymując dech, Skrzetuski.", + "101001": "— A jakże, mój jegomość. Sławny to był zagończyk pan Pełka, któren niedawno poległ (Panie, świeć nad jego duszą!). Nie wiem, czyby kto lepiej potrafił od niego podjazd prowadzić i pod potęgą nieprzyjacielską się uwijać; chyba jeden pan Wołodyjowski. Owóż przyszedł pan Pełka, podjazd Dońcowy starł, że i noga nie uszła, a samego Dońca wziął do niewoli. Parę niedziel temu, jak go na pal wołami nawlekli; dobrze mu tak! Ale i z panem Pełką miałem biedy niemało, bo to był człek okrutnie na cnotę zawzięty… Panie, świeć nad jego duszą! Jużem się bał, aby panna, uszedłszy krzywdy od Kozaków, nie doznała gorszej od swoich… Dopierom powiedział panu Pełce, że to księcia naszego pana krewna. A on, trzeba jegomości wiedzieć, że jak naszego księcia, bywało, wspomniał, to czapkę zdejmował i na służbę się do niego zawsze wybierał… Więc zaraz zaczął pannę szanować i aż het, do Zamościa, do króla nas odprowadził, a tam ksiądz Cieciszowski (bardzo to święty ksiądz, mój jegomość) w opiekę nas wziął i pani kasztelanowej Witowskiej pannę oddał.", + "101002": "Skrzetuski odetchnął głęboko, po czym rzucił się na szyję Rzędziana.", + "101003": "— Przyjacielem mi będziesz, bratem, nie sługą — rzekł — ale teraz już jedźmy. Kiedy pani kasztelanowa miała tu stanąć?", + "101004": "— W tydzień po mnie; a już dziesięć dni jest… a ośm jegomość bez przytomności leżał.", + "101005": "— Jedźmy! Jedźmy! — powtórzył Skrzetuski. — Bo mnie radość rozerwie.", + "101006": "Lecz nim skończył, dał się słyszeć tętent na podwórzu i okna zaćmiły się nagle końmi i ludźmi. Przez szyby dojrzał pan Skrzetuski naprzód starego księdza Cieciszowskiego, a przy nim wychudzone twarze pana Zagłoby, Wołodyjowskiego, Kuszla i innych znajomych wśród czerwonych dragonów książęcych. Rozległ się wesoły okrzyk, a po chwili hurma rycerzy z księdzem na czele wpadła do izby.", + "101007": "— Pokój zawarty pod Zborowem, oblężenie zdjęte! — wołał ksiądz.", + "101008": "Lecz Skrzetuski domyślił się zaraz tego na sam widok towarzyszów zbaraskich, a teraz był już w objęciach Zagłoby i Wołodyjowskiego, którzy odbierali go sobie wzajemnie.", + "101009": "— Powiedzieli nam, żeś żyw — krzyczał Zagłoba — ale tym większa radość, że cię tak rychło i w zdrowiu oglądamy! Umyślnieśmy tu po ciebie przyjechali… Janie! Ani wiesz, jakąś się sławą okrył i jaka cię nagroda czeka!", + "101010": "— Król nagrodził — rzekł ksiądz — ale król królów więcej obmyślił.", + "101011": "— Wiem już — odparł Skrzetuski. — Niech was Bóg nagrodzi! Rzędzian wszystko mi wyznał.", + "101012": "— I radość cię nie zadusiła? To i lepiej! Vivat Skrzetuski! Vivat kniaziówna! — krzyczał Zagłoba. — A co, Janie! Nie pisnęliśmy ci o niej ani słowa, bośmy nie wiedzieli, czy żywa. Ale pachołek gracko z nią umykał. O vulpes astuta! Książę czeka na was oboje… Ha! Aż pod Jahorlik jeździliśmy po nią. Zabiłem monstrum piekielne, które jej strzegło. Uciekało przed wami tych dwunastu chłopczysków, ale teraz ich dogonicie i przegonicie. Będę miał wnuki, mości panowie! Rzędzian, mów, zali wielkich przeszkód nie doznałeś? Imaginuj sobie, że całą ordę wstrzymaliśmy we dwóch z panem Michałem! Pierwszym się rzucił na cały czambuł! W wykroty się przed nami chowali, nic nie pomogło! Pan Michał też dobrze stawał… Gdzie moja córuchna? Dajcie mi moją córuchnę!", + "101013": "— Niech ci Bóg szczęści, Janie! Niech ci Bóg szczęści! — mówił mały rycerz, biorąc ponownie w ramiona Skrzetuskiego.", + "101014": "— Niech wam Bóg zapłaci za wszystko, coście dla mnie uczynili. Słów mi nie staje. Życiem, krwią wam nie nagrodzę! — odpowiedział Skrzetuski.", + "101015": "— Mniejsza z tym! — wołał Zagłoba. — Pokój zawarty! Kiepski pokój, mości panowie, ale trudno. Dobrze, żeśmy ten zapowietrzony Zbaraż opuścili. Będzie teraz spokój, mości panowie. Nasza to praca i moja, bo gdyby Burłaj żył dotąd, na nic by się układy nie zdały. Na weselisko pojedziem. Dalej, Janie! Trzymaj się ostro! Ani się domyślasz, jaki książę pan ma dla cię prezent ślubny! Kiedy indziej ci powiem, a taraz, gdzie moja córuchna, u kaduka? Dawajcie tu moją córuchnę! Już jej Bohun nie porwie: pierwej musiałby łyka porwać! Gdzie moja córuchna najmilsza?", + "101016": "— Właśniem na koń siadał, by jechać naprzeciw pani sandomierskiej — rzekł Skrzetuski. — Jedźmy, jedźmy, bo rozum stracę.", + "101017": "— Hajda, mości panowie! Jedźmy z nim razem. Czasu nie tracić! Hajda!", + "101018": "— Pani sandomierska nie musi być daleko — rzekł ksiądz.", + "101019": "— Jazda! — dodał pan Michał.", + "101020": "Ale Skrzetuski już był za drzwiami i skoczył na konia tak lekko, jakby nie dopiero co z łoża boleści powstawał. Rzędzian trzymał się jego boku, bo wolał z księdzem sam na sam nie zostawać. Pan Michał i Zagłoba przyłączyli się do nich — i jechali co koń wyskoczy na czele gromady, a cała gromada szlachty i czerwonych dragonów leciała toporowiecką drogą na kształt kraśnych płatków maku, które wiatr niesie.", + "101021": "— Hajda! — krzyczał Zagłoba, bijąc piętami konia.", + "101022": "I tak lecieli z dziesięć stajań, aż na skręcie gościńca ujrzeli tuż przed sobą szereg wozów i kolasek otoczony przez kilkudziesięciu pajuków; kilku z nich, widząc naprzeciw zbrojnych ludzi, ruszyło zaraz z kopyta pytać, co by byli za jedni?", + "101023": "— Swoi! Od królewskiego wojska! — krzyknął pan Zagłoba.", + "101024": "— A to kto jedzie?", + "101025": "— Pani kasztelanowa sandomierska! — brzmiała odpowiedź.", + "101026": "Skrzetuskiego tak przybiło wzruszenie, iż sam, nie wiedząc, co czyni, zsunął się z konia i stanął, chwiejąc się, na boku gościńca. Czapkę zdjął, a po skroniach spływał mu pot obfity; i drżał ten rycerz — przed szczęściem — na całym ciele. Pan Michał zeskoczył również z kulbaki i chwycił w ramiona osłabłego rycerza.", + "101027": "Za nimi stanęli wszyscy na boku gościńca z poodkrywanymi głowami, a tymczasem szereg wozów i kolasek nadciągnął i począł przechodzić mimo. Z panią Witowską jechało kilkanaście różnych pań, które patrzyły ze zdziwieniem na rycerzy, nie rozumiejąc, co ma znaczyć ta żołnierska procesja przy gościńcu.", + "101028": "Aż wreszcie w środku orszaku ukazała się kolaska ozdobniejsza od innych; oczy rycerzy ujrzały przez jej otwarte okna poważne oblicze sędziwej damy, a obok niej słodką i śliczną twarz Kurcewiczówny.", + "101029": "— Córuchna! — wrzasnął Zagłoba, rzucając się na oślep ku karecie. — Córuchna! Skrzetuski jest z nami… Córuchna!", + "101030": "W orszaku poczęto wołać: „Stój! Stój!” — uczynił się ruch i zamieszanie; tymczasem Kuszel z Wołodyjowskim prowadzili, a raczej wlekli Skrzetuskiego do karety, on zaś osłabł zupełnie i ciążył im coraz bardziej. Głowa zwisła mu na piersi i nie mógł już iść, i opadł na kolana przy stopniach kolaski.", + "101031": "Lecz w chwilę później silne a słodkie ramiona Kurcewiczówny podtrzymywały osłabłą i wynędzniałą głowę rycerza.", + "101032": "Zagłoba zaś, widząc zdumienie pani sandomierskiej, wołał:", + "101033": "— To Skrzetuski, bohater ze Zbaraża! On to się przedarł przez nieprzyjaciół, on ocalił wojska, księcia, całą Rzeczpospolitą! Niech im Bóg błogosławi i niech żyją!", + "101034": "— Niech żyją! Vivant! Vivant! — wołała szlachta.", + "101035": "— Niech żyją! — powtórzyli książęcy dragoni, aż grzmot rozległ się po toporowieckich polach.", + "101036": "— Do Tarnopola! Do księcia! Na wesele! — wykrzykiwał Zagłoba. — A co, córuchna? Skończona twoja niedola!… A dla Bohuna kat i miecz!", + "101037": "Ksiądz Cieciszowski oczy miał podniesione do nieba, a usta jego powtarzały cudne słowa natchnionego kaznodziei:", + "101038": "— „Siejba była w płakaniu, a żniwo w weselu…”.", + "101039": "Usadzono Skrzetuskiego w karecie obok kniaziówny — i orszak ruszył dalej. Dzień był cudny, pogodny, dąbrowy i pola pławiły się w świetle słonecznym. Nisko po ugorach i wyżej nad ugorami, i jeszcze wyżej w błękitnym powietrzu płynęły już tu i owdzie srebrne nitki pajęczyny, które późniejszą jesienią jakoby śniegiem pokrywają tamtejsze pola. I spokój był wielki naokoło, jeno konie parskały raźno w orszaku.", + "101040": "— Panie Michale — mówił Zagłoba, trącając strzemieniem w strzemię Wołodyjowskiego — coś mnie znowu ułapiło za grzdykę i trzyma, jak to wówczas, kiedy pan Podbipięta (wieczny mu odpoczynek!) wychodził ze Zbaraża: ale gdy pomyślę, że się tych dwoje wreszcie znalazło, to tak mi lekko na sercu, jakbym kwartę petercymentu duszkiem wypił! Jeśli i ciebie małżeńska przygoda nie spotka, to na starość będziem ich dzieci hodować. Każdy do czego inszego się rodzi, panie Michale, a my dwaj lepsi chyba do wojny niż do żeniaczki.", + "101041": "Mały rycerz nie odpowiedział nic, jeno począł wąsikami mocniej niż zwykle ruszać.", + "101042": "Jechali do Toporowa, a stamtąd do Tarnopola, gdzie się mieli z księciem Jeremim połączyć i razem z jego chorągwiami do Lwowa na wesele ruszyć. Przez drogę opowiadał Zagłoba pani sandomierskiej, co się w ostatnich czasach stało. Dowiedziała się więc, że król po nierozstrzygniętej, morderczej bitwie pod Zborowem zawarł układ z chanem, niezbyt pomyślny, ale zapewniający przynajmniej spokój na czas jakiś Rzeczypospolitej. Chmielnicki na mocy układu pozostał nadal hetmanem i miał prawo z niezmiernych tłumów czerni wybrać sobie czterdzieści tysięcy regestrowych, za które ustępstwo zaprzysiągł wierność i posłuszeństwo królowi i stanom.", + "101043": "— Niechybna to jest rzecz — mówił Zagłoba — że z Chmielnickim znowu przyjdzie do wojny, ale jeśli tylko buława naszego księcia nie minie, inaczej to wszystko pójdzie…", + "101044": "— Powiedzże waćpan Skrzetuskiemu najważniejszą rzecz — rzekł, zataczając bliżej koniem, mały rycerz.", + "101045": "— Prawda — rzekł Zagłoba. — Chciałem zaraz od tego zacząć, aleśmy tchu dotąd złapać nie mogli. Nic nie wiesz, Janie, co się po twoim wyjściu stało: że Bohun jest u księcia w niewoli.", + "101046": "Skrzetuski i Kurcewiczówna zdumieli na tę niespodziewaną wiadomość do tego stopnia, że słowa wyrzec nie mogli — tylko ona ręce otworzyła — i nastała chwila milczenia, po czym dopiero Skrzetuski spytał:", + "101047": "— Jak to? Jakim sposobem?", + "101048": "— Palec w tym boży — odpowiedział Zagłoba — nic innego, jeno palec boży. Układ już był zawarty i wychodziliśmy właśnie z tego zapowietrzonego Zbaraża, a książę wybiegł z jazdą na lewe skrzydło pilnować, by orda na wojsko nie napadła… że to oni często układów nie dotrzymują… Wtem nagle wataha z trzystu koni rzuciła się na całą jazdę książęcą.", + "101049": "— Jeden Bohun mógł taką rzecz uczynić! — zawołał Skrzetuski.", + "101050": "— On też to był. Ale nie na zbaraskich żołnierzów Kozakom się porywać! Pan Michał wnet otoczył ich i wysiekł do nogi, a Bohun, dwa razy przez niego cięty, poszedł w łyka. Nie ma on szczęścia do pana Michała i sam się już musiał o tym przekonać, gdyż właśnie do trzech razy próbował. Ale on też nie czego innego, jeno śmierci szukał.", + "101051": "— Pokazało się — dorzucił pan Wołodyjowski — że chciał Bohun zdążyć koniecznie spod Waładynki do Zbaraża, wszelako, że to droga długa, więc nie zdążył i gdy się dowiedział, że już pokój zawarty, rozum mu się od wściekłości pomieszał i na nic już nie zważał.", + "101052": "— Kto mieczem wojuje, od miecza ginie, bo taka to już jest fortuny odmienność — rzekł Zagłoba. — To jest szalony Kozak i tym szaleńszy, że desperat. Okrutna wrzawa podniosła się z jego powodu między nami i między hultajstwem. Myśleliśmy, że do wojny na nowo przyjdzie, bo książę pierwszy zakrzyknął, że układy złamali. Chmielnicki chciał, było, Bohuna ratować, ale chan się na niego zawziął, że to powiada: „Moje słowo i moją przysięgę na hańbę podał”. I Chmielnickiemu chan wojną zagroził, a do naszego księcia przysłał czausa z oznajmieniem, że Bohun jest prywatny zbój, i z prośbą, żeby książę sprawy z tego nie czynił, a z Bohunem postąpił jak ze zbójem. Podobno też i o to chodziło chanowi, żeby Tatarzy jasyr mogli spokojnie odprowadzić, którego tyle nabrali, że za dwa hufnale chłopa będzie można w Stambule kupić.", + "101053": "— Cóż książę uczynił z Bohunem? — pytał niespokojnie Skrzetuski.", + "101054": "— Kazał, było, książę zaraz palik dla niego zastrugać, ale się potem rozmyślił i tak powiada: „Skrzetuskiemu go daruję, niechże z nim czyni, co chce”. Teraz w Tarnopolu Kozaczysko w podziemiu siedzi; cyrulik mu łeb opatruje. Mój Boże, ileż to razy dusza już powinna była z niego uciec! Żadnemu wilkowi psi tak skóry nie natarmosili, jako my jemu. Sam pan Michał trzy razy go pokąsał. Ale twarda to sztuka, choć i prawdę rzekłszy, człek nieszczęsny. Niech mu tam kat świeci! Nie mam ja już do niego rankoru, pomimo iż okrutnie na mnie nastawał, a niewinnie, bo i pijałem z nim, pospolitowałem się jak z równym, póki na cię, córuchno, ręki nie podniósł. Mogłem go też pchnąć w Rozłogach… Ale to już z dawna wiem, że nie masz żadnej wdzięczności na świecie i mało kto dobrym za dobre płaci. Niech go tam!…", + "101055": "Tu pan Zagłoba począł kiwać głową…", + "101056": "— A ty co z nim uczynisz, Janie? — spytał. — Żołnierze mówią, że forysia z niego zrobisz, bo chłop pokaźny, ale nie chce mi się wierzyć, żebyś tak właśnie postąpił.", + "101057": "— Z pewnością tego nie uczynię — odrzekł Skrzetuski. — Wielkiej to jest fantazji żołnierz, a że nieszczęsny, tym bardziej go żadną chłopską funkcją nie pohańbię.", + "101058": "— Niech mu Bóg wszystko odpuści — rzekła kniaziówna.", + "101059": "— Amen! — dodał Zagłoba. — Prosi on śmierci jako matki, by go zabrała… i pewnie byłby ją znalazł, gdyby się był pod Zbaraż nie spóźnił.", + "101060": "Zamilkli wszyscy, nad dziwnymi zmianami fortuny rozmyślając, aż w oddaleniu ukazała się Grabowa, w której zatrzymali się na pierwszy popas. Zastali tam huk żołnierzy wracających ze Zborowa. Przyjechał i pan kasztelan sandomierski, Witowski, który szedł z pułkiem na spotkanie żony, i pan starosta krasnostawski, i pan Przyjemski — i moc szlachty z pospolitego ruszenia, której tędy droga do domostw wypadała. Dwór w Grabowej był spalony, również jak i wszystkie inne budynki, ale że dzień był cudny, cichy i ciepły, więc nie szukając dachu nad głową, wszyscy rozłożyli się w dąbrowie pod gołym niebem. Przywieziono też i znaczne zapasy jadła i napitków, więc czeladź zaraz wzięła się żywo do przyrządzania wieczerzy. Pan sandomierski kazał rozbić kilkanaście namiotów w dąbrowie dla niewiast i dygnitarzy — i stanął jakby obóz prawdziwy. Rycerstwo kupiło się przed namiotami, chcąc się na kniaziównę i Skrzetuskiego napatrzyć. Inni rozmawiali o minionej wojnie; ci, co nie byli pod Zbarażem, jeno pod Zborowem, wypytywali żołnierzy książęcych o szczegóły oblężenia — i gwarno było, i wesoło, zwłaszcza że Bóg zdarzył dzień tak piękny.", + "101061": "Wodził więc rej pan Zagłoba między szlachtą, opowiadając po raz tysiączny, jak to Burłaja zabił, a Rzędzian między czeladzią, która ucztę przygotowywała. Wszelako upatrzył zręczny pachołek stosowną chwilę i odciągnąwszy Skrzetuskiego kęs na stronę, schylił mu się do nóg pokornie.", + "101062": "— Mój jegomość — rzekł — chciałbym i ja o łaskę jegomości prosić.", + "101063": "— Trudno by mi było odmówić ci czegokolwiek — odpowiedział pan Skrzetuski — gdyż przez ciebie wszystko, co najlepsze, się stało.", + "101064": "— Zaraz ja też myślałem — rzekł pachołek — że mi jegomość jakowąś nagrodę obmyśli.", + "101065": "— Mów: czego chcesz?", + "101066": "Pucołowata twarz Rzędziana pociemniała, a z oczu strzeliła mu nienawiść i zawziętość.", + "101067": "— Jednej łaski proszę, niczego więcej nie chcę — rzekł. — Niechże mi jegomość Bohuna daruje.", + "101068": "— Bohuna? — rzekł ze zdziwieniem pan Skrzetuski. — Cóż ty chcesz z nim uczynić?", + "101069": "— Już ja, mój jegomość, pomyślę, żeby moje nie przepadło i żeby mu z lichwą zapłacić za to, że mnie w Czehrynie pohańbił. Wiem, że jegomość każe go pewnikiem zgładzić; niechże ja mu pierwej zapłacę!", + "101070": "Brwi Skrzetuskiego ściągnęły się.", + "101071": "— Nie może to być! — rzekł stanowczo.", + "101072": "— O dla Boga! Wolałbym był zginąć! — zawołał żałośnie Rzędzian. — Na tożem wyżył, by hańba do mnie przyrosła!", + "101073": "— Żądaj, czego chcesz — rzekł Skrzetuski — niczego ci nie odmówię, ale to nie może być. Wejdź w siebie, zapytaj ojców, jeśli nie grzeszniej będzie dotrzymać takowej obietnicy, niżeli jej poniechać. Do boskiej karzącej ręki ty swojej nie przykładaj, aby się zaś i tobie nie dostało. Zawstydź się, Rzędzian. Ten człek i tak Boga o śmierć prosi, a przy tym ranny i w łykach. Czymże mu chcesz być? Katem? Będziesz-li związanego hańbił albo rannego dobijał? Zaliś Tatar czy rezun kozacki? Pókim żyw, na to nie pozwolę, i nie wspominaj mi o tym.", + "101074": "W głosie pana Jana było tyle siły i woli, że pachołek od razu stracił wszelką nadzieję, więc tylko rzekł płaczliwym głosem:", + "101075": "— Jak on zdrów, to on i dwóm takim jak ja dałby rady, a jak chory, to mi się mścić nie przystoi; kiedyż ja mu za swoje zapłacę?", + "101076": "— Zemstę zostaw Bogu — rzekł Skrzetuski.", + "101077": "Pachołek usta otworzył, chciał jeszcze coś mówić, o coś się pytać, ale pan Jan odwrócił się i poszedł ku namiotom, przed którymi liczne zebrało się towarzystwo. W środku siedziała pani Witowska, a obok niej kniaziówna, naokół zaś rycerze. Przed nimi nieco pan Zagłoba, stojąc bez czapki, opowiadał tym, którzy byli tylko pod Zborowem, oblężenie Zbaraża. Słuchali go wszyscy dech w piersiach tamując; twarze mieniły się od wzruszenia i ci, co tam nie byli, z żalem myśleli o tym, że nie byli. Pan Jan siadł koło kniaziówny i wziąwszy jej rękę, do ust przycisnął, a potem wsparli się o siebie ramionami i siedzieli cicho. Słońce schodziło już z nieba i z wolna czynił się wieczór. Skrzetuski zasłuchał się także — jakby czegoś nowego dla siebie słuchając. Pan Zagłoba obcierał czuprynę — i głos jego rozbrzmiewał coraz silniej… Rycerzom świeża pamięć lub imaginacja przywodziła przed oczy te krwawe dzieje: więc widzieli okop jakoby morzem otoczony i wściekłe szturmy; słyszeli wrzaski i wycia, i huk armat i samopałów, widzieli kniazia w srebrnych blachach na okopie — wśród gradu kul… Potem nędzę, głód, owe noce czerwone, w których śmierć krążyła jak złowrogi, wielki ptak nad okopem… Wyjście pana Podbipięty, Skrzetuskiego… I słuchali wszyscy, czasem oczy wznosząc do góry lub za głownie szabel chwytając, a pan Zagłoba tak kończył:", + "101078": "— Jedna to teraz mogiła, jeden kopiec olbrzymi, a że pod nim nie leży sława Rzeczypospolitej i kwiat rycerstwa, i książę wojewoda, i ja, i my wszyscy, których lwami zbaraskimi sami Kozacy nazywają — on to sprawił!", + "101079": "To rzekłszy, pan Zagłoba wskazał Skrzetuskiego.", + "101080": "— Jako żywo, tak jest! — wykrzyknęli Marek Sobieski i pan Przyjemski.", + "101081": "— Sława mu! Cześć, dziękowanie! — poczęły wołać silne głosy rycerskie. — Vivat Skrzetuski! Vivat młoda para! Niech żyje bohater! — wołano coraz silniej.", + "101082": "Uniesienie ogarnęło wszystkich zebranych. Jedni biegli po kielichy, drudzy rzucali czapki w górę. Żołnierze poczęli dźwięczeć szablami — i wkrótce uczynił się jeden ogólny gromki okrzyk:", + "101083": "— Sława! Sława! Niech żyje! Niech żyje!", + "101084": "Skrzetuski jak prawdziwy rycerz chrześcijański spuścił pokornie głowę — ale kniaziówna wstała, strząsnęła warkocze, rumieńce biły jej na twarz, a z oczu strzelała duma, bo ten rycerz miał być jej mężem, a sława męża pada na żonę jak światło słońca na ziemię.", + "101085": "*", + "101086": "Późną już nocą rozjechali się zgromadzeni w dwie strony. Państwo Witowscy, pan Przyjemski i starosta krasnostawski pociągnęli z pułkami w stronę Toporowa, a Skrzetuski z kniaziówną i chorągwią Wołodyjowskiego do Tarnopola. Noc była tak pogodna jak i dzień. Roje gwiazd świeciły na niebie. Księżyc zeszedł i oświecił pokryte pajęczyną pola. Żołnierze poczęli śpiewać; potem wstały białe opary z łąk i uczyniły z okolicy jakby jedno olbrzymie jezioro oświecone blaskiem księżyca.", + "101087": "W taką to noc wychodził niegdyś Skrzetuski ze Zbaraża i w taką noc teraz czuł bicie serca Kurcewiczówny przy swoim.", + "101088": "Epilog", + "101089": "Lecz tragedia dziejowa nie zakończyła się ani pod Zbarażem, ani pod Zborowem, a nawet nie zakończył się tam jej akt pierwszy. W dwa lata później zerwała się znów cała Kozaczyzna do boju z Rzecząpospolitą. Wstał Chmielnicki silniejszy niż kiedykolwiek, a z nim szedł chan wszystkich ord — i ciż sami wodze, którzy już pod Zbarażem stawali: więc dziki Tuhaj-bej i Urum-murza, i Artim-Girej, i Nuradyn, i Gałga, i Amurat, i Subagazi. Słupy pożarów, jęki ludzkie szły przed nimi — tysiące wojowników pokrywały pola, napełniały lasy, pół miliona ust wydawało okrzyki wojenne — i zdawało się ludziom, że przyszedł ostatni kres na Rzeczpospolitą.", + "101090": "Lecz i Rzeczpospolita przebudziła się już z odrętwienia, zerwała z dawną polityką kanclerza, z układami, z paktowaniem. Już było wiadomo, że tylko miecz dłuższy spokój zapewnić może, więc gdy król ruszył przeciw nieprzyjacielskiej powodzi, szło z nim sto tysięcy wojska i szlachty prócz mrowia ciurów i czeladzi.", + "101091": "Nikogo nie brakło z osób wchodzących do niniejszego opowiadania. Był książę Jeremi Wiśniowieckiz całą swą dywizją, w której po staremu służyli Skrzetuski i Wołodyjowski z wolentarzem Zagłobą; byli obaj hetmani, Potocki i Kalinowski, czasu tego już z niewoli tatarskiej wykupieni. Był i pułkownik Stefan Czarniecki, późniejszy szwedzkiego króla Karola Gustawa pogromca, i pan Przyjemski, który wszystką armatą dowodził, i generał Ubald, i pan Arciszewski, i pan starosta krasnostawski, i brat jego starosta jaworowski, późniejszy król Jan III, i Ludwik Weyher wojewoda pomorski, i Jakub wojewoda malborski, i chorąży Koniecpolski, i książę Dominik Zasławski, i biskupi, i dygnitarze koronni, i senatorowie — cała Rzeczpospolita z naczelnym swym wodzem, królem.", + "101092": "Na polach Beresteczka spotkały się wreszcie owe krociowe zastępy i tam to stoczono jedną z największych bitew w dziejach świata, której odgłosem brzmiała cała ówczesna Europa.", + "101093": "Trwała ona trzy dni. Przez pierwsze dwa ważyły się losy — w trzecim przyszło do walnego boju, który przeważył zwycięstwo. Rozpoczął ów bój książę Jeremi. Dzień ów pierwszego spotkania był dniem tryumfu dla polityki straszliwego „Jaremy” — jemu więc pierwszemu przyszło na nieprzyjaciela uderzyć.", + "101094": "I widziano go na czele całego lewego skrzydła, jak bez zbroi, z gołą głową, gnał jak wicher po polu na olbrzymie zastępy złożone ze wszystkich konnych mołojców zaporoskich, ze wszystkich Tatarów krymskich, nohajskich, białogrodzkich, z Turków sylistryjskich i rumelskich, z Urumbałów, janczarów, Serbów, Wołochów, Perierów i innych dzikich wojowników zebranych od Uralu, Morza Kaspijskiego i błot Meockich aż do Dunaju.", + "101095": "I jak rzeka ginie z oczu w spienionych nurtach morskich, tak zginęły z oczu pułki książęce w tym morzu nieprzyjaciół. Chmura kurzawy wstała na równinie niby rozszalała trąba powietrzna i zakryła walczących…", + "101096": "Patrzyło na ten nadludzki bój całe wojsko — i król, a podkanclerzy Leszczyński wzniósł drzewo Krzyża Świętego i błogosławił nim ginących.", + "101097": "Tymczasem z drugiego boku zachodził wojsku królewskiemu cały tabor kozacki liczący dwieście tysięcy ludzi, najeżony armatami, ziejący ogniem, na kształt smoka wysuwającego powoli z lasów olbrzymie swe kłęby.", + "101098": "Lecz nim wysunął cały ich ogrom — z owej kurzawy, w której zginęły pułki Wiśniowieckiego, poczęli wypadać jeźdźcy, potem ich dziesiątki, potem setki, potem tysiące, potem dziesiątki tysięcy — i pędzić ku wzgórzom, na których stał chan, otoczony przez wyborowe swe gwardie.", + "101099": "Dzikie tłumy uciekały w szalonym popłochu i bezładzie — pułki polskie gnały za nimi.", + "101100": "Tysiące mołojców i Tatarów zasłały pobojowisko, a między nimi leżał, rozcięty koncerzem na dwoje, zakamieniały wróg Lachów, a wierny Kozaków sojusznik, dziki i mężny Tuhaj-bej.", + "101101": "Straszliwy książę tryumfował.", + "101102": "Lecz król spostrzegł okiem wodza tryumf książęcy i postanowił zgnieść ordy, nim tabor kozacki nadciągnie.", + "101103": "Ruszyły wszystkie wojska, huknęły wszystkie działa, roznosząc śmierć i zamieszanie; wnet brat chanowy, wspaniały Amurat, padł uderzony kulą w piersi. Zawrzasły boleśnie ordy. Przerażony i ranny z samego początku bitwy chan spojrzał na pole. Z dala, wśród dział i ognia, szedł pan Przyjemski i sam król z rajtarią, a z boków huczała ziemia pod ciężarem biegnącej do boju jazdy.", + "101104": "Wówczas zadrżał Islam-Girej — i nie dotrzymał pola, i pierzchnął, a za nim pierzchnęły bezładnie wszystkie ordy i Wołosza, i Urumbałowie, i konni mołojcy zaporoscy, i Turcy sylistryjscy, i poturczeńcy, jak chmura pierzcha przed wichrem.", + "101105": "Uciekających dopędził zrozpaczony Chmielnicki, chcąc błagać chana, aby do bitwy powrócił — lecz chan ryknął na jego widok z gniewu, wreszcie kazał go Tatarom uchwycić, przywiązać do konia i porwał ze sobą.", + "101106": "Teraz pozostał tylko tabor kozacki.", + "101107": "Dowódca taboru, pułkownik kropiweński Dziedziała, nie wiedział, co się stało z Chmielnickim, lecz widząc klęskę i haniebną ucieczkę wszystkich ord — wstrzymał pochód i cofnąwszy się z taborem, usadowił się w bagnistych widłach Pleszowy.", + "101108": "Tymczasem burza zerwała się na niebie i lunęły niezmierne potoki deszczu. „Bóg ziemię obmywał po sprawiedliwej bitwie”.", + "101109": "Dżdże trwały kilka dni i kilka dni odpoczywały królewskie wojska, zmęczone poprzednimi bitwami — przez ten czas tabor opasywał się wałami i zmienił się w olbrzymią ruchomą fortecę.", + "101110": "Z powrotem pogody rozpoczęło się oblężenie — najdziwniejsze, jakie kiedykolwiek w życiu widziano.", + "101111": "Sto tysięcy królewskiego wojska obiegło dwukroć stotysięczną armię Dziedziały.", + "101112": "Królowi brakło armat, żywności, amunicji — Dziedziała miał nieprzebrane zasoby prochów, wszelkich zapasów, a oprócz tego siedmdziesiąt cięższych i lżejszych armat.", + "101113": "Ale na czele królewskich wojsk stał król — Kozakom brakło Chmielnickiego.", + "101114": "Wojska królewskie były ożywione świeżym zwycięstwem — Kozacy zwątpili o sobie.", + "101115": "Minęło kilka dni — nadzieja powrotu Chmielnickiego i chana znikła.", + "101116": "Wówczas rozpoczęły się rokowania.", + "101117": "Przyszli do króla pułkownicy kozaccy i bili mu czołem, prosząc zmiłowania, obchodzili namioty senatorów, czepiali się sukien, przyrzekając choćby spod ziemi wydostać Chmielnickiego i oddać go królowi.", + "101118": "Serce Jana Kazimierza nie było obce litości — chciał puścić do domów czerń i wojsko, byle wydano mu wszystką starszyznę, którą postanowił zatrzymać aż do chwili wydania Chmielnickiego.", + "101119": "Lecz taki właśnie układ nie był po myśli starszyźnie, która za ogrom swych występków nie spodziewała się przebaczenia.", + "101120": "Więc w czasie układów trwały bitwy, rozpaczliwe wycieczki i codziennie lała się obficie krew polska i kozacka.", + "101121": "Mołojcy w dzień walczyli z odwagą i zaciekłością rozpaczy, lecz nocą chmary ich całe wieszały się pod obozem królewskim, wyjąc ponuro o miłosierdzie.", + "101122": "Dziedziała skłaniał się do układów i sam chciał ponieść w ofierze głowę swą królowi, byle wykupić wojsko i lud.", + "101123": "Jednakże rozruchy powstały w kozackim obozie. Jedni chcieli się poddawać, inni bronić do śmierci, wszyscy zaś przemyśliwali, jak by się wymknąć z taboru.", + "101124": "Ale najodważniejszym wydawało się to niepodobieństwem.", + "101125": "Tabor otoczony był widłami rzeki i olbrzymimi bagnami. Bronić się w nim można było całe lata, ale do odwrotu jedna tylko droga stała otworem — przez wojska królewskie.", + "101126": "O tej drodze nikt nie myślał w taborze.", + "101127": "Układy przerywane bitwami wlokły się leniwo; rozruchy w tłumach kozackich stawały się coraz częstsze. W jednym z takich rozruchów zrzucono z dowództwa Dziedziałę i obrano nowego wodza.", + "101128": "Nazwisko jego wlało nową odwagę w upadłe dusze kozacze — i odbiwszy się gromkim echem w obozie królewskim, rozbudziło w kilku sercach rycerskich zatarte wspomnienia przebytych bólów i nieszczęść.", + "101129": "Nowy wódz zwał się Bohun.", + "101130": "Już poprzednio wysokie on zajmował stanowisko między kozactwem w radzie i boju. Głos powszechny ukazywał na niego jako na następcę Chmielnickiego, którego w nienawiści do Lachów jeszcze przewyższał.", + "101131": "Bohun pierwszy z kozackich pułkowników stanął wraz z Tatarami pod Beresteczkiem na czele pięćdziesięciu tysięcy ludzi. Brał udział w trzechdniowej bitwie jeźdźców — i pogromiony wraz z chanem i ordami przez Jeremiego, zdołał wyprowadzić z pogromu większą część swych sił i znaleźć schronienie w taborze. Teraz po Dziedziale partia nieprzejednanych oddała mu naczelne dowództwo, ufając, że on jeden potrafi uratować tabor i wojsko.", + "101132": "I istotnie młody wódz ani chciał słyszeć o układach — pragnął bitwy i krwi przelewu, choćby i w tej krwi sam miał utonąć.", + "101133": "Lecz wkrótce przekonał się, że z tymi zastępami nie można było już myśleć o przejściu zbrojną ręką po trupach królewskiego wojska — więc chwycił się innego sposobu.", + "101134": "Historia zachowała pamięć tych bezprzykładnych usiłowań, które współczesnym wydawały się godnymi olbrzyma, które mogły były ocalić wojsko i czerń.", + "101135": "Bohun postanowił przejść przez bezdenne bagna Pleszowej, a raczej zbudować przez te bagna taki most, by po nim mogli przejść wszyscy oblężeni.", + "101136": "Więc lasy całe poczęły padać pod siekierami Kozaków i tonąć w błotach; rzucano w nie wozy, namioty, kożuchy, świty — i most przedłużał się z dniem każdym.", + "101137": "Zdawało się, że dla tego wodza nie masz nic niepodobnego.", + "101138": "Król zwłóczył szturm, nie chcąc przelewu krwi, lecz, widząc te olbrzymie roboty, poznał, iż nie ma innej rady i kazał otrąbić w wojsku, by się na wieczór gotowano do ostatecznej rozprawy.", + "101139": "Nikt nie wiedział o tym zamiarze w taborze kozackim — most przedłużał się jeszcze całą noc poprzednią; rankiem zaś Bohun wyjechał na czele starszyzny obejrzeć roboty.", + "101140": "Było to w poniedziałek, siódmego lipca 1651 roku. Ranek dnia tego wstał blady, jakby przerażony, zorze na wschodzie były krwawe, słońce wzeszło rude, chorobliwe, krwawy jakiś odblask oświecał wody i lasy.", + "101141": "Z obozu polskiego wyganiano konie na paszę; tabor kozacki szumiał głosami rozbudzonych ludzi. Porozpalano ogniska i gotowano strawę poranną. Wszyscy widzieli odjazd Bohuna, jego orszaku i idącej za nim jazdy, z pomocą której wódz chciał spędzić wojewodę bracławskiego zajmującego tyły taboru i psującego z armat roboty kozackie.", + "101142": "Czerń patrzyła na odjazd spokojnie, a nawet z otuchą w sercu. Tysiące oczu odprowadzało młodego wojownika i tysiące ust mówiło za nim:", + "101143": "— Boże cię błogosław, sokole!", + "101144": "Wódz, orszak i jazda, oddalając się z wolna od taboru, doszli do brzegu lasu, mignęli jeszcze raz w porannym słońcu i poczęli się zasuwać za chaszcze.", + "101145": "Wtem jakiś straszny, przeraźliwy głos zakrzyknął, a raczej zawył przy bramie taboru:", + "101146": "— Lude, spasajtes!", + "101147": "— Starszyzna ucieka! — krzyknęło naraz kilkanaście głosów.", + "101148": "— Starszyzna ucieka! — powtórzyły setki i tysiące ludzi. Szmer poszedł przez tłumy, jak kiedy wicher uderzy w bór; i naraz krzyk okropny, nieludzki, wyrwał się z dwukroć stotysięcznej gardzieli:", + "101149": "— Spasajtes! Spasajtes! Lachy! Starszyzna ucieka!", + "101150": "Masy ludzkie wezbrały naraz na kształt rozszalałego potoku. Zdeptano ogniska, poprzewracano wozy, namioty, rozerwano ostrokoły; ściskano się, duszono. Straszliwa panika poraziła obłędem wszystkie umysły. Góry ciał zatamowały wnet drogę — więc deptano po trupach wśród ryku, zgiełku, wrzasku, jęków. Tłumy wylały się z majdanu, wpadały na pomost, spychały się w bagna, tonący chwytali się w konwulsyjne uściski i wyjąc do nieba o miłosierdzie, zapadali się w chłodne, ruchome błota. Na pomoście wszczęła się bitwa i rzeź o miejsca. Wody Pleszowej zapełniły się i zatkały ciałami. Nemezis dziejowa spłacała straszliwie za Piławce Beresteczkiem.", + "101151": "Wrzaski okropne doszły do uszu młodego wodza i wnet zrozumiał, co się stało. Lecz na próżno zawrócił w tej chwili do taboru, na próżno leciał naprzeciw tłumom ze wzniesionymi do nieba rękami. Głos jego zginął w ryku tysiąców — straszliwa rzeka uciekających porwała go wraz z koniem, orszakiem i całą jazdą i niosła na zatracenie.", + "101152": "Wojska koronne zdumiały się na widok tego ruchu, który zrazu wielu za jakiś atak rozpaczliwy poczytało — lecz oczom trudno było nie wierzyć.", + "101153": "W kilka chwil później, gdy zdziwienie przeszło, wszystkie chorągwie, nie czekając nawet rozkazów, ruszyły na nieprzyjaciela, a w przedzie szła jak wicher chorągiew dragońska, na której czele leciał mały pułkownik z szablą nad głową.", + "101154": "I nastał dzień gniewu, klęski i sądu… Kto nie był zduszon lub się nie utopił, szedł pod miecz. Spłynęły krwią rzeki tak, że nie rozpoznałeś, czy krew, czy woda w nich płynie. Obłąkane tłumy jeszcze bezładniej zaczęły się dusić i spychać w wodę, i topić… Mord napełnił te okropne lasy i zapanował w nich tym straszliwiej, że potężne watahy poczęły się bronić z wściekłością. Toczyły się bitwy na błotach, w kniejach, na polu. Wojewoda bracławski przeciął odwrót uciekającym. Próżno król rozkazywał powstrzymywać żołnierzy. Litość zgasła i rzeź trwała aż do nocy, rzeź taka, jakiej najstarsi nie pamiętali wojownicy i na której wspomnienie włosy stawały im później na głowach.", + "101155": "Gdy wreszcie ciemności okryły ziemię, sami zwycięzcy byli przerażeni swym dziełem. Nie śpiewano Te Deum i nie łzy radości, lecz łzy żalu i smutku płynęły z dostojnych oczu królewskich.", + "101156": "Tak rozegrał się akt pierwszy dramatu, którego autorem był Chmielnicki.", + "101157": "Lecz Bohun nie złożył wraz z innymi głowy w tym dniu straszliwym. Jedni mówili, że spostrzegłszy klęskę, pierwszy ratował się ucieczką; inni, że ocalił go pewien rycerz znajomy. Prawdy nikt nie mógł dociec.", + "101158": "To tylko pewne, że w następnych wojnach częstokroć wypływało jego nazwisko między nazwiskami najsłynniejszych wodzów kozackich. Postrzał z jakiejś mściwej ręki dosięgnął go w kilka lat później, lecz i wówczas nie przyszedł na niego kres ostatni. Po śmierci księcia Wiśniowieckiego, który z trudów wojennych umarł, gdy państwo łubniańskie odpadło od ciała Rzeczypospolitej, Bohun zawładnął większą częścią jego obszarów. Mówiono, że w końcu i Chmielnickiego nie chciał nad sobą uznawać. Sam Chmielnicki, złamany, przeklinany przez własny lud, szukał protekcji postronnych, dumny zaś Bohun odrzucał wszelką opiekę i gotów był szablą swobody swej kozaczej bronić.", + "101159": "Mówiono także, że uśmiech nie postał nigdy na ustach tego szczególnego człowieka. Żył nie w Łubniach, ale w wiosce, którą z popiołów odbudował i która zwała się Rozłogi. Tam też podobno umarł.", + "101160": "Wojny domowe przeżyły go i ciągnęły się jeszcze długo. Przyszła potem zaraza i Szwedzi. Tatarzy stale prawie gościli na Ukrainie, zagarniając tłumy ludu w niewolę. Opustoszała Rzeczpospolita, opustoszała Ukraina. Wilcy wyli na zgliszczach dawnych miast i kwitnące niegdyś kraje były jakby wielki grobowiec. Nienawiść wrosła w serca i zatruła krew pobratymczą — i żadne usta długo nie mówiły: „Chwała na wysokościach Bogu, a na ziemi pokój ludziom dobrej woli”.", + "101161": "Henryk Sienkiewicz", + "101162": "Ogniem i mieczem", + "101163": "Tom I", + "101164": "Rozdział I", + "101165": "Rok 1647 był to dziwny rok, w którym rozmaite znaki na niebie i ziemi zwiastowały jakoweś klęski i nadzwyczajne zdarzenia.", + "101166": "Współcześni kronikarze wspominają, iż z wiosny szarańcza w niesłychanej ilości wyroiła się z Dzikich Pól i zniszczyła zasiewy i trawy, co było przepowiednią napadów tatarskich. Latem zdarzyło się wielkie zaćmienie słońca, a wkrótce potem kometa pojawiła się na niebie. W Warszawie widywano też nad miastem mogiłę i krzyż ognisty w obłokach; odprawiano więc posty i dawano jałmużny, gdyż niektórzy twierdzili, że zaraza spadnie na kraj i wygubi rodzaj ludzki. Nareszcie zima nastała tak lekka, że najstarsi ludzie nie pamiętali podobnej. W południowych województwach lody nie popętały wcale wód, które podsycane topniejącym każdego ranka śniegiem wystąpiły z łożysk i pozalewały brzegi. Padały częste deszcze. Step rozmókł i zmienił się w wielką kałużę, słońce zaś w południe dogrzewało tak mocno, że — dziw nad dziwy! — w województwie bracławskim i na Dzikich Polach zielona ruń okryła stepy i rozłogi już w połowie grudnia. Roje po pasiekach poczęły się burzyć i huczeć, bydło ryczało po zagrodach. Gdy więc tak porządek przyrodzenia zdawał się być wcale odwróconym, wszyscy na Rusi, oczekując niezwykłych zdarzeń, zwracali niespokojny umysł i oczy szczególniej ku Dzikim Polom, od których łatwiej niźli skądinąd mogło się ukazać niebezpieczeństwo.", + "101167": "Tymczasem na Polach nie działo się nic nadzwyczajnego i nie było innych walk i potyczek jak te, które się odprawiały tam zwykle, a o których wiedziały tylko orły, jastrzębie, kruki i zwierz polny.", + "101168": "Bo takie to już były te Pola. Ostatnie ślady osiadłego życia kończyły się, idąc ku południowi, niedaleko za Czehrynem od Dniepru, a od Dniestru — niedaleko za Humaniem, a potem już hen, ku limanom i morzu, step i step, w dwie rzeki jakby w ramę ujęty. Na łuku Dnieprowym, na Niżu, wrzało jeszcze kozacze życie za porohami, ale w samych Polach nikt nie mieszkał i chyba po brzegach tkwiły gdzieniegdzie „polanki” jakoby wyspy wśród morza. Ziemia była de nomine Rzeczypospolitej, ale pustynna, na której pastwisk Rzeczpospolita Tatarom pozwalała, wszakże gdy Kozacy często bronili, więc to pastwisko było i pobojowiskiem zarazem.", + "101169": "Ile tam walk stoczono, ilu ludzi legło, nikt nie zliczył, nikt nie spamiętał. Orły, jastrzębie i kruki jedne wiedziały, a kto z daleka dosłyszał szum skrzydeł i krakanie, kto ujrzał wiry ptasie nad jednym kołujące miejscem, to wiedział, że tam trupy lub kości niepogrzebione leżą… Polowano w trawach na ludzi jakby na wilki lub suhaki. Polował, kto chciał. Człek prawem ścigany chronił się w dzikie stepy, orężny pasterz trzód strzegł, rycerz przygód tam szukał, łotrzyk łupu. Kozak Tatara, Tatar Kozaka. Bywało, że i całe watahy broniły trzód przed tłumami napastników. Step to był pusty i pełny zarazem, cichy i groźny, spokojny i pełen zasadzek, dziki od Dzikich Pól, ale i od dzikich dusz.", + "101170": "Czasem też napełniała go wielka wojna. Wówczas płynęły po nim jak fale czambuły tatarskie, pułki kozackie, to chorągwie polskie lub wołoskie; nocami rżenie koni wtórowało wyciom wilków, głos kotłów i trąb mosiężnych leciał aż do Owidowego jeziora i ku morzu, a na Czarnym Szlaku, na Kuczmańskim — rzekłbyś: powódź ludzka. Granic Rzeczypospolitej strzegły od Kamieńca aż do Dniepru stanice, „polanki” i — gdy szlaki miały się zaroić, poznawano właśnie po niezliczonych stadach ptactwa, które, płoszone przez czambuły, leciały na północ. Ale Tatar, byle wychylił się z Czarnego Lasu lub Dniestr przebył od strony wołoskiej, to stepem równo z ptakami stawał w południowych województwach.", + "101171": "Wszelako zimy owej ptactwo nie ciągnęło z wrzaskiem ku Rzeczypospolitej. Na stepie było ciszej niż zwykle. W chwili gdy rozpoczyna się powieść nasza, słońce zachodziło właśnie, a czerwonawe jego promienie rozświecały okolicę pustą zupełnie. Na północnym krańcu Dzikich Pól, nad Omelniczkiem, aż do jego ujścia, najbystrzejszy wzrok nie mógłby odkryć jednej żywej duszy ani nawet żadnego ruchu w ciemnych, zeschniętych i zwiędłych burzanach. Słońce połową tylko tarczy wyglądało jeszcze zza widnokręgu. Niebo było już ciemne, a potem i step z wolna mroczył się coraz bardziej. Na lewym brzegu, na niewielkiej wyniosłości podobniejszej do mogiły niż do wzgórza, świeciły tylko resztki murowanej stanicy, którą niegdyś jeszcze Teodoryk Buczacki wystawił, a którą potem napady starły. Od ruiny owej padał długi cień. Opodal świeciły wody szeroko rozlanego Omelniczka, który w tym miejscu skręca się ku Dnieprowi. Ale blaski gasły coraz bardziej na niebie i na ziemi. Z nieba dochodziły tylko klangory żurawi ciągnących ku morzu; zresztą ciszy nie przerywał żaden głos.", + "101172": "Noc zapadła nad pustynią, a z nią nastała godzina duchów. Czuwający w stanicach rycerze opowiadali sobie w owych czasach, że nocami wstają na Dzikich Polach cienie poległych, którzy zeszli tam nagłą śmiercią w grzechu, i odprawują swoje korowody, w czym im żaden krzyż ani kościół nie przeszkadza. Toteż gdy sznury wskazujące północ poczynały się dopalać, odmawiano po stanicach modlitwy za umarłych. Mówiono także, że one cienie jeźdźców, snując się po pustyni, zastępują drogę podróżnym, jęcząc i prosząc o znak krzyża świętego. Między nimi trafiały się upiory, które goniły za ludźmi, wyjąc. Wprawne ucho z daleka już rozeznawało wycie upiorów od wilczego. Widywano również całe wojska cieniów, które czasem przybliżały się tak do stanic, że straże grały larum. Zapowiadało to zwykle wielką wojnę. Spotkanie pojedynczych cieniów nie znaczyło również nic dobrego, ale nie zawsze należało sobie źle wróżyć, bo i człek żywy zjawiał się nieraz i niknął jak cień przed podróżnymi, dlatego często i snadnie za ducha mógł być poczytanym.", + "101173": "Skoro więc noc zapadła nad Omelniczkiem, nie było w tym nic dziwnego, że zaraz koło opustoszałej stanicy pojawił się duch czy człowiek. Miesiąc wychynął właśnie zza Dniepru i obielił pustkę, głowy bodiaków i dal stepową. Wtem niżej na stepie ukazały się inne jakieś nocne istoty. Przelatujące chmurki przesłaniały co chwila blask księżyca, więc owe postacie to wybłyskiwały z cienia, to znowu gasły. Chwilami nikły zupełnie i zdawały się topnieć w cieniu. Posuwając się ku wyniosłości, na której stał pierwszy jeździec, skradały się cicho, ostrożnie, z wolna, zatrzymując się co chwila.", + "101174": "W ruchach ich było coś przerażającego, jak i w całym tym stepie, tak spokojnym na pozór. Wiatr chwilami podmuchiwał od Dniepru, sprawując żałosny szelest w zeschłych bodiakach, które pochylały się i trzęsły, jakby przerażone. Na koniec postacie znikły, schroniły się w cień ruiny. W bladym świetle nocy widać było tylko jednego jeźdźca stojącego na wyniosłości.", + "101175": "Wreszcie szelest ów zwrócił jego uwagę. Zbliżywszy się do skraju wzgórza, począł wpatrywać się w step uważnie. W tej chwili wiatr przestał wiać, szelest ustał i zrobiła się cisza zupełna.", + "101176": "Nagle dał się słyszeć przeraźliwy świst. Zmieszane głosy poczęły wrzeszczeć przeraźliwie: „Hałła! Hałła! Jezu Chryste! Ratuj! Bij!”. Rozległ się huk samopałów, czerwone światła rozdarły ciemności. Tętent koni zmieszał się ze szczękiem żelaza. Nowi jacyś jeźdźce wyrośli jakby spod ziemi na stepie. Rzekłbyś: burza zawrzała nagle w tej cichej, złowrogiej pustyni. Potem jęki ludzkie zawtórowały wrzaskom strasznym, wreszcie ucichło wszystko: walka była skończona.", + "101177": "Widocznie rozegrywała się jedna ze zwykłych scen na Dzikich Polach.", + "101178": "Jeźdźcy zgrupowali się na wyniosłości, niektórzy pozsiadali z koni, przypatrując się czemuś pilnie.", + "101179": "Wtem w ciemnościach ozwał się silny i rozkazujący głos:", + "101180": "— Hej tam! Skrzesać ognia i zapalić!", + "101181": "Po chwili posypały się naprzód iskry, a potem buchnął płomień suchych oczeretów i łuczywa, które podróżujący przez Dzikie Pola wozili zawsze ze sobą.", + "101182": "Wnet wbito w ziemię drąg od kaganka i jaskrawe, padające z góry światło oświeciło wyraźnie kilkunastu ludzi pochylonych nad jakąś postacią leżącą bez ruchu na ziemi.", + "101183": "Byli to żołnierze ubrani w barwę czerwoną, dworską, i w wilcze kapuzy. Z tych jeden, siedzący na dzielnym koniu, zdawał się reszcie przewodzić. Zsiadłszy z konia, zbliżył się do owej leżącej postaci i spytał:", + "101184": "— A co, wachmistrzu? Żyje czy nie żyje?", + "101185": "— Żyje, panie namiestniku, ale charcze; arkan go zdławił.", + "101186": "— Co zacz jest?", + "101187": "— Nie Tatar, znaczny ktoś.", + "101188": "— To i Bogu dziękować.", + "101189": "Tu namiestnik popatrzył uważnie na leżącego męża.", + "101190": "— Coś jakby hetman — rzekł.", + "101191": "— I koń pod nim tatar zacny, jak lepszego u chana nie znaleźć — odpowiedział wachmistrz. — A ot, tam go trzymają.", + "101192": "Porucznik spojrzał i twarz mu się rozjaśniła. Obok dwóch szeregowych trzymało rzeczywiście dzielnego rumaka, który tuląc uszy i rozdymając chrapy, wyciągał głowę i poglądał przerażonymi oczyma na swego pana.", + "101193": "— Ale koń, panie namiestniku, będzie nasz? — wtrącił tonem pytania wachmistrz.", + "101194": "— A ty, psiawiaro, chciałbyś chrześcijanowi konia w stepie odjąć?", + "101195": "— Bo zdobyczny…", + "101196": "Dalszą rozmowę przerwało silniejsze chrapanie zduszonego męża.", + "101197": "— Wlać mu gorzałki w gębę — rzekł pan namiestnik — pas odpiąć.", + "101198": "— Czy zostaniemy tu na nocleg?", + "101199": "— Tak jest, konie rozkulbaczyć, stos zapalić.", + "101200": "Żołnierze skoczyli co żywo. Jedni poczęli cucić i rozcierać leżącego, drudzy ruszyli po oczerety, inni rozesłali na ziemi skóry wielbłądzie i niedźwiedzie na nocleg.", + "101201": "Pan namiestnik, nie troszcząc się więcej o zduszonego męża, odpiął pas i rozciągnął się na burce przy ognisku. Był to młody jeszcze bardzo człowiek, suchy, czarniawy, wielce przystojny, ze szczupłą twarzą i wydatnym orlim nosem. W oczach jego malowała się okrutna fantazja i zadzierżystość, ale w obliczu miał wyraz uczciwy. Wąs dość obfity i niegolona widocznie od dawna broda dodawały mu nad wiek powagi.", + "101202": "Tymczasem dwaj pachołkowie zajęli się przyrządzaniem wieczerzy. Położono na ogniu gotowe ćwierci baranie; zdjęto też z koni kilka dropiów upolowanych w czasie dnia, kilka pardew i jednego suhaka, którego pachoł wnet zaczął obłupywać ze skóry. Stos płonął, rzucając na step ogromne, czerwone koło światła. Zduszony człowiek począł z wolna przychodzić do siebie.", + "101203": "Przez czas jakiś wodził nabiegłymi krwią oczyma po obcych, badając ich twarze; następnie usiłował powstać. Żołnierz, który poprzednio rozmawiał z namiestnikiem, dźwignął go w górę pod pachy; drugi włożył mu obuszek w dłoń, na którym nieznajomy wsparł się z całej siły. Twarz jego była jeszcze czerwona, żyły jej nabrzmiałe. Na koniec przyduszonym głosem wykrztusił pierwszy wyraz:", + "101204": "— Wody!", + "101205": "Podano mu gorzałki, którą pił i pił, co mu widocznie dobrze zrobiło, bo odjąwszy wreszcie flaszę od ust, czystszym już głosem spytał:", + "101206": "— W czyich jestem ręku?", + "101207": "Namiestnik powstał i zbliżył się ku niemu.", + "101208": "— W ręku tych, co waści salwowali.", + "101209": "— Przeto nie waszmościowie schwycili mnie na arkan?", + "101210": "— Mosanie, nasza rzecz szabla, nie arkan. Krzywdzisz waść dobrych żołnierzów podejrzeniem. Złapali cię jakowiś łotrzykowie udający Tatarów, których, jeśliś ciekaw, oglądać możesz, bo oto leżą tam porżnięci jak barany.", + "101211": "To mówiąc, wskazał ręką na kilka ciemnych ciał leżących poniżej wyniosłości.", + "101212": "A nieznajomy na to:", + "101213": "— To pozwólcie mi spocząć.", + "101214": "Podłożono mu wojłokową kulbakę, na której siadł i pogrążył się w milczeniu.", + "101215": "Był to mąż w sile wieku, średniego wzrostu, szerokich ramion, prawie olbrzymiej budowy ciała i uderzających rysów. Głowę miał ogromną, cerę zawiędłą, bardzo ogorzałą, oczy czarne i nieco ukośne jak u Tatara, a nad wąskimi ustami zwieszał mu się cienki wąs rozchodzący się dopiero przy końcach w dwie szerokie kiście. Twarz jego potężna zwiastowała odwagę i dumę. Było w niej coś pociągającego i odpychającego zarazem — powaga hetmańska ożeniona z tatarską chytrością, dobrotliwość i dzikość.", + "101216": "Posiedziawszy nieco na kulbace, wstał i nad wszelkie spodziewanie, zamiast dziękować, poszedł oglądać trupy.", + "101217": "— Prostak! — mruknął namiestnik.", + "101218": "Nieznajomy tymczasem przypatrywał się uważnie każdej twarzy, kiwając głową jak człowiek, który odgadł wszystko, po czym wracał z wolna do namiestnika, klepiąc się po bokach i szukając mimowolnie pasa, za który widocznie chciał zatknąć rękę.", + "101219": "Nie podobała się młodemu namiestnikowi ta powaga w człeku oderżniętym przed chwilą od powroza, więc rzekł z przekąsem:", + "101220": "— Rzekłby kto, że wasze znajomych szukasz między owymi łotrzykami albo że pacierz za ich duszę odmawiasz.", + "101221": "Nieznajomy odparł z powagą:", + "101222": "— I nie mylisz się waść, i mylisz: nie mylisz się, bom szukał znajomych, a mylisz się, bo to nie łotrzykowie, jeno słudzy pewnego szlachcica, mego sąsiada.", + "101223": "— Tedy widocznie nie z jednej studni pijacie z onym sąsiadem.", + "101224": "Dziwny jakiś uśmiech przeleciał po cienkich wargach nieznajomego.", + "101225": "— I w tym się waść mylisz — mruknął przez zęby.", + "101226": "Po chwili dodał głośniej:", + "101227": "— Ale wybacz waszmość pan, żem mu naprzód powinnej nie złożył dzięki za auxilium i skuteczny ratunek, który mnie od tak nagłej śmierci wybawił. Waści męstwo stanęło za moją nieostrożność, bom się od ludzi swoich odłączył, ale też wdzięczność moja dorównywa waszmościnej ochocie.", + "101228": "To rzekłszy, wyciągnął ku namiestnikowi rękę.", + "101229": "Ale butny młodzieńczyk nie ruszył się z miejsca i nie spieszył z podaniem swojej; natomiast rzekł:", + "101230": "— Chciałbym naprzód wiedzieć, jeżeli ze szlachcicem mam sprawę, bo chociaż o tym nie wątpię, jednakże bezimiennych podzięków przyjmować mi się nie godzi.", + "101231": "— Widzę w waszmości prawdziwie kawalerską fantazję, i słusznie mówisz. Powinienem był zacząć od nazwiska mój dyskurs i moją podziękę. Jestem Zenobi Abdank, herbu Abdank z krzyżykiem, szlachcic z województwa kijowskiego, osiadły i pułkownik kozackiej chorągwi księcia Dominika Zasławskiego.", + "101232": "— A ja Jan Skrzetuski, namiestnik chorągwi pancernej jaśnie oświeconego księcia Jeremiego Wiśniowieckiego.", + "101233": "— Pod sławnym wojownikiem waść służysz. Przyjmże teraz moją wdzięczność i rękę.", + "101234": "Namiestnik nie wahał się dłużej. Towarzysze pancerni z góry wprawdzie patrzyli na żołnierzy spod innych chorągwi, ale pan Skrzetuski był na stepie, na Dzikich Polach, gdzie takie rzeczy mniej szły pod uwagę. Zresztą miał do czynienia z pułkownikiem, o czym zaraz naocznie się przekonał, bo gdy jego żołnierze przynieśli panu Abdankowi pas i szablę, i krótki buzdygan, z których go rozpasano dla cucenia, podali mu zarazem i krótką buławę o osadzie z kości, o głowie ze ślinowatego rogu, jakich zażywali zwykle pułkownicy kozaccy. Przy tym ubiór imci Zenobiego Abdanka był dostatni, a mowa kształtna znamionowała umysł bystry i otarcie się w świecie.", + "101235": "Więc pan Skrzetuski zaprosił go do kompanii. Zapach pieczonych mięs jął właśnie rozchodzić się od stosu, łechcąc nozdrza i podniebienie. Pachoł wydobył je z żaru i podał na latercynowej misie. Poczęli jeść, a gdy przyniesiono spory worek mołdawskiego wina, uszyty z koźlej skóry, wnet zawiązała się żywa rozmowa.", + "101236": "— Oby nam się szczęśliwie do domu wróciło! — rzekł pan Skrzetuski.", + "101237": "— To waszmość wracasz? Skądże, proszę? — spytał Abdank.", + "101238": "— Z daleka, bo z Krymu.", + "101239": "— A cóżeś waszmość tam robił? Z wykupnym jeździłeś?", + "101240": "— Nie, mości pułkowniku; jeździłem do samego chana.", + "101241": "Abdank nastawił ciekawie ucha.", + "101242": "— Ano to, proszę, w piękną waść wszedłeś komitywę! I z czymże do chana jeździłeś?", + "101243": "— Z listem jaśnie oświeconego księcia Jeremiego.", + "101244": "— To waść posłował! O cóż jegomość książę do chana pisał?", + "101245": "Namiestnik popatrzył bystro na towarzysza.", + "101246": "— Mości pułkowniku — rzekł — zaglądałeś w oczy łotrzykom, którzy cię na arkan ujęli, to twoja sprawa; ale co książę do chana pisał, to ani twoja, ani moja, jeno ich obydwóch.", + "101247": "— Dziwiłem się przed chwilą — odparł chytrze Abdank — że jegomość książę tak młodego człowieka posłem sobie do chana obrał, ale po waścinej odpowiedzi już się nie dziwię, bo widzę, żeś młody laty, ale stary eksperiencją i rozumem.", + "101248": "Namiestnik połknął gładko pochlebne słówko, pokręcił tylko młodego wąsa i pytał:", + "101249": "— A powiedzże mi waszmość, co porabiasz nad Omelniczkiem i jakeś się tu wziął sam jeden?", + "101250": "— Nie jestem sam jeden, jenom ludzi zostawił po drodze, a jadę do Kudaku, do pana Grodzickiego, któren tam jest przełożonym nad prezydium i do którego jegomość hetman wielki wysłał mnie z listami.", + "101251": "— A czemu waść nie bajdakiem, wodą?", + "101252": "— Taki był ordynans, od którego odstąpić mi się nie godzi.", + "101253": "— To dziw, że jegomość hetman taki wydał ordynans, gdyż właśnie na stepie w tak ciężkie popadłeś terminy, których wodą jadąc, pewno byłbyś uniknął.", + "101254": "— Mosanie, stepy teraz spokojne; znam ja się z nimi nie od dziś, a to, co mnie spotkało, to jest złość ludzka i invidia.", + "101255": "— I któż to na jegomości tak nastaje?", + "101256": "— Długo by gadać. Sąsiad to zły, mości namiestniku, który substancję mi zniszczył, z włości mnie ruguje, syna mi zbił, i ot, widziałeś waść, tu jeszcze na szyję moją nastawał.", + "101257": "— A to waść nie nosisz szabli przy boku?", + "101258": "W potężnej twarzy Abdanka zabłysła nienawiść, oczy zaświeciły mu posępnie i odrzekł z wolna a dobitnie:", + "101259": "— Noszę, i tak mi dopomóż Bóg, jako innych rekursów przeciw wrogom moim szukać już nie będę.", + "101260": "Porucznik chciał coś mówić, gdy nagle na stepie rozległ się tętent koni, a raczej pośpieszne chlupotanie końskich nóg po rozmiękłej trawie. Wnet też i czeladnik namiestnika, trzymający straż, nadbiegł z wieścią, że jakowiś ludzie się zbliżają.", + "101261": "— To pewnie moi — rzekł Abdank — którzy zaraz za Taśminą zostali. Jam też, nie spodziewając się zdrady, tu na nich czekać obiecał.", + "101262": "Jakoż po chwili gromada jeźdźców otoczyła półokręgiem wzgórze. Przy blasku ognia ukazały się głowy końskie z otwartymi chrapami, prychające ze zmęczenia, a nad nimi pochylone twarze jeźdźców, którzy przysłaniając rękoma od blasku oczy, patrzyli bystro w światło.", + "101263": "— Hej, ludzie! Kto wy? — spytał Abdank.", + "101264": "— Raby boże! — odpowiedziały głosy z ciemności.", + "101265": "— Tak, to moi mołojce — powtórzył Abdank, zwracając się do namiestnika. — Bywajcie! Bywajcie!", + "101266": "Niektórzy zeszli z koni i zbliżyli się do ognia.", + "101267": "— A my śpieszyli, śpieszyli, bat'ku. Szczo z toboju?", + "101268": "— Zasadzka była. Chwedko, zdrajca, wiedział o miejscu i tu już czekał z innymi. Musiał podążyć dobrze przede mną. Na arkan mnie ujęli!", + "101269": "— Spasi Bih! Spasi Bih! A to co za Laszek koło ciebie?", + "101270": "Tak mówiąc, spoglądali groźnie na pana Skrzetuskiego i jego towarzyszów.", + "101271": "— To druhy dobre — rzekł Abdank. — Sława Bogu, całym i żyw. Zaraz będziemy ruszać dalej.", + "101272": "— Sława Bogu! My gotowi.", + "101273": "Nowo przybyli poczęli rozgrzewać dłonie nad ogniem, bo noc była zimna, choć pogodna. Było ich do czterdziestu ludzi rosłych i dobrze zbrojnych. Nie wyglądali wcale na Kozaków regestrowych, co niepomału zdziwiło pana Skrzetuskiego, zwłaszcza że była ich garść tak spora. Wszystko to wydało się namiestnikowi mocno podejrzane. Gdyby hetman wielki wysłał imci Abdanka do Kudaku, dałby mu przecie straże z regestrowych, a po wtóre, z jakiejże by racji kazał mu iść stepem od Czehryna, nie wodą? Konieczność przeprawiania się przez wszystkie rzeki idące Dzikimi Polami do Dniepru mogła tylko pochód opóźnić. Wyglądało to raczej tak, jakby imć pan Abdank chciał właśnie Kudak ominąć.", + "101274": "Ale zarówno i sama osoba pana Abdanka zastanawiała wielce młodego namiestnika. Zauważył wraz, że Kozacy, którzy ze swymi pułkownikami obchodzili się dość poufale, jego otaczali czcią niezwyczajną, jakby prawego hetmana. Musiał to być jakiś rycerz dużej ręki, co tym dziwniejsze było panu Skrzetuskiemu, że znając Ukrainę i z tej, i z tamtej strony Dniepru, o takim przesławnym Abdanku nic nie słyszał. Było przy tym w twarzy tego męża coś szczególnego — jakaś moc utajona, która tak biła z oblicza jak żar od płomienia, jakaś wola nieugięta, znamionująca, że człek ten przed nikim i niczym się nie cofnie. Taką właśnie wolę w obliczu miał książę Jeremi Wiśniowiecki, ale co w księciu było przyrodzonym natury darem, właściwym wielkiemu urodzeniu i władzy, to mogło zastanowić w mężu nieznanego nazwiska, zabłąkanym w głuchym stepie.", + "101275": "Pan Skrzetuski długo deliberował. Chodziło mu po głowie, że to może jaki potężny banita, który, wyrokiem ścigany, chronił się w Dzikie Pola — to znów, że to watażka watahy zbójeckiej; ale to ostatnie nie było prawdopodobne. I ubiór, i mowa tego człowieka pokazywały co innego. Zgoła więc nie wiedział namiestnik, czego się trzymać, miał się tylko na baczności, a tymczasem Abdank kazał konia sobie podawać.", + "101276": "— Mości namiestniku — rzekł — komu w drogę, temu czas. Pozwólże podziękować sobie raz jeszcze za ratunek. Oby Bóg pozwolił mi odpłacić ci równą usługą!", + "101277": "— Nie wiedziałem, kogo ratuję, przetom i na wdzięczność nie zasłużył.", + "101278": "— Modestia to twoja tak mówi, która jest męstwu równa. Przyjmijże ode mnie ten pierścień.", + "101279": "Namiestnik zmarszczył się i krok w tył odstąpił, mierząc oczyma Abdanka, ten zaś mówił dalej z ojcowską niemal powagą w głosie i postawie:", + "101280": "— Spojrzyj jeno. Nie bogactwo tego pierścienia, ale inne cnoty ci zalecam. Za młodych jeszcze lat w bisurmańskiej niewoli będąc, dostałem go od pątnika, który z Ziemi Świętej powracał. W tym oczku zamknięty jest proch z grobu Chrystusa. Takiego daru odmawiać się nie godzi, choćby i z osądzonych rąk pochodził. Jesteś waść młodym człowiekiem i żołnierzem, a gdy nawet i starość bliska grobu nie wie, co ją przed ostateczną godziną spotkać może, cóż dopiero adolescencja, która mając przed sobą wiek długi, na większą liczbę przygód trafić musi! Pierścień ten ustrzeże cię od przygody i obroni, gdy dzień sądu nadejdzie, a to ci powiadam, że dzień ten idzie już przez Dzikie Pola.", + "101281": "Nastała chwila ciszy; słychać było tylko syczenie płomienia i parskanie koni.", + "101282": "Z dalekich oczeretów dochodziło żałosne wycie wilków. Nagle Abdank powtórzył raz jeszcze, jakby do siebie:", + "101283": "— Dzień sądu idzie już przez Dzikie Pola, a gdy nadejdzie: zadywytsia wsij swit bożyj…", + "101284": "Namiestnik przyjął pierścień machinalnie, tak był zdumiony słowami tego dziwnego męża.", + "101285": "A ten zapatrzył się w dal stepową, ciemną.", + "101286": "Potem zwrócił się z wolna i siadł na koń. Mołojcy jego czekali już u stóp wzgórza.", + "101287": "— W drogę! W drogę!… Bywaj zdrów, druhu żołnierzu! — rzekł do namiestnika. — Czasy teraz takie, że brat bratu nie ufa, przeto i nie wiesz, kogoś ocalił, bom ci nazwiska swego nie powiedział.", + "101288": "— Więc waść nie Abdank?", + "101289": "— To klejnot mój…", + "101290": "— A nazwisko?", + "101291": "— Bohdan Zenobi Chmielnicki.", + "101292": "To rzekłszy, zjechał ze wzgórza, a za nim ruszyli mołojcy. Wkrótce okryły ich tuman i noc. Dopiero gdy odjechali już z pół stajania, wiatr przyniósł od nich słowa kozackiej pieśni:", + "101293": "Oj wyzwoły, Boże, nas wsich, bidnych newilnykiw,", + "101294": "Z tiażkoj newoli,", + "101295": "Z wiry bisurmanskoj —", + "101296": "Na jasni zori,", + "101297": "Na tychi wody,", + "101298": "U kraj wesełyj,", + "101299": "U mir chreszczennyj —", + "101300": "Wysłuchaj, Boże, u prośbach naszych,", + "101301": "U neszczasnych mołytwach,", + "101302": "Nas bidnych newilnykiw.", + "101303": "Głosy cichły z wolna, potem stopiły się z powiewem szumiącym po oczeretach.", + "101304": "Rozdział II", + "101305": "Nazajutrz z rana, przybywszy do Czehryna, pan Skrzetuski stanął w mieście w domu księcia Jeremiego, gdzie też miał kęs czasu zabawić, aby ludziom i koniom dać wytchnienie po długiej z Krymu podróży, którą z przyczyny wezbrania i nadzwyczaj bystrych prądów na Dnieprze trzeba było lądem odbywać, gdyż żaden bajdak nie mógł owej zimy płynąć pod wodę. Sam też Skrzetuski zażył nieco wczasu, a potem szedł do pana Zaćwilichowskiego, byłego komisarza Rzplitej, żołnierza dobrego, któren, nie służąc u księcia, był jednak jego zaufanym i przyjacielem. Namiestnik pragnął się go wypytać, czy nie ma jakich z Łubniów dyspozycji. Książę wszelako nic szczególnego nie polecił; kazał Skrzetuskiemu, w razie gdyby odpowiedź chanowa była pomyślna, wolno iść, tak aby ludzie i konie mieli się dobrze. Z chanem zaś miał książę taką sprawę, że chodziło mu o ukaranie kilku murzów tatarskich, którzy własnowolnie puścili mu w jego zadnieprzańskie państwo zagony, a których sam zresztą srodze zbił. Chan rzeczywiście dał odpowiedź pomyślną: obiecał przysłać osobnego posła na kwiecień, ukarać nieposłusznych, a chcąc sobie zyskać życzliwość tak wsławionego jak książę wojownika, posłał mu przez Skrzetuskiego konia wielkiej krwi i szłyk soboli. Pan Skrzetuski, wywiązawszy się z niemałym zaszczytem z poselstwa, które już samo było dowodem wielkiego książęcego faworu, bardzo był rad, że mu w Czehrynie zabawić pozwolono i nie naglono z powrotem. Natomiast stary Zaćwilichowski wielce był zafrasowany tym, co działo się od niejakiego czasu w Czehrynie. Poszli tedy razem do Dopuła, Wołocha, który w mieście zajazd i winiarnię trzymał, i tam, choć była godzina jeszcze wczesna, zastali szlachty huk, gdyż to był dzień targowy, a oprócz tego w tymże dniu wypadał w Czehrynie postój bydła pędzonego ku obozowi wojsk koronnych, przy czym ludzi nazbierało się w mieście mnóstwo. Szlachta zaś gromadziła się zwykle w rynku, w tak zwanym Dzwonieckim Kącie, u Dopuła. Byli tam więc i dzierżawcy Koniecpolskich, i urzędnicy czehryńscy, i właściciele ziem pobliskich siedzący na przywilejach, szlachta osiadła i od nikogo niezależna, dalej urzędnicy ekonomii, trochę starszyzny kozackiej i pomniejszy drobiazg szlachecki, bądź to na kondycjach żyjący, bądź na swoich futorach.", + "101306": "Ci i tamci pozajmowali ławy stojące wedle długich dębowych stołów i rozprawiali głośno, a wszyscy o ucieczce Chmielnickiego, która była największym w mieście ewenementem. Skrzetuski więc z Zaćwilichowskim siedli sobie w kącie osobno i namiestnik począł wypytywać, co by to za feniks był ten Chmielnicki, o którym wszyscy mówili.", + "101307": "— To wać nie wiesz? — odpowiedział stary żołnierz. — To jest pisarz wojska zaporoskiego, dziedzic Subotowa i — dodał ciszej — mój kum. Znamy się dawno. Bywaliśmy w różnych potrzebach, w których niemało dokazywał, szczególniej pod Cecorą. Żołnierza takiej eksperiencji w wojskowych rzeczach nie masz może w całej Rzeczypospolitej. Tego się głośno nie mówi, ale to hetmańska głowa: człek wielkiej ręki i wielkiego rozumu; jego całe kozactwo słucha więcej niż koszowych i atamanów, człek niepozbawiony dobrych stron, ale hardy, niespokojny i gdy nienawiść weźmie w nim górę, może być straszny.", + "101308": "— Co mu się stało, że z Czehryna umknął?", + "101309": "— Koty ze starostką Czaplińskim darli, ale to furda! Zwyczajnie szlachcic szlachcicowi z nieprzyjaźni sadła zalewał. Nie jeden on i nie jednemu jemu. Mówią przy tym, że żonę starostce bałamucił: starostka mu kochanicę odebrał i z nią się ożenił, a on mu ją za to później bałamucił, a to jest podobna rzecz, bo zwyczajnie… kobieta lekka. Ale to są tylko pozory, pod którymi głębsze jakieś praktyki się ukrywają. Widzisz waść, rzecz jest taka: w Czerkasach mieszka stary Barabasz, pułkownik kozacki, nasz przyjaciel. Miał on przywileje i jakoweś pisma królewskie, o których mówiono, że Kozaków do oporu przeciw szlachcie zachęcały. Ale że to ludzki, dobry człek, trzymał je u siebie i nie publikował. Owóż Chmielnicki Barabasza na ucztę zaprosiwszy tu do Czehryna, do swego domu, spoił, potem posłał ludzi do jego futoru, którzy pisma i przywileje u żony podebrali, i z nimi umknął. Strach, by z nich jaka rebelia, jako była Ostranicowa, nie korzystała, bo repeto: że to człek straszny, a umknął nie wiadomo gdzie.", + "101310": "Na to pan Skrzetuski:", + "101311": "— A to lis! W pole mnie wywiódł. Toć ja jego tej nocy na stepie spotkałem i od arkana uwolniłem!", + "101312": "Zaćwilichowski aż się za głowę porwał.", + "101313": "— Na Boga, co wać powiadasz? Nie może to być!", + "101314": "— Może być, kiedy było. Powiadał mi się pułkownikiem u księcia Dominika Zasławskiego i że do Kudaku, do pana Grodzickiego, od hetmana wielkiego jest posłany, alem już temu nie wierzył, gdyż nie wodą jechał, jeno się stepem przekradał.", + "101315": "— To człek chytry jak Ulisses. I gdzieżeś go wać spotkał?", + "101316": "— Nad Omelniczkiem, po prawej stronie Dnieprowej. Widno do Siczy jechał.", + "101317": "— Kudak chciał minąć. Teraz intelligo. Ludzi siła było przy nim?", + "101318": "— Było ze czterdziestu. Ale za późno przyjechali. Gdyby nie moi, byliby go słudzy starostki zdławili.", + "101319": "— Czekajże waszmość. To jest ważna rzecz. Słudzy starostki, mówisz?", + "101320": "— Tak sam powiadał.", + "101321": "— Skądże starostka mógł wiedzieć, gdzie jego szukać, kiedy tu w mieście wszyscy głowy tracą, nie wiedząc, gdzie się podział?", + "101322": "— Tego i ja wiedzieć nie mogę. Może też Chmielnicki zełgał i zwykłych łotrzyków na sług starostki kreował, by swoje krzywdy tym mocniej afirmować.", + "101323": "— Nie może to być. Ale to jest dziwna rzecz. Czy waszmość wie, że są listy hetmańskie przykazujące Chmielnickiego łapać i in fundo zadzierżyć?", + "101324": "Namiestnik nie zdążył odpowiedzieć, bo w tej chwili wszedł do izby jakiś szlachcic z ogromnym hałasem. Drzwiami trzasnął raz i drugi, a spojrzawszy hardo po izbie, zawołał:", + "101325": "— Czołem waszmościom!", + "101326": "Był to człek czterdziestoletni, niski, z twarzą zapalczywą, której to zapalczywości przydawały jeszcze bardziej oczy jakby śliwy na wierzchu głowy siedzące, bystre, ruchliwe — człek widocznie bardzo żywy, wichrowaty i do gniewu skory.", + "101327": "— Czołem waszmościom! — powtórzył głośniej i ostrzej, gdy mu zrazu nie odpowiadano.", + "101328": "— Czołem, czołem — ozwało się kilka głosów.", + "101329": "Był to pan Czapliński, podstarości czehryński, sługa zaufany młodego pana chorążego Koniecpolskiego.", + "101330": "W Czehrynie nie lubiano go, bo był zawadiaka wielki, pieniacz, prześladowca, ale miał niemniej wielkie plecy, przeto ten i ów z nim politykował.", + "101331": "Zaćwilichowskiego jednego szanował, jak i wszyscy, dla jego powagi, cnoty i męstwa. Ujrzawszy go, wnet też zbliżył się ku niemu i skłoniwszy się dość dumnie Skrzetuskiemu, zasiadł przy nich ze swoją lampką miodu.", + "101332": "— Mości starostko — spytał Zaćwilichowski — czy wiesz, co się dzieje z Chmielnickim?", + "101333": "— Wisi, mości chorąży, jakem Czapliński, wisi, a jeśli dotąd nie wisi, to będzie wisiał. Teraz, gdy są listy hetmańskie, niech jedno go dostanę w swoje ręce.", + "101334": "To mówiąc, uderzył pięścią w stół, aż płyn rozlał się ze szklenic.", + "101335": "— Nie wylewaj waćpan wina! — rzekł pan Skrzetuski.", + "101336": "Zaćwilichowski przerwał:", + "101337": "— A czy go wać dostaniesz? Przecie uciekł i nikt nie wie, gdzie jest?", + "101338": "— Nikt nie wie? Ja wiem, jakem Czapliński! Waszmość, panie chorąży, znasz Chwedka. Owóż Chwedko jemu służy, ale i mnie. Będzie on Judaszem Chmielowi. Siła mówić. Wdał się Chwedko w komitywę z mołojcami Chmielnickiego. Człek sprytny. Wie o każdym kroku. Podjął się mi go dostawić żywym czy zmarłym i wyjechał w step równo przed Chmielnickim, wiedząc, gdzie ma go czekać!… A, didków syn przeklęty!", + "101339": "To mówiąc, znowu w stół uderzył.", + "101340": "— Nie wylewaj waćpan wina! — powtórzył z przyciskiem pan Skrzetuski, który dziwną jakąś awersję uczuł do tego podstarościego od pierwszego spojrzenia.", + "101341": "Szlachcic zaczerwienił się, błysnął swymi wypukłymi oczyma, sądząc, że mu dają okazję, i spojrzał zapalczywie na Skrzetuskiego, ale ujrzawszy na nim barwę Wiśniowieckich, zmitygował się, gdyż jakkolwiek chorąży Koniecpolski wadził się wówczas z księciem, wszelako Czehryn zbyt był blisko Łubniów i niebezpiecznie było barwy książęcej nie uszanować.", + "101342": "Książę też i ludzi dobierał takich, że każdy dwa razy pomyślał, nim z którym zadarł.", + "101343": "— Więc to Chwedko podjął się waci Chmielnickiego dostawić? — pytał znów Zaćwilichowski.", + "101344": "— Chwedko. I dostawi, jakem Czapliński.", + "101345": "— A ja waci mówię, że nie dostawi. Chmielnicki zasadzki uszedł i na Sicz podążył, o czym trzeba pana krakowskiego dziś jeszcze zawiadomić. Z Chmielnickim nie ma żartów. Krótko mówiąc, lepszy on ma rozum, tęższą rękę i większe szczęście od waci, który zbyt się zapalasz. Chmielnicki odjechał bezpiecznie, powtarzam waci, a jeśli mnie nie wierzysz, to ci to ten kawaler powtórzy, który go wczoraj na stepie widział i zdrowym go pożegnał.", + "101346": "— Nie może być! Nie może być! — wrzeszczał, targając się za czuprynę Czapliński.", + "101347": "— I co większa — dodał Zaćwilichowski — to ten kawaler tu obecny sam go salwował i waścinych sług wygubił, w czym mimo listów hetmańskich nie jest winien, bo z Krymu z poselstwa wraca i o listach nie wiedział, a widząc człeka przez łotrzyków, jak sądził, w stepie oprymowanego, przyszedł mu z pomocą. O którym to wyratowaniu się Chmielnickiego wcześniej waci zawiadamiam, bo gotów cię z Zaporożcami w twojej ekonomii odwiedzić, a znać nie byłbyś mu rad bardzo. Nadtoś się z nim warcholił. Tfu, do licha!", + "101348": "Zaćwilichowski nie lubił także Czaplińskiego.", + "101349": "Czapliński zerwał się z miejsca i aż mu mowę ze złości odjęło; twarz tylko spąsowiała mu zupełnie, a oczy coraz bardziej na wierzch wyłaziły. Tak stojąc przed Skrzetuskim, puszczał tylko urywane wyrazy:", + "101350": "— Jak to! Waść mimo listów hetmańskich!… Ja waści… Ja waści…", + "101351": "A pan Skrzetuski nie wstał nawet z ławy, jeno wsparłszy się na łokciu, patrzył na podskakującego Czaplińskiego jak raróg na uwiązanego wróbla.", + "101352": "— Czego się waść mnie czepiasz jak rzep psiego ogona? — spytał.", + "101353": "— Ja waści do grodu ze sobą… Waść mimo listów… Ja waści Kozakami!…", + "101354": "Krzyczał tak, że w izbie uciszyło się trochę. Obecni poczęli zwracać głowy w stronę Czaplińskiego. Szukał on okazji zawsze, bo taka była jego natura, robił burdy każdemu, kogo napotkał, ale to zastanowiło wszystkich, że teraz zaczął przy Zaćwilichowskim, którego jednego się obawiał, i że zaczął z żołnierzem noszącym barwę Wiśniowieckich.", + "101355": "— Zamilknij no wasze — rzekł stary chorąży. — Ten kawaler jest ze mną.", + "101356": "— Ja wa… wa… waści do grodu… w dyby! — wrzeszczał dalej Czapliński, nie uważając już na nic i na nikogo.", + "101357": "Teraz pan Skrzetuski podniósł się także całą wysokością swego wzrostu, ale nie wyjmował szabli z pochew, tylko jak ją miał spuszczoną nisko na rapciach, chwycił w środku i podsunął w górę tak, że rękojeść wraz z krzyżykiem poszła pod sam nos Czaplińskiemu.", + "101358": "— Powąchaj no to waść — rzekł zimno.", + "101359": "— Bij, kto w Boga!… Służba! — krzyknął Czapliński, chwytając za rękojeść.", + "101360": "Ale nie zdążył szabli wydobyć. Młody namiestnik obrócił go w palcach, chwycił jedną ręką za kark, drugą za hajdawery poniżej krzyża, podniósł w górę rzucającego się jak cyga i, idąc ku drzwiom między ławami, wołał:", + "101361": "— Panowie bracia, miejsce dla rogala, bo pobodzie!", + "101362": "To rzekłszy, doszedł do drzwi, uderzył w nie Czaplińskim, roztworzył i wyrzucił podstarościego na ulicę.", + "101363": "Po czym spokojnie usiadł na dawnym miejscu obok Zaćwilichowskiego.", + "101364": "W izbie przez chwilę zapanowała cisza. Siła, jakiej dowód złożył pan Skrzetuski, zaimponowała zebranej szlachcie. Po chwili jednak cała izba zatrzęsła się od śmiechu.", + "101365": "— Vivant wiśniowiecczycy! — wołali jedni.", + "101366": "— Omdlał, omdlał i krwią oblan! — krzyczeli inni, którzy zaglądali przeze drzwi, ciekawi, co też pocznie Czapliński. — Słudzy go podnoszą!", + "101367": "Mała tylko liczba stronników podstarościego milczała i nie mając odwagi ująć się za nim, spoglądała ponuro na namiestnika.", + "101368": "— Prawdę rzekłszy, w piętkę goni ten ogar — rzekł Zaćwilichowski.", + "101369": "— Kundys to, nie ogar — rzekł, zbliżając się gruby szlachcic, który miał bielmo na jednym oku, a na czole dziurę wielkości talara, przez którą świeciła naga kość. — Kundys to, nie ogar! Pozwól waść — mówił dalej, zwracając się do Skrzetuskiego — abym mu służby moje ofiarował. Jan Zagłoba herbu Wczele, co każdy snadno poznać może choćby po onej dziurze, którą w czele kula rozbójnicka mi zrobiła, gdym się do Ziemi Świętej za grzechy młodości ofiarował.", + "101370": "— Dajże waść pokój — rzekł Zaćwilichowski. — Powiadałeś kiedy indziej, że ci ją kuflem w Radomiu wybito.", + "101371": "— Kula rozbójnicka, jakom żyw! W Radomiu było co innego.", + "101372": "— Ofiarowałeś się waść do Ziemi Świętej… Może, aleś w niej nie był, to pewna.", + "101373": "— Nie byłem, bom już w Galacie palmę męczeńską otrzymał. Jeśli łżę, jestem arcypies, nie szlachcic.", + "101374": "— A taki breszesz i breszesz!", + "101375": "— Szelmą jestem bez uszu. W wasze ręce, panie namiestniku!", + "101376": "Tymczasem przychodzili i inni, zawierając z panem Skrzetuskim znajomość i afekt mu swój oświadczając, nie lubili bowiem ogólnie Czaplińskiego i radzi byli, że go taka spotkała konfuzja. Rzecz dziwna i trudna dziś do zrozumienia, że tak cała szlachta w okolicach Czehryna, jak i pomniejsi właściciele słobód, dzierżawcy ekonomii, ba! nawet ze służby Koniecpolskich, wszyscy wiedząc, jako zwyczajnie w sąsiedztwie, o zatargach Czaplińskiego z Chmielnickim, byli po stronie tego ostatniego. Chmielnicki bowiem miał sławę znamienitego żołnierza, który niemałe zasługi w różnych wojnach położył. Wiedziano także, że sam król się z nim znosił i wysoce jego zdanie cenił, na całe zaś zajście patrzono tylko jak na zwykłą burdę szlachcica ze szlachcicem, jakich to burd na tysiące się liczyło, zwłaszcza w ziemiach ruskich. Stawano więc po stronie tego, kto sobie więcej przychylności zjednać umiał, nie przewidując, by z tego takie straszliwe skutki wyniknąć miały. Później dopiero zapłonęły serca nienawiścią ku Chmielnickiemu, ale zarówno serca szlachty i duchowieństwa obydwóch obrządków.", + "101377": "Przychodzili tedy do pana Skrzetuskiego z kwartami, mówiąc: „Pij, panie bracie! Wypij i ze mną! Niech żyją wiśniowiecczycy! Tak młody, a już porucznik u księcia. Vivat książę Jeremi, hetman nad hetmany! Z księciem Jeremim pójdziemy na kraj świata! Na Turków i Tatarów! Do Stambułu! Niech żyje miłościwie nam panujący Władysław IV!”. Najgłośniej zaś krzyczał pan Zagłoba, który sam jeden gotów był cały regiment przepić i przegadać.", + "101378": "— Mości panowie! — wrzeszczał, aż szyby w oknach dzwoniły. — Pozwałem ja już jegomości sułtana do grodu za gwałt, którego się na mnie w Galacie dopuścił.", + "101379": "— Nie powiadajże waćpan lada czego, żeby ci się gęba nie wystrzępiła!", + "101380": "— Jak to, mości panowie? Quatuor articuli judicii castrensis: stuprum, incendium, latrocinium et vis armata alienis aedibus illata. A czyż nie była to właśnie vis armata?", + "101381": "— Krzykliwy z waści głuszec.", + "101382": "— I choćby do trybunału pójdę!", + "101383": "— Przestańże wasze…", + "101384": "— I kondemnatę uzyskam, i bezecnym go ogłoszę, a potem wojna, ale już z infamisem.", + "101385": "— Zdrowie waszmościów!", + "101386": "Niektórzy wszelako śmieli się, a z nimi i pan Skrzetuski, bo mu się z czupryny trochę kurzyło, szlachcic zaś tokował dalej naprawdę jak głuszec, który się własnym głosem upaja. Na szczęście dyskurs jego przerwany został przez innego szlachcica, który zbliżywszy się, pociągnął go za rękaw i rzekł śpiewnym litewskim akcentem:", + "101387": "— Poznajomijże waćpan, mości Zagłobo, i mnie z panem namiestnikiem Skrzetuskim… Poznajomijże!", + "101388": "— A i owszem, i owszem. Mości namiestniku, oto jest pan Powsinoga.", + "101389": "— Podbipięta — poprawił szlachcic.", + "101390": "— Wszystko jedno! Herbu Zerwipludry…", + "101391": "— Zerwikaptur — poprawił szlachcic.", + "101392": "— Wszystko jedno. Z Psichkiszek.", + "101393": "— Myszykiszek — poprawił szlachcic.", + "101394": "— Wszystko jedno. Nescio, co bym wolał, czy mysie, czy psie kiszki. Ale to pewna, że bym w żadnych mieszkać nie chciał, bo to i osiedzieć się tam niełatwo, i wychodzić niepolitycznie. Mości panie! — mówił dalej do Skrzetuskiego, ukazując Litwina. — Oto tydzień już piję wino za pieniądze tego szlachcica, któren ma miecz za pasem równie ciężki jak trzos, a trzos równie ciężki jak dowcip. Ale jeślim pił kiedy wino za pieniądze większego cudaka, to pozwolę się nazwać takim kpem, jak ten, co mi wino kupuje.", + "101395": "— A to go objechał! — wołała, śmiejąc się szlachta.", + "101396": "Ale Litwin nie gniewał się, kiwał tylko ręką, uśmiechał się łagodnie i powtarzał:", + "101397": "— At, dałbyś waćpan pokój… słuchać hadko!", + "101398": "Pan Skrzetuski przypatrywał się ciekawie tej nowej figurze, która istotnie zasługiwała na nazwę cudaka. Przede wszystkim był to mąż wzrostu tak wysokiego, że głową prawie powały dosięgał, a chudość nadzwyczajna wydawała go wyższym jeszcze. Szerokie jego ramiona i żylasty kark zwiastowały niepospolitą siłę, ale była na nim tylko skóra i kości. Brzuch miał tak wpadły pod piersią, że można by go wziąć za głodomora, lubo ubrany był dostatnio, w szarą, opiętą kurtę ze świebodzińskiego sukna, z wąskimi rękawami, i wysokie szwedzkie buty, które na Litwie zaczynały wchodzić w użycie. Szeroki i dobrze wypchany łosiowy pas, nie mając na czym się trzymać, opadał mu aż na biodra, a do pasa przywiązany był krzyżacki miecz tak długi, że temu olbrzymiemu mężowi prawie do pachy dochodził.", + "101399": "Ale kto by się miecza przeląkł, wnet by się uspokoił, spojrzawszy na twarz jego właściciela. Była to twarz chuda, również jak i cała osoba, ozdobiona dwiema zwiśniętymi ku dołowi brwiami i parą tak samo zwisłych, konopnego koloru wąsów, ale tak poczciwa, tak szczera, jak u dziecka. Owa obwisłość wąsów i brwi nadawała jej wyraz stroskany, smutny i śmieszny zarazem. Wyglądał na człeka, którego ludzie popychają, ale panu Skrzetuskiemu podobał się z pierwszego wejrzenia za ową szczerość twarzy i doskonały moderunek żołnierski.", + "101400": "— Panie namiestniku — rzekł — to waszmość od księcia pana Wiśniowieckiego?", + "101401": "— Tak jest.", + "101402": "Litwin ręce złożył jako do modlitwy i oczy podniósł w górę.", + "101403": "— Ach, co to za wielki wojennik! Co to za rycerz! Co to za wódz!", + "101404": "— Daj Boże Rzeczypospolitej takich jak najwięcej.", + "101405": "— I pewno, i pewno! A czyby nie można do niego pod znak?", + "101406": "— Będzie waści rad.", + "101407": "Tu pan Zagłoba wtrącił się do rozmowy:", + "101408": "— Będzie miał książę dwa rożny do kuchni: jeden z waćpana, drugi z jego miecza, albo najmie waści za mistrza, albo każe na wasanu zbójów wieszać lub sukno na barwę będzie waspanem mierzył! Tfu, jak się waćpan nie wstydzisz, będąc człowiekiem i katolikiem, być tak długim jak serpens lub jak pogańska włócznia!", + "101409": "— Słuchać hadko — rzekł cierpliwie Litwin.", + "101410": "— Jakże też godność waszeci? — spytał pan Skrzetuski. — Bo gdyś mówił, pan Zagłoba tak waści podrywał, że z przeproszeniem nic nie mogłem zrozumieć.", + "101411": "— Podbipięta.", + "101412": "— Powsinoga.", + "101413": "— Zerwikaptur z Myszykiszek.", + "101414": "— Masz babo pociechę! Piję jego wino, ale kpem jestem, jeśli to nie pogańskie imiona.", + "101415": "— Dawno waść z Litwy? — pytał namiestnik.", + "101416": "— At, już dwie niedziele w Czehrynie. Dowiedziawszy się od pana Zaćwilichowskiego, że waść tędy ciągnąć będziesz, czekam, by pod jego opieką księciu moje prośby przedstawić.", + "101417": "— Powiedzże mi waszmość, proszę, bom ciekaw, czemu też taki katowski miecz pod pachą nosisz?", + "101418": "— Nie katowski to, mości namiestniku, ale krzyżacki, a noszę, bo zdobyczny i dawno w rodzie. Już pod Chojnicami służył w litewskim ręku, tak i noszę.", + "101419": "— Ale to sroga machina i ciężka być musi okrutnie. Chyba do obu rąk?", + "101420": "— Można do obu, można do jednej.", + "101421": "— Pokażże wasze!", + "101422": "Litwin wydobył i podał, ale panu Skrzetuskiemu ręka zwisła od razu. Ni się złożyć, ni cięcia wymierzyć swobodnie. Na dwie ręce poradził, ale jeszcze było za ciężko. Więc pan Skrzetuski zawstydził się trochę i zwróciwszy się do obecnych:", + "101423": "— No, mości panowie — rzekł — kto krzyż uczyni?", + "101424": "— My już próbowali — odrzekło kilkanaście głosów. — Jeden pan komisarz Zaćwilichowski podniesie, ale krzyża i on nie uczyni.", + "101425": "— No, a waćpan? — pytał pan Skrzetuski, zwracając się do Litwina.", + "101426": "Szlachcic podniósł miecz jak trzcinę i machnął nim kilkanaście razy z największą łatwością, aż powietrze warczało w izbie, a wiatr powiał po twarzach.", + "101427": "— A niechże waści Bóg sekunduje! — zawołał Skrzetuski. — Pewną masz służbę u księcia pana!", + "101428": "— Bóg widzi, że jej pragnę, bo mi miecz w niej nie zardzewieje.", + "101429": "— Ale dowcip do reszty — rzekł pan Zagłoba — gdyż nie umiesz waść tak samo nim obracać.", + "101430": "Zaćwilichowski wstał i obaj z namiestnikiem zabierali się do odejścia, gdy naraz wszedł do izby biały jak gołąb człowiek i spostrzegłszy Zaćwilichowskiego, rzekł:", + "101431": "— Mości chorąży komisarzu, ja tu do pana umyślnie!", + "101432": "Był to Barabasz, pułkownik czerkaski.", + "101433": "— To chodźże waszmość do mnie na kwaterę — rzekł Zaćwilichowski. — Tu już się tak ze łbów kurzy, że i świata nie widać.", + "101434": "Wyszli razem, a Skrzetuski z nimi. Zaraz za progiem Barabasz spytał:", + "101435": "— Czy nie ma wieści o Chmielnickim?", + "101436": "— Są. Uciekł na Sicz. Oto ten oficer spotkał go wczoraj na stepie.", + "101437": "— To nie wodą pojechał? Pchnąłem gońca do Kudaku, by go łapano, ale jeśli tak, to na próżno.", + "101438": "To rzekłszy, Barabasz zatknął rękami oczy i począł powtarzać:", + "101439": "— Ej! Spasi Chryste! Spasi Chryste!", + "101440": "— Czego wać trwożysz?", + "101441": "— A czy waszmość wiesz, co on mi zdradą wydarł? Czy wiesz, co to znaczy takie dokumenta w Siczy opublikować? Spasi Chryste! Jeśli król wojny z bisurmanem nie uczyni, to iskra na prochy…", + "101442": "— Rebelię waszmość przepowiadasz?", + "101443": "— Nie przepowiadam, bo ją widzę, a Chmielnicki lepszy od Nalewajki i od Łobody.", + "101444": "— A kto za nim pójdzie?", + "101445": "— Kto? Zaporoże, regestrowi, mieszczanie, czerń, futornicy; i tacy ot!", + "101446": "Tu pan Barabasz wskazał na rynek i na uwijających się po nim ludzi. Cały rynek był zapchany wielkimi, siwymi wołami pędzonymi ku Korsuniowi dla wojska, a przy wołach szedł mnogi lud pastuszy, tak zwani czabanowie, którzy całe życie w stepach i pustyniach spędzali — ludzie zupełnie dzicy, niewyznający żadnej religii — religionis nullius, jak mówił wojewoda Kisiel. Spostrzegałeś między nimi postacie podobniejsze do zbójów niż do pasterzy, okrutne, straszne, pokryte łachmanami rozmaitych ubiorów. Większa ich część była przybrana w tołuby baranie albo w niewyprawne skóry wełną na wierzch, rozchełstane na przodzie i ukazujące, choć była to zima, nagą pierś spaloną od wiatrów stepowych. Każden zbrojny, ale w najrozmaitszą broń: jedni mieli łuki i sajdaki na plecach, niektórzy samopały albo tak zwane z kozacka „piszczele”, inni szable tatarskie, inni kosy lub wreszcie tylko kije z przywiązaną na końcu szczęką końską. Między nimi kręcili się mało co mniej dzicy, choć lepiej zbrojni Niżowcy, wiozący do obozu na sprzedaż rybę suszoną, zwierzynę i tłuszcz barani; dalej czumacy z solą, stepowi i leśni pasiecznicy oraz woskoboje z miodem, osadnicy leśni ze smołą i dziegciem; dalej chłopi z podwodami, Kozacy regestrowi, Tatarzy z Białogrodu i Bóg wie nie kto — włóczęgi — siromachy z końca świata. W całym mieście pełno było pijanych, w Czehrynie bowiem wypadał nocleg, więc i hulatyka przed nocą. Na rynku rozkładano ognie, gdzieniegdzie paliła się beczka ze smołą. Zewsząd dochodził gwar i wrzaski. Przeraźliwy głos piszczałek tatarskich i bębenków mieszał się z ryczeniem bydła i z łagodniejszymi głosami lir, przy których wtórze ślepcy śpiewali ulubioną wówczas pieśń:", + "101447": "Sokołe jasnyj,", + "101448": "Brate mij ridnyj,", + "101449": "Ty wysoko łetajesz,", + "101450": "Ty dałeko widajesz.", + "101451": "A obok tego rozlegały się dzikie okrzyki „hu! ha! hu! ha!” Kozaków tańczących na rynku trepaka, pomazanych dziegciem i pijanych zupełnie. Wszystko to razem było dzikie i rozszalałe. Dość było Zaćwilichowskiemu jednego spojrzenia, by się przekonać, że Barabasz miał słuszność, że lada podmuch mógł rozpętać te niesforne żywioły skłonne do grabieży, a przywykłe do boju, których pełno było na całej Ukrainie. A poza tymi tłumami stała jeszcze Sicz, stało Zaporoże od niedawna okiełznane i w karby po Masłowym Stawie ujęte, ale gryzące niecierpliwie munsztuk, pomne dawnych przywilejów, nienawidzące komisarzy, a stanowiące uorganizowaną siłę. Siła ta miała przecie za sobą sympatię niezmiernych mas chłopstwa mniej cierpliwego niż w innych Rzplitej stronach, bo mającego pod bokiem Czertomelik, a na nim bezpaństwo, rozbój i wolę. Więc pan chorąży, choć sam Rusin i gorliwy wschodniego obrządku stronnik, zadumał się smutno.", + "101452": "Jako człek stary, pamiętał dobrze czasy Nalewajki, Łobody, Kremskiego, znał ukraińskie rozbójnictwo lepiej może jak ktokolwiek na Rusi, a znając jednocześnie Chmielnickiego, wiedział, że on wart dwudziestu Łobodów i Nalewajków. Zrozumiał tedy całe niebezpieczeństwo jego na Sicz ucieczki, zwłaszcza z listami królewskimi, o których pan Barabasz powiadał, że były pełne obietnic dla Kozaków i zachęcające ich do oporu.", + "101453": "— Mości pułkowniku czerkaski — rzekł do Barabasza — powinien byś waszmość na Sicz jechać, wpływy Chmielnickiego równoważyć i pacyfikować, pacyfikować!", + "101454": "— Mości chorąży — odparł Barabasz — powiem tylko tyle waszmości, że na samą wieść o ucieczce Chmielnickiego z papierami połowa moich czerkaskich ludzi dzisiejszej nocy także na Sicz za nim zbiegła. Moje czasy już minęły; mnie mogiła, nie buława!", + "101455": "Rzeczywiście, Barabasz był żołnierz dobry, ale człowiek stary i bez wpływu.", + "101456": "Tymczasem doszli do kwatery Zaćwilichowskiego; stary chorąży odzyskał już trochę pogody umysłu właściwej jego gołębiej duszy i gdy zasiedli nad półgarncówką miodu, rzekł raźniej:", + "101457": "— Wszystko to furda, jeśli, jak mówią, wojna z bisurmanem praeparatur, a podobno że tak i jest, bo choć Rzeczpospolita wojny nie chce i niemało już sejmy królowi krwi napsuły, wszelako król może na swoim postawić. Cały ten ogień można będzie na Turka obrócić, a w każdym razie mamy przed sobą czas. Ja sam pojadę do pana krakowskiego i zdam mu sprawę, i będę prosił, by się jak najbliżej ku nam z wojskiem przymknął. Czy co wskóram, nie wiem, bo chociaż to pan mężny i wojownik doświadczony, ale okrutnie w swoim zdaniu i swoim wojsku dufny. Waść, mości pułkowniku czerkaski, trzymaj w ryzie Kozaków, a waszeć, mości namiestniku, po przybyciu do Łubniów ostrzeż księcia, by na Sicz baczność obrócił. Choćby mieli co począć, repeto: mamy czas. Na Siczy teraz ludzi niewiele: za rybą i za zwierzem się porozchodzili i po całej Ukrainie we wsiach siedzą. Nim się ściągną, dużo wody w Dnieprze upłynie. Przy tym imię księcia straszne i gdy się zwiedzą, że na Czertomelik oczy ma obrócone, może będą cicho siedzieli.", + "101458": "— Ja z Czehryna choćby we dwóch dniach ruszyć gotowy — rzekł namiestnik.", + "101459": "— To i dobrze. Dwa i trzy dni nic nie znaczą. Waszmość, panie czerkaski, pchnij też gońców z oznajmieniem sprawy do pana chorążego koronnego i do księcia Dominika. Ale waszmość już śpisz, jak widzę?", + "101460": "Rzeczywiście, Barabasz złożył ręce na brzuchu i zdrzemnął się głęboko; po chwili nawet chrapać zaczął. Stary pułkownik, gdy nie jadł i nie pił, co oboje nad wszystko lubił, to spał.", + "101461": "— Patrz, waszeć — rzekł cicho do namiestnika Zaćwilichowski. — I przez takiego to starca warszawscy statyści chcieliby Kozaków w ryzie utrzymać. Bóg z nimi! Ufali też i samemu Chmielnickiemu, z którym kanclerz w jakoweś układy wchodził, a który podobno srodze ufność zawiedzie.", + "101462": "Namiestnik westchnął na znak współczucia staremu chorążemu. Barabasz zaś chrapnął silniej, a potem mruknął przez sen:", + "101463": "— Spasi Chryste! Spasi Chryste!", + "101464": "— Kiedyż waść myślisz z Czehryna ruszyć? — spytał chorąży.", + "101465": "— Wypada mi ze dwa dni Czaplińskiemu poczekać, któren pewnie będzie chciał konfuzji, jaka go spotkała, dochodzić.", + "101466": "— Nie uczyni tego. Prędzej by na waści sług swoich nasłał, gdybyś barwy książęcej nie nosił. Ale z księciem zadrzeć straszna rzecz nawet dla sługi Koniecpolskich.", + "101467": "— Oznajmię mu, że czekam, a w dwa lub w trzy dni ruszę. Zasadzki też nie obawiam się, mając przy boku szablę i garść ludzi.", + "101468": "To rzekłszy, namiestnik pożegnał starego chorążego i wyszedł.", + "101469": "Nad miastem świeciła tak jasna łuna od stosów nałożonych na rynku, że rzekłbyś: cały Czehryn się pali, a gwar i krzyki wzmogły się jeszcze z nastaniem nocy. Żydzi nie wychylali się wcale ze swych domostw. W jednym kącie tłumy czabanów wyły posępne pieśni stepowe. Dzicy Zaporożcy tańczyli koło ognisk, rzucając w górę czapki, paląc z piszczeli i pijąc kwartami gorzałkę. Tu i owdzie zrywała się bijatyka, którą uśmierzali ludzie starostki. Namiestnik musiał torować sobie drogę rękojeścią szabli i słuchając tych wrzasków i szumu kozaczego, chwilami myślał sobie, że to już rebelia tak przemawia. Zdawało mu się także, że widzi groźne spojrzenia i słyszy ciche, zwracane ku sobie klątwy. W uszach brzęczały mu jeszcze słowa Barabasza: „Spasi Chryste, spasi Chryste!”, i serce biło mu żywiej.", + "101470": "A tymczasem w mieście czabanowie zawodzili coraz głośniej chorowody, a Zaporożcy palili z samopałów i kąpali się w gorzałce.", + "101471": "Strzelanina i dzikie „u-ha! u-ha!” dochodziły do uszu namiestnika nawet wówczas, gdy już położył się spać w swojej kwaterze.", + "101472": "Rozdział III", + "101473": "W kilka dni później poczet naszego namiestnika posuwał się raźno w stronę Łubniów. Po przeprawie przez Dniepr szli szeroką drogą stepową, która łączyła Czehryn z Łubniami, idąc na Żuki, Semi-Mogiły i Chorol. Drugi taki gościniec wiódł ze stolicy książęcej do Kijowa. Za dawniejszych czasów, przed rozprawą hetmana Żółkiewskiego pod Sołonicą, dróg tych nie było wcale. Do Kijowa jechało się z Łubniów stepem i puszczą; do Czehryna była droga wodna — z powrotem zaś jeżdżono na Chorol. W ogóle zaś owe naddnieprzańskie państwo — stara ziemia połowiecka — było pustynią mało co więcej od Dzikich Pól zamieszkaną, przez Tatarów często zwiedzaną, dla watah zaporoskich otwartą.", + "101474": "Nad brzegami Suły szumiały ogromne, prawie stopą ludzką niedotykane lasy — miejscami, po zapadłych brzegach Suły, Rudej, Śleporodu, Korowaja, Orżawca, Pszoły i innych większych i mniejszych rzek i przytoków, tworzyły się mokradła zarośnięte częścią gęstwiną krzów i borów, częścią odkryte, pod postacią łąk. W tych borach i bagniskach znajdował łatwy przytułek zwierz wszelkiego rodzaju, w najgłębszych mrokach leśnych żyła moc niezmierna turów brodatych, niedźwiedzi i dzikich świń, a obok nich liczna szara gawiedź wilków, rysiów, kun, stada sarn i kraśnych suhaków; w bagniskach i w łachach rzecznych bobry zakładały swoje żeremia, o których to bobrach chodziły wieści na Zaporożu, że są między nimi stuletnie starce, białe jak śnieg ze starości.", + "101475": "Na wysokich, suchych stepach bujały stada koni dzikich o kudłatych głowach i krwawych oczach. Rzeki roiły się rybą i ptactwem wodnym. Dziwna to była ziemia, na wpół uśpiona, ale nosząca ślady dawniejszego życia ludzkiego. Wszędzie pełno popieliszcz po jakichś przedwiecznych grodach; same Łubnie i Chorol były z takich popieliszcz podniesione; wszędzie pełno mogił nowszych i starszych, porosłych już borem. I tu, jak na Dzikich Polach, nocami wstawały duchy i upiory, a starzy Zaporożcy opowiadali sobie przy ogniskach dziwy o tym, co się czasami działo w owych głębinach leśnych, z których dochodziły wycia nie wiadomo jakich zwierząt, krzyki pół ludzkie, pół zwierzęce, gwary straszne, jakoby bitew lub łowów. Pod wodami odzywały się dzwony potopionych miast. Ziemia była mało gościnna i mało dostępna, miejscami zbyt rozmiękła, miejscami cierpiąca na brak wód, spalona, sucha, a do mieszkania niebezpieczna, osadników bowiem, gdy się jako tako osiedli i zagospodarowali, ścierały napady tatarskie. Odwiedzali ją tylko często Zaporożcy dla gonów bobrowych, dla zwierza i ryby, w czasie bowiem pokoju większa część Niżowców rozłaziła się z Siczy na łowy, czyli, jak mówiono, na „przemysł”, po wszystkich rzekach, jarach, lasach i komyszach, bobrując w miejscach, o których istnieniu nawet mało kto wiedział.", + "101476": "Jednakże i życie osiadłe próbowało uwiązać się do tych ziem jak roślina, która próbuje, gdzie może, chwycić się gruntu korzonkami i raz w raz wyrywana, gdzie może, odrasta.", + "101477": "Powstawały na pustkach grody, osady, kolonie, słobody i futory. Ziemia była miejscami żywna, a nęciła swoboda. Ale wtedy dopiero zakwitło życie, gdy ziemie te przeszły w ręce kniaziów Wiśniowieckich. Kniaź Michał po ożenieniu się z Mohilanką począł starowniej urządzać swoje zadnieprzańskie państwo; ściągał ludzi, osadzał pustki, zapewniał swobody do lat trzydziestu, budował monastery i wprowadzał prawo swoje książęce. Nawet taki osadnik, który przymknął do tych ziem nie wiadomo kiedy i sądził, że siedzi na własnym gruncie, chętnie schodził do roli kniaziowego czynszownika, gdyż za ów czynsz szedł pod potężną książęcą opiekę, która go ochraniała, broniła od Tatarów i od gorszych nieraz od Tatarów Niżowców. Ale prawdziwe życie zakwitło dopiero pod żelazną ręką młodego księcia Jeremiego. Za Czehrynem zaraz zaczynało się jego państwo, a kończyło het! aż pod Konotopem i Romnami. Nie stanowiło ono całej kniaziowej fortuny, bo od województwa sandomierskiego począwszy, ziemie jego leżały w województwach: wołyńskim, ruskim, kijowskim, ale naddnieprzańskie państwo było okiem w głowie zwycięzcy spod Putywla.", + "101478": "Tatar długo czyhał nad Orłem, nad Worsklą i wietrzył jak wilk, nim ośmielił się na północ konia popędzić; Niżowcy nie próbowali zatargu. Miejscowe niespokojne watahy poszły w służbę. Dziki i rozbójniczy lud, żyjący dawniej z gwałtów i napadów, teraz ujęty w karby, zajmował „polanki” na rubieżach i leżąc na granicach państwa jak brytan na łańcuchu, groził zębem najeźdźcy.", + "101479": "Toż zakwitło i zaroiło się wszystko. Pobudowano drogi na śladach dawnych gościńców; rzeki ujęto groblami, które sypał niewolnik Tatar lub Niżowiec schwytany z bronią w ręku na rozboju. Tam gdzie niegdyś wiatr grywał dziko nocami na oczeretach i wyły wilki i topielcy, teraz hurkotały młyny. Przeszło czterysta kół, nie licząc rzęsiście rozsianych wiatraków, mełło zboże na samym Zadnieprzu. Czterdzieści tysięcy czynszowników wnosiło czynsz do kas książęcych, lasy zaroiły się pasiekami, na rubieżach powstawały wsie coraz nowe, futory, słobody. Na stepach, obok tabunów dzikich, pasły się całe stada swojskiego bydła i koni. Nieprzejrzany, jednostajny widok borów i stepów ubarwił się dymami chat, złoconymi wieżami cerkwi i kościołów — pustynia zamieniła się w kraj dość ludny.", + "101480": "Jechał tedy pan namiestnik Skrzetuski wesoło i nie śpiesząc się, jakoby swoją ziemią, mając po drodze wszelkie wczasy zapewnione. Był to dopiero początek stycznia czterdziestego ósmego roku, ale dziwna, wyjątkowa zima nie dawała się wcale we znaki. W powietrzu tchnęła wiosna; ziemia rozmiękła i przeświecała wodą roztopów; na polach zieleniała ruń, a słońce dogrzewało tak mocno, że w podróży o południu kożuchy prażyły grzbiet jak latem.", + "101481": "Orszak namiestnika zwiększył się znacznie, w Czehrynie bowiem przyłączyło się do niego poselstwo wołoskie, które hospodar do Łubniów wysłał w osobie pana Rozwana Ursu. Przy poselstwie było kilkunastu karałaszów eskorty i wozy z czeladzią. Prócz tego z namiestnikiem jechał nasz znajomy pan Longinus Podbipięta herbu Zerwikaptur ze swoim długim mieczem pod pachą i z kilkoma czeladzi służbowej.", + "101482": "Słońce, cudna pogoda i woń zbliżającej się wiosny napawały wesołością serca, a namiestnik tym był weselszy, że wracał z długiej podróży pod dach książęcy, który był zarazem jego dachem, wracał, sprawiwszy się dobrze, więc i przyjęcia dobrego pewny.", + "101483": "Ale wesołość jego miała i inne powody.", + "101484": "Oprócz łaski księcia, którego namiestnik z całej duszy kochał, czekały go w Łubniach jeszcze i pewne czarne oczy, tak słodkie jak miód.", + "101485": "Oczy te należały do Anusi Borzobohatej-Krasieńskiej, panienki respektowej księżny Gryzeldy, najpiękniejszej dziewczyny z całego fraucymeru, bałamutki wielkiej, za którą przepadali wszyscy w Łubniach, a ona za nikim. U księżny Gryzeldy mores był wielki i surowość obyczajów niepomierna, co jednak nie przeszkadzało młodym spoglądać na się jarzącymi oczyma i wzdychać. Pan Skrzetuski posyłał tedy swoje westchnienia ku czarnym oczom na równi z innymi, a gdy, bywało, zostawał sam w swojej kwaterze, wówczas chwytał lutnię w rękę i śpiewywał:", + "101486": "Tyś jest specjał nad specjały…", + "101487": "lub też:", + "101488": "Jak tatarska orda", + "101489": "Bierzesz w jasyrcorda!", + "101490": "Ale że to był człek wesoły i przy tym żołnierz wielce w swym zawodzie zamiłowany, więc nie brał zbyt do serca tego, że Anusia uśmiechała się tak samo do niego, jak i do pana Bychowca z chorągwi wołoskiej, jak do pana Wurcla z artylerii, jak do pana Wołodyjowskiego z dragonów, a nawet do pana Baranowskiego z husarii, chociaż ten ostatni był już dobrze szpakowaty i szeplenił, mając podniebienie potrzaskane kulą z samopału. Nasz namiestnik bił się już nawet raz z panem Wołodyjowskim w szable o Anusię, ale gdy przyszło za długo siedzieć w Łubniach bez jakowejś wyprawy na Tatarów, to sobie nawet i przy Anusi przykrzył, a gdy przyszło ciągnąć — to ciągnął z ochotą, bez żalu, bez wspominków.", + "101491": "Za to też i witał z radością. Teraz więc oto, wracając z Krymu po pomyślnym rzeczy załatwieniu, podśpiewywał wesoło i czwanił koniem, jadąc obok pana Longinusa, który siedząc na ogromnej inflanckiej kobyle, strapiony był i smutny jak zawsze. Wozy poselstwa, karałasze i eskorta zostały znacznie za nimi.", + "101492": "— Jegomość poseł leży na wozie jak kawał drzewa i śpi ciągle — rzekł namiestnik. — Cudów mi naprawił o swojej Wołoszczyźnie, aż i ustał. Jam też słuchał z ciekawością. Nie ma co! Kraj bogaty, klima przednie, złota, wina, bakaliów i bydła dostatek. Pomyślałem sobie tedy, że nasz książę rodzi się z Mohilanki i że ma takie dobre prawo do hospodarskiego tronu, jak kto inny, których praw przecie książę Michał dochodził. Nie nowina to naszym paniętom Wołoszczyzna. Bijali już tam i Turków, i Tatarów, i Wołochów, i Siedmiogrodzian…", + "101493": "— Ale lud tam miększy niż u nas, o czym mi i pan Zagłoba w Czehrynie opowiadał — rzekł pan Longinus. — A gdybym jemu nie wierzył, to tedy w książkach od nabożeństwa potwierdzenie tej prawdy się znajduje.", + "101494": "— Jak to w książkach?", + "101495": "— Ja sam mam taką i mogę ją waszmości pokazać, bo ją zawsze wożę ze sobą.", + "101496": "To rzekłszy, odpiął troki przy terlicy i wydobywszy niewielką książeczkę, starannie w cielę oprawioną, naprzód ucałował ją pobożnie, potem przewróciwszy kilkanaście kartek, rzekł:", + "101497": "— Czytaj waść.", + "101498": "Pan Skrzetuski rozpoczął:", + "101499": "—„Pod Twoją obronę uciekamy się, święta Boża Rodzicielko…”. Gdzież zaś tu jest o Wołochach? Co waść mówisz! To antyfona!", + "101500": "— Czytaj waść dalej.", + "101501": "— „…Abyśmy się stali godnymi obietnic Pana Chrystusowych. Amen”.", + "101502": "— No, a teraz pytanie…", + "101503": "Skrzetuski czytał.", + "101504": "— „Pytanie: Dlaczego jazda wołoska zowie się lekką? Odpowiedź: Bo lekko ucieka. Amen”. Hm! Prawda! Wszelako w tej książce dziwne jest materii pomieszanie.", + "101505": "— Bo to jest książka żołnierska, gdzie obok modlitw rozmaite instructiones militares są przyłączone, z których nauczysz się waść o wszystkich nacjach, która z nich zacniejsza, która podła; co do Wołochów zaś, to się pokazuje, iż tchórzliwe z nich pachołki, a przy tym zdrajcy wielcy.", + "101506": "— Że zdrajcy, to pewno, bo pokazuje się to i z przygód księcia Michała. Co prawda, to i ja słyszałem, iż żołnierz to z przyrodzenia nieszczególny. Ma przecie książę jegomość chorągiew wołoską bardzo przednią, w której pan Bychowiec porucznikuje, ale stricte to w owej wołoskiej chorągwi nie wiem, czy i dwudziestu Wołochów się znajduje.", + "101507": "— Jak też waszmość myślisz, panie namiestniku, siła książę ma ludzi pod bronią?", + "101508": "— Będzie z ośm tysięcy, nie licząc Kozaków, co po pałankach stoją. Ale powiadał mi Zaćwilichowski, że teraz nowe zaciągi są czynione.", + "101509": "— To może Bóg da jakową wyprawę pod księciem panem?", + "101510": "— Tak mówią, że wielka wojna z Turczynem się gotuje i że sam król z całą potęgą Rzplitej ma ruszyć. Wiem też, że upominki Tatarom są wstrzymane, którzy przecie od strachu nie śmią zagonów ruszyć. O tym słyszałem i w Krymie, gdzie bodaj dlatego przyjmowano mnie tak honeste, bo jest wieść, że gdy król z hetmany pociągnie, książę ma na Krym uderzyć i całkiem Tatarów zetrzeć. Jakoż to jest pewna, że takowej imprezy innemu nie powierzą.", + "101511": "Pan Longinus podniósł do góry ręce i oczy.", + "101512": "— Dajże, Boże miłosierny, daj takową świętą wojnę na chwałę chrześcijaństwu i naszemu narodowi, a mnie grzesznemu pozwól w niej wota moje spełnić, abym in luctu mógł być pocieszony albo też śmierć chwalebną znaleźć!", + "101513": "— To waść ślub wedle wojny uczynił?", + "101514": "— Tak zacnemu kawalerowi wszystkie arkana duszy mojej otworzę, choć siła mówić, ale gdy waćpan ucha chętnego skłaniasz, przeto incipiam: Wiesz waszmość, że herb mój zwie się Zerwikaptur, co z takowej przyczyny pochodzi, że gdy jeszcze pod Grunwaldem przodek mój Stowejko Podbipięta ujrzał trzech rycerzy w mniszych kapturach w szeregu jadących, zajechawszy ich, ściął wszystkich trzech od razu, o którym to sławnym czynie stare kroniki piszą z wielką dla przodka mego chwałą…", + "101515": "— Nie lżejszą miał on przodek od waści rękę, ale i słusznie Zerwikapturem go nazwali.", + "101516": "— Któremu też król herb nadał, a w nim trzy kozie głowy w srebrnym polu na pamiątkę owych rycerzy, gdyż takie same głowy były na ich tarczach wyobrażone. Ten herb wraz z tym tu oto mieczem przodek mój Stowejko Podbipięta przekazał potomkom swoim z zaleceniem, by starali się splendor rodu i miecza podtrzymać.", + "101517": "— Nie ma co mówić, z grzecznego rodu waszmość pochodzisz!", + "101518": "Tu pan Longinus zaczął wzdychać rzewnie, a gdy na koniec ulżyło mu trochę, tak mówił dalej:", + "101519": "— Będąc tedy z rodu ostatni, ślubowałem w Trokach Najświętszej Pannie żyć w czystości i nie prędzej stanąć na ślubnym kobiercu, póki za sławnym przykładem przodka mego Stowejki Podbipięty trzech głów tymże samym mieczem od jednego zamachu nie zetnę. O Boże miłosierny, widzisz, żem wszystko uczynił, co było w mocy mojej! Czystości dochowałem do dnia dzisiejszego, sercu czułemu milczeć kazałem, wojny szukałem i walczyłem, ale szczęścia nie miałem…", + "101520": "Porucznik uśmiechnął się pod wąsem.", + "101521": "— I nie ściąłeś waćpan trzech głów?", + "101522": "— Ot! Nie zdarzyło się! Szczęścia nie ma! Po dwie na raz nieraz bywało, ale trzech nigdy. Nie udało się zajechać, a trudno prosić wrogów, by się ustawili równo do cięcia. Bóg jeden widzi moje smutki: siła w kościach jest, fortuna jest… ale adolescentia uchodzi, czterdziestu pięciu lat dobiegam, serce do afektów się wyrywa, ród ginie, a trzech głów jak nie ma, tak nie ma!… Taki i Zerwikaptur ze mnie. Pośmiewisko dla ludzi, jak słusznie mówi pan Zagłoba, co wszystko cierpliwie znoszę i Panu Jezusowi ofiaruję.", + "101523": "Litwin począł znowu tak wzdychać, że aż i jego inflancka kobyła, widać ze współczucia dla swego pana, jęła stękać i chrapać żałośnie.", + "101524": "— To tylko mogę waszmości powiedzieć — rzekł namiestnik — iż jeśli pod księciem Jeremim nie znajdziesz okazji, to chyba nigdy.", + "101525": "— Daj Boże! — odparł pan Longinus. — Dlatego i jadę prosić o łaskę księcia pana.", + "101526": "Dalszą rozmowę przerwał im nadzwyczajny łopot skrzydeł. Jako się rzekło, zimy tej ptactwo nie szło za morza, rzeki nie zamarzały, przeto szczególniej wodnego ptactwa wszędzie było pełno nad błotami. Właśnie w tej chwili porucznik z panem Longinem zbliżyli się do brzegu Kahamliku, gdy nagle zaszumiało im nad głowami całe stado żurawi, które przeciągały tak nisko, że można by niemal kijem do nich dorzucić. Stado leciało z wrzaskiem okrutnym i zamiast zapaść w oczerety, podniosło się niespodziewanie w górę.", + "101527": "— Mkną jakby gonione — rzekł pan Skrzetuski.", + "101528": "— A o! Widzisz waść — rzekł pan Longinus, ukazując na białego ptaka, który tnąc powietrze ukośnym lotem, starał się podlecieć pod stado.", + "101529": "— Raróg, raróg! Przeszkadza im zapaść! — wołał namiestnik. — Poseł ma rarogi — musiał puścić.", + "101530": "W tej chwili pan Rozwan Ursu nadjechał pędem na czarnym anatolskim dzianecie, a za nim kilku karałaszów służbowych.", + "101531": "— Panie poruczniku, proszę na zabawę — rzekł.", + "101532": "— Czy to raróg waszej cześci?", + "101533": "— Tak jest, i zacny bardzo, zobaczysz waść…", + "101534": "Popędzili naprzód we trzech, a za nimi Wołoch sokolniczy z obręczą, który utkwiwszy oczy w ptaki, krzyczał z całych sił, zachęcając raroga do walki.", + "101535": "Dzielny ptak zmusił już tymczasem stado do podniesienia się w górę, potem sam wzbił się jak błyskawica jeszcze wyżej i zawisł nad nim. Żurawie zbiły się w jeden ogromny wir szumiący jak burza skrzydłami. Groźne wrzaski napełniały powietrze. Ptaki powyciągały szyje, powytykały ku górze dzioby jak włócznie i czekały ataku.", + "101536": "Raróg tymczasem krążył nad nimi. To zniżał się, to podnosił, jak gdyby wahał się runąć na dół, gdzie na pierś jego czekało sto ostrych dziobów. Jego białe pióra, oświecone słońcem, błyszczały jak samo słońce na pogodnym błękicie nieba.", + "101537": "Nagle, zamiast rzucić się na stado, pomknął jak strzała w dal i wkrótce zniknął za kępami drzew i oczeretów.", + "101538": "Pierwszy Skrzetuski ruszył za nim z kopyta. Poseł, sokolnik i pan Longinus poszli za jego przykładem.", + "101539": "Wtem na skręcie drogi namiestnik wstrzymał konia, gdyż nowy a dziwny widok uderzył jego oczy. W pośrodku gościńca leżała na boku kolaska ze złamaną osią. Odprzężone konie trzymało dwóch kozaczków. Woźnicy nie było wcale, widocznie odjechał w celu szukania pomocy. Przy kolasce stały dwie niewiasty, jedna ubrana w lisi tołub i takąż czapkę z okrągłym dnem, twarzy surowej, męskiej; druga była to młoda panna wzrostu wyniosłego, rysów pańskich i bardzo foremnych. Na ramieniu tej młodej pani siedział spokojnie raróg i rozstrzępiwszy pióra na piersiach, muskał je dziobem.", + "101540": "Namiestnik osadził konia, aż kopyta wryły się w piasek gościńca, i rękę podniósł do czapki zmieszany i niewiedzący, co ma mówić: czy witać, czy o raroga się dopominać? Zmieszany był jeszcze i dlatego, że spod kuniego kapturka spojrzały nań takie oczy, jakich jak życie swoje nie widział, czarne, aksamitne, a łzawe, a mieniące się, a ogniste, przy których oczy Anusi Borzobohatej zgasłyby jak świeczki przy pochodniach. Nad tymi oczami jedwabne, ciemne brwi rysowały się dwoma delikatnymi łukami, zarumienione policzki kwitnęły jak kwiat najpiękniejszy, przez malinowe wargi, trochę otwarte, widniały ząbki jak perły, spod kapturka spływały bujne, czarne warkocze. „Czy Juno we własnej osobie, czy inne jakoweś bóstwo?” — pomyślał namiestnik, widząc ten wzrost strzelisty, pierś wypukłą i tego białego sokoła na ramieniu. Stał tedy nasz porucznik bez czapki i zapatrzył się jak w cudowny obraz, i tylko oczy mu się świeciły, a za serce chwytało go coś jak ręką. I już miał rozpocząć mowę od słów: „Jeśliś jest śmiertelną istotą, a nie bóstwem…” — gdy w tej chwili nadjechał poseł i pan Longinus, a z nimi sokolnik z obręczą. Co widząc, bogini nadstawiła rarogowi rękę, na której ten zaraz, zszedłszy z ramienia, usadowił się, przestępując z nogi na nogę. Namiestnik, uprzedzając sokolniczego, chciał zdjąć ptaka, gdy nagle stał się dziwny omen. Oto raróg, pozostawiwszy jedną nogę na ręku panny, drugą chwycił się namiestnikowej dłoni i zamiast przesiąść się, począł kwilić radośnie i przyciągać te ręce ku sobie tak silnie, że się musiały zetknąć. Po namiestniku mrowie przeszło, raróg zaś dopiero wtedy dał się przenieść na obręcz, gdy sokolnik nałożył mu kaptur na głowę. A wtem starsza pani poczęła wyrzekać:", + "101541": "— Rycerze! — mówiła. — Ktokolwiek jesteście, nie odmawiajcie pomocy białogłowom, które zostawszy na drodze bez pomocy, same nie wiedzą, co począć. Do domu nam już nie dalej jak trzy mile, ale w kolasce osie popękały i chyba nam nocować w polu przyjdzie; woźnicę posłałam do synów, by nam choć wóz przysłali, ale nim woźnica dojedzie i wróci, ciemno będzie, a na tym uroczysku strach zostać, bo tu w pobliżu mogiły.", + "101542": "Stara szlachcianka mówiła prędko i głosem tak grubym, że namiestnik aż się zadziwił, wszelako odrzekł grzecznie:", + "101543": "— Nie dopuszczajże jejmość tej myśli, byśmy panią i nadobną jej córkę mieli bez pomocy zostawić. Jedziemy do Łubniów, gdyż żołnierzami w służbie jaśnie oświeconego księcia Jeremiego jesteśmy, i podobno nam droga w jedną stronę wypada, a choćby też nie, to zboczymy chętnie, byle się nasza asystencja nie uprzykrzyła. Co zaś do wozów, to ich nie mam, bo z towarzyszami po żołniersku komunikiem idę, ale pan poseł ma i tuszę, że jako uprzejmy kawaler chętnie nimi pani i jejmościance służyć będzie.", + "101544": "Poseł uchylił sobolowego kołpaka, gdyż znając mowę polską, zrozumiał, o co idzie, i zaraz z pięknym komplimentem, jako grzeczny bojar, wystąpił, po czym rozkazał sokolniczemu skoczyć po wozy, które były znacznie z tyłu zostały. Przez ten czas namiestnik patrzył na pannę, która pożerczego wzroku jego znieść nie mogąc, opuściła oczy na ziemię, a dama o kozackim obliczu tak mówiła dalej:", + "101545": "— Niech Bóg zapłaci imć panom za pomoc. A że do Łubniów droga jeszcze daleka, nie pogardzicie moim i moich synów dachem, pod którym radzi wam będziemy. My z Rozłogów-Siromachów, ja wdowa po kniaziu Kurcewiczu Bułyże, a to nie jest moja córka, jeno córka po starszym Kurcewiczu, bracie mego męża, któren sierotę swą nam na opiekę oddał. Synowie moi teraz w domu, a ja wracam z Czerkas, gdziem się do ołtarza Świętej Przeczystej ofiarowała. Aż oto w powrocie spotkał nas ten wypadek i gdyby nie polityka waszmościów, chybaby na drodze nocować przyszło.", + "101546": "Kniaziowa mówiłaby jeszcze dłużej, ale wtem z dala pokazały się wozy nadjeżdżające kłusem wśród gromady karałaszów poselskich i żołnierzy pana Skrzetuskiego.", + "101547": "— To jejmość pani wdowa po kniaziu Wasylu Kurcewiczu? — spytał namiestnik.", + "101548": "— Nie! — zaprzeczyła żywo i jakby gniewliwie kniahini. — Jam wdowa po Konstantynie, a to jest córka Wasyla, Helena — rzekła, wskazując pannę.", + "101549": "— O kniaziu Wasylu wiele w Łubniach rozpowiadają. Był to żołnierz wielki i nieboszczyka księcia Michała zaufany.", + "101550": "— W Łubniach nie byłam — rzekła z pewną wyniosłością Kurcewiczowa — i o jego żołnierstwie nie wiem, a o późniejszych postępkach nie ma co wspominać, gdyż i tak wszyscy o nich wiedzą.", + "101551": "Słysząc to, kniaziówna Helena zwiesiła głowę na piersi właśnie jak kwiat podcięty kosą, a namiestnik odparł żywo:", + "101552": "— Tego waćpani nie mów. Kniaź Wasyl, przez straszliwy error sprawiedliwości ludzkiej skazany na utratę gardła i mienia, musiał się ucieczką salwować, ale później wykryła się jego niewinność, którą też promulgowano i do sławy go jako cnotliwego męża przywrócono; a sława tym większą być powinna, im większą była krzywda.", + "101553": "Kniahini spojrzała bystro na namiestnika, a w jej nieprzyjemnym, ostrym obliczu gniew odbił się wyraźnie. Ale pan Skrzetuski, choć człowiek młody, tyle miał w sobie jakowejś powagi rycerskiej i tak jasne wejrzenie, że mu zaoponować nie śmiała, natomiast zwróciła się do kniaziówny Heleny:", + "101554": "— Waćpannie tego słuchać nie przystoi. Idź oto dopilnuj, aby toboły z kolaski były przełożone na wozy, na których z pozwoleniem ichmościów siedzieć będziem.", + "101555": "— Pozwolisz jejmość panna pomóc sobie — rzekł namiestnik.", + "101556": "Poszli oboje ku kolasce, ale skoro tylko stanęli naprzeciw siebie po obu stronach jej drzwiczek, jedwabne frędzle oczu kniaziówny podniosły się i wzrok jej padł na twarz porucznika jakoby jasny, ciepły promień słoneczny.", + "101557": "— Jakże mam waszmości panu dziękować… — rzekła głosem, który namiestnikowi wydał się tak słodką muzyką, jak dźwięczenie lutni i fletów. — Jakże mam dziękować, żeś się za sławę ojca mego ujął i za tę krzywdę, która go od najbliższych krewnych spotyka.", + "101558": "— Mościa panno! — odpowiedział namiestnik, a czuł, że serce tak mu taje, jako śnieg na wiosnę. — Tak mi Pan Bóg dopomóż, jakobym dla takiej podzięki w ogień skoczyć gotowy albo zgoła krew przelać, ale gdy ochota tak wielka, przeto zasługa mniejsza, dla której małości nie godzi mi się dziękczynnego żołdu z ust imć panny przyjmować.", + "101559": "— Jeżeli waszmość pan nim pogardzasz, to jako uboga sierota nie mam jak inaczej wdzięczności mojej okazać.", + "101560": "— Nie pogardzam ja nim — mówił ze wzrastającą siłą namiestnik — ale na tak wielki fawor zarobić długą i wierną służbą pragnę i o to tylko proszę, abyś mnie imć panna przyjąć na ową służbę raczyła.", + "101561": "Kniaziówna, słysząc te słowa, zapłoniła się, zmieszała, potem przybladła nagle i ręce do twarzy podnosząc, odrzekła żałosnym głosem:", + "101562": "— Nieszczęście by chyba waćpanu taka służba przynieść mogła.", + "101563": "A namiestnik przechylił się przez drzwiczki kolaski i tak mówił z cicha a tkliwie:", + "101564": "— Przyniesie, co Bóg da, a choćby też i ból, przeciem ja do nóg waćpanny upaść i prosić o nią gotowy.", + "101565": "— Nie może to być, rycerzu, abyś waćpan dopiero mnie ujrzawszy, tak wielką miał do onej służby ochotę.", + "101566": "— Ledwiem cię ujrzał, jużem o sobie zgoła zapomniał i widzę, że wolnemu dotąd żołnierzowi chyba w niewolnika zmienić się przyjdzie, ale taka widać wola boża. Afekt jest jako strzała, która niespodzianie pierś przeszywa, i oto czuję jej grot, choć wczoraj sam bym nie wierzył, gdyby mi kto powiadał.", + "101567": "— Jeślibyś waszmość wczoraj nie wierzył, jakże ja uwierzyć dzisiaj mogę?", + "101568": "— Czas o tym najlepiej waćpannę przekona, a szczerości choćby zaraz nie tylko w słowach, ale i w obliczu dopatrzyć się możesz.", + "101569": "I znowu jedwabne zasłony oczu kniaziówny podniosły się, a wzrok jej napotkał męskie i szlachetne oblicze młodego żołnierza i spojrzenie tak pełne zachwytu, że ciemny rumieniec pokrył jej twarz. Ale nie spuszczała już wzroku ku ziemi i przez chwilę on pił słodycz jej cudnych oczu. I tak patrzyli na siebie, jak dwie istoty, które spotkawszy się choćby na gościńcu na stepie, czują, że się wybrały od razu, i których dusze poczynają zaraz lecieć wzajemnie ku sobie jak dwa gołębie.", + "101570": "Aż tę chwilę zachwytu przerwał im ostry głos kniahini Konstantowej wołającej na kniaziównę. Wozy nadeszły. Karałasze poczęli przenosić na nie pakunki z kolaski i za chwilę wszystko było gotowe.", + "101571": "Pan Rozwan Ursu, grzeczny bojar, ustąpił obydwom niewiastom własnej kolaski, namiestnik siadł na koń. Ruszono w drogę.", + "101572": "Dzień też miał się już ku spoczynkowi. Rozlane wody Kahamliku świeciły złotem od zachodzącego słońca i purpury zorzy. Wysoko na niebie ułożyły się stada lekkich chmurek, które czerwieniejąc stopniowo, zsuwały się z wolna ku krańcom widnokręgu jakby zmęczone lataniem po niebie, szły spać gdzieś do nieznanej kolebki. Pan Skrzetuski jechał po stronie kniaziówny, ale nie zabawiał jej rozmową, bo tak z nią mówić, jak przed chwilą, przy obcych nie mógł, a błahe słowa nie chciały mu się przez usta przecisnąć. W sercu jeno czuł błogość, a w głowie szumiało mu coś jak wino.", + "101573": "Cała karawana poruszała się raźno naprzód, a ciszę przerywało tylko parskanie koni lub brzęk strzemienia o strzemię. Potem karałasze poczęli na tylnych wozach smutną pieśń wołoską, wkrótce jednak ustali, a natomiast rozległ się nosowy głos pana Longina śpiewającego pobożnie: „Jam sprawiła na niebie, aby wschodziła światłość nieustająca, i jako mgła — pokryłam wszystką ziemię”. Tymczasem ściemniało. Gwiazdki zamigotały na niebie, a z wilgotnych łąk wstały białe tumany jako morza bez końca.", + "101574": "Wjechali w las, ale zaledwie ujechali kilka staj, gdy dał się słyszeć tętent koni i pięciu jeźdźców ukazało się przed karawaną. Byli to młodzi kniaziowie, którzy zawiadomieni przez woźnicę o wypadku, jaki spotkał matkę, śpieszyli na jej spotkanie, prowadząc z sobą wóz zaprzężony w cztery konie.", + "101575": "— Czy to wy, synkowie? — wołała stara kniahini.", + "101576": "Jeźdźcy przybliżyli się do wozów.", + "101577": "— My, matko!", + "101578": "— Bywajcie! Dzięki tym oto ichmościom nie potrzebuję już pomocy. To moi synkowie, których polecam łasce mości panów: Symeon, Jur, Andrzej i Mikołaj. A to kto piąty? — rzekła, przypatrując się pilnie. — Hej! Jeśli stare oczy widzą po ciemku, to Bohun, co?", + "101579": "Kniaziówna cofnęła się nagle w głąb kolaski.", + "101580": "— Czołem wam, kniahini, i wam, kniaziówno Heleno! — rzekł piąty jeździec.", + "101581": "— Bohun! — mówiła stara. — Od pułku przybyłeś, sokole? A z teorbanem? Witajże, witaj! Hej, synkowie! Prosiłam już ichmościów panów na nocleg do Rozłogów, a teraz wy im się pokłońcie! Gość w dom, Bóg w dom! Bądźcież ichmościowie na nasz dom łaskawi.", + "101582": "Bułyhowie uchylili czapek.", + "101583": "— Prosimy pokornie waszmościów w niskie progi.", + "101584": "— Już mi też obiecali i jego wysokość pan poseł, i imć pan namiestnik. Zacnych kawalerów będziemy przyjmowali, tylko że przywykłym do specjałów na dworach nie wiem, czyli będzie smakowała nasza uboga pasza.", + "101585": "— Na żołnierskim my chlebie, nie na dworskim chowani — rzekł pan Skrzetuski.", + "101586": "A pan Rozwan Ursu dodał:", + "101587": "— Próbowałem ja już gościnnego chleba w szlacheckich domach i wiem, że i dworski mu nie wyrówna.", + "101588": "Wozy ruszyły naprzód, a stara kniahini mówiła dalej:", + "101589": "— Dawno to, dawno już minęły lepsze dla nas czasy. Na Wołyniu i na Litwie są jeszcze Kurcewicze, którzy poczty trzymają i wcale po pańsku żyją, ale ci biedniejszych krewnych znać nie chcą, za co niech ich Bóg skarze. U nas prawie kozacza bieda, którą nam waszmościowie musicie wybaczyć i szczerym sercem przyjąć to, co szczerze ofiarujemy. Ja i pięciu synów siedzimy na jednej wiosce i kilkunastu słobodach, a z nami i ta jeszcze jejmościanka na opiece.", + "101590": "Namiestnika zdziwiły te słowa, gdyż słyszał w Łubniach, że Rozłogi były niemałą fortuną szlachecką, a po wtóre, że należały ongi do kniazia Wasyla, ojca Heleny. Nie zdało mu się jednak rzeczą stosowną pytać, jakim sposobem przeszły w ręce Konstantyna i jego wdowy.", + "101591": "— To jejmość pani pięciu masz synów? — zagadnął pan Rozwan Ursu.", + "101592": "— Miałam pięciu jak lwów — rzecze kniahini — ale najstarszemu, Wasylowi, poganie w Białogrodzie oczy wykapali pochodniami, od czego mu też i rozum się nadwerężył. Gdy młodzi pójdą na wyprawę, ja sama w domu zostaję, z nim tylko i z jejmościanką, z którą większa bieda niż pociecha.", + "101593": "Pogardliwy ton, z jakim stara kniahini mówiła o swej synowicy, tak był widoczny, że nie uszedł uwagi porucznika. Pierś mu zawrzała gniewem i o mało nie zaklął szpetnie, ale słowa zamarły mu na ustach, gdy spojrzawszy na kniaziównę, ujrzał przy świetle księżyca oczy jej zalane łzami…", + "101594": "— Co waćpannie jest? Czego płaczesz? — spytał z cicha.", + "101595": "Kniaziówna milczała.", + "101596": "— Ja nie mogę znieść łez waćpanny — mówił pan Skrzetuski i pochylił się ku niej, a widząc, że stara kniahini rozprawia z panem Rozwanem Ursu i nie patrzy w tę stronę, nalegał dalej:", + "101597": "— Na Boga, przemów choć słowo, bo Bóg widzi, że i krew, i zdrowie bym oddał, byle ciebie pocieszyć.", + "101598": "Nagle uczuł, że jeden z jeźdźców napiera go tak silnie, że aż konie poczynają się trzeć bokami.", + "101599": "Rozmowa z kniaziówną była przerwana, więc pan Skrzetuski zdziwiony, ale i rozgniewany, zwrócił się ku śmiałkowi.", + "101600": "Przy świetle księżyca ujrzał dwoje oczu, które patrzyły na niego zuchwale, wyzywająco i szyderczo zarazem.", + "101601": "Straszne te oczy świeciły jak ślepie wilka w ciemnym borze.", + "101602": "„Co, u kaduka? — pomyślał namiestnik. — Bies czy co?”. I z kolei zajrzawszy z bliska w te pałające źrenice, spytał:", + "101603": "— A czego to waść tak koniem najeżdżasz i oczyma we mnie wiercisz?", + "101604": "Jeździec nie odpowiedział nic, ale patrzył wciąż równie uporczywie i zuchwale.", + "101605": "— Jeślić ciemno, to mogę ognia skrzesać, a jeślić gościniec za ciasny, to hajda w step! — rzekł już podniesionym głosem namiestnik.", + "101606": "— A ty odlitaj, Laszku, od kolaski, koły step baczysz — odparł jeździec.", + "101607": "Namiestnik, jako był człowiek do czynu skory, zamiast odpowiedzieć, uderzył tak silnie nogą w brzuch konia napastnika, że rumak jęknął i w jednym szczupaku znalazł się na samym brzegu gościńca.", + "101608": "Jeździec osadził go na miejscu i przez chwilę zdawało się, że pragnie rzucić się na namiestnika, ale wtem zabrzmiał ostry, rozkazujący głos starej kniahini:", + "101609": "— Bohun, szczo z toboju?", + "101610": "Słowa te miały natychmiastowy skutek. Jeździec zwrócił konia młyńcem i przejechał na drugą stronę kolaski do kniahini, która mówiła dalej:", + "101611": "— Szczo z toboju? Ej, ty nie w Perejasławiu ani w Krymie, ale w Rozłogach; bacz na to. A teraz skocz mi naprzód i prowadź wozy, bo jar zaraz, a w jarze ciemno. Hodi, siromacha!", + "101612": "Pan Skrzetuski równie był zdziwiony, jak rozgniewany. Ten Bohun widocznie szukał okazji i byłby ją znalazł, ale dlaczego szukał? Skąd ta niespodziewana napaść?", + "101613": "Przez głowę namiestnika przeleciała myśl, że tu kniaziówna wchodziła do gry, i utwierdził się w tej myśli, gdy spojrzawszy na twarz jej, ujrzał mimo mroków nocnych, że twarz ta była blada jak płótno i że widocznie malowało się na niej przerażenie.", + "101614": "Tymczasem Bohun ruszył z kopyta naprzód wedle rozkazu kniahini, która spoglądając za nim, rzekła wpół do siebie, wpół do namiestnika:", + "101615": "— To szalona głowa i bies kozaczy.", + "101616": "— Widać, niespełna rozumu — odpowiedział pogardliwie pan Skrzetuski. — Czy to Kozak w służbie synów imci pani?", + "101617": "Stara kniahini rzuciła się w tył kolaski.", + "101618": "— Co waćpan mówisz! To jest Bohun, podpułkownik, przesławny junak, synom moim druh, a mnie jak szósty syn przybrany. Nie może też to być, abyś waszmość o nazwisku jego nie słyszał, bo wszyscy o nim wiedzą.", + "101619": "I rzeczywiście, panu Skrzetuskiemu dobrze było znane to nazwisko. Spośród imion różnych pułkowników i atamanów kozackich wypłynęło ono na wierzch i było na wszystkich ustach po obu stronach Dniepru. Ślepcy śpiewali o Bohunie pieśni po jarmarkach i karczmach, na wieczornicach opowiadano dziwy o młodym watażce. Kto on był, skąd się wziął, nikt nie wiedział. To pewna, że kolebką były mu stepy, Dniepr, porohy i Czertomelik ze swoim labiryntem cieśnin, zatok, kołbani, wysp, skał, jarów i oczeretów. Od wyrostka zżył się i zespolił z tym dzikim światem.", + "101620": "Czasu pokoju chodził z innymi „za rybą i zwierzem”, tłukł się po zakrętach Dnieprowych, brodził po bagniskach i oczeretach wraz z gromadą półnagich towarzyszów — to znów całe miesiące spędzał w głębinach leśnych. Szkołą były mu wycieczki na Dzikie Pola po trzody i tabuny tatarskie, zasadzki, bitwy, wyprawy przeciw brzegowym ułusom, do Białogrodu, na Wołoszczyznę lub czajkami na Czarne Morze. Innych dni nie znał, jak na koniu, innych nocy, jak przy ognisku na stepie. Wcześnie stał się ulubieńcem całego Niżu, wcześnie sam zaczął wodzić innych; i wkrótce odwagą wszystkich przewyższył. Gotów był w sto koni iść choćby do Bakczysaraju i samemu chanowi zaświecić w oczy pożogą; palił ułusy i miasteczka, wycinał w pień mieszkańców, schwytanych murzów rozdzierał końmi, spadał jak burza, przechodził jak śmierć. Na morzu rzucał się jak wściekły na galery tureckie. Zapuszczał się w środek Budziaku, właził, jak mówiono, w paszczę lwa. Niektóre jego wyprawy były wprost szalone. Mniej odważni, mniej ryzykowni konali na palach w Stambule lub gnili przy wiosłach na tureckich galerach — on zawsze wychodził zdrowo i z łupem obfitym. Mówiono, że zebrał skarby ogromne i że trzyma je ukryte po Dnieprowych komyszach, ale też nieraz go widziano, jak deptał zabłoconymi nogami po złotogłowiach i lamach, koniom słał kobierce pod kopyta albo jak, ubrany w adamaszki, kąpał się w dziegciu, umyślnie kozaczą pogardę dla onych wspaniałych tkanin i ubiorów okazując. Miejsca długo nigdzie nie zagrzał. Czynami jego powodowała fantazja. Czasem przybywszy do Czehryna, Czerkas lub Perejasławia, hulał na śmierć z innymi Zaporożcami, czasem żył jak mnich, do ludzi nie gadał, w stepy uciekał. To znów otaczał się ślepcami, których grania i pieśni po całych dniach słuchał, a samych złotem obrzucał. Między szlachtą umiał być dwornym kawalerem, między Kozaki najdzikszym Kozakiem, między rycerzami rycerzem, między łupieżcami łupieżcą. Niektórzy mieli go za szalonego, bo też i była to dusza nieokiełznana i rozszalała. Dlaczego na świecie żył i czego chciał, dokąd dążył, komu służył — sam nie wiedział. Służył stepom, wichrom, wojnie, miłości i własnej fantazji. Ta właśnie fantazja wyróżniała go od innych watażków grubianów i od całej rzeszy rozbójniczej, która tylko grabież miała na celu i której za jedno było grabić Tatarów czy swoich. Bohun brał łup, ale wolał wojnę od zdobyczy, kochał się w niebezpieczeństwach dla własnego ich uroku; złotem za pieśni płacił, za sławą gonił, o resztę nie dbał.", + "101621": "Ze wszystkich watażków on jeden najlepiej uosabiał Kozaka-rycerza, dlatego też pieśń wybrała go sobie na kochanka, a imię jego rozsławiło się na całej Ukrainie.", + "101622": "W ostatnich czasach został podpułkownikiem perejasławskim, ale pułkownikowską władzę sprawował, bo stary Łoboda słabo już trzymał buławę krzepnącą dłonią.", + "101623": "Pan Skrzetuski dobrze tedy wiedział, kto był Bohun, a jeśli pytał starej kniahini, czy to Kozak w służbie jej synów, to czynił to przez umyślną pogardę, bo przeczuł w nim wroga, a mimo całej sławy watażki wzburzyła się krew w namiestniku, że Kozak poczynał sobie z nim tak zuchwale.", + "101624": "Domyślał się też, że skoro się zaczęło, to się na byle czym nie skończy. Ale cięty to był jak osa człowiek pan Skrzetuski, dufny aż nadto w siebie i również niecofający się przed niczym, a na niebezpieczeństwa chciwy prawie. Gotów był choćby i zaraz wypuścić konia za Bohunem, ale jechał przy boku kniaziówny. Zresztą wozy minęły już jar i z dala ukazały się światła w Rozłogach.", + "101625": "Rozdział IV", + "101626": "Kurcewicze Bułyhowie był to stary książęcy ród, który się Kurczem pieczętował, od Koriata wywodził, a podobno istotnie szedł od Ruryka. Z dwóch głównych linii jedna siedziała na Litwie, druga na Wołyniu, a na Zadnieprze przeniósł się dopiero kniaź Wasyl, jeden z licznych potomków linii wołyńskiej, który, ubogim będąc, nie chciał wśród możnych krewnych zostawać i wszedł na służbę księcia Michała Wiśniowieckiego, ojca przesławnego „Jaremy”.", + "101627": "Okrywszy się sławą w tej służbie i znaczne posługi rycerskie księciu oddawszy, otrzymał od tegoż w dziedzictwo Krasne Rozłogi, które potem dla wielkiej mnogości wilków Wilczymi Rozłogami przezwano, i stale w nich osiadł. W roku 1629, przeszedłszy na obrządek łaciński, ożenił się z Rahozianką, panną z zacnego domu szlacheckiego, któren się z Wołoszczyzny wywodził. Z małżeństwa tego w rok później przyszła na świat córka Helena; matka umarła przy jej urodzeniu, książę Wasyl zaś, nie myśląc już o powtórnym ożenku, oddał się całkiem gospodarstwu i wychowaniu jedynaczki. Był to człowiek wielkiego charakteru i niepospolitej cnoty. Dorobiwszy się dość szybko średniej fortuny, pomyślał zaraz o starszym swym bracie Konstantynie, któren na Wołyniu w biedzie został i odepchnięty od możnej rodziny, zmuszony był chodzić po dzierżawach. Tego wraz z żoną i pięcioma synami do Rozłogów sprowadził i każdym kawałkiem chleba się z nimi dzielił. W ten sposób obaj Kurcewicze żyli w spokoju aż do końca 1634 roku, w którym Wasyl z królem Władysławem pod Smoleńsk ruszył. Tam to zaszedł ów nieszczęsny wypadek, który zgubę jego spowodował. W obozie królewskim przejęto list pisany do Szehina, podpisany nazwiskiem kniazia i przypieczętowany Kurczem. Tak jawny dowód zdrady ze strony rycerza, który aż dotąd nieskazitelnej sławy używał, zdumiał i przeraził wszystkich. Na próżno Wasyl świadczył się Bogiem, że ni ręka, ni podpis na liście nie są jego — herb Kurcz na pieczęci usuwał wszelkie wątpliwości, w zgubienie zaś sygnetu, czym się kniaź tłumaczył, nikt wierzyć nie chciał — ostatecznie nieszczęśliwy kniaź, pro crimine perduelionis skazany na utratę czci i gardła, musiał się ucieczką salwować. Przybywszy nocą do Rozłogów, zaklął brata Konstantyna na wszystkie świętości, by jak ojciec opiekował się jego córką — i odjechał na zawsze. Mówiono, że raz jeszcze z Baru pisał list do księcia Jeremiego z prośbą, by nie odejmował kawałka chleba Helenie i spokojnie ją w Rozłogach na opiece Konstantyna zostawił; potem głos o nim zaginął. Były wieści, że zmarł zaraz, to że przystał do cesarskich i zginął na wojnie w Niemczech — ale któż mógł co wiedzieć na pewno? Musiał zginąć, skoro się więcej o córkę nie pytał. Wkrótce przestano o nim mówić, a przypomniano go sobie dopiero, gdy wyszła na jaw jego niewinność. Niejaki Kupcewicz, witebszczanin, umierając, zeznał, jako on pisał pod Smoleńskiem list do Szehina i znalezionym w obozie sygnetem go przypieczętował. Wobec takiego świadectwa żałość i konsternacja ogarnęła wszystkie serca. Wyrok został zmieniony, imię księcia Wasyla do sławy przywrócone, ale dla niego samego nagroda za mękę przyszła za późno. Co do Rozłogów, to Jeremi nie myślał ich zagarniać, bo Wiśniowieccy, znając lepiej Wasyla, nigdy o jego winie nie byli zupełnie przekonani. Mógłby on był nawet zostać i drwić z wyroku pod ich potężną opieką i jeżeli uszedł, to dlatego, że niesławy znieść nie umiał.", + "101628": "Helena chowała się więc spokojnie w Rozłogach pod czułą opieką stryja — i dopiero po jego śmierci zaczęły się dla niej ciężkie czasy. Żona Konstantyna, z rodziny wątpliwego pochodzenia, była to kobieta surowa, popędliwa a energiczna, którą mąż jeden utrzymać w ryzie umiał. Po jego śmierci zagarnęła w żelazne ręce rządy w Rozłogach. Służba drżała przed nią — dworzyszczowi bali się jej jak ognia, sąsiadom dała się wkrótce we znaki. W trzecim roku swych rządów po dwakroć zbrojno najeżdżała Siwińskich w Browarkach, sama przebrana po męsku, konno przywodząc czeladzi i najętym Kozakom. Gdy raz pułki księcia Jeremiego pogromiły watahę Tatarów swawolącą koło Siedmiu Mogił, kniahini na czele swoich ludzi zniosła ze szczętem kupę niedobitków, która się aż pod Rozłogi zapędziła. W Rozłogach też usadowiła się na dobre i poczęła je uważać za swoją i swoich synów własność. Synów tych kochała jak wilczyca młode, ale sama będąc prostaczką, nie pomyślała o przystojnym dla nich wychowaniu. Mnich greckiego obrządku, sprowadzony z Kijowa, wyuczył ich czytać i pisać — na czym też skończyła się edukacja. A przecie niedaleko były Łubnie, a w nich dwór książęcy, na którym by młodzi kniaziowie mogli nabrać poloru, wyćwiczyć się w kancelarii w sprawach publicznych lub — zaciągnąwszy się pod chorągwie — w szkole rycerskiej. Kniahini miała wszelako swoje powody, dla których nie oddawała ich do Łubniów.", + "101629": "A nużby książę Jeremi przypomniał sobie, czyje są Rozłogi, i wejrzał w opiekę nad Heleną albo sam dla pamięci Wasyla tę opiekę chciał sprawować? Przyszłoby chyba wówczas wynosić się z Rozłogów — wolała więc kniahini, by w Łubniach zapomniano, że jacy Kurcewicze żyją na świecie. Ale też za to młodzi kniaziowie hodowali się wpół dziko i więcej po kozacku niż po szlachecku. Pacholętami jeszcze będąc, brali udział w poswarkach starej kniahini, w zajazdach na Siwińskich, w wyprawach na kupy tatarskie. Czując wrodzony wstręt do książek i pisma, po całych dniach strzelali z łuków lub wprawiali ręce we władanie kiścieniami, szablą, w rzucanie arkanów. Nie zajmowali się nawet i gospodarstwem, bo go nie puszczała z rąk matka. I żal było patrzeć na tych potomków znakomitego rodu, w których żyłach płynęła krew książęca, ale których obyczaje były surowe i grube, a umysły i zatwardziałe serca przypominały step nieuprawny. Tymczasem powyrastali jak dęby; wiedząc wszelako to do siebie, iż są prostakami, wstydzili się żyć ze szlachtą, a natomiast milszym im było towarzystwo dzikich watażków kozackich. Wcześnie też weszli w komitywę z Niżem, gdzie ich za towarzyszów uważano. Czasem po pół roku i więcej siedzieli na Siczy; chodzili na „przemysł” z Kozakami, brali udział w wyprawach na Turków i Tatarów, które w końcu stały się głównym i ulubionym ich zajęciem. Matka nie sprzeciwiała się temu, bo często przywozili zdobycz obfitą. Wszelako na jednej z takich wypraw najstarszy Wasyl dostał się w ręce pogańskie. Bracia przy pomocy Bohuna i jego Zaporożców odbili go wprawdzie, ale z wykapanymi oczami. Od tej pory ten w domu siedzieć musiał; a jako dawniej był najdzikszy, tak potem złagodniał bardzo i w rozmyślaniach a nabożeństwie się zatopił. Młodzi prowadzili dalej wojenne rzemiosło, które w końcu przydomek kniaziów-Kozaków im zjednało. Dość też było spojrzeć na Rozłogi-Siromachy, by odgadnąć, jacy w nich ludzie mieszkali. Gdy poseł i pan Skrzetuski zajechali przez bramę ze swymi wozami, ujrzeli nie dwór, ale raczej obszerną szopę z ogromnych bierwion dębowych zbitą, z wąskimi, podobnymi do strzelnic oknami. Mieszkania dla czeladzi i kozaków, stajnie, spichlerze i lamusy przytykały do tego dworu bezpośrednio, tworząc budowę nieforemną, z wielu to wyższych, to niższych części złożoną, na zewnątrz tak ubogą i prostacką, że gdyby nie światła w oknach, trudno by ją za mieszkanie ludzi poczytać. Na majdanie przed domem widać było dwa żurawie studzienne, bliżej bramy słup z kołem na szczycie, na którym siadywał niedźwiedź chowany. Brama potężna, z takichże bierwion dębowych, dawała przejście na majdan, który cały był otoczony rowem i palisadą.", + "101630": "Widocznie było to miejsce obronne, przeciw napadom i zajazdom zabezpieczone. We wszystkim też przypominało kresową pałankę kozacką, a lubo większość siedzib szlacheckich na kresach takiego, a nie innego była pokroju, ta przecie bardziej jeszcze od innych wyglądała na jakieś drapieżne gniazdo. Czeladź, która naprzeciw gości wyszła z pochodniami, podobniejsza była do zbójów niż do ludzi służbowych. Wielkie psy na majdanie targały za łańcuchy, jakby chciały się urwać i rzucić na przybyłych, ze stajen dobywało się rżenie koni, młodzi Bułyhowie wraz z matką poczęli wołać na służbę, rozkazywać jej i przeklinać. Wśród takiego harmidru goście weszli do środka domu, ale tu dopiero pan Rozwan Ursu, który widząc poprzednio dzikość i mizerię siedliska, prawie żałował, iż się dał zaprosić na nocleg, zdumiał prawdziwie na widok tego, co ujrzały jego oczy. Wnętrze domu zgoła nie odpowiadało jego lichym zewnętrznym pozorom. Najprzód weszli do obszernej sieni, której ściany całkiem prawie pokryte były zbroją, orężem i skórami dzikich zwierząt.", + "101631": "W dwóch ogromnych grubach paliły się kłody drzewa, a przy jasnym ich blasku widać było bogate rzędy końskie, błyszczące pancerze, karaceny tureckie, na których tu i owdzie świeciły drogie kamienie, druciane koszulki ze złoconymi guzami na spięciach, półpancerze, nabrzuszniki, ryngrafy, stalowe harnasze wielkiej ceny, hełmy polskie i tureckie oraz misiurki z wierzchami od srebra. Na przeciwległej ścianie wisiały tarcze, których już nie używano w wieku ówczesnym; obok nich kopie polskie i dziryty wschodnie; siecznego oręża też dosyć, od szabli aż do gindżałów i jataganów, których głownie migotały różnymi kolorami jak gwiazdki w blasku ognia. Po kątach zwieszały się wiązki skór lisich, wilczych, niedźwiedzich, kunich i gronostajowych — owoc myślistwa kniaziów. Niżej, wzdłuż ścian, drzemały na obręczach jastrzębie, sokoły i wielkie berkuty sprowadzane z dalekich stepów wschodnich, a używane do pościgu wilków.", + "101632": "Z sieni owej goście przeszli do wielkiej gościnnej komnaty. I tu na kominie z okapem palił się rzęsisty ogień. W komnacie tej większy był jeszcze przepych niż w sieni. Gołe belki w ścianach pookrywane były makatami, na podłodze rozścielały się przepyszne wschodnie kobierce. W pośrodku stał długi stół na krzyżowych nogach, sklecony z prostych desek, na nim zaś roztruchany całe złocone lub rznięte ze szkła weneckiego. Pod ścianami mniejsze stoły, komody i półki, na nich sepety, puzdra nabijane brązem, mosiężne świeczniki i zegary zrabowane czasu swego przez Turków Wenecjanom, a przez Kozaków Turkom. Cała komnata założona była mnóstwem przedmiotów zbytkownych, częstokroć niewiadomego dla gospodarzy użycia. Wszędzie przepych mieszał się z największą stepową prostotą. Cenne komody tureckie, nabijane brązem, hebanem, perłową macicą, stały obok nieheblowanych półek, proste drewniane krzesła obok miękkich sof krytych kobiercami. Poduszki, leżące modą wschodnią na sofach, miały pokrowce z altembasu lub bławatów, ale rzadko były wypchane kwapiem, częściej sianem lub grochowinami. Kosztowne tkaniny i zbytkowne przedmioty było to tak zwane „dobro” tureckie, tatarskie, częścią kupione za byle co od Kozaków, częścią zdobyte na licznych wojnach jeszcze przez starego kniazia Wasyla, częścią w czasie wypraw z Niżowcami przez młodych Bułyhów, którzy woleli puszczać się czajkami na Czarne Morze niż żenić się lub gospodarstwa pilnować. Wszystko to nie dziwiło zgoła pana Skrzetuskiego znającego dobrze domy kresowe, ale bojar wołoski zdumiewał się, widząc wśród tego przepychu Kurcewiczów ubranych w jałowicze buty i w kożuchy niewiele lepsze od tych, jakie nosiła służba; dziwił się również i pan Longin Podbipięta, przywykły na Litwie do innych porządków.", + "101633": "Tymczasem młodzi kniaziowie podejmowali gości szczerze i z wielką ochotą, lubo — mało otarci w świecie — czynili to manierą tak niezgrabną, iż namiestnik zaledwie mógł uśmiech powściągnąć.", + "101634": "Starszy Symeon mówił:", + "101635": "— Radziśmy waszmościom i wdzięczni za łaskę. Dom nasz, dom wasz, tak też i bądźcie jak u siebie. Kłaniamy panom dobrodziejstwu w niskich progach.", + "101636": "I lubo nie znać było w tonie jego mowy żadnej pokory ani rozumienia, jakoby przyjmował wyższych od siebie, przecież kłaniał im się obyczajem kozackim w pas, a za nim kłaniali się i młodsi bracia, sądząc, że tego gościnność wymaga, i mówiąc:", + "101637": "— Czołem waszmościom, czołem!…", + "101638": "Tymczasem kniahini, szarpnąwszy Bohuna za rękaw, wyprowadziła go do innej komnaty.", + "101639": "— Słysz, Bohun — rzekła pośpiesznie — nie mam czasu długo gadać. Widziałam, że ty tego młodego szlachcica na ząb wziął i zaczepki z nim szukasz?", + "101640": "— Maty! — odpowiedział Kozak, całując starą w rękę. — Świat szeroki, jemu inna droga, mnie inna. Ani ja go znał, ni o nim słyszał, ale niech mi się nie pochyla do kniaziówny, bo jakem żyw, szablą w oczy zaświecę.", + "101641": "— Hej, oszalał, oszalał! A gdzie głowa, Kozacze? Co się z tobą dzieje? Czy ty chcesz zgubić nas i siebie? To jest żołnierz Wiśniowieckiego i namiestnik, człowiek znaczny, bo od księcia do chana posłował. Niech mu włos z głowy spadnie pod naszym dachem, wiesz, co będzie? Oto wojewoda obróci oczy na Rozłogi, jego pomści, nas wygna na cztery wiatry, a Helenę do Łubniów zabierze, i co wówczas? Czy i z nim zadrzesz? Czy na Łubnie napadniesz? Spróbuj, jeśli chcesz pala posmakować, Kozacze zatracony!… Chyla się szlachcic do dziewczyny, nie chyla, ale jak przyjechał, pojedzie, i będzie spokój. Hamujże ty się, a nie chcesz, to ruszaj, skądeś przybył, bo nam tu nieszczęścia naprowadzisz!", + "101642": "Kozak gryzł wąs, sapał, ale zrozumiał, że kniahini ma słuszność.", + "101643": "— Oni jutro odjadą, matko — rzekł — a ja się pohamuję, niech jeno czarnobrewa nie wychodzi do nich.", + "101644": "— A tobie co? Żeby myśleli, że ją więżę. Otóż wyjdzie, bo ja tego chcę! Ty mi tu w domu nie przewodź, boś nie gospodarz.", + "101645": "— Nie gniewajcie się, kniahini. Skoro inaczej nie można, to będę im jako tureckie bakalie słodki. Zębem nie zgrzytnę, do głowni nie sięgnę, choćby mnie gniew i pożarł, choćby dusza jęczeć miała. Niechże będzie wasza wola!", + "101646": "— A to tak gadaj, sokole, teorban weź, zagraj, zaśpiewaj, to ci i na duszy lżej się zrobi. A teraz chodź do gości.", + "101647": "Wrócili do gościnnej komnaty, w której kniaziowie, nie wiedząc, jak gości bawić, wciąż ich zapraszali, by byli sobie radzi, i kłaniali im się w pas. Tu zaraz pan Skrzetuski spojrzał ostro a dumnie w oczy Bohunowi, ale nie znalazł w nich ni zaczepki, ni wyzwania. Twarz młodego watażki jaśniała uprzejmą wesołością tak dobrze symulowaną, że mogłaby omylić najwprawniejsze oko. Namiestnik przyglądał mu się bacznie, gdyż poprzednio w ciemności nie mógł dojrzeć jego rysów. Teraz ujrzał mołojca smukłego jak topola, z obliczem smagłym, zdobnym w bujny, czarny wąs zwieszający się ku dołowi. Wesołość na tej twarzy przebijała przez ukraińską zadumę jako słońce przez mgłę. Czoło miał watażka wysokie, na które spadała czarna czupryna w postaci grzywki ułożonej w pojedyncze kosmyki obcięte w równe ząbki nad silną brwią. Nos orli, rozdęte nozdrza i białe zęby, połyskujące przy każdym uśmiechu, nadawały tej twarzy wyraz trochę drapieżny, ale w ogóle był to typ piękności ukraińskiej, bujnej, barwnej i zawadiackiej. Nad podziw świetny ubiór wyróżniał także stepowego mołojca od przybranych w kożuchy kniaziów. Bohun miał na sobie żupan z cienkiej lamy srebrnej i czerwony kontusz, którą to barwę nosili wszyscy Kozacy perejasławscy. Biodra otaczał mu pas krepowy, od którego bogata szabla zwieszała się na jedwabnych rapciach; ale i szabla, i ubiór gasły przy bogactwie tureckiego gindżału, zatkniętego za pas, którego głownia tak była nasadzona kamieniami, że aż skry sypały się od niej. Tak przybranego każdy by snadnie poczytał raczej za jakie paniątko wysokiego rodu niż za Kozaka, zwłaszcza że i jego swoboda, jego wielkopańskie maniery nie zdradzały niskiego pochodzenia. Zbliżywszy się do pana Longina, wysłuchał historii o przodku Stowejce i o ścięciu trzech Krzyżaków, a potem zwrócił się do namiestnika i jak gdyby nic pomiędzy nimi nie zaszło, spytał z całą swobodą:", + "101648": "— Wasza mość, słyszę, z Krymu powracasz?", + "101649": "— Z Krymu — odparł sucho namiestnik.", + "101650": "— Byłem tam i ja, a chociażem się do Bakczysaraju nie zapędzał, przecie mniemam, że i tam będę, jeśli się one pomyślne wieści sprawdzą.", + "101651": "— O jakich wieściach waść mówisz?", + "101652": "— Są głosy, że jeśli król miłościwy wojnę z Turczynem zacznie, to książę wojewoda Krym ogniem i mieczem nawiedzi, od których wieści wielka jest radość na całej Ukrainie i na Niżu, bo jeśli pod takim wodzem nie pohulamy w Bakczysaraju, tedy pod żadnym.", + "101653": "— Pohulamy, jako Bóg w niebie! — ozwali się Kurcewicze.", + "101654": "Porucznika ujął respekt, z jakim watażka odzywał się o księciu, przeto uśmiechnął się i rzekł łagodniejszym już tonem:", + "101655": "— Waści, widzę, nie dość wypraw z Niżowcami, które cię przecie sławą okryły.", + "101656": "— Mała wojna, mała sława; wielka wojna, wielka sława. Konaszewicz Sahajdaczny nie na czajkach, ale pod Chocimiem jej nabył.", + "101657": "W tej chwili drzwi się otworzyły i do komnaty wszedł z wolna Wasyl, najstarszy z Kurcewiczów, prowadzony za rękę przez Helenę. Był to człowiek dojrzałych lat, wybladły i wychudły, z twarzą ascetyczną i smętną, przypominającą bizantyjskie obrazy świętych. Długie włosy, posiwiałe przedwcześnie od nieszczęść i bólu, spadały mu aż na ramiona, a zamiast oczu miał dwie czerwone jamy; w ręku trzymał krzyż mosiężny, którym począł żegnać komnatę i wszystkich obecnych.", + "101658": "— W imię Boga i Ojca, w imię Spasa i Świętej Przeczystej! — mówił. — Jeśli apostołami jesteście i dobre nowiny niesiecie, witajcie w progach chrześcijańskich. Amen.", + "101659": "— Wybaczcie waszmościowie — mruknęła kniahini — on ma rozum pomieszany.", + "101660": "Wasyl zaś żegnał wciąż krzyżem i mówił dalej:", + "101661": "— Jako stoi w Biesiadach apostolskich: „Którzy przeleją krew za wiarę, zbawieni będą; którzy polegną dla dóbr ziemskich, dla zysku lub zdobyczy — mają być potępieni…”. Módlmy się! Gorze wam, bracia! Gorze mnie, bośmy dla zdobyczy wojnę czynili! Boże, bądź miłościw nam grzesznym! Boże, bądź miłościw… A wy, mężowie, którzy przybyliście z daleka, jakie nowiny niesiecie? Jesteście apostołami?", + "101662": "Umilkł i zdawał się czekać na odpowiedź, więc namiestnik odpowiedział po chwili:", + "101663": "— Daleko nam od tak wysokiej szarży. Żołnierzami tylko jesteśmy, gotowymi polec za wiarę.", + "101664": "— Tedy będziecie zbawieni — rzekł ślepy — ale dla nas nie nadeszła jeszcze godzina wyzwolenia… Gorze wam, bracia! Gorze mnie!", + "101665": "Ostatnie słowa wymówił, prawie jęcząc, i taka niezmierna rozpacz malowała się na jego twarzy, że goście nie wiedzieli, co mają począć. Tymczasem Helena posadziła go na krześle, sama zaś, wybiegłszy do sieni, wróciła po chwili z lutnią w ręku.", + "101666": "Ciche dźwięki ozwały się w komnacie, a do wtóru im kniaziówna poczęła śpiewać pieśń pobożną:", + "101667": "I w noc, i we dnie wołam do Cię, Panie!", + "101668": "Pofolguj męce i łzom żałośliwym,", + "101669": "Bądź mnie, grzesznemu, ojcem miłościwym,", + "101670": "Usłysz wołanie!", + "101671": "Niewidomy przechylił w tył głowę i słuchał słów pieśni, które zdawały się działać jak balsam kojący, bo z twarzy znikały mu stopniowo ból i przerażenie; na koniec głowa spadła mu na piersi i tak pozostał jakby w półśnie, półodrętwieniu.", + "101672": "— Byle nie przerywać śpiewania, już on się całkiem uspokoi — rzekła z cicha kniahini. — Widzicie, waszmościowie, wariacja jego polega na tym, że ciągle czeka apostołów i byle kto do domu przyjechał, zaraz wychodzi pytać, czy nie apostołowie…", + "101673": "Tymczasem Helena śpiewała dalej:", + "101674": "Wskażże mi drogę, o Panie nad pany,", + "101675": "Bom jako pątnik na pustyń bezdrożu", + "101676": "Lub jak wśród fali na niezmiernym morzu", + "101677": "Korab zbłąkany.", + "101678": "Słodki głos jej brzmiał coraz silniej i z tą lutnią w ręku, z oczyma wzniesionymi do góry, była tak cudna, że namiestnik oczu nie mógł od niej oderwać. Zapatrzył się w nią, utonął w niej — o świecie zapomniał.", + "101679": "Z zachwytu rozbudziły go dopiero słowa starej kniahini:", + "101680": "— Dosyć tego! Już on się teraz nieprędko rozbudzi. A tymczasem proszę ichmościów na wieczerzę.", + "101681": "— Prosimy na chleb i sól! — ozwali się za matką młodzi Bułyhowie.", + "101682": "Pan Rozwan, jako kawaler wielkich manier, podał ramię kniahini, co widząc, pan Skrzetuski sunął zaraz do kniaziówny Heleny. Serce zmiękło w nim jak wosk, gdy czuł jej rękę na swojej, z oczu aż skry poszły — i rzekł:", + "101683": "— Snadź już chyba i anieli w niebie cudniej nie śpiewają od waćpanny.", + "101684": "— Grzeszysz, rycerzu, przyrównywając moje śpiewanie do anielskiego — odpowiedziała Helena.", + "101685": "— Nie wiem, czy grzeszę, ale to pewno, że chętnie dałbym sobie oczy wykapać, byle twego śpiewania do śmierci słuchać. Ale cóż mówię! Ślepym będąc, nie mógłbym ciebie widzieć, co również byłoby męką nieznośną.", + "101686": "— Nie mów tego waszmość, gdyż wyjechawszy stąd jutro, jutro zapomnisz.", + "101687": "— O, nie stanie się to, gdyż takem się w waćpannie rozkochał, iż po wiek żywota mego innego afektu znać nie chcę, a tego nigdy nie zapomnę.", + "101688": "Na to szkarłatny rumieniec oblał twarz kniaziówny, pierś poczęła falować mocniej. Chciała odpowiedzieć, ale tylko wargi jej drżały, więc pan Skrzetuski mówił dalej:", + "101689": "— Waćpanna raczej zapomnisz o mnie przy owym kraśnym watażce, który twemu śpiewaniu na bałabajce przygrywać będzie.", + "101690": "— Nigdy, nigdy! — szepnęła dziewczyna. — Ale waćpan się jego strzeż, bo to straszny człowiek.", + "101691": "— Co mi tam jeden Kozak znaczy, a choćby też i cała Sicz z nim trzymała, jam się dla ciebie na wszystko ważyć gotowy. Tyś mi jest właśnie jako klejnot bez ceny, tyś mój świat, jeno niech wiem, żeś mi jest wzajemną.", + "101692": "Ciche „tak” zadźwięczało jak rajska muzyka w uszach pana Skrzetuskiego i zaraz wydało mu się, że w nim przynajmniej dziesięć serc bije; w oczach mu pojaśniało wszystko, jakoby promienie słoneczne na świat padły, uczuł w sobie jakieś moce nieznane, jakieś skrzydła u ramion. Przy wieczerzy mignęła mu kilkakroć twarz Bohuna, która była zmieniona bardzo i blada, ale namiestnik, mając wzajemność Heleny, nie dbał o tego współzawodnika. „Jechał go sęk! — myślał sobie. — Niechże mi w drogę nie włazi, bo go zetrę”. Zresztą myśli jego szły w inną stronę.", + "101693": "Czuł oto, że Helena siedzi przy nim tak blisko, iż prawie ramieniem dotyka jej ramienia, widział rumieńce nieschodzące z jej twarzy, od których bił żar, widział pierś falującą i oczy, to skromnie spuszczone i rzęsami nakryte, to błyszczące jak dwie gwiazdy. Bo też Helena, choć zahukana przez Kurcewiczową, choć żyjąca w sieroctwie, smutku i obawie, była przecie Ukrainką o krwi ognistej. Gdy tylko padły na nią ciepłe promienie miłości, zaraz zakwitła jak róża i do nowego, nieznanego rozbudziła się życia. W jej twarzy zabłysło szczęście, odwaga, a te porywy, walcząc ze wstydem dziewiczym, umalowały jej policzki w śliczne kolory różane. Więc pan Skrzetuski mało ze skóry nie wyskoczył. Pił na umór, ale miód nie działał na niego, bo już był pijany miłością. Nie widział nikogo więcej przy stole, tylko swoją dziewczynę. Nie widział, że Bohun bladł coraz bardziej i coraz to macał głowni swego kindżału; nie słyszał, jak pan Longin opowiadał po raz trzeci o przodku Stowejce, a Kurcewicze o swoich wyprawach po „dobro tureckie”. Pili wszyscy prócz Bohuna, a najlepszy przykład dawała stara kniahini, wznosząc kusztyki to za zdrowie gości, to za zdrowie miłościwego księcia pana, to wreszcie hospodara Lupuła. Była też mowa o ślepym Wasylu, o jego dawniejszych przewagach rycerskich, o nieszczęsnej wyprawie i teraźniejszej wariacji, którą najstarszy, Symeon, tak tłumaczył:", + "101694": "— Zważcie, waszmościowie, iż gdy najmniejsze źdźbło w oku patrzyć przeszkadza, jakże tedy znaczne kawały smoły dostawszy się do rozumu, nie miały go o pomieszanie przyprawić?", + "101695": "— Bardzo to jest delikatne instrumentum — zauważył na to pan Longin.", + "101696": "Wtem stara kniahini spostrzegła zmienioną twarz Bohuna.", + "101697": "— Co tobie, sokole?", + "101698": "— Dusza boli, maty — rzekł posępnie — ale kozacze słowo nie dym, więc zdzierżę.", + "101699": "— Terpy, synku, mohorycz bude.", + "101700": "Wieczerza była skończona — ale miodu dolewano ciągle do kusztyków. Przyszli też kozaczkowie wezwani do tańcowania na tym większą ochotę. Zadźwięczały bałabajki i bębenek, przy których odgłosach zaspane pacholęta musiały pląsać. Później i młodzi Bułyhowie poszli w prysiudy. Stara kniahini, wziąwszy się pod boki, poczęła dreptać w miejscu, a podrygiwać, a podśpiewywać, co widząc, pan Skrzetuski sunął z Heleną do tańca. Gdy ją objął rękoma, zdawało mu się, iż kawał nieba przyciska do piersi. W zawrotach tańca długie jej warkocze omotały mu szyję, jakby dziewczyna chciała go przywiązać do siebie na zawsze. Nie wytrzymał tedy szlachcic, ale gdy rozumiał, że nikt nie patrzy, pochylił się i z całej mocy pocałował jej słodkie usta.", + "101701": "Późno w noc znalazłszy się sam na sam z panem Longinem w izbie, w której posłano im do spania, porucznik zamiast iść spać, siadł na tapczanie i rzekł:", + "101702": "— Z innym to już człowiekiem jutro waćpan do Łubniów pojedziesz!", + "101703": "Podbipięta, który właśnie ukończył pacierze, otworzył szeroko oczy i spytał:", + "101704": "— Tak bo cóż? Czy waszmość tu zostaniesz?", + "101705": "— Nie ja zostanę, ale serce zostanie, a jedno dulcis recordatio ze mną pojedzie. Widzisz mnie waćpan w wielkiej alteracji, gdyż od żądz tkliwych ledwie że tchu oribus mogę złapać.", + "101706": "— To waćpan zakochał się w kniaziównie?", + "101707": "— Nie inaczej, jako żyw tu przed waćpanem siedzę. Sen ucieka mnie od powiek i jeno do wzdychania mam ochotę, od którego chyba cały w parę się rozpłynę, co waćpanu powiadam dlatego, że mając serce czułe i afektów głodne, snadnie mękę moją zrozumiesz.", + "101708": "Pan Longin sam wzdychać począł na znak, że męczarnie miłości rozumie, po chwili zaś spytał żałośnie:", + "101709": "— A może waćpan takoż czystość ślubował?", + "101710": "— Pytanie waścine jest nie do rzeczy, bo gdyby wszyscy podobne śluby czynili, tedyby genus humanum zaginąć musiało.", + "101711": "Wejście sługi przerwało dalszą rozmowę. Był to stary Tatar o bystrych czarnych oczach i pomarszczonej jak suszone jabłko twarzy. Wszedłszy, rzucił znaczące spojrzenie na Skrzetuskiego i spytał:", + "101712": "— A czy nie trzeba czego waszmościom? Może miodu po kusztyczku do poduszki?", + "101713": "— Nie trzeba.", + "101714": "Tatar zbliżył się do Skrzetuskiego i mruknął:", + "101715": "— Mam dla waszmości pana słówko od panny.", + "101716": "— Bądźże mi Pandarem! — zawołał radośnie namiestnik. — Możesz też mówić przy tym kawalerze, bom się przed nim spuścił z sekretu.", + "101717": "Tatar wydobył zza rękawa kawałek wstążki:", + "101718": "— Panna przysyła waszmości panu tę szarfę i to kazała powiedzieć, że miłuje go z całej duszy.", + "101719": "Porucznik porwał szarfę i począł ją z uniesieniem całować i do piersi przyciskać, a dopiero ochłonąwszy nieco, spytał:", + "101720": "— Co ci zleciła powiedzieć?", + "101721": "— Że miłuje waszmość pana z całej duszy.", + "101722": "— Naściże talera za musztuluk. Rzekła tedy, że mię miłuje?", + "101723": "— Tak jest!", + "101724": "— Naściże jeszcze talera. Niechże ją Bóg błogosławi, boć i ona mi najmilsza. Powiedzże jej… Albo czekaj, sam ja do niej pisać będę; przynieś mi jeno inkaustu, piór i papieru.", + "101725": "— Czego? — spytał Tatar.", + "101726": "— Inkaustu, piór i papieru.", + "101727": "— Tego u nas w domu nie ma. Za kniazia Wasyla było i potem, jak się młodzi kniaziowie pisać od czerńca uczyli, ale to już dawno.", + "101728": "Pan Skrzetuski klasnął palcami.", + "101729": "— Mości Podbipięto, nie masz wasze inkaustu i piór?", + "101730": "Litwin rozłożył ręce i wzniósł oczy do góry.", + "101731": "— Tfy, do licha! — rzecze porucznik. — Otom jest w kłopocie!", + "101732": "Tymczasem Tatar usiadł w kuczki przed ogniem.", + "101733": "— Po co pisać — rzekł, grzebiąc w węglach. — Panna spać poszła. A co masz wasza miłość jej napisać, to jutro powiedzieć można.", + "101734": "— Kiedy tak, to co innego. Wiernyś, jak widzę, sługa kniaziówny. Naściże trzeciego talera. Dawno służysz?", + "101735": "— Ho, ho! Czterdzieści lat temu, jako mnie kniaź Wasyl w jasyr wziął; i od tej pory służyłem mu wiernie, a gdy onej nocy odjeżdżał na przepadłe imię, to dziecko Konstantynu zostawił, a do mnie rzekł: „Czechły! I ty nie odstąpisz dziewczyny, i będziesz jej strzegł jak oka w głowie”. Łacha ił Ałła!", + "101736": "— Tak też i czynisz?", + "101737": "— Tak też i czynię, i patrzę.", + "101738": "— Mów, co widzisz: jak tu kniaziównie?", + "101739": "— Źle tu myślą o niej, bo ją chcą dać Bohunowi, który jest pies potępiony.", + "101740": "— O! Nie będzie z tego nic! Znajdzie się komu za nią ująć!", + "101741": "— Tak! — rzekł stary, potrząsając palące się głownie. — Oni ją chcą dać Bohunowi, by ją wziął i poniósł jako wilk jagnię, a ich w Rozłogach zostawił. Bo Rozłogi jej, nie ich, po kniaziu Wasylu. On też Bohun to uczynić gotów, bo po komyszach więcej ma złota i srebra niżeli piasku w Rozłogach, ale ona ma go w nienawiści od pory, jak przy niej człowieka czekanem rozszczepił. Krew padła między nich i nienawiść wyrosła. Bóg jest jeden!", + "101742": "Namiestnik tej nocy usnąć nie mógł. Chodził po izbie, patrzył w księżyc i w myśli różne ważył postanowienia. Zrozumiał teraz grę Bułyhów. Gdyby kniaziównę szlachcic jakiś okoliczny pojął, to by się upomniał o Rozłogi i miałby słuszność, bo się jej należały; a może zażądałby jeszcze rachunków z opieki. Dla tej to przyczyny i tak już skozaczeni Bułyhowie postanowili dać dziewczynę Kozakowi. O czym myśląc, pan Skrzetuski pięście ściskał i miecza szukał wedle siebie. Postanowił więc rozbić te machinacje i czuł się na siłach to uczynić. Przecie opieka nad Heleną należała i do księcia Jeremiego, raz, że Rozłogi były puszczone od Wiśniowieckich staremu Wasylowi, po wtóre, że sam Wasyl z Baru pisał list do księcia, prosząc o opiekę. Tylko nawał spraw publicznych, wojny i wielkie przedsięwzięcia mogły sprawić, że wojewoda dotąd w opiekę nie wejrzał. Ale dość będzie słowem mu przypomnieć, a sprawiedliwość uczyni.", + "101743": "Szaro już robiło się na świecie, gdy pan Skrzetuski rzucił się na posłanie. Spał twardo i nazajutrz zbudził się z gotowym postanowieniem. Ubrali się tedy z panem Longinem spiesznie, ile że i wozy stały już w gotowości, a żołnierze pana Skrzetuskiego siedzieli na koniach, gotowi do odjazdu. W gościnnej izbie poseł pokrzepiał się polewką w towarzystwie Kurcewiczów i starej kniahini; Bohuna tylko nie było, nie wiadomo: spał jeszcze czy odjechał.", + "101744": "Posiliwszy się, Skrzetuski rzekł:", + "101745": "— Mościa pani! Tempus fugit, za chwilę na koń nam siadać trzeba, nim więc podziękujemy wdzięcznym sercem za gościnę, mam ja tu ważną sprawę, o której bym chciał z jejmość panią i z ichmość jej synami kilka słów na osobności pomówić.", + "101746": "Na twarzy kniahini odmalowało się zdziwienie; spojrzała na synów, na posła i na pana Longina, jakby pragnąc z ich twarzy odgadnąć, o co idzie, i z pewnym niepokojem w głosie rzekła:", + "101747": "— Służę waszmości.", + "101748": "Poseł chciał wstawać, ale mu nie dozwoliła, natomiast przeszli do owej sieni pokrytej zbroją i orężem. Młodzi kniaziowie ustawili się szeregiem za matką, która stanąwszy naprzeciw Skrzetuskiego, spytała:", + "101749": "— O jakiejże sprawie waćpan chcesz mówić?", + "101750": "Namiestnik utkwił w niej wzrok bystry, surowy prawie, i rzekł:", + "101751": "— Wybacz, jejmość, i wy, młodzi kniaziowie, że przeciw zwyczajowi postępując, zamiast przez zacnych posłów mówić, sam w sprawie mej rzecznikiem będę. Ale nie może być inaczej, a gdy z musem nikt walczyć nie zdoła, przeto bez dłuższego kunktatorstwa przedstawiam jejmość pani i ichmościom, jako opiekunom, moją pokorną prośbę, byście mi księżniczkę Helenę za żonę oddać raczyli.", + "101752": "Gdyby w tej chwili, w czasie zimy piorun runął na majdan w Rozłogach, mniejsze by sprawił wrażenie na kniahini i jej synach niż owe słowa namiestnika. Przez chwilę spoglądali ze zdumieniem na mówiącego, który stał przed nimi wyprostowany, spokojny i dziwnie dumny, jak by nie prosić, ale rozkazywać zamierzał, i nie umieli znaleźć słowa odpowiedzi — a natomiast kniahini pytać zaczęła:", + "101753": "— Jak to? Waść? O Helenę?", + "101754": "— Ja, mościa pani. I to jest niewzruszony mój zamiar.", + "101755": "Nastała chwila milczenia.", + "101756": "— Czekam odpowiedzi imość pani.", + "101757": "— Wybacz waćpan — odrzekła, ochłonąwszy kniahini, a głos jej stał się suchy i ostry — zaszczyt to dla nas niemały prośba takiego kawalera, ale nie może z niej nic być, gdyż Helenę obiecałam już komu innemu.", + "101758": "— Zważ wszelako waćpani, jako troskliwa opiekunka, czy to nie było przeciw woli kniaziówny i czym nie lepszy niźli ten, komu ją waćpani obiecałaś.", + "101759": "— Mości panie! Kto lepszy, mnie sądzić. Możesz być i najlepszy, wszystko nam jedno, bo cię nie znamy.", + "101760": "Na to namiestnik wyprostował się jeszcze dumniej, a spojrzenia jego stały się jako noże ostre, choć zimne.", + "101761": "— Ale ja was znam, zdrajcy! — huknął. — Chcecie krewniaczkę chłopu oddać, byle was tylko w zagarniętej nieprawnie włości zostawił…", + "101762": "— Sam zdrajco! — krzyknęła kniahini. — Tak to za gościnę płacisz? Taką to wdzięczność w sercu żywisz? O, żmijo! Coś za jeden? Skądeś się wziął?", + "101763": "Młodzi Kurcewicze poczęli w palce trzaskać i po ścianach za bronią się oglądać, namiestnik zaś wołał:", + "101764": "— Poganie! Zagarnęliście włość sierocą, ale nic z tego. Za dzień książę już o tym wiedzieć będzie.", + "101765": "Usłyszawszy to, kniahini rzuciła się w tył izby i chwyciwszy rohatynę, szła z nią do namiestnika. Kniaziowie też, porwawszy, co który mógł, ten szablę, ten kiścień, ten nóż, otoczyli go półkolem, dysząc jak stado wilków wściekłych.", + "101766": "— Do księcia pójdziesz? — wołała kniahini. — A wiesz-li, czy żyw stąd wyjdziesz? Czy to nie ostatnia twoja godzina?", + "101767": "Skrzetuski skrzyżował ręce na piersiach i okiem nie mrugnął.", + "101768": "— Jako książęcy poseł z Krymu wracam — rzekł — i niech tu jedną kroplę krwi uronię, a w trzy dni i popiołu z tego miejsca nie zostanie, wy zaś pognijecie w lochach łubniańskich. Jest-li na świecie moc, co by was uchronić zdołała? Nie groźcie, bo was się nie boję!", + "101769": "— Zginiemy, ale ty pierwej zginiesz.", + "101770": "— Tedy uderzaj, oto pierś moja.", + "101771": "Kniaziowie z matką na czele trzymali wciąż ostrza skierowane ku piersi namiestnika, ale rzekłbyś, jakieś niewidzialne łańcuchy skrępowały im ręce. Sapiąc i zgrzytając zębami, szarpali się w bezsilnej wściekłości — wszelako nie uderzał żaden. Ubezwładniło ich straszliwe imię Wiśniowieckiego.", + "101772": "Namiestnik był panem położenia.", + "101773": "Bezsilny gniew kniahini wylał się tylko potokiem obelg:", + "101774": "— Przechero! Szaraku! Hołyszu! Kniaziowej krwi ci się zachciało, ale nic z tego! Każdemu oddamy, byle nie tobie, czego nam i sam książę nakazać nie jest w stanie.", + "101775": "Na to pan Skrzetuski:", + "101776": "— Nie pora mi się z mego szlachectwa wywodzić, ale tak myślę, że wasze księstwo mogłoby snadnie za nim mieczyk i tarczę nosić. Zresztą, skoro chłop był wam dobry, to jam lepszy. Co do fortuny mojej, i ta wejść może z waszą w paragon, a że mówicie, iż mnie Heleny nie dacie, to słuchajcie, co powiem: i ja ostawię was przy Rozłogach, rachunków z opieki nie żądając.", + "101777": "— Nie darowywuj tego, co nie twoje.", + "101778": "— Nie darowuję, jeno obietnicę na przyszłość daję i rycerskim słowem ją poręczam. Tedy wybierajcie: albo rachunki księciu z opieki złożyć i z Rozłogów ustąpić, albo-li mnie dziewkę oddać, a włość zatrzymać…", + "101779": "Rohatyna wysuwała się z wolna z rąk kniahini. Po chwili upadła z brzękiem na podłogę.", + "101780": "— Wybierajcie — powtórzył pan Skrzetuski: — aut pacem, aut bellum!", + "101781": "— Szczęście to — rzekła już łagodniej Kurcewiczowa — że Bohun z sokoły pojechał, nie chcąc na waszmości patrzyć, bo on już wczora podejrzewał. Inaczej nie byłoby tu bez krwi rozlania.", + "101782": "— Mościa pani, i ja szablę nie po to noszę, by mi pas obciągała.", + "101783": "— Uważ jednak waszmość, czy to politycznie ze strony takiego kawalera, wszedłszy po dobremu w dom, tak na ludzi nastawać i dziewkę impetem brać, tak właśnie, jakby z niewoli tureckiej?", + "101784": "— Godzi się, gdy po niewoli miała być chłopu zaprzedana.", + "101785": "— Tego waść o Bohunie nie mów, bo on choć rodziców nieświadom, przecie wojownik jest zawołany i rycerz sławny, a nam od dziecka znajomy, w domu jakoby krewny. Któremu za jedno, czyby mu tę dziewkę odjąć, czyby go nożem pchnąć.", + "101786": "— Mościa pani, a mnie czas w drogę, wybaczcie więc, że raz jeszcze powtórzę: wybierajcie!", + "101787": "Kniahini zwróciła się do synów:", + "101788": "— A co, synkowie, mówicie na tak pokorną prośbę tego kawalera?", + "101789": "Bułyhowie spoglądali po sobie, trącali się łokciami i milczeli.", + "101790": "Na koniec Symeon mruknął:", + "101791": "— Każesz bić, maty, to będziem; każesz dać dziewkę, to damy.", + "101792": "— Bić źle i dać źle.", + "101793": "Potem, zwracając się do Skrzetuskiego:", + "101794": "— Przycisnąłeś nas waść tak do ściany, że choć łopnąć. Bohun jest człowiek szalony, gotów się ważyć na wszystko. Kto nas przed jego zemstą osłoni? Sam zginie od księcia, ale nas pierwej zgubi. Co nam począć?", + "101795": "— Wasza głowa.", + "101796": "Kniahini milczała przez chwilę.", + "101797": "— Słuchajże, mości kawalerze. Musi to wszystko w tajemnicy zostać. Bohuna wyprawim do Perejasławia, sami z Heleną do Łubniów zjedziem, a waść uprosisz księcia, by nam prezydium do Rozłogów przysłał. Bohun ma w pobliżu półtorasta semenów, z których część tu jest. Nie możesz Heleny zaraz brać, bo ją odbije. Inaczej to nie może być. Jedźże więc, nikomu sekretu nie powiadając, i czekaj nas.", + "101798": "— Byście mnie zdradzili?", + "101799": "— Byśmy tylko mogli! Ale nie możem, sam to widzisz. Daj słowo, że sekret do czasu utrzymasz!", + "101800": "— Daję. A wy dajecie dziewkę?", + "101801": "— Bo nie możemy nie dać, choć nam Bohuna żal…", + "101802": "— Tfy! Tfy! Mości panowie — rzekł nagle namiestnik, zwracając się do kniaziów — czterech was jak dębów i jednego Kozaka się bojąc, zdradą go brać chcecie. Chociem wam winien dziękować, jednakże powiem: nie przystoi to zacnej szlachcie!", + "101803": "— Waść się w to nie mieszaj — zakrzyknęła kniahini. — Nie twoja to rzecz. Co nam począć? Ilu waść masz żołnierzów na jego półtorasta semenów? Osłoniszże nas? Osłoniszże samą Helenę, którą on gwałtem porwać gotów? To nie waścina rzecz. Jedźże sobie do Łubniów, a co my poczniemy, to nam wiedzieć, byleśmy Helenę ci przywieźli.", + "101804": "— Czyńcie, co chcecie: jedno wam tylko jeszcze powiem. Gdyby się tu krzywda kniaziównie działa, tedy biada wam!", + "101805": "— Nie poczynajże sobie tak z nami, byś nas do desperacji nie przywiódł.", + "101806": "— Boście jej gwałt uczynić chcieli, a i teraz, przedając ją za Rozłogi, do głowy wam nie przyszło spytać: zali będzie jej po myśli moja persona?", + "101807": "— Za czym spytamy jej wobec ciebie — rzekła kniahini, tłumiąc gniew, który na nowo poczynał wrzeć w jej piersi, czuła bowiem doskonale pogardę w słowach namiestnika.", + "101808": "Symeon poszedł po Helenę i po chwili ukazał się z nią w sieni.", + "101809": "Wśród tych gniewów i gróźb, które zdawały się huczeć jeszcze w powietrzu jak odgłosy przemijającej nawałnicy, wśród tych zmarszczonych brwi, srogich spojrzeń i surowych twarzy, jej śliczne oblicze zabłysło jakoby słońce po burzy.", + "101810": "— Mościa panno! — rzekła ponuro kniahini, ukazując na Skrzetuskiego. — Jeśli masz wolę po temu, to jest twój przyszły mąż.", + "101811": "Helena zbladła jak ściana i, krzyknąwszy, zakryła oczy rękoma, a potem nagle wyciągnęła je ku Skrzetuskiemu.", + "101812": "— Prawda-li to? — szeptała w upojeniu.", + "101813": "W godzinę później orszak posła i namiestnikowy posuwał się z wolna leśnym gościńcem w stronę Łubniów. Skrzetuski z panem Longinem Podbipiętą jechali na czele; za nimi wozy poselskie wyciągnęły się długim pasem. Namiestnik cały był pogrążony w zadumie i tęsknocie, gdy wtem z owej zadumy zbudziły go urwane słowa pieśni:", + "101814": "Tużu, tużu, serce bołyt…", + "101815": "W głębi lasu na wąskiej, wyjeżdżonej przez chłopów drożynie ukazał się Bohun. Koń jego całkiem był pokryty pianą i błotem.", + "101816": "Widocznie Kozak, wedle swego obyczaju, puścił się był na stepy i lasy, by się wiatrem spić, zgubić w dali i zapamiętać, i to, co duszę bolało — przeboleć.", + "101817": "Teraz wracał właśnie do Rozłogów.", + "101818": "Patrząc na tę przepyszną, iście rycerską postać, która mignęła tylko i znikła, pan Skrzetuski mimo woli pomyślał sobie, a nawet mruknął pod nosem:", + "101819": "— Wszelako to szczęście, że on człowieka przy niej rozszczepił.", + "101820": "Nagle jakiś żal ścisnął mu serce. Żal mu było jakoby i Bohuna, ale więcej jeszcze tego, że związawszy się słowem kniahini, nie mógł, ot teraz, popędzić za nim konia i rzec:", + "101821": "— Kochamy jedną, więc jednemu z nas nie żyć na świecie. Dobądź, Kozacze, serpentyny!", + "101822": "Rozdział V", + "101823": "Przybywszy do Łubniów, nie zastał pan Skrzetuski w domu księcia, który był do pana Suffczyńskiego, dawniejszego swego dworzanina, do Sieńczy na chrzciny pojechał, a z nim księżna, dwie panny Zbaraskie i wiele osób ze dworu. Dano tedy znać do Sieńczy i o powrocie z Krymu namiestnika, i o przybyciu posła; tymczasem znajomi i towarzysze witali radośnie po długiej podróży Skrzetuskiego, a zwłaszcza pan Wołodyjowski, który po ostatnim pojedynku był najbliższym naszemu namiestnikowi przyjacielem. Odznaczał się ten kawaler tym, iż ustawicznie był zakochany. Przekonawszy się o nieszczerości Anusi Borzobohatej, zwrócił był czułe serce ku Anieli Leńskiej, pannie również z fraucymeru, a gdy i ta przed miesiącem właśnie zaślubiła pana Staniszewskiego, wówczas Wołodyjowski dla pociechy jął wzdychać do starszej księżniczki Zbaraskiej, Anny, synowicy księcia Wiśniowieckiego.", + "101824": "Wszelako sam rozumiał, iż podniósłszy tak wysoko oczy, nie mógł choćby najmniejszą pokrzepiać się nadzieją, tym bardziej że i po księżniczkę zgłosili się już dziewosłębowie, pan Bodzyński i pan Lassota, w imieniu pana Przyjemskiego, wojewodzica łęczyckiego. Opowiadał więc nieszczęsny Wołodyjowski te nowe strapienia naszemu namiestnikowi, wcielając go we wszystkie sprawy i tajemnice dworskie, których ten półuchem słuchał, mając umysł i serce czym innym zajęte. Gdyby nie owe duszne niepokoje, które z miłością, choćby wzajemną, zawsze w parze chodzić zwykły, byłby się czuł pan Skrzetuski szczęśliwy, wróciwszy po długiej nieobecności do Łubniów, gdzie otoczyły go twarze życzliwe i ów gwar życia żołnierskiego, z którym od dawna był zżyły. Albowiem Łubnie, jakkolwiek jako zamczysta rezydencja pańska, mogły pod względem wspaniałości równać się ze wszystkimi siedzibami „królewiąt”, tym się wszelako od nich różniły, iż życie w nich było surowe, prawdziwie obozowe. Kto nie znał tamtejszych zwyczajów i ordynku, ten przyjechawszy choćby w porze najspokojniejszej, mógł sądzić, że się tam jaka wyprawa wojenna gotuje. Żołnierz przeważał tam nad dworzaninem, żelazo nad złotem, dźwięk trąb obozowych nad gwarem uczt i zabaw. Wszędy panował wzorowy ład i nieznana gdzie indziej dyscyplina; wszędy roiło się od rycerstwa spod różnych chorągwi: pancernych, dragońskich, kozackich, tatarskich i wołoskich, pod którymi służyło nie tylko całe Zadnieprze, ale i ochocza szlachta ze wszystkich okolic Rzplitej. Kto się chciał w prawdziwej rycerskiej szkole wyćwiczyć, ten ciągnął do Łubniów; nie brakło więc tam obok Rusinów ani Mazurów, ani Litwy, ani Małopolan, ba! nawet i Prusaków. Piesze regimenta i artyleria, czyli tak zwany „lud ognisty”, złożone były przeważnie z wyborowych Niemców najętych za żołd wysoki; w dragonach służyli głównie miejscowi, Litwa w tatarskich chorągwiach. Małopolanie garnęli się najchętniej pod znaki pancerne. Książę nie pozwalał też gnuśnieć rycerstwu; dlatego w obozie panował ruch ustawiczny. Jedne pułki wychodziły na zmianę do stanic i polanek, inne wchodziły do stolicy; po całych dniach odbywały się musztry i ćwiczenia. Czasem też, chociaż i spokojnie było od Tatar, książę przedsiębrał dalekie wyprawy w głuche stepy i pustynie, by żołnierzy do pochodów przyuczyć, dotrzeć tam, gdzie nikt nie dotarł i roznieść sławę swego imienia. Tak zeszłej jesieni zapuścił się lewym brzegiem Dniepru do Kudaku, gdzie go pan Grodzicki, trzymający prezydium, jak monarchę udzielnego przyjmował; potem pociągnął obok porohów aż do Chortycy i na uroczyszczu Kuczkasów kazał mogiłę wielką z kamieni usypać na pamiątkę i na znak, że tamtą stroną żaden jeszcze pan nie bywał tak daleko.", + "101825": "Pan Bogusław Maszkiewicz, żołnierz dobry, choć młody, a zarazem człowiek uczony, który tę wyprawę również jak i inne pochody książęce opisał, cuda o niej opowiadał Skrzetuskiemu, co pan Wołodyjowski zaraz potwierdzał, gdyż i on brał udział w wyprawie. Widzieli tedy porohy i dziwili im się, a zwłaszcza strasznemu Nienasytcowi, który rokrocznie jak ongi Scylla i Charybda po kilkadziesiąt ludzi pożerał. Potem puścili się na wschód, na spalone stepy, gdzie od niedogarków jazda postępować nie mogła i aż musieli koniom nogi skórami obwijać. Spotkali tam mnóstwo gadzin, padalców i olbrzymie węże połozy, na dziesięć łokci długie, a grube jak ramię męża. Po drodze na samotnych dębach ryli pro aeterna rei memoria herby książęce, na koniec zaszli w tak głuche stepy, gdzie już i śladów człowieka nie było można dopatrzyć.", + "101826": "— Myślałem — mówił uczony pan Maszkiewicz — że nam w końcu na wzór Ulissesa i do Hadu zstąpić przyjdzie.", + "101827": "Na to pan Wołodyjowski:", + "101828": "— Przysięgali też ludzie spod chorągwi pana strażnika Zamojskiego, która szła na przodku, jako już widzieli owe fines, na których orbis terrarum się kończy.", + "101829": "Namiestnik opowiadał wzajemnie towarzyszom o Krymie, gdzie prawie pół roku spędził, czekając na respons chana jegomości, o tamtejszych miastach pozostałych z dawnych czasów, o Tatarach i o potędze ich wojennej, a na koniec o postrachu, w jakim żyli, usłyszawszy o walnej na Krym wyprawie, w której wszystkie siły Rzeczypospolitej miały wziąć udział.", + "101830": "Tak gwarząc, co wieczór oczekiwali powrotu księcia; tymczasem namiestnik przedstawiał co bliższym towarzyszom pana Longina Podbipiętę, który jako człek słodki od razu pozyskał serca, a okazawszy przy próbach z mieczem nadludzką swą siłę, powszechny sobie zjednywał szacunek. Opowiedział on już temu i owemu o przodku Stowejce i o ściętych trzech głowach, zamilczał tylko o swoim ślubie, nie chcąc się na żarty narażać. Szczególniej podobali się sobie z Wołodyjowskim, a to dla obopólnej serc czułości; po kilku też dniach chodzili razem wzdychać na wały, jeden do gwiazdki za wysoko świecącej, by ją mógł dostać, alias do księżniczki Anny — drugi do nieznanej, od której go trzy ślubowane głowy oddzielały.", + "101831": "Ciągnął nawet Wołodyjowski pana Longina do dragonów, ale Litwin postanowił sobie koniecznie zapisać się pod znak pancerny, by pod Skrzetuskim służyć, o którym z rozkoszą dowiedział się w Łubniach, że wszyscy mają go za rycerza pierwszej wody i jednego z najlepszych oficerów książęcych. A właśnie w chorągwi, w której pan Skrzetuski porucznikował, otwierał się wakans po panu Zakrzewskim, przezwiskiem Miserere mei, który od dwóch tygodni obłożnie chorował i był bez nadziei życia, bo mu się wszystkie rany od wilgoci pootwierały. Do trosk miłosnych namiestnika dołączył się jeszcze i smutek z grożącej straty starego towarzysza i doświadczonego przyjaciela; nie odstępował też po kilka godzin dziennie ani piędzią od jego wezgłowia, pocieszając go, jak umiał, i krzepiąc go nadzieją, że jeszcze niejedną wyprawę razem odbędą.", + "101832": "Ale starzec nie potrzebował pociechy. Konał sobie wesoło na twardym łożu rycerskim obciągniętym końską skórą i z uśmiechem prawie dziecinnym spoglądał na krucyfiks zawieszony nad łożem, Skrzetuskiemu zaś odpowiadał:", + "101833": "— Miserere mei, mości poruczniku, już ja sobie idę po swoją lafę niebieską. Ciało na mnie takie od ran dziurawe, że o to się tylko boję, czy święty Piotr, który jest marszałkiem bożym i ochędóstwa w niebie doglądać musi, puści mnie do raju w tak podziurawionej sukni. Ale mu powiem: „Święty Pietruńku! Zaklinam cię na ucho Malchusowe, nie czyńże mi wstrętu, boć to poganie tak mi popsowali szatki cielesne… Miserere mei! A będzie jaka wyprawa świętego Michała na potencję piekielną, to się stary Zakrzewski przyda jeszcze”.", + "101834": "Więc porucznik, choć jako żołnierz tyle razy śmierć oglądał i sam ją zadawał, nie mógł łez wstrzymać, słuchając tego starca, którego zgon do pogodnego zachodu słońca był podobny.", + "101835": "Aż jednego ranka zabrzmiały dzwony we wszystkich kościołach i cerkwiach łubniańskich, zwiastujące śmierć pana Zakrzewskiego. Tegoż dnia książę z Sieńczy przyjechał, a z nim panowie Bodzyński i Lassota oraz cały dwór i dużo szlachty w kilkudziesięciu kolaskach, bo zjazd u pana Suffczyńskiego był niezmierny. Książę wyprawił wspaniały pogrzeb, chcąc uczcić zasługi zmarłego i okazać, jak się w ludziach rycerskich kocha. Asystowały więc w pochodzie żałobnym wszystkie regimenty stojące w Łubniach, na wałach bito z hakownic i rusznic. Kawaleria szła od zamku aż do kościoła farnego w mieście bojowym ordynkiem, ale ze zwiniętymi banderiami; za nią piesze regimenta z kolbami do góry. Sam książę przybrany w żałobę jechał za trumną w pozłocistej karecie, zaprzężonej w ośm białych jak mleko koni, mających grzywy i ogony pofarbowane na pąsowo i kiście strusich piór czarnej barwy na głowach. Przed kolaską postępował oddział janczarów stanowiących przyboczną straż książęcą, tuż za kolaską paziowie przybrani z hiszpańska, na dzielnych koniach, dalej wysocy urzędnicy dworscy, dworzanie rękodajni, pokojowcy, na koniec hajducy i pajucy. Kondukt zatrzymał się naprzód u drzwi kościoła, gdzie ksiądz Jaskólski powitał trumnę mową poczynającą się od słów: „Gdzie tak spieszysz, mości Zakrzewski?”. Potem przemawiało jeszcze kilku z towarzystwa, a między nimi i pan Skrzetuski, jako zwierzchnik i przyjaciel zmarłego. Następnie wniesiono ciało do kościoła i tu dopiero zabrał głos najwymowniejszy z wymownych: ksiądz jezuita Muchowiecki, któren mówił tak górnie i ozdobnie, że sam książę zapłakał. Był to bowiem pan nadzwyczaj tkliwego serca i dla żołnierzów ojciec prawdziwy. Dyscypliny przestrzegał żelaznej, ale pod względem hojności, łaskawego traktowania ludzi i opieki, jaką otaczał nie tylko ich samych, ale ich dzieci i żony, nikt się z nim nie mógł porównać. Dla buntów straszny i niemiłosierny, był jednak prawdziwym dobrodziejem nie tylko szlachty, ale i całego swego ludu. Gdy w czterdziestym szóstym roku szarańcza zniszczyła plony, to czynszownikom za cały rok czynsz odpuścił, poddanym kazał wydawać zboże ze spichlerzów, a po pożarze w Chorolu wszystkich mieszczan przez dwa miesiące swoim kosztem żywił. Dzierżawcy i podstarościowie w ekonomiach drżeli, by do uszu księcia wieść o jakowych nadużyciach lub krzywdach ludowi czynionych nie doszła. Sierotom taka była opieka zapewniona, że przezywano je na Zadnieprzu „książęcymi detynami”. Czuwała nad tym sama księżna Gryzelda przy pomocy ojca Muchowieckiego. Ład tedy panował we wszystkich ziemiach książęcych, dostatek, sprawiedliwość, spokój, ale i strach, bo w razie najmniejszego oporu nie znał książę miary w gniewie i karaniu, tak w jego naturze łączyła się wspaniałomyślność ze srogością. Ale w owych czasach i w owych krainach tylko ta srogość pozwalała się krzewić i pienić ludzkiemu życiu i pracy, jej tylko dzięki powstawały miasta i wsie, rolnik wziął górę nad hajdamaką, kupiec spokojnie towar swój prowadził, dzwony spokojnie wzywały wiernych na modlitwę, wróg nie śmiał granicy przestąpić, kupy łotrów ginęły na palach lub zmieniały się w rządnych żołnierzy, a kraj pustynny rozkwitał.", + "101836": "Dzikiej krainie i dzikim mieszkańcom takiej potrzeba było ręki, na Zadnieprze bowiem szły najniespokojniejsze z Ukrainy żywioły, ciągnęli osadnicy nęceni rolą i żyznością ziemi, zbiegli chłopi ze wszystkich ziem Rzeczypospolitej, przestępcy uciekający z więzień, słowem, jakoby rzekł Livius: pastorum convenarumque plebs transfuga ex suis populis. Utrzymać ich w ryzie, zmienić w spokojnych osadników i wtłoczyć w karby osiadłego życia mógł tylko taki lew, na którego ryk drżało wszystko.", + "101837": "Pan Longinus Podbipięta, pierwszy raz w życiu księcia na pogrzebie ujrzawszy, własnym oczom uwierzyć nie mógł. Słysząc bowiem tyle o sławie jego, wyobrażał sobie, że musi to być jakiś olbrzym o głowę rodzaj ludzki przewyższający, a tymczasem książę był wzrostu prawie małego i dość szczupły. Młody był jeszcze, liczył dopiero trzydziesty szósty rok życia, ale na twarzy jego widne już były trudy wojenne. O ile bowiem w Łubniach żył jak król prawdziwy, o tyle w czasie licznych wypraw i pochodów dzielił niewczasy prostego towarzysza, jadał czarny chleb i sypiał na ziemi na wojłoku, a że większa część życia schodziła mu na pracach obozowych, więc odbiły się one na jego twarzy. Wszelako oblicze to na pierwszy rzut oka zdradzało nadzwyczajnego człowieka. Malowała się w nim żelazna, nieugięta wola i majestat, przed którym każdy mimo woli musiał uchylić głowy. Widać było, że ten człowiek zna swoją potęgę i wielkość — i gdyby mu jutro włożyć koronę na głowę, nie czułby się ani zdziwionym, ani przygniecionym jej ciężarem. Oczy miał duże, spokojne, prawie słodkie, jednakże gromy zdawały się być w nich uśpione, i czułeś, że biada temu, kto by je rozbudził. Nikt też znieść nie mógł spokojnego blasku tego spojrzenia i widywano posłów, wytrawnych dworaków, którzy stanąwszy przed Jeremim, mieszali się i nie umieli zacząć dyskursu. Był to zresztą na swoim Zadnieprzu król prawdziwy. Z kancelarii jego wychodziły przywileje i nadania: „My po bożej myłosti kniaź i hospodyn” et cetera. Niewielu też i panów za równych sobie poczytywał. Kniaziowie z krwi dawnych władców bywali u niego marszałkami. Takim był w swoim czasie i ojciec Heleny, Wasyl Bułyha Kurcewicz, który to ród przecie, jak się wyżej wspomniało, wyprowadzał się od Koriata, a w samej rzeczy od Rurykowiczów pochodził.", + "101838": "Było w księciu Jeremim coś, co mimo wrodzonej mu łaskawości trzymało ludzi w oddaleniu. Kochając żołnierzów, on sam poufalił się z nimi; z nim nikt nie śmiał się poufalić. A jednakże rycerstwo, gdyby mu kazał konno w przepaście Dnieprowe skoczyć, uczyniłoby to bez wahania.", + "101839": "Po matce Wołoszce odziedziczył on cerę białą tą białością rozpalonego żelaza, od której żar bije, i czarny jak skrzydło kruka włos, który na całej głowie podgolony, z przodu tylko spadał bujniej i obcięty nad brwiami, zasłaniał mu połowę czoła. Nosił się po polsku, o ubiór niezbyt dbał i tylko na wielkie uroczystości nakładał szaty kosztowne, ale wówczas świecił cały od złota i kamieni. Pan Longin w kilka dni później był obecny na takiej uroczystości, gdy książę dawał posłuchanie panu Rozwanowi Ursu. Audiencje posłów odbywały się zawsze w sali tak zwanej niebieskiej, gdyż na jej suficie firmament niebieski wraz z gwiazdami pędzlem gdańszczanina Helma był wyobrażony. Zasiadał tedy książę pod baldachimem z aksamitu i gronostajów, na wyniosłym krześle do tronu podobnym, którego podnóżek był blachą pozłocistą obity, za księciem zaś stał ksiądz Muchowiecki, sekretarz, marszałek kniaź Woronicz, pan Bogusław Maszkiewicz, dalej paziowie i dwunastu trabantów z halabardami, przybranych po hiszpańsku; głębie sali przepełnione były rycerstwem w świetnych strojach i ubiorach. Pan Rozwan prosił w imieniu hospodara, by książę swym wpływem i grozą imienia wyrobił u chana zakaz Tatarom budziackim wpadania do Wołoszczyzny, w której corocznie straszliwe szkody i spustoszenia czynili, na co książę odpowiedział piękną łaciną, że Budziaccy nie bardzo samemu chanowi byli posłuszni, że jednakże gdy na kwiecień spodziewa się czausa murzy, posła chanowego, u siebie, będzie przez niego upominał się u chana o krzywdy wołoskie. Pan Skrzetuski poprzednio już zdał relację ze swego poselstwa i podróży oraz ze wszystkiego, co słyszał o Chmielnickim i jego na Sicz ucieczce. Książę postanowił posunąć kilka pułków ku Kudakowi, ale nie przywiązywał wielkiej do tej sprawy wagi. Tak więc, gdy nic nie zdawało się zagrażać spokojowi i potędze zadnieprzańskiego państwa, rozpoczęły się w Łubniach uroczystości i zabawy, tak z powodu bytności posła Rozwana, jak i dlatego, że panowie Bodzyński i Lassota oświadczyli się wreszcie uroczyście w imieniu wojewodzica Przyjemskiego o rękę starszej księżniczki Anny, na którą prośbę otrzymali i od księcia, i od księżnej Gryzeldy odpowiedź pomyślną.", + "101840": "Jeden tylko mały Wołodyjowski cierpiał nad tym niemało, a gdy Skrzetuski próbował wlać mu otuchę w serce, odpowiedział:", + "101841": "— Dobrze tobie, bo gdy jeno zechcesz, Anusia Borzobohata cię nie minie. Już tu ona o tobie bardzo wdzięcznie przez cały czas wspominała; rozumiałem z początku, iż w tej myśli, by zazdrość w Bychowcu excitare, ale widzę, że chciała go na hak przywieść i chyba dla ciebie jednego czulszy w sercu żywi sentyment.", + "101842": "— Co tam Anusia! Wróćże sobie do niej, non prohibeo. Ale o księżniczce Annie przestań myśleć, gdyż to jest to samo, jakbyś chciał feniksa czapką na gnieździe przykryć.", + "101843": "— Wiem ci to, że ona jest feniksem, i dlatego z żalu po niej pewnie umrzeć mi przyjdzie.", + "101844": "— Żyw będziesz i wraz się zakochasz, byle jeno nie w księżniczce Barbarze, bo ci ją drugi wojewodzic sprzed nosa sprzątnie.", + "101845": "— Zali serce jest pachołkiem, któremu rozkazać można? Zali oczom zabronisz patrzyć na tak cudną istotę jak księżniczka Barbara, której widok dzikie nawet bestie poruszyć byłby zdolny?", + "101846": "— Masz diable kubrak! — wykrzyknął pan Skrzetuski. — Widzę, że się bez mojej pomocy pocieszysz, aleć to powtarzam: wróć do Anusi, bo z mojej strony żadnych impedimentów mieć nie będziesz.", + "101847": "Anusia jednak ani myślała rzeczywiście o Wołodyjowskim. Natomiast drażniła ją, zaciekawiała i gniewała obojętność pana Skrzetuskiego, który wróciwszy po tak długiej nieobecności, prawie na nią nie spojrzał. Wieczorami tedy, gdy książę z co przedniejszymi oficerami i dworzany przychodził do bawialnej komnaty księżny, by zabawić się rozmową, Anusia wyglądając zza pleców swej pani (bo księżna była wysoka, a Anusia niska), świdrowała swymi czarnymi oczkami w twarzy namiestnika, chcąc mieć rozwiązanie tej zagadki. Ale oczy Skrzetuskiego, również jak myśl, błądziły gdzie indziej, a gdy wzrok jego padał na dziewczynę, to taki zamyślony i szklany, jak gdyby nie na tę patrzył, do której śpiewał niegdyś:", + "101848": "Jak tatarska orda,", + "101849": "Bierzesz w jasyr corda!…", + "101850": "„Co mu się stało?” — pytała sama siebie rozpieszczona faworytka całego dworu i tupiąc drobną nóżką, czyniła postanowienie rzecz tę zbadać. Nie kochała się ona wprawdzie w Skrzetuskim, ale przyzwyczaiwszy się do hołdów, nie mogła znieść, by na nią nie zważano i gotowa była ze złości sama się rozkochać w zuchwalcu.", + "101851": "Razu tedy jednego, biegnąc z motkami dla księżny, spotkała pana Skrzetuskiego wychodzącego z przyległej sypialnej komnaty książęcej. Naleciała na niego jak burza, prawie go potrąciła piersią i cofnąwszy się nagle, rzekła:", + "101852": "— Ach! Jakem się przestraszyła! Dzień dobry waćpanu!", + "101853": "— Dzień dobry pannie Annie! Czyliż takowe monstrum ze mnie, bym aż miał pannę Annę przestraszać?", + "101854": "Dziewczyna stała ze spuszczonymi oczkami, kręcąc w palcach niezajętej ręki końce warkoczów, przestępując z nóżki na nóżkę i niby zmieszana, odpowiedziała z uśmiechem:", + "101855": "— E nie! To to nie… Wcale nie… Jak matkę kocham!", + "101856": "Nagle spojrzała na porucznika i znów zaraz spuściła oczy.", + "101857": "— Czy się waćpan gniewasz na mnie?", + "101858": "— Ja? Alboż panna Anna dba o mój gniew?", + "101859": "— Co prawda, to nie. Miałabym też o co dbać! Może waćpan myślisz, że zaraz będę płakała? Pan Bychowiec grzeczniejszy…", + "101860": "— Jeśli tak, to nie pozostaje mnie nic innego, jak ustąpiwszy pola panu Bychowcowi, zejść z oczu panny Anny.", + "101861": "— A czy ja trzymam?", + "101862": "To rzekłszy, Anusia zastąpiła mu drogę.", + "101863": "— To waćpan z Krymu powraca? — spytała.", + "101864": "— Z Krymu.", + "101865": "— A co waćpan z Krymu przywiózł?", + "101866": "— Przywiozłem pana Podbipiętę. Wszakże go panna Anna już widziała? Bardzo to miły i stateczny kawaler.", + "101867": "— Pewnie, że milszy od waćpana. A po co on tu przyjechał?", + "101868": "— By panna Anna miała na kim swojej mocy popróbować. Aleć radzę ostro się brać, bo wiem jeden sekret o tym kawalerze, dla którego jest on niezwyciężony… I nawet panna Anna z nim nic nie wskóra.", + "101869": "— Dlaczegóż to on jest niezwyciężony?", + "101870": "— Bo się nie może żenić.", + "101871": "— A co mnie to obchodzi! Czemuż to on nie może się żenić?", + "101872": "Skrzetuski pochylił się do ucha dziewczyny, ale rzekł bardzo głośno i dobitnie:", + "101873": "— Bo czystość ślubował.", + "101874": "— Niemądryś waćpan! — zawołała prędko Anusia i w tejże chwili furknęła jak ptak spłoszony.", + "101875": "Tego wieczora jednak popatrzyła pierwszy raz uważniej na pana Longina. Gości dnia tego było niemało, bo książę wyprawiał pożegnalną ucztę dla pana Bodzyńskiego. Nasz Litwin, przybrany starannie w biały, atłasowy żupan i ciemnoniebieski, aksamitny kontusz, wyglądał bardzo okazale, tym bardziej że przy boku zamiast katowskiego Zerwikaptura zwieszała mu się lekka, krzywa szabla w pozłocistej pochwie.", + "101876": "Oczki Anusi strzelały na pana Longina po trochu umyślnie, na złość panu Skrzetuskiemu. Byłby tego jednakże namiestnik nie zauważył, gdyby nie Wołodyjowski, który trąciwszy go łokciem, rzekł:", + "101877": "— Niechże mnie jasyr spotka, jeśli Anusia nie wdzięczy się do tej chmielowej tyczki litewskiej.", + "101878": "— Powiedzże to jemu samemu.", + "101879": "— Pewnie, że powiem. Dobrana będzie z nich para.", + "101880": "— Będzie ją mógł nosić zamiast spinki u żupana, taka właśnie jest między nimi proporcja.", + "101881": "— Albo zamiast kitki na czapce.", + "101882": "Wołodyjowski podszedł do Litwina.", + "101883": "— Mospanie! — rzekł. — Niedawno jakeś tu przybył, ale frant, widzę, z waści nie lada.", + "101884": "— A to czemu, brateńku dobrodzieju? A to czemu?", + "101885": "— Boś nam tu najgładszą dziewkę z fraucymeru już zbałamucił.", + "101886": "— Dobrodzieju! — rzekł Podbipięta, składając ręce. — Co waćpan mówisz najlepszego?", + "101887": "— Spojrzyj waszmość na pannę Annę Borzobohatą, w której się tu wszyscy kochamy, jak to ona na waści dziś oczkiem strzyże. Pilnuj się jeno, żeby z waści dudka nie wystrzygła, jako z nas powystrzygała.", + "101888": "To rzekłszy, Wołodyjowski zakręcił się na pięcie i odszedł, pozostawiając pana Longina w zdumieniu. Nie śmiał on nawet zrazu spojrzeć w stronę Anusi i po niejakim dopiero czasie rzucił znienacka okiem — ale aż zadrżał. Spoza ramienia księżnej Gryzeldy dwoje jarzących ślepków patrzyło na niego istotnie z ciekawością i uporem. Apage, satanas! — pomyślał Litwin i oblawszy się jak żaczek rumieńcem, uciekł w drugi kąt sali.", + "101889": "Jednakże pokusa była ciężka. Ten szatanek wyglądający zza pleców księżnej tyle miał ponęt, te oczki tak świeciły jasno, że pana Longina aż ciągnęło coś, by w nie choć jeszcze raz tylko spojrzeć. Ale wtem wspomniał na swój ślub, w oczach stanął mu Zerwikaptur, przodek Stowejko Podbipięta, trzy ścięte głowy, i strach go zdjął. Przeżegnał się i tego wieczora nie spojrzał więcej.", + "101890": "Natomiast rankiem nazajutrz przyszedł na kwaterę Skrzetuskiego.", + "101891": "— Panie namiestniku — rzekł — a prędko pociągniemy? Co też tam waszmość słyszał o wojnie?", + "101892": "— Przypiliło waści. Bądźże cierpliwy, póki się pod znak nie zaciągniesz.", + "101893": "Pan Podbipięta bowiem nie był jeszcze zapisany na miejsce zmarłego Zakrzewskiego. Musiał czekać z tym, aż ćwierć wyjdzie, co miało nastąpić dopiero pierwszego kwietnia.", + "101894": "Ale było mu rzeczywiście pilno, dlatego pytał namiestnika w dalszym ciągu:", + "101895": "— A nicże jaśnie oświecony książę w tej materii nie mówił?", + "101896": "— Nic. Król pono do śmierci nie przestanie o wojnie myśleć, ale Rzeczpospolita jej nie chce.", + "101897": "— A mówili w Czehrynie, że rebelia kozacka zagraża?", + "101898": "— Znać, że waści mocno ślub dolega. Co do rebelii, wiedzże, iż jej przed wiosną nie będzie, bo choć to zima lekka, ale zima zimą. Mamy dopiero piętnasty februarii, lada dzień mrozy jeszcze mogą nastać, a Kozak w pole nie rusza, póki się nie może okopać, bo oni za wałem biją się okrutnie, w polu zaś nie umieją dotrzymać.", + "101899": "— Tak i trzeba czekać nawet na Kozaków?", + "101900": "— Zważ waćpan i to, że choćbyś w czasie rebelii swoje trzy głowy znalazł, to nie wiadomo, czy od ślubu wolnym będziesz, boć co innego Krzyżacy lub Turcy, a co innego swoi, jakoby rzec, dzieci eiusdem matris.", + "101901": "— O, wielki Boże! A toś mi waćpan sęka w głowę zadał! Ot, desperacja! Niechże mnie ksiądz Muchowiecki te wątpliwości rozstrzygnie, bo inaczej nie będę miał i chwili spokoju.", + "101902": "— Pewnie, że rozstrzygnie, gdyż jest człek uczony i pobożny, ale pewnie nie powie nic innego. Bellum civile to wojna braci.", + "101903": "— A gdyby rebelizantom obca potęga na pomoc przyszła?", + "101904": "— Tedy miałbyś pole. Ale teraz jedno mogę waści zalecić: czekaj i bądź cierpliwy.", + "101905": "Jednakże pan Skrzetuski sam nie umiał pójść za tą radą. Ogarniała go tęskność coraz większa, nudziły go uroczystości dworskie i te twarze, na które dawniej było mu tak mile spoglądać. Panowie Bodzyński, Lassota i pan Rozwan Ursu wyjechali wreszcie, a po ich wyjeździe nastał spokój głęboki. Życie zaczęło płynąć jednostajnie. Książę zajęty był lustracjami dóbr ogromnych i co rano zamykał się z komisarzami nadjeżdżającymi z całej Rusi i Sandomierskiego — więc nawet i ćwiczenia wojskowe rzadko tylko mogły się odbywać. Gwarne uczty oficerskie, na których rozprawiano o przyszłych wojnach, nużyły niewymownie Skrzetuskiego, więc z guldynką na ramieniu uciekał nad Sołonicę, gdzie ongi Żółkiewski tak strasznie Nalewajkę, Łobodę i Krępskiego pogromił. Ślady owej bitwy już się były zatarły i w pamięci ludzkiej, i na pobojowisku. Czasem tylko jeszcze ziemia wyrzucała z łona zbielałe kości, a za wodą sterczał nasyp kozacki, spoza którego bronili się tak rozpaczliwie Zaporożcy Łobody i Nalewajkowa wolnica. Ale już i na nasypie puścił się gęsto gaj zarośli. Tam to Skrzetuski chronił się przed gwarem dworskim i zamiast strzelać do ptaków, rozpamiętywał; tam to przed oczyma jego duszy stawała przywoływana pamięcią i sercem postać kochanej dziewczyny; tam wśród mgły, szumu oczeretów i melancholii owych miejsc doznawał ulgi we własnej tęsknocie.", + "101906": "Ale później jęły padać obfite, zapowiadające wiosnę deszcze. Sołonica zamieniła się w topielisko, głowy spod dachu trudno było wychylić, więc namiestnik i tej pociechy, jaką znajdował w błąkaniu się samotnym, został pozbawiony. A tymczasem wzrastał jego niepokój — i słusznie. Miał on z początku nadzieję, że Kurcewiczowa z Heleną, jeśli tylko kniahini potrafi wyprawić Bohuna, zjadą zaraz do Łubniów, a teraz i ta nadzieja zgasła. Słota zepsuła drogi, step na kilka mil, po obu brzegach Suły, stał się ogromnym bagniskiem, na przebycie którego trzeba było czekać, póki wiosenne gorące słońce nie wyssie zbytku wód i wilgoci. Przez cały ten czas Helena miała pozostawać pod opieką, której Skrzetuski nie ufał, w prawdziwym wilczym gnieździe, wśród ludzi nieokrzesanych, dzikich, a Skrzetuskiemu niechętnych. Wprawdzie dla własnego dobra powinni mu byli słowa dotrzymać — i prawie nie mieli innej drogi — ale któż mógł odgadnąć, co wymyślą, na co się odważą, zwłaszcza gdy ciążył nad nimi straszliwy watażka, którego widocznie i kochali, i bali się jednocześnie. Łatwo by mu przyszło zmusić ich do oddania mu dziewczyny, bo nierzadkie były i podobne wypadki. Tak samo swego czasu towarzysz nieszczęsnego Nalewajki, Łoboda, zmusił panią Poplińską, by mu oddała za żonę swą wychowankę, choć dziewczyna była szlachcianką dobrego rodu i chociaż z całej duszy nienawidziła watażki. A jeśli było prawdą, co mówiono o niezmiernych bogactwach Bohuna, to przecie mógł im i dziewczynę, i utratę Rozłogów zapłacić. A potem co? „Potem — myślał pan Skrzetuski — doniosą mi szyderczo, że jest po harapie, a sami umkną gdzieś w puszcze litewskie lub mazowieckie, gdzie ich nawet książęca potężna ręka nie dosięgnie”. Pan Skrzetuski trząsł się jak w febrze na tę myśl, targał się jak wilk na łańcuchu, żałował swego rycerskiego słowa danego kniahini — i nie wiedział, co ma począć. A był to człowiek, który nierad pozwalał się ciągnąć za brodę wypadkom. W jego naturze leżała wielka przedsiębiorczość i energia. Nie czekał on na to, co mu los zdarzy; wolał los brać za kark i zmuszać, by zdarzał fortunnie — dlatego trudniej mu było niż komu innemu siedzieć z założonymi rękoma w Łubniach. Postanowił więc działać. Miał on pacholika Rzędziana, szlachcica chodaczkowego z Podlasia, lat szesnastu, ale franta kutego na cztery nogi, z którym niejeden stary wyga nie mógł iść o lepsze, i tego postanowił wysłać do Heleny oraz na przeszpiegi. Skończył się też już był luty; deszcze przestały lać, marzec zapowiadał się dość pogodnie i drogi musiały się nieco poprawić. Wybierał się więc Rzędzian w drogę. Pan Skrzetuski zaopatrzył go w list, papier, pióra i flaszkę inkaustu, której kazał mu jak oka w głowie pilnować, bo pamiętał, że tych rzeczy nie masz w Rozłogach. Miał także chłopak polecenie, by nie powiadał, od kogo jest, by udawał, że do Czehryna jedzie, i pilnie na wszystko zwracał oko, a zwłaszcza wywiedział się dobrze o Bohunie, gdzie jest i co porabia. Rzędzian nie dał sobie dwa razy instrukcji powtarzać, czapkę na bakier nasunął, nahajem świsnął i pojechał.", + "101907": "Dla pana Skrzetuskiego rozpoczęły się ciężkie dni oczekiwania. Dla zabicia czasu ścinał się w palcaty z panem Wołodyjowskim, wielkim mistrzem w tej sztuce, lub dzirytem do pierścienia rzucał. Zdarzył się też w Łubniach wypadek, którego namiestnik o mało zdrowiem nie przypłacił. Pewnego dnia niedźwiedź, zerwawszy się z łańcucha na podwórcu zamkowym, poszczerbił dwóch masztalerzy, popłoszył konie pana komisarza Chlebowskiego i na koniec rzucił się na namiestnika, który szedł właśnie z cekhauzu do księcia, bez szabli przy boku, mając w ręku tylko lekki nadziak z mosiężną główką. Namiestnik byłby zginął niezawodnie, gdyby nie pan Longin, który ujrzawszy z cekhauzu, co się dzieje, porwał za swój Zerwikaptur i przybiegł na ratunek. Pan Longin okazał się w zupełności godnym potomkiem przodka Stowejki, gdyż w oczach całego dworu odwalił jednym zamachem łeb niedźwiedziowi wraz z łapą, któren to dowód nadzwyczajnej siły podziwiał z okna sam książę i wprowadził następnie pana Longina do pokojów księżnej, gdzie Anusia Borzobohata tak wabiła go oczkiem, że nazajutrz musiał iść do spowiedzi i następnie przez trzy dni nie pokazywał się w zamku, póki żarliwą modlitwą wszelkich pokus nie odpędził.", + "101908": "Tymczasem upłynęło dni dziesięć, a Rzędziana nie było widać z powrotem. Nasz pan Jan schudł z oczekiwania i tak wymizerniał, że aż Anusia poczęła się wypytywać przez posły, co mu jest — a Carboni, doktor książęcy, zapisał mu jakąś driakiew na melancholię. Ale innej on driakwi potrzebował, gdyż dniem i nocą o swojej kniaziównie rozmyślał — i czuł coraz mocniej, że to nie żadne płoche uczucie zagnieździło się w jego sercu, ale miłość wielka, która musi być zaspokojona, bo inaczej pierś ludzką jak słabe naczynie rozsadzić gotowa.", + "101909": "Łatwo więc sobie wyobrazić radość pana Jana, gdy pewnego dnia o świcie wszedł do jego kwatery Rzędzian, zabłocony, zmęczony, wymizerowany, ale wesół i z dobrą wieścią wypisaną na czole. Namiestnik jak się zerwał wprost z łoża, tak przybiegłszy do niego, chwycił go za ramiona i krzyknął:", + "101910": "— Listy masz?", + "101911": "— Mam, panie. Oto są.", + "101912": "Namiestnik porwał i zaczął czytać. Długi czas wątpił, czy mu nawet w razie najpomyślniejszym Rzędzian list przywiezie, gdyż nie był pewny, czy Helena pisać umie. Kresowe niewiasty nie bywały uczone, a Helena chowała się do tego między prostakami. Jednakże widocznie ojciec nauczył ją jeszcze tej sztuki, gdyż skreśliła długi list na cztery strony papieru. Biedaczka nie umiała wprawdzie wyrażać się ozdobnie, retorycznie, ale wprost od serca pisała, co następuje:", + "101913": "„Już ja waćpana nigdy nie zapomnę, waćpan mnie prędzej, bo słyszę, że są i płosi między wami. Ale gdyś pacholika umyślnie tyle mil drogi przysłał, to widać, żem ci miła jak i ty mnie, za coć sercem wdzięcznym dziękuję. Nie myśl też waćpan, aby to nie było przeciw skromności mojej tak ci o tym kochaniu pisać, ale snadź lepiej już prawdę powiedzieć niż zełgać albo ją ukrywać, gdy zgoła co innego jest w sercu. Wypytywałam też imć Rzędziana, co w Łubniach porabiasz i jakie są wielkiego dworu obyczaje, a gdy mnie o urodzie i gładkości tamtejszych panien powiadał, prawie że łzami od wielkiego smutku się zalałam…”", + "101914": "Tu namiestnik przerwał czytanie i spytał Rzędziana:", + "101915": "— Coś ty tam, kpie, powiadał?", + "101916": "— Wszystko dobrze, panie! — odpowiedział Rzędzian.", + "101917": "Namiestnik czytał dalej:", + "101918": "„…bo jakże mnie prostaczce porównywać się z nimi.", + "101919": "Ale powiedział mi pachołek, iż waćpan na żadną i patrzyć nie chcesz…”", + "101920": "— Toś dobrze powiedział! — rzekł namiestnik.", + "101921": "Rzędzian nie wiedział wprawdzie, o co idzie, bo namiestnik czytał list po cichu, ale zrobił mądrą minę i chrząknął znacząco. Skrzetuski zaś czytał dalej:", + "101922": "„…I zaraz pocieszyłam się, prosząc Boga, by cię nadal w takowej dla mnie życzliwości utrzymał i obojgu nam błogosławił — amen. Jużem się tak też za waćpanem stęskniła, jako właśnie za matką, bo mnie sierocie smutno na świecie, ale nie przy waćpanu… Bóg patrzy na moje serce, że jest czyste, a co innego jest prostactwo, które mnie wybaczyć musisz…”", + "101923": "W dalszym ciągu donosiła śliczna kniaziówna, że do Łubniów ze stryjenką wyjadą, jak tylko drogi będą lepsze, i że sama kniahini chce wyjazd przyśpieszyć, gdyż z Czehryna dochodzą wieści o jakichś niespokojnościach kozackich, czeka więc tylko na powrót młodych kniaziów, którzy do Bogusławia na jarmark koński pojechali.", + "101924": "„Prawdziwy z waćpana czarownik — pisała dalej Helena — żeś sobie i stryjnę zjednać umiał”.", + "101925": "Tu namiestnik uśmiechnął się, przypomniał sobie bowiem, jakimi to sposoby musiał tę stryjnę zjednywać. List kończył się zapewnieniami stałej a poczciwej miłości, jaką właśnie przyszła żona mężowi winna. W ogóle zaś przeglądało z niego istotnie serce czyste, dlatego też namiestnik odczytywał ten list serdeczny po kilkanaście razy od początku do końca, powtarzając sobie w duszy: „Moja wdzięczna dziewko! Niechże mnie Bóg opuści, jeśli cię kiedy zaniecham”.", + "101926": "Potem zaś począł wypytywać o wszystko Rzędziana.", + "101927": "Sprytny pachołek zdał mu dokładnie sprawę z całej podróży. Przyjęto go uczciwie. Stara kniahini wybadywała go o namiestnika, a dowiedziawszy się, że był rycerzem znakomitym i księcia poufnym, a przy tym człowiekiem zamożnym, rada była.", + "101928": "— Pytała mnie też — rzekł Rzędzian — czy jegomość, jak co obiecnie, zawsze słowo zdzierży, a ja jej na to: „Moja mościa pani! Gdyby ten wołoszynek, na którym przyjechałem, był mnie obiecany, wiedziałbym, że już mnie nie minie…”.", + "101929": "— Frant z ciebie — rzecze namiestnik — ale kiedyś tak za mnie zaręczył, to go już trzymaj. Nie symulowałeś tedy nic? Powiedziałeś, że ja cię przysłałem?", + "101930": "— Powiedziałem, bom obaczył, że można, i zaraz jeszcze wdzięczniej mnie przyjęli, a szczególniej panna, która jest tak cudna, jak drugiej na świecie nie znaleźć. A dowiedziawszy się, że od jegomości jadę, już też nie wiedziała, gdzie mnie posadzić, i gdyby nie post, opływałbym we wszystko jako w niebie. Czytając list jegomościn, łzami go oblewała od radości.", + "101931": "Namiestnik zamilkł również od radości i po chwili dopiero spytał znowu:", + "101932": "— A o onym Bohunie niceś się nie dowiedział?", + "101933": "— Nie zdawało mi się panny albo pani o to pytać, alem wszedł w konfidencję ze starym Tatarem Czechłym, któren choć poganin, jest wiernym panienki sługą. Ten mnie powiadał, że z początku mruczeli oni wszyscy na jegomości bardzo, ale potem się ustatkowali, a to gdy stało się im wiadomo, iż co prawią o skarbach tego Bohuna, to bajka.", + "101934": "— Jakimże sposobem o tym się przekonali?", + "101935": "— A to, widzi jegomość, było tak: Mieli oni dyferencję z Siwińskimi, którą potem obowiązali się spłacić. Jak przyszedł termin, tak do Bohuna: „Pożycz!”. A on na to: „Dobra tureckiego — powiada — trochę mam, ale skarbów żadnych, bo com miał, tom — powiada — i rozrzucił”. Jak też to usłyszeli, zaraz im był tańszy, i do jegomości afekt zwrócili.", + "101936": "— Nie ma co mówić, dobrześ się o wszystkim wywiedział.", + "101937": "— Mój jegomość, gdybym ja się jednego wywiedział, a drugiego nie, tedyby jegomość mógł do mnie rzec: „Konia mi darowałeś, a terlicyś nie dał”. Co by jegomości było po koniu bez terlicy?", + "101938": "— No, no, to weźże i terlicę.", + "101939": "— Dziękuję pokornie jegomości. Oni też Bohuna do Perejasławia zaraz wyprawili, więc jakem się o tym dowiedział, tak sobie myślę: czemu bym i ja nie miał do Perejasławia dotrzeć. Będzie ze mnie pan kontent, to mnie barwa prędzej dojdzie…", + "101940": "— Dojdzie cię na nową ćwierć. To byłeś i w Perejasławiu?", + "101941": "— Byłem. Alem Bohuna tam nie znalazł. Stary pułkownik Łoboda chory. Mówią, że rychło po nim Bohun pułkownikiem zostanie… Ale tam się dzieje coś dziwnego. Semenów ledwie garść przy chorągwi została, reszta, mówią, za Bohunem pociągnęła czy też na Sicz zbiegła, i to jest, mój jegomość, ważna rzecz, bo tam się podobno jakaś rebelia knuje. Chciałem się koniecznie czegoś dowiedzieć o Bohunie, aleć tylko tyle mi powiedziano, że się na ruski brzeg przeprawił. Ano! Myślę sobie: kiedy tak, to nasza panienka od niego bezpieczna, i wróciłem.", + "101942": "— Dobrześ się sprawił. A przygody jakiej w podróży nie miałeś?", + "101943": "— Nie, mój jegomość, jeno mi się jeść okrutnie chce.", + "101944": "Rzędzian wyszedł, a namiestnik, zostawszy sam, zaczął na nowo odczytywać list Heleny i do ust przyciskać te literki nie tak kształtne jak ręka, która je kreśliła. Ufność wstąpiła mu w serce i myślał sobie: „Niedługo drogi podeschną, byle Bóg dał pogodę. Kurcewicze też, dowiedziawszy się, że Bohun hołysz, pewnie mnie już nie zdradzą. Puszczę im Rozłogi, jeszcze swego dołożę, byle onej kochanej gwiazdki dostać…”.", + "101945": "I przybrawszy się, z jaśniejącą twarzą, z pełną od szczęścia piersią, szedł do kaplicy, by Bogu naprzód za dobrą nowinę pokornie podziękować.", + "101946": "Rozdział VI", + "101947": "Na całej Ukrainie i Zadnieprzu poczęły zrywać się jakieś szumy, jakoby zwiastuny burzy bliskiej; jakieś dziwne wieści przelatywały od sioła do sioła, od futoru do futoru, na kształt owych roślin, które jesienią wiatr po stepach żenie, a które lud perekotypolem zowie. W miastach szeptano sobie o jakiejś wielkiej wojnie, lubo nikt nie wiedział, kto i przeciwko komu ma wojować. Coś zapowiadało się wszelako. Twarze ludzkie stały się niespokojne. Rolnik niechętnie z pługiem na pole wychodził, chociaż wiosna przyszła wczesna, cicha, ciepła, a nad stepami dzwoniły od dawna skowronki. Wieczorami ludzie po siołach gromadzili się w kupy i stojąc na drodze, gwarzyli półgłosem o rzeczach strasznych. Ślepców krążących z lirami i pieśnią wypytywano o nowiny. Niektórym zdało się, że nocami widzą jakieś odblaski na niebie i że księżyc czerwieńszy niż zwykle podnosi się zza borów. Wróżono klęski lub śmierć królewską — a wszystko to było tym dziwniejsze, że do ziem onych, przywykłych z dawna do niepokojów, walk, najazdów, strach niełatwy miał przystęp; musiały więc jakieś wyjątkowo złowrogie wichry grać w powietrzu, skoro niepokój stał się powszechny.", + "101948": "Tym ciężej, tym duszniej było, że nikt nie umiał niebezpieczeństwa wskazać. Wszelako między oznakami złej wróżby dwie szczególnie zdawały się wskazywać, że istotnie coś zagraża. Oto naprzód niesłychane mnóstwo dziadów lirników pojawiło się po wszystkich wsiach i miastach, a były między nimi jakieś postacie obce, nikomu nieznane, o których szeptano sobie, że to są dziady fałszywe. Ci, włócząc się wszędzie, zapowiadali tajemniczo, iż dzień sądu i gniewu Bożego się zbliża. Po wtóre, że Niżowcy poczęli pić na umór.", + "101949": "Druga oznaka była jeszcze niebezpieczniejsza. Sicz, w zbyt szczupłych granicach objęta, nie mogła wszystkich swych ludzi wyżywić, wyprawy nie zawsze się zdarzały, przeto stepy nie dawały chleba Kozakom, mnóstwo więc Niżowców rozpraszało się rokrocznie, w spokojnych czasach, po okolicach zamieszkałych. Pełno ich było na Ukrainie, ba! nawet na całej Rusi. Jedni zaciągali się do pocztów starościńskich, inni szynkowali wódkę po drogach, inni trudnili się po wsiach i miastach handlem i rzemiosłami. W każdej prawie wsi stała opodal od innych chata, w której mieszkał Zaporożec. Niektórzy mieli w takich chatach żony i gospodarstwo. A Zaporożec taki, jako człek zwykle kuty i bity, był poniekąd dobrodziejstwem wsi, w której mieszkał. Nie było nad nich lepszych kowali, kołodziejów, garbarzy, woskobojów, rybitwów i myśliwych. Kozak wszystko umiał, wszystko zrobił: dom postawił i siodło uszył. Powszechnie jednak nie byli to osadnicy spokojni, bo żyli życiem tymczasowym. Kto chciał wyrok zbrojno wyegzekwować, na sąsiada najazd zrobić lub się od spodziewanego obronić, potrzebował tylko krzyknąć, a wnet mołojcy zlatywali się jak krucy na żer gotowi. Używała ich też szlachta, używało duchowieństwo wschodnie, wiecznie spory ze sobą wiodące, gdy jednak i takich wypraw brakło, to mołojcy siedzieli cicho po wsiach, pracując do upadłego i w pocie czoła zdobywając chleb powszedni.", + "101950": "I trwało tak czasem rok, dwa, aż nagle przychodziła wieść o jakowejś walnej wyprawie czy to jakiego atamana na Tatarów, czy na Lachiw, czy wreszcie paniąt polskich na Wołoszczyznę i wnet ci kołodzieje, kowale, garbarze, woskoboje porzucali spokojne zajęcie i przede wszystkim poczynali pić na śmierć we wszystkich szynkach ukraińskich.", + "101951": "Przepiwszy wszystko, pili dalej na borg, ne na to, szczo je, ałe na to, szczo bude. Przyszłe łupy miały zapłacić hulatykę.", + "101952": "Zjawisko owo powtarzało się tak stale, że później doświadczeni ludzie ukraińscy zwykli mawiać: „Oho! Trzęsą się szynki od Niżowców — w Ukrainie coś się gotuje”.", + "101953": "I starostowie wzmacniali zaraz załogi w zamkach, pilnie dając na wszystko baczenie, panowie ściągali poczty, szlachta wysyłała żony i dzieci do miast.", + "101954": "Owóż wiosny tej Kozacy poczęli pić jak nigdy, trwonić na ślepo wszelakie zapracowane dobro, i to nie w jednym powiecie, nie w jednym województwie, ale na całej Rusi, jak długa i szeroka.", + "101955": "Coś się więc gotowało naprawdę, chociaż sami Niżowcy nie wiedzieli zgoła, co takiego. Zaczęto mówić o Chmielnickim, o jego na Sicz ucieczce i o grodowych z Czerkas, Bogusławia, Korsunia i innych miast, zbiegłych za nim — ale powiadano też i co innego. Od lat całych krążyły już wieści o wielkiej wojnie z pogany, której król chciał, by dobrym mołojcom łupu przysporzyć, ale Lachy nie chcieli — a teraz te wszystkie wieści pomieszały się ze sobą i zrodziły w głowach ludzkich niepokój i oczekiwanie czegoś nadzwyczajnego.", + "101956": "Niepokój ów przedarł się i za mury łubniańskie. Na te wszystkie oznaki niepodobna było oczu zamykać, a zwłaszcza nie miał tego zwyczaju książę Jeremi. W jego państwie niepokój nie przeszedł wprawdzie we wrzenie — strach trzymał w ryzie wszystkich — ale po niejakim czasie z Ukrainy zaczęły dolatywać słuchy, że tu i owdzie chłopi zaczynają dawać opór szlachcie, że mordują Żydów, że chcą się gwałtem zaciągnąć do regestru na wojnę z pogany i że liczba zbiegów na Sicz coraz się powiększa.", + "101957": "Porozsyłał więc książę posłańców: do pana krakowskiego, do pana Kalinowskiego, do Łobody w Perejasławiu, a sam ściągał stada ze stepów i wojsko z pałanek. Tymczasem przyszły wieści uspokajające. Pan hetman wielki donosił wszystko, co wiedział o Chmielnickim, nie uważał jednak, aby jaka zawierucha mogła z tej sprawy wyniknąć; pan hetman polny pisał, że „hultajstwo zwykle jako roje burzy się na wiosnę”. Jeden stary chorąży Zaćwilichowski przesłał list zaklinający księcia, żeby niczego nie lekceważyć, bo wielka burza idzie od Dzikich Pól. O Chmielnickim donosił, że z Siczy do Krymu pognał, by chana o pomoc prosić. „A jako mnie z Siczy przyjaciele donoszą — pisał — iż tam koszowy ze wszystkich ługów i rzeczek piesze i konne wojsko ściąga, nie mówiąc nikomu, dlaczego to czyni, mniemam przeto, iż ta burza na nas się zwali, co jeżeli z pomocą tatarską się stanie, daj Boże, by zguby wszystkim ziemiom ruskim nie przyniosło”.", + "101958": "Książę ufał Zaćwilichowskiemu więcej niż samym hetmanom, bo wiedział, iż nikt na całej Rusi nie zna tak Kozaków i ich fortelów, postanowił więc jak najwięcej wojsk ściągnąć, a jednocześnie do gruntu prawdy dotrzeć.", + "101959": "Pewnego więc rana kazał przywołać do siebie pana Bychowca, porucznika chorągwi wołoskiej, i rzekł mu:", + "101960": "— Pojedziesz waść ode mnie w poselstwie na Sicz do pana atamana koszowego i oddasz mu ten list z moją hospodyńską pieczęcią. Ale żebyś wiedział, czego się trzymać, to ci powiem tak: list jest pozór, a zaś waga cała poselstwa w waszmościnym rozumie spoczywa, abyś na wszystko patrzył, co się tam dzieje, ile wojska zwołali i czy jeszcze zwołują. To szczególniej polecam, byś sobie jakich ludzi skaptował i o Chmielnickim mi się wszystkiego dobrze wywiedział, gdzie jest i jeżeli prawda, że do Krymu pojechał Tatarów o pomoc prosić. Rozumiesz waść?", + "101961": "— Jakoby mi kto na dłoni wypisał.", + "101962": "— Pojedziesz na Czehryn, po drodze nie wytchniesz dłużej jak noc jedną. Przybywszy, udasz się do chorążego Zaćwilichowskiego, by cię w listy do swoich przyjaciół w Siczy opatrzył, które sekretnie im oddasz. Owi wszystko ci opowiedzą. Z Czehryna ruszysz bajdakiem do Kudaku, pokłonisz się ode mnie panu Grodzickiemu i to pismo mu wręczysz. On cię przez porohy każe przeprawić i przewoźników potrzebnych dostarczy. W Siczy też nie baw, patrz, słuchaj i wracaj, jeśli żyw będziesz, bo to ekspedycja niełatwa.", + "101963": "— Wasza książęca mość jest szafarzem krwi mojej. Ludzi siła mam wziąć?", + "101964": "— Weźmiesz czterdziestu pocztowych. Ruszysz dziś pod wieczór, a przed wieczorem przyjdziesz jeszcze po instrukcje. Ważną to misję waszmości powierzam.", + "101965": "Pan Bychowiec wyszedł uradowany; w przedpokoju spotkał Skrzetuskiego z kilku oficerami z artylerii.", + "101966": "— A co tam? — spytali go.", + "101967": "— Dziś ruszam w drogę.", + "101968": "— Gdzie? Gdzie?", + "101969": "— Do Czehryna, a stamtąd dalej.", + "101970": "— To chodźże ze mną — rzekł Skrzetuski.", + "101971": "I zaprowadziwszy go do kwatery, nuż molestować, by mu tę funkcję odstąpił:", + "101972": "— Jakeś przyjaciel — rzecze — żądaj, czego chcesz: konia tureckiego, dzianeta; dam, niczego nie będę żałował, bym jeno mógł jechać, bo się we mnie dusza w tamtą stronę rwie! Chcesz pieniędzy, pozwolę, byleś ustąpił. Sławyć to nie przyniesie, bo tu pierwej wojna, jeśli ma być, to się rozpocznie, a zginąć możesz. Wiem także, że ci Anusia miła jako i innym; pojedziesz, to ci ją zbałamucą.", + "101973": "Ten ostatni argument lepiej od innych trafił do myśli pana Bychowca, ale jednak opierał się. Co by książę powiedział, gdyby ustąpił? Czyby mu nie miał za złe? Toć to jest fawor książęcy taka funkcja.", + "101974": "Usłyszawszy to, Skrzetuski poleciał do księcia i natychmiast kazał się przez pazia meldować.", + "101975": "Po chwili paź powrócił z oznajmieniem, iż książę wejść pozwala.", + "101976": "Namiestnikowi biło serce jak młotem z obawy, że usłyszy krótkie „nie!”, po którym nie zostawało nic innego, jak wszystkiego poniechać.", + "101977": "— A co powiesz? — rzekł książę, ujrzawszy namiestnika.", + "101978": "Skrzetuski schylił mu się do nóg.", + "101979": "— Mości książę, przyszedłem błagać najpokorniej, by mnie ekspedycja na Sicz była powierzona. Bychowiec może by ustąpił, bo mi jest przyjacielem, a mnie tak właśnie na niej jako na samym życiu zależy. Boi się tylko Bychowiec, czy wasza książęca mość krzyw za to nie będziesz.", + "101980": "— Na Boga! — rzekł książę. — Toż ja bym nikogo innego jak ciebie nie wysyłał, ale rozumiałem, że niechętnie ruszysz, niedawno taką długą drogę odbywszy.", + "101981": "— Mości książę, choćbym też i co dzień był wysyłany, zawsze libenter w tamtą stronę jeździć będę.", + "101982": "Książę popatrzył na niego przeciągle swymi czarnymi oczyma i po chwili spytał:", + "101983": "— Co ty tam masz?", + "101984": "Namiestnik stał zmieszany jak winowajca, nie mogąc znieść badawczego spojrzenia.", + "101985": "— Już widzę, że muszę prawdę mówić — rzekł — gdyż przed rozumem waszej książęcej mości żadne arcana ostać się nie mogą, jedno nie wiem, znajdę-li łaskę w uszach waszej książęcej mości.", + "101986": "I tu zaczął opowiadać, jak poznał córkę kniazia Wasyla, jak się w niej rozkochał i jakby pragnął teraz ją odwiedzić, a za powrotem z Siczy do Łubniów ją sprowadzić, by przed zawieruchą kozacką i natarczywością Bohuna ją uchronić. Zamilczał tylko o machinacjach starej kniahini, gdyż w tym był słowem związany. Natomiast tak począł błagać księcia, iżby mu funkcję Bychowca powierzył, iż książę rzekł:", + "101987": "— Ja bym ci i tak jechać pozwolił i ludzi dał, ale gdyś tak wszystko mądrze ułożył, by własny afekt z oną funkcją pogodzić, tedy muszę już to dla ciebie uczynić.", + "101988": "To rzekłszy, w ręce klasnął i kazał paziowi przywołać pana Bychowca.", + "101989": "Namiestnik ucałował z radością rękę księcia, ten zaś za głowę go ścisnął i spokojnym być rozkazał. Lubił on niezmiernie Skrzetuskiego jako dzielnego żołnierza i oficera, na którego we wszystkim można się było spuścić. Prócz tego był między nimi taki związek, jaki wytwarza się między podwładnym uwielbiającym z całej duszy zwierzchnika a zwierzchnikiem, który to czuje dobrze. Około księcia kręciło się niemało dworaków służących i schlebiających dla własnej korzyści, ale orli umysł Jeremiego wiedział dobrze, co o kim trzymać. Wiedział, że Skrzetuski był człowiek jak łza — cenił go więc i był mu wdzięczny za uczucie.", + "101990": "Z radością dowiedział się także, że jego ulubieniec pokochał córkę Wasyla Kurcewicza, starego sługi Wiśniowieckich, którego pamięć była tym droższą księciu, im była żałośniejszą.", + "101991": "— Nie z niewdzięczności to przeciw kniaziowi — rzekł — nie dowiadywałem się o dziewczynę, ale gdy opiekunowie nie zaglądali do Łubniów i żadnych skarg na nich nie odbierałem, sądziłem, iż są poczciwi. Skoroś mi jednak teraz ją przypomniał, będę o niej jak o rodzonej pamiętał.", + "101992": "Skrzetuski, słysząc to, nie mógł się nadziwić dobroci tego pana, który zdawał się sobie samemu robić wyrzuty, że wobec nawału spraw rozlicznych nie zajął się losami dziecka dawnego żołnierza i dworzanina.", + "101993": "Tymczasem nadszedł pan Bychowiec.", + "101994": "— Mosanie — rzekł mu książę — słowo się rzekło; jeśli zechcesz, pojedziesz, aleć proszę, uczyń to dla mnie i ustąp funkcji Skrzetuskiemu. Ma on swoje szczególne, słuszne racje, by jej pożądać, a ja o innej pomyślę dla waści rekompensie.", + "101995": "— Mości książę — odparł Bychowiec — łaska to wysoka waszej książęcej mości, że mogąc rozkazać, na moją wolę to zdajesz, której łaski nie byłbym godzien, nie przyjmując jej najwdzięczniejszym sercem.", + "101996": "— Podziękujże przyjacielowi — rzekł książę, zwracając się do Skrzetuskiego — i idź gotować się do drogi.", + "101997": "Skrzetuski istotnie dziękował gorąco Bychowcowi, a w kilka godzin potem był gotów. W Łubniach od dawna trudno już mu było wysiedzieć, a ta ekspedycja dogadzała wszelkim jego życzeniom. Naprzód miał zobaczyć Helenę, a potem — prawda, że trzeba było się od niej na dłuższy czas oddalić, ale właśnie taki czas był potrzebny, by drogi po niezmiernych deszczach stały się dla kół możliwe do przebycia. Prędzej kniahini z Heleną nie mogły zjechać do Łubniów, musiałby więc Skrzetuski albo w Łubniach czekać, albo w Rozłogach przesiadywać, co byłoby przeciw układowi z kniahinią i — co więcej — obudziłoby podejrzenia Bohuna. Helena prawdziwie bezpieczna przeciw jego zamachom mogła być dopiero w Łubniach, gdy więc musiała koniecznie jeszcze dość długo w Rozłogach pozostawać, najlepiej wypadało Skrzetuskiemu odjechać, a za to z powrotem już pod zasłoną siły wojskowej książęcej ją zabrać. Tak obrachowawszy, kwapił się namiestnik z wyjazdem i ułatwiwszy wszystko, wziąwszy listy i instrukcje od księcia, a pieniądze na ekspedycję od skarbnika, dobrze jeszcze przed nocą puścił się w drogę, mając z sobą Rzędziana i czterdziestu semenów z kozackiej książęcej chorągwi.", + "101998": "Rozdział VII", + "101999": "Było to już w drugiej połowie marca. Trawy puściły się bujno; perekotypola zakwitły, step zawrzał życiem. Rankiem namiestnik, jadąc na czele swych ludzi, jechał jakby morzem, którego falą ruchliwą była kołysana wiatrem trawa. A wszędy pełno wesołości i głosów wiosennych, krzyków, świergotu, pogwizdywań, kląskań, trzepotania skrzydeł, radosnego brzęczenia owadów: step brzmiący jak lira, na której gra ręka boża. Nad głowami jeźdźców jastrzębie tkwiące nieruchomie w błękicie na kształt pozawieszanych krzyżyków, trójkąty dzikich gęsi, sznury żurawiane; na ziemi gony zdziczałych tabunów: ot, leci stado koni stepowych, widać je, jak porą trawy piersią, idą jak burza i stają jak wryte, otaczając jeźdźców półkolem; grzywy ich rozwiane, chrapy rozdęte, oczy zdziwione! Rzekłbyś: chcą roztratować nieproszonych gości. Ale chwila jeszcze — i pierzchają nagle, i nikną równie szybko, jak przybiegły; jeno trawy szumią, jeno kwiaty migocą! Tętent ucichł, znowu słychać tylko granie ptactwa. Niby wesoło, a jakiś smutek śród tej radości, niby gwarno, a pusto — o! a szeroko, a przestronno! Koniem nie zgonić, myślą nie zgonić… Chyba te smutki, tę pustosz, te stepy pokochać i tęskną duszą krążyć nad nimi, na ich mogiłach spoczywać, głosu ich słuchać i odpowiadać.", + "102000": "Ranek był. Wielkie krople błyszczały na bylicach i burzanach, rzeźwe powiewy wiatru suszyły ziemię, na której po deszczach stały szerokie kałuże, jakoby jeziorka rozlane, w słońcu świecące. Poczet namiestnikowy posuwał się z wolna, bo trudno było pośpieszyć, gdy konie zapadały czasem po kolana w miękkiej ziemi. Ale namiestnik mało im dawał wytchnienia po wzgórkach mogilnych, bo śpieszył zarazem witać i żegnać. Jakoż drugiego dnia o południu, przejechawszy szmat lasu, dojrzał już wiatraki w Rozłogach rozrzucone po wzgórzach i pobliskich mogiłach. Serce mu biło jak młotem. Nikt go się tam nie spodziewa, nikt nie wie, że przyjedzie; co też ona powie, gdy go ujrzy? O, oto już i chaty pidsusidków poukrywane w młodych sadach wiśniowych; dalej wieś rozrzucona dworzyszczowych, a jeszcze dalej widnieje i żuraw studzienny na dworskim majdanie. Namiestnik wspiął konia i kopnął się cwałem, a za nim pocztowi; lecieli tak przez wieś z brzękiem i gwarem. Tu i owdzie chłop wypadł z chaty, popatrzył, przeżegnał się: czorty, nie czorty? Tatary, nie Tatary? Błoto tak pryska spod kopyt, że i nie poznasz, kto leci. A oni tymczasem dolecieli do majdanu i stanęli przed bramą zawartą.", + "102001": "— Hej tam! Kto żyw, otwieraj!", + "102002": "Gwar, stukanie i ujadania psów wywołały ludzi ze dworu. Przypadli tedy do bramy wystraszeni, myśląc, że chyba najazd.", + "102003": "— Kto jedzie?", + "102004": "— Otwieraj!", + "102005": "— Kniaziów nie ma w domu.", + "102006": "— Otwierajże, pogański synu! My od księcia z Łubniów.", + "102007": "Czeladź poznała wreszcie Skrzetuskiego.", + "102008": "— A, to wasza miłość! Zaraz, zaraz!", + "102009": "Otworzono bramę, a wtem i sama kniahini wyszła przed sień i przykrywszy oczy ręką, patrzyła na przybyłych.", + "102010": "Skrzetuski zeskoczył z konia i zbliżywszy się do niej, rzekł:", + "102011": "— Jejmość nie poznajesz mnie?", + "102012": "— Ach! To waszmość, panie namiestniku. Rozumiałam, że napad tatarski. Kłaniam i proszę do komnat.", + "102013": "— Dziwisz się zapewne waćpani — rzekł Skrzetuski, gdy weszli już do środka — widząc mnie w Rozłogach, a przeciem słowa nie złamał, gdyż to sam książę do Czehryna i dalej mnie posyła. Kazał mi przy tym w Rozłogach się zatrzymać i o wasze zdrowie zapytać.", + "102014": "— Wdzięcznam jego książęcej mości jako łaskawemu panu i dobrodziejowi. Prędkoż nas myśli z Rozłogów rugować?", + "102015": "— Nie myśli on o tym wcale, gdyż nie wie, że trzeba was rugować, a ja com powiedział, to będzie. Zostaniecie w Rozłogach; mam ja swego chleba dosyć.", + "102016": "Usłyszawszy to, kniahini zaraz rozpogodziła się i rzekła:", + "102017": "— Siadajże waszmość i bądź sobie rad, jakom ja ci rada.", + "102018": "— A kniaziówna zdrowa? Gdzie jest?", + "102019": "— Wiem ci ja, żeś nie do mnie przyjechał, mój kawalerze. Zdrowa ona, zdrowa; jeszcze dziewka od tych amorów potłuściała. Ale wraz ci jej zawołam, a i sama się trochę ogarnę, bo mi wstyd tak gości przyjmować.", + "102020": "Jakoż kniahini miała na sobie suknię ze spłowiałego cycu, kożuch na wierzchu i jałowicze buty na nogach.", + "102021": "W tej chwili jednak Helena, choć i niewołana, wbiegła do komnaty, bo się od Tatara Czechły dowiedziała, kto przyjechał. Wbiegłszy zdyszana i kraśna jak wiśnia, tchu prawie złapać nie mogła i tylko oczy śmiały się jej szczęściem i weselem. Skrzetuski skoczył jej ręce całować, a gdy kniahini dyskretnie wyszła, całował i usta, bo był człowiek porywczy. Ona też nie broniła się bardzo, czując, że niemoc opanowywa ją ze zbytku szczęścia i radości.", + "102022": "— A ja się waćpana nie spodziewałam — szeptała, mrużąc swe śliczne oczy. — Ale już tak nie całuj, bo nie przystoi.", + "102023": "— Jak nie mam całować — odpowiedział rycerz — gdy mi miód nie tak słodki, jako usta twoje? Myślałem też, że już mi uschnąć przyjdzie bez ciebie, aż mnie sam książę tu wyprawił.", + "102024": "— To książę wie?", + "102025": "— Powiedziałem mu wszystko. A on jeszcze rad był, na kniazia Wasyla wspomniawszy. Ej, chybaś ty mi co zadała, dziewczyno, że już i świata za tobą nie widzę!", + "102026": "— Łaska to Boża takie zaślepienie twoje.", + "102027": "— A pamiętasz jeno ten omen, który raróg uczynił, gdy nam ręce ku sobie ciągnął. Znać było już przeznaczenie.", + "102028": "— Pamiętam…", + "102029": "— Jakem też od tęskności chodził w Łubniach na Sołonicę, tom cię tak prawie jako żywą widywał, a com wyciągnął ręce, toś nikła. Ale mi więcej nie umkniesz, gdyż tak myślę, że nic nam już nie stanie na wstręcie.", + "102030": "— Jeśli co stanie, to nie wola moja.", + "102031": "— Powiedzże mi jeszcze raz, że mnie miłujesz.", + "102032": "Helena spuściła oczy, ale odrzekła z powagą i wyraźnie:", + "102033": "— Jako nikogo w świecie.", + "102034": "— Żeby mnie kto złotem i dostojeństwy obsypał, wolałbym takie słowa twoje, bo czuję, że prawdę mówisz, choć sam nie wiem, czym na takowe dobrodziejstwa od ciebie zarobić mogłem.", + "102035": "— Boś miał litość dla mnie, boś mnie przygarnął i ujmował się za mną, i takimi słowy do mnie mówił, jakich wprzódy nigdy nie słyszałam.", + "102036": "Helena zamilkła ze wzruszenia, a porucznik począł na nowo całować jej ręce.", + "102037": "— Panią mi będziesz, nie żoną — rzekł.", + "102038": "I przez chwilę milczeli, tylko on wzroku z niej nie spuszczał, chcąc sobie długie niewidzenie nagrodzić. Wydała mu się jeszcze piękniejszą niż dawniej. Jakoż w tej ciemnawej świetlicy, w grze promieni słonecznych rozłamujących się w tęczę na szklanych gomółkach okien, wyglądała jak owe obrazy świętych dziewic w mrocznych kościelnych kaplicach. A jednocześnie biło od niej takie ciepło i życie, tyle rozkosznych niewieścich ponęt i uroków malowało się w twarzy i całej postaci, że można było głowę stracić, rozkochać się na śmierć, a kochać na wieczność.", + "102039": "— Od twojej gładkości chyba mi oślepnąć przyjdzie! — rzekł namiestnik.", + "102040": "Białe ząbki kniaziówny wesoło błysnęły w uśmiechu.", + "102041": "— Pewnie panna Anna Borzobohata ode mnie stokroć gładsza!", + "102042": "— Tak jej do ciebie jako właśnie cynowej misie do miesiąca.", + "102043": "— A mnie imć Rzędzian co innego powiadał.", + "102044": "— Imć Rzędzian wart w gębę. Co mnie tam po onej pannie! Niech inne pszczoły z tego kwiatu miód biorą, a jest ich tam niemało.", + "102045": "Dalszą rozmowę przerwało wejście starego Czechły, któren przyszedł witać namiestnika. Uważał go on już za swego przyszłego pana, więc kłaniał mu się od proga, oddając mu wschodnim obyczajem salamy.", + "102046": "— No, stary Czechły, wezmę i ciebie z panienką. Już też jej służ do śmierci.", + "102047": "— Niedługo jej czekać, wasza miłość, ale póki życia, póty służby. Bóg jeden!", + "102048": "— Za jaki miesiąc, gdy z Siczy wrócę, ruszymy do Łubniów — rzekł namiestnik, zwracając się do Heleny. — A tam ksiądz Muchowiecki ze stułą czeka.", + "102049": "Helena przestraszyła się:", + "102050": "— To ty na Sicz jedziesz?", + "102051": "— Książę posyła z listami. Aleć się nie bój. Osoba posła i u pogan święta. Ciebie zaś z kniahinią wyprawiłbym choć zaraz do Łubniów, jeno drogi straszne. Sam widziałem, i koniem nie bardzo przejedzie.", + "102052": "— A długo w Rozłogach zostaniesz?", + "102053": "— Dziś jeszcze na wieczór do Czehryna ruszam. Prędzej pożegnam, prędzej powitam. Zresztą służba książęca: nie mój czas, nie moja wola.", + "102054": "— Proszę na posiłek, jeśli amorów i gruchania dosyć — rzekła, wchodząc kniahini. — Ho! Ho! Policzki ma dziewczyna czerwone, snadź nie próżnowałeś, panie kawalerze! No, ale się wam nie dziwię.", + "102055": "To rzekłszy, poklepała łaskawie Helenę po ramieniu i poszli na obiad. Kniahini była w doskonałym humorze. Bohuna odżałowała już dawno, a teraz wszystko składało się tak dzięki hojności namiestnika, że Rozłogi „cum boris, lasis, graniciebus et coloniis” mogła już uważać za swoje i swoich synów.", + "102056": "A były to przecie dobra niemałe.", + "102057": "Namiestnik wypytywał o kniaziów, czy prędko wrócą.", + "102058": "— Lada dzień się już ich spodziewam. Gniewno im było z początku na waćpana, ale potem, zważywszy twoje postępki, bardzo cię jako przyszłego krewniaka polubili, bo prawią, że takiej fantazji kawalera trudno już w dzisiejszych miękkich czasach znaleźć.", + "102059": "Po skończonym obiedzie namiestnik z Heleną wyszli do sadu wiśniowego, który tuż do fosy za majdanem przytykał. Sad był, jako śniegiem, wczesnym kwieciem obsypany, za sadem czerniała dąbrowa, w której kukała kukułka.", + "102060": "— Na szczęśliwą to nam wróżbę — rzekł pan Skrzetuski — ale trzeba się popytać. I zwróciwszy się ku dąbrowie, pytał:", + "102061": "— Zazulu niebożę, a ile lat będziem żyć w stadle z tą oto panną?", + "102062": "Kukułka poczęła kukać i kukać. Naliczyli pięćdziesiąt i więcej.", + "102063": "— Dajże tak, Boże!", + "102064": "— Zazule zawsze prawdę mówią — zauważyła Helena.", + "102065": "— A kiedy tak, to jeszcze będę pytał! — rzekł rozochocony namiestnik.", + "102066": "I pytał:", + "102067": "— Zazulu niebożę, a siła mieć będziem chłopczysków?", + "102068": "Kukułka, jakby zamówiona, zaraz poczęła odpowiadać i wykukała ni mniej, ni więcej jak dwanaście.", + "102069": "Pan Skrzetuski nie posiadał się z radości.", + "102070": "— Ot, starostą zostanę, jak mnie Bóg miły! Słyszałaś waćpanna? Hę?", + "102071": "— Zgoła nie słyszałam — odpowiedziała czerwona jak wiśnia Helena. — Nawet nie wiem, o coś pytał.", + "102072": "— To może powtórzyć?", + "102073": "— I tego nie trzeba.", + "102074": "Na takich rozmowach i zabawach zeszedł im dzień jak sen. Wieczorem nadeszła chwila czułego, długiego pożegnania — i namiestnik ruszył ku Czehrynowi.", + "102075": "Rozdział VIII", + "102076": "W Czehrynie zastał pan Skrzetuski starego Zaćwilichowskiego w wielkim wzruszeniu i gorączce; wyglądał on niecierpliwie książęcego posłańca, bo z Siczy coraz groźniejsze dochodziły wieści. Nie ulegało już wątpliwości, że Chmielnicki gotował się zbrojną ręką swoich krzywd i dawnych kozackich przywilejów dochodzić. Zaćwilichowski miał o nim wiadomości, iż w Krymie bawił u chana, żebrząc pomocy tatarskiej, z którą już lada dzień był w Siczy spodziewany. Gotowała się tedy walna z Niżu do Rzeczypospolitej wyprawa, która przy pomocy tatarskiej mogła być zgubna. Burza rysowała się coraz bliżej, wyraźniej, straszniej. Już nie głuche, nieokreślone trwogi przebiegały Ukrainę, ale po prostu pewność rzezi i wojny. Hetman wielki, który z początku niewiele sobie z całej sprawy robił, przysunął się teraz z wojskiem do Czerkas; wysunięte placówki wojsk koronnych dochodziły aż do Czehryna, a to głównie, by zbiegostwo powstrzymać. Kozacy bowiem grodowi i czerń masami poczęli na Sicz uciekać. Szlachta kupiła się po miastach. Mówiono, że pospolite ruszenie ma być w południowych województwach ogłoszone. Niektórzy też i nie czekając na wici, odsyłali żony i dzieci do zamków, a sami ciągnęli pod Czerkasy. Nieszczęsna Ukraina rozdzieliła się na dwie połowy: jedna śpieszyła na Sicz, druga do obozu koronnego; jedna opowiadała się przy istniejącym porządku rzeczy, druga przy dzikiej swobodzie; jedna pragnęła zachować to, co było owocem wiekowej pracy, druga pragnęła jej owo dobro odjąć. Obie wkrótce miały bratnie ręce we własnych wnętrznościach ubroczyć. Straszliwy zatarg, zanim wyszukał sobie haseł religijnych, które dla Niżu obce były zupełnie, zrywał się jako wojna socjalna.", + "102077": "Ale jakkolwiek czarne chmury skłębiły się na widnokręgu ukraińskim, jakkolwiek padała od nich noc złowroga, jakkolwiek we wnętrzu ich kłębiło się i huczało, a grzmoty przewalały się z końca w koniec, ludzie nie zdawali sobie jeszcze sprawy, do jakiego stopnia burza się rozpęta. Może nie zdawał sobie z tego sprawy i sam Chmielnicki, który tymczasem słał listy do pana krakowskiego, do komisarza kozackiego i do chorążego koronnego, pełne skarg i biadań, a zarazem zaklęć wierności dla Władysława IV i Rzplitej. Chciał-li zyskać na czasie, czy też przypuszczał, że jaki układ może jeszcze koniec zatargowi położyć? Różni różnie sądzili — dwóch tylko ludzi nie łudziło się ani przez jedną godzinę.", + "102078": "Ludźmi tymi byli Zaćwilichowski i stary Barabasz.", + "102079": "Stary pułkownik odebrał również list od Chmielnickiego. List był szyderczy, groźny i pełen obelg. „Zaczniemy z całym wojskiem zaporoskim — pisał Chmielnicki — gorąco prosić i apelować, by stało się zadość onym przywilejom, które wasza miłość u siebie taiłeś. A żeś je taił dla własnych korzyści i pożytków, przeto całe wojsko zaporoskie czyni cię godnym pułkownikować owcom albo świniom, nie ludziom. Ja zaś proszę o przebaczenie waszej miłości, jeśli w czym mu nie wygodziłem w ubogim domu moim w Czehrynie, na prażniku świętego Mikołaja — i żem odjechał na Zaporoże bez wiadomości i pozwolenia”.", + "102080": "— Patrzcie waszmościowie — mówił do Zaćwilichowskiego i Skrzetuskiego Barabasz — jak to naigrawa się ze mnie, a przecież jam to go wojny uczył i prawie ojcem mu byłem.", + "102081": "— Zapowiada tedy, że z całym wojskiem zaporoskim upominać się o przywileje będzie — rzekł Zaćwilichowski. — Wojna to jest po prostu domowa, od wszystkich wojen straszniejsza.", + "102082": "Na to Skrzetuski:", + "102083": "— Widzę, że mi się trzeba śpieszyć; dajcie mi waszmościowie listy do tych, z którymi w komitywę wejść mi przyjdzie.", + "102084": "— Do atamana koszowego masz waść?", + "102085": "— Mam od samego księcia.", + "102086": "— Dam ci tedy do jednego kurzeniowego, a imć Barabasz ma tam też krewniaka Barabasza; od nich dowiesz się wszystkiego. A kto wie, czy to już nie za późno na takową ekspedycję. Chce książę wiedzieć, co tam naprawdę słychać? Krótka odpowiedź: źle słychać! A chce wiedzieć, czego się trzymać? Krótka rada: zebrać jak najwięcej wojska i z hetmany się połączyć.", + "102087": "— To pchnijcie do księcia gońca z odpowiedzią i radą — rzekł pan Skrzetuski. — Ja muszę jechać, bom tam posłan i decyzji książęcej zmieniać nie mogę.", + "102088": "— A czy wiesz waść, że to okrutnie niebezpieczna wyprawa? — rzekł Zaćwilichowski. — Tu już lud tak wzburzony, że osiedzieć się trudno. Gdyby nie bliskość koronnego wojska, czerń rzuciłaby się na nas. A cóż dopiero tam! Leziesz jakoby smokowi w gardło.", + "102089": "— Mości chorąży! Jonasz był już w brzuchu wielorybim, nie w gardle, a za pomocą bożą wylazł zdrowo.", + "102090": "— Jedź tedy. Chwalę twoją rezolucję. Do Kudaku możesz waść dojechać bezpiecznie, tam się rozpatrzysz, co ci dalej czynić przystoi. Grodzicki stary żołnierz, on najlepsze da ci instrukcje. A do księcia ja sam pewnie ruszę; jeśli się mam bić na swoje stare lata, to wolę pod nim niż pod kim innym. Tymczasem bajdak albo dombazę i przewoźników dla waci przygotuję, którzy cię do Kudaku zawiozą.", + "102091": "Skrzetuski wyszedł i udał się prosto do swojej kwatery na rynek, do domu księcia, by ostatnie do odjazdu poczynić przygotowania. Mimo niebezpieczeństw tej podróży, o których mu prawił Zaćwilichowski, namiestnik nie bez pewnego ukontentowania myślał o niej. Miał zobaczyć Dniepr w całej niemal długości, aż do Niżu, i porohy, a była to dla ówczesnego rycerstwa ziemia jakby zaczarowana, tajemnicza, do której ciągnął wszelki duch przygód chciwy. Niejeden całe życie na Ukrainie strawił, a nie mógł się pochwalić, by Sicz widział — chyba żeby chciał zapisać się do bractwa, a do tego mniej już między szlachtą było ochotników. Czasy Samka Zborowskiego przeszły i nie miały wrócić więcej. Rozbrat między Siczą a Rzecząpospolitą, który powstał za czasów Nalewajki i Pawluka, nie tylko nie ustawał, ale zwiększał się coraz bardziej i napływ na Sicz herbowego ludu, nie tylko polskiego, ale i ruskiego, nieróżniącego się od Niżowców ni mową, ni wiarą, znacznie był mniejszy. Tacy Bułyhowie Kurcewicze niewielu znajdowali naśladowców; w ogóle na Niż do bractwa gnało teraz szlachtę chyba nieszczęście, banicja, słowem, winy do odpokutowania niepodobne.", + "102092": "Toteż jakaś tajemnica, nieprzenikniona jako mgły Dnieprowe, otoczyła drapieżną niżową rzeczpospolitą. Opowiadano o niej cuda, które pan Skrzetuski własnymi oczyma ciekaw był oglądać.", + "102093": "Nie spodziewał się też, co prawda, stamtąd nie wrócić. Co poseł, to poseł, zwłaszcza od księcia Jeremiego.", + "102094": "Tak rozmyślając, wyglądał przez okno ze swej kwatery na rynek. Tymczasem upłynęła jedna godzina i druga, gdy nagle Skrzetuskiemu wydało się, że spostrzega dwie jakieś znane postacie zmierzające ku Dzwonieckiemu Kątowi, gdzie był sklep Wołocha Dopuła.", + "102095": "Przypatrzył się pilniej: był to pan Zagłoba z Bohunem.", + "102096": "Szli, trzymając się pod ręce, i wkrótce znikli w ciemnych drzwiach, nad którymi sterczała wiecha oznaczająca szynk i winiarnię.", + "102097": "Namiestnika zdziwiła i bytność Bohuna w Czehrynie, i przyjaźń jego z panem Zagłobą.", + "102098": "— Rzędzian! Sam tu! — zawołał na pachołka.", + "102099": "Pachołek ukazał się we drzwiach przyległej izby.", + "102100": "— Słuchaj no, Rzędzian: pójdziesz do winiarni, ot, tam pod wiechę; znajdziesz tam grubego szlachcica z dziurą w czele i powiesz mu, że ktoś, co ma pilną do niego sprawę, chce go widzieć. A jeśliby pytał kto, nie mów.", + "102101": "Rzędzian skoczył i po niejakim czasie namiestnik ujrzał go wracającego w towarzystwie pana Zagłoby.", + "102102": "— Witaj waszmość! — rzekł pan Skrzetuski, gdy szlachcic ukazał się we drzwiach izby. — Czy mnie sobie przypominasz?", + "102103": "— Czy sobie przypominam? Niechże mnie Tatarzy na łój przetopią i świece ze mnie do meczetów porobią, jeślim zapomniał! Waść to kilka miesięcy temu otworzyłeś drzwi u Dopuła Czaplińskim, co mnie szczególniej do smaku przypadło, gdyż takim samym sposobem uwolniłem się raz z więzienia w Stambule. A co porabia pan Powsinoga herbu Zerwipludry razem ze swoją innocencją i mieczem? Czy zawsze mu wróble na głowie siadają, biorąc go za uschłe drzewo?", + "102104": "— Pan Podbipięta zdrów i kazał się kłaniać waszmości.", + "102105": "— Wielce to jest bogaty szlachcic, ale srodze głupi. Jeśli zetnie takie trzy głowy jak jego własna, to mu to uczyni dopiero półtorej, bo zetnie trzech półgłówków. Tfu! Jakie gorąco, choć to dopiero marzec! Język w gardle zasycha.", + "102106": "— Mam ja trójniak bardzo przedni, może waść kusztyczek pozwoli?", + "102107": "— Kiep odmawia, gdy niekiep prosi. Właśnie mi cyrulik miód pić zalecił, żeby mi melancholię od głowy odciągnęło. Ciężkie bo to czasy na szlachtę się zbliżają: dies irae et calamitatis. Czapliński zdechł ze strachu, do Dopuła nie chodzi, bo tam starszyzna kozacka pije. Ja jeden stawiam mężnie czoło niebezpieczeństwom i dotrzymuję onym pułkownikom kompanii, choć ich pułkownictwo dziegciem śmierdzi. Dobry miód!… Istotnie bardzo przedni. Skąd go waść masz?", + "102108": "— Z Łubniów. To dużo starszyzny tu jest?", + "102109": "— Kogo tu nie ma! Fedor Jakubowicz jest, stary Filon Dziedziała jest, Daniel Neczaj jest, a z nimi ich oczko w głowie Bohun, który stał mi się przyjacielem od czasu, jakem go przepił i obiecałem go adoptować. Wszyscy oni śmierdzą teraz w Czehrynie i patrzą, w którą stronę się obrócić, bo nie śmią jeszcze otwarcie przy Chmielnickim się opowiedzieć. Ale jeśli się nie opowiedzą, to będzie moja zasługa.", + "102110": "— A to jakim sposobem?", + "102111": "— Bo pijąc z nimi, dla Rzeczypospolitej ich kaptuję i do wierności namawiam. Jeśli król nie da mnie za to starostwa, to wierzaj waćpan, nie ma justycji w tej Rzeczypospolitej ani rekompensy dla zasług i lepiej pono kury sadzać, niż głowę pro publico bono narażać.", + "102112": "— Lepiej byś waćpan narażał, bijąc się z nimi, ale widzi mi się, że pieniądze tylko próżno wyrzucasz na traktamenty, bo tą drogą ich nie skaptujesz.", + "102113": "— Ja pieniądze wyrzucam? Za kogo mnie waszmość masz? To nie dość, że pospolituję się z chamami, żebym jeszcze za nich miał płacić? Za fawor to uważam, że im pozwalam płacić za siebie.", + "102114": "— A ówże Bohun co tu porabia?", + "102115": "— On? Nadstawia ucha, co od Siczy słychać, jak i inni. Po to tu przybył. To kochanek wszystkich Kozaków. Wdzięczą się oni do niego na kształt małpów, bo to jest pewna, że perejasławski pułk za nim, nie za Łobodą pójdzie. A kto wie także, za kim regestrowi Krzeczowskiego pociągną? Brat Bohun Niżowcom, jak trzeba iść na Turka lub Tatara, ale teraz bardzo kalkuluje, bo mi po pijanemu wyznał, iż się w szlachciance kocha i chce się z nią żenić, przeto nie wypada mu w wigilię ślubu z chłopy się bratać. Toć on chce, bym go adoptował i do herbu przypuścił… Bardzo przedni ten waszmościów trójniak!", + "102116": "— Wypijże waść jeszcze.", + "102117": "— Wypiję, wypiję. Nie pod wiechami to taki trójniak przedają.", + "102118": "— Nie pytałeś się też wasze, jak się nazywa owa szlachcianka, z którą Bohun chce się żenić?", + "102119": "— Mospanie, a co mnie obchodzi jej nazwisko? Wiem tylko, że jak Bohunowi rogi przyprawię, to się będzie nazywać pani jeleniowa.", + "102120": "Namiestnik uczuł nagle wielką ochotę trzepnąć w ucho pana Zagłobę, ten zaś, nie spostrzegłszy się na niczym, mówił dalej:", + "102121": "— Za młodych lat był ze mnie gładysz nie lada. Żebym tylko waści opowiedział, za co palmę w Galacie otrzymałem! Widzisz tę dziurę na moim czele? Dość, gdy ci powiem, że mi ją rzezańcy w seraju tamecznego baszy wybili.", + "102122": "— A mówiłeś, że kula rozbójnicka?", + "102123": "— Mówiłem? Tom dobrze mówił! Każdy Turczyn rozbójnik; tak mnie, Panie Boże, dopomóż!", + "102124": "Dalszą rozmowę przerwało wejście Zaćwilichowskiego.", + "102125": "— No, mości namiestniku — rzekł stary chorąży — bajdaki gotowe, przewoźników masz ludzi pewnych: ruszajże w imię Boże, choćby i zaraz. A oto listy.", + "102126": "— To każę ludziom zaraz ruszać na brzeg.", + "102127": "— A gdzie waść się wybierasz? — spytał pan Zagłoba.", + "102128": "— Do Kudaku.", + "102129": "— Gorąco tam ci będzie.", + "102130": "Ale namiestnik nie słyszał już przepowiedni, bo wyszedł z izby na podwórzec, gdzie przy koniach stali semenowie prawie już gotowi do podróży.", + "102131": "— Na koń i na brzeg! — zakomenderował pan Skrzetuski. — Konie wprowadzić na statki i czekać na mnie!", + "102132": "Tymczasem w izbie stary chorąży rzekł do Zagłoby:", + "102133": "— Słyszałem, że podobno waść teraz pułkownikom kozackim dworujesz i z nimi pijesz.", + "102134": "— Pro publico bono, mości chorąży.", + "102135": "— Obrotny masz waść dowcip i podobno od wstydu większy. Chcesz sobie Kozaków in poculis skonwinkować, by przyjaciółmi ci byli w razie zwycięstwa.", + "102136": "— Choćbym też, będąc męczennikiem tureckim, nie chciał zostać i kozackim, nie byłoby nic dziwnego, bo dwa grzyby mogą najlepszy barszcz popsować. A co do wstydu, nikogo nie zapraszam, by go pił ze mną; sam go wypiję, i da Bóg, że mi nie będzie gorzej od tego miodu smakował. Zasługa jako olej musi na wierzch wypłynąć.", + "102137": "W tej chwili wrócił Skrzetuski.", + "102138": "— Ludzie już ruszają — rzekł.", + "102139": "Zaćwilichowski nalał miarkę:", + "102140": "— Za szczęśliwą podróż!", + "102141": "— I zdrowy powrót! — dodał pan Zagłoba.", + "102142": "— Będzie się wam dobrze jechało, bo woda ogromna.", + "102143": "— Siadajcie waszmościowie, wypijem resztę. Niewielki to antałek.", + "102144": "Siedli i pili.", + "102145": "— Ciekawy kraj waść zobaczysz — mówił Zaćwilichowski. — A kłaniaj się panu Grodzickiemu w Kudaku! Ej, żołnierz to, żołnierz! Na końcu świata siedzi, daleko od hetmańskich oczu, a porządek u niego taki, że daj Boże w całej Rzeczypospolitej podobny. Znam ja dobrze Kudak i porohy. Za dawnych lat częściej się tam jeździło; i aż duszy smutno, gdy się pomyśli, że to przeszło, minęło, a teraz…", + "102146": "Tu chorąży wsparł mleczną głowę na ręku i zadumał się głęboko. Nastała chwila ciszy, słychać było tylko tupot koński w bramie, bo ostatek ludzi pana Skrzetuskiego wyjeżdżał na brzeg ku bajdakom.", + "102147": "— Mój Boże! — mówił, ocknąwszy się z zadumy Zaćwilichowski. — A jednak dawniej, choć i wśród rozterków, lepsze bywały czasy. Ot, pamiętam jak dziś, pod Chocimiem, dwadzieścia siedem lat temu! Gdy husaria szła pod Lubomirskim do ataku na janczarów, to mołojcy w swoim okopie rzucali czapki w górę i krzyczeli, aż ziemia drżała, do Sahajdacznego: „Puskaj, bat'ku, z Lachami umiraty!”. A dziś co? Dziś Niż, który winien być przedmurzem chrześcijaństwa, puszcza Tatarów w granice Rzeczypospolitej, by się na nich rzucić dopiero wtedy, gdy z łupem będą wracali. Dziś gorzej: bo oto Chmielnicki łączy się wprost z Tatary, z którymi chrześcijan będzie do kompanii mordował…", + "102148": "— Wypijmy na ten smutek! — przerwał Zagłoba. — Co to za trójniak!", + "102149": "— Dajże, Boże, jak najprędzej mogiłę, by na wojnę domową nie patrzyć — mówił dalej stary chorąży. — Wspólne winy mają się we krwi obmywać, aleć nie będzie to krew odkupienia, boć tu i brat będzie mordował. Kto na Niżu? Rusini. A kto w wojsku księcia Jaremy? Kto w pocztach pańskich? Rusini. A małoż ich w obozie koronnym? A ja sam kto taki? Hej, nieszczęsna Ukraino, krymscy poganie włożą ci łańcuch na szyję i na galerach tureckich wiosłować będziesz!", + "102150": "— Nie biadajcież tak, mości chorąży! — rzecze pan Skrzetuski. — Bo już chyba ślozy z oczu nam pójdą. Może też jeszcze pogodne słońce nam zaświeci!", + "102151": "Ale słońce zachodziło właśnie, a ostatnie jego promienie padały czerwonym blaskiem na białe włosy chorążego.", + "102152": "W mieście dzwoniono na Anioł Pański i na pochwalnię.", + "102153": "Wyszli. Pan Skrzetuski poszedł do kościoła, pan Zaćwilichowski do cerkwi, a pan Zagłoba do Dopuła w Dzwoniecki Kąt.", + "102154": "Ciemno już było, gdy się znowu zeszli nad brzegiem Taśminowej przystani. Ludzie pana Skrzetuskiego siedzieli już w bajdakach. Przewoźnicy wnosili jeszcze ładunki. Zimny wiatr ciągnął od pobliskiego ujścia do Dniepru i noc obiecywała być niezbyt pogodna. Przy świetle ognia palącego się nad brzegiem woda rzeki połyskiwała krwawo i zdawała się z niezmierną chyżością uciekać gdzieś w nieznaną ciemność.", + "102155": "— No, szczęśliwej drogi! — mówił chorąży, ściskając serdecznie dłoń młodzieńca. — A pilnuj się waść!", + "102156": "— Nie zaniecham niczego. Bóg da, że niedługo się zobaczymy.", + "102157": "— Chyba w Łubniach albo w obozie książęcym.", + "102158": "— To waszmość już koniecznie do księcia?", + "102159": "Zaćwilichowski podniósł ramiona w górę:", + "102160": "— A co mnie? Kiedy wojna, to wojna!", + "102161": "— Zostawajże waszmość w dobrym zdrowiu, mości chorąży.", + "102162": "— Niechże cię Bóg strzeże!", + "102163": "— Vive valeque! — wołał Zagłoba. — A jeśli woda aż do Stambułu waści zaniesie, to kłaniaj się sułtanowi. Albo też: jechał go sęk!… Bardzo to zacny był trójniak!… Brr! Jak tu zimno!", + "102164": "— Do widziska!", + "102165": "— Do obaczyska!", + "102166": "— Niech Bóg prowadzi!", + "102167": "Zaskrzypiały wiosła i plusnęły o wodę, bajdaki popłynęły. Ogień palący się na brzegu począł oddalać się szybko. Przez długi czas Skrzetuski widział jeszcze sędziwą postać chorążego oświeconą płomieniem stosu i jakiś smutek ścisnął mu nagle serce. Niesie go ta woda, niesie, ale oddala od serc życzliwych i od ukochanej, od krain znanych; niesie go nieubłaganie jak przeznaczenie, ale w dzikie strony, w ciemność…", + "102168": "Wypłynęli z ujścia Taśminowego na Dniepr.", + "102169": "Wiatr świstał, wiosła wydawały plusk jednostajny a smutny. Przewoźnicy poczęli śpiewać:", + "102170": "Oj, to te pili, pilili,", + "102171": "Ne tumany ustawali.", + "102172": "Skrzetuski obwinął się w burkę i położył na posłaniu, które umościli dla niego żołnierze. Począł myśleć o Helenie, o tym, że ona dotąd nie w Łubniach, że Bohun został, a on odjeżdża. Obawa, złe przeczucia, troski obsiadły go jak kruki. Począł mocować się z nimi, aż się znużył, myśli mu się mąciły, zmieszały jakoś dziwnie z poświstem wiatru, z pluskiem wioseł, z pieśniami rybaków — i usnął.", + "102173": "Rozdział IX", + "102174": "Nazajutrz zbudził się świeży, zdrów i z weselszą myślą. Pogoda była cudna. Szeroko rozlane wody marszczyły się w drobne zmarszczki od lekkiego i ciepłego powiewu.", + "102175": "Brzegi były w tumanie i zlewały się z płaszczyzną wód w jedną nieprzejrzaną równinę. Rzędzian, zbudziwszy się i przetarłszy oczy, aż się przestraszył. Spojrzał zdziwionymi oczyma dookoła, a nie widząc nigdzie brzegu, rzekł:", + "102176": "— O dla Boga! Mój jegomość, to my już chyba na morzu jesteśmy…", + "102177": "— Rzeka to tak potężna, nie morze — odpowiedział Skrzetuski — a brzegi obaczysz, gdy mgła opadnie.", + "102178": "— Myślę, że niedługo już nam i na Turecczyznę wędrować przyjdzie.", + "102179": "— Powędrujemy, jeśli nam każą; widzisz zresztą, że nie sami płyniemy.", + "102180": "Jakoż w promieniu oka widać było kilkanaście bajdaków, dombaz, czyli tumbasów, i wąskich, czarnych czółen kozackich obszytych sitowiem, a zwanych pospolicie czajkami. Jedne z tych statków płynęły z wodą unoszone bystrym prądem, inne pięły się pracowicie w górę rzeki, wspomagane wiosłami i żaglem. Wiozły one rybę, wosk, sól i suszone wiśnie do miast brzegowych lub też wracały z okolic zamieszkałych obładowane zapasami żywności dla Kudaku i towarem, który chętny znajdował pokup na Kramnym Bazarze w Siczy. Brzegi Dnieprowe były już od ujścia Pszoły zupełną pustynią, na której gdzieniegdzie tylko bielały kozackie zimowniki, ale rzeka stanowiła gościniec łączący Sicz z resztą świata, więc też i ruch bywał na niej dość znaczny, zwłaszcza gdy przybór wody ułatwiał żeglugę i gdy nawet porohy prócz Nienasytca stawały się dla statków idących w dół rzeki możliwe do przebycia.", + "102181": "Namiestnik przypatrywał się z ciekawością temu życiu rzecznemu, a tymczasem bajdaki jego mknęły szybko ku Kudakowi. Mgła opadła, brzegi zarysowały się wyraźnie. Nad głowami płynących ulatywały miliony ptactwa wodnego, pelikanów, dzikich gęsi, żurawi, kaczek i czajek, kulonów i rybitew; w oczeretach przybrzeżnych słychać było taki gwar, takie kotłowanie się wody i szum skrzydeł, że rzekłbyś, iż odbywają się tam sejmy lub wojny ptasie.", + "102182": "Brzegi za Krzemieńczugiem stały się niższe i otwarte.", + "102183": "— Patrz no jegomość! — wykrzyknął nagle Rzędzian. — Dyć to niby to słońce piecze, a śnieg leży na polach.", + "102184": "Skrzetuski spojrzał: istotnie, jak okiem sięgnął, jakiś biały pokład błyszczał w promieniach słońca po obu stronach rzeki.", + "102185": "— Hej, starszy! A co to się tam bieli? — spytał retmana.", + "102186": "— Wiszni, pane! — odpowiedział starszy.", + "102187": "Były to istotnie lasy wiśniowe złożone z karłowatych drzew, którymi oba brzegi szeroko były za ujściem Pszoły porośnięte. Owoc ich, słodki i wielki, dostarczał jesienią pożywienia ptactwu, zwierzętom i ludziom zbłąkanym w pustyni, a zarazem stanowił przedmiot handlu, który wożono bajdakami aż do Kijowa i dalej. Teraz lasy osypane były kwieciem. Gdy zbliżyli się do brzegu, by ludziom wiosłującym dać wypoczynek, namiestnik z Rzędzianem wysiedli, chcąc się bliżej owym gajom przypatrzyć. Ogarnął ich tak upajający zapach, iż zaledwie mogli oddychać. Mnóstwo płatków leżało już na ziemi. Miejscami drzewka stanowiły gąszcz nieprzenikniony. Między wiśniami rosły także obficie dzikie karłowate migdały, okryte kwieciem różowym, wydającym jeszcze silniejszy zapach. Miliony trzmielów, pszczół i barwnych motylów unosiły się nad owym pstrym morzem kwiatów, którego końca nie można było dojrzeć.", + "102188": "— Cuda to, panie, cuda! — mówił Rzędzian. — I czemu tu ludzie nie mieszkają? Zwierza tu także widzę dostatek.", + "102189": "Jakoż między krzakami wiśniowymi smykały zające szare, białe i niezliczone stada wielkich, błękitnonogich przepiórek, których kilka Rzędzian z guldynki ustrzelił, ale ku wielkiemu umartwieniu dowiedział się potem od „starszego”, że mięso ich jest trucizną.", + "102190": "Na miękkiej ziemi widać też było ślady jeleni i suhaków, a z dala dochodziły odgłosy podobne do rechtania dzikich świń.", + "102191": "Podróżnicy, napatrzywszy się i odpocząwszy, ruszyli dalej. Brzegi to wznosiły się, to stawały się płaskie, odkrywając widok na śliczne dąbrowy, lasy, uroczyska, mogiły i rozłożyste stepy. Okolica wydawała się tak przepyszną, że Skrzetuski mimo woli powtarzał sobie pytanie Rzędziana: „Czemu tu ludzie nie mieszkają?”. Ale na to trzeba było, by jaki drugi Jeremi Wiśniowiecki objął te pustynie, urządził i bronił od napadów Tatarów i Niżowych. Miejscami rzeka tworzyła łachy, zakręty, zalewała jary, biła spienioną falą o skały brzeżne i wypełniała wodą ciemne jaskinie skalne. W takich to jaskiniach i zakrętach bywały kryjówki i schowania kozacze. Ujścia rzek, pokryte lasem sitowia, oczeretów i szuwarów, aż czerniły się od mnogości ptactwa, słowem: świat dziki, przepaścisty, miejscami zapadły a pusty i tajemniczy roztoczył się przed oczyma naszych wędrowców.", + "102192": "Żegluga stała się przykrą, bo z powodu ciepłego dnia pokazywały się roje zjadliwych komarów i rozmaitych nieznanych na suchym stepie insektów, a niektóre z nich, na palec grube, ciurkiem krew po ukąszeniu puszczały.", + "102193": "Wieczorem przybyli do wyspy Romanówki, której ognie z daleka było widać, i zatrzymali się na nocleg. Rybacy, którzy przybiegli popatrzyć na poczet namiestnika, mieli koszule, twarz i ręce całkiem pomazane dziegciem dla obrony od ukąszeń. Byli to ludzie grubych obyczajów i dzicy; na wiosnę zjeżdżali się tu tłumnie dla połowu i wędzenia ryb, które potem rozwozili do Czehryna, Czerkas, Perejasławia i Kijowa. Rzemiosło ich było trudne, ale zyskowne z powodu obfitości ryb, które latem stawały się nawet klęską tych okolic, zdychając bowiem dla braku wody po łachach i tak zwanych „cichych kątach”, zarażały zgnilizną powietrze.", + "102194": "Dowiedział się od rybaków namiestnik, że wszyscy Niżowcy, którzy również zajmowali się tu połowem, od kilku dni opuścili wyspę i udali się na Niż, wezwani przez atamana koszowego. Co noc też widywano z wyspy ognie, które palili na stepie zbiegowie na Sicz podążający. Rybacy wiedzieli, że gotuje się wyprawa na „Lachiw” i wcale nie ukrywali się z tym przed namiestnikiem. Widział tedy pan Skrzetuski, że jego ekspedycja może istotnie jest spóźnioną; może, nim dojedzie do Siczy, pułki mołojców ruszą już na północ, ale kazano mu jechać, więc jako prawy żołnierz nie rozumował i postanowił dotrzeć choćby w środek zaporoskiego obozu.", + "102195": "Nazajutrz rano wyruszyli w dalszą drogę. Pominęli cudny Tareński Róg, Suchą Górę i Koński Ostróg sławny ze swoich bagien i mnóstwa gadzin, które go niezdatnym do mieszkania czyniły. Wszystko tu już, i dzikość okolicy, i zwiększony pęd wód, zwiastowało bliskość porohów. Aż wreszcie wieża kudacka zarysowała się na widnokręgu — pierwsza część podróży była skończona.", + "102196": "Namiestnik jednak nie dostał się tego wieczora do zamku, bo pan Grodzicki zaprowadził taki porządek, że gdy przed zachodem słońca wybito hasło, nie wpuszczano nikogo z zamku i do zamku i gdyby nawet sam król przyjechał, musiałby nocować w Słobódce stojącej pod wałami fortecy.", + "102197": "Tak też uczynił i namiestnik. Nocleg to był niezbyt wygodny, bo chaty w Słobódce, których znajdowało się ze sześćdziesiąt, ulepione z gliny, tak były szczupłe, iż do niektórych okrakiem trzeba było włazić. Innych też nie opłaciło się budować, bo je forteca za każdym napadem tatarskim w perzynę obracała, a to dlatego, by nie dawały napastnikom zasłony i bezpiecznego do wałów przystępu. Mieszkali w onej Słobódce ludzie „zachozi”, to jest przybłędowie z Polski, Rusi, Krymu i Wołoszy. Każden tu był niemal innej wiary, ale tam o to nikt nie pytał. Gruntów nie wyrabiali dla niebezpieczeństwa od ordy, żywili się rybą i zbożem dostawianym z Ukrainy, pili palankę z prosa, a trudnili się rzemiosłami, dla których w zamku ich ceniono.", + "102198": "Namiestnik oka prawie zmrużyć nie mógł dla nieznośnego zapachu końskich skór, z których rzemienie w Słobódce wyprawiano. Nazajutrz świtaniem, jak tylko wydzwoniono i na trąbach wygrano „rozbudzenie”, dał znać do zamku, iż poseł książęcy przybył i prosi o przyjęcie. Grodzicki, który świeżo miał w pamięci wizytę książęcą, sam na jego spotkanie wyszedł. Był to człowiek pięćdziesięcioletni, jednooki jak cyklop i posępny, bo siedząc w pustyni na końcu świata i nie widując ludzi, zdziczał, a sprawując nieograniczoną władzę, nabrał powagi i surowości. Twarz mu przy tym zeszpeciła ospa, a ozdobiły nacięcia szabel i blizny od strzał tatarskich, podobne do białych piętn na ciemnej skórze. Był to jednak żołnierz szczery, czujny jak żuraw, który ustawicznie oczy miał w stronę Tatarów i Kozaków wytężone. Pijał tylko wodę, nie sypiał jak siedm godzin na dobę, częstokroć zrywał się w nocy, by obaczyć, czy straże dobrze wałów pilnują, i za najmniejsze niedbalstwo porywał na śmierć żołnierzy. Dla Kozaków wyrozumiały, choć groźny, zyskał sobie ich szacunek. Gdy zimą głodno bywało na Siczy, zbożem ich wspomagał. Był to Rusin pokroju tych, którzy swego czasu z Przecławem Lanckorońskim i Samkiem Zborowskim w stepy chodzili.", + "102199": "— To tedy waszmość na Sicz jedziesz? — pytał Skrzetuskiego, wprowadziwszy go poprzednio do zamku i uczęstowawszy gościnnie.", + "102200": "— Na Sicz. Jakie waszmość, mości komendancie, masz stamtąd nowiny?", + "102201": "— Wojna! Ataman koszowy ze wszystkich ługów, rzeczek i wysp ściąga Kozaków. Zbiegi z Ukrainy idą, którym przeszkadzam, jak mogę. Wojska tam już jest na trzydzieści tysięcy albo i więcej. Gdy na Ukrainę ruszą, gdy się z nimi grodowi Kozacy i czerń połączą, będzie ich sto tysięcy.", + "102202": "— A Chmielnicki?", + "102203": "— Lada dzień z Krymu z Tatarami spodziewany. Może już jest; prawdę rzec, niepotrzebnie waszmość do Siczy chcesz jechać, bo wkrótce tu ich się doczekasz; że zaś Kudaku nie miną ani go za sobą nie zostawią, to pewna.", + "102204": "— A obronisz się waszmość?", + "102205": "Grodzicki popatrzył na namiestnika posępnie i odrzekł dobitnym, spokojnym głosem:", + "102206": "— A ja się nie obronię…", + "102207": "— Jak to?", + "102208": "— Bo prochów nie mam. Mało dwadzieścia czółen posłałem, by mi choć trochę przysłano; i nie przysłano. Nie wiem-li: przejęto gońców, czy sami nie mają, wiem, że dotąd nie przysłano. Mam na dwa tygodnie, na dłużej nie. Gdybym miał dosyć, pierwej bym Kudak i siebie w powietrze wysadził, nim by tu noga kozacza postała. Kazano mi tu leżeć, leżę, kazano czuwać, czuwam, kazano zęby wyszczerzać, wyszczerzam, a gdy zginąć przyjdzie, raz maty rodyła, i to potrafię.", + "102209": "— A samże waszmość nie możesz prochów robić?", + "102210": "— Od dwóch już miesięcy Zaporożcy saletry mi nie puszczają, którą od Czarnego Morza przywozić trzeba. Wszystko jedno. Zginę!", + "102211": "— Uczyć się nam od was, starych żołnierzów. A gdybyś sam waszmość po prochy ruszył?", + "102212": "— Mosanie, ja Kudaku nie zostawię i zostawić nie mogę; tu mi było życie, tu niech śmierć będzie. Waść nie myśl także, że na bankiety i wspaniałe recepcje jedziesz, jakimi gdzie indziej posłów witają, albo że cię tam godność poselska osłoni. Toż oni własnych atamanów mordują i od czasu, jak tu siedzę, nie pamiętam, by który sczezł swoją śmiercią. Zginiesz i ty.", + "102213": "Skrzetuski milczał.", + "102214": "— Widzę, że duch w waćpanu gaśnie. To lepiej nie jedź.", + "102215": "— Mój mości komendancie — rzekł na to z gniewem namiestnik — wymyślże co lepszego, by mnie przestraszyć, bo to, co mi powiadasz, jużem słyszał z dziesięć razy, a kiedy mi radzisz nie jechać, to widzę, sam byś na moim miejscu nie jechał. Zważ przeto, czy ci nie tylko prochów, ale i fantazji do obrony Kudaku nie zbraknie.", + "102216": "Grodzicki, zamiast się rozgniewać, spojrzał jaśniej na namiestnika.", + "102217": "— Zubastaja szczuka! — mruknął po rusińsku. — Przebacz mi waszmość. Z odpowiedzi twojej miarkuję, że potrafisz dignitatem księcia i stanu szlacheckiego utrzymać. Dam ci tedy parę czajek, bo bajdakami porohów nie przejedziesz.", + "102218": "— O to też przybyłem prosić waszmości.", + "102219": "— Koło Nienasytca każesz je lądem ciągnąć, bo choć woda duża, ale tam nigdy przejechać nie można. Ledwie się jakie małe czółenko przemknie. A gdy już będziesz na niskich wodach, tedy się pilnuj, by cię nie zaskoczono, i pamiętaj, że żelazo a ołów od słów wymowniejsze. Tam tylko śmiałych ludzi cenią. Czajki będą na jutro gotowe, każę tylko drugie rudle poprzyprawiać, bo jednego na porohach mało.", + "102220": "To rzekłszy, Grodzicki wyprowadził z izby namiestnika, by mu zamek i jego porządki pokazać. Wszędy panował wzorowy ład i karność. Straże dniem i nocą gęsto czuwały na wałach, które jeńcy tatarscy musieli bez przestanku wzmacniać i poprawiać.", + "102221": "— Co rok na łokieć wyżej wału sypię — rzekł pan Grodzicki — toteż tak już urósł, że gdybym miał prochów dostatek i we sto tysięcy nic by mi nie zrobili; ale bez strzelby nie obronię, gdy przemoc przyjdzie.", + "102222": "Forteca była istotnie nie do zdobycia, bo prócz armat broniły jej Dnieprowe przepaście i niedostępne skały pionowo zeskakujące w wodę; nie potrzebowała nawet wielkiej załogi. Toteż w zamku nie stało więcej nad sześćset ludzi, ale za to co najprzebrańszego żołnierza, uzbrojonego w muszkiety i samopały. Dniepr, płynąc w tym miejscu ściśniętym korytem, tak był wąski, że rzucona z wałów strzała przelatywała daleko na drugi brzeg. Działa zamkowe panowały nad oboma brzegami i nad całą okolicą. Prócz tego o pół mili od zamku stała wysoka wieża, z której ośm mil wokoło widać było, a w niej stu żołnierzy, do których pan Grodzicki każdego dnia zaglądał. Ci, spostrzegłszy w okolicy lud jaki, dawali natychmiast znać do zamku, a wówczas bito w dzwony i cała załoga wnet stawała pod bronią.", + "102223": "— Prawie tygodnia nie ma — mówił pan Grodzicki — bez jakowegoś alarmu, bo Tatarzy jak wilki stadami często po kilka tysięcy tu się włóczą, których z dział strychujemy jak można, a częstokroć tabuny dzikich koni straże biorą za Tatarów.", + "102224": "— I nie przykrzy się waszmości siedzieć na takim bezludziu? — pytał pan Skrzetuski.", + "102225": "— Choćby mi też na pokojach królewskich miejsce dano, to bym tu wolał. Więcej ja stąd świata widzę niżeli król ze swego okna w Warszawie.", + "102226": "Jakoż istotnie z wałów widać było niezmierną przestrzeń stepów, które teraz wydawały się jednym morzem zieloności; na północ ujście Samary, a na południe cały bieg Dnieprowy, skały, przepaście, lasy, aż do pian drugiego porohu, Surskiego.", + "102227": "Pod wieczór zwiedzili jeszcze wieżę, gdyż Skrzetuski, pierwszy raz widząc tę zaginioną w stepach fortecę, wszystkiego był ciekawy. Tymczasem przygotowywano dla niego w Słobódce czajki, które opatrzone rudlami po obu końcach, stawały się zwrotniejsze. Nazajutrz rankiem miał wyruszyć. Ale przez noc nie kładł się prawie wcale spać, rozmyślając, co mu czynić przystoi wobec niechybnej zguby, którą mu groziło posłowanie do straszliwej Siczy. Życie uśmiechało mu się wprawdzie, bo był młody i kochał, i miał żyć obok ukochanej; wszelako od życia więcej honor i sławę kochał. Ale przyszło mu do głowy, że wojna bliska, że Helena, czekając na niego w Rozłogach, może być ogarnięta najokropniejszym pożarem, wystawiona na zapędy nie tylko Bohuna, ale rozpętanej i dzikiej czerni, więc duszę porywała mu trwoga o nią i ból. Stepy musiały już podeschnąć, można by już pewno do Łubniów z Rozłogów jechać, a tymczasem on sam kazał Helenie i kniahini na swój powrót czekać, bo nie spodziewał się, by burza mogła wybuchnąć tak prędko, nie wiedział, czym grozi jazda do Siczy. Chodził więc teraz szybkimi kroki po zamkowej izbie, brodę targał i ręce łamał. Co miał począć? Jak postąpić? W myśli widział już Rozłogi w ogniu, otoczone wyjącą czernią, więcej do szatanów niż do ludzi podobną. Własne jego kroki odbijały się posępnym echem pod sklepieniem zamkowym, a jemu wydało się, że to już złe moce po Helenę idą. Na wałach trąbiono gaszenie świateł, a jemu zdawało się, że to odgłos Bohunowego rogu, i zębami zgrzytał, i za głownię szabli imał. Ach! Czemuż to on naparł się tej ekspedycji i Bychowca jej pozbawił!", + "102228": "Zauważył tę alterację pana Rzędzian śpiący w progu, więc wstał, oczy przetarł, objaśnił pochodnie palące się w żelaznych obręczach i począł kręcić się po komnacie, chcąc zwrócić uwagę pana.", + "102229": "Ale namiestnik utonął całkowicie w swoich bolesnych myślach i chodził dalej, budząc krokami uśpione echa.", + "102230": "— Jegomość! Hej, jegomość!… — rzekł Rzędzian.", + "102231": "Skrzetuski popatrzył na niego szklanym wzrokiem. Nagle zbudził się z zamyślenia.", + "102232": "— Rzędzian, boisz ty się śmierci? — spytał.", + "102233": "— Kogo? Jak to śmierci? Co jegomość mówi?", + "102234": "— Bo kto na Sicz jedzie, ten nie wraca.", + "102235": "— A to czemu jegomość jedzie?", + "102236": "— Moja wola, ty się w to nie wtrącaj, ale ciebie mi żal, boś dzieciuch, a chociażeś frant, tam się frantostwem nie wykręcisz. Wracaj do Czehryna, a potem do Łubniów.", + "102237": "Rzędzian zaczął się drapać w głowę.", + "102238": "— Mój jegomość, jużci, śmierci się boję, bo kto by się jej nie bał, to by się Boga nie bał, gdyż jego to wola żywić kogoś albo umorzyć; ale skoro jegomość dobrowolnie na śmierć leziesz, to już jegomościn będzie grzech, jako pana, nie mój, jako sługi, przeto ja jegomości nie opuszczę, bom też nie chłop żaden, jeno szlachcic, choć ubogi, ale też nie bez ambicji.", + "102239": "— Wiedziałem, żeś dobry pachołek, powiem ci jednak: nie chcesz po dobrej woli jechać, pojedziesz z rozkazu, bo już inaczej nie może być.", + "102240": "— Choćby mnie jegomość zabił, nie pojadę. Co to jegomość sobie myśli, żem jest Judasz jaki czy co, żebym jegomości miał na śmierć wydawać?", + "102241": "Tu Rzędzian podniósł ręce do oczu i począł buczeć głośno, widział więc pan Skrzetuski, że tą drogą do niego nie trafi, a rozkazywać groźnie nie chciał, bo mu było chłopca żal.", + "102242": "— Słuchaj — rzekł do niego — pomocy mi żadnej nie dasz, ja przecie także dobrowolnie głowy pod miecz kłaść nie będę, a do Rozłogów listy zawieziesz, na których mnie więcej jak na samym żywocie zależy. Powiesz tam jejmości i kniaziom, by zaraz, bez najmniejszej zwłoki, panienkę do Łubniów odwieźli, bo ich inaczej rebelia zaskoczy. Sam też dopilnujesz, by się to stało. Ważną ci funkcję powierzam, przyjaciela godną, nie sługi.", + "102243": "— To niech jegomość kogo innego wyszle; z listem każdy pojedzie.", + "102244": "— A kogo ja tu mam zaufanego? Czyś zgłupiał! To ci powtarzam: uratuj mi po dwakroć życie, a jeszcze mi takowej przysługi nie oddasz, gdyż w męce żyję, myśląc, co może się stać, i od boleści skóra na mnie potnieje.", + "102245": "— O dla Boga! Widzę, że muszę jechać, ale mi tak jegomości żal, że choćbyś mi jegomość ten kropiasty pas darował, zgoła bym się nie pocieszył.", + "102246": "— Będziesz pas miał, jeno spraw się dobrze.", + "102247": "— Nie chcę ja i pasa, byleś mi jegomość jechać z sobą dozwolił.", + "102248": "— Jutro wrócisz czajką, którą pan Grodzicki do Czehryna wysyła, dalej bez zwłoki ni odpoczynku ruszysz prosto do Rozłogów. Tam kniahini nic nie mów, czy mi co grozi, ani panience, proś tylko, by zaraz, choćby konno, do Łubniów jechały, choćby bez tobołów żadnych. Oto masz trzos na drogę, listy zaraz ci napiszę.", + "102249": "Rzędzian padł do nóg namiestnika.", + "102250": "— Panie mój, zali nie mam cię ujrzeć więcej?", + "102251": "— Jak Bóg da, jak Bóg da! — odparł, podnosząc go namiestnik. — Ale w Rozłogach wesołą twarz pokazuj. Teraz idź spać.", + "102252": "Reszta nocy zeszła Skrzetuskiemu na pisaniu listów i żarliwej modlitwie, po której zaraz przyleciał do niego anioł uspokojenia. Tymczasem noc zbladła i świt ubielił wąskie okienka od wschodu. Dniało — aż i różowe blaski wkradły się do komnaty. Na wieży i zamku poczęto grać poranne „wstawaj”. Wkrótce potem Grodzicki pojawił się w komnacie.", + "102253": "— Mości namiestniku, czajki gotowe.", + "102254": "— I jam też gotów — rzekł spokojnie Skrzetuski.", + "102255": "Rozdział X", + "102256": "Lotne czajki mknęły z wodą jak jaskółki, niosąc młodego rycerza i jego losy. Z powodu wysokich wód porohy nie przedstawiały wielkiego niebezpieczeństwa. Minęli Surski, Łochanny, szczęśliwa fala przerzuciła ich przez Woronową Zaporę, zgrzytnęły trochę czółna na Kniażym i Strzelczym, ale jeno się otarły, nie rozbiły, aż wreszcie w oddali ujrzeli piany i wiry strasznego Nienasytca. Tu już trzeba było wysiadać i czółna lądem ciągnąć. Praca długa i ciężka, zwykle zabierająca dzień cały. Na szczęście, widocznie po dawnych przeprawach, na całym brzegu leżało mnóstwo kloców, które podkładano pod czółna dla łatwiejszego toczenia ich po ziemi. W całej okolicy i na stepach nie było widać żywego ducha na rzece ani jednej czajki, bo już nie mogły płynąć do Siczy inne jak te jedynie, które pan Grodzicki przez Kudak przepuścił, a pan Grodzicki umyślnie odciął Zaporoże od reszty świata. Ciszę przerywał więc tylko huk fali o skały Nienasytca. Przez czas, gdy ludzie toczyli czółna, pan Skrzetuski przypatrywał się temu dziwowisku natury. Straszny widok uderzył jego oczy. Przez całą szerokość rzeki biegło w poprzek siedm grobel skalistych, sterczących nad wodą, czarnych, poszarpanych przez fale, które powyłamywały w nich jakoby bramy i przejścia. Rzeka całym ciężarem wód tłukła o owe groble i odbijała się o nie, więc rozszalała, wściekła, zbita na białą, spienioną miazgę usiłowała je przeskoczyć jak rumak rozhukany. Ale odparta raz jeszcze, nim mogła lunąć przez otwory, rzekłbyś: gryzła zębem skały, skręcała się w bezsilnym gniewie w potworne wiry, wybuchała słupami w górę, wrzała jak ukrop i ziała ze zmęczenia jak dziki zwierz. A potem znów huk jakby stu dział, wycie całych stad wilków, chrapanie, wysilenia i przy każdej grobli taż sama walka, tenże sam zamęt. Nad otchłanią wrzask ptactwa jakby przerażonego tym widokiem, między groblami posępne cienie skał drgające na kołbani na kształt złych duchów.", + "102257": "Ludzie ciągnący czółna, lubo przyzwyczajeni, żegnali się pobożnie, przestrzegając namiestnika, by się zbyt nie zbliżał do brzegu. Były bowiem podania, że kto zbyt długo patrzył na Nienasytec, ten w końcu ujrzał coś takiego, od czego rozum mu się mieszał; twierdzono również, że czasem z wirów wynurzały się czarne, długie ręce i chwytały nieostrożnych, którzy zanadto się zbliżyli, a wtedy straszne śmiechy rozlegały się w przepaściach. Nocami nawet Zaporożcy nie śmieli czółen przeciągać.", + "102258": "Do bractwa na Niżu nikt nie mógł być jako towarzysz przyjęty, kto porohów samotnie czółnem nie przebył, ale dla Nienasytca czyniono wyjątek, gdyż skały jego nigdy nie bywały zalewane. O jednym Bohunie ślepcy śpiewali, jakoby i przez Nienasytec się przekradł, wszelako nie dawano temu wiary.", + "102259": "Przeciąganie czółen zajęło blisko dzień czasu i słońce poczęło zachodzić, gdy namiestnik wsiadł znów do łodzi. Za to następne porohy przebyli z łatwością, bo całkiem były pokryte, i wreszcie wpłynęli na „ciche wody niżowe”.", + "102260": "Po drodze widział pan Skrzetuski na uroczyszczu Kuczkasów olbrzymią mogiłę z białych kamieni, którą książę na pamiątkę swego pobytu kazał usypać, a o której pan Bogusław Maszkiewicz w Łubniach mu opowiadał. Do Siczy stąd nie było już daleko, ale że namiestnik nie chciał nocą wjeżdżać w czertomelicki labirynt, postanowił więc zanocować na Chortycy.", + "102261": "Chciał także spotkać jaką żywą duszę zaporoską i dać uprzednio znać o sobie, by wiedziano, iż poseł, a nie kto inny przyjeżdża. Chortyca jednak zdawała się być pustą, co niemało zdziwiło namiestnika, wiedział bowiem od Grodzickiego, że tam zawsze stawała załoga kozacka od inkursji tatarskiej. Puścił się nawet sam z kilkoma ludźmi dość daleko od brzegu na zwiady, ale całej wyspy przejść nie mógł, miała bowiem przeszło milę długości, a noc zapadała już ciemna i niezbyt pogodna, wrócił więc do czajek, które tymczasem powyciągano na piasek i porozpalano ognie na nocleg od komarów.", + "102262": "Większa część nocy zeszła spokojnie. Semenowie i przewodnicy pośpili się przy ogniach — czuwały tylko straże, a z nimi i namiestnik, którego od wyjazdu z Kudaku dręczyła straszna bezsenność. Czuł także, że trawi go gorączka. Chwilami zdawało mu się, że słyszy zbliżające się kroki z głębi wyspy, to znów jakieś dziwne odgłosy podobne do odległego beczenia kóz. Ale myślał, że ucho go zwodzi.", + "102263": "Nagle, dobrze już ku świtaniu, stanęła przed nim jakaś ciemna postać. Był to czeladnik ze straży.", + "102264": "— Panie, idą! — rzekł pośpiesznie.", + "102265": "— Kto taki?", + "102266": "— Pewnie Niżowi: idzie ich ze czterdziestu.", + "102267": "— Dobrze. To niewielu. Zbudź ludzi! Ognia podpalić!", + "102268": "Semenowie wnet porwali się na nogi. Podsycony płomień buchnął w górę i oświecił czajki i garść żołnierzy namiestnika. Inni strażnicy przybiegli również do koła.", + "102269": "Tymczasem nieregularne kroki gromady ludzi dawały się już rozróżnić wyraźnie; kroki te zatrzymały się w pewnym oddaleniu, natomiast jakiś głos spytał z akcentem groźby:", + "102270": "— A kto na brzegu?", + "102271": "— A wy kto? — odparł wachmistrz.", + "102272": "— Odpowiadaj, wraży synu, a nie, to z samopału zapytam!", + "102273": "— Jego wysokość pan poseł od jaśnie oświeconego księcia Jeremiego Wiśniowieckiego do atamana koszowego — wygłosił donośnie wachmistrz.", + "102274": "Głosy w gromadzie umilkły; widocznie trwała tam krótka narada.", + "102275": "— A chodź jeno sam tu! — zawołał wachmistrz. — Nie bój się. Posłów nie biją, ale i posły nie biją!", + "102276": "Kroki znów ozwały się i po chwili kilkadziesiąt postaci wynurzyło się z cienia. Po śniadej cerze, niskim wzroście i kożuchach wełną do góry namiestnik od pierwszego wejrzenia poznał, że po większej części byli to Tatarzy; Kozaków znajdowało się tylko kilkunastu. Przez głowę pana Skrzetuskiego przeleciała jak błyskawica myśl, że skoro Tatarzy są na Chortycy, więc Chmielnicki musiał już wrócić z Krymu.", + "102277": "Na czele gromady stał stary Zaporożec olbrzymiego wzrostu, o twarzy dzikiej i okrutnej. Ten, zbliżywszy się do ogniska, spytał:", + "102278": "— A który tu poseł?", + "102279": "Silny zapach gorzałki rozszedł się dookoła — Zaporożec był widocznie pijany.", + "102280": "— Który tu poseł? — powtórzył.", + "102281": "— Jam jest — rzekł dumnie pan Skrzetuski.", + "102282": "— Ty?", + "102283": "— A cóżem ci brat, że mnie „ty” mówisz?", + "102284": "— Znaj, grubianinie, politykę! — poderwał wachmistrz. — Mówi się: jaśnie wielmożny pan poseł!", + "102285": "— Na pohybel że wam, czortowy syny! Szczob was Sierpiahowa smert! Jasno wielmożny syny! A wy po co do atamana?", + "102286": "— Nie twoja sprawa! Wiedz jeno, że szyja twoja w tym, bym się do atamana najprędzej dostał.", + "102287": "W tej chwili drugi Zaporożec wysunął się z gromady.", + "102288": "— My tu z woli atamana — rzekł — pilnujem, by się nikt od Lachiw nie zbliżał, a kto się zbliży, mamy wiązać i dostawiać, co też uczynim.", + "102289": "— Kto dobrowolnie jedzie, tego nie będziesz wiązał.", + "102290": "— Budu, bo takij nakaz.", + "102291": "— A wiesz, chłopie, co to osoba posła? A wiesz, kogo tu przedstawiam?", + "102292": "Wtem stary olbrzym przerwał:", + "102293": "— Zawedem posła, ałe za borodu. Ot tak!", + "102294": "To rzekłszy, sięgnął ręką do brody namiestnika.", + "102295": "Ale w tej chwili jęknął i jakby gromem rażony, zwalił się na ziemię.", + "102296": "Namiestnik roztrzaskał mu głowę czekanem.", + "102297": "— Koli! Koli! — zawyły wściekłe głosy w gromadzie.", + "102298": "Semenowie książęcy sypnęli się na ratunek swego wodza; huknęły samopały, wrzaski „Koli! Koli!” zlały się ze szczękiem żelaza. Wszczęła się bitwa bezładna. Zdeptane w zamieszaniu ogniska zgasły i ciemność ogarnęła walczących. Wkrótce jedni i drudzy zwarli się tak, że zabrakło miejsca do cięcia, a noże, pięści i zęby zastąpiły szable.", + "102299": "Nagle z głębi wyspy ozwały się liczne nowe nawoływania i krzyki; napastnikom nadchodziła pomoc.", + "102300": "Chwila jeszcze, a byłaby przyszła za późno, gdyż karni semenowie brali już górę nad ciżbą.", + "102301": "— Do czółen! — krzyknął grzmiącym głosem namiestnik.", + "102302": "Pocztowi wykonali rozkaz w mgnieniu oka. Na nieszczęście czajki, zbyt silnie wciągnięte na piasek, nie dawały się teraz zepchnąć w wodę.", + "102303": "Tymczasem nieprzyjaciel skoczył z furią ku brzegowi.", + "102304": "— Ognia! — skomenderował pan Skrzetuski.", + "102305": "Salwa z muszkietów wnet powstrzymała napastników, którzy zmieszali się, skłębili i cofnęli w nieładzie, zostawiając kilkanaście ciał rozciągniętych na piasku; niektóre z tych ciał rzucały się konwulsyjnie, na kształt ryb wyłowionych z wody i porzuconych na brzegu.", + "102306": "Jednocześnie przewoźnicy, wspomagani przez kilkunastu semenów, wsparłszy wiosła o ziemię, dobywali ostatnich sił, by zepchnąć statki na wodę — ale na próżno.", + "102307": "Nieprzyjaciel rozpoczął atak z daleka. Pluskanie kul po wodzie zmieszało się ze świstem strzał i jękami rannych. Tatarzy ałłachując coraz przeraźliwiej, zachęcali się wzajemnie; odpowiadały im krzyki Kozaków: „Koli! Koli!” i spokojny głos pana Skrzetuskiego powtarzający coraz częściej komendę:", + "102308": "— Ognia!", + "102309": "Pierwszy brzask oświecił bladym światłem walkę. Od strony lądu widać było ciżbę Kozaków i Tatarów, jednych z twarzami przy kolbach „piszczeli”, drugich przegiętych w tył i ciągnących cięciwy łuków; od strony wody — dwie czajki dymiące i świecące ustawicznymi salwami wystrzałów. W środku leżały ciała spokojnie już porozciągane po piasku.", + "102310": "W jednym z czółen stał pan Skrzetuski, wyższy nad innych, dumny, spokojny, z porucznikowskim buzdyganem w ręku i z gołą głową, bo mu strzała tatarska zerwała czapkę.", + "102311": "Wachmistrz zbliżył się ku niemu i szepnął:", + "102312": "— Panie, nie wytrzymamy: kupa za wielka!", + "102313": "Ale namiestnikowi chodziło już o to tylko, by poselstwo swoje krwią przypieczętować, pohańbienia godności nie dopuścić i zginąć nie bez sławy. Dlatego też, podczas gdy semenowie poczynili sobie z worów z żywnością rodzaj zasłon, spoza których razili nieprzyjaciela, on stał widny i na pociski wystawiony.", + "102314": "— Dobrze! — rzekł. — Wyginiem do ostatniego.", + "102315": "— Wyginiem, bat'ku! — krzyknęli semenowie.", + "102316": "— Ognia!", + "102317": "Czajki znów zadymiły. Z głębi wyspy poczęły napływać nowe tłumy zbrojne w spisy i kosy. Napastnicy rozdzielili się na dwie kupy. Jedna podtrzymywała ogień, druga, złożona z dwustu przeszło mołojców i Tatarów, czekała tylko chwili stosownej do ręcznego ataku. Jednocześnie z szuwarów wyspy wysunęły się cztery czółna, zwane podjizdkami, które miały uderzyć na namiestnika z tyłu i z obu boków.", + "102318": "Zrobiło się już widno zupełnie. Dymy tylko porozciągały się długimi pasmami w spokojnym powietrzu i przesłaniały pobojowisko.", + "102319": "Namiestnik kazał zwrócić się dwudziestu semenom ku atakującym statkom, które gnane wiosłami, pędziły z chyżością ptactwa po spokojnej wodzie rzecznej. Ogień kierowany ku Tatarom i Kozakom, idącym z głębi wyspy, osłabł przez to znacznie.", + "102320": "Tego też zdawali się czekać.", + "102321": "Wachmistrz znów zbliżył się ku namiestnikowi.", + "102322": "— Panie! Tatarzy biorą handżary w zęby; zaraz rzucą się na nas.", + "102323": "Jakoż trzystu blisko ordyńców z szablami w ręku, z nożami w zębach gotowało się do ataku. Towarzyszyło im kilkudziesięciu Zaporożców zbrojnych w kosy.", + "102324": "Atak miał się rozpocząć ze wszystkich stron, bo napastnicze czółna przypłynęły już na strzał. Boki ich zakwitły dymami. Kule jak grad poczęły się sypać na ludzi namiestnika. Obie czajki napełniły się jękami. Po upływie kilkunastu minut połowa semenów poległa, reszta broniła się jeszcze rozpaczliwie. Twarze ich były sczerniałe od dymu, ręce ustawały, wzrok mącił się, krew zalewała oczy, rury muszkietów poczynały parzyć dłonie. Większa część była rannych.", + "102325": "W tej chwili wrzask straszny i wycie rozdarło powietrze. To ordyńcy ruszyli do ataku.", + "102326": "Dymy, spędzone ruchem masy ciał, rozproszyły się nagle i odsłoniły oczom dwie czajki namiestnika pokryte czarniawym tłumem Tatarów, niby dwa trupy końskie rozdzierane przez stada wilków. Tłum ten parł, kotłował się, wył, wspinał, zdawał się walczyć sam z sobą i ginął. Kilkunastu semenów dawało jeszcze odpór, a pod masztem stał pan Skrzetuski z zakrwawioną twarzą, ze strzałą utkwioną aż po brzechwę w lewym ramieniu, i bronił się z wściekłością. Postać jego wydawała się olbrzymią wśród otaczającego go tłumu, szabla migotała jak błyskawica. Uderzeniom odpowiadały jęki i wycie. Wachmistrz z drugim semenem pilnowali mu obu boków i tłum cofał się chwilami z przerażeniem przed tą trójką, ale pchany z tyłu, pchał się sam i marł pod ciosami szabel.", + "102327": "— Żywych brać do atamana! Do atamana! — wrzeszczały głosy w tłumie. — Poddaj się!", + "102328": "Ale pan Skrzetuski poddawał się już tylko Bogu, bo oto pobladł nagle, zachwiał się i runął na dno statku.", + "102329": "— Proszczaj, bat'ku! — ryknął z rozpaczą wachmistrz.", + "102330": "Ale po chwili padł także. Ruchliwa masa napastników pokryła czajki zupełnie.", + "102331": "Rozdział XI", + "102332": "W chacie kantarzeja wojskowego na przedmieściu Hassan-Basza w Siczy siedziało przy stole dwóch Zaporożców, pokrzepiając się palanką z prosa, którą czerpali ustawicznie z drewnianego szaflika stojącego na środku stołu. Jeden, stary, już prawie zgrzybiały, był to Fyłyp Zachar, sam kantarzej, drugi, Anton Tatarczuk, ataman czehryńskiego kurzenia, człowiek około lat czterdziestu, wysoki, silny, z dzikim wyrazem twarzy i skośnymi, tatarskimi oczyma. Obaj mówili z sobą z cicha, jakby w obawie, żeby ich kto nie podsłuchał.", + "102333": "— Więc to dziś? — spytał kantarzej.", + "102334": "— Ledwie nie zaraz — odpowiedział Tatarczuk. — Czekają tylko na koszowego i Tuhaj-beja, który z samym Chmielem pojechał na Bazawłuk, bo tam stoi orda. „Towarzystwo” zebrało się już na majdanie, a kurzeniowi jeszcze przed wieczorem zbiorą się na radę. Nim noc nastanie, będzie wszystko wiadomo.", + "102335": "— Hm! Może być źle! — mruknął stary Fyłyp Zachar.", + "102336": "— Słysz, kantarzeju, a ty widział, że było pismo i do mnie?", + "102337": "— Jużci, widziałem, bom sam listy odnosił do koszowego, a jam człowiek piśmienny. Znaleźli przy Lachu trzy pisma; jedno do samego koszowego, drugie do ciebie, trzecie do młodego Barabasza. Wszyscy już w Siczy wiedzą o tym.", + "102338": "— A kto pisał? Nie wiesz?", + "102339": "— Do koszowego pisał książę, bo na liście była pieczęć; kto do was, nie wiadomo.", + "102340": "— Sochroni Bih!", + "102341": "— Jeślić cię tam jawnie przyjacielem Lachów nie nazywają, to nic nie będzie.", + "102342": "— Sochroni Bih! — powtórzył Tatarczuk.", + "102343": "— Widać się poczuwasz.", + "102344": "— Tfu! Do niczego się nie poczuwam.", + "102345": "— Może też koszowy wszystkie listy skręci, bo mu i o własny łeb chodzi. Było tak dobrze do niego pismo jak do was.", + "102346": "— A może.", + "102347": "— Ale jeśli się poczuwasz, to…", + "102348": "Tu stary kantarzej zniżył głos jeszcze bardziej:", + "102349": "— Uchodź!", + "102350": "— Ale jak? I gdzie? — pytał niespokojnie Tatarczuk. — Koszowy na wszystkich ostrowach straż postawił, żeby się nikt do Lachów nie wymknął i nie dał znać, co się dzieje. Na Bazawłuku pilnują Tatarzy. Ryba się nie przeciśnie, ptak nie przeleci.", + "102351": "— To się skryj w samej Siczy, gdzie możesz.", + "102352": "— Znajdą. Chyba ty mnie schowasz między beczkami w bazarze? Ty mój krewniak!", + "102353": "— I brata rodzonego nie chowałbym. Boisz się śmierci, to się upij; pijany ani poczujesz.", + "102354": "— A może w listach nic nie ma?", + "102355": "— Może…", + "102356": "— Ot, bieda! Ot, bieda! — rzekł Tatarczuk. — Nie poczuwam się do niczego. Ja dobry mołojec, Lachom wróg. Ale choćby i nic w liście nie było, czort wie, co Lach powie przed radą? Może mnie zgubić.", + "102357": "— To serdyty Lach; on nic nie powie!", + "102358": "— Byłeś dziś u niego?", + "102359": "— Byłem. Pomazałem mu rany dziegciem; nalałem gorzałki z popiołem w gardło. Będzie zdrów. To serdyty Lach! Mówią, że Tatarów narznął na Chortycy, nim go wzięli, jak świń. Ty o Lacha bądź spokojny.", + "102360": "Ponury odgłos kotłów, w które bito na koszowym majdanie, przerwał dalszą rozmowę. Tatarczuk, usłyszawszy ten odgłos, drgnął i zerwał się na równe nogi. Nadzwyczajny niepokój malował się w jego twarzy i ruchach.", + "102361": "— Biją wezwanie na radę — rzekł, łowiąc ustami oddech. — Sochroni Bih! Ty, Fyłyp, nie mów, o czym ja z tobą tu gadał. Sochroni Bih!", + "102362": "To rzekłszy, Tatarczuk chwycił szaflik z palanką, przechylił go obiema rękoma do ust i pił, pił, jakby chciał się na śmierć zapić.", + "102363": "— Chodźmy! — rzekł kantarzej.", + "102364": "Odgłos kotłów huczał coraz donośniej.", + "102365": "Wyszli. Przedmieście Hassan-Basza oddzielone było od majdanu tylko wałem opasującym kosz właściwy i bramą z wysoką basztą, na której widać było paszcze zatoczonych dział. W środku przedmieścia stał dom kantarzeja i chaty atamanów kramnych, naokół zaś dość obszernego placu szopy, w których mieściły się kramy. Były to w ogóle nędzne budowy klecone z bierwion dębowych, których w obfitości dostarczała Chortyca, a poszyte gałęziami i oczeretem. Same chaty, nie wyłączając kantarzejowej, podobniejsze były do szałasów, bo tylko dachy ich wznosiły się nad ziemią. Dachy te były czarne i zakopcone, gdyż jeśli w chacie palono ogień, dym wydobywał się nie tylko górnym otworem dachu, ale i przez całe poszycie, a wówczas można było mniemać, że to nie chata, jeno kupa gałęzi i oczeretów, w której wytapiają smołę. W chatach panowała wieczna ciemność, dlatego podtrzymywano w nich ustawicznie ogień z łuczywa i ze skarp dębowych. Szop kramnych było kilkadziesiąt i dzieliły się na kurzeniowe, to jest stanowiące własność pojedynczych kurzeniów, i gościnne, w których w chwilach spokoju handlowali niekiedy Tatarzy i Wołosi, jedni skórami, tkaninami wschodnimi, bronią i wszelkiego rodzaju zdobyczą, inni przeważnie winem. Ale gościnne kramy rzadko były zajęte, gdyż kupno zmieniało się najczęściej w tym dzikim gnieździe na rabunek, od którego kantarzej ani kramni atamanowie nie mogli tłumów powstrzymać. Między szopami stało także trzydzieści ośm szynków kurzeniowych, a przed nimi leżeli zawsze wśród śmieci, wiórów, kłód dębowych i kup końskiego nawozu półmartwi z przepicia się Zaporożcy, jedni w kamiennym śnie pogrążeni, drudzy z pianą na ustach, w konwulsjach lub atakach delirium. Inni, półpijani, wyjąc kozackie pieśni, spluwając, bijąc się lub całując, przeklinając kozaczy los lub płacząc na kozaczą biedę, deptali po głowach i piersiach leżących. Dopiero z chwilą gdy wyruszyła jaka wyprawa na Tatarów lub Ruś, nakazywano trzeźwość i wówczas należących do wyprawy śmiercią karano za pijaństwo. Ale w zwykłych czasach, zwłaszcza na Kramnym Bazarze, prawie wszyscy byli pijani: kantarzej i atamanowie kramni, sprzedający i kupujący. Kwaśny zapach nieszumowanej wódki w połączeniu z zapachem smoły, ryb, dymu i końskich skór nasycał wiecznie powietrze na całym przedmieściu, które w ogóle pstrocizną kramów przypominało jakąś mieścinę turecką lub tatarską. Sprzedawano w nich wszystko, co się gdziekolwiek w Krymie, na Wołoszczyźnie lub wybrzeżach anatolskich dało zrabować. Więc jaskrawe tkaniny wschodnie, lamy, altembasy, złotogłowia, sukno, cyc, drelich i płótno, potrzaskane działa spiżowe i żelazne, skóry, futra, suszoną rybę, wiśnie i bakalie tureckie, naczynia kościelne, mosiężne półksiężyce złupione z minaretów i pozłacane krzyże zdarte z cerkwi, proch i broń sieczną, kije do spis i siodła. A między tą mieszaniną przedmiotów i barw kręcili się ludzie poprzybierani w szczątki najrozmaitszej odzieży, latem półnadzy, zawsze półdzicy, okopceni od dymu, czarni, uwalani w błocie, pełni ciekących ran od ukąszeń olbrzymich komarów, których miriady unosiły się nad Czertomelikiem, i jako się rzekło wyżej: wiecznie pijani.", + "102366": "W tej chwili całe Hassan-Basza jeszcze pełniejsze było ludzi niż zwykle; zamykano kramy i szynki, wszyscy zaś śpieszyli na majdan siczowy, na którym miała się odbywać rada. Fyłyp Zachar i Anton Tatarczuk szli z innymi, ale ten ostatni ociągał się, szedł leniwo i pozwalał się wyprzedzać tłumom. Coraz żywszy niepokój malował się w jego twarzy. Tymczasem przeszli przez most na fosie, następnie przez bramę i znaleźli się na obszernym obronnym majdanie, otoczonym przez trzydzieści ośm wielkich drewnianych budynków. Były to kurzenie, a raczej domy kurzeniowe, rodzaj koszar wojskowych, w których mieszkali Kozacy. Kurzenie owe, jednej wielkości i miary, niczym nie różniły się od siebie, chyba nazwami, przybranymi od rozmaitych miast ukraińskich, od których brały nazwę także i pułki. W jednym kącie majdanu wznosił się dom radny; zasiadali w nim atamani pod wodzą koszowego, tłumy zaś, czyli tak zwane „towarzystwo” obradowało pod gołym niebem, wysyłając co chwila deputacje do starszyzny, a czasem wdzierając się gwałtem do radnego domu i terroryzując obrady.", + "102367": "Na majdanie ciżba już była ogromna, poprzednio bowiem ataman koszowy pościągał do Siczy wszystkie wojska rozproszone po wyspach, rzeczkach i ługach, „towarzystwo” zatem było liczniejsze niż zwykle. Słońce kłoniło się ku zachodowi, więc wcześnie zapalono kilkanaście beczek ze smołą; tu i owdzie stały także beczki z wódką, które każdy kurzeń dla siebie wytaczał, a które niemało dodawały energii obradom. Porządku między kurzeniami pilnowali esaułowie zbrojni w tęgie kije dębowe dla hamowania obradujących i w pistolety dla obrony własnego życia, które często bywało w niebezpieczeństwie.", + "102368": "Fyłyp Zachar i Tatarczuk weszli prosto do domu obrad, gdyż jeden jako kantarzej, drugi jako ataman kurzeniowy, mieli prawo zasiadać między starszyzną. W izbie radnej był tylko jeden mały stół, przed którym siedział pisarz wojskowy. Atamanowie i koszowy mieli swoje miejsca na skórach pod ścianami. Ale w tej chwili miejsca nie były jeszcze zajęte. Koszowy chodził wielkimi krokami po izbie, kurzeniowi zaś, zebrani w małe gromadki, rozmawiali z cicha, przerywając sobie kiedy niekiedy głośniejszymi klątwami. Tatarczuk zauważył, że znajomi nawet i przyjaciele udają, iż go nie widzą, zbliżył się przeto zaraz do młodego Barabasza, który mniej więcej w takim samym był położeniu. Inni spoglądali na nich spode łbów, z czego młody Barabasz niewiele sobie robił, nie rozumiejąc dobrze, o co idzie. Był to człowiek wielkiej piękności i nadzwyczajnej siły, której jedynie zawdzięczał swój stopień kurzeniowego atamana, bo zresztą słynął w całej Siczy ze swej głupoty. Zjednała mu ona przydomek Durnego atamana i przywilej budzenia śmiechów każdym słowem między starszyzną.", + "102369": "— Poczekawszy trochę, taj może i pójdziem z kamieniem u szyi w wodę! — szepnął mu Tatarczuk.", + "102370": "— A bo co? — spytał Barabasz.", + "102371": "— A to nie wiesz o listach?", + "102372": "— Trastia joho maty mordowała! Czy to ja pisałem jakie listy?", + "102373": "— Obacz, jak spoglądają na nas spode łbów.", + "102374": "— Kołyb ja kotoroho w łob, toby nie patrzył, boby mu ślepie wypłynęły.", + "102375": "Tymczasem krzyki z zewnątrz dały znać, że coś zaszło. Jakoż drzwi izby radnej otwarły się szeroko i wszedł Chmielnicki z Tuhaj-bejem. Ich to witano tak radośnie. Kilka miesięcy temu Tuhaj-bej, jako najwaleczniejszy z murzów i postrach Niżowców, był przedmiotem strasznej nienawiści w Siczy — teraz „towarzystwo” rzucało czapki w górę na jego widok, uważając go jako dobrego przyjaciela Chmielnickiego i Zaporożców.", + "102376": "Tuhaj-bej wszedł naprzód, a za nim Chmielnicki z buławą w ręku, jako hetman wojsk zaporoskich. Godność tę piastował od czasu, jak wrócił z Krymu z wyjednanymi od chana posiłkami. Tłumy porwały go wówczas na ręce i odbiwszy skarbnicę wojskową, przyniosły mu buławę, chorągiew i pieczęć, które zwykle przed hetmanem noszono. Toteż zmienił się niemało. Widać było, że nosił w sobie straszliwą siłę całego Zaporoża. Nie był to już Chmielnicki pokrzywdzony, uciekający na Sicz przez Dzikie Pola, ale Chmielnicki hetman, krwawy demon, olbrzym, mściciel własnej krzywdy na milionach.", + "102377": "A jednak nie zerwał łańcuchów, włożył tylko nowe, cięższe. Widać to było z jego stosunku z Tuhaj-bejem. Ten hetman Zaporoża w sercu Zaporoża brał drugie miejsce za Tatarem, znosił w pokorze jego dumę i pogardliwe nad wszelki wyraz obejście. Był to stosunek lennika do zwierzchniego pana. Ale tak musiało być. Chmielnicki cały swój kredyt u Kozaków zawdzięczał Tatarom i łasce chanowej, której przedstawicielem był dziki i wściekły Tuhaj-bej. Ale Chmielnicki umiał godzić dumę rozsadzającą mu pierś z pokorą tak dobrze jak odwagę z chytrością. Był to lew i lis, orzeł i wąż. Pierwszy to raz od początku kozaczyzny Tatar poczynał sobie jak pan w środku Siczy — ale takie czasy przyszły. „Towarzystwo” rzucało przecie czapki w górę na widok pohańca. Takie czasy nadeszły.", + "102378": "Narada się rozpoczęła. Tuhaj-bej zasiadł w środku na grubszym pęku skór i podwinąwszy nogi, począł gryźć suszone ziarnka słoneczników i wypluwać zżute skorupki przed siebie na środek izby. Po prawej jego stronie zasiadł Chmielnicki z buławą, po lewej koszowy, a atamani i deputacja od „towarzystwa” dalej pod ścianami. Uciszyły się rozmowy, z zewnątrz tylko przychodził gwar i głuchy szum tłuszczy obradującej pod gołym niebem, podobny do szumu fal. Chmielnicki począł mówić:", + "102379": "— Mości panowie! Z łaski, przychylności i dyszkrecji najjaśniejszego carza krymskiego, pana wielu ludów, pokrewnego ciałom niebieskim, z pozwolenia miłościwego króla polskiego Władysława, naszego pana, i dobrej ochoty odważnych wojsk zaporoskich, ufni w naszą niewinność i sprawiedliwość bożą idziemy pomścić strasznych i okrutnych krzywd naszych, które po chrześcijańsku cierpieliśmy, pókiśmy mogli, od nieszczerych Lachów, komisarzy, starostów i ekonomów, całej szlachty i Żydów. Nad którymi krzywdami jużeście, mości panowie, i całe wojsko zaporoskie wiele łez wyleli i mnie dlatego buławę dali, abym się za niewinność naszą i całych wojsk snadniej mógł upominać. Co ja, uważając za wielką łaskę mości panów dobrodziei moich, najjaśniejszego carza o pomoc prosić jechałem, którą nam ofiarował. Ale będąc w gotowości i ochocie, niemałom się zasmucił, słysząc, iż mogą być między nami zdrajcy, którzy z nieszczerymi Lachami w komitywę wchodzą i o naszej gotowości im donoszą, co jeśliby tak było, tedy ukarani być mają wedle woli i dyszkrecji mości panów. A my prosim, abyście listów wysłuchali, które tu poseł od niedruga naszego, księcia Wiśniowieckiego, przywiózł, nie posłem, ale szpiegiem będąc i gotowość naszą i dobrą ochotę Tuhaj-beja, naszego przyjaciela, chcąc podpatrzyć i przed Lachami zdradzić. Co abyście także osądzili, jeśli ma być ukarany, jak i ci, do których listy przywiózł, a o których koszowy jako wierny przyjaciel mój, Tuhaj-beja i całego wojska zaraz nas uwiadomił.", + "102380": "Chmielnicki umilkł; gwar za oknami powiększał się coraz bardziej, więc pisarz wojskowy wstał i zaczął czytać naprzód pismo książęce do koszowego atamana, zaczynające się od słów: „My po bożej myłości kniaź i hospodyn na Łubniach, Chorolu, Przyłuce, Hadziaczu et cetera, wojewoda ruski et cetera, starosta et cetera”. Pismo było czysto urzędowe. Książę zasłyszawszy, iż wojska z ługów są ściągane, pytał atamana, czyby to była prawda, i wzywał go zarazem, aby tego dla spokojności krajów chrześcijańskich zaniechał. Chmielnickiego zaś, jeśliby Sicz podburzał, aby komisarzom wydał, którzy sami się o to upomną. Drugi list był pana Grodzickiego, również do wielkiego atamana, trzeci i czwarty Zaćwilichowskiego i starego pułkownika czerkaskiego do Tatarczuka i Barabasza. We wszystkich nie znajdowało się nic, co by mogło podawać w podejrzenie osoby, do których były adresowane. Zaćwilichowski prosił jedynie Tatarczuka, aby zaopiekował się oddawcą listu i aby ułatwił mu wszystko, czego by poseł zażądał.", + "102381": "Tatarczuk odetchnął.", + "102382": "— Co mówicie, mości panowie, o tych pismach? — spytał Chmielnicki.", + "102383": "Kozacy milczeli. Wszelkie obrady, dopóki wódka nie rozgrzała głów, zaczynały się zawsze w ten sposób, iż żaden z atamanów nie chciał pierwszy głosu zabrać. Jako ludzie prości a chytrzy, czynili to głównie z obawy wyrwania się z głupstwem, które by mogło wnioskodawcę na śmiech narazić lub zjednać mu na całe życie szyderczy przydomek. Bo tak i bywało w Siczy, gdzie wśród największego prostactwa zmysł do przedrwiwania niesłychanie był rozwinięty, również jak obawa przed szyderstwem. Kozacy tedy milczeli. Chmielnicki znowu głos zabrał:", + "102384": "— Ataman koszowy brat nasz i szczery przyjaciel. Ja atamanowi tak wierzę jak duszy własnej, a kto by co innego powiadał, ten by sam zdradę zamyślał. Ataman stary druh i żołnierz.", + "102385": "To rzekłszy, wstał i ucałował koszowego.", + "102386": "— Mości panowie! — rzekł na to koszowy. — Ja wojska ściągam, a hetman niech prowadzi; co do posła, kiedy go do mnie przysłali, to on mój, a kiedy mój, to wam go daruję.", + "102387": "— Wy, mości panowie-deputacja, pokłońcie się atamanowi — rzekł Chmielnicki — bo on sprawiedliwy człowiek, i idźcie powiedzieć „towarzystwu”, że jeśli kto jest zdrajca, to nie on zdrajca; on pierwszy straże postawił, on sam kazał łapać zdrajców, co by do Lachów szli. Wy, panowie-deputacja, powiedzcie, że nie on zdrajca, że on najlepszy z nas wszystkich.", + "102388": "Panowie-deputacja pokłonili się w pas naprzód Tuhaj-bejowi, który przez cały czas z największą obojętnością żuł swoje ziarnka słoneczników, następnie Chmielnickiemu, koszowemu — i wyszli z izby.", + "102389": "Po chwili wrzaski radosne za oknami dały znać, że deputacja spełniła polecenie.", + "102390": "— Niech żyje nasz koszowy! Niech żyje koszowy! — wołały chrapliwe głosy z taką siłą, że aż ściany izby zdawały się drżeć w posadach.", + "102391": "Jednocześnie huknęły wystrzały z samopałów i piszczeli.", + "102392": "Deputacja wróciła i znowu zasiadła w kącie izby.", + "102393": "— Mości panowie! — rzekł Chmielnicki, gdy uciszyło się cokolwiek za oknami. — Już wy mądrze osądzili, że koszowy ataman człowiek sprawiedliwy. Ale jeśli ataman nie zdrajca, to kto zdrajca? Kto ma przyjaciół między Lachami? Z kim oni w konszachty wchodzą? Do kogo listy pisują? Komu osobę posła zlecają? Kto zdrajca?", + "102394": "To mówiąc, Chmielnicki podnosił głos coraz wyżej i strzygł złowrogo oczyma w stronę Tatarczuka i młodego Barabasza, jakby chciał ich wskazać wyraźnie. W izbie powstał szmer, kilka głosów poczęło wołać: „Barabasz i Tatarczuk!”. Niektórzy kurzeniowi powstali z miejsc, między deputacją dały się słyszeć wołania: „Na pohybel!”.", + "102395": "Tatarczuk zbladł, a młody Barabasz począł spoglądać zdumionymi oczyma po obecnych. Leniwa myśl jego siliła się przez niejaki czas odgadnąć, za co go oskarżają, na koniec rzekł:", + "102396": "— Ne bude sobaka miasa isty!", + "102397": "To rzekłszy, wybuchnął śmiechem idioty, a za nim i inni. I nagle większa część kurzeniowych poczęła się śmiać dziko, sama nie wiedząc dlaczego.", + "102398": "Zza okna dochodziły krzyki coraz głośniejsze; widać tam wódka poczęła rozgrzewać już głowy. Szum fali ludzkiej potężniał z każdą chwilą.", + "102399": "Ale Anton Tatarczuk wstał i zwróciwszy się do Chmielnickiego, począł mówić:", + "102400": "— Co ja wam zrobił, mości hetmanie zaporoski, że na śmierć moją nastajecie? W czym ja wam winien? Pisał do mnie komisar Zaćwilichowski list, taj co? To i kniaź pisał do koszowego! A czy ja odebrał list? Nie! A jakby odebrał, tak co był zrobił? Ot, poszedłby do pysara i kazałby sobie przeczytać, bo ni pisaty, ni czytaty ne umiju. I wy by zawsze wiedzieli, co w liście. A Lacha ja i na oczy nie widział. Tak czy ja zdrajca? Hej, bracia Zaporożcy, Tatarczuk chodził z wami do Krymu, a jak chodzili na Wołoszę, to chodził na Wołoszę; jak chodzili pod Smoleńsk, to chodził pod Smoleńsk, bił się z wami, dobrymi mołojcami, żył z wami, dobrymi mołojcami, i krew przelewał z wami, dobrymi mołojcami, i głodem marł z wami, dobrymi mołojcami, tak on nie Lach, nie zdrajca, ale Kozak, wasz brat, a jeśli pan hetman na śmierć jego nastaje, to niech powie, czemu nastaje! Co ja mu zrobił, w czym nieszczerość okazał? A wy, bracia, pomiłujcie i sądźcie sprawiedliwie!", + "102401": "— Tatarczuk dobry mołojec! Tatarczuk sprawiedliwy człowiek! — ozwało się kilka głosów.", + "102402": "— Ty, Tatarczuk, dobry mołojec — rzekł Chmielnicki. — I ja na ciebie nie nastaję, boś ty mój druh i nie Lach, ale Kozak, nasz brat. Bo gdyby Lach był zdrajca, to ja bym się nie smucił i nie płakał, ale jeśli dobry mołojec zdrajca, mój druh zdrajca, to mnie ciężko na sercu i żal dobrego mołojca. A skoroś w Krymie i na Wołoszy, i pod Smoleńskiem bywał, to jeszcze większy twój grzech, żeś teraz nieszczerze chciał gotowość i ochotę wojsk zaporoskich przed Lachem zdradzić! Tobie pisali, byś ty mu ułatwił, czego by zażądał, a powiedzcie, mości panowie atamani, czego by Lach mógł żądać? Czy nie śmierci mojej i mojego życzliwego przyjaciela Tuhaj-beja? Czy nie zguby wojsk zaporoskich? Tak ty, Tatarczuk, winien i już niczego innego nie dokażesz. A do Barabasza pisał stryj jego, pułkownik czerkaski, Czaplińskiemu druh i Lachom druh, któren przywileje u siebie chował, by ich wojsko zaporoskie nie dostało, co gdy tak jest, a klnę się Bogiem, że nie inaczej jest, więc wy oba winni i proście pomiłowania atamanów, a ja z wami prosić będę, chociaż ciężka wasza wina i zdrada jawna.", + "102403": "Tymczasem zza okna dochodził już nie szum i gwar, ale jakby łoskot jaki burzy. Towarzystwo chciało wiedzieć, co się dzieje w izbie radnej, i wysłało nową deputację.", + "102404": "Tatarczuk poczuł, że jest zgubiony. Teraz przypomniał sobie, że tydzień temu przemawiał wśród atamanów przeciw oddaniu buławy Chmielnickiemu i przymierzu z Tatarami. Zimne krople potu wystąpiły mu na czoło: zrozumiał, że już nie ma ratunku. Co do młodego Barabasza, jasnym było, iż gubiąc go, Chmielnicki chciał zemścić się nad starym pułkownikiem czerkaskim, któren synowca swego kochał głęboko. Jednakże Tatarczuk nie chciał umierać. Nie bladłby on przed szablą, przed kulą, nawet przed palem — ale śmierć taka, jaka go czekała, przerażała go do szpiku kości, więc korzystając z chwili ciszy, która zapanowała po słowach Chmielnickiego, krzyknął przeraźliwie:", + "102405": "— Na imię Chrysta! Bracia atamany, druhy serdeczne, nie gubcie niewinnego, toż ja Lacha nie widział, nie gadał z nim! Pomiłujcie, bracia! Nie wiem, czego by Lach ode mnie chciał, spytajcie go sami! Ja klnę się Chrystem Spasem, Świętą Przeczystą, świętym Mikołajem Cudotwórcą, świętym Michałem Archaniołem, że duszę niewinną zgubicie!", + "102406": "— Przyprowadzić Lacha! — zawołał starszy kantarzej.", + "102407": "— Lacha tu! Lacha! — wołali kurzeniowi.", + "102408": "Wszczęło się zamieszanie; jedni rzucili się do przyległej izby, w której więzień był zamknięty, by przywieść go przed radę, inni zbliżali się groźnie do Tatarczuka i Barabasza. Pierwszy Hładki, ataman mirgorodzkiego kurzenia, krzyknął: „Na pohybel!”. Deputacja powtórzyła okrzyk. Czarnota zaś skoczył ku drzwiom i otworzywszy je, wołał do zgromadzonego tłumu:", + "102409": "— Mości panowie towarzystwo! Tatarczuk zdrajca i Barabasz zdrajca, na pohybel im!", + "102410": "Tłuszcza odpowiedziała wyciem straszliwym. W izbie wszczęło się zamieszanie. Wszyscy kurzeniowi powstali ze swych miejsc. Jedni wołali: „Lacha! Lacha!”, inni starali się rozruch uciszyć, a wtem drzwi pod naciskiem tłumu roztworzyły się na oścież i do środka wpadła tłuszcza obradująca na dworze. Straszliwe postacie, upojone wściekłością, napełniły izbę wrzeszcząc, wywijając rękoma, zgrzytając zębami i zionąc zapach gorzałki: „Smert Tatarczuku! I Barabaszu na pohybel! Dawajcie zdrajców! Na majdan z nimi!” — krzyczały pijane głosy. „Bij! Ubij!” — i setki rąk wyciągnęły się w tej chwili po nieszczęsne ofiary. Tatarczuk nie stawiał oporu, jęczał tylko przeraźliwie, ale młody Barabasz począł bronić się ze straszną siłą. Zrozumiał na koniec, że go chcą zamordować; strach, rozpacz i wściekłość odbiły się na jego twarzy: piana okryła mu wargi, z piersi wydobył się ryk zwierzęcy. Po dwakroć wyrywał się z rąk oprawców i po dwakroć ręce ich chwytały go za ramiona, za piersi, za brodę i osełedec; on szamotał się, kąsał, ryczał, upadał na ziemię i znów podnosił się, okrwawiony, straszny. Podarto na nim ubranie, wyrwano mu osełedec z głowy, wybito oko, na koniec przygniecionemu do ściany złamano rękę. Wówczas padł. Oprawcy porwali go za nogi i wraz z Tatarczukiem wywlekli na majdan. Tam dopiero, przy blasku smolistych beczek i stosów ognia, rozpoczęła się doraźna egzekucja. Kilka tysięcy ludzi rzuciło się na skazanych i darło ich w sztuki, wyjąc i walcząc z sobą o przystęp do ofiar. Deptano ich nogami, wyrywano kawały ciała; ciżba tłoczyła się koło nich tym strasznym, konwulsyjnym ruchem rozszalałych mas. Chwilami krwawe ręce podnosiły w górę dwie bezkształtne, niepodobne już do ludzkich postaci bryły, to znowu ciskano je na ziemię. Dalej stojący wrzeszczeli wniebogłosy: jedni, żeby wrzucić ofiary w wodę, drudzy, by je wtłoczyć w beczki palącej się smoły. Pijani rozpoczęli bójkę ze sobą. Z szaleństwa zapalono dwie kufy z wódką, które oświeciły tę piekielną scenę drgającym, błękitnym światłem. Z nieba patrzył na nią także księżyc cichy, jasny, pogodny.", + "102411": "Tak „towarzystwo” karało swoich zdrajców.", + "102412": "A w izbie radnej, z chwilą jak kozactwo wywlekło za drzwi Tatarczuka i młodego Barabasza, uciszyło się znowu i atamani zajęli dawne miejsca pod ścianami, bo z przyległego alkierza przyprowadzono więźnia.", + "102413": "Cień padał na jego twarz, gdyż i ogień na kominie przygasł — i w półświetle widać było tylko wyniosłą postać trzymającą się prosto i dumnie, choć ręce jej związane były łykiem. Ale Hładki dorzucił wiązkę łuczywa, po chwili bujny płomień strzelił w górę i oblał jasnym światłem oblicze więźnia, który zwrócił się ku Chmielnickiemu.", + "102414": "Ujrzawszy go, Chmielnicki drgnął.", + "102415": "Więzień — był to pan Skrzetuski.", + "102416": "Tuhaj-bej wypluł łuskwiny słoneczników i mruknął po rusińsku:", + "102417": "— Ja toho Lacha znaju, on buw u Krymu.", + "102418": "— Na pohybel mu! — zawołał Hładki.", + "102419": "— Na pohybel! — powtórzył Czarnota.", + "102420": "Chmielnicki opanował już wrażenie. Powiódł tylko oczyma po Hładkim i Czarnocie, którzy pod wpływem tego wzroku umilkli, następnie zwróciwszy się do koszowego, rzekł:", + "102421": "— I ja jeho znaju.", + "102422": "— Ty skąd? — spytał koszowy Skrzetuskiego.", + "102423": "— W poselstwiem jechał do ciebie, atamanie koszowy, gdy mnie zbójcy na Chortycy napadli i wbrew obyczajom, obserwowanym u najdzikszych narodów, ludzi mi wybili, a mnie, nie bacząc na godność mą poselską i urodzenie, zranili, znieważyli i jako jeńca tu przywiedli, o co pan mój, jaśnie oświecony książę Jeremi Wiśniowiecki, będzie się umiał u ciebie, atamanie koszowy, upomnieć.", + "102424": "— A czego ty nieszczerość swoją okazał? Czemu ty dobrego mołojca obuchem rozszczepił? Czemu ty ludzi nabił we czworo tyle, ile was wszystkich było? A ty z listem do mnie jechał, by na gotowość naszą spoglądać i Lachom o niej donosić? Wiemy także, że ty i do zdrajców wojska zaporoskiego miał listy, aby z nimi zgubę wszystkiego wojska knować, za czym nie jako poseł, ale jako zdrajca będziesz przyjęty i sprawiedliwie ukarany.", + "102425": "— Mylisz się, atamanie koszowy, i ty, mości hetmanie samozwańczy — rzekł namiestnik, zwracając się do Chmielnickiego. — Jeślim listy miał, to czyni tak każden poseł, który w obce strony jedzie, że od znajomych do znajomych listy bierze, by i sam miał przez to komitywę. A jam tu jechał z pismem książęcym nie zgubę waszą knować, ale od takowych was postępków powstrzymać, które nieznośny paroksyzm na Rzeczpospolitą, a na was i na całe wojsko zaporoskie ostatnią zagładę ściągną. Na kogóż to bowiem bezbożną rękę podnosicie? Przeciw komu wy, co się obrońcami chrześcijaństwa nazywacie, z pogany przymierze czynicie? Przeciw królowi, przeciw stanowi szlacheckiemu i całej Rzeczypospolitej. Wy przeto, nie ja, zdrajcami jesteście, i to wam powiadam, iż jeśli pokorą i posłuszeństwem nie zgładzicie win waszych, tedy biada wam! Zaliż dawne to czasy Pawluka i Nalewajki? Zali wyszła już wam z pamięci ich kara? Pomnijcie tedy, że patientia Rzeczypospolitej już wyczerpana i miecz wisi nad głowami waszymi.", + "102426": "— Łajesz, wraży synu, by się wykręcić i śmierci ujść! — zawołał koszowy. — Aleć ci nie pomoże ni groźba, ni wasza łacina lacka.", + "102427": "Inni też atamanowie poczęli zębami zgrzytać i trzaskać w szable, a pan Skrzetuski podniósł głowę jeszcze wyżej i tak mówił:", + "102428": "— Nie myśl, atamanie koszowy, bym się śmierci obawiał albo żywota bronił, albo się z mej niewinności wywodził. Szlachcicem będąc, od równych tylko sobie sądzon być mogę i nie przed sędziami tu stoję, jeno przed zbójcami, nie przed szlachtą, jeno przed chłopstwem, nie przed rycerstwem, jeno przed barbarzyństwem, i wiem dobrze, że się od śmierci nie wybiegam, którą wy też dopełnicie miary swej nieprawości. Przede mną jest śmierć i męka, ale za mną moc i zemsta całej Rzeczypospolitej, przed którą drżyjcie wszyscy.", + "102429": "Jakoż wyniosła postawa, wzniosłość mowy i imię Rzeczypospolitej silne zrobiły wrażenie. Atamanowie spoglądali na siebie, milcząc. Przez chwilę wydało im się, że przed nimi stoi nie jeniec, ale groźny poseł potężnego narodu. Tuhaj-bej zaś mruknął:", + "102430": "— Serdytyj Lach!", + "102431": "— Serdytyj Lach! — powtórzył Chmielnicki.", + "102432": "Gwałtowne dobijanie się do drzwi przerwało dalszą ich rozmowę. Na majdanie egzekucja szczątków Tatarczuka i Barabasza była właśnie skończona; „towarzystwo” wysyłało nową deputację. Kilkunastu Kozaków, okrwawionych, zziajanych, okrytych potem, pijanych, weszło do izby. Stanęli przy drzwiach i wyciągając ręce jeszcze dymiące od krwi, poczęli mówić:", + "102433": "— Towarzystwo kłania się panom starszyźnie. — Tu pokłonili się wszyscy w pas. — I prosi, żeby im wydać tego Lacha, szczob z nym poihraty, jak z Barabaszom i Tatarczukom.", + "102434": "— Wydać im Lacha! — krzyknął Czarnota.", + "102435": "— Nie wydawać — wołał inny. — Niech czekają! On poseł!", + "102436": "— Na pohybel mu! — ozwały się różne głosy.", + "102437": "Następnie ucichli wszyscy, czekając, co powiedzą koszowy i Chmielnicki.", + "102438": "— Towarzystwo prosi. A nie, to samo weźmie — powtórzyli deputaci.", + "102439": "Zdawało się, że pan Skrzetuski zgubiony jest bez ratunku, gdy wtem Chmielnicki pochylił się do ucha Tuhaj-beja.", + "102440": "— To twój jeniec — szepnął — jego Tatarzy wzięli, on twój. Dasz-li go sobie zabrać? To bogaty szlachcic, a i bez tego kniaź Jarema złotem za niego zapłaci.", + "102441": "— Dawajcie Lacha! — wołali coraz groźniej Kozacy.", + "102442": "Tuhaj-bej przeciągnął się na swoim siedzeniu i wstał. Twarz zmieniła mu się w jednej chwili, oczy rozszerzyły się jak u żbika, zęby poczęły błyskać. Nagle skoczył jak tygrys przed mołojców dopominających się o jeńca.", + "102443": "— Precz, capy, psy niewierne! Niewolnicy! Swynojady! — ryknął, chwytając za brody dwóch Zaporożców i targając nimi z wściekłością. — Precz, pijanice, bydlęta nieczyste! Gady plugawe! Wy mnie jasyr zabierać przyszli, a ot, ja wam tak!… Capy! — To mówiąc, targał za brody coraz innych mołojców, na koniec zwaliwszy jednego, począł go deptać nogami. — Na twarz, niewolnicy, bo was w jasyr zapędzę, bo Sicz całą nogami tak zdepczę jak was! Z dymami puszczę, ścierwem waszym pokryję!", + "102444": "Deputaci cofali się przerażeni — straszliwy przyjaciel pokazał, co umie.", + "102445": "I dziwna rzecz: na Bazawłuku stało tylko sześć tysięcy ordy! Prawda, że za nimi stał jeszcze chan z całą potęgą krymską, ale w samej Siczy było kilkanaście tysięcy mołojców prócz tych, których Chmielnicki wysłał był już na Tomakówkę — a jednakże ani jeden głos protestacji nie podniósł się przeciw Tuhaj-bejowi. Zdawać by się mogło, że sposób, w jaki groźny murza obronił jeńca, był jedynie skuteczny, że trafił od razu do przekonania Zaporożców, którym tatarska pomoc była w tej chwili niezbędną. Deputacja wypadła na majdan, krzycząc do tłumów, że nie będą z Lachem igrały, bo to jeniec Tuhaj-beja, a Tuhaj-bej każe, rozserdywsia! „Brody nam powyrywał!” — wołali. Na majdanie też poczęto zaraz powtarzać: „Tuhaj-bej rozserdywsia! Rozserdywsia! — wołały żałośnie tłumy. — Rozserdywsia! Rozserdywsia!” — a w kilka chwil jakiś przeraźliwy głos jął śpiewać koło ogniska:", + "102446": "Hej, hej!", + "102447": "Tuhaj-bej", + "102448": "Rozserdywsia duże!", + "102449": "Hej, hej,", + "102450": "Tuhaj-bej,", + "102451": "Ne serdysia, druże!", + "102452": "Wnet tysiące głosów powtórzyło: „Hej, hej! Tuhaj-bej” — i oto powstawała jedna z tych pieśni, które potem, rzekłbyś, wicher roznosił po całej Ukrainie i trącał nimi o struny lir i teorbanów.", + "102453": "Ale nagle i pieśń została przerwana, bo przez bramę od strony Hassan-Basza wpadło kilkunastu ludzi i przedzierając się przez tłum, krzycząc: „Z drogi! Z drogi!”, dążyło co sił w stronę radnego domu. Atamani zabierali się już do wyjścia, gdy nowi ci goście wpadli do izby.", + "102454": "— Pyśmo do hetmana! — wołał stary Kozak.", + "102455": "— Skąd wy?", + "102456": "— My czehryńcy. Dzień i noc z pyśmom jidem. Oto jest.", + "102457": "Chmielnicki wziął list z rąk Kozaka i począł czytać. Nagle twarz zmieniła mu się, przerwał czytanie i rzekł donośnym głosem:", + "102458": "— Mości panowie atamani! Hetman wielki wysyła syna Stefana z wojskiem na nas. Wojna!", + "102459": "W izbie powstał dziwny szmer; nie wiadomo, czy szmer radości, czy przerażenia. Chmielnicki wystąpił na środek izby, wsparł się pod boki, oczy jego miotały błyskawice, a głos brzmiał groźnie i rozkazująco:", + "102460": "— Kurzeniowi do kurzeniów! Uderzyć z dział na wieży! Rozbić beczki z wódką! Jutro świtaniem ruszamy!", + "102461": "Od tej chwili kończyły się na Siczy obrady zbiorowe, rządy atamanów, sejmy i przewaga „towarzystwa”. Chmielnicki brał w ręce nieograniczoną władzę. Oto przed chwilą z obawy, aby głos jego nie został niewysłuchany przez burzliwe „towarzystwo”, musiał jeńca podstępem bronić i podstępem gubić niechętnych; teraz był panem życia i śmierci wszystkich. Tak zawsze bywało. Przed i po wyprawie, choćby hetman już był obrany, tłum narzucał jeszcze atamanom i koszowemu swoją wolę, której niebezpiecznie było się opierać. Ale gdy tylko wyprawa została otrąbioną, „towarzystwo” stawało się wojskiem podległym wojskowej dyscyplinie, kurzeniowi oficerami, a hetman wodzem-dyktatorem.", + "102462": "Dlatego też, usłyszawszy rozkazy Chmielnickiego, atamanowie wypadli natychmiast do swoich kurzeniów. Narada była skończona.", + "102463": "Po chwili huk dział z bramy prowadzącej z Hassan-Basza do siczowego majdanu zatrząsł ścianami izby i rozległ się posępnym echem po całym Czertomeliku, zwiastując wojnę.", + "102464": "Rozpoczynał on także epokę w dziejach dwóch narodów, ale o tym nie wiedzieli ni pijani siczowcy, ni sam hetman zaporoski.", + "102465": "Rozdział XII", + "102466": "Chmielnicki ze Skrzetuskim poszli na nocleg do koszowego, a z nimi i Tuhaj-bej, któremu za późno było wracać na Bazawłuk. Dziki bej traktował namiestnika jako jeńca, który miał być za wysoką cenę wykupiony, zatem nie jak niewolnika i z respektem większym nawet może niż Kozaków, bo go w swoim czasie jako książęcego posła na dworze chanowym widywał. Co widząc, koszowy zaprosił go do swej chaty i również zmienił z nim postępowanie. Stary ataman był to człowiek duszą i ciałem oddany Chmielnickiemu, który go zawojował i owładnął; owóż zauważył, że Chmielnickiemu chodziło widocznie podczas narad o ocalenie jeńca. Ale zdziwił się jeszcze bardziej, gdy zaledwie zasiedli w chacie, Chmielnicki zwrócił się do Tuhaj-beja.", + "102467": "— Tuhaj-beju! — rzekł. — Ile myślisz wziąć wykupna za tego jeńca?", + "102468": "Tuhaj-bej popatrzył na Skrzetuskiego i rzekł:", + "102469": "— Tyś mówił, że to znaczny człowiek, a ja wiem, że to poseł strasznego kniazia, a straszny kniaź kocha swoich. Bismillach! Jeden zapłaci i drugi zapłaci, razem…", + "102470": "Tu Tuhaj-bej zamyślił się:", + "102471": "— Dwa tysiące talerów.", + "102472": "Chmielnicki na to:", + "102473": "— Dam ci dwa tysiące talerów.", + "102474": "Tatar milczał przez chwilę. Jego skośne oczy zdawały się na wkroś przenikać Chmielnickiego.", + "102475": "— Ty dasz trzy — rzekł.", + "102476": "— Dlaczego mam dać trzy, gdyś sam dwu żądał?", + "102477": "— Bo jeśli go chcesz mieć, to tobie na tym zależy, a jeśli ci zależy, to dasz trzy.", + "102478": "— On mnie życie ocalił.", + "102479": "— Ałła! To warte tysiąc więcej.", + "102480": "Tu Skrzetuski wtrącił się do targu.", + "102481": "— Tuhaj-beju — rzekł z gniewem — z książęcego skarbca nie mogę ci nic obiecywać, ale choćbym miał fortunę własną poszarpać, to sam dam trzy. Mam też blisko tyle u księcia na prowizji i wioskę dobrą, co starczy. A temu hetmanowi nie chcę wolności i zdrowia zawdzięczać.", + "102482": "— A skąd ty wiesz, co ja z tobą uczynię? — rzekł Chmielnicki.", + "102483": "A potem, zwróciwszy się do Tuhaj-beja, mówił:", + "102484": "— Wojna się rozpocznie. Poślesz do kniazia, ale nim poseł wróci, dużo wody w Dnieprze upłynie, a ja ci jutro na Bazawłuk odwiozę sam pieniądze.", + "102485": "— Daj cztery, to i nie będę z Lachem gadał — odparł niecierpliwie Tuhaj-bej.", + "102486": "— Dam cztery, na twoje słowo.", + "102487": "— Mości hetmanie — rzekł koszowy — chcesz, to ci zaraz wyliczę. Mam tu pod ścianą może i więcej.", + "102488": "— Jutro powieziesz na Bazawłuk — rzekł Chmielnicki.", + "102489": "Tuhaj-bej przeciągnął się i ziewnął.", + "102490": "— Spać mi się chce — rzekł. — Jutro też przede dniem na Bazawłuk muszę ruszyć. Gdzie mam spać?", + "102491": "Koszowy ukazał mu pęk skór owczych pod ścianą.", + "102492": "Tatar rzucił się na posłanie. Po niejakim czasie począł chrapać jak koń.", + "102493": "Chmielnicki przeszedł się kilkakrotnie po wąskiej izbie i rzekł:", + "102494": "— Sen ucieka mnie od powiek. Nie usnę. Daj się czego napić, mości koszowy.", + "102495": "— Gorzałki czy wina?", + "102496": "— Gorzałki. Nie usnę.", + "102497": "— Na niebie już Kurki — rzekł koszowy.", + "102498": "— Późno! Idź i ty spać, stary druhu. Napij się i idź.", + "102499": "— Na sławę i szczęście!", + "102500": "— Na szczęście!", + "102501": "Koszowy obtarł gębę rękawem, następnie podał rękę Chmielnickiemu i odszedłszy w drugi koniec izby, zakopał się niemal w owcze skóry, krew bowiem miał już przez wiek ostudzoną.", + "102502": "Wkrótce chrapanie jego zawtórowało chrapaniu Tuhaj-beja.", + "102503": "Chmielnicki siedział za stołem pogrążony w milczeniu.", + "102504": "Nagle rozbudził się, spojrzał na Skrzetuskiego i rzekł:", + "102505": "— Mości namiestniku, jesteś wolny.", + "102506": "— Wdzięczenem ci, mości hetmanie zaporoski, luboć nie ukrywam, że wolałbym komu innemu za wolność dziękować.", + "102507": "— Tedy nie dziękuj. Ocaliłeś mi życie, jam ci też dobrem odpłacił, teraz kwita. A i to ci muszę jeszcze powiedzieć, iż cię zaraz nie puszczę, chyba mi słowo rycerskie dasz, iż wróciwszy, nie powiesz ni słowa ani o naszej gotowości, ani o siłach, ani o niczym, coś tu w Siczy widział.", + "102508": "— Widzę jedno to, żeś mi niepotrzebnie fructum wolności dał posmakować, bo ci takiego słowa nie dam, gdyż dając je, tak bym właśnie postąpił jako ci, którzy do nieprzyjaciela przechodzą.", + "102509": "— Gardło moje i zdrowie całego wojska zaporoskiego w tym, aby się na nas hetman wielki ze wszystkimi siłami nie ruszył, czego by nie omieszkał, gdybyś go o potędze naszej powiadomił, nie dziw się więc, że jeśli słowa nie chcesz dać, to cię nie puszczę, póki o siebie bezpiecznym nie będę. Wiem, na com się porwał; wiem, jako straszna jest siła przeciw mnie: obaj hetmani, twój straszny kniaź, któren sam za całe wojsko stanie, a Zasławscy, a Koniecpolscy, a wszystkie owe królewięta, które na szyi kozackiej nogę trzymają! Zaprawdę, niemałom ja musiał napracować się i listów rozpisać, nim zdołałem ich czujność uśpić — toć nie mogę teraz dozwolić, byś ją rozbudził. Gdy i czerń, i Kozacy grodowi, i wszyscy uciśnieni w wierze i wolności tak się po mojej opowiedzą stronie, jako wojsko zaporoskie i miłościwy chan krymski, tuszę, że nieprzyjaciołom sprostam, bo i moja siła znaczną będzie, ale najwięcej ufam Bogu, któren widział krzywdy, a patrzył na niewinność moją.", + "102510": "Tu Chmielnicki wychylił szklankę wódki i zaczął chodzić niespokojnie koło stołu, pan Skrzetuski zaś zmierzył go oczyma i rzekł z mocą:", + "102511": "— Nie bluźnijże, hetmanie zaporoski, na Boga i Jego najwyższą opiekę się powołując, bo zaiste gniew tylko Boży i prędsze karanie na siebie ściągniesz. Tobież to godzi się Najwyższego na swą obronę wzywać? Tobie, któren dla swych krzywd i prywatnych zatargów taką straszliwą burzę podnosisz i płomień wojny domowej rozpalasz, i z pogany przeciw chrześcijanom się łączysz? Cóż się bowiem stanie? Zwyciężysz-li czy będziesz zwyciężony, morze ludzkiej krwi i łez wylejesz, gorzej szarańczy kraj spustoszysz, krew własną poganom w jasyr oddasz, Rzeczpospolitą wstrząśniesz, na majestat rękę podniesiesz, ołtarze Pańskie pohańbisz, a wszystko dlatego, że Czapliński futor ci zabrał, że ci po pijanemu wygrażał! Na cóż się więc nie targniesz? Czego dla prywaty nie poświęcisz? Boga wzywasz? A ja zaprawdę, choć jestem w twojej mocy, chociaż mnie żywota i wolności pozbawić możesz, powiadam ci: szatana ty, nie Boga, na pomoc wzywaj, bo tylko jedno piekło sekundować ci może!", + "102512": "Chmielnicki spąsowiał — za rękojeść się porwał i patrzył tak na namiestnika jak lew, który wnet ma ryknąć i rzucić się na swą ofiarę — ale się pohamował. Szczęściem nie był jeszcze pijany. Może też nagle ogarnął go jakiś niepokój, może jakieś głosy zawołały mu w duszy: „Zawróć z drogi” — bo nagle, jakby się chciał przed własnymi myślami bronić lub samego siebie przekonywać, tak mówić począł:", + "102513": "— Od innego nie ścierpiałbym takiej mowy, ale i ty bacz, aby twa śmiałość mej cierpliwości nie pożarła. Piekłem mnie straszysz, o prywatę i zdradę mnie pomawiasz, a skądże wiesz, jeśli własne tylko krzywdy mścić idę? Gdzież to bym znalazł pomocników, gdzie owe tysiące, które się już za mną opowiedziały i opowiedzą, gdybym jeno własnych ucisków chciał dochodzić? Spójrz, co się dzieje na Ukrainie? Hej! Ziemia bujna, ziemia matka, ziemia rodzona! A kto w niej jutra pewien? Kto w niej szczęśliw? Kto wiary niepozbawion, z wolności nieobran, kto w niej nie płacze i nie wzdycha? Sami jeno Wiśniowieccy a Potoccy, a Zasławscy, a Kalinowscy, a Koniecpolscy, i szlachty garść! Dla nich starostwa, dostojeństwa, ziemia i ludzie, dla nich szczęście i złota wolność, a reszta narodu ręce we łzach do nieba wyciąga, czekając bożego zmiłowania, bo i królewskie nie pomoże! Ileż to szlachty nawet nieznośnego ich ucisku wytrzymać nie mogąc, na Sicz ucieka, jako ja sam uciekłem! Nie chcę też wojny z królem, nie chcę z Rzeczpospolitą! Ona mać, on ojciec! Król miłościwy pan, ale królewięta! Z nimi nam nie żyć; ich to zdzierstwa, ich to arendy, stawszczyzny, pojemszczyzny, suchomielszczyzny, oczkowe i rogowe; ich to tyrania i uciski przez Żydów czynione o zemstę do nieba wołają. Jakiejże to wdzięczności doznało wojsko zaporoskie za tak wielkie zasługi w licznych wojnach oddane? Gdzie przywileje kozackie? Król dał, królewięta odjęli. Nalewajko poćwiertowan! Pawluk w miedzianym wole spalon! Krew nie obeschła po ranach, które nam szabla Żółkiewskiego i Koniecpolskiego zadała! Łzy nie obeschły po pobitych, ściętych, na pal wsadzonych, a teraz patrz! Co świeci na niebie — tu Chmielnicki wskazał przez okienko na płonącą kometę — gniew Boży! Bicz Boży!… Więc jeśli ja mam nim być na ziemi, to dziej się wola boża! Wezmę ten ciężar na barki.", + "102514": "To rzekłszy, ręce ku górze wyciągnął i zdawał się płonąć cały jak wielka pochodnia zemsty i drżeć począł, a potem padł na ławę jakby ciężarem swych przeznaczeń przygnieciony.", + "102515": "Nastało milczenie przerywane tylko chrapaniem Tuhaj-beja i koszowego, a w jednym kącie chaty świerszcz ćwirkał żałośnie.", + "102516": "Namiestnik siedział ze spuszczoną głową. Rzekłbyś: szukał odpowiedzi na słowa Chmielnickiego, tak ciężkie jak bryły granitu; na koniec tak mówić począł głosem cichym i smutnym:", + "102517": "— Ach! Choćby to była i prawda, ktoś ty, hetmanie, jest, abyś się sędzią i katem kreował? Jakież cię okrucieństwo, jaka pycha unosi! Czemu ty Bogu sądu i kary nie zostawisz? Jać złych nie bronię, krzywd nie pochwalam, ucisków prawem nie mianuję, ale wejrzyjże i ty w siebie, hetmanie! Na ucisk od królewiąt narzekasz, mówisz, że króla ni prawa słuchać nie chcą, dumę ich ganisz, a czy sam jej próżen jesteś? Czy sam nie ściągasz ręki na Rzeczpospolitą, prawo i majestat? Tyranię paniąt i szlachty widzisz, ale tego nie widzisz, że gdyby nie ich piersi, nie ich pancerze, nie ich moc, nie ich zamki, nie ich działa i hufce, tedyby ta ziemia, mlekiem i miodem płynąca, pod stokroć cięższym jarzmem tureckim albo tatarskim jęczała! Kto bowiem by jej bronił? Czyją to opieką i mocą dzieci wasze w janczarach nie służą, a niewiasty do sprośnych haremów nie są porywane? Kto osadza pustynie, zakłada wsie i miasta, wznosi świątynie Boże?…", + "102518": "Tu głos pana Skrzetuskiego potężniał coraz bardziej, a Chmielnicki utkwił ponuro oczy we flaszę z wódką, zaciśnięte pięście na stole położył i milczał, jakby sie sam z sobą pasował.", + "102519": "— I któż są oni? — mówił dalej pan Skrzetuski. — Czy to tu z Niemiec przyszli albo od Turek? Nie krew-że to z krwi, nie kość z kości waszej? Nie wasza-że to szlachta, nie wasi książęta? Co gdy tak jest, tedy ci biada, hetmanie, bo ty młodszych braci na starszych uzbrajasz i parrycydów z nich czynisz. O dla Boga! Choćby też i źli byli, choćby wszyscy, co przecie nie jest, deptali prawa, gwałcili przywileje: niechże ich Bóg sądzi w niebie, a sejmy na ziemi, ale nie ty, hetmanie! Możesz-li bowiem rzec, że między wami są tylko sprawiedliwi? Zaliście nigdy nie przewinili, zali macie prawo rzucić kamieniem na cudzą zmazę? A żeś mię pytał: gdzie są przywileje kozackie? Tedy ci odpowiem. Nie królewięta je zdarli, ale Zaporożcy, ale Łoboda, Sasko, Nalewajko i Pawluk, o którym zmyślasz, że był w wole miedzianym usmażon, bo wiesz dobrze, że tak nie było! Zdarły je bunty wasze, zdarły niespokojności i napady, na kształt tatarskich czynione. Kto Tatarów w granice Rzeczypospolitej puszczał, by dopiero na powracających i łupem obciążonych dla zysku napadać? Wy! Kto — przebóg! — lud chrześcijański, własny, w jasyr oddawał? Kto największe warchoły czynił? Wy! Przed kim ni szlachcic, ni kupiec, ni kmieć nie jest bezpieczny? Przed wami! Kto wojny domowe rozpalał, z dymem puszczał wsie i miasta ukrainne, łupił świątynie Boże, gwałcił niewiasty? Wy i wy! Czego tedy chcesz? Czy aby wam przywileje na wojnę domową, rozbój i łupiestwo zostały wydane? Zaiste więcej wam przebaczono, niźli odjęto! Chciano membra putrida leczyć, nie wycinać, i nie wiem: jest-li na świecie potencja prócz Rzeczypospolitej, która by taki wrzód we własnym łonie tolerując, tyle cierpliwości i klemencji znalazła! A w odwet za to jaka wdzięczność? Ot, tu śpi twój sprzymierzeniec, ale Rzeczypospolitej wróg zaciekły; twój przyjaciel, ale nieprzyjaciel krzyża i chrześcijaństwa, nie królewiątko ukrainne, ale murza krymski!… Z nim to pójdziesz palić własne gniazdo, z nim sądzić braci! Ale on też ci odtąd panować będzie, jemu strzemię podawać musisz!", + "102520": "Chmielnicki wychylił nową szklankę wódki.", + "102521": "— Gdyśmy z Barabaszem czasu swego u króla miłościwego byli — odparł ponuro — i gdyśmy na krzywdy i uciski nasze płakali, pan nasz rzekł: „A to nie macie samopałów i szabli przy boku?”.", + "102522": "— Gdybyś przed Królem królów stanął, ten by rzekł: „Aza przebaczyłeś nieprzyjaciołom swoim, jakom ja swoim przebaczył?”.", + "102523": "— Z Rzeczpospolitą wojny nie chcę!", + "102524": "— Jeno jej miecz do gardła przykładasz!", + "102525": "— Idę Kozaków z waszych okowów uwolnić.", + "102526": "— By ich w tatarskie łyka skrępować!", + "102527": "— Wiary chcę bronić.", + "102528": "— Z pohańcem w parze.", + "102529": "— Preczże ty, boś nie jest głosem sumienia mego! Precz! Mówię ci!", + "102530": "— Krew przelana ci zaciąży, łzy ludzkie oskarżą, śmierć cię czeka, sąd czeka!", + "102531": "— Puszczyk! — zawołał z wściekłością Chmielnicki i nożem przed piersią namiestnikową błysnął.", + "102532": "— Zabij! — rzekł pan Skrzetuski.", + "102533": "I znowu nastała chwila ciszy, znowu słychać było tylko chrapanie śpiących i żałosne skrzypienie świerszcza.", + "102534": "Chmielnicki stał przez chwilę z nożem przy piersi Skrzetuskiego; nagle się wstrząsnął, opamiętał, nóż upuścił, a natomiast porwawszy gąsiorek z wódką, pić począł. Wypił aż do dna i siadł ciężko na ławie.", + "102535": "— Nie mogę go pchnąć! — mruczał. — Nie mogę! Późno już… Czy to już świt?… Ale i z drogi zawracać późno… Co ty mnie o sądzie i krwi mówisz?", + "102536": "Poprzednio wypił już wiele, teraz wódka uderzała mu do głowy; stopniowo coraz bardziej tracił przytomność.", + "102537": "— Jaki tam sąd? Co? Chan obiecał mi posiłki. Tuhaj-bej tu śpi! Jutro mołojcy ruszą… Z nami święty Michał-zwycięzca!… A jeśliby… jeśliby… to… Ja cię wykupił u Tuhaj-beja, ty to pamiętaj i powiedz… Ot! Boli coś… boli! Z drogi zawracać… późno!… Sąd… Nalewajko… Pawluk…", + "102538": "Nagle wyprostował się, oczy z przerażeniem wytrzeszczył i zakrzyknął:", + "102539": "— Kto tu?", + "102540": "— Kto tu? — powtórzył na wpół rozbudzony koszowy.", + "102541": "Ale Chmielnicki głowę na piersi spuścił, kiwnął się raz, drugi, mruknął: „Jaki sąd?…” — i usnął.", + "102542": "Pan Skrzetuski od ran niedawno otrzymanych i wzruszenia rozmowy pobladł bardzo i zesłabł, więc pomyślał, że to może śmierć nadlatuje, i zaczął się modlić głośno.", + "102543": "Rozdział XIII", + "102544": "Nazajutrz rankiem piesze i konne wojska kozackie ruszyły z Siczy. Lubo krew nie splamiła jeszcze stepów, wojna była już rozpoczęta. Pułki szły za pułkami; rzekłbyś: szarańcza przygrzana słońcem wiosennym wyroiła się z oczeretów Czertomeliku i leci na ukraińskie niwy. W lesie za Bazawłukiem czekali już gotowi do pochodu ordyńcy. Sześć tysięcy co przebrańszych wojowników, zbrojnych nierównie lepiej od zwykłych czambułowych rabusiów, stanowiło pomoc, którą chan przysłał Zaporożcom i Chmielnickiemu. Mołojcy na ich widok wyrzucili czapki w górę. Zagrzmiały rusznice i samopały. Wrzaski kozackie pomieszane z hałłachowaniem tatarskim uderzyły o sklepienie niebios. Chmielnicki i Tuhaj-bej, obaj pod buńczukami, skoczyli ku sobie końmi i powitali się ceremonialnie.", + "102545": "Sprawiono szyk pochodowy ze zwykłą Tatarom i Kozakom chyżością, po czym wojska ruszyły naprzód. Ordyńcy zajęli oba skrzydła kozackie, środek zawalił Chmielnicki z jazdą, za którą postępowała straszna piechota zaporoska, dalej „puszkary” z armatami, dalej tabor, wozy, na nich służba obozowa, zapasy żywności, wreszcie czabanowie z zapaśnymi stadami i bydłem.", + "102546": "Przebywszy bazawłucki las, pułki wypłynęły na stepy. Dzień był pogodny. Stropu nieba nie plamiła żadna chmurka. Lekki wiatr podmuchiwał z północy ku morzu, słońce grało na spisach i kwiatach pustyni. Roztoczyły się przed wojskiem Dzikie Pola jako morze bez końca, a na ten widok radość ogarnęła kozacze serca. Wielka malinowa chorągiew z Archaniołem zniżyła się po kilkakroć, witając step rodzimy, a za jej przykładem pochyliły się wszystkie buńczuki i pułkowe znamiona. Jeden okrzyk wyrwał się ze wszystkich piersi.", + "102547": "Pułki rozwinęły się swobodnie. „Dowbysze” i teorbaniści wyjechali na czoło wojska; huknęły kotły, zadźwięczały litaury i teorbany, a do wtóru im pieśń przez tysiące głosów śpiewana wstrząsnęła powietrzem i stepem:", + "102548": "Hej wy stepy, wy ridnyje,", + "102549": "Krasnym cwitom pysanyje,", + "102550": "Jako more szyrokije!", + "102551": "Teorbaniści puścili cugle i przechyleni w tył na kulbakach, z oczyma utkwionymi w niebo, uderzali o struny teorbanów; litaurzyści, wyciągnąwszy ręce nad głowami, bili w swoje miedziane kręgi, dowbysze grzmieli w kotły, a te wszystkie odgłosy wraz z monotonnymi słowami pieśni i przeraźliwym, niesfornym świstem piszczałek tatarskich zlały się w jakąś nutę ogromną, dziką a smętną jak sama pustynia. Upojenie ogarnęło wszystkie pułki; głowy chwiały się w takt pieśni i wreszcie zdawało się, że cały step rozśpiewany kołysze się razem z ludźmi i końmi, i chorągwiami.", + "102552": "Spłoszone stada ptactwa zerwały się ze stepu i leciały przed wojskiem jak drugie wojsko powietrzne.", + "102553": "Chwilami pieśń i muzyka milkły, a wówczas słychać było łopot chorągwi, tętent i parskanie koni, i skrzypienie wozów taborowych podobne do krzyku łabędzi lub żurawi.", + "102554": "Na czele, pod wielką chorągwią malinową i pod buńczukiem, jechał Chmielnicki przybrany w czerwień, na białym koniu, z pozłocistą buławą w ręku.", + "102555": "Cały tabor poruszał się z wolna i ciągnął na północ, pokrywając jak groźna fala rzeczki, dąbrowy i mogiły, napełniając szumem i gwarem pustosz stepową.", + "102556": "A od Czehryna, z północnego krańca pustyni, płynęła przeciw tej fali inna fala wojsk koronnych pod wodzą młodego Potockiego. Tu Zaporożcy i Tatarzy szli jakoby na wesele, z pieśnią radosną na ustach; tam poważna husaria postępowała w posępnym milczeniu, idąc niechętnie na tę walkę bez sławy. Tu pod malinową chorągwią stary, doświadczony wódz potrząsał groźnie buławą, jakby pewien zwycięstwa i zemsty; tam na czele jechał młodzieniec z twarzą zamyśloną, jakby świadom swych smutnych a bliskich przeznaczeń.", + "102557": "Dzieliła ich jeszcze wielka przestrzeń stepu.", + "102558": "Chmielnicki nie śpieszył się. Liczył bowiem, że im bardziej pogrąży się młody Potocki w pustynię, im dalej odsunie się od obu hetmanów, tym łatwiej będzie mógł być pokonany. A tymczasem coraz nowi zbiegowie z Czehryna, Powołoczy i wszystkich brzegowych miast ukraińskich zwiększali codziennie siły zaporoskie, przynosząc zarazem wieści z przeciwnego obozu. Dowiedział się z nich Chmielnicki, że stary hetman wysłał syna z dwoma tylko tysiącami jazdy lądem, a zaś sześć tysięcy semenów i tysiąc niemieckiej piechoty bajdakami Dnieprem. Obie te siły miały rozkaz stałą z sobą utrzymać łączność, ale rozkaz został już pierwszego dnia złamany, bo bajdaki, porwane bystrym prądem Dnieprowym, wyprzedziły znacznie husarię idącą brzegiem, której pochód opóźniały niezmiernie przeprawy przez wszystkie rzeczki wpadające do Dniepru.", + "102559": "Chmielnicki więc pragnąc, by ten rozdział powiększył się jeszcze bardziej, nie śpieszył się. Trzeciego dnia pochodu zaległ taborem koło Komyszej Wody i odpoczywał.", + "102560": "Tymczasem podjazdy Tuhaj-beja sprowadziły języka. Było to dwóch dragonów, którzy zaraz za Czehrynem zbiegli z taboru Potockiego. Pędząc dzień i noc, zdołali znacznie wyprzedzić swój obóz. Stawiono ich natychmiast przed Chmielnickim.", + "102561": "Opowiadania ich potwierdziły to, co było już Chmielnickiemu wiadome o siłach młodego Stefana Potockiego; natomiast przynieśli mu nową wiadomość, że przywódcami semenów, płynących wraz z piechotą niemiecką na bajdakach, byli stary Barabasz i Krzeczowski.", + "102562": "Usłyszawszy to ostatnie nazwisko, Chmielnicki porwał się na równe nogi.", + "102563": "— Krzeczowski? Pułkownik regestrowych perejasławskich?", + "102564": "— On sam, jaśnie wielmożny hetmanie! — odpowiedzieli dragoni.", + "102565": "Chmielnicki zwrócił się do otaczających go pułkowników.", + "102566": "— W pochód! — zakomenderował grzmiącym głosem.", + "102567": "W niespełna godzinę później tabor ruszył naprzód, chociaż słońce już zachodziło i noc nie obiecywała być pogodną. Jakieś straszne, rude chmurzyska porozwalały się na zachodniej stronie nieba, podobne do smoków, do lewiatanów, i zbliżały się ku sobie, jakby chcąc stoczyć walkę.", + "102568": "Tabor posuwał się w lewo, ku brzegowi Dniepru. Szli teraz cicho, bez pieśni, bez bicia w kotły, w litaury, i szybko, o ile pozwalały im trawy, tak bujne w tej okolicy, że pogrążone w nich pułki chwilami traciły się z oczu, a różnobarwne chorągwie zdawały się same płynąć po stepie. Jazda torowała drogę wozom i piechocie, które postępując z trudnością, wkrótce pozostały znacznie w tyle. Tymczasem noc pokryła stepy. Ogromny, czerwony księżyc wytoczył się z wolna na niebo, ale przesłaniany co chwila chmurami, rozpalał się i gasł jak lampa tłumiona powiewami wiatru.", + "102569": "Było już dobrze z północy, gdy oczom Kozaków i Tatarów ukazały się czarne, olbrzymie masy odrzynające się wyraźnie na ciemnym tle nieba.", + "102570": "Były to mury Kudaku.", + "102571": "Podjazdy zakryte ciemnością zbliżyły się pod zamek tak ostrożnie i cicho jak wilcy lub ptactwo nocne. A nuż można by ubiec niespodzianie senną fortecę!", + "102572": "Ale nagle błyskawica na wałach rozdarła ciemności, huk straszliwy wstrząsnął skałami Dniepru i kula ognista zatoczywszy jaskrawy łuk na niebie, upadła w trawy stepowe.", + "102573": "To posępny cyklop Grodzicki dawał znać, że czuwa.", + "102574": "— Pies jednooki! — mruknął do Tuhaj-beja Chmielnicki. — Widzi w nocy.", + "102575": "Kozacy pominęli zamek — o którego wzięciu, w chwili gdy przeciw nim samym ciągnęły wojska koronne, nie mogli myśleć — i ruszyli dalej. Ale pan Grodzicki walił za nimi z dział, aż się mury zamkowe trzęsły, nie tyle, by im szkody przyczynić, gdyż przechodzili w znacznej odległości, ale aby ostrzec wojska nadpływające Dnieprem, które mogły znajdować się już niedaleko.", + "102576": "Przede wszystkim jednak huk dział kudackich odbił się w sercu i uszach pana Skrzetuskiego. Młody rycerz, prowadzony z rozkazu Chmiela z taborem kozackim, drugiego dnia zachorował ciężko. W walce na Chortycy nie otrzymał on wprawdzie żadnej śmiertelnej rany, ale utracił tyle krwi, że niewiele w nim życia zostało. Rany jego, opatrzone po kozacku przez starego kantarzeja, otworzyły się, owładnęła nim gorączka i nocy owej leżał wpółprzytomny na kozackiej teledze, nie wiedząc o świecie bożym. Zbudziły go dopiero działa kudackie. Roztworzył oczy, podniósł się na wozie i począł rozglądać się naokoło. Kozacki tabor przemykał się w ciemnościach jak korowód mar, a zamek huczał i świecił różowymi dymami; kule ogniste podskakiwały po stepie, charkocząc i warcząc jak psy rozzłoszczone, więc na ten widok taka żałość, taka tęsknota ogarnęły pana Skrzetuskiego, że gotów był i umrzeć zaraz, byle choć duszą ulecieć do swoich. Wojna! Wojna! A oto on w obozie wrogów bezbronny, chory, z woza niemogący się podnieść. Rzeczpospolita w niebezpieczeństwie, on zaś nie leci jej ratować! A tam, w Łubniach, wojska pewno już ruszają. Książę z błyskawicami w oczach lata przed szeregami, a w którą stronę buławą skinie, tam wnet trzysta kopii jakby trzysta gromów uderzy. Tu rozmaite znajome twarze zaczęły namiestnikowi stawać przed oczy. Mały Wołodyjowski leci na czele dragonów ze swoją cienką szabelką w ręku, ale to fechmistrz nad fechmistrze: z kim ją skrzyżuje, ten jakby leżał w mogile; tam znów pan Podbipięta wznosi swój katowski Zerwikaptur! Zetnie trzy głowy czy nie zetnie? Ksiądz Jaskólski ogania chorągwie i modli się z rękami do góry, lecz to dawny żołnierz, więc nie mogąc wytrzymać, huknie czasem: „Bij, zabij!”. A owo pancerni kładą już glewie w pół końskiego ucha, pułki ruszają naprzód, rozpędzają się, pędzą, bitwa, zawierucha!", + "102577": "Nagle widzenie się zmienia. Przed namiestnikiem staje Helena, blada, z rozpuszczonym włosem, i woła: „Ratuj, bo mnie Bohun goni!”. Pan Skrzetuski zrywa się z wozu, aż jakiś głos, ale już rzeczywisty, mówi do niego:", + "102578": "— Leżże, detyno, bo zwiążę.", + "102579": "To esauł taborowy, Zachar, któremu Chmielnicki kazał pilnować namiestnika jak oka w głowie, układa go na powrót na wozie, okrywa końską skórą i pyta jeszcze:", + "102580": "— Szczo z toboju?", + "102581": "Więc pan Skrzetuski przytomnieje zupełnie. Mary pierzchają. Wozy ciągną samym brzegiem Dnieprowym. Chłodny powiew dochodzi od rzeki i noc blednie. Ptactwo wodne rozpoczyna gwar poranny.", + "102582": "— Słuchaj, Zachar! To my już minęli Kudak? — pyta pan Skrzetuski.", + "102583": "— Minęli! — odpowiada Zaporożec.", + "102584": "— A dokąd ciągniecie?", + "102585": "— Ne znaju. Bytwa, każe, bude, ałe ne znaju.", + "102586": "Na te słowa serce uderzyło radośnie w piersiach pana Skrzetuskiego. Sądził on, że Chmielnicki będzie oblegał Kudak i że od tego wojnę zacznie. Tymczasem pośpiech, z jakim Kozacy szli naprzód, pozwalał wnosić, że wojska koronne były już blisko i że właśnie Chmielnicki dlatego pominął fortecę, by nie być zmuszonym do bitwy pod jej działami. „Dziś jeszcze może wolny będę” — pomyślał namiestnik i wzniósł oczy dziękczynnie ku niebu.", + "102587": "Rozdział XIV", + "102588": "Huk dział kudackich słyszały również wojska płynące bajdakami pod wodzą starego Barabasza i Krzeczowskiego.", + "102589": "Składały się one z sześciu tysięcy Kozaków regestrowych i jednego regimentu wybornej piechoty niemieckiej, której pułkownikował Hans Flik.", + "102590": "Pan Mikołaj Potocki długo się wahał, zanim Kozaków przeciw Chmielnickiemu wyprawił, ale że Krzeczowski miał na nich wpływ ogromny, a Krzeczowskiemu hetman ufał bez granic, więc tylko semenom kazał przysięgę wierności złożyć i — wyprawił ich w imię Boże.", + "102591": "Krzeczowski, żołnierz pełen doświadczenia i wielce w poprzednich wojnach wsławiony, był klientem domu Potockich, którym wszystko zawdzięczał: i pułkownikostwo, i szlachectwo, gdyż mu je na sejmie wyrobili, i na koniec obszerne posiadłości położone przy zbiegu Dniestru i Ladawy, które dożywotnio od nich trzymał.", + "102592": "Tyle tedy węzłów łączyło go z Rzecząpospolitą i z Potockimi, że cień nieufności nie mógł zrodzić się w duszy hetmańskiej. Był to przy tym człowiek w sile dni, bo zaledwie pięćdziesiąt lat liczący, i wielka przyszłość otwierała się przed nim na usługach krajowi. Niektórzy chcieli w nim widzieć następcę Stefana Chmieleckiego, który rozpocząwszy zawód jako prosty rycerz stepowy, skończył go jako wojewoda kijowski i senator Rzeczypospolitej. Od Krzeczowskiego zależało pójść tą samą drogą, na którą pchało go męstwo, dzika energia i niepohamowana ambicja, głodna zarówno bogactw, jak i dostojeństw. Gwoli tej to ambicji silnie przed niedawnym czasem zabiegał o starostwo lityńskie, a gdy na koniec otrzymał je pan Korbut, Krzeczowski głęboko zakopał w sercu zawód, ale prawie że odchorował z zawiści i zmartwienia. Teraz zdawał mu się los na nowo uśmiechać, gdyż otrzymawszy od hetmana wielkiego tak ważną funkcję wojskową, śmiało mógł liczyć, że imię jego obije się o uszy królewskie. A było to rzeczą ważną, bo następnie należało tylko pokłonić się panu, aby otrzymać przywilej z miłymi duszy szlacheckiej słowami: „Bił nam czołom i prosył, szczob jeho podaryty, a my pomniawszy jeho usługi, dajem” et cetera. Tą drogą zdobywało się na Rusi bogactwa i dostojeństwa; tą drogą ogromne obszary pustych stepów, które przedtem należały do Boga i Rzplitej, przechodziły w ręce prywatne; tą drogą chudopachołek na pana wyrastał i mógł krzepić się nadzieją, że potomkowie jego między senatory zasiędą.", + "102593": "Krzeczowskiego gryzło jeno to, że w owej powierzonej mu funkcji musiał dzielić władzę z Barabaszem, ale był to podział tylko nominalny. W rzeczywistości stary pułkownik czerkaski, zwłaszcza w ostatnich czasach, tak się postarzał i zgrzybiał, że już ciałem jedynie do tej ziemi należał, a dusza jego i umysł pogrążone były ustawicznie w odrętwieniu i martwocie, które zwykle śmierć prawdziwą poprzedzają. Z początku wyprawy rozbudził się i począł się krzątać dość raźnie, rzekłbyś: na odgłos surm wojennych stara żołnierska krew poczęła w nim krążyć silniej, bo był to przecie czasu swego wsławiony rycerz i wódz stepowy; ale zaraz po wyruszeniu ukołysał go plusk wioseł, uśpiły pieśni semenów i łagodny ruch bajdaków, więc zapomniał o świecie bożym. Krzeczowski wszystkim rządził i zawiadywał, Barabasz zaś budził się tylko do jedzenia; najadłszy się, pytał ze zwyczaju o to i owo — zbywano go lada jaką odpowiedzią, w końcu wzdychał i mawiał: „Ot, rad by ja z inną wojną do mogiły się kłaść, ale wola boża!”.", + "102594": "Tymczasem łączność z wojskiem koronnym, idącym pod wodzą Stefana Potockiego, została od razu przerwana. Krzeczowski narzekał, że husaria i dragonia za wolno idą, że nadto u przepraw marudzą, że młody syn hetmański nie ma wojskowego doświadczenia, ale z tym wszystkim kazał wiosłować i płynąć naprzód.", + "102595": "Bajdaki płynęły więc z biegiem Dnieprowym ku Kudakowi, oddalając się coraz bardziej od wojsk koronnych.", + "102596": "Nareszcie pewnej nocy zasłyszano huk dział.", + "102597": "Barabasz spał i nie obudził się; natomiast Flik, który płynął naprzód, wsiadł w podjazdkę i udał się do Krzeczowskiego.", + "102598": "— Mości pułkowniku — rzekł — to kudackie armaty. Co mam czynić?", + "102599": "— Zatrzymaj waść bajdaki. Zostaniemy przez noc w oczeretach.", + "102600": "— Chmielnicki widocznie zamek oblega. Moim zdaniem należałoby pośpieszyć z odsieczą.", + "102601": "— Ja waści o zdanie nie pytam, jeno rozkaz daję. Przy mnie komenda.", + "102602": "— Mości pułkowniku!…", + "102603": "— Stać i czekać! — rzekł Krzeczowski.", + "102604": "Ale widząc, że energiczny Niemiec szarpie swoją żółtą brodę i ustępować bez racji nie myśli, dodał łagodnie:", + "102605": "— Kasztelan do jutra rana może z jazdą nadciągnąć, a fortecy przez jedną noc nie wezmą.", + "102606": "— A jeśli nie nadciągnie?", + "102607": "— Będziem czekać choćby dwa dni. Waść nie znasz Kudaku! Połamią oni sobie zęby o jego mury, a ja bez kasztelana na odsiecz nie będę ciągnął, bo i prawa do tego nie mam. Jego to rzecz.", + "102608": "Wszelka słuszność zdawała się być po stronie Krzeczowskiego, więc Flik nie nalegał dłużej i oddalił się do swoich Niemców. Po chwili bajdaki poczęły zbliżać się ku prawemu brzegowi i zasuwać w oczerety, które więcej jak na staję pokrywały szeroko w tym miejscu rozlaną łachę. Na koniec plusk wioseł ustał, statki skryły się całkowicie w szuwarach, a rzeka zdawała się być pustą zupełnie. Krzeczowski zakazał palenia ogni, śpiewania pieśni i rozmów, więc okolicę zaległa cisza przerywana tylko dalekim odgłosem dział kudackich.", + "102609": "Wszelako na statkach nikt prócz jednego Barabasza nie zmrużył oka. Flik, człowiek rycerski i boju chciwy, chciałby ptakiem lecieć pod Kudak. Semenowie pytali się siebie z cicha: co też się może zdarzyć z fortecą? Wytrzyma czy nie wytrzyma? A tymczasem huk wzmagał się coraz bardziej. Wszyscy byli przekonani, że zamek odpiera szturm gwałtowny. „Chmiel nie żartuje, ale i Grodzicki nie żartuje!” — szeptali Kozacy. A co to będzie jutro?", + "102610": "To samo pytanie zadawał sobie prawdopodobnie Krzeczowski, który siadłszy na przedzie swego bajdaku, zamyślił się głęboko. Chmielnickiego znał on dobrze i dawno, uważał go zawsze aż dotąd za człowieka nadzwyczajnych zdolności, któremu tylko pola brakło, by wyleciał jak orzeł w górę, a teraz Krzeczowski zwątpił o tym. Działa grzmiały ciągle, a zatem chyba Chmielnicki naprawdę Kudak oblegał?", + "102611": "„Jeśli tak jest — myślał Krzeczowski — to to jest człowiek zgubiony!”", + "102612": "Jak to? Więc podniósłszy Zaporoże, zapewniwszy sobie pomoc chanową, zebrawszy siły, jakimi żaden z watażków dotychczas nie rozporządzał, zamiast iść co najśpieszniej na Ukrainę, zamiast pobudzić czerń, przeciągnąć grodowych, zgnieść co prędzej hetmanów i opanować cały kraj, nimby na obronę jego nowe wojska nadeszły, on — Chmielnicki, on — stary żołnierz, szturmuje do niezdobytej fortecy, która przez rok może go trzymać? I pozwoli na to, by najlepsze siły jego tak rozbiły się o mury Kudaku, jak fala Dnieprowa rozbija się o skały porohów? I będzie czekał pod Kudakiem, aż się hetmani wzmocnią i obiegną go jak Nalewajkę pod Sołonicą?", + "102613": "— To człowiek zgubiony! — powtórzył raz jeszcze pan Krzeczowski. — Właśni Kozacy go wydadzą. Nieudany szturm wywoła zniechęcenie i popłoch. Iskra buntu zagaśnie w samym zarodku, a Chmielnicki nie będzie straszniejszy niż miecz, który się ułamał przy rękojeści.", + "102614": "— To głupiec!", + "102615": "„Ergo? — pomyślał pan Krzeczowski. — Ergo, jutro wysadzę na brzeg moich semenów i Niemców, a następnej nocy na osłabionego szturmami niespodziewanie uderzę. Zaporożców w pień wyrżnę, a Chmielnickiego, związanego, pod nogi hetmańskie rzucę. Jego to własna wina, bo mogło się zdarzyć inaczej”.", + "102616": "Tu rozkiełznana ambicja pana Krzeczowskiego wzbiła się na sokolich skrzydłach w górę. Wiedział on dobrze, że młody Potocki żadną miarą do jutrzejszej nocy przyciągnąć nie może, więc kto urwie głowę hydrze? Krzeczowski! Kto zgasi bunt, który straszliwym pożarem mógłby ogarnąć całą Ukrainę? Krzeczowski! Może stary hetman będzie krzyw trochę, że się to stanie bez udziału synala, ale się wysapie prędko, a tymczasem wszystkie promienie sławy i łaski królewskiej oświecą czoło zwycięzcy.", + "102617": "Nie! Trzeba się jednak będzie podzielić sławą ze starym Barabaszem i z Grodzickim! Pan Krzeczowski zasępił się mocno, ale wnet wypogodził się. Wszakże tę starą kłodę, Barabasza, lada dzień zakopią w ziemię, a Grodzicki, byle mógł w Kudaku siedzieć i Tatarów kiedy niekiedy z dział przepłoszyć, niczego więcej nie pragnie; pozostaje jeden Krzeczowski.", + "102618": "Byle hetmaństwo ukrainne mógł otrzymać!", + "102619": "Gwiazdy migotały na niebie, a pułkownikowi zdawało się, że to klejnoty w buławie; wiatr szumiał w oczeretach, a jemu zdało się, że to szumi buńczuk hetmański.", + "102620": "Działa Kudaku grzmiały ciągle.", + "102621": "„Chmielnicki da gardło pod miecz — myślał dalej pułkownik — ale to jego własna wina! Mogło być inaczej! Gdyby poszedł od razu na Ukrainę!… Mogło być inaczej! Tam wre i huczy wszystko, tam leżą prochy czekające tylko na iskrę. Rzeczpospolita jest potężna, ale na Ukrainie sił nie ma, a król niemłody, schorowany! Jedna wygrana przez Zaporożców bitwa sprowadziłaby nieobliczone skutki…”", + "102622": "Krzeczowski ukrył twarz w dłoniach i siedział nieruchomy, a tymczasem gwiazdy staczały się niżej i niżej i zachodziły z wolna na step. Przepiórki ukryte w trawach poczęły się nawoływać. Niezadługo miało zaświtać.", + "102623": "Na koniec rozmyślania pułkownika skrzepły w niewzruszony zamiar. Jutro uderzy na Chmielnickiego i zetrze go w proch. Po jego trupie dojdzie do bogactw i dostojeństw, stanie się narzędziem kary w ręku Rzeczypospolitej, jej obrońcą, w przyszłości jej dygnitarzem i senatorem. Po zwycięstwie nad Zaporożem i Tatarami nie odmówią mu niczego.", + "102624": "A jednak — nie dano mu starostwa lityńskiego.", + "102625": "Na to wspomnienie Krzeczowski ścisnął pięście. Nie dano mu starostwa mimo potężnego wpływu jego protektorów Potockich, mimo jego zasług wojennych, dlatego tylko, że był homo novus, a jego przeciwnik od kniaziów ród wywodził. W tej Rzeczypospolitej nie dość było zostać szlachcicem, należało jeszcze czekać, by to szlachectwo pokryło się pleśnią jak wino, by zardzewiało jak żelazo.", + "102626": "Chmielnicki jeden mógł zaprowadzić nowy porządek rzeczy, któremu bogdaj że i sam król by sprzyjał — ale, nieszczęśnik, wolał oto rozbijać głowę o skały kudackie.", + "102627": "Pułkownik uspokajał się z wolna. Odmówili mu raz starostwa — cóż z tego? Tym bardziej będą się starali go wynagrodzić, zwłaszcza po zwycięstwie i zgaszeniu buntu, po uwolnieniu od wojny domowej Ukrainy, ba! całej Rzeczypospolitej! Wówczas niczego mu nie odmówią, wówczas nie będzie potrzebował nawet i Potockich…", + "102628": "Senna głowa schyliła mu się na piersi — i usnął, marząc o starostwach, o kasztelaniach, o nadaniach królewskich i sejmowych…", + "102629": "Gdy się zbudził, był brzask. Na bajdakach spało jeszcze wszystko. W dali połyskiwały w bladym, pierzchłym świetle wody Dnieprowe. Naokoło panowała absolutna cisza. Ta właśnie cisza zbudziła go.", + "102630": "Działa kudackie przestały huczeć.", + "102631": "„Co to? — pomyślał Krzeczowski. — Pierwszy szturm odparty? Czy może Kudak wzięty?”", + "102632": "Ale to niepodobna!", + "102633": "Nie! Po prostu zbici Kozacy leżą gdzieś z dala od zamku i rany liżą, a jednooki Grodzicki pogląda na nich przez strzelnicę, rychtując na nowo działa.", + "102634": "Jutro szturm powtórzą i znowu zęby połamią.", + "102635": "Tymczasem rozedniało. Krzeczowski zbudził ludzi na swym bajdaku i posłał czółno po Flika.", + "102636": "Flik przybył niebawem.", + "102637": "— Mości pułkowniku! — rzekł mu Krzeczowski. — Jeśli do wieczora kasztelan nie nadciągnie, a z nocą szturm się powtórzy, ruszymy fortecy w pomoc.", + "102638": "— Moi ludzie gotowi — odparł Flik.", + "102639": "— Rozdajże im prochy i kule.", + "102640": "— Rozdane.", + "102641": "— W nocy wysiędziemy na brzeg i ruszymy jak najciszej stepem. Zejdziemy ich niespodzianie.", + "102642": "— Gut, sehr gut! Ale czyby się nie przysunąć trochę bajdakami? Do fortecy mil ze cztery. Trochę daleko dla piechoty.", + "102643": "— Piechota siędzie na konie semenów.", + "102644": "— Sehr gut!", + "102645": "— Ludzie niech leżą cicho w sitowiach, na brzeg nie wychodzą i hałasów nie sprawują. Ogniów nie palić, bo dymy by nas zdradziły. Nie powinni o nas wiedzieć.", + "102646": "— Mgła taka, że i dymów nie ujrzą.", + "102647": "Rzeczywiście rzeka, łacha porośnięta oczeretem, w której stały bajdaki, i stepy były pokryte, jak okiem sięgnąć, białym, nieprzeniknionym tumanem. Ale że był to dopiero świt, więc mgły mogły jeszcze opaść i odsłonić stepowe przestrzenie.", + "102648": "Flik odjechał. Ludzie na bajdakach budzili się z wolna; wnet ogłoszono rozkazy Krzeczowskiego, by się zachować cicho — więc zabierali się do rannego posiłku bez żołnierskiego gwaru. Kto by przechodził brzegiem lub płynął środkiem rzeki, ani by się domyślił, że w przyległej łasze ukrywa się kilka tysięcy ludzi. Koniom dawano jeść z ręki, by nie rżały. Bajdaki zakryte mgłą leżały przyczajone w lesie szuwarów. Gdzieniegdzie tylko przemykała się mała pidjizdka o dwóch wiosłach, rozwożąca suchary i rozkazy, zresztą wszędzie panowało grobowe milczenie.", + "102649": "Nagle w trawach, trzcinach, szuwarach i zaroślach przybrzeżnych, naokoło całej łachy rozległy się dziwne, a bardzo liczne głosy wołające:", + "102650": "— Pugu! Pugu!", + "102651": "Cisza…", + "102652": "— Pugu! Pugu!", + "102653": "I znowu nastało milczenie, jak gdyby owe głosy wołające na brzegach oczekiwały na odpowiedź.", + "102654": "Ale odpowiedzi nie było. Wołania zabrzmiały po raz trzeci, ale szybsze i niecierpliwsze:", + "102655": "— Pugu! Pugu! Pugu!", + "102656": "Wówczas od strony statków rozległ się wśród mgły głos Krzeczowskiego:", + "102657": "— A kto taki?", + "102658": "— Kozak z ługu!", + "102659": "Semenom ukrytym na bajdakach serca zabiły niespokojnie. Tajemnicze owo wołanie było im znane dobrze. W ten sposób Zaporożcy porozumiewali się z sobą na zimownikach, w ten także sposób w czasie wojen zapraszali na rozmowę braci Kozaków regestrowych i grodowych, między którymi bywało wielu należących sekretnie do bractwa.", + "102660": "Głos Krzeczowskiego rozległ się znowu:", + "102661": "— Czego chcecie?", + "102662": "— Bohdan Chmielnicki, hetman zaporoski, oznajmia, że działa na łachę są obrócone.", + "102663": "— Powiedzcie hetmanowi zaporoskiemu, że nasze obrócone są na brzegi.", + "102664": "— Pugu! Pugu!", + "102665": "— Czego jeszcze chcecie?", + "102666": "— Bohdan Chmielnicki, hetman zaporoski, prosi na rozmowę swojego przyjaciela, pana Krzeczowskiego pułkownika.", + "102667": "— Niech jeno da zakładników.", + "102668": "— Dziesięciu kurzeniowych.", + "102669": "— Zgoda!", + "102670": "W tej chwili brzegi łachy zakwitły jakby kwieciem Zaporożcami, którzy popowstawali spośród traw, między którymi leżeli ukryci. Z dala od stepów nadciągała ich konnica i armaty, ukazały się dziesiątki i setki chorągwi, znamion, buńczuków. Szli ze śpiewaniem i biciem w kotły. Wszystko to razem podobniejsze było do radosnego powitania niż do zetknięcia się wrogich potęg.", + "102671": "Semenowie z bajdaków odpowiedzieli okrzykami. Tymczasem przybyły czółna wiozące atamanów kurzeniowych. Krzeczowski wsiadł w jedno z nich i odjechał na brzeg. Tam podano mu konia i przeprowadzono natychmiast do Chmielnickiego.", + "102672": "Chmielnicki, ujrzawszy go, uchylił czapki, a następnie powitał go serdecznie.", + "102673": "— Mości pułkowniku! — rzekł. — Stary przyjacielu mój i kumie! Gdy pan hetman koronny kazał ci mnie łapać i do obozu odstawić, tyś tego uczynić nie chciał, jeno mię ostrzegłeś, bym się ucieczką salwował, dla którego uczynku winienem ci wdzięczność i miłość braterską.", + "102674": "To mówiąc, rękę uprzejmie wyciągał, ale czarniawa twarz Krzeczowskiego pozostała jak lód zimna.", + "102675": "— Teraz zaś, gdyś się wyratował, mości hetmanie — rzekł — rebelię podniosłeś.", + "102676": "— O swoje to, twoje i całej Ukrainy krzywdy idę się upomnieć z przywilejami królewskimi w ręku i w tej nadziei, że pan nasz miłościwy za złe mi tego nie poczyta.", + "102677": "Krzeczowski począł patrzyć bystro w oczy Chmielnickiemu i rzekł z przyciskiem:", + "102678": "— Kudak obległeś?", + "102679": "— Ja? Chybabym był z rozumu obran! Kudak minąłem i anim wystrzelił, choć mnie stary ślepiec armatami stepom oznajmiał. Mnie na Ukrainę było pilno, nie do Kudaku, a do ciebie było mi pilno, do starego druha, dobrodzieja.", + "102680": "— Czego ty ode mnie chcesz?", + "102681": "— Jedź ze mną trochę w step, to się rozmówim.", + "102682": "Ruszyli końmi i pojechali. Bawili z godzinę. Po powrocie twarz Krzeczowskiego była blada i straszna. Wnet też zaczął żegnać się z Chmielnickim, który rzekł mu na drogę:", + "102683": "— Dwóch nas będzie na Ukrainie, a nad nami jeno król i nikt więcej.", + "102684": "Krzeczowski wrócił do bajdaków. Stary Barabasz, Flik i starszyzna oczekiwali go niecierpliwie.", + "102685": "— Co tam? Co tam? — pytano go ze wszystkich stron.", + "102686": "— Wysiadać na brzeg! — odpowiedział rozkazującym głosem Krzeczowski.", + "102687": "Barabasz podniósł senne powieki; jakiś dziwny płomień błysnął mu w oczach.", + "102688": "— Jak to? — rzekł.", + "102689": "— Wysiadać na brzeg! Poddajem się!", + "102690": "Fala krwi buchnęła na bladą i pożółkłą twarz Barabasza. Wstał z kotła, na którym siedział, wyprostował się i nagle ten zgięty, zgrzybiały starzec zmienił się w olbrzyma pełnego życia i siły.", + "102691": "— Zdrada! — ryknął.", + "102692": "— Zdrada! — powtórzył Flik, chwytając za rękojeść rapiera.", + "102693": "Ale nim go wydobył, pan Krzeczowski świsnął szablą i jednym zamachem rozciągnął go na pomoście.", + "102694": "Następnie skoczył z bajdaku w podjazdkę tuż stojącą, w której siedziało czterech Zaporożców z wiosłami w ręku, i krzyknął:", + "102695": "— Między bajdaki!", + "102696": "Czółno pomknęło jak strzała, pan Krzeczowski zaś, stojąc w środku z czapką na okrwawionej szabli, z oczyma jak płomienie, krzyczał potężnym głosem:", + "102697": "— Dzieci! Nie będziem swoich mordować! Niech żyje Bohdan Chmielnicki, hetman zaporoski!", + "102698": "— Niech żyje! — powtórzyły setne i tysiączne głosy.", + "102699": "— Na pohybel Lachom!", + "102700": "— Na pohybel!", + "102701": "Wrzaskom z bajdaków odpowiadały okrzyki Zaporożców na brzegach. Ale wielu ludzi ze statków stojących dalej nie wiedziało jeszcze, o co chodzi; dopiero gdy wszędzie rozbiegła się wieść, że pan Krzeczowski przechodzi do Zaporożców, prawdziwy szał radości ogarnął semenów. Sześć tysięcy czapek wyleciało w górę, sześć tysięcy rusznic huknęło wystrzałami. Bajdaki zatrzęsły się pod stopami mołojców. Powstał tumult i zamieszanie. Wszelako radość owa musiała być krwią oblana, bo stary Barabasz wolał zginąć niż zdradzić chorągiew, pod którą wiek życia przesłużył. Kilkudziesięciu ludzi czerkaskich opowiedziało się przy nim i wszczęła się bitwa krótka, straszna — jak wszystkie walki, w których garść ludzi pożądająca nie łaski, ale śmierci, broni się tłumom. Ani Krzeczowski, ani nikt z Kozaków nie spodziewał się takiego oporu. W starym pułkowniku rozbudził się dawny lew. Na wezwanie, by broń złożył, odpowiadał strzałami — i widziano go na przodzie z buławą w ręku, z rozwianymi białymi włosami, wydającego rozkazy grzmiącym głosem i z młodzieńczą energią. Statek jego otoczono ze wszystkich stron. Ludzie z tych bajdaków, które nie mogły się docisnąć, wskakiwali w wodę i płynąc lub brodząc między oczeretami, chwytając następnie za krawędź statku, wdzierali się nań z wściekłością. Opór był krótki. Wierni Barabaszowi semenowie, skłuci, zrąbani lub porozrywani rękami, zalegli trupem pomost — stary z szablą w ręku bronił się jeszcze.", + "102702": "Krzeczowski przedarł się ku niemu.", + "102703": "— Poddaj się! — krzyknął.", + "102704": "— Zdrajco! Na pohybel! — odparł Barabasz i wzniósł szablę do cięcia.", + "102705": "Krzeczowski cofnął się szybko w tłum.", + "102706": "— Bij! — zawołał do Kozaków.", + "102707": "Ale zdawało się, że nikt nie chce pierwszy podnieść ręki na starca. Na nieszczęście jednak pułkownik pośliznął się we krwi i upadł.", + "102708": "Leżący nie wzbudzał już tego szacunku czy też przestrachu i wnet kilkanaście ostrz pogrążyło się w jego ciało. Starzec zdołał tylko wykrzyknąć: „Jezus Maria!”.", + "102709": "Zaczęto siekać leżącego i rozsiekano w kawałki. Uciętą głowę przerzucano z bajdaku do bajdaku, bawiąc się nią jak piłką dopóty, dopóki po niezręcznym rzuceniu nie wpadła w wodę.", + "102710": "Pozostawali jeszcze Niemcy, z którymi trudniejsza była sprawa, bo regiment składał się z tysiąca starego i wyćwiczonego w różnych wojnach żołnierza.", + "102711": "Dzielny Flik poległ wprawdzie z ręki Krzeczowskiego, ale na czele regimentu pozostał Johan Werner, podpułkownik, weteran jeszcze z trzydziestoletniej wojny.", + "102712": "Krzeczowski pewny był prawie zwycięstwa, gdyż bajdaki niemieckie otoczone były ze wszystkich stron kozackimi, chciał jednak zachować dla Chmielnickiego tak znaczny zastęp niezrównanej i doskonale uzbrojonej piechoty, dlatego wolał z nimi rozpocząć układy.", + "102713": "Zdawało się przez jakiś czas, że Werner zgadza się na nie, gdyż rozmawiał spokojnie z Krzeczowskim i słuchał uważnie wszelkich obietnic, jakich mu przeniewierczy pułkownik nie szczędził. Żołd, z którym Rzeczpospolita była zalegała, miał być natychmiast za ubiegły czas i za rok jeszcze z góry wypłacony. Po roku knechtowie mogli się udać, gdzie by chcieli, choćby nawet do obozu koronnego.", + "102714": "Werner niby namyślał się, ale tymczasem wydał cicho rozkazy, by bajdaki przysunąć do siebie tak, aby utworzyły jedno zwarte koło. Na okręgu tego koła stanął mur piechurów, ludzi rosłych i silnych, przybranych w żółte kolety i takiejże barwy kapelusze, w zupełnym szyku bojowym, z lewą nogą wysuniętą naprzód do strzału i z muszkietami przy prawym boku.", + "102715": "Werner z obnażoną szpadą w ręku stał w pierwszym szeregu i namyślał się długo.", + "102716": "Na koniec podniósł głowę.", + "102717": "— Herr Hauptmann! — rzekł. — Zgadzamy się!", + "102718": "— Nie stracicie na nowej służbie! — zawołał z radością Krzeczowski.", + "102719": "— Ale pod warunkiem…", + "102720": "— Zgadzam się z góry.", + "102721": "— Jeśli tak, to i dobrze. Nasza służba u Rzeczypospolitej kończy się w czerwcu. Od czerwca pójdziemy do was.", + "102722": "Przekleństwo wyrwało się z ust Krzeczowskiego, powstrzymał jednak wybuch.", + "102723": "— Czy kpisz, mości lejtnancie? — spytał.", + "102724": "— Nie! — odparł z flegmą Werner. — Nasza cześć żołnierska każe nam układu dotrzymać. Służba kończy się w czerwcu. Służymy za pieniądze, ale nie jesteśmy zdrajcami. Inaczej nikt by nas nie najmował, a i wy sami nie ufalibyście nam, bo kto by wam ręczył, że w pierwszej bitwie nie przejdziem znowu do hetmanów?", + "102725": "— Czego tedy chcecie?", + "102726": "— Byście nam dali odejść.", + "102727": "— Nie będzie z tego nic, szalony człowiecze! Każę was w pień wyciąć.", + "102728": "— A ilu swoich stracisz?", + "102729": "— Noga z was nie ujdzie.", + "102730": "— Połowa z was nie zostanie.", + "102731": "Obaj mówili prawdę; dlatego Krzeczowski, chociaż flegma Niemca wzburzyła w nim wszystką krew, a wściekłość poczynała go dławić, nie chciał jeszcze rozpoczynać bitwy.", + "102732": "— Nim słońce zejdzie z łachy — zawołał — namyślcie się, po czym każę cynglów ruszać.", + "102733": "I odjechał pośpiesznie w swojej podjazdce, by się z Chmielnickim naradzić.", + "102734": "Nastała chwila oczekiwania. Bajdaki kozackie otoczyły ciaśniejszym pierścieniem Niemców, którzy zachowywali chłodną postawę, jaką tylko stary i bardzo wyćwiczony żołnierz zdoła zachować wobec niebezpieczeństwa. Na groźby i obelgi wybuchające co chwila z kozackich bajdaków odpowiadali pogardliwym milczeniem. Był to prawdziwie imponujący widok tego spokoju wśród coraz silniejszych wybuchów wściekłości ze strony mołojców, którzy potrząsając groźnie spisami i „piszczelami”, zgrzytając zębem i klnąc, oczekiwali niecierpliwie hasła do boju.", + "102735": "Tymczasem słońce, skręcając od południa ku zachodniej stronie nieba, zdejmowało z wolna swoje złote blaski z łachy, która stopniowo pogrążała się w cieniu.", + "102736": "Na koniec pogrążyła się zupełnie.", + "102737": "Wówczas zagrała trąbka, a zaraz potem głos Krzeczowskiego ozwał się z daleka:", + "102738": "— Słońce zeszło! Czy już namyśliliście się?", + "102739": "— Już — odparł Werner i zwróciwszy się ku żołnierzom, machnął obnażoną szpadą.", + "102740": "— Feuer! — skomenderował spokojnym, flegmatycznym głosem.", + "102741": "Huknęło! Plusk ciał wpadających do wody, okrzyki wściekłości i gorączkowa strzelanina odpowiadały na głos niemieckich muszkietów. Armaty zatoczone na brzeg ozwały się basem i poczęły ziać kule na niemieckie bajdaki. Dymy przesłoniły łachę zupełnie — i tylko wśród krzyków, huku, poświstu strzał tatarskich, grzechotania „piszczeli” i samopałów regularne salwy muszkietów zwiastowały, że Niemcy bronią się ciągle.", + "102742": "O zachodzie słońca bitwa wrzała jeszcze, ale zdawała się słabnąć. Chmielnicki w towarzystwie Krzeczowskiego, Tuhaj-beja i kilkunastu atamanów przyjechał na sam brzeg rekognoskować walkę. Rozdęte jego nozdrza wciągały dym z prochu, a uszy napawały się z lubością wrzaskiem tonących i mordowanych Niemców. Wszyscy trzej wodzowie patrzyli na rzeź jakby na widowisko, które zarazem stanowiło pomyślną dla nich wróżbą.", + "102743": "Walka ustawała. Wystrzały umilkły, a natomiast coraz głośniejsze okrzyki kozackiego tryumfu biły o niebo.", + "102744": "— Tuhaj-beju! — rzekł Chmielnicki. — To dzień pierwszego zwycięstwa.", + "102745": "— Jasyru nie ma! — oburknął murza. — Nie chcę takich zwycięstw!", + "102746": "— Weźmiesz go na Ukrainie. Cały Stambuł i Galatę napełnisz swymi jeńcami!", + "102747": "— Wezmę choć ciebie, jak nie będzie kogo!", + "102748": "To rzekłszy, dziki Tuhaj roześmiał się złowrogo, po chwili zaś dodał:", + "102749": "— Jednakże chętnie byłbym wziął tych „franków”.", + "102750": "Tymczasem bitwa ustała zupełnie. Tuhaj-bej zawrócił konia ku obozowi, a za nim i inni.", + "102751": "— No! Teraz na Żółte Wody! — zawołał Chmielnicki.", + "102752": "Rozdział XV", + "102753": "Namiestnik, słysząc bitwę, wyczekiwał ze drżeniem jej końca, sądząc początkowo, że Chmielnicki potyka się ze wszystkimi siłami hetmanów.", + "102754": "Ale pod wieczór stary Zachar wyprowadził go z błędu. Wieść o zdradzie semenów pod wodzą Krzeczowskiego i wycięciu Niemców wzburzyła do głębi duszy młodego rycerza, była bowiem zapowiedzią przyszłych zdrad, a namiestnik wiedział doskonale, że niemała część wojsk hetmańskich składa się przeważnie z Kozaków.", + "102755": "Udręczenia namiestnika wzrastały, a tryumf w zaporoskim obozie dorzucał jeszcze do nich goryczy. Wszystko zapowiadało się jak najgorzej. O księciu nie było wieści, a hetmani popełnili widocznie straszliwy błąd, gdyż zamiast ruszyć wszystką potęgą ku Kudakowi albo zresztą czekać nieprzyjaciela w warownych obozach na Ukrainie, rozdzielili siły, osłabili się dobrowolnie, dali szerokie pole wiarołomstwu i zdradzie. W obozie zaporoskim mówiono wprawdzie już poprzednio o panu Krzeczowskim i osobnym wysłaniu wojsk pod wodzą Stefana Potockiego, ale namiestnik nie dawał wiary tym wieściom. Sądził, że to są silne podjazdy, które w porę będą cofnięte. Tymczasem stało się inaczej. Chmielnicki wzmocnił się przez zdradę Krzeczowskiego kilkoma tysiącami ludzi, a nad młodym Potockim zawisło straszliwe niebezpieczeństwo. Pozbawionego pomocy i zabłąkanego w pustyniach łatwo teraz mógł Chmielnicki otoczyć i zgnieść zupełnie.", + "102756": "W bólach od ran, w niepokoju, w czasie nocy bezsennych pocieszał się Skrzetuski tylko myślą o księciu. Gwiazda Chmielnickiego musi przecie zblednąć, gdy książę podniesie się w swoich Łubniach. A któż może wiedzieć, czy on już nie połączył się z hetmany? Jakkolwiek znaczne były siły Chmielnickiego, jakkolwiek początki pochodu pomyślne, jakkolwiek szedł z nim Tuhaj-bej, a w razie niepowodzenia obiecał ruszyć w pomoc sam „carz” krymski, Skrzetuskiemu ani w głowie nie powstała myśl, by ta zawierucha mogła trwać długo, by jeden Kozak mógł wstrząsnąć całą Rzeczpospolitą i złamać groźną jej siłę. „U progów ukrainnych ta fala się rozbije” — myślał namiestnik. Jakże to bowiem kończyły się wszystkie bunty kozacze? Wybuchały jak płomień i gasły po pierwszym zetknięciu się z hetmanami. Tak było aż dotąd. Gdy z jednej strony stawało do boju gniazdo drapieżników niżowych, z drugiej potęga, której brzegi oblewały dwa morza — rozwiązanie łatwym było do przewidzenia. Burza nie może być trwałą, więc przejdzie — i nastanie pogoda. Ta myśl krzepiła pana Skrzetuskiego i można rzec, utrzymywała go na nogach, bo zresztą ciążyło na nim brzemię tak ciężkie, jakiego nigdy dotąd w życiu nie dźwigał. Burza, choć przejdzie, może spustoszyć pola, zburzyć domy i naczynić szkód niepowetowanych. Oto z przyczyny tej burzy on sam o mało życia nie stracił, sił się zbawił i popadł w gorzką niewolę właśnie wówczas, gdy mu na wolności tyle prawie, ile na samym życiu zależało. Jakże tedy od zawieruchy mogły ucierpieć istoty słabsze, nieumiejące się bronić? Co tam działo się w Rozłogach z Heleną?", + "102757": "Ale Helena musiała być już w Łubniach. Namiestnik widywał ją we snach otoczoną przez twarze życzliwe, przyhołubioną przez samego księcia i księżnę Gryzeldę, podziwianą przez rycerzy — a jeno tęskną za swoim usarzem, któren gdzieś przepadł na Siczy. Ale przyjdzie wreszcie chwila, że usarz wróci. Oto sam Chmielnicki przyrzekł mu wolność — a zresztą fala kozacka płynie i płynie do progów Rzeczypospolitej; gdy się rozbije, będzie koniec zmartwieniom, zgryzotom i niepokojom.", + "102758": "Fala płynęła rzeczywiście. Chmielnicki, nie zwłócząc, ruszył obóz i ciągnął na spotkanie syna hetmańskiego. Siła jego była już rzeczywiście groźną, bo wraz z semenami Krzeczowskiego i czambułem Tuhaj-beja wiódł blisko dwadzieścia pięć tysięcy wyćwiczonych i boju chciwych wojowników. O siłach Potockiego nie było pewnych wiadomości. Zbiegowie mówili, że prowadzi dwa tysiące ciężkiej jazdy i kilkanaście armatek. Bitwa w tej proporcji sił mogła być wątpliwą, bo jeden atak straszliwej husarii wystarczał często do zgniecenia dziesięćkroć liczniejszych zastępów. Tak pan Chodkiewicz, hetman litewski, w trzy tysiące husarzy starł czasu swego pod Kircholmem na proch ośmnaście tysięcy wybranej piechoty i jazdy szwedzkiej; tak pod Kłuszynem jedna chorągiew pancerna w szalonej furii rozniosła kilka tysięcy angielskich i szkockich najemników. Chmielnicki pamiętał o tym, więc szedł, wedle słów ruskiego kronikarza, z wolna i ostrożnie: „mnogimi umu swojego oczyma, jako łowiec chytry, na wszystkie strony poglądając i straże na milę i dalej od obozu mając” . Tak zbliżył się ku Żółtej Wodzie. Złapano znowu dwóch języków. Ci potwierdzili szczupłość sił koronnych i donieśli, iż kasztelan przeprawił się już przez Żółtą Wodę. Zasłyszawszy to, Chmielnicki stanął jak wryty na miejscu i okopał się wałami.", + "102759": "Serce biło mu radośnie. Jeżeli Potocki odważy się na szturm, tedy musi być pobity. Kozacy nie umieją dostać w polu pancernym, ale zza wału biją się doskonale i w tak wielkiej przewadze sił szturmy niechybnie odeprą. Chmielnicki liczył na młodość i niedoświadczenie Potockiego. Ale przy młodym kasztelanie był doświadczony żołnierz, starościc żywiecki pan Stefan Czarniecki, pułkownik usarski. Ten spostrzegł niebezpieczeństwo i skłonił kasztelana, by cofnął się na powrót za Żółtą Wodę.", + "102760": "Chmielnickiemu nie pozostało nic innego, jak ruszyć za nimi. Drugiego dnia, przeprawiwszy się przez topieliska żółtowodzkie, oba wojska stanęły sobie oko w oko.", + "102761": "Ale żaden z wodzów nie chciał uderzyć pierwszy. Nieprzyjazne obozy poczęły pośpiesznie otaczać się szańcami. Była to sobota, dzień piątego maja. Cały dzień deszcz lał obficie. Chmury zawaliły tak niebo, iż od południa panował mrok jakoby w dniu zimowym. Pod wieczór ulewa zwiększyła się jeszcze. Chmielnicki ręce zacierał z radości.", + "102762": "— Niech jeno step rozmięknie — mówił do Krzeczowskiego — a nie będę się wahał wstępnym bojem i z usarią się potykać, gdyż oni w swych ciężkich zbrojach w błocie potoną.", + "102763": "A deszcz padał i padał, jakby samo niebo chciało Zaporożu przyjść w pomoc.", + "102764": "Wojska okopywały się leniwie i posępnie wśród strug wody. Ogni nie można było rozpalić. Kilka tysięcy ordyńców wyszło z obozu pilnować, aby tabor polski, korzystając z mgły, fali i nocy, nie próbował się wymknąć. Po czym zapadła cisza głęboka. Słychać było tylko szelest ulewy i szum wiatru. Zapewne też nikt nie spał w obu obozach.", + "102765": "Nad ranem trąby zagrały w polskim obozie długo i żałośnie, jakby na trwogę, potem bębny tu i owdzie zaczęły warczeć. Dzień wstawał smutny, ciemny, wilgotny, nawałnica ustała, ale padał jeszcze drobny deszczyk, jakoby przesiewany przez sito.", + "102766": "Chmielnicki kazał uderzyć z działa.", + "102767": "Za nim wnet ozwało się drugie, trzecie, dziesiąte i gdy z obozu do obozu zaczęła się zwykła z armat „korespondencja”, pan Skrzetuski rzekł do swego kozackiego anioła stróża:", + "102768": "— Zachar, wyprowadź mnie na szaniec, abym zaś mógł widzieć, co się dzieje.", + "102769": "Zachar sam był ciekawy, więc nie stawiał oporu. Poszli na wysoki narożnik, skąd widać było jak na dłoni zaklęsłą nieco dolinę stepową, topieliska żółtowodzkie i oba wojska. Ale zaledwie pan Skrzetuski spojrzał, wraz się uchwycił za głowę i wykrzyknął:", + "102770": "— Na Boga żywego! Toż to jest podjazd, nic więcej!", + "102771": "Rzeczywiście, wały obozu kozackiego rozciągały się blisko na ćwierć mili, gdy tymczasem polski wyglądał w porównaniu z nim jakby szańczyk tylko. Nierówność sił była tak wielka, że zwycięstwo Kozaków nie mogło być wątpliwym.", + "102772": "Ból ścisnął serce namiestnika. Nie nadeszła więc jeszcze godzina upadku dla pychy i buntu, a ta, co nadejdzie, ma być nowym jego tryumfem! Tak się przynajmniej zdawało.", + "102773": "Harce pod ogniem dział były już rozpoczęte. Z narożnika widać było pojedynczych jeźdźców albo gromadki ich ścierające się z sobą. To Tatarzy harcowali z semenami Potockich przybranymi w granatowe i żółte barwy. Jeźdźcy dopadali do siebie i odskakiwali szybko, zajeżdżali się wzajemnie z boków, godzili w siebie z pistoletów i łuków lub włóczniami, starali się chwytać wzajemnie na arkany. Utarczki owe wydawały się z daleka raczej zabawą i tylko konie biegające tu i owdzie bez jeźdźców po błoniu wskazywały, że tam przecie chodzi o śmierć i życie.", + "102774": "Tatarów wysypywało się coraz więcej. Wkrótce błonie zaczerniło się od zbitych ich mas; wówczas też i z obozu polskiego poczęły wysuwać się coraz nowe chorągwie i ustawiać się w szyku bojowym przed okopem. Było tak blisko, że pan Skrzetuski bystrym swym wzrokiem odróżnić mógł wyraźnie znaki, buńczuki, a nawet rotmistrzów i namiestników, którzy stawali końmi trochę bokiem przy chorągwiach.", + "102775": "Serce poczęło w nim skakać, na bladą twarz biły rumieńce i jak gdyby mógł znaleźć wdzięcznych słuchaczów w Zacharze i Kozakach stojących przy działach na narożniku, wołał z uniesieniem, w miarę jak chorągwie wysuwały się zza okopu:", + "102776": "— To dragonia pana Bałabana! Widziałem ich w Czerkasach!", + "102777": "— To wołoska chorągiew; krzyż mają w znaku!", + "102778": "— O! Ono piechota zstępuje z wałów!", + "102779": "Po czym jeszcze z większym uniesieniem, otworzywszy ręce:", + "102780": "— Usaria! Usaria pana Czarnieckiego!", + "102781": "Istotnie ukazała się i husaria, a nad nią chmura skrzydeł i sterczący w górę las włóczni zdobnych w złotawe kitajki i w długie zielono-czarne proporce. Wyjechali szóstkami z okopu i ustawili się pod wałem, a na widok ich spokoju, powagi i sprawności aż łzy radosne ukazały się w oczach pana Skrzetuskiego i zaćmiły mu wzrok na chwilę.", + "102782": "Choć siły były tak nierówne, choć naprzeciwko tych kilku chorągwi czerniała cała lawa Zaporożców i Tatarów, którzy jak zwykle zajęli skrzydła, choć szyki ich tak rozciągnęły się po stepie, że końca ich trudno było dojrzeć, pan Skrzetuski wierzył już w zwycięstwo. Twarz mu się śmiała, siły wróciły, oczy wytężone na błonie strzelały ogniem, jeno na miejscu ustać nie mógł.", + "102783": "— Hej, detyno! — mruknął stary Zachar. — Chciałaby dusza do raju!", + "102784": "Tymczasem kilka luźnych oddziałów tatarskich z krzykiem i hałłakowaniem rzuciło się naprzód. Z obozu odpowiedziano strzałami. Ale był to tylko postrach. Tatarzy nie dobiegłszy nawet do polskich chorągwi, pierzchnęli na obie strony ku swoim i znikli w tłumie.", + "102785": "Wtem ozwał się wielki bęben siczowy, a na jego głos wnet olbrzymi półksiężyc kozacko-tatarski ruszył z kopyta naprzód. Chmielnicki próbował widocznie, czy jednym zamachem nie zdoła zgnieść owych chorągwi i zająć obozu. W razie popłochu byłoby to możliwym. Wszelako nic podobnego nie okazywało się między polskimi chorągwiami. Stały one spokojnie, rozwinięte w dość długą linię, której tył zasłaniał okop, boki zaś działa taborowe, tak że można było na nią uderzyć tylko z frontu. Przez chwilę zdawało się, że przyjmą bitwę na miejscu, ale gdy półksiężyc przebiegł już połowę błonia, ozwały się w okopie trąbki do ataku — i nagle płot kopii sterczących aż dotąd ku górze zniżył się od razu do głów końskich.", + "102786": "— Usaria uderza! — krzyknął pan Skrzetuski.", + "102787": "Jakoż pochylili się w siodłach i ruszyli naprzód, a zaraz za nimi dragońskie chorągwie i cała linia bojowa.", + "102788": "Uderzenie husarzy było straszne. W pierwszym impecie trafili na trzy kurzenie, dwa steblowskie i mirhorodzki — i starli je w mgnieniu oka. Wycie doszło aż do uszu pana Skrzetuskiego. Konie i ludzie, zwaleni z nóg olbrzymim ciężarem żelaznych jeźdźców, padli jak łan pod tchnieniem burzy. Opór trwał tak krótko, że Skrzetuskiemu zdało się, iż jakiś olbrzymi smok połknął jednym haustem te trzy pułki. A był to przecie najzaciętszy żołnierz siczowy. Przerażone szumem skrzydeł konie zaczęły roznosić popłoch w szeregach zaporoskich. Pułki: irklejewski, kałnibołocki, miński, szkuryński i titorowski zmieszały się zupełnie, a naciskane przez masy pierzchających jęły i same ustępować bezładnie. A tymczasem dragonia dognała husarzy i rozpoczęła wraz z nimi krwawe żniwo. Kurzeń wasiuryński pierzchnął po zaciętym, ale krótkim oporze i gnał w dzikim popłochu aż do samych okopów kozackich. Środek sił Chmielnickiego chwiał się coraz bardziej i bity, spędzany w bezładne gromady, cięty mieczami, party żelazną nawałą, nie mógł uchwycić chwili, by przystanąć i sprawić się na nowo.", + "102789": "— Czorty, ne Lachy! — krzyknął stary Zachar.", + "102790": "Skrzetuski był jakby w obłąkaniu. Chorym będąc, nie umiał panować nad sobą, więc śmiał się i płakał jednocześnie, a chwilami krzyczał słowa komendy, jakby sam chorągiew prowadził. Zachar trzymał go za poły i innych w pomoc musiał wołać.", + "102791": "Bitwa przybliżyła się tak do taboru kozackiego, że niemal twarze można już było rozeznać. Z okopów bito z dział, ale kule kozackie, kładąc zarówno swoich, jak nieprzyjaciół, powiększały jeszcze zamieszanie.", + "102792": "Husaria natknęła się na kurzeń paszkowski, który stanowił gwardię hetmańską i w środku którego był sam Chmielnicki. Nagle krzyk straszny rozległ się po wszystkich szeregach zaporoskich: wielka chorągiew malinowa zachwiała się i padła.", + "102793": "Ale w tej chwili Krzeczowski na czele pięciu tysięcy swoich semenów ruszył do boju. Siedząc na bułanym, ogromnym koniu, leciał w pierwszym szeregu, bez czapki, z szablą nad głową, zgarniając przed sobą rozproszonych Niżowców, którzy spostrzegłszy nadchodzącą pomoc, choć i bez ordynku wracali do ataku. Bitwa zawrzała w środku linii na nowo.", + "102794": "Na obu skrzydłach szczęście również nie dopisało Chmielnickiemu. Tatarzy, po dwakroć odparci przez wołoskie chorągwie i semenów Potockich, stracili całkiem ochotę do boju. Pod Tuhaj-bejem ubito dwa konie. Zwycięstwo przechyliło się stanowczo na stronę młodego Potockiego.", + "102795": "Bitwa jednak nie trwała już długo. Ulewa, która od niejakiego czasu wzrastała coraz bardziej, wkrótce zwiększyła się do tego stopnia, że przez fale dżdżowe świata nie było widać. Już nie strugi, ale potoki deszczu spadały na ziemię z otwartych upustów niebieskich. Step zmienił się w jezioro. Zrobiło się tak ciemno, że o kilka kroków człowiek człowieka nie odróżniał. Szum deszczu głuszył komendę. Zamoczone muszkiety i samopały umilkły. Samo niebo położyło koniec rzezi.", + "102796": "Chmielnicki, przemoczony do nitki, wściekły wpadł do swego taboru. Nie przemówił do nikogo ani słowa. Rozbito mu namiocik ze skór wielbłądzich, pod który schroniwszy się, siedział samotny, przeżuwając gorzkie myśli.", + "102797": "Ogarniała go rozpacz. Teraz dopiero pojął, jakiego to jął się dzieła. Oto był pobity, odparty, niemal złamany w bitwie z tak małymi siłami, że słusznie mógł je za podjazd uważać. Wiedział on, jak wielką była siła odporna wojsk Rzeczypospolitej i brał to w rachubę, gdy się na wojnę odważył, a przecie przeliczył się. Tak przynajmniej zdawało mu się w tej chwili, więc chwytał się za podgolony łeb i pragnął rozbić go o pierwsze spotkane działo. Cóż dopiero, gdy przyjdzie mieć sprawę z hetmanami i z całą Rzecząpospolitą?", + "102798": "Rozmyślania przerwało wejście Tuhaj-beja.", + "102799": "Oczy Tatara pałały wściekłością, twarz była blada, a zęby błyskały zza warg nieobrosłych wąsem.", + "102800": "— Gdzie łupy? Gdzie jeńcy? Gdzie głowy wodzów? Gdzie zwycięstwo? — pytał ochrypłym głosem.", + "102801": "Chmielnicki zerwał się z miejsca.", + "102802": "— Tam! — odparł gromko, ukazując w stronę koronnego taboru.", + "102803": "— Idźże tam! — ryknął Tuhaj-bej. — A nie pójdziesz, to cię na sznurze do Krymu powiodę.", + "102804": "— Pójdę! — rzekł Chmielnicki. — Pójdę dziś jeszcze! Łupy wezmę i jeńców wezmę, ale ty zdasz sprawę chanowi, bo łupu chcesz, a boju unikasz!", + "102805": "— Psie! — zawył Tuhaj. — Ty gubisz wojsko chanowe!", + "102806": "I chwilę stali naprzeciw siebie, parskając nozdrzami jak dwa odyńce. Ochłonął pierwszy Chmielnicki.", + "102807": "— Tuhaj-beju, uspokój się! — rzekł. — Fala przerwała bitwę, gdy Krzeczowski złamał już dragonię. Ja ich znam! Jutro już z mniejszą furią bić się będą. Step rozmięknie do reszty. Husaria ulegnie. Jutro wszyscy będą nasi.", + "102808": "— Rzekłeś! — burknął Tuhaj-bej.", + "102809": "— I dotrzymam. Tuhaj-beju, mój przyjacielu, chan mi cię na pomoc przysłał, nie na biedę.", + "102810": "— Przyrzekałeś zwycięstwa, nie klęski.", + "102811": "— Wzięto trochę jeńców z dragonii, których ci oddam.", + "102812": "— Oddaj. Każę ich na pal powbijać.", + "102813": "— Nie czyń tego. Puść ich wolno. To ludzie ukrainni spod chorągwi Bałabana, poślem ich, by dragonów na naszą stronę przeciągnęli. Będzie tak jak z Krzeczowskim.", + "102814": "Tuhaj-bej udobruchał się; spojrzał bystro na Chmielnickiego i mruknął:", + "102815": "— Wężu…", + "102816": "— Chytrość tyle co męstwo warta. Jeśli dragonów do zdrady namówim, noga z taboru nie ujdzie, rozumiesz!", + "102817": "— Potockiego ja wezmę.", + "102818": "— Dam ci go, i Czarnieckiego także.", + "102819": "— Daj teraz gorzałki, bo zimno.", + "102820": "— Zgoda.", + "102821": "W tej chwili wszedł Krzeczowski. Pułkownik był ponury jak noc. Przyszłe pożądane starostwa, kasztelanie, zamki i skarby zasunęły się jakby mgłą po dzisiejszej bitwie. Jutro mogą zniknąć całkowicie, a może z owej mgły wynurzy się zamiast nich stryczek lub szubienica. Gdyby nie to, że pułkownik, wyciąwszy Niemców hetmańskich, spalił za sobą mosty — byłby z pewnością teraz rozmyślał, jak z kolei zdradzić Chmielnickiego, a przejść z semenami do obozu Potockiego.", + "102822": "Ale było to już niemożebne.", + "102823": "Siedli tedy we trzech nad gąsiorem gorzałki i poczęli pić w milczeniu. Szum ulewy ustawał z wolna.", + "102824": "Zmierzchało.", + "102825": "Pan Skrzetuski, wyczerpany z radości, osłabły, blady, leżał nieruchomie na teledze. Zachar, który go pokochał, kazał swoim Kozakom rozpiąć i nad nim wojłokowy daszek. Namiestnik słuchał posępnego szumu ulewy, ale w duszy było mu widno, jasno, błogo. Oto jego husarze pokazali, co umieją, oto jego Rzeczpospolita dała opór godny swego majestatu, oto pierwszy impet kozackiej burzy rozbił się już na ostrzach włóczni wojsk koronnych. A przecie są jeszcze hetmani, jest książę Jeremi i tylu panów, tyle szlachty, tyle potęgi, nad tym wszystkim zaś król — primus inter pares.", + "102826": "Duma podnosiła piersi pana Skrzetuskiego, jak gdyby cała ta potęga była w nim teraz.", + "102827": "W poczuciu jej, po raz pierwszy od czasu utraty wolności na Siczy, poczuł pewną litość nad Kozakami: „Winni są, ale i zaślepieni, gdy z motyką na słońce się porwali” — pomyślał. Winni są, ale nieszczęśliwi, gdy dali się porwać jednemu człowiekowi, który ich na oczywistą zgubę prowadzi.", + "102828": "Potem myśl jego wędrowała dalej. Nastanie spokój, a wówczas każdy o swym prywatnym szczęściu będzie miał prawo pomyśleć. Tu pamięcią i duszą zawisnął nad Rozłogami. Tam, w bliskości lwiej jamy, musi być cicho jak makiem siał. Tam bunt nigdy głowy nie podniesie, a choćby podniósł — Helena już w Łubniach niezawodnie.", + "102829": "Nagle huk dział przerwał złote nici jego rozmyślań.", + "102830": "To Chmielnicki, upiwszy się, wyprowadził znowu pułki do ataku.", + "102831": "Ale skończyło się na grze z dział, Krzeczowski pohamował hetmana.", + "102832": "Nazajutrz była niedziela. Cały dzień zeszedł spokojnie i bez wystrzału. Obozy leżały naprzeciw siebie jakby obozy dwóch wojsk sprzymierzonych.", + "102833": "Skrzetuski przypisywał tę ciszę zniechęceniu Kozaków. Niestety! Nie wiedział, że tymczasem Chmielnicki, „mnogimi oczyma swego umu patrząc przed siebie”, pracował nad przeciągnieniem na swą stronę dragonów Bałabana.", + "102834": "W poniedziałek bitwa zawrzała od świtu. Skrzetuski patrzył na nią jak i pierwej, z uśmiechniętą, wesołą twarzą. I znowu pułki koronne wystąpiły przed okop; tym jednak razem nie puszczając się do ataku, dawały wstręt nieprzyjacielowi z miejsca. Step rozmoknął nie tylko na powierzchni, jak pierwszego dnia bitwy, ale do głębi. Ciężka jazda nie mogła się prawie poruszać, co od razu dało przewagę lotnym chorągwiom zaporoskim i tatarskim. Uśmiech z wolna ginął z ust Skrzetuskiego. Pod polskim okopem nawałnica atakujących pokryła prawie zupełnie wąskie pasmo chorągwi koronnych. Zdawało się, że lada moment łańcuch ów rozerwany zostanie i rozpocznie się atak wprost do okopów. Pan Skrzetuski nie widział ani połowy tego animuszu, tej ochoty bojowej, z jaką chorągwie walczyły dnia pierwszego. Broniły się i dziś z zaciętością, ale nie uderzyły pierwsze, nie rozbijały w puch kurzeniów, nie zmiatały pola przed sobą jak huragan. Grunt stepowy, rozmiękły nie na powierzchni tylko, ale do głębi, uniemożliwiał furię i rzeczywiście przygwoździł ciężką jazdę pod okopem. Rozpęd stanowił jej siłę i rozstrzygał o zwycięstwie, a tymczasem teraz musiała stać w miejscu. Chmielnicki zaś wprowadzał coraz nowe pułki do boju. Sam był wszędzie. Każdy kurzeń osobiście wiódł do ataku i wycofywał się dopiero tuż przed szablami nieprzyjaciół. Zapał jego udzielał się stopniowo Zaporożcom, więc choć padali gęstym trupem, biegli na wyścigi pod okop z krzykiem i wyciem. Uderzali się o mur żelaznych piersi, o ostrza włóczni i rozbici, zdziesiątkowani wracali znowu do ataku. Pod tym naporem chorągwie poczęły się kolebać, uginać, miejscami cofać, tak właśnie jak zapaśnik chwycony w żelazne ramiona przeciwnika to słabnie, to się znów wysila i wzmaga.", + "102835": "Przed południem wszystkie niemal siły zaporoskie były w ogniu i w bitwie. Walka wrzała tak zacięcie, że między dwoma liniami walczących utworzył się jak gdyby nowy wał: trupów końskich i ludzkich.", + "102836": "Co chwila do okopów kozackich wracały z bitwy gromady wojowników rannych, pokrwawionych, pokrytych błotem, zziajanych, upadających ze zmęczenia. Ale wracali ze śpiewaniem na ustach. Z twarzy ich bił żar bitwy i pewność zwycięstwa. Mdlejąc, wołali jeszcze: „Na pohybel!”. Załoga zostawiona w obozie rwała się do boju.", + "102837": "Pan Skrzetuski sposępniał. Chorągwie polskie poczęły się zmykać z pola do okopów. Nie mogły już wytrzymać, a w odwrocie ich znać było gorączkowy pośpiech. Na ten widok dwadzieścia kilka tysięcy ust wrzasnęło radośnie. Impet ataku zdwoił się. Zaporożcy siedli na kark semenom Potockich, którzy zasłaniali odwrót.", + "102838": "Ale armaty i grad kul muszkietowych odrzuciły ich w tył. Bitwa na chwilę ustała. W obozie polskim rozległ się odgłos trąbki parlamentarskiej.", + "102839": "Chmielnicki jednak nie chciał już parlamentować. Dwanaście kurzeniów zsiadło z koni, by wspólnie z piechotą i Tatarami rozpocząć szturm do wałów.", + "102840": "Krzeczowski w trzy tysiące piechoty miał im przyjść w pomoc w chwili stanowczej. Wszystkie kotły, bębny, litaury i trąby ozwały się naraz, głusząc okrzyki i salwy muszkietów.", + "102841": "Pan Skrzetuski ze drżeniem patrzył na głębokie szeregi niezrównanej piechoty zaporoskiej biegnącej ku wałom i otaczającej je coraz ciaśniejszym pierścieniem. Długie smugi białego dymu wybuchały ku niej z okopów, jakby jakaś olbrzymia pierś chciała oddmuchnąć tę szarańczę cisnącą się nieubłaganie ze wszystkich stron. Kule armatnie ryły w niej bruzdy, strzały samopałów stały się coraz szybsze. Huk nie ustawał ani na chwilę — mrowie topniało w oczach, skręcało się miejscami konwulsyjnie jak olbrzymi wąż zraniony, ale szło naprzód. Już, już dobiegają! Już są pod okopem! Armaty już im szkodzić nie mogą! Pan Skrzetuski przymknął powieki.", + "102842": "I teraz pytania szybkie jak błyskawice przelatywały mu przez głowę: gdy otworzy oczy, czy dojrzy jeszcze polskie proporce na wałach? Dojrzy, nie dojrzy? Tam gwar coraz większy, tam wrzask jakiś niezwykły. Musiało się coś stać! Krzyki dochodzą ze środka obozu.", + "102843": "Co to jest? Co się stało?", + "102844": "— Boże wszechmocny!", + "102845": "Okrzyk ten wyrwał się z ust pana Skrzetuskiego, gdy otworzywszy oczy, ujrzał na wałach zamiast wielkiej złotej chorągwi koronnej malinową z Archaniołem.", + "102846": "Obóz był zdobyty.", + "102847": "Wieczorem dopiero dowiedział się od Zachara namiestnik o całym przebiegu szturmu. Nie próżno Tuhaj-bej nazywał Chmielnickiego wężem, bo oto w chwili najzaciętszej obrony podmówiona przez niego Bałabanowa dragonia przeszła do Kozaków i rzuciwszy się z tyłu na swoje chorągwie, dopomogła do wytępienia ich ze szczętem.", + "102848": "Wieczorem widział namiestnik jeńców i był przy śmierci młodego Potockiego, który mając gardło przebite strzałą, żył tylko kilka godzin po bitwie i umarł na ręku pana Stefana Czarnieckiego: „Powiedzcie ojcu… — szeptał w ostatniej chwili młody kasztelan — powiedzcie ojcu, żem… jako rycerz…”, i nie mógł nic więcej dodać. Dusza jego opuściła ciało i uleciała ku niebu. Skrzetuski długo potem pamiętał tę bladą twarz i te błękitne oczy wzniesione w chwili śmierci. Pan Czarniecki ślub czynił nad stygnącym ciałem, że da-li mu Bóg wolność odzyskać, a potokami krwi śmierć przyjaciela i hańbę klęski obmyje. I ani łza nie ciekła po surowym jego obliczu, bo to był rycerz żelazny, wielce już czynami odwagi wsławiony i człowiek żadnym nieszczęściem nieugięty. Jakoż śluby spełnił. Teraz zamiast desperacji się poddawać, pierwszy krzepił Skrzetuskiego, któren cierpiał strasznie nad kląska i hańbą Rzeczypospolitej. „Rzeczpospolita niejedną klęskę poniosła — mówił pan Czarniecki — ale ma ona w sobie siłę niespożytą. Nie złamała jej dotąd żadna potęga, nie złamią i bunty chłopów, których sam Bóg pokarze, gdyż występując przeciw zwierzchności, Jego to woli się oponują. A co do klęski, prawda, iż jest żałosną, ale któż tę klęskę poniósł? Hetmani? Wojska koronne? Nie! Po odłączeniu się i zdradzie Krzeczowskiego oddział ów, któren prowadził Potocki, tylko za podjazd mógł być uważany. Bunt niechybnie rozejdzie się po całej Ukrainie, gdyż chłopstwo tam harde i do boju wprawione, aleć bunt tam to przecie nie pierwszyzna. Zgaszą go hetmani z księciem Jeremim, których siły nieporuszone dotąd stoją, im zaś potężniej wybuchnie, tym raz zgaszony na dłużej, a może na zawsze ucichnie. Małej wiary i małego serca człowiekiem byłby ten, kto by mógł przypuszczać, iż jakiś watażka kozacki na współkę z jednym murzą tatarskim naprawdę mogą potężnemu narodowi zagrozić. Źle by było z Rzecząpospolitą, gdyby prosta zawierucha chłopska miała stanowić o jej losie, o jej egzystencji. Zaiste z pogardą ciągnęliśmy na oną wyprawę — kończył pan Czarniecki — a choć podjazd nasz starto, mniemam, że hetmani nie mieczem, nie bronią, ale batogami mogą ten bunt przytłumić”.", + "102849": "I gdy tak mówił, zdawało się, że to mówi nie jeniec, nie żołnierz po przegranej bitwie, ale dumny hetman pewny jutrzejszego zwycięstwa. Ta wielkość duszy i wiara w Rzeczpospolitą spłynęły jako balsam na rany namiestnika. Patrzył on z bliska na potęgę Chmielnickiego, więc go też i oślepiła trochę, tym bardziej że aż dotąd szły za nią powodzenia. Ale pan Czarniecki musiał mieć słuszność. Siły hetmanów stoją jeszcze nieporuszone, a za nimi cała potęga Rzeczypospolitej, zatem prawa władzy i woli boskiej. Odchodził tedy namiestnik bardzo na duszy pokrzepion i weselszy, a odchodząc, spytał jeszcze pana Czarnieckiego, czyby nie chciał zaraz układów z Chmielnickim o wolność rozpocząć.", + "102850": "— Tuhaj-bejowym jestem jeńcem — rzekł pan Stefan — jemu też okup zapłacę, a z tym watażką nie chcę mieć do czynienia i katu go oddaję.", + "102851": "Zachar, który panu Skrzetuskiemu ułatwił widzenie się z więźniami, odprowadzając go do telegi, również go po drodze pocieszał:", + "102852": "— Nie z młodym Potockim trudno — mówił — z hetmany będzie trudno. Dzieło dopiero poczęte, a jaki będzie koniec, Bóg wie! Hej, nabrali Kozacy i Tatarzy polskiego dobra, ale wziąć a zachować inna rzecz. A ty się, detyno, nie martw, nie sumuj, bo i tak wolność odzyskasz, ty ruszysz do swoich, a stary będzie już tużył po tobie. Na starość najgorzej samemu na świecie. Z hetmany będzie trudno, oj trudno!", + "102853": "Rzeczywiście, zwycięstwo, jakkolwiek świetne, nie rozstrzygało bynajmniej sprawy na korzyść Chmielnickiego. Mogło mu ono nawet wypaść na niekorzyść, bo łatwo było przewidzieć, że teraz hetman wielki, mszcząc śmierć syna, ze szczególną zawziętością nastawać będzie na Zaporożców i niczego nie omieszka, żeby ich zgnieść od razu. Hetman wielki oto żywił pewną niechęć do księcia Jeremiego, która choć pokrywana grzecznością, niemniej objawiała się dość często w rozmaitych okolicznościach. Chmielnicki, wiedząc o tym doskonale, przypuszczał, że teraz niechęć ta ustanie, i że teraz pan krakowski pierwszy wyciągnie rękę do zgody, która zapewni mu pomoc wsławionego wojownika i jego potężnych zastępów. A z tak połączonymi siłami, pod takim wodzem jak książę, Chmielnicki jeszcze mierzyć się nie śmiał, bo sobie jeszcze dostatecznie nie ufał. Postanowił więc śpieszyć się, by razem z wieścią o klęsce żółtowodzkiej stanąć na Ukrainie i uderzyć na hetmanów, nimby pomoc książęca nadejść mogła.", + "102854": "Nie dał więc wypoczynku wojskom i drugiego dnia po bitwie świtaniem ruszono w pochód. Pochód to był tak szybki, jak gdyby hetman uciekał. Rzekłbyś, że powódź step zalewa i pędzi naprzód, i wzbiera wszystkimi wodami po drodze. Mijano lasy, dąbrowy, mogiły, przeprawiano się przez rzeki bez wytchnienia. Siły kozackie wzrastały po drodze, bo coraz nowe gromady chłopów uciekających z Ukrainy łączyły się z nimi ustawicznie. Chłopi przynosili i wieści o hetmanach — ale sprzeczne. Jedni mówili, że książę siedzi jeszcze za Dnieprem; inni, że już się połączył z wojskami koronnymi. Natomiast wszyscy twierdzili, że Ukraina już w ogniu. Chłopi nie tylko uciekali na spotkanie Chmielnickiego w Dzikie Pola, ale palili wsie i miasta, rzucali się na swych panów i uzbrajali powszechnie. Wojska koronne biły się już od dwóch tygodni. Wycięto Steblew, pod Derenhowcami zaś przyszło do krwawej bitwy. Kozacy grodowi gdzieniegdzie już przerzucili się na stronę czerni, a wszędzie czekali tylko hasła. Chmielnicki liczył na to wszystko i śpieszył się tym bardziej.", + "102855": "Na koniec stanął u proga. Czehryn otworzył mu wrota na rozcież. Załoga kozacka przeszła natychmiast pod jego chorągiew. Zburzono dom Czaplińskiego, wyrżnięto garść szlachty szukającej schronienia w mieście. Radosne krzyki, bicie we dzwony i procesje nie ustawały ani na chwilę. Pożar ogarnął zaraz całą okolicę. Co żyło, chwytało za kosy, piki i łączyło się z Zaporożem. Tłumy niezmierne czerni spływały do obozu ze wszystkich stron — doszły także i radosne, bo pewne wieści, że książę Jeremi ofiarował wprawdzie pomoc hetmanom, ale jeszcze się z nimi nie połączył.", + "102856": "Chmielnicki odetchnął.", + "102857": "Ruszył bez zwłoki naprzód i szedł już wśród buntu, rzezi i ognia. Świadczyły o tym zgliszcza i trupy. Szedł jak lawina, niszcząc wszystko po drodze. Kraj przed nim powstawał, za nim pustoszał. Szedł jak mściciel, jak legendowy smok. Kroki jego wyciskały krew, oddech wzniecał pożary.", + "102858": "W Czerkasach zatrzymał się z głównymi siłami, wysławszy naprzód Tatarów pod Tuhaj-bejem i dzikiego Krzywonosa, którzy dognali hetmanów pod Korsuniem i uderzyli na nich bez wahania. Ale śmiałość drogo musieli spłacić. Odparci, zdziesiątkowani, zbici na miazgę cofnęli się w popłochu.", + "102859": "Chmielnicki zerwał się i szedł im w pomoc. Po drodze doszła go wieść, że pan Sieniawski w kilka chorągwi połączył się z hetmanami, którzy opuścili Korsuń i ciągną do Bohusławia. Było to prawdą. Chmiel zajął Korsuń bez oporu i pozostawiwszy w nim wozy, zapasy żywności, słowem, cały tabor, komunikiem pognał się za nimi.", + "102860": "Nie potrzebował gonić długo, gdyż nie uszli jeszcze daleko. Pod Krutą Bałką przednie jego straże natknęły się na polski tabor.", + "102861": "Panu Skrzetuskiemu nie było danym widzieć bitwy, gdyż wraz z taborem został w Korsuniu. Zachar umieścił go w rynku, w domu pana Zabokrzyckiego, którego czerń poprzednio powiesiła — i postawił straż z niedobitków mirhorodzkiego kurzenia, bo tłuszcza ciągle rabowała domy i mordowała każdego, kto się jej wydał Lachem. Przez wybite okna widział pan Skrzetuski gromady pijanych chłopów, krwawych, z pozawijanymi rękawami u koszul, włóczących się od domu do domu, od sklepu do sklepu i przeszukujących wszystkie kąty, strychy, poddasza; od czasu do czasu wrzask straszliwy oznajmiał, że znaleziono szlachcica, Żyda, mężczyznę, kobietę lub dziecię. Wyciągano ofiarę na rynek i pastwiono się nad nią w sposób najstraszliwszy. Tłuszcza biła się ze sobą o resztki ciał, obmazywała sobie z rozkoszą krwią twarze i piersi, okręcała szyje dymiącymi jeszcze trzewiami. Chłopi chwytali małe Żydzięta za nogi i rozdzierali wśród szalonego śmiechu tłumów. Rzucano się i na domy otoczone strażą, w których zamknięci byli znakomitsi jeńcy, zostawieni przy życiu dlatego, że spodziewano się po nich znacznego okupu. Wówczas Zaporożcy lub Tatarzy stojący na straży odpierali tłum, grzmocąc po łbach napastników drzewcami od pik, łukami lub batami z byczej skóry. Tak było przy domu pana Skrzetuskiego. Zachar kazał ćwiczyć chłopstwo bez miłosierdzia, a mirhorodcy spełniali z rozkoszą rozkaz. Niżowi bowiem przyjmowali chętnie w czasie buntów pomoc czerni, ale pogardzali nią bez porównania więcej od szlachty. Przecie nie próżno zwali się: „*szlachetne urożonymi* Kozakami!”. Sam Chmielnicki darowywał potem niejednokrotnie znaczną ilość czerni Tatarom, którzy gnali ją do Krymu i stamtąd sprzedawali do Turcji i Azji Mniejszej.", + "102862": "Tłum więc szalał na rynku i dochodził do tak dzikiego opętania, że w końcu począł się wzajemnie mordować. Dzień zapadał. Zapalono całą jedną stronę rynku, cerkiew i dom parocha. Szczęściem wiatr zwiewał ogień ku polu i przeszkadzał szerzeniu się pożaru. Ale łuna olbrzymia oświeciła rynek tak jasno jak promienie słoneczne. Zrobiło się gorąco nie do wytrzymania. Z dala dochodził straszliwy huk dział — widocznie bitwa pod Krutą Bałką stawała się coraz zaciętsza.", + "102863": "— Gorąco tam musi być naszym! — mruczał stary Zachar. — Hetmani nie żartują. Hej! Pan Potocki szczery żołnir.", + "102864": "Potem wskazał przez okno na czerń.", + "102865": "— No! — rzekł. — Oni teraz hulają, ale jeśli Chmiel będzie pobity, to i nad nimi pohulają!", + "102866": "W tej chwili rozległ się tętent i na rynek wpadło na spienionych koniach kilkudziesięciu jeźdźców. Twarze ich sczerniałe od prochu, odzież w nieładzie i poobwiązywane szmatami głowy niektórych świadczyły, iż pędzą wprost z bitwy.", + "102867": "— Ludy! Kto w Boha wiryt, spasajtes! Lachy bijut naszych! — krzyknęli wniebogłosy.", + "102868": "Podniósł się wrzask i zamieszanie. Tłum rozkołysał się jak fala targnięta wichrem. Nagle dziki popłoch opanował wszystkich. Rzucono się do ucieczki, ale że ulice były zatłoczone wozami, a jedna część rynku w ogniu, więc nie było gdzie uciekać.", + "102869": "Czerń poczęła się tłoczyć, krzyczeć, bić, dusić i wyć o miłosierdzie, choć nieprzyjaciel był jeszcze daleko.", + "102870": "Namiestnik zasłyszawszy, co się dzieje, mało nie oszalał z radości, począł biegać po izbie jak obłąkany, rękami bić się w piersi z całej siły i wołać:", + "102871": "— Wiedziałem, że tak się stanie! Wiedziałem! Jakom żyw! To z hetmany sprawa! To z całą Rzecząpospolitą! Godzina kary nadeszła! Co to?", + "102872": "Znów rozległ się tętent i tym razem do kilkuset jeźdźców, samych Tatarów, pojawiło się na rynku. Uciekali widocznie na ślepo. Tłum zastępował im drogę, oni rzucili się w tłum, tratowali go, bili, rozpędzali, siekli, prąc końmi ku gościńcowi wiodącemu do Czerkas.", + "102873": "— Uciekają jak wicher! — zawołał Zachar.", + "102874": "Ledwo wymówił, przeleciał drugi oddział, za nim trzeci. Zdawało się, że ucieczka jest powszechną. Straże przy domach poczęły kręcić się i również okazywać chęć ucieczki. Zachar wypadł przed ganek.", + "102875": "— Stać! — krzyknął na swych mirhorodców.", + "102876": "Dym, gorąco, zamieszanie, tętent koni, głosy trwogi, wycie tłumów oświeconych pożarem, wszystko to zlało się w jeden piekielny obraz, na który namiestnik z okna spoglądał.", + "102877": "— Co tam za pogrom być musi! Co tam za pogrom! — wołał do Zachara, nie zważając, iż ten radości jego nie mógł podzielać.", + "102878": "Tymczasem znów oddział uciekających przemknął się jak błyskawica.", + "102879": "Huk dział wstrząsał posadami domów korsuńskich.", + "102880": "Nagle jakiś głos przeraźliwy tuż pod domem począł krzyczeć:", + "102881": "— Ratujcie się! Chmiel zabit! Krzeczowski zabit! Tuhaj-bej zabit!", + "102882": "Na rynku nastał prawdziwy koniec świata.", + "102883": "Ludzie w obłąkaniu rzucali się w płomienie. Namiestnik padł na kolana i ręce wzniósł do góry.", + "102884": "— Boże wszechmocny! Boże wielki i sprawiedliwy, chwała Tobie na wysokościach!", + "102885": "Zachar przerwał mu modlitwę, wpadłszy z przedsieni do izby.", + "102886": "— A bywaj no, detyno! — zawołał zdyszany. — Wyjdź i obiecnij łaskę mirhorodcom, bo chcą uchodzić, a jak ujdą, czerń tu wpadnie!", + "102887": "Skrzetuski wyszedł na ganek. Mirhorodcy kręcili się niespokojnie przed domem, okazując niekłamaną ochotę opuścić stanowisko i pierzchnąć gościńcem wiodącym do Czerkas. Strach opanował wszystkich w mieście. Raz w raz nowe oddziały rozbitków nadlatywały jakby na skrzydłach od strony Krutej Bałki. Uciekali chłopi, Tatarzy, Kozacy grodowi i zaporoscy w największym pomieszaniu. A jednak główne siły Chmielnickiego musiały jeszcze dawać opór, bitwa nie musiała być jeszcze zupełnie rozstrzygniętą, gdyż działa grały ze zdwojoną siłą.", + "102888": "Skrzetuski zwrócił się ku mirhorodcom.", + "102889": "— Za to, iżeście strzegli wiernie osoby mojej — rzekł wyniośle — nie potrzebujecie ucieczką się ratować, gdyż obiecuję wam instancję i łaskę u hetmana.", + "102890": "Mirhorodcy co do jednego odkryli głowy, a on ujął się pod boki i spoglądał dumnie na nich i na rynek, który pustoszał coraz bardziej. Co za zmiana losu! Oto pan Skrzetuski, niedawno jeniec wleczony za kozackim taborem, stał teraz między zuchwałym kozactwem jako pan między poddaństwem, jako szlachcic między gminem, jako husarz z pancernego znaku między obozowymi ciury. On — jeniec — łaskę teraz obiecywał — i głowy odkrywały się na jego widok, a pokorne głosy wołały tym posępnym, przeciągłym, oznaczającym przestrach i poddanie się tonem:", + "102891": "— Pomyłujte, pane!", + "102892": "— Jakom powiedział, tak się stanie! — rzekł namiestnik.", + "102893": "Jakoż istotnie pewien był swej instancji u hetmana, któremu był znajomy, bo nieraz do niego listy od księcia Jeremiego woził i względy jego umiał pozyskać. Stał tedy trzymając się pod boki i radość biła mu z oblicza oświeconego blaskiem pożaru.", + "102894": "„Ot, wojna skończona! Ot, fala u progu rozbita! — myślał. — Pan Czarniecki miał słuszność: niepożytą jest siła Rzeczypospolitej, niezachwianą jej potęga”.", + "102895": "A gdy tak myślał, duma rozsadzała mu piersi; nie niska duma płynąca ze spodziewanego nasycenia zemsty, z upokorzenia wroga ani z odzyskania wolności, której za chwilę już się spodziewał, ani z tego, że czapkowano przed nim teraz, ale czuł się dumnym, że jest synem tej Rzeczypospolitej zwycięskiej, przepotężnej, o której bramy wszelka złość, wszelki zamach, wszelkie ciosy tak rozbijają się i kruszą jako mocy piekielne o bramy nieba. Czuł się dumnym jako szlachcic-patriota, że w zwątpieniu został pokrzepion, a w wierze nie zawiedzion. Zemsty już nie pragnął.", + "102896": "„Pogromiła jak królowa, wybaczy jak matka” — myślał.", + "102897": "Tymczasem huk dział zmienił się w grzmot nieustający.", + "102898": "Kopyta końskie zaszczekały znów po pustych ulicach. Na rynek wleciał jak piorun, na nieosiodłanym koniu Kozak bez czapki, w jednej koszuli, z twarzą rozciętą mieczem i buchającą krwią. Wleciał, konia osadził, ręce rozkrzyżował i chwytając oddech otwartymi usty, krzyczeć począł:", + "102899": "— Chmiel bije Lachiw! Pobyty jasno welmożny pany, hetmany i pułkownyki, łycari i kawalery!", + "102900": "To rzekłszy, zachwiał się i na ziemię runął. Mirhorodcy skoczyli mu na pomoc.", + "102901": "Płomień i bladość przeleciały przez oblicze pana Skrzetuskiego.", + "102902": "— Co on mówi? — rzekł gorączkowo do Zachara. — Co się stało? Nie może to być. Na Boga żywego! Nie może to być!", + "102903": "Cisza! Tylko płomienie syczą na przeciwległej stronie rynku, trzaskają snopy iskier, a czasem przepalone domostwo runie z łoskotem.", + "102904": "Aż oto nowi jacyś gońce lecą.", + "102905": "— Pobyty Lachy! Pobyty!", + "102906": "Za nimi ciągnie oddział Tatarów — idą z wolna, bo otaczają pieszych, widocznie jeńców.", + "102907": "Pan Skrzetuski oczom nie wierzy. Poznaje doskonale na jeńcach barwę hetmańskiej husarii — więc w ręce plaszcze i jakimś dziwnym, nieswoim głosem powtarza uporczywie:", + "102908": "— Nie może być! Nie może być!", + "102909": "Huk armat słychać jeszcze. Bitwa nieskończona. Przez wszystkie niepopalone ulice napływają jednak tłumy Zaporożców i Tatarów. Twarze ich czarne, piersi dyszą ciężko — ale wracają jakby upojeni, śpiewają pieśni!", + "102910": "Tak wracają żołnierze po zwycięstwie.", + "102911": "Namiestnik pobladł jak trup.", + "102912": "— Nie może być — powtarzał coraz chrapliwiej — nie może być… Rzeczpospolita…", + "102913": "Nowy przedmiot zwraca jego uwagę.", + "102914": "Wchodzą semenowie Krzeczowskiego, niosąc całe pęki chorągwi. Przyjeżdżają na środek rynku i rzucają je na ziemię.", + "102915": "Niestety — polskie.", + "102916": "Huk armat słabnie, w oddali słychać turkot nadchodzących wozów. Jedzie naprzód jedna wysoka kozacka telega, za nią szereg innych, wszystkie otoczone przez Kozaków paszkowskiego kurzenia, w żółtych czapkach; przechodzą tuż koło domu, przy którym mirhorodcy. Pan Skrzetuski rękę do czoła przytknął, bo go blask pożaru oślepiał, i wpatrzył się w postacie jeńców siedzących na pierwszym wozie.", + "102917": "Nagle cofnął się w tył, rękami począł bić powietrze jak człowiek trafiony strzałą w piersi, z ust zaś wyrwał mu się krzyk straszny, nadludzki:", + "102918": "— Jezus Maria! To hetmani!", + "102919": "I padł na ręce Zachara, oczy zaszły mu blachmanem, a twarz stężała i zakrzepła, tak jak u ludzi umarłych.", + "102920": "W kilka chwil później trzech jeźdźców na czele niezliczonych pułków wjeżdżało na rynek korsuński. Środkowy, ubrany w czerwień, siedział na białym koniu i wspierając się pod bok pozłocistą buławą, spoglądał dumnie jak król.", + "102921": "Był to Chmielnicki. Po obu jego stronach jechali Tuhaj-bej i Krzeczowski.", + "102922": "Rzeczpospolita leżała w prochu i krwi u nóg Kozaka.", + "102923": "Rozdział XVI", + "102924": "Upłynęło kilka dni. Ludziom zdawało się, że sklepienie niebieskie runęło nagle na Rzeczpospolitą. Żółte Wody, Korsuń, zniesienie wojsk koronnych, zawsze dotąd w walkach z Kozakami zwycięskich, wzięcie hetmanów, pożar straszliwy na całej Ukrainie, rzezie, mordy niesłychane od początku świata — wszystko to zwaliło się tak nagle, że ludzie prawie wierzyć nie chcieli, aby tyle klęsk mogło przyjść na jeden kraj od razu. Wielu też nie wierzyło, inni odrętwieli z przerażenia, inni dostali obłąkania, inni przepowiadali przyjście antychrysta i bliskość sądu ostatecznego. Przerwały się wszystkie węzły społeczne, wszelkie stosunki ludzkie i rodzinne. Ustała wszelka władza, znikły różnice między ludźmi. Piekło odczepiło z łańcuchów wszystkie zbrodnie i puściło je na świat, by pohulały: więc mord, grabież, wiarołomstwo, rozbestwienie się, gwałt, rozbój i szaleństwo zastąpiło pracę, uczciwość, wiarę i sumienie. Zdawało się, że odtąd ludzkość już nie dobrem, ale złem tylko żyć będzie; że się przeinaczyły serca i umysły i poczytują to za święte, co dawniej było bezecnym, a za bezecne, co dawniej było świętym. Słońce nie świeciło już nad ziemią, bo je zasłaniały dymy pożarów, a nocami zamiast gwiazd i księżyca świeciły pożogi. Płonęły miasta, wsie, kościoły, dwory, lasy. Ludzie przestali mówić, jeno jęczeli albo wyli jak psy. Życie straciło wartość. Tysiące ginęły bez echa, bez wspomnienia. A z tych wszystkich klęsk, mordów, jęków, dymów i pożarów podnosił się tylko jeden człowiek coraz wyżej i wyżej, olbrzymiał coraz straszliwiej, zaciemniał już niemal światło dzienne, rzucał cień od morza do morza.", + "102925": "Był to Bohdan Chmielnicki.", + "102926": "Dwieście tysięcy ludzi zbrojnych i upojonych zwycięstwy stało teraz gotowych na jego skinienie. Czerń powstawała wszędzie; Kozacy grodowi łączyli się z nim po wszystkich miastach. Kraj od Prypeci do krańców pustyń był w ogniu. Powstanie szerzyło się w województwach: ruskim, podolskim, wołyńskim, bracławskim, kijowskim i czernihowskim. Potęga hetmana rosła co dzień. Nigdy Rzeczpospolita nie wystawiła przeciw najstraszniejszemu wrogowi połowy tych sił, którymi on teraz rozporządzał. Równych nie miał w gotowości i cesarz niemiecki. Burza przeszła wszelkie oczekiwania. Sam hetman początkowo nie rozeznawał własnej potęgi i nie rozumiał, jak wyrósł już wysoko. Sprawiedliwością, prawem i wiernością dla Rzplitej jeszcze się osłaniał, bo nie wiedział, że te wyrazy, jako czcze wyrazy, mógł już deptać. Wszelako w miarę sił wzrastał w nim i ów niezmierny, bezwiedny egoizm, któremu równego historia nie przedstawia. Pojęcia złego i dobrego, zbrodni i cnoty, gwałtu i sprawiedliwości zlały się w duszy Chmielnickiego w jedno z pojęciami własnej krzywdy lub własnego dobra. Ten mu był cny, kto był z nim; ten zbrodniarz, kto przeciw niemu. Gotów był biadać na słońce i poczytywać to sobie za osobistą krzywdę, gdyby nie świeciło wówczas, gdy on potrzebował. Ludzi, wypadki i świat cały mierzył własnym ja. I mimo całej chytrości, całej hipokryzji hetmana była jakaś potworna dobra wiara w takim jego poglądzie. Wypływały zeń wszystkie występki Chmielnickiego, ale i czyny dobre; bo jeśli nie znał miary w znęcaniu się i okrucieństwie nad wrogiem, natomiast umiał być wdzięcznym za wszystkie, choćby mimowolne usługi, które mu oddawano.", + "102927": "Tylko gdy był pijany, wówczas zapominał i o dobrodziejstwach i rycząc z szaleństwa, wydawał spienionymi usty krwawe rozkazy, których żałował później. A w miarę jak rosło jego powodzenie, pijany bywał coraz częściej, bo coraz większy ogarniał go niepokój. Zdawać by się mogło, że tryumfy zaprowadziły go na takie wyżyny, na które sam wstąpić nie chciał. Jego potęga przerażała innych, ale i jego samego. Olbrzymia rzeka buntu, porwawszy go, niosła z błyskawicową szybkością i nieubłaganie, ale dokąd? Jak się to wszystko miało skończyć? Poczynając bunt w imię krzywd własnych, mógł ten kozacki dyplomata liczyć, że po pierwszych powodzeniach lub nawet po klęskach rozpocznie układy, że zaofiarują mu przebaczenie, zadośćuczynienie i nagrodę za krzywdy i szkody. Znał on dobrze Rzeczpospolitą, jej cierpliwość tak nieprzebraną jako morze, jej miłosierdzie nieznające granic i miary, które płynęło nie tylko ze słabości, boć przecie Nalewajce, otoczonemu już i zgubionemu, jeszcze ofiarowano przebaczenie. Wszelako teraz, po zwycięstwie na Żółtych Wodach, po zniesieniu hetmanów, po rozpaleniu wojny domowej we wszystkich południowych województwach, rzeczy zaszły zbyt daleko, wypadki przerosły wszelkie oczekiwanie — teraz walka musiała się toczyć na śmierć i życie.", + "102928": "A na czyją stroną miało paść zwycięstwo?", + "102929": "Chmielnicki pytał wróżbitów i gwiazd się radził, i sam wytężał oczy w przyszłość — ale widział przed sobą tylko ciemność. Więc czasem straszny niepokój podnosił mu włosy na głowie, a z piersi zrywała się rozpacz jak wicher. Co będzie, co będzie? Bo Chmielnicki, patrząc bystrzej od innych, rozumiał zarazem lepiej od wielu, że Rzeczpospolita nie umie użyć swych sił i sama o nich nie wie, ale jest potęgą olbrzymią. Gdyby jaki człowiek schwycił w ręce tę potęgę, wtedy kto by mu się oparł? A któż mógł zgadnąć, czy straszne niebezpieczeństwo, czy bliskość przepaści i zguby nie potłumi zamieszek, niezgody wewnętrznej, prywaty, zawiści panów, warcholstwa, gadanin sejmowych, swawoli szlacheckiej, bezsilności króla. Wtedy by pół miliona samego tylko herbowego ludu mogło wyruszyć w pole i zgnieść Chmielnickiego, choćby go nie tylko chan krymski, ale i sam sułtan turecki wspomagał.", + "102930": "O tej uśpionej potędze Rzplitej wiedział prócz Chmielnickiego i zmarły król Władysław i dlatego całe życie pracował nad tym, by z największym w świecie mocarzem rozpocząć walkę na śmierć, bo tylko w ten sposób potęga owa przywołaną do życia być mogła. Gwoli temu przekonaniu nie wahał się król rzucać iskier i na prochy kozackie. Było-li przeznaczonym istotnie Kozakom wywołać tę powódź, by w niej utonąć nareszcie?", + "102931": "Chmielnicki rozumiał i to także, jak mimo całej słabości strasznym był odpór tej Rzeczypospolitej. W taką bezładną, źle powiązaną, rozdartą, swawolną, nierządną biły przecie najgroźniejsze ze wszystkich fale tureckie i rozbijały się o nią jak o skałę. Tak było pod Chocimiem, na co własnymi niemal oczyma patrzył. Jednak ta Rzeczpospolita nawet w chwilach swej słabości zatykała swe chorągwie na wałach obcych stolic. Jakiż tedy da odpór? Czego nie dokaże przywiedziona do rozpaczy, gdy będzie musiała umrzeć albo zwyciężyć?", + "102932": "Wobec tego każdy tryumf Chmielnickiego był nowym dla niego niebezpieczeństwem, bo zbliżał chwilę przebudzenia się lwa drzemiącego i czynił bardziej niemożliwymi układy. W każdym zwycięstwie leżała przyszła klęska, w każdym upojeniu — na dnie gorycz. Teraz na burzę kozacką miała przyjść burza Rzeczypospolitej. Chmielnickiemu wydawało się, że już słyszy jej głuchy, daleki huk.", + "102933": "Oto z Wielkopolski, Prus, rojnego Mazowsza, Małopolski i Litwy nadejdą tłumy wojowników — trzeba im tylko wodza.", + "102934": "Chmielnicki wziął w niewolę hetmanów, ale i przez tę szczęśliwość przeglądała jakby zasadzka losu. Hetmani byli doświadczonymi wojownikami, ale żaden z nich nie był człowiekiem, jakiego wymagała ta chwila grozy, przerażenia, klęski.", + "102935": "Wodzem mógł być teraz jeden tylko człowiek.", + "102936": "Zwał się on: książę Jeremi Wiśniowiecki.", + "102937": "Właśnie dlatego, że hetmani poszli w niewolę, wybór prawdopodobnie miał paść na księcia. Chmielnicki nie wątpił o tym na równi ze wszystkimi.", + "102938": "A tymczasem do Korsunia, w którym hetman zaporoski zatrzymał się po bitwie dla odpoczynku, dolatywały z Zadnieprza wieści, że straszny książę ruszył już z Łubniów, że po drodze depce bunt niemiłosiernie, że po przejściu jego znikają wsie, słobody, chutory i miasteczka, a natomiast jeżą się krwawe pale i szubienice. Przestrach dwoił i troił liczbę sił jego. Mówiono, że prowadzi piętnaście tysięcy wojowników najlepszego wojska, jakie być mogło w całej Rzeczypospolitej.", + "102939": "W obozie kozackim spodziewano się go lada chwila. Wkrótce po bitwie pod Krutą Bałką okrzyk „Jarema idzie!” rozległ się między Kozakami i rzucił popłoch między czerń, która poczęła ślepo uciekać. Popłoch ten zastanowił głęboko Chmielnickiego.", + "102940": "Miał teraz do wyboru: albo ruszyć z całą potęgą przeciw księciu i szukać go na Zadnieprzu, albo zostawiwszy część sił na zdobywanie zamków ukrainnych, ruszyć w głąb Rzeczypospolitej.", + "102941": "Wyprawa na księcia była niebezpieczną. Mając do czynienia z tak wsławionym wodzem, Chmielnicki, mimo całej przewagi swych sił, mógł ponieść klęskę w walnej bitwie i wówczas wszystko byłoby stracone od razu. Czerń, która stanowiła ogromną większość, złożyła świadectwo, że zmyka na samo imię Jaremy. Trzeba było czasu, żeby ją zmienić w wojsko mogące stawić czoło książęcym regimentom.", + "102942": "Z drugiej strony książę prawdopodobnie nie przyjąłby walnej bitwy, ale poprzestał na obronie w zamkach i częściowej wojnie, która w takim razie musiałaby trwać całe miesiące, jeżeli nie lata, a przez ten czas Rzeczpospolita zebrałaby niechybnie nowe siły i ruszyła w pomoc księciu.", + "102943": "Chmielnicki więc postanowił pozostawić Wiśniowieckiego na Zadnieprzu, a samemu umocnić się na Ukrainie, zorganizować swe siły i następnie ruszywszy do Rzeczypospolitej, zmusić ją do układów. Liczył on na to, że gaszenie buntu na samym tylko Zadnieprzu zajmie na długo wszystkie siły książęce, a jemu da wolne pole. Bunt zaś na Zadnieprzu obiecywał sobie podsycać, wysyłając pojedyncze pułki w pomoc czerni.", + "102944": "Na koniec sądził, że będzie można łudzić księcia układami i zwłóczyć czekając, póki się jego siły nie wykruszą. W tym celu przypomniał sobie Skrzetuskiego.", + "102945": "W kilka dni tedy po Krutej Bałce, a w sam dzień popłochu między czernią kazał przyzwać przed siebie pana Skrzetuskiego.", + "102946": "Przyjął go w domu starościńskim w asystencji jednego tylko pana Krzeczowskiego, który Skrzetuskiemu był z dawna znajomy, i powitawszy łaskawie, choć nie bez wyniosłości odpowiedniej dzisiejszej jego szarży, rzekł:", + "102947": "— Mości poruczniku Skrzetuski, za usługę, którą mi wyświadczyłeś, wykupiłem cię od Tuhaj-beja i obiecałem wolność. Teraz godzina nadeszła. Dam ci piernacz, byś mógł swobodnie przejechać, jeśliby cię wojska jakie spotkały, i straże do obrony od czerni. Możesz wracać do swego księcia.", + "102948": "Skrzetuski milczał. Żaden uśmiech radości nie pojawił się na jego twarzy.", + "102949": "— Możeszże ruszyć w drogę? Bo widzę, że ci coś choroba z oczu przegląda?", + "102950": "Rzeczywiście pan Skrzetuski wyglądał jak cień. Rany i ostatnie wypadki zwaliły z nóg tego olbrzymiego młodziana, który takie teraz miał pozory, jakby nie obiecywał jutra dożyć. Twarz mu pożółkła, a czarna broda, niestrzyżona od dawna, podnosiła jeszcze mizerię oblicza. Pochodziło to z utrapień wewnętrznych. Rycerz omal się nie zagryzł. Wleczony za obozem kozackim, był przecie świadkiem wszystkiego, co się od wyruszenia z Siczy zdarzyło. Widział hańbę i klęskę Rzeczypospolitej, hetmanów w niewoli; widział tryumfy kozackie, piramidy poukładane z głów odciętych poległym żołnierzom, szlachtę wieszaną za żebra, odrzynane piersi niewiast, profanacje panien, widział rozpacz odwagi, ale i nikczemność strachu — widział wszystko — przecierpiał wszystko i cierpiał tym bardziej, że mu w głowie i piersiach utkwiła nożem myśl, że to on sam pośredni sprawca, bo przecie on, nie kto inny, oderżnął Chmielnickiego od powroza. Ale czy mógł się spodziewać rycerz chrześcijański, że ratunek podany bliźniemu takie wyda owoce? Więc ból jego nie miał dna.", + "102951": "A gdy się siebie spytał, co się dzieje z Heleną, i gdy pomyślał, co mogło się zdarzyć, jeśli złe losy zatrzymały ją w Rozłogach, to ręce ku niebu wyciągał i wołał głosem, w którym drgała bezdenna rozpacz i prawie groźba: „Boże! Weźże duszę moją, bo już tu mam więcej, niżem zasłużył!”. Potem postrzegał się, że bluźni, więc na twarz padał i prosił o ratunek, o przebaczenie, o zmiłowanie nad ojczyzną i nad onym gołębiem niewinnym, co może tam na próżno wzywał bożej i jego pomocy. Krótko mówiąc, przebolał tak, że go już teraz nie uradowała darowana wolność, a ten hetman zaporoski, ten tryumfator, który chciał być wspaniałym, łaskę mu swoją okazując, nie imponował mu już zgoła; w czym spostrzegłszy się, Chmielnicki zmarszczył się i rzekł:", + "102952": "— Śpieszże się korzystać z łaski, abym zaś się nie rozmyślił, gdyż cnota tylko moja i ufność w dobrą sprawę czyni mnie tak nieopatrznym, że wroga sobie przysparzam, bo to wiem dobrze, że przeciw mnie walczyć będziesz.", + "102953": "Na to pan Skrzetuski:", + "102954": "— Jeśli Bóg da sił.", + "102955": "I spojrzał tak na Chmielnickiego, że aż mu w głąb duszy zajrzał, a hetman wzroku tego znieść nie mogąc, utkwił oczy w ziemię i dopiero po chwili ozwał się:", + "102956": "— Mniejsza z tym. Zbyt potężny jestem, by mi jeden cherlak coś znaczył. Opowiesz też księciu, swojemu panu, coś tu widział, i przestrzeżesz go, by sobie mniej zuchwale poczynał, bo gdy mnie cierpliwości nie stanie, to go odwiedzę na Zadnieprzu, a nie wiem, czyby mu była miłą moja wizyta.", + "102957": "Skrzetuski milczał.", + "102958": "— Mówiłem i powtarzam raz jeszcze — mówił dalej Chmielnicki — nie z Rzecząpospolitą, ale z panięty wojnę prowadzę, a książę między nimi w pierwszym rzędzie. Wróg to mój i ludu ruskiego, odszczepieniec od naszego Kościoła i okrutnik. Słyszę, bunt we krwi gasi: niechże baczy, by swojej nie przelał.", + "102959": "Tak mówiąc, podniecał się coraz bardziej, aż też krew jęła mu do twarzy uderzać, a oczy ciskały płomienie. Widno było, że go chwyta paroksyzm gniewu i złości, w których tracił pamięć i przytomność całkowicie.", + "102960": "— Na powrozie każę go tu Krzywonosowi przywieść! — krzyczał. — Pod nogi go sobie zegnę, na konia po jego grzbiecie wsiadać będę!", + "102961": "Skrzetuski patrzył z góry na miotającego się Chmielnickiego, po czym odrzekł spokojnie:", + "102962": "— Zwycięż go wprzódy.", + "102963": "— Jaśnie wielmożny hetmanie! — rzecze Krzeczowski. — Niechże ten zuchwały szlachcic już jedzie, bo nie wypada dla twojej godności, byś się gniewem przeciw niemu unosił, a gdy mu wolność obiecałeś, liczy on na to, że albo słowo złamiesz, albo jego inwektyw słuchać musisz.", + "102964": "Chmielnicki opamiętał się, posapał chwilę, po czym rzekł:", + "102965": "— Niechże tedy jedzie, abyś zaś wiedział, iż Chmielnicki dobrem za dobre płaci, dać mu piernacz, jakom rzekł, i sorokę Tatarów, którzy go do samego obozu odprowadzą.", + "102966": "Po czym, zwracając się do Skrzetuskiego, dodał:", + "102967": "— Ty zaś wiedz, że teraz kwita. Polubiłem cię mimo twej zuchwałości, ale gdy się jeszcze raz w moje ręce dostaniesz, nie wywiniesz się.", + "102968": "Skrzetuski wyszedł z Krzeczowskim.", + "102969": "— Gdy cię hetman puszcza z całą szyją — rzekł Krzeczowski — i możesz jechać, gdzie chcesz, tedy ci powiem po starej znajomości: salwuj się choćby do Warszawy, nie na Zadnieprze, bo stamtąd żywa noga wasza nie ujdzie. Wasze czasy minęły. Gdybyś miał rozum, do nas byś przystał, ale wiem, że próżno ci to mówić. Poszedłbyś wysoko, jak my pójdziemy.", + "102970": "— Na szubienicę — mruknął Skrzetuski.", + "102971": "— Nie chcieli mnie dać starostwa lityńskiego, a teraz sam nie jedno, ale dziesięć wezmę. Wypędzimy precz panów Koniecpolskich a Kalinowskich, a Potockich, a Lubomirskich, i Wiśniowieckich, Zasławskich i wszystką szlachtę i sami się ich majętnościami podzielimy, co też i po bożej musi być myśli, gdy nam już dwie tak znaczne dał wiktorie.", + "102972": "Skrzetuski, nie słuchając gadaniny pułkownika, zamyślił się o czym innym, ten zaś mówił dalej:", + "102973": "— Gdym po bitwie i naszej wiktorii widział w Tuhajowej kwaterze w łyczkach mego pana i dobrodzieja jaśnie wielmożnego hetmana koronnego, zaraz on mnie niewdzięcznikiem i Judaszem mianować raczył. A ja mu na to: „Jaśnie wielmożny wojewodo! Nie jestem ja niewdzięcznikiem, bo gdy już w twoich zamkach i dobrach zasiędę — przyrzecz mi jeno, że się nie będziesz napijał — to cię podstarościm swoim zrobię”. Ho! Ho! Obłowi się Tuhaj-bej na tych ptakach, które połapał; i dlatego ich szczędzi. Gdyby nie to, inaczej byśmy z Chmielnickim z nimi pogadali. Ale ot! Wóz dla ciebie gotowy i Tatary już w ordynku. Gdzie tedy życzysz jechać?", + "102974": "— Do Czehryna.", + "102975": "— Jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz. Ordyńcy odwiodą cię choćby do samych Łubniów, bo taki mają rozkaz. Staraj się jeno, żeby ich twój książę na pal nie kazał powsadzać, co by z Kozakami pewno uczynił. Dlatego też i dali ci Tatarów. Hetman ci i konia twego kazał oddać. Bywajże zdrów, a wspominaj nas dobrze i księciu kłaniaj się od naszego hetmana, a jeśli będziesz mógł, to go namów, by przyjechał Chmielnickiemu się pokłonić. Może łaskę znajdzie. Bywaj zdrów!", + "102976": "Skrzetuski siadł na wóz, który ordyńcy otoczyli zaraz dokoła — i ruszono w drogę. Przez rynek trudno było przejechać, bo cały zapchany był Zaporożcami i czernią. Jedni i drudzy warzyli sobie kaszę, śpiewając pieśni o zwycięstwie żółtowodzkim i korsuńskim, ułożone już przez ślepców-lirników, których mnóstwo pościągało zewsząd do obozu. Między ogniami obejmującymi kotły z kaszą leżały tu i owdzie ciała pomordowanych kobiet, nad którymi odbywała się w nocy orgia, lub sterczały piramidki z głów uciętych po bitwie zabitym i rannym żołnierzom. Ciała owe i głowy poczynały się już psuć i wydawać zgniły zapach, który jednakże nie zdawał się być wcale przykrym dla zgromadzonych tłumów. Miasto nosiło na sobie ślady spustoszeń i dzikiej swawoli Zaporożców; okna i drzwi były powyrywane; zdruzgotane szczątki tysiącznych przedmiotów pomieszane z kwapiem i słomą zawalały rynek. Okapy domów przybrane były wisielcami, po większej części z żydostwa, a tłuszcza bawiła się tu i owdzie, czepiając się nóg wisielców i huśtając się na nich.", + "102977": "W jednej stronie rynku czerniały zgliszcza pogorzałych domów, a między nimi farnego kościoła; od zgliszcz biło jeszcze gorąco i podnosiły się dymy. Woń spalenizny przenikała powietrze. Za spalonymi domami stał kosz, obok którego pan Skrzetuski musiał przejeżdżać, i tłumy jasyru pilnowane przez gęste straże tatarskie. Kto się z okolic Czehryna, Czerkas i Korsunia nie zdołał schronić lub nie padł pod siekierą czerni, ten poszedł w łyka. Byli więc między jeńcami i żołnierze wzięci w niewolę w obu bitwach, i mieszkańcy okoliczni, którzy się dotąd nie mogli lub nie chcieli do buntu przyłączyć, ludzie ze szlachty osiadłej lub ze szlacheckiego gminu, podstarościowie, oficjaliści, chutornicy, drobna szlachta z zaścianków obojej płci i dzieci. Starców nie było, bo ich, jako niezdatnych na sprzedaż, Tatarzy mordowali. Pozagarniali oni również całe wsie i osady ruskie, czemu Chmielnicki nie śmiał się sprzeciwić. W wielu miejscowościach zdarzyło się, że mężowie poszli do obozu kozackiego, a w nagrodę za to Tatarzy popalili ich chaty i pobrali żony i dzieci. Ale w ogólnym rozpętaniu się i zdziczeniu dusz nikt o to nie pytał, nikt się nie upominał. Czerń, która chwytała za broń, wyrzekała się wiosek rodzinnych, żon i dzieci. Brali im żony, brali i oni — i lepsze, bo „Laszki”, które po nasyceniu się ich wdziękami mordowali lub odprzedawali ordyńcom. Między jeńcami nie brakło też mołodyć ukraińskich, powiązanych po trzy, po cztery na jednym stryczku wraz z pannami szlacheckich domów. Niewola i niedola równała stany. Widok tych istot wstrząsał do głębi duszę i budził żądzę zemsty. Poobdzierane, półnagie, narażone na sromotne żarty pohańców włóczących się gromadami przez ciekawość po majdanie, potrącane, bite lub całowane ohydnymi usty, traciły pamięć, wolę. Niektóre szlochały lub zawodziły głośno, inne z oczyma w słup, z obłąkaniem w twarzy i otwartymi ustami poddawały się biernie wszystkiemu, co je spotykało. Tu i owdzie zrywał się wrzask jeńca mordowanego bez litości za wybuch rozpacznego oporu. Świst bizunów z byczej skóry rozlegał się między gromadami mężczyzn i zlewał się z okrzykami boleści i piskiem dzieci, ryczeniem bydła i rżeniem koni. Jasyr nie był jeszcze rozdzielony i ustawiony w pochodowym porządku, więc wszędzie panowało największe zamieszanie. Wozy, konie, bydło rogate, wielbłądy, owce, kobiety, mężczyźni, stosy złupionych ubiorów, naczyń, makat, broni, wszystko to natłoczone w jeden ogromny tabór, oczekiwało dopiero podziału i ordynku. Raz w raz podjazdy przypędzały nowe gromady ludzi i bydła, naładowane promy płynęły przez Roś, z głównego zaś kosza przybywali coraz nowi goście, by nasycać oczy widokiem zebranych bogactw. Niektórzy pijani kumysem lub gorzałką, poprzebierani w dziwaczne stroje, bo w ornaty, komże, ruskie riasy lub nawet suknie kobiece, poczynali już spory, kłótnie i jarmarczny wrzask o to, co komu będzie należało. Czabanowie tatarscy, siedząc na ziemi między stadami, zabawiali się: jedni wygwizdywaniem na piszczałkach przeraźliwych melodii, inni grą w kości i okładaniem się wzajemnie kijami. Gromady psów, które przyciągnęły tu za swymi panami, ujadały i wyły żałośnie.", + "102978": "Pan Skrzetuski minął wreszcie tę gehennę ludzką pełną jęków, łez, niedoli i piekielnych wrzasków; myślał tedy, że już odetchnie swobodniej, aliści zaraz za taborem nowy straszny widok uderzył jego oczy. W dali szarzał kosz właściwy, od którego dochodziło ustawiczne rżenie koni, i mrowił się tysiącami Tatarów, bliżej zaś na polu, tuż koło gościńca wiodącego do Czerkas, młodzi wojownicy zabawiali się strzelaniem dla wprawy z łuków do jeńców słabszych lub chorych, którzy by nie mogli wytrzymać długiej drogi do Krymu. Kilkadziesiąt ciał leżało wyrzuconych już na drogę i podziurawionych jak sita: niektóre z nich drgały jeszcze konwulsyjnie. Ci, do których strzelano, wisieli przywiązani za ręce do drzew przydrożnych. Były między nimi i stare kobiety. Śmiechom zadowolenia po trafnych strzałach towarzyszyły okrzyki:", + "102979": "— Jaksze, iegit! — Dobrze, chłopcy!", + "102980": "— Uk jaksze koł! — Łuk w dobrych rękach!", + "102981": "Koło głównego kosza oprawiano tysiące bydła i koni na pokarm wojownikom. Ziemia była zlana krwią. Mdłe wyziewy surowizny tłumiły oddech w piersiach, a między kupami mięsa kręcili się czerwoni ordyńcy z nożami w ręku. Dzień był skwarny, słońce piekło. Ledwie po godzinie drogi wydostał się pan Skrzetuski wraz ze swoją eskortą na czyste pola, ale z oddali dochodził długo jeszcze z głównego kosza gwar i ryk bydła. Po drodze widniały ślady przejścia drapieżników. Tu i owdzie popalone sadyby, sterczące kominy futorów, potratowana ruń zbóż, drzewa połamane, sady wiśniowe przy chatach wycięte na ogień. Na gościńcu raz w raz leżały to trupy końskie, to ludzkie, pokaleczone okropnie, sine, nabrzmiałe, a na nich i nad nimi stada wron i kruków zrywające się z wrzaskiem i szumem przed ludźmi. Krwawe dzieło Chmielnickiego rzucało się wszędy w oczy i trudno było zrozumieć, przeciw komu ten człowiek rękę podniósł, bo jego własny kraj jęczał przede wszystkim pod brzemieniem niedoli.", + "102982": "W Mlejowie spotkali podjazdy tatarskie pędzące nowe tłumy jeńców. Horodyszcze było spalone do cna. Sterczała tylko murowana dzwonnica kościelna i stary dąb stojący na środku rynku, pokryty strasznym owocem, bo wisiało na nim kilkadziesiąt małych Żydziąt powieszonych przed trzema dniami. Wymordowano tu również dużo szlachty z Konoplanki, Starosiela, Więzówka, Bałakleja i Wodaczewa. Samo miasteczko było puste, bo mężczyźni poszli do Chmielnickiego, a niewiasty, dzieci i starcy uciekli do lasów przed spodziewanym najściem wojsk księcia Jeremiego. Z Horodyszcza jechał pan Skrzetuski na Śmiłę, Żabotyn i Nowosielce do Czehryna, zatrzymując się tylko tyle po drodze, ile trzeba było na wypoczynek dla koni. Wjechali do miasta na drugi dzień z południa. Wojna oszczędziła miasto, niektóre tylko domy były zburzone, a między nimi Czaplińskiego z ziemią zrównany. W grodzie stał podpułkownik Naokołopalec, a z nim tysiąc mołojców, ale i on, i mołojcy, i cała ludność żyła w największym przerażeniu, gdyż tu, jak i wszędzie po drodze, wszyscy byli pewni, że książę lada chwila nadciągnie i wywrze zemstę, o jakiej świat nie słyszał. Nie wiadomo było, kto puszcza te wieści, skąd one przychodzą; może je tworzył przestrach, dość, że ustawicznie powtarzano to, że książę płynie już Sułą, to znów, że już jest nad Dnieprem, że spalił Wasiutyńce, że wyciął ludność w Borysach, i każde zbliżenie się jeźdźców lub pieszego ludu wywoływało popłoch bez granic. Pan Skrzetuski chwytał chciwie te wieści, bo rozumiał, że choćby nie były prawdziwe, to jednak tamowały szerzenie się buntu na Zadnieprzu, nad którym ręka książęca ciążyła bezpośrednio.", + "102983": "Skrzetuski chciał dowiedzieć się czegoś pewniejszego od Naokołopalca, ale pokazało się, że podpułkownik na równi z innymi nic nie wiedział o księciu i jeszcze sam byłby rad zasięgnąć jakich wiadomości od Skrzetuskiego. A ponieważ przeciągnięto na tę stronę wszystkie bajdaki, czółna i podjazdki, więc i zbiegowie z drugiego brzegu nie przybywali do Czehryna.", + "102984": "Skrzetuski więc, nie bawiąc dłużej w Czehrynie, kazał się przeprawić i ruszył bez zwłoki do Rozłogów. Pewność, że wkrótce sam przekona się, co stało się z Heleną, i nadzieja, że może jest ocalona albo też ukryła się wraz ze stryjną i kniaziami w Łubniach, wróciła mu siły i zdrowie. Przesiadł się z wozu na koń i gnał bez litości swoich Tatarów, którzy uważając go za posła, a siebie za przystawów oddanych pod jego komendę, nie śmieli mu stawić oporu. Lecieli tedy, jakby ich goniono, a za nimi złote kłęby kurzawy wzbijanej kopytami bachmatów. Mijali sadyby, chutory i wioski. Kraj był pusty, siedziby ludzkie wyludnione tak, że długo nie mogli spotkać żywej duszy. Prawdopodobnie też kryli się wszyscy przed nimi. Tu i owdzie kazał pan Skrzetuski szukać w sadach, pasiekach, po zapolach i strzechach stodół, ale nie mogli znaleźć nikogo.", + "102985": "Dopiero za Pohrebami jeden z Tatarów dostrzegł jakąś postać ludzką usiłującą skryć się między szuwarami obrastającymi brzegi Kahamliku.", + "102986": "Tatarzy skoczyli ku rzece i w kilka minut później przywiedli przed pana Skrzetuskiego dwóch ludzi całkiem nagich.", + "102987": "Jeden z nich był to starzec, drugi wysmukły, może piętnasto- lub szesnastoletni wyrostek. Obaj kłapali zębami ze strachu i długi czas nie mogli ni słowa przemówić.", + "102988": "— Skąd wy? — spytał pan Skrzetuski.", + "102989": "— My znikąd, panie! — odpowiedział starzec. — Po prośbie chodzim, z lirą, a ot ten niemowa mnie prowadzi.", + "102990": "— Skąd idziecie teraz? Z jakiej wsi? Mów śmiało, nic ci nie będzie.", + "102991": "— My, panie, po wszystkich wsiach chodzili, aż nas tu jakiś czort obdarł. Buty mieli dobre — wziął, czapki mieli dobre — wziął, sukmany z litości ludzkiej dobre — wziął, i liry nie zostawił.", + "102992": "— Pytam się, kpie: z jakiej wsi idziesz?", + "102993": "— Ne znaju, pane, ja did. Ot my nadzy, nocą marzniem, we dnie szukamy litościwych, co by okryli i nakarmili, my głodni!", + "102994": "— Słuchaj tedy, chłopie: odpowiadaj, o co pytam, bo każę powiesić.", + "102995": "— Ja niczoho ne znaju, pane. Kołyb ja szczo, abo szczo, abo bude szczo, to nechaj mini, oto szczo!", + "102996": "Widocznym było, że dziad nie mogąc sobie zdać sprawy, co by za jeden był ten, kto go pyta, postanowił nie dawać żadnych odpowiedzi.", + "102997": "— A w Rozłogach byłeś? Tam gdzie kniaziowie Kurcewicze mieszkają?", + "102998": "— Ne znaju, pane.", + "102999": "— Powiesić go! — krzyknął pan Skrzetuski.", + "103000": "— Buw, pane! — zawołał dziad, widząc, że nie ma żartów.", + "103001": "— Coś tam widział?", + "103002": "— My tam byli pięć dni temu, a potem w Browarkach słyszeli, że tam łycari prijszły.", + "103003": "— Jacy rycerze?", + "103004": "— Ne znaju, pane! Odin każe: Lachy; drugi każe: Kozaki.", + "103005": "— W konie! — krzyknął na Tatarów pan Skrzetuski.", + "103006": "Poczet pomknął. Słońce zachodziło zupełnie jak wówczas, gdy namiestnik po spotkaniu Heleny i kniahini na drodze jechał obok nich przy Rozwanowej karocy. Kahamlik tak samo świecił purpurą, dzień kładł się do snu jeszcze cichszy, pogodniejszy, cieplejszy. Tylko wówczas jechał pan Skrzetuski z piersią pełną szczęścia i budzących się lubych uczuć, a teraz pędził jak potępieniec gnany wichrem niepokoju i złych przeczuć. Głos rozpaczy wołał mu w duszy: „To Bohun ją porwał! Już jej nie ujrzysz więcej!”, a głos nadziei: „To książę! Ocalona!”. I te głosy tak go rozrywały między siebie, że ledwo nie rozerwały mu serca. Pędzili resztą sił końskich. Upłynęła jedna godzina i druga. Księżyc zeszedł i wytaczając się coraz wyżej, bladł coraz bardziej. Konie pokryły się pianą i chrapały ciężko. Wpadli w las, mignął jak błyskawica, wpadli w jar, za jarem tuż Rozłogi. Chwila jeszcze, a losy rycerza się rozstrzygną. Tymczasem wiatr świszcze mu w uszach od pędu, czapka spadła mu z głowy, koń pod nim jęczy, jakby miał paść zaraz. Chwila jeszcze, skok jeszcze i jar się roztworzy. Już! Już!", + "103007": "Nagle krzyk nieludzki, straszny wyrwał się z piersi pana Skrzetuskiego.", + "103008": "Dwór, lamusy, stajnie, stodoły, częstokół i sad wiśniowy — wszystko znikło.", + "103009": "Blady księżyc oświecał wzgórze, a na nim kupę czarnych zgliszcz, które przestały już nawet i dymić.", + "103010": "Milczenia nie przerywał żaden odgłos.", + "103011": "Pan Skrzetuski stanął przed fosą niemy, ręce tylko do góry podniósł, patrzył, patrzył i głową jakoś dziwnie potrząsał. Tatarzy wstrzymali konie. On zsiadł, odszukał resztek spalonego mostu, przeszedł rów po belce poprzecznej i siadł na kamieniu leżącym na środku majdanu. Siadłszy, począł się oglądać dokoła jak człowiek, który pierwszy raz na jakowym miejscu będąc, usiłuje się z nim zapoznać. Opuściła go przytomność. Nie wydał ani jęku. Po chwili, ręce na kolanach wsparłszy, głowę spuścił i pozostał w nieruchomej postawie, tak że mogło się zdawać, że usnął. Jakoż jeśli nie usnął, to odrętwiał — i przez głowę zamiast myśli przelatywały mu tylko niejasne obrazy. Widział więc naprzód Helenę taką, jaką ją był pożegnał przed ostatnią podróżą, jeno twarz miała jakby przesłoniętą przez mgłę, tak jej rysów nie można było rozpoznać. On ją chciał z tego mglistego obłoku wydostać i nie mógł. Więc odjechał z ciężkim sercem. Potem przez głowę mignął mu rynek czehryński, stary Zaćwilichowski i bezczelna twarz Zagłoby; twarz ta ze szczególnym uporem stawała mu przed oczyma, aż wreszcie zastąpiło ją ponure oblicze Grodzickiego. Potem widział jeszcze Kudak, porohy, walkę na Chortycy, Sicz, całą podróż i wszystkie wypadki, aż do dnia ostatniego, aż do ostatniej godziny. Ale dalej już ciemność! Co się z nim teraz działo, nie rozpoznawał. Miał tylko jakieś niewyraźne poczucie, że do Heleny do Rozłogów jedzie, ale sił mu brakło, więc odpoczywa na zgliszczach. Chciałby już, ot, podnieść się i jechać dalej, ale jakieś niezmierne osłabienie przykuwa go do miejsca, tak jakby mu stufuntowe kule do nóg poprzywiązywano.", + "103012": "Siedział więc i siedział. Noc upływała. Tatarzy roztasowali się na nocleg i rozłożywszy ogieniek, poczęli przypiekać przy nim kawały końskiego ścierwa; następnie, nasyceni, pokładli się na ziemi.", + "103013": "Ale nie upłynęła i godzina, gdy zerwali się na równe nogi.", + "103014": "Z dala dochodził gwar podobny do odgłosów, jakie wydaje wielka liczba jazdy idącej śpiesznym marszem.", + "103015": "Tatarzy zatknęli co prędzej na żerdź białą płachtę i podsycili obficie płomień, tak aby z dala mogli być rozpoznani jako wysłańcy pokojowi.", + "103016": "Tętent koni, parskanie i brzęk szabel zbliżał się coraz bardziej i wkrótce na drodze ukazał się oddział jazdy, który wnet otoczył Tatarów.", + "103017": "Rozpoczęła się krótka rozmowa. Tatarzy wskazali na postać siedzącą na wzgórzu, którą zresztą widać było doskonale, bo padało na nią światło miesiąca, i oświadczyli, że prowadzą posła, a od kogo, to on najlepiej powie.", + "103018": "Wówczas dowódca oddziału wraz z kilku towarzyszami udał się na wzgórze, ale zaledwie zbliżył się i spojrzał w twarz siedzącemu, gdy ręce rozkrzyżował i wykrzyknął:", + "103019": "— Skrzetuski! Na Boga żywego, to Skrzetuski!", + "103020": "Namiestnik ani drgnął.", + "103021": "— Mości namiestniku, nie poznajeszże mnie? Jam jest Bychowiec. Co ci jest?", + "103022": "Namiestnik milczał.", + "103023": "— Zbudźże się, na Boga! Hej, towarzysze, a bywajcie no!", + "103024": "Istotnie był to pan Bychowiec, który szedł w awangardzie przed wszystką potęgą księcia Jeremiego.", + "103025": "Tymczasem nadciągnęły i inne pułki. Wieść o odnalezieniu Skrzetuskiego rozbiegła się piorunem po chorągwiach, więc wszyscy śpieszyli powitać miłego towarzysza. Mały Wołodyjowski, dwaj Śleszyńscy, Dzik, Orpiszewski, Migurski, Jakubowicz, Lenc, pan Longinus Podbipięta i mnóstwo innych oficerów biegło na wyścigi na wzgórze. Ale próżno przemawiali do niego, wołali po imieniu, szarpali za ramiona, usiłowali podnieść — pan Skrzetuski patrzył na nich szeroko otwartymi oczyma i nie rozpoznawał nikogo. A raczej przeciwnie! Zdawało się, że ich rozpoznaje, tylko że są mu już zupełnie obojętni. Wtedy ci, co wiedzieli o jego miłości dla Heleny, a prawie wszyscy już wiedzieli, przypomniawszy sobie, w jakim to właśnie są miejscu, spojrzawszy na czarne zgliszcza i siwe popioły, zrozumieli wszystko.", + "103026": "— Od boleści się zapamiętał — szeptał jeden.", + "103027": "— Desperacja mentem mu pomieszała — dodał inny.", + "103028": "— Zaprowadźcie go do księcia. Może jak jego zobaczy, to się ocknie!", + "103029": "Pan Longinus ręce łamał. Wszyscy otoczyli kołem namiestnika i poglądali na niego ze współczuciem. Niektórzy obcierali łzy rękawicami, inni wzdychali żałośnie. Aż nagle z koła wysunęła się jakaś wyniosła postać i zbliżywszy się z wolna do namiestnika, położyła mu na głowie obie ręce.", + "103030": "Był to ksiądz Muchowiecki.", + "103031": "Wszyscy umilkli i poklękali jakby w oczekiwaniu cudu, ale ksiądz cudu nie czynił, jeno wciąż trzymając ręce na głowie Skrzetuskiego, podniósł oczy ku niebu pełnemu blasków miesięcznych i począł mówić głośno:", + "103032": "— Pater noster, qui es in coelis! Sanctificetur nomen Tuum, adveniat regnum Tuum, fiat voluntas Tua…", + "103033": "Tu przerwał i po chwili powtórzył głośniej i uroczyściej:", + "103034": "— …Fiat voluntas Tua…!", + "103035": "Cisza zapanowała głęboka.", + "103036": "— …Fiat voluntas Tua…! — powtórzył ksiądz po raz trzeci.", + "103037": "Wtedy z ust Skrzetuskiego wyszedł głos niezmiernego bólu, ale i rezygnacji:", + "103038": "— Sicut in coelo, et in terra!", + "103039": "I rycerz rzucił się na ziemię ze szlochaniem.", + "103040": "Rozdział XVII", + "103041": "Aby wyjaśnić, co zaszło w Rozłogach, należy nam się cofnąć nieco w przeszłość, aż do owej nocy, w której pan Skrzetuski wyprawił Rzędziana z listem z Kudaku do starej kniahini. List zawierał usilną prośbę, by kniahini, zabrawszy Helenę, jechała jak najśpieszniej do Łubniów pod opiekę księcia Jeremiego, gdyż wojna rozpocznie się lada chwila. Rzędzian, siadłszy na czajkę, którą pan Grodzicki z Kudaku po prochy wyprawił, ruszył w drogę i odbywał ją wolno, bo płynęli w górę rzeki. Pod Krzemieńczugiem spotkali wojska płynące pod wodzą Krzeczowskiego i Barabasza, przez hetmanów przeciw Chmielnickiemu wyprawione. Rzędzian widział się z Barabaszem, któremu zaraz opowiedział, jakie niebezpieczeństwa z jazdy na Sicz dla pana Skrzetuskiego wyniknąć mogą. Prosił zatem starego pułkownika, by po spotkaniu się z Chmielnickim nie omieszkał silnie upomnieć się o posła. Po czym ruszył dalej.", + "103042": "Do Czehryna przybyli świtaniem. Tu zaraz otoczyły ich straże semenów, pytając, co by byli za jedni. Odpowiedzieli, że z Kudaku od pana Grodzickiego z listem do hetmanów jadą. Mimo to wezwano starszego z czajki i Rzędziana, by szli opowiedzieć się pułkownikowi.", + "103043": "— Jakiemu pułkownikowi? — pytał starszy.", + "103044": "— Panu Łobodzie — odpowiedzieli esaułowie ze straży — któremu hetman wielki rozkazał wszystkich przybywających od Siczy do Czehryna zatrzymywać i badać.", + "103045": "Poszli. Rzędzian szedł śmiało, gdyż nie spodziewał się niczego złego, wiedząc, że tu już rozciąga się moc hetmańska. Zaprowadzono ich blisko Dzwonieckiego Węgła, do domu pana Żeleńskiego, w którym była kwatera pułkownika Łobody. Ale powiedziano im, że pułkownik jeszcze świtaniem do Czerkas wyjechał i że zastąpi go podpułkownik. Czekali więc dość długo, aż na koniec drzwi się otworzyły i oczekiwany podpułkownik ukazał się w izbie.", + "103046": "Na jego widok zadrżały pod Rzędzianem kolana.", + "103047": "Był to Bohun.", + "103048": "Moc hetmańska rozciągała się wprawdzie jeszcze w Czehrynie, ale że Łoboda i Bohun nie przeszli dotąd do Chmielnickiego, a natomiast, przeciwnie, głośno opowiadali się przy Rzeczypospolitej, przeto hetman wielki im właśnie wyznaczył postój w Czehrynie i strażować tam rozkazał. Bohun siadł za stołem i począł badać przybyłych.", + "103049": "Starszy, który wiózł list pana Grodzickiego, odpowiedział za siebie i za Rzędziana. Po obejrzeniu listu młody podpułkownik począł troskliwie wypytywać, co w Kudaku słychać, i widocznym było, iż miał wielką ochotę wywiedzieć się, z czym pan Grodzicki do hetmana wielkiego ludzi i czajkę wysyłał. Ale starszy nie umiał mu na to odpowiedzieć, a list był sygnetem pana Grodzickiego przywarty. Wybadawszy ich tedy, Bohun już miał odprawiać i do kalety sięgał, aby zaś napiwek od niego mieli, gdy wtem drzwi się otwarły i pan Zagłoba wleciał jak piorun do izby.", + "103050": "— Słuchaj, Bohun! — wołał. — Zdrajca Dopuło najlepszy trójniak utaił. Poszedłem z nim do piwnicy, patrzę: siano, nie siano wedle węgła. Pytam: co jest? Rzeknie: suche siano! Kiedy nie spojrzę bliżej, aż tu łeb od gąsiorka wygląda jak Tatar z trawy. O! Taki synu! Mówię, podzielimy się robotą, ty zjesz siano, boś wół, a ja miód wypiję, bom człowiek. Przyniosłem też gąsiorek na godziwą próbę, daj jeno kubków.", + "103051": "To rzekłszy, pan Zagłoba jedną ręką pod bok się ułapił, drugą podniósł gąsiorek nad głową i śpiewać począł:", + "103052": "Hej, Jaguś, hej, Kunduś, daj jeno szklanic.", + "103053": "Daj autem i pysia, nie zważaj na nic.", + "103054": "Tu pan Zagłoba przerwał nagle, ujrzawszy Rzędziana, postawił gąsiorek na stole i rzekł:", + "103055": "— O, jak mnie Bóg miły! Toż to pachołek pana Skrzetuskiego!", + "103056": "— Czyj? — spytał śpiesznie Bohun.", + "103057": "— Pana Skrzetuskiego, namiestnika, któren do Kudaku pojechał, a mnie tu przed wyjazdem takim miodem łubniańskim częstował, że niech się każdy inny spod wiechy schowa. Co zaś się z twoim panem dzieje? Co? Zdrów-li?", + "103058": "— Zdrów i kazał się waszmości kłaniać — rzekł zmieszany Rzędzian.", + "103059": "— Wielkiej to jest fantazji kawaler. A ty jakże się w Czehrynie znalazłeś? Czemu cię to pan z Kudaku odesłał?", + "103060": "— Pan jako pan — rzecze na to pacholik — ma swoje sprawy w Łubniach, za którymi mnie wrócić kazał, bo i nie miałem co robić w Kudaku.", + "103061": "Przez cały ten czas Bohun patrzył bystro na Rzędziana; nagle rzekł:", + "103062": "— Znam i ja twego pana, widziałem go w Rozłogach.", + "103063": "Rzędzian przekrzywił głowę i nadstawiwszy ucha, niby to nie dosłyszawszy, spytał:", + "103064": "— Gdzie?", + "103065": "— W Rozłogach.", + "103066": "— To Kurcewiczów — rzekł Zagłoba.", + "103067": "— Czyje? — pytał znów Rzędzian.", + "103068": "— Widzę, żeś coś ogłuchł — zauważył sucho Bohun.", + "103069": "— Bom się też nie wyspał.", + "103070": "— To się jeszcze wyśpisz. Powiadasz tedy, że twój pan wysłał cię do Łubniów?", + "103071": "— A jakże.", + "103072": "— Pewnie tam ma jaką podwikę — wtrącił pan Zagłoba — do której afekt przez ciebie przesyła.", + "103073": "— Czy ja tam wiem, mój jegomość!… Może ma, a może i nie ma — rzecze Rzędzian.", + "103074": "Następnie skłonił się Bohunowi i panu Zagłobie.", + "103075": "— Niech będzie pochwalony — rzekł, zabierając się do odejścia.", + "103076": "— Na wieki! — odparł Bohun. — Poczekaj no, ptaszku, nie śpiesz się. A czemuś to ty przede mną taił, żeś jest pacholikiem pana Skrzetuskiego?", + "103077": "— A bo mnie jegomość nie pytał, a ja sobie myślę: co mam o byle czym mówić? Niech będzie pochwalo…", + "103078": "— Poczekaj, mówię. Listy jakowe od pana wieziesz?", + "103079": "— Pańska rzecz pisać, a moja, jako sługi, oddać, ale jeno temu, do kogo są pisane, zaczem niech mi będzie wolno pożegnać waszmość panów.", + "103080": "Bohun zmarszczył swe sobole brwi i w ręce klasnął. Natychmiast dwóch semenów wpadło do izby.", + "103081": "— Obszukać go! — zawołał, wskazując na Rzędziana.", + "103082": "— Jakom żyw, gwałt mi się tu dzieje! — wrzeszczał Rzędzian. — Jam jest też szlachcic, choć sługa, a waszmość panowie w grodzie za ten postępek będziecie odpowiadali.", + "103083": "— Bohun! Zaniechaj go! — wtrącił pan Zagłoba.", + "103084": "Ale tymczasem jeden z semenów znalazł w Rzędzianowym zanadrzu dwa listy i oddał je podpułkownikowi. Bohun kazał zaraz pójść precz semenom, bo nie umiejąc czytać, nie chciał się z tym przed nimi zdradzić. Po czym, zwróciwszy się do Zagłoby rzekł:", + "103085": "— Czytaj, a ja na pachołka uważać będę.", + "103086": "Zagłoba przymknął lewe oko, na którym miał skałkę, i czytał adres:", + "103087": "— „Mnie wielce miłościwej pani i jejmości dobrodzice jaśnie oświeconej kniahini Kurcewiczowej w Rozłogach”.", + "103088": "— Toś ty, rarożku, do Łubniów jechał i nie wiesz, gdzie Rozłogi? — rzekł Bohun, poglądając strasznym wzrokiem na Rzędziana.", + "103089": "— Gdzie mi kazali, tamem jechał! — odparł pachołek.", + "103090": "— Mam-li otworzyć? Sigillum szlacheckie święta rzecz — zauważył Zagłoba.", + "103091": "— Mnie tu hetman wielki dał prawo wszelakie pisma przeglądać. Otwieraj i czytaj.", + "103092": "Zagłoba otworzył i czytał:", + "103093": "— „Mnie wielce miłościwa pani, et cetera. Donoszę waszmość Pani, jakom już w Kudaku stanął, skąd, daj Boże szczęśliwie, dzisiejszego rana na Sicz jechał będę, a teraz nocą tu piszę, od niespokojności spać nie mogąc, aby was zaś jaka przygoda od tego zbója Bohuna i jego hultajów nie spotkała. A że mnie tu i pan Krzysztof Grodzicki powiadał, że rychło patrzyć, jak wielka wojna wybuchnie, od której się też i czerń podniesie, przeto zaklinam i błagam waszmość Panią, byś eo instante, choćby i stepy nie wyschły, choćby wierzchem, zaraz z kniaziówną do Łubniów jechać raczyła i tego nie poniechała, gdyż ja na czas wrócić nie zdołam. Którą prośbę racz waszmość Pani zaraz spełnić, abym o szczęśliwość mnie przyrzeczoną mógł być bezpiecznym i za powrotem się rozradować. A co masz waszmość Pani z Bohunem kunktować i mnie przyrzekłszy dziewkę, jemu ze strachu piaskiem w oczy rzucać, to lepiej sub tutelam księcia, mego pana, się schronić, któren praesidium do Rozłogów wysłać nie omieszka, a tak i majętność ocalicie. Przy czym mam zaszczyt et cetera, et cetera”", + "103094": "— Hm! Mości Bohunie — rzekł pan Zagłoba — usarz coś rogi ci chce przyprawić. Toście do jednej dziewki szli w koperczaki? Czemuś nie mówił? Aleć się pociesz, bo i mnie się raz zdarzyło…", + "103095": "Nagle rozpoczęta facecja skonała na ustach pana Zagłoby. Bohun siedział nieporuszenie przy stole, ale twarz jego była jakby konwulsjami ściągnięta, blada, oczy zamknięte, brwi sfałdowane. Działo się z nim coś strasznego.", + "103096": "— Co tobie? — spytał pan Zagłoba.", + "103097": "Kozak począł gorączkowo ręką machać, a z ust jego wyszedł przyciszony, chrapliwy głos:", + "103098": "— Czytaj, czytaj drugie pismo.", + "103099": "— Drugie jest do kniaziówny Heleny.", + "103100": "— Czytaj, czytaj!", + "103101": "Zagłoba zaczął:", + "103102": "— „Najsłodsza, umiłowana Halszko, serca mego pani i królowo! Gdy po służbie książęcej jeszcze niemały czas w tych stronach zostać muszę, piszę tedy do stryjny, abyście do Łubniów zaraz jechały, w których żadna twej niewinności szkoda zdarzyć się od Bohuna nie może i wzajemny afekt nasz na szwank narażon nie będzie…”", + "103103": "— Dosyć! — krzyknął nagle Bohun i porwawszy się w szale od stołu, skoczył ku Rzędzianowi.", + "103104": "Obuch zawarczał w jego ręku i nieszczęsny pacholik, uderzony wprost w piersi, jęknął tylko i zwalił się na podłogę. Obłęd porwał Bohuna: rzucił się na pana Zagłobę, wyrwał mu listy i schował je w zanadrze.", + "103105": "Zagłoba, porwawszy gąsiorek z miodem, skoczył ku piecowi i krzyczał:", + "103106": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! Człeku, czyś ty się wściekł? Czyś oszalał? Uspokójże się, zmityguj! Wsadźże łeb w wiadro, do stu diabłów!… Słyszyszże mnie!", + "103107": "— Krwi, krwi! — wył Bohun.", + "103108": "— Czy ci się rozum pomieszał? Wsadźże łeb w wiadro, mówię ci! Masz już krew, rozlałeś ją, i to niewinnie. Już ten nieszczęsny wyrostek nie dysze. Diabeł cię opętał, alboś sam diabeł z ostatkiem. Opamiętajże się, a nie, to jechał cię sęk, pogański synu!", + "103109": "Tak krzycząc, pan Zagłoba przesunął się z drugiej strony stołu ku Rzędzianowi i schyliwszy się nad nim, jął go macać po piersiach i rękę mu do ust przykładać, z których krew się rzuciła obficie.", + "103110": "Bohun uchwycił się tymczasem za głowę i skowyczał jak ranny wilk. Potem padł na ławę, nie przestając skowyczeć, bo się w nim dusza z wściekłości i bólu rozdarła. Nagle zerwał się, dobiegł do drzwi, wywalił je nogą i wypadł do sieni.", + "103111": "— Lećże na złamanie karku! — mruknął do siebie pan Zagłoba. — Leć i rozbij łeb o stajnię albo stodołę, chociaż, jako rogal, bóść śmiało możesz. A to furia! Jeszczem też nic podobnego w życiu nie widział. Zębami tak kłapał jak pies na zalotach. Ale ten pachołek żywię jeszcze, niebożątko. Dalibóg, jeżeli mu ten miód nie pomoże, to chyba zełgał, że szlachcic.", + "103112": "Tak mrucząc, pan Zagłoba wsparł głowę Rzędziana na swych kolanach i począł mu z wolna sączyć trójniak do ust zsiniałych.", + "103113": "— Obaczymy, czy masz dobrą krew w sobie — mówił dalej do omdlałego — gdyż żydowska, podlana miodem albo-li winem, warzy się; chłopska, jako leniwa i ciężka, idzie na spód, a jeno szlachecka animuje się i wyborny tworzy likwor, któren ciału daje męstwo i fantazję. Innym też nacjom różne dał Pan Jezus napitki, aby zaś każda miała swoją stateczną pociechę.", + "103114": "Rzędzian jęknął słabo.", + "103115": "— Aha, chcesz więcej! Nie, panie bracie, pozwólże i mnie… Ot, tak! A teraz, gdyś już dał znak życia, chyba cię przeniosę do stajni i położę gdzie w kącie, aby cię ten smok kozacki do reszty nie rozdarł, gdy wróci. Niebezpieczny to jest przyjaciel; niechże go diabli porwą, bo widzę, że rękę chyższą ma od rozumu.", + "103116": "To rzekłszy, pan Zagłoba podniósł Rzędziana z ziemi z łatwością znamionującą niezwykłą siłę i wyszedł do sieni, a następnie na podwórzec, na którym kilkunastu semenów grało w kości na rozesłanym na ziemi kilimku. Ujrzawszy go, powstali, on zaś rzekł:", + "103117": "— Chłopcy, a wziąć no mi tego pachołka i położyć na sianie. Niech też który skoczy po cyrulika.", + "103118": "Rozkaz spełniono natychmiast, bo pan Zagłoba, jako przyjaciel Bohuna, wielkie miał zachowanie u Kozaków.", + "103119": "— A gdzie to pułkownik? — spytał.", + "103120": "— Kazał sobie dać konia i pojechał do kwatery pułkowej, a nam też kazał być w gotowości i konie mieć posiodłane.", + "103121": "— To i mój gotowy?", + "103122": "— Gotowy.", + "103123": "— To dawaj. Znajdę tedy pułkownika przy pułku?", + "103124": "— A oto i on nadjeżdża.", + "103125": "Rzeczywiście, przez sklepioną, ciemną bramę domostwa widać było Bohuna nadjeżdżającego z rynku, za nim zaś ukazały się z dala spisy stu kilkudziesięciu mołojców widocznie gotowych do pochodu.", + "103126": "— Na koń! — wołał przez sień Bohun na pozostałych na podwórcu semenów.", + "103127": "Wszyscy ruszyli się co żywo. Zagłoba wyszedł przed bramę i spojrzał uważnie na młodego watażkę.", + "103128": "— W pochód ruszasz? — spytał go.", + "103129": "— Tak jest.", + "103130": "— A dokąd czort prowadzi?", + "103131": "— Na wesele.", + "103132": "Zagłoba przysunął się bliżej.", + "103133": "— Bój się Boga, synku! Hetman kazał ci miasta strzec, a ty i sam jedziesz, i semenów wyprowadzasz. Rozkaz złamiesz. Tu tłumy czerni czekają tylko chwili sposobnej, by się na szlachtę rzucić; miasto zgubisz, na gniew hetmański się narazisz.", + "103134": "— Na pohybel miastu i hetmanowi!", + "103135": "— O głowę twoją idzie.", + "103136": "— Na pohybel i mojej głowie!", + "103137": "Zagłoba poznał, że próżno było gadać z Kozakiem. Zaciął się i choćby siebie i innych miał pogrześć, swego musiał dokazać. Domyślał się też Zagłoba, dokąd wyprawa miała ruszyć, ale sam nie wiedział, co z sobą począć: jechać z Bohunem czy zostać? Jechać było niebezpiecznie, bo znaczyło toż samo, co wrazić się w wojennych, surowych czasach w awanturniczą, gardłową sprawę. A zostać? Czerń istotnie czekała tylko wieści z Siczy, chwili hasła do rzezi. A może by i nie czekała nawet, gdyby nie tysiąc semenów Bohuna i jego wielka powaga na Ukrainie. Mógł się wprawdzie pan Zagłoba schronić i do obozu hetmanów, ale miał swoje powody, dla których tego nie czynił. Była-li to kondemnatka za jakie zabójstwo czy też mankamencik w księgach, on sam jeden tylko wiedział; dość, że nie chciał w oczy leźć. Żal mu było Czehryna porzucać! Tak mu tu było dobrze, tak tu nikt o nic nie pytał, tak już pan Zagłoba zżył się tu ze wszystkimi, i ze szlachtą, i z ekonomami starościńskimi, i ze starszyzną kozacką! Prawda, że starszyzna rozjechała się teraz, a szlachta siedziała cicho po kątach, bojąc się burzy, ale przecie był Bohun, kompan nad kompany, bibosz nad bibosze. Poznawszy się przy szklenicy, zbratali się z Zagłobą od razu. Odtąd nie widziano jednego bez drugiego. Kozak sypał złotem za dwóch, szlachcic łgał, i obu, jako niespokojnym duchom, dobrze było z sobą.", + "103138": "Gdy tedy teraz przyszło albo pozostać w Czehrynie i pod nóż czerni iść, albo jechać z Bohunem, pan Zagłoba zdecydował się na to ostatnie.", + "103139": "— Kiedyś taki desperat — rzekł — to pojadę i ja z tobą. Możeć się przydam albo pohamuję, gdy będzie trzeba. Już my tak dopasowali ze sobą jako hetka z pętelką, alem się tego wszystkiego nie spodziewał.", + "103140": "Bohun nie odrzekł nic. W pół godziny później dwustu semenów stanęło w pochodowym ordynku. Bohun wyjechał na czoło, a z nim i pan Zagłoba. Ruszyli. Chłopi, stojący tu i owdzie kupami na rynku, spoglądali na nich spode łbów i szeptali, zgadując, gdzie jadą, czy wrócą prędko, czy nie wrócą.", + "103141": "Bohun jechał milczący, zamknięty w sobie, tajemniczy a posępny jak noc. Semenowie nie pytali, gdzie ich wiedzie. Za nim gotowi byli iść choćby na kraj świata.", + "103142": "Po przeprawie przez Dniepr wjechali na gościniec łubniański. Konie szły rysią, wzbijając tumany kurzawy, ale że dzień był skwarny, suchy, wkrótce pokryły się pianą. Zwolnili tedy biegu i rozciągnęli się długim, przerywanym pasmem po gościńcu. Bohun wysunął się naprzód, pan Zagłoba zrównał się z nim, chcąc zacząć rozmowę.", + "103143": "Twarz młodego watażki była spokojniejsza, jeno smutek śmiertelny malował się na niej widocznie. Rzekłbyś: dal, w której wzrok ginął po północnej stronie, za Kahamlikiem, bieg konia i powietrze stepowe uciszyły w nim tę burzę wewnętrzną, która się zerwała po przeczytaniu listów wiezionych przez Rzędziana.", + "103144": "— Żar z nieba leci — rzekł pan Zagłoba — aż słoma w butach parzy. I w płóciennym kitlu za gorąco, bo wiatru wcale nie ma. Bohun, słuchaj no, Bohun!", + "103145": "Watażka spojrzał swymi głębokimi, czarnymi oczyma, jakby ze snu zbudzony.", + "103146": "— Uważ no, synku — mówił pan Zagłoba — aby cię melankolia nie zajadła, która gdy z wątroby, gdzie jest właściwe jej siedlisko, do głowy uderzy, snadnie rozum pomieszać może. Nie wiedziałem, że tak romansowy z ciebie kawaler. Musiałeś się w maju rodzić, a to jest miesiąc Wenery, w którym taka jest lubość aury, że nawet wiór ku drugiemu wiórowi afekt czuć poczyna, ludzie zaś w onym miesiącu urodzeni większą od innych mają w kościach do białogłów ciekawość. Wszelako ten wygrał, kto się pohamować potrafi, dlatego też radzę ci: lepiej ty zemsty poniechaj. Do Kurcewiczów słuszny możesz mieć rankor, ale albo to jedna dziewka na świecie?", + "103147": "Bohun, jak gdyby nie Zagłobie, jeno własnemu żalowi odpowiadając, ozwał się głosem do zawodzenia niż do mowy podobniejszym:", + "103148": "— Jedna ona zazula, jedna na świecie!", + "103149": "— Choćby też i tak było, to skoro ona do innego kuka, nic ci z tego. Słusznie mówią, że serce jest to wolentarz, któren pod jakim chce znakiem służyć, pod takim służy. Zważ przy tym, że dziewka to jest wielkiej krwi, bo Kurcewicze, słyszę, od książąt ród wywodzą… Wysokie to progi.", + "103150": "— Do czorta-że wasze progi, wasze rody, wasze pergaminy! — Tu watażka uderzył z całą siłą w głownię szabli. — Ot, mnie ród! Ot, mnie prawo i pergamin! Ot, mnie swat i drużba! O zdrajcy! O wraża krew przeklęta! Dobry wam był Kozak, druh był i brat: do Krymu z nim chodzić, dobro tureckie brać, łupem się dzielić. Ej, hołubili i synkiem zwali, i dziewkę przyrzekli, a teraz co? Przyszedł szlachcic, Laszek cacany, i ot, Kozaka, synka i druha odstąpili; duszę wydarli, serce wydarli, innemu donia, a ty, choć ziemię gryź, ty, Kozacze, terpy! Terpy!…", + "103151": "Watażce głos zadrgał; zęby ścisnął, pięściami o pierś szeroką tętnić począł, aż echo jak z podziemia z niej wychodziło.", + "103152": "Nastała chwila milczenia. Bohun oddychał ciężko. Ból i gniew targały na przemian zdziczałą, nieznającą hamulca duszę Kozaka. Zagłoba czekał, aż się zmorduje i uspokoi.", + "103153": "— Co tedy chcesz czynić, junaku nieszczęsny? Jak postąpisz?", + "103154": "— Jak Kozak: po kozacku!", + "103155": "— Hm, już widzę, co to będzie. Ale mniejsza z tym. Jedno ci tylko powiem, że to jest państwo wiśniowieckie i do Łubniów niedaleko. Pisał pan Skrzetuski onej kniahini, żeby się tam z dziewką schroniła, to znaczy, że one są pod książęcą opieką, a książę srogi lew…", + "103156": "— I chan lew, a ja mu w gardziel właził i ogniem w ślepie świecił.", + "103157": "— Co ty, szalona głowo, księciu chcesz wojnę wypowiadać?", + "103158": "— Chmiel i na hetmanów się porwał. Co mnie wasz książę!", + "103159": "Pan Zagłoba stał się jeszcze niespokojniejszy.", + "103160": "— Tfu! Do diabła. A to po prostu rebelią pachnie! Vis armata, raptus puellae i rebelia; to niby kat, szubienica i stryczek. Dobra szóstka: możesz nią zajechać, jeśli nie daleko, to wysoko. Kurcewicze też bronić się będą.", + "103161": "— Taj co? Albo mnie pohybel, albo im! Ot, ja duszu by zhubyw za nich, za Kurcewiczów, oni mi byli bracia, a stara kniahini mać, której ja w oczy jak pies patrzył! A jak Wasyla Tatary złapały, tak kto do Krymu poszedł? Kto go odbił? Ja! Kochał ich i służył im jak rab, bo myślał, że tę dziewczynę wysłużę. A oni za to prodały, prodały mene jak raba, na złuju dołu i na neszczastje… Wygnali precz; no, tak i pójdę, tylko się wprzód pokłonię; za sól i chleb, com u nich jadł, po kozacku zapłacę i pójdę, bo swoją drogę znaju.", + "103162": "— I gdzie pójdziesz, gdy z księciem zaczniesz? Do Chmiela obozu?", + "103163": "— Żeby mnie tę dziewkę dali, ja by był wasz lacki brat, wasz druh, wasza szabla, dusza wasza zaklataja, wasz pies. I wziąłby swoich semenów, innych z Ukrainy skrzyknął, taj na Chmiela i na rodzonych braci zaporoskich ruszył i kopytami rozniósł. A chciałby za to nagrody? Nie! Ot, wziąłby dziewczynę i za Dniepr ruszył na boży step, na dzikie ługi, na ciche wody; i mnie by było dosyć, a teraz…", + "103164": "— Teraześ się wściekł.", + "103165": "Watażka nic nie odrzekł, konia nahajem uderzył i pomknął naprzód, a pan Zagłoba począł rozmyślać, w jakie to tarapaty się dostał. Nie ulegało wątpliwości, że Bohun zamierzał na Kurcewiczów napaść, krzywdę swą pomścić i dziewczynę przemocą zabrać. I w tej imprezie byłby mu jeszcze pan Zagłoba kompanii dotrzymał. Na Ukrainie trafiały się takie sprawy często, a czasem i uchodziły płazem. Wprawdzie, gdy gwałtownik nie był szlachcicem, rzecz wikłała się i stawała się niebezpieczniejszą, ale za to wymiar sprawiedliwości na Kozaku był trudny, bo gdzie go było szukać i łapać? Po przestępstwie zbiegał w dzikie stepy, gdzie ręka ludzka nie sięgała — i tyle go widziano — a gdy wybuchła wojna, gdy Tatarzy kraj naszli, wtedy przestępca wypływał znowu, bo wtedy spały prawa. Tak mógł uchronić się od odpowiedzialności i Bohun, a pan Zagłoba nie potrzebował mu przecie czynnie pomagać i brać na siebie połowy winy. Nie byłby wreszcie tego w żadnym razie czynił, bo choć mu Bohun był przyjacielem, wszelako nie wypadało Zagłobie, szlachcicowi, w komitywę z Kozakiem przeciw szlachcie wchodzić, zwłaszcza że pana Skrzetuskiego znał i pił z nim. Pan Zagłoba był warchoł nie lada, ale jego warcholstwo miało pewną miarę. Hulać po karczmach czehryńskich z Bohunem i inną starszyzną kozacką, zwłaszcza za ich pieniądze — i owszem; wobec gróźb kozackich dobrze nawet było takich ludzi mieć przyjaciółmi. Pan Zagłoba o skórę swą, choć tu i owdzie poszczerbioną, dbał wielce — aż naraz spostrzegł, że i przez tę przyjaźń wlazł w okrutne błoto. Bo było jasnym, że jeśli Bohun dziewczynę, narzeczoną książęcego porucznika i ulubieńca, porwie, to z księciem zadrze, a wtedy nie pozostanie mu nic innego, jak do Chmielnickiego uciec i do buntu się przyłączyć. Na to kładł pan Zagłoba w myśli stanowcze co do swojej osoby veto, bo do buntu przyłączać się dla pięknych oczu Bohuna nie miał wcale zamiaru, a w dodatku księcia bał się jak ognia.", + "103166": "— Tfu! Tfu! — mruczał sobie teraz. — Diabłam za ogon kręcił, a on mnie będzie teraz za łeb kręcił; i ukręci. Niech piorun trzaśnie tego watażkę z białogłowską twarzą, a tatarską ręką! Otom się wybrał na wesele, czyste psie wesele, jak mnie Bóg miły! Niech piorun trzaśnie wszystkich Kurcewiczów i wszystkie podwiki! Co mnie do nich?… Już mnie one niepotrzebne. Na kim się zmełło, na mnie się skrupi. I za co? Czy to ja się chcę żenić? Niech się diabeł żeni, mnie wszystko jedno; co ja mam do roboty w tej imprezie! Pójdę z Bohunem, to mnie Wiśniowiecki ze skóry obedrze; pójdę od Bohuna, to mnie chłopi zatłuką albo i on sam, nie czekając. Najgorzej to z grubiany się bratać. Dobrze mi tak! Wolałbym być tym koniem, na którym siedzę, niż Zagłobą. Na błaznam kozackiego wyszedł, przy paliwodzie się wieszałem, słusznie przeto na obie strony skórę mi wytatarują.", + "103167": "Tak rozmyślając, spocił się bardzo pan Zagłoba i w jeszcze gorszy wpadł humor. Upał był wielki, koń ciężko niósł, bo dawno nie chodził, a pan Zagłoba był człowiek korpulentny. Miły Boże, co by był za to dał, żeby teraz w chłodku, w gospodzie nad szklenicą zimnego piwa siedzieć, nie po upale się kołatać i pędzić spalonym stepem!", + "103168": "Chociaż Bohun przynaglał, zwolnili jednak biegu, bo żar był straszny. Popaśli trochę konie, przez ten czas zaś Bohun z esaułami rozmawiał, widocznie dawał im rozkazy, co mają czynić, bo dotychczas nie wiedzieli nawet, gdzie jadą. Do uszu Zagłoby doszły ostatnie słowa rozkazu:", + "103169": "— Czekać wystrzału.", + "103170": "— Dobrze, bat'ku!", + "103171": "Bohun zwrócił się nagle ku niemu:", + "103172": "— Ty jedziesz ze mną naprzód.", + "103173": "— Ja? — rzekł Zagłoba z widocznym złym humorem. — Ja cię tak kocham, żem już jedną połowę duszy dla ciebie wypocił, czemu bym nie miał i drugiej wypocić? My jak kontusz i podszewka; mam nadzieję, że nas diabli razem wezmą, co mi jest wszystko jedno, bo już myślę, że i w piekle nie może być goręcej.", + "103174": "— Jedźmy.", + "103175": "— Na złamanie karku.", + "103176": "Ruszyli naprzód, a za nimi wkrótce i Kozacy. Ale ci ostatni postępowali z wolna, tak iż wkrótce znacznie zostali w tyle — a w końcu znikli z oczu.", + "103177": "Bohun z Zagłobą jechali obok siebie w milczeniu, obaj zamyśleni głęboko. Zagłoba targał wąsy i widocznym było, że pracuje ciężko głową; może sobie układał, jakim by sposobem mógł się z całej tej sprawy salwować. Chwilami mruczał coś do siebie półgłosem, to znów na Bohuna spoglądał, na którego twarzy malowały się na przemian to niepohamowany gniew, to smutek.", + "103178": "„Dziw — myślał sobie Zagłoba — że taki gładysz, a i dziewki nawet sobie nie umiał skonwinkować. Kozak jest — to prawda — ale rycerz znamienity i podpułkownik, któren też, prędzej później, jeśli tylko do rebelii nie przystanie, będzie nobilitowany, co wcale od niego zależy. A już pan Skrzetuski, zacny kawaler i przystojny, ale z tym malowanym watażką na urodę i porównać się nie może. Hej, wezmą też się oni za łby, jak się spotkają, bo obaj zabijaki nie lada”.", + "103179": "— Bohun, znasz-li dobrze pana Skrzetuskiego? — spytał nagle Zagłoba.", + "103180": "— Nie — odparł krótko watażka.", + "103181": "— Ciężką będziesz miał z nim przeprawę. Widziałem go też, jak sobie Czaplińskim drzwi otwierał. Goliat to jest i do wypitki, i do wybitki.", + "103182": "Watażka nie odpowiedział i znowu obaj pogrążyli się we własne myśli i własne frasunki, którym wtórując, pan Zagłoba powtarzał od czasu do czasu: „Tak, tak, nie ma rady!”. Upłynęło kilka godzin. Słońce powędrowało gdzieś het, na zachód ku Czehrynowi; od wschodu powiał wietrzyk chłodny. Pan Zagłoba zdjął kołpaczek rysi, przeciągnął ręką po spoconej głowie i powtórzył raz jeszcze:", + "103183": "— Tak, tak, nie ma rady!", + "103184": "Bohun obudził się jak ze snu.", + "103185": "— Co rzekłeś? — spytał.", + "103186": "— Mówię, że już zaraz ciemno będzie. Czy daleko jeszcze?", + "103187": "— Niedaleko.", + "103188": "Po godzinie ściemniło się rzeczywiście. Ale już też wjechali w jar lesisty, wreszcie na końcu jaru błysnęło światełko.", + "103189": "— To Rozłogi! — rzekł nagle Bohun.", + "103190": "— Tak! Brr! Coś jakoś chłodno w tym jarze.", + "103191": "Bohun wstrzymał konia.", + "103192": "— Czekaj! — rzekł.", + "103193": "Zagłoba spojrzał na niego. Oczy watażki, które miały tę własność, że świeciły w nocy, pałały teraz jak dwie pochodnie.", + "103194": "Obaj przez długi czas stali nieruchomie na skraju jaru. Na koniec z dala dało się słyszeć parskanie koni.", + "103195": "To Kozacy Bohunowi nadjeżdżali z wolna z głębi lasu.", + "103196": "Esauł zbliżył się po rozkazy, które Bohun wyszeptał mu do ucha, po czym Kozacy zatrzymali się znowu.", + "103197": "— Jedźmy! — rzekł do Zagłoby Bohun.", + "103198": "Po chwili ciemne masy budowli dworskich, lamusy i żurawie studzienne zarysowały się przed ich oczyma. We dworze było cicho. Psy nie szczekały. Wielki, złoty księżyc świecił nad domostwami. Z sadu dochodził zapach kwiatów wiśni i jabłoni; wszędzie tak było spokojnie, noc tak cudna, że zaiste brakło tylko tego, aby jaki teorban ozwał się gdzieś pod oknami pięknej księżniczki.", + "103199": "W niektórych oknach było jeszcze światło.", + "103200": "Dwaj jeźdźcy zbliżyli się do bramy.", + "103201": "— Kto tam? — ozwał się głos nocnego stróża.", + "103202": "— Nie poznajesz mnie, Maksym?", + "103203": "— To wasza miłość. Sława Bohu!", + "103204": "— Na wiki wikiw. Otwieraj. A co tam u was?", + "103205": "— Wszystko dobrze. Wasza miłość dawno nie była w Rozłogach.", + "103206": "Zawiasy bramy zaskrzypiały przeraźliwie, most spadł na fosę i dwaj jeźdźcy wjechali na majdan.", + "103207": "— A słuchaj, Maksym: nie zamykaj bramy i nie podnoś mostu, bo zaraz wyjeżdżam.", + "103208": "— To wasza miłość jak po ogień?", + "103209": "— Tak jest. Konie przywiąż do palika.", + "103210": "Rozdział XVIII", + "103211": "Kurcewiczowie nie spali jeszcze. Jedli wieczerzę w owej sieni napełnionej zbroją, która szła przez całą szerokość domu od majdanu aż do sadu z drugiej strony. Na widok Bohuna i pana Zagłoby zerwali się na równe nogi. Na twarzy kniahini odbiło się nie tylko zdziwienie, ale nieukontentowanie i przestrach zarazem. Młodych kniaziów było tylko dwóch: Symeon i Mikołaj.", + "103212": "— Bohun! — rzekła kniahini. — A ty tu co robisz?", + "103213": "— Przyjechał się wam pokłonić, maty. A co, nie radziście mi?", + "103214": "— Radam ci, rada, jeno się dziwię, żeś przybył, bo słyszałam, że w Czehrynie stróżujesz. A kogo to nam Bóg z tobą zesłał?", + "103215": "— To jest pan Zagłoba, szlachcic, mój przyjaciel.", + "103216": "— Radziśmy waszmości — rzekła kniahini.", + "103217": "— Radziśmy — powtórzyli Symeon i Mikołaj.", + "103218": "— Mościa pani! — rzecze szlachcic. — Prawda, że gość nie w porę gorszy od Tatarzyna, aleć i to wiadomo, że kto do nieba chce iść, ten musi podróżnego w dom przyjąć, głodnego nakarmić, spragnionego napoić…", + "103219": "— Siadajcie tedy, jedzcie i pijcie — mówiła stara kniahini. — Dziękujemy, żeście przyjechali. No, no, Bohun, alem się ciebie nie spodziewała, chyba że sprawę masz do nas?", + "103220": "— Może i mam — rzekł z wolna watażka.", + "103221": "— Jaką? — pytała niespokojnie kniahini.", + "103222": "— Przyjdzie pora, to pogadamy. Dajcie odpocząć. Z Czehryna prosto jadę.", + "103223": "— To widać było ci pilno do nas?", + "103224": "— A gdzie by mnie miało być pilno, jeśli nie do was? A kniaziówna-donia zdrowa?", + "103225": "— Zdrowa — rzekła sucho kniahini.", + "103226": "— Chciałbym też nią oczy ucieszyć.", + "103227": "— Helena śpi.", + "103228": "— To szkoda. Bo ja długo nie zabawię.", + "103229": "— A gdzie jedziesz?", + "103230": "— Wojna, maty! Nie ma na nic czasu. Lada chwila hetmani w pole wyprawią, a żal będzie Zaporożców bić. Mało to razy my z nimi jeździli po dobro tureckie — prawda, kniaziowie? — po morzu pływali, sól i chleb razem jedli, pili i hulali, a teraz my im wrogi.", + "103231": "Kniahini spojrzała bystro na Bohuna. Przez głowę przeszła jej myśl, że może Bohun ma zamiar połączyć się z rebelią i przyjechał jej synów wybadać.", + "103232": "— A ty co myślisz robić? — spytała.", + "103233": "— Ja, maty? A cóż? Ciężko swoich bić, ale trzeba.", + "103234": "— Tak i my uczynimy — rzekł Symeon.", + "103235": "— Chmielnicki zdrajca! — dodał młody Mikołaj.", + "103236": "— Na pohybel zdrajcom! — rzekł Bohun.", + "103237": "— Niech im kat świeci! — dokończył Zagłoba.", + "103238": "Bohun znów mówić począł:", + "103239": "— Tak to na świecie. Kto ci dziś przyjacielem, jutro Judaszem. Nikomu nie można wierzyć na świecie.", + "103240": "— Jeno dobrym ludziom — rzekła kniahini.", + "103241": "— Pewnie, że dobrym ludziom można wierzyć. Dlatego ja też wam wierzę i kocham was, bo wyście dobrzy ludzie, nie zdrajcy…", + "103242": "Było coś tak dziwnego i strasznego w głosie watażki, że przez chwilę zapanowało głębokie milczenie. Pan Zagłoba patrzył na kniahinię i mrugał swoim zdrowym okiem, a kniahini utkwiła wzrok w Bohunie.", + "103243": "Ten mówił dalej:", + "103244": "— Wojna nie żywi ludzi, jeno morzy, dlatego chciał ja was jeszcze widzieć, zanim ruszę. Kto wie, czy wrócę, a wy by mnie żałowali, bo wy moje druhy serdeczne… Nieprawda?", + "103245": "— Ty nasz brat — dodał Symeon.", + "103246": "— Wy kniazie, wy szlachta, a wy Kozakiem nie gardzili, w dom przygarnęli i krewną-donię obiecali, bo wy wiedzieli, że dla Kozaka bez niej ni życia, ni bycia, tak się i zmiłowali nad Kozakiem.", + "103247": "— Nie ma o czym i mówić — rzekła śpiesznie kniahini.", + "103248": "— Nie, maty, jest o czym mówić, bo wy moi dobrodzieje, a ja też prosił tego oto szlachcica, przyjaciela mego, żeby mnie za syna wziął i do herbu przypuścił, aby wy nie mieli wstydu, oddając krewniaczkę Kozakowi. Na co pan Zagłoba się zgodził i my oba będziem się starać o pozwolenie u sejmu, a po wojnie pokłonię się panu hetmanowi wielkiemu, któren na mnie łaskaw, może poprze; on przecie i Krzeczowskiemu nobilitację wyrobił.", + "103249": "— Bóg ci dopomóż — rzekła kniahini.", + "103250": "— Wy szczerzy ludzie, i ja wam dziękuję. Ale przed wojną chciałbym jeszcze raz z waszych ust usłyszeć, że wy mnie donię dajecie i że słowo wasze zdzierżycie. Słowo szlacheckie nie dym, a wy przecie szlachta, wy kniazie.", + "103251": "Watażka mówił głosem powolnym i uroczystym, ale w mowie jego drgała zarazem jakby groźba zapowiadająca, że trzeba się zgodzić na wszystko, czego żądał.", + "103252": "Stara kniahini spojrzała na synów, ci na nią, i przez chwilę trwało milczenie. Nagle raróg siedzący na berle pod ścianą zakwilił, choć do świtu było jeszcze daleko; za nim ozwały się inne; wielki berkut zbudził się, strząsnął skrzydła i krakać począł.", + "103253": "Łuczywo palące się w grubach przygasło. W izbie zrobiło się ciemnawo i ponuro.", + "103254": "— Mikołaj, popraw ogień — rzekła kniahini.", + "103255": "Młody kniaź dorzucił łuczywa.", + "103256": "— Cóż? Przyrzekacie? — pytał Bohun.", + "103257": "— Musimy Heleny spytać.", + "103258": "— Niech ona mówi za siebie, wy za siebie. Przyrzekacie?", + "103259": "— Przyrzekamy — rzekła kniahini.", + "103260": "— Przyrzekamy — powtórzyli kniaziowie.", + "103261": "Bohun wstał nagle i zwróciwszy się do Zagłoby, rzekł donośnym głosem:", + "103262": "— Mości Zagłobo! Pokłoń się i ty o dziewkę; może i tobie przyrzekną.", + "103263": "— Co ty, Kozacze, upił się?! — zawołała kniahini.", + "103264": "Bohun zamiast odpowiedzi wydobył list Skrzetuskiego i zwróciwszy się do Zagłoby, rzekł:", + "103265": "— Czytaj.", + "103266": "Zagłoba wziął list i począł go czytać wśród głuchego milczenia.", + "103267": "Gdy skończył, Bohun skrzyżował ręce na piersiach.", + "103268": "— Komu tedy dziewkę dajecie? — spytał.", + "103269": "— Bohun!", + "103270": "Głos watażki stał się podobny do syku węża.", + "103271": "— Zdrajcy, oczajdusze, psiawiary, judasze!…", + "103272": "— Hej, synkowie, do szabel! — krzyknęła kniahini.", + "103273": "Kurcewicze skoczyli piorunem ku ścianom i porwali za broń.", + "103274": "— Mości panowie, spokojnie! — zawołał Zagłoba.", + "103275": "Ale nim domówił, Bohun wyrwał pistolet zza pasa i wystrzelił.", + "103276": "— Jezus! Jezus!… — jęknął kniaź Symeon, postąpił krok naprzód, rękoma jął bić powietrze i upadł ciężko na ziemię.", + "103277": "— Służba, na pomoc! — wołała rozpaczliwie kniahini.", + "103278": "Ale w tejże chwili na dziedzińcu i od strony sadu huknęły inne wystrzały, drzwi i okna wyleciały z łoskotem i kilkudziesięciu semenów wpadło do sieni.", + "103279": "— Na pohybel! — zabrzmiały dzikie głosy.", + "103280": "Na majdanie ozwał się dzwon na trwogę. Ptactwo w sieni poczęło wrzeszczeć; hałas, strzelanina i krzyki zastąpiły niedawną ciszę uśpionego dworu.", + "103281": "Stara kniahini rzuciła się, wyjąc jak wilczyca, na ciało Symeona drgające w ostatnich konwulsjach, ale wnet dwóch semenów porwało ją za włosy i odciągnęło na stronę, a tymczasem młody Mikołaj, przyparty w kąt sieni, bronił się z wściekłością i lwią odwagą.", + "103282": "— Procz! — krzyknął nagle Bohun na otaczających go Kozaków. — Procz! — powtórzył grzmiącym głosem.", + "103283": "Kozacy cofnęli się. Sądzili, że watażka chce ocalić życie młodzieńcowi. Ale Bohun z szablą w ręku sam rzucił się na kniazia.", + "103284": "Rozpoczęła się straszna pojedyncza walka, na którą kniahini, trzymana za włosy przez cztery żelazne dłonie, patrzyła pałającymi oczyma i z otwartymi usty. Młody kniaź zwalił się jak burza na Kozaka, który, cofając się z wolna, wywiódł go na środek sieni. Nagle przysiadł, odbił potężny cios i z obrony przeszedł do ataku.", + "103285": "Kozacy, zatrzymawszy dech w piersiach, pospuszczali szable na dół i stali jak wryci, śledząc oczyma przebieg walki.", + "103286": "W ciszy słychać było tylko oddech i sapanie walczących, zgrzyt zębów i świst lub ostry dźwięk uderzających o siebie mieczów.", + "103287": "Przez chwilę zdawało się, że watażka ulegnie olbrzymiej sile i zaciętości młodzieńca, gdyż znowu począł się cofać i słaniać. Twarz przeciągnęła mu się jakby z wysilenia. Mikołaj podwoił ciosy, szabla jego otaczała Kozaka nieustannym wężem błyskawic, kurzawa wstała z podłogi i przesłoniła obłokiem walczących, ale przez jej kłęby semenowie dojrzeli krew spływającą po twarzy watażki.", + "103288": "Nagle Bohun uskoczył w bok, kniaziowe ostrze trafiło w próżnię. Mikołaj zachwiał się od zamachu i pochylił naprzód, a w tej samej chwili Kozak ciął go w kark tak straszliwie, że kniaź zwalił się jakby gromem rażony.", + "103289": "Krzyki radosne Kozaków pomieszały się z nieludzkim wrzaskiem kniahini. Zdawało się, że od wrzasków powała pęknie. Walka była skończona, kozactwo rzuciło się na broń zawieszoną na ścianach i poczęło ją zdzierać, wyrywając sobie wzajemnie kosztowniejsze szable i handżary, depcąc po trupach kniaziów i własnych towarzyszów, którzy legli z ręki Mikołaja. Bohun pozwalał na wszystko. Stał on we drzwiach prowadzących do komnat Heleny, zagradzając drogę, i oddychał ciężko ze zmęczenia. Twarz miał bladą i pokrwawioną, gdyż dwa razy ostrze kniazia dotknęło jego głowy. Błędny wzrok jego przenosił się z trupa Mikołaja na trupa Symeona, a czasem padał na zsiniałe oblicze kniahini, którą mołojcy, trzymając za włosy, przyciskali kolanami do ziemi, bo się rwała z ich rąk do trupów dzieci.", + "103290": "Wrzask i zamieszanie w sieni powiększało się z każdą chwilą. Kozacy ciągnęli na powrozach czeladź Kurcewiczów i mordowali ją bez litości. Podłoga była zalana krwią, sień zapełniona trupami, dymem od wystrzałów, ściany już obdarte, ptactwo nawet pobite.", + "103291": "Nagle drzwi, pod którymi stał Bohun, otworzyły się na rozcież. Watażka obrócił się i cofnął nagle.", + "103292": "We drzwiach ukazał się ślepy Wasyl, a obok niego Helena ubrana w białe giezło, blada sama jak giezło, z oczyma rozszerzonymi z przerażenia, z otwartymi usty.", + "103293": "Wasyl niósł krzyż, który trzymał na wysokości twarzy w obu dłoniach. Wśród zamieszania panującego w sieni, wobec trupów, krwi rozlanej kałużami na podłodze, połysku szabel i rozpłomienionych źrenic dziwnie uroczyście wyglądała ta postać wysoka, wynędzniała, z siwiejącym włosem i czarnymi jamami zamiast oczu. Rzekłbyś: duch albo trup, który zrzucił całun i przychodzi karać zbrodnię.", + "103294": "Krzyki umilkły. Kozacy cofali się przerażeni. Ciszę przerwał spokojny, ale bolesny i jęczący głos kniazia:", + "103295": "— W imię Ojca i Spasa, i Ducha, i Świętej Przeczystej! Mężowie, którzy przychodzicie z dalekich stron, zali przychodzicie w imię Boże?", + "103296": "Albowiem: „Błogosławiony mąż w drodze, który idąc, opowiada Słowo Boże”.", + "103297": "A wy zali dobrą nowinę niesiecie? Zali jesteście apostołami?", + "103298": "Cisza śmiertelna zapanowała po słowach Wasyla, on zaś zwrócił się z wolna z krzyżem w jedną stronę, następnie w drugą i mówił dalej:", + "103299": "— Gorze wam, bracia, bo którzy dla zysku lub zemsty wojnę czynią, mają być potępieni na wieki…", + "103300": "…Módlmy się, abyśmy zaznali miłosierdzia. Gorze wam, bracia, gorze mnie! O! o! o!", + "103301": "Jęk wyrwał się z piersi kniazia.", + "103302": "— Hospody, pomyłuj! — ozwały się głuche głosy mołojców, którzy pod wpływem nieopisanego strachu poczęli się żegnać przerażeni.", + "103303": "Nagle dał się słyszeć dziki, przeraźliwy krzyk kniahini:", + "103304": "— Wasyl, Wasyl!…", + "103305": "Było w jej głosie coś tak rozdzierającego, jakby to był ostatni głos rwącego się życia. Jakoż gniotący ją kolanami mołojcy uczuli, że już nie usiłuje się wyrwać z ich rąk.", + "103306": "Kniaź drgnął, ale wnet zastawił się krzyżem od strony, z której dochodził głos, i odrzekł:", + "103307": "— Duszo potępiona, wołająca z głębokości, gorze ci!", + "103308": "— Hospody, pomyłuj! — powtórzyli Kozacy.", + "103309": "— Do mnie, semenowie! — zawołał w tej chwili Bohun i zachwiał się na nogach.", + "103310": "Kozacy skoczyli i podparli go pod ramiona.", + "103311": "— Bat'ku! Tyś ranny?", + "103312": "— Tak jest! Ale to nic! Krew mnie uszła. Hej, chłopcy! Strzec mi tej doni jak oka w głowie… Dom otoczyć, nikogo nie wypuszczać… Kniaziówno…", + "103313": "Nie mógł więcej mówić, wargi mu zbielały, a oczy zaszły mgłą.", + "103314": "— Przenieść atamana do komnat! — zawołał pan Zagłoba, który wylazłszy z jakiegoś kąta, niespodzianie pojawił się przy Bohunie. — To nic, to nic — mówił, zmacawszy palcami rany. — Jutro zdrów będzie. Już ja się nim zajmę. Chleba z pajęczyną mi ugnieść. Wy, chłopcy, ruszajcie sobie do diabła, pohulać z dziewkami w czeladnej, bo nic tu po was, a dwóch niech zaniesie atamana. Bierzcie go. Ot, tak. Ruszajcieże, do licha, czego stoicie? Domu mi pilnować; ja sam będę doglądał.", + "103315": "Dwóch semenów poniosło Bohuna do przyległej izby, reszta wyszła z sieni.", + "103316": "Zagłoba zbliżył się do Heleny i mrugając mocno okiem, rzekł szybko a cicho:", + "103317": "— Jam przyjaciel pana Skrzetuskiego, nie bój się. Odprowadź jeno spać swojego proroka i czekaj na mnie.", + "103318": "To rzekłszy, wyszedł do izby, w której dwóch esaułów złożyło na sofie tureckiej Bohuna. Wnet wysłał ich po chleb i pajęczynę, a gdy je przyniesiono z czeladnej, zajął się opatrunkiem młodego atamana z całą biegłością, jaką wówczas każdy szlachcic posiadał, a której nabywał, sklejając łby porozbijane w pojedynkach lub na sejmikach.", + "103319": "— A powiedzcie też semenom — rzekł do esaułów — że jutro ataman zdrów będzie jak ryba, żeby się zaś o niego nie troszczyli. Oberwał, bo oberwał, ale gracko się spisał i jutro jego wesele, chociaż i bez popa. Jeśli jest w domu piwniczka, to sobie możecie pozwolić. Ot, już i ranki przewiązane. Idźcie teraz, by ataman miał spokój.", + "103320": "Esaułowie ruszyli ku drzwiom.", + "103321": "— A nie wypijcie tam całej piwnicy! — rzekł jeszcze pan Zagłoba.", + "103322": "I siadłszy przy wezgłowiu watażki, wpatrzył się w niego uważnie.", + "103323": "— No, czort cię nie weźmie od tych ran, chociażeś dostał dobrze. Ze dwa dni ni ręką, ni nogą nie ruszysz — mruczał sam do siebie, patrząc na bladą twarz i zamknięte oczy Kozaka. — Szabla nie chciała katu krzywdy zrobić, boś ty jego własność i od niego się nie wywiniesz. Gdy cię powieszą, diabeł zrobi z ciebie kukłę dla swoich dzieci, boś gładki. Nie, braciszku, pijesz ty dobrze, ale ze mną dłużej nie będziesz pił. Szukaj ty sobie kompanii między rakarzami, bo widzę, że lubisz dusić, ale ja nie będę z tobą szlacheckich dworów po nocach napadał. Niech ci kat świeci! Niech ci świeci!", + "103324": "Bohun jęknął z cicha.", + "103325": "— O, jęcz, o, wzdychaj! Jutro będziesz lepiej wzdychał. Poczekajże, tatarska duszo, kniaziówny ci się zachciało? Ba, nie dziwię ci się, dziewka specjał, ale jeśli ty go pokosztujesz, to niech mój dowcip psi zjedzą. Pierwej mi też włosy na dłoni wyrosną…", + "103326": "Gwar zmieszanych głosów doszedł z majdanu do uszu pana Zagłoby.", + "103327": "— Aha, pewnie się już do piwniczki dobrali — mruknął. — Popijcie się jak bąki, żeby się wam dobrze spało, już ja będę czuwał za was wszystkich, choć nie wiem, jeżeli radzi jutro z tego będziecie.", + "103328": "To rzekłszy, wstał zobaczyć, azali rzeczywiście mołojcy zabrali już znajomość z kniaziowską piwnicą, i wszedł naprzód do sieni. Sień wyglądała strasznie. Na środku leżały sztywne już ciała Symeona i Mikołaja, a w kącie trup kniahini w postawie siedzącej i skulonej, tak jak ją przygniotły kolana mołojców. Oczy jej były otwarte, zęby wyszczerzone. Ogień palący się w grubach napełniał całą sień mdłym światłem drgającym na kałużach krwi; głąb mroczyła się cieniem. Pan Zagłoba zbliżył się do kniahini, zobaczyć, czy nie oddycha jeszcze, i położył jej rękę na twarzy, ale twarz ta była już zimna — więc wyszedł pośpiesznie na majdan, bo go w tej izbie strach brał. Na majdanie Kozacy zaczęli już hulankę. Ognie były porozpalane, a przy ich blasku ujrzał pan Zagłoba stojące beczki miodu, wina i gorzałki z poodbijanymi górnymi dnami. Kozacy czerpali z nich jak u studni i pili na śmierć. Inni, rozgrzani już trunkiem, gonili się za mołodyciami z czeladnej, z których jedne, zdjęte strachem, szamotały się lub uciekały na oślep, skacząc przez ogień; inne wśród wybuchów śmiechu i wrzasków pozwalały chwytać się i ciągnąć do beczek lub do ognisk, przy których tańczono kozaka. Mołojcy rzucali się jak opętani w prysiudach, przed nimi dziewczyny drobiły, to posuwając się w podrygach naprzód, to cofając się przed gwałtownymi ruchami tancerzy. Widzowie bili w blaszane półkwaterki lub śpiewali. Krzyki „u–ha!” rozlegały się coraz głośniej przy wtórze szczekania psów, rżenia koni i ryku wołów, które rżnięto na ucztę. Naokoło ognisk, w głębi, widać było stojących chłopów z Rozłogów, pidsusidków, którzy na odgłos strzałów i krzyków nadbiegli tłumnie ze wsi, aby zobaczyć, co się dzieje. Nie myśleli oni bronić kniaziów, bo Kurcewiczów nienawidzono we wsi, patrzyli więc tylko na rozhulanych Kozaków, trącając się łokciami, szepcąc między sobą i zbliżając się coraz bardziej do beczek z wódką i miodem. Orgia stawała się coraz wrzaskliwsza, pijatyka wzrastała, mołojcy nie czerpali z beczek blaszankami, ale zanurzali w nie głowy po szyje, tańczące dziewczęta oblewano wódką i miodem; twarze były rozpalone, ze łbów bił opar; niektórzy zataczali się już na nogach. Pan Zagłoba, wyszedłszy na ganek, rzucił okiem na pijących, po czym uważnie wpatrzył się w niebo.", + "103329": "— Pogoda, ale ciemno! — mruknął. — Gdy księżyc zajdzie, choć w pysk daj…", + "103330": "To rzekłszy, zszedł z wolna ku beczkom i pijącym mołojcom.", + "103331": "— A dalej, chłopcy! — zawołał. — A dalej, nie żałujcie sobie. Hajda! Hajda! Nie ścierpną wam zęby. Kiep ten, co się dziś nie upije za zdrowie atamana. Dalej do beczek! Dalej do dziewczyn! U-ha!", + "103332": "— U-ha! — zawyli radośnie Kozacy.", + "103333": "Zagłoba rozejrzał się na wszystkie strony.", + "103334": "— O takie syny, nitkopłuty, harhary, oczajdusze! — wykrzyknął nagle. — To sami pijecie jak zdrożone konie, a tamtym, co strażują koło domu, nic? Hej tam, zmienić mi ich natychmiast.", + "103335": "Rozkaz spełniono bez wahania i w mgnieniu oka kilkunastu pijanych mołojców rzuciło się, by zastąpić strażników, którzy dotychczas nie brali udziału w hulatyce. Ci nadbiegli wnet z łatwą do zrozumienia skwapliwością.", + "103336": "— Hajda, hajda! — zawołał Zagłoba, ukazując im beczki z napitkami.", + "103337": "— Diakujem, pane! — odparli, zanurzając blaszanki.", + "103338": "— Za godzinę zluzować mi i tamtych.", + "103339": "— Słucham — odpowiedział esauł.", + "103340": "Semenom wydało się to zupełnie naturalnym, że w zastępstwie Bohuna objął komendę pan Zagłoba. Tak już zdarzało się nieraz i mołojcy radzi temu bywali, bo szlachcic pozwalał im zawsze na wszystko.", + "103341": "Strażnicy pili więc wraz z innymi, pan Zagłoba zaś wszedł w rozmowę z chłopami z Rozłogów.", + "103342": "— Chłopie! — pytał starego pidsusidka. — A daleko stąd do Łubniów?", + "103343": "— Oj, daleko, pane! — odparł chłop.", + "103344": "— Na rano można by stanąć?", + "103345": "— Oj, nie stanie, pane!", + "103346": "— A na południe?", + "103347": "— Na południe prędzej.", + "103348": "— A którędy jechać?", + "103349": "— Prosto do gościńca.", + "103350": "— To jest gościniec?", + "103351": "— Kniaź Jarema kazał, żeby był, to i jest.", + "103352": "Pan Zagłoba mówił umyślnie bardzo głośno, aby wśród krzyków i gwaru spora garść semenów mogła go słyszeć.", + "103353": "— Dajcie i im gorzałki — rzekł do mołojców, ukazując na chłopów — ale wprzód dajcie mnie miodu, bo chłodno.", + "103354": "Jeden z semenów zaczerpnął z beczki trójniaku w garncową blaszankę i podał ją na czapce panu Zagłobie.", + "103355": "Szlachcic wziął ostrożnie we dwie ręce, aby płyn się nie rozlał, przytknął garncówkę do wąsów i przechyliwszy w tył głowę, jął pić wolno, ale bez wytchnienia.", + "103356": "Pił, pił — aż mołojcy poczęli się dziwić:", + "103357": "— Baczyw ty? — szeptali jeden do drugiego. — Trastia joho mordowała!", + "103358": "Tymczasem głowa pana Zagłoby przechylała się z wolna w tył, wreszcie przechyliła zupełnie, aż na koniec garncówkę od poczerwieniałej twarzy odjął, wargę wysunął, brwi podniósł i mówił jakby sam do siebie:", + "103359": "— O! Wcale niezły, odstały. Zaraz widać, że niezły. Szkoda takiego miodu na wasze chamskie gardła. Dobra by była dla was i braha. Srogi miód, srogi, czuję, że mi ulżyło i żem się trochę pocieszył.", + "103360": "Jakoż ulżyło panu Zagłobie rzeczywiście, w głowie mu pojaśniało, nabrał fantazji i widocznym było, że krew jego, podlana miodem, utworzyła on wyborny likwor, o którym sam powiadał, a od którego na całe ciało rozchodzi się męstwo i odwaga.", + "103361": "Skinął Kozakom ręką, że mogą dalej pić, i odwróciwszy się, przeszedł wolnym krokiem cały dziedziniec, obejrzał uważnie wszystkie kąty, przeszedł most na fosie i skręcił wedle częstokołu, aby zobaczyć, czy straże dobrze pilnują domostwa.", + "103362": "Pierwszy strażnik spał, drugi, trzeci i czwarty również. Byli pomęczeni drogą, a przy tym przyszli już pijani na miejsce i pospali się od razu.", + "103363": "— Mógłbym jeszcze i którego z nich wykraść, abym zaś miał pachołka do posług — mruknął pan Zagłoba.", + "103364": "To rzekłszy, wrócił wprost do dworu, wszedł znowu do złowrogiej sieni, zajrzał do Bohuna, a widząc, że watażka nie daje znaku życia, cofnął się ku drzwiom Heleny i otworzywszy je z cicha, wszedł do komnaty, z której dochodził szmer jakoby modlitwy.", + "103365": "Właściwie była to komnata kniazia Wasyla, Helena jednak była przy kniaziu, w pobliżu którego czuła się bezpieczniejszą. Ślepy Wasyl klęczał przed obrazem Świętej Przeczystej, przed którym paliła się lampka, Helena obok niego; oboje modlili się głośno. Ujrzawszy Zagłobę, zwróciła nań przerażone oczy. Zagłoba położył palec na ustach.", + "103366": "— Mościa panno — rzekł — jam przyjaciel pana Skrzetuskiego.", + "103367": "— Ratuj! — odpowiedziała Helena.", + "103368": "— Po tom też tu przyszedł; zdaj się na mnie.", + "103369": "— Co mam czynić?", + "103370": "— Trzeba uciekać, póki ten czort bez zmysłów leży.", + "103371": "— Co mam czynić?", + "103372": "— Wdziej na się ubiór męski i jak zapukam we drzwi, wyjdź.", + "103373": "Helena zawahała się. Nieufność błysnęła w jej oczach.", + "103374": "— Mamże waćpanu wierzyć?", + "103375": "— A co masz lepszego?", + "103376": "— Prawda, prawda jest. Ale mi przysiąż, że nie zdradzisz.", + "103377": "— Rozum się waćpannie pomieszał. Ale kiedy chcesz, przysięgnę. Tak mi dopomóż Bóg i święty krzyż. Tu twoja zguba, ocalenie w ucieczce.", + "103378": "— Tak jest, tak jest.", + "103379": "— Wdziej męski ubiór co prędzej i czekaj.", + "103380": "— A Wasyl?", + "103381": "— Jaki Wasyl?", + "103382": "— Brat mój obłąkany — rzekła Helena.", + "103383": "— Tobie grozi zguba, nie jemu — odparł Zagłoba. — Jeśli on obłąkany, to on dla Kozaków święty. Jakoż widziałem, że go mają za proroka.", + "103384": "— Tak jest. Bohunowi nic on nie zawinił.", + "103385": "— Musimy go zostawić, inaczej zginiemy; i pan Skrzetuski z nami. Śpiesz się waćpanna.", + "103386": "Z tymi słowy pan Zagłoba opuścił izbę i udał się wprost do Bohuna.", + "103387": "Watażka blady był i osłabiony, ale oczy miał otwarte.", + "103388": "— Lepiej ci? — spytał Zagłoba.", + "103389": "Bohun chciał przemówić i nie mógł.", + "103390": "— Nie możesz mówić?", + "103391": "Bohun poruszył głową na znak, że nie może, ale w tej samej chwili cierpienie wyryło się na jego twarzy. Rany od ruchu zabolały go widocznie.", + "103392": "— To i krzyczeć byś nie mógł?", + "103393": "Bohun oczyma tylko dał znać, że nie.", + "103394": "— Ani się ruszyć?", + "103395": "Ten sam znak.", + "103396": "— To i lepiej, bo nie będziesz ani mówił, ani krzyczał, ani się ruszał, a ja tymczasem z kniaziówną do Łubniów pojadę. Jeśli ci jej nie zdmuchnę, to się pozwolę starej babie w żarnach na osypkę zemleć. Jak to, łajdaku? Myślisz, że nie mam dosyć twojej kompanii, że się będę dłużej z chamem pospolitował? O niecnoto, myślałeś, że dla twego wina, dla twoich kości i twoich chłopskich amorów zabójstwa będę czynił i do rebelii z tobą pójdę? Nie, nic z tego, gładyszu!", + "103397": "W miarę jak pan Zagłoba perorował, czarne oczy watażki roztwierały się szerzej i szerzej. Czy śnił? Czy była to jawa? Czy żart pana Zagłoby?", + "103398": "A pan Zagłoba mówił dalej:", + "103399": "— Czegóż ślepie wytrzeszczasz jak kot na sperkę? Czy myślisz, że tego nie uczynię? Może się każesz pokłonić komu w Łubniach? Może cyrulika ci stamtąd przysłać? A może mistrza u księcia pana zamówić?", + "103400": "Blada twarz watażki stała się straszną. Zrozumiał, że Zagłoba prawdę mówi, z oczu strzeliły mu gromy rozpaczy i wściekłości, na twarz uderzył płomień. Jedno nadludzkie wysilenie — podniósł się i z ust wyrwał mu się krzyk:", + "103401": "— Hej, semen…", + "103402": "Nie skończył, gdyż pan Zagłoba z szybkością błyskawicy zarzucił mu na głowę jego własny żupan i w jednej chwili okręcił ją całkowicie — po czym obalił go na wznak.", + "103403": "— Nie krzycz, bo ci to zaszkodzi — mówił z cicha, sapiąc mocno. — Mogłaby cię jutro głowa rozboleć, przeto jako dobry przyjaciel mam o tobie staranie. Tak, tak, będzie ci i ciepło, i zaśniesz smacznie, i gardła nie przekrzyczysz. Abyś zaś opatrunku nie zdarł, to ci ręce zawiążę, a wszystko per amicitiam, abyś mnie wspominał wdzięcznie.", + "103404": "To rzekłszy, obwinął pasem ręce Kozaka, zaciągnął węzeł; drugim, swoim własnym, skrępował mu nogi. Watażka nic już nie czuł, bo zemdlał.", + "103405": "— Choremu przystoi leżeć spokojnie — mówił — aby mu humory do głowy nie biły, od czego delirium przychodzi. No, bądź zdrów; mógłbym cię nożem pchnąć, co może byłoby z lepszym moim pożytkiem, ale mi wstyd po chłopsku mordować. Co innego, jeśli się zatkniesz do rana, bo to się już niejednej świni przygodziło. Bądźże zdrów. Vale et me amantem redama. Może się i spotkamy kiedy, ale jeśli ja się będę o to starał, to niech mnie ze skóry obedrą i podogonia z niej porobią.", + "103406": "Rzekłszy to, pan Zagłoba wyszedł do sieni, przygasił ogień w grubach i zapukał do Wasylowej komnaty.", + "103407": "Smukła postać wysunęła się z niej natychmiast.", + "103408": "— Czy to waćpanna? — spytał Zagłoba.", + "103409": "— To ja.", + "103410": "— Chodźże, byleśmy się do koni dobrali. Ale oni tam pijani wszyscy, noc ciemna. Nim się rozbudzą, będziemy daleko. Ostrożnie, tu kniazie leżą!", + "103411": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha — szepnęła Helena.", + "103412": "Rozdział XIX", + "103413": "Dwaj jeźdźcy jechali cicho i wolno przez lesisty jar przytykający do dworu w Rozłogach. Noc zrobiła się bardzo ciemna, bo księżyc zaszedł od dawna, a do tego chmury okryły horyzont. W jarze nie widać było na trzy kroki przed końmi, które też potykały się co chwila o korzenie drzew idące w poprzek przez drogę. Jechali długi czas z największą ostrożnością, aż dopiero gdy dojrzeli już koniec jaru i step otwarty, oświecony nieco szarym odbłyskiem chmur, jeden z jeźdźców szepnął:", + "103414": "— W konie!", + "103415": "Pomknęli jak dwie strzały wypuszczone z łuków tatarskich i tylko tętent koni biegł za nimi. Ciemny step zdawał się uciekać spod nóg końskich. Pojedyncze dęby, stojące tu i owdzie przy gościńcu, migały jak widma i lecieli tak długo, długo, bez odpoczynku i wytchnienia, aż wreszcie konie postulały uszy i poczęły chrapać ze zmęczenia; bieg ich stał się ociężały i wolniejszy.", + "103416": "— Nie ma rady, trzeba zwolnić koniom — rzekł grubszy jeździec.", + "103417": "A właśnie już też i świt począł spychać noc ze stepu. Coraz większe przestrzenie wychylały się z cienia, rysowały się blado stepowe bodiaki, dalekie drzewa, mogiły: w powietrze wsiąkało coraz więcej światła. Białawe blaski rozświeciły i twarze jeźdźców.", + "103418": "Byli to pan Zagłoba i Helena.", + "103419": "— Nie ma rady, trzeba zwolnić koniom — powtórzył pan Zagłoba. — Wczoraj przyszły z Czehryna do Rozłogów bez wytchnienia. Długo tak nie wytrzymają, a boję się, by nie padły. Jakże się waćpanna czujesz?", + "103420": "Tu pan Zagłoba spojrzał na swoją towarzyszkę i nie czekając jej odpowiedzi, zawołał:", + "103421": "— Pozwólże mi się waćpanna przy dniu obejrzeć. Ho, ho! Czy to po braciach ubranie? Nie ma co mówić: bardzo foremny z waćpanny kozaczek. Jeszczem też takiego pachołka, póki żyję, nie miał, ale tak myślę, że mi go pan Skrzetuski odbierze. A to co? O dla Boga, zwińże waćpanna te włosy, boć się nikt co do płci twej białogłowskiej nie omyli.", + "103422": "Rzeczywiście po plecach Heleny spływał potok czarnych włosów rozwiązanych przez szybki bieg i wilgoć nocną.", + "103423": "— Dokąd jedziemy? — pytała, związując je obiema rękami i usiłując wsunąć je pod kołpaczek.", + "103424": "— Gdzie oczy niosą.", + "103425": "— To nie do Łubniów?", + "103426": "Na twarzy Heleny odbił się niepokój, a w bystrym spojrzeniu, jakie rzuciła na pana Zagłobę, malowała się rozbudzona na nowo nieufność.", + "103427": "— Widzisz waćpanna, mam ja swój rozum i wierzaj, żem wszystko dobrze wykalkulował. A kalkulacja moja jest na następnej mądrej maksymie oparta: nie uciekaj w tę stronę, w którą cię gonić będą. Owóż, jeśli gonią nas już w tej chwili, to nas gonią w stronę Łubniów, bom też głośno się wczoraj o drogę wypytywał i Bohunowi na odjezdnym zapowiedziałem, że tam uciekać będziemy. Ergo: uciekamy ku Czerkasom. Jeśli nas gonić zaczną, to nieprędko, bo dopiero wtedy, gdy się przekonają, że nas na drodze łubniańskiej nie ma, a to im ze dwa dni czasu zajmie. Tymczasem my będziemy w Czerkasach, gdzie teraz stoją chorągwie polskie pana Piwnickiego i Rudominy. A w Korsuniu cała potęga hetmańska. Rozumiesz waćpanna?", + "103428": "— Rozumiem i póki życia mego, póty wdzięczności dla waćpana. Nie wiem, kto jesteś, skądeś się w Rozłogach znalazł, ale myślę, że cię Bóg zesłał na obronę moją i na ratunek, bo byłabym się pierwej nożem pchnęła, niżbym miała iść w moc tego zbója.", + "103429": "— Smok to jest na niewinność waćpanny srodze zażarty.", + "103430": "— Co ja mu uczyniłam, nieszczęśliwa, że mnie prześladuje? Z dawna go znałam i z dawna miałam go w nienawiści; z dawna bojaźń we mnie tylko wzbudzał. Czy to ja jedna na świecie, że mnie umiłował, że przeze mnie tyle krwi rozlał, że pomordował mi braci?… Boże, gdy wspomnę, krew we mnie krzepnie. Co ja pocznę? Gdzie się przed nim schronię? Waćpan się nie dziw moim narzekaniom, bom nieszczęsna, bo mnie i wstyd tych afektów, bo stokroć wolałabym śmierć.", + "103431": "Policzki Heleny oblały się płomieńmi, na które stoczyły się dwie łzy wyciśnięte przez gniew i wzgardę, i ból.", + "103432": "— Nie będę się o to spierał — rzekł pan Zagłoba — że wielkie nieszczęście spotkało wasz dom, ale pozwól waćpanna sobie powiedzieć, iż twoi krewniacy w części sami sobie winni. Nie trzeba było Kozakowi ręki twej obiecywać, a potem go zdradzać, co gdy się wydało, już on tak się rozsierdził, iż żadna perswazja moja nic nie pomogła. Żal mnie też twoich braci pobitych, a osobliwie tego najmłodszego, boć to był dzieciuch prawie, ale zaraz widać było, że wyrośnie na wielkiego kawalera.", + "103433": "Helena poczęła płakać.", + "103434": "— Nie przystoją łzy tym szatkom, które waćpanna nosisz, otrzyj je tedy i tak sobie powiedz, że to była wola boża. Bóg też ukarze zabójcę, który już nawet został ukarany, gdy na próżno krew przelał, a waćpannę, jedyny i główny cel swych namiętnościów, utracił.", + "103435": "Tu pan Zagłoba umilkł, po chwili zaś rzekł:", + "103436": "— Ej, dałżeby on mi łupnia, miły Boże, gdyby mię tylko w ręce dostał! Na jaszczur skórę by mi wyprawił. Waćpanna nie wiesz, żem ja już w Galacie od Turków palmę otrzymał, ale też mam dosyć, drugiej nie pragnę i dlatego nie do Łubniów, tylko ku Czerkasom zdążam. Dobrze by było do księcia się schronić, ale nużby dogonili? Słyszałaś waćpanna, że gdym konie od palika odwiązywał, pachołek Bohunów się obudził. A nuż larum podniósł? Tedyby zaraz do pościgu byli gotowi i złapaliby nas w godzinę, bo oni tam mają kniaziowskie świeże konie, a ja nie miałem czasu wybierać. Bestia to jest dzika ten Bohun, mówię waćpannie. Takem go sobie zbrzydził, że wolałbym diabła zobaczyć niż jego.", + "103437": "— Boże nas broń od jego rąk.", + "103438": "— Sam on się zgubił. Czehryn wbrew rozkazowi hetmańskiemu opuścił, z księciem wojewodą ruskim zadarł. Nie pozostaje mu nic innego, jak do Chmielnickiego umykać. Ale straci on na fantazji, jeśli Chmielnicki pobit będzie, a to się mogło już zdarzyć. Rzędzian spotkał za Krzemieńczugiem wojska płynące pod Barabaszem i Krzeczowskim na Chmiela, a oprócz tego pan Stefan Potocki lądem z usarią pociągnął; ale Rzędzian w Krzemieńczugu dziesięć dni dla naprawy czajki przesiedział, więc nim do Czehryna dociągnął, bitwa musiała się zdarzyć. Lada chwila czekaliśmy wiadomości.", + "103439": "— To więc Rzędzian z Kudaku listy przywiózł? — pytała Helena.", + "103440": "— Tak jest, były listy od pana Skrzetuskiego do kniahini i do waćpanny, ale Bohun je przejął, z nich się wszystkiego dowiedział, więc zaraz Rzędziana rozszczepił i na Kurcewiczach mścić się pociągnął.", + "103441": "— O, nieszczęsne pacholę! Przeze mnie to on krew wylał.", + "103442": "— Nie frasuj się waćpanna. Żyw będzie.", + "103443": "— Kiedyż to się stało?", + "103444": "— Wczoraj rano. U Bohuna człeka zabić, to jak drugiemu kubek wina łyknąć. A ryczał tak po przeczytaniu listów, że się cały Czehryn trząsł.", + "103445": "Rozmowa przerwała się na chwilę. Już też zrobiło się i widno zupełnie. Różana zorza bramowana jasnym złotem, opalami i purpurą płonęła na wschodniej stronie nieba. Powietrze było świeże, rzeźwe; konie poczęły prychać wesoło.", + "103446": "— No, ruszajmy z Bogiem, a żywo! Szkapy odpoczęły, czasu zaś do stracenia nie mamy — rzekł pan Zagłoba.", + "103447": "Puścili się znów cwałem i lecieli z pół mili bez wypoczynku. Nagle naprzeciw nich ukazał się jakiś punkt ciemny, który zbliżał się z nadzwyczajną szybkością.", + "103448": "— Co to może być? — rzekł pan Zagłoba. — Zwolnijmy. To człek na koniu.", + "103449": "Istotnie jakiś jeździec zbliżał się całym pędem i pochylony na siodle, z twarzą ukrytą w grzywie końskiej, smagał jeszcze nahajem swego źrebca, który zdawał się ziemi nie tykać.", + "103450": "— Co to za diabeł może być i czego tak leci? Ależ leci! — rzekł pan Zagłoba, dobywając z olster pistoletu, aby być gotowym na wszelki wypadek.", + "103451": "Tymczasem goniec zbliżył się już na kroków trzydzieści.", + "103452": "— Stój! — huknął pan Zagłoba, wymierzając pistolet. — Ktoś jest?", + "103453": "Jeździec zdarł konia i podniósł się na siodle, ale zaledwie spojrzał, gdy krzyknął:", + "103454": "— Pan Zagłoba!", + "103455": "— Pleśniewski, sługa starościński z Czehryna? A ty tu co robisz? Gdzie lecisz?", + "103456": "— Mości panie! Zawracaj i ty ze mną! Nieszczęście! Gniew Boży, Sąd Boży!", + "103457": "— Co się stało? Gadaj.", + "103458": "— Czehryn już zajęty przez Zaporożców. Chłopy szlachtę rżną, Sąd Boży.", + "103459": "— W imię Ojca i Syna! Co gadasz… Chmielnicki?…", + "103460": "— Pan Potocki pobity, pan Czarniecki w niewoli. Tatary idą z Kozakami. Tuhaj-bej!", + "103461": "— A Barabasz i Krzeczowski?", + "103462": "— Barabasz zginął, Krzeczowski połączył się z Chmielnickim. Krzywonos jeszcze wczoraj w nocy ruszył na hetmanów, Chmielnicki dziś do dnia. Siła straszna. Kraj w ogniu, chłopstwo wszędy powstaje, krew się leje! Uciekaj waćpan!", + "103463": "Pan Zagłoba oczy wybałuszył, usta otworzył i zdumiał tak, że słowa nie mógł przemówić.", + "103464": "— Uciekaj waćpan! — powtórzył Pleśniewski.", + "103465": "— Jezus Maria! — jęknął pan Zagłoba.", + "103466": "— Jezus Maria! — powtórzyła Helena i wybuchnęła płaczem.", + "103467": "— Uciekajcie, bo czasu nie ma.", + "103468": "— Gdzie? Dokąd?", + "103469": "— Do Łubniów.", + "103470": "— A ty tam dążysz?", + "103471": "— Tak jest. Do księcia wojewody.", + "103472": "— A niechże to kaduk porwie! — zawołał pan Zagłoba. — A hetmani gdzie są?", + "103473": "— Pod Korsuniem. Ale Krzywonos już pewnie się bije z nimi.", + "103474": "— Krzywonos czy Prostonos, niechże go zaraza ukąsi! To tam nie ma po co jechać?", + "103475": "— Jako lwu w paszczę, na zgubę waćpan leziesz.", + "103476": "— A ciebie kto wysłał do Łubniów? Twój pan?", + "103477": "— Pan z życiem uszedł, a mnie kum mój, co go mam między Zaporożcami, życie ocalił i uciec pomógł. Do Łubniów sam z własnej myśli jadę, bo i nie wiem, gdzie się schronić.", + "103478": "— A omijaj Rozłogi, bo tam Bohun. On także do rebelii chce się zapisać.", + "103479": "— O dla Boga! Rety! W Czehrynie mówili, że jeno patrzyć, jak i na Zadnieprzu chłopstwo się podniesie!", + "103480": "— Być to może, być może! Ruszajże w swoją drogę, gdzie się podoba, bo ja mam dość o swojej skórze myśleć.", + "103481": "— Tak i uczynię! — rzekł Pleśniewski i uderzywszy konia nahajem, ruszył.", + "103482": "— A omijaj Rozłogi! — krzyknął mu na drogę Zagłoba. — Jeśli zaś spotkasz Bohuna, nie gadaj, żeś mię widział, słyszysz?", + "103483": "— Słyszę — odparł Pleśniewski. — Z Bogiem!", + "103484": "I popędził, jakby już goniony.", + "103485": "— No! — rzekł Zagłoba. — Masz diable kubrak! Wykręcałem się sianem z różnych okazji, ale w takich jeszcze nie byłem. Z przodu Chmielnicki, z tyłu Bohun, co gdy tak jest, nie dałbym jednej złamanej orty ani za swój przód, ani za tył, ani za całą skórę. Głupstwom pono zrobił, żem do Łubniów z waćpanną nie uciekał, ale o tym nie czas mówić. Tfu! Tfu! Tfu! Cały mój dowcip niewart teraz tego, żeby nim buty wysmarować. Co uczynić? Gdzie się udać? W całej tej Rzeczypospolitej nie ma widać już kąta, w którym by człowiek swoją, niedarowaną śmiercią mógł zejść ze świata. Dziękuję za takie podarunki: niech je inni biorą!", + "103486": "— Mości panie! — rzekła Helena. — To wiem, że moi dwaj bracia, Jur i Fedor, są w Zołotonoszy: może od nich będzie jakowy ratunek?", + "103487": "— W Zołotonoszy? Czekajże waćpanna. Poznałem i ja w Czehrynie pana Unierzyckiego, który pod Zołotonoszą ma majętność Kropiwnę i Czernobój. Ale to daleko stąd, dalej jak do Czerkas. Cóż robić?… Kiedy nie ma gdzie indziej, to uciekajmy i tam. Ale trzeba będzie zjechać z gościńca, stepem i lasami przebierać się bezpieczniej. Żeby tak choć na tydzień przyczaić się gdzie, bodaj i w lasach, może przez ten czas hetmani z Chmielnickim skończą i będzie pogodniej na Ukrainie.", + "103488": "— Nie po to nas Bóg z rąk Bohunowych ocalił, abyśmy zginąć mieli. Ufaj waćpan.", + "103489": "— Czekaj waćpanna. Jakoś duch wstępuje we mnie znowu. Bywało się w różnych okazjach. Wolnym czasem opowiem waćpannie, co mnie w Galacie spotkało, z czego wraz zmiarkujesz, że i wtedy krucho było ze mną, a przecieżem się własnym dowcipem z tamtych terminów salwował i wyszedłem cało, chociaż mi broda, jak to widzisz, posiwiała. Ale musimy zjechać z gościńca. Skręć waćpanna… Tak właśnie. Waćpanna tak koniem powodujesz jak najsprawniejszy kozaczek. Trawy wysokie, żadne oko nas nie dojrzy.", + "103490": "Rzeczywiście trawy, w miarę jak się zagłębiali w step, stawały się coraz wyższe, tak że w końcu utonęli w nich zupełnie. Ale koniom ciężko było iść w tej plątaninie ździebeł cieńszych i grubszych, a czasem ostrych i kaleczących. Wkrótce też zmęczyły się tak, że ustały zupełnie.", + "103491": "— Jeśli chcemy, by nam służyły one szkapiny dłużej — mówił Zagłoba — trzeba zsiąść i rozsiodłać je. Niechby się wytarzały i podjadły trochę: inaczej nie pójdą. Miarkuję, że niedługo do Kahamliku się dostaniemy. Rad bym już tam był; nie masz jak oczerety: jak się schowasz, sam diabeł cię nie znajdzie. Byleśmy tylko nie zbłądzili!", + "103492": "To rzekłszy, zsiadł z konia i Helenie zsiąść pomógł; następnie jął zdejmować terlice i wydobywać zapasy żywności, w które się był przezornie w Rozłogach zaopatrzył.", + "103493": "— Należy się pokrzepić — rzekł — bo droga daleka. Zróbże waćpanna jakie wotum do świętego Rafała, byśmy ją szczęśliwie odbyli. Przecie w Zołotonoszy jest stara warowienka, może i prezydium w niej jakie stoi. Pleśniewski mówił, że i na Zadnieprzu chłopi się podniosą. Hm! Być może, skory tu wszędy lud do buntu, ale na Zadnieprzu spoczywa ręka księcia wojewody, a diablo ciężka to ręka! Bohun zdrowy ma kark, ale jeśli ta ręka nań spadnie, to się przecie ugnie do samej ziemi, co daj Boże, amen. Jedzże waćpanna.", + "103494": "Pan Zagłoba wydobył zza cholewy sztuciec i podał go Helenie, następnie ułożył przed nią na czapraku pieczeń wołową i chleb.", + "103495": "— Jedzże waćpanna — rzekł — „kiedy w brzuchu pusto, w głowie groch z kapustą…”. „Chcesz nie podrwić głową, jedz pieczeń wołową”. My zaś już raz podrwili, bo pokazuje się, że lepiej było do Łubniów uciekać, ale stało się. Książę też pewnie z wojskiem do Dniepru ruszy na pomoc hetmanom. Strasznych to czasów dożyliśmy, gdyż wojna domowa to ze wszystkiego złego najgorsze. Nie będzie kąta dla spokojnych ludzi. Lepiej mi było księdzem zostać, do czego miałem i powołanie, bom człek spokojny i wstrzemięźliwy, ale fortuna inaczej zrządziła. Mój Boże, mój Boże! Byłbym sobie teraz kanonikiem krakowskim i śpiewałbym godzinki w stallach, bo mam głos bardzo piękny. Ale cóż! Z młodu podobały mi się podwiki! Ho! ho! Nie uwierzysz waćpanna, jaki był ze mnie gładysz. A com się na którą spojrzał, to jakby w nią piorun trzasł. Żeby mi tak dwadzieścia lat mniej, miałby się z pyszna pan Skrzetuski. Bardzo foremny z waćpanny kozaczek. Nie dziwić się młodym, że wedle ciebie zabiegają i że się o ciebie za łby biorą. Pan Skrzetuski zabijaka to także nie lada. Byłem świadkiem, jak mu Czapliński okazję dawał, a on, prawda, że miał w głowie, ale kiedy nie porwie go za łeb i, z przeproszeniem waćpanny, za hajdawery, kiedy nie grzmotnie nim o drzwi — to mówię waćpannie, że mu wszystkie kości z zawiasów wyszły. Stary Zaćwilichowski powiadał mi też o waćpanny narzeczonym, iż wielki z niego rycerz, księcia wojewody ulubiony, ale i ja sam poznałem zaraz, iż żołnierz to powagi niepośledniej i eksperiencji nad wiek. Gorąco się robi. Chociaż miła mi waćpanny kompania, ale dałbym nie wiem co, żeby już być w Zołotonoszy. Widzę, że we dnie trzeba nam będzie w trawach siedzieć, a nocą jechać. Nie wiem jeno, czy waćpanna takie trudy wytrzymasz?", + "103496": "— Jam zdrowa, wszystkie trudy wytrzymam. Możemy jechać choćby i zaraz.", + "103497": "— Całkiem niebiałogłowska w waćpannie fantazja. Konie się wytarzały, więc i pokulbaczę je zaraz, żeby na wszelki przypadek były gotowe. Nie będę się czuł bezpiecznym, póki kahamlickich oczeretów i zarośli nie zobaczę. Żebyśmy byli z gościńca nie zjeżdżali, to byśmy się byli bliżej Czehryna na rzekę natknęli, ale w tym miejscu będzie do niej od gościńca z mila drogi. Tak przynajmniej miarkuję. Przeprawimy się zaraz na drugą stronę rzeki. Powiem waćpannie, że okrutnie spać mi się chce. Wczorajszą noc całą przebaraszkowało się w Czehrynie, wczorajszego dnia do Rozłogów licho mnie z Kozakiem niosło, a dzisiejszej nocy znowu z Rozłogów odnosi. Spać mi się tak chce, że i do rozmowy straciłem ochotę, a choć milczeć nie mam zwyczaju, bo filozofowie mówią, że kot powinien być łowny, a chłop mowny, jednakże widzę, że język mi jakoś zleniwiał. Przepraszam tedy waćpannę, jeśli się zdrzemnę.", + "103498": "— Nie ma za co — odpowiedziała Helena.", + "103499": "Pan Zagłoba niepotrzebnie wprawdzie oskarżał swój język o lenistwo, bo od świtu mełł nim bez przestanku, ale spać chciało mu się istotnie. Jakoż gdy siedli znowu na koń, począł zaraz drzemać i żydy wozić na kulbace, a na koniec usnął na dobre. Uśpił go trud i szum traw rozchylanych piersiami końskimi. Helena zaś oddała się myślom, które w jej głowie wichrzyły się jak stado ptactwa. Dotychczas wypadki tak szybko następowały po sobie, że dziewczyna nie umiała zdać sobie sprawy ze wszystkiego, co ją spotkało. Napad, straszne sceny mordu, strach, niespodziany ratunek i ucieczka — wszystko to przewaliło się jak burza w ciągu jednej nocy. A przy tym zaszło tyle rzeczy niezrozumiałych! Kto był ten, co ją ratował? Powiedział jej wprawdzie swe nazwisko, ale to nazwisko w niczym nie objaśniło powodów jego postępku. Skąd się wziął w Rozłogach? Mówił, że przyjechał z Bohunem, więc widocznie trzymał z nim kompanię, był mu znajomym i przyjacielem. Ale w takim razie dlaczego ją ratował, narażając się na największe niebezpieczeństwo i straszną zemstę Kozaka? Żeby to zrozumieć, trzeba było znać dobrze pana Zagłobę i jego niespokojną głowę przy dobrym sercu. Helena zaś znała go od sześciu godzin. I oto ten nieznajomy człowiek z bezczelną twarzą warchoła i opoja jest jej zbawcą. Gdyby go spotkała trzy dni temu, wzbudziłby w niej wstręt i nieufność, a teraz patrzy nań jak na swego dobrego anioła i ucieka z nim — dokąd? Do Zołotonoszy lub gdzie indziej, sama dobrze jeszcze nie wie. Co za zmiana losu! Wczoraj jeszcze kładła się do snu pod spokojnym dachem rodzinnym, dzisiaj jest w stepie, na koniu, w męskich szatach, bez domu i bez przytułku. Za nią straszliwy watażka godzący na jej cześć, na jej miłość; przed nią pożar buntu chłopskiego, wojna domowa, wszystkie jej zasadzki, trwogi i okropności. A cała ufność w tym człowieku? Nie! Jeszcze w kimś, potężniejszym nad gwałtowników, nad wojny, mordy i pożogi…", + "103500": "Tu dziewczyna podniosła oczy do nieba:", + "103501": "— Ratujże Ty mnie, Boże wielki a miłosierny, ratuj sierotę, ratuj nieszczęsną, ratuj zabłąkaną! Bądź wola Twoja, ale stań się miłosierdzie Twoje!", + "103502": "A przecie już stało się miłosierdzie, bo oto wyrwana jest z rąk najokropniejszych, cudem bożym, niezrozumiałym ocalona. Niebezpieczeństwo nie minęło jeszcze, ale może i zbawienie niedalekie. Kto wie, gdzie jest ten, którego sercem wybrała. Z Siczy musiał już wrócić, może jest gdzie na tym samym stepie. Będzie jej szukał i odnajdzie, a wtedy radość zastąpi łzy, wesele — smutek, groźby i trwogi miną raz na zawsze — przyjdzie spokój i pocieszenie. Dzielne, proste serce dziewczyny napełniło się ufnością i step szumiał słodko naokoło, a powiew, który tymi trawami kołysał, nawiewał zarazem myśli słodkie do jej głowy. Nie taka ona przecie sierota na tym świecie, gdy oto przy niej jeden dziwny, nieznany opiekun — a drugi, znany i kochany, zatroszczy się o nią, nie opuści, przyhołubi raz na zawsze. A to jest człowiek żelazny, mocniejszy i potężniejszy od tych, którzy na nią dybią w tej chwili.", + "103503": "Step szumiał słodko, z kwiatów wychodziły zapachy silne i upajające, czerwone głowy bodiaków, purpurowe kistki roztocza, białe perły mikołajków i pióra bylicy pochylały się ku niej, jakby w tym kozaczku przebranym, o długich warkoczach, mlecznej twarzy i kraśnych ustach rozpoznawały siostrę-dziewczynę. Chyliły się tedy ku niej, jakby chciały mówić: „Nie płacz, krasnodiwo, my także na opiece Bożej!”. Jakoż uspokojenie przychodziło do niej od stepu coraz większe. Zacierały się obrazy mordu i pogoni w umyśle, a natomiast ogarniała ją jakaś niemoc, ale słodka, sen począł kleić i jej powieki, konie szły wolno — ruch ją kołysał. Usnęła.", + "103504": "Rozdział XX", + "103505": "Obudziło ją szczekanie psów. Otworzywszy oczy, ujrzała w dali przed sobą dąb wielki, cienisty, zagrodę i żuraw studzienny. Wnet zbudziła towarzysza.", + "103506": "— Mości panie, zbudź się waszmość!", + "103507": "Zagłoba otworzył oczy.", + "103508": "— A to co? A my gdzie przyjechali?", + "103509": "— Nie wiem.", + "103510": "— Czekajże wasanna. To jest zimownik kozacki.", + "103511": "— Tak i mnie się widzi.", + "103512": "— Pewnie tu czabanowie mieszkają. Niezbyt miła kompania. Czego te psy ujadają, żeby ich wilcy ujedli! Widać konie i ludzi pod zagrodą. Nie ma rady, trzeba zajechać, żeby nie ścigali, jak ominiem. Musiałaś i waćpanna się zdrzemnąć.", + "103513": "— Tak jest.", + "103514": "— Raz, dwa, trzy, cztery konie osiodłane, czterech ludzi pod zagrodą. No, niewielka potęga. Tak jest, to czabanowie. Coś żywo rozprawiają. Hej tam, ludzie! A bywaj no tu!", + "103515": "Czterech Kozaków zbliżyło się natychmiast. Byli to istotnie czabanowie od koni, czyli koniuchowie, którzy latem stad wśród stepów pilnowali. Pan Zagłoba zauważył natychmiast, że jeden z nich miał tylko szablę i piszczel, trzej inni zbrojni byli w szczęki końskie poprzywiązywane do kijów, ale wiedział i to także, że tacy koniuchowie bywają to ludzie dzicy i często dla podróżnych niebezpieczni.", + "103516": "Jakoż wszyscy czterej, zbliżywszy się, poglądali spode łba na przybyłych. W brązowych twarzach ich nie było najmniejszego śladu życzliwości.", + "103517": "— Czego chcecie? — pytali, nie zdejmując czapek.", + "103518": "— Sława Bohu — rzekł pan Zagłoba.", + "103519": "— Na wiki wikiw. Czego chcecie?", + "103520": "— A daleko do Syrowatej?", + "103521": "— Nie znajem nikakij Syrowatej.", + "103522": "— A ówże zimownik jak się zwie?", + "103523": "— Huśla.", + "103524": "— Dajcie no koniom wody.", + "103525": "— Nie ma wody, wyschła. A wy skąd jedziecie?", + "103526": "— Z Kriwoj Rudy.", + "103527": "— A dokąd?", + "103528": "— Do Czehryna.", + "103529": "Czabanowie spojrzeli po sobie. Jeden z nich, czarny jak żuk i kosooki, począł wpatrywać się w pana Zagłobę, wreszcie rzekł:", + "103530": "— A czego wy z gościńca zjechali?", + "103531": "— Bo upał.", + "103532": "Kosooki położył rękę na lejcach pana Zagłoby.", + "103533": "— Zleź no, panku, z konia. Do Czehryna nie masz po co jechać.", + "103534": "— I czemuż to? — spytał spokojnie pan Zagłoba.", + "103535": "— A widzisz ty tego mołojca? — rzekł kosooki, ukazując jednego z czabanów.", + "103536": "— Widzę.", + "103537": "— On z Czehryna prijichaw. Tam Lachiw riżut.", + "103538": "— A wiesz ty, chłopie, kto do Czehryna za nami jedzie?", + "103539": "— Kto takij?", + "103540": "— Kniaź Jarema!", + "103541": "Zuchwałe twarze czabanów spokorniały w jednej chwili. Wszyscy jakby na komendę poodkrywali głowy.", + "103542": "— A wiecie wy, chamy — mówił dalej pan Zagłoba — co Lachy robią z takimi, co riżut? Oni takich wiszajut! A wiecie, ile kniaź Jarema wojska prowadzi? A wiecie, że on nie dalej jak pół mili stąd? A co, psie dusze? Dudy w miech? Jak to wy nas tu przyjęli? Studnia wam wyschła? Wody dla koni nie macie? A, basałyki! A, kobyle dzieci! Pokażę ja wam!", + "103543": "— Ne serdyteś, pane! Studnia wyschła. My sami do Kahamliku jeździm poić i wodę dla siebie nosimy.", + "103544": "— A, skurczybyki!", + "103545": "— Prostyte, pane. Studnia wyschła. Każecie, to skoczym po wodę.", + "103546": "— Obejdzie się bez was, sam pojadę z pachołkiem. Gdzie tu Kahamlik? — spytał groźnie.", + "103547": "— Ot, dwie staje stąd! — rzekł kosooki, pokazując na pas zarośli.", + "103548": "— A do gościńca czy tędy muszę wracać, czy brzegiem dojedzie?", + "103549": "— Dojedzie, pane. Milę stąd rzeka do gościńca skręca.", + "103550": "— Pachołek, ruszaj przodem! — rzekł pan Zagłoba, zwracając się do Heleny.", + "103551": "Mniemany pachołek skręcił konia na miejscu i poskoczył.", + "103552": "— Słuchać! — rzekł Zagłoba, zwracając się do chłopów. — Jeśli tu podjazd przyjdzie, powiedzieć, żem brzegiem do gościńca pojechał.", + "103553": "— Dobrze, pane.", + "103554": "W kwadrans później Zagłoba jechał znów obok Heleny.", + "103555": "— W porę im księcia wojewodę wymyśliłem — rzekł, przymrużając oko pokryte bielmem. — Będą teraz siedzieli cały dzień i czekali podjazdu. Drżączka ich porwała na samo imię książęce.", + "103556": "— Widzę, że waszmość tak obrotny masz dowcip, iż z każdej biedy ratować się potrafisz — rzekła Helena — i Bogu dziękuję, że mi zesłał takiego opiekuna.", + "103557": "Szlachcicowi poszły po sercu te słowa, uśmiechnął się, ręką brodę pogładził i rzekł:", + "103558": "— A co? Ma Zagłoba głowę na karku? Chytrym jak Ulisses i to muszę waćpannie powiedzieć, iż gdyby nie ta chytrość, dawno by mnie krucy zdziobali. Ale cóż robić? Trzeba się ratować. Oni w bliskość księcia snadnie uwierzyli, boć to jest prawdziwa rzecz, że dziś, jutro on się w tych stronach zjawi z mieczem ognistym jako archanioł. A żeby tak i Bohuna po drodze gdzie rozcisnął, ofiarowałbym się boso do Częstochowy. Choćby też byli oni czabanowie i nie uwierzyli, samo przypomnienie mocy książęcej wystarczało, by ich od napaści na nasze zdrowie powstrzymać. Wszelako powiem waćpannie, że zuchwałość ich niedobre to dla nas signum, bo to znaczy, że już się tu chłopstwo o wiktoriach Chmielnickiego zwiedziało i coraz się będzie stawać zuchwalsze. Musimy teraz pustek się trzymać i do wsiów mało zaglądać, bo niebezpiecznie. Dajże Boże jak najprędzej księcia wojewodę, bośmy się w taką matnię dostali, że jakom żyw, gorszej trudno wymyślić.", + "103559": "Trwoga znów ogarnęła Helenę, pragnąc więc wydobyć jakie słowo nadziei z ust pana Zagłoby, rzekła:", + "103560": "— Już ja teraz ufam, że waszmość i siebie, i mnie ocalisz.", + "103561": "— To się rozumie — odpowiedział stary wyga. — Głowa od tego, żeby o skórze myślała. A waćpannę takem już polubił, że za nią jako za własną córką będę obstawał. Najgorsze tylko to, że prawdę rzekłszy, sami nie wiemy, gdzie uciekać, boć i ta Zołotonosza niezbyt to pewne asilum.", + "103562": "— To wiem na pewno, że bracia są w Zołotonoszy.", + "103563": "— Są albo ich nie ma, bo mogli wyjechać, a do Rozłogów pewnie nie tą drogą, którą my jedziemy, wracają. Więcej ja liczę na tamtejsze prezydium. Żeby tak choć z pół chorągiewki albo z pół regimenciku w zameczku! Ale ot i Kahamlik. Tymczasem przynajmniej oczerety pod bokiem. Przeprawimy się na drugą stronę i zamiast z biegiem ku gościńcowi ciągnąć, pociągniemy w górę, żeby ślad pomylić. Prawda, że zbliżymy się do Rozłogów, ale nie bardzo…", + "103564": "— Zbliżymy się do Browarków — rzekła Helena — przez które do Zołotonoszy się jedzie.", + "103565": "— To i lepiej. Stój no waćpanna.", + "103566": "Napoili konie. Następnie pan Zagłoba, zostawiwszy Helenę dobrze ukrytą w zaroślach, pojechał wyszukać brodu, który znalazł z łatwością, bo leżał o kilkadziesiąt zaledwie kroków od miejsca, do którego przyjechali. Właśnie tamtędy owi czabanowie przepędzali konie na drugą stronę rzeki, która zresztą cała była dość płytka, jeno brzegi miała mało dostępne, bo zarosłe i błotniste. Przeprawiwszy się tedy na drugą stronę, ruszyli śpiesznie w górę rzeki i jechali bez wytchnienia aż do nocy. Droga była ciężka, bo do Kahamliku wpadało mnóstwo strumieni, które rozlewając się szerzej przy ujściach, tworzyły tu i owdzie trzęsawice i topieliska. Trzeba było co chwila wyszukiwać brodów lub przedzierać się przez zarośla trudne do przebycia dla jezdnych. Konie pomęczyły się okrutnie i zaledwie wlokły za sobą nogi. Chwilami zapadały tak, że Zagłobie zdawało się, iż nie wylezą już więcej. Na koniec wydostali się na wysoki, suchy brzeg, porosły dębiną. Ale już też noc była głęboka i ciemna bardzo. Dalsza podróż stała się niepodobieństwem, bo w ciemnościach można było trafić na chłonące bagna i zginąć, więc pan Zagłoba postanowił czekać ranka.", + "103567": "Rozsiodłał konie, popętał je i puścił na pastwisko, po czym jął zbierać liście, wymościł z nich posłanie, zasłał czaprakami i okrywszy burką, rzekł do Heleny:", + "103568": "— Połóż się waćpanna i śpij, bo nie masz nic lepszego do zrobienia. Rosa ci oczki przemyje, to i dobrze. Ja też przyłożę głowę do terlicy, bo już kości nie czuję w sobie. Ognia nie będziem palili, gdyż światło by nam tu jakich czabanów ściągnęło. Noc krótka, świtaniem ruszymy dalej. Śpij waćpanna spokojnie. Nakluczyliśmy jak zające, niewiele po prawdzie drogi zrobiwszy, ale też takeśmy zatarli za sobą ślady, że zje diabła, kto nas odnajdzie. Dobranoc waćpannie!", + "103569": "— Dobranoc waćpanu!", + "103570": "Smukły kozaczek ukląkł i modlił się długo, podnosząc oczy do gwiazd, a pan Zagłoba wziął na plecy terlicę i poniósł ją nieco opodal, gdzie sobie upatrzył miejsce do spania. Brzeg dobrze był wybrany do noclegu, bo wysoki i suchy, zatem bez komarów. Gęste liście dębów mogły stanowić niezłą ochronę od deszczu.", + "103571": "Helena długo nie mogła zasnąć. Wypadki ubiegłej nocy stanęły jej zaraz jako żywe w pamięci, z ciemności wychyliły się twarze pomordowanych: stryjny i braci. Zdawało się jej, że jest razem z ich trupami w owej sieni zamknięta i że do tej sieni zaraz wejdzie Bohun. Widziała jego oblicze wybladłe i sobole brwi czarne, bólem ściągnięte, i oczy w siebie utkwione. Trwoga ogarnęła ją niewymowna. A nuż nagle w tych ciemnościach, które ją otaczają, ujrzy naprawdę dwoje świecących oczu…", + "103572": "Księżyc przelotem wyjrzał zza chmur, pobielił garścią promieni dąbrowę i ponadawał fantastyczne kształty pniom i gałęziom. Derkacze ozwały się po łąkach, przepiórki na stepach; czasem dochodziły jakieś dziwne, dalekie odgłosy ptaków czy zwierząt nocnych. Bliżej prychały konie, które gryząc trawę i skacząc w pętach, oddalały się coraz więcej od śpiących. Ale te wszystkie głosy uspokajały Helenę, bo rozpraszały fantastyczne widzenia i przenosiły ją w rzeczywistość; mówiły jej, że ta sień, która ciągle stawała jej przed oczyma, i te trupy krewnych, i ten Bohun blady, z zemstą w oczach, to złuda zmysłów, urojenie strachu, nic więcej. Przed kilku dniami myśl o takiej nocy pod gołym niebem, w pustyni, przerażałaby ją śmiertelnie; dziś musiała sobie przypominać, że istotnie jest nad Kahamlikiem, daleko od swej komnaty dziewiczej, aby się uspokoić.", + "103573": "Grały jej tedy do snu derkacze i przepiórki, migotały gwiazdy, gdy powiew poruszył gałęzie, brzęczały chrząszcze na dębowych liściach — i usnęła wreszcie. Ale noce w pustyni mają także swoje niespodzianki. Szaro już było, gdy uszu jej doszły z dala jakieś straszne głosy, jakieś charkotania, wycia, chrapania, później kwik tak bolesny i przeraźliwy, że krew ścięła się w jej żyłach. Zerwała się na równe nogi okryta zimnym potem, przerażona i niewiedząca, co czynić. Nagle w oczach jej mignął Zagłoba, który leciał bez czapki w stronę tych głosów, z pistoletami w ręku. Po chwili rozległ się jego głos: „U-ha! U-ha! Siromacha!” — huknął wystrzał i wszystko umilkło. Helenie zdawało się, że wieki czeka; na koniec przecie poniżej brzegu usłyszała znów Zagłobę.", + "103574": "— A żeby was psi pojedli! Żeby was ze skóry obdarto! Żeby was Żydzi na kołnierzach nosili!", + "103575": "W głosie Zagłoby brzmiała prawdziwa desperacja.", + "103576": "— Mości panie, co się stało? — pytała dziewczyna.", + "103577": "— Wilcy konie porżnęli.", + "103578": "— Jezus Maria! Oba?", + "103579": "— Jeden zarżnięty, drugi skaleczon tak, że stajania nie ujdzie. W nocy odeszły nie dalej jak trzysta kroków, i już po nich.", + "103580": "— Cóż teraz poczniem?", + "103581": "— Co poczniem? Wystrużemy sobie kije i siądziemy na nie. Czy ja wiem, co poczniem? Ot, czysta desperacja! Mówię waćpannie, że diabeł wyraźnie zawziął się na nas, co i nic dziwnego, bo musi on być Bohunowi przyjacielem albo zgoła krewnym. Co poczniem? Jeśli wiem, to niech się w konia zmienię, przynajmniej waćpanna będziesz miała na czym jechać. Szelmą jestem, jeśli kiedy byłem w podobnej imprezie.", + "103582": "— Pójdziemy pieszą…", + "103583": "— Dobrze to waćpannie przy jej dwudziestu leciech, ale nie mnie przy mojej cyrkumferencji chłopską modą podróżować. Choć i to źle mówię, bo tu lada chłop na szkapę się zdobędzie, a psi tylko chodzą na piechotę. Czysta desperacja, jak mnie Bóg miły. Jużci, nie będziem tu siedzieć, tylko pójdziemy, ale kiedy zajdziemy do onej Zołotonoszy? Nie wiem. Jeśli uciekać nawet i na koniu niemiło, to na piechotę ostatnia rzecz. Tedy przygodziło się już nam, co się mogło najgorszego przygodzić. Kulbaki musimy zostawić, a co do gęby włożyć, to na własnym karku dźwigać.", + "103584": "— Nie pozwolę ja na to, abyś waćpan sam dźwigał, a co będzie trzeba, to i ja też poniosę.", + "103585": "Zagłoba udobruchał się, widząc takową determinację dziewczyny.", + "103586": "— Moja mościa panno — rzekł — a toż chyba byłbym Turkiem albo poganinem, gdybym na to pozwolił! Nie do dźwigania to te bieluchne rączki, nie do dźwigania te strzeliste pleczyki. Jakoś Bóg da, że i sam poradzę, jeno wypoczywać często muszę, bo nadtom był zawsze wstrzemięźliwy w jedle i napoju, od czego mam teraz dech krótki. Weźmiemy czapraki do spania i żywności trochę, a zresztą niewiele już jej zostanie, licząc, że zaraz trzeba się dobrze pokrzepić.", + "103587": "Jakoż zabrali się do posiłku, przy którym pan Zagłoba, porzuciwszy swą zachwalaną wstrzemięźliwość, starał się o dech długi. Koło południa przyszli nad bród, którym widocznie od czasu do czasu przejeżdżali ludzie i wozy, bo po obu brzegach były ślady kół i kopyt końskich.", + "103588": "— Może to droga do Zołotonoszy? — rzekła Helena.", + "103589": "— Ba, nie ma się kogo spytać.", + "103590": "Ledwie pan Zagłoba skończył mówić, gdy z oddali doszedł ich uszu głos ludzki.", + "103591": "— Czekaj waćpanna, ukryjmy się — szepnął Zagłoba.", + "103592": "Głos zbliżał się coraz bardziej.", + "103593": "— Widzisz co waćpan? — spytała Helena.", + "103594": "— Widzę.", + "103595": "— Kto się zbliża?", + "103596": "— Dziad-ślepiec z lirą. Wyrostek go prowadzi. Teraz buty zdejmują. Przejdą ku nam przez rzekę.", + "103597": "Po chwili pluskanie wody oznajmiło, że istotnie przechodzą.", + "103598": "Zagłoba wraz z Heleną wyszli z ukrycia.", + "103599": "— Sława Bohu! — rzekł głośno szlachcic.", + "103600": "— Na wiki wikiw — odpowiedział dziad. — A kto tam jest?", + "103601": "— Chrześcijanie. Nie bój się, dziadu, naści ortę.", + "103602": "— Szczob wam światyj Mikołaj daw zdorowla i szczastje.", + "103603": "— A skąd, dziadu, idziecie?", + "103604": "— Z Browarków.", + "103605": "— A ta droga dokąd prowadzi?", + "103606": "— Do chutoriw, pane, do seła…", + "103607": "— A do Zołotonoszy nią dojdzie?", + "103608": "— Można, pane.", + "103609": "— Dawnoście wyszli z Browarków?", + "103610": "— Wczoraj rano, pane.", + "103611": "— A w Rozłogach byliście?", + "103612": "— Byli. Ale powiadają, że tam łycary prijszli, szczo bitwa buła.", + "103613": "— Któż to powiadał?", + "103614": "— W Browarkach powiadali. Tam jeden z kniaziowej czeladzi przyjechał, a co powiadał, strach!", + "103615": "— A wyście go nie widzieli?", + "103616": "— Ja, pane, nikogo nie widzę, ja ślepy.", + "103617": "— A ówże wyrostek?", + "103618": "— On widzi, ale on niemowa, ja jeden jego rozumiem.", + "103619": "— Daleko też stąd do Rozłogów, bo my tam właśnie idziemy?", + "103620": "— Oj! Daleko!", + "103621": "— Więc powiadacie, żeście byli w Rozłogach?", + "103622": "— Byli, pane.", + "103623": "— Tak? — rzekł pan Zagłoba i nagle chwycił za kark wyrostka.", + "103624": "— Ha, łotry, złodzieje, łajdaki, na przeszpiegi chodzicie, chłopów do buntu podmawiacie! Hej, Fedor, Olesza, Maksym, brać ich, obedrzeć do naga i powiesić albo utopić! Bij ich, to buntownicy, szpiegi, bij, zabijaj!", + "103625": "Począł szarpać wyrostka i potrząsać nim silnie, i krzyczeć coraz głośniej. Dziad rzucił się na kolana, prosząc o miłosierdzie, wyrostek wydawał przeraźliwe głosy właściwe niemowom, a Helena spoglądała ze zdumieniem na ową napaść.", + "103626": "— Co waćpan robisz? — pytała, nie wierząc własnym oczom.", + "103627": "Ale pan Zagłoba wrzeszczał, przeklinał, poruszał całe piekło, wzywał wszystkich nieszczęść, klęsk, chorób — groził wszelkimi rodzajami mąk i śmierci.", + "103628": "Kniaziówna myślała, że mu się rozum pomieszał.", + "103629": "— Umykaj! — wołał na nią. — Nie przystoi ci patrzyć na to, co się tu stanie, umykaj, mówię.", + "103630": "Nagle zwrócił się do dziada:", + "103631": "— Zdejmuj przyodziewek, capie, a nie, to cię tu potnę na sztuki.", + "103632": "I obaliwszy wyrostka na ziemię, począł go własnymi rękami obdzierać. Dziad, przerażony, zrzucił co prędzej lirę, torbę i świtkę.", + "103633": "— Zdziewaj wszystko!… Bogdaj cię zabito! — wrzeszczał Zagłoba.", + "103634": "Dziad począł ściągać koszulę.", + "103635": "Kniaziówna widząc, na co się zanosi, oddaliła się śpiesznie, aby swej skromności widokiem nagich członków nie obrazić, a za uciekającą goniły jeszcze przekleństwa Zagłoby.", + "103636": "Oddaliwszy się znacznie, zatrzymała się, nie wiedząc sama, co począć. W pobliżu leżał pień obalonego przez wichry drzewa, siadła więc na nim i czekała. Do uszu jej dochodziły wrzaski niemowy, jęki dziada i warchoł czyniony przez pana Zagłobę.", + "103637": "Wreszcie umilkło wszystko. Słychać było tylko świergotanie ptaków i szmer liści. Po chwili dało się słyszeć sapanie i ciężki chód ludzki.", + "103638": "Był to pan Zagłoba.", + "103639": "Na ramieniu niósł przyodziewek zdarty z dziada i pacholęcia, w ręku dwie pary butów i lirę. Zbliżywszy się, począł mrugać swoim zdrowym okiem, uśmiechać się i sapać.", + "103640": "Widocznie był w doskonałym humorze.", + "103641": "— Żaden woźny w trybunale nie nakrzyczy się tak, jakom się ja nakrzyczał! — rzekł. — Ażem ochrypł. Ale mam, czegom chciał. Wypuściłem ich nagich, jak ich matka porodziła. Jeśli mnie sułtan nie zrobi baszą albo hospodarem wołoskim, to jest niewdzięcznikiem, gdyż przysporzyłem dwóch tureckich świętych. O łajdaki! Prosili, by im też choć koszule zostawić! Alem im rzekł, iż dość powinni być wdzięczni, że ich przy żywocie zostawiam. A zobacz no waćpanna. Wszystko nowe, i świty, i buty, i koszule. Maż tu być porządek w tej Rzeczypospolitej, gdy chamstwo tak zbytkownie się ubiera? Ale oni byli na odpuście w Browarkach, gdzie niemało zebrali grosiwa, toż sobie kupili wszystko nowe na jarmarku. Niejeden szlachcic tyle nie wyorze w tym kraju, ile dziad wyżebrze. Odtąd porzucam rycerskie rzemiosło, a będę dziadów na gościńcach obdzierał, bo widzę, że eo modo prędzej do fortuny dojść można.", + "103642": "— Ale na jakiż pożytek waćpan to uczyniłeś? — pytała Helena.", + "103643": "— Na jaki pożytek? Waćpanna tego nie rozumiesz? Tedy poczekaj trochę, zaraz się ów pożytek widocznie waćpannie ukaże.", + "103644": "To rzekłszy, wziął połowę zdartego przyodziewku i oddalił się w krze zarastające brzegi. Po niejakim czasie w krzach ozwały się dźwięki liry, a następnie ukazał się… już nie pan Zagłoba, ale prawdziwy did ukraiński z bielmem na jednym oku, z siwą brodą. Did zbliżył się do Heleny, śpiewając ochrypłym głosem:", + "103645": "Sokołe jasnyj, brate mij ridnyj,", + "103646": "Ty wysoko litajesz,", + "103647": "Ty szyroko widajesz .", + "103648": "Kniaziówna klasnęła w ręce i po raz pierwszy od ucieczki z Rozłogów uśmiech rozjaśnił jej śliczną twarz.", + "103649": "— Gdybym nie wiedziała, że to waćpan, zgoła bym go nie poznała!", + "103650": "— A co? — rzekł pan Zagłoba. — Pewnie i na zapusty nie widziałaś waćpanna lepszej maszkary. Przejrzałem się też w Kahamliku i jeślim widział kiedy foremniejszego dziada, niech mnie na własnej torbie powieszą! Na pieśniach też mnie nie zbraknie. Co waćpanna wolisz? Może o Marusi Bohusławce, o Bondariwnie albo o Sierpiahowej śmierci? Mogę i to. Szelmą jestem, jeśli na kawałek chleba między największymi hultajami nie zarobię.", + "103651": "— Już teraz rozumiem waszmościów uczynek, dlaczegoś szatki zewlókł z tych biedaków, a to by drogę w przebraniu bezpieczniej odbyć.", + "103652": "— Rozumie się — rzecze pan Zagłoba. — Cóż bo waćpanna myślisz? Tu, na Zadnieprzu, lud gorszy niż gdzie indziej i tylko ręka księcia hultajów od swywoli powstrzymuje, a teraz, gdy się zwiedzą o wojnie z Zaporożem i o wiktoriach Chmielnickiego, tedy żadna moc ich od rebelii nie powstrzyma. Widziałaś waćpanna owych czabanów, którzy się już do naszej skóry chcieli zabierać. Jeśli prędko hetmany Chmielnickiego nie zetrą, to za dzień, za dwa cały kraj będzie w ogniu i jakże ja waćpannę wówczas przez kupy zbuntowanego chłopstwa przeprowadzę? A mielibyśmy wpaść w ich ręce, to lepiej było dla waćpanny w Bohunowych pozostać.", + "103653": "— O, nie może to być! Wolę śmierć! — przerwała kniaziówna.", + "103654": "— Ja zaś wolę życie, bo śmierć to na raz sztuka, od której się żadnym dowcipem nie wykręcisz. Ale tak myślę, że Bóg nam zesłał tych dziadów. Takem ich przestraszył, że książę z całym wojskiem blisko, jak i owych czabanów. Będą ze trzy dni od strachu goli w oczeretach siedzieli. A my tymczasem w przebraniu jakoś do Zołotonoszy się przebierzem, znajdziemy braci waćpanny i pomoc, dobrze; nie, to pójdziem dalej, aż do hetmanów, albo na księcia będziem czekać, a wszystko w przezpieczności, bo dziadom od chłopów i od Kozaków żaden strach. Moglibyśmy przez obozy Chmielnickiego zdrowo głowy przenieść. Tylko jednych Tatarów vitare nam należy, bo oni by waćpannę jako pachołka młodego w jasyr wzięli.", + "103655": "— To i ja tedy przebrać się muszę?", + "103656": "— Tak jest, zrzuć waćpanna z siebie kozaczka, a w wyrostka chłopskiego się przedzierzgnij. Trochęś jak na chamskie dziecko za gładka, ja także na dida, ale to nic. Wiater opali liczko waćpanny, a mnie od chodzenia brzuch spadnie. Wszystką tłustość z siebie wypocę. Gdy mnie Wołosi oko wypalili, myślałem, iż zgoła okrutna przygoda mię nachodzi, a widzę teraz, że mi się to właśnie przyda, bo dziad nieślepiec byłby podejrzanym. Będziesz mnie waćpanna za rękę prowadzić, a zwij mnie Onufrij, bo takowe jest moje dziadowskie imię. Teraz zaś się przebierz co prędzej, bo nam czas w drogę, która, ile że na piechotę, dłużyć się będzie.", + "103657": "Pan Zagłoba odszedł, a Helena wnet jęła się przebierać za dziadowskie pacholę. Wypluskawszy się w rzece, zrzuciła żupanik kozacki, a wdziała świtkę chłopską i kapelusz ze słomy, i sakwy podróżne. Szczęściem, wyrostek ów obdarty przez Zagłobę smukłym był, więc pasowało na nią wszystko dobrze.", + "103658": "Zagłoba, wróciwszy, obejrzał ją uważnie i rzekł:", + "103659": "— Mój Boże, niejeden rycerz chętnie by zbył staniku swego, byle go taki pachołek prowadził, a już jednego husarza znam, któren by to na pewno uczynił. Tylko już z tymi włosami trzeba koniecznie coś uczynić. Widziałem ja w Stambule urodziwe pacholęta, ale takiego nie widziałem.", + "103660": "— Daj Boże, aby mi na złe nie wyszła gładkość moja! — rzekła Helena.", + "103661": "Ale uśmiechała się jednak, bo jej niewieście uszy mile łechtał podziw pana Zagłoby.", + "103662": "— Gładkość nigdy na złe nie wychodzi, a ja tego pierwszym przykładem, bo gdy mnie Turcy w Galacie oko wypalili, chcieli wypalić i drugie, gdy mnie żona tamecznego baszy uratowała, a to dla nadzwyczajnej mojej urody, której ostatki możesz jeszcze waćpanna oglądać.", + "103663": "— A mówiłeś waćpan, iż to Wołosi mu oczy wypalili?", + "103664": "— Bo Wołosi, ale poturczeni i w Galacie u baszy służący.", + "103665": "— Przecie waćpanu nawet i tego jednego nie wypalili?", + "103666": "— Jeno mi od gorącości żelaza bielmem zaszło. Wszystko to jedno. Cóż tedy waćpanna z warkoczami swymi chcesz uczynić?", + "103667": "— A cóż? Trzeba obciąć.", + "103668": "— A trzeba. Ale jak?", + "103669": "— Waćpanową szablą.", + "103670": "— Dobrze to szablą głowę uciąć, ale włosy to już nie wiem, quo modo?", + "103671": "— Wiesz waćpan co? Siądę ja przy tym zwalonym pniu, a włosy przez pień przełożę, waćpan zaś tniesz i utniesz. Jeno mi głowy nie utnij.", + "103672": "— O to się waćpanna nie bój. Nieraz ja knoty u świec po pijanemu obcinałem, samej świecy nie zaciąwszy. Nie uczynię i waćpannie krzywdy, chociaż takowa prezentacja dla mnie pierwsza.", + "103673": "Helena siadła koło pnia i, rzuciwszy w poprzek swe ogromne, czarne włosy, podniosła oczy ku panu Zagłobie.", + "103674": "— Gotowam — rzekła — tnij waćpan.", + "103675": "I uśmiechała się do niego trochę smutno, bo jej żal było owych włosów, które przy głowie ledwie by w dwie piędzie można ująć. A i panu Zagłobie było jakoś niesporo. Okraczył pień dla lepszego cięcia i mruczał:", + "103676": "— Tfu! Tfu! Wolałbym zostać cyrulikiem i osełedce Kozakom podgalać. Zdaje mi się, żem jest mistrzem i że do katowskiej przystępuję roboty, gdyż wiadomo waćpannie, że oni czarownicom włosy na głowie obcinają, aby zaś diabeł się w nich nie utaił i swoją mocą efektu torturów nie zepsował. Aleś waćpanna nie czarownica, przeto i ten postępek paskudnym mi się wydaje, za który jeśli mi pan Skrzetuski uszu nie obetnie, to mu imparitatem zadam. Dalibóg, że mnie mrowie chodzi po ręku. Zamruż przynajmniej waćpanna oczy.", + "103677": "— Już! — rzekła Helena.", + "103678": "Pan Zagłoba podniósł się w górę, jakby się na strzemionach do cięcia wznosił. Płytkie żelazo świsnęło w powietrzu i natychmiast długie, czarne sploty zsunęły się po gładkiej korze pnia na ziemię.", + "103679": "— Już — rzekł z kolei Zagłoba.", + "103680": "Helena podniosła się żywo i natychmiast krótko obcięte włosy rozsypały się czarnym koliskiem koło jej twarzy, na którą biły rumieńce wstydu, bo w owych czasach ucięcie warkocza dziewczynie poczytywano za hańbę wielką, więc była to z jej strony ciężka ofiara, którą z konieczności tylko przenieść mogła.", + "103681": "Nawet i łzy pokazały się w jej oczach, a pan Zagłoba, niekontent z siebie, wcale jej nie pocieszał.", + "103682": "— Zdaje mi się, żem się na coś bezecnego odważył — rzekł — i powtarzam waćpannie, że pan Skrzetuski, jeżeli jest godnym kawalerem, uszy mi za to obciąć powinien. Ale nie można było inaczej, boćby sexus waćpanny zaraz odgadnięto. Teraz przynajmniej pójdziemy śmiało. Rozpytałem się też dziada o drogę, przyłożywszy mu sztych do gardła. Wedle tego, co powiadał, ujrzymy na stepie trzy dęby, koło których będzie wilczy jar, a wedle jaru droga na Demianówkę ku Zołotonoszy. Mówił, że i czumakowie drogą jeżdżą, będzie się można przysiąść na wozie. Ciężkie my to chwile z waćpanną przeżywamy, które wiecznie wspominać będziem. Teraz ot, trzeba się będzie i z szablami rozstać, bo nie przystoi dziadowi ni jego pacholęciu mieć szlacheckie oznaki przy sobie. Wetknę je pod ten pień; może Bóg da, że kiedyś odnajdę. Dużo wypraw ta szabla widziała i wielkich przewag była przyczyną. Wierzaj mi waćpanna, że dotąd byłbym już regimentarzem, gdyby nie invidia i złość ludzka, która mnie o miłość do gorących napojów posądzała. Tak to zawsze na świecie. W niczym nie masz sprawiedliwości! Żem nie lazł, jak kto głupi, na zgubę i z męstwem umiałem jako drugi Cunctator łączyć roztropność, tedy pierwszy pan Zaćwilichowski powiadał, że mnie tchórz oblatywał. Dobry on człowiek, ale zły język. Jeszcze niedawno dogryzał mi, żem się z Kozaki bratał, a gdyby nie owo bratanie, pewnie byś waćpanna mocy Bohunowej nie uszła.", + "103683": "Tak rozmawiając, powtykał pan Zagłoba szable pod pień, nakrył je zielskiem i trawą, następnie przewiesił przez plecy sakwy i teorban, wziął w rękę dziadowski kij sadzony krzemieniami, machnął nim raz i drugi, po czym rzekł:", + "103684": "— No, niezłe i to, można jakowemu psu albo i wilkowi świeczki w ślepiach zapalić i zęby porachować. Najgorsze ze wszystkiego, że trzeba iść piechotą, ale nie ma rady! Chodźmy!", + "103685": "Poszli.", + "103686": "Pacholę czarnowłose przodem, dziad za nim. Dziad mruczał i przeklinał, bo mu było gorąco iść piechotą, chociaż po stepie wiatr przeciągał. Wiatr ten opalał i czynił smagłym lice ślicznego pacholęcia. Wkrótce trafili na jar, na którego dnie biła krynica, sącząc swe przeczyste wody do Kahamliku. Koło tego jaru, niedaleko rzeki, rosły na mogile trzy potężne dęby; ku nim zaraz skręcili nasi podróżni. Zaraz też trafili na ślady drogi, która żółciła się na stepie od kwiecia wyrosłego na bydlęcym nawozie. Droga była pusta, ani czumaka na niej, ani mazi, ani siwych wołów wolno idących. Gdzieniegdzie leżały tylko kości bydlęce, porozwłóczone przez wilki i wybielone na słońcu. Podróżni szli ciągle, wypoczywali jeno w dąbrowach cienistych. Czarnowłose pacholę układało się do snu na zielonej murawie, a dziad czuwał. Przechodzili też i przez ruczaje, a gdzie brodu nie było, to go szukali, chodząc długo brzegiem. Czasem też dziad przenosił pacholę na ręku z siłą dziwną w człeku, który już chodził po żebranym chlebie. Ale był to barczysty dziad! Tak wlekli się znowu aż do wieczora, aż wreszcie pachołek usiadł przy drodze w lesie dębowym i rzekł:", + "103687": "— Już mi i tchu brak, i siły zbyłam. Nie pójdę dalej. Tu się położę i zamrę.", + "103688": "Dziad zakłopotał się srodze.", + "103689": "— O, to przeklęte pustkowie! — rzekł. — Ani futora, ani sadyby na drodze, ani żywego człeka. Ale nie możemy tutaj na noc zostawać. Wieczór już zapada, za godzinę ciemno będzie, a posłuchaj jeno waćpanna!", + "103690": "Tu dziad umilkł i przez chwilę panowała cisza głęboka.", + "103691": "Ale nagle przerwał ją daleki, posępny głos, który zdawał się wychodzić z wnętrzności ziemi, a rzeczywiście wychodził z jaru leżącego niedaleko drogi.", + "103692": "— To wilcy — rzekł pan Zagłoba. — Zeszłej nocy mieliśmy konie, to nam konie zjedli, teraz by do nas samych się zabrali. Trzymam ci ja wprawdzie pistolet pod świtką, ale mi prochu nie wiem, czy na dwa razy stanie, a nie chciałbym służyć za marcepan na wilczym weselu. Słyszysz waćpanna, znowu!", + "103693": "Wycie istotnie rozległo się znowu i zdawało się bliższym.", + "103694": "— Wstawaj, detyno! — rzekł dziad. — A nie możesz iść, to cię poniosę. Cóż robić! Widzę, że zanadto polubiłem waćpannę, ale to pewnie dlatego, że żyjąc w stanie bezżennym, własnych prawych potomków zostawić nie mogłem, a jeśli mam nieprawe, to są bisurmanami, bom w Turczech długo przebywał. Na mnie też kończy się ród Zagłobów herbu Wczele. Waćpanna się starością moją zaopiekujesz, ale teraz wstawaj albo-li siadaj mi na plecy, na barana.", + "103695": "— Nogi mi tak ociężały, że już i ruszyć się nie mogę.", + "103696": "— A chwaliłaś się waćpanna swoją siłą! Ale cicho no! Cicho! Jak mi Bóg miły, tak słyszę szczekanie psów. Tak jest, to psi, nie wilcy. Tedy niedaleko musi być Demianówka, o której mnie dziad powiadał. Chwała bądź Bogu Najwyższemu! Jużem myślał, czyby ognia nie napalić od wilków, ale byśmy się pewnie pospali, bośmy oboje znużeni. Tak jest, to psi. Słyszysz?", + "103697": "— Chodźmy — rzekła Helena, której nagle sił przybyło.", + "103698": "Jakoż zaledwie wyszli z lasu, pokazały się o kilka stajań ognie licznych chat. Dojrzeli także trzy kopułki cerkwi pobite świeżymi gontami, które świeciły jeszcze w pomroce od ostatnich blasków zorzy wieczornej. Szczekanie psów dochodziło coraz wyraźniej.", + "103699": "— Tak jest, to Demianówka, nie może być nic innego — rzekł pan Zagłoba. — Dziadów wszędy chętnie przyjmują, może zdarzy się i nocleg, i wieczerza, a może dobrzy ludzie dalej podwiozą. Czekajże waćpanna, to jest książęca wieś, więc pewnie i podstarości w niej mieszka. I spoczniem, i wieści zasięgniem. Książę już musi być w drodze. Może poratowanie prędzej się zdarzy, niż się waćpanna spodziewasz! Ale! Pamiętajże, żeś niemowa. Zaczynam już w piętkę gonić, gdyż kazałem ci się zwać Onufrym, a skoro jesteś niemową, nie możesz mnie nijak nazywać. Ja sam będę gadał za ciebie i za siebie, a chwalić Boga, po chłopsku tak dobrze mówię jak i po łacinie. Dalej, dalej! Ot! Już i pierwsze chaty niedaleko. Mój Boże! Kiedyż się już skończy nasze tułactwo! Żebyśmy choć piwa grzanego mogli dostać, chwaliłbym Pana Boga i za to.", + "103700": "Pan Zagłoba umilkł i przez czas niejaki szli cicho koło siebie. Po czym znów mówić począł:", + "103701": "— Pamiętajże waćpanna, żeś niemowa. Gdy cię ktoś o co spyta, zaraz mu pokaż na mnie i rzeknij: „Hum, hum, hum! Nija, nija!”. Waćpanna, uważałem, wiele masz roztropności, a to przecie o naszą skórę chodzi. Chybabyśmy przypadkiem na hetmańskie albo książęce chorągwie trafili, wtedy zaraz ogłosimy, kto jesteśmy, zwłaszcza jeśli się znajdzie oficer grzeczny i pana Skrzetuskiego znajomy. Prawda, żeś to waćpanna pod opieką książęcą, tedy nie masz się czego żołnierzów obawiać. O! A to co za ogniska tam w dołku buchają? Aha, kują, to kuźnia! Ale widzę i ludzi przy niej niemało, pójdźmy tam.", + "103702": "Istotnie, w rozpadlinie stanowiącej przedsionek jaru stała kuźnia, z której komina sypały się snopy i kłęby złotych iskier, a przez otwarte drzwi i przez liczne dziury wiercone w ścianach buchało jaskrawe światło przesłaniane chwilami przez ciemne postacie kręcące się we wnętrzu. Na zewnątrz, przed kuźnią, widać było także w pomroce nocnej kilkadziesiąt postaci stojących kupkami. Młoty w kuźnicy biły w takt, aż echo rozlegało się dokoła, a odgłos ten mieszał się ze śpiewami przed kuźnią, z gwarem rozmów, ze szczekaniem psów. Widząc to wszystko, pan Zagłoba skręcił zaraz w ów jar, zabrząknął w lirę i począł śpiewać:", + "103703": "Ej, tam na hori", + "103704": "Żenci żnut',", + "103705": "A popid horoju,", + "103706": "Popid zełenoju,", + "103707": "Kozaki idut' .", + "103708": "Tak śpiewając, zbliżył się do gromady ludzi stojących przed kuźnią. Rozejrzał się: byli to chłopi, po większej części pijani. Prawie wszyscy trzymali w ręku drągi. Na niektórych z tych drągów widniały kosy poobsadzane sztorcem i ostrza spis. Kowale w kuźni pracowali właśnie nad wyrobem tych ostrz i odginaniem kos.", + "103709": "— Ej, did! Did! — poczęto wołać w gromadzie.", + "103710": "— Sława Bohu! — rzekł pan Zagłoba.", + "103711": "— Na wiki wikiw.", + "103712": "— Skażyte ditki, wże je Demianiwka?", + "103713": "— Demianiwka. Abo szczo?", + "103714": "— Bo mnie po drodze mówili — ciągnął dalej dziad — że tu dobrzy ludzie mieszkają, co dziada przygarną, nakarmią, napoją, przenocują i hroszi dadut. Ja stary, daleką drogę odbył, a chłopiec to już dalej krokiem nie może. On biedny, niemowa, mnie starego prowadzi, bo nie widzę, ślepiec ja nieszczęsny. Bóg was pobłogosławi, dobrzy ludzie, i święty Mikołaj cudotwórca pobłogosławi, i święty Onufrij pobłogosławi. W jednym oku trochę mi światła bożego zostało, a drugie ciemne na wieki; tak z teorbanem chodzę, pieśni śpiewam i żyję jak ptaki, tym co z rąk dobrych ludzi spadnie.", + "103715": "— A skąd wy, didu?", + "103716": "— Oj, z daleka, z daleka! Ale pozwólcie spocząć, bo widzę, pod kuźnią jest ława. Siadaj i ty, niebożę — mówił dalej, ukazując ławkę Helenie. — My aż znad Ladawy, dobrzy ludzie. Ale z domu dawno, dawno wyszli, a teraz z Browarków, z odpustu idziemy.", + "103717": "— A co tam słyszeli dobrego? — pytał stary chłop z kosą w ręku.", + "103718": "— Słyszeli, słyszeli, ale czy co dobrego, nie wiemy. Ludzi tam naschodziło się mnogo. O Chmielnickim mówili, że hetmańskiego syna i jego łycariw zwojował. Słyszeli także, że na ruskim brzegu chłopi na panów się podnoszą.", + "103719": "Gromada otoczyła zaraz Zagłobę, który siedząc obok kniaziówny, od czasu do czasu w struny liry uderzał.", + "103720": "— To wy, ojcze, słyszeli, że się podnoszą?", + "103721": "— A jakże. Nieszczęśliwa bo nasza chłopska dola!", + "103722": "— Ale mówią, że koniec będzie?", + "103723": "— W Kijowie pismo od Chrysta na ołtarzu znaleźli, że będzie wojna straszna i okrutna i wielkie krwi przelanie na całej Ukrainie.", + "103724": "Półkole otaczające ławę, na której siedział pan Zagłoba, ścieśniło się jeszcze bardziej.", + "103725": "— Mówicie, że pismo było?", + "103726": "— Było, jako żywo! O wojnie, o krwi przelaniu… Ale nie mogę mówić więcej, bo mi staremu, biednemu, w gardle już zaschło.", + "103727": "— Macie, ojcze, miarkę gorzałki, a mówcie, coście na świecie słyszeli. Wiemy i my, że dziady wszędy bywają i wszystko znajut. Bywały już u nas, taj kazały, szczo na paniw przyjdzie od Chmiela czarna godzina. No, tak my kosy i spisy kazali sobie robić, aby nie byli ostatni, ale teraz nie wiemy, zaczynać-li już czy pisma od Chmiela czekać.", + "103728": "Zagłoba wychylił miarkę, posmakował, potem pomyślał chwilę i rzekł:", + "103729": "— A kto wam mówi, że czas zaczynać?", + "103730": "— My sami chcemy.", + "103731": "— Zaczynać! Zaczynać! — ozwały się liczne głosy. — Koły Zaporożci paniw pobyły, tak zaczynać!", + "103732": "Kosy i spisy zatrzęsły się w krzepkich rękach i wydały brzęk złowrogi.", + "103733": "Potem nastała chwila milczenia, jeno młoty w kuźnicy biły. Przyszli rezunowie czekali, co powie did. Dziad myślał, myślał, wreszcie spytał:", + "103734": "— Czyi wy ludzie?", + "103735": "— My kniazia Jaremy.", + "103736": "— A kogóż wy będziecie rizaty?", + "103737": "Chłopi spojrzeli po sobie.", + "103738": "— Jego? — spytał dziad.", + "103739": "— Ne zderżymo…", + "103740": "— Oj, ne zderżyte, ditki, ne zderżyte. Bywał ja i w Łubniach i widział kniazia na własne oczy. Straszny on! Kiedy krzyknie, drzewa drżą w lesie, a jak nogą tupnie, jar się robi. Jego i korol boitsia, i hetmany słuchają, i wszyscy się jego boją. A wojska więcej u niego niż u chana i u sułtana. Ne zderżyte, ditki, ne zderżyte. Nie wy jego poszukacie, ale on was poszuka. A jeszcze tego nie wiecie, co ja wiem, że jemu wszystkie Lachy przyjdą w pomoc, a to znajte: szczo Lach, to szabla!", + "103741": "Ponure milczenie zapanowało w gromadzie; dziad brząknął znów w teorban i mówił dalej, podniósłszy twarz ku księżycowi:", + "103742": "— Idzie kniaź, idzie, a przy nim tyle krasnych kit i chorągwi, ile gwiazd na niebie, a bodiaków na stepie. Leci przed nim wiater i jęczy, a znajete, ditki, dlaczego on jęczy? Nad waszą dolą on jęczy. Leci przed nim śmierć-matka z kosą i dzwoni, a wiecie, dlaczego dzwoni? Na wasze szyje dzwoni.", + "103743": "— Hospody, pomyłuj! — ozwały się ciche, przerażone głosy.", + "103744": "I znowu słychać było tylko bicie młotów.", + "103745": "— Kto tu kniaziowy komysar? — pytał dziad.", + "103746": "— Pan Gdeszyński.", + "103747": "— A gdzie on?", + "103748": "— Uciekł.", + "103749": "— A czemu on uciekł?", + "103750": "— Bo słyszał, że dla nas spisy taj kosy kują, tak się przeląkł i uciekł.", + "103751": "— Tym gorzej, bo on o was kniaziowi doniesie.", + "103752": "— Coś ty, didu, kraczesz jak kruk! — rzekł stary chłop. — A tak my i wierzymy, że na paniw czarna godzina nadchodzi. I nie będzie ich ani na ruskim, ani na tatarskim brzegu, ni panów, ni kniaziów, tylko Kozaki, wolni ludzie będą, i nie będzie ni czynszu, ni czopowego, ni suchomielszczyzny, ni przewozowego, i nie będzie Żydów, bo tak stoi w piśmie od Chrystusa, o którym ty sam powiadał. A Chmiel taki jak i kniaź mocny. Naj sia poprobujut.", + "103753": "— Dajże mu, Boże! — mówił did. — Ciężka nasza chłopska dola, a dawniej inaczej bywało.", + "103754": "— Czyja ziemia? Kniazia. Czyj step? Kniazia. Czyj las? Czyje stada? Kniazia. A dawniej był boży las, boży step; kto przyszedł pierwszy, to wziął i nikomu nie był powinien. Teraz wsio paniw a kniaziej…", + "103755": "— Dobra wasza, ditki — rzekł dziad — ale ja wam jedną rzecz powiem. Sami wiecie, że tu kniaziowi nie zdzierżycie, więc oto, co powiem: kto chce paniw rizaty, niech się tu nie ostaje, póki się Chmiel z kniaziem nie popróbuje, ale niech do Chmiela ucieka, i to zaraz jutro, bo kniaź już w drodze. Jeśli jego pan Gdeszyński do Demianówki namówi, to nie będzie on kniaź was tu żywił, ale do ostatniego wybije, tak wy do Chmiela uciekajcie. Im was więcej tam będzie, tym Chmiel łatwiej sobie poradzi. O! A ciężką on ma przed sobą robotę. Hetmany naprzód i wojsk koronnych bez liku, a potem kniaź od hetmanów mocniejszy. Lećcie wy, ditki, pomagać Chmielowi i Zaporożcom, bo oni, niebożęta, nie wydzierżą, a przecie za waszą to oni swobodę i za wasze dobro z panami się biją. Lećcie, to się i przed kniaziem ocalicie, i Chmielowi pomożecie.", + "103756": "— Wże prawdu każe! — ozwały się głosy w gromadzie.", + "103757": "— Dobrze mówi.", + "103758": "— Mudryj did!", + "103759": "— To ty widział kniazia w drodze?", + "103760": "— Widzieć, nie widziałem, alem w Browarkach słyszał, że już ruszył z Łubniów; pali i ścina, gdzie jedną spisę znajdzie: ziemię i niebo zostawia.", + "103761": "— Hospody pomyłuj!", + "103762": "— A gdzie nam Chmiela szukać?", + "103763": "— Po to ja tu, ditki, przyszedł, żeby wam powiedzieć, gdzie Chmiela szukać. Pójdźcie wy, dzieci, do Zołotonoszy, a potem do Trechtymirowa pójdziecie i tam już Chmiel będzie na was czekał, tam się też ze wszystkich wsiów, sadyb i chutorów ludzie zbiorą, tam i Tatary przyjdą, bo inaczej kniaź wszystkim wam by po ziemi, po matce, chodzić nie dał.", + "103764": "— A wy, ojcze, pójdziecie z nami?", + "103765": "— Pójść, nie pójdę, bo stare nogi ziemia już ciągnie. Ale mnie telegę zaprzężcie, taj pojadę z wami. A przed Zołotonoszą pójdę naprzód zobaczyć, czy tam pańskich żołnirów nie ma. Jak będą, to ominiemy i prosto na Trechtymirów pociągniem. Tam już kozacki kraj. A teraz mnie jeść i pić dajcie, bom ja stary głodny i pachołek mój głodny. Jutro rano ruszymy, a po drodze o panu Potockim i o kniaziu Jaremie wam zaśpiewam. Oj, srogie to lwy! Wielkie będzie przelanie krwi na Ukrainie, niebo czerwieni się okrutnie, a i miesiąc jakoby we krwi pływa. Proście wy, ditki, zmiłowania bożego, bo niejednemu nie chodzić już długo po bożym świecie. Słyszał ja też, że upiory z mogił wstają i wyją.", + "103766": "Jakiś przestrach ogarnął zgromadzone chłopstwo. Mimo woli zaczęli się oglądać i żegnać, i szeptać między sobą. Na koniec jeden wykrzyknął:", + "103767": "— Do Zołotonoszy!", + "103768": "— Do Zołotonoszy! — powtórzyli wszyscy, jakby tam właśnie była ucieczka i ocalenie.", + "103769": "— W Trechtymirów!", + "103770": "— Na pohybel Lachom i panom!", + "103771": "Nagle młody jakiś kozaczek wystąpił naprzód, potrząsnął spisą i krzyknął:", + "103772": "— Bat'ki! A kiedy jutro do Zołotonoszy idziem, to dziś chodźmy na komisarski dwór!", + "103773": "— Na komisarski dwór! — krzyknęło od razu kilkadziesiąt głosów.", + "103774": "— Spalić! Dobro zabrać!", + "103775": "Ale dziad, który dotąd głowę miał spuszczoną na piersi, podniósł ją i rzekł:", + "103776": "— Ej, ditki, nie chodźcie wy na komisarski dwór i nie palcie go, bo będzie łycho. Kniaź tu może gdzie blisko z wojskiem krąży; łunę zobaczy, to przyjdzie i będzie łycho. Lepiej wy mnie jeść dajcie i nocleg pokażcie. Siedzieć wam cicho, nie hulaty po pasikam.", + "103777": "— Prawdu każe! — odezwało się kilka głosów.", + "103778": "— Prawdu każe, a ty, Maksym, durny!", + "103779": "— Chodźcie, ojcze, do mnie na chleb i sól, i na miodu kwaterkę, a podjecie, to pójdziecie spać na siano do odryny — rzekł stary chłop, zwracając się do dziada.", + "103780": "Zagłoba wstał i pociągnął Helenę za rękaw świtki. Kniaziówna spała.", + "103781": "— Zmordowało się pacholę, to choć i przy młotach usnęło — rzekł pan Zagłoba.", + "103782": "A w duszy pomyślał sobie:", + "103783": "„O słodka niewinności, która wśród spis i nożów spać możesz! Widać, anieli niebiescy cię strzegą, a przy tobie i mnie ustrzegą”.", + "103784": "Zbudził ją i poszli ku wsi, która leżała nieco opodal. Noc była pogodna, cicha — goniło ich echo bijących młotów. Stary chłop szedł naprzód, by drogę w ciemnościach pokazać, a pan Zagłoba udając, że pacierz odmawia, mruczał monotonnym głosem:", + "103785": "— O hospody Boże, pomyłuj nas hrisznych… Widzisz waćpanna!… Świataja-Preczystaja… Cóż byśmy zrobili, nie mając chłopskiego przebrania?… Jako wże na zemli i dosza ku nebesech… Jeść dostaniemy, a jutro pojedziemy ku Zołotonoszy miasto iść piechotą… Amin, amin, amin… Można się spodziewać, że Bohun trafi tu naszym śladem, bo go nie oszukają nasze fortele… Amin, amin!… Ale już będzie za późno, bo w Prochorówce Dniepr przejedziemy, a tam już moc hetmańska… Diawoł błahougodnyku ne straszen. Amin… Tu za parę dni kraj będzie w ogniu, niech tylko książę za Dniepr ruszy… Amin… Żeby ich czarna śmierć wydusiła, niech im kat świeci… Słyszysz no waćpanna, jako tam wyją pod kuźnią? Amin… Ciężkie na nas przyszły terminy, ale kpem jestem, jeśli waćpanny z nich nie wydobędę, choćbyśmy mieli do samej Warszawy uciekać.", + "103786": "— A co tam mruczycie, ojcze? — pytał chłop.", + "103787": "— Nic, modlę się za wasze zdrowie. Amin, amin…", + "103788": "— A ot, i moja chata…", + "103789": "— Sława Bohu.", + "103790": "— Na wiki wikiw.", + "103791": "— Proszę na chleb-sól.", + "103792": "— Bóg nagrodzi.", + "103793": "W kilka chwil później dziad pokrzepiał się silnie baraniną, popijając obficie miodem, a nazajutrz rano ruszył wraz z pacholęciem wygodną telegą ku Zołotonoszy, eskortowany przez kilkudziesięciu konnych chłopów zbrojnych w spisy i kosy.", + "103794": "Jechali na Kawrajec, Czarnobaj i Kropiwnę. Po drodze widzieli, że wrzało już wszystko. Chłopi wszędzie zbroili się, kuźnice po jarach pracowały od rana do nocy i tylko straszna potęga, straszne imię księcia Jeremiego wstrzymywało jeszcze krwawy wybuch.", + "103795": "Tymczasem za Dnieprem burza rozszalała się z całą wściekłością. Wieść o klęsce korsuńskiej rozbiegła się lotem błyskawicy po całej Rusi, więc zrywał się, kto żył.", + "103796": "Rozdział XXI", + "103797": "Bohuna znaleźli semenowie następnego rana po ucieczce Zagłoby na wpół zduszonego w żupanie, w który pan Zagłoba go obwinął, ale że ran nie miał ciężkich, wkrótce przyszedł do przytomności. Przypomniawszy sobie wszystko, co się stało, wpadł we wściekłość, ryczał jak dziki zwierz, krwawił ręce na własnym krwawym łbie i nożem godził w ludzi, tak że semenowie nie śmieli do niego przystąpić. Wreszcie, nie mogąc się jeszcze na kulbace utrzymać, kazał przywiązać między dwa konie kolebkę żydowską i wsiadłszy w nią, pognał jak szalony w stronę Łubniów, sądząc, że tam udali się zbiegowie. Leżąc tedy w betach żydowskich, w puchu i własnej krwi, rwał stepem jak upiór, który przed brzaskiem rannym do mogiły ucieka, a za nim pędzili wierni semenowie w tej myśli, że na oczywistą śmierć pędzą. Lecieli tak aż do Wasiłówki, w której stało na załodze sto piechoty węgierskiej, książęcej. Dziki watażka, jakby mu życie zbrzydło, uderzył na nią bez wahania, sam pierwszy rzucił się w ogień i po kilkugodzinnej walce wyciął ją w pień z wyjątkiem kilku żołnierzy, których oszczędził, aby mękami zeznania z nich wydobyć. Dowiedziawszy się od nich, że żaden szlachcic nie uciekał tą stroną z dziewczyną, sam nie wiedział, co począć, i darł na sobie bandaże z bólu. Iść dalej było już niepodobieństwem, gdyż wszędzie ku Łubniom stały pułki książęce, które mieszkańcy zbiegli w czasie bitwy z Wasiłówki musieli już ostrzec o napaści. Porwali więc wierni semenowie osłabłego z wściekłości atamana i prowadzili nazad do Rozłogów. Wróciwszy, nie zastali już i śladów ze dworu, bo go chłopi miejscowi zrabowali i spalili wraz z kniaziem Wasylem, sądząc, że w razie gdyby się kniaziowie albo książę Jeremi mścić chcieli, z łatwością zwalą winę na Kozaków i Bohuna. Spalono przy tym wszystkie zabudowania, wycięto sad wiśniowy, wybito wszystką czeladź, bo chłopstwo mściło się bez litości za twarde rządy i ucisk, jakiego od Kurcewiczów doznawało. Zaraz za Rozłogami wpadł w ręce Bohuna Pleśniewski, który od Czehryna z wieścią o klęsce żółtowodzkiej jechał. Ten pytany, dokąd i z czym jedzie, gdy plątał się i nie dawał jasnych odpowiedzi, wpadł w podejrzenie, a przypieczony ogniem, wyśpiewał, co wiedział i o klęsce, i o panu Zagłobie, którego poprzedzającego dnia spotkał. Uradowany watażka odetchnął. Powiesiwszy Pleśniewskiego, puścił się dalej, już prawie pewny, że mu Zagłoba nie ujdzie. Jakoż czabanowie dostarczyli nowych wskazówek, ale za to za brodem wszelkie ślady jak w wodę wpadły. Na dziada obdartego przez pana Zagłobę ataman nie mógł się natknąć, bo ten posunął się już niżej z biegiem Kahamliku i zresztą tak był przerażony, że krył się jak lis w oczeretach.", + "103798": "Tymczasem upłynęły znowu dzień i noc, a że pościg w stronę Wasiłówki zajął również ze dwa dni, Zagłoba miał więc ogromny czas za sobą. Co tedy było robić? W tym trudnym razie przyszedł Bohunowi z radą i pomocą esauł, stary wilk stepowy, przyzwyczajony od młodości do tropienia Tatarów w Dzikich Polach.", + "103799": "— Bat'ku — rzekł — uciekali oni do Czehryna i mądrze uciekali, bo zyskali na czasie, ale gdy się o Chmielu i żółtowodzkiej batalii od Pleśniewskiego dowiedzieli, zmienili drogę. Ty, bat'ku, sam widział, że zjechali z gościńca i w bok się rzucili.", + "103800": "— W step?", + "103801": "— W stepie ja by ich, bat'ku, znalazł, ale oni poszli ku Dnieprowi, by się do hetmanów dostać, więc poszli albo na Czerkasy, albo na Zołotonoszę i Prochorówkę… A jeśli i ku Perejasławiu poszli, chociaż ne dumaju, to i tak ich znajdziemy. Nam by, bat'ku, trzeba jednemu do Czerkas, drugiemu do Zołotonoszy na czumacką drogę; i prędko, bo jak się przez Dniepr przeprawią, to do hetmanów zdążą albo ich Tatary Chmielnickiego ogarną.", + "103802": "— Ruszajże ty do Zołotonoszy, ja do Czerkas pociągnę.", + "103803": "— Dobrze, bat'ku.", + "103804": "— A pilnuj dobrze, bo to chytry lis.", + "103805": "— Oj, i ja chytry, bat'ku.", + "103806": "Tak ułożywszy plan pogoni, skręcili natychmiast, jeden ku Czerkasom, drugi wyżej, ku Zołotonoszy. Wieczorem tegoż samego dnia stary esauł Anton dotarł do Demianówki.", + "103807": "Wieś była pusta, zostały tylko same baby, gdyż wszyscy mężczyźni ruszyli za Dniepr do Chmielnickiego. Widząc zbrojnych, a nie wiedząc, kto by byli, baby pokryły się po strzechach i stodołach. Anton długo musiał szukać, nim odnalazł staruszkę, która nie obawiała się już niczego, nawet i Tatarów.", + "103808": "— A gdzie chłopy, matko? — pytał Anton.", + "103809": "— A czy ja wiem! — odparła, ukazując żółte zęby.", + "103810": "— My Kozaki, matko, nie bójcie się, my nie od Lachiw.", + "103811": "— Lachiw?… Szczob ich łycho!", + "103812": "— Wy nam życzycie?… Prawda?", + "103813": "— Wam? — Starucha zastanowiła się chwilę. — A was szczoby bolaczka!", + "103814": "Anton nie wiedział, co ma począć, gdy nagle drzwi jednej chaty skrzypnęły i młodsza, ładna kobieta wyszła na podwórko.", + "103815": "— Ej, mołojcy, słyszała ja, szczo wy ne Lachy.", + "103816": "— Tak jest.", + "103817": "— A wy od Chmiela?", + "103818": "— Tak jest.", + "103819": "— Ne od Lachiw?", + "103820": "— Ni.", + "103821": "— A czego wy o chłopów pytali?", + "103822": "— Ot, tak pytali, czy już poszli.", + "103823": "— Poszli, poszli!", + "103824": "— Sława Bohu! A powiedz no, mołodycio, nie uciekał tu tędy jeden szlachcic, Lach przeklęty, z córką?", + "103825": "— Szlachcic? Lach? Ja ne baczyła.", + "103826": "— Nikogo tu nie było?", + "103827": "— Buw did. On chłopów namówił, żeby do Chmiela, do Zołotonoszy poszli, bo mówił, że tu kniaź Jarema przyjdzie.", + "103828": "— Gdzie?", + "103829": "— A tutki. A potem do Zołotonoszy ma ciągnąć, to mówił did.", + "103830": "— I did namówił chłopów do buntu?", + "103831": "— A did.", + "103832": "— A sam był?", + "103833": "— Nie. Z niemową.", + "103834": "— A jak wyglądał?", + "103835": "— Kto?", + "103836": "— Did.", + "103837": "— Oj, stary, stareńki, na lirze grał i na paniw płakał. Ale ja jego nie widziała.", + "103838": "— I on chłopów do buntu namawiał? — pytał raz jeszcze Anton.", + "103839": "— A on.", + "103840": "— Hm! Ostańcie z Bogiem, mołodycio.", + "103841": "— Jedźcie z Bogiem.", + "103842": "Anton zastanowił się głęboko. Gdyby ten dziad był przebranym Zagłobą, dlaczego by, u licha, chłopów do Chmielnickiego namawiał? Zresztą skąd by przebrania wziął? Gdzie by koni zbył? Uciekał przecie konno. Ale przede wszystkim dlaczego by chłopów do buntu namawiał i o przyjściu księcia ich ostrzegał? Szlachcic by nie ostrzegał i przede wszystkim sam się pod moc książęcą schronił. A jeśli książę idzie do Zołotonoszy, w czym nie masz nic niepodobnego, to za Wasiłówkę niezawodnie zapłaci. Tu Anton wzdrygnął się, bo nagle kół nowy we wrotach wydał mu się kubek w kubek do pala podobny.", + "103843": "— Nie! Ten dziad to był tylko dziad i nic więcej. Nie ma co gonić do Zołotonoszy, chyba uciekać w tamtą stronę.", + "103844": "Ale uciekłszy, co dalej robić? Czekać — to książę może nadejść; iść do Prochorówki i za Dniepr się przeprawić — to znaczy na hetmanów wpaść.", + "103845": "Staremu wilkowi stepowemu stało się jakoś ciasno na szerokich stepach. Uczuł także, że wilkiem będąc, na lisa w panu Zagłobie trafił.", + "103846": "Nagle uderzył się w czoło.", + "103847": "A czemu ten did chłopów powiódł do Zołotonoszy, za którą była Prochorówka, a za nią, za Dnieprem, hetmani i cały obóz koronny?", + "103848": "Anton postanowił bądź co bądź jechać do Prochorówki.", + "103849": "Jeśli, przybywszy na brzeg, usłyszy, iż po drugiej stronie stoją wojska hetmańskie, to się nie będzie przeprawiał, jeno w dół rzeki pójdzie i naprzeciw Czerkas z Bohunem się połączy. Zresztą wieści o Chmielnickim po drodze zasięgnie. Antonowi było już wiadomo z relacji Pleśniewskiego, że Chmielnicki Czehryn zajął, że Krzywonosa już na hetmanów wysłał, a sam z Tuhaj-bejem zaraz miał ruszyć za nim. Anton więc, jako żołnierz doświadczony i położenie miejsc dobrze znający, pewien był, iż bitwa musiała być już stoczona. W takim razie należało wiedzieć, czego się trzymać. Jeśli Chmielnicki był pobity, tedy wojska hetmańskie rozlały się w pogoni po całym Podnieprzu i w takim razie Zagłoby nie ma co już szukać. Ale jeśli Chmielnicki pobił?… Co prawda, Anton nie bardzo w to wierzył. Łatwiej pobić syna hetmańskiego jak hetmana; łatwiej podjazd jak całe wojsko.", + "103850": "”Et — myślał stary Kozak — nasz ataman lepiej by zrobił, żeby o własnej skórze, nie o dziewczynie myślał. Pod Czehrynem można by się przez Dniepr przeprawić, a stamtąd, póki czas, na Sicz umknąć. Tu, między księciem Jaremą a hetmanami, ciężko mu teraz będzie usiedzieć”.", + "103851": "Tak rozmyślając, posuwał się szybko wraz ze swymi semenami w kierunku Suły, którą przebyć zaraz za Demianówką musiał, chcąc do Prochorówki się dostać. Dojechali do Mohylnej, nad samą rzeką leżącej. Tu los posłużył Antonowi, bo jakkolwiek Mohylna, również jak i Demianówka była pusta, zastał jednak promy gotowe i przewoźników, którzy przeprawiali chłopstwo uciekające ku Dnieprowi. Zadnieprze nie śmiało samo pod ręką książęcą powstać, ale za to ze wszystkich wsi, osad i słobód chłopstwo uciekało, by się z Chmielnickim połączyć i pod jego znaki zaciągnąć. Wieść o zwycięstwie Zaporoża pod Żółtymi Wodami przeleciała jak ptak przez całe Zadnieprze. Dziki lud nie mógł usiedzieć spokojnie, chociaż tam właśnie żadnych prawie ucisków nie doznawał, bo jako się rzekło, książę, niemiłosierny dla buntów, był prawdziwym ojcem spokojnych osiedleńców, komisarze zaś jego bali się czynić krzywd powierzonemu sobie ludowi. Ale lud ten, niedawno ze zbójców w rolników zmieniony, przykrzył sobie prawo, surowość rządów i porządek, uciekał więc tam, kędy nadzieja dzikiej swobody zabłysła. W wielu wioskach uciekły do Chmielnickiego nawet i baby. W Czabanówce i w Wysokiem wyszła cała ludność, spaliwszy za sobą chaty, aby nie było gdzie wracać. W tych wioskach, w których zostało jeszcze trochę ludu, zbrojono się na gwałt.", + "103852": "Anton począł wypytywać zaraz przewoźników, czyliby wieści z Zadnieprza nie mieli. Wieści były, ale sprzeczne, pomieszane, niejasne. Mówiono, że Chmiel bije się z hetmany; lecz jedni twierdzili, że pobit, drudzy, że zwycięski. Jakiś chłop uciekający ku Demianówce mówił, że hetmani wzięci w niewolę. Przewoźnicy podejrzewali, że to szlachcic przebrany, ale nie śmieli go zatrzymać, bo słyszeli także, że książęce wojska niedaleko. Jakoż strach mnożył wszędzie liczbę wojsk książęcych i czynił z nich wszędobylskie zastępy, gdyż pewno nie było w tej chwili ani jednej wioski na całym Zadnieprzu, w której by nie mówiono, że książę tuż, tuż. Anton spostrzegł, że wszędzie biorą jego oddział za podjazd kniazia Jaremy.", + "103853": "Ale wnet uspokoił przewoźników i począł ich wypytywać o chłopów demianowskich.", + "103854": "— A jakże. Byli, my ich przeprawili na drugą stronę — rzekł przewoźnik.", + "103855": "— A dziad był z nimi?", + "103856": "— Był.", + "103857": "— I niemowa z dziadem? Małe pacholę?", + "103858": "— Jako żywo.", + "103859": "— Jak wyglądał dziad?", + "103860": "— Niestary, gruby, oczy miał jak u ryby, na jednym bielmo.", + "103861": "— To on! — mruknął Anton i pytał dalej: — A pacholę?", + "103862": "— Oj! Otcze atamane! Każe prosto cheruwym. Takoho my i ne baczyły.", + "103863": "Tymczasem dopłynęli do brzegu.", + "103864": "Anton wiedział już, czego się trzymać.", + "103865": "— Ej! Przywieziemy mołodycię atamanowi — mruczał sam do siebie.", + "103866": "Potem zwrócił się do semenów:", + "103867": "— W konie.", + "103868": "Pomknęli jak stado spłoszonych dropiów, choć droga była trudna, bo kraj w jary popękany. Ale wjechali w jeden wielki, na którego dnie przy krynicy był jakoby gościniec przez naturę uczyniony. Jar szedł aż do Kawrajca, lecieli więc kilkadziesiąt stajań bez wypoczynku, a Anton na najlepszym koniu naprzód. Już było widać szerokie ujście jaru, gdy nagle Anton osadził konia, aż mu zadnie kopyta zazgrzytały na kamieniach.", + "103869": "— Szczo ce?", + "103870": "Ujście zaćmiło się nagle ludźmi i końmi. Jakaś jazda wchodziła w parów i formowała się szóstkami. Było ich ze trzysta koni. Anton spojrzał i lubo stary był wojownik, wszelkich niebezpieczeństw zwyczajny, przecie serce zadygotało mu w piersi, a na lice wystąpiła bladość śmiertelna.", + "103871": "Poznał dragonów księcia Jeremiego.", + "103872": "Uciekać było za późno, ledwie dwieście kroków dzieliło zastęp Antona od dragonów, a zmęczone konie semenów nie uszłyby daleko przed pogonią. Tamci też, dostrzegłszy ich, puścili się z miejsca rysią. Po chwili otoczono semenów ze wszystkich stron.", + "103873": "— Co wy za ludzie? — spytał groźno porucznik.", + "103874": "— Bohunowi! — rzekł Anton, widząc, że trzeba prawdę mówić, bo sama barwa zdradzi. Ale poznawszy porucznika, którego widywał w Perejasławiu, wykrzyknął zaraz z udaną radością: — Pan porucznik Kuszel! Sława Bohu!", + "103875": "— A to ty, Anton! — rzekł porucznik, przyjrzawszy się esaułowi. — Co wy tu robicie? Gdzie wasz ataman?", + "103876": "— Każe, pane, hetman wielki wysłał naszego atamana do księcia wojewody, prosząc o pomoc, tak ataman pojechał do Łubniów, a nam tu kazał włóczyć się po wsiach, by zbiegów łapać.", + "103877": "Anton łgał jak najęty, ale ufał w to, że skoro chorągiew dragońska idzie od strony Dniepru, nie może przeto jeszcze wiedzieć ani o napaści na Rozłogi, ani o bitwie pod Wasiłówką, ani o żadnych imprezach Bohunowych.", + "103878": "Wszelako porucznik rzekł:", + "103879": "— Rzekłby kto, do rebelii chcecie się przekraść.", + "103880": "— Ej! Pane poruczniku — rzekł Anton — żeby my chcieli do Chmiela, tak by my nie byli z tej strony Dniepru.", + "103881": "— Prawda jest — rzecze Kuszel — prawda oczywista, której ci nie mogę negować. Ale ataman nie zastanie księcia wojewody w Łubniach.", + "103882": "— O! A gdzież kniaź?", + "103883": "— Był w Przyłuce. Może dopiero wczoraj do Łubniów ruszył.", + "103884": "— To i szkoda. Ataman ma pismo od hetmana do kniazia, a z przeproszeniem waszej miłości, czy to wasza miłość z Zołotonoszy wojsko prowadzi?", + "103885": "— Nie. My stali w Kalenkach, a teraz dostali rozkaz, jak i wszystko wojsko, żeby do Łubniów ściągać, skąd książę całą potęgą wyruszy. A wy dokąd idziecie?", + "103886": "— Do Prochorówki, bo tam chłopstwo się przeprawia.", + "103887": "— Dużo już uciekło?", + "103888": "— Oj, bahato! Bahato!", + "103889": "— No, to jedźcie z Bogiem.", + "103890": "— Dziękujemy pokornie waszej miłości. Niech Bóg prowadzi.", + "103891": "Dragoni rozstąpili się i poczet Antona wyjechał spośród nich ku ujściu jaru.", + "103892": "Minąwszy ujście, Anton stanął i słuchał pilnie, a gdy już dragoni zniknęli mu z oczu i ostatnie echa po nich przebrzmiały, zwrócił się do swoich semenów i rzekł:", + "103893": "— Wiecie, durnie, że gdyby nie ja, to by wy za trzy dni na palach w Łubniach pozdychali. A teraz w konie, choćby ostatni dech z nich wyprzeć!", + "103894": "I ruszyli z kopyta.", + "103895": "”Dobra nasza! — myślał Anton. — Podwójnie dobra nasza: raz, żeśmy skórę całą unieśli, a po wtóre, że ci dragoni nie szli z Zołotonoszy i że Zagłoba minął się z nimi, bo gdyby ich był napotkał, tedy byłby już przed wszelką pogonią bezpieczny”.", + "103896": "Jakoż istotnie był to termin dla pana Zagłoby nader niepomyślny, w którym fortuna zgoła mu nie dopisała, że się nie natknął na pana Kuszla i jego chorągiewkę, gdyż byłby od razu ocalony i wolen od wszelkiej obawy.", + "103897": "Tymczasem w Prochorówce uderzyła w niego jak piorun wieść o klęsce korsuńskiej. Już po drodze do Zołotonoszy po wsiach i chutorach chodziły słuchy o wielkiej bitwie, nawet o zwycięstwie Chmiela, ale pan Zagłoba nie dawał im wiary, wiedział bowiem z doświadczenia, że między ludem wieść każda rośnie i rośnie do niebywałych rozmiarów i że zwłaszcza o przewagach kozackich lud ten chętnie cuda sobie opowiada. Ale w Prochorówce trudno było już dłużej wątpić. Prawda straszna i złowroga biła obuchem w głowę. Chmiel tryumfował, wojsko koronne było zniesione, hetmani w niewoli, cała Ukraina w ogniu.", + "103898": "Pan Zagłoba w pierwszej chwili stracił głowę. Był bowiem w strasznym położeniu. Fortuna nie dopisała mu i po drodze, bo w Zołotonoszy nie znalazł żadnej załogi. Miasto wrzało przeciw Lachom, a stara forteczka była opuszczona. Nie wątpił on ani chwili, że Bohun szuka go i że prędzej czy później trafi na jego ślady. Kluczył wprawdzie szlachcic jak ścigany szarak, ale znał na wylot ogara, który go ścigał, i wiedział, że ogar ten nie da się zbić z tropu. Miał więc pan Zagłoba poza sobą Bohuna, przed sobą morze chłopskiego buntu, rzezie, pożogi, zagony tatarskie, tłumy rozbestwione.", + "103899": "Uciekać w takim położeniu było to zadanie prawie niepodobne do spełnienia, zwłaszcza uciekać z dziewczyną, która, lubo przebrana za dziadowskie pacholę, zwracała wszędy uwagę swoją nadzwyczajną pięknością.", + "103900": "Zaiste, było od czego głowę stracić.", + "103901": "Ale pan Zagłoba nigdy na długo jej nie tracił. Wśród największego zamętu w mózgownicy widział doskonale to jedno, a raczej czuł najwyraźniej, że Bohuna boi się sto razy więcej jak ognia, wody, buntu, rzezi i samego Chmielnickiego. Na samą myśl, że mógłby dostać się w ręce strasznego watażki, skóra na panu Zagłobie cierpła. „Ten by mi dał łupnia! — powtarzał sobie co chwila. — A tu przede mną morze buntu!”.", + "103902": "Pozostawał jeden sposób ocalenia: porzucić Helenę i zostawić ją na bożej woli, ale tego pan Zagłoba uczynić nie chciał.", + "103903": "— Nie może być — mówił do niej — musiałaś mi waćpanna czegoś zadać, co będzie miało ten skutek, że mi przez waćpannę skórę na jaszczur wyprawią.", + "103904": "Ale porzucić jej nie chciał i do głowy nawet nie dopuszczał tej myśli. Cóż więc miał robić?", + "103905": "„Ha! — myślał. — Księcia szukać nie czas! Przede mną morze, więc dam nurka w ono morze, przynajmniej się skryję, a Bóg da, to i na drugi brzeg przepłynę”.", + "103906": "I postanowił przeprawić się na prawy brzeg Dnieprowy.", + "103907": "Ale w Prochorówce nie było to rzeczą łatwą. Pan Mikołaj Potocki pozabierał jeszcze dla Krzeczowskiego i wyprawionych z nim wojsk wszystkie dumbasy, szuhaleje, promy, czajki i pidjizdki, to jest mniejsze czółna i łodzie, począwszy od Perejasławia aż do Czehryna. W Prochorówce był tylko jeden dziurawy prom. Na ten prom czekały tysiące ludzi zbiegłych z okolicznego Zadnieprza. W całej wiosce zajęte były wszystkie chaty, obory, stodoły, chlewy, i drożyzna niesłychana. Pan Zagłoba naprawdę musiał lirą a pieśnią na kawałek chleba zarabiać. Przez całą dobę nie mogli się przeprawić, bo prom zepsuł się dwa razy, musiano go więc naprawiać. Noc spędzili z Heleną, siedząc na brzegu rzeki razem z gromadami pijanego chłopstwa, przy ogniskach. A noc była wietrzna i chłodna. Kniaziówna upadała ze znużenia i bólu, bo chłopskie buty poczyniły jej rany na nogach. Bała się, czy nie zachoruje obłożnie. Twarz jej sczerniała i zbladła, cudne oczy przygasły, co chwila dobijała ją obawa, że może być poznana pod przebraniem albo że niespodzianie nadejdzie pogoń Bohunowa. Tejże nocy nakarmiono jej oczy strasznym widokiem. Chłopi sprowadzili od ujścia Rosi kilku szlachty chcących przed nawałą tatarską schronić się do państwa Wiśniowieckiego i pomordowali ich nad brzegiem okrutnie. Wiercono im świdrami oczy, a głowy gnieciono między kamieniami. Prócz tego w Prochorówce było dwóch Żydów z rodzinami. Tych rozszalała tłuszcza wrzuciła do Dniepru, a gdy nie chcieli zaraz iść na dno, pogrążono ich samych, Żydowice i Żydzięta, za pomocą długich osęków. Towarzyszyły temu wrzaski i pijaństwo. Podchmieleni mołojcy gzili się z podchmielonymi mołodyciami. Straszne wybuchy śmiechu brzmiały złowrogo na ciemnych brzegach Dnieprowych! Wiatr rozrzucał ogniska, czerwone głownie i iskry, porwane wichurą, leciały konać na fali. Chwilami zrywał się popłoch. Od czasu do czasu jakiś głos pijacki, ochrypły wołał w ciemnościach: „Ludy, spasajtes, Jarema ide!”. I tłum rzucał się na oślep ku brzegowi, tratował się, spychał w wodę. Raz mało nie roztratowano Zagłoby i kniaziówny. Była to piekielna noc, a zdawała się nie mieć końca. Zagłoba wyżebrał kwartę wódki, sam pił i kniaziównę zmuszał do picia, bo inaczej zemdlałaby lub wpadła w gorączkę. Na koniec fala Dnieprowa poczęła bielić się i połyskiwać. Świtało. Dzień robił się chmurny, posępny, blady. Zagłoba chciał co prędzej przeprawić się na drugą stronę. Szczęściem i prom też naprawiono. Ale ścisk stał się przy nim okropny.", + "103908": "— Miejsce dla dziada, miejsce dla dziada! — krzyczał Zagłoba, trzymając przed sobą między wyciągniętymi rękoma Helenę i broniąc jej od ścisku. — Miejsce dla dziada! Do Chmielnickiego i do Krzywonosa idę! Miejsce dla dziada, dobrzy ludzie, lube mołojcy, żeby was czarna śmierć wydusiła, was i dzieci wasze! Nie widzę dobrze, wpadnę w wodę, pacholę mi utopicie. Ustąpcie, ditki, żeby paraliż powytrząsał wam wszystkie członki, żebyście polegli, żebyście na palach pozdychali.", + "103909": "Tak wrzeszcząc, klnąc, prosząc i rozpychając tłum swymi potężnymi łokciami, wepchnął naprzód Helenę na prom, a potem wgramoliwszy się sam, zaraz począł znowu wrzeszczeć:", + "103910": "— Dosyć już was tu!… Czego się tak pchacie?… Prom zatopicie, jak was tyle się tu napcha. Dosyć, dosyć!… Przyjdzie kolej i na was, a jeśli nie przyjdzie, mniejsza z tym.", + "103911": "— Dosyć, dosyć! — wołali ci, którzy dostali się na prom. — Na wodę! Na wodę!", + "103912": "Wiosła wyprężyły się i prom począł oddalać się od brzegu. Bystra fala zaraz go zniosła nieco z biegiem rzeki, w kierunku Domontowa.", + "103913": "Przebyli już połowę szerokości koryta, gdy na prochorowskim brzegu dały się słyszeć krzyki, wołania. Zamieszanie okropne wszczęło się między tłumami, które zostały nad wodą; jedni uciekali jak szaleni ku domostwu, drudzy wskakiwali w wodę, a inni krzyczeli, machali rękami lub rzucali się na ziemię.", + "103914": "— Co to? Co się stało? — pytano na promie.", + "103915": "— Jarema! — krzyknął jeden głos.", + "103916": "— Jarema, Jarema! Uciekajmy! — wołali inni.", + "103917": "Wiosła poczęły bić gorączkowo o wodę, prom mknął jak kozacka czajka po fali.", + "103918": "W tejże chwili jacyś konni ukazali się na prochorowskim brzegu.", + "103919": "— Wojska Jaremy! — wołano na promie.", + "103920": "Konni biegali po brzegu, kręcili się, wypytywali o coś ludzi — wreszcie poczęli krzyczeć na płynących:", + "103921": "— Stój! Stój!", + "103922": "Zagłoba spojrzał i zimny pot oblał go od stóp do głowy: poznał Kozaków Bohunowych.", + "103923": "Rzeczywiście był to Anton ze swymi semenami.", + "103924": "Ale jako się rzekło, pan Zagłoba nigdy na długo głowy nie tracił; przykrył oczy ręką, niby to jako człek źle widzący wpatrywać się musiał czas jakiś, wreszcie począł krzyczeć, jakby go kto ze skóry obdzierał:", + "103925": "— Ditki! To Kozacy Wiśniowieckiego! O, dla Boga i Świętej Przeczystej! Prędzej do brzegu! Już my tamtych, co zostali, odżałujemy, a porąbać prom, bo inaczej pohybel nam wszystkim!!", + "103926": "— Prędzej, prędzej, porąbać prom — wołali inni.", + "103927": "Zrobił się krzyk, wśród którego nie było słychać nawoływań od strony Prochorówki. W tej chwili prom zgrzytnął o żwir brzegowy. Chłopi poczęli wyskakiwać, ale jedni nie zdążyli jeszcze wysiąść, gdy drudzy rwali już burty promu, bili siekierami w dno. Deski i oderwane szczapy poczęły latać w powietrzu. Niszczono nieszczęsny statek z wściekłością, rwano na sztuki i kawałki, przestrach zaś dodawał siły burzącym.", + "103928": "A przez ten czas pan Zagłoba krzyczał:", + "103929": "— Rąb, tłucz, rwij, pal!… Ratuj się! Jarema idzie! Jarema idzie!", + "103930": "Tak krzycząc, wycelował swoje zdrowe oko na Helenę i począł nim mrugać znacząco.", + "103931": "Tymczasem z drugiego brzegu krzyki wzmogły się na widok niszczenia statku, ale że było zbyt daleko, przeto nie można było zrozumieć, co krzyczano. Wymachiwania rękami podobne były do gróźb i zwiększyły tylko pośpiech w niszczeniu.", + "103932": "Statek zniknął po chwili, ale nagle ze wszystkich piersi znów wyrwał się okrzyk grozy i przerażenia:", + "103933": "— Skaczut w wodu! Płynut k'nam! — wrzeszczeli chłopi.", + "103934": "Jakoż naprzód jeden konny, a za nim kilkudziesięciu innych wparło konie w wodę i puściło się wpław do drugiego brzegu. Był to czyn szalonej niemal śmiałości, gdyż z wiosny wezbrana fala płynęła potężniej jak zwykle, tworząc tu i owdzie liczne wiry i zakręty. Porwane pędem rzeki konie nie mogły płynąć wprost, fala poczęła je znosić z nadzwyczajną szybkością.", + "103935": "— Nie dopłyną! — krzyczeli chłopi.", + "103936": "— Potoną!", + "103937": "— Sława Bohu! O! o! Już koń jeden zanurzył się.", + "103938": "— Na pohybelże im!", + "103939": "Konie przepłynęły trzecią część rzeki, ale woda znosiła je w dół coraz silniej. Widocznie poczęły tracić siły, z wolna też zanurzały się coraz głębiej. Po chwili siedzący na nich mołojcy byli już do pasa w wodzie. Przeszedł czas jakiś. Nadbiegli chłopi z Szelepuchy patrzyć, co się dzieje: już tylko łby końskie wyglądały nad falą, a mołojcom woda dochodziła do piersi. Ale też przepłynęli już pół rzeki. Nagle jeden łeb i jeden mołojec zniknął pod wodą, za nim drugi, trzeci, czwarty, piąty… Liczba płynących zmniejszała się coraz bardziej. Po obu stronach rzeki zapanowało w tłumach głuche milczenie, ale szli wszyscy z biegiem wody, żeby widzieć, co się stanie. Już dwie trzecie rzeki przebyte, liczba płynących zmniejszyła się jeszcze, ale słychać już ciężkie chrapanie koni i głosy zachęcające mołojców; już widać, że niektórzy dopłyną.", + "103940": "Nagle głos Zagłoby rozległ się wśród ciszy:", + "103941": "— Hej! Ditki! Do piszczeli! Na pohybel kniaziowym!", + "103942": "Buchnęły dymy, zahuczały wystrzały. Krzyk z rzeki zabrzmiał rozpaczliwie i po chwili konie, mołojcy, wszystko znikło. Rzeka była pusta, tylko gdzieś już dalej, w rozkrętach fal, zaczerniał czasem brzuch koński, czasem mignęła krasna czapka mołojca.", + "103943": "Zagłoba patrzył na Helenę i mrugał…", + "103944": "Rozdział XXII", + "103945": "Książę wojewoda ruski, zanim pana Skrzetuskiego siedzącego na zgliszczach Rozłogów spotkał, wiedział już o klęsce korsuńskiej, gdyż mu o niej pan Polanowski, towarzysz książęcy husarski, w Sahotynie doniósł. Poprzednio bawił książę w Przyłuce i stamtąd pana Bogusława Maszkiewicza do hetmanów z listem wysłał, pytając, gdzie by mu się z całą potęgą stawić kazali. Gdy jednak pana Maszkiewicza z odpowiedzią hetmanów długo nie było widać, ruszył książę ku Perejasławiu, wysyłając na wszystkie strony podjazdy oraz rozkazy, by te pułki, które jeszcze po Zadnieprzu tu i owdzie były rozrzucone, do Łubniów jak najśpieszniej ściągały.", + "103946": "Ale przyszły wieści, że kilkanaście chorągwi kozackich, na granicach ku Tatarszczyźnie w polankach stojących, rozsypało się lub też do buntu poszło. Tak więc widział książę swe siły nagle uszczuplone i zgryzł się tym niemało, bo nie spodziewał się, by ci ludzie, których tylekroć do zwycięstw prowadził, kiedykolwiek opuścić go mogli. Jednakże po spotkaniu z panem Polanowskim i po odebraniu wieści o niesłychanej klęsce, takową przed wojskiem zataił i ciągnął dalej ku Dnieprowi, chcąc iść na oślep w środek burzy i buntu i albo klęskę pomścić, niesławę wojsk zetrzeć, albo samemu krew rozlać. Sądził przy tym, że musiało się coś, a może i sporo wojska koronnego z pogromu ocalić. Ci, gdyby jego sześciotysięczną dywizję wzmogli, mógłby się z nadzieją zwycięstwa z Chmielnickim zmierzyć.", + "103947": "Stanąwszy tedy w Perejasławiu, polecił małemu panu Wołodyjowskiemu i panu Kuszlowi, by swoich dragonów na wszystkie strony, do Czerkas, do Mantowa, Siekiernej, Buczacza, Stajek, Trechtymirowa i Rzyszczowa, rozesłali dla sprowadzenia wszelkich statków i promów, jakie by się w okolicy znalazły. Po czym wojsko miało się z lewego brzegu do Rzyszczowa przeprawić.", + "103948": "Wysłańcy dowiedzieli się od spotykanych tu i owdzie zbiegów o klęsce, ale we wszystkich onych miejscach ani jednego statku nie znaleźli, gdyż jako już było wspomniane, połowę ich hetman wielki koronny dawno dla Krzeczowskiego i Barabasza zabrał, resztę zaś zbuntowana na prawym brzegu czerń z obawy przed księciem poniszczyła. Wszelako dostał się pan Wołodyjowski samodziesięć na prawy brzeg, kazawszy z pni zbić naprędce tratwę. Tam schwytał kilkunastu Kozaków, których przed księciem stawił. Od nich dowiedział się książę o potwornych rozmiarach buntu i straszliwych owocach, jakie klęska korsuńska już zrodziła. Cała Ukraina, co do jednej głowy, powstała. Bunt rozlewał się tak właśnie jak powódź, która tocząc się równiną, w mgnieniu oka coraz większe i większe przestrzenie zajmuje. Szlachta broniła się w zamkach i zameczkach. Ale wiele z nich już zdobyto.", + "103949": "Chmielnicki rósł z każdą chwilą w siły. Schwytani Kozacy podawali już kwotę jego wojsk na dwieście tysięcy ludzi, a za parę dni siły te mogły zdwoić się łatwo. Dlatego po bitwie stał jeszcze w Korsuniu, a zarazem korzystając z chwili spokoju, wprowadził ład w swoje niezliczone zastępy. Czerń dzielił na pułki, wyznaczył pułkowników z atamanów i co doświadczeńszych esaułów zaporoskich — wyprawiał podjazdy lub całe dywizje dla dobywania pobliskich zamków. Zważywszy to wszystko, książę Jeremi widział, iż i dla braku statków, których przygotowanie dla sześciu tysięcy wojska zajęłoby kilka tygodni czasu, i dla wybujałej nad wszelką miarę potęgi nieprzyjaciela nie masz sposobu przeprawienia się za Dniepr w tych okolicach, w których obecnie zostawał. Na radzie wojennej pan Polanowski, pułkownik Baranowski, strażnik pan Aleksander Zamojski, pan Wołodyjowski i Wurcel byli zdania, by na północ ku Czernihowu ruszyć, któren za głuchymi lasami leżał, stamtąd iść na Lubecz i tam dopiero ku Brahinowi się przeprawiać. Była to droga długa i niebezpieczna, bo za czernihowskimi lasami leżały ku Brahinowi olbrzymie błota, przez które i piechocie niełatwo się było przeprawiać, a cóż dopiero ciężkiej jeździe, wozom i artylerii! Księciu wszelako przypadła do smaku ta rada, pragnął tylko raz jeszcze przed tą długą, a jak się spodziewał i niepowrotną drogą, na swym Zadnieprzu tu i owdzie się ukazać, by wybuchu zaraz nie dopuścić, szlachtę pod swe skrzydła zgarnąć, grozą przejąć i pamięć owej grozy między ludem zostawić, która pod niebytność pana sama jedna miała być stróżem kraju i opiekunem tych wszystkich, co z wojskiem pociągnąć nie mogli. Prócz tego księżna Gryzelda, panny Zbaraskie, fraucymer, dwór cały i niektóre regimenta, mianowicie piechoty, były jeszcze w Łubniach, postanowił więc książę pójść na ostatnie pożegnanie do Łubniów.", + "103950": "Wojska ruszyły tegoż samego dnia, a na czele pan Wołodyjowski ze swymi dragonami, którzy choć wszyscy bez wyjątku Rusini, przecie w kluby dyscypliny ujęci i w żołnierza regularnego zmienieni, wiernością prawie wszystkie inne chorągwie przewyższali. Kraj był jeszcze spokojny. Gdzieniegdzie potworzyły się już kupy hultajów, rabując zarówno dwory, jak i chłopów. Tych znacznie po drodze wygnieciono i na pale powbijano. Ale chłopstwo nigdzie nie powstało. Umysły wrzały, ogień był w chłopskich oczach i duszach, zbrojono się po cichu, uciekano za Dniepr. Wszelako strach panował jeszcze nad głodem krwi i mordu. To tylko za złą wróżbę na przyszłość poczytanym być mogło, że w tych nawet wioskach, w których chłopi nie puścili się dotąd do Chmiela, uciekali za zbliżaniem się wojsk książęcych, jakby w obawie, by im straszny kniaź z twarzy nie wyczytał tego, co w sumieniach się kryło, i z góry nie pokarał. Karał on jednakże tam, gdzie najmniejszą oznakę knującego się buntu znalazł, a jako naturę miał i w nagradzaniu, i w karaniu niepohamowaną, karał bez miary i litości. Można było rzec, iż po dwóch stronach Dniepru błądziły podówczas dwa upiory: jeden dla szlachty — Chmielnicki, drugi dla zbuntowanego ludu — książę Jeremi. Szeptano sobie między ludem, że gdy ci dwaj się zetrą, chyba słońce się zaćmi i wody po wszystkich rzekach poczerwienieją. Ale starcie nie było bliskim, bo ów Chmielnicki, zwycięzca spod Żółtych Wód, zwycięzca spod Korsunia, ów Chmielnicki, który rozbił w puch wojska koronne, wziął do niewoli hetmanów i teraz stał na czele setek tysięcy wojowników, po prostu bał się tego pana z Łubniów, który chciał go szukać za Dnieprem. Wojska książęce przebyły właśnie Śleporód, sam zaś książę zatrzymał się dla wypoczynku w Filipowie, gdy dano mu znać, że przybyli wysłańcy Chmielnickiego z listem i proszą o posłuchanie. Książę kazał im się stawić natychmiast. Weszło tedy sześciu Zaporożców do podstarościńskiego dworku, w którym stał książę, i weszło dość hardo, zwłaszcza najstarszy z nich, ataman Sucharuka, pamiętny na pogrom korsuński i na swą świeżą pułkownikowską szarżę. Ale gdy spojrzeli na oblicze księcia, wnet ogarnął ich strach tak wielki, że padłszy mu do nóg, nie śmieli słowa przemówić.", + "103951": "Książę, siedząc w otoczeniu co przedniejszego rycerstwa, kazał im podnieść się i pytał, z czym przybyli.", + "103952": "— Z listem od hetmana — odparł Sucharuka.", + "103953": "Na to książę utkwił w Kozaku oczy i rzekł spokojnie, lubo z przyciskiem na każdym słowie:", + "103954": "— Od łotra, hultaja i rozbójnika, nie od hetmana!", + "103955": "Zaporożcy pobledli, a raczej posinieli tylko, i spuściwszy głowy na piersi, stali w milczeniu u drzwi.", + "103956": "Tymczasem książę kazał panu Maszkiewiczowi wziąć list i czytać.", + "103957": "List był pokorny. W Chmielnickim, lubo już po Korsuniu, lis wziął górę nad lwem, wąż nad orłem, bo pamiętał, że pisze do Wiśniowieckiego. Łasił się może, by uspokoić i tym łatwiej ukąsić, ale łasił się. Pisał, iż co się stało, z winy Czaplińskiego się stało; a że hetmanów również spotkała fortuny odmienność, tedy to nie jego, nie Chmielnickiego wina, ale złej ich doli i ucisków, jakich na Ukrainie Kozacy doznają. Prosi on jednak księcia, by się o to nie urażał i przebaczyć mu to raczył, za co on zostanie zawsze powolnym i pokornym książęcym sługą; aby zaś łaskę książęcą dla wysłanników swych zjednać i od srogości książęcego gniewu ich zbawić, oznajmia, iż towarzysza usarskiego, pana Skrzetuskiego, który na Siczy był pojman, zdrowo wypuszcza.", + "103958": "Tu następowały skargi na pychę pana Skrzetuskiego, że listów od Chmielnickiego nie chciał do księcia brać, czym godność jego hetmańską i całego wojska zaporoskiego wielce spostponował. Tej to właśnie pysze i poniewierce, jakie ustawicznie od Lachów Kozaków spotykały, przypisywał Chmielnicki wszystko, co się stało, począwszy od Żółtych Wód aż do Korsunia. Wreszcie list kończył się zapewnieniami żalu i wierności dla Rzeczypospolitej oraz zaleceniem pokornych służb, wedle książęcej woli.", + "103959": "Słuchając tego listu, sami wysłańcy byli zdziwieni, nie wiedzieli bowiem poprzednio, co się w piśmie onym znajduje, a przypuszczali, że prędzej obelgi i harde wyzwania niż prośby. Jasnym im tylko było, że Chmielnicki nie chciał wszystkiego na kartę przeciw tak wsławionemu wodzowi stawić i zamiast całą potęgą na niego ruszyć, zwlekał, pokorą łudził, oczekiwał widocznie, by się siły książęce w pochodach i walkach z pojedynczymi watahami wykruszyły, słowem: widocznie bał się księcia. Wysłańcy spokornieli więc jeszcze bardziej i w czasie czytania pilnie oczyma w twarzy książęcej czytali, czy czasem śmierci swej nie wyczytają. I choć idąc, byli na nią gotowi, przecie teraz strach ich zdejmował. A książę słuchał spokojnie, jeno od chwili do chwili powieki na oczy spuszczał, jakby chcąc utajone w nich gromy zatrzymać, i widać było jak na dłoni, że gniew straszny trzyma na wodzy. Gdy skończono list, nie ozwał się ni słowa do posłańców, tylko kazał Wołodyjowskiemu wziąć ich precz i pod strażą zatrzymać, sam zaś zwróciwszy się do pułkowników, ozwał się w następujące słowa:", + "103960": "— Wielką jest chytrość tego nieprzyjaciela, bo albo mię chce owym listem uśpić, by na uśpionego napaść, albo-li w głąb Rzeczypospolitej pociągnie, tam układ zawrze, przebaczenie od powolnych stanów i króla uzyska, a wtenczas będzie się czuł bezpiecznym, bo gdybym go dłużej chciał wojować, tedy nie on już, ale ja postąpiłbym wbrew woli Rzeczypospolitej i za rebelizanta bym uchodził.", + "103961": "Wurcel aż się za głowę złapał.", + "103962": "— O vulpes astuta!", + "103963": "— Co tedy radzicie czynić, mości panowie? — rzekł książę. — Mówcie śmiało, a potem ja wam swoją wolę oznajmię.", + "103964": "Stary Zaćwilichowski, który już od dawna, porzuciwszy Czehryn, z księciem się był połączył, rzekł:", + "103965": "— Niechże się stanie wedle woli waszej książęcej mości; ale jeśli radzić wolno, tedy powiem, że zwykłąś sobie bystrością wasza książęca mość intencje Chmielnickiego wyrozumiał, gdyż takie one są, a nie inne; mniemałbym przeto, że na list jego nic nie potrzeba zważać, ale księżnę panią wpoprzód ubezpieczywszy, za Dniepr iść i wojnę rozpocząć, nim Chmielnicki jakowe układy zawiąże; wstyd by to bowiem i dyshonor był dla Rzeczypospolitej, by takie insulta płazem puścić miała. Zresztą (tu zwrócił się do pułkowników) czekam zdania waciów, mego za nieomylne nie podając.", + "103966": "Strażnik obozowy pan Aleksander Zamojski w szablę się uderzył.", + "103967": "— Mości chorąży, senectus przez was mówi i sapientia. Trzeba łeb urwać tej hydrze, póki zaś się nie rozrośnie i nas samych nie pożre.", + "103968": "— Amen! — rzekł książę Muchowiecki.", + "103969": "Inni pułkownicy, zamiast mówić, poczęli za przykładem pana strażnika trzaskać szablami a sapać, a zgrzytać, pan Wurcel zaś zabrał głos w ten sposób:", + "103970": "— Mości książę! Kontempt to nawet jest dla imienia waszej książęcej mości, iż ów łotr pisać się do waszej książęcej mości odważył, bo ataman koszowy nosi w sobie preeminencję od Rzeczypospolitej potwierdzoną i uznaną, czym nawet kurzeniowi zasłaniać się mogą. Ale to jest hetman samozwańczy, któren nie inaczej, jedno za zbójcę uważany być może, w czym pan Skrzetuski chwalebnie się spostrzegł, gdy listów jego do waszej książęcej mości brać nie chciał.", + "103971": "— Tak też i ja myślę — rzekł książę — a ponieważ jego samego nie mogę dosięgnąć, przeto w osobach swych wysłanników ukaranym zostanie.", + "103972": "To rzekłszy, zwrócił się do pułkownika tatarskiej nadwornej chorągwi:", + "103973": "— Mości Wierszułł, każ waść swoim Tatarom tych Kozaków pościnać, dla naczelnego zaś palik zastrugać i nie mieszkając go zasadzić.", + "103974": "Wierszułł pochylił swą rudą jak płomień głowę i wyszedł, a ksiądz Muchowiecki, który zwykle księcia hamował, ręce złożył jak do modlitwy i w oczy mu błagalnie patrzył, pragnąc łaskę wypatrzyć.", + "103975": "— Wiem, księże, o co ci chodzi — rzekł książę wojewoda — ale nie może być. Trzeba tego i dla okrucieństw, które oni tam za Dnieprem spełniają, i dla godności naszej, i dla dobra Rzeczypospolitej. Trzeba, aby się dowodnie okazało, iż jest ktoś, co się jeszcze tego watażki nie lęka i jak zbója go traktuje, któren choć pokornie pisze, przecie zuchwale postępuje i na Ukrainie jakby udzielny książę sobie poczyna, i taki paroksyzm na Rzeczpospolitą sprowadza, jakiego z dawna nie doznała.", + "103976": "— Mości książę, on pana Skrzetuskiego, jako pisze, odesłał — rzekł nieśmiało ksiądz.", + "103977": "— Dziękuję-ć w jego imieniu, że go z rezunami równasz. — Tu książę zmarszczył brwi. — Wreszcie dość o tym. Widzę — mówił dalej, zwracając się do pułkowników — że waszmościowie wszyscy sufragia za wojną dajecie; taka jest i moja wola. Pójdziemy tedy na Czernihów, zabierając szlachtę po drodze, a pod Brahinem się przeprawimy, za czym ku południowi ruszyć nam wypadnie. Teraz do Łubniów!", + "103978": "— Boże nam pomóż! — rzekli pułkownicy.", + "103979": "W tej chwili drzwi się otworzyły i ukazał się w nich Roztworowski, namiestnik wołoskiej chorągwi, wysłany przed dwoma dniami w trzysta koni na podjazd.", + "103980": "— Mości książę! — zawołał. — Rebelia szerzy się! Rozłogi spalone, w Wasiłówce chorągiew do nogi wybita.", + "103981": "— Jak? Co? Gdzie? — pytano ze wszystkich stron.", + "103982": "Ale książę skinął ręką, by milczano, i sam pytał:", + "103983": "— Kto to uczynił: hultaje czy jakowe wojsko?", + "103984": "— Mówią, że Bohun.", + "103985": "— Bohun?", + "103986": "— Tak jest.", + "103987": "— Kiedy się to stało?", + "103988": "— Przed trzema dniami.", + "103989": "— Szedłeś waść śladem? Dognałeś, schwytałeś języka?", + "103990": "— Szedłem śladem, dognać nie mogłem, gdyż po trzech dniach było za późno. Wieścim po drodze zbierał; uciekali z powrotem ku Czehrynowi, potem się rozdzielili. Połowa poszła ku Czerkasom, połowa ku Zołotonoszy i Prochorówce.", + "103991": "Na to pan Kuszel:", + "103992": "— A tom ja spotkał ten oddział, któren szedł ku Prochorówce, o czym waszej książęcej mości donosiłem. Powiadali się być wysłanymi od Bohuna, by ucieczki chłopstwa za Dniepr nie dopuszczać, przeto ich puściłem wolno.", + "103993": "— Głupstwoś waść zrobił, ale cię nie winuję. Trudno się tu nie mylić, gdy zdrada na każdym kroku i grunt pod nogami piecze — rzekł książę.", + "103994": "Nagle ułapił się za głowę.", + "103995": "— Boże Wszechmogący! — zakrzyknął. — Przypominam sobie, co mnie Skrzetuski powiadał, że Bohun na niewinność Kurcewiczówny się zasadził. Rozumiem teraz, czemu Rozłogi spalone. Dziewka musi być porwana. Hej, Wołodyjowski! Sam tu! Weźmiesz waść pięćset koni i ku Czerkasom jeszcze raz ruszysz; Bychowiec w pięćset Wołochów niech na Zołotonoszę do Prochorówki idzie. Koni nie żałować; któren mi dziewczynę odbije, Jeremiówkę w dożywocie weźmie. Ruszać! Ruszać!", + "103996": "Po czym do pułkowników:", + "103997": "— Mości panowie, a my na Rozłogi do Łubniów!", + "103998": "Tu pułkownicy wysypali się spod starościńskiego dworku i skoczyli do swoich chorągwi. Rękodajni pobiegli na koń siadać; księciu też dzianeta cisawego sprowadzono, którego zwykle w pochodach zażywał. Za chwilę chorągwie ruszyły i wyciągnęły się długim, barwistym i błyszczącym wężem po filipowieckiej drodze.", + "103999": "Wedle kołowrotu krwawy widok uderzył żołnierskie oczy. Na płocie w chrustach widać było pięć odciętych głów kozaczych, które patrzyły na przechodzące wojska martwymi białkami otwartych oczu, a opodal, już za kołowrotem, na zielonym pagórku, rzucał się jeszcze i drgał zasadzony na pal ataman Sucharuka. Ostrze przeszło już pół ciała, ale długie godziny konania znaczyły się jeszcze nieszczęsnemu atamanowi, bo i do wieczora mógł tak drgać, zanimby śmierć go uspokoiła. Teraz zaś nie tylko żyw był, ale oczy straszne zawracał za chorągwiami, w miarę jak która przechodziła; oczy, które mówiły: „Bogdaj was Bóg pokarał, was i dzieci, i wnuki wasze do dziesiątego pokolenia, za krew, za rany, za męki! Bogdajeście sczeźli, wy i wasze plemię! Bogdaj wszystkie nieszczęścia w was biły! Bogdajeście konali ciągle i ni umrzeć, ni żyć nie mogli!”. A choć to prosty był Kozak, choć konał nie w purpurze ani w złotogłowiu, ale w sinym żupaniku, i nie w komnacie zamkowej, ale pod gołym niebem, na palu, przecie owa męka jego, owa śmierć krążąca mu nad głową taką okryły go powagą, taką siłę włożyły w jego spojrzenie, takie morze nienawiści w jego oczy, iż wszyscy dobrze zrozumieli, co chciał mówić — i chorągwie przejeżdżały w milczeniu koło niego, a on w złotych blaskach południa górował nad nimi i świecił na świeżo ostruganym palu jako pochodnia…", + "104000": "Książę przejechał, okiem nie rzuciwszy, ksiądz Muchowiecki krzyżem nieszczęsnego przeżegnał i już mijali wszyscy, aż jakieś pacholę spod usarskiej chorągwi, nie pytając się nikogo o pozwolenie, zatoczyło konikiem na wzgórze i przyłożywszy pistolet do ucha ofiary, jednym strzałem skończyło jej mękę. Zadrżeli wszyscy na tak zuchwały i wykraczający przeciw wojennej dyscyplinie postępek i znając surowość księcia, zgoła już za zgubionego pachołka uważali; ale książę nie mówił nic: czy udawał, że nie słyszy, czy też był tak w myślach pogrążony, dość, że pojechał dalej spokojnie i wieczorem dopiero kazał wołać pachołka.", + "104001": "Stanął wyrostek ledwie żywy przed pańskim obliczem i myślał, że właśnie ziemia rozpada mu się pod nogami. A książę spytał:", + "104002": "— Jak cię zowią?", + "104003": "— Żeleński.", + "104004": "— Ty strzeliłeś do Kozaka?", + "104005": "— Ja — wyjąkało blade jak płótno pacholę.", + "104006": "— Przecz-żeś to uczynił?", + "104007": "— Gdyż na mękę patrzeć nie mogłem.", + "104008": "Książę, zamiast się rozgniewać, rzekł:", + "104009": "— Oj, napatrzysz ty się ich postępków, że od tego widoku litość od ciebie jako anioł odleci. Ale żeś dla litości swoje zaważył życie, przeto ci skarbnik w Łubniach dziesięć czerwonych złotych wypłaci i do mojej osoby na służbę cię biorę.", + "104010": "Dziwili się wszyscy, iż tak skończyła się owa sprawa, ale wtem dano znać, że podjazd od bliskiej Zołotonoszy przyjechał i umysły zwróciły się w inną stronę.", + "104011": "Rozdział XXIII", + "104012": "Późnym wieczorem, przy księżycu, doszły wojska do Rozłogów. Tam pana Skrzetuskiego na swej kalwarii zastały siedzącego. Rycerz, jak wiadomo, z bólu i męki zupełnie się zapamiętał, a gdy dopiero ksiądz Muchowiecki do przytomności go wrócił, oficerowie wzięli go między siebie, witać i pocieszać zaczęli, a osobliwie pan Longinus Podbipięta, któren już od ćwierci w chorągwi Skrzetuskiego był sowitym towarzyszem. Gotów mu też był towarzyszyć we wzdychaniach i płakaniu i zaraz ślub nowy na jego intencję uczynił, że wtorki do śmierci suszyć będzie, jeśli Bóg w jakikolwiek sposób ześle namiestnikowi pocieszenie. Tymczasem poprowadzono pana Skrzetuskiego do księcia, któren w chłopskiej chacie się zatrzymał. Ten, gdy swego ulubieńca ujrzał, nie rzekł ni słowa, tylko mu ramiona otworzył i czekał. Pan Jan rzucił się natychmiast z wielkim płakaniem w owe ramiona, a książę do piersi go cisnął, w głowę całował, przy czym obecni oficerowie widzieli łzy w jego dostojnych oczach.", + "104013": "Po chwili dopiero mówić począł:", + "104014": "— Jako syna cię witam, gdyż tak myślałem, iż cię już nie ujrzę więcej. Znieśże mężnie twoje brzemię i na to pamiętaj, że tysiące będziesz miał towarzyszów w nieszczęściu, którzy potracą żony, dzieci, rodziców, krewnych i przyjaciół. A jako kropla ginie w oceanie, niechże tak twoja boleść w morzu powszechnej boleści utonie. Gdy na ojczyznę miłą tak straszne przyszły termina, kto mężem jest i miecz przy boku nosi, ten się płakaniu nad swoją stratą nie odda, ale na ratunek tej wspólnej matce pośpieszy i albo w sumieniu zyska uspokojenie, albo sławną śmiercią polęże i koronę niebieską, a z nią wiekuistą szczęśliwość posiędzie.", + "104015": "— Amen! — rzekł kapelan Muchowiecki.", + "104016": "— O mości książę, wolałbym ją zmarłą widzieć! — jęczał rycerz.", + "104017": "— Płaczże, bo wielką jest twoja strata, i my z tobą płakać będziem, gdyż nie do pogan, nie do dzikich Scytów ani Tatarów, jeno do braci i towarzyszów życzliwych przyjechałeś, ale tak sobie powiedz: „Dziś płaczę nad sobą, a jutro już nie moje”, bo to wiedz, iż jutro na bój ruszamy.", + "104018": "— Pójdę z waszą książęcą mością na kraj świata, ale pocieszyć się nie mogę, bo mi tak bez niej ciężko, że ot, nie mogę, nie mogę…", + "104019": "I biedny żołnierzysko to się za głowę chwytał, to palce w zęby wkładał i gryzł je, by jęki potłumić, bo go wichura rozpaczy znowu targała.", + "104020": "— Rzekłeś: stań się wola Twoja! — mówił surowo ksiądz.", + "104021": "— Amen, amen! Woli Jego się poddaję, jeno… z bólem… nie mogę dać rady — odpowiedział przerywanym głosem rycerz.", + "104022": "I widać było, jak się łamał, jak się pasował, aż męka jego wszystkim łzy wycisnęła, a czulsi, jako pan Wołodyjowski i pan Podbipięta, strumienie prawdziwe wylewali. Ten ostatni ręce składał i powtarzał żałośnie:", + "104023": "— Braciaszku, braciaszku, pohamuj się!", + "104024": "— Słuchaj — rzekł nagle książę — mam wieść, że Bohun stąd ku Łubniom gonił, bo mi w Wasiłówce ludzi wysiekł. Nie desperujże naprzód, bo może on jej nie dostał, gdyż po cóż by się ku Łubniom puszczał?", + "104025": "— Jako żywo, może to być! — zakrzyknęli oficerowie. — Bóg cię pocieszy.", + "104026": "Pan Skrzetuski oczy otworzył, jakby nie rozumiał, co mówią, nagle nadzieja zaświtała i w jego umyśle, więc rzucił się jak długi do nóg książęcych.", + "104027": "— O mości książę! Życie, krew! — wołał.", + "104028": "I nie mógł więcej mówić. Zesłabł tak, iż pan Longinus musiał go podnieść i posadzić na ławce, ale już znać mu było z twarzy, że się owej nadziei uchwycił jak tonący deski i że go boleść opuściła. Zaś inni rozdmuchiwali ową iskrę, mówiąc, że może swoją kniaziównę w Łubniach znajdzie. Po czym przeprowadzono go do innej chaty, a następnie przyniesiono miodu i wina. Namiestnik chciał pić, ale dla ściśniętego gardła nie mógł; natomiast towarzysze wierni pili, a podpiwszy, poczęli go ściskać, całować i dziwić się nad jego chudością i oznakami choroby, które na twarzy nosił.", + "104029": "— Jako Piotrowin wyglądasz! — mówił gruby pan Dzik.", + "104030": "— Musieli cię tam w Siczy insultować, jeść i pić nie dawać?", + "104031": "— Powiedz, coć cię spotykało?", + "104032": "— Kiedy indziej opowiem — mówił słabym głosem pan Skrzetuski. — Poranili mię i chorowałem.", + "104033": "— Poranili go! — wołał pan Dzik.", + "104034": "— Poranili, choć posła — odrzekł pan Śleszyński.", + "104035": "I obaj patrzyli na się ze zdumieniem nad zuchwałością kozacką, a potem zaczęli się ściskać z wielkiej ku panu Skrzetuskiemu przychylności.", + "104036": "— A widziałeś Chmielnickiego?", + "104037": "— Tak jest.", + "104038": "— Dawajcie go nam sam! — krzyczał Migurski. — Wnet go tu będziem bigosowali!", + "104039": "Na takich rozmowach zeszła noc. Nad ranem dano znać, że i ten drugi podjazd, który w dalszą drogę ku Czerkasom był posłany, wrócił. Podjazd oczywiście Bohuna nie dognał ani nie schwytał, wszelako przywiózł dziwne wiadomości. Sprowadził on wielu spotkanych na drodze ludzi, którzy przed dwoma dniami Bohuna widzieli. Ci mówili, iż watażka widocznie kogoś gonił, wszędy bowiem rozpytywał, czy nie widziano grubego szlachcica uciekającego z kozaczkiem. Przy tym śpieszył się bardzo i leciał na złamanie karku. Ludzie owi zaręczali także, że nie widzieli, aby Bohun jaką pannę uwoził, która gdyby była, tedyby się jej dopatrzyli niezawodnie, gdyż semenów niewielu przy Bohunie się znajdowało. Nowa otucha, ale i nowa troska wstąpiła w serce pana Skrzetuskiego, gdyż relacje owe były po prostu dla niego niezrozumiałe.", + "104040": "Nie rozumiał bowiem, dlaczego Bohun gonił początkowo w stronę Łubniów, rzucił się na prezydium wasiłowskie, a potem nagle zwrócił się w stronę Czerkas. Że Heleny nie porwał, to zdawało się być pewnym, bo pan Kuszel spotkał oddział Antonowski, w którym jej nie było, ludzie zaś sprowadzeni teraz od strony Czerkas nie widzieli jej przy Bohunie. Gdzież więc być mogła? Gdzie się schroniła? Uciekła-li? Jeśli tak, to w którą stronę? Dla jakich powodów mogła uciekać nie do Łubniów, ale ku Czerkasom lub Zołotonoszy? A jednak oddziały Bohunowe goniły i polowały na kogoś koło Czerkas i Prochorówki. Ale czemu znowu rozpytywały się o szlachcica z kozaczkiem? Na wszystkie te pytania nie znajdował namiestnik odpowiedzi.", + "104041": "— Radźcieże, mówcie, tłumaczcie, co to się znaczy — rzekł do oficerów — bo moja głowa nic po tym!", + "104042": "— Przecie myślę, że ona musi być w Łubniach — rzecze pan Migurski.", + "104043": "— Nie może to być — odparł chorąży Zaćwilichowski — bo gdyby ona była w Łubniach, tedy Bohun co prędzej do Czehryna by się schronił, nie zaś pod hetmanów się podsuwał, o których pogromie nie mógł jeszcze wiedzieć. Jeżeli zaś semenów podzielił i gnał we dwie strony, to już, mówię waci, nie za kim innym, jeno za nią.", + "104044": "— A przecz o starego szlachcica i o kozaczka pytał?", + "104045": "— Nie potrzeba na to wielkiej sagacitatis, aby odgadnąć, że jeśli uciekała, to nie w białogłowskich szatach, ale chyba w przebraniu, aby śladu za sobą nie dawać. Tak tedy mniemam, iż ten kozaczek to ona.", + "104046": "— O, jako żywo, jako żywo! — powtórzyli inni.", + "104047": "— Ba, ale kto ów szlachcic?", + "104048": "— Tego ja nie wiem — mówił stary chorąży — ale o to można by się i rozpytać. Musieli przecie chłopi widzieć, kto tu był i co się zdarzyło. Dawajcie no tu sam gospodarza tej chaty.", + "104049": "Oficerowie skoczyli i wkrótce przywiedli za kark z obory pidsusidka.", + "104050": "— Chłopie — rzekł Zaćwilichowski — a byłeś, gdy Kozacy z Bohunem na dwór napadli?", + "104051": "Chłop, jako zwykle, począł się przysięgać, że nie był, że niczego nie widział i o niczym nie wie, ale pan Zaćwilichowski wiedział, z kim ma do czynienia, więc rzekł:", + "104052": "— O, wierę, pogański synu, żeś ty siedział pod ławą, gdy dwór rabowali! Powiedz to innemu — ot, tu leży czerwony złoty, a tam czeladnik z mieczem stoi — obieraj! W ostatku i wieś spalimy, krzywda ubogim ludziom przez ciebie się stanie.", + "104053": "Dopieroż pidsusidok jął opowiadać, co widział. Gdy Kozacy hulać na majdanie przede dworem poczęli, tedy poszedł z innymi zobaczyć, co się dzieje. Słyszeli, że kniaziowa i kniazie pobici, ale że Mikołaj atamana poranił, któren też leży jak bez duszy. Co się z panną stało, nie mogli się dopytać, ale drugiego dnia świtaniem zasłyszeli, że uciekła z jednym szlachcicem, który z Bohunem przybył.", + "104054": "— Ot, co jest! Ot, co jest! — mówił pan Zaćwilichowski. — Masz, chłopie, czerwony złoty: widzisz, żeć krzywda się nie dzieje. A ty widział tego szlachcica? Czy to kto z okolicy?", + "104055": "— Widział ja jego, pane, ale to nietutejszy.", + "104056": "— A jakże wyglądał?", + "104057": "— Gruby, pane, jak piec, z siwą brodą. A proklinaw kak didko. Ślepy na jedno oko.", + "104058": "— O dla Boga! — rzecze pan Longinus. — Taż to chyba pan Zagłoba!… Albo kto? A?", + "104059": "— Zagłoba? Czekaj wać! Zagłoba. Mogłoby to być! Oni w Czehrynie się z Bohunem powąchali, pili i w kości grali. Może to być. Jego to konterfekt.", + "104060": "Tu pan Zaćwilichowski zwrócił się znów do chłopa:", + "104061": "— I to ów szlachcic z panną uciekł?", + "104062": "— Tak jest. Tak my słyszeli.", + "104063": "— A wy znacie Bohuna dobrze?", + "104064": "— Oj! Oj! Pane. On tu przecie miesiącami przesiadywał.", + "104065": "— A może ów szlachcic za jego wolą ją uwiózł?", + "104066": "— Gdzie tam, pane! On Bohuna związał i żupanikiem okręcił, a pannę, mówili, porwał, że tyle ją oko ludzkie widziało. Ataman tak wył, jak siromacha. Do dnia kazał się między konie uwiązać i do Łubniów pognał, ale nie zgonił. Potem też gnał w inną stronę.", + "104067": "— Chwała bądź Bogu! — rzecze Migurski. — To ona może być w Łubniach, bo że gonili i ku Czerkasom, to nic nie znaczy; nie znalazłszy jej tam, próbowali tu.", + "104068": "Pan Skrzetuski klęczał już i modlił się żarliwie.", + "104069": "— No, no! — mruczał stary chorąży. — Nie spodziewałem się po Zagłobie tego animuszu, by on z tak bitnym mężem jako jest Bohun zadrzeć się ośmielił. Prawda, że panu Skrzetuskiemu bardzo był życzliwy za ów trójniak łubniański, któryśmy razem w Czehrynie pili, i nieraz mnie o tym mówił, i zacnym kawalerem go nazywał… No, no! Aż mnie się w głowie nie mieści, bo i za Bohunowe pieniądze wypił on przecie niemało. Ale by Bohuna miał związać, a pannę porwać, tak śmiałego postępku od niego nie wyglądałem, gdyżem miał go za warchoła i tchórza. Obrotny on jest, ale kolorysta z niego wielki, a u takich ludzi cała odwaga zwykle w gębie spoczywa.", + "104070": "— Niechże on sobie będzie, jaki chce, dość, że kniaziównę z rąk rozbójnickich wydostał — rzecze pan Wołodyjowski. — A że, jak widać, na fortelach mu nie zbywa, więc pewnikiem tak z nią umknie, by od nieprzyjaciół był bezpieczny.", + "104071": "— Jego własne gardło w tym — odpowiedział Migurski.", + "104072": "Po czym zwrócił się do pana Skrzetuskiego:", + "104073": "— Pocieszże się, towarzyszu miły!", + "104074": "— Jeszcze ci wszyscy będziem drużbowali!", + "104075": "— I popijemy się na weselu.", + "104076": "Zaćwilichowski dodał:", + "104077": "— Jeśli on uciekał za Dniepr, a o pogromie korsuńskim się dowiedział, to powinien był do Czernihowa się zwrócić, a w takim razie w drodze go dognamy.", + "104078": "— Za pomyślny koniec trosków i umartwień naszego przyjaciela! — zawołał Śleszyński.", + "104079": "Poczęto wznosić wiwaty dla pana Skrzetuskiego, kniaziówny, ich przyszłych potomków i pana Zagłoby, i tak schodziła noc. Świtaniem zatrąbiono wsiadanego — wojska ruszyły do Łubniów.", + "104080": "Pochód odbywał się szybko, gdyż hufce książęce szły bez taborów. Chciał był pan Skrzetuski z tatarską chorągwią naprzód skoczyć, ale zbyt był osłabiony, zresztą książę trzymał go przy swej osobie, bo życzył mieć relację z namiestnikowego posłowania do Siczy. Musiał więc rycerz sprawę zdawać, jako jechał, jak go na Chortycy napadli i do Siczy powlekli, tylko o swych certacjach z Chmielnickim zamilczał, by się nie zdawało, że sobie chwalbę czyni. Najbardziej zalterowała księcia wiadomość o tym, że stary Grodzicki prochów nie miał i że przeto długo się bronić nie obiecywał.", + "104081": "— Szkoda to jest niewypowiedziana — mówił — bo siła by ta forteca mogła rebelii przeszkadzać i wstrętów czynić. Mąż też to wielki jest pan Grodzicki, prawdziwe Rzeczypospolitej decus et praesidium. Czemuż on jednak do mnie po prochy nie przysłał? Byłbym mu był z piwnic łubiańskich udzielił.", + "104082": "— Sądził widać, że hetman wielki ex officio powinien był o tym pamiętać — rzekł pan Skrzetuski.", + "104083": "— A wierzę… — rzekł książę i umilkł.", + "104084": "Po chwili jednak mówił dalej:", + "104085": "— Wojennik to stary i doświadczony, hetman wielki, ale zbyt on dufał w sobie i tym się zgubił. Wszakże on całą tę rebelię lekceważył i gdym mu się z pomocą kwapił, wcale niechciwie mnie wyglądał. Nie chciał się z nikim sławą dzielić, bał się, że mnie wiktorię przypiszą…", + "104086": "— Tak i ja mniemam — rzekł poważnie Skrzetuski.", + "104087": "— Batogami zamierzał Zaporoże uspokoić, i ot, co się zdarzyło. Bóg pychę skarał. Pychą też to, Bogu samemu nieznośną, ginie ta Rzeczpospolita i podobno nikt tu nie jest bez winy…", + "104088": "Książę miał słuszność, gdyż nawet i on sam nie był bez winy. Nie tak to dawno jeszcze, jak w sprawie z panem Aleksandrem Koniecpolskim o Hadziacz książę wjechał w cztery tysiące ludzi do Warszawy, którym rozkazał, aby jeśli będzie zmuszony do przysięgi w senacie, do izby senatorskiej wpadli i wszystkich siekli. A czynił to nie przez co innego, jeno także przez pychę, która nie chciała pozwolić, by go do przysięgi pociągano, słowom nie wierząc.", + "104089": "Może w tej chwili przypomniał sobie oną sprawę, bo się zamyślił — i jechał dalej w milczeniu, błądząc oczyma po szerokich stepach okalających gościniec — a może myślał o losach tej Rzeczypospolitej, którą kochał ze wszystkich sił swej gorącej duszy, a dla której zdawała się zbliżać dies irae et calamitatis.", + "104090": "Aż też po południu pokazały się z wysokiego brzegu Suły wydęte kopułki cerkwi łubniańskich, błyszczący dach i spiczaste wieże kościoła świętego Michała. Wojska powoli wchodziły i zeszło aż do wieczora. Sam książę udał się natychmiast na zamek, w którym, wedle naprzód wysłanych rozkazów, wszystko miało być do drogi gotowe; chorągwie zaś roztasowywały się na noc w mieście, co nie było rzeczą łatwą, bo zjazd był wielki. Wskutek wieści o postępach wojny domowej na prawym brzegu i wskutek wrzenia między chłopstwem całe szlacheckie Zadnieprze zwaliło się do Łubniów. Przyciągała szlachta z dalekich nawet okolic, z żonami, dziećmi, czeladzią, końmi, wielbłądami i całymi stadami bydła. Pozjeżdżali się także komisarze książęcy, podstarościowie, najrozmaitsi oficjaliści stanu szlacheckiego, dzierżawcy, Żydzi — słowem, wszyscy, przeciw którym bunt ostrze noża mógł zwrócić. Rzekłbyś: odprawował się w Łubniach jakiś wielki doroczny jarmark, bo nie brakowało nawet kupców moskiewskich i Tatarów astrachańskich, którzy na Ukrainę z towarem ciągnąc, tu się przed wojną zatrzymali. Na rynku stały tysiące wozów najrozmaitszego kształtu, o kołach wiązanych wiciami i o kołach bez szprych, z jednej sztuki drzewa wyciętych; teleg kozackich, szarabanów szlacheckich. Goście co przedniejsi mieścili się w zamku i w gospodach, drobiazg zaś i czeladź w namiotach obok kościołów. Porozpalano ognie na ulicach, przy których warzono jadło. A wszędy ścisk, zamieszanie i gwar jak w ulu. Najrozmaitsze stroje i najrozmaitsze barwy; żołnierstwo książęce spod różnych chorągwi; hajducy, pajucy, Żydzi w czarnych opończach, chłopstwo. Ormianie w fioletowych myckach, Tatarzy w tołubach. Pełno języków, nawoływań, przekleństw, płaczu dzieci, szczekania psów i ryku bydła. Tłumy te witały z radością nadchodzące chorągwie, bo w nich widziały pewność opieki i zbawienia. Inni poszli pod zamek wrzeszczeć na cześć księcia i księżny. Chodziły też najrozmaitsze wieści między tłumem: to że książę zostaje w Łubniach, to że wyjeżdża aż hen, ku Litwie, gdzie trzeba będzie za nim jechać; to nawet, że już pobił Chmielnickiego. A książę po przywitaniu się z małżonką i oznajmieniu o jutrzejszej drodze patrzył frasobliwie na one gromady wozów i ludzi, którzy mieli ciągnąć za wojskiem i być mu kulą u nóg, opóźniając szybkość pochodu. Pocieszał się tylko myślą, że za Brahinem, w spokojniejszym kraju, wszystko to się rozproszy, po rozmaitych kątach pochowa i ciążyć przestanie. Sama księżna z fraucymerem i dworem miała być odesłana do Wiśniowca, aby książę z całą potęgą bezpieczny i bez przeszkód mógł w ogień ruszyć. Przygotowania na zamku były już zrobione, wozy z rzeczami i kosztownościami spakowane, zapasy zgromadzone, dwór choćby zaraz do wsiadania na wozy i konie gotowy. A oną gotowość sprawiła księżna Gryzelda, która duszę w nieszczęściu miała tak wielką jak książę — i prawie mu wyrównywała energią i nieugiętością charakteru. Widok ten bardzo pocieszył księcia, choć serce rozdzierało mu się na myśl, że przychodzi opuścić gniazdo łubniańskie, w którym tyle szczęścia zażył, tyle potęgi rozwinął, tyle sławy zdobył. Zresztą smutek ten podzielali wszyscy, i wojsko, i służba, i cały dwór; bo też wszyscy byli pewni, że gdy kniaź w dalekich stronach będzie walczył, nieprzyjaciel nie zostawi Łubniów w spokojności, ale się na tych kochanych murach zemści za wszystkie ciosy, jakie z rąk książęcych poniesie. Nie brakowało więc płaczu i lamentów, osobliwie między płcią niewieścią i tymi, którzy się już tu porodzili i groby rodzicielskie zostawiali.", + "104091": "Rozdział XXIV", + "104092": "Pan Skrzetuski, który pierwszy przed chorągwiami do zamku skoczył, o kniaziównę i Zagłobę pytając, oczywiście ich tu nie znalazł. Ni tu ich widziano, ani o nich słyszano, jakkolwiek były już wieści o napadzie na Rozłogi i o zniesieniu wasiłowskiego prezydium. Zamknął się tedy rycerz w swojej kwaterze, w cekhauzie, razem z zawiedzioną nadzieją — i żal, i obawa, i troski na nowo do niego przyleciały. Ale opędzał się im, jak ranny żołnierz opędza się na pobojowisku krukom i kawkom, które się ku niemu zgromadzają, by ciepłą krew pić i świeże mięso szarpać. Krzepił się myślą, że Zagłoba, tak w fortele obfity, przecie się może wykręci i do Czernihowa po otrzymaniu wiadomości o zniesieniu hetmanów się schroni. Przypomniał też sobie w porę owego dziada, którego, jadąc do Rozłogów, spotkał, a który, jak sam powiadał, przez jakiegoś czorta z odzieży wraz z pachołkiem odarty, trzy dni goły w oczeretach kahamlickich siedział, bojąc się na świat wychylić. Przyszła nagle myśl panu Skrzetuskiemu, że to Zagłoba musiał dziada obedrzeć, aby dla siebie i dla Heleny przebranie zdobyć. „Nie może to inaczej być!” — powtarzał sobie namiestnik i ulgi wielkiej na tę myśl doznawał, gdyż takie przebranie bardzo ucieczkę ułatwiało. Spodziewał się też, że Bóg, któren nad niewinnością czuwa, Heleny nie opuści, a chcąc łaskę Jego tym bardziej dla niej zjednać, postanowił sam z grzechów się oczyścić. Wyszedł tedy z cekhauzu i szukał księdza Muchowieckiego, a znalazłszy go pocieszającego niewiasty, o spowiedź prosił. Ksiądz powiódł go do kaplicy, zaraz siadł do konfesjonału i słuchać począł. Wysłuchawszy, naukę dawał, budował, w wierze utwierdzał, pocieszał i gromił. A gromił w ten sens, iż nie wolno jest chrześcijaninowi w moc bożą wątpić, a obywatelowi więcej nad swym własnym niż nad ojczyzny nieszczęściem płakać, gdyż prywata to jest swego rodzaju mieć więcej łez dla siebie niż dla publiki — i więcej swego kochania żałować niż klęsk powszechnych. Po czym te klęski, ten upadek i hańbę ojczyzny w tak wzniosłych i żałośliwych wyraził słowach, że zaraz wielką miłość dla niej w sercu rycerza rozniecił, od której własne nieszczęścia tak mu zmalały, że prawie ich dostrzec nie mógł. Oczyścił też go z zawziętości i nienawiści, jaką przeciw Kozakom w nim spostrzegł. „Których gromić będziesz — mówił — jako nieprzyjaciół wiary, ojczyzny, jako sprzymierzeńców pogaństwa, ale jako swoim krzywdzicielom przebaczysz, z serca odpuścisz i mścić się nie będziesz. A gdy tego dokażesz, tedy widzę już, że Bóg cię pocieszy i kochanie twoje tobie odda, i spokój tobie ześle…”.", + "104093": "Po czym go przeżegnał, pobłogosławił i wyszedł, krzyżem mu za pokutę do rana przed Chrystusem rozpiętym leżeć kazawszy.", + "104094": "Kaplica była pusta i ciemna, jeno dwie świece migotały przed ołtarzem, kładąc blaski różowe i złote na twarz Chrystusa wykowaną z alabastru, a pełną słodyczy i cierpienia. Godziny całe upływały, a namiestnik leżał bez ruchu niby martwy — ale też czuł coraz wyraźniej, że gorycz, rozpacz, nienawiść, ból, troski, cierpienie odwijają mu się od serca, wypełzają mu z piersi i pełzną jak węże, i kryją się gdzieś w ciemnościach. Uczuł, że lżej oddycha, że jakoby wstępuje w niego nowe zdrowie, nowe siły, że w głowie robi mu się jaśniej i błogość jakaś ogarnia — słowem, przed tym ołtarzem i przed tym Chrystusem znalazł wszystko, cokolwiek mógł znaleźć człowiek tamtych wieków, człowiek wiary niewzruszonej, bez śladu i cienia zwątpienia.", + "104095": "Nazajutrz był też namiestnik jakby odrodzony. Rozpoczęła się praca, ruch i krętanina, bo był to dzień odjazdu z Łubniów. Oficerowie od rana mieli lustrować chorągwie, czy konie i ludzie w należytym porządku, następnie wyprowadzać na błonia i szykować do pochodu. Książę słuchał mszy świętej w kościele świetego Michała, po czym wrócił do zamku i przyjmował deputacje od greckiego duchowieństwa i od mieszczan z Łubniów i z Chorola. Zasiadł tedy na tronie w sali malowanej przez Helma, w otoczeniu co przedniejszego rycerstwa, i tu go burmistrz łubniański Hruby żegnał po rusku w imieniu wszystkich miast do dzierżawy zadnieprzańskiej należących. Prosił go naprzód, żeby nie odjeżdżał i nie zostawiał ich jako owiec bez pasterza, co słysząc, inni deputaci składając ręce, powtarzali: „Ne odjiżaj! Ne odjiżaj!” — a gdy książę odpowiedział, iż nie może to być — padli mu do nóg, dobrego pana żałując lub udając żal, gdyż mówiono, że wielu z nich mimo całej łaskawości książęcej bardziej sprzyjało Kozakom i Chmielnickiemu. Ale zamożniejsi bali się motłochu, co do którego była obawa, że zaraz po wyjeździe księcia z wojskiem powstanie. Książę odpowiedział, że ojcem starał się im być, nie panem, i zaklinał ich, by wytrwali w wierności dla majestatu i Rzeczypospolitej, wspólnej wszystkim matki, pod której skrzydłami krzywd nie cierpieli, w spokoju żyli, w zamożność wzrastali, jarzma żadnego nie doznając, którego by postronni włożyć na nich nie zaniechali. Podobnymiż słowy pożegnał i duchowieństwo greckie, po czym nadeszła godzina wyjazdu. Dopieroż płacze i lamenty służby rozległy się po całym zamczysku. Panny z fraucymeru mdlały, a panny Anny Borzobohatej ledwie się docucić mogli. Sama księżna tylko siadała z suchymi oczyma do karety i z podniesioną głową, bo dumna pani wstydziła się pokazywać ludziom cierpienia. Tłumy zaś ludu stały pod zamkiem, w Łubniach bito we wszystkie dzwony, popi żegnali krzyżami wyjeżdżających, korowód powozów, szarabanów i wozów zaledwie mógł się przecisnąć przez zamkową bramę.", + "104096": "Wreszcie i sam książę siadł na konia. Chorągwie po pułkach zniżyły się przed nim, uderzono na wałach z dział; płacze, gwar ludu i okrzyki pomieszały się z głosem dzwonów, z wystrzałami, z dźwiękami trąb wojennych, z huczeniem kotłów. Ruszono.", + "104097": "Naprzód szły dwie tatarskie chorągwie pod Roztworowskim i Wierszułłem, potem artyleria pana Wurcla, piechoty obersztera Machnickiego, za nimi jechała księżna z fraucymerem i cały dwór, wozy z rzeczami, za nimi wołoska chorągiew pana Bychowca i wreszcie komput wojska, górne pułki ciężkiej jazdy, chorągwie pancerne i usarskie, pochód zaś zamykała dragonia i semenowie.", + "104098": "Za wojskiem ciągnął się nieskończony i pstry jak wąż orszak wozów szlacheckich, wiozących rodziny tych wszystkich, którzy po wyjeździe książęcym nie chcieli zostawać na Zadnieprzu.", + "104099": "Surmy po pułkach grały, ale serca były ściśnięte. Każdy, patrząc na owe mury, myślał sobie w duszy: „Miły domie, zali cię zobaczę jeszcze w życiu?”. Wyjechać łatwo, ale wrócić trudno. A przecie każdy część jakowąś duszy w tych miejscach zostawiał i pamięć słodką. Więc wszystkie oczy zwracały się po raz ostatni na zamek, na miasto, na wieże kościołów i kopuły cerkwi, i dachy domów. Każdy wiedział, co tu zostawiał, a nie wiedział, co go tam czekało w owej sinej dali, ku której dążył tabor…", + "104100": "Żal więc był we wszystkich duszach. Miasto wołało za odjeżdżającymi głosami dzwonów, jakby prosząc i zaklinając ze swej strony, by go nie opuszczano, nie wystawiano na niepewność, na złe losy przyszłe; wołało, jakby tym żałosnym dźwiękiem dzwonów chciało się żegnać i utrwalić w pamięci…", + "104101": "Więc choć pochód oddalał się, głowy były ku miastu zwrócone, a we wszystkich obliczach czytałeś pytanie:", + "104102": "— Zali nie ostatni raz?", + "104103": "Tak jest! Z tego całego wojska i tłumu, z tych tysiąców, które w tej chwili szły z księciem Wiśniowieckim, ani on sam, ani nikt nie miał już ujrzeć więcej ni miasta, ni kraju.", + "104104": "Trąby grały. Tabor posuwał się z wolna, ale ciągle, i po niejakim czasie miasto poczęło przesłaniać się mgłą błękitną, domy i dachy zlewały się w jedną masę mocno w słońcu świecącą. Wtedy książę wypuścił naprzód konia i wjechawszy na wysoką mogiłę, stanął nieruchomie i patrzył długo. Toż ten gród błyszczący teraz w słońcu i cały ten kraj widny z mogiły to było dzieło jego przodków i jego własne. Wiśniowieccy bowiem zmienili te głuche dawniej pustynie na kraj osiadły, otworzyli je ludzkiemu życiu i rzec można: stworzyli Zadnieprze. A największą część tego dzieła spełnił sam książę. On budował te kościoły, których wieże, ot, błękitnieją tam, nad miastem, on wzmógł miasto, on połączył je traktami z Ukrainą, on trzebił lasy, osuszał bagna, wznosił zamki, zakładał wsie i osady, sprowadzał mieszkańców, tępił łupieżców, bronił od inkursji tatarskich, utrzymywał spokój dla rolnika i kupca pożądany, wprowadzał panowanie prawa i sprawiedliwości. Przez niego ten kraj żył, rozwijał się i kwitnął. On był mu duszą i sercem — a teraz przyszło to wszystko porzucić.", + "104105": "I nie tej fortuny olbrzymiej, równej całym księstwom niemieckim, żałował książę, ale się do tego dzieła rąk własnych przywiązał; wiedział, że gdy jego tu zbraknie, wszystkiego zbraknie, że praca lat całych od razu zostanie zniszczona, że trud pójdzie na marne, dzicz się rozpęta, pożary ogarną wsie i miasta, że Tatar będzie poił konie w tych rzekach, bór porośnie na zgliszczach i że jeśli Bóg da wrócić — wszystko, wszystko wypadnie poczynać na nowo — a może już tych sił nie będzie i czasu zbraknie, i ufności takiej, jak pierwej, nie stanie. Tu zeszły lata, które były dlań chwałą przed ludźmi, zasługą przed Bogiem — a teraz chwała i zasługa mają się z dymem rozwiać…", + "104106": "Więc też dwie łzy stoczyły mu się z wolna na policzki.", + "104107": "Były to ostatnie łzy, po których zostały w tych oczach same tylko błyskawice.", + "104108": "Koń książęcy wyciągnął szyję i zarżał, a rżeniu temu odpowiedziały zaraz inne pod chorągwiami. Te głosy ocuciły księcia z zadumy i napełniły go otuchą. A toż zostaje mu jeszcze sześć tysięcy wiernych towarzyszów, sześć tysięcy szabel, z którymi świat mu otwarty, a których czeka jak jedynego zbawienia pognębiona Rzeczpospolita. Idylla zadnieprzańska skończona, ale tam, gdzie działa grzmią, gdzie wsie i miasta płoną, gdzie po nocach z rżeniem koni tatarskich i wrzaskiem kozackim miesza się płacz niewolników, jęki mężów, niewiast i dzieci — tam pole otwarte i sława zbawcy i ojca ojczyzny do zdobycia… Któż po ten wieniec sięgnie, któż będzie ratował tak pohańbioną, chłopskimi nogami zdeptaną, upokorzoną, konającą ojczyznę, jeśli nie on — książę, jeśli nie te wojska, które owo tam, na dole, zbrojami ku słońcu świecą i migocą?", + "104109": "Tabor przechodził właśnie koło stóp mogiły, a na widok księcia, stojącego z buławą w ręku na szczycie pod krzyżem, wszystkim żołnierzom wydarł się naraz z piersi okrzyk:", + "104110": "— Niech żyje książę! Niech żyje wódz nasz i hetman, Jeremi Wiśniowiecki!", + "104111": "I setki chorągwi zniżyło się do nóg jego, husarie wydały karwaszami dźwięk groźny, kotły huknęły do wtóru okrzykom.", + "104112": "Wtedy książę wydobył szablę i wzniósłszy ją wraz z oczami ku niebu, tak mówił:", + "104113": "— Ja, Jeremi Wiśniowiecki, wojewoda ruski, książę na Łubniach i Wiśniowcu, przysięgam Tobie, Boże w Trójcy Świętej jedyny, i Tobie, Matko Najświętsza, jako podnosząc tę szablę przeciw hultajstwu, od którego ojczyzna jest pohańbiona, póty jej nie złożę, póki mi sił i życia stanie, póki hańby owej nie zmyję, każdego nieprzyjaciela do nóg Rzeczypospolitej nie zegnę, Ukrainy nie uspokoję i buntów chłopskich we krwi nie utopię. A jako ten ślub ze szczerego serca czynię, tak mi, Panie Boże, dopomóż, amen!", + "104114": "To rzekłszy, stał jeszcze przez chwilę, patrząc w niebo, po czym z wolna zjechał z mogiły ku chorągwiom. Wojska doszły na noc do Basani, wsi pani Krynickiej, która przyjęła księcia, klęcząc we wrotach, bo już ją byli chłopi we dworze oblegali, którym z pomocą co wierniejszej czeladzi się opędzała, gdy nagłe przyjście wojsk ocaliło ją i jej dziewiętnaścioro dzieci, a w tym samych panien czternaście. Książę, kazawszy napastników pochwytać, wysłał Poniatowskiego, rotmistrza kozackiej chorągwi, ku Kaniowu, który tejże nocy przywiódł pięciu Zaporożców z wasiutyńskiego kurzenia. Uczestniczyli oni wszyscy w bitwie korsuńskiej i przypieczeni ogniem, zdali dokładną o niej księciu relację. Zapewnili również, że Chmielnicki jeszcze jest w Korsuniu. Tuhaj-bej zaś z jasyrem, z łupami i z oboma hetmanami udał się do Czehryna, skąd do Krymu miał jechać. Słyszeli także, że Chmielnicki prosił go bardzo, aby wojsk zaporoskich nie opuszczał i przeciw księciu szedł, wszelako murza nie chciał się na to zgodzić, mówiąc, iż po zniesieniu wojsk i hetmanów sami Kozacy mogą już sobie poradzić, on zaś nie będzie dłużej czekał, bo jasyr by mu wymarł. Badani o siły Chmielnickiego podawali je na dwieście tysięcy, ale dość lada jakich, a dobrych tylko pięćdziesiąt, to jest Zaporożców i Kozaków pańskich albo grodowych, którzy się do buntu przyłączyli.", + "104115": "Po otrzymaniu tych wiadomości pokrzepił się na duchu książę, spodziewał się bowiem także za Dnieprem znacznie w potęgę urosnąć przez szlachtę, zbiegów wojska koronnego i poczty pańskie. Za czym nazajutrz rano udał się w dalszą drogę.", + "104116": "Za Perejasławiem weszły wojska w olbrzymie, głuche lasy ciągnące się wzdłuż biegu Trubieży aż do Kozielca i dalej pod sam Czernihów. Był to schyłek maja — upały straszliwe. W lasach miasto chłodu było tak duszno, iż ludziom i koniom powietrza brakło do oddechu. Bydło prowadzone za taborem padało co krok lub zwietrzywszy wodę, biegło ku niej jak szalone, przewracając wozy i powodując zamieszanie. Zaczęły też i konie padać, zwłaszcza w ciężkiej jeździe. Noce szczególniej były nieznośne dla niezmiernej ilości robactwa i zbyt silnego zapachu żywicy, którą z powodu upałów drzewa roniły obficiej niż zwykle.", + "104117": "Wleczono się tak cztery dni, na koniec piątego upał stał się nadnaturalny. Gdy przyszła noc, konie zaczęły chrapać, a bydło ryczeć żałośnie, jakoby przewidując jakieś niebezpieczeństwo, którego ludzie nie mogli się jeszcze domyślić.", + "104118": "— Krew wietrzą! — mówiono z taboru między tłumami uciekających rodzin szlacheckich.", + "104119": "— Kozacy gonią nas! Bitwa będzie!", + "104120": "Na te słowa niewiasty podniosły lament — wieść doszła do czeladzi, wszczął się popłoch i zamieszanie — wozy jęły się prześcigać wzajemnie albo zjeżdżać z traktu na oślep w las, w którym więzły między drzewami.", + "104121": "Ale ludzie przysłani przez księcia przywrócili szybko porządek. Rozesłano na wszystkie strony podjazdy, by się przekonać, czy rzeczywiście jakie niebezpieczeństwo nie groziło.", + "104122": "Pan Skrzetuski, który na ochotnika z Wołoszą poszedł, wrócił pierwszy nad ranem, a wróciwszy, udał się natychmiast do księcia.", + "104123": "— Co tam? — spytał Jeremi.", + "104124": "— Mości książę, lasy się palą.", + "104125": "— Podpalone?", + "104126": "— Tak jest. Schwytałem kilku ludzi, którzy wyznali, iż Chmielnicki wysłał ochotnika, który by za waszą książęcą mością szedł a ogień, jeśli wiatr będzie pomyślny, podkładał.", + "104127": "— Żywcem by nas chciał upiec, bitwy nie staczając. Dawać tu tych ludzi!", + "104128": "Za chwilę przyprowadzono trzech czabanów, dzikich, głupich, przestraszonych, którzy natychmiast przyznali się, iż istotnie kazano im lasy podpalić.", + "104129": "Wyznali także, że i wojska były już za księciem wyprawione, ale te szły ku Czernihowu inną drogą, bliżej Dniepru.", + "104130": "Tymczasem przybyły i inne podjazdy, a każdy przywiózł tęż samą wieść:", + "104131": "— Lasy się palą.", + "104132": "Ale książę nie zdawał się tym bynajmniej trwożyć.", + "104133": "— Pogański to sposób — rzekł — ale nic po tym! Ogień nie przejdzie za rzeki idące do Trubieży.", + "104134": "Jakoż istotnie do Trubieży, wzdłuż której posuwał się ku północy tabor, wpadało tyle rzeczek tworzących tu i owdzie szerokie bagna, iż nie było obawy, aby ogień mógł się przez nie przedostać. Potrzeba było chyba za każdą z nich na nowo bór podpalać.", + "104135": "Podjazdy sprawdziły wkrótce, iż tak i czyniono. Codziennie też sprowadzały podpalaczów, którymi ubierano sosny przydrożne.", + "104136": "Ogień szerzył się gwałtownie, ale wzdłuż rzeczek ku wschodowi i zachodowi, nie ku północy. Nocami niebo czerwieniło się, jak okiem dojrzał. Niewiasty śpiewały od wieczora do świtania pieśni pobożne. Przerażony dziki zwierz z płonących borów chronił się na trakt i ciągnął za taborem, mieszając się ze stadami domowego bydła. Wiatr naniósł dymów, które przesłoniły cały widnokrąg. Wojska i wozy posuwały się jak we mgle gęstej, przez którą wzrok nie sięgał. Piersi nie miały czym oddychać, dym gryzł oczy — a wiatr napędzał go coraz więcej. Światło słoneczne nie mogło się przebić przez te tumany i nocami było widniej niż w dzień, bo świeciły łuny. Bór zdawał się nie mieć końca.", + "104137": "Wśród takich to płonących lasów i dymów prowadził Jeremi swoje wojska. Przy tym nadeszły wieści, że nieprzyjaciel idzie drugą stroną Trubieży, ale nie wiedziano, jak wielką była jego potęga — wszelako Tatarzy Wierszułła sprawdzili, że był jeszcze bardzo daleko.", + "104138": "Tymczasem pewnej nocy przyjechał do taboru pan Suchodolski z Bodenek, z tamtej strony Desny. Był to dawny dworzanin, rękodajny księcia, który przed kilkoma laty na wieś się przeniósł. Uciekał i on przed chłopstwem, ale przywiózł wieść, o której nie wiedziano jeszcze w wojsku.", + "104139": "Wielka też zrobiła się konsternacja, gdy zapytany przez księcia o nowiny, odpowiedział:", + "104140": "— Złe, mości książę! O pogromie hetmańskim już wiecie, zarównie jak i o śmierci królewskiej?", + "104141": "Książę, który siedział na małym taboreciku podróżnym przed namiotem, zerwał się na równe nogi:", + "104142": "— Jak to? Król umarł?", + "104143": "— Miłościwy pan oddał ducha w Mereczu jeszcze na tydzień przed pogromem korsuńskim — rzekł Suchodolski.", + "104144": "— Bóg w miłosierdziu swoim nie dał mu dożyć takiej chwili! — odpowiedział książę, po czym za głowę się wziąwszy, mówił dalej: — Straszne to czasy nadchodzą na tę Rzeczpospolitą. Konwokacje i elekcje, interregnum, niezgody i machinacje zagraniczne teraz, gdy potrzeba by, aby cały naród w jeden miecz w jednych ręku się zmienił. Bóg chyba odwrócił od nas oblicze swoje i w gniewie swym za grzechy chłostać nas zamierza. Toż tę pożogę sam tylko król Władysław mógł ugasić, gdyż dziwną on miał miłość między kozactwem, a prócz tego wojenny był pan.", + "104145": "W tej chwili kilkunastu oficerów, między nimi Zaćwilichowski, Skrzetuski, Baranowski, Wurcel, Machnicki i Polanowski, zbliżyło się do księcia, który rzekł:", + "104146": "— Mości panowie, król umarł!", + "104147": "Głowy odkryły się jak na komendę. Twarze spoważniały. Wieść tak niespodziana mowę wszystkim odjęła. Po chwili dopiero wybuchnął żal powszechny.", + "104148": "— Wieczne odpocznienie racz mu dać, Panie! — rzekł książę.", + "104149": "— I światłość wiekuista niechaj mu świeci na wieki!", + "104150": "Wkrótce potem ksiądz Muchowiecki zaintonował „Dies irae” i wśród tych lasów, wśród tego dymu pognębienie niewypowiedziane ogarnęło serca i dusze. Wszystkim zdawało się, jakby jakaś oczekiwana odsiecz zawiodła, jakby już teraz wobec groźnego nieprzyjaciela sami zostali na świecie… i nie mieli na nim nikogo więcej, ino swego księcia.", + "104151": "Toteż wszystkie oczy zwróciły się ku niemu i nowy węzeł został między nim a żołnierstwem zawiązany.", + "104152": "Tegoż dnia wieczorem książę rzekł do Zaćwilichowskiego tak, iż słyszeli go wszyscy:", + "104153": "— Potrzeba nam króla wojownika, toteż jeśli Bóg pozwoli, byśmy dali nasze kreski na elekcji, damy je za królewiczem Karolem, któren więcej od Kazimierza ma wojennego animuszu.", + "104154": "— Vivat Carolus rex! — zawołali oficerowie.", + "104155": "— Vivat! — powtórzyły usarie, a za nimi całe wojsko.", + "104156": "I nie spodziewał się zapewne książę wojewoda, że te okrzyki brzmiące na Zadnieprzu, wśród głuchych lasów czernihowskich dojdą aż do Warszawy i że mu buławę wielką koronną z rąk wytrącą.", + "104157": "Rozdział XXV", + "104158": "Po dziesięciodniowym pochodzie, którego pan Maszkiewicz był Ksenofontem, i trzydniowej przeprawie przez Desnę przyszły wreszcie wojska do Czernihowa. Przed wszystkimi wszedł pan Skrzetuski z Wołoszą, którego umyślnie książę do zajęcia miasta wykomenderował, aby się mógł prędzej o kniaziównę i Zagłobę rozpytać. Ale tu również, jak i w Łubniach, ani w mieście, ani na zamku nikt o nich nie słyszał. Przepadli gdzieś bez śladu jak kamień w wodzie i rycerz sam już nie wiedział, co o tym myśleć. Gdzie się mogli schronić? Przecie nie do Moskwy ani do Krymu, ani na Sicz? Pozostawało jedno przypuszczenie, iż przeprawili się przez Dniepr, ale w takim razie znaleźli się od razu w środku burzy. Tam rzezie, pożogi, pijane tłumy czerni, Zaporożcy i Tatarzy, przed którymi nawet i przebranie Heleny nie chroniło, bo dzicz pogańska chętnie zagarniała w jasyr chłopców dla wielkiego na nich na targach stambulskich pokupu. Przychodziło nawet do głowy panu Skrzetuskiemu straszliwe podejrzenie, że może umyślnie Zagłoba w tamtą stronę ją powiódł, ażeby Tuhaj-bejowi ją sprzedać, który mógł hojniej od Bohuna go nagrodzić — i ta myśl prawie go o szaleństwo przyprawiała, ale uspokajał go w tym znacznie pan Longinus Podbipięta, który Zagłobę poznał dawniej od Skrzetuskiego.", + "104159": "— Braciaszku, mości namiestniku — mówił — wybijże sobie to z głowy. Jużże ten szlachcic tego nie uczynił! Było i u Kurcewiczów dosyć skarbów, które by mu Bohun chętnie odstąpił, taż gdyby chciał dziewczynę gubić, gardła by nie narażał i do fortuny doszedł.", + "104160": "— Prawda jest — mówił namiestnik — ale czemuż za Dniepr, a nie do Łubniów lub do Czernihowa z nią uciekał?", + "104161": "— Jużże ty się uspokój, mileńki. Ja tego Zagłobę znam. Pił on ze mną i zapożyczał się u mnie. O pieniądze on nie dba ani o swoje, ani o cudze. Swoje ma, to straci; cudzych nie odda, ale żeby miał na takie postępki się puszczać, tego po nim się nie spodziewam.", + "104162": "— Lekki to jest człek, lekki — mówił Skrzetuski.", + "104163": "— To może i lekki, ale i frant, który każdego w pole wywiedzie i ze wszystkich niebezpieczeństw się wykręci. A jako tobie ksiądz prorockim duchem przepowiedział, iż ci ją Bóg powróci, tak i będzie, gdyż słuszna to jest, aby wszelki szczery afekt był wynagrodzony, którą ufnością pocieszaj się, jako ja się pocieszam.", + "104164": "Tu pan Longinus sam począł wzdychać ciężko, a po chwili dodał:", + "104165": "— Popytajmyż się jeszcze w zamku, może oni choć przechodzili tędy.", + "104166": "I pytali się wszędzie, ale na próżno — nie było żadnego śladu nawet i przejścia zbiegów. W zamku pełno było szlachty z żonami i dziećmi, która się tu przed Kozakami zawarła. Książę namawiał ich, by szli z nim razem, i przestrzegał, że Kozacy idą za nim w tropy. Nie śmieli oni uderzyć na wojsko, ale było prawdopodobnym, że po odejściu księcia pokuszą się o zamek i miasto. Szlachta jednak w zameczku dziwnie była zaślepiona.", + "104167": "— Bezpieczni my tu jesteśmy za lasami — odpowiadali księciu. — Nikt tu do nas nie przyjdzie.", + "104168": "— A przecie ja owe lasy przeszedłem — mówił książę.", + "104169": "— To wasza książęca mość przeszła, ale hultajstwo nie przejdzie. Ho! ho! Nie takie to lasy.", + "104170": "I nie chcieli iść, trwając w swoim zaślepieniu, które potem srodze przypłacili, gdyż po odejściu księcia rychło nadciągnęli Kozacy. Zamek bronił się mężnie przez trzy tygodnie, po czym został zdobyty i wszyscy w nim w pień wycięci. Kozacy dopuszczali się strasznych okrucieństw, rozdzierając dzieci, paląc niewiasty na wolnym ogniu — i nikt nie zemścił się nad nimi.", + "104171": "Książę tymczasem przyszedłszy do Lubecza nad Dniepr, tam wojsko dla odpoczynku rozłożył, sam zaś z księżną, dworem i ciężarami jechał do Brahina, położonego wśród lasów i błot nieprzebytych. W tydzień później przeprawiło się i wojsko. Ruszono następnie do Babicy pod Mozyr — i tam w święto Bożego Ciała wybiła godzina rozstania się, bo księżna z dworem miała jechać do Turowa, do pani wojewodziny wileńskiej, ciotki swojej, książę zaś z wojskiem w ogień ku Ukrainie.", + "104172": "Na ostatnim pożegnalnym obiedzie byli oboje księstwo, fraucymer i co przedniejsze towarzystwo. Ale wśród panien i kawalerów nie było zwykłej wesołości, bo niejedno tam żołnierskie serce krajało się na myśl, że za chwilę trzeba będzie porzucić tę wybraną, dla której by się chciało żyć, bić i umierać, niejedne jasne lub ciemne oczy dziewczęce zachodziły łzami z żalu, iż on odjedzie na wojnę, między kule i miecze, między Kozaki i dzikie Tatary… Odjedzie i może nie wróci…", + "104173": "Toteż gdy książę przemówił, żegnając żonę i dwór, panniątka zapiszczały jedna w drugą żałośnie jak kocięta, rycerze zaś, jako to silniejszego ducha, powstali z miejsc swoich i chwyciwszy za głownie szabel, krzyknęli razem:", + "104174": "— Zwyciężymy i powrócimy!", + "104175": "— Dopomóż wam Bóg! — odpowiedziała księżna.", + "104176": "Na to rozległ się okrzyk, aż okna i ściany się zatrzęsły:", + "104177": "— Niech żyje księżna pani! Niech żyje matka nasza i dobrodziejka!", + "104178": "— Niech żyje! Niech żyje!", + "104179": "Kochali ją też żołnierze za jej przychylność dla rycerstwa, za jej wielką duszę, hojność i łaskawość, za opiekę nad ich rodzinami. Kochał ją nad wszystko książę Jeremi, bo to były dwie natury jakby dla siebie stworzone, kubek w kubek do siebie podobne, obie ze złota i spiżu ulane.", + "104180": "Więc wszyscy szli ku niej i każdy klękał z kielichem przed jej krzesłem, a ona za głowę każdego ścisnąwszy, kilka słów łaskawych przemówiła. Skrzetuskiemu zaś rzekła:", + "104181": "— Niejeden tu podobno rycerz szkaplerzyk albo wstążeczkę na waletę dostanie, a że nie masz tu tej, od której byś waćpan najbardziej pragnął, przeto przyjm ode mnie jakby od matki.", + "104182": "To rzekłszy, zdjęła krzyżyczek złoty, turkusami usiany, i zawiesiła go na szyi rycerza, któren rękę jej ze czcią ucałował.", + "104183": "Znać było, że i książę był bardzo kontent z tego, co pana Skrzetuskiego spotkało, gdyż w ostatnich czasach jeszcze bardziej go polubił za to, iż godność książęcą, posłując na Siczy, ochronił — i listów od Chmielnickiego brać nie chciał. Tymczasem ruszono się od stołu. Panny, chwyciwszy w lot słowa księżny do pana Skrzetuskiego wyrzeczone i biorąc je za zgodę i pozwolenie, zaraz też poczęły wydobywać: ta szkaplerz, ta szarfę, ta krzyżyk — co widząc, rycerze obces każdy do swojej, jeśli nie wybranej, to przynajmniej do najmilszej. Sunął tedy Poniatowski do Żytyńskiej, Bychowiec do Bohowitynianki, bo tę sobie w ostatnich czasach upodobał, Roztworowski do Żukówny, rudy Wierszułł do Skoropackiej, oberszter Machnicki, choć stary, do Zawiejskiej; jedna tylko Anusia Borzobohata-Krasieńska, choć najpiękniejsza ze wszystkich, stała pod oknem sama i opuszczona. Lice jej zarumieniło się, oczki nakryte powiekami strzelały z ukosa jakby gniewem a zarazem i prośbą, by jej nie czyniono takiego afrontu, zaś zdrajca Wołodyjowski zbliżył się i rzekł:", + "104184": "— Chciałem też i ja prosić pannę Annę o jakową pamiątkę, alem się tej chęci wyrzekł, gdyżem tak mniemał, że dla zbyt wielkiego tłoku się nie docisnę.", + "104185": "Policzki Anusi zapałały jeszcze ogniściej, wszelako bez chwili namysłu odrzekła:", + "104186": "— Z innych byś waćpan rąk, nie z moich, chciał pamiątki, ale jej nie dostaniesz, bo tam jeśli nie za ciasno, to dla waszeci za wysoko.", + "104187": "Cios był dobrze wymierzony i podwójny, bo po pierwsze — zawierał przymówkę do małego wzrostu rycerza, a po wtóre — do jego afektu dla księżniczki Barbary Zbaraskiej. Pan Wołodyjowski kochał się naprzód w starszej Annie, ale gdy tę zaswatano, przebolał i w cichości ofiarował serce Barbarze, sądząc, że nikt się tego nie domyśla. Więc też, gdy o tym od Anusi zasłyszał, choć to niby szermierz pierwszej wody i na szable, i na słowa, skonfundował się tak, że języka w gębie zapomniał i tylko jąkał nie do rzeczy:", + "104188": "— Waćpanna także mierzysz wysoko, bo tak właśnie, jak głowa pana… Podbipięty…", + "104189": "— Wyższy on istotnie od waćpana i mieczem, i polityką — odparła rezolutna dziewczyna. — Dziękuję-ć też, żeś mi go przypomniał. Dobrze i tak!", + "104190": "To rzekłszy, zwróciła się ku Litwinowi:", + "104191": "— Mości panie, zbliż się jeno waćpan. Chcę też i ja mieć swojego rycerza, a już nie wiem, czybym mogła na mężniejszej piersi oną szarfę przewiązać.", + "104192": "Pan Podbipięta oczy wytrzeszczył, jakby nie wierząc sobie, czy dobrze słyszy, nareszcie jak rzuci się na kolana, aż podłoga zatrzeszczała:", + "104193": "— Dobrodziko moja! Dobrodziko!", + "104194": "Anusia przewiązała szarfę, a potem małe rączki jej znikły całkiem pod płowymi wąsami pana Longina, rozległo się tylko mlaskanie i mruczenie, którego słuchając, pan Wołodyjowski rzekł do porucznika Migurskiego:", + "104195": "— Przysiągłbyś, że niedźwiedź pszczoły psowa i miód wyjada.", + "104196": "Po czym odszedł z pewną złością, bo czuł w sobie Anusine żądło, a przecie kochał się w niej także swego czasu.", + "104197": "Ale już też i książę począł się z księżną żegnać — i w godzinę później dwór ruszył do Turowa, wojska zaś ku Prypeci.", + "104198": "W nocy na przeprawie, gdy budowano tratwy do przeniesienia dział, a usarie pilnowały robót, rzekł pan Longinus do Skrzetuskiego:", + "104199": "— Ot, braciaszku, nieszczęście!", + "104200": "— Coć się stało? — pytał namiestnik.", + "104201": "— A to te wieści z Ukrainy!", + "104202": "— Jakie?", + "104203": "— Powiadali przecie Zaporożcy, że Tuhaj-bej odszedł z ordą do Krymu.", + "104204": "— To i cóż z tego? Na to przecie nie będziesz płakał.", + "104205": "— Owszem, braciaszku, boś mnie powiedział — i miałeś słuszność, co? — że kozackich głów liczyć nie mogę, a skoro Tatarzy odeszli, tak skądże ja wezmę trzech głów pogańskich? Gdzie ich szukać będę? A mnie one, ach, jak potrzebne!", + "104206": "Skrzetuski, choć sam strapiony, uśmiechnął się i odrzekł:", + "104207": "— Zgaduję, o co ci chodzi, bom widział, jak cię dziś na rycerza pasowano.", + "104208": "Na to pan Longinus ręce złożył:", + "104209": "— Tak, bo po cóż dłużej i skrywać, polubiłem, braciaszku, polubiłem… Ot, nieszczęście!", + "104210": "— Nie martw się. Nie wierzę ja w to, by Tuhaj-bej już odszedł, a zresztą będziesz miał pogaństwa jak tych komarów nad głową.", + "104211": "Rzeczywiście całe chmury komarów unosiły się nad końmi i ludźmi, bo wojska weszły w kraj błot nieprzebytych, lasów bagnistych, łąk rozmiękłych, rzek, rzeczek i strumieni, w kraj pusty, głuchy, jedną puszczą szumiący, o którego mieszkańcach mawiano w owych czasach:", + "104212": "Dał dla córeczki", + "104213": "Szlachcic Hołota", + "104214": "Dziegciu dwie beczki,", + "104215": "Grzybów wianuszek,", + "104216": "Wiunów garnuszek", + "104217": "I lechę błota.", + "104218": "Na błocie owym rosły wprawdzie nie tylko grzyby, ale wbrew owym rytmom i wielkie fortuny pańskie. Wszelako w tej chwili ludzie książęcy, którzy w znacznej części wychowali się i wyrośli na suchych, wysokich stepach zadnieprzańskich, nie chcieli oczom własnym wierzyć. Wszakżeż i tam były miejscami bagna i lasy, ale tu cały kraj zdawał się jednym bagnem. Noc była pogodna, jasna — i przy blasku księżyca, jak okiem sięgnąć, nie zajrzałeś sążnia suchego gruntu. Kępy tylko czerniły się nad wodą, lasy zdawały się z wody wyrastać, woda chlupotała pod nogami końskimi, wodę wyciskały koła wozów i armat. Wurcel wpadł w desperację. „Dziwny pochód — mówił — pod Czernihowem groził nam ogień, a tu woda nas zalewa”. Rzeczywiście ziemia wbrew przyrodzeniu nie dawała tu stałej podpory nogom, ale gięła się, trzęsła, jakby się chciała rozstąpić i pochłonąć tych, co się po niej poruszali.", + "104219": "Wojska przez Prypeć przeprawiały się cztery dni, potem niemal codziennie trzeba było przebywać rzeki i rzeczułki płynące w rozkisłym gruncie. A nigdzie mostu. Lud cały na łodziach, w szuhalejach. Po kilku dniach wszczęły się i mgły, i deszcze. Ludzie dobywali ostatnich sił, by się na koniec wydostać z tych zaklętych okolic. A książę śpieszył, pędził. Kazał walić całe lasy, układać drogi z okrąglaków i szedł naprzód. Żołnierz też widząc, jak nie szczędził sił własnych, jak od rana do nocy był na koniu, wojska sprawował, nad pochodem czuwał, wszystkim osobiście zawiadywał — nie śmiał szemrać, choć trud był prawie nad siły. Od rana do nocy lgnąć i moknąć — oto był wspólny los wszystkich. Koniom róg począł złazić z kopyt, wiele ich od armat odpadło, więc piechota i dragoni Wołodyjowskiego sami ciągnęli działa. Najgórniejsze pułki, jako usarie Skrzetuskiego, Zaćwilichowskiego i pancerni, brali się do siekier dla moszczenia dróg. Był to sławny pochód o chłodzie, wodzie i głodzie, w którym wola wodza i zapał żołnierzy łamały wszystkie przeszkody. Nikt tędy dotychczas nie odważył się z wiosny, przy rozlaniu wód, wojsk prowadzić. Szczęściem pochód nie był ani razu żadnym napadem przerwany. Lud tam cichy, spokojny, nie myślał o buncie, a choć później podburzany przez Kozaków i zachęcany przykładem, nie chciał garnąć się pod ich znaki. Toż i teraz spoglądał sennym okiem na przechodzące zastępy rycerzy, którzy wynurzali się z borów i bagien, jakby zaklęci, a przechodzili jak sen; dostarczał przewodników, spełniał cicho i posłusznie wszystko, czego od niego żądano.", + "104220": "Co widząc, książę powściągał surowie wszelką swawolę żołnierską i nie płynęły za wojskiem jęki ludzkie, przekleństwa i narzekania, a gdy po przejściu wojsk została w jakiej dymnej wiosce wieść, że to kniaź Jarema przechodził, ludzie potrząsali głowami. „Wże win dobryj!” — mówili sobie z cicha.", + "104221": "Na koniec po dwudziestu dniach nadludzkich trudów i wysileń wychyliły się wojska książęce w kraj zbuntowany. „Jarema ide! Jarema ide!” — rozlegało się po całej Ukrainie, aż hen, po Dzikie Pola, do Czehryna i Jahorliku. „Jarema ide!” — rozlegało się po miastach, wsiach, chutorach i pasiekach i na tę wieść kosy, widły i noże wypadały z rąk chłopskich, twarze bladły, kupy swawolne pomykały nocami ku południowi jak stada wilków przed odgłosem rogów myśliwskich; Tatar zabłąkany dla grabieży zeskakiwał z konia i ucho co chwila do ziemi przykładał; w niezdobytych jeszcze zamkach i zameczkach bito w dzwony i śpiewano Te Deum laudamus!", + "104222": "A ów groźny lew położył się na progu zbuntowanego kraju i odpoczywał.", + "104223": "Siły zbierał.", + "104224": "Rozdział XXVI", + "104225": "Tymczasem Chmielnicki, postawszy czas jakiś w Korsuniu, do Białocerkwi się cofnął i tam stolicę swą założył. Orda zapadła koszem z drugiej strony rzeki, rozpuszczając zagony po całym województwie kijowskim. Niepotrzebnie się też martwił pan Longinus Podbipięta, że mu głów tatarskich nie stanie. Pan Skrzetuski słusznie przewidywał, że Zaporożcy schwytani przez pana Poniatowskiego pod Kaniowem fałszywą dali wiadomość: Tuhaj-bej nie tylko nie odszedł, ale nawet do Czehryna się nie ruszał. Co więcej, nowe czambuły nadciągnęły ze wszystkich stron. Przyszli carzykowie: azowski i astrachański, którzy nigdy przedtem w Polsce nie bywali, w cztery tysiące wojowników; przyszło dwanaście tysięcy hordy nohajskiej, dwadzieścia tysięcy biłgorodzkiej i budziackiej, wszystko zaklęci ongi Zaporoża i kozactwa nieprzyjaciele, dziś bracia i na krew chrześcijańską zaprzysięgli sprzymierzeńcy. Na koniec przybył i sam chan Islam Girej z dwunastoma tysiącami Perekopców. Cierpiała od tych przyjaciół cała Ukraina, cierpiał nie tylko stan szlachecki, ale i lud ruski, któremu palono wioski, zabierano dobytek, a samych chłopów, niewiasty i dzieci pędzono w jasyr. W tych czasach mordu, pożogi i krwi wylania jeden tylko dla chłopa był ratunek: uciec do obozu Chmielnickiego. Tam z ofiary stawał się zbójem i sam własną ziemię niszczył, ale przynajmniej żywota był bezpieczny. Nieszczęsny kraj!… Gdy bunt w nim wybuchł, pokarał go naprzód i spustoszył pan Mikołaj Potocki, potem Zaporożcy i Tatarzy, którzy niby dla oswobodzenia go przyszli, a teraz zawisł nad nim Jeremi Wiśniowiecki.", + "104226": "Uciekał też, kto mógł, do obozu Chmielnickiego, uciekała nawet i szlachta, gdy innego środka ocalenia nie było. Dzięki temu Chmielnicki rósł w siły i że nie zaraz ruszył w głąb Rzeczypospolitej, że leżał długo w Białocerkwi, to przeważnie dlatego, by ład w te rozhukane i dzikie żywioły wprowadzić.", + "104227": "Jakoż w żelaznym jego ręku zmieniały się one szybko w bojową potęgę. Kadry z wyćwiczonych Zaporożców były gotowe, podzielono czerń na pułki, wyznaczono pułkowników z dawnych atamanów koszowych, pojedyncze oddziały wysyłano na zdobywanie zamków, by je do boju zaprawić. A bitny to był z natury lud, do wojny tak jak żaden inny sposobny, do broni przywykły, przez napady tatarskie z ogniem i krwawym obliczem wojny oswojony.", + "104228": "Poszło więc dwóch pułkowników, Handża i Ostap, na Nesterwar, który zdobyli, ludność żydowską i szlachecką w pień wycięli. Czetwertyńskiemu kniaziowi własny jego młynarz głowę na progu zamkowym odciął, a z księżny — Ostap niewolnicę swoją uczynił. Szli inni w inne strony i powodzenie towarzyszyło ich orężowi, bo strach serca Lachom odjął — „strach temu narodowi niezwyczajny”, któren broń z rąk wytrącał i sił zbawiał.", + "104229": "Nieraz, bywało, pułkownicy nagabywali Chmielnickiego: „Czemu zaś ku Warszawie nie ruszasz, ale spoczywasz, z czarownicami czary odprawujesz i gorzałką się zalewasz, a Lachom się obaczyć od strachu i wojska zebrać pozwalasz?”. Nieraz też czerń pijana wyła po nocach, oblegała kwaterę Chmielnickiego, żądając, by ją na Lachiw prowadził. Chmielnicki podniósł bunt i dał mu siłę straszliwą, ale teraz jął miarkować, że już siła owa jego samego pcha ku nieznanej przyszłości, więc często chmurnym okiem w oną przyszłość spoglądał i zbadać ją usiłował — i sercem wobec niej się trwożył.", + "104230": "Jako się rzekło, wśród tych pułkowników i atamanów on jeden wiedział, ile jest straszliwej potęgi w pozornej bezsilności Rzeczypospolitej. Podniósł bunt, zbił pod Żółtymi Wodami, zbił pod Korsuniem, starł wojska koronne — a co dalej?", + "104231": "Zbierał tedy pułkowników do rady i wodząc po nich krwawymi oczyma, przed którymi drżeli wszyscy, stawiał im ponuro toż samo pytanie:", + "104232": "— Co dalej? Czego wy chcecie?", + "104233": "— Iść do Warszawy? To tu kniaź Wiśniowiecki przyjdzie, żony i dzieci wasze jako piorun pobije, ziemię a wodę tylko zostawi, a potem i on za nami do Warszawy z całą potęgą szlachecką, która się do niego przyłączy, pociągnie; i we dwa ognie wzięci, zginiem, jeśli nie w bitwach, to na palach…", + "104234": "— Na przyjaźń tatarską liczyć nie można. Oni dziś z nami, jutro przeciw nam się odwrócą i do Krymu popędzą albo panom nasze głowy sprzedadzą.", + "104235": "— Ano, co dalej, mówcie! Iść na Wiśniowieckiego? To on siłę naszą i tatarską całą na sobie zadzierży, a przez ten czas wojska się zbiorą i z głębi Rzeczypospolitej w pomoc mu ruszą. Wybierajcie…", + "104236": "I potrwożeni pułkownicy milczeli, a Chmielnicki mówił:", + "104237": "— Czemużeście to zmaleli? Czemu więcej nie przecie na mnie, bym ku Warszawie ciągnął? Gdy tedy nie wiecie, co czynić, na mnie to zdajcie, a Bóg da, swoją i wasze głowy ocalę i kontentację dla wojska zaporoskiego i wszystkich Kozaków otrzymam.", + "104238": "Jakoż pozostawał jeden sposób: układy. Chmielnicki dobrze wiedział, ile tą drogą można w Rzeczypospolitej wymóc; liczył, że sejmy prędzej na znaczną kontentację się zgodzą niż na podatki, zaciągi i wojnę, która musiałaby być i długą, i trudną. Wiedział wreszcie, że w Warszawie jest potężna partia, a na jej czele sam król, o którego śmierci wieść jeszcze nie doszła, i kanclerz, wielu panów, którzy radzi by wzrost olbrzymich fortun magnackich na Ukrainie powstrzymać, z Kozaków siłę dla rąk królewskich stworzyć, wieczysty pokój z nimi zawrzeć i one tysiące zebrane do postronnej wojny użyć. W tych warunkach mógł i dla siebie Chmielnicki znamienitą szarżę zyskać, buławę hetmańską z królewskiego ramienia otrzymać i dla Kozaków nieprzeliczone ustępstwa osiągnąć.", + "104239": "Oto dlaczego leżał długo pod Białocerkwią. Zbroił się, uniwersały na wszystkie strony rozsyłał, lud ściągał, całe armie tworzył, zamki pod moc swoją zagarniał, bo wiedział, że tylko z silnym układać się będą, ale w głąb Rzeczypospolitej nie ruszał.", + "104240": "O! Gdyby na mocy układów pokój mógł zawrzeć! Wtedy tym samym albo broń z ręki Wiśniowieckiego wytrąci, albo — jeśli kniaź jej nie złoży — to nie on, Chmielnicki, ale kniaź będzie rebelizantem, wbrew woli króla i sejmów wojnę wiodącym.", + "104241": "Naówczas ruszy on na Wiśniowieckiego — ale już z królewskiego i Rzeczypospolitej mandatu — i wybije wtedy ostatnia godzina nie tylko dla kniazia, ale dla wszystkich ukrainnych królewiąt, dla ich fortun i latyfundiów.", + "104242": "Tak myślał samozwańczy hetman zaporoski, taki gmach na przyszłość budował. Ale na rusztowaniach pod on gmach przygotowanych siadało często czarne ptactwo trosk, zwątpień, obaw — i krakało złowrogo.", + "104243": "Będzie-li dość silną pokojowa partia w Warszawie? Zaczną-li z nim układy? Co powie sejm i senat? Zatkną-li tam uszy na jęki i wołania ukrainne? Zamkną oczy na łuny pożarów?…", + "104244": "Czy nie przeważy wpływ panów owe niezmierne latyfundia posiadających, o których ochronę im iść będzie? I czy ta Rzeczpospolita tak się już przeraziła, że mu przebaczy to, iż się z Tatary połączył?", + "104245": "A z drugiej strony szarpało duszę Chmielnickiego zwątpienie, czy i ów bunt nie zanadto się już rozpalił i rozwinął. Czy owe zdziczałe masy dadzą się wtłoczyć w jakie karby? Dobrze: on, Chmielnicki, pokój zawrze, a rezuny — pod jego imieniem — dalej mord i pożogę szerzyć będą albo się też na jego głowie swych zawiedzionych nadziei pomszczą. Toż to rzeka wezbrana, morze, burza! Straszne położenie! Gdyby wybuch był słabszy, tedyby nie układano się z nim jako ze słabym; ponieważ bunt jest potężny, więc układy siłą rzeczy mogą się rozbić.", + "104246": "I co będzie?", + "104247": "Gdy takie myśli opadły ciężką głowę hetmana, naówczas zamykał się w swej kwaterze i pił dnie całe i noce. Wówczas między pułkownikami i czernią rozchodziła się wieść: „Hetman pije” — i za przykładem jego pili wszyscy, karność się rozprzęgała, mordowano jeńców, bito się wzajemnie, rabowano łupy — rozpoczynał się sądny dzień, panowanie zgrozy i okropności. Białocerkiew zmieniała się w piekło prawdziwe.", + "104248": "Aż pewnego dnia do pijanego hetmana wszedł szlachcic Wyhowski, pod Korsuniem do niewoli wzięty i na sekretarza hetmańskiego awansowany. Wszedłszy, począł trząść bez ceremonii opoja, aż go wreszcie porwał za ramiona, na tapczanie posadził i ocucił.", + "104249": "— A ce szczo takie, jakie łycho? — pytał Chmielnicki.", + "104250": "— Mości hetmanie, wstawaj i oprzytomniej! — odpowiedział Wyhowski. — Poselstwo przyszło!", + "104251": "Chmielnicki zerwał się na równe nogi i w jednej chwili otrzeźwiał.", + "104252": "— Hej! — wołał na pacholę kozackie siedzące w progu. — Delię, kołpak i buławę!", + "104253": "A potem do Wyhowskiego:", + "104254": "— Kto przyjechał? Od kogo?", + "104255": "— Ksiądz Patroni Łasko z Huszczy od pana wojewody bracławskiego.", + "104256": "— Od pana Kisiela?", + "104257": "— Tak jest.", + "104258": "— Sława Otcu i Synu, sława Swiatomu Duchu i Swiatoj-Preczystoj! — mówił, żegnając się Chmielnicki.", + "104259": "I twarz mu pojaśniała, wypogodziła się — rozpoczynano z nim układy.", + "104260": "Ale tegoż dnia przyszły i wieści wprost przeciwne pokojowemu poselstwu pana Kisiela.", + "104261": "Doniesiono, iż książę, wypocząwszy wojsku strudzonemu pochodem przez lasy i błota, wstąpił w kraj zbuntowany; że bije, pali, ścina; że podjazd wysłany pod Skrzetuskim rozbił dwutysięczną watahę Kozaków i czerni — i wytępił ją co do nogi; że sam książę wziął szturmem Pohrebyszcze, majętność książąt Zbaraskich — i ziemię a wodę tylko zostawił. Opowiadano przerażające rzeczy o tym szturmie i zdobyciu Pohrebyszcz — było to bowiem gniazdo najzaciętszych rezunów. Książę miał powiedzieć do żołnierzy: „Mordujcie ich tak, by czuli, że umierają”. Więc też żołnierstwo najdzikszych dopuszczało się okrucieństw. Z całego miasta nie ocalała jedna żywa dusza. Siedmiuset jeńców powieszono, dwustu wbito na pale. Mówiono również o wierceniu oczu świdrami, o paleniu na wolnym ogniu. Bunt zgasł od razu w całej okolicy. Mieszkańcy albo pouciekali do Chmielnickiego, albo przyjmowali pana łubniańskiego na klęczkach, z chlebem i solą, wyjąc o miłosierdzie. Pomniejsze watahy wszystkie były starte — a w lasach, jak twierdzili zbiegowie z Samhorodka, Spiczyna, Pieskowa i Wachnówki, nie było jednego drzewa, na którym by Kozak nie wisiał.", + "104262": "I działo się to wszystko pod bokiem Białocerkwi i krociowej armii Chmielnickiego.", + "104263": "Toteż Chmielnicki, gdy się o tym dowiedział, począł ryczeć jak ranny tur. Z jednej strony układy, z drugiej miecz. Jeśli ruszy na księcia, będzie to oznaką, że nie chce układów proponowanych przez pana z Brusiłowa.", + "104264": "Jedyna nadzieja pozostawała w Tatarach. Chmielnicki zerwał się i ruszył do Tuhaj-bejowej kwatery.", + "104265": "— Tuhaj-beju, mój przyjacielu! — rzekł po oddaniu zwykłych salamów. — Jakoś mnie pod Żółtą Wodą i pod Korsuniem ratował, tak i teraz mnie ratuj. Przyszedł tu poseł od wojewody bracławskiego z pismem, w którym mnie wojewoda obiecuje kontentację, a wojsku zaporoskiemu powrócenie do dawnych swobód pod warunkiem, żebym wojny zaprzestał, co ja uczynić muszę, chcąc swoją szczerość i dobrą chęć pokazać. A tymczasem przyszły tu wieści od niedruga mojego, księcia Wiśniowieckiego, że Pohrebyszcze wyciął i nikogo nie żywił, i dobrych mołojców moich wycina, na pale wbija i świdrami oczy wierci. Na którego ja ruszyć nie mogąc, do ciebie z pokłonem przyszedłem, abyś ty na tego mojego i swojego niedruga z Tatary ruszył, gdyż inaczej wkrótce on tu na nasze obozy nastąpi.", + "104266": "Murza, siedząc na kupie kobierców pobranych pod Korsuniem lub złupionych po dworach szlacheckich, kiwał się czas jakiś w tył i naprzód, oczy zamrużył jakby dla lepszego namysłu, nareszcie odrzekł:", + "104267": "— Ałła! Ja tego uczynić nie mogę.", + "104268": "— Czemu? — pytał Chmielnicki.", + "104269": "— Bom i tak już dosyć dla ciebie bejów i czausów pod Żółtą Wodą i pod Kursuniem wytracił; po cóż mam jeszcze tracić? Jarema to wielki wojownik! Ruszę na niego, gdy i ty ruszysz, ale sam nie. Nie głupim w jednej bitwie wszystko, com dotąd zyskał, utracić; lepiej mi czambuły po łup i jasyr wysyłać. Dosyć ja już dla was, psów niewiernych, uczynił. I sam nie pójdę, i chanowi będę odradzał. Rzekłem.", + "104270": "— Pomoc mi zaprzysiągłeś!", + "104271": "— Tak jest, alem przysięgał obok ciebie, nie za ciebie wojować. Idźże ty precz!", + "104272": "— Jam ci jasyr z mego własnego ludu pozwolił, łupy oddał, hetmanów oddał.", + "104273": "— Bo gdybyś nie oddał, to bym ja ciebie im oddał.", + "104274": "— Do chana pójdę.", + "104275": "— Idźże precz, capie, mówię ci.", + "104276": "I kończaste zęby murzy już zaczęły błyskać spod warg. Chmielnicki poznał, że nie ma co tu robić, a dłużej nastawać niebezpiecznie, więc wstał i rzeczywiście udał się do chana.", + "104277": "Ale od chana takąż samą odebrał odpowiedź. Tatarzy mieli swój rozum i szukali własnej korzyści. Zamiast ważyć się na walną bitwę z wodzem, który za niezwyciężonego uchodził, woleli zagony rozpuszczać i bogacić się bez krwi przelewu.", + "104278": "Chmielnicki wrócił wściekły do swej kwatery i z desperacji już do gąsiora się zabierał, ale mu go Wyhowski wyrwał z ręki.", + "104279": "— Nie będziesz pił, mości hetmanie — rzekł. — Poseł jest, trzeba posła odprawić.", + "104280": "Chmielnicki wpadł w gniew straszliwy.", + "104281": "— Ja ciebie i posła każę na pal wbić!", + "104282": "— A ja ci gorzałki nie dam. Nie wstyd-że ci, gdy cię fortuna tak wysoko wyniosła, wódką się jak prostemu Kozakowi zalewać? Tfu, tfu, mości hetmanie, nie może tak być. Wieść o przybyciu posła już się rozeszła. Wojsko i pułkownicy chcą na radę. Tobie nie pić teraz, ale kuć żelazo, póki gorące, bo teraz możesz pokój zawrzeć i wszystko, co chcesz, otrzymać, potem będzie za późno, a gardło moje i twoje w tym. Wysłać tobie zaraz poselstwo do Warszawy i króla o łaskę prosić…", + "104283": "— Mądra ty głowa — rzekł Chmielnicki. — Każ uderzyć w dzwon na radę, a na majdanie powiedz pułkownikom, że zaraz wyjdę.", + "104284": "Wyhowski wyszedł, a po chwili ozwał się dzwon na radę, na którego głos wnet wojska zaporoskie poczęły się zbierać. Zasiedli więc dowódcy i pułkownicy: straszliwy Krzywonos, prawa Chmielnickiego ręka, Krzeczowski, miecz kozacki, stary i doświadczony Filon Dziedziała, pułkownik kropiwnicki, Fedor Łoboda perejasławski, okrutny Fedoreńko kalnicki, dziki Puszkareńko połtawski, który samym czabanom przewodził; Szumejko niżyński, ognisty Czarnota hadziacki, Jakubowicz czehryński, dalej Nosacz, Hładki, Adamowicz, Głuch, Pułjan, Panicz — nie wszyscy, bo niektórzy byli na wyprawach, a niektórzy na tamtym świecie, których już książę Jeremi tam wysłał.", + "104285": "Tatarzy nie byli tym razem wezwani na naradę. „Towarzystwo” zebrało się obok na majdanie, cisnącą się czerń odpędzano kijami, a nawet kiścieniami, przy czym i zabójstw nie brakło.", + "104286": "Na koniec ukazał się i sam Chmielnicki, przybrany w czerwień, w kołpaku i z buławą w ręku. Obok niego szedł biały jak gołąb ksiądz błahocześciwy Patroni Łasko, a z drugiej strony Wyhowski z papierami w ręku.", + "104287": "Chmiel, zasiadłszy między pułkownikami, siedział przez chwilę w milczeniu, po czym zdjął kołpak na znak, iż narada się rozpoczyna, wstał i tak mówić począł:", + "104288": "— Mości panowie pułkownicy i atamani dobrodziejstwo! Wiadomo wam, jako dla wielkich a niewinnie cierpianych krzywd naszych musieliśmy za broń uchwycić, a z pomocą najjaśniejszego carza krymskiego o dawne wolności i przywileje, odjęte nam bez woli króla jegomości, od paniąt się upomnieć, którą imprezę Bóg błogosławił i spuściwszy na nieszczerych tyranów naszych strach, wcale im niezwyczajny, nieprawdy i uciski ich pokarał, a nam znacznymi wiktoriami wynagrodził, za co mu wdzięcznym sercem powinniśmy dziękować. Gdy tedy pycha ich pokaraną została, należy myśleć nam, aby rozlew krwi chrześcijańskiej powstrzymać, co nam Bóg miłosierny i nasza błahocześciwa wiara nakazuje, a szabli póty z ręki nie puszczać, póki nam za wolą najjaśniejszego króla jegomości nasze dawne wolności i przywileje nie będą powrócone. Pisze mi tedy pan wojewoda bracławski, iż się to może stać, co i ja tak myślę, gdyż nie my to, ale panięta, Potoccy, Kalinowscy, Wiśniowieccy i Koniecpolscy, z posłuszeństwa majestatowi i Rzeczypospolitej wyszli, których żeśmy ukarali, przeto nam się słuszna kontentacja i nagroda od majestatu i stanów należy. Proszę ja więc mości panów dobrodziejów i łaskawców moich, abyście pismo wojewody bracławskiego mnie przez ojca Patroniego Łaska, szlachcica wiary błahocześciwej, przysłane, przeczytali i mądrze postanowili, aby rozlew krwie chrześcijańskiej był wstrzymany, a nam kontentacja uczyniona i nagroda za posłuszeństwo i wierność Rzplitej oddana.", + "104289": "Chmielnicki nie pytał, czy wojna ma być zaniechaną, ale żądał postanowienia, aby była zaniechaną, zaraz przeto niechętni podnieśli szemranie, to zaś po chwili zmieniło się w krzyki groźne, którym głównie Czarnota hadziacki przewodził.", + "104290": "Chmielnicki milczał, patrzył tylko uważnie, skąd wychodzą protesty, i opornych sobie w pamięci notował.", + "104291": "Tymczasem powstał Wyhowski z listem Kisielowym w ręku. Kopię pisma poniósł Zorko, aby ją odczytać „towarzystwu”, więc tam i tu zapadła cisza głęboka.", + "104292": "Wojewoda poczynał list w te słowa:", + "104293": "„Mości Panie Starszy Wojska Rzeczypospolitej Zaporoskiego, z dawna mnie miły panie i przyjacielu!", + "104294": "Gdy wiele jest takich, którzy o waszej miłości jako o nieprzyjacielu Rzplitej rozumieją, ja nie tylko zostawam sam cale upewnionym o waszej miłości wiernym ku Rzplitej afekcie, ale i innych w tym upewniam ich miłości Panów Senatorów, kolegów moich. Trzy rzeczy mnie upewniają: pierwsza, iż lubo od wieków wojsko Dnieprowe sławy i wolności swoich przestrzega, ale wiary swojej zawsze królom, panom i Rzplitej dotrzymywa. Druga, że naród ruski nasz w wierze swej prawowiernej tak stateczny, że woli każdy z nas zdrowie swoje pokładać niźli tę wiarę czymkolwiek naruszyć. Trzecia, że lubo różne bywają (jako i teraz się stało, żal się Boże) wnętrzne krwie rozlania, przecie jednak ojczyzna nam wszystkim jest jedna, w której się rodzimy, wolności naszych zażywamy, i nie masz prawie we wszystkim świecie inszego państwa i drugiego podobnego ojczyźnie naszej w prawach i swobodach. Dlatego zwykliśmy wszyscy jednostajnie tej matki naszej, Korony, całości przestrzegać; a chociaż bywają różne dolegliwości (jako to na świecie), to jednak rozum każe uważać, że łatwiej domówić się w państwie wolnym, co którego z nas boli, niźli straciwszy tę matkę, już drugiej takiej nie naleźć ani w chrześcijaństwie, ani w pogaństwie…”", + "104295": "Łoboda perejasławski przerwał czytanie:", + "104296": "— Prawdu każe — rzekł głośno.", + "104297": "— Prawdu każe! — powtórzyli inni pułkownicy.", + "104298": "— Neprawdu, bresze psia wira! — wrzasnął Czarnota.", + "104299": "— Milcz! Sam psia wira!", + "104300": "— Wy zdrajcy! Na pohybel wam!", + "104301": "— Na pohybel tobi!", + "104302": "— Słuchać, czytać dalej, czytać! On nasz czołowik. Słuchać, słuchać!", + "104303": "Burza zbierała się na dobre, ale Wyhowski jął dalej czytać, więc uciszyło się znowu.", + "104304": "Pisał wojewoda w dalszym ciągu, iż wojsko zaporoskie powinno mieć do niego ufność, gdyż wie dobrze, że on, tej samej będąc krwi i wiary, życzliwym mu być musi; przypominał, jako w nieszczęsnym krwi wylaniu pod Kumejkami i pod Starcem udziału nie brał, następnie wzywał Chmielnickiego, aby wojny poprzestał, Tatarów odprawił albo na nich oręż obrócił — i w wierności dla Rzplitej się utrwalił. Wreszcie list kończył się w następujące słowa:", + "104305": "„Obiecuję waszmości, tak jakom synem Cerkwi Bożej i jako dom mój ze krwie narodu ruskiego starożytnej idzie, że sam będę pomocny do wszystkiego dobrego. Wiecie wasza miłość bardzo dobrze, że i na mnie w tej Rzplitej (za łaską Bożą) cokolwiek zależy i beze mnie ani wojna uchwalona być może, ani pokój stanowiony, a ja pierwszy wnętrznej wojny nie życzę” et cetera…", + "104306": "Powstały zaraz tedy tumulty za i przeciw, ale list w ogóle podobał się i pułkownikom, i nawet „towarzystwu”. Niemniej przeto w pierwszej chwili nie można było niczego zrozumieć ani dosłyszeć dla wielkiej furii, z jaką nad pismem rozprawiano. „Towarzystwo” podobne było z dala do wielkiego wiru, w którym wrzało, kotłowało się i huczało mrowie ludzkie. Pułkownicy potrząsali piernaczami i przyskakiwali sobie z pięściami do oczu. Widziałeś twarze czerwone, rozpalone oczy, pianę na ustach, a wszystkim partyzantom dalszej wojny przewodził Erazm Czarnota, który wpadł w szał prawdziwy. Chmielnicki też, patrząc na jego wściekłość, bliskim był wybuchu, przed którym cichło zwykle wszystko jak przed rykiem lwa. Ale pierwej jeszcze wskoczył na ławę Krzeczowski, piernaczem machnął i krzyknął głosem do grzmotu podobnym:", + "104307": "— Czabanować wam, nie radzić, raby pogańskie!", + "104308": "— Cicho! Krzeczowski chce mówić! — krzyknął pierwszy Czarnota, który spodziewał się, iż przesławny pułkownik za wojną będzie przemawiał.", + "104309": "— Cicho! Cicho! — wrzeszczeli inni.", + "104310": "Krzeczowski był niezmiernie szanowany między kozactwem, a to dla wielkich usług, które oddał, dla wielkiej głowy wojennej i — dziwna rzecz — dlatego, iż był szlachcic. Uciszyło się więc zaraz i wszyscy czekali z ciekawością, co powie; sam Chmielnicki utkwił w niego wzrok niespokojny.", + "104311": "Ale Czarnota mylił się, przypuszczając, iż pułkownik za wojną wystąpi. Krzeczowski bystrym swym umysłem zrozumiał, iż teraz albo nigdy mógł uzyskać od Rzplitej owe starostwa i dostojeństwa, o których marzył. Odgadł, że przy pacyfikacji Kozaków jego przed wielu innymi będą się starali ująć i zaspokoić, czemu pan krakowski, jako w niewoli będący, nie będzie mógł przeszkadzać; więc też odezwał się w takie słowa:", + "104312": "— Rzecz moja bić, nie radzić; ale gdy do rady przyszło, poczuwam się też do tego, abym swoje zdanie powiedział, gdyżem na taki wasz fawor jak i inni, jeżeli nie lepiej, zarobił. Po to my wojnę podniecili, aby nam nasze wolności i przywileje zostały powrócone, a pisze wojewoda bracławski, że tak być ma. Więc albo będzie, albo nie będzie. Jeśli nie będzie, tak wojna, a jeśli będzie: pokój! Po co darmo krew lać? Niech nas zaspokoją, a my czerń uspokoimy i wojna ustanie; nasz bat'ko Chmielnicki mądrze to wszystko ułożył i obmyślił, aby my po stronie najjaśniejszego króla jegomości stanęli, któren nagrodę za to nam da, a jeśli panięta się sprzeciwią, tedy pozwoli nam z nimi pohulać, i pohulamy. Tego bym tylko nie radził, by Tatarów odprawiać; niech koszem na Dzikich Polach zapadną i leżą, póki nam wóz lub przewóz.", + "104313": "Chmielnicki rozjaśnił twarz, słysząc te słowa, a pułkownicy w ogromnej już większości poczęli wołać, by wojnę zawiesić i posłów do Warszawy wysłać, a pana z Brusiłowa prosić, by sam dla układów przybył. Czarnota krzyczał jeszcze i protestował, ale pułkownik oczy groźne w niego utkwił i rzekł:", + "104314": "— Ty, Czarnota, hadziacki pułkowniku, o wojnę i krwi przelanie wołasz, a gdy pod Korsuniem szli na cię petyhorcy pana Dmochowskiego, toś jak pidswynok kwiczał: „Braty ridnyje, spasajte!”, i uciekałeś przed całym twoim pułkiem.", + "104315": "— Łżesz! — wrzasnął Czarnota. — Jać się nie boję ni Lachiw, ni ciebie.", + "104316": "Krzeczowski piernacz w ręku ścisnął i ku Czarnocie skoczył; inni też poczęli pięściami okładać hadziackiego pułkownika. Tumult znowu począł się wzmagać. Na majdanie „towarzystwo” ryczało jak stado dzikich żubrów.", + "104317": "Wtem powstał znowu sam Chmielnicki.", + "104318": "— Mości panowie pułkownicy dobrodziejstwo! — rzekł. — Za czym ustanowiliście, aby posłów do Warszawy wysłać, którzy służby nasze wierne najjaśniejszemu królowi jegomości zalecą i o nagrodę prosić będą. Ale też kto chce wojny, ten ją mieć może, nie z królem, nie z Rzecząpospolitą, bo my z nimi nigdy wojny nie prowadzili, ale z największym niedrugiem naszym, któren już cały od krwi kozackiej czerwony, który pod Starcem jeszcze się w niej umazał i teraz mazać się nie przestaje, w nieżyczliwości dla wojsk zaporoskich trwając. Do którego ja pismo i posłów wysłałem, prosząc, aby onej nieżyczliwości zaniechał, a on ich tyrańsko pomordował, odpowiedzią żadną mnie, starszego waszego, nie uczciwszy, przez co kontempt całemu wojsku zaporoskiemu wyrządził. A teraz z Zadnieprza przyszedł i Pohrebyszcze w pień wyciął, niewinnych ludzi pokarał, nad którymim ja rzewnymi łzami płakał. Potem, jako mnie dziś rano dali znać, do Niemirowa on poszedł i także nikogo nie żywił. A gdy Tatarzy dla strachu i bojaźni ruszyć na niego nie chcą, rychło patrzeć, jak on tu przyjdzie, aby i nas, niewinnych ludzi, wygubić, przeciw woli przychylnego nam najjaśniejszego króla jegomości i całej Rzeczypospolitej, bo on w pysze swej o nikogo nie dba, a jako się teraz buntuje, tak zawsze się jest gotów przeciw woli jego królewskiej mości zbuntować…", + "104319": "W zgromadzeniu zrobiło się bardzo cicho. Chmielnicki odsapnął i mówił dalej:", + "104320": "— Bóg nam nad hetmanami wiktorią nagrodził, ale on gorszy od hetmanów i od wszystkich królewiąt, diabelski syn samą nieprawdą żyjący. Na którego gdybym ja sam ruszył, tedyby on w Warszawie przez przyjaciół swych krzyczeć nie omieszkał, iż pokoju nie chcemy, i przed jego królewską mością niewinność naszą by oskarżał. Co aby się nie stało, potrzeba, iżby król jegomość i cała Rzplita wiedziała, iż ja wojny nie chcę i cicho siedzę, a on pierwszy na nas wojną nastaje; przeto ja ruszyć nie mogę, bo i do układów z panem wojewodą bracławskim zostać muszę, ale by on, diabelski syn, siły naszej nie złamał, trzeba mu się zastawić i potęgę jego tak zgubić, jakeśmy pod Żółtymi Wodami i pod Korsuniem niedrugów naszych, panów hetmanów, zgubili. O to więc proszę, abyście waszmościowie na niego na ochotnika ruszyli, a ja do króla jegomości pisać będę, iż to się stało beze mnie i dla koniecznej obrony naszej przed jego, Wiśniowieckiego, nieżyczliwością i napaścią.", + "104321": "Głuche milczenie panowało w zgromadzeniu.", + "104322": "Chmielnicki mówił dalej:", + "104323": "— Który tedy z waszmościów na ów przemysł wojenny wyjdzie, temu ja wojska dosyć dam, dobrych mołojców, i armatę dam, i ludu ognistego, aby z pomocą bożą niedruga naszego mógł znieść i wiktorię nad nim otrzymać…", + "104324": "Ani jeden z pułkowników nie wysunął się naprzód.", + "104325": "— Sześćdziesiąt tysięcy wybranego komunika dam! — rzekł Chmielnicki.", + "104326": "Cisza.", + "104327": "A przecież byli to wszystko nieustraszeni wojownicy, których okrzyki wojenne odbijały się nieraz o mury Carogrodu. I może właśnie dlatego każdy z nich obawiał się utracić zdobytej sławy w spotkaniu ze straszliwym Jeremim.", + "104328": "Chmielnicki wodził oczyma po pułkownikach, którzy pod wpływem tego spojrzenia wzrok spuszczali ku ziemi. Twarz Wyhowskiego przybrała wyraz szatańskiej złośliwości.", + "104329": "— Znam ja mołojca — rzekł posępnie Chmielnicki — któren by przemówił w tej chwili i od tej wyprawy się nie wybiegał, ale go nie masz między nami…", + "104330": "— Bohun! — rzekł jakiś głos.", + "104331": "— Tak jest. Zniósł on już regiment Jaremy w Wasiłówce, jeno go poszczerbili w tej potrzebie i leży teraz w Czerkasach, ze śmiercią-matką walczy. A gdy jego nie masz, nikogo nie masz, jak widzę! Gdzie sława kozacka? Gdzie Pawluki, Nalewajki, Łobody i Ostranice?", + "104332": "Wtem niski, gruby człowiek, z twarzą siną, ponurą, rudym jak ogień wąsem nad skrzywionymi ustami i zielonymi oczyma powstał z ławy, wysunął się ku Chmielnickiemu i rzekł:", + "104333": "— Ja pójdę.", + "104334": "Był to Maksym Krzywonos.", + "104335": "Okrzyki zabrzmiały: „Na sławu!”, on zaś wsparł się piernaczem w bok i tak mówił chrapliwym, urywanym głosem:", + "104336": "— Nie myśl, hetmanie, żeby ja się bał. Ja by od razu się podjął, ale myślał: są lepsi! Ale kiedy tak, to pójdę. Wy co? Wy głowy i ręce, a u mnie nie ma głowy, tylko ręce a szabla. Raz maty rodyła! Wojna mnie mać i siostra. Wiśniowiecki reżet i ja budu; on wiszajet i ja budu. A ty mnie, hetmanie, mołojcow dobrych daj, bo czernią nie z Wiśniowieckim to poczynać. Tak i pójdę, zamkiw dobuwaty, byty, rizaty, wiszaty! Na pohybel im, biłoruczkym!", + "104337": "Drugi ataman wysunął się naprzód.", + "104338": "— Ja z toboju, Maksym!", + "104339": "Był to Pułjan.", + "104340": "— I Czarnota hadziacki, i Hładki mirhorodzki, i Nosacz ostręski pójdą z tobą! — rzekł Chmielnicki.", + "104341": "— Pójdziemy! — ozwali się jednogłośnie, bo już ich przykład Krzywonosa zachęcił i duch w nich wstąpił.", + "104342": "— Na Jaremu! Na Jaremu! — zagrzmiały okrzyki w zgromadzeniu.", + "104343": "— Koli! Koli! — powtórzyło „towarzystwo” i po pewnym czasie narada zmieniła się w pijatykę. Pułki wyznaczone z Krzywonosem piły na śmierć — bo też i szły na śmierć. Mołojcy sami dobrze o tym wiedzieli, ale już w ich sercach nie było strachu. „Raz maty rodyła” — powtarzali za swym wodzem i dlatego też sobie już nic nie żałowali, jako zwyczajnie przed śmiercią. Chmielnicki pozwalał i zachęcał — czerń szła za ich przykładem. Tłumy zaczęły śpiewać pieśni w sto tysięcy głosów. Rozproszono konie powodowe, które szalejąc po obozie i wzbijając tumany kurzawy, wszczęły nieopisany nieład. Goniono je z krzykiem, zgiełkiem i śmiechami; znaczne watahy włóczyły się nad rzeką, strzelały z samopałów, parły się i cisnęły do kwatery samego hetmana, który kazał je wreszcie Jakubowiczowi rozpędzać. Wszczęły się bójki i zamęt, dopóki deszcz ulewny nie zapędził wszystkich pod szałasy i wozy.", + "104344": "Wieczorem burza rozhulała się na niebie. Grzmoty przewalały się z jednego końca chmur w drugi, błyskania oświecały całą okolicę to białym, to czerwonym światłem.", + "104345": "Przy blaskach ich wyruszał z obozu Krzywonos na czele sześćdziesięciu tysięcy co przedniejszych, wybranych wojowników i czerni.", + "104346": "Rozdział XXVII", + "104347": "Szedł tedy Krzywonos z Białocerkwi na Skwirę i Pohrebyszcze ku Machnówce, a gdzie przeszedł, ginęły nawet ślady ludzkiego życia. Kto do niego nie przystał, pod nożem ginął. Palono nawet zboża na pniu, lasy i sady, a książę tymczasem prowadził na swoją rękę zniszczenie. Po wycięciu Pohrebyszcz i krwawym chrzcie, jaki pan Baranowski Niemirowowi sprawił, wygniotły jeszcze wojska kilkanaście znacznych watah i stanęły obozem pod Rajgrodem, gdyż miesiąc to już upływał, jak nie zsiadały z konia, i trud je nadwątlił, i śmierć je znacznie umniejszyła. Trzeba było odpocząć, gdy ręce tych kosiarzy od krwawej kośby pomdlały. Wahał się nawet książę i rozmyślał, czyby nie pójść na czas jakiś do spokojniejszego kraju dla odpoczynku i pomnożenia wojsk, a zwłaszcza koni, które podobniejsze były do szkieletów zwierzęcych niż do żywych stworzeń, gdyż od miesiąca ziarna nie zaznały, stratowaną trawą tylko żyjąc. A wtem po tygodniowym postoju dano znać, że posiłki idą. Książę zaraz wyjechał na spotkanie — i istotnie spotkał pana Janusza Tyszkiewicza, wojewodę kijowskiego, który nadchodził w półtora tysiąca ludzi dobrych, a z nim pan Krzysztof Tyszkiewicz, podsędek bracławski, młody pan Aksak, prawie pacholę jeszcze, z dobrze okrytą własną chorągiewką usarską i wiele szlachty, jako panowie Sieniutowie, Połubińscy, Żytyńscy, Jełowiccy, Kierdeje, Bohusławscy, jedni z pocztami, drudzy bez, razem całej siły blisko dwa tysiące koni prócz czeladzi. Ucieszył się więc książę bardzo i wdzięcznie pana wojewodę do swej kwatery zaprosił, który nie mógł się oddziwić jej ubóstwu i prostocie. Bo książę, o ile w Łubniach żył po królewsku, o tyle na wyprawach, chcąc przykład dać żołnierstwu, żadnych wygód sobie nie pozwalał. Stał więc w jednej izbie, do której pan wojewoda kijowski zaledwie mógł się z powodu swej ogromnej tuszy przez wąskie drzwi przecisnąć, aż się kazał rękodajnemu z tyłu pchać. W izbie prócz stołu, ław drewnianych i tapczana okrytego skórą końską nie było nic więcej, jeno jeszcze siennik przy drzwiach, na którym sypiał pacholik zawsze do posług gotowy. Ta prostota zdziwiła bardzo wojewodę, któren wygodę lubił i z kobiercami się woził. Wszedł tedy i ze zdumieniem na księcia poglądał, dziwiąc się, jak mógł tak wielki duch mieścić się w takiej prostocie i takim ubóstwie. Widywał on czasem księcia na sejmach w Warszawie, był mu nawet z dala pokrewnym, ale go bliżej nie znał. Dopiero gdy z nim mówić począł, poznał zaraz, że ma z nadzwyczajnym człowiekiem do czynienia. I on, stary senator i stary żołnierz rubacha, któren kolegów senatorów po ramieniu klepał, księciu Dominikowi Zasławskiemu mówił: „Mój łaskawco!” i z samym królem był poufale, nie mógł się na takową poufałość z Wiśniowieckim zdobyć, chociaż książę przyjął go uprzejmie, bo był mu wdzięczen za posiłki.", + "104348": "— Mości wojewodo — rzekł — Bogu chwała, iżeście przybyli ze świeżym ludem, bom też już ostatnim tchem gonił.", + "104349": "— Widziałem ja po żołnierzach waszej książęcej mości, iż się napracowali, niebożęta, co i mnie trapi niemało, gdyżem tu z prośbą przybył, byś wasza książęca mość na ratunek mnie pośpieszył.", + "104350": "— A czy pilno?", + "104351": "— Periculum in mora, periculum in mora! Nadciągnęło hultajstwa kilkadziesiąt tysięcy, a nad nimi Krzywonos, któren jakom słyszał, na waszą książęcą mość był komenderowany, ale dostawszy języka, iżeś wasza książęca mość ku Konstantynowu ruszył, tam pociągnął, a teraz po drodze mnie Machnówkę obległ i takie spustoszenie poczynił, iż żaden język tego wypowiedzieć nie jest w możności.", + "104352": "— Słyszałem ja o Krzywonosie i tum go czekał, ale skoro mnie minął, widzę, że sam go szukać muszę. Istotnie, rzecz nie cierpi zwłoki. Siła w Machnówce jest załogi?", + "104353": "— Jest w zamku dwieście Niemców bardzo dobrych, którzy wytrzymają jeszcze czas jakiś. Ale co najgorzej, to iż do miasta zjechało się sporo szlachty z rodzinami, miasto zaś, jeno wałem i częstokołem obronne, długo oporu stawiać nie może.", + "104354": "— Istotnie, rzecz nie cierpi zwłoki — powtórzył książę.", + "104355": "A potem, zwróciwszy się ku pacholikowi:", + "104356": "— Żeleński! — rzekł. — Biegaj po pułkowników.", + "104357": "Wojewoda kijowski siadł tymczasem na ławie i sapał; trochę się przy tym za wieczerzą oglądał, gdyż był głodny, a lubił jeść dobrze.", + "104358": "Wtem rozległy się zbrojne stąpania i weszli oficerowie książęcy — czarni, wychudli, brodaci, z pozapadanymi oczyma, ze śladami niewypowiedzianych trudów na twarzy. Skłonili się w milczeniu księciu, gościom i czekali, co powie.", + "104359": "— Mości panowie — rzekł książę — czy konie u toków?", + "104360": "— Tak jest.", + "104361": "— Gotowe?", + "104362": "— Jako zawsze.", + "104363": "— To dobrze. Za godzinę ruszamy na Krzywonosa.", + "104364": "— Hę? — rzekł wojewoda kijowski i spojrzał ze zdziwieniem na pana Krzysztofa, podsędka bracławskiego.", + "104365": "A książę mówił dalej:", + "104366": "— Imć Poniatowski i Wierszułł ruszą pierwsi. Za nimi pójdzie Baranowski z dragonią, a w godzinę żeby mi i armaty Wurcla wyszły.", + "104367": "Pułkownicy, skłoniwszy się, opuścili izbę i po chwili rozległy się trąbki grające wsiadanego. Wojewoda kijowski takiego pośpiechu się nie spodziewał, a nawet sobie nie życzył, gdyż był zmęczony i zdrożony. Liczył on na to, że z dzionek u księcia wypocznie i jeszcze zdąży — a tu przychodziło zaraz, nie śpiąc, nie jedząc, na koń siadać.", + "104368": "— Mości książę — rzekł — a czy zajdą żołnierze wasi do Machnówki, bo widziałem, strasznie fatigati, a to droga daleka.", + "104369": "— Niech waszą mość o to głowa nie boli. Jak na śpiewanie idą oni na bitwę.", + "104370": "— Widzę ja to, widzę. Siarczysty żołnierz, ale bo to… i mój lud podrożony.", + "104371": "— Mówiłeś wasza mość: periculum in mora.", + "104372": "— Tak jest, ale może by przez noc odpocząć. My spod Chmielnika idziemy.", + "104373": "— Mości wojewodo, my z Łubniów, z Zadnieprza.", + "104374": "— Cały dzień byliśmy w drodze.", + "104375": "— My cały miesiąc.", + "104376": "To rzekłszy, książę wyszedł, by osobiście szyk pochodowy sprawić, a wojewoda oczy na podsędka, pana Krzysztofa, wytrzeszczył, dłońmi po kolanach uderzył i mówił:", + "104377": "— Ot, mam, czegom chciał. Dalibóg, oni mnie tu głodem zamorzą. O! To w gorącej wodzie kąpani. Przychodzę o pomoc, myślę, że po wielkich molestacjach za dwa, trzy dni ruszą, a tu i odetchnąć nie dadzą. Niechże ich kaduk porwie! Puślisko mi nogę przetarło, co mi je zdrajca pachołek źle przypiął, w brzuchu mi kruczy… Niechże ich kaduk porwie! Machnówka Machnówką, a brzuch brzuchem! Jam też stary żołnierz, więcej jam może od nich wojny zażywał, ale nie tak łap, cap! To diabły, nie ludzie: nie śpią, nie jedzą, tylko się biją. Jak mi Bóg miły, tak oni nigdy nie jedzą. Widziałeś, panie Krzysztofie, tych pułkowników: czy nie wyglądają jak spectra, co?", + "104378": "— Ale fantazja u nich ognista — odpowiedział pan Krzysztof, który żołnierz był zamiłowany. — Miły Boże! Ile to zamieszania i nieładu po innych obozach, gdy ruszać przyjdzie! Ile bieganiny, szykowania wozów, posyłania po konie! A tu, słyszycie waszmość? Oto już lekkie chorągwie wychodzą!", + "104379": "— A juści, że tak jest! Desperacja! — mówił wojewoda.", + "104380": "A młody pan Aksak dłonie swoje chłopięce złożył:", + "104381": "— Ach, wielki to wódz! Ach, wielki to wojennik! — mówił z uniesieniem.", + "104382": "— U waści mleko pod nosem! — huknął na niego wojewoda. — Cunctator także był wielki wódz!… Rozumiesz wasze?", + "104383": "Wtem wszedł książę:", + "104384": "— Mości panowie, na koń! Ruszamy!", + "104385": "Wojewoda nie wytrzymał.", + "104386": "— Każże, wasza książęca mość, dać coś zjeść, bom głodny! — wykrzyknął z wybuchem złego humoru.", + "104387": "— A, mój mości wojewodo! — rzekł książę, śmiejąc się i biorąc go w ramiona. — Wybaczcie, wybaczcie całym sercem, ale na wojnie człek o tych rzeczach zapomina.", + "104388": "— A co, panie Krzysztofie? Czy nie mówiłem, że oni nic nie jedzą? — rzecze wojewoda, zwracając się do podsędka bracławskiego.", + "104389": "Ale wieczerza niedługo trwała i w parę godzin później nawet i piechoty wyszły już z Rajgrodu. Ciągnęły wojska na Winnicę i Lityń ku Chmielnikowi. Po drodze natknął się Wierszułł na zagonek tatarski w Sawerówce, który wraz z panem Wołodyjowskim wygnietli do szczętu, oswobodziwszy kilkaset dusz jasyru, samych prawie dziewcząt. Tamże rozpoczynał się już kraj spustoszony, pełen śladów Krzywonosowej ręki. Strzyżawka była spalona, a ludność jej wymordowana w straszny sposób. Widocznie nieszczęśnicy stawili opór Krzywonosowi, za który dziki wódz oddał ich mieczom i płomieniom. U wejścia do wsi wisiał na dębie sam pan Strzyżowski, którego ludzie Tyszkiewicza zaraz poznali. Wisiał nagi zupełnie, a na piersiach miał okropny naszyjnik złożony z głów ponawłóczonych na powróz. Były to głowy jego sześciorga dziatek i żony. W samej wsi, spalonej zresztą do szczętu, ujrzały chorągwie po obu stronach drogi długi szereg „świec” kozackich, to jest ludzi z wzniesionymi nad głową rękoma, poprzywiązywanych do żerdzi wbitych w ziemię, obwiniętych słomą, oblanych smołą i zapalonych od dłoni. Większa ich część miała poupalane tylko ręce, gdyż deszcz przeszkodził widocznie dalszemu gorzeniu. Ale straszne były to trupy z powykrzywianymi twarzami, wyciągające ku niebu czarne kikuty. Zapach zgnilizny rozchodził się dokoła. Nad słupami kotłowały się chorowody wron i kawek, które za zbliżeniem się wojska zrywały się z wrzaskiem z bliższych słupów, by siąść na dalszych. Kilka wilków pomknęło przed chorągwiami ku zaroślom. Wojska posuwały się w milczeniu straszliwą aleją i liczyły „świece”. Było ich trzysta kilkadziesiąt. Minęli wreszcie ową nieszczęsną wioskę i odetchnęli świeżym powietrzem polnym. Ale ślady zniszczenia szły dalej. Była to pierwsza połowa lipca. Zboża już prawie dochodziły, spodziewano się bowiem wczesnych żniw. Ale całe łany były częścią spalone, częścią stratowane, zwikłane, wdeptane w ziemię. Zdawać by się mogło, że huragan przeszedł przez niwy. Jakoż i przeszedł po nich huragan najgroźniejszy ze wszystkich — wojny domowej. Żołnierze książęcy widzieli nieraz żyzne okolice spustoszałe po napadzie Tatarów, ale podobnej zgrozy, podobnej wściekłości zniszczenia nie widzieli nigdy w życiu. Lasy popalono tak samo jak zboża. Gdzie ogień drzew nie pożarł, tam odarł z nich ognistym językiem liść i korę, opalił oddechem, odymił, poczernił — i drzewa więc sterczały jak szkielety. Pan wojewoda kijowski patrzył i oczom nie wierzył. Miedziaków, Zhar, Futory, Słoboda — jedno zgliszcze! Gdzieniegdzie chłopi uciekli do Krzywonosa, kobiety zaś i dzieci poszły w jasyr owego zagonu ordy, który Wierszułł z Wołodyjowskim wygnietli. Na ziemi pustosz, na niebie zaś stada wron, kruków, kawek, sępów, które pozlatywały się Bóg wie skąd na kozacze żniwo… Ślady przejścia wojsk stawały się coraz świeższe. Napotykano raz w raz złamane wozy, trupy bydlęce i ludzkie jeszcze niepopsute, potłuczone garnki, miedziane kotły, wory z zamokłą mąką, zgliszcza jeszcze dymiące, stogi świeżo napoczęte i rozrzucone. Książę parł chorągwie ku Chmielnikowi, nie dając im odetchnąć, stary zaś wojewoda za głowę się chwytał, powtarzając żałośnie:", + "104390": "— Moja Machnówka! Moja Machnówka! Widzę już, iż nie zdążymy.", + "104391": "Tymczasem w Chmielniku przyszła wiadomość, że nie sam stary Krzywonos, ale syn jego Machnówkę w kilkanaście tysięcy ludzi oblega i że on to naczynił tak nieludzkich spustoszeń po drodze. Miasto, wedle tego, co głosiły wieści, było już zdobyte, Kozacy, dostawszy go, wyrżnęli w pień szlachtę i Żydów, szlachcianki zaś pobrali do swego taboru, gdzie oczekiwał je los gorszy od śmierci. Ale zameczek pod wodzą pana Lwa bronił się jeszcze. Kozacy szturmowali go z klasztoru bernardynów, w którym wysiekli zakonników. Pan Lew, goniąc ostatkiem sił i prochów, nie obiecywał się dłużej trzymać nad jedną noc.", + "104392": "Zostawił więc książę piechoty, działa i główne siły wojska, którym kazał iść do Bystrzyka, sam zaś z wojewodą, panem Krzysztofem, panem Aksakiem, we dwa tysiące komunika na pomoc skoczył. Stary wojewoda już hamował, bo głowę stracił: „Machnówka przepadła, przyjdziemy za późno! Lepiej poniechać, a innych miejsc bronić i w prezydia je zaopatrzyć” — powtarzał. Ale książę nie chciał słuchać. Pan podsędek bracławski naglił, a wojska rwały się do boju. „Skorośmy tu przyszli, nie odejdziemy bez krwi” — mówili pułkownicy. I ruszono naprzód.", + "104393": "Aż w pół mili od Machnówki kilkunastu jeźdźców, pędząc co koń wyskoczy, zabiegło wojsku drogę. Był to pan Lew z towarzyszami. Ujrzawszy go, wojewoda kijowski odgadł natychmiast, co się stało.", + "104394": "— Zamek zdobyty! — krzyknął.", + "104395": "— Tak jest! — odpowiedział pan Lew i w tejże chwili omdlał, bo był posieczony i postrzelany, więc krew go uszła. Ale inni poczęli opowiadać, co się stało. Niemców na murach wybito do nogi, gdyż woleli umierać niż się poddawać; pan Lew przebił się przez gęstwę czerni i wyłamane bramy, wszelako w izbach na wieży broniło się kilkudziesięciu szlachty — tym należało śpieszny dać ratunek.", + "104396": "Ruszono więc z kopyta. Po chwili ukazało się na górze miasto i zamek, a nad nimi ciężka chmura dymów od wszczętego pożaru. Dzień już zapadał. Na niebie paliły się olbrzymie zorze purpurowe i złote, które wojska zrazu za łunę poczytały. Przy tych blaskach widać było pułki Zaporożców i zbite masy czerni płynące przez bramy na spotkanie wojsk tym śmielej, że nikt w mieście nie wiedział o przybyciu księcia, sądzono bowiem, że sam tylko wojewoda kijowski nadciąga z odsieczą. Znać wódka oślepiła ich zupełnie albo świeże zdobycie zamku natchnęło pychą niezmierną, gdyż śmiało zstąpili z góry i dopiero na równinie poczęli się szykować do bitwy z ochotą wielką, grzmiąc w kotły i litaury. Na ten widok okrzyk radości wyrwał się ze wszystkich polskich piersi, a pan wojewoda kijowski miał sposobność po raz wtóry podziwiać sprawność chorągwi książęcych. Zatrzymawszy się na widok kozactwa, stanęły od razu w szyku bojowym, ciężka jazda we środku, lekkie na skrzydłach, tak iż nic nie należało poprawiać i można było z miejsca zaczynać.", + "104397": "— Panie Krzysztofie, co to za lud! — rzekł wojewoda. — Od razu stanęli w ordynku. Mogliby oni i bez wodza bitwy staczać.", + "104398": "Książę wszelako, jako wódz przezorny, przelatywał z buławą w ręku między chorągwiami od skrzydła do skrzydła, opatrywał, ostatnie dawał rozkazy. Zorze odbijały się w jego srebrnym pancerzu i podobny był do jasnego płomienia latającego między szeregami, ile że śród ciemnych zbroic sam jeden świecił mocno.", + "104399": "Stanęły tedy: w środku, w pierwszej linii trzy chorągwie — pierwsza, którą sam wojewoda kijowski sprawował, druga młodego pana Aksaka, trzecia pana Krzysztofa Tyszkiewicza; za nimi, w drugiej linii, dragonia pod panem Baranowskim, a wreszcie olbrzymia husaria książęca — przy niej jako sprawca pan Skrzetuski.", + "104400": "Skrzydła zajęli Wierszułł, Kuszel i Poniatowski. Armaty nie było, gdyż Wurcel został w Bystrzyku.", + "104401": "Książę poskoczył do wojewody i buławą skinął.", + "104402": "— Za swoje krzywdy poczynaj wasza mość najpierwszy.", + "104403": "Wojewoda z kolei machnął buzdyganem — pochylili się żołnierze w kulbakach i ruszyli. A zaraz po sposobie prowadzenia chorągwi można było poznać, iż wojewoda, choć ciężki i kunktator, bo wiekiem przygnieciony, przecie żołnierz jest doświadczony i mężny. Nie zerwał on z miejsca chorągwi do największego impetu, by sił oszczędzić, ale prowadził z wolna, powiększając pęd w miarę, jak ku nieprzyjacielowi się zbliżał. Sam też biegł w pierwszym szeregu z buzdyganem w ręku, pacholik mu tylko pod ręką trzymał koncerz długi i ciężki, nie za ciężki jednak na jego rękę. Czerń też sypnęła się ku chorągwi piechotą, z kosami i cepami, by pierwszy impet powstrzymać i Zaporożcom atak ułatwić. Gdy więc nie dzieliło ich więcej nad kilkadziesiąt kroków, poznali wojewodę machnowiczanie po olbrzymim wzroście i tuszy, a poznawszy, wołać poczęli:", + "104404": "— Hej, jaśnie wielmożny wojewodo, żniwa bliskie, czemu to poddanym wychodzić nie każesz? Czołem, jasny pane! Już my ci ten brzuch przewiercimy.", + "104405": "I grad kul posypał się na chorągiew, ale szkody nie uczynił, bo szła już jak wicher. Zderzyli się tedy mocno. Rozległ się stukot cepów i brzęk kos o pancerze, krzyki i jęki. Kopie otwarły bramę w zbitej masie czerni, przez którą rozhukane konie wpadły jak orkan, tratując, przewalając, miażdżąc. I jako na łące, gdy stanie szereg kosiarzy, bujna trawa znika przed nimi, a oni idą naprzód, machając drągami od kos, tak właśnie pod cięciami mieczów szeroka ławica czerni zwężała się, topniała, nikła, a parta piersiami końskimi, nie mogąc ustać na miejscu, poczęła się kolebać. Wreszcie zagrzmiał krzyk: „Ludy, spasajtes!”, i cała masa, rzucając kosy, cepy, widły, samopały, rzuciła się w dzikim popłochu na stojące w tyle pułki Zaporożców. Ale Zaporożcy, bojąc się, by uciekający tłum nie zawichrzył ich szeregów, nadstawili mu spisy, więc czerń, widząc tę zaporę, rzuciła się z wyciem rozpaczliwym w obie strony, wnet jednak zegnali ją na nowo Kuszel i Poniatowski, którzy od skrzydeł książęcych właśnie ruszyli.", + "104406": "A zaś wojewoda, idąc po trupach czerni, stanął w obliczu Zaporożców i gnał ku nim, oni zaś ku niemu, chcąc na impet impetem odpowiedzieć. I tak właśnie uderzyli się o siebie jako dwie fale z przeciwnych stron idące, które przy zderzeniu grzebień pienisty utworzą. Tak konie wspięły się przed końmi, jeźdźcy jak wał, a szable nad wałem jak piana. I poznał wojewoda, że to nie z czernią robota, ale z ciętym i wyćwiczonym żołnierzem zaporoskim. Dwie linie parły się wzajem, gięły, jedna drugiej przegiąć nie mogąc. Trup padał gęsty, bo tam mąż uderzał na męża, miecz na miecz. Sam wojewoda, zasadziwszy za pas buzdygan, a porwawszy koncerz od pacholika, pracował w pocie czoła, sapiąc jak miech kowalski. Przy nim dwóch panów Sieniutów, panowie Kierdeje, Bohusławscy, Jełowiccy i Połubińscy uwijali się jak w ukropie. Ale po stronie kozackiej srożył się najbardziej Iwan Burdabut, z kalnickiego pułku podpułkownik, Kozak olbrzymiej siły i statury, tym straszniejszy, że i konia miał takiego, który na równi z panem walczył. Niejeden tedy towarzysz zdarł rumaka i cofnął się, by się z owym centaurem nie spotkać, szerzącym śmierć i spustoszenie. Skoczyli ku niemu bracia Sieniutowie, ale koń Burdabutowy schwycił młodszego, Andrzeja, zębami za twarz i zmiażdżył ją w mgnieniu oka, co widząc starszy, Rafał, ciął bestię nad oczyma. Zranił ją, ale nie zabił, bo szabla na guz mosiężny na naczółku trafiła. Jemu zaś Burdabut w tej chwili wepchnął sztych pod brodę i życia go zbawił. Tak polegli obaj bracia, panowie Sieniutowie, i leżeli w pozłocistych pancerzach w kurzawie, pod kopytami rumaków; zaś Burdabut rzucił się jak płomień w dalsze szeregi i porwał zaraz kniazia Połubińskiego, szesnastoletnie pacholę, któremu odciął prawe ramię wraz z ręką. Widząc to, pan Urbański chciał pomścić śmierć krewniaka i w samą twarz Burdabutowi z pistoletu wypalił, ale chybił, ucho mu tylko odstrzelił i krwią go oblał. Straszny był wtedy Burdabut i jego koń, obaj czarni jak noc, obaj krwią zlani, obaj z dzikimi oczyma i rozdętymi nozdrzami, szalejący jak burza. Nie wybiegał się od śmierci z jego ręki i pan Urbański, któremu głowę jak kat jednym zamachem uciął, i stary, ośmdziesiątletni pan Żytyński, i dwóch panów Nikczemnych — a inni cofać się poczęli z przerażeniem, zwłaszcza że za Burdabutem błyskało sto innych szabel zaporoskich i sto spis w krwi już zmoczonych.", + "104407": "Dojrzał na koniec dziki watażka wojewodę i wydawszy okropny okrzyk radości, rzucił się ku niemu, obalając po drodze konie i jeźdźców, a wojewoda się nie cofał. Dufając w siłę niepospolitą, sapnął jak ranny odyniec, wzniósł koncerz nad głową i wspiąwszy konia, ku Burdabutowi skoczył. I byłby pewnie nadszedł ostatni kres jego, pewno już Parka w nożyce nić jego żywota schwyciła, którą potem w Okrzei przecięła, gdyby nie Silnicki, pacholik szlachecki, któren jak błyskawica na watażkę się rzucił i wpół go chwycił, nim szablą został przeszyty. Bo gdy się Burdabut z nim zabawiał, krzyknęli panowie Kierdeje o ratunek dla wojewody; wnet skoczyło kilkadziesiąt ludzi, którzy go od watażki przedzielili, zaczem bitwa zawiązała się zacięta. Ale zmorzony pułk wojewodzin począł się już uginać pod przemocą zaporoską, cofać i mieszać, gdy pan Krzysztof, podsędek bracławski, i pan Aksak ze świeżymi chorągwiami nadbiegli. Wprawdzie i nowe pułki zaporoskie ruszyły w tej chwili do boju, ale przecie poniżej stał jeszcze książę z dragonami Baranowskiego i husarią pana Skrzetuskiego, którzy dotychczas nie brali w potrzebie udziału.", + "104408": "Zawrzała więc na nowo krwawa rzeźba, a tymczasem mrok już zapadał. Lecz pożar ogarnął skrajne domy miasta. Łuna oświeciła pobojowisko i widać było doskonale obie linie, polską i kozacką, łamiące się pod górą, widać było barwy proporców i nawet twarze. Już też pan Wierszułł, pan Poniatowski i pan Kuszel byli także w ogniu i pracy, bo starłszy czerń, bili się na skrzydłach kozackich, które pod ich naciskiem poczęły cofać się ku górze. Długa linia walczących wygięła się dwoma końcami ku miastu i poczęła wyginać się coraz bardziej, bo gdy skrzydła polskie awansowały, środek, party przez przeważne siły kozackie, ustępował ku księciu. Poszły trzy nowe pułki kozackie, by go rozerwać, ale w tej chwili książę pchnął dragonów pana Baranowskiego i ci pokrzepili siły walczących.", + "104409": "Przy księciu została sama husaria — z daleka, rzekłbyś: bór ciemny, co prosto z pola wyrasta, groźna ławica żelaznych mężów, koni i kopii. Powiew wieczorny szeleścił nad nimi proporcami, a oni stali cicho, nie rwąc się bez rozkazu do boju — cierpliwi, bo wytrawni i w tylu bitwach doświadczeni, i wiedzący, że ich udział krwawy nie minie. Między nimi książę, w srebrnej zbroi, ze złotą buławą w ręku, wytężał oczy na bitwę — a z lewej strony pan Skrzetuski trochę bokiem na końcu stojący. Rękaw, jako porucznik, na ramieniu zawinął i trzymając w potężnej, gołej do łokcia ręce koncerz zamiast buzdygana, czekał spokojnie komendy.", + "104410": "A książę lewą dłonią oczy przeciw pożarowi nakrył i patrzył na bitwę. Środek polskiego półksiężyca obsuwał się z wolna ku niemu, zmagany przez przemoc, bo nie na długo wsparł go pan Baranowski, ten sam, któren Niemirów wyciął. Widział więc książę jak na dłoni pracę ciężką żołnierzy. Wydłużona błyskawica szabel to wznosiła się nad czarną linią głów, to nikła w zamachach. Konie bez jeźdźców wypadały z tej ławy walczących i rżąc, biegły po równinie z rozwianymi grzywami, na tle pożaru do bestii piekielnych podobne. Czasem chorągiew kraśna powiewająca nad ciżbą zapadała nagle w tłum, by nie podnieść się więcej. Ale wzrok księcia biegł poza linię walczących, aż na górę ku miastu, gdzie na czele dwóch pułków wybranych stał sam młody Krzywonos, czekając na chwilę, by się rzucić w środek walczących i złamać nadwątlone szyki polskie zupełnie.", + "104411": "Skoczył nareszcie, biegnąc ze strasznym krzykiem wprost na dragonów Baranowskiego, ale na tę chwilę czekał także i książę.", + "104412": "— Prowadź! — krzyknął do Skrzetuskiego.", + "104413": "Skrzetuski koncerz w górę podniósł i żelazna nawała ruszyła naprzód.", + "104414": "Nie biegli długo, bo linia bojowa zbliżyła się do nich znacznie. Dragoni Baranowskiego rozstąpili się z błyskawiczną szybkością w prawo i lewo, by przystęp husarii do Kozaków otworzyć, oni zaś runęli przez te wrota całym ciężarem na zwycięskie już sotnie Krzywonosowe.", + "104415": "— Jarema! Jarema! — zawołali husarze.", + "104416": "— Jarema! — powtórzyło całe wojsko.", + "104417": "Straszne imię dreszczem trwogi ścisnęło serca Zaporożców. W tej chwili dopiero poznali, iż to nie wojewoda kijowski, lecz sam książę dowodzi. Zresztą nie mogli oni stawić oporu husarii, która samym swoim ciężarem druzgotała ich tak, jak walący się mur druzgoce stojących pod nim ludzi. Jedynym ratunkiem dla nich było rozstąpić się na obie strony, puścić husarię przez siebie i z boków na nią uderzyć; ale te boki były już pilnowane przez dragonie i przez lekkie chorągwie Wierszułła, Kuszla i Poniatowskiego, którzy spędziwszy skrzydła kozackie, zepchnęli je w środek. Teraz postać walki zmieniła się, bo owe lekkie chorągwie utworzyły jakby ulicę, środkiem której lecieli w szalonym zapędzie husarze, gnąc, łamiąc, pchając, waląc ludzi i konie, a przed nimi uciekało z rykiem i wyciem kozactwo ku górze i miastu. Gdyby skrzydło Wierszułła zdołało się zejść ze skrzydłem Poniatowskiego, byliby otoczeni i wycięci do szczętu. Wszelako ni Wierszułł, ni Poniatowski nie mogli tego dokonać dla zbytniej nawały uciekających, bili więc tylko z boku, aż ręce od cięć im mdlały.", + "104418": "Młody Krzywonos, choć mężny i dziki, gdy zrozumiał, że własne niedoświadczenie przychodzi mu takiemu wodzowi jak książę przeciwstawić, stracił całkiem głowę i umykał na czele innych ku miastu. Uciekającego spostrzegł pan Kuszel, z boku stojący, który na krótką metę tylko widział, przyskoczył więc koniem i w pysk młodego watażkę szablą trzasnął. Nie zabił, bo ostrze wstrzymała podpinka, ale zalał go krwią i tym bardziej serca pozbawił.", + "104419": "Wszelako o mało sam czynu tego życiem nie przypłacił, bo w tej chwili rzucił się na niego Burdabut na czele resztek kalnickiego pułku.", + "104420": "Dwakroć próbował on stawić czoło husarzom, ale dwakroć, jakoby siłą nadprzyrodzoną odparty i rozgromiony, musiał ustępować wraz z innymi. W końcu, sprawiwszy ostatki, postanowił z boku na Kuszla uderzyć i przez jego dragonów na wolne się pole wydostać. Nim jednak zdołał ich rozerwać, zapchała się owa droga wiodąca ku miastu i górze tak dalece, że szybka ucieczka stała się niemożliwą. Husarze wobec tego natłoku ludzi wstrzymali impet i skruszywszy kopie, mieczami ciąć tłumy poczęli. Zapanowała walka zmieszana, bezładna, dzika, bezpardonowa, wrząca w tłoku, zgiełku, gorącu, wśród wyziewów ludzkich i końskich. Trup padał na trupa, kopyta końskie grzęzły w drgających ciałach. Gdzieniegdzie masy tak skłębiły się, że nie było miejsca na zamach dla szabli; tam bito się głowniami, nożami i pięściami, konie poczęły kwiczeć. Tu i owdzie ozwały się głosy: „Pomyłujte, Lachy!”. Głosy te wzmagały się, mnożyły, zagłuszały brzęk mieczów, zgrzyt żelaza o kości, chrapanie i straszną czkawkę konających. „Pomyłujte, pany!” — rozlegało się coraz żałośniej, ale miłosierdzie nie świeciło nad tą ławicą walczących; jak słońce nad burzą świecił im pożar.", + "104421": "Jeden Burdabut na czele swoich kalnickich ludzi o miłosierdzie nie prosił. Brakło mu miejsca do walki, więc czynił sobie rum nożem. Starł się naprzód z brzuchatym panem Dzikiem i pchnąwszy go w brzuch, z konia zwalił, a ten krzyknąwszy: „O Jezu!”, już się więcej spod kopyt, które mu tratowały wnętrzności, nie podniósł. Wtedy zaraz przybyło miejsca, więc Burdabut już szablą rozrąbał głowę z hełmem towarzyszowi Sokolskiemu, potem obalił razem z końmi panów Pryjama i Certowicza; miejsce otworzyło się szersze. Młody Zenobiusz Skalski ciął go w głowę, ale szabla zwinęła mu się w ręku i uderzyła płazem, watażka zaś, jego pięścią na odlew w twarz uderzywszy, zabił na miejscu. Ludzie kalniccy szli za nim, siekąc i gindżałami kłując. „Charakternik! Charakternik!” — poczęli wołać husarze. „Żelazo się jego nie ima! Mąż szalony!”. On zaś istotnie miał pianę na wąsach, a wściekłość w oczach. Dojrzał nareszcie Skrzetuskiego i poznawszy oficera po odwiniętym rękawie, runął na niego.", + "104422": "Wszyscy dech zatrzymali w piersiach i bitwę przerwali, patrząc na walkę dwóch najstraszliwszych rycerzy. Pan Jan się bowiem wołaniem: „Charakternik!” nie strwożył — ale gniew zawrzał mu w duszy na widok tylu spustoszeń, zgrzytnął więc zębem i z furią natarł na watażkę. Zwarli się więc, aż konie na zadach przysiadły. Rozległ się świst żelaza i nagle szabla watażki rozleciała się w kawałki pod cięciem polskiego koncerza. Już się zdawało, że żadna moc nie wyratuje Burdabuta, gdy on skoczył, sczepił się z panem Skrzetuskim tak, iż obaj jedno zdawali się tworzyć ciało — i nożem nad gardłem husarza błysnął.", + "104423": "Teraz Skrzetuskiemu śmierć stanęła w oczach, bo ciąć już mieczem nie mógł. Ale szybki jak błyskawica puścił miecz, który na rzemyku zawisł, a ręką za rękę watażki chwycił. Przez chwilę dwie te ręce drgały konwulsyjnie w powietrzu, ale żelazny to musiał być uścisk pana Skrzetuskiego, bo watażka zawył jak wilk i w oczach wszystkich nóż wypadł mu ze zdrętwiałych palców jak wyłuskwione ziarno z kłosa. Wtedy Skrzetuski rękę zgniecioną mu puścił i za kark ucapiwszy, przygiął straszny łeb aż do kuli kulbaki, lewą zaś dłonią buzdygan zza pasa wychwycił, gruchnął raz, drugi — watażka zacharczał i spadł z konia.", + "104424": "Jęknęli na ten widok ludzie kalniccy i biegli pomścić — w tej chwili jednakże rzuciła się na nich husaria i wycięła co do nogi.", + "104425": "Na drugim zaś końcu ławy husarskiej bitwa nie ustawała ani na chwilę, bo tłok był mniejszy. Tam, przepasany Anusiną szarfą, szalał pan Longinus ze swoim Zerwikapturem. Nazajutrz po bitwie rycerze ze zdziwieniem oglądali te miejsca, a pokazując sobie ręce poodwalane wraz z ramionami, rozcięte głowy od czoła do brody, ciała rozchlastane straszliwie na dwie połowy, całą drogę ludzkich i końskich trupów, szeptali wzajem do siebie: „Patrzcie, tu walczył Podbipięta!”. Sam książę trupy oglądał i choć nazajutrz bardzo był różnymi wieściami stroskany, dziwić się raczył, bo takich cięć zgoła dotąd w życiu nie widział.", + "104426": "Ale tymczasem walka zdawała się zbliżać ku końcowi. Ciężka jazda ruszyła znowu naprzód, goniąc przed sobą pułki zaporoskie, które pod górę ku miastu się chroniły. Reszcie uciekających przecięły odwrót chorągwie Kuszla i Poniatowskiego. Otoczeni bronili się z rozpaczą, póki nie wyginęli do nogi, lecz śmiercią swoją zbawili innych, bo gdy w dwie godziny potem pierwszy Wierszułł z nadwornymi Tatary wszedł do miasta, już tam ani jednego Kozaka nie zastał. Nieprzyjaciel, korzystając z ciemności, bo deszcze zgasiły pożar, nabrał w lot czczych wozów w mieście i otaborzywszy się z szybkością Kozakom tylko właściwą, za miasto za rzekę uszedł, zniszczywszy za sobą mosty.", + "104427": "Uwolniono owych kilkudziesięciu szlachty broniących się w zameczku. Prócz tego kazał książę Wierszułłowi pokarać mieszczan, którzy się byli z kozactwem połączyli, a sam ruszył w pogoń. Ale taboru bez armat i piechoty zdobyć nie mógł. Nieprzyjaciel, zyskawszy na czasie przez spalenie mostów, gdyż rzekę daleko groblą należało obchodzić, uchodził tak szybko, iż pomęczone konie książęcej jazdy zaledwie go doścignąć mogły. Atoli Kozacy, lubo sławni z obrony w taborach, nie bronili się tak mężnie jak zwykle. Straszna pewność, iż sam książę ich ściga, tak dalece odebrała im serca, że zupełnie o swym ocaleniu zwątpili. I byłby pewnie na nich przyszedł kres, bo po całonocnej strzelaninie urwał już pan Baranowski czterdzieści wozów i dwie armaty, gdyby nie wojewoda kijowski, któren się dalszej pogoni sprzeciwił i swoich ludzi cofnął. Przyszło o to między nim a księciem do ostrych przymówek, które wielu pułkowników słyszało.", + "104428": "— Czemuż to wasza mość — pytał książę — chcesz teraz nieprzyjaciela poniechać, gdyś w bitwie z taką rezolucją przeciwko niemu stawał? Sławę, której wieczorem nabyłeś, rankiem przez opieszałość swą utracisz.", + "104429": "— Mości książę — odparł wojewoda — nie wiem, jaki duch w was mieszka, alem ja człowiek z ciała i kości, po pracy spoczynku potrzebuję, i moi ludzie także. Zawsze ja będę na nieprzyjaciela tak szedł, jakom dziś szedł, gdy czoło stawi, ale pobitego już i uciekającego nie będę gonił.", + "104430": "— Wybić ich do nogi! — zakrzyknął książę.", + "104431": "— I cóż z tego? — rzecze wojewoda. — Tych wybijemy, przyjdzie starszy Krzywonos. Popali, poniszczy, dusz nagubi, jako ten w Strzyżawce nagubił, i za zaciekłość naszą nieszczęśni ludzie zapłacą.", + "104432": "— O, widzę — już zawołał z gniewem książę — że wasza mość wraz z kanclerzem i z tymi ich regimentarzami do pokojowej fakcji należysz, która by układami chciała bunt gasić, ale przez Bóg żywy! Nie będzie z tego nic, póki u mnie szabla w garści!", + "104433": "A Tyszkiewicz na to:", + "104434": "— Nie do fakcji ja już należę, ale do Boga, bom stary i wkrótce mi przed Nim stanąć przyjdzie. A że nie chcę, by mnie zbyt wielkie brzemię krwi w wojnie domowej przelanej obciążało, temu się, wasza książęca mość, nie dziw… Jeżeliś zaś wasza książęca mość krzyw o to, że cię regimentarstwo minęło, tedy tak powiem: z męstwa należało ci się słusznie, wszelako może i lepiej, żeć go nie dali, bo ty byś bunt, ale z nim razem i tę nieszczęsną ziemię we krwi utopił.", + "104435": "Jowiszowe brwi Jeremiego ściągnęły się, kark mu napęczniał, a oczy poczęły ciskać takie błyskawice, że wszyscy obecni struchleli o wojewodę, ale wtem zbliżył się szybko pan Skrzetuski i rzekł:", + "104436": "— Wasza książęca mość, są wieści o starszym Krzywonosie.", + "104437": "Zaraz więc umysł księcia w inną zwrócił się stronę i gniew na wojewodę w nim osłabł. Tymczasem wprowadzono przybyłych z wieściami czterech ludzi, w tym dwóch starych błahoczestywych księży, którzy ujrzawszy księcia, rzucili się przed nim na kolana.", + "104438": "— Ratuj, władyko, ratuj! — powtarzali, wyciągając ku niemu ręce.", + "104439": "— Skąd wy? — pytał książę.", + "104440": "— My z Połonnego. Starszy Krzywonos obległ zamek i miasto; jeśli twoja szabla nad jego karkiem nie zawiśnie, tedy zginiemy wszyscy.", + "104441": "Na to książę:", + "104442": "— O Połonnem ja wiem, iż się tam siła ludu schroniło, ale jak mnie doniesiono, najwięcej Rusinów. Zasługa to wasza przed Bogiem, iż zamiast połączyć się z buntem, opór mu dajecie, przy matce stawając, jednak boję się zdrady jakowej od was, takiej, jak w Niemirowie doznałem.", + "104443": "Na to posłańcy poczęli przysięgać na wszystkie świętości niebieskie, że jako zbawiciela tak księcia wyczekują i myśl zdrady w głowie im nawet nie postała. Jakoż i szczerze mówili. Krzywonos bowiem, obległszy ich w pięćdziesiąt tysięcy ludu, poprzysiągł im zgubę dlatego właśnie, że będąc Rusinami, nie chcieli się z buntem łączyć.", + "104444": "Książę przyrzekł im pomoc, ale ponieważ główne siły jego były w Bystrzyku, musiał więc na nie czekać. Wysłańcy odeszli z pociechą w sercu, on zaś zwrócił się do wojewody kijowskiego i rzekł:", + "104445": "— Przebaczcie, wasza mość! Widzę już sam, iż trzeba Krzywonosa zaniechać, aby Krzywonosa dosięgnąć. Młodszy dłużej na powróz może poczekać. Sądzę też, iż mnie nie odstąpicie w tej nowej imprezie.", + "104446": "— Jako żywo! — rzecze wojewoda.", + "104447": "Wnet ozwały się trąby, oznajmiając chorągwiom zagnanym za taborem, by się ściągały na powrót. Trzeba też było spocząć i dać „oddech” koniom. Wieczorem nadciągnęła cała dywizja z Bystrzyka, a z nią poseł, pan Stachowicz, od wojewody bracławskiego. Pisał pan Kisiel do księcia list pełen uwielbienia, że jako drugi Mariusz ojczyznę z ostatniej toni ratuje, pisał też o radości, jaką przybycie księcia z Zadnieprza we wszystkich sercach wzbudziło, winszował mu zwycięstw — ale w końcu listu pokazały się przyczyny, dla których był pisany. Oto pan z Brusiłowa oświadczał, że układy rozpoczęte, że on sam z innymi komisarzami udaje się do Białocerkwi i ma nadzieję Chmielnickiego powstrzymać i ukontentować. Na koniec prosił księcia, by do czasu układów nie nastawał tak bardzo na Kozaków i o ile można, kroków wojennych zaprzestał.", + "104448": "Gdyby doniesiono księciu, że całe jego Zadnieprze zniszczone, a wszystkie grody z ziemią zrównane, nie bolałby tak srodze, jako się nad tym listem rozbolał. Byli przy tym obecni pan Skrzetuski, pan Baranowski, pan Zaćwilichowski, obaj Tyszkiewiczowie i Kierdeje. Książę rękoma oczy zakrył, w tył głowę przewrócił, jakoby strzałą w serce trafiony.", + "104449": "— Hańba! Hańba! Boże, dajże mnie już polec prędzej, abym na takie rzeczy nie patrzył!", + "104450": "Cisza zapanowała głęboka między obecnymi, a książę mówił dalej:", + "104451": "— Nie chcę ja żyć w tej Rzeczypospolitej, bo dziś wstydzić się za nią przychodzi. Oto czerń kozacka i chłopska zalała krwią ojczyznę, z pogaństwem się przeciw własnej matce połączyła. Pobici hetmani, zniesione wojska, zdeptana sława narodu, zgwałcony majestat, popalone kościoły, wyrżnięci księża, szlachta, pohańbione niewiasty, a na te klęski i na tę hańbę, na której wspomnienie samo pomarliby nasi przodkowie, czymże odpowiada ta Rzeczpospolita? Oto ze zdrajcą, z hańbicielem swym, ze sprzymierzeńcem pogan układy rozpoczyna i kontentację mu obiecuje! O Boże, daj śmierć, powtarzam, bo nie żyć nam na świecie, którzy dyshonor ojczyzny czujemy i głowy dla niej niesiemy w ofierze.", + "104452": "Wojewoda kijowski milczał, a pan Krzysztof, podsędek bracławski, ozwał się po chwili:", + "104453": "— Pan Kisiel nie stanowi Rzeczypospolitej.", + "104454": "Książę na to:", + "104455": "— Nie mów mnie waszmość o panu Kisielu, bo wiem dobrze, iż ma on całą partię za sobą: utrafił on w myśl prymasa i kanclerza, i księcia Dominika, i wielu panów, którzy dziś w czasie interregnum rządy w Rzeczypospolitej sprawują i majestat jej przedstawiają, a raczej hańbią ją słabością wielkiego narodu niegodną, bo nie układami, ale krwią ten ogień gasić należy, bo lepiej dla narodu rycerskiego ginąć niż się upodlić i kontempt całego świata dla siebie obudzić.", + "104456": "I znowu książę zakrył rękoma oczy — widok był to zaś tak żałosny tego bólu i żalu, że pułkownicy zgoła nie wiedzieli, co czynić ze łzami, które im do oczu nabiegły.", + "104457": "— Mości książę — ośmielił się ozwać Zaćwilichowski — niechże oni szermują językiem, my mieczem będziem dalej szermowali.", + "104458": "— Zaiste — odpowiedział książę — i na tę myśl rozdziera się serce: co czynić nam dalej przystoi? Oto, mości panowie, słysząc o klęsce ojczyzny, przyszliśmy tu przez płonące lasy i nieprzebyte błota, nie śpiąc, nie jedząc, ostatnich sił dobywając, by tę matkę naszą od zagłady i hańby ratować. Ręce mdleją nam od pracy, głód skręca kiszki, rany bolą. My zaś na trud nie baczym, byle nieprzyjaciela pohamować. Mówiono na mnie, żem krzyw, iż mnie regimentarstwo minęło. Niechże cały świat sądzi, czy godniejsi ci, co je dostali, a ja Boga i waszmościów na świadki biorę, że, tak jak i wy, nie dla nagrody i dostojeństw niosę krew swą w ofierze, ale z czystej ku ojczyźnie miłości. Ale gdy my ostatni dech z piersi wydajemy, cóż nam donoszą? Oto, że panowie w Warszawie, a pan Kisiel w Huszczy kontentację dla tego nieprzyjaciela obmyślają? Hańba! Hańba!!!", + "104459": "— Zdrajca Kisiel! — zawołał pan Baranowski.", + "104460": "Na to pan Stachowicz, człowiek poważny i śmiały, wstał i zwracając się ku Baranowskiemu, rzekł:", + "104461": "— Przyjacielem panu wojewodzie bracławskiemu będąc i posłując od niego, nie pozwolę, by go tu zdrajcą zwali. I jemu też broda od zgryzoty zbielała, a ojczyźnie służy tak, jak rozumie, może mylnie, ale uczciwie!", + "104462": "Książę nie słyszał tej odpowiedzi, bo pogrążył się w myślach i boleści, Baranowski nie śmiał też w obecności jego burdy robić, więc tylko oczy swe stalowe utkwił w panu Stachowiczu, jakby mu chciał rzec: „Znajdę cię!”, i rękę na głowni miecza położył — tymczasem jednak Jeremi ocucił się z zamyślenia i rzekł ponuro:", + "104463": "— Nie ma tu innego wyboru, jeno albo posłuszeństwo złamać (boć w czasie bezkrólewia oni władzę sprawują), albo honor ojczyzny, dla któregośmy pracowali, poświęcić…", + "104464": "— Z nieposłuszeństwa wszystko zło w tej Rzeczypospolitej płynie — rzekł poważnie wojewoda kijowski.", + "104465": "— Więc zezwolimy na pohańbienie ojczyzny? Więc jeśli jutro nam każą, byśmy z powrozem u szyi do Tuhaj-beja i Chmielnickiego poszli, tedy i to dla posłuszeństwa uczynim?", + "104466": "— Veto! — ozwał się pan Krzysztof, podsędek bracławski.", + "104467": "— Veto! — powtórzył pan Kierdej.", + "104468": "Książę zwrócił się do pułkowników:", + "104469": "— Mówcie, starzy żołnierze! — rzekł.", + "104470": "Pan Zaćwilichowski głos zabrał:", + "104471": "— Mości książę, ja mam lat siedmdziesiąt, jestem Rusin błahoczestywy, byłem komisarzem kozackim i ojcem mnie sam Chmielnicki nazywał. Prędzej bym powinien za układami przemawiać, ale jeśli mi rzec przyjdzie „hańba” albo „wojna”, tedy jeszcze do grobu zstępując, powiem: „wojna!”.", + "104472": "— Wojna! — powtórzył pan Skrzetuski.", + "104473": "— Wojna, wojna! — powtórzyło kilkanaście głosów, między nimi pan Krzysztof, panowie Kierdeje, Baranowski i prawie wszyscy obecni.", + "104474": "— Wojna! Wojna!", + "104475": "— Niechże się stanie wedle słów waszych — odrzekł poważnie książę i buławą w otwarty list pana Kisiela uderzył.", + "104476": "Rozdział XXVIII", + "104477": "W dzień później, gdy wojska zatrzymały się w Rylcowie, książę zawołał pana Skrzetuskiego i rzekł:", + "104478": "— Siły nasze słabe i zmorzone, a Krzywonos ma sześćdziesiąt tysięcy luda i jeszcze co dzień w potęgę rośnie, bo czerń do niego napływa. Na wojewodę kijowskiego też liczyć nie mogę, gdyż w duszy również on do pokojowej partii należy i choć idzie ze mną, ale niechętnie. Trzeba nam skąd posiłków. Otóż dowiaduję się, że niedaleko od Konstantynowa stoją dwaj pułkownicy: Osiński z gwardią królewską i Korycki. Weźmiesz dla bezpieczeństwa sto semenów nadwornych i pójdziesz do nich z moim listem, aby zaś się pośpieszyli i bez zwłoki do mnie przyszli, bo za parę dni na Krzywonosa uderzę. Z wszelkich funkcji nikt mi się lepiej od ciebie nie wywiązuje, dlatego też ciebie posyłam, a to jest ważna rzecz.", + "104479": "Pan Skrzetuski skłonił się i tegoż wieczoru ku Konstantynowu ruszył na noc, by przejść niepostrzeżenie, bo tu i owdzie kręciły się Krzywonosowe podjazdy albo kupy czerni, która czyniła zbójeckie zasadzki po lasach i gościńcach, książę zaś nakazał bitew unikać, aby zwłoki nie było. Idąc tedy cicho, świtaniem doszedł do Wiszowatego Stawu, gdzie się na obu pułkowników natknął i w sercu się na widok ich mocno uradował. Osiński miał gwardię dragońską wyborną, na cudzoziemski ład wyćwiczoną, i Niemców. Korycki zaś tyko piechotę niemiecką z samych prawie weteranów z trzydziestoletniej wojny złożoną. Był to żołnierz tak straszny i sprawny, że w ręku pułkownika jako jeden miecz działał. Oba pułki były przy tym obficie pokryte i w strzelbę zaopatrzone. Usłyszawszy, że do księcia mają iść, podnieśli zaraz radosne okrzyki, bo tęsknili za bitwami, a wiedzieli, że pod żadną komendą tylu ich nie będą zażywać. Na nieszczęście, obaj pułkownicy dali odpowiedź odmowną, gdyż obaj należeli do komendy księcia Dominika Zasławskiego i mieli wyraźne rozkazy, by się z Wiśniowieckim nie łączyli. Na próżno pan Skrzetuski tłumaczył im, jakiej by to sławy mogli nabyć, pod takim wodzem służąc i jak wielkie krajowi oddać przysługi — nie chcieli słuchać, twierdząc, iż subordynacja ma być dla wojskowych ludzi najpierwszym prawem i obowiązkiem. Mówili natomiast, że w takim tylko razie mogliby się z księciem połączyć, gdyby ocalenie ich pułków tego wymagało. Odjechał więc pan Skrzetuski mocno strapiony, bo wiedział, ile księciu będzie bolesnym nowy ten zawód i jak dalece wojska jego są istotnie znużone i wyczerpane pochodami, ustawicznym ścieraniem się z nieprzyjacielem, tępieniem pojedynczych watah, wreszcie ustawicznym czuwaniem, głodem i niewywczasem. Mierzyć się w podobnych warunkach z dziesięćkroć liczniejszym nieprzyjacielem było prawie niepodobieństwem, widział więc jasno pan Skrzetuski, że zwłoka w działaniach wojennych przeciw Krzywonosowi musi nastąpić, bo trzeba będzie dać dłuższą folgę wojsku i czekać na napływ świeżej szlachty do obozu.", + "104480": "Tymi myślami przejęty pan Skrzetuski wracał na powrót do księcia na czele swoich semenów, a musiał iść cicho, ostrożnie i tylko nocą, aby uniknąć i podjazdów Krzywonosowych, i licznych luźnych band złożonych z kozactwa i czerni, nieraz bardzo potężnych, które grasowały w całej okolicy, paląc dwory, wycinając szlachtę i łowiąc uciekających po gościńcach. Tak przeszedł Bakłaj i wjechał w bory Mszynieckie, gęste, pełne zdradliwych jarów i rozłogów. Szczęściem, po niedawnych deszczach służyła mu piękna pogoda w tej podróży. Noc była pyszna, lipcowa, bez księżyca, ale usiana gwiazdami. Semenowie szli wąską dróżką leśną, prowadzeni przez służałych borowych mszynieckich, ludzi bardzo pewnych i znających swoje bory doskonale. W lesie panowała cisza głęboka, przerywana tylko trzaskiem suchych gałązek pod kopytami końskimi — gdy nagle do uszu pana Skrzetuskiego i semenów doszedł daleki jakiś szmer podobny do śpiewu przerywanego okrzykami.", + "104481": "— Stój! — rzekł cicho pan Skrzetuski i zatrzymał linię semenów. — Co to jest?", + "104482": "Stary borowy przysunął się ku niemu.", + "104483": "— To, panie, wariaty chodzą teraz po lesie i krzyczą, ci, co im się od okropności w głowie pomieszało. My wczoraj spotkali jedną szlachciankę, co chodzi, panie, chodzi, po sosnach patrzy i woła: „Dzieci! Dzieci!”. Widno jej chłopi dzieci porżnęli. Na nas też oczy wytrzeszczyła i poczęła piszczeć, że aż nogi pod nami zadrżały. Mówią, że po wszystkich lasach takich jest dużo.", + "104484": "Pana Skrzetuskiego, choć był rycerzem bez trwogi, dreszcz przeszedł od stóp do głów.", + "104485": "— A może to wilcy wyją? Z daleka rozeznać nie można — rzekł.", + "104486": "— Gdzie tam, panie! Wilków teraz w lesie nie ma; wszystkie poszły do wsi, gdzie mają trupów dostatek.", + "104487": "— Straszne czasy — odrzekł na to rycerz — w których wilcy we wsiach mieszkają, a w lasach obłąkani ludzie wyją! Boże! Boże!", + "104488": "Przez chwilę zapanowała znów cisza, słychać było tylko szum zwykły w wierzchołkach sosen, ale po chwili owe dalekie odgłosy wzmogły się i stały wyraźniejsze.", + "104489": "— Hej! — rzekł nagle borowy. — Tam na to patrzy, że jakaś większa kupa ludzi jest. Waszmościowie tu postójcie albo idźcie wolno naprzód, a my pójdziem z towarzyszem obaczyć.", + "104490": "— Idźcie — rzekł pan Skrzetuski. — Tu będziem czekali.", + "104491": "Borowi znikli. Nie było ich z godzinę; już pan Skrzetuski zaczął się niecierpliwić, a nawet podejrzewać, czy mu jakiej zdrady nie gotują, gdy nagle jeden wynurzył się z ciemności.", + "104492": "— Są, panie! — rzekł, zbliżając się do Skrzetuskiego.", + "104493": "— Kto?", + "104494": "— Chłopy rezuny.", + "104495": "— A siła ich jest?", + "104496": "— Będzie ze dwustu. Nie wiadomo, panie, co począć, bo leżą w wąwozie, przez który droga nam wypada. Ognie palą, jeno blasku nie widać, bo w dole. Straży nijakich nie mają: można do nich podejść na strzelenie z łuku.", + "104497": "— Dobrze! — rzekł pan Skrzetuski i zwróciwszy się do semenów, począł dwom starszym wydawać rozkazy.", + "104498": "Wnet orszak ruszył żywo przed siebie, ale tak cicho, że tylko trzaskanie gałązek mogło zdradzić pochód; strzemię nie zadzwoniło o strzemię, szabla nie zabrzękła, konie, zwyczajne podchodzeń i napadów, szły wilczym chodem bez parskania i rżenia. Przybywszy na miejsce, gdzie droga skręcała się nagle, semenowie ujrzeli zaraz z dala ognie i niewyraźne postacie ludzkie. Tu pan Skrzetuski podzielił ich na trzy oddziały, z których jeden pozostał na miejscu, drugi poszedł krawędzią wzdłuż wąwozu, by zamknąć przeciwległe ujście, a trzeci, zsiadłszy z koni i czołgając się na brzuchach, położył się na samej krawędzi, tuż nad chłopskimi głowami.", + "104499": "Pan Skrzetuski, który znajdował się w owym środkowym oddziele, spojrzawszy w dół, widział jak na dłoni, w odległości dwudziestu lub trzydziestu kroków, całe obozowisko: ognisk paliło się dziesięć, ale nie płonęły zbyt jaskrawo, wisiały w nich bowiem kotły z jedzeniem. Zapach dymu i warzonych miąs dochodził wyraźnie do nozdrzy pana Skrzetuskiego i semenów. Naokół kotłów stali lub leżeli chłopi, pijąc i gwarząc. Niektórzy mieli w ręku flasze z wódką, inni wspierali się na spisach, na których ostrzach osadzone były jako trofea ścięte głowy mężczyzn, kobiet i dzieci. Blask ognia odbijał się w ich martwych źrenicach i wyszczerzonych zębach; tenże sam blask oświecał twarze chłopskie dzikie, okrutne. Tuż pod samą ścianą jaru kilkunastu z nich spało, chrapiąc głośno; inni gwarzyli, inni poprawiali ogniska, które strzelały wówczas do góry snopami złotych iskier. Przy największym ognisku siedział, zwrócony plecami do ściany wąwozu i do pana Skrzetuskiego, barczysty stary dziad — i brzdąkał na lirze; naokoło niego skupiło się półkolem ze trzydziestu rezunów.", + "104500": "Do uszu pana Skrzetuskiego doszły następujące słowa:", + "104501": "— Hej, didu! Pro Kozaka Hołotu!", + "104502": "— Nie! — wołali inni. — Pro Marusiu Bohusławku!", + "104503": "— Do czorta z Marusią! O panu z Potoka, o panu z Potoka! — wołały najliczniejsze głosy.", + "104504": "Did uderzył silniej w lirę, odchrząknął i począł śpiewać:", + "104505": "Stań, obernysia, hlań, zadywysia, kotory majesz mnoho,", + "104506": "Że riwny budesz tomu, w kotoroho ne majesz niczoho,", + "104507": "Bo toj sprawujet, szczo wsim kierujet, sam Boh myłostywe,", + "104508": "Wsi naszy sprawy na swojej szali ważyt sprawedływe.", + "104509": "Stań, obernysia, hlań, zadywysia, kotory wysoko", + "104510": "Umom litajesz, mudrosty znajesz, szyroko, hłuboko…", + "104511": "Tu did przerwał na chwilę i westchnął, a za nim poczęli wzdychać i chłopi. Coraz też ich więcej zbierało się koło niego — a i pan Skrzetuski, choć wiedział, że już wszyscy jego ludzie muszą być w pogotowiu, nie dawał hasła do napadu. Ta noc cicha, płonące ogniska, dzikie postacie i pieśń o panu Mikołaju Potockim, jeszcze niedośpiewana, wzbudziły w rycerzu jakieś dziwne myśli, jakieś uczucia i tęsknotę, z których sam sobie sprawy zdać nie umiał. Niezagojone rany jego serca otworzyły się, ścisnął go żal głęboki za niedawną przeszłością, za utraconym szczęściem, za owymi chwilami ciszy i pokoju. Zadumał się i rozżalił — a tymczasem did śpiewał dalej:", + "104512": "Stań, obernysia, hlań, zadywysia, kotory wojujesz,", + "104513": "Łukom striłamy, porochom, kulami i meczem szyrmujesz,", + "104514": "Bo też rycere i kawalere pered tym buwały,", + "104515": "Tym wojowały, od tohoż mecza sami umirały!", + "104516": "Stań, obernysia, hlań, zadywysia i skiń z sercia butu,", + "104517": "Nawerny oka, kotory z Potoka idesz na Sławutu.", + "104518": "Newynnyje duszy beresz za uszy, wolnost' odejmujesz,", + "104519": "Korola ne znajesz, rady ne dbajesz, sam sobie sejmujesz.", + "104520": "Hej, porażajsia, ne zapalajsia, bo ty rejmentarujesz,", + "104521": "Sam buławoju, w sem polskim kraju, jak sam choczesz, kierujesz.", + "104522": "Did znów ustał, a wtem kamyk wysunął się spod opartej na nim ręki jednemu z semenów i począł się toczyć z szelestem na dół. Kilku chłopów zakryło oczy rękoma i poczęło patrzyć bystro w górę ku lasowi; wtedy pan Skrzetuski uznał, iż czas nadszedł i wypalił w środek tłumu z pistoletu.", + "104523": "— Bij! Morduj! — krzyknął i trzydziestu semenów dało ognia tak prawie, jak w twarz chłopstwu, a po wystrzeleniu, z szablami w ręku, zsunęli się błyskawicą po pochyłej ścianie wąwozu między przerażonych i zmieszanych rezunów.", + "104524": "— Bij! Morduj! — zabrzmiało przy jednym ujściu wąwozu.", + "104525": "— Bij! Morduj! — powtórzyły dzikie głosy przy drugim.", + "104526": "— Jarema! Jarema!", + "104527": "Napad tak był niespodziany, przerażenie tak straszne, iż chłopstwo, choć zbrojne, prawie żadnego nie dawało oporu. Już i tak opowiadano w obozach zbuntowanej czerni, że Jeremi przy pomocy złego ducha może być i bić jednocześnie w kilku miejscach, a teraz to imię spadłszy na nieoczekujących niczego i bezpiecznych — istotnie jak imię złego ducha — wytrąciło im broń z ręki. Zresztą spisy i kosy nie dały się użyć w ciasnym miejscu, więc też przyparci jak stado owiec do przeciwległej ściany jaru, rąbani szablami przez łby i twarze, bici, przebijani, deptani nogami, wyciągali z szaleństwem strachu ręce i chwytając nieubłagane żelazo, ginęli. Cichy bór napełnił się złowrogim wrzaskiem bitwy. Niektórzy starali się ujść przez prostopadłą ścianę jaru i drapiąc się, kalecząc sobie ręce, spadali na sztychy szabel. Niektórzy ginęli spokojnie, inni ryczeli litości, inni zasłaniali twarze rękoma, nie chcąc widzieć chwili śmierci, inni znów rzucali się na ziemię twarzą na dół, a nad świstem szabel, nad wyciem konających górował krzyk napastników: „Jarema! Jarema!” — krzyk, od którego włosy powstawały na chłopskich głowach i śmierć tym straszniejszą się wydawała.", + "104528": "A dziad gruchnął w łeb lirą jednego z semenów, aż się przewrócił, drugiego złapał za rękę, by cięciu szablą przeszkodzić, i ryczał ze strachu jak bawół.", + "104529": "Inni, spostrzegłszy go, biegli rozsiekać, aż przypadł i pan Skrzetuski:", + "104530": "— Żywcem brać! Żywcem brać! — krzyknął.", + "104531": "— Stój! — ryczał dziad. — Jam szlachcic przebrany! Loquor latine! Jam nie dziad! Stójcie, mówię wam, zbóje, skurczybyki, kobyle dzieci, oczajdusze, łamignaty, rzezimieszki!", + "104532": "Ale dziad nie skończył jeszcze litanii, gdy pan Skrzetuski w twarz mu spojrzał i krzyknął, aż się ściany parowu echem ozwały:", + "104533": "— Zagłoba!", + "104534": "I nagle rzucił się na niego jak dziki zwierz, wpił mu palce w ramiona, twarz przysunął do twarzy i trzęsąc nim jak gruszką, wrzasnął:", + "104535": "— Gdzie kniaziówna, gdzie kniaziówna?", + "104536": "— Żyje! Zdrowa! Bezpieczna! — odkrzyknął dziad. — Puść waćpan, do diabła, bo duszę wytrzęsiesz.", + "104537": "Wtedy tego rycerza, którego pokonać nie mogła ani niewola, ani rany, ani boleść, ani straszliwy Burdabut, pokonała wieść szczęsna. Ręce mu opadły, na czoło wystąpił pot obfity, obsunął się na kolana, twarz zakrył rękoma i oparłszy się głową o ścianę jaru, trwał w milczeniu — widać, Bogu dziękował.", + "104538": "Tymczasem docięto reszty nieszczęsnych chłopów, kilkunastu związano, którzy katu mieli być oddani w obozie, aby zeznania z nich wydobył, zaś inni leżeli porozciągani i martwi. Bitwa ustała — zgiełk uciszył się. Semenowie zbierali się koło swego wodza i widząc go klęczącego pod skałą, poglądali na niego niespokojnie, nie wiedząc, czy nie ranny. On zaś wstał, a twarz miał taką jasną, jakby mu zorze w duszy świeciły.", + "104539": "— Gdzie ona jest? — spytał Zagłoby.", + "104540": "— W Barze.", + "104541": "— Bezpieczna?", + "104542": "— Zamek to potężny, żadnej inwazji się nie boi. Ona w opiece jest u pani Sławoszewskiej i u mniszek.", + "104543": "— Chwała bądź Bogu Najwyższemu! — rzekł rycerz, a w głosie drgało mu głębokie rozrzewnienie. — Dajże mnie waść rękę. Z duszy, z duszy dziękuję.", + "104544": "Nagle zwrócił się do semenów:", + "104545": "— Siła jest jeńców?", + "104546": "— Simnadciat' — odpowiedzieli żołnierze.", + "104547": "Na to pan Skrzetuski:", + "104548": "— Potkała mnie wielka radość i miłosierdzie jest we mnie. Puścić ich wolno.", + "104549": "Semenowie uszom swoim wierzyć nie chcieli. Tego zwyczaju nie bywało w wojskach Wiśniowieckiego. Skrzetuski zmarszczył z lekka brwi.", + "104550": "— Puścić ich wolno — powtórzył.", + "104551": "Semenowie odeszli, ale po chwili starszy esauł wrócił i rzekł:", + "104552": "— Panie poruczniku, nie wierzą, iść nie śmią.", + "104553": "— A pęta mają rozcięte?", + "104554": "— Tak jest.", + "104555": "— Tedy ostawić ich tutaj, a sami na koń.", + "104556": "W pół godziny później orszak posuwał się znów wśród ciszy wąską drożyną. Zeszedł też księżyc, który poprzenikał długimi, białymi pasmami do środka boru i rozświecił ciemne głębie. Pan Zagłoba i Skrzetuski, jadąc na czele, rozmawiali z sobą.", + "104557": "— Mówże mnie waszmość o niej wszystko, co tylko wiesz — rzekł rycerz. — To tedy waszmość ją z rąk Bohunowych wyrwałeś?", + "104558": "— A ja, jeszczem mu łeb na odjezdnym obwiązał, by krzyczeć nie mógł.", + "104559": "— O, toś waszmość postąpił wybornie, jak mnie Bóg miły! Ale jakżeście się do Baru dostali?", + "104560": "— Ej, siła by mówić, i to podobno będzie innym razem, bom okrutnie fatigatus, w gardle mi zaschło od śpiewania chamom. Nie masz waszmość czego się napić?", + "104561": "— Mam manierczynę z gorzałką, oto jest!", + "104562": "Pan Zagłoba uchwycił blaszankę i przechylił do ust; rozległy się długie grzdykania, a pan Skrzetuski, niecierpliwy, nie czekając ich końca, pytał dalej:", + "104563": "— A zdroważ ona?", + "104564": "— Co tam! — odparł pan Zagłoba — Na suche gardło każda zdrowa.", + "104565": "— Aleć ja o kniaziównę pytam!", + "104566": "— O kniaziównę? Jako łania.", + "104567": "— Bądźże chwała Bogu Najwyższemu! Dobrze jej tam w Barze?", + "104568": "— Że i w niebie lepiej by jej być nie mogło. Dla jej gładkości wszystkie corda lgną do niej. Pani Sławoszewska tak ją miłuje, jakby właśnie rodzoną. A co tam się kawalerów w niej kocha, tego byś waszmość na różańcu nie zliczył, jeno że ona tyle o nich dba, ile ja teraz o waściną próżną manierkę, stałym ku waszmości afektem płonąc.", + "104569": "— Niechże jej Bóg da zdrowie, onej najmilszej! — mówił radośnie pan Skrzetuski. — Tak że to mię wdzięcznie wspomina?", + "104570": "— Czy waści wspomina? Mówię waćpanu, żem i sam już nie rozumiał, skąd się tam w niej powietrza na tyle wzdychań bierze. Aż się wszyscy litują, a najbardziej mniszeczki, bo je sobie przez swoją słodkość całkiem zjednała. Toż ona i mnie wyprawiła na one hazardy, których o mało zdrowiem nie przypłaciłem, żeby to koniecznie do waści iść a dowiedzieć się, czyś żyw i zdrów. Chciała też nieraz posłańców wyprawiać, ale nikt się nie chciał podjąć, więcem się w końcu zlitował i do waszegom obozu się wybrał. Jakoż gdyby nie przebranie, pewno bym głową nałożył. Ale mnie za dziada chłopy wszędy mają, bo i śpiewam bardzo pięknie.", + "104571": "Pan Skrzetuski aż zaniemówił z radości. Tysiąc myśli i wspomnień cisnęło mu się do głowy; Helena jak żywa stanęła mu przed oczyma, taka, jaką ją widział ostatni raz w Rozłogach przed samym na Sicz wyjazdem: więc śliczna, zarumieniona, smukła, z tymi jej oczyma czarnymi jak aksamit, pełnymi niewysłowionych ponęt. Zdawało mu się teraz, że ją widzi, że czuje ciepło bijące od jej policzków, że słyszy jej słodki głos. Wspomniał ową przechadzkę w sadzie wiśniowym i kukułkę, i te pytania, które jej zadawał, i wstyd Heleny, gdy im dwunastu chłopczysków wykukała — więc dusza prawie wychodziła z niego, serce aż mdlało z kochania i radości, przy której wszystkie przeszłe cierpienia były jakby kropla przy morzu. Sam nie wiedział, co się z nim dzieje. Chciał krzyczeć, to znów na kolana padać i znów Bogu dziękować; to wspominać, to pytać i pytać bez końca!", + "104572": "Wreszcie zaczął powtarzać:", + "104573": "— Żyje, zdrowa!", + "104574": "— Żyje, zdrowa! — odrzekł jak echo pan Zagłoba.", + "104575": "— I ona to waści wysłała?", + "104576": "— Ona.", + "104577": "— A list waść masz?", + "104578": "— Mam.", + "104579": "— Dawaj!", + "104580": "— Zaszyty i przecie noc. Hamuj się waść.", + "104581": "— Całkiem nie mogę. Sam waszmość widzisz.", + "104582": "— Widzę.", + "104583": "Odpowiedzi pana Zagłoby stawały się coraz lakoniczniejsze, w końcu kiwnął się raz, drugi — i usnął. Skrzetuski widział, że nie ma rady, więc na powrót oddał się rozmyślaniom. Przerwał je dopiero tętent koni jakiegoś znacznego oddziału jeźdźców zbliżającego się szybko. Był to Poniatowski z nadwornymi kozakami, którego książę naprzeciw wysłał z obawy, aby co złego Skrzetuskiego nie spotkało.", + "104584": "Rozdział XXIX", + "104585": "Łatwo zrozumieć, jak przyjął książę relację, którą mu świtaniem pan Skrzetuski uczynił, o odmowie Osińskiego i Koryckiego. Wszystko tak się składało, iż trzeba było tak wielkiej duszy, jaką miał ów żelazny kniaź, by się nie ugiąć, nie zwątpić i rąk nie opuścić. Próżno miał olbrzymią fortunę na utrzymanie wojsk rujnować, próżno się miał miotać jak lew w sieci, próżno urywać jedna po drugiej głowy buntu, dokazywać cudów męstwa, wszystko na próżno! Nadchodziła chwila, w której musiał poczuć własną bezsilność, cofnąć się gdzieś daleko w spokojne kraje i pozostać niemym świadkiem tego, co działo się na Ukrainie. I któż to go tak ubezwładnił? Oto nie miecze kozackie, ale niechęć swoich. Czyż niesłusznie spodziewał się, ruszając w maju z Zadnieprza, że gdy jako orzeł z góry na bunt uderzy, gdy w powszechnym przerażeniu i popłochu pierwszy szablę nad głową wzniesie, wnet cała Rzeczpospolita w pomoc mu przyjdzie i swą siłę, swój miecz karzący w jego ręce powierzy? Tymczasem cóż się stało? Król umarł, a po jego śmierci regimentarstwo oddano w inne ręce — jego zaś, księcia, ostentacyjnie pominięto. Było to pierwsze ustępstwo uczynione Chmielnickiemu — i nie z powodu utraconej godności cierpiała dusza księcia, ale cierpiała na myśl, że ta zdeptana Rzeczpospolita tak już upadła nisko, iż nie chce walki na śmierć, iż cofa się przed jednym Kozakiem i układami woli zuchwałą jego prawicę powstrzymać. Od chwili zwycięstwa pod Machnówką coraz gorsze wiadomości przychodziły do obozu: więc naprzód wieść o układach przez pana Kisiela przysłana, potem wieść o zalaniu Polesia wołyńskiego przez fale buntu — na koniec odmowa ze strony pułkowników, wykazująca jasno, jak dalece główny regimentarz, książę Dominik Zasławski-Ostrogski, był nieprzyjaźnie dla Wiśniowieckiego usposobiony. Właśnie podczas niebytności pana Skrzetuskiego przybył do obozu pan Korsz Zienkowicz z doniesieniem, iż całe Owruckie w ogniu już stoi. Lud tam cichy, nie rwał się do buntu, ale przyszli Kozacy pod Krzeczowskim i Półksiężycem i gwałtem zmuszali czerń, by się garnęła w ich szeregi. Dwory więc i miasteczka zostały popalone, szlachta, która nie uszła — wycięta, a między innymi stary pan Jelec, dawny sługa i przyjaciel domu Wiśniowieckich. Ułożył sobie tedy książę, że po połączeniu się z Osińskim i Koryckim zniesie Krzywonosa, a potem na północ ku Owruczowi ruszy, aby porozumiawszy się z hetmanem litewskim, w dwa ognie wziąć buntowników. Ale te wszystkie plany upadały teraz z powodu zakazu danego obydwom pułkownikom przez księcia Dominika. Jeremi bowiem po wszystkich pochodach, bitwach i trudach nie był dość silny, by się z Krzywonosem mierzyć, zwłaszcza że i wojewody kijowskiego nie był pewien. Pan Janusz bowiem naprawdę duszą i sercem należał do partii pokojowej. Ugiął się on przed powagą i potęgą Jeremiego i musiał z nim iść, ale im bardziej widział ową powagę zachwianą, tym skłonniejszy był do stawienia oporu wojowniczym chęciom książęcym, co też się zaraz pokazało.", + "104586": "Zdawał więc sprawę pan Skrzetuski, a książę słuchał go w milczeniu. Wszystka starszyzna była obecna posłuchaniu, wszystkie twarze sposępniały na wieść o odmowie pułkowników, a oczy zwróciły się na księcia, któren rzekł:", + "104587": "— Więc to książę Dominik przysłał im zakaz?", + "104588": "— Tak jest. Pokazywali mi go na piśmie.", + "104589": "Jeremi wsparł się rękoma o stół i twarz ukrył w dłonie. Po chwili zaś mówił:", + "104590": "— Zaiste, jest to więcej, niż człowiek przenieść może. Zali ja jeden mam pracować i zamiast pomocy jeszcze impedimentów doznawać? Zali to nie mogłem hen, aż ku Sandomierzu, do swoich majętności pójść i tam spokojnie siedzieć? A przecz-żem tego nie uczynił, jeśli nie dla miłości ku ojczyźnie? Oto mi nagroda teraz za trudy, za uszczerbek w fortunie, za krew…", + "104591": "Kniaź mówił spokojnie, ale taka gorycz, taki ból drgał w jego głosie, że wszystkie serca ścisnęły się żalem. Starzy pułkownicy, weterani spod Putywla, Starca, Kumejków, i młodzi zwycięzcy z ostatniej wojny poglądali na niego z niewysłowioną troską w oczach, bo wiedzieli, jaką ciężką walkę stacza z samym sobą ten żelazny człowiek, jak strasznie musi cierpieć jego duma od upokorzeń, które się na niego zwaliły. On, kniaź „z bożej miłości” — on, wojewoda ruski, senator Rzeczypospolitej, musiał ustępować takim Chmielnickim i Krzywonosom; on, monarcha prawie, który niedawno jeszcze przyjmował posłów postronnych władców, musiał się cofnąć z pola chwały i zamknąć w jakim zameczku, czekając na rezultat wojny, którą inni prowadzić będą, albo upokarzających układów. On, stworzony do wielkich przeznaczeń, czując siłę, by im sprostać — musiał się uznać bezsilnym…", + "104592": "Cierpienie to razem z trudami odbiło się na jego postaci. Wychudł znacznie, oczy mu wpadły, czarna jak skrzydło kruka czupryna siwieć poczęła. Ale jakiś wielki, tragiczny spokój rozlał się po jego twarzy, bo duma broniła mu zdradzić się z cierpieniem.", + "104593": "— Ha, niechże tak będzie! — rzekł. — Pokażemy tej niewdzięcznej ojczyźnie, iż nie tylko wojować, ale i zginąć dla niej potrafimy. Zaiste, wolałbym sławniejszą śmiercią w jakiej innej wojnie polec niż przeciw chłopstwu w domowej zawierusze, ale trudno!", + "104594": "— Mości książę — przerwał wojewoda kijowski — nie mów wasza książęca mość o śmierci, bo choć nie wiadomo, co komu Bóg przeznaczył, ale przecie jeszcze może do niej daleko. Uwielbiam ja wojenny geniusz i rycerski animusz waszej książęcej mości, ale przecie nie mogę brać za złe ani vice-rexowi, ani kanclerzowi, ani regimentarzom, że tę wojnę domową starają się układami zahamować, boć się to bratnia krew w niej leje, a z obopólnej zawziętości któż, jeśli nie zewnętrzny nieprzyjaciel, będzie korzystał?", + "104595": "Książę popatrzył długo w oczy wojewodzie i rzekł dobitnie:", + "104596": "— Zwyciężonym łaskę okażcie, to ją przyjmą z wdzięcznością i pamiętać będą; u zwycięzców w pogardę tylko pójdziecie. Bogdaj temu ludowi nikt nigdy krzywd nie był czynił! Ale gdy raz bunt rozgorzał, tedy nie układami, ale krwią gasić go trzeba. Inaczej hańba i zguba nam!…", + "104597": "— Prędsza zguba, gdy na własną rękę wojnę prowadzić będziem — odpowiedział wojewoda.", + "104598": "— Czy to znaczy, że wasza mość nie pójdziesz dalej ze mną?", + "104599": "— Mości książę! Boga na świadka biorę, że nie stanie się to ze złej ku wam woli, ale sumienie mnie mówi, iżbym na oczywistą zgubę ludzi moich nie wystawiał, boć to krew droga i przyda się jeszcze Rzeczypospolitej.", + "104600": "Książę zamilkł, a po chwili zwrócił się ku swoim pułkownikom:", + "104601": "— Wy, starzy towarzysze, nie opuścicie mnie przecie, nieprawda?", + "104602": "Na te słowa pułkownicy, jakoby jedną siłą i wolą popchnięci, rzucili się ku księciu. Niektórzy całowali jego szaty, inni obejmowali kolana, inni ręce ku górze podnosząc, wołali:", + "104603": "— My przy tobie do ostatniego tchu, do ostatniej krwi!", + "104604": "— Prowadź! Prowadź! Bez żołdu służyć będziem!", + "104605": "— Mości książę, i mnie przy sobie umierać pozwól! — wołał zapłoniony jak panna młody pan Aksak.", + "104606": "Widząc to, nawet wojewoda kijowski był wzruszony, a książę od jednego do drugiego chodził, ściskał każdego za głowę i dziękował. Zapał wielki ogarnął starszych i młodszych. Z oczu wojowników sypały się iskry, ręce co chwila chwytały za szable.", + "104607": "— Z wami żyć, z wami umierać! — mówił książę.", + "104608": "— Zwyciężymy! — wołali oficerowie. — Na Krzywonosa! Pod Połonne! Kto chce nas opuścić, niechaj to uczyni. Obejdziemy się bez pomocy. Nie chcemy się dzielić ni chwałą, ni śmiercią!", + "104609": "— Mości panowie! — rzekł na to książę. — Wola jest moja, abyśmy, nim na Krzywonosa ruszymy, zażyli choć krótkiego spoczynku, któren by siły nasze mógł restaurować. Oto już trzeci miesiąc idzie, jak nie zsiadamy prawie z koni. Od trudów, niewywczasów i zmienności aury już ciało odpada nam od kości. Koni nie mamy, piechoty nasze boso chodzą. Pójdziem tedy pod Zbaraż, tam się odżywim i wypoczniem, może też coś żołnierzy skupi się do nas i z nowymi siłami ruszymy w ogień.", + "104610": "— Kiedy wasza książęca mość rozkaże ruszyć? — pytał stary Zaćwilichowski.", + "104611": "— Bez zwłoki, stary żołnierzu, bez zwłoki!", + "104612": "Tu książę zwrócił się do wojewody:", + "104613": "— A wasza miłość dokąd się chcesz udać?", + "104614": "— Pod Gliniany, bo słyszę, że tam się wojska kupią.", + "104615": "— Tedy odprowadzimy waszą mość aż do spokojnej okolicy, aby wam się przypadek jaki nie trafił.", + "104616": "Wojewoda nie odrzekł nic, bo mu się stało jakoś niesmaczno. On księcia opuszczał, a książę mu jeszcze troskliwość okazywał i odprowadzić go zamierzał. Była-li to ironia w słowach księcia — wojewoda nie wiedział, niemniej przeto zamiaru swego nie zaniechał, bo pułkownicy książęcy coraz niechętniej na niego patrzyli i jasnym było, że w każdym innym mniej karnym wojsku tumult by przeciw niemu powstał.", + "104617": "Skłonił się więc i wyszedł; pułkownicy też porozchodzili się, każdy do swojej chorągwi, aby je do pochodu sprawić; został tylko z księciem sam Skrzetuski.", + "104618": "— Jaki tam żołnierz pod tymi chorągwiami? — spytał książę.", + "104619": "— Tak przedni, że lepszego nie znaleźć. Dragonia moderowana na niemiecki ład, a w gwardii pieszej sami weterani z trzydziestoletniej wojny. Gdym ich ujrzał, myślałem, że triarii rzymscy.", + "104620": "— Siła ich jest?", + "104621": "— Dwa pułki z dragonią, razem trzy tysiące ludzi.", + "104622": "— Szkoda, szkoda, wielkich rzeczy można by z taką pomocą dokazać!", + "104623": "Cierpienie widocznie odmalowało się na twarzy księcia. Po chwili rzekł jakby sam do siebie:", + "104624": "— Nieszczęśnie to wybrano takich regimentarzy na te czasy klęski! Ostroróg byłby dobry, gdyby wymową a łaciną można tę wojnę zażegnać; Koniecpolski, dziewierz mój, z krwi wojowników, ale młodzik bez doświadczenia, a zaś Zasławski ze wszystkich najgorszy. Znam ja jego od dawna. Człek to małego serca i miałkiego umysłu. Jego rzecz nad dzbanem drzemać i przed się na brzuch spluwać, nie wojska sprawować… Tego ja głośno nie mówię, by nie sądzono, iż mnie invidia podnieca, ale straszne klęski przewiduję. I to teraz, teraz właśnie, tacy ludzie wzięli ster w dłonie! Boże, Boże, odwróć ten kielich! Co się też stanie z tą ojczyzną? Gdy o tym myślę, śmierci prędkiej pragnę, bom też już zmorzon bardzo, i mówię ci: niedługo odejdę. Dusza się rwie do wojny, ale ciału sił braknie.", + "104625": "— Wasza książęca mość powinien byś więcej zdrowia chronić, bo całej ojczyźnie siła na nim zależy, a już też znać, że trudy bardzo waszą książęcą mość poszczerbiły.", + "104626": "— Ojczyzna znać inaczej myśli, gdy mnie pominięto; i teraz szablę mi z ręki wytrącają.", + "104627": "— Gdy Bóg da, królewicz Karol infułę na koronę zmieni, będzie wiedział, kogo wynieść, a kogo karać, wasza książęca mość zaś dość potężny jesteś, by o nikogo teraz nie dbać.", + "104628": "— Pójdę też swoją drogą.", + "104629": "Książę nie spostrzegał się może, że torem innych „królewiąt” politykę na własną rękę prowadził, ale gdyby się w tym i obaczył, byłby jej nie odstąpił, bo to jedno czuł dobrze, iż honor Rzeczypospolitej ratuje.", + "104630": "I znów nastała chwila milczenia, którą wkrótce przerwało rżenie koni i głosy trąbek obozowych. Chorągwie szykowały się do pochodu. Głosy te zbudziły księcia z zamyślenia, trzasnął głową, jakby cierpienie i złe myśli chciał strząsnąć, po czym rzekł:", + "104631": "— A drogę miałeś spokojną?", + "104632": "— Spotkałem w lasach mszynieckich sporą watahę chłopstwa, na dwieście ludzi, którą starłem.", + "104633": "— Dobrze. A jeńców wziąłeś, bo to teraz ważna rzecz?", + "104634": "— Wziąłem, ale…", + "104635": "— Ale kazałeś już ich sprawić, tak?", + "104636": "— Nie, wasza książęca mość! Puściłem ich wolno.", + "104637": "Jeremi spojrzał ze zdziwieniem na Skrzetuskiego, po czym brwi jego ściągnęły się nagle.", + "104638": "— Cóż to? Czy i ty do pokojowej partii już należysz? Co to znaczy?", + "104639": "— Wasza książęca mość, języka przywiozłem, bo między chłopstwem był przebrany szlachcic, który został żyw. Zaś innych puściłem, bo Bóg łaskę na mnie zesłał i pocieszenie. Karę chętnie poniosę. Ten szlachcic to jest pan Zagłoba, któren mnie wieść o kniaziównie przyniósł.", + "104640": "Książę zbliżył się żywo do Skrzetuskiego.", + "104641": "— Żyje? Zdrowa?", + "104642": "— Bogu Najwyższemu chwała! Tak jest!", + "104643": "— I gdzie się schroniła?", + "104644": "— Jest w Barze.", + "104645": "— To potężna forteca. Mój chłopcze! — Tu książę ręce w górę wyciągnął i wziąwszy głowę pana Skrzetuskiego, ucałował go kilkakroć w czoło. — Raduję się twoją radością, bo cię jak syna kocham.", + "104646": "Pan Jan ucałował serdecznie rękę książęcą i choć od dawna już byłby za niego chętnie krew przelał, przecie poczuł teraz na nowo, iż na jego rozkaz skoczyłby i w piekło gorejące. Tak ów groźny i okrutny Jeremi umiał sobie jednać serca rycerstwa.", + "104647": "— No, nie dziwię ci się, żeś tych chłopów puścił. Ujdzie ci to bezkarnie. Ale to ćwik ten szlachcic! To on ją tedy aż z Zadnieprza do Baru przeprowadził? Chwała Bogu! W tych ciężkich czasach i dla mnie to prawdziwa pociecha. Ćwik to, ćwik musi być nie lada! A dawaj no tu tego Zagłobę!", + "104648": "Pan Jan raźno ku drzwiom ruszył, ale w tej chwili rozwarły się one nagle i ukazała się w nich płomienista głowa pana Wierszułła, któren z nadwornymi Tatary na daleki podjazd był posłany.", + "104649": "— Mości książę! — zawołał, oddychając ciężko. — Połonne Krzywonos wziął, ludzi dziesięć tysięcy w pień wyciął, niewiast, dzieci.", + "104650": "Pułkownicy zaczęli się znowu schodzić i cisnąć koło Wierszułła, przyleciał i wojewoda kijowski, książę zaś stał zdumiały, bo się nie spodziewał takiej wieści.", + "104651": "— Toż tam sama Ruś się zamknęła! To chyba nie może być!", + "104652": "— Jedna dusza żywa z miasta nie wyszła.", + "104653": "— Słyszysz wasza mość — rzekł książę, zwracając się do wojewody — prowadźże układy z takim nieprzyjacielem, któren swoich nawet nie szczędzi!", + "104654": "Wojewoda sapnął i rzekł:", + "104655": "— O dusze pieskie! Kiedy tak, niechże diabli porwą wszystko! Pójdę jeszcze z waszą książęcą mością!", + "104656": "— A toś mi brat! — rzekł książę.", + "104657": "— Niech żyje wojewoda kijowski! — zakrzyknął stary Zaćwilichowski.", + "104658": "— Niech żyje zgoda!", + "104659": "A książę zwrócił się znów do Wierszułła:", + "104660": "— Gdzie ruszą z Połonnego? Nie wiadomo?", + "104661": "— Podobno pod Konstantynów.", + "104662": "— O na Boga! To pułki Osińskiego i Koryckiego są zgubione, bo z piechotą ujść nie zdążą. Trzeba urazy zapomnieć i w pomoc im ruszyć. Na koń! Na koń!", + "104663": "Twarz książęca zajaśniała radością, a rumieniec oblał na nowo wychudłe policzki, bo droga sławy znów stanęła przed nim otworem.", + "104664": "Rozdział XXX", + "104665": "Wojska minęły Konstantynów i zatrzymały się w Rosołowcach. Wyliczył bowiem książę, iż gdy Korycki i Osiński powezmą wiadomość o wzięciu Połonnego, muszą na Rosołowce się cofać, a jeśli nieprzyjaciel zechce ich gonić, to niespodzianie między całą siłę książęcą jakoby w pułapkę wpadnie i tym pewniej klęskę poniesie. Jakoż przewidywania te spełniły się w większej części. Wojska zajęły pozycje i stały cicho w gotowości do bitwy. Większe i mniejsze podjazdy rozeszły się na wszystkie strony z obozu. Książę zaś z kilku pułkami stanął we wsi i czekał. Aż wieczorem Tatarzy Wierszułła dali znać, iż od strony Konstantynowa zbliża się jakaś piechota. Usłyszawszy to, książę wyszedł przede drzwi swej kwatery w otoczeniu oficerów, a z nimi kilkadziesiąt znaczniejszego towarzystwa, by patrzyć na owo wejście. Tymczasem pułki, oznajmiwszy się odgłosem trąb, zatrzymały się przede wsią, a dwaj pułkownicy biegli co prędzej, zadyszani, przed księcia, aby mu służby swoje ofiarować. Byli to Osiński i Korycki. Ujrzawszy Wiśniowieckiego, a przy nim wspaniałą świtę rycerstwa, zmieszali się bardzo, niepewni przyjęcia, i skłoniwszy się nisko, czekali w milczeniu, co powie.", + "104666": "— Fortuna kołem się toczy i pysznych poniża — rzekł książę. — Nie chcieliście waszmościowie przyjść na zaprosiny nasze, teraz zaś sami przychodzicie.", + "104667": "— Wasza książęca mość! — rzekł śmiało Osiński. — Duszą całą chcieliśmy pod waszą książęcą mością służyć, ale zakaz był wyraźny. Kto go wydał, niech zań odpowiada. My prosim o przebaczenie, choć niewinni, bo jako wojskowi musieliśmy słuchać i milczeć.", + "104668": "— To książę Dominik rozkaz odwołał? — pytał książę.", + "104669": "— Rozkaz nie został odwołany — rzekł Osiński — ale już nas nie obowiązuje, gdyż jedyny ratunek i ocalenie wojsk naszych w łasce waszej książęcej mości, pod którego komendą odtąd żyć, służyć i umierać chcemy.", + "104670": "Słowa te, pełne siły męskiej, i postać Osińskiego jak najlepsze wywarły na księciu i towarzyszach wrażenie. Był to bowiem słynny żołnierz i choć młody jeszcze, bo nie więcej czterdziestu lat liczył, pełen już wojennej praktyki, której w armiach cudzoziemskich nabył. Każde żołnierskie oko spoczywało też na nim chętnie. Wysoki, prosty jak trzcina, z podczesanym do góry żółtym wąsem i szwedzką brodą, strojem i postawą przypominał zupełnie pułkowników z trzydziestoletniej wojny. Korycki, z pochodzenia Tatar, w niczym do niego nie był podobny. Małego wzrostu i krępy, spojrzenie miał posępne i dziwnie wyglądał w cudzoziemskim ubiorze nielicującym z jego wschodnimi rysami. Dowodził pułkiem niemieckiej wybranej piechoty i słynął zarówno z męstwa, jak z mrukliwości i żelaznej dyscypliny, w której żołnierzy swych utrzymywał.", + "104671": "— Czekamy rozkazów waszej książęcej mości — rzekł Osiński.", + "104672": "— Dziękuję za rezolucję waszmościów, a usługi przyjmuję. Wiem, iż żołnierz słuchać musi, i jeślim po waściów posyłał, to dlatego, żem o zakazie nie wiedział. Niejedną odtąd złą i dobrą chwilę z sobą przeżyjemy, ale spodziewam się także, iż waszmościowie radzi będziecie z nowej służby.", + "104673": "— Byleś wasza książęca mość był z nas rad i z naszych pułków.", + "104674": "— Dobrze! — rzekł książę. — Daleko nieprzyjaciel za wami?", + "104675": "— Podjazdy blisko, ale główna siła dopiero na rano by tu zdążyć mogła.", + "104676": "— Dobrze. Tedy mamy czas. Każcież waszmościowie przejść waszym pułkom przez majdan, niech je zobaczę, abym poznał, jakiego to przywiedliście mi żołnierza i czy siła będzie z nim można dokazać.", + "104677": "Pułkownicy wrócili do pułków i w kilka pacierzy weszli na ich czele do obozu. Towarzystwo spod górnych chorągwi książęcych sypnęło się jak mrowie, aby widzieć nowych towarzyszów. Szła więc naprzód dragonia królewska pod kapitanem Gizą, w ciężkich hełmach szwedzkich z wysokimi grzebieniami. Konie pod nimi podolskie, ale dobrane i dobrze wypasione, żołnierz świeży, wypoczęty, w jaskrawej i błyszczącej odzieży, wspaniale na pozór odbijał od wymizerowanych regimentów książęcych odzianych w podartą i wypłowiałą od deszczów i słońca barwę. Za nimi szedł z pułkiem Osiński, w końcu Korycki. Szmer pochwalny rozległ się między książęcym rycerstwem na widok głębokich szeregów niemieckich. Kolety na nich jednostajne, czerwone, na ramionach połyskujące muszkiety. Szli po trzydziestu w rzędzie, krokiem jednostajnym, jakby szedł jeden człowiek, silnym i grzmiącym. A wszystko chłopy rosłe, pleczyste — żołnierz stary, który w niejednym kraju i niejednym ogniu bywał, po większej części weterani z trzydziestoletniej wojny, sprawni, karni i doświadczeni.", + "104678": "Gdy nadeszli przed księcia, Osiński krzyknął:", + "104679": "— Halt!> — I pułk zatrzymał się jak w ziemię wkopany; oficerowie podnieśli trzciny do góry, a chorąży wzniósł chorągiew i chwiejąc nią, po trzykroć zniżył ją przed księciem.", + "104680": "—Vorwärts! — zawołał Osiński.", + "104681": "— Vorwärts! — powtórzyli oficerowie i pułk ruszył znów naprzód.", + "104682": "Tak samo, a niemal jeszcze sprawniej zaprezentował swoich Korycki, na który widok uradowały się wszystkie serca żołnierskie, a Jeremi, znawca nad znawcami, aż się w boki wsparł z zadowolenia i patrzył, i uśmiechał się, bo właśnie piechoty mu brakło, a pewien był, że lepszej trudno by mu było w całym świecie znaleźć. Czuł się też na siłach wzmożony i spodziewał się wielkich dzieł wojennych dokonać. Towarzystwo zaś rozmawiało o różnych rzeczach wojskowych i rozmaitych żołnierzach, których po świecie widzieć można.", + "104683": "— Dobra jest piechota zaporoska, szczególniej do obrony zza okopu — mówił pan Śleszyński — ale ci jej wytrzymają, bo wyćwiczeńsi.", + "104684": "— Ba, wiele lepsi! — odparł pan Migurski.", + "104685": "— Wszelako to ciężki lud — rzecze pan Wierszułł. — Żeby tak na mnie, podjąłbym się z moimi Tatary we dwa dni tak ich zmorzyć, iż trzeciego już bym ich jako barany mógł wyrzynać.", + "104686": "— Co waść gadasz! Niemcy dobrzy żołnierze.", + "104687": "A na to ozwał się pan Longinus Podbipięta swoją śpiewną, litewską mową:", + "104688": "— Jak to Bóg w miłosierdziu swoim różne nacje różnymi cnotami obdarzył. Jako słyszałem, nie masz w świecie nad naszą jazdę, a znowu ani nasza, ani węgierska piechota porównać się z niemiecką nie może.", + "104689": "— Bo Bóg jest sprawiedliwy — rzecze na to pan Zagłoba. — Waści na przykład dał wielką fortunę, wielki miecz i ciężką rękę, a za to mały dowcip.", + "104690": "— Już się do niego przypił jak końska pijawka — rzekł, śmiejąc się, pan Skrzetuski.", + "104691": "A pan Podbipięta oczy zmrużył i rzekł ze zwykłą sobie słodyczą:", + "104692": "— Słuchać hadko! Waści dał język, pono za długi!", + "104693": "— Jeśli utrzymujesz, że źle zrobił, dając mi taki, jaki mam, tedy pójdziesz do piekła razem ze swoją czystością, bo woli jego chcesz kontrować.", + "104694": "— Et, kto tam waści przegada! Gadasz i gadasz.", + "104695": "— A wieszże waćpan, czym człowiek różni się od zwierząt?", + "104696": "— A czym?", + "104697": "— Oto rozumem i mową.", + "104698": "— Ot, dałże mu, dał! — rzecze pułkownik Mokrski.", + "104699": "— Jeżeli tedy waćpan nie pojmujesz, dlaczego w Polsce najlepsza jazda, a u Niemców piechota, to ja ci to wytłumaczę.", + "104700": "— No, dlaczego? Dlaczego? — spytało kilka głosów.", + "104701": "— Oto, gdy Pan Bóg konia stworzył, przyprowadził go przed ludzi, żeby zaś jego dzieło chwalili. A na brzegu stał Niemiec, jako to się oni wszędy wcisną. Pokazuje tedy Pan Bóg konia i pyta się Niemca: co to jest? A Niemiec na to: Pferd! Co? — powiada Stwórca. — To ty na moje dzieło „pfe” mówisz? A nie będziesz ty za to, plucho, na tym stworzeniu jeździł, a jeśli będziesz, to kiepsko. To rzekłszy, Polakowi konia darował. Oto dlaczego polska jazda najlepsza, a zaś Niemcy, jak poczęli piechotą za Panem Bogiem drałować a przepraszać, tak się na najlepszą piechotę wyrobili.", + "104702": "— Bardzoś to waść misternie wykalkulował — rzekł pan Podbipięta.", + "104703": "Dalszą rozmowę przerwali nowi goście, nadbiegli z doniesieniem, iż jeszcze jakieś wojsko do obozu się zbliża, które nie może być kozackie, bo nie od Konstantynowa, ale całkiem z innej strony, od rzeki Zbrucza, nadciąga. Jakoż we dwie godziny później weszły te chorągwie z takim grzmieniem trąb i bębnów, że aż książę się rozgniewał i posłał do nich rozkaz, by byli cicho, bo nieprzyjaciel w pobliżu. Pokazało się, iż był to pan strażnik koronny Samuel Łaszcz, sławny zresztą awanturnik, krzywdziciel, warchoł i zabijaka, ale żołnierz wielki. Wiódł on ośmiuset ludzi takiego jak sam pokroju, częścią szlachty, częścią Kozaków, którzy by wszyscy, na dobrą sprawę, wisieć powinni. Ale książę Jeremi nie zrażał się swawolą tego żołnierstwa, dufając, że w jego ręku zmienić się na pokorne owieczki muszą, a zaś zaciekłością i męstwem inne braki nagrodzą. Był to tedy szczęśliwy dzień. Wczoraj jeszcze książę, zagrożony odejściem wojewody kijowskiego, już był postanowił wojnę aż do chwili przybytku sił zawiesić i do spokojniejszego kraju się na czas jakiś uchylić — dziś stał znów na czele blisko dwunastotysięcznej armii, a choć Krzywonos pięć razy tyle liczył, jednak ze względu, iż większość wojsk zbuntowanych składała się z czerni, obie siły za równe poczytywane być mogły. Teraz też książę już ani myślał o odpoczynku. Zamknąwszy się z Łaszczem, wojewodą kijowskim, Zaćwilichowskim, Machnickim i Osińskim, naradzał się nad dalszą wojną. Krzywonosowi nazajutrz postanowiono wydać bitwę, a gdyby nie nadszedł, tedy mieli iść ku niemu w odwiedziny.", + "104704": "Noc zapadła już głęboka, ale od czasu ostatnich deszczów, które pod Machnówką tak bardzo dokuczały żołnierzom, pogoda ustaliła się wyborna. Na ciemnym sklepieniu niebios świeciły roje gwiazd złotych. Księżyc wytoczył się wysoko i ubielił wszystkie dachy rosołowskie. W obozie nikt spać nie myślał. Wszyscy odgadli jutrzejszą bitwę i gotowali się do niej, gwarząc po staremu, śpiewając i wielkie sobie rozkosze obiecując. Oficerowie i znaczniejsze towarzystwo, wszyscy w wybornych humorach, zebrali się naokół wielkiego ogniska i zabawiali się szklankami.", + "104705": "— Mówże zaś waćpan dalej! — wołali na Zagłobę. — Gdyście tedy przez Dniepr przeszli, cóżeście czynili i jakim sposobem dostaliście się do Baru?", + "104706": "Pan Zagłoba wychylił kwartę miodu i rzekł:", + "104707": "— …Sed jam nox humida coelo praecipitat, Suadentque sidera cadentia somnos, Sed si tantus amor casus cognoscere nostros, Incipiam…", + "104708": "— Moi mości panowie! Gdybym zaczął wszystko szczegółowie opowiadać, tedy i dziesięciu nocy by nie starczyło, a pewnie i miodu, bo stare gardło jak stary wóz smarować trzeba. Dość, gdy waćpaństwu powiem, iżem do Korsunia, do obozu samego Chmielnickiego z kniaziówną poszedł i z tego piekła bezpieczniem ją wyprowadził.", + "104709": "— Jezus Maria! Toś chyba waćpan czarował! — zakrzyknął pan Wołodyjowski.", + "104710": "— Co prawda, to czarowałem — odpowiedział pan Zagłoba — bom się też tego piekielnego kunsztu jeszcze za młodych lat od jednej czarownicy w Azji wyuczył, która zakochawszy się we mnie, wszystkie arcana czarnoksięskiej sztuki mi dywulgowała. Ale wiele czarować nie mogłem, bo sztuka na sztukę. Pełno tam wróżków i czarownic koło Chmielnickiego, ci tyle mu diabłów do usług posprowadzali, iż on nimi jak chłopami robi. Spać idzie, to mu diabeł musi buty ściągać; szaty mu się zakurzą, to je diabli ogonami trzepią, a on jeszcze, gdy pijany, tego lub owego w pysk, że to — powiada — źle służysz!", + "104711": "Pobożny pan Longinus przeżegnał się i rzekł:", + "104712": "— Z nimi moce piekielne, z nami niebieskie.", + "104713": "— Byliby też mnie czarni zdradzili przed Chmielnickim, ktom jest i kogo prowadzę, alem ich pewnym sposobem zaklął, że milczeli. Bałem się też, żeby Chmielnicki mnie nie poznał, bom się z nim w Czehrynie rok temu ze dwa razy u Dopuła zetknął; było też i kilku innych znajomych pułkowników, ale cóż? Brzuch mnie spadł, broda wyrosła do pasa, włosy do ramion, przebranie resztę zmieniło, więc nikt nie poznał.", + "104714": "— Toś waćpan widział samego Chmielnickiego i mówiłeś z nim?", + "104715": "— Czym widział Chmielnickiego? Tak, jako waszmościów widzę. Przecie on mnie jako szpiega na Podole wysłał, żebym jego manifesty chłopstwu po drodze rozdawał. Piernacz mnie dał dla bezpieczeństwa od ordy, tak że już spod Korsunia jechałem wszędy bezpiecznie. Jak mnie chłopi albo Niżowi spotkali, tak ja im piernacz pod nos i mówię: „Powąchajcie to, ditki, i idźcie do diabła!”. Kazałem też sobie dawać wszędzie jeść i pić suto, a oni dawali i podwody także, czemum był rad i już ciągle na moją niebogę kniaziównę patrzyłem, aby po takich wielkich fatygach i strachu wypoczęła. Mówię tedy waćpaństwu, że nimem dojechał do Baru, to już się tak odżywiła, że mało sobie ludziska tam w Barze oczu za nią nie powypatrywali. Jest tam wiele gładkich panien, gdyż się szlachta z dalekich okolic pozjeżdżała, ale tak im właśnie do niej jako sowom do kraski. Miłują ją też ludzie, a i waszmościowie byście ją miłowali, gdybyście znać mogli.", + "104716": "— Pewnie, że nie byłoby inaczej! — rzekł mały pan Wołodyjowski.", + "104717": "— Ale czemużeś waszmość aż do Baru wędrował? — pytał pan Migurski.", + "104718": "— Bom sobie powiedział, że nie stanę, póki do bezpiecznego miejsca nie przybędę, więc też i małym zameczkom nie ufałem, myśląc, że przecie bunt może do nich dojść. A do Baru choćby i doszedł, to by sobie zęby na nim połamał. Tam pan Andrzej Potocki potężnie mury obsadził i tyle dba o Chmiela, ile ja o próżną szklankę. Co waszmościowie myślicie, żem źle uczynił, tak daleko od ognia odjeżdżając? A toż mnie pewnie ów Bohun gonił, a gdyby był dogonił, tedy, mówię waszmościom, marcepan by ze mnie dla psów zrobił. Wy jego nie znacie, ale ja go znam. Niech go tam diabli porwą! Póty nie będę miał spokoju, póki jego nie powieszą. Dajże mu Boże tak szczęśliwy koniec, amen! Pewnie też nikogo sobie tak nie zakarbował jako mnie. Brr! Gdy o tym pomyślę, aż mnie się zimno robi. Dlatego to i napitków chętniej teraz zażywam, chociaż z natury pić nie lubię.", + "104719": "— Co waćpan mówisz! — odezwał się pan Podbipięta. — Toż pijesz, brateńku, jak żuraw studzienny.", + "104720": "— Nie zaglądaj waćpan do studni, bo mądrego na dnie nie obaczysz. Ale mniejsza z tym. Jadąc tedy z piernaczem i manifestami Chmielnickiego, wielkich przeszkód nie doznałem. Przybywszy do Winnicy, znalazłem tam chorągiew obecnego tu w obozie pana Aksaka, alem się przecie dziadowskiej skóry jeszcze nie pozbywał, bom się chłopstwa bał. Jenom się manifestów zbył. Jest tam rymarz, któren się zowie Suhak i dla Zaporożców szpiegował, a wiadomości Chmielnickiemu posyłał. Przez tego manifesty odesłałem, wypisawszy na nich takie sentencje, że chyba go Chmiel każe ze skóry obedrzeć, gdy je przeczyta. Ale tymczasem pod samym Barem taka mnie przygoda spotkała, żem mało przy brzegu nie utonął.", + "104721": "— Jakże to było? Jakże?", + "104722": "— Spotkałem pijanych żołnierzów swawolników, którzy usłyszeli, jakem do kniaziówny mówił: „waćpanna”, bom się też nie bardzo już i strzegł, jako to blisko swoich. Tak tedy: co to za dziad i co to za szczególne chłopię, do którego się mówi: „waćpanna”?. Kiedy spojrzą na kniaziównę: aż tu uroda jak malowanie! Dalejże do nas! Ja w kąt moją niebogę, zastawiłem ją sobą i do szabli…", + "104723": "— To dziw — przerwał Wołodyjowski — żeś waćpan za dziada przebranym będąc, miał szablę przy boku!", + "104724": "— Hę — rzekł Zagłoba — że miałem szablę? A kto waćpanu powiedział, że miałem szablę? Nie miałem, jenom żołnierską pochwycił, co leżała na stole. Bo to było w karczmie w Szypińcach. Położyłem w mgnieniu oka dwóch napastników. Ci do bandoletów! Krzyczę: „Stójcie, sobaki, bom szlachcic!”. Aż tu wołają: „Alt, alt! Jedzie podjazd!”. Pokazało się, że to nie był podjazd, jeno pani Sławoszewska z eskortą, którą syn w pięćdziesiąt koni odprowadzał, młode chłopię. Dopieroż tamtych pohamowali. A ja do pani z oracją. Takem ją rozczulił, że zaraz jej upusty w oczach się otworzyły. Wzięła kniaziównę do karety i ruszyliśmy do Baru. Ale myślicie, waćpaństwo, że na tym koniec? Gdzie tam!…", + "104725": "Nagle pan Śleszyński przerwał opowiadanie:", + "104726": "— Patrzcie no, waszmościowie — rzekł — czy to tam świt, czy co?", + "104727": "— O, nie może być! — odparł pan Skrzetuski. — Za wczesna pora.", + "104728": "— To w stronie Konstantynowa!", + "104729": "— Tak jest. Ano widzicie: coraz jaśniej.", + "104730": "— Jako żywo, to łuna!", + "104731": "Na te słowa twarze spoważniały, wszyscy zapomnieli o opowiadaniu, zerwali się na równe nogi.", + "104732": "— Łuna! Łuna! — powtórzyło kilka głosów.", + "104733": "— To Krzywonos nadszedł spod Połonnego.", + "104734": "— Krzywonos z całą potęgą.", + "104735": "— Przednie straże musiały podpalić miasto lub wsie pobliskie.", + "104736": "A wtem zabrzmiały ciche trąbki alarmowe; jednocześnie stary Zaćwilichowski pojawił się nagle między rycerstwem.", + "104737": "— Mości panowie! — rzekł. — Przyszły podjazdy z wieściami. Nieprzyjaciel w oczach! Zaraz ruszamy! Do chorągwi! Do chorągwi!…", + "104738": "Oficerowie ruszyli co prędzej do swoich pułków. Czeladź potłumiła ogniska i po chwili ciemność zapanowała w obozie. Tylko w dali, od strony Konstantynowa, niebo czerwieniło się coraz szerzej, coraz silniej, przy którym blasku bladły i gasły stopniowo gwiazdy. I znów zabrzmiały ciche trąbki. Grano wsiadanego przez munsztuk. Niewyraźne masy ludzi i koni poczęły się poruszać. Śród ciszy słychać było tętent koni, miarowe kroki piechurów, a wreszcie głuchy turkot armat Wurcla; czasem zabrzękły muszkiety lub rozległy się głosy komendy. Było coś groźnego i złowrogiego w tym nocnym pochodzie przysłoniętym pomroką, w tych głosach, szmerach, brzękaniu żelastwa, połysku zbroic i mieczów. Chorągwie spuszczały się ku konstantynowskiej drodze i płynęły nią w stronę pożaru, podobne do jakiegoś olbrzymiego smoka czy węża pełznącego wśród ciemności. Ale pyszna lipcowa noc miała się już ku schyłkowi. W Rosołowcach poczęły kury piać, podając sobie głosy przez całe miasto. Mila drogi dzieliła Rosołowce od Konstantynowa, więc zanim wojska w wolnym pochodzie przeszły połowę drogi, spoza łuny pożarnej wychyliła się i jutrzenka blada, jakby przerażona, i nasycała coraz bardziej światłem powietrze, wydobywając z cienia lasy, zagaje, białą wstęgę gościńca i idące po nim wojska. Teraz wyraźnie można już było odróżnić ludzi, konie i zbite szeregi piechurów. Podniósł się ranny, chłodny wietrzyk i łopotał chorągwiami nad głowami rycerzy.", + "104739": "Szli naprzód Tatarzy Wierszułła, za nimi Kozacy Poniatowskiego, potem dragonia, armaty Wurcla, a piechoty i husarie na ostatku. Pan Zagłoba jechał przy Skrzetuskim, ale wiercił się jakoś na kulbace i widać było, że wobec bliskiej bitwy niepokój go ogarnia.", + "104740": "— Mości panie — rzekł do Skrzetuskiego, szepcąc cicho, jakby się bał, by go kto nie podsłuchał.", + "104741": "— A co waszmość powiesz?", + "104742": "— Czy to husarze pierwsi uderzą?", + "104743": "— Mówiłeś waćpan, żeś stary żołnierz, a nie wiesz, że husarzy konserwuje się do rozstrzygnięcia bitwy w chwili, gdy nieprzyjaciel najbardziej siły wytęży.", + "104744": "— Wiem ci ja to, wiem, alem się chciał upewnić.", + "104745": "Nastała chwila milczenia. Po czym pan Zagłoba zniżył głos jeszcze bardziej i pytał dalej:", + "104746": "— Czy to Krzywonos z całą potęgą?", + "104747": "— Tak jest.", + "104748": "— A ile prowadzi?", + "104749": "— Razem z czernią sześćdziesiąt tysięcy ludzi.", + "104750": "— O, do diabła! — rzekł pan Zagłoba.", + "104751": "Skrzetuski uśmiechnął się pod wąsem.", + "104752": "— Nie myśl waćpan, że ja się boję — szeptał dalej Zagłoba — ale mam krótki oddech i nie lubię tłoku, bo gorąco, a jak gorąco, to już nic po mnie. Bodaj to w pojedynkę sobie radzić! Człek przynajmniej fortelów może zażyć, a tu nic i po fortelach. Nie głowa, jeno ręce wygrywają. Tu ja głupi przy panu Podbipięcie. Mam na brzuchu te dwieście czerwonych złotych, co mi je książę darował, ale wierzaj mi waszmość, że brzuch wolałbym mieć gdzie indziej. Tfu, tfu! Nie lubię ja tych wielkich bitew! Niech je zaraza tłucze!", + "104753": "— Nic waści nie będzie. Nabierz ducha.", + "104754": "— Ducha? Tego ja się tylko przecie boję, że męstwo roztropność we mnie zwycięży! Nadtom zapalczywy… A miałem zły omen: gdyśmy siedzieli przy ognisku, dwie gwiazdy spadło. Kto je wie?… Może która moja!", + "104755": "— Za dobre uczynki Bóg waszmości nagrodzi i w zdrowiu zachowa.", + "104756": "— Byle mi za wcześnie nagrody nie obmyślił!", + "104757": "— Czemużeś nie został przy taborach?", + "104758": "— Myślałem, że przy wojsku bezpieczniej.", + "104759": "— Bo i tak jest. Obaczysz waćpan, że to nic wielkiego. My już zwyczajni, a consuetudo altera natura. Ot, już Słucz i Wiszowaty Staw.", + "104760": "Istotnie wody Wiszowatego Stawu, oddzielone od Słuczy długą groblą, zabłysły w oddaleniu. Wojska zatrzymały się naraz na całej linii.", + "104761": "— Czy to już? — spytał pan Zagłoba.", + "104762": "— Książę szyk będzie sprawiał — odparł pan Skrzetuski.", + "104763": "— Nie lubię tłoku!… Powtarzam waści… nie lubię tłoku.", + "104764": "— Husaria na prawe skrzydło! — rozległ się głos służbowego, który od księcia przypadł do pana Jana.", + "104765": "Rozwidniło się zupełnie. Łuna zbladła w blaskach wschodzącego słońca, złociste promienie odbiły się w ostrzach husarskich kopii i zdało się, że nad rycerzami płoną tysiące świec. Po sprawieniu szyków wojsko, nie ukrywając się już dłużej, zaśpiewało w jeden głos: „Witajcie, podwoje zbawienia!”. Potężna pieśń rozbiegła się po rosach, uderzyła się o bór sosnowy i odbita echem, wzleciała ku niebu.", + "104766": "Nareszcie brzeg po drugiej stronie grobli zaczernił się, jak okiem sięgnąć, chmarami kozactwa; pułki płynęły za pułkami, konni Zaporożcy zbrojni w długie spisy, pieszy lud z samopałami i fale chłopstwa zbrojnego w kosy, cepy i widły. Za nimi widać było jak we mgle olbrzymi tabor niby miasto ruchome. Skrzypienie tysięcy wozów i rżenie koni dochodziło aż do uszu książęcych żołnierzy. Kozactwo jednak szło bez zwykłych wrzasków, bez wycia i zatrzymało się po drugiej stronie grobli. Dwie przeciwne potęgi patrzyły czas jakiś na się w milczeniu.", + "104767": "Pan Zagłoba, trzymając się ciągle przy Skrzetuskim, spoglądał na owo morze ludzkie i mruczał:", + "104768": "— Jezu Chryste, po cóżeś stworzył tyle tego tałałajstwa! To chyba sam Chmielnicki z czernią i wszystkimi wszami! Nie rozpustaże to, powiedz mi waszmość? Czapkami nas pokryją. A tak dobrze przedtem bywało w Ukrainie! Walą się i walą! Bogdaj was diabli w piekle walili. I wszystko to na naszą skórę. Bogdaj ich nosacizna zżarła!…", + "104769": "— Nie klnij waść. Dziś niedziela.", + "104770": "— A prawda, dziś niedziela, lepiej by o Bogu pomyśleć… Pater noster qui es in coelis… Żadnego respektu od tych łajdaków spodziewać się nie można… Sanctificetur nomen Tuum… Co to się będzie działo na tej grobli!… Adveniat regnum Tuum… Już we mnie dech zaparło… Fiat voluntas Tua… Bodajeście wyzdychali, hamany mężobójcze!… Patrz no waść! Co to?", + "104771": "Oddział złożony z kilkuset ludzi oderwał się od czarnej masy i sunął bezładnie ku grobli.", + "104772": "— To harcownik — rzecze pan Skrzetuski. — Zaraz nasi ku nim wyjadą.", + "104773": "— Czy to już koniecznie bitwa się zacznie?", + "104774": "— Jak Bóg na niebie.", + "104775": "— Niech to diabli porwą! — Tu zły humor pana Zagłoby nie miał już miary. — A waść to patrzysz jakby na teatrum w mięsopust! — wykrzyknął z niechęcią do Skrzetuskiego. — Jakby nie o waści skórę chodziło!", + "104776": "— My już zwyczajni, mówiłem.", + "104777": "— I pewnie na harce ruszysz?", + "104778": "— Nie bardzo to przystoi rycerzom spod górnych znaków na pojedynkę z takim nieprzyjacielem się bić; nie czyni tego, kto powagę kocha. Ale w tych czasach nikt nie ma względu na godność.", + "104779": "— Idą już i nasi, idą! — wykrzyknął pan Zagłoba, widząc kraśną linię dragonów Wołodyjowskiego posuwającą się truchtem ku grobli.", + "104780": "Za nimi ruszyło po kilkanaście ochotnika spod każdej chorągwi. Poszli między innymi: rudy Wierszułł, Kuszel, Poniatowski, dwóch Karwiczów, a spod husarskiego znaku pan Longinus Podbipięta.", + "104781": "Odległość między dwoma oddziałami zaczęła się zmniejszać gwałtownie.", + "104782": "— Pięknych rzeczy będziesz waść świadkiem — rzekł Skrzetuski do pana Zagłoby. — Uważ szczególnie Wołodyjowskiego i Podbipiętę. Wielcy to rycerze. Dojrzysz ich waść?", + "104783": "— Dojrzę.", + "104784": "— To patrz; sam się rozłakomisz.", + "104785": "Rozdział XXXI", + "104786": "Ale wojownicy, zbliżywszy się do siebie, zatrzymali konie i poczęli naprzód się lżyć wzajemnie.", + "104787": "— Bywajcie! Bywajcie! Zaraz tu psy waszym padłem nakarmimy! — wołali książęcy żołnierze.", + "104788": "— Wasze i dla psów się nie godzi.", + "104789": "— Pognijecie w tym stawie, zbóje bezecni!", + "104790": "— Komu pisano, ten zgnije. Was tu prędzej ryby oszczypią.", + "104791": "— Z widłami do gnoju, chamy! Lepiej wam to przystoi niż szabla.", + "104792": "— Chociaż my chamy, ale synki nasze będą szlachta, bo się z waszych panienek porodzą!", + "104793": "Jakiś Kozak, widno zadnieprzański, wysunął się naprzód i złożywszy dłonie koło ust, wołał potężnym głosem:", + "104794": "— U kniazia dwie synowice! Powiedzcie mu, żeby je Krzywonosowi przysłał…", + "104795": "Panu Wołodyjowskiemu aż pociemniało w oczach z wściekłości, gdy to bluźnierstwo usłyszał, i w tejże chwili wypuścił konia na Zaporożca.", + "104796": "Poznał go z dala pan Skrzetuski, stojąc na prawym skrzydle z husarzami, i krzyknął na Zagłobę:", + "104797": "— Wołodyjowski leci! Wołodyjowski! Patrz waść! Tam! Tam!", + "104798": "— Widzę! — wołał pan Zagłoba. — Już go dopadł! Już się biją! Raz, dwa! Dalejże po nim! Widzę doskonale! Oho, już! To gracz, niech go las ogarnie!", + "104799": "Istotnie w drugim złożeniu bluźnierca padł na ziemię jak gromem rażony — i padł głową ku swoim, na złą im wróżbę.", + "104800": "A wtem wyskoczył drugi, ubrany w czerwony kontusz zdarty z jakiegoś szlachcica. Dopadł on pana Wołodyjowskiego trochę z boku, ale koń mu w chwili samego cięcia utknął. Pan Wołodyjowski zaś zwrócił się i wtedy to można było poznać mistrza, bo dłonią tylko samą poruszył, robiąc ruch tak lekki i miękki, że prawie niewidoczny, a jednak szabla Zaporożca furknęła w górę, pan Wołodyjowski zaś za kark go ucapił i porwał wraz z koniem ku swoim.", + "104801": "— Braty ridnyje, spasajte! — wołał jeniec.", + "104802": "Ale oporu nie dawał, wiedząc, że w razie najmniejszego szablą będzie natychmiast przeszyty; jeszcze konia piętami bił, by podążał. I tak go wiódł pan Wołodyjowski jak wilk kozę.", + "104803": "Sypnęło się na ten widok z obu stron po kilkunastu wojownika, bo więcej na wąskiej grobli nie mogło się pomieścić. Przypadali tedy do siebie pojedynczo. Mąż zwierał się z mężem, koń z koniem, szabla z szablą, i był to cudny widok tego szeregu pojedynków, na które oba wojska patrzyły z największą ciekawością, wróżąc sobie z nich o dalszym powodzeniu. Poranne słońce świeciło nad walczącymi, a powietrze tak było przezroczyste, że prawie twarze można było z obu stron odróżnić. Myślałby kto, patrząc z dala, że to turniej jakowy lub zabawa. Czasem jednak koń wylatywał z zamętu bez jeźdźca; czasem trup wpadał z grobli w jasną szybę wody, która rozpryskiwała się w złote iskry, a potem szła kolistą falą od brzegu coraz dalej i dalej.", + "104804": "Rosło serce żołnierzom obu wojsk, patrzącym na męstwo swych rycerzy, i ochota do boju. Każdy ku swoim słał życzenia; nagle pan Skrzetuski w ręce klasnął, aż zadźwięczały karwasze, i wykrzyknął:", + "104805": "— Wierszułł zginął! Padł razem z koniem… Patrzcie: siedział na tym białym!", + "104806": "Ale Wierszułł nie zginął, chociaż istotnie padł razem z koniem, bo przewrócił obydwóch olbrzymi Pułjan, dawny kozak księcia Jeremiego, dziś drugi po Krzywonosie dowódca. Był to słynny harcownik i nigdy tej gry nie opuszczał. Silny tak, iż z łatwością mógł złamać dwie od razu podkowy, uchodził za niezwyciężonego w pojedynczej walce. Przewróciwszy Wierszułła, uderzył na dzielnego oficera Kuroszlachcica i przeciął go strasznie, bo prawie aż do kulbaki. Inni cofnęli się przerażeni, co widząc, pan Longinus zwrócił ku niemu swoją inflancką kobyłę.", + "104807": "— Pohybnesz! — krzyknął Pułjan, widząc zuchwałego męża.", + "104808": "— Cóż robić? — odpowiedział pan Podbipięta, wznosząc szablę do cięcia.", + "104809": "Nie miał on jednak swego Zerwikaptura, bo go do zbyt wielkich celów przeznaczył, aby się nim w pojedynczej walce posługiwać; zostawił go więc w rękach wiernego pachołka przy szeregu; miał zaś tylko lekką batorówkę o błękitnawej, pisanej złotem klindze. Wytrzymał pierwsze jej cięcie Pułjan, choć zaraz poznał, że ma z nie lada zapaśnikiem do czynienia, bo mu aż szabla w garści zadrżała; wytrzymał jednak i drugie, i trzecie, po czym, czy większą przeciwnika biegłość w szermierce poznał, czy może wobec obu stron swoją straszliwą siłą pochlubić się pragnął, czy przyparty do skraju grobli, obawiał się, aby nie być przez ogromne bydlę pana Longina do wody wepchniętym, dość, że odbiwszy ostatnie cięcie, konia z koniem bokami zestosował i wpół Litwina w potężne ramiona uchwycił.", + "104810": "I sczepili się tak jako dwa niedźwiedzie, gdy o samicę w czasie rui walczą; owinęli się koło siebie jak dwie sosny, które z jednego pnia wyrósłszy, wzajemnie się okręcą i prawie jedno drzewo utworzą.", + "104811": "Wszyscy dech wstrzymali i w milczeniu patrzyli na walkę tych zapaśników, z których każdy za największego siłacza między swymi uchodził. Oni zaś — rzekłbyś: naprawdę zrośli się w jedno ciało — bo długi czas pozostali bez ruchu. I tylko twarze ich stały się czerwone, i tylko z żył, które wyskoczyły im na czoła, z wygiętych jak łuki grzbietów można było pod tym straszliwym spokojem poznać nadludzkie wytężenie ramion, które gniotły się nawzajem w uścisku.", + "104812": "Na koniec obaj poczęli dygotać. Ale stopniowo twarz pana Longina stawała się coraz czerwieńsza, a twarz watażki coraz sińsza. Upłynęła jeszcze chwila. Niepokój patrzących wzrastał. Nagle milczenie przerwał głuchy, przyduszony głos:", + "104813": "— Puskaj…", + "104814": "— Nie… braciaszku!… — odpowiedział drugi głos.", + "104815": "Jeszcze chwila: wtem chrobotnęło coś okropnie, dał się słyszeć jęk jakby z podziemia; fala czarnej krwi buchnęła z ust Pułjana i głowa mu zwisła na ramię.", + "104816": "Wtedy pan Longinus podniósł go z kulbaki i zanim patrzący mieli czas pomyśleć, co się stało, przerzucił go na swoje siodło, po czym ruszył rysią ku swoim.", + "104817": "— Vivat! — krzyknęli wiśniowiecczycy.", + "104818": "— Na pohybel! — odpowiedzieli Zaporożcy.", + "104819": "I zamiast się zmieszać klęską swego wodza, tym zacięciej uderzyli na nieprzyjaciół. Zawrzała walka tłumna, którą ciasnota miejsca tym zacieklejszą czyniła. I byliby mołojcy mimo całego męstwa ulegli pewnie większej szermierskiej wprawie przeciwników, gdyby nie to, że od taboru Krzywonosowego dały się nagle słyszeć trąby wołające ich do odwrotu.", + "104820": "Cofnęli się natychmiast, a przeciwnicy postawszy chwilę, by okazać, iż odzierżyli pole, zawrócili również ku swoim. Grobla opustoszała, zostały tylko na niej trupy ludzkie i końskie, jakby zapowiedź tego, co się dziać będzie — i czerniała ta droga śmierci między dwoma wojskami — jeno lekki powiew wiatru pomarszczył gładką powierzchnię jeziora i zaszumiał żałośnie w liściach wierzb stojących tu i owdzie nad brzegami stawu.", + "104821": "Tymczasem ruszyły Krzywonosowe pułki jakby nieprzejrzane okiem stada szpaków i siewek. Szła naprzód czerń, za nią sforna piechota zaporoska i sotnie konne, i ochotnicy Tatarowie, i artyleria kozacka, a wszystko bez wielkiego ładu. Pchali się jedni przez drugich, szli „na głowę”, pragnąc liczbą niezmierną sforsować groblę, a potem zalać i pokryć wojsko książęce. Dziki Krzywonos wierzył w pięść i szablę, nie w sztukę wojenną, dlatego parł całą siłą do ataku i kazał pułkom idącym z tyłu popychać przednie, aby choć po niewoli iść musiały. Kule armatnie poczęły pluskać po wodzie na kształt dzikich łabędzi i nurów, nie czyniąc zresztą z powodu odległości szkody w książęcych wojskach ustawionych w szachownicę po drugiej stronie stawu. Powódź ludzka zalała groblę i szła naprzód bez przeszkody; część owej fali dosięgnąwszy rzeki, szukała przez nią przeprawy i nie znajdując, wracała znów ku grobli; i szli tak gęsto, że jak później mówił Osiński, po łbach konno można by było przejechać, i pokryli tak groblę, że piędzi wolnej ziemi nie zostało.", + "104822": "Patrzył na to Jeremi z wyższego brzegu i brwi marszczył, a z oczu szły mu złe błyskawice ku tym tłumom, widząc zaś bezład i przepychanie się Krzywonosowych pułków, rzekł do obersztera Machnickiego:", + "104823": "— Po chłopsku nieprzyjaciel z nami poczyna i na sztukę wojenną nie dbając, obławą idzie, ale nie dojdzie.", + "104824": "Tymczasem, jakby wbrew jego słowom, doszli już do połowy grobli i zatrzymali się zdziwieni i zaniepokojeni milczeniem wojsk książęcych. Ale właśnie w tej chwili zrobił się ruch między tymi wojskami — i cofnęły się, zostawiając między sobą a groblą obszerne puste półkole, które miało być polem walki.", + "104825": "Po czym piechoty Koryckiego rozstąpiły się, odsłaniając zwrócone ku grobli paszcze armat Wurcla, a w kącie utworzonym przez Słucz i groblę połyskiwały w nadbrzeżnych zaroślach muszkiety Niemców Osińskiego.", + "104826": "I zaraz dla ludzi wojny widocznym było, na czyją tu stronę musi paść zwycięstwo. Tylko tak szalony watażka jak Krzywonos mógł porywać się na bitwę w takich warunkach, w których całą potęgą nie mógłby zdobyć nawet przeprawy, gdyby Wiśniowiecki chciał mu jej bronić.", + "104827": "Ale książę umyślnie postanowił puścić część jego sił za groblę, by ją otoczyć i zetrzeć. Wielki wódz korzystał z zaślepienia przeciwnika, któren nawet i na to nie baczył, że ludziom swoim walczącym na drugim brzegu będzie mógł przychodzić w pomoc tylko wąskim przejściem, przez które znaczniejszych oddziałów niepodobna od razu przeprawić. Więc praktycy wojenni patrzyli ze zdumieniem na czyn Krzywonosa, którego nic nie zmuszało do tak szalonego kroku.", + "104828": "Zmuszała go tylko ambicja i pragnienie krwi. Oto watażka dowiedział się, że Chmielnicki pomimo przewagi wysłanych pod Krzywonosem sił, lękając się o rezultat bitwy z Jeremim, szedł całą potęgą swoim w pomoc. Do Krzywonosa przyszły rozkazy, by bitwy nie staczał. Ale właśnie dlatego Krzywonos postanowił ją stoczyć — i śpieszył się.", + "104829": "Wziąwszy Połonne, rozsmakował się we krwi i nie chciał się nią dzielić, dlatego śpieszył się. Straci połowę ludzi — to i cóż z tego! Ale resztą zaleje szczupłe siły książęce i w pień je wytnie. Głowę Jeremiego poniesie Chmielnickiemu w podarunku.", + "104830": "Tymczasem fale czerni dosięgły końca grobli, na koniec przeszły ją i rozlały się po owym półkolu zostawionym przez wojska Jeremiego. Ale w tejże chwili ukryta piechota Osińskiego dała im w bok ognia; z armat Wurcla wykwitły długie smugi dymu, ziemia zatrzęsła się od huku i bitwa rozpoczęła się na całej linii.", + "104831": "Dymy przesłoniły brzegi Słuczy, staw, groble i samo pole, tak iż nic nie było widać; czasem tylko zamigotały czerwone barwy dragonów, czasem błysnęły grzebienie nad lecącymi hełmami i wrzało w onej chmurze okropnie. W mieście bito we wszystkie dzwony, których jęk żałosny mieszał się z basowym rykiem armat. Z taboru waliły ku grobli coraz nowe i nowe pułki.", + "104832": "Te zaś, które ją przeszły i dostały się na drugą stronę stawu, rozciągnąwszy się w mgnieniu oka w długą linię, uderzyły z wściekłością na książęce chorągwie. Bitwa rozciągnęła się od jednego końca stawu aż do skrętu rzeki i błotnistych łąk, ówczesnego mokrego lata zalanych.", + "104833": "Czerń i Niżowi musieli zwyciężyć lub zginąć, mając za sobą wodę, ku której spierały ją ataki piechoty i jazdy książęcej.", + "104834": "Gdy husaria ruszyła naprzód, pan Zagłoba, choć oddech miał krótki i tłoku nie lubił, skoczył przecie z innymi, bo zresztą i nie mógł inaczej uczynić bez narażenia się na stratowanie. Leciał tedy, przymknąwszy oczy, a w głowie latały mu z błyskawicową szybkością myśli: „Na nic fortele! Na nic fortele! Głupi wygrywa, mądry ginie!”. Potem ogarnęła go złość na wojnę, na Kozaków, na husarzy i na wszystkich w świecie. Zaczął kląć — i modlić się. Powietrze świszczało mu w uszach, tamowało oddech w piersi — nagle uderzył się o coś koniem, poczuł opór, więc otworzył oczy — i cóż ujrzał: oto kosy, szable, cepy, mnóstwo rozpalonych twarzy, oczu, wąsów… a wszystko to niewyraźne, nie wiadomo czyje, wszystko drgające, skaczące, wściekłe. Wtedy porwała go ostatnia pasja na tych nieprzyjaciół, że nie uciekli do diabła, że leźli w oczy i że zmuszali go do bitwy. „Chcecie, to macie!” — pomyślał i począł ciąć ślepo na wszystkie strony. Czasem przecinał powietrze, a czasem czuł, iż ostrze mu grzęźnie w coś miękkiego. Jednocześnie czuł, że jeszcze żyje, i to dodawało mu nadzwyczajnie otuchy. „Bij! Zabij!” — ryczał jak bawół — na koniec owe wściekłe twarze znikły mu z oczu, a natomiast ujrzał mnóstwo pleców, wierzchów od czapek, a krzyki mało mu uszu nie rozdarły.", + "104835": "„Zmykają? — przemknęło mu przez głowę. — Tak jest!”", + "104836": "Wtedy odwaga wezbrała w nim bez miary.", + "104837": "— Złodzieje! — krzyknął. — Tak to szlachcie stawacie?", + "104838": "I skoczył między uciekających, minął wielu i zamieszawszy się w gęstwinie, z większą już przytomnością pracować począł. Tymczasem towarzysze jego przyparli Niżowców do brzegów Słuczy, porośniętych dość gęsto drzewami, i gnali ich wzdłuż brzegu do grobli, nikogo żywcem nie biorąc, bo czasu nie stawało.", + "104839": "Nagle pan Zagłoba poczuł, że koń poczyna się pod nim rozpierać, a jednocześnie spadło nań coś ciężkiego i obwinęło mu całą głowę, tak iż otoczyła go ciemność zupełna.", + "104840": "— Mości panowie! Ratujcie! — krzyknął, bijąc piętami konia.", + "104841": "Rumak jednak, widocznie zmorzony ciężarem jeźdźca, jęczał tylko i stał w miejscu.", + "104842": "Pan Zagłoba słyszał wrzask, krzyki przelatujących koło siebie jeźdźców, potem cały ten huragan przeleciał i naokół nastała względna cisza.", + "104843": "I znowu myśli, tak szybkie jak strzały tatarskie, poczęły mknąć przez jego głowę.", + "104844": "„Co to jest? Co się stało? Jezus Maria! Wzięto mnie w niewolę!”", + "104845": "I na czoło wystąpiły mu krople zimnego potu. Widocznie owinięto mu głowę tak samo, jak on niegdyś Bohunowi. Ten ciężar, który czuje na ramieniu — to dłoń hajdamacka. Ale czemuż go nie prowadzą lub nie zabijają? Czemu stoi w miejscu?", + "104846": "— Puszczaj, chamie! — krzyknął wreszcie przyduszonym głosem.", + "104847": "Milczenie.", + "104848": "— Puszczaj, chamie! Daruję cię zdrowiem!", + "104849": "Żadnej odpowiedzi.", + "104850": "Pan Zagłoba raz jeszcze uderzył piętami w boki konia, ale znowu bez skutku. Zatknięte bydlę rozkraczyło się tylko szerzej i stało w miejscu.", + "104851": "Wówczas ostatnia pasja pochwyciła nieszczęsnego jeńca i dobywszy noża z pochwy wiszącej mu na brzuchu, dał straszne pchnięcie w tył za siebie.", + "104852": "Ale nóż przeciął tylko powietrze.", + "104853": "Wtedy Zagłoba porwał obu rękoma za ową zasłonę obwijającą mu głowę i zerwał ją w mgnieniu oka.", + "104854": "Co to jest?", + "104855": "Hajdamaków nie ma. Naokół pusto. Z dala tylko widać w dymie przelatujących kraśnych dragonów Wołodyjowskiego, a o kilkanaście staj dalej migocą zbroje husarzy, którzy gnają resztki niedobitków, zawracając je z pola ku wodzie.", + "104856": "Natomiast u nóg pana Zagłoby leży pułkowa chorągiew zaporoska. Widocznie uciekający Kozak cisnął ją tak, że drzewcem wsparła się na ramieniu pana Zagłoby, a płachtą pokryła mu głowę.", + "104857": "Ujrzawszy to wszystko i zrozumiawszy dokładnie, mąż ów oprzytomniał zupełnie.", + "104858": "— Aha! — rzekł. — Zdobyłem chorągiew. Jak to, możem jej nie zdobył? Jeśli justycja nie polegnie także w tej bitwie, tedy pewien jestem nagrody. O chamy! Szczęście wasze, iż mi się koń rozparł. Nie znałem się, mniemając, iż fortelom mogę ufać bardziej niż męstwu. Mogę się do czegoś więcej w wojsku przydać niż do zjadania sucharów. O dla Boga! Znowu tu jakaś wataha leci. Nie tędy, psubraty, nie tędy! Żeby tego konia wilcy zjedli!… Bij!… Zabij!", + "104859": "Istotnie nowa wataha Kozaków gnała ku panu Zagłobie, wyjąc nieludzkimi głosami, a na karku jej siedzieli pancerni Polanowskiego. I byłby może pan Zagłoba znalazł śmierć pod kopytami, gdyby nie to, że husaria Skrzetuskiego wytopiwszy tych, za którymi szła w pościgu, wracała teraz, by wziąć w dwa ognie owe nadbiegające oddziały. Co widząc, Zaporożcy rzucili się w wodę na to tylko, by uszedłszy mieczów, znaleźć śmierć w błotach i w głębokich dołach. Inni, którzy padli na kolana, błagając o litość, marli pod cięciami. Pogrom stał się straszliwy i powszechny, ale najstraszliwszy na grobli. Wszystkie oddziały, które ją przeszły, zostały starte w owym półkolu utworzonym przez wojsko książęce. Te, które jeszcze nie przeszły, ginęły pod nieustającym ogniem armat Wurcla i salwami piechoty niemieckiej. Nie mogły iść naprzód ani w tył, gdyż Krzywonos wganiał coraz nowe pułki, które pchając się, prąc idących przed sobą, zaparły jedyną drogę ucieczki. Rzekłbyś: Krzywonos zaprzysiągł sobie wygubić własnych ludzi, którzy stłaczali się, dusili, bili się pomiędzy sobą, padali, wskakiwali w wodę po obu stronach — i tonęli. Z jednego końca czerniały masy uciekających, z drugiego — masy idących naprzód, w środku — góry i wały trupów, jęki, krzyk pozbawiony dźwięków ludzkich, szał strachu, zamieszanie, chaos. Cały staw zapełnił się trupami ludzi i koni. Wody wystąpiły z brzegów.", + "104860": "Chwilami działa milkły. Wówczas grobla na kształt paszczy armatniej wyrzucała tłumy Zaporożców i czerni, które rozbiegały się po półkolu i szły pod miecz czekającej na nie jazdy, a Wurcel poczynał grać na nowo; deszczem żelaza i ołowiu zamykał groblę, wstrzymując przypływ posiłków.", + "104861": "W tych krwawych zapasach upływały całe godziny.", + "104862": "Krzywonos, wściekły, spieniony, jeszcze nie dawał za wygraną i rzucał tysiące mołojców w paszczę śmierci.", + "104863": "Po drugiej zaś stronie Jeremi, ubrany w srebrne blachy, stał konno na wysokiej mogile zwanej za owych czasów Krużą Mogiłą — i patrzył.", + "104864": "Twarz miał spokojną, wzrok jego ogarniał całą groblę, staw, brzegi Słuczy i biegł aż do miejsca, w którym owity w błękitnawą mgłę oddalenia stał olbrzymi tabor Krzywonosowy. Oczy księcia nie schodziły z tego zbiorowiska wozów, na koniec zwrócił się do grubego wojewody kijowskiego i rzekł:", + "104865": "— Dziś już nie zdobędziemy taboru.", + "104866": "— Jak to? Wasza książęca mość chciałbyś?…", + "104867": "— Czas prędko leci. Za późno! Patrz, wasza mość, oto i wieczór.", + "104868": "Istotnie od chwili wyjazdu harcowników bitwa, podsycana uporem Krzywonosa, trwała już tak długo, że słońce miało czas przebiegnąć cały swój łuk codzienny i kłoniło się ku zachodowi. Lekkie, wysokie chmurki zwiastujące pogodę, a rozproszone jak stada białorunych owieczek po niebie, poczęły się czerwienić i schodzić gromadami z pól niebieskich. Dopływ kozactwa do grobli ustawał z wolna, a te pułki, które już wstąpiły na nią, cofały się w popłochu i nieładzie.", + "104869": "Bitwa kończyła się, a kończyła dlatego, iż rozżarte zgraje opadły w końcu Krzywonosa, wołając z rozpaczą i wściekłością:", + "104870": "— Zdrajco! Wygubisz nas! Psie krwawy! Sami cię zwiążem i Jaremie wydamy, a tak życie okupimy. Na pohybel tobie, nie nam!", + "104871": "— Jutro wydam wam kniazia i całe wojsko albo sam zginę — odpowiadał Krzywonos.", + "104872": "Ale spodziewane to „jutro” miało dopiero nastąpić, a obecne „dziś” było dniem pogromu i klęski. Kilka tysięcy najdzielniejszych niżowych mołojców, nie licząc czerni, poległo na polu bitwy lub potopiło się w stawie i w rzece. Blisko dwa tysiące wzięto w niewolę. Poległo czternastu pułkowników, nie licząc sotników, esaułów i rozmaitej starszyzny. Drugi po Krzywonosie wódz, Pułjan, żywcem, lubo ze strzaskanymi żebrami, dostał się w moc nieprzyjaciół.", + "104873": "— Jutro wszystkich wyreżem! — powtarzał Krzywonos. — Gorzałki ni jadła pierwej w gębę nie wezmę.", + "104874": "A tymczasem w przeciwnym obozie rzucano zdobyte chorągwie pod nogi strasznego księcia. Każdy ze zdobywców ciskał swoją, tak iż utworzył się z nich stos niemały, było bowiem wszystkich czterdzieści. A gdy z kolei przechodził pan Zagłoba, zwalił swoją z taką mocą i hukiem, że aż ratyszcze pękło, co widząc, książę zatrzymał go i pytał:", + "104875": "— A waść to własnymi rękami zdobyłeś ów znak?", + "104876": "— Do usług waszej książęcej mości!", + "104877": "— Widzę tedy, żeś nie tylko Ulisses, lecz i Achilles.", + "104878": "— Prosty ja żołnierz, jeno pod Aleksandrem Macedońskim służę.", + "104879": "— Ponieważ lafy waść nie bierzesz, niechże ci skarbnik jeszcze dwieście czerwonych złotych za tak cnotliwy twój proceder wypłaci.", + "104880": "Pan Zagłoba za kolana księcia chwycił i rzekł:", + "104881": "— Wasza książęca mość! Większa to łaska niż moje męstwo, które rade by się we własnej modestii ukryć.", + "104882": "Zaledwie widzialny uśmiech błąkał się po czarniawej twarzy pana Skrzetuskiego, ale rycerz milczał i później nawet ani księciu, ani nikomu o niespokojnościach pana Zagłoby przed bitwą nie wspomniał; zaś pan Zagłoba odszedł z miną tak sierdzistą, że widząc go, żołnierze spod innych chorągwi pokazywali go palcami, mówiąc:", + "104883": "— Ten ci to jest, co dziś najwięcej dokazywał.", + "104884": "Noc zapadła. Po obu stronach rzeki i stawu zapłonęły tysiące ognisk i dymy jako kolumny wzniosły się ku niebu. Strudzony żołnierz krzepił się jadłem, gorzałką lub ducha sobie do jutrzejszej bitwy dodawał, opowiadając czyny dzisiejszej. Ale najgłośniej rozprawiał pan Zagłoba, chwaląc się tym, czego dokazał, i tym, czego by mógł dokazać, gdyby mu się koń nie rozparł.", + "104885": "— Już to mówię waszmościom — rzekł, zwracając się do oficerów książęcych i szlachty spod chorągwi Tyszkiewicza — że wielkie bitwy dla mnie nie nowina; doświadczyłem ich niemało i na Multanach, i w Turczech, ale żem pole zależał, bałem się nie nieprzyjaciół, bo kto by się tam chamstwa bał, ale własnej zapalczywości, gdyż zaraz myślałem, iż mnie zbyt daleko uniesie.", + "104886": "— Jakoż i uniosła waści.", + "104887": "— Jakoż i uniosła! Spytajcie pana Skrzetuskiego! Jakem tylko ujrzał pana Wierszułła padającego z koniem, zaraz chciałem, nie pytając, na pomoc mu skoczyć. Ledwo mnie towarzysze powstrzymali.", + "104888": "— Tak jest! — rzecze pan Skrzetuski. — Musieliśmy waści hamować.", + "104889": "— Ale — przerwał Karwicz — gdzie jest Wierszułł?", + "104890": "— Pojechał już na podjazd; nie zna on spoczynku.", + "104891": "— Uważcie tedy, mości panowie — mówił pan Zagłoba niekontent, że mu przerwano opowiadanie — jakom tę chorągiew zdobył…", + "104892": "— To Wierszułł nie ranny? — pytał znów Karwicz.", + "104893": "— …Nie pierwszą to już zdobyłem w życiu, ale żadna nie przyszła mi z taką pracą…", + "104894": "— Nie ranny, jeno potłuczony — odpowiedział pan Azulewicz, Tatar — i wody się napił, bo padł głową do stawu.", + "104895": "— To się dziwię, że ryby nie pozdychały — rzekł z gniewem pan Zagłoba — bo od takiej ognistej głowy musiała się woda zagotować.", + "104896": "— Wszelako wielki to kawaler!", + "104897": "— Nie tak zbyt wielki, skoro dość było na niego pół-Jana. Tfu, z waszmościami dogadać się nie można! Moglibyście się też ode mnie nauczyć, jak zdobywać chorągwie na nieprzyjacielu…", + "104898": "Dalszą rozmowę przerwał młodziuchny pan Aksak, który w tej chwili zbliżył się do ogniska.", + "104899": "— Nowiny przynoszę waszmościom! — rzekł dźwięcznym, półdziecięcym głosem.", + "104900": "— Niańka pieluch nie uprała, kot mleko zjadł i farfurka się stłukła — mruknął pan Zagłoba.", + "104901": "Ale pan Aksak nie zważał na tę przymówkę do swego chłopięcego wieku i rzekł:", + "104902": "— Pułjana ogniem pieką…", + "104903": "— Będą psi mieli grzanki! — przerwał pan Zagłoba.", + "104904": "— …I czyni zeznania. Układy zerwane. Pan z Brusiłowa mało nie szaleje. Chmiel idzie z całą potęgą w pomoc Krzywonosowi.", + "104905": "— Chmiel? Cóż to Chmiel! Kto tu sobie co robi z Chmiela? Idzie Chmiel, będzie piwo, beczka ortę! Drwimy z Chmiela!… — trzepał pan Zagłoba, tocząc przy tym groźnie i dumnie oczyma po obecnych.", + "104906": "— Idzie więc Chmiel, ale Krzywonos na niego nie czekał i dlatego przegrał…", + "104907": "— Grał duda, grał — aż przegrał kiszki…", + "104908": "— Sześć tysięcy mołojców już jest w Machnówce. Wiedzie ich Bohun.", + "104909": "— Kto? Kto? — spytał nagle zgoła innym głosem Zagłoba.", + "104910": "— Bohun.", + "104911": "— Nie może być!", + "104912": "— Tak zeznaje Pułjan.", + "104913": "— Maszże, babo, placek! — zawołał żałośnie pan Zagłoba. — Prędkoż oni tu mogą być?", + "104914": "— We trzech dniach. Wszelako do bitwy idąc, nie będą tak śpieszyć, by koni nie zegnać.", + "104915": "— Ale ja będę śpieszył! — mruknął szlachcic. — Anieli Pańscy, ratujcież mnie od tego łajdaka! Oddałbym chętnie moją zdobytą chorągiew, byle ten paliwoda kark skręcił, nim tu dojdzie. Spero, że nie będziem też tu długo czekać. Pokazaliśmy Krzywonosowi, co umiemy, a teraz czas, by spoczynku zażyć. Nienawidzę tak owego Bohuna, że bez abominacji wspomnieć jego diabelskiego nazwiska nie mogę. Otom się wybrał! Nie mogłem to w Barze siedzieć? Licho mnie tu przyniosło…", + "104916": "— Nie trwóż się waść — szepnął Skrzetuski — bo wstyd! Między nami nic ci nie grozi.", + "104917": "— Nic mi nie grozi? Waść go nie znasz! On się już może gdzie między ogniami k'nam czołgnie. — Tu pan Zagłoba obejrzał się niespokojnie wokoło. — A i na waści on równie zawzięty, jak na mnie.", + "104918": "— Dajże mi Boże z nim się spotkać! — rzekł pan Skrzetuski.", + "104919": "— Jeśli to ma być łaska, to wolę jej nie doznać. Odpuszczę mu chętnie, jako chrześcijanin, wszystkie krzywdy, ale pod warunkiem, że go na dwa dni przedtem powieszą. Nie trwożę się ja, ale waść nie uwierzysz nawet, jak nadzwyczajna abominacja mnie porywa! Lubię ja wiedzieć, z kim mam do czynienia: z szlachcicem, to z szlachcicem, z chłopem, to z chłopem; ale to diabeł jakiś wcielony, z którym nie wiedzieć, czego się trzymać. Ważyłem ja się na niemałe z nim rzeczy, ale jakie oczy zrobił, gdym mu łeb obwiązywał, tego ja waści nie wypowiem i w godzinę śmierci pamiętać będę. Nie chcę budzić licha, póki śpi. Na raz sztuka. Waszmości też powiem, żeś jest niewdzięcznikiem i o tę niebogę nie dbasz…", + "104920": "— A to quo modo?", + "104921": "— Bo — rzecze pan Zagłoba, odciągając rycerza od ogniska — waść, swoim wojennym humorom i fantazji dogadzając, wojujesz i wojujesz, a ona tam lacrimis się każdego dnia zalewa, na próżno responsu czekając. Czego by inny nie uczynił, ale już by dawno mnie wyprawił, mając w sercu afekt prawdziwy i nad jej tęsknością zlitowanie.", + "104922": "— Myślisz tedy waść do Baru wracać?", + "104923": "— Choćby dziś, bo i mnie jej żal.", + "104924": "Pan Jan oczy tęskne ku gwiazdom podniósł i tak mówił:", + "104925": "— Nie pomawiajże mnie waszmość o nieszczerość, bo Bóg mi świadek, że kawałka chleba do ust nie wezmę ni nędznego ciała snem nie pokrzepię, żebym wprzód o niej nie pomyślał, a już to w sercu moim nikt stalszej nad nią rezydencji mieć nie może. A żem waszmości z responsem nie wyprawiał, to dlatego, żem sam chciał jechać, aby kochaniu folgę dać i nie zwłócząc, ślubem się wiekuistym z nią połączyć. I nie masz takowych skrzydeł na świecie ani takiego lotu, którym bym tam lecieć nie chciał, do tej niebogi mojej…", + "104926": "— To czemu waść nie lecisz?", + "104927": "— Bo mi przed bitwą tego czynić nie wypadało. Żołnierzem i szlachcicem jestem, przeto o honor dbać muszę…", + "104928": "— Ale dziś jest po bitwie, ergo… możemy ruszyć choć zaraz…", + "104929": "Pan Jan westchnął.", + "104930": "— Jutro uderzymy na Krzywonosa…", + "104931": "— Tego to ja, widzi waść, nie rozumiem. Pobiliście młodego Krzywonosa, przyszedł stary Krzywonos; pobijecie starego Krzywonosa, przyjdzie młody ten tam (żeby w złą godzinę nie wymówić)… Bohun; pobijecie jego, przyjdzie Chmielnicki. Co u diabła! Jak tak pójdzie, to się lepiej waść od razu zesforuj z panem Podbipiętą; będzie dudek z czystością plus imć Skrzetuski summa facit: dwóch dudków i czystość. Daj no waćpan pokój, bo dalibóg, pierwszy będę kniaziównę namawiał, żeby waści rogi przyprawiła, a tam pan Jędrzej Potocki, jak ją ujrzy, to aż skrami parska; czekać tylko, jak zarży końską manierą. Tfu, u licha! Żeby mi to jaki młodzik powiadał, który bitwy nie zaznał i reputację czynić sobie dopiero potrzebuje, to bym rozumiał, ale nie waść, coś się krwie ożłopał jak wilk, a pod Machnówką, jak mnie powiadano, zabiłeś jakiegoś smoka piekielnego czy ludojada. Juro na ten miesiąc niebieski, że waść coś tu kręcisz alboś się tak już rozłakomił, że krew wolisz niż łożnicę.", + "104932": "Pan Skrzetuski mimo woli na księżyc spojrzał, któren na wysokim wyiskrzonym niebie płynął jak srebrny korab nad obozem.", + "104933": "— Mylisz się waść — rzekł po chwili. — Nie we krwi ja smakuję ani też na reputację zarabiam, ale nie godzi mi się porzucać towarzyszów w ciężkiej potrzebie, gdy chorągiew nemine excepto ma stawać. W tym honor kawalerski, a to jest święta rzecz. Co zaś do wojny, potrwa ona niezawodnie, gdyż zbyt się już rozwielmożyło tałałajstwo; wszelako, skoro Krzywonosowi idzie na pomoc Chmielnicki, to będzie przerwa. Albo jutro Krzywonos pole nam da, albo nie. Jeśli da, to z pomocą bożą słuszne otrzyma ćwiczenie, a potem musimy iść do spokojniejszego kraju, by też tchu trochę piersiami złapać. Wszak to już dwa miesiące przeszło, jak nie śpimy, nie jemy, jeno się bijem i bijem dzień i noc, dachu nad głową nie mając, na wszystkie nawałności elementów narażeni. Książę to wielki wódz, ale i roztropny. Nie porwie się on tak na Chmielnickiego w kilka tysięcy ludzi przeciw krociom. Wiem też, że pójdzie ku Zbarażu, tam się odżywi, żołnierzów nowych pozbiera, szlachta się z całej Rzeczypospolitej do niego zbiegnie, i dopieroż na walną rozprawę ruszymy. Jutro tedy ostatni dzień pracy, a pojutrze będę już mógł z waszmością z czystym sercem do Baru ruszyć. I to jeszcze waści dla uspokojenia dodam, że ów Bohun żadną miarą na jutro nie zdąży i w bitwie nie weźmie udziału, a choćby też i wziął, mam nadzieję, że jego chłopska gwiazda nie tylko przy książęcej, ale i przy mojej rycerskiej zblednie.", + "104934": "— Belzebub to jest wcielony. Mówiłem waści, że nie lubię tłoku, ale on gorszy od tłoku, choć repeto, że nie tyle bojaźni, ile wstrętu do niego przezwyciężyć nie mogę. Ale dobrze. Mniejsza z tym! Jutro tedy garbowanie chłopskich grzbietów, a potem drała do Baru! Oj, będąż się te śliczne oczy śmiały na waćpana conspectus! Oj, będzieże się to liczko płonić. A już to powiem waści, że i mnie do niej tęskno, bo ją jako ojciec miłuję. I nie dziw. Synów legitime natos nie mam, fortuna daleko, bo aż w Turczech, gdzie mi ją pogańscy komisarze kradną, i żyję jako sierota na tym świecie, a na starość chyba do pana Podbipięty, do Myszykiszek na rezydenta pójdę.", + "104935": "— Będzie to inaczej, niech waści głowa nie boli. Za to, coś dla nas uczynił, już też ci nadto wdzięczności okazać nie możem.", + "104936": "Dalszej rozmowie przeszkodził jakiś oficer, który przechodząc tuż obok, spytał:", + "104937": "— A kto tam stoi?", + "104938": "— Wierszułł! — zawołał pan Skrzetuski, poznając po głosie. — Z podjazdu?", + "104939": "— Tak jest. A teraz od księcia.", + "104940": "— Co tam słychać?", + "104941": "— Bitwa jutro. Nieprzyjaciel groblę poszerza, mosty na Styrze i na Słuczy stawi, chcąc się do nas dostać koniecznie.", + "104942": "— A cóż książę na to?", + "104943": "— Książę powiedział: dobrze!", + "104944": "— I nic więcej?", + "104945": "— Nic. Nie kazał przeszkadzać, a tam siekiery aż huczą! Do rana będą pracować.", + "104946": "— Języka dostałeś?", + "104947": "— Porwałem siedmiu. Wszyscy zeznają, iż o Chmielnickim słyszeli, że idzie, ale podobno jeszcze daleko. Co za noc!", + "104948": "— Widno jak w dzień. A jak ci tam po upadku?", + "104949": "— Kości bolą. Idę podziękować naszemu Herkulesowi, a potem spać, bom strudzon. Żeby choć ze dwie godziny podrzemać!", + "104950": "— Dobranoc!", + "104951": "— Dobranoc!", + "104952": "— Pójdź i waszmość — rzekł pan Skrzetuski do Zagłoby — bo późno, a jutro praca.", + "104953": "— A pojutrze podróż — przypomniał pan Zagłoba.", + "104954": "Poszli i odmówiwszy pacierze, pokładli się koło ognia.", + "104955": "Wkrótce też ogniska poczęły gasnąć jedne po drugich. Obóz obwijała ciemność i tylko księżyc rzucał nań srebrne blaski, którymi rozświecał coraz to nowe grupy śpiących. Ciszę przerywało tylko ogólne potężne chrapanie i nawoływania strażników czuwających za obozem.", + "104956": "Ale sen nie na długo skleił ciężkie powieki żołnierzy. Zaledwie pierwszy brzask zabielił cienie nocy, gdy we wszystkich końcach obozu zabrzmiały trąbki na „wstawaj”!", + "104957": "W godzinę potem książę ku wielkiemu zdziwieniu rycerstwa cofał się na całej linii.", + "104958": "Rozdział XXXII", + "104959": "Ale było to cofanie się lwa, który potrzebuje miejsca do skoku.", + "104960": "Książę umyślnie puścił Krzywonosa za przeprawę, by tym większą zadać mu klęskę. W samym początku bitwy uderzył po koniu i począł niby uciekać, co widząc, Niżowcy i czerń rozerwali swe szyki, aby go dogonić i otoczyć. Wtedy książę zwrócił się nagle i całą jazdą od razu na nich uderzył tak strasznie, że ani przez chwilę oporu dać nie mogli. Gnano ich tedy milę do przeprawy, potem przez mosty, groble i pół mili aż do taboru, siekąc i mordując bez miłosierdzia, a bohaterem dnia tego był szesnastoletni pan Aksak, któren pierwszy uderzył i pierwszy popłoch rozniósł. Z takim też tylko wojskiem, starym i wyćwiczonym, mógł książę na podobne puszczać się fortele i ucieczkę zmyślać, która w każdych innych szykach mogła na prawdziwą się zmienić. Ale za to drugi ten dzień daleko cięższą jeszcze skończył się dla Krzywonosa klęską. Pobrano wszystkie polowe działa, mnóstwo chorągwi, między nimi kilkanaście koronnych wziętych przez Zaporożców pod Korsuniem. Gdyby piechoty Koryckiego, Osińskiego i armaty Wurcla mogły za jazdą nadążyć, wzięto by za jednym zamachem i tabor. Ale nim nadeszły, zrobiła się noc i nieprzyjaciel oddalił się już znacznie, tak że go niepodobna było dosięgnąć. Wszelako Zaćwilichowski zdobył połowę taboru, a w nim ogromne zapasy broni i żywności. Czerń już po dwakroć porywała Krzywonosa, chcąc go księciu wydać i zaledwie obietnicą natychmiastowego powrotu do Chmielnickiego zdołał się z jej rąk uratować. Uciekał też z pozostałą połową taboru, zdziesiątkowany, zbity, zrozpaczony, i nie oparł się aż w Machnówce, dokąd nadszedłszy, Chmielnicki kazał go w chwili pierwszego gniewu za szyję do armaty na łańcuchu przykuć.", + "104961": "I dopiero gdy pierwszy gniew minął, wspomniał hetman zaporoski, że przecie nieszczęsny Krzywonos cały Wołyń krwią oblał, że Połonne zdobył, tysiące dusz szlacheckich na tamten świat wysłał, a ciała zostawił bez pogrzebu, i wszędy był zwycięski, dopóki się z Jeremim nie spotkał. Za te zasługi ulitował się nad nim hetman zaporoski i nie tylko od armaty go zaraz kazał odczepić, ale do dowództwa go przywrócił i na Podole na nowe zdobycze i rzezie wysłał.", + "104962": "A tymczasem książę ogłosił swemu wojsku tyle pożądany wypoczynek. W ostatniej bitwie poniosło też i ono znaczne straty, zwłaszcza przy szturmach jazdy na tabor, zza którego bronili się Kozacy równie zacięcie, jak zręcznie. Poległo wówczas do pięciuset żołnierza. Pułkownik Mokrski, ciężko ranny, wkrótce ducha wyzionął; postrzelony był, lubo nieszkodliwie, i pan Kuszel, i Polanowski, i młody pan Aksak, a pan Zagłoba, któren oswoiwszy się z tłokiem, mężnie razem z innymi stawał, uderzony dwukrotnie cepem, rozchorzał na krzyże i ruszyć się nie mogąc, na powózce Skrzetuskiego jak martwy leżał.", + "104963": "Pomieszał więc los zamiar jechania do Baru, bo nie mogli ruszyć zaraz, tym bardziej że książę pana Skrzetuskiego na czele kilku chorągwi aż pod Zasław wysłał, by tam zebrane kupy czerni wydusił. Poszedł rycerz, słowa o Barze przed księciem nie wspomniawszy, i przez pięć dni palił i ścinał, póki okolicy nie oczyścił.", + "104964": "Na koniec i ludzie strudzili się już bardzo nieustanną walką, dalekimi pochodami, zasadzkami, czuwaniem, postanowił więc wracać do księcia, o którym miał wiadomość, że do Tarnopola się udał.", + "104965": "Wigilią powrotu, zatrzymawszy się w Suchorzyńcach nad Chomorem, rozłożył pan Jan chorągwie po wsi, a sam stanął na nocleg w chacie chłopskiej, ponieważ zaś wielce był niewywczasem i pracą wyczerpany, zasnął zaraz i spał kamiennym snem całą noc.", + "104966": "Nad ranem, wpół senny jeszcze, wpół przebudzony, jął majaczyć i marzyć. Dziwne obrazy poczęły mu się przesuwać przed oczyma. Więc zdawało mu się naprzód, że jest w Łubniach, jakby z nich nigdy nie wyjeżdżał, że śpi w swojej izbie w cekhauzie i że Rzędzian, jako zwykle rankiem, krząta się koło jego odzieży i do wstawania mu ją przygotowywa.", + "104967": "Z wolna jednakże jawa poczęła rozpraszać przywidzenia. Przypomniał sobie rycerz, iż jest w Suchorzyńcach, nie w Łubniach — jedna tylko postać pacholika nie rozpływała się we mgłę. I widział go ciągle pan Skrzetuski siedzącego pod oknem na zydlu i zajętego smarowaniem rzemieni u pancerza, które od upału pokurczyły się były znacznie.", + "104968": "Wszakże ciągle jeszcze myślał, że to senna mara broi, więc przymknął na nowo oczy.", + "104969": "Po chwili otworzył je. Rzędzian siedział ciągle pod oknem.", + "104970": "— Rzędzian! — krzyknął pan Jan. — Tyżeś to, czyli twój duch?", + "104971": "A chłopak przestraszył się nagłego wołania, więc pancerz upuścił z brzękiem na podłogę, ręce rozstawił i rzekł:", + "104972": "— O dla Boga! Czego to jegomość tak krzyczy? Zaś tam jaki duch! Żyw jestem i zdrowy.", + "104973": "— I wróciłeś?", + "104974": "— Albo to mnie jegomość wypędzał?", + "104975": "— Pójdź tu do mnie, niech cię uścisnę!", + "104976": "Wierny pacholik przypadł do pana i za kolana objął, a zaś pan Skrzetuski całował go w głowę z radością wielką i powtarzał:", + "104977": "— Żyw jesteś! Żyw jesteś!", + "104978": "— O mój jegomość! Od radości mówić nie mogę, że też jegomościne ciało jeszcze w zdrowiu oglądam… O dla Boga!… Ino jegomość tak wrzasnął, że ażem pancerz upuścił… Rzemieniska się pokurczyły… Widać nijakiej posługi jegomość nie miał… Chwałaż ci, Boże, chwała… O moje panisko kochane!", + "104979": "— Kiedyżeś przyjechał?", + "104980": "— A dziś w nocy.", + "104981": "— I czemużeś mnie nie obudził?", + "104982": "— O! Miałbym budzić?! Rano przyszedłem szatki wziąć…", + "104983": "— Skądeś przyjechał?", + "104984": "— A z Huszczy.", + "104985": "— Cóżeś tam robił, co się z tobą działo? Mów, opowiadaj!", + "104986": "— To, widzi jegomość, przyjechali Kozacy do Huszczy pana wojewodę bracławskiego rabować i palić, a ja tam już pierwej byłem, bom tam z ojcem Patronim Łaską przyjechał, któren mnie od Chmielnickiego do Huszczy zabrał; bo jego do Chmielnickiego pan wojewoda z listami przysłał. Więc ja się z nim zabrałem z powrotem, a teraz Kozacy Huszczę spalili i ojca Patroniego za jego serce ku nam zamordowali, co by pewnie i pana wojewodę potkało, gdyby się tam znajdował, choć on także błahocześciwy i wielki ich dobrodziej…", + "104987": "— Mówże tedy jasno i nie mieszaj, bo zrozumieć nie mogę. Toś ty u Kozaków, u Chmiela, przesiadywał czy jak?", + "104988": "— Jużci, że u Kozaków. Bo jak mnie ogarnęli w Czehrynie, tak mnie mieli za swego i trzymali. Niech no się jegomość ubiera… Mój Boże, a takie wszystko poniszczone, że i w rękę nie ma co wziąć! Bodajże cię!… Mój jegomość, już też niech się jegomość nie sierdzi, żem ja tego listu, co jegomość z Kudaku pisał, w Rozłogach nie oddał, ale mi go ten złodziej Bohun wydarł; i gdyby nie ów gruby szlachcic, to i żywota bym zbył.", + "104989": "— Wiem, wiem. Nie twoja wina. Ten gruby szlachcic jest w obozie. On mi wszystko opowiadał tak właśnie, jak było. A też i pannę Bohunowi wykradł, która w dobrym zdrowiu w Barze żywie.", + "104990": "— O! To chwała Bogu! Wiedziałem też, że jej Bohun nie dostał. To już pewno weselisko niezadługo.", + "104991": "— Pewnie, że tak. Stąd zaraz ruszymy wedle ordynansu do Tarnopola, a stamtąd do Baru.", + "104992": "— Bogu Najwyższemu dzięki. Chybaż on się powiesi, ów Bohun, ale już jemu czarownica przepowiadała, że on tej, o której myśli, nigdy nie dostanie i że Lach ją posiędzie, a ten Lach to pewnie jegomość.", + "104993": "— Skądże ty o tym wiesz?", + "104994": "— Bom słyszał. Muszę już ja dokumentnie wszystko jegomości opowiedzieć, a jegomość niech się tymczasem ubiera, bo też i śniadanie dla nas warzą. Owóż, jakem wyjechał tą czajką z Kudaku, takeśmy jechali okrutnie długo, bo pod wodę, a do tego popsowała nam się czajka i trzeba było naprawiać. Jedziemy tedy, jedziemy, mój jegomość, jedziemy…", + "104995": "— Jedziecie, jedziecie!… — przerwał zniecierpliwiony pan Jan.", + "104996": "— I przyjechaliśmy do Czehryna. A co mnie tam spotkało, to już jegomość wie.", + "104997": "— To już wiem.", + "104998": "— Owóż leżę ja w stajni, świata bożego nie widzę. A wtem przyszedł Chmielnicki, zaraz po odjeździe Bohunowym, z okrutną siłą zaporoską. A że to poprzednio pan hetman wielki pokarał czehryńców za afekt dla Zaporożców i wiele ludzi było w mieście pobitych i poranionych, więc oni myśleli, że ja także z tych, i dlatego nie tylko mnie nie dobili, ale jeszcze dali wygodę, opatrunek i Tatarom wziąć nie dozwolili, chociaż oni im na wszystko pozwalają. Przyszedłszy ja tedy do przytomności, myślę, co mam robić? A ci złodzieje pod Korsuń przez ten czas poszli i tam panów hetmanów pobili. O mój jegomość, co moje oczy widziały, tego nie wypowiedzieć! Oni zaś nic nie ukrywali, wstydu nijakiego nie znając i że to za swego mię mieli. A ja myślę: uciekać czy nie uciekać? Alem widział, że bezpieczniej zostać, póki się lepsza okazja nie trafi. Kiedy to zaczęli zwozić spod Korsunia makaty, rzędy, srebra, kredensy, klejnoty… Oj! Oj! Mój jegomość — mało że mi się serce nie rozpukło i oczy z głowy nie wylazły. To ci tacy zbóje sześć łyżek srebrnych za talera, a potem za kwartę wódki sprzedawali, a guz złoty albo zapinkę, albo trzęsienie od czapki to mogłeś i za pół kwarty dostać. Tak ja sobie myślę: co mam po próżnicy siedzieć?… Niechże skorzystam! Da-li Bóg wrócić kiedy do Rzędzian, na Podlasie, gdzie rodziciele mieszkają, to im oddam, bo oni tam mają proces z Jaworskimi, co już pięćdziesiąt lat trwa, a nie ma za co go dłużej prowadzić. Więc nakupiłem, mój jegomość, tyle wszelakiego dobra, żem na dwa konie ładować musiał, mając to sobie za pocieszenie w smutkach moich, bo mi za jegomościa okrutnie było tęskno.", + "104999": "— Oj, Rzędzian, zawsześ jednaki! Ze wszystkiego musisz mieć korzyść.", + "105000": "— Że mnie Bóg pobłogosławił, to cóż złego? Ja przecie nie kradnę, a że mnie jegomość dał trzosik na drogę do Rozłogów, to oto jest! Moje prawo oddać, bom też do Rozłogów nie dojechał.", + "105001": "Tak mówiąc, pacholik odpiął pas, wyjął trzosik i położył go przed rycerzem, a pan Skrzetuski uśmiechnął się i rzekł:", + "105002": "— Kiedy ci tak dobrze szło, toś pewnie ode mnie bogatszy, ale już trzymaj i ten trzosik.", + "105003": "— Dziękuję pokornie jegomości. Zebrało się trochę, Boża łaska! Będą się rodziciele cieszyli i dziaduś, co ma dziewięćdziesiąt lat. A już Jaworskich to chyba do ostatniego grosza sprocesują i z torbami ich puszczą. Jegomość też skorzysta, bo już tego pasa kropiastego, co mi jegomość w Kudaku obiecał, nie będę przypominał, choć mi się bardzo udał.", + "105004": "— Boś już przypomniał, o taki synu! Prawdziwy z ciebie lupus insatiabilis! Nie wiem ja, gdzie ten pas, aleć skorom obiecał, to dam, nie ten, to inny.", + "105005": "— Dziękuję pokornie jegomości — rzekł pacholik, obejmując pańskie kolana.", + "105006": "— Mniejsza z tym! Prawże dalej, coć spotkało.", + "105007": "— Bóg tedy dał korzyść między rozbójnikami. Jeno tym się trapiłem, żem nie wiedział, co się z jegomością dzieje, i tym, że Bohun pannę zagarnął. Aż tu dają znać, że on w Czerkasach leży, ledwie żyje, bo przez kniaziów poszczerbion. Tak ja do Czerkas: jak to jegomość wie, że umiem plaster przyłożyć i rany opatrzyć. A już mnie z tego znali. Tak mnie tam Doniec pułkownik wysłał i sam ze mną pojechał, bym onego zbója opatrywał. Dopieroż mi ciężar z serca spadł, bom się dowiedział, że nasza panna uszła z onym szlachcicem. Poszedłem tedy do Bohuna. Myślę: pozna, nie pozna? A on w gorączce leżał, więc z początku nie poznał. Później zaś poznał i mówi mi: „Tyś z listem do Rozłogów jechał?”. Rzeknę: „Ja”. A on znowu: „Tom ja ciebie w Czehrynie rozszczepił?”. „Tak jest”. „To ty (prawi) służysz panu Skrzetuskiemu?”. Dopiero kiedy nie zacznę łgać: „Nikomu ja już (mówię) nie służę. Więcej ja krzywd niż dobrego w tej służbie zaznał, więc wolałem na swobodę do Kozaków pójść, a waszmości już dziesięć dni pilnuję i do zdrowia doprowadzę!”. Więc on uwierzył i do wielkiej ze mną konfidencji przyszedł. Dowiedziałem się też od niego, że Rozłogi spalone, że kniaziów dwóch zabił, a inni, zasłyszawszy o tym, chcieli naprzód do naszego księcia iść, ale że nie mogli, więc do wojska litewskiego uciekli. Ale najgorzej, jak tego grubego szlachcica wspomniał, to tak zębami, mówię jegomości, zgrzytał, jakby kto orzechy gryzł.", + "105008": "— Długo chorował?", + "105009": "— Długo, długo, bo zrazu mu się rany goiły, potem się zaś otwierały, gdyż się z początku nie zaszanował. Mało ja się to nocy przy nim wysiedziałem (żeby go usiekli!), jak przy kim dobrym. A trzeba jegomości wiedzieć, żem ja sobie na zbawienie duszy poprzysiągł, że mu za moją krzywdę zapłacę, i tego ja, mój jegomość, dotrzymam, choćbym całe życie miał za nim chodzić, bo mnie niewinnego tak sponiewierał i potłukł jako psa, a ja też nie żaden cham jestem. Już on musi zginąć z mojej ręki, chyba go kto inny wcześniej zabije. To mówię jegomości, że ze sto razy miałem okazję, bo często nikogo przy nim nie było prócz mnie. Myślałem sobie tedy: zali mam go pchnąć czy nie? Ale mi było wstyd tak go żgać w łożu leżącego.", + "105010": "— To ci się chwali, żeś go aegrotum et inarmem nie mordował. Chłopska byłaby to sprawa, nie szlachecka.", + "105011": "— Ano, widzi jegomość, ja też tak samo myślałem. Jeszczem sobie wspomniał, że jak mnie z domu rodziciele wyprawiali, tak mnie dziaduś przeżegnał i powiada: „Pamiętaj, kpie, żeś szlachcic, i ambicję miej, wiernie służ, ale poniewierać się nie daj”. Mówił też, że jak szlachcic po chłopsku sobie postąpi, to Pan Jezus płacze. A jam spamiętał termin i tego się wystrzegam. Musiałem więc okazji poniechać. A tu konfidencja coraz to większa! Nieraz pyta mnie: „Czym ja tobie nagrodzę?”. To ja: „Czym waszmość będziesz chciał”. I nie mogę się skarżyć, opatrzył mnie hojnie, a ja też wziąłem, bo myślę sobie: po co ma w zbójeckich rękach zostawać? Przez niego i inni też mi dawali, bo mówię jegomości, że tam żaden tak kochany nie jest jako on, i od Niżowych, i od czerni, chociaż w całej Rzeczypospolitej nie masz szlachcica, któren by taki kontempt dla czerni miał jak on…", + "105012": "Tu Rzędzian począł głową kręcić, jakby sobie coś przypominał i czemuś się dziwił, a po chwili tak dalej mówić począł.", + "105013": "— Dziwny to jest człek i trzeba przyznać, że ma wcale szlachecką fantazję. A tę pannę to on miłuje! Miłuje! Mocny Boże! Jak tylko trochę ozdrowiał, przychodziła do niego Dońcówna, żeby mu to wróżyć. I wróżyła, ale nic dobrego. Bezecna to olbrzymka, z diabłami w komitywę wchodzi… ale dziewczysko hoże. Jak się zaśmieje, to przysiągłbyś, że kobyła na łące rży. Zębiska białe pokazuje, taka mocna, że pancerz może rozedrzeć, a jak chodzi, aż się ziemia trzęsie. I widać z dopuszczenia Bożego coś sobie do mnie upatrzyła, że jej się uroda moja podobała. To, bywało, nie przejdzie koło mnie, żeby mnie za łeb albo za rękaw nie pociągnąć albo nie szturchnąć, i nieraz mówi: „Chodź!”. A jam się bał, żeby mi czarny gdzie na osobności karku nie skręcił, bo zaraz by wszystko, com zebrał, przepadło. Więc jej odpowiadam: „Mało to masz innych!”. A ona: „Udałeś mi się, chociażeś dzieciuch! Udałeś mi się”. „Poszła precz, basetlo!”. To ona znów: „Udałeś mi się! Udałeś mi się!”.", + "105014": "— I widziałeś wróżby?", + "105015": "— Widziałem, słyszałem. Dymiska jakieś, syki, piski, jakieś cienie, ażem truchlał. Ona zaś, w środku stojąc, brwi czarne w kozła postawi i powtarza: „Lach przy niej! Lach przy niej! Czyłu! Huku, czyłu… Lach przy niej!”. To znów pszenicy na sito nasypie i patrzy, a ziarnka to tak chodzą jak robactwo i: „Czyłu! Huku! Czyłu! Lach przy niej!”. Ej! Mój jegomość! Żeby to nie taki zbój, to by żal było patrzyć na tę jego desperację po każdej wróżbie. Bywało, zblednie jak giezło, na wznak padnie, ręce nad głową załamie i zawodzi, i skowyta, i prosi się, i przeprasza panienkę, że jako gwałtownik do Rozłogów przyszedł, że braci jej pobił: „Gdzie ty, zazula? Gdzie ty, jedyna? (prawi) Ja by na ręku ciebie nosił, a teraz nie żyć mnie bez ciebie!… Już ja cię (prawi) ręką nie tknę, twój rab będę, byle oczy na cię patrzyły”. To znów pana Zagłobę wspomni i zgrzyta, i zębami łoże kąsa, póki go sen nie obali, ale jeszcze i przez sen jęczy a wzdycha.", + "105016": "— Ale nigdy mu dobrze nie wróżyła?", + "105017": "— Już potem nie wiem, mój jegomość, bo on ozdrawiał, a ja się też od niego odczepiłem. Przyjechał ksiądz Łasko, więc mnie Bohun to zrobił, że mogłem z nim do Huszczy jechać. Oni tam, zbóje, wiedzieli, że dobra wszelakiego trochę mam, a jam też nie ukrywał, że jadę rodzicieli wspomóc.", + "105018": "— I nie zrabowali cię?", + "105019": "— Może byliby to uczynili, ale szczęściem Tatarów wtedy nie było, a Kozacy nie śmieli dla strachu przed Bohunem. Zresztą już oni mnie całkiem za swego mają. Kazał mi przecie sam Chmielnicki słuchać a donosić, co się będzie u wojewody bracławskiego mówiło, jeśli się jacy panowie zjadą… Niech mu tam kat świeci! Przyjechałem tedy do Huszczy, aż tu przyszły podjazdy Krzywonosowe i ojca Łaska zabiły, a jam połowę swojego dobra zakopał, a z połową tu uciekłem, zasłyszawszy, że jegomość gromi koło Zasławia. Bogu Najwyższemu niech będzie chwała, żem jegomości w dobrym zdrowiu i humorze zastał i że się jegomości weselisko szykuje… To już będzie koniec wszystkiego złego. Mówiłem ja tym złodziejom, co na księcia, naszego pana, szli, że już nie wrócą. Mają teraz! Może też i wojna się już skończy.", + "105020": "— Gdzie tam! Teraz się z samym Chmielnickim dopiero zacznie.", + "105021": "— A jegomość będzie po weselu wojował?", + "105022": "— Zaś myślałeś, że mnie tchórz po weselu obleci?", + "105023": "— Ej, nie myślałem! Wiem ja, że kogo obleci, to jegomości nie obleci, jeno tak się pytam, bo jak rodzicielom odwiozę to, com zebrał, chciałbym też z jegomością pójść. Może też Bóg mi dopomoże z mojej krzywdy się Bohunowi wypłacić, bo kiedy zdradą nie przystoi, to gdzież ja jego znajdę, jeśli nie w polu. On się nie będzie chował…", + "105024": "— Takiś zawzięty?", + "105025": "— Każdy niech będzie przy swoim. A ja, jakom sobie obiecał, tak i do Turek bym za nim pojechał. Już nie może inaczej być. A teraz ja z jegomością do Tarnopola pojadę, a potem na wesele. Ale czemu to jegomość do Baru na Tarnopol jedzie? Wżdyć to nie po drodze.", + "105026": "— Bo muszę chorągwie odprowadzić.", + "105027": "— Rozumiem, mój jegomość.", + "105028": "— Teraz daj co zjeść — rzekł pan Skrzetuski.", + "105029": "— Już ja o tym myślałem. Brzuch to grunt.", + "105030": "— Zaraz po śniadaniu ruszymy.", + "105031": "— To i chwała Bogu, choć koniska mam zmizerowane okrutnie.", + "105032": "— Każę ci dać powodnego. Będziesz już na nim jeździł.", + "105033": "— Dziękuję pokornie jegomości! — rzekł Rzędzian, uśmiechając się z zadowoleniem na myśl, że licząc trzosik i pas kropiasty, trzeci to już go dar spotyka.", + "105034": "Rozdział XXXIII", + "105035": "Jechał więc pan Skrzetuski na czele chorągwi książęcych do Zbaraża, nie do Tarnopola, bo przyszedł nowy ordynans, że tam ma iść, a po drodze opowiadał wiernemu pacholikowi swoje własne przygody, jako w niewolę na Siczy był pojman, jako długo w niej przebył i ile przecierpiał, zanim go Chmielnicki wypuścił. Szli wolno, bo choć wozów i ciężarów nie prowadzili, wszelako droga wypadła im krajem tak zniszczonym, że o żywność dla ludzi i koni z największym trudem trzeba się było starać. Gdzieniegdzie spotykali gromady ludzi wynędzniałych, zwłaszcza kobiet z dziećmi, które Boga prosiły o śmierć lub nawet o niewolę tatarską, gdyż przynajmniej jeść by im w pętach dawano. A był to przecież czas żniw w tej bujnej, mlekiem i miodem płynącej ziemi, ale podjazdy Krzywonosowe zniszczyły wszystko, co się tylko zniszczyć dało, a resztki mieszkańców żywiły się korą drzewną. Dopiero w pobliżu Jampola weszli rycerze w kraj wojną jeszcze nie tyle zmordowany i już mając wywczasy lepsze i spyży obfitość, szli śpiesznymi pochodami ku Zbarażowi, do którego w pięć dni od wyruszenia z Suchorzyniec dojechali.", + "105036": "W Zbarażu zjazd był wielki. Książę Jeremi zatrzymał się tam z całym wojskiem, a prócz tego zjechało się żołnierstwa i szlachty niemało. Wojna wisiała w powietrzu, o niej tylko mówiono; miasto i okolica roiły się zbrojnym ludem. Partia pokojowa w Warszawie, podtrzymywana w nadziejach swych przez pana Kisiela, wojewodę bracławskiego, nie wyrzekła się wprawdzie jeszcze układów i zawsze wierzyła, iż można będzie nimi burzę zażegnać, ale zrozumiała jedno, że układy natenczas tylko skutek mieć mogą, gdy na poparcie ich stanie potężna armia. Toteż konwokacja odbyła się wśród gróźb wojennych i grzmotów, jakie zwykły burzę poprzedzać. Ogłoszono pospolite ruszenie, ściągano wojska kwarciane, a choć kanclerz i regimentarze jeszcze wierzyli w pokój, przecie humor wojenny przeważał w duszach szlacheckich. Pogromy dokonane przez Wiśniowieckiego rozpaliły wyobraźnię. Umysły płonęły żądzą zemsty nad chłopstwem i żądzą odwetu za Żółte Wody, za Korsuń, za krew tylu tysięcy męczeńską śmiercią zmarłych, za hańbę i upokorzenia… Imię strasznego księcia rozbłysło słonecznym blaskiem sławy — było na wszystkich ustach, we wszystkich sercach, a z tym imieniem w parze rozlegało się od brzegów Bałtyku aż po Dzikie Pola złowrogie słowo: Wojna!", + "105037": "Wojna! Wojna! Zwiastowały ją i znaki na niebie, i rozpłomienione twarze ludzkie, i błyskania mieczów, i nocne wycia psów przed chatami, i rżenie koni krew wietrzących. Wojna! Herbowy lud po wszystkich ziemiach, powiatach, dworach i zaściankach wyciągał stare zbroice i miecze z lamusów, młodzież śpiewała pieśni o Jeremim, a niewiasty modliły się przed ołtarzami. I ruszyły się zbrojne ludyszcza, zarówno w Prusiech, Inflantach, jak w Wielkopolsce i rojnym Mazowszu, aż hen do bożych szczytów tatrzańskich i ciemnych borów Beskidu.", + "105038": "I wojna leżała w sile rzeczy. Rozbójniczy ruch Zaporoża i ludowe powstanie ukraińskiej czerni potrzebowały jakichś wyższych haseł niż rzeź i rozbój, niż walka z pańszczyzną i z magnackimi latyfundiami. Zrozumiał to dobrze Chmielnicki i korzystając z tlejących rozdrażnień, z obopólnych nadużyć i ucisków, jakich nigdy w onych surowych czasach nie brakło, socjalną walkę zmienił w religijną, rozniecił fanatyzm ludowy i zaraz w początkach przepaść między oboma obozami wykopał — przepaść, którą nie pergaminy i układy, ale krew tylko mogła wypełnić.", + "105039": "I pragnąc z duszy układów, siebie tylko i własną potęgę chciał ubezpieczyć — a potem?… Co miało być potem, hetman zaporoski nie myślał, w przyszłość nie patrzył i nie dbał o nią.", + "105040": "Nie wiedział jednak, że owa stworzona przezeń przepaść tak jest wielka, iż żadne układy nie wyrównają jej nawet na taki czas, jakiego on sam, Chmielnicki, mógł potrzebować. Bystry polityk nie odgadł, iż nie będzie mógł w spokoju krwawych owoców swego żywota spożywać.", + "105041": "A jednak łatwo to było zgadnąć, że gdzie naprzeciw siebie staną uzbrojone krocie, tam pergaminem do spisywania aktów będą błonia, a piórami miecze i włócznie.", + "105042": "Toczyły się tedy wypadki siłą rzeczy ku wojnie — i nawet ludzie prości, instynktem tylko wiedzeni, odgadywali, że nie może być inaczej, a w całej Rzeczypospolitej coraz więcej oczu zwracało się na Jeremiego, któren od początku wojnę na śmierć i życie głosił. W cieniu tej olbrzymiej postaci nikli coraz bardziej kanclerz i wojewoda bracławski, i regimentarze, a między nimi potężny książę Dominik, głównym mianowany wodzem. Nikła ich powaga, znaczenie i malała karność dla władzy, którą piastowali. Kazano wojsku i szlachcie ściągać ku Lwowu, a potem ku Glinianom, jakoż i szły coraz większe zastępy. Ściągała się kwarta, za nią ziemianie pobliższych województw, ale zaraz nowe wypadki poczęły grozić powadze Rzeczypospolitej. Oto nie tylko mniej karne chorągwie pospolitego ruszenia, nie tylko prywatne, ale i regularne kwarciane, stanąwszy na miejscu zboru, wypowiadały posłuszeństwo regimentarzom i wbrew rozkazom ruszały do Zbaraża, aby się oddać pod rozkazy Jeremiego. Tak naprzód uczyniły województwa kijowskie i bracławskie, których szlachta już przedtem w znacznej części pod Jeremim służyła, za nimi poszły ruskie, lubelskie, za nimi wojska koronne — i już nietrudno było powiedzieć, że wszystkie inne pójdą ich śladem.", + "105043": "Pominięty a zapomniany umyślnie Jeremi siłą rzeczy stawał się hetmanem i naczelnym wodzem całej potęgi Rzeczypospolitej. Szlachta i wojsko oddane mu duszą i ciałem czekało tylko jego skinienia. Władza, wojna, pokój, przyszłość Rzeczypospolitej spoczęły w jego ręku.", + "105044": "I rósł jeszcze z każdym dniem, bo każdego dnia nowe waliły do niego chorągwie, i tak zolbrzymiał, że cień jego począł padać nie tylko na kanclerza i regimentarzy, ale na senat, na Warszawę i całą Rzeczpospolitą.", + "105045": "W niechętnych mu kołach kanclerskich w Warszawie i w regimentarskim obozie, w otoczeniu księcia Dominika i u wojewody bracławskiego poczęto przebąkiwać o jego niepomiernej ambicji i zuchwałości; przypominano sprawę o Hadziacz, jako to zuchwały kniaź przyjechał w cztery tysiące ludzi do Warszawy i wszedłszy do senatu, gotów był rąbać wszystkich, samego króla nie wyłączając.", + "105046": "„Czegóż od takiego człowieka się spodziewać i jakimże musi być teraz — mówiono — po owym Ksenofontowym odwrocie z Zadnieprza, po wszystkich przewagach wojennych i tylu wiktoriach, które go tak niezmiernie wysławiły? W jakąż nieznośną pychę musiał go wznieść ów fawor żołnierstwa i szlachty? Kto mu się dziś oprze? Co się stanie z Rzecząpospolitą, gdy jeden obywatel do takiej potęgi dochodzi, że może deptać wolę senatu, odejmować władzę wyznaczonym przez Rzeczpospolitą wodzom? Zali on istotnie królewicza Karola koroną ozdobić zamierza? Mariusz on jest, to prawda, ale daj Bóg, żeby w nim nie było Marka Koriolana lub Katyliny, gdyż pychą i ambicją obydwom wyrównywa”.", + "105047": "Tak mówiono w Warszawie i w kołach regimentarskich, szczególnie u księcia Dominika, z którym emulacja Jeremiego niemałe już szkody Rzeczypospolitej przyniosła — a ów Mariusz siedział tymczasem w Zbarażu, chmurny, niezbadany. Świeże zwycięstwa nie rozpromieniły mu twarzy. Gdy, bywało, nowa jaka chorągiew kwarciana albo powiatowa pospolitego ruszenia przytoczyła się do Zbaraża, to wyjeżdżał naprzeciw, jednym rzutem oka oceniał jej wartość i zaraz w zadumę popadał. Żołnierze z krzykiem garnęli się do niego, padali przed nim na kolana, wołając: „Witaj, wodzu niezwyciężony! Herkulesie słowieński! Do gardła stać przy tobie będziem!”. On zaś odpowiadał: „Czołem waszmościom! Na Chrystusowym my wszyscy ordynansie, a moja szarża za niska, bym był szafarzem krwi waszmościów!” — i wracał do siebie, od ludzi uciekał, w samotności z myślami się łamiąc. Tak upływały dnie całe. A tymczasem miasto wrzało rojami coraz to nowego żołnierstwa. Pospolitacy pili od rana do nocy, chodząc po ulicach, wyprawiając hałasy i burdy z oficerami cudzoziemskiego autoramentu. Regularny żołnierz, czując również cugle dyscypliny rozwolnione, używał na winie, jedle i kościach. Codziennie nowi goście, więc nowe uczty i zabawy z mieszczankami. Wojska zawaliły wszystkie ulice, stały i po wsiach okolicznych, a co za rozmaitość koni, oręża, ubiorów, piór, kolczug, misiurek, barw rozmaitych województw! Rzekłbyś: odpust jaki walny, na który połowa Rzeczypospolitej zjechała. Leci więc czasem kareta pańska, pozłocista lub purpurowa, koni przy niej sześć lub ośm z piórami, pajucy z węgierska lub po niemiecku, nadworni janczarowie, Kozacy, Tatarzy; tam znów kilku towarzyszów świecących jedwabiem i aksamitami, bez pancerzy, rozpiera tłumy końmi anatolskimi lub perskimi. Trzęsienia u czapek i zapinki pod szyją migają ognikami od brylantów i rubinów — a wszystko ustępuje im z drogi dla powagi znaku. Tam znów przed gankiem puszy się oficer od łanowej piechoty, w świeżym, błyszczącym kolecie, z długą trzciną w ręku i pychą na twarzy, a mieszczańskim sercem w piersi; ówdzie migają grzebieniaste hełmy dragonów, kapelusze niemieckiej piechoty, rogatywki pospolitego ruszenia, kapuzy, kołpaki rysie. Czeladź w rozmaitych barwach uwija się jak w ukropie na posługach. Tu i owdzie ulica zapchana wozami; tam wozy wchodzą dopiero, skrzypiąc niemiłosiernie, wszędy pełno krzyków, nawoływań: „Z drogi”, przekleństw czeladzi, zwad, bójek, rżenia koni. Co mniejsze uliczki tak zawalone słomą, sianem, że i przecisnąć się niepodobna.", + "105048": "A wśród tych świetnych strojów migających wszystkimi barwami tęczy, śród jedwabiów, aksamitów, tyftyków, altembasów, migotania brylantów jakże dziwnie wyglądają pułki Wiśniowieckiego, wynędzniałe, obdarte, wychudzone, w zardzewiałych pancerzach, spłowiałych barwach i podartych mundurach! Towarzysze spod najpoważniejszych znaków wyglądają jak dziady, gorzej czeladzi innych pułków, ale wszyscy czołem przed tymi łachmanami, przed tą rdzą i tą mizerią, bo to znamiona bohaterów. Wojna, zła matka, własne dzieci jako Saturn pożera, a których nie pożre, to poobgryza jak pies kości. Te spłowiałe barwy — to dżdże nocne, to pochody wśród nawałności elementów albo słonecznej spiekoty; ta rdza na żelezie to krew niestarta, swoja albo nieprzyjacielska, albo obie razem. Toteż wiśniowiecczycy wszędzie rej wiodą. Oni opowiadają po szynkowniach i kwaterach, a inni tylko słuchają. I czasem którego ze słuchających aż porwie spazm za gardło, rękami po lędźwiach się uderzy i krzyknie: „A niechże waściów kule biją! Chybaście diabły, nie ludzie!”. A wiśniowiecczycy: „Nie nasza to zasługa, ale takiego wodza, któremu równego nie wydał jeszcze orbis terrarum”. Więc wszystkie uczty kończą się okrzykami: „Vivat Jeremi! Vivat książę wojewoda! Wódz nad wodze i hetman nad hetmany!…”.", + "105049": "Szlachta, gdy się popije, wypada na ulice i z rusznic a muszkietów pali, a że wiśniowiecczycy ostrzegają ją, że do czasu tylko swoboda, że przyjdzie chwila, gdy książę ich weźmie w ręce i taką dyscyplinę zaprowadzi, o jakiej jeszcze nie słyszeli, więc tym bardziej owego czasu używają. „Gaudeamus, póki wolno! — wołają. — Gdy pora na posłuch przyjdzie, będziem słuchali, bo jest kogo, bo to nie »dziecina«, nie »łacina«, nie »pierzyna«!”. I nieszczęśliwy książę Dominik najgorzej zawsze wychodził, bo mełły go na otręby języki żołnierskie. Opowiadano, jako się po całych dniach modli, a wieczorem wisi na uchu dzbana i co na brzuch splunie, to jedno oko otworzy i pyta: „Co takiego?”. Mówiono także, że na noc „jalapam” zażywa i że tyle bitew widział, ile ma ich na kobiercach holenderską sztuką wyhaftowanych. Już tam nikt go nie bronił i nikt nie żałował, a najbardziej kąsali ci, którzy w jawnej z karnością wojskową stanęli niezgodzie.", + "105050": "Wszelako i nad tymi jeszcze celował w przekąsach i wyśmiewaniu pan Zagłoba. Już on się był ze swego bólu w krzyżach wyleczył i teraz był w swoim żywiole. Ile zaś zjadał i wypijał, daremnie spisywać, bo rzecz wiarę ludzką przechodzi. Chodziły za nim i otaczały go ustawicznie kupy żołnierzy i szlachty, a on rozprawiał, opowiadał i drwił z tych, którzy go podejmowali. Patrzył też z góry, jako stary żołnierz, na owych, którzy szli na wojnę, i z całą wyższością doświadczenia mawiał im:", + "105051": "— Tyle waszmościów moderunki wojny zaznały, ile mniszki mężów; szaty macie świeże i larendogrą pachną, ale choć to piękny zapach, wszelako w pierwszej bitwie postaram się od waszmościów pod wiatr trzymać. Oj, kto nie wąchał wojennego czosnku, nie wie, jakie on łzy wyciska! Nie przyniesie jejmość rano piwa grzanego ani polewki winnej! Poopadają waszmościom brzuchy, zeschniecie się jak twaróg na słońcu. Możecie mnie wierzyć. Eksperiencja grunt! Bywało się w różnych okazjach, bywało! Zdobyło się niejedną chorągiewkę, ale już to muszę waszmościom powiedzieć, że żadna nie przyszła mi tak ciężko jako ta pod Konstantynowem. Niech diabli porwą tych Zaporożców! Siódme poty, mówię waszmościom, ze mnie poszły, nimem za ratyszcze uchwycił. Spytajcie pana Skrzetuskiego, tego, który Burdabuta zabił, on to na własne oczy widział i admirował. Ale też teraz krzyknijcie jeno Kozakowi nad uchem: „Zagłoba!” — obaczycie, co wam powie. Ale co tu waszmościom prawić, którzyście jeno muscas po ścianach packą bili, więcej nikogo.", + "105052": "— Jakże to było? Jakże? — pytali młodzi.", + "105053": "— A cóż to waszmościowie chcecie, żeby mi się język od kręcenia się w gębie zapalił jako oś w wozie?", + "105054": "— To trzeba polać! Wina! — wołała szlachta.", + "105055": "— Chyba że tak! — odpowiadał pan Zagłoba i rad, że znalazł wdzięcznych słuchaczów, opowiadał im wszystko ab ovo, od podróży do Galaty i od ucieczki z Rozłogów aż do zdobycia chorągwi pod Konstantynowem, oni zaś słuchali z otwartymi ustami, czasem mruczeli, gdy sławiąc własne męstwo, zanadto ich niedoświadczenie poniewierał, ale zapraszali i poili co dzień w innej kwaterze.", + "105056": "Bawiono się tedy wesoło i huczno w Zbarażu, aż się stary Zaćwilichowski i inni poważniejsi dziwili, że książę tak długo na owe gody pozwalał; on zaś siedział ciągle w swojej kwaterze; widać umyślnie żołnierstwu folgę dał, by przed nowymi bojami wszystkiego dobrego zażyło. Tymczasem przyjechał Skrzetuski i zaraz wpadł jak w wir, jak w ukrop jaki. Chciało się też i jemu odpoczynku w kole towarzyszów posmakować, ale jeszcze bardziej chciało mu się do Baru, do kochanej jechać i wszystkich zgryzot dawnych, wszystkich obaw i utrapień w jej słodkim objęciu zapomnieć. Więc nie zwłócząc, do księcia szedł, by zdać sprawę z wyprawy pod Zasław i pozwolenie na wyjazd uzyskać.", + "105057": "Znalazł księcia zmienionego do niepoznania, aż się widokiem jego przeraził — i w duchu się pytał: „Tenże to jest wódz, któregom pod Machnówką i Konstantynowem widział?”. Bo też przed nim stał człowiek brzemieniem trosk pochylony, z wpadłymi oczyma i spieczonymi usty, jakoby ciężką chorobą wewnętrzną trapiony. Zapytany o zdrowie odrzekł krótko i sucho, że jest zdrowy, rycerz zaś dłużej pytać nie śmiał; więc zdawszy sprawę z podjazdu, zaraz jął prosić, by mógł na dwa miesiące chorągiew opuścić, dopóki by się nie ożenił i żony do Skrzetuszewa nie odwiózł.", + "105058": "Na to książę jakby się ze snu obudził. Zwykła mu dobroć rozlała się po chmurnym obliczu i przygarnąwszy pana Skrzetuskiego, rzekł:", + "105059": "— Koniec więc twojej męki. Jedź, jedź, niech cię błogosławi Bóg. Sam bym chciał być na twym weselu, bom to i Kurcewiczównie, jako córce Wasyla, i tobie, jako przyjacielowi powinien, ale w tych czasach już mi to niepodobieństwo się ruszyć. Kiedy chcesz jechać?", + "105060": "— Wasza książęca mość, choćby dziś!", + "105061": "— To jedź jutro. Nie możesz sam jechać. Dam ci trzystu Wierszułłowych Tatarów, abyś zaś ją bezpiecznie odprowadził. Z nimi najprędzej dojedziesz, a potrzebni ci będą, bo tam kupy hultajstwa się włóczą. Dam ci i list do pana Jędrzeja Potockiego, ale nim go napiszę, nim Tatarzy przyjdą, nim się wreszcie ty wybierzesz, do jutra wieczór zejdzie.", + "105062": "— Jak wasza książęca mość rozkaże. Ale jeszcze śmiem prosić, aby Wołodyjowski i Podbipięta mogli także ruszyć ze mną.", + "105063": "— Dobrze. Przyjdźże jeszcze jutro na pożegnanie i błogosławieństwo. Chciałbym też i twojej kniaziównie jaki upominek posłać. Zacna to krew. Bądźcieże szczęśliwi, boście siebie warci.", + "105064": "Rycerz już klęczał i obejmował kolana ukochanego wodza, któren jeszcze powtórzył kilkakrotnie:", + "105065": "— Niech ci Bóg szczęści! Niech ci Bóg szczęści! No, przyjdź jeszcze jutro.", + "105066": "Ale rycerz nie podnosił się i nie odchodził, jakby chciał jeszcze o coś prosić, na koniec wybuchnął:", + "105067": "— Wasza książęca mość!", + "105068": "— A co jeszcze powiesz? — pytał łagodnie książę.", + "105069": "— Wasza książęca mość wybaczy śmiałości, ale… mnie się serce kraje i od żalu wielkiego śmiałość przychodzi: co waszej książęcej mości jest? Zali troski gnębią czy choroba?", + "105070": "Książę położył mu rękę na głowie.", + "105071": "— Ty tego wiedzieć nie możesz! — rzekł ze słodyczą w głosie. — Przyjdź jeszcze jutro.", + "105072": "Pan Skrzetuski wstał i odszedł ze ściśniętym sercem.", + "105073": "Wieczorem przyszedł do jego kwatery stary Zaćwilichowski, a z nim mały Wołodyjowski, pan Longinus Podbipięta i pan Zagłoba. Zasiedli za stołem, a wtem Rzędzian wszedł do izby, niosąc kusztyki i antałek.", + "105074": "— W imię Ojca i Syna! — zawołał pan Zagłoba. — To widzę, waści pachoł zmartwychwstał.", + "105075": "Rzędzian zbliżył się i za kolana go objął.", + "105076": "— Nie zmartwychwstałem ja, alem nie umarł, dzięki pono temu, żeś mnie jegomość ratował.", + "105077": "A pan Skrzetuski na to:", + "105078": "— I do Bohuna potem na służbę przystał.", + "105079": "— To będzie miał w piekle promocję — rzekł pan Zagłoba, a potem zwracając się do Rzędziana: — Nie musiałeś ty tam w tej służbie rozkoszy zażyć; naści talara na pociechę.", + "105080": "— Dziękuję pokornie jegomości — rzekł Rzędzian.", + "105081": "— On — zawołał pan Skrzetuski — to frant na cztery nogi kuty. U Kozaków łup wykupował, a co ma, tego byśmy obaj z waćpanem nie kupili, choćbyś waćpan wszystkie swoje posiadłości w Turczech sprzedał.", + "105082": "— To tak? — rzekł pan Zagłoba. — Trzymajże sobie mego talara i rośnij, lube drzewko, bo jeśli nie na Bożą Mękę, to choć na szubienicę się przydasz. Dobrze temu pachołkowi z oczu patrzy. — Tu pan Zagłoba chwycił za ucho Rzędziana i targając je lekko, mówił dalej. — Lubię frantów i toć prorokuję, że wyjdziesz na człowieka, jeśli bydlęciem nie zostaniesz. A jak cię tam twój pan, Bohun, wspomina, co?", + "105083": "A Rzędzian uśmiechnął się, bo mu pochlebiły słowa i kares, i odparł:", + "105084": "— O mój jegomość, a jak on jegomości wspomina, to aż skry zębami krzesze.", + "105085": "— Idź do diabła! — zawołał z nagłym gniewem pan Zagłoba. — Co mi tu będziesz bredził!", + "105086": "Rzędzian wyszedł, oni zaś poczęli rozmawiać o jutrzejszej podróży i o szczęśliwości niezmiernej, jaka pana Jana czeka. Miód poprawił wprędce humor panu Zagłobie, który zaraz zaczął Skrzetuskiemu domawiać i o chrzcinach napomykać, to znowu o zapałach pana Jędrzeja Potockiego dla kniaziówny. Pan Longinus wzdychał. Pili i radowali się w duszy. Aż wreszcie rozmowa weszła na koniunktury wojenne i na księcia. Skrzetuski, który kilkanaście dni w obozie nie był, pytał:", + "105087": "— Powiedzcież mi waszmościowie, co się naszemu księciu stało? Toż to inny człowiek. Już ja tego wszystkiego nie rozumiem. Bóg mu dawał wiktorię za wiktorią. Że go tam przy regimentarstwie pominęli, to i cóż? To za to teraz wszystko wojsko do niego się wali, tak że bez niczyjej łaski hetmanem zostanie i Chmielnickiego zetrze… a on widać czegoś się trapi i trapi!…", + "105088": "— Może mu się pedogra zaczyna — rzecze pan Zagłoba. — Jak mnie czasem w wielkim palcu łupnie, to przez trzy dni mam melankolię.", + "105089": "— A ja wam, brateńki, powiem — rzekł, kiwając głową, pan Podbipięta. — Nie słyszałem ja tego sam od księdza Muchowieckiego, alem słyszał, że tak komuś mówił, dlaczego książę udręczon… Ja tam sam nie mówię: łaskawy to pan, dobry i wielki wojownik… Co mnie tam jego sądzić, ale jakoby ksiądz Muchowiecki… Zresztą czy ja wiem, czy co?", + "105090": "— No, patrzcieże waszmościowie na tego Litwina! — zawołał pan Zagłoba. — Nie mam ja dworować z niego, kiedy on ludzkiej mowy nie zna! Cóżeś waszmość chciał powiedzieć? Kołujesz, kołujesz jako zając wedle kotliny, a w sedno nie możesz utrafić.", + "105091": "— Cóżeś waszmość naprawdę słyszał? — spytał pan Jan.", + "105092": "— At! Kiedy bo to… Jakoby mówili, że książę za dużo krwi rozlał. Wielki to wódz, ale miary w karaniu nie zna i teraz podobno wszystko widzi czerwono: w dzień czerwono i w noc czerwono, jakoby go czerwony obłok otaczał…", + "105093": "— Nie praw waść głupstw! — huknął z gniewem stary Zaćwilichowski. — Babskie to plotki! Nie było dla hultajstwa lepszego pana czasu pokoju, a że dla buntowników litości nie zna, to i cóż? To zasługa, nie grzech. Jakichże to mąk, jakich kar byłoby zanadto dla tych, którzy tę ojczyznę we krwi utopili, którzy Tatarom własny lud w niewolę wydawali, nie chcąc znać Boga, majestatu, ojczyzny, zwierzchności? Gdzie mi waszmość pokażesz monstra podobne? Gdzie takie okrucieństwa, jakich się oni dopuszczali nad niewiastami i małymi dziećmi, gdzie takie zbrodnie potworne? I na to pala a szubienicy zanadto?! Tfu, tfu! Waść masz żelazną rękę, ale serce niewieście. Widziałem, jakeś stękał, gdy Pułjana przypiekali, i mówiłeś, że wolałbyś go był na miejscu ubić. Ale książę nie jest baba, wie, jak nagradzać, jak karać. Co mi tu waść będziesz koszałki prawił.", + "105094": "— Toż ja mówiłem, ojcze, że nie wiem — tłumaczył się pan Longinus.", + "105095": "Ale staruszek sapał jeszcze długo i ręką po mlecznej czuprynie się gładził, i mruczał:", + "105096": "— Czerwono! Hm, czerwono… To zaś coś nowego! W głowie temu, co to wymyślił, zielono, nie czerwono!", + "105097": "Nastała chwila ciszy, tylko przez okna dochodził wrzask hulaszczej szlachty.", + "105098": "Mały Wołodyjowski przerwał panujące w izbie milczenie.", + "105099": "— Cóż wy, ojcze, myślicie? Co może być naszemu panu?", + "105100": "— Hm! — rzekł starzec. — Ja mu nie konfident, więc nie wiem. Nad czymś on się namyśla, sam ze sobą się łamie. Duszne to jakieś walki, nie może być inaczej; a im dusza większa, tym męka cięższa…", + "105101": "I nie mylił się stary rycerz, bo oto w tej chwili ów książę, wódz, zwycięzca leżał w prochu w swojej kwaterze przed krucyfiksem i toczył jedną z najzaciętszych walk w swym życiu.", + "105102": "Straże na zamku zbaraskim obwoływały północ, a Jeremi ciągle jeszcze rozmawiał z Bogiem i z własną duszą wyniosłą. Rozum, sumienie, miłość dla ojczyzny, duma, poczucie własnej siły i wielkich przeznaczeń zmieniły się w jego piersi w zapaśników i wiodły ze sobą bój zacięty, od którego pękała pierś, pękała głowa i ból targał wszystkie jego członki. Oto wbrew woli prymasa, kanclerza, senatu, regimentarzów, wbrew woli rządu szły do tego zwycięzcy wojska kwarciane, szlachta, cudze chorągwie prywatne, słowem, cała Rzeczpospolita oddawała mu się w ręce, uciekała się pod jego skrzydła — losy swoje powierzała jego geniuszowi i przez najlepszych swych synów wołała: „Ratuj, bo ty jeden ratować możesz!”. Jeszcze miesiąc, jeszcze dwa, a pod Zbarażem stanie sto tysięcy wojowników gotowych na bój śmiertelny ze smokiem wojny domowej. Tu obrazy przyszłości oblane jakimś niezmiernym światłem sławy i potęgi poczęły się przesuwać przed oczyma kniazia. Zadrżą ci, którzy go pominąć i upokorzyć chcieli — a on porwie te żelazne hufce rycerstwa i powiedzie je w stepy ukraińskie do takich zwycięstw, do takich tryumfów, o jakich dzieje jeszcze nie słyszały. I kniaź czuje w sobie siłę odpowiednią — z ramion strzelają mu skrzydła, jakby skrzydła świętego Michała Archanioła. Oto zmienia się w tej chwili w jakiegoś olbrzyma, którego zamek cały, cały Zbaraż, cała Ruś objąć nie może. Na Boga! On zetrze Chmielnickiego, on zdepce bunt — on spokój ojczyźnie powróci! Widzi rozległe błonia, krocie wojsk, słyszy huk armat… Bitwa! Bitwa! Pogrom niesłychany, niebywały! Krocie ciał, krocie chorągwi zaściełają step zbroczony, a on tratuje po cielsku Chmielnickiego i trąby grają zwycięstwo, a głos leci od mórz do mórz… Kniaź zrywa się i ręce do Chrystusa wyciąga, a naokół jego głowy płonie jakieś czerwone światło. „Chryste! Chryste! — woła — Ty wiesz! Ty widzisz, iż ja to uczynić potrafię, rzeknij mi, iżem powinien!”.", + "105103": "Ale Chrystus głowę na piersi zwiesił i milczy, taki bolesny, jakby go dopiero przed chwilą rozpięto. „Na chwałę to Twoją! — woła książę. — »Non mihi, non mihi, sed nomini Tuo da gloriam!«. Na chwałę wiary i Kościoła, całego chrześcijaństwa! O Chryste! Chryste!”. I nowy obraz mknie przed oczyma bohatera. Nie na zwycięstwie nad Chmielnickim kończy się ta droga. Kniaź, bunt pożarłszy, jego się ciałem jeszcze utuczy, jego siłami zolbrzymieje, krocie Kozaków do krociów szlachty przyłączy i pójdzie dalej: na Krym uderzy, straszliwszego smoka w jego własnej jamie dosięgnie, krzyż zatknie tam, gdzie dotąd nigdy dzwony wiernych na modlitwę nie wzywały.", + "105104": "Albo też pójdzie w te ziemie, które raz już kniazie Wiśniowieccy kopytami końskimi stratowali i granice Rzeczypospolitej, a z nimi Kościoła, do ostatnich krańców ziemi rozciągnie…", + "105105": "Gdzie to koniec tego pędu? Gdzie koniec sławy, siły, potęgi? — Nie masz go wcale…", + "105106": "Do komnaty zamkowej wpada białe światło miesiąca, ale zegary biją późną godzinę i kury pieją. Dzień zejdzie już niedługo, ale będzie-li to dzień, w którym obok słońca na niebie nowe słońce na ziemi zaświeci?", + "105107": "------------------------------------------------", + "105108": "Tak jest! Dzieckiem byłby książę, nie mężem, gdyby tego nie uczynił, gdyby dla jakich bądź powodów przed głosem tych przeznaczeń się cofał. Oto czuje już pewien spokój, który widocznie na niego zlał Chrystus miłosierny — niechże będzie za to pochwalon! Już myśli trzeźwiej, lżej i oczyma duszy położenie ojczyzny i wszystkich spraw jasno ogarnia. Polityka kanclerza i tych tam panów z Warszawy, również jako wojewody bracławskiego, jest zła i dla ojczyzny zgubna. Zdeptać naprzód Zaporoże, ocean krwi z niego wytoczyć, złamać je, zniweczyć, zgnieść, zwyciężyć, a potem dopiero przyznać pokonanym wszystko — ukrócić wszelkie nadużycia, wszelkie uciski, zaprowadzić ład, spokój; mogąc dobić — do życia wrócić — oto droga jedynie tej wielkiej i wspaniałej Rzeczypospolitej godna. Może dawniej, dawniej, można było obrać inną — dziś — nie! Do czegóż mogą bowiem doprowadzić układy, gdy naprzeciw siebie stoją krocie tysięcy zbrojnych, a choćby je zawarto — jakąż siłę mieć mogą? Nie! Nie! To senne mary, to urojenia, to wojna rozciągnięta na wieki całe, to morze łez i krwi na przyszłość! Niech się uchwycą tamtej jedynej drogi, wielkiej, szlachetnej, potężnej — a on niczego więcej nie będzie ni chciał, ni pożądał. Osiędzie na powrót w swych Łubniach i będzie czekał cicho, póki go przeraźliwe trąby Gradywa na nowo do czynu nie powołają…", + "105109": "Niech się uchwycą! Ale kto! Senat, sejmy burzliwe, kanclerz, prymas czy regimentarze? Kto prócz niego tę wielką myśl rozumie i kto wykonać ją może? Niech się znajdzie taki — to zgoda!… Ale gdzie jest taki? Kto ma siłę? — On jeden — nikt więcej! — Do niego idzie szlachta, do niego ściągają wojska, w jego ręku miecz Rzeczypospolitej. Przecie Rzecząpospolitą, nawet gdy pan jest na tronie, a cóż dopiero, gdy pana nie ma, rządzi wola tegoż narodu. Ona to suprema lex! A wypowiada się nie tylko na sejmach, nie tylko przez posłów, senat i kanclerzy, nie tylko przez pisane prawa i manifesty, ale jeszcze silniej, jeszcze dobitniej, jeszcze wyraźniej — czynem. Kto tu rządzi? Stan rycerski — a oto ten stan rycerski ściąga się do Zbaraża i mówi mu: „Tyś jest wodzem”. Cała Rzeczpospolita bez wotów władzę mu oddaje siłą faktów i powtarza: „Tyś jest wodzem”. I on miałby się cofać? Jakiejże jeszcze nominacji potrzebuje? Od kogo ma jej czekać? Czy od tych, którzy Rzeczpospolitą zgubić, a jego upokorzyć usiłują?", + "105110": "Za co? Za co? Czy za to, że gdy wszystkich ogarnęła panika, że gdy hetmani w jasyr poszli, wojska zginęły, panowie kryli się po zamkach, a Kozak postawił nogę na piersi Rzeczypospolitej, on jeden tylko zepchnął tę stopę i podnosił z prochu zemdlałą głowę tej matki — poświęcił dla niej wszystko, życie, fortunę, uratował od hańby, od śmierci — on zwycięzca?!", + "105111": "Kto tu zasłużeńszy, niech tedy bierze tę władzę! Komu się słuszniej należy, niech w tego rękach spocznie. On chętnie zrzeknie się tego ciężaru, chętnie Bogu i Rzeczypospolitej powie: „Puśćcie sługę w pokoju”, bo oto znużon już bardzo i sił zbawion, a przy tym i tego pewien, że pamięć jego ni grób nie zaginie.", + "105112": "Ale gdy nie masz nikogo takiego — po dwakroć i trzykroć byłby dziecięciem, nie mężem, gdyby tej władzy, tej słonecznej drogi, tej świetnej, ogromnej przyszłości, w której jest ratunek Rzeczypospolitej, jej sława, potęga, szczęście, miał się wyrzekać.", + "105113": "I dlaczego?", + "105114": "Kniaź znowu głowę dumnie podniósł i płonący wzrok jego padł na Chrystusa, ale Chrystus głowę na piersi zwiesił i milczał taki bolesny, jakby go dopiero przed chwilą rozpięto…", + "105115": "Dlaczego? Bohater skronie rozpalone rękoma przycisnął… Może i jest odpowiedź. Co znaczą te głosy, które wśród złotych i tęczowych widzeń sławy, wśród szumu przyszłych zwycięstw, śród przeczuć wielkości i potęgi tak nieubłaganie wołają mu do duszy: „Ach! Stój, nieszczęsny!”. Co znaczy ów niepokój, który nieustraszoną pierś jego dreszczem jakiejś trwogi przejmuje? Co znaczy, że gdy on najjaśniej i najdowodniej okazuje sobie, że władzę wziąć powinien, coś mu tam w przepaściach sumienia szepce: „Sam się łudzisz, duma cię uwodzi, szatan pychy królestwa ci obiecuje”.", + "105116": "I znów straszna walka zawrzała w duszy księcia, znów porwał go wicher trwogi, niepewności i zwątpień.", + "105117": "Co czyni szlachta, która do niego zamiast do regimentarzów ciągnie? Prawo depce. Co czyni wojsko? Dyscyplinę łamie. I on, obywatel, on, żołnierz, ma stawać na czele bezprawia? Ma je swoją powagą okrywać, ma pierwszy dawać przykład niekarności, samowoli, nieposzanowania praw, i to wszystko dlatego tylko, by władzę o dwa miesiące pierwej zagarnąć, boć jeśli królewicz Karol na tron obrany będzie — to i tak ta władza go nie minie? On to ma dawać tak straszliwy przykład wiekom potomnym? Cóż bowiem się stanie? Dziś tak uczyni Wiśniowiecki, jutro Koniecpolski, Potocki, Firlej, Zamojski lub Lubomirski! A gdy każdy bez uwagi na prawo i karność, gwoli własnej ambicji działać rozpocznie, gdy dzieci pójdą wzorem ojców i dziadów, jakaż to przyszłość czeka ów kraj nieszczęsny? Robactwo samowoli, nierząd, prywaty toczą już i tak pień tej Rzeczypospolitej; pod siekierą wojny domowej próchno się sypie, uschłe gałęzie z drzewa odpadają — co się stanie, gdy ci, którzy chronić je powinni i strzec jak źrenicy oka — sami ogień podkładać będą? Co się stanie? Jezu! Jezu!", + "105118": "Chmielnicki też dobrem publicznym się osłania i nie czyni nic innego, jeno przeciw prawu i zwierzchności powstaje.", + "105119": "Kniazia dreszcz przeszedł od stóp do głowy. Ręce załamał: „Zali ja mam być drugim Chmielnickim — o Chryste!”.", + "105120": "Ale Chrystus głowę na piersi zwiesił i milczał taki bolesny, jakby go dopiero przed chwilą rozpięto.", + "105121": "Kniaź szarpał się dalej. Jeśli on władzę weźmie, a kanclerz, senat i regimentarze zdrajcą i buntownikiem go ogłoszą — to co będzie? Druga wojna domowa? A przy tym czy to Chmielnicki jest największym i najgroźniejszym wrogiem tej Rzeczypospolitej? Wszak nieraz biły w nią jeszcze większe potęgi, wszak gdy dwieście tysięcy żelaznych Niemców szło pod Grunwaldem na pułki Jagiełłowe, gdy pod Chocimiem pół Azji stanęło do boju, zguba jeszcze bliższą się zdawała — a cóż się stało z tymi wrogimi potęgami? Nie! Rzeczpospolita wojen się nie lęka i nie wojny ją zgubią! Ale czemuż to wobec takich zwycięstw, takiej utajonej siły, takiej sławy ona, która pogromiła Krzyżaków i Turków… taka jest słaba i niedołężna, że przed jednym Kozakiem przyklękła, że sąsiedzi rwą jej granice, że wyśmiewają ją narody, że głosu jej nikt nie słucha, o gniew jej nie dba, a wszyscy zgubę przewidują?", + "105122": "Ach, to właśnie duma i ambicja magnatów, to czyny na własną rękę, to samowola tego przyczyną. Wróg najgorszy to nie Chmielnicki, ale nieład wewnętrzny, ale swawola szlachty, ale szczupłość i niekarność wojska, burzliwość sejmów, niesnaski, rozterki, zamęt, niedołęstwo, prywata i niekarność — niekarność przede wszystkim. Drzewo gnije i próchnieje od środka. Rychło czekać, jak pierwsza burza je zwali — ale parrycyda ten, kto do takiej roboty ręce przykłada, przeklęty ten, kto przykład daje, przeklęty on i dzieci jego do dziesiątego pokolenia!!!…", + "105123": "Idźże teraz, zwycięzco spod Niemirowa, Pohrebyszcz, Machnówki i Konstantynowa; idź kniaziu-wojewodo, idź, odejmij władzę regimentarzom, zdepcz prawo i zwierzchność i dawaj przykład potomnym, jak w matce targać wnętrzności.", + "105124": "Strach, rozpacz i obłąkanie wybiło się na twarzy kniazia… Krzyknął okropnie i chwyciwszy się rękami za czuprynę, padł w proch przed Chrystusem.", + "105125": "I kajał się kniaź, i bił dostojną głową w kamienną posadzkę, a z piersi jego wydobywał się głuchy głos:", + "105126": "— Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu! Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu! Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu!…", + "105127": "Różana jutrznia wstała już na niebie, a potem przyszło złote słońce i oświeciło salę. W gzymsach począł się świergot wróbli i jaskółek. Kniaź wstał i poszedł zbudzić pacholika Żeleńskiego śpiącego z drugiej strony drzwi.", + "105128": "— Biegaj — rzekł mu — do ordynansowych i każ im zwołać tu do mnie pułkowników, którzy stoją w zamku i w mieście, tak kwarcianych, jak i z pospolitego ruszenia.", + "105129": "We dwie godziny później sala poczęła się napełniać wąsatymi i brodatymi postaciami wojowników. Z książęcych ludzi przyszedł stary Zaćwilichowski, Polanowski, Skrzetuski z panem Zagłobą, Wurcel, oberszter Machnicki, Wołodyjowski, Wierszułł, Poniatowski, wszyscy niemal oficerowie aż do chorążych prócz Kuszla, któren był ku Podolu na podjazd wysłany. Z kwarty byli obecni Osiński i Korycki. Wielu znaczniejszej szlachty z pospolitego ruszenia nie można było z pierzyn powyciągać, ale przecie i tych zebrała się garść niemała — a między nimi personaci z różnych ziem, od kasztelanów aż do podkomorzych… Brzmiały szmery, rozmowy i szumiało jak w ulu, a wszystkie oczy były zwrócone na drzwi, przez które miał się książę ukazać.", + "105130": "Wtem umilkło wszystko. Książę wszedł.", + "105131": "Twarz miał spokojną, pogodną — i tylko zaczerwienione bezsennością oczy i ściągnięte rysy świadczyły o przebytej walce. Ale przez ową pogodę, a nawet słodycz przewijała się powaga i nieugięta wola.", + "105132": "— Mości panowie! — rzekł. — Dzisiejszej nocy rozmawiałem z Bogiem i własnym sumieniem, co mnie uczynić należy: oznajmuję przeto waszmościom, a wy oznajmijcie całemu rycerstwu, iż dla dobra ojczyzny i zgody potrzebnej w czasach klęski poddaję się pod komendę regimentarzów.", + "105133": "Głuche milczenie zapanowało w zgromadzeniu.", + "105134": "W południe tegoż dnia na podwórcu zamkowym stało trzystu Wierszułłowych Tatarów, gotowych do drogi z panem Skrzetuskim, a na zamku książę wyprawiał obiad starszyźnie wojskowej, który zarazem miał być pożegnalną ucztą dla naszego rycerza. Posadzono go tedy przy księciu jako „pana młodego”, a za nim zaraz siedział pan Zagłoba, gdyż wiedziano, iż jego to sprawność i odwaga ocaliły „pannę młodą” z ostatniej toni. Książę był wesół, bo brzemię z serca zrzucił, i wznosił kielichy na pomyślność przyszłego stadła. Ściany i okna drżały od okrzyków rycerzy. W przedpokojach czyniła wrzawę służba, między którą Rzędzian rej wodził.", + "105135": "— Mości panowie! — rzekł książę. — Niechże ten trzeci kielich będzie dla przyszłej konsolacji. Walne to gniazdo. Daj Bóg, aby jabłka nie popadały daleko od jabłoni. Niech z tego Jastrzębca godne rodzica Jastrzębczyki się rodzą!", + "105136": "— Niech żyją! Niech żyją!", + "105137": "— Na podziękowanie! — wołał Skrzetuski, wychylając ogromny kielich małmazji.", + "105138": "— Niech żyją! Niech żyją!", + "105139": "— Crescite et multiplicamini!", + "105140": "— Jużeś to waszmość z pół chorągiewki powinien wystawić! — rzekł, śmiejąc się, staruszek Zaćwilichowski.", + "105141": "— Zaskrzetuszczy wojsko z kretesem, już ja go znam! — krzyknął Zagłoba.", + "105142": "Szlachta ryknęła śmiechem. Wino szło do głów. Wszędy widać było czerwone twarze, ruszające się wąsy, a humory stawały się z każdą chwilą lepsze.", + "105143": "— Kiedy tak — wołał rozochocony pan Jan — to już się waszmościom muszę przyznać, że mi kukułka dwunastu chłopczysków wykukała.", + "105144": "— Dalibóg, wszystkie bociany od roboty pozdychają! — wołał pan Zagłoba.", + "105145": "Szlachta odpowiedziała nowym wybuchem śmiechu i śmiali się wszyscy, aż się sala jakoby grzmotem rozlegała.", + "105146": "Wtem w progu sali ukazało się jakieś posępne widmo okryte kurzem — i na widok stołu, uczty i rozpromienionych twarzy zatrzymało się we drzwiach, jakby wahając się, czy wejść dalej.", + "105147": "Książę dostrzegł je pierwszy, brwi zmarszczył, oczy przesłonił i rzekł:", + "105148": "— A kto tam? A, to Kuszel! Z podjazdu! Co słychać, jakie nowiny?", + "105149": "— Bardzo złe, mości książę — rzekł dziwnym głosem młody oficer.", + "105150": "Nagła cisza zapanowała w zgromadzeniu, jakby je kto urzekł. Kielichy niesione do ust zawisły w połowie drogi, wszystkie oczy zwróciły się na Kuszla, na którego zmęczonej twarzy malowała się boleść.", + "105151": "— Lepiej byś tedy ich waść nie powiadał, gdym przy kielichu wesół — rzekł książę — ale gdyś już zaczął, to dokończ.", + "105152": "— Mości książę, wolałbym i ja nie być puszczykiem, bo mi ta wiadomość przez usta nie chce się przecisnąć.", + "105153": "— Co się stało? Mów!", + "105154": "— Bar… wzięty!", + "105155": "KSIĘGA PIERWSZA", + "105156": "GOSPODARSTWO", + "105157": "Powrót panicza - Spotkanie się najpierwsze w pokoiku, drugie u stołu - Ważna Sędziego nauka o grzeczności - Podkomorzego uwagi polityczne nad modami - Początek sporu o Kusego i Sokoła - Żale Wojskiego - Ostatni Woźny Trybunału - Rzut oka na ówczesny stan polityczny Litwy i Europy.", + "105158": "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.", + "105159": "Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,", + "105160": "Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie", + "105161": "Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.", + "105162": "Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy", + "105163": "I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy", + "105164": "Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!", + "105165": "Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem", + "105166": "(Gdy od płaczącej matki pod Twoją opiekę", + "105167": "Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę", + "105168": "I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu", + "105169": "Iść za wrócone życie podziękować Bogu),", + "105170": "Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono.", + "105171": "Tymczasem przenoś moję duszę utęsknioną", + "105172": "Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,", + "105173": "Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych;", + "105174": "Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem,", + "105175": "Wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem;", + "105176": "Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała,", + "105177": "Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała,", + "105178": "A wszystko przepasane, jakby wstęgą, miedzą", + "105179": "Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą.", + "105180": "Śród takich pól przed laty, nad brzegiem ruczaju,", + "105181": "Na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju,", + "105182": "Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany;", + "105183": "Świeciły się z daleka pobielane ściany,", + "105184": "Tym bielsze, że odbite od ciemnej zieleni", + "105185": "Topoli, co go bronią od wiatrów jesieni.", + "105186": "Dóm mieszkalny niewielki, lecz zewsząd chędogi,", + "105187": "I stodołę miał wielką, i przy niej trzy stogi", + "105188": "Użątku, co pod strzechą zmieścić się nie może;", + "105189": "Widać, że okolica obfita we zboże,", + "105190": "I widać z liczby kopic, co wzdłuż i wszerz smugów", + "105191": "Świecą gęsto jak gwiazdy, widać z liczby pługów", + "105192": "Orzących wcześnie łany ogromne ugoru,", + "105193": "Czarnoziemne, zapewne należne do dworu,", + "105194": "Uprawne dobrze na kształt ogrodowych grządek:", + "105195": "Że w tym domu dostatek mieszka i porządek.", + "105196": "Brama na wciąż otwarta przechodniom ogłasza,", + "105197": "Że gościnna i wszystkich w gościnę zaprasza.", + "105198": "Właśnie dwókonną bryką wjechał młody panek", + "105199": "I obiegłszy dziedziniec zawrócił przed ganek,", + "105200": "Wysiadł z powozu; konie porzucone same,", + "105201": "Szczypiąc trawę ciągnęły powoli pod bramę.", + "105202": "We dworze pusto, bo drzwi od ganku zamknięto", + "105203": "Zaszczepkami i kołkiem zaszczepki przetknięto.", + "105204": "Podróżny do folwarku nie biegł sług zapytać;", + "105205": "Odemknął, wbiegł do domu, pragnął go powitać.", + "105206": "Dawno domu nie widział, bo w dalekim mieście", + "105207": "Kończył nauki, końca doczekał nareszcie.", + "105208": "Wbiega i okiem chciwie ściany starodawne", + "105209": "Ogląda czule, jako swe znajome dawne.", + "105210": "Też same widzi sprzęty, też same obicia,", + "105211": "Z któremi się zabawiać lubił od powicia;", + "105212": "Lecz mniej wielkie, mniej piękne, niż się dawniej", + "105213": "zdały.", + "105214": "I też same portrety na ścianach wisiały.", + "105215": "Tu Kościuszko w czamarce krakowskiej, z oczyma", + "105216": "Podniesionymi w niebo, miecz oburącz trzyma;", + "105217": "Takim był, gdy przysięgał na stopniach ołtarzów,", + "105218": "Że tym mieczem wypędzi z Polski trzech mocarzów", + "105219": "Albo sam na nim padnie. Dalej w polskiej szacie", + "105220": "Siedzi Rejtan żałośny po wolności stracie,", + "105221": "W ręku trzymna nóż, ostrzem zwrócony do łona,", + "105222": "A przed nim leży Fedon i żywot Katona.", + "105223": "Dalej Jasiński, młodzian piękny i posępny,", + "105224": "Obok Korsak, towarzysz jego nieodstępny,", + "105225": "Stoją na szańcach Pragi, na stosach Moskali,", + "105226": "Siekąc wrogów, a Praga już się wkoło pali.", + "105227": "Nawet stary stojący zegar kurantowy", + "105228": "W drewnianej szafie poznał u wniścia alkowy", + "105229": "I z dziecinną radością pociągnął za sznurek,", + "105230": "By stary Dąbrowskiego usłyszeć mazurek.", + "105231": "Biegał po całym domu i szukał komnaty,", + "105232": "Gdzie mieszkał, dzieckiem będąc, przed dziesięciu laty.", + "105233": "Wchodzi, cofnął się, toczył zdumione źrenice", + "105234": "Po ścianach: w tej komnacie mieszkanie kobiéce?", + "105235": "Któż by tu mieszkał? Stary stryj nie był żonaty,", + "105236": "A ciotka w Petersburgu mieszkała przed laty.", + "105237": "To nie był ochmistrzyni pokój! Fortepiano?", + "105238": "Na niem noty i książki; wszystko porzucano", + "105239": "Niedbale i bezładnie; nieporządek miły!", + "105240": "Niestare były rączki, co je tak rzuciły.", + "105241": "Tuż i sukienka biała, świeżo z kołka zdjęta", + "105242": "Do ubrania, na krzesła poręczu rozpięta.", + "105243": "A na oknach donice z pachnącymi ziołki,", + "105244": "Geranium, lewkonija, astry i fijołki.", + "105245": "Podróżny stanął w jednym z okien - nowe dziwo:", + "105246": "W sadzie, na brzegu niegdyś zarosłym pokrzywą,", + "105247": "Był maleńki ogródek, ścieżkami porznięty,", + "105248": "Pełen bukietów trawy angielskiej i mięty.", + "105249": "Drewniany, drobny, w cyfrę powiązany płotek", + "105250": "Połyskał się wstążkami jaskrawych stokrotek.", + "105251": "Grządki widać, że były świeżo polewane;", + "105252": "Tuż stało wody pełne naczynie blaszane,", + "105253": "Ale nigdzie nie widać było ogrodniczki;", + "105254": "Tylko co wyszła; jeszcze kołyszą się drzwiczki", + "105255": "Świeżo trącone; blisko drzwi ślad widać nóżki", + "105256": "Na piasku, bez trzewika była i pończoszki;", + "105257": "Na piasku drobnym, suchym, białym na kształt śniegu,", + "105258": "Ślad wyraźny, lecz lekki; odgadniesz, że w biegu", + "105259": "Chybkim był zostawiony nóżkami drobnemi", + "105260": "Od kogoś, co zaledwie dotykał się ziemi.", + "105261": "Podróżny długo w oknie stał patrząc, dumając,", + "105262": "Wonnymi powiewami kwiatów oddychając,", + "105263": "Oblicze aż na krzaki fijołkowe skłonił,", + "105264": "Oczyma ciekawymi po drożynach gonił", + "105265": "I znowu je na drobnych śladach zatrzymywał,", + "105266": "Myślał o nich i, czyje były, odgadywał.", + "105267": "Przypadkiem oczy podniósł, i tuż na parkanie", + "105268": "Stała młoda dziewczyna. - Białe jej ubranie", + "105269": "Wysmukłą postać tylko aż do piersi kryje,", + "105270": "Odsłaniając ramiona i łabędzią szyję.", + "105271": "W takim Litwinka tylko chodzić zwykła z rana,", + "105272": "W takim nigdy nie bywa od mężczyzn widziana:", + "105273": "Więc choć świadka nie miała, założyła ręce", + "105274": "Na piersiach, przydawając zasłony sukience.", + "105275": "Włos w pukle nie rozwity, lecz w węzełki małe", + "105276": "Pokręcony, schowany w drobne strączki białe,", + "105277": "Dziwnie ozdabiał głowę, bo od słońca blasku", + "105278": "Świecił się, jak korona na świętych obrazku.", + "105279": "Twarzy nie było widać. Zwrócona na pole", + "105280": "Szukała kogoś okiem, daleko, na dole;", + "105281": "Ujrzała, zaśmiała się i klasnęła w dłonie,", + "105282": "Jak biały ptak zleciała z parkanu na błonie", + "105283": "I wionęła ogrodem przez płotki, przez kwiaty,", + "105284": "I po desce opartej o ścianę komnaty,", + "105285": "Nim spostrzegł się, wleciała przez okno, świecąca,", + "105286": "Nagła, cicha i lekka jak światłość miesiąca.", + "105287": "Nócąc chwyciła suknie, biegła do zwierciadła;", + "105288": "Wtem ujrzała młodzieńca i z rąk jej wypadła", + "105289": "Suknia, a twarz od strachu i dziwu pobladła.", + "105290": "Twarz podróżnego barwą spłonęła rumianą", + "105291": "Jak obłok, gdy z jutrzenką napotka się ranną;", + "105292": "Skromny młodzieniec oczy zmrużył i przysłonił,", + "105293": "Chciał coś mówić, przepraszać, tylko się ukłonił", + "105294": "I cofnął się; dziewica krzyknęła boleśnie,", + "105295": "Niewyraźnie, jak dziecko przestraszone we śnie;", + "105296": "Podróżny zląkł się, spójrzał, lecz już jej nie było.", + "105297": "Wyszedł zmieszany i czuł, że serce mu biło", + "105298": "Głośno, i sam nie wiedział, czy go miało śmieszyć", + "105299": "To dziwaczne spotkanie, czy wstydzić, czy cieszyć.", + "105300": "Tymczasem na folwarku nie uszło baczności,", + "105301": "Że przed ganek zajechał któryś z nowych gości.", + "105302": "Już konie w stajnię wzięto, już im hojnie dano,", + "105303": "Jako w porządnym domu, i obrok, i siano;", + "105304": "Bo Sędzia nigdy nie chciał, według nowej mody,", + "105305": "Odsyłać konie gości Żydom do gospody.", + "105306": "Słudzy nie wyszli witać, ale nie myśl wcale,", + "105307": "Aby w domu Sędziego służono niedbale;", + "105308": "Słudzy czekają, nim się pan Wojski ubierze,", + "105309": "Który teraz za domem urządzał wieczerzę.", + "105310": "On Pana zastępuje i on w niebytności", + "105311": "Pana zwykł sam przyjmować i zabawiać gości", + "105312": "(Daleki krewny pański i przyjaciel domu).", + "105313": "Widząc gościa, na folwark dążył po kryjomu", + "105314": "(Bo nie mógł wyjść spotykać w tkackim pudermanie);", + "105315": "Wdział więc, jak mógł najprędzej, niedzielne ubranie", + "105316": "Nagotowane z rana, bo od rana wiedział,", + "105317": "Że u wieczerzy będzie z mnóstwem gości siedział.", + "105318": "Pan Wojski poznał z dala, ręce rozkrzyżował", + "105319": "I z krzykiem podróżnego ściskał i całował;", + "105320": "Zaczęła się ta prędka, zmieszana rozmowa,", + "105321": "W której lat kilku dzieje chciano zamknąć w słowa", + "105322": "Krótkie i poplątane, w ciąg powieści, pytań,", + "105323": "Wykrzykników i westchnień, i nowych powitań.", + "105324": "Gdy się pan Wojski dosyć napytał, nabadał,", + "105325": "Na samym końcu dzieje tego dnia powiadał.", + "105326": "\"Dobrze, mój Tadeuszu (bo tak nazywano", + "105327": "Młodzieńca, który nosił Kościuszkowskie miano", + "105328": "Na pamiątkę, że w czasie wojny się urodził),", + "105329": "Dobrze, mój Tadeuszu, żeś się dziś nagodził", + "105330": "Do domu, właśnie kiedy mamy panien wiele.", + "105331": "Stryjaszek myśli wkrótce sprawić ci wesele;", + "105332": "Jest z czego wybrać; u nas towarzystwo liczne", + "105333": "Od kilku dni zbiera się na sądy graniczne", + "105334": "Dla skończenia dawnego z panem Hrabią sporu;", + "105335": "I pan Hrabia ma jutro sam zjechać do dworu;", + "105336": "Podkomorzy już zjechał z żoną i z córkami.", + "105337": "Młodzież poszła do lasu bawić się strzelbami,", + "105338": "A starzy i kobiety żniwo oglądają", + "105339": "Pod lasem, i tam pewnie na młodzież czekają.", + "105340": "Pójdziemy, jeśli zechcesz, i wkrótce spotkamy", + "105341": "Stryjaszka, Podkomorstwo i szanowne damy\".", + "105342": "Pan Wojski z Tadeuszem idą pod las drogą", + "105343": "I jeszcze się do woli nagadać nie mogą.", + "105344": "Słońce ostatnich kresów nieba dochodziło,", + "105345": "Mniej silnie, ale szerzej niż we dnie świeciło,", + "105346": "Całe zaczerwienione, jak zdrowe oblicze", + "105347": "Gospodarza, gdy prace skończywszy rolnicze,", + "105348": "Na spoczynek powraca. Już krąg promienisty", + "105349": "Spuszcza się na wierzch boru i już pomrok mglisty,", + "105350": "Napełniając wierzchołki i gałęzie drzewa,", + "105351": "Cały las wiąże w jedno i jakoby zlewa;", + "105352": "I bór czernił się na kształt ogromnego gmachu,", + "105353": "Słońce nad nim czerwone jak pożar na dachu;", + "105354": "Wtem zapadło do głębi; jeszcze przez konary", + "105355": "Błysnęło jako świeca przez okienic szpary", + "105356": "I zgasło. I wnet sierpy gromadnie dzwoniące", + "105357": "We zbożach i grabliska suwane po łące", + "105358": "Ucichły i stanęły: tak pan Sędzia każe,", + "105359": "U niego ze dniem kończą pracę gospodarze.", + "105360": "\"Pan świata wie, jak długo pracować potrzeba;", + "105361": "Słońce, Jego robotnik, kiedy znidzie z nieba,", + "105362": "Czas i ziemianinowi ustępować z pola\".", + "105363": "Tak zwykł mawiać pan Sędzia, a Sędziego wola", + "105364": "Była ekonomowi poczciwemu świętą;", + "105365": "Bo nawet wozy, w które już składać zaczęto", + "105366": "Kopę żyta, niepełne jadą do stodoły;", + "105367": "Cieszą się z nadzwyczajnej ich lekkości woły.", + "105368": "Właśnie z lasu wracało towarzystwo całe,", + "105369": "Wesoło, lecz w porządku; naprzód dzieci małe", + "105370": "Z dozorcą, potem Sędzia szedł z Podkomorzyną,", + "105371": "Obok pan Podkomorzy otoczon rodziną;", + "105372": "Panny tuż za starszemi, a młodzież na boku;", + "105373": "Panny szły przed młodzieżą o jakie pół kroku", + "105374": "(Tak każe przyzwoitość); nikt tam nie rozprawiał", + "105375": "O porządku, nikt mężczyzn i dam nie ustawiał,", + "105376": "A każdy mimowolnie porządku pilnował.", + "105377": "Bo Sędzia w domu dawne obyczaje chował", + "105378": "I nigdy nie dozwalał, by chybiano względu", + "105379": "Dla wieku, urodzenia, rozumu, urzędu.", + "105380": "\"Tym ładem - mawiał - domy i narody słyną,", + "105381": "Z jego upadkiem domy i narody giną\".", + "105382": "Więc do porządku wykli domowi i słudzy;", + "105383": "I przyjezdny gość, krewny albo człowiek cudzy,", + "105384": "Gdy Sędziego nawiedził, skoro pobył mało,", + "105385": "Przejmował zwyczaj, którym wszystko oddychało.", + "105386": "Krótkie były Sędziego z synowcem witania:", + "105387": "Dał mu poważnie rękę do pocałowania", + "105388": "I w skroń ucałowawszy, uprzejmie pozdrowił;", + "105389": "A choć przez wzgląd na gości niewiele z nim mówił,", + "105390": "Widać było z łez, które wylotem kontusza", + "105391": "Otarł prędko, jak kochał pana Tadeusza.", + "105392": "W ślad gospodarza wszystko ze żniwa i z boru,", + "105393": "I z łąk, i z pastwisk razem wracało do dworu.", + "105394": "Tu owiec trzoda becząc w ulicę się tłoczy", + "105395": "I wznosi chmurę pyłu; dalej z wolna kroczy", + "105396": "Stado cielic tyrolskich z mosiężnymi dzwonki;", + "105397": "Tam konie rżące lecą ze skoszonej łąki;", + "105398": "Wszystko bieży ku studni, której ramię z drzewa", + "105399": "Raz wraz skrzypi i napój w koryta rozlewa.", + "105400": "Sędzia, choć utrudzony, chociaż w gronie gości,", + "105401": "Nie uchybił gospodarskiej, ważnej powinności:", + "105402": "Udał się sam ku studni; najlepiej z wieczora", + "105403": "Gospodarz widzi, w jakim stanie jest obora;", + "105404": "Dozoru tego nigdy sługom nie poruczy,", + "105405": "Bo Sędzia wie, że oko pańskie konia tuczy.", + "105406": "Wojski z woźnym Protazym ze świecami w sieni", + "105407": "Stali i rozprawiali, nieco poróżnieni,", + "105408": "Bo w niebytność Wojskiego Woźny po kryjomu", + "105409": "Kazał stoły z wieczerzą powynosić z domu", + "105410": "I ustawić co prędzej w pośrodku zamczyska,", + "105411": "Którego widne były pod lasem zwaliska.", + "105412": "Po cóż te przenosiny? Pan Wojski się krzywił", + "105413": "I przepraszał Sędziego; Sędzia się zadziwił,", + "105414": "Lecz stało się; już późno i trudno zaradzić,", + "105415": "Wolał gości przeprosić i w pustki prowadzić.", + "105416": "Po drodze Woźny ciągle Sędziemu tłumaczył,", + "105417": "Dlaczego urządzenie pańskie przeinaczył:", + "105418": "We dworze żadna izba nie ma obszerności", + "105419": "Dostatecznej dla tylu, tak szanownych gości;", + "105420": "W zamku sień wielka, jeszcze dobrze zachowana,", + "105421": "Sklepienie całe - wprawdzie pękła jedna ściana,", + "105422": "Okna bez szyb, lecz latem nic to nie zawadzi;", + "105423": "Bliskość piwnic wygodna służącej czeladzi.", + "105424": "Tak mówiąc, na Sędziego mrugał; widać z miny,", + "105425": "Że miał i taił inne, ważniejsze przyczyny.", + "105426": "O dwa tysiące kroków zamek stał za domem,", + "105427": "Okazały budową, poważny ogromem,", + "105428": "Dziedzictwo starożytnej rodziny Horeszków;", + "105429": "Dziedzic zginął był w czasie krajowych zamieszków.", + "105430": "Dobra, całe zniszczone sekwestrami rządu,", + "105431": "Bezładnością opieki, wyrokami sądu,", + "105432": "W cząstce spadły dalekim krewnym po kądzieli,", + "105433": "A resztę rozdzielono między wierzycieli.", + "105434": "Zamku żaden wziąść nie chciał, bo w szlacheckim stanie", + "105435": "Trudno było wyłożyć koszt na utrzymanie;", + "105436": "Lecz Hrabia, sąsiad bliski, gdy wyszedł z opieki,", + "105437": "Panicz bogaty, krewny Horeszków daleki,", + "105438": "Przyjechawszy z wojażu upodobał mury,", + "105439": "Tłumacząc, że gotyckiej są architektury;", + "105440": "Choć Sędzia z dokumentów przekonywał o tem,", + "105441": "Że architekt był majstrem z Wilna, nie zaś Gotem.", + "105442": "Dość, że Hrabia chciał zamku, właśnie i Sędziemu", + "105443": "Przyszła nagle taż chętka, nie wiadomo czemu.", + "105444": "Zaczęli proces w ziemstwie, potem w głównym sądzie,", + "105445": "W senacie, znowu w ziemstwie i w guberskim rządzie;", + "105446": "Wreszcie po wielu kosztach i ukazach licznych", + "105447": "Sprawa wróciła znowu do sądów granicznych.", + "105448": "Słusznie Woźny powiadał, że w zamkowej sieni", + "105449": "Zmieści się i palestra, i goście proszeni.", + "105450": "Sień wielka jak refektarz, z wypukłym sklepieniem", + "105451": "Na filarach, podłoga wysłana kamieniem,", + "105452": "Ściany bez żadnych ozdób, ale mur chędogi;", + "105453": "Sterczały wkoło sarnie i jelenie rogi", + "105454": "Z napisami: gdzie, kiedy te łupy zdobyte;", + "105455": "Tuż myśliwców herbowne klejnoty wyryte", + "105456": "I stoi wypisany każdy po imieniu;", + "105457": "Herb Horeszków, Półkozic, jaśniał na sklepieniu.", + "105458": "Goście weszli w porządku i stanęli kołem;", + "105459": "Podkomorzy najwyższe brał miejsce za stołem;", + "105460": "Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy.", + "105461": "Idąc kłaniał się damom, starcom i młodzieży.", + "105462": "Przy nim stał kwestarz, Sędzia tuż przy Bernardynie,", + "105463": "Bernardyn zmówił krótki pacierz po łacinie.", + "105464": "Mężczyznom dano wódkę; wtenczas wszyscy siedli", + "105465": "I chołodziec litewski milcząc żwawo jedli.", + "105466": "Pan Tadeusz, choć młodzik, ale prawem gościa", + "105467": "Wysoko siadł przy damach obok Jegomościa;", + "105468": "Między nim i stryjaszkiem jedno pozostało", + "105469": "Puste miejsce, jak gdyby na kogoś czekało.", + "105470": "Stryj nieraz na to miejsce i na drzwi poglądał,", + "105471": "Jakby czyjegoś przyjścia był pewny i żądał.", + "105472": "I Tadeusz wzrok stryja ku drzwiom odprowadzał,", + "105473": "I z nim na miejscu pustym oczy swe osadzał.", + "105474": "Dziwna rzecz! Miejsca wkoło są siedzeniem dziewic,", + "105475": "Na które mógłby spójrzeć bez wstydu królewic,", + "105476": "Wszystkie zacnie zrodzone, każda młoda, ładna;", + "105477": "Tadeusz tam pogląda, gdzie nie siedzi żadna.", + "105478": "To miejsce jest zagadką, młódź lubi zagadki;", + "105479": "Roztargniony, do swojej nadobnej sąsiadki", + "105480": "Ledwie słów kilka wyrzekł, do Podkomorzanki;", + "105481": "Nie zmienia jej talerzów, nie nalewa szklanki,", + "105482": "I panien nie zabawia przez rozmowy grzeczne,", + "105483": "Z których by wychowanie poznano stołeczne;", + "105484": "To jedno puste miejsce nęci go i mami...", + "105485": "Już nie puste, bo on je napełnił myślami.", + "105486": "Po tem miejscu biegało domysłów tysiące,", + "105487": "Jako po deszczu żabki po samotnej łące;", + "105488": "Śród nich jedna króluje postać, jak w pogodę", + "105489": "Lilia jeziór skroń białą wznosząca nad wodę.", + "105490": "Dano trzecią potrawę. Wtem pan Podkomorzy,", + "105491": "Wlawszy kropelkę wina w szklankę panny Róży,", + "105492": "A młodszej przysunąwszy z talerzem ogórki,", + "105493": "Rzekł: \"Muszę ja wam służyć, moje panny córki,", + "105494": "Choć stary i niezgrabny\". Zatem się rzuciło", + "105495": "Kilku młodych od stołu i pannom służyło.", + "105496": "Sędzia, z boku rzuciwszy wzrok na Tadeusza", + "105497": "I poprawiwszy nieco wylotów kontusza,", + "105498": "Nalał węgrzyna i rzekł:", + "105499": "\"Dziś, nowym zwyczajem,", + "105500": "My na naukę młodzież do stolicy dajem", + "105501": "I nie przeczym, że nasi synowie i wnuki", + "105502": "Mają od starych więcej książkowej nauki;", + "105503": "Ale co dzień postrzegam, jak młódź cierpi na tem,", + "105504": "Że nie ma szkół uczących żyć z ludźmi i światem.", + "105505": "Dawniej na dwory pańskie jachał szlachcic młody,", + "105506": "Ja sam lat dziesięć byłem dworskim Wojewody,", + "105507": "Ojca Podkomorzego, Mościwego Pana", + "105508": "(Mówiąc, Podkomorzemu ścisnął za kolana);", + "105509": "On mnie radą do usług publicznych sposobił,", + "105510": "Z opieki nie wypuścił, aż człowiekiem zrobił.", + "105511": "W mym domu wiecznie będzie jego pamięć droga,", + "105512": "Co dzień za duszę jego proszę Pana Boga.", + "105513": "Jeślim tyle na jego nie korzystał dworze", + "105514": "Jak drudzy i wróciwszy w domu ziemię orzę,", + "105515": "Gdy inni, więcej godni Wojewody względów,", + "105516": "Doszli potem najwyższych krajowych urzędów,", + "105517": "Przynajmniej tom skorzystał, że mi w moim domu", + "105518": "Nikt nigdy nie zarzuci, bym uchybił komu", + "105519": "W uczciwości, w grzeczności; a ja powiem śmiało:", + "105520": "Grzeczność nie jest nauką łatwą ani małą.", + "105521": "Niełatwą, bo nie na tym kończy się, jak nogą", + "105522": "Zręcznie wierzgnąć, z uśmiechem witać lada kogo;", + "105523": "Bo taka grzeczność modna zda mi się kupiecka,", + "105524": "Ale nie staropolska, ani też szlachecka.", + "105525": "Grzeczność wszystkim należy, lecz każdemu inna;", + "105526": "Bo nie jest bez grzeczności i miłość dziecinna,", + "105527": "I wzgląd męża dla żony przy ludziach, i pana", + "105528": "Dla sług swoich, a w każdej jest pewna odmiana.", + "105529": "Trzeba się długo uczyć, ażeby nie zbłądzić", + "105530": "I każdemu powinną uczciwość wyrządzić.", + "105531": "I starzy się uczyli; u panów rozmowa", + "105532": "Była to historyja żyjąca krajowa,", + "105533": "A między szlachtą dzieje domowe powiatu:", + "105534": "Dawano przez to poznać szlachcicowi bratu,", + "105535": "Że wszyscy o nim wiedzą, lekce go nie ważą;", + "105536": "Więc szlachcic obyczaje swe trzymał pod strażą.", + "105537": "Dziś człowieka nie pytaj: co zacz? kto go rodzi?", + "105538": "Z kim on żył, co porabiał? Każdy, gdzie chce, wchodzi,", + "105539": "Byle nie szpieg rządowy i byle nie w nędzy.", + "105540": "Jak ów Wespazyjanus nie wąchał pieniędzy", + "105541": "I nie chciał wiedzieć, skąd są, z jakich rąk i krajów,", + "105542": "Tak nie chcą znać człowieka rodu, obyczajów!", + "105543": "Dość, że ważny i że się stempel na nim widzi,", + "105544": "Więc szanują przyjaciół jak pieniądze Żydzi\".", + "105545": "To mówiąc Sędzia gości obejrzał porządkiem;", + "105546": "Bo choć zawsze i płynnie mówił, i z rozsądkiem,", + "105547": "Wiedział, że niecierpliwa młodzież teraźniejsza,", + "105548": "Że ją nudzi rzecz długa, choć najwymowniejsza.", + "105549": "Ale wszyscy słuchali w milczeniu głębokiem;", + "105550": "Sędzia Podkomorzego zdał się radzić okiem,", + "105551": "Podkomorzy pochwałą rzeczy nie przerywał,", + "105552": "Ale częstym skinieniem głowy potakiwał.", + "105553": "Sędzia milczał, on jeszcze skinieniem przyzwalał;", + "105554": "Więc Sędzia jego puchar i swój kielich nalał", + "105555": "I dalej mówił:", + "105556": "\"Grzeczność nie jest rzeczą małą:", + "105557": "Kiedy się człowiek uczy ważyć, jak przystało,", + "105558": "Drugich wiek, urodzenie, cnoty, obyczaje,", + "105559": "Wtenczas i swoją ważność zarazem poznaje;", + "105560": "Jak na szalach żebyśmy nasz ciężar poznali,", + "105561": "Musim kogoś posadzić na przeciwnej szali.", + "105562": "Zaś godna jest Waszmościów uwagi osobnej", + "105563": "Grzeczność, którą powinna młodź dla płci nadobnej;", + "105564": "Zwłaszcza gdy zacność domu, fortuny szczodroty", + "105565": "Objaśniają wrodzone wdzięki i przymioty.", + "105566": "Stąd droga do afektów i stąd się kojarzy", + "105567": "Wspaniały domów sojusz - tak myślili starzy.", + "105568": "A zatem...\"", + "105569": "Tu pan Sędzia nagłym zwrotem głowy", + "105570": "Skinął na Tadeusza, rzucił wzrok surowy,", + "105571": "Znać było, że przychodził już do wniosków mowy.", + "105572": "Wtem brząknął w tabakierkę złotą Podkomorzy", + "105573": "I rzekł:", + "105574": "\"Mój Sędzio, dawniej było jeszcze gorzej!", + "105575": "Teraz nie wiem, czy moda i nas starych zmienia,", + "105576": "Czy młodzież lepsza, ale widzę mniej zgorszenia.", + "105577": "Ach, ja pamiętam czasy, kiedy do Ojczyzny", + "105578": "Pierwszy raz zawitała moda francuszczyzny!", + "105579": "Gdy raptem paniczyki młode z cudzych krajów", + "105580": "Wtargnęli do nas hordą gorszą od Nogajów!", + "105581": "Prześladując w Ojczyźnie Boga, przodków wiarę,", + "105582": "Prawa i obyczaje, nawet suknie stare.", + "105583": "Żałośnie było widzieć wyżółkłych młokosów,", + "105584": "Gadających przez nosy, a często bez nosów,", + "105585": "Opatrzonych w broszurki i w różne gazety,", + "105586": "Głoszących nowe wiary, prawa, toalety.", + "105587": "Miała nad umysłami wielką moc ta tłuszcza;", + "105588": "Bo Pan Bóg, kiedy karę na naród przepuszcza,", + "105589": "Odbiera naprzód rozum od obywateli.", + "105590": "I tak mędrsi fircykom oprzeć się nie śmieli;", + "105591": "I zląkł ich się jak dżumy jakiej cały naród,", + "105592": "Bo już sam wewnątrz siebie czuł choroby zaród.", + "105593": "Krzyczano na modnisiów, a brano z nich wzory:", + "105594": "Zmieniano wiarę, mowę, prawa i ubiory.", + "105595": "Była to maszkarada, zapustna swawola,", + "105596": "Po której miał przyjść wkrótce wielki post - niewola!", + "105597": "\"Pamiętam, chociaż byłem wtenczas małe", + "105598": "dziecię,", + "105599": "Kiedy do ojca mego w oszmiańskim powiecie", + "105600": "Przyjechał pan Podczaszyc na francuskim wózku,", + "105601": "Pierwszy człowiek, co w Litwie chodził po francusku.", + "105602": "Biegali wszyscy za nim jakby za rarogiem,", + "105603": "Zazdroszczono domowi, przed którego progiem", + "105604": "Stanęła Podczaszyca dwókolna dryndulka,", + "105605": "Która się po francusku zwała karyjulka.", + "105606": "Zamiast lokajów w kielni siedziały dwa pieski,", + "105607": "A na kozłach niemczysko chude na kształt deski;", + "105608": "Nogi miał długie, cienkie, jak od chmielu tyki,", + "105609": "W pończochach, ze srebrnymi klamrami trzewiki,", + "105610": "Peruka z harbajtelem zawiązanym w miechu.", + "105611": "Starzy na on ekwipaż parskali ze śmiechu,", + "105612": "A chłopi żegnali się, mowiąc, że po świecie", + "105613": "Jeździ wenecki diabeł w niemieckiej karecie.", + "105614": "Sam Podczaszyc jaki był, opisywać długo;", + "105615": "Dosyć, że nam się zdawał małpą lub papugą,", + "105616": "W wielkiej peruce, którą do złotego runa", + "105617": "On lubił porównywać, a my do kołtuna.", + "105618": "Jeśli kto i czuł wtenczas, że polskie ubranie", + "105619": "Piękniejsze jest niż obcej mody małpowanie,", + "105620": "Milczał; boby krzyczała młodzież, że przeszkadza", + "105621": "Kulturze, że tamuje progresy, że zdradza!", + "105622": "Taka była przesądów owoczesnych władza!", + "105623": "Podczaszyc zapowiedział, że nas reformować,", + "105624": "Cywilizować będzie i konstytuować;", + "105625": "Ogłosił nam, że jacyś Francuzi wymowni", + "105626": "Zrobili wynalazek: iż ludzie są rowni.", + "105627": "Choć o tem dawno w Pańskim pisano zakonie", + "105628": "I każdy ksiądz toż samo gada na ambonie.", + "105629": "Nauka dawną była, szło o jej pełnienie!", + "105630": "Lecz wtenczas panowało takie oślepienie,", + "105631": "Że nie wierzono rzeczom najdawniejszym w świecie,", + "105632": "Jeśli ich nie czytano w francuskiej gazecie.", + "105633": "Podczaszyc, mimo równość, wziął tytuł markiża;", + "105634": "Wiadomo, że tytuły przychodzą z Paryża,", + "105635": "A natenczas tam w modzie był tytuł markiża.", + "105636": "Jakoż, kiedy się moda odmieniła z laty,", + "105637": "Tenże sam markiż przybrał tytuł demokraty;", + "105638": "Wreszcie z odmienną modą, pod Napoleonem,", + "105639": "Demokrata przyjechał z Paryża baronem;", + "105640": "Gdyby żył dłużej, może nową alternatą", + "105641": "Z barona przechrzciłby się kiedyś demokratą.", + "105642": "Bo Paryż częstą mody odmianą się chlubi,", + "105643": "A co Francuz wymyśli, to Polak polubi.", + "105644": "\"Chwała Bogu, że teraz jeśli nasza młodzież", + "105645": "Wyjeżdża za granicę, to już nie po odzież,", + "105646": "Nie szukać prawodawstwa w drukarskich kramarniach", + "105647": "Lub wymowy uczyć się w paryskich kawiarniach.", + "105648": "Bo teraz Napoleon, człek mądry a prędki,", + "105649": "Nie daje czasu szukać mody i gawędki.", + "105650": "Teraz grzmi oręż, a nam starym serca rosną,", + "105651": "Że znowu o Polakach tak na świecie głośno;", + "105652": "Jest sława, a więc będzie i Rzeczpospolita!", + "105653": "Zawżdy z wawrzynów drzewo wolności wykwita.", + "105654": "Tylko smutno, że nam, ach! tak się lata wleką", + "105655": "W nieczynności! a oni tak zawsze daleko!", + "105656": "Tak długo czekać! Nawet tak rzadka nowina!", + "105657": "Ojcze Robaku (ciszej rzekł do Bernardyna),", + "105658": "Słyszałem, żeś zza Niemna odebrał wiadomość;", + "105659": "Może też co o naszym wojsku wie Jegomość?\"", + "105660": "\"Nic a nic - odpowiedział Robak obojętnie", + "105661": "(Widać było, że słuchał rozmowy niechętnie) -", + "105662": "Mnie polityka nudzi; jeżeli z Warszawy", + "105663": "Mam list, to rzecz zakonna, to są nasze sprawy", + "105664": "Bernardyńskie; cóż o tem gadać u wieczerzy?", + "105665": "Są tu świeccy, do których nic to nie należy\".", + "105666": "Tak mowiąc spojrzał zyzem, gdzie śród biesiadników", + "105667": "Siedział gość Moskal; był to pan kapitan Ryków;", + "105668": "Stary żołnierz, stał w bliskiej wiosce na kwaterze,", + "105669": "Pan Sędzia go przez grzeczność prosił na wieczerzę.", + "105670": "Rykow jadł smaczno, mało wdawał się w rozmowę,", + "105671": "Lecz na wzmiankę Warszawy rzekł, podniosłszy głowę:", + "105672": "\"Pan Podkomorzy! Oj, Wy! Pan zawsze ciekawy", + "105673": "O Bonaparta, zawsze Wam tam do Warszawy!", + "105674": "He! Ojczyzna! Ja nie szpieg, a po polsku umiem -", + "105675": "Ojczyzna! Ja to czuję wszystko, ja rozumiem!", + "105676": "Wy Polaki, ja Ruski, teraz się nie bijem,", + "105677": "Jest armistycjum, to my razem jemy, pijem.", + "105678": "Często na awanpostach nasz z Francuzem gada,", + "105679": "Pije wódkę; jak krzykną: ura! - kanonada.", + "105680": "Ruskie przysłowie: z kim się biję, tego lubię;", + "105681": "Gładź drużkę jak po duszy, a bij jak po szubie.", + "105682": "Ja mówię, będzie wojna u nas. Do majora", + "105683": "Płuta adiutant sztabu przyjechał zawczora:", + "105684": "Gotować się do marszu! Pójdziem, czy pod Turka,", + "105685": "Czy na Francuza; oj, ten Bonapart figurka!", + "105686": "Bez Suworowa to on może nas wytuza.", + "105687": "U nas w pułku gadano, jak szli na Francuza,", + "105688": "Że Bonapart czarował, no, tak i Suwarów", + "105689": "Czarował; tak i były czary przeciw czarów.", + "105690": "Raz w bitwie, gdzie podział się? szukać Bonaparta -", + "105691": "A on zmienił się w lisa, tak Suwarów w charta;", + "105692": "Tak Bonaparte znowu w kota się przerzuca,", + "105693": "Dalej drzeć pazurami, a Suwarów w kuca.", + "105694": "Obaczcież, co się stało w końcu z Bonapartą...\"", + "105695": "Tu Ryków przerwał i jadł; wtem z potrawą czwartą", + "105696": "Wszedł służący, i raptem boczne drzwi otwarto.", + "105697": "Weszła nowa osoba, przystojna i młoda;", + "105698": "Jej zjawienie się nagłe, jej wzrost i uroda,", + "105699": "Jej ubiór zwrócił oczy; wszyscy ją witali;", + "105700": "Prócz Tadeusza, widać, że ją wszyscy znali.", + "105701": "Kibić miała wysmukłą, kształtną, pierś powabną,", + "105702": "Suknię materyjalną, różową, jedwabną,", + "105703": "Gors wycięty, kołnierzyk z korónek, rękawki", + "105704": "Krótkie, w ręku kręciła wachlarz dla zabawki", + "105705": "(Bo nie było gorąca); wachlarz pozłocisty", + "105706": "Powiewając rozlewał deszcz iskier rzęsisty.", + "105707": "Głowa do włosów, włosy pozwijane w kręgi,", + "105708": "W pukle, i przeplatane różowymi wstęgi,", + "105709": "Pośród nich brylant, niby zakryty od oczu,", + "105710": "Świecił się jako gwiazda w komety warkoczu -", + "105711": "Słowem, ubiór galowy; szeptali niejedni,", + "105712": "Że zbyt wykwintny na wieś i na dzień powszedni.", + "105713": "Nóżek, choć suknia krótka, oko nie zobaczy,", + "105714": "Bo biegła bardzo szybko, suwała się raczéj,", + "105715": "Jako osóbki, które na trzykrólskie święta", + "105716": "Przesuwają w jasełkach ukryte chłopięta.", + "105717": "Biegła i wszystkich lekkim witając ukłonem,", + "105718": "Chciała usieść na miejscu sobie zostawionem.", + "105719": "Trudno było; bo krzeseł dla gości nie stało:", + "105720": "Na czterech ławach cztery ich rzędy siedziało,", + "105721": "Trzeba było rzęd ruszyć lub ławę przeskoczyć;", + "105722": "Zręcznie między dwie ławy umiała się wtłoczyć,", + "105723": "A potem między rzędem siedzących i stołem", + "105724": "Jak bilardowa kula toczyła się kołem.", + "105725": "W biegu dotknęła blisko naszego młodziana;", + "105726": "Uczepiwszy falbaną o czyjeś kolana,", + "105727": "Pośliznęła się nieco i w tem roztargnieniu", + "105728": "Na pana Tadeusza wsparła się ramieniu.", + "105729": "Przeprosiwszy go grzecznie, na miejscu swem siadła", + "105730": "Pomiędzy nim i stryjem, ale nic nie jadła,", + "105731": "Tylko się wachlowała, to wachlarza trzonek", + "105732": "Kręciła, to kołnierzyk z brabanckich koronek", + "105733": "Poprawiała, to lekkim dotknieniem się ręki", + "105734": "Muskała włosów pukle i wstąg jasnych pęki.", + "105735": "Ta przerwa rozmów trwała już minut ze cztery.", + "105736": "Tymczasem w końcu stoła naprzód ciche szmery,", + "105737": "A potem się zaczęły wpółgłośne rozmowy;", + "105738": "Mężczyźni rozsądzali swe dzisiejsze łowy.", + "105739": "Asesora z Rejentem wzmogła się uparta,", + "105740": "Coraz głośniejsza kłótnia o kusego charta,", + "105741": "Którego posiadaniem pan Rejent się szczycił", + "105742": "I utrzymywał, że on zająca pochwycił;", + "105743": "Asesor zaś dowodził na złość Rejentowi,", + "105744": "Że ta chwała należy chartu Sokołowi.", + "105745": "Pytano zdania innych; więc wszyscy dokoła", + "105746": "Brali stronę Kusego, albo też Sokoła,", + "105747": "Ci jak znawcy, ci znowu jak naoczne świadki.", + "105748": "Sędzia na drugim końcu do nowej sąsiadki", + "105749": "Rzekł półgłosem: \"Przepraszam, musieliśmy siadać,", + "105750": "Niepodobna wieczerzy na później odkładać:", + "105751": "Goście głodni, chodzili daleko na pole;", + "105752": "Myśliłem, że dziś z nami nie będziesz przy stole\".", + "105753": "To rzekłszy, z Podkomorzym przy pełnym kielichu", + "105754": "O politycznych sprawach rozmawiał po cichu.", + "105755": "Gdy tak były zajęte stołu strony obie,", + "105756": "Tadeusz przyglądał się nieznanej osobie:", + "105757": "Przypomniał, że za pierwszym na miejsce wejrzeniem", + "105758": "Odgadnął zaraz, czyim miało być siedzeniem.", + "105759": "Rumienił się, serce mu biło nadzwyczajnie;", + "105760": "Więc rozwiązane widział swych domysłów tajnie!", + "105761": "Więc było przeznaczono, by przy jego boku", + "105762": "Usiadła owa piękność widziana w pomroku.", + "105763": "Wprawdzie zdała się teraz wzrostem dorodniejsza,", + "105764": "Bo ubrana, a ubiór powiększa i zmniejsza.", + "105765": "I włos u tamtej widział krótki, jasnozłoty,", + "105766": "A u tej krucze, długie zwijały się sploty.", + "105767": "Kolor musiał pochodzić od słońca promieni,", + "105768": "Któremi przy zachodzie wszystko się czerwieni.", + "105769": "Twarzy wówczas nie dostrzegł, nazbyt rychło znikła,", + "105770": "Ale myśl twarz nadobną odgadywać zwykła;", + "105771": "Myślił, że pewnie miała czarniutkie oczęta,", + "105772": "Białą twarz, usta kraśne jak wiśnie bliźnięta;", + "105773": "U tej znalazł podobne oczy, usta, lica;", + "105774": "W wieku może by była największa różnica:", + "105775": "Ogrodniczka dziewczynką zdawała się małą,", + "105776": "A pani ta niewiastą już w latach dojrzałą;", + "105777": "Lecz młodzież o piękności metrykę nie pyta,", + "105778": "Bo młodzieńcowi młodą jest każda kobiéta,", + "105779": "Chłopcowi każda piękność zda się rówiennicą,", + "105780": "A niewinnemu każda kochanka dziewicą.", + "105781": "Tadeusz, chociaż liczył lat blisko dwadzieście", + "105782": "I od dzieciństwa mieszkał w Wilnie, wielkim mieście,", + "105783": "Miał za dozorcę księdza, który go pilnował", + "105784": "I w dawnej surowości prawidłach wychował.", + "105785": "Tadeusz zatem przywiozł w strony swe rodzinne", + "105786": "Duszę czystą, myśl żywą i serce niewinne,", + "105787": "Ale razem niemałą chętkę do swywoli.", + "105788": "Z góry już robił projekt, że sobie pozwoli", + "105789": "Używać na wsi długo wzbronionej swobody;", + "105790": "Wiedział, że był przystojny, czuł się rześki, młody,", + "105791": "A w spadku po rodzicach wziął czerstwość i zdrowie.", + "105792": "Nazywał się Soplica; wszyscy Soplicowie", + "105793": "Są, jak wiadomo, krzepcy, otyli i silni,", + "105794": "Do żołnierki jedyni, w naukach mniej pilni.", + "105795": "Tadeusz się od przodków swoich nie odrodził:", + "105796": "Dobrze na koniu jeździł, pieszo dzielnie chodził,", + "105797": "Tępy nie był, lecz mało w naukach postąpił,", + "105798": "Choć stryj na wychowanie niczego nie skąpił.", + "105799": "On wolał z flinty strzelać albo szablą robić;", + "105800": "Wiedział, że go myślano do wojska sposobić,", + "105801": "Że ojciec w testamencie wyrzekł taką wolę;", + "105802": "Ustawicznie do bębna tęsknił, siedząc w szkole.", + "105803": "Ale stryj nagle pierwsze zamiary odmienił,", + "105804": "Kazał, aby przyjechał i aby się żenił,", + "105805": "I objął gospodarstwo; przyrzekł na początek", + "105806": "Dać małą wieś, a potem cały swój majątek.", + "105807": "Te wszystkie Tadeusza cnoty i zalety", + "105808": "Ściągnęły wzrok sąsiadki, uważnej kobiety.", + "105809": "Zmierzyła jego postać kształtną i wysoką,", + "105810": "Jego ramiona silne, jego pierś szeroką", + "105811": "I w twarz spójrzała, z której wytryskał rumieniec,", + "105812": "Ilekroć z jej oczyma spotkał się młodzieniec:", + "105813": "Bo z pierwszej lękliwości całkiem już ochłonął", + "105814": "I patrzył wzrokiem śmiałym, w którym ogień płonął.", + "105815": "Również patrzyła ona, i cztery źrenice", + "105816": "Gorzały przeciw sobie jak roratne świéce.", + "105817": "Pierwsza z nim po francusku zaczęła rozmowę;", + "105818": "Wracał z miasta, ze szkoły: więc o książki nowe,", + "105819": "O autorów pytała Tadeusza zdania", + "105820": "I ze zdań wyciągała na nowo pytania;", + "105821": "Cóż gdy potem zaczęła mówić o malarstwie,", + "105822": "O muzyce, o tańcach, nawet o rzeźbiarstwie!", + "105823": "Dowiodła, że zna równie pędzel, noty, druki;", + "105824": "Aż osłupiał Tadeusz na tyle nauki,", + "105825": "Lękał się, by nie został pośmiewiska celem,", + "105826": "I jąkał się jak żaczek przed nauczycielem.", + "105827": "Szczęściem, że nauczyciel ładny i niesrogi;", + "105828": "Odgadnęła sąsiadka powód jego trwogi,", + "105829": "Wszczęła rzecz o mniej trudnych i mądrych przedmiotach:", + "105830": "O wiejskiego pożycia nudach i kłopotach,", + "105831": "I jak bawić się trzeba, i jak czas podzielić,", + "105832": "By życie uprzyjemnić i wieś rozweselić.", + "105833": "Tadeusz odpowiadał śmielej, szła rzecz daléj,", + "105834": "W pół godziny już byli z sobą poufali;", + "105835": "Zaczęli nawet małe żarciki i sprzeczki.", + "105836": "W końcu, stawiła przed nim trzy z chleba gałeczki:", + "105837": "Trzy osoby na wybor; wziął najbliższą sobie;", + "105838": "Podkomorzanki na to zmarszczyły się obie,", + "105839": "Sąsiadka zaśmiała się, lecz nie powiedziała,", + "105840": "Kogo owa szczęśliwa gałka oznaczała.", + "105841": "Inaczej bawiono się w drugim końcu stoła,", + "105842": "Bo tam, wzmógłszy się nagle, stronnicy Sokoła", + "105843": "Na partyję Kusego bez litości wsiedli:", + "105844": "Spór był wielki, już potraw ostatnich nie jedli.", + "105845": "Stojąc i pijąc obie kłóciły się strony,", + "105846": "A najstraszniej pan Rejent był zacietrzewiony:", + "105847": "Jak raz zaczął, bez przerwy rzecz swoję tokował", + "105848": "I gestami ją bardzo dobitnie malował.", + "105849": "(Był dawniej adwokatem pan rejent Bolesta,", + "105850": "Zwano go kaznodzieją, że zbyt lubił gesta).", + "105851": "Teraz ręce przy boku miał, w tył wygiął łokcie,", + "105852": "Spod ramion wytknął palce i długie paznokcie,", + "105853": "Przedstawiając dwa smycze chartów tym obrazem.", + "105854": "Właśnie rzecz kończył: \"Wyczha! puściliśmy razem", + "105855": "Ja i Asesor, razem, jakoby dwa kórki", + "105856": "Jednym palcem spuszczone u jednej dwórórki;", + "105857": "Wyczha! poszli, a zając jak struna - smyk w pole,", + "105858": "Psy tuż (to mówiąc, ręce ciągnął wzdłuż po stole", + "105859": "I palcami ruch chartów przedziwnie udawał),", + "105860": "Psy tuż, i hec! od lasu odsadzili kawał;", + "105861": "Sokoł smyk naprzód, rączy pies, lecz zagorzalec,", + "105862": "Wysadził się przed Kusym o tyle, o palec;", + "105863": "Wiedziałem, że spudłuje; szarak, gracz nie lada,", + "105864": "Czchał niby prosto w pole, za nim psów gromada;", + "105865": "Gracz szarak! skoro poczuł wszystkie charty w kupie,", + "105866": "Pstręk na prawo, koziołka, z nim w prawo psy głupie,", + "105867": "A on znowu fajt w lewo, jak wytnie dwa susy,", + "105868": "Psy za nim fajt na lewo, on w las, a mój Kusy", + "105869": "Cap !!\" - tak krzycząc pan Rejent, na stół", + "105870": "pochylony,", + "105871": "Z palcami swemi zabiegł aż do drugiej strony", + "105872": "I \"cap!\" - Tadeuszowi wrzasnął tuż nad uchem.", + "105873": "Tadeusz i sąsiadka, tym głosu wybuchem", + "105874": "Znienacka przestraszeni właśnie w pół rozmowy,", + "105875": "Odstrychnęli od siebie mimowolnie głowy,", + "105876": "Jako wierzchołki drzewa powiązane społem,", + "105877": "Gdy je wicher rozerwie; i ręce pod stołem", + "105878": "Blisko siebie leżące wstecz nagle uciekły,", + "105879": "I dwie twarze w jeden się rumieniec oblekły.", + "105880": "Tadeusz, by nie zdradzić swego roztargnienia:", + "105881": "\"Prawda - rzekł - mój Rejencie, prawda, bez wątpienia,", + "105882": "Kusy piękny chart z kształtu, jeśli równie chwytny...\"", + "105883": "\"Chwytny? - krzyknął pan Rejent. - Mój pies faworytny", + "105884": "Żeby nie miał być chwytny?\" Więc Tadeusz znowu", + "105885": "Cieszył się, że tak piękny pies nie ma narowu,", + "105886": "Żałował, że go tylko widział idąc z lasu", + "105887": "I że przymiotów jego poznać nie miał czasu.", + "105888": "Na to zadrżał Asesor, puścił z rąk kieliszek,", + "105889": "Utopił w Tadeusza wzrok jak bazyliszek.", + "105890": "Asesor mniej krzykliwy i mniej był ruchawy", + "105891": "Od Rejenta, szczuplejszy i mały z postawy,", + "105892": "Lecz straszny na reducie, balu i sejmiku,", + "105893": "Bo powiadano o nim: ma żądło w języku.", + "105894": "Tak dowcipne żarciki umiał komponować,", + "105895": "Iżby je w kalendarzu można wydrukować:", + "105896": "Wszystkie złośliwe, ostre. Dawniej człek dostatni,", + "105897": "Schedę ojca swojego i majątek bratni,", + "105898": "Wszystko strwonił, na wielkim figurując świecie;", + "105899": "Teraz wszedł w służbę rządu, by znaczyć w powiecie.", + "105900": "Lubił bardzo myślistwo, już to dla zabawy,", + "105901": "Już to że odgłos trąbki i widok obławy", + "105902": "Przypominał mu jego lata młodociane,", + "105903": "Kiedy miał strzelców licznych i psy zawołane;", + "105904": "Teraz mu z całej psiarni dwa charty zostały,", + "105905": "I jeszcze z tych jednemu chciano przeczyć chwały.", + "105906": "Więc zbliżył się i, z wolna gładząc faworyty,", + "105907": "Rzekł z uśmiechem, a był to uśmiech jadowity:", + "105908": "\"Chart bez ogona jest jak szlachcic bez urzędu...", + "105909": "Ogon też znacznie chartom pomaga do pędu,", + "105910": "A Pan kusość uważasz za dowód dobroci?", + "105911": "Zresztą zdać się możemy na sąd Pańskiej cioci.", + "105912": "Choć pani Telimena mieszkała w stolicy", + "105913": "I bawi się niedawno w naszej okolicy,", + "105914": "Lepiej zna się na łowach niż myśliwi młodzi:", + "105915": "Tak to nauka sama z latami przychodzi\".", + "105916": "Tadeusz, na którego niespodzianie spadał", + "105917": "Grom taki, wstał zmieszany, chwilę nic nie gadał,", + "105918": "Lecz patrzył na rywala coraz straszniej, srożéj...", + "105919": "Wtem, wielkim szczęściem, dwakroć kichnął Podkomorzy.", + "105920": "\"Wiwat!\" - krzyknęli wszyscy; on się wszystkim skłonił", + "105921": "I z wolna w tabakierę palcami zadzwonił:", + "105922": "Tabakiera ze złota, z brylantów oprawa,", + "105923": "A w środku jej był portret króla Stanisława.", + "105924": "Ojcu Podkomorzego sam król ją darował,", + "105925": "Po ojcu Podkomorzy godnie ją piastował;", + "105926": "Gdy w nię dzwonił, znak dawał, że miał głos zabierać;", + "105927": "Umilkli wszyscy i ust nie śmieli otwierać.", + "105928": "On rzekł:", + "105929": "\"Wielmożni Szlachta, Bracia Dobrodzieje!", + "105930": "Forum myśliwskiem tylko są łąki i knieje,", + "105931": "Więc ja w domu podobnych spraw nie decyduję", + "105932": "I posiedzenie nasze na jutro solwuję,", + "105933": "I dalszych replik stronom dzisiaj nie dozwolę.", + "105934": "Woźny! odwołaj sprawę na jutro na pole.", + "105935": "Jutro i Hrabia z całym myślistwem tu zjedzie,", + "105936": "I Waszeć z nami ruszysz, Sędzio, mój sąsiedzie,", + "105937": "I pani Telimena, i panny, i panie,", + "105938": "Słowem, zrobim na urząd wielkie polowanie;", + "105939": "I Wojski towarzystwa nam też nie odmówi\".", + "105940": "To mówiąc tabakierę podawał starcowi.", + "105941": "Wojski na ostrym końcu śród myśliwych siedział,", + "105942": "Słuchał zmrużywszy oczy, słowa nie powiedział,", + "105943": "Choć młodzież nieraz jego zasięgała zdania,", + "105944": "Bo nikt lepiej nad niego nie znał polowania.", + "105945": "On milczał, szczyptę wziętą z tabakiery ważył", + "105946": "W palcach i długo dumał, nim ją w końcu zażył;", + "105947": "Kichnął, aż cała izba rozległa się echem,", + "105948": "I potrząsając głową rzekł z gorzkim uśmiechem:", + "105949": "\"O, jak mnie to starego i smuci, i dziwi!", + "105950": "Cóż by to o tym starzy mówili myśliwi,", + "105951": "Widząc, że w tylu szlachty, w tylu panów gronie", + "105952": "Mają sądzić się spory o charcim ogonie;", + "105953": "Cóż by rzekł na to stary Rejtan, gdyby ożył?", + "105954": "Wróciłby do Lachowicz i w grób się położył!", + "105955": "Co by rzekł wojewoda Niesiołowski stary,", + "105956": "Który ma dotąd pierwsze na świecie ogary", + "105957": "I dwiestu strzelców trzyma obyczajem pańskim,", + "105958": "I ma sto wozów sieci w zamku worończańskim,", + "105959": "A od tylu lat siedzi jak mnich na swym dworze.", + "105960": "Nikt go na polowanie uprosić nie może,", + "105961": "Białopiotrowiczowi samemu odmówił!", + "105962": "Bo cóż by on na waszych polowaniach łowił?", + "105963": "Piękna byłaby sława, ażeby pan taki", + "105964": "Wedle dzisiejszej mody jeździł na szaraki!", + "105965": "Za moich, panie, czasów w języku strzeleckim", + "105966": "Dzik, niedźwiedź, łoś, wilk zwany był zwierzem szlacheckim,", + "105967": "A zwierzę nie mające kłów, rogów, pazurów", + "105968": "Zostawiano dla płatnych sług i dworskich ciurów;", + "105969": "Żaden pan nigdy przyjąć nie chciałby do ręki", + "105970": "Strzelby, którą zhańbiono, sypiąc w nią śrut", + "105971": "cienki!", + "105972": "Trzymano wprawdzie chartów, bo z łowów wracając,", + "105973": "Trafia się, że spod konia mknie się biedak zając;", + "105974": "Puszczano wtenczas za nim dla zabawki smycze", + "105975": "I na konikach małe goniły panicze", + "105976": "Przed oczami rodziców, którzy te pogonie", + "105977": "Ledwie raczyli widzieć, cóż kłócić się o nie!", + "105978": "Więc niech Jaśnie Wielmożny Podkomorzy raczy", + "105979": "Odwołać swe rozkazy i niech mi wybaczy,", + "105980": "Że nie mogę na takie jechać polowanie", + "105981": "I nigdy na niem noga moja nie postanie!", + "105982": "Nazywam się Hreczecha, a od króla Lecha", + "105983": "Żaden za zającami nie jeździł Hreczecha\".", + "105984": "Tu śmiech młodzieży mowę Wojskiego zagłuszył.", + "105985": "Wstano od stołu; pierwszy Podkomorzy ruszył;", + "105986": "Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy;", + "105987": "Idąc kłaniał się damom, starcom i młodzieży;", + "105988": "Za nim szedł kwestarz, Sędzia tuż przy Bernardynie,", + "105989": "Sędzia u progu rękę dał Podkomorzynie,", + "105990": "Tadeusz Telimenie, Asesor Krajczance,", + "105991": "A pan Rejent na końcu Wojskiej Hreczeszance.", + "105992": "Tadeusz z kilku gośćmi poszedł do stodoły,", + "105993": "A czuł się pomieszany, zły i niewesoły,", + "105994": "Rozbierał myślą wszystkie dzisiejsze wypadki:", + "105995": "Spotkanie się, wieczerzę przy boku sąsiadki,", + "105996": "A szczególniej mu słowo \"ciocia\" koło ucha", + "105997": "Brzęczało ciągle jako naprzykrzona mucha.", + "105998": "Pragnąłby u Woźnego lepiej się wypytać", + "105999": "O pani Telimenie, lecz go nie mógł schwytać;", + "106000": "Wojskiego też nie widział, bo zaraz z wieczerzy", + "106001": "Wszyscy poszli za gośćmi, jak sługom należy,", + "106002": "Urządzając we dworze izby do spoczynku.", + "106003": "Starsi i damy spały we dworskim budynku,", + "106004": "Młodzież Tadeuszowi prowadzić kazano,", + "106005": "W zastępstwie gospodarza, w stodołę na siano.", + "106006": "W pół godziny tak było głucho w całym dworze", + "106007": "Jako po zadzwonieniu na pacierz w klasztorze;", + "106008": "Ciszę przerywał tylko głos nocnego stróża.", + "106009": "Usnęli wszyscy. Sędzia sam oczu nie zmruża:", + "106010": "Jako wódz gospodarstwa obmyśla wyprawę", + "106011": "W pole i w domu przyszłą urządza zabawę.", + "106012": "Dał rozkaz ekonomom, wójtom i gumiennym,", + "106013": "Pisarzom, ochmistrzyni, strzelcom i stajennym,", + "106014": "I musiał wszystkie dzienne rachunki przezierać,", + "106015": "Nareszcie rzekł Woźnemu, że się chce rozbierać.", + "106016": "Woźny pas mu odwiązał, pas słucki, pas lity,", + "106017": "Przy którym świecą gęste kutasy jak kity,", + "106018": "Z jednej strony złotogłów w purpurowe kwiaty,", + "106019": "Na wywrót jedwab czarny, posrebrzany w kraty;", + "106020": "Pas taki można równie kłaść na strony obie:", + "106021": "Złotą na dzień galowy, a czarną w żałobie.", + "106022": "Sam Woźny umiał pas ten odwiązywać, składać;", + "106023": "Właśnie tym się zatrudniał i kończył tak gadać:", + "106024": "\"Cóż złego, że przeniosłem stoły do", + "106025": "zamczyska?", + "106026": "Nikt na tem nic nie stracił, a Pan może zyska,", + "106027": "Bo przecież o ten zamek dziś toczy się sprawa.", + "106028": "My od dzisiaj do zamku nabyliśmy prawa,", + "106029": "I mimo całą strony przeciwnej zajadłość", + "106030": "Dowiodę, że zamczysko wzięliśmy w posiadłość.", + "106031": "Wszakże kto gości prosi w zamek na wieczerzę,", + "106032": "Dowodzi, że posiadłość tam ma albo bierze;", + "106033": "Nawet strony przeciwne weźwiemy na świadki:", + "106034": "Pamiętam za mych czasów podobne wypadki\".", + "106035": "Już Sędzia spał. Więc Woźny cicho wszedł do sieni,", + "106036": "Siadł przy świecy i dobył książeczkę z kieszeni,", + "106037": "Która mu jak Ołtarzyk złoty zawsze służy,", + "106038": "Której nigdy nie rzuca w domu i w podróży.", + "106039": "Była to trybunalska wokanda: tam rzędem", + "106040": "Stały spisane sprawy, które przed urzędem", + "106041": "Woźny sam głosem swoim przed laty wywołał", + "106042": "Albo o których później dowiedzieć się zdołał.", + "106043": "Prostym ludziom wokanda zda się imion spisem,", + "106044": "Woźnemu jest obrazów wspaniałych zarysem.", + "106045": "Czytał więc i rozmyślał: Ogiński z Wizgirdem,", + "106046": "Dominikanie z Rymszą, Rymsza z Wysogierdem,", + "106047": "Radziwiłł z Wereszczaką, Giedrojć z Rodułtowskim,", + "106048": "Obuchowicz z kahałem, Juracha z Piotrowskim,", + "106049": "Maleski z Mickiewiczem, a na koniec Hrabia", + "106050": "Z Soplicą: i czytając, z tych imion wywabia", + "106051": "Pamięć spraw wielkich, wszystkie procesu wypadki,", + "106052": "I stają mu przed oczy sąd, strony i świadki;", + "106053": "I ogląda sam siebie, jak w żupanie białym,", + "106054": "W granatowym kontuszu stał przed trybunałem;", + "106055": "Jedna ręka na szabli, a drugą do stoła", + "106056": "Przywoławszy dwie strony: \"Uciszcie się!\" woła.", + "106057": "Marząc i kończąc pacierz wieczorny, pomału", + "106058": "Usnął ostatni w Litwie Woźny trybunału.", + "106059": "Takie były zabawy, spory w one lata", + "106060": "Śród cichej wsi litewskiej, kiedy reszta świata", + "106061": "We łzach i krwi tonęła, gdy ów mąż, bóg wojny,", + "106062": "Otoczon chmurą pułków, tysiącem dział zbrojny,", + "106063": "Wprzągłszy w swój rydwan orły złote obok srebrnych,", + "106064": "Od puszcz libijskich latał do Alpów podniebnych,", + "106065": "Ciskając grom po gromie: w Piramidy, w Tabor,", + "106066": "W Marengo, w Ulm, w Austerlitz. Zwycięstwo i Zabor", + "106067": "Biegły przed nim i za nim. Sława czynów tylu,", + "106068": "Brzemienna imionami rycerzy, od Nilu", + "106069": "Szła hucząc ku północy, aż u Niemna brzegów", + "106070": "Odbiła się, jak od skał, od Moskwy szeregów,", + "106071": "Które broniły Litwę murami żelaza", + "106072": "Przed wieścią dla Rosyi straszną jak zaraza.", + "106073": "Przecież nieraz nowina, niby kamień z nieba,", + "106074": "Spadała w Litwę; nieraz dziad żebrzący chleba,", + "106075": "Bez ręki lub bez nogi, przyjąwszy jałmużnę,", + "106076": "Stanął i oczy wkoło obracał ostróżne.", + "106077": "Gdy nie widział we dworze rosyjskich żołnierzy", + "106078": "Ani jarmułek, ani czerwonych kołnierzy,", + "106079": "Wtenczas, kim był, wyznawał: był legijonistą,", + "106080": "Przynosił kości stare na ziemię ojczystą,", + "106081": "Której już bronić nie mógł... Jak go wtenczas cała", + "106082": "Rodzina pańska, jak go czeladka ściskała,", + "106083": "Zanosząc się od płaczu! On za stołem siadał", + "106084": "I dziwniejsze od baśni historyje gadał.", + "106085": "On opowiadał, jako jenerał Dąbrowski", + "106086": "Z ziemi włoskiej stara się przyciągnąć do Polski,", + "106087": "Jak on rodaków zbiera na Lombardzkiem polu;", + "106088": "Jak Kniaziewicz rozkazy daje z Kapitolu", + "106089": "I zwycięzca, wydartych potomkom Cezarów", + "106090": "Rzucił w oczy Francuzów sto krwawych sztandarów;", + "106091": "Jak Jabłonowski zabiegł, aż kędy pieprz rośnie,", + "106092": "Gdzie się cukier wytapia i gdzie w wiecznej wiośnie", + "106093": "Pachnące kwitną lasy; z legiją Dunaju", + "106094": "Tam wódz Murzyny gromi, a wzdycha do kraju.", + "106095": "Mowy starca krążyły we wsi po kryjomu;", + "106096": "Chłopiec, co je posłyszał, znikał nagle z domu,", + "106097": "Lasami i bagnami skradał się tajemnie,", + "106098": "Ścigany od Moskali, skakał kryć się w Niemnie", + "106099": "I nurkiem płynął na brzeg Księstwa Warszawskiego,", + "106100": "Gdzie usłyszał głos miły: \"Witaj nam, kolego!\"", + "106101": "Lecz nim odszedł, wyskoczył na wzgórek z kamienia", + "106102": "I Moskalom przez Niemen rzekł: \"Do zobaczenia!\"", + "106103": "Tak przekradł się Gorecki, Pac i Obuchowicz,", + "106104": "Piotrowski, Obolewski, Rożycki, Janowicz,", + "106105": "Mirzejewscy, Brochocki i Bernatowicze,", + "106106": "Kupść, Gedymin i inni, których nie policzę;", + "106107": "Opuszczali rodziców i ziemię kochaną,", + "106108": "I dobra, które na skarb carski zabierano.", + "106109": "Czasem do Litwy kwestarz z obcego klasztoru", + "106110": "Przyszedł, i kiedy bliżej poznał panów dworu,", + "106111": "Gazetę im pokazał wyprutą z szkaplerza;", + "106112": "Tam stała wypisana i liczba żołnierza,", + "106113": "I nazwisko każdego wodza legijonu,", + "106114": "I każdego z nich opis zwycięstwa lub zgonu.", + "106115": "Po wielu latach pierwszy raz miała rodzina", + "106116": "Wieść o życiu, o chwale i o śmierci syna;", + "106117": "Brał dom żałobę, ale powiedzieć nie śmiano,", + "106118": "Po kim była żałoba, tylko zgadywano", + "106119": "W okolicy; i tylko cichy smutek panów", + "106120": "Lub cicha radość była gazetą ziemianów.", + "106121": "Takim kwestarzem tajnym był Robak podobno:", + "106122": "Często on z panem Sędzią rozmawiał osobno;", + "106123": "Po tych rozmowach zawsze jakowaś nowina", + "106124": "Rozeszła się w sąsiedztwie. Postać Bernardyna", + "106125": "Wydawała, że mnich ten nie zawsze w kapturze", + "106126": "Chodził i nie w klasztornym zestarzał się murze.", + "106127": "Miał on nad prawym uchem, nieco wyżej skroni,", + "106128": "Bliznę wyciętej skóry na szerokość dłoni", + "106129": "I w brodzie ślad niedawny lancy lub postrzału;", + "106130": "Ran tych nie dostał pewnie przy czytaniu mszału.", + "106131": "Ale nie tylko groźne wejrzenie i blizny,", + "106132": "Lecz sam ruch i głos jego miał coś żołnierszczyzny.", + "106133": "Przy mszy, gdy z wzniesionymi zwracał się rękami", + "106134": "Od ołtarza do ludu, by mówić: \"Pan z wami\",", + "106135": "To nieraz tak się zręcznie skręcił jednym razem,", + "106136": "Jakby \"prawo w tył\" robił za wodza rozkazem,", + "106137": "I słowa liturgiji takim wyrzekł tonem", + "106138": "Do ludu, jak oficer stojąc przed szwadronem;", + "106139": "Postrzegali to chłopcy służący mu do mszy.", + "106140": "Spraw także politycznych był Robak świadomszy", + "106141": "Niźli żywotów świętych, a jeżdżąc po kweście,", + "106142": "Często zastanawiał się w powiatowem mieście;", + "106143": "Miał pełno interesów: to listy odbierał,", + "106144": "Których nigdy przy obcych ludziach nie otwierał,", + "106145": "To wysyłał posłańców, ale gdzie i po co,", + "106146": "Nie powiadał; częstokroć wymykał się nocą", + "106147": "Do dworów pańskich, z szlachtą ustawicznie szeptał", + "106148": "I okoliczne wioski dokoła wydeptał,", + "106149": "I w karczmach z wieśniakami rozprawiał niemało,", + "106150": "A zawsze o tem, co się w cudzych krajach działo.", + "106151": "Teraz Sędziego, który już spał od godziny,", + "106152": "Przychodzi budzić; pewnie ma jakieś nowiny.", + "106153": "KSIĘGA DZIESIĄTA", + "106154": "EMIGRACJA. JACEK", + "106155": "Narada tycząca się zabezpieczenia losu zwycięzców - Układy z Rykowem - Pożegnanie - Ważne odkrycie - Nadzieja.", + "106156": "Owe obłoki ranne, zrazu rozpierzchnione", + "106157": "Jak czarne ptaki, lecąc w wyższą nieba stronę,", + "106158": "Coraz się zgromadzały; ledwie słońce zbiegło", + "106159": "Z południa, już ich stado pół niebios obległo", + "106160": "Ogromną chmurą; wiatr ją pędził coraz chyżej,", + "106161": "Chmura coraz gęstniała, zwieszała się niżej,", + "106162": "Aż jedną stroną na wpół od niebios oddarta,", + "106163": "Ku ziemi wychylona i wszerz rozpostarta,", + "106164": "Jak wielki żagiel, biorąc wszystkie wiatry w siebie,", + "106165": "Od południa na zachód leciała po niebie.", + "106166": "I była chwila ciszy; i powietrze stało", + "106167": "Głuche, milczące, jakby z trwogi oniemiało.", + "106168": "I łany zbóż, co wprzódy, kładąc się na ziemi", + "106169": "I znowu w górę trzęsąc kłosami złotemi,", + "106170": "Wrzały jak fale, teraz stoją nieruchome", + "106171": "I poglądają w niebo najeżywszy słomę.", + "106172": "I zielone przy drogach wierzby i topole,", + "106173": "Co pierwej, jako płaczki przy grobowym dole,", + "106174": "Biły czołem, długiemi kręciły ramiony,", + "106175": "Rozpuszczając na wiatry warkocz posrebrzony -", + "106176": "Teraz jak martwe, z niemej wyrazem żałoby,", + "106177": "Stoją na kształt posągów sypilskiej Nioby.", + "106178": "Jedna osina drżąca wstrząsa liście siwe.", + "106179": "Bydło, zwykle do domu powracać leniwe,", + "106180": "Teraz zbiega się tłumnie, pasterzy nie czeka", + "106181": "I opuszczając strawę, do domu ucieka.", + "106182": "Buhaj racicą ziemię kopie, orze rogiem", + "106183": "I całą trzodę straszy ryczeniem złowrogiem;", + "106184": "Krowa coraz ku niebu wznosi wielkie oko,", + "106185": "Usta z dziwu otwiera i wzdycha głęboko;", + "106186": "A wieprz marudzi w tyle, dąsa się i zgrzyta,", + "106187": "I snopy zboża kradnie, i na zapas chwyta.", + "106188": "Ptastwo skryło się w lasy, pod strzechy, w głąb", + "106189": "trawy;", + "106190": "Tylko wrony, stadami obstąpiwszy stawy,", + "106191": "Przechadzają się sobie poważnemi kroki,", + "106192": "Czarne oczy kierują na czarne obłoki;", + "106193": "Wytknąwszy język z suchej, szerokiej gardzieli", + "106194": "I skrzydła roztaczając, czekają kąpieli;", + "106195": "Lecz i te, przewidując nazbyt mocną burzę,", + "106196": "Już w las ciągną, podobne wznoszącej się chmurze.", + "106197": "Ostatnia z ptaków, lotem nieścigłym zuchwała", + "106198": "Jaskółka, czarny obłok przeszywa jak strzała,", + "106199": "Wreszcie spada jak kula.", + "106200": "Właśnie w owej chwili", + "106201": "Szlachta z Moskwą okropną walkę zakończyli", + "106202": "I chronią się gromadnie w domy i stodoły,", + "106203": "Opuszczają plac boju, gdzie wkrótce żywioły", + "106204": "Stoczą walkę.", + "106205": "Na zachód,  jeszcze ozłocona ziemia słońcem", + "106206": "ozłocona", + "106207": "świeciła się ponuro, żółtawo-czerwona;", + "106208": "Już chmura, roztaczając cienie na kształt sieci,", + "106209": "Wyławia resztki światła, a za słońcem leci,", + "106210": "Jak gdyby je pochwycić chciała przed zachodem.", + "106211": "Kilka wichrów raz po raz prześwisnęło spodem,", + "106212": "Jeden za drugim lecą, miecąc krople dżdżyste,", + "106213": "Wielkie, jasne, okrągłe, jak grady ziarniste.", + "106214": "Nagle wichry zwarły się, porwały się wpoły,", + "106215": "Borykają się, kręcą, świszczącemi koły", + "106216": "Krążą po stawach, mącą do dna wody w stawach;", + "106217": "Wpadli na łąki, świszczą po łozach i trawach,", + "106218": "Pryskają łóz gałęzie, lecą traw przekosy", + "106219": "Na wiatr, jako garściami wyrywane włosy,", + "106220": "Zmieszane z kędziorami snopów; wiatry wyją,", + "106221": "Upadają na rolę, tarzają się, ryją,", + "106222": "Rwą skiby, robią otwor wichrowi trzeciemu,", + "106223": "Który wydarł się z roli jak słup czarnoziemu,", + "106224": "Wznosi się, jak ruchoma piramida toczy,", + "106225": "Łbem grunt wierci, z nóg piasek sypie gwiazdom w oczy,", + "106226": "Co krok wszerz wydyma się, roztwiera ku górze", + "106227": "I ogromną swą trąbą otrębuje burzę.", + "106228": "Aż z całym tym chaosem wody i kurzawy,", + "106229": "Słomy, liścia, gałęzi, wydartej murawy,", + "106230": "Wichry w las uderzyły i po głębiach puszczy", + "106231": "Ryknęły jak niedźwiedzie.", + "106232": "A już deszcz wciąż pluszczy,", + "106233": "Jak z sita, w gęstych kroplach; wtem rykły pioruny,", + "106234": "Krople zlały się razem; to jak proste stróny", + "106235": "Długim warkoczem wiążą niebiosa do ziemi,", + "106236": "To jak z wiader buchają warstami całemi.", + "106237": "Już zakryły się całkiem niebiosa i ziemia,", + "106238": "Noc je z burzą od nocy czarniejszą zaciemia.", + "106239": "Czasem widnokrąg pęka od końca do końca,", + "106240": "I anioł burzy na kształt niezmiernego słońca", + "106241": "Rozświeci twarz, i znowu, okryty całunem,", + "106242": "Uciekł w niebo i drzwi chmur zatrzasnął piorunem.", + "106243": "Znowu wzmaga się burza, ulewa nawalna", + "106244": "I ciemność gruba, gęsta, prawie dotykalna.", + "106245": "Znowu deszcz ciszej szumi, grom na chwilę uśnie;", + "106246": "Znowu wzbudzi się, ryknie i znów wodą chluśnie.", + "106247": "Aż się uspokoiło wszystko; tylko drzewa", + "106248": "Szumią około domu i szemrze ulewa.", + "106249": "W takim dniu pożądany był czas najburzliwszy;", + "106250": "Bo nawalnica, boju plac mrokiem okrywszy,", + "106251": "Zalała drogi, mosty zerwała na rzece,", + "106252": "Z folwarku niedostępną zrobiła fortecę.", + "106253": "O tem więc, co się działo w obozie Soplicy,", + "106254": "Dziś nie mogła rozejść się wieść po okolicy,", + "106255": "A właśnie zawisł szlachty los od tajemnicy.", + "106256": "W izbie Sędziego ważne toczą się narady;", + "106257": "Bernardyn leżał w łóżku, zmordowany, blady", + "106258": "I skrwawiony, lecz całkiem zdrowy na umyśle,", + "106259": "Daje rozkazy, Sędzia wypełnia je ściśle.", + "106260": "Prosi Podkomorzego, przyzywa Klucznika,", + "106261": "Każe przywieść Rykowa, potem drzwi zamyka.", + "106262": "Godzinę całą trwały tajemne rozmowy,", + "106263": "Aż je przerwał kapitan Ryków temi słowy,", + "106264": "Rzucając na stół kiesę ciężką dukatami:", + "106265": "\"Państwo Lachy, już jest ta gadka między wami,", + "106266": "Że każdy Moskal złodziej; powiedzcież, kto spyta,", + "106267": "Że znaliście Moskala, który zwan Nikita", + "106268": "Nikitycz Ryków, rotny kapitan, miał osim", + "106269": "Medalów i trzy krzyże - to pamiętać prosim:", + "106270": "Ten medal za Oczaków, ten za Izmaiłów,", + "106271": "Ten za bitwę pod Nowi, ten za Prejsiż-Iłów,", + "106272": "Tamten za Korsakowa sławną rejteradę", + "106273": "Spod Zurich; a miał także i za męstwo szpadę,", + "106274": "Także od Feldmarszałka trzy zadowolnienia,", + "106275": "Dwie pochwały cesarskie i cztery wspomnienia,", + "106276": "Wszystko na piśmie\".", + "106277": "\"Ale, ale, Kapitanie -", + "106278": "Przerwał Robak - i cóż się tedy z nami stanie,", + "106279": "Jeśli nie chcesz zgodzić się? Wszakże dałeś słowo", + "106280": "Załatwić tę rzecz\".", + "106281": "\"Prawda, słowo dam na nowo -", + "106282": "Rzecze Ryków - ot, słowo! Co po waszej zgubie?", + "106283": "Ja człek poczciwy, ja was, Państwo Lachy, lubię,", + "106284": "Że wy ludzie weseli, dobrzy do wypitki,", + "106285": "I także ludzie śmiali, dobrzy do wybitki.", + "106286": "U nas ruskie przysłowie: Kto na wozie jedzie,", + "106287": "Bywa często pod wozem; kto dzisiaj na przedzie,", + "106288": "Jutro w tyle; dziś bijesz, jutro ciebie biją;", + "106289": "Czy o to gniew? Tak u nas po żołniersku żyją.", + "106290": "Skąd by się człowiekowi tyle złości wzięło", + "106291": "Gniewać się o przegranę! Oczakowskie dzieło", + "106292": "Było krwawe, pod Zurich zbili nam piechotę,", + "106293": "Pod Austerlicem całą utraciłem rotę;", + "106294": "A pierwej wasz Kościuszko pod Racławicami -", + "106295": "Byłem sierżantem - wysiekł mój pluton kosami.", + "106296": "I cóż stąd? To ja znowu u Maciejowiców", + "106297": "Zabiłem własnym sztykiem dwóch dzielnych", + "106298": "szlachciców:", + "106299": "Jeden był Mokronowski, szedł z kosą przed frontem", + "106300": "I kanonijerowi uciął rękę z lontem.", + "106301": "Oj! wy Lachy! Ojczyzna! ja to wszystko czuję,", + "106302": "Ja Ryków; car tak każe, a ja was żałuję;", + "106303": "Co nam do Lachów? Niechaj Moskwa dla Moskala,", + "106304": "Polska dla Lacha; ale cóż? Car nie pozwala!\"", + "106305": "Sędzia mu na to rzecze: \"Panie Kapitanie,", + "106306": "Żeś człek poczciwy, wiedzą to wszyscy ziemianie,", + "106307": "U których na kwaterach stałeś od lat wielu;", + "106308": "Za ten dar nie gniewaj się, dobry przyjacielu,", + "106309": "Nie chcieliśmy cię skrzywdzić; te oto dukaty", + "106310": "Śmieliśmy złożyć, wiedząc, żeś człek niebogaty\".", + "106311": "\"Ach, jegry! - wołał Ryków - cała rota skłuta!", + "106312": "Moja rota! A wszystko z winy tego Płuta!", + "106313": "On komendant, on za to przed carem odpowie.", + "106314": "A wy te grosze sobie zabierzcie, Panowie.", + "106315": "U mnie jest kapitański mój żołd lada jaki,", + "106316": "A dosyć mnie na ponczyk i lulkę tabaki.", + "106317": "A was lubię, że z wami sobie zjem, popiję,", + "106318": "Pohulam, pogawędzę, i tak sobie żyję;", + "106319": "Otóż ja was obronię i, jak będzie śledztwo,", + "106320": "Słowo uczciwe, że dam za wami świadectwo.", + "106321": "Powiemy, że my przyszli tu z wizytą, pili", + "106322": "Sobie, tańczyli, trochę sobie podchmielili,", + "106323": "A Płut przypadkiem ognia zakomenderował,", + "106324": "Bitwa! i batalijon tak jakoś zmarnował.", + "106325": "Wy, Pany, tylko śledztwo pomazujcie złotem,", + "106326": "Będzie kręcić się. Ale teraz powiem o tem,", + "106327": "Co już mówiłem temu szlachcicu, co długi", + "106328": "Ma rapier, że Płut pierwszy komendant, ja drugi:", + "106329": "Płut został żywy, może on wam zagiąć kruczka", + "106330": "Takiego, że zginiecie, bo to chytra sztuczka;", + "106331": "Trzeba mu gębę zatkać bankowym papierem.", + "106332": "No i cóż, Panie szlachcic, ty z długim rapierem,", + "106333": "Czy już byłeś u Płuta, czyś się z nim naradził?\"", + "106334": "Gerwazy obejrzał się, łysinę pogładził,", + "106335": "Kiwnął niedbale ręką, jak gdyby znać dawał,", + "106336": "Że już wszystko załatwił. - Lecz Ryków nastawał:", + "106337": "\"Cóż, czy Płut będzie milczeć, czy słowem zaręczył?\"", + "106338": "Klucznik zły, że go Ryków pytaniami dręczył,", + "106339": "Poważnie palec wielki ku ziemi naginał,", + "106340": "A potem machnął ręką, jak gdyby przecinał", + "106341": "Dalszą rozmowę, i rzekł: \"Klnę się Scyzorykiem,", + "106342": "Że Płut nie wyda! gadać już nie będzie z nikim!\"", + "106343": "Potem dłonie opuścił i palcami chrząsnął,", + "106344": "Jak gdyby tajemnicę całą z rąk wytrząsnął.", + "106345": "Ten ciemny gest pojęli słuchacze i stali,", + "106346": "Patrząc z dziwem na siebie, wzajem się badali.", + "106347": "I posępne milczenie trwało minut kilka,", + "106348": "Aż Ryków rzekł: \"Nosił wilk, ponieśli i wilka!\"", + "106349": "\"Requiescat in pace\" - dodał Podkomorzy.", + "106350": "\"Jużci - zakończył Sędzia - był w tem palec Boży!", + "106351": "Lecz ja tej krwi nie winien, jam o tym nie wiedział\".", + "106352": "Ksiądz porwał się z poduszek i posępny siedział.", + "106353": "Na koniec rzekł, spójrzawszy bystro na Klucznika:", + "106354": "\"Wielki grzech bezbronnego zabić niewolnika!", + "106355": "Chrystus zabrania mścić się nawet i nad wrogiem!", + "106356": "Oj, Kluczniku! odpowiesz ty ciężko przed Bogiem.", + "106357": "Jedna jest restrykcyja: jeśli popełniono", + "106358": "Nie z zemsty głupiej, ale pro publico bono\".", + "106359": "Klucznik głową i ręką kiwał wyciągnioną", + "106360": "I mrugając powtarzał: Pro publico bono!", + "106361": "Więcej nie było mowy o Płucie majorze;", + "106362": "Nazajutrz daremnie go szukano we dworze,", + "106363": "Daremnie wyznaczono za trupa nagrodę,", + "106364": "Major zginął bez śladu, jak gdyby wpadł w wodę.", + "106365": "Co się z nim stało, różnie powiadano o tem,", + "106366": "Lecz nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas, ni potem.", + "106367": "Daremnie pytaniami Klucznika dręczono;", + "106368": "Nic nie wyrzekł prócz tych słów: Pro publico bono.", + "106369": "Wojski był w tajemnicy, lecz słowem ujęty", + "106370": "Honorowym, staruszek milczał jak zaklęty.", + "106371": "Po zawarciu układów wyszedł z izby Ryków,", + "106372": "A Robak kazał wezwać szlachtę wojowników,", + "106373": "Do których Podkomorzy z powagą tak mówi:", + "106374": "\"Bracia! Bóg dziś naszemu szczęścił orężowi,", + "106375": "Ale muszę Waćpaństwu wyznać bez ogródki,", + "106376": "Że z tych niewczesnych bojów złe wynikną skutki;", + "106377": "Zbłądziliśmy i nikt tu z nas nie jest bez winy:", + "106378": "Ksiądz Robak, że zbyt czynnie rozszerzał nowiny,", + "106379": "Klucznik i szlachta, że je pojęła opacznie.", + "106380": "Wojna z Rosyją jeszcze nieprędko się zacznie,", + "106381": "Tymczasem, kto miał udział najczynniejszy w bitwie,", + "106382": "Ten nie może bezpieczny zostać się na Litwie;", + "106383": "Musicie więc do Księstwa uciekać, Panowie,", + "106384": "A mianowicie Maciej, co się Chrzciciel zowie,", + "106385": "Tadeusz, Konew, Brzytew - niech unoszą głowy", + "106386": "Za Niemen, gdzie ich czeka zastęp narodowy;", + "106387": "My na was nieobecnych całą winę zwalim", + "106388": "I na Płuta; tak resztę rodzeństwa ocalim.", + "106389": "Żegnam was nie na długo; są pewne nadzieje,", + "106390": "Że nam z wiosną swobody zorza zajaśnieje", + "106391": "I Litwa, co was teraz żegna jak tułaczy,", + "106392": "Wkrótce jako zwycięskich swych zbawców zobaczy.", + "106393": "Sędzia wszystko, co trzeba, zgotuje na drogę", + "106394": "I ja pieniędzmi, ile zdołam, dopomogę\".", + "106395": "Czuła szlachta, że mądrze Podkomorzy radził;", + "106396": "Wiadomo, że kto z ruskim carem raz się zwadził,", + "106397": "Ten już z nim na tej ziemi nie zgodzi się szczérze", + "106398": "I musi albo bić się, albo gnić w Sybirze.", + "106399": "Więc nic nie mówiąc, smutnie po sobie spójrzeli,", + "106400": "Westchnęli; na znak zgody głowami skinęli.", + "106401": "Polak, chociaż stąd między narodami słynny,", + "106402": "Że bardziej niźli życie kocha kraj rodzinny,", + "106403": "Gotów zawżdy rzucić go, puścić się w kraj świata,", + "106404": "W nędzy i poniewierce przeżyć długie lata,", + "106405": "Walcząc z ludźmi i z losem, póki mu śród burzy", + "106406": "Przyświeca ta nadzieja, że Ojczyźnie służy.", + "106407": "Oświadczyli, że zaraz wyjeżdżać gotowi.", + "106408": "Tylko się to nie zdało panu Buchmanowi:", + "106409": "Buchman, człowiek rozsądny, w bitwę się nie wmieszał,", + "106410": "Ale słysząc, że radzą, głosować pośpieszał.", + "106411": "Znajdował projekt dobrym, lecz chciał przeinaczyć,", + "106412": "Dokładniej go rozwinąć, jaśniej wytłumaczyć,", + "106413": "A naprzód komisyją legalnie wyznaczyć,", + "106414": "Która by rozważyła emigracji cele,", + "106415": "Środki, sposoby tudzież innych względów wiele;", + "106416": "Nieszczęściem, krótkość czasu była na zawadzie,", + "106417": "Że się nie stało zadość Buchmanowej radzie.", + "106418": "Szlachta żegna się śpiesznie i już w drogę rusza.", + "106419": "Ale Sędzia zatrzymał w izbie Tadeusza", + "106420": "I rzekł do Księdza: \"Czas już, żebym ci powiedział", + "106421": "To, o czem-em z pewnością wczoraj się dowiedział,", + "106422": "Że nasz Tadeusz szczerze zakochany w Zosi;", + "106423": "Niechajże przed odjazdem o rękę jej prosi;", + "106424": "Mówiłem z Telimeną; już nam nie przeszkadza.", + "106425": "Zosia także się z wolą opiekunów zgadza.", + "106426": "Jeśli dziś ślubem pary nie możem uwieńczyć,", + "106427": "Toćby ich, Panie Bracie, przynajmniej zaręczyć", + "106428": "Przed odjazdem; bo serce młode i podróżne,", + "106429": "Wiesz dobrze, jako miewa tentacyje różne;", + "106430": "A wszakże kiedy okiem rzuci na pierścionek", + "106431": "I przypomni młodzieniec, że już jest małżonek,", + "106432": "Zaraz w nim obcych pokus ostyga gorączka.", + "106433": "Wierzaj mi, wielką siłę ma ślubna obrączka.", + "106434": "Ja sam przed lat trzydziestu wielki afekt miałem", + "106435": "Ku pannie Marcie, której serce pozyskałem;", + "106436": "Byliśmy zaręczeni; Bóg nie błogosławił", + "106437": "Związkowi temu i mnie sierotą zostawił,", + "106438": "Wziąwszy do chwały swojej nadobną Wojszczankę,", + "106439": "Przyjaciela mojego córę, Hreczeszankę.", + "106440": "Pozostała mi tylko pamiątka jej cnoty,", + "106441": "Jej wdzięków i ten oto ślubny pierścień złoty.", + "106442": "Ilekroć nań spójrzałem, zawsze ma nieboga", + "106443": "Stawała przed oczyma; i tak z łaski Boga", + "106444": "Dotąd mej narzeczonej dochowałem wiary,", + "106445": "I nie bywszy małżonkiem, jestem wdowiec stary,", + "106446": "Chociaż Wojski ma drugą córę, dość nadobną", + "106447": "I do mojej kochanej Marty dość podobną!\"", + "106448": "To mówiąc, na pierścionek z czułością spozierał", + "106449": "I odwróconą ręką łzy z oczu ocierał.", + "106450": "\"Bracie - kończył - co myślisz? Zrobim zaręczyny?", + "106451": "On kocha, a mam słowo ciotki i dziewczyny\".", + "106452": "Lecz Tadeusz podbiega i z żywością mówi:", + "106453": "\"Czymże zdołam odwdzięczyć dobremu Stryjowi,", + "106454": "Który tak o me szczęście ustawnie się trudzi!", + "106455": "Ach, dobry Stryju! Byłbym najszczęśliwszy z ludzi,", + "106456": "Gdyby mi Zosia była dzisiaj zaręczona,", + "106457": "Gdybym wiedział, że to jest moja przyszła żona.", + "106458": "Przecież powiem otwarcie: dziś te zaręczyny", + "106459": "Do skutku przyjść nie mogą; są różne przyczyny...", + "106460": "Nie pytaj więcej. Jeśli Zosia czekać raczy,", + "106461": "Może mnie wkrótce lepszym, godniejszym obaczy,", + "106462": "Może stałością na jej wzajemność zarobię,", + "106463": "Może troszeczką sławy me imię ozdobię,", + "106464": "Może wkrótce w ojczyste wrócim okolice;", + "106465": "Wtenczas, Stryju, wspomnę ci twoje obietnice,", + "106466": "Wtenczas na klęczkach drogą powitam Zosienkę", + "106467": "I jeśli będzie wolna, poproszę o rękę;", + "106468": "Teraz porzucam Litwę może na czas długi,", + "106469": "Może Zosi tymczasem podobać się drugi;", + "106470": "Więzić jej woli nie chcę; prosić o wzajemność,", + "106471": "Na którąm nie zasłużył, byłaby nikczemność\".", + "106472": "Gdy te słowa z uczuciem mówił chłopiec młody,", + "106473": "Zaświeciły mu, jako dwie wielkie jagody", + "106474": "Pereł, dwie łzy na wielkich błękitnych źrenicach", + "106475": "I stoczyły się szybko po rumianych licach.", + "106476": "Ale Zosia ciekawa z głębiny alkowy", + "106477": "Śledziła przez szczelinę tajemne rozmowy;", + "106478": "Słyszała, jak Tadeusz po prostu i śmiało", + "106479": "Opowiedział swą miłość, serce w niej zadrżało,", + "106480": "I widziała tych wielkich dwoje łez w źrenicach.", + "106481": "Choć dojść nie mogła wątku w jego tajemnicach:", + "106482": "Dlaczego ją pokochał? dlaczego porzuca?", + "106483": "Gdzie odjeżdża? przecież ją ten odjazd zasmuca.", + "106484": "Pierwszy raz posłyszała w życiu z ust młodziana", + "106485": "Dziwną i wielką nowość, że była kochana.", + "106486": "Biegła więc, gdzie stał mały domowy ołtarzyk,", + "106487": "Wyjęła zeń obrazek i relikwijarzyk:", + "106488": "Na obrazku tym była święta Genowefa,", + "106489": "A w relikwiji suknia świętego Józefa", + "106490": "Oblubieńca, patrona zaręczonej młodzi;", + "106491": "I z temi świętościami do pokoju wchodzi.", + "106492": "\"Pan odjeżdżasz tak prędko? Ja Panu na drogę", + "106493": "Dam podarunek mały i także przestrogę:", + "106494": "Niechaj Pan zawsze z sobą relikwije nosi", + "106495": "I ten obrazek, a niech pamięta o Zosi.", + "106496": "Niech Pana Pan Bóg w zdrowiu i szczęściu prowadzi", + "106497": "I niech prędko szczęśliwie do nas odprowadzi\".", + "106498": "Umilkła i spuściła głowę; oczki modre", + "106499": "Ledwie stuliła, z rzęsów pobiegły łzy szczodre,", + "106500": "A Zosia z zamkniętymi stojąc powiekami,", + "106501": "Milczała, sypiąc łzami jako brylantami.", + "106502": "Tadeusz, biorąc dary i całując rękę,", + "106503": "Rzekł: \"Pani! Już ja muszę pożegnać Panienkę;", + "106504": "Bądź zdrowa, wspomnij o mnie i racz czasem zmówić", + "106505": "Pacierz za mnie! Zofijo!...\" Więcej nie mógł mówić.", + "106506": "Lecz Hrabia, z Telimeną wszedłszy niespodzianie,", + "106507": "Uważał młodej pary czułe pożegnanie,", + "106508": "Wzruszył się i rzuciwszy wzrok ku Telimenie:", + "106509": "\"Ileż - rzekł - jest piękności choć w tak prostej scenie!", + "106510": "Kiedy dusza pasterki z wojownika duszą,", + "106511": "Jak łódź z okrętem w burzy, rozłączyć się muszą!", + "106512": "Zaiste! nic tak uczuć w sercu nie rozpala,", + "106513": "Jako kiedy się serce od serca oddala.", + "106514": "Czas jest to wiatr: on tylko małą świecę zdmuchnie,", + "106515": "Wielki pożar od wiatru tem mocniej wybuchnie.", + "106516": "I moje serce zdolne mocniej kochać z dala.", + "106517": "Panie Soplico! Miałem ciebie za rywala;", + "106518": "Ten błąd był jedną z przyczyn naszej smutnej zwady,", + "106519": "Która mię przymusiła dostać na was szpady.", + "106520": "Postrzegam błąd mój, boś ty wzdychał ku pasterce,", + "106521": "Ja zaś tej pięknej Nimfie oddałem me serce.", + "106522": "Niech we krwi wrogów nasze utoną urazy,", + "106523": "Nie będziem się zbójczemi rozpierać żelazy.", + "106524": "Niech się inaczej spór nasz zalotny rozstrzygnie:", + "106525": "Walczmy, kto kogo czuciem miłości wyścignie!", + "106526": "Zostawim oba drogie serc naszych przedmioty,", + "106527": "Pośpieszymy obadwa na miecze, na groty;", + "106528": "Walczmy z sobą stałością, żalem i cierpieniem,", + "106529": "A wrogów naszych mężnym ścigajmy ramieniem\".", + "106530": "Rzekł i na Telimenę spójrzał, ale ona", + "106531": "Nic nie odpowiadała, strasznie zadziwiona.", + "106532": "\"Mój Hrabio - przerwał Sędzia -", + "106533": "po co chcesz koniecznie", + "106534": "Wyjeżdżać? Wierz mi, w twoich dobrach siedź", + "106535": "bezpiecznie.", + "106536": "Szlachtę biedną rząd mógłby odrzeć i przechłostać,", + "106537": "Ale ty, Hrabio, pewien jesteś cały zostać;", + "106538": "Wiesz, w jakim rządzie żyjesz, jesteś dość bogaty,", + "106539": "Wykupisz się od więzień połową intraty\".", + "106540": "\"To niezgodna - rzekł Hrabia - z moim charakterem;", + "106541": "Nie mogę być kochankiem, będę bohaterem;", + "106542": "W miłości troskach - sławy zwę pocieszycielki;", + "106543": "Gdy jestem nędzarz sercem, będę ręką wielki\".", + "106544": "Telimena pytała: \"Któż Panu przeszkadza", + "106545": "Kochać i być szczęśliwym!\" -", + "106546": "\"Mych przeznaczeń władza -", + "106547": "Rzekł Hrabia - ciemność przeczuć, które ruchem tajnym", + "106548": "Rwą się ku stronom obcym, dziełom nadzwyczajnym.", + "106549": "Wyznaję, że dziś chciałem na cześć Telimenie", + "106550": "U ołtarzów Hymena zapalić płomienie,", + "106551": "Ale mi dał zbyt piękny przykład ten młodzieniec,", + "106552": "Sam dobrowolnie ślubny swój zrywając wieniec", + "106553": "I biegąc serca swego doświadczać w przeszkodach", + "106554": "Zmiennych losów i w krwawych wojennych przygodach.", + "106555": "Dziś otwiera się nowa i dla mnie epoka!", + "106556": "Brzmiała odgłosem broni mej Birbante-rokka,", + "106557": "Oby ten odgłos równie w Polszcze się rozszerzył!\"", + "106558": "Skończył i dumnie szpady rękojeść uderzył.", + "106559": "\"Jużci - rzekł Robak - trudno ganić tę ochotę;", + "106560": "Jedź, weź pieniądze, możesz usztyftować rotę,", + "106561": "Jak Włodzimierz Potocki, co Francuzów zdziwił", + "106562": "Dając na skarb milijon; jak książę Radziwiłł", + "106563": "Dominik, co zastawił dobra swe i sprzęty", + "106564": "I dwa uzbroił nowe konne regimenty.", + "106565": "Jedź, jedź, a weź pieniądze; rąk tam dosyć mamy,", + "106566": "Ale grosza brak w Księstwie; jedź Wasze,", + "106567": "żegnamy\".", + "106568": "Telimena, smutnemi rzuciwszy oczyma:", + "106569": "\"Niestety - rzekła - widzę, że cię nic nie", + "106570": "wstrzyma!", + "106571": "Rycerzu mój, w wojenne kiedy wstąpisz szranki,", + "106572": "Obróć czułe spójrzenie na kolor kochanki!", + "106573": "(Tu wstążkę oderwawszy od sukni, zrobiła", + "106574": "Kokardę i na piersiach Hrabi przyszpiliła).", + "106575": "Niech cię ten kolor wiedzie na działa ogniste,", + "106576": "Na kopije błyszczące i deszcze siarczyste,", + "106577": "A kiedy się rozsławisz walecznemi czyny", + "106578": "I gdy nieśmiertelnemi przesłonisz wawrzyny", + "106579": "Skrwawiony szyszak i hełm twój zwycięstwem hardy,", + "106580": "I wtenczas jeszcze oko zwróć do tej kokardy.", + "106581": "Wspomnij, czyja ten kolor przyszpiliła ręka!\"", + "106582": "Tu mu podała rękę.", + "106583": "Pan Hrabia przyklęka,", + "106584": "Całuje; Telimena zbliżyła do oka", + "106585": "Chustkę, a drugiem okiem pogląda z wysoka", + "106586": "Na Hrabię, który żegnał ją mocno wzruszony.", + "106587": "Ona wzdychała, ale ruszyła ramiony.", + "106588": "Lecz Sędzia rzekł:", + "106589": "\"Mój Hrabio, śpiesz się, bo już późno\".", + "106590": "A ksiądz Robak: \"Dość tego! - wołał z miną groźną. -", + "106591": "Spiesz się, Wasze!\" - Tak rozkaz Sędziego i Księdza", + "106592": "Rozdziela czułą parę i z izby wypędza.", + "106593": "Tymczasem pan Tadeusz stryja obejmował", + "106594": "Ze łzami i Robaka w rękę pocałował;", + "106595": "Robak, ku piersiom chłopca przycisnąwszy skronie", + "106596": "I na głowie mu na krzyż położywszy dłonie,", + "106597": "Spójrzał ku niebu i rzekł: \"Synu! z Panem Bogiem!\"", + "106598": "I zapłakał... A już był Tadeusz za progiem.", + "106599": "\"Jak to? - zapytał Sędzia - nic mu brat nie powie", + "106600": "I teraz? Biedny chłopiec, jeszcze się nie dowie", + "106601": "O niczem! przed odjazdem?\" -", + "106602": "\"Nie - rzekł Ksiądz - o niczem", + "106603": "(Płacząc długo z zakrytem rękami obliczem).", + "106604": "I po cóż by miał wiedzieć biedny, że ma ojca,", + "106605": "Który się skrył przed światem jak łotr, jak zabojca?", + "106606": "Bóg widzi, jak pragnąłbym, ale z tej pociechy", + "106607": "Zrobię Bogu ofiarę za me dawne grzechy\".", + "106608": "\"Więc - rzecze Sędzia - teraz czas myśleć o", + "106609": "sobie;", + "106610": "Uważ, że człowiek w twoim wieku i chorobie", + "106611": "Nie zdołałby z innymi razem emigrować;", + "106612": "Mówiłeś, że wiesz domek, gdzie się masz przechować;", + "106613": "Powiedz, gdzie? Spieszmy, czeka zaprzężona bryka.", + "106614": "Czy nie najlepiej w puszczę, do chaty leśnika?\"", + "106615": "Robak, kiwając głową, rzekł: \"Do jutra rana", + "106616": "Mam czas; teraz, mój bracie, poślij do plebana,", + "106617": "Aby tu jak najrychlej przybył z wijatykiem.", + "106618": "Oddal stąd wszystkich, zostań tyko sam z Klucznikiem.", + "106619": "Zamknij drzwi\".", + "106620": "Sędzia spełnił Robaka rozkazy", + "106621": "I usiada na łóżku przy nim; a Gerwazy", + "106622": "Stoi, łokieć przytwierdza na główni rapiera,", + "106623": "A czoło pochylone na dłoniach opiera.", + "106624": "Robak, nim zaczął mówić, w Klucznika oblicze", + "106625": "Wzrok utkwił i milczenie chował tajemnicze.", + "106626": "A jako chirurg naprzód miękką rękę składa", + "106627": "Na ciele chorującem, nim ostrzem raz zada,", + "106628": "Tak Robak wyraz bystrych oczu swych złagodził,", + "106629": "Długo niemi po oczach Gerwazego wodził,", + "106630": "Na koniec, jakby ślepym chciał uderzyć ciosem,", + "106631": "Zasłonił oczy ręką i rzekł mocnym głosem:", + "106632": "\"Jam jest Jacek Soplica...\"", + "106633": "Klucznik na to słowo", + "106634": "Pobladnął, pochylił się, i ciała połową", + "106635": "Wygięty naprzód, stanął, zwisł na jednej nodze,", + "106636": "Jak głaz lecący z góry, zatrzymany w drodze.", + "106637": "Oczy roztwierał, usta szeroko rozszerzał,", + "106638": "Grożąc białemi zęby, a wąsy najeżał;", + "106639": "Rapier z rąk upuszczony przy ziemi zatrzymał", + "106640": "Kolanami i głownię prawą ręką imał,", + "106641": "Cisnąc ją; rapier, z tyłu za nim wyciągniony,", + "106642": "Długim, czarnym swym końcem chwiał się w różne strony.", + "106643": "I Klucznik był podobny rysiowi rannemu,", + "106644": "Który z drzewa ma skoczyć w oczy myśliwemu,", + "106645": "Wydyma się kłębuszkiem, mruczy, krwawe ślepie", + "106646": "Wyiskrza, wąsy rusza i ogonem trzepie.", + "106647": "\"Panie Rębajło - rzekł Ksiądz - już mię nie", + "106648": "zatrwożą", + "106649": "Gniewy ludzkie, bo jestem już pod ręką Bożą;", + "106650": "Zaklinam cię na imię Tego, co świat zbawił", + "106651": "I na krzyżu zabójcom swoim błogosławił,", + "106652": "I przyjął prośbę łotra, byś się udobruchał", + "106653": "I to, co mam powiedzieć, cierpliwie wysłuchał;", + "106654": "Sam przyznałem się; muszę dla ulgi sumnienia", + "106655": "Pozyskać, a przynajmniej prosić przebaczenia.", + "106656": "Posłuchaj mej spowiedzi; potem zrobisz sobie", + "106657": "Ze mną, co zechcesz\". I tu złożył ręce obie", + "106658": "Jak do pacierza; Klucznik cofnął się zdumiony,", + "106659": "Uderzał ręką w czoło i ruszał ramiony.", + "106660": "A Ksiądz zaczął swą dawną z Horeszką zażyłość", + "106661": "Opowiadać i swoją z jego córką miłość,", + "106662": "I swe z tego powodu z Stolnikiem zatargi.", + "106663": "Lecz mówił nieporządnie, często mięszał skargi", + "106664": "I żale we swą spowiedź, często rzecz przecinał,", + "106665": "Jak gdyby już ją kończył, i znowu zaczynał.", + "106666": "Klucznik, dzieje Horeszków znający dokładnie,", + "106667": "Całą tę powieść, chociaż splątaną bezładnie,", + "106668": "Porządkował w pamięci i dopełniać umiał;", + "106669": "Lecz Sędzia wielu rzeczy zgoła nie rozumiał.", + "106670": "Oba pilnie słuchali, pochyliwszy głowy,", + "106671": "A Jacek mówił coraz wolniejszemi słowy", + "106672": "I często zarywał się.", + "106673": "*", + "106674": "\"Wszak sam wiesz, Gerwazeńku, jak Stolnik", + "106675": "zapraszał", + "106676": "Często mnie na biesiady; zdrowie moje wnaszał,", + "106677": "Krzyczał nieraz, do góry podniósłszy szklenicę,", + "106678": "Że nie miał przyjaciela nad Jacka Soplicę;", + "106679": "Jak on mnie ściskał! Wszyscy, którzy to widzieli,", + "106680": "Myślili, że on ze mną duszą się podzieli.", + "106681": "On przyjaciel? on wiedział, co się wtenczas działo", + "106682": "W duszy mojej!", + "106683": "*", + "106684": "Tymczasem już szeptała o tem okolica,", + "106685": "Jaki taki gadał mi: <>.", + "106688": "Ja śmiałem się, udając, że drwiłem z magnatów", + "106689": "I z córek ich, i nie dbam o arystokratów;", + "106690": "Że jeśli bywam u nich, z przyjaźni to robię,", + "106691": "A za żonę nie pojmę, tylko równą sobie.", + "106692": "Przecie bodły mi duszę do żywca te żarty;", + "106693": "Byłem młody, odważny, świat był mnie otwarty", + "106694": "W kraju, gdzie, jako wiecie, szlachcic urodzony", + "106695": "Jest zarówno z panami kandydat korony!", + "106696": "Wszakże Tęczyński niegdyś z królewskiego domu", + "106697": "Żądał córy, a król mu oddał ją bez sromu.", + "106698": "Sopliców czyż nie równe Tęczyńskim zaszczyty", + "106699": "Krwią, herbem, wierną służbą Rzeczypospolitéj!", + "106700": "*", + "106701": "Jak łatwo może człowiek popsuć szczęście drugim", + "106702": "W jednej chwili, a życiem nie naprawi długiém!", + "106703": "Jedno słowo Stolnika, jakżebyśmy byli", + "106704": "Szczęśliwi! Kto wie, może dotąd byśmy żyli,", + "106705": "Może i on przy swojem kochanem dziecięciu,", + "106706": "Przy swojej pięknej Ewie, przy swym wdzięcznym zięciu", + "106707": "Zestarzałby spokojny! może wnuki swoje", + "106708": "Kołysałby! Teraz co? nas zgubił oboje,", + "106709": "I sam... i to zabójstwo... i wszystkie następstwa", + "106710": "Tej zbrodni, wszystkie moje biedy i przestępstwa!...", + "106711": "Ja skarżyć nie mam prawa, ja jego morderca,", + "106712": "Ja skarżyć nie mam prawa, przebaczam mu z serca,", + "106713": "Ale i on...", + "106714": "Żeby już raz otwarcie był mnie zrekuzował,", + "106715": "Bo znał nasze uczucia; gdyby nie przyjmował", + "106716": "Mych odwiedzin; to kto wie? może bym odjechał,", + "106717": "Pogniewał się, połajał, w końcu go zaniechał.", + "106718": "Ale on, chytrze dumny, wpadł na koncept nowy:", + "106719": "Udawał, że mu nawet nie przyszło do głowy,", + "106720": "Żeby ja mógł się starać o związek takowy.", + "106721": "A byłem mu potrzebnym, miałem zachowanie", + "106722": "U szlachty i lubili mnie wszyscy ziemianie.", + "106723": "Więc on niby miłości mojej nie dostrzegał,", + "106724": "Przyjmował mnie jak dawniej, a nawet nalegał,", + "106725": "Abym częściej przyjeżdżał; a ilekroć sami", + "106726": "Byliśmy, widząc oczy me przyćmione łzami", + "106727": "I pierś zbyt pełną i już wybuchnąć gotową,", + "106728": "Chytry starzec, wnet wrzucił obojętne słowo", + "106729": "O procesach, sejmikach, łowach...", + "106730": "*", + "106731": "Ach, nieraz przy kieliszkach, gdy się tak rozrzewniał,", + "106732": "Gdy mię tak ściskał i o przyjaźni zapewniał,", + "106733": "Potrzebując mej szabli lub kreski na sejmie,", + "106734": "Gdy musiałem nawzajem ściskać go uprzejmie,", + "106735": "To tak we mnie złość wrzała, że ja obracałem", + "106736": "Ślinę w gębie, a dłonią rękojeść ściskałem,", + "106737": "Chcąc plunąć na tę przyjaźń i wnet szabli dostać;", + "106738": "Ale Ewa, zważając mój wzrok i mą postać,", + "106739": "Zgadywała, nie wiem jak, co się we mnie działo,", + "106740": "Patrzyła błagająca, lice jej bledniało;", + "106741": "A był to taki piękny gołąbek, łagodny,", + "106742": "I wzrok miała uprzejmy taki! tak pogodny!", + "106743": "Taki anielski, że już nie wiem, już nie miałem", + "106744": "Odwagi zagniewać ją, zatrwożyć - milczałem.", + "106745": "I ja, zawadyjaka sławny w Litwie całéj,", + "106746": "Co przede mną największe pany nieraz drżały,", + "106747": "Com nie żył dnia bez bitki, co nie Stolnikowi,", + "106748": "Alebym się pokrzywdzić nie dał i królowi,", + "106749": "Co we wściekłość najmniejsza wprawiała mię sprzeczka,", + "106750": "Ja wtenczas, zły i pjany, milczał jak owieczka!", + "106751": "Jak gdybym Sanctissimum ujrzał!", + "106752": "*", + "106753": "Ileż to razy chciałem serce me otworzyć", + "106754": "I już się nawet przed nim do prośb upokorzyć,", + "106755": "Lecz spójrzawszy mu w oczy, spotkawszy wejrzenia", + "106756": "Zimne jak lód, wstyd mi było mojego wzruszenia;", + "106757": "Spieszyłem znowu jak najzimniej dyskurować", + "106758": "O sprawach, o sejmikach, a nawet żartować.", + "106759": "Wszystko to, prawda, z pychy, żeby nie ubliżyć", + "106760": "Imieniowi Sopliców, żeby się nie zniżyć", + "106761": "Przed panem prośbą próżną, nie dostać odmowy,", + "106762": "Bo jakież by to były między szlachtą mowy,", + "106763": "Gdyby wiedziano, że ja, Jacek...", + "106764": "Soplicy Horeszkowie odmówili dziewkę!", + "106765": "Że mnie, Jackowi, czarną podano polewkę!", + "106766": "*", + "106767": "\"W końcu, sam już nie wiedząc, jak sobie", + "106768": "poradzić,", + "106769": "Umyśliłem ze szlachty mały pułk zgromadzić", + "106770": "I opuścić na zawsze powiat i Ojczyznę,", + "106771": "Wynieść się gdzie na Moskwę lub na Tatarszczyznę", + "106772": "I zacząć wojnę. Jadę pożegnać Stolnika,", + "106773": "W nadziei, że gdy ujrzy wiernego stronnika,", + "106774": "Dawnego przyjaciela, prawie domownika,", + "106775": "Z którym pił i wojował przez tak długie lata,", + "106776": "Teraz żegnającego i kędyś w kraj świata", + "106777": "Jadącego - że może starzec się poruszy", + "106778": "I pokaże mi przecież trochę ludzkiej duszy,", + "106779": "Jak ślimak rogów!", + "106780": "Ach! kto choć na dnie serca ma dla przyjaciela", + "106781": "Choćby iskierkę czucia, gdy się z nim rozdziela,", + "106782": "Dobędzie się iskierka ta przy pożegnaniu,", + "106783": "Jako ostatni płomyk życia przy skonaniu!", + "106784": "Raz ostatni dotknąwszy przyjaciela skroni,", + "106785": "Częstokroć najzimniejsze oko łzę uroni!", + "106786": "*", + "106787": "\"Biedna, słysząc o moim odjeździe, pobladła,", + "106788": "Bez przytomności, ledwie że trupem nie padła,", + "106789": "Nie mogła nic przemówić, aż się jej rzuciły", + "106790": "Strumieniem łzy - poznałem, jak jej byłem miły!", + "106791": "*", + "106792": "Pomnę, pierwszy raz w życiu jam się łzami zalał", + "106793": "Z radości i z rozpaczy, zapomniał się, szalał.", + "106794": "Już chciałem znowu upaść ojcu jej pod nogi,", + "106795": "Wić się jak wąż u kolan, wołać: <> Wtem Stolnik posępny,", + "106797": "Zimny jako słup soli, grzeczny, obojętny,", + "106798": "Wszczął dyskurs, o czem? o czem? O córki weselu!", + "106799": "W tej chwili! O Gerwazy! uważ, przyjacielu,", + "106800": "Masz ludzkie serce! ...", + "106801": "Stolnik rzekł: <>", + "106807": "Nie pamiętam już zgoła, co mu na to rzekłem,", + "106808": "Podobno nic - na konia wsiadłem i uciekłem!\"", + "106809": "*", + "106810": "\"Jacku! - zawołał Klucznik. - Mądre ty przyczyny", + "106811": "Wynajdujesz; cóż? one nie zmniejszą twej winy!", + "106812": "Bo wszakże zdarzało się już nieraz na świecie,", + "106813": "Że kto pokochał pańskie lub królewskie dziecię,", + "106814": "Starał się gwałtem zdobyć, przemyślał wykradać,", + "106815": "Mścił się otwarcie - ale tak chytrze śmierć zadać!", + "106816": "Panu polskiemu! w Polszcze, i w zmowie z Moskalem!\"", + "106817": "\"Nie byłem w zmowie! -", + "106818": "Jacek odpowiedział z żalem. -", + "106819": "Gwałtem porwać? wszak mógłbym, zza krat i zza klamek", + "106820": "Wydarłbym ją, rozbiłbym w puch ten jego zamek!", + "106821": "Miałem za sobą Dobrzyn i cztery zaścianki.", + "106822": "Ach, gdyby ona była jak nasze szlachcianki,", + "106823": "Silna i zdrowa! gdyby ucieczki, pogoni", + "106824": "Nie zlękła się i mogła słuchać szczęku broni!", + "106825": "Lecz ona biedna! tak ją rodzice pieścili,", + "106826": "Słaba, lękliwa! był to robaczek motyli,", + "106827": "Wiosenna gąsieniczka! I tak ją zagrabić,", + "106828": "Dotknąć ją zbrojną ręką - byłoby ją zabić.", + "106829": "Nie mogłem! Nie.", + "106830": "Mścić się otwarcie, szturmem zamek zwalić w gruzy,", + "106831": "Wstyd, boby powiedziano, żem mścił się rekuzy!", + "106832": "Kluczniku, twoje serce poczciwe nie umie", + "106833": "Uczuć, ile jest piekła w obrażonej dumie.", + "106834": "Szatan dumy zaczął mi lepsze plany raić:", + "106835": "Zemścić się krwawo, ale powód zemsty taić,", + "106836": "Nie bywać w zamku, miłość z serca wykorzenić,", + "106837": "Puścić w niepamięć Ewę, z inną się ożenić,", + "106838": "A potem, potem jaką wynaleźć zaczepkę,", + "106839": "Pomścić się.", + "106840": "I zdało mi się zrazu, żem już serce zmienił,", + "106841": "I rad byłem z wymysłu, i - jam się ożenił", + "106842": "Z pierwszą, którąm napotkał dziewczyną ubogą!", + "106843": "Źlem zrobił - jakże byłem ukarany srogo!", + "106844": "Nie kochałem jej. Biedna matka Tadeusza,", + "106845": "Najprzywiązańsza do mnie, najpoczciwsza dusza -", + "106846": "Ale ja dawną miłość i złość w sercu dusił,", + "106847": "Byłem jakby szalony, darmom siebie musił", + "106848": "Zająć się gospodarstwem albo interesem;", + "106849": "Wszystko na próżno! Zemsty opętany biesem,", + "106850": "Zły, opryskliwy, znaleźć nie mogłem pociechy", + "106851": "W niczem na świecie -", + "106852": "i tak z grzechów w nowe grzechy...", + "106853": "Zacząłem pić.", + "106854": "I tak niedługo żona ma z żalu umarła", + "106855": "Zostawiwszy to dziecię, a mnie rozpacz żarła!", + "106856": "*", + "106857": "Jakże mocno musiałem kochać tę niebogę,", + "106858": "Tyle lat! gdziem ja nie był! a dotąd nie mogę", + "106859": "Jej zapomnieć i zawżdy jej postać kochana", + "106860": "Stoi mi przed oczyma jakby malowana!", + "106861": "Piłem, nie mogłem zapić pamięci na chwilę", + "106862": "Ani pozbyć się, chociaż przebiegłem ziem tyle!", + "106863": "Teraz oto w habicie jestem Bożym sługą,", + "106864": "Na łożu, we krwi... O niej mówiłem tak długo! -", + "106865": "W tej chwili, o tych rzeczach mówić? Bóg wybaczy!", + "106866": "Musicie wiedzieć, w jakim żalu i rozpaczy", + "106867": "Popełniłem...", + "106868": "Było to właśnie wkrótce po jej zaręczynach;", + "106869": "Wszędzie gadano tylko o jej zaręczynach:", + "106870": "Powiadano, że Ewa, gdy brała obrączkę", + "106871": "Z rąk Wojewody, mdlała, że wpadła w gorączkę,", + "106872": "Że ma początki suchot, że ustawnie szlocha;", + "106873": "Zgadywano, że kogoś potajemnie kocha...", + "106874": "Ale Stolnik, jak zawsze, spokojny, wesoły,", + "106875": "Dawał na zamku bale, zbierał przyjacioły,", + "106876": "Mnie już nie prosił - na cóż byłem mu potrzebny?", + "106877": "Mój bezład w domu, bieda, mój nałóg haniebny", + "106878": "Podały mnie na wzgardę i na śmiech przed światem!", + "106879": "Mnie, com niegdyś, rzec mogę, trząsł całym powiatem!", + "106880": "Mnie, którego Radziwiłł nazywał: kochanku!", + "106881": "Mnie, com kiedy wyjeżdżał z mojego zaścianku,", + "106882": "To liczniejszy dwór miałem niżeli książęcy!", + "106883": "Kiedym szablę dostawał, to kilka tysięcy", + "106884": "Szabel błyszczało wkoło, strasząc zamki pańskie!", + "106885": "A potem ze mnie dzieci śmiały się włościańskie!", + "106886": "Tak zrobiłem się nagle w oczach ludzkich lichy!", + "106887": "Jacek Soplica! - Kto zna, co jest czucie pychy...\"", + "106888": "Tu Bernardyn osłabiał i upadł na łoże,", + "106889": "A Klucznik rzekł wzruszony: \"Wielkie sądy Boże!", + "106890": "Prawda! prawda! więc to ty? i tyżeś to, Jacku", + "106891": "Soplico? pod kapturem? żyłeś po żebracku!", + "106892": "Ty, którego pamiętam, gdy zdrowy, rumiany,", + "106893": "Piękny szlachcic, gdy tobie pochlebiały pany,", + "106894": "Gdy za tobą kobiety szalały! Wąsalu!", + "106895": "Nie tak to dawno. takeś zestarzał się z żalu!", + "106896": "Jakżem ciebie nie poznał po owym wystrzale,", + "106897": "Kiedyś tak do niedźwiedzia trafił doskonale?", + "106898": "Bo nad ciebie nie miała strzelca Litwa nasza,", + "106899": "Byłeś także po Maćku pierwszy do pałasza!", + "106900": "Prawda! o tobie niegdyś śpiewały szlachcianki:", + "106901": "<>.", + "106904": "Zawiązałeś ty węzeł i mojemu panu!", + "106905": "Nieszczęśniku! i tyżeś? do takiego stanu?", + "106906": "Jacek Wąsal kwestarzem! wielkie sądy boże!", + "106907": "I teraz! ha! bezkarnie ujść tobie nie może,", + "106908": "Przysiągłem: kto Horeszków krwi kroplę wysączył...\"", + "106909": "Tymczasem Ksiądz na łożu usiadł i tak kończył:", + "106910": "\"Jeździłem koło zamku; ile biesów w głowie", + "106911": "I w sercu miałem, kto ich imiona wypowie!", + "106912": "Stolnik! zabija dziecię własne, mnie już zabił,", + "106913": "Zniszczył - Jadę pod bramę, szatan mię tam wabił.", + "106914": "Patrz, jak on hula! co dzień w zamku pijatyka,", + "106915": "Ile świec w oknach, jaka brzmi w salach muzyka!", + "106916": "I ten zamek na łysą głowę mu nie runie...", + "106917": "Pomyśl o zemście, to wnet szatan broń podsunie.", + "106918": "Ledwiem pomyślił, szatan nasyła Moskali.", + "106919": "Stałem patrząc; wiesz, jak wasz zamek szturmowali.", + "106920": "*", + "106921": "Bo fałsz, żebym był w jakiej z Moskalami zmowie.", + "106922": "*", + "106923": "\"Patrzyłem; różne myśli snuły się po głowie,", + "106924": "Zrazu z uśmiechem głupim, jak na pożar dziecko,", + "106925": "Patrzyłem, potem radość uczułem zbojecką,", + "106926": "Czekając, rychło zacznie palić się i walić;", + "106927": "Czasem myśl przychodziła: skoczyć, ją ocalić,", + "106928": "Nawet Stolnika...", + "106929": "*", + "106930": "Broniliście się, ty wiesz, dzielnie i przytomnie.", + "106931": "Zdziwiłem się; Moskale padali wkoło mnie,", + "106932": "Bydlęta, źle strzelają! - Na widok ich klęski", + "106933": "Złość mię znowu porwała. - Ten Stolnik zwycięski!", + "106934": "I tak-że mu na świecie wszystko się powodzi?", + "106935": "I z tej strasznej napaści z tryumfem wychodzi?", + "106936": "Odjeżdżałem ze wstydem - właśnie był poranek,", + "106937": "Wtem ujrzałem, poznałem: wystąpił na ganek", + "106938": "I brylantową szpinką ku słońcu migotał,", + "106939": "I wąs pokręcał dumnie i wzrok dumny miotał,", + "106940": "I zdało mi się, że mnie szczególniej urągał,", + "106941": "Że mnie poznał i ku mnie rękę t a k wyciągał,", + "106942": "Szydząc i grożąc. - Chwytam karabin Moskala;", + "106943": "Ledwiem przyłożył, prawie nie mierzył - wypala!", + "106944": "Wiesz!...", + "106945": "*", + "106946": "Przeklęta broń ognista! Kto mieczem zabija,", + "106947": "Musi składać się, natrzeć, odbija, wywija,", + "106948": "Może rozbroić wroga, miecz w pół drogi wstrzymać;", + "106949": "Ale ta broń ognista, dosyć zamek imać,", + "106950": "Chwila, jedna iskierka...", + "106951": "*", + "106952": "Czyż uciekałem, kiedyś mierzył do mnie z góry?", + "106953": "Utkwiłem oczy we dwie twojej broni rury,", + "106954": "Rozpacz jakaś! żal dziwny do ziemi mnie przybił!", + "106955": "Czemuż, ach, mój Gerwazy, czemuś wtenczas chybił?", + "106956": "Łaskę byś zrobił! Widać, za pokutę grzechu", + "106957": "Trzeba było...\"", + "106958": "Tu znowu brakło mu oddechu.", + "106959": "\"Bóg widzi - rzecze Klucznik -", + "106960": "szczerze trafić chciałem!", + "106961": "Ileż ty krwi wylałeś twoim jednym strzałem,", + "106962": "Ileż klęsk spadło na nas i na twą rodzinę,", + "106963": "A wszystko to przez Waszą, Panie Jacku, winę!", + "106964": "A wszakże gdy dziś jegry Hrabię na cel wzięli,", + "106965": "Ostatniego z Horeszków, chociaż po kądzieli,", + "106966": "Tyś go zasłonił, i gdy Moskal do mnie palił,", + "106967": "Tyś mię rzucił o ziemię, tak nas dwóch ocalił.", + "106968": "Jeśli prawda, że jesteś księdzem zakonnikiem,", + "106969": "Jużci sukienka broni cię przed Scyzorykiem.", + "106970": "Bądź zdrów, więcej na Waszym nie postanę progu,", + "106971": "Z nami kwita - zostawmy resztę Panu Bogu\".", + "106972": "Jacek rękę wyciągnął - cofnął się Gerwazy:", + "106973": "\"Nie mogę - rzekł - bez mego szlachectwa obrazy", + "106974": "Dotykać rękę, takiem morderstwem skrwawioną", + "106975": "Z prywatnej zemsty, nie zaś pro publico bono\".", + "106976": "Ale Jacek, z poduszek na łoże upadłszy,", + "106977": "Zwrócił się ku Sędziemu, a był coraz bladszy", + "106978": "I niespokojnie pytał o księdza plebana,", + "106979": "I wołał na Klucznika: \"Zaklinam Waćpana,", + "106980": "Abyś został; wnet skończę, ledwie mam dość mocy", + "106981": "Zakończyć... Panie Klucznik!... ja umrę tej nocy!\"", + "106982": "\"Co, bracie? - krzyknął Sędzia - widziałem,", + "106983": "wszak rana", + "106984": "Niewielka, co ty mówisz? po księdza plebana?", + "106985": "Może źle opatrzono - zaraz po doktora,", + "106986": "W apteczce jest...\"", + "106987": "Ksiądz przerwał: \"Bracie, już nie pora.", + "106988": "Miałem tam strzał dawniejszy, dostałem pod Jena,", + "106989": "Źle zgojony, a teraz draśniono - gangrena", + "106990": "Już tu - znam się na ranach, patrz, jaka krew czarna", + "106991": "Jak sadza; co tu doktor? Ale to rzecz marna;", + "106992": "Raz umieramy, jutro czy dziś oddać duszę... -", + "106993": "Panie Klucznik, przebaczysz mnie, ja skończyć muszę!", + "106994": "*", + "106995": "Jest w tem zasługa: nie chcieć zostać winowajcą", + "106996": "Narodowym, choć naród okrzyczy cię zdrajcą!", + "106997": "Zwłaszcza w kim taka, jaka była we mnie duma!", + "106998": "*", + "106999": "Imię zdrajcy przylgnęło do mnie jako dżuma.", + "107000": "Odwracali ode mnie twarz obywatele,", + "107001": "Uciekali ode mnie dawni przyjaciele;", + "107002": "Kto był lękliwy, z dala witał się i stronił;", + "107003": "Nawet lada chłop, lada Żyd, choć się pokłonił,", + "107004": "To mię z boku szyderskim przebijał uśmiechem;", + "107005": "Wyraz <> brzmiał w uszach, odbijał się echem", + "107006": "W domie, w polu; ten wyraz od rana do zmroku", + "107007": "Wił się przede mną, jako plama w chorym oku.", + "107008": "Przecież nie byłem zdrajcą kraju!...", + "107009": "Moskwa mnie uważała gwałtem za stronnika,", + "107010": "Dano Soplicom znaczną część dóbr nieboszczyka,", + "107011": "Targowiczanie potem chcieli mnie zaszczycić", + "107012": "Urzędem. Gdybym wtenczas chciał się przemoskwicić!", + "107013": "Szatan radził - już byłem możny i bogaty;", + "107014": "Gdybym został Moskalem? Najpierwsze magnaty", + "107015": "Szukałyby mych względów; nawet szlachta braty,", + "107016": "Nawet gmin, który swoim tak łacnie uwłacza,", + "107017": "Tym, którzy Moskwie służą, szczęśliwszym - przebacza!", + "107018": "Wiedziałem to, a przecież - nie mogłem.", + "107019": "*", + "107020": "Uciekłem z kraju!", + "107021": "Gdziem nie był! com nie cierpiał!", + "107022": "Aż Bóg raczył lekarstwo jedyne objawić.", + "107023": "Poprawić się potrzeba było i naprawić,", + "107024": "Ile możności to...", + "107025": "*", + "107026": "\"Córka Stolnika, ze swym mężem Wojewodą", + "107027": "Gdzieś w Sybir wywieziona, tam umarła młodo;", + "107028": "Zostawiła tę w kraju córkę, małą Zosię,", + "107029": "Kazałem ją hodować.", + "107030": "*", + "107031": "\"Bardziej niźli z miłości, może z głupiej pychy", + "107032": "Zabiłem; więc pokora... wszedłem między mnichy,", + "107033": "Ja, niegdyś dumny z rodu, ja, com był junakiem,", + "107034": "Spuściłem głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem,", + "107035": "Że jako robak w prochu...", + "107036": "\"Zły przykład dla Ojczyzny, zachętę do zdrady,", + "107037": "Trzeba było okupić dobremi przykłady,", + "107038": "Krwią, poświęceniem się...", + "107039": "Biłem się za kraj; gdzie? jak? zmilczę; nie dla", + "107040": "chwały", + "107041": "Ziemskiej biegłem tylekroć na miecze, na strzały.", + "107042": "Milej sobie wspominam nie dzieła waleczne", + "107043": "I głośne, ale czyny ciche, użyteczne,", + "107044": "I cierpienia, których nikt...", + "107045": "Udało mi się nieraz do kraju przedzierać,", + "107046": "Rozkazy wodzów nosić, wiadomości źbierać,", + "107047": "Układać zmowy... Znają i Galicyjanie", + "107048": "Ten kaptur mnisi - znają i Wielkopolanie!", + "107049": "Pracowałem przy taczkach rok w pruskiej fortecy,", + "107050": "Trzy razy Moskwa kijmi zraniła me plecy,", + "107051": "Raz już wiedli na Sybir; potem Austryjacy", + "107052": "W Szpilbergu zakopali mnie w lochach do pracy,", + "107053": "W carcer durum - a Pan Bóg wybawił mię cudem", + "107054": "I pozwolił umierać między swoim ludem,", + "107055": "Z Sakramentami.", + "107056": "Może i teraz, kto wie? możem znowu zgrzeszył!", + "107057": "Możem nad rozkaz wodzów powstanie przyśpieszył!", + "107058": "Ta myśl, że dóm Sopliców pierwszy się uzbroi,", + "107059": "Że pierwszą Pogoń w Litwie zatkną krewni moi!...", + "107060": "Ta myśl... zdaje się czysta...", + "107061": "Chciałeś zemsty? masz! boś ty był narzędziem kary", + "107062": "Bożej! twoim Bóg mieczem rozciął me zamiary.", + "107063": "Tyś wątek spisku, tyle lat snowany, splątał!", + "107064": "Cel wielki, który całe życie me zaprzątał,", + "107065": "Ostatnie moje ziemskie uczucie na świecie,", + "107066": "Którem tulił, hodował, jak najmilsze dziecię,", + "107067": "Tyś zabił w oczach ojca, a jam ci przebaczył!", + "107068": "Ty!...\"", + "107069": "\"Oby tylko równie Bóg przebaczyć raczył! -", + "107070": "Przerwał Klucznik. - Jeżeli masz przyjąć wijatyk,", + "107071": "Księże Jacku, toć ja nie luter, nie syzmatyk!", + "107072": "Kto umierającego smuci, wiem, że grzeszy.", + "107073": "Powiem tobie coś, pewnie to ciebie pocieszy:", + "107074": "Kiedy nieboszczyk pan mój upadał zraniony,", + "107075": "A ja, klęcząc nad jego piersią pochylony", + "107076": "I miecz maczając w ranę, zemstę zaprzysiągnął,", + "107077": "Pan głowę wstrząsnął, rękę ku bramie wyciągnął", + "107078": "W stronę, gdzie stałeś, i krzyż w powietrzu naznaczył;", + "107079": "Mówić nie mógł, lecz dał znak, że zbójcy przebaczył.", + "107080": "Ja też pojąłem, ale tak się z gniewu wściekłem,", + "107081": "Że o tym krzyżu nigdy i słowa nie rzekłem\".", + "107082": "Tu rozmowę przerwały chorego cierpienia", + "107083": "I nastąpiła długa godzina milczenia.", + "107084": "Oczekują plebana.", + "107085": "Podkowy zagrzmiały,", + "107086": "Zastukał do komnaty arendarz zdyszały:", + "107087": "List ma ważny, samemu Jackowi pokaże.", + "107088": "Jacek bratu oddaje, głośno czytać każe.", + "107089": "List od Fiszera, który był natenczas szefem", + "107090": "Sztabu armiji polskiej pod księciem Józefem.", + "107091": "Donosi, że w cesarskim tajnym gabinecie", + "107092": "Stanęła wojna; Cesarz już po całym świecie", + "107093": "Ogłasza ją; sejm walny w Warszawie zwołany,", + "107094": "I skonfederowane Mazowieckie Stany", + "107095": "Wyrzeką uroczyście przyłączenie Litwy.", + "107096": "Jacek, słuchając, cicho odmówił modlitwy,", + "107097": "Przycisnąwszy do piersi święconą gromnicę,", + "107098": "Podniosł w niebo zatlone nadzieją źrenice", + "107099": "I zalał się ostatnich łez rozkosznych zdrojem:", + "107100": "\"Teraz - rzekł - Panie, sługę Twego puść z pokojem!\"", + "107101": "Wszyscy uklękli; a wtem ozwał się pod progiem", + "107102": "Dzwonek: znak, że przyjechał pleban z Panem Bogiem.", + "107103": "Właśnie już noc schodziła i przez niebo", + "107104": "mleczne,", + "107105": "Różowe, biegą pierwsze promyki słoneczne;", + "107106": "Wpadły przez szyby jako strzały brylantowe,", + "107107": "Odbiły się na łożu o chorego głowę", + "107108": "I ubrały mu złotem oblicze i skronie,", + "107109": "Że błyszczał jako święty w ognistej koronie.", + "107110": "KSIĘGA JEDENASTA", + "107111": "ROK 1812", + "107112": "Wróżby wiosenne - Wkroczenie wojsk - Nabożeństwo - Rehabilitacja urzędowa śp. Jacka Soplicy - Z rozmów Gerwazego i Protazego wnosić można bliski koniec procesu - Umizgi ułana z dziewczyną - Rozstrzyga się spór o Kusego i Sokoła - Zaczem goście zgromadzają się na biesiadę - Przedstawienie wodzom par narzeczonych.", + "107113": "O roku ów! kto ciebie widział w naszym kraju!", + "107114": "Ciebie lud zowie dotąd rokiem urodzaju,", + "107115": "A żołnierz rokiem wojny; dotąd lubią starzy", + "107116": "O tobie bajać, dotąd pieśń o tobie marzy.", + "107117": "Z dawna byłeś niebieskim oznajmiony cudem", + "107118": "I poprzedzony głuchą wieścią między ludem;", + "107119": "Ogarnęło Litwinów serca z wiosny słońcem", + "107120": "Jakieś dziwne przeczucie, jak przed świata końcem,", + "107121": "Jakieś oczekiwanie tęskne i radośne.", + "107122": "Kiedy pierwszy raz bydło wygnano na wiosnę,", + "107123": "Uważano, że chociaż zgłodniałe i chude,", + "107124": "Nie biegło na ruń, co już umaiła grudę,", + "107125": "Lecz kładło się na rolę i schyliwszy głowy,", + "107126": "Ryczało albo żuło swój pokarm zimowy.", + "107127": "I wieśniacy ciągnący na jarzynę pługi", + "107128": "Nie cieszą się, jak zwykle, z końca zimy długiéj,", + "107129": "Nie śpiewają piosenek, pracują leniwo,", + "107130": "Jakby nie pamiętali na zasiew i żniwo.", + "107131": "Co krok wstrzymują woły i podjezdki w bronie", + "107132": "I poglądają z trwogą ku zachodniej stronie,", + "107133": "Jakby z tej strony miał się objawić cud jaki,", + "107134": "I uważają z trwogą wracające ptaki.", + "107135": "Bo już bocian przyleciał do rodzinnej sosny", + "107136": "I rozpiął skrzydła białe, wczesny sztandar wiosny;", + "107137": "A za nim, krzykliwemi nadciągnąwszy pułki,", + "107138": "Gromadziły się ponad wodami jaskułki", + "107139": "I z ziemi zmarzłej brały błoto na swe domki.", + "107140": "W wieczór słychać w zaroślach szept ciągnącej słomki,", + "107141": "I stada dzikich gęsi szumią ponad lasem,", + "107142": "I znużone na popas spadają z hałasem,", + "107143": "A w głębi ciemnej nieba wciąż jęczą żurawie.", + "107144": "Słysząc to nocni stróże pytają w obawie,", + "107145": "Skąd w królestwie skrzydlatem tyle zamieszania,", + "107146": "Jaka burza te ptaki tak wcześnie wygania.", + "107147": "Aż oto nowe stada, jakby gilów, siewek", + "107148": "I szpaków, stada jasnych kit i chorągiewek", + "107149": "Zajaśniały na wzgórkach, spadają na błonie:", + "107150": "Konnica! dziwne stroje, niewidziane bronie,", + "107151": "Półk za półkiem, a środkiem, jak stopione śniegi,", + "107152": "Płyną drogami kute żelazem szeregi;", + "107153": "Z lasów czernią się czapki, rzęd bagnetów błyska,", + "107154": "Roją się niezliczone piechoty mrowiska.", + "107155": "Wszyscy na północ! Rzekłbyś, że wonczas z wyraju", + "107156": "Za ptastwem i lud ruszył do naszego kraju,", + "107157": "Pędzony niepojętą, instynktową mocą.", + "107158": "Konie, ludzie, armaty, orły dniem i nocą", + "107159": "Płyną; na niebie górą tu i ówdzie łuny,", + "107160": "Ziemia drży, słychać, biją stronami pioruny. -", + "107161": "Wojna! wojna! Nie było w Litwie kąta ziemi,", + "107162": "Gdzie by jej huk nie doszedł; pomiędzy ciemnemi", + "107163": "Puszczami chłop, którego dziady i rodzice", + "107164": "Pomarli nie wyjrzawszy za lasu granice,", + "107165": "Który innych na niebie nie rozumiał krzyków", + "107166": "Prócz wichrów, a na ziemi prócz bestyi ryków,", + "107167": "Gości innych nie widział oprócz spółleśników -", + "107168": "Teraz widzi: na niebie dziwna łuna pała,", + "107169": "W puszczy łoskot, to kula od jakiegoś działa,", + "107170": "Zbłądziwszy z pola bitwy, dróg w lesie szukała,", + "107171": "Rwąc pnie, siekąc gałęzie. Żubr, brodacz sędziwy,", + "107172": "Zadrżał we mchu, najeżył długie włosy grzywy,", + "107173": "Wstaje na wpół, na przednich nogach się opiera", + "107174": "I potrząsając brodą, zdziwiony spoziera", + "107175": "Na błyskające nagle między łomem zgliszcze:", + "107176": "Był to zbłąkany granat, kręci się, wre, świszcze,", + "107177": "Pękł z hukiem jakby piorun; żubr pierwszy raz w życiu", + "107178": "Zląkł się i uciekł w głębszem schować się ukryciu.", + "107179": "Bitwa! gdzie? w której stronie? - pytają młodzieńce,", + "107180": "Chwytają broń; kobiety wznoszą w niebo ręce;", + "107181": "Wszyscy, pewni zwycięstwa, wołają ze łzami:", + "107182": "\"Bóg jest z Napoleonem, Napoleon z nami!\"", + "107183": "O wiosno! kto cię widział wtenczas w naszym kraju,", + "107184": "Pamiętna wiosno wojny, wiosno urodzaju!", + "107185": "O wiosno! kto cię widział, jak byłaś kwitnąca", + "107186": "Zbożami i trawami, a ludźmi błyszcząca,", + "107187": "Obfita we zdarzenia, nadzieją brzemienna!", + "107188": "Ja ciebie dotąd widzę, piękna maro senna!", + "107189": "Urodzony w niewoli, okuty w powiciu,", + "107190": "Ja tylko jedną taką wiosnę miałem w życiu.", + "107191": "Soplicowo leżało tuż przy wielkiej drodze,", + "107192": "Którą od strony Niemna ciągnęli dwaj wodze:", + "107193": "Nasz Książę Józef i król westfalski Hieronim.", + "107194": "Już zajęli część Litwy od Grodna po Słonim,", + "107195": "Gdy król rozkazał wojsku dać trzy dni wytchnienia.", + "107196": "Ale polscy żołnierze mimo utrudzenia", + "107197": "Skarżyli się, że król im marszu nie dozwala;", + "107198": "Tak radzi by co prędzej doścignąć Moskala.", + "107199": "W mieście pobliskim stanął główny sztab", + "107200": "książęcy,", + "107201": "A w Soplicowie oboz czterdziestu tysięcy", + "107202": "I ze sztabami swemi jenerał Dąbrowski,", + "107203": "Kniaziewicz, Małachowski, Giedrojć i Grabowski.", + "107204": "Późno było, gdy weszli; więc każdy, gdzie może,", + "107205": "Zabierają kwatery w zamczysku, we dworze;", + "107206": "Skoro dano rozkazy, rozstawiono czaty,", + "107207": "Każdy strudzony poszedł spać do swej komnaty.", + "107208": "Z nocą wszystko ucichło: oboz, dwór i pole;", + "107209": "Widać tylko, jak cienie, błądzące patrole", + "107210": "I gdzieniegdzie błyskania ognisk obozowych,", + "107211": "Słychać kolejne hasła stanowisk wojskowych.", + "107212": "Spali: gospodarz domu, wodze i żołnierze;", + "107213": "Oczu tylko Wojskiego sen słodki nie bierze ;", + "107214": "Bo Wojski ma na jutro biesiadę wyprawić,", + "107215": "Którą chce dom Sopliców na wiek wieków wsławić:", + "107216": "Biesiadę godną miłych sercom polskim gości", + "107217": "I odpowiednią wielkiej dnia uroczystości,", + "107218": "Co jest świętem kościelnem i świętem rodziny;", + "107219": "Jutro odbyć się mają trzech par zaręczyny,", + "107220": "Zaś jenerał Dąbrowski oświadczył z wieczora,", + "107221": "Że chce mieć obiad polski.", + "107222": "Choć spóźniona pora,", + "107223": "Wojski zebrał co prędzej z sąsiedztwa kucharzy;", + "107224": "Pięciu ich było; służą, on sam gospodarzy.", + "107225": "Jako kuchmistrz białym się fartuchem opasał,", + "107226": "Wdział szlafmycę, a ręce do łokciów zakasał;", + "107227": "W ręku ma plackę muszą, owad lada jaki", + "107228": "Odpędza wpadający chciwie na przysmaki;", + "107229": "Drugą ręką przetarte okulary włożył,", + "107230": "Dobył z zanadrza księgę, odwinął, otworzył.", + "107231": "Księga ta miała tytuł: Kucharz doskonały.", + "107232": "W niej spisane dokładnie wszystkie specyjały", + "107233": "Stołów polskich; podług niej Hrabia na Tęczynie", + "107234": "Dawał owe biesiady we włoskiej krainie,", + "107235": "Którym się Ojciec Święty Urban Ósmy dziwił;", + "107236": "Podług niej później Karol Kochanku-Radziwiłł,", + "107237": "Gdy przyjmował w Nieświżu króla Stanisława,", + "107238": "Sprawił pamiętną ową ucztę, której sława", + "107239": "Dotąd żyje na Litwie we gminnej powieści.", + "107240": "Co Wojski wyczytawszy pojmie i obwieści,", + "107241": "To natychmiast kucharze robią umiejętni.", + "107242": "Wre robota, pięćdziesiąt nożów w stoły tętni,", + "107243": "Zwijają się kuchciki czarne jak szatany:", + "107244": "Ci niosą drwa, ci z mlekiem i z winem sagany,", + "107245": "Leją w kotły, skowrody, w rądle, dym wybucha;", + "107246": "Dwóch kuchcików przy piecu siedzi, w mieszki dmucha.", + "107247": "Wojski, ażeby ogień tem łacniej rozpalać,", + "107248": "Rozkazał stopionego masła na drwa nalać", + "107249": "(Zbytek ten dozwolony jest w dostatnim domu).", + "107250": "Kuchciki sypią w ogień suche pęki łomu.", + "107251": "Inni na rożny sadzą ogromne pieczenie", + "107252": "Wołowe, sarnie, cąbry dzicze i jelenie;", + "107253": "Ci skubią stosy ptastwa; lecą puchów chmury,", + "107254": "Obnażają się głuszce, cietrzewie i kury.", + "107255": "Lecz kur niewiele było; od owej wyprawy,", + "107256": "Którą w czasie zajazdu Dobrzyński Sak krwawy", + "107257": "Zrobił na kurnik, kędy Zosi gospodarstwo", + "107258": "Zniszczył, nie zostawiwszy sztuki na lekarstwo -", + "107259": "Jeszcze nie mogło ptastwem zakwitnąć na nowo", + "107260": "Sławne niegdyś ze drobiu swego Soplicowo.", + "107261": "Zresztą zaś mięs wszelkich był wielki dostatek,", + "107262": "Co się zgromadzić dało i z domu, i z jatek,", + "107263": "I z lasów, i z sąsiedztwa, z bliska i z daleka:", + "107264": "Rzekłbyś, ptasiego tylko niedostaje mleka.", + "107265": "Dwie rzeczy, których hojny pan uczty szuka,", + "107266": "Łączą się w Soplicowie: dostatek i sztuka.", + "107267": "Już wschodził uroczysty", + "107268": "dzień N a j ś w i ę t s z e j P a n n y", + "107269": "K w i e t n e j. Pogoda była prześliczna, czas ranny,", + "107270": "Niebo czyste, wokoło ziemi obciągnięte,", + "107271": "Jako morze wiszące, ciche, wklęsło-wgięte;", + "107272": "Kilka gwiazd świeci z głębi, jako perły ze dna", + "107273": "Przez fale; z boku chmurka biała, sama jedna,", + "107274": "Podlatuje i skrzydła w błękicie zanurza,", + "107275": "Podobne do niknących piór Anioła Stróża,", + "107276": "Który nocną modlitwą ludzi przytrzymany", + "107277": "Spóźnił się, śpieszy wracać między spółniebiany.", + "107278": "Już ostatnie perły gwiazd zamierzchły i na dnie", + "107279": "Niebios zgasły, i niebo środkiem czoła bladnie,", + "107280": "Prawą skronią złożone na wezgłowiu cieni,", + "107281": "Jeszcze smagławe, lewą coraz się rumieni;", + "107282": "A dalej okrąg, jakby powieka szeroka,", + "107283": "Rozsuwa się i w środku widać białek oka,", + "107284": "Widać tęczę, źrenicę - już promień wytrysnął,", + "107285": "Po okrągłych niebiosach wygięty przebłysnął", + "107286": "I w białej chmurce jako złoty grot zawisnął.", + "107287": "Na ten strzał, na dnia hasło, pęk ogniów wylata,", + "107288": "Tysiąc rac krzyżuje się po okręgu świata,", + "107289": "A oko słońca weszło. Jeszcze nieco senne", + "107290": "Przymruża się, drżąc wstrząsa swe rzęsy promienne,", + "107291": "Siedmią barw błyszczy razem: szafirowe razem,", + "107292": "Razem krwawi się w rubin i żółknie topazem,", + "107293": "Aż rozlśniło się jako kryształ przezroczyste,", + "107294": "Potem jak brylant światłe, na koniec ogniste,", + "107295": "Jak księżyc wielkie, jako gwiazda migające:", + "107296": "Tak po nieźmiernem niebie szło samotne słońce.", + "107297": "Dziś pospólstwo litewskie z całej okolicy", + "107298": "Zebrało się przed wschodem wokoło kaplicy,", + "107299": "Jak gdyby na nowego ogłoszenie cudu.", + "107300": "Zbiór ten pochodził w części z pobożności ludu,", + "107301": "A w części z ciekawości: bo dziś w Soplicowie", + "107302": "Na nabożeństwie mają być jenerałowie,", + "107303": "Sławni dowódcy owi naszych legijonów,", + "107304": "Których lud znał imiona i czcił jak patronów,", + "107305": "Których wszystkie tułactwa, wyprawy i bitwy", + "107306": "Były ewangeliją narodową Litwy.", + "107307": "Już przyszło oficerów kilku, tłum żołnierzy;", + "107308": "Lud ich otacza, patrzy, ledwie oczom wierzy,", + "107309": "Oglądając rodaków mundury noszących,", + "107310": "Zbrojnych, wolnych i polskim językiem mówiących.", + "107311": "Wyszła msza. Nie obejmie świątynia maleńka", + "107312": "Całego zgromadzenia; lud na trawie klęka,", + "107313": "Patrząc we drzwi kaplicy, odkrywają głowy:", + "107314": "Włos litewskiego ludu, biały albo płowy,", + "107315": "Pozłacał się jako łan dojrzałego żyta;", + "107316": "Gdzieniegdzie kraśna główka dziewicza wykwita,", + "107317": "Ubrana w świeże kwiaty albo w pawie oczy", + "107318": "I wstęgi rozplecione, ozdoby warkoczy,", + "107319": "Śród głów męskich, jak w zbożu bławat i kąkole.", + "107320": "Klęczący różnobarwny tłum okrywa pole,", + "107321": "A na głos dzwonka, niby na wiatru powianie,", + "107322": "Chylą się wszystkie głowy jak kłosy na łanie.", + "107323": "Wieśniaczki dziś na ołtarz Matki Zbawiciela", + "107324": "Niosą pierwszy dar wiosny, świeże snopki ziela;", + "107325": "Wszystko wkoło ubrane w bukiety i w wianki:", + "107326": "Ołtarz, obraz, a nawet dzwonnica i ganki.", + "107327": "Czasem poranny wietrzyk, gdy ze wschodu wionie,", + "107328": "Zrywa wianki i rzuca na klęczących skronie,", + "107329": "I rozlewa jak z mszalnej kadzielnicy wonie.", + "107330": "A gdy w kościele było po mszy i kazaniu,", + "107331": "Wyszedł przewodniczący całemu zebraniu", + "107332": "Podkomorzy, niedawno przez powiatu stany", + "107333": "Zgodnie konfederackim marszałkiem obrany.", + "107334": "Miał mundur województwa: żupan złotem szyty,", + "107335": "Kontusz gredyturowy z frędzlą i pas lity,", + "107336": "Przy którym karabela z głownią jaszczurową;", + "107337": "Na szyi świecił wielką szpinką brylantową;", + "107338": "Konfederatka biała, a na niej pęk gruby", + "107339": "Drogich piórek; były to białych czapel czuby", + "107340": "(Na fest kładnie się tylko kitka tak bogata,", + "107341": "Której każde pióreczko kosztuje dukata).", + "107342": "Tak ubrany, na wzgórek wstąpił przed kościołem,", + "107343": "Wieśniacy i żołnierstwo ścisnęło się kołem.", + "107344": "On rzekł :", + "107345": "\"Bracia! Ogłosił wam ksiądz na ambonie", + "107346": "Wolność, którą Cesarz-Król przywrócił Koronie,", + "107347": "A teraz Litewskiemu Księstwu, Polszcze całéj", + "107348": "Przywraca; słyszeliście rządowe uchwały", + "107349": "I zwołujące walny sejm uniwersały.", + "107350": "Ja tylko mam słów parę przemówić do gminy", + "107351": "W rzeczy, która się tycze Sopliców rodziny,", + "107352": "Tutejszych panów.", + "107353": "Cała pomni okolica,", + "107354": "Co tu zbroił nieboszczyk - pan Jacek Soplica;", + "107355": "Ale kiedy o grzechach jego wszyscy wiecie,", + "107356": "Czas i zasługi jego ogłosić na świecie:", + "107357": "Obecni tu są naszych wojsk jenerałowie,", + "107358": "Od których usłyszałem wszystko, co wam mowię.", + "107359": "Ten Jacek nie był umarł (jak głoszono) w Rzymie,", + "107360": "Tylko odmienił życie dawne, stan i imię;", + "107361": "A wszystkie przeciw Bogu i Ojczyźnie winy", + "107362": "Zgładził przez żywot święty i przez wielkie czyny.", + "107363": "On to pod Hohenlinden, gdy Ryszpans jenerał", + "107364": "Na pół pobity już się do odwrotu zbierał,", + "107365": "Nie wiedząc, że Kniaziewicz ciągnie ku odsieczy,", + "107366": "On to Jacek, zwan Robak, śród grotów i mieczy", + "107367": "Przeniosł od Kniaziewicza listy Ryszpansowi,", + "107368": "Donoszące, że nasi biorą tył wrogowi.", + "107369": "On potem w Hiszpaniji, gdy nasze ułany", + "107370": "Zdobyły Samosiery grzbiet oszańcowany,", + "107371": "Obok Kozietulskiego był ranny dwa razy!", + "107372": "Następnie, jak wysłaniec, z tajnemi rozkazy", + "107373": "Biegał po różnych stronach ducha ludzi badać,", + "107374": "Towarzystwa tajemne wiązać i zakładać;", + "107375": "Na koniec w Soplicowie, w swem ojczystym gnieździe,", + "107376": "Gdy gotował powstanie, zginął na zajeździe.", + "107377": "Właśnie o jego śmierci nadeszła wiadomość", + "107378": "Do Warszawy w tę chwilę, gdy Cesarz Jegomość", + "107379": "Raczył mu dać za dawne czyny bohaterskie", + "107380": "Legiji Honorowej znaki kawalerskie.", + "107381": "Owoż te wszystkie rzeczy mając na uwadze,", + "107382": "Ja, reprezentujący województwa władzę,", + "107383": "Moją konfederacką ogłaszam wam laską:", + "107384": "Że Jacek wierną służbą i cesarską łaską", + "107385": "Zniósł infamiji plamę, powraca do cześci", + "107386": "I znowu się w rzęd prawych patryjotów mieści;", + "107387": "Więc kto będzie śmiał Jacka zmarłego rodzinie", + "107388": "Wspomnieć kiedy o dawnej, zagładzonej winie,", + "107389": "Ten podpadnie za karę takiego wyrzutu", + "107390": "Gravis notae maculae, wedle słów Statutu", + "107391": "Karzących tak militem, jak i skartabela,", + "107392": "Co by siał infamiją na obywatela;", + "107393": "A że teraz jest równość, więc artykuł trzeci", + "107394": "Obowiązuje równie i mieszczan, i kmieci.", + "107395": "Ten wyrok marszałkowski pan pisarz umieści", + "107396": "W aktach jeneralności, a woźny obwieści.", + "107397": "Co się tycze Legiji Honorowej krzyża,", + "107398": "Że późno przyszedł, nic to sławie nie ubliża;", + "107399": "Jeśli Jackowi nie mógł służyć ku ozdobie,", + "107400": "Niech służy ku pamiątce, wieszam go na grobie.", + "107401": "Trzy dni tu będzie wisiał, potem do kaplicy", + "107402": "Złoży się jako wotum dla Boga Rodzicy\".", + "107403": "To powiedziawszy, order wydobył z pokrowca", + "107404": "I zawiesił na skromnym krzyżyku grobowca", + "107405": "Uwiązaną w kokardę wstążeczkę czerwoną", + "107406": "I krzyż biały gwiaździsty ze złotą koroną;", + "107407": "Przeciw słońcu promienie gwiazdy zajaśniały", + "107408": "Jako ostatni odbłysk ziemskiej Jacka chwały.", + "107409": "Tymczasem lud na klęczkach Anioł Pański mowi,", + "107410": "Upraszając o wieczny pokój grzesznikowi;", + "107411": "Sędzia obchodzi gości i wiejską gromadę,", + "107412": "Wszystkich do Soplicowa wzywa na biesiadę.", + "107413": "Ale na przyźbie domu usiedli dwaj starce,", + "107414": "Mając u kolan pełne miodu dwa półgarce;", + "107415": "Patrzą w sad, gdzie wśród pączków barwistego maku", + "107416": "Stał ułan jak słonecznik w błyszczącym kołpaku", + "107417": "Strojnym blachą złocistą i piórem koguta;", + "107418": "Przy nim dziewczę, w zielonej sukience jak ruta", + "107419": "Pozioma, wznosi oczki błękitne jak bratki", + "107420": "Ku oczom chłopca; dalej panny rwały kwiatki", + "107421": "Po ogrodzie, umyślnie odwracając głowy", + "107422": "Od kochanków, żeby im nie mięszać rozmowy.", + "107423": "Ale starce miód piją, tabakierką z kory", + "107424": "Częstując się nawzajem, toczą rozhowory.", + "107425": "\"Tak, tak, mój Protazeńku\" - rzekł klucznik", + "107426": "Gerwazy.", + "107427": "\"Tak, tak, mój Gerwazeńku\" - rzekł woźny Protazy.", + "107428": "\"Tak to, tak!\" - powtórzyli zgodnie kilka", + "107429": "razy,", + "107430": "Kiwając w takt głowami; wreszcie Woźny rzecze:", + "107431": "\"Iż proces nasz skończy się dziwnie, ja nie przeczę;", + "107432": "Wszakże były przykłady; pamiętam procesy,", + "107433": "W których się działy gorsze niż u nas ekscesy,", + "107434": "A intercyza cały zakończyła kłopot:", + "107435": "Tak z Borzdobohatymi pogodził się Łopot,", + "107436": "Krepsztulowie z Kupściami, Putrament z Pikturną,", + "107437": "Z Odyńcami Mackiewicz, z Kwileckimi Turno.", + "107438": "Co mówię! wszak Polacy miewali zamieszki", + "107439": "Z Litwą gorsze niżeli z Soplicą Horeszki,", + "107440": "A gdy na rozum wzięła królowa Jadwiga,", + "107441": "To się bez sądów owa skończyła intryga.", + "107442": "Dobrze, gdy strony mają panny albo wdowy", + "107443": "Na wydaniu: to zawsze kompromis gotowy.", + "107444": "Najdłuższy proces zwykle bywa z duchowieństwem", + "107445": "Katolickiem albo też z bliskiem pokrewieństwem,", + "107446": "Bo wtenczas sprawy skończyć nie można małżeństwem.", + "107447": "Stąd to Lachy z Rusami w sporach nieskończonych,", + "107448": "Idąc z Lecha i Rusa, dwu braci rodzonych;", + "107449": "Stąd się tyle procesów litewskich ciągnęło", + "107450": "Długo z księżmi Krzyżaki, aż wygrał Jagiełło.", + "107451": "Stąd na koniec pendebat długo przed aktami", + "107452": "Sławny ów proces Rymszów z dominikanami,", + "107453": "Aż wygrał wreszcie syndyk klasztorny ksiądz Dymsza,", + "107454": "Skąd jest przysłowie: Większy Pan Bóg niż pan Rymsza;", + "107455": "Ja zaś dołożę: lepszy miód od Scyzoryka\".", + "107456": "To mówiąc, półgarcówką przepił do Klucznika.", + "107457": "\"Prawda! prawda! - rzekł na to Gerwazy wzruszony.", + "107458": "-", + "107459": "Dziwneć to były losy tej naszej Korony", + "107460": "I naszej Litwy! wszak to jak małżonków dwoje!", + "107461": "Bóg złączył, a czart dzieli, Bóg swoje, czart swoje!", + "107462": "Ach, bracie Protazeńku! że to oczy nasze", + "107463": "Widzą! że znowu do nas ci Koronijasze", + "107464": "Zawitali! Służyłem ja z nimi przed laty,", + "107465": "Pamiętam, dzielne były z nich konfederaty!", + "107466": "Gdyby nieboszczyk pan mój Stolnik dożył chwili!", + "107467": "O Jacku! Jacku! - lecz cóż będziemy kwilili?", + "107468": "Skoro dziś znowu Litwa łączy się z Koroną,", + "107469": "Toć tem samym już wszystko zgodzono, zgładzono\".", + "107470": "\"I to dziw - rzekł Protazy - że o tej to Zosi,", + "107471": "O której rękę teraz nasz Tadeusz prosi,", + "107472": "Było przed rokiem omen, jakoby znak z nieba!\"", + "107473": "\"Panną Zofiją - przerwał Klucznik - zwać ją trzeba,", + "107474": "Bo już dorosła, nie jest dziewczyną maluczką,", + "107475": "Przy tym z krwi dygnitarskiej, jest Stolnika", + "107476": "wnuczką\".", + "107477": "\"Owoż - kończył Protazy - był to znak proroczy", + "107478": "O jej losie, widziałem znak na własne oczy.", + "107479": "Przed rokiem tu siedziała w święto czeladź nasza", + "107480": "Pijąc miód, alić patrzym: pęc, pada z poddasza", + "107481": "Dwóch wroblów bijących się, oba samcy stare,", + "107482": "Jeden, młodszy cokolwiek, miał podgarle szare,", + "107483": "Drugi czarne; dalejże tłuc się po podwórzu,", + "107484": "Przewracać kulki, że aż zaryli się w kurzu;", + "107485": "My patrzym, a tymczasem szepcą sobie sługi,", + "107486": "Że ten czarny niech będzie Horeszko, a drugi", + "107487": "Soplica; więc ilekroć szary był na górze,", + "107488": "Krzyczą: <>", + "107489": "A gdy spadał, wołali: <>", + "107491": "Tak śmiejąc się czekamy, kto kogo pokona;", + "107492": "Wtem Zosieńka, nad ptastwem litością wzruszona,", + "107493": "Podbiegła i nakryła rączką te rycerze;", + "107494": "Jeszcze się w ręku bili, aż leciało pierze,", + "107495": "Taka była zawziętość w tem maleńkiem lichu.", + "107496": "Baby, patrząc na Zosię, gadały po cichu,", + "107497": "Że pewnie przeznaczeniem będzie tej dziewczyny", + "107498": "Pogodzić dwie od dawna zwaśnione rodziny.", + "107499": "A widzę, że się dzisiaj ziścił omen babi.", + "107500": "Prawdać to, że naonczas myślano o Hrabi,", + "107501": "Nie zaś o Tadeuszu\".", + "107502": "Na to Klucznik rzecze:", + "107503": "\"Dziwne są sprawy w świecie; kto wszystko", + "107504": "dociecze!", + "107505": "Ja też powiem Waszeci rzecz, choć nie tak cudną", + "107506": "Jak ów omen, a przecież do pojęcia trudną.", + "107507": "Wiesz, iż dawniej rad bym był Sopliców rodzinę", + "107508": "W łyżce wody utopić; a tego chłopczynę,", + "107509": "Tadeusza, od dziecka nieźmierniem polubił.", + "107510": "Uważałem, że gdy się z chłopiętami czubił,", + "107511": "Zawsze ich zbił; więc ilekroć do zamku biegał,", + "107512": "Jam go zawsze do trudnych imprezów podżegał.", + "107513": "Wszystko mu się udało; czy wydrzeć gołębie", + "107514": "Na wieży, czy jemiołę oberwać na dębie,", + "107515": "Czyli z najwyższej sosny złupić wronie gniazdo,", + "107516": "Wszystko umiał; myśliłem: pod szczęśliwą gwiazdą", + "107517": "Urodził się ten chłopiec; szkoda, że Soplica!", + "107518": "Któż by zgadł, że w nim zamku powitam dziedzica,", + "107519": "Męża panny Zofiji, mej Wielmożnej Pani!\"", + "107520": "Tu skończyli rozmowę, piją zadumani,", + "107521": "Słychać tylko niekiedy te krótkie wyrazy:", + "107522": "\"Tak, tak, Panie Gerwazy\". - \"Tak, Panie", + "107523": "Protazy\".", + "107524": "Przyzba tykała kuchni, której okna stały", + "107525": "Otworem i dym jako z pożaru buchały,", + "107526": "Aż z kłębów dymu, niby biała gołębica,", + "107527": "Mignęła świecąca się kuchmistrza szlafmyca.", + "107528": "Wojski przez okno kuchni, ponad starców głowy", + "107529": "Wytknąwszy głowę, milczkiem słuchał ich rozmowy", + "107530": "I podał im nareszcie filiżanki spodek", + "107531": "Pełen biszkoktów, mówiąc: \"Zakąście wasz miodek.", + "107532": "A ja wam też opowiem historią ciekawą", + "107533": "Sporu, który miał bitwą zakończyć się krwawą,", + "107534": "Gdy polujący w głębi nalibockich lasów", + "107535": "Rejtan wypłatał sztukę książęciu Denassów.", + "107536": "Tej sztuki omal własnem nie przypłacił zdrowiem;", + "107537": "Jam kłótnię panów zgodził, jak to wam opowiem\".", + "107538": "Ale Wojskiego powieść przerwali kucharze", + "107539": "Pytając, komu serwis ustawiać rozkaże.", + "107540": "Wojski odszedł, a starcy, zaczerpnąwszy miodu,", + "107541": "Zadumani zwrócili oczy w głąb ogrodu,", + "107542": "Gdzie ów dorodny ułan rozmawiał z panienką.", + "107543": "Właśnie ułan ująwszy jej dłoń lewą ręką", + "107544": "(Prawą miał na temlaku, widać, że był ranny),", + "107545": "Z takiemi odezwał się słowami do panny:", + "107546": "\"Zofijo, musisz to mnie koniecznie powiedzieć,", + "107547": "Nim zamienim pierścionki, muszę o tem wiedzieć.", + "107548": "I cóż, że przeszłej zimy byłaś już gotowa", + "107549": "Dać słowo mnie? Ja wtenczas nie przyjąłem słowa:", + "107550": "Bo i cóż mi po takiem wymuszonem słowie?", + "107551": "Wtenczas bawiłem bardzo krótko w Soplicowie;", + "107552": "Nie byłem taki próżny, ażebym się łudził,", + "107553": "Żem jednem mem spójrzeniem miłość w tobie wzbudził.", + "107554": "Ja nie fanfaron; chciałem mą własną zasługą", + "107555": "Zyskać twe względy, choćby przyszło czekać długo.", + "107556": "Teraz jesteś łaskawa twe słowo powtórzyć;", + "107557": "Czymże na tyle łaski umiałem zasłużyć?", + "107558": "Może mnie bierzesz, Zosiu, nie tak z przywiązania,", + "107559": "Tylko że stryj i ciotka do tego cię skłania;", + "107560": "Ale małżeństwo, Zosiu, jest rzecz wielkiej wagi;", + "107561": "Radź się serca własnego, niczyjej powagi", + "107562": "Tu nie słuchaj, ni stryja groźb, ni namów cioci;", + "107563": "Jeśli nie czujesz dla mnie nic oprócz dobroci,", + "107564": "Możem te zaręczyny czas jakiś odwlekać;", + "107565": "Więzić twej woli nie chcę, będziem, Zosiu, czekać.", + "107566": "Nic nas nie nagli, zwłaszcza że wczora wieczorem", + "107567": "Dano mi rozkaz zostać w Litwie instruktorem", + "107568": "W pułku tutejszym, nim się z mych ran nie wyleczę.", + "107569": "I cóż, kochana Zosiu?\"", + "107570": "Na to Zosia rzecze,", + "107571": "Wznosząc głowę i patrząc w oczy mu nieśmiało:", + "107572": "\"Nie pamiętam już dobrze, co się dawniej działo;", + "107573": "Wiem, że wszyscy mówili, iż za mąż iść trzeba", + "107574": "Za Pana; ja się zawsze zgadzam z wolą Nieba", + "107575": "I z wolą starszych\". Potem, spuściwszy oczęta,", + "107576": "Dodała: \"Przed odjazdem, jeśli Pan pamięta,", + "107577": "Kiedy umarł ksiądz Robak, w ową burzę nocną,", + "107578": "Widziałam, że Pan jadąc żałował nas mocno:", + "107579": "Pan łzy miał w oczach; te łzy, powiem Panu szczerze,", + "107580": "Wpadły mnie aż do serca; odtąd Panu wierzę,", + "107581": "Że mnie lubisz; ilekroć mówiłam pacierze", + "107582": "Za Pana powodzenie, zawsze przed oczami", + "107583": "Stał Pan z temi dużemi, błyszczącemi łzami.", + "107584": "Potem Podkomorzyna do Wilna jeździła,", + "107585": "Wzięła mię tam na zimę, alem ja tęskniła", + "107586": "Do Soplicowa i do tego pokoiku,", + "107587": "Gdzie mnie Pan naprzód w wieczór spotkał przy stoliku,", + "107588": "Potem pożegnał; nie wiem, skąd pamiątka Pana,", + "107589": "Coś niby jak rozsada w jesieni zasiana,", + "107590": "Przez całą zimę w mojem sercu się krzewiła,", + "107591": "Że jako mówię Panu - ustawniem tęskniła", + "107592": "Do tego pokoiku i cóś mi szeptało,", + "107593": "Że tam znów Pana znajdę, i tak się też stało.", + "107594": "Mając to w głowie, często też miałam na ustach", + "107595": "Imię Pana - było to w Wilnie za zapustach;", + "107596": "Panny mówiły, że ja jestem zakochana:", + "107597": "Jużci, jeżeli kocham, to już chyba Pana\".", + "107598": "Tadeusz, rad z takiego miłości dowodu,", + "107599": "Wziął ją pod rękę, ścisnął i wyszli z ogrodu", + "107600": "Do pokoju damskiego, do owej komnaty,", + "107601": "Kędy Tadeusz mieszkał przed dziesięcią laty.", + "107602": "Teraz bawił tam Rejent, cudnie wystrojony", + "107603": "I usługiwał damie, swojej narzeczonéj,", + "107604": "Biegając i podając sygnety, łańcuszki,", + "107605": "Słoiki i flaszeczki, i proszki, i muszki;", + "107606": "Wesoł, na pannę młodą patrzył tryumfalnie.", + "107607": "Panna młoda kończyła robić gotowalnię;", + "107608": "Siedziała przed źwierciadłem, radząc się bóstw wdzięku;", + "107609": "Pokojowe zaś - jedne z żelazkami w ręku", + "107610": "Odświeżają nadstygłe warkoczów pierścionki,", + "107611": "Drugie klęcząc pracują około falbonki.", + "107612": "Gdy się tak Rejent bawi ze swą narzeczoną,", + "107613": "Kuchcik stuknął doń w okno: kota postrzeżono!", + "107614": "Kot, wykradłszy się z łozy, prześmignął po łące", + "107615": "I wskoczył w sad pomiędzy jarzyny wschodzące;", + "107616": "Tam siedzi, wystraszyć go łacno z rozsadniku", + "107617": "I uszczuć, postawiwszy charty na przesmyku.", + "107618": "Bieży Asesor, ciągnąc za obróż Sokoła,", + "107619": "Pośpiesza za nim Rejent i Kusego woła.", + "107620": "Wojski obu z chartami przy płocie ustawił,", + "107621": "A sam się z placką muszą do sadu wyprawił.", + "107622": "Depcąc, świszcząc i klaszcząc, bardzo źwierza trwoży:", + "107623": "Szczwacze, trzymając każdy charta na obroży,", + "107624": "Ukazują palcami, skąd zając wyruszy,", + "107625": "Cmokają z cicha; charty nadstawiły uszy,", + "107626": "Wytknęły pyski na wiatr i drżą niecierpliwie,", + "107627": "Jak dwie strzały złożone na jednej cięciwie.", + "107628": "Wtem Wojski krzyknął: \"Wycz-ha!\"", + "107629": "Zając smyk zza płotu", + "107630": "Na łąkę, charty za nim, i wnet bez obrotu", + "107631": "Sokół i Kusy razem spadli na szaraka", + "107632": "Ze dwóch stron w jednej chwili, jak dwa skrzydła ptaka.", + "107633": "I zęby mu jak szpony zatopili w grzbiecie.", + "107634": "Kot jęknął raz, jak nowo narodzone dziecię.", + "107635": "Żałośnie! Biegą szczwacze: już leży bez ducha,", + "107636": "A charty mu sierć białą targają spod brzucha.", + "107637": "Szczwacze pogłaskali psy, a Wojski tymczasem", + "107638": "Dobył nożyk strzelecki wiszący za pasem,", + "107639": "Oderznął skoki i rzekł: \"Dziś równą odprawę", + "107640": "Wezmą pieski, bo równą pozyskali sławę;", + "107641": "Równa ich była rączość, równa była praca;", + "107642": "Godzien jest pałac Paca, godzien Pac pałaca,", + "107643": "Godni są szczwacze chartów, godne szczwaczów charty;", + "107644": "Otoż skończony spór wasz długi i zażarty;", + "107645": "Ja, któregoście sędzią zakładu obrali,", + "107646": "Wydaję wreszcie wyrok: obaście wygrali.", + "107647": "Wracam fanty, niech każdy przy swoim zostanie,", + "107648": "A wy podpiszcie zgodę\".", + "107649": "Na starca wezwanie", + "107650": "Szczwacze zwrócili na się rozjaśnione lice", + "107651": "I długo rozdzielone złączyli prawice.", + "107652": "Wtem rzekł Rejent:", + "107653": "\"Stawiłem niegdyś konia z rzędem,", + "107654": "Opisałem się także przed ziemskim urzędem,", + "107655": "Iż pierścień mój sędziemu w salaryjum złożę;", + "107656": "Fant postawiony w zakład wracać się nie może.", + "107657": "Pierścień niechaj Pan Wojski na pamiątkę przymie", + "107658": "I każe na nim wyryć albo swoje imię,", + "107659": "Lub, gdy zechce, herbowne Hreczechów ozdoby;", + "107660": "Krwawnik jest gładki, złoto jedenastej proby.", + "107661": "Konia teraz ułani pod jazdę zabrali,", + "107662": "Rzęd został przy mnie; każdy znawca ten rzęd chwali,", + "107663": "Iż jest wygodny, trwały, a piękny jak cacko:", + "107664": "Kulbaczka wąska, modą z turecka kozacką,", + "107665": "Kula na przodzie, w kuli są drogie kamienie,", + "107666": "Poduszeczka z rubrontu wyścieła siedzenie,", + "107667": "A kiedy na łęk wskoczysz, na tym miękkim puszku", + "107668": "Między kulami siedzisz wygodnie jak w łóżku;", + "107669": "A gdy w galop puścisz się (tu rejent Bolesta,", + "107670": "Który, jako wiadomo, bardzo lubił gesta,", + "107671": "Rozstawił nogi, jakby na konia wskakiwał,", + "107672": "Potem galop udając powoli się kiwał),", + "107673": "A gdy w galop puścisz się, natenczas z czapraka", + "107674": "Blask bije, jakby złoto kapało z rumaka,", + "107675": "Bo tabenki są gęsto złotem nakrapiane", + "107676": "I szerokie strzemiona srebrne pozłacane;", + "107677": "Na rzemieniach munsztuka i na uździenicy", + "107678": "Połyskają guziki perłowej macicy,", + "107679": "U napierśnika wisi księżyc w kształt Leliwy,", + "107680": "To jest w kształt nowiu. Cały ten sprzęt osobliwy,", + "107681": "Zdobyty (jak wieść niesie) w boju podhajeckim", + "107682": "Na jakimś bardzo znacznym szlachcicu tureckim,", + "107683": "Przyjm, Asesorze, w dowód mojego szacunku\".", + "107684": "A na to rzekł Asesor, wesoł z podarunku:", + "107685": "\"Ja niegdyś darowane od księcia Sanguszki", + "107686": "Stawiłem w zakład moje prześliczne obróżki,", + "107687": "Jaszczurem wykładane, z kolcami ze złota,", + "107688": "I utkaną z jedwabiu smycz, której robota", + "107689": "Równie droga jak kamień, co się na niej świeci.", + "107690": "Chciałem sprzęt ten zostawić w dziedzictwie dla dzieci;", + "107691": "Dzieci pewnie mieć będę, wiesz, że się dziś żenię;", + "107692": "Ale ten sprzęt, Rejencie, proszę uniżenie,", + "107693": "Bądź łaskaw przyjąć w zamian za twój rzęd bogaty", + "107694": "I na pamiątkę sporu, co długiemi laty", + "107695": "Toczył się i nareszcie zakończył zaszczytnie", + "107696": "Dla nas obu. - Niech zgoda między nami kwitnie!\"", + "107697": "Więc wracali do domu oznajmić za stołem,", + "107698": "Że się skończył spór między Kusym i Sokołem.", + "107699": "Była wieść, że zająca tego Wojski w domu", + "107700": "Wyhodował i w ogród puścił po kryjomu,", + "107701": "Ażeby szczwaczów zgodzić zbyt łatwą zdobyczą.", + "107702": "Staruszek tak swą sztukę zrobił tajemniczo,", + "107703": "Że oszukał zupełnie całe Soplicowo.", + "107704": "Kuchcik w lat kilka później szepnął o tem słowo,", + "107705": "Chcąc Asesora skłócić z Rejentem na nowo;", + "107706": "Ale próżno krzywdzące chartów wieści szerzył:", + "107707": "Wojski zaprzeczył i nikt kuchcie nie uwierzył.", + "107708": "Już goście, zgromadzeni w wielkiej zamku sali,", + "107709": "Czekając uczty, wkoło stołu rozmawiali,", + "107710": "Gdy pan Sędzia w mundurze wojewódzkim wchodzi", + "107711": "I pana Tadeusza z Zofiją przywodzi.", + "107712": "Tadeusz, lewą dłonią dotykając głowy,", + "107713": "Pozdrowił swych dowódców przez ukłon wojskowy.", + "107714": "Zofija z opuszczonem ku ziemi wejrzeniem,", + "107715": "Zapłoniwszy się, gości witała dygnieniem", + "107716": "(Od Telimeny pięknie dygać wyuczona).", + "107717": "Miała wianek na głowie jako narzeczona,", + "107718": "Zresztą ubior ten samy, w jakim dziś w kaplicy", + "107719": "Składała snop wiosenny dla Boga Rodzicy.", + "107720": "Użęła znów dla gości nowy snopek ziela;", + "107721": "Jedną ręką zeń kwiaty i trawy rozdziela,", + "107722": "Drugą swój sierp błyszczący poprawia na głowie.", + "107723": "Brali ziółka, całując jej ręce, wodzowie.", + "107724": "Zosia znowu dygała w kolej, zapłoniona.", + "107725": "Wtem jenerał Kniaziewicz wziął ją za ramiona", + "107726": "I złożywszy ojcowski całus na jej czole,", + "107727": "Podniosł w górę dziewczynę, postawił na stole,", + "107728": "A wszyscy, klaszcząc w dłonie zawołali: \"Brawo!\" -", + "107729": "Zachwyceni dziewczyny urodą, postawą,", + "107730": "A szczególniej jej strojem litewskim prostaczym;", + "107731": "Bo dla tych wodzów, którzy w swem życiu tułaczém", + "107732": "Tak długo błąkali się w obcych stronach świata,", + "107733": "Dziwne miała powaby narodowa szata,", + "107734": "Która im wspominała i młode ich lata,", + "107735": "I dawne ich miłostki; więc ze łzami prawie", + "107736": "Skupili się do stołu, patrzyli ciekawie.", + "107737": "Ci proszą, aby Zosia wzniosła nieco czoło", + "107738": "I oczy pokazała; ci, ażeby wkoło", + "107739": "Raczyła się obrócić; dziewczyna wstydliwa", + "107740": "Obraca się, lecz oczy rękami zakrywa.", + "107741": "Tadeusz patrzył wesoł i zacierał ręce.", + "107742": "Czy ktoś Zosi poradził wyjść w takiej sukience,", + "107743": "Czy instynktem wiedziała (bo dziewczyna zgadnie", + "107744": "Zawsze instynktem, co jej do twarzy przypadnie),", + "107745": "Dosyć, że Zosia pierwszy raz w życiu dziś z rana", + "107746": "Była od Telimeny za upor łajana,", + "107747": "Nie chcąc modnego stroju, aż wymogła płaczem,", + "107748": "Że ją tak zostawiono, w ubraniu prostaczem.", + "107749": "Spodniczkę miała długą, białą; suknię krótką", + "107750": "Z zielonego kamlotu, z różową obwódką;", + "107751": "Gorset także zielony, różowemi wstęgi", + "107752": "Od łona aż do szyi sznurowany w pręgi;", + "107753": "Pod nim pierś jako pączek pod listkiem się tuli.", + "107754": "Od ramion świecą białe rękawy koszuli,", + "107755": "Jako skrzydła motyle do lotu wydęte,", + "107756": "U dłoni skarbowane i wstążką opięte;", + "107757": "Szyja także koszulką obciśniona wąską,", + "107758": "Kołnierzyk zadzierzgniony różową zawiązką;", + "107759": "Zauszniczki wyrznięte sztucznie z pestek wiszni,", + "107760": "Których się wyrobieniem Sak Dobrzyński pyszni", + "107761": "(Były tam dwa serduszka z grotem i płomykiem,", + "107762": "Dane dla Zosi, gdy Sak był jej zalotnikiem);", + "107763": "Na kołnierzyku wiszą dwa sznurki bursztynu,", + "107764": "Na skroniach zielonego wianek rozmarynu.", + "107765": "Wstążki warkoczów Zosia rzuciła na barki,", + "107766": "A na czoło włożyła zwyczajem żniwiarki", + "107767": "Sierp krzywy, świeżem żęciem traw oszlifowany,", + "107768": "Jasny jak nów miesięczny nad czołem Dyjany.", + "107769": "Wszyscy chwalą, klaskają. Jeden z oficerów", + "107770": "Dobył z kieszeni portefeuille z plikami papierów,", + "107771": "Rozłożył je, ołówek przyciął, w ustach zmoczył,", + "107772": "Patrzy w Zosię, rysuje. Ledwie Sędzia zoczył", + "107773": "Papiery i ołówki, poznał rysownika,", + "107774": "Choć go bardzo odmienił mundur pułkownika,", + "107775": "Bogate szlify, mina prawdziwie ułańska", + "107776": "I wąsik poczerniony, i bródka hiszpańska.", + "107777": "Sędzia poznał: \"Jak się masz, mój Jaśnie Wielmożny", + "107778": "Hrabio? I w ładownicy masz twój sprzęt podróżny", + "107779": "Do malarstwa!\" - W istocie był to Hrabia młody,", + "107780": "Niedawny żołnierz, lecz że wielkie miał dochody", + "107781": "I swoim kosztem cały pułk jazdy wystawił,", + "107782": "I w pierwszej zaraz bitwie wybornie się sprawił,", + "107783": "Cesarz go półkownikiem dziś właśnie mianował:", + "107784": "Więc Sędzia witał Hrabię i rangi winszował,", + "107785": "Ale Hrabia nie słuchał, a pilnie rysował.", + "107786": "Tymczasem weszła druga para narzeczona:", + "107787": "Asesor, niegdyś cara, dziś Napoleona", + "107788": "Wierny sługa; żandarmów oddział miał w komendzie,", + "107789": "A choć ledwie dwadzieścia godzin był w urzędzie,", + "107790": "Już włożył mundur siny z polskiemi wyłogi", + "107791": "I ciągnął krzywą szablę, i dzwonił w ostrogi.", + "107792": "Obok poważnym krokiem szła jego kochanka,", + "107793": "Ubrana bardzo strojnie, Tekla Hreczeszanka;", + "107794": "Bo Asesor już dawno Telimenę rzucił", + "107795": "I aby tę kokietkę tym mocniej zasmucił,", + "107796": "Ku Wojszczance afekty serdeczne obrócił.", + "107797": "Panna nie nadto młoda, już pono półwieczna,", + "107798": "Lecz gospodyni dobra, osoba stateczna", + "107799": "I posażna, bo oprócz swej dziedzicznej wioski", + "107800": "Sumką z daru Sędziego powiększała wnioski.", + "107801": "Trzeciej pary daremnie czekają czas długi.", + "107802": "Sędzia niecierpliwi się i wysyła sługi;", + "107803": "Wracają: powiadają, że trzeci małżonek,", + "107804": "Pan Rejent, szczując kota, zgubił swój pierścionek", + "107805": "Ślubny, szuka na łące; a Rejenta dama", + "107806": "Jeszcze u gotowalni, choć śpieszy się sama", + "107807": "I choć jej pomagają służebne kobiety,", + "107808": "Nie mogła w żaden sposób skończyć toalety;", + "107809": "Ledwie będzie gotowa na godzinę czwartą.", + "107810": "KSIĘGA DWUNASTA", + "107811": "KOCHAJMY SIĘ", + "107812": "Ostatnia uczta staropolska - Arcyserwis - Objaśnienie jego figur - Jego ruchy - Dąbrowski udarowany - Jeszcze o Scyzoryku. - Kniaziewicz udarowany. - Pierwszy akt urzędowy Tadeusza przy objęciu dziedzictwa - Uwagi Gerwazego - Koncert nad koncertami - Polonez - Kochajmy się!", + "107813": "Na koniec z trzaskiem sali drzwi na wściąż otwarto.", + "107814": "Wchodzi pan Wojski w czapce i z głową zadartą,", + "107815": "Nie wita się i miejsca za stołem nie bierze,", + "107816": "Bo Wojski występuje w nowym charakterze,", + "107817": "Marszałka dworu; laskę ma na znak urzędu", + "107818": "I tą laską z kolei, jako mistrz obrzędu,", + "107819": "Wskazuje wszystkim miejsca i gości usadza.", + "107820": "Naprzód, jako najpierwsza województwa władza,", + "107821": "Podkomorzy-Marszałek wziął miejsce zaszczytne:", + "107822": "Ze słoniowym poręczem krzesło aksamitne;", + "107823": "Obok na prawej stronie jenerał Dąbrowski,", + "107824": "Na lewej siadł Kniaziewicz, Pac i Małachowski.", + "107825": "Śród nich Podkomorzyna, dalej inne panie,", + "107826": "Oficerowie, pany, szlachta i ziemianie,", + "107827": "Mężczyźni i kobiety, na przemian po parze", + "107828": "Usiadają porządkiem, gdzie Wojski ukaże.", + "107829": "Pan Sędzia skłoniwszy się opuścił biesiadę;", + "107830": "On na dziedzińcu włościan traktował gromadę;", + "107831": "Zebrawszy ich za stołem na dwa staje długim,", + "107832": "Sam siadł na jednym końcu, a pleban na drugim.", + "107833": "Tadeusz i Zofija do stołu nie siedli;", + "107834": "Zajęci częstowaniem włościan, chodząc jedli.", + "107835": "Starożytny był zwyczaj, iż dziedzice nowi", + "107836": "Na pierwszej uczcie sami służyli ludowi.", + "107837": "Tymczasem goście, potraw czekający w sali,", + "107838": "Z zadziwieniem na wielki serwis poglądali,", + "107839": "Którego równie drogi kruszec jak robota.", + "107840": "Jest podanie, że książę Radziwiłł-Sierota", + "107841": "Kazał ten sprzęt na urząd w Wenecyi zrobić", + "107842": "I wedle własnych planów po polsku ozdobić.", + "107843": "Serwis, potem zabrany czasu wojny szwedzkiéj,", + "107844": "Przeszedł, nie wiedzieć jaką drogą, w dom", + "107845": "szlachecki.", + "107846": "Dziś ze skarbca dobyty zajął środek stoła", + "107847": "Ogromnym kręgiem na kształt karetnego koła.", + "107848": "Serwis ten był nalany ode dna po brzegi", + "107849": "Piankami i cukrami białemi jak śniegi:", + "107850": "Udawał przewybornie krajobraz zimowy;", + "107851": "W środku czerniał ogromny bór konfiturowy:", + "107852": "Stronami domy, niby wioski i zaścianki,", + "107853": "Okryte zamiast śronu cukrowwemi pianki;", + "107854": "Na krawędziach naczynia, stoją dla ozdoby", + "107855": "Niewielkie, z porcelany wydęte osoby", + "107856": "W polskich strojach; jakoby aktory na scenie,", + "107857": "Zdawały się przedstawiać jakoweś zdarzenie;", + "107858": "Gest ich sztucznie wydany, farby osobliwe,", + "107859": "Tylko głosu im braknie, zresztą gdyby żywe.", + "107860": "Cóż przedstawiają? - goście pytali ciekawi,", + "107861": "Zaczem Wojski podnosi laskę i tak prawi", + "107862": "(Tymczasem podawano wódkę przed jedzeniem):", + "107863": "\"Za mych Wielce Mościwych Panów pozwoleniem:", + "107864": "Te persony, których tu widzicie bez liku,", + "107865": "Przedstawiają polskiego historią sejmiku,", + "107866": "Narady, wotowanie, tryumfy i waśnie;", + "107867": "Sam tę scenę odgadłem i Państwu objaśnię.", + "107868": "\"Oto na prawo widać liczne szlachty grono:", + "107869": "Pewnie ich przed sejmikiem na ucztę sproszono.", + "107870": "Czeka nakryty stolik; nikt gości nie sadza,", + "107871": "Stoją kupkami, każda kupka się naradza.", + "107872": "Patrzcie, iż w każdej kupce stoi w środku człowiek,", + "107873": "Z którego ust otwartych, z podniesionych powiek,", + "107874": "Rąk niespokojnych, widać - mówca; cóś tłomaczy,", + "107875": "I palcem eksplikuje, i na dłoni znaczy.", + "107876": "Ci mowcy zalecają swoich kandydatów", + "107877": "Z różnym skutkiem, jak widać z miny szlachty bratów.", + "107878": "Wprawdzie tam w drugiej kupie szlachta pilnie słucha,", + "107879": "Ten ręce za pas zatknął i przyłożył ucha,", + "107880": "Ów dłoń przy uchu trzyma i milczkiem wąs kręci,", + "107881": "Zapewne słowa zbiera i niże w pamięci;", + "107882": "Cieszy się mowca, widząc, że są nawróceni,", + "107883": "Gładzi kieszeń, bo kreski ich już ma w kieszeni.", + "107884": "Lecz za to w trzeciem gronie dzieje się inaczéj;", + "107885": "Tu mówca musi łowić za pasy słuchaczy.", + "107886": "Patrzcie! wyrywają się i cofają uszy;", + "107887": "Patrzcie, jako ten słuchacz od gniewu się puszy,", + "107888": "Wzniosł ręce, grozi mówcy, usta mu zatyka,", + "107889": "Pewnie słyszał pochwały swego przeciwnika;", + "107890": "Ten drugi, pochyliwszy czoło na kształt byka,", + "107891": "Powiedziałbyś, że mówcę pochwyci na rogi;", + "107892": "Ci biorą się do szabel, tamci poszli w nogi.", + "107893": "Jeden między kupkami szlachcic cichy stoi,", + "107894": "Widać, że człek bezstronny, waha się i boi;", + "107895": "Za kim dać kreskę? nie wie i sam z sobą w walce,", + "107896": "Pyta losu, wzniosł ręce, wytknął wielkie palce,", + "107897": "Zmrużył oczy, paznokciem do paznokcia mierzy,", + "107898": "Widać, że kreskę swoję kabale powierzy:", + "107899": "Jeśli palce trafią się, da afirmatywę,", + "107900": "A jeżeli się chybią, rzuci negatywę.", + "107901": "Na lewej druga scena: refektarz klasztoru,", + "107902": "Obrócony na salę szlacheckiego zboru.", + "107903": "Starsi rzędem na ławach siedzą, młodsi stają", + "107904": "I ciekawi przez głowy w środek zaglądają;", + "107905": "W środku marszałek stoi, wazon w ręku trzyma,", + "107906": "Liczy gałki, szlachta je pożera oczyma.", + "107907": "Właśnie wytrząsł ostatnią; woźni ręce wznoszą", + "107908": "I imię obranego urzędnika głoszą.", + "107909": "Jeden szlachcic na zgodę powszechną nie zważa.", + "107910": "Patrz, wytknął głowę oknem z kuchni refektarza,", + "107911": "Patrz, jak oczy wytrzeszczył, jak pogląda śmiało,", + "107912": "Usta otworzył, jakby chciał zjeść izbę całą:", + "107913": "Łatwo zgadnąć, że szlachcic ten zawołał: <>", + "107914": "Patrzcie, jak za tą nagłą do kłótni podnietą", + "107915": "Tłoczy się do drzwi ciżba, pewnie idą w kuchnię;", + "107916": "Dostali szable, pewnie krwawy bój wybuchnie.", + "107917": "Lecz tam, na korytarzu, Państwo uważacie", + "107918": "Tego starego księdza, co idzie w ornacie -", + "107919": "To przeor; Sanctissimum z ołtarza wynosi,", + "107920": "A chłopiec w komży dzwoni i na ustąp prosi;", + "107921": "Szlachta wnet szable chowa, żegna się i klęka,", + "107922": "A ksiądz tam się obraca, gdzie jeszcze broń szczęka;", + "107923": "Skoro przyjdzie, wnet wszystkich uciszy i zgodzi.", + "107924": "Ach! wy nie pamiętacie tego, Państwo młodzi,", + "107925": "Jak wśród naszej burzliwej szlachty samowładnej,", + "107926": "Zbrojnej, nie trzeba było policyi żadnej;", + "107927": "Dopóki wiara kwitła, szanowano prawa,", + "107928": "Była wolność z porządkiem i z dostatkiem sława!", + "107929": "W innych krajach, jak słyszę, trzyma urząd drabów,", + "107930": "Policyjantów różnych, żandarmów, konstabów;", + "107931": "Ale jeśli miecz tylko bezpieczeństwa strzeże,", + "107932": "Żeby w tych krajach była wolność - nie uwierzę\".", + "107933": "Wtem dzwoniąc w tabakierę rzekł pan Podkomorzy:", + "107934": "\"Panie Wojski, niech Wasze na potem odłoży", + "107935": "Te historyje; prawda, że sejmik ciekawy,", + "107936": "Ale my głodni, każ Wać przynosić potrawy\".", + "107937": "Na to Wojski, skłaniając aż do ziemi laskę:", + "107938": "\"Jaśnie Wielmożny Panie, zróbże mi tę łaskę,", + "107939": "Zaraz dokończę scenę ostatnią sejmików:", + "107940": "Oto nowy marszałek na ręku stronników", + "107941": "Wyniesion z refektarza; patrz, jak szlachta braty", + "107942": "Rzucają czapki, usta otwarli - wiwaty!", + "107943": "A tam po drugiej stronie pan przekreskowany,", + "107944": "Sam jeden, czapkę wcisnął na łeb zadumany,", + "107945": "Żona przed domem czeka, zgadła, co się dzieje,", + "107946": "Biedna! oto na ręku pokojowej mdleje.", + "107947": "Biedna! Jaśnie Wielmożnej tytuł przybrać miała,", + "107948": "A znów tylko Wielmożną na lat trzy została!\"", + "107949": "Tu Wojski skończył opis i laską znak daje,", + "107950": "I wnet zaczęli wchodzić parami lokaje", + "107951": "Roznoszący potrawy: barszcz królewskim zwany", + "107952": "I rosoł staropolski sztucznie gotowany,", + "107953": "Do którego pan Wojski z dziwnemi sekrety", + "107954": "Wrzucił kilka perełek i sztukę monety", + "107955": "(Taki rosoł krew czyści i pokrzepia zdrowie).", + "107956": "Dalej inne potrawy, a któż je wypowie!", + "107957": "Kto zrozumie nie znane już za naszych czasów", + "107958": "Te półmiski kontuzów, arkasów, blemasów,", + "107959": "Z ingredyjencyjami pomuchl, figatelów,", + "107960": "Cybetów, piżm, dragantów, pinelów, brunelów;", + "107961": "Owe ryby! łososie suche, dunajeckie,", + "107962": "Wyzyny, kawijary weneckie, tureckie,", + "107963": "Szczuki główne i szczuki podgłówne, łokietne,", + "107964": "Flądry i karpie ćwiki, i karpie szlachetne!", + "107965": "W końcu sekret kucharski: ryba nie krojona,", + "107966": "U głowy przysmażona, we środku pieczona,", + "107967": "A mająca potrawkę z sosem u ogona.", + "107968": "Goście ani pytali nazwiska potrawy,", + "107969": "Ani ich zastanowił ów sekret ciekawy;", + "107970": "Wszystko prędko z żołnierskim jedli apetytem,", + "107971": "Kieliszki napełniając węgrzynem obfitym.", + "107972": "Ale tymczasem wielki serwis barwę zmienił", + "107973": "I odarty ze śniegu już się zazielenił,", + "107974": "Bo lekka, ciepłem letnim powoli rozgrzana,", + "107975": "Roztopiła się lodu cukrowego piana", + "107976": "I dno odkryła, dotąd zatajone oku;", + "107977": "Więc krajobraz przedstawił nową porę roku,", + "107978": "Zabłysnąwszy zieloną, różnofarbną wiosną.", + "107979": "Wychodzą różne zboża, jak na drożdżach rosną,", + "107980": "Pszenicy szafranowej buja kłos złocisty,", + "107981": "Żyto ubrane w srebra malarskiego listy", + "107982": "I gryka wyrabiana sztucznie z czokolady,", + "107983": "I kwitnące gruszkami i jabłkami sady.", + "107984": "Ledwie mają czas goście darów lata użyć.", + "107985": "Darmo proszą Wojskiego, żeby je przedłużyć:", + "107986": "Już serwis, jak planeta koniecznym obrotem,", + "107987": "Zmienia porę, już zboża malowane złotem,", + "107988": "Nabrawszy ciepła w izbie powoli topnieją,", + "107989": "Już trawy pożółkniały, liścia czerwienieją,", + "107990": "Sypią się, rzekłbyś, iż wiatr jesienny powiewa;", + "107991": "Na koniec owe chwilę przedtem strojne drzewa -", + "107992": "Teraz, jakby odarte od wichrów i śronu,", + "107993": "Stoją nagie; były to laski cynamonu", + "107994": "Lub udające sosnę gałązki wawrzynu,", + "107995": "Odziane zamiast kolców ziarenkami kminu.", + "107996": "Goście pijący wino zaczęli gałązki,", + "107997": "Pnie i korzenie zrywać i gryźć dla zakąski.", + "107998": "Wojski obchodził serwis i, pełen radości,", + "107999": "Tryumfujące oczy obracał na gości.", + "108000": "Henryk Dąbrowski udał wielkie zadziwienie", + "108001": "I rzekł: \"Mój Panie Wojski, czy to chińskie cienie?", + "108002": "Czy to Pinety Panu dał w służbę swe bisy?", + "108003": "Czy dotąd u was w Litwie są takie serwisy", + "108004": "I wszyscy takim starym ucztują zwyczajem?", + "108005": "Powiedz mi, bo ja życie strawiłem za krajem\".", + "108006": "Wojski rzekł, kłaniając się: \"Nie, Jaśnie", + "108007": "Wielmożny", + "108008": "Jenerale, nie jest to żaden kunszt bezbożny!", + "108009": "Jest to pamiątka tylko owych biesiad sławnych,", + "108010": "Które dawano w domach panów starodawnych,", + "108011": "Gdy Polska używała szczęścia i potęgi!", + "108012": "Com zrobił, tom wyczytał z tej tu oto księgi.", + "108013": "Pytasz, czy wszędzie w Litwie ten się zwyczaj chowa?", + "108014": "Niestety! Już i do nas włazi moda nowa.", + "108015": "Niejeden panicz krzyczy, że nie cierpi zbytków,", + "108016": "Je jak Żyd, skąpi gościom potraw i napitków,", + "108017": "Węgrzyna pożałuje, a pije szatańskie", + "108018": "Fałszywe wino modne, moskiewskie, szampańskie;", + "108019": "Potem w wieczor na karty tyle złota straci,", + "108020": "Że za nie dałbyś ucztę na stu szlachty braci.", + "108021": "Nawet (bo co na sercu mam, dziś powiem szczerze,", + "108022": "Niech tego Podkomorzy za złe mi nie bierze)", + "108023": "Kiedym ten serwis cudny ze skarbca dobywał,", + "108024": "To nawet Podkomorzy, i on mnie przedrwiwał,", + "108025": "Mówiąc, że to machina zmudna, staroświecka,", + "108026": "Że to ma pozor niby zabawki dla dziecka,", + "108027": "Nieprzyzwoitej dla tak znakomitych ludzi!", + "108028": "Sędzio! i Sędzia mówił, że to gości znudzi!", + "108029": "A przecież, ile wnoszę z Panów zadziwienia,", + "108030": "Widzę, iż ten kunszt piękny godzien był widzenia!", + "108031": "Nie wiem, czy się podobna okazyja zdarzy", + "108032": "Częstować w Soplicowie takich dygnitarzy.", + "108033": "Widzę, że Pan Jenerał na biesiadach zna się.", + "108034": "Niechaj przyjmie tę książkę, ona Panu zda się,", + "108035": "Gdy będziesz dla monarchów zagranicznych grona", + "108036": "Dawał ucztę, ba, nawet dla Napoleona.", + "108037": "Ale pozwól, nim księgę tę Panu poświęcę,", + "108038": "Niech powiem, jakim trafem wpadła w moje ręce\".", + "108039": "Wtem szmer powstał za drzwiami; razem głosów wiele", + "108040": "Zawołało: \"Niech żyje Kurek na kościele!\"", + "108041": "Ciżba tłoczy się w salę, a Maciej na czele.", + "108042": "Sędzia gościa za rękę do stołu prowadził", + "108043": "I wysoko pomiędzy wodzami posadził,", + "108044": "Mówiąc: \"Panie Macieju, niedobry sąsiedzie,", + "108045": "Przyjeżdżasz bardzo późno, prawie po obiedzie\".", + "108046": "\"Jem wcześnie - rzekł Dobrzyński - ja tu nie dla", + "108047": "jadła", + "108048": "Przybyłem, tylko że mnie ciekawość napadła", + "108049": "Obejrzeć z bliska naszą armię narodową.", + "108050": "Wiele by gadać - jest to ani to, ni owo!", + "108051": "Szlachta mnie obaczyła i gwałtem tu wiedzie,", + "108052": "A Waszeć za stół sadzasz - dziękuję, sąsiedzie\".", + "108053": "To wyrzekłszy, przewrócił talerz dnem do góry", + "108054": "Na znak, że jeść nie będzie, i milczał ponury.", + "108055": "\"Panie Dobrzyński - rzekł mu jenerał Dąbrowski", + "108056": "-", + "108057": "Tyż to jesteś ów sławny rębacz Kościuszkowski,", + "108058": "Ów Maciej, zwany Rózga! Znam ciebie ze sławy.", + "108059": "I proszę, takiś dotąd czerstwy, taki żwawy!", + "108060": "Ileż to lat minęło! Patrz, jam się podstarzał,", + "108061": "Patrz, i Kniaziewiczowi już się włos poszarzał,", + "108062": "A ty jeszcze z młodszymi mógłbyś pójść w zapasy,", + "108063": "I Rózga twoja kwitnie pono jak przed czasy;", + "108064": "Słyszałem, żeś niedawno Moskalów oćwiczył.", + "108065": "Lecz gdzie są bracia twoi? Niezmiernie bym życzył", + "108066": "Widzieć te Scyzoryki i te wasze Brzytwy,", + "108067": "Ostatnie egzemplarze starodawnej Litwy\".", + "108068": "\"Jenerale - rzekł Sędzia - po owem zwycięstwie", + "108069": "Prawie wszyscy Dobrzyńscy schronili się w Księstwie;", + "108070": "Zapewne do którego weszli legijonu!\"", + "108071": "\"W istocie - odpowiedział młody szef szwadronu -", + "108072": "Mam w drugiej kompaniji wąsate straszydło,", + "108073": "Wachmistrza Dobrzyńskiego, co się zwie Kropidło,", + "108074": "A Mazury zowią go litewskim niedźwiedziem.", + "108075": "Jeśli Jenerał każe, to go tu przywiedziem\".", + "108076": "\"Jest - rzekł porucznik - kilku innych rodem z", + "108077": "Litwy,", + "108078": "Jeden żołnierz znajomy pod imieniem Brzytwy", + "108079": "I drugi, co z tromblonem jeździ na flankiery;", + "108080": "Są także w pułku strzelców dwa grenadyjery", + "108081": "Dobrzyńscy\".", + "108082": "\"Ale, ale, o ich naczelniku -", + "108083": "Rzekł Jenerał - chcę wiedzieć, o tym Scyzoryku,", + "108084": "O którym mnie Pan Wojski tyle prawił cudów,", + "108085": "Jakby o jednym z owych dawnych wielkoludów\".", + "108086": "\"Scyzoryk - rzecze Wojski - choć nie egzulował,", + "108087": "Ale bojąc się śledztwa, przed Moskwą się schował;", + "108088": "Całą zimę nieborak tułał się po lasach,", + "108089": "Teraz dopiero wyszedł; w tych wojennych czasach", + "108090": "Mógłby się na co przydać, jest rycerskim człekiem,", + "108091": "Szkoda tylko, że trochę przyciśniony wiekiem.", + "108092": "Lecz owóż on!...\"", + "108093": "Tu Wojski palcem wskazał w sieni,", + "108094": "Gdzie czeladź i wieśniacy stali natłoczeni,", + "108095": "A nad wszystkich głowami łysina błyszcząca", + "108096": "Ukazała się nagle jak pełnia miesiąca,", + "108097": "Trzykroć weszła i trzykroć znikła w głów obłoku;", + "108098": "Klucznik idąc kłaniał się, aż dobył się z tłoku", + "108099": "I rzekł :", + "108100": "\"Jaśnie Wielmożny Koronny Hetmanie", + "108101": "Czy Jenerale, mniejsza o tytułowanie,", + "108102": "Jam jest Rębajło, staję na twe zawołanie", + "108103": "Z tym moim Scyzorykiem, który nie z oprawy", + "108104": "Ani z napisów, ale z hartu nabył sławy,", + "108105": "Że nawet o nim Jaśnie Wielmożny Pan wiedział.", + "108106": "Gdyby on gadać umiał, może by powiedział", + "108107": "Cokolwiek na pochwałę i tej starej ręki,", + "108108": "Która służyła długo, wiernie, Bogu dzięki,", + "108109": "Ojczyźnie tudzież panów Horeszków rodzinie,", + "108110": "Czego pamięć dotychczas między ludźmi słynie.", + "108111": "Mopanku! rzadko który pisarz prowentowy", + "108112": "Tak zręcznie temperuje pióra, jak on głowy.", + "108113": "Długo liczyć! A nosów i uszu bez liku!", + "108114": "A nie ma żadnej szczerby na tym Scyzoryku", + "108115": "I żaden go nie splamił zbojecki uczynek,", + "108116": "Tylko otwarta wojna albo pojedynek.", + "108117": "Raz tylko! Panie, daj mu wieczny odpoczynek,", + "108118": "Bezbronnego człowieka, niestety, sprzątniono!", + "108119": "A i to, Bóg mi świadkiem, pro publico bono\".", + "108120": "\"Pokaż no - rzekł śmiejąc się jenerał", + "108121": "Dąbrowski -", + "108122": "A to piękny scyzoryk, istny miecz katowski!\"", + "108123": "I z zadziwieniem wielki rapier opatrywał,", + "108124": "I innym oficerom w kolej pokazywał;", + "108125": "Probowali go wszyscy, ale ledwie który", + "108126": "Z oficerów mógł podnieść ten rapier do góry.", + "108127": "Mówiono, że Dembiński, sławny ręki siłą,", + "108128": "Podźwignąłby szablicę, lecz go tam nie było.", + "108129": "Z obecnych zaś tylko szef szwadronu, Dwernicki,", + "108130": "I dowódca plutonu, porucznik Różycki,", + "108131": "Potrafili obracać tym żelaznym drągiem;", + "108132": "I tak rapier na probę szedł z rąk do rąk ciągiem.", + "108133": "Lecz jenerał Kniaziewicz, wzrostem najsłuszniejszy,", + "108134": "Pokazało się, iż był w ręku najsilniejszy.", + "108135": "Ująwszy rapier, lekko jakby szpadę dźwignął", + "108136": "I nad głowami gości błyskawicą mignął,", + "108137": "Przypominając polskie fechtarskie wykręty:", + "108138": "K r z y ż o w ą s z t u k ę, m ł y ń c a,", + "108139": "c i o s k r z y w y, r a z c i ę t y,", + "108140": "C i o s k r a d z i o n y i t e m p y", + "108141": "k o n t r p u n k t ó w, t e r c e t ó w,", + "108142": "Które też umiał, bo był ze Szkoły Kadetów.", + "108143": "Gdy śmiejąc się fechtował, Rębajło już klęczał,", + "108144": "Objął go za kolana i ze łzami jęczał", + "108145": "Za każdym zwrotem miecza: \"Pięknie! Jenerale,", + "108146": "Czyś był konfederatem? Pięknie, doskonale!", + "108147": "To sztych Puławskich! Tak się Dzierżanowski składał!", + "108148": "To sztych Sawy! Któż Panu tak rękę układał?", + "108149": "Chyba Maciej Dobrzyński! A to, Jenerale,", + "108150": "Mój wynalazek, dalbóg mój, ja się nie chwalę,", + "108151": "To cięcie znane tylko w Rębajłów zaścianku,", + "108152": "Od mojego imienia zwane c i o s m o p a n k u.", + "108153": "Któż to Pana nauczył? To jest moje cięcie,", + "108154": "Moje!\"", + "108155": "Wstał, Jenerała porwawszy w objęcie.", + "108156": "\"Teraz umrę spokojnie! Jest przecie na świecie", + "108157": "Człowiek, który przytuli moje drogie dziecię;", + "108158": "Bo wszak nad tem od dawna dzień i noc boleję,", + "108159": "Czy po śmierci ten rapier mój nie zerdzewieje!", + "108160": "Otóż nie zerdzewieje! Mój Jaśnie Wielmożny", + "108161": "Jenerale, wybacz mi, porzućcie te rożny,", + "108162": "Niemieckie szpadki, to wstyd szlacheckiemu dziecku", + "108163": "Nosić ten kijek; weźmij szablę po szlachecku!", + "108164": "Oto ten mój Scyzoryk u nóg Twoich składam,", + "108165": "To jest, co najdroższego na świecie posiadam.", + "108166": "Nie miałem nigdy żony, nie miałem dziecięcia,", + "108167": "On był żoną i dzieckiem; z mojego objęcia", + "108168": "Nigdy on nie wychodził; od rana do mroku", + "108169": "Pieściłem go, on w nocy sypiał przy mym boku!", + "108170": "A kiedym się zestarzał, nad łóżkiem na ścianie", + "108171": "Wisiał, jako nad Żydem Boże przykazanie!", + "108172": "Myśliłem zakopać go razem z ręką w grobie,", + "108173": "Lecz znalazłem dziedzica! - Niechaj służy Tobie!\"", + "108174": "Jenerał wpół śmiejąc się, a na wpół wzruszony:", + "108175": "\"Kolego - rzekł - jeżeli ustąpisz mnie żony", + "108176": "I dziecka, to zostaniesz przez resztę żywota", + "108177": "Bardzo samotny, stary, wdowiec i sierota!", + "108178": "Powiedz, czem ci ten drogi dar mam wynagrodzić", + "108179": "I czem twoje sieroctwo i wdowstwo osłodzić?\"", + "108180": "\"Czy ja Cybulski? - rzecze na to Klucznik z żalem -", + "108181": "Co żonę przegrał, grając w mariasza z Moskalem,", + "108182": "Jak o tem pieśń powiada? - Ja mam dosyć na tem,", + "108183": "Że mój Scyzoryk jeszcze zabłyśnie przed światem", + "108184": "W takim ręku! - Niech tylko Jenerał pamięta,", + "108185": "Aby tasiemka była długa, rozciągnięta,", + "108186": "Bo to długie; a zawsze od lewego ucha", + "108187": "Ciąć oburącz, to przetniesz od głowy do", + "108188": "brzucha\".", + "108189": "Jenerał wziął Scyzoryk, lecz że bardzo długi,", + "108190": "Nie mógł nosić, w furgonie schowały go sługi.", + "108191": "Co się z nim stało, różnie powiadają o tem,", + "108192": "Lecz nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas, ni potem.", + "108193": "Dąbrowski rzekł do Maćka: \"A ty co, Kolego?", + "108194": "Zdaje się, żeś ty nierad z przybycia naszego?", + "108195": "Milczysz kwaśny? I jakże, serce ci nie skacze,", + "108196": "Gdy widzisz orły złote, srebrne? gdy trębacze", + "108197": "Pobudkę Kościuszkowską trąbią ci nad uchem?", + "108198": "Maćku, myśliłem, że ty większym jesteś zuchem;", + "108199": "Jeśli szabli nie weźmiesz i na koń nie siędziesz,", + "108200": "Przynajmniej z kolegami wesoło pić będziesz", + "108201": "Zdrowie Napoleona i Polski nadzieje!\"", + "108202": "\"Ha! - rzekł Maciej - słyszałem, widzę, co się", + "108203": "dzieje!", + "108204": "Ale, Panie, dwóch orłów razem się nie gnieździ!", + "108205": "Łaska pańska, Hetmanie, na pstrym koniu jeździł", + "108206": "Cesarz wielki bohater! gadać o tem wiele!", + "108207": "Pamiętam, że Puławscy, moi przyjaciele,", + "108208": "Mawiali, poglądając na Dymuryjera,", + "108209": "Że dla Polski polskiego trzeba bohatera,", + "108210": "Nie Francuza, ani też Włocha, ale Piasta,", + "108211": "Jana albo Józefa, lub Maćka - i basta.", + "108212": "Wojsko! Mówią, że polskie! Lecz te fizyliery,", + "108213": "Sapery, grenadiery i kanonijery!", + "108214": "Więcej słychać niemieckich tytułów w tym tłumie", + "108215": "Niżeli narodowych! Kto to już zrozumie!", + "108216": "A muszą też być z wami Turki czy Tartary,", + "108217": "Czy syzmatyki, co ni Boga, ani wiary!", + "108218": "Sam widziałem: kobiety w wioskach napastują,", + "108219": "Przechodniów odzierają, kościoły rabują!", + "108220": "Cesarz idzie do Moskwy! daleka to droga,", + "108221": "Jeśli Cesarz Jegomość wybrał się bez Boga!", + "108222": "Słyszałem, że już podpadł pod klątwy biskupie;", + "108223": "Wszystko to jest...\" Tu Maciej chleb umoczył w", + "108224": "supie", + "108225": "I jedząc nie dokończył ostatniego słowa.", + "108226": "Nie w smak Podkomorzemu poszła Maćka mowa.", + "108227": "Młodzież zaczęła szemrać; Sędzia przerwał swary,", + "108228": "Głosząc przybycie trzeciej narzeczonej pary.", + "108229": "Był to Rejent; sam siebie Rejentem ogłosił;", + "108230": "Nikt go nie poznał; dotąd polskie suknie nosił,", + "108231": "Lecz teraz Telimena, przyszła żona, zmusza", + "108232": "Warunkiem intercyzy wyrzec się kontusza;", + "108233": "Więc się Rejent rad nierad po francusku przebrał.", + "108234": "Widno, że mu frak duszy połowę odebrał.", + "108235": "Stąpa, jakby kij połknął, prosto, nieruchawo,", + "108236": "Jak żóraw; nie śmie spójrzeć ni w lewo, ni w prawo;", + "108237": "Mina gęsta, lecz z miny widać, że jest w męce,", + "108238": "Nie wie, jak się pokłonić, gdzie ma podziać ręce,", + "108239": "On, co tak gesty lubił! ręce za pas sadził -", + "108240": "Nie masz pasa - tylko się po żołądku gładził;", + "108241": "Postrzegł omyłkę; bardzo zmięszał się, spiekł raka", + "108242": "I ręce obie schował w jedną kieszeń fraka.", + "108243": "Idzie jakby przez rózgi śród szeptów i drwinek,", + "108244": "Wstydząc się za frak, jakby za niecny uczynek;", + "108245": "Aż spotkał oczy Maćka i zadrżał z bojaźni.", + "108246": "Maciej dotąd z Rejentem żył w wielkiej przyjaźni.", + "108247": "Teraz wzrok nań obrócił tak ostry i dziki,", + "108248": "Że Rejent zbladnął, zaczął zapinać guziki,", + "108249": "Myśląc, że Maciej wzrokiem suknie z niego złupi;", + "108250": "Dobrzyński tylko dwakroć wyrzekł głośno: \"Głupi!\" -", + "108251": "I tak strasznie zgorszył się z Rejenta przebrania,", + "108252": "Że zaraz wstał od stołu i bez pożegnania", + "108253": "Wymknąwszy się, wsiadł na koń, wrócił do zaścianka.", + "108254": "A tymczasem Rejenta nadobna kochanka,", + "108255": "Telimena, roztacza blaski swej urody", + "108256": "I ubior od stóp do głów co najświeższej mody.", + "108257": "Jaką miała sukienkę, jaki strój na głowie,", + "108258": "Daremnie pisać, pióro tego nie wypowie,", + "108259": "Chyba pędzel by skreślił te tiule, ptyfenie,", + "108260": "Blondyny, kaszemiry, perły i kamienie,", + "108261": "I oblicze różane, i żywe wejrzenie.", + "108262": "Poznał ją zaraz Hrabia, z zadziwienia blady,", + "108263": "Wstał od stołu i szukał koło siebie szpady:", + "108264": "\"I tyżeś to! - zawołał - czy mnie oczy łudzą?", + "108265": "Ty? w obecności mojej? ściskasz rękę cudzą?", + "108266": "O, niewierna istoto, o, duszo zmiennicza!", + "108267": "I nie skryjesz ze wstydu pod ziemię oblicza?", + "108268": "Takeś twojej tak świeżej niepomna przysięgi?", + "108269": "O łatwowierny! Po cóż nosiłem te wstęgi!", + "108270": "Lecz biada rywalowi, co mię tak znieważa!", + "108271": "Po moim chyba trupie pójdzie do ołtarza!\"", + "108272": "Goście powstali, Rejent okropnie się zmieszał,", + "108273": "Podkomorzy rywalów zagodzić pośpieszał;", + "108274": "Lecz Telimena wziąwszy Hrabiego na stronę:", + "108275": "\"Jeszcze - szepnęła - Rejent nie wziął mię za żonę;", + "108276": "Jeżeli Pan przeszkadzasz, odpowiedzże na to,", + "108277": "A odpowiedz mi zaraz, krótko, węzłowato:", + "108278": "Czy mnie kochasz, czyś dotąd serca nie odmienił,", + "108279": "Czyś gotów, żebyś ze mną zaraz się ożenił?", + "108280": "Zaraz, dziś? - Jeśli zechcesz, odstąpię", + "108281": "Rejenta\".", + "108282": "Hrabia rzekł: \"O, kobieto, dla mnie niepojęta!", + "108283": "Dawniej w uczuciach twoich byłaś poetyczną,", + "108284": "A teraz mi się zdajesz całkiem prozaiczną;", + "108285": "Cóż są wasze małżeństwa, jeśli nie łańcuchy,", + "108286": "Które związują tylko ręce, a nie duchy?", + "108287": "Wierzaj, są oświadczenia, nawet bez wyznania,", + "108288": "Są obowiązki nawet bez obowiązania!", + "108289": "Dwa serca, pałające na dwóch końcach ziemi,", + "108290": "Rozmawiają jak gwiazdy promieńmi drżącemi:", + "108291": "Kto wie! może dlatego ziemia tak do słońca", + "108292": "Dąży i tak jest zawsze miłą dla miesiąca,", + "108293": "Że wiecznie patrzą na się i najkrótszą drogą", + "108294": "Biegą do siebie - ale zbliżyć się nie mogą!\"", + "108295": "\"Dość już tego - przerwała - nie jestem planetą", + "108296": "Z łaski Bożej! Dość, Hrabio, ja jestem kobietą;", + "108297": "Już wiem resztę, przestań mi pleść ni to, ni owo.", + "108298": "Teraz ostrzegam: jeśli piśniesz jedno słowo,", + "108299": "Ażeby ślub mój zerwać, to jak Bóg na niebie,", + "108300": "Że z temi paznokciami przyskoczę do ciebie", + "108301": "I...\"", + "108302": "\"Nie będę - rzekł Hrabia - szczęścia Pani", + "108303": "kłócił!\"", + "108304": "I oczy pełne smutku i wzgardy odwrócił,", + "108305": "I ażeby ukarać niewierną kochankę,", + "108306": "Za przedmiot stałych ogniów wziął Podkomorzankę.", + "108307": "Wojski pragnął młodzieńców poróżnionych zgodzić", + "108308": "Przykładami mądremi, więc zaczął wywodzić", + "108309": "Historyję o dziku nalibockich lasów", + "108310": "I o kłótni Rejtana z książęciem Denassów,", + "108311": "Ale goście tymczasem skończyli jeść lody", + "108312": "I z zamku na dziedziniec wyszli dla ochłody.", + "108313": "Tam włość już kończy ucztę, krążą miodu dzbany,", + "108314": "Muzyka już się stroi i wzywa na tany;", + "108315": "Szukają Tadeusza, który stał na stronie", + "108316": "I coś pilnego szeptał swojej przyszłej żonie.", + "108317": "\"Zofijo! muszę ciebie w bardzo ważnej rzeczy", + "108318": "Radzić się; już pytałem stryja, on nie przeczy.", + "108319": "Wiesz, iż znaczna część wiosek, które mam posiadać,", + "108320": "Wedle prawa na ciebie powinna by spadać.", + "108321": "A chłopi nie są moi, lecz twoi poddani,", + "108322": "Nie śmiałbym ich urządzić bez woli ich pani.", + "108323": "Teraz, kiedy już mamy Ojczyznę kochaną,", + "108324": "Czyliż wieśniacy zyszczą z tą szczęśliwą zmianą", + "108325": "Tyle tylko, że pana innego dostaną?", + "108326": "Prawda, że byli dotąd rządzeni łaskawie,", + "108327": "Lecz po mej śmierci Bóg wie komu ich zostawię;", + "108328": "Jestem żołnierz, jesteśmy śmiertelni oboje,", + "108329": "Jestem człowiek, sam własnych kaprysów się boję;", + "108330": "Bezpieczniej zrobię, kiedy władzy się wyrzekę", + "108331": "I oddam los włościanów pod prawa opiekę.", + "108332": "Sami wolni, uczyńmy i włościan wolnemi,", + "108333": "Oddajmy im w dziedzictwo posiadanie ziemi,", + "108334": "Na której się zrodzili, którą krwawą pracą", + "108335": "Zdobyli, z której wszystkich żywią i bogacą.", + "108336": "Lecz muszę ciebie ostrzec, że tych ziem nadanie", + "108337": "Zmniejszy nasz dochod; w miernym musimy żyć stanie.", + "108338": "Ja przywykłem do życia oszczędnego z młodu;", + "108339": "Lecz ty, Zofijo, jesteś z wysokiego rodu,", + "108340": "W stolicy przepędziłaś twoje młode lata;", + "108341": "Czyż zgodzisz się żyć na wsi? z daleka od świata!", + "108342": "Jak ziemianka!\"", + "108343": "A na to Zosia rzekła skromnie:", + "108344": "\"Jestem kobietą, rządy nie należą do mnie.", + "108345": "Wszakże Pan będziesz mężem; ja do rady młoda.", + "108346": "Co Pan urządzisz, na to całym sercem zgoda!", + "108347": "Jeśli włość uwalniając, zostaniesz uboższy,", + "108348": "To, Tadeuszu, będziesz sercu memu droższy.", + "108349": "O moim rodzie mało wiem i nie dbam o to;", + "108350": "Tyle pomnę, że byłam ubogą, sierotą,", + "108351": "Że od Sopliców byłam za córkę przybrana,", + "108352": "W ich domu hodowana i za mąż wydana.", + "108353": "Wsi nie lękam się; jeśli w wielkim mieście żyłam,", + "108354": "To dawno; zapomniałam, wieś zawsze lubiłam;", + "108355": "I wierz mi, że mnie moje kogutki i kurki", + "108356": "Więcej bawiły niżli owe Peterburki;", + "108357": "Jeśli czasem tęskniłam do zabaw, do ludzi,", + "108358": "To z dzieciństwa; wiem teraz, że mnie miasto nudzi;", + "108359": "Przekonałam się zimą po krótkim pobycie", + "108360": "W Wilnie, że ja na wiejskie urodzona życie;", + "108361": "Pośród zabaw tęskniłam znów do Soplicowa.", + "108362": "Pracy też nie lękam się, bom młoda i zdrowa,", + "108363": "Umiem chodzić około domu, nosić klucze;", + "108364": "Gospodarstwa, obaczysz, jak ja się wyuczę!\"", + "108365": "Gdy Zosia domawiała ostatnie wyrazy,", + "108366": "Podszedł ku niej zdziwiony i kwaśny Gerwazy:", + "108367": "\"Już wiem! - rzekł. - Sędzia mówił już o tej wolności!", + "108368": "Lecz nie pojmuję, co to ściąga się do włości!", + "108369": "Boję się, żeby to coś nie było z niemiecka!", + "108370": "Wszak wolność nie jest chłopska rzecz, ale", + "108371": "szlachecka!", + "108372": "Prawda, że się wywodzim wszyscy od Adama,", + "108373": "Alem słyszał, że chłopi pochodzą od Chama,", + "108374": "Żydowie od Jafeta, my szlachta od Sema,", + "108375": "A więc panujem jako starsi nad obiema.", + "108376": "Jużci pleban inaczej uczy na ambonie...", + "108377": "Powiada, że to było tak w Starym Zakonie,", + "108378": "Ale skoro Chrystus Pan, choć z krolów pochodził,", + "108379": "Między Żydami w chłopskiej stajni się urodził,", + "108380": "Odtąd więc wszystkie stany porównał i zgodził.", + "108381": "Niech i tak będzie, kiedy inaczej nie można!", + "108382": "Zwłaszcza że, jako słyszę, i Jaśnie Wielmożna", + "108383": "Pani moja, Zofija, na wszystko się zgadza;", + "108384": "Jej rozkazać, mnie słuchać; jużci przy niej władza.", + "108385": "Tylko ostrzegam, byśmy wolności nie dali", + "108386": "Pustej i słownej tylko, jako za Moskali,", + "108387": "Kiedy pan Karp nieboszczyk włościan wyswobodził,", + "108388": "A Moskal ich podatkiem potrójnym ogłodził.", + "108389": "Radzę więc, aby chłopów starym obyczajem", + "108390": "Uszlachcić i ogłosić, że im herb nasz dajem,", + "108391": "Pani udzieli jednym wioskom Półkozica,", + "108392": "Drugim niech swą Leliwę nada Pan Soplica.", + "108393": "Natenczas i Rębajło uzna chłopa rownym,", + "108394": "Gdy go ujrzy szlachcicem wielmożnym, herbownym,", + "108395": "Sejm potwierdzi.", + "108396": "A niech się mąż Pani nie trwoży,", + "108397": "Iż oddanie ziem Państwo tak bardzo zuboży;", + "108398": "Nie da Bóg, abym rączki córy dygnitarskiej", + "108399": "Widział umozolone w pracy gospodarskiej.", + "108400": "Jest na to sposób. - W zamku wiem ja pewną skrzynię,", + "108401": "W której jest Horeszkowskie stołowe naczynie,", + "108402": "Przytem różne sygnety, kanaki, manele,", + "108403": "Kity bogate, rzędy, cudne karabele,", + "108404": "Skarbczyk Stolnika, w ziemi skryty od grabieży;", + "108405": "Pani Zofiji jako dziedziczce należy;", + "108406": "Pilnowałem go w zamku jako oka w głowie", + "108407": "Od Moskalów i od was, Państwo Soplicowie.", + "108408": "Mam także spory worek mych własnych talarów,", + "108409": "Uzbieranych z wysługi tudzież z pańskich darów.", + "108410": "Myśliłem, gdy nam zamek wróconym zostanie,", + "108411": "Obrócić grosz na murów wyreperowanie;", + "108412": "Nowemu gospodarstwu dziś zda się w potrzebie;", + "108413": "A więc, Panie Soplico, wnoszę się do ciebie,", + "108414": "Będę żył u mej Pani na łaskawym chlebie", + "108415": "I kołysząc Horeszków pokolenie trzecie,", + "108416": "Wprawiać do Scyzoryka Pani mojej dziecię,", + "108417": "Jeśli syn - a syn będzie, bo wojny nadchodzą,", + "108418": "A w czasie wojny zawżdy synowie się rodzą\".", + "108419": "Ledwie ostatnie słowa domówił Gerwazy,", + "108420": "Gdy poważnemi kroki przystąpił Protazy,", + "108421": "Skłonił się i wydobył z zanadrza kontusza", + "108422": "Panegiryk ogromny w półtrzecia arkusza.", + "108423": "Skomponował go rymem podoficer młody,", + "108424": "Który niegdyś w stolicy sławne pisał ody,", + "108425": "Potem wdział mundur, lecz i w wojsku beletrysta,", + "108426": "Wiersze rabiał. - Już Woźny przeczytał ich trzysta,", + "108427": "Aż gdy przyszedł do miejsca: \"O ty, której wdzięki", + "108428": "Budzą bolesną radość i rozkoszne męki!", + "108429": "Która na szyk Bellony gdy zwrócisz twarz piękną,", + "108430": "Złamią się wnet oszczepy i tarcze rozpękną,", + "108431": "Zwalcz dziś Marsa Hymenem; srogiej niezgod hydrze", + "108432": "Niech dłoń twoja syczące z czoła zmije wydrze!\" -", + "108433": "Tadeusz i Zofija ustawnie klaskali,", + "108434": "Niby chwaląc, w istocie nie chcąc słuchać daléj.", + "108435": "Już z rozkazu Sędziego pleban stał na stole", + "108436": "I ogłaszał włościanom Tadeusza wolę.", + "108437": "Zaledwie usłyszeli nowinę poddani,", + "108438": "Skoczyli do panicza, padli do nóg pani,", + "108439": "\"Zdrowie Państwu naszemu!\" - ze łzami", + "108440": "krzyknęli;", + "108441": "Tadeusz krzyknął: \"Zdrowie Spółobywateli,", + "108442": "Wolnych, równych, Polaków!\"", + "108443": "\"Wnoszę Ludu zdrowie!\" -", + "108444": "Rzekł Dąbrowski; lud krzyknął: \"Niech żyją Wodzowie,", + "108445": "Wiwat Wojsko!\" \"Wiwat Lud, wiwat wszystkie", + "108446": "Stany!\"", + "108447": "Tysiącem głosów zdrowia grzmiały na przemiany.", + "108448": "Tylko Buchman radości podzielać nie raczył,", + "108449": "Pochwalał projekt, lecz go rad by przeinaczył,", + "108450": "A naprzód komisyją legalną wyznaczył,", + "108451": "Która by... Krótkość czasu była na zawadzie,", + "108452": "Że nie stało się zadość Buchmanowej radzie.", + "108453": "Bo na dziedzińcu zamku już stali parami", + "108454": "Oficery z damami, wiara z wieśniaczkami:", + "108455": "\"Poloneza!\" - krzyknęli wszyscy w jedno słowo.", + "108456": "Oficerowie wiodą muzykę wojskową;", + "108457": "Ale pan Sędzia w ucho rzekł do Jenerała:", + "108458": "\"Każ Pan, żeby się jeszcze kapela wstrzymała;", + "108459": "Wiesz, że dzisiaj synowca mego zaręczyny,", + "108460": "A dawnym obyczajem jest naszej rodziny", + "108461": "Zaręczać się i żenić przy wiejskiej muzyce.", + "108462": "Patrz, stoi cymbalista, skrzypak i kozice;", + "108463": "Poczciwi muzykanci - już się skrzypak zżyma,", + "108464": "A kobeźnik kłania się i żebrze oczyma;", + "108465": "Jeżeli ich odprawię, biedni będą płakać;", + "108466": "Lud przy innej muzyce nie potrafi skakać;", + "108467": "Niechaj ci zaczną, niech się i lud podweseli,", + "108468": "Potem będziem wybornej twej słuchać kapeli\".", + "108469": "Dał znak.", + "108470": "Skrzypak u sukni zakasał rękawek,", + "108471": "Ścisnął gryf krzepko, oparł brodę o podstawek", + "108472": "I smyk jak konia w zawód puścił po skrzypicy.", + "108473": "Na to hasło stojący obok kobeźnicy,", + "108474": "Jak gdyby w skrzydła bijąc, częstym ramion ruchem", + "108475": "Dmą w miechy i oblicza wypełniają duchem;", + "108476": "Myśliłbyś, że ta para w powietrze uleci,", + "108477": "Podobna do pyzatych Boreasza dzieci.", + "108478": "Brakło cymbałów.", + "108479": "Było cymbalistów wielu,", + "108480": "Ale żaden z nich nie śmiał zagrać przy Jankielu", + "108481": "(Jankiel przez całą zimę nie wiedzieć gdzie bawił,", + "108482": "Teraz się nagle z głównym sztabem wojska zjawił).", + "108483": "Wiedzą wszyscy, że mu nikt na tym instrumencie", + "108484": "Nie wyrówna w biegłości, w guście i w talencie.", + "108485": "Proszą, ażeby zagrał, podają cymbały;", + "108486": "Żyd wzbrania się, powiada, że ręce zgrubiały,", + "108487": "Odwykł od grania, nie śmie i panów się wstydzi;", + "108488": "Kłaniając się umyka; gdy to Zosia widzi,", + "108489": "Podbiega i na białej podaje mu dłoni", + "108490": "Drążki, któremi zwykle mistrz we stróny dzwoni;", + "108491": "Drugą rączką po siwej brodzie starca głaska", + "108492": "I dygając: \"Jankielu - mówi - jeśli łaska,", + "108493": "Wszak to me zaręczyny, zagrajże, Jankielu!", + "108494": "Wszak nieraz przyrzekałeś grać na mym weselu!\"", + "108495": "Jankiel nieźmiernie Zosię lubił; kiwnął brodą", + "108496": "Na znak, że nie odmawia; więc go w środek wiodą,", + "108497": "Podają krzesło, usiadł, cymbały przynoszą,", + "108498": "Kładą mu na kolanach. On patrzy z rozkoszą", + "108499": "I z dumą; jak weteran w służbę powołany,", + "108500": "Gdy wnuki ciężki jego miecz ciągną ze ściany,", + "108501": "Dziad śmieje się, choć miecza dawno nie miał w dłoni,", + "108502": "Lecz uczuł, że dłoń jeszcze nie zawiedzie broni.", + "108503": "Tymczasem dwaj uczniowie przy cymbałach klęczą,", + "108504": "Stroją na nowo struny i probując brzęczą;", + "108505": "Jankiel z przymrużonemi na poły oczyma", + "108506": "Milczy i nieruchome drążki w palcach trzyma.", + "108507": "Spuścił je, zrazu bijąc taktem tryumfalnym,", + "108508": "Potem gęściej siekł stróny jak deszczem nawalnym;", + "108509": "Dziwią się wszyscy - lecz to była tylko proba,", + "108510": "Bo wnet przerwał i w górę podniosł drążki oba.", + "108511": "Znowu gra: już drżą drążki tak lekkiemi ruchy,", + "108512": "Jak gdyby zadzwoniło w stronę skrzydło muchy,", + "108513": "Wydając ciche, ledwie słyszalne brzęczenia.", + "108514": "Mistrz zawsze patrzył w niebo, czekając natchnienia.", + "108515": "Spójrzał z góry, instrument dumnym okiem zmierzył,", + "108516": "Wzniosł ręce, spuścił razem, w dwa drążki uderzył:", + "108517": "Zdumieli się słuchacze...", + "108518": "Razem ze strón wiela", + "108519": "Buchnął dźwięk, jakby cała janczarska kapela", + "108520": "Ozwała się z dzwonkami, z zelami, z bębenki.", + "108521": "Brzmi Polonez Trzeciego Maja! - Skoczne dźwięki", + "108522": "Radością oddychają, radością słuch poją,", + "108523": "Dziewki chcą tańczyć, chłopcy w miejscu nie dostoją -", + "108524": "Lecz starców myśli z dźwiękiem w przeszłość się uniosły,", + "108525": "W owe lata szczęśliwe, gdy senat i posły", + "108526": "Po dniu Trzeciego Maja w ratuszowej sali", + "108527": "Zgodzonego z narodem króla fetowali;", + "108528": "Gdy przy tańcu śpiewano: \"Wiwat Król kochany!", + "108529": "Wiwat Sejm, wiwat Naród, wiwat wszystkie Stany!\"", + "108530": "Mistrz coraz takty nagli i tony natęża;", + "108531": "A wtem puścił fałszywy akord jak syk węża,", + "108532": "Jak zgrzyt żelaza po szkle - przejął wszystkich dreszczem", + "108533": "I wesołość pomięszał przeczuciem złowieszczem.", + "108534": "Zasmuceni, strwożeni, słuchacze zwątpili:", + "108535": "Czy instrument niestrojny? czy się muzyk myli?", + "108536": "Nie zmylił się mistrz taki! On umyślnie trąca", + "108537": "Wciąż tę zdradziecką stronę, melodyję zmąca,", + "108538": "Coraz głośniej targając akord rozdąsany,", + "108539": "Przeciwko zgodzie tonów skonfederowany;", + "108540": "Aż Klucznik pojął mistrza, zakrył ręką lica", + "108541": "I krzyknął: \"Znam! znam głos ten!", + "108542": "to jest T a r g o w i c a!\"", + "108543": "I wnet pękła ze świstem strona złowróżąca.", + "108544": "Muzyk bieży do prymów, urywa takt, zmąca,", + "108545": "Porzuca prymy, bieży z drążkami do basów.", + "108546": "Słychać tysiące coraz głośniejszych hałasów,", + "108547": "Takt marszu, wojna, atak, szturm, słychać wystrzały,", + "108548": "Jęk dzieci, płacze matek. - Tak mistrz doskonały", + "108549": "Wydał okropność szturmu, że wieśniaczki drżały,", + "108550": "Przypominając sobie ze łzami boleści", + "108551": "R z e ź P r a g i, którą znały z pieśni i z powieści,", + "108552": "Rade, że mistrz na koniec strónami wszystkiemi", + "108553": "Zagrzmiał i głosy zdusił, jakby wbił do ziemi.", + "108554": "Ledwie słuchacze mieli czas wyjść z zadziwienia,", + "108555": "Znowu muzyka inna - znów zrazu brzęczenia", + "108556": "Lekkie i ciche, kilka cienkich strónek jęczy,", + "108557": "Jak kilka much, gdy z siatki wyrwą się pajęczéj.", + "108558": "Lecz strón coraz przybywa, już rozpierzchłe tony", + "108559": "Łączą się i akordów wiążą legijony,", + "108560": "I już w takt postępują zgodzonemi dźwięki,", + "108561": "Tworząc nutę żałosną tej sławnej piosenki:", + "108562": "O żołnierzu tułaczu, który borem, lasem", + "108563": "Idzie, z biedy i z głodu przymierając czasem,", + "108564": "Na koniec pada u nóg konika wiernego,", + "108565": "A konik nogą grzebie mogiłę dla niego.", + "108566": "Piosenka stara, wojsku polskiemu tak miła!", + "108567": "Poznali ją żołnierze, wiara się skupiła", + "108568": "Wkoło mistrza; słuchają, wspominają sobie", + "108569": "Ów czas okropny, kiedy na Ojczyzny grobie", + "108570": "Zanucili tę piosnkę i poszli w kraj świata;", + "108571": "Przywodzą na myśl długie swej wędrówki lata", + "108572": "Po lądach, morzach, piaskach gorących i mrozie,", + "108573": "Pośrodku obcych ludów, gdzie często w obozie", + "108574": "Cieszył ich i rozrzewniał ten śpiew narodowy.", + "108575": "Tak rozmyślając, smutnie pochylili głowy.", + "108576": "Ale je wnet podnieśli, bo mistrz tony wznosi,", + "108577": "Natęża, takty zmienia, cóś innego głosi.", + "108578": "I znowu spójrzał z góry, okiem struny zmierzył,", + "108579": "Złączył ręce, oburącz w dwa drążki uderzył:", + "108580": "Uderzenie tak sztuczne, tak było potężne,", + "108581": "Że stróny zadzwoniły jak trąby mosiężne", + "108582": "I z trąb znana piosenka ku niebu wionęła,", + "108583": "Marsz tryumfalny: \"Jeszcze Polska nie zginęła!\"", + "108584": "\"Marsz, Dąbrowski, do Polski!\" - I wszyscy klasnęli,", + "108585": "I wszyscy \"Marsz Dąbrowski\" chorem okrzyknęli!", + "108586": "Muzyk, jakby sam swojej dziwił się piosence,", + "108587": "Upuścił drążki z palców, podniosł w górę ręce,", + "108588": "Czapka lisia spadła mu z głowy na ramiona,", + "108589": "Powiewała poważnie broda podniesiona,", + "108590": "Na jagodach miał kręgi dziwnego rumieńca,", + "108591": "We wzroku, ducha pełnym, błyszczał żar młodzieńca,", + "108592": "Aż gdy na Dąbrowskiego starzec oczy zwrócił,", + "108593": "Zakrył rękami, spod rąk łez potok się rzucił:", + "108594": "\"Jenerale! - rzekł - ciebie długo Litwa nasza", + "108595": "Czekała... długo, jak my Żydzi Mesyjasza.", + "108596": "Ciebie prorokowali dawno między ludem", + "108597": "Śpiewaki, ciebie niebo obwieściło cudem.", + "108598": "Żyj i wojuj, o, ty nasz!...\"", + "108599": "Mówiąc, ciągle szlochał.", + "108600": "Żyd poczciwy Ojczyznę jako Polak kochał!", + "108601": "Dąbrowski mu podawał rękę i dziękował,", + "108602": "On, czapkę zdjąwszy, wodza rękę ucałował.", + "108603": "Poloneza czas zacząć. - Podkomorzy rusza", + "108604": "I z lekka zarzuciwszy wyloty kontusza,", + "108605": "I wąsa podkręcając, podał rękę Zosi,", + "108606": "I skłoniwszy się grzecznie, w pierwszą parę prosi.", + "108607": "Za Podkomorzym szereg w pary się gromadzi;", + "108608": "Dano hasło, zaczęto taniec - on prowadzi.", + "108609": "Nad murawą czerwone połyskają buty,", + "108610": "Bije blask z karabeli, świeci się pas suty,", + "108611": "A on stąpa powoli, niby od niechcenia;", + "108612": "Ale z każdego kroku, z każdego ruszenia", + "108613": "Można tancerza czucia i myśli wyczytać:", + "108614": "Oto stanął, jak gdyby chciał swą damę pytać,", + "108615": "Pochyla ku niej głowę, chce szepnąć do ucha;", + "108616": "Dama głowę odwraca, wstydzi się, nie słucha,", + "108617": "On zdjął konfederatkę, kłania się pokornie,", + "108618": "Dama raczyła spójrzeć, lecz milczy upornie;", + "108619": "On krok zwalnia, oczyma jej spójrzenie śledzi", + "108620": "I zaśmiał się na koniec - rad z jej odpowiedzi,", + "108621": "Stąpa prędzej, pogląda na rywalów z góry", + "108622": "I swą konfederatkę z czaplinymi pióry", + "108623": "To na czole zawiesza, to nad czołem wstrząsa,", + "108624": "Aż włożył ją na bakier i podkręcił wąsa.", + "108625": "Idzie; wszyscy zazdroszczą, biegą w jego ślady,", + "108626": "On by rad ze swą damą wymknąć się z gromady;", + "108627": "Czasem staje na miejscu, rękę grzecznie wznosi", + "108628": "I żeby mimo przeszli, pokornie ich prosi;", + "108629": "Czasem zamyśla zręcznie na bok się uchylić,", + "108630": "Odmienia drogę, rad by towarzyszów zmylić,", + "108631": "Lecz go szybkimi kroki ścigają natręty", + "108632": "I zewsząd obwijają tanecznemi skręty;", + "108633": "Więc gniewa się, prawicę na rękojeść składa,", + "108634": "Jakby rzekł: \"Nie dbam o was, zazdrośnikom biada!\"", + "108635": "Zwraca się z dumą w czole i z wyzwaniem w oku", + "108636": "Prosto w tłum; tłum tancerzy nie śmie dostać w kroku;", + "108637": "Ustępują mu z drogi i - zmieniwszy szyki,", + "108638": "Puszczają się znów za nim.", + "108639": "Brzmią zewsząd okrzyki:", + "108640": "\"Ach, to może ostatni! patrzcie, patrzcie, młodzi,", + "108641": "Może ostatni, co tak poloneza wodzi!\"", + "108642": "I szły pary po parach hucznie i wesoło,", + "108643": "Rozkręcało się, znowu skręcało się koło,", + "108644": "Jak wąż olbrzymi, w tysiąc łamiący się zwojów;", + "108645": "Mieni się cętkowata, różna barwa strojów", + "108646": "Damskich, pańskich, żołnierskich, jak łuska błyszcząca,", + "108647": "Wyzłocona promieńmi zachodniego słońca", + "108648": "I odbita o ciemne murawy węzgłowia.", + "108649": "Wre taniec, brzmi muzyka, oklaski i zdrowia!", + "108650": "Tylko kapral Dobrzyński Sak ani kapeli", + "108651": "Nie słucha, ani tańczy, ani się weseli.", + "108652": "Ręce w tył założywszy stoi zły, ponury,", + "108653": "Wspomina swe dawniejsze do Zosi konkury:", + "108654": "Jak lubił dla niej nosić kwiaty, pleść koszyczki,", + "108655": "Wybierać gniazda ptasie, robić zauszniczki.", + "108656": "Niewdzięczna! chociaż tyle pięknych darów strwonił,", + "108657": "Choć przed nim uciekała, choć mu ojciec bronił,", + "108658": "On jeszcze!... Ile razy na parkanie siadał,", + "108659": "By ją dójrzeć przez okna! w konopie się wkradał,", + "108660": "Żeby patrzeć, jak ona pleła swe ogródki,", + "108661": "Rwała ogórki albo karmiła kogutki.", + "108662": "Niewdzięczna! Spuścił głowę, i na koniec świsnął", + "108663": "Mazurka, potem kaszkiet na uszy nacisnął", + "108664": "I szedł w obóz, gdzie stała przy armatach warta;", + "108665": "Tam dla rozerwania się zaczął grać w drużbarta", + "108666": "Z wiarusami, kielichem osładzając żałość.", + "108667": "Taka była dla Zosi Dobrzyńskiego stałość.", + "108668": "Zosia tańczy wesoło; lecz choć w pierwszej parze,", + "108669": "Ledwie widna z daleka; na wielkim obszarze", + "108670": "Zarosłego dziedzińca, w zielonej sukience,", + "108671": "Ustrojona w równianki i w kwieciste wieńce,", + "108672": "Śród traw i kwiatów krąży niewidzialnym lotem,", + "108673": "Rządząc tańcem, jak anioł nocnych gwiazd obrotem:", + "108674": "Zgadniesz, gdzie jest, bo ku niej obrócone oczy,", + "108675": "Wyciągnięte ramiona, ku niej zgiełk się tłoczy.", + "108676": "Darmo się Podkomorzy zostać przy niej sili;", + "108677": "Zazdrośnicy już z pierwszej pary go odbili;", + "108678": "I szczęśliwy Dąbrowski niedługo się cieszył,", + "108679": "Ustąpił ją drugiemu, a już trzeci śpieszył;", + "108680": "I ten, zaraz odbity, odszedł bez nadziei.", + "108681": "Aż Zosia, już strudzona, spotkała z kolei", + "108682": "Tadeusza, i dalszej lękając się zmiany,", + "108683": "I chcąc przy nim pozostać, zakończyła tany.", + "108684": "Idzie do stołu gościom nalewać kielichy.", + "108685": "Słońce już gasło, wieczór był ciepły i cichy;", + "108686": "Okrąg niebios gdzieniegdzie chmurkami zasłany,", + "108687": "U góry błękitnawy, na zachód różany;", + "108688": "Chmurki wróżą pogodę, lekkie i świecące,", + "108689": "Tam jako trzody owiec na murawie śpiące,", + "108690": "Ówdzie nieco drobniejsze, jak stada cyranek.", + "108691": "Na zachód obłok na kształt rąbkowych firanek,", + "108692": "Przejrzysty, sfałdowany, po wierzchu perłowy,", + "108693": "Po brzegach pozłacany, w głębi purpurowy,", + "108694": "Jeszcze blaskiem zachodu tlił się i rozżarzał,", + "108695": "Aż powoli pożółkniał, zbladnął i poszarzał;", + "108696": "Słońce spuściło głowę, obłok zasunęło", + "108697": "I raz ciepłym powiewem westchnąwszy - usnęło.", + "108698": "A szlachta ciągle pije i wiwaty wznosi:", + "108699": "Napoleona, Wodzów, Tadeusza, Zosi,", + "108700": "Wreszcie z kolei wszystkich trzech par zaręczonych,", + "108701": "Wszystkich gości obecnych, wszystkich zaproszonych,", + "108702": "Wszystkich przyjaciół, których kto żywych spamięta", + "108703": "I których zmarłych pamięć pozostała święta!", + "108704": "I ja tam z gośćmi byłem, miód i wino piłem,", + "108705": "A com widział i słyszał, w księgi umieściłem.", + "108706": "KONIEC", + "108707": "KSIĘGA DRUGA", + "108708": "ZAMEK", + "108709": "Polowanie z chartami na upatrzonego - Gość w zamku - Ostatni z dworzan opowiada historię ostatniego z Horeszków - Rzut oka w sad - Dziewczyna w ogórkach - Śniadanie - Pani Telimeny anegdota petersburska - Nowy wybuch sporów o Kusego i Sokoła - Interwencja Robaka - Rzecz Wojskiego - Zakład - Dalej w grzyby!", + "108710": "Kto z nas tych lat nie pomni, gdy, młode pacholę,", + "108711": "Ze strzelbą na ramieniu świszcząc szedł na pole,", + "108712": "Gdzie żaden wał, płot żaden nogi nie utrudza,", + "108713": "Gdzie przestępując miedzę, nie poznasz, że cudza!", + "108714": "Bo na Litwie myśliwiec, jak okręt na morzu,", + "108715": "Gdzie chcesz, jaką chcesz drogą, buja po przestworzu!", + "108716": "Czyli jak prorok patrzy w niebo, gdzie w obłoku", + "108717": "Wiele jest znaków widnych strzeleckiemu oku,", + "108718": "Czy jak czarownik gada z ziemią, która, głucha", + "108719": "Dla mieszczan, mnóstwem głosów szepce mu do ucha.", + "108720": "Tam derkacz wrzasnął z łąki, szukać go daremnie,", + "108721": "Bo on szybuje w trawie jako szczupak w Niemnie;", + "108722": "Tam ozwał się nad głową ranny wiosny dzwonek:", + "108723": "Również głęboko w niebie schowany skowronek;", + "108724": "Ówdzie orzeł szerokim skrzydłem przez obszary", + "108725": "Zaszumiał, strasząc wróble jak kometa cary;", + "108726": "Zaś jastrząb, pod jasnemi wiszący błękity,", + "108727": "Trzepie skrzydłem jak motyl na szpilce przybity,", + "108728": "Aż ujrzawszy śród łąki ptaka lub zająca,", + "108729": "Runie nań z góry jako gwiazda spadająca.", + "108730": "Kiedyż nam Pan Bóg wrócić z wędrówki dozwoli", + "108731": "I znowu dom zamieszkać na ojczystej roli,", + "108732": "I służyć w jeździe, która wojuje szaraki,", + "108733": "Albo w piechocie, która nosi broń na ptaki;", + "108734": "Nie znać innych prócz kosy i sierpa rynsztunków", + "108735": "I innych gazet oprócz domowych rachunków!", + "108736": "Nad Soplicowem słońce weszło, i już padło", + "108737": "Na strzechy, i przez szpary w stodołę się wkradło:", + "108738": "I po ciemnozielonym, świeżym, wonnym sianie,", + "108739": "Z którego młodzież sobie zrobiła posłanie,", + "108740": "Rozpływały się złote, migające pręgi", + "108741": "Z otworu czarnej strzechy, jak z warkocza wstęgi;", + "108742": "I słońce usta sennych promykiem poranka", + "108743": "Draźni, jak dziewczę kłosem budzące kochanka.", + "108744": "Już wróble skacząc świerkać zaczęły pod strzechą,", + "108745": "Już trzykroć gęgnął gęsior, a za nim jak echo", + "108746": "Odezwały się chorem kaczki i indyki,", + "108747": "I słychać bydła w pole idącego ryki.", + "108748": "Wstała młodzież. Tadeusz jeszcze senny leży,", + "108749": "Bo też najpóźniej zasnął; z wczorajszej wieczerzy", + "108750": "Wrócił tak niespokojny, że o kurów pianiu", + "108751": "Jeszcze oczu nie zmrużył, a na swym posłaniu", + "108752": "Tak kręcił się, że w siano jak w wodę utonął,", + "108753": "I spał twardo, aż zimny wiatr w oczy mu wionął,", + "108754": "Gdy skrzypiące stodoły drzwi otwarto z trzaskiem", + "108755": "I bernardyn ksiądz Robak wszedł z węzlastym paskiem,", + "108756": "\"Surge, puer!\" wołając i ponad barkami", + "108757": "Rubasznie wywijając pasek z ogórkami.", + "108758": "Już na dziedzińcu słychać myśliwskie okrzyki,", + "108759": "Wyprowadzają konie, zajeżdżają bryki,", + "108760": "Ledwie dziedziniec taką gromadę ogarnie;", + "108761": "Odezwały się trąby, otworzono psiarnie;", + "108762": "Zgraja chartów, wypadłszy, wesoło skowycze;", + "108763": "Widząc rumaki szczwaczów, dojeżdżaczów smycze,", + "108764": "Psy jak szalone cwałem śmigają po dworze,", + "108765": "Potem biegą i kładą szyje na obroże.", + "108766": "Wszystko to bardzo dobre polowanie wróży.", + "108767": "Nareszcie Podkomorzy dał rozkaz podróży.", + "108768": "Ruszyli szczwacze z wolna, jeden tuż za drugim,", + "108769": "Ale za bramą rzędem rozbiegli się długim;", + "108770": "W środku jechali obok Asesor z Rejentem,", + "108771": "A choć na siebie czasem patrzyli ze wstrętem,", + "108772": "Rozmawiali przyjaźnie, jak ludzie honoru", + "108773": "Idąc na rozstrzygnienie śmiertelnego sporu;", + "108774": "Nikt ze słów zawziętości ich poznać nie zdoła;", + "108775": "Pan Rejent wiódł Kusego, Asesor Sokoła.", + "108776": "Z tyłu damy w pojazdach, młodzieńcy stronami,", + "108777": "Czwałując tuż przy kołach, gadali z damami.", + "108778": "Ksiądz Robak po dziedzińcu wolnym chodził krokiem,", + "108779": "Kończąc ranne pacierze; ale rzucał okiem", + "108780": "Na pana Tadeusza, marszczył się, uśmiechał,", + "108781": "Wreszcie kiwnął nań palcem; Tadeusz podjechał;", + "108782": "Robak palcem po nosie dawał mu znak groźby:", + "108783": "Lecz mimo Tadeusza pytania i prośby,", + "108784": "Ażeby mu wyraźnie, co chce, wytłumaczył,", + "108785": "Bernardyn odpowiedzieć ni spójrzeć nie raczył,", + "108786": "Kaptur tylko nasunął i pacierz swój kończył;", + "108787": "Więc Tadeusz odjechał i z gośćmi się złączył.", + "108788": "Właśnie wtenczas myśliwi smycze zatrzymali", + "108789": "I wszyscy nieruchomi w miejscach swoich stali;", + "108790": "Jeden drugiemu ręką dawał znak milczenia,", + "108791": "A wszyscy obrócili oczy do kamienia,", + "108792": "Nad którym stał pan Sędzia; on zwierza obaczył", + "108793": "I rąk skinieniem swoje rozkazy tłumaczył.", + "108794": "Pojęli wszyscy, stoją, a środkiem po roli", + "108795": "Asesor i pan Rejent kłusują powoli;", + "108796": "Tadeusz, będąc bliższy, obudwu wyprzedził,", + "108797": "Stanął obok Sędziego i oczyma śledził.", + "108798": "Dawno już nie był w polu; na szarej przestrzeni", + "108799": "Trudno dojrzeć szaraka, zwłaszcza wśród kamieni.", + "108800": "Pokazał mu pan Sędzia; siedział biedny zając,", + "108801": "Płaszcząc się pod kamieniem, uszy nadstawiając,", + "108802": "Okiem czerwonym spotkał myśliwców wejrzenie", + "108803": "I, jakby urzeczony, czując przeznaczenie,", + "108804": "Ze strachu od ich oczu nie mógł zwrócić oka", + "108805": "I pod opoką siedział martwy jak opoka.", + "108806": "Tymczasem kurz na roli rośnie coraz bliżéj,", + "108807": "Pędzi na smyczy Kusy, za nim Sokoł chyży,", + "108808": "Tuż Asesor z Rejentem razem wrzaśli z tyłu:", + "108809": "\"Wyczha! wyczha!\" i z psami znikli w kłębach pyłu.", + "108810": "Kiedy tak za szarakiem goniono, tymczasem", + "108811": "Ukazał się pan Hrabia pod zamkowym lasem.", + "108812": "Wiedziano w okolicy, że ten pan nie może", + "108813": "Nigdy nigdzie stawić się w naznaczonej porze.", + "108814": "I dziś zaspał poranek, więc na sługi zrzędził;", + "108815": "Widząc myśliwców w polu, czwałem do nich pędził;", + "108816": "Surdut swój angielskiego kroju, biały, długi,", + "108817": "Połami na wiatr puścił; z tyłu konno sługi", + "108818": "W kapeluszach jak grzybki, czarnych, lśniących, małych,", + "108819": "W kurtkach, w butach stryflastych, w pantalonach", + "108820": "białych;", + "108821": "Sługi, które pan Hrabia tym kształtem odzieje,", + "108822": "Nazywają się w jego pałacu dżokeje.", + "108823": "Czwałująca czereda zleciała na błonia,", + "108824": "Gdy Hrabia ujrzał zamek i zatrzymał konia.", + "108825": "Pierwszy raz widział zamek z rana i nie wierzył,", + "108826": "Że to były też same mury, tak odświeżył", + "108827": "I upięknił poranek zarysy budowy;", + "108828": "Zadziwił się pan Hrabia na widok tak nowy.", + "108829": "Wieża zdała się dwakroć wyższa, bo stercząca", + "108830": "Nad mgłą ranną; dach z blachy złocił się od słońca,", + "108831": "Pod nim błyszczała w kratach reszta szyb wybitych,", + "108832": "Łamiąc promienie wschodu w tęczach rozmaitych;", + "108833": "Niższe piętra oblała tumanu powłoka,", + "108834": "Rozpadliny i szczerby zakryła od oka.", + "108835": "Krzyk dalekich myśliwców wiatrami przygnany,", + "108836": "Odbijał się kilkakroć o zamkowe ściany:", + "108837": "Przysiągłbyś, że krzyk z zamku, że pod mgły zasłoną", + "108838": "Mury odbudowano i znów zaludniono.", + "108839": "Hrabia lubił widoki niezwykłe i nowe,", + "108840": "Zwał je romansowemi; mawiał, że ma głowę", + "108841": "Romansową; w istocie był wielkim dziwakiem.", + "108842": "Nieraz pędząc za lisem albo za szarakiem,", + "108843": "Nagle stawał i w niebo poglądał żałośnie", + "108844": "Jak kot, gdy ujrzy wróble na wysokiej sośnie;", + "108845": "Często bez psa, bez strzelby błąkał się po gaju", + "108846": "Jak rekrut zbiegły; często siadał przy ruczaju", + "108847": "Nieruchomy, schyliwszy głowę nad potokiem,", + "108848": "Jak czapla wszystkie ryby chcąca pozrzeć okiem.", + "108849": "Takie były Hrabiego dziwne obyczaje;", + "108850": "Wszyscy mówili, że mu czegoś nie dostaje.", + "108851": "Szanowano go przecież, bo pan z prapradziadów,", + "108852": "Bogacz, dobry dla chłopów, ludzki dla sąsiadów,", + "108853": "Nawet dla Żydów.", + "108854": "Hrabski koń, zwrócony z drogi,", + "108855": "Prosto kłusował polem aż pod zamku progi.", + "108856": "Hrabia samotny wzdychał, poglądał na mury,", + "108857": "Wyjął papier, ołówek i kreślił figury.", + "108858": "Wtem, spójrzawszy w bok, ujrzał o dwadzieścia kroków", + "108859": "Człowieka, który, równie miłośnik widoków,", + "108860": "Z głową zadartą, ręce włożywszy w kieszenie,", + "108861": "Zdawało się, że liczył oczyma kamienie.", + "108862": "Poznał go zaraz, ale musiał kilka razy", + "108863": "Krzyknąć, nim głos Hrabiego usłyszał Gerwazy.", + "108864": "Szlachcic to był, służący dawnych zamku panów,", + "108865": "Pozostały ostatni z Horeszki dworzanów;", + "108866": "Starzec wysoki, siwy, twarz miał czerstwą, zdrową,", + "108867": "Marszczkami pooraną, posępną, surową.", + "108868": "Dawniej pomiędzy szlachtą z wesołości słynął;", + "108869": "Ale od bitwy, w której dziedzic zamku zginął,", + "108870": "Gerwazy się odmienił i już od lat wielu", + "108871": "Ani był na kiermaszu, ani na weselu;", + "108872": "Odtąd jego dowcipnych żartów nie słyszano", + "108873": "I uśmiechu na jego twarzy nie widziano.", + "108874": "Zawsze nosił Horeszków liberyją dawną,", + "108875": "Kurtę z połami żółtą, galonem oprawną,", + "108876": "Który, dziś żółty, dawniej zapewne był złoty.", + "108877": "Wkoło szyte jedwabiem herbowne klejnoty,", + "108878": "Półkozice, i stąd też cała okolica", + "108879": "\"Półkozicem\" przezwała starego szlachcica.", + "108880": "Czasem też od przysłowia, które bez ustanku", + "108881": "Powtarzał, nazywano go także \"Mopanku\";", + "108882": "Czasem \"Szczerbcem\", że całą łysinę miał w szczerbach;", + "108883": "Lecz on zwał się Rębajło, a o jego herbach", + "108884": "Nie wiadomo. Klucznikiem siebie tytułował,", + "108885": "Iż ten urząd na zamku przed laty piastował.", + "108886": "I dotąd nosił wielki pęk kluczów za pasem,", + "108887": "Uwiązany na taśmie ze srebrnym kutasem.", + "108888": "Choć nie miał co otwierać, bo zamku podwoje", + "108889": "Stały otworem, przecież wynalazł drzwi dwoje,", + "108890": "Sam je własnym nakładem naprawił i wstawił,", + "108891": "I drzwi tych odmykaniem codziennie się bawił.", + "108892": "W jednej z izb pustych obrał mieszkanie dla siebie;", + "108893": "Mogąc żyć u Hrabiego na łaskawym chlebie,", + "108894": "Nie chciał, bo wszędzie tęsknił i czuł się niezdrowym,", + "108895": "Jeżeli nie oddychał powietrzem zamkowém.", + "108896": "Skoro ujrzał Hrabiego, czapkę z głowy schwycił", + "108897": "I krewnego swych panów ukłonem zaszczycił,", + "108898": "Chyląc łysinę wielką, świecącą z daleka", + "108899": "I naciętą od licznych kordów jak nasieka;", + "108900": "Gładził ją ręką, podszedł i jeszcze raz nisko", + "108901": "Skłoniwszy się, rzekł smutnie: \"Mopanku Panisko,", + "108902": "Daruj mnie, że tak mówię, Jaśnie Grafie Panie,", + "108903": "To jest mój zwyczaj, nie zaś nieuszanowanie:", + "108904": "\"Mopanku\" powiadali wszyscy Horeszkowie;", + "108905": "Ostatni Stolnik, pan mój, miał takie przysłowie.", + "108906": "Czyż to prawda, Mopanku, że Pan grosza skąpisz", + "108907": "Na proces i ten zamek Soplicom ustąpisz?", + "108908": "Nie wierzyłem, lecz w całym powiecie tak słychać\".", + "108909": "Tu, poglądając w zamek, nie przestawał wzdychać.", + "108910": "\"Cóż dziwnego? - rzekł Hrabia. - Koszt wielki, a", + "108911": "nuda", + "108912": "Jeszcze większa; chcę skończyć, lecz szlachcic maruda", + "108913": "Upiera się; przewidział, że mię znudzić może.", + "108914": "Dłużej też nie wytrzymam i dzisiaj broń złożę,", + "108915": "Przyjmę warunki zgody, jakie mi sąd poda\".", + "108916": "\"Zgody? - krzyknął Gerwazy. - Z Soplicami zgoda?", + "108917": "Z Soplicami, Mopanku?\" - To mówiąc wykrzywił", + "108918": "Usta, jakby nad własną mową się zadziwił.", + "108919": "\"Zgoda i Soplicowie? Mopanku Panisko,", + "108920": "Pan żartuje, co? Zamek, Horeszków siedlisko,", + "108921": "Ma pójść w ręce Sopliców? Niech Pan tylko raczy", + "108922": "Zsiąść z konia, pódźmy w zamek, niech no Pan obaczy,", + "108923": "Pan sam nie wie, co robi; niech się Pan nie wzbrania,", + "108924": "Zsiadaj Pan!\" - i przytrzymał strzemię do zsiadania.", + "108925": "Weszli w zamek; Gerwazy stanął w progu sieni:", + "108926": "\"Tu - rzekł - dawni panowie, dworem otoczeni,", + "108927": "Często siadali w krzesłach w poobiedniej porze.", + "108928": "Pan godził spory włościan lub w dobrym humorze", + "108929": "Gościom różne ciekawe historyje prawił", + "108930": "Albo ich powieściami i żarty się bawił,", + "108931": "A młodzież na dziedzińcu biła się w palcaty", + "108932": "Lub ujeżdżała pańskie tureckie bachmaty\".", + "108933": "Weszli w sień. - Rzekł Gerwazy: \"W tej ogromnej", + "108934": "sieni", + "108935": "Brukowanej nie znajdziesz Pan tyle kamieni,", + "108936": "Ile tu pękło beczek wina w dobrych czasach;", + "108937": "Szlachta ciągnęła kufy z piwnicy na pasach,", + "108938": "Sproszona na sejm albo sejmik powiatowy,", + "108939": "Albo na imieniny pańskie, lub na łowy.", + "108940": "Podczas uczty na chorze tym kapela stała", + "108941": "I w organ i w rozliczne instrumenty grała;", + "108942": "A gdy wnoszono zdrowie, trąby jak w dniu sądnym", + "108943": "Grzmiały z choru; wiwaty szły ciągiem porządnym:", + "108944": "Pierwszy wiwat za zdrowie króla Jegomości,", + "108945": "Potem prymasa, potem królowej Jejmości,", + "108946": "Potem szlachty i całej Rzeczypospolitej,", + "108947": "A na koniec, po piątej szklenicy wypitej,", + "108948": "Wnoszono: Kochajmy się! wiwat bez przestanku,", + "108949": "Który, dniem okrzykniony, brzmiał aż do poranku;", + "108950": "A już gotowe stały cugi i podwody,", + "108951": "Aby każdego odwieźć do jego gospody\".", + "108952": "Przeszli już kilka komnat; Gerwazy w milczeniu", + "108953": "Tu wzrok na ścianie wstrzymał, ówdzie na sklepieniu,", + "108954": "Przywołując pamiątkę tu smutną, tam miłą;", + "108955": "Czasem, jakby chciał mówić: \"Wszystko się skończyło\",", + "108956": "Kiwnął żałośnie głową; czasem machnął ręką.", + "108957": "Widać, że mu wspomnienie samo było męką", + "108958": "I że je chciał odpędzić; aż się zatrzymali", + "108959": "Na górze, w wielkiej, niegdyś zwierciadlanej sali;", + "108960": "Dziś wydartych zwierciadeł stały puste ramy,", + "108961": "Okna bez szyb, z krużgankiem wprost naprzeciw bramy.", + "108962": "Tu wszedłszy starzec głowę zadumaną skłonił", + "108963": "I twarz zakrył rękami, a gdy ją odsłonił,", + "108964": "Miała wyraz żałości wielkiej i rozpaczy.", + "108965": "Hrabia, chociaż nie wiedział, co to wszystko znaczy,", + "108966": "Poglądając w twarz starca czuł jakieś wzruszenie,", + "108967": "Rękę mu ścisnął; chwilę trwało to milczenie.", + "108968": "Przerwał je starzec, trzęsąc wzniesioną prawicą:", + "108969": "\"Nie masz zgody, Mopanku, pomiędzy Soplicą", + "108970": "I krwią Horeszków! W Panu krew Horeszków płynie,", + "108971": "Jesteś krewnym Stolnika po matce Łowczynie,", + "108972": "Która się rodzi z drugiej córki Kasztelana,", + "108973": "Który był, jak wiadomo, wujem mego Pana.", + "108974": "Słuchaj Pan historyi swej własnej rodzinnej,", + "108975": "Która się stała właśnie w tej izbie, nie innej.", + "108976": "\"Nieboszczyk pan mój, Stolnik, pierwszy pan w powiecie,", + "108977": "Bogacz i familijant, miał jedyne dziecię,", + "108978": "Córkę piękną jak anioł; więc się zalecało", + "108979": "Stolnikównie i szlachty, i paniąt niemało.", + "108980": "Między szlachtą był jeden wielki paliwoda,", + "108981": "Kłótnik, Jacek Soplica, zwany <>", + "108982": "Przez żart; w istocie wiele znaczył w województwie,", + "108983": "Bo rodzinę Sopliców miał jakby w dowództwie", + "108984": "I trzystu ich kreskami rządził wedle woli,", + "108985": "Choć sam nic nie posiadał prócz kawałka roli,", + "108986": "Szabli, i wielkich wąsów od ucha do ucha.", + "108987": "Owoż pan Stolnik nieraz wzywał tego zucha", + "108988": "I ugaszczał w pałacu, zwłaszcza w czas sejmików,", + "108989": "Popularny dla jego krewnych i stronników.", + "108990": "Wąsal tak wzbił się w dumę łaskawem przyjęciem,", + "108991": "Że mu się uroiło zostać pańskim zięciem.", + "108992": "Do zamku nie proszony coraz częściej jeździł,", + "108993": "W końcu u nas jak w swoim domu się zagnieździł", + "108994": "I już miał się oświadczać, lecz pomiarkowano", + "108995": "I czarną mu polewkę do stołu podano.", + "108996": "Podobno Stolnikównie wpadł Soplica w oko,", + "108997": "Ale przed rodzicami taiła głęboko.", + "108998": "Było to za Kościuszki czasów; Pan popierał", + "108999": "Prawo trzeciego maja i już szlachtę zbierał,", + "109000": "Aby konfederatom ciągnąć ku pomocy,", + "109001": "Gdy nagle Moskwa zamek opasała w nocy:", + "109002": "Ledwie był czas z możdzerza na trwogę wypalić,", + "109003": "Podwoje dolne zamknąć i ryglem zawalić.", + "109004": "W zamku całym był tylko pan Stolnik, ja, Pani,", + "109005": "Kuchmistrz i dwóch kuchcików, wszyscy trzej pijani,", + "109006": "Proboszcz, lokaj, hajducy czterej, ludzie śmiali;", + "109007": "Więc za strzelby, do okien; aż tu tłum Moskali,", + "109008": "Krzycząc: <> od bramy wali po tarasie;", + "109009": "My im ze strzelb dziesięciu palnęli: <>", + "109010": "Nic tam nie było widać; słudzy bez ustanku", + "109011": "Strzelali z dolnych pięter, a ja i Pan z ganku.", + "109012": "Wszystko szło pięknym ładem, choć w tak wielkiej trwodze:", + "109013": "Dwadzieścia strzelb leżało tu, na tej podłodze,", + "109014": "Wystrzeliliśmy jedną, podawano drugą;", + "109015": "Ksiądz proboszcz zatrudniał się czynnie tą usługą", + "109016": "I Pani, i Panienka, i nadworne panny;", + "109017": "Trzech było strzelców, a szedł ogień nieustanny;", + "109018": "Grad kul sypały z dołu moskiewskie piechury,", + "109019": "My z rzadka, ale celniej dogrzewali z góry.", + "109020": "Trzy razy aż pode drzwi to chłopstwo się wparło,", + "109021": "Ale za każdym razem trzech nogi zadarło.", + "109022": "Więc uciekli pod lamus; a już był poranek.", + "109023": "Pan Stolnik wesoł wyszedł ze strzelbą na ganek", + "109024": "I skoro spod lamusa Moskal łeb wychylił,", + "109025": "On dawał zaraz ognia, a nigdy nie mylił;", + "109026": "Za każdym razem czarny kaszkiet w trawę padał", + "109027": "I już się rzadko który zza ściany wykradał.", + "109028": "Stolnik, widząc strwożone swe nieprzyjaciele,", + "109029": "Myślił zrobić wycieczkę, porwał karabelę", + "109030": "I z ganku krzycząc sługom wydawał rozkazy;", + "109031": "Obróciwszy się do mnie, rzekł: <>", + "109032": "Wtem strzelono spod bramy, Stolnik się zająknął,", + "109033": "Zaczerwienił się, zbladnął, chciał mówić, krwią chrząknął;", + "109034": "Postrzegłem wtenczas kulę, wpadła w piersi same;", + "109035": "Pan, słaniając się, palcem ukazał na bramę.", + "109036": "Poznałem tego łotra Soplicę! Poznałem!", + "109037": "Po wzroście i po wąsach! Jego to postrzałem", + "109038": "Zginął Stolnik, widziałem! Łotr jeszcze do góry", + "109039": "Wzniesioną trzymał strzelbę, jeszcze dym szedł z", + "109040": "rury!", + "109041": "Wziąłem go na cel, zbójca stał jak skamieniały!", + "109042": "Dwa razy dałem ognia, i oba wystrzały", + "109043": "Chybiły; czym ze złości, czy z żalu źle mierzył...", + "109044": "Usłyszałem wrzask kobiet, spójrzałem, - Pan nie żył\".", + "109045": "Tu Gerwazy umilknął i łzami się zalał;", + "109046": "Potem rzekł kończąc: \"Moskal już wrota wywalał;", + "109047": "Bo po śmierci Stolnika stałem bezprzytomnie", + "109048": "I nie wiedziałem, co się działo wokoło mnie;", + "109049": "Szczęściem, na odsiecz przyszedł nam Parafianowicz,", + "109050": "Przywiodłszy Mickiewiczów dwiestu z Horbatowicz,", + "109051": "Którzy są szlachta liczna i dzielna, człek w człeka,", + "109052": "A nienawidzą rodu Sopliców od wieka.", + "109053": "Tak zginął pan potężny, pobożny i prawy,", + "109054": "Który miał w domu krzesła, wstęgi i buławy,", + "109055": "Ojciec włościan, brat szlachty; i nie miał po sobie", + "109056": "Syna, który by zemstę poprzysiągł na grobie!", + "109057": "Ale miał sługi wierne; ja w krew jego rany", + "109058": "Obmoczyłem mój rapier, Scyzorykiem zwany", + "109059": "(Zapewne Pan o moim słyszał Scyzoryku,", + "109060": "Sławnym na każdym sejmie, targu i sejmiku).", + "109061": "Przysiągłem wyszczerbić go na Sopliców karkach;", + "109062": "Ścigałem ich na sejmach, zajazdach, jarmarkach;", + "109063": "Dwóch zarąbałem w kłótni, dwóch na pojedynku;", + "109064": "Jednego podpaliłem w drewnianym budynku,", + "109065": "Kiedyśmy zajeżdżali z Rymszą Korelicze,", + "109066": "Upiekł się tam jak piskorz; a tych nie policzę,", + "109067": "Którym uszy obciąłem. Jeden tylko został,", + "109068": "Który dotąd ode mnie pamiątki nie dostał!", + "109069": "Rodzoniutki braciszek owego wąsala", + "109070": "Żyje dotąd, i z swoich bogactw się przechwala,", + "109071": "Zamku Horeszków tyka swych kopców krawędzią,", + "109072": "Szanowany w powiecie, ma urząd, jest sędzią!", + "109073": "I Pan mu zamek oddasz? niecne jego nogi", + "109074": "Mają krew Pana mego zetrzeć z tej podłogi?", + "109075": "O, nie! Póki Gerwazy ma choć za grosz duszy", + "109076": "I tyle sił, że jednym małym palcem ruszy", + "109077": "Scyzoryk swój, wiszący dotychczas na ścianie,", + "109078": "Póty Soplica tego zamku nie dostanie!\"", + "109079": "\"O! - krzyknął Hrabia, ręce podnosząc do góry", + "109080": "-", + "109081": "Dobre miałem przeczucie, żem lubił te mury!", + "109082": "Choć nie wiedziałem, że w nich taki skarb się mieści,", + "109083": "Tyle scen dramatycznych i tyle powieści!", + "109084": "Skoro zamek mych przodków Soplicom zagrabię,", + "109085": "Ciebie osadzę w murach jak mego burgrabię;", + "109086": "Twoja powieść, Gerwazy, zajęła mię mocno.", + "109087": "Szkoda, żeś mię nie przywiódł tu w godzinę nocną;", + "109088": "Udrapowany płaszczem siadłbym na ruinach,", + "109089": "A ty byś mi o krwawych rozpowiadał czynach;", + "109090": "Szkoda, że masz niewielki dar opowiadania!", + "109091": "Nieraz takie słyszałem i czytam podania;", + "109092": "W Angliji i w Szkocyi każdy zamek lordów,", + "109093": "W Niemczech każdy dwór grafów był teatrem mordów!", + "109094": "W każdej dawnej, szlachetnej, potężnej rodzinie", + "109095": "Jest wieść o jakimś krwawym lub zdradzieckim czynie,", + "109096": "Po którym zemsta spływa na dziedziców w spadku:", + "109097": "W Polsce pierwszy raz słyszę o takim wypadku.", + "109098": "Czuję, że we mnie mężnych krew Horeszków płynie!", + "109099": "Wiem, co winienem sławie i mojej rodzinie.", + "109100": "Tak! Muszę zerwać wszelkie z Soplicą układy,", + "109101": "Choćby do pistoletów przyszło lub do szpady!", + "109102": "Honor każe\".", + "109103": "Rzekł, ruszył uroczystym krokiem,", + "109104": "A Gerwazy szedł z tyłu w milczeniu głębokiem.", + "109105": "Przed bramą stanął Hrabia, sam do siebie gadał,", + "109106": "Poglądając na zamek prędko na koń wsiadał,", + "109107": "Tak samotną rozmowę kończąc roztargniony:", + "109108": "\"Szkoda, że ten Soplica stary nie ma żony,", + "109109": "Lub córki pięknej, której ubóstwiałbym wdzięki;", + "109110": "Kochając i nie mogąc otrzymać jej ręki,", + "109111": "Nowa by się w powieści zrobiła zawiłość:", + "109112": "Tu serce, tam powinność! tu zemsta, tam miłość!\"", + "109113": "Tak szepcąc spiął ostrogi; koń leciał do dworu,", + "109114": "Gdy z drugiej strony strzelcy wyjeżdżali z boru;", + "109115": "Hrabia lubił myślistwo; ledwie strzelców zoczył,", + "109116": "Zapomniawszy o wszystkiem, prosto ku nim skoczył,", + "109117": "Mijając bramę, ogród, płoty, gdy w zawrocie", + "109118": "Obejrzał się i konia zatrzymał przy płocie.", + "109119": "Był sad.", + "109120": "Drzewa owocne, zasadzone w rzędy,", + "109121": "Ocieniały szerokie pole; spodem grzędy.", + "109122": "Tu kapusta, sędziwe schylając łysiny,", + "109123": "Siedzi i zda się dumać o losach jarzyny;", + "109124": "Tam, plącząc strąki w marchwi zielonej warkoczu,", + "109125": "Wysmukły bob obraca na nią tysiąc oczu;", + "109126": "Owdzie podnosi złotą kitę kukuruza;", + "109127": "Gdzieniegdzie otyłego widać brzuch harbuza,", + "109128": "Który od swej łodygi aż w daleką stronę", + "109129": "Wtoczył się jak gość między buraki czerwone.", + "109130": "Grzędy rozjęte miedzą; na każdym przykopie", + "109131": "Stoją jakby na straży w szeregach konopie,", + "109132": "Cyprysy jarzyn: ciche, proste i zielone.", + "109133": "Ich liście i woń służą grzędom za obronę,", + "109134": "Bo przez ich liście nie śmie przecisnąć się żmija.", + "109135": "A ich woń gąsienice i owad zabija.", + "109136": "Dalej maków białawe górują badyle;", + "109137": "Na nich, myślisz, iż rojem usiadły motyle,", + "109138": "Trzepiecąc skrzydełkami, na których się mieni", + "109139": "Z rozmaitością tęczy blask drogich kamieni:", + "109140": "Tylą farb żywych, różnych mak zrzenicę mami.", + "109141": "W środku kwiatów, jak pełnia pomiędzy gwiazdami,", + "109142": "Krągły słonecznik licem wielkiem, gorejącem,", + "109143": "Od wschodu do zachodu kręci się za słońcem.", + "109144": "Pod płotem wąskie, długie, wypukłe pagórki,", + "109145": "Bez drzew, krzewów i kwiatów: ogród na ogórki..", + "109146": "Pięknie wyrosły; liściem wielkim, rozłożystym,", + "109147": "Okryły grzędy jakby kobiercem fałdzistym.", + "109148": "Pośrodku szła dziewczyna, w bieliznę ubrana,", + "109149": "W majowej zieloności tonąc po kolana;", + "109150": "Z grząd zniżając się w bruzdy, zdała się nie stąpać,", + "109151": "Ale pływać po liściach, w ich barwie się kąpać.", + "109152": "Słomianym kapeluszem osłoniła głowę,", + "109153": "Od skroni powiewały dwie wstążki różowe", + "109154": "I kilka puklów światłych, rozwitych warkoczy;", + "109155": "Na ręku miała koszyk, w dół spuściła oczy,", + "109156": "Prawą rękę podniosła, niby do chwytania;", + "109157": "Jako dziewczę, gdy rybki w kąpieli ugania", + "109158": "Bawiące się z jej nóżką, tak ona co chwila", + "109159": "Z rękami i koszykiem po owoc się schyla,", + "109160": "Który stopą natrąci lub dostrzeże okiem.", + "109161": "Pan Hrabia, zachwycony tak cudnym widokiem,", + "109162": "Stał cicho. Słysząc tętent towarzyszów w dali,", + "109163": "Ręką dał znak, ażeby wstrzymać konie; stali.", + "109164": "On patrzył z wyciągniętą szyją, jak dziobaty", + "109165": "Żuraw, z dala od stada gdy odprawia czaty", + "109166": "Stojąc na jednej nodze, z czujnemi oczyma,", + "109167": "I, by nie zasnąć, kamień w drugiej nodze trzyma.", + "109168": "Zbudził Hrabiego szelest na plecach i skroni;", + "109169": "Był to bernardyn, kwestarz Robak, a miał w dłoni", + "109170": "Podniesione do góry węzłowate sznurki:", + "109171": "\"Ogórków chcesz Waść? - krzyknął. - Oto masz ogórki.", + "109172": "Wara, Panie, od szkody, na tutejszej grzędzie", + "109173": "Nie dla Waszeci owoc, nic z tego nie będzie\".", + "109174": "Potem palcem pogroził, kaptura poprawił", + "109175": "I odszedł. Hrabia jeszcze chwilę w miejscu bawił.", + "109176": "Śmiejąc się i klnąc razem tej nagłej przeszkodzie;", + "109177": "Okiem powrócił w ogród: ale już w ogrodzie", + "109178": "Nie było jej; mignęła tylko śród okienka", + "109179": "Jej różowa wstążeczka i biała sukienka.", + "109180": "Widać na grzędach, jaką przeleciała drogą,", + "109181": "Bo liść zielony, w biegu potrącony nogą,", + "109182": "Podnosił się, drżał chwilę, aż się uspokoił,", + "109183": "Jak woda, którą ptaszek skrzydłami rozkroił.", + "109184": "A na miejscu, gdzie stała, tylko porzucony", + "109185": "Koszyk mały z rokity, denkiem wywrócony,", + "109186": "Pogubiwszy owoce, na liściach zawisał", + "109187": "I wśród fali zielonej jeszcze się kołysał.", + "109188": "Po chwili wszędzie było samotnie i głucho.", + "109189": "Hrabia oczy w dom utkwił i natężył ucho,", + "109190": "Zawsze dumał, a strzelcy zawsze nieruchomie", + "109191": "Za nim stali. - Aż w cichym i samotnym domie", + "109192": "Wszczął się naprzód szmer, potem gwar i krzyk wesoły,", + "109193": "Jak w ulu pustym, kiedy weń wlatują pszczoły:", + "109194": "Był to znak, że wracali goście z polowania", + "109195": "I krzątała się służba około śniadania.", + "109196": "Jakoż po wszystkich izbach panował ruch wielki,", + "109197": "Roznoszono potrawy, sztuczce i butelki;", + "109198": "Mężczyźni, tak jak weszli, w swych zielonych", + "109199": "strojach,", + "109200": "Z talerzami, z szklankami chodząc po pokojach,", + "109201": "Jedli, pili lub wsparci na okien uszakach,", + "109202": "Rozprawiali o flintach, chartach i szarakach;", + "109203": "Podkomorstwo i Sędzia przy stole, a w kątku", + "109204": "Panny szeptały z sobą; nie było porządku,", + "109205": "Jaki się przy obiadach i wieczerzach chowa.", + "109206": "Była to w staropolskim domie moda nowa;", + "109207": "Przy śniadaniach pan Sędzia, choć nierad, pozwalał", + "109208": "Na taki nieporządek, lecz go nie pochwalał.", + "109209": "Różne też były dla dam i mężczyzn potrawy:", + "109210": "Tu roznoszono tace z całą służbą kawy,", + "109211": "Tace ogromne, w kwiaty ślicznie malowane,", + "109212": "Na nich kurzące wonnie imbryki blaszane", + "109213": "I z porcelany saskiej złote filiżanki;", + "109214": "Przy każdej garnuszeczek mały do śmietanki.", + "109215": "Takiej kawy jak w Polszcze nie ma w żadnym kraju:", + "109216": "W Polszcze, w domu porządnym, z dawnego zwyczaju,", + "109217": "Jest do robienia kawy osobna niewiasta,", + "109218": "Nazywa się kawiarka; ta sprowadza z miasta", + "109219": "Lub z wicin bierze ziarna w najlepszym gatunku", + "109220": "I zna tajne sposoby gotowania trunku,", + "109221": "Który ma czarność węgla, przejrzystość bursztynu,", + "109222": "Zapach moki i gęstość miodowego płynu.", + "109223": "Wiadomo, czem dla kawy jest dobra śmietana;", + "109224": "Na wsi nietrudno o nię: bo kawiarka z rana,", + "109225": "Przystawiwszy imbryki, odwiedza mleczarnie", + "109226": "I sama lekko świeży nabiału kwiat garnie", + "109227": "Do każdej filiżanki w osobny garnuszek,", + "109228": "Aby każdą z nich ubrać w osobny kożuszek.", + "109229": "Panie starsze już wcześniej wstawszy piły kawę,", + "109230": "Teraz drugą dla siebie zrobiły potrawę:", + "109231": "Z gorącego, śmietaną bielonego piwa,", + "109232": "W którym twaróg gruzłami posiekany pływa.", + "109233": "Zaś dla mężczyzn więdliny leżą do wyboru:", + "109234": "Półgęski tłuste, kumpia, skrzydliki ozoru,", + "109235": "Wszystkie wyborne, wszystkie sposobem domowym", + "109236": "Uwędzone w kominie dymem jałowcowym;", + "109237": "W końcu wniesiono zrazy na ostatnie danie:", + "109238": "Takie bywało w domu Sędziego śniadanie.", + "109239": "We dwóch izbach dwa różne skupiły się grona:", + "109240": "Starszyzna, przy stoliku małym zgromadzona,", + "109241": "Mówiła o sposobach nowych gospodarskich,", + "109242": "O nowych, coraz sroższych ukazach cesarskich;", + "109243": "Podkomorzy krążące o wojnie pogłoski", + "109244": "Oceniał i wyciągał polityczne wnioski.", + "109245": "Panna Wojska włożywszy okulary sine,", + "109246": "Zabawiała kabałą z kart Podkomorzynę.", + "109247": "W drugiej izbie toczyła młodzież rzecz o łowach,", + "109248": "W spokojniejszych i ciszszych niż zwykle rozmowach:", + "109249": "Bo Asesor i Rejent, oba mówcy wielcy,", + "109250": "Pierwsi znawcy myślistwa i najlepsi strzelcy,", + "109251": "Siedzieli przeciw sobie mrukliwi i gniewni;", + "109252": "Oba dobrze poszczuli, oba byli pewni", + "109253": "Zwycięstwa swoich chartów, gdy pośród równiny", + "109254": "Znalazł się zagon chłopskiej nie zżętej jarzyny;", + "109255": "Tam wpadł zając: już Kusy, już go Sokół imał,", + "109256": "Gdy Sędzia dojeżdżaczy na miedzy zatrzymał;", + "109257": "Musieli być posłuszni, chociaż w wielkim gniewie;", + "109258": "Psy powróciły same: i nikt pewnie nie wie,", + "109259": "Czy źwierz uszedł, czy wzięty; nikt zgadnąć nie zdoła,", + "109260": "Czy wpadł w paszczę Kusego, czyli też Sokoła,", + "109261": "Czyli obódwu razem: różnie sądzą strony", + "109262": "I spór na dalsze czasy trwał nie rozstrzygniony.", + "109263": "Wojski stary od izby do izby przechodził,", + "109264": "Po obu stronach oczy roztargnione wodził,", + "109265": "Nie mieszał się w myśliwych ni w starców rozmowę", + "109266": "I widać, że czem innym zajętą miał głowę;", + "109267": "Nosił skórzaną plackę: czasem w miejscu stanie,", + "109268": "Duma długo i - muchę zabije na ścianie.", + "109269": "Tadeusz z Telimeną, pomiędzy izbami", + "109270": "Stojąc we drzwiach na progu, rozmawiali sami;", + "109271": "Niewielki oddzielał ich od słuchaczów przedział,", + "109272": "Więc szeptali; Tadeusz teraz się dowiedział:", + "109273": "Że ciocia Telimena jest bogata pani,", + "109274": "Że nie są kanonicznie z sobą powiązani", + "109275": "Zbyt bliskim pokrewieństwem; i nawet niepewno,", + "109276": "Czy ciocia Telimena jest synowca krewną,", + "109277": "Choć ją stryj zowie siostrą, bo wspólni rodzice", + "109278": "Tak ich kiedyś nazwali mimo lat różnicę;", + "109279": "Że potem ona, żyjąc w stolicy czas długi,", + "109280": "Wyrządziła nieźmierne Sędziemu usługi;", + "109281": "Stąd ją Sędzia szanował bardzo i przed światem", + "109282": "Lubił, może z próżności, nazywać się bratem,", + "109283": "Czego mu Telimena przez przyjaźń nie wzbrania.", + "109284": "Ulżyły Tadeusza sercu te wyznania.", + "109285": "Wiele też innych rzeczy sobie oświadczyli;", + "109286": "A wszystko to się stało w jednej krótkiej chwili.", + "109287": "Ale w izbie na prawo, kusząc Asesora,", + "109288": "Rzekł Rejent mimojazdem: \"Ja mówiłem wczora,", + "109289": "Że polowanie nasze udać się nie może:", + "109290": "Jeszcze zbyt wcześnie, jeszcze na pniu stoi zboże", + "109291": "I mnóstwo sznurów chłopskiej nie zżętej jarzyny;", + "109292": "Stąd i Hrabia nie przybył mimo zaprosiny.", + "109293": "Hrabia na polowaniu bardzo dobrze zna się,", + "109294": "Nieraz gadał o łowów i miejscu, i czasie;", + "109295": "Hrabia chował się w obcych krajach od dzieciństwa", + "109296": "I powiada, że to jest znakiem barbarzyństwa", + "109297": "Polować tak jak u nas, bez żadnego względu", + "109298": "Na artykuły ustaw, przepisy urzędu,", + "109299": "Nie szanując niczyich kopców ani miedzy,", + "109300": "Jeździć po cudzym gruncie bez dziedzica wiedzy;", + "109301": "Wiosną równie jak latem zbiegać pola, knieje,", + "109302": "Zabijać nieraz lisa, właśnie gdy linieje,", + "109303": "Albo cierpieć, iż kotną samicę zajęczą", + "109304": "Charty w runi uszczują, a raczej zamęczą,", + "109305": "Z wielką szkodą źwierzyny. Stąd się Hrabia żali,", + "109306": "Że cywilizacyja większa u Moskali,", + "109307": "Bo tam o polowaniu są ukazy cara", + "109308": "I dozor policyi, i na winnych kara\".", + "109309": "Telimena, ku lewej iźbie obrócona,", + "109310": "Wachlując batystową chusteczką ramiona,", + "109311": "\"Jak mamę kocham - rzekła - Hrabia się nie myli.", + "109312": "Znam ja dobrze Rosyją. Państwo nie wierzyli,", + "109313": "Gdy im nieraz mówiłam, jak tam z wielu względów", + "109314": "Godna pochwały czujność i srogość urzędów.", + "109315": "Byłam ja w Petersburgu nie raz, nie dwa razy!", + "109316": "Miłe wspomnienia! wdzięczne przeszłości obrazy!", + "109317": "Co za miasto! Nikt z Panów nie był w Petersburku?", + "109318": "Chcecie może plan widzieć? Mam plan miasta w biórku.", + "109319": "Latem świat petersburski zwykł mieszkać na daczy,", + "109320": "To jest w pałacach wiejskich (dacza wioskę znaczy).", + "109321": "Mieszkałam w pałacyku, tuż nad Newą rzeką,", + "109322": "Niezbyt blisko od miasta i niezbyt daleko,", + "109323": "Na niewielkim, umyślnie sypanym pagórku.", + "109324": "Ach, co to był za domek! plan mam dotąd w biórku.", + "109325": "Otóż, na me nieszczęście, najął dom w sąsiedztwie", + "109326": "Jakiś mały czynownik siedzący na śledztwie;", + "109327": "Trzymał kilkoro chartów; co to za męczarnie,", + "109328": "Gdy blisko mieszka mały czynownik i psiarnie!", + "109329": "Ilekroć z książką wyszłam sobie do ogrodu", + "109330": "Użyć księżyca blasku, wieczornego chłodu,", + "109331": "Zaraz i pies przyleciał i kręcił ogonem,", + "109332": "I strzygł uszami, właśnie jakby był szalonym.", + "109333": "Nieraz się nalękałam. Serce mi wróżyło", + "109334": "Z tych psów jakieś nieszczęście: tak się też zdarzyło.", + "109335": "Bo gdym szła do ogrodu pewnego poranka,", + "109336": "Chart u nóg mych zadławił mojego kochanka", + "109337": "Bonończyka! Ach, była to rozkoszna psina!", + "109338": "Miałam ją w podarunku od księcia Sukina", + "109339": "Na pamiątkę; rozumna, żywa jak wiewiórka,", + "109340": "Mam jej portrecik, tylko nie chcę iść do biórka.", + "109341": "Widząc ją zadławioną, z wielkiej alteracji", + "109342": "Dostałam mdłości, spazmów, serca palpitacji.", + "109343": "Może by gorzej jeszcze z moim zdrowiem było;", + "109344": "Szczęściem, nadjechał właśnie z wizytą Kiryło", + "109345": "Gawrylicz Kozodusin, Wielki Łowczy Dworu,", + "109346": "Pyta się o przyczynę tak złego humoru.", + "109347": "Każe wnet urzędnika przyciągnąć za uszy;", + "109348": "Staje pobladły, drżący i prawie bez duszy.", + "109349": "<> - krzyknął Kiryło piorunowym głosem -", + "109350": "Szczuć wiosną łanię kotną tuż pod carskim nosem?>>", + "109351": "Osłupiały czynownik darmo się zaklinał,", + "109352": "Że polowania dotąd jeszcze nie zaczynał.", + "109353": "Że z Wielkiego Łowczego wielkim pozwoleniem", + "109354": "Zwierz uszczuty zda mu się być psem, nie jeleniem.", + "109355": "<>", + "109359": "Wołają policmajstra, każą spisać śledztwo:", + "109360": "<>", + "109363": "Policmajster powinność służby swej rozumiał,", + "109364": "Bardzo się nad zuchwalstwem czynownika zdumiał", + "109365": "I odwiodłszy na stronę, po bratersku radził,", + "109366": "By przyznał się do winy i tem grzech swój zgładził.", + "109367": "Łowczy udobruchany przyrzekł, że się wstawi", + "109368": "Do Cesarza i wyrok nieco ułaskawi;", + "109369": "Skończyło się, że charty poszły na powrozy,", + "109370": "A czynownik na cztery tygodnie do kozy.", + "109371": "Zabawiła nas cały wieczor ta pustota;", + "109372": "Zrobiła się nazajutrz z tego anegdota,", + "109373": "Że w sądy o mym piesku Wielki Łowczy wdał się;", + "109374": "I nawet wiem z pewnością, że sam Cesarz śmiał się\".", + "109375": "Śmiech powstał w obu izbach. Sędzia z Bernardynem", + "109376": "Grał w mariasza i właśnie z wyświeconym winem", + "109377": "Miał coś ważnego zadać; już ksiądz ledwo dyszał,", + "109378": "Kiedy Sędzia początek powieści połyszał", + "109379": "I tak nią był zajęty, że z zadartą głową", + "109380": "I z kartą podniesioną, do bicia gotową,", + "109381": "Siedział cicho i tylko Bernardyna trwożył,", + "109382": "Aż gdy skończono powieść, pamfila położył,", + "109383": "I rzekł śmiejąc się:", + "109384": "\"Niech tam sobie, kto chce, chwali", + "109385": "Niemców cywilizacją, porządek Moskali;", + "109386": "Niechaj Wielkopolanie uczą się od Szwabów", + "109387": "Prawować się o lisa i przyzywać drabów,", + "109388": "By wziąść w areszt ogara, że wpadł w cudze gaje;", + "109389": "Na Litwie, chwała Bogu, stare obyczaje:", + "109390": "Mamy dosyć zwierzyny dla nas i sąsiedztwa", + "109391": "I nie będziemy nigdy o to robić śledztwa;", + "109392": "I zboża mamy dosyć, psy nas nie ogłodzą,", + "109393": "Że po jarzynach albo po życie pochodzą;", + "109394": "Na morgach chłopskich bronię robić polowanie\".", + "109395": "Ekonom z lewej izby rzekł: \"Nie dziw, Mospanie,", + "109396": "Bo też Pan drogo płaci za taką zwierzynę.", + "109397": "Chłopy i radzi temu, kiedy w ich jarzynę", + "109398": "Wskoczy chart; niech otrząśnie dziesięć kłosów żyta,", + "109399": "To Pan mu kopę oddasz, i jeszcze nie kwita,", + "109400": "Często chłopi talara w przydatku dostali;", + "109401": "Wierz mi Pan, że się chłopstwo bardzo rozzuchwali,", + "109402": "Jeśli...\"", + "109403": "Resztę dowodów pana ekonoma", + "109404": "Nie mógł usłyszeć Sędzia, bo pomiędzy dwoma", + "109405": "Rozprawami wszczęło się dziesięć rozgoworów,", + "109406": "Anegdot, opowiadań, i na koniec sporów.", + "109407": "Tadeusz z Telimeną, całkiem zapomniani,", + "109408": "Pamiętali o sobie. - Rada była pani,", + "109409": "Że jej dowcip tak bardzo Tadeusza bawił;", + "109410": "Młodzieniec jej nawzajem komplementy prawił.", + "109411": "Telimena mówiła coraz wolniéj, ciszéj,", + "109412": "I Tadeusz udawał, że jej nie dosłyszy", + "109413": "W tłumie rozmów: więc szepcąc, tak zbliżył się do niéj,", + "109414": "Że uczuł twarzą lubą gorącość jej skroni;", + "109415": "Wstrzymując oddech, usty chwytał jej westchnienie", + "109416": "I okiem łowił wszystkie jej wzroku promienie.", + "109417": "Wtem pomiędzy ich usta mignęła znienacka", + "109418": "Naprzód mucha, a za nią tuż Wojskiego placka.", + "109419": "Na Litwie much dostatek. Jest pomiędzy niemi", + "109420": "Gatunek much osobny, zwanych szlacheckiemi;", + "109421": "Barwą i kształtem całkiem podobne do innych,", + "109422": "Ale pierś mają szerszą, brzuch większy od gminnych,", + "109423": "Latając bardzo huczą i nieznośnie brzęczą,", + "109424": "A tak silne, że tkankę przebiją pajęczą", + "109425": "Lub jeśli która wpadnie, trzy dni będzie bzykać,", + "109426": "Bo z pająkiem sam na sam może się borykać.", + "109427": "Wszystko to Wojski zbadał i jeszcze dowodził,", + "109428": "Że się z tych much szlacheckich pomniejszy lud rodził,", + "109429": "Że one tym są muchom, czem dla roju matki,", + "109430": "Że z ich wybiciem zginą owadów ostatki.", + "109431": "Prawda, że ochmistrzyni ani pleban wioski", + "109432": "Nie uwierzyli nigdy w te Wojskiego wnioski", + "109433": "I trzymali inaczej o muszym rodzaju;", + "109434": "Lecz Wojski nie odstąpił dawnego zwyczaju:", + "109435": "Ledwo dostrzegł takową muchę, wnet ją gonił.", + "109436": "Właśnie teraz mu szlachcic nad uchem zadzwonił;", + "109437": "Po dwakroć Wojski machnął, zdziwił się, że chybił,", + "109438": "Trzeci raz machnął, tylko co okna nie wybił;", + "109439": "Aż mucha, odurzona od tyla łoskotu,", + "109440": "Widząc dwóch ludzi w progu broniących odwrotu,", + "109441": "Rzuciła się z rozpaczą pomiędzy ich lica;", + "109442": "I tam za nią mignęła Wojskiego prawica.", + "109443": "Raz tak był tęgi, że dwie odskoczyły głowy,", + "109444": "Jak rozdarte piorunem dwie drzewa połowy;", + "109445": "Uderzyły się mocno oboje w uszaki,", + "109446": "Tak że obojgu sine zostały się znaki.", + "109447": "Szczęściem, nikt nie uważał, bo dotychczasowa", + "109448": "Żywa, głośna, lecz dosyć porządna rozmowa", + "109449": "Zakończyła się nagłym wybuchem hałasu.", + "109450": "Jak strzelcy gdy na lisa zaciągną do lasu,", + "109451": "Słychać gdzieniegdzie trzask drzew, strzały, psiarni granie,", + "109452": "A wtem dojeżdżacz dzika ruszył niespodzianie,", + "109453": "Dał znak, i wrzask powstaje w strzelców i psów tłuszczy,", + "109454": "Jak gdyby się ozwały wszystkie drzewa puszczy;", + "109455": "Tak dzieje się z rozmową: z wolna się pomyka,", + "109456": "Aż natrafi na przedmiot wielki, jak na dzika.", + "109457": "Dzikiem rozmów strzeleckich był ów spór zażarty", + "109458": "Rejenta z Asesorem o sławne ich charty.", + "109459": "Krótko trwał, lecz zrobili wiele w jedną chwllę;", + "109460": "Bo razem wyrzucili słów i obelg tyle,", + "109461": "Że wyczerpnęli sporu zwyczajne trzy części:", + "109462": "Przycinki, gniew, wyzwanie - i szło już do pięści.", + "109463": "Więc ku nim z drugiej izby wszyscy się porwali", + "109464": "I tocząc się przeze drzwi na kształt bystrej fali,", + "109465": "Unieśli młodą parę stojącą na progu,", + "109466": "Podobną Janusowi, dwulicemu bogu.", + "109467": "Tadeusz z Telimeną nim na skroniach włosy", + "109468": "Poprawili, już groźne ucichły odgłosy,", + "109469": "Szmer zmieszany ze śmiechem śród ciżby się szerzył;", + "109470": "Nastąpił rozejm kłótni, Kwestarz ją uśmierzył:", + "109471": "Człowiek stary, lecz krępy i bardzo pleczysty.", + "109472": "Właśnie kiedy Asesor podbiegł do Jurysty,", + "109473": "Gdy już sobie gestami grozili szermierze,", + "109474": "On raptem porwał obu z tyłu za kołnierze", + "109475": "I dwakroć uderzywszy głowy obie mocne", + "109476": "Jedną o drugą jako jaja wielkanocne,", + "109477": "Rozkrzyżował ramiona na kształt drogoskazu", + "109478": "I we dwa kąty izby rzucił ich od razu;", + "109479": "Chwilę z rozciągnionemi stał w miejscu rękami", + "109480": "I \"Pax, pax, pax vobiscum! - krzyczał - pokój z wami!\"", + "109481": "Zdziwiły się, zaśmiały nawet strony obie:", + "109482": "Przez szacunek należny duchownej osobie", + "109483": "Nie śmiano łajać mnicha; a po takiej probie", + "109484": "Nikt też nie miał ochoty zaczynać z nim zwadę.", + "109485": "Zaś kwestarz Robak, skoro uciszył gromadę,", + "109486": "Widać było, że wcale tryumfu nie szukał,", + "109487": "Ani groził kłótnikom więcej, ani fukał;", + "109488": "Tylko poprawił kaptur i ręce za pasem", + "109489": "Zatknąwszy, wyszedł cicho z pokoju.", + "109490": "Tymczasem", + "109491": "Podkomorzy i Sędzia między dwiema strony", + "109492": "Plac zajęli. Pan Wojski, jakby przebudzony", + "109493": "Z głębokiego dumania, na środek wystąpił,", + "109494": "Obiegał zgromadzenie ognistą źrenicą", + "109495": "I gdzie szmer jeszcze słyszał, jak ksiądz kropielnicą,", + "109496": "Tam uciszając machał swą placką ze skóry;", + "109497": "Wreszcie, podniosłszy trzonek z powagą do góry", + "109498": "Jak laskę marszałkowską, nakazał milczenie.", + "109499": "\"Uciszcie się! - powtarzał. - Miejcie też", + "109500": "baczenie,", + "109501": "Wy, co jesteście pierwsi myśliwi w powiecie,", + "109502": "Z gorszącej kłótni waszej co będzie? czy wiecie?", + "109503": "Oto młodzież, na której Ojczyzny nadzieje,", + "109504": "Która ma wsławiać nasze ostępy i knieje,", + "109505": "Która, niestety, i tak zaniedbuje łowy,", + "109506": "Może do ich wzgardzenia weźmie pochop nowy!", + "109507": "Widząc, że ci, co innym mają dać przykłady,", + "109508": "Z łowów przynoszą tylko poswarki i zwady.", + "109509": "Miejcie też wzgląd powinny dla mych włosów siwych;", + "109510": "Bo znałem większych dawniej niźli wy myśliwych,", + "109511": "A sądziłem ich nieraz sądem polubownym.", + "109512": "Któż był w lasach litewskich Rejtanowi równym?", + "109513": "Czy obławę zaciągnąć, czy spotkać się z źwierzém,", + "109514": "Kto z Białopiotrowiczem porówna się Jerzym?", + "109515": "Gdzie jest dziś taki strzelec jak szlachcic Żegota,", + "109516": "Co kulą z pistoletu w biegu trafiał kota?", + "109517": "Terajewicza znałem, co idąc na dziki,", + "109518": "Nie brał nigdy innego oręża prócz piki!", + "109519": "Budrewicza, co chodził z niedźwiedziem w zapasy.", + "109520": "Takich mężów widziały niegdyś nasze lasy!", + "109521": "Jeśli do sporu przyszło, jakże spór godzili?", + "109522": "Oto obrali sędziów i zakład stawili.", + "109523": "Ogiński sto włók lasu raz przegrał o wilka;", + "109524": "Niesiołowskiemu borsuk kosztował wsi kilka!", + "109525": "I wy, Panowie, pójdźcie za starych przykładem", + "109526": "I rozstrzygnijcie spór wasz choć mniejszym zakładem.", + "109527": "Słowo wiatr, w sporach słównych nigdy nie masz końca,", + "109528": "Szkoda ust dłużej suszyć kłótnią o zająca;", + "109529": "Więc polubownych sędziów najpierwej obierzcie,", + "109530": "A co wyrzekną, temu sumiennie zawierzcie.", + "109531": "Ja uproszę Sędziego, ażeby nie bronił", + "109532": "Dojeżdżaczowi, choćby po pszenicy gonił;", + "109533": "I tuszę, że tę łaskę otrzymam od Pana\".", + "109534": "To wyrzekłszy, Sędziego ścisnął za kolana.", + "109535": "\"Konia - zawołał Rejent - stawię konia z rzędem", + "109536": "I opiszę się jeszcze przed ziemskim urzędem,", + "109537": "Iż ten pierścień sędziemu w salarijum złożę\".", + "109538": "\"Ja - rzekł Asesor - stawię me złote obroże,", + "109539": "Jaszczurem wykładane, z kółkami ze złota,", + "109540": "I smycz tkany, jedwabny, którego robota", + "109541": "Równie cudna jak kamień, co się na nim świeci.", + "109542": "Chciałem ten sprzęt zostawić w dziedzictwie dla dzieci,", + "109543": "Jeślibym się ożenił; ten sprzęt mnie darował", + "109544": "Książę Dominik, kiedym z nim razem polował", + "109545": "I z marszałkiem Sanguszką księciem, z jenerałem", + "109546": "Mejenem, i gdy wszystkich na charty wyzwałem.", + "109547": "Tam - bezprzykładną w dziejach polowania sztuką", + "109548": "Uszczułem sześć zajęcy pojedynczą suką.", + "109549": "Polowaliśmy wtenczas na kupiskiem błoniu;", + "109550": "Książę Radziwiłł nie mógł dosiedzieć na koniu;", + "109551": "Zsiadł i objąwszy sławną mą charcicę Kanię,", + "109552": "Trzykroć jej w samą głowę dał pocałowanie,", + "109553": "A potem, trzykroć ręką klasnąwszy po pysku,", + "109554": "Rzekł: <>.", + "109555": "Tak Napoleon daje wodzom swoim księstwa", + "109556": "Od miejsc, na których wielkie odnieśli zwycięstwa\".", + "109557": "Telimena, znudzona zbyt długimi swary,", + "109558": "Chciała wyjść na dziedziniec, lecz szukała pary;", + "109559": "Wzięła koszyczek z kołka: \"Panowie, jak widzę,", + "109560": "Chcecie zostać w pokoju, ja idę na rydze;", + "109561": "Kto łaska, proszę za mną\" - rzekła, koło głowy", + "109562": "Obwijając czerwony szal kaszemirowy;", + "109563": "Córeczkę Podkomorstwa wzięła w jedną rękę,", + "109564": "A drugą podchyliła do kostek sukienkę.", + "109565": "Tadeusz milczkiem za nią na grzyby pośpieszył.", + "109566": "Zamiar przechadzki bardzo Sędziego ucieszył.", + "109567": "Widział sposób rozjęcia krzykliwego sporu,", + "109568": "A więc krzyknął: \"Panowie, po grzyby do boru!", + "109569": "Kto z najpiękniejszym rydzem do stołu przybędzie,", + "109570": "Ten obok najpiękniejszej panienki usiędzie;", + "109571": "Sam ją sobie wybierze. Jeśli znajdzie dama,", + "109572": "Najpiękniejszego chłopca weźmie sobie sama\".", + "109573": "KSIĘGA TRZECIA", + "109574": "UMIZGI", + "109575": "Wyprawa Hrabi na sad - Tajemnicza nimfa gęsi pasie - Podobieństwo grzybobrania do przechadzki cieniów elizejskich - Gatunki grzybów - Telimena w Świątyni dumania - Narady tyczące się postanowienia Tadeusza - Hrabia pejzażysta - Tadeusza uwagi malarskie nad drzewami i obłokami - Hrabiego myśli o sztuce - Dzwon - Bilecik - Niedźwiedź, Mospanie!", + "109576": "Hrabia wracał do siebie, lecz konia wstrzymywał,", + "109577": "Głową coraz w tył kręcił, w ogród się wpatrywał;", + "109578": "I raz mu się zdawało, że znowu z okienka", + "109579": "Błysnęła tajemnicza bieluchna sukienka", + "109580": "I coś lekkiego znowu upadło z wysoka,", + "109581": "I przeleciawszy cały ogród w mgnieniu oka,", + "109582": "Pomiędzy zielonymi świeciło ogórki:", + "109583": "Jako promień słoneczny, wykradłszy się z chmurki,", + "109584": "Kiedy śród roli padnie na krzemienia skibę", + "109585": "Lub śród zielonej łąki w drobną wody szybę.", + "109586": "Hrabia zsiadł z konia, sługi odprawił do domu,", + "109587": "A sam ku ogrodowi ruszył po kryjomu;", + "109588": "Dobiegł wkrótce parkanu, znalazł w nim otwory", + "109589": "I wcisnął się po cichu jak wilk do obory;", + "109590": "Nieszczęściem, trącił krzaki suchego agrestu.", + "109591": "Ogrodniczka, jak gdyby zlękła się szelestu,", + "109592": "Oglądała się wkoło, lecz nic nie spostrzegła;", + "109593": "Przecież ku drugiej stronie ogrodu pobiegła.", + "109594": "A Hrabia bokiem, między wielkie końskie szczawie,", + "109595": "Między liście łopuchu, na rękach, po trawie,", + "109596": "Skacząc jak żaba, cicho, przyczołgał się blisko,", + "109597": "Wytknął głowę - i ujrzał cudne widowisko.", + "109598": "W tej części sadu rosły tu i ówdzie wiśnie,", + "109599": "Śród nich zboże, w gatunkach zmieszanych umyślnie:", + "109600": "Pszenica, kukuruza, bob, jęczmień wąsaty,", + "109601": "Proso, groszek, a nawet krzewiny i kwiaty.", + "109602": "Domowemu to ptastwu taki ochmistrzyni", + "109603": "Wymyśliła ogródek: sławna gospodyni.", + "109604": "Zwała się Kokosznicka, z domu Jendykowi-", + "109605": "czówna; jej wynalazek epokę stanowi", + "109606": "W domowym gospodarstwie; dziś powszechnie znany,", + "109607": "Lecz w owych czasach jeszcze za nowość podany,", + "109608": "Przyjęty pod sekretem od niewielu osób,", + "109609": "Nim go wydał kalendarz, pod tytułem: Sposób", + "109610": "Na jastrzębie i kanie, albo nowy środek", + "109611": "Wychowywania drobiu - był to ów ogrodek.", + "109612": "Jakoż zaledwie kogut, co odprawia warty,", + "109613": "Stanie i nieruchomie dzierżąc dziob zadarty,", + "109614": "I głowę grzebieniastą pochyliwszy bokiem,", + "109615": "Aby tym łacniej w niebo mógł celować okiem,", + "109616": "Dostrzeże wiszącego jastrzębia śród chmury,", + "109617": "Krzyknie - zaraz w ten ogród chowają się kury,", + "109618": "Nawet gęsi i pawie, i w nagłym przestrachu", + "109619": "Gołębie, gdy nie mogą schronić się na dachu.", + "109620": "Teraz w niebie żadnego nie widziano wroga,", + "109621": "Tylko skwarzyła słońca letniego pożoga,", + "109622": "Od niej ptaki w zbożowym ukryły się lasku;", + "109623": "Tamte leżą w murawie, te kąpią się w piasku.", + "109624": "Śród ptaszych głów sterczały główki ludzkie", + "109625": "małe,", + "109626": "Odkryte; włosy na nich krótkie, jak len białe;", + "109627": "Szyje nagie do ramion; a pomiędzy niemi", + "109628": "Dziewczyna głową wyższa, z włosami dłuższemi;", + "109629": "Tuż za dziećmi paw siedział i piór swych obręcze", + "109630": "Szeroko rozprzestrzenił w różnofarbną tęczę,", + "109631": "Na której główki białe, jak na tle obrazku,", + "109632": "Rzucone w ciemny błękit, nabierały blasku,", + "109633": "Obrysowane wkoło kręgiem pawich oczu", + "109634": "Jak wiankiem gwiazd, świeciły w zbożu jak w przezroczu,", + "109635": "Pomiędzy kukuruzy złocistymi laski", + "109636": "I angielską trawicą posrebrzaną w paski,", + "109637": "I szczyrem koralowym, i zielonym ślazem,", + "109638": "Których kształty i barwy mieszały się razem", + "109639": "Niby krata ze srebra i złota pleciona,", + "109640": "A powiewna od wiatru jak lekka zasłona.", + "109641": "Nad gęstwą różnofarbnych kłosów i badylów", + "109642": "Wisiała jak baldakim jasna mgła motylów", + "109643": "Zwanych babkami, których poczwórne skrzydełka,", + "109644": "Lekkie jak pajęczyna, przejrzyste jak szkiełka,", + "109645": "Gdy w powietrzu zawisną, zaledwo widome,", + "109646": "I chociaż brzęczą, myślisz, że są nieruchome.", + "109647": "Dziewczyna powiewała podniesioną w ręku", + "109648": "Szarą kitką, podobną do piór strusich pęku;", + "109649": "Nią zdała się oganiać główki niemowlęce", + "109650": "Od złotego motylów deszczu. W drugiej ręce", + "109651": "Coś u niej rogatego, złocistego świeci,", + "109652": "Zdaje się, że naczynie do karmienia dzieci,", + "109653": "Bo je zbliżała dzieciom do ust po kolei,", + "109654": "Miało zaś kształt złotego rogu Amaltei.", + "109655": "Tak zatrudniona, przecież obracała głowę", + "109656": "Na pamiętne szelestem krzaki agrestowe,", + "109657": "Nie wiedząc, że napastnik już z przeciwnej strony", + "109658": "Zbliżył się, czołgając się jak wąż przez zagony;", + "109659": "Aż wyskoczył z łopucha. Spójrzała - stał blisko,", + "109660": "O cztery grzędy od niej, i kłaniał się nisko.", + "109661": "Już głowę odwróciła i wzniosła ramiona,", + "109662": "I zrywała się lecieć jak kraska spłoszona,", + "109663": "I już lekkie jej stopy wionęły nad liściem,", + "109664": "Kiedy dzieci, przelękłe podróżnego wniściem", + "109665": "I ucieczką dziewczyny, wrzasnęły okropnie;", + "109666": "Posłyszała, uczuła, że jest nieroztropnie", + "109667": "Dziatwę małą, przelękłą i samą porzucić:", + "109668": "Wracała wstrzymując się, lecz musiała wrócić,", + "109669": "Jak niechętny duch, wróżka przyzwany zaklęciem;", + "109670": "Przybiegła z najkrzykliwszym bawić się dziecięciem,", + "109671": "Siadła przy niem na ziemi, wzięła je na łono,", + "109672": "Drugie głaskała ręką i mową pieszczoną;", + "109673": "Aż się uspokoiły, objąwszy w rączęta", + "109674": "Jej kolana i tuląc główki jak pisklęta", + "109675": "Pod skrzydło matki. Ona rzekła: \"Czy to pięknie", + "109676": "Tak krzyczeć? czy to grzecznie? Ten pan was się zlęknie.", + "109677": "Ten pan nie przyszedł straszyć; to nie dziad szkaradny.", + "109678": "To gość, dobry pan, patrzcie tylko, jaki ładny\".", + "109679": "Sama spójrzała: Hrabia uśmiechnął się mile", + "109680": "I widocznie był wdzięczen jej za pochwał tyle;", + "109681": "Postrzegła się, umilkła, oczy opuściła", + "109682": "I jako róży pączek cała się spłoniła.", + "109683": "W istocie był to piękny pan: słusznej urody,", + "109684": "Twarz miał pociągłą, blade, lecz świeże jagody,", + "109685": "Oczy modre, łagodne, włos długi, białawy;", + "109686": "Na włosach listki ziela i kosmyki trawy,", + "109687": "Które Hrabia oberwał pełznąc przez zagony,", + "109688": "Zieleniły się jako wieniec rozpleciony.", + "109689": "\"O ty! - rzekł - jakimkolwiek uczczę cię", + "109690": "imieniem,", + "109691": "Bóstwem jesteś czy nimfą, duchem czy widzeniem!", + "109692": "Mów! własna-li cię wola na ziemię sprowadza,", + "109693": "Obca-li więzi ciebie na padole władza?", + "109694": "Ach, domyślam się - pewnie wzgardzony miłośnik,", + "109695": "Jaki pan możny albo opiekun zazdrośnik", + "109696": "W tym cię parku zamkowym jak zaklętą strzeże!", + "109697": "Godna, by o cię bronią walczyli rycerze,", + "109698": "Byś została romansów heroiną smutnych!", + "109699": "Odkryj mi, Piękna, tajnie twych losów okrutnych!", + "109700": "Znajdziesz wybawiciela - odtąd twem skinieniem,", + "109701": "Jak rządzisz sercem mojem, tak rządź mym ramieniem\".", + "109702": "Wyciągnął ramię.", + "109703": "Ona z rumieńcem dziewiczym,", + "109704": "Ale z rozweselonym słuchała obliczem.", + "109705": "Jak dziecię lubi widzieć obrazki jaskrawe", + "109706": "I w liczmanach błyszczących znajduje zabawę,", + "109707": "Nim rozezna ich wartość, tak się słuch jej pieści", + "109708": "Z dźwięcznemi słowy, których nie pojęła treści.", + "109709": "Na koniec zapytała: \"Skąd tu Pan przychodzi?", + "109710": "I czego tu po grzędach szuka Pan Dobrodziéj?\"", + "109711": "Hrabia oczy roztworzył, zmieszany, zdziwiony,", + "109712": "Milczał, wreszcie, zniżając swej rozmowy tony:", + "109713": "\"Przepraszam - rzekł - Panienko! Widzę, żem pomieszał", + "109714": "Zabawy! Ach, przepraszam, jam właśnie pośpieszał", + "109715": "Na śniadanie; już późno, chciałem na czas zdążyć;", + "109716": "Panienka wie, że drogą trzeba wkoło krążyć,", + "109717": "Przez ogród, zdaje mi się, jest do dworu prościéj\".", + "109718": "Dziewczyna rzekła: \"Tędy droga Jegomości;", + "109719": "Tylko grząd psuć nie trzeba; tam między murawą", + "109720": "Ścieżka\". - \"W lewo - zapytał Hrabia - czy na prawo?\"", + "109721": "Ogrodniczka, podniosłszy błękitne oczęta,", + "109722": "Zdawała się go badać, ciekawością zdjęta:", + "109723": "Bo dom o tysiąc kroków widny jak na dłoni,", + "109724": "A Hrabia drogi pyta? Ale Hrabia do niéj", + "109725": "Chciał koniecznie coś mówić i szukał powodu", + "109726": "Rozmowy.", + "109727": "\"Panna mieszka tu? blisko ogrodu?", + "109728": "Czy na wsi? Jak to było, żem Panny we dworze", + "109729": "Nie widział? Czy niedawno tu? przyjezdna może?\"", + "109730": "Dziewczę wstrząsnęło głową. - \"Przepraszam, Panienko,", + "109731": "Czy nie tam pokoj Panny, gdzie owe okienko?\"", + "109732": "Myślił zaś w duchu: Jeśli nie jest heroiną", + "109733": "Romansów, jest młodziuchną, prześliczną dziewczyną.", + "109734": "Zbyt często wielka dusza, myśl wielka ukryta", + "109735": "W samotności, jak róża śród lasów rozkwita;", + "109736": "Dosyć ją wynieść na świat, postawić przed słońcem,", + "109737": "Aby widzów zdziwiła jasnych barw tysiącem!", + "109738": "Ogrodniczka tymczasem powstała w milczeniu,", + "109739": "Podniosła jedno dziecię źwisłe na ramieniu,", + "109740": "Drugie wzięła za rękę, a kilkoro przodem", + "109741": "Zaganiając jak gąski, szła dalej ogrodem.", + "109742": "Odwróciwszy się rzekła: \"Czy też Pan nie może", + "109743": "Rozbiegłe moje ptastwo wpędzić nazad w zboże?\"", + "109744": "\"Ja ptastwo pędzać?\" - krzyknął Hrabia z zadziwieniem.", + "109745": "Ona tymczasem znikła, zakryta drzew cieniem.", + "109746": "Chwilę jeszcze z szpaleru przez majowe zwoje", + "109747": "Przeświecało coś na wskróś, jakby oczu dwoje.", + "109748": "Samotny Hrabia długo jeszcze stał w ogrodzie;", + "109749": "Dusza jego, jak ziemia po słońca zachodzie,", + "109750": "Ostygała powoli, barwy brała ciemne;", + "109751": "Zaczął marzyć, lecz sny miał bardzo nieprzyjemne.", + "109752": "Zbudził się, sam nie wiedząc, na kogo się gniewał;", + "109753": "Niestety, mało znalazł! nadto się spodziewał!", + "109754": "Bo gdy zagonem pełznął ku owej pasterce,", + "109755": "Paliło mu się w głowie, skakało w nim serce;", + "109756": "Tyle wdzięków w tajemnej nimfie upatrywał,", + "109757": "W tyle ją cudów ubrał, tyle odgadywał!", + "109758": "Wszystko znalazł inaczej. Prawda, że twarz ładną,", + "109759": "Kibić miała wysmukłą, ale jak nieskładną!", + "109760": "A owa pulchność liców i rumieńca żywość,", + "109761": "Malująca zbyteczną, prostacką szczęśliwość!", + "109762": "Znak, że myśl jeszcze drzemie, że serce nieczynne.", + "109763": "I owe odpowiedzi, tak wiejskie, tak gminne!", + "109764": "\"Po cóż się łudzić? - krzyknął - zgaduję po", + "109765": "czasie!", + "109766": "Moja nimfa tajemna pono gęsi pasie!\"", + "109767": "Z nimfy zniknieniem całe czarowne przezrocze", + "109768": "Zmieniło się: te wstęgi, te kraty urocze,", + "109769": "Złote, srebrne, niestety! więc to była słoma?", + "109770": "Hrabia z załamanemi poglądał rękoma", + "109771": "Na snopek uwiązanej trawami mietlicy,", + "109772": "Którą brał za pęk strusich piór w ręku dziewicy.", + "109773": "Nie zapomniał naczynia: złocista konewka,", + "109774": "Ów różek Amaltei, była to marchewka!", + "109775": "Widział ją w ustach dziecka pożeraną chciwie:", + "109776": "Więc było po uroku! po czarach! po dziwie!", + "109777": "Tak chłopiec, kiedy ujrzy cykoryi kwiaty,", + "109778": "Wabiące dłoń miękkiemi, lekkiemi bławaty,", + "109779": "Chce je pieścić, zbliża się, dmuchnie, i z podmuchem", + "109780": "Cały kwiat na powietrzu rozleci się puchem,", + "109781": "A w ręku widzi tylko badacz zbyt ciekawy", + "109782": "Nagą łodygę szarozielonawej trawy.", + "109783": "Hrabia wcisnął na oczy kapelusz i wracał", + "109784": "Tamtędy, kędy przyszedł, ale drogę skracał,", + "109785": "Stąpając po jarzynach, kwiatach i agreście,", + "109786": "Aż przeskoczywszy parkan, odetchnął nareście!", + "109787": "Przypomniał, że dziewczynie mówił o śniadaniu;", + "109788": "Może już wszyscy wiedzą o jego spotkaniu;", + "109789": "W ogrodzie, blisko domu? może szukać wyślą?", + "109790": "Postrzegli, że uciekał? Kto wie, co pomyślą?", + "109791": "Więc wypadało wrócić.", + "109792": "Chyląc się u płotów,", + "109793": "Około miedz i zielska, po tysiącach zwrotów", + "109794": "Rad był przecież, że wyszedł w końcu na gościniec,", + "109795": "Który prosto prowadził na dworski dziedziniec.", + "109796": "Szedł przy płocie, a głowę odwracał od sadu,", + "109797": "Jak złodziej od śpichlerza, aby nie dać śladu,", + "109798": "Że go myśli nawiedzić albo już nawiedził.", + "109799": "Tak Hrabia był ostróżny, choć go nikt nie śledził;", + "109800": "Patrzył w stronę przeciwną ogrodu, na prawo.", + "109801": "Był gaj z rzadka zarosły, wysłany murawą;", + "109802": "Po jej kobiercach, na wskroś białych pniów brzozowych,", + "109803": "Pod namiotem obwisłych gałęzi majowych,", + "109804": "Snuło się mnóstwo kształtów, których dziwne ruchy,", + "109805": "Niby tańce, i dziwny ubior: istne duchy", + "109806": "Błądzące po księżycu. Tamci w czarnych, ciasnych,", + "109807": "Ci w długich, rozpuszczonych szatach, jak śnieg jasnych;", + "109808": "Tamten pod kapeluszem jak obręcz szerokim,", + "109809": "Ten z gołą głową; inni, jak gdyby obłokiem", + "109810": "Obwiani, idąc, na wiatr puszczają zasłony,", + "109811": "Ciągnące się za głową jak komet ogony.", + "109812": "Każdy w innej postawie: ten przyrósł do ziemi,", + "109813": "Tylko oczyma kręci na dół spuszczonemi;", + "109814": "Ów patrząc wprost przed siebie, niby senny kroczy", + "109815": "Jak po linie, ni w prawo, ni w lewo nie zboczy;", + "109816": "Wszyscy zaś ciągle w różne schylają się strony", + "109817": "Aż do ziemi, jak gdyby wybijać pokłony.", + "109818": "Jeżeli się przybliżą albo się spotkają,", + "109819": "Ani mówią do siebie, ani się witają,", + "109820": "Głęboko zadumani, w sobie pogrążeni.", + "109821": "Hrabia widział w nich obraz elizejskich cieni,", + "109822": "Które chociaż boleściom, troskom niedostępne,", + "109823": "Błąkają się spokojne, ciche, lecz posępne.", + "109824": "Któż by zgadnął, że owi, tak mało ruchomi,", + "109825": "Owi milczący ludzie - są nasi znajomi?", + "109826": "Sędziowscy towarzysze! z hucznego śniadania", + "109827": "Wyszli na uroczysty obrzęd grzybobrania.", + "109828": "Jako ludzie rozsądni, umieją miarkować", + "109829": "Mowy i ruchy swoje, aby je stosować", + "109830": "W każdej okoliczności do miejsca i czasu.", + "109831": "Dlatego, nim ruszyli za Sędzią do lasu,", + "109832": "Wzięli postawy tudzież ubiory odmienne:", + "109833": "Służące do przechadzki opończe płócienne,", + "109834": "Którymi osłaniają po wierzchu kontusze,", + "109835": "A na głowy słomiane wdziali kapelusze,", + "109836": "Stąd biali wyglądają jak czyscowe dusze.", + "109837": "Młodzież także przebrana, oprocz Telimeny", + "109838": "I kilku po francusku chodzących.", + "109839": "Tej sceny", + "109840": "Hrabia nie pojął, nie znał wiejskiego zwyczaju,", + "109841": "Więc zdziwiony nieźmiernie biegł pędem do gaju.", + "109842": "Grzybów było w bród: chłopcy biorą krasnolice,", + "109843": "Tyle w pieśniach litewskich sławione l i s i c e,", + "109844": "Co są godłem panieństwa, bo czerw ich nie zjada,", + "109845": "I dziwna; żaden owad na nich nie usiada.", + "109846": "Panienki za wysmukłym gonią b o r o w i k i e m,", + "109847": "Którego pieśń nazywa grzybów półkownikiem.", + "109848": "Wszyscy dybią na r y d z a; ten wzrostem skromniejszy", + "109849": "I mniej sławny w piosenkach, za to najsmaczniejszy,", + "109850": "Czy świeży, czy solony, czy jesiennej pory,", + "109851": "Czy zimą. Ale Wojski zbierał m u c h o m o r y.", + "109852": "Inne pospólstwo grzybów pogardzone w braku", + "109853": "Dla szkodliwości albo niedobrego smaku,", + "109854": "Lecz nie są bez użytku: one zwierza pasą", + "109855": "I gniazdem są owadów, i gajów okrasą.", + "109856": "Na zielonym obrusie łąk jako szeregi", + "109857": "Naczyń stołowych sterczą: tu z krągłymi brzegi", + "109858": "S u r o j a d k i srebrzyste, żółte i czerwone,", + "109859": "Niby czareczki rożnem winem napełnione;", + "109860": "K o ź l a k, jak przewrocone kubka dno wypukłe,", + "109861": "L e j k i, jako szampańskie kieliszki wysmukłe,", + "109862": "B i e 1 a k i krągłe, białe, szerokie i płaskie,", + "109863": "Jakby mlekiem nalane filiżanki saskie,", + "109864": "I kulista, czarniawym pyłkiem napełniona", + "109865": "P u r c h a w k a, jak pieprzniczka - zaś innych imiona", + "109866": "Znane tylko w zajęczym lub wilczym języku,", + "109867": "Od ludzi nie ochrzczone; a jest ich bez liku.", + "109868": "Ni wilczych, ni zajęczych nikt dotknąć nie raczy,", + "109869": "A kto schyla się ku nim, gdy błąd swój obaczy,", + "109870": "Zagniewany, grzyb złamie albo nogą kopnie;", + "109871": "Tak szpecąc trawę, czyni bardzo nieroztropnie.", + "109872": "Telimena ni wilczych, ni ludzkich nie zbiera.", + "109873": "Roztargniona, znudzona, dokoła spoziera", + "109874": "Z głową w górę zadartą. Więc pan Rejent w gniewie", + "109875": "Mówił o niej, że grzybów szukała na drzewie;", + "109876": "Asesor ją złośliwiej równał do samicy,", + "109877": "Która miejsca na gniazdo szuka w okolicy.", + "109878": "Jakoż zdała się szukać samotności, ciszy,", + "109879": "Oddalała się z wolna od swych towarzyszy", + "109880": "I szła lasem na wzgórek pochyło wyniosły,", + "109881": "Ocieniony, bo drzewa gęściej na nim rosły.", + "109882": "W środku szarzał się kamień; strumień spod kamienia", + "109883": "Szumiał, tryskał i zaraz, jakby szukał cienia,", + "109884": "Chował się między gęste i wysokie zioła,", + "109885": "Które wodą pojone bujały dokoła;", + "109886": "Tam ów bystry swawolnik, spowijany w trawy", + "109887": "I liściem podesłany, bez ruchu, bez wrzawy,", + "109888": "Niewidzialny i ledwie dosłyszany szepce,", + "109889": "Jako dziecię krzykliwe złożone w kolebce,", + "109890": "Gdy matka nad nim zwiąże firanki majowe", + "109891": "I liścia makowego nasypie pod głowę.", + "109892": "Miejsce piękne i ciche; tu się często schrania", + "109893": "Telimena, zowiąc je Ś w i ą t y n i ą d u m a n i a.", + "109894": "Stanąwszy nad strumieniem, rzuciła na trawnik", + "109895": "Z ramion swój szal powiewny, czerwony jak krwawnik,", + "109896": "I podobna pływaczce, która do kąpieli", + "109897": "Zimnej schyla się, nim się zanurzyć ośmieli,", + "109898": "Klęknęła i powoli chyliła się bokiem;", + "109899": "Wreszcie, jakby porwana koralu potokiem,", + "109900": "Upadła nań i cała wzdłuż się rozpostarła,", + "109901": "Łokcie na trawie, skronie na dłoniach oparła,", + "109902": "Z głową w dół skłonioną; na dole, u głowy,", + "109903": "Błysnął francuskiej książki papier welinowy;", + "109904": "Nad alabastrowymi stronicami księgi", + "109905": "Wiły się czarne pukle i różowe wstęgi.", + "109906": "W szmaragdzie bujnych traw, na krwawnikowym szalu,", + "109907": "W sukni długiej, jak gdyby w powłoce koralu,", + "109908": "Od której odbijał się włos z jednego końca,", + "109909": "Z drugiego czarny trzewik, po bokach błyszcząca", + "109910": "Śnieżną pończoszką, chustką, białością rąk, lica,", + "109911": "Wydawała się z dala jak pstra gąsienica,", + "109912": "Gdy wpełźnie na zielony liść klonu.", + "109913": "Niestety!", + "109914": "Wszystkie tego obrazu wdzięki i zalety", + "109915": "Darmo czekały znawców; nikt nie zważał na nie,", + "109916": "Tak mocno zajmowało wszystkich grzybobranie.", + "109917": "Tadeusz przecież zważał i w bok strzelał okiem,", + "109918": "I nie śmiejąc iść prosto, przysuwał się bokiem.", + "109919": "Jak strzelec, gdy w ruchomej gałęzistej szopie", + "109920": "Usiadłszy na dwóch kołach podjeżdża na dropie,", + "109921": "Albo na siewki idąc, przy koniu się kryje,", + "109922": "Strzelbę złoży na siodle lub pod końską szyję,", + "109923": "Niby to bronę włóczy, niby jedzie miedzą,", + "109924": "A coraz się przybliża, kędy ptaki siedzą:", + "109925": "Tak skradał się Tadeusz.", + "109926": "Sędzia czaty zmieszał", + "109927": "I przeciąwszy mu drogę, do źródła pośpieszał.", + "109928": "Z wiatrem igrały białe poły szarafana", + "109929": "I wielka chustka w pasie końcem uwiązana;", + "109930": "Słomiany, podwiązany kapelusz od ruchu", + "109931": "Nagłego chwiał się z wiatrem jako liść łopuchu,", + "109932": "Spadając to na barki, to znowu na oczy;", + "109933": "W ręku ogromna laska: tak pan Sędzia kroczy.", + "109934": "Schyliwszy się i ręce obmywszy w strumieniu,", + "109935": "Usiadł przed Telimeną na wielkim kamieniu", + "109936": "I wsparłszy się oburącz na gałkę słoniową", + "109937": "Trzciny ogromnej, z taką ozwał się przemową:", + "109938": "\"Widzi Aśćka, od czasu jak tu u nas gości", + "109939": "Tadeuszek, niemało mam niespokojności;", + "109940": "Jestem bezdzietny, stary; ten dobry chłopczyna", + "109941": "Wszak to moja na świecie pociecha jedyna,", + "109942": "Przyszły dziedzic fortunki mojej. Z łaski nieba", + "109943": "Zostawię mu kęs niezły szlacheckiego chleba;", + "109944": "Już mu też czas obmyśleć los, postanowienie;", + "109945": "Ale zważaj no Aśćka moje utrapienie!", + "109946": "Wiesz, że pan Jacek, brat mój, Tadeusza ociec,", + "109947": "Dziwny człowiek, zamiarów jego trudno dociec:", + "109948": "Nie chce wracać do kraju, Bóg wie gdzie się kryje,", + "109949": "Nawet nie chce synowi oznajmić, że żyje,", + "109950": "A ciągle nim zarządza. Naprzód w legijony", + "109951": "Chciał go posyłać; byłem okropnie zmartwiony.", + "109952": "Potem zgodził się przecie, by w domu pozostał", + "109953": "I żeby się ożenił. Jużbyć żony dostał;", + "109954": "Partyję upatrzyłem; nikt z obywateli", + "109955": "Nie wyrówna z imienia ani z parenteli", + "109956": "Podkomorzemu; jego starsza córka Anna", + "109957": "Jest na wydaniu, piękna i posażna panna.", + "109958": "Chciałem zagaić\".", + "109959": "Na to Telimena zbladła,", + "109960": "Złożyła książkę, wstała nieco i usiadła.", + "109961": "\"Jak mamę kocham - rzekła - czy to, Panie Bracie,", + "109962": "Jest w tym sens jaki? Czy wy Boga w sercu macie?", + "109963": "To myślisz Tadeusza zostać dobrodziejem,", + "109964": "Jeśli młodego chłopca zrobisz grykosiejem!", + "109965": "Świat mu zawiążesz! Wierz mi, kląć was kiedyś będzie!", + "109966": "Zakopać taki talent w lasach i na grzędzie!", + "109967": "Wierz mi, ile poznałam, pojętne to dziecię,", + "109968": "Warto, żeby na wielkim przetarło się świecie;", + "109969": "Dobrze Brat zrobi, gdy go do stolicy wyśle;", + "109970": "Na przykład do Warszawy? lub wie Brat, co myślę,", + "109971": "Żeby do Peterburka? Ja pewnie tej zimy", + "109972": "Pojadę tam dla sprawy; razem ułożymy,", + "109973": "Co zrobić z Tadeuszem; znam tam wiele osób,", + "109974": "Mam wpływy: to najlepszy kreacyi sposób.", + "109975": "Za mą pomocą znajdzie wstęp w najpierwsze domy,", + "109976": "A kiedy będzie ważnym osobom znajomy,", + "109977": "Dostanie urząd, order; wtenczas niech porzuci", + "109978": "Służbę, jeżeli zechce, niech do domu wróci,", + "109979": "Mając już i znaczenie, i znajomość świata.", + "109980": "I cóż Brat myśli o tem?\"", + "109981": "\"Jużci, w młode lata -", + "109982": "Rzekł Sędzia - nieźle chłopcu trochę się przewietrzyć,", + "109983": "Obejrzeć się na świecie, między ludźmi przetrzeć.", + "109984": "Ja za młodu niemało świata objechałem:", + "109985": "Byłem w Piotrkowie, w Dubnie, to za trybunałem", + "109986": "Jadąc jako palestrant, to własne swe sprawy", + "109987": "Forytując, jeździłem nawet do Warszawy.", + "109988": "Człek niemało skorzystał! Chciałbym i synowca", + "109989": "Wysłać pomiędzy ludzie, prosto jak wędrowca,", + "109990": "Jak czeladnika, który terminuje lata,", + "109991": "Ażeby nabył trochę znajomości świata.", + "109992": "Nie dla rang ni orderów! Proszę uniżenie,", + "109993": "Ranga moskiewska, order, cóż to za znaczenie?", + "109994": "Któryż to z dawnych panów, ba, nawet dzisiejszych,", + "109995": "Między szlachtą w powiecie nieco zamożniejszych,", + "109996": "Dba o podobne fraszki? Przecież są w estymie", + "109997": "U ludzi, bo szanujem w nich ród, dobre imię", + "109998": "Albo urząd, lecz ziemski, przyznany wyborem", + "109999": "Obywatelskim, nie zaś czyimś tam faworem\".", + "110000": "Telimena przerwała: \"Jeśli Brat tak myśli,", + "110001": "Tem lepiej, więc go jako wojażera wyślij\".", + "110002": "\"Widzi Siostra - rzekł Sędzia, skrobiąc smutnie głowę -", + "110003": "Chciałbym bardzo, cóż, kiedy mam trudności nowe!", + "110004": "Pan Jacek nie wypuszcza z opieki swej syna", + "110005": "I przysłał mi tu właśnie na kark bernardyna", + "110006": "Robaka, który przybył z tamtej strony Wisły;", + "110007": "Przyjaciel brata, wszystkie wie jego zamysły;", + "110008": "A więc o Tadeusza już wyrzekli losie", + "110009": "I chcą, by się ożenił, aby pojął Zosię,", + "110010": "Wychowankę Wać Pani; oboje dostaną,", + "110011": "Oprocz fortunki mojej, z łaski Jacka wiano", + "110012": "W kapitałach; wiesz Aśćka, że ma kapitały,", + "110013": "I z łaski jego mam też fundusz prawie cały,", + "110014": "Ma więc prawo rozrządzać. - Aśćka pomyśl o tem,", + "110015": "Żeby się to zrobiło z najmniejszym kłopotem.", + "110016": "Trzeba ich z sobą poznać. Prawda, bardzo młodzi,", + "110017": "Szczególnie Zosia mała, lecz to nic nie szkodzi;", + "110018": "Czas by już Zośkę wreszcie wydobyć z zamknięcia,", + "110019": "Bo wszakci to już pono wyrasta z dziecięcia\".", + "110020": "Telimena, zdziwiona i prawie wylękła,", + "110021": "Podnosiła się coraz, na szalu uklękła;", + "110022": "Zrazu słuchała pilnie, potem dłoni ruchem", + "110023": "Przeczyła, ręką żwawo wstrząsając nad uchem,", + "110024": "Odpędzając jak owad nieprzyjemne słowa", + "110025": "Na powrót w usta mówcy.", + "110026": "\"A! a! to rzecz nowa!", + "110027": "Czy to Tadeuszowi szkodzi, czy nie szkodzi -", + "110028": "Rzekła z gniewem - sądź o tem sam Wać Pan", + "110029": "Dobrodziéj!", + "110030": "Mnie nic do Tadeusza; sami o nim radźcie,", + "110031": "Zróbcie go ekonomem lub w karczmie posadźcie,", + "110032": "Niech szynkuje lub z lasu niech źwierzynę znosi;", + "110033": "Z nim sobie, co zechcecie, zróbcie; lecz do Zosi?", + "110034": "Co Wać Państwu do Zosi? Ja jej ręką rządzę,", + "110035": "Ja sama! Że pan Jacek dawał był pieniądze", + "110036": "Na wychowanie Zosi i że jej wyznaczył", + "110037": "Małą pensyjkę roczną, więcej przyrzec raczył,", + "110038": "Toć jej jeszcze nie kupił. Zresztą Państwo wiecie,", + "110039": "I dotąd jeszcze o tem wiadomo na świecie,", + "110040": "Że hojność Państwa dla nas nie jest bez powodu...", + "110041": "Winni coś Soplicowie dla Horeszków rodu\".", + "110042": "(Tej części mowy Sędzia słuchał z niepojętem", + "110043": "Pomieszaniem, żałością i widocznym wstrętem;", + "110044": "Jakby lękał się reszty mowy, głowę skłonił", + "110045": "I ręką potakując, mocno się zapłonił).", + "110046": "Telimena kończyła: \"Byłam jej piastunką,", + "110047": "Jestem krewną, jedyną Zosi opiekunką.", + "110048": "Nikt oprócz mnie nie będzie myślił o jej szczęściu\".", + "110049": "\"A jeśli ona szczęście znajdzie w tym zamęściu? -", + "110050": "Rzekł Sędzia wzrok podnosząc. - Jeśli Tadeuszka", + "110051": "Podoba?\" - \"Czy podoba? To na wierzbie", + "110052": "gruszka;", + "110053": "Podoba, nie podoba, a to mi rzecz ważna!", + "110054": "Zosia nie będzie, prawda, partyja posażna;", + "110055": "Ale też nie jest z lada wsi, lada szlachcianka,", + "110056": "Idzie z Jaśnie Wielmożnych, jest Wojewodzianka,", + "110057": "Rodzi się z Horeszkówny; małżonka dostanie!", + "110058": "Staraliśmy się tyle o jej wychowanie!", + "110059": "Chybaby tu zdziczała\".", + "110060": "Sędzia pilnie słuchał,", + "110061": "Patrząc w oczy; zdało się, że się udobruchał,", + "110062": "Bo rzekł dosyć wesoło: \"No, to i cóż robić!", + "110063": "Bóg widzi, szczerze chciałem interesu dobić;", + "110064": "Tylko bez gniewu; jeśli Aśćka się nie zgodzi,", + "110065": "Aśćka ma prawo; smutno - gniewać się nie godzi;", + "110066": "Radziłem, bo brat kazał; nikt tu nie przymusza;", + "110067": "Gdy Aśćka rekuzuje pana Tadeusza,", + "110068": "Odpisuję Jackowi, że nie z mojej winy", + "110069": "Nie dojdą Tadeusza z Zosią zaręczyny.", + "110070": "Teraz sam będę radzić; pono z Podkomorzym", + "110071": "Zagaimy swatostwo i resztę ułożym\".", + "110072": "Przez ten czas Telimena ostygła z zapału:", + "110073": "\"Ja nic nie rekuzuję, Braciszku, pomału!", + "110074": "Sam mówiłeś, że jeszcze za wcześnie, zbyt młodzi-", + "110075": "Rozpatrzmy się, czekajmy, nic to nie zaszkodzi,", + "110076": "Poznajmy z sobą państwa młodych; będziem zważać;", + "110077": "Nie można szczęścia drugich tak na traf narażać.", + "110078": "Ostrzegam tylko wcześnie: niech Brat Tadeusza", + "110079": "Nie namawia, kochać się w Zosi nie przymusza,", + "110080": "Bo serce nie jest sługa, nie zna, co to pany,", + "110081": "I nie da się przemocą okuwać w kajdany\".", + "110082": "Zaczem Sędzia, powstawszy, odszedł zamyślony;", + "110083": "Pan Tadeusz z przeciwnej przybliżył się strony.", + "110084": "Udając, że szukanie grzybów tam go zwabia;", + "110085": "W tymże kierunku z wolna posuwa się Hrabia.", + "110086": "Hrabia podczas Sędziego sporów z Telimeną", + "110087": "Stał za drzewami, mocno zdziwiony tą sceną;", + "110088": "Dobył z kieszeni papier i ołówek, sprzęty,", + "110089": "Które zawsze miał z sobą, i na pień wygięty", + "110090": "Rozpiąwszy kartkę, widać, że obraz malował,", + "110091": "Mówiąc sam z sobą: \"Jakbyś umyślnie grupował:", + "110092": "Ten na głazie, ta w trawie, grupa malownicza!", + "110093": "Głowy charakterowe! Z kontrastem oblicza\".", + "110094": "Podchodził, wstrzymywał się, lornetkę przecierał,", + "110095": "Oczy chustką obwiewał i coraz spozierał:", + "110096": "\"Miałożby to cudowne, śliczne widowisko", + "110097": "Zginąć albo zmienić się, gdy podejdę blisko?", + "110098": "Ten aksamit traw będzież to mak i botwinie?", + "110099": "W nimfie tej czyż obaczę jaką ochmistrzynię?\"", + "110100": "Choć Hrabia Telimenę już dawniej widywał", + "110101": "W domu Sędziego, w którym dosyć często bywał,", + "110102": "Lecz mało ją uważał; zadziwił się zrazu,", + "110103": "Rozeznając w niej model swojego obrazu.", + "110104": "Miejsca piękność, postawy wdzięk i gust ubrania", + "110105": "Zmieniły ją, zaledwie była do poznania.", + "110106": "W oczach świeciły jeszcze niezagasłe gniewy;", + "110107": "Twarz ożywiona wiatru świeżemi powiewy,", + "110108": "Sporem z Sędzią i nagłym przybyciem młodzieńców,", + "110109": "Nabrała mocnych, żywszych niż zwykle rumieńców.", + "110110": "\"Pani - rzekł Hrabia - racz mej śmiałości", + "110111": "darować,", + "110112": "Przychodzę i przepraszać, i razem dziękować.", + "110113": "Przepraszać, że jej kroków śledziłem ukradkiem,", + "110114": "I dziękować, że byłem jej dumania świadkiem;", + "110115": "Tyle ją obraziłem! Winienem jej tyle!", + "110116": "Przerwałem chwilę dumań: winienem ci chwile", + "110117": "Natchnienia! chwile błogie! potępiaj człowieka,", + "110118": "Ale sztukmistrz twojego przebaczenia czeka!", + "110119": "Na wielem się odważył, na więcej odważę!", + "110120": "Sądź!\" - tu ukląkł i podał swoje peizaże.", + "110121": "Telimena sądziła malowania proby", + "110122": "Tonem grzecznej, lecz sztukę znającej osoby;", + "110123": "Skąpa w pochwały, lecz nie szczędziła zachętu:", + "110124": "\"Brawo - rzekła - winszuję, niemało talentu.", + "110125": "Tylko Pan nie zaniedbuj; szczególniej potrzeba", + "110126": "Szukać pięknej natury! O, szczęśliwe nieba", + "110127": "Krajów włoskich! różowe Cezarów ogrody!", + "110128": "Wy, klasyczne Tyburu spadające wody", + "110129": "I straszne Pauzylipu skaliste wydroże!", + "110130": "To, Hrabio, kraj malarzów! U nas, żal się Boże!", + "110131": "Dziecko muz, w Soplicowie oddane na mamki,", + "110132": "Umrze pewnie. Mój Hrabio, oprawię to w ramki", + "110133": "Albo w album umieszczę do rysunków zbiorku,", + "110134": "Które zewsząd skupiałam: mam ich dosyć w biorku\".", + "110135": "Zaczęli więc rozmowę o niebios błękitach,", + "110136": "Morskich szumach i wiatrach wonnych, i skał szczytach,", + "110137": "Mieszając tu i ówdzie, podróżnych zwyczajem,", + "110138": "Śmiech i urąganie się nad ojczystym krajem.", + "110139": "A przecież wokoło nich ciągnęły się lasy", + "110140": "Litewskie! tak poważne i tak pełne krasy! -", + "110141": "Czeremchy oplatane dzikich chmielów wieńcem,", + "110142": "Jarzębiny ze świeżym pasterskim rumieńcem,", + "110143": "Leszczyna jak menada z zielonemi berły,", + "110144": "Ubranemi, jak w grona, w orzechowe perły;", + "110145": "A niżej dziatwa lesna: głóg w objęciu kalin,", + "110146": "Ożyna czarne usta tuląca do malin.", + "110147": "Drzewa i krzewy liśćmi wzięły się za ręce", + "110148": "Jak do tańca stające panny i młodzieńce", + "110149": "Wkoło pary małżonków. Stoi pośród grona", + "110150": "Para, nad całą leśną gromadą wzniesiona", + "110151": "Wysmukłością kibici i barwy powabem:", + "110152": "Brzoza biała, kochanka, z małżonkiem swym grabem.", + "110153": "A dalej, jakby starce na dzieci i wnuki,", + "110154": "Patrzą siedząc w milczeniu: tu sędziwe buki,", + "110155": "Tam matrony topole i mchami brodaty", + "110156": "Dąb, włożywszy pięć wieków na swój kark garbaty,", + "110157": "Wspiera się, jak na grobów połamanych słupach,", + "110158": "Na dębów, przodków swoich, skamieniałych trupach.", + "110159": "Pan Tadeusz kręcił się nudząc niepomału", + "110160": "Długą rozmową, w której nie mógł brać udziału;", + "110161": "Aż gdy zaczęto sławić cudzoziemskie gaje", + "110162": "I wyliczać z kolei wszystkich drzew rodzaje:", + "110163": "Pomarańcze, cyprysy, oliwki, migdały,", + "110164": "Kaktusy, aloesy, mahonie, sandały,", + "110165": "Cytryny, bluszcz, orzechy włoskie, nawet figi,", + "110166": "Wysławiając ich kształty, kwiaty i łodygi -", + "110167": "Tadeusz nie przestawał dąsać się i zżymać,", + "110168": "Na koniec nie mógł dłużej od gniewu wytrzymać.", + "110169": "Był on prostak, lecz umiał czuć wdzięk przyrodzenia", + "110170": "I patrząc w las ojczysty rzekł, pełen natchnienia:", + "110171": "\"Widziałem w botanicznym wileńskim ogrodzie", + "110172": "Owe sławione drzewa rosnące na wschodzie", + "110173": "I na południu, w owej pięknej włoskiej ziemi;", + "110174": "Któreż równać się może z drzewami naszemi?", + "110175": "Czy aloes z długiemi jak konduktor pałki?", + "110176": "Czy cytryna, karlica z złocistemi gałki,", + "110177": "Z liściem lakierowanym, krótka i pękata", + "110178": "Jako kobieta mała, brzydka, lecz bogata?", + "110179": "Czy zachwalony cyprys, długi, cienki, chudy,", + "110180": "Co zdaje się być drzewem nie smutku, lecz nudy?", + "110181": "Mówią, że bardzo smutnie wygląda na grobie:", + "110182": "Jest to jak lokaj Niemiec we dworskiej żałobie,", + "110183": "Nie śmiejący rąk podnieść ani głowy skrzywić,", + "110184": "Aby się etykiecie niczem nie sprzeciwić.", + "110185": "Czyż nie piękniejsza nasza poczciwa brzezina,", + "110186": "Która jako wieśniaczka, kiedy płacze syna,", + "110187": "Lub wdowa męża, ręce załamie, roztoczy", + "110188": "Po ramionach do ziemi strumienie warkoczy!", + "110189": "Niema z żalu, postawą jak wymownie szlocha!", + "110190": "Czemuż Pan Hrabia, jeśli w malarstwie się kocha,", + "110191": "Nie maluje drzew naszych, pośród których siedzi?", + "110192": "Prawdziwie, będą z Pana żartować sąsiedzi,", + "110193": "Że mieszkając na żyznej litewskiej równinie,", + "110194": "Malujesz tylko jakieś skały i pustynie\".", + "110195": "\"Przyjacielu! - rzekł Hrabia - piękne", + "110196": "przyrodzenie", + "110197": "Jest formą, tłem, materią, a duszą natchnienie,", + "110198": "Które na wyobraźni unosi się skrzydłach,", + "110199": "Poleruje się gustem, wspiera na prawidłach.", + "110200": "Nie dość jest przyrodzenia, nie dosyć zapału,", + "110201": "Sztukmistrz musi ulecieć w sfery ideału!", + "110202": "Nie wszystko, co jest piękne, wymalować da się!", + "110203": "Dowiesz się o tem wszystkim z książek w swoim czasie.", + "110204": "Co się tycze malarstwa: do obrazu trzeba", + "110205": "Punktów widzenia, grupy, ansemblu i nieba,", + "110206": "Nieba włoskiego! Stąd też w kunszcie peizażów", + "110207": "Włochy były, są, będą, ojczyzną malarzów.", + "110208": "Stąd też, oprócz Brejgela, lecz nie Van der Helle,", + "110209": "Ale peizażysty (bo są dwaj Brejgele),", + "110210": "I oprócz Ruisdala, na całej północy", + "110211": "Gdzież był peizażysta który pierwszej mocy?", + "110212": "Niebios, niebios potrzeba!\"", + "110213": "\"Nasz malarz Orłowski -", + "110214": "Przerwała Telimena - miał gust Soplicowski.", + "110215": "(Trzeba wiedzieć, że to jest Sopliców choroba,", + "110216": "Że im oprócz Ojczyzny nic się nie podoba).", + "110217": "Orłowski, który życie strawił w Peterburku,", + "110218": "Sławny malarz (mam jego kilka szkiców w biórku),", + "110219": "Mieszkał tuż przy Cesarzu, na dworze, jak w raju,", + "110220": "A nie uwierzy Hrabia, jak tęsknił po kraju!", + "110221": "Lubił ciągle wspominać swej młodości czasy,", + "110222": "Wysławiał wszystko w Polszcze: ziemię, niebo, lasy...\"", + "110223": "\"I miał rozum! - zawołał Tadeusz z zapałem. -", + "110224": "Te Państwa niebo włoskie, jak o niem słyszałem,", + "110225": "Błękitne, czyste, wszak to jak zamarzła woda!", + "110226": "Czyż nie piękniejsze stokroć wiatr i niepogoda?", + "110227": "U nas dość głowę podnieść: ileż to widoków!", + "110228": "Ileż scen i obrazów z samej gry obłoków!", + "110229": "Bo każda chmura inna: na przykład jesienna", + "110230": "Pełźnie jak żółw leniwa, ulewą brzemienna", + "110231": "I z nieba aż do ziemi spuszcza długie smugi", + "110232": "Jak rozwite warkocze, to są deszczu strugi;", + "110233": "Chmura z gradem jak balon szybko z wiatrem leci,", + "110234": "Krągła, ciemnobłękitna, w środku żółto świeci,", + "110235": "Szum wielki słychać wkoło. Nawet te codzienne,", + "110236": "Patrzcie Państwo, te białe chmurki, jak odmienne!", + "110237": "Zrazu jak stada dzikich gęsi lub łabędzi,", + "110238": "A z tyłu wiatr jak sokoł do kupy je pędzi;", + "110239": "Ściskają się, grubieją, rosną, nowe dziwy!", + "110240": "Dostają krzywych karków, rozpuszczają grzywy,", + "110241": "Wysuwają nóg rzędy i po niebios sklepie", + "110242": "Przelatują jak tabun rumaków po stepie:", + "110243": "Wszystkie białe jak srebro, zmieszały się - nagle", + "110244": "Z ich karków rosną maszty, z grzyw szerokie żagle,", + "110245": "Tabun zmienia się w okręt i wspaniale płynie", + "110246": "Cicho, z wolna, po niebios błękitnej równinie!\"", + "110247": "Hrabia i Telimena poglądali w górę;", + "110248": "Tadeusz jedną ręką pokazał im chmurę,", + "110249": "A drugą ścisnął z lekka rączkę Telimeny.", + "110250": "Kilka już upłynęło minut cichej sceny;", + "110251": "Hrabia rozłożył papier na swym kapeluszu", + "110252": "I wydobył ołówek. Wtem przykry dla uszu", + "110253": "Odezwał się dzwon dworski i zaraz śród lasu", + "110254": "Cichego pełno było krzyku i hałasu.", + "110255": "Hrabia kiwnąwszy głową rzekł poważnym tonem:", + "110256": "\"Tak to na świecie wszystko los zwykł kończyć dzwonem.", + "110257": "Rachunki myśli wielkiej, plany wyobraźni,", + "110258": "Zabawki niewinności, uciechy przyjaźni,", + "110259": "Wylania się serc czułych! - gdy śpiż z dala ryknie,", + "110260": "Wszystko miesza się, zrywa, mąci się i niknie!\"", + "110261": "Tu obróciwszy czuły wzrok ku Telimenie:", + "110262": "\"Cóż zostaje?\" - a ona mu rzekła: \"Wspomnienie!\"", + "110263": "I chcąc Hrabiego nieco ułagodzić smutek,", + "110264": "Podała mu urwany kwiatek niezabudek.", + "110265": "Hrabia go ucałował i na pierś przyśpilał;", + "110266": "Tadeusz z drugiej strony krzak ziela rozchylał,", + "110267": "Widząc, że się ku niemu tem zielem przewija", + "110268": "Coś białego: była to rączka jak lilija;", + "110269": "Pochwycił ją, całował i usty po cichu", + "110270": "Utonął w niej jak pszczoła w liliji kielichu;", + "110271": "Uczuł na ustach zimno; znalazł klucz i biały", + "110272": "Papier w trąbkę zwiniony, był to listek mały;", + "110273": "Porwał, schował w kieszenie, nie wie, co klucz znaczy,", + "110274": "Lecz mu to owa biała kartka wytłumaczy.", + "110275": "Dzwon wciąż dzwonił, i echem z głębi cichych lasów", + "110276": "Odezwało się tysiąc krzyków i hałasów;", + "110277": "Odgłos to był szukania i nawoływania,", + "110278": "Hasło zakończonego na dziś grzybobrania.", + "110279": "Odgłos nie smutny wcale ani pogrzebowy,", + "110280": "Jak się Hrabiemu zdało, owszem, obiadowy.", + "110281": "Dzwon ten, w każde południe krzyczący z poddasza,", + "110282": "Gości i czeladź domu na obiad zaprasza:", + "110283": "Tak było w dawnych licznych dworach we zwyczaju", + "110284": "I zostało się w domu Sędziego.", + "110285": "Więc z gaju", + "110286": "Wychodziła gromada niosąca krobeczki,", + "110287": "Koszyki, uwiązane końcami chusteczki,", + "110288": "Pełne grzybów; a panny w jednym ręku niosły,", + "110289": "Jako wachlarz zwiniony, b o r o w i k rozrosły,", + "110290": "W drugim związane razem, jakby polne kwiatki,", + "110291": "O p i e ń k i i rozlicznej barwy s u r o j a d k i:", + "110292": "Wojski miał m u c h o m o r a. Z próżnemi przychodzi", + "110293": "Rękami Telimena, z nią panicze młodzi.", + "110294": "Goście weszli w porządku i stanęli kołem.", + "110295": "Podkomorzy najwyższe brał miejsce za stołem;", + "110296": "Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy.", + "110297": "Idąc kłaniał się starcom, damom i młodzieży;", + "110298": "Obok stał Kwestarz; Sędzia tuż przy Bernardynie.", + "110299": "Bernardyn zmówił krótki pacierz po łacinie,", + "110300": "Podano w kolej wódkę, zaczem wszyscy siedli", + "110301": "I chołodziec litewski milczkiem żwawo jedli.", + "110302": "Obiadowano ciszej, niż się zwykle zdarza;", + "110303": "Nikt nie gadał pomimo wezwań gospodarza.", + "110304": "Strony biorące udział w wielkiej o psów zwadzie", + "110305": "Myśliły o jutrzejszej walce i zakładzie;", + "110306": "Myśl wielka zwykle usta do milczenia zmusza.", + "110307": "Telimena, mówiąca wciąż do Tadeusza,", + "110308": "Musiała ku Hrabiemu nieraz się odwrócić,", + "110309": "Nawet na Asesora nieraz okiem rzucić:", + "110310": "Tak ptasznik patrzy w sidło, kędy szczygły zwabia,", + "110311": "I razem w pastkę wróbla. Tadeusz i Hrabia,", + "110312": "Obadwa radzi z siebie, obadwa szczęśliwi,", + "110313": "Oba pełni nadziei, więc nie gadatliwi.", + "110314": "Hrabia na kwiatek dumne opuszczał wejrzenie,", + "110315": "A Tadeusz ukradkiem spozierał w kieszenie,", + "110316": "Czy ów kluczyk nie uciekł; ręką nawet chwytał", + "110317": "I kręcił kartkę, której dotąd nie przeczytał.", + "110318": "Sędzia Podkomorzemu węgrzyna, szampana", + "110319": "Dolewał, służył pilnie, ściskał za kolana,", + "110320": "Ale do rozmawiania z nim nie miał ochoty", + "110321": "I widać, że czuł jakieś tajemne kłopoty.", + "110322": "Przemijały w milczeniu talerze i dania;", + "110323": "Przerwał nareszcie nudny tok obiadowania", + "110324": "Gość niespodziany, szybko wpadając - gajowy;", + "110325": "Nie zważał nawet, że czas właśnie obiadowy,", + "110326": "Podbiegł do Pana; widać z postawy i z miny,", + "110327": "Że ważnej i niezwykłej jest posłem nowiny.", + "110328": "Ku niemu oczy całe zwróciło zebranie;", + "110329": "On, odetchnąwszy nieco, rzekł: \"Niedźwiedź, Mospanie!\"", + "110330": "Resztę wszyscy odgadli: że zwierz z m a t e c z n i k", + "110331": "a", + "110332": "Wyszedł, że w Zaniemeńską Puszczę się przemyka,", + "110333": "Że go trzeba wnet ścigać, wszyscy wraz uznali,", + "110334": "Choć ani się radzili, ani namyślali.", + "110335": "Spólną myśl widać było z uciętych wyrazów,", + "110336": "Z gestów żywych, z wydanych rozlicznych rozkazów,", + "110337": "Które, wychodząc tłumnie, razem z ust tak wielu,", + "110338": "Dążyły przecież wszystkie do jednego celu.", + "110339": "\"Na wieś! - zawołał Sędzia - hej! konno,", + "110340": "setnika!", + "110341": "Jutro na brzask obława, lecz na ochotnika;", + "110342": "Kto wystąpi z oszczepem, temu z robocizny", + "110343": "Wytrącić dwa szarwarki i pięć dni pańszczyzny\".", + "110344": "\"W skok - krzyknął Podkomorzy - okulbaczyć", + "110345": "siwą,", + "110346": "Dobiec w cwał do mojego dworu; wziąć co żywo", + "110347": "Dwie pjawki, które w całej okolicy słyną:", + "110348": "Pies zowie się Sprawnikiem, a suka Strapczyną;", + "110349": "Zakneblować im pyski, zawiązać je w miechu", + "110350": "I przystawić je tutaj konno dla pośpiechu\".", + "110351": "\"Wańka!\" - krzyknął na chłopca Asesor po rusku -", + "110352": "Tasak mój Sanguszowski pociągnąć na brusku,", + "110353": "Wiesz, tasak, co od Księcia miałem w podarunku;", + "110354": "Pas opatrzyć, czy kula jest w każdym ładunku\".", + "110355": "\"Strzelby - krzyknęli wszyscy - mieć na pogotowiu!\"", + "110356": "Asesor wołał ciągle: \"Ołowiu, ołowiu!", + "110357": "Formę do kul mam w torbie\". \"Do księdza plebana", + "110358": "Dać znać - dodał pan Sędzia - żeby jutro z rana", + "110359": "Mszę miał w kaplicy lesnej; króciochna oferta", + "110360": "Za myśliwych, msza zwykła świętego Huberta\".", + "110361": "Po wydanych rozkazach nastało milczenie;", + "110362": "Każdy dumał i rzucał dokoła wejrzenie,", + "110363": "Jak gdyby kogoś szukał; z wolna wszystkich oczy", + "110364": "Sędziwa twarz Wojskiego ciągnie i jednoczy:", + "110365": "Znak to był, że szukają na przyszłą wyprawę", + "110366": "Wodza i że Wojskiemu oddają buławę.", + "110367": "Wojski powstał, zrozumiał towarzyszów wolę", + "110368": "I uderzywszy ręką poważnie po stole,", + "110369": "Pociągnął złocistego z zanadrza łańcuszka,", + "110370": "Na którym wisiał gruby zegarek jak gruszka:", + "110371": "\"Jutro - rzekł - pół do piątej przy lesnej kaplicy", + "110372": "Stawią się bracia strzelcy, wiara obławnicy\".", + "110373": "Rzekł i ruszył od stołu, za nim szedł gajowy;", + "110374": "Oni obmyślić mają i urządzić łowy.", + "110375": "Tak wodze gdy na jutro bitwę zapowiedzą,", + "110376": "Żołnierze po obozie broń czyszczą i jedzą", + "110377": "Lub na płaszczach i siodłach śpią próżni kłopotu,", + "110378": "A wodze wśród cichego dumają namiotu.", + "110379": "Przerwał się obiad, dzień zszedł na kowaniu koni,", + "110380": "Karmieniu psów, zbieraniu i czyszczeniu broni;", + "110381": "U wieczerzy zaledwie kto przysiadł do stoła;", + "110382": "Nawet strona Kusego z partyją Sokoła", + "110383": "Przestała dawnym wielkim zatrudniać się sporem:", + "110384": "Pobrawszy się pod ręce Rejent z Asesorem", + "110385": "Wyszukują ołowiu. Reszta, spracowana,", + "110386": "Szła spać wcześnie, ażeby przebudzić się z rana.", + "110387": "KSIĘGA CZWARTA", + "110388": "DYPLOMATYKA I ŁOWY", + "110389": "Zjawisko w papilotach budzi Tadeusza - Za późne postrzeżenie omyłki - Karczma - Emisariusz - Zręczne użycie tabakiery zwraca dyskusję na właściwą drogę - Matecznik - Niedźwiedź- Niebezpieczeństwo Tadeusza i Hrabiego - Trzy strzały - Spór Sagalasówki z Sanguszkówką, rozstrzygniony na stronę jednorurki Horeszkowskiej - Bigos - Wojskiego powieść o pojedynku Dowejki z Domejką, przerwana szczuciem kota - Koniec powieści o Dowejce i Domejce.", + "110390": "Rówienniki litewskich wielkich kniaziów, drzewa", + "110391": "Białowieży, Świtezi, Ponar, Kuszelewa!", + "110392": "Których cień spadał niegdyś na koronne głowy", + "110393": "Groźnego Witenesa, wielkiego Mindowy", + "110394": "I Giedymina, kiedy na Ponarskiej górze,", + "110395": "Przy ognisku myśliwskiem, na niedźwiedziej skórze", + "110396": "Leżał, słuchając pieśni mądrego Lizdejki,", + "110397": "A Wiliji widokiem i szumem Wilejki", + "110398": "Ukołysany, marzył o wilku żelaznym;", + "110399": "I zbudzony, za bogów rozkazem wyraźnym", + "110400": "Zbudował miasto Wilno, które w lasach siedzi", + "110401": "Jak wilk pośrodku żubrów, dzików i niedźwiedzi.", + "110402": "Z tego to miasta Wilna, jak z rzymskiej wilczycy,", + "110403": "Wyszedł Kiejstut i Olgierd, i Olgierdowicy,", + "110404": "Równie myśliwi wielcy jak sławni rycerze,", + "110405": "Czyli wroga ścigali, czyli dzikie źwierze.", + "110406": "Sen myśliwski nam odkrył tajnie przyszłych czasów,", + "110407": "Że Litwie trzeba zawsze żelaza i lasów.", + "110408": "Knieje! do was ostatni przyjeżdżał na łowy,", + "110409": "Ostatni król, co nosił kołpak Witoldowy,", + "110410": "Ostatni z Jagiellonów wojownik szczęśliwy", + "110411": "I ostatni na Litwie monarcha myśliwy.", + "110412": "Drzewa moje ojczyste! jeśli Niebo zdarzy,", + "110413": "Bym wrócił was oglądać, przyjaciele starzy,", + "110414": "Czyli was znajdę jeszcze? czy dotąd żyjecie?", + "110415": "Wy, koło których niegdyś pełzałem jak dziecię...", + "110416": "Czy żyje wielki Baublis, w którego ogromie", + "110417": "Wiekami wydrążonym, jakby w dobrym domie,", + "110418": "Dwunastu ludzi mogło wieczerzać za stołem?", + "110419": "Czy kwitnie gaj Mendoga pod farnym kościołem?", + "110420": "I tam na Ukrainie, czy się dotąd wznosi", + "110421": "Przed Hołowińskich domem, nad brzegami Rosi,", + "110422": "Lipa tak rozrośniona, że pod jej cieniami", + "110423": "Stu młodzieńców, sto panien szło w taniec parami?", + "110424": "Pomniki nasze! ileż co rok was pożera", + "110425": "Kupiecka lub rządowa, moskiewska siekiera!", + "110426": "Nie zostawia przytułku ni leśnym śpiewakom,", + "110427": "Ni wieszczom, którym cień wasz tak miły jak ptakom.", + "110428": "Wszak lipa czarnolaska, na głos Jana czuła,", + "110429": "Tyle rymów natchnęła! Wszak ów dąb gaduła", + "110430": "Kozackiemu wieszczowi tyle cudów śpiewa!", + "110431": "Ja ileż wam winienem, o domowe drzewa!", + "110432": "Błahy strzelec, uchodząc szyderstw towarzyszy", + "110433": "Za chybioną źwierzynę, ileż w waszej ciszy", + "110434": "Upolowałem dumań, gdy w dzikim ostępie", + "110435": "Zapomniawszy o łowach usiadłem na kępie,", + "110436": "A koło mnie srebrzył się tu mech siwobrody,", + "110437": "Zlany granatem czarnej zgniecionej jagody,", + "110438": "A tam się czerwieniły wrzosiste pagórki,", + "110439": "Strojne w brusznice jakby w koralów paciorki.", + "110440": "Wokoło była ciemność; gałęzie u góry", + "110441": "Wisiały jak zielone, gęste, niskie chmury;", + "110442": "Wicher kędyś nad sklepem szalał nieruchomym,", + "110443": "Jękiem, szumami, wyciem, łoskotami, gromem:", + "110444": "Dziwny, odurzający hałas! Mnie się zdało,", + "110445": "Że tam nad głową morze wiszące szalało.", + "110446": "Na dole jak ruiny miast: tu wywrot dębu", + "110447": "Wysterka z ziemi na kształt ogromnego zrębu;", + "110448": "Na nim oparte, jak ścian i kolumn obłamy:", + "110449": "Tam gałęziste kłody, tu wpół zgniłe tramy,", + "110450": "Ogrodzone parkanem traw. W środek tarasu", + "110451": "Zajrzeć straszno, tam siedzą gospodarze lasu:", + "110452": "Dziki, niedźwiedzie, wilki; u wrót leżą kości", + "110453": "Na pół zgryzione jakichś nieostrożnych gości.", + "110454": "Czasem wymkną się w górę przez trawy zielenie,", + "110455": "Jakby dwa wodotryski, dwa rogi jelenie", + "110456": "I mignie między drzewa źwierz żółtawym pasem,", + "110457": "Jak promień, kiedy wpadłszy gaśnie między lasem.", + "110458": "I znowu cichość w dole. Dzięcioł na jedlinie", + "110459": "Stuka z lekka i dalej odlatuje, ginie,", + "110460": "Schował się, ale dziobem nie przestaje pukać,", + "110461": "Jak dziecko, gdy schowane woła, by go szukać.", + "110462": "Bliżej siedzi wiewiórka, orzech w łapkach trzyma,", + "110463": "Gryzie go; zawiesiła kitkę nad oczyma,", + "110464": "Jak pióro nad szyszakiem u kirasyjera;", + "110465": "Chociaż tak osłoniona, dokoła spoziera;", + "110466": "Dostrzegłszy gościa, skacze gajów tanecznica", + "110467": "Z drzew na drzewa, miga się jako błyskawica;", + "110468": "Na koniec w niewidzialny otwór pnia przepada,", + "110469": "Jak wracająca w drzewo rodzime dryjada.", + "110470": "Znowu cicho.", + "110471": "Wtem gałąź wstrząsła się trącona", + "110472": "I pomiędzy jarzębin rozsunione grona", + "110473": "Kraśniejsze od jarzębin zajaśniały lica:", + "110474": "To jagód lub orzechów zbieraczka, dziewica;", + "110475": "W krobeczce z prostej kory podaje zebrane", + "110476": "Bruśnice świeże jako jej usta rumiane;", + "110477": "Obok młodzieniec idzie, leszczynę nagina,", + "110478": "Chwyta w lot migające orzechy dziewczyna.", + "110479": "Wtem usłyszeli odgłos rogów i psów granie:", + "110480": "Zgadują, że się ku nim zbliża polowanie,", + "110481": "I pomiędzy gałęzi gęstwę, pełni trwogi,", + "110482": "Zniknęli nagle z oczu jako leśne bogi.", + "110483": "W Soplicowie ruch wielki; lecz ni psów hałasy,", + "110484": "Ani rżące rumaki, skrzypiące kolasy,", + "110485": "Ni odgłos trąb dających hasło polowania", + "110486": "Nie mogły Tadeusza wyciągnąć z posłania;", + "110487": "Ubrany padłszy w łóżko, spał jak bobak w norze.", + "110488": "Nikt z młodzieży nie myślił szukać go po dworze;", + "110489": "Każdy sobą zajęty śpieszył, gdzie kazano;", + "110490": "O towarzyszu sennym całkiem zapomniano.", + "110491": "On chrapał. Słońce w otwór, co śród okienicy", + "110492": "Wyrżnięty był w kształt serca, wpadło do ciemnicy", + "110493": "Słupem ognistym, prosto sennemu na czoło;", + "110494": "On jeszcze chciał zadrzemać i kręcił się wkoło,", + "110495": "Chroniąc się blasku: nagle usłyszał stuknienie,", + "110496": "Przebudził się; wesołe było przebudzenie.", + "110497": "Czuł się rzeźwym jak ptaszek, z lekkością oddychał,", + "110498": "Czuł się szczęśliwym, sam się do siebie uśmiéchał:", + "110499": "Myśląc o wszystkiem, co mu wczora się zdarzyło,", + "110500": "Rumienił się i wzdychał, i serce mu biło.", + "110501": "Spojrzał w okno, o dziwy! w promieni przezroczu,", + "110502": "W owem sercu, błyszczało dwoje jasnych oczu,", + "110503": "Szeroko otworzonych, jak zwykle wejrzenie,", + "110504": "Kiedy z jasności dziennej przedziera się w cienie;", + "110505": "Ujrzał i małą rączkę, niby wachlarz z boku", + "110506": "Nadstawioną ku słońcu dla ochrony wzroku;", + "110507": "Palce drobne, zwrócone na światło różowe,", + "110508": "Czerwieniły się na wskroś jakby rubinowe;", + "110509": "Usta widział ciekawe, roztulone nieco,", + "110510": "I ząbki, co jak perły śród koralów świecą,", + "110511": "I lica, choć od słońca zasłaniane dłonią", + "110512": "Różową, same całe jak róże się płonią.", + "110513": "Tadeusz spał pod oknem; sam ukryty w cieniu,", + "110514": "Leżąc na wznak, cudnemu dziwił się zjawieniu", + "110515": "I miał je tuż nad sobą, ledwie nie na twarzy;", + "110516": "Nie wiedział, czy to jawa, czyli mu się marzy", + "110517": "Jedna z tych miłych, jasnych twarzyczek dziecinnych,", + "110518": "Które pomnim widziane we śnie lat niewinnych.", + "110519": "Twarzyczka schyliła się - ujrzał, drżąc z bojaźni", + "110520": "I radości, niestety! ujrzał najwyraźniej,", + "110521": "Przypomniał, poznał włos ów krótki, jasnozłoty,", + "110522": "W drobne, jako śnieg białe, zwity papiloty", + "110523": "Niby srebrzyste strączki, co od słońca blasku", + "110524": "Świeciły jak korona na świętych obrazku.", + "110525": "Zerwał się; i widzenie zaraz uleciało", + "110526": "Przestraszone łoskotem; czekał, nie wracało!", + "110527": "Tylko usłyszał znowu trzykrotne stukanie", + "110528": "I słowa: \"Niech Pan wstaje, czas na polowanie,", + "110529": "Pan zaspał\". Skoczył z łóżka i obu rękami", + "110530": "Pchnął okienicę, że aż trzasła zawiasami", + "110531": "I rozwarłszy się w obie uderzyła ściany;", + "110532": "Wyskoczył, patrzył wkoło zdumiony, zmieszany,", + "110533": "Nic nie widział, nie dostrzegł niczyjego śladu.", + "110534": "Niedaleko od okna był parkan od sadu,", + "110535": "Na nim chmielowe liście i kwieciste wieńce", + "110536": "Chwiały się; czy je lekkie potrąciły ręce?", + "110537": "Czy wiatr ruszył? Tadeusz długo patrzył na nie,", + "110538": "Nie śmiał iść w ogród; tylko wsparł się na parkanie,", + "110539": "Oczy podniosł i z palcem do ust przyciśnionym", + "110540": "Kazał sam sobie milczeć, by słowem kwapioném", + "110541": "Nie rozerwał myślenia; potem w czoło stukał,", + "110542": "Niby do wspomnień dawnych, uśpionych w niem, pukał,", + "110543": "Na koniec, gryząc palce, do krwi się zadrasnął", + "110544": "I na cały głos: \"Dobrze, dobrze mi tak!\" wrzasnął.", + "110545": "We dworze, gdzie przed chwilą tyle było krzyku,", + "110546": "Teraz pusto i głucho jak na mogilniku:", + "110547": "Wszyscy ruszyli w pole; Tadeusz nadstawił", + "110548": "Uszu i ręce do nich jak trąbki przyprawił,", + "110549": "Słuchał, aż mu wiatr przyniosł, wiejący od puszczy,", + "110550": "Odgłosy trąb i wrzaski polującej tłuszczy.", + "110551": "Koń Tadeusza w stajni czekał osiodłany,", + "110552": "Wziął więc flintę, skoczył nań i jak opętany", + "110553": "Pędził ku karczmom, które stały przy kaplicy,", + "110554": "Kędy mieli się rankiem zebrać obławnicy.", + "110555": "Dwie chyliły się karczmy po dwóch stronach drogi,", + "110556": "Oknami wzajem sobie grożąc jako wrogi;", + "110557": "Stara należy z prawa do zamku dziedzica,", + "110558": "Nową na złość zamkowi postawił Soplica.", + "110559": "W tamtej, jak w swym dziedzictwie, rej wodził Gerwazy,", + "110560": "W tej najwyższe za stołem brał miejsce Protazy.", + "110561": "Nowa karczma nie była ciekawa z pozoru.", + "110562": "Stara wedle dawnego zbudowana wzoru,", + "110563": "Który był wymyślony od tyryjskich cieśli,", + "110564": "A potem go Żydowie po świecie roznieśli:", + "110565": "Rodzaj architektury obcym budowniczym", + "110566": "Wcale nie znany; my go od Żydów dziedziczym.", + "110567": "Karczma z przodu jak korab, z tyłu jak świątynia:", + "110568": "Korab, istna Noego czworogranna skrzynia,", + "110569": "Znany dziś pod prostackiem nazwiskiem stodoły;", + "110570": "Tam różne są zwierzęta: konie, krowy, woły,", + "110571": "Kozy brodate; w górze zaś ptastwa gromady", + "110572": "I płazów choć po parze, są też i owady.", + "110573": "Część tylnia, na kształt dziwnej świątyni stawiona,", + "110574": "Przypomina z pozoru ów gmach Salomona,", + "110575": "Który pierwsi ćwiczeni w budowań rzemieśle", + "110576": "Hiramscy na Syjonie wystawili cieśle.", + "110577": "Żydzi go naśladują dotąd we swych szkołach,", + "110578": "A szkoł rysunek widny w karczmach i stodołach.", + "110579": "Dach z dranic i ze słomy, śpiczasty, zadarty,", + "110580": "Pogięty jako kołpak żydowski podarty.", + "110581": "Ze szczytu wytryskają krużganku krawędzie,", + "110582": "Oparte na drewnianym licznych kolumn rzędzie;", + "110583": "Kolumny, co jak wielkie architektów dziwo,", + "110584": "Trwałe, chociaż wpół zgniłe i stawione krzywo", + "110585": "Jako w wieży pizańskiej, nie podług modelów", + "110586": "Greckich, bo są bez podstaw i bez kapitelów.", + "110587": "Nad kolumnami biegą wpółokrągłe łuki,", + "110588": "Także z drzewa, gotyckiej naśladowstwo sztuki.", + "110589": "Z wierzchu ozdoby sztuczne, nie rylcem, nie dłutem,", + "110590": "Ale zręcznie ciesielskim wyrzezane sklutem,", + "110591": "Krzywe jak szabasowych ramiona świeczników;", + "110592": "Na końcu wiszą gałki, cóś na kształt guzików,", + "110593": "Które Żydzi modląc się na łbach zawieszają", + "110594": "I które po swojemu \"cyces\" nazywają.", + "110595": "Słowem, z daleka karczma chwiejąca się, krzywa,", + "110596": "Podobna jest do Żyda, gdy się modląc kiwa:", + "110597": "Dach jak czapka, jak broda strzecha roztrzęśniona.", + "110598": "Ściany dymne i brudne jak czarna opona,", + "110599": "A z przodu rzeźba sterczy jak cyces na czole.", + "110600": "W środku karczmy jest podział jak w żydowskiej", + "110601": "szkole:", + "110602": "Jedna część, pełna izbic ciasnych i podłużnych,", + "110603": "Służy dla dam wyłącznie i panów podróżnych;", + "110604": "W drugiej ogromna sala. Koło każdej ściany", + "110605": "Ciągnie się wielonożny stół, wąski, drewniany,", + "110606": "Przy nim stołki, choć niższe, podobne do stoła", + "110607": "Jako dzieci do ojca.", + "110608": "Na stołkach dokoła", + "110609": "Siedziały chłopy, chłopki, tudzież szlachta drobna,", + "110610": "Wszyscy rzędem; ekonom sam siedział z osobna.", + "110611": "Po rannej mszy z kaplicy, że była niedziela,", + "110612": "Zabawić się i wypić przyszli do Jankiela.", + "110613": "Przy każdym już szumiała siwą wódką czarka,", + "110614": "Ponad wszystkimi z butlą biegała szynkarka.", + "110615": "W środku arendarz Jankiel, w długim aż do ziemi", + "110616": "Szarafanie, zapiętym haftkami srebrnemi,", + "110617": "Rękę jedną za czarny pas jedwabny wsadził,", + "110618": "Drugą poważnie sobie siwą brodę gładził;", + "110619": "Rzucając wkoło okiem, rozkazy wydawał,", + "110620": "Witał wchodzących gości, przy siedzących stawał", + "110621": "Zagajając rozmowę, kłótliwych zagadzał,", + "110622": "Lecz nie służył nikomu, tylko się przechadzał.", + "110623": "Żyd stary i powszechnie znany z poczciwości,", + "110624": "Od lat wielu dzierżawił karczmę, a nikt z włości,", + "110625": "Nikt ze szlachty nie zaniósł nań skargi do dworu;", + "110626": "O cóż skarżyć? Miał trunki dobre do wyboru,", + "110627": "Rachował się ostróżnie, lecz bez oszukaństwa,", + "110628": "Ochoty nie zabraniał, nie cierpiał pijaństwa,", + "110629": "Zabaw wielki miłośnik: u niego wesele", + "110630": "I chrzciny obchodzono; on w każdą niedzielę", + "110631": "Kazał do siebie ze wsi przychodzić muzyce,", + "110632": "Przy której i basetla była, i kozice.", + "110633": "Muzykę znał, sam słynął muzycznym talentem;", + "110634": "Z cymbałami, narodu swego instrumentem,", + "110635": "Chadzał niegdyś po dworach i graniem zdumiewał,", + "110636": "I pieśniami, bo biegle i uczenie śpiewał.", + "110637": "Chociaż Żyd, dosyć czystą miał polską wymowę,", + "110638": "Szczególniej zaś polubił pieśni narodowe;", + "110639": "Przywoził mnóstwo z każdej za Niemen wyprawy", + "110640": "Kołomyjek z Halicza, mazurów z Warszawy;", + "110641": "Wieść, nie wiem czyli pewna, w całej okolicy", + "110642": "Głosiła, że on pierwszy przywiózł z zagranicy", + "110643": "I upowszechnił wówczas w tamecznym powiecie", + "110644": "Ową piosenkę, sławną dziś na całym świecie,", + "110645": "A którą po raz pierwszy na ziemi Auzonów", + "110646": "Wygrały Włochom polskie trąby legijonów.", + "110647": "Talent spiewania bardzo na Litwie popłaca,", + "110648": "Jedna miłość u ludzi, wsławia i wzbogaca:", + "110649": "Jankiel zrobił majątek; syt zysków i chwały,", + "110650": "Zawiesił dźwięcznostronne na scianie cymbały;", + "110651": "Osiadłszy z dziećmi w karczmie, zatrudniał się szynkiem,", + "110652": "Przy tem w pobliskiem mieście był też podrabinkiem,", + "110653": "A zawsze miłym wszędzie gościem i domowym", + "110654": "Doradcą; znał się dobrze na handlu zbożowym,", + "110655": "Na wicinnym: potrzebna jest znajomość taka", + "110656": "Na wsi. - Miał także sławę dobrego Polaka.", + "110657": "On pierwszy zgodził kłótnie, często nawet krwawe,", + "110658": "Między dwiema karczmami: obie wziął w dzierżawę;", + "110659": "Szanowali go równie i starzy stronnicy", + "110660": "Horeszkowscy, i słudzy sędziego Soplicy.", + "110661": "On sam powagę umiał utrzymać nad groźnym", + "110662": "Klucznikiem horeszkowskim i kłotliwym Woźnym;", + "110663": "Przed Jankielem tłumili dawne swe urazy:", + "110664": "Gerwazy groźny ręką, językiem Protazy.", + "110665": "Gerwazego nie było; ruszył na obławę,", + "110666": "Nie chcąc, aby tak ważną i trudną wyprawę", + "110667": "Odbył sam Hrabia, młody i niedoświadczony;", + "110668": "Poszedł więc z nim dla rady tudzież dla obrony.", + "110669": "Dziś miejsce Gerwazego, najdalsze od progu,", + "110670": "Między dwiema ławami, w samym karczmy rogu,", + "110671": "Zwane p o k u c i e m, kwestarz ksiądz Robak zajmował;", + "110672": "Jankiel go tam posadził; widać, że szanował", + "110673": "Wysoko Bernardyna, bo skoro dostrzegał", + "110674": "Ubytek w jego szklance, natychmiast podbiegał", + "110675": "I rozkazał dolewać lipcowego miodu.", + "110676": "Słychać, że z Bernardynem znali się za młodu", + "110677": "Kędyś tam w cudzych krajach. Robak często chadzał", + "110678": "Nocą do karczmy, tajnie z Żydem się naradzał", + "110679": "O ważnych rzeczach; słychać było, że towary", + "110680": "Ksiądz przemycał, lecz potwarz ta niegodna wiary.", + "110681": "Robak wsparty na stole wpółgłośno rozprawiał,", + "110682": "Tłum szlachty go otaczał i uszy nadstawiał,", + "110683": "I nosy ku księdzowskiej chylił tabakierze;", + "110684": "Brano z niej i kichała szlachta jak możdzerze.", + "110685": "\"Reverendissime - rzekł kichnąwszy Skołuba -", + "110686": "To mi tabaka, co to idzie aż do czuba;", + "110687": "Od czasu jak nos dźwigam (tu głasnął nos długi),", + "110688": "Takiej nie zażywałem (tu kichnął raz drugi);", + "110689": "Prawdziwa bernardynka, pewnie z Kowna rodem,", + "110690": "Miasta sławnego w świecie tabaką i miodem.", + "110691": "Byłem tam lat już...\" Robak przerwał mu: \"Na zdrowie", + "110692": "Wszystkim Waszmościom, moi Mościwi Panowie!", + "110693": "Co się tabaki tyczy, hem, ona pochodzi", + "110694": "Z dalszej strony, niż myśli Skołuba dobrodziéj;", + "110695": "Pochodzi z Jasnej Góry; księża paulinowie", + "110696": "Tabakę taką robią w mieście Częstochowie,", + "110697": "Kędy jest obraz tylu cudami wsławiony", + "110698": "Bogarodzicy Panny, Królowej Korony", + "110699": "Polskiej; zowią ją dotąd i Księżną Litewską!", + "110700": "Koronęć jeszcze dotąd piastuje królewską,", + "110701": "Lecz na Litewskiem Księstwie teraz syzma siedzi!\"", + "110702": "\"Z Częstochowy? - rzekł Wilbik. - Byłem tam w spowiedzi,", + "110703": "Kiedym na odpust chodził lat temu trzydzieście;", + "110704": "Czy to prawda, że Francuz gości teraz w mieście,", + "110705": "Że chce kościoł rozwalać i skarbiec zabierze,", + "110706": "Bo to wszystko w Litewskim stoi Kuryjerze?\"", + "110707": "\"Nieprawda - rzekł Bernardyn - nie! Pan", + "110708": "Najjaśniejszy,", + "110709": "Napoleon, katolik jest najprzykładniejszy;", + "110710": "Wszak go papież namaścił, żyją z sobą w zgodzie", + "110711": "I nawracają ludzi w francuskim narodzie,", + "110712": "Który się trochę popsuł; prawda, z Częstochowy", + "110713": "Oddano wiele srebra na skarb narodowy", + "110714": "Dla Ojczyzny, dla Polski; sam Pan Bóg tak każe.", + "110715": "Skarbcem Ojczyzny zawsze są Jego ołtarze;", + "110716": "Wszakże w Warszawskiem Księstwie mamy sto tysięcy", + "110717": "Wojska polskiego, może wkrótce będzie więcéj,", + "110718": "A któż wojsko opłaci? Czy nie wy, Litwini?", + "110719": "Wy tylko grosz dajecie do moskiewskiej skrzyni\".", + "110720": "\"Kat by dał! - krzyknął Wilbik - gwałtem od nas", + "110721": "biorą\".", + "110722": "\"Oj, Dobrodzieju!\" - chłopek ozwał się z pokorą,", + "110723": "Pokłoniwszy się księdzu i skrobiąc się w głowę -", + "110724": "Już to szlachcie, to jeszcze bieda przez połowę,", + "110725": "Lecz nas drą jak na łyka\". - \"Cham! - Skołuba krzyknął.", + "110726": "-", + "110727": "Głupi, tobieć to lepiej, tyś, chłopie, przywyknął", + "110728": "Jak węgórz do odarcia; lecz nam u r o d z o n y m,", + "110729": "Nam wielmożnym, do złotych swobód wzwyczajonym!", + "110730": "Ach, bracia! Wszak to dawniej szlachcic na zagrodzie...", + "110731": "(\"Tak, tak! - krzyknęli wszyscy - rowny", + "110732": "wojewodzie!\")", + "110733": "Dziś nam szlachectwa przeczą, każą nam drabować", + "110734": "Papiery i szlachectwa papierem probować\".", + "110735": "\"Jeszcze Waszeci mniejsza - zawołał Juraha. -", + "110736": "Waszeć z pradziadów chłopów uszlachcony szlacha;", + "110737": "Ale ja, z kniaziów! pytać u mnie o patenta,", + "110738": "Kiedym został szlachcicem? Sam Bóg to pamięta!", + "110739": "Niechaj Moskal w las idzie pytać się dębiny,", + "110740": "Kto jej dał patent rosnąć nad wszystkie krzewiny\".", + "110741": "\"Kniaziu! - rzekł Żagiel - świeć Waść baki lada komu,", + "110742": "Tu znajdziesz pono mitry i w niejednym domu\".", + "110743": "\"Waść ma krzyż w herbie - wołał Podhajski - to", + "110744": "skryta", + "110745": "Aluzyja, że w rodzie bywał neofita.", + "110746": "\"Fałsz! - przerwał Birbasz. -", + "110747": "Przecież ja z tatarskich hrabiów", + "110748": "Pochodzę, a mam krzyże nad herbem Korabiów\".", + "110749": "\"Poraj - krzyknął Mickiewicz - z mitrą w polu złotem,", + "110750": "Herb książęcy; Stryjkowski gęsto pisze o tem\".", + "110751": "Zaczem wielkie powstały w całej karczmie szmery;", + "110752": "Ksiądz Bernardyn uciekł się do swej tabakiery,", + "110753": "W kolej częstował mówców; gwar zaraz ucichnął,", + "110754": "Każdy zażył przez grzeczność i kilkakroć kichnął;", + "110755": "Bernardyn korzystając z przerwy mówił dalej:", + "110756": "\"Oj, wielcy ludzie od tej tabaki kichali!", + "110757": "Czy uwierzycie Państwo, że z tej tabakiery", + "110758": "Pan jenerał Dąbrowski zażył razy cztery?\"", + "110759": "\"Dąbrowski?\" - zawołali. - \"Tak, tak, on jenerał;", + "110760": "Byłem w obozie, gdy on Gdańsk Niemcom odbierał;", + "110761": "Miał coś pisać; bojąc się, ażeby nie zasnął,", + "110762": "Zażył, kichnął, dwakroć mię po ramieniu klasnął:", + "110763": "<>\".", + "110767": "Mowa księdza wzbudziła takie zadziwienie,", + "110768": "Taką radość, że całe huczne zgromadzenie", + "110769": "Milczało chwilę; potem na pół ciche słowa", + "110770": "Powtarzano: \"Tabaka z Polski? Częstochowa?", + "110771": "Dąbrowski? z ziemi włoskiej?\" Aż na koniec razem,", + "110772": "Jakby myśl z myślą, wyraz sam zbiegł się z wyrazem,", + "110773": "Wszyscy jedynogłośnie, jak na dane hasło,", + "110774": "Krzyknęli: \"Dąbrowskiego!\" Wszystko razem wrzasło,", + "110775": "Wszystko się uścisnęło: chłop z tatarskim hrabią,", + "110776": "Mitra z Krzyżem, Poraje z Gryfem i z Korabią;", + "110777": "Zapomnieli wszystkiego, nawet Bernardyna,", + "110778": "Tylko śpiewali krzycząc: \"Wódki, miodu,", + "110779": "wina!\"", + "110780": "Długo się przysłuchiwał ksiądz Robak piosence,", + "110781": "Na koniec chciał ją przerwać; wziął w obiedwie ręce", + "110782": "Tabakierkę, kichaniem melodyję zmieszał", + "110783": "I nim się nastroili, tak mówić pośpieszał:", + "110784": "\"Chwalicie mą tabakę, Mości Dobrodzieje,", + "110785": "Obaczcież, co się wewnątrz tabakierki dzieje\".", + "110786": "Tu, wycierając chustką zabrudzone denko,", + "110787": "Pokazał malowaną armiją, malenką", + "110788": "Jak rój much; w środku jeden człowiek na rumaku,", + "110789": "Wielki jako chrząszcz, siedział, pewnie wódz orszaku;", + "110790": "Spinał konia, jak gdyby chciał skakać w niebiosa,", + "110791": "Jednę rękę na cuglach, drugą miał u nosa.", + "110792": "\"Przypatrzcie się - rzekł Robak - tej groźnej postawie;", + "110793": "Zgadnijcie, czyja? - Wszyscy patrzyli ciekawie.-", + "110794": "Wielki to człowiek, cesarz, ale nie Moskali,", + "110795": "Ich carowie tabaki nigdy nie bierali\".", + "110796": "\"Wielki człowiek - zawołał Cydzik - a w kapocie?", + "110797": "Ja myśliłem, że wielcy ludzie chodzą w złocie,", + "110798": "Bo u Moskalów lada jenerał, Mospanie,", + "110799": "To tak świeci się w złocie jak szczupak w szafranie\".", + "110800": "\"Ba - przerwał Rymsza - przecież widziałem za", + "110801": "młodu", + "110802": "Kościuszkę, Naczelnika naszego narodu:", + "110803": "Wielki człowiek! A chodził w krakowskiej sukmanie,", + "110804": "To jest czamarce\". - \"W jakiej czamarce,", + "110805": "Mospanie? -", + "110806": "Odparł Wilbik. - To przecież zwano taratatką\".", + "110807": "\"Ale tamta z fręzlami, ta jest całkiem gładką\" -", + "110808": "Krzyknął Mickiewicz. Zatem wszczynały się swary", + "110809": "O różnych taratatki kształtach i czamary.", + "110810": "Przemyślny Robak, widząc, że się tak rozpryska", + "110811": "Rozmowa, jął ją znowu zbierać do ogniska,", + "110812": "Do swojej tabakiery; częstował, kichali,", + "110813": "Życzyli sobie zdrowia, on rzecz ciągnął daléj:", + "110814": "\"Gdy cesarz Napoleon w potyczce zażywa", + "110815": "Raz po raz, to znak pewny, że bitwę wygrywa;", + "110816": "Na przykład pod Austerlic: Francuzi tak stali", + "110817": "Z armatami, a na nich biegła ćma Moskali;", + "110818": "Cesarz patrzył i milczał. Co Francuzi strzelą,", + "110819": "To Moskale półkami jak trawa się ścielą.", + "110820": "Półk za półkiem cwałował i spadał z kulbaki;", + "110821": "Co półk spadnie, to Cesarz zażyje tabaki;", + "110822": "Aż w końcu Aleksander, ze swoim braciszkiem", + "110823": "Konstantym i z niemieckim cesarzem Franciszkiem,", + "110824": "W nogi z pola; więc Cesarz, widząc, że po walce,", + "110825": "Spojrzał na nich, zaśmiał się i otrząsnął palce.", + "110826": "Otóż, jeśli kto z Panów, coście tu przytomni,", + "110827": "Będzie w wojsku Cesarza, niech to sobie wspomni\".", + "110828": "\"Ach! - zawołał Skołuba. - Mój Księże", + "110829": "Kwestarzu!", + "110830": "Kiedyż to będzie! Wszak to ile w kalendarzu", + "110831": "Jest świąt, na każde święto Francuzów nam wróżą!", + "110832": "Wygląda człek, wygląda, aż się oczy mrużą,", + "110833": "A Moskal jak nas trzymał, tak trzyma za szyję.", + "110834": "Pono nim słońce wnidzie, rosa oczy wyje\".", + "110835": "\"Mospanie - rzekł Bernardyn - babska rzecz", + "110836": "narzekać,", + "110837": "A żydowska rzecz ręce założywszy czekać,", + "110838": "Nim kto w karczmę zajedzie i do drzwi zapuka.", + "110839": "Z Napoleonem pobić Moskalów nie sztuka.", + "110840": "Jużci on Szwabom skórę trzy razy wymłócił,", + "110841": "Brzydkie Prusactwo zdeptał. Anglików wyrzucił", + "110842": "Het za morze, Moskalom zapewne wygodzi;", + "110843": "Ale co stąd wyniknie, wie Asan Dobrodziéj?", + "110844": "Oto szlachta litewska wtenczas na koń wsiędzie", + "110845": "I szable weźmie, kiedy bić się z kim nie będzie;", + "110846": "Napoleon, sam wszystkich pobiwszy, nareszcie", + "110847": "Powie: <>", + "110849": "Więc nie dość gościa czekać, nie dość i zaprosić,", + "110850": "Trzeba czeladkę zebrać i stoły pownosić,", + "110851": "A przed ucztą potrzeba dom oczyścić z śmieci;", + "110852": "Oczyścić dom, powtarzam, oczyścić dom, dzieci!\"", + "110853": "Nastąpiło milczenie, potem głosy w tłumie:", + "110854": "\"Jakże to dom oczyścić? Jak to Ksiądz rozumie?", + "110855": "Jużci my wszystko zrobim, na wszystko gotowi,", + "110856": "Tylko niech Ksiądz Dobrodziej jaśniej się wysłowi\".", + "110857": "Ksiądz poglądał za okno, przerwawszy rozmowę;", + "110858": "Ujrzał coś ciekawego, z okna wytknął głowę,", + "110859": "Po chwili rzekł powstając: \"Dziś czasu nie mamy,", + "110860": "Potem o tem obszerniej z sobą pogadamy;", + "110861": "Jutro będę dla sprawy w powiatowem mieście", + "110862": "I do Waszmościów z drogi zajadę po kweście\".", + "110863": "\"Niech też do Niehrymowa Ksiądz na nocleg zdąży", + "110864": "-", + "110865": "Rzekł Ekonom - rad będzie Księdzu pan Chorąży;", + "110866": "Wszakże na Litwie stare powiada przysłowie:", + "110867": "Szczęśliwy człowiek, jako kwestarz w Niehrymowie!\"", + "110868": "\"I do nas - rzekł Zubkowski - wstąp, jeżeli łaska;", + "110869": "Znajdzie się tam półsztuczek płótna, masła faska,", + "110870": "Baran lub krówka; wspomnij, Księże, na te słowa:", + "110871": "Szczęśliwy człowiek, trafił jak ksiądz do Zubkowa\".", + "110872": "\"I do nas\" - rzekł Skołuba. - \"Do nas\" -", + "110873": "Terajewicz,", + "110874": "\"Żaden bernardyn głodny nie wyszedł z Pucewicz\".", + "110875": "Tak cała szlachta prośbą i obietnicami", + "110876": "Przeprowadzała księdza; on już był za drzwiami.", + "110877": "On już pierwej przez okno ujrzał Tadeusza,", + "110878": "Który leciał gościńcem w cwał, bez kapelusza,", + "110879": "Z głową schyloną, bladem, posępnem obliczem,", + "110880": "A konia ustawicznie bodł i kropił biczem.", + "110881": "Ten widok bardzo księdza Bernardyna zmieszał,", + "110882": "Więc za młodzieńcem kroki szybkiemi pośpieszał", + "110883": "Do wielkiej puszczy, która, jako oko sięga,", + "110884": "Czerniła się na całym brzegu widnokręga.", + "110885": "Któż zbadał puszcz litewskich przepastne krainy", + "110886": "Aż do samego środka, do jądra gęstwiny?", + "110887": "Rybak ledwie u brzegów nawiedza dno morza;", + "110888": "Myśliwiec krąży koło puszcz litewskich łoża,", + "110889": "Zna je ledwie po wierzchu, ich postać, ich lice,", + "110890": "Lecz obce mu ich wnętrzne serca tajemnice;", + "110891": "Wieść tylko albo bajka wie, co się w nich dzieje.", + "110892": "Bo gdybyś przeszedł bory i podszyte knieje,", + "110893": "Trafisz w głębi na wielki wał pniów, kłod, korzeni,", + "110894": "Obronny trzęsawicą, tysiącem strumieni", + "110895": "I siecią zielsk zarosłych, i kopcami mrowisk,", + "110896": "Gniazdami os, szerszeniów, kłębami wężowisk.", + "110897": "Gdybyś i te zapory zmógł nadludzkiem męstwem,", + "110898": "Dalej spotkać się z większem masz niebezpieczeństwem:", + "110899": "Dalej co krok czyhają, niby wilcze doły,", + "110900": "Małe jeziorka trawą zarosłe na poły,", + "110901": "Tak głębokie, że ludzie dna ich nie dośledzą", + "110902": "(Wielkie jest podobieństwo, że diabły tam siedzą).", + "110903": "Woda tych studni sklni się, plamista rdzą krwawą.", + "110904": "A z wnętrza ciągle dymi, zionąc woń plugawą,", + "110905": "Od której drzewa wkoło tracą liść i korę;", + "110906": "Łyse, skarłowaciałe, robaczliwe, chore,", + "110907": "Pochyliwszy konary mchem kołtunowate", + "110908": "I pnie garbiąc brzydkiemi grzybami brodate,", + "110909": "Siedzą wokoło wody jak czarownic kupa", + "110910": "Grzejąca się nad kotłem, w którym warzą trupa.", + "110911": "Za temi jeziorkami już nie tylko krokiem,", + "110912": "Ale daremnie nawet zapuszczać się okiem,", + "110913": "Bo tam już wszystko mglistym zakryte obłokiem,", + "110914": "Co się wiecznie ze trzęskich oparzelisk wznosi.", + "110915": "A za tą mgłą na koniec (jak wieść gminna głosi)", + "110916": "Ciągnie się bardzo piękna, żyzna okolica:", + "110917": "Główna królestwa zwierząt i roślin stolica.", + "110918": "W niej są złożone wszystkich drzew i ziół nasiona,", + "110919": "Z których się rozrastają na świat ich plemiona;", + "110920": "W niej, jak w arce Noego, z wszelkich zwierząt rodu", + "110921": "Jedna przynajmniej para chowa się dla płodu.", + "110922": "W samym środku (jak słychać) mają swoje dwory:", + "110923": "Dawny Tur, Żubr i Niedźwiedź, puszcz imperatory.", + "110924": "Około nich na drzewach gnieździ się Ryś bystry", + "110925": "I żarłoczny Rosomak, jak czujne ministry;", + "110926": "Dalej zaś, jak podwładni szlachetni wasale,", + "110927": "Mieszkają Dziki, Wilki i Łosie rogale.", + "110928": "Nad głowami Sokoły i Orłowie dzicy,", + "110929": "Żyjący z pańskich stołów dworscy zausznicy.", + "110930": "Te pary zwierząt głowne i patryjarchalne,", + "110931": "Ukryte w jądrze puszczy, światu niewidzialne,", + "110932": "Dzieci swe ślą dla osad za granicę lasu,", + "110933": "A sami we stolicy używają wczasu;", + "110934": "Nie giną nigdy bronią sieczną ani palną,", + "110935": "Lecz starzy umierają śmiercią naturalną.", + "110936": "Mają też i swój smętarz, kędy bliscy śmierci,", + "110937": "Ptaki składają pióra, czworonogi sierci.", + "110938": "Niedźwiedź, gdy zjadłszy zęby, strawy nie przeżuwa,", + "110939": "Jeleń zgrzybiały, gdy już ledwie nogi suwa,", + "110940": "Zając sędziwy, gdy mu już krew w żyłach krzepnie,", + "110941": "Kruk, gdy już posiwieje, sokoł, gdy oślepnie,", + "110942": "Orzeł, gdy mu dziób stary tak się w kabłąk skrzywi,", + "110943": "Że zamknięty na wieki już gardła nie żywi,", + "110944": "Idą na smętarz. Nawet mniejszy zwierz, raniony", + "110945": "Lub chory, bieży umrzeć w swe ojczyste strony.", + "110946": "Stąd to w miejscach dostępnych, kędy człowiek gości,", + "110947": "Nie znajdują się nigdy martwych zwierząt kości.", + "110948": "Słychać, że tam w stolicy, między zwierzętami", + "110949": "Dobre są obyczaje, bo rządzą się sami;", + "110950": "Jeszcze cywilizacją ludzką nie popsuci,", + "110951": "Nie znają praw własności, która świat nasz kłóci,", + "110952": "Nie znają pojedynków ni wojennej sztuki.", + "110953": "Jak ojce żyły w raju, tak dziś żyją wnuki,", + "110954": "Dzikie i swojskie razem, w miłości i zgodzie,", + "110955": "Nigdy jeden drugiego nie kąsa ni bodzie.", + "110956": "Nawet gdyby tam człowiek wpadł, chociaż niezbrojny,", + "110957": "Toby środkiem bestyi przechodził spokojny;", + "110958": "One by nań patrzyły tym wzrokiem zdziwienia,", + "110959": "Jakim w owym ostatnim, szóstym dniu stworzenia", + "110960": "Ojce ich pierwsze, co się w ogrójcu gnieździły,", + "110961": "Patrzyły na Adama, nim się z nim skłóciły.", + "110962": "Szczęściem, człowiek nie zbłądzi do tego ostępu,", + "110963": "Bo Trud i Trwoga, i Śmierć bronią mu przystępu.", + "110964": "Czasem tylko w pogoni zaciekłe ogary,", + "110965": "Wpadłszy niebacznie między bagna, mchy i jary,", + "110966": "Wnętrznej ich okropności rażone widokiem,", + "110967": "Uciekają skowycząc, z obłąkanym wzrokiem;", + "110968": "I długo potem, ręką pana już głaskane,", + "110969": "Drżą jeszcze u nóg jego, strachem opętane.", + "110970": "Te puszcz stołeczne, ludziom nie znane tajniki", + "110971": "W języku swoim strzelcy zowią: m a t e c z n i k i.", + "110972": "Głupi niedźwiedziu! gdybyś w mateczniku siedział,", + "110973": "Nigdy by się o tobie Wojski nie dowiedział;", + "110974": "Ale czyli pasieki zwabiła cię wonność,", + "110975": "Czy uczułeś do owsa dojrzałego skłonność,", + "110976": "Wyszedłeś na brzeg puszczy, gdzie się las przerzedził,", + "110977": "I tam zaraz leśniczy bytność twą wyśledził,", + "110978": "I zaraz obsaczniki, chytre nasłał szpiegi,", + "110979": "By poznać, gdzie popasasz i gdzie masz noclegi;", + "110980": "Teraz Wojski z obławą, już od matecznika", + "110981": "Postawiwszy szeregi, odwrót ci zamyka.", + "110982": "Tadeusz się dowiedział, że niemało czasu", + "110983": "Już przeszło, jak ogary wpadły w otchłań lasu.", + "110984": "Cicho - próżno myśliwi natężają ucha;", + "110985": "Próżno, jak najciekawszej mowy, każdy słucha", + "110986": "Milczenia, długo w miejscu nieruchomy czeka;", + "110987": "Tylko muzyka puszczy gra do nich z daleka.", + "110988": "Psy nurtują po puszczy jak pod morzem nurki,", + "110989": "A strzelcy obróciwszy do lasu dwórurki,", + "110990": "Patrzą Wojskiego: ukląkł, ziemię uchem pyta;", + "110991": "Jako w twarzy lekarza wzrok przyjacioł czyta", + "110992": "Wyrok życia lub zgonu miłej im osoby,", + "110993": "Tak strzelcy, ufni w sztuki Wojskiego sposoby,", + "110994": "Topili w nim spojrzenia nadziei i trwogi.", + "110995": "\"Jest! jest!\" - wyrzekł półgłosem, zerwał", + "110996": "się na nogi.", + "110997": "On słyszał! Oni jeszcze słuchali - nareszcie", + "110998": "Słyszą: jeden pies wrzasnął, potem dwa, dwadzieście,", + "110999": "Wszystkie razem ogary rozpierzchnioną zgrają", + "111000": "Doławiają się, wrzeszczą, wpadli na trop, grają,", + "111001": "Ujadają: już nie jest to powolne granie", + "111002": "Psów goniących zająca, lisa albo łanie,", + "111003": "Lecz wciąż wrzask krótki, częsty, ucinany, zjadły;", + "111004": "To nie na ślad daleki ogary napadły,", + "111005": "Na oko gonią - nagle ustał krzyk pogoni,", + "111006": "Doszli zwierza; wrzask znowu, skowyt; zwierz się broni", + "111007": "I zapewne kaleczy: śród ogarów grania", + "111008": "Słychać coraz to częściej jęk psiego konania.", + "111009": "Strzelcy stali i każdy ze strzelbą gotową", + "111010": "Wygiął się jak łuk naprzód, z wciśnioną w las głową.", + "111011": "Nie mogą dłużej czekać! Już ze stanowiska", + "111012": "Jeden za drugim zmyka i w puszczę się wciska;", + "111013": "Chcą pierwsi spotkać zwierza; choć Wojski ostrzegał,", + "111014": "Choć Wojski stanowiska na koniu obiegał,", + "111015": "Krzycząc, że czy kto prostym chłopem, czy paniczem,", + "111016": "Jeżeli z miejsca zejdzie, dostanie w grzbiet smyczem,", + "111017": "Nie było rady! Wszyscy pomimo zakazu", + "111018": "W las pobiegli. Trzy strzelby huknęły od razu;", + "111019": "Potem wciąż kanonada, aż głośniej nad strzały", + "111020": "Ryknął niedźwiedź i echem napełnił las cały.", + "111021": "Ryk okropny! boleści, wściekłości, rozpaczy;", + "111022": "Za nim wrzask psów, krzyk strzelców, trąby dojeżdżaczy", + "111023": "Grzmiały ze środka puszczy; strzelcy - ci w las śpieszą,", + "111024": "Tamci kurki odwodzą, a wszyscy się cieszą,", + "111025": "Jeden Wojski w żałości, krzyczy, że chybiono.", + "111026": "Strzelcy i obławnicy poszli jedną stroną", + "111027": "Na przełaj zwierza, między ostępem i puszczą;", + "111028": "A niedźwiedź, odstraszony psów i ludzi tłuszczą,", + "111029": "Zwrócił się nazad w miejsca mniej pilnie strzeżone", + "111030": "Ku polom, skąd już zeszły strzelcy rozstawione,", + "111031": "Gdzie tylko pozostali z mnogich łowczych szyków", + "111032": "Wojski, Tadeusz, Hrabia, z kilką obławników.", + "111033": "Tu las był rzadszy; słychać z głębi ryk, trzask", + "111034": "łomu,", + "111035": "Aż z gęstwy, jak z chmur, wypadł niedźwiedź na kształt gromu;", + "111036": "Wkoło psy gonią, straszą, rwą; on wstał na nogi", + "111037": "Tylne i spojrzał wkoło, rykiem strasząc wrogi,", + "111038": "I przedniemi łapami to drzewa korzenie,", + "111039": "To pniaki osmalone, to wrosłe kamienie", + "111040": "Rwał, waląc w psów i w ludzi; aż wyłamał drzewo,", + "111041": "Kręcąc nim jak maczugą na prawo, na lewo,", + "111042": "Runął wprost na ostatnich strażników obławy:", + "111043": "Hrabię i Tadeusza.", + "111044": "Oni bez obawy", + "111045": "Stoją w kroku, na źwierza wytknęli flint rury", + "111046": "Jako dwa konduktory w łono ciemnej chmury;", + "111047": "Aż oba jednym razem pociągnęli kurki", + "111048": "(Niedoświadczeni!), razem zagrzmiały dwórurki;", + "111049": "Chybili. Niedźwiedź skoczył, oni tuż utkwiony", + "111050": "Oszczep jeden chwycili czterema ramiony.", + "111051": "Wydzierali go sobie; spojrzą, aż tu z pyska", + "111052": "Wielkiego, czerwonego dwa rzędy kłów błyska", + "111053": "I łapa z pazurami już się na łby spuszcza;", + "111054": "Pobledli, w tył skoczyli, i gdzie rzadnie puszcza,", + "111055": "Zmykali; zwierz za nimi wspiął się, już pazury", + "111056": "Zahaczał, chybił, podbiegł, wspiął się znów do góry", + "111057": "I czarną łapą sięgał Hrabiego włos płowy.", + "111058": "Zdarłby mu czaszkę z mozgów jak kapelusz z głowy,", + "111059": "Gdy Asesor z Rejentem wyskoczyli z boków,", + "111060": "A Gerwazy biegł z przodu o jakie sto kroków,", + "111061": "Z nim Robak, choć bez strzelby - i trzej w jednej chwili", + "111062": "Jak gdyby na komendę razem wystrzelili.", + "111063": "Niedźwiedź wyskoczył w górę jak kot przed chartami", + "111064": "I głową na dół runął, i czterma łapami", + "111065": "Przewróciwszy się młyńcem, cielska krwawe brzemię", + "111066": "Waląc tuż pod Hrabiego, zbił go z nóg na ziemię.", + "111067": "Jeszcze ryczał, chciał jeszcze powstać, gdy nań wsiadły", + "111068": "Rozjuszona Strapczyna i Sprawnik zajadły.", + "111069": "Natenczas Wojski chwycił na taśmie przypięty", + "111070": "Swój róg bawoli, długi, cętkowany, kręty", + "111071": "Jak wąż boa, oburącz do ust go przycisnął,", + "111072": "Wzdął policzki jak banię, w oczach krwią zabłysnął,", + "111073": "Zasunął wpół powieki, wciągnął w głąb pół brzucha", + "111074": "I do płuc wysłał z niego cały zapas ducha.", + "111075": "I zagrał: róg jak wicher niewstrzymanym dechem", + "111076": "Niesie w puszczę muzykę i podwaja echem.", + "111077": "Umilkli strzelce, stali szczwacze zadziwieni", + "111078": "Mocą, czystością, dziwną harmoniją pieni.", + "111079": "Starzec cały kunszt, którym niegdyś w lasach słynął,", + "111080": "Jeszcze raz przed uszami myśliwców rozwinął;", + "111081": "Napełnił wnet, ożywił knieje i dąbrowy,", + "111082": "Jakby psiarnię w nie wpuścił i rozpoczął łowy.", + "111083": "Bo w graniu była łowów historyja krótka:", + "111084": "Zrazu odzew dźwięczący, rześki - to pobudka;", + "111085": "Potem jęki po jękach skomlą - to psów granie;", + "111086": "A gdzieniegdzie ton twardszy jak grzmot - to strzelanie.", + "111087": "Tu przerwał, lecz róg trzymał; wszystkim się", + "111088": "zdawało,", + "111089": "Że Wojski wciąż gra jeszcze, a to echo grało.", + "111090": "Zadął znowu; myśliłbyś, że róg kształty", + "111091": "zmieniał", + "111092": "I że w ustach Wojskiego to grubiał, to cieniał,", + "111093": "Udając głosy zwierząt: to raz w wilczą szyję", + "111094": "Przeciągając się, długo, przeraźliwie wyje;", + "111095": "Znowu, jakby w niedźwiedzie rozwarłszy się garło,", + "111096": "Ryknął; potem beczenie żubra wiatr rozdarło.", + "111097": "Tu przerwał, lecz róg trzymał; wszystkim się", + "111098": "zdawało,", + "111099": "Że Wojski wciąż gra jeszcze, a to echo grało.", + "111100": "Wysłuchawszy rogowej arcydzieło sztuki,", + "111101": "Powtarzały je dęby dębom, bukom buki.", + "111102": "Dmie znowu: jakby w rogu były setne rogi,", + "111103": "Słychać zmieszane wrzaski szczwania, gniewu, trwogi,", + "111104": "Strzelców, psiarni i zwierząt; aż Wojski do góry", + "111105": "Podniósł róg, i tryumfu hymn uderzył w chmury.", + "111106": "Tu przerwał, lecz róg trzymał; wszystkim się", + "111107": "zdawało,", + "111108": "Że Wojski wciąż gra jeszcze, a to echo grało.", + "111109": "Ile drzew, tyle rogów znalazło się w boru,", + "111110": "Jedne drugim pieśń niosą jak z choru do choru.", + "111111": "I szła muzyka coraz szersza, coraz dalsza,", + "111112": "Coraz cichsza i coraz czystsza, doskonalsza,", + "111113": "Aż znikła gdzieś daleko, gdzieś na niebios progu!", + "111114": "Wojski obiedwie ręce odjąwszy od rogu", + "111115": "Rozkrzyżował; róg opadł, na pasie rzemiennym", + "111116": "Chwiał się. Wojski z obliczem nabrzmiałem, promiennem,", + "111117": "Z oczyma wzniesionemi, stał jakby natchniony,", + "111118": "Łowiąc uchem ostatnie znikające tony.", + "111119": "A tymczasem zagrzmiało tysiące oklasków,", + "111120": "Tysiące powinszowań i wiwatnych wrzasków.", + "111121": "Uciszono się z wolna i oczy gawiedzi", + "111122": "Zwróciły się na wielki, świeży trup niedźwiedzi:", + "111123": "Leżał krwią opryskany, kulami przeszyty,", + "111124": "Piersiami w gęszczę trawy wplątany i wbity,", + "111125": "Rozprzestrzenił szeroko przednie krzyżem łapy,", + "111126": "Dyszał jeszcze, wylewał strumień krwi przez chrapy,", + "111127": "Otwierał jeszcze oczy, lecz głowy nie ruszy;", + "111128": "Pjawki Podkomorzego dzierżą go pod uszy,", + "111129": "Z lewej strony Strapczyna, a z prawej zawisał", + "111130": "Sprawnik i dusząc gardziel, krew czarną wysysał.", + "111131": "Zaczem Wojski rozkazał kij żelazny włożyć", + "111132": "Psom między zęby i tak paszczęki roztworzyć.", + "111133": "Kolbami przewrócono na wznak zwierza zwłoki", + "111134": "I znów trzykrotny wiwat uderzył w obłoki.", + "111135": "\"A co? - krzyknął Asesor, kręcąc strzelby rurą", + "111136": "-", + "111137": "A co, fuzyjka moja? Górą nasi, górą!", + "111138": "A co, fuzyjka moja? Niewielka ptaszyna,", + "111139": "A jak się popisała? To jej nie nowina.", + "111140": "Nie puści ona na wiatr żadnego ładunku,", + "111141": "Od książęcia Sanguszki mam ją w podarunku\".", + "111142": "Tu pokazywał strzelbę przedziwnej roboty", + "111143": "Choć maleńką, i zaczął wyliczać jej cnoty.", + "111144": "\"Ja biegłem - przerwał Rejent, otarłszy pot z", + "111145": "czoła -", + "111146": "Biegłem tuż za niedźwiedziem; a pan Wojski woła:", + "111147": "<> Jak tam stać? Niedźwiedź w pole", + "111148": "wali,", + "111149": "Rwąc z kopyta jak zając, coraz daléj, daléj,", + "111150": "Aż mi ducha nie stało, dobiec ni nadziei;", + "111151": "Aż spojrzę w prawo: sadzi, a tu rzadko w kniei...", + "111152": "Jak też wziąłem na oko; postójże, marucha!", + "111153": "Pomyśliłem, i basta: ot, leży bez ducha;", + "111154": "Tęga strzelba, prawdziwa to Sagalasówka,", + "111155": "Napis: <>.", + "111156": "(Sławny tam mieszkał ślusarz Polak, który robił", + "111157": "Polskie strzelby, ale je po angielsku zdobił)\".", + "111158": "\"Jak to - parsknął Asesor - do kroćset", + "111159": "niedźwiedzi!", + "111160": "To to niby Pan zabił? co też to Pan bredzi?\"", + "111161": "\"Słuchaj no - odparł Rejent - tu, Panie, nie śledztwo,", + "111162": "Tu obława; tu wszystkich weźmiem na świadectwo\".", + "111163": "Więc kłótnia między zgrają wszczęła się", + "111164": "zawzięta,", + "111165": "Ci stronę Asesora, ci brali Rejenta;", + "111166": "O Gerwazym nie wspomniał nikt, bo wszyscy biegli", + "111167": "Z boków i, co się z przodu działo, nie postrzegli.", + "111168": "Wojski głos zabrał: \"Teraz jest przynajmniej za co,", + "111169": "Bo to, Panowie, nie jest ow szarak ladaco,", + "111170": "To niedźwiedź, tu już nie żal poszukać odwetu,", + "111171": "Czy szarpentyną, czyli nawet z pistoletu;", + "111172": "Spór wasz trudno pogodzić, więc dawnym zwyczajem", + "111173": "Na pojedynek nasze pozwolenie dajem.", + "111174": "Pamiętam, za mych czasów żyło dwóch sąsiadów,", + "111175": "Oba ludzie uczciwi, szlachta z prapradziadów,", + "111176": "Mieszkali po dwóch stronach nad rzeką Wilejką,", + "111177": "Jeden zwał się Domejko, a drugi Dowejko,", + "111178": "Do niedźwiedzicy oba razem wystrzelili:", + "111179": "Kto zabił, trudno dociec; strasznie się kłócili", + "111180": "I przysięgli strzelać się przez niedźwiedzią skórę:", + "111181": "To mi to po szlachecku, prawie rura w rurę.", + "111182": "Pojedynek ten wiele narobił hałasu;", + "111183": "Pieśni o nim śpiewano za owego czasu.", + "111184": "Ja byłem sekundantem; jak się wszystko działo,", + "111185": "Opowiem od początku historyję całą\".", + "111186": "Nim Wojski zaczął mówić, Gerwazy spór zgodził;", + "111187": "On niedźwiedzia z uwagą dokoła obchodził,", + "111188": "Nareszcie dobył tasak, rozciął pysk na dwoje", + "111189": "I w tylcu głowy, mózgu rozkroiwszy słoje,", + "111190": "Znalazł kulę, wydobył, suknią ochędożył,", + "111191": "Przymierzył do ładunku, do flinty przyłożył;", + "111192": "A potem, dłoń podnosząc i kulę na dłoni:", + "111193": "\"Panowie - rzekł - ta kula nie jest z waszej broni,", + "111194": "Ona z tej Horeszkowskiej wyszła jednorurki", + "111195": "(Tu podniósł flintę starą, obwiązaną w sznurki),", + "111196": "Lecz nie ja wystrzeliłem. O, trzeba tam było", + "111197": "Odwagi; straszno wspomnieć, w oczach mi się ćmiło!", + "111198": "Bo prosto biegli ku mnie oba paniczowie,", + "111199": "A niedźwiedź z tyłu już - już na Hrabiego głowie,", + "111200": "Ostatniego z Horeszków! chociaż po kądzieli.", + "111201": "<> krzyknąłem; i Pańscy anieli", + "111202": "Zesłali mi na pomoc księdza Bernardyna.", + "111203": "On nas wszystkich zawstydził; oj, dzielny księżyna!", + "111204": "Gdym drżał, gdym się do cyngla dotknąć nie ośmielił,", + "111205": "On mi z rąk flintę wyrwał, wycelił, wystrzelił:", + "111206": "Między dwie głowy strzelić! Sto kroków! Nie chybić!", + "111207": "I w sam środek paszczęki! Tak mu zęby wybić!", + "111208": "Panowie! Długo żyję, jednego widziałem", + "111209": "Człowieka, co mógł takim popisać się strzałem.", + "111210": "Ów głośny niegdyś u nas z tylu pojedynków,", + "111211": "Ów, co korki kobietom wystrzelał z patynków,", + "111212": "Ów łotr nad łotry, sławny w czasy wiekopomne,", + "111213": "Ów Jacek, vulgo Wąsal; nazwiska nie wspomnę.", + "111214": "Ale mu nie czas teraz dojeżdżać niedźwiedzi:", + "111215": "Pewnie po same wąsy hultaj w piekle siedzi.", + "111216": "Chwała Księdzu! Dwom ludziom on życie ocalił,", + "111217": "Może i trzem; Gerwazy nie będzie się chwalił,", + "111218": "Ale gdyby ostatnie z krwi Horeszków dziecię", + "111219": "Wpadło w bestyi paszczę, nie byłbym na świecie,", + "111220": "I moje by tam stare pogryzł niedźwiedź kości;", + "111221": "Pójdź, Księże, wypijemy zdrowie Jegomości\".", + "111222": "Próżno szukano Księdza; wiedzą tylko tyle,", + "111223": "Że po zabiciu źwierza zjawił się na chwilę,", + "111224": "Podskoczył ku Hrabiemu i Tadeuszowi,", + "111225": "A widząc, że obadwa cali są i zdrowi,", + "111226": "Podniósł ku niebu oczy, cicho pacierz zmówił", + "111227": "I pobiegł w pole szybko, jakby go kto łowił.", + "111228": "Tymczasem na Wojskiego rozkaz pęki wrzosu,", + "111229": "Suche chrosty i pniaki rzucono do stosu;", + "111230": "Bucha ogień, wyrasta szara sosna dymu", + "111231": "I rozszerza się w górze na kształt baldakimu.", + "111232": "Nad płomieniem oszczepy złożono w koziołki,", + "111233": "Na grotach zawieszono brzuchate kociołki;", + "111234": "Z wozów niosą jarzyny, mąki i pieczyste,", + "111235": "I chleb.", + "111236": "Sędzia otworzył puzderko zamczyste,", + "111237": "W którym rzędami flaszek białe sterczą głowy;", + "111238": "Wybiera z nich największy kufel kryształowy", + "111239": "(Dostał go Sędzia w darze od księdza Robaka):", + "111240": "Wódka to gdańska, napój miły dla Polaka.", + "111241": "\"Niech żyje - krzyknął Sędzia, w górę wznosząc flaszę -", + "111242": "Miasto Gdańsk! niegdyś nasze, będzie znowu nasze!\"", + "111243": "I lał srebrzysty likwor w kolej, aż na końcu", + "111244": "Zaczęło złoto kapać i błyskać na słońcu.", + "111245": "W kociołkach bigos grzano; w słowach wydać trudno", + "111246": "Bigosu smak przedziwny, kolor i woń cudną;", + "111247": "Słów tylko brzęk usłyszy i rymów porządek,", + "111248": "Ale treści ich miejski nie pojmie żołądek.", + "111249": "Aby cenić litewskie pieśni i potrawy,", + "111250": "Trzeba mieć zdrowie, na wsi żyć, wracać z obławy.", + "111251": "Przecież i bez tych przypraw potrawą nie lada", + "111252": "Jest bigos, bo się z jarzyn dobrych sztucznie składa.", + "111253": "Bierze się doń siekana, kwaszona kapusta,", + "111254": "Która, wedle przysłowia, sama idzie w usta;", + "111255": "Zamknięta w kotle, łonem wilgotnem okrywa", + "111256": "Wyszukanego cząstki najlepsze mięsiwa;", + "111257": "I praży się, aż ogień wszystkie z niej wyciśnie", + "111258": "Soki żywne, aż z brzegów naczynia war pryśnie", + "111259": "I powietrze dokoła zionie aromatem.", + "111260": "Bigos już gotów. Strzelcy z trzykrotnym wiwatem,", + "111261": "Zbrojni łyżkami, biegą i bodą naczynie,", + "111262": "Miedź grzmi, dym bucha, bigos jak kamfora ginie,", + "111263": "Zniknął, uleciał; tylko w czeluściach saganów", + "111264": "Wre para jak w kraterze zagasłych wulkanów.", + "111265": "Kiedy się już do woli napili, najedli,", + "111266": "Zwierza na wóz włożyli, sami na koń siedli,", + "111267": "Radzi wszyscy, rozmowni, oprócz Asesora", + "111268": "I Rejenta; ci byli gniewliwsi niż wczora,", + "111269": "Kłócąc się o zalety, ten swej Sanguszkówki,", + "111270": "A ten - bałabanowskiej swej Sagalasówki.", + "111271": "Hrabia też i Tadeusz jadą nieweseli,", + "111272": "Wstydząc się, że chybili i że się cofnęli:", + "111273": "Bo na Litwie - kto zwierza wypuści z obławy,", + "111274": "Długo musi pracować, nim poprawi sławy.", + "111275": "Hrabia mówił, że pierwszy do oszczepu godził", + "111276": "I że spotkaniu z zwierzem Tadeusz przeszkodził;", + "111277": "Tadeusz utrzymywał, że będąc silniejszy", + "111278": "I do robienia ciężkim oszczepem zręczniejszy,", + "111279": "Chciał wyręczyć Hrabiego: tak sobie niekiedy", + "111280": "Przymawiali śród gwaru i wrzasku czeredy.", + "111281": "Wojski jechał pośrodku; staruszek szanowny", + "111282": "Wesoły był nadzwyczaj i bardzo rozmowny;", + "111283": "Chcąc kłótników zabawić i do zgody dowieść,", + "111284": "Kończył im o Dowejce i Domejce powieść:", + "111285": "\"Asesorze, jeżeli chciałem, byś z Rejentem", + "111286": "Pojedynkował, nie myśl, że jestem zawziętym", + "111287": "Na krew ludzką; broń Boże! chciałem was zabawić,", + "111288": "Chciałem wam komedyję niby to wyprawić,", + "111289": "Wznowić koncept, który ja lat temu czterdzieście", + "111290": "Wymyśliłem - przedziwny! - Wy młodzi jesteście,", + "111291": "Nie pamiętacie o nim, lecz za moich czasów", + "111292": "Głośny był od tej puszczy do poleskich lasów.", + "111293": "\"Domejki i Dowejki wszystkie sprzeciwieństwa", + "111294": "Pochodziły, rzecz dziwna, z nazwisk podobieństwa", + "111295": "Bardzo niewygodnego. Bo gdy w czas sejmików", + "111296": "Przyjaciele Dowejki skarbili stronników,", + "111297": "Szepnął ktoś do szlachcica: <>,", + "111299": "A ten nie dosłyszawszy dał kreskę Domejce.", + "111300": "Gdy na uczcie wniósł zdrowie marszałek Rupejko:", + "111301": "<> - drudzy krzyknęli:", + "111302": "<>", + "111303": "A kto siedział w pośrodku, nie trafił do ładu,", + "111304": "Zwłaszcza przy niewyraźnej mowie w czas obiadu.", + "111305": "Gorzej było; raz w Wilnie jakiś szlachcic pjany", + "111306": "Bił się w szable z Domejką i dostał dwie rany;", + "111307": "Potem ów szlachcic, z Wilna wracając do domu,", + "111308": "Dziwnym trafem z Dowejką zjechał się u promu;", + "111309": "Gdy więc na jednym promie płynęli Wilejką,", + "111310": "Pyta sąsiada: kto on? odpowie: Dowejko;", + "111311": "Nie czekając dobywa rapier spod kirejki:", + "111312": "Czach, czach, i za Domejkę podciął wąs Dowejki.", + "111313": "Wreszcie, jak na dobitkę, trzeba jeszcze było,", + "111314": "Żeby na polowaniu tak się wydarzyło,", + "111315": "Że stali blisko siebie oba imiennicy", + "111316": "I do jednej strzelili razem niedźwiedzicy.", + "111317": "Prawda, że po ich strzale upadła bez duchu,", + "111318": "Ale już pierwej niosła z dziesiątek kul w brzuchu;", + "111319": "Strzelby z jednym kalibrem miało wiele osób.", + "111320": "Kto zabił niedźwiedzicę? dojdźże! jaki sposób?", + "111321": "Tu już krzyknęli: <>", + "111325": "A więc do szerpentynek i stają na mecie.", + "111326": "Oba szanowni ludzie; co ich szlachta godzą,", + "111327": "To oni na się jeszcze zapalczywiej godzą.", + "111328": "Zmienili broń; od szabel szło na pistolety.", + "111329": "Stają, krzyczym, że nadto przybliżyli mety;", + "111330": "Oni na złość, przysięgli przez niedźwiedzią skórę", + "111331": "Strzelać się, śmierć niechybna! prawie rura w rurę.", + "111332": "Oba tęgo strzelali. - <>", + "111333": "<>.", + "111344": "<> - wrzaśli.", + "111345": "Czas? - jutro, miejsce? - karczma Usza.", + "111346": "Rozjechali się. Ja zaś do Wirgilijusza\".", + "111347": "Tu Wojskiemu przerwał krzyk: \"Wyczha!\" Tuż", + "111348": "spod koni", + "111349": "Smyknął szarak; już Kusy, już go Sokoł goni.", + "111350": "Psy wzięto na obławę, wiedząc, że z powrotem", + "111351": "Na polu łatwo można napotkać się z kotem;", + "111352": "Bez smyczy szły przy koniach; gdy kota postrzegły,", + "111353": "Wprzód nim strzelcy poszczuli, już za nim pobiegły.", + "111354": "Rejent też i Asesor chcieli końmi natrzeć;", + "111355": "Lecz Wojski wstrzymał krzycząc: \"Wara! stać i patrzeć!", + "111356": "Nikomu krokiem ruszyć z miejsca nie dozwolę;", + "111357": "Stąd widzim wszyscy dobrze, zając idzie w pole\".", + "111358": "W istocie, kot czuł z tyłu myśliwych i psiarnie,", + "111359": "Rwał w pole, słuchy wytknął jak dwa różki sarnie,", + "111360": "Sam szarzał się nad rolą długi, wyciągnięty,", + "111361": "Skoki pod nim sterczały jakby cztery pręty,", + "111362": "Rzekłbyś, że ich nie rusza, tylko ziemię trąca", + "111363": "Po wierzchu, jak jaskółka wodę całująca.", + "111364": "Pył za nim, psy za pyłem; z daleka się zdało,", + "111365": "Że zając, pył i charty jedne tworzą ciało:", + "111366": "Jakby jakaś przez pole suwała się źmija,", + "111367": "Kot jak głowa, pył z tyłu jakby modra szyja,", + "111368": "A psami jak podwójnym ogonem wywija.", + "111369": "Rejent, Asesor patrzą, otworzyli usta,", + "111370": "Dech wstrzymali; wtem Rejent pobladnął jak chusta,", + "111371": "Zbladł i Asesor, widzą - fatalnie się dzieje,", + "111372": "Owa źmija im dalej, tym bardziej dłużeje,", + "111373": "Już rwie się wpół, już znikła owa szyja pyłu,", + "111374": "Głowa już blisko lasu, ogony - gdzie z tyłu!", + "111375": "Głowa niknie, raz jeszcze jakby kto kutasem", + "111376": "Mignął: w las wpadła; ogon urwał się pod lasem.", + "111377": "Biedne psy, ogłupiałe biegały pod gajem,", + "111378": "Zdawały się naradzać, oskarżać nawzajem;", + "111379": "Wreszcie wracają, z wolna skacząc przez zagony,", + "111380": "Spuściły uszy, tulą do brzucha ogony", + "111381": "I przybiegłszy, ze wstydu nie śmieją wznieść oczu,", + "111382": "I zamiast iść do panów, stały na uboczu.", + "111383": "Rejent spuścił ku piersiom zasępione czoło,", + "111384": "Asesor rzucał okiem, ale niewesoło,", + "111385": "Potem zaczęli oba słuchaczom wywodzić:", + "111386": "Jak ich charty bez smycza nie nawykły chodzić,", + "111387": "Jak kot znienacka wypadł, jak źle był poszczuty", + "111388": "Na roli, gdzie psom chyba trzeba by wdziać buty,", + "111389": "Tak pełno wszędzie głazów i ostrych kamieni.", + "111390": "Mądrze rzecz wyłuszczali szczwacze doświadczeni;", + "111391": "Myśliwi z tych mów wiele mogliby korzystać,", + "111392": "Lecz nie słuchali pilnie; ci zaczęli świstać,", + "111393": "Ci śmiać się w głos, ci, mając niedźwiedzia w pamięci,", + "111394": "Gadali o nim, świeżą obławą zajęci.", + "111395": "Wojski ledwie raz okiem za zającem rzucił;", + "111396": "Widząc, że uciekł, głowę obojętnie zwrócił", + "111397": "I kończył rzecz przerwaną:", + "111398": "\"Na czem więc stanąłem?", + "111399": "Aha! na tem, że obu za słowo ująłem,", + "111400": "Iż będą strzelali się przez niedźwiedzią skórę.", + "111401": "Szlachta w krzyk: <>", + "111403": "A ja w śmiech, bo mnie uczył mój przyjaciel Maro,", + "111404": "Że skóra źwierza nie jest lada jaką miarą.", + "111405": "Wszak wiecie Waćpanowie, jak królowa Dydo", + "111406": "Przypłynęła do Libów i tam z wielką biédą", + "111407": "Wytargowała sobie taki ziemi kawał,", + "111408": "Który by się wołową skórą nakryć dawał;", + "111409": "Na tym kawałku ziemi stanęła Kartago!", + "111410": "Więc ja to sobie w nocy rozbieram z uwagą.", + "111411": "Ledwie dniało, już z jednej strony taradejką", + "111412": "Jedzie Dowejko, z drugiej na koniu Domejko.", + "111413": "Patrzą, aż tu przez rzekę leży most kosmaty,", + "111414": "Pas ze skóry niedźwiedziej porzniętej na szmaty.", + "111415": "Postawiłem Dowejkę na zwierza ogonie", + "111416": "Z jednej strony, Domejkę zaś na drugiej stronie.", + "111417": "<>.", + "111420": "Oni w złość; a tu szlachta kładnie się na ziemi", + "111421": "Od śmiechu, a ja z księdzem słowy poważnemi", + "111422": "Nuż im z Ewanieliji, z statutów dowodzić;", + "111423": "Nie ma rady: - śmieli się i musieli zgodzić.", + "111424": "Spor ich potem w dozgonną przyjaźń się zamienił,", + "111425": "I Dowejko się z siostrą Domejki ożenił,", + "111426": "Domejko pojął siostrę szwagra, Dowejkównę,", + "111427": "Podzielili majątek na dwie części równe,", + "111428": "A w miejscu, gdzie się zdarzył tak dziwny przypadek,", + "111429": "Pobudowawszy karczmę nazwali N i e d ź w i a d e k\".", + "111430": "KSIĘGA PIĄTA", + "111431": "KŁÓTNIA", + "111432": "Plany myśliwskie Telimeny - Ogrodniczka wybiera się na wielki świat i słucha nauk opiekunki - Strzelcy wracają - Wielkie zadziwienie Tadeusza - Spotkanie się powtórne w Świątyni dumania i zgoda, ułatwiona za pośrednictwem mrówek - U stołu wytacza się rzecz o łowach - Powieść Wojskiego o Rejtanie i księciu Denassów, przerwana - Zagajenie układów między stronami, także przerwane - Zjawisko z kluczem - Kłótnia - Hrabia z Gerwazym odbywają radę wojenną.", + "111433": "Wojski, chlubnie skończywszy łowy, wraca z boru,", + "111434": "A Telimena w głębi samotnego dworu", + "111435": "Zaczyna polowanie. Wprawdzie nieruchoma", + "111436": "Siedzi z założonemi na piersiach rękoma,", + "111437": "Lecz myślą goni źwierzów dwóch; szuka sposobu,", + "111438": "Jak by razem obsaczyć i ułowić obu:", + "111439": "Hrabię i Tadeusza. Hrabia, panicz młody,", + "111440": "Wielkiego domu dziedzic, powabnej urody;", + "111441": "Już trochę zakochany! Cóż? może się zmienić!", + "111442": "Potem, czy szczerze kocha? czy się zechce żenić?", + "111443": "Z kobietą kilku laty starszą! niebogatą!", + "111444": "Czy mu krewni pozwolą? co świat powie na to?", + "111445": "Telimena, tak myśląc, z sofy się podniosła", + "111446": "I stanęła na palcach; rzekłbyś, iż podrosła;", + "111447": "Odkryła nieco piersi, wygięła się bokiem", + "111448": "I sama siebie pilnym obejrzała okiem,", + "111449": "I znowu zapytała o radę zwierciadła;", + "111450": "Po chwili wzrok spuściła, westchnęła i siadła.", + "111451": "Hrabia pan! zmienni w gustach są ludzie majętni!", + "111452": "Hrabia blondyn! blondyni nie są zbyt namiętni!", + "111453": "A Tadeusz? prostaczek! poczciwy chłopczyna!", + "111454": "Prawie dziecko! raz pierwszy kochać się zaczyna!", + "111455": "Pilnowany, niełacno zerwie pierwsze związki,", + "111456": "Przy tem dla Telimeny ma już obowiązki,", + "111457": "Mężczyźni, póki młodzi, chociaż w myślach zmienni,", + "111458": "W uczuciach są od dziadów stalsi, bo sumienni.", + "111459": "Długo serce młodzieńca proste i dziewicze", + "111460": "Chowa wdzięczność za pierwsze miłości słodycze!", + "111461": "Ono rozkosz i wita, i żegna z weselem,", + "111462": "Jak skromną ucztę, którą dzielim z przyjacielem.", + "111463": "Tylko stary pjanica, gdy już spali trzewa,", + "111464": "Brzydzi się trunkiem, którym nazbyt się zalewa.", + "111465": "Wszystko to Telimena dokładnie wiedziała,", + "111466": "Bo i rozum, i wielkie doświadczenie miała.", + "111467": "Lecz co powiedzą ludzie? Można im zejść z oczu,", + "111468": "W inne strony wyjechać, mieszkać na uboczu", + "111469": "Lub, co lepsza, wynieść się całkiem z okolicy,", + "111470": "Na przykład zrobić małą podróż do stolicy,", + "111471": "Młodego chłopca na świat wielki wyprowadzić,", + "111472": "Kroki jego kierować, pomagać mu, radzić,", + "111473": "Serce mu kształcić, mieć w nim przyjaciela, brata!", + "111474": "Nareszcie - użyć świata, póki służą lata!", + "111475": "Tak myśląc, po alkowie śmiało i wesoło", + "111476": "Przeszła się kilka razy - znów spuściła czoło.", + "111477": "Warto by też pomyślić o Hrabiego losie -", + "111478": "Czyby się nie udało podsunąć mu Zosię?", + "111479": "Niebogata, lecz za to urodzeniem równa,", + "111480": "Z domu senatorskiego, jest dygnitarzówna.", + "111481": "Jeżeliby do skutku przyszło ożenienie,", + "111482": "Telimena w ich domu miałaby schronienie", + "111483": "Na przyszłość; krewna Zosi i Hrabiego swatka,", + "111484": "Dla młodego małżeństwa byłaby jak matka.", + "111485": "Po tej z sobą odbytej, stanowczej naradzie", + "111486": "Woła przez okno Zosię bawiącą się w sadzie.", + "111487": "Zosia w porannym stroju i z głową odkrytą", + "111488": "Stała, trzymając w ręku podniesione sito;", + "111489": "Do nóg jej biegło ptastwo; stąd kury szurpate", + "111490": "Toczą się kłębkiem, stamtąd kogutki czubate,", + "111491": "Wstrząsając koralowe na głowach szyszaki", + "111492": "I wiosłując skrzydłami przez bruzdy i krzaki,", + "111493": "Szeroko wyciągają ostrożaste pięty;", + "111494": "Za nimi z wolna indyk sunie się odęty,", + "111495": "Sarkając na trzpiotalstwo swej krzykliwej żony;", + "111496": "Owdzie pawie jak tratwy długimi ogony", + "111497": "Sterują się po łące, a gdzieniegdzie z góry", + "111498": "Upada jak kiść śniegu gołąb srebrnopióry.", + "111499": "W pośrodku zielonego okręgu murawy", + "111500": "Ściska się okrąg ptastwa krzykliwy, ruchawy,", + "111501": "Opasany gołębi sznurem na kształt wstęgi", + "111502": "Białej, środkiem pstrokaty w gwiazdy, w cętki, w pręgi", + "111503": "Tu dzioby bursztynowe, tam czubki z korali", + "111504": "Wznoszą się z gęstwi pierza jak ryby spod fali.", + "111505": "Wysuwają się szyje i w ruchach łagodnych", + "111506": "Chwieją się ciągle na kształt tulipanów wodnych;", + "111507": "Tysiące oczu jak gwiazd błyskają ku Zosi.", + "111508": "Ona w środku wysoko nad ptastwem się wznosi,", + "111509": "Sama biała i w długą bieliznę ubrana,", + "111510": "Kręci się jak bijąca śród kwiatów fontanna;", + "111511": "Czerpie z sita i sypie na skrzydła i głowy", + "111512": "Ręką jak perły białą gęsty grad perłowy", + "111513": "Krup jęczmiennych: to ziarno, godne pańskich stołów,", + "111514": "Robi się dla zaprawy litewskich rosołów;", + "111515": "Zosia je wykradając z szafek ochmistrzyni", + "111516": "Dla swego drobiu, szkodę w gospodarstwie czyni.", + "111517": "Usłyszała wołanie: \"Zosiu!\" To głos cioci!", + "111518": "Sypnęła razem ptastwu ostatek łakoci,", + "111519": "A sama, kręcąc sito jako tanecznica", + "111520": "Bębenek i w takt bijąc, swawolna dziewica", + "111521": "Jęła skakać przez pawie, gołębie i kury:", + "111522": "Zmieszane ptastwo tłumnie furknęło do góry.", + "111523": "Zosia, stopami ledwie dotykając ziemi,", + "111524": "Zdawała się najwyżej bujać między niemi;", + "111525": "Przodem gołębie białe, które w biegu płoszy,", + "111526": "Leciały jak przed wozem bogini rozkoszy.", + "111527": "Zosia przez okno z krzykiem do alkowy wpadła", + "111528": "I na kolanach ciotki zadyszana siadła;", + "111529": "Telimena, całując i głaszcząc pod brodę,", + "111530": "Z radością zważa dziecka żywość i urodę", + "111531": "(Bo prawdziwie kochała swą wychowanicę).", + "111532": "Ale znowu poważnie nastroiła lice,", + "111533": "Wstała i przechodząc się wszerz i wzdłuż alkowy,", + "111534": "Dzierżąc palec przy ustach, temi rzekła słowy:", + "111535": "\"Kochana Zosiu, już też całkiem zapominasz", + "111536": "I na stan, i na wiek twój; wszak to dziś zaczynasz", + "111537": "Rok czternasty, czas rzucić indyki i kurki;", + "111538": "Fi! to godna zabawka dygnitarskiej córki!", + "111539": "I z umurzaną dziatwą chłopską już do woli", + "111540": "Napieściłaś się! Zosiu! patrząc, serce boli;", + "111541": "Opaliłaś okropnie płeć, czysta Cyganka,", + "111542": "A chodzisz i ruszasz się jak parafijanka.", + "111543": "Już ja temu wszystkiemu na przyszłość zaradzę;", + "111544": "Od dziś zacznę, dziś ciebie na świat wyprowadzę,", + "111545": "Do salonu, do gości - gości mamy siła,", + "111546": "Patrzajżeż, ażebyś mnie wstydu nie zrobiła\".", + "111547": "Zosia skoczyła z miejsca i klasnęła w dłonie,", + "111548": "I ciotce zawisnąwszy oburącz na łonie,", + "111549": "Płakała i śmiała się na przemian z radości.", + "111550": "\"Ach, Ciociu! już tak dawno nie widziałam gości!", + "111551": "Od czasu, jak tu żyję z kury i indyki,", + "111552": "Jeden gość, co widziałam, to był gołąb dziki;", + "111553": "Już mi troszeczkę nudno tak siedzieć w alkowie;", + "111554": "Pan Sędzia nawet mówi, że to źle na zdrowie\".", + "111555": "\"Sędzia - przerwała ciotka - ciągle mi", + "111556": "dokuczał,", + "111557": "Żeby cię na świat wywieść, ciągle pod nos mruczał,", + "111558": "Że już jesteś dorosłą; sam nie wie, co plecie,", + "111559": "Dziaduś, nigdy na wielkim niebywały świecie.", + "111560": "Ja wiem lepiej, jak długo trzeba się sposobić", + "111561": "Panience, by wyszedłszy na świat, efekt zrobić.", + "111562": "Wiedz, Zosiu, że kto rośnie na widoku ludzi,", + "111563": "Choć piękny, choć rozumny, efektów nie wzbudzi,", + "111564": "Gdy go wszyscy przywykną widzieć od maleńka.", + "111565": "Lecz niechaj ukształcona, dorosła panienka", + "111566": "Nagle ni stąd, ni zowąd przed światem zabłyśnie,", + "111567": "Wtenczas każdy się do niej przez ciekawość ciśnie,", + "111568": "Wszystkie jej ruchy, rzuty oczu jej uważa,", + "111569": "Słowa jej podsłuchiwa i drugim powtarza;", + "111570": "A kiedy wejdzie w modę raz młoda osoba,", + "111571": "Każdy ją chwalić musi, choć i nie podoba.", + "111572": "Znaleźć się, spodziewam się, że umiesz; w stolicy", + "111573": "Urosłaś. Choć dwa lata mieszkasz w okolicy,", + "111574": "Nie zapomniałaś jeszcze całkiem Petersburka.", + "111575": "No, Zosio, toaletę rób, dostań tam z biórka,", + "111576": "Nagotowane znajdziesz wszystko do ubrania.", + "111577": "Spiesz się, bo lada chwila wrócą z polowania\".", + "111578": "Wezwano pokojowę i służącą dziewkę;", + "111579": "W naczynie srebrne wody wylano konewkę;", + "111580": "Zosia, jak wróbel w piasku, trzepioce się, myje", + "111581": "Z pomocą sługi ręce, oblicze i szyję.", + "111582": "Telimena otwiera petersburskie składy,", + "111583": "Dobywa flaszki perfum, słoiki pomady,", + "111584": "Pokrapia Zosię wkoło wyborną perfumą", + "111585": "(Woń napełniła izbę), włos namaszcza gumą.", + "111586": "Zosia kładnie pończoszki białe, ażurowe,", + "111587": "I trzewiki warszawskie białe, atłasowe;", + "111588": "Tymczasem pokojowa sznurowała stanik,", + "111589": "Potem rzuciła na gors pannie pudermanik;", + "111590": "Zaczęto przypieczone zbierać papiloty,", + "111591": "Pukle, że nazbyt krótkie, uwito w dwa sploty,", + "111592": "Zostawując na czole i skroniach włos gładki;", + "111593": "Pokojowa zaś świeżo zebrane bławatki", + "111594": "Uwiązawszy w plecionkę daje Telimenie;", + "111595": "Ta ją do głowy Zosi przyszpila uczenie,", + "111596": "Z prawej strony na lewo: kwiat od bladych włosów", + "111597": "Odbijał bardzo pięknie, jak od zboża kłosów!", + "111598": "Zdjęto puderman, całe ubranie gotowe.", + "111599": "Zosia białą sukienkę wrzuciła przez głowę,", + "111600": "Chusteczkę batystową białą w ręku zwija", + "111601": "I tak cała wygląda biała jak lilija.", + "111602": "Poprawiwszy raz jeszcze i włosów, i stroju,", + "111603": "Kazano jej wzdłuż i wszerz przejść się po pokoju;", + "111604": "Telimena uważa znawczyni oczyma,", + "111605": "Musztruje siostrzenicę, gniewa się i zżyma;", + "111606": "Aż na dygnienie Zosi krzyknęła z rozpaczy:", + "111607": "\"Ja nieszczęśliwa! Zosiu, widzisz, co to znaczy", + "111608": "Żyć z gęśmi, z pastuchami! Tak nogi rozszerzasz,", + "111609": "Jak chłopiec, okiem w prawo i w lewo uderzasz,", + "111610": "Czysta rozwódka! - Dygnij, patrz, jaka niezwinna!\"", + "111611": "\"Ach, Ciociu! - rzekła smutnie Zosia - cóż ja", + "111612": "winna?", + "111613": "Ciotka mnie zamykała; nie było z kim tańczyć,", + "111614": "Lubiłam z nudy ptastwo paść i dzieci niańczyć;", + "111615": "Ale poczekaj, Ciociu, niech no się pobawię", + "111616": "Trochę z ludźmi, obaczysz, jak się ja poprawię\".", + "111617": "\"Już - rzekła ciotka - z dwojga złego lepiej z", + "111618": "ptastwem", + "111619": "Niż z tem, co u nas dotąd gościło, plugastwem;", + "111620": "Przypomnij tylko sobie, kto tu u nas bywał:", + "111621": "Pleban, co pacierz mruczał lub w warcaby grywał,", + "111622": "I palestra z fajkami! To mi kawalery!", + "111623": "Nabrałabyś się od nich pięknej manijery.", + "111624": "Teraz to pokazać się jest przynajmniej komu,", + "111625": "Mamy przecież uczciwe towarzystwo w domu.", + "111626": "Uważaj dobrze, Zosiu, jest tu Hrabia młody,", + "111627": "Pan, dobrze wychowany, krewny Wojewody,", + "111628": "Pamiętaj być mu grzeczną...\"", + "111629": "Słychać rżenie koni!", + "111630": "I gwar myśliwców; już są pod bramą: to oni!", + "111631": "Wziąwszy Zosię pod rękę, pobiegła do sali.", + "111632": "Myśliwi na pokoje jeszcze nie wchadzali,", + "111633": "Musieli po komnatach odmieniać swą odzież,", + "111634": "Nie chcąc wniść do dam w kurtkach.", + "111635": "Pierwsza wpadła młodzież,", + "111636": "Pan Tadeusz i Hrabia, co żywo przebrani.", + "111637": "Telimena sprawuje obowiązki pani,", + "111638": "Wita wchodzących, sadza, rozmową zabawia", + "111639": "I siostrzenicę wszystkim z kolei przedstawia:", + "111640": "Naprzód Tadeuszowi, jako krewną bliską;", + "111641": "Zosia grzecznie dygnęła, on skłonił się nisko,", + "111642": "Chciał coś do niej przemówić, już usta otworzył,", + "111643": "Ale spójrzawszy w oczy Zosi, tak się strwożył,", + "111644": "Że stojąc niemy przed nią, to płonął, to bladnął;", + "111645": "Co było w jego sercu, on sam nie odgadnął.", + "111646": "Uczuł się nieszczęśliwym bardzo - poznał Zosię!", + "111647": "Po wzroście i po włosach światłych, i po głosie;", + "111648": "Tę kibić i tę główkę widział na parkanie,", + "111649": "Ten wdzięczny głos zbudził go dziś na polowanie.", + "111650": "Aż Wojski Tadeusza wyrwał z zamięszania;", + "111651": "Widząc, że blednie i że na nogach się słania,", + "111652": "Radził mu odejść do swej izby dla spoczynku;", + "111653": "Tadeusz stanął w kącie, wsparł się na kominku,", + "111654": "Nic nie mówiąc - szerokie, obłędne źrenice", + "111655": "Obracał to na ciotkę, to na siostrzenicę.", + "111656": "Dostrzegła Telimena, iż pierwsze spojrzenie", + "111657": "Zosi tak wielkie na nim zrobiło wrażenie;", + "111658": "Nie odgadła wszystkiego, przecież pomieszana", + "111659": "Bawi gości, a z oczu nie spuszcza młodziana.", + "111660": "Wreszcie czas upatrzywszy ku niemu podbiega:", + "111661": "Czy zdrów? dlaczego smutny? pyta się, nalega,", + "111662": "Napomyka o Zosi, zaczyna z nim żarty;", + "111663": "Tadeusz nieruchomy, na łokciu oparty,", + "111664": "Nic nie gadając, marszczył brwi i usta krzywił:", + "111665": "Tym bardziej Telimenę pomieszał i ździwił", + "111666": "Zmieniła więc natychmiast twarz i ton rozmowy,", + "111667": "Powstała zagniewana i ostremi słowy", + "111668": "Poczęła nań przymówki sypać i wyrzuty;", + "111669": "Porwał się i Tadeusz jak żądłem ukłuty;", + "111670": "Spojrzał krzywo, nie mówiąc ani słowa splunął,", + "111671": "Krzesło nogą odepchnął i z pokoju runął,", + "111672": "Trzasnąwszy drzwi za sobą.", + "111673": "Szczęściem, że tej sceny", + "111674": "Nikt z gości nie uważał oprócz Telimeny.", + "111675": "Wyleciawszy przez bramę, biegł prosto na pole;", + "111676": "Jak szczupak, gdy mu oścień skróś piersi przekole,", + "111677": "Pluska się i nurtuje, myśląc, że uciecze,", + "111678": "Ale wszędzie żelazo i sznur z sobą wlecze:", + "111679": "Tak i Tadeusz ciągnął za sobą zgryzoty,", + "111680": "Suwając się przez rowy i skacząc przez płoty,", + "111681": "Bez celu i bez drogi; aż niemało czasu", + "111682": "Nabłąkawszy się, w końcu wszedł w głębinę lasu", + "111683": "I trafił, czy umyślnie, czyli też przypadkiem,", + "111684": "Na wzgórek, co był wczora szczęścia jego świadkiem,", + "111685": "Gdzie dostał ów bilecik, zadatek kochania,", + "111686": "Miejsce, jak wiemy, zwane Świątynią dumania.", + "111687": "Gdy okiem wkoło rzuca, postrzega: to ona!", + "111688": "Telimena, samotna, w myślach pogrążona,", + "111689": "Od wczorajszej postacią i strojem odmienna,", + "111690": "W bieliźnie, na kamieniu, sama jak kamienna;", + "111691": "Twarz schyloną w otwarte utuliła dłonie,", + "111692": "Choć nie słyszysz szlochania, znać, że we łzach tonie.", + "111693": "Daremnie broniło się serce Tadeusza:", + "111694": "Ulitował się, uczuł, że go żal porusza,", + "111695": "Długo poglądał niemy, ukryty za drzewem,", + "111696": "Na koniec westchnął i rzekł sam do siebie z gniewem:", + "111697": "\"Głupi! cóż ona winna, że się ja pomylił!\"", + "111698": "Więc z wolna głowę ku niej zza drzewa wychylił,", + "111699": "Gdy nagle Telimena zrywa się z siedzenia,", + "111700": "Rzuca się w prawo, w lewo, skacze skróś strumienia,", + "111701": "Rozkrzyżowana, z włosem rozpuszczonym, blada,", + "111702": "Pędzi w las, podskakuje, przyklęka, upada", + "111703": "I nie mogąc już powstać, kręci się po darni.", + "111704": "Widać z jej ruchów, w jakiej strasznej jest męczarni;", + "111705": "Chwyta się za pierś, szyję, za stopy, kolana.", + "111706": "Skoczył Tadeusz, myśląc, że jest pomieszana", + "111707": "Lub ma wielką chorobę. Lecz z innej przyczyny", + "111708": "Pochodziły te ruchy.", + "111709": "U bliskiej brzeziny", + "111710": "Było wielkie mrowisko. Owad gospodarny", + "111711": "Snuł się wkoło po trawie, ruchawy i czarny;", + "111712": "Nie wiedzieć, czy z potrzeby, czy z upodobania", + "111713": "Lubił szczególnie zwiedzać Świątynię dumania;", + "111714": "Od stołecznego wzgórka aż po źródła brzegi", + "111715": "Wydeptał drogę, którą wiodł swoje szeregi.", + "111716": "Nieszczęściem, Telimena siedziała śród drożki;", + "111717": "Mrówki znęcone blaskiem bieluchnej pończoszki,", + "111718": "Wbiegły, gęsto zaczęły łaskotać i kąsać,", + "111719": "Telimena musiała uciekać, otrząsać,", + "111720": "Na koniec na murawie siąść i owad łowić.", + "111721": "Nie mógł jej swej pomocy Tadeusz odmowić;", + "111722": "Oczyszczając sukienkę, aż do nóg się zniżył,", + "111723": "Usta trafem ku skroniom Telimeny zbliżył -", + "111724": "W tak przyjaźnej postawie, choć nic nie mówili", + "111725": "O rannych kłótniach swoich, przecież się zgodzili;", + "111726": "I nie wiedzieć, jak długo trwałaby rozmowa,", + "111727": "Gdyby ich nie przebudził dzwonek z Soplicowa -", + "111728": "Hasło wieczerzy. Pora powracać do domu,", + "111729": "Zwłaszcza że słychać było opodal trzask łomu.", + "111730": "Może szukają? razem wracać nie wypada;", + "111731": "Więc Telimena w prawo pod ogród się skrada,", + "111732": "A Tadeusz na lewo biegł do wielkiej drogi;", + "111733": "Oboje w tym odwrocie mieli nieco trwogi:", + "111734": "Telimenie zdało się, że raz spoza krzaka", + "111735": "Błysła zakapturzona, chuda twarz Robaka,", + "111736": "Tadeusz widział dobrze, jak mu raz i drugi", + "111737": "Pokazał się na lewo cień biały i długi.", + "111738": "Co to było, nie wiedział, ale miał przeczucie,", + "111739": "Że to był Hrabia w długim, angielskim surducie.", + "111740": "Wieczerzano w zamczysku. Uparty Protazy,", + "111741": "Nie dbając na wyraźne Sędziego zakazy,", + "111742": "W niebytność państwa znowu do zamku szturmował", + "111743": "I kredens doń (jak mówi) zaintromitował.", + "111744": "Goście weszli w porządku i stanęli kołem;", + "111745": "Podkomorzy najwyższe brał miejsce za stołem;", + "111746": "Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy.", + "111747": "Idąc kłaniał się damom, starcom i młodzieży.", + "111748": "Kwestarz nie był u stołu; miejsce Bernardyna", + "111749": "Po prawej stronie męża ma Podkomorzyna.", + "111750": "Sędzia, kiedy już gości jak trzeba ustawił,", + "111751": "Żegnając po łacinie, stół pobłogosławił;", + "111752": "Mężczyznom dano wódkę; za czym wszyscy siedli", + "111753": "I chłodnik zabielany milcząc żwawo jedli.", + "111754": "Po chłodniku szły raki, kurczęta, szparagi,", + "111755": "W towarzystwie kielichów węgrzyna, malagi;", + "111756": "Jedzą, piją, a milczą wszyscy. Nigdy pono,", + "111757": "Od czasu jako mury zamku podźwigniono,", + "111758": "Który uraczał hojnie tylu szlachty bratów,", + "111759": "Tyle wesołych słyszał i odbił wiwatów,", + "111760": "Nie pamiętano takiej posępnej wieczerzy;", + "111761": "Tylko pukanie korków i brzęki talerzy", + "111762": "Odbijała zamkowa sień wielka i pusta:", + "111763": "Rzekłbyś, iż zły duch gościom zasznurował usta.", + "111764": "Mnogie były powody milczenia: Myśliwi", + "111765": "Powrócili z ostępu dosyć gadatliwi;", + "111766": "Lecz gdy zapał ochłonął, myśląc nad obławą,", + "111767": "Postrzegają, że wyszli z niej nie z wielką sławą:", + "111768": "Trzebaż było, ażeby jeden kaptur popi,", + "111769": "Wyrwawszy się Bóg wie skąd, jak Filip z konopi,", + "111770": "Przepisał wszystkich strzelców powiatu? O wstydzie!", + "111771": "Cóż o tem będą gadać w Oszmianie i Lidzie,", + "111772": "Które od wieków walczą z tutejszym powiatem", + "111773": "O pierwszeństwo w strzelectwie; myślili więc nad tem.", + "111774": "Zaś Asesor i Rejent, prócz wspólnych niechęci,", + "111775": "Świeżą hańbę swych chartów mieli na pamięci.", + "111776": "W oczach im stoi niecny kot, skoki wyciąga", + "111777": "I omykiem spod gaju kiwając, urąga,", + "111778": "I tym omykiem ćwiczy po sercach jak biczem.", + "111779": "Siedzieli z pochylonem ku misie obliczem.", + "111780": "Asesor nowe jeszcze miał powody żalów,", + "111781": "Patrząc na Telimenę i na swych rywalów.", + "111782": "Do Tadeusza siedzi Telimena bokiem,", + "111783": "Pomieszana, zaledwie śmie nań rzucić okiem.", + "111784": "Chciała zasępionego Hrabiego zabawić,", + "111785": "Wyzwać w dłuższą rozmowę, w lepszy humor wprawić,", + "111786": "Bo Hrabia dziwnie kwaśny powrócił z przechadzki,", + "111787": "A raczej, jako myślił Tadeusz, z zasadzki;", + "111788": "Słuchając Telimeny, czoło podniosł hardo,", + "111789": "Brwi zmarszczył, spójrzał na nią ledwie nie z pogardą;", + "111790": "Potem przysiadł się, jak mógł najbliżej, do Zosi,", + "111791": "Nalewa jej do szklanki, talerze przynosi,", + "111792": "Prawi tysiąc grzeczności, kłania się, uśmiécha,", + "111793": "Czasem oczy wywraca i głęboko wzdycha.", + "111794": "Widać przecież, pomimo tak zręczne łudzenie,", + "111795": "Że umizgał się tylko na złość Telimenie;", + "111796": "Bo głowę odwracając niby nieumyślnie,", + "111797": "Coraz ku Telimenie groźnem okiem błyśnie.", + "111798": "Telimena nie mogła pojąć, co to znaczy:", + "111799": "Ruszywszy ramionami, myśliła: dziwaczy.", + "111800": "Wreszcie, nowym zalotom Hrabiego dość rada,", + "111801": "Zwróciła się do swego drugiego sąsiada.", + "111802": "Tadeusz, też posępny, nic nie jadł, nic nie pił,", + "111803": "Zdawał się słuchać rozmów, oczy w talerz wlepił;", + "111804": "Telimena mu leje wino, on się gniewa", + "111805": "Na natrętność; pytany o zdrowie - poziewa.", + "111806": "Ma za złe (tak się zmienił jednego wieczora),", + "111807": "Że Telimena zbytnie do zalotów skora;", + "111808": "Gorszy się, że jej suknia tak wcięta głęboko,", + "111809": "Nieskromnie - a dopiero, kiedy podniosł oko!", + "111810": "Aż przeląkł się; bystrzejsze teraz miał źrenice:", + "111811": "Ledwie spójrzał w rumiane Telimeny lice,", + "111812": "Odkrył od razu wielką, straszną tajemnicę!", + "111813": "Przebóg! naróżowana!", + "111814": "Czy róż w złym gatunku,", + "111815": "Czy jakoś na obliczu przetarł się z trefunku:", + "111816": "Gdzieniegdzie zrzedniał, na wskroś grubszą płeć odsłania.", + "111817": "Może to sam Tadeusz, w Świątyni dumania", + "111818": "Rozmawiając za blisko, omusknął z bielidła", + "111819": "Karmin, lżejszy od pyłków motylego skrzydła.", + "111820": "Telimena wracała nazbyt śpieszno z lasu", + "111821": "I poprawić kolory swe nie miała czasu;", + "111822": "Około ust szczególniej widne były piegi.", + "111823": "Nuż oczy Tadeusza, jako chytre szpiegi,", + "111824": "Odkrywszy jedną zdradę, poczną w kolej zwiedzać", + "111825": "Resztę wdzięków i wszędzie jakiś fałsz wyśledzać:", + "111826": "Dwóch zębów braknie w ustach; na czole, na skroni", + "111827": "Zmarszczki; tysiące zmarszczków pod brodą się chroni!", + "111828": "Niestety! Czuł Tadeusz, jak jest niepotrzebnie", + "111829": "Rzecz piękną nazbyt ściśle zważać; jak haniebnie", + "111830": "Być szpiegiem swej kochanki; nawet jak szkaradnie", + "111831": "Odmieniać smak i serce - lecz któż sercem władnie?", + "111832": "Darmo chce brak miłości zastąpić sumnieniem,", + "111833": "Chłod duszy ogrzać znowu jej wzroku promieniem:", + "111834": "Już ten wzrok, jako księżyc światły, a bez ciepła,", + "111835": "Błyskał po wierzchu duszy, która do dna krzepła...", + "111836": "Takie robiąc sam sobie wyrzuty i skargi,", + "111837": "Pochylił w talerz głowę, milczał i gryzł wargi.", + "111838": "Tymczasem zły duch nową pokusą go wabi:", + "111839": "Podsłuchiwać, co Zosia mówiła do Hrabi.", + "111840": "Dziewczyna, uprzejmością Hrabiego ujęta,", + "111841": "Zrazu rumieniła się spuściwszy oczęta,", + "111842": "Potem śmiać się zaczęli, w końcu rozmawiali", + "111843": "O jakiemś niespodzianem w ogrodzie spotkaniu,", + "111844": "O jakiemś po łopuchach i grzędach stąpaniu.", + "111845": "Tadeusz, wyciągnąwszy co najdłużej uszy,", + "111846": "Połykał gorzkie słowa i przetrawiał w duszy,", + "111847": "Okropną miał biesiadę. Jak w ogrodzie źmija", + "111848": "Dwoistem żądłem zioło zatrute wypija,", + "111849": "Potem skręci się w kłębek i na drodze legnie,", + "111850": "Grożąc stopie, co na nią nieostróżnie biegnie,", + "111851": "Tak Tadeusz, opiły trucizną zazdrości,", + "111852": "Zdawał się obojętny, a pękał ze złości.", + "111853": "W najweselszem zebraniu niech się kilku gniewa,", + "111854": "Zaraz się ich ponurość na resztę rozlewa.", + "111855": "Strzelcy dawniej milczeli, druga stołu strona", + "111856": "Umilkła, Tadeusza żółcią zarażona.", + "111857": "Nawet pan Podkomorzy, nadzwyczaj ponury,", + "111858": "Nie miał ochoty gadać, widząc swoje córy,", + "111859": "Posażne i nadobne panny, w wieku kwiecie,", + "111860": "Zdaniem wszystkich najpierwsze partyje w powiecie,", + "111861": "Milczące, zaniedbane od milczącej młodzi.", + "111862": "Gościnnego Sędziego również to obchodzi;", + "111863": "Wojski zaś, uważając, że tak wszyscy milczą,", + "111864": "Nazywał tę wieczerzę nie polską, lecz wilczą.", + "111865": "Hreczecha na milczenie miał słuch bardzo czuły,", + "111866": "Sam gawęda, i lubił niezmiernie gaduły.", + "111867": "Nie dziw! ze szlachtą strawił życie na biesiadach,", + "111868": "Na polowaniach, zjazdach, sejmikowych radach;", + "111869": "Przywykł, żeby mu zawsze coś bębniło w ucho,", + "111870": "Nawet wtenczas, gdy milczał lub z placką za muchą", + "111871": "Skradał się, lub zamknąwszy oczy siadał marzyć;", + "111872": "W dzień szukał rozmów, w nocy musiano mu gwarzyć", + "111873": "Pacierze różańcowe albo gadać bajki;", + "111874": "Stąd też nieprzyjacielem zabitym był fajki,", + "111875": "Wymyślonej od Niemców, by nas scudzoziemczyć;", + "111876": "Mawiał: \"Polskę oniemić - jest to Polskę zniemczyć\".", + "111877": "Starzec, wiek przegwarzywszy, chciał spoczywać w gwarze;", + "111878": "Milczenie go budziło ze snu: tak młynarze,", + "111879": "Uśpieni kół tarkotem, ledwie staną osie,", + "111880": "Budzą się, krzycząc z trwogą: \"A Słowo stało się...\"", + "111881": "Wojski ukłonem dawał znak Podkomorzemu,", + "111882": "A ręką od ust lekko skinął ku Sędziemu,", + "111883": "Prosząc o głos; panowie na ten ukłon niemy", + "111884": "Odkłonili się oba, co znaczy: \"prosiemy\".", + "111885": "Wojski zagaił:", + "111886": "\"Śmiałbym upraszać młodzieży,", + "111887": "Ażeby po staremu bawić u wieczerzy,", + "111888": "Nie milczeć i żuć: czy my ojce kapucyni?", + "111889": "Kto milczy między szlachtą, to właśnie tak czyni", + "111890": "Jako myśliwiec, który nabój rdzawi w strzelbie;", + "111891": "Dlatego ja rozmowność naszych przodków wielbię.", + "111892": "Po łowach szli do stołu, nie tylko by jadać,", + "111893": "Ale aby nawzajem mogli się wygadać,", + "111894": "Co każdy miał na sercu; nagany, pochwały", + "111895": "Strzelców i obławników, ogary, wystrzały", + "111896": "Wywoływano na plac; powstawała wrzawa,", + "111897": "Miła uchu myśliwców jak druga obława.", + "111898": "Wiem, wiem, o co wam idzie: ta czarnych trosk chmura", + "111899": "Pono z Robakowego wzniosła się kaptura!", + "111900": "Wstydzicie się swych pudeł! Niech was wstyd nie pali,", + "111901": "Znałem myśliwych lepszych od was, a chybiali;", + "111902": "Trafiać, chybiać, poprawiać - to kolej strzelecka.", + "111903": "Ja sam, chociaż ze strzelbą włoczę się od dziecka,", + "111904": "Chybiałem; chybiał sławny ów strzelec Tułoszczyk,", + "111905": "Nawet nie zawsze trafiał pan Rejtan nieboszczyk.", + "111906": "O Rejtanie opowiem później. Co się tycze", + "111907": "Wypuszczenia z obławy, że oba panicze", + "111908": "Zwierzowi jak należy kroku nie dostali,", + "111909": "Choć mieli oszczep w ręku, tego nikt nie chwali", + "111910": "Ani gani: bo zmykać, mając naboj w rurze", + "111911": "Znaczyło po staremu: być tchórzem nad tchórze;", + "111912": "Toż wystrzelić na oślep (jak to robi wielu),", + "111913": "Nie przypuściwszy zwierza, nie wziąwszy do celu,", + "111914": "Jest rzecz haniebna; ale kto dobrze wymierzy,", + "111915": "Kto przypuści do siebie zwierza jak należy,", + "111916": "Jeśli chybił, cofnąć się może bez sromoty", + "111917": "Albo walczyć oszczepem, lecz z własnej ochoty,", + "111918": "A nie z musu: gdyż oszczep strzelcom poruczony", + "111919": "Nie dla natarcia, ale tylko dla obrony.", + "111920": "Tak było po staremu: a więc mnie zawierzcie", + "111921": "I waszej rejterady do serca nie bierzcie,", + "111922": "Kochany Tadeuszku i Wielmożny Grafie!", + "111923": "Ilekroć zaś wspomnicie o dzisiejszym trafie,", + "111924": "Wspomnijcie też starego Wojskiego przestrogę:", + "111925": "Nigdy jeden drugiemu nie zachodzić w drogę,", + "111926": "Nigdy we dwóch nie strzelać do jednej źwierzyny\".", + "111927": "Właśnie Wojski wymawiał to słowo:", + "111928": "\"źwierzyny\",", + "111929": "Gdy Asesor półgębkiem podszepnął: \"dziewczyny\";", + "111930": "\"Brawo!\" krzyknęła młodzież, powstał szmer i śmiechy,", + "111931": "Powtarzano z kolei przestrogę Hreczechy,", + "111932": "Mianowicie ostatnie słowo, ci: \"źwierzyny\",", + "111933": "A drudzy, w głos śmiejąc się, krzyczeli: \"dziewczyny\";", + "111934": "Rejent szepnął: \"kobiety\", Asesor: \"kokiety\",", + "111935": "Utkwiwszy w Telimenie oczy jak sztylety.", + "111936": "Nie myślił wcale Wojski przymawiać nikomu", + "111937": "Ani uważał, co tam szepcą po kryjomu;", + "111938": "Rad bardzo, że mógł damy i młodzież rozśmieszyć,", + "111939": "Zwrócił się ku myśliwcom, chcąc i tych pocieszyć.", + "111940": "I zaczął, nalewając sobie kielich wina:", + "111941": "\"Nadaremnie oczyma szukam Bernardyna;", + "111942": "Chciałbym mu opowiedzieć wypadek ciekawy,", + "111943": "Podobny do zdarzenia dzisiejszej obławy.", + "111944": "Klucznik mówił, że tylko znał jednego człeka,", + "111945": "Co tak celnie jak Robak mógł strzelić z daleka;", + "111946": "Ja zaś znałem drugiego; równie trafnym strzałem", + "111947": "Ocalił on dwóch panów; sam ja to widziałem,", + "111948": "Kiedy do nalibockich zaciągnęli lasów", + "111949": "Tadeusz Rejtan poseł i książę Denassow.", + "111950": "Nie zazdrościli sławie szlachcica panowie,", + "111951": "Owszem u stołu pierwsi wnieśli jego zdrowie,", + "111952": "Nadawali mu wielkich prezentów bez liku", + "111953": "I skórę zabitego dzika; o tym dziku", + "111954": "I o strzale powiem wam jak naoczny świadek,", + "111955": "Bo to był dzisiejszemu podobny przypadek,", + "111956": "A zdarzył się największym strzelcom za mych czasów:", + "111957": "Posłowi Rejtanowi i księciu Denassow\".", + "111958": "A wtem ozwał się Sędzia nalewając czaszę:", + "111959": "\"Piję zdrowie Robaka, Wojski, w ręce wasze!", + "111960": "Jeśli datkiem nie możem Kwestarza zbogacić,", + "111961": "Postaramy się przecież za proch mu zapłacić;", + "111962": "Uręczamy, że niedźwiedź zabity dziś w boru", + "111963": "Przez dwa lata wystarczy na kuchnię klasztoru.", + "111964": "Lecz skóry Księdzu nie dam; lub gwałtem zabiorę,", + "111965": "Albo ją mnich ustąpić musi przez pokorę,", + "111966": "Albo ją kupię choćby dziesiątkiem soboli.", + "111967": "Skórą tą rozporządzimy wedle naszej woli;", + "111968": "Pierwszy wieniec i sławę już wziął sługa boży,", + "111969": "Skórę Jaśnie Wielmożny Pan nasz Podkomorzy", + "111970": "Temu da, kto na drugą nagrodę zasłużył\".", + "111971": "Podkomorzy pogładził czoło i brwi zmrużył;", + "111972": "Strzelcy zaczęli szemrać, każdy coś powiadał,", + "111973": "Tamten - jak zwierza znalazł, ten - jak ranę zadał,", + "111974": "Tamten psiarnię nawołał, ów zwierza nawrócił", + "111975": "Znowu w ostęp. Asesor z Rejentem się kłócił,", + "111976": "Jeden wielbiąc przymioty swojej Sanguszkówki,", + "111977": "Drugi bałabanowskiej swej Sagalasówki.", + "111978": "\"Sędzio sąsiedzie - wreszcie wyrzekł Podkomorzy", + "111979": "-", + "111980": "Pierwszą nagrodę słusznie zyskał sługa boży;", + "111981": "Lecz niełacno rozsądzić, kto jest po nim drugi,", + "111982": "Bo wszyscy zdają mi się mieć równe zasługi,", + "111983": "Wszyscy równi zręcznością, biegłością i męstwem.", + "111984": "Przecież dwóch dziś odznaczył los niebezpieczeństwem.", + "111985": "Dwaj byli niedźwiedziego najbliżsi pazura:", + "111986": "Tadeusz i pan Hrabia; im należy skóra.", + "111987": "Pan Tadeusz ustąpi (jestem tego pewny),", + "111988": "Jako młodszy i jako gospodarza krewny;", + "111989": "Więc spolija opima weźmiesz, Mości Hrabia.", + "111990": "Niech ten łup twą strzelecką komnatę ozdabia,", + "111991": "Niechaj pamiątką będzie dzisiejszej zabawy,", + "111992": "Godłem szczęścia łowczego, bodźcem przyszłej sławy\".", + "111993": "Umilknął wesoł, myśląc, że Hrabię ucieszył;", + "111994": "Nie wiedział, jak boleśnie serce jego przeszył.", + "111995": "Bo Hrabia na strzeleckiej komnaty wspomnienie", + "111996": "Mimowolnie wzrok podniosł: a te łby jelenie,", + "111997": "Te gałęziste rogi, jakby las wawrzynów", + "111998": "Zasiany ręką ojców na wieńce dla synów,", + "111999": "Te rzędami portretów zdobione filary,", + "112000": "Ten w sklepieniu błyszczący herb Półkozic stary,", + "112001": "Ozwały się doń zewsząd głosami przeszłości;", + "112002": "Zbudził się z marzeń, wspomniał, gdzie, u kogo gości:", + "112003": "Dziedzic Horeszków gościem śród swych własnych progów,", + "112004": "Biesiadnikiem Sopliców, swych odwiecznych wrogów!", + "112005": "A przy tem zawiść, którą czuł do Tadeusza,", + "112006": "Tym mocniej Hrabię przeciw Soplicom porusza.", + "112007": "Rzekł więc z gorzkim uśmiechem: \"Mój domek zbyt mały", + "112008": "Nie ma godnego miejsca na dar tak wspaniały;", + "112009": "Niech lepiej niedźwiedź czeka pośród tych rogaczy,", + "112010": "Aż mi go Sędzia razem z zamkiem oddać raczy\".", + "112011": "Podkomorzy, zgadując, na co się zanosi,", + "112012": "Zadzwonił w tabakierę złotą, o głos prosi.", + "112013": "\"Godzieneś pochwał - rzecze - Hrabio, mój", + "112014": "sąsiedzie,", + "112015": "Że dbasz o interesa nawet przy obiedzie;", + "112016": "Nie tak jak modni wieku twojego panicze,", + "112017": "Żyjący bez rachunku. Ja tuszę i życzę", + "112018": "Zgodą zakończyć moje sądy podkomorskie;", + "112019": "Dotąd jedyna trudność jest o fundum dworskie.", + "112020": "Mam już projekt zamiany, fundum wynagrodzić", + "112021": "Ziemią w sposób następny...\" - Tu zaczął wywodzić", + "112022": "Porządnie (jak zwykł zawsze) plan przyszłej zamiany:", + "112023": "Już był w połowie rzeczy, gdy ruch niespodziany", + "112024": "Wszczął się na końcu stoła: jedni coś postrzegli,", + "112025": "Wskazują palcem, drudzy oczyma tam biegli,", + "112026": "Aż wreszcie wszystkie głowy, jak kłosy schylone", + "112027": "Wstecznym wiatrem, w przeciwną zwróciły się stronę,", + "112028": "W kąt.", + "112029": "Z kąta, kędy wisiał portret nieboszczyka,", + "112030": "Ostatniego z rodziny Horeszków, Stolnika,", + "112031": "Z małych drzwiczek, ukrytych pomiędzy filary", + "112032": "Wysunęła się cicho postać na kształt mary.", + "112033": "Gerwazy! Poznano go po wzroście, po licach,", + "112034": "Po srebrzystych na żółtej kurcie Półkozicach.", + "112035": "Stąpał jako słup prosto, niemy i surowy,", + "112036": "Nie zdjąwszy czapki, nawet nie schyliwszy głowy;", + "112037": "W ręku trzymał błyszczący klucz, jakby puginał,", + "112038": "Odemknął szafę i w niej coś kręcić zaczynał.", + "112039": "Stały w dwóch kątach sieni, wsparte o filary,", + "112040": "Dwa kurantowe, w szafach zamknięte zegary;", + "112041": "Dziwaki stare, dawno ze słońcem w niezgodzie,", + "112042": "Południe wskazywały często o zachodzie;", + "112043": "Gerwazy nie przybrał się machinę naprawić,", + "112044": "Ale bez nakręcenia nie chciał jej zostawić,", + "112045": "Dręczył kluczem zegary każdego wieczora;", + "112046": "Właśnie teraz przypadła nakręcania pora.", + "112047": "Gdy Podkomorzy sprawą zajmował uwagę", + "112048": "Stron interesowanych, on pociągnął wagę:", + "112049": "Zgrzytnęły wyszczerbionym zębem koła rdzawe;", + "112050": "Wzdrygnął się Podkomorzy i przerwał rozprawę.", + "112051": "\"Bracie - rzekł - odłoż nieco twą pilną robotę!\"", + "112052": "I kończył plan zamiany; lecz Klucznik na psotę", + "112053": "Jeszcze silniej pociągnął drugiego ciężaru;", + "112054": "I wnet gil, który siedział na wierzchu zegaru,", + "112055": "Trzepiocąc skrzydłem, zaczął ciąć kurantów nuty.", + "112056": "Ptak sztucznie wyrobiony, szkoda, że popsuty,", + "112057": "Zająkał się i piszczał, im daléj, tem gorzéj.", + "112058": "Goście w śmiech; musiał przerwać znowu Podkomorzy.", + "112059": "\"Mości Kluczniku - krzyknął - lub raczej puszczyku,", + "112060": "Jeśli dziob twój szanujesz, dość mi tego krzyku!\"", + "112061": "Ale Gerwazy groźbą wcale się nie strwożył,", + "112062": "Prawą rękę poważnie na zegar położył,", + "112063": "A lewą wziął się pod bok; tak oburącz wsparty,", + "112064": "\"Podkomorzeńku! - krzyknął. - Wolne pańskie żarty.", + "112065": "Wróbel mniejszy niż puszczyk, a na swoich wiorach", + "112066": "Śmielszy jest aniżeli puszczyk w cudzych dworach:", + "112067": "Co klucznik, to nie puszczyk; kto w cudze poddasze", + "112068": "Nocą włazi, ten puszczyk, i ja go wystraszę\".", + "112069": "\"Za drzwi z nim !\" - Podkomorzy krzyknął. - \"Panie", + "112070": "Hrabia! -", + "112071": "Zawołał Klucznik. - Widzisz Pan, co się wyrabia?", + "112072": "Czy nie dosyć się jeszcze Pański honor plami,", + "112073": "Że Pan jadasz i pijasz z temi Soplicami?", + "112074": "Trzebaż jeszcze, aby mnie, zamku urzędnika,", + "112075": "Gerwazego Rębajłę, Horeszków klucznika,", + "112076": "Lżyć w domu Panów moich? I Panże to zniesie?\"", + "112077": "Wtem Protazy zawołał trzykroć: \"Uciszcie się!", + "112078": "Na ustąp! Ja, Protazy Baltazar Brzechalski,", + "112079": "Dwojga imion, jenerał niegdyś trybunalski,", + "112080": "Vulgo woźny, woźneńską obdukcyją robię", + "112081": "I wizyją formalną, zamawiając sobie", + "112082": "Urodzonych tu wszystkich obecnych świadectwo", + "112083": "I pana Asesora wzywając na śledztwo", + "112084": "Z powodu Wielmożnego Sędziego Soplicy:", + "112085": "O inkursyją, to jest o najazd granicy,", + "112086": "Gwałt zamku, w którym Sędzia dotąd prawnie włada,", + "112087": "Czego dowodem jawnym jest, że w zamku jada\".", + "112088": "\"Brzechaczu! - wrzasnął Klucznik. - Ja cię wnet nauczę!\"", + "112089": "I dobywszy zza pasa swe żelazne klucze,", + "112090": "Okręcił wkoło głowy, puścił z całej mocy;", + "112091": "Pęk żelaza wyleciał jako kamień z procy.", + "112092": "Pewnie łeb Protazemu rozbiłby na ćwierci;", + "112093": "Szczęściem, schylił się Woźny i wydarł się śmierci.", + "112094": "Porwali się z miejsc wszyscy, chwilę była głucha", + "112095": "Cichość, aż Sędzia krzyknął: \"W dyby tego zucha!", + "112096": "Hola, chłopcy!\" - i czeladź rzuciła się żwawo", + "112097": "Ciasnym przejściem pomiędzy ścianami i ławą.", + "112098": "Lecz Hrabia krzesłem w środku zagrodził im drogę", + "112099": "I na tym szańcu słabym utwierdziwszy nogę:", + "112100": "\"Wara! - zawołał. - Sędzio! nie wolno nikomu", + "112101": "Krzywdzić sługę mojego w moim własnym domu;", + "112102": "Kto ma na starca skargę, niech ją mnie przełoży\".", + "112103": "Zyzem w oczy Hrabiemu spojrzał Podkomorzy:", + "112104": "\"Bez waścinej pomocy ukarać potrafię", + "112105": "Zuchwałego szlachetkę; a Waść, Mości Grafie,", + "112106": "Przed dekretem ten zamek za wcześnie przywłaszczasz;", + "112107": "Nie Wać tu jesteś panem, nie Wać nas ugaszczasz;", + "112108": "Siedź cicho, jakeś siedział; jeśli siwej głowy", + "112109": "Nie czcisz, to szanuj pierwszy urząd powiatowy\".", + "112110": "\"Co mi? - odmruknął Hrabia. - Dość już tej", + "112111": "gawędy!", + "112112": "Nudźcie drugich waszymi względy i urzędy.", + "112113": "Dość już głupstwa zrobiłem wdając się z Waćpaństwem", + "112114": "W pijatyki, które się kończą grubijaństwem.", + "112115": "Zdacie mi sprawę z mego honoru obrazy.", + "112116": "Do widzenia po trzeźwu - pódź za mną, Gerwazy!\"", + "112117": "Nigdy się odpowiedzi takiej nie spodziewał", + "112118": "Podkomorzy; właśnie swój kieliszek nalewał,", + "112119": "Gdy zuchwalstwem Hrabiego rażony jak gromem,", + "112120": "Oparłszy się o kielich butlem nieruchomym,", + "112121": "Głowę wyciągnął na bok i ucha przyłożył,", + "112122": "Oczy rozwarł szeroko, usta wpół otworzył;", + "112123": "Milczał, lecz kielich w ręku tak potężnie cisnął,", + "112124": "Że szkło dźwięknąwszy pękło, płyn w oczy mu prysnął.", + "112125": "Rzekłbyś, iż z winem ognia w duszę się nalało,", + "112126": "Tak oblicze spłonęło, tak oko pałało.", + "112127": "Zerwał się mówić, pierwsze słowo niewyraźnie", + "112128": "Mleł w ustach, aż przez zęby wyleciało: \"Błaźnie!", + "112129": "Grafiątko! ja cię... Tomasz, karabelę! Ja tu", + "112130": "Nauczę ciebie mores, błaźnie! Daj go katu!", + "112131": "Względy, urzędy nudzą, uszko delikatne!", + "112132": "Ja cię tu zaraz po tych zauszniczkach płatnę!", + "112133": "Fora za drzwi! do korda! Tomasz, karabelę!\"", + "112134": "Wtem do Podkomorzego skoczą przyjaciele;", + "112135": "Sędzia porwał mu rękę: \"Stój Pan, to rzecz nasza,", + "112136": "Mnie tu naprzód wyzwano; Protazy, pałasza!", + "112137": "Puszczę go w taniec jako niedźwiadka na kiju\".", + "112138": "Lecz Tadeusz Sędziego wstrzymał: \"Panie Stryju,", + "112139": "Wielmożny Podkomorzy, czyż się Państwu godzi", + "112140": "Wdawać się z tym fircykiem, czy tu nie ma młodzi?", + "112141": "Na mnie się zdajcie, ja go należycie skarcę;", + "112142": "A Waszeć, panie śmiałku, co wyzywasz starce,", + "112143": "Obaczym, czyli jesteś tak strasznym rycerzem;", + "112144": "Rozprawimy się jutro, plac i broń wybierzem.", + "112145": "Dziś uchodź, pókiś cały!\"", + "112146": "Dobra była rada;", + "112147": "Klucznik i Hrabia wpadli w obroty nie lada.", + "112148": "Przy wyższym końcu stoła wrzał tylko krzyk wielki,", + "112149": "Ale z ostrego końca latały butelki", + "112150": "Koło Hrabiego głowy. Strwożone kobiety", + "112151": "W prośby, w płacz; Telimena, krzyknąwszy: \"Niestety!\"", + "112152": "Wzniosła oczy, powstała i padła zemdlona,", + "112153": "I przechyliwszy szyję przez Hrabi ramiona,", + "112154": "Na pierś jego złożyła swe piersi łabędzie.", + "112155": "Hrabia, choć zagniewany, wstrzymał się w zapędzie,", + "112156": "Zaczął cucić, ocierać.", + "112157": "Tymczasem Gerwazy,", + "112158": "Wystawiony na stołków i butelek razy,", + "112159": "Już zachwiał się, już czeladź zakasawszy pięście,", + "112160": "Rzucała się nań zewsząd hurmem, gdy na szczęście", + "112161": "Zosia, widząc szturm, skoczy i litością zdjęta", + "112162": "Zasłania starca, na krzyż rozpiąwszy rączęta.-", + "112163": "Wstrzymali się;", + "112164": "Gerwazy z wolna ustępował,", + "112165": "Zniknął z oczu, szukano, gdzie się pod stół schował,", + "112166": "Gdy nagle z drugiej strony wyszedł jak spod ziemi,", + "112167": "Podniosłszy w górę ławę ramiony silnemi,", + "112168": "Okręcił się jak wiatrak, oczyścił pół sieni,", + "112169": "Wziął Hrabię i tak oba ławą zasłonieni", + "112170": "Cofali się ku drzwiczkom; już dochodzą progów,", + "112171": "Gerwazy stanął, jeszcze raz spojrzał na wrogów,", + "112172": "Dumał chwilę, niepewny, czy cofać się zbrojnie,", + "112173": "Czyli z nowym orężem szukać szczęścia w wojnie.", + "112174": "Obrał drugie; już ławę jak taran murowy", + "112175": "W tył dźwignął dla zamachu, już ugiąwszy głowy,", + "112176": "Z wypiętą naprzód piersią, z podniesioną nogą", + "112177": "Miał wpaść... ujrzał Wojskiego, uczuł w sercu trwogę.", + "112178": "Wojski, cicho siedzący z przymrużonem okiem,", + "112179": "Zdawał się pogrążony w dumaniu głębokiem;", + "112180": "Dopiero gdy się Hrabia z Podkomorzym skłócił", + "112181": "I Sędziemu pogroził, Wojski głowę zwrócił,", + "112182": "Zażył dwakroć tabaki i przetarł powieki.", + "112183": "Chociaż Wojski Sędziemu był krewny daleki,", + "112184": "Ale w gościnnym jego domu zamieszkały,", + "112185": "O zdrowie przyjaciela był niezmiernie dbały.", + "112186": "Przypatrywał się zatem z ciekawością walce,", + "112187": "Wyciągnął z lekka na stół rękę, dłoń i palce,", + "112188": "Położył nóż na dłoni, trzonkiem do paznokcia", + "112189": "Indeksu, a żelazem zwrócony do łokcia,", + "112190": "Potem ręką w tył nieco wychyloną kiwał,", + "112191": "Niby bawiąc się, lecz się w Hrabiego wpatrywał.", + "112192": "Sztuka rzucania nożów, straszna w ręcznej bitwie,", + "112193": "Już była zaniechana podówczas na Litwie,", + "112194": "Znajoma tylko starym; Klucznik jej probował", + "112195": "Nieraz w zwadach karczemnych. Wojski w niej celował,", + "112196": "Widać z zamachu ręki, że silnie uderzy,", + "112197": "A z oczu łacno zgadnąć, że w Hrabiego mierzy", + "112198": "(Ostatniego z Horeszków, chociaż po kądzieli).", + "112199": "Mniej baczni młodzi ruchów starca nie pojęli;", + "112200": "Gerwazy zbladnął, ławą Hrabiego zakłada,", + "112201": "Cofa się ku drzwiom.", + "112202": "\"Łapaj!\" - krzyknęła gromada.", + "112203": "Jako wilk obskoczony znienacka przy ścierwie", + "112204": "Rzuca się oślep w zgraję, co mu ucztę przerwie,", + "112205": "Już goni, ma ją szarpać, wtem śród psiego wrzasku", + "112206": "Trzasło ciche półkorcze... wilk zna je po trzasku,", + "112207": "Śledzi okiem, postrzega, że z tyłu za charty", + "112208": "Myśliwiec wpół schylony, na kolanie wsparty,", + "112209": "Rurą ku niemu wije i już cyngla tyka;", + "112210": "Wilk uszy spuszcza, ogon podtuliwszy zmyka,", + "112211": "Psiarnia z tryumfującym rzuca się hałasem", + "112212": "I skubie go po kudłach, zwierz zwraca się czasem,", + "112213": "Spojrzy, klapnie paszczęką, i białych kłów zgrzytem", + "112214": "Ledwie pogrozi, psiarnia pierzcha ze skowytem:", + "112215": "Tak i Gerwazy z groźną cofał się postawą,", + "112216": "Wstrzymując napastników oczyma i ławą,", + "112217": "Aż razem z Hrabią wpadli w głąb ciemnej framugi.", + "112218": "\"Łapaj!\" - krzykniono znowu; tryumf był", + "112219": "niedługi:", + "112220": "Bo nad głowami tłumu Klucznik niespodzianie", + "112221": "Ukazał się na chorze przy starym organie", + "112222": "I z trzaskiem jął wyrywać ołowiane rury.", + "112223": "Wielką by klęskę zadał, uderzając z góry.", + "112224": "Ale już goście tłumnie wychodzili z sieni,", + "112225": "Nie śmieli kroku dostać słudzy potrwożeni", + "112226": "I chwytając naczynia w ślad panów uciekli,", + "112227": "Nawet nakrycia z częścią sprzętów się wyrzekli.", + "112228": "Któż ostatni, nie dbając na groźby i razy,", + "112229": "Ustąpił z placu bitwy? - Brzechalski Protazy.", + "112230": "On, za krzesłem Sędziego stojąc niewzruszenie,", + "112231": "Ciągnął woźnieńskim głosem swoje oświadczenie,", + "112232": "Aż skończył i z pustego zszedł pobojowiska,", + "112233": "Kędy zostały trupy, ranni i zwaliska.", + "112234": "W ludziach straty nie było; ale wszystkie ławy", + "112235": "Miały zwichnione nogi, stół także kulawy,", + "112236": "Obnażony z obrusa, poległ na talerzach", + "112237": "Zlanych winem, jak rycerz na krwawych puklerzach,", + "112238": "Między licznemi kurcząt i jendyków ciały,", + "112239": "W których piersi widelce świeżo wbite tkwiały.", + "112240": "Po chwili w Horeszkowskim samotnym budynku", + "112241": "Wszystko do zwyczajnego wracało spoczynku.", + "112242": "Mrok zgęstniał; reszty pańskiej wspaniałej biesiady", + "112243": "Leżą, podobne uczcie nocnej, gdzie na Dziady", + "112244": "Zgromadzić się zaklęte mają nieboszczyki.", + "112245": "Już na poddaszu trzykroć krzyknęły puszczyki", + "112246": "Jak guślarze; zdają się witać wschód miesiąca,", + "112247": "Którego postać oknem spadła na stół, drżąca", + "112248": "Niby dusza czyscowa; z podziemu, przez dziury", + "112249": "Wyskakiwały na kształt potępieńców szczury...", + "112250": "Gryzą, piją; czasami w kącie zapomniana", + "112251": "Puknie na toast duchom butelka szampana.", + "112252": "Ale na drugiem piętrze, w izbie, którą zwano,", + "112253": "Choć była bez zwierciadeł, izbą zwierciadlaną,", + "112254": "Stał Hrabia na krużganku zwróconym ku bramie;", + "112255": "Chłodził się wiatrem, surdut wdział na jedno ramię,", + "112256": "Drugi rękaw i poły u szyi sfałdował", + "112257": "I pierś surdutem, jakby płaszczem, udrapował.", + "112258": "Gerwazy chodził kroki wielkiemi po sali;", + "112259": "Obadwa zamyśleni, do siebie gadali:", + "112260": "\"Pistolety - rzekł Hrabia - lub gdy chcą,", + "112261": "pałasze\".", + "112262": "\"Zamek - rzekł Klucznik - i wieś, oboje to nasze\".", + "112263": "\"Stryja, synowca - wołał Hrabia - całe plemię", + "112264": "Wyzywaj!\" - \"Zamek - wołał Klucznik - wieś i ziemie", + "112265": "Zabieraj Pan!\" To mówiąc zwrócił się do Hrabi:", + "112266": "\"Jeśli Pan chce mieć pokój, niech wszystko", + "112267": "zagrabi.", + "112268": "Po co proces, Mopanku! Sprawa jak dzień czysta:", + "112269": "Zamek w ręku Horeszków był przez lat czterysta;", + "112270": "Część gruntów oderwano w czasie Targowicy", + "112271": "I, jak Pan wie, oddano władaniu Soplicy.", + "112272": "Nie tylko tę część, wszystko zabrać im należy", + "112273": "Za koszta procesowe, za karę grabieży.", + "112274": "Mówiłem Panu zawsze: procesów zaniechać,", + "112275": "Mówiłem Panu zawsze: najechać, zajechać!", + "112276": "Tak było po dawnemu: kto raz grunt posiądzie,", + "112277": "Ten dziedzic; wygraj w polu, a wygrasz i w sądzie.", + "112278": "Co się tycze dawniejszych z Soplicami sprzéczek,", + "112279": "Jest na to od procesu lepszy Scyzoryczek;", + "112280": "A jeśli Maciej w pomoc da mi swą Rózeczkę,", + "112281": "To my we dwóch, Sopliców tych porzniem na sieczkę\".", + "112282": "\"Brawo! - rzekł Hrabia. - Plan twój", + "112283": "gotycko-sarmacki", + "112284": "Podoba się mi lepiej niż spór adwokacki.", + "112285": "Wiesz co? Na całej Litwie narobim hałasu", + "112286": "Wyprawą niesłychaną od dawnego czasu.", + "112287": "I sami się zabawim. Dwa lata tu siedzę,", + "112288": "Jakąż bitwę widziałem? z chłopami o miedzę.", + "112289": "Nasza wyprawa przecież krwi rozlanie wróży;", + "112290": "Odbyłem taką jedną w czasie mych podróży.", + "112291": "Gdym w Sycyliji bawił u pewnego księcia,", + "112292": "Rozbójnicy porwali w górach jego zięcia", + "112293": "I okupu od krewnych żądali zuchwale;", + "112294": "My, zebrawszy naprędce sługi i wasale,", + "112295": "Wpadliśmy; ja dwóch zbojców ręką mą zabiłem,", + "112296": "Pierwszy wleciałem w tabor, więźnia uwolniłem.", + "112297": "Ach, mój Gerwazy! jaki to był tryumfalny,", + "112298": "Jaki piękny nasz powrót, rycersko-feudalny!", + "112299": "Lud z kwiatami spotykał nas - córka książęcia,", + "112300": "Wdzięczna zbawcy, ze łzami wpadła w me objęcia.", + "112301": "Gdym przybył do Palermo, wiedziano z gazety,", + "112302": "Palcami wskazywały mię wszystkie kobiety.", + "112303": "Nawet wydrukowano o całem zdarzeniu", + "112304": "Romans, gdzie wymieniony jestem po imieniu.", + "112305": "Romans ma tytuł: Hrabia, czyli tajemnice", + "112306": "Zamku Birbante-rokka.", + "112307": "Czy są tu ciemnice", + "112308": "W tym zamku?\" -", + "112309": "\"Są - rzekł Klucznik - ogromne piwnice,", + "112310": "Ale puste! Bo wino wypili Soplice\".", + "112311": "\"Dżokejów - dodał Hrabia - uzbroić we dworze,", + "112312": "Z włości wezwać wasalów!\"", + "112313": "\"Lokajów? broń Boże! -", + "112314": "Przerwał Gerwazy. - Czy to zajazd jest hultajstwem?", + "112315": "Kto widział zajazd robić z chłopstwem i z lokajstwem?", + "112316": "Mój Panie, na zajazdach nie znacie się wcale;", + "112317": "Wąsalów - co innego, zdadzą się wąsale.", + "112318": "Nie we włości ich szukać, ale po zaściankach:", + "112319": "W Dobrzynie, w Rzezikowie, w Ciętyczach, w Rąbankach;", + "112320": "Szlachta odwieczna, w której krew rycerska płynie;", + "112321": "Wszyscy przychylni panów Horeszków rodzinie,", + "112322": "Wszyscy nieprzyjaciele zabici Sopliców!", + "112323": "Stamtąd zbiorę ze trzystu wąsatych szlachciców;", + "112324": "To rzecz moja. Pan niechaj do pałacu wraca", + "112325": "I wyśpi się, bo jutro będzie wielka praca;", + "112326": "Pan spać lubi, już późno, drugi kur już pieje;", + "112327": "Ja tu będę pilnować zamku, aż rozdnieje,", + "112328": "A ze słoneczkiem stanę w Dobrzyńskim zaścianku\".", + "112329": "Na te słowa pan Hrabia ustąpił z krużganku;", + "112330": "Ale nim odszedł, spójrzał przez otwór strzelnicy", + "112331": "I widząc świateł mnóstwo w domostwie Soplicy:", + "112332": "\"Iluminujcie! - krzyknął. - Jutro o tej porze", + "112333": "Będzie jasno w tym zamku, ciemno w waszym dworze!\"", + "112334": "Gerwazy siadł na ziemi, oparł się o ścianę", + "112335": "I pochylił ku piersiom czoło zadumane;", + "112336": "Światłość miesięczna padła na wierzch głowy łysy,", + "112337": "Gerwazy po nim kryślił palcem różne rysy;", + "112338": "Widać, że przyszłych wypraw snuł plany wojenne.", + "112339": "Ciężą mu coraz bardziej powieki brzemienne,", + "112340": "Bezwładną kiwnął szyją, czuł, że go sen bierze;", + "112341": "Zaczął wedle zwyczaju wieczorne pacierze.", + "112342": "Lecz między Ojczenaszem i Zdrowaś Maryją", + "112343": "Dziwne stanęły mary, tłoczą się i wiją:", + "112344": "Klucznik widzi Horeszki, swoje dawne pany,", + "112345": "Ci niosą karabele, drudzy buzdygany,", + "112346": "Każdy groźnie spoziera i pokręca wąsa,", + "112347": "Składa się karabelą, buzdyganem wstrząsa -", + "112348": "Za nimi jeden cichy, posępny cień mignął,", + "112349": "Z krwawą na piersi plamą. Gerwazy się wzdrygnął,", + "112350": "Poznał Stolnika; zaczął wkoło siebie żegnać", + "112351": "I ażeby tym pewniej straszne sny rozegnać,", + "112352": "Odmawiał litaniją o czyscowych duszach.", + "112353": "Znowu wzrok mu skleił się, zadzwoniło w uszach -", + "112354": "Widzi tłum szlachty konnej, błyszczą karabele:", + "112355": "Zajazd! zajazd Korelicz, i Rymsza na czele!", + "112356": "I ogląda sam siebie, jak na koniu siwym,", + "112357": "Z podniesionym nad głowę rapierem straszliwym", + "112358": "Leci; rozpięta na wiatr szumi taratatka,", + "112359": "Z lewego ucha spadła w tył konfederatka;", + "112360": "Leci, jezdnych i pieszych po drodze obala", + "112361": "I na koniec Soplicę w stodole podpala -", + "112362": "Wtem ciężka marzeniami na pierś spadła głowa", + "112363": "I tak usnął ostatni Klucznik Horeszkowa.", + "112364": "KSIĘGA SZÓSTA", + "112365": "ZAŚCIANEK", + "112366": "Pierwsze ruchy wojenne zajazdu - Wyprawa Protazego - Robak z panem Sędzią radzą o rzeczy publicznej - Dalszy ciąg wyprawy Protazego, bezskutecznej - Ustęp o konopiach - Zaścianek szlachecki Dobrzyn - Opisanie domostwa i osoby Maćka Dobrzyńskiego.", + "112367": "Nieznacznie z wilgotnego wykradał się mroku", + "112368": "Świt bez rumieńca, wiodąc dzień bez światła w oku.", + "112369": "Dawno wszedł dzień, a jeszcze ledwie jest widomy.", + "112370": "Mgła wisiała nad ziemią, jak strzecha ze słomy", + "112371": "Nad ubogą Litwina chatką; w stronie wschodu", + "112372": "Widać z bielszego nieco na niebie obwodu,", + "112373": "Że słońce wstało, tędy ma zstąpić na ziemię,", + "112374": "Lecz idzie niewesoło i po drodze drzemie.", + "112375": "Za przykładem niebieskim wszystko się spóźniło", + "112376": "Na ziemi; bydło poźno na paszę ruszyło", + "112377": "I zdybało zające przy późnem śniadaniu;", + "112378": "One zwykły do gajów wracać o świtaniu,", + "112379": "Dziś, okryte tumanem, te mokrzycę chrupią,", + "112380": "Te, jamki w roli kopiąc, parami się kupią", + "112381": "I na wolnem powietrzu myślą użyć wczasu;", + "112382": "Ale przed bydłem muszą powracać do lasu.", + "112383": "I w lasach cisza. Ptaszek zbudzony nie śpiewa,", + "112384": "Otrząsnął pierze z rosy, tuli się do drzewa,", + "112385": "Głowę wciska w ramiona, oczy znowu mruży", + "112386": "I czeka słońca. Kędyś u brzegów kałuży", + "112387": "Klekce bocian; na kopach siedzą wrony zmokłe,", + "112388": "Rozdziawiwszy się ciągną gawędy rozwlokłe,", + "112389": "Obrzydłe gospodarzom jako wróżby słoty.", + "112390": "Gospodarze już dawno wyszli do roboty.", + "112391": "Już zaczęły żniwiarki swą piosnkę zwyczajną,", + "112392": "Jak dzień słotny ponurą, tęskną, jednostajną,", + "112393": "Tem smutniejszą, że dźwięk jej w mgłę bez echa wsiąka;", + "112394": "Chrząsnęły sierpy w zbożu, ozwała się łąka,", + "112395": "Rząd kosiarzy otawę siekących wciąż brząka,", + "112396": "Pogwizdując piosenkę; z końcem każdej zwrotki", + "112397": "Stają, ostrzą żelezca i w takt kują w młotki.", + "112398": "Ludzi we mgle nie widać, tylko sierpy, kosy", + "112399": "I pieśni brzmią jak muzyk niewidzialnych głosy.", + "112400": "W środku na snopie zboża ekonom usiadłszy,", + "112401": "Nudzi się, kręci głową, roboty nie patrzy,", + "112402": "Pogląda na gościniec, na drogi rozstajne,", + "112403": "Kędy działy się jakieś rzeczy nadzwyczajne.", + "112404": "Na gościńcu i drogach od samego ranka", + "112405": "Panuje ruch niezwykły; stąd chłopska furmanka", + "112406": "Skrzypi, lecąc jak poczta, stąd szlachecka bryka", + "112407": "Czwałem tarkocze, drugą i trzecią spotyka;", + "112408": "Z lewej drogi posłaniec jak kuryjer goni,", + "112409": "Z prawej przebiegło w zawód kilkanaście koni,", + "112410": "Wszyscy spieszą, ku różnym kierują się stronom.", + "112411": "Co to ma znaczyć? Powstał ze snopa ekonom,", + "112412": "Chciał przypatrzyć się, spytać; długo stał nad drogą,", + "112413": "Daremnie wołał, nie mógł zatrzymać nikogo", + "112414": "Ni poznać we mgle. Jezdni migają jak duchy,", + "112415": "Tylko słychać raz po raz tętent kopyt głuchy", + "112416": "I, co dziwniejsza jeszcze, szczękanie pałaszy:", + "112417": "Bardzo to ekonoma i cieszy, i straszy.", + "112418": "Bo choć na Litwie było naonczas spokojnie,", + "112419": "Dawno już wieści głuche biegały o wojnie,", + "112420": "O Francuzach, Dąbrowskim, o Napoleonie.", + "112421": "Miałyżby wojnę wróżyć ci jezdzcy? te bronie?", + "112422": "Ekonom pobiegł wszystko Sędziemu powiedzieć,", + "112423": "Spodziewając się i sam czegoś się dowiedzieć.", + "112424": "W Soplicowie domowi i goście, po kłótni", + "112425": "Wczorajszej wstali z siebie nieradzi i smutni.", + "112426": "Próżno Wojszczanka damy na kabałę sprasza,", + "112427": "Mężczyznom próżno karty dają do mariasza:", + "112428": "Nie chcą bawić się ni grać, siedzą cicho w", + "112429": "kątkach,", + "112430": "Mężczyźni palą lulki, kobiety przy prątkach;", + "112431": "Nawet śpią muchy.", + "112432": "Wojski, rzuciwszy łopatkę,", + "112433": "Znudzony ciszą, idzie pomiędzy czeladkę.", + "112434": "Woli w kuchennej słuchać ochmistrzyni krzyków,", + "112435": "Groźb i razów kucharza, hałasu kuchcików;", + "112436": "Aż go powoli wprawił w przyjemne marzenie", + "112437": "Ruch jednostajny rożnów kręcących pieczenie.", + "112438": "Sędzia od rana pisał, zamknąwszy się w izbie,", + "112439": "Woźny od rana czekał pod oknem na przyzbie;", + "112440": "Sędzia, skończywszy pozew, Protazego wzywa,", + "112441": "Skargę przeciw Hrabiemu głośno odczytywa:", + "112442": "O skrzywdzenie honoru, zelżywe wyrazy,", + "112443": "Zaś przeciw Gerwazemu o gwałty i razy;", + "112444": "Obudwu o przechwałki, o koszta z powodu", + "112445": "Procesu - ciągnie w rejestr taktowy do grodu.", + "112446": "Pozew dziś trzeba wręczyć ustnie, oczywisto,", + "112447": "Nim zajdzie słońce. Woźny z miną uroczystą", + "112448": "Wyciągnął słuch i rękę, skoro pozew zoczył;", + "112449": "Stał poważnie, a rad by z radości podskoczył.", + "112450": "Na samą myśl procesu czuł, że się odmłodził:", + "112451": "Wspomniał na dawne lata, gdy z pozwami chodził", + "112452": "Po guzy, ale razem po zapłaty hojne.", + "112453": "Tak żołnierz, który strawił życie tocząc wojnę,", + "112454": "A na starość w szpitalach spoczywa kaleki,", + "112455": "Skoro usłyszy trąbę lub bęben daleki,", + "112456": "Chwyta się z łoża, krzyczy przez sen: \"Bij Moskala!\"", + "112457": "I na drewnianej nodze skacze ze szpitala", + "112458": "Tak prędko, że go ledwie może złowić młodzież.", + "112459": "Protazy śpieszył włożyć swą woźnieńską odzież.", + "112460": "Przecież żupana ani kontusza nie kładzie,", + "112461": "One służą ku wielkiej sądowej paradzie;", + "112462": "Na podróż ma strój inny: szerokie rajtuzy", + "112463": "I kurtę, której poły, podpięte na guzy,", + "112464": "Można zakasać albo spuścić na kolana;", + "112465": "Czapka z uszami, sznurkiem u wierzchu związana,", + "112466": "Wznosi się na pogodę, spuszcza się przed słotą.", + "112467": "Tak ubrany, wziął pałkę i ruszył piechotą.", + "112468": "Bo woźni przed procesem, jak szpiegi przed bojem,", + "112469": "Muszą kryć się pod różną postacią i strojem.", + "112470": "Dobrze zrobił Protazy, że w drogę pospieszył,", + "112471": "Bo niedługo by swoim pozwem się nacieszył.", + "112472": "W Soplicowie zmieniano kampaniji plany.", + "112473": "Do Sędziego wpadł nagle Robak zadumany", + "112474": "I rzekł: \"Sędzio, to bieda nam z tą panią ciotką,", + "112475": "Z tą panią Telimeną, kokietką i trzpiotką!", + "112476": "Kiedy Zosia została dzieckiem w biednym stanie,", + "112477": "Jacek ją Telimenie dał na wychowanie,", + "112478": "Słysząc, że jest osoba dobra, świat znająca,", + "112479": "A postrzegam, że ona coś tu nam zamąca,", + "112480": "Intryguje i pono Tadeuszka wabi;", + "112481": "Śledzę ją; albo może bierze się do Hrabi,", + "112482": "Może do obu razem. Obmyślmy więc środki,", + "112483": "Jak się jej pozbyć, bo stąd mogą urość plotki,", + "112484": "Zły przykład i pomiędzy młokosami zwady,", + "112485": "Które mogą pomieszać twe prawne układy\".", + "112486": "\"Układy? - krzyknął Sędzia z niezwykłym zapałem -", + "112487": "Z układów kwita, już je skończyłem, zerwałem\".", + "112488": "\"A to co? - przerwał Robak. - Gdzie rozum? gdzie głowa?", + "112489": "Co tu mi Wasze bajasz? jaka burda nowa?\"", + "112490": "\"Nie z mej winy - rzekł Sędzia. - Proces to", + "112491": "wyjaśni:", + "112492": "Hrabia, pyszałek, głupiec, był przyczyną waśni,", + "112493": "I Gerwazy łotr; lecz to do sądu należy.", + "112494": "Szkoda, żeś nie był, Księże, w zamku na wieczerzy,", + "112495": "Poświadczyłbyś, jak Hrabia srodze mnie obraził\".", + "112496": "\"Po coś Waść - krzyknął Robak - do tych ruin łaził?", + "112497": "Wiesz, jak zamku nie cierpię; odtąd moja noga", + "112498": "Tam nie postanie. Znowu kłótnia! kara Boga!", + "112499": "Jakże tam było? powiedz; trzeba tę rzecz zatrzeć.", + "112500": "Już mię znudziło wreszcie na tyle głupstw patrzeć.", + "112501": "Ważniejsze ja mam sprawy niż godzić pieniaczy,", + "112502": "Ale jeszcze raz zgodzę\".", + "112503": "\"Zgodzić? Cóż to znaczy!", + "112504": "A idźże mi Waść wreszcie z tą zgodą do licha! -", + "112505": "Przerwał Sędzia, tupnąwszy nogą. - Patrzcie mnicha!", + "112506": "Że go przyjmuję grzecznie, chce mnie za nos wodzić.", + "112507": "Wiedz Wasze, że Soplice nie zwykli się godzić;", + "112508": "Gdy pozwą, muszą wygrać: nieraz w ich imieniu", + "112509": "Trwał proces, aż wygrali w szóstym pokoleniu.", + "112510": "Dosyć zrobiłem głupstwa, z porady Waszeci,", + "112511": "Zwołując podkomorskie sądy po raz trzeci.", + "112512": "Od dzisiaj nie ma zgody; nie ma, nie ma, nie ma!", + "112513": "(I krzycząc chodził, tupał nogami obiema).", + "112514": "Prócz tego za wczorajszy niegrzeczny uczynek", + "112515": "Musi mnie deprekować, albo pojedynek!\"", + "112516": "\"Ale, Sędzio, cóż będzie, jak się Jacek dowie?", + "112517": "Wszak on umrze z rozpaczy! Czyliż Soplicowie", + "112518": "Nie nabroili jeszcze w tym zamku dość złego!", + "112519": "Bracie! wspominać nie chcę wypadku strasznego.", + "112520": "Wiesz także, że część gruntów od zamku dziedzica", + "112521": "Zabrała i Soplicom dała Targowica.", + "112522": "Jacek za grzech żałując, musiał był ślubować", + "112523": "Pod absolucją dobra te restytuować.", + "112524": "Wziął więc Zosię, Horeszków dziedziczkę ubogą,", + "112525": "Hodować, wychowanie jej opłacał drogo.", + "112526": "Chciał ją Tadeuszkowi swojemu wyswatać", + "112527": "I tak dwa poróżnione domy znowu zbratać,", + "112528": "I dziedziczce bez wstydu ustąpić grabieży\".", + "112529": "\"Lecz cóż to? - krzyknął Sędzia - co do mnie należy?", + "112530": "Ja się nie znałem, nawet nie widziałem z Jackiem;", + "112531": "Ledwiem słyszał o jego życiu hajdamackiem,", + "112532": "Siedząc wtenczas retorem w jezuickiej szkole,", + "112533": "Potem u wojewody służąc za pacholę.", + "112534": "Dano mi dobra, wziąłem; kazał przyjąć Zosię,", + "112535": "Przyjąłem, hodowałem, myślę o jej losie.", + "112536": "Dość mnie nudzi ta cała historyja babia!", + "112537": "A potem, czegoż jeszcze wlazł mi tu ten Hrabia?", + "112538": "Z jakim prawem do zamku? Wszak wiesz, przyjacielu,", + "112539": "On Horeszkom dziesiąta woda na kisielu!", + "112540": "I ma mnie lżyć? a ja go zapraszać do zgody!\"", + "112541": "\"Bracie! - rzekł ksiądz - ważne są do tego", + "112542": "powody.", + "112543": "Pamiętasz, że Jacek chciał do wojska słać syna,", + "112544": "Potem w Litwie zostawił: cóż w tym za przyczyna?", + "112545": "Oto w domu Ojczyznie potrzebniejszy będzie.", + "112546": "Słyszałeś pewnie, o czem już gadają wszędzie,", + "112547": "O czem ja wiadomostki przynosiłem nieraz:", + "112548": "Teraz czas już powiedzieć wszystko, czas już teraz!", + "112549": "Ważne rzeczy, mój bracie! Wojna tuż nad nami!", + "112550": "Wojna o Polskę! bracie! Będziem Polakami!", + "112551": "Wojna niechybna! Kiedy z poselstwem tajemnem", + "112552": "Tu biegłem, wojsk forpoczty już stały nad Niemnem;", + "112553": "Napoleon już zbiera armiję ogromną,", + "112554": "Jakiej człowiek nie widział i dzieje nie pomną;", + "112555": "Obok Francuzów ciągnie polskie wojsko całe,", + "112556": "Nasz Józef, nasz Dąbrowski, nasze orły białe!", + "112557": "Już są w drodze, na pierwszy znak Napoleona", + "112558": "Przejdą Niemen i - bracie! Ojczyzna wskrzeszona!\"", + "112559": "Sędzia, słuchając, z wolna okulary składał", + "112560": "I wpatrując się mocno w Księdza, nic nie gadał,", + "112561": "Westchnął głęboko, w oczach łzy się zakręciły...", + "112562": "Wreszcie porwał za szyję Księdza z całej siły:", + "112563": "\"Mój Robaku! - wołając - czy to tylko prawda?", + "112564": "Mój Robaku! - powtarzał - czy to tylko prawda?", + "112565": "Ileż razy zwodzono! Pamiętasz? gadali:", + "112566": "Napoleon już idzie! i my już czekali!", + "112567": "Gadano: już w Koronie, już Prusaka pobił,", + "112568": "Wkracza do nas! A on - co? Pokój w Tylży zrobił!", + "112569": "Czy tylko prawda? Czy ty nie zwodzisz sam siebie?\"", + "112570": "\"Prawda - zawołał Robak - jak Pan Bóg na", + "112571": "niebie!\"", + "112572": "\"Błogosławioneż niechaj będą usta, które", + "112573": "To zwiastują! - rzekł Sędzia wznosząc ręce w górę. -", + "112574": "Nie pożałujesz twego poselstwa, Robaku,", + "112575": "Nie pożałuje klasztor; dwieście owiec z braku", + "112576": "Daję na klasztor. Księże, tyś się wczora palił", + "112577": "Do mojego kasztanka i gniadosza chwalił,", + "112578": "Dziś zaraz w twym kwestarskim wozie pójdą oba;", + "112579": "Dziś proś mnie, o co zechcesz, co ci się podoba,", + "112580": "Nie odmówię! Lecz o tym interesie całym", + "112581": "Z Hrabią, daj pokój; skrzywdził mnie, już zapozwałem,", + "112582": "Czyż wypada...\"", + "112583": "Załamał ręce Ksiądz zdziwiony.", + "112584": "Wlepiwszy oczy w Sędzię, ruszywszy ramiony,", + "112585": "Rzekł: \"To gdy Napoleon wolność Litwie niesie,", + "112586": "Gdy świat drży cały, to ty myślisz o procesie?", + "112587": "I jeszczeż po tem wszystkim, com tobie powiedział,", + "112588": "Będziesz spokojnie, ręce założywszy, siedział,", + "112589": "Gdy działać trzeba!\"", + "112590": "- \"Działać? Cóż?\" - Sędzia zapytał.", + "112591": "\"Jeszcześ - rzekł Robak - z oczu moich nie", + "112592": "wyczytał?", + "112593": "Jeszcze serce nic tobie nie gada? Ach, bracie!", + "112594": "Jeśli Soplicowskiej krwi kroplę w żyłach macie,", + "112595": "Uważ tylko: Francuzi uderzają z przodu?...", + "112596": "A gdyby z tyłu zrobić powstanie narodu?", + "112597": "Co myślisz? Niech no Pogoń zarży, niech na Żmudzi", + "112598": "Niedźwiedź ryknie! Ach, gdyby jakie tysiąc ludzi,", + "112599": "Gdyby choć pięćset z tyłu na Moskwę natarło,", + "112600": "Powstanie jako pożar wkoło rozpostarło,", + "112601": "Gdybyśmy my, nabrawszy Moskwie harmat, znaków,", + "112602": "Zwycięzcy szli powitać wybawców rodaków?", + "112603": "Ciągniemy! Napoleon widząc nasze lance", + "112604": "Pyta: <> My krzyczym: <>", + "112606": "Pyta: <> - <>", + "112608": "Ach, któż by potem pisnąć śmiał o Targowicy?", + "112609": "Bracie, póki Ponarom stać, Niemnowi płynąć,", + "112610": "Póty w Litwie Sopliców imieniowi słynąć;", + "112611": "Wnuków, prawnuków będzie Jagiełłów stolica", + "112612": "Wskazywać palcem, mówiąc: oto jest Soplica,", + "112613": "Z tych Sopliców, co pierwsi zrobili powstanie!\"", + "112614": "A na to Sędzia: \"Mniejsza o ludzkie gadanie;", + "112615": "Nigdy nie dbałem bardzo o pochwały świata,", + "112616": "Bóg świadkiem, żem nie winien grzechów mego brata;", + "112617": "W politykę jam nigdy bardzo się nie wdawał,", + "112618": "Urzędując i orząc mojej ziemi kawał;", + "112619": "Lecz jestem szlachcic, rad bym plamę domu zmazać,", + "112620": "Jestem Polak, dla kraju rad bym coś dokazać,", + "112621": "Choć duszę oddać. W szable nie byłem zbyt tęgi,", + "112622": "Wszakże bierali ludzie i ode mnie cięgi;", + "112623": "Wie świat, że w czasie polskich ostatnich sejmików", + "112624": "Wyzwałem i zraniłem dwoch braci Buzwików,", + "112625": "Którzy... Ale to mniejsza. Jakże Wasze myśli?", + "112626": "Czy potrzeba, żebyśmy zaraz w pole wyszli?", + "112627": "Strzelców zebrać - rzecz łatwa; prochu mam dostatek,", + "112628": "W plebaniji u księdza jest kilka armatek;", + "112629": "Przypominam, iż Jankiel mówił, iż u siebie", + "112630": "Ma groty do lanc, że je mogę wziąć w potrzebie;", + "112631": "Te groty przywiózł w pakach gotowych z Królewca", + "112632": "Pod sekretem; weźmiem je, zaraz zrobim drzewca,", + "112633": "Szabel nam nie zabraknie, szlachta na koń wsiędzie,", + "112634": "Ja z synowcem na czele i? - jakoś to będzie !\"", + "112635": "\"O polska krwi!\" - zawołał Bernardyn", + "112636": "wzruszony,", + "112637": "Z otwartemi skoczywszy na Sędzię ramiony. -", + "112638": "\"Prawe dziecię Sopliców! Tobie Bóg przeznacza", + "112639": "Oczyścić grzechy brata twojego, tułacza;", + "112640": "Zawszem ciebie szanował, ale od tej chwili", + "112641": "Kocham cię, jak gdybyśmy bracią sobie byli!", + "112642": "Przygotujemy wszystko, lecz wyjść nie czas jeszcze;", + "112643": "Ja sam wyznaczę miejsce i czas wam obwieszczę.", + "112644": "Wiem, że car wysłał gońców do Napoleona", + "112645": "Prosić o pokój; wojna nie jest ogłoszona;", + "112646": "Lecz książę Józef słyszał od pana Biniona,", + "112647": "Francuza; co należy do cesarskiej rady,", + "112648": "Że się na niczem skończą wszystkie te układy,", + "112649": "Że będzie wojna. Książę wysłał mnie na zwiady", + "112650": "Z rozkazem, żeby byli Litwini gotowi", + "112651": "Dowieść przychodzącemu Napoleonowi,", + "112652": "Że chcą złączyć się znowu z siostrą swą, Koroną,", + "112653": "I żądają, ażeby Polskę przywrócono.", + "112654": "Tymczasem bracie, z Hrabią trzeba przyjść do zgody;", + "112655": "Jest to dziwak, fantastyk trochę, ale młody,", + "112656": "Poczciwy, dobry Polak; potrzebny nam taki;", + "112657": "W rewolucyjach bardzo potrzebne dziwaki,", + "112658": "Wiem z doświadczenia; nawet głupi się przydadzą,", + "112659": "Byle tylko poczciwi i pod mądrych władzą.", + "112660": "Hrabia pan, ma u szlachty wielkie zachowanie;", + "112661": "Cały powiat ruszy się, jeśli on powstanie;", + "112662": "Znając jego majątek, każdy szlachcic powie:", + "112663": "Musi to być rzecz pewna, gdy z nią są panowie.", + "112664": "Biegę do niego zaraz\".", + "112665": "\"Niech się pierwszy zgłosi -", + "112666": "Rzekł Sędzia - niech przyjedzie tu, mnie niech przeprosi;", + "112667": "Wszak jestem starszy wiekiem, jestem na urzędzie!", + "112668": "Co się tycze procesu, sąd arbitrów będzie...\"", + "112669": "Bernardyn trzasnął drzwiami. \"No, szczęśliwa droga!\" -", + "112670": "Rzekł Sędzia.", + "112671": "Ksiądz wpadł w powóz stojący u proga,", + "112672": "Tnie biczem konie, łechce lejcami po bokach;", + "112673": "Furknęła kałamaszka, ginie w mgły obłokach,", + "112674": "Tylko kiedy niekiedy kaptur mnicha bury", + "112675": "Wznosi się nad tumany jako sęp nad chmury.", + "112676": "Woźny już dawniej wyszedł ku domowi Hrabi.", + "112677": "Jak lis bywalec, gdy go woń słoniny wabi,", + "112678": "Bieży ku niej, a strzelców zna fortele skryte,", + "112679": "Bieży, staje, przysiada coraz, wznosi kitę", + "112680": "I wiatr nią jak wachlarzem ku swym nozdrzom tuli,", + "112681": "Pyta wiatru, czy strzelcy jadła nie zatruli:", + "112682": "Protazy zeszedł z drogi i wzdłuż sianożęci", + "112683": "Krąży około domu: pałkę w ręku kręci,", + "112684": "Udaje, że obaczył kędyś bydło w szkodzie;", + "112685": "Tak zręcznie lawirując stanął przy ogrodzie;", + "112686": "Schylił się, bieży, rzekłbyś, iż derkacza tropi,", + "112687": "Aż nagle skoczył przez płot i wpadł do konopi.", + "112688": "W tej zielonej, pachnącej i gęstej krzewinie,", + "112689": "Koło domu, jest pewny przytułek zwierzynie", + "112690": "I ludziom. Nieraz zając zdybany w kapuście", + "112691": "Skacze skryć się w konopiach bezpieczniej niż w chruście,", + "112692": "Bo go dla gęstwi ziela ani chart nie zgoni,", + "112693": "Ani ogar wywietrzy dla zbyt tęgiej woni.", + "112694": "W konopiach człowiek dworski, uchodząc kańczuka", + "112695": "Lub pięści, siedzi cicho, aż się pan wyfuka.", + "112696": "I nawet często zbiegli od rekruta chłopi,", + "112697": "Gdy ich rząd śledzi w lasach, siedzą śród konopi.", + "112698": "I stąd w czasie bitew, zajazdów, tradowań", + "112699": "Obie strony nie szczędzą wielkich usiłowań,", + "112700": "Ażeby stanowisko zająć konopiane,", + "112701": "Które z przodu ciągnie się aż pod dworską ścianę,", + "112702": "A z tyłu, pospolicie stykając się z chmielem,", + "112703": "Kryje atak i odwrót przed nieprzyjacielem.", + "112704": "Protazy, choć człek śmiały, uczuł nieco strachu,", + "112705": "Bo przypomniał z samego rośliny zapachu", + "112706": "Różne swoje dawniejsze woźnieńskie przypadki,", + "112707": "Jedne po drugich, biorąc konopie na świadki:", + "112708": "Jako raz zapozwany szlachcic z Telsz, Dzindolet,", + "112709": "Rozkazał mu, oparłszy o piersi pistolet,", + "112710": "Wleźć pod stół i ów pozew psim głosem odszczekać,", + "112711": "Że Woźny musiał co tchu w konopie uciekać.", + "112712": "Jak później Wołodkowicz, pan dumny, zuchwały,", + "112713": "Co rozpędzał sejmiki, gwałcił trybunały,", + "112714": "Przyjąwszy urzędowy pozew, zdarł na sztuki", + "112715": "I postawiwszy przy drzwiach z kijami hajduki,", + "112716": "Sam nad Woźnego głową trzymał goły rapier,", + "112717": "Krzycząc: \"Albo cię zetnę, albo zjedz twój papier!\"", + "112718": "Woźny niby jeść zaczął, jak człowiek roztropny,", + "112719": "Aż skradłszy się do okna, wpadł w ogród konopny.", + "112720": "Wprawdzie już wtenczas w Litwie nie było zwyczajem", + "112721": "Opędzać się od pozwów szablą lub nahajem", + "112722": "I ledwie woźny czasem usłyszał łajanie,", + "112723": "Ale Protazy o tej obyczajów zmianie", + "112724": "Wiedzieć nie mógł, bo dawno już pozwów nie naszał.", + "112725": "Choć zawsze gotów, choć się Sędziemu sam wpraszał,", + "112726": "Sędzia dotąd, przez winny wzgląd na lata stare,", + "112727": "Odmawiał jego prośbom; dziś przyjął ofiarę", + "112728": "Dla naglącej potrzeby.", + "112729": "Woźny patrzy, czuwa -", + "112730": "Cicho wszędzie - w konopie z wolna ręce wsuwa", + "112731": "I rozchylając gęstwę badylów, w jarzynie", + "112732": "Jako rybak pod wodą nurkujący płynie;", + "112733": "Wzniósł głowę - cicho wszędzie - do okien się skrada -", + "112734": "Cicho wszędzie - przez okna głąb pałacu bada -", + "112735": "Pusto wszędzie. - Na ganek wchodzi nie bez strachu,", + "112736": "Odmyka klamkę - pusto jak w zaklętym gmachu;", + "112737": "Dobywa pozew, czyta głośno oświadczenie.", + "112738": "A wtem usłyszał tarkot, uczuł serca drżenie,", + "112739": "Chciał uciec, gdy ode drzwi zaszła mu osoba -", + "112740": "Szczęściem znajoma! Robak! Zdziwili się oba.", + "112741": "Widno, że Hrabia kędyś ruszył z całym dworem", + "112742": "I bardzo spieszył, bo drzwi zostawił otworem.", + "112743": "Widać, że się uzbrajał; leżały dwórurki", + "112744": "I sztucce na podłodze, dalej sztenfle, kurki", + "112745": "I narzędzia ślusarskie, któremi rynsztunki", + "112746": "Poprawiano; proch, papier: robiono ładunki.", + "112747": "Czy Hrabia z całym dworem wyjechał na łowy?", + "112748": "Ale po coż broń ręczna? Tu szabla bez głowy", + "112749": "Zardzewiała, tam leży szpada bez temlaku:", + "112750": "Zapewne wybierano oręż z tego braku", + "112751": "I poruszono nawet stare broni składy.", + "112752": "Robak obejrzał pilnie rusznice i szpady,", + "112753": "A potem do folwarku wybrał się na zwiady,", + "112754": "Szukając sług, żeby się rozpytać o Hrabię;", + "112755": "W pustym folwarku ledwie wynalazł dwie babie,", + "112756": "Od których słyszy, że pan i dworska drużyna", + "112757": "Ruszyli tłumnie, zbrojnie - drogą do Dobrzyna.", + "112758": "Słynie szeroko w Litwie Dobrzyński zaścianek", + "112759": "Męstwem swoich szlachciców, pięknością", + "112760": "szlachcianek.", + "112761": "Niegdyś możny i ludny; bo gdy król Jan Trzeci", + "112762": "Obwołał pospolite ruszenie przez wici,", + "112763": "Chorąży województwa z samego Dobrzyna", + "112764": "Przywiódł mu sześćset zbrojnej szlachty. Dziś rodzina", + "112765": "Zmniejszona, zubożała; dawniej w pańskich dworach", + "112766": "Lub wojsku, na zajazdach, sejmikowych zborach,", + "112767": "Zwykli byli Dobrzyńscy żyć o łatwym chlebie.", + "112768": "Teraz zmuszeni sami pracować na siebie", + "112769": "Jako zaciężne chłopstwo! Tylko że siermięgi", + "112770": "Nie noszą, lecz kapoty białe w czarne pręgi,", + "112771": "A w niedzielę kontusze. Strój także szlachcianek", + "112772": "Najuboższych różni się od chłopskich katanek:", + "112773": "Zwykle chodzą w drylichach albo perkaliczkach,", + "112774": "Bydło pasą nie w łapciach z kory, lecz w trzewiczkach,", + "112775": "I żną zboże, a nawet przędą - w rękawiczkach.", + "112776": "Różnili się Dobrzyńscy między Litwą bracią", + "112777": "Językiem swoim tudzież wzrostem i postacią.", + "112778": "Czysta krew lacka, wszyscy mieli czarne włosy,", + "112779": "Wysokie czoła, czarne oczy, orle nosy;", + "112780": "Z Dobrzyńskiej Ziemi ród swój starożytny wiedli.", + "112781": "A choć od lat czterystu na Litwie osiedli,", + "112782": "Zachowali mazurską mowę i zwyczaje.", + "112783": "Jeźli który z nich dziecku imię na chrzcie daje,", + "112784": "Zawsze zwykł za patrona brać Koronijasza:", + "112785": "Świętego Bartłomieja albo Matyjasza.", + "112786": "Tak syn Macieja zawzdy zwał się Bartłomiejem,", + "112787": "A znowu Bartłomieja syn zwał się Maciejem;", + "112788": "Kobiety wszystkie chrzczono Kachny lub Maryny.", + "112789": "By rozeznać się wpośród takiej mieszaniny,", + "112790": "Brali różne przydomki, od jakiej zalety", + "112791": "Lub wady, tak mężczyźni, jako i kobiety.", + "112792": "Mężczyznom czasem kilka dawano przydomków", + "112793": "Na znak pogardy albo szacunku spółziomków;", + "112794": "Czasem jedenże szlachcic inaczej w Dobrzynie,", + "112795": "A pod innym nazwiskiem u sąsiadów słynie.", + "112796": "Dobrzyńskich naśladując, inna szlachta bliska", + "112797": "Brała również przydomki, zwane i m i o n i s k a.", + "112798": "Teraz ich każda prawie używa rodzina,", + "112799": "A rzadki wie, iż mają początek z Dobrzyna;", + "112800": "I były tam potrzebne, kiedy w reszcie kraju", + "112801": "Głupim naśladownictwem weszły do zwyczaju.", + "112802": "Więc Matyjasz Dobrzyński, który stał na czele", + "112803": "Całej rodziny, zwan był K u r k i e m n a k o ś c i e l e.", + "112804": "Potem z siedemset dziewięćdziesiąt czwartym rokiem", + "112805": "Odmieniwszy przydomek, ochrzcił się Z a b o k i e m;", + "112806": "Toż K r ó 1 i k i e m Dobrzyńscy mianują go sami,", + "112807": "A Litwini nazwali M a ć k i e m n a d M a ć k a m i.", + "112808": "Jak on nad Dobrzyńskimi, dom jego nad siołem", + "112809": "Panował, stojąc między karczmą i kościołem.", + "112810": "Widać rzadko zwiedzany, mieszka w nim hołota,", + "112811": "Bo brama sterczy bez wrot, ogrody bez płota,", + "112812": "Nie zasiane, na grzędach już porosły brzozki;", + "112813": "Przecież ten folwark zdał się być stolicą wioski,", + "112814": "Iż kształtniejszy od innych chat, bardziej rozległy,", + "112815": "I prawą stronę, gdzie jest świetlica, miał z cegły.", + "112816": "Obok lamus, spichrz, gumno, obora i stajnie,", + "112817": "Wszystko w kupie, jak bywa u szlachty zwyczajnie.", + "112818": "Wszystko nadzwyczaj stare, zgniłe; domu dachy", + "112819": "Świeciły się, jak gdyby od zielonej blachy,", + "112820": "Od mchu i trawy, która buja jak na łące.", + "112821": "Po strzechach gumien - niby ogrody wiszące", + "112822": "Różnych roślin: pokrzywa i krokos czerwony,", + "112823": "Żółta dziewanna, szczyru barwiste ogony,", + "112824": "Gniazda ptastwa różnego, w strychach gołębniki,", + "112825": "W oknach gniazda jaskółcze, u progu króliki", + "112826": "Białe skaczą i ryją w niedeptanej darni.", + "112827": "Słowem, dwór na kształt klatki albo królikarni.", + "112828": "A dawniej był obronny! Pełno wszędzie śladów,", + "112829": "Że wielkich i że częstych doznawał napadów.", + "112830": "Pod bramą dotąd w trawie, jak dziecięca głowa", + "112831": "Wielka, leżała kula żelazna działowa", + "112832": "Od czasów szwedzkich; niegdyś skrzydło wrót otwarte", + "112833": "Bywało o tę kulę jak o głaz oparte.", + "112834": "Na dziedzińcu spomiędzy piołunu i chwastu", + "112835": "Wznoszą się stare szczęty krzyżów kilkunastu", + "112836": "Na ziemi nieświęconej; znak, że tu chowano", + "112837": "Poległych śmiercią nagłą i niespodziewaną.", + "112838": "Kto by uważał z bliska lamus, spichrz i chatę,", + "112839": "Ujrzy ściany od ziemi do szczytu pstrokate", + "112840": "Niby rojem owadów czarnych; w każdej plamie", + "112841": "Siedzi we środku kula jak trzmiel w ziemnej jamie.", + "112842": "U drzwi domostwa wszystkie klamki, ćwieki, haki,", + "112843": "Albo ucięte, albo noszą szabel znaki:", + "112844": "Pewnie tu probowano hartu zygmuntówek,", + "112845": "Któremi można śmiało ćwieki obciąć z główek", + "112846": "Lub hak przerżnąć, w brzeszczocie nie zrobiwszy szczerby.", + "112847": "Nade drzwiami Dobrzyńskich widne były herby;", + "112848": "Lecz armaturę - serów zasłoniły pułki", + "112849": "I zasklepiły gęsto gniazdami jaskółki.", + "112850": "Wewnątrz samego domu, w stajni i wozowni,", + "112851": "Pełno znajdziesz rynsztunków, jak w starej zbrojowni.", + "112852": "Pod dachem wiszą cztery ogromne szyszaki,", + "112853": "Ozdoby czół marsowych: dziś Wenery ptaki,", + "112854": "Gołębie, w nich gruchając karmią swe pisklęta.", + "112855": "W stajni kolczuga wielka nad żłobem rozpięta", + "112856": "I pierścieniasty pancerz służą za drabinę,", + "112857": "W którą chłopiec zarzuca źrebcom dzięcielinę.", + "112858": "W kuchni kilka rapierów kucharka bezbożna", + "112859": "Odhartowała, kładąc je w piec zamiast rożna;", + "112860": "Buńczukiem, łupem z Wiednia, otrzepywa żarna:", + "112861": "Słowem, wygnała Marsa Ceres gospodarna", + "112862": "I panuje z Pomoną, Florą i Wertumnem", + "112863": "Nad Dobrzyńskiego domem, stodołą i gumnem.", + "112864": "Ale dziś muszą znowu ustąpić boginie:", + "112865": "Mars powraca.", + "112866": "O świcie zjawił się w Dobrzynie", + "112867": "Konny posłaniec; biega od chaty do chaty,", + "112868": "Budzi jak na pańszczyznę; wstają szlachta braty,", + "112869": "Napełniają się ciżbą zaścianku ulice,", + "112870": "Słychać krzyk w karczmie, widać w plebaniji świéce;", + "112871": "Biegą; jeden drugiego pyta, co to znaczy,", + "112872": "Starzy składają radę, młódź konie kulbaczy,", + "112873": "Kobiety zatrzymują, chłopcy się szamocą,", + "112874": "Rwą się biec, bić się, ale nie wiedzą, z kim, o co?", + "112875": "Muszą chcąc nie chcąc zostać. W mieszkaniu plebana", + "112876": "Trwa rada długa, tłumna, strasznie zamieszana,", + "112877": "Aż nie mogąc zdań zgodzić, na koniec stanowi", + "112878": "Przełożyć całą sprawę ojcu Maciejowi.", + "112879": "Siedemdziesiąt dwa lat liczył Maciej, starzec", + "112880": "dziarski,", + "112881": "Niskiego wzrostu, dawny konfederat barski.", + "112882": "Pamiętają i swoi, i nieprzyjaciele", + "112883": "Jego damaskowaną krzywą karabelę,", + "112884": "Którą piki i sztyki rzezał na kształt sieczki", + "112885": "I której żartem skromne dał imię R ó z e c z k i.", + "112886": "Z konfederata stał się stronnikiem królewskim", + "112887": "I trzymał z Tyzenhauzem, podskarbim litewskim;", + "112888": "Lecz gdy król w Targowicy przyjął uczestnictwo,", + "112889": "Maciej opuścił znowu królewskie stronnictwo,", + "112890": "I stąd to, że przechodził partyi tak wiele,", + "112891": "Nazywany był dawniej K u r k i e m n a k o ś c i e l", + "112892": "e,", + "112893": "Że jak kurek za wiatrem chorągiewkę zwracał.", + "112894": "Przyczynę zmian tak częstych na próżno byś macał:", + "112895": "Może Maciej zbyt wojnę lubił; zwyciężony", + "112896": "W jednej stronie, znów bitwy szukał z drugiej strony?", + "112897": "Może, bystry polityk, duch czasu zbadywał", + "112898": "I tam szedł, gdzie Ojczyzny dobro upatrywał?", + "112899": "Kto wie! To pewna, że go nigdy nie uwiodły", + "112900": "Ani chęć osobistej chwały, ni zysk podły,", + "112901": "I że nigdy z moskiewską partyją nie trzymał;", + "112902": "Na sam widok Moskala pienił się i zżymał.", + "112903": "By nie spotkać Moskala, po kraju zaborze", + "112904": "Siedział w domu, jak niedźwiedź, gdy ssie łapę w borze.", + "112905": "Ostatni raz wojował, poszedłszy z Ogińskim", + "112906": "Do Wilna, gdzie służyli oba pod Jasińskim.", + "112907": "I tam z Rózeczką cudów dokazał odwagi.", + "112908": "Wiadomo, że sam jeden skoczył z wałów Pragi", + "112909": "Bronić pana Pocieja, który, odbieżany", + "112910": "Na placu boju, dostał dwadzieścia trzy rany.", + "112911": "Myślano długo w Litwie, że obu zabito;", + "112912": "Wrócili oba, każdy pokłuty jak sito.", + "112913": "Pan Pociej, zacny człowiek, chciał zaraz po wojnie", + "112914": "Obrońcę Dobrzyńskiego wynagrodzić hojnie,", + "112915": "Dawał mu folwark pięciu dymów w dożywocie", + "112916": "I wyznaczył mu rocznie tysiąc złotych w złocie.", + "112917": "Lecz Dobrzyński odpisał: \"Niech Pociej Macieja,", + "112918": "A nie Maciej Pocieja ma za dobrodzieja\".", + "112919": "Odmówił więc folwarku i nie przyjął płacy;", + "112920": "Sam wróciwszy do domu, żył z własnej rąk pracy,", + "112921": "Sprawując ule dla pszczół, lekarstwa dla bydła,", + "112922": "Szląc na targ kuropatwy, które łowił w sidła,", + "112923": "I polując na zwierza.", + "112924": "Było dość w Dobrzynie", + "112925": "Starych ludzi roztropnych, którzy po łacinie", + "112926": "Umieli i w palestrze ćwiczyli się z młodu;", + "112927": "Było dość majętniejszych; a z całego rodu", + "112928": "Maciek, prostak ubogi, był najwięcej czczony,", + "112929": "Nie tylko jako rębacz Rózeczką wsławiony,", + "112930": "Lecz jako człek mądrego i pewnego zdania,", + "112931": "Znający dzieje kraju, rodziny podania,", + "112932": "Zarówno świadom prawa, jak i gospodarstwa.", + "112933": "Wiedział także sekreta strzelców i lekarstwa,", + "112934": "Przyznawano mu nawet (czemu pleban przeczy)", + "112935": "Wiadomość nadzwyczajnych i nadludzkich rzeczy.", + "112936": "To pewna, że powietrza zmiany zna dokładnie", + "112937": "I częściej niż kalendarz gospodarski zgadnie.", + "112938": "Nie dziw tedy, że czy to siejbę rozpoczynać,", + "112939": "Czy wiciny wyprawiać, czy zboże zażynać,", + "112940": "Czy procesować, czyli zawierać układy,", + "112941": "Nie działo się w Dobrzynie nic bez Maćka rady.", + "112942": "Wpływu takiego starzec bynajmniej nie szukał,", + "112943": "Owszem, chciał się go pozbyć, klijentów swych fukał", + "112944": "I najczęściej wypychał milczkiem za drzwi domu,", + "112945": "Rady rzadko udzielał i nie lada komu,", + "112946": "Ledwie w niezmiernie ważnych sporach lub umowach", + "112947": "Pytany wyrzekł zdanie, i w niewielu słowach.", + "112948": "Myślano, że dzisiejszej podejmie się sprawy", + "112949": "I stanie swą osobą na czele wyprawy;", + "112950": "Bo bijatykę lubił niezmiernie za młodu", + "112951": "I był nieprzyjacielem moskiewskiego rodu.", + "112952": "Właśnie staruszek chodził po samotnym dworze,", + "112953": "Nucąc piosenkę: \"Kiedy ranne wstają zorze\",", + "112954": "Rad, że się wypogadza; mgła nie szła do góry,", + "112955": "Jak się dziać zwykło, kiedy zbierają się chmury,", + "112956": "Ale coraz spadała; wiatr rozwinął dłonie", + "112957": "I mgłę muskał, wygładzał, rozściełał na błonie;", + "112958": "Tymczasem słonko z góry tysiącem promieni", + "112959": "Tło przetyka, posrebrza, wyzłaca, rumieni.", + "112960": "Jak para mistrzów w Słucku lity pas wyrabia:", + "112961": "Dziewica, siedząc w dole, krośny ujedwabia", + "112962": "I tło ręką wygładza, tymczasem tkacz z góry", + "112963": "Zrzuca jej nitki srebra, złota i purpury,", + "112964": "Tworząc barwy i kwiaty - tak dziś ziemię całą", + "112965": "Wiatr tumanami osnuł, a słońce dzierżgało.", + "112966": "Maciej ogrzał się słońcem, zakończył pacierze", + "112967": "I już się do swojego gospodarstwa bierze.", + "112968": "Wyniósł traw, liścia; usiadł przed domem i świsnął:", + "112969": "Na ten świst rój królików spod ziemi wytrysnął.", + "112970": "Jako narcyzy nagle wykwitłe nad trawę,", + "112971": "Bielą się długie słuchy; pod nimi jaskrawe", + "112972": "Przeświecają się oczki jak krwawe rubiny", + "112973": "Gęsto wszyte w aksamit zielonej darniny.", + "112974": "Już króliki na łapkach stoją, każdy słucha,", + "112975": "Patrzy, na koniec cała trzódka białopucha", + "112976": "Bieży do starca, liśćmi kapusty znęcona,", + "112977": "Do nóg mu, na kolana skacze, na ramiona;", + "112978": "On, sam biały jak królik, lubi ich gromadzić", + "112979": "Wkoło siebie i ręką ciepły ich puch gładzić,", + "112980": "A drugą ręką z czapki proso w trawę miota", + "112981": "Dla wróblów; spada z dachów krzykliwa hołota.", + "112982": "Gdy się staruszek bawił widokiem biesiady,", + "112983": "Nagle króliki znikły w ziemi, a gromady", + "112984": "Wróblów na dach uciekły przed gośćmi nowymi,", + "112985": "Którzy szli do folwarku krokami prędkiémi.", + "112986": "Byli to z plebaniji przez szlachty gromadę", + "112987": "Posłowie wyprawieni do Maćka po radę.", + "112988": "Z dala witając starca niskiemi ukłony,", + "112989": "Rzekli: \"Niech będzie Jezus Chrystus pochwalony\".", + "112990": "\"Na wieki wieków, amen\" - starzec", + "112991": "odpowiedział,", + "112992": "A gdy się o ważności poselstwa dowiedział,", + "112993": "Prosi do chaty; weszli, zasiadają ławę,", + "112994": "Pierwszy z posłów stał w środku i jął zdawać sprawę.", + "112995": "Tymczasem szlachty coraz gęściej przybywało.", + "112996": "Dobrzyńscy prawie wszyscy; sąsiadów niemało", + "112997": "Z okolicznych zaścianków, zbrojni i bezbronni,", + "112998": "W kałamaszkach i bryczkach, i piesi, i konni,", + "112999": "Stawią wozy, podjezdki do brzezinek wiążą,", + "113000": "Ciekawi skutku narad koło domu krążą:", + "113001": "Już izbę napełnili, kupią się do sieni;", + "113002": "Inni słuchają, w okna głowami wciśnieni.", + "113003": "KSIĘGA SIÓDMA", + "113004": "RADA", + "113005": "Zbawienne rady Bartka, zwanego Prusak - Głos żołnierski Maćka Chrzciciela - Głos polityczny pana Buchmana - Jankiel radzi ku zgodzie, którą Scyzoryk rozcina - Rzecz Gerwazego, z której okazują się wielkie skutki wymowy sejmowej - Protestacja starego Maćka - Nagłe przybycie posiłków wojennych zrywa naradę - Hejże na Soplice!", + "113006": "Z kolei Bartek poseł rzecz swą wyprowadzał;", + "113007": "Ten, że często na strugach do Królewca chadzał,", + "113008": "Nazwany był Prusakiem od swych spółrodaków", + "113009": "Przez żart, bo nienawidził okropnie Prusaków,", + "113010": "Choć lubił o nich gadać; człek podeszły w lata,", + "113011": "W podróżach swych dalekich wiele zwiedził świata;", + "113012": "Gazet pilny czytelnik, polityki świadom,", + "113013": "Mógł więc niemało światła udzielić obradom.", + "113014": "Ten tak rzecz kończył:", + "113015": "\"Nie jest to, Panie Macieju,", + "113016": "Bracie mój, a nas wszystkich Ojcze Dobrodzieju,", + "113017": "Nie jest to marna pomoc. Ja bym na Francuzów", + "113018": "Spuścił się w czasie wojny jak na czterech tuzów:", + "113019": "Lud bitny, a od czasów pana Tadeusza", + "113020": "Kościuszki świat takiego nie miał genijusza", + "113021": "Wojennego jak wielki Cesarz Bonaparte.", + "113022": "Pamiętam, kiedy przeszli Francuzi przez Wartę,", + "113023": "Bawiłem za granicą wtenczas, w roku Pańskim", + "113024": "Tysiącznym osimsetnym szóstym; właśnie z Gdańskiem", + "113025": "Handlowałem, a krewnych mam wielu w Poznańskiem.", + "113026": "Jeździłem ich odwiedzić; więc z panem Józefem", + "113027": "Grabowskim, który teraz jest rejmentu szefem,", + "113028": "A podówczas żył na wsi blisko Obiezierza,", + "113029": "Polowaliśmy sobie na małego źwierza.", + "113030": "Był pokój w Wielko - Polszcze, jak teraz na Litwie;", + "113031": "Wtem nagle rozeszła się wieść o strasznej bitwie;", + "113032": "Przybiegł do nas posłaniec od pana Todwena,", + "113033": "Grabowski list przeczytał, krzyknął: <>", + "113035": "Ja, z konia zsiadłszy, zaraz padłem na kolana,", + "113036": "Dziękując Panu Bogu.", + "113037": "Do miasta jedziemy", + "113038": "Niby dla interesu, niby nic nie wiemy,", + "113039": "Aż tu widzimy: wszystkie landraty, hofraty,", + "113040": "Komisarze i wszystkie podobne psubraty", + "113041": "Kłaniają się nam nisko; każdy drży, blednieje,", + "113042": "Jako owad prusaczy, gdy wrzątkiem kto zleje.", + "113043": "My śmiejąc się, trąc ręce, prosim uniżenie", + "113044": "O nowinki? pytamy, co słychać o Jenie?", + "113045": "Tu ich strach zdjął, dziwią się, że o klęsce owej", + "113046": "Już wiemy; krzyczą Niemcy: <>", + "113047": "Spuściwszy nos, do domów, z domów dalej w nogi -", + "113048": "O, to był rwetes! Wszystkie wielkopolskie drogi", + "113049": "Pełne uciekających; niemczyska jak mrowie", + "113050": "Pełzną, ciągną pojazdy, które lud tam zowie", + "113051": "Wageny i fornalki; mężczyźni, kobiety,", + "113052": "Z fajkami, z imbryczkami, wleką pudła, bety;", + "113053": "Drapią, jak mogą; a my milczkiem wchodzim w radę:", + "113054": "Hejże na koń, pomieszać Niemcom rejteradę!", + "113055": "Nuż landratom tłuc w karki, z hofratów drzeć schaby,", + "113056": "A herów oficerów łowić za harcaby -", + "113057": "A jenerał Dąbrowski wpada do Poznania", + "113058": "I cesarski przynosi rozkaz: do powstania!", + "113059": "W tydzień jeden - tak lud nasz Prusaków wychłostał", + "113060": "I wygnał, na lekarstwo Niemca byś nie dostał!", + "113061": "Gdyby się tak obrócić i gracko, i raźnie,", + "113062": "I u nas w Litwie sprawić Moskwie taką łaźnię?", + "113063": "He? co myślisz, Macieju? Jeśli z Bonapartem", + "113064": "Moskwa drze koty, to on wojuje nie żartem:", + "113065": "Bohater pierwszy w świecie, a wojsk ma bez liku!", + "113066": "He, cóż myślisz, Macieju, nasz ojcze Króliku?\"", + "113067": "Skończył. Czekają wszyscy Macieja wyroku.", + "113068": "Maciej głowy nie ruszył ani podniósł wzroku,", + "113069": "Tylko ręką kilkakroć uderzył po boku,", + "113070": "Jak gdyby szabli szukał (od zaboru kraju", + "113071": "Szabli nie nosił; przecież z dawnego zwyczaju", + "113072": "Na wspomnienie Moskala zawsze rękę zwracał", + "113073": "Na lewy bok, zapewne Rózeczki swej macał;", + "113074": "I stąd był nazywany powszechnie Zabokiem).", + "113075": "Już wzniósł głowę, słuchają w milczeniu głębokiem.", + "113076": "Maciej oczekiwanie powszechne omylił,", + "113077": "Nachmurzył brwi i znowu głowę na pierś schylił.", + "113078": "Na koniec odezwał się, z wolna każde słowo", + "113079": "Wymawiając z przyciskiem, a w takt kiwał głową:", + "113080": "\"Cicho! skądże ta cała nowina pochodzi?", + "113081": "Jak daleko Francuzi? Kto nimi dowodzi?", + "113082": "Czy już wojnę zaczęli z Moskwą? gdzie i o co?", + "113083": "Którędy mają ciągnąć? z jaką idą mocą?", + "113084": "Wiele piechoty, jazdy? Kto wie, niechaj gada!\"", + "113085": "Milczała, patrząc na się kolejno, gromada.", + "113086": "\"Radziłbym - rzecze Prusak - czekać bernardyna", + "113087": "Robaka, bo od niego pochodzi nowina;", + "113088": "Tymczasem posłać pewnych szpiegów nad granicę", + "113089": "I po cichu uzbrajać całą okolicę,", + "113090": "A tymczasem ostrożnie całą rzecz prowadzić,", + "113091": "Aby Moskalom naszych zamiarów nie zdradzić\".", + "113092": "He! czekać? szczekać? zwlekać? -", + "113093": "przerwał Maciej drugi,", + "113094": "Ochrzczony Kropicielem od wielkiej maczugi,", + "113095": "Którą zwał Kropidełkiem; miał ją dziś przy sobie.", + "113096": "Stanął za nią, na gałce zwiesił ręce obie,", + "113097": "Na ręku oparł brodę krzycząc: \"Czekać! zwlekać!", + "113098": "Sejmikować! Hem, trem, brem, a potem uciekać.", + "113099": "Ja w Prusach nie bywałem; rozum królewiecki", + "113100": "Dobry dla Prus, a u mnie jest rozum szlachecki.", + "113101": "To wiem, że kto chce bić się, niech Kropidło chwyta,", + "113102": "Kto umierać, ten księdza niech woła, i kwita!", + "113103": "Ja chcę żyć, bić! Bernardyn po co? czy my żaki?", + "113104": "Co mi tam Robak! otóż my będziem robaki,", + "113105": "I dalej Moskwę toczyć! trem, bdrem, szpiegi, wzwiady;", + "113106": "Wiecie wy, co to znaczy? - Oto, że wy dziady,", + "113107": "Niedołęgi! He, Bracia! to wyżla rzecz tropić,", + "113108": "Bernardyńska kwestować, a moja rzecz: kropić,", + "113109": "Kropić, kropić i kwita!\" - Tu maczugę głasnął,", + "113110": "Za nim cały tłum szlachty: \"Kropić, kropić!\" -", + "113111": "wrzasnął.", + "113112": "Poparł stronę Chrzciciela Bartek, zwan Brzytewka,", + "113113": "Od szabli cienkiej, tudzież Maciej, zwan Konewka,", + "113114": "Od sztućca, który naszał, z gardłem tak szerokiem,", + "113115": "Że zeń, jak z konwi tuzin kulek lał potokiem;", + "113116": "Oba krzyczeli: \"Wiwat Chrzciciel z Kropidełkiem!\"", + "113117": "Prusak chciał mówić, ale zgłuszono go zgiełkiem", + "113118": "I śmiechem: \"Precz - wołano - precz Prusaki, tchórze!", + "113119": "Kto tchórz, niech w bernardyńskim chowa się kapturze\".", + "113120": "Wtem znowu głowę z wolna podniósł Maciej stary", + "113121": "I zaczęły cokolwiek uciszać się gwary.", + "113122": "\"Nie drwijcie - rzekł - z Robaka;", + "113123": "znam go, to ćwik klecha,", + "113124": "Ten robaczek większego od was zgryzł orzecha;", + "113125": "Raz go tylko widziałem, ledwiem okiem rzucił,", + "113126": "Poznałem, co za ptaszek; ksiądz oczy odwrócił,", + "113127": "Lękając się, żebym go nie zaczął spowiadać;", + "113128": "Ale to rzecz nie moja, wiele o tym gadać!", + "113129": "On tu nie przyjdzie, próżno wzywać Bernardyna.", + "113130": "Jeśli od niego wyszła ta cała nowina,", + "113131": "To kto wie, w jakim celu: bo to bies księżyna!", + "113132": "Jeśli prócz tej nowiny nic więcej nie wiecie,", + "113133": "Więc po coście tu przyszli? i czego wy chcecie?\"", + "113134": "\"Wojny!\" - krzyknęli. - \"Jakiej?\" -", + "113135": "spytał. - Zawołali:", + "113136": "\"Wojny z Moskalem! bić się! Hajże na Moskali!\"", + "113137": "Prusak wciąż wołał, a głos coraz wyżej wznosił,", + "113138": "Aż posłuchanie częścią ukłonem wyprosił,", + "113139": "Częścią zdobył swą mową krzykliwą i cienką.", + "113140": "\"I ja chcę bić się - wołał, tłukąc się w", + "113141": "pierś ręką -", + "113142": "Choć kropidła nie noszę, drągiem od wiciny", + "113143": "Sprawiłem raz Prusakom czterem dobre chrzciny,", + "113144": "Którzy mię po pjanemu chcieli w Preglu topić\".", + "113145": "\"Toś zuch, Bartku - rzekł Chrzciciel -", + "113146": "dobrze! kropić kropić!\"", + "113147": "\"Ależ, najsłodszy Jezu! trzeba pierwej wiedzieć,", + "113148": "Z kim wojna? o co? Trzeba to światu powiedzieć -", + "113149": "Wołał Prusak - bo jakże lud ruszy za nami?", + "113150": "Gdzie pójdzie, kiedy, gdzie iść, my nie wiemy sami!", + "113151": "Bracia Szlachta! Panowie! potrzeba rozsądku!", + "113152": "Dobrodzieje! potrzeba ładu i porządku!", + "113153": "Chcecie wojny, więc zróbmy konfederacyją,", + "113154": "Obmyślmy, gdzie zawiązać i pod laską czyją?", + "113155": "Tak było w Wielko - Polszcze: widzim rejteradę", + "113156": "Niemiecką, cóż my robim! Wchodzim tajnie w radę,", + "113157": "Uzbrajamy i szlachtę, i włościan gromadę,", + "113158": "Gotowi, Dąbrowskiego czekamy rozkazu,", + "113159": "Na koniec, hajże na koń! powstajem od razu!\"", + "113160": "\"Proszę o głos!\" - zawołał pan komisarz z", + "113161": "Klecka,", + "113162": "Człowiek młody, przystojny, ubrany z niemiecka;", + "113163": "Zwał się Buchman, lecz Polak był, w Polszcze się rodził;", + "113164": "Nie wiedzieć pewnie, czyli ze szlachty pochodził,", + "113165": "Lecz o to nie pytano; i wszyscy Buchmana", + "113166": "Szacowali, iż służył u wielkiego pana.", + "113167": "Był dobry patryjota i pełen nauki,", + "113168": "Z ksiąg obcych wyuczył się gospodarstwa sztuki", + "113169": "I dóbr administracją prowadził porządnie;", + "113170": "O polityce także wnioskował rozsądnie,", + "113171": "Pięknie pisać i gładko umiał się wysławiać,", + "113172": "Zatem umilkli wszyscy, kiedy jął rozprawiać.", + "113173": "\"Proszę o głos!\" - powtórzył, po dwakroć odchrząknął,", + "113174": "Ukłonił się i usty dźwięcznemi tak brząknął:", + "113175": "\"Preopinanci moi w swych głosach wymownych", + "113176": "Dotknęli wszystkich punktów stanowczych i głownych,", + "113177": "Dyskusyją na wyższe wznieśli stanowisko;", + "113178": "Mnie tylko pozostaje w jedno zjąć ognisko", + "113179": "Rzucone trafne myśli i rozumowania;", + "113180": "Mam nadzieję w ten sposób sprzeczne zgodzić zdania.", + "113181": "Dwie części dyskusyi całej uważałem,", + "113182": "Podział już jest zrobiony, idę tym podziałem.", + "113183": "Naprzód: dlaczego mamy przedsiębrać powstanie?", + "113184": "W jakim duchu? to pierwsze żywotne pytanie;", + "113185": "Drugie rewolucyjnej władzy się dotycze;", + "113186": "Podział jest trafny, tylko przewrócić go życzę.", + "113187": "Naprzód zacząć od władzy; skoro pojmiem władzę,", + "113188": "Z niej powstania istotę, duch, cel wyprowadzę.", + "113189": "Co do władzy więc - kiedy oczyma przebiegam", + "113190": "Dzieje całej ludzkości, i cóż w nich spostrzegam?", + "113191": "Oto ród ludzki dziki, w lasach rozpierzchniony,", + "113192": "Skupia się, zbiera, łączy dla wspólnej obrony,", + "113193": "Obmyśla ją; i to jest najpierwsza obrada.", + "113194": "Potem każdy wolności własnej cząstkę składa", + "113195": "Dla dobra powszechnego: to pierwsza ustawa,", + "113196": "Z której jako ze źródła płyną wszystkie prawa.", + "113197": "Widzimy tedy, że rząd umową się tworzy,", + "113198": "Nie pochodząc, jak mylnie sądzą, z woli Bożéj.", + "113199": "Owoż, rząd na kontrakcie oparłszy społecznym,", + "113200": "Podział władzy już tylko jest skutkiem koniecznym...\"", + "113201": "\"Otóż są i kontrakty! kijowskie czy mińskie? -", + "113202": "Rzekł stary Maciej - owoż i rządy babińskie!", + "113203": "Panie Buchman, czy Bóg nam chciał cara narzucić,", + "113204": "Czy diabeł, ja z Waszecią nie będę się kłócić;", + "113205": "Panie Buchman, gadaj Waść, jakby cara zrucić\".", + "113206": "\"Tu sęk! - krzyknął Kropiciel - gdybym mógł", + "113207": "podskoczyć", + "113208": "Do tronu i Kropidłem, plusk, raz cara zmoczyć,", + "113209": "To już by on nie wrócił ni kijowskim traktem,", + "113210": "Ni mińskim, ni za żadnym Buchmana kontraktem,", + "113211": "Aniby go wskrzesili z mocy Bożej popi,", + "113212": "Ni z mocy Belzebuba - ten mi zuch, kto kropi.", + "113213": "Panie Buchman, Waścina rzecz bardzo wymowna,", + "113214": "Ale wymowa - szum, drum; kropić - to rzecz głowna\".", + "113215": "\"To, to, to!\" - pisnął, ręce trąc,", + "113216": "Bartek Brzytewka,", + "113217": "Od Chrzciciela do Maćka biegając jak cewka,", + "113218": "Od jednej strony krosien przerzucana w drugą -", + "113219": "\"Tylko ty, Maćku z Rózgą, ty, Maćku z maczugą,", + "113220": "Tylko zgodźcie się, dalbóg, pobijem na druzgi", + "113221": "Moskala; Brzytew idzie pod komendę Rózgi\".", + "113222": "\"Komenda - przerwał Chrzciciel - dobra ku", + "113223": "paradzie;", + "113224": "U nas była komenda w kowieńskiej brygadzie", + "113225": "Krótka a węzłowata: Strasz, sam się nie strachaj -", + "113226": "Bij, nie daj się - postępuj często, gęsto machaj:", + "113227": "Szach, mach!\"", + "113228": "\"To - pisnął Brzytwa - to mi regulament!", + "113229": "Po co tu pisać akta, po co psuć atrament?", + "113230": "Konfederacji trzeba? O to cała sprzeczka?", + "113231": "Jest marszałek nasz Maciej, a laska Rózeczka\".", + "113232": "\"Niech żyje - krzyknął Chrzciciel - Kurek na kościele!\"", + "113233": "Szlachta odpowiedziała: \"Wiwant Kropiciele!\"", + "113234": "Ale w kątach szmer powstał, choć w środku tłumiony;", + "113235": "Widać, że się rozdziela rada na dwie strony.", + "113236": "Buchman krzyknął: \"Ja zgody nigdy nie pochwalam!", + "113237": "To mój system!\" Ktoś drugi wrzasnął: \"Nie pozwalam!\"", + "113238": "Inni z kątów wtórują. Nareszcie głos gruby", + "113239": "Ozwał się przybyłego szlachcica Skołuby:", + "113240": "\"Cóż to, Państwo Dobrzyńscy! a to co się", + "113241": "święci?", + "113242": "A my czy to będziemy spod prawa wyjęci?", + "113243": "Kiedy nas zapraszano z naszego zaścianku,", + "113244": "A zapraszał nas klucznik Rębajło Mopanku,", + "113245": "Mówiono nam, że wielkie rzeczy dziać się miały,", + "113246": "Że tu nie o Dobrzyńskich, lecz o powiat cały,", + "113247": "O całą szlachtę idzie; toż i Robak bąkał,", + "113248": "Choć nigdy nie dokończył i zawsze się jąkał,", + "113249": "I ciemno się tłumaczył; wreszcie, koniec końców,", + "113250": "My zjechali, sąsiadów wezwali przez gońców.", + "113251": "Nie sami tu, Panowie Dobrzyńscy, jesteście;", + "113252": "Z różnych innych zaścianków jest tu nas ze dwieście;", + "113253": "Wszyscy więc radźmy. Jeśli potrzeba marszałka,", + "113254": "Głosujmy wszyscy; równa u każdego gałka.", + "113255": "Niech żyje równość!\"", + "113256": "Zatem dwaj Terajewicze", + "113257": "I czterej Stupułkowscy, i trzej Mickiewicze", + "113258": "Krzyknęli: \"Wiwat równość!\" - stojąc za Skołubą.", + "113259": "Tymczasem Buchman wołał: \"Zgoda będzie zgubą!\"", + "113260": "Kropiciel krzyczał: \"Bez was obejdziem się sami;", + "113261": "Niech żyje nasz marszałek, Maciek nad Maćkami!", + "113262": "Hej, do laski!\" Dobrzyńscy krzyczą:", + "113263": "\"Zapraszamy!\"", + "113264": "A obca szlachta woła w głos: \"Nie pozwalamy!\"", + "113265": "Rozstrycha się tłum na dwie kupy rozdzielony", + "113266": "I kiwając głowami w dwie przeciwne strony,", + "113267": "Tamci: \"Nie pozwalamy!\" - ci krzyczą: \"Prosiemy!\"", + "113268": "Maciek stary w pośrodku jeden siedział niemy", + "113269": "I jedna głowa jego była nieruchoma.", + "113270": "Przeciw niemu stał Chrzciciel, zwieszony rękoma", + "113271": "Na maczudze, a głową na końcu maczugi", + "113272": "Wspartą kręcił jak tykwą wbitą na kij długi", + "113273": "I na przemiany to w tył, to się naprzód kiwał,", + "113274": "I ustawicznie: \"Kropić, kropić!\" wykrzykiwał.", + "113275": "Wzdłuż izby zaś przebiegał Brzytewka ruchawy", + "113276": "Ciągle od Kropiciela do Macieja ławy.", + "113277": "Konewka zaś powoli wszerz izbę przechodził", + "113278": "Od Dobrzyńskich do szlachty, niby to ich godził;", + "113279": "Jeden wciąż wołał: \"Golić!\" - a drugi:", + "113280": "\"Zalewać!\"", + "113281": "Maciek milczał, lecz widno, że się zaczął gniewać.", + "113282": "Ćwierć godziny wrzał hałas, gdy nad tłum", + "113283": "wrzeszczący,", + "113284": "Ze środka głów, wyskoczył w górę słup błyszczący:", + "113285": "Był to rapier sążnistej długości, szeroki", + "113286": "Na całą piędź, a sieczny na obadwa boki.", + "113287": "Widocznie miecz teutoński, z norymberskiej stali", + "113288": "Ukuty; wszyscy milcząc na broń poglądali.", + "113289": "Kto ją podniósł? nie widać, lecz zaraz zgadniono:", + "113290": "\"To Scyzoryk! Niech żyje Scyzoryk! - krzykniono -", + "113291": "Wiwat Scyzoryk, klejnot Rębajłów zaścianku!", + "113292": "Wiwat Rębajło, Szczerbiec, Półkozic, Mopanku!\"", + "113293": "Wnet Gerwazy (to on był) przez tłum się przecisnął", + "113294": "Na środek izby, wkoło Scyzorykiem błysnął,", + "113295": "Potem, w dół chyląc ostrze na znak powitania", + "113296": "Przed Maćkiem, rzekł: \"Rózeczce Scyzoryk się kłania.", + "113297": "Bracia szlachta Dobrzyńscy! Ja nie będę radził", + "113298": "Nic a nic, powiem tylko, po com Was zgromadził,", + "113299": "A co robić, jak robić, decydujcie sami.", + "113300": "Wiecie, słuch dawno chodzi między zaściankami,", + "113301": "Że się na wielkie rzeczy zanosi na świecie;", + "113302": "Ksiądz Robak o tem gadał, wszakże wszyscy wiecie?\"", + "113303": "\"Wiemy!\" - krzyknęli. - \"Dobrze. Owoż mądrej głowie", + "113304": "-", + "113305": "Ciągnął mowca spojrzawszy bystro - dość dwie słowie,", + "113306": "Nieprawdaż?\" \"Prawda!\" - rzekli. - \"Gdy cesarz", + "113307": "francuski -", + "113308": "Rzekł Klucznik - stąd przyciąga, a stamtąd car ruski:", + "113309": "Więc wojna, car z cesarzem, królowie z królami", + "113310": "Pójdą za łby, jak zwykle między monarchami;", + "113311": "A nam czy siedzieć cicho? Gdy wielki wielkiego", + "113312": "Będzie dusić, my duśmy mniejszych, każdy swego.", + "113313": "Z góry i z dołu, wielcy wielkich, małych mali,", + "113314": "Jak zaczniem ciąć, tak całe szelmostwo się zwali", + "113315": "I tak zakwitnie szczęście i Rzeczpospolita.", + "113316": "Nieprawdaż?\"", + "113317": "\"Prawda! - rzekli - jakby z książki czyta\".", + "113318": "\"Prawda! - powtórzył Chrzciciel - krop a krop, i kwita\".", + "113319": "\"Ja zawsze gotów golić\" - ozwał się Brzytewka.", + "113320": "\"Tylko zgodźcie się - prosił uprzejmie Konewka -", + "113321": "Chrzcicielu i Macieju, pod czyją iść wodzą\".", + "113322": "Ale mu przerwał Buchman: \"Niech się głupi godzą!", + "113323": "Dyskusyje publicznej sprawie nie zaszkodzą.", + "113324": "Proszę milczeć! Słuchamy! Sprawa na tem zyska,", + "113325": "Pan Klucznik ją z nowego zważa stanowiska\".", + "113326": "\"Owszem - zawołał Klucznik - u mnie po staremu:", + "113327": "O wielkich rzeczach myśleć należy wielkiemu;", + "113328": "Jest na to cesarz, będzie król, senat, posłowie.", + "113329": "Takie rzeczy, Mopanku, robią się w Krakowie", + "113330": "Lub w Warszawie, nie u nas, w zaścianku, w Dobrzynie;", + "113331": "Aktów konfederackich nie piszą w kominie", + "113332": "Kredą, nie na wicinie, lecz na pergaminie:", + "113333": "Nie nam to pisać akta, ma Polska pisarzy", + "113334": "Koronnych i litewskich, tak robili starzy;", + "113335": "Moja rzecz Scyzorykiem wyrzynać\". -", + "113336": "\"Kropidłem", + "113337": "Pluskać\" - dodał Kropiciel. - \"I wykalać Szydłem\" -", + "113338": "Krzyknął Bartek Szydełko, dobywszy swej szpadki.", + "113339": "\"Wszystkich was - kończył Klucznik - biorę tu na świadki,", + "113340": "Czy Robak nie powiadał, że wprzód nim przyjmiecie", + "113341": "W dom wasz Napoleona, trzeba wymieść śmiecie?", + "113342": "Słyszeliście to wszyscy, a czy rozumiecie?", + "113343": "Któż jest śmieciem powiatu? Kto zdradziecko zabił", + "113344": "Najlepszego z Polaków, kto go okradł, zgrabił?", + "113345": "I jeszcze chce ostatki wydrzeć z rąk dziedzica?", + "113346": "Któż to? Mamże wam gadać?\"", + "113347": "\"A jużci Soplica -", + "113348": "Przerwał Konewka - to łotr!\" - \"Oj, to", + "113349": "ciemiężyciel!\" -", + "113350": "Pisnął Brzytewka. - \"Więc go kropić!\" - dodał", + "113351": "Chrzciciel.", + "113352": "\"Jeśli zdrajca - rzekł Buchman - więc na szubienicę!\"", + "113353": "\"Hejże! - krzyknęli wszyscy - hajże na Soplicę!\"", + "113354": "Lecz Prusak śmiał podjąć się Sędziego obrony", + "113355": "I wołał z wzniesionemi ku szlachcie ramiony:", + "113356": "\"Panowie Bracia! aj! aj! a na boskie rany!", + "113357": "Co znowu? Panie Klucznik, czy Waść opętany?", + "113358": "Czy o tem była mowa? że ktoś miał wariata,", + "113359": "Banita bratem, to co? karać go za brata!", + "113360": "To mi po chrześcijańsku! Są tu w tym konszachty", + "113361": "Hrabiego. - Żeby Sędzia był ciężki dla szlachty,", + "113362": "Nieprawda! dalibógże! to wy tylko sami", + "113363": "Pozywacie go, a on zgody szuka z wami,", + "113364": "Ustępuje ze swego, jeszcze grzywny płaci,", + "113365": "Ma proces z Hrabią, cóż stąd? obadwa bogaci;", + "113366": "Niechaj pan drze się z panem, cóż to do nas braci?", + "113367": "Pan Sędzia ciemiężyciel! On pierwszy zabraniał,", + "113368": "Ażeby się chłop przed nim do ziemi nie kłaniał,", + "113369": "Mówiąc, że to grzech. Nieraz u niego gromada", + "113370": "Chłopska, ja sam widziałem, do stołu z nim siada;", + "113371": "Płacił za włość podatki, a nie tak jest w Klecku,", + "113372": "Choć tam Waść, Panie Buchman, rządzisz po niemiecku.", + "113373": "Sędzia zdrajca! - My się z nim od infimy znamy:", + "113374": "Poczciwe było dziecko i dziś taki samy;", + "113375": "Polskę kocha nad wszystko, polskie obyczaje", + "113376": "Chowa, modom moskiewskim przystępu nie daje.", + "113377": "Ilekroć z Prus powracam, chcąc zmyć się z niemczyzny,", + "113378": "Wpadam do Soplicowa jak w centrum polszczyzny:", + "113379": "Tam się człowiek napije, nadysze Ojczyzny!", + "113380": "Dalbóg, Dobrzyńscy! ja wasz brat, ale Sędziego", + "113381": "Nie pozwolę pokrzywdzić, nie będzie nic z tego.", + "113382": "Nie tak, Panowie Bracia, w Wielko - Polszcze było:", + "113383": "Co za duch! co za zgoda! aż przypomnieć miło!", + "113384": "Nikt tam podobną fraszką nie śmiał rady mieszać!\"", + "113385": "\"To nie fraszka - zawołał Klucznik - łotrów", + "113386": "wieszać!\"", + "113387": "Szmer wzmagał się; wtem Jankiel posłuchania prosił,", + "113388": "Na ławę wskoczył, stanął i nad głowy wznosił", + "113389": "Brodę jak wiechę, co mu aż do pasa wisi;", + "113390": "Prawą ręką zdjął z wolna z głowy kołpak lisi,", + "113391": "Lewą ręką jarmułkę zruszoną poprawił,", + "113392": "Potem lewicę za pas zatknął i tak prawił,", + "113393": "Kołpakiem lisim w kolej kłaniając się nisko", + "113394": "\"Nu, Panowie Dobrzyńscy, ja sobie żydzisko;", + "113395": "Mnie Sędzia ni brat, ni swat; szanuję Sopliców,", + "113396": "Jak panów bardzo dobrych i moich dziedziców;", + "113397": "Szanuję też Dobrzyńskich Bartków i Maciejów,", + "113398": "Jako dobrych sąsiadów, panów dobrodziejów;", + "113399": "A mówię tak: jeżeli Państwo chcą gwałt zrobić", + "113400": "Sędziemu, to bardzo źle; możecie się pobić,", + "113401": "Zabić... - A asesory? a sprawnik? a turma?", + "113402": "Bo w wiosce u Soplicy jest żołnierzy hurma,", + "113403": "Wszystko jegry! Asesor w domu; tylko świśnie,", + "113404": "Tak wraz przymaszerują, stoją jak umyślnie.", + "113405": "A co będzie? A jeśli czekacie Francuza,", + "113406": "To Francuz jest daleko jeszcze, droga duża.", + "113407": "Ja Żyd, o wojnach nie wiem, a byłem w Bielicy", + "113408": "I widziałem tam żydków od samej granicy;", + "113409": "Słychać, że Francuz stoi nad rzeką Łososną,", + "113410": "A wojna jeśli będzie, to chyba aż wiosną.", + "113411": "Nu, mówię tak: czekajcie; wszak dwór Soplicowa", + "113412": "Nie budka kramna, co się rozbierze, w wóz schowa", + "113413": "I pojedzie - dwór jak stał, do wiosny stać będzie;", + "113414": "A pan Sędzia to nie jest żydek na arendzie,", + "113415": "Nie uciecze, to jego można znaleźć wiosną;", + "113416": "A teraz rozejdźcie się, a nie gadać głośno", + "113417": "O tem, co było, bo to gadać, to daremno!", + "113418": "A czyja łaska Panów Szlachty, proszę ze mną.", + "113419": "Moja Siora powiła małego Jankielka,", + "113420": "Ja dziś traktuję wszystkich, a muzyka wielka!", + "113421": "Każę przynieść kozicę, basetlę, dwie skrzypiec,", + "113422": "A pan Maciej Dobrodziej lubi stary lipiec", + "113423": "I nowego mazurka; mam nowe mazurki,", + "113424": "A wyuczyłem śpiewać fein moje bachurki\".", + "113425": "Wymowa lubionego powszechnie Jankiela", + "113426": "Trafiała do serc; powstał krzyk, oklask wesela,", + "113427": "Szmer przyzwolenia nawet za domem się szerzył,", + "113428": "Gdy Gerwazy w Jankiela Scyzorykiem zmierzył.", + "113429": "Żyd skoczył, wpadł w tłum;", + "113430": "Klucznik wołał: \"Precz stąd, Żydzie!", + "113431": "Nie tkaj palców między drzwi, nie o ciebie idzie!", + "113432": "Panie Prusak! że Waszeć sędziowską handlujesz", + "113433": "Parą wicin mizernych, to już zań gardłujesz?", + "113434": "Zapomniałeś, Mopanku, że ojciec Waszécin", + "113435": "Spławiał do Prus dwadzieście Horeszkowskich wicin?", + "113436": "Stąd się zbogacił i on, i jego rodzina;", + "113437": "Ba, nawet wszyscy, ilu was tu jest z Dobrzyna.", + "113438": "Bo pamiętacie, starzy, słyszeliście młodzi,", + "113439": "Że Stolnik był was wszystkich ojciec i dobrodziéj:", + "113440": "Kogoż on komisarzem słał do swych dóbr pińskich?", + "113441": "Dobrzyńskiego! Rachmistrzów kogo miał? Dobrzyńskich!", + "113442": "Marszałkostwa, kredensu nie zwierzał nikomu,", + "113443": "Tylko Dobrzyńskim: pełno Dobrzyńskich miał w domu!", + "113444": "On forytował wasze w trybunałach sprawy,", + "113445": "On wyrabiał u króla dla was chleb łaskawy,", + "113446": "Dzieci wasze kopami pomieszczał w konwikcie", + "113447": "Pijarskim, na swym koszcie, odzieży i wikcie;", + "113448": "Dorosłych promowował także swym nakładem.", + "113449": "A dlaczego to robił? Że wam był sąsiadem!", + "113450": "Dziś Soplica kopcami tyka waszych granic;", + "113451": "Cóż kiedy wam dobrego zrobił on?\"", + "113452": "\"Nic a nic! -", + "113453": "Przerwał Konewka - bo to wyrosło z szlachciury,", + "113454": "A jak dmie się, phu phu phu, jak nos drze do góry!", + "113455": "Pamiętacie, prosiłem na córki wesele;", + "113456": "Poję, nie chce pić, mówi: <>", + "113458": "Ot, magnat! delikacik z marymonckiej mąki!", + "113459": "Nie pił, leliśmy w gardło; krzyczał: <>", + "113461": "Czekaj no, niech no ja mu z Konewki naleję\".", + "113462": "\"Filut - zawołał Chrzciciel - oj, i ja go kropnę", + "113463": "Za swoje. Mój syn - było to dziecko roztropne,", + "113464": "Teraz tak zgłupiał, że go nazywają Sakiem.", + "113465": "A z przyczyny Sędziego został głupcem takim.", + "113466": "Mówiłem: <>", + "113468": "On znowu smyk do Zosi, dybie przez konopie;", + "113469": "Złowiłem go, a zatem za uszy i kropię;", + "113470": "A on beczy i beczy jak maleńkie chłopie:", + "113471": "<> - a wciąż", + "113472": "szlocha .", + "113473": "Co tobie? A on mówi, że tę Zosię kocha!", + "113474": "Chciałby popatrzyć na nią! Żal mi nieboraka;", + "113475": "Mówię Sędziemu: <>", + "113476": "On mówi: <>. Łotr! łże, już ją komuś", + "113478": "swata.", + "113479": "Słyszałem; już ja się tam na wesele wkręcę,", + "113480": "Ja im łoże małżeńskie Kropidłem poświęcę\".", + "113481": "\"I taki łotr - zawołał Klucznik - ma panować?", + "113482": "I dawnych panów, lepszych od siebie, rujnować?", + "113483": "A Horeszków i pamięć, i imię zaginie!", + "113484": "Gdzież jest wdzięczność na świecie?", + "113485": "- nie ma jej w Dobrzynie.", + "113486": "Bracia! chcecie bój z ruskim wieść imperatorem,", + "113487": "A boicie się wojny z Soplicowskim dworem?", + "113488": "Strach wam turmy! czyż to ja wzywam na rozboje?", + "113489": "Broń Boże! Szlachta Bracia! ja przy prawie stoję.", + "113490": "Wszak Hrabia wygrał, zyskał dekretów niemało;", + "113491": "Tylko je egzekwować! Tak dawniej bywało:", + "113492": "Trybunał pisał dekret, szlachta wypełniała,", + "113493": "A szczególniej Dobrzyńscy, i stąd wasza chwała", + "113494": "Urosła w Litwie!", + "113495": "Wszakże to Dobrzyńscy sami", + "113496": "Bili się na zajeździe myskim z Moskalami,", + "113497": "Których przywiódł jenerał ruski Wojniłowicz", + "113498": "I łotr, przyjaciel jego, pan Wołk z Ługomowicz;", + "113499": "Pamiętacie, jak Wołka wzięliśmy w niewolę,", + "113500": "Jak chcieliśmy go wieszać na belce w stodole,", + "113501": "Iż był tyran dla chłopstwa, a sługa Moskali;", + "113502": "Ale się chłopi głupi nad nim zlitowali!", + "113503": "(Upiec go muszę kiedyś na tym Scyzoryku).", + "113504": "Nie wspomnę innych wielkich zajazdów bez liku,", + "113505": "Z których wyszliśmy zawsze, jak szlachcie przystało,", + "113506": "I z zyskiem, i aplauzem powszechnym, i z chwałą!", + "113507": "Po cóż o tem wspominać! Dziś darmo pan Hrabia,", + "113508": "Sąsiad wasz, sprawę toczy, dekrety wyrabia,", + "113509": "Już nikt z was pomóc nie chce biednemu sierocie!", + "113510": "Dziedzic Stolnika, tego, który żywił krocie,", + "113511": "Dziś nie ma przyjaciela oprocz mnie - Klucznika,", + "113512": "I ot, tego wiernego mego Scyzoryka!\"", + "113513": "\"I Kropidła! - rzekł Chrzciciel - gdzie ty,", + "113514": "Gerwazeńku,", + "113515": "Tam i ja, póki ręka, póki plusk plask w ręku.", + "113516": "Co dwaj, to dwaj! Dalibóg, mój Gerwazy! ty miecz,", + "113517": "Ja mam Kropidło; dalbóg! ja kropię, a ty siecz,", + "113518": "I tak szach mach, plusk i plask; oni niech gawędzą!\"", + "113519": "\"Toć i Bartka - rzekł Brzytwa - Bracia nie", + "113520": "odpędzą;", + "113521": "Już co wy namydlicie, to ja wszystko zgolę\".", + "113522": "\"I ja - przydał Konewka - z wami ruszyć wolę,", + "113523": "Gdy ich nie można zgodzić na obior marszałka;", + "113524": "Co mi tam głosy, gałki, u mnie insza gałka", + "113525": "(Tu wydobył z kieszeni garść kul, dzwonił niemi):", + "113526": "Ot, gałki! - krzyknął - w Sędzię gałkami wszystkiemi!\"", + "113527": "\"Do was - wołał Skołuba - do was się łączymy!\"", + "113528": "\"Gdzie wy - krzyknęła szlachta - gdzie wy, to tam i my!", + "113529": "Niech żyją Horeszkowie! wiwant Półkozice!", + "113530": "Wiwat Klucznik Rębajło! Hajże na Soplice!\"", + "113531": "I tak wszystkich pociągnął wymowny Gerwazy:", + "113532": "Bo wszyscy ku Sędziemu mieli swe urazy,", + "113533": "Jak zwyczajnie w sąsiedztwie, to o szkodę skargi,", + "113534": "To o wyręby, to o granice zatargi:", + "113535": "Jednych gniew, drugich tylko podburzała zawiść", + "113536": "Bogactw Sędziego - wszystkich zgodziła nienawiść.", + "113537": "Cisną się do Klucznika, podnoszą do góry", + "113538": "Szable, pałki...", + "113539": "Aż Maciek, dotychczas ponury,", + "113540": "Nieruchomy, wstał z ławy i wolnemi kroki", + "113541": "Wyszedł na środek izby, i podparł się w boki;", + "113542": "I spojrzawszy przed siebie, i kiwając głową,", + "113543": "Zabrał głos, wymawiając z wolna każde słowo,", + "113544": "Z przestankiem i przyciskiem: \"A głupi! a głupi!", + "113545": "A głupi wy! Na kim się mleło, na was skrupi.", + "113546": "To póki o wskrzeszeniu Polski była rada,", + "113547": "O dobru pospolitem, głupi, u was zwada?", + "113548": "Nie można było, głupi, ani się rozmówić,", + "113549": "Głupi, ani porządku, ani postanowić", + "113550": "Wodza nad wami, głupi! A niech no kto podda", + "113551": "Osobiste urazy, głupi, u was zgoda!", + "113552": "Precz stąd! bo jakem Maciek, was, do milijonów", + "113553": "Kroćset kroci tysięcy fur beczek furgonów", + "113554": "Diabłów!!!...\"", + "113555": "Ucichli wszyscy jak rażeni gromem!", + "113556": "Ale razem straszliwy powstał krzyk za domem:", + "113557": "\"Wiwat Hrabia!\" On wjeżdżał na folwark Maciejów,", + "113558": "Sam zbrojny, za nim zbrojnych dziesięciu dżokejów.", + "113559": "Hrabia siedział na dzielnym koniu, w czarnym stroju;", + "113560": "Na sukni orzechowy płaszcz włoskiego kroju,", + "113561": "Szeroki, bez rękawów, jak wielka opona,", + "113562": "Spięty klamrą u szyi, spadał przez ramiona;", + "113563": "Kapelusz miał okrągły z piórem, w ręku szpadę,", + "113564": "Okręcił się i szpadą powitał gromadę.", + "113565": "\"Wiwat Hrabia! - krzyknęli - z nim żyć i", + "113566": "umierać!\"", + "113567": "Szlachta zaczęła z chaty przez okna wyzierać", + "113568": "I za Klucznikiem coraz ku drzwiom się napierać;", + "113569": "Klucznik wyszedł, a za nim tłum przeze drzwi runął,", + "113570": "Maciek resztę wypędził, drzwi zamknął, zasunął", + "113571": "I przez okno wyjrzawszy, raz jeszcze rzekł: \"Głupi!\"", + "113572": "A tymczasem się szlachta do Hrabiego kupi;", + "113573": "Idą w karczmę, Gerwazy wspomniał dawne czasy,", + "113574": "Kazał sobie trzy podać od kontuszów pasy,", + "113575": "Na nich ze sklepu karczmy beczki wydobywa", + "113576": "Trzy: jedną miodu, drugą wódki, trzecią piwa.", + "113577": "Wyjął goździe, wnet z szumem trysnęły trzy strugi:", + "113578": "Jeden biały jak srebro, krwawnikowy drugi,", + "113579": "Trzeci żółty; troistą grają w górze tęczą,", + "113580": "A spadając w sto kubków, we sto szklanek brzęczą.", + "113581": "Wre szlachta, tamci piją, ci Hrabiemu życzą", + "113582": "Lat setnych, wszyscy: \"Hajże na Soplice!\" krzyczą.", + "113583": "Jankiel wymknął się milczkiem, oklep; Prusak równie,", + "113584": "Nie słuchany, choć jeszcze rozprawiał wymownie,", + "113585": "Chciał zmykać, szlachta w pogoń, wołając, że zdradził.", + "113586": "Mickiewicz stał z daleka, ni krzyczał, ni radził,", + "113587": "Ale z miny poznano, że coś złego knuje,", + "113588": "Więc do kordów, i hajże! On się rejteruje,", + "113589": "Odcina się, już ranny, przyparty do płotów,", + "113590": "Gdy mu skoczył na odsiecz Zan i trzech Czeczotów.", + "113591": "Zaczem rozjęto szlachtę, ale w tym rozruchu", + "113592": "Dwóch było ciętych w ręce, ktoś dostał po uchu.", + "113593": "Reszta wsiadała na koń.", + "113594": "Hrabia i Gerwazy", + "113595": "Porządkują, rozdają oręże, rozkazy.", + "113596": "W końcu wszyscy przez długą zaścianku ulicę", + "113597": "Puścili się w cwał, krzycząc: \"Hajże na Soplice!\"", + "113598": "KSIĘGA ÓSMA", + "113599": "ZAJAZD", + "113600": "Astronomia Wojskiego - Uwaga Podkomorzego nad kometami - Tajemnicza scena w pokoju Sędziego - Tadeusz, chcąc zręcznie wyplątać się, wpada w wielkie kłopoty - Nowa Dydo- Zajazd - Ostatnia woźnieńska protestacja - Hrabia zdobywa Soplicowo - Szturm i rzeź - Gerwazy piwnicznym - Uczta zajazdowa.", + "113601": "Przed burzą bywa chwila cicha i ponura,", + "113602": "Kiedy nad głowy ludzi przyleciawszy chmura", + "113603": "Stanie i grożąc twarzą, dech wiatrów zatrzyma,", + "113604": "Milczy, obiega ziemię błyskawic oczyma,", + "113605": "Znacząc te miejsca, gdzie wnet ciśnie grom po gromie:", + "113606": "Tej ciszy chwila była w Soplicowskim domie.", + "113607": "Myśliłbyś, że przeczucie nadzwyczajnych zdarzeń", + "113608": "Ścięło usta i wzniosło duchy w kraje marzeń.", + "113609": "Po wieczerzy i Sędzia, i goście ze dworu", + "113610": "Wychodzą na dziedziniec używać wieczoru;", + "113611": "Zasiadają na przyzbach wysłanych murawą;", + "113612": "Całe grono z posępną i cichą postawą", + "113613": "Pogląda w niebo, które zdawało się zniżać,", + "113614": "Ścieśniać i coraz bardziej ku ziemi przybliżać,", + "113615": "Aż oboje, skrywszy się pod zasłonę ciemną", + "113616": "Jak kochankowie, wszczęli rozmowę tajemną,", + "113617": "Tłumacząc swe uczucia w westchnieniach tłumionych,", + "113618": "Szeptach, szmerach i słowach na wpół wymówionych,", + "113619": "Z których składa się dziwna muzyka wieczoru.", + "113620": "Zaczął ją puszczyk, jęcząc na poddaszu dworu;", + "113621": "Szepnęły wiotkiem skrzydłem niedoperze, lecą", + "113622": "Pod dom, gdzie szyby okien, twarze ludzi świecą;", + "113623": "Niżej zaś - niedoperzów siostrzyczki, ćmy, rojem", + "113624": "Wiją się, przywabione białym kobiet strojem.", + "113625": "Mianowicie przykrzą się Zosi, bijąc w lice", + "113626": "I w jasne oczki, które biorą za dwie świéce.", + "113627": "Na powietrzu owadów wielki krąg się zbiera,", + "113628": "Kręci się, grając jako harmoniki sfera;", + "113629": "Ucho Zosi rozróżnia wśród tysiąca gwarów", + "113630": "Akord muszek i półton fałszywy komarów.", + "113631": "W polu koncert wieczorny ledwie jest zaczęty;", + "113632": "Właśnie muzycy kończą stroić instrumenty.", + "113633": "Już trzykroć wrzasnął derkacz, pierwszy skrzypak łąki,", + "113634": "Już mu z dala wtórują z bagien basem bąki,", + "113635": "Już bekasy do góry porwawszy się wiją", + "113636": "I bekając raz po raz jak w bębenki biją.", + "113637": "Na finał szmerów muszych i ptaszęcej wrzawy", + "113638": "Odezwały się chórem podwójnym dwa stawy,", + "113639": "Jako zaklęte w górach kaukaskich jeziora,", + "113640": "Milczące przez dzień cały, grające z wieczora.", + "113641": "Jeden staw, co toń jasną i brzeg miał piaszczysty,", + "113642": "Modrą piersią jęk wydał cichy, uroczysty;", + "113643": "Drugi staw, z dnem błotnistem i gardzielem mętnym,", + "113644": "Odpowiedział mu krzykiem żałośnie namiętnym;", + "113645": "W obu stawach piały żab niezliczone hordy,", + "113646": "Oba chory zgodzone w dwa wielkie akordy.", + "113647": "Ten fortissimo zabrzmiał, tamten nuci z cicha,", + "113648": "Ten zdaje się wyrzekać, tamten tylko wzdycha;", + "113649": "Tak dwa stawy gadały do siebie przez pola,", + "113650": "Jak grające na przemian dwie arfy Eola.", + "113651": "Mrok gęstniał; tylko w gaju i około rzeczki,", + "113652": "W łozach, błyskały wilcze oczy jako świeczki,", + "113653": "A dalej, u ścieśnionych widnokręgu brzegów,", + "113654": "Tu i ówdzie ogniska pastuszych noclegów.", + "113655": "Nareszcie księżyc srebrną pochodnię zaniecił,", + "113656": "Wyszedł z boru i niebo i ziemię oświecił.", + "113657": "One teraz, z pomroku odkryte w połowie,", + "113658": "Drzemały obok siebie jako małżonkowie", + "113659": "Szczęśliwi: niebo w czyste objęło ramiona", + "113660": "Ziemi pierś, co księżycem świeci posrebrzona.", + "113661": "Już naprzeciw księżyca gwiazda jedna, druga", + "113662": "Błysnęła; już ich tysiąc, już milijon mruga.", + "113663": "Kastor z bratem Polluksem jaśnieli na czele,", + "113664": "Zwani niegdyś u Sławian: Lele i Polele;", + "113665": "Teraz ich w zodyjaku gminnym znów przechrzczono,", + "113666": "Jeden zowie się L i t w ą, a drugi K o r o n ą.", + "113667": "Dalej niebieskiej W a g i dwie szale błyskają;", + "113668": "Na nich Bóg w dniu stworzenia (starzy powiadają)", + "113669": "Ważył z kolei wszystkie planety i ziemie,", + "113670": "Nim w przepaściach powietrza osadził ich brzemię;", + "113671": "Potem wagi złociste zawiesił na niebie:", + "113672": "Z nich to ludzie wag i szal wzór wzięli dla siebie.", + "113673": "Na północ świeci okrąg gwiaździstego S i t a,", + "113674": "Przez które Bóg (jak mówią) przesiał ziarnka żyta,", + "113675": "Kiedy je z nieba zrucał dla Adama ojca,", + "113676": "Wygnanego za grzechy z rozkoszy ogrojca.", + "113677": "Nieco wyżej D a w i d a w ó z, gotów do jazdy,", + "113678": "Długi dyszel kieruje do Polarnej Gwiazdy.", + "113679": "Starzy Litwini wiedzą o rydwanie owym,", + "113680": "Że niesłusznie pospólstwo zwie go Dawidowym,", + "113681": "Gdyż to jest wóz Anielski. Na nim to przed czasy", + "113682": "Jechał Lucyper, Boga gdy wyzwał w zapasy,", + "113683": "Mlecznym gościńcem pędząc w cwał w niebieskie progi,", + "113684": "Aż go Michał zbił z wozu, a wóz zrucił z drogi.", + "113685": "Teraz, popsuty, między gwiazdami się wala,", + "113686": "Naprawiać go archanioł Michał nie pozwala.", + "113687": "I to wiadomo także u starych Litwinów", + "113688": "(A wiadomość tę pono wzięli od rabinów),", + "113689": "Że ów zodyjakowy S m o k, długi i gruby,", + "113690": "Który gwiaździste wije po niebie przeguby,", + "113691": "Którego mylnie W ę ż e m chrzczą astronomowie,", + "113692": "Jest nie wężem, lecz rybą. Lewiatan się zowie.", + "113693": "Przed czasy mieszkał w morzach, ale po potopie", + "113694": "Zdechł z niedostatku wody; więc na niebios stropie,", + "113695": "Tak dla osobliwości, jako dla pamiątki,", + "113696": "Anieli zawiesili jego martwe szczątki.", + "113697": "Podobnie pleban mirski zawiesił w kościele", + "113698": "Wykopane olbrzymów żebra i piszczele.", + "113699": "Takie gwiazd historyje, które z książek zbadał", + "113700": "Albo słyszał z podania, Wojski opowiadał;", + "113701": "Chociaż wieczorem słaby miał wzrok Wojski stary", + "113702": "I nie mógł w niebie dojrzeć nic przez okulary,", + "113703": "Lecz na pamięć znał imię i kształt każdej gwiazdy;", + "113704": "Wskazywał palcem miejsca i drogę ich jazdy.", + "113705": "Dziś mało go słuchano, nie zważano wcale", + "113706": "Na Sito ni na Smoka, ani też na Szale;", + "113707": "Dziś oczy i myśl wszystkich pociąga do siebie", + "113708": "Nowy gość, dostrzeżony niedawno na niebie:", + "113709": "Był to k o m e t a pierwszej wielkości i mocy,", + "113710": "Zjawił się na zachodzie, leciał ku północy;", + "113711": "Krwawym okiem z ukosa na rydwan spoziera,", + "113712": "Jakby chciał zająć puste miejsce Lucypera,", + "113713": "Warkocz długi w tył rzucił i część nieba trzecią", + "113714": "Obwinął nim, gwiazd krocie zagarnął jak siecią", + "113715": "I ciągnie je za sobą, a sam wyżej głową", + "113716": "Mierzy, na północ, prosto w gwiazdę biegunową.", + "113717": "Z niewymownym przeczuciem cały lud litewski", + "113718": "Poglądał każdej nocy na ten cud niebieski,", + "113719": "Biorąc złą wróżbę z niego tudzież z innych", + "113720": "znaków;", + "113721": "Bo zbyt często słyszano krzyk złowieszczych ptaków,", + "113722": "Które na pustych polach gromadząc się w kupy,", + "113723": "Ostrzyły dzioby, jakby czekając na trupy.", + "113724": "Zbyt często postrzegano, że psy ziemię ryły", + "113725": "I jak gdyby śmierć wietrząc, przeraźliwie wyły:", + "113726": "Co wróży głód lub wojnę; a strażnicy boru", + "113727": "Widzieli, jak przez smętarz szła dziewica moru,", + "113728": "Która wznosi się czołem nad najwyższe drzewa,", + "113729": "A w lewym ręku chustką skrwawioną powiewa.", + "113730": "Różne stąd wnioski tworzył stojący przy płocie", + "113731": "Cywun, co przyszedł zdawać sprawę o robocie,", + "113732": "I pisarz prowentowy w szeptach z ekonomem.", + "113733": "Lecz Podkomorzy siedział na przyźbie przed domem.", + "113734": "Przerwał rozmowę gości, znać, że głos zabiera;", + "113735": "Błysnęła przy księżycu wielka tabakiera", + "113736": "(Cała z szczerego złota, z brylantów oprawa,", + "113737": "We środku za szkłem portret króla Stanisława);", + "113738": "Zadzwonił w nią palcami, zażył i rzekł: \"Panie", + "113739": "Tadeuszu, Waścine o gwiazdach gadanie", + "113740": "Jest tylko echem tego, co słyszałeś w szkole.", + "113741": "Ja o cudzie - prostaków poradzić się wolę.", + "113742": "I ja astronomiji słuchałem dwa lata", + "113743": "W Wilnie, gdzie Puzynina, mądra i bogata", + "113744": "Pani, oddała dochód z wioski dwiestu chłopów", + "113745": "Na zakupienie różnych szkieł i teleskopów;", + "113746": "Ksiądz Poczobut, człek sławny, był obserwatorem", + "113747": "I całej Akademiji naonczas rektorem,", + "113748": "Przecież w końcu katedrę i teleskop rzucił,", + "113749": "Do klasztoru, do cichej celi swej powrócił", + "113750": "I tam umarł przykładnie. Znam się też z Śniadeckim,", + "113751": "Który jest mądrym bardzo człekiem, chociaż świeckim.", + "113752": "Owoż astronomowie planetę, kometę,", + "113753": "Uważają tak jako mieszczanie karetę;", + "113754": "Wiedzą, czyli zajeżdża przed króla stolicę,", + "113755": "Czyli z rogatek miejskich rusza za granicę;", + "113756": "Lecz kto w niej jechał? po co? co z królem rozmawiał?", + "113757": "Czy król posła z pokojem, czy z wojną wyprawiał?", + "113758": "O to ani pytają.", + "113759": "Pomnę, za mych czasów,", + "113760": "Gdy Branecki karetą swą ruszył do Jassów", + "113761": "I za tą niepoczciwą pociągnął karetą", + "113762": "Ogon targowiczanów, jak za tą kometą -", + "113763": "Lud prosty, choć w publiczne nie mieszał się rady,", + "113764": "Zgadnął zaraz, że ogon ów jest wróżbą zdrady.", + "113765": "Słychać, że lud dał imię m i o t ł y tej komecie,", + "113766": "I powiada, że ona milijon wymiecie\".", + "113767": "A na to rzekł z ukłonem Wojski: \"Prawda, Jaśnie", + "113768": "Wielmożny Podkomorzy; przypominam właśnie,", + "113769": "Co mnie mówiono niegdyś, małemu dziecięciu,", + "113770": "Pamiętam, choć nie miałem wówczas lat dziesięciu,", + "113771": "Kiedy widziałem w domu naszym nieboszczyka", + "113772": "Sapiehę, pancernego znaku porucznika,", + "113773": "Co potem był nadwornym marszałkiem królewskim,", + "113774": "Na koniec umarł wielkim kanclerzem litewskim,", + "113775": "Miawszy lat sto i dziesięć. Ten, za króla Jana", + "113776": "Trzeciego był pod Wiedniem w chorągwi hetmana", + "113777": "Jabłonowskiego; owoż ów kanclerz powiadał,", + "113778": "Że właśnie kiedy na koń król Jan Trzeci siadał,", + "113779": "Gdy nuncjusz papieski żegnał go na drogę,", + "113780": "A poseł austryjacki całował mu nogę,", + "113781": "Podając strzemię (poseł zwał się Wilczek hrabia),", + "113782": "Król krzyknął: <>", + "113783": "Spójrzą, alić nad głowy suwał się kometa", + "113784": "Drogą, jaką ciągnęły wojska Mahometa:", + "113785": "Z wschodu na zachód; potem i ksiądz Bartochowski,", + "113786": "Składając panegiryk na tryumf krakowski,", + "113787": "Pod godłem Orientis Fulmen, prawił wiele", + "113788": "O tym komecie; także czytam o nim w dziele", + "113789": "Pod tytułem Janina, gdzie jest opisana", + "113790": "Cała wyprawa króla nieboszczyka Jana", + "113791": "I wyryta chorągiew wielka Mahometa,", + "113792": "I ów taki, jak dziś go widzimy, kometa\".", + "113793": "\"Amen - rzekł na to Sędzia - ja wróżbę Waszeci", + "113794": "Przyjmuję; oby z gwiazdą zjawił się Jan Trzeci!", + "113795": "Jest na zachodzie wielki dziś bohater; może", + "113796": "Kometa go przywiedzie do nas; co daj Boże!\"", + "113797": "Na to rzekł Wojski, głowę pochyliwszy smutnie:", + "113798": "\"Kometa czasem wojny, czasem wróży kłótnie!", + "113799": "Niedobrze, iż się zjawił tuż nad Soplicowem:", + "113800": "Może nam grozi jakiem nieszczęściem domowem.", + "113801": "Mieliśmy wczora dosyć rozterku i zwady,", + "113802": "Tak w czasie polowania, jako i biesiady,", + "113803": "Rejent kłócił się z rana z panem Asesorem,", + "113804": "A pan Tadeusz wyzwał Hrabiego wieczorem.", + "113805": "Pono spór ten ze skóry niedźwiedziej pochodził;", + "113806": "I gdyby mnie Dobrodziej Sędzia nie przeszkodził,", + "113807": "Ja bym u stołu obu przeciwników zgodził.", + "113808": "Bo chciałem opowiedzieć wypadek ciekawy,", + "113809": "Podobny do zdarzenia wczorajszej wyprawy,", + "113810": "Co trafił się najpierwszym strzelcom za mych czasów,", + "113811": "Posłowi Rejtanowi i księciu Denassów.", + "113812": "Przypadek był takowy:", + "113813": "Jenerał Podolskich", + "113814": "Ziem przejeżdżał z Wołynia do swoich dóbr polskich,", + "113815": "Czy też, gdy dobrze pomnę, na sejm do Warszawy.", + "113816": "Po drodze zwiedzał szlachtę, już to dla zabawy,", + "113817": "Już dla popularności; wstąpił więc do pana", + "113818": "Tadeusza, dziś świętej pamięci, Rejtana,", + "113819": "Który był potem naszym nowogrodzkim posłem", + "113820": "I w którego ja domu od dzieciństwa wzrosłem.", + "113821": "Owoż Rejtan na przyjazd księcia Jenerała", + "113822": "Zaprosił gości - liczna szlachta się zebrała,", + "113823": "Było teatrum (Książę kochał się w teatrze);", + "113824": "Fajerwerk dawał Kaszyc, który mieszka w Jatrze,", + "113825": "Pan Tyzenhauz tancerzy przysłał, a kapele", + "113826": "Ogiński i pan Sołtan, co mieszka w Zdzięciele.", + "113827": "Słowem, dawano huczne nad spodziw zabawy", + "113828": "W domu, a w lasach wielkie robiono obławy.", + "113829": "Wiadomo zaś Waszmościom jest, że prawie wszyscy,", + "113830": "Ile ich zapamiętać można, Czartoryscy,", + "113831": "Choć idą z Jagiellonów krwi, lecz do myślistwa", + "113832": "Nie są bardzo pochopni, pewno nie z lenistwa,", + "113833": "Lecz z gustów cudzoziemskich; i książę Jenerał", + "113834": "Częściej do książek niźli do psiarni zazierał,", + "113835": "I do alkówek damskich częściej niż do lasów.", + "113836": "W świcie Księcia był książę niemiecki Denassów,", + "113837": "O którym powiadano, że w libijskiej ziemi", + "113838": "Goszcząc, polował niegdyś z królmi murzyńskiemi", + "113839": "I tam tygrysa śpisą w ręcznym boju zwalił,", + "113840": "Z czego się bardzo książę ów Denassów chwalił.", + "113841": "U nas zaś polowano na dziki w tę porę;", + "113842": "Rejtan zabił ze sztucca ogromną maciorę,", + "113843": "Z wielkim niebezpieczeństwem, bo z bliska wypalił.", + "113844": "Każdy z nas trafność strzału wydziwiał i chwalił,", + "113845": "Tylko Niemiec Denassów obojętnie słuchał", + "113846": "Pochwał takich i, chodząc, pod nos sobie dmuchał:", + "113847": "Że trafny strzał dowodzi tylko śmiałe oko,", + "113848": "Biała broń śmiałą rękę; i zaczął szeroko", + "113849": "Znowu gadać o swojej Libiji i śpisie,", + "113850": "O swych królach murzyńskich i o swym tygrysie.", + "113851": "Markotno to się stało panu Rejtanowi,", + "113852": "Był człek żywy, uderzył po szabli i mówi:", + "113853": "<> -", + "113855": "I zaczynali z Niemcem dyskurs nazbyt żwawy.", + "113856": "Szczęściem, książę Jenerał przerwał te rozprawy,", + "113857": "Godząc ich po francusku. Co tam gadał, nie wiem,", + "113858": "Ale ta zgoda był to popioł nad żarzewiem,", + "113859": "Bo Rejtan wziął do serca, okazyi czekał", + "113860": "I dobrą sztukę spłatać Niemcowi przyrzekał;", + "113861": "Tej sztuki ledwie własnym nie przypłacił zdrowiem,", + "113862": "A spłatał ją nazajutrz, jak to wnet opowiem\".", + "113863": "Tu Wojski umilknąwszy prawą rękę wznosił", + "113864": "I u Podkomorzego tabakiery prosił;", + "113865": "Długo zażywa, kończyć powieści nie raczy,", + "113866": "Jak gdyby chciał zaostrzyć ciekawość słuchaczy.", + "113867": "Zaczynał wreszcie, kiedy znowu mu przerwano", + "113868": "Powieść taką ciekawą, tak pilnie słuchaną!", + "113869": "Bo do Sędziego nagle któś przysłał człowieka,", + "113870": "Donosząc, że z niezwłocznym interesem czeka.", + "113871": "Sędzia, dając dobranoc, żegnał całe grono;", + "113872": "Natychmiast się po różnych stronach rozpierzchniono:", + "113873": "Ci spać do domu, tamci w stodole na sianie;", + "113874": "Sędzia szedł podróżnemu dawać posłuchanie.", + "113875": "Inni już śpią. Tadeusz po sieniach się zwija,", + "113876": "Chodząc jako wartownik około drzwi stryja,", + "113877": "Bo musi w ważnych rzeczach rady jego szukać", + "113878": "Dziś jeszcze, nim spać pójdzie; nie śmie do drzwi stukać.", + "113879": "Sędzia drzwi na klucz zamknął, z kimś tajnie rozmawia;", + "113880": "Tadeusz końca czeka, a ucha nadstawia.", + "113881": "Słyszy wewnątrz szlochanie; nie trącając klamek,", + "113882": "Ostróżnie dziurką klucza zagląda przez zamek.", + "113883": "Widzi rzecz dziwną! Sędzia i Robak na ziemi", + "113884": "Klęczeli objąwszy się i łzami rzewnemi", + "113885": "Płakali, Robak ręce Sędziego całował,", + "113886": "Sędzia Księdza za szyję płacząc obejmował;", + "113887": "Wreszcie po ćwierćgodzinnem przerwaniu rozmowy", + "113888": "Robak po cichu tymi odezwał się słowy:", + "113889": "\"Bracie; Bóg wie, żem dotąd tajemnic dochował,", + "113890": "Którem z żalu za grzechy w spowiedzi ślubował;", + "113891": "Że Bogu i Ojczyźnie poświęcony cały,", + "113892": "Nie służąc pysze, ziemskiej nie szukając chwały,", + "113893": "Żyłem dotąd i chciałem umrzeć bernardynem,", + "113894": "Nie wydając nazwiska nie tylko przed gminem,", + "113895": "Ale nawet przed tobą i przed własnym synem!", + "113896": "Wszakże ksiądz prowincyjał dał mi pozwolenie", + "113897": "In articulo mortis zrobić objawienie.", + "113898": "Kto wie, czy wrócę żywy! Kto wie, co się stanie", + "113899": "W Dobrzynie! Bracie! wielkie, wielkie zamieszanie!", + "113900": "Francuz jeszcze daleko; nim przeminie zima,", + "113901": "Trzeba czekać, a szlachta pono nie dotrzyma.", + "113902": "Możem zanadto czynnie z powstaniem się krzątał!", + "113903": "Pono źle zrozumieli! Klucznik wszystko splątał!", + "113904": "Ten wariat Hrabia! słyszę, pobiegł do Dobrzyna!", + "113905": "Nie mogłem go uprzedzić, ważna w tym przyczyna:", + "113906": "Stary Maciek mnie poznał, a jeśli odkryje,", + "113907": "Potrzeba będzie oddać pod Scyzoryk szyję.", + "113908": "Nic Klucznika nie wstrzyma! mniejsza o mą głowę,", + "113909": "Lecz tym odkryciem spisku zerwałbym osnowę.", + "113910": "Przecież dziś tam być muszę! widzieć, co się", + "113911": "dzieje,", + "113912": "Choćbym zginął; beze mnie szlachta oszaleje!", + "113913": "Bądź zdrów, najmilszy bracie, bądź zdrów, śpieszyć muszę.", + "113914": "Jeśli zginę, ty jeden westchniesz za mą duszę;", + "113915": "W przypadku wojny tobie cała tajemnica", + "113916": "Wiadoma; kończ, com zaczął, pomnij, żeś Soplica!\"", + "113917": "Tu Ksiądz łzy otarł, habit zapiął, kaptur włożył", + "113918": "I okienicę tylną po cichu otworzył,", + "113919": "Widać było, że oknem do ogrodu skakał;", + "113920": "Sędzia, zostawszy jeden, siadł w krześle i płakał.", + "113921": "Chwilę czekał Tadeusz, nim w klamkę zadzwonił;", + "113922": "Otworzono mu; cicho wszedł, nisko się skłonił:", + "113923": "\"Stryjaszku Dobrodzieju - rzekł - ledwie dni kilka", + "113924": "Przebawiłem tu, dni te minęły jak chwilka;", + "113925": "Nie miałem czasu z twoim domem się nacieszyć", + "113926": "I z tobą, a odjeżdżać muszę, muszę śpieszyć", + "113927": "Zaraz, dzisiaj, Stryjaszku, a jutro najdaléj:", + "113928": "Wszak pamiętacie, żeśmy Hrabiego wyzwali.", + "113929": "Bić się z nim to rzecz moja, posłałem wyzwanie,", + "113930": "W Litwie jest zakazane pojedynkowanie,", + "113931": "Jadę więc na granicę Warszawskiego Księstwa;", + "113932": "Hrabia, prawda, fanfaron, lecz mu nie brak męstwa,", + "113933": "Na miejsce naznaczone zapewne się stawi,", + "113934": "Rozprawim się; a jeśli Bóg pobłogosławi,", + "113935": "Ukarzę go, a potem za Łososny brzegi", + "113936": "Przepłynę, gdzie mnie bratnie czekają szeregi.", + "113937": "Słyszałem, że mi ojciec testamentem kazał", + "113938": "Służyć w wojsku, a nie wiem, kto testament zmazał\".", + "113939": "\"Mój Tadeuszku - rzekł stryj - czy Waszeć", + "113940": "kąpany", + "113941": "W gorącej wodzie, czy też kręcisz jak lis szczwany,", + "113942": "Co indziej kitą wije, a sam indziej bieży?", + "113943": "Wyzwaliśmy, zapewne, i bić się należy.", + "113944": "Ale jechać dziś, skądżeś Waszeć tak się zaciął?", + "113945": "Przed pojedynkiem zwyczaj jest posłać przyjacioł,", + "113946": "Układać się, wszak Hrabia może nas przeprosić,", + "113947": "Deprekować; czekaj Waść, czasu jeszcze dosyć.", + "113948": "Chyba inny giez jaki Waści stąd wygania,", + "113949": "To gadaj szczerze, po co takie omawiania?", + "113950": "Jestem twój stryj; choć stary, znam, co serce młode;", + "113951": "Byłem ci ojcem (mówiąc gładził go pod brodę).", + "113952": "Już w ucho szepnął o tem mnie mój palec mały,", + "113953": "Że Waszeć masz tu jakieś z damami kabały.", + "113954": "Za katy, prędko teraz młodź do dam się bierze!", + "113955": "No, Tadeuszku, przyznaj mi się Waść, a szczerze\".", + "113956": "\"Jużci - bąknął Tadeusz - prawda, są przyczyny", + "113957": "Inne, kochany Stryju! może z mojej winy!", + "113958": "Omyłka! cóż? nieszczęście! już trudno naprawić!", + "113959": "Nie, drogi Stryju, dłużej nie mogę tu bawić!", + "113960": "Błąd młodości! Stryjaszku, nie pytaj o więcej,", + "113961": "Ja muszę z Soplicowa wyjeżdżać co prędzej\".", + "113962": "\"Ho - rzekł stryj - pewnie jakieś miłośne", + "113963": "zatargi!", + "113964": "Uważałem, że Waszeć wczora gryzłeś wargi", + "113965": "Poglądając spode łba na pewną dziewczynkę,", + "113966": "Widziałem, że i ona miała kwaśną minkę.", + "113967": "Znam ja te wszystkie głupstwa; kiedy dzieci para", + "113968": "Kocha się; to tam u nich nieszczęść co niemiara;", + "113969": "To cieszą się, to znowu trapią się i smucą;", + "113970": "To znowu Bóg wie o co do zębów się skłócą;", + "113971": "To stojąc w kątkach jakby mruki, nie gadają", + "113972": "Do siebie, czasem nawet w pole uciekają.", + "113973": "Jeżeli na was raptus podobny napada,", + "113974": "Bądźcie tylko cierpliwi, już jest na to rada;", + "113975": "Biorę na siebie wkrótce przywieść was do zgody.", + "113976": "Znam ja te wszystkie głupstwa, wszakże byłem młody.", + "113977": "Powiedz mi Wasze wszystko; ja może nawzajem", + "113978": "Coś odkryję i tak się oba poprzyznajem\".", + "113979": "\"Stryjaszku - rzekł Tadeusz (całując mu rękę", + "113980": "I rumieniąc się) - powiem prawdę; tę panienkę,", + "113981": "Zosię, wychowanicę Stryja, podobałem", + "113982": "Bardzo, choć tylko parę razy ją widziałem;", + "113983": "A mówią, że Stryj dla mnie za żonę przeznacza", + "113984": "Podkomorzankę, piękną i córkę bogacza.", + "113985": "Teraz nie mógłbym z panną Różą się ożenić,", + "113986": "Kiedy kocham tę Zosię; trudno serce zmienić!", + "113987": "Nieuczciwie, żeniąc się z jedną, kochać drugą,", + "113988": "Czas może mnie uleczy; wyjadę - na długo\".", + "113989": "\"Tadeuszku! - stryj przerwał - to mi dziwny", + "113990": "sposób", + "113991": "Kochania się: uciekać od kochanych osób!", + "113992": "Dobrze, żeś szczery; widzisz, głupstwo byś wypłatał", + "113993": "Odjeżdżając: a co Waść powiesz, gdybym swatał", + "113994": "Sam Waci Zosię! He! cóż, nie skoczysz z radości?\"", + "113995": "Tadeusz rzekł po chwili: \"Dobroć Jegomości", + "113996": "Dziwi mnie! Lecz cóż? łaska Stryja Dobrodzieja", + "113997": "Nie przyda się już na nic! Ach! próżna nadzieja!", + "113998": "Bo pani Telimena nie odda mi Zosi!\"", + "113999": "\"Będziem prosić\" - rzekł Sędzia.", + "114000": "\"Nikt jej nie uprosi -", + "114001": "Przerwał prędko Tadeusz - nie, czekać nie mogę,", + "114002": "Stryjaszku, muszę prędko, jutro jechać w drogę.", + "114003": "Daj mi, 5tryjaszku, tylko twe błogosławieństwo,", + "114004": "Wszystko przygotowałem, jadę zaraz w Księstwo\".", + "114005": "Sędzia wąs kręcąc, z gniewem na chłopca spozierał:", + "114006": "\"To Waść tak szczery? takeś mi serce otwierał?", + "114007": "Naprzód ów pojedynek! Potem znowu miłość", + "114008": "I ten wyjazd, oj! jest tu w tem jakaś zawiłość.", + "114009": "Już mnie gadano, jużem kroki Waści badał!", + "114010": "Asan bałamut i trzpiot, Asan kłamstwa gadał.", + "114011": "A gdzież to Asan chodził onegdaj wieczorem?", + "114012": "Czego Asan jak wyżeł tropił pode dworem?", + "114013": "O Tadeuszku! jeśli może Asan Zosię", + "114014": "Zbałamucił i teraz uciekasz? młokosie,", + "114015": "To się Waci nie uda; lubisz czy nie lubisz,", + "114016": "Zapowiadam Asanu, że Zosię poślubisz,", + "114017": "A nie, to bizun - jutro staniesz na kobiercu!", + "114018": "I gada mnie o czuciach! o niezmiennym sercu!", + "114019": "Łgarz jesteś! pfe! ja z Waści, Panie Tadeuszu,", + "114020": "Zrobię śledztwo, ja Waści jeszcze natrę uszu!", + "114021": "Dziś dość miałem kłopotów! Aż mi głowa boli!", + "114022": "Ten mi jeszcze spokojnie zasnąć nie dozwoli!", + "114023": "Idź mi Waść spać!\"", + "114024": "To mówiąc, drzwi na wściąż otwierał", + "114025": "I zawołał Woźnego, żeby go rozbierał.", + "114026": "Tadeusz cicho wyszedł, opuściwszy głowę;", + "114027": "Rozbierał w myśli przykrą ze stryjem rozmowę,", + "114028": "Pierwszy raz połajany tak ostro!... ocenił", + "114029": "Słuszność wyrzutów, sam się przed sobą rumienił.", + "114030": "Co począć? jeśli Zosia o wszystkiem się dowie?", + "114031": "Prosić o rękę? a cóż Telimena powie?", + "114032": "Nie - czuł, że nie mógł dłużej zostać w Soplicowie.", + "114033": "Tak zadumany, ledwie zrobił kroków parę,", + "114034": "Gdy mu coś drogę zaszło; spójrzał, widzi marę,", + "114035": "Całą w bieliźnie, długą, wysmukłą i cienką.", + "114036": "Suwała się ku niemu z wyciągniętą ręką,", + "114037": "Od której odbijał się drżący blask miesięczny,", + "114038": "I przystąpiwszy, cicho jęknęła: \"Niewdzięczny!", + "114039": "Szukałeś wzroku mego, teraz go unikasz,", + "114040": "Szukałeś rozmów ze mną, dziś uszy zamykasz,", + "114041": "Jakby w słowach, we wzroku mym była trucizna!", + "114042": "Dobrze mi tak, wiedziałam, kto jesteś! - mężczyzna!", + "114043": "Nie znając kokieterii, nie chciałam cię dręczyć,", + "114044": "Uszczęśliwiłam; takżeś umiał mnie zawdzięczyć!", + "114045": "Tryumf nad miękkim sercem serce twe zatwardził;", + "114046": "Żeś je zdobył zbyt łacno, zbyt prędkoś niem wzgardził!", + "114047": "Dobrze mi tak! lecz straszną nauczona probą,", + "114048": "Wierz mi, iż więcej niż ty - gardzę sama sobą!\"", + "114049": "\"Telimeno - Tadeusz rzekł - dalbóg, nietwarde", + "114050": "Mam serce ani ciebie unikam przez wzgardę,", + "114051": "Ale uważ no sama, wszak nas widzą, śledzą,", + "114052": "Czyż można tak otwarcie? cóż ludzie powiedzą?", + "114053": "Wszak to nieprzyzwoicie, to, dalbóg, jest", + "114054": "grzechem\".", + "114055": "\"Grzechem! - odpowiedziała mu z gorzkim uśmiechem", + "114056": "-", + "114057": "Niewiniątko! baranek! Ja, będąc kobiétą,", + "114058": "Jeśli z miłości nie dbam, choćby mnie odkryto,", + "114059": "Choćby mnie osławiono; a ty, ty mężczyzna?", + "114060": "Cóż szkodzi z was któremu, chociaż się i przyzna,", + "114061": "Że ma romans z dziesięciu razem kochankami?", + "114062": "Mów prawdę: chcesz mnie rzucić?\" - Zalała się łzami.", + "114063": "\"Telimeno, cóż by świat mówił o człowieku -", + "114064": "Rzekł Tadeusz - który by teraz, w moim wieku,", + "114065": "Zdrów, żył na wsi, kochał się - kiedy tyle młodzi,", + "114066": "Tylu żonatych od żon, od dzieci uchodzi", + "114067": "Za granicę, pod znaki narodowe bieży?", + "114068": "Choćbym chciał zostać, czy to ode mnie zależy?", + "114069": "Ojciec mnie testamentem kazał, abym służył", + "114070": "W wojsku polskiem, teraz stryj ten rozkaz powtórzył.", + "114071": "Jutro jadę, zrobiłem już postanowienie,", + "114072": "I dalbóg, Telimeno, już go nie odmienię\".", + "114073": "\"Ja - rzekła Telimena - nie chcę ci zagradzać", + "114074": "Drogi do sławy, szczęściu twojemu przeszkadzać!", + "114075": "Jesteś mężczyzną, znajdziesz kochankę godniejszą", + "114076": "Serca twojego, znajdziesz bogatszą, piękniejszą!", + "114077": "Tylko dla mej pociechy niech wiem przed rozstaniem,", + "114078": "Że twoja skłonność była prawdziwem kochaniem,", + "114079": "Że to nie był żart tylko, nie rozpusta płocha,", + "114080": "Lecz miłość; niech wiem, że mnie mój Tadeusz kocha!", + "114081": "Niech słowo <> jeszcze raz z ust twych usłyszę,", + "114082": "Niech je w sercu wyryję i w myśli zapiszę;", + "114083": "Przebaczę łacniej, chociaż przestaniesz mnie kochać,", + "114084": "Pomnąc, jakeś mnie kochał...\" - I zaczęła szlochać.", + "114085": "Tadeusz, widząc, że tak płacze i tak błaga", + "114086": "Czule, i tylko takiej drobnostki wymaga,", + "114087": "Wzruszył się, przejęły go szczery żal i litość,", + "114088": "I jeżeliby badał serca swego skrytość,", + "114089": "Może by się w tej chwili i sam nie dowiedział,", + "114090": "Czyli ją kochał, czy nie. - Więc żywo powiedział:", + "114091": "\"Telimeno, bogdaj mnie jasny piorun ubił,", + "114092": "Jeśli nieprawda, żem cię, dalbóg, bardzo lubił", + "114093": "Czy kochał; krótkie z sobą spędziliśmy chwile,", + "114094": "Ale one mnie przeszły tak słodko, tak mile,", + "114095": "Że będą długo, zawsze myśli mej przytomne,", + "114096": "I dalibógże, nigdy ciebie nie zapomnę\".", + "114097": "Telimena skoczywszy padła mu na szyję:", + "114098": "\"Tegom się spodziewała, kochasz mnie, więc żyję!", + "114099": "Bo dzisiaj miałam dni me własną ręką skrócić!", + "114100": "Gdy mnie kochasz, mój drogi, czyż możesz mnie rzucić?", + "114101": "Tobie oddałam serce, oddam ci majątek,", + "114102": "Pójdę za tobą wszędzie; każdy świata kątek", + "114103": "Będzie mnie z tobą miły! Z najdzikszej pustyni", + "114104": "Miłość, wierzaj mi, ogród rozkoszy uczyni\".", + "114105": "Tadeusz, wydarłszy się z objęcia przemocą:", + "114106": "\"Jak to? - rzekł - czyś z rozumu obrana? gdzie? po co?", + "114107": "Jechać ze mną? Ja, będąc sam prostym żołnierzem,", + "114108": "Włóczyć, czy markietankę?\" \"To my się pobierzem\" -", + "114109": "Rzekła mu Telimena. \"Nie, nigdy! - zawoła", + "114110": "Tadeusz. Ja żenić się nie mam teraz zgoła", + "114111": "Zamiaru ni kochać się - fraszki! dajmy pokój!", + "114112": "Proszę cię, moja droga, rozmyśl się! uspokój!", + "114113": "Ja jestem tobie wdzięczen, ale niepodobna", + "114114": "Żenić się, kochajmy się, ale tak - z osobna.", + "114115": "Zostać dłużej nie mogę; nie, nie, jechać muszę,", + "114116": "Bądź zdrowa, Telimeno moja, jutro ruszę\".", + "114117": "Rzekł, nasuwał kapelusz, odwracał się bokiem,", + "114118": "Chcąc iść; lecz go wstrzymała Telimena okiem", + "114119": "I twarzą, jak Meduzy głową; musiał zostać", + "114120": "Mimowolnie; poglądał z trwogą na jej postać,", + "114121": "Stała blada, bez ruchu, bez tchu i bez życia!", + "114122": "Aż wyciągając rękę jak miecz do przebicia,", + "114123": "Z palcem zmierzonym prosto w Tadeusza oczy:", + "114124": "\"Tego chciałam - krzyknęła - ha, języku smoczy!", + "114125": "Serce jaszczurcze! To nic, żem tobą zajęta", + "114126": "Wzgardziła Asesora, Hrabię i Rejenta,", + "114127": "Żeś mnie uwiódł i teraz porzucasz sierotę,", + "114128": "To nic! Jesteś mężczyzną, znam waszą niecnotę,", + "114129": "Wiem, że jak inni, tak ty mógłbyś wiarę złamać,", + "114130": "Lecz nie wiedziałam, że tak podle umiesz kłamać!", + "114131": "Słuchałam pode drzwiami stryja! więc to dziecko?", + "114132": "Zosia? wpadła ci w oko? i na nią zdradziecko", + "114133": "Dybiesz! Zaledwieś jedną nieszczęsną oszukał,", + "114134": "A jużeś pod jej bokiem nowych ofiar szukał!", + "114135": "Uciekaj, lecz cię moje dościgną przeklęctwa -", + "114136": "Lub zostań, wydam światu twoje bezeceństwa;", + "114137": "Twe sztuki już nie zwiodą innych, jak mnie zwiodły!", + "114138": "Precz! gardzę tobą! jesteś kłamca, człowiek podły!\"", + "114139": "Na obelgę śmiertelną dla uszu szlachcica,", + "114140": "I której żaden nigdy nie słyszał Soplica,", + "114141": "Zadrżał Tadeusz, twarz mu pobladła jak trupia,", + "114142": "Tupnąwszy nogą, usta przyciąwszy, rzekł: \"Głupia!\"", + "114143": "Odszedł; lecz wyraz \"podłość\" echem się", + "114144": "powtórzył", + "114145": "W sercu, wzdrygnął się młodzian, czuł, że nań zasłużył;", + "114146": "Czuł, że wyrządził wielką krzywdę Telimenie,", + "114147": "Że go słusznie skarżyła, mówiło sumnienie;", + "114148": "Lecz czuł, że po tych skargach tem mocniej ją zbrzydził;", + "114149": "O Zosi, ach! pomyślić nie ważył się, wstydził.", + "114150": "Przecież ta Zosia, taka piękna, taka miła!", + "114151": "Stryj swatał ją! może by jego żoną była,", + "114152": "Gdyby nie szatan, co go plącząc w grzech za grzechem,", + "114153": "W kłamstwo za kłamstwem, wreszcie odstąpił z uśmiechem.", + "114154": "Złajany, pogardzony od wszystkich! w dni parę", + "114155": "Zmarnował przyszłość! Uczuł słuszną zbrodni karę.", + "114156": "W tej burzy uczuć, jakby kotwica spoczynku,", + "114157": "Zabłysnęła mu nagle myśl o pojedynku:", + "114158": "\"Zamordować Hrabiego! łotra! - krzyknął w gniewie. -", + "114159": "Zginąć albo zemścić się!\" A za co? Sam nie wie!", + "114160": "I ten gniew wielki, jak się zajął w mgnieniu oka,", + "114161": "Tak wywietrzał; znow zdjęła go żałość głęboka.", + "114162": "Myślił: \"Jeśli prawdziwe było postrzeżenie,", + "114163": "Że Hrabia z Zosią jakieś ma porozumienie,", + "114164": "I cóż stąd? Może Hrabia kocha Zosię szczerze,", + "114165": "Może go ona kocha? za męża wybierze!", + "114166": "Jakimże prawem chciałbym zerwać to zamęście", + "114167": "I, sam nieszczęśnik, wszystkich mam zaburzać szczęście?\"", + "114168": "Wpadł w rozpacz i nie widział innego sposobu,", + "114169": "Chyba ucieczkę prędką; gdzie? chyba do grobu!", + "114170": "Więc kułak przycisnąwszy na schylonem czole,", + "114171": "Biegł ku łąkom, gdzie stawy błyszczały się w dole,", + "114172": "I stanął nad błotnistym; w zielonawe tonie", + "114173": "Łakomy wzrok utopił i błotniste wonie", + "114174": "Z rozkoszą ciągnął piersią, i otworzył usta", + "114175": "Ku nim: bo samobójstwo jak każda rozpusta", + "114176": "Jest wymyślną; on w głowy szalonym zawrocie", + "114177": "Czuł niewymowny pociąg utopić się w błocie.", + "114178": "Lecz Telimena, z dzikiej młodzieńca postawy", + "114179": "Zgadując rozpacz, widząc, że pobiegł nad stawy,", + "114180": "Chociaż ku niemu takim słusznym gniewem pała,", + "114181": "Przelękła się; w istocie dobre serce miała.", + "114182": "Żal jej było, że inną śmiał Tadeusz lubić,", + "114183": "Chciała go skarać, ale nie myśliła zgubić;", + "114184": "Więc puściła się za nim, wznosząc ręce obie,", + "114185": "Krzycząc: \"Stój! głupstwo! kochaj czy nie! żeń się sobie", + "114186": "Czy jedź! tylko stój!\" - Ale on już szybkim biegiem", + "114187": "Wyprzedził ją daleko; już - stanął nad brzegiem.", + "114188": "Dziwnym zrządzeniem losów, po tym samym brzegu", + "114189": "Jechał Hrabia na czele dżokejów szeregu,", + "114190": "A zachwycony wdziękiem nocy tak pogodnej", + "114191": "I harmoniją cudną orkiestry podwodnej,", + "114192": "Owych chorów, co brzmiały jak arfy eolskie", + "114193": "(Żadne żaby nie grają tak pięknie jak polskie),", + "114194": "Wstrzymał konia i o swej zapomniał wyprawie,", + "114195": "Zwrócił ucho do stawu i słuchał ciekawie.", + "114196": "Oczy wodził po polach, po niebios obszarze:", + "114197": "Pewnie układał w myśli nocne peizaże.", + "114198": "Zaiste, okolica była malownicza!", + "114199": "Dwa stawy pochyliły ku sobie oblicza", + "114200": "Jako para kochanków: prawy staw miał wody", + "114201": "Gładkie i czyste jako dziewicze jagody;", + "114202": "Lewy, ciemniejszy nieco, jako twarz młodziana", + "114203": "Smagława i już męskim puchem osypana.", + "114204": "Prawy złocistym piaskiem połyskał się wkoło", + "114205": "Jak gdyby włosem jasnym; a lewego czoło", + "114206": "Najeżone łozami, wierzbami czubate;", + "114207": "Oba stawy ubrane w zieloności szatę.", + "114208": "Z nich dwa strugi, jak ręce związane pospołu,", + "114209": "Ściskają się; strug dalej upada do dołu;", + "114210": "Upada, lecz nie ginie, bo w rowu ciemnotę", + "114211": "Unosi na swych falach księżyca pozłotę;", + "114212": "Woda warstami spada, a na każdej warście", + "114213": "Połyskają się blasku miesięcznego garście,", + "114214": "Światło w rowie na drobne drzazgi się roztrąca,", + "114215": "Chwyta je i w głąb niesie toń uciekająca,", + "114216": "A z góry znów garściami spada blask miesiąca.", + "114217": "Myślałbyś, że u stawu siedzi Świtezianka,", + "114218": "Jedną ręką zdrój leje z bezdennego dzbanka,", + "114219": "A drugą ręką w wodę dla zabawki miota", + "114220": "Brane z fartuszka garście zaklętego złota.", + "114221": "Dalej, z rowu wybiegłszy, strumień na równinie", + "114222": "Rozkręca się, ucisza, lecz widać, że płynie,", + "114223": "Bo na jego ruchomej, drgającej powłoce", + "114224": "Wzdłuż miesięczne światełko drgające migoce.", + "114225": "Jako piękny wąż żmudzki, zwany g i w o j t o s e m,", + "114226": "Chociaż zdaje się drzemać, leżąc między wrzosem,", + "114227": "Pełźnie, bo na przemiany srebrzy się i złoci,", + "114228": "Aż nagle zniknie z oczu we mchu lub paproci:", + "114229": "Tak strumień kręcący się chował się w olszynach,", + "114230": "Które na widnokręgu czerniały kończynach,", + "114231": "Wznosząc swe kształty lekkie, niewyraźne oku,", + "114232": "Jak duchy na wpół widne, na poły w obłoku.", + "114233": "Między stawami w rowie młyn ukryty siedzi;", + "114234": "Jako stary opiekun, co kochanków śledzi,", + "114235": "Podsłuchał ich rozmowę, gniewa się, szamoce,", + "114236": "Trzęsie głową, rękami, i groźby bełkoce:", + "114237": "Tak ów młyn nagle zatrząsł mchem obrosłe czoło", + "114238": "I palczastą swą pięścią wykręcając wkoło,", + "114239": "Ledwo kleknął i szczęki zębowate ruszył,", + "114240": "Zaraz miłośną stawów rozmowę zagłuszył", + "114241": "I zbudził Hrabię.", + "114242": "Hrabia, widząc, że tak blisko", + "114243": "Tadeusz naszedł jego zbrojne stanowisko,", + "114244": "Krzyczy: \"Do broni! łapaj!\" Skoczyli dżokeje;", + "114245": "Nim Tadeusz rozeznać mógł, co się z nim dzieje,", + "114246": "Już go chwycili; biegą do dworu, w podwórze", + "114247": "Wpadają; dwór budzi się, psy w hałas, w krzyk", + "114248": "stróże.", + "114249": "Wyskoczył wpół ubrany Sędzia; widzi zgraję", + "114250": "Zbrojną, myśli, że zbójcy, aż Hrabię poznaje.", + "114251": "\"Co to jest?\" - pyta. Hrabia szpadą nad nim mignął,", + "114252": "Lecz widząc bezbronnego w zapale ostygnął.", + "114253": "\"Soplico! - rzekł - odwieczny wrogu mej rodziny.", + "114254": "Dziś skarzę cię za dawne i za świeże winy,", + "114255": "Dziś zdasz mi sprawę z mojej fortuny zaboru,", + "114256": "Nim pomszczę się obelgi mojego honoru!\"", + "114257": "Lecz Sędzia żegnając się krzyknął: \"W imię", + "114258": "Ojca", + "114259": "I Syna! tfu! Mospanie Hrabia, czy waść zbojca?", + "114260": "Przebóg! czy to się zgadza z Pana urodzeniem,", + "114261": "Wychowaniem i z Pana na świecie znaczeniem?", + "114262": "Nie pozwolę skrzywdzić się!\" - Wtem Sędziego słudzy", + "114263": "Biegli, jedni z kijami, ze strzelbami drudzy;", + "114264": "Wojski, stojąc z daleka, poglądał ciekawie", + "114265": "W oczy panu Hrabiemu, a nóż miał w rękawie.", + "114266": "Już mieli zacząć bitwę, lecz Sędzia przeszkodził;", + "114267": "Próżno było bronić się, nowy wróg nadchodził:", + "114268": "Postrzeżono w olszynie blask, wystrzał rusznicy!", + "114269": "Most na rzece zahuczał tętentem konnicy", + "114270": "I \"Hajże na Soplicę!\" tysiąc głosów wrzasło.", + "114271": "Wzdrygnął się Sędzia, poznał Gerwazego hasło.", + "114272": "\"Nic to - zawołał Hrabia - będzie tu nas więcéj,", + "114273": "Poddaj się, Sędzio, to są moi sprzymierzeńcy\".", + "114274": "Wtem Asesor nadbiegał krzycząc: \"Areszt kładę", + "114275": "W imię Imperatorskiej Mości; oddaj szpadę,", + "114276": "Panie Hrabio, bo wezwę wojskowej pomocy!", + "114277": "A wiesz Pan, że kto zbrojnie śmie napadać w nocy,", + "114278": "Zastrzeżono tysiącznym dwóchsetnym ukazem,", + "114279": "Że jak zło...\" Wtem go Hrabia w twarz uderzył płazem.", + "114280": "Padł zgłuszony Asesor i skrył się w pokrzywy;", + "114281": "Wszyscy myśleli, że był ranny lub nieżywy.", + "114282": "\"Widzę - rzekł Sędzia - że się na rozbój", + "114283": "zanosi\".", + "114284": "Jęknęli wszyscy; wszystkich zagłuszył wrzask Zosi,", + "114285": "Która krzyczała, Sędzię objąwszy rękami,", + "114286": "Jako dziecko od Żydów kłute igiełkami.", + "114287": "Tymczasem Telimena wpadła między konie,", + "114288": "Wyciągnęła ku Hrabi załamane dłonie:", + "114289": "\"Na twój honor! - krzyknęła przeraźliwym głosem,", + "114290": "Z głową w tył wychyloną, z rozpuszczonym włosem -", + "114291": "Przez wszystko, co jest świętem, na klęczkach błagamy!", + "114292": "Hrabio, śmieszże odmówić? proszą ciebie damy;", + "114293": "Okrutniku, nas pierwej musisz zamordować!\"", + "114294": "Padła zemdlona - Hrabia skoczył ją ratować,", + "114295": "Zadziwiony i nieco zmieszany tą sceną.", + "114296": "\"Panno Zofijo - rzecze - Pani Telimeno!", + "114297": "Nigdy się krwią bezbronnych ta szpada nie splami;", + "114298": "Soplicowie, jesteście mojemi więźniami.", + "114299": "Tak zrobiłem we Włoszech, kiedy pod opoką,", + "114300": "Którą Sycylijanie zwą Birbante-rokką,", + "114301": "Zdobyłem tabor zbójców; zbrojnych mordowałem,", + "114302": "Rozbrojonych zabrałem i związać kazałem:", + "114303": "Szli za końmi i tryumf mój zdobili świetny,", + "114304": "Potem ich powieszono u podnoża Etny\".", + "114305": "Było to osobliwe szczęście dla Sopliców,", + "114306": "Że Hrabia, mając lepsze konie od szlachciców", + "114307": "I chcąc spotkać się pierwszy, zostawił ich w tyle", + "114308": "I biegł przed resztą jazdy, przynajmniej o milę", + "114309": "Ze swym dżokejstwem, które, posłuszne i karne,", + "114310": "Stanowiło niejako wojsko regularne,", + "114311": "Gdy inna szlachta była, zwyczajem powstania,", + "114312": "Burzliwa i nieźmiernie skora do wieszania.", + "114313": "Hrabia miał czas ostygnąć z zapału i gniewu,", + "114314": "Przemyślał, jak by skończyć bój bez krwi rozlewu;", + "114315": "Więc rodzinę Sopliców w domu zamknąć każe", + "114316": "Jako więźniów wojennych; u drzwi stawi straże.", + "114317": "Wtem \"Hajże na Sopliców!\" wpada szlachta", + "114318": "hurmem,", + "114319": "Obstępuje dwór wkoło i bierze go szturmem,", + "114320": "Tym łacniej, że wódz wzięty i pierzchła załoga;", + "114321": "Lecz zdobywcy chcą bić się, wyszukują wroga.", + "114322": "Do domu nie wpuszczeni, biegą do folwarku,", + "114323": "Do kuchni.", + "114324": "Gdy do kuchni weszli, widok garków,", + "114325": "Ogień ledwie zagasły, potraw zapach świeży,", + "114326": "Chrupanie psów, gryzących ostatki wieczerzy,", + "114327": "Chwyta wszystkich za serca, myśl wszystkich odmienia,", + "114328": "Studzi gniewy, zapala potrzebę jedzenia.", + "114329": "Marszem i całodziennym znużeni sejmikiem,", + "114330": "\"Jeść! jeść!\" - po trzykroć zgodnym wezwali okrzykiem,", + "114331": "Odpowiedziano: \"Pić! pić!\" Między szlachty zgrają", + "114332": "Stają dwa chory: ci pić, a ci jeść wołają;", + "114333": "Odgłos leci echami; gdzie tylko dochodzi,", + "114334": "Wzbudza oskomę w ustach, głód w żołądkach rodzi.", + "114335": "I tak na dane z kuchni hasło, niespodzianie", + "114336": "Rozeszła się armija na furażowanie.", + "114337": "Gerwazy, od pokojów Sędziego odparty,", + "114338": "Ustąpić musiał przez wzgląd dla hrabiowskiej warty.", + "114339": "Więc nie mogąc zemścić się na nieprzyjacielu,", + "114340": "Myślił o drugim wielkim tej wyprawy celu.", + "114341": "Jako człek doświadczony i biegły w prawnictwie,", + "114342": "Chce Hrabiego osadzić na nowym dziedzictwie", + "114343": "Legalnie i formalnie; więc za Woźnym biega,", + "114344": "Aż go po długich śledztwach za piecem dostrzega.", + "114345": "Wnet porywa za kołnierz, na dziedziniec wlecze", + "114346": "I zmierzywszy mu w piersi Scyzoryk, tak rzecze:", + "114347": "\"Panie Woźny, pan Hrabia śmie Waćpana prosić,", + "114348": "Abyś raczył przed szlachtą bracią wnet ogłosić", + "114349": "Intromisyją Hrabi do zamku, do dworu", + "114350": "Sopliców, do wsi, gruntów zasianych, ugoru,", + "114351": "Słowem, cum gais, boris et graniciebus,", + "114352": "Kmetonibus, scultetis et omnibus rebus", + "114353": "Et quibusdam alijis. Jak tam wiesz, tak szczekaj,", + "114354": "Nic nie opuszczaj!\"", + "114355": "\"Panie Kluczniku, zaczekaj! -", + "114356": "Rzekł śmiało, ręce za pas włożywszy Protazy -", + "114357": "Gotów jestem wypełniać wszelkie stron rozkazy,", + "114358": "Ale ostrzegam, że akt nie będzie miał mocy,", + "114359": "Wymuszony przez gwałty, ogłoszony w nocy\".", + "114360": "\"Co za gwałty? - rzekł Klucznik - tu nie ma napaści,", + "114361": "Wszak proszę Pana grzecznie; jeśli ciemno Waści,", + "114362": "To Scyzorykiem skrzesam ognia, że Waszeci", + "114363": "Zaraz w ślepiach jak w siedmiu kościołach zaświeci\".", + "114364": "\"Gerwazeńku - rzekł Woźny - po co się tak", + "114365": "dąsać?", + "114366": "Jestem woźny, nie moja rzecz sprawę roztrząsać;", + "114367": "Wszak wiadomo, że strona woźnego zaprasza", + "114368": "I dyktuje mu, co chce, a woźny ogłasza.", + "114369": "Woźny jest posłem prawa, a posłów nie karzą,", + "114370": "Nie wiem tedy, za co mnie trzymacie pod strażą;", + "114371": "Wnet akt spiszę, niech mi kto latarkę przyniesie,", + "114372": "A tymczasem ogłaszam: Bracia, uciszcie się!\"", + "114373": "I by donośniej mówić, wstąpił na stos wielki", + "114374": "Belek (pod płotem sadu suszyły się belki),", + "114375": "Wlazł na nie i zarazem, jakby go wiatr zdmuchnął,", + "114376": "Zniknął z oczu; słyszano, jak w kapustę buchnął;", + "114377": "Widziano, po konopiach ciemnych jego biała", + "114378": "Konfederatka niby gołąb przeleciała.", + "114379": "Konewka strzelił w czapkę, ale chybił celu;", + "114380": "Wtem zatrzeszczały tyki, już Protazy w chmielu -", + "114381": "\"Protestuję!\" - zawołał; pewny był", + "114382": "ucieczki,", + "114383": "Bo za sobą miał łozę i bagniska rzeczki.", + "114384": "Po tej protestacyi, która się ozwała", + "114385": "Jak na zdobytych wałach ostatni strzał działa,", + "114386": "Ustał już wszelki opor w Soplicowskim dworze;", + "114387": "Szlachta głodna plądruje, zabiera, co może.", + "114388": "Kropiciel, stanowisko zająwszy w oborze,", + "114389": "Jednego wołu i dwa cielce w łby zakropił,", + "114390": "A Brzytewka im szablę w gardzielach utopił.", + "114391": "Szydełko równie czynnie używał swej szpadki,", + "114392": "Kabany i prosięta koląc pod łopatki.", + "114393": "Już rzeź zagraża ptastwu. Czujne gęsi stado,", + "114394": "Co niegdyś ocaliło Rzym przed Gallów zdradą,", + "114395": "Darmo gęga o pomoc; zamiast Manlijusza", + "114396": "Wpada w kotuch Konewka, jedne ptaki zdusza,", + "114397": "A drugie żywcem wiąże do pasa kontusza.", + "114398": "Próżno gęsi, szyjami wywijając, chrypią,", + "114399": "Próżno gęsiory sycząc napastnika szczypią.", + "114400": "On bieży; osypany iskrzącym się puchem,", + "114401": "Unoszony jak kółmi gęsich skrzydeł ruchem,", + "114402": "Zdaje się być chochlikiem, skrzydlatym złym duchem.", + "114403": "Ale rzeź najstraszniejsza, chociaż najmniej krzyku,", + "114404": "Między kurami. Młody Sak wpadł do kurniku", + "114405": "I z drabinek, stryczkami łowiąc, ciągnie z góry", + "114406": "Kogutki i szurpate i czubate kury;", + "114407": "Jedne po drugich dusi i składa do kupy,", + "114408": "Ptastwo piękne, karmione perłowemi krupy.", + "114409": "Niebaczny Saku, jakiż zapał cię unosi!", + "114410": "Nigdy już odtąd gniewnej nie przebłagasz Zosi.", + "114411": "Gerwazy przypomina starodawne czasy.", + "114412": "Każe sobie podawać od kontuszów pasy", + "114413": "I nimi z Soplicowskiej piwnicy dobywa", + "114414": "Beczki starej siwuchy, dębniaku i piwa.", + "114415": "Jedne wnet odgwożdżono, a drugie ochoczo", + "114416": "Szlachta, gęsta jak mrówie, porywają, toczą", + "114417": "Do zamku; tam na nocleg cały tłum się zbiera,", + "114418": "Tam założona główna Hrabiego kwatera.", + "114419": "Nakładają sto ognisk, warzą, skwarzą, pieką,", + "114420": "Gną się stoły pod mięsem, trunek płynie rzeką;", + "114421": "Chce szlachta noc tę przepić, przejeść i prześpiewać.", + "114422": "Lecz powoli zaczęli drzemać i poziewać;", + "114423": "Oko gaśnie za okiem, i cała gromada", + "114424": "Kiwa głowami, każdy, gdzie siedział, tam pada:", + "114425": "Ten z misą, ten nad kuflem, ten przy wołu ćwierci.", + "114426": "Tak zwyciężców zwyciężył w końcu sen, brat śmierci.", + "114427": "KSIĘGA DZIEWIĄTA", + "114428": "BITWA", + "114429": "O niebezpieczeństwach wynikających z nieporządnego obozowania - Odsiecz niespodziana - Smutne położenie szlachty - Odwiedziny kwestarskie są wróżbą ratunku - Major Płut zbytnią zalotnością ściąga na siebie burzę - Wystrzał z krócicy, hasło boju - Czyny Kropiciela, czyny i niebezpieczeństwa Maćka - Konewka zasadzką ocala Soplicowo - Posiłki jezdne, atak na piechotę - Czyny Tadeusza - Pojedynek dowódców przerwany zdradą - Wojski stanowczym manewrem przechyla szalę boju - Czyny krwawe Gerwazego - Podkomorzy zwyciężca wspaniałomyślny.", + "114430": "A chrapali tak twardym snem, że ich nie budzi", + "114431": "Blask latarek i wniście kilkudziesiąt ludzi,", + "114432": "Którzy wpadli na szlachtę, jak pająki ścienne", + "114433": "Nazwane k o s a r z a m i na muchy wpółsenne:", + "114434": "Zaledwie która bzyknie, już długimi nogi", + "114435": "Obejmuje ją wkoło i dusi mistrz srogi.", + "114436": "Sen szlachecki był jeszcze twardszy niż sen muszy:", + "114437": "Żaden nie bzyka, leżą wszyscy jak bez duszy,", + "114438": "Chociaż byli chwytani silnymi rękoma", + "114439": "I przewracani jako na przewiąsłach słoma.", + "114440": "Tylko jeden Konewka, któremu w powiecie", + "114441": "Nie znajdziesz równie mocnej głowy przy bankiecie,", + "114442": "Konewka, co mógł wypić lipcu dwa antały,", + "114443": "Nim mu splątał się język i nogi zachwiały,", + "114444": "Ten, choć długo ucztował i usnął głęboko,", + "114445": "Dawał przecie znak życia; przemknął jedno oko", + "114446": "I widzi! istne zmory! dwie okropne twarze", + "114447": "Tuż nad sobą, a każda ma wąsów po parze;", + "114448": "Dyszą nad nim, ust jego tykają wąsami", + "114449": "I czworgiem rąk wokoło wiją jak skrzydłami;", + "114450": "Zląkł się, chciał przeżegnać się: darmo rękę chwyta,", + "114451": "Ręka prawa jak gdyby do boku przybita;", + "114452": "Ruszył lewą, niestety! czuje, że go duchy", + "114453": "Spowiły ciasno, jako niemowlę w pieluchy;", + "114454": "Zląkł się jeszcze okropniej, wnet oko zawiera,", + "114455": "Leży nie dysząc, stygnie, ledwie nie umiera!", + "114456": "Lecz Kropiciel zerwał się bronić się - po czasie!", + "114457": "Bo już był skrępowany we swym własnym pasie;", + "114458": "Przecież zwinął się i tak sprężyście podskoczył,", + "114459": "Że padł na piersi sennych, po głowach się toczył,", + "114460": "Miotał się jako szczupak, gdy się w piasku rzuca.", + "114461": "A ryczał jako niedźwiedź, bo miał silne płuca.", + "114462": "Ryczał: \"Zdrada!\" Wnet cała zbudzona gromada", + "114463": "Chorem odpowiedziała: \"Zdrada! gwałtu!", + "114464": "zdrada!\"", + "114465": "Krzyk dochodzi echami zwierciadlanej sali,", + "114466": "Kędy Hrabia, Gerwazy i dżokeje spali;", + "114467": "Przebudza się Gerwazy, darmo się wydziera,", + "114468": "Związany w kij do swego własnego rapiera;", + "114469": "Patrzy, widzi przy oknie ludzi uzbrojonych,", + "114470": "W czarnych, krótkich kaszkietach, w mundurach zielonych;", + "114471": "Jeden z nich, opasany szarfą, trzymał szpadę", + "114472": "I ostrzem jej kierował swych drabów gromadę,", + "114473": "Szepcąc: \"Wiąż! wiąż!\"", + "114474": "Dokoła leżą jak barany", + "114475": "Dżokeje w pętach, Hrabia siedzi nie związany,", + "114476": "Lecz bezbronny; przy nim dwaj z gołemi bagnety", + "114477": "Stoją drabi. - Poznał ich Gerwazy, niestety!", + "114478": "Moskale!!!", + "114479": "Nieraz Klucznik był w podobnych trwogach,", + "114480": "Nieraz miewał powrozy na ręku i nogach,", + "114481": "A przecież się uwalniał; wiedział o sposobie", + "114482": "Rwania więzów, był silny bardzo, ufał sobie.", + "114483": "Przemyślał ratować się milczkiem; oczy zmrużył,", + "114484": "Niby śpi, z wolna ręce i nogi przedłużył,", + "114485": "Dech wciągnął, brzuch i piersi ścisnął co najwężej;", + "114486": "Aż jednym razem kurczy, wydyma się, pręży,", + "114487": "Jak wąż, głowę i ogon gdy chowa w przeguby,", + "114488": "Tak Gerwazy z długiego stał się krótki, gruby;", + "114489": "Rozciągnęły się, nawet skrzypnęły powrozy,", + "114490": "Ale nie pękły! Klucznik ze wstydu i zgrozy", + "114491": "Przewrócił się i w ziemię schowawszy twarz gniewną,", + "114492": "Zamknąwszy oczy, leżał nieczuły jak drewno.", + "114493": "Wtem ozwały się bębny, naprzód z rzadka,", + "114494": "potem", + "114495": "Coraz gęstszym i coraz głośniejszym łoskotem;", + "114496": "Na ten apel rozkazał oficer Moskali", + "114497": "Dżokejów z Hrabią zamknąć pod strażą na sali,", + "114498": "Szlachtę wieść na dwór, kędy stała druga rota.", + "114499": "Nadaremnie Kropiciel dąsa się i miota.", + "114500": "Sztab stał we dworze, a z nim zbrojnej szlachty wiele:", + "114501": "Podhajscy, Birbaszowie, Hreczechy, Biergele,", + "114502": "Wszyscy Sędziego krewni albo przyjaciele.", + "114503": "Na odsiecz mu przybiegli słysząc o napadzie,", + "114504": "Zwłaszcza że z Dobrzyńskimi byli z dawna w zwadzie.", + "114505": "Kto z wiosek batalijon Moskalów sprowadził?", + "114506": "Kto tak prędko sąsiedztwo z zaścianków zgromadził?", + "114507": "Asesor-li, czy Jankiel? Różnie słychać o tem,", + "114508": "Lecz nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas, ni potem.", + "114509": "Już też i słońce wschodzi, krwawo się czerwieni,", + "114510": "Brzegiem tępym, jak gdyby odartym z promieni,", + "114511": "Na wpół widne, na poły w czerni chmur się chowa", + "114512": "Jak rozżarzona w węglach kowalskich podkowa.", + "114513": "Wiatr wzmagał się i pędził obłoki ze wschodu,", + "114514": "Gęste i poszarpane jako bryły lodu;", + "114515": "Każdy obłok w przelocie deszczem zimnym prószy,", + "114516": "Z tyłu za nim wiatr leci i deszcz znowu suszy,", + "114517": "Za wiatrem znowu obłok nadbiega wilgotny:", + "114518": "I tak dzień na przemiany był chłodny i słotny.", + "114519": "Tymczasem Major belki schnące pode dworem", + "114520": "Każe wlec, w każdej belce wysiekać toporem", + "114521": "Półokrągłe otwory, w te otwory wtyka", + "114522": "Nogi więźniów i drugą belką je zamyka.", + "114523": "Oba drewna goździami przebite po rogach", + "114524": "Ścisnęły się, jako psie paszczęki, na nogach.", + "114525": "Zaś powrozami mocniej sznurowano ręce", + "114526": "Na plecach szlachty; Major, ku większej ich męce,", + "114527": "Kazał pierwej pozdzierać z głów konfederatki,", + "114528": "Z pleców płaszcze, kontusze, nawet taratatki.", + "114529": "Nawet żupany. I tak szlachta, skuta w kłodzie,", + "114530": "Siedziała rzędem, dzwoniąc zębami na chłodzie", + "114531": "I na deszczu, bo coraz wzmagała się słota,", + "114532": "Nadaremnie Kropiciel dąsa się i miota.", + "114533": "Darmo Sędzia za szlachtą instancyję wnosi", + "114534": "I Telimena łączy prośby do łez Zosi,", + "114535": "Ażeby miano większy wzgląd na niewolników.", + "114536": "Wprawdzie oficer rotny, pan Nikita Ryków,", + "114537": "Moskal, lecz dobry człowiek, dał się udobruchać,", + "114538": "Cóż, kiedy sam majora Płuta musiał słuchać!", + "114539": "Ten major, Polak rodem, z miasteczka Dzierowicz,", + "114540": "Nazywał się (jak słychać) po polsku Płutowicz,", + "114541": "Lecz przechrzcił się; łotr wielki, jak się zwykle dzieje", + "114542": "Z Polakiem, który w carskiej służbie zmoskwicieje.", + "114543": "Płut stał z fajką przed frontem, w boki się podpierał", + "114544": "I gdy mu kłaniano się, nos w górę zadzierał,", + "114545": "A za odpowiedź, na znak gniewnego humoru,", + "114546": "Wypuścił z ust kłąb dymu i poszedł do dworu.", + "114547": "A tymczasem Rykowa Sędzia ułagadza", + "114548": "I Asesora także na bok odprowadza;", + "114549": "Przemyślają, jak by rzecz zakończyć bez sądu,", + "114550": "A co jeszcze ważniejsza, bez mieszań się rządu.", + "114551": "Więc do majora Płuta rzekł kapitan Ryków:", + "114552": "\"Panie Major! co nam z tych wszystkich", + "114553": "niewolników?", + "114554": "Oddamy pod sąd? będzie szlachcie wielka bieda,", + "114555": "A Panu Majorowi nikt za to nic nie da.", + "114556": "Wiesz co, Major? ot, lepiej tę sprawę zagodzić,", + "114557": "Pan Sędzia Majorowi musi trud nagrodzić,", + "114558": "My powiemy, że my tu przyszli dla wizyty,", + "114559": "A tak i kozy całe, i wilk będzie syty.", + "114560": "Przysłowie ruskie: Wszystko można, lecz ostrożnie:", + "114561": "I to przysłowie: Sobie piecz na carskim rożnie;", + "114562": "I to przysłowie: Lepsza zgoda od niezgody;", + "114563": "Zaplątaj dobrze węzeł, końce wsadź do wody.", + "114564": "Raportu nie podamy, tak się nikt nie dowie.", + "114565": "Bóg dał ręce, żeby brać, to ruskie przysłowie\".", + "114566": "Słysząc to Major wstaje i od gniewu parska:", + "114567": "\"Czy ty oszalał, Ryków? to służba cesarska,", + "114568": "A służba nie jest drużba, stary, głupi Ryków!", + "114569": "Czy ty oszalał? ja mam puszczać buntowników!", + "114570": "W takim wojennym czasie! Ha, pany Polaki,", + "114571": "Ja was nauczę buntu! Ha, szlachta łajdaki,", + "114572": "Dobrzyńscy, oj, ja znam was! Niech łajdaki mokną!", + "114573": "(I zaśmiał się na całe gardło, patrząc w okno).", + "114574": "Wszakże ten sam Dobrzyński, co siedzi w surducie -", + "114575": "Hej, zdjąć mu surdut! - w roku przeszłym na reducie", + "114576": "Zaczął ze mną tę kłótnię. Kto zaczął? on, nie ja.", + "114577": "On, gdy tańczyłem, krzyknął: <>", + "114579": "Że wtenczas za pułkowej okradzenie kasy", + "114580": "Byłem pod śledztwem, miałem wielkie ambarasy,", + "114581": "A jemu co do tego? Ja tańczę mazura,", + "114582": "On krzyczy z tyłu: <> - Szlachta za nim:", + "114583": "<>", + "114584": "Skrzywdzili mnie - a co? wpadł w me szpony szlachciura.", + "114585": "Mówiłem: Ej, Dobrzyński! ej, przyjdzie do woza", + "114586": "Koza - a co? Dobrzyński, widzisz! będzie łoza\".", + "114587": "Potem Sędziemu szepnął, schyliwszy się, w ucho:", + "114588": "\"Jeśli chcesz, Sędzio, żeby to uszło na sucho,", + "114589": "Za każdą głowę tysiąc rubelków gotówką.", + "114590": "Tysiąc rubelków, Sędzio, to ostatnie słówko\".", + "114591": "Sędzia chciał targować się, lecz Major nie", + "114592": "słuchał,", + "114593": "Znowu biegał po izbie, dymem gęsto buchał,", + "114594": "Podobny do szmermelu albo do rakiety.", + "114595": "Chodziły za nim prosząc i płacząc kobiety.", + "114596": "\"Majorze - mówił Sędzia - choć pozwiesz do prawa,", + "114597": "Cóż wygrasz? Tu nie zaszła żadna bitwa krwawa,", + "114598": "Nie było ran; że zjedli kury i półgąski,", + "114599": "Za to wedle Statutu zapłacą nawiązki.", + "114600": "Ja na pana Hrabiego nie zanoszę skargi,", + "114601": "To tylko były zwykłe sąsiedzkie zatargi\".", + "114602": "\"A czy Sędzia - rzekł Major -", + "114603": "ż ó ł t ą k s i ę g ę czytał?\"", + "114604": "\"Co to za żółta księga?\" pan Sędzia zapytał.", + "114605": "\"Księga - rzekł Major - lepsza niż wasze", + "114606": "statuty,", + "114607": "A w niej pisze co słowo: stryczek, Sybir, knuty;", + "114608": "Księga ustaw wojennych, teraz w Litwie całéj", + "114609": "Ogłoszonych; już pod stół wasze trybunały.", + "114610": "Podług ustaw wojennych za takową psotę", + "114611": "Pójdziecie już to najmniej w sybirną robotę\".", + "114612": "\"Apeluję - rzekł Sędzia - do gubernatora\".", + "114613": "\"Apeluj - rzekł Płut - choćby do Imperatora.", + "114614": "Wiesz, że gdy Imperator zatwierdza ukazy,", + "114615": "Z łaski swej często karę powiększa dwa razy.", + "114616": "Apelujcie, ja może wynajdę w potrzebie,", + "114617": "Mospanie Sędzio, dobry kruczek i na ciebie.", + "114618": "Wszak Jankiel, szpieg, którego już rząd dawno śledzi,", + "114619": "Jest twoim domownikiem, w karczmie twojej siedzi.", + "114620": "Mogę teraz was wszystkich wziąć w areszt od", + "114621": "razu\".", + "114622": "\"Mnie - rzekł Sędzia - brać w areszt? jak śmiesz bez", + "114623": "rozkazu?\"", + "114624": "I przychodziło coraz do żywszego sporu,", + "114625": "Gdy nowy gość zajechał na dziedziniec dworu.", + "114626": "Wjazd tłumny, dziwny. Przodem, niby laufer, bieży", + "114627": "Ogromny, czarny baran, a łeb mu się jeży", + "114628": "Czterema rogami, z których dwa jako kabłąki", + "114629": "Kręcą się koło uszu, ubrane we dzwonki,", + "114630": "A dwa, od czoła na bok wysuwając końce,", + "114631": "Wstrząsają kulki krągłe, mosiężne, brzęczące.", + "114632": "Za baranem szły woły, trzoda owiec, kozy,", + "114633": "Za bydłem cztery ciężko pakowane wozy.", + "114634": "Wszyscy odgadli, że to wjazd księdza Kwestarza.", + "114635": "Więc pan Sędzia, powinność znając gospodarza,", + "114636": "Stał w progu witać gościa. Ksiądz na pierwszej bryce", + "114637": "Jechał, kapturem na wpół zasłoniwszy lice,", + "114638": "Ale go wnet poznano, bo gdy więźniów minął,", + "114639": "Zwrócił się ku nim twarzą, palcem na znak skinął.", + "114640": "I drugiej bryki furman równie był poznany:", + "114641": "Stary Maciek Rózeczka, za chłopa przebrany;", + "114642": "Szlachta zaczęła krzyczeć, skoro się pokazał,", + "114643": "On rzekł: \"Głupi!\" - i ręką milczenie nakazał.", + "114644": "Na trzecim wozie Prusak w kubraku wytartym,", + "114645": "A pan Zan z Mickiewiczem jechali na czwartym.", + "114646": "A tymczasem Podhajscy i Isajewicze,", + "114647": "Birbasze, Wilbikowie, Biergele, Kotwicze,", + "114648": "Widząc szlachtę Dobrzyńskich w tak ciężkiej", + "114649": "niewoli,", + "114650": "Zaczęli z dawnych gniewów ostygać powoli.", + "114651": "Bo szlachta polska, chociaż niezmiernie kłotliwa", + "114652": "I porywcza do bitew, przecież nie jest mściwa.", + "114653": "Biegą więc do Macieja starego po radę.", + "114654": "On koło wozów całą ustawia gromadę,", + "114655": "Każe czekać.", + "114656": "Bernardyn wstąpił do pokoju.", + "114657": "Zaledwie go poznano, choć nie zmienił stroju,", + "114658": "Tak przybrał inną postać. Zwyczajnie ponury,", + "114659": "Zamyślony, a teraz głowę wzniósł do góry", + "114660": "I z miną rozjaśnioną, jak kwestarz rubacha,", + "114661": "Nim zaczął gadać, długo śmiał się:", + "114662": "\"Cha, cha, cha, cha,", + "114663": "Kłaniam, kłaniam! cha, cha, cha, wyśmienicie,", + "114664": "przednie!", + "114665": "Panowie oficery, kto poluje we dnie,", + "114666": "Wy w nocy! dobry połów, widziałem zwierzynę;", + "114667": "Oj, skubać, skubać szlachtę, oj, drzeć z nich łupinę!", + "114668": "Oj, weźcież ich na munsztuk, bo też szlachta bryka!", + "114669": "Winszuję ci, Majorze, żeś złowił Hrabika!", + "114670": "To tłuścioszek, to bogacz, panicz z antenatów,", + "114671": "Nie wypuszczaj go z klatki bez trzystu dukatów;", + "114672": "A jak weźmiesz, na klasztor daj jakie trzy grosze", + "114673": "I dla mnie, bo ja zawżdy za twą duszę proszę.", + "114674": "Jakem bernardyn, bardzo myślę o twej duszy!", + "114675": "Śmierć i sztabsoficerów porywa za uszy!", + "114676": "Dobrze napisał Baka, że śmierć dżga za katy", + "114677": "W szkarłaty i po suknie nieraz dobrze stuknie,", + "114678": "I po płótnie tak utnie, jak i po kapturze,", + "114679": "I po fryzurze równie, jak i po mundurze.", + "114680": "Śmierć matula, powiada Baka, jak cebula", + "114681": "Łzy wyciska, gdy ściska, a równie przytula", + "114682": "I dziecko, co się lula, i zucha, co hula!", + "114683": "Ach! ach! Majorze, dzisiaj żyjem, jutro gnijem,", + "114684": "To tylko nasze, co dziś zjemy i wypijem!", + "114685": "Panie Sędzio, wszakże to czas podobno śniadać?", + "114686": "Siadam za stół i proszę wszystkich ze mną siadać;", + "114687": "Majorze, gdyby zrazów? Panie Poruczniku,", + "114688": "Co myślisz? gdyby wazę dobrego ponczyku?\"", + "114689": "\"To prawda, Ojcze - rzekli dwaj oficerowie -", + "114690": "Czas by już zjeść i wypić Pana Sędzi zdrowie!\"", + "114691": "Zdziwili się domowi, patrząc na Robaka,", + "114692": "Skąd mu się wzięła mina i wesołość taka.", + "114693": "Sędzia wnet kucharzowi powtórzył rozkazy;", + "114694": "Wniesiono wazę, cukier, butelki i zrazy.", + "114695": "Płut i Ryków tak czynnie zaczęli się zwijać,", + "114696": "Tak łakomie połykać i gęsto zapijać,", + "114697": "Że w pół godziny zjedli dwadzieścia trzy zrazy", + "114698": "I wychylili ponczu ogromne pół wazy.", + "114699": "Więc Major syt i wesół w krześle się rozwalił,", + "114700": "Dobył fajkę, biletem bankowym zapalił", + "114701": "I otarłszy śniadanie z ust końcem serwety,", + "114702": "Obrócił śmiejące się oczy na kobiety", + "114703": "I rzekł: \"Ja, piękne Panie, lubię was jak wety!", + "114704": "Na me szlify majorskie, gdy człek zjadł śniadanie,", + "114705": "Najlepszą jest po zrazach zakąską gadanie", + "114706": "Z paniami tak pięknemi jak wy, piękne Panie!", + "114707": "Wiecie co? grajmy w karty! w welba-cwelba? w wista?", + "114708": "Albo pójdźmy mazurka? he! do diabłów trzysta!", + "114709": "Wszak ja w jegierskim pułku pierwszy mazurzysta!\"", + "114710": "Za czym ku damom bliżej schylił się wygięty", + "114711": "I puszczał na przemiany dym i komplementy.", + "114712": "\"Tańczyć! - zawołał Robak - gdy wychylę", + "114713": "flaszę,", + "114714": "To i ja, choć ksiądz, habit czasami podkaszę", + "114715": "I potańczę mazurka! Ale wiesz, Majorze,", + "114716": "My tu pijem, a jegry tam zmarzną na dworze?", + "114717": "Hulać, to hulać! Sędzio, daj beczkę siwuchy!", + "114718": "Major pozwoli, niechaj piją jegry zuchy!\"", + "114719": "\"Prosiłbym - rzecze Major - lecz w tem nie ma musu\".", + "114720": "\"Daj, Sędzio - szepnął Robak - beczkę spirytusu\".", + "114721": "I tak, kiedy we dworze sztab wesoły łyka,", + "114722": "Za domem zaczęła się w wojsku pijatyka.", + "114723": "Ryków kapitan milczkiem kielichy wychylał,", + "114724": "Lecz Major pił i razem damom się przymilał,", + "114725": "A wzmagał się w nim coraz tańcowania zapał;", + "114726": "Rzucił fajkę i rękę Telimeny złapał,", + "114727": "Chciał tańczyć, lecz uciekła; więc podszedł do Zosi,", + "114728": "Kłaniając się, słaniając, do mazurka prosi:", + "114729": "\"Hej! ty Ryków, przestańże tam trąbić na", + "114730": "fajce,", + "114731": "Precz fajka, wszak ty dobrze grasz na bałabajce;", + "114732": "Widzisz no tam gitarę, pódź no, weź gitarę,", + "114733": "I mazurka! ja, Major, idę w pierwszą parę\".", + "114734": "Kapitan wziął gitarę i struny przykręcał,", + "114735": "Płut znowu Telimenę do tańca zachęcał.", + "114736": "\"Słowo majorskie, Panno, nie Rosyjaninem", + "114737": "Jestem, jeżeli kłamię! chcę być sukinsynem,", + "114738": "Jeżeli kłamię; spytaj, a oficerowie", + "114739": "Wszyscy poświadczą, cała armija to powie,", + "114740": "Że w tej drugiej armiji, w korpusie dziewiątym,", + "114741": "W drugiej pieszej dywizji, w pułku pięćdziesiątym", + "114742": "Jegierskim major Płut jest pierwszy mazurzysta.", + "114743": "Pódźże, Panienko! nie bądź taka narowista!", + "114744": "Bo ja po oficersku ukarzę Panienkę...\"", + "114745": "To mówiąc skoczył, chwycił Telimeny rękę", + "114746": "I szerokim całusem w białe ramię klasnął,", + "114747": "Gdy Tadeusz, przypadłszy z boku, w twarz mu trzasnął.", + "114748": "I całus, i policzek ozwały się razem,", + "114749": "Jeden za drugim, jako wyraz za wyrazem.", + "114750": "Major osłupiał, oczy przetarł, z gniewu blady", + "114751": "Zawołał: \"Bunt! buntownik!\" - i dobywszy szpady,", + "114752": "Biegł przebić; wtem Ksiądz dostał z rękawa krócicę:", + "114753": "\"Pal, Tadeuszku! - krzyknął - pal jak w jasną świécę!\"", + "114754": "Tadeusz wnet pochwycił, wymierzył, wypalił,", + "114755": "Chybił, ale Majora zgłuszył i osmalił.", + "114756": "Porywa się z gitarą Ryków: \"Bunt! bunt!\" - woła,", + "114757": "Wpada na Tadeusza; lecz Wojski zza stoła", + "114758": "Machnął ręką na odlew; nóż w powietrzu świsnął", + "114759": "Między głowy i pierwej uderzył, niż błysnął.", + "114760": "Uderza w dno gitary, na wylot ją wierci,", + "114761": "Schylił się na bok Ryków i tak uszedł śmierci.", + "114762": "Lecz strwożył się; krzyknąwszy:", + "114763": "\"Jegry! bunt! Jej Bogu!\" -", + "114764": "Dobył szpady, broniąc się zbliżał się do progu.", + "114765": "Wtem z drugiej strony izby wpada szlachty wiele", + "114766": "Przez okna, z rapierami, Rózeczka na czele.", + "114767": "Płut w sieni, Ryków za nim, wołają żołnierzy,", + "114768": "Już trzech najbliższych domu na pomoc im bieży;", + "114769": "Już przeze drzwi włażą trzy błyszczące bagnety,", + "114770": "A za nimi trzy czarne schylone kaszkiety.", + "114771": "Maciek stał u drzwi z Rózgą wzniesioną do góry,", + "114772": "Lgnąc do ściany, czatował jako kot na szczury,", + "114773": "Aż ciął okropnie; może głowy by trzy zwalił,", + "114774": "Lecz stary, czy nie dojrzał, czy zbyt się zapalił,", + "114775": "Bo nim szyje wytknęli, rąbnął po kaszkietach,", + "114776": "Zdarł je; Rózga spadając brząkła po bagnetach.", + "114777": "Moskale cofają się, Maciek ich wygania", + "114778": "Na dziedziniec.", + "114779": "Tam jeszcze więcej zamieszania.", + "114780": "Tam stronnicy Sopliców pracują w zawody", + "114781": "Nad rozkuciem Dobrzyńskich, rozrywają kłody;", + "114782": "Widząc to jegry za broń porywają, biegą;", + "114783": "Sierżant, wpadłszy, bagnetem przebił Podhajskiego,", + "114784": "Dwóch drugich szlachty zranił, do trzeciego strzela,", + "114785": "Uciekają; było to przy kłodzie Chrzciciela.", + "114786": "Ten już miał ręce wolne, gotowe ku walce:", + "114787": "Wstał, podniósł dłoń i zwinął w kłębek długie palce,", + "114788": "I z góry tak uderzył w grzbiet Rosyjanina,", + "114789": "Że twarz jego i skroń wbił w zamek karabina.", + "114790": "Trzasł zamek, lecz zalany krwią proch już nie spalił;", + "114791": "Sierżant u nóg Chrzciciela na swą broń się zwalił.", + "114792": "Chrzciciel schyla się, chwyta karabin za rurę", + "114793": "I wijąc jak kropidłem, podnosi go w górę,", + "114794": "Robi młynka, dwóch zaraz szeregowych zwala", + "114795": "Po ramionach i w głowę ugadza kaprala;", + "114796": "Reszta zlękła od kłody cofa się z przestrachem:", + "114797": "Tak Kropiciel ruchomym nakrył szlachtę dachem.", + "114798": "Zaczem rozbito kłodę, rozcięto powrozy,", + "114799": "Szlachta już wolna wpada na kwestarskie wozy,", + "114800": "Z nich dobywa rapiery, pałasze, tasaki,", + "114801": "Kosy, strzelby; Konewka znalazł dwa szturmaki", + "114802": "I worek kul; wsypał je do swego szturmaka,", + "114803": "Drugi, równie nabiwszy, ustąpił dla Saka.", + "114804": "Jegrów więcej przybywa, mieszają się, tłuką;", + "114805": "Szlachta w zgiełku nie może ciąć krzyżową sztuką,", + "114806": "Jegry nie mogą strzelać, już walczą wręcz, z bliska -", + "114807": "Już stal, ząb za ząb o stal porwawszy się, pryska,", + "114808": "Bagnet o szablę, kosa o gifes się łamie,", + "114809": "Pięść spotyka się z pięścią i z ramieniem ramię.", + "114810": "Lecz Ryków z częścią jegrów pobiegł, gdzie", + "114811": "stodoła", + "114812": "Tyka płotów; tam staje, na żołnierzy woła,", + "114813": "Ażeby zaprzestali bitwę tak bezładną,", + "114814": "Gdzie nie używszy broni, pod pięściami padną.", + "114815": "Gniewny, że sam nie może dać ognia, bo w tłumie", + "114816": "Moskalów od Polaków rozróżnić nie umie,", + "114817": "Woła: \"Stroj się!\" (co znaczy: formuj się do szyku),", + "114818": "Ale komendy jego nie słychać śród krzyku.", + "114819": "Stary Maciek, do ręcznych zapasów niezdolny,", + "114820": "Rejterował się, czyniąc przed sobą plac wolny", + "114821": "Na prawo i na lewo; tu końcem szablicy", + "114822": "Uciera bagnet z rury jako knot ze świécy;", + "114823": "Tam machnąwszy na odlew, ścina albo kole.", + "114824": "I tak ostrożny Maciek ustępuje w pole.", + "114825": "Lecz z największym na niego naciera uporem", + "114826": "Stary Gifrejter, co był pułku instruktorem,", + "114827": "Wielki mistrz na bagnety; zebrał się sam w sobie,", + "114828": "Skurczył się, a karabin porwał w ręce obie,", + "114829": "Prawą u zamka, lewą, w pół rury porywa,", + "114830": "Kręci się, podskakuje, czasem przysiadywa,", + "114831": "Lewą rękę opuszcza, a broń z prawej ręki", + "114832": "Suwa naprzód, jak żądło z wężowej paszczęki,", + "114833": "I znowu ją w tył cofa, na kolanie wspiera,", + "114834": "I tak kręcąc się, skacząc, na Maćka naciera.", + "114835": "Ocenił przeciwnika zręczność Maciek stary", + "114836": "I lewą ręką włożył na nos okulary,", + "114837": "Prawą rękojeść Rózgi tuż przy piersiach trzyma,", + "114838": "Cofa się, Gifrejtera ruch śledząc oczyma,", + "114839": "Sam słania się na nogach, jakby był pijany;", + "114840": "Gifrejter bieży prędzej i, pewny wygranej,", + "114841": "Żeby uchodzącego tem łacniej dosięgnął,", + "114842": "Powstał i całą prawą rękę wzdłuż wyciągnął", + "114843": "Popychając karabin, a tak się wysilił", + "114844": "Pchnięciem i wagą broni, że się aż pochylił;", + "114845": "Maciek tam, kędy bagnet wkłada się na rurę,", + "114846": "Podstawia swą rękojeść, podbija broń w górę,", + "114847": "I wnet spuszczając Rózgę, tnie Moskala w rękę", + "114848": "Raz, i znowu na odlew przecina mu szczękę. -", + "114849": "Tak padł Gifrejter, fechmistrz najpierwszy z Moskalów,", + "114850": "Kawaler trzech krzyżyków i czterech medalów.", + "114851": "Tymczasem koło kłodek lewe szlachty skrzydło", + "114852": "Już jest bliskie zwycięstwa; tam walczył Kropidło,", + "114853": "Widny z dala, tam Brzytwa wił się śród Moskali,", + "114854": "Ten ich w pół ciała rzeza, tamten w głowy wali;", + "114855": "Jako machina, którą niemieccy majstrowie", + "114856": "Wymyślili i która młockarnią się zowie,", + "114857": "A jest razem sieczkarnią, ma cepy i noże,", + "114858": "Razem i słomę kraje, i wybija zboże:", + "114859": "Tak pracują Kropiciel i Brzytwa pospołu,", + "114860": "Mordując nieprzyjaciół, ten z góry, ten z dołu.", + "114861": "Lecz Kropiciel już pewne porzuca zwycięstwo,", + "114862": "Bieży na prawe skrzydło, gdzie niebezpieczeństwo", + "114863": "Nowe grozi Maćkowi; śmierci Gifrejtera", + "114864": "Mszcząc się, Proporszczyk z długim szpontonem naciera", + "114865": "(Szponton jest to zarazem dzida i siekiera,", + "114866": "Teraz już zaniedbany, i tylko na flocie", + "114867": "Używają go; wówczas służył i piechocie).", + "114868": "Proporszczyk, człowiek młody, zręcznie się uwijał;", + "114869": "Ilekroć mu przeciwnik broń na bok odbijał,", + "114870": "On cofał się; młodego nie mógł Maciek zgonić,", + "114871": "I tak, nie raniąc, musiał tylko siebie bronić.", + "114872": "Już mu Proporszczyk dzidą lekką ranę zadał,", + "114873": "Już wznosząc w górę berdysz, do cięcia się składał:", + "114874": "Chrzciciel nie zdoła dobiec, lecz staje w pół drogi,", + "114875": "Okręca broń i ciska wrogowi pod nogi.", + "114876": "Skruszył kość; już Proporszczyk szponton z rąk upuszcza,", + "114877": "Słania się; wpada Chrzciciel, za nim szlachty tłuszcza,", + "114878": "A za szlachtą Moskale od lewego skrzydła", + "114879": "Biegą zmieszani; wszczął się bój koło Kropidła.", + "114880": "Chrzciciel, który w obronie Maćka oręż stracił,", + "114881": "Ledwie że tej przysługi życiem nie przypłacił,", + "114882": "Bo przypadło nań z tyłu dwóch silnych Moskali", + "114883": "I czworo rąk zarazem we włos mu wplątali;", + "114884": "Upiąwszy się nogami, ciągną jako liny", + "114885": "Sprężyste, uwiązane do masztu wiciny;", + "114886": "Daremnie w tył Kropiciel ciska ślepe razy,", + "114887": "Chwieje się - a wtem postrzegł, że blisko Gerwazy", + "114888": "Walczy; zawołał: \"Jezus Maria! Scyzoryku!\"", + "114889": "Klucznik, trwogę Chrzciciela poznawszy po krzyku,", + "114890": "Odwrócił się i spuścił ostrze płytkiej stali", + "114891": "Między głowę Chrzciciela i ręce Moskali.", + "114892": "Cofnęli się, wydawszy przeraźliwe głosy,", + "114893": "Lecz jedna ręka, mocniej wplątana we włosy,", + "114894": "Została się, wisząca i krwią buchająca.", + "114895": "Tak orlik, jedną szponę gdy wbije w zająca,", + "114896": "Drugą, by wstrzymać zwierza, o drzewo uczepi,", + "114897": "A zając, targnąwszy się, orła wpół rozszczepi,", + "114898": "Prawa szpona u drzewa zostaje się w lesie,", + "114899": "A lewą, zakrwawioną, źwierz na pola niesie.", + "114900": "Kropiciel, wolny, oczy obraca dokoła,", + "114901": "Ręce wyciąga, broni szuka, broni woła,", + "114902": "Tymczasem grzmi pięściami, stojąc mocno w kroku", + "114903": "I pilnując się z bliska Gerwazego boku,", + "114904": "Aż Saka, syna swego, postrzega w natłoku.", + "114905": "Sak prawą ręką szturmak wymierza, a lewą", + "114906": "Ciągnie za sobą długie, sążniowate drzewo,", + "114907": "Uzbrojone w krzemienie i w guzy, i sęki", + "114908": "(Nikt by go nie podźwignął prócz Chrzciciela ręki).", + "114909": "Chrzciciel, gdy miłą broń swą, swe Kropidło zoczył,", + "114910": "Chwycił je, ucałował, z radości podskoczył,", + "114911": "Zakręcił je nad głową i zaraz ubroczył.", + "114912": "Co potem dokazywał, jakie klęski szerzył,", + "114913": "Daremnie śpiewać, nikt by muzie nie uwierzył,", + "114914": "Jak nie wierzono w Wilnie ubogiej kobiécie,", + "114915": "Która, stojąc na świętej Ostrej Bramy szczycie,", + "114916": "Widziała, jako Dejów, moskiewski jenerał,", + "114917": "Wchodząc z pułkiem Kozaków, już bramę otwierał", + "114918": "I jak jeden mieszczanin, zwany Czarnobacki,", + "114919": "Zabił Dejowa i zniósł cały pułk kozacki.", + "114920": "Dosyć, że się tak stało, jak przewidział Ryków:", + "114921": "Jegry w tłumie ulegli mocy przeciwników.", + "114922": "Dwudziestu trzech na ziemi wala się zabitych,", + "114923": "Trzydziestu kilku jęczy ranami okrytych,", + "114924": "Wielu pierzchło, skryło się w sad, w chmiele, nad rzekę,", + "114925": "Kilku wpadło do domu pod kobiet opiekę.", + "114926": "Zwycięska szlachta biega z okrzykiem wesela,", + "114927": "Ci do beczek, ci łupy rwą z nieprzyjaciela;", + "114928": "Jeden Robak tryumfów szlachty nie podziela.", + "114929": "On dotąd sam nie walczył (bo bronią kanony", + "114930": "Księdzu bić się), lecz jako człowiek doświadczony", + "114931": "Dawał rady, plac boju z różnych stron obchodził,", + "114932": "Wzrokiem, ręką, walczących zachęcał, przywodził.", + "114933": "I teraz woła, aby do niego się łączyć,", + "114934": "Uderzyć na Rykowa, zwycięstwo dokończyć.", + "114935": "Tymczasem przez posłańca wskazał do Rykowa,", + "114936": "Że jeżeli broń złoży, życie swe zachowa;", + "114937": "Jeżeli zaś oddanie broni będzie zwlekać,", + "114938": "Robak każe otoczyć resztę i wysiekać.", + "114939": "Kapitan Ryków wcale nie prosił pardonu;", + "114940": "Zebrawszy koło siebie z pół batalijonu,", + "114941": "Krzyknął: \"Za broń!\" - wnet szereg karabiny chwyta,", + "114942": "Chrząsnęła broń, a była już dawno nabita;", + "114943": "Krzyknął: \"Cel!\" - rury rzędem zabłysnęły długim,", + "114944": "Krzyknął: \"Ognia koleją!\" - grzmią jeden po drugim;", + "114945": "Ten strzela, ten nabija, ten chwyta do ręki,", + "114946": "Słychać świsty kul, zamków chrzęsty, sztenflów dźwięki.", + "114947": "Cały szereg zdaje się być ruchawym płazem,", + "114948": "Który tysiąc błyszczących nóg wywija razem.", + "114949": "Prawda, że jegry byli mocnym trunkiem pjani,", + "114950": "Źle mierzą i chybiają, rzadko który rani,", + "114951": "Ledwie który zabije; przecież dwóch Maciejów", + "114952": "Już zraniono i poległ jeden z Bartłomiejów.", + "114953": "Szlachta z niewiela rusznic z rzadka się odstrzela,", + "114954": "Chce szablami uderzyć na nieprzyjaciela,", + "114955": "Ale starsi wstrzymują; kule gęsto świszczą,", + "114956": "Rażą, spędzają, wkrótce dziedziniec oczyszczą.", + "114957": "Już aż po szybach dworu zaczynają dzwonić.", + "114958": "Tadeusz, który został w domu kobiet bronić", + "114959": "Z rozkazu stryja, słysząc, że coraz to gorzéj", + "114960": "Wre bitwa, wybiegł; za nim wybiegł Podkomorzy,", + "114961": "Któremu Tomasz wreszcie przyniósł karabelę;", + "114962": "Śpieszy, łączy się z szlachtą i staje na czele.", + "114963": "Bieży, broń wzniosłszy, szlachta rusza jego śladem,", + "114964": "Jegry, przypuściwszy ich, sypnęli kul gradem.", + "114965": "Legł Isajewicz, Wilbik, Brzytewka raniony;", + "114966": "Zaczem wstrzymują szlachtę, Robak z jednej strony,", + "114967": "A z drugiej Maciej; szlachta ostyga w zapale,", + "114968": "Ogląda się, cofa; widzą to Moskale;", + "114969": "Kapitan Ryków myśli ostatni cios zadać,", + "114970": "Spędzić szlachtę z dziedzińca i dworem owładać.", + "114971": "\"Formuj się do ataku! - zawołał - na sztyki!", + "114972": "Naprzód!\" Wnet szereg, rury wytknąwszy jak tyki,", + "114973": "Schyla głowy, zrusza się i przyśpiesza kroku;", + "114974": "Darmo szlachta wstrzymuje z przodu, strzela z boku,", + "114975": "Szereg już pół dziedzińca przeszedł bez oporu;", + "114976": "Kapitan, pokazując szpadą na drzwi dworu,", + "114977": "Krzyczy: \"Sędzio! poddaj się, bo dwór spalić każę!\"", + "114978": "\"Pal - woła Sędzia - ja cię w tym ogniu usmażę\".", + "114979": "O dworze Soplicowski! jeśli dotąd całe", + "114980": "Świecą się pod lipami twoje ściany białe", + "114981": "Jeśli tam dotąd szlachty sąsiedzkiej gromada", + "114982": "Za gościnnemi stoły Sędziego zasiada,", + "114983": "Pewnie tam piją często za Konewki zdrowie;", + "114984": "Bez niego już by było dziś po Soplicowie!", + "114985": "Konewka dotąd małe dał męstwa dowody;", + "114986": "Choć najpierwszy ze szlachty uwolniony z kłody,", + "114987": "Choć zaraz znalazł w wozie swą miłą Konewkę,", + "114988": "Swój szturmak faworytny i z nim kul sakiewkę,", + "114989": "Nie chciał bić się; powiadał, że sobie nie ufa", + "114990": "Na czczo; szedł więc, gdzie stała spirytusu kufa,", + "114991": "Ręką jak łyżką strumień do ust sobie chylił;", + "114992": "Dopiero gdy się dobrze rozgrzał i posilił,", + "114993": "Poprawił czapkę, z kolan wziął do rąk Konewkę,", + "114994": "Zmacał sztenflem naboju, podsypał panewkę", + "114995": "I spojrzał na plac boju; widzi, że błyszcząca", + "114996": "Fala bagnetów szlachtę bije i roztrąca;", + "114997": "Przeciw tej fali płynie, schyla się do ziemi", + "114998": "I nurkuje pomiędzy trawami gęstemi", + "114999": "Środkiem dziedzińca, aż tam, gdzie rosła pokrzywa,", + "115000": "Zasadza się, a Saka gestami przyzywa.", + "115001": "Sak, broniąc dworu, stanął z szturmakiem u proga,", + "115002": "Bo w tym dworze mieszkała jego Zosia droga,", + "115003": "Od której choć w zalotach został pogardzony,", + "115004": "Kochał ją zawsze, zginąć rad dla jej obrony.", + "115005": "Już szereg jegrów w marszu na pokrzywę wkracza,", + "115006": "Gdy Konew ruszył cyngla i z paszczy garłacza", + "115007": "Tuzin kul rozsiekanych puszcza śród Moskali;", + "115008": "Sak puszcza drugi tuzin, jegry się zmięszali.", + "115009": "Przerażony zasadzką szereg w kłąb się zwija,", + "115010": "Cofa się, rzuca rannych; Chrzciciel ich dobija.", + "115011": "Stodoła już daleko; bojąc się odwodu", + "115012": "Długiego, Ryków skoczył pod parkan ogrodu,", + "115013": "Tam pierzchającą rotę zatrzymuje w biegu,", + "115014": "Szykuje, lecz szyk zmienia: z jednego szeregu", + "115015": "Robi trójkąt, klin ostry wystawując z przodu,", + "115016": "A dwa boki opiera o parkan ogrodu.", + "115017": "Dobrze zrobił, bo jazda nań od zamku wali.", + "115018": "Hrabia, który był w zamku pod strażą Moskali,", + "115019": "Gdy pierzchła straż zlękniona, dworzan na koń wsadził", + "115020": "I słysząc strzały, w ogień jazdę swą prowadził,", + "115021": "Sam na czele, z żelazem nad głowę wzniesionem.", + "115022": "Wtem Ryków krzyknął: \"Ognia pół batalijonem!\"", + "115023": "Przeleciała po zamkach wzdłuż nitka ognista", + "115024": "I z czarnych rur wytkniętych świsnęło kul trzysta.", + "115025": "Trzech jezdnych padło rannych, jeden trupem leży.", + "115026": "Padł koń Hrabi, spadł Hrabia; Klucznik krzycząc bieży", + "115027": "Na ratunek, bo widzi: jegry na cel wzięli", + "115028": "Ostatniego z Horeszków, chociaż po kądzieli.", + "115029": "Robak był bliższy, Hrabię ciałem swym zakrywa,", + "115030": "Dostał za niego postrzał, spod konia dobywa,", + "115031": "Uprowadza; a szlachcie każe się rozstąpić,", + "115032": "Lepiej mierzyć, postrzałów nadaremnych skąpić,", + "115033": "Kryć się za płoty, studnię, za ściany obory;", + "115034": "Hrabia z jazdą ma czekać sposobniejszej pory.", + "115035": "Plany Robaka pojął i wykonał cudnie", + "115036": "Tadeusz; stał ukryty za drewnianą studnię;", + "115037": "A że trzeźwy i dobrze strzelał z dubeltówki", + "115038": "(Mógł trafić do rzuconej w powietrze złotówki),", + "115039": "Okropnie razi Moskwę, starszyznę wybiera:", + "115040": "Za pierwszym zaraz strzałem ubił feldfebera.", + "115041": "Potem z dwóch rur raz po raz dwóch sierżantów", + "115042": "sprząta,", + "115043": "Mierzy to po galonach, to w środek trójkąta,", + "115044": "Gdzie stał sztab; zaczem Ryków gniewa się i dąsa.", + "115045": "Tupa nogami, szpady swej rękojeść kąsa:", + "115046": "\"Majorze Płucie - woła - co to z tego będzie?", + "115047": "Wkrótce tu nie zostanie nikt z nas przy", + "115048": "komendzie!\"", + "115049": "Więc Płut na Tadeusza krzyknął z wielkim gniewem:", + "115050": "\"Panie Polak, wstydź się Pan chować się za drzewem,", + "115051": "Nie bądź tchórz, wyjdź na środek, bij się honorowie,", + "115052": "Po żołniersku\". - A na to Tadeusz odpowie:", + "115053": "\"Majorze! Jeśli jesteś tak śmiałym rycerzem,", + "115054": "A czegoż ty się chowasz za jegrów kołnierzem?", + "115055": "Nie tchórzę ja przed tobą, wynidź no zza płotów,", + "115056": "Dostałeś w twarz, jam przecie bić się z tobą gotów!", + "115057": "Po co krwi rozlew! Między nami była zwada,", + "115058": "Niechajże ją rozstrzygnie pistolet lub szpada.", + "115059": "Daję ci broń na wybor, od działa do szpilki;", + "115060": "A nie, to was wystrzelam jako w jamie wilki\".", + "115061": "I to mówiąc wystrzelił, a tak dobrze mierzył,", + "115062": "Że porucznika obok Rykowa uderzył.", + "115063": "\"Majorze - szepnął Ryków - wyjdź na pojedynek", + "115064": "I pomścij się za jego raniejszy uczynek.", + "115065": "Jeśli tego szlachcica kto inny zabije,", + "115066": "To, Major widzi, Major hańby swej nie zmyje.", + "115067": "Trzeba tego szlachcica na pole wywabić,", + "115068": "Nie można z karabina, to choć szpadą zabić.", + "115069": "Co puka, to nie sztuka; to wolę, co kole -", + "115070": "Mówił stary Suworow; wyjdź, Majorze, w pole,", + "115071": "Bo on nas powystrzela; patrz, bierze do celu\".", + "115072": "Na to rzekł Major: \"Ryków! miły przyjacielu!", + "115073": "Ty jesteś zuch na szpady, wyjdź ty, bracie Ryków,", + "115074": "Lub wiesz co? wyszlem kogo z naszych poruczników.", + "115075": "Ja major, ja nie mogę odstąpić żołnierzy,", + "115076": "Do mnie batalijonu komenda należy\".", + "115077": "Słysząc to Ryków szpadę podniósł, wyszedł śmiało,", + "115078": "Kazał ognia zaprzestać, machnął chustką białą.", + "115079": "Pyta się Tadeusza, jaką broń podoba;", + "115080": "Po układach - na szpady zgodzili się oba.", + "115081": "Tadeusz broni nie miał; gdy szukano szpady,", + "115082": "Wyskoczył Hrabia zbrojny i zerwał układy.", + "115083": "\"Panie Soplico! - wołał - z przeproszeniem Pana,", + "115084": "Pan wyzwałeś Majora! ja do Kapitana", + "115085": "Mam dawniejszą urazę: on do zamku mego", + "115086": "(\"Mów Pan - przerwał Protazy - do zamku naszego\")", + "115087": "On wpadł - rzekł kończąc Hrabia - na czele złodziejów,", + "115088": "On, poznałem Rykowa, wiązal mych dżokejów.", + "115089": "Skarzę go, jakom zbójców skarał pod opoką,", + "115090": "Którą Sycylijanie zwą Birbante-rokko\".", + "115091": "Uciszyli się wszyscy, ustało strzelanie,", + "115092": "Wojska ciekawe patrzą na wodzów spotkanie:", + "115093": "Hrabia i Ryków idą, obróceni bokiem,", + "115094": "Prawą ręką i prawym grożąc sobie okiem;", + "115095": "Wtem lewymi rękami odkrywają głowy", + "115096": "I kłaniają się grzecznie (zwyczaj honorowy:", + "115097": "Nim przyjdzie do zabójstwa, naprzód się przywitać).", + "115098": "Już spotkały się szpady i zaczęły zgrzytać;", + "115099": "Rycerze, wznosząc nogi, prawemi kolany", + "115100": "Przyklękają, w przód i w tył skacząc na przemiany.", + "115101": "Ale Płut, Tadeusza widząc przed swym frontem,", + "115102": "Naradzał się po cichu z gifrejterem Gontem,", + "115103": "Który w rocie uchodził za pierwszego strzelca.", + "115104": "\"Gonto - rzekł Major - widzisz ty tego wisielca?", + "115105": "Jeśli mu wsadzisz kulę, tam pod piątym żebrem,", + "115106": "To dostaniesz ode mnie cztery ruble srebrem\".", + "115107": "Gont odwodzi karabin, do zamka się chyli,", + "115108": "Wierni go towarzysze płaszczami okryli;", + "115109": "Mierzy nie w żebro, ale w głowę Tadeusza,", + "115110": "Strzelił i trafił - blisko, w środek kapelusza.", + "115111": "Okręcił się Tadeusz, aż Kropiciel wpada", + "115112": "Na Rykowa, a za nim szlachta, krzycząc: \"Zdrada!\"", + "115113": "Tadeusz go zasłania, ledwie zdołał Ryków", + "115114": "Zrejterować się i wpaść we środek swych szyków.", + "115115": "Znowu Dobrzyńscy z Litwą natarli w zawody", + "115116": "I pomimo dawniejsze dwóch stronnictw niezgody", + "115117": "Walczą jak bracia, jeden drugiego zachęca.", + "115118": "Dobrzyńscy, widząc jak się Podhajski wykręca", + "115119": "Tuż przed szeregiem jegrów i kosą ich kraje,", + "115120": "Zawołali z radością: \"Niech żyją Podhaje!", + "115121": "Naprzód, bracia Litwini! Górą, górą Litwa!\"", + "115122": "Skołubowie zaś, widząc, jak waleczny Brzytwa,", + "115123": "Choć ranny, leci z szablą wzniesioną do góry,", + "115124": "Krzyknęli: \"Górą Maćki, niech żyją Mazury!\"", + "115125": "Dodawszy wzajem serca, biegą na Moskali;", + "115126": "Nadaremnie ich Robak z Maćkiem wstrzymywali.", + "115127": "Gdy tak na rotę jegrów uderzano z przodu,", + "115128": "Wojski rzuca plac boju, idzie do ogrodu;", + "115129": "Przy boku jego stąpał ostrożny Protazy,", + "115130": "A Wojski mu po cichu wydawał rozkazy.", + "115131": "Stała w ogrodzie, prawie pod samym parkanem,", + "115132": "O który się opierał Ryków swym trójgranem,", + "115133": "Wielka, stara sernica, budowana w kratki", + "115134": "Z belek na krzyż wiązanych, podobna do klatki.", + "115135": "W niej świeciły się białych serów mnogie kopy;", + "115136": "Wkoło zaś wahały się suszące się snopy", + "115137": "Szałwiji, benedykty kardy, macierzanki:", + "115138": "Cała zielna domowa apteka Wojszczanki.", + "115139": "Sernica w górze miała wszerz sążni półczwarta.", + "115140": "A u dołu na jednym wielkim słupie wsparta,", + "115141": "Niby gniazdo bocianie. Stary słup dębowy", + "115142": "Pochylił się, bo już był wygnił do połowy,", + "115143": "Groził upadkiem. Nieraz Sędziemu radzono,", + "115144": "Aby zrucił budowę wiekiem nadwątloną;", + "115145": "Ale Sędzia powiadał, że woli poprawiać", + "115146": "Aniżeli rozrucać, albo też przestawiać.", + "115147": "Odkładał budowanie do sposobnej pory,", + "115148": "Tymczasem pod słup kazał wetknąć dwie podpory.", + "115149": "Tak pokrzepiona, ale nietrwała budowa", + "115150": "Wyglądała za parkan nad trójkąt Rykowa.", + "115151": "Ku tej sernicy Wojski z Woźnym milczkiem idą,", + "115152": "Każdy zbrojny ogromnym drągiem jakby dzidą;", + "115153": "Za nimi ochmistrzyni dąży przez konopie", + "115154": "I kuchcik, małe, ale bardzo silne chłopię.", + "115155": "Przyszedłszy, drągi wparli w wierzch słupa nadgniły,", + "115156": "Sami, u końców wisząc, pchają z całej siły,", + "115157": "Jako flisy uwięzłą na rapach wicinę", + "115158": "Długimi drągi z brzegu pędzą na głębinę.", + "115159": "Trzasnął słup: już sernica chwieje się i wali", + "115160": "Z brzemieniem drzew i serów na trójkąt Moskali,", + "115161": "Gniecie, rani, zabija; gdzie stały szeregi,", + "115162": "Leżą drwa, trupy, sery białe jako śniegi,", + "115163": "Krwią i mozgiem splamione. Trójkąt w sztuki pryska,", + "115164": "A już w środku Kropidło grzmi, już Brzytwa błyska,", + "115165": "Siecze Rózga, od dworu wpada szlachty tłuszcza,", + "115166": "A Hrabia od bram jazdę na rozpierzchłych puszcza.", + "115167": "Już tylko ośmiu jegrów z sierżantem na czele", + "115168": "Bronią się; bieży Klucznik; oni stoją śmiele,", + "115169": "Dziewięć rur wymierzyli prosto w łeb Klucznika;", + "115170": "On leci na strzał, kręcąc ostrze Scyzoryka.", + "115171": "Widzi to Ksiądz, zabiega Klucznikowi drogę.", + "115172": "Sam pada i podbija Gerwazemu nogę.", + "115173": "Upadli, właśnie kiedy pluton ognia dawał;", + "115174": "Ledwie ołów prześwisnął, już Gerwazy wstawał,", + "115175": "Już wskoczył w dym; dwom jegrom zaraz głowy zmiata.", + "115176": "Uciekają strwożeni, Klucznik goni, płata;", + "115177": "Oni biegną dziedzińcem, Gerwazy ich torem;", + "115178": "Wpadają we drzwi gumna stojące otworem,", + "115179": "I Gerwazy do gumna na ich karkach wjechał,", + "115180": "Zniknął w ciemności, ale bitwy nie zaniechał,", + "115181": "Bo przeze drzwi jęk słychać, wrzask i gęste razy.", + "115182": "Wkrótce ucichło wszystko; wyszedł sam Gerwazy", + "115183": "Z mieczem krwawym.", + "115184": "Już szlachta odzierżyła pole,", + "115185": "Porozpędzanych jegrów ściga, rąbie, kole;", + "115186": "Ryków sam został, krzyczy, że broni nie złoży,", + "115187": "Bije się, gdy ku niemu podszedł Podkomorzy", + "115188": "I wznosząc karabelę, rzekł poważnym tonem:", + "115189": "\"Kapitanie! nie splamisz czci twojej pardonem,", + "115190": "Dałeś proby, rycerzu nieszczęsny, lecz mężny,", + "115191": "Twojej odwagi; porzuć opór niedołężny,", + "115192": "Złóż broń, nim cię naszymi szablami rozbroim;", + "115193": "Zachowasz życie i cześć, jesteś więźniem moim!\"", + "115194": "Ryków, Podkomorzego zwalczony powagą,", + "115195": "Skłonił się i oddał mu swoję szpadę nagą,", + "115196": "Skrwawioną po rękojeść, i rzekł: \"Lachy braty!", + "115197": "Oj, biada mnie, żem nie miał choć jednej armaty!", + "115198": "Dobrze mówił Suworow: <>", + "115200": "Cóż! jegry byli pjani, Major pić pozwolił!", + "115201": "Och, major Płut, on dzisiaj bardzo poswawolił!", + "115202": "On odpowie przed carem, bo on miał komendę,", + "115203": "Ja, Panie Podkomorzy, wasz przyjaciel będę.", + "115204": "Ruskie przysłowie mówi: Kto się mocno lubi,", + "115205": "Ten, Panie Podkomorzy, i mocno się czubi.", + "115206": "Wy dobrzy do wypitki, dobrzy do wybitki,", + "115207": "Ale przestańcie robić nad jegrami zbytki\".", + "115208": "Podkomorzy, słysząc to, karabelę wznasza", + "115209": "I przez Woźnego pardon powszechny ogłasza,", + "115210": "Każe rannych opatrzyć, z trupów czyścić pole,", + "115211": "A jegrów rozbrojonych prowadzić w niewolę.", + "115212": "Długo szukano Płuta; on, w krzaku pokrzywy", + "115213": "Zarywszy się głęboko, leżał jak nieżywy;", + "115214": "Wyszedł wreszcie, ujrzawszy, że było po bitwie.", + "115215": "Taki miał koniec zajazd ostatni na Litwie.", + "115216": "Pan Wołodyjowski", + "115217": "Wstęp", + "115218": "Po wojnie węgierskiej, po której odbył się ślub pana Andrzeja Kmicica z panną Aleksandrą Billewiczówną, miał także wstąpić w związki małżeńskie z panną Anną Borzobohatą Krasieńską równie sławny i zasłużony w Rzeczypospolitej kawaler — pan Jerzy Michał Wołodyjowski, pułkownik chorągwi laudańskiej.", + "115219": "Ale przyszły znaczne mitręgi, które sprawę opóźniły i przewlokły. Panna Borzobohata była wychowanicą księżnej Jeremiowej Wiśniowieckiej, bez której pozwolenia żadną miarą na wesele zgodzić się nie chciała, musiał więc pan Michał pannę w Wodoktach z powodu niespokojnych czasów zostawić, a sam do Zamościa po pozwolenie i błogosławieństwo jechać.", + "115220": "Lecz nie świeciła mu pomyślna gwiazda, gdyż księżnej w Zamościu nie zastał, która dla edukacji syna do Wiednia na dwór cesarski się udała.", + "115221": "Wytrwały rycerz podążył za nią i do Wiednia, choć mu to siła czasu zabrało. Tam załatwiwszy szczęśliwie sprawy, z dobrą otuchą do ojczyzny powracał.", + "115222": "Czasy, wróciwszy, zastał niespokojne; wojsko do związku szło, na Ukrainie bunty trwały — od wschodniej ściany nie gasł pożar. Zaciągano nowe wojska, aby choć jako tako granice osłonić.", + "115223": "Zanim więc pan Michał z powrotem do Warszawy dojechał, zastał listy zapowiednie na jego imię z ramienia wojewody ruskiego wydane. Uważając zaś, że ojczyzna zawsze przed prywatą iść powinna, myśli o prędkim weselu poniechał, a na Ukrainę ruszył. Kilka lat w tamtych stronach wojował mając zaledwie sposobną porę list od czasu do czasu do utęsknionej panienki posłać, żyjąc w ogniu, w niewypowiedzianych trudach i pracy.", + "115224": "Potem do Krymu posłował; potem przyszła nieszczęśliwa, domowa, z panem Lubomirskim wojna, w której po stronie królewskiej przeciw bezecnikowi onemu i zdrajcy walczył; potem pod panem Sobieskim znów na Ukrainę ruszył.", + "115225": "Rosła stąd sława jego imieniowi tak znaczna, że go powszechnie za pierwszego żołnierza Rzeczypospolitej uważano, ale lata płynęły mu w trosce, wzdychaniach, utęsknieniu.", + "115226": "Aż nadszedł wreszcie rok 1668, w którym z rozkazu pana kasztelana na wypoczynek odesłan, z początkiem lata po miłą pannę pojechał i zabrawszy takową z Wodoktów, do Krakowa dążył.", + "115227": "Księżna Gryzelda bowiem, która już była wróciła z krajów cesarskich, tam go na wesele zapraszała, sama ofiarując się być matką panience.", + "115228": "Kmicicowie zostali we Wodoktach nie spodziewając się rychłej od Wołodyjowskiego wiadomości i zupełnie nowym gościem, który się do Wodoktów obiecywał, zajęci. Albowiem aż do tej pory Opatrzność odmówiła im dzieci; teraz miała nastąpić szczęśliwa a zgodna z ich pragnieniami odmiana.", + "115229": "Był to nadzwyczaj urodzajny rok. Zboża wydały plon tak obfity, że gumna pomieścić go nie mogły, i cały kraj, jak szeroki i długi, okrył się stertami. W okolicach, opustoszałych przez wojnę, młody bór urósł jednej wiosny tak znacznie, jak w innych czasach i przez dwa lata uróść by nie zdołał. Była obfitość zwierza i grzybów w lasach, ryb w wodach, jakby ta niezwyczajna płodność ziemi udzieliła się wszystkim istotom na niej zamieszkałym.", + "115230": "Przyjaciele Wołodyjowskiego wyprowadzali stąd pomyślne i dla jego ożenku wróżby, ale owóż losy postanowiły inaczej.", + "115231": "Rozdział I", + "115232": "Pewnego pięknego dnia jesienią siedział sobie pod cienistym dachem letnika pan Andrzej Kmicic i popijając miód poobiedni, spoglądał przez obrosłe dzikim chmielem kraty na żonę, która przechadzała się pięknie ugniecioną ulicą przed letnikiem.", + "115233": "Niewiasta była urodziwa nad miarę, jasnowłosa, o pogodnej, nieledwie anielskiej twarzy.", + "115234": "Chodziła z wolna i ostrożnie, bo było w niej pełno powagi i błogosławieństwa.", + "115235": "Pan Andrzej Kmicic patrzył na nią okrutnie rozkochany. Gdzie się ruszyła, tam wzrok jego zwracał się za nią z takim przywiązaniem, z jakim pies wodzi oczyma za panem. Chwilami zaś uśmiechał się, bo był z jej widoku rad bardzo, i wąsa do góry podkręcał.", + "115236": "A wówczas pojawiał się w jego twarzy pewien wyraz wesołego hultajstwa. Znać żołnierz był z przyrodzenia krotofilny i za kawalerskich lat musiał moc figlów napłatać.", + "115237": "Ciszę w sadzie przerywały tylko odgłosy spadających na ziemię przejrzałych owoców i brzęczenie owadów. Pogoda ustaliła się cudnie. Był to początek września. Słońce nie prażyło już za mocno, ale rzucało jeszcze obfite złote blaski. W blaskach owych lśniły się czerwone jabłka wśród szarych liści siedzące tak obficie, że drzewa zdawały się być nimi oblepione. Gałęzie śliw gięły się pod owocem okrytym siwym woskiem. Pierwsze zapowiednie nitki pajęczyny, pouczepiane do drzew, chwiały się wraz z leciuchnym powiewem, tak lekkim, iż nie szeleścił nawet liśćmi.", + "115238": "Może i owa pogoda na świecie napawała tak pana Kmicica wesołością, bo oblicze rozjaśniało mu się coraz więcej. Wreszcie pociągnął miodu i rzekł do żony:", + "115239": "— Oleńka, a pójdź ino tu! Coś ci rzeknę.", + "115240": "— Byle nie coś takiego, czego nierada słucham.", + "115241": "— Jak mi Bóg miły, nie! Daj ucho!", + "115242": "To rzekłszy objął ją wpół, przysunął wąsy do jej jasnych włosów i szepnął:", + "115243": "— Jeśli będzie chłop, to niech mu będzie Michał.", + "115244": "Ona zaś odwróciła twarz nieco zapłonioną i odszepnęła mu z kolei:", + "115245": "— A obiecałeś się nie przeciwiać, żeby był Herakliusz?", + "115246": "— Bo widzisz, dla Wołodyjowskiego…", + "115247": "— Zali nie pierwsza pamięć dziada?", + "115248": "— I mego dobrodzieja… Hm! prawda… Ale drugiemu będzie Michał! Nie może inaczej być!", + "115249": "Tu Oleńka wstawszy próbowała się uwolnić z rąk pana Andrzeja Kmicica, ale on, przygarnąwszy ją jeszcze silniej do siebie, począł całować po ustach, po oczach, powtarzając przy tym:", + "115250": "— A mój ty krociu, mój tysiącu, moje ty kochanie najmilsze!", + "115251": "Dalszą rozmowę przerwał im pachołek, który ukazał się na końcu ulicy i szedł spiesznie ku letnikowi.", + "115252": "— Czego chcesz? — spytał Kmicic puszczając żonę.", + "115253": "— Pan Charłamp przyjechał i czeka na pokojach — odrzekł pachoł.", + "115254": "— A owóż i on sam! — zawołał Kmicic na widok męża zbliżającego się ku altanie. — Dla Boga, jakże mu wąsy posiwiały! Witaj, towarzyszu miły! Witaj, stary kompanionie!", + "115255": "To rzekłszy wypadł z altany i biegł naprzeciw pana Charłampa z roztworzonymi rękoma.", + "115256": "Ale pan Charłamp skłonił się naprzód nisko Oleńce, którą za dawnych czasów na kiejdańskim dworze u księcia wojewody wileńskiego widywał, następnie przycisnął jej dłoń do swoich niezmiernych wąsów, za czym dopiero rzuciwszy się w objęcia Kmicica zaślochał na jego ramieniu.", + "115257": "— Dla Boga, co waści jest? — zawołał zdumiony gospodarz.", + "115258": "— Jednemu Bóg przysporzył szczęścia — odrzekł Charłamp — a drugiemu umknął. Smutku zaś mojego powody samemu tylko waszmości opowiedzieć mogę.", + "115259": "Tu spojrzał na panią Andrzejową, ona zaś domyśliwszy się, że przy niej nie chce mówić, rzekła do męża:", + "115260": "— Przyślę waszmościom miodu, a teraz ich samych zostawuję…", + "115261": "Kmicic pociągnął pana Charłampa do letnika i usadowiwszy go na ławie, zawołał:", + "115262": "— Coć jest? Pomocy ci trzeba? Liczże na mnie jako na Zawiszę!", + "115263": "— Nic mi nie jest — odpowiedział stary żołnierz — żadnej też pomocy nie potrzebuję, póki tą oto ręką i tą szablą ruchać mogę; ale nasz przyjaciel, najgodniejszy w Rzeczypospolitej kawaler, w srogim strapieniu, nie wiem, czyli dycha jeszcze.", + "115264": "— Na rany Chrystusa! Wołodyjowskiemu się coś przygodziło?", + "115265": "— Tak jest! — odrzecze Charłamp, nowe strumienie łez wypuszczając. — Dowiedz się waszmość, że panna Anna Borzobohata ten oto padół opuściła.", + "115266": "— Zmarła! — krzyknął Kmicic chwytając się obiema rękoma za głowę.", + "115267": "— Jako ptak grotem ugodzon.", + "115268": "Nastała chwila milczenia; tylko jabłka spadające biły tu i owdzie ciężko w ziemię; tylko pan Charłamp sapał coraz głośniej, płacz hamując. Kmicic zaś załamał ręce i powtarzał kiwając głową:", + "115269": "— Miły Boże! Miły Boże! Miły Boże!", + "115270": "— Waszmość się nie dziw moim śluzom — rzekł wreszcie Charłamp — bo jeśli waści na samą wieść tylko o przygodzie dolor nieznośnie serce ściska, cóż dopiero mnie, którym patrzył i na jej konanie, i na jego boleść przechodzącą miarę przyrodzoną.", + "115271": "Tu wszedł sługa z gąsiorkiem na tacy i drugą szklenicą, a za nim pani Andrzejowa, która przecie ciekawości pokonać nie mogła.", + "115272": "Spojrzawszy teraz w twarz męża i widząc w niej głębokie strapienie rzekła zaraz:", + "115273": "— Co to za wieści waszmość przywiózł? Nie oddalajcieże mnie. Będę was ile się godzi pocieszać albo zapłaczę z wami, albo radą jakowąś posłużę…", + "115274": "— Już i w twojej głowie rady się na to nie znajdzie — odrzekł pan Andrzej. — Ale boję się, żebyś z żalu na zdrowiu szwanku nie poniosła.", + "115275": "A ona na to:", + "115276": "— Siła ja wytrzymać umiem. Gorzej żyć w niepewności…", + "115277": "— Anusia zmarła! — rzekł Kmicic.", + "115278": "Oleńka przybladła trochę i opuściła się ciężko na ławkę; myślał Kmicic, że omdleje, ale żal wziął w niej górę nad nagłością wieści i płakać poczęła, a obaj rycerze zawtórowali jej zaraz.", + "115279": "— Oleńka — rzekł wreszcie Kmicic pragnąc myśl żony w inną stronę skierować — zali ty nie myślisz, że ona w raju?", + "115280": "— Nie nad nią ja, jeno za nią płaczę i nad pana Michałowym sieroctwem, bo co do jej szczęśliwości wiekuistej, chciałabym mieć dla siebie taką nadzieję zbawienia, jaką mam dla niej. Nie było nad nią zacniejszej panienki, lepszego serca, poczciwszej! Oj, moja Anulka! Moja Anulka kochana!…", + "115281": "— Widziałem jej śmierć — rzekł Charłamp — nie daj Boże nikomu mniej pobożnej.", + "115282": "Tu nastało milczenie, aż gdy im nieco żalu łzami spłynęło, ozwał się Kmicic:", + "115283": "— Powiadaj waszmość, jako to było, miodem w najżałośniejszych miejscach przepijając.", + "115284": "— Dziękuję — odrzekł Charłamp. — Od czasu do czasu przepiję, jeśli waszmość do mnie przepijesz, bo ból nie tylko za serce, ale i za gardziel jako wilk chwyta, a gdy chwyci, to bez jakowegoś ratunku zgoła zadławić może. Było tak. Jechałem z Częstochowy w rodzinne strony, by spokoju na stare lata zażyć i na dzierżawie zasiąść. Dość mi już wojny, bom ją wyrostkiem praktykować począł, a teraz mam już wiechy siwe. Chyba żebym całkiem wysiedzieć nie mógł, to jeszcze pod jaką chorągiew ruszę; aleć owe związki wojskowe z krzywdą ojczyzny, a na pociechę nieprzyjaciół erygowane i owe domowe wojny do reszty mi Bellonę zbrzydziły… Miły Boże! Pelikan krwią dzieci karmi, prawda! Ale tej ojczyźnie już i krwi w piersiach nie staje. Świderski był wielki żołnierz… Niech go tam Bóg sądzi!…", + "115285": "— Moja Anulu najmilsza! — przerwała z płaczem pani Kmicicowa — toć żeby nie ty, co by się ze mną i z nami wszystkimi stało?… Ucieczką mi była i obroną! Moja Anulu kochana!", + "115286": "Słysząc to Charłamp ryknął znowu, ale na krótko, bo mu Kmicic przerwał pytaniem:", + "115287": "— A Wołodyjowskiego gdzieś waść spotkał?", + "115288": "— Wołodyjowskiego spotkałem takoż w Częstochowie, gdzie oboje spoczynek umyślili, bo się tam po drodze ofiarowali. Zaraz mi powiedział, jako z narzeczoną z waszych stron do Krakowa jedzie, do księżnej Gryzeldy Wiśniowieckiej, bez której pozwolenia i błogosławieństwa panna żadną miarą ślubu wziąść nie chciała. Dziewczyna była jeszcze wonczas zdrowa, a on wesół jak ptak. „Ot — powiada — dał mi Pan Bóg za moją pracę nagrodę!” Chełpił się też Wołodyjowski (Boże go pociesz) niemało i dworował ze mnie, że tośmy się, widzicie waszmość państwo, o tę pannę czasu swego wadzili i mieliśmy się siekać. Gdzie ona teraz, nieboga?", + "115289": "Tu ryknął znowu pan Charłamp, ale na krótko, bo Kmicic znów mu przerwał:", + "115290": "— Mówisz waszmość, że ona była zdrowa? Skąd jej tak nagle przyszło?", + "115291": "— Że nagle, to nagle. Mieszkała u pani Marcinowej Zamoyskiej, która naonczas z mężem w Częstochowie bawiła. Wołodyjowski cały dzień u niej przesiadywał, trochę na mitręgę narzekał i mówił, że chyba za rok do Krakowa dojadą, bo ich wszyscy po drodze zatrzymują. I nie dziwota! Takiego żołnierza jak pan Wołodyjowski każdy rad ugościć, a kto złapie, to trzyma. Mnie też do panny prowadzał i groził śmiejąc się, że usiecze, gdybym ją rozamorował… Ale ona za nim świata nie widziała. Mnie też istotnie ckliwo się czasem czyniło, że to człek na starość jako ćwiek w ścianie. Nic to! Aż pewnej nocy wpada do mnie Wołodyjowski w konfuzji wielkiej. „Na Boga! Nie wiesz gdzie jakiego medyka?” — „Co się stało?” — „Chora świata nie poznaje!” Pytam, kiedy zachorowała, powiada, że dopiero co dali mu znać od pani Zamoyskiej. A tu noc! Gdzie szukać medyka, kiedy tam jeno klasztor cały, a w mieście więcej jeszcze zgliszczów niż ludzi. Wynalazłem wreszcie felczera, a i to nie chciał iść! Musiałem go obuszkiem przygnać na samo miejsce. Ale tam już był ksiądz potrzebniejszy niż felczer; jakoż zastaliśmy godnego paulina, któren modlitwą ją do przytomności przyprowadził, tak że mogła sakramenta przyjąć i z panem Michałem czule się pożegnać. Na drugi dzień z południa już było po niej! Felczer mówił, że jej kto musiał coś zadać, luboć to niepodobna, bo w Częstochowie czary się nie chwytają. Ale co się z panem Wołodyjowskim działo, co wygadywał, tego ufam, że mu Pan Jezus nie zakarbuje, bo człek się ze słowami nie liczy, gdy go boleść targa… Ot, mówię waszmości — tu pan Charłamp zniżył głos — bluźnił w zapamiętaniu!", + "115292": "— Dla Boga! Bluźnił? — powtórzył cicho Kmicic.", + "115293": "— Wypadł od jej ciała na sień, z sieni na podwórzec i taczał się jak pijany. Tam pięści do góry podniósłszy począł okropnym głosem wołać: „Takaż mi nagroda za moje rany, za moje trudy, za moję krew, za moję dla ojczyzny przychylność?!…” „Jedno jagnię (powiada) miałem, i to mi, Panie, zabrałeś. Zbrojnego męża (powiada) powalić, któren w hardości po ziemi stąpa, godna (powiada) boskiej ręki sprawa, ale gołębia niewinnego potrafi zadusić i kot, i jastrząb, i kania!… i…”", + "115294": "— Na rany boskie! — zakrzyknęła pani Andrzejowa — nie powtarzaj waść, bo nieszczęście na dom ściągniesz!", + "115295": "Charłamp przeżegnał się i dalej mówił:", + "115296": "— Myślało żołnierzysko, że się dosłużyło, a ot mu nagroda! Ha! Bóg najlepiej wie, co robi, choć tego ni rozumem ludzkim pojąć, ni sprawiedliwością ludzką odmierzyć! Zaraz tedy po onych bluźnierstwach stężał i na ziemię upadł, a ksiądz nad nim egzorcyzma odprawował, żeby sprośne duchy w niego nie wstąpiły, które mogły na bluźnierstwa się zwabić.", + "115297": "— Prędkoże przyszedł do siebie?", + "115298": "— Z godzinę leżał jak nieżywy, potem zasie się ocknął i wróciwszy do swojej kwatery nikogo widzieć nie chciał. W czasie pogrzebu przemówiłem do niego: „Panie Michale (powiadam) miej Boga w sercu!” On nic! Trzy dni siedziałem jeszcze w Częstochowie, bo mi go żal było odjeżdżać, alem na próżno we drzwi kołatał. Nie chciał mnie! Biłem się z myślami, co czynić, czy tentować dłużej u drzwi, czy jechać?… Jakże tak człeka bez nijakiej pociechy zostawić? Wszelako poznawszy, że nic nie wskóram, postanowiłem jechać do Skrzetuskiego. On przecie najlepszy jego przyjaciel, a pan Zagłoba drugi; może mu jako do serca trafią, a zwłaszcza pan Zagłoba, któren jest człowiek bystry i wie, jak do kogo przemówić.", + "115299": "— I byłeś waść u Skrzetuskich?", + "115300": "— Byłem, ale i tu Bóg nie pofortunił, bo oboje z panem Zagłobą wyjechali w Kaliskie, do pana Stanisława, rotmistrza. Nie umiał nikt powiedzieć, kiedy wrócą. Wówczas ja sobie pomyślałem: i tak mi droga na Żmudź, wstąpię do waćpaństwa dobrodziejstwa i opowiem, co się stało.", + "115301": "— Wiedziałem to dawno, że godny z waści kawaler — rzekł Kmicic.", + "115302": "— Nie o mnie tu chodzi, jeno o Wołodyjowskiego — odparł Charłamp — i przyznam się waćpaństwu, że się wielce o niego obawiam, aby umysł mu się nie pomieszał…", + "115303": "— Bóg go od tego ochroni — rzekła pani Andrzejowa.", + "115304": "— Jeśli go uchroni, to pewnikiem habit wdzieje, bo powiadam waćpaństwu, że takiej żałości, jakom żyw, nie widziałem… A szkoda żołnierza! Szkoda!", + "115305": "— Jak to szkoda? To chwały bożej przybędzie! — ozwała się znów Kmicicowa.", + "115306": "Charłamp począł wąsami ruszać i trzeć czoło.", + "115307": "— Owóż, mościa dobrodziko… albo przybędzie, albo i nie przybędzie. Policzcie no waćpaństwo, ilu to on pogan i heretyków w życiu zgładził, czym pewnie więcej Zbawiciela naszego i jego Najświętszą Matkę udelektował niż niejeden ksiądz kazaniami. Hm! Rzecz namysłu godna! Każdy niech służy chwale bożej, jak najlepiej umie… Owóż, widzicie państwo, między jezuitami znajdzie się zawsze siła od niego mądrzejszych, a takiej drugiej szabli w Rzeczypospolitej nie masz…", + "115308": "— Prawda jest, jak mi Bóg miły! — ozwał się Kmicic. — Nie wiesz waszmość, czyli on został w Częstochowie, czy pojechał?", + "115309": "— Był do chwili mego wyjazdu. Co potem uczynił, nie wiem. Wiem jeno, że broń Boże zapamiętania, broń Boże choroby, która często z desperacją idzie w parze, sam on tam będzie, bez pomocy, bez krewnego, bez przyjaciela, bez pociechy.", + "115310": "— Niechże cię Najświętsza Panna w cudownym miejscu ratuje, wierny przyjacielu! — zawołał nagle Kmicic — któryś mi tyle wyświadczył, że i brat nie uczyniłby więcej!", + "115311": "Pani Andrzejowa zamyśliła się głęboko i długi czas trwało milczenie, na koniec podniosła swą jasną głowę i rzekła:", + "115312": "— Jędrek, czy ty pamiętasz, ileśmy mu winni?", + "115313": "— Jeśli zapomnę, to od psa oczu pożyczę, bo swoimi nie będę śmiał na uczciwego człeka spojrzeć!", + "115314": "— Jędrek, ty go nie możesz tak ostawić.", + "115315": "— Jakże to?", + "115316": "— Jedź do niego.", + "115317": "— Oto zacne białogłowskie serce, oto zacna pani! — zawołał Charłamp chwytając ręce Kmicicowej i pokrywając je pocałunkami.", + "115318": "Ale Kmicicowi nie w smak była rada, więc począł głową kręcić i rzekł:", + "115319": "— Ja bym dla niego na koniec świata pojechał, ale… sama wiesz… żebyś to była zdrowa, nie mówię… ale sama wiesz! Broń Boże strachu jakiego, jakiej przygody… Usechłbym z niespokojności… Żona pierwsza niż najlepszy przyjaciel… Pana Michała mi żal ale… sama wiesz!…", + "115320": "— Ja się pod opieką laudańskich ojców zostanę. Teraz tu spokojnie, nie byle czego też się ulęknę. Bez woli bożej włos mi nie spadnie… A tam pan Michał ratunku może potrzebuje…", + "115321": "— Oj, potrzebuje! — wtrącił Charłamp.", + "115322": "— Słyszysz, Jędrek. Ja zdrowa. Krzywda mnie od nikogo nie spotka… Wiem ja, że ci niesporo odjeżdżać…", + "115323": "— Wolałbym na armaty z kociubą iść! — przerwał Kmicic.", + "115324": "— Zali to myślisz, że jak ostaniesz, nie będzie ci gorzko, ilekroć pomyślisz: przyjacielam zaniechał! A jeszcze i Pan Bóg w gniewie słusznym łatwo błogosławieństwa może umknąć!", + "115325": "— Sęk mi w głowę wbijasz. Powiadasz, że może błogosławieństwa umknąć? Tego się boję!", + "115326": "— Taki przyjaciel jak pan Michał, toż to święty obowiązek go ratować!", + "115327": "— Jać Michała kocham całym sercem. Trudno!… Kiedy trzeba, to rychło trzeba, bo tu każda godzina znaczy! Zaraz do stajen idę… Przez Bóg żywy, czy już nie ma innej rady? Licho tamtych nadało w Kaliskie jechać! Toć mi nie o siebie chodzi, ale o ciebie, krociu najmilszy! Wolałbym majętności stracić niż bez ciebie jeden dzień dychać. Kto by mi powiedział, że nie dla służby publicznej ciebie odjadę, to bym mu rękojeść po krzyżyk w gębę wsadził. Obowiązek — mówisz? Niechże będzie! Kiep, kto się ogląda! Żeby dla kogo innego, nie dla Michała, nigdy bym tego nie uczynił!", + "115328": "Tu zwrócił się do Charłampa:", + "115329": "— Mości panie, proszę ze mną do stajen, konie opatrzym. A ty, Oleńka, każ mi łuby pakować. Niech tam który z laudańskich omłotu pilnuje… Panie Charłamp, choć ze dwie niedziele musisz waćpan u nas posiedzieć, żony mi dopilnujesz. Może też się tu w okolicy jaka dzierżawa znajdzie. Bierz Lubicz! Co? Chodź waćpan do stajni! Za godzinę ruszam! Kiedy trzeba, to trzeba!…", + "115330": "Rozdział II", + "115331": "Jakoż dobrze jeszcze przed zachodem słońca ruszył rycerz, żegnany przez żonę łzami i krzyżem, w którym drzazgi świętego drzewa kunsztownie w złoto były osadzone. A że z dawnych lat bardzo był pan Kmicic do nagłych pochodów nawykły, więc ruszywszy gnał, jakby chodziło o doścignięcie umykających z łupem Tatarów.", + "115332": "Dobrawszy się do Wilna, jechał na Grodno, Białystok, a stamtąd do Siedlec się przebierał. Przejeżdżając przez Łuków dowiedział się, że państwo Skrzetuscy z dziećmi i panem Zagłobą dniem przedtem powrócili właśnie z Kaliskiego, więc postanowił do nich wstąpić, bo z kimże mógł nad ratowaniem Wołodyjowskiego skuteczniej się naradzić?", + "115333": "Przyjęli go tedy ze zdziwieniem i radością, która jednak zaraz w ciężki płacz się zmieniła, gdy im cel swego przybycia oznajmił.", + "115334": "Pan Zagłoba cały dzień uspokoić się nie mógł i nad stawem wciąż płakał tak rzewnie, że jak sam później powiadał: aż staw wezbrał i stawidła trzeba było otwierać. Ale wypłakawszy się poszedł po rozum do głowy i oto co mówił na naradzie:", + "115335": "— Jan nie może jechać, bo do kapturu obran, spraw zaś będzie siła, jako że po tylu wojnach pełno jest duchów niespokojnych. Z tego, co jegomość pan Kmicic powiada, widać, że bociany na zimę w Wodoktach zostaną, bo je tam do inwentarza roboczego policzono i funkcję spełnić muszą. Nie dziwota, że przy takim gospodarstwie niesporo waćpanu wyruszać w drogę, zwłaszcza że nie wiadomo, jak długo ona może potrwać. Wielkiegoś serca dowiódł, żeś wyjechał, ale mamli szczerze radzić, toć powiem: wracaj, gdyż tam bliższego jeszcze konfidenta potrzeba, który by do serca nie brał, choćby go i ofuknięto, i widzieć nie chciano. Patientia tam potrzebna i doświadczenie wielkie, a waszmość masz tylko przyjaźń dla Michała, która w takowym wypadku non sufficit. Nie gniewaj się jeno waść, bo sam przyznać musisz, żeśmy obaj z Janem dawniejsi przyjaciele i więcejśmy razem przygód przebyli. Miły Boże! Ileż to razy on mnie, a ja jego w opresji ratowałem!", + "115336": "— Gdybym się też zrzekł funkcji deputata? — przerwał Skrzetuski.", + "115337": "— Janie, to służba publiczna! — odparł surowo Zagłoba.", + "115338": "— Bóg widzi — mówił strapiony Skrzetuski — że stryjecznego mego, Stanisława, miłuję szczerym braterskim afektem, ale Michał bliższy mi niż brat.", + "115339": "— Mnie on i od rodzonego bliższy, tym bardziej że rodzonego nigdy nie miałem. Nie czas się o afekta spierać! Widzisz, Janie, żeby to nieszczęście świeżo w Michała uderzyło, może sam bym ci powiedział: daj katu kaptur i jedź! Ale policzmy, ile to już czasu upłynęło, nim Charłamp z Częstochowy na Żmudź zdążył, a pan Andrzej ze Żmudzi do nas. Teraz nie tylko trzeba do Michała jechać, ale przy nim zostać, nie tylko z nim płakać, ale perswadować; nie tylko mu Ukrzyżowanego jako przykład pokazywać, ale uciesznymi krotochwilami myśl i serce rozweselić. Ot, wiecie, kto powinien jechać? — Ja! I pojadę! Tak mi dopomóż Bóg! Znajdę go w Częstochowie, to go tu przywiozę; nie znajdę, to choćby na Multany za nim się powlokę i póty go szukać nie przestanę, póki o własnej mocy szczyptę tabaki sobie do nozdrzech podnieść zdołam.", + "115340": "Usłyszawszy to dwaj rycerze poczęli brać w objęcia pana Zagłobę, a on się rozczulił nieco i nad pana Michała nieszczęściem, i nad własnymi przyszłymi fatygami. Przeto łzy ronić począł, a wreszcie, gdy już miał uścisków dość, rzekł:", + "115341": "— Jeno mi za Michała nie dziękujcie, boście mu nie bliżsi ode mnie!", + "115342": "Na to Kmicic:", + "115343": "— Nie za Wołodyjowskiego my dziękujemy, ale żelazne lub też zgoła nieczłowiecze serce musiałby mieć ten, kto by się tą gotowością waćpana nie wzruszył, która w przyjacielskiej potrzebie na fatygi nie dba i na wiek względu nie ma. Inni w tym wieku o przypiecku ciepłym jeno myślą, a waćpan tak sobie o długiej drodze mówisz, jakbyś moje albo pana Skrzetuskiego miał lata.", + "115344": "Pan Zagłoba nie ukrywał wprawdzie swych lat, ale nie lubił w ogóle, aby przy nim o starości jako o towarzyszce niedołęstwa wspominano; więc choć miał oczy jeszcze czerwone, spojrzał bystro z pewnym niezadowoleniem na Kmicica i odparł:", + "115345": "— Mój mospanie! Kiedym siedmdziesiąty siódmy rok począł, ckliwo mi jakoś było na sercu, że to dwie siekiery nad karkiem wisiały; ale gdy mi ośmdziesiąty minął, taki duch we mnie wstąpił, że jeszcze mi żeniaczka po głowie chodziła. I widzielibyśmy, kto by z nas pierwszy miał się z czym pochwalić!", + "115346": "— Jać się nie chwalę, ale waszmości bym pochwały nie poskąpił.", + "115347": "— I pewnie bym waćpana skonfundował, jakom pana hetmana Potockiego w obliczu króla skonfundował, któren gdy mi do wieku przytyki dawał, wyzwałem go: kto więcej kozłów od razu machnie. I cóż się pokazało? Oto pan Rewera machnął trzy i hajducy musieli go podnosić, bo sam wstać nie mógł, a ja go naokolusieńko objechałem, mało trzydzieści pięć razy fiknąwszy. Spytaj się Skrzetuskiego, który na własne oczy na to patrzył.", + "115348": "Skrzetuski wiedział, że od pewnego czasu pan Zagłoba miał zwyczaj na niego się we wszystkim jako na naocznego świadka powoływać; więc ani okiem nie mrugnął, jeno o Wołodyjowskim znów mówić począł.", + "115349": "Zagłoba, pogrążywszy się w milczeniu, zamyślił się o czymś głęboko; na koniec po wieczerzy wpadł w lepszy humor i tak ozwał się do towarzyszów:", + "115350": "— Powiem wam to, w co by nie każdy rozum umiał ugodzić. Oto mam w Bogu nadzieję, że nasz Michał wyliże się łatwiej z tego postrzału, niż nam się na początku zdało.", + "115351": "— Dałby Bóg, ale skądże to waszmości do głowy przyszło? — pytał Kmicic.", + "115352": "— Hm! Tu trzeba i bystrego dowcipu, który z przyrodzenia jest dany, i eksperiencji wielkiej, której w waszych latach mieć nie możecie, i znajomości Michała. Każden ma inną naturę. W jednego, owo, tak nieszczęście uderzy, jakobyś, figuraliter mówiąc, kamień w rzekę wrzucił. Nibyć to woda po wierzchu tacite płynie, a przecie on tam na dnie leży, a bieg przyrodzony hamuje, a zawadza, a tak okrutnie rozdziera, i będzie leżał, będzie rozdzierał, póki wszystka woda do Styksu nie spłynie! Ty, Janie, do takich zaliczon być możesz; ale takim gorzej na świecie, bo w nich i boleść, i pamięć nie mija. Inny zasię, eo modo klęskę przyjmie, jakobyś go pięścią w kark huknął. Zamroczy go zrazu, potem przyjdzie do siebie, a gdy się siniec zgoi, to i zapomni. Oj, lepsza taka natura na tym pełnym przygód świecie.", + "115353": "Słuchali rycerze ze skupieniem mądrych słów pana Zagłoby, a on rad widział, że go z taką uwagą słuchają, i dalej mówił:", + "115354": "— Ja Michała na wskroś przeznałem i Bóg mi świadkiem, że nie chcę mu tu przymawiać, ale tak mi się widzi, że on więcej ożenku niż onej dziewczyny żałował. Nic to, że desperacja chwyciła go okrutna, boć i to nieszczęście, zwłaszcza dla niego, nad nieszczęściami. Nie wyimaginujecie sobie nawet, jaką ten chłop miał ochotę do ożenku. Nie masz w nim chciwości żadnej ni ambicji, ni prywaty; swojego odbieżał, fortunę tak dobrze jak utracił, o żołd się nie upominał; ale za wszystkie prace, za wszystkie zasługi niczego od Pana Boga i Rzeczypospolitej nie wyglądał, jeno żony. I to sobie w duszy wykalkulował, że mu się taki chleb należy; już, już miał go w gębę wziąść, aż tu jakoby mu kto w wąsy dmuchnął! Maszże teraz! Jedz! Co i dziwnego, że go desperacja chwyciła? Nie mówię, żeby i dziewki nie żałował, ale jak mi Bóg miły, tak ożenku więcej żałuje, choć sam przysiągłby, że jest przeciwnie.", + "115355": "— Dałby Bóg! — powtórzył Skrzetuski.", + "115356": "— Poczekajcie, niech jeno owe rany duszne mu się zamkną i świeżą skórą pokryją, a obaczym, czy mu dawna ochota nie powróci. Periculum w tym tylko, by teraz sub onere desperacji czegoś nie uczynił albo nie postanowił, czego by potem sam żałował. Ale co się miało stać, to się już stało, bo w nieszczęściu prędka rezolucja. Mój wyrostek już szatki ze skrzyń wyjmuje i układa, więc nie mówię tego, żeby nie jechać, chciałem tylko waszmościów pocieszyć.", + "115357": "— Znowu plastrem ojciec Michałowi będziesz! — rzekł Jan Skrzetuski.", + "115358": "— Jako i tobie byłem. Pamiętasz? Bylem go tylko prędko znalazł, bo się boję, że się w jakowejś pustelni przytai albo gdzie w dalekich stepach zapadnie, do których od młodu nawykł. Waszmość, panie Kmicic, przymawiałeś mi do wieku, a ja ci powiem, że jeśli kiedy gończy bojar tak z listem sunął, jako ja będę sunął, to mi każcie za powrotem nitki ze starych bławatów wyciągać, groch łuszczyć albo mi kądziel dajcie. Ani mnie niewygody nie zatrzymają, ani cudza gościnność skusi, ani jadło lub też napitek w pędzie zahamuje. Jeszczeście takiego pochodu nie widzieli! Już teraz ledwie usiedzieć mogę, właśnie jakoby mnie kto szydłem spod ławy ekscytował: już i koszulę podróżną kazałem sobie łojem kozłowym dla wstrętu gadowi wysmarować…", + "115359": "Rozdział III", + "115360": "Jednakże nie jechał tak szybko pan Zagłoba, jak to sobie i towarzyszom obiecywał. Im zaś był bliżej Warszawy, tym jechał wolniej. Był to czas, w którym Jan Kazimierz, król, polityk i wódz wielki, pogasiwszy pożary postronne i wywiódłszy Rzeczpospolitą jakoby z toni potopu, zrzekł się panowania. Wszystko on przecierpiał, wszystko przetrwał, wszystkim tym ciosom piersi nadstawił, które szły od zewnętrznego nieprzyjaciela; ale gdy potem wewnętrzne reformy zamierzył i zamiast pomocy od narodu, oporu tylko i niewdzięczności doznał, wówczas dobrowolnie zdjął z poświęconych skroni tę koronę, która nieznośnym ciężarem mu się stała.", + "115361": "Sejmiki powiatowe i generały już się były poodprawiały, a ksiądz prymas Prażmowski konwokację na 5 listopada oznaczył.", + "115362": "Wielkie były wcześnie różnych kandydatów starania, wielkie partii rozmaitych współzawodnictwa, a choć to elekcja miała dopiero rozstrzygnąć, rozumiał wszakże każdy niezwykłą sejmu konwokacyjnego ważność. Jechali tedy posłowie do Warszawy koleśno i konno, z czeladzią i pachołkami, jechali senatorowie, a przy każdym dwór wspaniały. Po drogach było ciasno, gospody zajęte, a wynalezienie sobie noclegu z wielką połączone mitręgą. Wszakże ustępowano panu Zagłobie miejsca ze względu na jego wiek, ale natomiast niezmierna jego sława nieraz właśnie narażała go na stratę czasu.", + "115363": "Bywało, zajedzie do jakiej karczmy, a tam ani już palca wścibić, to personat, który ją wraz z dworem zajmował, wyjdzie przez ciekawość zobaczyć, kto przyjechał, a widząc starca z białymi jak mleko wąsami i brodą, rzecze na widok takiej powagi:", + "115364": "— Proszę waszmości dobrodzieja ze mną do stancji na przygodną zakąskę.", + "115365": "Pan Zagłoba grubianinem nie był i nie odmawiał wiedząc, że znajomość z nim każdemu miłą będzie. Gdy więc gospodarz przez próg go przepuściwszy pytał następnie: „kogóż mam honor?” — on się tylko w boki brał i pewien efektu odpowiadał dwoma słowami:", + "115366": "— Zagłoba sum!", + "115367": "Jakoż nie zdarzyło się nigdy, aby po owych dwóch słowach nie nastąpiło wielkie ramion otwieranie, okrzyki: „do najfortunniejszych dni ten zapiszę!”, i nawoływania towarzyszów albo dworzan: „patrzcie! ów jest wzór, gloria et decus wszystkiego Rzeczypospolitej kawalerstwa!” Zbiegali się tedy podziwiać pana Zagłobę, a młodsi przychodzili całować poły jego podróżnego żupana. Za czym ściągano z wozów beczułki i ankary i następowało gaudium trwające czasem i kilka dni.", + "115368": "Powszechnie myślano, że jako poseł na konwokację jedzie, a gdy mówił, że nie, zdziwienie bywało powszechne. Ale on tłumaczył się, że panu Domaszewskiemu mandatu ustąpił, aby zasię i młodsi do spraw publicznych przykładać się mogli. Jednym też powiadał prawdziwą przyczynę, dla której w drogę wyruszył; innych zaś, gdy się dopytywali, zbywał słowami:", + "115369": "— Ot, z małegom do wojny przywykł, toć zachciało się jeszcze na stare lata z Doroszeńką pohałasować.", + "115370": "Po których słowach podziwiano go jeszcze więcej. A nikomu przez to nie był tańszym, że nie jako poseł jechał, wiedziano bowiem, że i między arbitrami znajdują się tacy, którzy więcej od samych posłów mogą. Zresztą baczył każden senator, choćby i najznamienitszy, na to, że po paru miesiącach nastąpi elekcja, a wówczas każde słowo męża tak między rycerstwem wsławionego nieoszacowaną wagę mieć będzie.", + "115371": "Brali też w ramiona pana Zagłobę i czapkowali mu by i najwięksi panowie. Pan podlaski trzy dni go poił; panowie Pacowie, których w Kałuszynie napotkał, na rękach go nosili.", + "115372": "Niejeden i dary znaczne kazał po cichu w wasąg mu wsuwać: od wódek, win do sepecików kosztownie oprawnych, szabel i pistoletów.", + "115373": "Miała się z tego dobrze i służba pana Zagłoby, ale on sam, wbrew postanowieniu i obietnicy, jechał tak wolno, że trzeciego tygodnia dopiero w Mińsku stanął.", + "115374": "Za to w Mińsku nie popasał. Wjechawszy na rynek ujrzał dwór tak znaczny i piękny, jakiego dotąd po drodze nie spotkał: dworzanie w szumnej barwie; pół regimentu jeno piechoty, bo na konwokację zbrojno nie jeżdżono, ale tak strojnej, że i król szwedzki strojniejszej gwardii nie miał; pełno karet pozłocistych, wozów z makatami i kobiercami dla obijania karczem po drogach, wozów z kredensem i zapasami żywności; przy tym służba cała niemal cudzoziemska, tak że mało kto się zrozumiałym językiem w tej ciżbie odezwał.", + "115375": "Pan Zagłoba dopatrzył wreszcie jednego z dworzan po polsku ubranego, więc kazał stanąć i pewien dobrego popasu, wysadził już jedną nogę z wasągu, a jednocześnie spytał:", + "115376": "— A czyj to dwór taki foremny, że i król foremniejszego mieć nie może?", + "115377": "— Czyjże ma być — odpowiedział dworzanin — jak nie pana naszego, księcia koniuszego litewskiego?", + "115378": "— Kogo? — powtórzył Zagłoba.", + "115379": "— Czyś waść głuchy? Księcia Bogusława Radziwiłła, który posłem na konwokację jedzie, ale — da Bóg! — po elekcji elektem zostanie.", + "115380": "Zagłoba schował prędko nogę w wasąg.", + "115381": "— Jedź! — krzyknął na woźnicę. — Nic tu po nas!", + "115382": "I pojechał trzęsąc się z oburzenia.", + "115383": "— Wielki Boże! — mówił — niezbadane Twoje wyroki i jeśli tego zdrajcy piorunem w kark nie trzaśniesz, to masz w tym jakoweś ukryte intencje, których się rozumem dochodzić nie godzi, choć po ludzku rzeczy biorąc, należałaby się takiemu skurczybykowi dobra chłosta. Ale widać, źle się dzieje w tej prześwietnej Rzeczypospolitej, jeśli podobni przedawczykowie, bez czci i sumienia, nie tylko kary nie odnoszą, ale w bezpieczności i potędze jeżdżą, ba! jeszcze obywatelskie funkcje sprawują. Chyba że zginiem, bo gdzież, w jakim kraju, w jakim innym państwie taka rzecz przygodzie by się mogła? Dobry był król Joannes Casimirus, ale nadto przebaczał i przyuczył najgorszych dufać w bezkarność i przezpieczeństwo. Wszelako nie jego to tylko wina. Widać, że i w narodzie sumienie obywatelskie i czułość na cnotę do reszty zaginęła. Tfu! tfu! On posłem! W jego bezecne ręce obywatele całość i bezpieczeństwo ojczyzny składają, w te same ręce, którymi ją rozdzierał i w szwedzkie łańcuchy okuwał! Zginiemy, nie może inaczej być! Jeszcze go i na króla rają… A cóż! wszystko, widać, w takim narodzie możliwe. On posłem! Dla Boga! Przecież prawo wyraźnie mówi, że nie może być posłem ów, który w obcych krajach urzędy sprawuje, a przecie on jest generalnym, u swego parszywego wuja, Prus Książęcych gubernatorem! Aha! Czekajże, mam cię! A rugi sejmowe od czego? Jeśli do sali nie pójdę i tej materii, chociaż tylko arbitrem będąc, nie poruszę, to niech się tu zaraz w skopa zmienię, a mój woźnica w rzeźnika. Znajdą się przecie między posłami, którzy mnie poprą. Nie wiem, czyli ci, zdrajco, jako takiemu potentatowi, dam rady i z poselstwa wyrugować zdołam, ale że ci to do elekcji nie posłuży — to pewna! I Michał, niebożę, poczekać na mnie musi, bo to będzie pro publico bono uczynek.", + "115384": "Tak rozmyślał pan Zagłoba przyrzekając sobie koło tej sprawy rugów pilnie chodzić i posłów prywatnie dla niej kaptować. Z tego powodu od Mińska spieszniej już do Warszawy dążył bojąc się na otwarcie konwokacji zapóźnić.", + "115385": "Przyjechał jednak dość wcześnie. Posłów i postronnych zjazd był tak wielki, że gospody ni w samej Warszawie, ni na Pradze, ni nawet za miastem wcale nie można było dostać; trudno się było też do kogo zaprosić, bo w jednej izbie po trzech i czterech się mieściło. Pierwszą noc przepędził pan Zagłoba w handlu u Fukiera i zeszła jakoś dość gładko; ale nazajutrz, wytrzeźwiawszy na swym wasągu, sam dobrze nie wiedział, co ma czynić.", + "115386": "— Boże! Boże! — mówił wpadłszy w zły humor i rozglądając się po Krakowskim Przedmieściu, które właśnie przejeżdżał — oto Bernardyni, a oto ruina pałacu Kazanowskich! Niewdzięczne miasto! Własną krwią i trudem musiałem je nieprzyjacielowi wydzierać, a teraz mi kąta dla siwej głowy żałuje.", + "115387": "Miasto wszelako nie żałowało wcale kąta dla siwej głowy, tylko go po prostu nie miało.", + "115388": "Natomiast czuwała nad panem Zagłobą szczęśliwa gwiazda, bo ledwie do pałacu Koniecpolskich dojechał, gdy jakiś głos krzyknął z boku na woźnicę:", + "115389": "— Stój!", + "115390": "Czeladnik powstrzymał konie; wtem nieznajomy szlachcic zbliżył się z rozjaśnionym obliczem do wasągu i zawołał:", + "115391": "— Panie Zagłoba! Nie poznajesz mnie waszmość?", + "115392": "Zagłoba ujrzał przed sobą męża mającego koło trzydziestu kilku lat, przybranego w kołpak rysi z piórkiem, znak niechybny wojskowej służby, w makowy żupan i ciemnoczerwony kontusz przepasany pozłocistym pasem. Twarz nieznajomego była nadzwyczajnej piękności. Cerę miał ów bladą, nieco tylko w polach wichrem na złotawo opaloną, oczy błękitne, pełne jakowegoś smutku i zamyślenia, rysy twarzy nadzwyczaj foremne, prawie — jak na męża — zbyt piękne; pomimo polskiego stroju nosił on długie włosy i brodę z cudzoziemska przyciętą. Stanąwszy przy wasągu otworzył szeroko ramiona, a pan Zagłoba, lubo nie mógł go sobie na razie przypomnieć, przechylił się i objął go za szyję.", + "115393": "Ściskali się tedy serdecznie, a chwilami jeden odsuwał drugiego, aby mu się lepiej przypatrzeć; na koniec Zagłoba rzekł:", + "115394": "— Wybaczaj waszmość, ale jeszcze nie mogę sobie przypomnieć…", + "115395": "— Hassling-Ketling!", + "115396": "— Dla Boga! Twarz wydała mi się znajomą, ale strój całkiem waćpana odmienił, bom cię dawniej w kolecie rajtarskim widywał. To już i po polsku chodzisz?", + "115397": "— Bom tę Rzeczpospolitą, która mnie tułacza pacholęciem jeszcze niemal będącego przygarnęła i dostatnim chlebem opatrzyła, za swoją matkę uznał i innej mieć nie chcę. Waćpan nie wiesz o tym, żem indygenat po wojnie otrzymał?", + "115398": "— A to mi słodką nowinę zwiastujesz! Także ci się to poszczęściło?", + "115399": "— I w tym, i w czym innym, bom w Kurlandii, na samej granicy żmudzkiej, na człeka takiego samego nazwiska, jako jest moje, natrafił, któren mnie adoptował, do herbu przyjął i fortuną obdarzył. Mieszka on w Świętej, w Kurlandii, ale i z tej strony ma majętność Szkudy, którą mnie puścił.", + "115400": "— Szczęść ci Boże! Toś tedy wojnę porzucił?", + "115401": "— Niech się jeno jakakolwiek zdarzy, stawię się niezawodnie. Dlatego to i wioskę w dzierżawę oddałem, a tu czekam okazji.", + "115402": "— To mi kawalerska fantazja! Zupełnie jak ja, kiedym był młody, choć i dziś jeszcze wigor w kościach jest! Co tedy porabiasz w Warszawie?", + "115403": "— Posłuję na konwokację.", + "115404": "— Rany boskie! Toś już z kościami Polak!", + "115405": "Młody rycerz uśmiechnął się.", + "115406": "— I duszą, a to więcej!", + "115407": "— Żonatyś?", + "115408": "Ketling westchnął.", + "115409": "— Nie!", + "115410": "— Tego ci tylko brakuje. A wierę! Czekaj jeno! Zaliby ci dotąd dawny sentyment do Billewiczówny nie wyszedł z pamięci?", + "115411": "— Skoro waćpan o tym wiedziałeś, com moją sądził być tylko tajemnicą, to wiedz, że żaden nowy nie przyszedł…", + "115412": "— Daj spokój! Ona niedługo małego Kmicica światu przyrzuci. Daj sobie spokój! Coć za robota wzdychać, gdy kto inny w lepszej konfidencji z nią żyje. Powiemć prawdę, że to i śmieszno.", + "115413": "Ketling podniósł swe smutne oczy w górę.", + "115414": "— Rzekłem tylko, iż nowy sentyment nie przyszedł.", + "115415": "— Przyjdzie, nie bój się! Ożenim cię! Wiem to z własnej eksperiencji, że zbytnia stałość w amorach tylko zgryzot przyczynia. Żem to był swego czasu stały jako Troilus, siła delicyj, siła dobrych okazji poniechałem, a com się nagryzł!", + "115416": "— Daj Boże każdemu zachować tak jowialny humor, jako waszmość zachowałeś!", + "115417": "— Bom w modestii żył zawsze, przeto mi w kościach nie strzyka! Gdzie mieszkasz, zali znalazłeś gospodę?", + "115418": "— Mam dworek wygodny ku Mokotowu, który po wojnie już wybudowałem.", + "115419": "— Toś szczęśliwy; ja zaś od wczoraj na próżno po całym mieście jeżdżę!", + "115420": "— Dla Boga! Dobrodzieju! Jużże mi tego nie odmówisz, żebyś u mnie stanął; miejsca jest dosyć; prócz dworku oficyna i stajnia wygodna. Znajdzie się dla czeladzi i koni pomieszczenie.", + "115421": "— Toś mi z nieba spadł, jak mnie Bóg miły!", + "115422": "Ketling siadł na wasąg i ruszyli.", + "115423": "Po drodze opowiadał mu Zagłoba o nieszczęściu, jakie w pana Wołodyjowskiego ugodziło, a on ręce nad nim łamał, bo nic był dotąd nie wiedział.", + "115424": "— Tym to ostrzejszy grot i dla mnie — rzekł wreszcie — że może waszmość i nie wiesz, jaka między nami w ostatnich czasach przyjaźń powstała. Wszystkie późniejsze wojny w Prusiech, przy oblężeniu zamków, gdzie tylko były jeszcze szwedzkie załogi, odprawowaliśmy razem. Chodziliśmy i na Ukrainę, i na pana Lubomirskiego, i znów na Ukrainę, już po śmierci ruskiego wojewody, pod panem marszałkiem koronnym Sobieskim. Jedna kulbaka nam za poduszkę służyła, z jednej jadaliśmy misy; Kastorem i Polluksem nas zwano. I dopiero gdy on po pannę Borzobohatą na Żmudź jechał, nadeszła chwila separationis; któż by się spodziewał, że najlepsze jego nadzieje tak prędko przeminą jako strzała na powietrzu?", + "115425": "— Nic stałego na tym padole płaczu nie masz — odpowiedział Zagłoba.", + "115426": "— Prócz przyjaźni statecznej… Trzeba będzie radzić i dowiadywać się, gdzie on teraz. Może od pana marszałka koronnego czegoś się dowiemy, który Wołodyjowskiego jak źrenicę oka miłuje. A nie, toć tu są posłowie ze wszystkich stron. Niepodobna, aby który o takim rycerzu nie słyszał. W czym będę mógł, w tym waszmości posłużę, lepiej jak gdyby o mnie samego chodziło.", + "115427": "Tak rozmawiając przybyli na koniec do Ketlingowego dworku, który dworem się być okazał. W środku były porządki wszelkie i niemało sprzętów kosztownych bądź kupionych, bądź ze zdobyczy pochodzących. Broni zwłaszcza wybór był znamienity. Ucieszył się pan Zagłoba na ten widok i rzekł:", + "115428": "— O! toż waćpan mógłbyś tu i dwadzieścia osób pomieścić. Szczęście to dla mnie, żem cię spotkał. Mogłem pana Antoniego Chrapowickiego gospodę zająć, bo to mój znajomy i przyjaciel. Ciągnęli mnie i Pacowie, którzy przeciw Radziwiłłom partyzantów szukają, ale u ciebie wolę.", + "115429": "— Słyszałem między posłami litewskimi — odrzekł Ketling — że ponieważ teraz na Litwę kolej przypada, chcą koniecznie pana Chrapowickiego marszałkiem sejmu postanowić.", + "115430": "— I słusznie. Człek to zacny i realista, jeno nieco dobrowolny. Dla niego nie masz nad zgodę; tylko patrzy, gdzie by kogo z kim pogodzić, a to na nic. Ale! Powiedz no szczerze, czymć jest Bogusław Radziwiłł?", + "115431": "— Od czasu, jak mnie Tatarzy pana Kmicicowi pod Warszawą w niewolę wzięli — niczym. Porzuciłem tę służbę i nie zabiegałem o nią więcej, bo choć to możny pan, ale zły i przewrotny człowiek. Napatrzyłem ja mu się dosyć, gdy w Taurogach na cnotę tej nadziemskiej istoty nastawał.", + "115432": "— Jakiej nadziemskiej? Człeku, co gadasz? Z gliny ona jest i tak jak pierwsza lepsza farfurka stłuc się może. — Wszelako mniejsza z tym!", + "115433": "Tu zaczerwienił się pan Zagłoba z gniewu, aż mu oczy na wierzch wyszły.", + "115434": "— Wyobraź sobie, ta szelma posłem jest!", + "115435": "— Kto taki? — pytał zdumiony Ketling, którego myśl była jeszcze przy Oleńce.", + "115436": "— Bogusław Radziwiłł! Ale rugi! Rugi od czego?! Słuchaj, tyś poseł, możesz tę materię poruszyć, a już ja ci z galerii ryknę do wtóru, nie bój się! Prawo za nami, a zechcąli prawo pominąć, to można by między arbitrami tumulcik uczynić tak zacny, żeby się i bez krwi nie obyło.", + "115437": "— Nie czyń tego waść, na miłosierdzie boże. Materię ja wniosę, bo słuszna, ale Boże uchowaj sejm zamieszać.", + "115438": "— Pójdę i do Chrapowickiego, choć to ciepła woda, co ze szkodą jest, bo od niego, jako od przyszłego marszałka, siła zależy. Podszczuję Paców. Przynajmniej wszystkie jego praktyki publice przypomnimy. Przecie słyszałem po drodze, że ta szelma o koronę dla siebie myśli się starać!", + "115439": "— Chybaby naród do ostatniego upadku przyszedł i nie był żywota godny, gdyby tacy królami jego mieli zostawać — odrzekł Ketling. — Ale wypocznij waść teraz, a później któregokolwiek dnia pójdziem do pana marszałka koronnego o naszego przyjaciela wypytywać.", + "115440": "Rozdział IV", + "115441": "Sejm konwokacyjny w kilka dni później został otwarty, na którym, jak przewidywał Ketling, powołano do laski pana Chrapowickiego, naówczas podkomorzego smoleńskiego, a późniejszego wojewodę witebskiego. Ponieważ chodziło tylko o wyznaczenie terminu elekcji i ustanowienie wyższego kapturu, a intrygi rozmaitych partii nie mogły w takich sprawach znaleźć dla siebie pola, przeto konwokacja dosyć zapowiadała się spokojnie. W samym początku zaburzyła ją tylko nieco materia rugów. Bo gdy poseł Ketling podał w wątpliwość prawomocność wyboru pana pisarza bielskiego i jego kolegi księcia Bogusława Radziwiłła, zaraz jakiś potężny głos spomiędzy arbitrów zakrzyknął: „Zdrajca! Cudzoziemski urzędnik!” Za tym głosem poszły i inne; przyłączyli się do nich takoż niektórzy posłowie i niespodzianie sejm rozpadł się na dwie strony, z których jedna chciała panów posłów bielskich rugować, druga zaś uznać ich wybór. Zgodzono się wreszcie na sąd, który sprawę załagodził i wybór przyznał.", + "115442": "Niemniej był to jednak cios dla księcia koniuszego bardzo dotkliwy; bo już to samo, że rozważano, czy książę godnym jest zasiąść w izbie, to samo, że przypomniano coram publico wszystkie jego z czasów wojny szwedzkiej zdrady i przeniewierstwa — okryło go świeżą hańbą w oczach Rzeczypospolitej i podkopało z gruntu wszystkie jego ambitne zamiary.", + "115443": "Liczył on bowiem, że gdy stronnictwa kondeuszowe, neuburskie i lotaryńskie, nie licząc innych pomniejszych, wzajem sobie będą przeszkadzać, wybór łatwo może paść na krajowca.", + "115444": "Duma zaś i pochlebcy mówili mu, że gdyby się to miało zdarzyć, to tym krajowcem nie mógłby być kto inny, jeno pan najwyższym jeniuszem obdarzony, najpotężniejszy i z najznakomitszego rodu, a inaczej mówiąc — on sam.", + "115445": "Trzymając więc rzeczy do czasu w tajemnicy, porozciągał już poprzednio niewody na Litwie, a teraz właśnie rozpoczął zastawiać sieć w Warszawie, gdy nagle spostrzegł, że zaraz z początku mu ją przerwano i uczyniono dziurę tak wielką, że wszystkie ryby ujść nią łatwo mogły. Zgrzytał też zębami przez cały czas sądu, a gdy na Ketlingu, jako na pośle, nie mógł zemsty wywrzeć, ogłosił między swymi dworzanami nagrodę temu, kto mu wskaże owego arbitra, który pierwszy po Ketlingowym wniosku zakrzyknął: „Zdrajca i przedawczyk!”", + "115446": "Pan Zagłoba zbyt był znany, aby jego nazwisko długo mogło pozostać ukryte. Zresztą nie taił się wcale. Jakoż książę zawrzał jeszcze bardziej, ale i stropił się niemało, usłyszawszy, że mu na wstręcie staje mąż tak popularny, na którego strach było się porywać.", + "115447": "Wiedział o tej swojej mocy i pan Zagłoba, bo gdy z początku pogróżki zaczęły latać, ozwał się raz na wielkim zgromadzeniu szlacheckim:", + "115448": "— Nie wiem, jeśliby to komu było bezpieczno, gdyby tu jeden włos miał mi spaść z głowy. Elekcja niedaleko, a gdy się sto tysięcy braterskich szabel zbierze, łatwo się jakoweś bigosowanie może uczynić…", + "115449": "Słowa te doszły do księcia, który tylko wargi zagryzł i uśmiechnął się wzgardliwie, ale w duszy pomyślał, że pan Zagłoba ma słuszność.", + "115450": "Na drugi dzień odmienił też widocznie względem starego rycerza zamiary, bo gdy na uczcie u księcia krajczego ktoś począł o nim mówić, Bogusław rzekł:", + "115451": "— Wielce mi jest niechętny, jako słyszałem, ów szlachcic, ale ja się tak w ludziach rycerskich kocham, że choćby mi i dalej szkodzić nie przestał, zawsze go będę miłował.", + "115452": "A w tydzień później powtórzył to samo wręcz panu Zagłobie, gdy się u pana hetmana wielkiego, Sobieskiego, spotkali.", + "115453": "Panu Zagłobie, lubo twarz zachował spokojną i pełną fantazji, zabiło nieco serce w piersi na widok księcia, bo to był przecie pan o daleko sięgających rękach i ludojad, którego się wszyscy obawiali. Ten zaś odezwał się do niego przez cały stół:", + "115454": "— Mości panie Zagłoba, doszło już do mnie, żeś waćpan, chociażeś nie poseł, chciał mnie niewinnego z sejmu rugować, ale ja to waćpanu po chrześcijańsku przebaczam i promocją, jeśli kiedy będzie trzeba, służyć nie omieszkam.", + "115455": "— Przy konstytucji tylko stawałem — odrzekł Zagłoba — co szlachcic czynić powinien; quod attinet protekcji, to w moim wieku podobno boska najpotrzebniejsza, bo mi pod dziewięćdziesiąt lat.", + "115456": "— Piękny wiek, jeśli był tak cnotliwy, jak długi, o czym zresztą wcale wątpić nie chcę.", + "115457": "— Służyłem ojczyźnie i swemu panu, obcych bogów nie szukając.", + "115458": "Książę zmarszczył się nieco:", + "115459": "— Służyłeś waszmość i przeciw mnie; wiem o tym. Ale niechże będzie już zgoda między nami. Wszystko to zapomniane, nawet i to, żeś cudzą, prywatną zawiść contra me protegował. Z tamtym prześladowcą mam jeszcze jakoweś rachunki, ale waszmości rękę wyciągam i przyjaźń ofiaruję.", + "115460": "— Chudym tylko pachołek i za wysoka to dla mnie amicycja. Musiałbym się do niej wspinać lub podskakiwać, a to już na starość trudno. Jeśli zaś wasza książęca mość mówisz o rachunkach z panem Kmicicem, moim przyjacielem, tedy radziłbym z serca tej arytmetyki poniechać.", + "115461": "— Proszę, a czemu to? — spytał książę.", + "115462": "— Bo cztery w arytmetyce są działania. Owóż, lubo pan Kmicic fortunę ma zacną, przecie mucha to w porównaniu do waszej książęcej, więc na dzielenie pan Kmicic nie przystanie; mnożeniem sam się zajmuje; odjąć sobie niczego nie pozwoli; mógłby chyba coś dodać, a nie wiem, czybyś wasza książęca mość był na to łakomy.", + "115463": "Jakkolwiek Bogusław ćwiczony był w szermierce na słowa, jednak czy to wywód pana Zagłoby, czy jego zuchwałość zdumiała go tak dalece, że języka w gębie zapomniał. Przytomnym poczęły się brzuchy trząść ze śmiechu, a pan Sobieski roześmiał się na całe gardło i rzekł:", + "115464": "— Stary to zbarażczyk! Umie ciąć szablą, ale i na języki gracz nie lada! Lepiej go zostawić w spokoju.", + "115465": "Jakoż Bogusław widząc, że na nieprzejednanego trafił, nie próbował więcej pana Zagłoby skaptować, tylko począwszy z kim innym rozmowę, ciskał od czasu do czasu złe spojrzenia przez stół na starego rycerza.", + "115466": "Ale pan hetman Sobieski rozochocił się i mówił dalej:", + "115467": "— Mistrz z was, panie bracie, mistrz prawdziwy. Znaleźliście też kiedy równego sobie w tej Rzeczypospolitej?", + "115468": "— W szabli — odpowiedział zadowolony z pochwały Zagłoba — Wołodyjowski mnie doszedł. A i Kmicica poduczyłem też nieźle.", + "115469": "To rzekłszy zerknął na Bogusława, ale ten udał, że nie słyszy, i rozmawiał pilnie z sąsiadem.", + "115470": "— Ba! — rzekł hetman. — Wołodyjowskiego nieraz przy robocie widziałem i ręczyłbym za niego, choćby o losy całego chrześcijaństwa chodziło. Szkoda, że w takiego żołnierza jakoby piorun uderzył.", + "115471": "— A co mu się stało? — spytał Sarbiewski, miecznik ciechanowiecki.", + "115472": "— Dziewka mu umiłowana w drodze, w Częstochowie, zmarła — odpowiedział Zagłoba — i to najgorzej, że znikąd nie mogę dowiedzieć się, gdzie on się teraz znajduje?", + "115473": "— Przez Bóg! — zawołał na to pan Warszycki, kasztelan krakowski. — Toż ja ciągnąc do Warszawy napotkałem go w drodze również tu jadącego i przyznał mi się, że obrzydziwszy ten świat i jego vanitates, na Mons regius się wybiera, aby w modlitwie i rozmyślaniach stroskanego żywota dokończyć.", + "115474": "Zagłoba porwał się za resztki czupryny.", + "115475": "— Kamedułą został, jak mi Bóg miły! — zakrzyknął w największej desperacji.", + "115476": "Jakoż wiadomość pana kasztelana na wszystkich niemałe uczyniła wrażenie.", + "115477": "Pan Sobieski, który żołnierzy kochał, a sam najlepiej wiedział, jak ojczyzna takich potrzebuje, zmartwił się wielce i po chwili rzekł:", + "115478": "— Wolnej woli ludzkiej i chwale boskiej niepodobna się oponować, ale szkoda jest i trudno mam ukryć waszmościom, że mi żal. Ze szkoły księcia Jeremiego to był żołnierz, przeciw każdemu nieprzyjacielowi wyborny, a już przeciw ordzie i hultajstwu niezrównany. Ledwie kilku jest takich w stepach zagończyków, jako to między Kozakami pan Piwo, a w kompucie pan Ruszczyc; ale i ci Wołodyjowskiego nie doszli.", + "115479": "— Szczęście, że czasy jakoś spokojniejsze — odrzekł pan miecznik ciechanowiecki — i że pogaństwo wiernie traktatów podhajeckich dotrzymuje, wymożonych niezwyciężonym mieczem mojego dobrodzieja.", + "115480": "Tu skłonił się miecznik panu Sobieskiemu, ów zaś uradował się w sercu z publicznej pochwały i odpowiedział:", + "115481": "— W pierwszym rzędzie boska to dobroć pozwoliła mi się wonczas położyć na progu Rzeczypospolitej i nieprzyjaciela nieco pokąsać, a w drugim, dobrych żołnierzów na wszystko gotowa rezolucja. Że chan rad by traktatów dotrzymać, to wiem; ale w samym Krymie przeciw chanowi są zaburzenia, a białogrodzka orda wcale go nie słucha. Odebrałem właśnie wiadomość, że owo się tam na granicy mołdawskiej chmury zbierają i że zagony wejść mogą; kazałem też pilnie nasłuchiwać na szlakach, ale mi żołnierzy niesporo. Co gdzie przyrzucą, to w innym miejscu dziura się czyni. Zwłaszcza mi praktyków — znających ordzińskie sposoby — brak i przeto tak żałuję Wołodyjowskiego.", + "115482": "Na to Zagłoba odjął od skroni pięści, którymi sobie głowę ściskał, i zakrzyknął:", + "115483": "— Ależ on kamedułą nie zostanie, choćbym miał na Montem regium zajazd uczynić i siłą go odjąć! Dla Boga! Jutro zaraz do niego się udam. Przecie może mojej perswazji posłucha, a nie, to do księdza prymasa pójdę, do jenerała kamedułów! Choćbym też do Rzymu miał jechać — pojadę. Nie chcę ja chwale bożej ujmować, ale co z niego za kameduła, kiedy jemu i włosy na brodzie nie rosną. Tyle, co u mnie na pięści! Jak mi Bóg miły! On i mszy nie potrafi nigdy zaśpiewać, a jeśli i zaśpiewa, to szczury z klasztoru pouciekają, bo będą myślały, że koczur miauczy wesele odprawując. Waszmościowie, wybaczcie, że mówię, co żal na język przyniesie! Gdybym miał syna, to bym go tak nie miłował, jako tego chłopa miłowałem. Bóg z nim! Bóg z nim! Żeby choć bernardynem został, ale kamedułą! Nie może z tego nic być, jako żyw tu siedzę! Jutro zaraz do księdza prymasa zastukam, aby mi dał listy do przeora.", + "115484": "— Ślubów przecie nie mógł jeszcze wykonać — wtrącił pan marszałek — ale go waszmość nie naglij, żeby się właśnie nie zaciął, a i z tym się trzeba rachować, czy się wola boska w jego intencji nie objawiła?", + "115485": "— Wola boska? Wola boska nie przychodzi nagle, jako i stare przysłowie mówi, że co nagle, to po diable. Miałaby być wola boska, to bym był z dawna inklinację w nim dostrzegł, a on był nie ksiądz, jeno dragon. Gdyby pełnym rozumem władnąc, takowe postanowienie w spokoju i z rozmysłem uczynił, nic bym nie mówił; ale wola boska nie uderza na człeka w desperacji, jako właśnie raróg na cyrankę. Nie będę go naglił. Nim pójdę, dobrze pierwej sobie ułożę, co mu mam powiedzieć, aby się od razu nie zlisił; ale w Bogu nadzieja! Konfidował zawsze żołnierzysko więcej memu dowcipowi niż swemu; tuszę, że i teraz tak będzie, chyba że się całkiem odmienił.", + "115486": "Rozdział V", + "115487": "Nazajutrz, zaopatrzywszy się w listy księdza prymasa i ułożywszy cały plan z Hasslingiem, zadzwonił pan Zagłoba do furty klasztornej na Mons regius. Serce biło mu mocno na myśl, jak go przyjmie pan Wołodyjowski, i sam też, choć sobie ułożył z góry, co mu powie, poznał, że dużo zależało od przyjęcia, jakiego dozna. Tak myśląc pociągnął za dzwonek drugi raz, a gdy klucz zaskrzypiał w zamku i furta odchyliła się nieco, wpakował się w nią zaraz, trochę przemocą, i rzekł do zmieszanego młodego mniszka:", + "115488": "— Wiem, że żeby wejść tutaj, osobną permisję mieć trzeba, ale ja mam list od księdza arcybiskupa, któren zechciej, carissime frater, księdzu przeorowi oddać.", + "115489": "— Stanie się wedle woli waszmości — odpowiedział furtian skłoniwszy się na widok prymasowskiej pieczęci.", + "115490": "To rzekłszy, pociągnął za rzemień wiszący u serca dzwonka i dwa razy uderzył, aby kogoś przywołać, bo sam nie miał prawa odejść od furty. Na on głos pojawił się drugi mnich i zabrawszy list, oddalił się z nim w milczeniu, pan Zagłoba zaś złożył na ławce zawinięcie, które miał ze sobą, po czym siadł sam i sapać począł mocno.", + "115491": "— Frater — rzekł wreszcie — a jak dawno w zakonie?", + "115492": "— Piąty rok — odrzekł furtian.", + "115493": "— Proszę, taki młody, a już piąty rok! To już, choćby się chciało wyjść, za późno! A musiało się nieraz zatęsknić za światem, bo to, mosterdzieju, jednemu wojenka pachnie, drugiemu uczty, trzeciemu białogłowy…", + "115494": "— Apage! — rzekł mniszek żegnając się pobożnie.", + "115495": "— Jakże? Nie brała pokusa wyjść? — powtórzył Zagłoba.", + "115496": "Lecz mniszek spojrzał z nieufnością na rozmawiającego tak dziwnie arcybiskupiego wysłańca i odrzekł:", + "115497": "— Za kim się tu drzwi zamkną, ten już nie wychodzi.", + "115498": "— To obaczym jeszcze! Co tam z panem Wołodyjowskim się dzieje? Zdrów?", + "115499": "— Nie masz tu nikogo, co by się tak nazywał.", + "115500": "— Brat Michał? — rzekł na próbę pan Zagłoba. — Dawny pułkownik dragoński, który tu wszedł niedawno?", + "115501": "— Tego bratem Jerzym nazywamy, ale on dotąd ślubów nie wykonał i wykonać ich przed terminem nie może.", + "115502": "— I pewno nie wykona, bo nie uwierzysz, frater, co to był za podwikarz! Drugiego tak na białogłowską cnotę zawziętego nie znalazłbyś we wszystkich zako… chciałem powiedzieć: we wszystkich pułkach z całego komputu…", + "115503": "— Mnie się tego słuchać nie godzi — odparł z coraz większym zdziwieniem i zgorszeniem mnich.", + "115504": "— Słuchajże, frater. Nie wiem, gdzie u was moda przyjmować, ale jeśli tu, na tym miejscu, to radzęć, jak tu przyjdzie brat Jerzy, odejść lepiej, ot, do tej izby przy furcie, bo my tu o nader światowych rzeczach będziemy rozmawiali.", + "115505": "— Ja i zaraz wolę odejść — rzekł mnich.", + "115506": "Tymczasem pokazał się Wołodyjowski, czyli raczej brat Jerzy, ale Zagłoba nie poznał nadchodzącego, bo pan Michał zmienił się wielce.", + "115507": "Naprzód, w długim białym habicie wydawał się wyższy niż w dragońskim kolecie; po wtóre, sterczące dawniej ku oczom wąsiki nosił teraz ku dołowi i brodę usiłował zapuścić, która tworzyła dwa żółte kosmyczki nie dłuższe nad pół palca; na koniec wychudł i wymizerniał bardzo, oczy jego straciły dawny blask i zbliżał się powoli, mając ręce ukryte na piersiach pod habitem i spuszczoną głowę.", + "115508": "Zagłoba nie poznawszy go myślał, że to może sam przeor nadchodzi, więc podniósł się z ławy i zaczął mówić:", + "115509": "— Laudetur…", + "115510": "Nagle spojrzał bliżej, ręce roztworzył i zakrzyknął:", + "115511": "— Panie Michale! Panie Michale!", + "115512": "Brat Jerzy dał się porwać w objęcia, coś na kształt łkania wstrząsnęło mu piersi, ale oczy jego pozostały suche. Zagłoba ściskał go długo, na koniec począł mówić:", + "115513": "— Nie sam nad swoim nieszczęściem płakałeś. Płakałem ja, płakali Skrzetuscy i Kmicicowie. Wola boska! Zgódź się z nią, Michale! Niechże cię Ojciec Miłosierny pocieszy, nagrodzi!… Dobrześ uczynił, żeś na czas w tych oto murach się zamknął. Nie masz w nieszczęściu nic lepszego nad modlitwę i pobożne rozmyślania. Daj, niech cię jeszcze raz uściskam. Przez łzy ledwie że cię dojrzeć mogę!", + "115514": "I pan Zagłoba płakał naprawdę, widokiem Wołodyjowskiego poruszony, wreszcie tak mówił dalej:", + "115515": "— Wybacz, żem ci twe rozmyślania przerwał, ale jużże nie mogłem inaczej uczynić, i sam mi słuszność przyznasz, gdy ci racje moje przytoczę! Ej, Michale! Siłaśmy ze sobą złego i dobrego zażyli! Znalazłeśże za tą kratą jakową pociechę?", + "115516": "— Znalazłem — odrzecze pan Michał — w tych słowach, które tu co dzień słyszę i powtarzam, a które do śmierci chcę powtarzać: memento mori. W śmierci jest dla mnie pociecha.", + "115517": "— Hm! Śmierć łatwiej na polu bitwy znaleźć niż w klasztorze, gdzie życie tak idzie, jakoby kto z kłębka powoli nić odwijał.", + "115518": "— Nie masz tu życia, bo nie masz spraw ziemskich, i zanim dusza ciało opuści, już jakoby na innym świecie żywię.", + "115519": "— Kiedy tak, to już ci nie powiem, że się orda białogrodzka na Rzeczpospolitą w wielkiej potędze gotuje, bo cóż cię to obchodzić może?", + "115520": "Pan Michał wąsikami nagle ruszył i prawicą mimo woli do lewego boku sięgnął, ale nie znalazłszy szabli, zaraz obie ręce pod habit schował, spuścił głowę i rzekł:", + "115521": "— Memento mori!", + "115522": "— Słusznie, słusznie! — rzekł Zagłoba mrugając z pewnym zniecierpliwieniem swoim zdrowym okiem. — Wczoraj jeszcze pan Sobieski, hetman, mówił: „Niechby Wołodyjowski choć przez tę jedną nawałnicę przesłużył, a potem do jakiego chce klasztoru szedł. Bóg by się o to nie rozgniewał, owszem, zasługę miałby taki mnich tym większą”. Ale trudno ci się i dziwić, że własne uspokojenie nad szczęście ojczyzny przekładasz, bo przecie: prima charitas ab ego.", + "115523": "Nastała długa chwila milczenia, tylko wąsy pana Michała zjeżyły się jakoś i poczęły się szybko, choć lekko poruszać.", + "115524": "— Ślubów jeszcze nie wykonałeś — spytał wreszcie Zagłoba — i wyjść w każdej chwili możesz?", + "115525": "— Nie jestem jeszcze zakonnikiem, bom czekał na łaskę bożą i na to, by wszystkie ziemskie myśli bolesne opuściły duszę moją. Ale łaska jest nade mną, spokój mi wraca, wyjść mogę, ale już nie chcę, gdyż zbliża się termin, w którym z czystym sumieniem i próżen ziemskich pożądliwości, będę mógł śluby wykonać.", + "115526": "— Nie chcę ja cię od tego odwodzić, owszem, chwalę rezolucję, chociaż pamiętam, że gdy Skrzetuski zamierzył swego czasu mnichem zostać, to jednak czekał z tym, póki by ojczyzna od nawałności nieprzyjacielskiej wolna nie była. Ale czyń, jak chcesz. Zaiste nie ja cię będę odwodził, bom i sam czuł swego czasu do życia zakonnego wokację. Pięćdziesiąt lat temu zacząłem już nawet nowicjat; szelmą jestem, jeśli łżę! No! Bóg inaczej pokierował… To ci tylko powiem, Michale, że teraz musisz wyjść ze mną choć na parę dni.", + "115527": "— Czemu mam wyjść? Ostawcie mnie w spokoju — odrzekł Wołodyjowski.", + "115528": "Zagłoba podniósł połę od kontusza do oczu i ślochać począł.", + "115529": "— Dla siebie — mówił przerywanym głosem — o ratunek nie proszę, choć mnie książę Bogusław Radziwiłł zemstą ściga i morderców na mnie zasadza, a mnie starego nie masz komu bronić i osłaniać… Myślałem, że ty! Mniejsza z tym!… Ja cię zawsze będę miłował, choćbyś mnie zgoła znać nie chciał… Módl się tylko za duszę moją, bo ja rąk Bogusławowych nie ujdę!… Niech mnie spotka, co ma spotkać. Ale inny twój przyjaciel, który każdym kawałkiem chleba z tobą się dzielił, kona i koniecznie widzieć cię pragnie, i nie chce bez ciebie umierać, bo ma ci wyznania jakoweś uczynić, od których spokój jego duszy zależy.", + "115530": "Pan Michał, który już o niebezpieczeństwie Zagłoby z wielkim wzruszeniem słuchał, porwał się teraz i chwyciwszy Zagłobę za ramiona, pytał:", + "115531": "— Skrzetuski?", + "115532": "— Nie Skrzetuski, ale Ketling!", + "115533": "— Dla Boga! co się z nim dzieje?", + "115534": "— W mojej obronie przez siepaczów księcia Bogusława postrzelon, nie wiem, czy przez dzień jeszcze żyw będzie. Dla ciebie to, Michale, wpadliśmy oba w takie terminy, bośmy tylko dlatego do Warszawy przyjechali, by ci pociechę jakowąś obmyślić. Wyjdź choć na dwa dni i pociesz konającego. Wrócisz później… zostaniesz mnichem… Przywiozłem instancję prymasowską do przeora, aby ci impedimentów nie czyniono… Spiesz się jeno, bo każda chwila droga!…", + "115535": "— Przebóg! — mówił Wołodyjowski. — Co słyszę! Impedimentów nie mogą mi tu stawiać, bom ja dotąd jakoby tylko na rekolekcjach… Przebóg! Prośba konającego święta rzecz! Tej ja odmówić nie mogę!", + "115536": "— Grzech byłby śmiertelny! — zakrzyknął Zagłoba.", + "115537": "— Tak jest! Wiecznie, ten zdrajca Bogusław!… Ale jeśli Ketlinga nie pomszczę, niech tu nigdy nie wrócę… Znajdę ja tych dworzan, tych siepaczów, i łbów napłatam… Wielki Boże! Już grzeszne myśli mnie opadają! Memento mori!… Czekaj tu waść, jeno się przebiorę w stare szatki, bo w habicie na świat wyjść nie wolno…", + "115538": "— Ot, szatki! — krzyknął Zagłoba porywając za zawinięcie, które dotąd leżało obok niego na ławie. — Wszystkom przewidział, wszystko przygotowałem… Są buty, jest rapierek zacny i kubrak…", + "115539": "— Chodź waść do celi — odrzekł z pośpiechem mały rycerz.", + "115540": "I poszli, a gdy się ukazali znowu, koło pana Zagłoby dreptał już nie mniszek biały, ale oficer w żółtych butach za kolana, z rapierem przy boku i z białym pendentem przez ramię.", + "115541": "Zagłoba okiem mrugał i pod wąsami się na widok brata furtiana uśmiechał, który z widocznym zgorszeniem w twarzy otwierał obydwom bramę.", + "115542": "Nieopodal klasztoru, niżej, czekał wasąg pana Zagłoby, a przy nim dwóch czeladzi: jeden siedział na koźle trzymając lejce dobrze sprzężonej czwórki, na którą pan Wołodyjowski zaraz okiem znawcy rzucił; drugi stał przy wasągu z opleśniałym gąsiorkiem w jednej, z dwoma kielichami w drugiej dłoni.", + "115543": "— Do Mokotowa kawał drogi — rzekł Zagłoba — a przy łożu Ketlinga sroga czeka nas żałość. Napij że się, Michale, abyś miał siłę wszystko przenieść, boś zmizerowany bardzo.", + "115544": "To rzekłszy Zagłoba wyjął gąsior z rąk pacholika i nalał oba kielichy maślaczem tak starym, że aż zgęstniałym ze starości.", + "115545": "— Godny to napitek — rzekł postawiwszy gąsior na ziemi, a biorąc kielichy. — Za zdrowie Ketlinga!", + "115546": "— Za zdrowie! — powtórzył Wołodyjowski. — Spieszmy się!", + "115547": "I wychylili duszkiem.", + "115548": "— Spieszmy się! — powtórzył Zagłoba. — Lej, chłopcze! Za zdrowie Skrzetuskiego! Spieszmy się!", + "115549": "Wychylili znów duszkiem, bo istotnie pilno było jechać.", + "115550": "— Siadajmy! — wołał Wołodyjowski.", + "115551": "— A mego nie wypijesz? — pytał żałosnym głosem Zagłoba.", + "115552": "— Byle prędzej!", + "115553": "I wypili prędko. Zagłoba przechylił od razu, choć przecie było z pół kwarty w kielichu, za czym nie obtarłszy jeszcze wąsów począł wołać:", + "115554": "— Byłbym niewdzięcznikiem, gdybym twego nie wypił! Lej, chłopcze!", + "115555": "— Z podziękowaniem! — odrzekł brat Jerzy.", + "115556": "Dno ukazało się w gąsiorze, Zagłoba chwycił go za szyję i rozbił w drobne kawałki, bo nie mógł znosić widoku próżnych naczyń. Następnie siedli żywo i pojechali.", + "115557": "Szlachetny napitek wnet napełnił ich żyły błogim ciepłem, a serca jakąś otuchą. Policzki brata Jerzego powlokły się lekkim szkarłatem, a wzrok odzyskał dawną bystrość.", + "115558": "Dłonią mimo woli sięgnął raz, drugi do wąsików i nastawił je sobie jak szydełka, aż końce ich pod oczy podchodziły. Począł się przy tym rozglądać po okolicy z ciekawością wielką, jakby ją pierwszy raz widział.", + "115559": "Nagle Zagłoba uderzył się dłońmi po kolanach i zakrzyknął ni z tego, ni z owego:", + "115560": "— Hoc! Hoc! Ufam, że jak cię Ketling ujrzy, do zdrowia wróci! Hoc! hoc!", + "115561": "I chwyciwszy za szyję Michała począł go ściskać z całej siły.", + "115562": "Wołodyjowski nie chciał mu pozostać dłużnym, więc uściskali się najszczerzej.", + "115563": "Jechali czas jakiś w milczeniu, ale w błogim. Tymczasem już domki przedmiejskie poczęły się ukazywać po obu stronach drogi.", + "115564": "Przed domkami ruch był wielki. W tę i w ową stronę ciągnęli mieszczanie, słudzy w różnej barwie, żołnierze i szlachta, często bardzo strojna.", + "115565": "— Na konwokację chmara szlachty zjechała — rzekł Zagłoba — bo choć to niejeden i nie posłuje, wszelako chce być, przysłuchać się, widzieć. Domy i gospody wszędy tak pozajmowane, że jednej izby trudno znaleźć, a co szlachcianek włóczy się po ulicach, to powiem ci, na włosach w brodzie nie zliczysz. Gładkie też, bestie, aż człek ma czasami ochotę strzepnąć rękoma po bokach jako gallus skrzydłami i zapiać. Patrz no! Patrz no na ową czarnuszkę, za którą hajduk zieloną szubkę niesie; czy nie rzęsista? co?", + "115566": "Tu pan Zagłoba trącił kułakiem w bok Wołodyjowskiego, a ten spojrzał, wąsikami ruszył, okiem błysnął, lecz w tejże chwili zawstydził się, opamiętał i spuściwszy głowę rzekł po krótkim milczeniu:", + "115567": "— Memento mori!", + "115568": "A Zagłoba znów chwycił go za szyję.", + "115569": "— Jak mnie kochasz, per amicitiam nostram, jak mnie szanujesz: ożeń się! Tyle jest zacnych panien, ożeń się!", + "115570": "Brat Jerzy spojrzał ze zdumieniem na swego przyjaciela. Pan Zagłoba nie mógł być przecie pijany, bo nieraz trzykroć tyle wypijał bez widomego skutku, więc tylko mówił z rozczulenia. Ale wszelka myśl podobna tak była daleka teraz od głowy pana Michała, że w pierwszej chwili zdumienie przemogło w nim nad oburzeniem.", + "115571": "Następnie jednak spojrzał surowo w oczy Zagłoby i spytał:", + "115572": "— Chybaś waść podchmielił?", + "115573": "— Z całego serca ci to mówię: ożeń się!", + "115574": "Pan Wołodyjowski spojrzał jeszcze surowiej.", + "115575": "— Memento mori!", + "115576": "Lecz Zagłoba nie zrażał się łatwo.", + "115577": "— Michale, jeśli mnie kochasz, uczyń to dla mnie i pocałuj psa w nos, razem ze swoim „memento”. Repeto, że uczynisz, jak zechcesz, ale ja tak myślę: niech każdy służy Bogu tym, do czego go stworzył, a ciebie stworzył do rapiera, w czym widoczna była jego wola, gdy ci w onej sztuce do takiej doskonałości dojść pozwolił. A gdyby chciał cię mieć księdzem, tedy byłby cię zgoła innym dowcipem przyozdobił i serce ci więcej do ksiąg a łaciny nakłonił. Zauważ także, że święci żołnierze nie mniejszego respektu w niebie zażywają od świętych zakonników i na wyprawy przeciw komputowi piekielnemu chodzą, i praemia z rąk bożych otrzymują, gdy z chorągwiami zdobycznymi wracają… Wszystko to prawda, nie zaprzeczysz?", + "115578": "— Nie zaprzeczę i to wiem, że trudno jest przeciw waścinemu rozumowi na harc wychodzić; ale i waćpan również nie zaprzeczysz, że dla smutku lepsze jest w zakonie niż na świecie pożywienie.", + "115579": "— Ba! jeśli lepsze, to tym bardziej należy zakonów dla smutku vitare. Głupi, kto smutki prowiantuje, zamiast je o głodzie trzymać, żeby bestie zdechły jako najprędzej!", + "115580": "Pan Wołodyjowski nie znalazł na razie argumentu, więc umilkł i po chwili dopiero ozwał się utęsknionym głosem:", + "115581": "— Waćpan mi o ożenku nie wspominaj, bo takie wspominki jeno żałość na nowo budzą! Dawnej ochoty też nie staje, bo ze łzami spłynęła, a i lata nie po temu. Toćże mnie i czupryna już siwieć poczęła. Czterdzieści dwa lat, a dwadzieścia pięć trudów wojennych, nie żart, nie żart!", + "115582": "— Boże, nie karz go za bluźnierstwo! Czterdzieści dwa lat! Tfu! Przeszło dwa razy tyle mam na karku, a jeszcze człowiek czasem dyscyplinować się musi, aby upały ze krwi jako kurzawę z szat wytrzepać. Szanuj pamięć onej słodkiej nieboszczki, Michale! Toś dla niej był dobry? A dla innych jesteś za tani? Za stary?", + "115583": "— Daj waćpan spokój! Daj waćpan spokój! — odezwał się bolesnym głosem Wołodyjowski.", + "115584": "I łzy poczęły mu ściekać na wąsiki.", + "115585": "— Nie powiem więcej ni słowa! — rzekł Zagłoba — daj mnie tylko parol kawalerski, że co bądź się z Ketlingiem pokaże, przez miesiąc zostaniesz z nami. Trzeba, byś i Skrzetuskiego zobaczył… Jeśli później zechcesz wrócić do habitu, nikt ci impedimentów nie będzie stawiał.", + "115586": "— Daję parol! — rzekł pan Michał.", + "115587": "I zaraz jęli o czym innym rozmawiać. Pan Zagłoba począł opowiadać o konwokacji, o tym, jako sprawę rugów przeciw księciu Bogusławowi poruszył, i o Ketlingowej przygodzie.", + "115588": "Chwilami wszelako przerywał opowiadanie i pogrążał się w myślach. Musiały być to wszelako wesołe myśli, bo od czasu do czasu uderzał rękoma o kolana i powtarzał:", + "115589": "— Hoc! Hoc!", + "115590": "W miarę jednak jak zbliżali się do Mokotowa, na twarzy pana Zagłoby pojawiła się pewna niespokojność. Obrócił się nagle do Wołodyjowskiego i rzekł:", + "115591": "— Pamiętasz? Dałeś parol, iż cokolwiek się z Ketlingiem pokaże, przez miesiąc zostaniesz z nami?", + "115592": "— Dałem i zostanę — odrzekł Wołodyjowski.", + "115593": "— Ot i Ketlingowy dwór! — zawołał Zagłoba. — Zacnie mieszka!", + "115594": "Po czym zakrzyknął na woźnicę:", + "115595": "— A pal no z bata! Święto dziś w tym domu będzie!", + "115596": "Rozległy się gromkie trzaskania z bicza. Ale jeszcze wasąg bramy nie przejechał, gdy z ganku wypadło kilku towarzyszów, pana Michałowych znajomych; byli między nimi i starzy kompanionowie z czasów chmielnicczyzny, i młodzi towarzysze z czasów ostatnich; między nimi pan Wasilewski i pan Nowowiejski, dzieciuchy jeszcze, ale kawalerowie ogniści, którzy w pacholęcym wieku uciekłszy ze szkół, od kilku lat wojnę praktykowali, pod panem Wołodyjowskim służąc. Tych lubił mały rycerz niezmiernie.", + "115597": "Ze starszych był pan Orlik, herbu Nowina, z czaszką złotem lutowaną, bo mu ją szwedzki granat czasu swego nadłupał, i pan Ruszczyc, półdziki rycerz stepowy, niezrównany zagończyk, jednemu Wołodyjowskiemu w sławie ustępujący, i kilku innych. Wszyscy, dojrzawszy dwóch mężów na powózce, poczęli krzyczeć:", + "115598": "— Jest, jest! Vicit Zagłoba! Jest!", + "115599": "I rzuciwszy się ku wasągowi porwali małego rycerza na ręce i nieśli ku gankowi powtarzając:", + "115600": "— Witaj! Żyj nam, towarzyszu najmilszy! Mamy cię i nie puścim! Vivat Wołodyjowski, pierwszy kawaler, ozdoba wszystkiego wojska! W step z nami, bracie! Na Dzikie Pola! Tam ci wiatr smutki wywieje!", + "115601": "Na ganku dopiero puścili go z rąk. On witał się ze wszystkimi, bo bardzo był owym przyjęciem rozrzewnion, a potem zaraz począł wypytywać:", + "115602": "— Jak się ma Ketling? Zali żyw jeszcze?", + "115603": "— Żyw! żyw! — odpowiedziano chórem i wąsy starych żołnierzy poczęły się poruszać w dziwnym uśmiechu. — Chodź do niego, bo nie doleży, tak cię niecierpliwie wygląda.", + "115604": "— Widzę, że nie tak mu blisko do śmierci, jako pan Zagłoba prawił — odrzekł mały rycerz.", + "115605": "Tymczasem weszli do sieni, a stamtąd do dużej izby. Na środku jej stał stół z przygotowaną ucztą, w jednym zaś kącie tapczan pokryty białą końską skórą, na którym leżał Ketling.", + "115606": "— Przyjacielu! — rzekł pan Wołodyjowski spiesząc ku niemu.", + "115607": "— Michale! — krzyknął Ketling i zerwawszy się na równe nogi, jak gdyby był w pełni sił, chwycił małego rycerza w objęcia.", + "115608": "Ściskali się tedy tak, że chwilami Ketling Wołodyjowskiego, a chwilami Wołodyjowski Ketlinga podnosił w górę.", + "115609": "— Kazali mi chorobę symulować — mówił Szkot — umarłego udawać, ale przecie na twój widok nie mogłem wytrzymać! Zdrów jestem jako ryba i żadna przygoda mnie nie spotkała. Ale chodziło o to, żebyć z klasztoru wydobyć!… Przebacz, Michale!… Z serca uczyniliśmy tę zasadzkę!…", + "115610": "— Na Dzikie Pola z nami! — krzyknęli znów rycerze i poczęli twardymi dłońmi uderzać po szablach, aż chrzęst groźny uczynił się w komnacie.", + "115611": "Lecz pan Michał zdumiał bardzo. Przez chwilę milczał, za czym jął spoglądać na wszystkich, a szczególniej na pana Zagłobę, wreszcie rzekł:", + "115612": "— O zdrajcy! Myślałem, że Ketling na śmierć usieczon!", + "115613": "— Jak to, Michale? — zawołał Zagłoba. — To gniewasz się o to, że Ketling zdrów? To żałujesz mu zdrowia, a śmierci życzysz? Także to skamieniało ci serce, że rad byś wszystkich na marach widzieć: i Ketlinga, i pana Orlika, i pana Ruszczyca, i tych młodzików, ba! nawet Skrzetuskiego i mnie, i mnie, który cię jak syna miłuję!", + "115614": "Tu Zagłoba oczy zatknął i wołał jeszcze żałośniej:", + "115615": "— Nic nam po życiu, mości panowie, bo nie masz wdzięczności na tym świecie, jeno zatwardziałość sama!", + "115616": "— Dla Boga! — odpowiedział Wołodyjowski — zła wam nie życzę, aleście mojego smutku nie umieli uszanować.", + "115617": "— Życia nam żałuje! — powtarzał Zagłoba.", + "115618": "— Dajże waść spokój!", + "115619": "— Powiada, że smutku jego nie chcemy szanować, a jakież to zdroje wyleliśmy nad jego nieszczęściem, mości panowie! Prawda! Boga biorę na świadka, że twój smutek radzi byśmy na szablach roznieść, bo tak zawsze przyjaciele czynić powinni. Ale że dałeś parol, iż przez miesiąc z nami zostaniesz, to przynajmniej przez ten miesiąc kochaj nas jeszcze, Michale!", + "115620": "— Ja i do śmierci będę waściów kochał! — odrzekł Wołodyjowski.", + "115621": "Dalszą rozmowę przerwało przybycie nowego gościa. Żołnierze, zajęci panem Wołodyjowskim, nie słyszeli, jak ów gość zajechał, i spostrzegli go dopiero teraz, we drzwiach. Był to mąż ogromny, wspaniałej tuszy i postawy, twarz miał rzymskiego cezara, w niej potęgę, a zarazem iście monarszą dobroć i łaskawość. Zgoła był inny od tych wszystkich żołnierzy, niezmiernie większy, i stał wobec nich, jakoby król ptaków, orzeł, stanął wobec jastrzębi, rarogów, kobuzów…", + "115622": "— Pan hetman wielki! — zawołał Ketling i skoczył, jako gospodarz, witać.", + "115623": "— Pan Sobieski! — powtórzyli inni.", + "115624": "Wszystkie głowy pochyliły się w pełnym uszanowania pokłonie.", + "115625": "Prócz Wołodyjowskiego wiedzieli wszyscy, że pan hetman przyjedzie, bo się był Ketlingowi obiecał, a jednak przybycie jego tak silne wywarło wrażenie, że przez chwilę nikt pierwszy ust nie śmiał otworzyć. Łaska też to była nadzwyczajna. Ale pan Sobieski kochał nad wszystko żołnierzy, zwłaszcza tych, którzy już z nim tylekroć tratowali po karkach czambułów tatarskich; uważał ich jakoby za rodzinę swoją i przeto właśnie postanowił powitać Wołodyjowskiego, pocieszyć go, wreszcie okazaniem niezwykłego faworu i pamięci wśród szeregów zatrzymać.", + "115626": "Więc powitawszy się z Ketlimgiem wyciągnął zaraz ręce ku małemu rycerzowi, a gdy ów się zbliżył i za kolana go chwycił, ścisnął mu dłońmi głowę.", + "115627": "— No, stary żołnierzu! — rzekł — no! Boża ręka cię przycisnęła do ziemi, aleć cię ona podniesie i pocieszy… Bóg z tobą! Już też zostaniesz z nami…", + "115628": "Szlochanie wstrząsnęło piersią pana Michała.", + "115629": "— Ostanę! — rzekł wśród łez.", + "115630": "— To i dobrze, takich mi jak najwięcej! A teraz, stary towarzyszu, przypomnijmy te czasy, kiedyśmy to w ruskich stepach pod namiotami do uczty siadali. Dobrze mi między wami! Dalej, gospodarzu, dalej!", + "115631": "— Vivat Joannes dux! — zakrzyknęły wszystkie głosy. Uczta się rozpoczęła i trwała długo.", + "115632": "Nazajutrz przysłał pan hetman dla Wołodyjowskiego bułanego dzianeta wielkiej wartości.", + "115633": "Rozdział VI", + "115634": "Ketling z Wołodyjowskim obiecywali sobie, byle się okazja trafiła, znowu strzemię przy strzemieniu jeździć, przy jednym ogniu siadać, z głowami na jednej kulbace sypiać.", + "115635": "Ale tymczasem wypadek ich rozłączył nie później jak w tydzień po pierwszym powitaniu. Oto z Kurlandii przybył posłaniec z oznajmieniem, iż ów Hassling, który młodego Szkota był adoptował i majętnością obdarzył, teraz nagle zachorzał i przybranego syna pilno widzieć pożąda. Młody rycerz nie namyślał się; siadł na koń i pojechał.", + "115636": "Przed wyjazdem prosił tylko pana Zagłobę i Wołodyjowskiego, by dom jego uważali za swój własny i tak długo w nim mieszkali, póki by się im nie uprzykrzyło.", + "115637": "— Może Skrzetuscy przyjadą — mówił. — Gdy elekcja nastanie, przynajmniej on sam z pewnością przybędzie; ale choćby ze wszystką dziatwą, znajdzie się tu dla całej rodziny miejsce. Ja nikogo z krewnych nie mam, a choćbym i braci miał, nie byliby mi od was bliżsi.", + "115638": "Zagłoba szczególniej był z tych zaprosin rad, bo mu było w domu Ketlingowym bardzo wygodnie, lecz przydały się one i dla pana Michała. Skrzetuscy wprawdzie nie przyjechali, ale natomiast dała znać o swym przybyciu siostra Wołodyjowskiego, która była za panem Makowieckim, stolnikiem latyczowskim. Wysłaniec jej przyjechał na dwór hetmański dopytywać, czy kto z dworzan czego o małym rycerzu nie wie. Oczywiście, wskazano mu natychmiast dom Ketlingowy.", + "115639": "Wołodyjowski uradował się bardzo, bo lata całe upłynęły od czasu, jak pani stolnikowej nie widział, a dowiedziawszy się, że w braku lepszej gospody stanęła na Rybakach, w nędznym domku, poleciał zaraz, by ją do Ketlingowego dworu zaprosić.", + "115640": "Szaro już było, gdy wpadł do niej, ale poznał ją od razu, chociaż dwie insze jakieś niewiasty znajdowały się z nią w izbie, bo pani stolnikowa była małego wzrostu, a okrągluchna jak kłębek nici.", + "115641": "Ona także go poznała; więc padłszy sobie w objęcia, długi czas słowa nie mogli przemówić i on czuł jej ciepłe łzy na twarzy, a ona jego; przez ten czas owe dwie inne niewiasty stały jak świece, przyglądając się powitaniu.", + "115642": "Pierwsza pani Makowiecka odzyskała mowę i poczęła wykrzykiwać cienkim i dość piskliwym głosem:", + "115643": "— Ile lat! Ile lat! Boże cię wspomóż, bracie najukochańszy! Jak tylko przyszła wieść o twoim nieszczęściu, zaraz zerwałam się jechać. I mąż mię nie wstrzymywał, bo od Budziaku burza grozi… Mówiono też o białogrodzkich Tatarach. I pewno szlaki się zaczernią, bo ptastwa okrutne stada widać, a przed każdym napadem zawsze tak jest. Boże cię pociesz, bracie kochany! Drogi! Złoty! Mąż sam na elekcję ma tu przyjechać, więc mi powiedział tak: „Weź panny i jedź wcześniej. Michała (powiada) w smutku utulisz, przed Tatary i tak (powiada) trzeba by gdzie głowy schronić, bo kraj stanie w ogniu, więc jedno z drugim się składa. Ruszaj (powiada) do Warszawy, gospodę dobrą zajmij, póki czas, żeby było gdzie mieszkać”. On tam z powietnikami na szlaki ruszy ucha nadstawiać. Wojska mało w kraju. U nas tak zawsze. Mójże ty Michale kochany! Chodź do okna, niechże ci w twarz spojrzę. Gęba ci schudła, ale w smutku nie może inaczej być. Łatwo było powiedzieć mężowi na Rusi: szukaj gospody! A tu nic nigdzie; my same ot, w chałupie! Ledwie trzy wiązki słomy na spanie dostałam.", + "115644": "— Pozwól, siostro!… — rzekł mały rycerz.", + "115645": "Ale siostra nie chciała pozwolić i mówiła dalej, jakoby młynek turkotał:", + "115646": "— Tuśmy stanęły, bo nie było gdzie indziej. Gospodarzom jakoś wilkiem z oczu patrzy, może i źli ludzie. Prawda, że to mamy czterech czeladzi, dobrych pachołków, a i my same niepłochliwe, bo to w naszych stronach i niewiasta kawalerskie serce mieć musi, inaczej nie mogłaby tam mieszkać. Mam też bandolecik, który zawsze ze sobą wożę, a Baśka dwie krócice. Jeno Krzysia oręża nie kocha… Ale że tu obce miasto, więc wolałybyśmy w jakiej pewniejszej gospodzie się zatrzymać…", + "115647": "— Pozwól, siostro… — powtórzył pan Wołodyjowski.", + "115648": "— A ty gdzie mieszkasz, Michale? Musisz mi pomóc w wyszukaniu gospody, boś w Warszawie bywały…", + "115649": "— Gospodę mam gotową — przerwał pan Michał — i tak zacną, że senatorski dwór mógłby w niej stanąć. Mieszkam u mego przyjaciela, kapitana Ketlinga, i zaraz cię tam zabiorę…", + "115650": "— Ale pamiętaj, że to nas trzy i dwie sług, i czterech czeladzi. Toż na Boga! Ja cię dotąd z kompanią nie poznajomiłam!", + "115651": "Tu zwróciła się do towarzyszek:", + "115652": "— Waćpanny wiedzą, kto on, ale on nie wie, kto waćpanny; uczyńcie choć i po ciemku znajomość. Nawet nam w piecu dotąd nie zapalono… To jest panna Krystyna Drohojowska, a ówta, panna Barbara Jeziorkowska. Mąż mój jest opiekunem ich i ich majętności, a one z nami mieszkają, bo sieroty. Samotnie zaś mieszkać tak młodym pannom nie wypada.", + "115653": "Przez czas, gdy stolnikowa mówiła, Wołodyjowski skłonił się żołnierskim obyczajem; panny chwyciwszy palcami za suknie dygnęły obie, przy tym panna Jeziorkowska rzuciła głową jak młody źrebak.", + "115654": "— Siadajmy i jedźmy! — rzekł. — Mieszka ze mną pan Zagłoba, którego prosiłem, aby wieczerzę przygotować kazał.", + "115655": "— Ten sławny pan Zagłoba? — spytała nagle panna Jeziorkowska.", + "115656": "— Baśka, cicho! — rzekła pani stolnikowa. — Boję się tylko, czy kłopotu nie będzie.", + "115657": "— Już jak tam pan Zagłoba o wieczerzy myśli — odparł mały rycerz — to starczy, choćby nas dwa razy tyle przyjechało. Każcie waćpanny łuby wynosić. Wziąłem też i wózek pod rzeczy, a karabon Ketlingowy tak obszerny, że we czworo wygodnie się pomieścić możemy. Ot, co mi przychodzi do głowy: jeśli pachołkowie nie pijacy, niech tu do jutra z końmi i wielkimi rzeczami zostają, a my weźmiem jeno co najpotrzebniejsze.", + "115658": "— Nie mają potrzeby zostawać — rzecze pani stolnikowa — bo wozy jeszcze nie wyładowane, tylko konie wprzęgnąć i mogą zaraz jechać. Baśka, idź, przypilnuj!", + "115659": "Panna Jeziorkowska skoczyła do sieni, a w kilka pacierzy później wróciła z oznajmieniem, że wszystko gotowe.", + "115660": "— To i czas! — rzekł Wołodyjowski.", + "115661": "Po chwili siedzieli w karabonie i jechali do Mokotowa. Pani stolnikowa z panną Drohojowską zajęły tylne siedzenie, na przodku zaś usadowił się mały rycerz koło panny Jeziorkowskiej. Ciemno już było, więc twarzom ich nie mógł się przyjrzeć.", + "115662": "— Waćpanny znają Warszawę? — spytał pochyliwszy się do panny Drohojowskiej i podnosząc głos, aby turkot karabonu zagłuszyć.", + "115663": "— Nie — odrzekła niskim, ale dźwięcznym i miłym głosem. — Parafianki z nas prawdziwe i dotąd nie znamy ni sławnych miast, ni sławnych ludzi.", + "115664": "To rzekłszy skłoniła nieco głowę, jakby dając znać, że do tych ostatnich pana Wołodyjowskiego zalicza, on zaś przyjął wdzięcznie odpowiedź. „Polityczna jakaś dziewczyna!” — pomyślał i zaraz zaczął łamać głowę, jakim by w zamian ruszyć komplementem.", + "115665": "— Choćby to miasto było i dziesięć razy większe, niż jest — rzekł wreszcie — jeszcze byście waćpanny najcelniejszy jego mogły stanowić ornament.", + "115666": "— A waćpan skąd wiesz, kiedy ciemno? — spytała nagle panna Jeziorkowska.", + "115667": "„Ot! koza!” — pomyślał pan Wołodyjowski.", + "115668": "Ale nie odrzekł nic i przez czas jakiś jechali w milczeniu; wtem znów panna Jeziorkowska zwróciła się do małego rycerza:", + "115669": "— Nie wiesz waćpan, czy tam w stajniach dość miejsca, bo to my mamy dziesięć koni i dwa podjezdki?", + "115670": "— Choćby i trzydzieści; znajdzie się gdzie pomieścić.", + "115671": "A panna na to:", + "115672": "— Fiu, fiu!", + "115673": "— Baśka! — rzekła tonem perswazji pani stolnikowa.", + "115674": "— Acha! Dobrze! Baśka! Baśka! A na czyjej głowie były konie przez całą drogę?", + "115675": "W ten sposób rozmawiając zajechali przed dom Ketlingowy.", + "115676": "Wszystkie okna jasno już były oświecone na przyjęcie pani stolnikowej. Wybiegła służba z panem Zagłobą na czele, który przyskoczywszy do wasągu i ujrzawszy trzy niewiasty spytał zaraz:", + "115677": "— W którejże z pań mam zaszczyt powitać osobliwą moją dobrodziejkę, a zarazem siostrę mego najlepszego przyjaciela, Michała?", + "115678": "— Jam jest! — odrzekła pani stolnikowa.", + "115679": "Wówczas Zagłoba chwycił ją za rękę i począł pośpiesznie całować powtarzając:", + "115680": "— Czołem biję, czołem!", + "115681": "Następnie pomógł jej zsiąść z karabonu i prowadził z wielką atencją oraz z szurganiem nogami do sieni.", + "115682": "— Niech mi za progiem wolno będzie jeszcze raz powitać — mówił po drodze.", + "115683": "A tymczasem pan Michał pomagał zsiadać pannom. Że zaś karabon był wysoki, a stopnia po ciemku trudno było nogą zmacać, więc chwycił wpół pannę Drohojowską i uniósłszy ją w powietrzu, postawił przed sobą na ziemi. Ona zaś nie opierając się zaciężyła przez oka mgnienie piersią na jego piersi i rzekła:", + "115684": "— Dziękuję waćpanu!", + "115685": "Pan Wołodyjowski zwrócił się z kolei do panny Jeziorkowskiej, ale ona zeskoczyła już na drugą stronę wasągu, więc podał ramię Drohojowskiej.", + "115686": "W izbie nastąpiła znajomość z panem Zagłobą, który na widok dwóch panien wpadł w doskonały humor i zaraz zaprosił do wieczerzy.", + "115687": "Już też i dymiło się z półmisków na stole, a jak przewidywał pan Michał, wszystkiego była taka obfitość, że i na dwa razy tyle osób by starczyło.", + "115688": "Więc siedli. Pani stolnikowa zajęła naczelne miejsce, obok niej Zagłoba po prawicy, a za nim panna Jeziorkowska. Wołodyjowski siadł z lewej strony, obok Drohojowskiej.", + "115689": "I tu dopiero mały rycerz mógł się dobrze pannom przypatrzyć.", + "115690": "Obie były ładne, ale każda w swoim rodzaju. Drohojowska miała czarne jak krucze skrzydła włosy, takież brwi, duże błękitne oczy, płeć smagłą a bladą i tak delikatną, że widać jej było przez skórę niebieskie żyłki na skroniach. Ledwie dostrzegalny ciemny puszek pokrywał jej wierzchnią wargę, uwydatniając usta słodkie a ponętne, jakby trochę do pocałunku złożone. Była w żałobie, bo niedawno ojca straciła, i ta barwa stroju, przy delikatności cery i czarnych włosach, nadawała jej pewien pozór smutku i surowości. Na pierwszy rzut oka wydawała się starszą od swej towarzyszki i dopiero przyjrzawszy się lepiej, spostrzegł pan Michał, że krew pierwszej młodości płynęła pod tą przezroczystą skórą. I im więcej patrzył, tym więcej podziwiał: i pańskość postawy, i szyję łabędzią, i te kształty smukłe a pełne dziewiczych uroków.", + "115691": "„To jest wielka pani — myślał sobie — która duszę musi mieć wspaniałą! Za to ta druga istny pacholik!”", + "115692": "Jakoż porównanie było trafne.", + "115693": "Jeziorkowska była o wiele od Drohojowskiej mniejsza i w ogóle drobna, choć nie chuda; różowa jak pączek róży, jasnowłosa. Ale włosy miała, widocznie po chorobie, obcięte i w złotą siatkę schowane. Te jednak, na niespokojnej głowie siedząc, nie chciały także zachować się spokojnie, jeno wyglądały kończykami przez wszystkie oka siatki, a nad czołem tworzyły bezładną płową czuprynę, która spadała aż na brwi, na kształt kozackiego osełedca, co przy bystrych niespokojnych oczkach i zawadiackiej minie czyniło tę różową twarzyczkę podobną do twarzy żaka, który jeno patrzy, jak by co zbroić bezkarnie.", + "115694": "Jednak tak była ładna i świeża, że trudno było oczu od niej oderwać. Nosek miała cienki, nieco zadarty, o ruchomych, ciągle rozdymających się nozdrzach, dołki na twarzy i dołek w brodzie — znak wesołego usposobienia.", + "115695": "Ale teraz siedziała poważnie i jadła smacznie, co chwila tylko strzelając oczyma: to na pana Zagłobę, to na pana Wołodyjowskiego, i spoglądając na nich z dziecinną prawie ciekawością jak na jakieś osobliwości.", + "115696": "Pan Wołodyjowski milczał, bo chociaż czuł, że mu wypada zająć rozmową pannę Drohojowską, nie wiedział, od czego zacząć. W ogóle nie był zręczny do niewiast mały rycerz, a teraz miał przy tym duszę tym smutniejszą, że mu te dziewczyny żywo na pamięć kochaną zmarłą przywiodły.", + "115697": "Natomiast pan Zagłoba bawił panią stolnikową, prawiąc jej o czynach pana Michałowych i własnych. W środku wieczerzy wpadł na opowiadanie, jak niegdyś z kniaziówną Kurcewiczówną i Rzędzianem samoczwart przed całym czambułem umykali i jak wreszcie dla ocalenia kniaziówny i zatrzymania pogoni rzucili się we dwóch na czambuł.", + "115698": "Panna Jeziorkowska aż jeść przestała i wsparłszy brodę na rękach, słuchała pilnie, potrząsając co chwila czupryną, mrugając oczyma, trzaskając w palce w najciekawszych miejscach i powtarzając:", + "115699": "— Aha! Aha! No i co? No i co?", + "115700": "Aż gdy przyszło do tego miejsca, jak dragoni Kuszla, nadbiegłszy niespodzianie w pomoc, wsiedli na kark Tatarom i jechali na nich siekąc przez pół mili, nie mogła dłużej wytrzymać panna Jeziorkowska, więc klasnąwszy z całej siły w ręce, zakrzyknęła:", + "115701": "— Chciałabym tam być, dalipan!", + "115702": "— Baśka! — zawołała tłuściuchna pani Makowiecka wybitnym rusińskim akcentem — toż tu między polityczny naród przyjechałaś, odzwyczajże się od swoich „dalipan”! Tego tylko, Boże wielki, braknie, żebyś zakrzyknęła: „Niech mnie kule biją!”", + "115703": "Panienka rozśmiała się świeżym i dźwięcznym jak srebro śmiechem i nagle uderzyła się rękami po kolanach.", + "115704": "— No! To niech mnie kule biją, ciotula!", + "115705": "— O Boże! Uszy więdną! Przeproś całe towarzystwo! — wołała pani stolnikowa.", + "115706": "Wówczas Baśka, chcąc zacząć od pani stolnikowej przeprosiny, zerwała się z miejsca, ale zarazem zrzuciła pod stół nóż i łyżkę, więc następnie sama nurknęła za nimi.", + "115707": "Okrągluchna pani stolnikowa nie mogła dłużej śmiechu powstrzymać, a miała dziwny śmiech, bo naprzód zaczynała się trząść i podrygiwać, a potem piszczeć cienko. Rozweselili się wszyscy. Zagłoba był zachwycony.", + "115708": "— Patrzcie państwo, co ja mam z tą dziewczyną! — powtarzała trzęsąc się stolnikowa.", + "115709": "— Czyste delicje, jak mnie Bóg miły! — mówił Zagłoba.", + "115710": "Tymczasem panna Basia wylazła spod stołu, łyżkę i nóż znalazła, ale zgubiła siatkę z głowy; czupryna całkiem jej spadła na oczy. Wyprostowawszy się poruszyła nozdrzami i rzekła:", + "115711": "— Aha! śmiejecie się waćpaństwo z mojej konfuzji. Dobrze!", + "115712": "— Nikt się nie śmieje — rzekł tonem przekonania Zagłoba — nikt się nie śmieje! Nikt się nie śmieje! Cieszymy się tylko, że nam Pan Bóg radość w osobie waćpanny zesłał.", + "115713": "Po wieczerzy przeszli do bawialnej izby. Tam panna Drohojowska, ujrzawszy wiszącą na ścianie lutnię, zdjęła ją i poczęła w struny brzękać. Wołodyjowski prosił jej, żeby zaśpiewała co do wtóru, ona zaś odrzekła z prostotą i dobrocią:", + "115714": "— Gotowam, jeśli troskę z waćpanowej duszy wygnać zdołam…", + "115715": "— Dziękuję! — odpowiedział mały rycerz podnosząc na nią z wdzięcznością oczy.", + "115716": "Po chwili śpiew się rozległ:", + "115717": "Wierzcie, rycerze,", + "115718": "Na nic pancerze,", + "115719": "Na nic się tarcze zdały!", + "115720": "Przez stal, żelazo", + "115721": "W serce się wrażą", + "115722": "Kupida ostre strzały!", + "115723": "— Już nie wiem, jak waćpani dziękować — mówił Zagłoba siedząc opodal z panią stolnikową i całując ją po rękach — żeś i sama przyjechała, i tak foremne dziewki ze sobą przywiozła, że Gracje same mogłyby przy nich w piecu palić. Szczególniej mi ów hajduczek do serca przypadł, bo to ci taka bestyjka tak smutki rozgoni, że i łasica lepiej myszy nie rozpędzi. Cóż bowiem są smutki, jeśli nie myszy, które gryzą ziarna wesołości złożone w naszych sercach? Trza waćpani dobrodziejce wiedzieć, że dawny nasz król, Joannes Casimirus, tak moje comparationes lubił, że jednego dnia się bez nich obejść nie mógł. Musiałem i przypowieści, i mądre maksymy dla niego układać, które kazał sobie zawsze przed nocą powtarzać i według których politykę prowadził. Ale to inna materia. Ufam, że i nasz Michał do reszty przy tych delicjach o przygodzie swej nieszczęśliwej zapomni. Waćpani nie wiesz, że ja go dopiero tydzień wyciągnąłem od kamedułów, gdzie chciał już śluby czynić. Alem sobie samego nuncjusza instancję zjednał, któren przeorowi zapowiedział, że cały klasztor w dragony pośle, jeśli zaraz Michała nie wypuszczą. Nic tam było po nim!… Chwała Bogu! Chwała Bogu!… Znam ja go! Nie dziś, to jutro którakolwiek z tych dwóch takie iskry z niego wykrzesze, że się od nich serce w nim jak huba zajmie.", + "115724": "Tymczasem panna Drohojowska śpiewała dalej:", + "115725": "Lecz gdy pawęża", + "115726": "Hardego męża", + "115727": "Przed grotem nie obroni —", + "115728": "Mdła białogłowa", + "115729": "Jakże się schowa", + "115730": "I gdzie się biedna schroni?", + "115731": "— Tak się białogłowy tych grotów boją jak pies sadła — szepnął pani stolnikowej Zagłoba. — Ale przyznaj, waćpani dobrodzika, żeś nie bez jakowychś ukrytych zamiarów te sikory tu przywiozła. Setne dziewki! Szczególniej ów hajduczek, żebym tak zdrów był! Chytrą Michał ma siostrzyczkę, co?", + "115732": "Pani Makowiecka uczyniła istotnie bardzo chytrą minę, która zresztą zupełnie nie przypadła do jej prostodusznej, poczciwej twarzy, i odrzekła:", + "115733": "— Myślało się o tym i o owym, jak to zwykle nam, niewiastom, na przebiegłości nie braknie. Mój mąż ma tu przyjechać na elekcję, a ja dziewczyny wcześniej zabrałam, bo Tatarów tylko u nas patrzeć. Gdyby zaś miało z tego co szczęśliwego dla Michała się zdarzyć, ofiarowałabym się piechotą do jakiego cudownego obrazu.", + "115734": "— Zdarzy się, zdarzy! — rzekł Zagłoba.", + "115735": "— Obie dziewczyny z wielkich domów i obie dostatnie, a i to coś w dzisiejszych ciężkich czasach znaczy…", + "115736": "— Nie mnie taką rzecz trzeba powtarzać. Michałową fortunę wojna zjadła, choć wiem, że ma coś grosiwa na prowizji u wielkich panów. Braliśmy nieraz znamienite łupy, mościa pani, a choć się to na dyskrecję hetmańską oddawało, przecie część szła na podział, jak się to mówi u nas po żołniersku: „od szabli”. Na Michałową tyle nieraz wypadało, że gdyby był wszystko zachował, miałby dziś piękną fortunę. Ale to żołnierz nie patrzy na jutro, jeno dziś hula. A Michał byłby i wszystko przehulał, gdyby nie to, żem go zawsze powściągał. Powiadasz tedy waćpani, że to dziewki wielkiej krwi?", + "115737": "— W Drohojowskiej jest senatorska krew. Prawda i to, że tam nasze pobrzeżne kasztelanie to nie krakowska, a są i takie, o których mało kto w Rzeczypospolitej słyszał; ale przecie, kto raz na krześle zasiadł, ten swój splendor i potomstwu przekazuje. Co zaś do paranteli, to Jeziorkowska prawie jeszcze Drohojowską przewyższa.", + "115738": "— Proszę, proszę! Ja sam się od pewnego króla Masagietów wywodzę, więc lubię o czyimś pokrewieństwie posłuchać.", + "115739": "— Z tak wysokiego gniazda Jeziorkowska się znowu nie wywodzi, ale jeśli waćpan życzysz posłuchać… bo my tam w naszych stronach każdego domu na palcach możemy wyliczyć koligacje… Owóż ona jest krewna: i Potockich, i Jazłowieckich, i Łaszczów. Widzi waćpan, to było tak…", + "115740": "Tu pani stolnikowa rozgarnęła fałdy sukni i usadowiła się wygodniej, aby żadnej w ulubionym opowiadaniu nie znaleźć przeszkody; rozstawiła palce jednej dłoni, a wskazujący drugiej przygotowała do liczenia dziadków i babek, po czym zaczęła:", + "115741": "— Córka pana Jakuba Potockiego, Elżbieta, z drugiej jego żony, Jazłowieckiej, wyszła za pana Jana Smiotanko, chorążego podolskiego…", + "115742": "— Zakonotowałem! — rzekł Zagłoba.", + "115743": "— Z tego małżeństwa urodził się pan Mikołaj Smiotanko, takoż chorąży podolski.", + "115744": "— Hm! Piękna godność!", + "115745": "— Ten był żonaty pierwszy raz z Dorohostaj… Nie! Z Rożyńską… Nie! Z Woroniczówną… Bodajże cię! Zapomniałam!", + "115746": "— Wieczny jej pokój, jakkolwiek się nazywała! — rzekł z powagą Zagłoba.", + "115747": "— A drugi raz ożenił się z Łaszczówną…", + "115748": "— Tum go czekał! Jakiż był tego małżeństwa effectus?", + "115749": "— Synowie im pomarli…", + "115750": "— Każda radość krucha w tym świecie…", + "115751": "— A z czterech córek najmłodsza, Anna, poszła za Jeziorkowskiego, herbu Rawicz, komisarza do rozgraniczenia Podola, któren był potem, jeśli się nie mylę, i miecznikiem podolskim.", + "115752": "— Był, pamiętam! — rzekł z całą pewnością Zagłoba.", + "115753": "— Z tego małżeństwa, widzisz waćpan, rodzi się Basia.", + "115754": "— Widzę i to przy tym, że się w tej chwili z Ketlingowego szturmaka przymierza.", + "115755": "Jakoż Drohojowska i mały rycerz zajęci byli rozmową, a panna Basia mierzyła sobie dla rozrywki ze szturmaka ku oknu.", + "115756": "Pani Makowiecka poczęła się na ten widok trząść i piszczeć.", + "115757": "— Waćpan sobie nie wyimaginujesz, co ja mam z tą dziewczyną! Czysty hajdamaka!", + "115758": "— Żeby wszyscy hajdamakowie byli tacy, zaraz bym do nich przystał!", + "115759": "— Jej nic w głowie, jeno oręż a konie, a wojna! Raz wyrwała się z domu na polowanie na kaczki, z guldynką. Zalazło to gdzieś między trzciny, aż tu patrzy: trzciny się rozsuwają i co widzi?… Głowę Tatarzyna, który trzcinami pod wieś się przekradał… Inna byłaby się przestraszyła, a ta bieda kiedy nie gruchnie z guldynki. Tatarzyn chlup w wodę! Na miejscu, imainuj sobie waćpan, go położyła… i czym?… kaczym śrutem…", + "115760": "Tu pani Makowiecka poczęła się znów trząść i chychotać nad przygodą Tatarzyna, po czym dodała:", + "115761": "— I co prawda, ocaliła nas wszystkich, bo cały czambulik szedł; ale że wróciwszy narobiła alarmu, więc mieliśmy czas z czeladzią w lasy uskoczyć! U nas tak ciągle!…", + "115762": "Twarz Zagłoby oblała się takim zachwytem, że aż oko na chwilę przymrużył, za czym zerwał się, poskoczył do dziewczyny i nim się opatrzyła, pocałował ją w czoło.", + "115763": "— To od starego żołnierza za tego Tatarzyna w trzcinach! — rzekł.", + "115764": "Panienka potrząsnęła zamaszyście swoją płową czupryną.", + "115765": "— Co? zadałam mu bobu! — zawołała swym świeżym, dziecinnym głosikiem, który tak dziwnie brzmiał wobec sensu jej słów.", + "115766": "— Mójże ty hajduczku najmilszy! — rzekł rozrzewniony Zagłoba.", + "115767": "— Ale co tam jeden Tatar! Waćpanowieście tysiącami ich nasiekli, i Szwedów, i Niemców, i Węgrzynów Rakoczego. Co ja tam przy waćpanach znaczę, przy takich rycerzach, jakich drugich w całej Rzeczypospolitej nie masz. Wiem doskonale! oho!", + "115768": "— Będziem cię uczyć szabelką robić, kiedy masz taki animusz. Ja już trochę przyciężki, ale Michał to także mistrz.", + "115769": "Panienka na taką propozycję aż podskoczyła w górę, następnie pocałowała w ramię pana Zagłobę i dygnęła małemu rycerzowi mówiąc:", + "115770": "— Dziękuję za obietnicę! Już trochę umiem!", + "115771": "Ale Wołodyjowski cały był zajęty rozmową z Krzysia Drohojowską, więc odpowiedział z dystrakcją:", + "115772": "— Co tylko waćpanna rozkażesz!", + "115773": "Zagłoba z rozpromienionym obliczem przysiadł się znów do pani stolnikowej latyczowskiej.", + "115774": "— Moja mościwa dobrodziejko — rzekł. — Wiem ja to dobrze, jako bakalie tureckie są wyborne, bom długie lata w Stambule przesiedział, ale i to wiem także, że właśnie jest siła na nie łakomych. Jakże się to stało, że się na tę dziewczynę nikt dotąd nie złakomił?", + "115775": "— Dla Boga! nie brakło takich, którzy się obydwom zalecali. A Baśkę to nazywamy, śmiejąc się, wdową po trzech mężach, bo naraz trzech godnych kawalerów puściło się do niej w zaloty: pan Świrski, pan Kondracki i pan Ćwilichowski. Wszystko szlachta z naszych stron i posesjonaci, których koligacje mogę także dokładnie waćpanu wymienić.", + "115776": "To rzekłszy pani stolnikowa rozstawiła już znowu palce lewej ręki i przyładowała wskazujący prawej, lecz Zagłoba spytał co prędzej:", + "115777": "— I cóż się z nimi stało?", + "115778": "— Wszyscy trzej na wojnie dali gardła, dlatego też to i Baśkę zowiemy wdową.", + "115779": "— Hm! A ona jakże to przeniosła?", + "115780": "— Widzi waćpan, to u nas codzienna rzecz i rzadko kto, późnego wieku doszedłszy, własną śmiercią schodzi. Mówią nawet u nas, że i nie wypada inaczej szlachcicowi jak w polu. Jak Baśka to przeniosła? Pochlipała trochę, nieboga, a najwięcej w stajni, bo już jak jej co dolega, to ona zaraz do stajni! Poszłam kiedyś za nią i pytam: „Po którym płaczesz?” A ona na to: „Po wszystkich trzech!” Z tego responsu zaraz zmiarkowałam, że żadnego sobie po szczególe nie upodobała… I tak myślę, że mając głowę czym innym zaprzątniętą, wcale ona jeszcze woli bożej nie czuje; Krzysia więcej, ale Baśka chyba jeszcze nic!…", + "115781": "— Poczuje! — rzekł Zagłoba. — Mościa dobrodziejko! My to najlepiej rozumiemy! Poczuje, poczuje!…", + "115782": "— Takie nasze przeznaczenie! — odpowiedziała pani stolnikowa.", + "115783": "— Otóż to właśnie! Z ust mi to waćpani wyjęłaś!", + "115784": "Dalszą rozmowę przerwało zbliżenie się młodszej kompanii.", + "115785": "Mały rycerz bardzo był już ośmielony do panny Krzysi, a ona, widocznie przez dobroć serca, zajmowała się nim i jego smutkiem tak, jak lekarz zajmuje się chorym. I może właśnie dlatego więcej okazywała mu życzliwości, niż pozwalała na to ich krótka znajomość. Ale że pan Michał był bratem stolnikowej, a panienka krewną jej męża, więc nikogo to nie dziwiło. Baśka natomiast została jakoby na uboczu i tylko pan Zagłoba zwracał na nią ustawiczną uwagę. Lecz zresztą było jej to widocznie wszystko jedno, czy się kto nią zajmował, czy nie. Z początku spoglądała z podziwieniem na obydwóch rycerzy, ale z równym podziwieniem przypatrywała się i cudnej Ketlingowej broni porozwieszanej na ścianach. Potem zaczęła trochę ziewać, potem oczy kleiły się coraz bardziej, a wreszcie rzekła:", + "115786": "— Jak się kropnę spać, tak się pojutrze chyba obudzę…", + "115787": "Po tych słowach rozeszli się zaraz wszyscy, bo niewiasty były bardzo zdrożone i czekały tylko na łóżek posłanie.", + "115788": "Gdy pan Zagłoba znalazł się wreszcie sam na sam z Wołodyjowskim, naprzód począł mrugać znacząco, następnie zaś obsypał małego rycerza gradem lekkich kułaków.", + "115789": "— Michał! A co Michał, hę? Jak rzepy! Co? Mnichem zostaniesz, co? A ta borówka Drohojowska, smaczna? A ów hajduczek różowiuchny, uch! Cóż ty na to, Michale?", + "115790": "— Cóż, nic! — odpowiedział mały rycerz.", + "115791": "— Pryncypalnie mi się ów hajduczek udał. To powiadam ci, że kiedym przy niej podczas wieczerzy siedział, tak mnie od niej piekło jak od piecyka.", + "115792": "— Koza to jeszcze; tamta gdzie stateczniejsza!", + "115793": "— Drohojowska węgierska śliwka, istna węgierska śliwka! Ale tamten orzeszek!… Dalibóg, żebym miał zęby!… chciałem rzec, żebym miał taką córkę, tobie jednemu bym ją oddał. Migdał, powiadam, migdał!", + "115794": "Wołodyjowski posmutniał nagle, bo mu się przypomniały przezwiska, jakie pan Zagłoba Anusi Borzobohatej dawał. Jako żywa stanęła mu nagle w myśli i pamięci jej postać, jej twarz malutka, jej ciemne warkocze, jej wesołość i szczebiotanie, i sposób patrzenia. Te obie były młodsze, ale przecie tamta była droższa stokroć od wszystkich młodszych…", + "115795": "Mały rycerz ukrył twarz w dłoniach i żal porwał go tym większy, że niespodziany.", + "115796": "Zagłoba zadziwił się: czas jakiś milczał i patrzył niespokojnie, następnie rzekł:", + "115797": "— Michale, co ci to? Przemów, dla Boga!", + "115798": "Wołodyjowski przemówił:", + "115799": "— Tyle ich żyje, tyle ich chodzi po świecie, jeno mojego jagniątka już nie ma, jeno jej jednej nigdy już nie obaczę!…", + "115800": "Za czym ból mu głos zdławił, więc czoło wsparł o poręcz ławy i począł szeptać przez zaciśnięte wargi:", + "115801": "— Boże! Boże! Boże!…", + "115802": "Rozdział VII", + "115803": "Panna Basia dopilnowała jednak Wołodyjowskiego, żeby ją „fechtów” uczył, on zaś nie odmówił, bo po kilku dniach, choć zawsze wolał Drohojowską, jednak i Baśkę bardzo polubił, ile że zresztą trudno jej było nie lubić.", + "115804": "Pewnego poranku zaczęła się tedy pierwsza lekcja, głównie chełpliwością Baśki wywołana i jej upewnieniami, jako że już tę sztukę wcale nieźle posiada i nie byle kto potrafi jej pola dotrzymać.", + "115805": "— Starzy żołnierze mnie uczyli — mówiła — których u nas nie brak, a wiadomo przecie, że nie masz nad naszych szermierzów… Ba, to jeszcze pytanie, czybyście i waćpanowie równych sobie nie znaleźli.", + "115806": "— Co waćpanna mówisz — zawołał Zagłoba — my w całym świecie równych nie mamy!", + "115807": "— Chciałabym, żeby się pokazało, iż i ja równa. Nie spodziewam się, ale chciałabym!", + "115808": "— Na strzelanie z bandoleciku to i ja bym się popróbowała — rzekła śmiejąc się pani Makowiecka.", + "115809": "— Dla Boga! Chyba same amazonki w Latyczowskiem mieszkają — rzekł Zagłoba.", + "115810": "Tu zwrócił się do Drohojowskiej:", + "115811": "— A waćpanna jaką bronią najlepiej władasz?", + "115812": "— Żadną — odpowiedziała Krzysia.", + "115813": "— Aha! Żadną! — zakrzyknęła Baśka. I tu przedrwiwając Krzysię poczęła śpiewać:", + "115814": "Wierzcie, rycerze,", + "115815": "Na nic pancerze,", + "115816": "Na nic się tarcze zdały!", + "115817": "Przez stal, żelazo", + "115818": "W serce się wrażą", + "115819": "Kupida ostre strzały!", + "115820": "— Taką ona bronią władnie, nie bójcie się! — dodała zwracając się do Wołodyjowskiego i Zagłoby. — Szermierz też z niej nie lada!", + "115821": "— Wychodź waćpanna! — rzekł pan Michał chcąc ukryć lekkie pomieszanie.", + "115822": "— Ej, Boże! Żeby się pokazało, co ja myślę! — zawołała Basia rumieniąc się z radości.", + "115823": "I stanęła zaraz w pozycji mając lekką polską szabelkę w prawicy, lewą zaś rękę zasunęła za plecy i z wysuniętą piersią naprzód, z podniesioną głową i rozdętymi chrapkami była tak ładna i tak różowa, że Zagłoba szepnął do pani stolnikowej:", + "115824": "— Żaden gąsiorek, choćby ze stuletnim węgrzynem, nie udelektowałby mnie tak swym widokiem!", + "115825": "— Uważ waćpanna — rzekł Wołodyjowski — ja się tylko będę bronił, ni razu nie przytnę, a waćpanna atakuj, jak się jej żywnie podoba.", + "115826": "— Dobrze. Kiedy zaś waćpan będziesz chciał, żebym przestała, to mi słowo rzeknij.", + "115827": "— Mogłoby się i tak skończyć, kiedy bym tylko zechciał!…", + "115828": "— A to jakim sposobem?", + "115829": "— Bo takiemu szermierzykowi łatwie bym szabelkę z rąk wytrącić zdołał.", + "115830": "— Zobaczymy!", + "115831": "— Nie zobaczymy, bo tego przez politykę nie uczynię.", + "115832": "— Nie trzeba tu żadnej polityki. Uczyń to waść, jeśli zdołasz. Wiem, że mniej umiem od waćpana, ale tego przecie sobie nie dam uczynić!", + "115833": "— Więc waćpanna pozwalasz?", + "115834": "— Pozwalam!", + "115835": "— Dajże spokój, hajduczku najsłodszy — rzekł Zagłoba. — On to z największymi mistrzami czynił.", + "115836": "— Zobaczymy! — powtórzyła Basia.", + "115837": "— Zaczynajmy! — rzekł Wołodyjowski, nieco zniecierpliwiony przechwałkami dziewczyny.", + "115838": "Zaczęli.", + "115839": "Basia przycięła okrutnie, skacząc przy tym jak konik polny.", + "115840": "Wołodyjowski zaś stał w miejscu, czyniąc, wedle swego zwyczaju, malusieńkie ruchy szablą i nie bardzo nawet zważając na atak.", + "115841": "— A waćpan to się ode mnie jak od uprzykrzonej muchy oganiasz! — zawołała podrażniona Basia.", + "115842": "— Jaż się z waćpanną nie próbuję, jeno ją uczę! — odparł mały rycerz. — Dobrze tak! Jak na białogłowę, wcale nieźle! Spokojniej z dłonią!", + "115843": "— Jak na białogłowę? Masz waćpan za białogłowę! Masz! Masz!", + "115844": "Ale pan Michał, lubo Basia zażyła swych cięć najznamienitszych, nic nie miał. Owszem, umyślnie począł rozmawiać z Zagłobą, aby okazać, jak mało dba o Basine ciosy.", + "115845": "— Odstąp waćpan od okna, bo pannie ciemno, a choć szabla większa od igły, za to ma panna mniej eksperiencji do szabli niż do igły.", + "115846": "Chrapki Basi rozdęły się jeszcze więcej, a czupryna spadła całkiem na błyszczące oczka.", + "115847": "— Waćpan mnie lekceważysz? — spytała dysząc mocno.", + "115848": "— Nie osobę, broń Boże!", + "115849": "— Nie cierpię pana Michała!", + "115850": "— Masz, bakałarzu, za twą naukę! — odpowiedział mały rycerz.", + "115851": "Po czym znów do Zagłoby:", + "115852": "— Dalibóg, że śnieg zaczyna padać.", + "115853": "— Ot, śnieg! Śnieg! Śnieg! — powtarzała przycinając Baśka.", + "115854": "— Baśka, dosyć! Ledwie już dyszysz! — wtrąciła pani stolnikowa.", + "115855": "— No, trzymaj waćpanna szablę, bo wytrącę!", + "115856": "— Zobaczymy!", + "115857": "— A ot!", + "115858": "I szabelka, wyfrunąwszy jako ptak z rąk Basi, upadła z brzękiem aż koło pieca.", + "115859": "— To ja sama! Niechcący! To nie waćpan! — wołała ze łzami w głosie panienka i chwyciwszy w mig szabelkę, znowu przycięła.", + "115860": "— Spróbuj waćpan teraz…", + "115861": "— A ot! — powtórzył pan Michał.", + "115862": "I szabelka znów się znalazła pod piecem.", + "115863": "Pan Michał zaś rzekł:", + "115864": "— Na dzisiaj dość!", + "115865": "Pani stolnikowa poczęła drgać i piszczeć głośniej jak zwykle, Basia zaś stała na środku izby, zmieszana, odurzona, dysząc mocno, gryząc wargi i tłumiąc łzy, które przemocą cisnęły się jej do oczu. Wiedziała, że tym bardziej będą się śmieli, jeżeli wybuchnie płaczem, i koniecznie chciała się wstrzymać, ale widząc, że nie zdoła, wypadła nagle z izby.", + "115866": "— Dla Boga! — zawołała pani stolnikowa. — Pewnie do stajni uciekła, a taka zgrzana… jeszcze ją zamróz chyci. Trzeba chyba pójść za nią! Krzysiu, nie wychodź!", + "115867": "To rzekłszy wyszła i porwawszy ciepłą jubkę w sieni, biegła z nią do stajni, a za nią biegł Zagłoba, niespokojny o swego hajduczka.", + "115868": "Chciała wybiec i Drohojowska, lecz mały rycerz chwycił ją za rękę.", + "115869": "— Słyszałaś waćpanna zakaz? Nie puszczę tej ręki, póki nie wrócą.", + "115870": "I rzeczywiście nie puszczał. A była to ręka jakoby atłasowa, miękka; panu Michałowi wydało się, że jakiś strumień ciepły przepływa z tych cienkich palców w jego kości, sprawując w nich lubość niezwykłą, więc trzymał je coraz mocniej.", + "115871": "Lekkie rumieńce przeleciały przez smagławą twarz Krzysi.", + "115872": "— Tom, widzę, branka w jasyr wzięta! — rzekła.", + "115873": "— Kto by taki jasyr wziął, sułtanowi nie miałby czego zazdrościć, któren i sułtan pół państwa swojego chętnie by za taką oddał.", + "115874": "— Aleby mnie waćpan przecie poganom nie sprzedał!", + "115875": "— Jakobym i duszy diabłu nie sprzedał!", + "115876": "Tu pomiarkował pan Michał, że chwilowy zapał zbyt daleko go unosi, i poprawił:", + "115877": "— Jakobym i siostry nie sprzedał!", + "115878": "A Drohojowska odrzekła poważnie:", + "115879": "— Toś waćpan utrafił. Siostrą afektem jestem dla pani stolnikowej, będę i waćpanową.", + "115880": "— Dziękuję z serca — rzekł pan Michał całując jej rękę — bo mi okrutnie pociechy potrzeba.", + "115881": "— Wiem, wiem! — powtórzyła panienka — jam też sierota!", + "115882": "Tu mała łezka stoczyła się jej z powieki i osiadła na owym puszku nad ustami.", + "115883": "A Wołodyjowski patrzył na łezkę, na usta lekko ocienione, wreszcie rzekł:", + "115884": "— Takaś waćpanna dobra jako właśnie anioł! Już mi ulżyło!", + "115885": "Krzysia uśmiechnęła się słodko.", + "115886": "— Daj Boże waćpanu!", + "115887": "— Jak mi Bóg miły!", + "115888": "Czuł przy tym mały rycerz, że gdyby powtórnie pocałował ją w rękę, to by mu jeszcze bardziej ulżyło. Ale w tej chwili weszła pani Makowiecka.", + "115889": "— Baśka jubkę wzięła — rzekła — ale w takiej jest konfuzji, że za nic nie chce przyjść. Pan Zagłoba ugania się za nią po całej stajni.", + "115890": "Jakoż Zagłoba, nie szczędząc pociech i perswazyj, nie tylko się uganiał za Baśką po całej stajni, ale wyparł ją wreszcie na dwór w tej nadziei, że ją prędzej do ciepłej izby namówi.", + "115891": "Ona umykała przed nim powtarzając: — Otóż nie pójdę! Niech mnie zamróz chyci! Nie pójdę! nie pójdę!… — Na koniec dostrzegłszy już przy domu słup ze szczeblami, a na nim drabinę, skoczyła na nią jak wiewiórka i oparła się dopiero na skraju dachu. Tam siadłszy zwróciła się ku panu Zagłobie i na wpół już ze śmiechem zawołała:", + "115892": "— Dobrze, pójdę, jeśli waćpan wleziesz tu po mnie!", + "115893": "— A cóż to ja koczur jestem, hajduczku, żebym za tobą po dachach łaził? Tak to mi płacisz za to, że cię kocham?", + "115894": "— I ja waćpana kocham, ale z dachu!", + "115895": "— Dziad swoje — baba swoje! Złaź mi tu zaraz!", + "115896": "— Nie zlazę!", + "115897": "— Śmiech, jak mi Bóg miły, żeby do serca tak brać konfuzję! Nie tobie, łasico utrapiona, ale Kmicicowi, któren za mistrza nad mistrze uchodził, Wołodyjowski to samo uczynił — i nie na żarty, lecz w pojedynku. Jemu najznamienitsi szermierze włoscy, niemieccy i szwedzcy nie dłużej jak przez jeden pacierz mogli dać opór, a tu jeden bąk taki do serca bierze przeprawę. Fe! Wstydź się! Złaź, złaź! Przecie ty się dopiero uczysz!", + "115898": "— Ale pana Michała nie cierpię!", + "115899": "— Bogać tam! Za to, że exquisitissimus w tym, co sama chcesz umieć? Powinnaś go tym bardziej kochać!", + "115900": "Pan Zagłoba nie mylił się. Uwielbienie Basi dla małego rycerza wzrosło pomimo jej konfuzji, ale odrzekła:", + "115901": "— Niech go Krzysia kocha!", + "115902": "— Złaź, złaź!", + "115903": "— Nie zlazę!", + "115904": "— Dobrze, to siedź; powiem ci jeno, że to nawet i niepolitycznie pannie na drabinie siedzieć, bo ucieszny może dać światu prospekt!", + "115905": "— A nieprawda! — rzekła Basia ogarniając rękoma jubkę.", + "115906": "— Ja tam stary, oczu nie wypatrzę, ale zaraz tu wszystkich zawołam, niech się dziwują!", + "115907": "— Już zlazę! — wołała Basia.", + "115908": "Wtem Zagłoba zwrócił się w bok domu.", + "115909": "— Dalibóg, ktoś idzie! — rzekł.", + "115910": "Jakoż zza węgła ukazał się młody pan Nowowiejski, który przyjechawszy konno, przywiązał konia przy bocznej furcie, sam zaś obchodził dom pragnąc wejść przez główne drzwi.", + "115911": "Basia ujrzawszy go znalazła się w dwóch skokach na ziemi, lecz niestety było już za późno.", + "115912": "Pan Nowowiejski widział ją zeskakującą z drabiny, więc stanął zmieszany, zdumiony, oblany rumieńcami jak panna; Basia stała przed nim tak samo. Aż nagle zakrzyknęła:", + "115913": "— Druga konfuzja!", + "115914": "Pan Zagłoba, rozbawiony wielce, mrugał czas jakiś swym zdrowym okiem, na koniec rzekł:", + "115915": "— Pan Nowowiejski, naszego Michała przyjaciel i podkomendny, a to jest panna Drabinowska… tfu!… chciałem powiedzieć: Jeziorkowska!", + "115916": "Nowowiejski przyszedł prędko do siebie, a że był to żołnierz bystrego dowcipu, choć młody, więc skłonił się i podniósłszy oczy na cudne zjawisko, rzekł:", + "115917": "— Dla Boga! Róże na śniegu w Ketlingowym ogrodzie kwitną!", + "115918": "A Basia dygnąwszy mruknęła sama do siebie:", + "115919": "— Dla innego nosa niż twój!", + "115920": "Po czym rzekła bardzo wdzięcznie:", + "115921": "— Proszę do komnat!", + "115922": "I sunęła sama naprzód, a wpadłszy prędko do izby, w której pan Michał siedział z resztą kompanii, zawołała robiąc przytyk do czerwonego kontusza pana Nowowiejskiego:", + "115923": "— Gil przyleciał!", + "115924": "Za czym siadła na stołku, złożywszy ręce w małdrzyk, a buzię w ciup, jak przystało na skromną i przystojnie wychowaną panienkę.", + "115925": "Pan Michał przedstawił młodego przyjaciela siostrze i Krzysi Drohojowskiej, a ów ujrzawszy drugą pannę, chociaż w odmiennym rodzaju, lecz równie niepośledniej urody, zmieszał się po raz wtóry; pokrył to jednak ukłonem i dla dodania sobie fantazji ręką do wąsów, które mu jeszcze nie rosły, sięgnął.", + "115926": "Zakręciwszy tedy palcami nad wargą, zwrócił się do Wołodyjowskiego i opowiedział mu cel swego przybycia. Oto pan hetman wielki pilnie pożądał widzieć małego rycerza. O ile pan Nowowiejski się domyślał, chodziło o jakąś funkcję wojskową, hetman bowiem odebrał świeżo kilka listów, mianowicie od pana Wilczkowskiego, od pana Silnickiego, od pułkownika Piwo i od innych komendantów na Ukrainie i Podolu rozrzuconych, z doniesieniami o krymskich wypadkach, które nie zapowiadały się pomyślnie.", + "115927": "— Sam chan i sułtan Gałga, który z nami u Podhajec paktował — mówił dalej pan Nowowiejski — chcą paktów dotrzymać; ale Budziak szumi już jako ul na wyroju; białogrodzka orda również się burzy; ci nie chcą ni chana, ni Gałgi słuchać…", + "115928": "— Już mi to pan Sobieski konfidował i o radę pytał — rzekł Zagłoba. — Co tam mówią teraz o wiośnie?", + "115929": "— Powiadają, że z pierwszą trawą ruszy się na pewno to robactwo, które znowu trzeba będzie wygnieść — odpowiedział pan Nowowiejski.", + "115930": "To rzekłszy okrutnego marsa postawił i począł wąsy tak kręcić, że aż mu górna warga poczerwieniała.", + "115931": "Basia, patrząc bystrze, spostrzegła to zaraz, więc zasunęła się nieco w tył, by jej pan Nowowiejski nie widział, i dalej także wąsy kręcić naśladując młodocianego kawalera.", + "115932": "Pani stolnikowa zgromiła ją zaraz oczyma, lecz jednocześnie poczęła drgać tamując usilnie śmiech; pan Michał również wargi przygryzał, a Drohojowska spuściła tak oczy, że aż jej długie rzęsy rzucały cień na policzki.", + "115933": "— Waćpan — rzekł Zagłoba — młody człek, ale doświadczony żołnierz!", + "115934": "— Mam dwadzieścia dwa lat, a siedm, nie wymawiając, ojczyźnie służę, bo w piętnastym roku w pole z infimy uciekłem! — odpowiedział młodzieńczyk.", + "115935": "— I ze stepem się zna, i trawami umie chodzić, i jak kania na pardwy na ordyńców spadać — dodał pan Wołodyjowski. — Zagończyk to nie lada! Jemu się Tatar w stepie nie przytai!", + "115936": "Pan Nowowiejski spłonął z ukontentowania, że go chwalba z tak sławnych ust wobec panien spotykała.", + "115937": "Był to przy tym nie tylko jastrząb stepowy, ale i piękny chłopak, czarniawy, wichrami spalony. Na twarzy nosił bliznę od ucha aż do nosa, który od przycięcia z jednej strony był cieńszy niż z drugiej. Oczy miał bystre, przywykłe w dal patrzyć, nad nimi mocne czarne brwi, zrośnięte nad nosem i tworzące jakoby łuk tatarski. Na wygolonej głowie wichrzył mu się czarny, niesforny czub. Basi podobał się i z mowy, i z postawy, ale mimo tego nie przestała go udawać.", + "115938": "— Proszę! — rzekł Zagłoba. — Miło widzieć starym jak ja, że godne nas młodsze pokolenie roście.", + "115939": "— Jeszcze nie godne! — odparł Nowowiejski.", + "115940": "— Chwalę i modestię! Rychło patrzeć, jak waćpanu zaczną i komendy pomniejsze powierzać.", + "115941": "— Jakże! — zawołał pan Michał — już bywał komendantem i na własną rękę gromił!", + "115942": "Pan Nowowiejski począł tak wąsy kręcić, że o mało sobie wargi nie urwał.", + "115943": "A Basia, nie spuszczając z niego oczu, podniosła również obie ręce do twarzy i naśladowała go we wszystkim.", + "115944": "Lecz sprytny żołnierz spostrzegł wkrótce, że spojrzenia całej kompanii kierują się w bok, tam gdzie nieco za nim siedzi owa panna, którą na drabinie widział, i zaraz domyślił się, że musi ona tam coś przeciw niemu knować.", + "115945": "Niby więc nie zważając rozmawiał dalej i wąsów po staremu szukał, wreszcie upatrzywszy chwilę obrócił się tak szybko, że Basia nie miała czasu ni oczu od niego odwrócić, ni rąk od twarzy odjąć.", + "115946": "Zaczerwieniła się też okrutnie i sama nie wiedząc, co czynić, powstała z krzesła. Wszyscy się trochę zmieszali i nastała chwila milczenia.", + "115947": "Nagle Basia uderzyła się rękoma po sukience.", + "115948": "— Trzecia kontuzja! — zakrzyknęła swym srebrnym głosem.", + "115949": "— Moja mościa panno! — rzekł żywo pan Nowowiejski. — Zaraz spostrzegłem, iż się za mną coś nieszczerego dzieje. Przyznaję, że mi za wąsami tęskno, ale jeśli ich nie doczekam, to dlatego, że dla ojczyzny polegnę, a w takim razie mam nadzieję, że prędzej na płacz niż na uśmiech u waćpanny zarobię.", + "115950": "Basia stała ze spuszczonymi oczyma, szczerymi słowy kawalera tym bardziej zawstydzona.", + "115951": "— Musisz jej waćpan wybaczyć — rzekł Zagłoba. — Płocha jest, bo młoda, ale to złote serce!", + "115952": "A ona, jakby na potwierdzenie słów pana Zagłoby, szepnęła zaraz po cichu:", + "115953": "— Przepraszam waćpana… bardzo…", + "115954": "Pan Nowowiejski zaś chwycił ją w tej samej chwili za ręce i począł je całować.", + "115955": "— Dla Boga! Już też waćpanna do serca nie bierz! Toć ja przecie nie żaden barbarus. Mnie to należy przepraszać waćpannę za to, żem śmiał jej zabawę popsować. My sami, żołnierze, kochamy się w pustocie! Mea culpa! Jeszcze raz te rączęta pocałuję, a jeśli póty mam całować, póki mi waćpanna nie wybaczysz, to — na rany boskie — nie odpuszczaj choćby do wieczora!", + "115956": "— O, to grzeczny kawaler! Widzisz, Basiu! — rzekła pani Makowiecka.", + "115957": "— Widzę! — odpowiedziała Basia.", + "115958": "— Już i dobrze! — zawołał pan Nowowiejski.", + "115959": "To powiedziawszy wyprostował się i z wielką fantazją do wąsów z przyzwyczajenia sięgnął, ale się wnet spostrzegł i wybuchnął szczerym śmiechem; Basia za nim, inni za Basią. Wesołość ogarnęła wszystkich. Zagłoba kazał zaraz jedną i drugą butlę z Ketlingowej piwnicy przynieść i dobrze im się działo.", + "115960": "Pan Nowowiejski, stukając ostrogą o ostrogę, czuprynę palcami nastroszał i coraz ogniściej na Basię spoglądał. Spodobała mu się bardzo. Stał się też wymowny niepomiernie, a że to przy hetmanie będąc żył na wielkim świecie, więc miał co opowiadać.", + "115961": "Prawił tedy o sejmie convocationis, o jego zakończeniu i o tym, jak się piec pod ciekawymi arbitrami w izbie senatorskiej, ku wielkiej uciesze wszystkich, zawalił. Odjechał na koniec aż po obiedzie, mając oczy, serce i duszę Basi pełną.", + "115962": "Rozdział VIII", + "115963": "Tego samego dnia oznajmił się mały rycerz u hetmana, który kazawszy go zaraz puścić rzekł mu:", + "115964": "— Muszę Ruszczyca do Krymu wysłać, aby patrzył, na co się tam zanosi, i aby u chana o dotrzymanie paktów kołatał. Chceszli na nowo wstąpić do służby i komendę po nim objąć? Ty, Wilczkowski, Silnicki i Piwo będziecie mieć oko na Dorosza i na Tatarów, którym nigdy zupełnie ufać nie można.", + "115965": "Pan Wołodyjowski posmutniał. Przecie oto kwiat wieku przesłużył. Przez całe dziesiątki lat spokoju nie zaznał; żył w ogniu, w dymach, w trudzie, w bezsenności, głodzie, bez dachu nad głową, bez garści słomy do snu. Bóg wie, jakiej krwi nie toczyła już jego szabla. Ni się ustalił, ni się ożenił. Stokroć mniej zasłużeni pożywali już panem bene merentium, dochodzili do honorów, urzędów, starostw. On bogatszym począł służyć, niż był teraz. A jednak oto zachciano na nowo nim zamiatać jak starą miotłą. Przecie i duszę miał rozdartą na dwoje; za czym zaledwie znalazły się słodkie i przyjazne ręce, które poczęły mu rany obwiązywać, już mu kazano zrywać się i lecieć na pustynne, dalekie brzegi Rzeczypospolitej bez względu, że on znużon tak bardzo na duszy. Toż gdyby nie owe zrywania się i służby, byłby się nacieszył choć parę lat swoją Anusią.", + "115966": "Gdy o tym wszystkim teraz pomyślał, gorycz wezbrała w nim niepomierna; ale że mu się nie zdało rzeczą godną kawalera służby swe wymawiać i przypominać, więc odpowiedział krótko:", + "115967": "— Pojadę.", + "115968": "Atoli sam hetman rzekł:", + "115969": "— Nie jesteś w służbie, możesz odmówić. Sam najlepiej wiesz, czy ci to nie za rychło.", + "115970": "Wołodyjowski na to:", + "115971": "— Już mi i umrzeć nie za rychło!", + "115972": "Pan Sobieski przeszedł się kilkakrotnie po komnacie, następnie zatrzymał się nad małym rycerzem i położył mu poufale rękę na ramieniu.", + "115973": "— Jeśli ci łzy dotąd nie obeschły, to ci je wiatr w stepie osuszy. Harowałeś ty, żołnierzyku, przez całe życie, haruj jeszcze. A jeśli przyjdzie ci kiedy do głowy, żeć zapomniano, nie nagrodzono, spocząć nie dano, żeś wysłużył nie smarowane grzanki, ale suchy chleb, nie starostwa, ale rany, nie spoczynek, ale mękę, to jeno zęby ściśnij i powiedz: „Tobie, ojczyzno!” Innej pociechy ci nie dam, bo nie mam, jeno chociażem nie ksiądz, przecie ci mogę dać zapewnienie, że tak służąc, dalej zajedziesz na wytartej kulbace niźli inni w poszóstnych karetach i że będą takie bramy, które się przed tobą otworzą, a przed nimi zamkną.", + "115974": "„Tobie, ojczyzno!” — rzekł w duszy pan Wołodyjowski dziwiąc się zarazem, jak hetman mógł tak bystrze tajne jego myśli przeniknąć.", + "115975": "A pan Sobieski siadł naprzeciw i mówił dalej:", + "115976": "— Nie chcę z tobą gadać jak z podkomendnym, ale jak z przyjacielem, ba! Jako ojciec z synem! Jeszcze za tych czasów, kiedyśmy to w ogniu bywali, u Podhajec i przedtem, na Ukrainie; kiedyśmy ledwie zdużać mogli przemocy nieprzyjacielskiej, a tu, w sercu ojczyzny, ubezpieczeni za naszymi plecami źli ludzie warcholili się, prywat własnych dochodząc — przychodziło mnie nieraz do głowy, że ta Rzeczpospolita zginąć musi. Zbytnio tu swawola nad ładem panuje, zbytnio dobro publiczne prywatnym sprawom ustępować zwykło… Tego nigdzie nie ma w takim stopniu… Ot, gryzły mnie te konsyderacje i w dzień w polu, i w nocy w namiocie, bom sobie myślał: „Nu! My żołnierze, gorzejem!… Dobrze!… To nasza powinność i nasz los! Ale żebyśmy to choć wiedzieli, że z tą naszą krwią, która wypływa nam z ran, wypłynie i zbawienie”. Nie! I tej pociechy nie było. Oj, ciężkiem dni przebywał pod Podhajcami, chociażem wam wesołe pokazywał oblicze, abyście zaś nie myśleli, żem o wiktorii w polu zdesperował. Ludzi nie masz! — myślałem sobie — ludzi nie masz prawdziwie tę ojczyznę miłujących! I tak mi było, jakoby mi kto nóż w pierś wbijał. Aż razu pewnego… było to ostatniego dnia w podhajeckim okopie… gdym was w dwa tysiące posłał do ataku na dwadzieścia sześć tysięcy ordy, a wyście na oczywistą śmierć, na pewne jatki lecieli z takim okrzykiem i ochotą, jakoby na wesele, przyszło mi nagle na myśl: „A owi moi żołnierze?” I Bóg w jednej chwili zdjął kamień z serca, i w oczach stało mi się jasno. Ci — rzekłem — z czystej miłości dla matki tam giną; ci nie pójdą do związków ani do zdrajców; z nich utworzę święte bractwo, z nich utworzę szkołę, w której młode pokolenia uczyć się będą. Ich przykład, ich kompania podziała; przez nich ten naród nieszczęsny się odrodzi, prywaty próżen, swawoli niepomny, i stanie jako lew okrutną moc w członkach czujący, i świat zadziwi! Takie to bractwo z moich żołnierzów uczynię!", + "115977": "Tu pan Sobieski sam zapłonął, podniósł do góry głowę podobną do głowy rzymskiego cezara i wyciągnąwszy ręce zawołał:", + "115978": "— Panie! Nie pisz na naszych murach Mane, Tekel, Fares! i pozwól mi moją ojczyznę odrodzić!", + "115979": "Nastała chwila milczenia.", + "115980": "Mały rycerz siedział z głową spuszczoną i czuł, że go drżenie chwyta w całym ciele.", + "115981": "Hetman chodził czas jakiś szybkimi krokami po izbie, następnie zatrzymał się przed małym rycerzem.", + "115982": "— Przykładów trzeba — rzekł — przykładów co dzień, które by w oczy biły. Wołodyjowski! Jam ciebie w pierwszym rzędzie do bractwa zaliczył. Zali chcesz do niego należeć?…", + "115983": "Mały rycerz wstał i objął hetmańskie kolana.", + "115984": "— Ot! — rzekł wzruszonym głosem — Ot! Usłyszawszy, że mam znów jechać, pomyślałem, że mi się krzywda dzieje i że mi się wczas dla mojej boleści należy, a teraz widzę, żem zgrzeszył… i… i kajam się takowej myśli, i mówić nie mogę, bo mi wstyd…", + "115985": "Hetman przycisnął go w milczeniu do serca.", + "115986": "— Garść nas jest — rzekł — ale inni pójdą za przykładem.", + "115987": "— Kiedy mam jechać? — pytał mały rycerz. — Mógłbym i do Krymu samego, bom już tam bywał.", + "115988": "— Nie — rzekł hetman. — Do Krymu poślę Ruszczyca. Ma on tam pobratymców, a nawet i imienników, podobno, że braci stryjecznych, którzy dziećmi przez ordę zagarnięci, zbisurmanili się i do godności między pogany doszli. Ci mu będą we wszystkim pomocą; zaś ciebie w polu potrzebuję, ile że nie masz, kto by ci w procederze z Tatary dorównał.", + "115989": "— Kiedy mam jechać? — powtórzył mały rycerz.", + "115990": "— Za dwie niedziele najdłużej. Potrzebuję się jeszcze z panem podkanclerzym koronnym rozmówić i z panem podskarbim, listy Ruszczycowi przygotować i instrukcje mu dać. Wszelako bądź gotów, bo się będę spieszył.", + "115991": "— Od jutra będę gotów!", + "115992": "— Bóg ci zapłać za intencje, ale tak prędko nie potrzeba. Nie pojedziesz też na długo, bo w czasie elekcji, jeśli tylko pokój będzie, tu mi będziesz potrzebny, w Warszawie. Słyszałeś o kandydatach? Co też się między szlachtą mówi?", + "115993": "— Z klasztorum niedawno na świat wychynął, a tam nie o światowych rzeczach myślą. Wiem tylko, co mi pan Zagłoba powiadał.", + "115994": "— Prawda. Mogę mieć od niego informacje. Siła on między szlachtą znaczy. A ty za kim myślisz dać kreskę?", + "115995": "— Sam jeszcze nie wiem, jeno tak myślę, że wojennego potrzeba nam pana.", + "115996": "— Oto jest! Tak! Tak! Mam i ja takiego na myśli, który by samym imieniem sąsiadów przeraził. Wojennego nam pana potrzeba, jako był Stefan Batory. No, bądź zdrów, żołnierzyku!… Wojennego nam pana potrzeba! Wszystkim to powtarzaj!… Bądź zdrów!… Bóg ci zapłać za gotowość!…", + "115997": "Pan Michał pożegnał się i wyszedł.", + "115998": "Przez drogę rozmyślał. Był jednak żołnierzysko rad, że ma jeszcze przed sobą tydzień lub dwa, bo miłą mu była ta przyjaźń i ta pociecha, którą mu Krzysia Drohojowska niosła. Cieszył się też myślą, że na elekcję powróci, i w ogóle już bez zmartwienia do domu wracał. Miały i stepy dla niego jakiś urok, za którym nie wiedząc tęsknił. Tak przecie przywykł do tych przestrzeni bez końca, w których konny żołnierz ptakiem się więcej niż człowiekiem czuje.", + "115999": "— Ano pojadę — mówił sobie — do tych pól niezmiernych, do stanic i mogił, starego życia na nowo skosztować, z żołnierzami pochody odprawiać, granicy po żurawiemu strzec, z wiosną w trawach buszować, ano pojadę, pojadę!", + "116000": "Tymczasem rozpuścił konia, i jechał skokiem, bo już zatęsknił za pędem i za świstem wiatru w uszach. Dzień był pogodny, suchy, mroźny. Śnieg zmarzły pokrywał już ziemię i skrzypiał pod nogami bachmata. Zbite jego grudki wylatywały z impetem spod kopyt. Pan Wołodyjowski leciał tak, że pachołek, na gorszym koniu siedzący, daleko pozostał za nim.", + "116001": "Miało się ku zachodowi; zorze świeciły na niebie, rzucając na śnieżne przestrzenie fioletowy odblask. Na rumiane niebo weszły pierwsze gwiazdy migotliwe i księżyc się podnosił w kształcie srebrnego sierpa. Droga była pusta, ledwie gdzieniegdzie wymijał rycerz jakąś furę i leciał ciągle; dopiero ujrzawszy w dali dwór Ketlingowy, powstrzymał konia i pozwolił się dopędzić pachołkowi.", + "116002": "Nagle ujrzał przed sobą idącą naprzeciw jakąś wysmukłą postać.", + "116003": "Była to Krzysia Drohojowska.", + "116004": "Pan Michał poznawszy ją zeskoczył natychmiast z konia i oddał go pachołkowi, sam zaś podbiegł ku niej, nieco zdziwiony, ale bardziej jeszcze uradowany jej widokiem.", + "116005": "— Żołnierze mówią — rzekł — że o zorzy można różne nadprzyrodzone persony spotkać, które czasem złą, a czasem dobrą wróżbę znaczą; ale już dla mnie lepszej nad spotkanie waćpanny wróżby być nie może.", + "116006": "— Pan Nowowiejski przyjechał — odpowiedziała Krzysia — z Basią i panią stolnikową się zabawia, ja zaś wyszłam umyślnie naprzeciw waćpanu, bom była niespokojna o to, co pan hetman miał waćpanu powiedzieć.", + "116007": "Szczerość tych słów niezmiernie ujęła małego rycerza za serce.", + "116008": "— Zali naprawdę waćpanna tak się o mnie troszczysz? — pytał podnosząc na nią oczy.", + "116009": "— Tak! — odrzekła niskim głosem Krzysia.", + "116010": "Wołodyjowski oczu z niej nie spuszczał, bo nigdy dotąd nie wydawała mu się tak piękną. Na głowie miała kapturek atłasowy, a biały puszek łabędzi otaczał jej drobną, bladawą twarz, na którą padał blask miesiąca i rozświecał łagodnie te szlachetne brwi, oczy spuszczone, długie rzęsy i ów ciemny, ledwie dostrzegalny puszek nad ustami. Spokój jakiś był w jej twarzy i dobroć wielka.", + "116011": "Poczuł pan Michał w tej chwili, że to jest przyjacielskie, kochane oblicze.", + "116012": "Więc rzekł:", + "116013": "— Żeby nie pachołek, który za nami jedzie, to bym na tym śniegu do nóg waćpannie z wdzięczności upadł.", + "116014": "A ona:", + "116015": "— Waćpan takich rzeczy nie mów, bom ich niegodna, a w nagrodę powiedz, że ostajesz przy nas i że cię będę mogła dłużej pocieszać!", + "116016": "— Nie zostaję! — odrzekł pan Wołodyjowski.", + "116017": "Krzysia zatrzymała się nagle:", + "116018": "— Nie może być?", + "116019": "— Zwyczajna żołnierska służba! Na Ruś jadę, ku Dzikim Polom…", + "116020": "— Zwyczajna służba… — powtórzyła Krzysia.", + "116021": "I umilkłszy poczęła iść spiesznie ku domowi. Pan Michał dreptał przy niej nieco zmieszany. Jakoś mu było trochę i ciężko na duszy, i głupio. Chciał coś mówić, chciał na nowo podjąć rozmowę — nie szło. A jednak zdawało mu się, że ma do powiedzenia Krzysi tysiąc rzeczy i że właśnie teraz pora po temu, póki są sami i nikt im nie przeszkadza.", + "116022": "„Byle zacząć! — pomyślał sobie — to dalej pójdzie…”", + "116023": "Więc nagle spytał:", + "116024": "— A pan Nowowiejski dawno przyjechał?", + "116025": "— Niedawno — odrzekła Drohojowska.", + "116026": "I znów rozmowa się urwała.", + "116027": "„Nie tędy droga — pomyślał Wołodyjowski. — Jak tak będę zaczynał, to nigdy nic nie powiem. Ale widzę, że mi resztę dowcipu żałość wyjadła”.", + "116028": "I przez jakiś czas dreptał w milczeniu, wąsikami tylko coraz mocniej ruszając.", + "116029": "Na koniec już przed samym domem przystanął i ozwał się:", + "116030": "— Bo widzi waćpanna, jeślim ja przez tyle lat szczęście odkładał, byle ojczyźnie służyć, jakimże czołem pociechy teraz nie odłożę?", + "116031": "Zdawało się Wołodyjowskiemu, że tak prosty argument powinien od razu Krzysię przekonać; jakoż po chwili odrzekła ze smutkiem i łagodnością:", + "116032": "— Im się pana Michała bliżej poznaje, tym się go więcej czci i szanuje…", + "116033": "To powiedziawszy weszła do domu. Już w sieni doleciały ich Basine okrzyki: „Ałła! Ałła!” A gdy weszli do gościnnej izby, zobaczyli na środku pana Nowowiejskiego, z zawiązanymi oczyma, w pochylonej postawie i z wyciągniętymi rękoma, usiłującego złowić Basię, która kryła się po kątach, okrzykiem „Ałła!” oznajmując swą obecność. Pani stolnikowa zajęta była rozmową pod oknem z panem Zagłobą.", + "116034": "Ale wejście Krzysi i rycerza przerwało zabawę. Nowowiejski chustkę ściągnął i biegł witać. Wraz przypadli stolnikowa, Zagłoba i zdyszana Basia.", + "116035": "— Co tam? Co tam, coć pan hetman powiedział? — pytali jedno przez drugie.", + "116036": "— Pani siostro! — odrzekł Wołodyjowski — jeśli chcesz listy do męża posyłać, to masz okazję, bo na Ruś jadę!…", + "116037": "— Już cię posyłają! Dla Boga żywego, nie zaciągaj się jeszcze i nie jedź — zawołała żałośnie pani Makowiecka. — Że też ci to chwili czasu nie dadzą!", + "116038": "— Istotnie, funkcję ci przeznaczono? — pytał zasępiony Zagłoba. — Słusznie pani stolnikowa mówi, że młócą tobą jak cepami.", + "116039": "— Ruszczyc jedzie do Krymu, a ja po nim chorągiew obejmuję, bo jako pan Nowowiejski już wspominał, szlaki pewnie się na wiosnę zaczernią.", + "116040": "— Zali my tylko mamy tę Rzeczpospolitą przed złodziejami obszczekiwać jak pies podwórce! — zawołał Zagłoba. — Inni nie wiedzą, którym końcem z muszkietu się strzela, a dla nas nigdy spoczynku.", + "116041": "— No, cicho! Nie ma o czym gadać! — odrzekł Wołodyjowski. — Służba to służba! Dałem hetmanowi parol, że się zaciągnę, a czy prędzej, czy później, to wszystko jedno…", + "116042": "Tu pan Wołodyjowski przyłożył palec do czoła i powtórzył ów argument, który mu już raz wobec Krzysi posłużył:", + "116043": "— Bo widzicie, waćpaństwo, jeślim ja przez tyle lat szczęście odkładał, byle Rzeczypospolitej służyć, jakimże czołem nie wyrzekłbym się tej pociechy, którą w kompanii waćpaństwa znajduję?", + "116044": "Na to nikt nic nie odpowiedział; jedna tylko Basia przyszła naburmuszona, z buzią wysuniętą naprzód jak rozdąsane dziecko i rzekła:", + "116045": "— Szkoda pana Michała!", + "116046": "A Wołodyjowski roześmiał się wesoło.", + "116047": "— Bodaj waćpannie los szczęścił! Toć jeszcze wczoraj mówiłaś, że mnie nie cierpisz jako Tatarzyna dzikiego!", + "116048": "— Ale! Jako Tatarzyna! Wcale tego nie mówiłam. Waćpan tam sobie będzie na Tatarach używał, a nam tu będzie tęskno!", + "116049": "— Pocieszże się, hajduczku (wybacz waćpanna, że cię tak nazywam, ale ci to okrutnie pasuje). Pan hetman zapowiedział mi, że to nie na długo tej komendy. Za tydzień lub za dwa ruszam, a na elekcją koniecznie mam być w Warszawie. Sam hetman tego pragnie i tak będzie, choćby nawet Ruszczyc z Krymu na maj nie nadążył.", + "116050": "— O, to wybornie!", + "116051": "— Pociągnę i ja z panem pułkownikiem, pewnie pociągnę — rzekł Nowowiejski, bystro patrząc na Basię.", + "116052": "A ona na to:", + "116053": "— Będzie takich jak waćpan niemało! Słodka to dla żołnierza rzecz pod takim komendantem służyć. Jedź waćpan, jedź! Będzie panu Michałowi weselej.", + "116054": "Chłopak westchnął tylko i po czuprynie się szeroką dłonią pogładził, wreszcie rzekł rozstawiając ręce, jak w ślepej babce czynił:", + "116055": "— Ale pierwej pannę Barbarę złapię! Dalibóg, złapię!", + "116056": "— Ałła! Ałła! — zawołała cofając się Basia.", + "116057": "Tymczasem Drohojowska zbliżyła się do Wołodyjowskiego z rozjaśnioną twarzą, cichej radości pełna.", + "116058": "— A niedobry, niedobry dla mnie pan Michał; dla Basi lepszy niż dla mnie?", + "116059": "— Ja niedobry? Ja dla Basi lepszy? — pytał ze zdumieniem rycerz.", + "116060": "— Basi to pan powiedział, że na elekcję wraca, a przecie, żebym to była wiedziała, nie byłabym do serca wzięła odjazdu.", + "116061": "— Moje złocist… — zakrzyknął pan Michał.", + "116062": "Ale zaraz się pomiarkował i rzekł:", + "116063": "— Mój przyjacielu kochany! Małom co ci powiedział, bom głowę stracił!", + "116064": "Rozdział IX", + "116065": "Począł się tedy zbierać z wolna pan Michał do wyjazdu, nie przestając jednak Basi, którą coraz więcej lubił, lekcyj dawać ani też przechadzać się sam na sam z Krzysią Drohojowską i pociechy u niej szukać. Zdawało się też, że ją znajduje, bo i humor mu się poprawiał z każdym dniem, a wieczorami brał nawet czasem udział w zabawach Basi z panem Nowowiejskim.", + "116066": "Młody ów kawaler stał się wdzięcznym w Ketlingowym dworze gościem. Przyjeżdżał od rana albo zaraz po południu i przesiadywał do wieczora, a że lubili go wszyscy, więc i radzi widzieli, tak że bardzo prędko poczęto go uważać jako należącego do rodziny. On niewiasty do Warszawy woził, sprawunki dla nich u bławatników czynił, a wieczorami w ślepą babkę z pasją grywał powtarzając, że musi koniecznie przed wyjazdem niedoścignioną Basię złowić.", + "116067": "Ale ona wywijała się zawsze, chociaż pan Zagłoba mówił jej:", + "116068": "— Złapie cię w końcu nie ten, to który inny!", + "116069": "Lecz stawało się rzeczą coraz bardziej jasną, że właśnie ten ją chciał złapać. Nawet i „hajduczkowi” musiało to przychodzić do głowy, bo się chwilami zamyślał, aż mu czupryna całkiem na oczy spadała.", + "116070": "Pan Zagłoba miał jednak swoje powody, dla których nie było mu to na rękę, pewnego więc wieczora, gdy się już wszyscy rozeszli, zapukał do stancji małego rycerza.", + "116071": "— Tak mi żal, że się musimy rozstać — rzekł — iż tu przychodzę, aby się jeszcze na cię napatrzyć. Bóg wie, kiedy się zobaczymy!", + "116072": "— Na elekcję z wszelką pewnością powrócę — odpowiedział ściskając go pan Michał — i powiem waści czemu: hetman chce mieć tu w tym czasie jak najwięcej ludzi, w których się szlachta kocha, aby ci ją dla jego elekta kaptowali. A że, dziękować Bogu, imię moje ma dość miru u współbraci, więc mnie tu pewnie ściągnie. Liczy on i na waćpana.", + "116073": "— Ba! Wielkim niewodem mnie łowi, ale tak mi się coś widzi, że chociażem dość gruby, jednakże się przez jakie oko tej sieci prześliznę. Nie będę ja za Francuzem głosował.", + "116074": "— Czemu tak?", + "116075": "— Bo to byłoby absolutum dominium.", + "116076": "— Kondeusz pacta musiałby poprzysiąc jak i każden inny, a wódz to ma być wielki, akcjami wojennymi wsławiony.", + "116077": "— Za łaską Bożą nie potrzebujemy wodzów we Francji szukać. I sam pan Sobieski pewnie od Kondeusza nie gorszy. Uważ, Michale, że Francuzi tak samo w pończochach chodzą jak Szwedzi, więc pewnie i tak samo przysiąg nie dotrzymują. Carolus Gustavus gotów ci był co godzina przysięgać. U nich to jak orzech zgryźć. Co tam pakta, jeśli kto poczciwości nie ma!", + "116078": "— Ale Rzeczpospolita obrony potrzebuje! Ot, żeby taki książę Jeremi Wiśniowiecki żył! Unanimitate byśmy go królem obrali!", + "116079": "— Żywie syn jego, ta sama krew!", + "116080": "— Ale nie ta sama fantazja! Żal się Boże na niego patrzeć, bo on do pachołka niż do księcia z tak zacnej krwie podobniejszy. Żeby to jeszcze inne czasy były! Ale dziś pierwsza rzecz wzgląd na dobro ojczyzny. To samo ci i Skrzetuski powie. Cokolwiek pan hetman uczyni, to i ja uczynię, bo w jego szczerość dla ojczyzny jak w ewangelię wierzę.", + "116081": "— I! Czas o tym myśleć. Gorzej to, że teraz jedziesz.", + "116082": "— A waćpan co uczynisz?", + "116083": "— Wrócę do Skrzetuskich. Basałyki mnie tam czasem oprymują, ale jednak, gdy ich długo nie widzę, to mi za nimi tęskno.", + "116084": "— Jeśli po elekcji będzie wojna, to i Skrzetuski ruszy. Ba! Kto wie, czy i waćpan w pole jeszcze nie wyciągniesz. Może razem na Rusi będziem wojować. Tyleśmy w tamtych stronach zaznali złego i dobrego!", + "116085": "— Prawda! Jak mi Bóg miły! Tam nam najlepsze lata spłynęły. Chciałoby się czasem zobaczyć wszystkie owe miejsca, które świadkami naszej chwały były.", + "116086": "— To jedź waść teraz ze mną. Będzie nam wesoło, a za pięć miesięcy wrócim tu znowu do Ketlinga. Będzie i on wówczas, i Skrzetuscy…", + "116087": "— Nie, Michale, teraz mi nie pora, ale za to przyrzekam ci, że jeśli się z jaką panną majętność na Rusi mającą ożenisz, tedy cię tam odprowadzę i na instalacji waszej będę…", + "116088": "Wołodyjowski zmieszał się nieco, ale zaraz odparł:", + "116089": "— Gdzie mnie tam żeniaczka w głowie. Najlepszy masz waść dowód w tym, że do wojska ruszam.", + "116090": "— Toż to mnie i trapi, bo ja myślałem: nie jedna, to druga. Michale, miej Boga w sercu, zastanów się, gdzie i kiedy znajdziesz lepszą sposobność, jako właśnie masz w tej chwili. Pomnij, że przyjdą później lata, w których powiesz sobie: każden ma żonę, dzieci, a ja sam niby maćkowa grusza w polu sterczę. I żal cię chwyci, i tęskność okrutna. Bo żebyś był onę niebogę poślubił, żeby ci była dzieci zostawiła, no! dałbym spokój; już miałbyś dla afektów upust jakowyś i gotową pociechy nadzieję, ale tak, jak jest, może przyjść godzina, że próżno bliskiego ducha będziesz koło siebie szukał i że sam siebie spytasz: zali ja w cudzoziemskim kraju mieszkam?", + "116091": "Wołodyjowski milczał, rozważał, więc pan Zagłoba znów mówić począł, bystro patrząc w twarz małego rycerza:", + "116092": "— W imaginacji i w sercu owego różowego hajduczka w pierwszym rzędzie ci wyznaczyłem, bo primo: to złoto, nie dziewka, a secundo: tak jadowitych żołnierzy, jakich wy byście na świat wydali, jeszcze chyba na ziemi nie bywało…", + "116093": "— To wicher; zresztą już tam Nowowiejski chce z niej ognia wykrzesać.", + "116094": "— Otóż to, otóż to! Dziś by ona pewnie jeszcze ciebie wolała, gdyż się w sławie twojej kocha; ale gdy pojedziesz, a on zostanie, wiem zaś, że szelma zostanie, bo to nie żadna wojna, to kto wie, co będzie.", + "116095": "— Baśka wicher! Niech ją Nowowiejski bierze. Szczerze mu życzę, bo to setny chłop.", + "116096": "— Michale! — rzekł składając ręce Zagłoba — pomyśl, co by to było za potomstwo!", + "116097": "Na to mały rycerz odpowiedział bardzo naiwnie:", + "116098": "— Znałem dwóch Balów, którzy z Drohojowskiej byli urodzeni, a też byli żołnierze wyborni.", + "116099": "— Ha! Tum cię czekał! W tę stronę skręcasz? — krzyknął Zagłoba.", + "116100": "Wołodyjowski zmieszał się nadzwyczajnie. Przez chwilę wąsikami tylko ruszał chcąc owym ruchem konfuzję pokryć; nareszcie rzekł:", + "116101": "— Co waćpan mówisz! W żadną ja stronę nie skręcam, jeno gdyś fantazję Basi, istotnie kawalerską, wspomniał, zaraz mi po prostu przyszła na myśl Krzysia, w której bardziej białogłowska natura obrała sobie rezydencję. Gdy się o jednej mówi, to druga przychodzi do głowy, bo są razem.", + "116102": "— Dobrze, dobrze! Boże ci i z Krzysia błogosław, chociaż, jak mi Bóg miły, gdybym był chłopem, to bym się w Basi na zabój kochał. Mając taką żonę, nie potrzebujesz w razie wojny w domu jej ostawiać, ale możesz ją w pole wziąć i przy boku mieć. Taka ci się i pod namiotem przygodzi; a przyjdzie na nią termin, choćby w czasie bitwy, to ci jeszcze będzie bodaj z jednej ręki z rusznicy grzmieć. A zacneż to, a poczciwe! Ej, mój hajduczku kochany, nie poznali się tu na tobie i niewdzięcznością nakarmili, ale żebym miał tak o kopę lat mniej, wiedziałbym, kto ma być z domu Zagłobina!", + "116103": "— Ja Basi nie ujmuję!", + "116104": "— Nie o to chodzi, żebyś jej cnót nie ujmował, jeno żebyś jej męża dodał. Ale ty Krzysię wolisz!", + "116105": "— Krzysia jest mi przyjacielem.", + "116106": "— Przyjacielem, nie przyjaciółką? To chyba dlatego, że ma wąsy! Przyjacielem jestem ci ja, przyjacielem Skrzetuski i Ketling. Tobie nie przyjaciela potrzeba, ale przyjaciółki. Powiedz to sobie jasno i klimkiem w oczy nie rzucaj. Strzeż się, Michale, przyjaciela płci białogłowskiej, chociażby miał wąsiki, bo albo ty jego zdradzisz, albo on ciebie zdradzi. Diabeł nie śpi i rad między takimi przyjaciółmi siada, a egzemplum Adam i Ewa, którzy jak się zaczęli przyjaźnić, tak aż Adamowi kością w gardle owa amicycja stanęła.", + "116107": "— Waćpan Krzysi nie ubliżaj, bo tego żadną miarą nie zniosę!", + "116108": "— A niech tam Bóg jej cnotę sekunduje! Nie masz nad mojego hajduczka, ale i to dobra dziewka! Nie ubliżam ja jej wcale, jeno to ci powiem, że gdy przy niej siedzisz, tak ci policzki płomienieją, jakoby kto wyszczypał, i wąsikami ruszasz, i czub ci się jeży, i sapiesz, i drepczesz, i wydeptujesz jak grzywacz, a to są wszystko signa żądz. Gadaj komu innemu o amicycji, bo ja za stary wróbel!", + "116109": "— Tak stary, że widzisz waćpan i to, czego nie ma.", + "116110": "— Bodajbym się mylił! Bodaj o mojego hajduczka chodziło! Michał, dobranoc ci! Bierz hajduczka! Hajduczek jeszcze gładszy! Bierz hajduczka, bierz hajduczka!…", + "116111": "To rzekłszy pan Zagłoba wstał i wyszedł z izby.", + "116112": "Pan Michał rzucał się całą noc i nie mógł spać, bo mu niespokojne myśli przez całą noc po głowie chodziły. Przed oczyma widział twarz Drohojowskiej, jej oczy z długimi rzęsami i usta puszkiem okryte. Chwilami brała go drzemota, ale wizje nie ustępowały. Budząc się myślał o słowach Zagłoby i przypominał sobie, jak rzadko dowcip tego męża w czymkolwiek zawodził. Czasem mignęło przed nim w półśnie, w półjawie różowe oblicze Basi i widok ten uspokajał go; ale znowu wnet Basię zastępowała Krzysia. Obróci się biedny rycerz do ściany, widzi jej oczy; obróci się ku ciemności w izbie, widzi jej oczy, a w nich jakąś omdlałość, jakąś zachętę. Chwilami te oczy przymykały się jakby chcąc mówić: „Dziej się wola twoja!” Pan Michał aż siadał na łożu i żegnał się.", + "116113": "Nad ranem sen uleciał od niego zupełnie. Natomiast stało mu się ciężko, przykro. Ogarnął go wstyd i gorzkie począł sobie czynić wyrzuty, że nie tamtą kochaną, umarłą, przed sobą widział, nie tamtej miał pełne oczy, serce, duszę, ale tej, żyjącej. Zdało mu się, iż grzeszył przeciw pamięci Anusi, więc wstrząsnął się raz, drugi i wyskoczywszy z łoża, chociaż jeszcze było ciemno, począł odmawiać pacierze poranne.", + "116114": "A gdy je skończył, przyłożył sobie palec do czoła i rzekł:", + "116115": "— Trzeba co prędzej jechać, a onę amicycję zaraz pohamować, bo pan Zagłoba może mieć słuszność…", + "116116": "Po czym już weselszy i spokojniejszy zeszedł na śniadanie. Po śniadaniu fechtował się z Basią i zauważył, zapewne po raz pierwszy, że aż oczy rwała, tak była ładna ze swymi rozdętymi chrapkami i zdyszaną piersią.", + "116117": "Krzysi zdawał się unikać, która spostrzegłszy to, wodziła za nim rozszerzonymi ze zdziwienia oczyma. Lecz on unikał nawet jej wzroku. Serce mu się krajało, ale wytrzymał.", + "116118": "Po obiedzie chodził z Basią do lamusa, gdzie Ketling miał drugi skład oręża. Pokazywał jej różne bronie, tłumaczył ich użytek. Potem strzelali do celu z astrachańskich łuków.", + "116119": "Dziewczyna była uszczęśliwiona z zabawy i roztrzepotała się jak nigdy, aż pani stolnikowa musiała ją hamować.", + "116120": "Tak upłynął dzień drugi. Na trzeci pojechali obaj z Zagłobą do Warszawy, do Daniłowiczowskiego pałacu, aby się czegoś o terminie wyjazdu dowiedzieć, wieczorem zaś oświadczył pan Michał białogłowom, że za tydzień z pewnością rusza.", + "116121": "Mówiąc to starał się mówić niedbale i wesoło. Na Krzysię ani spojrzał.", + "116122": "Zaniepokojona panna próbowała go pytać o różne rzeczy; odpowiadał grzecznie, przyjaźnie, ale więcej z Basią przestawał.", + "116123": "Zagłoba sądząc, że to skutek jego rad poprzednich, zacierał z radością ręce. Że jednak przed okiem jego nic ukryć się nie mogło, więc dostrzegł smutek Krzysi.", + "116124": "„Zalterowała się! Zalterowała się widocznie — myślał sobie. — No! Nic to! Zwyczajnie białogłowska natura. Ależ Michał! Z miejsca nawrócił, prędzej, niżem się spodziewał. Setny to chłop, wszelako wicher w afektach był i wicher będzie!”", + "116125": "Ale pan Zagłoba miał naprawdę dobre serce, więc zaraz mu się żal Krzysi uczyniło.", + "116126": "— Directe nic jej nie powiem — rzekł sobie — ale jakowąś pociechę muszę jej obmyślić.", + "116127": "Za czym korzystając z przywileju, jaki mu dawał wiek i biała głowa, podszedł ku niej po wieczerzy i począł ją gładzić po jedwabistych czarnych włosach. A ona siedziała cicho, podnosząc ku niemu swoje łagodne oczy, nieco zdziwiona taką czułością, ale wdzięczna.", + "116128": "Wieczorem, przy drzwiach izby, w której sypiał Wołodyjowski, Zagłoba trącił go w bok.", + "116129": "— A co? — rzekł — nie masz nad hajduczka!", + "116130": "— Miła koza! — odparł Wołodyjowski. — Sama jedna za czterech żołnierzy naczyni warchołu po komnatach. Dobosz z niej prawdziwy.", + "116131": "— Dobosz? Dajże jej Boże, by co rychlej z twoim bębnem chodziła!", + "116132": "— Dobranoc waćpanu!", + "116133": "— Dobranoc! Dziwne stworzenia te białogłowy! Żeś to się do Baśki trocha przysunął, uważałeś Krzysiną alterację?…", + "116134": "— Nie… uważałem! — odparł mały rycerz.", + "116135": "— Jakoby ją kto z nóg ściął!", + "116136": "— Dobranoc waćpanu! — powtórzył Wołodyjowski i wszedł prędko do swojej izby.", + "116137": "Pan Zagłoba licząc na wichrowatość małego rycerza przeliczył się jednak nieco i w ogóle postąpił niezręcznie mówiąc mu o Krzysinej alteracji, bo pan Michał tak się tym wzruszył od razu, że go aż coś za gardło chwyciło.", + "116138": "— A to jej się wypłacam za jej przychylność, za to, że mnie jako siostra w smutku pocieszała — mówił sobie. — Ba! Cóżem to jej złego uczynił?— pomyślał po chwili zastanowienia. — Com uczynił? Postponowałem ją przez trzy dni, co było nawet i niepolitycznie! Postponowałem słodką dziewkę, kochane stworzenie! Za to, że mi chciała vulnera goić, niewdzięcznością ją nakarmiłem… Żebym to umiał — mówił dalej — miarę zachować i hamując nieprzezpieczną amicycję, potrafił jej nie postponować; ale widać dowcip mam na taką politykę za tępy…", + "116139": "I zły był pan Michał na siebie, a zarazem wielka litość ozwała mu się w piersiach.", + "116140": "Mimo woli począł myśleć o Krzysi jak o kochanym a pokrzywdzonym stworzeniu. Zawziętość przeciw sobie samemu rosła w nim z każdą chwilą.", + "116141": "— Barbarus jestem, barbarus! — powtarzał.", + "116142": "I Krzysia całkiem pogrążyła Basię w jego myśli.", + "116143": "— Niech kto chce bierze tę kozę, ten młyn, tę kołatkę! — mówił do siebie. — Nowowiejski czy diabeł, wszystko mi jedno!", + "116144": "Gniew wzbierał w nim na Bogu ducha winną Basię, ale ani razu nie przyszło mu do głowy, że ją tym gniewem więcej może pokrzywdzić niż Krzysię udaną obojętnością.", + "116145": "Krzysia instynktem niewieścim odgadła natychmiast, że w panu Michale dokonywa się jakaś przemiana. Jednocześnie było jej i przykro, i smutno, że mały rycerz zdawał się jej unikać, a zarazem rozumiała, że coś się między nimi musi przeważyć i że już nie będą się po staremu przyjaźnili, tylko albo daleko więcej niż dotąd, albo wcale.", + "116146": "Więc ogarniał ją niepokój, który powiększał się na myśl o prędkim wyjeździe pana Michała. W sercu Krzysi nie było jeszcze miłości. Jeszcze jej sobie dziewczyna nie zeznała. Natomiast i w jej sercu, i we krwi była wielka gotowość do kochania.", + "116147": "Być może także, że czuła już lekki zawrót głowy. Wołodyjowskiego otaczała przecie sława pierwszego żołnierza Rzeczypospolitej. Wszystkie usta rycerskie powtarzały ze czcią jego imię. Siostra wynosiła pod niebo jego zacność; okrywał go urok nieszczęścia, i w dodatku panienka, żyjąc z nim pod jednym dachem, przyzwyczaiła się do jego urody.", + "116148": "Krzysia miała to w swej naturze, że lubiła być kochaną; więc gdy w tych ostatnich dniach pan Michał począł obchodzić się z nią obojętnie, miłość własna ucierpiała w niej wielce; ale mając z natury dobre serce, postanowiła panienka nie okazywać mu ni gniewnej twarzy, ni zniecierpliwienia i przejednać go sobie dobrocią.", + "116149": "Przyszło jej zaś to tym łatwiej, że na drugi dzień pan Michał miał minę skruszoną i nie tylko nie unikał Krzysinego wzroku, ale w oczy jej patrzył, jakby chciał mówić: „Wczoraj cię postponowałem, a dziś przepraszam”.", + "116150": "I tyle jej mówił oczyma, że pod wpływem tych spojrzeń krew napływała pannie do twarzy, a niepokój jej zwiększał się jeszcze, jakby w przeczuciu, że bardzo prędko coś ważnego się zdarzy. Jakoż i zdarzyło się. Po południu pani stolnikowa pojechała z Basią do Basinej krewnej, pani podkomorzyny lwowskiej, która bawiła w Warszawie, Krzysia zaś umyślnie udała, że jej ból głowy dolega, bo ją ciekawość chwyciła, co też sobie powiedzą z panem Michałem, gdy zostaną sam na sam.", + "116151": "Pan Zagłoba nie pojechał wprawdzie także do pani podkomorzyny, ale natomiast miewał zwyczaj sypiać po obiedzie, czasem i przez parę godzin, bo mówił, że go to od ociężałości broni i dowcip daje mu wieczorem pogodny; więc istotnie, pobaraszkowawszy jeszcze z godzinkę, począł się zbierać do swojej stancji. Krzysi serce zabiło zaraz niespokojniej.", + "116152": "Ale jakież czekało ją rozczarowanie! Oto pan Michał zerwał się i wyszedł z nim razem.", + "116153": "„Nadejdzie niebawem” — pomyślała Krzysia.", + "116154": "I wziąwszy bębenek poczęła na nim wyszywać złocisty wierzch do czapki, który chciała panu Michałowi na drogę podarować.", + "116155": "Oczy jej podnosiły się jednak co chwila i biegły aż do gdańskiego zegara, który stojąc w kącie Ketlingowej bawialni tykał poważnie.", + "116156": "Ale upłynęła jedna godzina i druga, pana Michała nie było widać.", + "116157": "Panna położyła bębenek na kolanach i skrzyżowawszy na nim dłonie rzekła półgłosem:", + "116158": "— Boi się, ale nim się odważy, mogą przyjechać i nic sobie nie powiemy. Albo pan Zagłoba się obudzi…", + "116159": "Zdawało jej się w tej chwili, że mają naprawdę o jakiejś ważnej mówić sprawie, która może pójść w odwłokę z winy Wołodyjowskiego.", + "116160": "Na koniec jednak kroki jego dały się słyszeć w przyległej izbie.", + "116161": "— Krąży — rzekła panna i poczęła znów pilnie wyszywać.", + "116162": "Wołodyjowski rzeczywiście krążył; chodził po komnacie i wejść nie śmiał; a tymczasem słońce stawało się czerwone i zbliżało się ku zachodowi.", + "116163": "— Panie Michale! — zawołała nagle Krzysia.", + "116164": "Wszedł i zastał ją szyjącą.", + "116165": "— Waćpanna mnie wołała?", + "116166": "— Chciałam wiedzieć, czy to nie kto obcy chodzi… Sama tu jestem od dwóch godzin…", + "116167": "Wołodyjowski przysunął krzesło i przysiadł się na brzeżku.", + "116168": "Upłynęła długa chwila; milczał, nogami nieco szurgał zasuwając je coraz głębiej pod stołek i wąsikami ruszał. Krzysia przestała szyć i podniosła na niego wzrok; spojrzenia ich spotkały się, a potem nagle spuścili oboje oczy…", + "116169": "Gdy Wołodyjowski podniósł je znowu, na twarz Krzysi padały ostatnie blaski słońca, a była w nich śliczna. Włosy jej błyszczały na zagięciach jak złote.", + "116170": "— Za parę dni waćpan wyjedzie? — rzekła tak cicho, iż pan Michał ledwie mógł dosłyszeć.", + "116171": "— Nie może inaczej być!", + "116172": "I znów nastała chwila milczenia, po której Krzysia zaczęła mówić:", + "116173": "— Myślałam w ostatnich dniach, że waćpan zagniewał się na mnie…", + "116174": "— Jako żywo! — zawołał Wołodyjowski — byłbym niegodzien spojrzenia waćpanny, gdybym był to uczynił, ale nie to było.", + "116175": "— A co było? — pytała Krzysia podnosząc nań znów oczy.", + "116176": "— Wolę szczerze mówić, bo tak myślę, że zawsze szczerość od symulowania więcej warta… Ale… ale tego nie potrafię wypowiedzieć, ile mnie waćpanna wlewałaś pociechy do serca i jaką ja wdzięczność dla niej żywiłem!", + "116177": "— Bodajby tak zawsze było! — odpowiedziała Krzysia splatając na bębenku ręce.", + "116178": "A na to pan Michał ze smutkiem wielkim:", + "116179": "— Bodajby! bodajby było… Ale mnie pan Zagłoba powiedział… (tak mówię przed waćpanną, jako przed księdzem) pan Zagłoba powiedział, że amicycja z białogłowami nieprzezpieczna rzecz, bo snadnie, jako żar pod popiołem, gorętszy afekt pod nią skrywać się może. Ja zaś pomyślałem, że pan Zagłoba może mieć rację, i — przebacz, waćpanna, prostakowi żołnierzowi — inny by to misterniej wywiódł, a mnie… jeno się serce krwawi, żem waćpannę przez te ostatnie dni postponował… i żyć mi niemiło…", + "116180": "To rzekłszy pan Michał począł ruszać wąsikami tak szybko, jak żaden żuk nie rusza.", + "116181": "Krzysia spuściła głowę i po chwili dwie łezki poczęły jej płynąć po policzkach.", + "116182": "— Jeśli tak waćpanu będzie spokojniej, jeśli mój siostrzyński afekt nicpotem, to ja go ukryję…", + "116183": "I drugie dwie łezki, potem trzecie ukazały się jej na jagodach.", + "116184": "Ale na ten widok rozdarło się w panu Michale serce do reszty; skoczył do Krzysi i porwał jej ręce. Bębenek potoczył się z jej kolan aż na środek pokoju, rycerz jednak na nic nie zważał, tylko do ust przyciskał te ciepłe, miękkie, aksamitne dłonie powtarzając:", + "116185": "— Nie płacz waćpanna! Dla Boga! nie płacz!", + "116186": "Nie przestał zaś całować tych dłoni nawet i wówczas, gdy Krzysia, jak zwykle czynią ludzie we frasunku, założyła je na głowę; owszem całował je tym goręcej, aż ciepło bijące od jej włosów i czoła upoiło go jak wino i pomieszało mu zmysły.", + "116187": "Wówczas, sam nie wiedział jak i kiedy, usta jego obsunęły się jej na czoło i całowały je jeszcze goręcej; potem zasię obsunęły się na jej spłakane oczy i świat zakręcił się z nim zupełnie; potem uczuł ów puszek delikatniuchny nad jej ustami; potem usta ich połączyły się i przycisnęły do siebie długo i z całej mocy. Cicho uczyniło się w komnacie, tylko zegar tykał poważnie.", + "116188": "Nagle w sieni rozległo się tupotanie Basi i jej półdziecinny głos powtarzający:", + "116189": "— Mróz! Mróz! Mróz!", + "116190": "Wołodyjowski odskoczył od Krzysi jak spłoszony ryś od ofiary, a w tej chwili wleciała z hałasem Baśka powtarzając ciągle:", + "116191": "— Mróz! Mróz! Mróz!", + "116192": "Nagle potknęła się o bębenek leżący na środku pokoju. Wówczas stanęła i spoglądając ze zdziwieniem to na bębenek, to na Krzysię, to na pana małego rzekła:", + "116193": "— Cóż to? Godziliście w siebie wzajem jako pociskiem?…", + "116194": "— A gdzie ciotula? — spytała Drohojowska starając się wydobyć ze swej falującej piersi spokojny i naturalny głos.", + "116195": "— Ciotula z sanek powoli wyłazi — odrzekła również zmienionym głosem Basia.", + "116196": "I ruchliwe jej nozdrza poruszyły się kilkakrotnie. Spojrzała jeszcze po razu na Krzysię i na pana Wołodyjowskiego, który przez ten czas podniósł bębenek, po czym nagle wyszła z pokoju.", + "116197": "Ale w tej chwili wtoczyła się pani stolnikowa, zeszedł i pan Zagłoba z góry i poczęła się rozmowa o pani podkomorzynie lwowskiej.", + "116198": "— Nie wiedziałam, że to chrzestna matka pana Nowowiejskiego — rzekła pani stolnikowa — któren też musiał jej jakoweś konfidencje poczynić, bo okrutnie nim Basię prześladowała.", + "116199": "— A Basia co na to? — spytał Zagłoba.", + "116200": "— I, co tam Basia! Na psa łyko! Powiedziała pani podkomorzynie tak: „On nie ma wąsów, a ja rozumu — i nie wiadomo, kto się pierwej swego doczeka”.", + "116201": "— Wiedziałem, że ona języka nie zgubi, ale kto ją tam wie, co naprawdę myśli. Chytrość białogłowska!", + "116202": "— U Basi co w sercu, to w gębie. Zresztą mówiłam już waćpanu, że ona jeszcze woli bożej nie czuje: Krzysia więcej!", + "116203": "— Ciotula! — ozwała się nagle Krzysia.", + "116204": "Dalszą rozmowę przerwał sługa, który oznajmił, że wieczerza podana. Poszli więc wszyscy do jadalnej izby, tylko Basi nie było.", + "116205": "— Gdzie panienka? — spytała pani stolnikowa pachołka.", + "116206": "— Panienka w stajni. Mówiłem panience, że wieczerza idzie, a panienka powiedziała: „dobrze”, i poszła do stajni.", + "116207": "— Zaliby się jej co niemiłego przygodziło? Taka była wesoła! — rzekła zwracając się do Zagłoby pani Makowiecka.", + "116208": "Wtem mały rycerz, który miał sumienie niespokojne, rzekł:", + "116209": "— Skoczę po nią!", + "116210": "I skoczył. Znalazł ją rzeczywiście zaraz za stajennymi drzwiami siedzącą na wiązce siana. Była tak zamyślona, że wcale go nie spostrzegła, gdy wchodził.", + "116211": "— Panno Barbaro! — rzekł mały rycerz schylając się nad nią.", + "116212": "Basia drgnęła jakby ze snu zbudzona i podniosła nań oczy, w których Wołodyjowski dostrzegł z największym zdziwieniem dwie łzy wielkie jak perły.", + "116213": "— Dla Boga! Co waćpannie jest? Płaczesz?", + "116214": "— Ani mi się śni! — zawołała zrywając się Basia. — Ani mi się śni! To z mrozu!", + "116215": "I rozśmiała się wesoło, ale śmiech to był nieco przymuszony.", + "116216": "Następnie, chcąc odwrócić od siebie uwagę, wskazała na klatkę, w której stał dzianet podarowany panu Wołodyjowskiemu przez hetmana, i rzekła żywo:", + "116217": "— Waćpan mówiłeś, że do tego konia wchodzić nie można? Otóż zobaczymy!", + "116218": "I nim pan Michał zdążył ją zatrzymać, skoczyła do klatki. Dziki rumak począł zaraz przysiadać na zadzie, tupać i tulić uszy.", + "116219": "— Dla Boga! On waćpannę gotów zabić! — krzyknął Wołodyjowski wskakując za nią.", + "116220": "Ale Basia poczęła już klepać całą dłonią po karku dzianeta, powtarzając:", + "116221": "— Niech zabije! Niech zabije! Niech zabije!…", + "116222": "A koń zwrócił ku niej dymiące nozdrza i rżał z cicha, jakby rad z pieszczoty.", + "116223": "Rozdział X", + "116224": "Niczym były wszystkie noce Wołodyjowskiego w porównaniu z tą, jaką spędził po owym zajściu z Krzysią. Bo oto zdradził pamięć swojej zmarłej, której wspomnienie kochał przecie; zawiódł ufność tej żyjącej, nadużył przyjaźni, zaciągnął jakoweś zobowiązania, postąpił jak człek bez sumienia. Inny żołnierz byłby sobie nic nie robił z jednego takiego pocałunku i co najwięcej, na wspomnienie o nim wąsa pokręcił; ale pan Wołodyjowski, zwłaszcza od czasu śmierci Anusinej, był skrupulatem jak każdy człowiek mający duszę zbolałą i serce rozdarte. Co mu zatem teraz pozostawało do roboty? Jak miał postąpić?", + "116225": "Brakło już tylko kilku dni do jego odjazdu, któren odjazd mógł wszystko przeciąć i zakończyć. Ale czy godziło się odjeżdżać i słowa Krzysi nie rzec, i zostawić ją tak, jak się pierwszą lepszą dziewkę pokojową zostawia, której się całusa ukradnie? Wzdrygało się na tę myśl waleczne serce małego rycerza. Nawet w takiej rozterce, w jakiej był w tej chwili, myśl o Krzysi napełniała go słodyczą, a wspomnienie owego pocałunku przejmowało go dreszczem rozkosznym.", + "116226": "Wściekłość go brała z tego powodu na samego siebie, a jednak obronić się uczuciu słodyczy i rozkoszy nie mógł. Zresztą całą winę brał na siebie.", + "116227": "— Jam do tego Krzysię przywiódł — powtarzał sobie z goryczą i boleścią — jam ją przywiódł, za czym nie godzi mi się i odjeżdżać bez słowa.", + "116228": "Więc co? Oświadczyć się i odjechać Krzysinym narzeczonym?", + "116229": "Tu ubrana biało i sama bielusieńka, jakby woskowa, postać Anusi Borzobohatej stawała przed oczyma rycerza taka, jaką ją w trumnie złożył.", + "116230": "— Tyle mi się należy — mówiła owa postać — byś mnie żałował i za mną tęsknił. Mnichem z początku chciałeś zostać, całe życie mnie płakać, a teraz inną bierzesz, nim moja duszyczka zdołała do bram niebieskich dolecieć. Ach! poczekaj! niech pierwej do niebios trafię, niech na tę ziemię patrzeć przestanę…", + "116231": "I zdawało się rycerzowi, że jest jakimś krzywoprzysięzcą względem tej duszki jasnej, której pamięć winien był czcić i przechowywać jak świętość. Brał go żal i wstyd niezmierny, i pogarda dla samego siebie. Śmierci pragnął.", + "116232": "— Anulu! — powtarzał na klęczkach — jać cię do śmierci płakać nie przestanę, ale co mam teraz uczynić?", + "116233": "Bieluchna postać nie odpowiadała na to nic, rozpraszając się jak mgła lekka, a natomiast zjawiały się w wyobraźni rycerza oczy Krzysi i jej usta puszkiem pokryte, a wraz z nimi pokusy, z których otrząsał się biedny żołnierz jako ze strzał tatarskich. I ponętom samym byłby się obronił, lecz jednocześnie sumienie mówiło mu: źle postąpisz, jeśli jej odjedziesz i zacną pannę, którą do winy przywiodłeś, we wstydzie zostawisz.", + "116234": "Tak wahało się serce rycerza na obie strony w niepewności, zmartwieniu, męce. Chwilami przychodziło mu do głowy, żeby pójść, wszystko wyznać panu Zagłobie i poradzić się tego męża, którego rozum umiał każdej trudności sprostać. Przecie on wszystko przewidział, przecie on z góry przepowiedział: co to jest z białogłowami w „amicycję” wchodzić…", + "116235": "Ale właśnie ten wzgląd wstrzymywał małego rycerza. Przypomniał sobie, jak ostro zakrzyknął na pana Zagłobę: „Waćpan Krzysi nie ubliżaj!” I ot, kto ubliżył Krzysi? Kto teraz namyślał się, czy nie lepiej ją jako pokojową zostawić, a samemu odjechać?", + "116236": "— Żeby nie tamta nieboga, to ja bym się i minuty nie namyślał — rzekł do siebie mały rycerz — za czym bym i zgoła się nie martwił, owszem radowaćby mi się w duszy, żem takiego specjału zakosztował!", + "116237": "Po chwili zaś mruknął:", + "116238": "— Zakosztowałbym ja go chętnie i sto razy!", + "116239": "Widząc jednak, że na nowo pokusy go opadają, otrząsnął się z nich mocno i tak począł rozumować:", + "116240": "„Stało się! Skorom raz postąpił jak ten, któren nie amicycji pragnie, ale od Kupidyna kontentacji wygląda, to już muszę tą drogą iść i powiedzieć jutro Krzysi, że ją chcę pojąć”.", + "116241": "Tu zastanowił się chwilę, po czym tak dalej rozmyślał:", + "116242": "„…Przez którą deklarację i owa dzisiejsza konfidencja zgoła jakowejś poczciwości nabierze, i jutro nowych będę mógł zaraz sobie pozwol…”", + "116243": "Lecz w tym miejscu uderzył się dłonią po ustach.", + "116244": "— Tfu! — rzekł — chyba cały czambuł diabłów za kołnierzem mi siedzi!", + "116245": "Ale już myśli o oświadczynach nie zaniechał rozumując sobie po prostu, że jeśli przez to kochanej zmarłej uchybi, to mszami może ją przebłagać i pobożnością, czym zarazem jej okaże, że wciąż pamięta i świadczyć jej nie przestaje.", + "116246": "Zresztą, jeśli i będą się ludzie dziwić a naśmiewać, że parę niedziel temu mnichem z żałości chciał zostać, a teraz już się drugiej z afektem oświadczył, to wstyd będzie tylko po jego stronie, gdy w przeciwnym razie musiałaby się niewinna Krzysia i wstydem, i winą z nim dzielić.", + "116247": "— Tedy będę jutro deklarował, nie może inaczej być! — rzekł w końcu.", + "116248": "Po czym uspokoił się znacznie i odmówiwszy pacierze, i pomodliwszy się żarliwie za Anusię zasnął.", + "116249": "A nazajutrz zbudziwszy się powtórzył:", + "116250": "— Dziś będę deklarował!…", + "116251": "Jednakże nie było to tak łatwym, bo nie chciał pan Michał wszystkim o tym oznajmiać, jeno z Krzysią naprzód pomówić, a potem postąpić, jak wypadnie. Tymczasem od rana przyjechał pan Nowowiejski i wszędy go było pełno.", + "116252": "Krzysia chodziła jak struta przez cały dzień: była blada, zmęczona i co chwila spuszczała oczy; czasem rumieniła się tak, że kolory biły jej aż na szyję; czasem usta jej drgały jakby do płaczu; to znów była jakaś senna i omdlała.", + "116253": "Trudno było rycerzowi się do niej zbliżyć, a zwłaszcza pozostać dłużej sam na sam. Mógł ją wprawdzie wyprowadzić po prostu za dom na przechadzkę, bo pogoda była cudna, i dawniej byłby to bez żadnego skrupułu uczynił; ale teraz nie śmiał, bo mu się zdało, że wszyscy zaraz domyślą się, o co mu chodzi — wszyscy deklarację odgadną.", + "116254": "Na szczęście wyręczył go Nowowiejski. Ten odwiódłszy na bok panią stolnikową rozmawiał z nią o czymś dość długo; potem wrócili oboje do izby, w której siedział mały rycerz z dwoma pannami oraz panem Zagłobą — i pani stolnikowa rzekła:", + "116255": "— Ot, przejechalibyście się, młodzi, saniami we dwie pary, bo od śniegu aż skry idą.", + "116256": "Na to Wołodyjowski pochylił się prędko do ucha Krzysi i rzekł:", + "116257": "— Zaklinam waćpannę, byś siadła ze mną… Siła mam do mówienia.", + "116258": "— Dobrze — odpowiedziała Drohojowska.", + "116259": "Po czym obaj z Nowowiejskim skoczyli do stajni, a Basia z nimi trzecia, i w kilka pacierzy dwoje sanek zajechało przed dom. Wołodyjowski z Krzysia siedli w jedne, Nowowiejski z hajduczkiem w drugie i ruszyli bez woźniców.", + "116260": "Zaś pani Makowiecka zwróciła się do Zagłoby i rzekła:", + "116261": "— Pan Nowowiejski o Basię deklarował.", + "116262": "— Jakże to? — spytał niespokojnie Zagłoba.", + "116263": "— Pani podkomorzyna lwowska, jego chrzestna matka, ma tu jutro przyjechać ze mną się rozmówić, zaś pan Nowowiejski prosił mnie, by mógł choć z daleka Basię wyrozumieć, bo sam pojmuje, że jeśli Basia nie jest mu przyjacielem, to próżne będą fatygi i zachody.", + "116264": "— I dlatego waćpani dobrodziejka wyprawiłaś ich do sani?…", + "116265": "— Dlatego. Mąż mój wielki skrupulat. Nieraz on mi mówił: „Majętnościami ja się opiekuję, ale męża niech sobie każda sama wybiera; byle był uczciwy, to ja się nie sprzeciwię, choćby i w fortunie była różnica”. Zresztą, obie z Krzysią mają lata i mogą sobą rządzić.", + "116266": "— A co waćpani zamierzasz pani podkomorzynie lwowskiej odpowiedzieć?", + "116267": "— Mój mąż przyjeżdża w maju; na niego to zdam; ale tak myślę, że jak Basia zechce, tak będzie.", + "116268": "— Nowowiejski młodzik!", + "116269": "— Ale sam Michał powiadał, że żołnierz znamienity, wojennymi akcjami już wsławiony. Fortunę grzeczną ma, a koligacje wszystkie pani podkomorzyna mi wyłuszczyła. Widzi waćpan, to było tak: jego pradziad, urodzony z kniaziówny Sieniutówny, primo voto był żonaty…", + "116270": "— A co mnie do jego koligacyj! — przerwał Zagłoba nie tając złego humoru — ni on mi brat, ni swat, a ja powiadam waćpani, że hajduczka dla Michała przeznaczałem, bo jeśli między dziewkami, które na dwóch nogach chodzą po świecie, jest od niej lepsza i poczciwsza, to niech ja od tej chwili zacznę chodzić na czterech jako ursus!", + "116271": "— Michał jeszcze o niczym nie myśli, a choćby i myślał, to jemu więcej Krzysia w oko wpadła… Ha! Bóg to zdecyduje, którego wyroki są niezbadane!", + "116272": "— Ale żeby ten gołowąs z harbuzem wyjechał, upiłbym się z radości! — dodał Zagłoba.", + "116273": "Tymczasem w obu saniach ważyły się losy rycerzy. Pan Wołodyjowski długo nie mógł się zdobyć na słowo, nareszcie tak ozwał się do Krzysi:", + "116274": "— Waćpanna nie myśl, żebym ja był człek lekki albo jakowyś mydłek, bo mi i lata nie po temu.", + "116275": "Krzysia nic nie odrzekła.", + "116276": "— Waćpanna mi przebacz to, com wczoraj uczynił, bo to było z tak ekstraordynaryjnej dla waćpanny życzliwości, żem jej zgoła pohamować nie umiał… Moja mościa panno, moja Krzysiu kochana! Zważ, ktom jest, żem prosty żołnierz, któremu wiek życia na wojnach zeszedł… Inny byłby naprzód z oracją się popisał, a potem do konfidencji przystąpił, ja zaś od konfidencji zacząłem… Pomnij też na to, że jeśli koń, chociaż i wyjeżdżony, człowieka czasem na kieł wziąwszy uniesie — jakże afekt nie ma unosić, którego pęd jest większy? Tako i mnie afekt uniósł, dlatego właśnie, żeś mi miła… Moja Krzysiu kochana! Kasztelanów i senatorów tyś godna; ale jeśli nie pogardzisz żołnierzem, który choć i w prostym stanie służył ojczyźnie nie bez jakowejś sławy, tedy ja ci do nóg padam, nogi twoje całuję i pytam: chceszże mnie? możeszli bez abominacji o mnie pomyśleć?", + "116277": "— Panie Michale!… — odpowiedziała Krzysia.", + "116278": "I ręka jej wysunąwszy się z zarękawka ukryła się w dłoni rycerza.", + "116279": "— Zgadzasz się? — pytał Wołodyjowski.", + "116280": "— Tak! — odrzekła Krzysia — i wiem, że zacniejszego w całej Polsce nie mogłabym znaleźć!", + "116281": "— Bóg waćpannie zapłać! Bóg ci zapłać, Krzychna! — mówił rycerz pokrywając pocałunkami tę rękę. — Już też nie mogła mnie większa potkać szczęśliwość! Powiedz mi jeno, że się nie gniewasz za wczorajszą konfidencję, abym i na sumieniu miał ulgę?", + "116282": "Krzysia zamrużyła oczy.", + "116283": "— Nie gniewam się! — rzekła.", + "116284": "— Że to w tych saniach nie ma jak po nogach całować! — zakrzyknął Wołodyjowski.", + "116285": "Czas jakiś sunęli w milczeniu, tylko płozy świszczały po śniegu i spod kopyt końskich padał grad grudek śniegowych.", + "116286": "Po czym Wołodyjowski znów ozwał się:", + "116287": "— Aż mi to dziwno, że mnie nawidzisz?", + "116288": "— Więcej to dziwno — odrzekła Krzysia — żeś waćpan mnie tak prędko pokochał…", + "116289": "Na to twarz Wołodyjowskiego spoważniała bardzo i tak mówić począł:", + "116290": "— Krzysiu, może i tobie się to źle wydaje, że nimem się z boleści otrząsnął po jednej, jużem drugą pokochał. Wyznaję ci też jako na spowiedzi, że swego czasu bywałem płochy. Ale teraz to inna rzecz. Nie zapomniałem ja tamtej niebogi i nie zapomnę jej nigdy; miłuję ją dotąd i gdybyś wiedziała, ile jest po niej płaczu we mnie, sama byś nade mną zapłakała…", + "116291": "Tu zbrakło głosu małemu rycerzowi, bo się wzruszył bardzo i może dlatego nie spostrzegł, że te słowa jego nie zdawały się czynić na Krzysi zbyt mocnego wrażenia.", + "116292": "Więc znów zapadła cisza chwilowa, ale tym razem przerwała ją Krzysia:", + "116293": "— Będę się starała waćpana pocieszać, ile sił starczy.", + "116294": "Na to mały rycerz:", + "116295": "— Właśniem dlatego cię tak prędko pokochał, żeś ty od pierwszego dnia poczęła mi rany opatrować. Czym ci byłem? Niczym! A dlatego zaraz się do tego zabrałaś mając w sercu miłosierdzie nad nieszczęśnikiem. Ach! Siła ja ci, siła zawdzięczam! Kto tego nie wie, będzie mi może przyganiał, żem to w nowembrze chciał mnichem zostawać, a w decembrze do stanu małżeńskiego się zabieram. Pierwszy pan Zagłoba gotów podrwiwać, bo on rad dworuje, gdy mu się okazja zdarzy, ale niech drwi zdrów! Nie dbam ja o to, zwłaszcza że nie na ciebie przygana spadnie, jeno na mnie…", + "116296": "Tu Krzysia poczęła patrzeć w niebo, namyślać się, wreszcie odrzekła:", + "116297": "— Zali koniecznie mamy oznajmiać ludziom o naszym przymierzu?", + "116298": "— Jakże to?", + "116299": "— Waćpan przecie za parę dni wyjeżdżasz?", + "116300": "— Choćbym i nierad, muszę.", + "116301": "— Ja też żałobne szatki po ojcu noszę. Po co się na podziw ludzki wystawiać? Niechże układ stoi między nami, a ludzie niech o nim nie wiedzą, póki pan Michał z Rusi nie wróci. Dobrze?", + "116302": "— To i siostrze nie mam nic gadać?", + "116303": "— Sama ja jej powiem, ale po pana Michałowym odjeździe.", + "116304": "— A panu Zagłobie?", + "116305": "— Pan Zagłoba na mnie, niebodze, by swój dowcip ostrzył. Ej, lepiej nic nie mówić! Basia by mi także dogadywała, a ona się i tak czegoś w ostatnich czasach dziwaczy i humor ma tak zmienny jak nigdy. Ej, lepiej nie mówić!", + "116306": "Tu Krzysia znów podniosła swe ciemnoniebieskie oczy do góry:", + "116307": "— Bóg nad nami świadek, a ludzie niech w niewiadomości zostają.", + "116308": "— Widzę, że rozum w waćpannie gładkości wyrównywa. Zgoda! Tedy Bóg nam świadek — amen! Oprzyj że się o mnie ramionkiem, bo skoro układ stoi, to się już modestii nie przeciwi. Nie bój się! Wczorajszego uczynku choćbym chciał się dopuścić, nie mogę, bo muszę na konie uważać.", + "116309": "Krzysia uczyniła zadość żądaniu rycerza, a ten znów rzekł:", + "116310": "— Ilekroć będziemy sam na sam, mów mi po imieniu.", + "116311": "— Jakoś mi nieskładno — odrzekła z uśmiechem. — Nigdy się nie odważę!", + "116312": "— A ja się odważyłem!", + "116313": "— Bo pan Michał rycerz, pan Michał odważny, pan Michał żołnierz…", + "116314": "— Krzychna! Moja ty kochana!", + "116315": "— Mich…", + "116316": "Lecz nie odważyła się Krzysia dokończyć i zakryła twarz zarękawkiem.", + "116317": "Po niejakim czasie nawrócił pan Michał do domu i niewiele już mówili przez drogę, tylko w samym kołowrocie spytał jeszcze mały rycerz:", + "116318": "— A po wczorajszym… wiesz!… bardzo ci było smutno?", + "116319": "— Było i wstyd, i smutno, ale…ale dziwnie! — dodała ciszej.", + "116320": "I zaraz uczynili twarze obojętne, aby nikt nie poznał, co między nimi zaszło.", + "116321": "Ale niepotrzebna to była ostrożność, bo nikt na nich nie zważał.", + "116322": "Wprawdzie Zagłoba z panią stolnikową wybiegli aż do sieni na spotkanie obu par, jednak oczy ich były zwrócone tylko na Basię i Nowowiejskiego.", + "116323": "Basia zaś była czerwona, nie wiadomo, z mrozu czy ze wzruszenia, a Nowowiejski jak struty. Zaraz też w sieni począł się żegnać z panią stolnikową. Próżno go zatrzymywała, próżno i sam Wołodyjowski, który był w humorze wybornym, namawiał go do pozostania na wieczerzę; wymówił się służbą i odjechał. Wówczas pani stolnikowa, nie mówiąc nic, pocałowała Basię w czoło — ona zaś poleciała zaraz do swojej izby i nie wróciła, aż na wieczerzę.", + "116324": "Na drugi dzień dopiero pan Zagłoba przydybawszy ją samą spytał:", + "116325": "— A co, hajduczku, w Nowowiejskiego jakoby piorun trzasł?", + "116326": "— Aha! — odrzekła potakując głową i mrugając oczyma.", + "116327": "— Powiedzże, coś mu powiedziała?", + "116328": "— Prędkie było pytanie, bo to rezolut, ale prędka odpowiedź, bo i ja rezolutka: nie!", + "116329": "— Wybornieś postąpiła! Niech cię uściskam! Cóż on? Dał się krótko zbyć?", + "116330": "— Pytał, czyli z czasem nie będzie mógł czego uzyskać! Żal mi go było, ale nie, nie; nie może z tego nic być!…", + "116331": "Tu Basia rozdęła chrapki i poczęła trząść czupryną trochę smutno i jakoby w zamyśleniu.", + "116332": "— Powiedzże mi swoje racje? — rzekł Zagłoba.", + "116333": "— Tego samego i on chciał, ale na próżno; jemu nie powiedziałam i nikomu nie powiem.", + "116334": "— A może — rzekł Zagłoba patrząc jej bystro w oczy — a może ty w sercu jakowyś ukryty afekt nosisz, hę?", + "116335": "— Figę, nie afekt! — zawołała Basia.", + "116336": "I porwawszy się z miejsca poczęła powtarzać prędko, jakby chcąc pokryć pomieszanie:", + "116337": "— Nie chcę pana Nowowiejskiego! Nie chcę pana Nowowiejskiego! Nie chcę nikogo! Czemu mi waćpan dokuczasz? Czemu mi wszyscy dokuczają?…", + "116338": "I rozpłakała się nagle.", + "116339": "Pan Zagłoba pocieszał ją, jak umiał, ale przez cały dzień była smutna i zła.", + "116340": "— Panie Michale — rzekł przy obiedzie Zagłoba — ty odjeżdżasz, a tymczasem Ketling powróci, a gładysz to nad gładysze! Nie wiem, jak tam panniątka dadzą sobie rady, ale tak myślę, że po przyjeździe zastaniesz je obie rozamorowane.", + "116341": "— Dobra nasza! — odrzekł Wołodyjowski. — Pannę Basię mu zaraz zaswatamy!", + "116342": "Basia utkwiła w nim wzrok rysi i odrzekła:", + "116343": "— A czemu to waćpan o Krzysię mniej troskliwy?", + "116344": "Zmieszał się na te słowa mały rycerz niezmiernie i odrzekł:", + "116345": "— Waćpanna jeszcze nie znasz Ketlingowej mocy, ale jej doznasz!", + "116346": "— A czemu Krzysia nie ma doznać? Toć przecie nie ja śpiewam:", + "116347": "Mdła białogłowa", + "116348": "Jakże się schowa", + "116349": "I gdzie się biedna schroni?", + "116350": "Tu znów Krzysia zmieszała się z kolei, a mała gadzina mówiła dalej:", + "116351": "— W ostatku pana Nowowiejskiego poproszę, żeby mi tarczy swojej pożyczył, ale jak waćpan wyjedzie, nie wiem, czym się Krzysia będzie bronić, jeśli na nią termin przyjdzie?…", + "116352": "Ale Wołodyjowski już ochłonął, więc odrzekł nieco surowo:", + "116353": "— Może też i znajdzie czym się bronić lepiej od waćpanny.", + "116354": "— A to jakim sposobem?", + "116355": "— Bo mniej płocha, a statku i rozwagi ma więcej…", + "116356": "Pan Zagłoba i pani stolnikowa myśleli, że czupurny hajduczek zaraz stanie do walki, ale ku wielkiemu ich zdziwieniu hajduczek spuścił głowę ku talerzowi i po chwili dopiero rzekł cichym głosem:", + "116357": "— Jeśli się waćpan gniewa, to przepraszam i waćpana, i Krzysię…", + "116358": "Rozdział XI", + "116359": "Pan Michał mając pozwolenie jechania, którędy by chciał, jechał na Częstochowę i na Anusin grób. Wypłakawszy przy nim resztę łez ruszył dalej, a pod wpływem świeżych wspomnień przychodziło mu do głowy, że jednak te tajemnicze zrękowiny z Krzysia były za wczesne. Czuł, że żal i żałoba mają w sobie coś świętego i nietykalnego, co winno być zostawione w spokoju, dopóki samo nie wzniesie się jako mgła ku niebu i nie rozejdzie po niezmiernych przestworzach.", + "116360": "Inni wprawdzie, owdowiawszy, żenili się w miesiąc lub dwa później — ale tacy nie poczynali od kamedułów ani też klęska nie spotykała ich w progu szczęścia, po całych latach oczekiwania. Wreszcie, jeśli prostacy nie szanowali świętości żalu, zali godziło się iść ich przykładem?", + "116361": "Jechał więc pan Wołodyjowski na Ruś, a wyrzuty towarzyszyły mu w drodze. Był jednak na tyle sprawiedliwym, że sam całą winę brał na siebie, a na Krzysię jej nie składał. Owszem, do licznych niepokojów, które go ogarnęły, dołączył się i ten, czy i Krzysia także nie poczytuje mu w głębi duszy za złe tego pośpiechu.", + "116362": "— Sama pewnie by tak nie postąpiła — mówił sobie pan Michał — a mając duszę wielką, niechybnie i w innych tej wielkości desiderat.", + "116363": "Otóż strach go brał, czy się jej nie wydał małym.", + "116364": "Jednakże był to próżny strach. Krzysi nic było do żałoby pana Michała i gdy jej o niej za dużo mówił, nie tylko to nie budziło w pannie współczucia, ale drażniło jej miłość własną. Zali to ona, żyjąca, nie była warta tej zmarłej? Albo czy w ogólności była tak mało warta, że zmarła Anusia mogła być jej rywalką? Pan Zagłoba, gdyby do tajemnicy należał, pewnie uspokoiłby pana Michała, że niewiasty nie mają jedna dla drugiej zbyt wiele miłosierdzia.", + "116365": "Niemniej jednak po wyjeździe Wołodyjowskiego panna Krzysia była zdumiona tym, co zaszło, i że już klamka zapadła.", + "116366": "Jadąc do Warszawy, w której nigdy przedtem nie była, wyobrażała sobie, że będzie wcale inaczej. Oto na konwokację i elekcję zjadą dwory biskupie i dygnitarskie, świetne rycerstwo podąży ze wszystkich stron Rzeczypospolitej. Ileż tam będzie zabaw, gwaru, popisów, a wśród tego wiru, wśród tłumów rycerstwa zjawi się jakowyś „on” nieznany, jakowyś rycerz taki, jakich tylko w snach dziewczyny widują; ten dopiero afektem zapłonie, pod oknami z cytrą będzie stawał, kawalkady wyprawiał, długo musi kochać i wzdychać, długo wstęgę kochanej na zbroi nosić, nim po licznych cierpieniach i przezwyciężonych przeszkodach do nóg upadnie i miłość wzajemną uzyska.", + "116367": "Owóż nic się z tego nie stało. Mgły barwiste i mieniące się jak tęcza zrzedły i rycerz ukazał się wprawdzie, rycerz nawet wcale niepospolity, za pierwszego żołnierza Rzeczypospolitej głoszony, kawaler wielki, ale do „onego” niezbyt, a nawet wcale niepodobny. Nie było też kawalkad i na lutni grania ni turniejów, ni popisów, ni wstęg na zbroi, ni gwaru rycerstwa, ni zabaw, ni tego wszystkiego, co jako sen majaczy, jako cudowna bajka na wieczornicy ciekawi, jako zapach kwiatów upaja, jak ptasia ponęta nęci; od czego płonie twarz, bije serce, drży ciało… Był tylko dworek za miastem, w dworku pan Michał, po czym zdarzyła się konfidencja — i już! — reszta przepadła, znikła, jak znika miesiąc na niebie, gdy chmury go zakryją… Gdyby to jeszcze ten pan Wołodyjowski był przyszedł na końcu bajki, przecie byłby pożądany. Nieraz Krzysia rozmyślając o jego sławie, o jego zacności, o jego męstwie, które go chlubą Rzeczypospolitej, a postrachem jej nieprzyjaciół uczyniło, czuła, że jednak miłuje go wielce, zdało jej się tylko, że ją coś ominęło, że ją spotkała pewna krzywda — trochę przez niego — a raczej przez pośpiech…", + "116368": "Tak więc ów pośpiech zapadł obojgu ziarnkiem piasku na serce, a że byli coraz dalej od siebie, więc ziarnko owe zaczęło im nieco dolegać. Nieraz w uczuciach ludzkich coś się tak nieznacznie, jakoby maluchny cierń kłuje i z czasem albo się goi, albo też jątrzy coraz bardziej i choćby największą miłość, bólem i goryczą zaprawia. Ale między nimi było jeszcze do bólu i goryczy daleko. Szczególniej dla pana Michała słodkim i uspokajającym była Krzysia wspomnieniem i pamięć jej tak szła za nim, jako cień idzie za człowiekiem.", + "116369": "Myślał też, że im bardziej się oddali, tym ona stanie mu się droższą, tym bardziej za nią wzdychał i do niej tęsknił będzie. Jej ciężej czas upływał, bo Ketlingowego dworu od czasu wyjazdu małego rycerza nikt nie odwiedzał i dzień za dniem przechodził w jednostajności i nudzie.", + "116370": "Pani stolnikowa wyczekiwała męża licząc dnie do elekcji i o nim tylko mówiła; Basia osowiała bardzo. Sprzeciwiał się jej pan Zagłoba, że odpaliwszy Nowowiejskiego, teraz za nim tęskni. Jakoż wolałaby była, żeby choć on przyjeżdżał, ale on sobie rzekł: „Nic tu po mnie” — i wkrótce za Wołodyjowskim wyruszył.", + "116371": "Pan Zagłoba także się z powrotem do Skrzetuskich wybierał mówiąc, że mu za basałykami tęskno; wszelako ciężkim będąc, z dnia na dzień wyjazd odkładał, Basi zaś tłumaczył, że ona powodem mitręgi, bo się w niej kocha i o jej rękę starać się zamierza.", + "116372": "Tymczasem dotrzymywał towarzystwa Krzysi, gdy pani Makowiecka wyjeżdżała z Basią do pani podkomorzyny lwowskiej. Krzysia nigdy im nie towarzyszyła w tych odwiedzinach, bo pani podkomorzyna mimo całej swej zacności znosić Krzysi nie mogła. Atoli często gęsto i pan Zagłoba wyruszał do Warszawy, gdzie w grzecznej kompanii czas trawiąc, wracał nieraz pijany dopiero drugiego dnia — i wówczas Krzysia zostawała zupełnie sama, trawiąc samotne chwile na rozmyślaniach trochę o panu Wołodyjowskim, trochę i o tym, co by się mogło zdarzyć, gdyby owa klamka nie była zapadła raz na zawsze, a częstokroć: jakby wyglądał ów nieznany rywal pana Michała, królewicz z bajki…", + "116373": "Raz więc siedziała pod oknem i patrzyła w zamyśleniu na drzwi komnaty, na które padał okrutny blask zachodzącego słońca, gdy nagle dzwonek od sani dał się słyszeć z drugiej strony domu. Krzysi przebiegło przez głowę, że pani Makowiecka musiała z Basią powrócić, ale nie wywiodło to ją z zamyślenia i oczu nawet nie odwróciła ode drzwi; tymczasem drzwi otworzyły się i na tle ciemnej głębi ukazał się oczom dziewczyny jakiś nieznany mężczyzna.", + "116374": "W pierwszej chwili wydało się Krzysi, że widzi obraz albo że zasnęła i śni: tak cudne stanęło przed nią zjawisko… Nieznajomy był to młody człowiek, przybrany w czarny strój cudzoziemski z białym koronkowym kołnierzem spadającym aż na ramiona. Krzysia w dzieciństwie jeszcze widziała raz pana Arciszewskiego, generała artylerii koronnej, przybranego podobnie, któren też z powodu takiego stroju, jak również dla nadzwyczajnej swej piękności długo jej został w pamięci. Owóż tak był ubrany ów młodzian, tylko że pięknością gasił bez miary i pana Arciszewskiego, i wszystkich mężów chodzących po ziemi. Włosy jego, ucięte równo nad czołem, wiły się w jasnych pierścieniach po obu stronach twarzy, po prostu cudnej. Brwi miał ciemne, wyraźnie rysujące się na białym jak marmur czole; oczy słodkie i smutne; płowy wąs i płową spiczastą brodę. Była to głowa niezrównana, w której szlachetność łączyła się z męstwem; głowa zarazem anielska i rycerska. Krzysi dech zaparło w piersiach, bo patrząc oczom własnym nie wierzyła ani też mogła zmiarkować, czy ma przed sobą ułudę, czy rzeczywistego człowieka. On stał przez chwilę nieruchomo, zdumiony lub udający przez grzeczność zdumienie nad Krzysiną pięknością; wreszcie ruszył ode drzwi i spuściwszy kapelusz ku ziemi począł piórami zamiatać podłogę. Krzysia podniosła się, ale nogi pod nią drżały i to płonąc, to blednąc zamknęła oczy.", + "116375": "Wtem zabrzmiał jego głos niski a miękki jak aksamit:", + "116376": "— Jestem Ketling of Elgin. Panam Wołodyjowskiego przyjaciel i towarzysz broni. Służba powiedziała mi już, że mam niewypowiedziane szczęście i honor ugaszczać pod swym dachem siostrę i krewne mego Pallada, ale przebacz, dostojna panno, mojej konfuzji, bo służba nie powiedziała mi tego, co oczy widzą, a i oczy same twego blasku znieść nie mogą…", + "116377": "Takim komplementem powitał rycerski Ketling Krzysię, ale ona nie wypłaciła mu podobnym, bo się na żadne słowo zdobyć nie mogła. Domyśliła się tylko, że skończywszy, zapewne jej powtórny pokłon oddaje, bo w ciszy usłyszała znów szelest piór o podłogę. Czuła także, że trzeba, że trzeba koniecznie coś odpowiedzieć i komplementem za komplement się wywdzięczyć, że inaczej za prostaczkę poczytaną być może, a tu tymczasem tchu jej brak, pulsa w skroniach i w ręku biją, pierś podnosi się i opada, jakby się zmęczyła bardzo. Otwiera powieki — on stoi przed nią z pochyloną nieco głową, z admiracją i uszanowaniem w swej cudnej twarzy. Drżącymi rękoma chwyciła Krzysia za suknię, aby choć dygnąć przed kawalerem, na szczęście w tejże chwili wołania: „Ketling! Ketling!”, rozległy się za drzwiami i do komnaty wpadł z otwartymi ramiony zasapany pan Zagłoba.", + "116378": "Wzięli się tedy w objęcia, a przez ten czas panna starała się ochłonąć i zarazem spojrzeć dwa lub trzy razy na młodego rycerza. On zaś obejmował pana Zagłobę serdecznie, ale z tą nadzwyczajną szlachetnością w każdym ruchu, którą bądź po przodkach odziedziczył, bądź nabył takowej na wykwintnych królewskich i magnackich dworach.", + "116379": "— Jak się masz? — wołał pan Zagłoba. — Radem ci w twoim domu jakoby w moim własnym. Niech że ci się przypatrzę! Ha! Pomizerniałeś! Czy nie jakowe amory? Dalibóg, pomizerniałeś! Wiesz, Michał do chorągwi wyjechał. O! Toś wybornie uczynił przyjechawszy! Michał o klasztorze już nie myśli. Bawi tu jego siostra z dwiema pannami. Dziewki jak rzepy! Jedna Jeziorkowska, druga Drohojowska. Dla Boga! Panna Krzysia tu jest! Przepraszam waćpannę, ale niech temu oczy wylezą, kto wam gładkości zaprzeczy, a na waćpaninej już się ten kawaler poznać musiał.", + "116380": "Ketling skłonił po raz trzeci głową i rzekł z uśmiechem:", + "116381": "— Zostawiłem dom cekhauzem, a zastałem go Olimpem, bom boginię ujrzał na wstępie.", + "116382": "— Ketling! Jak się masz! — zawołał po raz wtóry Zagłoba, któremu mało było jednego powitania i znów chwycił go w objęcia.", + "116383": "— Nic to! — mówił — hajduczkaś jeszcze nie widział! Jedna gładka, ale i druga miód, miód! Jak się masz, Ketling! Daj ci Boże zdrowie! Będę ci mówił: ty! Dobrze? Staremu poręczniej… Radeś z gości, co?… Pani Makowiecka tu zajechała, bo o gospodę było czasu konwokacji trudno, ale teraz już łatwiej i pewnie sie wyniesie, bo z pannami w kawalerskim domu mieszkać nie wypada, żeby ludzie krzywo nie patrzyli i żeby jakowego gadania nie było…", + "116384": "— Na Boga! Nigdy na to nie pozwolę! Jam Wołodyjowskiemu nie przyjaciel, ale brat, zatem panią Makowiecką jako siostrę przyjąć pod dachem mogę. Do waćpanny pierwszej o instancję się udaję, a jeśli trzeba, to na kolanach będę o nią błagał!", + "116385": "To rzekłszy klęknął przed Krzysią i chwyciwszy jej rękę do ust przycisnął, a patrzył w jej oczy błagalnie, wesoło i smutno zarazem; ona zaś poczęła płonić się, zwłaszcza że Zagłoba zaraz wykrzyknął:", + "116386": "— Ledwie przyjechał, już przed nią na kolanach. Dla Boga! Powiem pani Makowieckiej, żem was tak zastał!… Ostro, Ketling!… Krzysiu! Poznaj waćpanna dworski obyczaj!…", + "116387": "— Jam dworskich obyczajów nieświadoma! — szepnęła w największym zmieszaniu panna.", + "116388": "— Mogęż liczyć na instancję? — pytał Ketling.", + "116389": "— Wstań waćpan!…", + "116390": "— Mogęż liczyć na instancję? Jam brat pana Michałowy! Jemu się krzywda stanie, gdy ten dom opustoszeje!…", + "116391": "— Na nic tu moja chęć! — odrzekła przytomniej Krzysia — chociaż za waćpanową wdzięczną być muszę.", + "116392": "— Dziękuję! — odparł Ketling przyciskając do ust jej rękę.", + "116393": "— Ha! Mróz na dworze, a Kupido golec: wszelako tak myślę, że byle się tu dostał, to w tym domu nie zmarznie! — zakrzyknął Zagłoba.", + "116394": "— Daj waćpan spokój! — rzekła Krzysia.", + "116395": "— A widzę już: od samych wzdychań odliga będzie! Nic! tylko od wzdychań!…", + "116396": "— Dziękuję Bogu, żeś waćpan jowialnego humoru nie utracił — rzekł Ketling — bo wesołość znak zdrowia.", + "116397": "— I czystego sumienia, i czystego sumienia! — odparł Zagłoba. — Mędrzec pański powiada: „Ten się drapie, kogo swędzi” , a mnie nic nie swędzi, przetom wesół! Jak się masz Ketling! O! do stu bisurmanów! Co to ja widzę? Wszakżem to ciebie po polsku widział, w rysim kołpaczku i przy szabli, a teraześ się znowu na jakowegoś Angielczyka przemienił i na cienkich nogach niby żuraw chodzisz?", + "116398": "— Bom w Kurlandii długi czas siedział, gdzie polskiego stroju nie zażywają, a teraz dwa dni spędziłem u angielskiego rezydenta w Warszawie.", + "116399": "— To z Kurlandii wracasz?", + "116400": "— Tak jest. Przybrany rodzic mój zmarł i tamże mi majętność drugą zostawił.", + "116401": "— Wieczny mu spokój! Katolikże on był?", + "116402": "— Tak jest.", + "116403": "— To przynajmniej masz pociechę. A nie porzuciszże ty nas dla owej kurlandzkiej substancji?", + "116404": "— Tu mi żyć i umierać! — odrzekł spojrzawszy na Krzysię Ketling.", + "116405": "A ona spuściła zaraz swe długie rzęsy na oczy.", + "116406": "Pani Makowiecka nadjechała o zupełnym już mroku, a Ketling wyszedł aż przed bramę na jej spotkanie i prowadził ją do domu z takim uszanowaniem, jakby księżnę udzielną. Chciała, było, zaraz na drugi dzień szukać sobie innej gospody w samym mieście, ale na nic się nie przydał jej opór. Młody rycerz póty błagał, póty się na swoje braterstwo z Wołodyjowskim powoływał, póty klękał, aż zgodziła się i nadal u niego zamieszkać. Ułożono tylko, że i pan Zagłoba czas jakiś jeszcze zostanie, aby swą powagą i wiekiem niewiasty od złych języków zasłonić. On zgodził się chętnie, bo do „hajduczka” niezmiernie się przywiązał, a przy tym zaczął sobie pewne plany w głowie układać, które koniecznie jego obecności wymagały. Dziewczyny obie były rade, a Basia od razu otwarcie po stronie Ketlinga wystąpiła.", + "116407": "— Dziś i tak się nie wyniesiem — rzekła do wahającej się pani stolnikowej — a później czy jedna doba, czy dwadzieścia, to już wszystko jedno!", + "116408": "Ketling podobał się jej, zarówno jak Krzysi, bo on się wszystkim niewiastom podobał; Basia przy tym nigdy dotąd nie widziała zagranicznego kawalera prócz oficerów cudzoziemskiej piechoty, ludzi mniejszej szarży i dość prostych; więc obchodziła go wkoło, potrząsając czupryną, rozdymając chrapki i przypatrując mu się z dziecinną ciekawością tak natarczywą, że aż usłyszała cichą naganę od pani Makowieckiej. Ale mimo nagany nie przestała go badać oczyma, jakby chcąc jego wartość żołnierską ocenić, a wreszcie poczęła wypytywać o niego pana Zagłobę.", + "116409": "— Wielkiż to żołnierz? — spytała po cichu starego szlachcica.", + "116410": "— Że i znamienitszy być nie może. Widzisz, eksperiencję ma niezmierną, bo od czternastego roku życia przeciw Angielczykom rokoszanom służył, przy prawdziwej wierze stając. Szlachcic też to jest wysokiego rodu, co i po jego obyczajności snadnie poznać możesz.", + "116411": "— Waćpan go widział w ogniu?", + "116412": "— Tysiąc razy! Będzie ci stał ani się zmarszczy; konia czasem po karku poklepie i o afektach gotów gadać.", + "116413": "— Zali moda o afektach wtedy rozmawiać? Co?", + "116414": "— Moda wszystko czynić, przez co się kontempt dla kul okazuje.", + "116415": "— No, a wręcz, w pojedynkę, równie on wielki?", + "116416": "— Ba, ba! szerszeń jest, nie ma co gadać!", + "116417": "— A panu Michałowi by wytrzymał?", + "116418": "— A! Michałowi by nie wytrzymał!", + "116419": "— Ha! — zawołała z radosną dumą Basia — wiedziałam, że nie wytrzyma! Zaraz pomyślałam, że nie wytrzyma!", + "116420": "I poczęła w ręce klaskać.", + "116421": "— Także to przy Michale się oponujesz? — spytał Zagłoba.", + "116422": "Basia potrząsnęła czupryną i umilkła; po chwili dopiero ciche westchnienie podniosło jej pierś.", + "116423": "— E! co tam! Radam, bo nasz!", + "116424": "— Ale to sobie zauważ i zakonotuj, hajduczku — rzekł Zagłoba — iż jeśli na polu bitwy trudno o lepszego niż Ketling, tedy dla niewiast jeszcze on bardziej periculosus, które się w nim dla jego urody zapamiętale kochają! Praktyk też to i w amorach znakomity!", + "116425": "— Powiedz to waćpan Krzysi, bo mnie amory nie w głowie — rzekła Basia i zwróciwszy się ku Drohojowskiej, poczęła wołać: — Krzysiu! Krzysiu! Chodź jeno na słowo!", + "116426": "— Jestem — rzekła panna Drohojowska.", + "116427": "— Pan Zagłoba powiada, że żadna panna nie spojrzy na Ketlinga, żeby się zaraz w nim nie rozkochała. — Ja już go obejrzałam na wszystkie strony i jakoś mi nic, a ty zali już co czujesz?", + "116428": "— Baśka! Baśka! — rzekła tonem perswazji Krzysia.", + "116429": "— Spodobał ci się, co?", + "116430": "— Daj spokój! Statkuj! Moja Basiu, nie powiadaj byle czego, bo właśnie pan Ketling się przybliża.", + "116431": "Jakoż Krzysia nie zdołała jeszcze usiąść, gdy Ketling zbliżył się i spytał:", + "116432": "— Wolno się do kompanii przyłączyć?", + "116433": "— Wdzięcznie prosim! — odpowiedziała Jeziorkowska.", + "116434": "— Więc śmielej już spytam, o czym była rozmowa?", + "116435": "— O amorach! — wykrzyknęła bez namysłu Basia.", + "116436": "Ketling usiadł przy Krzysi. Przez chwilę milczeli, bo Krzysia, zwykle przytomna i władnąca sobą, dziwnie jakoś stawała się nieśmiałą wobec tego kawalera, więc on pierwszy spytał:", + "116437": "— Zali w istocie o tak wdzięcznym obiekcie była narada?…", + "116438": "— Tak! — odrzekła półgłosem panna Drohojowska.", + "116439": "— Rad bym nad wszystko usłyszeć waćpanny mniemanie.", + "116440": "— Wybacz waćpan, bo i śmiałości brak mi, i dowcipu, tak też myślę, że ja bym to raczej od waćpana coś nowego usłyszeć mogła.", + "116441": "— Krzysia ma rację! — wtrącił Zagłoba. — Słuchamy!…", + "116442": "— Pytaj pani! — odpowiedział Ketling.", + "116443": "I podniósłszy oczy nieco w górę, zamyślił się, następnie zaś, choć i nie pytany, począł mówić jakoby do siebie:", + "116444": "— Kochanie to niedola ciężka, bo przez nie człek wolny niewolnikiem się staje. Równie jak ptak, z łuku ustrzelon, spada pod nogi myśliwca, tak i człek, miłością porażon, nie ma już mocy odlecieć od nóg kochanych…", + "116445": "Kochanie to kalectwo, bo człek, jak ślepy, świata za swoim kochaniem nie widzi…", + "116446": "Kochanie to smutek, bo kiedyż więcej łez płynie, kiedyż więcej wzdychań boki wydają? Kto pokocha, temu już nie w głowie ni stroje, ni tańce, ni kości, ni łowy; siedzieć on gotów, kolana własne dłońmi objąwszy, tak tęskniąc rzewliwie, jako ów, który kogoś bliskiego postradał…", + "116447": "Kochanie to choroba, gdyż w nim, jako w chorobie, twarz bieleje, oczy wpadają, ręce się trzęsą i palce chudną, a człowiek o śmierci rozmyśla albo w obłąkaniu ze zjeżoną głową chodzi, z miesiącem gada, rad miłe imię na piasku pisze, a gdy mu je wiatr zwieje, tedy powiada: „nieszczęście!”… i szlochać gotów…", + "116448": "Tu Ketling umilkł na chwilę: rzekłby kto, że się w rozpamiętywaniu pogrążył. Krzysia słuchała słów jego jakoby pieśni, duszą całą. Rozchyliły się jej ocienione usta, a oczy nie schodziły ze ślicznej twarzy rycerza. Baśce czupryna spadła całkiem na oczy, więc nie było można poznać, co myśli, ale siedziała także cicho.", + "116449": "Wtem ziewnął pan Zagłoba głośno, odsapnął, wyciągnął nogi i rzekł:", + "116450": "— Każże z takiego kochania psom buty uszyć!", + "116451": "— A jednak — zaczął znów rycerz — jeśli miłować ciężko, to nie miłować ciężej jeszcze, bo kogóż bez kochania nasyci rozkosz, sława, bogactwa, wonności lub klejnoty? Kto kochanej nie powie: „Wolę cię niźli królestwo, niźli sceptr, niźli zdrowie, niźli długi wiek?…” A ponieważ każdy chętnie by oddał życie za kochanie, tedy kochanie więcej jest warte od życia…", + "116452": "Ketling skończył.", + "116453": "Panny siedziały przytulone jedna do drugiej, podziwiając i czułość jego mowy, i owe wywody misterne, obce polskim kawalerom; aż pan Zagłoba, któren się był zdrzemnął pod koniec, zbudził się i począł, mrugając oczyma, spoglądać to na jedno, to na drugie, to na trzecie, wreszcie zebrawszy przytomność spytał wielkim głosem:", + "116454": "— Co powiadacie?", + "116455": "— Powiadamy waćpanu: dobranoc! — rzekła Basia.", + "116456": "— Aha! już wiem: mówiliśmy o amorach. Jakiż był koniec?", + "116457": "— Podszewka była lepsza od płaszcza.", + "116458": "— Nie ma co mówić! Zmorzyło mnie. Ale bo to: kochanie, płakanie, wzdychanie! A ja jeszcze jeden rym wynalazłem, a mianowicie: „drzemanie…”, i ponoć najlepszy, bo godzina późna. Dobranoc całej kompanii i dajcie mi już z amorami spokój… Boże, Boże! póty kot miauczy, póki sperki nie zje, a potem się oblizuje… I ja byłem w swoim czasie kubek w kubek do Ketlinga podobny, a kochałem się tak zapamiętale, że mógł mnie baran przez godzinę z tyłu trykać, nimem się spostrzegł. Wszelako pod starość wolę się wywczasować dobrze, zwłaszcza gdy polityczny gospodarz nie tylko odprowadzi, ale przepija do poduszki.", + "116459": "— Służę waszmości! — rzekł Ketling.", + "116460": "— Chodźmy, chodźmy. Patrzcie jak to już miesiąc wysoko. Pogoda na jutro, wyiskrzyło się, a widno jak w dzień. Ketling o afektach gotów wam całą noc prawić, ale pamiętajcie, kozy, że on zdrożony.", + "116461": "— Nie zdrożonym, bom w mieście dwa dni wypoczywał. Boję się tylko, że waćpanny nienawykłe do czuwania.", + "116462": "— Prędko by noc zeszła na słuchaniu waćpana —rzekła Krzysia.", + "116463": "— Nie masz tam nocy, gdzie słońce świeci! — odpowiedział Ketling.", + "116464": "Po czym rozeszli się, bo istotnie było już późno. Panny sypiały razem i gawędziły zwykle przed snem długo, ale tego wieczora nie mogła Basia Krzysi rozgadać, o ile bowiem pierwsza miała ochotę do rozmowy, o tyle druga była milcząca i odpowiadała półsłówkami. Kilkakroć też, gdy Basia mówiąc o Ketlingu poczęła wymyślać koncepta, trochę się z niego naśmiewać, trochę go naśladować, Krzysia obejmowała ją z niezwykłą tkliwością za szyję, prosząc, by zaniechała tej pustoty.", + "116465": "— On tu gospodarz, Basiu — mówiła — my pod jego dachem mieszkamy… i to widziałam, że cię polubił od razu.", + "116466": "— Skąd wiesz? — pytała Basia.", + "116467": "— Bo kto by cię nie polubił? Ciebie wszyscy kochają… i ja… bardzo.", + "116468": "Tak mówiąc zbliżyła swą cudną twarz do twarzy Basi i tuliła się do niej, i całowała jej oczy.", + "116469": "Poszły na koniec do łóżek, ale Krzysia długi czas zasnąć nie mogła. Ogarnął ją niepokój. Chwilami serce biło jej tak mocno, że obie ręce przykładała do swej atłasowej piersi, aby jego bicie potłumić. Chwilami również, zwłaszcza gdy próbowała przymknąć oczy, zdawało się jej, że jakaś piękna jak sen głowa pochyla się nad nią, a cichy głos szepcze jej do ucha:", + "116470": "— Wolę cię niźli królestwo, niźli sceptr, niźli zdrowie, niźli długi wiek i życie!", + "116471": "Rozdział XII", + "116472": "W kilka dni później pan Zagłoba pisał do Skrzetuskiego list z następującym zakończeniem:", + "116473": "„A jeśli przed elekcją do domu nie ściągnę, to się nie dziwujcie. Nie stanie się to z małej dla was życzliwości, ale że diabeł nie śpi, ja zasię nie chcę, aby mi zamiast ptaka coś nierzetelnego w garści zostało. Źle wypadnie, jeśli Michałowi, gdy wróci, nie będę mógł od razu powiedzieć: tamta zaswatana, a hajduczek vacat! Wszystko w mocy bożej, ale tak myślę, że wonczas nie trzeba będzie Michała popychać ni długich praeparationes czynić i że już na gotową deklarację przyjedziecie. Tymczasem na Ulissesa wspomniawszy, fortelów zażyć wypadnie i nieraz koloryzować, co mi i niełatwo, bom przez całe życie prawdę nad wszelkie specjały przekładał i rad się nią pasłem. Wszelako dla Michała i dla hajduczka i to na sobie przeniosę, bo oboje czyste złoto. Przy czym obejmuję was oboje i wraz z basałykami do serca przyciskam, Bogu najwyższemu was polecając”.", + "116474": "Skończywszy pisanie zasypał pan Zagłoba list piaskiem, następnie uderzył weń dłonią, odczytał raz jeszcze, z dala od oczu trzymając, po czym złożył, zdjął sygnet z palca, poślinił i do pieczętowania się zabierał, przy której czynności zastał go Ketling.", + "116475": "— Dzień dobry waszmości!", + "116476": "— Dzień dobry, dzień dobry! — odrzekł pan Zagłoba. — Pogoda, dzięki Bogu, przednia, a właśnie posłańca wysłać do Skrzetuskich zamierzam.", + "116477": "— Pokłoń się waszmość ode mnie.", + "116478": "— Jużem to uczynił. Zaraz sobie powiedziałem: trzeba się i od Ketlinga pokłonić. Oboje się tam ucieszą, wieści dobre otrzymawszy. Oczywiście, żem się im od ciebie pokłonił, ile że o tobie i o pannach całą epistołę napisałem.", + "116479": "— Jakże to? — spytał Ketling.", + "116480": "Zagłoba położył dłonie na kolanach i począł palcami przebierać, sam zaś pochylił głowę i patrząc spod brwi na Ketlinga rzekł:", + "116481": "— Mój Ketling! Jużci na to nie potrzeba być prorokiem, żeby przewidzieć, że gdzie jest krzemień a krzesiwo, tam się prędzej, później, iskry posypią. Tyś gładysz nad gładysze, a dziewkom chyba i sam nie przyganisz.", + "116482": "Ketling zmieszał się mocno.", + "116483": "— Bielmo na oczach nosić bym musiał albo zgoła być barbarzyńcą dzikim — odrzekł — gdybym piękności ich nie dojrzał i nie uwielbił!", + "116484": "— A widzisz! — rzekł na to Zagłoba patrząc z uśmiechem na zapłonione Ketlingowe oblicze. — Tylko jeśliś nie barbarus, tedy nie godzi ci się w obiedwie mierzyć, bo tak tylko Turcy czynią.", + "116485": "— Jak waćpan możesz suponować?", + "116486": "— Ja też nie suponuję, jeno tak sobie powiadam… Ha! Zdrajco! Takżeś to im o amorach kwilił, że Krzysia trzeci dzień blada na gębie chodzi jakoby po lekarstwie. Ha! Nie dziwota! Sam młodym będąc z lutnią na mrozie pod oknem pewnej czarnuszki stawałem (do Drohojowskiej była podobna) i pamiętam, jakom śpiewał:", + "116487": "Tam waćpanna śpisz po trudzie,", + "116488": "A ja tu brząkam na dudzie.", + "116489": "Hoc! Hoc!", + "116490": "Chcesz, to ci tej pieśni pożyczę albo zgoła nową skomponuję, gdyż jeniuszu mi nie brak. Uważałeśli, że Drohojowska cośkolwiek dawną Billewiczównę przypomina, tylko że tamta ma włosy jak konopie i nie ma onego puchu nad gębą; ale są, którzy w tym większą urodę widzą i za rarytas to poczytują. Bardzo ona wdzięcznie na ciebie patrzy. Napisałem to właśnie do Skrzetuskich. Czy nieprawda, że ona do Billewiczówny podobna?", + "116491": "— W pierwszym momencie owego podobieństwa nie dostrzegłem, ale być może. Wzrostem ją i postawą przypomina.", + "116492": "— A teraz posłuchaj, coć powiem: arcana familijne po prostu wyjawię, ale żeś i ty przyjaciel, więc powinieneś wiedzieć: pilnuj się oto, abyś Wołodyjowskiego niewdzięcznością nie nakarmił, bo my oboje z panią Makowiecką jedną z tych dziewek dla niego przeznaczamy.", + "116493": "Tu pan Zagłoba począł patrzeć bystrze i natarczywie w oczy Ketlinga, a ów przybladł i spytał:", + "116494": "— Którą?", + "116495": "— Dro-ho-jow-ską — odrzekł powolnie Zagłoba.", + "116496": "I wysunąwszy naprzód dolną wargę począł mrugać spod namarszczonej brwi zdrowym okiem.", + "116497": "Ketling milczał i milczał tak długo, że aż w końcu Zagłoba spytał:", + "116498": "— Cóż ty na to, hę?", + "116499": "A ów odrzekł zmienionym głosem, ale z mocą:", + "116500": "— Możesz waćpan być pewien, że nie pofolguję sercu na Michałową szkodę.", + "116501": "— Pewien jesteś?", + "116502": "— Siłam w życiu przecierpiał — odparł rycerz — kawalerski parol: nie pofolguję!", + "116503": "Dopieroż pan Zagłoba otworzył mu ramiona.", + "116504": "— Ketling! Pofolguj sobie, folguj, niebożę, ile chcesz, bom cię chciał jeno doświadczyć. Nie Drohojowską, ale hajduczka Michałowi przeznaczamy.", + "116505": "Ketlinga twarz rozjaśniła się szczerą i głęboką radością, więc uchwyciwszy Zagłobę w objęcia trzymał go długo, następnie spytał:", + "116506": "— Zali to już pewne, że oni się kochają?", + "116507": "— A kto by mojego hajduczka nie kochał, kto? — odpowiedział Zagłoba.", + "116508": "— To i zrękowiny już były?", + "116509": "— Zrękowin nie było, bo Michał ledwie się z żalu otrząsnął; wszelako będą… zdaj to na moją głowę! Dziewczyna — chociaż to się wykręca jak łasica — wielce mu życzliwa, bo u niej szabla grunt…", + "116510": "— Uważałem to, jak mi Bóg miły! — przerwał rozpromieniony Ketling.", + "116511": "— Ha! Uważałeś! Michał po tamtej jeszcze płacze, atoli jeśli mu która do duszy przypadnie, to pewnie hajduczek, bo ona do tamtej podobniejsza, jeno mniej oczyma strzyże, jako młodsza. Dobrze się wszystko składa, co? Ja w tym, że te dwa wesela na elekcję będą!", + "116512": "Ketling nie mówiąc nic objął znów pana Zagłobę i począł przykładać swą piękną twarz do jego czerwonych policzków, aż stary szlachcic odsapnął i spytał:", + "116513": "— Także ci to już Drohojowska za skórę się zaszyła?", + "116514": "— Nie wiem, nie wiem — odrzekł Ketling — wiem jedno to, że ledwie jej niebiański widok ucieszył moje oczy, wnet rzekłem sobie, i że ją jedną strapione serce moje mogłoby jeszcze pokochać, i tej samej nocy wzdychaniami sen płosząc, lubej zaraz oddałem się tęsknocie. Odtąd ona z pamięci mi nie schodzi ni z myśli, gdyż tak właśnie zawładnęła moim jestestwem, jako monarchini włada krajem poddanym i wiernym. Jestli to miłość czy też co innego, nie wiem!", + "116515": "— Ale wiesz, że to nie czapka ani trzy łokcie sukna na pludry, ani popręg, ani podogonie, ani kiełbasa z jajecznicą, ani manierka z gorzałką. Jeśliś tego pewien, to o resztę spytaj Krzysi, a chcesz, to ja spytam?", + "116516": "— Nie czyń tego waćpan — odrzekł uśmiechając się Ketling. — Jeśli mam utonąć, niech choć przez parę dni zdaje mi się jeszcze, że płynę.", + "116517": "— Widzę, że Szkoci do bitwy dobre pachołki, ale w amorach nic po nich. Na niewiastę jako na nieprzyjaciela impet potrzebny. Veni, vidi, vici! — to była moja maksyma…", + "116518": "— Z czasem, gdyby się moje najgorętsze pragnienia spełnić miały — rzekł Ketling — może waćpana o przyjacielskie auxilium poproszę. Chociażem indygenat otrzymał i krew szlachetna płynie w moich żyłach, jednak nazwisko moje tu nie znane i nie wiem, czyby pani stolnikowa…", + "116519": "— Pani stolnikowa? — przerwał Zagłoba. — Już też się o to nie bój. Pani stolnikowa istna tabakierka grająca. Jak nakręcę, tak i zagra. Zaraz do niej idę. Trzeba ją nawet uprzedzić, aby na twój proceder z panną krzywo nie patrzyła, ile że wasz szkocki proceder inny, a nasz inny. Jużci nie będę zaraz deklarował w twoim imieniu, jeno tak sobie wspomnę, że ci dziewka w oko wpadła i że dobrze by było, żeby z tej mąki chleba rozczynić. Jak mi Bóg miły, że zaraz idę, a ty się nie strachaj, bo przecie wolno mi powiedzieć, co mi się spodoba.", + "116520": "I mimo iż Ketling wstrzymywał jeszcze, pan Zagłoba wstał i poszedł.", + "116521": "Po drodze spotkał rozpędzoną, jak zwykle, Basię, której rzekł:", + "116522": "— Wiesz, Krzysia ze szczętem pogrążyła Ketlinga!", + "116523": "— Nie jego pierwszego! — odrzekła Basia.", + "116524": "— A tyś o to nie krzywa?", + "116525": "— Ketling kukła! Grzeczny kawaler, ale kukła! Stłukłam sobie oto kolano o dyszel i cała rzecz!", + "116526": "Tu Basia schyliwszy się poczęła sobie rozcierać kolano, patrząc jednocześnie na pana Zagłobę, a on rzekł:", + "116527": "— Dla Boga! Bądźże ostrożna! Gdzie teraz lecisz?", + "116528": "— Do Krzysi.", + "116529": "— A co ona porabia?", + "116530": "— Ona? Od niejakiego czasu ciągle mnie całuje i tak się o mnie ociera jak kot.", + "116531": "— Nie mówże jej, że Ketlinga pogrążyła.", + "116532": "— Acha! Niby to wytrzymam!", + "116533": "Pan Zagłoba wiedział dobrze, że Basia nie wytrzyma, i tylko dlatego jej zakazywał.", + "116534": "Więc poszedł dalej, bardzo rad ze swej chytrości, a Basia wpadła jak bomba do panny Drohojowskiej.", + "116535": "— Stłukłam sobie kolano, a Ketling w tobie na umór rozkochany! — zawołała zaraz w progu. — Nie uważałam, że z wozowni dyszel wygląda… i łup! Świeczki mi w oczach stanęły, ale nic to! Pan Zagłoba prosił, żeby ci tego nie mówić. Nie powiedziałam ci, że tak będzie? Zaraz powiedziałam, a tyś go chciała we mnie wmówić! Nie bój się, znają cię! Trochę jeszcze boli! Ja pana Nowowiejskiego w ciebie nie wmawiałam, ale Ketlinga, oho! Chodzi teraz po całym domu i za głowę się trzyma, i do samego siebie gada. Ładnie, Krzysiu, ładnie! Szkot, Szkot, kot, kot!", + "116536": "Tu Basia poczęła przysuwać palec do oczu towarzyszki.", + "116537": "— Basiu! — zawołała Drohojowska.", + "116538": "— Szkot, Szkot, kot, kot!", + "116539": "— Jaka ja nieszczęśliwa, jaka ja nieszczęśliwa! — wykrzyknęła nagle Krzysia i zalała się łzami.", + "116540": "Po chwili Baśka zaczęła ją pocieszać, ale to nic nie pomogło i dziewczyna rozślochała się jak nigdy przedtem w życiu.", + "116541": "Rzeczywiście w całym tym domu nie wiedział nikt, jak dalece była nieszczęśliwa. Od kilku dni była w gorączce, twarz jej zbladła, oczy zapadły, pierś poruszała się krótkim i przerywanym oddechem, stało się z nią coś dziwnego; zapadła jakby w gwałtowną niemoc, a nie przyszło to z wolna, stopniowo, ale od razu; porwało ją to jak wicher, jak burza; rozżarzyło jej krew jak płomień; olśniło jej wyobraźnię jak błyskawica. Ani chwili nie mogła stawić oporu tej sile, tak nielitościwie nagłej. Spokojność opuściła ją. Wola jej była jako ptak ze złamanymi skrzydłami…", + "116542": "Sama nie wiedziała, czy kocha Ketlinga, czy go nienawidzi, i strach niezmierny ogarniał ją przed tym pytaniem; ale to czuła, że serce jej bije tak szybko tylko przez niego; że głowa myśli tak bezładnie tylko o nim; że pełno go w niej, koło niej, nad nią. I ani sposób od tego się obronić! Łatwiej by go nie kochać, niż o nim nie myśleć, bo upoiły się jego widokiem oczy, zasłuchały się w jego głos uszy, nasiąknęła nim dusza cała… Sen nie uwalniał jej od tego natrętnika, bo ledwie zamknęła oczy, natychmiast twarz jego pochylała się nad nią szepcąc: „Wolę cię niż królestwo, niż sceptr, niż sławę, niż bogactwa…” I głowa ta była blisko, tak blisko, że nawet w ciemności krwawe rumieńce oblewały czoło dziewczyny. Była to Rusinka o krwi gorącej, więc jakieś ognie nieznane wstawały w jej piersi, ognie, o których nie wiedziała dotąd, że istnieć mogą, a pod żarem których ogarniał ją zarazem i strach, i wstyd, i wielka niemoc, i jakaś omdlałość, zarazem bolesna i luba. Noc nie przynosiła jej spoczynku. Opanowywało ją coraz większe zmęczenie, jakoby po pracy ciężkiej.", + "116543": "— Krzysiu! Krzysiu! Co się z tobą dzieje! — wołała sama na siebie. Lecz była jakoby w odurzeniu i w zapamiętaniu nieustającym.", + "116544": "Nic się jeszcze nie stało, nic nie zaszło, z Ketlingiem nie zamienili dotychczas dwóch słów na osobności, a choć myśl o nim ogarnęły ją całkowicie, przecie jakiś instynkt szeptał jej ustawicznie: „Strzeż się! Unikaj go!…” I unikała…", + "116545": "O tym, że była zmówiona z Wołodyjowskim, nie myślała dotąd, i to było jej szczęście; nie myślała zaś dlatego właśnie, że dotąd nic się nie stało i że nie myślała o nikim; ni o sobie, ni o innych, tylko o Ketlingu!", + "116546": "Ukrywała też to w duszy najgłębiej, a myśl, że nikt się tego nie domyśla, co się w niej dzieje, że nikt się nią i Ketlingiem razem nie zajmuje, przynosiła jej ulgę niemałą. Nagle słowa Basi przekonały ją, że jest inaczej, że już się ludzie na nich patrzą, że ich już łączą w myśli, że odgadują. Więc frasunek, wstyd i ból, razem wzięte, przezwyciężyły jej wolę i rozpłakała się jak małe dziecko.", + "116547": "Słowa Basi były jednakże dopiero początkiem tych rozlicznych przytyków, tych znaczących spojrzeń, mrugań oczyma, potrząsań głową, tych wreszcie słów obosiecznych, które musiała przenieść. Rozpoczęło się to zaraz przy obiedzie. Pani stolnikowa jęła przenosić wzrok z niej na Ketlinga i z Ketlinga na nią, czego nie czyniła dawniej. Pan Zagłoba chrząkał znacząco. Chwilami rozmowa przerywała się nie wiadomo dlaczego i nastawało milczenie, a raz w czasie takiej przerwy roztrzepana Basia zawołała na cały stół:", + "116548": "— Wiem coś, ale nie powiem!", + "116549": "Krzysia spłonęła natychmiast, a potem zaraz zbladła, jakby jakieś groźne niebezpieczeństwo przeleciało koło niej; Ketling schylił także głowę. Oboje czuli doskonale, że się to do nich stosuje, i chociaż unikali ze sobą rozmowy, choć ona strzegła się, żeby na niego nie spojrzeć, przecie jasnym było dla obojga, że między nimi coś się staje, że wytwarza się jakowaś nieokreślona wspólność konfuzji, która ich łączy, a zarazem i oddala, bo przez nią tracą całkiem swobodę i nie mogą być już sobie zwykłymi przyjaciółmi. Szczęściem dla nich nikt nie zwrócił uwagi na słowa Basi, bo pan Zagłoba wybierał się do miasta i miał wrócić z liczną rycerską kompanią, tym więc wszyscy byli zajęci.", + "116550": "Jakoż wieczorem dworek Ketlinga zajaśniał światłem; przybyło kilkunastu wojskowych i muzyka, którą uprzejmy gospodarz dla rozrywki pań sprowadził. Tańców nie można wprawdzie było wyprawić, bo wielki post i żałoba Ketlinga stały na przeszkodzie, ale słuchano kapeli i zabawiano się rozmową. Panie przybrały się odświętnie; pani stolnikowa wystąpiła we wschodnich jedwabiach, „hajduczek” wystroił się pstro i rwał oczy żołnierskie swoją różową buzią i jasną czupryną, która spadała co chwila na oczy; budził śmiech rezolutnością mowy i dziwił manierami, w których kozacza śmiałość mieszała się z wdziękiem niewymownym.", + "116551": "Krzysia, której żałoba po ojcu była już przy końcu, miała na sobie suknię białą, przetykaną srebrem. Rycerze porównywali ją: jedni do Junony, drudzy do Diany, ale nikt nie przysuwał się do niej zbyt blisko, nikt nie kręcił wąsa, nie szurgał nogami i nie zarzucał wylotów; żaden nie spoglądał na nią iskrzącymi oczyma i o afektach nie zaczynał rozmowy. Natomiast zaraz zauważyła, że ci, którzy spoglądają z podziwem i uwielbieniem na nią, spoglądają potem na Ketlinga; że niektórzy zbliżywszy się do niego ściskają mu rękę, jakby czegoś winszując i życząc; że on podnosi ramiona i rozkłada dłonie, jakby się czegoś wypierał.", + "116552": "Krzysia, która z natury była czujną i przenikliwą, była prawie pewną, że to o niej do niego mówią, że ją niemal za jego narzeczoną uważają. A ponieważ nie mogła przewidzieć, że pan Zagłoba szepnął już każdemu z ichmościów coś do ucha, więc zachodziła w głowę, skąd się owe ludzkie przypuszczenia biorą.", + "116553": "„Czy ja mam co na czole napisanego?” — myślała z niepokojem, zawstydzona i stroskana.", + "116554": "A wtem i słowa zaczęły ją dolatywać przez powietrze, niby nie do niej mówione, ale głośne: „Szczęśliwy Ketling!…” „W czepku się rodził…” „Nie dziw, bo i on gładysz!…” i tym podobne.", + "116555": "Inni, grzeczni kawalerowie, chcąc ją zabawić i coś miłego jej rzec, rozmawiali z nią o Ketlingu chwaląc go niezmiernie, wynosząc jego męstwo, uczynność i dworskie obyczaje, i ród starożytny. A Krzysia, rada nierada, musiała słuchać i oczy jej mimo woli szukały tego, o którym była mowa, a czasem spotykały się z jego oczyma. Wówczas czar ogarniał ją z nową siłą i sama o tym nie wiedząc, upajała się jego widokiem. Bo jakże różnił się Ketling od tych wszystkich szorstkich postaci żołnierskich! „Królewicz między swymi dworzany” — myślała Krzysia patrząc na tę szlachetną, arystokratyczną głowę i na te anielskie oczy, pełne jakowejś przyrodzonej melancholii, i na to czoło ocienione płowym, bujnym włosem. Serce poczynało w niej mdleć i zamierać, jakby to była dla niej najdroższa w świecie głowa. On to widział i nie chcąc powiększać jej zmieszania, nie zbliżał się, chyba że kto inny siedział obok. Gdyby też była królową, nie mógłby otaczać ją większą czcią i większymi atencjami, niż to czynił. Mówiąc do niej schylał głowę i zasuwał za siebie jedną nogę, jakby na znak, że przyklęknąć w każdej chwili gotów; mówił zaś z powagą, nigdy żartobliwie, chociaż na przykład z Baśką rad żartował. W obchodzeniu się jego z nią obok czci największej był raczej pewien odcień pełnego słodyczy smutku. Dzięki tej powadze nikt inny nie pozwolił sobie również ni na słowa zbyt wyraźne, ni na żart zbyt śmiały, jak gdyby wszystkim udzieliło się przekonanie, że to jest panna godnością i urodzeniem od wszystkich wyższa, z którą nigdy nie dość polityki.", + "116556": "Krzysia była mu za to serdecznie wdzięczna. W ogóle wieczór ten upłynął dla niej kłopotliwie, ale słodko. Gdy się zbliżyła północ, kapela ustała grać, panie pożegnały towarzystwo, a między rycerstwem poczęły krążyć gęsto kielichy i rozpoczęła się szumniejsza zabawa, w której godność hetmańską objął pan Zagłoba.", + "116557": "Baśka poszła na górę wesoła jak ptak, bo wybawiła się okrutnie, więc zanim klęknęła do pacierza, poczęła szaleć, terkotać, naśladować różnych gości, wreszcie rzekła do Krzysi klaszcząc w ręce:", + "116558": "— Doskonale, że ten twój Ketling przyjechał! Przynajmniej na żołnierzach nie zbraknie! Oho! Niech się jeno post skończy, zatańcuję się na umor. To będziem używały! A na twoich zrękowinach z Ketlingiem, a na twoim weselu! No, jeśli domu nie przewrócę, to niech mnie Tatarzy w jasyr wezmą! Co by to było, żeby nas tak wzięli? To by dopiero było! Ha! Dobry Ketling! Dla ciebie to on muzykantów sprowadza, ale przy tobie i ja używam. Będzie on dla ciebie coraz nowe dziwy wyprawiał, póki nie zrobi tak!…", + "116559": "To rzekłszy Baśka rzuciła się nagle na kolana przed Krzysią i objąwszy ją wpół rękoma, poczęła mówić udając niski głos Ketlinga:", + "116560": "— Waćpanno! Tak waćpannę miłuję, że dychać nie mogę… Miłuję waćpannę i piechotą, i na koniu, i na czczo, i po jedzeniu, i na wieki, i po szkocku… Chceszli być moją?…", + "116561": "— Baśka! Będę się gniewać! — wołała Krzysia.", + "116562": "Ale zamiast się gniewać, chwyciła ją w ramiona i niby usiłując ją podnieść poczęła całować jej oczy.", + "116563": "Rozdział XIII", + "116564": "Pan Zagłoba wiedział doskonale, że mały rycerz miał się więcej ku Krzysi niż ku Baśce, ale właśnie dlatego postanowił Krzysię usunąć. Znając na wskroś Wołodyjowskiego był przekonany, że ten, byle nie miał wyboru, zwróci się niechybnie ku Basi, w której sam stary szlachcic tak się zaślepił, iż w głowie nie chciało mu się pomieścić, jak ktokolwiek mógł inną nad nią przekładać. Rozumował też sobie, że nie może oddać Wołodyjowskiemu większej przysługi nad zaswatanie mu swego hajduczka, i rozpływał się na myśl o tym stadle. Na Wołodyjowskiego był zły, na Krzysię także; wolałby wprawdzie, żeby pan Michał ożenił się z Krzysia niż z nikim, ale postanowił uczynić wszystko, żeby się ożenił z hajduczkiem.", + "116565": "I właśnie dlatego, że wiadomy mu był pociąg małego rycerza do Drohojowskiej, postanowił co prędzej Ketlingową z niej uczynić.", + "116566": "Jednakże odpowiedź, jaką w kilkanaście dni później odebrał od Skrzetuskiego, zachwiała go nieco w postanowieniu.", + "116567": "Skrzetuski radził mu w nic się nie wdawać, obawiał się bowiem, że w przeciwnym razie snadnie wielkie niesnaski między przyjaciółmi wyniknąć mogą. Tego i pan Zagłoba sobie nie życzył, więc oto ozwały się w nim pewne wyrzuty, które uspokajał następującym rozumowaniem:", + "116568": "— Gdyby to już sobie Michał z Krzysia obiecali i gdybym wówczas Ketlinga między nich jako klin wbijał, to nie mówię! Salomon powiada: „Nie wścibiaj nosa do cudzego trzosa” — i ma rację. Ale życzyć każdemu wolno. Zresztą właściwie biorąc, cóż to ja takiego uczyniłem? Niech mi kto powie, co?", + "116569": "To rzekłszy pan Zagłoba wziął się w boki i wysunąwszy wargę począł spoglądać wyzywająco na ściany swojej izby, jakby od nich spodziewał się zarzutów, ale że ściany nie odrzekły nic, więc sam mówił dalej:", + "116570": "— Powiedziałem Ketlingowi, że hajduczka przeznaczam dla Michała. Albo to mi nie wolno? Może nie prawda? Jeśli Michałowi kogo innego życzę, to niech mnie pedogra ukąsi!…", + "116571": "Ściany przyznały zupełnym milczeniem słuszność panu Zagłobie.", + "116572": "On zaś ciągnął:", + "116573": "— Powiedziałem hajduczkowi, że Ketling przez Drohojowską ustrzelon, może nieprawda? Zali sam się nie przyznał, zali nie wzdychał siedząc przy piecu, aż popiół wylatywał na izbę? A com widział, tom i innym powiedział. Skrzetuski jest realista, ale też i moim dowcipem za psami nikt nie ciskał. Sam wiem, co można powiedzieć, a o czym lepiej zamilczeć… Hm! Pisze, żeby się w nic nie wdawać! Może i to być. Tak dalece nie będę się w nic wdawał, że jak kiedy zostaniem samotrzeć z Krzysia i Ketlingiem w izbie, to sobie pójdę, a ich samych ostawię. Niech sobie radzą beze mnie. Ba, myślę, że i poradzą. Nie trzeba im żadnej pomocy, bo już i tak prze ich jedno ku drugiemu, że im oczy bieleją. A w dodatku idzie wiosna, w której to porze nie tylko słońce, ale i żądze zaczynają mocniej przypiekać… Dobrze! Zaniecham, jeno obaczym, co z tego wyniknie…", + "116574": "Jakoż wynik miał wkrótce nastąpić. Na czas Wielkiego Tygodnia całe towarzystwo z Ketlingowego dworu przeniosło się do Warszawy i stanęło w gospodzie przy ulicy Długiej, aby być w pobliżu kościołów i nabożeństwa zażyć do woli, a zarazem nasycić oczy świątecznym gwarem miejskim.", + "116575": "Ketling i tu czynił honory gospodarskie, bo choć cudzoziemiec z pochodzenia, najlepiej znał stolicę i wszędy miał pełno znajomych, przez których wszystko mógł ułatwić. Przesadzał się w uprzejmościach i prawie myśli towarzyszek zgadywał, a zwłaszcza Krzysine. Wszystkie też pokochały go szczerze; pani Makowiecka zaś, uprzedzona już poprzednio przez pana Zagłobę, spoglądała na niego i na Krzysię coraz przychylniejszym okiem i jeśli nic dotąd nie mówiła z dziewczyną, to tylko dlatego, że i on dotąd milczał. Ale zdawało się zacnej „ciotuli” rzeczą i naturalną, i przystojną, że kawaler wysługuje się panience, zwłaszcza że to był kawaler prawdziwie świetny, którego na każdym kroku spotykały oznaki szacunku i przyjaźni nie tylko od niższych, ale od wyższych, tak wszystkich umiał sobie zjednać swoją istotnie cudną urodą, obyczajami, powagą, hojnością, słodyczą w czasie pokoju, męstwem w czasie wojny.", + "116576": "„Będzie, co Bóg da i mój mąż postanowi — myślała sobie pani stolnikowa — ale nie będę im przeszkadzała”.", + "116577": "Dzięki temu postanowieniu Ketling częściej teraz przestawał z Krzysią i dłużej z nią przebywał niż we własnym domu. Zresztą całe towarzystwo chodziło ciągle razem. Zagłoba podawał zwykle ramię samej stolnikowej, Ketling Krzysi, a Basia, jako najmłodsza, biegła luzem, to zapędzając się nadto naprzód, to zatrzymując się przed bazarami dla pogapienia się na towary i różne zamorskie dziwa, których nigdy dotąd nie widziała. Krzysia oswoiła się z wolna z Ketlingiem i gdy teraz wspierała się na jego ramieniu, gdy słuchała jego rozmowy lub patrzyła w jego szlachetną twarz, serce nie tłukło się już z dawnym niepokojem w jej piersi, nie odchodziła od niej przytomność, nie ogarniała jej konfuzja, ale niezmierna i upajająca słodycz. Byli ciągle ze sobą: klękali obok siebie w kościołach, głosy ich mieszały się w modlitwie i śpiewach pobożnych.", + "116578": "Ketling znał dobrze stan swego serca; Krzysia bądź z braku odwagi, bądź dlatego, że sama siebie chciała oszukać, nie powiedziała sobie: „kocham go” — ale pokochali się bardzo mocno. Że zaś obok tego zawiązała się między nimi wielka przyjaźń, że poza miłością jeszcze się lubili niezmiernie, a o samej miłości nic dotąd sobie nie rzekli, przeto czas im schodził jak sen i pogoda była nad nimi.", + "116579": "Wkrótce miały ją dla Krzysi przesłonić chmury wyrzutów, ale obecnie była pora spoczynku. Właśnie przez zbliżenie się do Ketlinga, przez oswojenie się z nim, przez ową przyjaźń, jaka razem z miłością między nimi zakwitła, skończyły się Krzysine niepokoje, wrażenia nie były tak gwałtowne, uciszyły się rozterki krwi i wyobraźni. Oto byli siebie blisko, było im przy sobie dobrze i Krzysia, oddawszy się całą duszą tej wdzięcznej obecności, nie chciała myśleć o tym, że ona skończy się kiedykolwiek i że do rozproszenia ułudy potrzeba tylko jednego słowa Ketlinga: „Kocham!”", + "116580": "Słowo to zostało wkrótce wymówione. Raz, gdy stolnikowa z Basią były u chorej krewnej, namówił Ketling Krzysię i pana Zagłobę do zwiedzenia zamku królewskiego, którego Krzysia nie znała dotąd, a o którego osobliwościach dziwy opowiadano w całym kraju. Udali się więc we troje. Hojność Ketlingowa otworzyła im wszystkie wejścia i Krzysię witały tak uniżone ukłony odźwiernych, jak gdyby była królową i do własnej wstępowała rezydencji. Ketling, znający doskonale zamek, oprowadzał ją po wspaniałych salach i komnatach. Oglądali teatrum, łaźnie królewskie; zatrzymywali się przed obrazami przedstawiającymi bitwy i zwycięstwa Zygmunta i Władysława, odniesione nad wschodnią dziczą; przeszli na tarasy, z których wzrok ogarniał niezmierną przestrzeń kraju. Krzysia nie mogła wyjść z podziwu, on zaś tłumaczył jej każdą rzecz i przedstawiał, a od czasu do czasu milknął i spoglądając w jej ciemnoniebieskie oczy zdawał się mówić wzrokiem:", + "116581": "„Co znaczą te wszystkie cuda wobec ciebie, cudzie! Co znaczą te skarby wobec ciebie, skarbie!”", + "116582": "Panna zaś rozumiała tę cichą mowę. Za czym wwiódł ją do jednej z komnat królewskich i stanąwszy przed ukrytymi drzwiami w ścianie, rzekł:", + "116583": "— Tędy aż do katedry dojść można. Jest tu długi korytarz, który się kończy ganeczkiem niedaleko wielkiego ołtarza. Z onego ganeczku królestwo mszy zwykle słuchają.", + "116584": "— Znam dobrze tę drogę — odpowiedział Zagłoba — bo żem to był z Janem Kazimierzem konfident i Maria Ludowika pasjami mnie kochała, więc często mnie oboje na mszę ze sobą zapraszali, a to żeby się moją kompanią cieszyć i pobożnością budować.", + "116585": "— Chcesz waćpanna wstąpić? — pytał Ketling dając znak odźwiernemu, by drzwi otworzył.", + "116586": "— Wejdźmy — rzekła Krzysia.", + "116587": "— Idźcie sami — ozwał się pan Zagłoba — młodziście i macie dobre nogi, a jam się już dosyć nadreptał. Idźcie, idźcie, ja tu z odźwiernym zostanę. Choćbyście też i po parę pacierzy zmówili, nie będę gniewny na mitręgę, bo sobie przez ten czas wypocznę.", + "116588": "Więc weszli.", + "116589": "On wziął jej rękę i prowadził długim korytarzem. Ręki tej nie przyciskał do serca; szedł spokojny i skupiony. Boczne okienka rozświecały raz w raz ich postaci, po czym znowu pogrążali się w mroku. Jej nieco serce biło, bo oto pozostali pierwszy raz sam na sam, ale jego spokój i słodycz uspokajały i ją także. Weszli na koniec na ganeczek, umieszczony w prawej ścianie kościelnej, już za stallami, nieopodal wielkiego ołtarza.", + "116590": "Więc naprzód klękli i poczęli się modlić. Kościół był cichy i pusty. Dwie świece paliły się przed wielkim ołtarzem, jednak cała ta głębsza część nawy pogrążona była w uroczystym półcieniu. Tylko od szyb tęczowych wchodziły blaski rozmaite i padały na te dwie przecudne twarze pogrążone w modlitwie, spokojne, podobne do twarzy cherubinów.", + "116591": "Ketling podniósł się pierwszy i począł szeptać, bo w kościele nie śmiał podnosić głosu:", + "116592": "— Patrz pani na one aksamitne oparcia: są na nich ślady, gdzie wspierały się głowy obojga królestwa. Królowa siadała z tej strony, bliżej ołtarza. Odpocznij pani na jej miejscu…", + "116593": "— Zali prawda, że ona całe życie była nieszczęśliwa? — szepnęła siadając Krzysia.", + "116594": "— Historię jej słyszałem jeszcze dzieckiem, bo opowiadano ją po wszystkich rycerskich zamkach. Być może, że była nieszczęśliwa, gdyż nie mogła zaślubić tego, którego pokochało jej serce.", + "116595": "Krzysia oparła głowę o to samo miejsce, na którym było wgłębienie wytłoczone przez głowę Marii Ludwiki, i przymknęła oczy; jakieś bolesne uczucie ścisnęło jej pierś; jakiś chłód wionął nagle z pustej nawy i zmroził ten spokój, który przed chwilą jeszcze przepełniał całą jej istotę. Ketling patrzył na nią w milczeniu; zrobiła się cisza prawdziwie kościelna.", + "116596": "Po czym obsunął się z wolna do nóg Krzysinych i tak mówić począł głosem wzruszonym, lecz spokojnym:", + "116597": "— Nie grzech to, że w świętym miejscu przed tobą klękam, bo gdzież, jeśli nie do kościoła, czysta miłość po błogosławieństwo przychodzi. Miłuję cię więcej niż zdrowie, miłuję cię nad wszelkie dobro ziemskie, miłuję cię duszą, miłuję cię sercem i tu, wobec tego ołtarza, miłość ci moją wyznawam!…", + "116598": "Twarz Krzysi pobielała jak płótno. Wsparta głową na aksamicie poręczy nie uczyniła nieszczęsna panna żadnego ruchu, on zaś mówił dalej:", + "116599": "— Więc nogi twoje obejmuję i o wyrok cię błagam: mamli odejść z radością niebiańską czy też z żalem nieznośnym, którego zgoła przeżyć nie zdołam?…", + "116600": "Tu chwilę czekał odpowiedzi, lecz gdy jej nie było, skłonił głowę tak, że prawie dotykała stóp Krzysinych, i wzruszenie widocznie opanowywało go coraz większe, bo głos mu drgał, jak gdyby piersiom jego brakło oddechu.", + "116601": "— W ręce twoje oddaję szczęście i życie moje. Zmiłowania wyglądam, bo mi ciężko okrutnie…", + "116602": "— Módlmy się o boskie miłosierdzie! — zawołała nagle Krzysia obsuwając się na kolana.", + "116603": "Ketling nie zrozumiał, ale nie śmiał się tej intencji sprzeciwić, więc pełen oczekiwania, niepokoju, klęknął przy niej i znów się poczęli modlić.", + "116604": "W pustym kościele słychać było chwilami podnoszące się głosy, którym echo nadawało dźwięki dziwne i żałobne.", + "116605": "— Boże, bądź miłościw! — ozwała się Krzysia.", + "116606": "— Boże, bądź miłościw! — powtórzył Ketling.", + "116607": "— Zmiłuj się nad nami!", + "116608": "— Zmiłuj się nad nami!", + "116609": "Dalej modliła się już cicho, ale widział Ketling, że płacz wstrząsa całą jej postacią. Długo nie mogła się uspokoić, potem uspokoiwszy się, długo jeszcze klęczała bez ruchu, wreszcie podniosła się i rzekła:", + "116610": "— Pójdźmy…", + "116611": "Wyszli znów na ów długi korytarzyk. Ketling spodziewał się, że w drodze otrzyma od niej jakowąś odpowiedź, i patrzył w jej oczy, ale na próżno.", + "116612": "Szła spiesznie, jakby pragnąc co prędzej znaleźć się w komnacie, w której czekał na nich pan Zagłoba.", + "116613": "Więc gdy już drzwi były o kilkanaście kroków, rycerz uchwycił za kraj jej sukni.", + "116614": "— Panno Krystyno! — rzekł — na wszystko, coć święte…", + "116615": "Wówczas Krzysia odwróciła się i chwyciwszy tak szybko jego dłoń, że nie miał czasu postawić najmniejszego oporu, przycisnęła ją w mgnieniu oka do ust.", + "116616": "— Miłuję cię z całej duszy, ale nigdy nie będę twoją! — rzekła.", + "116617": "I nim zdumiony Ketling zdołał wymówić słowo, dodała jeszcze:", + "116618": "— Zapomnij o wszystkim, co było!…", + "116619": "Po chwili znaleźli się oboje w komnacie.", + "116620": "Odźwierny spał w jednym krześle, a pan Zagłoba w drugim. Jednak wejście młodych zbudziło ich. Zagłoba otworzył oko i począł nim mrugać na wpół przytomnie.", + "116621": "Z wolna jednak wróciła mu pamięć czasu i osób.", + "116622": "— Ha! To wy! — rzekł obciągając pas ku dołowi. — Śniło mi się, że nowy elekt stanął, ale to był Piast. Byliście na ganeczku?", + "116623": "— Tak jest.", + "116624": "— A dusza Marii Ludowiki nie ukazała się wam przypadkiem?", + "116625": "— Owszem! — odrzekła głucho Krzysia.", + "116626": "Rozdział XIV", + "116627": "Po wyjściu z zamku Ketling potrzebując zebrać myśli i otrząsnąć się ze zdumienia, w które wprawiło go postępowanie Krzysi, pożegnał ją i Zagłobę zaraz przed bramą, oni zaś oboje udali się z powrotem do gospody. Basia z panią stolnikową już były od chorej wróciły także i pani stolnikową przywitała pana Zagłobę następującymi słowy:", + "116628": "— Miałam pismo od męża, któren przy Michale w stanicy dotąd bawi. Zdrowi są obaj i niedługo się tu obiecują. Jest list od Michała do waćpana, a do mnie tylko podskryptum w mężowskim. Pisze też mąż, że dyferencję, która była z Żubrami o jedną Basiną majętność, szczęśliwie ukończył. Teraz już tam sejmiki z bliska… Powiada, że tam imię pana Sobieskiego okrutnie znaczy, więc i sejmik po jego myśli wypadnie. Kto żyw, na elekcję się wybiera, ale nasze strony będą z panem marszałkiem koronnym. Ciepło już tam i dżdże chodzą… W Werchutce u nas spaliły się zabudowania… Czeladnik ogień zapuścił, a że wiatr był…", + "116629": "— Gdzie list Michałowy do mnie? — spytał pan Zagłoba przerywając potok nowin wypowiadanych jednym tchem przez zacną panią stolnikową.", + "116630": "— Ot, jest! — odrzekła podając mu pismo pani stolnikowa. — Że wiatr był, a ludzie na jarmarku…", + "116631": "— Jakże się te listy tu dostały? — spytał znów Zagłoba.", + "116632": "— Przyszły do pana Ketlingowego dworca, a stamtąd czeladnik odniósł… Że zaś, powiadam, wiatr był…", + "116633": "— Chcesz waćpani dobrodziejka posłuchać?", + "116634": "— Owszem, bardzo proszę.", + "116635": "Pan Zagłoba złamał pieczęcie i począł czytać, naprzód półgłosem dla samego siebie, potem głośno dla wszystkich:", + "116636": "„Pierwsze to pismo do was posyłam, ale bogdaj drugiego nie będzie, bo tu i poczty niepewne, i sam personaliter niedługo się między wami stawię. Dobrze tu w polu, ale przecie do was serce okrutnie mnie ciągnie i rozmyślaniom a wspominkom końca nie masz, kwoli którym solitudo milsza mi od kompanii. Robota obiecana minęła, bo ordy cicho siedzą, jeno mniejsze kupy w łąkach buszują, które też dwukrotnie podeszliśmy tak fortunnie, że ni świadek klęski nie ostał”.", + "116637": "— O, to ich przygrzali! — zawołała z radością Basia. — Nie masz nad stan żołnierski!", + "116638": "„Ci z Doroszeńkowej hassy (czytał dalej Zagłoba) radzi by z nami pohałasować, ale im bez ordy nijak. Jeńcy zeznają, że znikąd się żaden większy czambuł nie ruszy, zaś i ja tak myślę, bo miałobyli co z tego być, to by już było, gdyż trawy od tygodnia zielenieją i jest czym konie popaść. W jarach tu i owdzie jeszcze się coś śniegu przytaiło, ale wysoki step zielony i wiatr ciepły wieje, od którego konie poczynają lenieć, a to najpewniejsze wiosny signum. Po permisję już posłałem, która lada dzień nadejdzie, i zaraz ruszę… Pan Nowowiejski zastąpi mnie w stróżowaniu, przy którym tak mało roboty, żeśmy z Makowieckim liszki po całych dniach szczwali dla samej uciechy, boć futro ku wiośnie nicpotem. Jest też siła dropiów, a czeladnik mój ustrzelił pelikana z guldynki. Ściskam waćpana z całego serca, pani siostrze ręce całuję, a także pannie Krzysi, której przychylności fortissime się polecam, o to głównie Boga prosząc, abym ją niezmienioną zastał i tej samej pociechy mógł zażywać. Pokłoń się waćpan ode mnie pannie Basi. Nowowiejski złość za mokotowską rekuzę kilkakrotnie na karkach hultajskich wywierał, ale jeszcze się zapamiętywa; znać nie ze wszystkim mu ulżyło. Bogu i Jego przenajświętszej łasce was polecam.", + "116639": "P. scriptum: Kupiłem od przejezdnych Ormianów błam gronostajów bardzo zacny; ten gościńcem pannie Krzysi przywiozę, a i dla naszego hajduczka znajdą się bakalijki tureckie”.", + "116640": "— Niech sobie je pan Michał sam zje, bom ja nie dziecko! — ozwała się Basia, której policzki zapłonęły jakoby od nagłej przykrości.", + "116641": "— To nierada go zobaczysz? Gniewasz się na niego? — spytał Zagłoba.", + "116642": "Lecz ona mruknęła coś tylko z cicha i naprawdę pogrążyła się w gniewie, rozmyślając trochę o tym, jak pan Michał lekko ją traktuje, a trochę o dropiach i o owym pelikanie, który szczególnie podniecił jej ciekawość.", + "116643": "Krzysia podczas czytania siedziała z zamkniętymi oczyma, odwrócona od światła, było zaś to prawdziwe szczęście, że obecni nie mogli widzieć jej twarzy, gdyż zaraz poznaliby, że się dzieje z nią coś nadzwyczajnego. To, co zaszło w kościele, a następnie list pana Wołodyjowskiego to były dla niej jakoby dwa uderzenia obucha. Sen cudny pierzchnął i od tej chwili stanęła dziewczyna twarzą w twarz rzeczywistości ciężkiej jak nieszczęście. Na poczekaniu nie mogła zebrać myśli i tylko niewyraźne, mgliste uczucia wichrzyły w jej sercu. Wołodyjowski razem ze swoim listem, razem z zapowiedzią przyjazdu i z błamem gronostajów wydał jej się tak płaskim, że prawie wstrętnym. Natomiast nigdy Ketling nie był jej droższym. Drogą jej była sama myśl o nim, drogie jego słowa, kochana jego twarz, drogim jego smutek. I oto trzeba będzie odejść od kochania, od uwielbienia, od tego, do którego rwie się serce, wyciągają ramiona; zostawić umiłowanego człowieka w desperacji, w wiecznym smutku, w zmartwieniu, a oddać duszę i ciało innemu, któren dla tego samego, że jest innym, staje się niemal nienawistnym.", + "116644": "„Nie zmogę się, nie zmogę się!” — wołała w duszy Krzysia.", + "116645": "I czuła to, co czuje branka, której wiążą ręce, a jednak sama się ona związała, bo przecie mogła powiedzieć swego czasu Wołodyjowskiemu, że mu będzie siostrą, niczym więcej.", + "116646": "Tu przyszedł jej na pamięć ów pocałunek przyjęty i oddany, więc ogarnął ją wstyd i pogarda dla samej siebie. Zali kochała już wówczas Wołodyjowskiego?", + "116647": "Nie! W sercu jej nie było miłości, tylko prócz współczucia ciekawość i bałamuctwo, pozorami siostrzeńskiego afektu pokryte. Teraz dopiero poznała, że między pocałowaniem z wielkiej miłości a pocałowaniem z popędu krwi jest taka różnica, jak między aniołem i diabłem. Obok pogardy wezbrał gniew w Krzysi, atoli poczęła się w niej dusza burzyć i przeciw Wołodyjowskiemu. On także był winien, czemuż cała pokuta i zgryzota, i zawód ma spadać na nią? Czemu by i on nie miał zakosztować tego gorzkiego chleba? Zali ona nie ma prawa powiedzieć mu, gdy powróci:", + "116648": "— Zmyliłam się… litość nad waćpanem wzięłam za afekt; zmyliłeś się i ty; teraz poniechaj mnie, jako ja ciebie poniechałam!…", + "116649": "Nagle strach ją porwał za włosy przed zemstą groźnego męża, strach nie o siebie, ale o głowę ukochaną, na którą ta zemsta spadłaby niechybnie. W wyobraźni ujrzała Ketlinga stawającego do walki z tym złowrogim szermierzem nad szermierze i następnie padającego, jak pada kwiat podcięty kosą; ujrzała jego krew, jego wybladłą twarz, jego zamknięte na wieki oczy i cierpienia jej przeszły miarę wszelką.", + "116650": "Wstała czym prędzej i wyszła do swojej izby, by zejść ludziom z oczu, by nie słuchać rozmowy o Wołodyjowskim i o jego bliskim powrocie. W sercu jej wzbierała coraz większa przeciw małemu rycerzowi zawziętość.", + "116651": "Ale zgryzota i żal poszły w trop za nią; nie opuściły ją w czasie pacierzy; siadły na jej łóżku, gdy położyła się w nie zmożona słabością, i poczęły przemawiać do niej:", + "116652": "— Gdzie on? — pytał żal. — Patrz, nie wrócił dotąd do gospody; chodzi po nocy i ręce łamie. Chciałabyś mu nieba przychylić, oddałabyś za niego krew serdeczną, a napoiłaś go trucizną, nóż wepchnęłaś mu w serce.", + "116653": "— Gdyby nie twoja płochość, gdyby nie chęć wabienia każdego, którego spotkasz! — mówiła zgryzota — inaczej by wszystko być mogło, a teraz jeno desperacja ci zostaje. Twoja wina! Twoja wielka wina! Nie ma już rady, nie ma już dla cię ratunku, jeno wstyd a ból, a płakanie…", + "116654": "— Jak to on w kościele klęczał przed tobą — mówił znów żal. — Dziw, że ci serce nie pękło, kiedy ci w oczy patrzył i zmiłowania prosił. Słuszna było nad obcym się zlitować, a cóż dopiero nad nim, nad kochanym, nad najmilszym! Boże mu błogosław, Boże go pociesz!", + "116655": "— Gdyby nie twoja płochość, mógł w radości odejść ten najmilszy — powtarzała zgryzota — i tyś mu mogła w ramiona pójść jako wybrana, jako żona…", + "116656": "— I wiecznie z nim być! — dodawał żal.", + "116657": "A zgryzota:", + "116658": "— Twoja wina!", + "116659": "A żal:", + "116660": "— Krzysiu, płacz!", + "116661": "Więc znów zgryzota:", + "116662": "— Tym winy nie zmażesz!", + "116663": "Więc znów żal:", + "116664": "— Uczyń, co chcesz, a pociesz go.", + "116665": "— Wołodyjowski go zabije! — odpowiedziała natychmiast zgryzota.", + "116666": "Zimny pot oblał Krzysię i siadła na łóżku. Mocne światło księżyca wpadało do izby, która w tych białych blaskach wydawała się jakoś dziwnie i straszno.", + "116667": "„Co to jest? — myślała Krzysia — oto tam Basia śpi, widzę ją, bo miesiąc jej w twarz świeci, a ani wiem, kiedy przyszła, kiedy się rozebrała i położyła. Nie spałam przecież ani chwili, ale widać, że moja biedna głowa już na nic…”", + "116668": "Tak rozmyślając położyła się znowu, lecz wnet żal i zgryzota zasiadły także na krawędzi jej łóżka, zupełnie jakby jakieś dwie boginki, które wedle woli zanurzały się w blasku księżycowym lub też wypływały z tej srebrnej topieli na powrót.", + "116669": "— Nie będę dziś wcale spała! — rzekła sobie Krzysia.", + "116670": "I poczęła rozmyślać o Ketlingu, a przy tym cierpieć coraz bardziej.", + "116671": "Nagle, wśród ciszy nocnej, ozwał się żałosny głos Basi:", + "116672": "— Krzysiu!", + "116673": "— Nie śpisz?", + "116674": "— Bo mi się przyśniło, że jakowyś Turczyn pana Michała strzałą przeszył. Jezu Chryste! Sen mara! Ale aż mnie febra trzęsie. Zmówmy litanię, by Bóg nieszczęście odwrócił!", + "116675": "Krzysi przeleciała przez głowę błyskawicą myśl: „Bogdaj go kto ustrzelił!” Ale natychmiast przeraziła się własną złością, więc choć trzeba się jej było zdobyć na nadludzką siłę, aby w tej właśnie chwili modlić się o szczęśliwy powrót Wołodyjowskiego, jednak odrzekła:", + "116676": "— Dobrze, Basiu!", + "116677": "Za czym podniosły się obie z łóżek i klęknąwszy nagimi kolankami na zalanej księżycowym światłem podłodze, poczęły odmawiać litanię. Głosy ich odpowiadały sobie wzajemnie, to podnosząc się, to zniżając; rzekłbyś: izba zmieniła się w celę klasztorną, w której dwie białe mniszeczki odprawiają nocne modlitwy.", + "116678": "Rozdział XV", + "116679": "Nazajutrz dzień była już Krzysia spokojniejsza, albowiem wśród poplątanych ścieżek i manowców wybrała sobie drogę ciężką niezmiernie, ale nie błędną. Wstępując na nią wiedziała przynajmniej, dokąd dojdzie. Przede wszystkim jednak postanowiła widzieć się z Ketlingiem i rozmówić się z nim po raz ostatni, aby go od wszelakiej przygody zasłonić. Przyszło jej to niełatwo, bo Ketling nie pokazał się przez kilka następnych dni i na noc nie wracał.", + "116680": "Krzysia poczęła wstawać do dnia i chodzić do pobliskiego kościoła dominikanów w tej nadziei, że któregokolwiek ranka spotka go i rozmówi się z nim bez świadków.", + "116681": "Jakoż w kilka dni później spotkała go w samej bramie. On spostrzegłszy ją zdjął kapelusz i schyliwszy w milczeniu głowę stał bez ruchu; twarz miał zmęczoną bezsennością i cierpieniem, oczy zapadłe, na skroniach złotawe piętna; delikatna cera jego stała się woskową i wyglądał po prostu jak cudny kwiat, który więdnie. Krzysi na jego widok rozdarło się na dwoje serce, więc choć każdy krok stanowczy kosztował ją bardzo wiele, bo z natury była nieśmiałą, jednak pierwsza wyciągnęła doń rękę i rzekła:", + "116682": "— Niech waćpana Bóg pocieszy i ześle mu zapomnienie.", + "116683": "Ketling wziął jej rękę, przyłożył ją sobie do rozpalonego czoła, potem do ust, do których przyciskał ją długo i z całej mocy, wreszcie ozwał się głosem pełnym śmiertelnego smutku i rezygnacji:", + "116684": "— Nie masz dla mnie pociechy ni zapomnienia!…", + "116685": "Była chwila, że Krzysia potrzebowała całej mocy nad sobą, by nie zarzucić mu z żalu rąk na szyję i nie zakrzyknąć: „Kocham cię nad wszystko! Bierz mnie!” Czuła, że jeśli porwie ją płacz, to ona tak uczyni; więc długi czas stała przed nim w milczeniu, pasując się ze łzami. Jednak się wreszcie zmogła i poczęła mówić spokojnie, chociaż bardzo prędko, bo tchu jej brakło:", + "116686": "— Możeć to przyniesie jakowąś ulgę, gdy powiem, że nie będę niczyją… Idę za kratę… Waćpan mnie nigdy nie sądź źle, bom i tak już nieszczęśliwa! Waćpan mi przyrzeknij, daj mi parol, że się z afektu dla mnie nie spuścisz nikomu… że się nie przyznasz… że tego, co było, nie odkryjesz ni przyjacielowi, ni krewnemu. To moja ostatnia prośba. Przyjdzie ten czas, że waćpan będziesz wiedział, dlaczego to czynię… Ale i wtedy miej wyrozumienie. Dziś nie powiem więcej, bo od żalu zgoła nie mogę. Waćpan mi to przyrzeknij, to mnie pocieszysz, a inaczej chyba zamrę!", + "116687": "— Przyrzekam i parol daję! — odpowiedział Ketling.", + "116688": "— Bóg waćpanu zapłać, a ja z całego serca dziękuję! Ale i przy ludziach spokojną twarz pokazuj, by się zaś kto czego nie domyślił. Czas mi odejść. Waćpan jesteś taki dobry, że słów brak. Odtąd się już osobno nie będziem widzieli, jeno przy ludziach. Powiedzże mi jeszcze, że do mnie urazy nie chowasz… Bo męka co innego, a uraza co innego… Bogu mię ustępujesz, nie komu innemu… pamiętaj!", + "116689": "Ketling chciał coś przemówić, ale że cierpiał nad miarę, więc tylko jakieś niewyraźne dźwięki podobne do jęczenia wyszły z jego ust; następnie dotknął palcami Krzysinych skroni i trzymał je tak czas jakiś na znak, że jej przebacza i że ją błogosławi.", + "116690": "Po czym się rozstali; ona poszła do kościoła, a on znów w ulicę, by nie spotkać się z kim ze znajomych w gospodzie.", + "116691": "Krzysia wróciła dopiero w południe, a wróciwszy znalazła znamienitego gościa: był to ksiądz podkanclerzy Olszowski. Przyjechał on niespodzianie w odwiedziny do pana Zagłoby pragnąc, jak sam powiadał, poznać tak wielkiego kawalera, „którego przewagi wojenne są wzorem, a rozum przewodnikiem dla całego rycerstwa w tej wspaniałej Rzeczypospolitej”.", + "116692": "Pan Zagłoba był po prawdzie wielce zdumiony, lecz nie mniej kontent, iż go tak wielki honor wobec niewiast spotyka; puszył się więc niezmiernie, czerwienił, pocił, a jednocześnie starał się okazać pani stolnikowej, iż przywykł do podobnych odwiedzin ze strony największych dostojników w kraju i że nic sobie z nich nie robi.", + "116693": "Krzysia, przedstawiona prałatowi i ucałowawszy pobożnie jego ręce, usiadła przy Basi, rada, iż nikt na jej twarzy śladu niedawnych wzruszeń nie wyczyta.", + "116694": "Tymczasem ksiądz podkanclerzy obsypywał pochwałami pana Zagłobę tak obficie i tak łatwo, iż zdawało się, że coraz nowe ich zapasy wydobywał ze swych fioletowych, poobszywanych koronkami rękawów.", + "116695": "— Waszmość nie myśl — mówił — iż mnie tu sama ciekawość poznania pierwszego między rycerstwem męża przygnała, bo jakkolwiek podziw słusznym jest dla bohaterów hołdem, jednakże gdzie obok męstwa eksperiencja i bystry rozum sedes sobie obrały, tam ludzie i dla własnej korzyści odprawować zwykli pielgrzymki.", + "116696": "— Eksperiencja — rzekł skromnie pan Zagłoba — szczególniej w wojennym rzemiośle, z samym wiekiem przyjść musiała i może dlatego jeszcze nieboszczyk pan Koniecpolski, ojciec chorążego, czasem o radę mnie pytał, potem zaś: i pan Mikołaj Potocki, i książę Jeremi Wiśniowiecki, i pan Sapieha, i pan Czarniecki, ale co do przezwiska Ulisses, temu się zawsze przez modestię oponowałem.", + "116697": "— A jednak tak ono z waścią związane, że czasem i prawdziwego nazwiska ktoś nie powie, jeno rzeknie: „nasz Ulisses”, i wszyscy wraz odgadną, kogo orator chciał wyrazić. Więc też w dzisiejszych trudnych a przewrotnych czasach, gdy niejeden waha się w umyśle i nie wie, gdzie ma się obrócić, przy kim stanąć, rzekłem sobie: „Pójdę! zdania wysłucham, wątpliwości się pozbędę, światłą radą się oświecę”. Zgadujesz waszmość, iż o bliskiej elekcji chcę mówić, wobec której każda censura candidatorum ku czemuś dobremu przywieść może, a cóż dopiero taka, która z ust waszmościowych wypłynie. Słyszałem już między rycerstwem z największym aplauzem powtarzane, że waść nierad owych cudzoziemców widzisz, którzy się na nasz tron wspaniały cisną. W żyłach Wazów (miałeś waszmość powiedzieć) płynęła krew Jagiellońska, przeto za obcych nie mogli być uważani, ale ci cudzoziemcy (miałeś waszmość powiedzieć) ani naszych staropolskich obyczajów nie znają, ani naszych wolności uszanować nie potrafią i łatwo absolutum dominium wyniknąć stąd może. Przyznaję waszmości, iż głębokie to słowa, ale wybacz, jeżeli spytam: zali istotnie je wypowiedziałeś, czyli też opinio publica wszystkie głębsze sentencje tobie w pierwszym rzędzie ze zwyczaju już przypisuje?", + "116698": "— Świadkiem te białogłowy — odpowiedział Zagłoba — a choć niestosowna to dla nich materia, niechaj mówią, skoro Opatrzność w niezbadanych swych wyrokach dar mowy na równi z nami im przyznała!", + "116699": "Ksiądz podkanclerzy mimo woli spojrzał na panią Makowiecką, a następnie na dwie przytulone do siebie panienki.", + "116700": "Nastała chwila ciszy.", + "116701": "Nagle rozległ się srebrzysty głos Basi:", + "116702": "— Ja nie słyszałam!", + "116703": "Za czym Basia zmieszała się okrutnie i zaczerwieniła się po same uszy, zwłaszcza że pan Zagłoba zaraz rzekł:", + "116704": "— Wybacz wasza dostojność! Młode to, więc płoche! Ale quod attinet kandydatów, nieraz mówiłem, że na tych cudzoziemców będzie płakała wolność polska.", + "116705": "— Boję się i ja tego — odparł ksiądz Olszowski — lecz choćbyśmy chcieli jakowegoś Piasta, krew z krwi, kość z kości naszych, obrać, powiedz waszmość, w którą stronę serca nasze zwrócić się mają? Sama waszmościna myśl o Piaście jest wielka i jako płomień szerzy się po kraju, bo słyszę, że wszędy na sejmikach, gdzie jeno korupcji nie pobrano, jeden głos słychać: Piast! Piast!…", + "116706": "— Słusznie! Słusznie! — przerwał Zagłoba.", + "116707": "— Wszelako — ciągnął dalej podkanclerzy — łatwiej jest obwoływać Piasta niż tak pożądanego znaleźć, więc nie dziwuj się waszmość, że cię spytam: kogo miałeś na myśli?", + "116708": "— Kogo miałem na myśli? — powtórzył nieco zakłopotany Zagłoba.", + "116709": "I wysunąwszy wargę zmarszczył brwi. Ciężko mu było zdobyć się na prędką odpowiedź, bo dotychczas nie tylko nikogo nie miał na myśli, ale w ogóle nie miał wcale i tych myśli, które zręczny ksiądz podkanclerzy już mu był wmówił. Zresztą sam wiedział o tym i rozumiał, że podkanclerzy ciągnie go w jakowąś stronę, ale umyślnie ciągnąć się pozwolił, bo mu to pochlebiało wielce.", + "116710": "— Twierdziłem tylko in principio, że nam potrzeba Piasta — odrzekł wreszcie — ale co prawda, tom nikogo dotąd nie wymienił.", + "116711": "— Słyszałem o ambitnych zamiarach księcia Bogusława Radziwiłła! — mruknął jakby sam do siebie ksiądz Olszowski.", + "116712": "— Póki tchu w nozdrzech moich, póki ostatnia kropla krwi w piersi — zawołał z siłą głębokiego przekonania Zagłoba — nic z tego! Żyć bym w tak pohańbionym narodzie nie chciał, który by zdrajcę i judasza swego królem w nagrodę kreował!", + "116713": "— Głos to nie tylko rozumu, ale i obywatelskiej cnoty! — mruknął znów podkanclerzy.", + "116714": "„Ha! — pomyślał Zagłoba — chcesz ty mnie pociągnąć, pociągnę ja ciebie”.", + "116715": "Na to znów Olszowski:", + "116716": "— Kędyż tedy zapłyniesz, skołatana nawo ojczyzny mojej! Jakież cię burze, jakież cię skały czekają? Zaprawdę, źle będzie, gdy cudzoziemiec sternikiem twoim zostanie, ale widać tak musi być, gdy nie masz między twymi synami godniejszego!", + "116717": "Tu rozłożył białe ręce zdobne błyszczącymi pierścieniami i schyliwszy głowę rzekł z rezygnacją:", + "116718": "— Zatem Kondeusz, Lotaryńczyk lub książę Neyburski?… Nie masz innej rady!", + "116719": "— Nie może być! Piast! — odpowiedział Zagłoba.", + "116720": "— Kto? — spytał ksiądz.", + "116721": "I nastało milczenie.", + "116722": "Za czym znów zabrał głos podkanclerzy:", + "116723": "— Czy jest aby jeden, na którego zgodziliby się wszyscy? Gdzie jest taki, który by od razu tak przypadł rycerstwu do serca, by nikt nie śmiał przeciw wyborowi jego szemrać?… Był jeden taki, największy, najzasłużeńszy, twój, zacny rycerzu, przyjaciel, ten, który w sławie jak w słońcu chodził… Był taki…", + "116724": "— Książę Jeremi Wiśniowiecki! — przerwał Zagłoba.", + "116725": "— Tak jest! Ale on w grobie…", + "116726": "— Żyje syn jego! — odpowiedział Zagłoba.", + "116727": "Podkanclerzy zamrużył oczy i siedział czas jakiś w milczeniu; nagle podniósł głowę, spojrzał na pana Zagłobę i począł mówić z wolna:", + "116728": "— Dziękuję Bogu, że mnie natchnął myślą poznania waszmości. Tak jest! Żywie syn wielkiego Jeremiego, młode i pełne nadziei książę, względem którego ma Rzeczpospolita nie uiszczony dotąd dług do spłacenia. Ale z olbrzymiej fortuny nic mu nie zostało, jeno sława jako jedyna spuścizna. Więc w dzisiejszych zepsutych czasach, gdy każdy oczy tam tylko kieruje, gdzie je złoto przyciąga, kto wymówi jego imię, kto będzie miał odwagę jego kandydaturę postawić? Waćpan? — tak! Zali jednak znajdzie się takich wielu? Nie dziwno, że ten, komu wiek życia w bohaterskich zapasach na wszystkich polach przeminął, nie ulęknie się i na elekcyjnym polu hołd głośno słuszności oddać… Ale czy inni pójdą za nim?…", + "116729": "Tu podkanclerzy zamyślił się, po czym wzniósł oczy i dalej mówił:", + "116730": "— Bóg nad wszystkich mocniejszy. Kto wie, jakie są jego wyroki? Kto wie? Skoro pomyślę, jak całe rycerstwo wierzy i ufa waćpanu, zaprawdę spostrzegam ze zdumieniem, że jakowaś nadzieja wstępuje mi w serce. Powiedz mi waćpan szczerze, zali niepodobieństwa istniały dla cię kiedykolwiek?", + "116731": "— Nigdy! — odrzekł z przekonaniem Zagłoba.", + "116732": "— Zbyt ostro jednak tej kandydatury stawiać od razu nie należy. Niech się to imię o uszy ludzkie odbija, ale niech nie wydaje się przeciwnikom zbyt groźne; niech lepiej śmieją się i szydzą, by zbyt silnych nie stawiali impedimentów… Może też Bóg da, że nagle wypłynie, gdy tamte partie wzajem zniweczą swoje zabiegi… Toruj mu waszmość z wolna drogę i nie ustawaj w pracy, bo to kandydat twój, godny twego rozumu i doświadczenia… Boże cię błogosław w tych zamiarach…", + "116733": "— Mamże suponować — spytał Zagłoba — że wasza dostojność także o księciu Michale zamyślał?", + "116734": "Ksiądz podkanclerzy wydobył zza rękawa małą książeczkę, na której czerniał grubymi literami wybity tytuł Censura candidatorum, i rzekł:", + "116735": "— Czytaj waszmość, niech to pismo za mnie odpowie!", + "116736": "To rzekłszy ksiądz podkanclerzy począł się zbierać, lecz pan Zagłoba zatrzymał go i rzekł:", + "116737": "— Pozwolisz wasza dostojność, że ja jeszcze coś odpowiem. Więc naprzód dziękuję Bogu, że mniejsza pieczęć w takich znajduje się rękach, które umieją na wosk ludzi ugniatać.", + "116738": "— Jak to? — spytał zdziwiony podkanclerzy.", + "116739": "— Po drugie, z góry powiadam waszej dostojności, że kandydatura księcia Michała bardzo do serca mi przypada, bom jego ojca znał i miłował, i biłem się pod nim wraz z mymi przyjaciółmi, którzy także dusznie się uradują na myśl, że synowi będą mogli okazać tę miłość, jaką dla wielkiego ojca mieli. Przeto chwytam się tej kandydatury oburącz i dziś jeszcze pomówię z panem podkomorzym Krzyckim, familiantem wielkim i moim znajomkiem, który ma niepośledni mir u szlachty, bo trudno go nie kochać. Obaj tedy będziem czynić, co w mocy naszej, i Bóg da, że coś wskóramy.", + "116740": "— Niech was aniołowie prowadzą — odrzekł ksiądz — jeśli tak, to o nic więcej nie chodzi.", + "116741": "— Za pozwoleniem waszej dostojności. Mnie chodzi jeszcze o jedną rzecz: mianowicie, żeby wasza dostojność nie pomyślała sobie tak: „Swoje własne desiderata w gębę mu włożyłem, wmówiłem w niego, że to on z własnego rozumu invenit księcia Michałową kandydaturę, krótko mówiąc: ugniotłem kpa w ręku, jakby był z wosku…” Wasza dostojność! Będę promował księcia Michała dlatego, że mi do serca przypadł — ot, co!… że waszej dostojności także, jako widzę, przypada — ot, co!… Będę promował dla księżnej wdowy, dla moich przyjaciół, dla ufności, jaką mam w rozumie (tu pan Zagłoba skłonił się), z którego ta Minerwa wyskoczyła, ale nie dlatego, żem sobie dał wmówić jako małe dziecko, że to moja inwencja; nie dlatego wreszcie, żem kiep, ale dlatego, że jak mi ktoś mądry co mądrego mówi, to stary Zagłoba powiada: Zgoda!", + "116742": "Tu skłonił się szlachcic raz jeszcze i umilkł. Ksiądz podkanclerzy zmieszał się, było, z początku znacznie, ale widząc i dobry humor szlachcica, i to, że sprawa tak pożądany obrót bierze, rozśmiał się z całej duszy, za czym chwyciwszy się za głowę, jął powtarzać:", + "116743": "— Ulisses, jak mi Bóg miły, czysty Ulisses. Panie bracie, kto chce co dobrego sprawić, różnie ludzi obchodzić musi, ale z wami, widzę, trzeba prosto w sedno. Okrutnieście mi do serca przypadli!", + "116744": "— Jako mnie książę Michał!", + "116745": "Niechże wam Bóg da zdrowie! Ha! Pobitym, alem rad! Siła musieliście szpaków zjeść za młodu… A ten sygnecik, gdyby się na pamiątkę naszego colloquium przygodził…", + "116746": "Na to Zagłoba:", + "116747": "— A ten sygnecik niech na miejscu ostanie…", + "116748": "— Już to dla mnie uczyńcie…", + "116749": "— Żadnym sposobem nie może być! Chyba innym razem… kiedy później… po elekcji…", + "116750": "Zrozumiał ksiądz podkanclerzy i nie nalegał dłużej, wyszedł jednak z promieniejącą twarzą.", + "116751": "Pan Zagłoba odprowadził go aż za bramę i wracając mruczał:", + "116752": "— Ha! Dałem mu naukę! Trafił frant na franta… Ale honor jest! Będą się tu dygnitarze na wyprzodki przed tę bramę zjeżdżali… Ciekawym, co tam białogłowy sobie myślą?", + "116753": "Białogłowy pełne były istotnie podziwu i pan Zagłoba urósł, zwłaszcza w oczach pani Makowieckiej, do pułapu, toteż zaledwie się pokazał, zaraz zakrzyknęła z wielkim zapałem:", + "116754": "— Waćpan Salomona rozumem przeszedł!", + "116755": "A on rad był bardzo:", + "116756": "— Kogo, mówisz waćpani, przeszedłem? Poczekaj waćpani: obaczysz tu i hetmanów, i biskupów, i senatorów; nieledwie trzeba się będzie od nich opędzać; chyba się za kotarkę chować przyjdzie…", + "116757": "Dalszą rozmowę przerwało wejście Ketlinga.", + "116758": "— Ketling, chcesz promocji? — zawołał pan Zagłoba, upojony jeszcze własnym znaczeniem.", + "116759": "— Nie! — odparł ze smutkiem rycerz — bo mi znów na długo wyjechać przyjdzie.", + "116760": "Zagłoba spojrzał na niego uważniej.", + "116761": "— Coś ty taki z nóg ścięty?", + "116762": "— Właśnie dlatego, że wyjeżdżam.", + "116763": "— Dokąd?", + "116764": "— Odebrałem listy ze Szkocji, od dawnych przyjaciół ojca i moich. Sprawy moje wymagają, abym się tam udał koniecznie, może na długo… Żal mi się z waćpaństwem rozstawać, ale — muszę!", + "116765": "Zagłoba, wyszedłszy na środek izby, spojrzał na panią Makowiecką, kolejno na panny i spytał:", + "116766": "— Słyszałyście? W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego, amen!", + "116767": "Rozdział XVI", + "116768": "Jakkolwiek pan Zagłoba przyjął ze zdumieniem wieść o wyjeździe Ketlinga, jednakże nie przyszły mu do głowy żadne podejrzenia, łatwo bowiem było przypuścić, że Karol II przypomniał sobie usługi, jakie rodzina Ketlingów w czasach burzy tronowi oddała, i że zapragnął okazać wdzięczność ostatniemu tej rodziny potomkowi. Dziwniejszym nawet mogłoby się zdawać, gdyby miało być inaczej. Ketling w dodatku pokazał panu Zagłobie jakieś „zamorskie listy” i przekonał go ostatecznie.", + "116769": "Swoją drogą wyjazd ów zagroził wszystkim planom starego szlachcica, toteż z niepokojem myślał, co będzie dalej. Wołodyjowski, miarkując z jego listu, mógł wrócić lada godzina — a wiatry mu tam w stepie resztki żalu wywiały (myślał pan Zagłoba). Wróci rezolutem większym, niż wyjechał, że zaś do Krzysi mocniej go jakoś licho ciągnęło, zaraz deklarować gotów… — A potem?… — Potem Krzysia odpowie zgodą, bo jakżeby takiemu kawalerowi i przy tym bratu pani Makowieckiej odpowiedzieć mogła, i biedny, najmilszy hajduczek ostanie na lodzie.", + "116770": "Pan Zagłoba zaś z zawziętością właściwą starym ludziom uparł się koniecznie połączyć Basię z małym rycerzem.", + "116771": "Nie pomogły ostatecznie ani perswazje Skrzetuskiego, ani te, które sam sobie od czasu do czasu czynił. Chwilami obiecywał sobie wprawdzie nie mieszać się już więcej do niczego, następnie zaś wracał mimo woli do myśli skojarzenia tej pary z tym większym uporem. Rozważał po całych dniach, jak ręki do tego przyłożyć; tworzył plany, układał fortele. I przejmował się tym tak dalece, że gdy mu się wydało, iż wynalazł sposób, wówczas wykrzykiwał głośno, jakby po dokonanej już sprawie:", + "116772": "— Niechże was Bóg błogosławi!", + "116773": "Ale obecnie ujrzał przed sobą niemal ruinę swoich życzeń. Nie pozostawało mu nic innego, jak tylko zaniechać wszelkich usiłowań i przyszłość zdać na wolę bożą, bo ów cień nadziei, że Ketling uczyni przed wyjazdem jakiś krok stanowczy względem Krzysi, nie mógł się długo w głowie pana Zagłoby ostać. Więc z żalu już tylko i ciekawości postanowił wybadać bliżej młodego rycerza tak o sam termin wyjazdu, jak również o to, co przed opuszczeniem Rzeczypospolitej uczynić zamierza.", + "116774": "Zawezwawszy go więc na rozmowę rzekł mu ze zmartwioną wielce twarzą:", + "116775": "— Trudno! Każdy sam najlepiej rozumie, co mu czynić przystoi, nie będę ja cię przeto namawiał, abyś został, ale chciałbym się przynajmniej czegoś o powrocie twoim dowiedzieć…", + "116776": "— Zali ja mogę odgadnąć, co mnie tam czeka, gdzie jadę — odrzekł Ketling — jakie sprawy i jakie przygody?… Wrócę kiedyś, jeśli będę mógł; zostanę tam na zawsze, jeśli będę musiał.", + "116777": "— Obaczysz, że cię i serce będzie do nas ciągnęło.", + "116778": "— Bogdaj grób mój był nie gdzie indziej, ale na tej ziemi, która wszystko mi dała, co dać mogła.", + "116779": "— A widzisz! W innych stronach cudzoziemiec do śmierci pasierzbem zostaje, a nasza matka to ci zaraz wyciągnie ramiona i jak swego przytuli.", + "116780": "— Prawda, wielka prawda! Ej, żebym tylko mógł… Bo wszystko może mi się w starej ojczyźnie przygodzić, jeno szczęście się nie przygodzi.", + "116781": "— Ha! Mówiłem ci: ustal się, ożeń, nie chciałeś słuchać. A żonatym będąc, choćbyś wyjechał, to byś wrócić musiał, chybabyś i żonę przez rozbujałe flukta chciał przewozić, a tego nie suponuję. Raiłem ci, cóż, nie chciałeś słuchać!", + "116782": "Tu pan Zagłoba począł uważnie wpatrywać się w twarz Ketlinga, chcąc wyraźnie jakowychś od niego objaśnień, ale Ketling milczał, głowę tylko spuścił i oczy wbił w podłogę.", + "116783": "— Cóż ty na to, hę? — rzekł po chwili Zagłoba.", + "116784": "— Nie było do tego nijakiego podobieństwa — odparł z wolna młody rycerz.", + "116785": "Zagłoba począł chodzić po izbie, potem stanął przed Ketlingiem, założył ręce w tył i rzekł:", + "116786": "— A ja ci powiadam, że było! Jeśli nie było, to niech od dziś dnia nigdy tego oto brzucha tym oto pasem nie obwiążę. Krzysia jest ci przyjacielem!", + "116787": "— Da Bóg, że i zostanie, chociaż nas morza przedzielą!", + "116788": "— Więc co?", + "116789": "— Nic więcej! Nic więcej!", + "116790": "— Pytałeś się jej?", + "116791": "— Daj waćpan spokój! Już mi i tak smutno, że odjeżdżam!", + "116792": "— Ketling! Chcesz, żebym ja jeszcze, póki czas, spytał?", + "116793": "Ketling pomyślał, że jeśli Krzysia tak bardzo życzyła sobie, aby ich uczucia pozostały w ukryciu, to może będzie rada, gdy się trafi sposobność zaprzeczenia ich otwarcie, więc odrzekł:", + "116794": "— Ja waści upewniam, że to się na nic nie zdało, i sam jestem pewien tak dalece, żem uczynił wszystko, żeby sobie ten afekt z głowy wybić, ale jeśli waćpan cudu się spodziewasz, to pytaj!", + "116795": "— Ha! Jeśliś ty ją sobie z głowy wybił — rzekł z pewną goryczą pan Zagłoba — w takim razie istotnie nie ma co robić. Tylko pozwól sobie powiedzieć, żem cię za stateczniejszego uważał kawalera.", + "116796": "Ketling wstał i wyciągnąwszy gorączkowo obie ręce ku górze, odrzekł z niezwykłą sobie gwałtownością:", + "116797": "— Co mi pomoże której z tych tam gwiazd pożądać? Ni ja do niej wzlecieć mogę, ni ona do mnie nie zejdzie! Gorze takim, którzy do srebrnej luny wzdychają!", + "116798": "Lecz pan Zagłoba rozgniewał się także i sapać począł. Przez chwilę nie mógł nawet mówić i dopiero opanowawszy złość tak odparł przerywanym głosem:", + "116799": "— Mój kochany, nie czyńże mnie kpem i masz mi racje dawać, to dawaj jak człowiekowi, co się żywi chlebem i mięsem, nie zaś szalejem… Bo żebym ja teraz sfiksował i powiedział sobie, że moja ta czapka jest luna, której ręką nie dosięgnę, to bym z gołym łysem po mieście chodził i mróz by mnie w uszy kąsał jak pies. Ja takimi racjami nie wojuję, jeno to wiem, że ta dziewka stąd o trzy izby siedzi, że je, pije, że jak chodzi, to nogami przebierać musi; że na mróz nos jej czerwienieje, a w upał jej gorąco; że jak ją komar utnie, to ją swędzi, i że do luny w tym chyba podobna, iż brody nie ma. Ale w taki sposób, w jaki ty mówisz, można także powiedzieć, że rzepa to astrolog. Co się zaś Krzysi tyczy, jeśliś nie próbował, jeśliś nie pytał, to twoja sprawa, ale jeśliś dziewkę rozkochał, a teraz odjeżdżasz powiedziawszy sobie „luna”, to uczciwość swoją, równie jak rozum, lada strawą nakarmić możesz. Ot, w czym rzecz!", + "116800": "Na to Ketling:", + "116801": "— Nie słodko mi, ale gorzko w gębie od tej strawy, którą się karmię. Jadę, bo muszę; nie spytam, bo nie mam o co. Ale waść mnie krzywo sądzisz… Bóg widzi, jak krzywo!", + "116802": "— Ketling! Ja przecie wiem, żeś ty porządny człowiek, tylko tych waszych manier wyrozumieć nie mogę. Za moich czasów szło się do dziewki i mówiło się jej w oczy tym rytmem: „Chcesz, to będziem żyli w kupie, a nie, to ja cię nie kupię!” I każdy wiedział, czego się trzymać… Kto zaś był ciemięga i sam nie śmiał gadać, to mówniejszego od siebie posyłał. Ofiarowałem ci się i jeszcze ofiaruję. Pójdę, przemówię, respons ci odniosę, a ty wedle tego pojedziesz albo zostaniesz…", + "116803": "— Pojadę! Nie może inaczej być i nie będzie!", + "116804": "— To wrócisz.", + "116805": "— Nie! Uczyńże mi waćpan łaskę i nie mówmy o tym więcej. Chcesz waćpan rozpytać dla własnej ciekawości, dobrze, ale nie w moim imieniu…", + "116806": "— Dla Boga! Chyba żeś już pytał?", + "116807": "— Nie mówmy o tym! Uczyń mi waćpan tę łaskę!", + "116808": "— Dobrze, mówmy o aurze… Niechże was piorun zatrzaśnie razem z waszymi manierami! Tak, ty musisz jechać, a ja kląć!", + "116809": "— Żegnam waćpana.", + "116810": "— Czekaj, czekaj! Zaraz mnie cholera minie! Mój Ketling! czekaj, bo miałem z tobą pomówić. Kiedy jedziesz?…", + "116811": "— Jak tylko sprawy załatwię. Chciałbym się z Kurlandii ćwierci dzierżawnej doczekać, a dworek ten, w którym mieszkaliśmy, sprzedałbym chętnie, gdyby się kto ochotny do kupna trafił.", + "116812": "— Niech Makowiecki kupuje albo Michał! Na Boga! Przecie bez pożegnania się z Michałem nie wyjedziesz?", + "116813": "— Rad bym go z duszy pożegnał!", + "116814": "— Lada moment będzie! Lada moment! Może on cię do Krzysi namówi…", + "116815": "Tu urwał pan Zagłoba, bo go nagle ogarnął jakiś niepokój.", + "116816": "„Przysługiwałem się Michałowi w dobrej chęci — pomyślał — ale diablo wbrew jego chęci; miałaby zaś discordia z tego pomiędzy nim a Ketlingiem wyniknąć, to niech sobie Ketling lepiej jedzie…”", + "116817": "Tu pan Zagłoba począł pocierać ręką łysinę, wreszcie rzekł:", + "116818": "— Mówi się to i owo ze szczerej życzliwości ku tobie. Takem cię pokochał, że rad bym cię wszelkimi sposobami zatrzymał, więc ci Krzysię jako słoninkę nastawiłem… Ale to jeno z życzliwości… Cóż mnie staremu do tego!… Naprawdę to jeno życzliwość… nic więcej. Jać przecie swatami się nie trudnię, bo gdybym chciał swatać, to bym był siebie wyswatał… Daj, Ketling, pyska… a nie gniewaj się…", + "116819": "Ketling wziął w objęcia pana Zagłobę, który rozczulił się istotnie i zaraz gąsiorek kazał podać mówiąc:", + "116820": "— Już też z okazji tego odjazdu co dzień taki jeden wypijem.", + "116821": "I wypili, po czym Ketling pożegnał się i odszedł. Wino tymczasem podniosło fantazję w panu Zagłobie; począł bardzo tęgo rozmyślać o Basi, o Krzysi, o Wołodyjowskim i o Ketlingu; począł łączyć ich w pary, błogosławić, wreszcie zatęsknił do dziewczyn i rzekł sobie:", + "116822": "— Ano, pójdę zobaczyć te kozy…", + "116823": "Panny siedziały w izbie po drugiej stronie sieni i szyły. Pan Zagłoba powitawszy je jął chodzić po izbie wlokąc za sobą nieco nogi, bo mu już, zwłaszcza po winie, nie służyły jak dawniej. Chodząc spoglądał na dziewczyny, które siedziały bliziutko jedna drugiej, tak że jasna główka Basi prawie wspierała się o ciemną Krzysiną. Basia wodziła za nim oczyma, a Krzysia wyszywała tak pilnie, że ledwie można było uchwycić okiem migotanie jej igły.", + "116824": "— Hum! — ozwał się Zagłoba.", + "116825": "— Hum! — powtórzyła Basia.", + "116826": "— Nie przedrzeźniaj mnie, bom gniewny!", + "116827": "— Pewnie szyję utnie! — zawołała udając przestrach Basia.", + "116828": "— Kołat! Kołat! Kołatko! Język ci uciąć! Ot, co!", + "116829": "To rzekłszy pan Zagłoba zbliżył się tuż do panienek i wziąwszy się nagle w boki, spytał bez żadnego wstępu:", + "116830": "— Chcesz Ketlinga za męża?", + "116831": "— I takich pięciu! — ozwała się zaraz Basia.", + "116832": "— Cicho bądź, mucho, nie do ciebie mówię! Krzysiu, do ciebie mowa. Chcesz Ketlinga za męża?", + "116833": "Krzysia przybladła nieco, chociaż z początku sądziła, że pan Zagłoba Basię, nie ją zapytuje; za czym podniosła na starego szlachcica swoje śliczne ciemnoniebieskie oczy.", + "116834": "— Nie! —odrzekła spokojnie.", + "116835": "— Ano, proszę! Nie! Przynajmniej krótko! Proszę, proszę! I czemuż to waćpanna jego z łaski swojej nie chcesz?", + "116836": "— Bo ja nikogo nie chcę.", + "116837": "— Krzychna! Powiedz to komu innemu! — wtrąciła Basia.", + "116838": "— Cóż to stan małżeński w taką abominację podało? — pytał dalej pan Zagłoba.", + "116839": "— To nie abominacja, jeno mam do zakonu wolę — odrzekła Krzysia.", + "116840": "Była w jej głosie taka powaga i taki smutek, że i Basia, i pan Zagłoba na chwilę nawet nie przypuścili, że to żarty. Zdumienie tylko ogarnęło oboje tak wielkie, że poczęli spoglądać to na siebie, to na Krzysię, jak błędni.", + "116841": "— Hę? — rzekł pierwszy Zagłoba.", + "116842": "— Mam wolę do zakonu! — powtórzyła ze słodyczą Krzysia.", + "116843": "Basia spojrzała na nią raz i drugi, nagle zarzuciwszy jej ręce na szyję przytuliła swoje różane usta do jej policzka i poczęła mówić prędko:", + "116844": "— Krzysiu, bo beknę! Powiedz zaraz, że jeno na wiatr tak mówisz, bo beknę, jak Bóg na niebie, beknę!", + "116845": "Rozdział XVII", + "116846": "Po widzeniu się z Zagłobą Ketling był jeszcze u pani Makowieckiej, której oświadczył, że dla pilnych spraw musi pozostać w mieście, a może i wyjechać jeszcze przed główną podróżą na kilka tygodni do Kurlandii, że zatem nie będzie mógł podejmować pani stolnikowej nadal osobiście w swym wiejskim dworku. Jednakże błagał ją, by ów dworek chciała, jak i dotąd, uważać za swoją rezydencję i wraz z mężem i panem Michałem w nim w czasie bliskiej już elekcji zamieszkać. Pani Makowiecka zgodziła się, ponieważ w przeciwnym razie dworek stałby pustką i nikomu by pożytku nie przyniósł.", + "116847": "Po owej rozmowie Ketling zniknął i nie pokazywał się więcej ani w gospodzie, ani później w okolicach Mokotowa, gdy pani Makowiecka wraz z pannami na wieś wróciła. Lecz jedna tylko Krzysia odczuwała tę nieobecność, pan Zagłoba bowiem cały zajęty był zbliżającą się elekcją, zaś Basia i stolnikowa tak dalece wzięły do serca nagłe postanowienie Krzysine, że nie mogły o niczym innym myśleć.", + "116848": "Jednakże pani Makowiecka nie próbowała nawet odmawiać Krzysi od tego kroku i wątpiła, czy mąż będzie odmawiał; w owych czasach bowiem sprzeciwianie się podobnym przedsięwzięciom wydawało się ludziom krzywdą i obrazą bożą.", + "116849": "Jeden pan Zagłoba, przy całej swej pobożności, miałby był odwagę protestować, gdyby mu cokolwiek na tym zależało, ale że mu nic nie zależało, więc cicho siedział; owszem, kontent był w duszy, że rzeczy układały się w ten sposób, iż Krzysia usuwała się spomiędzy Wołodyjowskiego a hajduczka. Teraz pan Zagłoba był przekonany o pomyślnym spełnieniu się swych najtajniejszych życzeń i z całą swobodą oddał się pracom elekcyjnym; objeżdżał szlachtę przybyłą do stolicy lub spędzał czas na rozmowach z księdzem Olszowskim, którego w końcu polubił bardzo i stał się poufałym wspólnikiem.", + "116850": "Po każdej też takiej rozmowie wracał do domu coraz gorliwszym partyzantem „Piasta”, a coraz zaciętszym wrogiem cudzoziemców. Stosując się do instrukcji księdza podkanclerzego, cicho z tym jeszcze siedział, ale nie upłynął dzień, by kogoś dla tej kryjącej się kandydatury nie skaptował — i stało się to, co zwykle w takich razach się dzieje: oto zacietrzewił się sam tak dalece, że ta kandydatura stała się — obok połączenia Basi z Wołodyjowskim — drugim w życiu jego celem.", + "116851": "Tymczasem do elekcji było coraz bliżej.", + "116852": "Już wiosna rozpętała wody z lodów; już poczęły wiać wiatry ciepłe, duże, pod których oddechem drzewa obsypują się pąkami, a łańcuchy jaskółek rozczepiają się, wedle wiary prostactwa, by lada chwila wychynąć z zimnej topieli na jasny świat słoneczny. Więc razem z jaskółkami i innym wędrownym ptactwem poczęli ściągać goście na elekcję.", + "116853": "Naprzód kupcy, którym znaczyło się obfite żniwo zysku tam, gdzie miało się zgromadzić przeszło pół miliona ludu licząc panów, ich poczty, szlachtę, sługi, wojsko. Ciągnęli tedy Anglicy, Holendrzy, Niemcy, Moskale, ciągnęli Tatarzy, Turcy, Ormianie, Persowie nawet, przywożąc sukna, płótna, adamaszki i złotogłowy, futra, klejnoty, wonności, bakalie. Poustawiano budy na ulicach i za miastem, a w nich wszelaki towar. Niektóre „bazary” poustawiały się nawet we wsiach podmiejskich, wiadomo bowiem było, że gospody stołeczne nie obejmą dziesiątej części elektorów, ale że ogromna ich większość stanie obozem za obrębem murów, jak zresztą zawsze czyniono podczas elekcji.", + "116854": "Poczęła wreszcie ściągać i szlachta tak rojnie, tak tłumno, że gdyby podobnie u zagrożonych granic Rzeczypospolitej stawała, nigdy by ich noga nieprzyjacielska nie mogła przekroczyć.", + "116855": "Chodziły słuchy, że elekcja będzie burzliwą, bo cały kraj był rozdarty między trzech głównych kandydatów: Kondeusza, księcia Neyburskiego i Lotaryńskiego. Mówiono, że każda partia będzie się starała choćby siłą przeprowadzić swego kandydata.", + "116856": "Niepokój ogarniał serca, dusze rozpaliły się stronniczą zawziętością. Niektórzy przepowiadali wojnę domową, a wieści te znajdowały wiarę wobec olbrzymich drużyn wojennych, jakimi otaczali się magnaci. Ciągnęli i oni na wczesny termin, by mieć czas do praktyk wszelakich.", + "116857": "Gdy Rzeczpospolita bywała w potrzebie, gdy nieprzyjaciel ostrze do gardła jej przykładał, nie mógł król, nie mogli hetmani więcej jak lichą garść wojska przeciw niemu wyprowadzić; teraz zaś sami Radziwiłłowie przyciągnęli — wbrew prawu i postanowieniom — z armią kilkanaście tysięcy ludzi liczącą. Pacowie równą niemal wiedli ze sobą siłę; z nie mniejszą gotowali się potężni Potoccy; z niewiele mniejszą inne „królewięta” polskie, litewskie i ruskie. „Kędyż zapłyniesz, skołatana ojczyzny nawo?” — powtarzał coraz częściej ksiądz Olszowski, ale on sam prywatę miał w sercu; o sobie i potędze domów własnych myślało tylko zepsute, z małymi wyjątkami, do szpiku kości możnowładztwo, gotowe w każdej chwili wzniecić wichurę wojny domowej.", + "116858": "Tłumy szlachty rosły z każdym dniem i znać już było, że gdy po sejmie sama elekcja się pocznie, przerosną choćby największą moc magnacką. Ale i te tłumy niezdolne były szczęśliwie nawą Rzeczypospolitej na ciche wody pokierować, bo głowy ich pograżonę były w mroku i ciemności, a serca przeważnie popsute.", + "116859": "Więc elekcja zapowiadała się potwornie i nikt nie przewidywał, że wypadnie tylko nędznie, bo prócz pana Zagłoby ci nawet, którzy pracowali dla „Piasta”, nie mogąc odgadnąć, o ile im bezmyślność szlachecka i praktyki magnackie pomogą, niewiele mieli nadziei, by mogli przeprowadzić takiego, jak książę Michał, kandydata. Lecz pan Zagłoba pływał w tym morzu jak ryba. Z chwilą rozpoczęcia sejmu zamieszkał stale w mieście i w dworku Ketlingowym bywał tylko o tyle, o ile zatęsknił czasem za swoim hajduczkiem, lecz że i Basia wielce z powodu Krzysinego postanowienia straciła na wesołości, zabierał ją czasem pan Zagłoba do miasta, aby się mogła rozerwać i oczy widokiem bazarów rozweselić.", + "116860": "Wyjeżdżali zwykle z rana, a odwoził ją pan Zagłoba nieraz późnym dopiero wieczorem. Po drodze i w samym mieście cieszyło się serce dziewczynine widokiem rzeczy i ludów nieznanych, tłumów różnobarwnych, wojsk pysznych.", + "116861": "Wówczas oczy jej poczynały świecić jak dwa węgielki, głowa obracała się jak na śrubkach; nie mogła się napatrzeć, naoglądać i zasypywała pana Zagłobę tysiącami pytań, on zaś rad odpowiadał, bo mógł przez to swe doświadczenie i uczoność okazać. Nieraz też i grzeczna kompania wojskowych otaczała skarbniczek, w którym jeździli; podziwiało wielce rycerstwo Basiną urodę, bystrość dowcipu i rezolutność, a pan Zagłoba jeszcze im zawsze historię Tatara ustrzelonego kaczym śrutem opowiadał, by ich do reszty w osłupieniu i zachwycie pogrążyć.", + "116862": "Pewnego razu wracali bardzo późno, bo im cały dzień oglądanie pocztów pana Feliksa Potockiego zajęło. Noc była widna i ciepła; nad łąkami porozwieszały się białe tumany. Pan Zagłoba, lubo zawsze ostrzegał, że przy takim zbiorowisku ludzi służebnych i żołnierstwa pilną trzeba zwracać uwagę, by na hultajów nie trafić, zasnął był mocno; drzemał i woźnica, sama tylko Basia nie spała, bo przez głowę przesuwało się jej tysiące obrazów i myśli.", + "116863": "Nagle do uszu jej doszedł tupot kilku koni.", + "116864": "Więc pociągnąwszy pana Zagłobę za rękaw rzekła:", + "116865": "— Jeźdźcy jakowiś sadzą za nami!", + "116866": "— Co? Jak? Kto? — spytał zaspany pan Zagłoba.", + "116867": "— Jeźdźcy jakowiś sadzą!", + "116868": "Pan Zagłoba zbudził się zupełnie.", + "116869": "— O! Zaraz „sadzą”! Słychać tętent, może kto jedzie tą samą drogą…", + "116870": "— Pewna jestem, że zbóje!", + "116871": "Basia dlatego tak była pewna, że w duszy bardzo sobie przygody, zbójów i sposobności do okazania swej odwagi życzyła, toteż gdy pan Zagłoba sapiąc i mrucząc począł wyciągać z siedzenia krócice, które zawsze „od trafunku” ze sobą woził, ona zaraz jęła się napierać, by jej jedną oddał.", + "116872": "— Już ja pierwszego, który się zbliży, nie chybię. Ciotka okrutnie z bandoleciku strzela, ale ona w nocy nie widzi. Przysięgłabym, że to zbóje! Aj, Boże, żeby choć nas zaczepili! Dawaj waćpan prędzej krócice!", + "116873": "— Dobrze — odrzekł Zagłoba — ale mi przyrzekniesz, że przede mną i póki nie powiem: „pal!”, nie strzelisz. Dać tobie broń, toś gotowa wygarnąć do pierwszego lepszego szlachcica, nie spytawszy się pierwej: „werdo”, a później sprawa!", + "116874": "— To naprzód spytam: „werdo?”", + "116875": "— Ba, a jak pijacy będą przejeżdżać i poznawszy niewieści głos, coś niepolitycznego ci odpowiedzą?", + "116876": "— Gruchnę wtedy z krócicy! Dobrze?", + "116877": "— No! Bierzże tu człeku taką paliwodę do miasta! Powiadam ci, że nie masz strzelać bez komendy!", + "116878": "— Spytam: „werdo”, ale tak grubo, że nie poznają.", + "116879": "— Niechże i tak będzie! Ha! Słyszę już ich z bliska. Bądź pewna, że to jacyś stateczni ludzie, bo łotrzykowie wypadliby znienacka z rowu.", + "116880": "Że jednak hultajstwo włóczyło się istotnie po drogach i nieraz słychać było o wypadkach, kazał pan Zagłoba powożącemu czeladnikowi nie wjeżdżać między drzewa czerniące się tuż na zakręcie, ale stanąć na dobrze oświeconym miejscu.", + "116881": "Tymczasem czterech jeźdźców zbliżyło się na kilkanaście kroków. Wówczas Basia zdobywszy się na bas, który jej samej wydał się godnym dragona, spytała groźnie:", + "116882": "— Werdo?", + "116883": "— A czego to stoicie na drodze? — odrzekł jeden z jeźdźców, któremu widocznie przyszło do głowy, że podróżnym musiało się coś popsuć w zaprzęgu lub wozie.", + "116884": "Lecz na ten głos Basia opuściła zaraz krócicę i rzekła pospiesznie do pana Zagłoby:", + "116885": "— Doprawdy, że to wujko!… O dla Boga!…", + "116886": "— Jaki wujko?", + "116887": "— Makowiecki…", + "116888": "— Hej tam! — krzyknął Zagłoba — a czy to nie pan Makowiecki z panem Wołodyjowskim?", + "116889": "— Pan Zagłoba? — ozwał się mały rycerz.", + "116890": "— Michale!", + "116891": "Tu pan Zagłoba począł z wielkim pośpiechem przekładać nogi przez poręcz skarbniczka, lecz nim przełożył jedną, Wołodyjowski zeskoczył z konia i już był przy wasągu. Poznawszy przy świetle księżyca Basię, chwycił ją za obie ręce i zawołał:", + "116892": "— Witam waćpannę całym sercem! A gdzie panna Krzysia? Siostra? Zdrowiż wszyscy?", + "116893": "— Zdrowi, dziękować Bogu! Że to na koniec waćpan przyjechał! — odrzekła z bijącym sercem Basia. — Wujko jest także? Wujku!", + "116894": "To rzekłszy chwyciła za szyję pana Makowieckiego, który właśnie nadszedł do skarbniczka, a pan Zagłoba otworzył tymczasem Wołodyjowskiemu ramiona. Po długich powitaniach nastąpiła prezentacja pana stolnika Zagłobie, następnie zaś obaj przyjezdni panowie oddawszy konie czeladnikom siedli do wasągu; Makowiecki z Zagłobą zajęli poczesne siedzenie, zaś Basia z Wołodyjowskim usadowili się na przodku.", + "116895": "Nastąpiły krótkie zapytania i krótkie odpowiedzi, jako zwyczajnie bywa, gdy się ludzie po długim niewidzeniu spotykają.", + "116896": "Wypytywał więc pan Makowiecki o żonę, a Wołodyjowski raz jeszcze o zdrowie panny Krzysi; za czym zdumiał się nad Ketlingowym bliskim wyjazdem, ale nie miał czasu nad nim się zastanawiać, bo zaraz musiał opowiadać, co tam w kresowej stanicy porabiał, jako ordzińskich grasantów podchodził, jak mu było tęskno, ale zdrowo starego życia zakosztować.", + "116897": "— Ot! Zdawało mi się — mówił — że łubniańskie czasy nie minęły, żeśmy to jeszcze razem ze Skrzetuskim i Kuszlem, i Wierszułłem… Dopiero jak mi rankiem wiadro wody do umywania przynosili, a siwe włosy na skroniach w nim ujrzałem, dopieroż człek się opamiętywał, że już nie ten, co był dawniej, chociaż z drugiej strony przychodziło znów do głowy, że póki ochota taż sama, to i człek ten sam.", + "116898": "— O! Toś w sedno utrafił! — odrzekł Zagłoba — widać, że ci się tam na świeżych trawach i dowcip odpasł, bo dawniej nie był taki rączy. Ochota to grunt! I nie masz lepszej na melankolię driakwi.", + "116899": "— Że prawda, to prawda — dodał pan Makowiecki. — Siła tam w Michałowej stanicy żurawi studziennych, bo żywej wody w pobliżu brakuje. To powiadam waćpanu, że kiedy świtaniem żołnierze poczną owymi żurawiami skrzypieć, budzisz się waszmość z taką ochotą, że ci się chce zaraz Bogu dziękować za to tylko, że żyjesz.", + "116900": "— Ha! Żebym choć na dzień mogła tam być! — zawołała Basia.", + "116901": "— Jeden na to sposób — odrzekł Zagłoba — wyjdź za rotmistrza strażowego.", + "116902": "— Pan Nowowiejski prędzej, później rotmistrzem zostanie — wtrącił mały rycerz.", + "116903": "— Już! — zawołała gniewnie Basia. — Nie prosiłam waćpana, byś mi pan Nowowiejskiego zamiast gościńca przywoził!", + "116904": "— Ja też co innego przywiozłem, bo bakalijki zacne. Będzie pannie Basi słodko, a onemu biedakowi tam gorzko.", + "116905": "— To trzeba mu było bakalijki oddać, niechby je zjadł, póki mu wąsy nie urosną.", + "116906": "— Imainuj sobie waćpan — rzekł do Makowieckiego pan Zagłoba — to tak oni ze sobą zawsze! Szczęściem, że proverbium powiada: „Kto się czubi, ten się lubi”.", + "116907": "Basia nic nie odrzekła, pan Wołodyjowski zaś, jakby oczekując odpowiedzi, spojrzał wesoło na jej maluchną, oświeconą jasnym światłem twarzyczkę, która wydała mu się tak ładną, że mimo woli pomyślał:", + "116908": "„Ależ i to licho tak gładkie, że można by oczy zgubić!…”", + "116909": "Lecz widocznie zaraz co innego musiało mu przyjść na myśl, bo odwrócił się do woźnicy.", + "116910": "— A porachuj no tam biczem konie — rzekł — i jedź żywiej.", + "116911": "Wartko potoczył się skarbniczek po tych słowach, tak wartko, że jadący czas jakiś siedzieli w milczeniu i dopiero gdy wjechali na piaski, Wołodyjowski ozwał się znowu:", + "116912": "— Ale mi ten wyjazd Ketlingowy po głowie chodzi! Że też mu wypadło pod sam mój przyjazd i pod elekcję…", + "116913": "— Tyle Angielczykowie na naszą elekcję zważają, ile na twój przyjazd — odparł Zagłoba. — Ketling sam z nóg ścięty, że musi wyjeżdżać i nas zostawić…", + "116914": "Basia już miała na języku: „Szczególniej Krzysię”, ale coś nagle tknęło ją, żeby o tym, również jak i o niedawnym postanowieniu Krzysi nie wspominać. Instynktem niewieścim odgadła, że tak jedno, jak drugie może zaraz na wstępie pana Michała dotknąć, zaboleć, i samą ją coś zaraz zabolało, więc mimo całej swej porywczości zamilkła.", + "116915": "„O intencjach Krzysinych i tak on się dowie — pomyślała sobie — ale widać lepiej o tym teraz nie mówić, skoro i pan Zagłoba żadnym słówkiem nie wspomniał”.", + "116916": "Tymczasem Wołodyjowski znów zwrócił się do woźnicy.", + "116917": "— Jedź no żywiej! — rzekł.", + "116918": "— Konie i rzeczy zostawiliśmy na Pradze — mówił pan Makowiecki do Zagłoby — a jeno samoczwart ruszyliśmy, choć i pod noc, bo i mnie, i Michałowi okrutnie było pilno.", + "116919": "— Wierzę — odrzekł Zagłoba — widziałeś waszmość, jakie to tłumy zjechały się do stolicy? Za rogatkami obozy i bazary stoją, że i przejechać trudno. Dziwne też rzeczy opowiadają ludzie o tej przyszłej elekcji, które waćpanu w domu sposobnym czasem powtórzę…", + "116920": "Tu poczęli rozmowę o polityce. Pan Zagłoba starał się z lekka wyrozumieć opinie stolnika, w końcu zaś zwrócił się do Wołodyjowskiego i spytał bez ogródki:", + "116921": "— A ty, Michale, komu dasz kreskę?", + "116922": "Lecz Wołodyjowski zamiast odpowiedzi drgnął jakby rozbudzony i rzekł:", + "116923": "— Ciekawym, czy też śpią i czy je dzisiaj jeszcze ujrzymy?", + "116924": "— Pewnie śpią — odrzekła słodkim i jakby sennym głosem Basia — ale się rozbudzą i niechybnie przyjdą waszmościów powitać.", + "116925": "— Tak waćpanna myślisz? — spytał z radością mały rycerz.", + "116926": "I znów spojrzał na Basię, i znów mimo woli pomyślał: „Ależ to licho wdzięczne w tym świetle miesiąca!”", + "116927": "Blisko już było do Ketlingowego dworu i po chwili zajechali.", + "116928": "Pani stolnikowa i Krzysia spały już, czuwała tylko służba, czekano bowiem na Basię i na pana Zagłobę z wieczerzą. Wnet uczynił się w domu ruch niemały: Zagłoba rozkazał zbudzić więcej ludzi, by ciepła strawa i dla gości była podana.", + "116929": "Pan stolnik chciał zaraz iść do żony, ale ona dosłyszała już niezwykły skrzęt i domyśliwszy się, kto przyjechał, w chwilę później zbiegła na dół w zarzuconej naprędce sukni, zdyszana, ze łzami radości w oczach i pełnymi uśmiechów ustami; poczęły się powitania, uściski i bezładna rozmowa, przerywana okrzykami.", + "116930": "Pan Wołodyjowski spoglądał ustawicznie na drzwi, w których znikła Basia, a w których lada chwila spodziewał się ujrzeć ukochaną Krzysię, promienną od cichej radości, jasną, z błyszczącymi oczyma i rozwiązaną z pośpiechu kosą; ale tymczasem gdański zegar stojący w jadalnej izbie gdakał i gdakał, czas upływał, podano wieczerzę, a ukochana i droga dla pana Michała dziewczyna nie ukazywała się w komnacie.", + "116931": "Weszła wreszcie Basia, ale sama, poważna jakaś i zasępiona, zbliżyła się do stołu i ogarniając rączką świecę zwróciła się do pana Makowieckiego.", + "116932": "— Wujku! — rzekła — Krzysia trochę niezdrowa i nie przyjdzie, ale prosi, aby wujko choć pode drzwi podszedł, żeby go mogła powitać.", + "116933": "Pan Makowiecki wstał zaraz i wyszedł, a Basia za nim.", + "116934": "Sposępniał mały rycerz okrutnie i rzekł:", + "116935": "— Tegom się nie spodziewał, żebym panny Krzysi nie miał dziś ujrzeć. Zali naprawdę chora?", + "116936": "— E! Zdrowa — odrzekła pani Makowiecka — ale ona teraz nie do ludzi.", + "116937": "— Czemu to?", + "116938": "— To jegomość pan Zagłoba nie wspominał ci o jej intencji?", + "116939": "— O jakiej intencji, na rany boskie?!", + "116940": "— Ona do zakonu idzie…", + "116941": "Pan Michał począł mrugać oczyma jak człowiek, który nie dosłyszał, co do niego mówią, potem zmienił się na twarzy, wstał, usiadł znowu; pot w jednej chwili okrył mu perłami czoło, więc począł je dłońmi obcierać. W izbie nastało głuche milczenie.", + "116942": "— Michale — ozwała się pani stolnikowa.", + "116943": "A on patrząc błędnie to na nią, to na Zagłobę rzekł wreszcie strasznym głosem: — Czy klątwa ciąży nade mną?!", + "116944": "— Miej Boga w sercu! — zakrzyknął Zagłoba.", + "116945": "Rozdział XVIII", + "116946": "Odgadli po owym wykrzyku Zagłoba z panią Makowiecką tajemnicę serca małego rycerza i gdy on, zerwawszy się nagle, opuścił izbę, spoglądali czas jakiś na się w osłupieniu i niepokoju, aż na koniec pani Makowiecka rzekła:", + "116947": "— Dla Boga! Idź waćpan za nim, perswaduj, pociesz, a nie, to ja pójdę.", + "116948": "— Nie czyń tego waćpani — odrzekł Zagłoba. — Nie żadnego z nas, ale Krzysi tam by potrzeba, co gdy nie może być, lepiej go w samotności ostawić, bo pociecha nie w porę do większej jeszcze desperacji doprowadza.", + "116949": "— To już widzę jako na dłoni, że on do Krzysi chciał. Patrzże waćpan! Wiedziałam, że lubił ją bardzo i kompanii jej rad szukał, ale żeby się tak w niej zapamiętał, to mi nie przyszło do głowy.", + "116950": "— Musiał tu z gotowym przedsięwzięciem przyjechać, w którym szczęśliwość swoją upatrywał, a tymczasem jakoby piorun w to strzelił.", + "116951": "— To czemuż o tym nikomu nie wspomniał, ni mnie, ni waćpanu, ani Krzysi samej? Byłaby może dziewczyna nie uczyniła ślubu…", + "116952": "— Dziwna to jest rzecz — odrzekł Zagłoba — ze mną on przecie konfident i ufa mojej głowie więcej jak swojej, a nie tylko mi nic o owym afekcie nie wyznał, ale rzekł mi nawet kiedyś, że to jest amicycja, nic więcej.", + "116953": "— Zawsze on był skryty!", + "116954": "— To waćpani, chociażeś siostra, chyba go nie znasz. Serce u niego, jak oczy u karasia, na samym wierzchu. Nie spotkałem człeka szczerszego. Ale przyznaję, że teraz postąpił inaczej. Jeno czy waćpani jesteś pewna, że on i z Krzysia nic nie mówił?", + "116955": "— Mocny Boże! Krzysia panią swej woli, bo mój mąż, jako opiekun, tak jej powiedział: „Byle człek był godny i krwi zacnej, możesz i na substancję nie zważać”. Gdyby Michał był z nią przed wyjazdem mówił, to by mu odpowiedziała: tak! albo: nie! — i wiedziałby, czego się spodziewać.", + "116956": "— Prawda, że to niespodzianie w niego uderzyło. Waćpani dajesz swoje białogłowskie racje wcale do rzeczy.", + "116957": "— Co tam racje! Tu radzić trzeba!", + "116958": "— Niech bierze Basię!", + "116959": "— Kiedy tamtą widać woli… Ha! żeby mi to choć do głowy przyszło!", + "116960": "— Szkoda, że waćpani nie przyszło.", + "116961": "— Jakże mnie miało przyjść, gdy i takiemu Salomonowi jak waćpan nie przyszło?", + "116962": "— A skąd waćpani wiesz?", + "116963": "— Boś Ketlinga raił.", + "116964": "— Ja? Bóg mi świadek, nikogom nie raił. Mówiłem, że się ma ku niej, bo była prawda; mówiłem, że Ketling godny kawaler, bo była i jest prawda; ale swaty białogłowom zostawuję. Moja pani! Toż na mojej głowie pół Rzeczypospolitej spoczywa! Zali ja mam nawet czas myśleć o czym innym jak de publicis. Łyżki strawy nie mam oto często czasu do gęby wziąć…", + "116965": "— Radź waćpan teraz, na miłosierdzie boże! Wszak naokoło słyszę, że nie masz głowy nad waćpanową.", + "116966": "— Bez przestanku o tej mojej głowie gadają. Mogliby dać spokój. Co do rady, są dwie: albo niech Michał Basię bierze, albo niech Krzysia intencję odmieni. Intencja to nie ślub!", + "116967": "Tu nadszedł pan Makowiecki, któremu żona powiedziała zaraz wszystko. Stropił się bardzo szlachcic, bo pana Michała nadzwyczaj lubił i cenił, ale na razie nic wymyślić nie mógł.", + "116968": "— Jeśli Krzysia się zatnie — mówił trąc czoło — to jak tu nawet taką rzecz perswadować?…", + "116969": "— Krzysia się zatnie! — odrzekła pani stolnikowa. — Krzysia zawsze była taka!", + "116970": "Na to stolnik:", + "116971": "— Co Michałowi było w głowie, że się przed wyjazdem nie upewnił? Toż mogło się jeszcze gorzej zdarzyć: mógł kto inny przez ten czas serce dziewki pozyskać…", + "116972": "— To by do klasztoru wtenczas nie szła — odrzekła pani stolnikowa. — Przecie wolna jest.", + "116973": "— Prawda! — odrzekł stolnik.", + "116974": "Ale Zagłobie poczęło już w głowie świtać. Gdyby sekret Krzysi i Wołodyjowskiego był mu znany, wszystko byłoby mu od razu jasne, ale bez tej znajomości istotnie trudno było cośkolwiek zrozumieć.", + "116975": "Jednakże bystry dowcip pana Zagłoby począł przebijać mgłę i odgadywać istotne powody i intencji Krzysi, i rozpaczy Wołodyjowskiego.", + "116976": "Po chwili był już pewien, że Ketling tkwi w tym, co się stało. Przypuszczeniom jego brakło tylko pewności, postanowił więc pójść do Michała i zbadać go bliżej.", + "116977": "Po drodze ogarnął go niepokój, bo tak sobie pomyślał:", + "116978": "„Mojej w tym dużo roboty. Chciałem zasycić miodu na Basine i Michała wesele, ale nie wiem, jeślim — zamiast miodu — kwaśnego piwa nie nawarzył, bo nuż Michał do dawnego postanowienia wróci i idąc śladem Krzysi, habit wdzieje…”", + "116979": "Tu aż zimno uczyniło się panu Zagłobie, więc przyspieszył kroku i po chwili był w izbie pana Michała.", + "116980": "Mały rycerz chodził po komnacie jak zwierz dziki po klatce. Czoło miał groźnie namarszczone, oczy szklane — cierpiał niezmiernie. Ujrzawszy pana Zagłobę stanął nagle przed nim i założywszy ręce na piersiach, zakrzyknął:", + "116981": "— Powiedz mi waćpan, co to wszystko znaczy?", + "116982": "— Michale! — odrzekł Zagłoba — pomyśl, ile to dziewek co rok do klasztorów wchodzi. Zwyczajna rzecz. Są takie, które wbrew woli rodzicielskiej idą dufając, że Pan Jezus będzie po ich stronie, a cóż dopiero taka, która jest wolna…", + "116983": "— Nie masz już dłużej tajemnicy! — zawołał pan Michał. — Ona nie jest wolna, bo mi afekt i rękę przed odjazdem przyrzekła!", + "116984": "— Ha! — rzekł Zagłoba — tegom nie wiedział. — Tak jest! — powtórzył mały rycerz.", + "116985": "— Może tedy perswazji usłucha?", + "116986": "— Nie dba już o mnie! Nie chciała mnie widzieć! — zawołał z głębokim żalem Wołodyjowski. — Jam tu dzień i noc dążył, a ona już mnie i widzieć nie chce! Com ja takiego uczynił! Jakie grzechy na mnie ciążą, że mnie gniew boży ściga, że mną wiatr jakoby liściem zeschłym żenie? Jedna umarła, druga do klasztoru idzie, obie Bóg mi sam odjął, bom widać przeklęty, bo dla każdego jest zmiłowanie, dla każdego łaska, jeno nie dla mnie!…", + "116987": "Pan Zagłoba zadrżał w duszy, by mały rycerz, żalem uniesion, znów bluźnić nie zaczął jako niegdyś po śmierci Anusi Borzobohatej, więc by myśl jego w inną stronę odwrócić, ozwał się:", + "116988": "— Michale, nie wątp, że i nad tobą jest miłosierdzie, bo to grzech, a przecie nie możesz tego wiedzieć, co cię jutro czeka? Może ta sama Krzysia, wspomniawszy na twoje sieroctwo, jeszcze intencję odmieni i słowo ci zdzierży? Po wtóre, słuchaj mnie, Michale, zali i to nie pociecha, że ci one gołębie sam Bóg, nasz Ojciec miłosierny, zabiera, nie zaś mąż po ziemi chodzący? Sam powiedz, czyliby tak było lepiej?", + "116989": "Na to mały rycerz począł straszliwie wąsikami ruszać, zgrzyt dobył się z jego zębów i zakrzyknął przyduszonym i urywanym głosem:", + "116990": "— Gdyby to był człek żywy? — ha!… Niechby się taki znalazł! Wolałbym!… Zostałaby pomsta…", + "116991": "— A tak zostaje modlitwa! — rzekł Zagłoba. — Słuchaj mnie, stary przyjacielu, bo lepszej rady nikt ci nie da… Może też Bóg zmieni jeszcze wszystko na dobre. Ja sam… wiesz… innej ci życzyłem, ale widząc twoją boleść, boleję razem z tobą i razem z tobą będę Boga prosił, by cię pocieszył i serce tej nieużytej panny ku tobie znowu nakłonił.", + "116992": "To rzekłszy pan Zagłoba począł ocierać łzy; były to zaś łzy szczerej przyjaźni i politowania. Gdyby to było w mocy pana Zagłoby, byłby w tej chwili odrobił wszystko, co dla usunięcia Krzysi uczynił, i pierwszy rzucił ją w ramiona Wołodyjowskiemu.", + "116993": "— Słuchaj! — rzekł po chwili — rozmów się jeszcze z Krzysią, przedstaw jej swój lament, swoją boleść nieznośną i niech cię Bóg błogosławi. Chybaby w niej było serce z kamienia, gdyby nie miała się nad tobą ulitować. Ale dufam, że tego nie uczyni. Chwalebna to rzecz habit, ale nie z krzywdy ludzkiej uszyty. Powiedz jej to. Obaczysz… Ej, Michale! Dziś płaczem, a jutro może będziem na zrękowinach pili. Pewien jestem, że tak będzie! Pannisko się stęskniło i dlatego jej habit do głowy przyszedł. Pójdzie ona do klasztoru, ale do takiego, w którym ty będziesz na chrzciny dzwonił… Może też istotnie trocha słabuje, a nam o habicie gadała dlatego jeno, żeby nam oczy zamydlić. Przecie z jej gęby tego nie słyszałeś, a da Bóg, i nie usłyszysz! Ha! Umówiliście tajemnicę, a ona nie chciała jej zdradzić i klimkiem w oczy! Klimkiem w oczy! Jako żywo, nic to innego, jeno niewieścia chytrość!", + "116994": "Słowa pana Zagłoby podziałały jak balsam na stroskane serce małego rycerza; nadzieja wstąpiła weń na nowo, oczy wezbrały łzami, i długi czas nic mówić nie mógł; dopiero gdy łzy pohamował, rzucił się w ramiona pana Zagłoby i rzekł:", + "116995": "— Bodaj się tacy przyjaciele na kamieniu rodzili! Czy aby tak będzie, jak waćpan mówisz?", + "116996": "— Nieba bym ci przychylił! Będzie tak! Zali pamiętasz, żebym kiedy fałszywie prorokował, zali nie ufasz mojej eksperiencji i dowcipowi?…", + "116997": "— Bo waćpan nie imainujesz sobie nawet, jak ja tę pannę miłuję. Nie, żebym o tamtej kochanej niebodze zapomniał, co dzień się za nią modlę! Ale i do tej tak serce przywarło jako huba do drzewa. Mojeż to kochanie! Co ja się o tej niebodze tam w trawach namyślałem, i rankiem, i wieczorem, i w południe! W końcu tom już do siebie gadać począł, ile że konfidenta żadnego nie miałem. Jak mi Bóg miły, że gdy się ordyńca gonić w burzanach przygodziło, tom już w pędzie jeszcze o niej myślał.", + "116998": "— Wierzę. Mnie z płaczu za jedną dziewką oko w młodości wypłynęło, a jeśli nie wypłynęło całkiem, to bielmem zaszło.", + "116999": "— Nie dziwuj się waćpan; przyjeżdżam, ledwie tchu mi staje, aż tu pierwsze słowo: klasztor. Ale przecie w perswazję ufam i w jej serce, i słowo. Jak to waćpan powiedziałeś? „Dobry habit…” ale z czego?", + "117000": "— Ale nie z krzywdy ludzkiej…", + "117001": "— Wybornie powiedziane! Że to ja nigdy żadnej maksymy nie mogłem ułożyć. W stanicy byłaby rozrywka gotowa. Niepokój siedzi wciąż we mnie, ale przecie otuchę mi waćpan wlałeś. Ułożyliśmy z nią istotnie, żeby rzecz w tajemnicy została, więc to słuszne, że dziewka mogła jeno dla pozoru o habicie mówić… Jeszcze jakoweś walne argumentum waćpan przytoczyłeś, ale nie mogę sobie przypomnieć… Znacznie mi ulżyło.", + "117002": "— To chodź do mnie albo tu każę gąsiorek przynieść. Po drodze się przygodzi!…", + "117003": "Poszli i pili znacznie do późna.", + "117004": "Nazajutrz przybrał pan Wołodyjowski ciało w piękne suknie, a twarz w powagę, uzbroił się we wszystkie argumenta, które mu do głowy samemu przyszły, i w te, które mu pan Zagłoba poddał, i tak uzbrojony zeszedł do jadalnej izby, gdzie wszyscy zwykle zgromadzali się na śniadanie. Z całej kompanii brakło też tylko Krzysi, lecz i ona nie dała na się długo czekać, zaledwie bowiem mały rycerz zdołał przełknąć dwie łyżki polewki, gdy przez otwarte drzwi dał się słyszeć szelest sukni i dziewczyna weszła do pokoju.", + "117005": "Weszła bardzo prędko, raczej wpadła. Policzki jej płonęły, powieki miała spuszczone, w twarzy pomieszanie, przymus i bojaźń.", + "117006": "Zbliżywszy się do Wołodyjowskiego, podała mu obie ręce, ale nie podniosła nań wcale oczu, i gdy on począł całować z zapałem te ręce, zbladła zaraz bardzo, przy tym nie zdobyła się ani na jedno słowo powitania.", + "117007": "A jego serce przepełniła wnet miłość, niepokój i zachwycenie na widok tej twarzy delikatnej a mieniącej się jak cudowny obraz; na widok tej postaci wysmukłej a lubej, od której biło jeszcze ciepło niedawnego snu; wzruszyło go nawet jej pomieszanie i owa bojaźń malująca się w obliczu. „Kwiatuszku najdroższy! — pomyślał sobie w duszy — Czego się boisz? Toż ja bym życie i krew oddał za ciebie…”", + "117008": "Ale nie powiedział tego głośno, tylko swoje spiczaste wąsiki przyciskał tak długo i silnie do jej rąk atłasowych, że aż ślady czerwone na nich zostawił.", + "117009": "Basia, patrząc na to wszystko, umyślnie nagarnęła sobie płową czuprynę na oczy, by nikt wzruszenia jej nie dostrzegł, ale nikt na nią nie zwracał w tej chwili uwagi; wszyscy spoglądali na tamtą parę i nastało kłopotliwe milczenie.", + "117010": "Przerwał je pierwszy pan Michał.", + "117011": "— Noc mi w smutku i niepokoju zeszła — rzekł — bom wszystkich wczoraj widział prócz waćpanny i takie mi okrutne wieści o niej powiedziano, że mi do płakania więcej niż do snu było.", + "117012": "Krzysia słysząc tak otwartą mowę przybladła jeszcze mocniej, tak że Wołodyjowski przez chwilę pomyślał, iż ją omdlenie chwyci, więc rzekł pośpiesznie:", + "117013": "— Musimy się w tej materii rozmówić, ale teraz o nic nie będę więcej pytał, żebyś się waćpanna uspokoić i ochłonąć mogła. Toć ja nie żaden barbarus ani wilk jestem, a Bóg widzi, ile mam życzliwości dla waćpanny.", + "117014": "— Dziękuję! — szepnęła Krzysia.", + "117015": "Pan Zagłoba, stolnik i jego żona poczęli bezprzestannie zamieniać ze sobą spojrzenia, jakby zachęcając się wzajemnie do poczęcia zwykłej rozmowy, ale długo żadne nie mogło się jakoś na to odważyć, dopiero pierwszy pan Zagłoba zaczął.", + "117016": "— Trzeba — rzekł zwracając się do przybyłych — żebyśmy pojechali dziś do miasta. Wre już tam przed elekcją jak w ukropie, bo każdy swego kandydata zaleca. Po drodze powiem waszmościom, komu, moim zdaniem, powinniśmy dać kreskę.", + "117017": "Nikt się nie ozwał, więc pan Zagłoba potoczył osowiałym okiem naokoło, wreszcie zwrócił się do Basi:", + "117018": "— A ty, chrząszczu, pojedziesz z nami?", + "117019": "— Pojadę choćby na Ruś! — odrzekła szorstko Basia.", + "117020": "I znów nastało milczenie. Na takich próbach klejenia rozmów, które nie chciały się kleić, przeszło całe śniadanie.", + "117021": "Na koniec uczestnicy wstali.", + "117022": "Wówczas Wołodyjowski zbliżył się natychmiast do Krzysi i rzekł:", + "117023": "— Muszę z waćpanną sam na sam pomówić.", + "117024": "Po czym podał jej ramię i wyprowadził ją do przyległej izby, do tej samej, która była świadkiem pierwszego ich pocałunku.", + "117025": "Posadziwszy Krzysię na sofie, sam siadł przy niej i począł głaskać ją dłonią po włosach, jakoby głaskał małe dziecko.", + "117026": "— Krzysiu! — ozwał się wreszcie łagodnym głosem. — Zali ci konfuzja przeszła? Możeszże mi spokojnie i przytomnie odpowiadać?", + "117027": "Jej konfuzja przeszła, a prócz tego wzruszyła ją jego dobroć, więc po raz pierwszy podniosła na niego na chwilę oczy:", + "117028": "— Mogę — odrzekła cicho.", + "117029": "— Zali prawda, żeś ty się ofiarowała do zakonu?", + "117030": "Na to Krzysia złożyła ręce i poczęła szeptać błagalnie:", + "117031": "— Nie bierz mi tego waćpan za złe, nie przeklinaj mnie, ale tak!", + "117032": "— Krzysiu! — rzekł Wołodyjowski — Godziż to się deptać po szczęśliwości ludzkiej, jako ty po mojej depcesz? Gdzie twoje słowo, gdzie nasza umowa? Jać z Bogiem wojny prowadzić nie mogę, ale to ci naprzód powiem, co pan Zagłoba wczoraj do mnie powiedział, że habit nie powinien być z krzywdy ludzkiej zszywany. Krzywdą moją chwały bożej nie pomnożysz, bo Pan Bóg nad całym światem króluje; jego są narody wszelkie, jego lądy i morza, i rzeki, i ptactwo powietrzne, i zwierz leśny, i słońca, i gwiazdy; on ma wszystko, co ci tylko na myśl przyjść może, i jeszcze więcej, a ja jeno ciebie jedną, kochaną i drogą; tyś moje szczęście, tyś moje mienie całe. I czyli ty możesz przypuścić, że Pan Bóg potrzebuje, on, taki bogacz, jedyny skarb ubogiemu żołnierzowi wydzierać?… Że on w dobroci swojej się na to zgodzi, że się uraduje, nie obrazi?… Patrzże, co mu dajesz — siebie? Aleś ty moja, boś mi sama przyrzekła, więc cudze mu dajesz, nie własne; dajesz mu moje płakanie, moją boleść, może śmierć moją. Maszże do tego prawo? Rozważ to w sercu i w umyśle, w końcu spytaj sumienia własnego… Bo żebym cię był obraził, żebym się w kochaniu sprzeniewierzył, żebym cię zapomniał, żebym się win jakowychś i zbrodni dopuścił — ha! Nie mówię, nie mówię! Alem ja pojechał do ordy nasłuchiwać, grasantów podchodzić, ojczyźnie krwią, zdrowiem i wczasem służyć, a ciebiem kochał, o tobiem po dniach całych i nocach przemyśliwał i jako jeleń do wód, jako ptak do powietrza, jako dziecko do matki i jak rodzic do dziecka, takem do ciebie tęsknił!… I za to wszystko takież mi powitanie, taką mi nagrodę zgotowałaś?… Krzysiu najmilsza, mój przyjacielu, moje kochanie wybrane, powiedz mi, skąd się to wzięło? Wymień mi swoje racje równie szczerze, równie otwarcie, jak ja ci swoje racje i swoje prawa przytaczam; dochowaj mi wiary, nie ostawiaj mnie samego jeno z nieszczęściem. Samaś mi dała prawo — nie czyń mnie banitem!…", + "117033": "Nie wiedział nieszczęsny pan Michał, że jest prawo większe i starsze od wszelkich ludzkich, na mocy którego serce za miłością tylko iść musi i idzie, a które kochać przestaje, to już tym samym najgłębszego wiarołomstwa się dopuszcza, choć często tak niewinnie, jak niewinnie gaśnie lampa, w której się olej wypalił.", + "117034": "Więc nie wiedząc o tym Wołodyjowski za kolana Krzysię objął i prosił, i błagał, a ona odpowiadała mu tylko potokami łez, bo właśnie już sercem odpowiedzieć nie mogła.", + "117035": "— Krzysiu — rzekł wreszcie, wstając, rycerz — we łzach twoich szczęśliwość moja utonąć może, a ja cię nie o to, jeno o ratunek proszę!", + "117036": "— Nie pytaj mnie waćpan o racje! — odrzekła łkając Krzysia — nie pytaj o przyczyny, bo to już tak być musi i inaczej być nie może. Nie wartam takiego, jak waćpan, człowieka i nigdy nie byłam warta… Wiem, jaką waćpanu krzywdę czynię, i to mnie boli tak okrutnie, że ot! Rady dać sobie nie mogę!… Ja wiem, że to krzywda… O Boże wielki, serce się kraje! Wybacz waćpan, nie opuszczaj mnie w gniewie, odpuść, nie przeklinaj!", + "117037": "To rzekłszy Krzysia rzuciła się przed Wołodyjowskim na kolana.", + "117038": "— Wiem, że cię krzywdzę, ale łaski waćpanowej i zmiłowania proszę!", + "117039": "Tu ciemna główka Krzysi schyliła się aż do podłogi. Wołodyjowski podniósł w jednej chwili przemocą biedną płaczkę i posadził ją na powrót na sofie, sam zaś począł chodzić jak błędny po komnacie. Czasami stawał nagle i pięści do skroni przykładał, to znów chodził, na koniec stanął przed Krzysią.", + "117040": "— Zostawże sobie czas, a mnie jakowąś nadzieję — rzekł. — Pomyśl, że i ja nie z kamienia. Czemu mi rozpalone żelazo bez żadnej litości przykładasz? Toż choćbym nie wiem jak był cierpliwy, przecie gdy skóra zasyczy, to i mnie boleść przejmie… Jać nie umiem nawet powiedzieć, jak mi boleśno… Dalibóg, nie umiem!… Prostak, widzisz, jestem i lata w wojnie zeszły… O dla Boga! O Jezu miły! W tej samej izbie my się kochali! Krzychna! Krzychna! Myślałem, że po wiek będziesz moja, a teraz nic, nic! Co się z tobą stało? Kto ci serce odmienił? Krzysiu, toćże ja ten sam!… I tego nie wiesz, że dla mnie to gorszy cios niż dla innego, bom ja już jedno kochanie stracił. Jezu, co ja jej powiem, żeby jej serce poruszyć?… Człek się tylko męczy, i tyle. Ostawże mi choć nadzieję! Nie odbieraj wszystkiego od razu!…", + "117041": "Krzysia nie odrzekła nic, tylko łkanie wstrząsało nią coraz większe, mały rycerz zaś stał przed nią hamując z początku żal, a potem gniew straszny i dopiero gdy go w sobie złamał, powtórzył:", + "117042": "— Ostawże mi choć nadzieję! Słyszysz?", + "117043": "— Nie mogę, nie mogę! — odpowiedziała Krzysia.", + "117044": "Na to pan Wołodyjowski poszedł do okna i głowę do zimnej szyby przyłożył. Długi czas stał tak bez ruchu, na koniec odwrócił się i postąpiwszy parę kroków ku Krzysi rzekł bardzo cicho:", + "117045": "— Bądź waćpanna zdrowa! Nic tu po mnie. Oby ci było dobrze, jako mnie będzie źle! Wiedz o tym, że ci usty zaraz odpuszczam, a jak Bóg da, to ci i sercem odpuszczę… Miej jeno więcej miłosierdzia nad męką ludzką i drugi raz nie przyrzekaj. Nie ma co gadać, nie wynoszę szczęścia z tych progów!… Bądź zdrowa!", + "117046": "To rzekłszy ruszył wąsikami, skłonił się i wyszedł. W przyległej komnacie zastał oboje stolnikostwo i Zagłobę, którzy porwali się zaraz, jakby chcąc wypytywać, ale on tylko ręką machnął.", + "117047": "— Na nic wszystko! — rzekł. — Ostawcie mnie w spokoju!…", + "117048": "Z tej komnaty wąski korytarzyk prowadził do jego izby; w korytarzyku owym, przy schodach do panieńskiej kwatery, Basia zastąpiła małemu rycerzowi drogę.", + "117049": "— Niech waćpana Bóg pocieszy i odmieni Krzysine serce! — zawołała drgającym od łez głosem.", + "117050": "On przeszedł mimo, nawet nie spojrzawszy na nią, nie powiedziawszy ni słowa. Nagle porwał go gniew szalony, gorycz wezbrała w piersi, więc zawrócił się i stanął przed niewinną Basią ze zmienioną i pełną szyderstwa twarzą.", + "117051": "— Przyrzecz waćpanna Ketlingowi rękę — rzekł chrapliwie — rozkochaj go, a potem podepcz, rozedrzyj mu serce i idź do klasztoru!", + "117052": "— Panie Michale! — zawołała ze zdumieniem Basia.", + "117053": "— Wygódź sobie, zakosztuj pocałowań, a potem idź pokutować!… Bodaj was zabito!…", + "117054": "Tego było już Basi zanadto. Bóg jeden wiedział, ile było zaparcia się siebie w tym życzeniu, jakie Wołodyjowskiemu wypowiedziała, by Bóg odmienił Krzysine serce — i za to spotykało ją niesłuszne posądzenie, szyderstwo, obelga w chwili właśnie, w której byłaby oddała krew, by pocieszyć niewdzięcznika.", + "117055": "Więc wzburzyła się w niej natychmiast prędka jak płomień duszka, policzki zapałały, rozdęły się różowe nozdrza i bez chwili namysłu zawołała potrząsając płową czupryną:", + "117056": "— Wiedz waćpan, że dla Ketlinga nie ja idę do klasztoru!", + "117057": "To rzekłszy skoczyła na schody i znikła sprzed oczu rycerza.", + "117058": "A on stanął jak słup kamienny, potem zaczął wodzić rękoma po twarzy i przecierać sobie oczy na kształt człowieka, który się budzi ze snu.", + "117059": "Wtem zabiegł krwią, chwycił się za szablę i zakrzyknął strasznym głosem:", + "117060": "— Gorze zdrajcy!", + "117061": "I w kwadrans później pędził do Warszawy, aż wiatr wył mu w uszach, aż grudki ziemi leciały stadem spod kopyt jego konia.", + "117062": "Rozdział XIX", + "117063": "Ujrzeli go odjeżdżającego stolnikostwo, a także pan Zagłoba, i niepokój ogarnął wszystkie serca, więc pytali się wzajemnie oczyma, co się stało i dokąd jedzie?", + "117064": "— Boże wielki! — zawołała pani stolnikowa — jeszcze gdzie na Dzikie Pola ruszy i nie ujrzę go więcej w życiu!", + "117065": "— Albo w klasztorze za przykładem tamtej błaźnicy się zamknie! — rzekł zdesperowany pan Zagłoba.", + "117066": "— Tu trzeba radzić! — dodał stolnik.", + "117067": "Wtem otworzyły się drzwi i do pokoju wpadła jak wicher Basia, wzburzona, blada i zatkawszy oczy palcami, tupiąc zarazem na środku izby jak małe dziecko zaczęła piszczeć:", + "117068": "— Rety! Ratujcie! Pan Michał pojechał zabić Ketlinga! Kto w Boga wierzy, niech leci za nim hamować! Rety! Rety!…", + "117069": "— Co ci jest, dziewczyno? — zawołał chwytając jej ręce Zagłoba.", + "117070": "— Rety! Pan Michał zabije Ketlinga! Przeze mnie krew się poleje, a Krzysia umrze, wszystko przeze mnie!", + "117071": "— Gadaj! — krzyknął potrząsając nią Zagłoba. — Skąd wiesz? Dlaczego przez ciebie?", + "117072": "— Bom mu w złości powiedziała, że oni się miłują, że Krzysia dla Ketlinga idzie za kratę. Kto w Boga wierzy, niech leci, hamuje! Jedź waćpan co prędzej, jedźcie wszyscy, jedźmy wszyscy!", + "117073": "Pan Zagłoba, nieprzywykły czasu w takich wypadkach tracić, wypadł na podwórzec i natychmiast kazał zaprzęgać do karabona.", + "117074": "Pani stolnikowa chciała wypytywać Basię o zdumiewającą nowinę, ani się bowiem dotychczas domyślała jakichkolwiek między Krzysią i Ketlingiem afektów, lecz Basia wypadła za panem Zagłobą, aby nad zaprzęganiem czuwać, pomagała wyprowadzać konie, zakładać je do dyszla, na koniec zajechała na koźle z gołą głową przed ganek, na którym dwaj mężowie, już przybrani, czekali.", + "117075": "— Wyłaź — rzekł do niej Zagłoba.", + "117076": "— Nie wylazę!", + "117077": "— Wyłaź! Mówię ci!", + "117078": "— Nie wylazę! Siadajcie, macie siadać, a nie, to sama pojadę!", + "117079": "To mówiąc zebrała lejce, a oni widząc, że upór dziewczyny znaczną mógłby spowodować mitręgę, przestali ją wzywać, by zlazła.", + "117080": "Tymczasem nadbiegł z biczem czeladnik, a pani stolnikowa zdołała jeszcze wynieść Basi szubkę i kołpaczek, bo dzień był chłodny.", + "117081": "Po czym ruszyli.", + "117082": "Basia pozostała na koźle; pan Zagłoba pragnąc się z nią rozmówić, wzywał ją, by się przesiadła na przednie siedzenie, ale i tego nie chciała uczynić, może ze strachu, by jej nie łajano; więc musiał wypytywać z daleka, a ona odpowiadała mu nie odwracając głowy.", + "117083": "— Skąd ty wiesz — rzekł — o tym, coś o tamtych dwojgu Michałowi powiedziała?", + "117084": "— Ja wszystko wiem!", + "117085": "— Czy Krzysia powiedziała ci cośkolwiek?", + "117086": "— Krzysia nic mi nie mówiła.", + "117087": "— To może Szkot?", + "117088": "— Nie, ale ja wiem, że on dlatego do Anglii wyjeżdża. Wszystkich wywiódł w pole prócz mnie.", + "117089": "— Zadziwiająca rzecz! — rzekł Zagłoba.", + "117090": "A Basia:", + "117091": "— Waćpana to robota; nie trzeba ich było ku sobie popychać.", + "117092": "— Cicho tam siedź i nie wtrącaj się w nie swoje rzeczy! — odparł Zagłoba, którego ubodło to najwięcej, że przy stolniku latyczowskim spotkała go ta wymówka.", + "117093": "Więc po chwili jeszcze dodał:", + "117094": "— Ja popychałem kogo! Ja raiłem? Ot, to! Lubię takie supozycje!", + "117095": "— Aha? Może nie? — odrzekła dziewczyna.", + "117096": "I dalej jechali w milczeniu.", + "117097": "Pan Zagłoba nie mógł jednak opędzić się myśli, że Basia ma słuszność i że wszystkiemu, co zaszło, on winien jest w znacznej części. Myśl ta gryzła go niepomału, a że i karabon trząsł przy tym okrutnie, więc stary szlachcic wpadł w jak najgorszy humor i nie szczędził sam sobie wyrzutów.", + "117098": "„Słuszna by była rzecz — myślał — gdyby Wołodyjowski z Ketlingiem uszy obcięli mi na współkę. Żenić kogoś wbrew woli to toż samo, co by mu kazać na koniu twarzą do ogona jeździć. Ma rację ta mucha! Jeśli się tamci pobiją, krew Ketlingowa spadnie na mnie. O, tom się na starość w praktyki wdał! Tfu, do licha! Jeszcze mnie w ostatku mało w pole nie wywiedli, bom się ledwie domyślał, czemu Ketling chce za morze, a tamta kawka do klasztoru, tymczasem hajduczek wszystko, jak się pokazuje, od dawna spenetrował…”", + "117099": "Tu zamyślił się pan Zagłoba, po chwili zaś mruknął:", + "117100": "— Szelma, nie dziewczyna! Michał od raka oczu pożyczył, żeby taką dla tamtej kukły spostponować!", + "117101": "Tymczasem dojechali do miasta, ale tu dopiero zaczęły się trudności, bo żadne z nich nie wiedziało, ani gdzie mieszka obecnie Ketling, ani też dokąd mógł udać się Wołodyjowski, szukać zaś w takim tłumie ludzi było to szukać ziarna w korcu maku.", + "117102": "Naprzód więc udali się na dwór hetmana wielkiego. Tam powiedziano im, że Ketling właśnie tego ranka ma wyjechać w zamorską podróż. Wołodyjowski zaś był rozpytując się o niego, ale gdzie się udał, nikt nie wiedział. Przypuszczano, że może do chorągwi stojących w polu za miastem.", + "117103": "Pan Zagłoba kazał nawrócić ku obozowi, ale i tam nie można było złapać języka. Objechali jeszcze wszystkie gospody przy ulicy Długiej, byli na Pradze, wszystko na próżno.", + "117104": "Tymczasem zapadła noc, a że o gospodzie nie było co i myśleć, musieli wracać do domu.", + "117105": "Wracali w strapieniu, Basia popłakiwała trochę, pobożny stolnik odmawiał pacierze, Zagłoba naprawdę był niespokojny. Próbował jednak pocieszyć siebie i kompanię.", + "117106": "— Ha! Kłopoczemy się — rzekł — a tam Michał może już w domu?", + "117107": "— Albo usieczon! — rzekła Basia.", + "117108": "I poczęła wić się na bryce powtarzając ze łzami:", + "117109": "— Uciąć mi język! Moja wina! Moja wina! O Jezu! Ja chyba zwariuję!", + "117110": "A Zagłoba:", + "117111": "— Cichaj, dziewczyno! Nie twoja wina! I to wiedz, że jeśli kto usieczon, to nie Michał!", + "117112": "— Mnie i tamtego żal! Pięknieśmy mu zapłacili za gościnność, nie ma co mówić. Boże! Boże!", + "117113": "— Prawda by była! — dorzucił pan Makowiecki.", + "117114": "— Dajcie, do licha, spokój! Ketling pewnie już tam bliżej Prus niż Warszawy. Przecieżeście słyszeli, że wyjechał. Mam też w Bogu nadzieję, że choćby się i spotkali z Wołodyjowskim, wspomną na starą przyjaźń, na odbywane razem służby. Toż oni strzemię w strzemię jeździli, sypiali na jednej kulbace, razem chodzili na podjazdy, w jednej krwi maczali ręce. W całym wojsku amicycja ich tak była sławna, że Ketlinga z uwagi na jego gładkość nazywali żoną Wołodyjowskiego. Niepodobieństwo, żeby im to na myśl nie przyszło, gdy się ujrzą!", + "117115": "— Czasem to jednak i tak bywa — rzekł roztropny stolnik — że właśnie największa przyjaźń w największą zawziętość się przeradza. Tak w moich stronach pan Deyma usiekł pana Ubysza, z którym dwadzieścia lat w największej żył konkordii. Mogę waszmości szczegółowie ten nieszczęśliwy przypadek opowiedzieć.", + "117116": "— Żeby myśl była swobodniejsza, chętnie bym posłuchał, tak samo jak rad słucham jejmości dobrodziejki, waszmościnej małżonki, która także ma zwyczaj dokumentnie opowiadać, nie odkładając genealogii na stronę; ale mi to w głowie utkwiło, co waść o przyjaźni i zawziętości rzekł. Niech Bóg broni, niech Bóg broni, by i teraz tak być miało!", + "117117": "Stolnik na to:", + "117118": "— Jeden zwał się pan Deyma, drugi pan Ubysz! Obaj godni ludzie i komilitoni…", + "117119": "— Oj, oj, oj! — rzekł ponuro pan Zagłoba. — Ufajmy w miłosierdziu bożym, że teraz tak nie będzie, ale jeśli się zdarzy, to w takim razie Ketling trup!", + "117120": "— Nieszczęście! — rzekł po chwili milczenia stolnik. — Tak! Tak! Deyma i Ubysz! Jak dziś pamiętam! A szło także o białogłowę.", + "117121": "— Wiecznie te białogłowy! Pierwsza lepsza kawka takiego ci piwa nawarzy, że kto wypije, temu po nim będzie niestrawno — mruknął Zagłoba.", + "117122": "— Waćpan na Krzysię nie napadaj! — zawołała nagle Basia.", + "117123": "Na to Zagłoba:", + "117124": "— Bogdaj się był Michał w tobie zakochał, nie byłoby tego wszystkiego…", + "117125": "Tak rozmawiając dojechali do domu. Serca zabiły im na widok światła w oknach, bo pomyśleli, że może Wołodyjowski już wrócił.", + "117126": "Tymczasem przyjęła ich sama pani stolnikowa niespokojna bardzo i stroskana. Dowiedziawszy się, że wszelkie poszukiwania na nic się nie przydały, zalała się rzewnymi łzami i poczęła wyrzekać, że brata już więcej nie obaczy; Basia zawtórowała jej zaraz w lamentach, również Zagłoba nie mógł sobie dać rady ze strapienia.", + "117127": "— Pojadę jeszcze jutro do dnia, ale sam — rzekł — może się czegoś o nich dowiem.", + "117128": "— Będziem szukać lepiej we dwóch — wtrącił stolnik.", + "117129": "— Nie! Waszmość zostań przy niewiastach. Jeśli Ketling żyw, dam wam znać.", + "117130": "— Dla Boga! Toż my w domu tego człowieka mieszkamy! — rzekł znów stolnik. — Jutro trzeba będzie jakąkolwiek gospodę znaleźć, a niechby i namioty w polu rozbić, byle tu dłużej nie mieszkać!", + "117131": "— Czekajcie wieści ode mnie, bo się znów pogubimy! — rzekł Zagłoba. — Jeśli Ketling usieczon…", + "117132": "— Ciszej waść mów, na rany boskie! — zawołała stolnikowa — bo służba co usłyszy i jeszcze Krzysi doniesie, a ona i tak ledwie żywa.", + "117133": "— Pójdę do niej — rzekła Basia.", + "117134": "I skoczyła na górę. Tamci zostali w trosce i bojaźni. Nikt nie spał w całym domu. Myśl, że Ketling może już jest trupem, strachem napełniała ich serca. W dodatku noc uczyniła się duszna, ciemna, grzmoty poczęły huczeć i przewalać się po niebie, a później jaskrawe błyskawice rozdzierały co chwila ciemność. O północy pierwsza tej wiosny burza rozszalała się nad ziemią. Pobudziła się nawet służba.", + "117135": "Krzysia i Basia zeszły z panieńskiej izby do jadalnej komnaty. Tam całe towarzystwo poczęło odprawiać modlitwy i potem siedziało w milczeniu, powtarzając chórem, wedle zwyczaju, za każdym uderzeniem pioruna: „A słowo stało się ciałem!”", + "117136": "W poświstach wichru słychać było czasami coś jakby tętent, a wówczas zgroza i przestrach podnosiły włosy na głowie Basi, stolnikowej i obu starszych mężów, bo im się zdawało, że lada chwila drzwi się otworzą i wejdzie Wołodyjowski umazany w krwi Ketlingowej.", + "117137": "Łagodny zwykle i zacny pan Michał pierwszy raz w życiu zaciężył jak kamień na sercach ludzkich tak, że sama myśl o nim napełniała je przerażeniem.", + "117138": "Noc jednak zeszła bez wieści o małym rycerzu. Świtaniem, gdy burza uspokoiła się nieco, pan Zagłoba ruszył po raz drugi do miasta.", + "117139": "Cały ten dzień był dniem cięższego jeszcze niepokoju. Basia aż do wieczora przesiadywała w oknie lub przed bramą, spoglądając na drogę, którą pan Zagłoba mógł nadjechać.", + "117140": "Tymczasem czeladź z rozkazu pana stolnika pakowała z wolna łuby do drogi.", + "117141": "Krzysia zajęta była pilnowaniem owej roboty, gdyż tym sposobem mogła się trzymać opodal obojga państwa Makowieckich i pana Zagłoby.", + "117142": "Jakkolwiek bowiem pani stolnikowa nie wspomniała przy niej dotąd ani jednym słowem o bracie, jednakże samo to milczenie przekonywało Krzysię, że i miłość pana Michała dla niej, i dawniejsze tajemne ich układy, i świeża jej odmowa na jaw wyszły. A wobec tego trudno było przypuszczać, aby ci ludzie, Wołodyjowskiemu najbliżsi, nie mieli do niej żalu i urazy. Biedna Krzysia czuła, że tak być musi, że tak jest, że odsunęły się od niej te kochające dotychczas serca, więc i sama wolała cierpieć na uboczu.", + "117143": "Pod wieczór łuby były gotowe, tak że od biedy można było tegoż samego dnia wyruszyć. Ale pan Makowiecki czekał jeszcze wieści od Zagłoby. Podano wreszcie wieczerzę, której nikt jeść nie chciał, i wieczór począł się wlec ciężko, nieznośnie, a tak głucho, jak gdyby wszyscy nasłuchiwali, co zegar szepce.", + "117144": "— Przejdźmy do bawialni — rzekł wreszcie stolnik. — Niepodobna już tu wytrzymać. Przeszli i siedli, ale nim zdołał ktokolwiek pierwsze słowo przemówić, za oknem poczęły się odzywać psy.", + "117145": "— Jedzie ktoś! — zawołała Basia.", + "117146": "— Psy naszczekują jak na swego! — zauważyła pani stolnikowa.", + "117147": "— Cicho no! — rzekł stolnik. — Słychać turkot!…", + "117148": "— Cicho! — powtórzyła Basia. — Tak, słychać coraz lepiej… to pan Zagłoba.", + "117149": "Basia i stolnik porwali się na równe nogi i wybiegli; stolnikowej poczęło bić serce, ale została z Krzysią, aby zbytnim pośpiechem nie zdradzić, że pan Zagłoba jakieś zbyt ważne nowiny przywozi.", + "117150": "Tymczasem turkot rozległ się tuż pod oknami, a potem ustał nagle.", + "117151": "Jakieś głosy dały się słyszeć w sieni i po chwili do komnaty wpadła jak huragan Basia z tak zmienioną twarzą, jak gdyby ujrzała widmo.", + "117152": "— Basiu, co to? Kto to? — spytała z przerażeniem pani Makowiecka.", + "117153": "Lecz nim Basia zdążyła złapać oddech i odpowiedzieć, drzwi otwarły się i weszli przez nie naprzód stolnik, potem Wołodyjowski, na koniec Ketling.", + "117154": "Rozdział XX", + "117155": "Ketling był tak zmieszany, że ledwie zdołał skłonić się nisko paniom, po czym stanął nieruchomie, z kapeluszem przy piersiach, z przymkniętymi oczyma, podobny do cudownego obrazu; Wołodyjowski zaś uścisnął po drodze siostrę i zbliżył się do Krzysi.", + "117156": "Twarz dziewczyny była biała jak płótno, aż lekki meszek nad jej ustami wydał się ciemniejszy niż zwykle; pierś jej wznosiła się i opadała gwałtownie, lecz Wołodyjowski wziął łagodnie jej rękę i do ust przycisnął; po czym ruszał czas jakiś wąsikami, jakby zbierając myśli, na koniec ozwał się z wielkim smutkiem, ale i z wielkim spokojem:", + "117157": "— Moja mościa panno albo lepiej: moja Krzysiu kochana! Wysłuchaj mnie bez trwogi, bom też nie jakowyś Scyta ani Tatarzyn, ani dzik, jeno przyjaciel, który chociaż sam nie bardzo szczęśliwy, przecie twojego szczęścia pragnie. Już się wszystko wydało, że wy się z Ketlingiem miłujecie. Panna Basia mi to w gniewie słusznym w oczy rzuciła, ja się zaś nie wypieram, żem wypadł z tego domu w furii i leciałem szukać pomsty nad Ketlingiem… Kto wszystko utraci, tym łatwie zemsta targnie, a ja, jak mi Bóg miły, tak cię okrutnie kochałem i nie tylko jako kawaler pannę… Bo gdybym już był żonaty i gdyby mnie Pan Bóg chłopyszka jedynego dał albo dziewczynę, a potem zabrał, to bym też ich tak może nie żałował, jakom ciebie żałował…", + "117158": "Tu zbrakło na chwilę głosu panu Michałowi, ale wnet się pohamował i ruszywszy kilkakroć wąsikami, tak dalej mówił:", + "117159": "— No, żal żalem, a rady nie ma. Że cię Ketling pokochał, nie dziwota! Kto by cię nie pokochał?! A żeś ty jego pokochała, to taki już mój los, ale dziwić się także nie ma czemu, bo gdzie mnie tam do Ketlinga! W polu, niech on sam powie, przeciem nie gorszy; wszelako to co innego, a to co innego!… Pan Bóg jednego ozdobił, drugiemu ujął, ale zastanowieniem nagrodził. Tak i mnie, jak tylko wiatr w drodze obwiał, a pierwsza furia minęła, zaraz sumienie rzekło: za co ich będziesz karał? Za co rozlejesz tę krew przyjacielską? Pokochali się, to wola boska. Najstarsi ludzie mówią, że przeciw sercu i hetmański rozkaz na nic. Wola boska, że się pokochali, ale że nie zdradzili, to ich poczciwość… Żeby choć Ketling był wiedział, żeś mi przyrzekła, może bym mu zakrzyknął: „gas!” — ale on i tego nie wiedział. Co winien? — Nic! A ty coś winna? — Nic! On chciał wyjechać, tyś chciała do Boga… Dola moja winna, nikt więcej, bo to już widać palec boży w tym, bym ja w sieroctwie pozostał… No, zmogłem się! Zmogłem!…", + "117160": "Pan Michał znów urwał i począł oddychać szybko jak człek, co po długim nurkowaniu z wody na powietrze wychynął, po czym wziął Krzysi rękę.", + "117161": "— Tak miłować — rzekł — żeby dla siebie wszystkiego chcieć, nie sztuka. Trojgu nam się serce rozdziera — pomyślałem — niechże lepiej jedno przycierpi, a tamtym pociechę sprawi. Daj ci Boże, Krzysiu, szczęście z Ketlingiem… Amen… daj ci Boże, Krzysiu, szczęście z Ketlingiem!… Mnie trocha boli, ale to nic… Daj ci Boże… Dalibóg, to nic!… Zmogłem się!…", + "117162": "Mówił żołnierzysko: „nic!”, a przecie aż zęby ścisnął i syczeć począł, a z drugiego końca izby ozwało się wycie Basi.", + "117163": "— Ketling, bywaj bracie! — krzyknął Wołodyjowski.", + "117164": "Ketling zbliżył się, klęknął, otworzył ręce i w milczeniu, w największej czci i miłości objął kolana Krzysi.", + "117165": "A Wołodyjowski począł mówić przerywanym głosem:", + "117166": "— Ściśnij mu głowę! Nacierpiało się chłopisko też… Boże wam błogosław!… Nie pójdziesz do klasztoru… Wolę, że mnie będziecie błogosławić, niż żebyście mieli przeklinać… Pan Bóg nade mną, choć mi teraz ciężko…", + "117167": "Basia, nie mogąc wytrzymać dłużej, wypadła z izby, co spostrzegłszy pan Wołodyjowski zwrócił się do stolnika i siostry:", + "117168": "— Idźcie do drugiej izby — rzekł — a ich ostawcie… Ja sobie też pójdę gdzie indziej, bo trocha sobie przyklęknę i panu Jezusowi się polecę…", + "117169": "I wyszedł.", + "117170": "W pół korytarzyka spotkał przy schodach Basię, w tym samym miejscu, w którym uniesiona gniewem, zdradziła tajemnicę Krzysi i Ketlinga. Ale teraz Basia stała oparta o mur zanosząc się od płaczu.", + "117171": "Rozczulił się na ten widok pan Michał nad własnym losem; wstrzymywał się dotąd, jak mógł, ale w tej chwili pękły tamy żalu i łzy potokiem popłynęły mu z oczu.", + "117172": "— Czego waćpanna płaczesz? — zawołał żałośnie.", + "117173": "Basia podniosła główkę i wtykając jak dziecko to jedną, to drugą piąstkę w oczy, zanosząc się i chwytając w otwarte usta powietrze odpowiedziała mu ze łkaniem:", + "117174": "— Tak mi żal!… O, dla Boga! O Jezu!… Pan Michał taki zacny, taki poczciwy!… O, dla Boga!…", + "117175": "Wówczas on schwycił jej ręce i począł całować z wdzięczności i rozrzewnienia.", + "117176": "— Bóg ci zapłać! Bóg ci zapłać za serce! — rzekł. — Cicho, nie płacz!", + "117177": "Lecz Basia tym bardziej poczęła łkać i zanosić się. Każda żyłka trzęsła się w niej z żalu, ustami poczęła chwytać coraz spieszniej powietrze, na koniec, tupiąc nóżkami z uniesienia, jęła wołać tak głośno, aż rozlegało się po całym korytarzu:", + "117178": "— Głupia Krzysia! Ja bym wolała jednego pana Michała niż dziesięciu Ketlingów! Ja pana Michała kocham z całej siły… lepiej niż ciotkę, lepiej… niż wujka… lepiej niż Krzysię!…", + "117179": "— Dla Boga! Basiu! — zawołał mały rycerz.", + "117180": "I chcąc pohamować jej uniesienie chwycił ją w objęcia, a ona przytuliła się z całej siły do jego piersi, tak że uczuł jej serce bijące jak w zmęczonym ptaku, więc objął ją jeszcze krzepciej i tak trwali.", + "117181": "Nastało długie milczenie.", + "117182": "— Basiu! Zechceszże ty mnie? — ozwał się mały rycerz.", + "117183": "— Tak! Tak! Tak! — odpowiedziała Basia.", + "117184": "Na tę odpowiedź i jego z kolei chwyciło uniesienie, przycisnął usta do jej różanych dziewiczych ustek i znów tak trwali.", + "117185": "Tymczasem zaturkotała bryczka i pan Zagłoba wpadł do sieni, następnie do jadalnej izby, w której siedzieli stolnik z żoną.", + "117186": "— Nie ma Michała! — krzyknął jednym tchem. — Szukałem wszędzie! Pan Krzycki mówił, że widział ich z Ketlingiem! Pewno się bili!", + "117187": "— Michał jest — odpowiedziała pani stolnikowa — przywiózł Ketlinga i oddał mu Krzysię!", + "117188": "Słup soli, w który żona Lota została zamieniona, pewnie mniej osłupiałą miał minę niż w tej chwili pan Zagłoba. Czas jakiś trwało zupełne milczenie, po czym stary szlachcic przetarł oczy i spytał:", + "117189": "— Hę?", + "117190": "— Krzysia z Ketlingiem tu obok siedzą, a Michał poszedł się modlić — odrzekł stolnik.", + "117191": "Pan Zagłoba wszedł bez chwili wahania się do izby i choć już wiedział o wszystkim, zdumiał się powtórnie, widząc Ketlinga i Krzysię siedzących czołem w czoło. Oni zerwali się, zmieszani bardzo i nie umiejący słowa przemówić, zwłaszcza że za panem Zagłobą weszli i stolnikostwo.", + "117192": "— Życia nie starczy na wdzięczność Michałowi! — rzekł wreszcie Ketling. — Jego to dzieło szczęście nasze!", + "117193": "— Szczęść wam Boże! —— rzekł stolnik. — Michałowi nie będziem się przeciwić!", + "117194": "Krzysia osunęła się w objęcia pani stolnikowej i poczęły płakać obie. Pan Zagłoba był jakby ogłuszony. Ketling pochylił się do kolan stolnikowych jak syn do ojcowskich, ów zaś podniósł go i — widać z nawału myśli albo z konfuzji — rzekł:", + "117195": "— A pana Ubysza pan Deyma usiekł! Michałowi dziękuj, nie mnie!", + "117196": "Po chwili zaś spytał:", + "117197": "— Żono, jak to było owej białogłowie na przezwisko?", + "117198": "Lecz pani stolnikowa nie miała czasu na odpowiedź, bo w tej chwili wbiegła Basia, bardziej zadyszana niż zwykle, bardziej różowa niż zwykle, z czupryną opadniętą na oczy bardziej niż zwykle, przyskoczyła do Ketlinga i Krzysi i podsuwając palec to jednemu, to drugiemu do oczu, poczęła wołać:", + "117199": "— Aha! Dobrze! Wzdychajcie, kochajcie się! Żeńcie! Myślicie, że pan Michał sam zostanie na świecie?! Otóż nie, bo ja się za niego machnę, bo go kocham i sama mu to powiedziałam. Pierwsza mu to powiedziałam, a on spytał, czy go chcę, a ja mu powiedziałam, że go wolę od dziesięciu innych, bo go kocham i będę najlepszą żoną, i nie odstąpię go nigdy, i będziem razem wojowali. Ja go z dawna kochałam, chociażem nie mówiła nic, bo on najzacniejszy i najlepszy, i kochany… A teraz się sobie żeńcie, a ja się za pana Michała machnę choćby jutro… bo…", + "117200": "Tu zbrakło tchu Basi.", + "117201": "Spoglądali na nią wszyscy nie rozumiejąc, czy oszalała, czy też prawdę mówi; następnie zaczęli spoglądać na siebie, a wtem we drzwiach ukazał się za Basią Wołodyjowski.", + "117202": "— Michale! — spytał stolnik, gdy przytomność głos mu wróciła — Zali to prawda, co my słyszym?", + "117203": "Na to mały rycerz z powagą wielką:", + "117204": "— Bóg cud uczynił i to jest moja pociecha, moje kochanie, mój skarb największy!", + "117205": "Po tych słowach skoczyła znów Basia ku niemu jak sarna.", + "117206": "Tymczasem maska zdumienia opadła z twarzy pana Zagłoby, a natomiast biała broda poczęła mu się trząść, otworzył szeroko ramiona i rzekł:", + "117207": "— Dalibóg, ryknę!… Hajduczku, Michale, pójdźcie tu!…", + "117208": "Rozdział XXI", + "117209": "On ją kochał okrutnie, a ona jego, i dobrze im było razem, tylko chociaż czwarty rok już żyli ze sobą — dzieci nie mieli. Natomiast gospodarowali zawzięcie. Wołodyjowski zakupił za swoje i Basine sumy kilka wiosek w pobliżu Kamieńca, za które tanio zapłacił, bo już się byli płochliwsi ludzie pod strachem nawały tureckiej radzi w tamtych stronach wyprzedawali. W tych majętnościach ład i rygor żołnierski wprowadzał, niespokojną ludność w kluby brał, popalone chaty wznosił, „fortalicje”, to jest dwory obronne, fundował, w których tymczasową załogą żołnierstwo stawało, słowem: jak dawniej dzielnie kraju bronił, tak teraz dzielnie gospodarzyć począł, szabli zresztą z ręki nie wypuszczając.", + "117210": "Sława jego imienia najlepszą była jego majętności ochroną. Z niektórymi murzami wodę na szablę lał i pobratymstwo zawarł. Innych bijał. Kupy swawolne kozackie, luźne watahy ordyńskie, rozbójnicy ze stepów i opryszkowie z odajów besarabskich drżeli na wspomnienie „Małego Sokoła” — więc stada jego koni i owiec, jego bawoły i wielbłądy chodziły bezpiecznie po stepie. Nawet sąsiadów jego szanowano. Mienie jego przy pomocy dzielnej niewiasty rosło. Otoczyła go cześć i miłość ludzka. Ziemia rodzinna przyozdobiła go urzędem, hetman go kochał, basza chocimski ustami nad nim cmokał, w dalekim Krymie, w Bachczysaraju, powtarzano ze czcią jego imię.", + "117211": "Gospodarka, wojna i miłość — oto były trzy prządki jego żywota.", + "117212": "Znojne lato roku 1671 zastało państwa Wołodyjowskich w dziedzicznej Basinej wsi Sokole. Sokół ów był perłą między ich majętnościami. Podejmowali tam oni huczno i dworno pana Zagłobę, któren na trudy podróży ni na wiek swój niezwykły nie bacząc, przybył do nich w odwiedziny, spełniając solenne przyrzeczenie na ślubie państwa Wołodyjowskich dane.", + "117213": "Wszelako szumne gody i radość z drogiego gościa gospodarzy wkrótce zostały zerwane rozkazem hetmańskim nakazującym Wołodyjowskiemu objąć komendę w Chreptiowie, tamże nad granicą mołdawską czuwać, głosów od strony pustyni nasłuchiwać, stróżować, luźnym czambułom zabiegać i okolicę z hajdamaków oczyścić.", + "117214": "Mały rycerz, jako żołnierz do posług Rzeczypospolitej zawsze chętny, wnet nakazał, aby czeladź ściągnęła stada z ługów, wywiuczyła wielbłądy i sama w zbrojnym pogotowiu stanęła.", + "117215": "Rozdzierało się wszelako jego serce na myśl rozstania się z żoną, bo ją tak kochał, i miłością męża, i ojca, że prawie dychać bez niej nie mógł, a brać ją w dzikie i głuche puszcze uszyckie i na niebezpieczeństwa przeróżne narażać — nie chciał.", + "117216": "Lecz ona upierała się z nim jechać.", + "117217": "— Pomyśl — mówiła — jeżeli bezpieczniej będzie mi tu pozostać niźli tam, pod osłoną wojska, przy tobie zamieszkać? Nie chcę ja innego dachu, jako twój namiot, bom po to za ciebie poszła, by się z tobą i niewczasem, i trudem, i niebezpieczeństwy podzielić. Tu by mnie niepokój zgryzł, a tam, przy takim żołnierzu, będę się czuła bezpieczniejsza niżeli królowa w Warszawie; trzeba zaś będzie z tobą w pole wyruszyć, to wyruszę. Snu tu nie zaznam bez ciebie, jadła do gęby nie wezmę, a w końcu nie wytrzymam, lecz i tak do Chreptiowa polecę, a nie każesz mnie puszczać, to będę u bram nocować i póty cię prosić, póty płakać, aż się zlitujesz.", + "117218": "Widząc Wołodyjowski taki afekt, chwycił żonę w ramiona i chciwie pocałunkami różową twarz jej okładać począł, ona zaś oddawała mu wet za wet.", + "117219": "— Jaż bym się nie wzdragał — rzekł wreszcie — gdyby o proste stróżowanie i podchody przeciw ordyńcom chodziło. Ludzi istotnie będzie dość, bo pójdzie ze mną chorągiew generała podolskiego, a druga pana podkomorzyńska, prócz tego zaś Motowidło z semenami i dragani Linkhauzowi. Będzie ze sześćset żołnierzy, a z ciurami do tysiąca. Tego się wszelako obawiam, czemu gębacze sejmowi w Warszawie wierzyć nie chcą, a czego my, kresowi, lada godzina się spodziewamy: oto wielkiej wojny z całą potencją turecką. To i pan Myśliszewski potwierdził, i basza chocimski co dzień powtarza, i hetman w to wierzy, że sułtan Doroszeńki bez pomocy nie ostawi, jeno wielką wojnę Rzeczypospolitej wypowie, a wtedy co ja z tobą zrobię, mój kwiatuszku najmilejszy, moje praemium z ręki boskiej dane?", + "117220": "— Co się stanie z tobą, to się stanie i ze mną. Nie chcę innego losu, jeno takiego, który tobie przypadnie…", + "117221": "Tu pan Zagłoba przerwał milczenie i zwróciwszy się do Basi rzekł:", + "117222": "— Jeśli was Turczyni pojmają, to czy chcesz, czy nie chcesz, twój los będzie zgoła inszy jak Michałowy. Ha! Po Kozakach, Szwedach, septentrionach i brandeburskiej psiarni — Turczyn! Mówiłem księdzu Olszowskiemu: „Doroszeńki do desperacji nie przywódźcie, bo on jeno z musu do Turczyna się nakłonił”. No, i co? — nie posłuchali! Haneńkę przeciw Doroszowi wystawili, a teraz Dorosz, chce czy nie chce, musi w gardło Turczynowi leźć i na nas w dodatku go prowadzić. Pamiętasz, Michale, że przy tobie księdza Olszowskiego ostrzegałem?", + "117223": "— Musiałeś go waćpan ostrzegać kiedy indziej, bo sobie nie przypominam, żeby to było przy mnie — odrzekł mały rycerz. — Ale co mówisz o Doroszeńce, to święta prawda, gdyż i pan hetman tegoż samego jest mniemania, a nawet powiadają, że ma listy od Dorosza w tymże właśnie sensie pisane. Jak tam zresztą jest, tak jest — dość, że teraz już za późno na układy. Wszelako waćpan masz tak bystry rozum, że chętnie jego zdania zasięgnę: mamli brać Baśkę do Chreptiowa czy też lepiej ją tu zostawić? Muszę jeno to dodać, że pustynia to okrutna. Wioszczyna zawsze była licha, a od dwudziestu lat tyle razy przeszły przez nią watahy kozackie i czambuły, że nie wiem, czy dwie belki zbite do kupy znajdę. Siła tam jarów puszczą porosłych, schowek, pieczar głębokich i różnych ukrytych miejsc, w których zbójcy setkami się chowają, nie mówiąc o tych, którzy z Wołoszy przychodzą.", + "117224": "— Zbójcy przy takiej sile to furda — odrzekł Zagłoba — czambuły także furda, bo jeśli nadciągną potężne, to będzie o nich głośno, a jeśli mniejsze, to wygnieciesz.", + "117225": "— A co! — zawołała Basia — a czy nie furda! Zbójcy furda! Czambuły furda! Z taką siłą Michał mnie przed całą potęgą krymską obroni!", + "117226": "— Nie przeszkadzaj mi w deliberacji — odrzekł pan Zagłoba — bo przeciw tobie rozsądzę.", + "117227": "Basia położyła prędko obie dłonie na usta i główkę wtuliła w ramionka udając, że się okrutnie pana Zagłoby boi — a on, choć widział, że kobiecinka żartuje, przecie mu to pochlebiło, więc położył zgrzybiałą rękę na jasnej głowie Basinej i rzekł:", + "117228": "— No, nie bój się, pociechę ci sprawię!", + "117229": "Basia zaraz ucałowała go w rękę, bo naprawdę dużo od jego rad zależało, które były tak niemylne, że nikt się na nich nigdy nie zawiódł; on zaś założył obie ręce za pas i spoglądając bystrze zdrowym okiem to na jedno, to na drugie, rzekł nagle:", + "117230": "— A potomstwa jak nie ma, tak nie ma! — Co?", + "117231": "Tu wysunął naprzód dolną wargę.", + "117232": "— Boża wola, nic więcej! — odrzekł wznosząc oczy Wołodyjowski.", + "117233": "— Boża wola, nic więcej! — odrzekła spuszczając oczy Basia.", + "117234": "— A chcielibyście mieć? — spytał Zagłoba.", + "117235": "Na to mały rycerz:", + "117236": "— Powiem waści szczerze: nie wiem, co bym za to dał, ale czasem myślę, że to próżne wzdychanie. I tak zesłał mi Pan Jezus taką szczęśliwość dając mi tego oto kociaka, czyli, jak ją waćpan zwałeś: hajduczka, że gdy przy tym jeszcze i na sławie, i na substancji pobłogosławił, nie śmiem go o nic więcej molestować. Bo widzisz waść, nieraz przychodziło mi to do głowy, że gdyby wszystkie ludzkie życzenia spełniać się miały, nie byłoby żadnej różnicy między tą ziemską Rzecząpospolitą a niebieską, która sama jedna zupełną szczęśliwość dać może. Tak sobie tedy tuszę, że jeśli się tu jednego albo dwóch chłopaków nie doczekam, tedy mnie tam nie miną i po staremu pod niebieskim hetmanem, świętym Michałem archaniołem, będą służyli, i sławą się na wyprawach przeciw paskudztwu piekielnemu okryją, i do szarży zacnych dojdą.", + "117237": "Tu rozczulił się własnymi słowy i tą myślą pobożny chrześcijański rycerz i znowu oczy wzniósł do nieba, ale pan Zagłoba słuchał obojętnie i nie przestał mrugać surowo, wreszcie odrzekł:", + "117238": "— Bacz, żebyś nie pobluźnił. Bo że ty sobie pochlebiasz, iż tak dobrze zamiary Opatrzności odgadujesz, to może być grzech, za który poprażyć się jakowyś czas musisz, jako groch na gorącym trzonie. Pan Bóg szersze ma rękawy niż ksiądz biskup krakowski, ale nie lubi, żeby mu w nie zaglądano, co tam dla ludzisków nagotował, i uczyni, co zechce, a ty patrz tego, co do ciebie należy; jeżeli tedy chcecie mieć potomstwo, to zamiast się rozłączać powinniście się kupy trzymać.", + "117239": "Usłyszawszy to Basia wyskoczyła z radości na środek pokoju i skacząc jak pauper, a klaszcząc w ręce, poczęła powtarzać:", + "117240": "— A co! Kupy się trzymajmy! Wraz odgadłam, że jegomość stanie po mojej stronie! wraz odgadłam! Jedziemy do Chreptiowa, Michale! Choć raz mię weźmiesz na Tatary! Jedyny razik! Mój drogi! Mój złoty!", + "117241": "— Maszże ją waćpan! Już jej się na podchody zachciewa! — zawołał mały rycerz.", + "117242": "— Bo przy tobie nie ulękłabym się choćby całej ordy!…", + "117243": "— Silentium! — rzekł Zagłoba wodząc rozmiłowanymi oczyma, a raczej rozmiłowanym okiem za Basią, którą lubił niezmiernie.", + "117244": "— Dufam, że przecie Chreptiów, do którego wreszcie nie tak daleko, nie będzie ostatnią stanicą od Dzikich Pól.", + "117245": "— Nie! Komendy będą dalej stały, w Mohilowie, Jampolu, a ostatnia ma być w Raszkowie — odrzekł mały rycerz.", + "117246": "— W Raszkowie? Toż my Raszków znamy. Stamtąd my Halszkę Skrzetuską wywozili, z onego waładynieckiego jaru, pamiętasz, Michale? Pamiętasz, jakom owo monstrum zaciukał, Czeremisa czy diabła, który jej pilnował. Ale skoro ostatnie praesidium stanie aż w Raszkowie, tedy jeśli się Krym ruszy albo cała potencja turecka, to oni tam wprędce wiedzieć będą i wcześnie do Chreptiowa znać dadzą, zatem i nieprzezpieczeństwa wielkiego nie ma, bo Chreptiów nie może być nagle ubieżon. Dalibóg, nie wiem, dlaczego by Baśka nie miała tam z tobą zamieszkać? Szczerze to mówię, a przecie wiesz, że wolałbym sam starym łbem nałożyć, niźli ją na jakowyś szwank wystawić. Bierz ją! Będzie wam obojgu na zdrowie. Baśka jeno musi przyrzec, że w razie wielkiej wojny pozwoli się bez oporu choćby do Warszawy odesłać, bo wówczas nastaną pochody okrutne, bitwy zawzięte, oblężenia taborów, może i głody, jako pod Zbarażem, a w takich potrzebach mężowi trudno głowę ochronić, a cóż dopiero niewieście.", + "117247": "— Rada bym ja choćby polec przy Michałowym boku — odparła Basia — ale przecie rozum mam i wiem, że jak nie można, to nie można. Zresztą Michałowa wola, nie moja. Przecie on w tym już roku pod panem Sobieskim na wyprawę chodził, a napierałam się z nim jechać? Nie. Dobrze! Byle mi teraz nie było wzbronno do Chreptiowa z Michałem iść, to w razie wielkiej wojny odeślecie mnie waćpanowie, gdzie wam się podoba.", + "117248": "— Jegomość pan Zagłoba cię odprowadzi aż na Podlasie do Skrzetuskich — rzekł mały rycerz — tam przecie Turczyn nie dojdzie!", + "117249": "— Pan Zagłoba! Pan Zagłoba! — odparł przedrzeźniając stary szlachcic. — Czy to ja wojski? Nie powierzajcie no tak żon panu Zagłobie, dufając, że stary, bo się może zgoła co innego pokazać. Po wtóre: czy to myślisz, że w razie wojny z Turczynem będę się już za podlaski piec chował i na pieczywo spoglądał, żeby się zaś nie przepaliło? Jeszczem nie kosztur i mogę się do czego innego przydać. Po stołku na konia już siadam — assentior! Ale gdy raz siądę, tak dobrze na nieprzyjaciela skoczę jak każdy młodzik! Jeszczeć się ni piasek, ni trociny, chwalić Boga, ze mnie nie sypią. Na proceder z Tatary już nie wyjdę, w Dzikich Polach wietrzył nie będę, bom też i nie gończy, natomiast w generalnym ataku trzymaj się przy mnie, jeśli potrafisz, a pięknych rzeczy się napatrzysz.", + "117250": "— Chciałżebyś waść jeszcze w pole wyruszyć?", + "117251": "— Zali myślisz, że nie zechcę sławną śmiercią sławnego żywota zapieczętować po tylu latach służby? A co mi się godniejszego zdarzyć może? Znałeś pana Dziewiątkiewicza? Ten, prawda, że nie wyglądał więcej jak na sto czterdzieści lat, ale miał sto czterdzieści dwa i jeszcze służył.", + "117252": "— Tyle nie miał.", + "117253": "— Miał! Żebym się z tego zydla nie ruszył! Na wielką wojnę idę, i kwita! A teraz do Chreptiowa z wami jadę, bo się w Baśce kocham!", + "117254": "Baśka skoczyła rozpromieniona i poczęła ściskać pana Zagłobę, on zaś coraz to podnosił w górę głowę powtarzając:", + "117255": "— Mocniej! Mocniej!", + "117256": "Wszelako Wołodyjowski rozważał jeszcze wszystko czas jakiś i wreszcie rzekł:", + "117257": "— Niepodobieństwo to jest, abyśmy mieli zaraz wszyscy jechać, boć tam szczera pustynia i dachu kawałka nad głową nie znajdziem. Pojadę ja naprzód, miejsce na majdan opatrzę, fortalicję grzeczną zbuduję i domy dla żołnierzy, a też szopy dla koni towarzystwa, które, jako zacniejsze, od zmienności aury zmarnieć by mogły; też studnie pokopię, drogę przetrę, jary z hultajstwa rozbójniczego jako tako oczyszczę; dopieroż wam tu eskortę przystojną przyślę i przyjedziecie. Choć ze trzy niedziele musicie tu poczekać.", + "117258": "Basia chciała protestować, ale pan Zagłoba uznawszy słuszność słów Wołodyjowskiego rzekł:", + "117259": "— Co mądrze, to mądrze! Baśka, my sobie tu w kupie na gospodarstwie ostaniem i nie będzie się nam źle działo. Trzeba też i zapasik jaki taki przygotować, bo i tego pewnie nie wiecie, że miody a wina nigdzie się tak dobrze jako w pieczarach nie konserwują…", + "117260": "Rozdział XXII", + "117261": "Wołodyjowski słowa dotrzymał; we trzy tygodnie z budynkami się uładził i eskortę znamienitą przysłał: stu Lipków z chorągwi pana Lanckorońskiego i stu Linkhauzowych draganów, których przyprowadził pan Snitko, herbu Miesiąc Zatajony. Lipkom przewodził setnik Azja Mellechowicz, który się z Tatarów litewskich wyprowadzał, człek bardzo młody, bo ledwie dwadzieścia kilka lat wieku liczący. Ten przywiózł list od małego rycerza, który pisał do żony, co następuje:", + "117262": "„Sercem ukochana Baśko! Jużże przyjeżdżaj, bo bez ciebie jako bez chleba i jeśli do tego czasu nie uschnę, to ci on różany pysio ze szczętem zacałuję. Ludzi przysyłam nieskąpo i oficyjerów doświadczonych, ale prym we wszystkim oddawajcie panu Snitce i do kompanii go przypuszczajcie, bo to jest bene natus i posesjonat, i towarzysz; a Mellechowicz dobry żołnierz, ale Bóg wie kto. Który by też w żadnej innej chorągwi, jak u Lipków, oficyjerem nie mógł zostać, bo łatwie by każdemu przyszło imparitatem mu zadać. Ściskam cię z całej mocy, rączuchny i nożyny ci całuję. Fortalicję wzniosłem z okrąglaków setną; kominy okrutne. Dla nas kilka izb w osobnym domie. Żywicą wszędy pachnie i świerszczów siła nalazło, które jak wieczorem poczną grać, to aż psi się ze snu zrywają. Żeby trochę grochowin, prędko by się ich można pozbyć, ale chyba ty każesz nimi wozy wymościć. Szyb znikąd; mecherami okna zasłaniamy; natomiast pan Białogłowski ma w swojej komendzie, między draganami, szklarza. Szkła możesz w Kamieńcu u Ormian dostać, jeno, na Boga, ostrożnie wieźć, żeby się nie potłukło. Komnatkę twoją kazałem kilimkami obić i zacnie się prezentuje. Zbójów, cośmy ich w jarach uszyckich przyłapili, kazałem już dziewiętnastu powiesić, a nim przyjedziesz, do pół kopy dociągnę. Pan Snitko opowie ci, jak tu żyjemy. Bogu i Najświętszej Pannie cię polecam, duszo ty moja myłeńkaja”.", + "117263": "Basia po przeczytaniu listu oddała go panu Zagłobie, który przejrzawszy pismo, zaraz począł panu Snitce większe honory czynić, nie tak wielkie jednak, aby ów nie miał się spostrzec, iż ze znamienitszym wojownikiem i większym personatem rozmawia, który przez łaskawość tylko do poufałości go przypuszcza. Zresztą pan Snitko był to żołnierz dobroduszny, wesół, a służbista wielki, bo mu wiek życia w szeregach upłynął. Dla Wołodyjowskiego miał cześć wielką, a wobec sławy pana Zagłoby czuł się małym i nie myślał się nadstawiać.", + "117264": "Mellechowicza przy czytaniu listu nie było, gdyż oddawszy go wyszedł zaraz niby na ludzi spojrzeć, a w gruncie rzeczy z obawy, by mu do czeladnej odejść nie kazano.", + "117265": "Zagłoba miał jednak czas przypatrzyć mu się i mając świeżo w głowie słowa Wołodyjowskiego, rzekł do Snitki:", + "117266": "— Radziśmy waćpanu! Proszę!… Pan Snitko… znałem!… Znałem!… Herbu Miesiąc Zatajony! Proszę! Godny klejnot… Ale ten Tatar, jakże mu tam na przezwisko?", + "117267": "— Mellechowicz.", + "117268": "— Ale ten Mellechowicz wilkiem jakoś patrzy. Pisze Michał, że to człek niepewnego pochodzenia, co i dziwna, bo wszyscy nasi Tatarzy szlachta, choć bisurmanie. Na Litwie widziałem całe wsie przez nich zamieszkałe. Tam ich zowią Lipkami, a tutejsi Czeremisów noszą miano. Długi czas wiernie służyli Rzeczypospolitej, za chleb się jej wywdzięczając, ale już za czasów inkursji chłopskiej wielu ich do Chmielnickiego poszło, a teraz, słyszę, poczynają się z ordą obwąchiwać… Ten Mellechowicz wilkiem patrzy… Dawnoż pan Wołodyjowski jego zna?", + "117269": "— Z czasów ostatniej wyprawy — odrzekł pan Snitko zasuwając nogi pod stołek — gdyśmy z panem Sobieskim, przeciw Doroszeńce i ordzie czyniąc, Ukrainę przejechali.", + "117270": "— Z czasów ostatniej wyprawy! Nie mogłem w niej udziału brać, bo mi pan Sobieski inną funkcją powierzył, choć później tęskno mu beze mnie było… A waszmości klejnot Miesiąc Zatajony? Proszę!… Skądże on jest, ten Mellechowicz?", + "117271": "— Powiada się Tatarem litewskim, ale to dziw, że go żaden z Tatarów litewskich poprzednio nie znał, choć właśnie w ich chorągwi służy. Ex quo wieści o jego niepewnym pochodzeniu, którym jego dość górne maniery przeszkodzić nie zdołały. Żołnierz zresztą wielki, choć małomówny. Pod Bracławiem i pod Kalnikiem siła posług oddał, dla których go pan hetman setnikiem mianował, mimo że był w całej chorągwi wiekiem najmłodszy. Lipkowie wielce go miłują, ale między nami miru nie ma — a czemu? Bo człek ponury, i jak słusznie wasza mość zauważył, wilkiem patrzy.", + "117272": "— Jeśli to żołnierz wielki i krew przelewał — ozwała się Basia — godzi się go do kompanii przypuścić, czego też mi pan mój małżonek w liście nie broni.", + "117273": "Tu zwróciła się do pana Snitki:", + "117274": "— Waszmość pozwolisz?", + "117275": "— Sługa pani pułkownikowej dobrodziejki! — zawołał pan Snitko.", + "117276": "Basia znikła za drzwiami, a pan Zagłoba odsapnął i spytał pana Snitkę:", + "117277": "— No, a jakże się waści pani pułkownikowa udała?", + "117278": "Stary żołnierz, zamiast odpowiedzieć, wsadził pięści w oczy i przechyliwszy się w krześle, jął powtarzać:", + "117279": "— Aj, aj, aj!", + "117280": "Po czym wytrzeszczył oczy, zatknął szeroką dłonią usta i zamilkł, jakby zawstydzon własnym zachwytem.", + "117281": "— Marcypan, co? — rzekł Zagłoba.", + "117282": "Tymczasem „marcypan” ukazał się znów we drzwiach, wiodąc za sobą Mellechowicza, nastroszonego jak dziki ptak, i mówiąc:", + "117283": "— I z listu męża, i od pana Snitki tyle nasłuchaliśmy się o waścinych mężnych uczynkach, że radziśmy go bliżej poznać. Prosim do kompanii, a i do stołu zaraz podadzą.", + "117284": "— Prosim, chodź acan bliżej! — ozwał się pan Zagłoba.", + "117285": "Posępna, acz urodziwa twarz młodego Tatara nie rozchmurzyła się zupełnie, widać jednak było, że wdzięczny jest za dobre przyjęcie i za to, że mu nie kazano zostać w czeladnej.", + "117286": "Basia zaś umyślnie starała się być dla niego dobrą, łacno bowiem sercem kobiecym odgadła, że jest podejrzliwy, dumny i że upokorzenia, jakie zapewne często z racji swego niepewnego pochodzenia znosić musiał, bolą go mocno. Nie czyniąc tedy między nim a Snitką innej różnicy, jak tylko taką, jaką dojrzalszy wiek Snitki czynić nakazywał, wypytywała młodego setnika o owe usługi, gwoli którym pod Kalnikiem wyższą szarżę otrzymał.", + "117287": "Pan Zagłoba odgadując życzenia Basi odzywał się do niego również dość często, a on, chociaż zrazu nieco się dziczył, dawał jednakże odpowiedzi dorzeczne, a maniery jego nie tylko nie zdradzały prostaka, ale dziwiły nawet pewną dwornością.", + "117288": "„Nie może to być chłopska krew, bo fantazja byłaby nie taka” — pomyślał sobie Zagłoba.", + "117289": "Po czym spytał głośno:", + "117290": "— Rodzic waćpana w których stronach żywie?", + "117291": "— Na Litwie — odparł czerwieniąc się Mellechowicz.", + "117292": "— Litwa szeroki kraj. To tak samo jak gdybyś mi acan odpowiedział, „w Rzeczypospolitej”.", + "117293": "— Teraz już nie w Rzeczypospolitej, bo tamte strony odpadły. Mój rodzic wedle Smoleńska ma majętność.", + "117294": "— Miałem i ja tam znaczne posiadłości, które mi po bezdzietnym krewnym przypadły, alem je wolał opuścić i przy Rzeczypospolitej się oponować.", + "117295": "— Tak też i ja czynię — odrzekł Mellechowicz.", + "117296": "— Godnie waść czynisz! — wtrąciła Basia.", + "117297": "Lecz Snitko słuchając rozmowy wzruszał nieznacznie ramionami, jakby chciał mówić: „Bóg tam raczy wiedzieć, coś ty za jeden i skąd jesteś!”", + "117298": "Pan Zagłoba zaś spostrzegłszy to zwrócił się znów do Mellechowicza:", + "117299": "— A waćpan — spytał — Chrystusa wyznajesz czyli też, bez urazy mówiąc, w sprośności żyjesz?", + "117300": "— Przyjąłem chrześcijańską wiarę, dla którego powodu musiałem ojca opuścić.", + "117301": "— Jeśliś go dlatego opuścił, to za to cię Pan Bóg nie opuści, a pierwszy dowód łaski jego, że wino pić możesz, którego, w błędach trwając, byłbyś nie zaznał.", + "117302": "Snitko rozśmiał się, ale Mellechowiczowi nie w smak były widocznie pytania tyczące jego osoby i pochodzenia, bo się nastroszył znowu.", + "117303": "Pan Zagłoba mało jednak na to zważał, tym bardziej że młody Tatar nie bardzo mu się podobał, chwilami bowiem, nie twarzą wprawdzie, ale ruchami i spojrzeniem, przypominał słynnego wodza Kozaków, Bohuna.", + "117304": "Tymczasem podano obiad.", + "117305": "Resztę dnia zajęły ostatnie przygotowania do drogi, ruszono zaś nazajutrz skoro świt, a nawet w nocy jeszcze, aby jednym dniem stanąć w Chreptiowie.", + "117306": "Wozów zebrało się kilkanaście, postanowiła bowiem Basia suto chreptiowskie komory zaopatrzyć; szły więc także za wozami mocno wywiuczone i wielbłądy, i konie, uginając się pod ciężarem krup i wędlin; szło na końcu karawany kilkadziesiąt wołów stepowych i czambulik owiec. Pochód otwierał Mellechowicz ze swoimi Lipkami, dragoni zaś jechali tuż przy krytym karabonie, w którym siedzieli Basia z panem Zagłobą. Jej chciało się bardzo powodnego dzianecika dosiąść, ale stary szlachcic prosił jej, żeby tego przynajmniej z początku i na końcu podróży nie czyniła.", + "117307": "— Żebyś to spokojnie usiedziała — mówił — nie przeciwiłbym się, ale wnet poczniesz buszować i koniem czwanić, a to powadze pani komendantowej nie przystoi.", + "117308": "Basia była szczęśliwa i jak ptak wesoła. Od czasu swego zamążpójścia miała ona w życiu dwa największe pragnienia: jedno, dać Michałowi syna; drugie, zamieszkać z małym rycerzem choćby na rok w jakiej stanicy przyległej do Dzikich Pól i tam na krańcu pustyni żyć życiem żołnierskim, wojny i przygód zażyć, w podchodach udział brać, własnymi oczyma ujrzeć te stepy, doświadczyć tych niebezpieczeństw, o których tyle się nasłuchała od najmłodszych lat. Marzyła o tym będąc jeszcze dziewczyną i oto marzenia miały się teraz urzeczywistnić, a w dodatku przy boku kochanego człowieka i najsławniejszego w Rzeczypospolitej zagończyka, o którym mówiono, że umie nieprzyjaciela choćby spod ziemi wykopać.", + "117309": "Czuła też młoda pułkownikowa skrzydła u ramion i tak wielką radość w piersi, że chwilami brała ją ochota krzyczeć i skakać, ale powstrzymywała ją myśl o powadze. Bo obiecywała sobie być stateczną i zyskać okrutną miłość żołnierzy.", + "117310": "Zwierzała się z tych myśli panu Zagłobie, a on uśmiechał się pobłażliwie i mówił:", + "117311": "— Już że tam będziesz oczkiem w głowie i osobliwością wielką, to pewna! Niewiasta w stanicy — toż to rarytet!…", + "117312": "— A w potrzebie i przykład im dam.", + "117313": "— Czego?", + "117314": "— A męstwa! O jedno się tylko boję, że za Chreptiowem staną jeszcze komendy w Mohilowie i Raszkowie, aż hen, ku Jahorlikowi, i że Tatarów na lekarstwo nawet nie ujrzymy.", + "117315": "— A ja się jeno tego boję, oczywiście nie dla siebie, ale dla cię, że ich za często będziem widywać. Cóż to, myślisz, że czambuły mają obowiązek koniecznie na Raszków i Mohilów iść? Mogą przyjść wprost od wschodu, ze stepów, alboli też mołdawską stroną Dniestru ciągnąć i wychylić się w granice Rzeczypospolitej, gdzie zechcą, choćby i w górze za Chreptiowem. Chybaby się bardzo rozgłosiło, że ja w Chreptiowie zamieszkałem, to go będą omijali, bo mię z dawna znają.", + "117316": "— A Michała to niby nie znają? A Michała to niby nie będą omijali?", + "117317": "— I jego będą omijali, chyba że w wielkiej potędze nadciągną, co się może przygodzić. Wreszcie sam on ich poszuka.", + "117318": "— Otóż to, tego byłam pewna! Szczerali tam już w Chreptiowie pustynia? Bo to tak niedaleko!", + "117319": "— Że i szczersza być nie może. Niegdyś, za czasów jeszcze mojej młodości, była to strona ludna. Jechało się z chutoru do chutoru, z wsi do wsi, z miasteczka do miasteczka. Znałem, bywałem! Pamiętam, gdy Uszyca była walnym grodem co się zowie! Pan Koniecpolski ojciec na starostwo mnie tu promował. Ale potem nastała inkursja hultajska i wszystko poszło w ruinę. Kiedyśmy oto po Halszkę Skrzetuską tędy jechali, to już była pustynia, a potem jeszcze ze dwadzieścia razy przeszły tędy czambuły… Teraz pan Sobieski kozactwu i tatarstwu znów te strony wydarł jako psu z gardła… Ale ludzi tu jeszcze mało, jeno zbóje w jarach siedzą…", + "117320": "Tu począł się pan Zagłoba rozglądać po okolicy i kiwać głową, dawne czasy wspominając.", + "117321": "— Mój Boże — mówił — wówczas gdyśmy po Halszkę jechali, widziało mi się, że starość za pasem, a teraz myślę, żem był młody, bo to przecie temu blisko dwadzieścia cztery lat. Michał był jeszcze młokos i niewiele więcej miał włosów na gębie niż u mnie na pięści. A tak mi ta okolica w pamięci stoi, jakby to było wczora! Chaszcze tylko i bory większe porosły, odkąd agricolae się wynieśli…", + "117322": "Jakoż za Kitajgrodem wjechali zaraz w duże bory, którymi wówczas tamta strona po większej części była pokryta. Gdzieniegdzie jednak, zwłaszcza w okolicach Studzienicy, zdarzały się i pola odkryte, a wówczas widzieli brzeg Dniestrowy i kraj ciągnący się hen, z tamtej strony rzeki, aż do wyżyn zamykających po mołdawskiej stronie widnokrąg.", + "117323": "Głębokie jary, siedziby dzikiego zwierza i dzikszych jeszcze ludzi, przecinały im drogę, czasem wąskie i urwiste, czasem otwartsze, o bokach lekko pochyłych i porośniętych głuchą puszczą. Mellechowiczowi Lipkowie zagłębiali się w nie ostrożnie i gdy koniec konwoju był jeszcze na wysokim skraju, początek jego zstępował jakby pod ziemię. Często przychodziło Basi i panu Zagłobie wysiadać z karabonu, bo chociaż Wołodyjowski przetarł jako tako drogę, przejazdy jednak bywały niebezpieczne. Na dnie jarów biły krynice lub płynęły szeleszcząc po kamieniach bystre strumienie, wzbierające wiosną wodą ze stepowych śniegów. Chociaż słońce dogrzewało jeszcze borom i stepom mocno, surowy chłód taił się w tych kamiennych gardzielach i chwytał niespodzianie przejeżdżających. Bór wyściełał skaliste boki i piętrzył się jeszcze na brzegach, posępny i czarny, jakby chciał owe zapadłe wnętrza przed złotymi promieńmi słońca zasłonić. Miejscami jednak całe jego szmaty były połamane, zwalone, pnie ponarzucane jedne na drugie w dzikim bezładzie, gałęzie zwichrzone i zbite w kupy, zeschłe zupełnie lub też pokryte zrudziałym liściem i iglicami.", + "117324": "— Co się z tym borem stało? — pytała pana Zagłoby Basia.", + "117325": "— Miejscami mogą to być stare zasieki, czynione albo przez dawnych mieszkańców przeciw ordzie, albo też przez hultajstwo przeciw naszym wojskom; miejscami znów to wichry mołdawskie tratują tak po lesie, w których wichrach, jako starzy ludzie powiadają, upiory albo zgoła diabli harce wyprawują.", + "117326": "— A waszmość widziałeś kiedy diabelskie harce?", + "117327": "— Widzieć nie widziałem, alem słyszał, jako diabli pokrzykiwali sobie z uciechy: „u-ha! u-ha!” Spytaj się Michała, bo i on słyszał.", + "117328": "Basia, lubo odważna, bała się jednak trochę złych duchów, więc zaraz poczęła się żegnać.", + "117329": "— Straszne to strony! — rzekła.", + "117330": "I rzeczywiście w niektórych jarach było straszno, bo nie tylko mroczno, ale i głucho. Wiatr nie wiał, liście i gałęzie drzew nie czyniły szelestu: słychać było jeno tupot i parskanie koni, skrzyp wozów i okrzyki, które wydawali woźnice w niebezpieczniejszych miejscach. Czasem też zaśpiewali Tatarzy lub dragoni, ale sama puszcza nie odzywała się żadnym ludzkim ni zwierzęcym głosem.", + "117331": "Jeśli jednak jary posępne czyniły wrażenie, natomiast górny kraj, nawet tam gdzie ciągnęły się bory, wesoło otwierał się przed oczyma karawany. Pogoda była jesienna, cicha. Słońce chodziło po niebieskim stepie nie splamionym żadną chmurką, lejąc blask obfity na skały, pola i lasy. W tym blasku sosny wydawały się czerwone i złote, a nitki pajęcze, pouczepiane do gałązek drzew, do burzanów i traw, świeciły tak mocno, jak gdyby były same ze słonecznych promieni utkane. Październik dobiegał do połowy dni swoich, więc wiele ptactwa, zwłaszcza co czulszego na chłody, poczęło już z Rzeczypospolitej ku Czarnemu Morzu wędrować: na niebie widać było i klucze żurawiane z donośnym okrzykiem lecące, i gęsi, i stada cyranek.", + "117332": "Tu i owdzie, wysoko, wysoko, tkwiły w błękicie na rozpostartych skrzydłach groźne dla powietrznych mieszkańców orły; gdzieniegdzie chciwe połowu jastrzębie zataczały powolne koła. Atoli zwłaszcza w gołych polach nie brakło i tego ptactwa, które ziemi się trzyma i w trawach wyniosłych rade się kryje. Co chwila spod kopyt lipkowskich bachmatów zrywały się z szumem stada rdzawych kuropatw; kilkakroć też ujrzała Basia, lubo z daleka, stojące na straży dropie, na których widok płonęły jej policzki, a oczy poczynały świecić.", + "117333": "— Będziem je z Michałem chartami szczwali! — wołała klaszcząc w dłonie.", + "117334": "— Żeby to twój mąż był jakowyś domator — mówił Zagłoba — prędko by mu z taką żoną broda posiwiała, ale ja wiedziałem, komu mam cię oddać. Inna byłaby choć wdzięczna, hę?", + "117335": "Basia ucałowała zaraz oba policzki pana Zagłoby, aż rozczulił się i rzekł:", + "117336": "— Na starość kochające serca tak człeku miłe jako ciepły przypiecek.", + "117337": "Po czym zamyślił się i dodał:", + "117338": "— To dziw, jakem ja całe życie tę białogłowską płeć lubił, a żeby tak powiedzieć za co, to sam nie wiem, boć to licho bywa i zdradliwe, i płoche… Jeno że to mdłe jako dzieci, więc niechże którą krzywda jakowaś spotka, to aż ci serce z mizerykordii piszczy. Uściskajże mnie jeszcze czy co!", + "117339": "Basia rada by była cały świat uściskać, więc natychmiast uczyniła zadość życzeniu pana Zagłoby i jechali dalej w wybornych humorach. Jechali bardzo wolno, bo woły idące z tyłu nie mogły prędzej nadążyć, a niebezpiecznie je było z małą liczbą ludzi wśród tych lasów zostawiać.", + "117340": "W miarę jak zbliżali się do Uszycy, kraj stawał się nierówniejszy, puszcza głuchsza, a jary głębsze. Coraz coś psuło się w wozach, to znów narowiły się konie, przez co znaczne zdarzały się mitręgi. Stary gościniec, idący niegdyś do Mohilowa, od dwudziestu lat zarósł lasem tak, że ledwie gdzieniegdzie widać było jego ślady, więc musieli się trzymać szlaków, które przetarły dawniejsze i ostatnie przechody wojskowe, więc często błędnych, a zawsze bardzo trudnych. Nie obyło się też i bez wypadku.", + "117341": "Pod Mellechowiczem, jadącym na czele Lipków, związał się koń na pochyłości jaru i zwalił się na dno kamieniste nie bez szwanku dla jeźdźca, który tak silnie rozciął sobie sam wierzch głowy, że aż przytomność na czas pewien go odbiegła. Basia z Zagłobą przesiedli się zaraz na podwodne dzianety, Tatara zaś kazała młoda pani komendantowa ułożyć na karabonie i wieźć ostrożnie. Odtąd przy każdej krynicy zatrzymywała pochód i własnymi rękoma obwiązywała mu głowę szmatami zmaczanymi w zimnej, źródlanej wodzie. On leżał czas jakiś z zamkniętymi oczyma, w końcu jednak otworzył je, a gdy pochylona nad nim Basia poczęła wypytywać, jak mu jest, zamiast odpowiedzi chwycił jej rękę i przycisnął do swych zbielałych warg.", + "117342": "Po chwili dopiero, jakby zebrawszy myśli i przytomność, odrzekł po małorusku:", + "117343": "— Oj, dobre, jako dawno nie buwało!", + "117344": "W takim pochodzie zeszedł im cały dzień. Słońce poczerwieniało wreszcie i przetoczyło się ogromne na multańską stronę; Dniestr począł świecić jak ognista wstęga, a ze wschodu, od Dzikich Pól, nadciągała z wolna pomroka.", + "117345": "Chreptiów nie był już zbyt daleko, ale trzeba było dać wypocznienie koniom, więc zatrzymali się na dłuższy postój.", + "117346": "Ten i ów dragon począł śpiewać godzinki. Lipkowie pozsiadali z koni i rozciągnąwszy na ziemi runa owcze, jęli modlić się na klęczkach, z twarzami zwróconymi ku wschodowi. Głosy ich to podnosiły się, to zniżały; chwilami: „Ałła! Ałła!” brzmiało przez całe szeregi, to znów cichli, wstawali i trzymając dłonie odwrócone do góry tuż przy twarzach, trwali w skupionej modlitwie, powtarzając tylko od czasu do czasu sennie i jakby z westchnieniem: „Łochiczmen, ach łochiczmen!” Promienie słońca padały na nich coraz czerwieńsze, wstał powiew od zachodu, a z nim razem szum wielki w drzewach, jakby i one chciały uczcić przed nocą tego, który na ciemne niebo wytacza tysiące migotliwych gwiazd.", + "117347": "Basia przypatrywała się z ciekawością wielką modlitwie Lipków, ale serce ściskało się jej na myśl, że tylu oto dobrych pachołków po życiu pełnym mozołów dostanie się wraz ze śmiercią w ogień piekielny, a to tym bardziej, że stykając się codziennie z ludźmi prawdziwą wiarę wyznającymi trwają jednak dobrowolnie w zatwardziałości.", + "117348": "Pan Zagłoba, więcej z tymi rzeczami obyty, wzruszał tylko ramionami na pobożne Basine uwagi, mówiąc:", + "117349": "— I tak by tych kozich synów do nieba nie puszczono, aby insektów plugawych ze sobą nie naprowadzili.", + "117350": "Potem wdział na się przy pomocy pachołka tuzłuczek wyporkami podbity, na chłody wieczorne wyborny, i ruszać kazał, lecz ledwie pochód się rozpoczął, na przeciwległym wzgórzu ukazało się pięciu jeźdźców.", + "117351": "Lipkowie rozstąpili się im zaraz.", + "117352": "— Michał! — krzyknęła Basia widząc pędzącego na czele.", + "117353": "I rzeczywiście był to Wołodyjowski, który w kilka koni na spotkanie żony wyjechał.", + "117354": "Skoczywszy do siebie, poczęli się witać z wielką radością, a następnie opowiadać sobie, co się im wzajemnie przez czas rozłąki przygodziło.", + "117355": "Opowiadała więc Basia, jak im droga poszła i jako pan Mellechowicz „rozum sobie o kamienie nadwerężył” — a mały rycerz zdawał sprawę z czynności swych w Chreptiowie, w którym, jak zapewniał, wszystko już stoi i na przyjęcie czeka, bo pięćset siekier przez trzy tygodnie nad budynkami pracowało.", + "117356": "Podczas tej rozmowy rozkochany pan Michał przechylał się co chwila z kulbaki i brał młodą żonę w ramiona, która widać nie bardzo gniewała się o to, bo jechała tuż przy nim, tak że ich konie niemal ocierały się bokami.", + "117357": "Koniec podróży był już niedaleki, ale tymczasem zapadła noc pogodna, której przyświecał miesiąc wielki i złoty. Bladł on jednak coraz bardziej, w miarę jak od stepu ku niebu się podnosił, a w końcu blask jego przyćmiła łuna, która jaskrawym światłem zapłonęła przed karawaną.", + "117358": "— Co to jest? — pytała Basia.", + "117359": "— Obaczysz — rzekł poruszając wąsikami Wołodyjowski — jak ów tylko borek przejedziem, który od Chreptiowa nas dzieli.", + "117360": "— To już Chreptiów?", + "117361": "— Widziałabyś go jako na dłoni, jeno drzewa zasłaniają.", + "117362": "Wjechali w lasek, lecz nim dojechali do połowy, na drugim jego końcu ukazał się rój świateł niby rój czerwi świętojańskich albo gwiazd migotliwych! Gwiazdy owe poczęły się zbliżać z wielką szybkością i nagle cały borek zatrząsł się od gromkich okrzyków:", + "117363": "— Vivat, nasza pani! Vivat, wielmożna komendantowa! Vivat, vivat!", + "117364": "Byli to żołnierze, którzy biegli Baśkę powitać. Setki ich pomieszały się w jednej chwili z Lipkami. Każdy trzymał na długim drążku płonące łuczywo osadzone w rozszczypanym tego drążka końcu. Niektórzy nieśli na tykach żelazne kagańce, z których płonąca żywica spadała na ziemię w postaci długich łez ognistych.", + "117365": "Wnet otoczyły Basię tłumy twarzy wąsatych, groźnych, nieco dzikich, ale rozpromienionych radością. Większa ich część nie widziała Basi nigdy w życiu, wielu wyobrażało sobie, iż stateczną ujrzą już niewiastę, więc radość ich stała się tym większa na widok tego prawie dziecka, które jadąc na białym dzianeciku schylało w podzięce na wszystkie strony swoją cudną twarz różową, drobniuchną, radosną, a zarazem zmieszaną bardzo tak niespodzianym przyjęciem.", + "117366": "— Dziękuję waszmościom — ozwała się Basia — wiem, że to nie dla mnie…", + "117367": "Ale srebrzysty jej głosik zginął w wiwatach, a od okrzyków drżał bór.", + "117368": "Towarzystwo spod chorągwi pana generała podolskiego i pana podkomorzego przemyskiego, Kozacy Motowidły, Lipkowie i Czeremisi pomieszali się ze sobą. Każdy chciał widzieć młodą pułkownikową, zbliżyć się do niej; niektórzy, co gorętsi, całowali kraj jej jubki lub nogę w strzemieniu. Bo też dla tych półdzikich zagończyków, przywykłych do podchodów, łowów na ludzi, przelewu krwi i rzezi, było to zjawisko tak nadzwyczajne, tak nowe, że na jego widok poruszyły się ich twarde serca, a jakieś nowe, nieznane uczucia zbudziły się w ich piersiach. Wyszli ją witać z miłości dla Wołodyjowskiego, chcąc mu sprawić radość, a może i pochlebić, a owoż nagle rozrzewnienie chwyciło ich samych. Ta uśmiechnięta, słodka i niewinna twarz z błyszczącymi oczyma i rozdętymi chrapkami stała im się drogą w jednej chwili. „Detyna to nasza!”. — wołali starzy Kozacy, prawdziwi wilcy stepowi. „Cheruwym każe, pane regimentar!” „Zorza poranna! kwiatuszek on kochany! — wrzeszczeli towarzysze — jeden na drugim za nią polegniem!…” A Czeremisy cmokali ustami przykładając dłonie do szerokich piersi: „Ałła! Ałła!…”", + "117369": "Wołodyjowski wzruszon był bardzo, ale rad, wziął się w boki i pysznił się ze swojej Baśki.", + "117370": "Okrzyki rozlegały się ciągle. Karawana wytoczyła się wreszcie z lasku i wnet oczom nowo przybyłych ukazały się potężne drewniane budowle, kręgiem na wzgórzu powznoszone. Była to stannica chreptiowska, widna jak we dnie, bo na zewnątrz częstokołu paliły się olbrzymie stosy, na które powrzucano całe pnie. Lecz i majdan pełny był ognisk, tylko że mniejszych, aby pożaru nie uczynić.", + "117371": "Żołnierze pogasili teraz łuczywo, natomiast każdy ściągnął z ramienia to muszkiet, to piszczel, to guldynkę i nuż grzmieć na powitanie pani.", + "117372": "Wyszły przed częstokół i kapele: więc towarzyska z krzywuł złożona, kozacka z litaurów, bębnów i różnych wielostrunnych instrumentów, a wreszcie lipkowska, w której, modą tatarską, przeraźliwe piszczałki prym trzymały. Szczekanie psów żołnierskich i ryk przestraszonego bydła powiększały jeszcze harmider.", + "117373": "Konwój pozostał teraz w tyle, a na przodku jechała Basia mając z jednej strony męża, a z drugiej pana Zagłobę.", + "117374": "Nad bramą, pięknie jedlinowymi gałązkami przyozdobioną, czerniał na pęcherzowych, łojem wysmarowanych i oświeconych od wewnątrz, błonach napis:", + "117375": "Niech Kupido chwil szczęsnych hojnie wam przyczyni,", + "117376": "Crescite, mili goście — multiplicamini!", + "117377": "— Vivant! Floreant! — krzyczeli żołnierze, gdy mały rycerz z Basią zatrzymali się dla odczytania napisu.", + "117378": "— Dla Boga! — rzekł pan Zagłoba — przecie ja także gość, ale jeżeli to życzenie multyplikacji i do mnie się stosuje, tedy niech mnie krucy zdziobią, jeżeli wiem, co mam z nim robić.", + "117379": "Pan Zagłoba znalazł jednak osobny transparent dla siebie przeznaczony i z niemałym zadowoleniem przeczytał na nim:", + "117380": "Niech nam żyje wielmożny Onufry Zagłoba,", + "117381": "Wszystkiego kawalerstwa największa ozdoba!", + "117382": "Wołodyjowski rozochocił się bardzo i oficerów tudzież towarzystwo zaprosił na wieczerzę do siebie, a dla żołnierzy rozkazał wytoczyć jedną i drugą beczułkę palanki. Padło też kilka wołów, które wnet piec przy ogniskach poczęto. Starczyło dla wszystkich obficie; długo w noc stanica brzmiała okrzykami i wystrzałami z muszkietów, aż strach zdjął kupy opryszków ukryte w jarach uszyckich.", + "117383": "Rozdział XXIII", + "117384": "Pan Wołodyjowski nie próżnował w swojej stanicy, a i ludzie jego żyli w ustawicznej pracy. Sto, czasem mniej ludzi zostawało na załodze w Chreptiowie, reszta była w ustawicznych rozjazdach. Najznaczniejsze oddziały komenderowane były do przetrząsania jarów uszyckich i te żyły jakoby w wojnie ustawicznej, kupy bowiem zbójeckie, częstokroć liczne bardzo silny dawały opór i nieraz trzeba było z nimi staczać formalne bitwy. Wyprawy takie trwały po kilka i kilkanaście dni; mniejsze poczty wyprawiał pan Michał hen, aż ku Bracławiu, po nowiny od ordy i Doroszeńki. Pocztów tych zadaniem było sprowadzanie języków, a zatem łowienie ich w stepach; inne chodziły w dół Dniestru do Mohilowa i Jampola, aby utrzymać związek z komendami w tych miejscach stojącymi; inne nasłuchiwały od wołoskiej strony, inne wznosiły mosty, naprawiały dawny gościniec.", + "117385": "Kraj, w którym panował ruch tak znaczny, uspokajał się z wolna; mieszkańcy, co spokojniejsi, mniej rozmiłowani w rozboju, wracali z wolna do opuszczonych siedzib, z początku chyłkiem, później coraz śmielej. Do samego Chreptiowa przyciągnęło trochę Żydków rzemieślników; czasem zajrzał i znaczniejszy kupiec Ormianin, coraz częściej zaglądali kramnicy; miał więc pan Wołodyjowski niepłonną nadzieję, że jeśli mu Bóg i hetman dłuższy czas na komendzie zostać pozwolą, owe zdziczałe strony zgoła inną z czasem przybiorą postać. Obecnie były to dopiero początki, siła jeszcze pozostawało do roboty; drogi nie były jeszcze bezpieczne; rozwydrzony lud chętniej ze zbójcami niż z wojskiem w komitywę wchodził i za lada przyczyną znów krył się w gardziele skaliste; przez Dniestrowe brody często przekradały się watahy złożone z Wołochów, Kozaków, Węgrzynów, Tatarów i Bóg wie nie kogo; te zapuszczały zagony po kraju, napadając po tatarsku wsie, miasteczka i zgarniając wszystko, co się zgarnąć dało; chwili jeszcze nie można było w tych stronach szabli z ręki popuścić ani muszkietu na gwoździu zawiesić, jednakże początek już był uczyniony i przyszłość zapowiadała się pomyślnie.", + "117386": "Najczujniej trzeba było nadstawiać ucha od wschodniej strony. Z Doroszeńkowej bowiem hassy i pomocniczych czambułów odrywały się co chwila większe lub mniejsze zagony i podchodząc pod komendy polskie, roznosiły razem spustoszenie i pożogę w okolicy. Ale ponieważ były to watahy, pozornie przynajmniej, na swoją tylko rękę działające, więc mały komendant gromił je bez obawy ściągnięcia na kraj większej burzy, a nie poprzestając na oporze, sam szukał ich w stepie tak skutecznie, że z czasem zbrzydził najzuchwalszym wyprawy.", + "117387": "Tymczasem Basia rozgospodarowywała się w Chreptiowie.", + "117388": "Cieszyło ją niezmiernie owo życie żołnierskie, któremu nigdy nie przypatrywała się dotąd tak blisko: ruch, pochody, powroty z wypraw, widok jeńców. Zapowiadała też Wołodyjowskiemu, że w jednej przynajmniej musi wziąść udział; ale tymczasem musiała poprzestawać na tym, że czasem siadłszy na bachmacika zwiedzała w towarzystwie męża i pana Zagłoby okolice Chreptiowa; szczwali na takich wycieczkach liszki i dropie; niekiedy basior wychynął z traw i mknął rozłogami — to go goniono, a Basia, o ile mogła, na przedzie, tuż za chartami, aby pierwsza dopaść zmęczonego zwierza i z bandoleciku mu między czerwone ślepie huknąć.", + "117389": "Pan Zagłoba najbardziej rad polował z sokoły, których kilka par, bardzo doskonałych, mieli ze sobą oficerowie.", + "117390": "Basia towarzyszyła mu także, a za Basią posyłał pan Michał ukradkiem kilkunastu ludzi, aby była pomoc w nagłym razie, bo choć w Chreptiowie wiadomo było zawsze, co się na dwadzieścia mil wkoło w pustyni dzieje, jednak wolał pan Michał być ostrożnym.", + "117391": "Żołnierze z każdym dniem kochali Basię więcej, bo też się troszczyła o ich jadło i napitek, doglądała chorych i rannych. Nawet ponury Mellechowicz, który na głowę ciągle chorzał, a który serce twardsze i dziksze miał od innych, rozjaśniał się na jej widok. Starzy żołnierze rozpływali się nad jej kawalerską fantazją i wielką znajomością rzeczy żołnierskich.", + "117392": "— Gdyby Małego Sokoła zbrakło — mówili — ona mogłaby komendę objąć i nie żal by było pod takim regimentarzem zginąć.", + "117393": "Czasem też bywało, że gdy pod niebytność Wołodyjowskiego jakiś nieporządek w służbie się zdarzył, burczała Basia żołnierzy i posłuch przed nią był wielki, a przyganę z jej ust więcej starzy zagończykowie do serca brali niż kary, których służbisty pan Michał za uchybienia przeciw dyscyplinie nie szczędził.", + "117394": "Wielka karność panowała zawsze w komendzie, bo Wołodyjowski, w szkole księcia Jeremiego wychowan, umiał trzymać żelazną ręką żołnierzy, ale przecie obecność Basi złagodziła jeszcze nieco dzikie obyczaje. Każdy starał się jej przypodobać, każdy dbał o jej wczas i spokój, więc wystrzegano się wzajem wszystkiego, co by je mogło zamącić.", + "117395": "W chorągwi lekkiej pana Mikołaja Potockiego było wielu towarzyszów, ludzi bywałych i dwornych, którzy chociaż zdziczeli wśród ciągłych wojen i przygód, grzeczną stanowili jednak kompanię. Ci wraz z oficerami spod innych chorągwi często spędzali wieczory u pułkownika, opowiadając o dawnych dziejach i wojnach, w których sami brali udział. Prym między nimi trzymał pan Zagłoba. On był najstarszy, najwięcej widział i siła dokazał, lecz gdy po jednym i drugim kielichu zdrzemnął się w wygodnym, obitym safianem zydlu, który umyślnie dla niego stawiano, wówczas zabierali głos i inni. A mieli co opowiadać, byli bowiem między nimi tacy, którzy odwiedzili Szwecję i Moskwę; byli tacy, którzy młode lata na Siczy jeszcze przed chmielnicczyzną spędzili; byli, którzy swego czasu w Krymie owiec jako niewolnicy strzegli; którzy w Bachczysaraju studnie, w niewoli będąc, kopali; którzy zwiedzili Azję Mniejszą; którzy po Archipelagu na galerach tureckich wiosłowali; którzy w Jerozolimie czołem o grób Chrystusa bili; którzy doświadczyli wszelkich przygód i wszelkich niedoli, a przecie jeszcze pod chorągwie wrócili bronić do końca życia, do ostatniego tchu tych krain pobrzeżnych, krwią zlanych.", + "117396": "Gdy w listopadzie wieczory uczyniły się dłuższe, a od szerokiego stepu był spokój, bo trawy zwiędły, w domu pułkownika zbierano się codziennie. Przychodził pan Motowidło, dowódca semenów, rodem Rusin, mąż chudy jak szczypka, a długi jak kopia, niemłody już, od dwudziestu przeszło lat z pola nie schodzący; przychodził pan Deyma, brat owego, który pana Ubysza usiekł; z nimi pan Muszalski, człek niegdyś możny, ale któren w rannych latach w jasyr wzięty, na galerach tureckich wiosłował, a wyrwawszy się z niewoli, majętności poniechał i z szablą w ręku krzywd swych mścił się na Mahometowym plemieniu. Był to łucznik niezrównany, który czaplę w wysokim locie na żądanie strzałą przeszywał. Przychodzili również dwaj zagończykowie, pan Wilga z panem Nienaszyńcem, żołnierze wielcy, i pan Hromyka, i pan Bawdynowicz, i wielu innych. Ci gdy zaczynali opowiadać, a gęsto słowami rzucać, widziało się w ich opowiadaniach cały ów świat wschodni: Bachczysaraj i Stambuł, i minarety, i świątynie fałszywego proroka, i błękitne wody Bosforu, i fontanny, i dwór sułtański, i mrowia ludzkie w kamiennym grodzie, i wojska, i janczarów, i derwiszów, i tę całą szarańczę straszną, a jak tęcza świecącą, przed którą ruskie krainy, a za nimi wszystkie krzyże i kościoły w całej Europie osłaniała skrwawionymi piersiami Rzeczpospolita.", + "117397": "Kręgiem zasiadali w obszernej izbie starzy żołnierze, na kształt stada bocianów, które, zmęczone lotem, siądą na jakiej stepowej mogile i wielkim odzywają się klekotem.", + "117398": "Na kominie paliły się kłody smolne rzucając rzęsiste blaski na całą izbę. Mołdawskie wino grzało się z rozkazu Basi przy żarze, a pachołkowie czerpali je cynowymi kusztyczkami i podawali rycerzom. Zza ścian dochodziło nawoływanie straży; świerszcze, na które skarżył się pan Wołodyjowski, grały w izbie, a czasem poświstywał w szparach mchem tkanych wiatr listopadowy, który dmuchając z północy, stawał się coraz zimniejszy. W takie to zimna najmilej było siedzieć w zacisznej a widnej izbie i słuchać przygód rycerskich.", + "117399": "W taki też wieczór opowiadał raz pan Muszalski, co następuje:", + "117400": "— Niech Najwyższy ma w opiece swojej świętej całą Rzeczpospolitę, nas wszystkich, a między nami szczególnie jejmość panią tu obecną, godną naszego komendanta małżonkę, na której splendory ślepia nasze spoglądać niemal niegodne. Nie chcę ja w paragon wchodzić z panem Zagłobą, którego przygody Dydonę samą i jej wdzięczny fraucymer w największy podziw wprawić by mogły, ale gdy sami waćpaństwo żądacie casus cognoscere meos, nie będę się ociągał, aby zacnej kompanii nie ubliżyć.", + "117401": "W młodości odziedziczyłem na Ukrainie, koło Taraszczy, substancję znaczną. Miałem i dwie wioski po matce w spokojnym kraju, wedle Jasła, alem w ojcowiźnie rezydować wolał, że to od ordy bliżej i o przygodę łatwiej. Fantazja kawalerska ciągnęła mnie na Sicz, ale nic tam już było po nas; jednakże w Dzikie Pola w kompanii niespokojnych duchów chodziłem i rozkoszy zaznałem. Dobrze mi było na majętności, to tylko dolegało mi srodze, iż miałem lichego sąsiada. Był to prosty chłop spod Białocerkwi, któren z młodu na Siczy był, tam się do szarży atamana kurzeniowego dosłużył i do Warszawy od kosza posłował, gdzie też i uszlachcon został. Zwał on się Dydiuk. A trzeba waćpaństwu wiedzieć, że my się od pewnego wodza Samnitów wyprowadzamy, zwanego Musca, co po naszemu „mucha” znaczy, ów Musca po nieszczęśliwych przeciw Rzymianom imprezach na dwór Ziemowita, syna Piastowego, przybył, któren przezwał go dla większej wygody Muscalskim, co potem potomność na Muszalskiego przerobiła. Poczuwając ja się tedy do krwi tak zacnej, z wielką abominacją patrzyłem na owego Dydiuka. Bo żeby szelma umiał ten honor, któren go spotkał, szanować i większą doskonałość stanu szlacheckiego nad wszelkie inne uznał, może bym nic nie mówił. Ale on, ziemię jako szlachcic trzymając, z samej godności jeszcze się naigrawał i często to mówił: „Zali mój cień teraz większy? Kozak ja był i Kozakiem ostanę, a szlachectwo i wszystkie wraże Lachy — ot mnie…” Nie mogę waćpaństwu tego powiedzieć, jakie w tym miejscu gesta plugawe czynił, bo obecność jejmość pani zgoła mi na to nie pozwala. Ale pasja trawiła mię dzika i począłem go gnębić. Nie zląkł się, człek był śmiały, z nawiązką płacił. Na szable byłby wyszedł, alem ja tego nie chciał mając nikczemność krwi jego na uwadze. Znienawidziłem go jak zarazę i on mnie nienawiścią ścigał. Raz w Taraszczy na rynku strzelił do mnie, o włos nie zabił, ja zasię rozszczepiłem mu głowę obuszkiem. Dwakroć zajeżdżałem go z dworskimi ludźmi, dwakroć on mnie z hultajstwem. Nie zmógł mnie, ale i ja przecie nie mogłem mu dać rady. Chciałem prawem przeciw niemu czynić — ba! Co tam za prawa na Ukrainie, w której jeszcze gruzy z miast dymią. Kto tam hultajów skrzyknie, może o całą Rzeczpospolitą nie dbać. Tak on czynił bluźniąc w dodatku przeciw wspólnej matce i wcale na to niepamiętny, że ona to do stanu szlacheckiego go podnosząc, do piersi tym samym go przycisnęła, przywileje mu dała, z mocy których dzierżył ziemię i tę wolność, aż zbytnią, której by pod żadnym innym władaniem nie zażył. Gdybyśmy się to mogli po sąsiedzku spotykać, pewnie by mi argumentów nie zbrakło, ale my się nie widywali inaczej, jak z rusznicą w jednym, a głownią w drugim ręku. Odium rosło we mnie z każdym dniem, ażem pożółkł. Ciągle o tym jeno myślałem, jako by go schwytać. Czułem przecie, że nienawiść — to grzech, więc chciałem mu tylko naprzód za to wyrzekanie się szlachectwa batogami skórę zorać, a potem odpuściwszy mu wszystkie grzechy, jak na prawego chrześcijanina przystało, kazać go po prostu zastrzelić.", + "117402": "Ale pan Bóg zrządził inaczej.", + "117403": "Miałem za wsią pasiekę zacną i raz poszedłem ją oglądać. Było to pod wieczór. Zabawiłem tam ledwie z dziesięć pacierzy, aż tu clamor jakowyś o uszy moje uderza. Obejrzę się: dym jako obłok nade wsią. Po chwili lecą ludzie: „Orda! Orda!” A tuż za ludźmi — ćma, powiem acaństwu! Strzały lecą, jakoby deszcz zacinał, i gdzie nie spojrzę, baranie kożuchy i diabelskie mordy ordyńskie. Ja do konia! Nimem nogą strzemienia dotknął, już mnie z pięć albo sześć arkanów chwyciło. Rwałem je przecież, silny byłem… Nec Hercules!… W trzy miesiące potem znalazłem się z innym jasyrem za Bachczysarajem, we wiosce tatarskiej Suhajdzig zwanej.", + "117404": "Panu memu było na przezwisko Sałma-bej. Bogaty był Tatarzyn, ale nieludzki i dla niewolników ciężki. Musieliśmy pod batogami studnie kopać i w polu pracować. Chciałem się wykupić, miałem za co. Przez pewnego Ormianina pisałem listy do moich majętności pod Jasłem. Nie wiem, czyli listy nie doszły, czy okup w drodze przejęto, dość, że nic nie przyszło… Powieźli mnie do Carogrodu i na galery sprzedali.", + "117405": "Siła by o tym mieście opowiadać, od którego nie wiem, jeżeli jest większe i ozdobniejsze na świecie. Ludzi tam jako traw w stepie albo kamieni w Dniestrze… Mury na Jedykule srogie. Wieża przy wieży. W grodzie razem z ludźmi psi się błąkają, którym Turcy krzywdy nie czynią, dlatego, widać, że się do pokrewieństwa poczuwają, sami psubratami będąc… Nie masz między nimi innych stanów, jeno panowie a niewolnicy, zaś nad pogańską nie masz cięższej niewoli. Bóg wie, czy to prawda, ale tak na galerach słyszałem, że wody tamtejsze, jako jest Bosfor i Złoty Róg, któren w głąb miasta zachodzi, z łez niewolników powstały. Niemało tam i moich się polało…", + "117406": "Straszna jest potencja turecka i żadnemu z potentatów tak wielu królów, jako sułtanowi, nie podlega. Sami zaś Turcy powiadają, że gdyby nie Lechistan (tak oni matkę naszą nazywają), tedyby już orbis terrarum dawno panami byli. „Za plecami Lacha (powiadają) reszta świata w nieprawdzie żyje, bo ów (prawią) jako pies przed krzyżem leży, a nas po rękach kąsa…” I mają słuszność, bo przecie tak było i tak jest… A my tu w Chreptiowie i dalsze komendy w Mohilowie, w Jampolu, w Raszkowie, cóż innego czynimy? Siła jest złego w naszej Rzeczypospolitej, ale przecie tak myślę, że nam ową funkcję i Bóg kiedyś policzy, i ludzie może policzą.", + "117407": "Ale owo wracam do tego, co mi się przygodziło. Ci niewolnicy, którzy na lądzie, w miastach i po wsiach żyją, w mniejszej jęczą opresji od tych, którzy na galerach wiosłować muszą. Bo onych galerników raz na brzegu nawy wedle wiosła przykuwszy, nie odkuwają już nigdy, ani na noc, ani na dzień, ani na święta — i do śmierci w łańcuchach żyć tam trzeba; a tonie li okręt in pugna navali, to owi z nim razem tonąć muszą. Nadzy są wszyscy, zimno ich mrozi, deszcz moczy, głód gniecie, a na to nie masz innej rady, jeno łzy i praca okrutna, bo wiosła są tak wielkie i ciężkie, że dwóch ludzi do jednego trzeba…", + "117408": "A mnie przywieźli w nocy i zakuli posadziwszy naprzeciw jakiegoś towarzysza niedoli, którego in tenebris poznać nie mogłem. Kiedym to usłyszał ów stukot młota i dzwonienie kajdanków — miły Boże! zdawało mi się, że ćwieki w moją trumnę zabijają, chociaż i to bym wolał. Modliłem się, ale nadzieja w sercu jakoby ją wiatr zwiał… Jęki moje kawadżi batogami potłumił, więc przesiedziałem cicho całą noc, póki nie zaczęło świtać… Spojrzę ja wtedy na tego, kto ma ze mną wiosłem robić — Jezu Chryste miły! — zgadnijcie acaństwo, kto był naprzeciw mnie? — Dydiuk!", + "117409": "Poznałem go zaraz, chociaż był goły, wychudł i broda urosła mu w pas, bo już dawniej był na galery zaprzedan… Począłem się na niego patrzeć, on na mnie; poznał mnie także… Nie mówiliśmy do siebie nic… Ot, na co nam obum przyszło! Ale przecie taka jeszcze była w nas zawziętość, że nie tylko nie powitaliśmy się po bożemu, ale uraza buchnęła w nas jak płomień i aż radość chwyciła za serce każdego, że i jego wróg tak samo cierpieć musi… Tegoż samego dnia nawa ruszyła w drogę. Dziwno było z największym nieprzyjacielem za jedno wiosło imać, z jednej misy ochłapy jeść, których by psi u nas jeść nie chcieli, jedno tyraństwo znosić, jednym powietrzem dychać, razem cierpieć, razem płakać… Płynęliśmy po Hellesponcie, a potem po Archipelagu… Insula tam przy insuli, a wszystko w mocy tureckiej… Oba brzegi takoż… świat cały!… Ciężko było. W dzień znój niewypowiedziany. Słońce tak pali, że aż woda zda się od niego płonąć, a kiedy owe blaski poczną drgać i skakać na fluktach, rzekłbyś: deszcz ognisty pada. Pot się z nas lał, a język przysychał nam do podniebienia… W nocy zimno kąsało jak pies… Pociechy znikąd — nic, jeno strapienie, żal za utraconym szczęściem, strapienie i mordęga. Słowa tego nie wypowiedzą… W jednej ostoi, już na ziemi greckiej, widzieliśmy z pokładu one sławne ruinas świątyń, które jeszcze Graeci starożytni wznieśli… Kolumna stoi tam przy kolumnie, jakoby ze złota, a to marmur tak pożółkł od starości. Widać zaś dobrze, bo to na wzgórzu nagim i niebo tam jako turkus… Potem pożeglowaliśmy naokół Peloponezu. Dzień szedł za dniem, tydzień za tygodniem, myśmy z Dydiukiem słowa do siebie nie rzekli, bo jeszcze hardość i zawziętość mieszkała w naszych sercach… Ale poczęliśmy z wolna kruszeć pod ręką bożą. Z trudu i zmienności aury grzeszne cielsko jęło nam prawie odpadać od kości; rany surowcem zadane gnoiły się na słońcu. W nocy modliliśmy się o śmierć. Co się zdrzemnę, to słyszę, jako Dydiuk mówi: „Chryste pomyłuj! Swiataja Preczystaja, pomyłuj! Daj umerty!” On też słyszał i widział, jakom ja do Bogarodzicielki i jej Dzieciątka ręce wyciągał… A tu jakoby wiatr morski urazę z serca zwiewał… Coraz mniej, coraz mniej… W końcu, jakem nad sobą płakał, tom i nad nim płakał. Jużeśmy też oba spoglądali na siebie inaczej… Ba! poczęliśmy sobie świadczyć. Jak na mnie przyszły poty i śmiertelne znużenie, to on sam wiosłował; jak na niego, to ja… Przyniosą misę, każdy uważa, żeby i drugi miał. Ale patrzcie acaństwo, co to natura ludzka! Po prostu mówiąc, miłowaliśmy się już, ale żaden nie chciał tego pierwszy powiedzieć… Szelma w nim była, ukraińska dusza!… Dopieroż kiedyś okrutnie nam było źle i ciężko, a mówili w dzień, że nazajutrz spotkamy się z wenecjańską flotą. Żywności też było skąpo i wszystkiego nam żałowali prócz bicza. Przyszła noc: jęczymy z cicha i — on po swojemu, ja po swojemu — modlimy się jeszcze żarliwiej; patrzę ja przy świetle miesiąca, aż jemu łzy ciurkiem na brodę lecą. Wezbrało mi serce, więc mówię: „Dydiuk, toć my z jednych stron, odpuśćmy sobie winy”. Jak to usłyszał — miły Boże! — kiedy chłopisko nie ryknie, kiedy się nie zerwie, aż łańcuchy zabrzękły. Przez wiosło padliśmy sobie w ramiona, całując się i płacząc… Nie umiem rzec, jakośmy się długo trzymali, bo tam już i pamięć nas odeszła, jenośmy się trzęśli ode łkania.", + "117410": "Tu przerwał pan Muszalski i coś koło oczu palcami przebierać począł. Nastała chwila ciszy, jeno zimny wiatr północny poświstywał między bierwionami, a w izbie ogień syczał i świerszcze grały. Za czym pan Muszalski odsapnął i tak dalej prawił:", + "117411": "— Pan Bóg, jako się okaże, pobłogosławił nas i łaskę swoją okazał, ale na razie gorzko przypłaciliśmy ów braterski sentyment. Oto trzymając się w objęciach poplątaliśmy tak łańcuchy, żeśmy ich odczepić nie mogli. Przyszli dozorcy i dopiero nas rozczepili, ale kańczug więcej godziny świstał nad nami. Bito nas nie patrząc gdzie. Popłynęła krew ze mnie, popłynęła z Dydiuka, pomieszała się i poszła jednym strumieniem w morze. No! Nic to! Stare dzieje… na chwałę Bożą!…", + "117412": "Od tej pory nie przyszło mi do głowy, że ja od Samnitów pochodzę, a on chłop białocerkiewski, niedawno uszlachcon. I brata rodzonego nie mógłbym więcej miłować, jakom jego miłował. Choćby też i nie był uszlachcon, jedno by mi było — choć wolałem, że był. A on, po staremu, jako niegdyś nienawiść, tak teraz miłość oddawał z nawiązką. Taką już miał naturę.", + "117413": "Nazajutrz była bitwa. Wenecjanie rozegnali naszą flotę na cztery wiatry. Nasza galera, potrzaskana srodze z kolubryn, zataiła się przy jakowejś pustej wysepce, po prostu skale z morza sterczącej. Trzeba ją było reperować, a że żołnierze poginęli i rąk brakło, musieli nas rozkuć i siekiery nam dać. Jakośmy tylko na ląd wysiedli, spojrzę na Dydiuka, a u niego już to samo w głowie, co u mnie. „Zaraz?” — pyta mnie. „Zaraz!” — mówię i nie myśląc dłużej, w łeb Czubaczego; wtem on samego kapitana. Za nami inni jako płomień! W godzinę skończyliśmy z Turkami, potem zładziliśmy jako tako galerę i siedli na nią bez łańcuchów, a Bóg miłosierny kazał wiatrom przywiać nas do Wenecji.", + "117414": "O żebranym chlebie dostaliśmy się do Rzeczypospolitej. Podzieliłem się z Dydiukiem podjasielską substancją i oba zaciągnęliśmy się znowu, żeby za nasze łzy i naszą krew zapłacić. Podczas podhajeckiej Dydiuk poszedł na Sicz do Sirki, a z nim razem do Krymu. Co tam wyrabiali i jak znaczną uczynili dywersję, o tym acaństwo wiecie.", + "117415": "W czasie powrotu Dydiuk, syt zemsty, od strzały poległ. Ja ostałem i teraz oto, ilekroć łuk naciągam, czynię to na jego intencję, a żem tym sposobem nieraz już duszę jego uradował, na to świadków w tej zacnej kompanii nie braknie.", + "117416": "Tu znowu umilkł pan Muszalski i znów słychać było tylko poświst północnego wiatru i trzaskanie ognia. Stary wojownik utkwił wzrok w płonące kłody i po długim milczeniu tak skończył:", + "117417": "— Był Nalewajko i Łoboda, była chmielnicczyzna, a teraz jest Dorosz; ziemia z krwi nie osycha, kłócim się i bijem, a przecie Bóg posiał w serca nasze jakoweś semina miłości, jeno że one jakoby w płonnej glebie leżą i dopiero gdy je łzy a krew podleje, dopiero pod uciskiem i pod kańczugiem pogańskim, dopiero w tatarskiej niewoli niespodziane wydają frukta.", + "117418": "— Cham chamem! — rzekł nagle budząc się pan Zagłoba.", + "117419": "Rozdział XXIV", + "117420": "Mellechowicz z wolna przychodził do zdrowia, ale że w podjazdach jeszcze udziału nie brał i siedział zamknięty w izbie, przeto nikt sobie nim głowy nie zaprzątał, gdy nagle zaszedł wypadek, który zwrócił nań powszechną uwagę.", + "117421": "Oto Kozacy pana Motowidły chwycili Tatara, dziwnie jakoś koło stanicy myszkującego, i przyprowadzili go do Chreptiowa.", + "117422": "Po doraźnym zbadaniu jeńca pokazało się, iż był to Lipek, ale z tych, którzy niedawno służby i siedziby w Rzeczypospolitej porzuciwszy, pod władzę sułtańską się udali. Przybywał on z tamtej strony Dniestru i miał ze sobą listy od Kryczyńskiego do Mellechowicza.", + "117423": "Pan Wołodyjowski zaniepokoił się tym bardzo i zaraz zwołał starszyznę na naradę.", + "117424": "— Mości panowie — rzekł — wiecie dobrze, jako wielu Lipków, nawet z takich, którzy od niepamiętnych lat na Litwie i tu na Rusi siedzieli, teraz do ordy przeszło, zdradą się za dobrodziejstwa Rzeczypospolitej wywdzięczając. Owóż słuszna jest: wszystkim nie nazbyt ufać i bacznym okiem na uczynki ich poglądać. Mamy i tu chorągiewkę lipkowską, sto pięćdziesiąt koni dobrych liczącą, której Mellechowicz przywodzi. Tego Mellechowicza ja nie od dawna znam; wiem jeno to, że go hetman za znamienite usługi setnikiem uczynił i tu mi go z ludźmi przysłał. Dziwno mi też było, że go nikt z waszmościów dawniej, przed jego do służby wstąpieniem, nie znał i o nim nie słyszał… Że go Lipkowie nasi nad miarę miłują i ślepo słuchają, to sobie męstwem jego i sławnymi akcjami tłumaczyłem, ale i oni pono nie wiedzą, skąd on jest i co za jeden. Nie podejrzewałem go dotąd o nic anim też wypytywał na poleceniu hetmańskim poprzestając, chociaż on jakowąś tajemnicą się osłaniał. Różne ludzie miewają humory, a mnie do niczyjego nic, byle każden służbę pełnił. Oto jednak ludzie pana Motowidły złowili Tatarzyna, który list od Kryczyńskiego do Mellechowicza przywiózł, a nie wiem, czy waściom wiadomo, kto jest Kryczyński?", + "117425": "— Jakże! — rzekł pan Nienaszyniec. — Kryczyńskiego znałem osobiście, a teraz go wszyscy ze złej sławy znają.", + "117426": "— Razemeśmy do szkół… — zaczął pan Zagłoba, ale uciął nagle, pomiarkowawszy, że w takim razie Kryczyński musiałby mieć dziewięćdziesiąt lat, a w takim wieku ludzie zwykle już nie wojują.", + "117427": "— Krótko mówiąc — rzekł mały rycerz — Kryczyński Tatar polski. Był on pułkownikiem jednej z naszych lipkowskich chorągwi, za czym ojczyznę zdradził i do dobrudzkiej ordy przeszedł, gdzie, jako słyszałem, wielkie ma znaczenie, bo tam się widać spodziewają, że on i resztę Lipków na pogańską stronę przeciągnie. Z takim to człowiekiem Mellechowicz w praktyki wchodzi, a najlepszym dowodem ten list, którego tenor jest następujący.", + "117428": "Tu mały pułkownik rozwinął karty listu, uderzył po nich wierzchem dłoni i czytać począł:", + "117429": "„Wielce miły duszy mojej bracie! Posłaniec twój dostał się do nas i pismo oddał…”", + "117430": "— Po polsku pisze? — przerwał pan Zagłoba.", + "117431": "— Kryczyński, jako wszyscy nasi Tatarzy, jeno po rusińsku i po polsku umiał — odrzekł mały rycerz — a Mellechowicz też pewnie po tatarsku nie ugryzie. Słuchajcie waszmościowie nie przerywając:", + "117432": "„…i pismo oddał, Bóg sprawi, że wszystko będzie dobrze i że dokażesz, czego zechcesz. My się tu z Morawskim, Aleksandrowiczem, Tarasowskim i Grocholskim często naradzamy, a do innych braci pisujemy, rady ich także zasięgając nad sposobem, jakoby to, czego ty, miły, chcesz, jak najprędzej stać się mogło. Żeś zaś na zdrowiu, jako nas wieść doszła, szwank poniósł, przeto człowieka posyłam, aby cię, miły, oczyma ujrzał i pociechę nam przyniósł. Tajemnicy pilno przestrzegaj, bo broń Bóg, aby za wcześnie się wydało. Niech Bóg rozmnoży pokolenie twoje jako gwiazdy na niebie.", + "117433": "Kryczyński”", + "117434": "Pan Wołodyjowski skończył i począł oczyma wodzić po obecnych, a gdy milczeli ciągle, pilnie widać treść pisma rozważając, rzekł:", + "117435": "— Tarasowski, Morawski, Grocholski i Aleksandrowicz, wszystko to dawni rotmistrze tatarscy i zdrajcy.", + "117436": "— To samo Poturzyński, Tworowski i Adurowicz — dodał pan Snitko.", + "117437": "— Co acaństwo o tym liście mówicie?", + "117438": "— Zdrada jawna; tu nie ma nad czym deliberować — rzekł pan Muszalski. — Po prostu wąchają się z Mellechowiczem, aby i naszych Lipków na ich stronę przeprowadził, a on się zgadza.", + "117439": "— Dla Boga! Co za periculum dla całej komendy — zawołało kilka głosów. — Toż Lipkowie duszę za Mellechowicza by oddali i jak on im rozkaże, to w nocy nas napadną.", + "117440": "— Najczarniejsza zdrada pod słońcem! — wołał pan Deyma.", + "117441": "— I sam hetman tego Mellechowicza setnikiem uczynił! — rzekł pan Muszalski.", + "117442": "— Panie Snitko — ozwał się Zagłoba — com mówił, kiedym Mellechowicza obaczył? Czym waćpanu nie powiedział, że renegat i zdrajca oczyma tego człowieka patrzy? Ha! Dość mi na niego było spojrzeć! Wszystkich mógł oszukać, ale nie mnie! Powtórz waść moje słowa, panie Snitko, nic nie zmieniaj. Nie powiedziałżem, iż to jest zdrajca?", + "117443": "Pan Snitko wsunął nogi pod ławę i skłonił głowę.", + "117444": "— Podziwiać istotnie należy przenikliwość waszmość pana, chociaż, co prawda, to nie pamiętam, żeby go waszmość pan zdrajcą nazwał. Powiedziałeś tylko waszmość pan, iż mu wilkiem z oczu patrzy.", + "117445": "— Ha! Więc acan utrzymujesz, że pies zdrajca, a wilk nie zdrajca, że wilk nie ukąsi ręki, która go gładzi i jeść mu daje? Więc to pies zdrajca? Może waćpan jeszcze i Mellechowicza będziesz bronił, a nas wszystkich zdrajcami uczynisz?…", + "117446": "Skonfundowany w ten sposób pan Snitko otworzył szeroko oczy i usta i tak zdumiał, że słowa przez czas jakiś przemówić nie mógł.", + "117447": "Tymczasem pan Muszalski, który prędkie miał zdanie, zaraz rzekł:", + "117448": "— Naprzód należy nam Panu Bogu podziękować, iż tak niecne praktyki się odkryły, a potem sześciu draganów wykomenderować z Mellechowiczem i kulą w łeb!", + "117449": "— Potem tylko innego setnika mianować — dodał pan Nienaszyniec.", + "117450": "— Zdrada tak jawna, że i pomyłki być nie może.", + "117451": "Na to Wołodyjowski:", + "117452": "— Naprzód należy Mellechowicza wybadać, a potem panu hetmanowi o tych praktykach dam znać, bo jako mnie pan Bogusz z Ziębic powiadał, wielce Lipkowie panu marszałkowi koronnemu na sercu leżą.", + "117453": "— Ale waszej mości — rzekł zwracając się do małego rycerza pan Motowidło — całkowita względem Mellechowicza przysługuje inkwizycja, gdyż on nigdy towarzyszem nie był.", + "117454": "— Moje prawo znam — odparł Wołodyjowski — i nie potrzebujesz mi go waćpan przypominać.", + "117455": "Wtem inni poczęli wołać:", + "117456": "— Niechże nam stanie do oczu ów taki syn, ów przedawczyk i zdrajca!", + "117457": "Gromkie wołania zbudziły pana Zagłobę, któren był się nieco zdrzemnął, co mu się już ustawicznie przytrafiało; więc przypomniał sobie prędko, o czym była mowa, i rzekł:", + "117458": "— Nie, panie Snitko, miesiąc się w klejnociku zataił, ale dowcip waćpanowy jeszcze się lepiej zataił, bo i ze świecą nikt go nie znajdzie. Mówić, że pies, canis fidelis, zdrajca, a wilk nie zdrajca! Pozwól asindziej! waćpan już zupełnie w piętkę gonisz!", + "117459": "Pan Snitko podniósł oczy do nieba na znak, jak niewinnie cierpi, ale nie chciał sprzeczką drażnić staruszka, a wtem też Wołodyjowski kazał mu iść po Mellechowicza, więc wyszedł spiesznie, kontent, że tym sposobem wymknąć się może.", + "117460": "Po chwili wrócił prowadząc młodego Tatara, któren widocznie nic o złowieniu Lipka jeszcze nie wiedział, bo wszedł śmiało. Smagła i piękna jego twarz wybladła wielce, ale zdrów już był i głowy nawet nie obwiązywał chustami, tylko ją przykrywał krymką z czerwonego aksamitu.", + "117461": "Oczy wszystkich wpatrzone były w niego jak w tęczę, on zaś skłonił się małemu rycerzowi dość nisko, reszcie kompanii dość hardo.", + "117462": "— Mellechowicz! — rzekł Wołodyjowski utkwiwszy w Tatara bystre swe źrenice — czy znasz pułkownika Kryczyńskiego?", + "117463": "Przez twarz Mellechowicza przeleciał cień nagły i groźny.", + "117464": "— Znam! — odrzekł.", + "117465": "— Czytaj! — rzekł mały rycerz podając mu list znaleziony przy Lipku.", + "117466": "Mellechowicz począł czytać i nim skończył, spokój wrócił mu na lica.", + "117467": "— Czekam rozkazu — rzekł zwracając list.", + "117468": "— Jak dawno zdradę zamierzyłeś i jakich masz tu w Chreptiowie wspólników?", + "117469": "— Tom o zdradę oskarżon?", + "117470": "— Odpowiadaj, nie pytaj! — rzekł groźnie mały rycerz.", + "117471": "— Za czym taki dam respons: zdrady nie zamierzyłem, wspólników nie miałem; a jeślim miał, to takich, których waćpanowie sądzić nie będziecie.", + "117472": "Usłyszawszy to żołnierze poczęli zgrzytać i zaraz kilka groźnych głosów ozwało się:", + "117473": "— Pokorniej, psi synu, pokorniej! Przed godniejszymi od siebie stoisz!", + "117474": "Na to Mellechowicz począł spoglądać na nich wzrokiem, w którym błyszczała chłodna nienawiść.", + "117475": "— Wiem, com panu komendantowi powinien, jako zwierzchności mojej — odrzekł kłaniając się powtórnie Wołodyjowskiemu — wiem i to, żem od waćpanów tańszy, dlatego ich kompanii nie szukam; wasza miłość — tu zwrócił się znów do małego rycerza — pytała mnie o wspólników; mam ich w mojej robocie dwóch: jeden jest pan podstoli nowogrodzki, Bogusz, a drugi pan hetman wielki koronny.", + "117476": "Usłyszawszy te słowa zdumieli się wszyscy bardzo i przez chwilę panowało milczenie, na koniec pan Wołodyjowski wąsikami ruszył i spytał:", + "117477": "— Jakże to?", + "117478": "— Takim sposobem — odrzekł Mellechowicz — że wprawdzie Kryczyński, Morawski, Tworowski, Aleksandrowicz i wszyscy inni do ordy przeszli i siła już złego ojczyźnie uczynili, ale szczęścia w nowej służbie nie znaleźli. Może też i sumienie ich ruszyło, dość, że im się i służba, i miano zdrajców przykrzy. Pan hetman dobrze o tym wie i panu Boguszowi, a także i panu Myśliszewskiemu polecił na powrót ich pod chorągwie Rzeczypospolitej spraktykować, pan Bogusz zaś mnie do tego użył i porozumiewać mi się z Kryczyńskim rozkazał. Mam w kwaterze listy od pana Bogusza, które okazać mogę, a którym lepiej od moich słów wasza miłość uwierzysz.", + "117479": "— Idź z panem Snitką po owe listy i przynieś je natychmiast.", + "117480": "Mellechowicz wyszedł.", + "117481": "— Mości panowie — rzekł prędko mały rycerz — wielceśmy pono tego żołnierza zbyt rychłym posądzeniem pokrzywdzili, bo jeśli on te listy ma i prawdę mówi — a poczynam myśleć, że tak jest — tedy to nie tylko kawaler akcjami wojennymi wsławiony, ale człowiek na dobro ojczyzny czuły, i nagroda, nie krzywe sądy, powinna go za to spotkać. Dla Boga! Trzeba to będzie prędko naprawić!", + "117482": "Inni pogrążeni byli w milczeniu, nie wiedząc, co rzec, pan Zagłoba zaś przymknął oczy i tym razem udawał, że drzemie.", + "117483": "Tymczasem wrócił Mellechowicz i podał Wołodyjowskiemu list Bogusza.", + "117484": "Mały rycerz począł czytać, co następuje:", + "117485": "„Ze wszystkich stron słyszę, że nikogo nad cię przydatniejszego do takiej posługi nie ma, a to dla dziwnej miłości, którą oni k”tobie płoną. Pan hetman gotów im przebaczyć i przebaczenie Rzeczypospolitej na się bierze. Z Kryczyńskim się znoś jako najczęściej przez ludzi pewnych i praemium mu obiecuj. Tajemnicę pilnie obserwuj, bo dla Boga, zgubiłbyś ich wszystkich. Panu Wołodyjowskiemu jednemu „arcana” dywulgować możesz, bo to twój zwierzchnik i siła ułatwić ci potrafi. Trudu i starania nie żałuj bacząc, że finis coronat opus, i bądź pewien, że za ową życzliwość matka nasza równą ci miłością nagrodzi.”", + "117486": "— Ot mi nagroda! — mruknął ponuro młody Tatar.", + "117487": "— Na miły Bóg! Czemużeś nikomu słowem nie wspomniał? — zakrzyknął Wołodyjowski.", + "117488": "— Waszej miłości chciałem wszystko powiedzieć, alem nie miał jeszcze kiedy, bom po owym szwanku chorował; przed ichmościami — tu Mellechowicz zwrócił się ku oficerom — miałem tajemnicę nakazaną, któren nakaz milczenia zechcesz pewnikiem wasza miłość teraz znów ichmościom wydać, aby tamtych nie zgubić.", + "117489": "— Dowody twojej cnoty są tak oczywiste, że i ślepy by im zaprzeczyć nie mógł — rzekł mały rycerz. — Prowadź dalej dzieło z Kryczyńskim. Żadnej przeszkody mieć w tym nie będziesz, chyba pomoc, na co ci moją rękę, jako zacnemu kawalerowi, daję. Przyjdźże dziś do mnie na wieczerzę.", + "117490": "Mellechowicz uścisnął podaną mu rękę i skłonił się po raz trzeci. Z kątów ruszyli się ku niemu i inni oficerowie mówiąc:", + "117491": "— Tośmy się na tobie nie poznali, ale nie umknie ci dziś ręki, kto cnotę kocha.", + "117492": "Lecz młody Lipek wyprostował się nagle i przechylił w tył głowę jak ptak drapieżny dziobać gotowy.", + "117493": "— Przed godniejszymi stoję — rzekł.", + "117494": "Po czym wyszedł z izby.", + "117495": "Uczyniło się gwarno po jego wyjściu. „Nic dziwnego — mówili między sobą oficerowie — burzy mu się jeszcze serce o to posądzenie, ale to minie. Trzeba nam inaczej go traktować. Fantazją ma on prawdziwie kawalerską! Wiedział hetman, co robił! Dziwy się dzieją, no, no!…”", + "117496": "Pan Snitko triumfował po cichu i w końcu nie mógł wytrzymać, lecz zbliżywszy się do pana Zagłoby, skłonił mu się i rzekł:", + "117497": "— Pozwól waszmość pan, a tak i ów wilk nie zdrajca…", + "117498": "— Nie zdrajca? — odparł Zagłoba — Zdrajca, jeno cnotliwy zdrajca, bo nie nas, ale ordę zdradza… Nie trać waćpan nadziei, panie Snitko, będę się co dzień modlił za waści dowcip, może się Duch Święty zlituje!", + "117499": "Basia cieszyła się wielce, gdy jej pan Zagłoba o całej sprawie opowiedział, bo miała dla Mellechowicza życzliwość i litość.", + "117500": "Ale mały rycerz począł gładzić po różowej twarzy Baśkę i odrzekł:", + "117501": "— O, mucho utrapiona, znają cię! Nie o Mellechowicza ani o ufność ci chodzi, jeno by ci się chciało w step lecieć i bitwy zażyć! Nic z tego…", + "117502": "To rzekłszy począł ją raz po razu całować w usta.", + "117503": "— Mulier insidiosa est! — rzekł z powagą Zagłoba.", + "117504": "Tymczasem Mellechowicz siedział z owym przysłanym Lipkiem w swojej kwaterze i rozmawiali po cichu. Siedzieli tak blisko siebie, że prawie czołem w czoło. Kaganek z baraniego łoju płonął na stole, rzucając żółte blaski na twarz Mellechowicza, która była mimo całej swej piękności po prostu straszna, taka malowała się w niej zawziętość, okrucieństwo i dzika radość.", + "117505": "— Halim, słuchaj! — szeptał Mellechowicz.", + "117506": "— Effendi — odrzekł posłaniec.", + "117507": "— Powiedz Kryczyńskiemu, że mądry, bo w piśmie nie było nic, co by mnie mogło zgubić. Powiedz mu, że mądry. Niech nigdy wyraźniej nie pisuje… Oni mi teraz będą jeszcze bardziej ufali… wszyscy! Sam hetman, Bogusz, Myśliszewski, tutejsza komenda — wszyscy! Słyszysz? Niech ich mór wydusi!", + "117508": "— Słyszę, effendi.", + "117509": "— Ale naprzód w Raszkowie muszę być, a potem tu wrócić.", + "117510": "— Effendi, młody Nowowiejski cię pozna.", + "117511": "— Nie pozna. Widział mnie już pod Kalnikiem, pod Bracławiem i nie poznał. Patrzy we mnie, brwi marszczy, ale nie poznaje. On miał piętnaście lat, jak z domu uciekł. Ośm razy zima od tego czasu stepy pokryła. Zmieniłem się. Stary by mnie poznał, ale młody nie pozna… Z Raszkowa dam ci znać. Niech Kryczyński będzie gotów i blisko się trzyma. Z perkułabami musicie porozumienie mieć. W Jampolu także nasza chorągiew jest. Boguszowi wmówię, żeby u hetmana ordynans dla mnie do Raszkowa wyrobił, że stamtąd łatwiej mi będzie Kryczyńskiego praktykować. Ale tu muszę wrócić… muszę!… Nie wiem, co się zdarzy, jako się ułoży… Ogień mię pali, w nocy sen ode mnie ucieka… Gdyby nie ona, byłbym zmarł…", + "117512": "— Błogosławione jej ręce.", + "117513": "Wargi Mellechowicza poczęły się trząść i pochyliwszy się jeszcze bliżej ku Lipkowi, jął szeptać jakoby w gorączce:", + "117514": "— Halim! Błogosławione jej ręce, błogosławiona głowa, błogosławiona ziemia, po której chodzi, słyszysz, Halim! Powiedz tam im, żem już zdrów — przez nią…", + "117515": "Rozdział XXV", + "117516": "Ksiądz Kamiński, za młodych lat żołnierz i kawaler wielkiej fantazji, siedział pod starość w Uszycy i parafię restaurował. Ale że kościół był w zgliszczach, a parafian brakło, zajeżdżał ów proboszcz bez owieczek do Chreptiowa i po całych tygodniach tam przesiadując, rycerstwo pobożnymi naukami budował.", + "117517": "Wysłuchawszy więc z uwagą opowieści pana Muszalskiego, w kilka wieczorów później tak ozwał się do zgromadzonych:", + "117518": "— Lubiłem ja zawsze słuchać takowych opowiadań, w których żałosne przygody szczęśliwy swój koniec mają, gdyż widoczna z nich, że kogo boża ręka piastuje, tego z łowczych obieży wyzuć każdego czasu potrafi i choćby z Krymu pod spokojny dach zaprowadzi.", + "117519": "Dlatego niech każdy z waściów raz na zawsze to sobie zakonotuje, iż dla Pana Boga nie masz nic niepodobnego, i niechże w najcięższych nawet terminach ufności w jego miłosierdzie nie traci.", + "117520": "Ot, co jest!", + "117521": "Chwali się to panu Muszalskiemu, że prostego człeka braterską miłością pokochał. Przykład tego dał nam sam Zbawiciel, który z królewskiej krwi pochodząc, przecie prostaków kochał, wielu z nich apostołami mianował i do promocji im dopomógł, tak że owi teraz w senacie niebieskim zasiadają.", + "117522": "Lecz co inszego jest miłość prywatna, a co inszego generalna jednej nacji ku drugiej, którą to generalną pan nasz Zbawiciel nie mniej pilnie obserwować nakazał. A gdzie ona? Kiedy, człeku, rozglądniesz się po świecie, to taka wszędy zawziętość w sercach, jakoby ludzie diabelskich, nie boskich przykazań słuchali.", + "117523": "— Mój jegomość — odrzekł pan Zagłoba — trudno nas przekonasz, abyśmy Turczyna, Tatara lub innych barbarów miłować mieli, którymi i sam Pan Bóg zgoła brzydzić się musi.", + "117524": "— Do tego ja waści nie namawiam, jeno to utrzymuję, że dzieci eiusdem matris kochać się powinny, a owóż zamiast tego od chmielnicczyzny, czyli od trzydziestu lat, wszystkie te kraje z krwi nie osychają.", + "117525": "— A z czyjej winy?", + "117526": "— Kto się pierwszy do niej przyzna, temu pierwszemu Bóg ją odpuści.", + "117527": "— Jegomość dziś szatki duchowne nosisz, a za młodu bijałeś rebelizantów, jakośmy słyszeli, wcale nie zgorzej…", + "117528": "— Bijałem, bom był powinien, jako żołnierz, i nie to mój grzech, ale to, żem ich przy tym jako zarazy nienawidził. Miałem swoje prywatne racje, o których nie będę wspominał, bo to dawne czasy i rany owe zaschły. W tym się kajam, żem nad powinność czynił. Miałem pod swoją komendą sto ludzi z chorągwi pana Niewodowskiego i często luzem chodząc, z nimim palił, ścinał, wieszał… Waszmościowie wiecie, jakie to były czasy. Palili i ścinali Tatarzy przez Chmiela na pomoc wezwani, paliliśmy i ścinali my. Kozactwo też wodę a ziemię tylko wszędy zostawiało, gorszych jeszcze dopuszczając się od nas i od Tatarów okrucieństw. Nie masz nic straszniejszego nad wojnę domową… Co to były za czasy, tego nikt nie wypowie, dość, że my i oni byliśmy do psów wściekłych niż do ludzi podobniejsi… Raz dano znać do naszej komendy, że hultajstwo pana Rusieckiego w jego fortalicji oblega. Posłano mnie z moimi ludźmi na ratunek. Przyszedłem za późno. Fortalicja była już z ziemią zrównana. Napadłem jednak na chłopstwo pijane i znacznie wyciąłem, część się tylko w zbożu zataiła; tych kazałem żywcem brać, by ich dla przykładu obwiesić. Ale gdzie? Łatwiej było zamierzyć niż dokonać: w całej wsi nie zostało ani jednego budynku, ani jednego drzewa, nawet hryćkowe grusze na miedzach samotnie stojące były pościnane. Nie miałem czasu szubienicy stawiać; lasu też, jako to w kraju stepowym, nigdzie w pobliżu. Co robić? Biorę ja moich jeńców i idę. Już też przecie znajdę gdzie jaki dębczak rosochaty. Idę milę, idę dwie — step i step, choć kulą potoczyć. Trafiamy wreszcie na ślady jakiejś wioski, było to pod wieczór; patrzę, oglądam się: tu i owdzie kupa węgli, a zresztą siwy popiół; znowu nic! Na wzgórku maluchnym krzyż przecie został, duży, dębowy, niedawno widać uczyniony, bo drzewo nic jeszcze nie sczerniało i świeciło się przy zorzy, jakoby z ognia. Chrystus był na nim z blachy wycięty i tak właśnie pomalowany, że dopiero z boku zaszedłszy i cienkość blachy widząc poznałeś, iż nieprawdziwe ciało wisi; ale z przodu twarz miał jakoby żywą, od boleści jeno nieco przybladłą, i cierniową koronę, i oczy do góry podniesione z okrutnym smutkiem i żałością. Gdym tedy ujrzał ów krzyż, mignęła mi przez głowę myśl: „Ot drzewo, inszego nie masz” — alem się zaraz zląkł. W imię Ojca i Syna! Na krzyżu ich nie będę wieszał! Ale zrozumiałem, że ucieszę oczy Chrystusowe, gdy w jego obliczności każę tych, którzy tyle krwi niewinnej przelali, pościnać, i mówię tak: „Panie miły, niechże ci się zdaje, że to owi Żydowinowie, którzy ciebie na krzyż przybili, bo ci od nich nie lepsi”. Wtem kazałem ich po jednemu porywać, na mogiłkę pod krzyż podprowadzać i ścinać. Byli między nimi starzy, siwi chłopi i pacholęta! Pierwszy tedy, którego przyprowadzono, mówi: „Przez mękę Pańską, przez tegoż Chrysta, pomiłuj panie!” A ja na to: „Po szyi go!” Dragon ciął i ściął… Przyprowadzono drugiego, ten to samo: „Przez tego Chrystusa miłosiernego pomiłuj!” A ja znów: „Po szyi go!” To samo z trzecim, czwartym, piątym; było ich czternastu, a każdy mię przez Chrysta zaklinał… Już i zorze zgasły, gdyśmy skończyli. Kazałem ich położyć kręgiem koło stóp krzyża… Głupi! Myślałem, że tym widokiem Syna Jedynego udelektuję, oni zaś ruchali czas jakiś to rękami, to nogami, czasem rzucił się który jako ryba z wody wyjęta, ale krótko tego było; niebawem wigor opuścił ich ciała i leżeli wianuszkiem cicho.", + "117529": "Że to już ciemność uczyniła się zupełna, postanowiłem zostać na nocleg, chociaż ognisk nie było z czego rozpalić. Noc Bóg dał ciepłą, więc moi ludzie radzi pokładli się na derach, ja zaś poszedłem sobie jeszcze pod krzyż, u nóżek Chrystusowych zwyczajne pacierze odmówić i miłosierdziu jego się polecić. A myślałem, że modlitwa moja tym wdzięczniej zostanie przyjęta, że mi dzień zeszedł w pracy i w takich uczynkach, które za zasługę sobie poczytywałem.", + "117530": "Często się utrudzonemu żołnierzowi przytrafia, że począwszy wieczorne pacierze, uśnie. Trafiło się to i mnie. Dragoni widząc, jakom klęczał z głową opartą o krzyż, rozumieli, żem się w pobożnych rozmyślaniach zatopił, i żaden mi ich przerywać nie chciał; moje oczy zaś zaraz się przymknęły i sen dziwny zeszedł na mnie od tego krzyża. Nie powiem, że miałem widzenie, bom go i był, i jestem niegodzien, ale śpiąc twardo, widziałem jakoby na jawie całą mękę Pańską… Na widok tedy opresji Baranka niewinnego skruszało we mnie serce, śluzy puściły mi się z oczu i żałość zdjęła mnie niezmierna: „Panie — mówię — mam oto garść dobrych pachołków: chceszli widzieć, co nasza jazda, skiń jeno głową, a ja tych takich synów, twoich katów, w mig na szablach rozniosę.” Ledwiem to rzekł, znikło mi wszystko z oczu, został tylko sam krzyż, a na nim Chrystus krwawymi łzami płaczący… Obejmuję ja więc podnóżek drzewa świętego i też ślocham. Jak to długo trwało, nie wiem, ale po owym czasie, uspokoiwszy się nieco, znów rzeknę: „Panie, Panie! Przecz żeś wśród zatwardziałych Żydowinów naukę twoją świętą opowiadał? Żebyś był z Palestyny do naszej Rzeczypospolitej przyszedł, pewnie nie bylibyśmy cię na krzyż przybijali, ale wdzięcznie przyjęli, wszelakim dobrem obdarzyli i indygenat ci dali dla tym większego twojej boskiej chwały pomnożenia. Czemuś tak nie uczynił, o Panie?”", + "117531": "Rzekłszy podniosłem oczy ku górze (we śnie to zawsze było, pamiętajcie acaństwo) i cóż widzę? Oto Pan nasz spogląda na mnie surowie, brwi marszczy i nagle wielkim głosem tak odrzecze: „Tanie teraz wasze szlachectwo, bo je czasów wojny szwedzkiej każdy łyk mógł kupić; ale mniejsza z tym! Warciście siebie wzajem i wy, i hultajstwo, a jedni i drudzy gorsiście od Żydowinów, bo wy mię tu co dzień na krzyż przybijacie… Zalim to nie nakazał miłości nawet dla nieprzyjaciół i przebaczania win, a wy, jakoby wściekłe zwierza, wnętrzności targacie sobie wzajem. Na co ja patrząc mękę nieznośną cierpię. Ty zaś sam, któryś mnie chciał odbijać, a potem do Rzeczypospolitej zapraszał, cóżeś uczynił? Oto trupy tu naokół krzyża mego leżą i krew obryzgała mu podnóże, a przecie byli między nimi niewinni, pacholęta młode, albo ludzie zaślepieni, którzy rozgarnięcia nijakiego nie mając za innymi jako głupie owce poszli. Miałżeś nad nimi miłosierdzie, sądziłżeś ich przed śmiercią? Nie! Kazałeś ich wszystkich pościnać i jeszcześ myślał, że mnie tym ucieszysz. Zaprawdę, co inszego jest karcić i karać, tak jako ojciec syna karze, tak jako starszy brat młodszego karci, a co inszego mścić się, sądu nie dawać, miary w karaniu i okrucieństwie nie znać. Do tego już doszło, że na tej ziemi wilcy miłosierniejsi od ludzi, że tu trawy krwawą rosą się pocą, wichry nie wieją, ale wyją, rzeki łzami płyną i ludzie do śmierci ręce wyciągają mówiąc: „Ucieczko nasza!…”", + "117532": "— Panie! — zawołałem — Zali oni lepsi od nas? Kto największe okrucieństwa czynił? Kto pogan sprowadzał?…", + "117533": "— Miłujcie ich nawet karząc — odrzekł Pan — a wówczas bielmo spadnie z ich oczu, zatwardziałość ustąpi z serc i miłosierdzie moje będzie nad wami. Inaczej przyjdzie nawała tatarska i łyka nałoży wam i im — i nieprzyjacielowi będziecie musieli służyć w umartwieniu, w pogardzie, we łzach, aż do dnia, w którym pokochacie się wspólnie. Jeśli zaś miarę w zawziętości przebierzecie, tedy nie będzie ani dla jednych, ani dla drugich zmiłowania i poganin posiędzie tę ziemię na wieki wieków!", + "117534": "Struchlałem słuchając takowych zapowiedzi i długi czas słowa nie mogłem przemówić, dopiero rzuciwszy się na twarz pytałem:", + "117535": "— Panie, co ja mam czynić, aby grzechy moje zmazać?", + "117536": "Na to Pan rzekł:", + "117537": "— Idź, powtarzaj słowa moje, głoś miłość!", + "117538": "Po tej odpowiedzi sny moje znikły. Że to noc latem krótka, obudziłem się już o brzasku i cały rosą okryty. Spojrzę: głowy wiankiem około krzyża leżą, jeno już posiniałe. Dziwna rzecz, wczoraj radował mnie ten widok, dziś zgroza mię chwyciła, zwłaszcza na widok głowy jednego pacholęcia lat może siedmnastu, które nad miarę było piękne. Kazałem żołnierzom pogrześć przystojnie ciała pod tym samym krzyżem i odtąd — byłem już nie ten.", + "117539": "Z początku, bywało, myślałem sobie: sen mara! Ale przecie tkwił on mi w pamięci i jakoby jestestwo całe coraz bardziej ogarniał. Nie śmiałem suponować, żeby sam Pan ze mną gadał, bo jakom już rzekł: nie czułem się godnym, ale mogło być to, że sumienie, które się było czasu wojny przytaiło w duszy jako Tatar w trawach, teraz ozwało się nagle wolę mi boską oznajmując. Poszedłem do spowiedzi: ksiądz potwierdził to mniemanie. „Jawna (powiada) wola i przestroga Boża, słuchaj ich, bo będzie z tobą źle.”", + "117540": "Odtąd począłem głosić miłość.", + "117541": "Ale towarzystwo i oficyjerowie śmieli mi się w oczy. „A coś to (prawią) ksiądz, żebyś nam nauki dawał? Małoż to owi psubratowie dyzgustów Bogu naczynili, mało napalili kościołów, mało nahańbili krzyżów? Mamy się za to w nich kochać?” Słowem, nikt mnie nie słuchał.", + "117542": "Więc po beresteckiej wdziałem te oto szatki duchowne, aby z większą powagą słowo i wolę bożą ogłaszać.", + "117543": "Od dwudziestu przeszło lat czynię to bez spoczynku. Już mi i włosy pobielały… Bóg miłościw nie ukarze mnie za to, że głos mój był dotychczas głosem wołającego na puszczy.", + "117544": "Mości panowie, miłujcie nieprzyjaciół waszych, karzcie ich, jako ojciec karze, karzcie jako brat starszy karci, inaczej gorze im, ale gorze i wam, gorze całej Rzeczypospolitej.", + "117545": "Patrzcie, co za skutek owej wojny i zawziętości brata przeciw bratu? Oto pustynią stała się ta ziemia, mogiły mam w Uszycy za parafian; w zgliszczach kościoły, miasta, wsie, a pogańska potęga wzbiera i rośnie nad nami na kształt morza, które i ciebie, kamieniecka opoko, połknąć gotowe…", + "117546": "Pan Nienaszyniec słuchał z wielkim wzruszeniem mowy księdza Kamińskiego, aż mu pot wystąpił na czoło, potem tak ozwał się wśród powszechnego milczenia:", + "117547": "— Że są między kozactwem godni kawalerowie, przykładem tu obecny pan Motowidło, którego wszyscy kochamy i szanujem. Ale co do miłości generalnej, o której tak wymownie mówił ksiądz Kamiński, przyznaję, że w ciężkim grzechu dotąd żyłem, bo jej we mnie nie było i nie starałem się, żeby ją mieć. Teraz ksiądz jegomość nieco mi oczy otworzył. Bez szczególnej jednak łaski boskiej ja tej miłości w sercu nie znajdę, bo pamięć okrutnej krzywdy w nim noszę, którą krzywdę pokrótce tu opowiem.", + "117548": "— Napijmy się czego ciepłego — przerwał Zagłoba.", + "117549": "— Dorzućcie ognia do gruby — rzekła do pacholików Basia.", + "117550": "I wkrótce potem obszerna izba zajaśniała na nowo światłem, a przed każdym z rycerzy postawił pachoł kwartę z piwem grzanym. Wszyscy zaraz chętnie umoczyli w nim wąsy, a gdy pociągnęli raz i drugi, pan Nienaszyniec zabrał znów głos i tak mówił, jak gdyby wóz turkotał:", + "117551": "— Matka umierając poleciła mej opiece siostrę. Halszka jej było na imię. Nie miałem żony, dzieci, więc miłowałem oną dziewczynę jak źrenicę oka. Była dwadzieścia lat młodsza ode mnie i na rękum ją nosił. Po prostu: za dzieckom własne ją uważał. Potem poszedłem na wyprawę, a ją ogarnęła orda. Gdym wrócił, tłukłem łbem o ściany. Majętność w czasie inkursji przepadła, alem sprzedał, com miał: ostatni rząd na konia! I pojechałem z Ormiany, by ją wykupić. Znalazłem ją w Bachczysaraju. Była przy haremie, nie w haremie, bo miała dopiero dwanaście lat. Nie zapomnę nigdy, Halszko, tej chwili, kiedym cię odnalazł, jakoś mię za szyję objęła, jakoś mnie w oczy całowała! Ale cóż! Pokazało się, że mało było tego, com przywiózł. Dziewka była piękna. Jehu-aga, któren ją porwał, trzy razy tyle żądał! Chciałem siebie oddać w dodatku. Nie pomogło i to. W moich oczach kupił ją na targu wielki Tuhaj-bej, ów wróg nasz przesławny, któren chciał ją ze trzy lata przy haremie potrzymać, a później żonę swą z niej uczynić. Wracałem do kraju włosy rwąc. Po drodze dowiedziałem się, że w jednym ałusie przymorskim przemieszkuje jedna z żon Tuhaj-beja z jego ulubionym synalkiem, Azją… Tuhaj-bej po wszystkich miastach i wielu wsiach trzymał żony, aby wszędy miał swój wczas pod własnym dachem. Dowiedziawszy się ja o owym synaczku, pomyślałem, że Bóg ukazuje mi ostatni sposób ratunku dla Halszki, i zaraz postanowiłem małego Azję porwać, a potem za moją dziewczyninę go wymienić. Ale sam tego uczynić nie mogłem. Trzeba było na Ukrainie albo w Dzikich Polach watahę skrzyknąć, co nie było łatwe, bo raz, że imię Tuhaj-beja straszne było na wszystkiej Rusi, a po wtóre, onże kozactwu przeciw nam pomagał. Jednak niemało po stepach włóczy się mołojców, którzy tylko własnej korzyści patrzą i dla łupu wszędy iść gotowi. Tych zebrałem kupę znaczną. Cośmy przeszli, póki czajki nie wypłynęły na morze, tego język nie wysłowi, bo i przed starszyzną kozacką kryć nam się było trzeba. Ale Bóg pobłogosławił. Azję porwałem, z nim łupy znamienite. Pościg nas nie dognał i dostaliśmy się szczęśliwie na Dzikie Pola, skąd chciałem do Kamieńca zdążyć, by zaraz rozpocząć przez kupców tamecznych układy.", + "117552": "Rozdzieliłem wszystkie łupy między mołojców, sobie tylko Tuhajowe szczenię zostawując. A żem tak szczerze i hojnie z tymi ludźmi postąpił, żem poprzednio tylu przygód z nimi doznał, żem razem z nimi przymierał głodem i łba za nich nadstawiał, rozumiałem, że każdy z nich w ogień by za mną skoczył, żem sobie ich serca na wieki zjednał.", + "117553": "Gorzkom wkrótce miał za to odpokutować!", + "117554": "Nie przyszło mi do głowy, że oni własnych atamanów w sztuki rozdzierają, by się łupem po nich podzielić; zapomniałem, że nie masz między tymi ludźmi wiary, cnoty, wdzięczności ni sumienia… Blisko już Kamieńca skusiła ich nadzieja bogatego za Azję okupu. W nocy napadli na mnie jak wilcy, sznurem dusili za szyję, nożami popruli ciało, wreszcie, mając mnie za zdechłego, porzucili w pustyni, a sami z dzieckiem uszli.", + "117555": "Bóg mi zesłał ratunek i wrócił zdrowie; ale moja Halszka przepadła na wieki. Może tam żyje gdzie jeszcze, może po śmierci Tuhajowej inny ją pojął pohaniec, może Mahometa przyjęła, może o bracie zgoła zapomniała, może jej syn krew moją kiedyś wytoczy… Ot, moja historia!", + "117556": "Tu umilkł pan Nienaszyniec i począł ponuro w ziemię patrzyć.", + "117557": "— Ile naszej krwi i łez za te krainy wyciekło! — ozwał się pan Muszalski.", + "117558": "— Będziesz miłował nieprzyjacioły twoje — wtrącił ksiądz Kamiński.", + "117559": "— A przyszedłszy do zdrowia nie szukałeś waćpan owego szczeniaka? — spytał pan Zagłoba.", + "117560": "— Jakem się później dowiedział — odrzekł pan Nienaszyniec — na moich zbójów inna kupa zbójów napadła, która ich w pień wycięła. Ci wraz z łupami i dziecko porwać musieli. Szukałem wszędzie, ale jakoby kamień w wodę wpadło.", + "117561": "— Możeś je waćpan później gdzie i spotkał, ale go poznać nie mogłeś? — rzekła pani Basia.", + "117562": "— Dzieciak, nie wiem, czy miał trzy lata. Ledwie wiedział, że Azja było mu imię. Ale bym go był poznał, bo miał nad każdą piersią rybę wykłutą i siną barwą napuszczoną.", + "117563": "Nagle Mellechowicz, który dotąd siedział spokojnie, ozwał się dziwnym głosem z kąta izby:", + "117564": "— Po rybie byś go waszmość nie poznał, bo wielu Tatarów może takowy znak nosić, zwłaszcza z tych, którzy przy brzegach mieszkają.", + "117565": "— Nieprawda — odparł sędziwy pan Hromyka — po beresteckiej oglądaliśmy ścierwo Tuhaj-bejowe, bo na placu zostało, i wiem, że miał ryby na piersiach, a wszyscy inni polegli insze nosili znaki.", + "117566": "— A ja waćpanu mówię, że rybę nosi wielu.", + "117567": "— Tak, ale z wrażego Tuhaja pokolenia.", + "117568": "Dalszą rozmowę przerwało wejście pana Lelczyca, któren rankiem na podjazd przez Wołodyjowskiego wysłany, teraz właśnie z niego powracał.", + "117569": "— Panie komendancie — rzekł zaraz we drzwiach — u Sierocego Brodu, po multańskiej stronie, kupa jakowaś leży i ku nam zamyśla.", + "117570": "— Co za ludzie? — spytał pan Michał.", + "117571": "— Łotrzykowie. Jest trochę Wołoszy, trocha Węgrzynów, a najwięcej luźnej ordy, razem ze dwieście ludzi.", + "117572": "— To ci sami, o których miałem wiadomość, że po wołoskiej stronie plądrowali — rzekł Wołodyjowski. — Perkułab musiał ich tam nacisnąć, więc się do nas wymykają; ale tam samej ordy będzie ze dwieście. W nocy się przeprawią, a świtaniem im zastąpim. Pan Motowidło i Mellechowicz będą od północka gotowi. Stadko wołów na przynętę podegnać, a teraz do kwater.", + "117573": "Żołnierze poczęli się rozchodzić, ale nie wszyscy jeszcze opuścili izbę, gdy Basia podbiegłszy do męża zarzuciła mu ręce na szyję i poczęła coś szeptać w ucho. On uśmiechał się i trząsł odmownie głową, ona zaś widocznie nalegała, coraz mocniej zaciskając ręce koło jego szyi.", + "117574": "Widząc to pan Zagłoba rzekł:", + "117575": "— Uczyńże jej raz tę satysfakcję, to i ja stary z wami poczłapię.", + "117576": "Rozdział XXVI", + "117577": "Luźne watahy, które trudniły się rozbojem po obu stronach Dniestru, składały się z ludzi wszelkich narodowości okoliczne kraje zamieszkujących. Przeważali w nich zawsze tatarscy zbiegowie z ordy dobrudzkiej i białogrodzkiej, dziksi jeszcze i mężniejsi od swych krymskich pobratymców, ale nie brakło też i Wołochów, i kozactwa, i Węgrzynów, i czeladzi polskiej, zbiegłej ze stanic nad brzegiem Dniestru leżących. Buszowali oni to po polskiej, to po wołoskiej stronie, przechodząc raz w raz graniczną rzekę, w miarę jak przyciskali ich perkułabowie lub komendanci Rzeczypospolitej. W jarach i lasach, w jaskiniach mieli oni swe kryjówki niedostępne.", + "117578": "Głównym celem ich napadów były stanicze stada wołów i koni, które nawet w zimie nie schodziły ze stepów, same sobie pożywienia pod śniegami szukając. Ale prócz tego napadali na wsie, miasteczka, osady, na pomniejsze komendy, na kupców polskich, a nawet tureckich, na pośredników z okupem do Krymu jadących. Miały owe kupy swój ład i swych wodzów, ale łączyły się rzadko. Częstokroć zdarzało się nawet, że mniej liczne były wycinane przez liczniejsze. Namnożyło się ich wszędy w krajach ruskich bardzo wiele, zwłaszcza od czasu wojen kozacko-polskich, gdy wszelkie bezpieczeństwo w owych stronach znikło. Naddniestrzańskie watahy podsycane przez zbiegów ordzińskich szczególniej były groźne. Widywano niektóre do pięciuset głów liczące. Przywódcy ich przybierali tytuł bejów. Pustoszyli oni kraj sposobem zupełnie tatarskim i nieraz istotnie sami komendanci nie wiedzieli, czy mają robotę ze zbójami, czy też z przodowymi czambułami całej ordy. Komputowym wojskom, zwłaszcza jeździe Rzeczypospolitej, kupy owe nie były zdolne w polu dostać, ale zapędzone w matnię, biły się po desperacku, wiedząc dobrze, że wziętych w niewolę czeka powróz. Broń ich była rozmaita. Łuków i strzelb im brakło, które zresztą do nocnych napadów mało byłyby im przydatne. Większa część zbrojna była w handżary i jatagany tureckie, w kiścienie, w szable tatarskie i w półszczęki końskie wpuszczane w młode dębczaki i umocnione powrózkiem. Owa ostatnia broń w silnym ręku straszliwe oddawała posługi, bo kruszyła każdą szablę. Niektórzy mieli widły, bardzo długie, ostro żelazem okute; niektórzy wreszcie rohatyny. Te w nagłych razach przeciw jeździe nadstawiali.", + "117579": "Wataha, która zatrzymała się u Sierocego Brodu, musiała być bardzo liczną albo w ostatnich znaleźć się na multańskiej stronie terminach, skoro odważyła się podejść pod chreptiowską komendę mimo postrachu, jaki samo imię pana Wołodyjowskiego we wszystkich obubrzeżnych rabusiach obudzało. Jakoż drugi podjazd przywiózł wiadomość, że składała się ona z czterystu przeszło głów pod wodzą Azba-beja, słynnego grasanta, który od kilku lat napełniał postrachem i polską, i multańską stronę.", + "117580": "Ucieszył się pan Wołodyjowski, gdy dowiedział się, z kim będzie miał do czynienia, i zaraz stosowne wydał rozkazy. Prócz Mellechowicza i pana Motowidły poszła chorągiew pana generała podolskiego i pana podstolego przemyskiego. Poszły one jeszcze w nocy i rzekomo w różne strony, ale jako rybacy szeroko założą niewodem, aby następnie zejść się przy jednej przerębli, tak i owe chorągwie, rozległym idąc koliskiem, miały się zejść o brzasku przy Sierocym Brodzie.", + "117581": "Basia asystowała z bijącym sercem wyjściu wojsk, jako że miała to być jej pierwsza większa wyprawa, i rosło jej owo serce na widok sprawności tych starych wilków stepowych. Wychodzili tak cicho, że w samej fortalicji można ich było nie dosłyszeć. Nie zabrzęczały munsztuki, strzemię nie szczęknęło o strzemię, szabla o szablę, koń nie zarżał. Noc była pogodna i nadzwyczaj widna, bo czas pełni. Księżyc oświecał dobrze wzgórze stannicze i step lekko ze wszystkich stron pochyły; a jednak ledwie co która chorągiew wyszła za częstokół, ledwie zamigotała srebrnymi iskrami, które księżyc z szabel wykrzesywał, już nikła z oczu, jakby stado kuropatw w fali traw nurkujące. Było coś tajemniczego w tym pochodzie.", + "117582": "Basi zdawało się, że to myśliwi wyjeżdżają na jakoweś łowy mające się o świtaniu rozpocząć i dlatego tak idą cicho i ostrożnie, aby zwierza przedwcześnie nie spłoszyć… Więc wielka ochota wstąpiła w jej serce, aby w tych łowach wziąść udział.", + "117583": "Pan Wołodyjowski nie sprzeciwił się temu, bo go Zagłoba do zgody skłonił. Wiedział wreszcie, że kiedyś i tak trzeba będzie chęci Basinej zadośćuczynić, wolał więc zaraz, zwłaszcza że grasanci łuków i samopałów nie mieli zwyczaju używać.", + "117584": "Ruszyli jednak dopiero we trzy godziny po wyjściu pierwszych chorągwi, bo tak był całe dzieło pan Michał ułożył. Poszedł z nimi pan Zagłoba, pan Muszalski i dwudziestu Linkhauzowych dragonów z wachmistrzem, samych Mazurów, ludzi na schwał, za których szabliskami była wdzięczna komendantowa równie jak w małżeńskiej komnacie bezpieczna.", + "117585": "Sama ona, mając jechać na męskiej kulbace, przybrana była odpowiednio: miała więc szarawarki perłowego koloru, aksamitne, bardzo obszerne, podobieństwo spódnicy czyniące, a wpuszczone w safianowe żółte buciki: toż kubraczek równie szarej barwy, białym krymskim barankiem podbity i na szwach ozdobnie bramowany; toż ładowniczkę srebrną roboty wybornej; lekką szabelkę turecką na jedwabnych rapciach i pistolety w olstrach. Głowę jej przybierał kołpaczek z wierzchem z weneckiego aksamitu, piórkiem czaplim ozdobion, a żbiczym futrem naokół obszyty; spod kołpaczka wyglądała jasna, różowa twarz, prawie dziecinna, i dwoje oczu ciekawych, a świecących jak węgielki.", + "117586": "Tak przybrana i siedząc na cisawym bachmaciku, chybkim jak sarna i jak sarna łagodnym, zdawała się być hetmańskim dzieckiem, które pod opieką starych wojenników na pierwszą naukę jedzie. Oni też się dziwili jej postaci; pan Zagłoba z panem Muszalskim szturchali się łokciami, całując od czasu do czasu każdy swoją pięść na znak nadzwyczajnego dla Basi uwielbienia, obaj zaś wraz z Wołodyjowskim uspokajali jej obawy co do spóźnionego wyjazdu.", + "117587": "— Na wojnie się nie rozumiesz — mówił mały rycerz — i dlatego nas posądzasz, że cię dopiero po wszystkim chcemy na miejsce przyprowadzić. Jedne chorągwie idą jako sierpem rzucił, inne zaś muszą okładać, aby szlaki poprzecinać — i dopieroż się będą cichaczem do kupy ściągały, w matnię nieprzyjaciela biorąc. A my przyjedziemy na czas i bez nas nic się nie rozpocznie, bo tam każda godzina obrachowana.", + "117588": "— A jak się nieprzyjaciel spostrzeże i między chorągwiami się przemknie?", + "117589": "— Chytry on jest i czujny, ale i nam taka wojna nie nowina.", + "117590": "— Michałowi wierz — zawołał Zagłoba — bo nie masz nad niego większego praktyka. Zły los przygnał tu tych skurczybyków.", + "117591": "— W Lubniach byłem młodzik — odrzekł pan Michał — a już mi podobne funkcje powierzano. Teraz zaś, żem ci to widowisko chciał wyprawić, jeszczem staranniej wszystko rozdysponował. Chorągwie razem się nieprzyjacielowi ukażą, razem się okrzykną i razem skoczą, jakoby kto z bicza trzasnął.", + "117592": "— I! I! — pisnęła z radości Basia i stanąwszy w strzemionach, chwyciła małego rycerza za szyję. — A mnie wolno będzie skoczyć, co? Michałku, co? — pytała z iskrzącymi oczyma.", + "117593": "— W tłok ci nie pozwolę, bo w tłoku o przygodę łatwo, nie mówiąc, że koń może szwankować, ale dałem instrukcję, by po rozbiciu kupę jaką na nas nagnano, wówczas rozpuścim konie i możesz dwu albo trzech sobie ściąć, a zajeżdżaj zawsze z lewej, bo tym sposobem ściganemu niezręcznie cię przez konia sięgać, a ty go masz na odlew.", + "117594": "Basia na to:", + "117595": "— Ho, ho! Nie boję się! Sam mówiłeś, że już szablą robię daleko lepiej od wujcia Makowieckiego; nie da mi żaden rady!", + "117596": "— Uważaj, żeby cugle mocno trzymać — wtrącił pan Zagłoba. — Oni mają swoje sposoby i może być tak: ty go gonisz, aż on nagle konia zwróci i osadzi, wtedy go miniesz z rozpędu, ale nim miniesz, już on cię sięgnie. Stary praktyk nigdy nadto konia nie rozpuszcza, jeno wedle potrzeby go miarkuje.", + "117597": "— I szabli nigdy bardzo nie podnosić, aby do sztychu przejść łatwo — rzekł pan Muszalski.", + "117598": "— Będę ja przy niej od wypadku — odpowiedział mały rycerz. — Widzisz, w bitwie cała trudność w tym, że trzeba o wszystkim pamiętać: o koniu swoim i nieprzyjacielu, o cuglach, o szabli, o cięciu i sztychu — wszystko naraz! Kto się wprawi, to mu to samo przez się przychodzi, ale z początku znamienici nawet szermierze często bywają niezgrabni i lada chmyz, byle był praktyk, bieglejszego od się nowicjusza z konia zsadzi… Dlatego to będę ci przy boku.", + "117599": "— Jeno mnie nie wyręczaj i ludziom przykaż, aby mnie nikt nie wyręczał bez potrzeby.", + "117600": "— No, no! Obaczym jeszcze, czy ci animuszu stanie, jak przyjdzie co do czego! — odparł uśmiechając się mały rycerz.", + "117601": "— Albo jeżeli się którego z nas za połę nie ułapisz! — skończył Zagłoba.", + "117602": "— Obaczym! — rzekła z oburzeniem Basia.", + "117603": "Tak rozmawiając wjechali w okolicę tu i ówdzie chaszczami pokrytą. Do brzasku było już niedaleko, ale tymczasem uczyniło się ciemniej, bo księżyc zaszedł. Od ziemi poczynał też wstawać lekki opar i przesłaniać dalsze przedmioty. W owej leciuchnej mgle i mroku majaczące opodal zarośla przybierały w podnieconej wyobraźni Basi kształty żywych istot. Nieraz zdawało się jej, że widzi wyraźnie ludzi i konie.", + "117604": "— Michale, co to jest? — pytała szepcąc i ukazując palcem na majak.", + "117605": "— Nic, krze.", + "117606": "— Myślałam, że jeźdźcy. Prędko zajedziem?", + "117607": "— Za jakie półtorej godziny to się i rozpocznie.", + "117608": "— Ha!", + "117609": "— Boisz się?", + "117610": "— Nie, jeno mi serce bije z wielkiej ochoty! Miałabym się bać! Nic a nic! Patrz, jaki tu szron leży… Widać, choć ciemno.", + "117611": "Rzeczywiście wjechali na szmat stepu, na którym długie i wyschłe łodygi burzanów szronem siwym były pokryte. Pan Wołodyjowski spojrzał i rzekł:", + "117612": "— Tędy Motowidło przechodził. Nie dalej jak o pół mili musi leżeć przytajony. Świta już!", + "117613": "Jakoż robił się pierwszy brzask. Pomroka rzedła. Niebo i ziemia stawały się szare, powietrze bladło, czuby drzew i zarośli powłóczyły się jakby srebrem. Dalsze kępy poczęły się odsłaniać, jakoby kto zasłonę kolejno podnosił.", + "117614": "Wtem z bliższej kępy wychylił się nagle jeździec na koniu.", + "117615": "— Pana Motowidły? — spytał Wołodyjowski, gdy semen osadził konia tuż przy nim.", + "117616": "— Tak jest, wasza miłość!", + "117617": "— Co słychać?", + "117618": "— Przeszli Sierocy Bród; potem kierując się na ryk wołów poszli ku Kałusikowi. Woły pobrali i stoją na Jurkowym polu.", + "117619": "— A gdzie pan Motowidło?", + "117620": "— Założył od wzgórza, a pan Mellechowicz od Kałusika. Inne chorągwie nie wiem.", + "117621": "— Dobrze — rzekł Wołodyjowski — ja wiem; ruszaj do pana Motowidły i każ zamykać. A pojedynczych ludzi niech rozsypie na pół drogi od pana Mellechowicza. Ruszaj!", + "117622": "Semen położył się na kulbace, ruszył, aż śledziona w koniu z miejsca zagrała, i wkrótce zniknął. Oni zaś pojechali dalej, jeszcze ciszej, jeszcze ostrożniej… Rozwidniło się tymczasem zupełnie. Mgła, która o brzasku wstała była od ziemi, opadła całkiem na dół, a na wschodniej stronie nieba ukazała się długa wstęga świetlista i różowa, której światło i różowość poczęły zabarwiać powietrze, wzgórza, zręby odległych jarów i szczyty.", + "117623": "Wtem do uszu jeźdźców doszły od strony Dniestru liczne zmieszane krakania i wysoko przed nimi ukazało się lecące ku zorzy ogromne stado kruków. Pojedyncze ptaki odrywały się co chwila od stada i zamiast lecieć wprost przed się poczynały zataczać nad stepem koła, jak czynią upatrując zdobyczy kanie i jastrzębie.", + "117624": "Pan Zagłoba podniósł szablę do góry, ukazał ostrzem na kruki i rzekł do Basi:", + "117625": "— Dziwuj się zmyślności tych ptaków. Niech jeno gdziekolwiek ma przyjść do bitwy, zaraz ze wszystkich stron nadlatują, jakoby je kto z worka wysypał. Gdy samo jedno wojsko ciągnie albo przyjacielskie mają się spotkać, nie masz tego, tak to bestie umieją odgadnąć intencje ludzkie, choć się im nikt nie oznajmia. Sama sagacitas narium tego nie wytłumaczy, dlatego słusznie dziwić się możesz.", + "117626": "Tymczasem ptaki, kracząc coraz mocniej, zbliżyły się znacznie, więc pan Muszalski zwrócił się do małego rycerza i rzekł uderzając dłonią po łuku:", + "117627": "— Panie komendancie, a nie wzbronno będzie ściągnąć jednego na uciechę dla pani komendantowej? Hałasu to przecie nie uczyni?", + "117628": "— Ściągnij waść choćby dwa — rzekł Wołodyjowski wiedząc, jaką stary żołnierz ma słabość popisywania się celnością swych grotów.", + "117629": "Na to niezrównany łucznik sięgnął ręką za plecy i wydobył strzałę pierzastą, za czym nałożył ją na cięciwę i podniósłszy w górę łuk i głowę, czekał.", + "117630": "Stado było coraz bliżej. Wszyscy wstrzymali konie i patrzyli ciekawie ku niebu. Nagle rozległ się żałosny jęk cięciwy, niby świegot jaskółki, i strzała wybiegłszy znikła pod stadem.", + "117631": "Przez chwilę można było pomyśleć, że pan Muszalski chybił, lecz oto jeden ptak zwinął kozła i zniżył się wprost nad głowami ku ziemi, następnie, koziołkując ciągle, zniżał się coraz bardziej, wreszcie począł spadać z rozpostartymi skrzydłami, zupełnie jak liść dający opór powietrzu.", + "117632": "Po chwili spadł na kilka kroków przed koniem Basi. Strzała przeszyła go na wylot tak, że grot świecił powyżej grzbietu.", + "117633": "— Na szczęśliwą wróżbę! — rzekł kłaniając się Basi pan Muszalski. — Będę ja miał z daleka na panią komendantową, a wielką moją dobrodzikę, oko i w nagłym razie znowu, daj Boże szczęśliwie, strzałeczkę wypuszczę. Choć tam i bzyknie blisko, upewniam, że nie zrani.", + "117634": "— Nie chciałabym ja być tym Tatarem, którego waszmość na cel weźmiesz! — odrzekła Basia.", + "117635": "Lecz dalszą rozmowę przerwał pan Wołodyjowski, który ukazawszy na dość znaczne wzniesienie odległe na kilka stai rzekł:", + "117636": "— Tam staniem…", + "117637": "Po tych słowach ruszyli rysią. W pół wzniesienia mały rycerz kazał zwolnić kroku, a wreszcie niedaleko wierzchołka zatrzymać konie.", + "117638": "— Nie będziem do samego szczytu dojeżdżać — rzekł — bo przy tak jasnym ranku z daleka można by nas wziąć na oko, ale zsiadłszy z koni przybliżym się tak do zrębu, by głowy niewiele wystawały.", + "117639": "To rzekłszy zeskoczył z konia, a za nim Basia, pan Muszalski i kilku innych. Dragoni pozostali pod szczytem, trzymając rumaki, oni zaś posunęli się aż do miejsca, w którym wzniesienie zapadało się ścianą prawie prostopadłą ku dołowi.", + "117640": "U stóp tej ściany, wysokiej na kilkadziesiąt łokci, rosły dość gęsto wąskim pasem chaszcze, dalej zaś ciągnął się step niski, równy, którego z tej wysokości ogromną przestrzeń mogli objąć oczyma.", + "117641": "Równina owa, przecięta niewielkim strumieniem biegnącym w stronę Kałusiku, była również, jak i spód skały, pokryta kępami zarośli. Z największej kępy cienkie smugi dymu unosiły się ku niebu.", + "117642": "— Widzisz — rzekł do Basi Wołodyjowski — to nieprzyjaciel się tam przytaił.", + "117643": "— Widzę dymy, ale nie widzę ni ludzi, ni koni — odrzekła z bijącym sercem Basia.", + "117644": "— Bo ich zarośla skrywają, chociaż wprawne oko ich dojrzy. Ot tam, patrz: dwa, trzy, cztery, całą kupę koni widać; jeden srokaty, jeden całkiem biały, a stąd wydaje się jak niebieski.", + "117645": "— Prędko do nich zjedziem?", + "117646": "— Nam ich tu przygnają, ale mamy czas, bo do owej kępy będzie z ćwierć mili.", + "117647": "— A gdzie nasi?", + "117648": "— Widzisz, tam ot, hen, skrawek boru? Pana podkomorska chorągiew powinna teraz właśnie sięgać już brzegu. Mellechowicz wynurzy się z ówtej strony bodaj za chwilę. Druga towarzyska chorągiew weźmie ich od tego kamienia. Dostrzegłszy ludzi oni sami ruszą ku nam, bo tędy można dobrze ku rzece pod wiszarem przejechać, a zaś z tamtego boku jest jar okrutnie przepaścisty, przez który nikt nie przejedzie.", + "117649": "— To są w matni?", + "117650": "— Jako widzisz.", + "117651": "— Dla Boga! Ledwo już stoję! — zakrzyknęła Basia.", + "117652": "Lecz po chwili:", + "117653": "— Michałku, żeby byli mądrzy, to by co zrobili?", + "117654": "— To by poszli jak w dym na podkomorską i przejechali im po brzuchach. Wtedy byliby wolni, ale tego nie uczynią, bo naprzód nie lubią oni jeździe regularnej w oczy leźć, po wtóre, będą się bali, że więcej wojska w lesie czyha, więc pomkną ku nam.", + "117655": "— Ba! Ale my ich nie zatrzymamy: mamy jeno dwudziestu ludzi.", + "117656": "— A Motowidło?", + "117657": "— Prawda! Ha! Gdzie on jest?", + "117658": "Wołodyjowski zamiast odpowiedzieć, zakwilił nagle, jak kwili jastrząb albo sokół.", + "117659": "Wnet liczne kwilenia odpowiedziały mu od stóp wzgórza. Byli to semenowie Motowidły, którzy tak dobrze przyczaili się w chaszczach, że Basia, stojąc tuż nad nimi, wcale ich nie ujrzała.", + "117660": "Więc przez chwilę spoglądała ze zdumieniem to w dół, to na małego rycerza, nagle policzki jej zapałały ogniście i za szyję chwyciła męża.", + "117661": "— Michałku! Tyś największy wódz w świecie.", + "117662": "— Jeno że wprawy trochę mam — odrzekł uśmiechając się Wołodyjowski. — Ale ty nie trzepotaj mi się tu z radości i pomnij, że grzeczny żołnierz powinien być spokojny.", + "117663": "Ale nic nie pomogła przestroga. Basia była jakby w gorączce. Chciało się jej zaraz na koń siadać i ze wzgórza zjeżdżać, by się z oddziałem Motowidły połączyć. Ale Wołodyjowski zatrzymał ją jeszcze, bo chciał, żeby początek dobrze widziała.", + "117664": "Tymczasem słońce poranne wstało nad step i powlokło chłodnym, bladozłotym światłem całą równinę. Pobliskie kępy rozjaśniły się wesoło, dalsze i mniej wyraźne zarysowały się wyraźniej; szron miejscami w dołach leżący począł się skrzyć migotliwie, powietrze stało się bardzo przezrocze i wzrok mógł lecieć w dal prawie bez granic.", + "117665": "— Podkomorska z borku wychodzi — ozwał się pan Wołodyjowski — widzę ludzi i konie!", + "117666": "Rzeczywiście, jeźdźcy poczęli się wynurzać ze skraju lasu i czernieć długą linią na pokrytej mocno szronem podleśnej łące. Biała przestrzeń między nimi a lasem poczęła się z wolna powiększać. Widać nie spieszyli się zbytnio, chcąc dać czas innym chorągwiom.", + "117667": "Wołodyjowski zwrócił się teraz w lewą stronę.", + "117668": "— Jest i Mellechowicz! — rzekł.", + "117669": "A po chwili znowu:", + "117670": "— I pana łowczego przemyskiego ludzie nadjeżdżają. Nikt dwóch pacierzy nie uchybił.", + "117671": "Tu wąsiki jego poruszyły się żywo.", + "117672": "— Noga nie powinna ujść! Na koń teraz!", + "117673": "Szybko zwrócili się ku dragonom i skoczywszy na kulbaki, zjechali bokiem wzniesienia między rosnące w dole chaszcze, gdzie znaleźli się wśród semenów pana Motowidły.", + "117674": "Zatem całą masą już zbliżyli się do skraju zarośli i stanęli w miejscu, poglądając przed siebie.", + "117675": "Nieprzyjaciel dojrzał widocznie zbliżającą się podkomorską chorągiew, bo w tejże chwili sypnęły się z gęstwiny rosnącej w środku równiny kupy jezdnych, tak jakoby kto stado sarn ruszył. Z każdą chwilą wysypywało się ich coraz więcej. Zwarłszy się w łańcuch szli oni z początku stępem brzegiem gęstwiny; jeźdźcy pokładli się na karkach końskich, tak iż z daleka można było mniemać, że to sam tabun ciągnie długą linią wzdłuż kępy. Widocznie nie mieli jeszcze pewności, czy owa chorągiew na nich idzie i widzi ich już, czy też to jest oddział przeglądający tylko okolicę. W tym ostatnim wypadku mogli spodziewać się, że zarośla skryją ich jeszcze przed oczyma nadjeżdżających.", + "117676": "Z miejsca, gdzie stał Wołodyjowski na czele ludzi Motowidły, widać było doskonale ruchy niepewne i wahające się owego czambułu, podobne zupełnie do ruchów dzikich zwierząt, które już zwietrzyły niebezpieczeństwo. Dojechawszy do półkępy, poczęli iść prędzej lekkim cwałem. Naraz, gdy pierwsze szeregi sięgnęły otwartego stepu, wstrzymały nagle konie, a z nimi zatrzymała się cała wataha.", + "117677": "Oto dojrzeli ciągnący z tej strony oddział Mellechowicza.", + "117678": "Wówczas zatoczyli półkolem w bok od kępy i oczom ich przedstawiła się w całej pełni przemyska chorągiew idąca już rysią.", + "117679": "Teraz stało się dla nich jasnym, że wszystkie chorągwie wiedzą o nich i jadą na nich. Dzikie krzyki ozwały się wśród kupy i wszczęło się zamieszanie. Chorągwie, okrzyknąwszy się także, przeszły w cwał, aż równina zagrzmiała od tętentu. Widząc to czambuł wyciągnął się w mgnieniu oka w ławę i gnał ile tchu w piersiach końskich ku wzgórzu, pod którym stał mały rycerz z panem Motowidłą i jego ludźmi.", + "117680": "Przestrzeń dzieląca jednych od drugich poczęła się zmniejszać z przerażającą szybkością.", + "117681": "Basia przybladła nieco zrazu ze wzruszenia i serce tłukło się w jej piersiach coraz silniej, widząc jednak, że patrzą na nią i nie dojrzawszy na żadnej twarzy najmniejszego niepokoju, opanowała się prędko. Za czym zbliżająca się jak wicher hurma zajęła całą jej uwagę. Przykróciła cugle, ścisnęła mocniej szabelkę i krew od serca napłynęła znów wielkim pędem do jej twarzy.", + "117682": "— Dobrze! — rzekł mały rycerz.", + "117683": "Ona spojrzała tylko na niego i poruszyła chrapkami, szepnąwszy jednocześnie:", + "117684": "— Prędko skoczym?", + "117685": "— Jeszcze czas! — odrzekł pan Michał.", + "117686": "A tamci gnali, gnali, jak szarak, który czuje psy za sobą. Już nie więcej jak pół staja dzieli ich od chaszczów, już widać wyciągnięte łby końskie z potulonymi uszami, a nad nimi twarze tatarskie jakby przyrosłe do grzywy. Są bliżej i bliżej… Słychać chrapanie bachmatów, których wyszczerzone zęby i wytrzeszczone oczy świadczą, że idą takim pędem, aż im dech zapiera… Wołodyjowski daje znak i płot piszczeli semeńskich pochyla się ku nadbiegającym.", + "117687": "— Ognia!", + "117688": "Huk, dym i jakoby wicher uderzył w kupę plewy.", + "117689": "W jednym mgnieniu oka wataha rozlatuje się na wszystkie strony, wyjąc i wrzeszcząc.", + "117690": "Wtem mały rycerz wysuwa się z gęstwiny, a jednocześnie podkomorska, przemyska i lipkowska, zamykając krąg koła, zganiają rozproszonych ku środkowi znów w jedną kupę. Próżno ordyńcy szukają na pojedynkę wyjścia, próżno się kręcą, zabiegają w prawo, lewo, naprzód, w tył, koło już zwarte, więc i wataha zbija się mimo woli coraz ciaśniej, a wtem nadbiegają chorągwie i rozpoczyna się straszliwe łomotanie.", + "117691": "Zrozumieli grasanci, że ten tylko wyjdzie żyw z owego skrzętu, kto się przebije, więc choć bez ładu i każdy na swoją rękę, jęli się bronić z rozpaczą i wściekłością. Zaraz też z początku gęsto usłali pole, tak wielka była furia uderzenia.", + "117692": "Żołnierze, naciskając ich i mimo ciasnoty prąc konie naprzód, siedli i bodli z tą nieubłaganą a straszliwą wprawą, jaką tylko żołnierz z rzemiosła mieć może. Odgłos tuzania rozlegał się nad tym ludzkim koliskiem, podobien do odgłosu cepów bijących gromadnie a szybko w klepisko. Bito ordyńców i cięto przez łby, przez karki, przez plecy, przez ręce, którymi okrywali głowy, bito ze wszystkich stron, bez odpoczynku, bez pardonu, bez miary i zmiłowania. Oni też poczęli razić, czym kto mógł: handżarami, szablami, ów kiścieniem, ów szczęką końską. Konie ich, spychane do środka, osiadały na zadach lub waliły się na wznak. Inne gryząc się i kwicząc wierzgały w tłoku, powodując nieopisany zamęt. Po krótkiej walce w milczeniu wycie wyrwało się ze wszystkich piersi tatarskich; gniotła je większa liczba, lepsza broń, większa biegłość. Zrozumieli, że nie ma dla nich ratunku, że nie ujdzie nikt nie tylko z łupami, lecz nawet z życiem. Żołnierz, rozgrzewając się stopniowo, grzmocił coraz potężniej. Niektórzy z rabusiów pozeskakiwali z kulbak pragnąc przemknąć się między nogami rumaków. Tych tratowały kopyta, a czasem żołnierz odwrócił się i sztychem z góry zbiega przeszywał; niektórzy padali na ziemię w tej nadziei, że gdy chorągwie posuną się ku środkowi, wówczas zostawszy na zewnątrz koła będą mogli ratować się ucieczką.", + "117693": "Jakoż kupa zmniejszała się coraz bardziej, bo z każdą chwilą ubywało ludzi i koni. Widząc to Azba-bej zbił, o ile mógł, ludzi w klin i rzucił się całą siłą na semenów Motowidły pragnąc koniecznie rozerwać pierścień.", + "117694": "Lecz ci osadzili go na miejscu i wówczas rozpoczęła się rzeźba straszliwa. W tym samym czasie Mellechowicz, szalejąc jak płomień, rozerwał kupę i zostawiwszy jej połowę dwom towarzyskim chorągwiom, sam siadł na karki tym, którzy ścinali się z semenami.", + "117695": "Część wprawdzie rabusiów wymknęła się przez ów ruch w pole i rozleciała się po równinie jak stado liści, ale żołnierze z tylnych szeregów, którzy przystępu do bitwy dla zbyt małego miejsca znaleźć nie mogli, puścili się za nimi natychmiast, po dwóch, po trzech lub pojedynczo. Natomiast ci, którzy nie zdołali się wymknąć, szli pod miecz mimo zapalczywej obrony i kładli się pokotem jak łan zboża, który żniwiarze z dwóch stron żąć napoczną.", + "117696": "Basia ruszyła wraz z semenami, piszcząc cienkim głosem dla dodania sobie fantazji, bo w pierwszej chwili pociemniało jej nieco w oczach zarówno od pędu, jak z wielkiego wzruszenia. Dopadłszy też już nieprzyjaciela, widziała przed sobą z początku tylko ciemną masę, ruchliwą, rozkołysaną. Porwała ją nieprzezwyciężona chęć, by zupełnie zamknąć oczy. Oparła się wprawdzie tej chęci, lecz i tak machała szabelką trochę na oślep. Ale krótko to trwało. Odwaga jej wzięła wreszcie górę nad konfuzją i zaraz przejrzała jaśniej. Naprzód dostrzegła łby końskie, za nimi rozpalone a dzikie twarze; jedna z nich błysnęła przed nią tuż, tuż; Basia cięła zamaszyście i twarz znikła nagle, jakby była widziadłem.", + "117697": "Wówczas do uszu Basinych doszedł spokojny głos męża:", + "117698": "— Dobrze!", + "117699": "Głos ów nadzwyczajnej dodał jej otuchy, pisnęła jeszcze cieniej i poczęła klęski szerzyć z zupełną już umysłu przytomnością. Oto znowu szczerzy przed nią zęby jakaś straszliwa głowa o płaskim nosie i wystających policzkach: Basia mach! Po niej!… Tam znowu ręka kiścień podnosi: Basia mach! Po niej; widzi jakieś plecy w tołubie: sztychem w nie; za czym tnie w prawo, w lewo, wprost, a co tnie, to człek leci na ziemię zdzierając uździenicą konia. Basi aż dziw, że to tak łatwo. Ale łatwo dlatego, że z jednej strony jedzie strzemieniem w strzemię mały rycerz, z drugiej — pan Motowidło. Pierwszy pilnie baczy na swoje kochanie — i to zgasi tak człeka jak świecę, to płytkim sztychem odwali ramię wraz z bronią, to czasem wetknie ostrze między Basię a nieprzyjaciela i wraża szabla wyleci nagle tak w górę, jakby była ptakiem skrzydlatym.", + "117700": "Pan Motowidło, żołnierz flegmatyk, pilnował drugiego boku mężnej pani. I jako pracowity sadownik idąc wśród drzew raz w raz odetnie lub pokruszy suchą gałęź, tak on raz w raz strącał ludzi na skrwawioną ziemię, walcząc z taką flegmą i spokojem, jak gdyby o czym innym myślał. Obaj wiedzieli, kiedy Basi samej pozwolić na natarcie, a kiedy ją uprzedzić lub zastąpić.", + "117701": "Czuwał nad nią z daleka i ktoś trzeci, łucznik niezrównany, któren stojąc umyślnie opodal, co chwila bełt strzały do cięciwy przykładał i puszczał niechybnego posłańca śmierci w tłok największy.", + "117702": "Lecz tłok uczynił się tak srogi, że Wołodyjowski nakazał Basi cofnąć się wraz z kilkoma ludźmi z zamętu, zwłaszcza że półdzikie konie ordyńców jęły gryźć i wierzgać. Basia zaś usłuchała niezwłocznie, bo jakkolwiek zapał ją unosił i mężne serce do dalszej zachęcało walki, przecie jej niewieścia natura poczęła brać górę nad uniesieniem i wzdragać się wśród tej rzezi, na widok krwi, wśród wycia, jęków, chrapania konających, w powietrzu przesiąkłym zapachem surowicy i potu.", + "117703": "Cofając więc z wolna konia, wkrótce znalazła się za kołem walczących, zaś pan Michał i pan Motowidło, uwolnieni od pilnowania, mogli wreszcie dać zupełną swej ochocie żołnierskiej folgę.", + "117704": "Tymczasem pan Muszalski, stojący dotychczas opodal, zbliżył się do Basi.", + "117705": "— Waćpani dobrodzika prawdziwie po kawalersku stawałaś — rzekł jej. — Ktoś nie wiedzący myślałby, że archanioł Michał zstąpił z niebios między semenów i psubratów gromi… Co za honor dla nich ginąć z takiej oto rączki, którą przy okazji niech mi ucałować będzie niewzbronno.", + "117706": "To rzekłszy pan Muszalski chwycił rękę Basi i przycisnął do niej wąsiska.", + "117707": "— Waćpan widziałeś? Istotnie dobrze stawałam? — spytała Basia chwytając w otwarte nozdrza i usta powietrze.", + "117708": "— Że i kot lepiej przeciw szczurom nie staje. Serce mi tu rosło, jak Pana Boga kocham! Aleś waćpani słusznie uczyniła cofając się z bitwy, bo pod koniec zwykle o przygodę najłatwiej.", + "117709": "— Mąż mi kazał, a ja na wyjezdnym przyrzekłam mu, że go wraz usłucham.", + "117710": "— Może łuk swój zostawić? Nie! Na nic mi on teraz, bo też z szablą skoczę. Widzę trzech ludzi nadjeżdżających, których pewnie pan pułkownik dla pilnowania jej dostojnej osoby przysyła. Inaczej ja bym przysłał; ale ścielę się do stóp, bo tam już koniec niedługo będzie, i trzeba mi się spieszyć.", + "117711": "Trzech dragonów istotnie nadjechało dla pilnowania Basi, co widząc pan Muszalski rozpuścił konia i skoczył. Basia wahała się przez chwilę, czy zostać na miejscu, czy objechawszy urwistą ścianę wspiąć się na wzgórze, z którego przed bitwą spoglądali na równinę. Lecz czując zmęczenie wielkie postanowiła zostać.", + "117712": "Niewieścia natura odzywała się w niej coraz silniej. O jakie dwieście kroków docinano bez litości reszty grasantów i czarna kupa walczących wichrzyła się coraz gwałtowniej na krwawym pobojowisku. Krzyki rozpaczliwe wstrząsały powietrzem, a Basi, niedawno jeszcze tak pełnej zapału, uczyniło się jakoś mdło i słabo. Zdjął ją strach wielki, by nie omdlała całkiem, i tylko wstyd przed dragonami podtrzymywał ją na kulbace; odwracała jednak starannie od nich twarz, by nie dojrzeli na niej bladości. Świeże powietrze wracało jej z wolna siły i animusz, nie do tego jednak stopnia, by miała ochotę skoczyć znów między walczących. Byłaby to uczyniła chyba dlatego, by prosić o zmiłowanie nad ostatkami ordyńców. Wiedząc zresztą, że na nic by się to nie zdało, wyglądała z upragnieniem końca bitwy.", + "117713": "A tam bito i bito. Odgłos rąbaniny i krzyki nie ustawały ani na chwilę. Upłynęło może pół godziny: chorągwie stłaczały się coraz mocniej. Nagle kupka grasantów licząca może dwudziestu jeźdźców wyrwała się z morderczego koliska i poczęła biec jak wicher ku wzgórzu.", + "117714": "Pomykając wzdłuż urwiska mogli istotnie dobrać się do miejsca, gdzie wzgórze łagodnie zlewało się z równiną, i znaleźć na wysokim stepie ocalenie. Ale na ich drodze stała z trzema dragonami Basia. Widok niebezpieczeństwa wlał w tej chwili moc do jej serca i przytomność do jej umysłu. Zrozumiała, że zostać jest zgubą, bo kupa owa samym pędem obali ich i roztratuje, nie mówiąc o tym, że na szablach zostaną rozniesieni.", + "117715": "Stary wachmistrz dragoński widocznie tego samego był zdania, bo chwycił ręką za cugiel Basinego dzianecika, zawrócił go ku ucieczce i krzyknął desperackim niemal głosem:", + "117716": "— W konie, jasna pani!", + "117717": "Basia pomknęła jak wicher, ale sama; wierni trzej żołnierze stanęli murem na miejscu, by choć przez chwilę powstrzymać nieprzyjaciela i dać ukochanej pani czas odsadzenia się na większą odległość.", + "117718": "Tymczasem za ową kupą skoczyli natychmiast w pościgu żołnierze, ale pierścień otaczający dotąd szczelnie grasantów tym samym przerwał się, więc poczęli się wymykać po dwóch, po trzech, potem coraz liczniej. Ogromna większość ich leżała już pokotem, ale kilkudziesięciu, wraz z Azba-bejem, zdołało zbiec. Wszystkie te kupy pędziły co koń wyskoczy ku wzgórzu.", + "117719": "Trzej dragoni nie zdołali zatrzymać wszystkich uciekających, zresztą po krótkiej walce spadli z kulbak, hurma zaś biegąc śladem Basi zawróciła na skłonie wzgórza i wydostała się na step wysoki. Polskie chorągwie, a w przodzie najbliższa lipkowska, pędziły co koń wyskoczy o kilkadziesiąt kroków za nimi.", + "117720": "Na wysokim stepie poprzecinanym gęsto zdradliwymi rozpadlinami i jarami utworzył się z jeźdźców jakoby wąż olbrzymi: głowę jego stanowiła Basia, szyję grasanci, a dalszy ciąg cielska Mellechowicz z Lipkami i dragoni, na których czele pędził Wołodyjowski z ostrogami wbitymi w boki konia i przerażeniem w duszy.", + "117721": "W chwili kiedy owa garść zbójów wyrwała się z koła, był on zajęty z drugiej jego strony, dlatego Mellechowicz uprzedził go w pościgu. Teraz więc włos stawał dębem na głowie małego rycerza na myśl, że Basia może być przez zbiegów ogarnięta, że może utracić przytomność i umykać wprost w stronę Dniestru, że którykolwiek ze zbójów może przy wymijaniu dosięgnąć ją szablą, handżarem lub kiścieniem. I serce zamierało w nim z obawy o życie ukochanego stworzenia. Leżąc prawie na karku końskim, wybladły, ze ściśniętymi zębami, z wichrem okropnych myśli w głowie, bódł rumaka zbrojnymi piętami, okładał go płazem i leciał jak drop, nim zerwie się do lotu. Przed nim migały baranie kapuzy Lipków.", + "117722": "— Boże daj, by Mellechowicz nadążył. On na dobrym koniu, Boże daj! — powtarzał z rozpaczą w duszy.", + "117723": "Lecz obawy jego były płonne, a niebezpieczeństwo nie tak wielkie, jak się rozkochanemu rycerzowi zdawało. Tatarom nadto chodziło o własną skórę; nadto blisko czuli za plecami Lipków, by mieli ścigać pojedynczego jeźdźca, choćby ten jeździec był najpiękniejszą hurysą z Mahometowego raju i umykał w płaszczu całkiem klejnotami wyszytym. Basia potrzebowała tylko zatoczyć kołem w stronę Chreptiowa, by się pozbyć pogoni, tamci bowiem z pewnością nie zawracaliby za nią w paszczę lwu, mając wprost przed sobą rzekę wraz z jej komyszami, w których się ukryć mogli. Lipkowie, mając konie lepsze, i tak zbliżali się do nich coraz więcej. Basia zaś siedziała na dzianecie nieporównanie ściglejszym od zwykłych, kudłatych bachmacików ordyńskich, bardzo wytrwałych w biegu, ale nie tak rączych jak konie wysokiej krwi. Na koniec, nie tylko nie straciła przytomności, ale zuchowata natura ozwała się w niej z całą siłą i krew rycerska zagrała na nowo w jej żyłach.", + "117724": "Dzianet jej wyciągnął się jak sarna, wiatr świszczał jej w uszach i zamiast strachu ogarnęło ją pewne uczucie upojenia.", + "117725": "„Rok cały mogą mnie gonić i nie zgonią — pomyślała sobie. — Popędzę jeszcze, a potem zawrócę i albo ich puszczę przed siebie, albo — gdyby mnie ścigać nie przestali — pod szable ich podprowadzę”.", + "117726": "Przyszło jej na myśl, iż jeśli jadący za nią grasanci rozproszyli się zbyt po stepie, to może przy zawrocie przyjdzie jej natknąć się na którego i pojedynczą walkę stoczyć.", + "117727": "— Ba! To i cóż! — rzekła na ową myśl do swej walecznej duszy. — Michał tak mnie już wyuczył, że śmiało mogę się ważyć, a inaczej pomyślą jeszcze, że ze strachu uciekam, i na drugą ekspedycję nie wezmą, a przy tym pan Zagłoba będzie ze mnie dworował…", + "117728": "To sobie rzekłszy obejrzała się za łotrzykami, ale ci uciekali kupą. Do walki pojedynczej nie było żadnego podobieństwa, lecz Basi zachciało się koniecznie złożyć na oczach całego wojska dowód, że nie ucieka na oślep i w zapamiętaniu.", + "117729": "W tym celu wspomniawszy, iż ma w olstrach dwa pistoleciki wyborne, a przed odjazdem przez samego Michała starannie nabite, poczęła wstrzymywać dzianeta, a raczej zawracać go, hamując, w stronę Chreptiowa.", + "117730": "Lecz o cudo, na ten widok cała kupa grasantów zmieniła nieco kierunek ucieczki, biorąc się więcej w lewo, ku brzegowi wzgórza. Basia, podpuściwszy ich na kilkadziesiąt kroków, wypaliła po dwakroć do najbliższych koni, następnie zatoczywszy koło skoczyła całym pędem w stronę Chreptiowa.", + "117731": "Lecz zaledwie dzianet przebiegł z szybkością jaskółki kilkanaście kroków, gdy nagle zaczerniała przed nim szeroka rozpadlina stepowa. Basia wspięła go ostrogami bez namysłu i szlachetny zwierz nie odmówił skoku. Ale przednie tylko jego kopyta zachwyciły nieco przeciwległego brzegu, więc przez chwilę szukał gwałtownie tylnymi podparcia na stromej ścianie, za czym nie dość zmarznięta jeszcze ziemia obsunęła mu się spod nóg i runął w szczelinę wraz z Basią.", + "117732": "Na szczęście nie przygniótł jej, bo pierwej jeszcze zdołała wyrzucić nogi ze strzemion i przechylić się w bok z całej mocy. Padła też na gruby pokład mchu wyściełającego niby futrem dno szczeliny, ale wstrząśnienie było tak silne, że zemdlała.", + "117733": "Wołodyjowski nie dojrzał wypadku, bo mu horyzont przesłaniali Lipkowie, natomiast Mellechowicz wrzasnął okropnym głosem na ludzi, by nie zatrzymując się ścigali dalej grasantów, sam zaś dobiegłszy do jaru stoczył się na łeb w dół.", + "117734": "W mgnieniu oka zeskoczył z kulbaki i porwał Basię w ramiona. Sokole oczy jego objęły ją całą w jednej chwili, bacząc, czy nie dojrzą gdzie krwi, potem błyskawicą padły na mchy. Zrozumiał, że one to uchroniły od śmierci i ją, i dzianeta.", + "117735": "Przygłuszony okrzyk radości wyrwał się z ust młodego Tatara.", + "117736": "Basia jednak ciążyła mu na rękach, więc przycisnął ją z całej mocy do piersi, potem zbladłymi wargami począł całować raz po raz jej oczy, potem przywarł ustami do jej ust, jakby duszę z niej wypić pragnął, wreszcie świat cały zakręcił się z nim szalonym wirem, zatajona na dnie piersi, jak smok w jaskini, namiętność porwała go jak burza.", + "117737": "W tej chwili jednak tętent licznych koni rozległ się echem z wysokiego stepu i zbliżał się coraz bardziej. Liczne głosy poczęły wołać: „Tu! W tym jarze! Tu!”", + "117738": "Mellechowicz złożył Basię na mchach i ozwał się nadjeżdżającym:", + "117739": "— Bywaj! Tu! Bywaj!", + "117740": "W minutę później Wołodyjowski skoczył na dno jaru, za nim pan Zagłoba, Muszalski, Nienaszyniec i kilku innych oficerów.", + "117741": "— Nic jej! — zakrzyknął Tatar. — Mchy ją ocaliły.", + "117742": "Wołodyjowski porwał omdlałą żonę na ręce, inni skoczyli po wodę, której w pobliżu nie było. Zagłoba chwyciwszy skronie omdlałej począł wołać:", + "117743": "— Basiu! Baśka najmilsza! Baśka!", + "117744": "— Nic jej! — powtórzył blady jak trup Mellechowicz.", + "117745": "Tymczasem Zagłoba uderzył się po boku, chwycił manierkę, nalał gorzałki na dłoń i począł Basine skronie nią wycierać, następnie przechylił manierkę do jej ust, co widocznie poskutkowało, bo nim inni nadbieżeli z wodą, ona otworzyła oczy i poczęła chwytać powietrze ustami, pokasłując przy tym, bo jej gorzałka paliła podniebienie i gardło. W kilka minut przyszła zupełnie do siebie.", + "117746": "Wołodyjowski, nie zważając na obecność oficerów i żołnierzy, to przyciskał ją do piersi, to okrywał pocałunkami jej ręce mówiąc:", + "117747": "— A mojeż ty kochanie. Mało dusza ze mnie nie wyszła. Nicże ci? Nic cię nie boli?", + "117748": "— Nic mi! — odrzekła Basia. — Aha! Widzę teraz, że mnie zamroczyło, bo koń się ze mną opsnął… Zali to już po bitwie?", + "117749": "— Już. Azba-bej usieczon. Wracajmy teraz prędko, bo się boję, abyś mi nie zachorzała od fatygi.", + "117750": "— Wcale żadnej fatygi nie czuję! — rzekła Basia.", + "117751": "Po czym spojrzawszy bystro po obecnych rozdęła chrapki.", + "117752": "— Tylko nie myślcie waćpanowie, żem uciekała ze strachu. Oho! Ani mi się śniło. Jak Michała miłuję, tak sobie dla uciechy gnałam przed nimi, a potem z pistoletów wypaliłam.", + "117753": "— Koń od owych wystrzałów jeden postrzelon i zbója wzięliśmy żywcem — wtrącił Mellechowicz.", + "117754": "— A co? — odrzekła Basia. — Taki szwank przy skoku każdemu może się przytrafić, prawda? Żadna eksperiencja od tego nie obroni, że się koń czasem opsnie. Ha! Dobrze, żeście mnie waćpanowie postrzegli, bo mogłabym tu długo poleżeć.", + "117755": "— Pierwszy dostrzegł cię pan Mellechowicz i pierwszy ratował, bo myśmy za nim pędzili — odrzekł Wołodyjowski.", + "117756": "Basia usłyszawszy to zwróciła się do młodego Lipka i wyciągnęła do niego rękę.", + "117757": "— Dziękuję waćpanu za życzliwość.", + "117758": "On nic nie odrzekł, tylko przycisnął do ust jej rękę, a potem pochylił się i objął z pokorą jej stopy, jak chłop.", + "117759": "Tymczasem coraz więcej chorągwi ściągało nad brzeg szczeliny; bitwa była skończona, więc pan Wołodyjowski wydał tylko rozkazy Mellechowiczowi, aby urządził obławę na tych kilkunastu ordyńców, którzy zdołali ukryć się przed pościgiem, i zaraz wszyscy ruszyli do Chreptiowa. Po drodze widziała Basia raz jeszcze ze wzniesienia pobojowisko.", + "117760": "Trupy ludzkie i końskie leżały miejscami w kupach, miejscami pojedynczo. Po błękicie niebieskim płynęły ku nim coraz liczniej, z wielkim krakaniem stada kruków i siadały opodal, czekając, by pocztowi kręcący się jeszcze po równinie odjechali.", + "117761": "— Ot, żołnierscy grabarzowie! — rzekł wskazując ptactwo krzywcem szabli Zagłoba — a niech jeno odjedziem, przyjadą tu wilcy z kapelą i zębami będą tym nieboszczykom dzwonić. Znaczna to jest wiktoria, choć nad tak nikczemnym nieprzyjacielem odniesiona, bo ów Azba od kilku lat to tu, to tam grasował. Polowali na niego komendanci jak na wilka, zawsze na próżno, aż wreszcie na Michała trafił i przyszła nań czarna godzina.", + "117762": "— Azba-bej usieczon?", + "117763": "— Mellechowicz go pierwszy dojechał i powiadam ci, kiedy go nie wyciął nad uchem, to aż mu szabla do zębów doszła.", + "117764": "— Mellechowicz dobry żołnierz! — rzekła Basia.", + "117765": "Tu zwróciła się do pana Zagłoby:", + "117766": "— A waćpan siła dokazywałeś?", + "117767": "— Nie piszczałem jako świerszcz, nie skakałem jako pchła ani jako cyga, bo takową uciechę insektom zostawuję, ale też za to nie szukano mnie między mchami jako grzyba, za nos mnie nikt nie ciągnął ani też w gębę mi nikt nie dmuchał…", + "117768": "— Waćpana nie kocham! — odrzekła Basia wysuwając naprzód usta i sięgając mimo woli do swego różowego noska.", + "117769": "A on patrzył na nią, uśmiechał się i mruczał nie przestając dworować:", + "117770": "— Biłaś się walecznie — rzekł — umykałaś walecznie, przewróciłaś kozła walecznie, a teraz będziesz się od bólu w kościach kaszą okładała także walecznie; my zaś musimy cię pilnować, aby cię razem z twoją walecznością wróble nie zdziobały, gdyż one na kaszę wielce łakome.", + "117771": "— Waćpan już w to godzisz, żeby mnie Michał na drugą ekspedycję nie zabrał. Wiem doskonale!", + "117772": "— Owszem, owszem, będę go prosił, żeby cię zawsze na orzechy brał, boś misterna i gałęź się pod tobą nie złamie. Mój Boże, to mi wdzięczność! A któż Michała namawiał, byś z nami jechała? Ja! Srodze sobie to teraz wyrzucam, zwłaszcza że mi tak moją życzliwość płacisz. Czekaj! Będziesz teraz drewnianą szabelką badyle na chreptiowskim majdanie ścinać! Ot, dla ciebie ekspedycja! Inna by starego uściskała, a to licho kąśliwe naprzód mi strachu narobiło, a ninie jeszcze na mnie nastaje!", + "117773": "Basia niewiele myśląc uściskała zaraz pana Zagłobę, któren uradował się z tego wielce i rzekł:", + "117774": "— No, no! Przyznać muszę, żeś się cokolwiek do dzisiejszej wiktorii przyczyniła, bo żołnierze, że to każden chciał się popisać, z okrutną furią się bili.", + "117775": "— Jako żywo! — zawołał pan Muszalski. — Nie żal człeku i zginąć, gdy takie oczy na niego patrzą!", + "117776": "— Vivat nasza pani! — zakrzyknął pan Nienaszyniec.", + "117777": "— Vivat! — powtórzyło sto głosów.", + "117778": "— Daj jej Boże zdrowie!", + "117779": "A pan Zagłoba pochylił się ku Basi i mruknął:", + "117780": "— Po słabości!", + "117781": "I jechali wesoło dalej, pokrzykując, pewni uczty wieczorem. Pogoda uczyniła się cudna. Trębacze zagrali po chorągwiach, dobosze uderzyli w kotły i z wielkim gwarem wjechali wszyscy do Chreptiowa.", + "117782": "Rozdział XXVII", + "117783": "W Chreptiowie nad wszelkie spodziewanie zastali państwo Wołodyjowscy gości. Przybył pan Bogusz, który na kilka miesięcy tu sobie rezydencję wybrać postanowił dla traktowania przez Mellechowicza z rotmistrzami tatarskimi: Aleksandrowiczem, Morawskim, Tworowskim, Kryczyńskim i innymi, bądź z Lipków, bądź z Czeremisów, którzy w sułtańską służbę przeszli. Do pana Bogusza przyłączył się stary pan Nowowiejski z córką Ewą, wreszcie pani Boska, osoba stateczna, również z córką, młodziuchną jeszcze i bardzo urodziwą panną Zosią.", + "117784": "Widok białogłów w pustynnym i dzikim Chreptiowie uradował, ale jeszcze więcej zdziwił żołnierzy.", + "117785": "One także były zdziwione i widokiem pana komendanta, i pani komendantowej. Pierwszego bowiem, sądząc z rozgłośnej a straszliwej sławy, wyobrażały sobie jako jakiegoś wielkoluda, który samym spojrzeniem ludzi przeraża, drugą — jako olbrzymkę o wiecznie zmarszczonej brwi i grubym głosie. Tymczasem ujrzały przed sobą drobnego żołnierzyka z twarzą uprzejmą, pogodną — i również drobną a różową jak kukłeczka kobiecinkę, która w swych szerokich szarawarach i przy szabelce wyglądała raczej na urodziwe nad miarę pacholę niż na dorosłą osobę. Niemniej oboje gospodarstwo przyjęli gości z otwartymi ramionami; Basia ucałowała serdecznie jeszcze przed prezentacją wszystkie trzy niewiasty, potem zaś gdy powiedziały jej, kto są i skąd jadą, rzekła:", + "117786": "— Rada bym nieba przychylić waćpani i waćpannom! Okrutniem wam rada! Dobrze, że jakowa przygoda nie spotkała was w drodze, bo o to w naszej pustyni nietrudno, ale właśnie dziś do szczętuśmy grasantów wygnietli.", + "117787": "Widząc zaś, że pani Boska spogląda na nią ze wzrastającym zdumieniem, uderzyła się po szabelce i dodała z wielką chełpliwością:", + "117788": "— I ja byłam w bitwie! A jakże! Tak to u nas! Dla Boga, pozwólże mi waćpani odejść, szatki przystojniejsze dla mojej płci wdziać i trochę ręce ze krwi obmyć, bo z okrutnej bitwy wracamy. Oho! Żeby Azba nie był zniesion, może byś waćpani nie dotarła szczęśliwie do Chreptiowa. W mig wracam, a Michał będzie przez ten czas służył waćpani.", + "117789": "To rzekłszy znikła za drzwiami, a mały rycerz, który już był powitał pana Bogusza i pana Nowowiejskiego, przysunął się do pani Boskiej.", + "117790": "— Bóg mi takową niewiastę dał — rzekł jej — która nie tylko w domu słodką towarzyszką, ale i w polu mężnym towarzyszem być umie. Teraz zaś z jej rozkazu służby moje waćpani dobrodziejce polecam.", + "117791": "Na to pani Boska:", + "117792": "— Niechże jej Bóg błogosławi we wszystkim, jako na urodzie jej pobłogosławił. Jestem Antoniowa Boska; nie po to ja tu przyjechałam, żeby służb od waszej mości wymagać, jeno żeby go o pomoc i ratunek w nieszczęściu moim na kolanach prosić. Zośka! Klęknij i ty przed tym rycerzem, bo jeśli on nie poradzi, nikt nie poradzi!", + "117793": "To rzekłszy pani Boska rzuciła się istotnie na kolana, a urodziwa Zosia poszła za jej przykładem i obie zalawszy się rzewnymi łzami, poczęły wołać:", + "117794": "— Ratuj, rycerzu! Miej litość nad sierotami!", + "117795": "Hurma oficerów zbliżyła się zaciekawiona, widząc klęczące niewiasty, a zwłaszcza że ich widok urodziwej Zosi pociągnął, mały rycerz zaś, zmieszany wielce, począł panią Boską podnosić i usadzać na ławie.", + "117796": "— Na Boga — mówił — co waćpani czynisz? Jam to prędzej klęknąć powinien, jako przed białogłową stateczną. Mówże waćpani, w czym mogę pomoc swoją okazać, a jako Bóg na niebie, nie omieszkam!", + "117797": "— Uczyni on to; i ja się z mojej strony dołożę! Zagłoba sum! Dość waćpani wiedzieć! — zawołał, wzruszony łzami niewiast, stary wojownik.", + "117798": "Wówczas pani Boska skinęła na Zosię, ta zaś wydobyła prędko zza stanika list i podała go małemu rycerzowi.", + "117799": "Ów spojrzał na pismo i rzekł:", + "117800": "— Od pana hetmana!", + "117801": "Po czym rozerwał pieczęć i czytać począł:", + "117802": "„Mnie wielcy miły i kochany Wołodyjowski! Przez pana Bogusza z drogi posyłam ci mój szczery afekt i instrukcje, które pan Bogusz personaliter ci oznajmi. Teraz, ledwo po fatygach w Jaworowie stanąłem, zaraz się druga sprawa nadarza. Wielce mi zaś ona na sercu leży, a to z życzliwości, jaką mam dla żołnierzów, o których gdybym zapominał, to by Pan Bóg o mnie zapomniał. Pana Boskiego, kawalera wielkiej zacności i najmilszego towarzysza, orda ogarnęła temu kilka lat pod Kamieńcem. Żonę jego i córkę w Jaworowie przytuliłem, ale im serca płaczą, tej za mężem, a tej za ojcem. Pisałem przez Piotrowicza do pana Złotnickiego, naszego rezydenta w Krymie, aby tam Boskiego wszędy szukali. Podobno, że i znaleźli, ale go schowano, więc wydany z innymi jeńcami być nie mógł i pewnie dotychczas na galerach wiosłuje. Niewiasty w desperacji całkiem utraciwszy nadzieję już mnie i molestować przestały, ale ja, świeżo wróciwszy i widząc ten ich żal nieutulony, przenieść tego na sobie nie mogę, aby przecie jakowegoś ratunku nie przedsięwziąć. Ty tam blisko jesteś i z wieloma murzami, jako wiem, pobratymstwo zawarłeś. Posyłam ci tedy niewiasty, a ty pomoc im daj. Piotrowicz będzie wkrótce jechał. Dajże mu listy do pobratymców. Jać do wezyra ni do chana pisać nie mogę, bo mi nieżyczliwi, a przy tym boję się o to, żeby z uwagi na moje listy za jakąś zbyt znamienitą osobę Boskiego nie poczytali i wykupu nad miarę nie podnieśli. Piotrowiczowi pilno tę sprawę poleć i przykaż, żeby bez Boskiego nie wracał, a pobratymców wszystkich porusz. Zawsze oni, choć poganie, wiary poprzysiężonej dotrzymują, a dla ciebie respekt wielki mieć muszą. Czyń wreszcie, co chcesz; jedź choćby do Raszkowa, obiecnij trzech znaczniejszych na wymianę, byle Boski koniecznie, jeśli żyw, wrócił. Nikt lepiej nad ciebie wszystkich sposobów nie zna, bo jako słyszę, krewnych jużeś wykupywał. Bóg cię pobłogosławi, a jać jeszcze lepiej pokocham, bo mi się serce krajać przestanie. O twoim gospodarstwie chreptiowskim słyszałem, że tam już spokojnie. Tegom się spodziewał. Na Azbę jeno baczenie dawaj. De publicis pan Bogusz wszystko ci opowie. Na Boga, od Wołoszy pilno nasłuchujcie, bo ponoś wielka nawała nas nie minie. Polecając twojemu sercu i usilności panią Boską, piszę się etc.”", + "117803": "Pani Boska płakała ciągle w czasie czytania listu, a Zosia wtórowała jej wznosząc swoje modre oczka ku niebu.", + "117804": "Tymczasem, nim pan Michał skończył, wbiegła Basia, już przybrana w szatki niewieście, i widząc łzy w oczach kobiet, poczęła troskliwie dopytywać, o co chodzi. Więc pan Michał przeczytał jej raz jeszcze list hetmański, ona zaś, wysłuchawszy go uważnie, z zapałem natychmiast poparła hetmańskie i pani Boskiej prośby.", + "117805": "— Złote serce pana hetmana! — zawołała ściskając męża. — Ale i my nie okażem gorszego, Michałku! Pani Boska zabawi tu u nas do czasu powrotu męża, a ty onego we trzy miesiące z Krymu sprowadzisz. We trzy albo we dwa, co, prawda?", + "117806": "— Albo jutro, albo za godzinę! — odrzekł przekomarzając się pan Michał.", + "117807": "Tu zwrócił się do pani Boskiej:", + "117808": "— Prędka, jako waćpani widzisz, u mojej żony rezolucja.", + "117809": "— Niechże ją za to Bóg błogosławi! — powtórzyła pani Boska. — Zosiu, ucałuj ręce pani komendantowej.", + "117810": "Ale pani komendantowa ani myślała dawać rąk do całowania, natomiast uściskały się z Zosią raz jeszcze, bo jakoś od razu przypadły sobie do serca.", + "117811": "Po czym Basia zwróciła się do męża, do pana Zagłoby i innych oficerów.", + "117812": "— Do rady, mości panowie! Do rady, do rady, a żywo!", + "117813": "— Żywo, bo głowa gore! — mruknął pan Zagłoba.", + "117814": "A Basia potrząsnęła płową czupryną:", + "117815": "— Nie mnie głowa, ale tym paniom serca z żalu gorą!", + "117816": "— Nikt się twojej poczciwej intencji nie przeciwi — rzekł Wołodyjowski — trzeba tylko naprzód szczegółowie relacji pani Boskiej wysłuchać.", + "117817": "— Zosiu, powiadaj wszystko, jak było, bo ja od łez nie mogę — rzekła matrona.", + "117818": "Zosia spuściła oczy w ziemię, zakrywszy je całkiem powiekami, po czym zarumieniła się jak wiśnia, nie wiedząc, od czego począć, i zawstydzona bardzo, że jej w tak licznym gronie przychodzi głos zabrać.", + "117819": "Lecz pani Wołodyjowska przyszła jej z pomocą.", + "117820": "— Zośka, a kiedy pana Boskiego w jasyr wzięto?", + "117821": "— Pięć lat temu, w sześćdziesiątym siódmym — odrzekła cienkim głosikiem Zosia nie podnosząc swych długich rzęs z oczu.", + "117822": "I następnie zaczęła już jednym tchem recytować:", + "117823": "— Nie było wtedy słychu o zagonach, a chorągiew tatusiowa stała pod Paniowcami. Tatuś z panem Bułajowskim mieli nadzór nad czeladzią, co w łąkach stad pilnowała, a tymczasem przyszli Tatarzy z wołoskiego szlaku i ogarnęli tatusia razem z panem Bułajowskim, ale pan Bułajowski już dwa lata temu powrócił, a tatuś nie powrócił.", + "117824": "Tu dwie drobniutkie łezki poczęły płynąć po Zosinych jagodach, aż rozczulił się tym widokiem pan Zagłoba i rzekł:", + "117825": "— Biedna trusia… Nie bój się, dziecko, wróci tatuś i jeszcze będzie na twoim weselu tańcował.", + "117826": "— A hetman pisał do pana Złotnickiego przez Piotrowicza? — spytał pan Wołodyjowski.", + "117827": "— Pan hetman pisał o tatusia do pana miecznika poznańskiego przez pana Piotrowicza — recytowała dalej Zosia — i pan miecznik z panem Piotrowiczem znaleźli tatusia u agi Murzy-beja.", + "117828": "— Dla Boga! Ja tego Murzę-beja znam! Z bratem jego byłem pobratymcem — zawołał Wołodyjowski. — Nie chciałże on pana Boskiego wydać?", + "117829": "— Było rozkazanie chanowe, żeby tatusia wydał, ale Murza-bej srogi, okrutny, tatusia ukrył, a panu Piotrowiczowi powiedział, że go już dawno do Azji przedał. Ale inni brańcy mówili panu Piotrowiczowi, że to nieprawda i że Murza umyślnie jeno tak mówi, żeby się mógł dłużej nad tatusiem znęcać, bo on ze wszystkich Tatarów dla jeńców najokrutniejszy. Może być, że tatusia wtedy nie było w Krymie, bo Murza ma swoje galery i do wioseł ludzi potrzebuje, ale sprzedany tatuś nie był; wszyscy to mówili, że Murza woli zabić jeńca niżeli go sprzedawać.", + "117830": "— Święta prawda — rzekł pan Muszalski. — Tego Murzę Agę-beja w całym Krymie znają. Wielce bogaty to Tatarzyn, ale dziwnie przeciw narodowi naszemu zawzięty, bo czterech jego braci na wyprawach przeciw nam poległo.", + "117831": "— A nie ma on czasem między naszymi pobratymca? — spytał Wołodyjowski.", + "117832": "— Wątpliwa jest rzecz! — odpowiedziano ze wszystkich stron.", + "117833": "— Wytłumaczcie mi raz, co to jest one pobratymstwo! — rzekła Basia.", + "117834": "— To widzisz — odrzekł Zagłoba — kiedy po wojnie zaczynają się jakoweś traktaty, tedy się wojska wzajem nawiedzają i w komitywę ze sobą wchodzą. Trafia się wówczas, że towarzysz jaki upodoba sobie murzę, a murza jego, to sobie amicycję dozgonną ślubują, która się pobratymstwem zowie. Im zaś kto sławniejszy, jako na przykład Michał, ja albo pan Ruszczyc teraz w Raszkowie komendę mający, tym bardziej jego pobratymstwo pożądane. Oczywista, że taki nie będzie ci go zawierał z lada chmyzem, tylko też między najsławniejszymi murzami poszuka. Obyczaj jest ten, że wodę na szable leją i wzajem sobie przyjaźń zaprzysięgają, rozumiesz?", + "117835": "— A jak do wojny potem przyjdzie?", + "117836": "— W generalnej wojnie mogą się bić, ale jeśli się sam na sam zjadą albo jako harcownicy na się nastąpią, tedy się powitają i w zgodzie rozjadą. Toż gdy jeden dostanie się do niewoli, drugi powinien mu ją słodzić, a w najgorszym razie i okup za niego zapłacić. Ha! Bywali tacy, którzy się i majętnością dzielili. Gdy chodzi o przyjaciół albo znajomków, czy to kogo wyszukać, czy komuś pomóc, to się też pobratymcy do pobratymców udają i justycja nakazuje przyznać, że żaden naród lepiej od Tatarów podobnych juramentów nie zachowuje. Słowo u nich grunt! I na takiego przyjaciela pewnikiem liczyć możesz.", + "117837": "— A Michał siła ma takich?", + "117838": "— Mam trzech murzów możnych — odrzekł Wołodyjowski — a jednego jeszcze z łubniańskich czasów. Raz go u księcia Jeremiego wyprosiłem. Aga-bej mu na przezwisko, który teraz, choćby głową za mnie nałożyć przyszło, nałoży. Inni dwaj również pewni.", + "117839": "— Ha! — rzekła Basia. — Chciałabym zawrzeć pobratymstwo z samym chanem i wszystkich jeńców uwolnić.", + "117840": "— On by też był nie od tego — rzekł pan Zagłoba. — Nie wiadomo tylko, jakiego by praemium wzajem od ciebie zażądał?", + "117841": "— Pozwólcie waćpaństwo — rzekł Wołodyjowski — radźmy, co nam czynić przystoi. Owóż słuchajcie: mam wiadomość z Kamieńca, że za dwie niedziele najdalej przyjedzie tu Piotrowicz z licznym pocztem. Jedzie on do Krymu za wykupnem kilku kupców ormiańskich z Kamieńca, którzy przy zmianie chana zostali złupieni i w jasyr wzięci. Ot! Przygodziło się to i Seferowiczowi, bratu Pretora. Wszystko to ludzie wielce możni; pieniędzy nie pożałują i Piotrowicz pojedzie dobrze opatrzon. Przygoda nie grozi mu żadna, bo naprzód, zima blisko i nie pora na czambuły, a po wtóre, jedzie z nim Nawiragh, delegat patriarchy uzmiadzińskiego, i dwóch Anardratów z Kaffy, którzy glejty od młodego chana mają. Dam tedy Piotrowiczowi listy i do rezydentów Rzeczypospolitej, i do moich pobratymców. Prócz tego wiadomo waćpaństwu, że pan Ruszczyc, komendant raszkowski, ma rodzonych w ordzie, którzy dziećmi ogarnięci, całkiem potatarzeli i do dostojeństw doszli. Ci wszyscy ziemię i niebo poruszą, układów spróbują, w razie uporu Murzy samego chana przeciw niemu nastawią albo może i Murzie gdzie tam po cichu łeb ukręcą. Mam przeto nadzieję, że jeśli, co daj Boże, pan Boski żyw, to za parę miesięcy niechybnie go wydostanę, jako mi to pan hetman i moja tu obecna bliższa komenda — tu Wołodyjowski skłonił się żonie — przykazuje…", + "117842": "„Bliższa komenda” skoczyła znowu ściskać małego rycerza. Pani i panna Boska ręce tylko składały dziękując Bogu, że im do takich serdecznych ludzi trafić pozwolił. Poweselały też obie znacznie.", + "117843": "— Żeby to stary chan żył — rzekł pan Nienaszyniec — łatwiej by jeszcze wszystko poszło, gdyż pan to był wielce nam życzliwy, a o młodym przeciwnie powiadają. Jakoż i tych kupców ormiańskich, po których pan Zachariasz Piotrowicz ma jechać, już za panowania młodego w samym Bakczysaraju uwięziono, co podobno stało się za jego mości chanowym rozkazaniem.", + "117844": "— Zmieni się młody, jako się zmienił i stary, który nim się o naszej poczciwości przekonał, najzawziętszym był imienia polskiego wrogiem — rzekł Zagłoba — ja to najlepiej wiem, bom u niego siedm lat w niewoli siedział.", + "117845": "To rzekłszy przysiadł się do pani Boskiej.", + "117846": "— Niech mój widok doda waćpani otuchy. Siedm lat! Nie żart, a dlategom wrócił i tylem się tych psubratów natłukł, że za każden dzień mojej niewoli co najmniej dwóch do piekła posłałem, a na niedziele i święta, kto wie, czy trzech albo czterech nie wypadnie, ha!", + "117847": "— Siedm lat! — powtórzyła z westchnieniem pani Boska.", + "117848": "— Niech skonam, jeślim dzień dodał. Siedm lat w samym pałacu chańskim — potwierdził pan Zagłoba mrugając tajemniczo oczyma. — I trzeba waćpani wiedzieć, że ten młody chan to mój…", + "117849": "Tu poszepnął coś do ucha pani Boskiej, nagle wybuchnął głośnym „cha, cha, cha!” i począł dłońmi po kolanach się trzepać, wreszcie w zapale poklepał i kolana pani Boskiej mówiąc:", + "117850": "— Dobre były czasy, co? W młodości, co na placu, to nieprzyjaciel, a co dzień, to nowy figiel, ha!", + "117851": "Stateczna matrona zmieszała się bardzo i odsunęła się nieco od wesołego rycerza; młode niewiasty pospuszczały oczy domyśliwszy się łacno, że figle, o których mówił pan Zagłoba, czymś przeciwnym przyrodzonej ich skromności być muszą, zwłaszcza że żołnierze wybuchnęli wielkim śmiechem.", + "117852": "— Trzeba będzie prędko do pana Ruszczyca posłać — rzekła Basia — żeby pan Piotrowicz zastał już listy gotowe w Raszkowie.", + "117853": "Na to pan Bogusz:", + "117854": "— Śpieszcie się waćpaństwo z całą tą sprawą, póki zima, bo raz, że wtedy żadne czambuły nie wychodzą i drogi bezpieczne, a po wtóre, a po wtóre, wiosną Bóg wie co się może przygodzić.", + "117855": "— Miałżeby pan hetman jakie wiadomości z Carogrodu? — spytał Wołodyjowski.", + "117856": "— Miał, i o takowych z osobna musimy pogadać. To pewna, że i z owymi rotmistrzami trzeba pilno kończyć. Kiedy Mellechowicz wróci, bo od niego siła zależy?", + "117857": "— Ma on tam tylko resztę grasantów wyciąć, a później ciała pogrześć. Powinien wrócić jeszcze dziś albo jutro rano. Kazałem mu tylko naszych pogrześć, a Azbowych niekoniecznie, że to zima idzie i przed zarazą nie ma strachu. Wreszcie wilcy ich uprzątną.", + "117858": "— Prosi pan hetman — rzekł pan Bogusz — aby Mellechowicz żadnej tu przeszkody w swojej robocie nie miał; ile razy zechce do Raszkowa pojechać, tyle razy niech jedzie. Prosi też pan hetman, żeby onemu we wszystkim ufać, gdyż pewien jest jego dla nas miłości. Wielki to żołnierz i wiele dobrego może sprawić.", + "117859": "— Niech sobie jeździ do Raszkowa i dokąd chce — odrzekł mały rycerz. — Od chwili jakeśmy Azbę znieśli, niezbyt on mi nawet potrzebny. Żadne już większe kupy teraz się nie pojawią aż do pierwszej trawy.", + "117860": "— Także to Azba zniesion? — spytał pan Nowowiejski.", + "117861": "— Tak zniesion, że nie wiem, czy dwudziestu piąciu ludzi uszło, a i tych się po jednemu wyłowi, jeśli już ich Mellechowicz nie wyłowił.", + "117862": "— Okrutnie się z tego cieszę — odrzekł pan Nowowiejski — bo teraz pewnie można będzie bezpiecznie do Raszkowa jechać.", + "117863": "Tu zwrócił się do Basi:", + "117864": "— Możemy listy do pana Ruszczyca zabrać, o których jejmość pani dobrodziejka wspominała.", + "117865": "— Dziękujem — odrzekła Basia — ciągle są tu okazje, bo umyślnych się posyła.", + "117866": "— Wszystkie komendy ciągły związek między sobą utrzymywać muszą — objaśnił pan Michał. — Ale, proszę, to waszmość do Raszkowa z tą oto piękną panną jedziesz?", + "117867": "— Muc to sobie zwyczajny, nie żadna piękność, mości dobrodzieju — odrzekł pan Nowowiejski — a do Raszkowa jedziem, bo tam syn mój niecnota pod chorągwią pana Ruszczycową służy. Lat blisko dziesięć, jak z domu uciekł i listami jeno do mojej ojcowskiej klemencji pukał.", + "117868": "Wołodyjowski aż w ręce klasnął:", + "117869": "— Zarazem się domyślił, że waszmość pana Nowowiejskiego młodego rodzic, i właśnie pytać miałem, tylko żeśmy to byli żałością jejmości pani Boskiej zajęci. Zarazem się domyślił, bo i rysów jest podobieństwo! Proszę, to on waszmości syn!…", + "117870": "— Tak mnie nieboszczka jego matka zapewniała, a że niewiasta była cnotliwa, więc nie mam przyczyny wątpić.", + "117871": "— Podwójniem z takiego gościa rad! Dla Boga! Tylko nie nazywaj że mi waść syna niecnotą, bo to znamienity żołnierz i godny kawaler, któren zaszczyt największy waszmości przynosi. Po panu Ruszczycu pierwszy to w całej chorągwi zagończyk; chyba waszmość nie wiesz, że to oczko w głowie hetmana! Całe komendy już mu powierzano i z każdej funkcji z niepomierną sławą się wywiązywał.", + "117872": "Pan Nowowiejski pokraśniał z zadowolenia.", + "117873": "— Mości pułkowniku — rzekł — nieraz po to jeno ojciec dziecko przygani, by ktoś jego słowom zaprzeczył, i tak mniemam, że nie można rodzicielskiego serca bardziej udelektować, jak przyganie negując. Już mnie też słuchy o chwalebnych Adaszkowych służbach dochodziły, ale teraz dopiero prawdziwie mi pocieszno, gdy potwierdzenie tej famy z tak sławnych ust słyszę. Powiadają, że nie tylko ma być mężny żołnierz, ale i stateczny, co mi nawet dziw, bo zawsze był wicher. Ochotę do wojny od małego, szelma, miał, a najlepszy dowód, że pacholęciem uciekł z domu. Przyznaję, że gdybym go był wówczas złapał, byłbym mu był pro memoria nie żałował, ale teraz trzeba będzie, widzę, zaniechać, bo mi się znowu na jakie dziesięć lat pochowa, a staremu tęskno.", + "117874": "— Że to jednak przez tyle lat do domu nie zajrzał?…", + "117875": "— Bom mu wzbronił. Atoli dość mi tego i teraz pierwszy przyjeżdżam, gdyż on, na służbie będąc, nie może. Chciałem imć państwa łaskawców moich o gościnność dla dziewki prosić, a sam do Raszkowa jechać, skoro jednak powiadacie, że wszędy bezpieczno, to wezmę i ją ze sobą. Ciekawa świata sroka, niech mu się napatrzy.", + "117876": "— I ludzie niech jej się napatrzą! — wtrącił Zagłoba.", + "117877": "— Nie mieliby na co! — odrzekła panna, której śmiałe czarne oczy i złożone jakby do całusa usta mówiły zresztą co innego.", + "117878": "— Muc to zwyczajny, nic więcej jak muc! — rzekł pan Nowowiejski. — Ba, ale jak gładkiego oficera zobaczy, to aż ją podrzuca. Z tej przyczyny wolałem ją ze sobą zabrać niż zostawić, zwłaszcza że samej dziewce w domu niebezpieczno. Ale jeśli mi przyjdzie bez niej do Raszkowa jechać, niechże ją jejmość pani na sznurku każe przywiązać, inaczej bryknąć gotowa.", + "117879": "— Ja sama nie byłam lepsza — odrzekła Basia.", + "117880": "— Dawali jej kądziel prząść — ozwał się Zagłoba — a ona z nią tańcowała, jak nie miała z kim lepszym! Ale waćpan wesoły człowiek, panie Nowowiejski. Baśka! Chciałbym się z panem Nowowiejskim stuknąć, bo i ja też lubię czasem krotochwile…", + "117881": "Tymczasem, nim podano wieczerzę, otworzyły się drzwi i wszedł Mellechowicz. Pan Nowowiejski nie spostrzegł go od razu, bo zagadał się z panem Zagłobą, natomiast spostrzegła go Ewka i płomienie uderzyły jej na twarz, a potem zbladła nagle.", + "117882": "— Panie komendancie! — rzekł do Wołodyjowskiego Mellechowicz. — Wedle rozkazu, tamci wyłapani.", + "117883": "— Dobrze! Gdzie są?", + "117884": "— Podług rozkazu: kazałem ich powiesić.", + "117885": "— Dobrze! A twoi ludzie wrócili?", + "117886": "— Część ostała dla grzebania ciał, reszta jest ze mną.", + "117887": "W tej chwili pan Nowowiejski podniósł głowę i nadzwyczajne zdumienie odbiło się na jego obliczu.", + "117888": "— Dla Boga! Co ja widzę! — rzekł.", + "117889": "Po czym wstał, poszedł wprost przed Mellechowicza i zakrzyknął:", + "117890": "— Azja! A ty tu co robisz, hultaju?!", + "117891": "I podniósł rękę chcąc chwycić za kołnierz Lipka, lecz ów wzburzył się w jednej chwili, jak gdyby kto garścią prochu w płomień cisnął, pobladł jak trup i chwyciwszy żelazną dłonią rękę Nowowiejskiego, rzekł:", + "117892": "— Nie znam waści! Coś za jeden?!", + "117893": "I odepchnął go silnie, aż pan Nowowiejski potoczył się na środek izby.", + "117894": "Przez czas jakiś z wściekłości słowa nie mógł przemówić, lecz chwyciwszy dech począł krzyczeć:", + "117895": "— Mości komendancie! To mój człowiek, i do tego zbieg! W moim domu od małego!… Hultaj! Zapiera się! To mój człowiek! Ewa! Kto to jest? Gadaj!", + "117896": "— Azja! — rzekła, drżąc cała, panna Ewa.", + "117897": "Mellechowicz ani na nią spojrzał. Oczy wpił w pana Nowowiejskiego i łopocąc nozdrzami, patrzył w starego szlachcica z nieopisaną nienawiścią, ściskając ręką głownię noża. Przy czym od ruchu nozdrzy wąsy jego poczęły drgać, a spod tych wąsów przebłyskiwały białe kły, zupełnie jak u rozwścieczonego zwierza.", + "117898": "Oficerowie stanęli kołem. Basia wyskoczyła na środek między Mellechowicza a Nowowiejskiego.", + "117899": "— Co to znaczy? — spytała marszcząc brwi.", + "117900": "Widok jej uspokoił nieco przeciwników.", + "117901": "—Panie komendancie — rzekł Nowowiejski — to znaczy, com rzekł: to jest mój człowiek imieniem Azja — i zbieg. Służąc z młodych lat wojskowo na Ukrainie, znalazłem go półżywego w stepie i przygarnąłem. To Tatarczuk. Chował się przez dwadzieścia lat w domu moim i uczył się razem z synem. Gdy syn uciekł, ów wyręczał mnie w gospodarstwie, póki mu się amorów z Ewuchą nie zachciało, co ja spostrzegłszy kazałem go wychłostać; on zasię potem zbiegł. Jak on się tu zwie?", + "117902": "— Mellechowicz!", + "117903": "— To sobie przybrał przezwisko. On zwie się Azja, nic więcej! Powiada, że mnie nie zna, ale ja go znam i Ewucha także.", + "117904": "— Dla Boga! — rzekła Basia — toż syn waszmościów wielekroć go u nas widział. Jakże go nie poznał?", + "117905": "— Syn mógł go nie poznać, bo gdy uciekł z domu, obaj mieli po piętnaście lat, a ten sześć jeszcze u mnie siedział, przez który czas odmienił się znacznie i dorósł, i wąsy mu wyrosły. Ale Ewucha wraz go poznała. Mości państwo, już też prędzej obywatelowi dacie wiarę niźli temu przybłędzie z Krymu!", + "117906": "— Pan Mellechowicz jest hetmańskim oficerem — rzekła Basia — nic nam do niego!", + "117907": "— Pozwól waść, że go wypytam. Audiatur et altera pars! — ozwał się mały rycerz.", + "117908": "Lecz pan Nowowiejski wpadł w złość.", + "117909": "— Pan Mellechowicz! Jaki on pan! Mój pachoł, który się pod cudze nazwisko podszył. Jutro tego *pana* psiarkiem moim uczynię, pojutrze baty temu *panu* każę dać, i w tym sam hetman mi nie przeszkodzi, bom szlachcic i swoje prawa znam!", + "117910": "Na to pan Michał ruszył wąsikami i rzekł już ostrzej:", + "117911": "— A jam nie tylko szlachcic, ale i pułkownik, i moje prawa także znam. Człeka swojego prawem możesz waść dochodzić i do inkwizycji hetmańskiej się udać, ale rozkazuję tutaj ja, nikt inny!", + "117912": "Pan Nowowiejski pomiarkował się zaraz, wspomniawszy, że mówi nie tylko do komendanta, ale i do zwierzchnika własnego syna, a przy tym najsławniejszego w Rzeczypospolitej rycerza.", + "117913": "— Panie pułkowniku — rzekł łagodniejszym już tonem. — Jać go wbrew woli waszmościowej nie wezmę, jeno prawa swoje wywodzę, którym proszę, aby była wiara dana.", + "117914": "— Mellechowicz, co ty na to? — spytał Wołodyjowski.", + "117915": "Tatar wbił oczy w ziemię i milczał.", + "117916": "— Bo imię ci Azja, to wszyscy wiemy! — dodał Wołodyjowski.", + "117917": "— Co tu innych dowodów szukać! — rzekł Nowowiejski. — Jeśli to mój człowiek, to ryby ma siną farbą na piersiach wykłute!", + "117918": "Usłyszawszy to pan Nienaszyniec otworzył szeroko oczy i usta, następnie porwał się za głowę i zakrzyknął:", + "117919": "— Azja Tuhaj-bejowicz!", + "117920": "Wszystkie oczy zwróciły się na niego, ten zaś aż trząsł się cały, jakby wszystkie rany otworzyły mu się na nowo, i powtarzał:", + "117921": "— To mój jasyr! To Tuhaj-bejowicz! Na Boga! To on!", + "117922": "A młody Lipek podniósł dumnie głowę, powiódł swym żbiczym wzrokiem po zgromadzeniu i nagle rozerwawszy żupan na swej szerokiej piersi rzekł:", + "117923": "— Ot, ryby siną barwą wykłute!… Jam jest syn Tuhaj-beja!…", + "117924": "Rozdział XXVIII", + "117925": "Umilkli wszyscy, tak wielkie imię strasznego wojownika uczyniło wrażenie. Onże to przecie wespół z groźnym Chmielnickim całą Rzecząpospolitą potrząsał; on wylał morze krwi polskiej; on Ukrainę, Wołyń, Podole i ziemie halickie kopytami końskimi stratował, zamki i grody poburzył, wsie ogniem nawiedził, dziesiątki tysięcy ludzi w jasyr wziął. Syn takiego człowieka stał oto teraz przed zgromadzeniem w chreptiowskiej stanicy i mówił ludziom do oczu: „Ja mam sine ryby na piersiach, jam jest Azja, kość z kości Tuhaj-bejowej”. Lecz taka była w ówczesnych ludziach cześć dla krwi znamienitej, iż mimo zgrozy, jaką imię przesławnego murzy musiało w duszy każdego żołnierza wywołać, Mellechowicz wyrósł w ich oczach, jakby całą wielkość ojcowską wziął w siebie.", + "117926": "Patrzyli więc na niego ze zdumieniem, a głównie niewiasty, dla których wszelka tajemnica największą stanowi ponętę; ów zaś, jakby i we własnych oczach przez wyznanie wyrósł, stał hardo, głowy nie spuszczał, i wreszcie rzekł:", + "117927": "— Ów szlachcic — tu wskazał na Nowowiejskiego — prawi, żem ja jego człek, a ja mu na to rzeknę, iż rodzic mój po lepszych grzbiecie na koń siadał. Prawdę zresztą mówi, żem u niego był, bom był, i pod jego puhą grzbiet mi krwią spłynął, czego nie zapomnę, tak mi dopomóż Bóg!… Mellechowiczem nazwałem się, żeby jego pościgu uniknąć. Ale teraz, choć mogłem do Krymu zbiec, tej ojczyźnie krwią i zdrowiem służę, więc niczyj ja, jeno hetmański. Mój ojciec chanom pokrewny i w Krymie bogactwa a rozkosze mię czekały; ja zaś tu zostałem we wzgardzie, bo tę ojczyznę miłuję i pana hetmana miłuję, i tych miłuję, którzy mi nigdy kontemptu nie okazali.", + "117928": "To rzekłszy skłonił się Wołodyjowskiemu, schylił się przed Basią tak nisko, iż głową dotknął niemal jej kolan, zresztą nie spojrzawszy na nikogo więcej wziął szablę pod pachę i wyszedł.", + "117929": "Przez chwilę trwało jeszcze milczenie; pierwszy pan Zagłoba ozwał się:", + "117930": "— Ha! Gdzie to pan Snitko! Mówiłem, że temu Azji wilkiem z oczu patrzy, a to i wilczy syn!", + "117931": "— Lwi syn! — odrzekł Wołodyjowski — I kto wie, czy w ojca nie poszedł!", + "117932": "— Dla Boga! Uważaliście waćpaństwo, jak to mu zęby błyskały, zupełnie jak staremu Tuhaj-bejowi, gdy był w gniewie! — rzekł pan Muszalski. — Po tym jednym bym go poznał, bom też starego Tuhaj-beja często widywał.", + "117933": "— Nie tak często jak ja! — odpowiedział pan Zagłoba.", + "117934": "— Teraz rozumiem — wtrącił pan Bogusz — dlaczego on ma taki mir między Lipkami i Czeremisami. Oni to przecie Tuhaj-bejowe imię jako święte wspominają. Przez Bóg żywy! Gdyby ten człowiek chciał, mógłby ich co do jednego w sułtańską służbę zaprowadzić i siła klęsk nam przyczynić.", + "117935": "— Tego on nie uczyni — odparł Wołodyjowski — bo to, co rzekł, że tę ojczyznę i hetmana miłuje, to prawda: inaczej by nie służył między nami, mogąc do Krymu iść i tam we wszystko opływać. Już też rozkoszy u nas nie zaznał!", + "117936": "— Nie uczyni — powtórzył pan Bogusz — bo gdyby chciał, to by już uczynił. Żadnej do tego nie miał przeszkody.", + "117937": "— Przeciwnie — dodał Nienaszyniec — wierzę teraz, że on owych zdrajców rotmistrzów na powrót do Rzeczypospolitej skaptuje.", + "117938": "— Panie Nowowiejski — rzekł nagle Zagłoba — żebyś tak waćpan był wiedział, że to Tuhaj-bejowicz, może byś tego… może byś tak… co?", + "117939": "— Kazałbym mu zamiast trzysta — tysiąc trzysta puh dać. Niech mnie piorun trzaśnie, jeślibym tego nie zrobił! Moi mości panowie! Dziwno mi to, że on, będąc Tuhaj-bejowym szczenięciem, do Krymu nie zbiegł. Chyba że się niedawno o tym dowiedział, bo u mnie nic nie wiedział. Dziwno mi to, powiadam, ale dla Boga, nie ufajcieże mu! Toć ja go dawniej od ichmościów znam i powiem tylko tyle: diabeł nie jest tak przewrotny, wściekły pies nie tak zapalczywy, wilk mniej zawzięty i okrutny od tego człowieka. Jeszcze on nam tu wszystkim sadła za skórę zaleje!", + "117940": "— Co waść mówisz! — rzekł Muszalski. — My jego przy robocie pod Kalnikiem, Humaniem, Bracławiem i w stu innych potrzebach widzieli.", + "117941": "— Nie daruje on swego! Zemści się!", + "117942": "— A dziś Azbowych grasantów jak golił! Co waść prawisz!", + "117943": "Tymczasem Basia cała była w ogniach, tak ją ta Mellechowiczowska historia zajęła; ale chciało się Basi, żeby i koniec był godny początku, więc potrząsając Ewą Nowowiejską szeptała jej do ucha:", + "117944": "— Ewka, a ty jego miłowała? Przyznaj się, nie zapieraj! Miłowałaś, ha? Jeszcze miłujesz, co? Jestem pewna! Bądź ze mną szczera. Komu się zwierzysz, jeśli nie mnie, niewieście? Widzisz! Prawie królewska krew w nim! Pan hetman mu dziesięć indygenatów, nie jeden, wyrobi. Pan Nowowiejski się nie sprzeciwi. Niechybnie i Azja cię jeszcze miłuje! Już ja wiem, już wiem. Nie bój się! On we mnie ufność ma. Zaraz go wezmę na pytki. Bez przypiekania powie. Miłowałażeś go okrutnie? Miłujeszże go jeszcze?", + "117945": "Ewka była jakby odurzona. Gdy Azja po raz pierwszy skłonność ku niej okazał, była jeszcze niemal dzieckiem, potem nie widziała go przez lat wiele i przestała o nim myśleć. Zostało jej po nim wspomnienie zapalczywego wyrostka, który był na wpół towarzyszem jej brata, a na wpół człowiekiem służebnym. Ale teraz, gdy po długiej rozłące ujrzała go znowu, stanął przed nią junak piękny i groźny jak sokół, oficer i słynny zagończyk, a do tego syn, wprawdzie obcego, lecz książęcego rodu. Więc i jej młody Azja przedstawił się zupełnie inaczej, więc widok jego oszołomił ją, a zarazem olśnił i upoił. Wspomnienia ocknęły się ze snu. Serce jej nie mogło pokochać junaka w jednej chwili, ale w jednej chwili poczuła w nim lubą do tego gotowość.", + "117946": "Basia nie mogąc dopytać się zabrała ją wraz z Zosią Boską do alkierza i na nowo zaczęła nalegać:", + "117947": "— Ewka! Gadaj prędko, ogromnie prędko! Miłujesz go?", + "117948": "Pannie Ewie łuna biła na twarz. Była to czarnowłosa i czarnooka panna o krwi gorącej, która krew na każdą wzmiankę o kochaniu falą uderzała jej na jagody.", + "117949": "— Ewka! — powtórzyła po raz dziesiąty Basia — miłujesz go?", + "117950": "— Nie wiem — odrzekła po chwili wahania panna Nowowiejska.", + "117951": "— Ale nie przeczysz? Oho! To już wiem! Jeno się nie wzdragaj! Jam pierwsza powiedziała Michałowi, że go kocham — i nic! I dobrze! Musieliście się dawniej okrutnie kochać! Ha! Teraz rozumiem! To on z tęskności za tobą taki zawsze ponury jak wilk chodził. Żołnierzysko mało nie uschło! Co między wami było, powiadaj!", + "117952": "— W lamusie mi powiedział, że mnie miłuje — szepnęła panna Nowowiejska.", + "117953": "— W lamusie!… to dopiero!… A potem co?", + "117954": "— Potem mnie ułapił i począł całować — ciągnęła jeszcze ciszej panna.", + "117955": "— Niech go nie znam, tego Mellechowicza! A ty co?", + "117956": "— A ja bałam się krzyczeć.", + "117957": "— Bała się krzyczeć! Zośka, słyszysz!… Kiedy się wasze kochanie wykryło?", + "117958": "— Ojciec nadszedł i zaraz go obuszkiem uderzył, potem mnie bił i jego kazał tak bić, tak bić, że dwie niedziele leżał!", + "117959": "Tu panna Nowowiejska rozpłakała się po części z żalu, a po części z konfuzji. Na ten widok załzawiły się zaraz i modre oczka czułej Zosi Boskiej, atoli Basia poczęła Ewę pocieszać:", + "117960": "— Wszystko to się skończy dobrze, moja w tym głowa! I Michała do roboty zaprzęgnę, i pana Zagłobę. Już ja ich namówię, nie bój się! Przed pana Zagłoby dowcipem nic się nie ostoi. Ty jego nie znasz! Nie płacz, Ewka, bo czas na wieczerzę…", + "117961": "Mellechowicza na wieczerzy nie było. Siedział w swojej izbie i grzał sobie na ogniu gorzałkę z miodem, którą następnie przelewał do mniejszej blaszanki i popijał przegryzając sucharem.", + "117962": "Pan Bogusz przyszedł do niego późną już nocą, aby się z nim o nowinach rozmówić.", + "117963": "Tatar posadził go zaraz na zydlu obitym owczą skórą i postawiwszy przed nim pełny kusztyczek gorącego napoju, spytał:", + "117964": "— A pan Nowowiejski zawszeli chce chłopa swego ze mnie uczynić?", + "117965": "— Już o tym mowy nie ma — odparł pan podstoli nowogrodzki. — Prędzej by pan Nienaszyniec mógł się do ciebie przyznać, ale i jemu nic po tobie, bo tam już siostra jego albo zmarła, albo zgoła nie życzy sobie w losie odmiany. Pan Nowowiejski nie wiedział, ktoś był, gdy cię za konfidencję z córką karał. A teraz i on jako ogłuszony chodzi, bo choć ojciec twój siła złego ojczyźnie naszej wyrządził, przecie wojownik był znakomity, i zawsze co krew, to krew. Dla Boga! Nikt tu palca na cię nie zakrzywi, póki tej ojczyźnie wiernie służysz, zwłaszcza że wszędy masz przyjaciół.", + "117966": "— Dlaczego bym jej nie miał wiernie służyć? — odparł Azja. — Mój ojciec was bił, ale on był poganin, ja zaś Chrystusa wyznaję.", + "117967": "— Otóż to jest! Oto jest! Nie możesz ty już do Krymu wracać, chyba z utratą wiary, że zaś musiałaby iść za tym i utrata zbawienia, więc żadne dobra ziemskie ani godności wynagrodzić by ci tego nie mogły. Po prawdzie, toś ty wdzięczność winien i panu Nienaszyńcowi, i panu Nowowiejskiemu, bo pierwszy z nich spomiędzy pogan cię wydobył, a wtóry w prawdziwej wierze wyhodował.", + "117968": "Na to Azja:", + "117969": "— Ja wiem, że ja im wdzięczność winien, i postaram się wypłacić. Słusznieś waszmość zauważył, że siła tu dobrodziejów znalazłem!", + "117970": "— Tak to mówisz, jakby ci gorzko w gębie było, a przecie policz sam życzliwych.", + "117971": "— Jegomość pan hetman i waszmość w pierwszym rzędzie: to do śmierci będę powtarzał. Kto więcej, to nie wiem…", + "117972": "— A komendant tutejszy? Czy ty myślisz, żeby on cię w czyjekolwiek ręce wydał, choćbyś nie był Tuhaj-bejowym synem? A ona! A pani Wołodyjowska! Słyszałem przecie, co o tobie przy wieczerzy mówiła… Ba! A jeszcze przedtem, gdy Nowowiejski cię poznał, zaraz za tobą poczęła się oponować! Pan Wołodyjowski wszystko by dla niej uczynił, bo on świata za nią nie widzi, siostra zaś brata nie może więcej miłować jako ona ciebie. Przez całą wieczerzę z gęby jej nie schodziło twoje imię…", + "117973": "Młody Tatar pochylił nagle głowę i począł dmuchać w półkwaterek gorącego napoju; przy czym gdy do odmuchania wydął sinawe nieco wargi, twarz uczyniła mu się tak dzika i tak tatarska, że aż pan Bogusz rzekł:", + "117974": "— Dalibóg, jakiś ty wszelako w tej chwili do starego Tuhaj-beja podobny, to przechodzi imaginację. Znałem go przecie doskonale, widywałem go i na chańskim dworze, i w polu; jeździłem do jego siehenia mało dwadzieścia razy.", + "117975": "— Niech Bóg błogosławi sprawiedliwym, a zaraza niech wydusi krzywdzicieli! — odrzekł Azja. — Zdrowie hetmańskie!", + "117976": "Pan Bogusz wypił i rzekł:", + "117977": "— Zdrowie i długie lata! Garść nas wprawdzie tych, którzy przy nim stoimy, ale prawdziwych żołnierzy. Da Bóg, nie damy się tym łuszczybochenkom, co sejmikować tylko umieją i panu hetmanowi zdradę przeciw królowi zadawać. Szelmy! To my w stepie dzień i noc czołem do nieprzyjaciela stoim, a oni dzieżki pełne bigosu i jagieł wożą, a łyżkami w nie bębnią! Ot, ich robota! Pan hetman posła za posłem śle, o pomoc dla Kamieńca prosi, jako Kasandra upadek Ilium i narodu Priama przepowiada, a ci o niczym nie myślą, jeno ciągle dochodzą, kto przeciw królowi zawinił.", + "117978": "— O czym waszmość mówisz?", + "117979": "— Et, nic! Uczyniłem comparationem naszego Kamieńca z Troją, aleś ty pewnie o Troi nie słyszał. Niech się jeno uspokoi trochę, a pan hetman indygenat ci wyrobi, szyję daję! Czasy idą takie, że okazji ci nie zbraknie, jeśli szczerze chcesz się sławą okryć.", + "117980": "— Albo ja się sławą pokryję, albo mnie ziemia pokryje. Usłyszysz waść o mnie, jako Bóg na niebie!", + "117981": "— A cóż tamci? Co Kryczyński? Wrócą? Nie wrócą? Co teraz czynią?", + "117982": "— Po sieheniach stoją: jedni w Udrzyjskim Stepie, inni dalej. Ciężko im się ze sobą porozumieć, bo daleko. Mają rozkaz na wiosnę do Adrianopola wszyscy ruszać i żywności co najwięcej ze sobą brać.", + "117983": "— Na Boga! To jest ważne, bo jeśli w Adrianopolu będzie wielki wojskowy congressus, to wojna z nami pewna. Trzeba pana hetmana zaraz o tym uwiadomić. On też myśli, że wojna nastąpi, ale to byłby już niechybny znak.", + "117984": "— Halim mówił mi, iż tam między nimi mówią, jakoby i sam sułtan do Adrianopola miał zjechać.", + "117985": "— Pochwalone imię Pańskie! A tu u nas wojska ledwie garść. Cała nadzieja w opoce kamienieckiej. Zali Kryczyński stawia jakie nowe kondycje?", + "117986": "— Więcej oni wypisują skarg, niźli stawiają kondycyj: powszechna amnestia, przywrócenie do praw i przywilejów szlacheckich, jakie za dawnych czasów mieli, zatrzymanie szarży dla rotmistrzów — oto, czego chcą. Ale że sułtan więcej im już przyznał, więc się wahają.", + "117987": "— Co prawisz! Jakże sułtan więcej im może przyznać niźli Rzeczpospolita? W Turczech jest absolutum dominium i wszystkie prawa od jednej sułtańskiej fantazji zależą. Choćby i ten, który obecnie żywie i panuje, wszystkich obietnic dotrzymał, to następca złamie je albo podepce, kiedy zechce. Tymczasem u nas przywilej święta rzecz — i kto szlachcicem zostanie, temu sam król nie może nic odjąć.", + "117988": "— Oni powiadają, że szlachtą byli, a dlatego ich na równi z dragonami traktowano, a starostowie kazali im nieraz rozmaite powinności odbywać, od których nie tylko szlachta jest wolna, ale nawet i bojarzynkowie putni.", + "117989": "— Skoro im hetman przyrzeka…", + "117990": "— Żaden z nich o wspaniałomyślności hetmańskiej nie wątpi i wszyscy go po cichu w sercu kochają, ale myślą sobie tak: hetmana samego zdrajcą hassa szlachecka okrzykuje; na dworze u króla go nienawidzą; sądem mu konfederacja grozi — jakże on potrafi co wskórać?", + "117991": "Pan Bogusz począł trzeć czuprynę.", + "117992": "— Więc co?", + "117993": "— Więc sami nie wiedzą, co mają czynić.", + "117994": "— I u sułtana zostaną?", + "117995": "— Nie.", + "117996": "— Ba! Kto im rozkaże wrócić do Rzeczypospolitej?", + "117997": "— Ja!", + "117998": "— Jakże to!", + "117999": "— Tuhaj-bejowym jestem synem!", + "118000": "— Mój Azja! — rzekł po chwili pan Bogusz — Nie neguję, że oni mogą się w twojej krwi i sławie Tuhaj-bejowej kochać, chociaż oni są nasi Tatarzy, a Tuhaj-bej był naszym wrogiem. Takie rzeczy ja rozumiem, bo i u nas jest szlachta, która z pewną chlubą opowiada, że Chmielnicki był szlachcicem i nie z kozackiego, ale z naszego narodu pochodził, z Mazurów… No! Przecie taki szelma był, że w piekle gorszego nie znaleźć, ale że znamienity wojennik, więc radzi się do niego przyznają. Taka już natura ludzka! Żeby jednak twoja Tuhaj-bejowa krew dawała ci prawo rozkazywać wszystkim Tatarom, do tego słusznych racji nie widzę.", + "118001": "Azja czas jakiś milczał, potem wsparł dłonie na udach i rzekł:", + "118002": "— To ja wam powiem, panie podstoli, dlaczego Kryczyński mnie słucha i inni mnie słuchają. Bo oprócz tego, że oni proste Tatarczuchy, a ja kniaź, jest jeszcze we mnie rada i moc… No! Ani wy nie wiecie, ani sam pan hetman nie wie…", + "118003": "— Jaka rada, jaka moc?", + "118004": "— Ja toho skazaty ne umiju — odrzekł po rusińsku Azja. — A czemu ja na takie rzeczy gotów, na które inny by się nie ważył? Czemu ja to pomyślał, czego by inny nie pomyślał?", + "118005": "— Co gadasz? O czymżeś pomyślał?", + "118006": "— Ja pomyślał o tym, że gdyby mi pan hetman wolę a prawo dał, tak ja by nie tylko tych rotmistrzów wrócił, ale pół ordy na usługi hetmańskie postawił. Mało to pustej ziemi na Ukrainie i w Dzikich Polach? Niech hetman jeno ogłosi, że który Tatar przyjdzie do Rzeczypospolitej, ten szlachcicem zostanie, w wierze ucisku nie będzie miał, a we własnych chorągwiach będzie służył, że wszyscy własnego hetmana będą mieć, jako Kozacy mają, a moja głowa, że wnet się cała Ukraina zamrowi. Przyjdą Lipkowie i Czeremisy, przyjdą od Dobrudży i Białogrodu, przyjdą z Krymu — i stada przypędzą, i żony z dziećmi na arbach przywiozą. Waszmość nie trzęś głową: przyjdą, jako dawniejsi przyszli, którzy przez wieki Rzeczypospolitej wiernie służyli. W Krymie i wszędy chan i murzowie ich gnębią, a tu szlachtą zostaną i szable będą mieć, i pod własnym hetmanem w pole chodzić. Przysięgnę waszmości, że przyjdą, bo tam głodem czasem przymierają. A gdy się między ałusami rozgłosi, że ja z mocy pana hetmana wołam, że Tuhaj-beja syn woła, tedy tysiące tu staną.", + "118007": "Pan Bogusz porwał się za głowę:", + "118008": "— Na rany boskie, Azja! Skąd tobie takie myśli przychodzą? Co by to było?!", + "118009": "— Byłby na Ukrainie naród tatarski, jako jest kozacki! Kozakom przyznaliście i przywileje, i hetmana, czemu byście nam nie mieli przyznać? Waszmosć pytasz, co by było? Chmielnickiego by drugiego nie było, bo byśmy nogą Kozakom na gardziel zaraz nastąpili, buntów chłopskich by nie było, rzezi ani spustoszenia, ani Doroszeńki by nie było, bo niechby się podniósł, pierwszy bym go na smyczy hetmanowi pod nogi przywiódł. A chciałaby potęga turecka na was iść, to byśmy sułtana bili; chciałby chan zagony puszczać, to chana. Nie także dawniej Lipkowie i Czeremisi czynili, chociaż w Mahometowej wierze trwali? Czemu byśmy mieli inaczej czynić, my, Tatarowie Rzeczypospolitej! My, szlachta!… Teraz waćpan licz: Ukraina spokojna, kozactwo w ryzie utrzymane, od Turka zasłona, kilkadziesiąt tysięcy wojska więcej — ot, com pomyślał — ot, co mnie do głowy przyszło, ot, dlaczego mnie Kryczyński, Adurowicz, Morawski, Tworowski słuchają — ot, dlaczego, gdy krzyknę, pół Krymu na one stepy się zwali!", + "118010": "Pan Bogusz tak był zdumiony i przygnieciony słowami Azji, jak gdyby ściany tej izby, w której siedzieli, rozstąpiły się nagle i nowe, nieznane ukazały się oczom jego krainy.", + "118011": "Przez długi czas słowa nie mógł przemówić i tylko patrzył na młodego Tatara, a ów począł chodzić wielkimi krokami po izbie, wreszcie rzekł:", + "118012": "— Beze mnie by się ta rzecz stać nie mogła, bom ja syn Tuhaj-beja, a od Dniepru do Dunaju nie masz głośniejszego między Tatary imienia.", + "118013": "Po chwili zaś dodał:", + "118014": "— Co mi Kryczyński, Tworowski i inni! Nie o nich samych, nie o kilka tysięcy Lipków i Czeremisów, ale o całą Rzeczpospolitą chodzi. Mówią, że z wiosną wielka wojna z sułtańską potencją nastanie, ale pozwólcie mi jeno, a ja takiego waru między tatarstwem nagotuję, że sam sułtan ręce poparzy.", + "118015": "— Dla Boga! Ktoś ty jest, Azja? — wykrzyknął pan Bogusz.", + "118016": "A ów podniósł głowę:", + "118017": "— Przyszły hetman tatarski!", + "118018": "Blask płomienia padał w tej chwili na Azję oświecając jego twarz okrutną i piękną zarazem, a panu Boguszowi zdawało się, że jakiś inny człowiek przed nim stoi, taka wielkość i pycha biły od postaci młodego Tatara. Uczuł też pan Bogusz, że Azja prawdę mówi. Gdyby podobne wezwanie hetmańskie zostało opublikowane, Lipkowie i Czeremisi wróciliby niechybnie wszyscy, a i dzikich Tatarów pociągnęłoby za nimi bardzo wielu. Stary szlachcic znał wybornie Krym, w którym po dwakroć był niewolnikiem, a potem, wykupiony od hetmana, posłował; znał dwór bachczysarajski, znał ordy siedzące od Donu do Dobrudży; wiedział, że zimą liczne ałusy z głodu przymierają; wiedział, że murzom przykrzy się despotyzm i zdzierstwo chańskich baskaków, że w samym Krymie często przychodzi do buntów — więc zrozumiał od razu, że żyzne ziemie i przywileje znęciłyby niechybnie tych wszystkich, którym w starych siedzibach było źle, ciasno lub niebezpiecznie.", + "118019": "Znęciłyby tym bardziej, gdyby począł ich wołać syn Tuhaj-beja. On jeden mógł tego dokonać, nikt inny. On sławą swego ojca mógł wzburzyć ałusy, uzbroić jedną połowę Krymu przeciw drugiej połowie, pociągnąć dzikie ordy białogrodzkie i zatrząść całą potęgą chanową, ba, nawet sułtańską!", + "118020": "Gdyby hetman chciał korzystać z okazji, to Tuhaj-bejowego syna mógł uważać jako człowieka przez samą Opatrzność zesłanego.", + "118021": "Więc pan Bogusz począł innym na Azję patrzyć okiem i zdumiewać się coraz bardziej, jak takie myśli mogły się w głowie jego wylęgnąć? I aż pot uperlił rycerzowi czoło, tak mu się zdały ogromne. Jednakże dużo jeszcze wątpliwości zostało mu w duszy, więc tak ozwał się po chwili:", + "118022": "— A wiesz ty, że o taką rzecz musiałaby być wojna z Turkiem?", + "118023": "— Wojna i tak będzie! Czemu by kazali ordom pod Adrianopol iść? Wtedy chyba wojny nie będzie, jak niesnaski w sułtańskim państwie powstaną; jeżeli zaś i przyjdzie ruszyć w pole, połowa ordy będzie po naszej stronie.", + "118024": "„Na każdą rzecz ma szelma argument!” — pomyślał pan Bogusz. — W głowie się kręci! — rzekł po chwili. — Widzisz, Azja, w każdym razie to niełatwa rzecz. Co by to powiedział król, co kanclerz, a stany? A wszystka szlachta, po większej części panu hetmanowi teraz nieżyczliwa.", + "118025": "— Mnie jeno pozwolenia hetmańskiego na piśmie trzeba; a jak tu raz siądziem, niechże nas potem rugują! Kto będzie rugował i czym? Radzi byście Zaporożców z Siczy wyżenąć, ale wam nijak.", + "118026": "— Pan hetman zlęknie się odpowiedzialności.", + "118027": "— Za panem hetmanem pięćdziesiąt tysięcy szabel ordyńskich stanie prócz wojska, które ma w ręku.", + "118028": "— A Kozacy? O Kozakach zapominasz? Ci poczną się natychmiast oponować.", + "118029": "— Na to my tu i potrzebni, żeby był miecz nad szyją kozacką zawieszony. Czym Dorosz stoi? Tatarami! Niech Tatarów ja wezmę w ręce, wówczas Dorosz musi hetmanowi czołem uderzyć.", + "118030": "Tu Azja wyciągnął dłonie i palce w kształcie szponów orlich rozłożył, za czym chwycił za rękojeść szabli.", + "118031": "— Ot, my Kozakom prawo pokażem! W chłopy oni pójdą, a my będziem dzierżyć Ukrainę. Słysz, panie Bogusz, wy myśleli, że ja mały człek, a ja nie taki mały, jako się Nowowiejskiemu, tutejszemu komendantowi, oficyjerom i wam, panie Bogusz, wydało! Ot, ja nad tym dzień i noc myślał, aż wychudł, aż mi twarz wpadła — patrz waszmość! — i sczerniała. Ale com wymyślił, tom dobrze wymyślił, i dlatego rzekłem wam, że we mnie jest moc i rada. Waćpan sam widzisz, że to wielkie rzeczy; jedź do pana hetmana, a żywo! Przedstaw mu, niech mi da na piśmie, a ja o stany nie będę dbał. Hetman ma duszę wielką, hetman będzie wiedział, że to i moc, i rada! Powiedz hetmanowi, żem Tuhaj-beja syn, że ja jeden to uczynić mogę; przedstaw, niech się zgodzi; jeno, na Boga! Byle na czas, byle póki śniegi w stepie, byle przed wiosną, bo na wiosnę wojna będzie! Jedź wraz i wraz wracaj, abym zaś prędko wiedział, co mi wypadnie uczynić.", + "118032": "Pan Bogusz nie spostrzegł się nawet, że Azja mówił tonem rozkazującym, jakby już był hetmanem i swemu oficerowi wydawał polecenia.", + "118033": "— Przez jutro wypocznę — rzekł — a pojutrze ruszę. Daj Bóg, abym hetmana w Jaworowie znalazł! Prędka u niego decyzja i wnet będziesz miał odpowiedź.", + "118034": "— Jak waszmość myślisz, czy pan hetman się zgodzi?", + "118035": "— Być może, że ci każe do siebie przyjechać, dlatego do Raszkowa teraz nie wyjeżdżaj, bo stąd prędzej staniesz w Jaworowie. Czy się zgodzi, nie wiem, ale weźmie on to pod pilną uwagę, bo potężne racje przytaczasz. Przez Bóg żywy, anim się tego po tobie spodziewał, ale teraz widzę, żeś niezwyczajny człek i że cię Pan Bóg do wielkości przeznaczył. No, Azja, Azja! Namiestnik w chorągwi lipkowskiej, nic więcej, a takie rzeczy w głowie mu siedzą, od których strach człeka bierze. Już teraz nie będę się dziwował, choćbym czaple pióro na twoim kołpaku, a nad tobą buńczuk zobaczył… Wierzę i w to, co powiadasz, że cię owe myśli po nocach żarły… Zaraz pojutrze ruszę, jeno wypocznę nieco, a teraz idę już, bo późno i w głowie mi szumi jak we młynie. Ostawaj z Bogiem, Azja… W skroniach mnie łupie, jakobym się upił… Ostawaj z Bogiem, Azja, synu Tuhaj-bejowy!", + "118036": "Tu pan Bogusz uścisnął wychudzoną dłoń Tatara i zawrócił się ku drzwiom, ale w progu jeszcze stanął i rzekł:", + "118037": "— Jakże to?… Nowe dla Rzeczypospolitej wojska… gotowy miecz nad szyją kozacką… Dorosz upokorzon… niesnaski w Krymie… potencja turecka osłabiona… koniec zagonom na Ruś… Dla Boga! Dla Boga!", + "118038": "To rzekłszy wyszedł, a Azja popatrzył jeszcze chwilę za nim i poszepnął:", + "118039": "— A dla mnie buńczuk, buława i… z wolą albo bez woli — ona! Inaczej gorze wam!", + "118040": "Po czym dopił gorzałki z blaszanki i rzucił się na pokryty skórami tapczan, stojący w kącie izby. Ogień na kominie przygasł, a natomiast przez okno weszły jasne blaski księżyca, który wysoko już wybił się na chłodne zimowe niebo.", + "118041": "Azja leżał czas jakiś spokojnie, lecz widocznie nie mógł zasnąć. Wreszcie wstał, zbliżył się ku oknu i wpatrzył się w miesiąc, płynący jak samotny korab po niezmiernych niebieskich samotniach.", + "118042": "Młody Tatar patrzył weń długo, na koniec złożył pięści tuż przy piersiach, podniósł oba wielkie palce ku górze i z ust jego, które zaledwie przed godziną Chrystusa wyznawały, wyszedł półśpiew, półprzeciągła mowa o smutnej nucie:", + "118043": "— Lacha i Lallach, Lacha i Lallach — Mahomet Rossullach!…", + "118044": "Rozdział XXIX", + "118045": "Atoli Basia od rana nazajutrz odbywała naradę z mężem i panem Zagłobą, jak by dwa serca kochające się i uciśnione połączyć. Oni obaj śmieli się z jej zapału i nie przestawali jej drażnić, jednakże ustępując jej ze zwyczaju we wszystkim jak rozpieszczonemu dziecku, obiecali jej w końcu pomagać.", + "118046": "— Najlepiej — mówił Zagłoba — namówić starego Nowowiejskiego, żeby dziewki ze sobą do Raszkowa nie brał, że to i chłody już idą, i droga nie całkiem bezpieczna; natenczas młodzi często się tu ze sobą będą widywać i rozamorują się w sobie do reszty.", + "118047": "— O, to jest wyborna myśl! — zawołała Basia.", + "118048": "— Wyborna, niewyborna — odrzekł Zagłoba — ale ty ich swoją drogą z oczu nie spuszczaj. Tyś jest baba — i tak myślę, że w końcu ich zlutujesz, bo baba zawsze zrobi swoje; pilnuj jeno, żeby i diabeł przy tym swego nie zrobił. Byłby ci wstyd, że to z twojej poręki.", + "118049": "Basia poczęła naprzód prychać na pana Zagłobę jak kotka, po czym rzekła:", + "118050": "— Waćpan się chwalisz, żeś był za młodu Turek, i myślisz, że każdy Turek!… Azja nie taki!", + "118051": "— Nie Turek, tylko Tatar. Ładna kukła! Ona będzie za tatarskie afekta ręczyć!", + "118052": "— Oni oboje o płakaniu najwięcej myślą, a to ze srogiej żałości… Ewa przy tym najzacniejsza dziewka!", + "118053": "— Jeno taką ma twarz, jakoby jej kto na czole napisał: „naści gęby!” Hu! Kawka to jest! Wczorajem to sobie zakonotował, że gdy przy stole naprzeciw gładkiego chłopa siedzi, to tak dycha, że aż raz w raz talerz odrzuca i musi go sobie przysuwać. Czysta kawka, mówię ci!", + "118054": "— Waćpan chcesz, żebym sobie poszła?", + "118055": "— Nie pójdziesz, jak o swaty chodzi. Znają cię, nie pójdziesz! A ponoś ci jeszcze za wcześnie ludzi swatać, bo to sędziwych niewiast rzemiosło. Pani Boska mówiła mi wczoraj, że gdy cię powracającą z wyprawy w hajdawerkach postrzegła, rozumiała, że synalka pani Wołodyjowskiej widzi, któren się na podjezdku koło płotów wprawia. Nie kochasz ty powagi, ale i powaga ciebie nie kocha, co się zaraz z twojej misternej postaci okazuje. Czysty żak, jak, mi Bóg miły! Inne teraz niewiasty na świecie! Za moich czasów, gdy podwika na ławie siadła, to aż ława zaskrzypiała, jakby ktoś psu na ogon nastąpił, a ty byś mogła na kocie oklep jeździć, bez wielkiej dla onej bestii fatygi… Mówią też, że niewiasty, które zaczynają swatać, potomstwa mieć nie będą.", + "118056": "— Zali naprawdę tak mówią? — spytał zaniepokojony mały rycerz.", + "118057": "Lecz pan Zagłoba począł się śmiać, a Basia przyłożywszy swoją różową twarz do twarzy męża rzekła półgłosem:", + "118058": "— Et, Michałku! Sposobną porą ofiarujemy się do Częstochowy, to może Najświętsza Panna odmieni!", + "118059": "— Najlepszy to istotnie sposób — rzekł Zagłoba.", + "118060": "Na to tamci uściskali się zaraz, po czym Basia rzekła:", + "118061": "— A teraz mówmy o Azji i o Ewuni, jak by im pomóc. Nam dobrze, niech i im będzie dobrze!", + "118062": "— Jak Nowowiejski wyjedzie, będzie im lepiej — rzekł mały rycerz — bo przy nim nijak byłoby się im widywać, zwłaszcza że Azja starego nienawidzi. Ale gdyby mu stary Ewkę oddał, może by przepomniawszy dawnych uraz poczęli się wzajem miłować jako teść z zięciem. Według mojej głowy tedy nie w tym rzecz, żeby młodych zbliżać, bo oni i tak się kochają, ale w tym, by starego przejednać.", + "118063": "— Nieużyty to człowiek! — rzekła pani Wołodyjowska.", + "118064": "Na to Zagłoba:", + "118065": "— Baśka! Imainuj sobie, że masz córkę i że trzeba ci ją za jakowegoś Tatarzyna wydać?", + "118066": "— Azja kniaź — odrzekła Basia.", + "118067": "— Nie neguję, że Tuhaj-bej z wielkiej krwi pochodził, ale owo i Hassling był szlachcic, a przecie by Krzysia Drohojowska nie poszła za niego, gdyby był naszego indygenatu nie miał.", + "118068": "— To wystarajcie się dla Azji o indygenat!", + "118069": "— Łatwa to rzecz! Choćby go kto i do herbu przypuścił, sejm takową wolę musi potwierdzić, a do tego trzeba i czasu, i protekcji.", + "118070": "— Tego nie lubię, że czasu trzeba, bo protekcja by się znalazła. Pewnie by jej pan hetman Azji nie odmówił, bo on się w ludziach wojennych kocha. Michale! Pisz do hetmana! Chcesz inkaustu, piór, papieru? Zaraz pisz! Ot, ja ci wszystko przyniosę, i świecę, i pieczęć, a ty siądziesz i nie mieszkając napiszesz!", + "118071": "Wołodyjowski począł się śmiać.", + "118072": "— Boże Wszechmogący! — rzekł — Prosiłem cię o stateczną realistkę za żonę, a tyś mi wicher dał!", + "118073": "— Mów tak, mów, to ci zamrę!", + "118074": "— A niedoczekanie twoje! — krzyknął żywo mały rycerz. — Niedoczekanie twoje! Tfu! Tfu, na psa urok.", + "118075": "Tu zwrócił się do pana Zagłoby:", + "118076": "— Waćpan nie wiesz jakich słów od uroku?", + "118077": "— Wiem i jużem je powiedział! — odrzekł Zagłoba.", + "118078": "— Pisz! — zawołała Basia — Bo ze skóry wyskoczę!", + "118079": "— Ja bym i dwadzieścia listów napisał, byle ci dogodzić, chociaż nie wiem, na co się to przyda, bo tu i sam hetman nie poradzi, a z protekcją wtedy dopiero może wystąpić, jak będzie pora. Moja Basiu, panna Nowowiejska spuściła ci się z tajemnicy, dobrze! Aleś z Azją nic nie mówiła i tego nawet dotychczas nie wiesz, czy on wzajemnym afektem dla Nowowiejskiej płonie.", + "118080": "— Ale! Nie płonie! Jakże nie ma płonąć, kiedy ją w lamusie pocałował! Aha!", + "118081": "— Dusza złota! — rzekł śmiejąc sią Zagłoba. — Takie to jak nowo narodzone dziecko, jeno że tym językiem lepiej obraca. Moja kochana, żebyśmy się chcieli, ja i Michał, ze wszystkimi żenić, które całować się przygodziło, tedy trzeba by nam zaraz Mahometową wiarę przyjąć i mnie być padyszachem, a jemu chanem krymskim, co, Michale, co?", + "118082": "— Na Michała miałam raz podejrzenie, jeszcze wtedy, kiedy nie byłam jego! — rzekła Basia.", + "118083": "I przysunąwszy mu paluszek do oczu poczęła się przekomarzać:", + "118084": "— Ruszaj wąsikami, ruszaj! Nie zaprzesz się! Wiem, wiem! I ty wiesz!… U Ketlinga!…", + "118085": "Mały rycerz rzeczywiście ruszał wąsikami, ażeby sobie dodać fantazji, a zarazem zmieszanie pokryć, wreszcie chcąc zwrócić rozmowę na co innego rzekł:", + "118086": "— A tak i nie wiesz, czy Azja w Nowowiejskiej rozkochan?", + "118087": "— Czekajcie, wezmę ja go na cztery oczy i wypytam. Ale on rozkochany! Musi być rozkochany! Inaczej nie chcę go znać!", + "118088": "— Dalibóg, gotowa w niego wmówić! — rzekł Zagłoba.", + "118089": "— I wmówię, choćbym się miała co dzień z nim zamykać!", + "118090": "— Wpierw go wybadaj — rzekł mały rycerz. — Być może, że on się od razu nie przyzna, bo to dzikus. Nic to! Powoli w konfidencję z nim wejdziesz, poznasz go lepiej, wyrozumiesz i wówczas dopiero będziesz wiedziała, co czynić.", + "118091": "Tu mały rycerz zwrócił się do pana Zagłoby:", + "118092": "— Ona zdaje się płocha, a bystra jest!", + "118093": "— Kozy bywają bystre! — rzekł z powagą pan Zagłoba.", + "118094": "Dalszą rozmowę przerwał pan Bogusz, który wpadł jak bomba i zaledwie zdążywszy ucałować Basine ręce począł krzyczeć:", + "118095": "— A niech tego Azję kule biją! Całą noc nie mogłem oka zmrużyć, niech jego las ogarnie!", + "118096": "— Co pan Azja waszmości zawinił? — pytała Basia.", + "118097": "— Wiecie waćpaństwo, cośmy wczoraj robili?", + "118098": "I pan Bogusz wytrzeszczywszy oczy jął wodzić nimi po obecnych.", + "118099": "— Co?", + "118100": "— Historię! Jak mi Bóg miły, nie łżę, historię!", + "118101": "— Jaką historię?", + "118102": "— Historię Rzeczypospolitej. To po prostu wielki człowiek. Sam pan Sobieski się zdumieje, gdy mu Azjowe myśli przedłożę. Wielki człowiek, powtarzam acaństwu i żałuję, że więcej nie mogę powiedzieć, bo jestem pewien, że zdumielibyście się, jako ja się zdumiałem. Tyle mogę powiedzieć, że jeśli to się uda, co on zamierza, wówczas Bóg wie gdzie zajdzie!", + "118103": "— Na ten przykład! — rzekł Zagłoba. — Hetmanem zostanie?", + "118104": "A pan Bogusz wziął się w boki:", + "118105": "— Tak jest! Hetmanem zostanie! Żałuję, że nie mogę więcej powiedzieć… hetmanem zostanie, i kwita!", + "118106": "— A to może psim? Albo będzie za wołami chodził? Czabanowie mają też swoich hetmanów! Tfu! Co też waszmość prawisz, panie podstoli? Bo że on Tuhaj-bejowicz, dobrze! Ale jeśliby miał hetmanem zostać, to czymże ja ostanę, czym ostanie Michał i waszmość sam? Chyba Trzej Królami po Bożym Narodzeniu zostaniemy, poczekawszy na Kacpra, Melchiora i Baltazara abdykację. Mnie tam przynajmniej szlachta regimentarzem kreowała, tylko żem po przyjaźni panu Pawłowi godności ustąpił, ale waćpańskich wróżb, dalibóg, zgoła nie rozumiem!", + "118107": "— A ja waści powiadam, że Azja wielki człowiek!", + "118108": "— Mówiłam! — rzekła Basia zwracając się ku drzwiom, przez które poczęli wchodzić inni goście stanicowi.", + "118109": "Weszła więc naprzód pani Boska z modrooką Zosią i pan Nowowiejski z Ewką, która po źle przespanej nocy wyglądała jeszcze bardziej świeżo i ponętnie niż zwykle. Źle spała, bo niepokoiły ją sny dziwne: śnił jej się Azja, tylko piękniejszy i natarczywszy niż dawniej. Ewie krew biła na twarz na wspomnienie tego snu, bo jej się zdało, że każdy go z jej oczu odgadnie.", + "118110": "Lecz nikt na nią nie zważał, wszyscy bowiem poczęli mówić pani komendantowej „dzień dobry!”, po czym zaraz pan Bogusz zaczął na nowo opowiadanie o wielkości i wielkich przeznaczeniach Azji, a Basia rada była, że tego i Ewa, i pan Nowowiejski słuchać muszą.", + "118111": "Jakoż stary szlachcic wyburzył się od chwili pierwszego spotkania z Tatarem i znacznie był spokojniejszy. Już się o niego nie upominał jako o swego człowieka. Prawdę rzekłszy, odkrycie, że Azja jest tatarskim kniaziem i synem Tuhaj-beja, zaimponowało i jemu niepomiernie. Z podziwem też słuchał o jego nadzwyczajnym męstwie i o tym, że sam hetman tak znakomitą powierzył mu funkcję, jak ściągnięcie na powrót do służby Rzeczypospolitej wszystkich Lipków i Czeremisów. Chwilami zdawało się nawet panu Nowowiejskiemu, że o kim innym mowa, tak wyrastał w jego oczach ów Azja na niepospolitego człeka.", + "118112": "A pan Bohusz coraz to powtarzał z miną wielce tajemniczą:", + "118113": "— Nic to jeszcze wobec tego, co go czeka, jeno że mi mówić o tym nie wolno!", + "118114": "Gdy zaś inni trzęśli z powątpiewaniem głowami, zakrzyknął:", + "118115": "— Dwóch jest największych ludzi w Rzeczypospolitej: pan Sobieski i ów Tuhaj-bejowicz!", + "118116": "— Na miły Bóg! — rzekł wreszcie zniecierpliwiony pan Nowowiejski — Kniaź on, nie kniaź, ale czymże może być w tej Rzeczypospolitej szlachcicem nie będąc; przecie dotychczas indygenatu nie ma?", + "118117": "— Pan hetman mu dziesięć wyrobi! — zawołała Basia.", + "118118": "Panna Ewa słuchała tych pochwał z przymkniętymi oczyma i z bijącym sercem. Trudno wiedzieć, czy biłoby ono równie gorąco dla biednego i nieznanego Azji, jak dla Azji rycerza i wielkiego w przyszłości człowieka. Lecz ów blask podbił je, a dawne wspomnienia pocałunków i świeże sny przejmowały teraz dreszczem rozkoszy panieńskie ciało.", + "118119": "„Tak wielki, tak znamienity! — myślała Ewa. — Cóż dziwnego, że porywczy jak ogień”.", + "118120": "Rozdział XXX", + "118121": "Basia tego samego dnia wzięła Tatara na pytki, idąc jednak za radą męża i przestrzeżona o Azjowej dzikości, postanowiła nie nacierać zbyt od razu.", + "118122": "Mimo tego, zaledwie przed nią stanął, rzekła zaraz prosto z mostu:", + "118123": "— Pan Bogusz powiada, że waćpan znamienity człowiek, ale ja tak myślę, że i najznamienitszy kochaniu się nie wybiega.", + "118124": "Azja przymknął oczy i skłonił głowę.", + "118125": "— Wasza miłość ma słuszność! — rzekł.", + "118126": "— Bo widzi waćpan, z sercem to tak: pęc! I już!", + "118127": "To rzekłszy Basia poczęła potrząsać swoją płową czupryną i mrugać oczyma, chcąc przez to okazać, że i sama zna się wybornie na tego rodzaju sprawach, i zarazem ma nadzieję, że do nieświadomego nie mówi. Azja zaś podniósł głowę i ogarnął wzrokiem jej wdzięczną postać. Nigdy nie wydawała mu się tak cudną jak teraz, gdy oto oczki błyszczały jej ciekawością i ożywieniem, a zarumieniona, dziecięca twarz podnosiła się ku niemu pełna uśmiechów.", + "118128": "Ale właśnie im więcej było w niej niewinności, tym więcej widział w niej Azja ponęty, tym więcej żądz wstawało w jego duszy, tym miłość ogarniała go silniej, i upajał się nią jak winem, i zbył wszystkich chęci prócz tej jednej: odebrać ją mężowi, porwać dla siebie, trzymać po wieki przy piersi, usta przycisnąć do jej ust, uczuć jej ręce splecione na swojej szyi — i kochać, i kochać, choćby zapamiętać się, choćby zginąć samemu, choćby zginąć obojgu.", + "118129": "Na myśl o tym świat cały kręcił się z nim; coraz nowe żądze wypełzały z jaskiń jego duszy jak węże z rozpadlin skalnych; ale był to człowiek posiadający zarazem straszną siłę nad samym sobą, więc rzekł sobie w duszy: „Nie lża jeszcze!”, i trzymał swe dzikie serce na woli jak rozhukanego konia na arkanie.", + "118130": "Stał przed nią pozornie chłodny, choć płomień miał w ustach i oczach, a przepaściste jego źrenice mówiły jej wszystko, czego nie wypowiadały zaciśnięte usta.", + "118131": "Lecz Baśka mając duszę po prostu tak czystą jak woda w źródle, a przy tym i umysł zupełnie czym innym zajęty, wcale nie rozumiała tej mowy; myślała oto w tej chwili, co dalej Tatarowi powiedzieć, i wreszcie, podniósłszy palec do góry, rzekła:", + "118132": "— Niejeden nosi w sercu ukryty afekt i nie śmie z nikim o nim mówić, a gdyby szczerze wyznał, może by się czego dobrego dowiedział.", + "118133": "Twarz Azji pociemniała; przez chwilę szalona nadzieja przeleciała mu na kształt błyskawicy przez głowę, ale się opamiętał i spytał:", + "118134": "— O czym wasza miłość chce mówić?", + "118135": "Basia zaś na to:", + "118136": "— Inna by do waćpana obcesem, jako że białogłowy bywają niecierpliwe i nierozważne, ale ja nie taka. Pomóc to bym pomogła chętnie, ale konfidencji od razu nie żądam; powiadam tylko waćpanu tak: nie chowajże się i przychodź do mnie choćby co dzień, bo ja już o tym z mężem mówiłam; powoli to się waćpan i oswoisz, i moją życzliwość poznasz, i będziesz wiedział, że ja nie przez płochą ciekawość wypytuję, jeno z komizeracji i dlatego, że jeśli mam pomagać, to muszę i waćpanowych afektów być pewną. Przecie zresztą waćpanu pierwszemu wypada je okazać; jak mnie waćpan wyznasz, to może i ja waćpanu wtedy coś powiem.", + "118137": "Tuhaj-bejowicz zrozumiał teraz od razu, jak płonną była ta nadzieja, która przez chwilę błysnęła mu w głowie, domyślił się nawet natychmiast, że chodzi o Ewę Nowowiejską, i wszystkie przekleństwa na całą rodzinę, jakie czas nagromadził w jego mściwej duszy, napłynęły mu do ust. Nienawiść buchnęła w nim jak płomień tym większa, im bardziej odmienne przed chwilą kołysały go uczucia. Lecz opamiętał się. Posiadał on nie tylko władzę nad sobą, ale i przebiegłość ludzi wschodnich. W jednej chwili pojął, iż jeśli bryzgnie jadem na Nowowiejskich, utraci łaskę Basi i możność widywania jej codziennie; lecz z drugiej strony uczuł, że się nie zmoże, przynajmniej teraz, aż do tego stopnia, iżby tej umiłowanej skłamać wbrew duszy własnej, że inną kocha.", + "118138": "Więc z istnej rozterki wewnętrznej i niekłamanej męki rzucił się nagle do nóg Basinych i całując jej stopy, tak mówić począł:", + "118139": "— W ręce waszej miłości oddaję duszę moją, w ręce waszej miłości oddaję los mój; nie chcę nic innego czynić, jeno to, co mi wasza miłość nakaże, nie chcę znać innej woli! Wasza miłość czyń ze mną, co chcesz! W męce żyję i strapieniu, ja nieszczęsny! Wasza miłość, zlituj się nade mną! Bodaj mi przepaść i zginąć!", + "118140": "To rzekłszy począł jęczeć, bo czuł ból niezmierny i niewyznane żądze paliły go żywym płomieniem. A Basia poczytała te jego słowa za wybuch długo i boleśnie tajonej miłości dla Ewki, więc litość zdjęła ją nad junakiem i dwie łezki zabłysły w jej oczach.", + "118141": "— Wstań, Azja! — rzekła do klęczącego Tatara. — Jam dla waćpana zawsze była życzliwa i chcę szczerze waćpanu dopomóc; waćpan z wielkiej krwi pochodzisz, a za twoje zasługi pewnie indygenatu ci nie odmówią, pan Nowowiejski da się ubłagać, bo on już innymi na waćpana patrzy oczyma, a Ewka…", + "118142": "Tu Basia powstała z ławy, podniosła swą różową, uśmiechniętą twarzyczkę i wspiąwszy się na palce szepnęła do ucha Azji:", + "118143": "— Ewka waćpana kocha!", + "118144": "Owemu zaś pomarszczyła się twarz jak gdyby wściekłością; obu rękoma chwycił się za osełedec i zapomniawszy o zdumieniu, jakie okrzyk jego mógł wywołać, powtórzył kilkakroć chrapliwym głosem:", + "118145": "— Ałła! Ałła! Ałła!", + "118146": "Po czym wypadł z izby.", + "118147": "Basia popatrzyła za nim przez chwilę; okrzyk nie zdziwił jej zbytnio, bo go często polscy nawet żołnierze używali, lecz widząc taką gwałtowność młodego Lipka rzekła sobie w duchu:", + "118148": "— Ogień to prawdziwy! Szaleje za nią!", + "118149": "Po czym pomknęła jak wicher, aby co prędzej mężowi, panu Zagłobie i Ewce zdać sprawę. Wołodyjowskiego zastała w kancelarii, zajętego regestrami chorągwi stojących w chreptiowskiej fortalicji. Siedział i pisał, lecz ona przypadłszy do niego zawołała:", + "118150": "— Wiesz! Mówiłam z nim! Do nóg mi upadł! Szaleje za nią!", + "118151": "Mały rycerz położył pióro i począł patrzeć na żonę. Tak była ożywiona i ładna, że oczy poczęły mu błyszczeć i śmiać się do niej, następnie wyciągnęły się ku niej ręce, ona zaś, broniąc się trochę, powtórzyła raz jeszcze:", + "118152": "— Azja szaleje za Ewką!", + "118153": "— Jak ja za tobą! — odrzekł mały rycerz obejmując ją mocniej.", + "118154": "Tego samego dnia i pan Zagłoba, i Ewka Nowowiejska wiedzieli jak najdokładniej o całej rozmowie z Azją. Panieńskie serce oddało się teraz zupełnie słodkiemu uczuciu i biło jak młotem na myśl o pierwszym spotkaniu, a jeszcze bardziej na myśl o tym, co będzie, gdy z czasem zdarzy się jakoweś sam na sam? I widziała już smagławą twarz Azji u swoich kolan, i czuła już jego pocałunki na swoich rękach i ową omdlałość, w czasie której głowa panieńska pochyla się na ukochane ramię, a usta szepcą:", + "118155": "— I ja kocham!", + "118156": "Tymczasem ze wzruszenia i niepokoju całowała sama gwałtownie ręce Basine i co chwila spoglądała ku drzwiom, czy nie ujrzy w nich mrocznej, lecz pięknej postaci Tuhaj-bejowicza.", + "118157": "Azja jednak nie pokazywał się w fortalicji, bo przybył do niego Halim, dawny sługa rodzicielski, a obecnie sam znaczny murza u Dobrudżan.", + "118158": "Halim przybył teraz zupełnie otwarcie, gdyż wiedziano już w Chreptiowie, że jest pośrednikiem między Azją a owymi rotmistrzami Lipków i Czeremisów, którzy przyjęli sułtańską służbę. Obaj zamknęli się zaraz z Azją w kwaterze, gdzie Halim, wybiwszy winne Tuhaj-bejowemu synowi pokłony, skrzyżował ręce na piersiach i z pochyloną głową czekał na zapytania.", + "118159": "— Listy jakowe masz? — pytał go Azja.", + "118160": "— Nie mam żadnych, effendi. Kazali mi słowami wszystko powiedzieć!", + "118161": "— Nuże, mów!", + "118162": "— Wojna pewna. Z wiosną wszyscy mamy iść pod Adrianopol. Siana i jęczmienie kazali już tam Bułgarom zwozić.", + "118163": "— A chan gdzie będzie?", + "118164": "— Chan przez Dzikie Pola pójdzie wprost na Ukrainę do Dorosza.", + "118165": "— Coś w koszach słyszał?", + "118166": "— Cieszą się na wojnę i do wiosny wzdychają, bo teraz bieda w koszach, choć zimy dopiero początek.", + "118167": "— Zali wielka bieda?", + "118168": "— Koni siła padło. W Białogrodzie już się niektórzy w niewolę sami zaprzedają, aby jeno wyżyć do wiosny. Koni siła padło, effendi, bo jesienią było skąpo traw w stepach… Słońce wypaliło…", + "118169": "— A o Tuhaj-bejowym synu słyszeli?", + "118170": "— Ileś pozwolił mówić, tylem mówił. Rozeszła się wieść od Lipków i Czeremisów, ale nikt prawdy dobrze nie wie. Mówią także i o tym, że im Rzeczpospolita wolę i ziemię chce dać i na służbę pod Tuhaj-bejowiczem wezwać. Na samą wieść wszystkie co uboższe ałusy się wzburzyły. Chcą, effendi, chcą! Jeno im inni tłumaczą, że to wszystko nieprawda, że w Rzeczypospolitej wojska na nich wyślą, a Tuhaj-bejowicza nie masz wcale. Byli od nas kupcy z Krymu, mówili, że tam także jedni powiadają: „Jest Tuhaj-bejowicz”, i burzą się; drudzy mówią: „Nie ma”, i onych wstrzymują. Ale gdyby się rozniosło, że wasza miłość na wolę, ziemię i służbę wzywa, mrowie by się ruszyło… Niech mi jeno będzie wolno mówić…", + "118171": "Twarz Azji pojaśniała z zadowolenia i począł chodzić wielkimi krokami po izbie, po czym rzekł:", + "118172": "— Bądź pozdrowion, Halim, pod moim dachem! Siadaj i jedz!", + "118173": "— Psem i sługą twoim jestem, effendi — odrzekł stary Tatar.", + "118174": "Tuhaj-bejowicz zaklaskał w dłonie, na który znak wszedł Lipek-ordynans i wysłuchawszy rozkazu, przyniósł po chwili posiłek: więc gorzałkę, wędzone mięso, chleb, nieco bakalii i kilka przygarści suszonych ziarnek od kawonów, wielce — obok ziarnek słonecznikowych — ulubionego przez wszystkich Tatarów przysmaku.", + "118175": "— Przyjacielem, nie sługą jesteś — rzekł po wyjściu ordynansa Azja — bądź pozdrowion, bo dobre nowiny przynosisz: siadaj i jedz!", + "118176": "Halim począł jeść i póki nie skończył, nie mówili do siebie nic, ale posilił się prędko i jął wodzić oczyma za Azją, czekając, aż ten przemówi.", + "118177": "— Już tu wiedzą, ktom jest — rzekł wreszcie Tuhaj-bejowicz.", + "118178": "— I co, effendi?", + "118179": "— I nic. Jeszcze mnie lepiej szanują. Jak by do roboty przyszło, i tak musiałbym powiedzieć. Zwłóczyłem tylko, bom czekał na wieści od ord i chciałem, żeby hetman pierwszy wiedział, ale przyjechał Nowowiejski i ten mnie poznał.", + "118180": "— Młody? — pytał z przestrachem Halim.", + "118181": "— Stary, nie młody. Ałła mi tu ich wszystkich zesłał, bo i dziewka jest. Bogdaj w nich zły duch wstąpił. Niech jeno hetmanem zostanę, poigram z nimi. Dziewkę mi tu swatają, dobrze! W haremie i niewolnice potrzebne!", + "118182": "— Stary swata?", + "118183": "— Nie!… Ona!.. Ona myśli, że ja nie ją, ale tamtą miłuję!", + "118184": "— Effendi! — rzekł oddając pokłon Halim — jam rab twego domu i nie mam prawa mówić w obliczności twojej; ale jam cię między Lipkami poznał, jam pod Bracławiem powiedział ci, ktoś jest, i od tej pory służę ci wiernie; jam innym powiedział, że cię za pana mają uważać, ale chociaż oni cię miłują, nikt cię nie miłuje tak jak ja; zali mi wolno mówić?", + "118185": "— Mów.", + "118186": "— Ty się małego rycerza strzeż. Straszny on, sławny w Krymie i na Dobrudży.", + "118187": "— A ty, Halim, słyszał o Chmielnickim?", + "118188": "— Słyszałem i służyłem u Tuhaj-beja, który z Chmielnickim wojną na Lachów chodził, zamki burzył, dobro brał…", + "118189": "— A wiesz ty, że Chmielnicki Czaplińską Czaplińskiemu wziął i sam ją pojął, i dzieci z nią miał? Cóż? Była wojna i wszystkie wojska hetmańskie a królewskie, a Rzeczypospolitej nie wydarły mu jej. On pobił i hetmanów, i króla, i Rzeczpospolitą, bo mu ojciec mój pomógł, a oprócz tego on był hetman kozacki. A ja będę kto? — hetman tatarski. Ziemi muszą mi dać bogato i gród jakowyś na stolicę, wkoło zaś grodu ałusy staną na ziemi, na bogatej, a w ałusach dobrzy ordyńcy z szablami — mnogo łuków i mnogo szabel! A jak ja ją naówczas porwę do grodu mego i za żonę ją, krasawicę, pojmę, i hetmanową uczynię, to przy kim będzie siła? Przy mnie! Kto się o nią upomni? Mały rycerz!… Jeśli będzie żyw… Choćby zasię był żyw i jako wilk wył, i samemu królowi ze skargą bił czołem, zali ty myślisz, że oni wojnę ze mną o jedną jasną kosę rozpoczną? Mieli już taką wojnę i pół Rzeczypospolitej ogniem spłonęło. Kto mi zdzierży? Hetman? To ja się z Kozaki połączę, z Doroszem pobratymstwo zawrę, a ziemię sułtanowi oddam. Ja drugi Chmielnicki, ja lepszy niż Chmielnicki, we mnie lew mieszka! Niech mi ją dadzą wziąć, to będę im służył, Kozaków bił, chana bił i sułtana bił, a nie, to cały Lechistan kopytami stratuję, hetmanów w łyka wezmę, wojska rozniosę, grody jak płomień popalę, ludzi wytracę, ja Tuhaj-beja syn, ja, lew!…", + "118190": "Tu oczy Azji zapłonęły czerwonym światłem, białe kły poczęły mu błyskać jak ongi Tuhaj-bejowi, rękę podniósł w górę i potrząsał groźnie dłonią w stronę północy, i wielki był, i straszliwy, i piękny, tak że Halim jął co prędzej bić mu pokłony i powtarzać cichym głosem:", + "118191": "— Allach kerim! Allach kerim!", + "118192": "Przez długi czas trwało milczenie; Tuhaj-bejowicz uspokajał się z wolna, wreszcie rzekł:", + "118193": "— Bogusz tu przyjeżdżał. Temu odkryłem moją moc i radę, aby na Ukrainie obok kozackiego narodu był naród tatarski, a obok kozackiego hetmana — hetman tatarski.", + "118194": "— Ów zaś zgodził się?", + "118195": "— Ów zaś za głowę się brał i czołem mi prawie bił, a na drugi dzień do hetmana ze szczęsną nowiną poskoczył.", + "118196": "— Effendi! — rzekł nieśmiało Halim — a jeśli Wielki Lew się nie zgodzi?", + "118197": "— Sobieski?", + "118198": "— Tak jest.", + "118199": "Czerwone światło poczęło znów błyskać w oczach Azji, ale trwało to tylko przez jedno mgnienie oka.", + "118200": "Twarz jego uspokoiła się natychmiast, za czym siadł na ławie i wsparłszy głowę na łokciach, zamyślił się głęboko.", + "118201": "— Rozważałem w rozumie swoim — rzekł wreszcie — co wielki hetman może powiedzieć, gdy mu Bogusz szczęsną nowinę oznajmi. Hetman mądry i zgodzi się. Hetman wie, że z sułtanem będzie na wiosnę wojna, na którą nie ma tu w Rzeczypospolitej ani pieniędzy, ani ludzi, a gdy i Doroszeńko z Kozaki po sułtańskiej stronie stoi, ostatnia zagłada może przyjść na cały Lechistan, tym bardziej że ni król, ni stany w wojnę nie wierzą i ku gotowości się nie kwapią. Ja tu na wszystko mam pilne ucho, wiem wszystko i Bogusz tajemnicy przede mną nie czyni, co się na hetmańskim dworze gada. Pan Sobieski wielki mąż, on się zgodzi, bo wie, że gdy Tatarzy tu na wolę i ziemię przyjdą, to i na Krymie, i na Dobrudzkich Stepach wojna domowa może się rozpocząć, potęga ord zesłabnie i sam sułtan najpierwej o uciszeniu onej zawieruchy musi myśleć… Tymczasem będzie miał hetman czas przygotować się lepiej; tymczasem Kozacy i Dorosz w wierności dla sułtana się zawahają. Jedyne to zbawienie dla Rzeczypospolitej, która jest tak słaba, że i powrót kilku tysięcy Lipków już dla niej siła znaczy. Hetman wie o tym, hetman mądry, hetman się zgodzi…", + "118202": "— Korzę się przed rozumem twoim, effendi — odrzekł Halim — lecz co będzie, jeśli Allach odejmie Wielkiemu Lwu światło lub jeśli szatan tak pychą go oślepi, że twoje zamysły odrzuci?", + "118203": "Azja przysunął swoją dziką twarz do ucha Halima i szeptać począł:", + "118204": "— Ty teraz zostań tu, póki odpowiedź od hetmana nie przyjdzie, a i ja się wcześniej do Raszkowa nie ruszę. Jeśli tam on zamysły moje odrzuci, tedy cię do Kryczyńskiego i innych wyślę. Ty im rozkaz dasz, by się tu tamtą stroną rzeki aż pod Chreptiów posunęli i w gotowości byli, a ja tu z mymi Lipkami pierwszej lepszej nocy na komendę uderzę i sprawię im, ot co!", + "118205": "Tu Azja przeciągnął palcem po szyi i po chwili dodał:", + "118206": "— Kęsim! Kęsim! Kęsim!", + "118207": "Halim wsunął głowę w ramiona i na jego zwierzęcej twarzy zajaśniał złowrogi uśmiech.", + "118208": "— Ałła! I Małemu Sokołowi… tak?", + "118209": "— Tak! Jemu pierwszemu!", + "118210": "— A potem w sułtańskie ziemie?", + "118211": "— Tak!… Z nią!…", + "118212": "Rozdział XXXI", + "118213": "Luta zima pokryła grubą okiścią lasy i wypełniła jary po brzegi zwałami śniegu, tak iż kraj cały zdawał się być jedną białą równiną. Przyszły nagle zawieje mocne, w czasie których giną ludzie i stada pod śnieżnym całunem, drogi stały się błędne i niebezpieczne, jednakże pan Bogusz zdążał wszystkimi siłami do Jaworowa, aby się co prędzej z hetmanem wielkimi zamysłami Azjowymi podzielić. Szlachcic z rubieży, wychowany w ciągłej grozie kozackiej i tatarskiej, przejęty myślą o niebezpieczeństwach, jakie ojczyźnie od buntów, od zagonów i od całej potęgi tureckiej groziły, widział w tych zamysłach niemal zbawienie ojczyzny, wierzył święcie, że uwielbiany przez niego, jak i przez wszystkich kresowców, hetman ani chwili się nie zawaha, gdy o pomnożenie potęgi Rzeczypospolitej chodzi, więc jechał z radością w sercu mimo zawiei, błędnych dróg i nawałności.", + "118214": "Spadł wreszcie którejś niedzieli razem ze śniegiem do Jaworowa i zastawszy szczęśliwie hetmana, kazał mu się zaraz oznajmić, choć go przestrzegano, że hetman dzień i noc zajęty ekspedycjami i pisaniem listów, prawie że na posiłek nawet nie ma czasu. Lecz hetman kazał go nadspodzianie wołać zaraz. Więc po małej jeno chwili czekania między dworskimi skłonił się stary żołnierz do kolan swemu wodzowi.", + "118215": "Znalazł pana Sobieskiego zmienionego bardzo i z obliczem pełnym troski, bo też to były prawie najcięższe lata jego żywota. Imię jego nie rozegrzmiało jeszcze po wszystkich krańcach świata chrześcijańskiego, ale w Rzeczypospolitej otaczała go już sława wielkiego wodza i groźnego bisurmaństwa pogromcy.", + "118216": "Gwoli tej sławie powierzono mu w swoim czasie wielką buławę i obronę granicy wschodniej, ale do godności hetmańskiej nie dodano ni wojsk, ni pieniędzy. Zwycięstwo jednak szło mimo tego aż dotąd tak wiernie w jego ślady, jak idzie cień za człowiekiem. Z garścią wojska zbił pod Podhajcami, z garścią wojska przeszedł jak płomień wzdłuż i wszerz Ukrainę, ścierając w proch wielotysięczne czambuły, zdobywając buntownicze grody, szerząc postrach i grozę polskiego imienia. Ale teraz zawisła nad nieszczęsną Rzecząpospolitą wojna z najstraszliwszą z ówczesnych potęg, bo wojna z całym światem muzułmańskim. Nie było już dla Sobieskiego tajemnicą, że gdy Doroszeńko poddał Ukrainę i Kozaków sułtanowi, ten obiecał poruszyć Turcję, Azję Mniejszą, Arabię, Egipt, aż do wnętrza Afryki, ogłosić wojnę świętą i iść własną osobą upomnieć się u Rzeczypospolitej o nowy „paszalik”. Zagłada unosiła się jak ptak drapieżny nad całą Rusią, a tymczasem w Rzeczypospolitej był nieład, szlachta burzyła się w obronie swego niedołężnego elekta i zebrana w zbrojne obozy, jeśli na jaką, to na domową chyba wojnę była gotowa. Wyczerpany niedawnymi wojnami i konfederacjami wojskowymi kraj zubożał; wichrzyła w nim zawiść, wzajemna nieufność jątrzyła serca. W wojnę z potęgą mahometańską nikt nie chciał wierzyć i posądzano wielkiego wodza, że umyślnie wieści o niej puszcza, by umysły od spraw domowych odwrócić; posądzano go okrutniej jeszcze, że sam Turków wezwać gotów, byle zwycięstwo swemu stronnictwu zapewnić; czyniono go zdrajcą po prostu i gdyby nie wojsko, nie wahano by się go przed sąd pociągnąć.", + "118217": "On zaś wobec przyszłej wojny, na którą od wschodu krocie tysięcy dzikiego ludu miały pociągnąć, stał bez wojska, z garścią tylko tak małą, że dwór sułtański więcej sług liczył; bez pieniędzy, bez środków do opatrzenia zrujnowanych fortec, bez nadziei zwycięstwa, bez możności obrony, bez przekonania, że śmierć jego, jak ongi śmierć Żółkiewskiego, przebudzi zdrętwiały kraj i zrodzi mściciela. Toteż troska osiadła na jego czole, a wspaniała twarz, podobna do twarzy tryumfatorów rzymskich z czołem w wawrzynach, nosiła ślady tajonego bólu i nieprzespanych nocy.", + "118218": "Na widok jednak pana Bogusza dobrotliwy uśmiech rozjaśnił oblicze hetmana; kłaniającemu się do kolan położył ręce na ramionach i rzekł:", + "118219": "— Witaj, żołnierzu, witaj! Nie spodziewałem się ujrzeć cię tak prędko, ale tym milszyś mi w Jaworowie. Skąd jedziesz? Z Kamieńca?", + "118220": "— Nie, jaśnie wielmożny panie hetmanie. Nawet-em nie wstępował do Kamieńca, jadę prosto z Chreptiowa.", + "118221": "— Co tam mój mały żołnierzyk porabia? Zdrówli i czy uszyckie puszcze choć trocha oczyścił?", + "118222": "— Puszcze już tak spokojne, że dziecko może nimi iść bezpiecznie. Łotrzykowie wywieszani, a w ostatnich dniach Azba-bej z całą watahą tak zniesion, że i świadek klęski nie pozostał. Przyjechałem właśnie tego dnia, kiedy go zniesiono.", + "118223": "— Poznaję Wołodyjowskiego. Jeden Ruszczyc w Raszkowie może się z nim porównać. A co tam stepy gadają? Są jakie świeże wieści od Dunaju?", + "118224": "— Są, ale złe. W Adrianopolu ma być na ostatnie dni zimy wielki wojska congressus.", + "118225": "— To już wiem. Nie ma teraz innych wieści, jeno złe: złe z kraju, złe z Krymu i ze Stambułu.", + "118226": "— Wszelako nie ze wszystkim, jaśnie wielmożny panie hetmanie, bo ja sam taką szczęsną przywożę, że gdybym był Turkiem albo Tatarzynem, pewnie bym się o munsztułuk upomniał.", + "118227": "— A toś mi z nieba spadł! Nuże! Mów prędko, rozpędź frasunki!", + "118228": "— Kiedym tak zmarzł, wasza wielmożność, że aż mi rozum we łbie skostniał.", + "118229": "Hetman zaklaskał w dłonie i kazał pacholikowi przynieść miodu. Po chwili przyniesiono omszały gąsiorek, a z nim razem i świeczniki z jarzącymi świecami, bo chociaż było jeszcze wcześnie, śnieżyste chmury uczyniły dzień tak posępny, że i na dworze, i w komnatach panował jakoby zmierzch.", + "118230": "Hetman nalał i przepił do gościa, ów zaś, skłoniwszy się nisko, wychylił swoją szklenicę i rzekł:", + "118231": "— Pierwsza nowina, że ten Azja, któren to miał rotmistrzów lipkowskich i czeremiskich nazad do służby naszej przywieść, nie nazywa się Mellechowicz, ale jest synem Tuhaj-beja!", + "118232": "— Tuhaj-beja?… — spytał ze zdziwieniem pan Sobieski.", + "118233": "— Tak jest, wasza wielmożność. Wykryło się, że jego pan Nienaszyniec dzieckiem jeszcze z Krymu porwał, ale go w powrocie postradał, a Azja dostał się do panów Nowowiejskich i u nich się hodował, w nieświadomości, że od takiego ojca pochodzi.", + "118234": "— Dziwne mi to było, że on, tak młody, ma taki mir u Tatarów. Ale teraz rozumiem: przecie i Kozacy, ci nawet, którzy wierni Matce zostali, Chmielnickiego za jakowąś świętość uważają i nim się szczycą.", + "118235": "— A owo właśnie, a owo właśnie! To samo mówiłem Azji! — rzekł pan Bogusz.", + "118236": "— Dziwne sądy boże — odpowiedział po chwili hetman — stary Tuhaj rzeki krwi z ojczyzny naszej wytoczył, a młody jej służy, a przynajmniej dotąd wiernie służył, bo nie wiem, jeżeli teraz nie zechce mu się krymskiej wielkości zakosztować.", + "118237": "— Teraz? Teraz on jeszcze wierniejszy — i tu się druga moja nowina pocznie, w której być może, że i moc, i rada, i ratunek dla utrapionej Rzeczypospolitej się zawiera. Tak mi dopomóż Bóg, jakom dla tej właśnie nowiny na fatygi i nieprzezpieczeństwa nie zważał, by jako najprędzej z gęby ją wypuścić i stroskane serce waszej wielmożności pocieszyć.", + "118238": "— Słucham pilnie — rzekł pan Sobieski.", + "118239": "Bogusz począł przedstawiać zamysły Tuhaj-bejowicza, a przedstawiał z takim zapałem, że istotnie stał się wymowny. Od czasu do czasu drżącą ze wzruszenia ręką nalewał sobie szklanicę miodu, przelewając szlachetny napitek przez brzegi, i mówił, mówił…", + "118240": "Przed zdumionymi oczyma wielkiego hetmana przesuwały się jakoby jasne obrazy przyszłości: więc tysiące i dziesiątki tysięcy Tatarów ciągnęły wraz z żonami, z dziećmi i ze stadami na ziemię i wolę; więc przerażeni Kozacy, widząc tę nową siłę Rzeczypospolitej, bili kornie czołem przed nią, przed królem i przed hetmanem; więc nie było już więcej buntów na Ukrainie, więc starymi szlakami nie szły niszczące jak płomień lub powódź zagony na Ruś, a natomiast obok wojsk polskich i kozackich buszowały po niezmiernych stepach, z graniem trąb i hukiem kotłów, czambuły ukraińskiej szlachty-Tatarów…", + "118241": "I przez lata całe ciągnęły arby za arbami, a na nich, wbrew rozkazom chana i sułtana, mnogi lud, który prawo i wolę nad uciemiężenie, czarnoziem ukrainny i chleb nad głodne dotychczasowe siedziby przełożył… I dawna wroga siła szła na usługi Rzeczypospolitej — Krym się wyludniał; chanowi i sułtanowi wymykała się z rąk dawna potęga i strach ich zdejmował, bo od stepów, od Ukrainy, patrzył im groźnie w oczy nowy hetman nowej tatarskiej szlachty, Rzeczypospolitej stróż i wierny obrońca, straszliwego ojca sławny syn — młody Tuhaj-bejowicz.", + "118242": "Rumieńce wybiły na twarz Boguszową; zdawało się, że upajały go własne słowa, więc w końcu obie ręce podniósł do góry i zakrzyknął:", + "118243": "— Oto, co przywożę! Oto, co owo smocze szczenię wylęgło w puszczach chreptiowskich. A teraz trzeba mu jeno pisma i pozwolenia waszej wielmożności, by puścił głos do Krymu i nad Dunaj! Wasza wielmożności choćby Tuhaj-bejowicz nic nie uczynił nad to, że war w Krymie i nad Dunajem uczyni, że niesnaski sprowadzi, hydrę wojny domowej rozbudzi, jedne ałusy przeciw drugim uzbroi, to i tak, w przededniu wojny, w przededniu wojny, powtarzam — wielką i nieśmiertelną Rzeczypospolitej odda przysługę!", + "118244": "Lecz pan Sobieski chodził wielkimi krokami po komnacie, milcząc. Wspaniała twarz jego była mroczna, prawie groźna; chodził i widać, w duszy rozmawiał — nie wiadomo, z sobą czy z Bogiem.", + "118245": "Nareszcie rozdarłeś w swej duszy jakowąś kartę, wielki hetmanie, boś się do mówcy w te oto ozwał słowa:", + "118246": "— Bogusz, ja takiego pisma i takiego pozwoleństwa, choćbym je miał prawo dać, pókim żyw, nie dam!", + "118247": "Słowa padły tak ciężko, jakby z roztopionego ołowiu albo żelaza były ulane, i przycisnęły tak Bogusza, że aż na chwilę oniemiał, głowę pochylił i po długiej dopiero chwili wyjąkał:", + "118248": "— Dlaczego to, wasza wielmożność, dlaczego?…", + "118249": "— Naprzód odpowiem ci jako statysta: imię Tuhaj-bejowicza mogłoby wprawdzie certum quantum Tatarów pociągnąć, gdyby się im przy tym ziemię, wolę i przywileje szlacheckie obiecało. Ale nie przyszłoby ich tylu, iluście sobie uroili. A krom tego, szalony to byłby uczynek: Tatarów na Ukrainę wołać, nowy naród tam osadzać, gdy i z samymi Kozakami rady sobie dać nie możemy. Mówisz, że między nimi zaraz by powstały zwady i wojny, że byłby gotowy miecz na szyję kozacką, a kto ci uręczy, czy by się ów miecz i w polskiej krwie nie ubroczył? Ja tego Azję dotąd nie znałem, teraz zaś widzę, że w jego piersi mieszka smok pychy i ambicji, więc powtórnie pytam: kto ci uręczy, że w nim drugi Chmielnicki nie siedzi? Będzie on bił Kozaków, lecz gdy Rzeczpospolita w czymkolwiek go nie ukontentuje lub za jakowyś gwałtowny uczynek prawem i karą mu zagrozi, to on się właśnie wówczas z Kozaki połączy, nowe mrowia ze Wschodu tak powoła, jak Chmielnicki Tuhaj-beja wołał; samemu sułtanowi się podda, jako Doroszeńko się poddał, i zamiast pomnożenia naszej potęgi nowy krwi przelew nastąpi, nowe klęski na nas spadną.", + "118250": "— Wasza wielmożność! Tatarzy, szlachtą zostawszy, wiernie się Rzeczypospolitej trzymać będą.", + "118251": "— Lipków i Czeremisów mało było? Od dawna szlachtą byli i dlatego na sułtańską stronę przeszli.", + "118252": "— Lipkom nie dotrzymano przywilejów.", + "118253": "— A co będzie, jeśli szlachta, jak to jest rzecz pewna, z góry się takowemu rozszerzeniu prerogatyw szlacheckich sprzeciwi? I jakim czołem, jakim sumieniem chcesz dzikim i drapieżnym tłumom, które dotąd ustawicznie tę ojczyznę naszą niszczyły, dawać moc i prawo, by o losie jej teraz stanowiły, królów obierały, deputatów słały na sejmy? Za co im dawać taką nagrodę? Co za szaleństwo przyszło temu Lipkowi do głowy i jaki zły duch ciebie, stary żołnierzu, opętał, żeś się dał tak pobałamucić i uwieść, żeś w taką niepoczciwość i w takie niepodobieństwo uwierzył.", + "118254": "Bogusz spuścił oczy i odrzekł niepewnym głosem:", + "118255": "— Wasza wielmożność! Wiedziałem ja o tym z góry, że stany się sprzeciwią, ale owóż Azja powiada, że gdy Tatarzy raz za pozwoleniem waszej wielmożności osiądą, tedy się rugować nie dadzą.", + "118256": "— Człowieku! Więc on już groził, już mieczem nad Rzecząpospolitą potrząsał, a tyś się na tym nie poznał?", + "118257": "— Wasza wielmożność! — odrzekł z desperacją Bogusz — można by wreszcie wszystkich Tatarów szlachtą nie czynić, chyba znaczniejszych, a resztę wolnymi ludźmi ogłosić. I tak oni na wezwanie Tuhaj-bejowicza przyciągną.", + "118258": "— To czemu lepiej Kozaków wszystkich wolnymi ludźmi nie ogłosić? Przeżegnaj się, stary żołnierzu, bo mówię ci, iż cię zły duch opętał.", + "118259": "— Wasza wielmożność…", + "118260": "— I to ci jeszcze dodam — tu pan Sobieski zmarszczył swoje lwie czoło i oczy mu zabłysły — że choćby wszystko miało być tak, jak mówisz, choćby potęga nasza miała przez to urosnąć, choćby wojna z Turczynem została przez to odwrócona, choćby szlachta sama o to wołała, jeszcze, póki ta oto ręka szablą władnie i znak krzyża uczynić może, przenigdy! Tak mi dopomóż Bóg! Tego nie dopuszczę!", + "118261": "— Dlaczego, wasza wielmożność? — powtórzył łamiąc ręce pan Bogusz.", + "118262": "— Bom ja jest hetman nie tylko polski, ale chrześcijański; bo na straży krzyża stoję! A choćby też Kozacy okrutniej jeszcze wnętrzności Rzeczypospolitej szarpali, ja karków zaślepionego, ale chrześcijańskiego ludu pogańskim mieczem nie będę ścinał. Bo czyniąc to, ojcom i dziadom naszym, dziadom moim własnym, popiołom ich, krwi, łzom, całej dawnej Rzeczypospolitej powiedziałbym: „rakka!” Na Boga! jeśli nas zguba czeka, jeśli imię nasze ma być imieniem zmarłych, nie żyjących, to niechże sława po nas ostanie i wspominek onej służby, którą nam Bóg wyznaczył; niechże potomni patrząc na one krzyże i mogiły powiedzą: „Tu chrześcijaństwa, tu krzyża przeciw mahometańskiej sprosności, póki tchu w piersi, póki krwie w żyłach bronili i za inne narody polegli”. To służba nasza, Bogusz! Otośmy forteca, w której Chrystus mękę swoją zatknął na murze, a ty mnie prawisz, abym ja, żołnierz boży, ba, komendant, pierwszy bramę otwierał i pogan jako wilków do owczarni puszczał, i Jezusowe owieczki na rzeź wydawał?! Wolej nam od czambułów cierpieć, wolej nam bunty znosić, wolej na ową straszną wojnę pociągnąć, wolej polec mnie i tobie, wolej całej Rzeczypospolitej zginąć niźli imię pohańbić, sławy zbyć i owo stróżowanie, ową służbę bożą zdradzić!", + "118263": "To rzekłszy wyprostował się pan Sobieski w całej swej wielkości i na twarzy miał zorze taką, jaką musiał mieć Godfryd de Bouillon, gdy na mury Jerozolimy z okrzykiem: „Bóg tak chce!”, wpadał; a pan Bogusz wydał się sam sobie wobec tych słów prochem i Azja wydał mu się wobec pana Sobieskiego prochem, a płomienne młodego Tatara zamysły sczerniały i stały się nagle w Boguszowych oczach czymś nieuczciwym i zgoła bezecnym.", + "118264": "Cóż bo mógł rzec po oświadczeniu hetmańskim, że lepiej polec niźli służbę bożą zdradzić? Jaki jeszcze przytoczyć argument? Więc sam nie wiedział biedny szlachcic, czy do kolan hetmańskich przypaść, czy w piersi się bić powtarzając: „Mea culpa, mea maxima culpa!”", + "118265": "A wtem w pobliskiej dominikańskiej kolegiacie rozległ się odgłos dzwonów.", + "118266": "Dosłyszawszy go pan Sobieski rzekł:", + "118267": "— Dzwonią na nieszpór! Bogusz, pójdźmy się Bogu polecić.", + "118268": "Rozdział XXXII", + "118269": "O ile pan Bogusz spieszył się jadąc z Chreptiowa do hetmana, o tyle jechał z wolna z powrotem. W każdym większym mieście popasał tydzień lub dwa, święta spędził we Lwowie i tamże go zastał Nowy Rok.", + "118270": "Wiózł on wprawdzie instrukcje hetmańskie dla Tuhaj-bejowicza, ale że zawierały one tylko polecenie prędkiego kończenia sprawy z lipkowskimi rotmistrzami i suchy, a nawet groźny rozkaz poniechania wielkich zamysłów, nie miał więc powodu z nimi się kwapić, bo i tak Azja nie mógł nic poczynać między Tatarami nie posiadając w ręku hetmańskiego dokumentu.", + "118271": "Wlókł się więc pan Bogusz nawiedzając często po drodze kościoły i pokutę czyniąc za swoje do Azjowych zamysłów przystąpienie. A tymczasem Chreptiów zaraz po Nowym Roku zaroił się od gości. Przyjechał z Kamieńca Nawiragh, delegat patriarchy uzmiadzińskiego, z nim dwóch Anardratów, biegłych teologów z Kaffy, i służba liczna. Dziwili się wielce żołnierze ich strojom cudacznym, fioletowym i czerwonym krymkom, długim szalom z aksamitu i atłasu, czarniawym obliczom i powadze wielkiej, z którą chodzilii jakoby dropie albo żurawie po chreptiowskiej stanicy. Przybył pan Zachariasz Piotrowicz, słynny ze swoich ustawicznych do Krymu, ba, do samego Carogrodu, podróży, a słynniejszy jeszcze z gorliwości, z jaką odszukiwał i wykupywał jeńców na rynkach wschodnich; ten towarzyszył jako przewodnik Nawiraghowi i Anardratom. Pan Wołodyjowski wyliczył mu zaraz kwotę potrzebną na pana Boskiego wykupienie; że zaś wdowa nie miała dość pieniędzy, więc ze swego dołożył, a Basia po cichu swoje zauszniczki z perłami przydała, aby strapionej wdowie i miłej Zosi tym skuteczniej dopomóc. Przyjechał także pan Seferowicz, pretor kamieniecki, bogaty Ormianin, którego brat jęczał w tatarskich łykach, i dwie niewiasty, młode jeszcze i urody dość niepośledniej, choć czarniawe: Neresewiczowa i Kieremowiczowa. Obydwom o zabranych małżonków chodziło.", + "118272": "Byli to wszystko goście po większej części strapieni, ale i wesołych nie brakło, bo ksiądz Kamiński przysłał na zapusty do Chreptiowa — pod Basiną opiekę — swoją synowicę, pannę Kamińską, łowczego zwinigrodzkiego córkę, a oprócz tego pewnego dnia spadł jak piorun młody pan Nowowiejski, który, dowiedziawszy się o pobycie ojca w Chreptiowie, natychmiast wziął od pana Ruszczyca permisję i na spotkanie pospieszył.", + "118273": "Młody pan Nowowiejski zmienił się wielce przez ostatnich lat kilka, bo naprzód, wierzchnia jego warga już zacieniła się mocno wąsem, krótkim, białych, wilczych zębów nie przysłaniającym, ale pięknym i kręconym. Po wtóre, zawsze chłop był duży, ale teraz rozrósł się prawie w olbrzyma. Zdawało się, że tak gęsta i zwichrzona czupryna tylko na tak ogromnej głowie rosnąć może, a tak ogromna głowa tylko w tak bajecznych barach należytą znajduje podporę. Twarz miał zawsze czarną, wichrami spaloną, oczy jarzące jak węgle; zawadiactwo jakby wypisane na twarzy. Gdy chwycił spore jabłko, ukrywał je tak łatwo w swojej potężnej dłoni, że mógł się w „zgaduj zgadula” bawić, a gdy garść orzechów położył sobie na udzie i ręką przycisnął, to potem tabakę wydobywał.", + "118274": "Wszystko poszło w nim w siłę, bo zresztą chudy był i brzuch miał wpadnięty, jedno piersi nad nim jak kaplicę. Podkowy łamał z łatwością, nie bardzo się natężając; toż pręty żelazne żołnierzom na szyi zawiązywał, a wydawał się jeszcze większy, niż był w istocie; gdy stąpił, trzeszczały pod nim deski, a gdy przypadkiem o ławę zawadził, to szczapę z ławy odłupywał.", + "118275": "Słowem, był to chłop setny, w którym życie, zdrowie, odwaga i siła kipiały, jak kipi war w saganie, nie mogąc się w tak nawet ogromnym ciele pomieścić. Zdawało się, że płomień ma w piersi i w głowie, i mimo woli patrzyłeś, czy mu się już z czupryny nie dymi. Jakoż dymiło się często, bo i do wypitki był dobry. Do bitwy szedł ze śmiechem przypominającym rżenie końskie i walił tak, że żołnierze po każdym spotkaniu umyślnie trupy jego oglądali, aby nadzwyczajne cięcia podziwiać.", + "118276": "Zresztą, od dziecka do stepu, stróżowania i wojny nawykły, mimo całej zapalczywości czujny był i przezorny: znał wszystkie tatarskie fortele, a po panu Wołodyjowskim i Ruszczycu uchodził za najlepszego zagończyka.", + "118277": "Stary Nowowiejski, wbrew pogróżkom i zapowiedziom, nie przyjął syna zbyt surowo, bo bał się, że ów, zrażony, znów sobie pójdzie i nie pokaże się przez drugich lat jedenaście.", + "118278": "A w gruncie rzeczy szlachcic-samolub kontent był z tego syna, który pieniędzy z domu nie brał, sam dawał sobie doskonale rady na świecie, pozyskał sławę między towarzyszami, łaskę hetmańską i szarżę oficerską, której niejeden mimo protekcji nie mógł się dochrapać. Wyrachował też sobie ojciec, że zdziczały w stepach i w wojnie młodzian może nie ugiąć się przed powagą ojcowską, a w takim razie lepiej jej na próbę nie wystawiać.", + "118279": "Syn, lubo padł mu do nóg jak przystało, przecie w oczy śmiele patrzył i bez ogródki na pierwsze przygany odrzekł:", + "118280": "— Ojciec przyganę masz w gębie, w sercu radość ze minie, i słusznie, bom zakały nie przyniósł, a żem do chorągwi uciekł, po tom szlachcic.", + "118281": "— Ale może bisurmanin — odrzekł stary — skoroś przez jedenaście lat w domu się nie pokazał?", + "118282": "— Nie pokazałem się z bojaźni kary, która by mojej oficerskiej szarży i powadze była przeciwną. Czekałem listu z darowaniem win. Nie było listu, nie było i mnie.", + "118283": "— A teraz to się nie boisz?", + "118284": "Młody pokazał swe białe zęby w uśmiechu:", + "118285": "— Tu wojskowa władza rządzi, przed którą choćby i rodzicielska ustąpić musi. Wiecie co, dobrodzieju, ot, lepiej uściskajcie mnie, bo duszną do tego macie ochotę!", + "118286": "To rzekłszy ramiona otworzył, a pan Nowowiejski ojciec sam nie wiedział, co ma czynić. Jakoś nie mógł się połapać z tym synem, który pacholęciem z domu wyszedł, a teraz wracał dojrzałym mężem i oficerem otoczonym sławą bojową. I to, i owo pochlebiało wielce ojcowskiej dumie pana Nowowiejskiego, więc istotnie rad by był syna przycisnąć do piersi, tylko się jeszcze ze względu na powagę wahał.", + "118287": "Lecz ów go porwał. Zatrzeszczały w tym niedźwiedzim uścisku kości szlachcica, i to rozczuliło go do reszty.", + "118288": "— Co robić — zawołał sapiąc — czuje szelma, że na swoim własnym koniu siedzi, i ani dba! Proszę! Żeby to było w domu u mnie, pewnie bym tak nie zmiękł, ale tu, co robić? A pójdź no jeszcze!", + "118289": "I uściskali się po raz drugi, za czym młody jął spiesznie wypytywać o siostrę.", + "118290": "— Przykazałem jej na uboczu się trzymać, póki nie zawołam — odrzekł ojciec — dziewka tam ledwie ze skóry nie wyskoczy.", + "118291": "— Dla Boga! Gdzie ona jest? — zakrzyknął syn.", + "118292": "I otworzywszy drzwi począł wołać tak gromko, aż echo odpowiadało mu ze ścian:", + "118293": "— Ewka! Ewka!", + "118294": "Ewka, która czekała z bijącym sercem w przyległej izbie, wpadła natychmiast, lecz zaledwie zdołała zakrzyknąć: „Adam!” — już potężne ramiona porwały ją i podniosły od ziemi. Brat kochał ją zawsze bardzo; częstokroć, za dawnych jeszcze czasów, chroniąc ją od tyranii ojca, nieraz brał na się jej winy i należną jej chłostę.", + "118295": "W ogóle pan Nowowiejski był w domu despotą, prawie okrutnym, więc teraz dziewka witała w tym potężnym bracie nie tylko brata, ale przyszłą swoją ucieczkę i ochronę. On zaś całował ją po głowie, po oczach i po rękach, chwilami zaś odsuwał ją od siebie, patrzył w twarz i wykrzykiwał ochoczo:", + "118296": "— Harna dziewka, jak mi Bóg miły!", + "118297": "Po czym znów:", + "118298": "— Oto wyrosła! Piec, nie dziewka!", + "118299": "Jej zaś oczy śmiały się do niego. Poczęli następnie rozmawiać bardzo prędko o długiej rozłące, o domu i o wojnach. Stary pan Nowowiejski chodził koło nich i pomrukiwał. Syn imponował mu wielce, ale chwilami chwytał go jakby niepokój o przyszłe panowanie. Były to już czasy wielkiej władzy rodzicielskiej, która w przyszłości urosła aż do bezgranicznej przewagi, lecz ten syn był to zagończyk, żołnierz z dzikich stanic, który, jak to pan Nowowiejski od razu zrozumiał, na swoim własnym koniu jeździł. Pan Nowowiejski zazdrosny był o swe panowanie. Miał przecie pewność, że syn uszanuje go zawsze, odda mu, co powinien, ale czy się będzie giął jak wosk, czy zniesie wszystko, jak znosił, gdy był wyrostkiem?", + "118300": "„Ba — myślał stary szlachcic — czy ja sam odważę się traktować go jak wyrostka? Jucha, porucznik imponuje mi, jak Pana Boga kocham!”", + "118301": "Na dobitkę czuł przy tym pan Nowowiejski, że mu afekt ojcowski z każdą minutą w sercu rośnie i że będzie miał słabość do tego olbrzymiego synala.", + "118302": "Tymczasem Ewka szczebiotała jak ptak, zarzucając brata pytaniami: a kiedy wróci, a czy się nie osiedli, a czy się nie ożeni? Ona bo wprawdzie nie wie dobrze i nie jest pewna, ale jak tatkę kocha, tak słyszała, że żołnierze bywają kochliwi. Ba, nawet przypomina sobie, że to jej pani Wołodyjowska mówiła. Jaka ona śliczna i dobra ta pani Wołodyjowska! Gładszej i lepszej ze świecą w całej Polsce nie znaleźć! Chyba jedna Zosia Boska może się z nią porównać.", + "118303": "— Co za Zosia Boska? — pytał Adam.", + "118304": "— Ta, która tu z matką bawi, co to jej ojca orda ogarnęła. Obaczysz ją sam i polubisz!", + "118305": "— Dawajcie tę Zosię Boską! — począł wołać młody oficer.", + "118306": "Ojciec i Ewka śmieli się z takiej gotowości, syn zaś rzekł im:", + "118307": "— Jakże! Kochanie jak i śmierć nikogo nie minie. Gołowąsem jeszcze byłem, a pani Wołodyjowska panną, gdym się w niej okrutnie rozkochał! Ej, miły Boże! Jakżem ja tę Baśkę kochał! Ale cóż! Powiadam jej to kiedyś, a tu jakby mi kto w pysk dał: Zasię kocie od mleka! Pokazało się, że ona już pana Wołodyjowskiego miłowała — i — co tu gadać, miała słuszność!", + "118308": "— Czemu to? — spytał stary pan Nowowiejski.", + "118309": "— Czemu? Oto dlatego, że ja bym — nie chwaląc się — każdemu na szable wytrzymał, a on jeden i dwóch pacierzy by się ze mną nie zabawił. A przy tym zagończyk to jest incomparabilis, przed którym sam pan Ruszczyc czapkę zdejmuje. Co pan Ruszczyc! Tatarowie nawet się w nim kochają. Największy to żołnierz w Rzeczypospolitej!", + "118310": "— A jak oni się z żoną kochają! Aj, aj! Aż oczy bolą patrzyć! — wtrąciła Ewka.", + "118311": "— Oskoma cię bierze! Ha! Oskoma cię bierze! Bo ci też już i czas! — zawołał Adam.", + "118312": "I wziąwszy się w boki, począł nad siostrą rzucać głową jak koń i śmiać się, ona zaś odrzekła skromnie:", + "118313": "— Mnie tam to nie w myśli.", + "118314": "— A tu przecie oficerów i towarzystwa grzecznego nie brak!", + "118315": "— Ale! — rzekła Ewka. — Nie wiem, czy ci ojciec wspominał, że Azja tu jest.", + "118316": "— Azja Mellechowicz, Lipek? Znam go, to dobry żołnierz!", + "118317": "— Nie wiesz jeno — rzekł stary pan Nowowiejski — że on nie Mellechowicz, tylko ów nasz Azja, który się z tobą chował.", + "118318": "— Dla Boga! Co słyszę! Patrzcie się! Mnie to czasem po głowie chodziło, ale powiedzieli mi, że ten się zwie Mellechowicz, więc myślę sobie: no, to nie tamten, a że Azja, to u nich imię powszechne. Tyle lat go nie widziałem, nie dziw, żem nie był pewien! Nasz był dość szpetny i przysadzisty, a ów jest chłop gładysz!", + "118319": "— Nasz to, nasz! — rzekł stary Nowowiejski — a raczej nie nasz już, bo wiesz, co się pokazało? Czyj to syn?", + "118320": "— Skąd mam wiedzieć?", + "118321": "— Wielkiego Tuhaj-beja!", + "118322": "Młody uderzył się potężnymi dłońmi po kolanach, aż się rozległo.", + "118323": "— Uszom nie wierzę! Wielkiego Tuhaj-beja? A to on kniaź i chanom pokrewny! Nie masz przedniejszej krwi w Krymie nad Tuhaj-bejową!", + "118324": "— Wraża to krew!", + "118325": "— Wraża była w ojcu, ale syn nam służy! Sam go mało dwadzieścia razy w potrzebach widziałem! Ha! Teraz rozumiem, skąd w nim ta diabelska odwaga się bierze! Pan Sobieski — że jego wobec całego wojska wysławiał i setnikiem go mianował. Rad z duszy go powitam! Tęgi żołnierz! Z całego serca go powitam!", + "118326": "— Jeno się z nim nie spoufalaj zbytecznie!", + "118327": "— A to czemu? Czy on mój sługa albo nasz? Ja żołnierz, on żołnierz, ja oficer, on oficer. Ba, żeby to jaki łyk od piechoty, co trzciną regiment sprawuje, nie mówię; ale jeśli on Tuhaj-bejowicz, to przecie nie lada jaka krew w nim płynie. Kniaź, i kwita, a o szlachectwie sam hetman dla niego pomyśli. Jakże mnie nosa nad nim zadzierać, gdy ja z Kułak-murzą pobratym, z Bakczy-agą pobratym, z Sukymanem pobratym, a ci wszyscy nie wstydziliby się owiec u Tuhaj-bejowicza pasać!", + "118328": "Ewka uczuła nagle ochotę ucałowania na nowo brata, po czym siadłszy tuż blisko, poczęła go gładzić piękną ręką po wichrowatej czuprynie.", + "118329": "Wejście pana Wołodyjowskiego przerwało te pieszczoty.", + "118330": "Młody Nowowiejski zerwał się na równe nogi witać starszego oficera i zaraz tłumaczyć się począł, dlaczego najpierw komendantowi powinnych służb nie złożył; mianowicie, że właśnie nie po służbie, ale jako prywatny przyjechał.", + "118331": "Wołodyjowski zaś uściskał go łaskawie i odrzekł:", + "118332": "— A kto by ci miał za złe, miły towarzyszu, żeś po tylu leciech rozłąki najpierw do kolan rodzicielskich przypadł! Co innego, gdyby o służbę chodziło, ale pewnie polecenia żadnego od Ruszczyca nie masz?", + "118333": "— Jeno ukłony. Pan Ruszczyc też hen, ku Jahorlikowi ruszył, bo mu dali znać, że na śniegu siła śladów końskich. Pisanie waszej mości mój komendant odebrał i zaraz do ordy posłał, do swoich rodzonych i pobratymców, żeby tam szukali i pytali, ale sam nie odpisuje, bo powiada, że ma rękę za ciężką i eksperiencji w tej sztuce żadnej.", + "118334": "— Nie lubi on tego, wiem — rzekł uśmiechając się pan Wołodyjowski. — Szabla dla niego zawsze grunt!", + "118335": "Tu ruszył wąsikami i po chwili dodał nie bez pewnej chełpliwości:", + "118336": "— A przecie za Azbą-bejem ganialiście się ze dwa miesiące na próżno.", + "118337": "— Ale wasza mość go połknął jak szczuka klenia — zawołał z zapałem pan Nowowiejski. — No! Bóg mu chyba rozum pomieszał, że on, panu Ruszczycowi się wymknąwszy, pod waszą mość poszedł. To trafił, ha!", + "118338": "Mile połechtały małego rycerza te słowa i chcąc polityką za politykę odpłacić, zwrócił się do pana Nowowiejskiego i rzekł:", + "118339": "— Mnie Pan Jezus nie dał dotąd syna, ale gdyby kiedykolwiek użyczył, to bym chciał, żeby był do tego oto kawalera podobny!", + "118340": "— Nic tam takiego! Nic tam takiego! — odparł stary szlachcic — Nequam, i kwita.", + "118341": "I pomimo tych słów, aż sapać począł z zadowolenia.", + "118342": "— Wielki mi znów rarytet!…", + "118343": "Tymczasem mały rycerz jął gładzić po twarzy Ewkę i rzekł do niej:", + "118344": "— Widzi waćpanna, ja nie jestem żaden młodzik, ale Baśka moja nieledwie w waćpanny leciech, dlatego poczuwam się w tym, aby zaś miała czasem jakowąś uciechę grzeczną, a młodemu wiekowi przystojną… Prawda, że ją tu wszyscy nad podziw miłują, ale spodziewam się, iż waćpanna przyznasz, że jest za co?", + "118345": "— Boże kochany! — zawołała Ewka. — Nie ma na świecie takiej drugiej! Dopiero co tom powiedziała!", + "118346": "Mały rycerz uradował się niezmiernie, aż mu twarz pojaśniała, i odrzekł:", + "118347": "— Powiedziałażeś to istotnie waćpanna? Aha! Co?", + "118348": "— Jako żywo powiedziała! — zawołali razem ojciec i syn.", + "118349": "— No, to przystrójże się waćpanna jako najozdobniej, bom w tajemnicy przed Baśką kapelę dziś z Kamieńca sprowadził. Kazałem im instrumenta w słomę pochować, a jej powiedziałem, że to Cygany do koni kucia przyjechali. Dziś wieczór tańce okrutne wyprawuję. Lubi to ona, lubi, chociaż poważną matronę rada udaje.", + "118350": "To rzekłszy pan Michał począł zacierać ręce i bardzo był z siebie zadowolony.", + "118351": "Rozdział XXXIII", + "118352": "Śnieg sypał tak gęsty, że wypełnił całkiem rów staniczny i wałem osiadł na częstokole. Na dworze była noc i zawieja, a główna izba chreptiowskiej fortalicji gorzała od świateł. Było dwóch skrzypków, trzeci basetlista, dwóch czekanistów i jeden z waltornią. Skrzypkowie cięli od ucha, aż chwilami ich zawracało, owym zaś grającym na czekanach i waltorni nabrzmiewały policzki i oczy krwią zachodziły. Najstarsi z oficerów i towarzystwa poobsiadali ławy pod ścianami jeden przy drugim, jako siwe gołębie obsiadają zręby dachu, i popijając miód a wino spoglądali na tańcujących.", + "118353": "W pierwszą parę szedł pan Muszalski, mimo podeszłych lat tancerz tak zawołany, jak i łucznik, z Basią. Ona, przybrana w suknię ze srebrnej lamy obszytą gronostajowym szlakiem, wyglądała tak, jakoby kto świeżą różę w świeży śnieg zatknął. Dziwili się jej urodzie starzy i młodzi, a okrzyk — „rety!”, wyrywał się mimo woli z wielu piersi, bo chociaż Nowowiejska i Boska były od niej nieco młodsze i nad zwykłą miarę urodziwe, przecie ona była między nimi najpiękniejszą. W oczkach paliła jej się radość i ochota; przesuwając się obok małego rycerza, dziękowała mu za uciechę uśmiechem, a przez rozchylone różowe usta błyskały białe jej jak perły ząbki i lśniąc się cała w swej srebrnej lamie, migocąc jak promień lub gwiazdka, olśniewała zarazem oczy i serca urodą dziecka, niewiasty i kwiatu.", + "118354": "Goniły za nią rozcięte rękawy kontusika, podobne do skrzydeł dużego motyla, a gdy podnosząc rękoma poły jubki czyniła dyg przed tancerzem, to myślałeś, że w ziemię spływa jako zjawisko jakieś lub jak owe poniki, co w letnie jasne noce nad brzegami jarów skaczą.", + "118355": "Zewnątrz pocztowi przyciskali do szyb oświeconych srogie, wąsate twarze i płaszcząc sobie o nie nosy, zaglądali do środka. Wielce to pochlebiało im, że uwielbiana pani gasi wszystkie inne urodą, bo wszyscy trzymali zapamiętale za Basią, więc nie szczędząc przytyków ni Nowowiejskiej, ni Boskiej gromkim krzykiem witali każde jej zbliżenie się do okna.", + "118356": "Wołodyjowski rósł jak na drożdżach i głową w takt Basinym ruchom kiwał; pan Zagłoba, stojąc z kuflem obok niego, przytupywał i ronił płyn na podłogę, a chwilami zwracali się z małym rycerzem ku sobie i patrzyli na się milcząc z nadzwyczajnego zachwytu i sapiąc.", + "118357": "A Baśka migała i migała po całej izbie, coraz weselsza, coraz wdzięczniejsza. To jej dopiero była pustynia! Raz bitwa, to znów łowy, to uciecha i tańce, i kapela, i żołnierzy moc — i mąż największy między nimi, a kochający i kochany; czuła Basia, że ją lubią wszyscy, że ją podziwiają, wielbią, że mały rycerz coraz przez to szczęśliwszy, więc i sama czuła się tak szczęśliwa jak ptaki, gdy za nadejściem wiosny bujają w majowym powietrzu krzycząc mocno a radośnie.", + "118358": "W drugą parę za Basią tańczyła przybrana w karmazymowy kubraczek Nowowiejska z Azją. Młody Tatar nic do niej nie mówił, upojony zupełnie białym zjawiskiem błyszczącym w pierwszej parze, lecz ona myślała, że to wzruszenie tak tamuje mu głos w piersiach, i lekkimi z początku, a potem coraz mocniejszymi uściśnieniami dłoni starała się dodać mu odwagi.", + "118359": "Azja też czasem oddawał jej owe uściski tak silnie, że ledwie okrzyk bólu mogła stłumić, lecz czynił to mimo woli, bo o niczym nie myślał, tylko o Basi, niczego nie widział poza Basią, a w duszy powtarzał sobie straszną obietnicę, że choćby mu przyszło pół Rusi spalić, to ona musi być jego.", + "118360": "Chwilami zaś, gdy wracało mu nieco przytomności, miał ochotę porwać Ewkę za gardło i dusić, i pastwić się nad nią za jej uściśnienia dłoni i za to, że stawała między jego miłością i Basią. Wówczas przeszywał biedną pannę swym sokolim, okrutnym wzrokiem, a jej serce poczynało bić mocniej, bo myślała, że on z miłości patrzy na nią tak drapieżnie.", + "118361": "W trzecią zaś parę tańcował młody pan Nowowiejski z Zosią Boską. Ta, podobna do niezapominajki, dreptała ze spuszczonymi oczyma obok niego, a on wyglądał jak rozhukany tabuńczyk i skakał jak rozhukany tabuńczyk. Spod okutych pięt jego leciały drzazgi, czupryna wichrem podniosła się do góry, lice ubarwiło się rumieńcami, rozdął szerokie chrapy jak turecki bachmat i zakręcał Zosią, jak wieja kręci liściem, i unosił ją w powietrzu. Rozochociła się w nim dusza bez miary, a że siedząc na krańcu Dzikich Pól, po całych miesiącach niewiast nie widywał, więc mu Zośka tak od razu przypadła do serca, że w jednej chwili na umór się w niej rozkochał.", + "118362": "Od czasu do czasu spoglądał na jej spuszczone oczka, to na rumiane policzki, to na krągły gorsik, i aż parskał na ów luby widok, i tym mocniej skry podkówkami krzesał, i tym mocniej na zwrotach przygarniał ją do swej szerokiej piersi, i śmiechem ogromnym z nadmiaru ochoty wybuchał, i kipiał, i coraz mocniej kochał.", + "118363": "A Zosia aż zalękła się w lubym serduszku, jeno że nie był to przykry strach, bo spodobał się jej także ten wicher, który ją oto porwał i nosił. Czysty smok! Widywała ona różnych kawalerów w Jaworowie, ale tak ognistego nie widziała dotychczas, i żaden tak nie tańcował, i żaden tak nie przygarniał. Naprawdę, czysty smok!… Co z takim robić, kiedy niepodobna mu się oprzeć…", + "118364": "W następnej parze tańcowała z grzecznym towarzyszem panna Kamińska, a dalej panie Kieremowiczowa i Neresewiczowa, które, choć mieszczki, zaproszono jednak do kompanii, bo obie były niewiasty dość dwornych manier i wielce zamożne.", + "118365": "Poważny Nawiragh i dwaj Anardraci patrzyli ze wzrastającym zdziwieniem na polskie pląsy; starzy przy miodzie czynili gwar coraz mocniejszy, podobny do gwaru, jaki czynią koniki polne na ściernisku. Kapela jednak głuszyła wszystkie głosy — w środku zaś izby ochota w sercach rosła i rosła.", + "118366": "Wtem Baśka opuściła swego tancerza i przybiegłszy zdyszana do męża złożyła przed nim ręce.", + "118367": "— Michałku! — rzekła — Żołnierzom tam zimno za oknami, każ im dać beczkę!", + "118368": "Ów zaś, rozweselony nadzwyczajnie, począł ją całować po piąstkach i zakrzyknął:", + "118369": "— Ja bym i krwi nie żałował, byle cię ucieszyć!", + "118370": "Po czym sam skoczył na dwór, by powiedzieć żołnierzom, za czyją instancją będą mieć beczkę, bo chciał, żeby Basi byli wdzięczni i tym bardziej ją kochali.", + "118371": "Więc gdy w odpowiedzi uczynili krzyk tak okrutny, że aż śnieg począł się sypać z dachu, mały rycerz zawołał jeszcze:", + "118372": "— A huknąć tam z muszkietów! Pani na wiwat!", + "118373": "Wróciwszy do izby zastał Basię tańczącą z Azją. Lipkowi, gdy objął ramionami tę słodką postać, gdy uczuł bijące ciepło od niej i tchnienie jej na swojej twarzy, źrenice uciekły prawie całkiem pod czaszkę i świat cały zakręcił mu się w oczach; w duszy wyrzekał się raju, wieczności i za wszystkie rozkosze, za wszystkie hurysy chciał tej jednej.", + "118374": "Wtem Basia ujrzawszy w przelocie karmazynowy kubrak Nowowiejskiej i zaciekawiona, czy Azja nie wyznał już miłości dziewczynie, spytała:", + "118375": "— Nie deklarowałeś waćpan?", + "118376": "— Nie!", + "118377": "— Czemu?", + "118378": "— Jeszcze nie czas! — odrzekł z dziwnym wyrazem twarzy Tatar.", + "118379": "— A bardzo się waść kochasz?", + "118380": "— Na śmierć, na śmierć! — zawołał Tuhaj-bejowicz cichym, ale chrapliwym, podobnym do krakania kruka głosem.", + "118381": "I tańczyli dalej, zaraz za Nowowiejskim, któren wysunął się w pierwszą parę. Inni pozmieniali już tanecznice, lecz on dotąd Zosi nie puścił, chwilami tylko sadzał ją na ławie, by wypocząć i oddech złapać mogła, a potem znów hulał.", + "118382": "Na koniec stanął przed kapelą i objąwszy jedną ręką Zosię, drugą wsparłszy się w bok, krzyknął na muzykantów:", + "118383": "— Krakowskiego, grajki! Nuże!", + "118384": "Ci zaś, baczni na komendę, od razu ucięli krakowskiego. Wówczas pan Nowowiejski przytupywać począł i zaśpiewał ogromnym głosem:", + "118385": "Płyną jasne zdroje,", + "118386": "Potem w Dniestrze giną.", + "118387": "Tak w tobie, dziewczyno,", + "118388": "Ginie serce moje!", + "118389": "U-ha!", + "118390": "I owo: „U-ha!”, wrzasnął tak po kozacku, że aż Zosieńka, nieboga, przysiadła ze strachu. Uląkł się także stojący w pobliżu poważny Nawiragh, zlękli się dwaj uczeni Anardraci, a pan Nowowiejski powiódł taniec dalej, dwakroć zatoczył wokół izby i stanąwszy przed muzyką, znów tak o sercu zaśpiewał:", + "118391": "Ginie, lecz nie zginie", + "118392": "Na przekór Dniestrowi,", + "118393": "I jeszcze w głębinie", + "118394": "Pierścionek wyłowi!", + "118395": "U-ha!", + "118396": "— Bardzo grzeczne rytmy! — zawołał pan Zagłoba. — Jać się najlepiej znam na tym, bom też ich niemało ułożył! Doławiaj, kawalerze, doławiaj! A jak się pierścienia dołowisz, to ja ci wówczas zaśpiewam w takim sensie:", + "118397": "Każda dziewka hubka,", + "118398": "Każdy chłop krzesiwo,", + "118399": "Będzie iskier kupka,", + "118400": "Jeno krzeście żywo!", + "118401": "U-ha!", + "118402": "— Vivat! Vivat pan Zagłoba! — krzyknęli tak ogromnym głosem oficerowie i towarzysze, że aż zląkł się poważny Nawiragh, zlękli się dwaj uczeni Anardraci i z nadzwyczajnym zdumieniem poczęli na się spoglądać.", + "118403": "A pan Nowowiejski zatoczył jeszcze dwa koła i posadził wreszcie na ławie zarówno zdyszaną, jak i przestraszoną śmiałością kawalera Zosię. Miły on jej był bardzo, taki dzielny i szczery, istny płomień, ale właśnie dlatego, że takich nie spotykała dotąd, ogarnęło ją wielkie zmieszanie, więc spuściwszy jeszcze niżej oczki, siedziała cichutko jak trusia.", + "118404": "— Czego waćpanna milczysz? Czegoś smutna, co? — spytał pan Nowowiejski.", + "118405": "— Bo tatuś w niewoli! — odpowiedziała cienkim głosikiem Zosia.", + "118406": "— Nic to! — odrzekł junak. — Godzi się potańcować! Spójrz waćpanna po tej izbie: jest nas tu kilkadziesiąt kawalerstwa i bodaj żaden swoją śmiercią nie umrze, jeno od strzał pogańskich albo w łykach. Temu dziś, temu jutro! Każden też tu na tych kresach kogoś ze swoich utracił, a dlatego się weselim, żeby Pan Bóg nie mniemał, że się na służbę skarżym! Ot, co! Godzi się potańcować! Uśmiechnij się waćpanna, pokaż oczka, bo pomyślę, że mnie nienawidzisz!", + "118407": "Zosia nie podniosła wprawdzie oczek, ale za to poczęły się podnosić kąciki jej ust i dwa dołeczki ukazały się na jej rumianych policzkach.", + "118408": "— Lubiszże mnie waćpanna choć trocha? — spytał znów kawaler.", + "118409": "A Zosia na to jeszcze cieńszym głosikiem:", + "118410": "— I… owszem.", + "118411": "Usłyszawszy to pan Nowowiejski podskoczył na ławie, a porwawszy ręce Zosi, począł okrywać je pocałunkami i mówić:", + "118412": "— Przepadło! Nie ma co! Rozkochałem się w waćpannie na śmierć! Nie chcę nikogo, jeno waćpanny! Moje śliczności najmilejsze! Rety! Jak ja waćpannę kocham! Jutro matce padnę do nóg! Co to jutro! Dziś padnę, byłem miał pewność, żeś mi przyjacielem!", + "118413": "Huk straszliwy wystrzałów za oknem zgłuszył odpowiedź Zosi. To uradowani żołnierze palili tak Baśce na wiwat; zadrżały szyby, zatrzęsły się ściany. Zląkł się po raz trzeci poważny Nawiragh, zlękli się dwaj uczeni Anardraci, lecz stojący obok Zagłoba począł ich po łacinie uspokajać.", + "118414": "— Apud Polonos – rzekł im — nunquam sine clamore et strepitu gaudia fiunt.", + "118415": "Jakoż zdawało się, że wszyscy czekali tylko na ów huk rusznic, aby rozweselić się do najwyższego stopnia. Zwykła szlachecka dworność poczęła teraz ustępować stepowej dzikości. Kapela zagrzmiała; tańce zerwały się znów jak burza, oczy stały się rozpalone i ogniste, opar unosił się z czupryn. Najstarsi nawet puścili się w taniec, gromkie okrzyki rozlegały się co chwila i pito, hulano, spełniano zdrowie z trzewika Basi, palono z pistoletów do korków Ewki i huczał tak, i brzmiał, i śpiewał Chreptiów do samego rana, aż zwierz w przyległych puszczach ukrył się ze strachu w najgłębsze gąszcze.", + "118416": "A że było to niemal w wigilię straszliwej wojny z potęgą turecką, że nad tymi wszystkimi ludźmi wisiała groza i zagłada, więc dziwił się niezmiernie tym polskim żołnierzom poważny Nawiragh, a nie mniej dziwili się dwaj uczeni Anardraci.", + "118417": "Rozdział XXXIV", + "118418": "Spali wszyscy nazajutrz do późna prócz żołnierzy strażowych i małego rycerza, który nigdy dla żadnej uciechy służby nie zaniedbał.", + "118419": "Młody pan Nowowiejski zerwał się także dość wcześnie, bo mu Zosia Boska od wywczasu milszą była. Przybrawszy się więc od rana pięknie, poszedł do owej izby, w której wczoraj tańczono, nasłuchiwać, czy w przyległych niewieścich komorach nie ma jeszcze ruchu i krzątaniny.", + "118420": "W izbie zajętej przez panią Boską słychać już było ruch, ale niecierpliwemu młodzianowi tak pilno było Zosię zobaczyć, że chwyciwszy za kindżał, począł nim mech i glinę między belkami wyłupywać, aby bodaj przez szparutkę jednym okiem na Zosię spojrzeć.", + "118421": "Zastał go przy tej robocie pan Zagłoba, który właśnie z różańcem nadszedł, i poznawszy zaraz, co się święci, zbliżył się na palcach i począł okładać sandałowymi paciorkami plecy rycerza.", + "118422": "Ów uciekał, wykręcał się, niby się śmiejąc, ale zmieszany bardzo, stary zaś gonił i bił powtarzając:", + "118423": "— A Turku jakiś, a Tatarzynie, a naści! A naści! Exorciso te! A gdzie mores? To niewiasty będziesz podglądał? A naści, a naści!", + "118424": "— Dobrodzieju! — wołał pan Nowowiejski — Nie godzi się ze świętych paciorków kańczuga czynić! Zaniechajcie mnie, bom grzesznej intencji nie miał!", + "118425": "— Nie godzi się, mówisz, świętymi paciorkami bić? Nieprawda! Palma w kwietnia niedzielę też święta, a przecie nią biją! Ha! To był dawniej pogański różaniec i do Supankazego należał, alem mu go pod Zbarażem wydarł, a potem nuncjusz apostolski go poświęcił. Patrz, sandał prawdziwy!", + "118426": "— Jeśli prawdziwy sandał, to pachnie.", + "118427": "— Mnie pachnie różaniec, a tobie dziewczyna. Muszę ci jeszcze dobrze plecy przetrzepać, bo właśnie do wypędzenia diabła z ciała nie masz nad święte paciorki!", + "118428": "— Nie miałem grzesznej intencji, żebym tak zdrów był!…", + "118429": "— Jeno przez pobożność dziurkę dłubałeś, co?", + "118430": "— Nie przez pobożność, ale przez miłość tak ekstraordynaryjną, że nie wiem, jeżeli mnie nie rozsadzi jako granat! Co tu klimkiem rzucać, kiedy prawda! Bąki tak konia latem nie ćwiczą, jako mnie afekty ćwiczą!", + "118431": "— Patrz, żeby to nie były grzeszne żądze, bo kiedym tu wszedł, toś ustać nie mógł, jeno tak piętą o piętę tłukłeś, jakobyś na głowniach stał.", + "118432": "— Nie widziałem nic, jak Boga najszczerzej kocham, bom przecie dopiero szparutkę dłubał!", + "118433": "— Ha! Młodość!… Krew nie woda!… Ja się też czasem dotąd hamować muszę, bo jeszcze we mnie leo mieszka, qui querit quem devoret! Jeśli masz czyste intencje, to o ożenku myślisz?", + "118434": "— Czy o ożenku myślę? Mocny Boże! A o czymże bym myślał? Nie tylko myślę, ale tak mi jest, jakby mnie kto szydłem ekscytował! To wasza mość chyba nie wiesz, że ja już wczoraj pani Boskiej deklarowałem i od ojca konsens mam?", + "118435": "— Z siarki i prochu chłop! Daj cię katu! Kiedy tak, to co innego, ale powiadaj, jak to było?", + "118436": "— Pani Boska poszła wczoraj do komory chustę dla Zosieńki przynieść, ja za nią! Obróci się: „Kto tam?” — A ja buch do nóg! „Bijcie, matko, ale Zośkę dajcie, moją szczęśliwość, moje kochanie!” Pani Boska zaś ochłonąwszy tak rzecze: „Wszyscy waści chwalą i za godnego kawalera go mają: mój mąż w niewoli, a Zośka bez opieki na tym świecie; wszelako ja dziś responsu nie dam ani też jutro, jeno później — waszmość zaś też pozwoleństwa rodzicielskiego potrzebujesz”. To powiedziawszy poszła myśląc, że może po pijanemu to czynię. Jakoż miałem w głowie…", + "118437": "— Nic to! Wszyscy mieli w głowie! Uważałeś, jako owemu Nawiraghowi i Anardratom spiczaste czapki w końcu na bakier zjechały?", + "118438": "— Nie uważałem, bom sobie już w duszy układał, jak by najłatwiej od ojca konsens uzyskać.", + "118439": "— A ciężko przyszło?", + "118440": "— Nad ranem poszliśmy oba do kwatery, a że to żelazo póty dobrze kuć, póki gorące, pomyślałem sobie wraz, że trzeba choć z daleka wymacać, jak też ojciec imprezę przyjmie. Więc mówię mu: „Słuchaj, ojciec, chcę Zośki na gwałt i konsensu mi trzeba, a nie da ojciec, to bogdaj do Wenecjanów pójdę służyć i tyle mnie będziecie widzieli”. Kiedy to nie wpadnie na mnie z wielką furią: „O taki synu! — powiada — umiesz ty się bez pozwoleństwa obchodzić! Idź do Wenecjanów albo bierz dziewkę, to jeno ci zapowiadam, że grosza nie dam nie tylko z mego, ale i z macierzystego, bo to wszystko moje!”", + "118441": "Pan Zagłoba wysunął naprzód dolną wargę:", + "118442": "— O, źle!", + "118443": "— Czekaj waść. Jakem to usłyszał, tak zaraz mówię: „A czy to ja proszę albo potrzebuję? Błogosławieństwa mi trzeba, niczego więcej, bo tego dobra pogańskiego, co na moją szablę wypadło, na dobrą dzierżawę, ba, na chudopacholską wieś wstrzyma! Co jest macierzystego, to niech będzie dla Ewki na wiano, jeszcze przygarstkę jedną i drugą turkusów dołożę i hatłasów, i lamy sztuczynę, a przyjdzie zły rok, to i ojca gotówką poratuję”.", + "118444": "Dopieroż ojciec rozciekawił się okrutnie:", + "118445": "— Takiżeś bogaty? — pyta. — Dla Boga! Skąd? Z łupów? Boś wyjechał jak święty turecki!", + "118446": "— Bój się ojciec Boga! — odpowiem — toż jedenaście lat tą pięścią macham i jako powiadają, niezgorzej — i nie miało się zebrać? Byłem przy szturmie zrebelizowanych grodów, w których hultajstwo i tatarstwo kupy łupów co najprzedniejszych nagromadziło; biło się murzów i watahy zbójeckie, a zdobycz szła i szła. Brałem jeno to, co mi przyznano — bez niczyjej krzywdy — ale rosło, i gdyby człek nie hulał, byłoby na dwie takie substancje, jako jest wasza rodzicielska.", + "118447": "— Cóż stary na to? — pytał rozweselony Zagłoba.", + "118448": "— Ojciec zdumiał, bo się tego nie spodziewał, i zaraz na moje marnotrawstwo narzekać począł: „Byłaby (prawi) krescytywa, ale taki pędziwiatr, taki odmigęba, co tylko puszyć lubi a za magnata się wydawać, wszystko zmarnuje, niczego nie utrzyma.” Potem ciekawość go przemogła i począł wypytywać szczegółowie, co mam, a ja widząc, że tą smołą smarując prędko zajadę, nie tylkom nic nie utaił, alem jeszcze dołgał trochę, choć zwykle nierad koloryzuję, bo tak sobie myślę, że prawda to owies, a łgarstwo sieczka. Ojciec za głowę się brał i nuż w zamysły: „To a to by się dokupiło (prawi), ten a ten procesik poparło; mieszkalibyśmy o miedzę, a pod niebytność twoją ja bym wszystkiego doglądał”. I zapłakało poczciwe ojczysko: „Adam! — powiada — Ta dziewka okrutnie mi się dla ciebie spodobała, ile że ona pod pana hetmanową opieką, z czego także może być korzyść; Adam! — powiada — Jeno ty mi tę moją drugą córkę szanuj i nie zmarnuj mi jej, bobym ci w godzinę śmierci nie przebaczył”. A ja, mości dobrodzieju, na samą supozycję Zosinej krzywdy, jak ryknę! Padliśmy sobie z ojczyskiem w ramiona i płakaliśmy acurate do pierwszych kurów!", + "118449": "— Szelma stary! — mruknął Zagłoba.", + "118450": "Po czym głośno dodał:", + "118451": "— Ha! Wprędce może być weselisko i nowa w Chreptiowie uciecha, zwłaszcza że to mięsopust!", + "118452": "— Jutro by było, żeby ode mnie zależało — zawołał porywczo Nowowiejski — ale ot co, dobrodzieju! Mnie się permisja niedługo kończy, a służba służbą i wracać do Raszkowa muszę. No! Pan Ruszczyc da mi drugą permisję, wiem! Alem niepewien, czy ze strony niewiast zwłoki nie będzie. Bo co do matki sunę, ta mówi: „Mąż w niewoli” — co do córki, ta prawi: „Tatuś w niewoli”. A cóż to? Ja tego tatusia w łykach trzymam czy co? Okrutnie się takich impedymentów boję, bo żeby nie to, to bym księdza Kamińskiego za sutannę złapał i póty nie puszczał, póki by nas z Zośką nie związał. Ale jak sobie co baby wbiją w głowę, obcęgami nie wyciągniesz. Ostatni grosz bym oddał, poszedłbym sam po tatusia, ale nie ma jak! Nikt przecie nie wie, gdzie on jest, może zmarł, i masz robotę! Jak mi każą na niego czekać, to do ostatniego sądu będę czekał!", + "118453": "— Piotrowicze z Nawiraghem i Anardratami jutro w drogę ruszają; prędka będzie wiadomość.", + "118454": "— Jezu, ratuj! Ja mam dopiero na wiadomości czekać! Przed wiosną nie może nic być, a tymczasem uschnę, jak mi Bóg miły! Dobrodzieju! Wszyscy w wasz rozum i eksperiencję wierzą, wybijcie wy babom z głowy to czekanie! Dobrodzieju, na wiosnę wojna! Bóg wie, co się stanie; przecie ja się z Zośką chcę żenić, nie z tatusiem, za cóż mam do niego wzdychać?", + "118455": "— Namów niewiasty, by do Raszkowa pojechały i tam osiadły. Tam i o wiadomość łatwiej, a jeśli Piotrowicz znajdzie Boskiego, to mu będzie do was blisko. Po wtóre: ja uczynię, co zdołam, ale ty proś i pani Baśki, żeby się za tobą wstawiła.", + "118456": "— Nie zaniecham, nie zaniecham, bo mnie diabl…", + "118457": "Wtem drzwi skrzypnęły i weszła pani Boska. Lecz zanim pan Zagłoba zdołał się obejrzeć, młody Nowowiejski już grzmotnął się do jej nóg jak długi i zająwszy ogromną przestrzeń podłogi swym olbrzymim ciałem, począł wołać:", + "118458": "— Jest konsens rodzicielski! Dawajcie, matko, Zośkę! Dawajcie, matko, Zośkę! Dawajcie, matko, Zośkę!", + "118459": "— Dawajcie, matko, Zośkę! — zawtórował basem Zagłoba.", + "118460": "Hałasy owe wywabiły ludzi z przyległych komór; weszła Baśka, wyszedł z kancelarii pan Michał, a wkrótce po nich ukazała się i Zosia. Dziewczynie nie wypadało się niby domyślać, o co chodzi, ale oblała się natychmiast pąsem i złożywszy co prędzej ręce w małdrzyk, a buzię w długi ciup, stanęła ze spuszczonymi oczyma pod ścianą. Zaś Basia poparła z miejsca prośbę junaka, pan Michał skoczył po starszego pana Nowowiejskiego. Ten przybywszy zgorszył się bardzo, że syn nie powierzył mu funkcji i nie zostawił sprawy jego wymowie, jednakże przyłączył się do prośby.", + "118461": "Pani Boska, której istotnie brakło jakiejkolwiek bliższej na świecie opieki, rozpłakała się wreszcie i zgodziła zarówno na prośbę pana Adama, jak i na to, że do Raszkowa z Piotrowiczami wyjedzie i tam na męża czekać będzie. Dopieroż, zalana łzami, zwróciła się do córki.", + "118462": "— Zośka — rzekła — a tobie po sercu li panów Nowowiejskich zamysły?", + "118463": "Wszystkie oczy zwróciły się na Zosię, a ona, stojąc przy ścianie, oczy trzymała, wedle zwyczaju, wbite w podłogę i dopiero po chwili milczenia cała spłoniona do szczętu, wyrzekła ledwie dosłyszalnym głosikiem:", + "118464": "— Chcę do Raszkowa!…", + "118465": "— Moje śliczności! — huknął pan Adam i skoczywszy do niej porwał dziewczynę w ramiona.", + "118466": "Potem zaś krzyczeć począł, aż ściany drgały:", + "118467": "— Moja już Zośka, moja! Moja!…", + "118468": "Rozdział XXXV", + "118469": "Młody pan Nowowiejski wyjechał zaraz po oświadczynach do Raszkowa, aby tam kwaterę jakowąś dla pani i panny Boskiej wynaleźć i opatrzyć; w dwa tygodnie zaś po jego wyjeździe ruszyła cała karawana dotychczasowych gości chreptiowskich. Składali ją Nawiragh, dwaj Anardraci, Kieremowiczowa, Neresewiczowa, Seferowicz, panie Boskie, dwóch panów Piotrowiczów i stary pan Nowowiejski, nie licząc kilku Ormian kamienieckich i licznych sług oraz zbrojnych pachołków do pilnowania wozów i pociągowego, a także jucznego bydła. Piotrowicze i duchowni delegaci patriarchy uzmiadzińskiego mieli tylko wypocząć w Raszkowie, zasięgnąć tam wieści o drodze i dalej do Krymu ruszać. Reszta kompanii postanowiła osiąść na czas w Raszkowie i czekać przynajmniej do pierwszych roztopów na powrót jeńców, mianowicie Boskiego, młodszego Seferowicza i dwóch kupców, których stroskane małżonki w tęsknocie od dawna oczekiwały.", + "118470": "Droga to była trudna, bo szła przez głuche puszcze i przepaściste jary. Szczęściem, obfite a suche śniegi usłały sannę wyborną, obecność zaś komend wojskowych w Mohilowie, Jampolu i Raszkowie zapewniała bezpieczeństwo. Azba-bej był zniesion, zbójcy wywieszani lub rozproszeni, a Tatarzy zimową porą dla braku traw nie zapuszczali się na zwykłe szlaki.", + "118471": "Wreszcie pan Nowowiejski obiecał, jeśli tylko pozwolenie od pana Ruszczyca otrzyma, wyskoczyć w kilkadziesiąt koni na spotkanie. Jechano zatem raźno i ochotnie. Zosia gotowa była za panem Adamem na koniec świata jechać. Pani Boska i dwie niewiasty ormiańskie spodziewały się wkrótce mężów odzyskać. W strasznych puszczach na krańcu chrześcijaństwa leżał wprawdzie ów Raszków, ale przecie nie jechano tam na całe życie ani nie na długi pobyt. Z wiosną miała być wojna; mówiono o niej na rubieżach powszechnie, więc trzeba było, odzyskawszy kochanych, z pierwszym cieplejszym powiewem wracać, by głowy od zagłady uchronić.", + "118472": "Ewka została w Chreptiowie zatrzymana przez panią Wołodyjowską.", + "118473": "Ojciec nie napierał też bardzo, by ją wziąć ze sobą, zwłaszcza zostawiając ją w domu ludzi tak zacnych.", + "118474": "— Już ja ją przezpiecznie odeślę albo i sama odwiozę — mówiła mu Baśka — prędzej zaś sama odwiozę, bo raz w życiu chciałabym widzieć całe owo straszne pogranicze, o którym się tyle od małości nasłuchałam. Na wiosnę, gdy się szlaki zaczernią od czambułów, mąż mi nie pozwoli, ale teraz, jeśli Ewka tu zostanie, będę miała dobry pozór. Za jakie dwie niedziele zacznę się napierać, a za trzy pewnikiem pozwoleństwo otrzymam.", + "118475": "— Mąż też, spero, bez zacnej eskorty waćpani i w zimie nie puści.", + "118476": "— Jeśli będzie mógł, to sam ze mną pojedzie, a jeśli nie, to nas odprowadzi Azja w jakie dwieście albo więcej koni, bo słyszałam i tak, że on ma być do Raszkowa komenderowany.", + "118477": "Na tym skończyła się rozmowa i Ewka została. Basia jednak prócz istotnych powodów, które panu Nowowiejskiemu wyłuszczyła, miała i inne wyrachowanie.", + "118478": "Oto chciała ułatwić Azji zbliżenie się do Ewy, bo młody Tatar poczynał ją niepokoić. Ilekroć był z nią, na jej pytania odpowiadał wprawdzie, że Ewkę kocha, że dawny afekt w nim nie wygasł, ale ilekroć znalazł się z Ewką — milczał. Tymczasem dziewczyna rozkochała się w nim na tym chreptiowskim odludziu bez pamięci. Jego dzika, ale przepyszna uroda, jego dzieciństwo pod twardą ręką pana Nowowiejskiego spędzone, jego książęce pochodzenie, ta długa tajemnica, która nad nim ciążyła, a wreszcie sława wojenna oczarowały ją zupełnie. I czekała tylko chwili, by mu otworzyć serce gorące jak płomień, by mu powiedzieć: „Azja! jam cię od dziecka kochała!” — by paść w jego ramiona i przysiąc mu miłość do zgonu. Tymczasem on zaciskał zęby i milczał.", + "118479": "Ewka myślała z początku, że obecność jej ojca i brata wstrzymuje Azję od wyznania. Później jednak ogarnął i ją niepokój, bo jeśli ze strony ojca i brata trafiłyby się niezawodnie przeszkody, zwłaszcza dopóki Azja indygenatu nie posiadał, to przecie mógł chociaż przed nią samą serce otworzyć i powinien był otworzyć tym spieszniej, tym szczerzej, im więcej przeszkód jeżyło się na ich drodze.", + "118480": "A on milczał.", + "118481": "Wątpliwości wkradły się wreszcie w duszę dziewczyny i poczęła skarżyć się na swoją niedolę przed Basią, ta zaś uspokajała ją mówiąc:", + "118482": "— Nie neguję ci, że to jest człowiek dziwny i okrutnie skryty, ale jestem pewna, że cię miłuje, bo naprzód, mnie to wielekroć razy powtórzył, a po wtóre, inaczej na cię patrzy niż na innych.", + "118483": "A na to Ewka potrząsając smutnie głową:", + "118484": "— Inaczej, to pewno, ale nie wiem, czy to jest kochanie, czy też nienawiść w tym patrzeniu.", + "118485": "— Miła Ewko, oto nie pleć, za cóż by cię miał nienawidzić?", + "118486": "— A za co ma mnie kochać?", + "118487": "Tu Basia poczęła ją głaskać drobną rączką po twarzy.", + "118488": "— A za co mnie Michał kocha? A za co twój brat, ledwie obaczył Zośkę, już ją pokochał?", + "118489": "— Adam zawsze był prędki.", + "118490": "— Azja zasię jest pyszny i odmowy się boi, zwłaszcza ze strony twojego ojca, bo brat, sam pokochawszy, snadniej by mękę afektów wyrozumiał. Oto co jest! Nie bądź głupia, Ewka, i nie bój się. Zburczę ja dobrze Azję i obaczysz, jaki będzie rezolut.", + "118491": "Jakoż tego samego dnia Baśka widziała się z Azją, po którym widzeniu wbiegła wielkim pędem do Ewki.", + "118492": "— Już! — zawołała w progu.", + "118493": "— Co? — pytała płonąc Ewka.", + "118494": "— Powiedziałam mu tak: „Co to waćpan sobie myślisz? Niewdzięcznością mnie nakarmić czy co? Umyślnie zatrzymałam Ewkę, abyś mógł korzystać z okazji, ale jeśli nie skorzystasz, to wiedz, że za dwie, najdalej trzy niedziele odeślę ją do Raszkowa i może sama z nią pojadę, a waćpan na koszu zostaniesz”. Jemu twarz się zmieniła, gdy usłyszał o tym wyjeździe do Raszkowa, i aż mi czołem zaczął bić do nóg. Pytam go tedy, co myśli, a on na to: „W drodze (powiada) wyznam, co mam w piersi. W drodze (powiada) będzie najlepsza okazja, w drodze się stanie, co się ma stać, co przeznaczono. Wszystko (powiada) wyznam, wszystko odkryję, bo mi nie żyć dłużej z tą męką!” I aż mu się wargi poczęły trząść, ile że poprzednio był strapiony, bo jakoweś listy niepomyślne dziś rano z Kamieńca odebrał. Mówił mi, że do Raszkowa i tak by musiał iść, że jest na to dawny u mego męża hetmański rozkaz, jeno pory w rozkazie nie ma wskazanej, bo to zależy od układów, które on tam z rotmistrzami lipkowskimi prowadzi. „A właśnie (powiada) pora się zbliża i ja muszę aż za Raszków ku nim podejść, więc za jedną drogą i waszą miłość, i pannę Ewę odprowadzę”. Powiedziałam mu na to, że nie wiadomo, czyli i ja pojadę, bo to będzie zależało od Michałowego pozwoleństwa. Usłyszawszy to zląkł się bardzo. Ha! Oj, głupia ty, Ewka! Mówisz, że on cię nie kocha, a on mi do nóg padł i jak mnie zaczął prosić, żebym także jechała, to powiadam ci, skomlał po prostu, aż mi się płakać nad nim chciało. A wiesz, dlaczego to uczynił? Zaraz mi powiedział: „Ja (mówi) wyznam, co w sercu, ale bez instancji waszej miłości nic u panów Nowowiejskich nie wskóram, jeno gniew i nienawiść i w nich, i w sobie rozbudzę. W ręku waszej miłości mój los, moja męka, moje zbawienie, bo jeśli wasza miłość nie pojedzie, to wolej by mnie ziemia pożarła albo żywy ogień spalił!” Tak to on ciebie miłuje. Strach po prostu myśleć! A żebyś go widziała, jak wtedy wyglądał, zlękłabyś się!", + "118495": "— Nie, ja się go nie boję! — odrzekła Ewka.", + "118496": "I poczęła całować po ręku Basię.", + "118497": "— Jedź z nami, jedź z nami! — powtarzała w uniesieniu. — Jedź z nami! Ty jedna możesz nas poratować, ty jedna nie będziesz się bała powiedzieć ojcu, ty jedna coś wskórać możesz! Jedź z nami! Do nóg panu Wołodyjowskiemu upadnę, żeby ci dał pozwoleństwo. Bez ciebie ojciec z Azją z nożami do siebie skoczą! Jedź z nami, jedź z nami!", + "118498": "I to mówiąc obsunęła się do kolan Basinych i poczęła je z płaczem obejmować.", + "118499": "— Da Bóg, pojadę! — odrzekła Basia. — Michałowi wszystko przedstawię i molestować go nie przestanę. Bezpiecznie teraz choć samej jechać, a cóż dopiero z taką strażą liczną. Może i Michał pojedzie, a nie, to on ma serce, zgodzi się. Zrazu zakrzyknie, ale niech się jeno zasmucę, zaraz zacznie koło mnie chodzić, a w oczy mi zaglądać i zgodzi się. Wolałabym, żeby i sam mógł jechać, bo mi okrutnie będzie bez niego tęskno, ale cóż robić i tak pojadę, by wam jakowąś ulgę przynieść… Toć tu już nie o zachcenie moje chodzi, ale o dolę was obojga. Michał ciebie lubi i Azję lubi — zgodzi się.", + "118500": "Azja zaś po owym widzeniu się z Basią poleciał do swojej izby tak pełen radości i otuchy, jakoby po ciężkiej chorobie nagle do zdrowia przyszedł i odżył. Przed chwilą bowiem wściekła rozpacz targała jego duszą. Oto właśnie tego ranka odebrał suchy i krótki list od pana Bogusza następującej treści:", + "118501": "„Mój kochany Azja! Zatrzymałem się w Kamieńcu i do Chreptiowa teraz nie przyjeżdżam, raz dlatego, że mnie fatygi zmogły, a po wtóre, że nie mam po co. W Jaworowie byłem. Pan hetman nie tylko że ci pozwolenia na piśmie nie daje i swoją powagą osłaniać twoich szalonych zamysłów nie myśli, ale surowie i pod utratą łaski przykazuje ci, abyś ich natychmiast poniechał. Ja się też zreflektowałem, że to wszystko, coś mi mówił, nic po tym, bo chrześcijańskiemu, politycznemu narodowi wdawać się w takie praktyki z pogaństwem grzech, a byłoby i wstydliwie wobec całego świata szlacheckie przywileje złodziejom, drapieżnikom i przelewcom niewinnej krwie nadawać. W czym się sam zmiarkuj i o hetmaństwie nie myśl, bo ci nie do tego, chociażeś Tuhaj-beja syn. A chceszli rychło łaskę hetmańską restaurować, to się swoją szarżą kontentuj, a szczególniej tamtę robotę z Kryczyńskim, Tworowskim, Adurowiczem i innymi przyspiesz, bo tym się najlepiej zasłużysz.", + "118502": "Konotatkę hetmańską, co masz czynić, posyłam ci z tym pismem, a panu Wołodyjowskiemu rozkazanie od buławy, aby ci wyjeżdżać i przyjeżdżać wraz z twoimi ludźmi nie było nigdy wzbronno. Na spotkanie owych rotmistrzów pewnie wyskoczyć musisz — a spiesz się — i donoś mi do Kamieńca pilnie, co tam na drugiej stronie słychać. Przy czym polecając cię opiece boskiej, pozostaję z nieodmienną życzliwością Marcin Bogusz z Zięblic, podstoli nowogrodzki”.", + "118503": "Młody Tatar, gdy odebrał ten list, wpadł w furię straszliwą: naprzód pismo starł w ręku na proch, potem kindżałem stół raz przy razie dziobał, wreszcie groził własnemu życiu i wiernemu Halimowi, który go na klęczkach błagał, aby nie przedsiębrał nic, zanim nie ochłonie z gniewu i desperacji. Bo też ów list był dla niego istotnie ciosem okrutnym. Gmachy, jakie wznosiła jego pycha i ambicja, zostały jakoby prochem wysadzone, zamysły zniszczone. Oto mógł zostać trzecim w Rzeczypospolitej hetmanem i poniekąd dzierżyć jej losy w ręku, a teraz ujrzał, że musi pozostać nieznanym oficerem, dla którego szczytem ambicji będzie indygenat. Oto w ognistej swej wyobraźni widywał co dzień tłumy bijące mu czołem, a teraz jemu wypadnie czołem bić przed innymi.", + "118504": "I na nic mu się to nie zdało, że był Tuhaj-bejowiczem, że krew władnych wojowników płynęła w jego żyłach, że wielkie myśli zrodził w duszy — na nic! — wszystko na nic! Będzie żył zapoznany i umrze w jakiejś odległej fortalicji zapomniany. Jedno słowo pokruszyło mu skrzydła, jedno „nie!” sprawiło, że odtąd nie będzie mu wolno szybować jako orłom pod niebem, jeno musi pełzać jako robak po ziemi.", + "118505": "Lecz to wszystko jeszcze jest niczym w porównaniu do szczęścia, jakie utracił. Ta, za której posiadanie oddałby krew i wieczność, ta, dla której płonął jak ogień, którą umiłował oczyma, sercem, duszą, krwią — nie będzie już nigdy jego. Ten list odbierał mu ją tak samo jak i hetmańską buławę. Bo mógł Chmielnicki porwać Czaplińską, mógł równie potężny Azja, Azja-hetman, porwać cudzą żonę i obronić, choćby nawet przeciw całej Rzeczypospolitej, ale jakim sposobem wydrze ją Azja, porucznik lipkowski pod komendą jej męża służący?…", + "118506": "Gdy o tym myślał, świat czerniał mu w oczach, stawał się pusty, posępny. I nie wiedział Tuhaj-bejowicz, zali nie lepiej będzie mu umrzeć niż żyć bez racji do życia, bez szczęścia, bez nadziei, bez ukochanej niewiasty? Przygniotło go to tym straszniej, że się takiego ciosu nie spodziewał, owszem, biorąc poprzednio pod uwagę stan Rzeczypospolitej, groźbę przyszłej wojny, słabość wojsk hetmańskich i korzyści, jakie by z jego zamysłów mogła odnieść Rzeczpospolita, z każdym dniem utwierdzał się w przekonaniu, że hetman na te zamysły się zgodzi. Tymczasem rozwiały się nadzieje jak mgła pod wichrem. Co mu zostawało? Wyrzec się sławy, wielkości, szczęścia. Ale on nie był do tego zdolny. W pierwszej chwili porwał go szał gniewu i rozpaczy. Ogień począł mu chodzić po kościach i palić go boleśnie, więc wył i zgrzytał, a równie ogniste i mściwe myśli przelatywały mu przez głowę. Chciał zemsty nad Rzecząpospolitą, hetmanem, Wołodyjowskim, nad Basią nawet. Chciał podnieść swych Lipków, wyciąć w pień załogę, wszystkich oficerów, cały Chreptiów, zabić Wołodyjowskiego, a Baśkę porwać i ujść z nią za multański brzeg, a potem hen, na Dobrudzę i dalej, choćby do samego Carogrodu, choćby w azjatyckie pustynie.", + "118507": "Lecz wierny Halim czuwał nad nim, a i on sam ochłonąwszy z pierwszej furii i rozpaczy uznał całe niepodobieństwo tych zamysłów.", + "118508": "Azja i w tym jeszcze podobny był do Chmielnickiego, że jak w Chmielnickim tak i w nim mieszkał zarazem lew i wąż. Uderzy z wiernymi Lipkami na Chreptiów — i cóż stąd? Zali czujny jak żuraw Wołodyjowski da się zejść niespodzianie, a choćby i tak, zali da się pokonać ten przesławny zagończyk, mając zwłaszcza większą liczbę i lepszych żołnierzy pod ręką? Wreszcie, gdyby go Azja nawet pokonał, co potem uczyni? Pójdzie w dół rzeki, hen ku Jahorlikowi, to po drodze musi zetrzeć komendy w Mohilowie, Jampolu i Raszkowie. Przejdzie na multański brzeg, tam perkułaby, przyjaciele Wołodyjowskiego i sam Habareskul, pasza chocimski, jego druh zaklęty. Pójdzie ku Doroszowi, tam pod Bracławiem komendy polskie, a w stepie zimą nawet pełno podjazdów. Wobec tego wszystkiego uczuł Tuhaj-bejowicz swoją bezsilność i złowroga dusza jego, wyrzuciwszy naprzód płomienie, pogrążyła się w głuchej rozpaczy, jak ranny dziki zwierz pogrąża się w ciemnej pieczarze skalnej — i pozostała cichą.", + "118509": "I jako ból nadmierny sam siebie zabija i w odrętwieniu znika, tak i on zdrętwiał wreszcie. Wtedy to właśnie dano mu znać, że pani komendantowa życzy sobie z nim mówić.", + "118510": "Halim nie poznał Azji, gdy ów wrócił z tej rozmowy. Odrętwiałość znikła z twarzy Tatara, oczy grały mu jak u dzikiego zdebia, twarz była blasków pełna, a białe kły połyskiwały mu spod wąsa — i w dzikiej swej urodzie zupełnie był podobny do strasznego Tuhaj-beja.", + "118511": "— Panie mój — spytał Halim — jakim sposobem Bóg pocieszył duszę twoją?", + "118512": "A Azja na to:", + "118513": "— Halim! Po ciemnej nocy Bóg dzień na ziemi czyni i słońcu z morza wstawać każe. Halim! — tu chwycił starego Tatara za ramiona — za miesiąc ona będzie moja na wieki!", + "118514": "I taki blask szedł od jego czarniawej twarzy, że stał się piękny, a Halim począł mu pokłony wybijać.", + "118515": "— Synu Tuhaj-beja, tyś wielki, potężny i złość niewiernych nie zmoże cię!", + "118516": "— Słuchaj! — rzekł Azja.", + "118517": "— Słucham, synu Tuhaj-beja!", + "118518": "— Pojedziem nad morze sine, gdzie śniegi jeno na górach leżą, a jeśli wrócim kiedy w te strony, to na czele czambułów, jako piasek nadmorski, jako liście w tych puszczach nieprzeliczonych — miecz a ogień niosąc. Ty, Halim, synu Kurdłukowy, dziś jeszcze ruszysz w drogę. Znajdziesz Kryczyńskiego i powiesz mu, aby pod Raszków z tamtej strony ze swoim ściahem podemknął. A Adurowicz, Morawski, Aleksandrowicz, Grocholski, Tworowski i który żyw z Lipków i Czeremisów niech mi także ze ścianami pod wojska podejdą. A czambułom, co przy Doroszu na zimownikach są, niech dadzą znać, aby od strony Humania wielki niepokój nagle uczyniły, by wyszły lackie komendy z Mohilowa, Jampola i Raszkowa i poszły w step daleki. Niech na tej drodze, którą ja ruszę, wojsk nie będzie, to wówczas, gdy z Raszkowa wyjadę, jeno popioły i zgliszcza po mnie zostaną!", + "118519": "— Boże ci dopomóż, panie! — odrzekł Halim.", + "118520": "I począł bić pokłony, a Tuhaj-bejowicz pochylił się nad nim i powtórzył jeszcze kilkakroć:", + "118521": "— Gońców rozsyłaj, gońców rozsyłaj, bo miesiąc czasu tylko zostaje.", + "118522": "Po czym odprawił Halima i pozostawszy sam, modlić się począł, bo miał piersi przepełnione szczęściem i wdzięcznością dla Boga.", + "118523": "A modląc się spoglądał mimo woli przez okno na swych Lipków, którzy właśnie wyprowadzali konie, by je napoić przy studniach. Majdan zaczernił się od tego tłumu. Lipkowie, śpiewając z cicha monotonne swe pieśni, poczęli ciągnąć skrzypiące żurawie i wychlustywać wodę w koryta. Para wychodziła dwoma słupami z nozdrzy każdego konia i przesłaniała nieco obraz.", + "118524": "Nagle z głównego budynku wyszedł pan Wołodyjowski przybrany w kożuch i jałowicze buty, a zbliżywszy się do Lipków począł coś mówić. Oni zaś słuchali go prostując się i zdejmując, przeciw wschodniemu obyczajowi, z głów kapuzy. Na jego widok Azja przestał się modlić i pomruknął:", + "118525": "— Sokół ty jesteś, ale nie dolecisz tam, gdzie ja dolecę, i pozostaniesz sam w Chreptiowie, w żałości i zgryzocie!", + "118526": "Pan Wołodyjowski, rozmówiwszy się z żołnierzami, zawrócił do izby i na majdanie na nowo rozległy się śpiewy Lipków, parskanie koni i skrzyp żałosny a przeraźliwy studziennych żurawi.", + "118527": "Rozdział XXXVI", + "118528": "Mały rycerz, zgodnie z przewidywaniem Basi, zakrzyknął zrazu, gdy się o jej zamiarach dowiedział, że nigdy się na nie nie zgodzi, bo sam jechać nie może, a bez siebie jej nie puści, lecz wówczas zaczęły się ze wszystkich stron prośby i nalegania, które wkrótce zachwiać miały jego postanowieniem.", + "118529": "Basia nalegała wprawdzie mniej, niż się spodziewał, bo jej się bardzo chciało z mężem jechać, a bez niego wyprawa straciła dla niej część powabu, lecz Ewka klękała przed nim i całując go po rękach, zaklinała na jego afekt dla Basi, by pozwolił.", + "118530": "— Nikt inny do mego ojca nie odważy się przystąpić — mówiła mu — i takową rzecz oznajmić: ni ja, ni Azja, ni nawet mój brat; jedna pani Basia może to uczynić, bo on jej niczego nie odmówi!", + "118531": "Na to Wołodyjowski:", + "118532": "— Baśce się w swaty nie bawić! A oprócz tego, przecie wracać musicie tędy, niechże to za waszym powrotem uczyni.", + "118533": "Ewka odpowiedziała płaczem. Bóg wie, co się do powrotu stanie, i jest nawet pewna, że zamrze ze strapienia; ale dla takiej sieroty, nad którą nikt nie ma miłosierdzia, tak będzie najlepiej.", + "118534": "Mały rycerz posiadał niezmiernie czułe serce, więc poczynał wąsikami ruszać i po izbie chodzić. Żywnie nie chciało mu się ze swoją Baśką rozłączać choćby na jeden dzień, a cóż dopiero na parę tygodni.", + "118535": "Jednakże widocznie bardzo go owe prośby poruszały, bo w parę dni po tych szturmach ozwał się któregoś wieczora:", + "118536": "— Żebym mógł razem jechać, nie mówię! Ale nie może to być, bo mnie tu służba trzyma!", + "118537": "Basia skoczyła do niego i przyłożywszy różane swe usta do jego policzka, poczęła powtarzać:", + "118538": "— Jedź, Michałku, jedź, jedź!", + "118539": "— Żadną miarą nie może być! — odrzekł stanowczo Wołodyjowski.", + "118540": "I znów upłynęło dni parę. Przez ten czas radził się mały rycerz pana Zagłoby, co mu czynić przystoi? Lecz ów rady odmówił.", + "118541": "— Jeśli nie ma innych przeszkód, jeno twój sentyment — rzekł — to co ja mam gadać? Sam postanów. Jużci pustka tu będzie po hajduczku. Żeby nie mój wiek i trudna droga, to i ja bym pojechał, bo bez niej nijak.", + "118542": "— A widzisz, wasze! Przeszkód istotnie nie ma: pora trochę mroźna, ot i wszystko; zresztą spokojnie i komendy wszędzie po drodze, tylko bez niej nijak.", + "118543": "— Tedy ci właśnie mówię: sam postanów!", + "118544": "Po tej rozmowie na nowo począł się pan Michał wahać i na dwoje rzecz rozważać. Ewki było mu żal. Zastanawiał się także nad tym, czy wypada samą dziewczynę wysyłać z Azją w tak długą drogę, a jeszcze więcej nad tym, czy godzi się życzliwym ludziom nie dopomóc, skoro zdarza się sposobność tak łatwa? O cóż bowiem chodziło? O wyjazd Basi na dwa lub trzy tygodnie. A choćby szło tylko o dogodzenie Basi, by mogła widzieć Mohilów, Jampol i Raszków, to i czemu by jej nie dogodzić? Azja czy tak, czy owak musi iść ze swoją chorągwią do Raszkowa, będzie więc ochrona wszelka, a nawet zbyteczna wobec zupełnego wyniszczenia zbójów i zimowego spokoju od ordy.", + "118545": "Chwiał się więc coraz bardziej mały rycerz, co spostrzegłszy niewiasty ponowiły nalegania: jedna przedstawiając tę wyprawę jako dobry uczynek i swój obowiązek, druga płacząc i lamentując. Pokłonił się wreszcie komendantowi i Tuhaj-bejowicz. Mówił, iż wie, że niegodzien takiej łaski, ale tyle przecie okazał i wierności, i przywiązania do obojga państwa Wołodyjowskich, że śmie o nią prosić. Wielkie on ma długi wdzięczności dla obojga, bo nie pozwolili nim poniewierać i wówczas, gdy jeszcze nie wiadomo było, że jest Tuhaj-bejowym synem. Nie zapomni nigdy, że pani komendantowa opatrywała jego rany i była mu nie tylko panią łaskawą, ale i jakoby matką. Dowody swej wdzięczności złożył on już w bitwie z Azbą-bejem, więc i w przyszłości, nie daj Bóg okazji, w potrzebie z radością nałoży za swą panią głową i ostatnią kroplę krwi wyleje.", + "118546": "Potem jął opowiadać o swej dawnej, nieszczęsnej, dla Ewki miłości. Nie żyć mu bez tej dziewki! Miłował ją przez całe lata rozłąki, chociaż bez jakiejkolwiek nadziei, i miłować jej nigdy nie przestanie. Ale między nim a starym panem Nowowiejskim jest dawna nienawiść i dawny stosunek sługi i pana rozdziela ich jakoby jarem szerokim. „Pani” jedna mogłaby ich zładzić, a jeśli i tego uczynić nie zdoła, zasłoni przynajmniej drogą dziewkę przed ojcowskim tyraństwem, przed zamknięciem i kańczugiem.", + "118547": "Wołodyjowski wolałby był może, żeby Baśka nie wdawała się w tę sprawę, ale że sam lubił ludziom dobrze czynić, więc się i sercu żony nie dziwił. Wszelako nie odpowiedział jeszcze Azji zgodą, oparł się nawet nowym łzom Ewki, tylko w kancelarii się zamykał i rozmyślał.", + "118548": "Aż wreszcie pewnego dnia wyszedł na wieczerzę z pogodną twarzą i po wieczerzy spytał nagle Tuhaj-bejowicza:", + "118549": "— Azja, a kiedy ci termin ruszać?—", + "118550": "— Za tydzień, wasza wielmożność! — odrzekł niespokojnie Tatar. — Halim musiał już tam pokończyć układy z Kryczyńskim.", + "118551": "— Każże i wielkie sanie wymościć, bo dwie białogłowy powieziesz do Raszkowa.", + "118552": "Usłyszawszy to Basia poczęła w ręce klaskać i obces do męża. Za nią skoczyła Ewka; za nią schylił się do jego kolan z szalonym wybuchem radości i Azja, aż mały rycerz musiał im się opędzać.", + "118553": "— Dajcie spokój! — mówił. — Cóż znowu! Jak można ludziom pomóc, to i ciężko nie pomóc, chyba by kto całkiem był zatwardziały; ja zaś przecie nie żaden tirannus. Ty oto, Baśka, wracaj, kochanie, prędko, a ty, Azja, opiekuj się nią szczerze, tym mi najlepiej podziękujecie. No, no! Dajcie spokój!", + "118554": "Tu począł wąsikami mocno ruszać, po czym rzekł już weselej dla dodania sobie fantazji:", + "118555": "— Najgorsze te babskie śluzy. Jak jeno śluzy obaczę, zaraz nic po mnie! A ty, Azja, masz dziękować nie tylko mnie i mojej żonie, ale i tej oto panience, która tu za mną jako cień chodziła, żałość swoją ciągle przed moje oczy wystawując. Musisz jej za takowy afekt zapłacić!", + "118556": "— Zapłacę, zapłacę! — odrzekł dziwnym głosem Tuhaj-bejowicz i porwawszy ręce Ewki, począł je całować tak gwałtownie, iż można by myśleć, że je chciał raczej pokąsać.", + "118557": "— Michale! — zawołał nagle Zagłoba ukazując na Basię. — Co my tu będziem robić bez tego kociaka?", + "118558": "— Ano, ciężko będzie! — odrzekł mały rycerz. — Dalibóg, ciężko!", + "118559": "Po czym dodał ciszej:", + "118560": "— Ale może Pan Bóg dobry uczynek później pobłogosławi… rozumiesz waść?…", + "118561": "Tymczasem „kociak” wsunął między nich swą ciekawą, jasną główkę.", + "118562": "— Co powiadacie?…", + "118563": "— I… nic! — odrzekł Zagłoba. — Mówimy, że na wiosnę bociany pewnie przylecą…", + "118564": "Baśka poczęła się ocierać twarzyczką o twarz męża, jak kot prawdziwy.", + "118565": "— Michałku! Ja tam nie będę długo siedziała — rzekła z cicha.", + "118566": "I po tej rozmowie zaczęły się znów narady kilka dni trwające, ale już nad podróżą.", + "118567": "Pan Michał sam wszystkiego doglądał, sanie kazał ładzić przy sobie i wymościć je skórami uszczwanych jesienią liszek. Pan Zagłoba tuzłuczki własne znosił, by było czym w drodze nogi przykryć. Miały pójść wozy z pościelą i żywnością; miał pójść i dzianecik Basi, aby w miejscach zatoczystych i niebezpiecznych mogła się na niego z sani przesiąść, bo szczególniej bał się pan Michał zjazdu do Mohilowa, do którego się istotnie na złamanie karku zjeżdżało.", + "118568": "Jakkolwiek nie było najmniejszego prawdopodobieństwa jakiegoś napadu, przykazał mały rycerz Azji wszelkie ostrożności zachować, kilkunastu ludzi na parę stai naprzód zawsze wysyłać i na noclegi nie stawać nigdzie po drodze, jeno tam, gdzie są komendy; wyjeżdżać skoro świt, stawać przed nocą, a w drodze nie marudzić. Tak dalece o wszystkim myślał mały rycerz, że własną ręką nabił króciczki do olster przy Basinej kulbace.", + "118569": "Nadeszła na koniec chwila wyjazdu. Jeszcze ciemno było, gdy dwieście koni Lipków stanęło w pogotowiu na majdanie. W głównej izbie komendanckiego domu panował już także ruch. Na kominach buzowały się jasnym płomieniem smolne szczapy. Wszyscy oficerowie: więc mały rycerz i pan Zagłoba, i pan Muszalski, i pan Nienaszyniec, i pan Hromyka, i pan Motowidło, a z nimi towarzysze spod górnych chorągwi zebrali się na pożegnanie. Baśka i Ewka, ciepłe jeszcze i zarumienione od snu, piły winną polewkę na drogę.", + "118570": "Wołodyjowski siedział obok żony obejmując ją wpół; Zagłoba sam nalewał polewkę powtarzając za każdym dolaniem: „Jeszcze, bo mrozik!”, i Basia, i Ewka ubrane były po męsku, bo tak zwykle podróżowały na kresach niewiasty; Basia była przy szabelce; szubkę na sobie miała żbiczą, łasicami bramowaną; gronostajowy z uszami kołpaczek; hajdawerki bardzo obszerne, kształt spódnicy czyniące, i buty do kolan, miękkie, podszyte wyporkami. Na to wszystko miały pójść jeszcze ciepłe delijki i szuby z kapturami do osłonięcia twarzy. Tymczasem jednak twarz ta była jeszcze odsłonięta i dziwili się, jako zwykle, jej urodzie żołnierze; inni zaś spoglądali łakomie na Ewkę, która miała usta wilgotne, jakby do pocałunku złożone; inni wreszcie nie wiedzieli, na którą patrzeć, i tych aż ciągoty brały po końcach izby, tak im obie były ponętne, a szeptali zaś jeden drugiemu w ucho:", + "118571": "— Ciężko człeku żyć na takim odludziu. Szczęsny komendant! szczęsny Azja… Uch!…", + "118572": "Ogień na kominach trzaskał wesoło, a po zapłociach poczęło się pianie kurów. Z wolna wstawał dzień, dość mroźny i pogodny. Pokryte grubym śniegiem dachy szop i kwater żołnierskich stały się jasnoróżowe.", + "118573": "Z majdanu dochodziło parskanie koni i skrzyp chodzących pieszo żołnierzy z chorągwi towarzyskich, a również dragońskich, którzy zebrali się z szop i karczem, by pożegnać Basię i Lipków.", + "118574": "Na koniec Wołodyjowski rzekł:", + "118575": "— Czas!", + "118576": "Usłyszawszy to Baśka porwała się z miejsca i padła w ramiona mężowskie. On przycisnął usta swoje do jej ust, potem tuląc ją ze wszystkich sił do piersi, całował jej oczy i czoło, i znów usta. Długa była ta chwila, bo kochali się oboje niezmiernie.", + "118577": "Po małym rycerzu przyszła kolej na pana Zagłobę, następnie inni oficerowie przystępowali do całowania Basinej ręki, a ona powtarzała co chwila swoim dźwięcznym jak srebro, dziecinnym głosikiem:", + "118578": "— Ostawajcie, waćpanowie, w zdrowiu! Ostawajcie w zdrowiu!…", + "118579": "I obie z Ewką poszły przywdziać delijki z otworami na ręce zamiast rękawów, na to kapturzaste szuby, aż całkiem znikły w tych ubiorach. Otworzono im szeroko drzwi, przez które wpadła zaraz para mroźna — i całe zgromadzenie znalazło się na majdanie.", + "118580": "Na świecie czyniło się coraz widniej od śniegu i zorzy. Szadź obfita osiadła na szerści lipkowskich bachmatów i na kożuchach żołnierzy, tak iż zdało się, że cała chorągiew biało jest przybrana i na białych koniach siedzi.", + "118581": "Baśka z Ewką wsiadły do wymoszczonych skórami sani. Dragoni i pocztowi z towarzyskich chorągwi zakrzyknęli na szczęsną drogę odjeżdżającym.", + "118582": "Na ów odgłos liczne stada wron i kruków, które sroga zima przygnała w pobliże zabudowań ludzkich, zerwały się z dachów i z wielkim krakaniem poczęły krążyć w różanym powietrzu.", + "118583": "Mały rycerz pochylił się nad saniami i pogrążył twarz w kapturek okrywający głowę żony.", + "118584": "Długa była ta chwila — wreszcie oderwał się od Basi i czyniąc znak krzyża ręką, zawołał:", + "118585": "— W imię boże!", + "118586": "Wówczas Azja podniósł się w strzemionach. Dzika twarz jego promieniała od radości i zorzy. Machnął buzdyganem, aż burka podniosła mu się w kształcie skrzydeł drapieżnego ptaka, i krzyknął przeraźliwym głosem:", + "118587": "— Rusza-a-a-aj!", + "118588": "Zaskrzypiały w śniegu kopyta. Par obficiej wyszedł z nozdrzy końskich. Pierwsze szeregi Lipków ruszyły z wolna; za nimi drugie, trzecie, czwarte — za nimi sanie, za nimi następne szeregi — i cały oddział począł oddalać się po pochyłym majdanie ku wrotom.", + "118589": "Mały rycerz żegnał ich krzyżem świętym, wreszcie, gdy sanie minęły już bramę, złożył ręce przy ustach i zawołał:", + "118590": "— Bywaj zdrowa, Baśka!", + "118591": "Ale odpowiedziały mu tylko głosy piszczałek i wielkie krakanie czarnego ptactwa.", + "118592": "Rozdział XXXVII", + "118593": "Oddział Czeremisów kilkanaście koni liczący szedł w mili naprzód, by drogę opatrywać i komendantów o przejeździe pani Wołodyjowskiej uprzedzać, aby kwatery wszędy mieli gotowe. Za owym oddziałem postępowała główna siła Lipków, za nią sanie z Basią i Ewką, drugie z usługą niewieścią i znów pomniejszy oddział zamykający pochód. Droga była dość ciężka z powodu zasp śnieżnych. Bory sosnowe, nie tracąc na zimę swego iglastego poszycia, mniej przepuszczają śniegów na podłoże, lecz puszcza ciągnąca się wzdłuż Dniestrowego brzegu, złożona po największej części z dębów i innych drzew liściastych, obnażona teraz ze swego przyrodzonego sklepienia, zasypana była do pół pni. Śnieg zapełnił również co węższe jary; miejscami wznosił się na kształt fal morskich, których spiętrzone czuby zwieszały się tak, jakby miały runąć za chwilę i spłynąć się z ogólną białą powierzchnią. W czasie przejazdu trudnych jarów i na pochyłościach Lipkowie podtrzymywali sanie powrozami; tylko na wysokich równinach, na których wiatry wygładziły skorupę śnieżną, jechali szybko śladem tej karawany, która wraz z Nawiraghem i dwoma uczonymi Anardratami wyruszyła przedtem z Chreptiowa.", + "118594": "Droga była ciężka, nie tak jednakże, jak czasem bywała w tych puszczańskich, pełnych rozpadlin, rzek, strumieni i jarów krainach, więc się cieszyli, że nim zapadnie noc głęboka, potrafią zdążyć do przepaścistego jaru, na dnie którego leżał Mohilów. Przy tym zanosiło się na długą pogodę. Po rumianej zorzy wstało słońce i wnet w jego promieniach rozbłysły jary, równie i puszcza. Gałęzie drzew zdawały się skrami oblepione; skry lśniły na śniegu, aż oczy bolały od blasków. Z wysokich miejsc przez polany, jakby przez okna puszczy, wzrok leciał aż hen! ku Multanom, i gubił się na białym i sinawym a zalanym słońcem widnokręgu.", + "118595": "Powietrze było suche, raźne. W taką pogodę ludzie, zarówno jak i zwierzęta, czują krzepkość i zdrowie; toteż konie parskały okrutnie po szeregach, wyrzucając z nozdrzy kłęby pary, a Lipkowie, choć mróz szczypał ich po nogach tak, że podkurczali je ustawicznie pod chałaty, śpiewali wesoło pieśni.", + "118596": "Słońce weszło wreszcie na sam szczyt niebieskiego namiotu i jęło nieco przygrzewać. Basi i Ewce aż zbyt ciepło było pod skórami w saniach, więc rozluźniwszy wiązania na głowach i odsunąwszy kaptury, ukazały na świat swoje różowe twarze i poczęły się rozglądać: Baśka po okolicy, a Ewka za Azją, którego przy saniach nie było. Jechał on w przodzie z tym oddziałkiem Czeremisów, któren rozpatrywał drogę, a w potrzebie rozgarniał śniegi. Ewka zaczęła się nawet chmurzyć z tego powodu, lecz pani Wołodyjowska, znająca na wylot służbę wojskową, rzekła jej na pociechę:", + "118597": "— Tacy oni wszyscy. Kiedy służba, to służba! Michalisko moje też ani na mnie spojrzy, kiedy funkcja wojskowa przyjdzie. I źle, żeby było inaczej, bo jeśli żołnierza kochać, to dobrego.", + "118598": "— Ale na popasie on będzie z nami? — pytała Ewka.", + "118599": "— Patrz, żebyś go nie miała nadto. Zakonotowałaś, jaki był radosny, gdy wyjeżdżał. Aż od niego łuna biła.", + "118600": "— Widziałam! Bardzo był radosny!", + "118601": "— A co dopiero będzie, kiedy pozwoleństwo od pana Nowowiejskiego otrzyma!", + "118602": "— Oj! Co mnie jeszcze czeka! Dziej się wola boża! Chociaż serce zamiera we mnie, gdy o ojcu pomyślę. Nuż zakrzyknie, nuż się zatnie i pozwoleństwa odmówi? Będę się miała potem z pyszna, gdy do domu wrócim.", + "118603": "— Wiesz, Ewka, co ja myślę?", + "118604": "— A co?", + "118605": "— Bo to z Azją nie ma żartów! Brat twój mógłby się siłą sprzeciwić, ale ojciec twój komendy nie ma. Otóż ja myślę, że jeśli od razu się zatnie, to cię Azja i tak weźmie.", + "118606": "— Jakże to?", + "118607": "— Ot, po prostu, porwie cię. Mówią, że z nim nie ma żartów… Tuhaj-bejowa krew… Weźmiecie ślub u pierwszego księdza po drodze… Gdzie indziej to trzeba zapowiedzi, metryk, pozwoleństwa, ale tu dzikie strony, tu wszystko trocha po tatarsku…", + "118608": "Rozjaśniła się twarz Ewki.", + "118609": "— Tego się boję! Azja gotów na wszystko, tego się boję! — rzekła.", + "118610": "A Baśka, zwróciwszy głowę, popatrzyła na nią bystrzej i nagle wybuchła swym dźwięcznym, dziecinnym śmiechem.", + "118611": "— Tak ty się tego boisz jako właśnie mysz słoninki! O! Znają cię!", + "118612": "Ewka, zarumieniona od chłodnego powietrza, zarumieniła się jeszcze bardziej i odrzekła:", + "118613": "— Przekleństwa ojcowskiego bym się bała, a wiem, że Azja gotów na nic nie zważać.", + "118614": "— Bądź dobrej myśli — rzekła jej na to Basia. — Prócz mnie masz brata do pomocy. Prawdziwe amory zawsze postawią na swoim. Powiedział mi to pan Zagłoba wtedy jeszcze, kiedy Michałowi ani się śniło o mnie.", + "118615": "I rozgadawszy się poczęły na wyścigi mówić, jedna o Azji, druga o swoim Michale. Tak upłynęło parę godzin, póki karawana nie zatrzymała się na pierwszy krótki popas w Jaryszowie. Z miasteczka, zawsze dość nędznego, została po inkursji chłopskiej jedna tylko karczma, którą odrestaurowano od czasu, jak częste przechody żołnierskie zysk poczęły obiecywać pewny.", + "118616": "Basia i Ewka znalazły w niej przejezdnego kupca ormiańskiego, rodem z Mohilowa, któren wiózł safiany do Kamieńca.", + "118617": "Azja chciał go wyrzucić na dwór wraz z Wołochami i Tatarami, którzy mu towarzyszli, lecz niewiasty pozwoliły mu pozostać i tylko sama straż musiała się usunąć. Kupiec dowiedziawszy się, że podróżna pani jest panią Wołodyjowską, począł bić jej czołem i pod niebiosa męża jej wysławiać, czego słuchała z radością wielką.", + "118618": "Na koniec poszedł do wiuków i wróciwszy ofiarował jej czuhub osobliwszych bakalii i małe puzderko pełne wonnej driakwi tureckiej, wielce przeciw różnym chorobom pomocnej.", + "118619": "— To ja przez wdzięczność składam — mówił. — Już my tu wcale przedtem z Mohilowa nie śmieli głowy wychylić, tak Azba-bej grasował i tylu zbójów we wszystkich jarach i po tamtej stronie w odojach siedziało, a teraz droga bezpieczna i targ bezpieczny. Teraz my znowu jeździm. Niech Bóg pomnoży dni chreptiowskiego komendanta, a każdy dzień uczyni tak długim, aby wystarczył na drogę z Mohilowa do Kamieńca, a każdą godzinę dnia niech także tak przydłuży, by się dniem wydawała. Nasz komendant, pan pisarz polny, woli w Warszawie siedzieć, a pan komendant chreptiowski sam czuwał i zbójów wymiótł tak, iż teraz milsza im śmierć od Dniestru.", + "118620": "— To pana Rzewuskiego nie ma w Mohilowie? — pytała Basia.", + "118621": "— On tylko wojsko przyprowadził i nie wiem, czyli trzy dni sam bawił. Niech wasza wielmożność pozwoli, tu jest suchy winograd w tym czuhubie, a z tego brzegu takowy owoc, którego i w Turcji nie ma, jeno z Azji z daleka przychodzi, a tam na palmach rośnie… Pana pisarza nie ma, a teraz i jazdy wcale nie ma, bo ku Bracławiu wczoraj nagle poszła… I tu są daktyle, aby obum waszym wielmożnościom były na zdrowie… Został tylko pan Gorzeński z piechotą, a jazda wszystka wyszła…", + "118622": "— Dziwno mi to, że jazda wszystka wyszła — rzekła Basia spoglądając pytającym wzrokiem na Azję.", + "118623": "— Poszła, by się konie nie odstały — odpowiedział Tuhaj-bejowicz. — Teraz spokojnie!", + "118624": "— W mieście mówili, że Dorosz się ruszył niespodzianie — rzekł kupiec.", + "118625": "Azja roześmiał się.", + "118626": "— A czym będzie konie pasł, śniegiem? — rzekł do Basi.", + "118627": "— Pan Gorzeński najlepiej wasze wielmożności objaśni — dodał kupiec.", + "118628": "— Ja też myślę, że to nic — odrzekła po chwili namysłu Basia. — Bo żeby co było, to by mój mąż najpierwszy wiedział.", + "118629": "— Nieodmiennie w Chreptiowie najpierw byłaby wiadomość — rzekł Azja. — Niech się wasza miłość nie boi.", + "118630": "Basia podniosła swą jasną twarz ku Tatarowi i poruszyła nozdrzami.", + "118631": "— Ja się boję! To wyborne! Co waćpanu w głowie? Słyszysz, Ewka, ja mam się bać!", + "118632": "Ewka nie od razu mogła odpowiedzieć, bo będąc z natury dość łakomą i lubiąc nad miarę słodycze usta miała pełne daktylów, co zresztą nie przeszkadzało jej wpatrywać się chciwie w Azję, więc dopiero przełknąwszy je odrzekła:", + "118633": "— Przy takim oficyjerze i ja się nic nie boję!", + "118634": "Po czym spojrzała czule i znacząco w oczy Tuhaj-bejowicza, lecz od czasu, jak mu zaczęła być przeszkodą, miał tylko dla niej tajony wstręt i gniew, więc zachowując nieruchomą postawę odrzekł ze spuszczonymi oczyma:", + "118635": "— W Raszkowie się pokaże, czylim na ufność zasłużył!", + "118636": "I było w jego głosie coś niemal groźnego. Ale obie niewiasty tak już były przyzwyczajone do tego, że młody Lipek we wszystkim, co mówi i czyni, zupełnie odróżnia się od innych, że nie zwróciło to ich uwagi. Zresztą Azja począł zaraz nalegać, by jechano dalej, bo przed Mohilowem były góry wielce strome i do przebycia trudne, które należało przebyć za dnia.", + "118637": "Niebawem ruszono dalej.", + "118638": "Jechali bardzo szybko aż do owych gór. Tam Basia chciała przesiadać się na koń, lecz z namowy Tuhaj-bejowicza została dla towarzystwa Ewki w saniach, które wzięto na arkany i z największymi ostrożnościami spuszczano z pochyłości.", + "118639": "Azja przez cały ten czas szedł pieszo przy saniach, lecz nie rozmawiał prawie wcale ni z Basią, ni z Ewką, cały zajęty ich bezpieczeństwem i w ogóle komendą. Słońce zaszło jednakże, nim zdołali przebyć góry, ale wówczas oddział Czeremisów, idący w przodku, począł rozniecać ognie wzdłuż przetartej drogi. Przy każdym ognisku zostawał jeden Czeremis, który ustawicznie dorzucał w płomień suchych gałęzi. Posuwali się tedy wśród czerwonych ogni i stojących przy nich dzikich postaci. Za tymi postaciami widać było w mroku nocnym i w półświetle płomienia groźne urwiska o niepewnych, strasznych zarysach.", + "118640": "Wszystko to było nowe, ciekawe, wszystko miało pozór jakowejś niebezpiecznej i tajemniczej ekspedycji, dlatego dusza Basina była w siódmym niebie, a serce wzbierało wdzięcznością i dla męża, że na wyprawę do nieznanych krain pozwolił, i dla Azji, że tę wyprawę tak wieść umiał. Teraz dopiero zrozumiała Basia, co to są pochody żołnierskie, o trudnościach których tyle się nasłuchała od wojskowych, co drogi przepaściste a zawrotne. Ogarnęła ją też szalona wesołość. Byłaby z pewnością przesiadła się na dzianeta, gdyby nie to, że siedząc koło Ewki, mogła z nią rozmawiać i straszyć ją. Więc gdy w zawrocistych wąwozach idące w przodzie oddziały nikły z oczu i poczynały się obwoływać dzikimi głosami, których przytłumione echo rozbrzmiewało wśród wiszarów, Baśka zwracała się do Ewki i chwytając jej ręce mówiła:", + "118641": "— Oho! Lewensy z odojów albo orda!", + "118642": "Lecz Ewka, co wspomniała na Azję, syna Tuhaj-bejowego, to uspokajała się natychmiast.", + "118643": "— Jego i lewensy, i ordy szanują i boją się go! — odpowiadała.", + "118644": "A później pochylając się do ucha Baśki:", + "118645": "— Choćby do Białogrodu, choćby do Krymu, byle z nim!…", + "118646": "Księżyc wypłynął już wysoko na niebo, gdy wyjeżdżali z gór. Wówczas ujrzeli hen, w dole, jakoby na dnie niezgłębionej przepaści, kupę światełek.", + "118647": "— Mohilów pod nogami — ozwał się jakiś głos za Basią i Ewką.", + "118648": "Obejrzały się: był to Azja stojący z tyłu sani.", + "118649": "— To tak na dnie jaru ów gród leży? — pytała Basia.", + "118650": "— Tak jest. Góry całkiem go od zimnych podmuchów zasłaniają — mówił wsunąwszy głowę między ich głowy — niech wasza miłość zauważy, że tu i aura inna: zaraz cieplej i zaciszniej. Wiosna też tu o dziesięć dni wcześniej przychodzi niż z tamtej strony gór i drzewa prędzej liści dostają. To szare, co na pochyłościach widać, to winograd, jeno teraz jeszcze pod śniegiem.", + "118651": "Śnieg leżał wszędy, ale istotnie było tu i cieplej, i zaciszniej.", + "118652": "W miarę jak spuszczali się z wolna ku dołowi, jedne światła pokazywały się za drugimi i było ich coraz więcej.", + "118653": "— Zacne jakieś miasto i dosyć ogromne — rzekła Ewka.", + "118654": "— Bo go Tatarzy czasu inkursji chłopskiej nie spalili, gdyż tu wojska kozackie zimowały, a Lachów tu prawie nigdy nie było.", + "118655": "— Któż tu żywie?", + "118656": "— Żywią Tatarzy, którzy swój minarecik drewniany mają, bo w Rzeczypospolitej wolno każdemu swoją wiarę wyznawać. Żywią Wołosi, Ormianie i Grecy.", + "118657": "— Greków raz w Kamieńcu widziałam — rzekła Basia — bo chociaż daleko oni mieszkają, ale za handlem wszędy trafią.", + "118658": "— Miasto też inaczej niż wszystkie inne stawiane — rzekł Azja. — Siła tu ludu różnego za handlem przychodzi. Ta osada, cośmy ją z dala na uboczu po drodze widzieli, zowie się Serby.", + "118659": "— Już wjeżdżamy — rzekła Basia.", + "118660": "Jakoż wjeżdżali. Dziwny zapach skór i kwasu uderzył zaraz na wstępie ich nozdrza. Był to zapach safianu, którego wyrobem trudnili się po trochu wszyscy mieszkańcy Mohilowa, a w szczególności Ormianie. Jak zapowiadał Azja, było to miasto zupełnie od innych różne. Domy, budowane modą azjatycką, miały okna przysłonięte gęstą drewnianą kratą; w wielu brakło zupełnie okien wychodzących na ulicę i tylko z podwórców wzbijał się blask ognisk. Ulice nie były brukowane, choć przecie kamienia w okolicy nie brakło. Gdzieniegdzie wznosiły się budowle dziwnego kształtu, o ścianach kratowych, przezroczystych. Były to suszarnie, w których świeży winograd zmieniał się na rodzynki. Zapach safianu napełniał całe miasto.", + "118661": "Pan Gorzeński, dowódca piechoty, uprzedzony przez Czeremisów o przybyciu pani komendantowej chreptiowskiej, wyjechał konno na jej spotkanie. Był to człowiek niemłody i zająkliwy a szepleniący, bo twarz miał z janczarki przestrzeloną, dlatego też, gdy począł, zacinając się co chwila, prawić o gwieździe: „która weszła na mohilowskie niebiosy” — Basia omal nie parsknęła śmiechem. Ale on podejmował ją, jak umiał najgościnniej. W fortalicji czekała wieczerza i nocleg arcywygodny, w puchach świeżych i czystych, u najbogatszych Ormian w sekwestr wziętych. Przy tym pan Gorzeński jąkał się wprawdzie, ale przed nocą opowiadał przy wieczerzy rzeczy tak ciekawe, że warto ich było posłuchać.", + "118662": "Według niego, jakiś niespokojny wiatr powiał naraz nagle a niespodziewanie od stepów. Przyszły posłuchy, że potężny czambuł ordy krymskiej stojący przy Doroszu ruszył nagle ku Hajsyniowi i w górę od tego miasta, z czambułem zaś poszło na kilka tysięcy kozackiej hassy. Prócz tego nadesłano ni stąd, ni zowąd wiele innych niepokojących wiadomości, pan Gorzeński nie przywiązywał jednak do nich wielkiej wiary.", + "118663": "— Bo zima jest — mówił — a od czasu jak Pan Bóg ten oto okrąg ziemski ufundował, Tatarzy ruszali się zawsze jeno na wiosnę, gdyż oni taborów nie mają i komunikiem chodzą, przeto spyży dla koni nigdy nie biorą i brać nie mogą. Wiemy to już wszyscy, że wojnę z potencją turecką mróz jeno na smyczy trzyma i że po pierwszych trawach będziem mieli gości, ale żeby teraz miało co być, nigdy temu nie uwierzę.", + "118664": "Basia czekała cierpliwie i długo, nim pan Gorzeński swoje wypowie, on zaś zacinał się poruszając co chwila ustami, jak gdyby coś jadł.", + "118665": "— Co wasza mość tedy o owym poruszeniu się ordy ku Hajsyniowi rozumiesz? — spytała wreszcie.", + "118666": "— Rozumiem, że tam, gdzie stali, musiały konie wszystką trawę spod śniegu wygrzebać, więc chcą w innym miejscu kosz założyć. Przy tym być może, że orda, stojąc w pobliżu Doroszowych, wadzi się z nimi: zawsze tak bywało. Niby to oni sprzymierzeńcy i wspólnie wojują, a niech tylko siehenie obok zatoczą, to się na pastwiskach i na bazarku zaraz biją.", + "118667": "— Pewnie tak jest — rzekł Azja.", + "118668": "— Bo i co jeszcze — mówił dalej pan Gorzeński — te wieści nie szły directe przez zagończyków, ale to chłopi je przywozili, to Tatarzy tutejsi poczynali gadać ni stąd, ni zowąd. Dopieroż trzy dni temu przywiózł pan Jakubowicz ze stepu języków, którzy je potwierdzili, i dlatego cała jazda zaraz wyszła.", + "118669": "— To wasza mość tylko z piechotą zostałeś? — pytał Azja.", + "118670": "— Pożal się Boże! Czterdziestu ludzi! Ledwie jest komu fortalicji ustrzec, i gdyby się ci tylko Tatarzy ruszyli, którzy tu w Mohilowie mieszkają, nie wiem, jako bym się obronił.", + "118671": "— Ale ci się przecie nie ruszą? — spytała Basia.", + "118672": "— Nie ruszą się, bo im nijak. Wielu z nich stale w Rzeczypospolitej zamieszkuje z żonami i dziećmi, i ci są nasi, a co jest obcych, to dla handlu tu siedzą, nie dla wojny. To dobry lud.", + "118673": "— Ja waszej mości pięćdziesiąt koni moich Lipków zostawię — rzekł Azja.", + "118674": "— Bóg zapłać! Wielce mi tym waszmość wygodzisz, bo będę miał kogo pod naszą jazdę po wiadomości wysyłać, ale możeszże zostawić?", + "118675": "— Mogę. Przyjdą do Raszkowa ściahy tych rotmistrzów, którzy swego czasu do sułtana przeszli, a teraz do posłuszeństwa Rzeczypospolitej chcą wrócić. Przyjdzie Kryczyński na pewno w trzysta koni, a może i Adurowicz, inni zaś później nadejdą. Nad wszystkimi ja mam z polecenia hetmańskiego objąć komendę i do wiosny cała dywizja się zbierze.", + "118676": "Pan Gorzeński skłonił się Azji. Znał on go z dawna, ale mniej cenił, jako człowieka niepewnego pochodzenia. Teraz jednak wiedział już, że to jest Tuhaj-bejowicz, bo wieść o tym pierwsza karawana przyniosła, ta, w której jechał Nawiragh; więc pan Gorzeński uczcił teraz w młodym Lipku krew wielkiego, choć nieprzyjaznego wojownika, a oprócz tego uczcił w nim i oficera, któremu hetman tak znaczne funkcje powierzał.", + "118677": "Azja zaś wyszedł, aby wydać rozkazy, i zawoławszy setnika Dawida rzekł mu:", + "118678": "— Dawidzie, synu Skanderowy, zostaniesz z pięćdziesięcią koni w Mohilowie i będziesz oczyma patrzył, a uszami słuchał, co się wedle ciebie dzieje. A jakby Mały Sokół jakoweś pisma z Chreptiowa za mną wysyłał, to posłańca zatrzymasz, pisma mu odejmiesz i przez swojego człowieka mi je przeszlesz. Zostaniesz zaś tu, póki ja rozkazu nie przyszlę, byś wracał; wówczas, jeśli posłaniec powie, że jest noc, to cicho wyjdziesz, a jeślić powie, że dzień blisko, to miasto podpalisz, a sam na multański brzeg przejdziesz i pójdziesz, gdzie ci nakażą…", + "118679": "— Rzekłeś, panie! — odpowiedział Dawid — oczyma będę patrzył, a uszami słuchał: posłańców od Małego Sokoła zatrzymam i pisma im odjąwszy, tobie je przez naszego człowieka przeszlę. Zostanę tu, póki rozkazu nie odbiorę, a wówczas, jeśli posłaniec twój powie mi, że noc — spokojnie wyjdę, powieli zaś, że dzień blisko — to miasto podpalę, sam na multański brzeg przejdę i pójdę, gdzie mi nakażą.", + "118680": "Nazajutrz świtaniem karawana, zmniejszona o pięćdziesiąt koni, ruszyła w dalszą drogę. Pan Gorzeński przeprowadzał Basię aż za mohilowski wądół. Tam wyjąkawszy pożegnalną orację, wrócił do Mohilowa, oni zaś jechali ku Jampolowi bardzo spiesznie.", + "118681": "Azja wesół był nadzwyczajnie i tak gnał ludzi, że aż to zdziwiło Basię.", + "118682": "— Czemu to waćpanu tak pilno? — spytała.", + "118683": "On zaś odrzekł:", + "118684": "— Każdemu do szczęśliwości pilno, moja zaś rozpocznie się w Raszkowie.", + "118685": "Ewka, biorąc te słowa do siebie, uśmiechnęła się czule i zebrawszy odwagę odrzekła:", + "118686": "— Jeno mój ojciec…", + "118687": "— Pan Nowowiejski w niczym mi nie przeszkodzi — odrzekł Tatar.", + "118688": "I ponura błyskawica przeleciała mu przez twarz.", + "118689": "W Jampolu nie zastano prawie wcale wojska — piechoty tam nie było nigdy, a jazda wyszła wszystka, ledwie kilkunastu ludzi zostało w zameczku, raczej w jego ruinach… Nocleg był przygotowany, ale Basia źle spała, bo ją te wieści poczęły niepokoić. Zwłaszcza rozmyślała o tym, jak niespokojny będzie mały rycerz, jeżeli się okaże, że czambuł Doroszeńkowy ruszył istotnie; krzepiła się tylko myślą, że to może nieprawda.", + "118690": "Przychodziło jej do głowy, czy by wziąwszy dla bezpieczeństwa część Azjowych żołnierzy, lepiej nie wrócić — różne jednak nastręczały się przeszkody. Naprzód Azja, mając rozkaz wzmocnić załogę raszkowską, mógłby niewielką tylko przydać jej straż, więc w razie rzeczywistego niebezpieczeństwa straż ta mogła się okazać niedostateczną; po wtóre, dwie trzecie drogi były już uczynione, w Raszkowie zaś był znajomy oficer i silna załoga, która wzmocniona oddziałem Tuhaj-bejowicza i ściahami owych rotmistrzów, do wcale poważnej mogła urosnąć siły. Biorąc to wszystko na uwagę postanowiła Basia jechać dalej.", + "118691": "Lecz spać nie mogła. Pierwszy raz w czasie tej drogi chwycił ją taki niepokój, jakby zawisło nad nią nieznane niebezpieczeństwo. Być może, że przyczyniał się także do owych niepokojów nocleg w Jampolu, było to bowiem miejsce straszne i krwawe. Basia znała je z opowiadań męża i pana Zagłoby. Tu czasów chmielnicczyzny stała główna siła podolskich rezunów pod Burłajem; tu sprowadzano jeńców i sprzedawano ich na targi wschodnie lub morzono okrutną śmiercią; tu wreszcie wiosną 1651 roku podczas tłumnego jarmarku wpadł pan Stanisław Lanckoroński, wojewoda bracławski, i uczynił rzeź straszną, której pamięć świeża była na całym Podniestrzu.", + "118692": "Więc wszędy, nad całą osadą, unosiły się krwawe wspominki, więc tu i owdzie czerniały jeszcze zgliszcza, więc ze ścian półzrujnowanego zameczku zdawały się spoglądać białe twarze porzniętych Kozaków i Polaków. Basia była odważna, ale bała się duchów, mówiono zaś, że w Jampolu samym, przy ujściu Szumiłówki i na pobliskich Dniestrowych porohach, co północ słychać płacz wielki i jęki, woda zaś przy księżycu mieni się na czerwono, jakoby krwią zabarwiona. Myśl o tym przepełniała przykrą trwogą Basine serce. Mimo woli nasłuchiwała, czy w ciszy nocnej nie usłyszy wśród porożanego szumu płaczu i jęków. Słychać było tylko przeciągłe „czuwaj-aj” żołnierzy. Więc przyszła na myśl Basi cicha świetlica chreptiowska, mąż, pan Zagłoba, przyjacielskie twarze pana Nienaszyńca, Muszalskiego, Motowidły, Snitki i innych — i pierwszy raz poczuła, że jest od nich daleko, bardzo daleko, w obcej stronie, i wzięła ją taka tęsknica za Chreptiowem, że jej się płakać chciało.", + "118693": "Zasnęła nad ranem dopiero, ale miała dziwne sny. Burłaj, rezuny, Tatary, krwawe obrazy rzezi przesuwały się przez jej senną głowę, a w tych obrazach widziała ciągle twarz Azji, lecz nie był to ten sam Azja, tylko niby Kozak, niby dziki Tatar, niby sam Tuhaj-bej.", + "118694": "Wstała rano, rada, że się skończyła noc i przykre widziadła. Pozostałą drogę postanowiła odbywać na dzianecie, raz dlatego, żeby ruchu zażyć, po wtóre, żeby dać sposobność do swobodnej rozmowy Azji i Ewce, którzy ze względu na bliskość Raszkowa potrzebowali zapewne się naradzić, jakim sposobem oznajmić wszystko staremu panu Nowowiejskiemu i pozwolenie onego uzyskać. Azja, podawszy jej własną ręką strzemię, sam nie siadł jednak do sanek z Ewką, ale zrazu wyjechał na czoło oddziału, potem trzymał się w pobliżu Basi.", + "118695": "Ona zaś spostrzegłszy natychmiast, że jadą znów w szczuplejszej liczbie, niźli przyjechali do Jampola, zwróciła się do młodego Tatara i rzekła:", + "118696": "— Widzę, żeś waćpan i w Jampolu część swoich ludzi ostawił.", + "118697": "— Pięćdziesiąt koni, tak samo jak i w Mohilowie — odrzekł Azja.", + "118698": "— Na cóż to?", + "118699": "On uśmiechnął się osobliwie; wargi jego podniosły się tak jak u złego psa, który pokazuje zęby — i po chwili dopiero odpowiedział:", + "118700": "— Bo chcę te komendy mieć w mojej mocy i drogę powrotną waszej miłości zabezpieczyć.", + "118701": "— Jeśli wojska wrócą ze stepów, to i tak tam siła będzie.", + "118702": "— Wojska tak prędko nie wrócą.", + "118703": "— Skąd waćpan wiesz?", + "118704": "— Bo się pierwej muszą dobrze upewnić, co się u Dorosza dzieje, a to im ze trzy albo cztery niedziele zabierze.", + "118705": "— Jeśli tak, toś dobrze waćpan uczynił, ludzi owych zostawiając.", + "118706": "Jechali czas jakiś w milczeniu. Azja spoglądał co chwila na różową twarz Basi, na wpół zakrytą przez podniesiony kołnierz delijki i kołpaczek, a za każdym spojrzeniem przymykał oczy, jakby chciał lepiej sobie wrazić w pamięć wdzięczny jej wizerunek.", + "118707": "— Waćpan powinieneś się rozmówić z Ewką — rzekła wszczynając na nowo rozmowę Basia. — Waćpan zgoła za mało z nią rozmawiasz, aż jej dziwno to bywa. Niedługo przed obliczem pana Nowowiejskiego staniecie… Mnie samą niepokój chwyta… Powinniście się naradzić, jak sobie począć?", + "118708": "— Ja najpierw z waszą miłością chciałbym się rozmówić — odrzekł dziwnym głosem Azja.", + "118709": "— To czemuż waść nie zaczynasz?", + "118710": "— Bo czekam na posłańca z Raszkowa… Myślałem, że go już w Jampolu znajdę. Co chwila go wyglądam.", + "118711": "— A co się ma posłaniec do rozmowy?", + "118712": "— Myślę, że owo on jedzie! — odrzekł unikając odpowiedzi młody Tatar.", + "118713": "I skoczył naprzód, lecz po chwili wrócił.", + "118714": "— Nie! To nie on! — rzekł.", + "118715": "W całej jego postaci, w mowie, w spojrzeniu, w głosie było coś tak niespokojnego i gorączkowego, że ów niepokój udzielił się i Basi. Najmniejsze jednak podejrzenie nie postało dotąd w jej głowie. Niepokój Azji dał się doskonale wytłumaczyć bliskością Raszkowa i groźnego ojca Ewki, jednakże Basi było czegoś tak ciężko, jakby o jej własne losy chodziło.", + "118716": "Zbliżywszy się do sani przez kilka godzin jechała w pobliżu Ewki rozmawiając z nią o Raszkowie, o starym i młodym panu Nowowiejskim, o Zosi Boskiej, wreszcie o okolicy, która stawała się coraz dzikszą i straszniejszą pustynią. Była ona po prawdzie pustynią zaraz za Chreptiowem, ale tam przynajmniej od czasu do czasu podnosił się na widnokręgu słup dymu oznajmujący jakiś chutor, jakąś osadę ludzką. Tu nie było nigdzie śladów człowieka i gdyby Baśka nie wiedziała, że jedzie do Raszkowa, gdzie żyją ludzie i stoi załoga polska, mogłaby mniemać, że wiodą ją gdzieś w nieznane pustynie, do cudzych ziem, na kraniec świata.", + "118717": "Rozglądając się po okolicy wstrzymywała mimowolnie konia i wkrótce została w tyle za saniami i oddziałem. Azja przyłączył się do niej po chwili, a że okolicę znał dobrze, więc jął jej wskazywać rozmaite miejsca, wymieniając ich nazwy.", + "118718": "Nie trwało to jednak długo, bo ziemia poczęła dymić. Zima nie miała widocznie w tej południowej stronie tej samej, co w lesistym Chreptiowie, mocy.", + "118719": "Leżało wprawdzie nieco śniegu w wądołach, rozpadlinach, na krawędziach skał, a także i na obróconych ku północy upłazach wzgórz, ale w ogóle ziemia nie była nim pokryta i czerniała chaszczami lub połyskiwała wilgotną, zwiędłą trawą.", + "118720": "Z tych to traw podnosił się teraz lekki, białawy opar i rozciągał się tuż przy ziemi, czyniąc w dalekościach podobieństwo wielkich wód wypełniających doliny i szeroko rozlanych po równinach; następnie opar ów podnosił się coraz wyżej ku górze, zakrywając blask słoneczny i zmieniając pogodny dzień na mglisty i posępny.", + "118721": "— Jutro deszcz będzie — rzekł Azja.", + "118722": "— Byle nie dziś. Jak daleko jeszcze do Raszkowa?", + "118723": "Tuhaj-bejowicz popatrzył na najbliższą, zaledwie widną już wśród mgły okolicę i odrzekł:", + "118724": "— Stąd już bliżej do Raszkowa niż z powrotem do Jampola.", + "118725": "I odetchnął głęboko, jak gdyby wielki ciężar spadł mu z piersi.", + "118726": "W tej chwili tętent konia rozległ się od strony oddziału i jakiś jeździec zamajaczył w tumanie", + "118727": "— Halim! Poznaję go! — zawołał Azja.", + "118728": "Rzeczywiście był to Halim, który dopadłszy Azji i Basi zeskoczył z bachmata i począł bić czołem w strzemię młodego Tatara.", + "118729": "— Z Raszkowa? — spytał Azja.", + "118730": "— Z Raszkowa, panie mój! — odpowiedział Halim.", + "118731": "— Co tam słychać?", + "118732": "Stary podniósł szpetną, wychudzoną od niesłychanych trudów głowę ku Basi, jakby chciał spytać, czy może przy niej mówić, lecz Tuhaj-bejowicz rzeki zaraz:", + "118733": "— Mów śmiele! Wojska wyszły?", + "118734": "— Tak jest, panie. Garść została.", + "118735": "— Kto powiódł?", + "118736": "— Pan Nowowiejski.", + "118737": "— Piotrowicze zaś wyjechali do Krymu?", + "118738": "— Już dawno. Ostały tylko dwie niewiasty i stary pan Nowowiejski z nimi.", + "118739": "— Gdzie Kryczyński?", + "118740": "— Na drugiej stronie rzeki. Czeka!", + "118741": "— Kto z nim jest?", + "118742": "— Jest Adurowicz ze swoim ściahem. Obaj ci głową do strzemienia biją, synu Tuhaj-bejowy, i pod rękę twoją się oddają — oni — i wszyscy, którzy jeszcze nie nadążyli.", + "118743": "— Dobrze! — rzekł z ogniem w oczach Azja. — Leć do Kryczyńskiego natychmiast i każ im, by zajmowali Raszków.", + "118744": "— Wola twoja, panie!", + "118745": "Po chwili Halim skoczył na konia i zniknął jak widmo w tumanie…", + "118746": "Straszny i złowrogi blask bił od twarzy Azji. Chwila stanowcza, chwila oczekiwana, chwila największego dla niego szczęścia — nadeszła… Serce biło mu jednak tak, że tchu mu brakło… Czas jakiś jechał w milczeniu koło Basi i dopiero gdy poczuł, że głos go nie zawiedzie, zwrócił ku niej oczy niezgłębione a świetliste i rzekł:", + "118747": "— Teraz mi rozmówić się szczerze z waszą miłością…", + "118748": "— Słucham — odrzekła Basia patrząc na niego pilnie, jak gdyby chciała czytać w jego zmienionej twarzy.", + "118749": "Rozdział XXXVIII", + "118750": "Azja przysunął swego konia do dzianeta Basi tak blisko, że niemal strzemieniem dotknął jej strzemienia, i jeszcze kilkanaście kroków jechał w milczeniu. Przez ten czas starał się uspokoić do reszty i dziwił się, dlaczego ten spokój z takim wysiłkiem mu przychodzi, skoro Basię miał w ręku, skoro nie było już żadnej siły ludzkiej, która zdołałaby była mu ją odjąć. Ale on sam nie wiedział, że w duszy jego, wbrew wszelkiemu prawdopodobieństwu i mimo przeciwnej oczywistości, tliła jakaś skra nadziei, że pożądana niewiasta odpowie mu wzajemnością. Jeśli zaś ta nadzieja była słaba, to natomiast pragnienie, aby to się stało, było tak silne, że potrząsało nim jak febra. Nie otworzy ta pożądana rąk, nie rzuci mu się w ramiona, nie powie tych słów, o których śnił po nocach całych: „Azja, jam twoja!” — nie zawiśnie ustami na jego ustach — o tym wiedział… Ale jak przyjmie jego słowa? Co powie? Czy straci czucie wszelkie, jak gołąb w pazurach drapieżnika, i pozwoli mu się tak chwycić, jak właśnie gołąb bezradny oddaje się jastrzębiowi? Czy będzie żebrać o miłosierdzie łzami, czy krzykiem przestrachu napełni tę pustynię? Czy stanie się od tego wszystkiego coś więcej, czy coś mniej?… Takie pytania wichrzyły się w głowie Tatara. A przecie przyszedł czas, w którym trzeba odrzucić udawanie, pozory i pokazać jej prawdziwą, straszną twarz… Ot, strach! Ot, niepokój! Ot, chwila jeszcze — i spełni się wszystko!", + "118751": "Wreszcie jednak ta duszna trwoga poczęła zmieniać się w Tatarze w to, w co zmienia się najczęściej trwoga dzikiego zwierzęcia, to jest we wściekłość… I począł się sam podniecać tą wściekłością.", + "118752": "„Cokolwiek się stanie — pomyślał — ona moja, moja cała jest i moja będzie dziś jeszcze, i moja będzie jutro, a potem już nie wrócić jej do męża, jeno iść za mną…”", + "118753": "Na tę myśl dzika radość porwała go za włosy i nagle ozwał się głosem, który jemu samemu wydał się obcy:", + "118754": "— Wasza miłość nie znała mnie dotąd!…", + "118755": "— W tej mgle tak się waści głos zmienił — odrzekła nieco niespokojnie Basia — iż istotnie zdaje mi się, że kto inny mówi.", + "118756": "— W Mohilowie wojsk nie ma, w Jampolu nie ma, w Raszkowie nie ma! Ja tu jeden pan!… Kryczyński, Adurowicz i owi inni — raby moje, bo ja kniazia, ja władyki syn — ja im wezyr, ja im murza najwyższy, ja im wódz, jako Tuhaj-bej był wódz — ja im chan, ja jeden mam siłę, wszystko tu w mocy mojej…", + "118757": "— Czemu zaś waćpan to mówisz?", + "118758": "— Wasza miłość nie znała mnie dotąd… Raszków już niedaleko… Ja chciał hetmanem tatarskim być i Rzeczypospolitej służyć, ale pan Sobieski nie dozwolił… Nie być mi dłużej Lipkiem, nie służyć pod niczyją komendą, jeno samemu wielkie czambuły wodzić, na Dorosza albo na Rzeczpospolitą, jak wasza miłość chcesz, jak wasza miłość rozkażesz!…", + "118759": "— Jak ja rozkażę?… Azja, co z tobą?", + "118760": "— To ze mną, że tu wszyscy moje raby, a jam twój rab! Co mnie hetman! Pozwolił czy nie pozwolił! Słowo, wasza miłość, rzeknij, a ja waszej miłości Akerman pod nogi położę i Dobrudżę położę — i te ordy, które tu ałusy mają — i te, które w Dzikich Polach koczują — i te, co wszędy tu w zimownikach leżą, będą raby twoje, jako ja twój rab!… Każesz — chana krymskiego nie usłucham i sułtana nie usłucham, i mieczem ich będę wojował, i pomoc Rzeczypospolitej dam, i nową ordę w tych stronach założę, a nad nią ja będę chanem, a nade mną ty będziesz jedna, tobie jednej będę pokłony bił, twojej łaski i zmiłowania prosił!", + "118761": "To rzekłszy przechylił się na kulbace i porwawszy wpół przerażoną i jakoby ogłuszoną słowami jego niewiastę, tak dalej mówił prędkim, chrapliwym głosem:", + "118762": "— Zaliś nie widziała, żem ja cię jedną miłował!… A nacierpiał się!… Ja cię i tak wezmę!… Ty moja już i będziesz moja!… Nikt cię tu nie wyrwie z moich rąk! Ty moja! ty moja! ty moja!", + "118763": "— Jezus, Maria! — zawołała Basia.", + "118764": "Lecz on ją cisnął tak w ramionach, jakby chciał zadławić… Krótki oddech wydobywał się z jego warg, oczy zachodziły mu mgłą, wreszcie wywlókł ją ze strzemion, z kulbaki i wziął przed siebie cisnąc jej piersi do swoich, i sinawe wargi jego, otwierając się łakomie jak usta ryby, poczęły szukać jej ust.", + "118765": "Ona nie wydała ani okrzyku, lecz poczęła się opierać z niespodziewaną siłą. Zaczęła się między nimi walka, w której słychać było tylko zdyszane ich oddechy. Gwałtowne ruchy i bliskość jego twarzy wróciły jej przytomność. Przyszła na nią chwila takiego jasnowidzenia, jaka przychodzi na tonących. Od razu z największą jasnością odczuła wszystko. Więc naprzód, że ziemia zarwała się pod jej nogami i otworzyła się w jar bezdenny, do którego on ją ciągnął koniecznie; ujrzała jego miłość, jego zdradę, swój straszny los, swoją niemoc i bezradność, odczuła trwogę, odczuła okropną boleść i żal — i jednocześnie buchnął w niej płomień niezmierzonego oburzenia i wściekłości, i zemsty.", + "118766": "Taka była dzielność tej duszy rycerskiego dziecka, tej wybranej żony najdzielniejszego w Rzeczypospolitej rycerza, że w tej oto straszliwej chwili pomyślała naprzód. „Pomścić się!”, potem dopiero: „Ratować się!” Wszystkie władze jej umysłu naprężyły się tak, jak włos napręża się z przerażenia na głowie, i ta jasność widzenia tonących stała się w niej niemal cudowną. Ręce jej wśród szarpaniny poczęły szukać przy nim broni i trafiły wreszcie na kościany łeb wschodniego pistoletu; ale jednocześnie miała przytomność pomyśleć i o tym, że choćby pistolet był nabity, choćby zdołała odwieść skałkę, nim przegnie dłoń, nim skieruje lufę ku jego głowie, on chwyci niechybnie jej rękę i odbierze jej ostatni sposób ratunku — więc postanowiła uderzyć inaczej.", + "118767": "Trwało to wszystko jedno mgnienie oka. On istotnie przewidział zamach i wyciągnął dłoń tak szybko, jak szybko migoce błyskawica, ale nie zdołał obrachować jej ruchu, toteż ręce ich minęły się i Basia z całą rozpaczliwą siłą swej młodej i dzielnej pięści uderzyła go, jak gromem, kościaną głownią pistoletu między oczy.", + "118768": "Cios był tak straszny, że Azja nie zdołał nawet krzyknąć i padł na wznak, pociągając ją za sobą w upadku.", + "118769": "Basia podniosła się w jednej chwili i skoczywszy na swego dzianeta pomknęła jak wicher w przeciwną stronę od Dniestru, ku szerokim stepom.", + "118770": "Zasłona mgły zamknęła się za nią. Dzianet stuliwszy uszy biegł na oślep wśród skał, rozpadlin, jarów, wyrw. Lada chwila mógł runąć w jaką szczelinę, lada chwila mógł rozbić siebie i jeźdźca o skaliste rogi, lecz Basia nie zważała już na nic; najstraszliwszym niebezpieczeństwem byli dla niej Lipkowie i Azja… Dziwna rzecz! Teraz, gdy uwolniła się z rąk drapieżnika i gdy ów leżał prawdopodobnie martwy wśród skał, nad wszystkimi jej uczuciami zapanowała trwoga. Leżąc twarzą na grzywie dzianeta, mknąc w tumanie jak sarna ścigana przez wilki, teraz poczęła się bać Azji więcej niż w tej chwili, gdy była w jego objęciach — i czuła strach, i czuła niemoc, i czuła to, co czuje dziecko słabe, zabłąkane, na woli bożej, samotne i opuszczone. Jakieś głosy płaczące wstały w jej sercu i poczęły z jękiem, z bojaźnią, ze skargą i żałością wzywać opieki:", + "118771": "— Michale, ratuj!… Michale, ratuj!…", + "118772": "A dzianet mknął i mknął; cudownym wiedzion instynktem, przeskakiwał wyrwy, omijał gibkim ruchem wyskakujące kanty skał, aż wreszcie kamienny pokład przestał dzwonić pod jego kopytami: widocznie wpadł na jeden z tych otwartych „ługów”, które tu i owdzie ciągnęły się między jarami.", + "118773": "Pot go okrywał, nozdrza poczęły oddychać głośno, lecz biegł i biegł.", + "118774": "„Dokąd uciekać?” — pomyślała Basia.", + "118775": "I w tej chwili odpowiedziała sobie:", + "118776": "„Do Chreptiowa!”", + "118777": "Lecz nowa trwoga ścisnęła jej serce na myśl o tej dalekiej przez straszne pustynie wiodącej drodze. Natychmiast też przypomniało się jej, że Azja pozostawiał oddziały Lipków w Mohilowie i Jampolu. Niezawodnie, wszyscy Lipkowie byli zmówieni; wszyscy służyli Azji, a zatem schwytaliby ją niechybnie i odwiedli do Raszkowa, należało zatem zapuścić się głęboko w step i dopiero obrócić na północ, omijając naddniestrzańskie osady.", + "118778": "Należało postąpić tak tym bardziej, że jeśli będzie pościg, to pójdzie niezawodnie brzegiem, a tymczasem na szerokich stepach można będzie spotkać którą z polskich komend wracającą do fortalicji.", + "118779": "Bieg dzianeta wolniał stopniowo. Basia będąc doświadczonym jeźdźcem zrozumiała natychmiast, że trzeba dać mu czas wytchnienia, inaczej padnie. A czuła i to, że jeśli zostanie wśród tych pustyń bez konia, to jest zgubiona.", + "118780": "Wstrzymała więc bieg i czas jakiś jechała stępą. Mgła rzedła, ale z biednego dzianeta podnosiła się chmurą gorąca para.", + "118781": "Basia poczęła się modlić.", + "118782": "Nagle rżenie końskie ozwało się wśród mgły o kilkaset kroków za nią. Wówczas włosy zjeżyły się jej na głowie.", + "118783": "— Mój padnie, ale i tamte padną! — rzekła głośno.", + "118784": "I znów pomknęła.", + "118785": "Czas jakiś dzianet biegł lotem gołębia ściganego przez raroga i biegł znów długo, prawie do ostatka sił, lecz rżenie odzywało się ciągle za nim w oddali. Było w tym rżeniu dochodzącym z tumanu coś zarazem niezmiernie tęsknego i groźnego. Jednakże po pierwszej chwili trwogi przyszło Basi na myśl, że gdyby na tym ścigającym ją koniu siedział ktokolwiek, to by ów koń nie rżał, bo jeździec nie chcąc zdradzać pościgu zahamowałby rżenie.", + "118786": "„Nie może być, tylko to bachmat Azji bieży za moim” — pomyślała Basia.", + "118787": "Dla ostrożności wyciągnęła obie krócice z olster, lecz była to zbytnia ostrożność. Po chwili zaczerniało coś w rzednącej mgle i bachmat Azjów nadbiegł z rozwianą grzywą i rozdętymi chrapami. Ujrzawszy dzianeta począł zbliżać się ku niemu w podskokach, wydając krótkie i urywane rżenie, a dzianet odpowiedział mu natychmiast.", + "118788": "— Łosz! Łosz! — zawołała Basia.", + "118789": "Zwierz, przyuczony do ręki ludzkiej, zbliżył się i pozwolił schwytać się za uzdę. Basia podniosła oczy ku niebu i rzekła:", + "118790": "— Opieka boska!", + "118791": "Rzeczywiście schwytanie Azjowego rumaka było dla niej okolicznością ze wszech miar pomyślną.", + "118792": "Naprzód, dwa najlepsze z całego oddziału rumaki były w jej ręku; po wtóre, miała konia do zmiany, po trzecie na koniec, obecność jego upewniała ją, że pościg nieprędko wyjdzie. Gdyby bachmat pobieżał był za całym oddziałem, Lipkowie, zaniepokojeni jego widokiem, niechybnie wróciliby natychmiast szukać swego wodza; obecnie zaś było do przewidzenia, że do głowy im nie przyjdzie, by cośkolwiek mogło się przygodzić Azji, i że wyruszą na poszukiwanie dopiero wtedy, gdy zaniepokoją się zbyt długą jego nieobecnością.", + "118793": "„A wówczas ja będę już daleko!” — dokończyła w myśli Basia.", + "118794": "Tu przypomniało się jej po raz wtóry, że oddziały Azjowe stoją w Jampolu i Mohilowie.", + "118795": "„Trzeba mijać szerokim stepem i nie zbliżać się do rzeki pierw, aż się w okolicy Chreptiowa znajdę. Chytrze ten straszny człek pozastawiał obieże, ale mnie Bóg z nich wyratuje!”", + "118796": "Tak pomyślawszy nabrała ducha i poczęła czynić przygotowania do dalszej drogi.", + "118797": "Przy terlicy Azjowej znalazła muszkiet, róg z prochem, worek z kulami i worek z siemieniem konopnym, które Tatar miał zwyczaj gryźć ustawicznie. Basia, przykrócając strzemiona bachmata na miarę swej nogi, pomyślała sobie, że przez całą drogę będzie się żywić jako ptak tym siemieniem, i zachowała je starannie przy sobie.", + "118798": "Postanowiła omijać ludzi, chutory, bo na tych pustyniach od każdego człeka złego raczej niż dobrego można się było spodziewać. Serce jej ściskała obawa, czym będzie konie karmić. Same one będą wygrzebywać trawę spod śniegu i wyskubywać mchy ze szczelin skalistych, ale nuż padną od złej strawy i uciążliwych pochodów? Przecie nie mogła ich oszczędzać…", + "118799": "Druga obawa była, czy się nie zabłąka w pustyni. Łatwo było nie zbłądzić jadąc brzegiem Dniestrowym, ale tej drogi nie mogła obrać. Co będzie, gdy wjedzie w puszcze mroczne, ogromne a bezdrożne? Jak pozna, czy się kieruje na północ czy w inną stronę, jeśli przyjdą dnie mgliste, bezsłoneczne i noce bez gwiazd? Że puszcze roiły się od dzikiego zwierza, mniej o to dbała mając odwagę w dzielnym sercu — i broń. Wilki, chodzące gromadnie, mogły być wprawdzie niebezpieczne, ale w ogóle więcej się obawiała ludzi niż zwierząt, a najbardziej zbłąkania.", + "118800": "— Ha! Bóg mi drogę wskaże i do Michała wrócić pozwoli — rzekła głośno.", + "118801": "I przeżegnawszy się otarła rękawem twarz z wilgoci, która ziębiła jej pobladłe policzki, bystrymi oczyma rozejrzała się po okolicy i wypuściła konie w skok.", + "118802": "Rozdział XXXIX", + "118803": "Tuhaj-bejowicza nikt nie myślał szukać, więc leżał w pustkowiu, póki sam nie oprzytomniał.", + "118804": "Oprzytomniawszy siadł i pragnąc zrozumieć, co się z nim dzieje, począł oglądać się po okolicy.", + "118805": "Ale widział ją jakoby w mroku; następnie poznał, że widzi tylko jednym okiem, i to źle. Drugie było wybite albo zalane krwią.", + "118806": "Azja podniósł ręce do twarzy. Palce jego trafiły na sople krwi okrzepłej na wąsach; usta miał także pełne krwi, która go dławiła tak, że musiał charkać i odpluwać ją kilkakrotnie; straszliwy ból przeszył mu przy owym spluwaniu twarz; posunął palce ku górze od wąsów, ale odjął je natychmiast z jękiem boleści.", + "118807": "Uderzenie Basi zmiażdżyło mu górną część nosa i nadwerężyło kość w policzku.", + "118808": "Chwilę przesiedział bez ruchu; następnie tym okiem, w którym pozostało mu nieco światła, począł rozglądać się dokoła, a ujrzawszy w szczelinie pasmo śniegu, przyczołgał się do niego i chwyciwszy go pełną garść, przyłożył do swej rozbitej twarzy.", + "118809": "Przyniosło mu to natychmiast wielką ulgę, więc gdy śnieg topniejąc spływał różowymi strumieniami na jego wąsy, znów go nabierał w garść i znów przykładał. Prócz tego począł go jeść chciwie, i to również przynosiło mu ulgę. Po pewnym czasie ów ciężar niezmierny, który czuł na swej głowie, stał się o tyle lżejszy, że Azja przypomniał sobie wszystko, co się stało. Ale w pierwszej chwili nie odczuł ni wściekłości, ni gniewu, ni rozpaczy. Ból cielesny zgłuszył wszystkie inne uczucia i pozostawił tylko jedną chęć — chęć prędkiego ratunku.", + "118810": "Azja zjadłszy jeszcze kilka przygarści śniegu począł oglądać się za koniem: konia nie było; wówczas zrozumiał, że jeśli nie zechce czekać, aż Lipkowie po niego przyjadą, to musi iść piechotą.", + "118811": "Więc oparłszy się rękoma o ziemię, próbował wstać, ale tylko zawył z bólu i znów usiadł.", + "118812": "Przesiedział może z godzinę i znów jął czynić usiłowania. Tym razem udało mu się o tyle, że wstał i oparty plecami o skałę, zdołał utrzymać się na nogach; ale gdy pomyślał, że trzeba opuścić podporę i dać krok, potem drugi i trzeci w pustą przestrzeń, poczucie niemocy i strachu owładło nim tak silnie, że omal nie siadł znowu.", + "118813": "Jednakże się przemógł i wydobywszy szablę wsparł się na niej i posunął się naprzód. Szło. Po kilku krokach uczuł, że nogi jego i całe ciało są silne, że włada nimi doskonale, tylko głowa jest jakoby nie jego i na kształt olbrzymiej wagi chwieje mu się to w prawo, to w lewo — to w tył, to naprzód. Miał takie poczucie, jakby tę głowę, zbyt ciężką i chwiejną, niósł z nadzwyczajną ostrożnością i nadzwyczajną obawą, aby jej nie uronić na kamienie i nie rozbić.", + "118814": "Czasem też ta głowa zawracała nim całym, jakby jej na tym zależało, by chodził w kółko. Chwilami czyniło mu się ciemno w jedynym władnym oku; wówczas podpierał się obu rękoma na szabli.", + "118815": "Lecz zawrót głowy przechodził z wolna — natomiast ból wzrastał ciągle — i wiercił tak w czole, w oczach, w całej głowie, aż skowytanie wydobywało się z piersi Azji.", + "118816": "Echa skał powtarzały jego jęki i szedł wśród tej pustyni krwawy, straszny, do upiora niż do człowieka podobniejszy.", + "118817": "Mroczyło się już, gdy usłyszał przed sobą tętent konia.", + "118818": "Był to dziesiętnik lipkowski, który przyjeżdżał po rozkazy.", + "118819": "Tego wieczora Azja znalazł jeszcze tyle siły, że pościg zarządził, ale zaraz potem legł na skóry i przez trzy dni następne nikogo widzieć nie mógł prócz Greka cyrulika, który mu rany opatrywał, i Halima, któren cyrulikowi pomagał. Dopiero czwartego dnia odzyskał mowę, a z nią i świadomość tego, co zaszło.", + "118820": "I zaraz gorączkowa myśl jego pobiegła za Basią. Widział ją biegnącą przez skały i pustynie; wydawała mu się ptakiem, który odlatywał raz na zawsze; widział ją przybywającą do Chreptiowa; widział ją w objęciach męża, i na ów widok porywał go ból sroższy niż od rany, a razem z bólem żal, a z żalem srom poniesionej klęski.", + "118821": "— Uciekła, uciekła! — powtarzał ustawicznie i wściekłość dławiła go tak, że chwilami przytomność zdawała się go znów opuszczać.", + "118822": "— Gorze! — odpowiadał Halimowi, gdy ten starał się go uspokajać i zapewniał, że Basia przed pościgiem ujść nie może — i kopał nogami skóry, którymi stary Tatar go okrywał, i nożem groził jemu i Grekowi, i wył jak dziki zwierz, i zrywał się chcąc sam lecieć, dognać ją, schwytać, a potem z gniewu i dzikiej miłości zadusić własnymi rękoma.", + "118823": "Chwilami bredził w gorączce: więc wołał na Halima, by mu przynosił co prędzej głowę małego rycerza, a żonę jego, związaną, zamknął obok w komorze. Czasem rozmawiał z nią, prosił, groził; czasem wyciągał ramiona, by ją przygarnąć; wreszcie zapadł w głęboki sen i spał dobę całą. Natomiast gdy się rozbudził, gorączka opuściła go zupełnie i mógł widzieć się z Kryczyńskim i Adurowiczem.", + "118824": "Im zaś było pilno do tego, bo nie wiedzieli, co począć. Wojska, które wyszły pod młodym Nowowiejskim, nie miały wprawdzie wrócić przed dwoma tygodniami, ale jakiś niespodziewany wypadek mógł przyspieszyć ich powrót, a wówczas należało wiedzieć, jak się zachować. Wprawdzie Kryczyński i Adurowicz pozornie tylko chcieli wrócić w służbę Rzeczypospolitej, ale Azja prowadził całą sprawę; on jeden mógł im dać wskazówki, co mają na razie czynić; on jeden mógł objaśnić, po której stronie była większa korzyść: czy zaraz wrócić na sułtańską ziemię, czy też udawać, i jak długo jeszcze udawać, że służą Rzeczypospolitej? Obaj oni wiedzieli dobrze, że koniec końcem i Azja chce zdradzić Rzeczpospolitą, ale przypuszczali, że z ujawnieniem zdrady każe może im czekać aż do wojny, by zdradzić jak najskuteczniej. Wskazówki jego miały być przy tym dla nich rozkazem, bo im się narzucił na wodza, jako głowa całej sprawy, człowiek najchytrzejszy, najbardziej wpływowy, wreszcie jako Tuhaj-bejowicz, sławnego między wszystkimi ordami witezia syn.", + "118825": "Skwapliwie też stanęli przy jego łożu i bili mu pokłony, on zaś witał ich osłabiony jeszcze, z przewiązaną twarzą i jednym okiem, ale już zdrów zupełnie. I zaraz na wstępie rzekł im:", + "118826": "— Chory jestem. Niewiasta, którą chciałem porwać i sobie zachować, wyrwała się z rąk moich, głownią od pistoletu mnie zraniwszy. Komendanta Wołodyjowskiego to była żona… oby zaraza spadła na niego i cały jego ród!…", + "118827": "— Niech tak będzie, jak rzekłeś! — odpowiedzieli dwaj rotmistrze.", + "118828": "— Niech Bóg da wam, wiernym, szczęście i pomyślność!…", + "118829": "— I tobie, panie!", + "118830": "Po czym jęli zaraz rozmawiać o tym, co im czynić należy.", + "118831": "— Nie można zwłóczyć ani sułtańskiej służby aż do wojny odkładać — rzekł Azja — bo już po tym, co się z niewiastą ową zdarzyło, oni nam ufać nie będą i szablami na nas uderzą. Ale nim oni uderzą, my na miasto uderzmy i spalmy je na chwałę Bogu! A ową garść żołnierzy, która tu została, w jasyr weźmiem, a mieszkańców, którzy są Rzeczypospolitej poddani, także w jasyr weźmiem, a dobrem Wołochów, Ormian i Greków się podzielim i za Dniestr pójdziem, w sułtańskie ziemie.", + "118832": "Kryczyńskiemu i Adurowiczowi, którzy koczując już od dłuższego czasu wśród najdzikszej ordy i grabiąc razem z nią, zdziczeli zupełnie, oczy się zaświeciły.", + "118833": "— Dzięki tobie, panie — rzekł Kryczyński — puszczono nas do tego miasta, które Bóg nam teraz wydaje!…", + "118834": "— Nowowiejski nie czynił wam wstrętu? — pytał Azja.", + "118835": "— Nowowiejski wiedział, że do Rzeczypospolitej przechodzimy, i wiedział, że ty nadchodzisz, aby się z nami połączyć, więc nas uważał za swoich, jako ciebie za swego uważa.", + "118836": "— Myśmy stali po multańskiej stronie — wtrącił Adurowicz — ale obaj z Kryczyńskim jeździliśmy do niego w gości, a on nas jako szlachtę podejmował, bo mówił tak: teraźniejszym uczynkiem dawny grzech zagładzacie, a że hetman wam za Azjowym poręczeniem przebacza, przeto i mnie się na was boczyć nie godzi. Chciał nawet, abyśmy w mieście stanęli, aleśmy rzekli: „Nie uczynim tego, nim Azja Tuhaj-bejowicz pozwoleństwo hetmańskie nam przyniesie…” Wszelako, gdy odchodził, jeszcze nam ucztę wyprawił i prosił, byśmy nad miastem czuwali…", + "118837": "— Na owej uczcie — dodał Kryczyński — widzieliśmy ojca jego i staruchę, która męża z jasyru wygląda, i tę pannę, z którą się Nowowiejski żenić zamyśla.", + "118838": "— A! — rzekł Azja. — Jeszczem nie pomyślał, że oni tu są wszyscy… A pannę Nowowiejską ja przywiozłem!…", + "118839": "I zaklaskał w ręce, gdy zaś Halim ukazał się natychmiast, rzekł mu:", + "118840": "— Niech moi Lipkowie, skoro płomień w mieście zobaczą, zaraz na tych żołnierzy, którzy są tu w fortalicji, uderzą i gardła im popodrzynają; niewiasty zaś i starego szlachcica niech zwiążą i strzegą, póki rozkazu nie wydam.", + "118841": "To rzekłszy zwrócił się do Kryczyńskiego i Adurowicza:", + "118842": "— Sam nie pomogę, bom słaby, ale siądę na koń i choć popatrzę, a wy, towarzysze mili, poczynajcie, poczynajcie!", + "118843": "Kryczyński i Adurowicz rzucili się natychmiast we drzwi, on zaś wyszedł za nimi i kazawszy sobie konia podać, pojechał do częstokołów spoglądać z bramy wysokiej fortalicji na to, co się w mieście dziać będzie.", + "118844": "Wielu Lipków poczęło się także wdzierać na wał przez częstokoły, aby oczy swe widokiem rzezi nasycić. Ci żołnierze Nowowiejskiego, którzy w step nie wyszli, widząc gromadzących się Lipków i sądząc, że jest coś do widzenia w mieście, pomieszali się zaraz z nimi bez cienia trwogi lub podejrzenia. Zresztą było tych piechurów zaledwie dwudziestu, reszta była w mieście, w szynkach.", + "118845": "Tymczasem ściahy Adurowicza i Kryczyńskiego rozsypały się w mgnieniu oka po miasteczku. Byli w tych ściahach niemal wyłącznie Lipkowie i Czeremisy, zatem dawniejsi mieszkańcy Rzeczypospolitej, po większej części szlachta, ale że dawno już granice jej opuścili, więc przez ten czas tułaczki stali się wielce do dzikich Tatarów podobni. Dawniejsze żupany ich zdarły się, powszechnie więc byli przybrani w tołuby baranie wełną do góry nałożone na nagie, zawiędłe od wichrów stepowych i dymu ognisk ciała; broń ich była jednak lepsza od broni dzikich Tatarów; wszyscy mieli szable, wszyscy łuki w ogniu prażone, a wielu samopały. Twarze ich natomiast wyrażały toż samo okrucieństwo i żądzę krwi co twarze ich dobrudzkich, białogrodzkich lub krymskich współbraci.", + "118846": "Teraz rozsypawszy się po miasteczku poczęli je przebiegać w różnych kierunkach, krzycząc przeraźliwie i jak gdyby pragnąc się tymi okrzykami wzajemnie zachęcić i podniecić do mordów i grabieży. Ale mimo iż wielu powkładało już obyczajem tatarskim noże w usta, ludność miejscowa, złożona, jak i w Jampolu, z Wołochów, Ormian, Greków i częścią z Tatarów-kupców, patrzyła na nich bez żadnej nieufności. Sklepy były pootwierane; kupcy siedzieli przed sklepami po turecku na ławach, przesuwając paciorki różańców. Krzyki Lipków sprawiły tylko to, że patrzono na nich ciekawiej, w przypuszczeniu, iż igrzysko jakoweś sobie wyprawiają.", + "118847": "Nagle jednak na rogach rynku podniosły się dymy i z ust wszystkich Lipków zabrzmiało wycie tak okropne, że blady przestrach ogarnął Wołochów, Ormian i Greków, wszystkie ich niewiasty i dzieci.", + "118848": "Naraz zabłysły szable i ulewa strzał lunęła na spokojnych mieszkańców. Krzyki ich, huk zamykanych naprędce drzwi i okiennic pomieszały się z tętentem koni i wyciem grabieżników.", + "118849": "Wtem rynek zawlókł się dymami. Podniosły się głosy: „Gore! gore!” Jednocześnie poczęto odbijać sklepy, domy, wywłóczyć za włosy przerażone niewiasty, wyrzucać na ulicę statki, safiany, towary sklepowe, pościel, z której pióra podniosły się zaraz obłokiem ku górze — rozległy się jęki wyrzynanych mężów, lament, wycia psów, ryk bydła, które pożar ogarniał w tylnych zabudowaniach; czerwone języki ognia, widne nawet w dzień na tle czarnych kłębów dymu, strzelały coraz wyżej ku niebu.", + "118850": "W fortalicji zaś Azjowi jeźdźcy rzucili się zaraz z początku rzezi na bezbronnych po większej części piechurów. Nie było tam prawie walki; kilkanaście nożów pogrążyło się niespodzianie w każdej polskiej piersi; potem poobcinano głowy nieszczęsnym i zniesiono je do kopyt Azjowego konia.", + "118851": "Tuhaj-bejowicz pozwolił większej części Lipków iść połączyć się w krwawej robocie ze współbraćmi; sam zaś stał i patrzył.", + "118852": "Dym przesłaniał robotę Kryczyńskiego i Adurowicza; swąd spalenizny doleciał aż do fortalicji; miasto zapłonęło jak stos olbrzymi i dymy przesłaniały widok; czasem tylko w tych dymach rozlegał się wystrzał samopału, jakoby piorun w chmurze, czasem mignął uciekający człowiek lub oddział Lipków w pościgu.", + "118853": "Azja stał ciągle i patrzył mając w sercu radość; srogi uśmiech rozszerzał mu wargi, spod których błyskały białe zęby — uśmiech tym sroższy, że pomieszany z bólem przyschłej rany. Prócz radości i pycha wzbierała w sercu młodego Lipka. Zrzucił oto z piersi ów ciężar udawania i pierwszy raz dał folgę nienawiści ukrywanej przez długie lata; teraz czuł się sobą, czuł się prawdziwym Azją, synem Tuhaj-bejowym.", + "118854": "Lecz jednocześnie wstał w nim dziki żal, że Basia nie ogląda tego pożaru, tej rzezi, że go nie może widzieć w nowym jego zawodzie. Kochał ją, a jednocześnie rozpierało go dzikie pragnienie zemsty nad nią.", + "118855": "„Stałaby oto tu, przy koniu! — myślał sobie — i za włosy bym ją trzymał, i nóg by mi się czepiała, a potem bym ją wziął i usta bym jej wycałował, i byłaby moja, moja, moja… niewolnica!…”", + "118856": "Od desperacji wstrzymywała go tylko nadzieja, że może oddziały posłane w pościg albo te, które zostawił po drodze, sprowadzą ją na powrót. Nadziei tej uczepił się jak tonący deski, i to dodawało mu siły. Nie mógł myśleć wyłącznie o stracie jej, bo zbyt wiele myślał o chwili, w której ją odzyska i weźmie.", + "118857": "Stał wedle bramy, póki wyrzynane miasto nie ucichło, co wprędce się stało, bo ściahy Adurowicza i Kryczyńskiego tyle prawie liczyły głów, ile całe miasteczko — więc pożar tylko przetrwał jęki ludzkie i huczał jeszcze do wieczora. Azja zlazł z konia i poszedł wolnym krokiem do obszernej izby; tam na środku nasłano mu skór baranich, na których zasiadł i czekał przybycia dwóch rotmistrzów.", + "118858": "Ci nadeszli niebawem, a z nimi setnicy. Wszystkich twarze były uradowane, bo łup przeszedł oczekiwania. Miasteczko podniosło się już wielce od czasów inkursji chłopskiej i było zamożne. Wzięto też około stu młodych niewiast i gromadę dzieci od lat dziesięciu, które można było pomyślnie sprzedać we wschodnich bazarach. Mężczyzn, stare niewiasty i zbyt małe, niezdolne do drogi dzieci wycięto. Ręce Lipków dymiły od krwi ludzkiej, a w swych tołubach wnieśli zapach spalenizny. Wszyscy zasiedli naokół Azji i Kryczyński przemówił:", + "118859": "— Kupa popiołów jeno po nas zostanie… Nim komendy wrócą, moglibyśmy jeszcze na Jampol ruszyć. Dobra tam wszelkiego tyle albo więcej niźli w Raszkowie.", + "118860": "— Nie! — odrzekł Tuhaj-beja syn — w Jampolu są moi ludzie, którzy miasto zażgną, a nam czas w chanowe i sułtańskie ziemie.", + "118861": "— Jak przykażesz! Wrócimy ze sławą i łupem! — ozwali się rotmistrze i dziesiętnicy.", + "118862": "— Tu, w fortalicji, są jeszcze niewiasty i ów szlachcic, który mnie hodował — rzekł Azja — słuszna należy mu się nagroda.", + "118863": "To rzekłszy zaklaskał w ręce i kazał sprowadzić jeńców.", + "118864": "Sprowadzono ich niebawem: panią Boską, zalaną łzami Zosię, bladą jak chusta Ewkę i starego pana Nowowiejskiego. Ten miał ręce i nogi łykami skrępowane. Wszyscy byli przerażeni, ale jeszcze więcej zdumieni tym, co się stało, a co było zupełnie dla nich niezrozumiałe. Ewka jedna, lubo gubiąc się w domysłach, co przygodziło się z panią Wołodyjowską, dlaczego Azja nie pokazywał się dotąd, dlaczego uczyniono rzeź w mieście, a ich jako niewolników wiązano, domyślała się jednak, że idzie o jej porwanie, że Azja wściekł się po prostu z miłości dla niej i nie chcąc w pysze swej prosić o jej rękę ojca, postanowił siłą ją porwać. Było to wszystko samo przez się straszne, ale Ewka przynajmniej nie drżała o życie własne.", + "118865": "Jeńcy wprowadzeni nie poznali Azji, bo twarz jego była niemal zupełnie zawiązana. Lecz przestrach tym bardziej schwytał za kolana niewiasty, w pierwszej chwili bowiem sądziły, że to dzicy Tatarzy jakimś niepojętym sposobem starli Lipków i zawładnęli Raszkowem. Dopiero widok Kryczyńskiego i Adurowicza przekonał je, że właśnie znajdują się w ręku Lipków.", + "118866": "Czas jakiś patrzyli w milczeniu jedni na drugich, wreszcie stary pan Nowowiejski ozwał się niepewnym, ale silnym głosem:", + "118867": "— W jakichże jesteśmy rękach?", + "118868": "Azja począł odkręcać z głowy nawiązki i wkrótce ukazała się spod nich twarz jego, niegdyś piękna, choć dzika, teraz oszpecona raz na zawsze, ze złamanym nosem i czarnosiną plamą zamiast jednego oka; twarz straszna, skupiona zimną zemstą i uśmiechem do konwulsyjnego wykrzywienia podobnym.", + "118869": "Przez chwilę jeszcze milczał, po czym utkwił swe jarzące oko w starym szlachcicu i odrzekł:", + "118870": "— W moim: w Tuhaj-bejowego syna!", + "118871": "Ale stary Nowowiejski poznał go, nim się wymienił, poznała i Ewka, choć serce ścisnęło się jej przerażeniem i wstrętem na widok tej potwornej głowy.", + "118872": "Dziewka zakryła oczy niezwiązanymi rękoma, a szlachcic otworzył usta, począł mrugać ze zdumienia oczyma i powtarzać:", + "118873": "— Azja! Azja!", + "118874": "— Któregoś waćpan hodował, któremuś był ojcem i któremu pod twą rodzicielską ręką grzbiet krwią opłynął…", + "118875": "Szlachcicowi krew napłynęła do głowy.", + "118876": "— Zdrajco! — rzekł — przed sądem odpowiesz za swe uczynki!… Żmijo!… Mam jeszcze syna…", + "118877": "— I masz córkę — odpowiedział Azja — za którąś mnie puhą na śmierć kazał ćwiczyć, a tę córkę ja teraz ostatniemu ordyńcowi daruję, aby zaś miał w niej sługę i rozkosz!", + "118878": "— Wodzu! Daruj ją mnie — ozwał się nagle Adurowicz.", + "118879": "— Azja! Azja! Jam ciebie zawsze… — krzyknęła Ewka rzucając się do jego nóg.", + "118880": "Lecz on ją kopnął nogą, a Adurowicz chwycił ją za ramiona i począł ciągnąć ku sobie po podłodze. Pan Nowowiejski stał się z czerwonego siny. Łyka skrzypiały na jego rękach, tak je naprężał, a z ust wydobywały się niezrozumiałe słowa.", + "118881": "Azja podniósł się ze skór i szedł ku niemu, z początku wolno, potem coraz prędzej, jak dzikie zwierzę pragnące rzucić się na zdobycz. Na koniec przyszedłszy blisko, schwytał go zakrzywionymi palcami swej chudej dłoni za wąsy, drugą zaś począł go bić bez miłosierdzia po twarzy i głowie.", + "118882": "Chrapliwy ryk wyrywał się z jego gardzieli, na koniec, gdy szlachcic padł na ziemię, Tuhaj-bejowicz klęknął mu na piersi i nagle jasny blask noża rozświecił mrok izby.", + "118883": "— Miłosierdzia! Ratunku! — wyła Ewka.", + "118884": "Lecz Adurowicz uderzył ją w głowę, a potem swą szeroką dłoń położył na jej usta; Azja tymczasem zarzynał pana Nowowiejskiego.", + "118885": "Widok był tak straszny, że nawet dziesiętnikom lipkowskim uczyniło się zimno w piersiach, Azja bowiem z wyrachowanym okrucieństwem z wolna wodził nożem po gardle nieszczęsnego szlachcica, a ów rzęził i chrapał okropnie. Z otwartych żył krew bluzgała coraz silniej na ręce rezuna i strumieniem ciekła na podłogę. Wreszcie rzężenie i chrapanie cichło stopniowo, tylko powietrze poczęło świstać w przeciętej gardzieli, a nogi umierającego, drgając konwulsyjnie, kopały ziemię.", + "118886": "Azja wstał.", + "118887": "Oko jego padło teraz na bladą i słodką twarzyczkę Zosi Boskiej, która zdawała się zmarłą, bo zemdlona, zwieszała się przez ramię podtrzymującego ją Lipka — i rzekł:", + "118888": "— Tę dziewkę zachowuję sobie, póki jej nie daruję lub nie przedam.", + "118889": "Po czym zwrócił się do Tatarów:", + "118890": "— A teraz, jeno pościg wróci, pójdziem na sułtańską ziemię.", + "118891": "Pościg wrócił w dwa dni później, ale z próżnymi rękoma.", + "118892": "Więc poszedł Tuhaj-bejowicz na sułtańską ziemię z rozpaczą i wściekłością w sercu, zostawując po sobie szarą i niebieskawą kupę popiołów.", + "118893": "Rozdział XL", + "118894": "Dziesięć do dwunastu mil ukraińskich oddzielało owe miasta, przez które przejeżdżała Basia z Chreptiowa do Raszkowa, czyli cała owa droga dniestrzańskim szlakiem wynosiła około trzydziestu. Prawda, że z noclegów wyruszano jeszcze po ciemku i nie zatrzymywano się aż późną nocą — jednakże cały pochód wraz z popasami, mimo trudnych przepraw i przejazdów, odbył się w trzy dni. Ówcześni ludzie ówczesne wojska nie czyniły zwykle pochodów tak i szybkich, ale kto chciał lub musiał — mógł je czynić. Biorąc to na uwagę Basia wyrachowywała sobie, że odwrotna droga, droga do Chreptiowa, powinna jej zabrać jeszcze mniej czasu, zwłaszcza że odbywała ją konno i że droga ta była ucieczką, w której ratunek od szybkości zależał.", + "118895": "Pierwszego jednak dnia pomiarkowała zaraz, że się łudzi, bo nie mogąc uciekać dniestrzańskim szlakiem, jeno kołując stepami, musiała nadkładać ogromnie drogi. W dodatku mogła zbłądzić i było prawdopodobnym, że zbłądzi; mogła trafić na odtajałe rzeki, na nieprzebyte gąszcze leśne, na błota zimą nawet niezamarzające, na przeszkody od ludzi lub zwierza, więc chociaż i nocami zamierzyła wciąż pędzić, mimo chęci utwierdzała się w przekonaniu, że nawet gdyby jej szło pomyślnie, Bóg wie kiedy stanie w Chreptiowie.", + "118896": "Udało jej się wyrwać z ramion Azji, lecz co dalej będzie? Niewątpliwie wszystko było lepsze od tych ohydnych ramion, jednakże na myśl, co ją czeka, krew ścinała jej się lodem w żyłach.", + "118897": "Oto przyszło jej zaraz do głowy, że jeśli będzie szczędzić konie, może zostać dościgniętą. Lipkowie znali te stepy na wylot, i skryć się w nich przed ich okiem, przed pogonią, było prawie niepodobieństwem. Oni to przecież po całych dniach ścigali nawet wiosną i latem Tatarów, gdy kopyta końskie nie zostawiały śladów w śniegu, w rozmiękłej ziemi; oni czytali w stepie jak w otwartej księdze; oni przezierali te równie jak orły, umieli w nich wietrzyć jak psy gończe; im życie całe schodziło na pościgach. Próżno Tatarzy szli nieraz strumieniami, by nie zostawić śladów — Kozacy, Lipkowie i Czeremisy, zarówno jak i polscy stepowi zagończycy, umieli ich odnaleźć, „sposobami” na ich „sposoby” odpowiedzieć i wpaść tak nagle, jakby spod ziemi wyrośli. Jakże tu uciekać przed takim ludem? Chyba zostawić ich tak daleko za sobą, by sama odległość uczyniła pościg niemożliwym. Ale w takim razie popadają konie.", + "118898": "„Popadają niechybnie, jeśli ciągle będą tak iść jak dotąd” — myślała z przerażeniem Basia spoglądając na mokre, dymiące ich boki i na pianę, która płatami spadała na ziemię.", + "118899": "Więc chwilami zatrzymywała bieg i poczynała słuchać, ale wówczas w każdym powiewie wiatru, w szmerze liści obrastających jary, w suchym szeleście, z jakim uderzały o się wyschłe łodygi stepowych badylów, w szumie skrzydeł przelatującego ptaka, nawet w ciszy pustynnej dzwoniącej w uszach, słyszała odgłosy pogoni.", + "118900": "I przerażona, znów wypuszczała konie i biegła szalonym pędem, póki chrapanie ich nie oznajmiło, że nie mogą tak biec dalej.", + "118901": "Ciężar samotności i niemocy przygniatał ją coraz silniej. Ach! Jakąż czuła się sierotą, jakiż żal, równie ogromny jak niesłuszny, wzbierał w jej sercu do wszystkich ludzi, do najbliższych i najdroższych, że ją tak opuścili!", + "118902": "Potem pomyślała jeszcze, że to pewnie Bóg ją karze za jej żądzę przygód, za jej wyrywanie się na wszystkie łowy, na wyprawy wbrew nieraz chęciom męża, za płochość i brak statku. Pomyślawszy to rozpłakała się serdecznie i podniósłszy główkę do góry, jęła powtarzać chlipiąc:", + "118903": "— Ukarz, ale nie opuść! Michała nie karz, Michał niewinny!", + "118904": "Tymczasem zbliżała się noc, a z nią chłód, pomroka, niepewność drogi i niepokój. Przedmioty poczęły się zacierać, mącić, tracić określone kształty, a zarazem jakby się ożywiać tajemniczo i czaić. Nierówności na zrębach wysokich skał wyglądały jakby głowy poprzybierane w czapki spiczaste i okrągłe, które wychylają się zza jakichś olbrzymich murów i spoglądają cicho a złożyczliwie, kto tam przejeżdża dołem. Gałęzie drzew, poruszane powiewem, miały jakieś ruchy ludzkie: jedne kiwały na Basię, niby chcąc ją przywołać i tajemnicę jakąś straszną jej powierzyć; drugie zdawały się mówić i ostrzegać: „Nie zbliżaj się!” Skarpy przewróconych drzew podobne były do jakichś potwornych istot skurczonych do skoku. Basia była odważna, bardzo odważna, ale jak wszyscy ówcześni ludzie — przesądna. Toteż gdy pomroka zapadła zupełnie, włos wyprężał się jej na głowie, a dreszcz przechodził przez ciało na myśl o nieczystych siłach, które mogą zamieszkiwać te strony. Bała się szczególniej upiorów. Wiara w nie była szczególniej rozpowszechniona po całym Naddniestrzu z powodu sąsiedztwa Multan i właśnie te strony, koło Jampola i Raszkowa, miały pod tym względem złą sławę. Tylu tu ludzi schodziło ustawicznie ze świata nagłą śmiercią, bez spowiedzi, rozgrzeszenia. Basia przypomniała sobie wszystkie opowieści, które wieczorami w Chreptiowie prawili przy ogniu rycerze: więc o dolinach przepaścistych, w których gdy wiatr powiał, zrywały się nagle jęki: „Jezu, Jezu!” — o płomieniach błędnych, w których coś chrapało — o śmiejących się skałach — o bladych dzieciach „sysunach” z zielonymi oczyma i potwornej głowie, które prosiły, by je zabrać na koń, a zabrane poczynały wysysać krew — wreszcie o głowach bez kadłubów chodzących na pajęczych nogach i o najstraszniejszych z tych wszystkich okropności, dorosłych upiorach, czyli tak zwanych z wołoska „brukołakach”, które wprost rzucały się na ludzi.", + "118905": "Basia poczęła się żegnać znakiem krzyża i nie ustawała dopóty, dopóki nie zemdlała jej ręka, ale i wówczas odmawiała litanię, bo żadną inną bronią przeciw nieczystym siłom nie można było nic poradzić. Otuchy dodawały jej konie, które nie okazując żadnej trwogi, parskały raźno. Chwilami dłonią klepała kark swego dzianeta, jakby chcąc się tym sposobem przekonać, że się na rzeczywistym znajduje świecie.", + "118906": "Noc, z początku bardzo ciemna, stawała się z wolna jaśniejszą i wreszcie przez rzadką mgłę zamigotały gwiazdy. Dla Basi była to okoliczność nadzwyczaj pomyślna, bo naprzód, strach jej zmniejszył się, a po wtóre, patrząc na Wielki Wóz mogła się kierować ku północy, czyli w stronę Chreptiowa. Rozglądając się po okolicy, wyrachowała sobie, że oddaliła się już znacznie od Dniestru, bo mniej tu było skał, kraj rozłożysty, więcej obłych wzgórz porośniętych dębiną i częste obszerne równie.", + "118907": "Raz po raz jednak musiała przebywać jary i spuszczała się w nie zawsze z obawą w sercu, w głębiach ich bowiem było ciemno i chłód tam leżał surowy, przenikliwy. Niektóre tak były strome, iż należało je objeżdżać, z czego wynikała wielka strata czasu i nadkładanie drogi.", + "118908": "Gorzej jednak było ze strumieniami i rzeczkami, których sieć cała płynęła od wschodu ku Dniestrowi. Wszystkie były już rozmarznięte i konie chrapały bojaźliwie wchodząc nocą w nieznane, o niewiadomej głębinie wody. Basia przeprawiała się tylko w tych miejscach, gdzie rozłożysty brzeg pozwalał przypuszczać, że rozlana szeroko woda jest płytka. Jakoż po większej części tak bywało; na niektórych jednak przeprawach woda dochodziła do połowy brzuchów końskich; Basia wówczas klękała obyczajem żołnierskim na kulbace i trzymając się rękoma za przednią kulę, starała się nie zamoczyć nóg. Jednakże nie ze wszystkim jej się to udało i wkrótce zimno dotkliwe chwyciło ją od stóp do kolan.", + "118909": "— Daj Boże dzień, pojadę raźniej! — powtarzała sobie co chwila.", + "118910": "Na koniec wyjechała na obszerną równię porosłą rzadkim lasem i widząc, że konie ledwie już nogi wloką, zatrzymała się na wypoczynek. Oba rumaki powyciągały w tej chwili szyje ku ziemi i wysuwając jedną z nóg przednich, poczęły skubać chciwie mchy i zwiędłą trawę. W lesie była zupełna cisza, którą przerywał tylko donośny oddech koni i chrupotanie traw w ich potężnych szczękach.", + "118911": "Zaspokoiwszy, a raczej oszukawszy pierwszy głód, oba rumaki miały widocznie ochotę się wytarzać, ale Basia nie mogła dogodzić tej ich chęci. Nie śmiała nawet popuścić popręgów i sama zleźć na ziemię, bo chciała być w każdej chwili do dalszej ucieczki gotową.", + "118912": "Przesiadła się jednak na Azjowego bachmata, bo dzianet niósł ją już od ostatniego południowego popasu, a lubo dzielny i szlachetną krew w żyłach mający, był jednak od bachmata delikatniejszy.", + "118913": "Urządziwszy to, po pragnieniu, które gasiła kilkakrotnie w czasie przepraw, poczuła głód, więc zaczęła jeść owo siemię, którego woreczek znalazła przy kulbace Tuhaj-bejowicza. Wydało się jej bardzo dobre, choć nieco zgorzkniałe, więc jadła dziękując Bogu za ten niespodziany posiłek.", + "118914": "Lecz jadła oszczędnie, by starczyło aż do Chreptiowa. Potem zaraz sen jął kleić z nieprzepartą siłą jej powieki, ale jednocześnie, gdy ruch koński przestał ją rozgrzewać, przejęło ją dotkliwe zimno. Nogi miała zupełnie skostniałe; czuła też niezmierne znużenie w całym ciele, szczególniej w krzyżu i w ramionach wysilonych pasowaniem się z Azją. Ogarnęła ją wielka słabość i oczy jej przymknęły się.", + "118915": "Lecz po chwili otworzyła je przemocą.", + "118916": "„Nie! W dzień, w czasie jazdy, spać będę — pomyślała — bo jeśli teraz zasnę, to zmarznę…”", + "118917": "Jednakże myśli jej mąciły się coraz bardziej lub zachodziły jedne na drugie, przedstawiając bezładne obrazy, w których puszcza, ucieczka, pogoń, Azja, mały rycerz, Ewka i ostatnie zdarzenia mieszały się ze sobą w półsen, w półjawę. Wszystko to gdzieś biegło naprzód, jak biegnie fala gnana wiatrem, a ona, Basia, biegła razem, bez strachu, bez radości, jakoby z umowy. Azja niby ją gonił, ale jednocześnie rozmawiał z nią i frasował się o konie; pan Zagłoba gniewał się, że wieczerza wystygnie, Michał pokazywał drogę, a Ewka jechała za nimi w saniach, jedząc daktyle.", + "118918": "Potem te osoby zacierały się coraz bardziej, jak gdyby je poczęła przesłaniać mglista zasłona lub pomroka — i stopniowo nikły; została tylko ciemność jakaś dziwna, bo lubo wzrok nie przebijał jej wcale, wydawała się jednak pustą i idącą niezmiernie daleko… Przenikała ona wszędy, przenikała następnie do głowy Basi i pogasiła w niej wszystkie widzenia, wszystkie myśli, jak powiew wiatru gasi palące się nocą na otwartym powietrzu pochodnie.", + "118919": "Basia usnęła, ale może na szczęście dla niej, zanim chłód zdołał zwarzyć krew w jej żyłach, obudził ją niezwykły hałas. Konie szarpnęły się nagle: widocznie działo się w puszczy coś nadzwyczajnego.", + "118920": "Basia odzyskawszy w jednej chwili przytomność, chwyciła Azjowy muszkiet i pochylona na koniu, ze skupioną uwagą i rozdętymi nozdrzami poczęła nasłuchiwać. Była to tego rodzaju natura, że każde niebezpieczeństwo w pierwszym mgnieniu oka budziło w niej czujność, odwagę i gotowość do obrony.", + "118921": "Lecz tym razem, przysłuchawszy się pilniej, uspokoiła się zaraz. Odgłosy, które ją zbudziły, były rechtaniem dzikich świń. Czy basiory podbierały się ku warchlakom, czy też odyńce poczęły się ciąć o samury, dość, że naraz rozebrzmiała cała puszcza. Ów warchoł odbywał się niezawodnie dość daleko, ale wśród ciszy nocnej i powszechnego uśpienia wydawał się tak bliskim, iż Basia słyszała nie tylko rechtanie i kwiki, ale świst głośny oddychających gwałtownie nozdrzy. Nagle rozległ się łomot, tętent, trzask łamanych chrustów i całe stado, lubo niewidzialne dla Basi, przeleciawszy w pobliżu, pogrążyło się w głębiach puszczy.", + "118922": "A w onej niepoprawnej Basi, mimo jej strasznego położenia, zbudziła się na mgnienie powieki żyłka myśliwska i zrobiło się jej żal, że nie widziała przelatującego stada.", + "118923": "„Człowiek by się trocha przypatrzył — rzekła sobie w duszy — ale nic to! Jadąc tak lasami, pewnie jeszcze co zobaczę…”", + "118924": "I dopiero po tej uwadze przypomniawszy sobie, że lepiej nic nie widzieć, a jak najprędzej uciekać, puściła się w dalszą drogę.", + "118925": "Nie można było stać dłużej jeszcze i dlatego, że chłód ogarniał ją coraz dotkliwszy, a ruch koni rozgrzewał ją znacznie, mało stosunkowo nużąc. Konie za to, które nieco tylko mchu i zmarzłych traw zdołały uszczknąć, ruszyły wielce niechętnie i z pospuszczanymi głowami. Szron w czasie postoju okrył im boki i zdawało się, że ledwie nogi wloką. Szły przecie od południowego popasu niemal bez wytchnienia.", + "118926": "Przejechawszy polanę, z oczyma utkwionymi w Wielki Wóz na niebie, Basia pogrążyła się w puszczę, niezbyt gęstą, ale pagórkowatą, poprzecinaną wąskimi jarami. Stało się też i ciemniej, nie tylko z powodu cienia, jakie rzucały rozłożyste drzewa, ale także i dlatego, że opary podniosły się z ziemi i skryły gwiazdy. Trzeba było jechać na oślep. Jedne tylko jary dawały Basi jakąkolwiek wskazówkę, że posuwa się w słusznym kierunku, bo to wiedziała, że wszystkie one ciągną się od wschodu ku Dniestrowi, że więc przebywając coraz nowe, zdąża wciąż ku północy. Pomyślała jednak, że mimo tej wskazówki grozi jej zawsze: albo zbytnie oddalenie się od Dniestru, albo zbytnie zbliżenie się ku niemu. I jedno, i drugie mogło być niebezpieczne, bo w pierwszym razie wypadłoby nałożyć ogromnie drogi, w przeciwnym — mogła wyjechać na Jampol i tam wpaść we wraże ręce.", + "118927": "Czy zaś była jeszcze przed Jampolem czy właśnie na jego wysokości, czy też zostawiła go już za sobą, o tym nie miała najmniejszego pojęcia.", + "118928": "„Prędzej będę wiedziała, kiedy ominę Mohilów — mówiła sobie — bo ten leży w jarze wielkim i ciągnącym się daleko, któren może poznam”.", + "118929": "Po czym spojrzawszy w niebo myślała dalej:", + "118930": "„Daj mi Boże przebrać się jeno za Mohilów, bo tam zaczyna się już Michałowe panowanie, tam mnie już nic nie ustraszy…”", + "118931": "Tymczasem noc stała się jeszcze ciemniejszą. Szczęściem, na podłożu leśnym leżał tu już śnieg, na którego białym tle można było odróżniać ciemne pnie drzew, niższe konary i omijać je. Natomiast musiała Basia jechać wolniej i skutkiem tego na duszę jej padły znów te strachy przed siłą nieczystą, które na początku nocy ścinały jej krew lodem.", + "118932": "„Jeśli zobaczę świecące ślepie nisko — rzekła do swej strwożonej duszy — nic to! To będzie wilk; ale jeśli na wysokości człowieka…”", + "118933": "I w tej samej chwili krzyknęła głośno:", + "118934": "— W imię Ojca i Syna!…", + "118935": "Bo czy to było złudzenie, czy może dziki zdeb siedział na gałęzi, dość, że Basia wyraźnie ujrzała parę błyszczących ślepiów na wysokości człowieka.", + "118936": "Z trwogi jej samej zaszły oczy pomroką, ale gdy przejrzała znowu, nie było już nic widać, tylko jakiś szelest dał się słyszeć między konarami, tylko jej serce tłukło się w piersiach tak głośno, jak gdyby chciało pierś rozsadzić.", + "118937": "I jechała dalej, długo, długo wzdychając do światła dziennego. Noc dłużyła się jednak niezmiernie. Wkrótce potem znów rzeka przegrodziła jej drogę. Basia była już dość daleko za Jampolem, nad brzegiem Rosawy, ale nic nie wiedziała, gdzie jest, odgadywała tylko, że jednak posuwa się wciąż na północ, skoro napotkała nową rzekę. Odgadywała także, że noc musi już być na schyłku, bo chłód powiększył się znacznie; widocznie brał mróz, tuman opadł i gwiazdy ukazały się znowu, jeno bledsze, niepewnym światłem świecące.", + "118938": "Na koniec ciemność poczęła blednąć stopniowo. Pnie, gałęzie i gałązki stawały się widoczniejsze. W lesie zapanowała zupełna cisza — dniało.", + "118939": "Po pewnym czasie Basia mogła już odróżnić maść koni. Na koniec na wschodzie między gałęziami drzew ukazała się taśma świetlista — czynił się dzień, i to dzień pogodny.", + "118940": "Wówczas Basia poczuła niezmierne znużenie. Usta jej otwierały się przeciągłym poziewaniem, a oczy kleiły się; niebawem zasnęła mocno, ale na krótko, bo zbudziła ją gałąź, o którą zawadziła głową. Szczęściem, konie szły niezmiernie wolno, poskubując po drodze mchy, więc uderzenie było tak lekkie, iż nie przyczyniło jej żadnej szkody. Słońce wstało już i blade, śliczne jego promienie przedzierały się przez bezlistne gałęzie. Na ów widok otucha wstąpiła w serce Basi; między sobą a pogonią zostawiła już przecie tyle stepu, tyle gór, jarów i całą noc.", + "118941": "„Byle mnie nie schwycili ci z Jampola lub z Mohilowa, to tamci już chyba nie zgonią” — rzekła sobie.", + "118942": "Liczyła i na to, że w początku ucieczki jechała skalistym podłożem, za czym kopyta nie mogły zostawiać śladów.", + "118943": "Lecz wkrótce znów ogarnęło ją zwątpienie.", + "118944": "„Lipkowie i na skałach, i na kamieniach śladów dopatrzą, a będą ścigać zawzięcie, chyba że im konie popadają”.", + "118945": "To ostatnie przypuszczenie było najprawdopodobniejsze. Dość Basi było spojrzeć na swoje konie. I dzianet, i bachmat miały boki wpadłe, głowy pospuszczane, wzrok zgasły. Idąc, raz w raz schylały łby ku ziemi, by zachwycić nieco mchu, lub skubały mimochodem rude liście więdnące tu i owdzie na niskich krzach dębowych. Musiała też trawić je gorączka, bo u wszystkich przepraw piły chciwie.", + "118946": "Mimo tego Basia, wydostawszy się na nieporośnięte pole między dwoma borami, puściła znowu w skok utrudzone rumaki i pędziła tak aż do drugiego boru.", + "118947": "Po przejechaniu onego trafiła na drugą polanę, jeszcze obszerniejszą i wzgórzystą. Za wzgórzami, w odległości mniej więcej ćwierci mili, widać było dym podnoszący się strzeliście jak sosna ku niebu. Było to pierwsze zamieszkałe miejsce, na jakie trafiła Basia, bo zresztą kraj ten z wyjątkiem samego pobrzeża był, a raczej zmieniony został na pustynię, nie tylko wskutek napadów tatarskich, ale wskutek ciągłych wojen polsko-kozackich. Po ostatniej wyprawie pana Czarnieckiego, której ofiarą padła Busza, miasteczka zeszły na liche osady, wsie pozarastały młodym lasem. A przecie po panu Czarnieckim tyle jeszcze było wypraw, tyle bitew, tyle rzezi, aż do ostatnich czasów, w których wielki Sobieski wydarł te kraje nieprzyjacielowi. Życie poczynało się w nich znów z wolna pienić, ten jednak szlak, którym jechała Basia, szczególniej był pusty; kryli się w nim tylko zbóje, lecz i tych wygniotły już prawie zupełnie komendy stojące w Raszkowie, Jampolu, Mohilowie i Chreptiowie.", + "118948": "Pierwszą myślą Basi na widok owego dymu było jechać ku niemu, odnaleźć chutor czy też szałas, czy wreszcie proste ognisko, ogrzać się przy nim i pożywić! Lecz wkrótce przyszło jej do głowy, że w tych stronach lepiej spotkać się ze stadem wilków niż z ludźmi; ludzie byli tu dziksi i okrutniejsi od zwierząt. Owszem, należało pognać konie i mijać czym prędzej to leśne ludzkie schronisko, bo tylko śmierć mogła w nim czekać.", + "118949": "Na samym skraju przeciwległego boru spostrzegła Basia mały stóg siana, więc nie zważając już na nic zatrzymała się przy nim, by konie pokarmić. Te jadły chciwie, zanurzając głowy razem z uszami w stóg i wyciągając spore wiechetki siana. Na nieszczęście przeszkadzały im wielce munsztuki; ale Basia nie chciała ich rozkiełznać, tak sobie słusznie rozumując:", + "118950": "„Tam, gdzie było dym widać, musi być jakiś chutor, że zaś tu stóg stoi, więc w chutorze mają konie, na których mogliby mnie ścigać, za czym trzeba być gotową”.", + "118951": "Spędziła jednak przy stogu z godzinę czasu, tak że konie podjadły nieźle, a i ona sama pożywiła się siemieniem. Ruszywszy dalej i przejechawszy kilka stajań spostrzegła nagle przed sobą dwóch ludzi niosących pęki chrustu na plecach.", + "118952": "Jeden był człowiek niestary, ale nie pierwszej już młodości, z twarzą poznaczoną ospą i z kosymi oczyma, szpetny, straszny, o okrutnym, zwierzęcym wyrazie oblicza; drugi, młody wyrostek, był obłąkany.", + "118953": "Można to było poznać na pierwszy rzut oka po jego głupkowatym uśmiechu i nieprzytomnym wzroku.", + "118954": "Obaj na widok jeźdźca i koni porzucili pęki chrustu na ziemię i widocznie zlękli się bardzo. Ale spotkanie było tak niespodziane i stali tak blisko, że nie mogli uciekać.", + "118955": "— Sława Bohu! — ozwała się Basia.", + "118956": "— Na wiki wików.", + "118957": "— A jako się zwie ów chutor?", + "118958": "— A po co on się ma nazywać. Ot, chata!", + "118959": "— Daleko zaś do Mohilowa?", + "118960": "— My ne znajem…", + "118961": "Tu starszy począł się pilnie przypatrywać twarzy Basi. Ponieważ miała na sobie męski ubiór, wziął ją za wyrostka, i zaraz na twarzy jego na miejscu dawnego strachu pojawiła się zuchwałość i okrucieństwo.", + "118962": "— A szczo wy takij mołodenkij, pane łycar?", + "118963": "— A tobi szczo?", + "118964": "— I sami jedziecie? — mówił chłop postępując krok naprzód.", + "118965": "— Wojsko za mną idzie.", + "118966": "Ów zatrzymał się, popatrzył na ogromną polanę i odparł:", + "118967": "— Nieprawda. Nikogo nie ma.", + "118968": "To rzekłszy postąpił jeszcze parę kroków; kose oczy zaświeciły mu ponuro, a jednocześnie, złożywszy usta, począł naśladować głos przepiórki, widocznie chcąc kogoś w ten sposób przywabić.", + "118969": "Wszystko to wydało się Basi nader złowrogim, więc bez wahania wymierzyła mu krócicę w piersi.", + "118970": "— Milcz, bo zginiesz!", + "118971": "Chłop zamilkł, a co więcej, rzucił się natychmiast plackiem na ziemię. To samo uczynił obłąkany wyrostek, ale ów począł przy tym wyć ze strachu jak wilk. Być może, że w swoim czasie umysł jego obłąkał się z jakiegoś postrachu, bo teraz wycie jego brzmiało okropnym przerażeniem.", + "118972": "Basia wypuściła konie i pomknęła jak strzała. Szczęściem las był niepodszyty, a drzewa stały rzadko. Wkrótce też zaświeciła nowa polana, wąska, ale bardzo długa. Konie, podjadłszy przy stogu, nabrały nowych sił i gnały wichrem.", + "118973": "„Dopędzą do domu, siędą na konie i będą mnie ścigali” — myślała Basia.", + "118974": "Pocieszało ją tylko to, że konie dobrze idą i że od miejsca, w którym spotkała owych ludzi, do chutoru było dość daleko.", + "118975": "„Nim dojdą do chaty, nim konie wyprowadzą, ja tak jadąc będę od nich w mili albo we dwóch”.", + "118976": "Istotnie tak było. Ale gdy upłynęło kilka godzin i Basia przekonawszy się, że nie jest ściganą, zwolniła biegu, wielki przestrach, wielkie pognębienie opanowało jej serce, a do oczu cisnęły się przemocą łzy.", + "118977": "Spotkanie owo nauczyło ją, czym są ludzie w tych stronach i czego można się było od nich spodziewać. Wprawdzie nie było to dla niej niespodziane. I z własnego doświadczenia, i z opowiadań chreptiowskich wiedziała, że dawni spokojni osadnicy albo wynieśli się z tych pustyń, albo ich wojna pożarła, ci zaś, co pozostali, żyjąc w ustawicznych trwogach wojennych, wśród okropnej zawieruchy domowej i tatarskich napadów, w stosunkach, w których człowiek człowiekowi był wilkiem, bez kościołów, wiary, bez innych przykładów, jak przykłady mordu i pożogi, nie znając innego prawa nad pięść, wyzbyli się wszelkich uczuć ludzkich i zdziczeli na podobieństwo zwierza leśnego. Basia wiedziała o tym dobrze; jednakże człowiek samotny, w pustyniach zabłąkany, w ucisku od głodu i chłodu zostający, mimowiednie przede wszystkim od pokrewnych sobie istot pomocy wygląda. Tak i ona ujrzawszy ów dym, siedlisko ludzkie oznaczający, mimowiednie, idąc za pierwszym porywem serca, chciała tam biec, imieniem boskim mieszkańców przywitać i pod ich dachem zmęczoną głowę przytulić. Tymczasem okrutna rzeczywistość wyszczerzyła zaraz na nią zęby jak zły pies; dlatego serce jej wezbrało goryczą i łzy żalu a zawodu napłynęły do oczu.", + "118978": "„Znikąd pomocy, jedno od Boga — pomyślała — bogdaj mi już ludzi nie napotkać”.", + "118979": "Po czym jęła rozważać, czemu ów chłop począł udawać przepiórkę; niechybnie w pobliżu byli jeszcze jacyś ludzie i ów przywołać ich pragnął. Przyszło jej do głowy, że jest na szlaku zbójów, którzy wyparci z jarów nadrzecznych, widocznie schronili się do puszcz, głębiej w kraju leżących, w których sąsiedztwo szerokich stepów zapewniało im większe bezpieczeństwo i łatwiejszą w potrzebie ucieczkę.", + "118980": "„Ale co będzie — pytała Basia — gdy ich spotkam kilku lub kilkunastu? Muszkiet — to jeden, dwie krócice — to dwóch, szabla — niechby dwóch jeszcze, jeśli jednak będzie ich więcej, zginę straszną śmiercią”.", + "118981": "I o ile poprzednio, wśród nocy i jej trwóg, życzyła sobie, by dzień uczynił się jak najprędzej, tak teraz z tęsknotą wyglądała pomroki, która mogła skryć ją łatwiej przed złymi oczyma.", + "118982": "Dwakroć jeszcze w czasie wytrwałej jazdy zdarzyło jej się przejeżdżać w pobliżu ludzi. Raz ujrzała na skraju wysokiej równi kilkanaście chat. Może nawet nie mieszkali w nich zbóje z rzemiosła, ale wolała je minąć skokiem, wiedząc, że i wieśniacy niewiele są lepsi od zbójów; drugi raz do uszu jej doszedł odgłos siekier rąbiących drzewo.", + "118983": "Upragniona noc okryła wreszcie ziemię. Basia tak już była znużona, że gdy dostała się na goły, nie obrośnięty lasem step, rzekła sobie:", + "118984": "„Tu nie rozbiję się o drzewa, za czym usnę teraz, choćbym miała i zmarznąć”.", + "118985": "Gdy przymykała już oczy, zdało jej się, że hen, w oddali, na białym śniegu widzi kilka czarnych punktów, które poruszają się w różnych kierunkach. Przez chwilę jeszcze przezwyciężyła sen. — To pewnie wilki! — mruknęła z cicha.", + "118986": "Nim jednak przejechała kilkadziesiąt kroków, owe punkta znikły, więc usnęła zaraz tak mocno, że zbudziła się dopiero, gdy bachmat Azjów, na którym siedziała, zarżał pod nią.", + "118987": "Basia obejrzała się wkoło: była na skraju lasu i zbudziła się w porę, inaczej bowiem mogłaby się rozbić o drzewo.", + "118988": "Nagle spostrzegła, że drugiego konia nie masz przy niej.", + "118989": "— Co się stało? — zawołała z trwogą wielką.", + "118990": "Stała się jednak rzecz bardzo prosta: oto Basia uwiązała wprawdzie lejce od uzdy dzianeta do kuli kulbaki, na której siedziała sama, ale skostniałe ręce źle jej posłużyły i nie zdołały zadzierzgnąć silnie węzła; następnie lejce rozwiązały się i znużony koń został, by szukać karmu pod śniegiem lub położyć się.", + "118991": "Na szczęście Basia miała krócicę nie w olstrach, ale za pasem; róg z prochem i woreczek z resztką siemienia także były przy niej. Ostatecznie nieszczęście nie było zbyt straszne, bo bachmat Azjów, jeśli nawet ustępował w szybkości dzianetowi, to natomiast niezawodnie przewyższał go wytrwałością na trud i zimno. Jednakże Baśce żal się zrobiło ulubionego rumaka i w pierwszej chwili postanowiła go odszukać.", + "118992": "Zdziwiło ją to jednak, gdy obejrzawszy się na step, nie ujrzała go wcale, choć noc była nadzwyczaj widna.", + "118993": "„Pozostać pozostał — pomyślała — nie popędził z pewnością naprzód, ale musiał się położyć w jakimś wgłębieniu i dlatego go nie widzę”.", + "118994": "Bachmat zarżał drugi raz, przy czym zatrząsł się jakoś i uszy położył na karku, lecz od strony stepu odpowiedziało mu milczenie.", + "118995": "„Pojadę, poszukam!” — rzekła Basia. I już zwróciła konia, gdy naraz niespodziewana trwoga schwyciła ją, zupełnie jakby głos ludzki zawołał :", + "118996": "„Basiu, nie wracaj!”", + "118997": "Jakoż w tej chwili ciszę zmąciły inne złowróżbne głosy, bliskie a wychodzące niby spod ziemi: były to wycia, charkotania, skomlenia, jęki, wreszcie kwik okropny, krótki, urwany… Było to wszystko tym straszniejsze, że na stepie nic nie było widać. Basię zimny pot oblał od stóp do głowy, a z jej zsiniałych warg wyrwał się okrzyk:", + "118998": "— Co to jest? Co się dzieje?", + "118999": "Odgadła wprawdzie od razu, że wilki zarzynają jej konia, lecz nie mogła zrozumieć, dlaczego tego nie widzi, kiedy — sądząc po odgłosach — działo się to nie dalej jak o jakie pięćset kroków od niej.", + "119000": "Nie czas jednak było lecieć na ratunek, bo koń musiał być już rozszarpany, a zresztą trzeba było myśleć o własnym ocaleniu; więc Basia, wypaliwszy na postrach z krócicy, ruszyła w dalszą drogę. Jadąc rozmyślała o tym, co się stało, i przez chwilę przemknęło jej przez głowę, że to może nie wilki porwały jej konia, skoro owe głosy słychać było spod ziemi. Na tę myśl mrówki poczęły zaraz chodzić jej po krzyżach, lecz zastanowiwszy się lepiej, przypomniała sobie, iż we śnie majaczyło się jej, że zjeżdża z góry, a potem znów wdziera się na górę.", + "119001": "Tak musiało być — rzekła sobie — musiałam śpiąc przejechać jakiś jar mało stromy, tam został mój dzianet i tam napadli go wilcy.", + "119002": "Reszta nocy zeszła bez przygody. Bachmat, podjadłszy nieco sianem zeszłego ranka, szedł bardzo wytrwale, tak iż sama Basia podziwiała jego siłę. Był to tatarski koń „wilczar”, wielkiej urody i wytrwałości prawie bez granic. W czasie krótkich postojów, które czyniła Basia, żarł wszystko nie przebierając: mchy, liście, obgryzał nawet korę drzewną i szedł a szedł. Na polanach puszczała go w skok. Wówczas stękał nieco i oddychał rozgłośnie; powstrzymywany — sapał, trząsł się i spuszczał nisko głowę ze znużenia, ale nie padał.", + "119003": "Dzianet, choćby nie zginął pod wilczymi zębami, i tak by nie wytrzymał takiej drogi.", + "119004": "Nazajutrz Basia, odmówiwszy ranne pacierze, poczęła czynić rachunek czasu:", + "119005": "„Azji wyrwałam się w czwartek z południa — mówiła sobie — i jechałam w skok do nocy; potem przeszła w drodze jedna noc, potem cały dzień, potem znów cała noc i teraz zaczął się trzeci dzień. Chyba pogoń, choćby i była, musiała już wrócić i Chreptiów powinien być niedaleko, bo przecie nie żałowałam koni”.", + "119006": "Po chwili zaś dodała:", + "119007": "„Oj, czas, czas już! Boże, zmiłuj się nade mną!”", + "119008": "Chwilami brała ją chęć zbliżyć się ku rzece, bo przy brzegu prędzej by pomiarkowała, gdzie jest, ale bała się pomnąc, że pięćdziesięciu Azjowych Lipków zostało u pana Gorzeńskiego w Mohilowie. Przychodziło jej na myśl, że kołując tak bardzo, mogła jeszcze nie przejechać Mohilowa. W drodze, o ile sen nie zamykał jej oczu, starała się wprawdzie uważać pilnie, czy nie trafi na jar bardzo obszerny, podobny do tego, w którym leżał Mohilów, ale nie zauważyła nic takiego; jar zresztą mógł się zwężać i wyglądać zupełnie inaczej przy Mohilowie niż w głębi, mógł się i kończyć albo skręcać o kilkanaście stajań za miastem, słowem, Basia nie miała najmniejszego pojęcia, gdzie się znajduje.", + "119009": "Prosiła tylko nieustannie Boga, żeby to było już blisko, bo czuła, że niedługo już wytrzyma trudy, zimno, bezsenność i wreszcie głód; od trzech dni żywiła się tylko siemieniem, a chociaż oszczędzała go bardzo, jednak ostatnie ziarnko zjadła tego ranka i nic nie było już w woreczku.", + "119010": "Teraz mogła się tylko żywić i rozgrzewać nadzieją, że Chreptiów blisko. Prócz nadziei rozgrzewała ją zapewne i gorączka. Basia czuła doskonale, że ją ma, bo jakkolwiek na świecie było coraz zimniej, a nawet po prostu mroźno, ręce jej i nogi, o ile były na początku podróży skostniałe, o tyle teraz rozpalone, i pragnienie dokuczało jej wielkie.", + "119011": "„Byle przytomności nie utracić — mówiła sobie — byle choć na ostatnie tchnienie zdążyć do Chreptiowa, zobaczyć Michała, potem dziej się wola boża…”", + "119012": "Przyszło jej znowu przeprawiać się przez liczne strumienie i rzeki, ale albo były płytkie, albo zamarznięte; na niektórych wierzchem płynęła woda, a spodem był lód twardy i mocny. Jednakże najbardziej ze wszystkiego bała się tych przepraw dlatego, że i bachmat, jakkolwiek nieustraszony, bał się ich widocznie. Wchodząc w wodę lub na lód, chrapał, tulił uszy, częstokroć opierał się, a zmuszony, wchodził ostrożnie, stawiając z wolna nogę przed nogą i wietrząc rozdętymi nozdrzami.", + "119013": "Było już dobrze z południa, gdy Basia, jadąc gęstym borem, stanęła przed jakąś rzeką, większą od innych, a zwłaszcza znacznie szerszą. Wedle jej przypuszczenia mogła być to Ladawa albo Kałusik. Na ten widok zabiło jej serce radością. W każdym razie Chreptiów musiał być niedaleko; choćby go zaś Basia i minęła, zawsze mogła się uważać za ocaloną, bo tam i kraj był więcej osiadły, i ludzi mniej się należało obawiać. Rzeka, jak Basia mogła sięgnąć okiem, miała brzegi strome, w jednym tylko miejscu widocznie był szczerk i spętana lodem woda zachodziła łagodnie na brzeg, jak gdyby rozlana w płytkim a rozłożystym naczyniu. Brzegi były zupełnie zmarznięte, środkiem tylko płynęła szeroka wstęga wody; lecz Basia spodziewała się, że znajdzie pod nią lód, jak zwykle.", + "119014": "Bachmat wszedł opierając się nieco, jak przy każdej przeprawie, ze zgiętym karkiem i obwąchując nozdrzami śnieg przed sobą. Przybywszy do bieżącej wierzchem wody Basia uklękła, wedle zwyczaju, na kulbace, dzierżąc się obu rękoma za przednią kulę.", + "119015": "Woda zachlupotała pod kopytami. Lód był istotnie pod nią twardy, obmoczony; kopyta uderzały weń jakby w kamień, lecz widocznie hacele podków stępiły się przez długą a miejscami skalistą drogę, bo wnet bachmat począł się ślizgać; nogi rozchodziły mu się, jak gdyby uciekały spod niego; nagle padł na przód, aż nozdrza zamoczyły mu się w wodzie, więc zerwał się, padł znów na zad, znów się zerwał, lecz przerażany, począł rzucać się i bić kopytami rozpaczliwie. Basia szarpnęła za uzdę, a wtem dał się słyszeć głuchy trzask i zadnie nogi konia aż do kłębów zapadły w głębinę.", + "119016": "— Jezus, Jezus! — krzyknęła Basia.", + "119017": "Rumak, stojąc jeszcze przednimi nogami na twardym gruncie, uczynił straszne wysilenie, lecz widocznie kawały lodu, na których się wspierał, jęły się teraz wysuwać spod jego nóg, bo zapadł głębiej i począł jęczeć chrapliwie.", + "119018": "Basia miała jeszcze tyle czasu i tyle przytomności, że chwyciwszy za grzywę rumaka, po jego karku wydostała się na lód niepołamany, leżący przed koniem. Tam upadła i zamoczyła się w wodzie. Lecz podniósłszy się i uczuwszy twardy grunt pod nogami, wiedziała, że jest ocaloną. Chciała nawet jeszcze ratować konia, więc przechyliwszy się chwyciła za lejce i cofając się ku drugiemu brzegowi poczęła je ciągnąć z całej mocy.", + "119019": "Ale bachmat zasuwał się w głębinę i nie mógł już wydostać z niej nawet przednich nóg, by je zaczepić o nie pokruszony dotąd zrąb lodu. I lejce wyprężały się coraz silniej, a on pogrążał się coraz bardziej. Wreszcie zanurzył się zupełnie, tylko szyja i łeb wystawały mu nad lodem. Począł na koniec stękać prawie ludzkim głosem, wyszczerzając przy tym zęby; oczy jego patrzyły w Basię z nieopisanym smutkiem, jakby jej chciał mówić: „Nie ma już dla mnie ratunku; puść lejce, bo i ciebie jeszcze wciągnę…”", + "119020": "Jakoż nie było dla niego ratunku, i Basia musiała puścić lejce.", + "119021": "Po czym gdy zupełnie skrył się pod lodem, poszła na drugi brzeg, tam siadła pod ogołoconym z liści krzem i poczęła szlochać jak dziecko.", + "119022": "Energia jej była chwilowo zupełnie złamana. A prócz tego ta gorycz i to rozżalenie, które po spotkaniu się z ludźmi napełniły jej serce, zalały je teraz jeszcze silniej. Oto wszystko było przeciw niej: błędność dróg, ciemność, żywioły, człowiek, zwierz, jedna tylko ręka boża zdawała się nad nią czuwać. W tej dobrej, słodkiej, ojcowskiej opiece złożyła całą swą ufność dziecinną, a obecnie i to ją zawiodło. Było to uczucie, którego Basia nie wypowiedziała sobie tak wyraźnie, ale natomiast tym silniej odczuwała sercem.", + "119023": "Cóż jej pozostawało? Skarga i łzy! A przecie zdobyła się na tyle dzielności, na tyle odwagi, na tyle wytrwania, na ile takie biedne, słabe stworzenie zdobyć się mogło. I oto koń jej się utopił, ostatnia nadzieja ratunku, ostatnia deska ocalenia — jedyne żywe stworzenie, które było przy niej. Bez tego konia nie tylko czuła się bezsilną wobec tej nieznanej przestrzeni, która ją oddzielała od Chreptiowa, wobec borów, jarów i stepów, nie tylko bezbronną wobec pościgu ludzi i zwierza, ale daleko więcej samotną, daleko bardziej opuszczoną.", + "119024": "Płakała, póki jej nie zbrakło łez. Potem przyszło wyczerpanie, zmęczenie i poczucie bezradności tak silne, że niemal podobne do spokoju. Więc westchnąwszy głęboko raz i drugi, rzekła sobie:", + "119025": "„Przeciw woli boskiej nie poradzę… tu już zamrę…”", + "119026": "I zmrużyła oczy, tak dawniej jasne i wesołe, a dziś zgoła zapadnięte, podkrojone.", + "119027": "Swoją drogą, lubo ciało jej stawało się z każdą chwilą coraz bardziej ociężałe, myśl biła się jednak w jej głowie jak trwożny ptak — i tak samo serce. Żeby to jej nikt nie kochał na świecie, mniejszy byłby żal umierać, ale przecie ją tak bardzo wszyscy kochali!", + "119028": "I wyobraziła sobie, co będzie, jak już zdrada Azji i jej ucieczka staną się głośne; jak będą jej szukali, jak znajdą wreszcie siniuchną, zmarzniętą, śpiącą snem wiecznym pod owym krzem nad rzeką. I nagle ozwała się głośno:", + "119029": "— O! To będzie Michalisko desperował! Aj! Aj!", + "119030": "Potem zaczęła go przepraszać, że to nie jej wina.", + "119031": "„Ja, Michałku — mówiła obejmując go w myśli rękoma za szyję — uczyniłam wszystko, co w mocy mojej, ale trudno, mój drogi, Pan Bóg nie chciał…”", + "119032": "I naraz owładnęła nią taka serdeczna miłość do ukochanego człowieka, taka chęć, by chociaż umrzeć w pobliżu tej drogiej głowy, że zebrawszy siły podniosła się znad brzegu i poszła.", + "119033": "Z początku szło jej niezmiernie trudno. Nogi jej odwykły podczas długiej jazdy od chodzenia, doznawała takiego uczucia, jakby szła na cudzych. Szczęściem, nie było jej zimno, było jej nawet dość ciepło, bo gorączka nie opuszczała jej ani na chwilę.", + "119034": "Pogrążywszy się w las, szła wytrwale naprzód, uważając, aby słońce mieć po lewej ręce. Przeszło ono już istotnie na multańską stronę, bo była to druga połowa dnia, godzina może czwarta. Basia mniej teraz zwracała uwagi na to, by nie zbliżyć się do Dniestru, bo ciągle zdawało jej się, że jest już za Mohilowem.", + "119035": "„Gdyby tak wiedzieć na pewno, gdyby tak wiedzieć! — powtarzała podnosząc swą zsiniałą, a jednocześnie rozpaloną twarzyczkę ku niebu. — Gdyby zwierz jaki lub jakie drzewo przemówiło i rzekło: do Chreptiowa mila, dwie — jeszcze bym może doszła…”", + "119036": "Ale drzewa milczały, owszem, zdawały się jej być nieprzyjazne i zagradzały korzeniami drogę. Basia potykała się co chwila o przyprószone śniegiem węzły i odskoki tych korzeni. Po pewnym czasie stało jej się nieznośnie ciężko, więc zrzuciła z ramion ciepłą delijkę i pozostała w samym kubraczku. Ulżywszy sobie w ten sposób, szła i szła jeszcze spieszniej, to potykając się, to chwilami upadając na głębszym śniegu. Buciki z cienkiego safianu podszytego futrem, bez osobnych podeszew, wyborne do sani lub konnej jazdy, nie chroniły dostatecznie jej stóp przed uderzeniami o kamienie i odziomki, a przy tym zmoczone wielokrotnie na przeprawach i utrzymywane w stanie wilgoci przez ciepło rozpalonych teraz gorączką nóg, prędko mogły się zedrzeć w lesie.", + "119037": "„Dojdę bosa albo do Chreptiowa, albo do śmierci” — myślała Basia.", + "119038": "I uśmiech żałosny rozświecał jej twarzyczkę, bo cieszyło ją jednak, że idzie tak wytrwale i że jeśli zamrze w drodze, to Michał nie będzie mógł jej pamięci nic a nic zarzucić.", + "119039": "I ponieważ teraz rozmawiała już ciągle z mężem, więc zaraz rzekła:", + "119040": "„Oj, Michałku, inna by i tyle nie dokazała, na przykład Ewka…”", + "119041": "O Ewce przychodziło jej nieraz myśleć w czasie tej ucieczki, nieraz też modliła się za nią, bo to było dla niej jasne, że jeśli Azja nie kochał tej dziewczyny, tedy los jej i wszystkich innych jeńców w Raszkowie pozostałych będzie straszny.", + "119042": "„Gorzej im niż mnie” — powtarzała sobie co chwila i na myśl o tym nabierała nowych sił.", + "119043": "Ale teraz, gdy upłynęła jedna godzina, druga i trzecia, sił tych ubywało za każdym krokiem. Powoli słońce zatoczyło się za Dniestr i oblawszy niebo zorzą czerwoną zgasło. Śnieg nabrał fioletowego odblasku. Potem owa złocista i purpurowa topiel zórz poczęła ciemnieć i zwężać się coraz bardziej; z morza rozlanego do wpół nieba zmieniła się w jezioro, z jeziora w rzekę, z rzeki w strumień, na koniec zabłyszczała jak świetlista nić rozciągnięta na zachodzie — i ustąpiła ciemności.", + "119044": "Nastała noc.", + "119045": "Upłynęła jeszcze godzina. Bór stał się czarny i tajemniczy, a nie poruszony żadnym powiewem, milczał, jakby się skupiał i rozważał, co ma uczynić z tym oto biednym, zabłąkanym stworzeniem. Nie było jednak nic dobrego w tej jego martwocie i ciszy, owszem, była nieczułość i zdrętwiałość.", + "119046": "Basia szła ciągle, chwytając coraz szybciej spieczonymi ustami powietrze, padała też coraz częściej i z powodu ciemności, i braku sił.", + "119047": "Główkę miała zadartą do góry, ale nie patrzyła już na przewodni Wielki Wóz, bo straciła zupełnie poczucie kierunku. Szła, żeby iść. Szła dlatego, że poczęły na nią nadlatywać przedśmiertne widzenia, bardzo jasne i słodkie.", + "119048": "Oto na przykład cztery strony boru poczynają się zbiegać szybko, łączą się w cztery ściany i tworzą świetlicę chreptiowską. Basia jest w niej i widzi wszystko wyraźnie. Na kominie pali się wielki ogień, a na ławach siedzą, jako zwykle, oficerowie; pan Zagłoba przekomarza się z panem Snitką; pan Motowidło siedzi milczący i patrzy w płomień, a gdy w płomieniu coś zapiszczy, to mówi swym przeciągłym głosem: „Duszo czyśćcowa, czego potrzebujesz?” Pan Muszalski i pan Hromyka grają w kości z Michałem. Basia przychodzi ku nim i mówi: „Michałku, siędę na ławie i trocha się przytulę, bo mi nieswojo”. Michał wnet ją obejmuje: „Co ci, kocie? A może?…” I pochyla się do jej ucha, i coś szepce, a ona odpowiada: „Oj, jak mi nieswojo!” Co to za jasna i spokojna świetlica, jaki kochany ten Michał — jeno Basi coś tak nieswojo, że aż ją trwoga bierze…", + "119049": "Basi jest tak dalece nieswojo, że gorączka opuszcza ją nagle, bo już zmogło ją przedśmiertne osłabienie. Widzenia znikają. Przytomność, a z nią pamięć wraca.", + "119050": "„Uciekam przed Azją — mówi sobie Basia — jestem w lesie, w nocy, nie mogę dojść do Chreptiowa i umieram”.", + "119051": "Po gorącu chłód obejmuje ją teraz szybko i przedostaje się przez ciało aż do kości. Nogi uginają się pod nią i klęka wreszcie w śniegu, przed drzewem.", + "119052": "Najmniejsza chmurka nie zaciemnia teraz jej umysłu. Żal jej życia okrutnie, ale wie doskonale, że umiera, i pragnąc polecić duszę Bogu, poczyna mówić przerywanym głosem:", + "119053": "— W imię Ojca i Syna…", + "119054": "Dalszą modlitwę przerywają jej naraz jakieś głosy dziwaczne, ostre, przeraźliwe i skrzypiące; rozlegają się one przykro i donośnie w ciszy nocnej.", + "119055": "Basia otwiera usta. Pytanie: „Co to jest?”, zamiera jej na wargach. Na chwilę przykłada drżące palce do twarzy, jakby się chciała rozbudzić, jakby uszom własnym nie chciała dać wiary, i z ust jej wyrywa się nagle krzyk:", + "119056": "— O Jezu, o Jezu! To żurawie studzienne, to Chreptiów! O Jezu!", + "119057": "Po czym ta konająca przed chwilą istota zrywa się i dysząc, drżąc, z oczyma wezbranymi łzami, z falującą piersią pędzi przez las, upada i podnosi się znowu, powtarzając:", + "119058": "— Tam konie poją! To Chreptiów! To nasze żurawie! Chociaż do bramy! Choć do bramy… O Jezu!… Chreptiów, Chreptiów!…", + "119059": "A tu las rzednie, odkrywa się śnieżne pole i wzgórze, z którego kilkanaście par błyszczących oczu spogląda na biegnącą Basię.", + "119060": "Lecz to nie oczy wilcze… Ach, to okna chreptiowskie migocą słodkim, jasnym i zbawczym światłem — to fortalicja, tam na wzgórzu, właśnie tą wschodnią stroną zwrócona do lasu.", + "119061": "Było jeszcze drogi na stajanie, ale Basia nie wiedziała już, kiedy ją przebiegła. Żołnierze stojący od strony wsi przy bramie nie poznali jej po ciemku, ale puścili sądząc, że to pachołek za czymś wysłany wraca do komendanta; więc ostatnim tchem wpadła do środka, przebiegła przez majdan obok żurawianych studni, przy których dragoni, wróciwszy przed chwilą z objazdu, poili na noc konie — i stanęła we drzwiach głównego domu.", + "119062": "Mały rycerz z panem Zagłobą siedzieli właśnie konno na ławie przed ogniem i popijając krupnik rozmawiali o Basi, mniemając, że ona tam hen, gdzieś, zagospodarowywa się w Raszkowie. Obaj byli markotni, bo im tęskno było za nią okrutnie, i obaj co dzień spierali się o termin jej powrotu.", + "119063": "— Broń Boże nagłych odwilży, dżdżów i roztopów, to Bóg wie, kiedy wróci — mówił posępnie pan Zagłoba.", + "119064": "— Zima jeszcze zdzierży — odrzekł mały rycerz — a za jakie ośm albo dziesięć dni będę już coraz to spoglądał ku Mohilowu.", + "119065": "— Wolałbym, żeby nie była wyjeżdżała. Nic tu po mnie bez niej w Chreptiowie.", + "119066": "— A czemuś waćpan radził?", + "119067": "— Nie zmyślaj, Michale! Twoją się to głową stało…", + "119068": "— Byle tylko zdrowo wróciła!", + "119069": "Tu westchnął mały rycerz i dodał:", + "119070": "— Zdrowo i jako najprędzej!…", + "119071": "Wtem skrzypnęły drzwi i jakieś małe, nędzne, obdarte, pokryte śniegiem stworzenie poczęło piszczeć żałośnie u proga:", + "119072": "— Michale, Michale!…", + "119073": "Mały rycerz zerwał się, ale w pierwszej chwili tak zdumiał, że stanął jak skamieniały na miejscu, ręce otworzył, oczyma jął mrugać — i stał.", + "119074": "Lecz ona zbliżyła się mówiąc z wysileniem, a raczej jęcząc:", + "119075": "— Michale!… Azja zdradził… mnie chciał porwać… alem uciekła i… ratuj!", + "119076": "To rzekłszy poczęła chwiać się i padła jak martwa na ziemię; wtedy on skoczył, porwał ją jak piórko na ręce, krzyknąwszy przeraźliwie:", + "119077": "— Chryste miłosierny!", + "119078": "Lecz jej biedna zsiniała główka zwisła bez życia na jego ramieniu, więc sądząc, że trupa już tylko trzyma w objęciu, począł ryczeć okropnym głosem:", + "119079": "— Baśka umarła!… Umarła!… Rety!…", + "119080": "Rozdział XLI", + "119081": "Wieści o przybyciu Basi piorunem rozleciały się po Chreptiowie, ale nikt prócz małego rycerza, pana Zagłoby i niewiast służebnych nie widział jej ni tego wieczora, ni następnych.", + "119082": "Po owym omdleniu przy progu izby odzyskała jeszcze do tyla przytomność, że mogła przynajmniej w kilku słowach powiedzieć, jak i co się zdarzyło, lecz wnet poczęły się nowe omdlenia, a w godzinę później, lubo ją cucono wszelkimi sposobami, ogrzewano, pojono winem, próbowano karmić, nie poznawała już nawet męża i nie było wątpliwości, że poczyna się dla niej długa i ciężka choroba.", + "119083": "Tymczasem jednak ruch uczynił się w całym Chreptiowie. Żołnierze dowiedziawszy się, że „pani” wróciła półżywa, wysypali się na majdan jak rój pszczół; oficerowie zebrali się wszyscy w świetlicy i szepcząc z cicha, wyglądali niecierpliwie nowin z alkierza, w którym złożono Basię. Przez długi czas jednak nie można się było niczego dowiedzieć. Wprawdzie chwilami przemykały pędem przez świetlicę służebne niewiasty, to do kuchni po grzaną wodę, to do apteczki po plastry, maście i driakwie, ale te nie pozwalały się zatrzymywać. Niepewność zaciężyła ołowiem na wszystkich sercach. Coraz większe tłumy, nawet ze wsi, zbierały się na majdanie; pytania krążyły z ust do ust; rozeszła się wieść o zdradzie Azji i o tym, że „pani” ocaliła się ucieczką, ale że uciekała cały tydzień bez jadła i spania. Na ową wieść podnosiły się piersi wściekłością. Wreszcie ogarnęło gromady żołnierzy dziwne a straszne wrzenie, bo tłumione obawą, by głośnym wybuchem nie narazić zdrowia chorej.", + "119084": "Na koniec po długim oczekiwaniu wyszedł do oficerów pan Zagłoba z czerwonymi oczyma i zjeżonymi resztkami włosów na głowie, a oni skoczyli ku niemu hurmem i sypnęły się wnet ciche, gorączkowe pytania:", + "119085": "— Żyje? Żyje?", + "119086": "— Żyje — odparł staruszek — ale Bóg raczy wiedzieć, czy za godzinę…", + "119087": "Tu głos mu uwiązł w gardzieli, dolna warga poczęła mu się trząść i chwyciwszy się nagle rękoma za głowę, usiadł ciężko na ławie.", + "119088": "Po czym tłumione łkania poczęły poruszać jego pierś.", + "119089": "Na ów widok pan Muszalski chwycił w objęcia pana Nienaszyńca, choć go zwyczajnie mniej lubił, i zawył z cicha, a pan Nienaszyniec zawtórował mu zaraz. Pan Motowidło oczy wybałuszył, jakby chciał coś połknąć i nie mógł, pan Snitko począł drżącymi rękoma żupan rozpinać, a pan Hromyka ręce podniósł do góry i tak chodził po izbie.", + "119090": "Dojrzeli żołnierze przez okna te oznaki desperacji, więc sądząc, że pani już umarła, wszczęli gwar i lament. Pan Zagłoba, posłyszawszy ten hałas, wpadł nagle w furię i wyskoczył jak z procy na majdan.", + "119091": "— Cicho, szelmy! Żeby was pioruny potrzaskały! — zawołał przyduszonym głosem.", + "119092": "Oni zaś umilkli wraz, zrozumiawszy, że jeszcze nie czas na lament, ale nie schodzili z majdanu. Pan Zagłoba zaś wrócił do świetlicy uspokojony nieco i znów siadł na ławie.", + "119093": "W tej chwili niewiasta służebna pokazała się znowu we drzwiach alkierza.", + "119094": "Pan Zagłoba zerwał się ku niej.", + "119095": "— Co tam?", + "119096": "— Śpi.", + "119097": "— Śpi? Chwała Bogu!", + "119098": "— Może Bóg da…", + "119099": "— Co pan komendant robi?", + "119100": "— Pan komendant przy łożu.", + "119101": "— To dobrze! Ruszaj, po coć posłano!", + "119102": "Tu pan Zagłoba zwrócił się ku oficerom i rzekł powtarzając słowa niewiasty:", + "119103": "— Może Bóg Najwyższy się zmiłuje. Śpi! Jakowaś nadzieja we mnie wstępuje… Uf!…", + "119104": "I oni odetchnęli równie głęboko. Potem zbili się naokół pana Zagłoby w ciasne kółko i poczęli dopytywać:", + "119105": "— Dla Boga! Jakże się to stało? Co to było? Jakimże sposobem piechotą uciekła?", + "119106": "— Z początku nie piechotą uciekała — odszepnął pan Zagłoba — jeno na dwóch koniach, bo i tego psa, żeby go mór pobił, zrzuciła z kulbaki.", + "119107": "— Uszom nie wierzym!", + "119108": "— Głownią od pistoletu dała mu między oczy, a że się wonczas przyzostali, nikt nie widział i nikt nie gonił. Jednego konia wilcy jej zarżnęli, drugi się utopił pod lodem. O Chryste miłosierny! Szło niebożątko samo przez bory, nic nie jedząc, nic nie pijąc!…", + "119109": "Tu ryknął znowu pan Zagłoba i przerwał na czas jakiś opowiadanie, a oficerowie także, aż się pokładali na ławy i z podziwu, i ze zgrozy, i z żalu nad ukochaną przez wszystkich niewiastą.", + "119110": "— Przyszedłszy pod Chreptiów — ciągnął po chwili pan Zagłoba — nie poznała już miejsca i gotowała się zamrzeć, dopieroż usłyszawszy skrzypienie studni pomiarkowała, że blisko już, i dowlokła się ostatnim tchem…", + "119111": "— Bóg ją strzegł w takich terminach — rzekł pan Motowidło, obcierając mokre wąsy — ustrzeże jej i dalej.", + "119112": "— Tak będzie! W sednoś waćpan ugodził! — poszepnęło kilka głosów.", + "119113": "Wtem z majdanu doszedł znowu gwar głośniejszy, pan Zagłoba znów się zerwał ze wściekłością i wypadł przed drzwi.", + "119114": "Głowa tam stała przy głowie; żołnierze na widok pana Zagłoby i dwóch innych oficerów cofnęli się półkolem.", + "119115": "— Cicho mi, sobacze dusze! — zaczął pan Zagłoba. — Bo każę…", + "119116": "Lecz z półkola wystąpił Zydor Luśnia, wachmistrz dragoński, szczery Mazur, ulubiony żołnierz Wołodyjowskiego, i postąpiwszy parę kroków wyprostował się jak struna i rzekł stanowczym głosem:", + "119117": "— A to, proszę waszej miłości, inaczej nie ma być, jeno skoro ten taki syn panią naszą chciał ukrzywdzić, to my na niego chcemy ruszyć, by też mieć pomstę. Co ja gadam, tego wszyscy proszą. A jak pan pułkownik sam nie może, to my i pod inną komendą pójdziem, choćby do samego Krymu, byle onego dostać i za naszą panią nie darować!…", + "119118": "Zawzięta, zimna, chłopska groźba brzmiała w głosie wachmistrza; inni zaś dragoni i pocztowi z towarzyskich chorągwi poczęli zgrzytać zębami, i z cicha w szable trzaskać, i sapać, i mruczeć. Głuchy ten pomruk, jak pomruk niedźwiedzia w mroku nocnym, miał w sobie coś po prostu strasznego.", + "119119": "Wachmistrz stał wyprostowany i czekał odpowiedzi, za nim czekały całe szeregi i znać w nich było upór i zaciekłość tak wielką, że wobec niej nie ostała się nawet zwykła karność żołnierska.", + "119120": "Przez chwilę trwało milczenie. Nagle głos jakiś w dalszych szeregach ozwał się:", + "119121": "— Krew onego najlepsze dla „pani” lekarstwo!", + "119122": "Gniew pana Zagłoby opadł, bo rozczuliło go to przywiązanie żołnierstwa do Basi, a przy tym na wzmiankę o lekarstwie zaświtał mu w głowie inny zamiar, mianowicie sprowadzenia medyka do Basi. W pierwszej chwili w pustynnym Chreptiowie nikt o tym nie pomyślał, ale przecie w Kamieńcu mieszkało kilku medyków, między nimi zaś jeden Grek, człek sławny, bogaty, kamienic kilka mający, a tak uczony, że niemal za czarnoksiężnika powszechnie go uważano. Była tylko wątpliwość, czy — będąc bogatym — chciałby jechać za jaką bądź cenę w daleką pustynię, on, którego nawet magnaci „acanem” tytułowali.", + "119123": "Pan Zagłoba zadumał się przez małą chwilę, po czym rzekł:", + "119124": "— Słuszna pomsta tego arcypsa nie minie; ja wam to przyrzekam, a wolałby on pewnie, żeby mu król jegomość pomstę poprzysiągł niźli Zagłoba. Jeno nie wiadomo, czy żyw jeszcze, bo go pani, wyrywając mu się z rąk, głownią od pistoletu w sam rozum ugodziła. Teraz wszelako nie czas o tym myśleć, bo naprzód trzeba panią ratować.", + "119125": "— My by choćby własnym zdrowiem radzi! — odparł Luśnia.", + "119126": "A tłumy znów zamruczały na potwierdzenie słów wachmistrza.", + "119127": "— Słuchaj, Luśnia — rzekł Zagłoba. — W Kamieńcu mieszka medyk Rodopuł. Pojedziesz do niego; powiesz mu, że pan generał podolski zaraz pod miastem nogę wykręcił i ratunku czeka. A gdy ów jeno za murem będzie, chwycisz go za łeb, wsadzisz na koń albo do worka i przywieziesz jednym pędem do Chreptiowa. Konie każę co parę stajań porozstawiać i będziecie w skok jechać. Bacz tylko, byś go żywego dowiózł, bo nic nam po umarłym.", + "119128": "Pomruk zadowolenia dał się słyszeć ze wszystkich stron, Luśnia zaś ruszył srogimi wąsami i rzekł:", + "119129": "— Już ja jego dostanę i nie uronię, aż w Chreptiowie!", + "119130": "— Ruszaj!", + "119131": "— Proszę waszej miłości?", + "119132": "— Czego jeszcze?", + "119133": "— A jakby potem skapiał?", + "119134": "— Niech skapieje, byle dojechał żyw! Bierz sześciu ludzi i ruszaj!", + "119135": "Luśnia skoczył. Inni radzi, że mogą coś dla pani uczynić, rzucili się konie kulbaczyć i w kilka pacierzy sześciu ludzi ruszyło do Kamieńca, za nimi zaś inni prowadzili luźne konie, by je porozstawiać po drodze.", + "119136": "Pan Zagłoba, zadowolony ze siebie, wrócił do świetlicy.", + "119137": "Po chwili wyszedł z alkierza Wołodyjowski, zmieniony, półprzytomny, obojętny na słowa współczucia i pociechy. Oświadczywszy panu Zagłobie, że Basia śpi ciągle, siadł na ławie i patrzył jak błędny we drzwi, za którymi leżała. Zdawało się oficerom, że nasłuchuje, więc wszyscy dech wstrzymywali, i w izbie zapanowała cisza zupełna.", + "119138": "Po upływie pewnego czasu Zagłoba zbliżył się na palcach do małego rycerza.", + "119139": "— Michale — rzekł — posłałem po medyka do Kamieńca, ale… ale może by jeszcze po kogo posłać?…", + "119140": "Wołodyjowski patrzył, zbierał myśli i widocznie nie rozumiał.", + "119141": "— Po księdza — rzekł Zagłoba. — Ksiądz Kamiński na rano mógłby zdążyć?", + "119142": "Wówczas mały rycerz zamknął oczy, odwrócił pobladłą jak chusta twarz do komina i począł powtarzać prędkim szeptem:", + "119143": "— O Jezu, Jezu, Jezu!", + "119144": "Więc pan Zagłoba, nie pytając więcej, wyszedł i wydał rozporządzenia.", + "119145": "Gdy wrócił, Wołodyjowskiego nie było już w świetlicy. Oficerowie powiedzieli panu Zagłobie, że chora poczęła wołać męża, nie wiadomo: czy w gorączce, czy przytomnie.", + "119146": "Stary szlachcic przekonał się niebawem naocznie, że było to w gorączce.", + "119147": "Policzki Basi kwitły jasnymi rumieńcami; pozornie wydawała się zdrową, ale oczy jej, jakkolwiek błyszczące, były mętne, jak gdyby źrenice rozpuściły się w białku; biedne jej ręce szukały czegoś przed sobą jednostajnym ruchem na kołdrze. Wołodyjowski leżał u jej nóg półżywy.", + "119148": "Od czasu do czasu chora mruczała coś z cicha lub wymawiała głośniej niektóre wyrazy, między innymi zaś „Chreptiów” powtarzał się najczęściej. Widocznie chwilami zdawało się jej, że jest jeszcze w podróży. Pana Zagłobę szczególniej zaniepokoił ów ruch rąk na kołdrze, bo w jego bezświadomej jednostajności widział oznakę zbliżającej się śmierci. Człek był doświadczony i wielu ludzi umierało w jego oczach, lecz nigdy serce nie krajało mu się takim żalem, jak na widok tego kwiatka więdnącego tak wcześnie.", + "119149": "Więc zrozumiawszy, że Bóg jeden może uratować to gasnące życie, klęknął przy łożu i począł modlić się żarliwie.", + "119150": "Tymczasem oddech Basi stawał się coraz cięższy, a stopniowo zmieniał się w rzężenie. Wołodyjowski zerwał się od jej nóg. Zagłoba wstał z klęczek; obaj nie rzekli do się ani słowa, tylko spojrzeli sobie w oczy, a w spojrzeniu tym było przerażenie. Zdawało się im, że już kona. Ale trwało to tylko chwilę. Wkrótce oddech jej uspokoił się i nawet zwolniał.", + "119151": "Odtąd byli ciągle między obawą a nadzieją. Noc wlokła się leniwie. Oficerowie nie poszli także na spoczynek, ale siedzieli w świetlicy, to spoglądając na drzwi alkierza, to szepcąc między sobą, to drzemiąc. Pachoł wchodził co pewien czas dorzucać drzewa na komin, a za każdym poruszeniem klamką oni zrywali się z ław sądząc, że to wchodzi Wołodyjowski lub Zagłoba i że usłyszą straszne słowa:", + "119152": "— Już nie żyje!", + "119153": "Tymczasem kury poczęły piać, a ona tam jeszcze zmagała się z gorączką. Nad ranem zerwał się wicher okrutny z deszczem i huczał w belkach, wył w dachu, chwilami chwiał płomieniem w kominie, wyrzucając na izbę kłęby dymu i skry. O pierwszym brzasku pan Motowidło wyszedł po cichu, bo miał jechać na objazd. Na koniec wstał dzień blady, chmurny i oświecił twarze zmęczone.", + "119154": "Na majdanie począł się zwykły ruch, słychać było wśród poświstów wichru tupot koński po stajennych dylach i ciągnienie żurawi, i głosy żołnierskie, lecz wkrótce ozwał się dzwonek: przyjechał ksiądz Kamiński.", + "119155": "Gdy wszedł, przybrany w białą komżę, oficerowie poklękali. Zdało się wszystkim, że nastała uroczysta chwila, po której niewątpliwie śmierć musi nadejść. Chora nie odzyskała przytomności, więc ksiądz nie mógł jej spowiadać. Dał jej tylko ostatnie namaszczenie, po czym zaczął małego rycerza pocieszać i namawiać, by poddał się woli bożej. Atoli temu nic było po tej pociesze, bo żadne słowa nie mogły przez jego boleść przeniknąć.", + "119156": "Przez cały dzień śmierć krążyła nad Basią. Jak pająk, ukryty gdzieś w mrocznym kącie pułapu, wypełznie czasem na światło i na niewidzialnej nici spuszcza się ku dołowi, tak ona zdawała się chwilami zstępować tuż nad głowę Basi. I nieraz widziało się obecnym, że już cień jej pada na Basine czoło, że ta duszka jasna już, już roztwiera skrzydła, aby ulecieć z Chreptiowa gdzieś w nieskończone przestrzenie, na drugą stronę życia; po czym znów śmierć, jak pająk, kryła się pod pułapem i nadzieja napełniała serca.", + "119157": "Była to jednak niezupełna i czasowa tylko nadzieja, bo tego, żeby Basia miała przeżyć tę chorobę, nikt nie śmiał się spodziewać. Nie spodziewał się i Wołodyjowski, toteż boleść jego stała się tak wielka, że pan Zagłoba, acz sam srodze strapiony, począł się lękać i polecać go opiece oficerów.", + "119158": "— Dla Boga! Pilnujcie go — mówił — bo się nożem pchnie!", + "119159": "Wołodyjowskiemu wprawdzie nie przychodziło to do głowy, ale w tej targaninie żalu i bólu pytał się jednakże siebie ustawicznie:", + "119160": "„Jakże to ja mam zostawać, kiedy ona odchodzi? Jakże mi puszczać samo to kochanie najdroższe? Co ona powie, gdy obejrzawszy się tam za mną, nie znajdzie mnie koło siebie”.", + "119161": "I tak rozmyślając pragnął umrzeć z nią razem ze wszystkich sił duszy, bo równie, jak sobie nie wyobrażał życia na ziemi bez niej, tak samo nie rozumiał, aby ona w tamtym życiu mogła być szczęśliwą bez niego i za nim nie tęsknić.", + "119162": "Po południu złowrogi pająk skrył się znowu pod pułapem, rumieńce Basi przygasły i gorączka zmniejszyła się do tyla, że chorej wróciło nieco przytomności.", + "119163": "Czas jakiś leżała z zamkniętymi oczyma, po czym otworzywszy je, popatrzyła uważnie w twarz małego rycerza i spytała:", + "119164": "— Michałku, czy ja w Chreptiowie?", + "119165": "— Tak jest, kochanie! — odrzekł zaciskając zęby Wołodyjowski.", + "119166": "— I ty naprawdę stoisz przy mnie?", + "119167": "— Tak jest! Jak się czujesz?", + "119168": "— Oj, dobrze!…", + "119169": "Widać sama nie była pewna, czy to nie gorączka stawia jej przed oczy złudne widzenia. Ale od tej chwili odzyskiwała coraz więcej przytomności.", + "119170": "Wieczorem nadjechał wraz z ludźmi wachmistrz Luśnia i wytrząsnął z worka przed fortalicją kamienieckiego medyka wraz z lekarstwami. Ów ledwie żył. Ale poznawszy, iż nie jest w zbójeckim, jak mniemał, ręku, ale że do chorej został w ten sposób zaproszony, wkrótce, po przemijających mdłościach, zabrał się żywo do ratunku, zwłaszcza że mu pan Zagłoba pokazał w jednej ręce mieszek pełen czątych, w drugiej nabity pistolet, mówiąc:", + "119171": "— To nagroda za życie, a to za śmierć!", + "119172": "I tej samej nocy jeszcze, prawie o samym świtaniu, złowrogi pająk skrył się gdzieś raz na zawsze; natomiast wyrok medyka: „Będzie długo chorować, ale ozdrowieje” — rozebrzmiał radosnym echem po całym Chreptiowie. Gdy go pierwszy raz Wołodyjowski usłyszał, padł na ziemię i rozszlochał się tak, iż zdawało się, że łkania piersi mu rozerwą; pan Zagłoba zesłabł całkiem z radości, aż twarz pokryła mu się potem i ledwie zdołał zawołać: „pić!” Oficerowie brali się wzajem w ramiona.", + "119173": "A na majdanie zebrali się znów dragoni, pocztowi i Kozacy pana Motowidły. Ledwie ich można było wstrzymać od okrzyków. Chcieli koniecznie czymkolwiek okazać swą radość i poczęli prosić o kilku uwięzionych w chreptiowskich piwnicach lewensów, aby ich na intencję „pani” powiesić.", + "119174": "Ale mały rycerz odmówił.", + "119175": "Rozdział XLII", + "119176": "Przez tydzień jeszcze Basia chorzała tak ciężko, że — gdyby nie zapewnienie medyka — i mały rycerz, i pan Zagłoba byliby przypuszczali, że płomyk jej życia zgaśnie lada chwila. Dopiero po upływie tego czasu uczyniło się jej znacznie lepiej; przytomność wróciła jej zupełnie i chociaż medyk przewidywał, że przyjdzie jej z miesiąc albo półtora leżeć, przecie było już rzeczą pewną, że do zupełnego zdrowia powróci i dawne siły odzyska.", + "119177": "Wołodyjowski, który w czasie choroby krokiem niemal nie odchodził od jej wezgłowia, pokochał ją po tych terminach — o ile to było możliwe — jeszcze ogniściej i świata za nią nie widział. Chwilami, gdy siedział przy niej, gdy patrzył w tę twarzyczkę, wychudłą jeszcze i mizerną, ale wesołą, w te oczy, którym z każdym dniem powracał dawny ogień, brała go ochota i śmiać się, i płakać, i krzyczeć z radości:", + "119178": "— Zdrowieje moja Baśka jedyna, zdrowieje!", + "119179": "I rzucał się do jej rąk, a czasem całował te biedne, małe stopki, które tak walecznie brnęły przez śniegi głębokie do Chreptiowa, słowem, kochał ją i czcił nadzwyczajnie. Czuł się też okrutnie dłużnym Opatrzności i pewnego razu rzekł wobec pana Zagłoby i oficerów:", + "119180": "— Chudym pachołek, ale choćbym miał ręce do łokci urobić, jużże się przecie na kościółek, bogdaj drewniany, zdobędę. Bo ile razy w nim dzwony zadzwonią, tyle razy wspomnę miłosierdzie boskie i dusza zgoła rozpłynie się we mnie z wdzięczności!", + "119181": "— Daj Boże wpierw szczęśliwie turecką wojnę przebyć — odrzekł mu na to pan Zagłoba.", + "119182": "Na to mały rycerz ruszył wąsikami i odpowiedział:", + "119183": "— Pan Bóg najlepiej wie, co go więcej udelektować może: zechceli kościółka, to mię uchroni, a jeśli będzie wolał krew moją, to mu jej też nie poskąpię, jak mi Bóg miły!", + "119184": "Basia wraz ze zdrowiem odzyskiwała i humor. W dwa tygodnie później kazała odchylić nieco wieczorem drzwi do alkierza i gdy oficerowie zebrali się w świetlicy, ozwała się do nich swym srebrzystym głosem:", + "119185": "— Dobry wieczór waćpanom! Już nie zamrę, aha!", + "119186": "— Bogu Najwyższemu dzięki! — odpowiedzieli chórem żołnierze.", + "119187": "— Sława Bohu, detyno myłenkaja! — zawołał osobno pan Motowidło, który szczególniej ojcowskim afektem Basię kochał, a który w chwilach wielkiego wzruszenia zawsze mówił po rusińsku.", + "119188": "— Patrzcie, waćpanowie — mówiła dalej Basia — co to się stało! Kto by się był tego spodziewał? Szczęście, że się jeszcze tak skończyło!", + "119189": "— Bóg czuwał nad niewinnością — ozwał się znów chór przeze drzwi.", + "119190": "— A pan Zagłoba nieraz mnie wyśmiewał, że to do szabli mam więcej ochoty niż do kądzieli. Dobrze! Siła by mi pomogła kądziel albo igła! A przecieżem się wcale po kawalersku spisała, nieprawdaż?", + "119191": "— Że i anioł by się lepiej nie spisał!", + "119192": "Dalszą rozmowę przerwał pan Zagłoba zamknięciem drzwi od alkierza, bo się obawiał zbytniego zmęczenia dla Basi. Lecz ona poczęła na niego prychać jak kotka, bo miała ochotę do dalszej gawędki, a zwłaszcza do słuchania dalszych pochwał swego męstwa i dzielności. Teraz, gdy niebezpieczeństwo przeszło i stało się tylko wspomnieniem, była bardzo dumna ze swego postępku z Azją i wymagała koniecznie pochwał. Niejednokrotnie też zwracała się do małego rycerza i dotykając palcem jego piersi mówiła z miną rozpieszczonego dziecka:", + "119193": "— Chwalić za męstwo!", + "119194": "A on, posłuszny, chwalił, a on pieścił, całował po oczach i po rękach, aż pan Zagłoba, lubo sam rozczulał się nad nią w duszy niepomiernie, udając zgorszenie poczynał mruczeć:", + "119195": "— Ha! Rozpuści się to do reszty jak dziadowski bicz!…", + "119196": "Radość ogólną w Chreptiowie z powodu ocalenia Basi mąciła tylko myśl o szkodzie, jaką zdrada Azji Tuhaj-bejowicza wyrządziła Rzeczypospolitej, i o strasznym losie starego pana Nowowiejskiego, obydwóch pań Boskich i Ewki. Basia trapiła się tym niepomału, a z nią i wszyscy, bo już zdarzenia raszkowskie wiadome były dokładnie nie tylko w Chreptiowie, ale nawet w Kamieńcu i dalej. Przed kilku dniami zatrzymał się właśnie w Chreptiowie pan Myśliszewski, który pomimo zdrady Azji, Kryczyńskiego i Adurowicza, nie tracił nadziei, że mu się jeszcze uda przeciągnąć na polską stronę innych lipkowskich rotmistrzów. W też ślady za panem Myśliszewskim przyjechał pan Bogusz, a po nich przyszły wiadomości wprost z Mohilowa, z Jampola i z samego Raszkowa.", + "119197": "W Mohilowie pan Gorzeński, widocznie lepszy żołnierz niż mówca, nie dał się podejść. Przejąwszy rozkaz Azji do pozostałych załogą Lipków, sam napadł na nich z garścią mazurskiej piechoty i wyciął lub w niewolę zabrał; oprócz tego wysłał ostrzeżenie do Jampola, przez co i to drugie miasto ocalało. Potem wkrótce wróciły wojska. Tak więc jeden tylko Raszków padł ofiarą. Wołodyjowski odebrał stamtąd właśnie list od pana Białogłowskiego donoszący o tamtejszych zdarzeniach i innych sprawach dotyczących całej Rzeczypospolitej.", + "119198": "„Dobrze, żem przyjechał (pisał między innymi pan Białogłowski), gdyż Nowowiejski, który mnie zastępował, teraz nie byłby w stanie tej funkcji pełnić. Już on do kościeja podobniejszy niż do człowieka i pewnikiem wielkiego kawalera stracimy, bo go boleść nad miarę sił przycisnęła. Ojca mu zarżnięto, siostra w ostatnim pohańbieniu, przez Azję Adurowiczowi darowana, a pannę Boską Azja wziął sobie. Nic już po nich, choćby się i udało je z jasyru wydobyć. Wiemy o tym od jednego Lipka, który przy przeprawie przez rzekę karku sobie nadkręcił i uchwycon przez naszych, na węglach wszystko dywulgował. Azja Tuhaj-bejowicz, Kryczyński i Adurowicz poszli aż hen, pod Adrianopol. Nowowiejski wydziera mi się za nimi koniecznie, mówiąc, że Azję musi choćby ze środka sułtańskiego obozu wziąć i za swoje mu zapłacić. Zawsze on był zawzięty i rezolut, a teraz mu się nie dziwić, ile że o pannę Boską chodzi, której zły termin łzami rzewnymi wszyscy oblewamy, bo dziewka była słodka i nie wiem, którego by serca tu sobie nie zjednała. Ja przecie Nowowiejskiego hamuję i powiadam, że Azja sam do niego przyjdzie, bo wojna pewna, a równie i to pewne, że ordy przodem ruszą. Mam wiadomości z Multan od perkułabów, ba, i od kupców tureckich, że pod Adrianopolem wojska już poczynają się zbierać. Ordy moc. Ściąga też jazda turecka, jako to oni nazywają: „spahisy”, a sam sułtan ma nadciągnąć z janczarami. Dobrodzieju! mrowie będzie nieprzebrane, bo cały Wschód wyruszy, a u nas wojska garść. Cała nadzieja w opoce kamienieckiej, którą, daj Bóg, aby przystojnie opatrzono. W Adrianopolu już wiosna, a u nas omal, bo dżdże idą okrutne i trawa się pokazuje. Ja idę do Jampola, bo Raszków jeno kupa popiołu, i nie masz gdzie głowy skłonić ani co w gębę włożyć. Przy tym tak myślę, że wkrótce nas ze wszystkich tych komend pościągają”.", + "119199": "Mały rycerz miał swoje wiadomości, również pewne, a nawet jeszcze pewniejsze, bo z Chocimia pochodzące, że wojna nieunikniona. Niedawno nawet posłał je hetmanowi. Jednakże list Białogłowskiego, jako z ostatniej rubieży pochodzący, właśnie dlatego że te wiadomości potwierdzał, silne na nim uczynił wrażenie. Nie wojny jednak obawiał się mały rycerz, ale chodziło mu o Basię.", + "119200": "— Rozkaz hetmański, aby komendy ściągać — mówił do pana Zagłoby — może przyjść lada dzień i — służba służbą — trzeba będzie ruszać nie mieszkając, a tu Baśka leży i czas zły.", + "119201": "— Żeby i dziesięć rozkazów przyszło — odrzekł pan Zagłoba — Baśka grunt. Będziem siedzieć, póki całkiem nie ozdrowieje. Wojna przecie się nie zacznie nie tylko przed końcem zimy, ale i przed końcem roztopów, tym bardziej że armatę ciężką będą przeciw Kamieńcowi prowadzić.", + "119202": "— Kiedy w waćpanu to zawsze stary wolentariusz siedzi — odparł niecierpliwie mały rycerz — waćpan myślisz, że rozkaz można dla prywaty spostponować.", + "119203": "— Ha! Jeślić milszy rozkaz od Baśki, to ją pakuj na wóz i jedź. Wiem, wiem, tyś ją dla rozkazu gotów choćby widłami podsadzać, jeśli się pokaże, że o własnej mocy do bryki siąść nie zdoła. Niechże was kaduk porwie z taką dyscypliną! Po staremu człowiek robił, co mógł, a czego nie mógł, tego i nie uczynił. W gębie masz miłosierdzie, ale niech jeno krzykną: „Hajda na Turka!” — to je wypluniesz jak pestkę, a tę niebogę przy koniu na arkanie poprowadzisz!", + "119204": "— Ja nie mam miłosierdzia dla Basi?! Bójże się waćpan ran Ukrzyżowanego! — zakrzyknął mały rycerz.", + "119205": "Pan Zagłoba sapał czas jakiś gniewnie, dopieroż spojrzawszy na strapioną twarz Wołodyjowskiego tak przemówił:", + "119206": "— Michale, wiesz, że co mówię, to mówię z afektu iście rodzicielskiego dla Baśki. Inaczej, czybym ja tu jeszcze siedział pod obuchem tureckim, zamiast wczasu w bezpiecznej stronie zażywać, czego by mi w moich leciech i nikt za złe mieć nie mógł? A kto ci Baśkę zaswatał? Jeśli się pokaże, że nie ja, to mi rozkaż wypić kadź wody, niczego dla smaku do niej nie przylawszy.", + "119207": "— Życiem się waćpanu za to nie wypłacę! — odrzekł mały rycerz.", + "119208": "I wzięli się w ramiona, po czym zapanowała zaraz między nimi najlepsza zgoda.", + "119209": "— Już ja sobie tak ułożyłem — rzekł mały rycerz — że gdy przyjdzie wojna, waćpan zabierzesz Baśkę i pojedziesz z nią do Skrzetuskich, do ziemi łukowskiej. Tam przecie czambuły nie dojdą.", + "119210": "— Uczynię to dla ciebie, chociaż na Turka znalazłaby się ochotka, bo nie masz dla mnie nic bezecniejszego nad ten świński naród wina nie pijęcy!", + "119211": "— Jednego się tylko boję, oto, że Baśka naprze się do Kamieńca, żeby być przy mnie. Skóra mi cierpnie, gdy o tym pomyślę, a jak Bóg Bogiem, będzie się napierała.", + "119212": "— To nie pozwolisz. Mało to już złego z tego wynikło, że jej we wszystkim folgujesz i żeś na ową ekspedycję raszkowską pozwolił, chociażem od razu przeciw niej zakrzyknął!", + "119213": "— A nieprawda! Powiedziałeś waćpan, że nie chcesz radzić.", + "119214": "— Skoro ja mówię, że nie chcę radzić, to gorzej, niżbym odradzał.", + "119215": "— Powinna mieć Baśka naukę, ale co to z nią! Jak będzie widziała miecz nad moją głową, uprze się!", + "119216": "— To nie pozwolisz, powtarzam! Dla Boga! Co za słomiany mąż!", + "119217": "— Kiedy, confiteor, że jak ona piąstki w oczy wsadzi a pocznie płakać albo niechli tylko zacznie płacz symulować, oho, już we mnie serce jako masło na patelni. Nie może być inaczej, tylko musiała mi coś zadać. Odesłać ją, odeślę, bo mi jej przezpieczeństwo od własnego zdrowia milsze, ale gdy pomyślę, że przyjdzie ją tak zmartwić — dalibóg — dech mi z żałości zapiera.", + "119218": "— Michale, miej że Boga w sercu, nie daj się za nos wodzić!", + "119219": "— Ba, nie daj się! Któż i tak mówił, jeśli nie waćpan, że miłosierdzia żadnego nad nią nie mam?", + "119220": "— Hę? — rzekł Zagłoba.", + "119221": "— Waćpanu niby na przemyślności nie zbywa, a sam się teraz za ucho skrobiesz!", + "119222": "— Bo się namyślam, jakiej najlepiej perswazji zażyć.", + "119223": "— A jak od razu piąstki w oczy wsadzi?", + "119224": "— Wsadzi, jak mi Bóg miły! — rzekł z widoczną obawą pan Zagłoba.", + "119225": "I tak się kłopotali obaj, bo prawdę rzekłszy, Basia pozbadła zupełnie ich obydwóch. Rozpieścili ją do ostatka w chorobie i tak kochali, że konieczność postąpienia wbrew jej sercu i chęci napełniała ich przestrachem. Że Basia oporu nie stawi i podda się z pokorą wyrokowi, o tym wiedział dobrze jeden i drugi, ale nie mówiąc już o Wołodyjowskim, nawet pan Zagłoba wolałby uderzyć samotrzeć na cały pułk janczarów niż widzieć ją wsadzającą piąstki do oczu.", + "119226": "Rozdział XLIII", + "119227": "Tymczasem tego samego dnia nadeszła im niezawodna, jak sądzili, pomoc w osobach niespodzianych a miłych nad wszystko gości. Oto pod wieczór przyjechali bez żadnego poprzednio oznajmienia oboje Ketlingowie. Radość i zdumienie na ich widok były w Chreptiowie nieopisane; oni zaś dowiedziawszy się od pierwszego pytania, że Basia przychodzi już do zdrowia, ucieszyli się również bardzo. Krzysia skoczyła zaraz do alkierza i w tejże chwili wychodzący stamtąd pisk i okrzyki oznajmiły rycerzom o uszczęśliwieniu Basi.", + "119228": "Ketling z Wołodyjowskim trzymali się długi czas w objęciach, to odsuwając się wzajem od siebie na długość ramienia, to znów łącząc się w uścisku.", + "119229": "— Dla Boga! — rzekł wreszcie mały rycerz — Ketling! Do buławy mniej bym się ucieszył niż do ciebie, ale co porabiasz w tych stronach?", + "119230": "— Pan hetman mnie przełożonym nad artylerią kamieniecką uczynił — odrzekł Ketling — więc przyjechaliśmy z żoną do Kamieńca. Tam dowiedziawszy się o terminach, które was spotkały, wybraliśmy się bez zwłoki do Chreptiowa. Chwała Bogu, mój Michale, że się wszystko szczęśliwie zakończyło. Jechaliśmy w strapieniu wielkim i w niepewności, bośmy jeszcze nic nie wiedzieli, czy tu na radość, czy na smutki przyjeżdżamy.", + "119231": "— Na uciechę, na uciechę! — wtrącił pan Zagłoba.", + "119232": "— Jakże to się stało? — pytał Ketling.", + "119233": "Mały rycerz i pan Zagłoba poczęli na wyprzodki opowiadać, a Ketling słuchał, oczy i ręce do góry wznosił i Basine męstwo podziwiał.", + "119234": "Nagadawszy się do syta, jął mały rycerz wypytywać Ketlinga, co się z nim działo, a ów szczegółowie zdawał sprawę. Po ślubie mieszkali na pograniczu Kurlandii. Było im ze sobą tak dobrze, że i w niebie nie mogło być lepiej. Ketling biorąc Krzysię wiedział doskonale, że „nadziemską istotę” bierze, i tego zdania dotychczas nie zmienił.", + "119235": "Panu Zagłobie i Wołodyjowskiemu przypomniał się po tym wyrażeniu dawny Ketling, zawsze wyrażający się dwornie a górno — i poczęli go na nowo ściskać, a gdy już tymi uściskami nasycili swą przyjaźń dostatecznie, stary szlachcic spytał:", + "119236": "— Zali tej nadziemskiej istocie nie przytrafił się jakowyś ziemski casus, który nogami wierzga i palcem w gębie zębów szuka?", + "119237": "— Bóg nam dał syna! — odrzekł Ketling — A teraz znowu…", + "119238": "— Zauważyłem — przerwał Zagłoba. — A tu u nas wszystko po staremu!", + "119239": "To rzekłszy utkwił swoje zdrowe oko w małym rycerzu, ów zaś począł raz po razu wąsikami ruszać.", + "119240": "Dalszą rozmowę przecięło wejście Krzysi, która ukazawszy się we drzwiach, rzekła:", + "119241": "— Baśka prosi.", + "119242": "Ruszyli zaraz wszyscy do alkierza i tam zaczęły się nowe powitania. Całował Ketling ręce Basi, a Wołodyjowski znów Krzysine, zarazem zaś przypatrywali się sobie wszyscy ciekawie, jak ludzie, którzy nie widzieli się dawno.", + "119243": "Ketling nie zmienił się prawie nic: włosy miał tylko krótko obcięte i to czyniło go młodszym; natomiast Krzysia była zmieniona, przynajmniej w owym czasie, niepomiernie. Nie była tak wiotka i wysmukła jak dawniej i na twarzy była bledsza, przez co meszek nad jej ustami wydawał się ciemniejszy. Zostały jej tylko dawne prześliczne oczy z niezmiernie długimi rzęsami i dawna w obliczu pogoda. Ale rysy jej, niegdyś tak cudne, straciły dawną subtelność. Mogło to być wprawdzie chwilowe tylko, jednakże Wołodyjowski, spoglądając na nią i porównując ją ze swą Baśką, mimo woli mówił sobie:", + "119244": "— Dla Boga! Jak ja mogłem w tej się kochać tam, gdzie obie były razem? Gdzie ja miałem oczy?", + "119245": "Przeciwnie zaś Baśka wydawała się Ketlingowi prześliczną. Bo też była śliczna ze swoją płową, wichrowatą czupryną nasuniętą na brwi, ze swoją cerą, która straciwszy nieco rumieńców, stała się po chorobie do listka białej róży podobna. Teraz jednak twarzyczka jej była zarumieniona cokolwiek z radości i delikatne jej chrapki poruszały się szybko. Wydawała się tak młoda, że prawie niedorosła, i na pierwszy rzut oka można było sądzić, że jest o jakie dziesięć lat od Ketlingowej młodsza.", + "119246": "Ale jej piękność podziałała tylko w ten sposób na czułego Ketlinga, że z jeszcze większą tkliwością począł myśleć o żonie, bo czuł się względem niej winnym.", + "119247": "Obie niewiasty wypowiedziały sobie już wszystko, co w tak krótkim przeciągu czasu można było wypowiedzieć, więc teraz cała kompania zasiadłszy przy łóżku Basi poczęła wspominać dawne czasy. Ale ta rozmowa nie szła jakoś, były bowiem w tych dawniejszych czasach różne drażliwe materie: były konfidencje pana Michałowe z Krzysią i obojętność małego rycerza względem ukochanej teraz Baśki, i różne przyrzeczenia, i różne desperacje. Pobyt w Ketlingowym dworku miał dla wszystkich urok i wdzięczną pozostawił po sobie pamięć, ale mówić o tym było niezręcznie.", + "119248": "Wkrótce też Ketling rozpoczął z innej beczki.", + "119249": "— Nie wspominałem jeszcze — rzekł — iżeśmy po drodze wstępowali do państwa Skrzetuskich, którzy nas przez dwie niedziele puścić nie chcieli i tak podejmowali, że i w niebie nie mogłoby nam być lepiej.", + "119250": "— Na miły Bóg! Jak się mają Skrzetuscy? — zawołał pan Zagłoba. — To i jegoście w domu zastali?", + "119251": "— Zastaliśmy, bo na czas od pana hetmana z trzema starszymi synami przyjechał, którzy w kompucie służą.", + "119252": "— Skrzetuskich nie widziałem od czasu naszego wesela — rzekł mały rycerz. — Był on tu z chorągwią w Dzikich Polach i synowie byli z nim razem, ale nie przygodziło się spotkać.", + "119253": "— Okrutnie tam wszyscy tęsknią za jegomością! — rzekł Ketling zwracając się do pana Zagłoby.", + "119254": "— Ba! A ja za nimi! — odparł stary szlachcic. — Ale to tak: siedzę tu, kuczy mi się bez nich; pojadę tam, będzie mi się kuczyć bez tej łasicy… Takie to życie ludzkie, że nie w jedno, to w drugie ucho wiatr wieje… A najgorzej sierocie, bo żebym ja miał co swego, to bym cudzego nie kochał.", + "119255": "— Waćpana by i rodzone dzieci więcej od nas nie miłowały — odrzekła Basia.", + "119256": "Usłyszawszy to pan Zagłoba uradował się bardzo i porzuciwszy tęskne myśli, wpadł zaraz w jowialny humor, więc posapawszy nieco, odrzekł:", + "119257": "— Ha! Głupi byłem wtedy u Ketlinga, żem oto i Krzyśkę, i Baśkę wam swatał, a o sobie nie pomyślał! Jeszcze był czas…", + "119258": "Tu zwrócił się do niewiast:", + "119259": "— Przyznajcie się, że obie kochałyście się we mnie i że każda wolałaby za mnie iść niż za Michała albo Ketlinga.", + "119260": "— Ma się rozumieć! — zawołała Basia.", + "119261": "— Halszka Skrzetuska też by mnie była w swoim czasie wolała. Ha! Stało się! To mi dopiero niewiasta stateczna, nie żadna powsinoga, co Tatarom zęby wybija! A zdrowa tam ona?", + "119262": "— Zdrowa, jeno nieco strapiona, bo im dwóch średnich z Łukowa ze szkół do wojska uciekło — odrzekł Ketling — sam Skrzetuski jeszcze rad, że to w wyrostkach taka fantazja, ale matka, zwyczajnie matka!", + "119263": "— Siła tam wszystkich dzieci? — spytała z westchnieniem Baśka.", + "119264": "— Chłopców jest dwunastu, a teraz poczęła się płeć nadobna — odrzekł Ketling.", + "119265": "Na to pan Zagłoba:", + "119266": "— Ha! Szczególne błogosławieństwo boże nad tym domem! Wszystkom to pohodował na własnym łonie jako pelikan… Muszę średniakom uszu nakręcić, bo jeśli mieli uciekać, niechby byli tu do Michała uciekli… Czekajcie no, to musiał drapnąć Michałko z Jaśkiem? Takie tam tego mrowie, że samemu ojcu imiona się mieszały. A wrony to na pół mili naokół nie ujrzysz, bo wszystko, szelmy, z guldynek wystrzelały. Ba, ba! Drugiej takiej niewiasty ze świecą szukać! Co jej, bywało, powiem: „Halszka! Basałyki mi dorastają, trzeba mi nowej uciechy!” — to niby na mnie fuknie, a na termin jest! Jakoby kto zapisał! Imainujecie sobie: do tego doszło, że jak która podwika w okolicy nie mogła się konsolacji doczekać, to szat od Halszki pożyczała — i pomagało, jak mi Bóg miły!…", + "119267": "Wszyscy zdziwili się bardzo, tak że nastała chwila milczenia — po czym ozwał się nagle głos małego rycerza:", + "119268": "— Baśka! Słyszysz?", + "119269": "— Michał, będziesz cicho? — odpowiedziała Basia.", + "119270": "Lecz Michał nie chciał być cicho, bo mu różne chytre myśli przyszły do głowy, zwłaszcza zaś wydało mu się, że przy tej sprawie można będzie i drugą, równie ważną załatwić, więc począł mówić, niby tak sobie, od niechcenia, jako o rzeczy w świecie najzwyczajniejszej:", + "119271": "— Dalibóg, warto by też Skrzetuskich odwiedzić! No, jego nie będzie, bo on do hetmana ruszy, ale ona przecie ma rozum i Pana Boga kusić nie zwykła, więc ostanie w domu.", + "119272": "Tu zwrócił się do Krzysi:", + "119273": "— Idzie wiosna i aura będzie piękna. Teraz dla Baśki jeszcze za wcześnie, ale później nieco, dalibóg, może bym się nie przeciwił, bo to przyjacielski obowiązek. Pan Zagłoba by was tam obie odwiózł, a na jesień, jak się tu uspokoi, to i ja bym za wami ściągnął…", + "119274": "— A to jest arcyprzednia myśl! — zawołał pan Zagłoba. — Ja i tak muszę jechać, bom już ich niewdzięcznością nakarmił. Ha! Zapomniałem, że żyją na świecie! Aż mi i wstyd!", + "119275": "— Co waćpani na to? — pytał Wołodyjowski patrząc pilnie w Krzysine oczy.", + "119276": "Lecz ta najniespodzianiej odrzekła ze zwykłym sobie spokojem:", + "119277": "— Rada bym, ale nie może to być, bo ja w Kamieńcu przy mężu zostanę i żadną miarą go nie odstąpię.", + "119278": "— Dla Boga, co słyszę! — zawołał Wołodyjowski. — Waćpani w fortecy zostaniesz, która na pewno oblegana będzie i to przez nieprzyjaciela, żadnej dyskrecji nie znającego. Nie mówię jeszcze, żeby z jakim politycznym nieprzyjacielem miała być wojna, ale tu przecie z barbarzyństwem sprawa. Aza waćpani wiesz, co to zdobyte miasto? Co to turecki albo tatarski jasyr? Uszom swoim nie wierzę!", + "119279": "— A wszelako nie może inaczej być! — odrzekła Krzysia.", + "119280": "— Ketling! — zawołał w rozpaczy mały rycerz — także to dałeś się już opanować? — Człowieku, miej Boga w sercu!", + "119281": "— Deliberowaliśmy długo — odrzekł Ketling — i na tym stanęło.", + "119282": "— I syn nasz już w Kamieńcu jest, pod opieką jednej mojej powinowatej. Zali to Kamieniec koniecznie ma być zdobyty?", + "119283": "Tu Krzysia podniosła swe pogodne źrenice do góry.", + "119284": "— Bóg i od Turka mocniejszy, ufności naszej nie zawiedzie! A żem przysięgła mężowi, iż go do śmierci nie opuszczę, przeto moje miejsce przy nim.", + "119285": "Mały rycerz zmieszał się okropnie, bo właśnie zgoła czego innego od Krzysi oczekiwał.", + "119286": "Basia zaś, która od samego początku rozmowy spostrzegłszy zaraz, dokąd Wołodyjowski zdąża, uśmiechała się chytrze, teraz utkwiła w niego bystre swe oczka i rzekła:", + "119287": "— Michale, słyszysz?", + "119288": "— Baśka! Będziesz cicho! — zawołał w najwyższej konfuzji mały rycerz.", + "119289": "To rzekłszy począł rzucać desperackie spojrzenia na pana Zagłobę, jakby oczekując od niego ratunku, lecz ów zdrajca powstał nagle i rzekł:", + "119290": "— Trzeba też o jakowymś posiłku pomyśleć, bo nie samym słowem człowiek żyje.", + "119291": "I wyszedł z alkierza.", + "119292": "Pan Michał pognał wkrótce za nim i zastąpił mu drogę.", + "119293": "— No i co teraz? — spytał Zagłoba.", + "119294": "— No i co?", + "119295": "— A niech tę Ketlingową kule biją. Dla Boga! Jak nie ma ginąć ta Rzeczpospolita, kiedy białogłowy w niej rządzą?…", + "119296": "— Nicże waćpan nie wymyślisz?", + "119297": "— Jak ty się żony boisz, co ja ci na to wymyślę? Każ się kowalowi podkuć — ot, co!", + "119298": "Rozdział XLIV", + "119299": "Ketlingowie zabawili około trzech tygodni. Po upływie tego czasu Basia próbowała powstać z łóżka, ale pokazało się, iż jeszcze nie może utrzymać się na nogach. Zdrowie wracało jej wcześniej od sił — i medyk rozkazał jej leżeć, póki całkiem czerstwość nie wróci.", + "119300": "A tymczasem uczyniła się wiosna. Naprzód wstał od strony Dzikich Pól i Czarnego Morza duży a ciepły wiatr, porozrywał i poszarpał oponę chmur jakby zetlałą ze starości szatę, a potem począł owe chmury zganiać i rozganiać po niebie, równie jak pies owczarski zgania i rozgania stada owiec. Chmury, uciekając przed nim, zlewały często ziemię dżdżem obfitym o grubych jak jagody kroplach. Roztopione resztki śniegu i lodu utworzyły na równym stepie jeziora; z wiszarów poczęły spływać wstążeczki wody, w jarach na dnie wezbrały strumienie, a wszystko to leciało z szumem, gwarem i hałasem do Dniestru, tak właśnie, jak dzieci lecą radośnie do matki.", + "119301": "W przerwach między chmurami przeświecało co chwila słońce, jasne i odmłodzone, a jakieś mokre, jak gdyby w tej powszechnej topieli wykąpane.", + "119302": "Potem jasnozielone źdźbła trawy poczęły się wychylać z rozmiękłej ziemi; cienkie gałązki drzew i krzów nabrzmiały obfitym pąkowiem. Słońce dogrzewało coraz mocniej; na niebie pojawiły się stada ptactwa; więc klucze żurawi, dzikich gęsi, bocianów, za czym wiatr począł przywiewać chmury jaskółek; zarzechotały żaby wielkim chórem w ugrzanej wodzie; rozśpiewało się aż do zapamiętania drobne, szare ptastwo — i przez bory, przez lasy, przez stepy i jary poszedł jeden wielki rozgłos, jakoby całe przyrodzenie krzyczało w radości i uniesieniu:", + "119303": "— Wiosna! U-ha! Wiosna!", + "119304": "Lecz dla tych nieszczęsnych krain wiosna przynosiła żałobę, nie radość — i śmierć, nie życie. W kilka dni po wyjeździe Ketlingów mały rycerz odebrał następującą wiadomość od pana Myśliszewskiego:", + "119305": "„Na błoniu kuczunkauryjskim coraz większy wojska congressus. Sułtan posłał znaczne sumy do Krymu. Chan w pięćdziesiąt tysięcy ordy idzie w pomoc Doroszeńce. Nawała, jak tylko wody obeschną, ruszy szlakiem Czarnym i Kuczmeńskim. Niech Bóg zmiłuje się nad Rzecząpospolitą!”", + "119306": "Wołodyjowski posłał natychmiast pachołka swego Piętkę z tą wiadomością do hetmana.", + "119307": "Sam jednak nie spieszył się z Chreptiowa. Naprzód, jako żołnierz, nie mógł owej stanicy bez rozkazu hetmańskiego opuszczać, po wtóre, zbyt wiele lat spędził na „procederze” z Tatary, aby nie miał wiedzieć, że czambuły tak prędko nie ruszą. Jeszczeż wody nie opadły, jeszcze trawy nie wyrosły dostatecznie, jeszcze i Kozacy na zimownikach stali. Turków spodziewał się mały rycerz chyba dopiero latem, bo chociaż zbierali się już pod Adrianopolem, ale tak olbrzymi tabor, takie tłumy wojsk, sług obozowych, ciężarów, koni, wielbłądów i bawołów mogły się posuwać bardzo wolno. Komunika tatarskiego należało wyglądać wcześniej, bo w końcu kwietnia lub na początku maja. Wprawdzie przed głównym sieheniem, liczącym dziesiątki tysięcy wojowników, spadały zawsze na kraj luźne czambuliki i mniej, więcej liczne watahy, jak pojedyncze krople dżdżu spadają przed walną ulewą. Ale tych nie bał się mały rycerz, nawet wyborowy komunik tatarski nie był i w stanie dotrzymać w otwartym polu jeździe Rzeczypospolitej, a cóż dopiero takie kupy, które na samą wieść o zbliżaniu się wojsk rozpraszały się jak kurzawa przed wichrem.", + "119308": "W każdym razie było czasu dość, a gdyby go nawet nieco zbrakło, nie byłby pan Wołodyjowski bardzo od tego, aby otrzeć się o jakowe czambuły w sposób równie dla nich dotkliwy, jak pamiętny.", + "119309": "Był to żołnierz z krwi i kości, żołnierz z zawodu, więc bliskość wojny budziła w nim głód na krew nieprzyjacielską, a jednocześnie wracała mu spokój.", + "119310": "Pan Zagłoba, jakkolwiek z wielkimi niebezpieczeństwy przez długie życie niezmiernie już otrzaskany, mniej jednak był spokojny. W nagłych razach umiał on znaleźć odwagę; wyrobił ją wreszcie w sobie przez długą, choć często mimowolną praktykę; znacznych w życiu przewag dokonał, zawsze jednak pierwsza wieść o wojennej grozie czyniła na nim wielkie wrażenie. Lecz gdy mały rycerz wyłożył mu swój sposób widzenia, nabrał i on lepszej otuchy, a nawet począł wyzywać cały Wschód i odgrażać się na niego.", + "119311": "— Gdy chrześcijańskie nacje ze sobą wojują — mówił — i Pan Jezus smutny, i wszyscy święci się w głowę skrobią, bo tak zwykle bywa, że gdy frasobliwy pan, frasobliwa i czeladź; ale kto Turka bije, nie może milszej rzeczy niebu uczynić. Słyszałem to od pewnej duchownej persony, że święci to po prostu mdłości na widok onych psubratów dostają, przez co niebieskie jadło i napitki nie idą im na pożytek i nawet wiekuista szczęśliwość się psowa.", + "119312": "— Pewnie tak musi być — odrzekł mały rycerz. — Tylko że potęga turecka niezmierna, a nasze wojsko w przygarść można by zmieścić.", + "119313": "— Przecie całej Rzeczypospolitej nie zwojują. Mało to miał potęgi Carolus Gustavus: pod te czasy były wojny i z Septentrionami, i z Kozaki, i z Rakoczym, i z elektorem, a dziś gdzie oni? Jeszcześmy do ich domowych pieleszy ogień a miecz ponieśli…", + "119314": "— Prawda jest. Personaliter nie bałbym ja się tej wojny, zwłaszcza że, jako mówiłem, muszę czegoś znacznego dokazać, aby się Panu Jezusowi i Najświętszej Pannie za miłosierdzie nad Baśką wypłacić. Daj Bóg jeno sposobność!… Ale o te ziemie mi chodzi, które wraz z Kamieńcem snadnie w ręce pogańskie przejść, choćby na czas, mogą. Wyimaginuj sobie waćpan, co to będzie za pohańbienie kościołów Pańskich i ucisk ludu chrześcijańskiego!", + "119315": "— Jeno mi o kozactwie nie gadaj! Szelmy! To przeciw matce ręce podnosili, niechże ich spotka to, czego sami chcieli. Najważniejsza rzecz, żeby Kamieniec się oparł! Co myślisz, Michale, oprze się?", + "119316": "— Myślę, że pan generał podolski nie opatrzył go należycie, a mieszczanie, ubezpieczeni położeniem, nie uczynili też tego, co powinni. Ketling mówił, że przyszły tam regimenty księdza biskupa Trzebickiego, bardzo moderowne. Dla Boga! Oparliśmy się pod Zbarażem tylko za lichym wałem równie wielkiej przemocy, powinniśmy się oprzeć i teraz, boć to orłowe gniazdo ten Kamieniec…", + "119317": "— Ha! Orłowe gniazdo, ale nie wiadomo, czy się orzeł w nim znajdzie, jako był Wiśniowiecki, czy jeno wrona? Znaszli pana generała podolskiego?", + "119318": "— Możny pan i dobry żołnierz, ale trocha niedbały.", + "119319": "— Wiem, znam. Nierazem mu to wyrzucał. Panowie Potoccy chcieli swego czasu, żebym z nim za granicę dla jego edukacji jechał, żeby to pięknych manier przy mnie nabrał. Ale ja powiedziałem: „Nie pojadę właśnie dla jego niedbałości, bo on u żadnego buta dwóch uszu nie ma i w moich by się po dworach prezentował, a safian drogi.” Potem przy Marii Ludowice po francusku chodził, ale ciągle go pończochy opadały i gołymi łydkami świecił. Nie dorośnie on i do pasa Wiśniowieckiemu!", + "119320": "— Łyczkowie kamienieccy także wielce się oblężenia boją, bo w czasie oblężenia handel stoi. Woleliby oni i do Turków należeć, byle sklepów nie zamykać.", + "119321": "— Szelmy! — rzekł Zagłoba.", + "119322": "I obaj z małym rycerzem zakłopotali się srodze przyszłym losem Kamieńca; chodziło im prywatnie i o Basię, która w razie poddania twierdzy musiałaby los wszystkich mieszkańców podzielić.", + "119323": "Lecz po chwili pan Zagłoba uderzył się w czoło.", + "119324": "— Dla Boga! — rzekł — Czego my się frasujem? A po co nam do tego parszywego Kamieńca chodzić i w nim się zamykać? Nie lepiej ci to przy hetmanie zostać i w polu przeciw nieprzyjacielowi czynić? A w takim razie Baśka przecie się do chorągwi nie zaciągnie i musi gdzieś odjechać, ale nie do Kamieńca, jeno gdzie daleko, chociażby do Skrzetuskich. Michale! Bóg patrzy w moje serce i widzi, jaką mam przeciw poganom żądzę, ale już dla ciebie i dla Baśki to uczynię, że ją odwiozę.", + "119325": "— Dziękuję waćpanu — odrzekł mały rycerz. — Jużci, żebym ja nie miał być w Kamieńcu, nie napierałaby się tam i Baśka, ale co zrobić, jak rozkaz od hetmana przyjdzie?", + "119326": "— Co zrobić, jak rozkaz przyjdzie?… Bodaj kaduk porwał wszystkie rozkazy!… Co zrobić… Czekaj! Poczynam myśleć bystrze. Oto trzeba rozkaz uprzedzić!", + "119327": "— Jakże to?", + "119328": "— Napisz zaraz do pana Sobieskiego, niby o nowinach mu donosząc, a w końcu powiedz, że coram bliskiej wojny chciałbyś z miłości, jaką dla niego masz, przy jego osobie zostawać i w polu czynić. Na rany boskie! To jest arcyprzednia myśl! Bo naprzód i to jest niepodobne, żeby takiego zagończyka, jak ty jesteś, za murem zamykano, zamiast go w polu zażywać, a po wtóre, za list takowy hetman jeszcze bardziej cię pokocha i zechce przy sobie mieć. Będzie on także potrzebował wiernych żołnierzy… Słuchaj tylko: jeśli się Kamieniec obroni, to sława na pana generała podolskiego spadnie, a czego w polu dokażesz, to na chwałę hetmańską pójdzie. Nie bój się! Hetman cię generałowi nie odda!… Prędzej by każdego innego oddał, ale ciebie ni mnie nie odda!… Pisz list! Przypomnij się mu! Ha! Wart mój dowcip jeszcze czegoś lepszego, niż żeby go kury na śmieciach dziobały! Michale, napijmy się przy tej okazji — albo co! Pisz list!", + "119329": "Wołodyjowski uradował się istotnie bardzo; uściskał pana Zagłobę i pomyślawszy chwilę rzekł:", + "119330": "— I ani Pana Boga, ani ojczyzny, ani hetmana przy tym nie oszukam, bo pewnie że w polu siła będę mógł dokazać. Dziękuję waści z serca! Tak i ja myślę, że hetman zechce mnie mieć pod ręką, zwłaszcza po liście. Ale żeby i Kamieńca nie zaniechać, wiesz waćpan, co uczynię? Oto przygarść piechoty swoim sumptem wymoderuję i Kamieńcowi poślę. Zaraz do hetmana i o tym napiszę.", + "119331": "— Jeszcze lepiej! Ale, Michał, skądże ludzi weźmiesz?", + "119332": "— Mam w piwnicach ze czterdzieści zbójów i lewensów, tych wezmę. Baśka (że to, ile razy kazałem kogo powiesić, zawsze mnie molestowała, bym go darował zdrowiem) nieraz mi już radziła, żebym ze zbójów żołnierzy uczynił. Nie chciałem, bo trzeba było przykładu. Ale teraz wojna na karku i wszystko można. Chłopy to okrutne, którzy już proch wąchali. Rozgłoszę przy tym, że kto dobrowolnie do regimentu z jarów albo z odojów się stawi, temu będą dawne zbójeckie uczynki darowane. Zbierze się ze sto ludzi. Baśka też będzie kontenta. Wielki ciężar waćpan zdjąłeś mi z serca!…", + "119333": "I tego samego dnia mały rycerz wyprawił nowego posłańca do hetmana, zbójom zaś ogłosił łaskę i darowanie życia, jeśli do piechoty się zaciągną. Ci przystali radośnie i obiecali innych pociągnąć. Basia uradowała się niezmiernie. Sprowadzono krawców z Uszycy, z Kamieńca, i skąd było można, dla szycia barwy. Dawni zbóje musztrowali się co dzień na chreptiowskim majdanie, pan Wołodyjowski zaś radował się w sercu na myśl, że sam w polu przeciw nieprzyjacielowi będzie czynił, żony na niebezpieczeństwa oblężenia nie narazi, a przecie Kamieńcowi i ojczyźnie znaczną przysługę odda.", + "119334": "I owe roboty trwały już przez kilka tygodni, gdy pewnego wieczora wrócił posłaniec z listem od pana hetmana Sobieskiego. Hetman pisał, co następuje:", + "119335": "„Mój kochany i wielce mi miły Wołodyjowski! Że mi tak pilno wszystkie nowiny przysyłasz, za to i jać wdzięczności dochowam, i ojczyzna wdzięczna ci być powinna. Wojna pewna. Mam i skądinąd wieści, że na Kuczunkaurach stoi już potęga okrutna; z ordą będzie na trzysta tysięcy. Ordy ruszą lada chwila. O nic tak sułtanowi nie chodzi jako o Kamieniec. Zdrajcy Lipkowie wszystkie drogi Turkom pokażą i o Kamieńcu ich nauczą. Mam nadzieję, że owego żmiję Tuhaj-bejowicza Bóg wyda w twoje ręce albo Nowowiejskiego, nad którego krzywdą szczerze boleję. Quod attinet tego, abyś ty przy mnie był. Bóg widzi, jakobym rad, ale nie może to być. Pan jenerał podolski różną mi wprawdzie po elekcji życzliwość okazywał ja zaś najlepszego żołnierza chcę mu posłać, bo mi o ową opokę kamieniecką jako o źrenicę oka chodzi. Będzie tam siła ludzi, którzy raz albo dwa razy w życiu wojny zaznali, ale tak, jakoby ktoś osobliwszą potrawę niegdy jadł, którą potem całe życie wspomina; człowieka zaś, który by jej jako chleba powszedniego zażywał i doświadczoną radą mógł posłużyć — zbraknie albo jeśli tacy będą, to bez należytej powagi. Przeto ja ciebie tam posyłam, bo Ketling dobry żołnierz, ale mniej znany, na ciebie zaś tamtejsze obywatelstwo będzie miało oczy obrócone i tak myślę, że chociaż komenda ostanie przy kim innym, jednako co powiesz, tego chętnie posłuchają. Niebezpieczna to może być ta służba w Kamieńcu, wszelako my już do tego przywykli, że na owym deszczu mokniem, przed którym się inni chowają. Nam dość nagrody w sławie i wdzięcznej pamięci, ale główna rzecz ojczyzna, do której ratowania ekscytować cię nie potrzebuję.”", + "119336": "List ten, czytany w gronie oficerów, wielkie uczynił wrażenie, bo wszyscy oni woleliby służyć w polu niźli w twierdzy. Wołodyjowski schylił głowę.", + "119337": "— Co myślisz, Michale? — spytał Zagłoba.", + "119338": "Ów zaś podniósł twarz, już uspokojoną, i odrzekł równie spokojnym głosem, jakby żadnego zawodu w nadziejach nie doznał:", + "119339": "— Pójdziem do Kamieńca… Co mam myśleć?", + "119340": "I mogło się zdawać, że nic innego nigdy nie postało mu w głowie.", + "119341": "Po chwili jednak ruszył wąsikami i rzekł:", + "119342": "— Hej! Towarzysze mili, pójdziem do Kamieńca, ale go nie damy, chyba że sami polegniem!", + "119343": "— Chyba że polegniem! — powtórzyli oficerowie. — Raz człeku śmierć.", + "119344": "Pan Zagłoba milczał czas jakiś, wodząc oczyma po obecnych i widząc, że wszyscy czekają na to, co chce powiedzieć, nagle odsapnął i rzekł:", + "119345": "— Idę z wami. Niech diabeł porwie!", + "119346": "Rozdział XLV", + "119347": "Zaś gdy ziemia obeschła i pobujniały trawy, ruszył chan własną osobą w pięćdziesiąt tysięcy ordy krymskiej i astrachańskiej na pomoc Doroszowi i zbuntowanym Kozakom. I sam chan, i jego krewni sułtankowie, i wszyscy znaczniejsi murzowie, i bejowie mieli na sobie kaftany w podarunku od padyszacha przysłane i szli na Rzeczpospolitą nie tak już, jako chodzili zwykle po łup i jasyr, ale na wojnę świętą, na kęsim i pohybel Lechistanowi i chrześcijaństwu.", + "119348": "Druga, jeszcze większa burza zbierała się pod Adrianopolem, a przeciw tej powodzi sterczała jedna kamieniecka opoka, zresztą, Rzeczpospolita leżała jak step otwarty albo jak człowiek chory, niemocen nie tylko się bronić, ale i powstać na nogi. Wyczerpały ją poprzednie, chociaż przy końcu zwycięskie, wojny szwedzkie, pruskie, moskiewskie, kozackie, węgierskie; wyczerpały konfederacje wojskowe i bunty przeklętej pamięci Lubomirskiego, a teraz do reszty osłabiły ją domowe rozterki, niedołęstwo królewskie, niezgody możnych, zaślepienie bezmyślnej szlachty i groza domowej wojny. Próżno wielki Sobieski ostrzegał przed zatraceniem, nikt w wojnę wierzyć nie chciał; zaniechano środków obrony, więc skarb nie miał pieniędzy, hetman wojsk. Potędze, której by przymierze wszystkich chrześcijańskich ludów zaledwie sprostać mogło, zdolen był hetman przeciwstawić ledwie kilka tysięcy ludzi.", + "119349": "Tymczasem na Wschodzie, gdzie wszystko stawało się wolą padyszacha, a ludy były jako miecz w ręku jednego człowieka, działo się zgoła inaczej. Z chwilą gdy tylko rozwinięto wielką chorągiew proroka i rozwieszono buńczuki na serajowej bramie i wieży seras-kieratu, a ulemowie poczęli głosić wojnę świętą, poruszyło się pół Azji i cała północ Afryki. Sam padyszach stanął o wiośnie na kuczunkauryjskim błoniu i jął zgromadzać niewidzialną od dawna w świecie potęgę. Sto tysięcy spahów i janczarów, wyboru tureckiego wojska, stanęło przy jego świętej osobie, a potem zaczęły ściągać wojska ze wszystkich najdalszych krajów i posiadłości. Którzy zamieszkiwali Europę, ci stanęli najwcześniej. Przyszły zastępy konnych begów bośniackich, barwą do zorzy, furią do błyskawicy podobnych; przyszli dzicy wojownicy albańscy, handżarami piechotą walczący; przyszły watahy poturczeńców serbskich; nadciągnął lud, który nad brzegami Dunaju zamieszkiwał i niżej, z tej i tamtej strony Bałkanów, i jeszcze niżej, aż do gór greckich. Każdy basza wiódł armię całą, która sama jedna zdolna by była zalać bezbronną Rzeczpospolitą. Przyszli Wołochowie i Multańczycy, stanęli w sile Tatarzy dobrudzcy i białogrodzcy; stanęło kilka tysięcy Lipków i Czeremisów, którym straszny Azja Tuhaj-bejowicz przewodził, a którzy przewodnikami po nieszczęsnej dobrze sobie znanej krainie być mieli.", + "119350": "Potem zaś jęło płynąć pospolite ruszenie z Azji. Baszowie Siwasu, Brussy, Alepu, Damaszku, Bagdadu prócz regularnych wojsk przyprowadzili ze sobą tłumy orężne począwszy od dzikich górali z cedrem okrytych gór Azji Mniejszej, skończywszy na smagłych mieszkańcach pobrzeży Eufratu i Tygru. Stanęli na wezwanie kalifa i Arabowie, których burnusy pokryły jakoby śniegiem kuczunkauryjskie błonie; byli między nimi i koczownicy z pustyń piaszczystych, i mieszkańcy miast od Medyny do Mekki. Nie została w domowych pieleszach i hołdownicza egipska potęga. Którzy w rojnym Kairze siedzieli, którzy co wieczora patrzyli w płonące zorzą piramidy, którzy błądzili po tebańskich ruinach, którzy mieszkali w owych mrocznych krajach, skąd święty Nil wypływa, którym słońce spaliło na kolor sadzy skórę — ci wszyscy tkwili teraz orężnie na adrianopolskiej grudzi, modląc się co wieczora o zwycięstwo dla Islamu, o zagładę dla krainy, co sama jedna zasłaniała od wieków przed wyznawcami proroka resztę świata.", + "119351": "Były krocie zbrojnego ludu, setki tysięcy koni rżały na błoniu, setki tysięcy bawołów, owiec i wielbłądów pasły się obok stad końskich. Można było mniemać, że z rozkazu bożego anioł wypędził ludy z Azji jak niegdyś Adama z raju, i kazał im iść w strony, w których słońce bledsze i step śniegiem się zimą pokrywa. Więc szli, wraz ze stadami, mrowiem nieprzebranym, biali, ciemni i czarni wojownicy. Ileż tam było słychać języków, ile strojów odmiennych błyszczało w wiosennym słońcu! Narody dziwiły się narodom; obce były jednym drugich obyczaje, nieznana broń, odmienne wojowania sposoby i tylko wiara łączyła te wędrowne pokolenia, tylko gdy muezini poczęli wzywać na modlitwę, wówczas te różnojęzyczne zastępy zwracały się twarzą ku wschodowi, jednym głosem wzywając Allacha.", + "119352": "Samej służby przy sułtańskim dworze było więcej niż wszystkich wojsk w Rzeczypospolitej. Za wojskiem i zbrojną ochotniczą hassą ciągnęły tłumy bazarników przedających towar wszelaki; wozy ich wraz z wojskowymi płynęły rzeką.", + "119353": "Dwóch trójbuńczucznych baszów na czele dwóch wojsk nie miało innej roboty, jeno dostarczać spyży tej ćmie ludzkiej — i była wszystkiego obfitość. Sangrytański sandżak czuwał nad całym olbrzymim taborem prochów. Z wojskiem szło dwieście dział, z tych dziesięć „burzących”, tak wielkich, jakich żaden król chrześcijański nie posiadał. Beglerbejowie azjatyccy stali na prawym skrzydle, europejscy zaś na lewym. Namioty zajmowały tak wielką przestrzeń, że wobec nich Adrianopol wydawał się niezbyt wielkim grodem. Same sułtańskie, lśniące od purpury, jedwabnych sznurów, atłasów i złotych haftów, stanowiły jakby osobne miasto. Wśród nich mrowiły się zbrojne straże, czarni rzezańcy z Abisynii, w kaftanach żółtych i niebieskich; olbrzymi hamalowie z kurdyjskich plemion, przeznaczeni do noszenia ciężarów; młode pacholęta z pokoleń Uzbeków, o twarzach nad miarę pięknych, poprzysłanianych jedwabnymi frędzlami i mnóstwo innej służby, pstrej i barwnej jako kwiaty stepowe, to masztalerskiej, to stołowej, to do noszenia lamp, to wreszcie do posługi ważniejszym dworzanom oddanej.", + "119354": "Na obszernym majdanie naokół sułtańskiego dworu, który przepychem i rozkoszą raj obiecany wiernym przypominał, stały nie tak okazałe, ale królewskim równe dwory wezyra, ulemów i anatolskiego baszy, młodego kajmakana Kara Mustafy, na którego i sułtańskie, i wszystkie w całym obozie oczy zwrócone były, jako na przyszłe „słońce wojny”.", + "119355": "Przed namiotami padyszacha widać było świetne straże „polachskiej” piechoty przybranej w zawoje tak wysokie, że ludzie noszący je wydawali się olbrzymami. Zbrojna ona była w dziryty osadzone na długich ratyszczach i krótkie, krzywe miecze. Płócienne jej schroniska dotykały do schronisk sułtańskich rzemieślników. Dalej szedł obóz straszliwych janczarów zbrojnych w muszkiety i włócznie, jądro potęgi tureckiej stanowiących. Ni cesarz niemiecki, ni król francuski nie mógł się pochlubić piechotą równą tej w liczbie i bojowej sprawności. W wojnach z Rzecząpospolitą miększy w ogóle lud sułtański nie mógł się mierzyć w równej sile z komputowymi wojskami — i czasem tylko niezmierną przewagą liczebną przygniatał je i zwyciężał. Lecz janczarowie nawet regularnym chorągwiom jazdy ośmielali się stawiać czoło. Budzili oni postrach w całym chrześcijańskim świecie, a nawet w samym Carogrodzie. Częstokroć i sam sułtan drżał przed tymi pretorianami, a główny aga tych „baranków” bywał jednym z najwyższych dygnitarzy w dywanie.", + "119356": "Za janczarami stali spahowie, za nimi regularne wojska baszów, a dalej pospolitacka hassa. Cały ten obóz od kilku miesięcy stał już pod Konstantynopolem, czekając, aż się potęga uzupełni przybywającymi z najdalszych stron tureckiego władztwa zastępami i aż słońce wiosenne, wyssawszy wilgoć z ziemi, ułatwi pochód do „Lechistanu”.", + "119357": "Słońce zaś, jakoby także woli sułtana podległe, świeciło pogodnie. Od początku kwietnia do maja zaledwie kilka razy dżdże ciepłe zrosiły kuczunkauryjskie błonie, zresztą nad namiotami sułtana zwieszał się błękitny boży namiot bez chmurki. Blaski dzienne grały na białych płótnach, na bombiastych zawojach, na różnobarwnych kefijach, na ostrzach hełmów, chorągwi i dzirytów, zatapiając wszystko — i obóz, i namioty, i ludzi, i stada — w morzu jasnego światła. Wieczorem na pogodnym niebie połyskiwał nieprzesłonięty tumanem sierp księżyca i patronował cicho tym tysiącom, które pod jego znakiem ciągnęły na zdobywanie ziem coraz nowych; potem wybijał się coraz wyżej na niebo i bladł przy łunie ognisk. Lecz gdy one rozbłysły na całej tej niezmiernej przestrzeni, gdy piesi Arabowie z Damaszku i Alepu, zwani mianem massała-dziłarów, pozapalali zielone, czerwone, żółte i błękitne lampy wedle sułtańskich i wezyrskich namiotów, zdawać się mogło, że to szmat nieba upadł na ziemię i że to gwiazdy tak się mienią i migocą na błoniu.", + "119358": "Wzorowy ład i posłuch panowały wśród tych zastępów. Baszowie gięli się, jak trzcina pod wichrem, przed wolą sułtańską, przed nimi gięło się wojsko. Nie zbrakło spyży dla ludzi i stad. Wszystkiego dostarczano nad miarę, wszystkiego w porę. We wzorowym również porządku przechodziły godziny ćwiczeń wojennych, godziny posiłku i modlitwy. W chwilach gdy muezini poczęli wzywać z pobudowanych naprędce drewnianych wieżyczek na modlitwę, całe wojsko obracało się twarzą ku wschodowi, każdy rozścielał przed sobą skórę lub dywanik i całe wojsko padało jak jeden człowiek na kolana. Na widok zaś owego ładu i owych karbów rosły serca w tłumach i dusze napełniały się pewną nadzieją zwycięstwa.", + "119359": "Sułtan, przybywszy do obozu pod koniec kwietnia, nie od razu w pochód wyruszył. Czekał przeszło miesiąc, żeby wody obeschły; tymczasem wojsko ćwiczył, do obozowego życia je wezwyczajał, rządził, posłów przyjmował i roki pod purpurowym baldachimem odprawiał. Cudna jak sen pierwsza małżonka, Kasseka, towarzyszyła mu na wyprawę, a z nią szedł również do rajskiego snu podobny dwór.", + "119360": "Złocony wóz wiózł panią pod namiotem z purpurowego tyftyku, za nim szły inne wozy i białe syryjskie wielbłądy, także purpurą kryte, juki niosące. Hurysy i bajadery śpiewały jej pieśni przez drogę. Słodkie tony cichych instrumentów odzywały się natychmiast, gdy zmęczona drogą, przymykała jedwabiste zasłony swych oczu — i kołysały ją do snu. W czasie znoju dziennego powiewały nad nią wachlarze z piór strusich i pawich; wschodnie bezcenne wonie płonęły w indyjskich czarach przed jej namiotami. Towarzyszyły jej wszystkie skarby, cuda i bogactwa, na jakie tylko Wschód i potęga sułtańska zdobyć się mogły. Hurysy, bajadery, czarni rzezańce, służebne, do aniołów podobne pacholęta, syryjskie wielbłądy, konie z pustyń Arabii, słowem, cały orszak połyskiwał od bisiorów, lam, złotogłowiów, lśnił się jak tęcza od diamentów, rubinów, szmaragdów i szafirów. Padały przed nim na twarz narody nie śmiąc spojrzeć w to oblicze, do którego jeden tylko padyszach miał prawo — i zdawał się ów orszak albo nadziemskim widzeniem, albo rzeczywistością przez samego Allacha ze świata tych widzeń i sennej ułudy na ziemię przeniesioną.", + "119361": "Lecz słońce grzało coraz silniej i nadeszły nareszcie dni znojne. Więc pewnego wieczora zaciągnięto chorągiew na wysoki maszt przed sułtańskim namiotem i wystrzał z działa zwiastował wojskom i ludom, iż pochód do Lechistanu się rozpoczyna. Zahuczał wielki święty bęben, huknęły wszystkie inne, ozwały się przeraźliwymi głosami piszczałki, zawyli pobożni półnadzy derwisze i rzeka ludzka ruszyła pod noc, dla uniknięcia słonecznego skwaru. Ale samo wojsko miało dopiero w kilka godzin od ogłoszenia pierwszego hasła wyruszyć. Najpierw poszedł tabor, poszli ci baszowie, którzy spyżę dla wojska obmyślali, poszły legie całe rzemieślników, którzy mieli rozpinać namioty, poszły stada już to juczne, już na rzeź przeznaczone. Pochód miał trwać sześć godzin i tej nocy, i następnych, a zaś odbywać się w takim porządku, aby żołnierz przyszedłszy na postój zastawał zawsze posiłek i spoczynek zapewniony.", + "119362": "Gdy wreszcie nadszedł czas ruszyć i na wojsko, sułtan wyjechał na wzgórze, aby całą swą potęgę okiem objąć i widokiem jej się nacieszyć. Był z nim wezyr i ulemowie, i młody kajmakan, Kara Mustafa, „wschodzące słońce wojny”, i straż z kompanii „polachskiej” piechoty złożona. Noc była pogodna i widna; księżyc świecił bardzo jasno — i mógłby sułtan objąć okiem wszystkie swoje zastępy, gdyby nie to, że żadne oko ludzkie nie zdołałoby ich naraz ogarnąć, bo rozciągnąwszy się w pochodzie, choć idąc dość ciasno, kilka mil zajmowały.", + "119363": "Jednakże radował się w sercu i przesuwając wonne, z sandałowego drzewa paciorki różańca, wznosił oczy ku niebu w podzięce Allachowi, iż go panem tylu wojsk i tylu ludów uczynił.", + "119364": "Nagle, gdy już czoło taboru zasunęło się w dal prawie zupełnie, przerwał modlitwę i zwróciwszy się do młodego kajmakana Czarnego Mustafy, rzekł:", + "119365": "— Przepomniałem, kto idzie w przedniej straży?", + "119366": "— Światłości rajska! — odrzekł Kara Mustafa — w przedniej straży idą Lipkowie i Czeremisy, a wiedzie ich twój pies, Azja syn Tuhaj-beja…", + "119367": "Rozdział XLVI", + "119368": "Azja Tuhaj-bejowicz po długim postoju na kuczunkauryjskim błoniu rzeczywiście ruszył z Lipkami na czele pochodu wszystkich wojsk tureckich ku granicom Rzeczypospolitej.", + "119369": "Po ciężkiej porażce, jaką z dzielnej ręki Basi poniosły jego zamiary i jego osoba, pomyślna gwiazda zdawała się mu znów świecić. Naprzód wyzdrowiał. Uroda jego była wprawdzie raz na zawsze zniszczona: jedno oko wypłynęło mu zupełnie, nos był zmiażdżony, a twarz jego, niegdyś do sokolej głowy podobna, stała się potworna i straszna. Ale właśnie ów postrach, jakim przejmowała ludzi, czynił mu jeszcze większy mir między dzikimi dobrudzkimi Tatary. Przybycie jego miało wielki rozgłos w całym obozie, a czyny jego w opowiadaniu ludzkim rosły i olbrzymiały. Mówiono, że przywiódł wszystkich Lipków i Czeremisów w sułtańską służbę; że podszedł Lachów, jak nikt nigdy nie podszedł; że popalił wszystkie miasta na dniestrzańskim szlaku, wyciął ich załogi i wziął łupy znamienite. Ci, którzy mieli dopiero iść do Lechistanu; ci, którzy nadciągnąwszy z dalekich kątów Wschodu nie zaznali dotąd „lackiego” oręża; ci, którym serca biły niespokojnie na myśl, że wkrótce przyjdzie im stanąć oko w oko strasznej jeździe niewiernych — widzieli w młodym Azji wojownika, który już „Lachom” stawił czoło, który się ich nie uląkł, owszem, zwyciężył ich i uczynił szczęśliwy wojny początek. Widok „bagadyra” napełniał po prostu serca otuchą; że zaś Azja był synem strasznego Tuhaj-beja, którego imię grzmiało na całym Wschodzie, więc tym bardziej zwracały się nań wszystkie oczy.", + "119370": "— Lachy go chowali — mówiono — ale on syn lwa: pokąsał ich i wrócił na służbę padyszacha.", + "119371": "Sam wezyr zapragnął go widzieć, a „wschodzące słońce wojny”, młody kajmakan Kara Mustafa, rozkochany w sławie wojennej i dzikich wojownikach, pokochał go. Obaj pilnie wypytywali go o Rzeczpospolitą, hetmana, wojska, Kamieniec i radowali się z jego odpowiedzi, widząc z nich, że wojna będzie łatwą, że sułtanowi zwycięstwo, Lachom klęskę, im zaś obum miano ghazich, to jest zdobywców, przynieść musi. Więc później często miewał Azja sposobność padać na twarz przed wezyrem, siadywać u proga kajmakanowego namiotu i liczne od obydwóch odebrał dary w wielbłądach, koniach i broni.", + "119372": "Wielki wezyr darował mu kaftan ze srebrnej lamy, którego posiadanie wywyższyło go w oczach wszystkich Lipków i Czeremisów. Kryczyński, Adurowicz, Morawski, Grocholski, Tworowski, Aleksandrowicz, słowem, wszyscy ci rotmistrze, którzy niegdyś w Rzeczypospolitej mieszkali i jej służyli, a teraz do sułtana wrócili, poddali się bezspornie pod komendę Tuhaj-bejowicza, czcząc w nim zarówno kniaże pochodzenie, jak i wojownika, który kaftan otrzymał. Został więc murzą znacznym i przeszło dwa tysiące wojowników, nieporównanie dzielniejszych od zwykłych Tatarów, słuchało jego skinienia. Nadchodząca wojna, w której młodemu murzy łatwiej niż komu innemu było się odznaczyć, mogła go wynieść wysoko; mógł w niej znaleźć dostojeństwa, sławę, władzę.", + "119373": "A jednak Azja nosił truciznę w duszy. Naprzód pychę jego bodło to, że Tatarzy wobec Turków samych, zwłaszcza wobec janczarów i spahów, niewiele więcej znaczą niż gończe psy wobec myśliwych.", + "119374": "Sam on znaczył; ale Tatarów w ogóle za nikczemny uważano komunik. Turczyn potrzebował ich, czasem się obawiał, ale w obozie nimi pogardzał. Azja spostrzegłszy to wyłączył swoich Lipków z ogólnej tatarskiej hassy, jakby osobny a lepszy rodzaj wojska, lecz zaraz oburzył tym na się innych dobrudzkich i białogrodzkich murzów, nie zdołał zaś wpoić przekonania w rozmaitych tureckich oficerów, aby Lipkowie mieli być czymś istotnie od czambułowych ordyńców lepszym. Z drugiej strony, wychowany w kraju chrześcijańskim, wśród szlachty i rycerstwa, nie mógł przywyknąć do obyczajów Wschodu. W Rzeczypospolitej był tylko zwykłym oficerem, i to pośledniejszego znaku, a przecie stykając się ze starszyzną i z samym hetmanem nie potrzebował się tak uniżać jak tu, będąc murzą i wodzem wszystkich lipkowskich ściahów. Tu przed wezyrem trzeba było na twarz padać, w kajmakana przyjacielskim namiocie czołem do ziemi bić, płaszczyć się przed baszami, przed ulemami, przed głównym agą janczarskim. Azja do tego nie przywykł; pamiętał o tym, że był witeziowym synem, duszę miał dziką i pełną pychy, tak wysoko mierzącą, jak orły mierzą, więc bolał srodze.", + "119375": "Lecz najbardziej paliło go ogniem wspomnienie Basi. Mniejsza już o to, że jedna słaba ręka zwaliła z konia jego, który pod Bracławiem, pod Karnikiem, i w stu innych miejscach wyzywał na harc i rozciągał trupem najgroźniejszych harcowników zaporoskich; mniejsza o wstyd, mniejsza o hańbę! Ale on tę niewiastę miłował bez miary, bez pamięci, chciałby ją posiadać w swoim namiocie, patrzyć na nią, bić, całować. Gdyby mu dano do wyboru padyszachem zostać i rządzić połową świata albo ją wziąść w ramiona, czuć sercem ciepło jej krwi, twarzą jej oddech, wargami jej wargi — to by ją wolał niż Carogród, Bosfor i miano kalifa. Pragnął jej, bo ją kochał; pragnął jej, bo ją nienawidził; im bardziej była cudzą, tym pragnął jej więcej; im czystszą, wierniejszą, bardziej niepokalaną, tym pragnął jej więcej. Nieraz gdy w namiocie wspominał, że raz już w życiu całował w parowie, po bitwie z Azbą-bejem, jej oczy, że pod Raszkowem już czuł pierś jej na swojej, to porywało go szaleństwo żądz. Nie wiedział nic, co się z nią stało, czy wróciła do Chreptiowa, czy zginęła w drodze. Czasem doznawał ulgi na myśl, że zmarła; czasem chwytał go żal niezgłębiony. Były chwile, że myślał, iż lepiej było nie porywać jej, nie palić Raszkowa, lepiej było nie przychodzić tu, zostać Lipkiem w Chreptiowie — byle na nią choć patrzeć.", + "119376": "Natomiast nieszczęsna Zosia Boska była u niego w namiocie. Życie jej płynęło w niewolniczych posługach, w hańbie i ciągłym przerażeniu, bo w sercu Azji nie było dla niej kropli litości. Po prostu znęcał się nad nią za to tylko, że nie była Basią. Miała ona wszakże słodycz i urok polnego kwiatu, miała młodość i piękność, więc on nasycał się jej pięknością, lecz z lada powodu kopał ją nogami lub smagał puhą białe jej ciało. Żyć w gorszym piekle nie mogła, bo żyła bez nadziei. Życie jej właśnie zakwitło w Raszkowie, jak wiosna, kwieciem miłości dla młodego Nowowiejskiego. Kochała go z całej duszy, kochała ze wszystkich sił tę rycerską, szlachetną i poczciwą zarazem naturę, a oto była igraszką i niewolnicą tego potwornego ślepca; drżąca jak bity pies, musiała się czołgać u jego stóp i patrzyć mu w twarz, i patrzyć na ręce, czy nie chwytają za batog z surowca — i tamować dech — i tamować łzy.", + "119377": "Wiedziała o tym dobrze, że nie ma i nie może być nad nią miłosierdzia, bo choćby jaki cud wyrwał ją z tych strasznych rąk, już ona nie była dawną Zosią, białą jak pierwsze śniegi, zdolną zapłacić czystym sercem za kochanie. Wszystko to minęło bezpowrotnie. A że w tym ogromnym pohańbieniu, w którym żyła teraz, nie było jej najmniejszej winy, że, przeciwnie, była przedtem zawsze dziewczyną bez zmazy jak baranek, dobrą jak gołąb, ufną jak dziecko, prostą, kochającą — więc nie rozumiała, dlaczego dzieje się jej taka straszna krzywda, która już nie może być nagrodzoną, dlaczego cięży nad nią taki nieubłagany gniew boży — i ta rozterka duszna zwiększała jej ból, jej rozpacz.", + "119378": "Tak jej poczęły płynąć dni, tygodnie i miesiące. Azja w zimie jeszcze przybył na kuczunkauryjskie błonie, a pochód do granic Rzeczypospolitej rozpoczął się dopiero w czerwcu. Cały ten czas upłynął Zosi w hańbie, w męce i pracy. Ponieważ Azja mimo jej piękności i słodyczy, mimo iż trzymał ją w namiocie, nie tylko nie kochał jej, ale raczej nienawidził za to, że nie była Basią, i uważał za prostą niewolnicę, zatem musiała i pracować jak niewolnica. Ona poiła jego konie i wielbłądy w rzece; ona nosiła wodę na ablucje, drwa na ogień; ona rozścielała skóry na noc; ona warzyła strawę. W innych oddziałach wojsk tureckich niewiasty nie wychodziły z namiotów ze strachu przed janczarami lub ze zwyczaju, ale lipkowski obóz stał opodal, obyczaj zaś ukrywania niewiast nie był między Lipkami rozpowszechniony, bo mieszkając niegdyś w Rzeczypospolitej, do czego innego przywykli. Niewolnice prostych żołnierzy, o ile który z nich brankę posiadał, nie zakrywały nawet twarzy jaszmakami. Niewiastom nie wolno było wprawdzie wydalać się z granic lipkowskiego majdanu, gdyż poza tymi granicami porwano by je niezawodnie, ale w samym majdanie mogły wszędy chodzić bezpiecznie i zajmować się obozową gospodarką.", + "119379": "Mimo ciężkiej pracy było to dla Zosi nawet pewną pociechą wyjść po drwa lub ku rzece, do „poiska” z końmi, z wielbłądami, bo w namiocie bała się płakać, a przez drogę mogła dać folgę łzom bezkarnie. Raz, idąc z naręczem drzew, spotkała matkę, którą był Azja Halimowi darował. Padły sobie w objęcia i siłą je trzeba było rozrywać, a choć Azja wysmagał potem Zosię nie szczędząc uderzeń puhy nawet po głowie, jednak było to słodkie spotkanie. Drugi raz, piorąc chusty i onuce Azjowe u brodu, ujrzała Zosia z daleka Ewkę idącą z wiadrami wody. Ewka stękała pod ciężarem wiader; postać jej była już mocno zmieniona i ociężała, ale rysy, lubo przysłonięte jaszmakiem, przypomniały Zosi Adama — i taki ból chwycił jej serce, że przytomność opuściła ją na chwilę. Wszelako nie mówiły do siebie nic ze strachu.", + "119380": "Strach ów przytłumiał i opanowywał stopniowo wszystkie uczucia Zosi, aż wreszcie został sam jeden na miejsce pragnień, nadziei, pamięci. Nie być bitą — to stało się jej celem. Basia na jej miejscu byłaby zabiła Azję jego własnym nożem pierwszego dnia, bez względu na to, co by ją potem spotkać mogło; lecz bojaźliwa Zosia, półdziecko jeszcze, nie miała Basinej dzielności.", + "119381": "I oto przyszło w końcu do tego, że uważała za łaskę, gdy straszny Azja pod wpływem chwilowej żądzy zbliżał czasem swoją zeszpeconą twarz do jej ust. Siedząc w namiocie, nie spuszczała oczu ze swego pana, pragnąc poznać, czy gniewny, czy niegniewny, śledząc jego ruchy, starając się odgadnąć chęci.", + "119382": "A gdy, bywało, odgadła źle i gdy mu spod wąsów, jak ongi staremu Tuhaj-bejowi, poczynały błyskać kły, wówczas bezprzytomna prawie z przerażenia czołgała mu się u nóg przyciskając zbladłe wargi do jego butów, obejmując konwulsyjnie kolana i krzycząc jak gnębione dziecko:", + "119383": "— Nie bij mnie, Azja! Nigdy nie będę! Daruj, nie bij!", + "119384": "On nie przebaczał prawie nigdy, pastwił się zaś nad nią nie tylko z tego powodu, że nie była Basią. Oto była niegdyś narzeczoną Nowowiejskiego. Azja miał duszę nieulęknioną — jednak tak straszne były między nim a Nowowiejskim rachunki, że na myśl o tym olbrzymie z zapiekłą w sercu zemstą ogarniał młodego Lipka pewien niepokój. Miała być wojna, mogli się spotkać i było prawdopodobnym, że się spotkają. Azja nie mógł tego dokazać, żeby o tym nie myśleć, że zaś myśli owe przychodziły mu do głowy na widok Zosi, więc się mścił na niej za to, jakby własny niepokój chciał razami puhy rozpędzić.", + "119385": "Nadeszła wreszcie chwila, że sułtan wydał rozkaz pochodu. Oczywiście Lipkowie, a za nimi cała ćma Tatarów dobrudzkich i bialogrodzkich miała iść w przedniej straży. Było to ułożone między sułtanem, wezyrem i kajmakanem. Lecz z początku, zwłaszcza do Bałkanów, szli wszyscy razem. Pochód był wygodny, bo dla rozpoczynających się upałów szli tylko w nocy, po sześć godzin od postoju do postoju. Beczki smolne płonęły po ich drodze, a massał-dziłarowie przyświecali barwnymi kagankami sułtanowi. Mrowie ludzkie płynęło na kształt fali przez nieprzejrzane równiny, napełniało jak szarańcza wgłębienia dolin, pokrywało całe góry. Za zbrojnym ludem szły tabory, w nich haremy, za taborem nieprzeliczone stada.", + "119386": "Tymczasem w przedbałkańskich mokradłach złocisty i purpurowy wóz Kasseki ugrzązł tak, że dwadzieścia bawołów nie mogło go z błota wyciągnąć. „Zła to wróżba, panie, i dla ciebie, i dla całego wojska!” — rzekł sułtanowi najwyższy mufty. „Zła wróżba!” — jęli powtarzać w obozie półobłąkani derwisze. Więc sułtan zląkł się i postanowił wszystkie niewiasty wraz z cudną Kasseką wyprawić z obozu.", + "119387": "Rozkaz został ogłoszony wojskom. Ci z żołnierzy, którzy nie mieli gdzie wyprawić niewolnic, a z miłości nie chcieli ich na rozkosz obcym przedawać, woleli je wyścinać. Inne kupowali na tysiące bazarnicy z Karawanseraju, by potem przedawać na rynkach Stambułu i wszystkich miast pobliskiej Azji. Trzy dni z rzędu trwał jak gdyby wielki jarmark. Azja wystawił bez wahania na sprzedaż Zosię, którą wnet i za dobre pieniądze kupił bogaty a stary stambulski kupiec bakalij dla swego syna.", + "119388": "Był to człowiek dobry, bo na łzy i zaklęcia Zosi kupił także od Halima — prawda, że za bezcen — jej matkę. Na drugi dzień powędrowały obie w stronę Stambułu wraz z czeredą innych niewiast. W Stambule los Zosi nie przestając być haniebnym poprawił się. Nowy właściciel pokochał ją i po upływie kilku miesięcy do godności małżonki podniósł. Matka nie rozłączała się z nią więcej.", + "119389": "Wiele ludzi, między nimi wiele niewiast, po długiej nawet czasem niewoli wracało do kraju. Był podobno ktoś, co wszelkimi sposoby, przez Ormian, przez kupców Greków, przez sługi posłów Rzeczypospolitej, szukał i Zosi, ale bezskutecznie. Potem szukania te urwały się nagle i Zosia nie obaczyła nigdy ni rodzinnego kraju, ni twarzy drogich.", + "119390": "Żyła do śmierci w haremie.", + "119391": "Rozdział XLVII", + "119392": "Jeszcze przed wyruszeniem Turków spod Adrianopola ruch wielki uczynił się we wszystkich naddniestrzańskich stanicach. Szczególniej do najbliższego od Kamieńca Chreptiowa przybiegali raz w raz hetmańscy gońcy przywożąc rozmaite rozkazy, które mały rycerz albo sam wykonywał, albo, o ile go nie dotyczyły, dalej przez pewnych ludzi rozsyłał. Wskutek tych rozkazów zmniejszyła się znacznie załoga chreptiowskiej fortalicji. Pan Motowidło poszedł ze swymi semenami aż pod Humań w pomoc Haneńce, któren z garścią wiernych Rzeczypospolitej Kozaków dużał się jak mógł z Doroszem i połączoną z nim ordą krymską. Pan Muszalski, łucznik niezrównany, pan Snitko, herbu Miesiąc Zatajony, pan Nienaszyniec i pan Hromyka powiedli towarzyską chorągiew i Linkhauzowskich dragonów do nieszczęsnej pamięci Batoha, gdzie stał pan Łużecki mający wraz z Haneńką dawać baczenie na Doroszeńkowe obroty. Pan Bogusz dostał rozkaz, aby dotrzymywał w Mohilowie dopóty, dopóki gołym okiem nie będzie mógł dojrzeć czambułów. Szukały pilnie polecenia hetmańskie i przesławnego pana Ruszczyca, nad którym jeden tylko Wołodyjowski jako zagończyk górował, ale pan Ruszczyc poszedł na czele kilkudziesięciu ludzi w stepy i jak w wodę wpadł. Zasłyszano o nim dopiero później, gdy się rozeszły dziwne wieści, że naokoło Doroszowego taboru i ordyńskich sieheniów krąży jakoby zły duch, który codziennie pojedynczych wojowników i pomniejsze watahy porywa. Domyślano się, że to pan Ruszczyc musi nieprzyjaciela podchodzić, bo nikt inny za wyjątkiem małego rycerza nie potrafiłby tak podchodzić. Jakoż był to pan Ruszczyc.", + "119393": "Wołodyjowski miał po staremu iść do Kamieńca, bo go tam potrzebował hetman wiedząc, że to jest żołnierz, którego widok wleje otuchę w serca i podniesie ducha tak mieszkańców, jak i załogi. Hetman był przekonany, iż się Kamieniec nie utrzyma, chodziło mu o to tylko, by się trzymał jak najdłużej, mianowicie dopóty, dopóki by Rzeczpospolita nie zgromadziła jakichkolwiek sił na obronę. W tym przekonaniu posyłał jakoby na oczywistą śmierć najsławniejszego Rzeczypospolitej kawalera i ulubionego żołnierza.", + "119394": "Na śmierć posyłał najsławniejszego żołnierza i nie żal mu go było. Hetman myślał to zawsze, co później pod Wiedniem powiedział, że pani Wojnina może rodzić ludzi, ale wojna ich tylko gubi. Sam był gotów polec i mniemał, że polec to najprostszy obowiązek żołnierza, a gdy ów śmiercią swoją może znamienitą przysługę oddać, to mu śmierć jest łaską i wielką nagrodą. Wiedział też pan hetman, że mały rycerz jednakiego z nim jest mniemania.", + "119395": "Wreszcie, nie czas mu było o oszczędzaniu pojedynczych żołnierzy myśleć, gdy zatracenie szło na kościoły, miasta, kraje, na całą Rzeczpospolitą, gdy Wschód podnosił się z niepamiętną potęgą przeciw Europie na podbicie całego chrześcijaństwa, które zasłonięte piersią Rzeczypospolitej, nie myślało jej iść w pomoc. Chodzić hetmanowi mogło tylko o to, aby naprzód Kamieniec zasłonił Rzeczpospolitą, później Rzeczpospolita resztę chrześcijaństwa.", + "119396": "Co by i mogło się stać, gdyby miała siły, gdyby nie trawił jej nierząd. Ale hetman nie posiadał dość wojsk nawet na podjazdy, nie dopiero na wojnę. Jeśli w jedno miejsce pchnął kilkudziesięciu żołnierzy, zaraz w drugim czyniła się wyrwa, przez którą fala najezdnicza mogła się wlać bez przeszkody. Straże, które sułtan rozstawiał nocą w swoim obozie, były liczniejsze od hetmańskich chorągwi. Nawała szła z dwóch stron, od Dniepru i od Dunaju. Ponieważ Dorosz z całą ordą krymską byli bliżej i już zalewali kraj paląc i ścinając, więc przeciw nim poszły głównie chorągwie, a w drugą stronę brakło po prostu ludzi nawet na zwiady.", + "119397": "W tych ciężkich terminach napisał hetman do Wołodyjowskiego następnych kilka słów:", + "119398": "„Jużem na dwoje ważył, czy cię aż hen, do Raszkowa, pod nieprzyjaciela nie wysłać, alem się zląkł, że gdy orda siedmiu brodami z multańskiego brzegu się wleje i kraj zajmie, nie zdołasz potem do Kamieńca się przedostać, a tam cię koniecznie trzeba. Dopierom sobie wczora Nowowiejskiego przypomniał, który jest żołnierz doświadczony i rezolut, a że człek w desperacji na wszystko się waży, przeto tak myślę, że mi dobrze posłuży. Co możesz lekkiej jazdy mu posłać, to podeślij, on zaś niechaj idzie jako najdalej i wszędy się pokazuje, o wielkich wojskach naszych głosi, a gdy już nieprzyjaciel będzie w oczach, niech mu się też tu i owdzie miga, ogarnąć się nie dając. Wiadomo, jako będą szli, ale jeśliby co nowego postrzegł, zaraz ma ci dawać znać, a ty, nie mieszkając, języka pchniesz do mnie i do Kamieńca. Nowowiejski prędko niech rusza, a i ty bądź do Kamieńca w gotowości, ale czekaj, póki wieści z Multan i od Nowowiejskiego nie przyjdą.”", + "119399": "Ponieważ Nowowiejski bawił chwilowo w Mohilowie i mówiono, że miał i tak przybyć do Chreptiowa, przeto mały rycerz dał mu tylko znać, żeby się z przyjazdem pokwapił, bo czeka na niego z ramienia hetmana funkcja w Chreptiowie.", + "119400": "Nowowiejski przyjechał trzeciego dnia. Znajomi ledwie go poznali i pomyśleli, że pan Białogłowski słusznie nazwał go kościejem. Nie był to już ów chłop na schwał, bujny, wesoły, który niegdyś rzucał się na nieprzyjaciela z wybuchami śmiechu podobnymi do rżenia końskiego i tuzał z takim właśnie rozmachem, z jakim obracają się skrzydła wiatraka. Wychudł, zżółkł, sczerniał, a w tej chudości wydawał się jeszcze bardziej olbrzymi. Na ludzi spoglądał mrugając oczyma, jakby najlepszych znajomych nie poznawał; trzeba mu też było powtarzać dwa razy jednę i tę samą rzecz, bo zdawał się od razu nie rozumieć. Widocznie w żyłach zamiast krwi płynęła mu zgryzota; widocznie o niektórych rzeczach starał się nie myśleć i wolał się zapamiętywać, żeby nie oszaleć. Wprawdzie w tych stronach nie było człowieka, nie było rodziny, w wojsku nie było jednego oficera, którego by nie dotknęło nieszczęście z pogańskich rąk, który by nie opłakiwał kogoś ze znajomych, przyjaciół, bliskich, drogich; ale nad Nowowiejskim oberwała się po prostu cała chmura nieszczęść. Jednego dnia stracił ojca, siostrę i narzeczoną, którą kochał ze wszystkich sił swej bujnej duszy. Wolej by ta siostra i tamta słodka, kochana dziewczyna zmarły; wolej by zginęły od noża i płomienia. Lecz los ich był taki, że w porównaniu z myślą o nim największa męka była dla Nowowiejskiego niczym. Starał się nie myśleć o nim, bo czuł, że to rozmyślanie graniczy z szaleństwem, jednak nie mógł tego dokazać.", + "119401": "Jakoż spokój jego był pozorny. W duszy jego nie było wcale rezygnacji i na pierwszy rzut oka każdy mógł odgadnąć, że pod tą martwotą tai się coś złowrogiego i straszliwego, co jeśli wybuchnie, to ów olbrzym spełni jakieś okropne czyny, jak rozszalały żywioł. Było to tak wyraźnie wypisane na jego czole, że nawet przyjaciele zbliżali się do niego z pewną obawą, w rozmowie zaś z nim unikali wzmianki o tym, co się stało.", + "119402": "Widok Basi w Chreptiowie poruszył widocznie w nim zapiekłe bóle, bo całując na powitanie jej ręce począł nagle stękać jak dobijany żubr, przy czym oczy zaszły mu krwią i żyły na szyi nabrzmiały jak powrozy. A gdy Basia zalała się łzami i z uczuciem matki ścisnęła mu rączkami głowę, padł jej do nóg i długo nie można go było oderwać. Natomiast dowiedziawszy się, jaką funkcję hetman mu przeznacza, ożywił się wielce; płomień złowrogiej radości zabłysnął mu w twarzy i rzekł:", + "119403": "— Uczynię to, uczynię i więcej!", + "119404": "— A jeśli spotkasz tamtego wściekłego psa, dajże mu łupnia! — wtrącił pan Zagłoba.", + "119405": "Nowowiejski zrazu nic nie odrzekł, patrzył tylko na pana Zagłobę; nagle obłąkanie zaświtało mu w oczach, podniósł się i począł iść ku staremu szlachcicowi, jakby się chciał na niego rzucić.", + "119406": "— Czy waćpan wierzysz — rzekł — że ja temu człeku nie uczyniłem nigdy zła i żem mu był zawsze życzliwy?", + "119407": "— Wierzę, wierzę! — odrzekł pospiesznie pan Zagłoba cofając się roztropnie za małego rycerza. — Sam bym poszedł z tobą, ale mnie pedogra po nogach kąsa.", + "119408": "— Nowowiejski! — rzekł mały rycerz — kiedy chcesz ruszyć?", + "119409": "— Dziś na noc.", + "119410": "— Dam ci stu ludzi dragonów. Sam tu z drugim stem prócz piechoty ostanę. Chodź na majdan!", + "119411": "I wyszli, żeby wydać rozkazy.", + "119412": "Przy progu czekał wyprostowany jak struna Zydor Luśnia. Już wieść o ekspedycji rozeszła się po majdanie, więc wachmistrz w swoim i swojej kompanii imieniu zaczął prosić małego pułkownika, by mu z Nowowiejskim iść pozwolił:", + "119413": "— Także to? Chcesz ode mnie odejść? — pytał zdziwiony Wołodyjowski.", + "119414": "— Panie komendancie, my temu takiemu synowi ślubowali. A może przyjdzie na nasze ręce!", + "119415": "— Prawda jest! Mówił mi o tym pan Zagłoba — odrzekł mały rycerz.", + "119416": "Luśnia zwrócił się do Nowowiejskiego:", + "119417": "— Panie komendancie!", + "119418": "— Czego chcesz?", + "119419": "— Jeśli my jego dostaniem, żeby ja go mógł opatrzyć…", + "119420": "I taka sroga, zwierzęca zawziętość odmalowała się w twarzy Mazura, że Nowowiejski skłonił się zaraz Wołodyjowskiemu i rzekł prosząc:", + "119421": "— Wasza miłość, pozwól mi tego człeka!", + "119422": "Wołodyjowski nie myślał się sprzeciwiać i tego samego wieczora pod noc sto koni z Nowowiejskim na czele ruszyło w drogę.", + "119423": "Szli znanym szlakiem na Mohilów, Jampol. W Jampolu zetknęli się z dawną raszkowską załogą, z której dwustu ludzi na mocy rozkazania hetmańskiego połączyło się z Nowowiejskim, reszta zaś pod wodzą pana Białogłowskiego miała iść do Mohilowa, w którym stał pan Bogusz.", + "119424": "Nowowiejski zaś pociągnął w dół, aż do Raszkowa.", + "119425": "Okolice Raszkowa były już zupełną pustynią; samo miasteczko zmieniło się w kupę popiołów, które wiatry zdołały już rozwiać na cztery strony świata, nieliczni zaś mieszkańcy pouciekali przed spodziewaną burzą. Był to już bowiem początek maja i orda dobrudzka mogła każdej chwili ukazać się w tych stronach, więc niebezpiecznie było w nich dosiadywać.", + "119426": "W rzeczywistości ordy stały jeszcze wraz z Turkami na kuczunkauryjskim błoniu, ale nie wiedziano o tym w raszkowskich odojach, więc każdy z dawnych mieszkańców Raszkowa, ocalałych po ostatniej rzezi, unosił wcześnie głowę, dokąd mu się widziało.", + "119427": "Luśnia przez drogę układał sobie sposoby i fortele, jakich, wedle jego zdania, powinien się był chwycić pan Nowowiejski, jeśli chciał szczęśliwie i skutecznie nieprzyjaciela podchodzić. Myślami tymi dzielił się łaskawie z szeregowcami.", + "119428": "— Wy końskie łby — mówił im — wy się na tym nie znacie, ale ja stary, ja się znam. Pójdziem do Raszkowa, tam zataimy się w odojach i będziemy czekać. Przyjdzie orda do brodu, to naprzód przeprawią się małe zagony, jako to u nich zwyczaj, że czambuł stoi i czeka, aż mu owi dadzą znać, czy przezpiecznie. Dopieroż my chyłkiem ruszymy za nimi i pognamy przed sobą aż hen, chociażby do Kamieńca.", + "119429": "— A tak i tamtego psubrata możem nie dostać! — zauważył jeden z szeregowych.", + "119430": "— Stul gębę! — odparł Luśnia. — Któż pójdzie przodem, jeśli nie Lipki?", + "119431": "Jakoż przewidywania wachmistrza zdawały się sprawdzać. Nowowiejski dotarłszy do Raszkowa dał wypoczynek żołnierzom. Byli już wszyscy pewni, że następnie pójdą ku pieczarom, których pełno było w całej okolicy, i tam zatają się aż do przybycia pierwszych nieprzyjacielskich zagonów.", + "119432": "Lecz drugiego dnia postoju komendant podniósł chorągiew na nogi i powiódł ją za Raszków.", + "119433": "„Aż do Jahorlika pójdziemy czy co?” — mówił sobie wachmistrz.", + "119434": "Tymczasem zaraz za Raszkowem zbliżyli się tuż do rzeki, a w kilka pacierzy później stanęli nad tak zwanym „krwawym brodem”. Wówczas Nowowiejski nie rzekłszy ni słowa wparł konia w wodę i jął się przeprawiać na drugą stronę.", + "119435": "Żołnierze poczęli spoglądać na siebie ze zdumieniem.", + "119436": "— Jakże to? Do Turczech idziem? — pytał jeden drugiego.", + "119437": "Ale nie byli to „mościpanowie” z pospolitego ruszenia, gotowi do narad i protestów, jeno żołnierze prostacy, wzwyczajeni do żelaznej, stanicznej karności; więc za komendantem wparł konie w wodę pierwszy szereg, za nim drugi, trzeci. Nie było najmniejszego wahania. Dziwili się, że w trzysta koni idą do państwa tureckiego, któremu cały świat nie może podołać, ale szli.", + "119438": "Wkrótce rozkołysana woda zaczęła chlupać koło końskich boków, więc i przestali się dziwić, a myśleli jeno o tym, żeby sakw ze spyżą dla siebie i koni nie zamoczyć.", + "119439": "Dopiero na drugim brzegu poczęli znów spoglądać po sobie.", + "119440": "— Dla Boga! To my już w Multanach! — zabrzmiały ciche szepty.", + "119441": "I jaki taki obejrzał się za siebie, na Dniestr, który w zachodzącym słońcu błyszczał jak złota i czerwona wstęga. Skały nadbrzeżne, pełne pieczar, także skąpane były w jaskrawych blaskach. Wznosiły się one jak mur, który oto w tej chwili przedzielił tę garść ludzi od ojczyzny. Dla wielu z nich było to zapewne ostatnie pożegnanie.", + "119442": "Przez głowę Luśni przeszła myśl, że może komendant oszalał, ale komendanta rzeczą było rozkazywać, jego słuchać.", + "119443": "Tymczasem konie wyszedłszy z wody poczęły w szeregach parskać okrutnie.", + "119444": "— Zdrów! Zdrów! — rozległy się głosy żołnierskie.", + "119445": "Poczytano to za dobrą wróżbę i jakowaś otucha wstąpiła w serca.", + "119446": "— Ruszaj! — zakomenderował Nowowiejski.", + "119447": "Szeregi ruszyły i poszły ku zachodzącemu słońcu i ku owym tysiącom, ku owemu rojowisku ludzkiemu, ku owym narodom stojącym na Kuczunkaurach.", + "119448": "Rozdział XLVIII", + "119449": "Przejście Nowowiejskiego przez Dniestr i pochód jego w trzysta szabel przeciw potędze sułtańskiej, setki tysięcy wojowników liczącej, były to czyny, które człowiek wojny nieświadom za proste szaleństwo mógłby poczytać. Tymczasem były one tylko zuchwałą wyprawą wojskową mającą widoki powodzenia.", + "119450": "Naprzód nieraz zdarzało się ówczesnym zagończykom iść przeciw stokrotnie liczniejszym czambułom, stanąć im na oczach, a potem pomykać przed nimi odcinając się krwawo pościgowi. Właśnie jak wilk wywabia czasem psy za sobą, aby w sposobnej chwili odwrócić się i zarżnąć najzuchwalej docierającego pokurcza, tak czynili i oni. Zwierz w okamgnieniu stawał się myśliwcem: pomykał, krył się, przytajał, ale goniony, sam gonił, napadał znienacka i kąsał na śmierć. Był to tak zwany „proceder z Tatary”, w którym prześcigano się w fortelach, podejściach, zasadzkach. Słynął z owego procederu najbardziej pan Wołodyjowski, po nim pan Ruszczyc, po nim pan Piwo i pan Motowidło, lecz i Nowowiejski, praktykując od dzieciństwa w stepach, należał do tych, których między najsławniejszymi wymieniano, dlatego też było wielce prawdopodobnym, że stanąwszy na oczach ordy, ogarnąć się jej nie pozwoli.", + "119451": "Wyprawa jego miała także widoki powodzenia i z tego powodu, że za Dniestrem ciągnęły się kraje pustynne, w których zataić się było łatwo. Gdzieniegdzie tylko na porzeczach wznosiły się osady ludzkie, ale w ogóle kraj był mało zamieszkały, bliżej brzegu skalisty i wzgórzysty, dalej stepowy lub lasami pokryty, w których błąkały się liczne stada zwierza, począwszy od zdziczałych bawołów do jeleni, sarn i dzikich świń. Ponieważ sułtan pragnął przed wyprawą „poczuć się w potędze” i porachować swe siły, więc mieszkające wedle Dniestrowego Niżu ordy białogrodzkie i dalsze jeszcze, dobrudzkie, pociągnęły z rozkazania padyszacha hen, za Bałkany, za nimi poszli i karałaszowie multańscy, tak że kraj opustoszał jeszcze bardziej i można nim było ciągnąć tygodnie całe nie będąc przez nikogo widzianym.", + "119452": "Natomiast zbyt dobrze znał pan Nowowiejski obyczaje tatarskie, aby nie miał wiedzieć, że gdy czambuły przekroczą raz granicę Rzeczypospolitej, będą już iść ostrożnie, pilne dając baczenie na wszystkie strony; tu zaś, w swoim jeszcze kraju, pójdą szeroką ławą, żadnych ostrożności nie zachowując. I istotnie tak było; spotkanie śmierci wydałoby się Tatarom prawdopodobniejsze niż spotkanie w głębi Besarabii, na samych tatarskich rubieżach, wojsk tej Rzeczypospolitej, która ich nie miała dosyć na obronę własnych granic.", + "119453": "Ufał więc pan Nowowiejski, że wyprawa jego naprzód zdumieje nieprzyjaciela, a zatem większe jeszcze pożytki przyniesie, niż się pan hetman spodziewał; po wtóre, że dla Azji i Lipków zgubną stać się może. Łatwo było młodemu porucznikowi odgadnąć, iż Lipkowie i Czeremisy, jako znający wybornie Rzeczpospolitą, pójdą w przedniej straży, i na tej pewności główną nadzieję zakładał. Wpaść niespodzianie i schwytać wrażego Azję, odbić może siostrę i Zosię — wyrwać je z niewoli, zemsty dokonać, potem samemu na wojnie zginąć — oto było wszystko, czego jeszcze pragnęła rozdarta dusza Nowowiejskiego.", + "119454": "Pod wpływem tych myśli i nadziei Nowowiejski otrząsnął się z martwoty i ożył. Pochód przez nieznane drogi, ciężkie trudy, szeroki powiew stepowy i niebezpieczeństwa zuchwałej wyprawy wzmocniły mu zdrowie i powróciły dawną siłę. Zagończyk począł brać w nim górę nad nieszczęśnikiem. Przedtem nie było w nim miejsca na nic innego, jak na wspominki i mękę, teraz musiał rozmyślać po całych dniach, jak nieprzyjaciela podejść i poszarpać.", + "119455": "Przeszedłszy Dniestr, szli na ukos i w dół ku Prutowi, zapadając często dniem w lasach i oczeretach, nocą zaś czyniąc spieszne a tajemnicze pochody. Kraj, dziś jeszcze niezbyt osiadły, a wówczas zamieszkały przeważnie przez koczowników, po większej części był pusty. Bardzo rzadko napotykali pola kukurydzane, a przy nich osady.", + "119456": "Idąc tajemnie, starali się unikać większych osad, ale zajeżdżali częstokroć śmiało do mniejszych, złożonych z jednej, dwu, trzech lub nawet kilkunastu chat, wiedząc, że nikomu z mieszkańców nie przyjdzie na myśl biec przed nimi ku Budziakowi i ostrzegać tamtejszych Tatarów. Luśnia pilnował zresztą, aby to się nie stało, lecz wkrótce i tej ostrożności zaniechał, przekonał się bowiem, że ci nieliczni osadnicy, chociaż niby sułtańscy poddani, sami z trwogą oczekują nadejścia wojsk sułtańskich, a po wtóre, że nie mają żadnego pojęcia, co to za ludzie do nich przychodzą, i cały oddział biorą za jakowychś karałaszów, którzy za innymi na rozkaz sułtana ciągną. Dostarczano też im bez oporu kukurydzowych placków, suszonego dereniu i suszonego bawolego mięsa. Każdy chutornik miał swe gromady owiec, bawołów i koni, poukrywane przy rzekach. Od czasu do czasu napotykali też bardzo liczne stada półzdziczałych bawołów, których pilnowało po kilkunastu pastuchów. Ci koczowali na stepie, w namiotach, pozostawali zaś na miejscu dopóty tylko, dopóki pasza znajdowała się w obfitości. Częstokroć byli nimi starzy Tatarowie. Nowowiejski otaczał owych „czabańczyków” z takimi ostrożnościami, jakby o czambuł chodziło; otoczonych nie żywił, aby nie puścili rozgłosu hen, ku Budziakowi, o jego pochodzie. Szczególniej Tatarów, wypytawszy ich wprzód o drogi, a raczej bezdroża, ścinać kazał bez miłosierdzia, tak aby noga nie uszła. Następnie brał ze stada tyle sztuk, ile mu było potrzeba, i szedł dalej.", + "119457": "W miarę jak szli na południe, stada przytrafiały się częściej, a pilnowali ich sami niemal Tatarowie, w kupach dość znacznych. W ciągu dwutygodniowego pochodu otoczył Nowowiejski i wygniótł trzy watahy pastusze od stad owczych, po kilkudziesięciu ludzi liczące. Dragoni zabierali im wszawe kożuchy i oczyściwszy je nad ogniem, sami przystrajali się w nie, aby się stać podobnymi do dzikich czabańczyków i owczarów. W drugim tygodniu wszyscy już byli z tatarska przybrani i wyglądali zupełnie na czambuł. Została im tylko jednostajna broń regularnej jazdy, kolety zaś zachowali w trakach, aby się w nie przebrać za powrotem. Z bliska, po płowych mazurskich wąsiskach i błękitnych oczach, można by ich poznać, co zacz są, lecz z daleka najwprawniejsze oko mogło się na ich widok omylić, zwłaszcza że pędzili jeszcze przed sobą i stada, i które im były na spyżę potrzebne.", + "119458": "Zbliżywszy się do Prutu, szli w dół lewym brzegiem. Ponieważ szlak kuczmański zbyt był ogłodzony, łatwo było przewidzieć, że zastępy sułtańskie, a przed nimi ordy pójdą na Falezi, Husz, Kotimore i potem dopiero szlakiem wołoskim — i albo skręcą ku Dniestrowi, albo jeszcze pociągną wprost, jak sierpem rzucił, przez całą Besarabię, by dopiero koło Uszycy wynurzyć się w granice Rzeczypospolitej. Nowowiejski tak był tego pewien, że szedł coraz wolniej, nic na czas nie zważając, i coraz ostrożniej, aby się zbyt nagle na czambuły nie natknąć. Wszedłszy wreszcie między widły rzeczne utworzone przez Saratę i Tekicz zapadł tam na długo, raz dlatego, żeby dać wypoczynek koniom i ludziom, a po wtóre, aby w dobrze osłoniętym miejscu oczekiwać na przednią straż ordzińską.", + "119459": "Miejsce zaś było dobrze osłonięte i dobrze wybrane, całe bowiem widły rzeczne i zewnętrzne brzegi były porośnięte częścią zwyczajnym dereniem, częścią świdwą. Gaj ów rozciągał się jak okiem sięgnąć pokrywając grunt miejscami zbitym gąszczem, miejscami zaś tworząc kępy, między którymi szarzały puste przestrzenie przydatne do założenia majdanu. O tej porze drzewa i krze już okwitły, wczesną wiosną jednak musiało tu być całe morze żółtych i białych kwiatów. Gaj był zupełnie bezludny, natomiast roił się od wszelkiego rodzaju zwierza, jako to: jeleni, sarn, zajęcy i wszelkiego rodzaju ptastwa. Tu i owdzie nad brzegami źródeł żołnierze odkryli także ślady niedźwiedzi. Jeden z nich w dwa dni po przybyciu podjazdu zabił parę owiec, wskutek czego Luśnia obiecywał sobie urządzić na niego łowy, że jednak Nowowiejski, chcąc leżeć skrycie, nie pozwolił używać muszkietów, żołnierze wybierali się na rabusia z oszczepami i siekierami.", + "119460": "Później znaleziono przy źródłach także i ślady ognisk, ale stare, prawdopodobnie zeszłoroczne. Widocznie czasem zaglądali tu koczownicy ze stadami lub może Tatarzy przychodzili wycinać dereniowe pędy na kiścienie. Jednakoż najstaranniejsze poszukiwania nie zdołały wykryć żyjącej ludzkiej istoty.", + "119461": "Nowowiejski postanowił nie iść dalej i tu czekać na przybycie wojsk tureckich.", + "119462": "Założono więc majdan. Pobudowano szałasy i poczęło się oczekiwanie. Na krańcach gaju stanęły straże, z których jedne spoglądały dzień i noc ku Budziakowi, drugie na Prut, w stronę Falezi. Nowowiejski wiedział, że po pewnych oznakach odgadnie zbliżanie się wojsk sułtańskich, zresztą wysyłał i małe podjazdy, na których czele sam stawał najczęściej. Pogoda sprzyjała wybornie postojowi w tym suchym kraju. Dnie były znojne, ale w cieniu gęstwy łatwo się było przed upałem uchronić, noce — jasne, ciche, księżycowe, w czasie których chaszcze trzęsły się od śpiewania słowików. W czasie takich to nocy najwięcej cierpiał Nowowiejski, bo spać nie mogąc rozmyślał — i o dawnym szczęściu, i o teraźniejszych czasach klęski wspominał.", + "119463": "Żył tylko myślą, że gdy serce zemstą nasyci, będzie szczęśliwszy i spokojniejszy. Tymczasem zbliżał się termin, w którym miał albo tej zemsty dokonać, albo zginąć.", + "119464": "Tydzień płynął im za tygodniem na gospodarstwie w pustyni i na czuwaniu. Przez ten czas przeznali wszystkie szlaki, jary, błonia, rzeki i strumienie, zagarnęli znów kilka stad, wycięli kilka nielicznych kup koczowników i czyhali wciąż w tej gęstwie, jak dziki zwierz czyha na łup. Na koniec chwila oczekiwana nadeszła.", + "119465": "Pewnego poranku ujrzeli stada ptastwa ciągnącego niebem i ziemią. Dropie, pardwy, błękitnonogie przepiórki sunęły trawami ku gąszczom, w górze zaś leciały kruki, wrony, a nawet błotne ptastwo, widocznie płoszone nad brzegami Dunaju lub na błotach dobrudzkich. Na ów widok spojrzeli po sobie dragoni i wyraz: „Idą! idą!” — przeleciał z ust do ust. Twarze ożywiły się zaraz, wąsy poczęły się poruszać, oczy błyszczeć, ale w tym ożywieniu nie było najmniejszego niepokoju, byli to wszystko ludzie, którym wiek życia zbiegł na „procederze”, czuli więc tylko tyle, co czują psy myśliwskie, gdy już zwierza zawietrzą. Ogniska zostały w tej chwili zalane, aby dym nie zdradził obecności ludzkiej w gąszczach, konie posiodłane — i cały oddział stanął w gotowości do pochodu.", + "119466": "Należało teraz wymiarkować tak czas, aby wpaść na nieprzyjaciela w chwili, gdy będzie czynił postój. Nowowiejski rozumiał dobrze, że wojska sułtańskie nie idą z pewnością zbitą masą, tym bardziej że są w kraju swoim, w którym jakiekolwiek niebezpieczeństwo było zupełnie nieprawdopodobnym. Wiedział przy tym, że przednie straże zawsze chodzą w mili albo we dwóch przed całą potęgą, spodziewał się zaś słusznie, że w pierwszej straży pójdą Lipkowie.", + "119467": "Przez pewien czas wahał się, czy iść im na spotkanie tajemnymi a dobrze już znanymi mu drogami, czy czekać na ich przybycie w dereniowej puszczy. Wybrał to ostatnie, ponieważ z puszczy łatwiej było wypaść w każdej chwili niespodzianie. Upłynął jeszcze cały dzień, potem noc, w czasie której nie tylko ptactwo, ale i zwierz ziemny ciągnął stadami ku gęstwie. Następnego poranku nieprzyjaciel już był widoczny.", + "119468": "Na południe od krańca dereniowego gaju ciągnęło się obszerne, lubo pagórzyste błonie gubiące się hen, na widnokręgu. Na tym to błoniu ukazał się nieprzyjaciel i zbliżał się ku Tekiczowi dość szybko. Dragoni patrzyli z chaszczów na ową czarniawą masę, która już to nikła chwilami z oczu, zakrywana przez garby gruntu, już ukazywała się znowu w całej swej rozciągłości.", + "119469": "Luśnia, który miał wzrok nadzwyczajny, wpatrywał się czas jakiś z natężeniem w owe zbliżające się kupy, po czym zbliżył się do Nowowiejskiego.", + "119470": "— Panie komendancie! — rzekł – Ludzi tam nie masz wiele: to jeno stada wyganiają na paszę.", + "119471": "Nowowiejski po małej chwili przekonał się, że Luśnia ma słuszność, i twarz rozjaśniła mu się radością.", + "119472": "— To znaczy, że postój wypadł im na milę albo półtory od tych chaszczów? — rzekł.", + "119473": "— Tak jest — odparł Luśnia. — Idą widać nocami, by się upałów uchronić, a w dzień spoczywają; konie zaś wysyłają aż do wieczora na pastwiska.", + "119474": "— Siła widzisz straży przy koniach?", + "119475": "Luśnia wysunął się znów na brzeg zarośli i nie powracał przez czas dłuższy. Na koniec jednak pokazał się znowu i rzekł:", + "119476": "— Będzie koni z półtora tysiąca, a ludzi przy nich ze dwudziestu pięciu. W swoim są kraju i nie boją się niczego, więc i straży większych nie stawiają.", + "119477": "— A ludzi mogłeś rozeznać?", + "119478": "— Jeszcze są opodal, ale to Lipki, panie! Już oni nasi!…", + "119479": "— Tak jest! — rzekł Nowowiejski.", + "119480": "Jakoż był już pewien, że mu żywa noga z tych ludzi nie ujdzie. Dla takiego zagończyka, jakim był, i dla takich żołnierzy, jakim przywodził, było to zadanie zbyt łatwe.", + "119481": "Tymczasem koniuchowie pędzili stado bliżej i bliżej pod dereniowe chaszcze. Luśnia jeszcze raz wysunął się na brzeg i jeszcze raz wrócił. Twarz jego jaśniała radością i okrucieństwem.", + "119482": "— Lipki, panie, na pewno! — szepnął.", + "119483": "Usłyszawszy to Nowowiejski zakwilił jak jastrząb i wnet oddział dragonów cofnął się w głębokie gąszcze. Tam rozpadł się na dwa oddziały, z których jeden zapadł zaraz w wąwóz, by wynurzyć się z niego dopiero z tyłu stada i Lipków, drugi uformował półkole i czekał.", + "119484": "Wszystko to odbyło się tak cicho, że najwprawniejsze ucho nie mogłoby żadnego szmeru ułowić; nie zabrzęczała szabla ni ostroga, koń nie zarżał; gęste trawy, którymi gaj był podszyty, tłumiły tupot kopyt. Wreszcie i konie zdawały się rozumieć, że powodzenie napadu od ciszy zależy, bo i one nie pierwszy raz pełniły podobną służbę. Z wąwozu i z gąszczów odzywały się tylko kwilenia jastrzębia, coraz cichsze i coraz rzadziej.", + "119485": "Stado lipkowskie zatrzymało się przed gajem i rozrzuciło większymi lub mniejszymi kupami po błoniu. Sam Nowowiejski był teraz na skraju i śledził wszystkie ruchy koniuchów. Dzień był pogodny, godzina przedpołudniowa, ale już słońce stało wysoko i sypało żarem na grudź. Konie poczęły się tarzać, następnie zbliżyły się do chaszczów. Koniuchowie przyjechali na skraj gaju, tam pozsiadawszy z koni puścili je na arkanach, sami zaś, szukając cienia i chłodu, weszli w zarośla i rozłożyli się pod większym krzem na spoczynek.", + "119486": "Wkrótce buchnęło płomieniem ognisko, gdy zaś suche patyki zwęgliły się już i obsypały popiołem, koniuchowie położyli na węglach pół źrebięcia, sami zaś usiedli opodal dla ochrony od żaru.", + "119487": "Niektórzy powyciągali się na murawie, niektórzy rozmawiali siedząc w kuczki, po turecku; jeden począł grać na piszczałce. W gęstwie panowała cisza zupełna, czasem tylko jastrząb zakwilił.", + "119488": "Zapach przypalonego mięsa oznajmił wreszcie, iż pieczeń gotowa, więc dwóch wyciągnęło ją z popiołu i zawlokło pod kierz cienisty. Tam obsiedli ją wszyscy wkoło i rozdarłszy nożami, żarli ze zwierzęcą żarłocznością wpółsurowe ochłapy, z których krew osiadała im na palcach i ściekała po brodach.", + "119489": "Następnie, opiwszy się kwaśnego kobylego mleka z bukłaków, poczuli sytość w brzuchach. Chwilę rozmawiali jeszcze, po czym głowy ich i członki stały się ociężałe.", + "119490": "Przyszło południe. Żar leciał z nieba na ziemię coraz większy. Grunt leśny upstrzył się świetlistymi, drgającymi plamami utworzonymi przez promienie słońca przenikające w gęstwę. Umilkło wszystko, nawet jastrzębie przestały kwilić.", + "119491": "Kilku Lipków wstało i powlokło się ku skrajowi, by popatrzyć na konie, inni powyciągali się na kształt trupów na pobojowisku i wkrótce zmorzył ich sen.", + "119492": "Lecz sen po obżarciu i opiciu się musiał być jakiś ciężki, a złowrogi, bo czasem który jęknął głęboko, czasem inny otworzył na chwilę powieki i powtórzył:", + "119493": "— Ałła, Bismiłła!…", + "119494": "Nagle ze skraju lasu dał się słyszeć jakiś odgłos cichy, ale straszny, jakby krótkie rzężenie duszonego człowieka, który nie miał czasu zawyć. Czy uszy koniuchów były tak czujne, czy jakiś instynkt zwierzęcy ostrzegł ich przed niebezpieczeństwem, czy wreszcie śmierć tchnęła na nich lodowatym tchnieniem, dość, że w jednej chwili porwali się wszyscy ze snu.", + "119495": "— Co to jest? Gdzie tamci od koni? — poczęli pytać jedni drugich.", + "119496": "Wtem z dereniowego krza ozwał się jakiś głos po polsku:", + "119497": "— Tamci nie wrócą!", + "119498": "I w tej chwili sto pięćdziesiąt ludzi runęło kołem na koniuchów przerażonych tak strasznie, że krzyk zamarł im w piersi. Ledwie który zdołał chwycić za handżar. Koło napastników zalało ich i pokryło zupełnie. Kierz trząsł się pod parciem ciał ludzkich, które kotłowały się w bezładnej kupie. Słychać było świst ostrzy, sapanie, czasem jęk lub chrapnięcie, ale trwało to wszystko jedno mgnienie oka. Po czym ucichło wszystko.", + "119499": "— Ilu żywych? — spytał jakiś głos wśród napastników.", + "119500": "— Pięciu, panie komendancie.", + "119501": "— Obejrzyć ciała, by się któren nie zataił, i każdemu nożem dla pewności dać po gardle, a jeńców do ogniska!", + "119502": "Rozkaz został w jednej chwili spełniony. Trupy poprzygważdżano do murawy ich własnymi nożami; jeńców, przywiązawszy im nogi do kijów, pokładziono wokół ogniska, które Luśnia rozgarnął tak, aby węgle ukryte pod popiołem znajdowały się na wierzchu.", + "119503": "Jeńcy patrzyli na te przygotowania i na Luśnię błędnymi oczyma. Było między nimi trzech chreptiowskich Lipków i ci znali wachmistrza doskonale. Ów poznał ich także i rzekł:", + "119504": "— No, kamraty! Trzeba teraz będzie śpiewać, a nie, to na prażonych podeszwach pójdziecie na tamten świat. Po starej znajomości węgli nie pożałuję!", + "119505": "To rzekłszy dorzucił na węgle suchych gałęzi, które buchnęły zaraz wysokim płomieniem. Lecz nadszedł Nowowiejski i badać począł. Z zeznań jeńców okazało się to, co po części odgadł już młody porucznik.", + "119506": "Lipkowie i Czeremisi szli w przedniej straży, przed ordą i przed wszystkimi sułtańskimi wojskami. Wiódł ich Azja Tuhaj-bejowicz, któremu wszystkie ściahy oddano pod komendę. Szli, z powodu upałów, tak jak i całe wojsko, nocami, na dzień zaś wysyłali stada na paszę. Nie strzegli się, bo nikt nie przypuszczał, żeby jakiekolwiek wojsko mogło na nich wpaść nawet w pobliżu Dniestru, a cóż dopiero nad Prutem, tuż obok ordzińskich siedzib; szli tedy wygodnie, ze stadami i wielbłądami, które niosły namioty dla starszyzny. Murzy Azji namiot łatwo poznać, bo na wierzchu ma buńczuk zatknięty i ściahy chorągwie w czasie postoju przy nim zatykają. Sieheń lipkowski został o małą milę; jest w nim około dwóch tysięcy głów, ale część ludzi została przy białogrodzkiej ordzie, która ciągnie znów o milę od lipkowskiego czambułu.", + "119507": "Nowowiejski wypytywał jeszcze o drogi, którymi do siehenia najłatwiej się dostać, następnie, jak stoją namioty, wreszcie począł badać o to, o co mu chodziło najwięcej.", + "119508": "— Niewiasty jakowe są w namiocie? — spytał.", + "119509": "Lipkowie zadrżeli o własną skórę. Ci z nich, którzy dawniej służyli w Chreptiowie, wiedzieli doskonale, że Nowowiejski był bratem jednej z tych niewiast, a narzeczonym drugiej, rozumieli więc, co za wściekłość musi go ogarnąć, gdy dowie się całej prawdy.", + "119510": "Wściekłość ta mogła spaść naprzód na nich, więc poczęli się wahać, ale Luśnia rzekł zaraz:", + "119511": "— Panie komendancie, ogrzejem psubratom podeszwy, to będą mówić!", + "119512": "— Wsuń im nogi w węgle! — rzekł Nowowiejski.", + "119513": "— Pomiłujcie! — zawołał Eliaszewicz, stary chreptiowski Lipek — powiem wszystko, na co patrzyły oczy moje…", + "119514": "Luśnia spojrzał na komendanta, czy mimo tej zapowiedzi nie każe spełnić groźby, lecz ów skinął ręką i rzekł do Eliaszewicza:", + "119515": "— Mów, coś widział?", + "119516": "— My niewinni, panie — odpowiedział Eliaszewicz — my za komendą szli. Murza nasz darował siostrę waszej miłości panu Adurowiczowi, któren ją w namiocie miał. Ja ją na Kuczunkaurach widział, jak po wodę z wiadrami chodziła, i pomagał jej dźwigać, bo ciężarna chodziła…", + "119517": "— Gorze! — szepnął Nowowiejski.", + "119518": "— A drugą pannę murza nasz sam w namiocie miał. My jej tak często nie widywali, ale nieraz słyszeli, jak krzyczała, bo murza, choć ją dla rozkoszy trzymał, przecie ją co dzień puhą bijał i nogami kopał…", + "119519": "Wargi Nowowiejskiego pobielały i poczęły się trząść. Eliaszewicz zaledwie dosłyszał pytanie:", + "119520": "— Gdzie one teraz?", + "119521": "— Sprzedane do Stambułu.", + "119522": "— Komu?", + "119523": "— Murza sam pewnie nie wie. Wyszło rozkazanie od padyszacha, by w obozie nie było niewiast. Sprzedawali wszyscy na bazarze, to i murza przedał.", + "119524": "Badanie się skończyło i przy ognisku zapanowała cisza. Tylko od niejakiego czasu wstał gorący południowy wiatr i trząsł gałęziami dereniu, które szumiały coraz mocniej. Powietrze uczyniło się duszne; na krańcu widnokręgu ukazało się kilka chmur, ciemnych w środku, a połyskujących miedziano na brzegach.", + "119525": "Nowowiejski odszedł od ogniska i szedł jak błędny, nie zdając sobie sprawy, dokąd zdąża. Na koniec rzucił się twarzą na ziemię i począł drzeć paznokciami ziemię, później kąsać własne ręce i chrapać, jak gdyby konał. Kurcz wstrząsał jego olbrzymim ciałem, i leżał tak przez całe godziny. Dragoni patrzyli na niego z dala, ale nawet Luśnia nie śmiał się zbliżyć.", + "119526": "Natomiast wymiarkowawszy, że komendant nie będzie się gniewał za nieoszczędzanie Lipków, straszliwy wachmistrz wprost z wrodzonego okrucieństwa ponatykał im murawy do ust, żeby wrzaskom zapobiec, i pozarzynał ich jak woły.", + "119527": "Oszczędził tylko jednego Eliaszewicza przypuszczając, że ów będzie jako przewodnik potrzebny. Skończywszy robotę poodciągał drgające jeszcze trupy od ogniska i ułożył je szeregiem, sam zaś poszedł spoglądać na komendanta.", + "119528": "— Choćby oszalał — mruknął sobie — i tak tamtego musim dostać!", + "119529": "Południe przeszło, popołudniowe godziny również — i dzień począł się chylić ku zachodowi. Lecz owe małe z początku chmury zajęły już prawie całe niebiosa i stawały się coraz gęstsze i ciemniejsze nie tracąc owego miedzianego blasku po brzegach. Olbrzymie ich kłęby obracały się ociężale, na kształt kamieni młyńskich, naokół własnych osi, następnie zachodziły na siebie, parły jedne na drugie i spychając się wzajem z wysokości, staczały się zbitym tłumem niżej i niżej ku ziemi.", + "119530": "Wiatr uderzał czasem jak drapieżny ptak skrzydłem, przyginał derenie i świdwy do ziemi, porywał tuman liści i roznosił go z wściekłością; chwilami ustawał, jakby w ziemię zapadł. A w tych chwilach ciszy słychać było w kłębiących się chmurach jakieś złowrogie charczenie, syk, szum, rzekłbyś: zbierają się w nich zastępy gromów, szykują się do bitwy — i warcząc głucho, podniecają w sobie zaciekłość i gniew, nim wybuchną i uderzą zapamiętale na struchlałą ziemię.", + "119531": "— Burza! Burza idzie! — szeptali do siebie dragoni.", + "119532": "Burza szła. Czyniło się coraz ciemniej.", + "119533": "Wtem na wschodzie, od strony Dniestru, wstał grzmot i począł toczyć się ze straszliwym łoskotem po niebie, aż hen, ku Prutowi; tam umilkł na chwilę, lecz zerwał się znowu, runął na budziackie stepy i wreszcie jął przewalać się naokół całego widnokręgu.", + "119534": "Pierwsze wielkie krople dżdżu upadły na spieczoną murawę.", + "119535": "W tej chwili przed dragonami pojawił się Nowowiejski.", + "119536": "— Na koń! — krzyknął grzmiącym głosem.", + "119537": "I po upływie takiego czasu, jakiego potrzeba na odmówienie krótkiego pacierza, ruszył na czele stu pięćdziesięciu jeźdźców.", + "119538": "Wyjechawszy z gaju, połączył się przy stadzie z drugą połową swych ludzi, pilnującą od pola, by żaden z koniuchów nie wymknął się ukradkiem do obozu. Dragoni obegnali w mgnieniu oka stado i wydawszy dziki, właściwy tatarskim koniuchom okrzyk, ruszyli naprzód, pędząc przed sobą zhukany tabun.", + "119539": "Wachmistrz trzymał na arkanie Eliaszewicza i krzyczał mu do ucha chcąc przekrzyczeć łoskot grzmotów:", + "119540": "— Prowadź, psiakrew, a prosto, bo nożem w gardło!", + "119541": "Tymczasem chmury stoczyły się tak nisko, że prawie dotykały ziemi. Nagle buchnęło jakby żarem z pieca i zerwał się wściekły huragan; wkrótce rażąca światłość rozdarła ciemność: runął grom, za nim drugi, trzeci, w powietrzu rozszedł się zapach siarki i znów uczyniła się ciemność. Przerażenie ogarnęło tabun. Konie, gnane z tyłu przez dzikie okrzyki dragonów, pędziły z otwartymi nozdrzami i rozwianą grzywą, nie tykając ziemi w pędzie, grzmot nie ustawał ani na chwilę, wiatr wył, a oni gnali bez pamięci w tym wichrze, w tej pomroce, wśród łoskotu, od którego ziemia zdawała się pękać, gnani sami przez burzę i przez zemstę, podobni na tym pustym stepie do strasznego korowodu upiorów lub złych duchów.", + "119542": "Przestrzeń uciekała za nimi. Nie potrzebowali i przewodnika, bo stado biegło wprost do obozowiska Lipków, które było bliżej i bliżej. Lecz nim dobiegli, burza rozpętała się tak, jakby niebo i ziemia oszalały. Cały widnokrąg zapłonął żywym ogniem, przy którego blasku dojrzeli już z dala stojące na stepie namioty; świat trząsł się od huku gromów; zdawało się, że kłęby chmur zarwą się lada chwila i zwalą się na ziemię. Jakoż otworzyły się ich upusty i potoki dżdżu zaczęły zalewać step. Fala przesłoniła świat tak, iż na kilka kroków nie było nic widać, a z rozpalonej od żaru słonecznego ziemi wstał wnet gęsty opar.", + "119543": "Chwila jeszcze i stado, a z nim dragoni, będą już w obozowisku.", + "119544": "Lecz tabun przed samymi namiotami rozbiegł się w dzikim popłochu na obie strony; wówczas trzysta piersi wydało straszliwy krzyk, trzysta szabel zamigotało od ognia błyskawic i dragoni wpadli w namioty.", + "119545": "Lipkowie przed wybuchem ulewy widzieli w świetle błyskawic nadbiegające stado, lecz żaden z nich nie domyślił się, jak straszni pędzą je koniuchowie. Chwyciło ich tylko zdziwienie i niepokój, dlaczego tabun pędzą tak wprost na namioty, więc poczęli krzykać, aby zestraszyć konie. Sam Azja Tuhaj-bejowicz uchylił skrzydło płócienne i mimo dżdżu wyszedł na zewnątrz z gniewem w swej groźnej twarzy.", + "119546": "Lecz właśnie w tej chwili tabun rozbiegł się, a wśród strug deszczu i w oparach zaczerniały jakieś straszne postacie, wielekroć razy od koniuchów liczniejsze, i zagrzmiał straszliwy krzyk:", + "119547": "— Bij, morduj!…", + "119548": "Nie było już czasu na nic, nawet na to, by pomyśleć, co się stało; nawet na to, by się przerazić. Orkan ludzki, straszniejszy i bardziej wściekły od burzy, zwalił się na obozowisko.", + "119549": "Zanim Tuhaj-bejowicz zdołał jednym krokiem cofnąć się ku namiotowi, rzekłbyś: nadludzka siła porwała go i podniosła od ziemi; nagle uczuł, że cisną go jakieś straszne objęcia, że od tego uścisku gną się jego kości, pękają żebra, przez chwilę dojrzał jakby we mgle twarz, od której wolałby widzieć szatańską, i omdlał.", + "119550": "A tymczasem rozpoczęła się bitwa, a raczej rzeź okropna. Burza, ciemność, nieznana liczba napastników, nagłość napadu i rozegnanie koni sprawiły, że Lipkowie nie bronili się niemal wcale. Ogarnęło ich po prostu szaleństwo strachu. Nikt nie wiedział, dokąd uciekać, gdzie się chronić; wielu nie miało przy sobie broni, wielu napad pochwycił we śnie — więc odurzeni, obłąkani z przerażenia, zbijali się w gęste kupy tłocząc się, przewracając, depcąc. Parły ich i obalały piersi końskie, cięły szable, miażdżyły kopyta. Nie tak wicher łamie, niszczy i pustoszy młody bór, nie tak wilcy wżerają się w stado oślepłych owiec, jak tratowali i cięli ich dragoni.", + "119551": "Z jednej strony obłęd, z drugiej wściekłość i zemsta dopełniały rozmiaru klęski. Potoki krwi pomieszały się z deszczem. Lipkom zdawało się, że niebo się na nich wali, że ziemia rozstępuje się pod ich nogami. Łoskot grzmotów, huk piorunów, szum dżdżu, ciemność, groza burzy wtórowały strasznymi odgłosami rzezi. Konie dragońskie, ogarnięte również przerażeniem, rzucały się jak szalone w gęstwę ludzką, rozrywając ją, łamiąc i ścieląc pokotem na ziemi.", + "119552": "Wreszcie mniejsze kupy poczęły pierzchać, ale do tego stopnia straciły świadomość miejsca, że uciekały kołem po pobojowisku, zamiast uciekać przed siebie — i uderzając często o siebie, jak dwie przeciwległe fale, biły się ze sobą, przewracały się wzajem i szły pod miecz.", + "119553": "Wreszcie rozproszono resztki zupełnie, rozegnano i cięto w ucieczce i w pogoni bez miłosierdzia, nie biorąc nikogo żywcem, dopóki trąbki w obozowisku nie odwołały pościgu.", + "119554": "Nigdy napad nie był bardziej niespodziany, ale też nigdy klęska straszniejszą. Trzystu ludzi rozpędziło w cztery strony świata blisko dwa tysiące wybornej jazdy przewyższającej nieskończenie sprawnością zwykłe czambuły. Większa część jej leżała mostem wśród czerwonych kałuż utworzonych przez deszcz i krew. Reszta w rozproszeniu uchroniła głowy dzięki ciemności i umykała pieszo, na oślep, nie wiedząc, czy nie biegnie znów pod nóż. Zwycięzcom pomogła burza i pomroka, jakby gniew boży walczył po ich stronie przeciw zdrajcom.", + "119555": "Noc już zapadła zupełna, gdy Nowowiejski wyruszył na czele dragonów na powrót ku granicom Rzeczypospolitej. Między młodym porucznikiem a wachmistrzem Luśnią szedł koń tabunny, na którego grzbiecie leżał skrępowany powrozami wódz wszystkich Lipków, Azja Tuhaj-bejowicz, omdlały i z połamanymi żebrami, ale żyw.", + "119556": "Oni zaś obaj spoglądali na niego co chwila tak uważnie i troskliwie, jakby skarb wieźli i bali się go uronić.", + "119557": "Burza poczęła przechodzić; po niebie cwałowały jeszcze gromady chmur, ale w przerwach między nimi poczęły świecić gwiazdy, odbijając się w jeziorkach wody utworzonych na stepie przez ulewę.", + "119558": "W oddali, w stronie granic Rzeczypospolitej, huczał jeszcze od czasu do czasu grzmot.", + "119559": "Rozdział XLIX", + "119560": "Zbiegowie lipkowscy dali znać o klęsce ordzie białogrodzkiej, gońce zaś od niej ponieśli wieść do Orduihamajunu, to jest do cesarskiego obozu, w którym nadzwyczajne uczyniła wrażenie. Pan Nowowiejski nie potrzebował, prawdę mówiąc, umykać zbyt spiesznie ze swoim łupem do Rzeczypospolitej, bo nie tylko w pierwszej chwili, ale i przez dwa następne dni nikt go nie gonił. Sułtan zdumiał się tak, że nie wiedział, co począć. Na razie wysłał czambuły białogrodzkie i dobrudzkie, by sprawdziły, jakie wojska są w okolicy. Te poszły niechętnie, bo im o własną skórę chodziło. Tymczasem wieść, podawana z ust do ust, urosła do rozmiarów znacznej klęski. Tych z mieszkańców głębokiej Azji lub Afryki, którzy nigdy dotąd nie chodzili na wojnę do Lechistanu, a słyszeli z opowiadań o strasznej jeździe niewiernych, zdjął strach na myśl, że już znajdują się wobec tego nieprzyjaciela, który nie czeka na nich w swych granicach, ale szuka ich w samym państwie padyszacha. Sam wielki wezyr i „przyszłe słońce wojny”, kajmakan Czarny Mustafa, nie wiedzieli również, co o tym napadzie myśleć. Jakim sposobem ta Rzeczpospolita, o której bezsilności mieli jak najdokładniejsze relacje, występowała nagle zaczepnie, tego nie umiała odgadnąć żadna turecka głowa, dość, że pochód okazał się być odtąd mniej pewnym i mniej do łatwego triumfu podobnym. Sułtan na radzie wojennej przyjął i wezyra, i kajmakana z groźnym obliczem.", + "119561": "— Zwiedliście mnie — mówił — nie muszą Lachowie być tak słabi, skoro sami nas aż tu szukają. Mówiliście, że Sobieski nie będzie Kamieńca bronił, a owóż pewnie to on z całym wojskiem przed nami…", + "119562": "Wezyr i kajmakan próbowali tłumaczyć panu, że mogła to być jakaś luźna wataha zbójecka, ale wobec znalezionych muszkietów i troków, w których były kolety dragońskie, sami w to nie wierzyli. Niedawna, nad wszelką miarę zuchwała, a jednak zwycięska wyprawa Sobieskiego na Ukrainę pozwalała przypuszczać, że groźny wódz i teraz wolał zaskoczyć nieprzyjaciela.", + "119563": "— Nie ma on wojsk — mówił po wyjściu z rady wielki wezyr do kajmakana — ale lew w nim mieszka trwogi nie znajęcy; jeśli choć kilkanaście tysięcy zebrał i jest tu, tedy w krwi pójdziemy do Chocimia.", + "119564": "— Chciałbym się z nim zmierzyć — rzekł młody Kara Mustafa.", + "119565": "— Oby Bóg odwrócił wówczas od ciebie nieszczęście! — odpowiedział wielki wezyr.", + "119566": "Powoli jednak czambuły białogrodzkie i dobrudzkie przekonały się, że nie tylko większych, ale i żadnych wojsk w pobliżu nie masz. Odkryto natomiast ślady oddziału liczącego około trzechset koni, który spiesznie dążył ku Dniestrowi. Ordyńcy mając w pamięci los Lipków nie ścigali go z obawy zasadzki. Napad na Lipków pozostał czymś zdumiewającym i niewytłumaczonym, ale spokój wracał powoli w Orduihamajunie — i wojska padyszacha rozpoczęły znów pochód, podobny do powodzi.", + "119567": "Tymczasem Nowowiejski wracał bezpiecznie ze swoim żywym łupem do Raszkowa. Wracał spiesznie, ale doświadczeni zagończycy już drugiego dnia poznali, że nie są ścigani, szli więc mimo pośpiechu tak, aby nie zdrożyć zanadto koni. Azja jechał ciągle między Nowowiejskim a Luśnią, przykrępowany sznurami do grzbietu bachmata. Ponieważ dwa żebra miał złamane i osłabł srodze, bo i rany zadane przez Basię w twarz otworzyły mu się wskutek szamotania się z Nowowiejskim, a następnie wskutek jazdy ze zwieszoną głową, więc straszny wachmistrz miał o nim staranie, aby nie umarł przed przybyciem do Raszkowa i nie udaremnił zemsty. Młody Tatar chciał zaś umrzeć wiedząc, co go czeka. Naprzód postanowił się zamorzyć głodem i nie chciał przyjmować pokarmów, lecz Luśnia podważał mu zaciśnięte zęby nożem i wlewał przemocą do ust gorzałkę i mołdawskie wino zasypane startym na proch sucharem. Na popasach oblewał mu też często twarz wodą, aby rany w oku i w nosie, na których podczas jazdy siadały gęsto muchy i bąki, nie poczęły gnić i nie przyprawiły o zbyt wczesną śmierć nieszczęsnego junaka.", + "119568": "Nowowiejski nie mówił do niego przez drogę; raz tylko, na początku podróży, gdy Azja za cenę swej wolności i życia obiecywał zwrócić Zosię i Ewkę, porucznik odrzekł mu:", + "119569": "— Łżesz, psie! Sprzedałeś obie do Stambułu kupcowi, który je odprzeda tam na bazarze.", + "119570": "I wnet postawiono mu do oczu Eliaszewicza, który powtórzył mu wobec wszystkich:", + "119571": "— Tak jest, effendi! Sprzedałeś ją, sam nie wiesz komu, a Adurowicz sprzedał siostrę bagadyra, chociaż była już z nim ciężarna…", + "119572": "Po tych słowach zdawało się przez chwilę Azji, iż Nowowiejski pokruszy go natychmiast w swoich strasznych rękach; więc potem, gdy już utracił wszelką nadzieję, postanowił doprowadzić do tego młodego olbrzyma, aby go zabił w uniesieniu i oszczędził mu tym sposobem przyszłych mąk; że zaś Nowowiejski, nie chcąc go spuszczać z oczu, jechał ciągle tuż przy nim, ów przeto począł się chełpić okropnie i bezwstydnie wszystkim, czego dokonał. Mówił, jak zarzezał starego Nowowiejskiego, jak Zosię Boską miał w namiocie, jak nasycał się jej niewinnością, jak wreszcie darł jej białe ciało puhą i kopał ją nogami. Nowowiejskiemu pot w gęstych kroplach spływał po bladej twarzy; słuchał, nie miał siły, nie miał chęci odjechać; słuchał chciwie, ręce mu drgały, ciało wstrząsały konwulsje, lecz panował nad sobą i nie zabijał.", + "119573": "Zresztą Azja dręcząc nieprzyjaciela dręczył i sam siebie, bo własne jego opowiadania przywodziły mu na myśl dzisiejszą niedolę. Oto niedawno jeszcze rozkazywał, żył w rozkoszy, był murzą, ulubieńcem władnego kajmakana, a teraz jechał, do końskiego grzbietu przywiązany i jedzon żywcem przez muchy, na straszną śmierć! Najlżej mu teraz było, gdy z bólu, ran i zmęczenia omdlewał. Przytrafiało się to coraz częściej, tak że Luśnia począł się obawiać, czy go żywego dowiezie. Lecz jechali dniem i nocą, tyle tylko koniom wypoczywając, ile było koniecznie potrzeba — i Raszków coraz był bliżej. Rogata dusza tatarska nie chciała jednak opuścić sturbowanego ciała. Natomiast przez ostatnie dni był w ciągłej gorączce, a chwilami zapadał w ciężki sen. Nieraz w tej gorączce lub śnie marzyło mu się, że jest jeszcze w Chreptiowie i że razem z Wołodyjowskim ma ruszyć na wielką wojnę; to znów, że odprowadza Basię do Raszkowa; to znów, że ją już porwał i ma ją w swoim namiocie; czasem widywał w malignie bitwy i rzezie, w których, jako hetman polskich Tatarów, wydawał spod buńczuka rozkazy. Lecz przychodziło przebudzenie, a z nim przytomność; wówczas otworzywszy oczy spostrzegał twarz Nowowiejskiego, Luśni, hełmy draganów, którzy już pozrzucali baranie czapki koniuchów — i tę całą rzeczywistość tak straszną, że właśnie wydawała mu się zmorą senną. Każdy ruch konia przeszywał go bólem, rany piekły go coraz bardziej i znów mdlał, a trzeźwiony, cucił się, by zapaść w gorączkę, z niej w sen — i znów się obudzić.", + "119574": "Były chwile, w których wydawało mu się niepodobieństwem, by on, taki nędzarz, miał być Azją, synem Tuhaj-beja, i by jego życie nadzwyczajnych zdarzeń pełne, które jakieś wielkie przeznaczenia zdawało się zapowiadać, miało się skończyć tak prędko i tak strasznie.", + "119575": "Czasem przychodziło mu także do głowy, że zaraz po męce i śmierci pójdzie do raju, ale że sam niegdyś wiarę chrześcijańską wyznawał i żył długo między chrześcijany, więc brał go strach na myśl o Chrystusie. Ten nie będzie miał dla niego miłosierdzia; gdyby zasię prorok był od Chrystusa mocniejszy, to by go w ręce Nowowiejskiego nie wydał. Być może jednak, że prorok okaże nad nim jeszcze miłosierdzie i wyjmie z niego duszę, nim go męką zmorzą.", + "119576": "Ale tymczasem Raszków był tuż. Wjechali w kraj skalisty, bliskość Dniestru oznajmujący. Azja pod wieczór wpadł w stan półgorączkowy, półprzytomny, w którym mary mieszały się z rzeczywistością. Więc owo zdawało mu się, że przyjechali, że stają, że słyszy koło siebie powtarzany wyraz: „Raszków, Raszków!” Następnie zdało mu się, że słyszy odgłos siekier rąbiących drzewo.", + "119577": "Wtem poczuł, że mu głowę ochlustywają zimną wodą, a potem długo i długo leją w usta gorzałkę. Wtedy ocknął się zupełnie. Noc była nad nim gwiaździsta, a tuż koło niego migotało kilkanaście pochodni. Do uszu jego doszły słowa:", + "119578": "— Przytomny?", + "119579": "— Przytomny. Patrzy rozumnie…", + "119580": "I w tej chwili ujrzał nad sobą twarz Luśni.", + "119581": "— No, bratku — mówił wachmistrz spokojnym głosem — czas na cię!", + "119582": "Azja leżał na wznak i oddychał dobrze, albowiem ramiona miał wyciągnięte po obu stronach głowy, przez co rozszerzona pierś jego poruszała się swobodniej i nabierała więcej powietrza niż wówczas, kiedy leżał przykrępowany do grzbietu bachmata. Rękoma nie mógł jednak poruszyć, bo były przywiązane nad głową do dębczaka idącego wzdłuż jego pleców i okręcone umaczaną w smole słomą.", + "119583": "Tuhaj-bejowicz domyślił się zaraz, dlaczego to uczyniono, lecz w tej chwili spostrzegł i inne przygotowania, które zwiastowały, że męka jego będzie długą i okropną. Oto od połowy ciała aż do stóp był rozebrany i uniósłszy nieco głowy, ujrzał między swymi nagimi kolanami świeżo obrobione siekierą ostrze pala. Grubszy koniec tego pala oparty był o pień drzewa. Od każdej nogi Azji szedł powróz kończący się orczykiem, do którego przyprzężony był koń. Azja przy blasku pochodni dojrzał tylko zady końskie i stojących nieco dalej dwóch ludzi, którzy widocznie trzymali konie przy pysku.", + "119584": "Nieszczęsny junak objął wszystkie te przygotowania jednym rzutem oka, potem spojrzawszy nie wiadomo dlaczego ku górze, dostrzegł nad sobą gwiazdy i błyszczący sierp księżyca.", + "119585": "„Będą mnie nawlekać” — pomyślał. I zacisnął zęby zaraz tak silnie, że aż kurcz chwycił go za szczęki. Pot wystąpił mu na czoło, a jednocześnie uczyniło mu się zimno w twarz, bo krew z niej uciekła. Potem zdało mu się, że ziemia ucieka spod jego pleców i że ciało jego leci i leci w jakąś niezgłębioną przepaść. Na chwilę stracił świadomość czasu, miejsca i tego, co się z nim dzieje. Wachmistrz podważył mu zęby nożem i znów począł lać gorzałkę w jego usta.", + "119586": "Azja krztusił się i wypluwał palący płyn, lecz musiał go także i połykać. Wówczas wpadł w dziwny stan: nie był pijany, przeciwnie, nigdy rozeznanie jego nie było jaśniejsze, umysł bystrzejszy. Widział, co się dzieje, rozumiał wszystko, tylko ogarnęło go jakby nadzwyczajne podniecenie i jakby niecierpliwość, że to wszystko trwa tak długo i że nic się jeszcze nie rozpoczyna.", + "119587": "Wtem obok dały się słyszeć ciężkie kroki i stanął nad nim Nowowiejski. Na ten widok zadygotały w Tatarze wszystkie żyły. Luśni nie bał się, zbyt nim pogardzał, ale Nowowiejskim nie pogardzał, bo nie miał za co; natomiast każde spojrzenie na jego twarz napełniało duszę Azji jakimś zabobonnym strachem, wstrętem, ohydą. Pomyślał sobie w tej chwili: „Jestem w jego mocy i boję się go!” — a było to tak straszne uczucie, że pod jego wpływem włosy wyprężały się na głowie Tuhaj-bejowicza.", + "119588": "A Nowowiejski rzekł:", + "119589": "— Za to, coś uczynił, w męce zginiesz!", + "119590": "Lipek nie odrzekł nic, tylko począł sapać głośno. Nowowiejski usunął się na bok, nastała cisza, którą przerwał Luśnia:", + "119591": "— I na panią podniosłeś rękę — rzekł ochrypłym głosem — ale pani teraz już u pana w komorze, a ty w naszych rękach! Przyszedł twój czas!", + "119592": "Od tych słów akt męki dla Azji już się rozpoczął. Oto straszny ten człowiek w godzinę śmierci dowiadywał się, że zdrada jego i wszystkie okrucieństwa na nic się nie przydały. Gdyby choć Basia zmarła w drodze, miałby tę pociechę, że nie będąc jego, nie będzie niczyją. I tę to pociechę odjęto mu teraz właśnie, gdy ostrze pala było o łokieć odległe od jego ciała. Wszystko na próżno! Tyle zdrad, tyle krwi i tyle bliskiej kary — za nic! Za nic zupełnie!… Luśnia ani wiedział, o ile cięższą uczyniły śmierć Azji te słowa: gdyby był wiedział, byłby je powtarzał przez całą drogę.", + "119593": "Lecz teraz nie było już czasu na duszną zgryzotę, bo wszystko musiało ustąpić wobec egzekucji. Luśnia pochylił się i wziąwszy w obie ręce biodra Azji, tak aby mógł nimi kierować, zawołał na ludzi trzymających konie:", + "119594": "— Ruszaj! A powoli, razem!", + "119595": "Konie ruszyły: wyprężone sznury pociągnęły za nogi Azji. Ciało jego sunęło się przez mgnienie oka po ziemi i trafiło na zadzierżyste ostrze. Wówczas ostrze poczęło się w nim pogrążać i jęło się dziać coś strasznego, coś przeciwnego naturze i człowieczym uczuciom! Kości nieszczęśnika rozstępowały się, ciało darło się na dwie strony; ból niewypowiedziany, tak straszny, że graniczący niemal z potworną rozkoszą, przeniknął jego jestestwo. Pal pogrążał się głębiej i głębiej.", + "119596": "Tuhaj-bejowicz zwarł szczęki, wreszcie jednak nie wytrzymał — zęby jego wyszczerzyły się okropnie, a z gardzieli wydobył się krzyk: A! A! A! — do krakania kruka podobny.", + "119597": "— Wolno! — skomenderował wachmistrz.", + "119598": "Azja powtarzał swój straszny krzyk coraz szybciej.", + "119599": "— Kraczesz? — spytał wachmistrz.", + "119600": "Po czym krzyknął na ludzi:", + "119601": "— Równo! Stój! Ot, i już! — dodał zwracając się do Azji, który umilkł nagle i tylko rzęził głucho.", + "119602": "Szybko wyprzężono konie, za czym podniesiono pal, grubszy jego koniec spuszczono w umyślnie przygotowany dół i poczęto obsypywać go ziemią. Tuhaj-bejowicz patrzył już z wysoka na tę czynność. Był przytomny. Straszliwy ten rodzaj kary był tym straszniejszy, że ofiary nawleczone na pal żyły czasem przez trzy dni. Azji głowa zwisła na piersi, wargi jego poruszały się mlaszcząc, jakby coś żuł i smakował; czuł teraz wielką omdlałość i widział przed sobą jakby niezmierną, białawą mgłę, która nie wiadomo dlaczego wydawała mu się okropną, ale w tej mgle rozeznawał twarze wachmistrza i dragonów, wiedział, że jest na palu, że ciężarem ciała obsuwa się coraz głębiej na ostrze; zresztą począł drętwieć od nóg i stawał się coraz nieczulszy na ból.", + "119603": "Chwilami ciemność przesłaniała mu tę okropną białawą mgłę; wówczas mrugał swoim jedynym okiem, chcąc patrzyć i widzieć wszystko aż do śmierci. Wzrok jego przechodził ze szczególną uporczywością z pochodni na pochodnię, bo wydawało mu się, że koło każdego płomienia tworzy się jakby tęczowe kolisko.", + "119604": "Lecz męka jego nie była skończona; po chwili wachmistrz zbliżył się do pala ze świdrem w ręku i zawołał na stojących obok dragonów:", + "119605": "— Podsadźcie mnie!", + "119606": "Dwóch silnych chłopów podniosło go ku górze. Azja począł teraz patrzeć na niego z bliska, mrugając ciągle, jakby chciał poznać, co to za człowiek wspina się aż do jego wysokości. Tymczasem wachmistrz rzekł:", + "119607": "— Pani wybiła ci jedno oko, a ja sobie ślubowałem, że ci wywiercę drugie.", + "119608": "I to rzekłszy zapuścił ostrze w źrenicę, zakręcił raz i drugi, a gdy powieka i delikatna skóra otaczająca oko owinęły się już naokół skrętów świdra — szarpnął.", + "119609": "Wówczas z obu jam ocznych Azji wypłynęły dwa strumienie krwi i płynęły jakby dwa strumienie łez po jego twarzy.", + "119610": "Twarz sama zbielała i stawała się coraz bielsza. Dragoni poczęli gasić w milczeniu pochodnie, jakby wstydząc się, że światło oświeca dzieło tak okropne — i tylko od księżycowego sierpa szły srebrne, lecz niezbyt jasne blaski na ciało Azji.", + "119611": "Głowa jego pochyliła się zupełnie na piersi, tylko przywiązane do dębczaka i owinięte smolną słomą ręce sterczały ku górze, jakby ten syn Wschodu wzywał zemsty tureckiego półksiężyca na swych oprawców.", + "119612": "— Na koń! — rozległ się głos Nowowiejskiego. Przed samym wsiadaniem wachmistrz zapalił jeszcze ostatnią pochodnią owe wzniesione ręce Tatara, po czym oddział ruszył ku Jampolowi, a wśród gruzów Raszkowa, wśród nocy i pustki został tylko na wysokim palu sam Azja, syn Tuhaj-beja — i świecił długo…", + "119613": "Rozdział L", + "119614": "W trzy tygodnie później o południu stanął pan Nowowiejski w Chreptiowie. Drogę z Raszkowa odbywał dlatego tak długo, że częstokroć jeszcze przeprawiał się na drugą stronę Dniestru, podchodząc czambuły i perkułabskich ludzi wzdłuż rzeki po różnych stanicach stojących. Ci opowiadali potem nadciągającym sułtańskim wojskom, że wszędzie widzieli polskie oddziały, a słyszeli o wielkich wojskach, które pewnie nie czekając na przybycie Turków pod Kamieniec, same drogę im zaskoczą i w walnej bitwie się z nimi zmierzą.", + "119615": "Sułtan, którego zapewniano o bezsilności Rzeczypospolitej, bardzo się zdumiewał i wysyłając naprzód Lipków, Wołoszę i naddunajskie ordy, sam posuwał się powoli naprzód, bo pomimo swej niezmiernej potęgi, bitwy z regularnymi wojskami Rzeczypospolitej wielce się obawiał.", + "119616": "W Chreptiowie nie zastał pan Nowowiejski Wołodyjowskiego, gdyż mały rycerz pociągnął za panem Motowidłą do pana podlaskiego przeciw krymskiej ordzie i Doroszeńce. Tam nową sławę do dawnej dodając, wielkich przewag dokonał: srogiego Korpana rozgromił i ciało jego na pastwę zwierza w dzikim polu zostawił; toż groźnego Drozda rozgromił, toż mężnego Małyszkę, toż dwóch braci Sinych, słynnych kozackich zagończyków, toż wiele pomniejszych watah i czambułów.", + "119617": "Pani Wołodyjowska zaś w chwili przybycia Nowowiejskiego zbierała się właśnie z resztą ludzi i taboru do Kamieńca, bo Chreptiów trzeba już było wobec zbliżającej się nawałności zostawić. Z żalem wyjeżdżała pani Wołodyjowska z tej drewnianej fortalicji, w której licznych wprawdzie przygód doznała, ale w której najszczęśliwsza pora jej życia spłynęła — przy mężu, wśród sławnych żołnierzy i wśród serc kochających. Teraz na własną prośbę miała wyjechać do Kamieńca na nieznane losy i niebezpieczeństwa, jakimi oblężenie groziło.", + "119618": "Lecz serce mężne mając nie poddawała się żalowi, natomiast pilnie doglądała przygotowań czuwając nad żołnierzami i taborem. Pomagali jej w tym pan Zagłoba, który w każdej przygodzie rozumem wszystkich przenosił, oraz pan Muszalski, łucznik niezrównany, a przy tym żołnierz dzielnej ręki i niepomiernego doświadczenia. Wielce się oni wszyscy przybyciem pana Nowowiejskiego ucieszyli, choć zaraz z twarzy młodego rycerza poznali, że ni Ewki, ni słodkiej Zosi z niewoli pogańskiej wydobyć nie zdołał. Łzami też rzewnymi Basia losy obydwóch panien oblała, bo już je za stracone należało uważać. Sprzedane nie wiadomo komu, mogły ze stambulskiego rynku być uwiezione do Azji Mniejszej, na wyspy pod rządem tureckim będące albo do Egiptu, i tam w haremach zamkniętych trzymane. A wobec tego nie tylko ich wykupić, ale dopytać się o nie było niepodobieństwem.", + "119619": "Płakała Basia, płakał roztropny pan Zagłoba, płakał i pan Muszalski, łucznik niezrównany — jeden tylko pan Nowowiejski oczy miał suche, bo już mu brakło łez. Lecz gdy zaczął opowiadać, jako hen, ku Dunajowi, aż pod Tekicz poszedł i tam Lipków pod bokiem ordy i sułtana rozgromił, a złowrogiego Azję Tuhaj-bejowicza schwytał, obadwaj starzy rycerze poczęli w szable trzaskać i wołać:", + "119620": "— Dawajcie go sam! Tu, w Chreptiowie, zginąć powinien!", + "119621": "Na to odrzekł pan Nowowiejski:", + "119622": "— Nie w Chreptiowie, ale w Raszkowie zginął, bo tam był powinien, a mękę mu wachmistrz tutejszy obmyślał, która nie była lekka.", + "119623": "Tu opowiedział, jaką śmiercią umarł Azja Tuhaj-bejowicz, a oni słuchali w zgrozie, lubo bez litości.", + "119624": "— Że Pan Bóg zbrodnie ściga, wiadomo — rzekł wreszcie pan Zagłoba — ale to dziw, że diabeł tak licho swoich sług broni!", + "119625": "Basia westchnęła pobożnie, podniosła oczy w górę i po małej chwili rozwagi odrzekła:", + "119626": "— Bo mu potęgi brak, która by mocy bożej zdzierżyć mogła!", + "119627": "— O, tuś waćpani utrafiła! — zawołał pan Muszalski — Bo gdyby, czego Boże broń, diabeł był od Pana Boga mocniejszy, tedy by wszelka justycja, a z nią i Rzeczpospolita sczeznąć musiała!", + "119628": "— Przeto ja się i Turków nie boję, gdyż to primo: tacy synowie, a secundo: synowie Beliala! — odparł Zagłoba.", + "119629": "I przez chwilę milczeli wszyscy. Nowowiejski siedział na ławie z dłońmi na kolanach, patrząc szklanymi oczyma w ziemię, więc pan Muszalski zwrócił się do niego:", + "119630": "— Musiało ci jednako ulżyć — rzekł — bo niepomierna to jest konsolacja grzecznej zemsty dokonać.", + "119631": "— Mów waćpan, zali ci istotnie ulżyło? Zali lepiej ci teraz? — pytała Basia pełnym litości głosem.", + "119632": "Olbrzym milczał jeszcze czas jakiś, jakby się z własnymi myślami pasował, nareszcie odrzekł jakby ze zdziwieniem wielkim i tak cicho, że prawie szepcąc:", + "119633": "— Imainujcie sobie waćpaństwo, jak mi Bóg miły, takem sam myślał, że mi będzie lepiej, gdy go zgładzę… I widziałem go na palu, widziałem, gdy mu oko świdrem wykręcano, wmawiałem sam w siebie, że mi lepiej, tymczasem nieprawda! Nieprawda!…", + "119634": "Tu pan Nowowiejski objął nieszczęsną głowę rękoma i mówił przez zaciśnięte zęby:", + "119635": "— Lepiej było jemu na palu, lepiej ze świdrem w oczach, lepiej z ogniem na dłoniach niźli mnie z tym, co we mnie siedzi, co we mnie rozmyśla i pamięta. Jedna śmierć mi konsolacja, śmierć, śmierć — ot, co!…", + "119636": "Usłyszawszy to Basia, serce dzielne i żołnierskie, wstała nagle i położywszy nieszczęśnikowi rękę na głowę, rzekła:", + "119637": "— Dajże ci ją Bóg pod Kamieńcem, boć prawdę mówisz, że to jedyna konsolacja!", + "119638": "On zaś oczy przymknął i jął powtarzać:", + "119639": "— O tak! O tak! Bóg zapłać!…", + "119640": "I tego samego wieczora ruszyli wszyscy do Kamieńca.", + "119641": "Basia, wyjechawszy za kołowrót, długo, długo jeszcze oglądała się na fortalicję błyszczącą w świetle zorzy wieczornej, wreszcie przeżegnawszy ją krzyżem świętym, rzekła:", + "119642": "— Bodaj nam przyszło jeszcze wrócić z Michałem do cię, miły Chreptiowie!… Bodaj nas nic gorszego nie czekało!…", + "119643": "I dwie łzy stoczyły się po jej różanej twarzy. Smutek jakiś dziwny ścisnął wszystkie serca — i jechali dalej w milczeniu. Tymczasem zapadł zmrok.", + "119644": "Do Kamieńca jechali wolno, bo tabor posuwał się bardzo powoli. Szły w nim wozy, stada koni, woły, bawoły, wielbłądy; czeladź wojskowa czuwała nad stadami. Niektórzy z czeladzi i z żołnierzy pożenili się w Chreptiowie, więc i niewiast nie brakło w taborze. Wojska było tyle, co pod Nowowiejskim, a oprócz tego dwieście piechoty węgierskiej, który to oddział mały rycerz własnym kosztem wystawił i wyćwiczył. Patronowała im Basia, a dowodził nimi oficer dobry, Kałuszewski. Węgrzynów prawdziwych nie było wcale w tej piechocie, która tylko dlatego zwała się węgierską, iż moderunek miała madziarski. Podoficerami byli „służali” żołnierze z dragonów, szeregowcy zaś składali się z dawnych „zbójów” i grasantów, pochwytanych z łupieżnych watah i skazanych na postronek. Tym darowano życie pod warunkiem, że będą w piechocie służyli i wiernością a męstwem dawne grzechy zgładzą. Nie brakło też między nimi i ochotników, którzy porzuciwszy jary, odoje i tym podobne zbójeckie komysze, woleli na służbę do chreptiowskiego „Małego Sokoła” przystać niż czuć miecz jego zawieszony nad głowami. Był to lud niezbyt sforny i nie dość jeszcze wyćwiczon, ale mężny, przywykły do niewygód, niebezpieczeństw i krwi przelewu. Basia nadzwyczaj kochała tę piechotę, jako dzieło Michałowe, a i w ich dzikich sercach prędko zrodziło się przywiązanie do cudnej i dobrej pani. Teraz więc szli naokół jej kolaski, z samopałami na ramionach i szablami przy bokach, dumni z tego, że pani strzegą, i gotowi bronić jej zaciekle na wypadek, gdyby jaki czambuł zabiegł im drogę.", + "119645": "Lecz droga była jeszcze wolna, bo pan Wołodyjowski przezorniejszy był od innych, a przy tym zbyt żonę miłował, aby przez zwłokę miał ją narazić na niebezpieczeństwo. Podróż odbyła się więc spokojnie. Wyjechawszy po południu z Chreptiowa, jechali do wieczora, następnie całą noc — i drugiego dnia, również po południu, ujrzeli już wyniosłe skały kamienieckie.", + "119646": "Na ich widok, a także na widok baszt i rondeli fortecznych zdobiących szczyty skał wielka otucha wstąpiła im zaraz w serca. Albowiem wydawało się niepodobnym, aby jaka inna ręka prócz boskiej mogła zburzyć to orle gniazdo na szczycie otoczonych pętlicą rzeki wiszarów uwite. Dzień był letni i cudny; wieże kościołów i cerkwi wyglądające spoza wiszarów świeciły jak olbrzymie świece; spokój, pogoda i wesołość unosiły się nad jasną krainą.", + "119647": "— Baśka – rzekł Zagłoba — nieraz już poganie gryźli te mury i zawsze połamali sobie na nich zęby! Ha! Ile razy sam widziałem, jak umykali stąd trzymając się za pyski, bo ich bolały. Da Pan Bóg, że i teraz tak będzie!", + "119648": "— Pewnie, że tak! — odpowiedziała rozpromieniona Baśka.", + "119649": "— A to przecie był tu już jeden ich cesarz, Osman. Było to, pamiętam jak dziś, w roku 1621. Przyjeżdża, jucha, owo właśnie z tamtej strony Smotrycza, od Chocimia; wybałuszył ślepie, otworzył gębę, patrzy, patrzy — i wreszcie pyta: „A tę twierdzę (powiada) kto tak obwarował?” „Pan Bóg!” — odpowie wezyr. „To niechże ją Pan Bóg zdobywa, bo ja nie głupi!” I zaraz się wrócił.", + "119650": "— Ba, prędko nawet wracali! — wtrącił pan Muszalski.", + "119651": "— Wracali prędko — odrzekł pan Zagłoba — bośmy ich kopiami w słabiznę ekscytowali, a mnie potem rycerstwo na rękach przed pana Lubomirskiego przyniosło.", + "119652": "— Toś waćpan był pod Chocimiem? — spytał łucznik niezrównany. — Wierzyć mi się nie chce, jak pomyślę, gdzieś waćpan nie był i czegoś nie dokazał!", + "119653": "Pan Zagłoba uraził się nieco i odrzekł:", + "119654": "— Nie tylkom był, ale i ranęm otrzymał, którą waćpanu ad oculos, jeśliś tak ciekaw, zaraz sprezentować mogę, ale na stronie, bo wobec pani Wołodyjowskiej chlubić mi się nią nie wypada.", + "119655": "Słynny łucznik wnet poznał, iż z niego zadrwiono, że jednak nie czuł się na siłach iść o lepszą z dowcipem pana Zagłoby, więc nie dopytywał więcej i zwrócił rozmowę.", + "119656": "— To, co waćpaństwo mówicie, to prawda — rzekł — jak człek z daleka i słyszy ludzkie gadania: „Kamieniec nie opatrzon, Kamieniec upadnie” — to i strach bierze, a jak Kamieniec zobaczy, dalibóg, otucha wstępuje.", + "119657": "— I jeszcze Michał będzie w Kamieńcu! — zawołała Basia.", + "119658": "— I pan Sobieski może sukurs przysłać!", + "119659": "— Chwała Bogu! Nie tak źle z nami! Nie tak źle! Ha! Gorzej bywało, a nie daliśmy się!", + "119660": "— Choćby też i najgorzej było, rzecz w tym, żeby fantazji nie tracić! Nie zjedli nas i nie zjedzą, póki duch żywie! — zakończył pan Zagłoba.", + "119661": "Pod wpływem tych radosnych myśli zamilkli, lecz to milczenie w bolesny zostało przerwane sposób. Oto nagle do kolaski Basinej przysunął się z koniem pan Nowowiejski. Twarz jego, tak zwykle straszna i posępna, była teraz uśmiechnięta i pogodna. Zapatrzone oczy utkwił w skąpanym w blaskach słonecznych Kamieńcu i uśmiechał się ciągle.", + "119662": "Dwaj rycerze i Basia patrzyli na niego ze zdziwieniem, bo nie mogli zrozumieć, jakim sposobem widok twierdzy zdjął tak nagle wszelki ciężar z jego duszy, ów zaś rzekł:", + "119663": "— Pochwalone imię Pańskie! Siła było zmartwienia, ale ot, i radość gotowa!", + "119664": "Tu zwrócił się do Basi:", + "119665": "— One obie są u wójta lackiego Tomaszewicza, i dobrze, że się tam schroniły, bo w takiej fortecy nic im ten zbój nie uczyni!", + "119666": "— O kim waćpan mówisz? — pytała z przestrachem Basia.", + "119667": "— O Zosi i Ewce.", + "119668": "— Boże ci dopomóż! — zawołał Zagłoba. — Nie daj się diabłu!", + "119669": "Nowowiejski zaś mówił dalej:", + "119670": "— Bo to, co o ojcu moim powiadają, że go Azja zarzezał, to też nieprawda!", + "119671": "— Rozum mu się pomieszał! — szepnął pan Muszalski.", + "119672": "— Waćpani pozwolisz — rzekł znów Nowowiejski — że pojadę przodem. Tyle czasu człek ich nie widział, to mu i tęskno! Oj, kuczy się z dala od kochania, kuczy!", + "119673": "To rzekłszy począł kiwać na obie strony swoją olbrzymią głową, następnie zaś ścisnął konia piętami i ruszył.", + "119674": "Pan Muszalski, kiwnąwszy na kilku dragonów, ruszył za nim, aby mieć oko na szaleńca.", + "119675": "Basia skryła w dłoniach swoją różaną twarz i wkrótce łzy gorące poczęły jej przeciekać przez palce, pan Zagłoba zaś rzekł:", + "119676": "— Chłop był jak złoto, ale nie w miarę człeku takowe nieszczęścia. Przy tym samą zemstą dusza nie wyżyje…", + "119677": "W Kamieńcu wrzały przygotowania do obrony. Na murach w starym zamku i przy bramach, szczególniej przy bramie Ruskiej, pracowały „nacje” miasto zamieszkujące, pod swymi wójtami, między którymi wójt lacki Tomaszewicz pierwsze brał miejsce, a to dla swej znanej odwagi i wielkiej biegłości w strzelaniu z dział. Tymczasem pracowano łopatami i taczkami, a Lachowie, Rusini, Ormianie, Żydzi i Cygany szli ze sobą w zawody. Oficerowie rozmaitych regimentów mieli dozór nad robotą, wachmistrze i żołnierze pomagali mieszczaństwu, pracowała nawet szlachta przepomniawszy, że Bóg jej ręce tylko do szabli stworzył, wszelką zaś inną pracę zdał na ludzi „nikczemnego” stanu. Przykład dawał sam pan Wojciech Humiecki, chorąży podolski, którego widok aż łzy wyciskał, bo własnymi rękoma kamienie taczką woził. Robota wrzała i w mieście, i w zamku. Między tłumami kręcili się dominikanie, jezuici, braciszkowie św. Franciszka i karmelici, błogosławiąc wysiłki ludzkie. Niewiasty donosiły żywność i trunki pracującym: piękne Ormianki, żony i córy bogatych kupców, i jeszcze piękniejsze Żydówki z Karwaserów, Źwańca, Zinkowiec, Dunajgrodu zwracały na się oczy żołnierskie.", + "119678": "Lecz uwaga tłumów najbardziej zwróciła się na wjazd Basi. Było zapewne wiele dostojniejszych niewiast w Kamieńcu, lecz nie było żadnej, której by męża okrywała większa chwała wojenna. Słyszano również w Kamieńcu i o samej pani Wołodyjowskiej jako o niewieście chrobrej, która nie strachała się mieszkać w pustynnej strażnicy wśród dzikiego ludu, która z mężem chodziła na wyprawy, a porwana przez Tatara, zdołała go pogromić i wyjść cało z jego rąk drapieżnych. Sława jej była także niepomierna. Ale ci, którzy jej nie znali i nie widzieli dotąd, wyobrażali sobie, że musi to być jakaś olbrzymka, łamiąca podkowy i rozdzierająca pancerze. Jakież więc było ich zdziwienie, gdy ujrzeli wychylającą się maleńką i różową, na poły dziecinną twarzyczkę.", + "119679": "— Samaże to jest pani Wołodyjowska alboli tylko jej córka? — pytano w tłumach.", + "119680": "— Samać jest — odpowiadali znajomkowie.", + "119681": "Za czym podziw ogarniał mieszczan, niewiasty, księży, wojsko. Poglądano z nie mniejszym podziwem na „niezwyciężoną” chreptiowską komendę, na dragonów, między którymi jechał spokojnie, uśmiechnięty, z błędnymi oczyma, Nowowiejski, i na groźne twarze opryszków przerobionych w węgierską piechotę. Szło jednak z Basią kilkuset ludzi na schwał, wojenników z rzemiosła, więc zaraz serca przybyło mieszczanom.", + "119682": "— Toć siła niepowszednia, ci Turkom śmiele zajrzą w oczy! — wołano w tłumach.", + "119683": "Niektórzy z mieszczan, a nawet i z żołnierzy, szczególniej z regimentu księdza biskupa Trzebickiego, który to regiment świeżo przybył do Kamieńca, myśleli, że i sam pan Wołodyjowski znajduje się w orszaku, wnet też podniosły się krzyki:", + "119684": "— Niech żyje pan Wołodyjowski!", + "119685": "— Niech żyje obrońca nasz! Najsławniejszy kawaler!", + "119686": "— Vivat Wołodyjowski! Vivat!", + "119687": "Basia słuchała i serce jej rosło, bo nic nie może być milszego niewieście nad sławę męża, zwłaszcza gdy brzmią nią usta ludzkie w wielkim grodzie.", + "119688": "„Tylu tu rycerzy — myślała Basia — a przecie żadnemu nie krzyczą, jeno mojemu, jeno Michałowi!”", + "119689": "I sama miała ochotę zakrzyknąć z chórem: „Vivat Wołodyjowski!” — lecz pan Zagłoba reflektował ją, iż powinna zachować się, jak na dostojną personę przystoi, i kłaniać się na obie strony, właśnie jak czynią królowe wjeżdżając do stolicy.", + "119690": "Sam się też kłaniał to czapką, to ręką, a gdy znajomkowie i na jego cześć poczęli wiwatować, wówczas ozwał się do tłumów:", + "119691": "— Mości panowie! Kto Zbaraż wytrzymał, wytrzyma i w Kamieńcu.", + "119692": "Wedle instrukcji Wołodyjowskiego orszak zajechał przed nowo zbudowany klasztor panien dominikanek. Miał ci mały rycerz swój własny dworek w Kamieńcu, ale że klasztor leżał w miejscu zacisznym, do którego kule działowe z trudnością mogły dochodzić, wolał więc w nim Baśkę swoją miłą umieścić, tym bardziej że jako dobrodziej klasztoru, spodziewał się dobrego przyjęcia. Jakoż ksieni, matka Wiktoria, córka Stefana Potockiego, wojewody bracławskiego, przyjęła Basię z otwartymi rękoma. Z tych objęć poszła zaraz w drugie i kochane bardzo ciotuli Makowieckiej, z którą nie widziała się od lat dawnych. Płakały też obie, płakał i pan stolnik latyczowski, którego Basia była zawsze ulubienicą. Ledwie łzy rozczulenia wszyscy obtarli, nadbiegła Krzysia Ketlingowa i nowe poczęły się powitania, po czym otoczyły Basię siostry zakonne i szlachcianki tak znajome, jak i nieznajome; więc pani Marcinowa Boguszowa, pani Stanisławska, pani Kalinowska, pani Chocimierska, pani Wojciechowa Humiecka, żona pana chorążego podolskiego, kawalera wielkiego. Jedne, jak pani Boguszowa, dopytywały o mężów, inne: co Basia myśli o nawałności tureckiej i czy, wedle jej opinii, Kamieniec utrzymać się zdoła.", + "119693": "Basia z radością wielką spostrzegła, że poczytują ją za jakowąś powagę wojenną i wyglądają z jej ust pociechy. Więc też jej nie skąpiła.", + "119694": "— Ani mowy o tym nie masz — rzekła — byśmy się Turczynowi obronić nie zdołali. Michał tu przyjedzie dziś, jutro, najdalej za parę dni, a jak on się zajmie obroną, możecie waćpanie spać spokojnie, ile że i forteca, jako wiadomo, okrutna, na czym się, dziękować Bogu, znam trocha!", + "119695": "Pewność Basi wlała pociechę w niewieście serca, a zwłaszcza uspokoiła je obietnica przyjazdu pana Wołodyjowskiego. Imię jego było istotnie tak szanowane, że wnet, chociaż już wieczór zapadł, poczęli przychodzić z powinnym czołem do Basi oficerowie miejscowi, każden zaś z nich zaraz po pierwszych powitaniach wypytywał, kiedy mały rycerz wraca i czy istotnie zamknąć się w Kamieńcu zamierza? Basia przyjęła tylko majora Kwasibrockiego, któren piechotą księdza biskupa krakowskiego dowodził, pana pisarza Rzewuskiego, jen po panu Łączyńskim, a raczej w jego zastępstwie, był na czele regimentu — i Ketlinga. Przed innymi nie otworzono już drzwi tego dnia, bo pani była zdrożona, a przy tym musiała się zająć panem Nowowiejskim. Nieszczęsny ów młodzian przed samym klasztorem spadł z konia i już bez przytomności był do celi odniesiony.", + "119696": "Posłano zaraz po medyka, tego samego, któren Basię w Chreptiowie leczył, a któren ciężką chorobę mózgu zapowiedział i o życiu słabą nadzieję dawał. Do późnego wieczora Basia, pan Muszalski i pan Zagłoba rozmawiali o tym zdarzeniu, rozmyślając nad nieszczęsnym losem rycerza.", + "119697": "— Medyk powiada mi — rzekł Zagłoba — że jeśli wyżyje, to po skutecznych krwie upustach rozum mu się nie pomiesza i potem lżejszym sercem będzie nieszczęście znosił.", + "119698": "— Nie masz już dla niego pociechy! — odrzekła Basia.", + "119699": "— Częstokroć lepiej by dla człowieka było, żeby pamięci nie posiadał — zauważył pan Muszalski — ale animalia nawet od tego nie są wolne.", + "119700": "Lecz staruszek zgromił za tę uwagę sławnego łucznika.", + "119701": "— Gdybyś waćpan pamięci nie posiadał, tedy byś do spowiedzi chodzić nie mógł — rzekł — a wówczas byłbyś lutrom równy i godzien ognia piekielnego. Waćpana już i ksiądz Kamiński przestrzegał w bluźnieniu, ale: mów wilkowi pacierz, a wilk woli kozią macierz!", + "119702": "— Co ja za wilk! — rzekł sławny łucznik — Ot, Azja to był wilk!", + "119703": "— A czy ja tego nie mówiłem? — spytał Zagłoba. — Kto pierwszy powiedział: to wilk?", + "119704": "— Nowowiejski mnie mówił — rzekła Basia — że po dniach i po nocach słyszy, jako Ewka i Zosia wołają na niego: „ratuj” — a tu jak ratować? Musiało się na chorobie skończyć, bo nikt — by takiej boleści nie wytrzymał. Śmierć by ich przeżył — hańby nie mógł.", + "119705": "— Leży teraz jak kawał drewna, o bożym świecie nic nie wie — rzekł Muszalski — a szkoda, bo harcownik z niego przedni!", + "119706": "Dalszą rozmowę przerwał pachołek, który przyszedł z doniesieniem, że w mieście znów gwar okrutny, bo się ludzie zbiegają patrzyć na pana jenerała podolskiego, który dopiero co wjechał z dworem dość zacnym i kilkudziesięciu piechoty.", + "119707": "— Komenda do niego należy — rzekł Zagłoba. — Cnotliwie to ze strony pana Mikołaja Potockiego, że woli tu być niż gdzie indziej, ale po staremu, wolałbym, żeby go tu nie było. Ha! Przeciwny był hetmanowi i on! W wojnę nie wierzył, a teraz kto wie, czy nie przyjdzie mu głową nałożyć!", + "119708": "— Może i inni panowie Potoccy za nim ściągną — rzekł pan Muszalski.", + "119709": "— To już widać Turcy niedaleko! — odpowiedział pan Zagłoba. — W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! Bogdaj pan jenerał był drugim Jeremim, a Kamieniec drugim Zbarażem.", + "119710": "— Musi tak być albo pierwej zginiem! — rzekł jakiś głos od proga.", + "119711": "Basia skoczyła na dźwięk tego głosu i krzyknąwszy: „Michał” — rzuciła się małemu rycerzowi w ramiona.", + "119712": "Pan Wołodyjowski przywiózł z pola wiele ważnych nowin, które zanim na radzie wojennej oznajmił, wpierw żonie w zacisznej celi opowiadał. Sam on zniósł doszczętnie kilka pomniejszych czambulików i z wielką sławą tuż pod koszem krymskim i Doroszeńkowym się uwijał. Jeńców też przyprowadził kilkudziesięciu, od których można było zasięgnąć języka co do sił chańskich i Doroszowych.", + "119713": "Innym zagończykom mniej się natomiast udało. Pan podlaski, stojący na czele znaczniejszych sił, zniesion został w morderczej bitwie; pana Motowidło, który pociągnął ku wołoskiemu szlakowi, rozbił Kryczyński z pomocą ordy białogrodzkiej i resztek Lipków pozostałych po tekickim pogromie. Wołodyjowski, zanim do Kamieńca przybył, wyboczył do Chreptiowa, bo — jak mówił — chciał jeszcze raz na to miejsce szczęśliwości swojej spojrzeć.", + "119714": "— Byłem tam — rzekł — tuż po waszym odjeździe, jeszcze i miejsce po was nie ostygło i mogłem was łacno dogonić, alem się w Uszycy na multański brzeg przeprawił, by tam ucha od stepów nadstawić. Niektóre czambuły już przeszły i boję się, że na Pokucie wychynąwszy, na „niespodzianych” ludzi uderzą. Inne zasię idą przed tureckim wojskiem i niedługo tu będą. Będzie oblężenie, gołębiu mój najmilszy, nie ma na to rady, ale się nie damy, bo tu każden nie tylko ojczyzny, ale i swego prywatnego dobra broni.", + "119715": "To rzekłszy, ruszył kilkakroć wąsikami, a potem żonę za ramiona wziął i począł całować po policzkach. Tego dnia nie mówili ze sobą więcej. Nazajutrz pan Wołodyjowski powtórzył swe nowiny u księdza biskupa Lanckorońskiego przed radą wojenną, do której prócz biskupa należeli: pan generał podolski, pan podkomorzy podolski Lanckoroński, pan pisarz podolski Rzewuski, pan chorąży Humiecki, Ketling, pan Makowiecki, major Kwasibrocki i kilku innych wojskowych. Nie podobało się to naprzód panu Wołodyjowskiemu, że pan generał podolski oświadczył, iż komendy nie chce na się brać, ale ją radzie powierza.", + "119716": "— W nagłych razach musi być jedna głowa i jedna wola! — odrzekł mały rycerz. — Pod Zbarażem było trzech regimentarzy, którym z urzędu należała się władza, a przecież oddali ją księciu Jeremiemu Wiśniowieckiemu, słusznie sądząc, iż w niebezpieczeństwie lepiej jednego słuchać.", + "119717": "Słowa te nie przydały się na nic. Próżno uczony Ketling Rzymian jako przykład cytował, którzy największymi wojennikami w świecie będąc, dyktaturę wymyślili. Ksiądz biskup Lanckoroński, który Ketlinga nie lubił, bo nie wiadomo dlaczego ułożył sobie, iż ów, jako Szkot z pochodzenia, na dnie duszy heretykiem być musi, odparł, iż Polacy nie potrzebują od przybyszów historii się uczyć, ale też, mając własny rozum, nie potrzebują i Rzymian naśladować, którym zresztą w męstwie i wymowie nic zgoła albo bardzo mało ustępują. „Jako z całego naręcza drzewa (mówił) większe jest płomię niźli z jednej szczapy, tak z wielu głów baczniejsza niźli z jednej rada”. Przy czym chwalił modestię pana generała podolskiego, chociaż inni rozumieli, że to jest raczej strach przed odpowiedzialnością — i od siebie układy radził. Gdy wyraz ten został wymówiony, porwali się żołnierze z siedzeń, jakby ogniem sparzeni, pan Wołodyjowski, Ketling, Makowiecki, Kwasibrocki, Humiecki, Rzewuski, i poczęli zgrzytać a szablami trzaskać. „A Wierę!” — ozwały się głosy. „Nie na układy my tu przyszli!” „Mediatora suknia duchowna broni!” Kwasibrocki zawołał nawet: „Do kruchty, nie do rady!” I stał się huczek. Na to biskup wstał i rzekł wielkim głosem:", + "119718": "— Pierwszym gotów dać gardło za kościoły i za moje owieczki, a jeśli o układach wspominam i temporyzować bym pragnął, to niech mnie Bóg sądzi — nie dlatego, by twierdzę poddać, jeno żeby hetmanowi dać czas do zebrania posiłków. Straszne jest poganom imię pana Sobieskiego i choćby słusznych sił nie miał, niech jeno rozgłos się rozlegnie, że idzie — wnet bisurman Kamieńca poniecha.", + "119719": "A gdy tak potężnie przemówił, umilkli wszyscy, niektórzy zaś ucieszyli się nawet widząc, że poddania nie miał ksiądz biskup na myśli.", + "119720": "Wtem Wołodyjowski rzekł:", + "119721": "— Nieprzyjaciel, nim Kamieniec obiegnie, musi wprzód Żwaniec pokruszyć, bo mu nijak obronny zamek za plecami sobie zostawiać. Owóż za pozwoleństwem pana podkomorzego podolskiego ja się podejmuję w Żwańcu zamknąć i trzymać się właśnie przez taki czas, jaki ksiądz biskup za pomocą układów zyskać zamierza. Ludzi wiernych wezmę i póki będzie mego życia, póty będzie i Żwańca!", + "119722": "Na to zakrzyknęli wszyscy:", + "119723": "— Nie może być! Tyś tu potrzebny! Bez ciebie i mieszczaństwo ducha utraci, i żołnierze z taką ochotą stawać nie będą. Żadną miarą nie może być! Kto tu ma więcej eksperiencji? Kto Zbaraż odbył? A jak do wycieczki przyjdzie, kto poprowadzi? Ty zgorzejesz w Żwańcu, a my tu zgorzejem bez ciebie!", + "119724": "— Komenda mną rządzi — odpowiedział Wołodyjowski.", + "119725": "— Do Żwańca młodego by jakiego rezoluta posłać, który by mi był pomocnikiem — ozwał się podkomorzy podolski.", + "119726": "— Niech Nowowiejski idzie! — ozwało się kilka głosów.", + "119727": "— Nowowiejski iść nie może, bo mu głowa gorzeje — odparł Wołodyjowski — leży on na łożu i o bożym świecie nie wie!", + "119728": "— Tymczasem radźmy: gdzie kto ma stanąć i której bramy bronić? — ozwał się ksiądz biskup.", + "119729": "Wszystkie oczy zwróciły się na generała podolskiego, ów zaś rzekł:", + "119730": "— Zanim rozkazy wydam, rad zdania doświadczonych żołnierzy posłucham, że zaś eksperiencją wojenną pan Wołodyjowski tu góruje, jego pierwszego do głosu wzywam.", + "119731": "Wołodyjowski radził przede wszystkim zamki przed miastem leżące dobrze osadzić, bo mniemał, iż właśnie na owe zamki zwróci się głównie impet nieprzyjacielski. Inni poszli za jego mniemaniem. Było tysiąc sześćdziesiąt piechoty, którą rozdzielono w taki sposób, iż prawą stronę zamku obsadził pan Myśliszewski, lewą pan Humiecki, sławny ze swoich przewag pod Cudnowem. Od Chocimia, w miejscu najniebezpieczniejszym, stanął sam pan Wołodyjowski, niżej umieszczono oddział Serdiuków, stronę od Zinkowic osłaniał major Kwasibrocki, południe pan Wąsowicz, a bok od dworca kapitan Bukar z ludźmi pana Krasińskiego. Byli to wszystko nie wolentarze jakowiś, ale żołnierze z zawodu, wyborni i w boju tak wytrzymali, że nie łatwiej inni znosili upał słoneczny niż oni ogień z dział. Prócz tego w wojskach Rzeczypospolitej, zawsze nielicznych, służąc, przywykli od młodych lat dawać odpór dziesięćkroć potężniejszemu nieprzyjacielowi i za rzecz naturalną to uważali. Ogólny nadzór nad zamkową artylerią miał urodziwy Ketling, który biegłością w kierowaniu armat wszystkich przewyższał. Komenda główna w zamku miała być przy małym rycerzu, któremu zarazem pan generał podolski pozostawił wolność czynienia wycieczek, ilekroć zdarzy się potrzeba i sposobność.", + "119732": "Owi zasię, dowiedziawszy się, gdzie który będzie stał, uradowali się w sercach i krzyk znaczny podjąwszy oraz trzaskanie rapierami uczyniwszy, tym sposobem swoją ochotę okazali. Słysząc to pan generał podolski rzekł do własnej duszy:", + "119733": "„Nie wierzyłem, byśmy się obronić zdołali, i bez wiary tu przybyłem, sumienia jeno słuchając, ale przecie kto wie, czy z takimi żołnierzami nie zdołamy odbić nieprzyjaciela? Sława na mnie spadnie i za drugiego Jeremiego mnie ogłoszą, a w takim razie bogdaj jeżeli nie szczęśliwa przywiodła mnie tu gwiazda!”", + "119734": "I jak dawniej wątpił o obronie, tak teraz począł wątpić o zdobyciu Kamieńca, za czym fantazja jego wzrosła i raźniej już o obsadzeniu samego miasta naradzać się począł.", + "119735": "Uradzili więc, aby w samym mieście, przy bramie Ruskiej stanął pan Makowiecki z garścią szlachty, polskich mieszczan, w bitwie od innych wytrzymalszych, tudzież z kilkudziesięcią Ormian i Żydów. Zaś bramę Łucką oddano panu Gródeckiemu, przy której rząd nad armatą pan Żuk i pan Matczyński objęli. Zaś straż placową przed ratuszem objął pan Łukasz Dziewanowski; zaś pan Chocimirski za Ruską bramą nad hałaśliwym ludem Cyganów wziął dowództwo. Zaś od mostu, aż po dwór pana Sinickiego, zawiadował strażami pan Kazimierz Humiecki, brat mężnego Wojciecha. A dalej mieli mieć kwatery pan Staniszewski i nad Lacką bramą pan Marcin Bogusz, a przy baszcie Spiżowej miał stanąć pan Jerzy Skarżyński z panem Jackowskim, tuż wedle białobłockiej dziury. Pan Dubrawski z Pietraszewskim objęli basztę Rzeźnika. Wielki szaniec miejski oddano Tomaszewiczowi, wójtowi jurysdykcji polskiej, mniejszy panu Jackowskiemu; zaś był rozkaz, by usypać i trzeci, z którego później Żyd pewien, biegły puszkarz, wielce Turkom dokuczał.", + "119736": "Tak się rozporządziwszy, na wieczerzę wszyscy radni do pana generała podolskiego poszli, który szczególniej podczas tej ochoty uczcił pana Wołodyjowskiego, i miejscem, i winem, i potrawami, i mową, przewidując, iż po oblężeniu do przezwiska „małego rycerza” miano „Hektora kamienieckiego” przez potomność dodane będzie. Ów zaś oświadczył, że szczerze służyć zamyśla i w tym celu pewnym ślubem w katedrze związać się zamierza, za czym prosi księdza biskupa, aby mu to jutro uczynić było nie wzbronno. Ksiądz biskup widząc, iż z tego ślubu pożytek publiczny wyrosnąć może, przyrzekł chętnie.", + "119737": "Nazajutrz wielkie było w katedrze nabożeństwo. Słuchali go w skupieniu i podniosłości ducha rycerze, szlachta, żołnierstwo i lud pospolity. Pan Wołodyjowski z Ketlingiem leżeli krzyżem przed ołtarzem; Krzysia i Basia klęczały tuż za stallami, płacząc, bo wiedziały, iż ślub ów na niebezpieczeństwo życie ich mężów podać może. Po ukończeniu mszy ksiądz biskup obrócił się do ludu z monstrancją; wówczas mały rycerz wstał i klęknąwszy na stopniach ołtarza, tak rzekł wzruszonym, choć spokojnym głosem:", + "119738": "— Za osobliwe dobrodziejstwa i szczególniejszą protekcję, jakąm ja od Pana Boga Najwyższego i Syna Jego Jedynego otrzymał, do również szczególniejszej poczuwając się wdzięczności, ślubuję i poprzysięgam, iż jako On i Syn Jego mnie wspomogli, tako i ja do ostatniego tchu Krzyża świętego będę bronił. A mając komendę starego zamku sobie powierzoną, pókim żyw i rękoma a kolanami ruchać mogąc, pogańskiego nieprzyjaciela w sprosności żyjącego do zamku nie puszczę ni z murów nie ustąpię, ni szmaty białej nie zatknę, choćby mi też pod gruzami pogrześć się przyszło… Tak mi dopomóż Bóg i święty Krzyż — Amen!", + "119739": "Cisza uroczysta nastała w kościele, po czym dał się słyszeć głos Ketlinga:", + "119740": "— Ślubuję — rzekł ów — za szczególne dobrodziejstwa, których w tej ojczyźnie doznałem, do ostatniej kropli krwie zamku bronić i pierwej się pod gruzami jego pogrześć, zanim by noga nieprzyjacielska miała w jego mury wstąpić. A jako ze szczerego serca i szczerej wdzięczności przysięgę ową składam, tako mi dopomóż Bóg i święty Krzyż — Amen!", + "119741": "Tu ksiądz biskup pochylił monstrancję i dał ją do ucałowania naprzód panu Wołodyjowskiemu, potem Ketlingowi. Na ów widok liczni rycerze uczynili gwar w kościele. Rozległy się głosy:", + "119742": "— Wszyscy przysięgamy! Jeden na drugim polegniem! Nie upadnie ta twierdza! Przysięgamy! Przysięgamy! Amen! Amen! Amen!", + "119743": "Szable i rapiery wyszły ze zgrzytem z pochew i w kościele uczyniło się jasno od stali. Blask ów rozświecił groźne twarze, rozpalone oczy i zapał wielki, niewypowiedziany ogarnął szlachtę, żołnierzy, lud.", + "119744": "Wtem uderzono we wszystkie dzwony, huknął organ, ksiądz biskup zaintonował: Sub Tuum praesidium — sto głosów zabrzmiało mu w odpowiedzi — i tak modlono się za twierdzę, która była strażnicą chrześcijaństwa i kluczem Rzeczypospolitej.", + "119745": "Po ukończonym nabożeństwie Ketling z Wołodyjowskim wyszli z kościoła trzymając się pod ręce. Żegnano i błogosławiono ich po drodze, bo nikt nie wątpił, że pierwej polegną, nim zamek oddadzą. Ale nie śmierć, jeno zwycięstwo i sława zdawały się nad nimi unosić — i prawdopodobnie wśród tych wszystkich tłumów oni jedni tylko wiedzieli, jak straszną związali się przysięgą. Może także przeczuwały zagładę, jaka zawisła nad ich głowami, dwa kochające niewieście serca, bo ni Basia, ni Krzysia nie mogły się uspokoić, a gdy wreszcie Wołodyjowski znalazł się w klasztorze przy żonie, ta, zanosząc się i łkając jak małe dziecko, przytuliła się do jego piersi i tak rzekła przerywanym głosem:", + "119746": "— Pamiętaj… Michałku, że… broń Boże na ciebie nieszczęścia… ja… ja… nie wiem… co… się… ze mną… stanie!…", + "119747": "I poczęła, się trząść z uniesienia; mały rycerz wzruszon był także bardzo. Żółte jego wąsiki wysuwały się i cofały przez chwilę, wreszcie rzekł:", + "119748": "— Ano, Baśka… trzeba było, no!…", + "119749": "— Wolałabym umrzeć! — rzekła Basia.", + "119750": "Usłyszawszy to mały rycerz począł jeszcze prędzej wąsikami ruszać i powtórzywszy kilkakrotnie: „Cicho, Baśka!… cicho!” — tak wreszcie ozwał się dla uspokojenia kochanej nad wszystko niewiasty:", + "119751": "— A pamiętasz, jak mi cię Pan Bóg wrócił, com powiedział? Powiedziałem tak: „Na jaką mnie, Panie Boże, kontentację stać, taką ci obiecuję. Po wojnie, jeśli ostanę żyw, kaplicę będę erygował, ale czasu wojny muszę czegoś znacznego dokazać, aby cię niewdzięcznością nie nakarmić!” Co tam zamek! Mało i tego za takowe dobrodziejstwo! Przyszła pora! Zali godzi się, aby Zbawiciel powiedział sobie: „Obiecanka cacanka”? Niechby mnie wprzód kamienie zamkowe potłukły, nim bym miał kawalerski parol Bogu dany złamać! Trzeba, Baśka! — i cała rzecz!… Bogu, Baśka, ufajmy!…", + "119752": "Rozdział LI", + "119753": "Tegoż dnia jeszcze pan Wołodyjowski wyjechał z chorągwiami na pomoc młodemu panu Wasilkowskiemu, który ku Hryńczukowi skoczył, bo przyszła wieść, iż tam Tatarowie wpadli torhakiem, ludzi krępując, bydło biorąc, ale wsi dla niepoznaki nie paląc. Pan Wasilkowski wnet ich rozgromił, jasyr odebrał i jeńców wziął. Tych pan Wołodyjowski do Żwańca powiódł poleciwszy panu Makowieckiemu na pytki ich wziąć i zeznania ich rządnie spisać, tak aby hetmanowi i królowi mogły być odesłane. Tatarzy zeznali, iż z rozkazania perkułabskiego granicę przeszli mając sobie dodanego w pomoc rotmistrza Styngana z Wołoszą. Natomiast, lubo przypiekani, nie umieli powiedzieć, jak daleko mógł znajdować się w tej chwili cesarz turecki z całą potęgą, gdyż idąc niesfornymi kupami przodkiem, nie utrzymywali z całym obozem związku.", + "119754": "Wszyscy jednak zgodnie zeznali, że cesarz potęgę poruszył, że do Rzeczypospolitej ciągnie i prawdopodobnie wkrótce stanie już pod Chocimiem. Nie było w tych zeznaniach nic nowego dla przyszłych obrońców Kamieńca, ponieważ jednak w Warszawie, na dworze królewskim, jeszcze nie wierzono w wojnę, przeto postanowił pan podkomorzy podolski wyprawić jeńców wraz z ich nowinami do Warszawy.", + "119755": "Podjazdy wróciły zadowolone z pierwszej ekspedycji. Tymczasem wieczorem przybył do Wołodyjowskiego sekretarz jego pobratymca, Habareskula, starszego perkułaba chocimskiego. Nie przywiózł on żadnego listu, bo perkułab bał się pisać, natomiast polecił powiedzieć ustnie swemu pobratymcowi Wołodyjowskiemu, „źrenicy oka” i „kochaniu serca”, aby się na baczności miał i jeśli Kamieniec nie ma dość wojsk do obrony, by pod jakimkolwiek pozorem miasto opuścił, bo cesarz już drugiego dnia w Chocimiu z całą potęgą spodziewan.", + "119756": "Wołodyjowski kazał podziękować perkułabowi i nagrodziwszy sekretarza wysłał go z powrotem, sam zaś zawiadomił natychmiast komendantów o zbliżającym się niebezpieczeństwie.", + "119757": "Wieść, lubo spodziewano się jej każdej godziny, wielkie uczyniła wrażenie. Zdwojono gorliwość przy robotach miejskich, pan Hieronim Lanckoroński zaś ruszył bez chwili zwłoki do swojego Żwańca, by stamtąd na Chocim mieć oko.", + "119758": "Czas jakiś upłynął na oczekiwaniu, na koniec w Porcjunkułę 2 sierpnia sułtan stanął pod Chocimiem. Rozlały się pułki jako morze bezbrzeżne – i na widok ostatniego grodu leżącego w granicach władzy padyszacha okrzyk: „Allach! Allach!”, wyrwał się z setek tysięcy gardzieli. Po drugiej stronie Dniestru leżała bezbronna Rzeczpospolita, którą te niezmierne wojska miały zalać jak powódź lub pożreć jak płomień. Tłumy wojowników, nie mogąc się pomieścić w grodzie, rozłożyły się na polach, na tych samych, gdzie kilkadziesiąt lat temu równie liczną armię proroka rozgromiły polskie szable.", + "119759": "Teraz zdawało się, że nadszedł czas zemsty, i nikt w tych dzikich zastępach, począwszy od sułtana, skończywszy na ciurze obozowym, nie przeczuwał, że te pola po dwakroć będą dla półksiężyca złowrogie. Nadzieja, ba, nawet pewność zwycięstwa ożywiała wszystkie serca. Janczarowie i spahisowie, tłumy pospolitego ruszenia z Bałkanów, z gór Rodopu, z Rumelii, z Pelionu i Ossy, z Karmelu i Libanu, z pustyń arabskich, znad brzegów Tygru, z nizin nilowych i spiekłych piasków afrykańskich, wydając dzikie okrzyki domagały się, by ich natychmiast na „niewierny brzeg” prowadzić. Lecz tymczasem muezinowie z chocimskich minaretów poczęli wołać na modlitwę, więc uciszyło się wszystko. Morze głów w zawojach, kapuzach, fezach, burnusach, kefiach i stalowych hełmach pochyliło się ku ziemi i przez pola poszedł głuchy pomruk modlitwy, na kształt brzęczenia niezmiernego roju pszczół — i porwany przez powiew, leciał za Dniestr ku Rzeczypospolitej.", + "119760": "Za czym ozwały się bębny, krzywuły i piszczałki, dając znak wytchnienia. Lubo wojska szły z wolna i wygodnie, chciał przecie padyszach dać im po długiej drodze aż z Adrianopola dorzeczny wypoczynek. Sam on odbył ablucje w jasnym źródle niedaleko miasta płynącym i do chocimskiego konaku odjechał, na polach zaś poczęto rozpinać dla pułków namioty, które wkrótce okryły jakoby śniegiem nieprzejrzaną przestrzeń okolicy.", + "119761": "Dzień był piękny i kończył się pogodnie. Po ostatnich wieczornych modlitwach obóz począł odpoczywać. Zabłysło tysiące i setki tysiąców ognisk, na których migotanie spoglądano trwożnie z przeciwległego żwanieckiego zameczku, bo tak były rozległe, że żołnierze, którzy chodzili na podjazd, zdając sprawę z tego, co widzieli, mówili, iż zdawało im się, „że całe Multany w ogniskach”. Lecz w miarę jak jasny miesiąc wytaczał się coraz wyżej na gwiaździste niebo, ogniska, prócz strażowych, gasły, obóz uciszał się i tylko wśród milczenia nocy rozlegało się rżenie koni i ryk bawołów pasących się na tarabańskich błoniach.", + "119762": "Lecz nazajutrz skoro świt sułtan ordynował janczarów, Tatarów i Lipków, by przeszli Dniestr i zajęli Żwaniec, tak miasteczko, jak i zamek. Nie czekał ich mężny pan Hieronim Lanckoroński za murami, lecz mając przy boku czterdziestu swoich Tatarów, ośmdziesięciu Kijanów i jedną własną chorągiew towarzyską, uderzył na janczarów u przeprawy i pomimo gęstego ognia z rusznic zmieszał tę najprzedniejszą piechotę tak, iż się w rozsypce poczęła cofać w wodę. Lecz tymczasem czambuł wspomagany przez Lipków, przeprawiwszy się bokiem, wdarł się do miasta. Dymy i krzyki ostrzegły mężnego pana podkomorzego, iż miasto jest już w rękach nieprzyjaciela, więc kazał się cofać od przeprawy, aby nieszczęsnym mieszkańcom przyjść w pomoc. Janczarzy, jako piechota, nie mogli go ścigać, on zaś biegł całym pędem na ratunek. I już dobiegał, gdy nagle nadworni jego Tatarowie cisnąwszy swe chorągwie przeszli na stronę nieprzyjaciela. Nastała chwila wielce niebezpieczna: czambuł wspomagany przez Lipków, w przypuszczeniu, że zdrada wywoła zamieszanie, uderzył wręcz i z wielkim impetem na pana podkomorzego. Na szczęście Kijanie, zachęceni przykładem wodza, dali dzielny opór, chorągiew zaś towarzyska złamała wkrótce nieprzyjaciela, który zresztą nie był w stanie dać regularnej polskiej jeździe odporu. Grudź przed miastem wnet pokryła się trupami, szczególniej Lipków, ci bowiem wytrwalej od zwykłych ordyńców dotrzymywali pola. Nacięto ich sporo jeszcze i w ulicach, po czym pan Lanckoroński widząc, że od wody zbliżają się janczarowie, schronił się za mury, wysławszy wprzód do Kamieńca o posiłki.", + "119763": "Padyszach nie myślał zrazu tego dnia zdobywać żwanieckiego zamku, mniemając słusznie, że go w mgnieniu oka przy ogólnej wojsk przeprawie pokruszy. Chciał tylko zająć miasto i w przypuszczeniu, że oddziały, jakie wysłał, są na to zupełnie wystarczające, nie wysyłał więcej ni janczarów, ni ordy. Ci zaś, którzy już na tej stronie rzeki byli, po cofnięciu się pana podkomorzego w mury zajęli ponownie miasto i nie paląc onego, aby w przyszłości za schronisko im samym i innym oddziałom służyć mogło, poczęli w nim gospodarzyć szablą i kindżałem. Janczarowie chwytali młode niewiasty na żołnierską swawolę, mężów zaś i dzieci rąbali siekierami; Tatarzy braniem łupu byli zajęci.", + "119764": "Wtem z baszty zameczku ujrzano, iż od strony Kamieńca zbliża się jakowaś jazda. Zasłyszawszy o tym pan Lanckoroński wyszedł sam na basztę mając przy sobie kilku towarzyszów i wysadziwszy perspektywę przez strzelnicę, patrzył długo i uważnie w pole, wreszcie rzekł:", + "119765": "— To lekka jazda z chreptiowskiego prezydium, ta sama jazda, na której czele Wasilkowski do Hryńczuka chodził. Pewnie i teraz jego samego wysłano.", + "119766": "Po czym znów jął patrzeć:", + "119767": "— Widzę wolentarzy; pewnie Humiecki Wojciech!", + "119768": "A po chwili:", + "119769": "— Chwała Bogu! Jest i sam Wołodyjowski, bo widać dragonów. Mości panowie, wyskoczym i my zza murów i z bożą pomocą wyżeniem nieprzyjaciela nie tylko z miasta, ale całkiem za wodę.", + "119770": "To rzekłszy, zbiegł co duchu na dół, by swych Kijanów i towarzystwo sprawić. Tymczasem w mieście pierwsi Tatarowie dojrzeli nadciągające chorągwie i ałłakując przeraźliwie, poczęli się zbierać w czambuł. Po wszystkich ulicach rozległ się odgłos bębnów i szypuszów; janczarowie stanęli wnet sfornie z całą tą szybkością, w jakiej mało która w świecie piechota mogła im dorównać.", + "119771": "Czambuł wyleciał, jakby wichrem wywiany, za miasto i skoczył na lekką chorągiew. Sam czambuł prócz Lipków, których pan Lanckoroński napsuł wiele, był przecie trzykroć liczniejszy od załogi żwanieckiej i nadciągających posiłkowych chorągwi, dla której to przyczyny nie zawahał się skoczyć na pana Wasilkowskiego. Lecz pan Wasilkowski, niepohamowany młodzik, który równie chciwie, jak ślepo rzucał się na wszelkie niebezpieczeństwa, kazał natychmiast ludziom wziąść impet największy i leciał jako trąba powietrzna, ani dbając na liczbę nieprzyjaciół.", + "119772": "Stropiła taka odwaga Tatarów, nie lubiących w ogóle spotkania wręcz. Wnet też mimo krzyku jadących z tyłu murzów, mimo przeraźliwego świstu piszczałek i głosu bębna huczącego na kęsim — to jest na ścinanie głów niewiernych — poczęli konie zdzierać, hamować; widocznie mdlały w nich serca i ochota coraz bardziej, wreszcie na odległość strzelenia z łuku przed chorągwią rozbiegli się na dwie strony, wypuściwszy ćmę strzał na pędzących jeźdźców.", + "119773": "Pan Wasilkowski, nie wiedząc nic o janczarach, którzy sforowali się z drugiej strony domów ku rzece, pognał z ludźmi tymże impetem za Tatarami, a raczej za połową czambułu, zgonił ją wkrótce i począł siec tych, którzy konie gorsze mając niesporo uciekali. Wówczas druga połowa czambułu zwróciła się chcąc go otoczyć, ale w tej chwili naskoczyli wolentarze, jednocześnie zaś wypadł pan podkomorzy z Kijanami. Tatarzy, naciśnięci z kilku stron, rozproszyli się jak piasek, w mgnieniu oka — i rozpoczęło się przebieganie, to jest gonitwa kupy za kupą, męża za mężem, przy czym orda padała gęstym trupem, szczególniej z ręki pana Wasilkowskiego, który w zaślepieniu sam jeden na całe gromady uderzał, tak właśnie jako kobuz uderza na stado wróbli lub trznadli.", + "119774": "Lecz pan Wołodyjowski, żołnierz przezorny i zimny, dragonów z ręki nie puścił. Równie jak ten, który sforę ociętnych kondli na tęgich rzemieniach trzymając, nie puszcza ich na lada zwierza, lecz wówczas dopiero, gdy iskrzące ślepie i białe kły srogiego odyńca zobaczy, tak i mały rycerz, gardząc pierzchliwą ordą, wyglądał, czyli za nią nie masz spahisów, janczarów lub innego jakiego wyborowego komunika.", + "119775": "Wtem przypadł do niego pan Hieronim Lanckoroński ze swoimi Kijany.", + "119776": "— Dobrodzieju! — zawołał — Janczary mają się ku rzece, przyciśniem ich!", + "119777": "Wołodyjowski wydobył rapier z pochwy i skomenderował:", + "119778": "— Naprzód!", + "119779": "Każdy z dragonów ściągnął lejce, by konia pewniej mieć w ręku, po czym szereg pochylił się nieco i ruszył przed się tak sprawnie jak gdyby na mustrze. Szli z początku rysią, potem w skok, ale nie wypuszczali jeszcze koni do największego biegu. Dopiero minąwszy domostwa położone ku wodzie, na wschód od zamku, ujrzeli białe pilśniowe czapki janczarów i poznali, iż to nie z dżamakami, ale z regularnymi janczarami będzie sprawa.", + "119780": "— Bij! — krzyknął Wołodyjowski.", + "119781": "I konie wyciągnęły się, brzuchami szorując niemal po ziemi i wyrzucając kopytami grudy stwardniałego gruntu.", + "119782": "Janczarowie nie wiedząc, jaka siła nadchodzi w pomoc Żwańcowi, mieli się istotnie ku rzece. Jeden ich oddział, dwieście kilkadziesiąt ludzi liczący, był już u brzegu i pierwsze jego szeregi poczęły właśnie wstępować na promy; drugi oddział, równie silny, nadążał chyżo, lecz w doskonałym ordynku, gdy ujrzał pędzącą jazdę. Wówczas zatrzymał się i w jednym mgnieniu oka obrócił czoło ku nieprzyjacielowi. Rusznice pochyliły się płotem i huknęła salwa jakby na mustrze. Co więcej, zaciekli wojownicy licząc, iż towarzysze znad brzegu poprą ich ogniem, nie tylko nie pierzchli po wystrzale, ale okrzyknąwszy się ruszyli za dymem i uderzyli z furią szablami na jazdę. Było to zuchwalstwo, do którego jedni janczarowie byli zdolni, ale za które też przypłacili ciężko, bo jazda nie mogąc, choćby chciała, powstrzymać koni, uderzyła w nich jak młotem i złamawszy w mig, rozniosła postrach i zgubę.", + "119783": "Pod siłą natarcia położył się pierwszy szereg jak łan pod wichrem. Prawda, że wielu padło tylko od impetu i ci zerwawszy się biegli w rozproszeniu ku rzece, od której drugi oddział dawał ognia raz po razu, mierząc wysoko, by ponad głowami swoich razić dragonię. Przez chwilę między janczarami stojącymi przy promach widać było wahanie się i niepewność, czy wsiadać na promy, czy też, idąc za przykładem drugiego oddziału, uderzyć wręcz na jazdę. Lecz od tego ostatniego kroku powstrzymywał ich widok uciekających kup, które jazda parła końskimi piersiami i cięła tak okrutnie, że zapamiętałość jej chyba z jej biegłością mogła być porównana. Czasem kupa taka, gdy ją zbyt naciśnięto, odwracała się z desperacji i poczynała kąsać, jak kąsa przyparty zwierz, skoro widzi, że nie masz już dla niego ucieczki. Ale właśnie wówczas stojący u brzegu mogli poznać jasno jak na dłoni, że tej jeździe na białą broń niepodobna dotrzymać, tak dalece w użyciu jej góruje. Cięto broniących się przez łby, pyski i karki z taką wprawą i szybkością, że ruchu szabel oko niemal nie mogło pochwycić. Jak gdy czeladź w zamożnym gospodarstwie, młócąc groch dobrze wyschnięty, bije gorliwie a prędko w klepisko, tak iż cała stodoła brzmi odgłosami razów, a wyłuszczone ziarno pryska na wszystkie strony — tak i od odgłosu szabel brzmiało całe nadrzecze, a kupy janczarów, łuszczone bez miłosierdzia, rozpryskiwały się na wszystkie strony.", + "119784": "Pan Wasilkowski rzucał się na czele swej lekkiej jazdy, nic o własne życie nie dbając. Lecz o ile biegły kosiarz przewyższy silniejszego od się, lecz mniej wprawnego do kośby parobka, bo gdy ów zmacha się już i obfitym potem pokryje, tamten idzie wciąż naprzód, równo przed sobą ścieląc pokłosy — o tyle właśnie pan Wołodyjowski przewyższył zapamiętałego młodzieńca. Przed samym zderzeniem się z janczarami puścił on dragonów naprzód, sam zaś nieco z tyłu pozostał, aby na całą bitwę mieć oko. Tak z dala stojąc, pilnie patrzył, co chwila zaś rzucał się w war, uderzał, naprawiał, to znów pozwalał, by bitwa odsunęła się od niego, i znów patrzył, znów uderzał. Jak zwykle w bitwie z piechotą tak i wówczas trafiło się, że jazda w zapędzie pominęła uciekających. Kilkunastu z nich, nie mając przed sobą drogi do rzeki, zwróciło się w ucieczce do miasta, aby ukryć się w słonecznikach tuż przed domostwami rosnących. Lecz zauważył ich pan Wołodyjowski, dognał dwóch pierwszych i rozdał między nich dwa lekkie cięcia, a oni padli zaraz i kopiąc ziemię nogami, dusze wraz z krwią przez otwarte rany wyzionęli. Widząc to trzeci strzelił do małego rycerza z janczarki i chybił, a mały rycerz trzasnął go ostrzem między nos a usta, i w ten sposób lubego życia pozbawił. Po czym nie zwłócząc skoczył za innymi i nie tak prędko wyrostek wiejski pozbiera grzyby w kupie rosnące, jako on pozbierał ich, nim do słoneczników dopadli. Dwóch tylko ostatnich pochwycili żwanieccy ludzie, którym mały rycerz żywcem ich zachować rozkazał.", + "119785": "Sam zaś rozgrzawszy się nieco, gdy ujrzał, że janczarów znacznie już do rzeki przyparto, skoczył w war bitwy i zrównawszy się z dragonami, pracować począł.", + "119786": "Chwilami przed się uderzał, chwilami zwracał się w prawo lub w lewo, dawał szacht płytki i nie patrzył więcej, a za każdym razem biała kapuza obsuwała się na ziemię. Janczary z wrzaskiem tłoczyć się w trwodze przed nim poczęli, on zaś szybkość cięć zdwoił i choć sam spokojny pozostał, jednak żadne oko nie mogło już za ruchami jego rapiera nadążyć i rozeznać, kiedy cięciem, a kiedy sztychem uderza, bo szabla jedno świetliste kolisko naokół jego osoby czyniła.", + "119787": "Pan Lanckoroński, który z dawna o nim jako o mistrzu nad mistrzami słyszał, ale go przy robocie dotąd nie widział, aż walczyć poprzestał i patrzył zdumiony, nie mogąc oczom uwierzyć, aby jeden człowiek, choćby mistrz, choćby za najpierwszego kawalera ogłoszon, tyle mógł sprawić i dokonać. Więc się za głowę wziął i naokół słyszeli tylko towarzysze, jak ustawicznie powtarzał: „Mało jeszcze mówiono, dla Boga!” Inni zaś krzyczeli: „Patrzcie, bo tego w świecie nie ujrzycie!” Wołodyjowski zaś pracował dalej. Zepchnięto wreszcie janczarów ku rzece, którzy teraz bezładnie na promy pchać się poczęli. Lecz że promów było dość, a ludzi mniej wracało, niż przyszło, pomieścili się szybko a snadnie. Wnet poruszyły się ciężkie wiosła i między jazdą a janczarami utworzyła się wodna przerwa, która rozszerzała się z każdą chwilą… Lecz z promów poczęły grzmieć janczarki, którym dragonia huknęła w odpowiedź z bandoletów; dymy wzniosły się chmurą nad wodą, potem rozciągnęły się w długie szlaki. Promy, a z nimi janczarowie oddalali się coraz bardziej. Dragoni, otrzymawszy pole, podnieśli srogi krzyk i wygrażając pięściami odjeżdżającym, wołali za nimi:", + "119788": "— A pójdziesz, sobaka! A pójdziesz!…", + "119789": "Pan Lanckoroński, lubo kule pluskały jeszcze tuż przy brzegu, wziął w ramiona Wołodyjowskiego.", + "119790": "— Oczom nie wierzyłem! — rzekł — mirabilia to są, dobrodzieju, złotego pióra warte!", + "119791": "Wołodyjowski zaś:", + "119792": "— Przyrodzona sposobność i wprawa, ot cała rzecz! Ile to się już wojen odbyło!", + "119793": "Tu oddawszy uścisk panu Lanckorońskiemu uwolnił się z jego objęć i spojrzawszy na brzeg, wykrzyknął:", + "119794": "— Patrz, wasza miłość, bo inną osobliwość zobaczysz!…", + "119795": "Podkomorzy, zwróciwszy się, spostrzegł oficera naciągającego łuk nad brzegiem.", + "119796": "Był to pan Muszalski.", + "119797": "Przesławny łucznik walczył dotąd z innymi, wręcz ścinając się z nieprzyjacielem, lecz teraz, gdy janczarowie oddalili się już tak, że kule z janczarek i bandoletów nie donosiły, wyciągnął łuk spod uda i stanąwszy w miejscu, gdzie brzeg był wyniosłejszy, naprzód spróbował palcem cięciwy, po czym, gdy ozwała mu się donośnie, przytknął do niej pierzastą strzałę i wymierzył.", + "119798": "W tej chwili obejrzeli się na niego Wołodyjowski z Lanckorońskim.", + "119799": "Piękny był to obraz! Łucznik siedział na koniu, lewą rękę trzymał prosto, w niej łuk jakby w kleszczach, prawą zaś dłoń przyciągał coraz silniej do brodawki piersi, aż żyły wystąpiły mu na czoło — i mierzył spokojnie.", + "119800": "W oddali widać było pod chmurą dymów kilkanaście promów sunących po rzece, bardzo z powodu topnienia śniegów w górach wezbranej, a tak tego dnia przeźroczej, że odbijały się w niej promy i siedzący na nich janczary. Bandolety z brzegu umilkły; oczy zwróciły się na pana Muszalskiego lub szły w kierunku, w jakim zabójcza strzała miała podążyć.", + "119801": "Wtem zadźwięczała rozgłośnie cięciwa i pierzasty posłaniec śmierci wypadł z łuku. Żadne oko nie mogło jego lotu pochwycić, lecz wszyscy ujrzeli doskonale, jak stojący przy wiośle tęgi janczar rozłożył nagle ręce i okręciwszy się na miejscu, chlupnął w wodę. Prysnęła pod jego ciężarem toń przeźrocza, zaś pan Muszalski rzekł:", + "119802": "— Dla ciebie, Dydiuk!…", + "119803": "Po czym sięgnął po drugą strzałę.", + "119804": "— Na cześć pana hetmana! — ozwał się do towarzyszów.", + "119805": "Owi dech zaparli; po chwili znów zaświszczało powietrze i drugi janczar obsunął się na dno promu.", + "119806": "Na wszystkich promach wiosła poczęły poruszać się żywiej i tłukły gwałtownie jasną falę, lecz łucznik niezrównany zwrócił się teraz z uśmiechem do małego rycerza:", + "119807": "— Na cześć godnej małżonki waszej mości!", + "119808": "I po raz trzeci łuk naciągnął, po raz trzeci wypuścił gorzką strzałę, a ta po raz trzeci pogrążyła się do pół brzechwy w ciele ludzkim. Okrzyk tryumfu zagrzmiał na brzegu, okrzyk wściekłości z promów, po czym cofnął się pan Muszalski, a jego śladem cofnęli się inni dnia dzisiejszego zwycięzcy — i podążyli do miasta.", + "119809": "Wracając, spoglądali z zadowoleniem na żniwo dnia dzisiejszego. Ordyńców mało zginęło, bo ani razu dobrze się nie zwarli — i przepłoszeni, wnet przeprawili się przez rzekę; ale natomiast janczarowie leżeli w liczbie kilkudziesięciu na kształt snopów pięknie powrósłami związanych. Niektórzy rzucali się jeszcze, ale wszyscy byli już obdarci przez czeladź pana podkomorską.", + "119810": "Spoglądając na nich pan Wołodyjowski rzekł:", + "119811": "— Mężna to piechota i idzie na dym jako odyniec, ale przez pół tyle nie umie, ile szwedzka.", + "119812": "— Jednak dali salwę, jakoby kto orzech zgryzł — zauważył pan podkomorzy.", + "119813": "— Ale stało się to samo przez się, nie zaś przez ich sprawność, bo pospolicie musztry oni nijakiej nie robią. To była gwardia sułtańska i ci się jeszcze jako tako ćwiczą, prócz nich zaś są i janczarowie nieregularni, znacznie gorsi.", + "119814": "— Daliśmy im pro memoria! Bóg łaskaw, że od tak znacznej wiktorii wojnę tę rozpoczynamy!", + "119815": "Lecz doświadczony Wołodyjowski innego był zdania.", + "119816": "— Mała to jest wiktoria, nie znaczna — odrzekł. — Dobre i to dla podniesienia ducha w ludziach nieobytych i w mieszczaństwie, ale innego skutku mieć nie będzie.", + "119817": "— Zali waszmość myślisz, że w poganach fantazja nie skruszeje?", + "119818": "— W poganach fantazja nie skruszeje — rzekł Wołodyjowski.", + "119819": "Tak rozmawiając dojechali do miasta, gdzie łyczkowie oddali im owych dwóch żywcem pochwyconych janczarów, którzy przed szablą pana Wołodyjowskiego chcieli się w słoneczniki schronić.", + "119820": "Jeden był postrzelon nieco, drugi zdrów zupełnie i pełen okrutnej fantazji. Stanąwszy na zamku kazał go mały rycerz panu Makowieckiemu badać, sam bowiem, chociaż rozumiał dobrze język turecki, jednak nim biegle nie mówił. Wypytywał więc pan Makowiecki, czy sułtan jest już własną osobą w Chocimiu oraz jak prędko do Kamieńca zamyśla?", + "119821": "Turczyn zeznawał jasno, lecz hardo.", + "119822": "— Padyszach jest własną osobą — mówił. — W obozie gadali, że jutro Halil i Murad baszowie mają się przeprawić na drugą stronę, mehentysów ze sobą wziąwszy, którzy wnet rowy rżnąć poczną. Jutro lub pojutrze przyjdzie na was czas zatracenia.", + "119823": "Tu jeniec wziął się w boki i dufny w grozę sułtańskiego imienia, tak dalej mówił:", + "119824": "— Szaleni Lachowie! Jakże to ośmieliliście się pod bokiem pana napadać ludzi jego i szarpać? Zali myślicie, iż sroga kara was minie? Zali ten zameczek was obronić zdoła? Czymże za kilka dni będziecie, jeśli nie niewolnikami? Czymże jesteście dziś, jeśli nie psami miotającymi się na pańską obliczność?", + "119825": "Pan Makowiecki pilnie wszystko spisywał, lecz pan Wołodyjowski, chcąc zuchwalstwo jeńca poskromić, w pysk go po ostatnich słowach uderzył. Stropił się Turczyn i zaraz nabrał dla małego rycerza szacunku, a i w ogóle przystojniej wyrażać się począł. Po skończonym badaniu, gdy wyprowadzono go z sali, pan Wołodyjowski rzekł:", + "119826": "— Trzeba tych jeńców i ich zeznania w skok do Warszawy wysłać, bo tam na dworze królewskim jeszcze nie wierzą w wojnę.", + "119827": "— Co to są mehentysy, z którymi Halil i Murad mają się przeprawiać? — spytał Lanckoroński.", + "119828": "— Mehentysy są to inżynierowie, którzy zasłony i nasypy pod armaty będą przygotowywali — odparł Makowiecki.", + "119829": "— A jak waszmościowie myślicie, prawdęli ten jeniec powiadał czy też zgoła łgał?", + "119830": "— Jeśli się waszmościom podoba — odrzekł Wołodyjowski — można mu będzie pięty przypalić. Mam ja wachmistrza, który Azję Tuhaj-bejowicza oprawiał i który w tych rzeczach jest exquisilissimus, ale, moim zdaniem, janczar prawdę we wszystkim mówi; przeprawa wnet się rozpocznie, której przeszkodzić nie zdołamy, ba, choćby nas było sto razy więcej! Przeto nie pozostaje nam nic innego, jak się zabierać i do Kamieńca z gotową wieścią jechać.", + "119831": "— Tak mi dobrze pod Żwańcem poszło, że rad bym się w zameczku zawrzeć — rzekł pan podkomorzy — bylem miał pewność, że mi waszmość od czasu do czasu na pomoc z Kamieńca wyskoczysz. Niechby potem było, co ma być!", + "119832": "— Mają dwieście dział — odrzekł Wołodyjowski — a gdy dwie ciężkie armaty przeprawią, zamek ów dnia jednego nie wytrzyma. Sam chciałem się w nim zawrzeć, ale teraz, gdym go opatrzył, widzę, że to na nic.", + "119833": "Inni przyłączyli się do zdania małego rycerza. Pan Lanckoroński upierał się jeszcze czas jakiś dla fantazji, że w Żwańcu zostanie, ale zbyt był doświadczonym żołnierzem, aby nie przyznać słuszności Wołodyjowskiemu. Wreszcie rozmysły jego przeciął pan Wasilkowski, który przybywszy z pola, wpadł spiesznie do zamku.", + "119834": "— Mości panowie — rzekł — rzeki nie widać, bo cały Dniestr pod tratwami.", + "119835": "— Przeprawiają się? — spytali wszyscy razem.", + "119836": "— Jako żywo! Turcy na tratwach, a czambuły w bród za ogonami.", + "119837": "Pan Lanckoroński nie wahał się już dłużej, jeno natychmiast kazał topić stare haubice zamkowe; rzeczy zaś, co się dało, kryć lub wywozić do Kamieńca. Wołodyjowski zaś skoczył na koń i ruszył na czele swych ludzi patrzyć z dalekiej wyniosłości na przeprawę.", + "119838": "Halil i Murad baszowie przeprawiali się rzeczywiście. Jak okiem sięgnąć, widać było promy i tratwy, których wiosła tłukły miarowym ruchem jasną wodę. Jechali janczarowie i spahisy od razu w wielkiej liczbie, bo statki przewozowe przygotowywano od dawna już w Chocimiu. Prócz tego stały nad brzegiem opodal wielkie masy wojsk. Wołodyjowski przypuszczał, iż rozpoczynają budowę mostu. Jednakże sułtan nie ruszył jeszcze głównej potęgi. Tymczasem nadjechał pan Lanckoroński ze swymi ludźmi i obaj z małym rycerzem ruszyli do Kamieńca. W mieście oczekiwał ich pan Potocki. W kwaterze jego pełno było wyższych oficerów, a przed kwaterą stały tłumy obojej płci, niespokojne, stroskane, ciekawe.", + "119839": "— Nieprzyjaciel przeprawia się i Żwaniec zajęty! — rzekł mały rycerz.", + "119840": "— Roboty ukończone i czekamy! — odrzekł pan Potocki.", + "119841": "Wieść dostała się do tłumów, które poczęły szumieć jak fala.", + "119842": "— Do bram! Do bram! — wołano po mieście — nieprzyjaciel w Żwańcu!", + "119843": "Mieszczanie i mieszczanki biegli na rondele forteczne w mniemaniu, że z nich dojrzą nieprzyjaciela, ale żołnierze nie chcieli ich puszczać na miejsca pod służbę przeznaczone.", + "119844": "— Idźcie do domów! — wołali do tłumów — będziecieli przeszkadzać obronie, to żony wasze wprędce Turków z bliska obaczą!", + "119845": "Zresztą nie było trwogi w grodzie, bo go już obiegła wieść o dzisiejszym zwycięstwie, i naturalnie wieść przesadzana. Do przesady przyczyniali się i żołnierze opowiadając dziwy o spotkaniu.", + "119846": "— Pan Wołodyjowski rozbił janczarów, samą gwardię sułtańską — powtarzały wszystkie usta. — Nie poganom mierzyć się z panem Wołodyjowskim! Samego baszę usiekł. Nie tak diabeł straszny, jak go malują! A przecie naszemu wojsku nie dotrzymali! Dobrze wam, psubraty! Na pohybel wam i waszemu sułtanowi!", + "119847": "Mieszczanki raz jeszcze ukazały się przy szańcach, przy basztach i rondelach, ale obładowane flaszkami gorzałki, wina i miodu.", + "119848": "Tym razem przyjęto je chętnie i ochota rozpoczęła się między żołnierstwem. Pan Potocki nie przeciwił się jej, chcąc utrzymać w żołnierzach ducha i wesołość, ponieważ zaś amunicji była w mieście i zamku obfitość nieprzebrana, pozwolił i salwy dawać, w nadziei, że owe odgłosy radości niemało skonfundują nieprzyjaciela, jeżeli je usłyszy.", + "119849": "Tymczasem pan Wołodyjowski, doczekawszy zmierzchu w kwaterze generała podolskiego, siadł na koń i chyłkiem przemykał się w towarzystwie czeladnika ku klasztorowi, chcąc jako najprędzej znaleźć się przy żonie. Ale na nic przydały się przebiegi. Poznano go i wnet liczne tłumy otoczyły jego konia. Rozpoczęły się okrzyki i wiwaty. Matki podnosiły ku niemu dzieci.", + "119850": "— Ów to jest! Patrzcie i pamiętajcie! — powtarzały liczne głosy.", + "119851": "Podziwiano go więc niezmiernie, ale najbardziej zdumiewała ludzi nieświadomych wojny jego drobna postawa. W głowie się to nie mogło pomieścić łyczkom, jakim sposobem człowiek tak mały, z tak wesołą i łagodną twarzą, mógł być najstraszniejszym żołnierzem Rzeczypospolitej, z którym nikt nie mógł się mierzyć. On zaś jechał wśród tłumów, od czasu do czasu poruszał żółtymi wąsikami i uśmiechał się, bo jednak był kontent. Przyjechawszy wreszcie do klasztoru wpadł w otwarte ramiona Baśki.", + "119852": "Wiedziała ona już o jego czynach dzisiejszych i o wszystkich mistrzowskich cięciach, bo przed chwilą był u niej pan podkomorzy podolski i jako naoczny świadek, zdał jej obszerną relację.", + "119853": "Baśka zaraz z początku opowiadania zwołała obecne w klasztorze niewiasty, więc pannę ksienię Potocką, panią Makowiecką, Humiecką, Ketlingową, Chocimirską, Boguszową, i w miarę jak pan podkomorzy opowiadał, poczęła wobec nich puszyć się niezmiernie. Wołodyjowski nadszedł właśnie w chwilę po rozejściu się niewiast.", + "119854": "Za czym, kiedy się nasycili powitaniem, siadł strudzony mały rycerz do wieczerzy. Baśka zaś, siadłszy koło niego, sama nakładała mu jadło na talerze i dolewała miodu do kubka. Ów jadł i pił chętnie, bo przez cały dzień nic prawie nie miał w ustach. W przerwach opowiadał też nieco, a Baśka, słuchając z roziskrzonymi oczyma, potrząsała wedle zwyczaju głową, dopytując:", + "119855": "— Acha! No i co? No i co?", + "119856": "— Silne bywają między nimi chłopy i srogie okrutnie, ale na Turka fechmistrza trudno trafić — mówił mały rycerz.", + "119857": "— To i ja mogłabym się z każdym zmierzyć?", + "119858": "— Jako żywo! Jeno się nie zmierzysz, bo cię nie wezmę!…", + "119859": "— Żeby choć jednego w życiu! Wiesz, Michałku, jak ty idziesz za mury, to ja nawet nie jestem niespokojna. Ja wiem, że ciebie nikt nie dosięże…", + "119860": "— Albo to nie mogą mię ustrzelić?", + "119861": "— Cicho bądź, albo to nie ma Pana Boga? Usiec się nie dasz, to grunt!", + "119862": "— Jednemu ni dwom się nie dam.", + "119863": "— Ni trzem, Michałku, ni czterem!", + "119864": "— Ni czterem tysiącom! — rzekł przedrzeźniając Zagłoba. — Żebyś wiedział, Michale, co ona wyrabiała w czasie opowiadania pana podkomorzego! Myślałem, że ze śmiechu się rozpuknę. Jak mi Bóg miły! Nosem to tak ci fyrkała jak koza, a patrzyła w twarz każdej babie po kolei, czy należycie się delektuje. W końcu jużem się zląkł, że kozły zacznie machać, któren widok nie byłby zbyt polityczny.", + "119865": "Mały rycerz przeciągnął się trochę po jedzeniu, bo był znacznie utrudzon, nagle przygarnął żonę do się i rzekł:", + "119866": "— Moja kwatera na zamku już gotowa, ale tak się nie chce wracać!… Baśka, chyba że już tu ostanę?…", + "119867": "— Jak wolisz, Michałku! — odpowiedziała spuszczając oczy Basia.", + "119868": "— Ha! — zawołał Zagłoba — Już mię za grzyba, nie za męża tu uważają, bo mi ksieni pozwala mieszkać w klasztorze. No, ale zapłacze ona na to, moja w tym głowa! Uważaliście, jak pani Chocimirska na mnie mruga?… Wdówka jest… dobrze!… Nic więcej nie powiem!", + "119869": "— Dalibóg, że chyba ostanę! — rzekł mały rycerz.", + "119870": "Na to Basia:", + "119871": "— Byleś się wywczasował dobrze!", + "119872": "— Czemu się nie ma wywczasować? — pytał Zagłoba.", + "119873": "— Bo będziem gadali, gadali, gadali!", + "119874": "A pan Zagłoba począł szukać czapki, aby też pójść na spoczynek, wreszcie znalazłszy ją, nałożył na głowę i odrzekł:", + "119875": "— Nie będziecie gadali, gadali, gadali!", + "119876": "I wyszedł.", + "119877": "Rozdział LII", + "119878": "Nazajutrz skoro świt pojechał mały rycerz pod Kniachin, gdzie ze spahisami się potykał i Bułuk-baszę, znacznego między Turkami wojownika, pochwycił. Dzień cały zeszedł mu w pracy, w polu, część nocy na naradzie u pana Potockiego i dopiero o pierwszych kurach strudzoną głowę nieco do snu przyłożył. Ledwie jednak usnął smacznie a głęboko, gdy zbudził go huk dział. Jednocześnie czeladnik Piętka, Żmudzin, wierny Wołodyjowskiego sługa i prawie przyjaciel, wszedł do izby.", + "119879": "— Jegomość! — zawołał — Nieprzyjaciel pod miastem!…", + "119880": "Zerwał się na równe nogi mały rycerz.", + "119881": "— A jakie działa słychać?", + "119882": "— Nasi poganów płoszą. Jest znaczny podjazd, który bydło z pola zabiera.", + "119883": "— Janczaryli czy jazda?", + "119884": "— Jazda, panie. Sami czarni. Krzyżem świętym ich płoszą, bo kto wie, czy nie diabli?", + "119885": "— Diabli czy nie diabli, a trzeba nam ku nim — odrzekł mały rycerz. — Ty pójdziesz do pani i oznajmisz, żem w polu. Jeśliby chciała do zamku przyjść patrzyć, to może, byle z panem Zagłobą, gdyż na jego przezorność najbardziej liczę.", + "119886": "I w pół godziny potem wypadł pan Wołodyjowski w pole na czele dragonów i ochotników szlachty, którzy liczyli, iż na harcach można się będzie popisać. Ze starego zamku widać było doskonale kawalerię nieprzyjacielską w liczbie około dwóch tysięcy, złożoną w części ze spahisów, przeważnie zaś z egipskiej gwardii sułtańskiej. W tej ostatniej służyli możni i wielkoduszni mamelukowie znad Nilu. Błyszczące ich karaceny, jaskrawe, złotem tkane kefie na głowach, białe burnusy i broń sadzona klejnotami czyniły z nich najświetniejszą jazdę w świecie. Zbrojni byli w dziryty osadzone na kolankowych trzcinach, w bardzo krzywe bułaty i noże. Siedząc na koniach jak wiatr ścigłych przelatywali na kształt tęczowego obłoku pole, wyjąc i kręcąc między palcami zabójcze włócznie. Widokiem ich nie mogli się z zamku nasycić.", + "119887": "Lecz pan Wołodyjowski sunął ku nim z jazdą. Trudno jednak było jednym i drugim zewrzeć się ze sobą w bitwie na białą broń, albowiem armaty zamkowe powstrzymywały Turków; ci zaś zbyt byli liczni, aby mały rycerz mógł skoczyć ku nim i rozprawić się z nimi poza doniosłością swoich dział. Czas więc jakiś jedni i drudzy kręcili się z daleka, wytrząsając na się bronią i krzycząc gromko. Wreszcie jednak ognistym synom pustyń sprzykrzyły się widocznie próżne przegrażania, bo nagle pojedynczy jeźdźcy zaczęli się odrywać od masy i przybliżać wyzywając głosem przeciwników. Wnet rozproszyli się po polu i migotali na nim na kształt kwiatów, które wiatr żenie w różne strony. Wołodyjowski spojrzał po swoich:", + "119888": "— Mości panowie! Zapraszają nas! A kto na harcownika?", + "119889": "Skoczył pierwszy ognisty kawaler pan Wasilkowski, za nim pan Muszalski, łucznik niechybny, ale i w ręcznym spotkaniu harcownik wyborny, za nimi sunął pan Miazga herbu Prus, który w całym pędzie konia umiał włócznią pierścień przenizać; za panem Miazgą skoczył pan Topór-Paderewski i pan Oziewicz, i pan Szmłud-Płocki, i kniaź Owsiany, i pan Markos-Szeluta, i kilkunastu innych dobrych kawalerów, a zaś dragonów poszła również kupka, bo ich nadzieja bogatego łupu nęciła, głównie zaś bezcenne konie Arabów. Na czele dragonów jechał srogi Luśnia i przygryzając płowy wąs, z dala już sobie najbogatszego wypatrywał.", + "119890": "Dzień był piękny, widać ich było doskonale. Działa na wałach milkły kolejno, a nareszcie wszystkie umilkły, gdyż puszkarze bali się kogoś ze swoich obrazić, przy tym woleli także patrzyć na bitwę niż strzelać do rozproszonych harcowników. Owi zaś jechali ku sobie krokiem, nie spiesząc się, potem rysią, i nie w linii, ale w rozproszeniu, jak któremu było dogodniej. Na koniec przyjechawszy blisko jedni ku drugim, zatrzymali konie i poczęli się lżyć wzajem dla rozbudzenia w sercach gniewu i męstwa.", + "119891": "— Nie utyjecie nami, psy pogańskie! — wołali polscy harcownicy. — Sam tu! Nie ochroni was wasz prorok bezecny!", + "119892": "Tamci zaś krzyczeli po turecku i po arabsku. Wielu między polskimi harcownikami rozumiało oba języki, bo wielu, za przykładem przesławnego łucznika, ciężką odbyło niewolę, więc że poganie szczególniej hardo Najświętszej Pannie bluźnili, wnet gniew począł podnosić włosy na głowach sług Marii i ruszyli końmi, chcąc pomścić zniewagę jej imienia.", + "119893": "Któż tam kogo naprzód dosięgnął i miłego życia pozbawił? Oto pan Muszalski poraził naprzód strzałą młodego beja w purpurowej kefii na głowie i w srebrnej jak światło miesiąca karacenie. Bolesny grot pod lewym mu okiem utkwił i do pół brzechwy wbił się w głowę, a on przegiąwszy w tył urodziwą twarz i rozłożywszy ręce leciał z konia. Lecz łucznik, łuk pod udo schroniwszy skoczył ku niemu i szablą go jeszcze przeszył, po czym broń mu wyborną zabrawszy, konia jego pognał płazem ku swoim, sam zaś począł wołać po arabsku:", + "119894": "— Bogdaj to był sułtana syn! Zgniłby tutaj, nim kindię ostatnią zagracie!", + "119895": "Usłyszawszy to Turcy i Egipcjanie zmartwili się okropnie i zaraz dwóch bejów skoczyło ku panu Muszalskiemu, lecz z ukosa zabiegł im drogę Luśnia, do wilka srogością podobny, i w mgnieniu oka ukąsił jednego na śmierć. Naprzód zaciął go w rękę, a gdy ów się pochylił za wyłuskwioną szablą, strasznym cięciem w kark prawie zupełnie odczepił mu głowę. Drugi to widząc zwrócił szybkiego jak wicher konia do ucieczki, ale tymczasem pan Muszalski znów łuk spod uda wydobyć zdołał i posłał za uciekającym strzałę, ta zaś doścignęła go w biegu i wbiła mu się prawie po bełt między łopatki.", + "119896": "Trzeci zaś pokonał swego przeciwnika pan Szmłud-Płocki nadziakiem ostrym go po misiurce uderzywszy. Puściło od ciosu srebro i aksamit, którym blacha była podszyta, a zakrzywiony koniec nadziaka utkwił w kości tak silnie, że pan Szmłud-Płocki czas jakiś wydobyć go wcale nie mógł. Inni walczyli z rozmaitym szczęściem, jednak zwycięstwo było po większej części po stronie biegłej w szermierce szlachty. Legło natomiast dwóch dragonów z ręki potężnego Hamdi-beja, któren następnie kniazia Owsianego krzywym bułatem przez pysk chlastnął i rozciągnął na ziemi. Kniaź ziemię rodzinną krwią swoją kniaziowską polewał. Hamdi zaś zwrócił się ku panu Szelucie, któremu koń nogą w dziurę skrzeczkową zapadł. Pan Szeluta, widząc śmierć nieuchronną, zeskoczył z konia pragnąc się na piechotę ze strasznym jeźdźcem spotkać. Lecz Hamdi przewrócił go piersiami końskimi i upadającego — samym końcem bułata w ramię dosięgnął. Owemu ręka natychmiast zwisła, bej zaś skoczył dalej w pole szukając przeciwników.", + "119897": "Lecz wielu nie starczyło serca, by się z nim zmierzyć, tak bardzo i widocznie potęgą nad wszystkimi górował. Wiatr podnosił mu biały burnus na plecach i rozwijał go na kształt skrzydeł drapieżnego ptaka, pozłocista karacena rzucała złowrogi blask na jego twarz, całkiem niemal czarną, o oczach dzikich i świecących, a krzywa szabla błyszczała nad jego głową, właśnie jak błyszczy sierp księżyca w noc pogodną.", + "119898": "Przesławny łucznik dwie już nań strzały wypuścił, lecz obie zadźwięczały tylko jękliwie na karacenie i zesunęły się bezsilnie na trawę; więc na dwoje począł ważyć myśli pan Muszalski: czy trzecią jeszcze strzałę w szyję dzianeta wypuści, czy z szablą na beja natrze? Lecz gdy tak rozważał, ów dostrzegł go i pierwszy wypuścił nań swego czarnego źrebca.", + "119899": "Obaj natarli na się w środku pola. Chciał pan Muszalski siłą swą wielką się popisać i żywcem Hamdiego pochwycić, więc podbiwszy mu silnym cięciem od dołu bułat w górę, sczepił się z nim, jedną ręką pochwycił go za gardło, drugą za ostrze misiurki i ciągnął potężnie ku sobie. Wtem pękł mu popręg u terlicy, więc niezrównany łucznik przekręcił się z nią razem i zwalił się na ziemię. Upadającego zaś Hamdi uderzył rękojeścią bułata w głowę i ogłuszył na miejscu. Zakrzyknęli z radością spahisy i mamelukowie, którzy już byli o Hamdiego się zlękli: bardzo się zmartwili Polacy, po czym zapaśnicy skoczyli ku sobie gęstymi kupami, jedni, aby łucznika porwać, drudzy, aby choć ciało jego obronić.", + "119900": "Mały rycerz nie brał dotąd w harcach udziału, bo mu na to nie pozwalała jego pułkownikowska powaga, lecz widząc upadek pana Muszalskiego i przewagi groźnego Hamdi-beja, postanowił pomścić łucznika, a zarazem swoim serca dodać. Ożywion tą myślą, wspiął ostrogami konia i sunął ukosem w pole tak szybko, jak sunie krogulec ku stadu siewek kręcących się nad rżyskiem. Dostrzegła go przez perspektywę Baśka, stojąca na blankach starego zamku, i krzyknęła zaraz do stojącego obok pana Zagłoby:", + "119901": "— Michał leci! Michał leci!", + "119902": "— Tu go poznasz! — zawołał stary wojownik — patrz pilnie, patrz, gdzie naprzód uderzy! Nie bój się!", + "119903": "Perspektywa trzęsła się w ręku Basi. Ponieważ nie strzelano już w polu ni z łuków, ni z janczarek, więc niezbyt trwożyła się o życie męża, ale ogarnął ją zapał, ciekawość i niepokój. Dusza i serce wyszły z niej w tej chwili i leciały za mężem. Pierś jej poczęła oddychać szybko, jasne rumieńce oblały twarz. W jednej chwili przechyliła się przez blanki tak, iż Zagłoba musiał ją chwycić w pół w obawie, by nie spadła w fosę — i krzyknęła:", + "119904": "— Dwóch leci na Michała!", + "119905": "— Dwóch będzie mniej! — odpowiedział pan Zagłoba.", + "119906": "Istotnie dwóch rosłych spahów wysforowało się przeciw małemu rycerzowi. Sądząc ze stroju, poznali, że to ktoś znaczniejszy, a widząc drobną postać jeźdźca, sądzili, że tanio sławę uzyszczą. Głupi! Lecieli na oczywistą śmierć, gdy bowiem zwarli się opodal innych jeźdźców, mały rycerz nawet konia nie powstrzymał, ale mimochodem rozdał między nich dwa uderzenia na pozór tak lekkie, jak gdyby matka rozdała mimochodem dzieciom po szturchańcu, a owi padli na ziemię i wpiwszy się w nią palcami, poczęli drgać jak para rysiów, których śmiertelne strzały jednocześnie dosięgną.", + "119907": "Mały rycerz zaś poleciał dalej, ku jeźdźcom wichrzącym się po polu, i począł szerzyć klęski okropne. Jak gdy po ukończonej mszy wejdzie chłopiec i blaszaną pokrywką, osadzoną na kiju, gasi jedną po drugiej palące się przed ołtarzem świece, a ołtarz w cień się pogrąża — tak i on gasił na prawo i lewo świetnych tureckich i egipskich jeźdźców, ci zaś pogrążali się w mrok śmierci. Poznali poganie mistrza nad mistrzami i omdlały w nich serca. Ten i ów zdarł konia, by ze strasznym mężem się nie spotkać; mały rycerz zaś rzucał się za uciekającymi na kształt zjadliwego szerszenia i coraz to innego jeźdźca żądłem przeszywał.", + "119908": "Żołnierze od armaty zamkowej poczęli krzyczeć radośnie na ów widok. Niektórzy biegli do Basi i uniesieni zapałem, całowali kraj jej sukni, inni urągali Turkom.", + "119909": "— Baśka, hamuj się! — wołał co chwila pan Zagłoba trzymając ciągle wpół panią Wołodyjowską, pani Wołodyjowska zaś miała ochotę i śmiać się, i płakać, i w ręce klaskać, i krzyczeć, i patrzyć, i lecieć za mężem w pole.", + "119910": "Ów dalej porywał spahów i egipskich bejów, aż wreszcie wołania: „Hamdi! Hamdi!” — rozległy się po całym polu. To wyznawcy proroka przywoływali wielkimi głosami najtęższego ze swych wojowników, aby nareszcie zmierzył się z tym straszliwym małym jeźdźcem, który zdawał się być śmiercią wcieloną.", + "119911": "Hamdi dostrzegł już małego rycerza od dawna, ale widząc jego czyny, zląkł się po prostu w pierwszej chwili. Strach mu było postawić na raz sławę wielką i młode życie przeciw tak złowrogiemu przeciwnikowi, więc umyślnie udał, że go nie widzi, i na drugim krańcu pola krążyć począł. Tam porwał właśnie pana Jałbrzyka i pana Kosa, gdy desperackie wołania: „Hamdi! Hamdi!” — obiły się o jego uszy. Poznał wówczas, że dłużej kryć się niepodobna i że trzeba albo sławę niezmierną uzyskać, albo głową nałożyć. W tej chwili wydał krzyk tak przeraźliwy, że wszystkie wiszary ozwały mu się echem, i wypuścił ku małemu rycerzowi podobnego do wichru konia.", + "119912": "Wołodyjowski dojrzał go z dala i ścisnął również piętami swego gniadego Wołoszyna. Inni zawiesili orężną rozprawę. Na zamku Basia, która poprzednio widziała wszystkie przewagi groźnego Hamdi-beja, mimo całej ślepej wiary w niezwyciężoną szermierkę małego rycerza, przybladła nieco, lecz pan Zagłoba był zupełnie spokojny.", + "119913": "— Wolałbym być spadkobiercą tego poganina niźli nim samym — rzekł sentencjonalnie do Basi.", + "119914": "Piętka zaś, powolny Żmudzin, tak był pewien swego pana, że najmniejsza troska nie zasępiła jego oblicza, owszem, ujrzawszy pędzącego Hamdiego począł sobie śpiewać narodową piosenkę:", + "119915": "Oj ty durna, durna piesa,", + "119916": "Szak to idzie wiłka z lesa,", + "119917": "Czemu jemu zagibujesz,", + "119918": "Kiedy jemu nie zdołujesz?", + "119919": "Tamci zaś zwarli się w środku pola, wśród dwóch z dala patrzących szeregów. Serca wszystkim zamarły na chwilę. Wtem błyskawica wężowa mignęła w jasnym słońcu nad głowami walczących: to krzywy bułat wyleciał, jakby podbita cięciwą strzała, z rąk Hamdiego, ten zaś pochylił się w kulbace, jakby już ostrzem przeszyty, i zamknął oczy, lecz pan Wołodyjowski ucapił go lewą ręką za kark i przyłożywszy mu sztych rapiera do pachy, pognał ku swoim. Hamdi oporu nie stawiał, owszem, sam piętami konia poganiał, bo czuł ostrze między pachą a karaceną — i jechał jak ogłuszony, ręce tylko zwisły mu bezwładnie, a z oczu poczęły płynąć łzy. Wołodyjowski oddał go srogiemu Luśni, sam zaś nawrócił ku polu.", + "119920": "Lecz w drużynach tureckich ozwały się trąby i piszczałki; był to znak dla harcowników, że czas ściągać się z pola do kupy, więc poczęli pomykać ku swoim, unosząc w sercach wstyd, frasunek i wspomnienie straszliwego jeźdźca.", + "119921": "— Szejtan to był! — mówili między sobą spahisy i mamelukowie. — Kto się z nim zetrze, temu śmierć przeznaczona! Szejtan, nikt inny!", + "119922": "Harcownicy polscy postali jeszcze chwilę, aby okazać, iż odzierżyli pole, za czym wydawszy po trzykroć okrzyk zwycięstwa, cofnęli się pod zasłoną dział, z których pan Potocki na nowo bić kazał. Lecz i Turcy poczęli całkiem ustępować. Czas jakiś migały jeszcze w słońcu ich burnusy, barwne kefie i błyszczące misiurki, po czym przesłonił ich błękit. Na pobojowisku zostali tylko pocięci mieczami Turcy i Polacy. Wyszła z zamku czeladź, by zebrać i pogrześć swoich. Potem przyleciały kruki, by się pogrzebem pogan zająć, ale niedługa była ich stypa, bo jeszcze tego wieczora spłoszyły ich nowe zastępy proroka.", + "119923": "Rozdział LIII", + "119924": "Następnego dnia przyjechał pod Kamieniec sam wezyr na czele licznego wojska spahisów, janczarów i pospolitego ruszenia z Azji. Zrazu, sądząc po wielkiej liczbie sił, mniemano, że szturm przypuści, lecz jemu chodziło tylko o zlustrowanie murów. Przybyli z nim inżynierowie oglądali fortecę i nasypy ziemne. Naprzeciw wezyrowi wyszedł tym razem pan Myśliszewski z piechotą i oddziałem konnych ochotników. Zwodzono znów harce — i dla oblężonych pomyślnie, lecz nie tako świetnie jak dnia zeszłego. Wreszcie wezyr rozkazał janczarom ruszyć na próbę pod mury. Huk dział wstrząsnął zaraz miastem i zamkami. Janczarowie, podszedłszy pod kwaterę pana Podczaskiego, naraz z wielkim wrzaskiem wszyscy dali ognia, ale że i pan Podczaski odpowiedział natychmiast z góry bardzo celnymi strzałami i była obawa, że jazda może zajechać w bok janczarom, przeto ci nie zwłócząc ruszyli drogą żwaniecką i wrócili do głównego wojska.", + "119925": "Wieczorem przekradł się do miasta Czech pewien, który u janczar-agi był pajukiem i zbiegł po otrzymanych kijach w pięty. Dowiedziano się od niego, iż nieprzyjaciel obwarował się już w Żwańcu i zajął rozległe pola od wsi Dłużka. Wypytywano troskliwie zbiega, jakie też jest powszechne mniemanie między Turkami: czy Kamieniec zdobędą, czy nie? Ów odpowiedział, że duch w wojsku panuje dobry, a wróżby były pomyślne. Przed paru dniami przed sułtańskim namiotem podniósł się nagle z ziemi jakoby słup dymu, cienki u dołu, a rozszerzający się na kształt olbrzymiej kiści ku górze. Muftowie wytłumaczyli, że zjawisko owo oznacza, iż sława padyszacha niebios dosięgnie i że on właśnie będzie tym władcą, który skruszy nie zdobytą dotąd kamieniecką zaporę. Podniosło to wielce serca w wojsku. Turcy (mówił dalej zbieg) obawiają się pana hetmana Sobieskiego i odsieczy, z dawna bowiem została u nich pamięć o niebezpieczeństwie mierzenia się w otwartym polu z wojskami Rzeczypospolitej — i chętniej gotowi się potykać z Wenecjanami, z Węgrami lub jakimkolwiek innym narodem. Lecz że mają wiadomości, iż wojsk w Rzeczypospolitej nie masz, przeto tuszą powszechnie, że Kamieniec, choć nie bez trudu, zdobędą. Czarny Mustafa, kajmakan, radził wprost szturmem na mury uderzyć, lecz roztropniejszy wezyr woli regularnymi robotami miasto otoczyć i zasypać pociskami z dział. Sułtan, po pierwszych utarczkach, przechylił się do zdania wezyra, dlatego należy się spodziewać regularnego oblężenia.", + "119926": "Tak mówił zbieg. Słuchając tych wiadomości zmartwił się wielce pan Potocki i ksiądz biskup, i pan podkomorzy podolski, i pan Wołodyjowski, i wszyscy inni starsi oficerowie. Liczyli oni bowiem na szturmy i spodziewali się, że przy obronności miejsca zdołają je z wielkimi stratami dla nieprzyjaciela odeprzeć. Otóż wiadomo im było z doświadczenia, że przy szturmach oblegający ponoszą straty niezmierne, że każdy odbity atak wątli w nich ducha i dodaje odwagi oblężonym. Równie jak zbarascy rycerze zakochali się wreszcie w oporze, w bitwach, wycieczkach, tak mogli nabrać zamiłowania do boju i mieszczanie kamienieccy, zwłaszcza gdyby każdy zamach turecki kończył się klęską Turków, zwycięstwem kamieńczan. Natomiast regularne oblężenie, w którym kopanie aproszów, min i zaciąganie dział na pozycje wszystko znaczy, mogło tylko znużyć oblężonych, zwątlić ich ducha i skłonnymi do układów ich uczynić. Trudno zaś było liczyć na wycieczki, bo nie godziło się ogałacać murów z żołnierzy, czeladź zaś lub łyczkowie, wyprowadzeni za mury, z trudem zdołaliby zdzierżyć janczarom.", + "119927": "Rozważając to wszystko starsi oficerowie bardzo się pomartwili i szczęśliwy rezultat obrony mniej prawdopodobnym im się wydał. Jakoż i był mało prawdopodobny nie tylko ze względu na siły tureckie, ale i ze względu na nich samych. Pan Wołodyjowski był to żołnierz niezrównany i przesławny, ale nie miał w sobie majestatu wielkości. Kto w sobie słońce nosi, ten zdoła od razu wszystkich rozgrzać, kto zaś jest płomieniem, choćby najgorętszym, ten rozgrzewa tylko najbliższych. Tak było z małym rycerzem. Nie umiał on i nie mógł przelać w innych swego ducha, tak samo jak swej biegłości w szermierce. Pan Potocki, wódz naczelny, nie był wojownikiem, a przy tym brakło mu wiary w siebie, w drugich i Rzeczpospolitę. Ksiądz biskup liczył głównie na układy; brat jego miał ciężką rękę, ale i umysł nie lżejszy. Odsiecz była niepodobną, bo hetman, pan Sobieski, choć był wielkim, był naówczas bezsilnym. Bezsilnym był również król, bezsilną cała Rzeczpospolita.", + "119928": "Dnia 16 sierpnia nadciągnął chan z ordą i Doroszeńko ze swymi Kozaki. Obaj zalegli ogromną przestrzeń na polach od Orynina. Sufankaz-aga wezwał tegoż dnia pana Myśliszewskiego na rozmowę i radził, by się miasto poddało, bo jeśli to bez zwłoki uczyni, może uzyskać kondycje tak łaskawe, o jakich w dziejach oblężeń nie słyszano. Ksiądz biskup ciekawy był dowiedzieć się o tych łaskach, lecz zakrzyknięto na niego w radzie i posłano odpowiedź odmowną.", + "119929": "Dnia 18 sierpnia poczęli nadciągać Turcy, a z nimi sam cesarz. Szli jako morze niezmierzone. Piechota polachska, janczary, spahy. Każdy pasza prowadził wojska swego paszaliku: więc szli mieszkance Europy, Azji, Afryki. Za nimi ciągnął tabor olbrzymi z ładownymi wozami zaprzężonymi w muły i bawoły. Mrowie to stubarwne w rozlicznych zbrojach i ubiorach ciągnęło się bez końca. Od świtu do nocy, bez przestanku, wchodzili, przenosili się z miejsca na miejsce, rozstawiali wojska, kręcili się po polach, ustawiali namioty, które taką przestrzeń zaległy, że z wież i najwyższych miejsc Kamieńca wcale nie było można dojrzeć wolnego od płócien pola. Ludziom zdało się, że śniegi spadły i całą okolicę pokryły. Rozstawianie taboru odbywało się przy huku strzelb, albowiem zasłaniający tę robotę oddział janczarów nie przestawał ku murom strzelać; z murów zaś odpowiadano nieustającym ogniem działowym. Grzmiało echo po skałach, dymy unosiły się ku górze i zakryły błękit niebieski. Do wieczora Kamieniec był tak zamknięty, że chyba jedne gołębie mogły się zeń wydostać. Ogień ucichł dopiero, gdy pierwsze gwiazdy błysnęły na niebie.", + "119930": "Przez kilka następnych dni ogień z murów i do murów trwał ciągle z wielką dla oblegających szkodą; skoro tylko większa kupa janczarów zebrała się na doniosłość strzału, wnet biały dym wykwitał na murze, kule padały między janczarów, oni zaś rozpraszali się jako stado wróbli, gdy ktoś z guldynki przygarść drobnego śrutu między nie wypuści. Turcy przy tym nie wiedząc widocznie, iż na obu zamkach i w samym mieście są dalekonośne działa, porozbijali zbyt blisko namioty. Za radą małego rycerza pozwolono im to uczynić — i dopiero gdy z nadejściem chwili spoczynku żołnierze chroniąc się przed upałem napełnili ich wnętrza, mury ozwały się nieustającym grzmotem. Powstał popłoch: kule rozrywały płótna i drągi, raziły żołnierzy, rozrzucały ostre okruchy skał. Janczarowie cofali się w zamieszaniu i nieładzie, krzycząc wielkimi głosami, i w ucieczce przewracali dalsze namioty, roznosząc wszędy trwogę. Na tak pomieszanych wypadł pan Wołodyjowski z jazdą i siekł, póki potężne hufy jazdy nie przyszły im w pomoc. Ketling kierował głównie tym ogniem, a obok niego lacki wójt Cyprian największych naczynił między pogany spustoszeń. Sam on pochylał się nad każdym działem, sam lont przykładał; następnie przykrywszy oczy ręką, patrzył na skutek strzału i radował się w sercu, że tak pożytecznie pracuje.", + "119931": "Lecz i Turcy kopali aprosze, sypali szańce i zaciągali na nie ciężkie działa. Zanim jednak bić z nich poczęli, podjechał pod wały poseł turecki i zatknąwszy na trzcinową dzidę pismo cesarskie, ukazał je oblężonym. Wysłani dragoni porwali natychmiast czausza i przywiedli go na zamek. Cesarz wzywał miasto do poddania, wynosząc pod niebiosa swoją potęgę i łaskawość.", + "119932": "„Wojsko moje (pisał) może być z liśćmi na drzewie i z piaskiem nadmorskim porównane. Spojrzyjcie nocą w niebo i gdy ujrzycie gwiazdy nieprzeliczone, tedy wzbudźcie strach w sercach i powiedzcie jeden drugiemu: Oto jest potęga wiernych! Ale iżem jest nad inne króle król łaskawy i wnuk prawdziwego Boga, przeto od Boga swoje sprawy poczynam. Wiedzcie, iż człeka hardego nienawidzę, wy tedy, nie sprzeciwiając się woli mojej, miasto wasze poddajcie. Chcecieli ze mną uporem iść, wszyscy pod mieczem zginiecie, a przeciw mnie żaden głos ludzki wznieść się nie ośmieli”.", + "119933": "Namyślano się długo, jaki dać na owo pismo respons i odrzucono niepolityczną radę pana Zagłoby, aby psu ogon uciąć i takowy w odpowiedzi odesłać. Wysłano wreszcie sprawnego człeka Jurycę, umiejącego dobrze język turecki, z listem, który brzmiał, jak następuje:", + "119934": "„Cesarza gniewać nie chcemy, ale i słuchać go nie mamy obowiązku, bośmy nie jemu, jeno naszemu panu przysięgali. Kamieńca nie damy, gdyż nas przysięga wiąże twierdzy i kościołów do śmierci bronić”.", + "119935": "Po tej odpowiedzi rozeszli się oficerowie na mury, z czego skorzystał ksiądz biskup Lanckoroński i pan generał podolski i nowy list do sułtana wysłali prosząc go o armistycjum na cztery tygodnie. Gdy wieść o tym rozeszła się po bramach, począł się huk i trzaskanie szablami.", + "119936": "— A wierę — powtarzał ten i ów — to my tu przy działach gorzejem, a tam, za naszymi plecami, listy ślą bez naszej wiedzy, chociaż do rady należym!", + "119937": "I po wieczornej „kindii” oficerowie gromadnie udali się do pana jenerała mając na swym czele małego rycerza i pana Makowieckiego, obydwóch wielce tym, co się stało, strapionych.", + "119938": "— Jakże to? — zawołał stolnik latyczowski — zali już o poddaniu myślicie, żeście nowego posła wysłali? Czemu to stało się bez naszej wiedzy?", + "119939": "— Zaiste — dodał mały rycerz — skorośmy na radę zostali wezwani, bez nas listów słać się nie godzi. O poddaniu też mówić nie pozwolim; kto by zaś sobie tego życzył, ten niech się z rządu usunie!", + "119940": "To mówiąc, groźnie wąsikami ruszał, bo to był żołnierz niezmiernie karny i z wielką boleścią przychodziło mu odzywać się przeciw starszyźnie. Lecz że zaprzysiągł bronić zamku do śmierci, sądził, że tak mu mówić należy.", + "119941": "Zmieszał się pan generał podolski i odrzekł:", + "119942": "— Mniemałem, iż to było za ogólnym konsensem.", + "119943": "— Nie masz konsensu! Tu zgorzeć chcemy! — zawołało kilkanaście głosów.", + "119944": "Na to generał:", + "119945": "— Rad to słyszę, bo i mnie wiara od życia milsza, a tchórz mnie nie oblatywał nigdy i nie będzie. Ostańcie, waszmościowie, na wieczerzę, to łatwie do zgody przyjdziem…", + "119946": "Lecz oni pozostać nie chcieli.", + "119947": "— Przy bramach nasze miejsce, nie za stołem! — odparł mały rycerz.", + "119948": "Tymczasem nadjechał ksiądz biskup i dowiedziawszy się, o co rzecz idzie, zwrócił się zaraz do pana Makowieckiego i do małego rycerza.", + "119949": "— Zacni ludzie! — rzekł — każden ma w sercu to, co i wy, i o poddaniu nikt nie wspominał. Posłałem prosić o armistycjum na cztery niedziele. Napisałem tak: przez ten czas o odsiecz do naszego króla wyślemy i instrukcji się od niego doczekamy, a dalej będzie, co Bóg da.", + "119950": "Usłyszawszy to mały rycerz począł znowu wąsikami ruszać, ale tym razem dlatego, że porwała go jednocześnie złość i pusty śmiech nad takim pojmowaniem spraw wojennych. On, żołnierz od lat dziecinnych, uszom swoim nie wierzył, żeby ktoś proponował nieprzyjacielowi zawieszenie broni dlatego, by był czas po odsiecz posłać.", + "119951": "Począł więc mały rycerz spoglądać na pana Makowieckiego i innych oficerów, oni zaś spoglądali na niego.", + "119952": "— Żarty, nie żarty? — spytało kilka głosów.", + "119953": "Po czym umilkli wszyscy.", + "119954": "— Wasza wielebność! — rzekł wreszcie Wołodyjowski. — Odbyłem wojny tatarskie, kozackie, moskiewskie, szwedzkie, a o takich racjach nie słyszałem. Bo nie po to tu sułtan przybył, aby nam, jeno po to, aby sobie wygodzić. Jakże to on ma dać konsens na armistycjum, jeśli mu się pisze, że przez ten czas na odsiecz sobie wygodnie poczekamy?", + "119955": "— Jeśli się nie zgodzi, to nie będzie nic innego, jak jest! — odrzekł ksiądz biskup.", + "119956": "Na to Wołodyjowski:", + "119957": "— Kto o armistycjum błaga, ten swój strach i swoją niemoc jawnie pokazuje, a kto na odsiecz liczy, ten widać własnym siłom nie dufa. Dowiedział się teraz o tym z owego listu pies pogański i przez to szkoda stała się nieobliczona.", + "119958": "Zasmucił się usłyszawszy to ksiądz biskup.", + "119959": "— Mogłem być gdzie indziej — rzekł — a iżem nie opuścił w potrzebie mojej owczarni, przeto wymówki znoszę.", + "119960": "Małemu rycerzowi zaraz uczyniło się żal godnego prałata, więc pod nogi go podjął, potem zaś ucałował w rękę i odpowiedział:", + "119961": "— Broń mnie Bóg, abym ja tu wymówki jakowe dawał, jeno że jest consilium, więc mówię, co mi eksperiencja dyktuje.", + "119962": "— Co tedy czynić? Niech będzie mea culpa, ale co czynić? Jak złe naprawić? — pytał biskup.", + "119963": "— Jak złe naprawić? — powtórzył pan Wołodyjowski.", + "119964": "I zamyślił się trocha, po czym podniósł wesoło głowę.", + "119965": "— Ano, można! Mości panowie, proszę za sobą!", + "119966": "I wyszedł, za nim oficerowie. W kwadrans potem cały Kamieniec zatrząsł się od huku dział. Pan Wołodyjowski zaś wypadł z ochotnikami za mury i napadłszy na uśpionych w aproszach janczarów siekł ich, póki nie rozpędził i do taboru nie odegnał.", + "119967": "Po czym wrócił do pana generała, u którego zastał jeszcze księdza Lanckorońskiego.", + "119968": "— Wasza wielebność! — rzekł wesoło — A ot, rada!", + "119969": "Rozdział LIV", + "119970": "Po owej wycieczce noc przeszła na strzelaninie, ale dorywczej; świtaniem dano znać, że kilku Turków stoi podle zamku czekając, by przeciw nim do traktowania wysłano. Bądź co bądź, trzeba było wiedzieć, czego chcą, więc starszyzna na radzie wyznaczyła pana Makowieckiego i pana Myśliszewskiego, by się z pogany porozumieli.", + "119971": "W chwilę później połączył się z nimi pan Kazimierz Humiecki i poszli. Turków było trzech: Muchtar-bej, Salomi pasza ruszczucki i trzeci Kozra, tłumacz. Spotkanie nastąpiło pod gołym niebem, za bramą zamkową. Turcy na widok posłów poczęli kłaniać się przykładając zarazem końce palców do serca, ust i czoła, Polacy zaś witali ich uprzejmie, pytając, z czym by przyszli.", + "119972": "Na to Salomi rzekł:", + "119973": "— Mili! Wielka stała się krzywda panu naszemu, nad którą wszyscy sprawiedliwość miłujący płakać muszą, a za którą i sam Przedwieczny was ukarze, jeśli prędko jej nie naprawicie. Oto sami przysłaliście Jurycę, który czołem naszemu wezyrowi bił i o zawieszenie broni go prosił, potem zaś, gdyśmy ufając waszej cnocie, wychylili się zza skał i szańców, poczęliście z dział do nas bić, a wypadłszy za mury trupami wiernych usłaliście drogę aż po namioty padyszacha. Któren postępek bez kary zostać nie może, chyba że zaraz zamki i miasto poddając, żal wielki i zmartwienie, mili, okażecie.", + "119974": "Na to pan Makowiecki odpowiedział:", + "119975": "— Juryca jest pies, który instrukcje przekroczył, bo i białą chorągiew pachołkowi swemu wywiesić kazał, za co sądzony będzie. Ksiądz biskup pytał prywatnie od siebie, czyli by armistycjum stanąć mogło, ale że i wy nie przestaliście w czasie wysyłki onych listów do szańców strzelać (a ja sam świadek, bo mnie kamienie rozpryśnięte w gębę obraziły), przeto i od nas przerwy w strzelaniu nie mieliście prawa wymagać. Jeśli teraz przychodzicie z gotowym armistycjum, to dobrze, a jeśli nie, to powiedzcie, mili, panu swemu, że po staremu będziem zamków i miasta bronić, póki nie zgorzejem, albo co pewniejsza, póki wy w tych skałach nie zgorzejecie. Nic więcej nie mamy wam, mili, do powiedzenia prócz życzeń, aby Bóg pomnożył wasze dni i późnej starości dożyć wam pozwolił.", + "119976": "Po tej rozmowie wysłańcy rozjechali się zaraz. Turcy wrócili do wezyra, zaś panowie Makowiecki, Humiecki i Myśliszewski do zamku, gdzie obrzucono ich pytaniami, jako tych posłów odprawili. Owi opowiedzieli deklarację turecką.", + "119977": "— Nie przyjmiecie jej, bracia kochani — rzekł pan Kazimierz Humiecki. — Krótko mówiąc: ci psi chcą, byśmy do wieczora klucze miasta oddali.", + "119978": "Na to ozwały się liczne głosy powtarzając ulubione wyrażenie:", + "119979": "— Nie utyje nami ten pies pogański. Nie damy się, z konfuzją go odgonim! Nie chcemy!", + "119980": "Po takim postanowieniu rozeszli się wszyscy i zaraz strzelanina się rozpoczęła. Już Turcy zdołali pozaciągać wiele ciężkich dział na pozycje i kule ich mijając „brustwery” jęły wpadać w miasto. Puszkarze w mieście i na zamkach pracowali w pocie czoła przez resztę dnia i całą noc. Któren poległ, nie było go kim zastąpić, brakło również i szafarzów od kul i prochu. Dopiero przed świtaniem hałasy nieco ustały.", + "119981": "Lecz ledwie dzień zaczął szarzeć, a na wschodzie pokazał się różowy, bramowany złotem pas jutrzenki, gdy w obu zamkach uderzono na alarm. W mieście, kto spał, ten się rozbudził, rozespane tłumy poczęły pojawiać się na ulicach, nasłuchując pilnie.", + "119982": "— Szturm się gotuje! — mówili jedni drugim, ukazując w stronę zamków.", + "119983": "— A pan Wołodyjowski tam jest? — pytały niespokojne głosy.", + "119984": "— Jest! Jest! — odpowiadali inni.", + "119985": "W zamkach zaś bito w kaplicach we dzwony, prócz tego warczenie bębnów odzywało się ze wszystkich stron. W półświcie, półmroku porannym, gdy miasto było stosunkowo ciche, brzmiały te głosy tajemniczo i uroczyście. W tejże chwili Turcy „kindię” zagrali; jedna kapela podawała dźwięki drugiej, one zaś tak biegły, jak echo, przez cały tabor niezmierny. Mrowie pogańskie poczęło się poruszać koło namiotów. Przy wstającym dniu wychylały się z pomroki spiętrzone szańce, szańczyki i aprosze, ciągnące się długą linią podle zamku. Naraz na całej tej długości ryknęły ciężkie działa tureckie, odhuknęły im gromkim echem skały Smotrycza i stał się grzmot tak okropny i straszliwy, jakby w lamusie niebieskim zapaliły się wszystkie pioruny na składzie leżące i zlatywały razem ze sklepieniem obłoków na ziemię.", + "119986": "Była to wielka artyleria. Miasto i zamki odpowiedziały potężnie. Wkrótce dymy przesłoniły słońce, świat i nie było widać fortyfikacji tureckich, nie było widać Kamieńca, tylko jedną szarą, olbrzymią chmurę, pełną w środku gromów i łoskotu.", + "119987": "Lecz działa tureckie donośniejsze były od miejskich. Wkrótce śmierć w mieście poczęła kosić. Kilka kartaunów rozbito. Z obsługi przy hakownicach po dwóch i trzech naraz ginęło. Ojcu franciszkanowi, który po szańcu chodząc, działa błogosławił, klin spod armaty oberwał nos i część gęby; przy nim dwóch Żydów, wielkich rezolutów, do rychtowania pomagających, upadło.", + "119988": "Lecz głównie biły działa w szaniec miejski. Pan Kazimierz Humiecki siedział tam, jako salamandra, w największym ogniu i dymie; połowa z sotni jego poległa, pozostali wszyscy niemal byli ranni. On sam zaniemówił i ogłuchł, lecz przy pomocy lackiego wójta zmusił do milczenia baterie nieprzyjacielskie, dopóty przynajmniej, dopóki na miejsce dawnych rozbitych dział nie pozaciągano nowych.", + "119989": "Upłynął dzień, drugi, trzeci, a owo straszliwe colloquium armat nie ustawało ani na chwilę. U Turków zmieniali się puszkarze cztery razy na dobę, lecz w mieście jedni i ci sami musieli wytrwać bez snu, prawie bez jedzenia, na wpół uduszeni od dymu, wielu rannych od rozpryśniętych kamieni i złomków lawet. Żołnierze wytrwali, ale w mieszczanach poczęło słabnąć serce. Trzeba ich było w końcu naganiać kijami do armat, przy których zresztą gęstym padali trupem. Na szczęście wieczorem i przez noc trzeciego dnia, z czwartku na piątek, główny impet zwrócił się na zamki.", + "119990": "Zasypywano oba, a szczególniej stary, granatami z wielkich moździerzów, które jednak „mało co psowały, gdyż w ciemności każdy granat jest znaczny i człowiek przed nim łatwo umknąć potrafi”. Dopiero nad ranem, gdy ludzi ogarnęło tak wielkie znużenie, iż ze snu walili się z nóg, poczęli ginąć dość gęsto.", + "119991": "Mały rycerz, Ketling, Myśliszewski i Kwasibrocki odpowiadali z zamków na ogień turecki. Pan generał podolski raz w raz do nich zaglądał i chodził wśród gradu kul frasobliwy, ale na niebezpieczeństwo niebaczący.", + "119992": "Wszelako ku wieczorowi, gdy ogień jeszcze się powiększył, pan Potocki zbliżył się do Wołodyjowskiego.", + "119993": "— Mości pułkowniku — rzekł — nie utrzymamy się tu.", + "119994": "— Póki poprzestają na strzelaniu — odrzekł mały rycerz — póty się utrzymamy, ale oni minami nas stąd wysadzą, bo kują.", + "119995": "— Zali kują istotnie? — spytał niespokojnie pan generał.", + "119996": "Na to Wołodyjowski:", + "119997": "— Siedmdziesiąt armat gra i grzmot jest prawie nieustający, ale przecie zdarzają się chwile cichości. Jak taka nadejdzie, niech jeno wasza dostojność dobrze nadstawi ucha, a usłyszy.", + "119998": "Na ową chwilę nie potrzebowali istotnie długo czekać, tym bardziej że wypadek przyszedł im w pomoc. Oto jedno z dział burzących tureckich pękło. Sprowadziło to pewne zamieszanie; z innych szańców posłano pytać, co się dzieje, i nastała przerwa w strzelaniu.", + "119999": "Wówczas pan Potocki z Wołodyjowskim zbliżyli się do samego końca jednego z zamkowych wyczółków i poczęli słuchać. Po pewnym czasie uszy ich ułowiły dosyć wyraźnie dźwiękliwe odgłosy kilofów bijących w skalną ścianę.", + "120000": "— Kują — rzekł pan Potocki.", + "120001": "— Kują — powtórzył mały rycerz.", + "120002": "Po czym zamilkli. Wielki niepokój pojawił się w twarzy generała; podniósł ręce i skronie dłońmi przycisnął. Widząc to Wołodyjowski rzekł:", + "120003": "— Zwyczajna to rzecz w każdym oblężeniu. Pod Zbarażem ryli pod nami dzień i noc.", + "120004": "Pan jenerał podniósł głowę.", + "120005": "— Co Wiśniowiecki na to robił?", + "120006": "— Przenosiliśmy się z obszerniejszych wałów w coraz ciaśniejsze.", + "120007": "— A nam co czynić przystoi?", + "120008": "— Nam należy działa, a z nimi co można zabrać i do starego zamku się przenieść, bo stary na takich skałach fundowan, że i minami ich nie rozsadzą. Zawszem tak mniemał, że nowy posłuży tylko na to, żeby dać pierwszy wstręt nieprzyjacielowi, potem trzeba nam go będzie samym od czoła prochami wysadzić i prawdziwa obrona pocznie się dopiero w starym.", + "120009": "Nastała chwila milczenia i generał pochylił znów stroskaną głowę.", + "120010": "— A jeśli nam i ze starego zamku przyjdzie ustąpić? Gdzie ustąpimy? — pytał złamanym głosem.", + "120011": "Na to wyprostował się mały rycerz, ruszył wąsikami i ukazał palcem na ziemię.", + "120012": "— Ja jeno tam! — rzekł.", + "120013": "W tej chwili działa zaryczały na nowo i całe stada granatów poczęły lecieć na zamek, ale że już mrok był na świecie, więc było je widać doskonale. Pan Wołodyjowski, pożegnawszy się z generałem, poszedł wzdłuż murów i przechodząc od jednej baterii do drugiej, wszędy zachęcał, rady dawał, wreszcie spotkawszy się z Ketlingiem rzekł:", + "120014": "— A co?", + "120015": "Ów uśmiechnął się słodko.", + "120016": "— Widno od granatów jak w dzień — rzekł ściskając rękę małego rycerza — nie żałują nam ognia!", + "120017": "— Działo im znaczne pękło. Tyś wysadził?", + "120018": "— Ja.", + "120019": "— Spać mi się chce okrutnie.", + "120020": "— I mnie, ale nie czas.", + "120021": "— Ba — rzekł Wołodyjowski — i żoniska muszą być niespokojne; na tę myśl sen odbiega.", + "120022": "— Modlą się za nas — rzekł Ketling wznosząc oczy ku lecącym granatom.", + "120023": "— Dajże Bóg zdrowie mojej i twojej!", + "120024": "— Między ziemiankami — począł Ketling — nie ma…", + "120025": "Lecz nie dokończył, bo mały rycerz, zwróciwszy się w tej chwili ku wnętrzu zamku, krzyknął nagle wielkim głosem:", + "120026": "— Dla Boga! Rety! Co ja widzę!", + "120027": "I skoczył przed siebie. Ketling obejrzał się ze zdziwieniem: o kilkanaście kroków na podwórcu zamkowym ujrzał Baśkę w kompanii pana Zagłoby i Żmudzina Piętki.", + "120028": "— Pod mur! Pod mur! — krzyczał mały rycerz ciągnąc ich co prędzej pod przykrycie blankowe. — Dla Boga!…", + "120029": "— Ha! — mówił przerywanym głosem, sapiąc, pan Zagłoba — Daj tu sobie z taką rady! Proszę, perswaduję: „Zgubisz siebie i mnie!” — klękam, nic! Miałem ją samą puścić, co?… Uf! Nic nie pomaga! Nic nie pomaga! „Pójdę i pójdę!” Masz ją!", + "120030": "Basia miała przestrach w twarzy i brwi jej drgały jak do płaczu. Ale nie granatów się bała, nie grzmotu kul, nie rozpryśniętych kamieni, tylko gniewu męża.", + "120031": "Więc ręce złożyła jak dziecko obawiające się kary i poczęła wołać łkającym głosem:", + "120032": "— Nie mogłam, Michałku! Jak ciebie kocham, nie mogłam! Mój Michałku, nie gniewaj się! Ja nie mogę tam siedzieć, kiedy ty tu gorzejesz, nie mogę, nie mogę!…", + "120033": "On zaczął się w istocie gniewać, już zakrzyknął: „Baśka, Boga się nie boisz!” — lecz nagle porwało go rozczulenie, głos mu uwiązł w gardle i dopiero gdy ta najdroższa jasna głowa spoczęła na jego piersiach, ozwał się:", + "120034": "— Mój ty przyjacielu wierny do śmierci, mój ty!…", + "120035": "I objął ją rękoma.", + "120036": "A tymczasem Zagłoba, wcisnąwszy się w załamanie muru, mówił pospiesznie do Ketlinga:", + "120037": "— I twoja chciała iść, jenośmy ją zwiedli, że nie idziemy. Jakże! W takowym stanie… jenerał artylerii ci się urodzi, szelmą jestem, jeśli nie jenerał… Ha! Na most od miasta do zamku padają granaty jak gruszki… Myślałem, że się rozpuknę… ze złości, nie ze strachu… Przewróciłem się na ostre czerepy i podarłem sobie tak skórę, że przez tydzień bez bólu nie usiędę. Zakonnice muszą mnie smarować, na modestię nie uważając… Uf! A te szelmy strzelają i strzelają, żeby ich pioruny wystrzelały!… Pan Potocki mnie komendę chce oddać… Dajcie pić żołnierzom, bo nie wytrzymają… Patrzcie na ten granat! Dalibóg! Blisko tu gdzieś padnie… Osłońcie Baśkę! Dalibóg, blisko!…", + "120038": "Lecz granat upadł daleko, nie blisko, bo aż na dach kaplicy luterskiej w starym zamku. Tam, że sklepienie było bardzo mocne, zniesiono amunicję, lecz pocisk przebił sklepienie i zapalił prochy. Huk potężny, silniejszy od grzmotu dział, wstrząsnął posadami obu zamków. Z blanków ozwały się głosy przerażenia — armaty i polskie, i tureckie umilkły.", + "120039": "Ketling porzucił Zagłobę, pan Wołodyjowski Basię i co siły w nogach skoczyli obaj na mury. Przez chwilę słychać było, jak obaj wydawali zdyszanymi piersiami rozporządzenia, lecz komendę ich zgłuszyło warczenie bębnów w szańcach tureckich.", + "120040": "— Do ataku pójdą! — szepnął Zagłoba Basi.", + "120041": "Jakoż Turcy usłyszawszy wybuch wyobrazili sobie widocznie, że oba zamki muszą być zrujnowane, a obrońcy częścią zagrzebani w gruzach, częścią przejęci strachem. W tej myśli gotowali się do szturmu. Głupi! Nie wiedzieli, iż sama tylko kaplica luterska wyleciała w powietrze, wybuch zaś prócz wstrząśnienia nie przyczynił innych szkód i nawet żadne działo nie wypadło z łoża na nowym zamku. Atoli w szańcach warczenie bębnów stało się coraz gorętsze. Tłumy janczarów zsunęły się z szańców i biegły kłusem ku zamkowi. Ognie na zamku i w przykopach tureckich pogasły wprawdzie, ale noc uczyniła się pogodna i przy świetle księżyca widać było zbitą masę białych czapek janczarskich kołyszącą się od biegu na kształt fali poruszanej wiatrem. Szło kilka tysięcy janczarów i kilkaset dżamaku. Wielu z nich nie miało nigdy już ujrzeć stambulskich minaretów, jasnych wód Bosforu i ciemnych cyprysów cmentarnych, ale teraz biegli z zaciekłością i nadzieją pewnego zwycięstwa w sercach.", + "120042": "Wołodyjowski biegł, jak duch, wzdłuż murów.", + "120043": "— Nie strzelać! Czekać komendy! — wołał przy każdym dziale.", + "120044": "Dragoni z muszkietami położyli się wiankiem na blankach dysząc zawziętością. Nastała cisza, słychać było tylko odgłos szybkiego stąpania janczarów, jak przygłuszony grzmot. Im byli bliżej, tym byli pewniejsi, że jednym zamachem ogarną oba zamki. Wielu mniemało, że resztki obrońców cofnęły się już do miasta i że na blankach pustka. Dobiegłszy do fosy poczęli ją zarzucać faszyną, worami bawełny, pękami słomy i zarzucili w mgnieniu oka.", + "120045": "Na murach była ciągle cisza.", + "120046": "Lecz gdy pierwsze szeregi wstąpiły już na podściel, którą zarzucona była fosa, w jednym wrębie blankowym huknął wystrzał z pistoletu, a jednocześnie prawie przeraźliwy głos zawołał:", + "120047": "— Ognia!", + "120048": "I zaraz oba wyczółki i łączące je wydłużenie czołowe zaświeciły długą błyskawicą płomienia; rozległ się grzmot dział, grzechotanie samopałów i muszkietów, wrzask obrońców, wrzask napastników. Jak kiedy dziryt, rzucony ręką tęgiego osacznika, uwięźnie do połowy w brzuchu niedźwiedzia, ów zwija się w kłąb, ryczy, rzuca się, miota, wypręża i znów się zwija — tak właśnie skłębiły się tłumy janczarów i dżamaku. Ni jeden strzał przeciwników nie był daremny. Działa nabite kartaczami po prostu kładły ludzi mostem, jak wiatr gwałtowny kładzie za jednym podmuchem łan zbożowy. Ci, którzy uderzyli na wydłużenie łączące wyczółki, znaleźli się w trzech ogniach — i ogarnięci przerażeniem, poczęli zbijać się w bezładną kupę do środka, ścieląc się tak gęstym trupem, iż tworzyły się z nich drgające wzgórza. Ketling mieszał kartaczami z dwóch dział w tej kupie, wreszcie gdy poczęli uciekać, zamknął deszczem żelaza i ołowiu wąskie ujście między wyczółkami.", + "120049": "Atak został na całej linii odparty, więc gdy janczarowie i dżamak, odbieżawszy fosy, uciekali jak obłąkani z rykiem przestrachu — w szańcach tureckich poczęto ciskać zapalone maźnice, pochodnie oraz palić sztuczne ognie prochowe, dzień z nocy czyniące, aby uciekającym drogę oświecić i spodziewanej wycieczce pościg utrudnić.", + "120050": "Tymczasem pan Wołodyjowski, widząc ową kupę zamkniętą między wyczółkami, skrzyknął dragonów i spuścił się wraz z nimi ku niej. Owi nieszczęśni raz jeszcze próbowali wydostać się przez ujście, lecz Ketling zasypywał je tak okropnie, że wnet zatkało się stosem trupów jak wał wysokim. Żywym pozostawało tylko zginąć, bo obrońcy nie chcieli brać jeńców, więc poczęli się bronić okropnie. Tęgie chłopy zbijając się w małe gromadki, po dwóch, trzech, po pięciu — i podpierając jeden drugiego plecami, zbrojni w dzidy, berdysze, jatagany i szable, siekli zapamiętale. Strach, przerażenie, pewność śmierci, rozpacz zmieniły się w nich w jedno uczucie wściekłości. Ogarnęło ich uniesienie bojowe. Niektórzy rzucali się w zapamiętaniu pojedynczo na dragonów. Tych roznoszono w mgnieniu oka na szablach. Była to walka dwóch furii, bo i dragonów z trudu, bezsenności, głodu ogarnęła zwierzęca zawziętość na tego nieprzyjaciela, że zaś przewyższali go biegłością w walce na białą broń, więc szerzyli klęski okropne. Ketling, ze swej strony, chcąc rozwidnić pole walki rozkazał także pozapalać maźnice ze smołą i przy ich blasku widać było niepohamowanych Mazurów ścinających się z janczarami na szable, wodzących się za łby i za brody. Szczególniej srogi Luśnia szalał na kształt rozhukanego byka. Na końcu drugiego skrzydła walczył sam pan Wołodyjowski, wiedząc zaś, że Baśka spoglądała na niego z murów, przeszedł sam siebie. Jak gdy zjadliwa łasica wdarłszy się w stertę zboża, przez rojowisko myszy zamieszkałą, czyni w nich rzeź straszliwą, tak i mały rycerz rzucał się na podobieństwo ducha zniszczenia między janczarami. Już imię jego znane było między Turkami i z poprzednich walk, i z opowiadań Turków chocimskich; już było powszechne mniemanie, że żaden człowiek, który się z nim spotka, nie odejmie się śmierci; więc niejeden z tych janczarów zamkniętych teraz w wyczółkach, ujrzawszy go nagle przed sobą, nie bronił się nawet, ale przymknąwszy oczy konał pod ciosem rapiera, ze słowem „kiszmet” na ustach. Wreszcie opór ich osłabł; reszta rzuciła się pod ów wał trupów zagradzający ujście i tam ich docięto.", + "120051": "Dragoni wrócili teraz przez wymoszczoną fosę ze śpiewem i krzykiem, zziajani, pachnący krwią; następnie dano jeszcze kilka strzałów działowych z szańców tureckich i z zamku, po czym nastała cisza. Tak skończyła się owa walka armat od kilku dni trwająca, a ukoronowana przez szturm janczarów.", + "120052": "— Chwała Bogu — rzekł mały rycerz — będzie spoczynek przynajmniej do jutrzejszej „kindii”, a należy się nam sprawiedliwie.", + "120053": "Lecz był to względny spoczynek, bo gdy noc stała się jeszcze głębsza, w ciszy rozległ się znowu dźwięk kilofów bijących w skalną ścianę.", + "120054": "— Gorsze to od dział! — rzekł nasłuchując Ketling.", + "120055": "— Ot, wycieczkę by wyprowadzić — zauważył mały rycerz — ale niepodobna, ludzie zbyt fatigati. Nie spali i nie jedli, choć było co, bo czasu nie starczyło. Zresztą przy górnikach stoi zawsze na straży kilka tysięcy dżamaku i spahów, aby zaś nie mieli jakowejś z naszej strony przeszkody. Nie ma innej rady, jeno sami musimy nowy zamek wysadzić, a do starego się schronić.", + "120056": "— Nie dziś to już — odpowiedział Ketling. — Patrz, ludzie popadali jak snopy i śpią kamiennym snem. Dragoni nawet szabel nie obtarli.", + "120057": "— Baśka, do miasta i spać! — rzekł nagle mały rycerz.", + "120058": "— Dobrze, Michałku — odpowiedziała pokornie Basia — pójdę, jak każesz. Ale tam klasztor już zamknięty, więc wolałabym tu ostać i nad twoim snem czuwać.", + "120059": "— Dziw to jest — rzekł mały rycerz — po takim trudzie sen mnie odbieżał i wcale się nie chce głowy przytulić…", + "120060": "— Boś w sobie krew rozbujał, z janczary się zabawiając — rzekł Zagłoba. — Tak i ze mną zawsze bywało. Po bitwie nijak spać nie mogłem. Ale co się tycze Baśki, co się ma po nocy wlec do zamkniętej furty; niech już tu lepiej do porannej „kindii” zostanie.", + "120061": "Basia uściskała z radości pana Zagłobę, mały zaś rycerz widząc, jak bardzo jej o to chodzi, rzekł:", + "120062": "— To pójdźmy do komnat.", + "120063": "I poszli. Lecz pokazało się, iż w komnatach pełno było kurzawy wapiennej, której naczyniły kule wstrząsając ścianami. Niepodobna w nich było wytrzymać, więc po niejakim czasie Basia z mężem wyszli na powrót ku murom i umieścili się w niszy po zamurowaniu starej bramy pozostałej.", + "120064": "Tam on siadł i wsparł się o mur, a ona przytuliła się do niego jak dziecko do matki. Noc była sierpniowa, ciepła i słodka. Księżyc oświecał srebrnym światłem wgłębienie, tak że twarze małego rycerza i Basi były skąpane w blasku. Poniżej, na podwórzu zamkowym, widać było uśpione kupy żołnierzy, a także i ciała zabitych podczas dziennej strzelaniny, bo nie znaleziono dotąd czasu na ich pogrzebanie. Ciche światło miesiąca pełzało po tych kupach, jakby ów samotnik niebieski chciał wiedzieć, kto śpi tylko ze znużenia, a kto już usnął snem wiecznym. Dalej rysowała się ściana głównej budowy zamkowej, od której padał czarny cień na połowę podwórza. Z zewnątrz murów, gdzie między wyczółkami leżeli pocięci mieczami janczarowie, dochodziły głosy męskie. To ciurowie i ci z dragonów, którym łup milszy był od snu, obdzierali ciała poległych. Latarki ich migotały po pobojowisku na kształt czerwi świętojańskich. Niektórzy nawoływali się z cicha, a jeden śpiewał półgłosem pieśń słodką i nie licującą z zajęciem, któremu się w tej chwili oddawał:", + "120065": "Nic mi po srebrze, nic mi po złocie,", + "120066": "Nic po chudobie —", + "120067": "Niech z głodu zamrę przy krzywym płocie,", + "120068": "Byle przy tobie!", + "120069": "Lecz po niejakim czasie ruch ów począł ustawać i nareszcie ustał zupełnie.", + "120070": "Uczyniła się cisza, którą przerywały tylko dalekie odgłosy kilofów łamiących wciąż skałę i nawoływania straży na murach. Ta cisza, światło i noc przepyszna upoiły małego rycerza i Basię. Stało im się nie wiadomo dlaczego tęskno i trochę smutno, chociaż błogo. Baśka pierwsza podniosła oczy na męża i widząc, że ma źrenice otwarte, spytała:", + "120071": "— Michałku, nie śpisz?", + "120072": "— Aż dziwno, ale nic się nie chce.", + "120073": "— A dobrze ci tu jest?", + "120074": "— Dobrze. A tobie?", + "120075": "Baśka poczęła kręcić jasną główką.", + "120076": "— Oj, Michałku, tak dobrze, oj! Oj! Słyszałeś, co ów tam śpiewał?", + "120077": "Tu powtórzyła ostatnie słowa piosenki:", + "120078": "Niech z głodu zamrę przy krzywym płocie,", + "120079": "Byle przy tobie!", + "120080": "Nastała chwila milczenia, którą przerwał mały rycerz:", + "120081": "— Baśka! — rzekł — słuchaj no, Baśka!", + "120082": "— Co, Michałku?", + "120083": "— Bo prawdę rzekłszy, okrutnie nam dobrze ze sobą i tak myślę, że gdyby jedno z nas poległo, to by drugie bez miary tęskniło.", + "120084": "Basia doskonale zrozumiała, że mały rycerz mówiąc: „gdyby jedno z nas poległo” zamiast: „umarło” — siebie miał na myśli. Przyszło jej do głowy, że on może nie spodziewa się wyjść żywym z tego oblężenia, że chce ją oswoić z tym terminem, więc straszne przeczucie ścisnęło jej serce i złożywszy ręce rzekła:", + "120085": "— Michale, miej miłosierdzie nad sobą i nade mną!", + "120086": "Głos małego rycerza był nieco wzruszony, choć spokojny.", + "120087": "— A widzisz, Baśka, że nie masz słuszności — rzekł — bo tak wziąwszy tylko na rozum, cóż to jest to życie doczesne? Przez co tu kark kręcić? Komu tu będzie dostatkiem smakować szczęśliwość i kochanie, kiedy wszystko kruche jako zeschła gałęź, co?", + "120088": "Lecz Basia poczęła się trząść z płaczu i powtarzać:", + "120089": "— Nie chcę, nie chcę, nie chcę!", + "120090": "— Jak mi Bóg miły, tak nie masz słuszności — powtórzył mały rycerz. — Ot, uważasz, tam w górze, za onym cichym miesiącem, jest kraina wiekuistej szczęśliwości. O takiej to mi gadaj! Kto się na tamtą lewadę dostanie, ten dopiero sobie odsapnie, jakby po długiej drodze — i pasie się spokojnie. Jak na mnie termin przyjdzie (a to przecie żołnierska rzecz), zaraz sobie powinnaś powiedzieć: „Nic to!” Po prostu powinnaś sobie powiedzieć: „Michał odjechał, prawda, że daleko, dalej jak stąd na Litwę, ale nic to! Bo i ja za nim podążę”. Baśka, no, cicho, nie płacz! Które pierwsze odjedzie, to drugiemu kwaterę przygotuje — i cała sprawa.", + "120091": "Tu przyszło na niego jakby widzenie rzeczy przyszłych, bo oczy podniósł ku miesięcznemu blaskowi i tak dalej mówił:", + "120092": "— Co to doczesność! Dajmy, że ja już tam będę, aż tu ktoś puka do niebieskich podwoi. Święty Piotr otwiera; patrzę ja: kto? Moja Baśka! Rety! O! To dopiero skoczę! O! To dopiero zakrzyknę! Miły Boże! Słów w gębie brak! I nie będzie płakania, jeno wieczne wesele, i nie będzie pogan ni armat, ni min pod murami, jeno spokój i szczęśliwość! Ej, Baśka, pamiętaj: nic to!", + "120093": "— Michale, Michale! — powtarzała Basia.", + "120094": "I znowu nastała cisza, przerywana tylko odległym monotonnym dźwięczeniem kilofów.", + "120095": "Wreszcie Wołodyjowski ozwał się:", + "120096": "— Baśka, zmówimy sobie teraz pacierz.", + "120097": "I te dwie dusze, czyste jak łzy, poczęły się modlić. W miarę jak odmawiali pacierze, spływał na oboje spokój, a potem zmorzył ich sen i usnęli aż do pierwszego brzasku.", + "120098": "Pan Wołodyjowski odprowadził następnie Basię, jeszcze przed „kindią” poranną, aż do mostu łączącego stary zamek z miastem, na odchodnym zaś rzekł jej:", + "120099": "— Pamiętaj, Baśka: nic to!", + "120100": "Rozdział LV", + "120101": "Grzmot dział wstrząsnął zaraz po „kindii” zamkami i miastem. Już Turcy wyryli fosę wzdłuż zamku na pięćset łokci długą, w jednym miejscu zaś już się przy samym murze w głąb dobywali. Z fosy owej szedł na mury nieustanny ogień janczarek. Oblężeni czynili zasłony ze skórzanych worów wypchanych wełną, lecz że z szańców miotano bezustannie faskule i granaty, przeto koło armat padał trup bardzo gęsto. Przy jednym dziale granat zabił od razu sześciu ludzi z piechoty Wołodyjowskiego, przy innych raz w raz padali puszkarze. Do wieczora spostrzegli przywódcy, że trzymać się dłużej niepodobna, zwłaszcza że i miny mogły już lada chwila wybuchnąć. W nocy więc zeszli się rotmistrzowie ze swymi sotniami i do rana przenoszono wśród ciągłej strzelaniny wszystkie armaty, prochy i zapasy żywności na stary zamek. Ten, iż na opoce był fundowany, dłużej mógł wytrzymać, a zwłaszcza trudniej było pod niego się podkopać. Pan Wołodyjowski, zapytywany o to na radzie, rzekł, iż byle nikt układów nie poczynał, gotów i rok się bronić. Słowa jego doszły do miasta i wlały niezmierną otuchę w serca, wiedziano bowiem, że mały rycerz słowo zdzierży, choćby życiem miał za to przypłacić.", + "120102": "Opuszczając jednak nowy zamek, podłożono silne miny pod oba wyczółki i front. Miny wybuchły z wielkim hukiem około południa, lecz nie przyczyniły wielkiej szkody Turkom, bo ci, pamiętając wczorajszą naukę, jeszcze się nie byli ośmielili zająć opuszczonego miejsca. Natomiast oba wyczółki, front i główna część nowego zamku utworzyły jeden olbrzymi wał gruzów. Gruzy owe utrudniały wprawdzie przystęp do starego, ale dawały doskonałą zasłonę strzelcom, a co gorzej górnikom, którzy nie zrażeni widokiem potężnej opoki, wnet nową minę wiercić poczęli. Czuwali nad tą pracą biegli inżynierowie włoscy i węgierscy, na służbie sułtańskiej będący, i praca szła sporo. Oblężeni nie mogli „zrażać” nieprzyjaciela ni z dział, ni z muszkietów, bo go widać nie było. Zamyślał pan Wołodyjowski o wycieczce, lecz zaraz nie można było jej przedsiębrać. Żołnierze zbyt byli strudzeni. Dragonom porobiły się na prawych ramionach od ustawicznego przykładania kolb sine narywy, tak wielkie, jak bochny chleba. Niektórzy prawie zupełnie nie mogli ręką poruszyć; tymczasem stało się widoczne, iż jeśli kowanie miny potrwa jeszcze jakiś czas bez przerwy, to główna brama zamkowa niechybnie w powietrze zostanie wysadzona. Przewidując to pan Wołodyjowski kazał za tą bramą sypać wysoki wał i nie tracąc otuchy mówił:", + "120103": "— A co mi tam! Wyleci brama, to się zza wału będziem bronić; wyleci wał, to przedtem usypiem drugi — i tak dalej, póki łokieć gruntu będziem czuć pod nogami.", + "120104": "Lecz pan jenerał podolski utraciwszy wszelką nadzieję pytał:", + "120105": "— A gdy i łokcia zbraknie?", + "120106": "— To i nas zbraknie! — odpowiedział mały rycerz.", + "120107": "Tymczasem kazał miotać na nieprzyjaciela ręczne granaty, które wiele szkód czyniły. Najsprawniejszym w tej robocie okazał się pan porucznik Dębiński, który bez liku Turków nabił, póki mu zbyt wcześnie zapalony granat nie pękł w ręku i całkiem onej nie urwał. W ten sposób poległ i kapitan Szmit. Wielu ginęło od działowego ognia, wielu od ręcznej broni, z której strzelali janczarowie wśród gruzów nowego zamku ukryci. Przez ten czas z dział zamkowych mało strzelano, czym niepomału stropili się panowie rada w mieście. — Nie strzelają, to już widać i sam Wołodyjowski zwątpił o obronie — takie było powszechne mniemanie. Z wojskowych żaden nie śmiał pierwszy wypowiedzieć, że pozostaje już tylko najlepsze kondycje uzyskać; ale ksiądz biskup, próżen rycerskich ambicji, głośno to wypowiedział. Przedtem jednak posłano jeszcze pana Wasilkowskiego do generała po wiadomości z zamku. Ów odpisał: „Zdaniem moim zamek i do wieczora się nie utrzyma, ale tu myślą inaczej”.", + "120108": "Po przeczytaniu tej odpowiedzi nawet i wojskowi poczęli mówić:", + "120109": "— Czyniliśmy, cośmy mogli, nikt tu siebie nie oszczędzał, ale jak nie można, to nie można — i trzeba się o kondycję ułożyć.", + "120110": "Słowa te wydostały się na miasto i spowodowały wielkie zbiegowisko. Tłum stał przed ratuszem niespokojny, milczący, raczej nieprzychylny niż przychylny układom. Kilku bogatych kupców ormiańskich cieszyło się po cichu w sercach, że oblężenie się skończy, a targi się rozpoczną; lecz inni Ormianie, z dawien dawna w Rzeczypospolitej osiedli i wielce jej przychylni, a dalej Lachowie i Rusini chcieli się bronić.", + "120111": "— Mieliśmy się poddawać, to lepiej było od razu — szemrano tu i owdzie — bo wtedy siła dałoby się było uzyskać, a teraz kondycje nie będą łaskawe, więc lepiej się pod gruzem pogrzebać.", + "120112": "I pomruk niezadowolenia stawał się coraz głośniejszy, aż nagle i niespodzianie zmienił się w okrzyki uniesienia i wiwaty.", + "120113": "Co się stało? Oto na rynku pojawił się pan Wołodyjowski w towarzystwie pana Humieckiego, bo ich jenerał umyślnie wysłał, aby sami zdali sprawę z tego, co się w zamku dzieje. Tłumy ogarnął zapał. Niektórzy krzyczeli tak, jakby już Turcy wdarli się do miasta; innym łzy napływały do oczu na widok uwielbionego rycerza, na którym znać było trudy nadzwyczajne. Twarz miał sczerniałą od dymu prochowego i wychudłą, oczy czerwone i wpadnięte, lecz spoglądał wesoło. Gdy obaj z Humieckim przedarli się wreszcie przez zbiegowisko i weszli na radę, i tam powitano ich radośnie, ksiądz biskup zaś rzekł zaraz:", + "120114": "— Bracia kochani! Nec Hercules contra plures! Pisał nam już pan jenerał, że musicie się poddać.", + "120115": "Na to Humiecki, który był człowiek bardzo żywy, a do tego możny familiant, nie oglądający się na ludzi, odrzekł ostro:", + "120116": "— Pan jenerał głowę stracił; ma jeno tę cnotę, że jej nadstawia. Co do obrony, odstępuję głosu panu Wołodyjowskiemu, bo lepiej ode mnie potrafi o tym powiedzieć.", + "120117": "Wszystkie oczy zwróciły się na małego rycerza, on zaś ruszył żółtymi wąsikami i odrzekł:", + "120118": "— Dla Boga! Kto tu o poddaniu wspomina? Albożeśmy to nie przysięgli Bogu żywemu, że jeden na drugim padniem?", + "120119": "— Przysięgaliśmy, że uczynim, co w mocy naszej, i uczyniliśmy wszystko! — odrzekł ksiądz biskup.", + "120120": "— Kto co obiecywał, niech za to odpowiada! Jam z Ketlingiem przysięgał, że do śmierci zamku nie damy — i nie damy, bo jeślim ja obowiązany każdemu człowiekowi słowa kawalerskiego dotrzymać, to cóż dopiero Bogu, któren majestatem wszystkich przenosi?", + "120121": "— No, a jak z zamkiem? Słyszeliśmy, że mina pod bramą? Długoż wytrzymacie? — pytały liczne głosy.", + "120122": "— Mina pod bramą jest albo będzie, ale też już i wał przed bramą grzeczny się wznosi, i hakownice kazałem na niego pozaciągać. Bracia kochani, bójcie się ran boskich; pomyślcie, że poddając się trzeba będzie kościoły w ręce pogan oddać, którzy je na meczety pozamieniają, aby w nich sprośności odprawować! Jakże to z tak lekkim sercem o poddaniu mówicie? Jakim sumieniem chcecie otworzyć furtę srogiemu nieprzyjacielowi do serca ojczyzny? Jać w zamku siedzę i min się nie boję, a wy się ich w mieście, opodal, boicie? Na miły Bóg! Nie dajmy się, pókiśmy żywi! Niech pamięć tej obrony między potomnymi zostanie, jako zbaraska została!", + "120123": "— Zamek w kupę gruzów Turcy obrócą! — odrzekł jakiś głos.", + "120124": "— To niech obrócą! Z kupy gruzów też się bronić można!", + "120125": "Tu zbrakło nieco cierpliwości małemu rycerzowi:", + "120126": "— I będę się z kupy gruzów bronił, tak mi dopomóż Bóg! Wreszcie powiadam tak: zamku nie poddam! Słyszycie?", + "120127": "— I miasto zgubisz? — pytał ksiądz biskup.", + "120128": "— Mali na Turka pójść, to wolę je zgubić! Przysięgłem! Więcej słów nie będę tracił i idę sobie z powrotem między armaty, bo te Rzeczypospolitej bronią, zamiast ją przedawać!", + "120129": "To rzekłszy wyszedł, a za nim Humiecki trzasnął drzwiami na odchodnym i obaj bardzo spieszyli, było im bowiem istotnie lepiej wśród gruzów, trupów, kul niż wśród ludzi małej wiary. Po drodze dognał ich pan Makowiecki.", + "120130": "— Michał — rzekł — powiadaj prawdę, zaliś dla dodania serca tylko o oporze mówił, czyli też naprawdę potrafisz w zamku wytrzymać?", + "120131": "Mały rycerz ramionami ruszył.", + "120132": "— Jak mi Bóg miły! Niech miasta nie poddają, a będę się rok bronił!", + "120133": "— Czemu nie strzelacie? Ludzie się tym straszą i dlatego o poddaniu gadają.", + "120134": "— Nie strzelamy, bośmy rzucaniem ręcznych granatów byli zabawni, które też znaczne szkody w górnikach uczyniły.", + "120135": "— Słuchaj, Michał, macieli w zamku takowe obrony, byście i w tył od Ruskiej bramy bili? Gdyby bowiem (uchowaj Boże!) Turcy tamę przerwali, to się do bramy dostaną. Ja ze wszystkich sił pilnuję, ale z samymi mieszczany, bez żołnierzy, rady nie dam.", + "120136": "Na to mały rycerz:", + "120137": "— Nie frasujże się, miły bracie! Już ja piętnaście dział od tej strony wyrychtował. O zamek także bądźcie spokojni. Nie tylko sami się obronim, ale jak będzie trzeba, to i wam do bram posiłek damy.", + "120138": "Usłyszawszy to pan Makowiecki uradował się bardzo i już chciał odchodzić, gdy mały rycerz zatrzymał go jeszcze i spytał:", + "120139": "— Powiedz, ty częściej tam na tych radach bywasz, chcąli oni tylko nas doświadczyć czyli też naprawdę Kamieniec wydać w ręce sułtańskie zamierzają?", + "120140": "Makowiecki spuścił głowę.", + "120141": "— Michał — rzekł — powiedz ty teraz szczerze, zali się na tym nie musi skończyć? Czas jakiś będziem się opierać, tydzień, dwa, miesiąc, dwa miesiące, ale koniec będzie jednaki.", + "120142": "Spojrzał na niego ponuro Wołodyjowski, po czym podniósłszy ręce zakrzyknął:", + "120143": "— I ty, Brutusie, przeciw mnie? Ha! Sami wówczas swoją hańbę spożywać będziecie, bom ja do takiej strawy nie przywykł!", + "120144": "I rozstali się z goryczą w sercach.", + "120145": "Mina pod główną bramą starego zamku wybuchła wkrótce po przybyciu Wołodyjowskiego. Leciały cegły, kamienie, wstała kurzawa i dym. Przestrach na chwilę opanował serca kanonierów. Turcy też sypnęli się zaraz do wyłomu, jak wsypuje się stado owiec przez otwarte drzwi do owczarni, gdy pastuch i potrzódkowie napędzają je z tyłu biczami. Lecz Ketling dmuchnął w ową kupę kartaczami z sześciu dział przygotowanych poprzednio na wale; dmuchnął raz, drugi, trzeci i wymiótł ją z podwórca. Wołodyjowski, Humiecki, Myśliszewski nadbiegli z piechotą i dragonami, którzy pokryli wał tak gęsto, jak muchy pokrywają w upalny dzień letni ścierwo wołu lub konia. Rozpoczęła się teraz walka muszkietów i janczarek. Kule padały na wał na kształt deszczu lub ziarn zboża, które tęgi chłop szuflą w górę wyrzuca. Turcy roili się w gruzach nowego zamku: w każdym dołku, za każdym złamem, za każdym kamieniem, w każdej rozpadlinie ruin siedziało ich po dwóch, trzech, pięciu, dziesięciu i strzelali bez chwili spoczynku. Od strony Chocimia napływały im coraz nowe posiłki. Pułki szły za pułkami i przypadłszy między gruzy rozpoczynały natychmiast ogień. Cały nowy zamek był jak wybrukowany zawojami. Chwilami owe masy zawojów zrywały się nagle z okropnym wrzaskiem i biegły do wyłomu, lecz wówczas Ketling zabierał głos; bas dział głuszył grzechotanie samopałów, a stada kartaczy z świstem i straszliwym furkotaniem miesiły ów tłum, kładły go mostem na ziemię i zamykały wyłom drgającymi kupami ludzkiego mięsa. Czterykroć razy zrywali się janczarowie i czterykroć Ketling odrzucał ich i rozpraszał, jak burza rozprasza chmarę liści. Sam on wśród ognia, dymu, rozpryśniętych grud ziemi i pękających granatów stał, do anioła wojny podobny. Oczy jego utkwione były w wyłom, a na jasnym czole nie było znać najmniejszej troski. Czasem sam porywał lont od puszkarza i do działa przykładał, czasem osłaniał oczy ręką i na skutek strzału spoglądał, chwilami zwracał się z uśmiechem do pobliskich oficerów i mówił:", + "120146": "— Nie wejdą!", + "120147": "Nigdy zaciekłość ataku nie rozbiła się o taką furię obrony. Oficerowie i żołnierze szli ze sobą w zawody. Zdawało się, że uwaga tych ludzi zwrócona jest na wszystko z wyjątkiem na śmierć. Ona zaś kosiła gęsto. Legł pan Humiecki, pan Mokoszycki, komendant Kijanów. Wreszcie schwytał się z jękiem za piersi białowłosy pan Kałuszowski, stary Wołodyjowskiego przyjaciel, żołnierz jak baranek łagodny, jak lew straszliwy. Wołodyjowski podtrzymał upadającego, ów zaś rzekł:", + "120148": "— Daj rękę, daj prędko rękę!", + "120149": "Po czym dodał:", + "120150": "— Chwała Bogu! — i twarz stała mu się tak biała jak broda i wąsy.", + "120151": "Było to przed czwartym atakiem. Wataha janczarów dostała się wówczas za wyłom, a raczej nie mogła się z przyczyny zbyt gęsto lecących pocisków na powrót wydostać. Skoczył na nich na czele piechurów pan Wołodyjowski i wybito ich w mgnieniu oka kolbami i ośnikami.", + "120152": "Płynęła godzina za godziną, ogień nie słabł. Lecz tymczasem rozniosła się po mieście wieść o bohaterskiej obronie i wznieciła zapał i bojową ochotę. Lackie mieszczaństwo, szczególniej młodzi, poczęli skrzykiwać się po mieście, spoglądać po sobie i podniecać się wzajemnie.", + "120153": "— Pójdziem z pomocą na zamek! Pójdziem, pójdziem! Nie damy braciom ginąć! Dalej, chłopcy!", + "120154": "Takie głosy rozlegały się na rynku, przy bramach i wkrótce kilkuset ludzi, zbrojnych lada jako, ale z odwagą w sercu, ruszyło ku mostowi. Turcy skierowali nań natychmiast straszliwy ogień, tak że wnet usłał się trupami, lecz część przeszła i zaraz poczęła z wału przeciw Turkom z wielką ochotą pracować.", + "120155": "Odbito wreszcie ów czwarty atak z tak straszną dla Turków szkodą, iż zdawało się, że musi nadejść chwila wytchnienia. Próżna nadzieja! Grzechot janczarek nie ustał do wieczora. Dopiero gdy wieczorną „kindię” zagrano, armaty umilkły i Turcy opuścili gruzy nowego zamku. Pozostali oficerowie zeszli wówczas z wału na drugą stronę. Mały rycerz, nie tracąc chwili czasu, rozkazał założyć wyłom, czym było można, więc kłodami drzewa, faszyną, gruzem, ziemią. Piechota, towarzystwo, dragoni, szeregowcy i oficerowie pracowali na wyścigi, bez różnicy szarży. Spodziewano się, że lada chwila ozwą się znów działa tureckie, ale ostatecznie dzień ów był dniem wielkiego zwycięstwa oblężonych nad oblegającymi, więc wszystkie twarze były jasne, a dusze płonęły nadzieją i chęcią dalszych zwycięstw.", + "120156": "Ketling z Wołodyjowskim, wziąwszy się po ukończeniu roboty przy wyłomie pod ręce, obchodzili majdan i mury, wychylali się przez blanki, by spoglądać na dziedzińce nowego zamku, i radowali się żniwem obfitym.", + "120157": "— Trup tam leży przy trupie! — rzekł ukazując na gruzy mały rycerz — a przy wyłomie stosy takie, że choć drabinę przystawiaj. Ketling! Twoich to armat robota!…", + "120158": "— Najlepsze to — odrzekł rycerz — iżeśmy tak ów wyłom założyli, że Turcy znów mają dostęp zamknięty i muszą nową minę podkładać. Potęga ich jako morze nieprzebrana, ale takie oblężenie za jaki miesiąc, dwa, musi się im uprzykrzyć.", + "120159": "— Przez ten czas pan hetman nadąży. Wreszcie, co bądź się stanie, myśmy przysięgą związani — rzekł mały rycerz.", + "120160": "W tej chwili spojrzeli sobie w oczy, po czym Wołodyjowski pytał ciszej:", + "120161": "— A uczyniłeś, com ci powiedział?", + "120162": "— Wszystko przygotowane — odszepnął Ketling — ale myślę, że do tego nie przyjdzie, bo naprawdę możemy się tu jeszcze trzymać bardzo długo i mieć wiele dni takich jak dzisiejszy.", + "120163": "— Daj, Boże, takie jutro!", + "120164": "— Amen! — odrzekł Ketling wznosząc ku niebu oczy.", + "120165": "Dalszą rozmowę przerwał im huk dział. Granaty poczęły znów iść na zamek. Kilka ich pękło jednak w górze i zgasło natychmiast na kształt letnich błyskawic.", + "120166": "Ketling popatrzył okiem znawcy.", + "120167": "— Na tym owo szańcu, z którego właśnie strzelają — rzekł — knoty mają przy granatach zbytnio wysiarkowane.", + "120168": "— Zaczyna dymić i na innych! — odrzekł Wołodyjowski.", + "120169": "I rzeczywiście tak było. Jak gdy jeden pies ozwie się wśród cichej nocy, inne poczynają mu wnet wtórować, i w końcu cała wieś brzmi szczekaniem — tak jedno działo w szańcach tureckich zbudziło wszystkie sąsiednie i oblężone miasto otoczył wieniec grzmotów. Tym razem strzelano jednak głównie na miasto, nie na zamek. Natomiast z trzech stron ozwało się kowanie min. Widocznie, mimo iż potężna opoka udaremniała niemal pracę górników, Turcy postanowili koniecznie wysadzić to skalne gniazdo w powietrze.", + "120170": "Z rozkazu Ketlinga i Wołodyjowskiego poczęto znów ciskać ręczne granaty kierując się odgłosem kilofów. Lecz po nocy nie można było poznać, czy ten sposób obrony przynosi jakowąś szkodę oblegającym.", + "120171": "Przy tym wszyscy zwrócili oczy i uwagę na miasto, na które leciały całe stada płomienistego ptactwa. Niektóre pociski pękały w górze, lecz inne, zakreśliwszy ognistą krzywiznę na niebie, wpadały między dachy domostw. Naraz krwawa łuna rozdarła w kilku miejscach ciemności. Płonął kościół Św. Katarzyny, cerkiew Św. Jura w dzielnicy ruskiej, a wkrótce zapłonęła i katedra ormiańska, która zresztą zapalona została jeszcze w dzień, obecnie zaś rozgorzała tylko pod granatami na nowo. Pożar potężniał z każdą chwilą i rozwidniał całą okolicę. Krzyk z miasta dochodził aż do starego zamku. Można było mniemać, że całe miasto się pali.", + "120172": "— Źle to jest — mówił Ketling — bo w mieszczanach serce upadnie.", + "120173": "— Niech wszystko spłonie — odrzekł mały rycerz — byle opoka nie skruszała, z której się można bronić!", + "120174": "Tymczasem krzyk wzmagał się coraz bardziej. Od katedry zajęły się ormiańskie składy kosztownych towarów, zbudowane na rynku do tej narodowości należącym. Płonęły tam bogactwa wielkie w złocie, srebrze, dywanach, skórach i drogich materiach. Po chwili tu i owdzie języki ognia poczęły się ukazywać nad domami.", + "120175": "Wołodyjowski zatrwożył się wielce.", + "120176": "— Ketling! — rzekł — Pilnuj rzucania granatów i psowaj, co możesz, w robocie min, ja zasię poskoczę do miasta, bo mi o panny dominikanki serce cierpnie. Bogu chwała, że zamek ostawili w spokoju i że się oddalić mogę…", + "120177": "W zamku nie było istotnie w tej chwili wiele do roboty, więc mały rycerz siadł na koń i odjechał. Wrócił dopiero po dwóch godzinach w towarzystwie pana Muszalskiego, który już po owym szwanku, poniesionym z ręki Hamdiego, wydobrzał, a teraz na zamek przybywał mniemając, że przy szturmach będzie mógł łukiem znaczną klęskę poganom zadać i sławę niepomierną uzyskać.", + "120178": "— Witajcie! — rzekł Ketling — Jużem był niespokojny. Co tam u dominikanek?", + "120179": "— Wszystko dobrze — odrzekł mały rycerz. — Ni jeden granat tam nie pękł. Miejsce jest zaciszne i przezpieczne.", + "120180": "— To chwała Bogu! A Krzysia się tam nie trwoży?", + "120181": "— Spokojna, jakoby u siebie w domu. Obie z Baśką siedzą w jednej celi, a pan Zagłoba z nimi. Jest tam i Nowowiejski, któremu przytomność wróciła. Prosił się ze mną na zamek, ale na nogach jeszcze nie może długo ustać. Ketling, jedź tam teraz, a ja cię tu zastąpię.", + "120182": "Ketling uściskał Wołodyjowskiego, bo go bardzo serce do kochanej Krzysi ciągnęło, i zaraz sobie kazał konia podawać. Lecz nim go przyprowadzono, wypytvwał jeszcze małego rycerza, co w mieście słychać?", + "120183": "— Mieszczanie gaszą ogień bardzo odważnie — odrzekł mały rycerz — ale bogatsi kupcy ormiańscy widząc, że im się składy palą, wysłali do księdza biskupa deputację z naleganiem, żeby miasto poddał. Dowiedziawszy się o tym, chociażem sobie obiecywał, że na te narady ich więcej nie pójdę, poszedłem. Tam dałem w pysk jednemu, któren najbardziej o poddanie nalegał, za co ksiądz biskup był na mnie krzyw. Źle, bracia! Już tam tchórz coraz bardziej ludzi oblatuje i coraz tańsza im nasza do obrony gotowość. Ganią nas tam, nie chwalą, bo powiadają, że na próżno miasto narażamy. Słyszałem także, że na Makowieckiego napadano za to, iż się układom przeciwił. Sam ksiądz biskup powiedział mu: „Wiary ni króla nie odstępujemy, a na cóż dalszy opór przydać się może? Widzisz (powiada), stąd zhańbione świątynie, panny poczciwe znieważone i dziatwę niewinną w jasyr wleczoną? Z traktatem zaś (powiada) możem jeszcze los ich zapewnić, a dla siebie wolny przechód warować!” Tak mówił ksiądz biskup, a pan jenerał głową kiwał i powtarzał: „Wolej bym zginął, ale to prawda!”", + "120184": "— Dziej się wola boża! — odpowiedział Ketling.", + "120185": "A Wołodyjowski ręce załamał.", + "120186": "— I żeby to choć była prawda! — zakrzyknął — ale Bóg świadek, że możemy się jeszcze bronić!", + "120187": "Tymczasem przyprowadzono konia. Ketling począł siadać pospiesznie. Wołodyjowski zaś rzekł mu na drogę:", + "120188": "— Ostrożnie przez most, bo tam gęsto granaty padają!", + "120189": "— Za godzinę wrócę — rzekł Ketling.", + "120190": "I odjechał.", + "120191": "Wołodyjowski wraz z Muszalskim poczęli obchodzić mury.", + "120192": "W trzech miejscach ciskano ręczne granaty, bo w trzech miejscach odzywało się kowanie. Po lewej stronie zamku kierował tą robotą Luśnia.", + "120193": "— A jak tam idzie? — spytał Wołodyjowski.", + "120194": "— Źle, panie komendancie! — odrzekł wachmistrz — Juchy już w skale siedzą i ledwie przy wejściu czasem którego skorupa zawadzi. Niewieleśmy wskórali…", + "120195": "W innych miejscach szło jeszcze gorzej, tym bardziej że niebo zasępiło się i począł padać deszcz, od którego zamakały knoty w granatach. Ciemność zawadzała także robocie.", + "120196": "Wołodyjowski odprowadził pana Muszalskiego nieco na stronę i zatrzymawszy się rzekł nagle:", + "120197": "— Słuchaj waćpan! A żebyśmy tak popróbowali onych kretów w norach wydusić?", + "120198": "— Widzi mi się: śmierć to pewna, bo przecie całe pułki janczarskie ich strzegą! Ha! Popróbujmy!", + "120199": "— Pułki ich strzegą, prawda, ale noc bardzo ciemna i łatwo ich konfuzja ogarnie. A pomyśl no waćpan: w mieście o poddaniu myślą; dlaczego? Bo mówią: „Miny pod wami, nie obronicie się!” — Toż by im się gęby zamknęły, gdyby tak jeszcze dziś w nocy posłać z wieścią: „Nie masz już min!” Dla takiej sprawy wartoli głową nałożyć czyli nie warto?", + "120200": "Pan Muszalski pomyślał chwilę, wreszcie zawołał:", + "120201": "— Warto! Dalibóg, warto!", + "120202": "— W jednym miejscu niedawno zaczęli kować — rzekł Wołodyjowski — i tych ostawim w spokoju, ale ot, z tej i z tamtej strony bardzo już się wryli. Weźmiesz waść pięćdziesięciu dragonów, wezmę ja tyluż i popróbujem ich przydusić. Masz waść ochotę?", + "120203": "— Ano, jest! Rośnie, rośnie! Wezmę za pas kilka gwoździ zadzierżystych do gwożdżenia armat, może się w drodze na jaką hakownicę natkniem.", + "120204": "— Czy się natkniem, wątpię, choć kilka hakownic blisko stoi, ale weź waść. Poczekamy tylko na Ketlinga, bo on lepiej od innych będzie wiedział, jak nam w nagłym razie przyjść w pomoc.", + "120205": "Ketling przyjechał, jak obiecał, jednej minuty nie uchybił, a w pół godziny potem dwa oddziały dragonów, po pięćdziesiąt ludzi każdy, zbliżyły się do wyłomu i poczęły się prześlizgiwać cicho na drugą stronę. Po czym znikli w ciemności. Ketling kazał rzucać jeszcze czas jakiś granaty, ale krótko, wreszcie zawiesił robotę i czekał. Serce biło mu niespokojnie, bo rozumiał dobrze, jak zuchwałe jest to przedsięwzięcie. Upłynął kwadrans, pół godziny, godzina; zdawało się, że już powinni byli dojść i poczynać, tymczasem przyłożywszy ucho do ziemi można było doskonale usłyszeć spokojne kowanie.", + "120206": "Nagle u stóp zamku ozwał się z lewej strony wystrzał pistoletowy, który zresztą w wilgotnym powietrzu i wobec strzelaniny z szańców nie rozległ się zbyt głośno i byłby może przebrzmiał bez zwrócenia na się uwagi załogi, gdyby nie wrzawa straszliwa, jaka nastała zaraz potem. „Doszli! — pomyślał Ketling. — Ale czy wrócą?” A tam zagrzmiały krzyki ludzkie, warczenie bębnów, świst piszczałek, wreszcie grzmot janczarek, pospieszny a bardzo bezładny. Strzelano ze wszystkich stron i tłumnie; widocznie całe oddziały nadbiegły w pomoc górnikom, lecz jak przewidywał pan Wołodyjowski, powstał zamęt i konfuzja ogarnęła janczarów, którzy w obawie, aby wzajem się nie razić, obwoływali się wielkimi głosami, paląc na oślep i po części w górę. Wrzaski i strzelanina wzmagały się z każdą chwilą. Jak gdy łakome krwi kuny wedrą się wśród głuchej nocy do uśpionego kurnika, w cichym budynku powstaje nagle niezmierny harmider i wrzawa, i gdakanie — taki warchoł uczynił się nagle wokół zamku. Z szańców poczęto ciskać na mury granaty, aby rozwidnić ciemność. Ketling, wyrychtowawszy kilkanaście dział w kierunku strażowych wojsk tureckich, odpowiedział kartaczami. Rozgorzały aprosze tureckie, rozgorzały mury. W mieście poczęto bić w dzwony na trwogę, powszechne bowiem było mniemanie, że Turcy wdarli się już do fortecy. W szańcach sądzono przeciwnie, iż potężna wycieczka oblężonych atakuje wszystkie naraz roboty — i rozległ się alarm powszechny. Noc sprzyjała zuchwałemu przedsięwzięciu pana Wołodyjowskiego i Muszalskiego, bo uczyniła się bardzo ciemna. Wystrzały armatnie i granaty rozdzierały tylko na chwilę pomrokę, która potem stawała się jeszcze czarniejszą. Na koniec upusty niebieskie otworzyły się nagle i poczęły lać potoki dżdżu. Grzmoty zgłuszyły strzelaninę i zataczając się kołem, dudniąc, hucząc, budziły straszne echo w skałach. Ketling zeskoczył z wałów, pobiegł na czele kilkunastu ludzi do wyłomu i czekał.", + "120207": "Lecz nie czekał już długo. Wkrótce ciemne postacie zaroiły się między belkami, którymi zasłonięty był otwór.", + "120208": "— Kto idzie? — krzyknął Ketling.", + "120209": "— Wołodyjowski! — brzmiała odpowiedź.", + "120210": "I dwaj rycerze padli sobie po chwili w objęcia.", + "120211": "— Cóż, jak tam? — pytali oficerowie, których coraz więcej zbiegało się do wyłomu.", + "120212": "— Chwała Bogu! Górnicy wybici do nogi, narzędzia połamane i rozrzucone, na nic ich robota!", + "120213": "— Chwała Bogu! Chwała Bogu!", + "120214": "— A Muszalski ze swoimi jest już?", + "120215": "— Nie masz go jeszcze.", + "120216": "— Może by skoczyć im w pomoc? Mości panowie! Komu wola?", + "120217": "Ale w tej chwili wyłom zaroił się na nowo. To ludzie Muszalskiego wracali z pośpiechem i w znacznie pomniejszonej liczbie, bo ich siła od kul poległo. Wracali jednak radośnie, bo z równie pomyślnym skutkiem. Niektórzy żołnierze poprzynosili kilofy, świdry, oskardy do łamania skały, na dowód, że byli w samej minie.", + "120218": "— A gdzie pan Muszalski? — spytał Wołodyjowski.", + "120219": "— Prawda! Gdzie pan Muszalski? — powtórzyło kilka głosów.", + "120220": "Ludzie spod komendy przesławnego łucznika poczęli na się spoglądać, wtem jeden dragon, mocno ranny, ozwał się słabym głosem:", + "120221": "— Pan Muszalski poległ. Widziałem, jak padł, ja też padłem koło niego, alem się podniósł, on zaś ostał…", + "120222": "Rycerze bardzo się zmartwili usłyszawszy o śmierci łucznika, był to bowiem jeden z pierwszych kawalerów w wojskach Rzeczypospolitej. Wypytywano jeszcze dragona, jak się to stało, lecz ów odpowiadać nie mógł, gdyż krew ciurkiem z niego uchodziła, a wreszcie zwalił się jak snop na ziemię.", + "120223": "Rycerze zaś biadać poczęli z żalu po panu Muszalskim.", + "120224": "— Zostanie pamięć jego w wojsku — mówił pan Kwasibrocki — a kto to oblężenie przeżyje, ten imię jego będzie wysławiał.", + "120225": "— Nie narodzi się już taki drugi łucznik! — rzekł jakiś głos.", + "120226": "— Był to mąż najsilniejszy w ręku w całym Chreptiowie — ozwał się mały rycerz. — Talara on palcem przycisnąwszy, w świeżą deskę całkiem wpychał. Jeden tylko pan Podbipięta, Litwin, siłą go przenosił, ale ów pod Zbarażem zabit, a z żywych chyba by pan Nowowiejski na rękę mu wytrzymał.", + "120227": "— Wielka, wielka strata — mówili inni. — Tylko dawniej rodzili się tacy kawalerowie.", + "120228": "Tak uczciwszy pamięć łucznika poszli na wał. Wołodyjowski wnet pchnął gońca z wiadomością do pana generała i księdza biskupa, że miny popsowane, a górnicy przez wycieczkę pobici.", + "120229": "Z wielkim zdumieniem przyjęto tę nowinę w mieście, ale — któż by się spodziewał! — z tajoną niechęcią. I pan generał, i ksiądz biskup byli zdania, że te chwilowe tryumfy miasta nie uratują, a rozdrażnią tylko tym więcej srogiego lwa. Mogły być one pożyteczne tylko w takim razie, gdyby mimo nich zgodzono się na poddanie, toteż obaj główni przywódcy postanowili dalej traktaty prowadzić.", + "120230": "Lecz ani pan Wołodyjowski, ani Ketling nie przypuszczali nawet na chwilę, by taki tylko skutek miały wywrzeć przysłane przez nich szczęsne wieści. Byli, owszem, pewni, że teraz otucha wstąpi w najsłabsze serca i że wszyscy nową ochotą do zaciekłego oporu rozgorzeją. Bo miasta niepodobna było wziąć nie zdobywszy pierwej zamku, więc jeśli zamek nie tylko się opierał, ale w dodatku gromił, oblężeni nie mieli najmniejszej potrzeby uciekać się do układów. Zapasów był dostatek, prochów także; wobec tego należało tylko pilnować bram i gasić pożary w mieście.", + "120231": "Podczas całego oblężenia była to najradośniejsza noc dla małego rycerza i dla Ketlinga. Nigdy nie mieli tak wielkiej nadziei, że i sami wyjdą zdrowo z tych tureckich obieży, i równie zdrowo najdroższe głowy wyprowadzą.", + "120232": "— Jeszcze parę szturmów — mówił mały rycerz — a jak Bóg na niebie, Turcy się zniechęcą i głodem będą nas chcieli zniewolić. A owóż zapasów jest dość. September ci to przy tym za pasem: za dwa miesiące poczną się słoty i zimna, niezbyt to wytrzymałe wojska; niech raz dobrze przemarzną, to i odejdą.", + "120233": "— Wielu z nich z krain etiopskich pochodzi — odrzekł Ketling — albo z różnych takich, w których pieprz rośnie, i tych lada zamróz zwarzy. Dwa miesiące w najgorszym razie, nawet przy szturmach wytrzymamy. Niepodobna też przypuścić, aby żadna odsiecz nie przybyła. Ocknie się wreszcie Rzeczpospolita, choćby zaś nawet pan hetman wielkiej potęgi nie zebrał, podjazdami będzie Turków nękał.", + "120234": "— Ketling! Tak mi się widzi, że nie wybiła jeszcze nasza godzina.", + "120235": "— W mocy to bożej, ale i mnie się tak widzi, że do tego nie przyjdzie.", + "120236": "— Chyba by któren poległ, jak pan Muszalski! Ano, trudna rada! Szkoda mi okrutna pana Muszalskiego, choć kawalerską poległ śmiercią!", + "120237": "— Nie daj nam Boże gorszej, byle nie zaraz, bo powiem ci, Michał, iż żal by mi było… Krzysi.", + "120238": "— Ba, a mnie Basi… No! Pracujem szczerze, ale też miłosierdzie jest nad nami. Okrutnie mi jakoś wesoło w duszy! Trzeba też będzie i jutro czegoś znacznego dokazać!", + "120239": "— Turcy porobili drewniane zasłony z belek na szańcach. Obmyśliłem taki sposób, jaki bywa do zapalania okrętów używany: szmaty moczą się już w smole i mam nadzieję, że jutro do południa spalę te wszystkie roboty.", + "120240": "— Ha! — rzekł mały rycerz. — To ja wycieczkę poprowadzę. Przy pożarze i tak się uczyni konfuzja, a przy tym w dzień do głowy im nie przyjdzie, by wycieczka mogła nastąpić. Jutro może być lepsze niż dziś, Ketling…", + "120241": "Tak to oni rozmawiali mając serca wezbrane, po czym udali się na spoczynek, bo wielce byli znużeni. Lecz mały rycerz nie spał trzech godzin, gdy rozbudził go wachmistrz Luśnia.", + "120242": "— Panie komendancie, nowiny są! — rzekł.", + "120243": "— Co tam? — zawołał czujny żołnierz zrywając się w jednej chwili na równe nogi.", + "120244": "— Pan Muszalski jest!", + "120245": "— Dla Boga! Co powiadasz?", + "120246": "— Jest! Stałem przy wyłomie, wtem słyszę, woła ktoś z drugiej strony po naszemu: „Nie strzelać, to ja!” Patrzę, aż tu pan Muszalski, za janczara przebrany, wraca!", + "120247": "— Bogu chwała! — rzekł mały rycerz.", + "120248": "I skoczył witać łucznika. Dniało już. Pan Muszalski stał z tej strony wału w białej kapuzie i karacenie, tak do prawdziwego janczara podobny, że oczom nie chciało się wierzyć. Ujrzawszy małego rycerza skoczył ku niemu i poczęli się witać radośnie.", + "120249": "— Jużeśmy waści opłakali! — zawołał Wołodyjowski.", + "120250": "Wtem nadbiegło kilku innych oficerów, między nimi Ketling. Wszyscy zdumiewali się nadzwyczajnie, za czym jęli wypytywać na wyścigi łucznika, jakim sposobem w tureckim przebraniu się znalazł, ów zaś zabrał głos i tak mówił:", + "120251": "— Przewróciłem się, wracając, przez janczarskiego trupa i głową o kulę leżącą wyciąłem, a choć czapkę miałem drutem przeszywaną, zamroczyło mnie zaraz, ile że od owego uderzenia, którem od Hamdiego otrzymał, rozum miałem jeszcze zbyt na wszelaki szwank czuły. Budzę się tedy potem: leżę ja ci na janczarze zabitym, jak na łóżku. Macam głowę, boli nieco, ale nawet i guza nie ma. Zdjąłem czapkę, deszcz mi wychłodził czuprynę i myślę sobie: dobra nasza! Wtem przyszło mi do głowy: nużbym z owego janczara moderunek cały zdjął i między Turków poszedł? Przecie ja po turecku tak jak po polsku gadam i nikt mnie po mowie nie pozna, z gęby też janczara nie odróżnić. Pójdę, posłucham, co gadają. Strach chwilami brał, bo mi się dawna niewola przypomniała, alem poszedł. Noc ciemna, ledwie się tam gdzie niegdzie u nich świeciło, to, powiadam waściom, żem tak sobie między nimi chodził jak między swymi. Wielu z nich w rowach pod przykrywkami leżało; poszedłem i tam. Ten i ów mnie pyta: „Czego się włóczysz?” — a ja na to: „Bo mi się nie chce spać!” Inni też gwarzyli kupami o oblężeniu. Konsternacja między nimi wielka. Na własne uszy słyszałem, jak na obecnego tu naszego chreptiowskiego komendanta wyrzekali. — Tu pan Muszalski skłonił się Wołodyjowskiemu. — Powtórzę ich ipsissima verba, bo to przecie wraża przygana na największą pochwałę wychodzi. „Dopóki (mówili) ten mały pies (tak psubraci waszą mość nazywali), dopóki ten mały pies zamku broni, nie zdobędziem go nigdy”. Inny mówi: „Jego się kula i żelazo nie ima, a śmierć od niego na ludzi wieje jak zaraza”. Tu poczęli wszyscy w kupie narzekać: „My jedni się bijem (prawią), a inne wojska nic nie robią; dżamak leży brzuchami do góry, Tatarowie rabują, spahia po bazarze się włóczy. Nam padyszach mówi: „Moi mili barankowie”, ale widać niezbyt jesteśmy mili, skoro nas tu na jatki przyprowadzono. Wytrzymamy (prawią), ale niedługo, potem zaś do Chocimia się wrócim, a jeśli pozwoleństwa nie dostaniem, to mogą i jakie znaczne głowy spaść w ostatku”.", + "120252": "— Słyszycie, waszmościowie! — krzyknął Wołodyjowski. — Gdy się janczary zbuntują, wraz się sułtan przelęknie i oblężenia zaniecha!", + "120253": "— Jak mi Bóg miły, tak szczerą prawdę powiadam! — mówił pan Muszalski. — Między janczarami nietrudno o rebelię, a już im bardzo mruczno. Tak myślę, że jeszcze jednego albo dwóch szturmów spróbują, a potem zęby na janczar-agę, na kajmakana, ba, na samego sułtana wyszczerzą.", + "120254": "— Tak będzie! — zawołali oficerowie.", + "120255": "— Niech spróbują jeszcze i dwudziestu szturmów, gotowiśmy! — mówili inni.", + "120256": "I poczęli w szable trzaskać, rozpalonymi oczyma ku szańcom spoglądać i sapać, co słysząc mały rycerz szepnął w uniesieniu do Ketlinga:", + "120257": "— Nowy Zbaraż! Nowy Zbaraż!..", + "120258": "Lecz pan Muszalski zabrał na nowo głos:", + "120259": "— Oto, com słyszał. Żal mi było odchodzić, bo mogłem i więcej usłyszeć, alem się bał, że mnie dzień zaskoczy. Poszedłem tedy ku tym szańcom, z których nie strzelano, żeby się w pomroce przemknąć. Patrzę, aż tam nie ma porządnych straży, jeno kupami się janczarowie włóczą, jako i wszędzie. Podchodzę do srogiej armaty, nikt nie woła. A to pan komendant wie, żem zabrał ze sobą na wycieczkę zadziory do gwożdżenia armat. Wsunę prędko jeden w zapał — nie lezie, bo chcąc, żeby wlazł, trzeba młotkiem uderzyć. Ale że to Pan Bóg niejaką siłę w ręku dał (boście i waćpanowie moje eksperymenta nieraz widzieli), kiedy nie przycisnę dłonią, zazgrzytało trochę, ale gwóźdź wlazł po głowicę!… Uradowałem się okrutnie!…", + "120260": "— Dla Boga! Waćpan to uczynił? Waćpan wielką armatę zagwoździł? — pytano ze wszystkich stron.", + "120261": "— Uczyniłem i to, i drugie, bo jak tak gładko poszło, znowu żal było odchodzić i poszedłem do drugiego działa. Boli trochę ręka, ale gwoździe wlazły!", + "120262": "— Mości panowie! — zawołał Wołodyjowski — Nikt tu większej rzeczy nie dokazał, nikt się taką sławą nie okrył! Vivat pan Muszalski!", + "120263": "— Vivat! Vivat! — powtórzyli oficerowie.", + "120264": "Za oficerami poczęli krzyczeć żołnierze. Usłyszeli w szańcach te okrzyki Turcy i zlękli się — i tym bardziej im serca ubyło; łucznik zaś kłaniał się, pełen radości, oficerom i pokazując swą potężną do łopaty podobną dłoń, na której widać było dwie sine plamy, mówił:", + "120265": "— Dalibóg, prawda! Macie, waćpanowie, świadectwo!", + "120266": "— Wierzym! — wołali wszyscy. — Chwalić Boga, żeś nam szczęśliwie wrócił!", + "120267": "— Przemknąłem się przez belkowanie — odparł łucznik. — Chciało się owe roboty podpalić, ale nie było czym.", + "120268": "— Wiesz co, Michał — zawołał Ketling — moje szmaty gotowe. Zacznę ja o tym belkowaniu myśleć. Niech wiedzą, że pierwsi zaczepiamy.", + "120269": "— Poczynaj! Poczynaj! — krzyknął Wołodyjowski.", + "120270": "Sam zaś skoczył do cekhauzu i wysłał nową wiadomość do miasta:", + "120271": "„Pan Muszalski na wycieczce nie zabit, bo wrócił, dwa wielkie działa zagwoździwszy. Był między janczarami, którzy o buncie zamyślają. Za godzinę spalimy belkowania, a jeśli będzie można przy tym wyskoczyć, to wyskoczę”.", + "120272": "Jakoż goniec nie przebiegł jeszcze przez most, gdy mury zadrżały od huku dział. Zamek pierwszy tym razem rozpoczynał grzmiącą rozmowę. W bladym świetle poranku leciały płomienne płachty na kształt płonących chorągwi — i padały na belkowania. Nie pomogła nic wilgoć, którą nocny deszcz nasycił drzewo. Belki zajęły się wkrótce i poczęły się palić. Za płachtami jął Ketling sypać granaty. Znużone tłumy janczarów opuściły w pierwszej chwili szańce. Nie grano „kindii”. Nadjechał sam wezyr na czele nowych zastępów wojsk, lecz zwątpienie wkradło się widocznie i do jego serca, bo paszowie słyszeli, jak mruczał:", + "120273": "— Milsza im bitwa niż spoczynek! Co to za ludzie w tym zamku mieszkają?", + "120274": "W wojsku zaś słychać było na wszystkie strony trwożne głosy powtarzające:", + "120275": "— Mały pies kąsać poczyna! Mały pies kąsać poczyna!", + "120276": "Rozdział LVI", + "120277": "A gdy przeszła owa szczęśliwa noc pełna wróżb zwycięstwa, nastał po niej dzień 26 sierpnia, który miał się stać przeważnym w dziejach onej wojny. W zamku oczekiwano jakiegoś wielkiego wysiłku ze strony tureckiej. Jakoż o wschodzie słońca rozległo się znów kowanie po lewej stronie zamku, tak głośne i silne jak nigdy dotąd. Widocznie Turcy wiercili z pośpiechem nową minę, najpotężniejszą ze wszystkich. Wielkie oddziały wojsk strzegły opodal tej roboty.", + "120278": "Na szańcach mrowie poczęło się ruszać. Z mnóstwa barwistych sandżaków, którymi jakby kwieciem zakwitło pole od strony Dłużka, poznano, iż sam wezyr podjeżdża, aby kierować szturmem. Na szańce janczarowie pozaciągali nowe działa; prócz tego nieprzeliczone ich tłumy pokryły nowy zamek chroniąc się w jego fosach i gruzach, aby być w gotowości do ręcznego ataku.", + "120279": "Jako się rzekło, zamek pierwszy rozpoczął armatnią rozmowę, i tak skutecznie, że chwilowy popłoch powstał w szańcach. Lecz bimbaszowie sprawili na powrót w mgnieniu oka janczarów, jednocześnie zaś ozwały się wszystkie tureckie działa. Leciały kule, granaty, kartacze; leciał na głowy broniących się gruz, cegły, tynk; dym pomieszał się z kurzawą, żar ognia z żarem słonecznym. Piersiom brakło powietrza, oczom widoku; huk armat, pękanie granatów, zgrzyt kul po kamieniach, wrzaski tureckie, okrzyki obrońców utworzyły jedną straszliwą kapelę, której do wtóru brzmiały echa skał. Zasypywano pociskami zamek, zasypywano miasto, wszystkie bramy, wszystkie baszty. Lecz zamek bronił się zaciekle, piorunami na pioruny odpowiadał, trząsł się, świecił, dymił, huczał, ział ogniem i śmiercią, i zniszczeniem, jakby go Jowiszowy gniew uniósł, jakby się zapamiętał wśród płomieni, jakby chciał zgłuszyć tureckie gromy i w ziemię się zapaść lub zwyciężyć.", + "120280": "Wśród zamętu, wśród lecących kul, ognia i kurzawy, i dymu mały rycerz rzucał się od działa do działa, od jednych murów do drugich, od rogu do rogu, sam do niszczącego płomienia podobny. Zdawał się dwoić i troić; był wszędzie, zachęcał, krzyczał, gdzie padł kanonier, tam on go zastępował — i wlawszy otuchę w piersi, znów biegł gdzie indziej. Zapał jego udzielił się żołnierzom. Uwierzyli, iż to ostatni szturm, po którym spokój i sława nastąpi — wiara w zwycięstwo przepełniała ich piersi, serca stały się harde i zaciekłe, szał bojowy ogarnął umysły. Okrzyki i wyzywania wyrywały się co chwila z ich gardzieli. Niektórych chwytała taka wściekłość, iż darli się za mur, by z bliska sczepić się z janczarami.", + "120281": "Owi dwakroć, pod zasłoną dymów, poszli zbitą masą do wyłomu i dwakroć, wymościwszy ciałami ziemię, cofnęli się w popłochu. O południu pchnięto im w pomoc masy pospolitego ruszenia i dżamaku, lecz mniej ćwiczone tłumy, lubo pobudzane z tyłu włóczniami, wyły tylko okropnymi głosami i nie chciały iść przeciw zamkowi. Nadjechał kajmakan — nic nie pomogło. Lada chwila groził powszechny, graniczący z obłędem popłoch, więc w końcu ludzi cofnięto i tylko działa po staremu pracowały bez wytchnienia, miotając grom za gromem, błyskawicę za błyskawicą.", + "120282": "Tak upływały całe godziny. Słońce już zeszło z zenitu i spoglądało na ową walkę bezpromienne, czerwone, zadymione, jakby srzeżogą przesłonięte.", + "120283": "Około trzeciej z południa huk dział doszedł do takiej potęgi, iż najgłośniej krzyczanych w ucho słów nie można było w murach dosłyszeć. Powietrze stało się w zamku gorące jak w piecu. Woda, którą polewano rozpalone działa, buchała w nich parą, mieszając się z dymem i przesłaniając świat, lecz działa grzmiały ciągle.", + "120284": "Zaraz po trzeciej rozbito dwie największe kolubryny tureckie. Moździerz stojący obok nich pękł, uderzony faskulą, w kilka pacierzy później. Kanonierowie ginęli jak muchy. Z każdą chwilą stawało się widoczniejszym, że ów niepokonany piekielny zamek bierze górę w walce, że przekrzyczy tureckie grzmoty i że on wypowie ostatnie słowo… zwycięstwa.", + "120285": "Ogień turecki począł z wolna słabnąć.", + "120286": "— Koniec będzie! — krzyknął z całych sił Wołodyjowski w ucho Ketlinga, chcąc, ażeby go ten wśród huku dosłyszał.", + "120287": "— I ja tak myślę! — odrzekł Ketling. — Do jutra czy na dłużej?", + "120288": "— Może na dłużej. Dziś przy nas wiktoria!", + "120289": "— I przez nas!", + "120290": "— O tej nowej minie musim pomyśleć.", + "120291": "Ogień turecki osłabł jeszcze bardziej.", + "120292": "— Bijmy dalej z dział! — zawołał Wołodyjowski.", + "120293": "I skoczył między kanonierów.", + "120294": "— Ognia, chłopcy! — krzyknął — Póki ostatnie działo tureckie grać nie ustanie! Na chwałę Bogu i Przenajświętszej Pannie! Na chwałę Rzeczypospolitej! Ognia!", + "120295": "Żołnierze zaś widząc, że i ten szturm ma się już ku końcowi, ozwali się gromkim, radosnym okrzykiem i z tym większym zapałem poczęli walić ku szańcom tureckim.", + "120296": "— „Kindię” wam wieczorną, psubraty, zagramy, „kindię” — wołały liczne głosy.", + "120297": "Nagle stało się coś dziwnego. Oto wszystkie działa tureckie zamilkły od razu, jakby kto nożem uciął. Zamilkł również grzechot janczarek w nowym zamku. Stary zamek grzmiał jeszcze czas jakiś, lecz w końcu poczęli oficerowie spoglądać po sobie i pytać się wzajemnie:", + "120298": "— Co to jest? Co się stało?", + "120299": "Ketling, zaniepokojony nieco, powstrzymał również strzelaninę.", + "120300": "Jeden z oficerów ozwał się wówczas głośno:", + "120301": "— Chyba mina jest pod nami, którą zaraz podpalą!…", + "120302": "Wołodyjowski przeszył mówiącego groźnym wzrokiem.", + "120303": "— Mina niegotowa, a choćby była gotowa, wyleci od niej tylko lewa ściana zamku — i z gruzów będziem się bronili, póki tchu w nozdrzach — rozumiesz waść?", + "120304": "Po czym nastała cisza. Nie zmącił jej ani jeden wystrzał ni z miasta, ni z szańców. Po huku i grzmotach, od których trzęsły się mury i ziemia, było w tej ciszy coś uroczystego, ale zarazem i złowrogiego. Oczy wszystkich wytężały się ku szańcom, lecz zza chmury dymu nie było nic widać.", + "120305": "Nagle rozległy się od lewej strony miarowe uderzenia kilofów.", + "120306": "— Mówiłem, że minę kują dopiero! — ozwał się Wołodyjowski.", + "120307": "Tu zwrócił się do Luśni:", + "120308": "— Wachmistrz! Weźmiesz dwudziestu ludzi i wyjrzysz mi na nowy zamek.", + "120309": "Luśnia prędko spełnił rozkaz, wziął dwudziestu ludzi, a po chwili zniknął z nimi za wyłomem.", + "120310": "Nastało znów milczenie, przerywane tylko odzywającym się tu i owdzie chrapaniem lub czkawką konających, a także odgłosem kilofów.", + "120311": "Czekano dość długo, wreszcie wachmistrz zjawił się z powrotem.", + "120312": "— Panie komendancie — rzekł — w nowym zamku nie ma żywej duszy.", + "120313": "Wołodyjowski spojrzał ze zdziwieniem na Ketlinga:", + "120314": "— Czyby od oblężenia już odstąpili czy co? Przez dymy nic nie można dojrzeć!", + "120315": "Lecz dymy, zwiewane powiewem, rzedły i wreszcie opona ich przerwała się nad miastem.", + "120316": "W tej samej chwili jakiś głos okropny i przerażony począł krzyczeć z baszty:", + "120317": "— Nad bramami białe chorągwie! Poddajem się!", + "120318": "Usłyszawszy to żołnierze, oficerowie zwrócili się ku miastu. Straszliwe zdumienie odbiło się na twarzach, słowa zamarły wszystkim na ustach i przez smugi dymu patrzyli ku miastu.", + "120319": "A w mieście, na bramie Ruskiej i Lackiej, powiewały istotnie białe chorągwie, dalej widać było jeszcze jedną na baszcie Batorego.", + "120320": "Wówczas twarz małego rycerza stała się tak białą jak te chorągwie kolebiące się na wietrze.", + "120321": "— Ketling, widzisz? — szepnął zwracając się do przyjaciela.", + "120322": "Ketlingowi także twarz pobladła.", + "120323": "— Widzę — rzekł.", + "120324": "I czas jakiś patrzyli sobie w oczy mówiąc nimi wszystko, co mogli powiedzieć tacy dwaj żołnierze bez plamy i bojaźni, którzy nigdy w życiu nie złamali słowa, a którzy przed ołtarzem przysięgli wpierw zginąć niżby mieli zamek poddać. I oto teraz, po takiej obronie, po takiej walce, która zbaraskie dzieje przypominała, po odbitym szturmie i po zwycięstwie, kazano im złamać przysięgę, wydać zamek i żyć!", + "120325": "Jak niedawno złowrogie kule przelatywały nad zamkiem, tak teraz złowrogie myśli przelatywały im tłumem przez głowę. I żal ściskał im serca po prostu bezdenny, żal dwóch ukochanych istot i żal życia i szczęścia, więc spoglądali na się jak błędni, jak martwi, a czasem zwracali wzrok pełen rozpaczy ku miastu, jakby się chcąc przekonać, czy ich oczy nie zwodzą i czy istotnie godzina wybiła.", + "120326": "A tymczasem od strony miasta zatętniały kopyta końskie i po chwili wpadł Horaim, rękodajny młodzian pana generała podolskiego.", + "120327": "— Rozkaz do komendanta! — krzyknął osadzając bachmata.", + "120328": "Wołodyjowski wziął rozkaz, przeczytał go w milczeniu i po chwili wśród grobowej ciszy ozwał się do oficerów:", + "120329": "— Mości panowie! Komisarze przejechali czółnem rzekę i już udali się do Dłużka dla podpisania ugody. Za chwilę będą tedy wracać. Do wieczora mamy wyprowadzić wojsko z zamku, a białą chorągiew zatknąć nie mieszkając…", + "120330": "Nikt nie ozwał się słowem. Słychać było tylko szybkie oddechy i sapanie.", + "120331": "Wreszcie Kwasibrocki przemówił:", + "120332": "— Trzeba chorągiew zatknąć. Ludzi zaraz zgromadzę!…", + "120333": "Wnet tu i owdzie rozległy się słowa komendy. Żołnierze poczęli się zwierać w szeregi i brać na ramię broń. Dźwięk muszkietów i miarowe ich stąpania budziły echa w milczącym zamku.", + "120334": "Ketling przysunął się do Wołodyjowskiego.", + "120335": "— Czas? — spytał.", + "120336": "— Czekaj na komisarzy, dowiemy się kondycyj… Wreszcie ja sam tam zejdę.", + "120337": "— Nie! Ja zejdę, ja lepiej lochy znam i wiem, gdzie co jest.", + "120338": "Dalszą rozmowę przerwały im głosy wołające:", + "120339": "— Komisarze wracają! Komisarze wracają!", + "120340": "Jakoż po niejakim czasie trzej nieszczęśni wysłannicy ukazali się na zamku. Byli to: sędzia podolski Gruszecki, stolnik Rzewuski i chorąży czernihowski pan Myśliszewski. Szli ponuro, z pospuszczanymi głowami. Na grzbietach ich mieniły się kaftany ze złotogłowiu, które w darze od wezyra dostali.", + "120341": "Wołodyjowski czekał ich oparty o ciepłe jeszcze i dymiące działo skierowane ku Dłużkowi. Wszyscy trzej powitali go w milczeniu, a on spytał:", + "120342": "— Jakie kondycje?", + "120343": "— Miasto nie będzie rabowane, mieszkańcom życie i mienie zapewnione. Każden, kto nie zechce zostać, ma prawo wyjść i udać się, gdzie mu się będzie podobało.", + "120344": "— A Kamieniec i Podole?", + "120345": "Komisarze pospuszczali głowy:", + "120346": "— Na sułtana… po wieki wieków!…", + "120347": "Po czym komisarze odeszli nie ku mostowi, bo tam już tłumy ludu zawaliły drogę, ale w bok, przez południową bramę. Zeszedłszy na dół, siedli w czółno, którym aż do Lackiej bramy mieli dojechać. W nizinie leżącej między opokami wzdłuż rzeki zaczęli się już pokazywać janczarowie. Z miasta napływały coraz większe fale ludu i zajęły plac naprzeciw starego mostu. Wielu chciało biec na zamek, lecz wychodzące regimenta powstrzymały ich z rozkazu małego rycerza.", + "120348": "Ów sprawiwszy wojsko przywołał pana Muszalskiego i rzekł mu:", + "120349": "— Stary przyjacielu, oddajże mi jedną przysługę: idź zaraz do żony mojej i powiedz jej ode mnie…", + "120350": "Tu głos uwiązł na chwilę w gardle małemu rycerzowi.", + "120351": "— I powiedz jej ode mnie: Nic to! — dodał prędko.", + "120352": "Łucznik odszedł. Za nim wychodziło powoli wojsko.", + "120353": "Wołodyjowski siadł na konia i czuwał nad wymarszem. Zamek opróżniał się, ale marudnie, z przyczyny zawadzającego gruzu i złamów.", + "120354": "Ketling zbliżył się do małego rycerza.", + "120355": "— Schodzę! — rzekł zaciskając zęby.", + "120356": "— Idź, jeno zwlecz, póki wojsko nie wyjdzie… Idź!…", + "120357": "Tu wzięli się w ramiona i przez pewien czas tak trwali. Oczy obydwom błyszczały nadzwyczajnym światłem… Ketling skoczył wreszcie w kierunku lochów…", + "120358": "Wołodyjowski zaś zdjął hełm z głowy; chwilę spoglądał jeszcze na tę ruinę, na to pole chwały swojej, na gruzy, trupy, odłamy murów, na wał i na działa, następnie podniósłszy oczy w górę, począł się modlić…", + "120359": "Ostatnie jego słowa były:", + "120360": "— Daj jej, Panie, moc, by zaś cierpliwie to zniosła, daj jej spokój!…", + "120361": "Ach!… Ketling pospieszył się, nie czekając nawet na wyjście regimentów, bo w tej chwili zakołysały się bastiony, huk straszliwy targnął powietrzem: blanki, wieże, ściany, ludzie, konie, działa, żywi i umarli, masy ziemi — wszystko to porwane w górę płomieniem, pomieszane, zbite jakby w jeden straszliwy ładunek, wyleciało w powietrze…", + "120362": "Tak zginął Wołodyjowski, Hektor Kamieniecki, pierwszy żołnierz Rzeczypospolitej.", + "120363": "W kolegiacie stanisławowskiej stał na środku kościoła wysoki katafalk rzęsiście obstawiony świecami, a na nim leżał w dwóch trumnach, ołowianej i drewnianej, pan Wołodyjowski. Wieka były już zabite i właśnie odprawiano pogrzeb. Życzeniem serdecznym wdowy było, by ciało spoczęło w Chreptiowie, lecz że całe Podole było w rękach nieprzyjacielskich, więc tymczasowo miano je pochować w Stanisławowie, do tego bowiem miasta odesłani zostali pod konwojem tureckim kamienieccy exules i tu wydani w ręce wojsk hetmańskich.", + "120364": "Wszystkie dzwony biły w kolegiacie. Kościół zapełniony był tłumem szlachty i żołnierzy, którzy ostatni raz chcieli rzucić okiem na trumnę Hektora Kamienieckiego i pierwszego Rzeczypospolitej kawalera. Szeptano, że sam hetman ma na pogrzeb przyjechać, że jednak nie było go dotąd widać, a lada chwila mogli nadejść czambułem Tatarzy, przeto postanowiono nie odkładać ceremonii.", + "120365": "Starzy żołnierze, przyjaciele lub podkomendni nieboszczyka, stanęli wieńcem koło katafalku. Byli między innymi obecni: pan Muszalski, łucznik, i pan Motowidło, i pan Snitko, i pan Hromyka, i pan Nienaszyniec, i pan Nowowiejski, i wielu innych, dawnych oficerów ze stanicy. Dziwnym trafem nie brakło prawie nikogo z tych, którzy niegdyś zasiadali wieczorami ławy przy ognisku chreptiowskim; wszyscy wynieśli cało głowy z tej wojny, tylko ów, który im był wodzem i wzorem, ów rycerz dobry i sprawiedliwy, straszny dla nieprzyjaciół, słodki dla swoich, tylko ów, szermierz nad szermierze z sercem gołębia — leżał oto wysoko, wśród światła, w chwale niezmiernej, ale w ciszy śmierci.", + "120366": "Zatwardziałe przez wojnę serca kruszyły się z żalu na ów widok; żółte błyski od świec oświecały srogie, strapione twarze wojowników i odbijały się błyszczącymi skrami we łzach płynących z oczu. W środku żołnierskiego koła leżała krzyżem na podłodze Basia, a obok niej stary, zniedołężniały, złamany i trzęsący się pan Zagłoba. Ona przyszła tu piechotą z Kamieńca za wozem wiozącym najdroższą trumnę, a teraz właśnie przyszła chwila, że trzeba było tę trumnę oddać ziemi. Przez całą drogę idąc nieprzytomna, jakby nie do tego świata należąca — i teraz, przy tym katafalku, powtarzała bezświadomymi usty: „Nic to!” — powtarzała, bo tak jej kazał ten ukochany, bo to były ostatnie wyrazy, które jej przesłał; ale w tym powtarzaniu i w tych wyrazach były tylko dźwięki bez treści, bez prawdy, bez znaczenia i otuchy. Nie „nic to” było — jeno żal, ciemność, rozpacz, martwota, jeno nieszczęście niepowrotne, jeno życie zabite i złamane, jeno błędna świadomość, że już nie ma nad nią ni miłosierdzia, ni nadziei, a jest tylko pustka i będzie pustka, którą wypełnić może jeden Bóg, kiedy śmierć ześle.", + "120367": "Dzwony biły; u wielkiego ołtarza kończyła się msza. Na koniec zabrzmiał wysoki, jakby z otchłani wołający głos księdza: „Requiescat in pace!” Drgania febryczne wstrząsnęły Basią, a w nieprzytomnej głowie zerwała się tylko jedna myśl: „Już, już mi go zabiorą!…” Lecz nie był to jeszcze koniec ceremonii. Rycerstwo przygotowało liczne mowy, które miały być wypowiedziane przy spuszczaniu trumny w dół, tymczasem zaś wyszedł na ambonę ksiądz Kamiński, ten sam, który dawniej w Chreptiowie często przesiadywał i który w czasie choroby Basi na śmierć ją dysponował.", + "120368": "W kościele poczęli ludzie chrząkać i kasłać, jako zwykle przed kazaniem, po czym ucichli i wszystkie oczy zwróciły się na ambonę.", + "120369": "Wtem z ambony ozwało się warczenie bębna.", + "120370": "Zdumieli się słuchacze. Ksiądz Kamiński zaś bił w bęben, jakby na trwogę; nagle urwał i nastała cisza śmiertelna. Po czym warczenie ozwało się po raz drugi, trzeci; nagle ksiądz Kamiński cisnął pałeczki na podłogę kościelną, podniósł obie ręce w górę i zawołał:", + "120371": "— Panie pułkowniku Wołodyjowski!", + "120372": "Odpowiedział mu krzyk spazmatyczny Basi. W kościele uczyniło się po prostu straszno. Pan Zagłoba podniósł się i na współkę z panem Muszalskim wynieśli omdlałą niewiastę z kościoła.", + "120373": "Tymczasem ksiądz wołał dalej:", + "120374": "— Dla Boga, panie Wołodyjowski! Larum grają! Wojna! Nieprzyjaciel w granicach! A ty się nie zrywasz! Szabli nie chwytasz? Na koń nie siadasz? Co się stało z tobą, żołnierzu? Zaliś swej dawnej przepomniał cnoty, że nas samych w żalu jeno i trwodze zostawiasz?", + "120375": "Wezbrały rycerskie piersi i płacz powszechny zerwał się w kościele, i zrywał się jeszcze kilkakrotnie, gdy ksiądz cnotę, miłość ojczyzny i męstwo zmarłego wysławiał, a i kaznodzieję porwały własne słowa. Twarz mu pobladła, czoło okryło się potem, głos drżał. Uniósł go żal nad zmarłym rycerzem, żal nad Kamieńcem, żal nad zgnębioną rękoma wyznawców księżyca Rzecząpospolitą, i taką wreszcie kończył swoją mowę modlitwą:", + "120376": "— Kościoły, o Panie, zmienią na meczety i Koran śpiewać będą tam, gdzieśmy dotychczas Ewangelię śpiewali. Pogrążyłeś nas, Panie, odwróciłeś od nas oblicze Twoje i w moc sprośnemu Turczynowi nas podałeś. Niezbadane Twoje wyroki, lecz kto, o Panie, teraz opór mu stawi? Jakie wojska na kresach wojować go będą? Ty, dla którego nic nie jest w świecie zakryte. Ty wiesz najlepiej, że nie masz nad naszą jazdę! Która ci, Panie, tak skoczy, jako nasza skoczyć potrafi? Takichże obrońców się pozbywasz, za których plecami całe chrześcijaństwo mogło wysławiać imię Twoje? Ojcze dobrotliwy! Nie opuszczaj nas! Okaż miłosierdzie Twoje! Ześlij nam obrońcę, ześlij sprośnego Mahometa pogromcę, niech tu przyjdzie, niech stanie między nami, niech podniesie upadłe serca nasze, ześlij go, Panie!…", + "120377": "W tej chwili rum uczynił się przy drzwiach i do kościoła wszedł pan hetman Sobieski. Oczy wszystkich zwróciły się na niego, dreszcz jakiś wstrząsnął ludźmi, a on szedł z brzękiem ostróg ku katafalkowi, wspaniały, z twarzą rzymskiego cezara, ogromny…", + "120378": "Zastęp żelaznego rycerstwa szedł za nim.", + "120379": "— Salvator! — krzyknął w proroczym uniesieniu ksiądz.", + "120380": "A on klęknął przy katafalku i począł się modlić za duszę Wołodyjowskiego.", + "120381": "EPILOG", + "120382": "W rok przeszło po upadku Kamieńca, gdy uciszyły się jako tako niezgody stronnictw, wystąpiła nareszcie Rzeczpospolita w obronie swych granic wschodnich.", + "120383": "I wystąpiła zaczepnie. Wielki hetman Sobieski poszedł w trzydzieści jeden tysięcy jazdy i piechoty w sułtańskie ziemie, pod Chocim, by uderzyć na potężniejsze nierównie zastępy Husseina-baszy stojącego pod tymże zamkiem.", + "120384": "Imię pana Sobieskiego było już straszne nieprzyjacielowi. Przez ów rok po upadku Kamieńca, mając zaledwie kilka tysięcy wojska, tyle dokazał, tak poszarpał niezliczoną armię padyszacha, tyle wygniótł czambułów, tak wielkie odbił tłumy jasyru, że stary Hussein, lubo liczbą wojsk potężniejszy, lubo na czele wyborowego komuniku stojący, lubo przez Kapłana-baszę wspomagany, nie śmiał hetmanowi stawić czoła w otwartym polu i w warownym postanowił się bronić obozie.", + "120385": "Hetman otoczył wojskami ów obóz i wiadomo było powszechnie, iż chce wstępnym bojem go zdobyć. Mniemali wprawdzie niektórzy, iż niesłychane to jest w dziejach wojen przedsięwzięcie, by z mniejszą siłą porywać się na większą, której w dodatku wały i rowy bronią. Hussein miał sto dwadzieścia dział, w całym zaś polskim obozie było ich tylko pięćdziesiąt. Piechoty tureckie trzykroć przenosiły potęgą hetmańskie; samych janczarów, tak strasznych w ręcznym boju, stało w tureckich wałach przeszło ośmnaście tysięcy. Lecz hetman wierzył w swoją gwiazdę, urok swego imienia — i na koniec w wojska, które prowadził.", + "120386": "Szły bowiem pod nim pułki doświadczone i hartowane w ogniu, ludzie, którzy od dziecinnych lat we wrzawie wojennej wzrośli, odbyli niezliczoną ilość pochodów, wypraw, oblężeń, bitew. Wielu pamiętało jeszcze straszne Chmielnickiego czasy, Zbaraż i Beresteczko; wielu przetrwało wszystkie wojny: szwedzkie, pruskie, moskiewskie, domowe, duńskie i węgierskie. Były tam poczty pańskie z samych weteranów złożone, byli żołnierze ze stanic, dla których wojna stała się tym, czym dla innych pokój: zwykłym stanem i trybem życia. Pod wojewodą ruskim stało piętnaście chorągwi husarii, jazdy nawet przez cudzoziemców za nieporównaną uważanej; były chorągwie lekkie, te same właśnie, na których czele takie klęski zadał hetman już po upadku Kamieńca rozproszonym czambułom tatarskim; były na koniec piechoty łanowe, które z kolbami, bez wystrzału, umiały się rzucać na janczarów.", + "120387": "Hodowała tych ludzi wojna, bo hodowała ona w Rzeczypospolitej całe pokolenia; lecz byli dotychczas rozproszeni albo w usługach wrogich stronnictw. Teraz, gdy zgoda wewnętrzna powołała ich do jednego obozu i pod jedną komendę, spodziewał się hetman zgnieść nimi potężniejszego Husseina i równie potężnego Kapłana. Prowadzili tych ludzi doświadczeni przywódcy, których imiona zapisane były również niejednokrotnie w dziejach ostatnich wojen, w zmiennej kolei klęsk i zwycięstw.", + "120388": "Sam hetman jako słońce stał na czele wszystkich i wolą swoją tysiącami kierował, lecz jacyż byli inni przywódcy, którzy przy tym chocimskim obozie nieśmiertelną mieli się okryć sławą?", + "120389": "Oto było tam dwóch hetmanów litewskich: wielki — Pac i polny — Michał Kazimierz Radziwiłł. Ci na kilka dni przed bitwą połączyli się z wojskami koronnymi, a teraz z rozkazu pana Sobieskiego stanęli na wyżniach łączących Chocim ze Żwańcem. Dwanaście tysięcy wojowników słuchało ich rozkazów, między nimi zaś było dwa tysiące wybornej piechoty. Od Dniestru ku południowi stały sprzymierzone pułki wołoskie, które w przededniu bitwy opuściły obóz turecki, aby się z chrześcijany połączyć. Obok Wołochów stał z artylerią pan Kątski, w zdobywaniu obronnych miejsc, sypaniu wałów i kierowaniu armatą nieporównany. W cudzoziemskich krajach on się w tej sztuce ćwiczył, lecz wkrótce i cudzoziemców nią przewyższył. Za panem Kątskim stały piechoty ruskie i mazurskie Koryckiego; dalej pan hetman polny Dymitr Wiśniowiecki, chorego króla brat stryjeczny. Ten jazdę lekką miał pod sobą. Obok niego osadził się z własnymi chorągwiami piechoty i jazdy pan Jędrzej Potocki, nigdy hetmana przeciwnik, dziś wielkości jego wyznawca. Za nim i za Koryckim stanęło pod panem Jabłonowskim, wojewodą ruskim, piętnaście chorągwi husarskich, w błyszczących pancerzach, w hełmach rzucających groźne cienie na twarze, ze skrzydłami u ramion. Las włóczni sterczał nad nimi, lecz oni stali w spokoju, ufni w siłę nieprzełamaną i pewni, że im przyjdzie zwycięstwo rozstrzygnąć.", + "120390": "Z mniejszych zaś — nie męstwem, ale znaczeniem — wojowników był pan kasztelan podlaski Łużecki, któremu brata w Bodzanowie Turcy ścięli, za co im wieczną zemstę poprzysiągł; był pan Stefan Czarniecki, wielkiego Stefana synowiec, pisarz polny koronny. On w czasie oblężenia Kamieńca, pod Gołębiem na czele hassy szlacheckiej po stronie króla stojąc, ledwie że wojny domowej nie wzniecił, teraz zaś męstwem pragnął na lepszym polu zabłysnąć. Był pan Gabriel Silnicki, któremu wiek życia zszedł na wojnach, a starość ubieliła już głowę; byli różni inni wojewodowie i kasztelanowie, mniej z poprzednich wojen znani, mniej sławni, lecz tym bardziej sławy chciwi.", + "120391": "A między rycerstwem w senatorskie godności nieprzystrojonym błyszczał nad innych pan pułkownik Skrzetuski, słynny zbarażczyk, żołnierz na wzór rycerstwu podawany, wszystkich wojen, jakie od trzydziestu lat prowadziła Rzeczpospolita, uczestnik. Sędzielizna pokrywała mu już głowę, lecz za to otaczało go sześciu synów siłą do sześciu dzików podobnych. Z tych starsi poznali już wojnę, dwaj najmłodsi zaś prymicje dopiero odbyć mieli i dlatego tak wielką do bitwy płonęli żądzą, iż ojciec roztropnymi słowy niecierpliwość ich hamować musiał.", + "120392": "Z wielkim szacunkiem patrzyli towarzysze na ojca i synów, lecz większy jeszcze podziw wzbudzał pan Jarocki, który na oba oczy ślepym będąc, wzorem owego króla czeskiego, Jana, na wyprawę jednak pociągnął. Dzieci ni krewnych on nie miał, pachołkowie prowadzali go pod ramiona, miał tylko nadzieję, że w bitwie głowę złoży, ojczyźnie się przysłuży i sławę pozyska. Tamże był pan Rzeczycki, któremu ojciec i brat w ciągu tego roku polegli. Tamże był pan Motowidło, który świeżo z niewoli tatarskiej się wyrwawszy, w pole zaraz wyciągnął na współkę z panem Myśliszewskim. Pierwszy bowiem za niewolę chciał się pomścić, drugi za krzywdę, jakiej w Kamieńcu doznał, gdy wbrew układom i godności szlacheckiej kijami przez janczarów był zbity. Byli i rycerze dawni ze stanic naddniestrzańskich, więc zdziczały pan Ruszczyc i niezrównany łucznik, pan Muszalski. Ów z Kamieńca zdrową głowę wyniósł dlatego, iż go mały rycerz do żony z wieścią wysłał; był pan Snitko i pan Nienaszyniec, i pan Hromyka, i najnieszczęśliwszy ze wszystkich młody pan Nowowiejski.", + "120393": "Temu przyjaciele nawet i krewni śmierci życzyli, albowiem nie było już dla niego pociechy. Po przyjściu do zdrowia przez cały rok czambuły znosił, szczególniej zaś Lipków ścigał zawzięcie. Po rozbiciu pana Motowidły przez Kryczyńskiego — za Kryczyńskim Podole całe zjeździł odetchnąć mu nie dając i ciężki mu był niezmiernie. W tych wyprawach Adurowicza schwytał i ze skóry obedrzeć go kazał, jeńców nie żywił, lecz ulgi w boleści nie znalazł. Na miesiąc przed tą bitwą do husarii pana wojewody ruskiego się zaciągnął.", + "120394": "Z takim to rycerstwem stanął pod Chocimiem pan Sobieski. Za krzywdy Rzeczypospolitej w pierwszym rzędzie, lecz i za swoje prywatne pragnęli się mścić ci żołnierze, albowiem w ciągłych z pogaństwem walkach na tej krwią przesiąkniętej ziemi niemal każdy jakieś kochane głowy utracił, jakichś stasznych nieszczęść nosił w sobie wspomnienie. Kwapił się więc do bitwy hetman wielki widząc, iż zaciekłość w sercach jego żołnierzy do zaciekłości lwicy może być porównaną, której niebaczni myśliwi małe wybrali z komyszy.", + "120395": "Dnia 9 listopada 1673 roku od harców poczęła się wyprawa. Gromady Turków wychyliły się od rana zza wałów, gromady polskiego rycerstwa pospieszyły ku nim chciwie. Padali ludzie z obu stron, z większą jednak turecką szkodą. Znacznych wszelako kilku tylko i Turków, i Polaków poległo. Pana Maja zaraz z początku potyczki olbrzymi spahia sztychem krzywej szabli przeszył, lecz za to najmłodszy Skrzetuski jednym cięciem całkiem prawie owemu głowę odciął, czym na pochwały roztropnego ojca i na sławę znaczną zarobił.", + "120396": "Tak to oni potykali się kupami lub pojedynczo, w innych zaś patrzących na walkę rosło serce i ochota coraz większa wzbierała. Tymczasem oddziały wojska rozstawiały się naokół obozu tureckiego, gdzie któremu hetman naznaczył. Sam on stojąc za piechotą Koryckiego, na starej drodze jasskiej, obejmował oczyma cały ogromny obóz Husseina i na twarzy miał ten pogodny spokój, jaki ma mistrz pewny swej sztuki, zanim do dzieła przystąpi. Od czasu do czasu ordynansów z rozkazami wysyłał, to zamyślonym wzrokiem spoglądał na walkę harcowników. Pod wieczór przyjechał do niego wojewoda ruski.", + "120397": "— Wały tak obszerne — rzekł — iż niepodobna naraz ze wszystkich stron nastąpić.", + "120398": "— Jutro będziem na wałach, a pojutrze we trzy kwatery wytniem tych ludzi — odrzekł spokojnie pan Sobieski.", + "120399": "Tymczasem zaszła noc. Harcownicy ściągnęli z pola. Hetman rozkazał przybliżyć się w ciemnościach wszystkim oddziałom do wałów, czemu Hussein przeszkadzał, ile mógł, z dział wielkiego kalibru, ale bez skutku. Nad ranem znów poruszyły się nieco naprzód polskie oddziały. Piechoty poczęły sypać przed sobą szańczyki. Niektóre regimenta „przytarły na dobre strzelenie z muszkietu”. Jakoż janczarowie jęli gęsto dawać ognia ze strzelb. Z rozkazu hetmana nie odpowiadano jednak na ów ogień prawie wcale, natomiast piechota przygotowywała się do ataku wręcz. Żołnierze czekali tylko rozkazu, by rzucić się zapalczywie naprzód. Nad wydłużoną ich linią przelatywały również ze świstem i szumem kartacze, jakoby stada ptastwa. Artyleria pana Kątskiego, rozpocząwszy walkę o świcie, nie zmilkła dotąd ani na jedną chwilę. Po bitwie dopiero okazało się, jak wielkie spustoszenia uczyniły jej pociski padając na miejsca najgęściej obstawione namiotami spahii i janczarów.", + "120400": "Tak zeszło do południa, ale że dzień, jako w listopadzie, był krótki, więc należało się spieszyć. Naraz huknęły wszystkie bębny, kotły, krzywuły. Kilkanaście tysięcy gardzieli zawrzasło jednym głosem i piechoty, wspomagane przez następującą tuż lekką jazdę, ruszyły gęstym tłumem do ataku.", + "120401": "„Naraz z piąci stron zaatakował Turków Jegomość”. — Jan Dennemark i Krzysztofor de Bohan, wojownicy doświadczeni, wiedli cudzoziemskie pułki. Pierwszy, zapalczywy z natury będąc, gnał tak zaciekle, iż przed innymi dotarł do wałów i o mało regimentu nie zgubił, gdyż salwę kilkunastu tysięcy samopałów wytrzymać musiał. Sam legł; żołnierze chwiać się poczęli, lecz właśnie w tej chwili przyszedł im w pomoc de Bohan i popłoch powstrzymał. Ów spokojnym, jakoby na mustrze i do taktu kapeli zastosowanym krokiem przebył całą przestrzeń aż do tureckich wałów, na salwę salwą odpowiedział, a gdy zarzucono faszynami fosę, pierwszy ją pod gradem kul przebył, skłonił się janczarom kapeluszem i pierwszy szpadą chorążego na wylot przeszył. Skoczyli, uniesieni przykładem takiego pułkownika, żołnierze i rozpoczęły się straszliwe zapasy, w których sforność i ćwiczenie szły z dzikim męstwem janczarów o lepszą.", + "120402": "A spieszonych dragonów prowadzili od strony wioski Tarabanów Tetwin i Doenhoff, drugi zaś regiment Aswer Greben i Hajdepol, wszyscy żołnierze wyborni, którzy prócz Hajdepola jeszcze pod panem Czarnieckim w Danii sławą niepomierną się okryli. Lud pod nimi szedł rosły i cięty, wybrany z poddanych po królewszczyznach, wielce do pieszej i jezdnej walki sprawny. Bramy przeciw nim bronił dżamak, to jest nieregularni janczarowie, dlatego też, choć tłumy ich były ogromne, wnet poczęli się mieszać i ustępować, gdy zaś do ręcznej pracy przyszło, bronili się o tyle tylko, o ile nie mogli do odwrotu znaleźć miejsca. Brama ta najpierw też została zdobyta i najpierw mogła przez nią jazda do środka obozu przeniknąć.", + "120403": "A na czele piechoty łanowej polskiej uderzyli na okopy w trzech innych miejscach panowie Kobyłecki, Michał Żebrowski, Piotrkowczyk i Gałecki. Najstraszliwsza walka zawrzała przy głównej bramie, na drogę jasską wychodzącej, gdzie Mazurowie zwarli się z gwardią Husseina-baszy. Głównie jemu o tę bramę chodziło, albowiem przez nią mogła się wlać do obozu jazda polska, dlatego postanowił bronić jej najuporczywiej i ustawicznie pchał ku niej oddziały janczarów. Łanowe piechoty, opanowawszy zrazu bramę, wytężały następnie wszystkie siły, by się przy niej utrzymać. Spędzały ich działa i grad kul ze strzelby ręcznej, a do tego z kłębów dymu wychylały się coraz to nowe watahy wojowników biegnących do ataku. Wówczas pan Kobyłecki nie czekając, aż dojdą, rzucał się ku nim na kształt rozjuszonego niedźwiedzia i dwie ściany ludzkie parły się i przepychały w ścisku, zamęcie, zwichrzeniu, w potokach krwi i na stosach trupów ludzkich. Bito się tam na wszelką broń: na szable, noże, kolby od muszkietów, na łopaty, drągi, ośniki; godzono w siebie kamieniami; wreszcie tłok czynił się chwilami tak straszliwy, że ludzie chwytali się wpół i walczyli na pięści i zęby. Hussein próbował dwakroć złamać za pomocą impetu jazdy piechotę, lecz piechurowie za każdym razem wpadli na nią z tak „ekstraordynaryjną rezolucją”, iż musiała się cofać w nieładzie. Użalił się wreszcie ich pracy pan Sobieski i posłał im wszystką czeladź obozową na pomoc.", + "120404": "Na czele stanął pan Motowidło. Hałastra ta, zwykle nieużywana do boju i zbrojna w broń lada jaką, skoczyła jednak z taką ochotą, iż obudziła podziw w samym hetmanie. Być może, iż zagrzewała ich chciwość łupów, być może, iż ogarnął ich zapał, jaki ożywiał dnia tego całe wojsko, dość, że uderzyli jak w dym na janczarów i poczęli się z nimi zmagać tak zaciekle, iż w pierwszym impecie zepchnęli ich na odległość strzału muszkietowego od bramy. Hussein rzucił w zamęt bojowy nowe pułki i walka, odnowiwszy się w mgnieniu oka, trwała całe godziny. Lecz przez ten czas Korycki na czele wybranych pułków osadził silnie bramę, z dala poruszyła się husaria, na kształt olbrzymiego ptaka zrywającego się leniwie do lotu, i poczęła sunąć ku bramie.", + "120405": "Jednocześnie też przybiegł ordynans do hetmana od wschodniej strony obozu.", + "120406": "— Pan wojewoda bełski w wałach! — krzyknął zdyszaną piersią.", + "120407": "Po nim drugi:", + "120408": "— Panowie hetmani litewscy w wałach.", + "120409": "Po nich nadbiegli inni, ciągle z tą samą wieścią. Mrok już czynił się na świecie, ale od twarzy hetmana biło światło. Zwrócił się do pana Bidzińskiego, który w tej chwili był przy nim, i rzekł:", + "120410": "— Teraz na jazdę kolej, ale to się dopiero jutro stanie.", + "120411": "Nikt jednak i w polskim wojsku, i w tureckim nie wiedział i nie przypuszczał, że hetman ogólny atak wszystkich sił zamierza do następnego rana odłożyć. Owszem, oficerowie ordynansowi skoczyli do rotmistrzów z poleceniem, by każdej chwili byli gotowi. Piechota stała w zwartych szeregach, jeździe paliły się ręce, szable i kopie. Wszyscy oczekiwali rozkazu z niecierpliwością, bo ludzie byli wygłodniali i zziębnięci.", + "120412": "Lecz rozkaz nie przychodził, a tymczasem upływały godziny. Noc stała się czarna jak kir. Już w czasie dnia rozpoczęła się słota, o północku zaś zerwał się wicher z lodowatym deszczem i śniegiem. Uderzenia jego mroziły szpik w kościach; konie ledwie mogły ustać na miejscu, ludzie drętwieli. Największy mróz, byle suchy, nie mógłby być tyle dokuczliwym, ile ten wicher, śnieg i deszcz, zacinający jak biczem. W oczekiwaniu ustawicznym hasła ani było można myśleć o jedzeniu, piciu lub rozpaleniu ogniska. Z każdą godziną czas stawał się straszniejszy. Była to pamiętna noc, „noc męki i szczękania zębami”. Głosy rotmistrzów: „Stać! Stać!”, — odzywały się co chwila i przyuczony do karności żołnierz stał w największej gotowości, bez ruchu, ale cierpliwie.", + "120413": "Naprzeciw zaś, w dżdżu, wichrze i pomroce, stały w tej samej gotowości skostniałe pułki tureckie.", + "120414": "I między nimi nikt nie palił ognia, nikt nie jadł, nie pił. Atak wszystkich sił polskich lada chwila był spodziewany, więc spahia nie mogła popuścić szabel z ręki, janczarowie zaś stali murem z samopałami gotowymi do strzału. Wytrzymały żołnierz polski, przywykły do srogości zimy, mógł taką noc przetrzymać, ale ci ludzie wyhodowani w słodkim klimacie Rumelii lub wśród palm Azji Mniejszej cierpieli więcej, niż siły ich znieść mogły. Husseinowi stało się na koniec jasnym, dlaczego Sobieski nie poczyna ataku: oto ten zlodowaciały deszcz z wichrem był najlepszym lackim sprzymierzeńcem. Rzecz była widoczna, iż jeśli spahia i janczarowie postoją tak dwanaście godzin, to nazajutrz będą się kładli jak snopy, nie próbując się nawet bronić, póty przynajmniej, póki ich żar samej bitwy nie rozgrzeje.", + "120415": "Zrozumieli to i Polacy, i Turcy. Koło godziny czwartej w nocy przybyli do Husseina dwaj baszowie: Janisz-basza i Kiaja, dowódca janczarów, wojownik stary, doświadczony i znakomity. Twarze obydwóch pełne były smutku i troski.", + "120416": "— Panie! — rzekł pierwszy Kiaja — Jeśli „barankowie” moi do świtu tak postoją, nie trzeba będzie na nich ni kul, ni mieczów!", + "120417": "— Panie! — rzekł Janisz-basza — Spahia mi wymarznie i jutro bić się nie będzie!", + "120418": "Hussein targał się za brodę, przewidując klęskę i własną zgubę. Co jednak miał robić? Gdyby choć na minutę pozwolił rozluźnić szyk bojowy i ludziom rozpalić ognie, ogrzać się ciepłą strawą, atak nastąpiłby w tej samej chwili. I tak od czasu do czasu od strony wałów odzywały się trąbki, jakby jazda już ruszać miała.", + "120419": "Kiaja i Janisz-basza widzieli tylko jedną radę: oto nie czekać na atak i samym natychmiast uderzyć z całą siłą na nieprzyjaciela. Nic to, że stoi w gotowości, bo jednak sam chcąc atakować, nie spodziewa się ataku. Może się go uda wyprzeć z wałów; w ostatnim razie, w nocnej bitwie klęska jest prawdopodobną, w jutrzejszej dziennej pewną.", + "120420": "Lecz Hussein nie śmiał iść za radą starych wojowników.", + "120421": "— Jak to? — mówił — Porznęliśmy majdan rowami, w nich widząc jedyny przed tą piekielną jazdą ratunek, teraz zaś mamy sami przechodzić rowy, by się na zgubę oczywistą narażać? Wasza to była rada i wasze przestrogi, teraz zaś co innego mówicie!", + "120422": "I rozkazu nie wydał. Kazał tylko z dział ku wałom bić, na co pan Kątski odpowiedział w tej chwili z wielkim skutkiem. Deszcz czynił się coraz bardziej lodowaty i zacinał coraz okrutniej, wiatr szumiał, wył, przejmował ubranie, skórę i mroził krew w żyłach. Tak przeszła ta długa listopadowa noc, w czasie której zwątlały siły wojowników islamu i rozpacz wraz z przeczuciem klęski owładnęła ich sercami.", + "120423": "Na samym świtaniu Janisz-basza raz jeszcze udał się do Husseina z radą, by cofnąć się w bojowym porządku aż do mostu na Dniestrze i tam ostrożnie poczynać grę wojenną. „Bo jeśli (mówił) wojska nie oprą się zapędowi jazdy, wtedy przez most na drugą stronę się schronią i rzeka da im zasłonę”. Kiaja, dowódca janczarów, był jednak innego zdania. Sądził on, że już na Janiszową radę za późno, a przy tym obawiał się, iż gdy rozkaz cofania się zostanie ogłoszony, wnet popłoch ogarnie całe wojsko. „Spahia przy pomocy dżamaku powinna wytrzymać na sobie pierwszy impet jazdy niewiernych, choćby też wszystka przy tym wyginąć miała. Przez ten czas janczarowie przybędą jej w pomoc, a gdy pierwszy impet niewiernych zostanie powstrzymany, być może, iż Bóg ześle zwycięstwo”.", + "120424": "Tak radził Kiaja i Hussein poszedł za jego radą. Konne tłumy komunika tureckiego wysunęły się naprzód, janczarowie zaś i dżamak stanęli w sprawie za nimi, koło namiotów Husseina. Głębokie ich zastępy wspaniały i groźny przedstawiały widok. Białobrody Kiaja, „lew boży”, który aż dotąd do zwycięstw tylko prowadził żołnierzy, przelatywał zwarte ich szeregi, krzepiąc, ducha podnosząc, dawne boje i dawne przewagi wspominając. Im zaś także milszą była bitwa niż owo bezczynne stanie w słocie, dżdżu, w oczekiwaniu i na wichrze przejmującym ciało do kości; więc choć zgrabiałe ich ręce zaledwie utrzymać mogły janczarki i dzidy, cieszyli się jednak, iż się w walce rozgrzeją. Z daleko mniejszym sercem czekała na atak spahia, raz dlatego, że na nią miał przyjść pierwszy zapęd, a po wtóre, że służyło w niej wielu mieszkańców Azji Mniejszej oraz Egipcjan, którzy nadzwyczaj na chłody czuli, zostali półżywi po owej nocy. Konie ucierpiały także niemało i lubo w świetne przyodziane rzędy, stały z pozwieszanymi ku ziemi nozdrzami, z których buchały kłęby pary. Ludzie z twarzami sinymi, o zgasłym spojrzeniu ani myśleli o zwycięstwie. Myśleli tylko, że śmierć lepsza od takiej męki, w jakiej zeszła noc ostatnia, a najlepsza — ucieczka do domowych pieleszy, pod gorące promienie słońca.", + "120425": "W polskich wojskach kilkunastu ludzi niemających dostatecznej odzieży marzło nade dniem przy wałach, w ogólności jednak piechoty i jazda przetrzymywały zimno daleko lepiej od Turków, bo ich krzepiła nadzieja zwycięstwa i wiara ślepa niemal, że skoro hetman postanowił, by kostnieli na słocie, to niechybnie ta męka im na dobro, Turkom na zło i zgubę wyjść musi. Powitali wszelako i oni pierwsze blaski poranku z radością.", + "120426": "O tej samej porze pan Sobieski pojawił się w wałach. Zorzy nie było tego dnia na niebie, ale zorza była w jego twarzy, bo gdy zmiarkował, iż nieprzyjaciel chce mu wydać bitwę w obozie, już był pewien, że dzień ten straszliwą klęskę Mahometowi przyniesie. Więc jeździł od pułku do pułku powtarzając: „Za kościoły pohańbione! Za bluźnierstwa Najświętszej Pannie w Kamieńcu! Za krzywdy chrześcijaństwa i Rzeczypospolitej! Za Kamieniec!” Żołnierze zaś spoglądali groźnie, jakby chcąc mówić: „Ledwie już stoim! Puść, wielki hetmanie, a obaczysz!” Blade i szarawe światło poranku stawało się z każdą chwilą jaśniejsze; z tumanu wychylały się coraz wyraźniej szeregi łbów końskich, postacie ludzkie, kopie, proporce, wreszcie regimenta piechoty. Naprzód też one poczęły poruszać się i płynęły we mgle ku nieprzyjacielowi jakby dwiema rzekami po bokach jazdy; potem ruszyła lekka jazda zostawując tylko środkiem szeroki szlak, którym w chwili stosownej miała skoczyć husaria.", + "120427": "Każdy dowódca regimentu w piechocie, każdy rotmistrz miał już instrukcje i wiedział, co mu czynić należy. Artyleria pana Kątskiego poczęła odzywać się coraz potężniej, wywołując ze strony tureckiej również potężne odpowiedzi. Wtem zagrzmiała muszkietowa palba, okrzyk ogromny rozległ się po całym obozie — atak był rozpoczęty.", + "120428": "Przesłaniało widok mgliste powietrze, ale odgłosy walki dochodziły do miejsca, w którym stała husaria. Słychać było strzały, szczęk broni, krzyki ludzkie. Pan hetman, który aż dotąd przy husarii pozostał i z panem wojewodą ruskim rozmawiał, umilkł nagle i począł nasłuchiwać, po czym rzekł do wojewody:", + "120429": "— Piechoty z dżamakiem się biją, któren w szańczykach, w przedzie, rozrzucon.", + "120430": "Po chwili odgłos strzałów począł stopniowo słabnąć, gdy wtem niespodzianie huknęła jedna ogromna salwa, za nią bardzo prędko druga. Widocznym stało się, że lekkie chorągwie przeparły spahię i znalazły się wobec janczarów.", + "120431": "Hetman wielki, wspiąwszy konia, ruszył jak błyskawica na czele kilkudziesięciu przybocznych ludzi ku bitwie; pan wojewoda ruski został sam z piętnastoma chorągwiami husarzy, które stojąc w sprawie, czekały tylko na znak, by skoczyć i losy walki rozstrzygnąć.", + "120432": "Czekali jeszcze dość długo, a tymczasem w głębi obozu wrzało i huczało coraz straszliwiej. Bitwa chwilami zdawała się przewalać to w prawo, to w lewo, to ku stronie wojsk litewskich, to ku stronie pana wojewody bełskiego, tak właśnie, jak w czasie burzy przewalają się grzmoty po niebie. Armatni ogień turecki stawał się nieregularny, natomiast artyleria pana Kątskiego biła ze zdwojoną siłą. Po upływie godziny zdało się panu wojewodzie ruskiemu, iż ciężar bitwy przeniósł się znów do środka, właśnie na wprost jego husarii.", + "120433": "W tej samej chwili przybiegł na czele swoich ludzi pan hetman wielki. Z ócz strzelał mu płomień. Osadził konia przy wojewodzie ruskim i krzyknął:", + "120434": "— W nich teraz z pomocą bożą!", + "120435": "— W nich! — zawrzasnął wojewoda ruski.", + "120436": "A za nim powtórzyli komendę rotmistrze. Ze straszliwym szumem pochylił się od jednego zamachu las włóczni ku łbom końskim i piętnaście chorągwi tej jazdy, która nawykła łamać wszystko po drodze, ruszyło na kształt olbrzymiej chmury naprzód.", + "120437": "Od czasu gdy w trzydniowej bitwie pod Warszawą husaria litewska pod wodzą Połubińskiego rozszczepiła jakby klinem całą armię szwedzką i przeszła na wylot, nie pamiętano ataku prowadzonego z taką potęgą. Rysią z miejsca ruszyły chorągwie, lecz na przestrzeni dwustu kroków rotmistrze zakomenderowali: „W skok!” — ludzie zaś, obezwawszy się okrzykiem: „bij, zabij!” — pochylili się w kulbakach i konie wzięły impet największy. Wówczas ta ława gnających wichrem rumaków, żelaznych mężów, pochylonych kopii miała w sobie coś z siły rozhukanego żywiołu. I szła jak burza lub jak rozhukana fala, z łoskotem, z szumem. Ziemia jęczała pod jej ciężarem i było widocznym, że choćby nikt z nich kopią się nie złożył, choćby nikt szabli nie wydobył, samym swym rozpędem i wagą położą, zgniotą i stratują wszystko przed sobą, tak jak trąba powietrzna łamie i kładzie bór. Tak dobiegli aż do krwawego, usłanego trupami pola, na którym wrzała bitwa. Lekkie chorągwie łamały się jeszcze na skrzydłach z jazdą turecką, którą już zdołały znacznie w tył odepchnąć; lecz w środku stały jeszcze na kształt niepożytego muru głębokie szeregi janczarów. Kilkakroć już rozbiły się o nie pojedyncze lekkie chorągwie, jak fala przychodząca z roztoczy rozbija się o brzeg skalisty. Ich złamać, ich położyć było teraz zadaniem husarii.", + "120438": "Kilkanaście tysięcy janczarek gruchnęło naraz, „jakoby jeden człek strzelił”. Chwila jeszcze: janczary ustawiają się silniej na nogach; niektórzy mrużą oczy na widok straszliwej nawały, niektórym drżą ręce trzymające dzidy, serca wszystkie walą jak młotem, zaciskają się zęby, piersi dyszą gwałtownie. Tamci już, już dobiegają, już słychać grzmiący oddech koni — zniszczenie leci, zguba leci, śmierć leci!", + "120439": "„Allach!… Jezus Maria!” — dwa te okrzyki tak okropne, jakby nie z ludzkich piersi wyszłe, mieszają się ze sobą. Żywy mur kolebie się, ugina, pęka; suchy trzask łamanych kopii głuszy na chwilę wszystkie inne odgłosy, po nim rozlega się zgrzyt żelaza, dźwięk jakby tysiąca młotów z całą siłą w kowadła bijących, uderzenia jakby tysiąca cepów w klepisko, pojedyncze i gromadne krzyki, jęki, oderwane strzały rusznic i pistoletów, wycie przerażenia. Napastnicy i napastowani, zmieszani ze sobą, kłębią się w niepojętym zwichrzeniu; następuje rzeź, spod wiru krew wypływa ciepła, dymiąca, napełniając surową wonią powietrze.", + "120440": "Pierwsze, drugie, trzecie i dziesiąte szeregi janczarów leżą mostem obalone, stratowane kopytami, pobodzone włóczniami, pocięte mieczem. Lecz białobrody Kiaja, „lew boży”, rzuca wszystkie następne w war bitwy. Nic to, że kładą się pokotem jak łan pod burzą — walczą. Wściekłość ich ogarnia, śmiercią dyszą i śmierci pragną. Ława końskich piersi prze ich, przechyla, obala, więc bodą nożami brzuchy końskie; tysiące szabel tnie ich bez wytchnienia; ostrza wznoszą się jak błyskawice i spadają na głowy, karki, ręce — i oni tną jezdnych po nogach, po kolanach, wiją się i kąsają na kształt jadowitego robactwa — giną i mszczą się.", + "120441": "Kiaja, „lew boży”, coraz nowe szeregi rzuca w paszczę śmierci; krzykiem zachęca do boju i sam ze wzniesioną krzywą szablą rzuca się w odmęt. Wtem olbrzymi husarz, niszcząc wszystko przed sobą jak burza, dopada do białobrodego starca, staje w strzemionach, by ciąć tym okropniej, i ze strasznym zamachem spuszcza ostrze koncerza na sędziwą głowę. Nie wytrzymała cięcia ni szabla, ni kuta w Damaszku misiurka — i Kiaja, rozcięty niemal do ramion, pada, jakby strącony gromem, na ziemię.", + "120442": "Pan Nowowiejski, on to był bowiem, straszne już szerzył poprzednio zniszczenie, bo nikt się jego sile i ponurej wściekłości oprzeć nie mógł, lecz teraz największą oddał w bitwie przysługę zwaliwszy starca, który sam jeden podtrzymywał dotychczas walkę zaciętą. Krzyknęli strasznym głosem na widok śmierci wodza janczarowie i kilkunastu z nich wymierzyło janczarki w pierś młodego rycerza, on zaś zwrócił się ku nim — do nocy posępnej podobny. I zanim inni rycerze zdołali na nich uderzyć, huknęły strzały, po których pan Nowowiejski zdarł konia i przechylił się na kulbace. Dwóch towarzyszów pochwyciło go w ramiona, lecz owemu uśmiech, gość dawno niebywały, rozjaśnił twarz ponurą i zaraz źrenice przekręciły mu się w tył głowy, a zbielałe usta poczęły szeptać jakieś słowa, których w zgiełku bitwy nie można było dosłyszeć. Tymczasem zachwiały się ostatnie szeregi janczarskie.", + "120443": "Waleczny Janisz-basza chciał jeszcze bitwę odnowić, lecz już szał strachu ogarnął ludzi, już nie pomogły wysilenia; zmieszały i zwichrzyły się szeregi, a parte, bite, tratowane, cięte, nie mogły przyjść do sprawy. Wreszcie pękły, jak pęka zbyt naprężony łańcuch i ludzie, jak pojedyncze ogniwa, rozlecieli się na wszystkie strony, wyjąc, krzycząc, rzucając broń i osłaniając głowy rękoma. Jazda biegła za nimi, a oni nie znajdując dość przestrzeni do luźnej ucieczki stłaczali się chwilami w jedną zbitą masę, na której karkach jechali jeźdźcy pławiąc się we krwi. Walecznego Janisza-baszę groźny łucznik pan Muszalski ciął szablą po karku, aż szpik pacierzowy wytrysnął owemu z przeciętych kręgów i poplamił jedwabie oraz srebrną łuskę karaceny.", + "120444": "Janczarowie, pobity przez piechotę polską dżamak i część rozproszonej już z samego początku bitwy jazdy, słowem: cała tłuszcza turecka uciekała teraz w przeciwną stronę obozu, gdzie nad głęboką przepaścią sterczał stromy, na kilkadziesiąt stóp wysoki wiszar. „Tam strach pędził szalonych”. Wielu rzucało się w przepaść „nie dlatego, by ujść śmierci, lecz by nie polec od ręki Polaków”. Tej rozpaczliwej rzeszy zabiegł drogę pan Bidziński, strażnik koronny, lecz nawałnica ludzka porwała go wraz z ludźmi i strąciła na dno przepaści, która po krótkim czasie wypełniła się prawie po brzegi stosami zabitych, rannych i zduszonych.", + "120445": "Z dna podnosiły się jęki okropne, ciała drgały w konwulsjach, kopiąc się wzajem nogami lub drąc pazurami w skurczach konania. Do wieczora brzmiały te jęki i do wieczora poruszała się masa ciał, lecz coraz wolniej, coraz nieznaczniej, aż o pierwszym zmroku ucichła.", + "120446": "Straszne były skutki uderzenia husarii. Ośm tysięcy janczarów pociętych mieczami leżało przy rowie otaczającym namioty Husseina-baszy nie licząc tych, którzy zginęli w ucieczce lub na dnie przepaści. Jazda polska była w namiotach, pan Sobieski tryumfował. Trąby i krzywuły głosiły już chrapliwymi dźwiękami zwycięstwo, gdy wtem najniespodzianiej bitwa zawrzała na nowo.", + "120447": "Oto wielki hetman turecki Hussein-basza na czele swych konnych gwardii i reszty wszystkiej jazdy pierzchnął po złamaniu janczarów przez bramę do Jass wiodącą, lecz gdy tam pochwyciły go chorągwie Dymitra Wiśniowieckiego, hetmana polnego, i poczęły siec bez litości, wrócił nazad do obozu, by szukać innego wyjścia, zupełnie jak zwierz, otoczony w kniei, szuka, którym by się mógł wymknąć przesmykiem. Wrócił zaś z takim impetem, że rozbił w mgnieniu oka lekką chorągiew semeńską, zamieszał piechotę po części już rabunkiem obozu zajętą — i dotarł „na pół strzelenia z pistoletu” do samego pana hetmana.", + "120448": "„Już w samym obozie byliśmy bliscy przegranej — pisał później pan Sobieski — co, że się nie stało, przypisać to należy ekstraordynaryjnej rezolucji husarzy”. Rzeczywiście natarcie Turków było straszne, bo dokonane pod wpływem najwyższej rozpaczy — i tym straszniejsze, że zupełnie niespodziewane. Lecz husaria, nie ostygłszy jeszcze z bojowego żaru, ruszyła ku nim z miejsca w największym pędzie. Pierwsza uderzyła chorągiew Prusinowskiego, i ta osadziła atakujących; za nią runął ze swoimi Skrzetuski, po czym w całym wojsku jazda, piechota, ciury obozowe, jak kto stał, gdzie kto był, wszyscy rzucili się z największą zaciekłością na nieprzyjaciela i wywiązała się bitwa nieco bezładna, lecz furią nie ustępująca atakowi husarzy na janczarów.", + "120449": "Z podziwieniem wspominali po ukończonej walce rycerze męstwo Turków, którzy gdy Wiśniowiecki i hetmani litewscy nadbiegli, otoczeni ze wszystkich stron, bronili się tak zapamiętale, iż lubo hetman pozwolił już żywcem brać, zdołano zaledwie garść jeńców pochwycić. Gdy ciężkie chorągwie rozbiły ich na koniec po półgodzinnej walce, pojedyncze kupy, a następnie pojedynczy jeźdźcy wzywając Allacha walczyli jeszcze do ostatniego tchu. Tamże dokonano wielu czynów świetnych, których pamięć między ludźmi nie zaginęła. Tam hetman polny litewski własną ręką ściął potężnego baszę; ów przedtem pochwycił pana Rudominę, pana Kimbara i pana Rdułtowskiego, lecz hetman, zajechawszy mu od oczu, jednym zamachem odciął mu głowę. Tamże pan Sobieski spahisa, któren z pistoletu do niego strzelił, w oczach całego wojska ściąć raczył; tam pan Bidziński, strażnik koronny, wydobywszy się cudem z przepaści, lubo potłuczon i ranny, natychmiast w wir walki się rzucił i walczył, póki z wyczerpania nie zemdlał. Długo on potem chorował, lecz po kilku miesiącach odzyskawszy zdrowie, dalej na wojnę z wielką swą chwałą chadzał.", + "120450": "Z pomniejszych zaś szalał najbardziej pan Ruszczyc porywając tak jeźdźców, jak wilk porywa wełniste barany stadem chodzące. Siła dokazał także pan Skrzetuski, koło którego synowie na kształt lwiąt rozżartych walczyli. Ze smutkiem i żałością rozmyślali potem ci rycerze, czego by w takim dniu nie dokazał szermierz nad szermierze, pan Wołodyjowski, gdyby nie to że od roku już w Bogu, w sławie i w ziemi spoczywał. Inni wszakże, którzy w jego szkole uczyli się walczyć, zebrali dość chwały dla niego i dla siebie na owym krwawym polu.", + "120451": "W tej wznowionej bitwie z dawnych chreptiowskich rycerzy, prócz pana Nowowiejskiego, dwóch poległo: pan Motowidło i groźny łucznik, pan Muszalski. Panu Motowidle kilka naraz kul pierś przeszyło, a on zwalił się jak dąb, który kresu dobiegł. Naoczni świadkowie mówili, iż poległ z rąk tych braci Kozaków, którzy pod wodzą Hohola przy Husseinie do ostatka przeciw matce i chrześcijaństwu walczyli. Pan Muszalski zaś — rzecz dziwna! — od strzały zginął, którą jakowyś Turczyn w ucieczce nań wypuścił. Gardło mu ona na wskroś przebiła w chwili właśnie, gdy po zupełnym już pogromie pogan sięgał ręką do sahajdaka chcąc jeszcze kilku niechybnych gońców śmierci za pierzchającymi wypuścić. Jego się dusza musiała z duszą Dydiuka połączyć, aby zawartą na galerze tureckiej przyjaźń węzłami wieczności utrwalić. Dawni kompanowie chreptiowscy odnaleźli po bitwie trzy ciała i rzewnymi je żegnali łzami, chociaż zazdrościli im tak sławnej śmierci. Pan Nowowiejski miał uśmiech na ustach i cichą pogodę w twarzy; pan Motowidło zdawał się spać spokojnie, a pan Muszalski oczy miał wzniesione w górę, jakby się modlił. Pochowano ich razem na tym sławnym chocimskim polu, pod skałą, na której na wieczną rzeczy pamięć kazano wyryć trzy ich nazwiska pod krzyżem.", + "120452": "Wódz całej armii tureckiej, Hussem-basza, ocalił się na szybkim natolskim koniu ucieczką, lecz po to tylko, by w Stambule sznurek jedwabny z rąk sułtana otrzymać. Ze świetnej armii tureckiej małe tylko watahy zdołały wynieść zdrowe głowy z pogromu. Ostatnie zastępy Husseinowej jazdy wojska Rzeczypospolitej podawały sobie w ręce w ten sposób, że hetman polny naganiał je wielkiemu, ten hetmanom litewskim, tamci znów polnemu, i tak szło koleją, póki nie wyginęli prawie wszyscy. Z janczarów nie ocalił się niemal nikt. Cały ogromny obóz spłynął krwią pomieszaną z deszczem i śniegiem, trupa zaś tyle leżało, że tylko mrozy, krucy i wilcy zapobiegli zarazie, jaka z ciał gnijących wstawać zwykła. Polskie wojska wpadły w tak wielki zapał bojowy, że jeszcze nie odsapnąwszy dobrze po bitwie, Chocim zdobyły. W samym obozie łupy wzięto niezmierne. Sto dwadzieścia dział, a z nimi trzysta chorągwi i znaków przesłał hetman wielki z owego pola, na którym po raz już drugi w ciągu wieku szabla polska święciła tryumf znamienity.", + "120453": "Sam pan Sobieski stanął w kapiącym od złota i bisiorów namiocie Husseina-baszy i z niego wieści o szczęśliwym zwycięstwie na wszystkie strony przez lotnych gońców rozsyłał. Za czym zebrały się jazda i piechota, wszystkie chorągwie polskie, litewskie i kozackie, całe wojsko stanęło w bojowej sprawie. Odprawiano dziękczynne nabożeństwo — i na tym samym majdanie, na którym jeszcze dnia wczorajszego muezinowie wykrzykiwali: „Lacha il Allach!” — brzmiała pieśń: Te Deum laudamus.", + "120454": "Hetman słuchał mszy i pieśni krzyżem leżąc, a gdy powstał, łzy radości ciekły mu po dostojnym obliczu. Na ów widok zastępy rycerstwa, nie otarte jeszcze z krwi, drżące jeszcze z wysilenia po bitwie, wydały po trzykroć gromki okrzyk:", + "120455": "— Vivat Joannes victor!!!", + "120456": "A w dziesięć lat później, gdy majestat króla Jana III obalił w proch potęgę turecką pod Wiedniem, okrzyk ów powtarzano od mórz do mórz, od gór do gór, wszędy po świecie, gdzie tylko dzwony wołały wiernych na modlitwę…", + "120457": "Na tym kończy się ten szereg książek pisanych w ciągu kilku lat i w niemałym trudzie — dla pokrzepienia serc.", + "120458": "Potop", + "120459": "Tom drugi", + "120460": "Rozdział I", + "120461": "Wierny Soroka wiózł swego pułkownika przez lasy głębokie, sam nie wiedząc, dokąd jechać, co począć, gdzie się obrócić.", + "120462": "Kmicic nie tylko był ranny, ale i ogłuszony wystrzałem. Soroka od czasu do czasu maczał szmatę w kuble wiszącym przy koniu i obmywał mu twarz; chwilami zatrzymywał się dla poczerpnięcia świeżej wody przy strumieniach i jeziorkach leśnych, ale ani woda, ani postoje, ani ruch konia nie zdołały zrazu wrócić panu Andrzejowi przytomności — i leżał jak martwy, aż żołnierze jadący razem, a mniej doświadczeni w rzeczach ran od Soroki, poczęli się troskać, czy żyje.", + "120463": "— Żyje — odpowiadał Soroka — za trzy dni tak będzie na koniu siedział jak każdy z nas.", + "120464": "Jakoż w godzinę później Kmicic otworzył oczy i z ust jego wydobyło się jedno tylko słowo:", + "120465": "— Pić!", + "120466": "Soroka przytknął blaszankę z czystą wodą do jego warg, lecz pokazało się, że otwarcie ust sprawia panu Andrzejowi ból nieznośny — i nie mógł pić. Ale przytomności już nie stracił; jednakże o nic nie pytał, jak gdyby nic nie pamiętał; oczy miał szeroko otwarte i patrzył bezmyślnie na głębie leśne, na szmaty błękitnego nieba, widne nad głowami między gęstwiną, i na swoich towarzyszów; patrzył tak, jak człowiek zbudzony ze snu lub otrzeźwiony z upicia, i pozwolił, nie mówiąc ani słowa, opatrywać się Soroce, nie jęczał przy rozwiązywaniu bandażów — owszem, zimna woda, którą wachmistrz obmywał ranę, zdawała się sprawiać mu przyjemność, bo czasem uśmiechał się oczyma.", + "120467": "A Soroka pocieszał go:", + "120468": "— Jutro, panie pułkowniku, dur przejdzie. Da Bóg, że się uchronim.", + "120469": "Jakoż pod wieczór odurzenie poczęło istotnie przechodzić, bo przed samym zachodem słońca Kmicic spojrzał przytomniej i nagle spytał:", + "120470": "— Co tu taki szum?", + "120471": "— Jaki szum? Nie ma żadnego — odpowiedział Soroka.", + "120472": "I widocznie szumiało tylko w głowie pana Andrzeja, bo wieczór był pogodny. Zachodzące słońce, przenikając skośnymi promieniami w gęstwinę, przesycało złotymi blaskami mrok leśny i bramowało czerwone pnie sosen. Wiatr nie wiał — i tylko tu i owdzie z leszczyny, brzóz i grabów spływały liście na ziemię albo zwierz pierzchliwy czynił lekki szelest, pomykając w głębiny boru przed jezdnymi.", + "120473": "Wieczór był chłodny, jednakże gorączka poczęła widocznie chwytać pana Andrzeja, bo po kilkakroć powtórzył:", + "120474": "— Mości książę! między nami na śmierć i życie!", + "120475": "Ściemniło się wreszcie zupełnie i Soroka myślał już o noclegu, ale że weszli w mokry bór i błoto poczęło chlupotać pod kopytami, jechali więc dalej, aby dobrać się do wysokich i suchych części lasu.", + "120476": "Jechali godzinę i drugą, nie mogąc przebrać się przez bagno. Tymczasem uczyniło się znów widniej, bo zeszedł księżyc w pełni. Nagle Soroka jadący na przedzie zeskoczył z kulbaki i począł pilno rozpatrywać grunt leśny.", + "120477": "— Konie tędy szły — rzekł — widać ślady na błocie.", + "120478": "— Kto mógł tędy przejeżdżać, kiedy tu żadnej drogi nie ma? — rzekł jeden z żołnierzy podtrzymujących pana Kmicica.", + "120479": "— Ale ślady są — i to kupa cała! Ot, tam, między sosnami, widać jasno jak na dłoni.", + "120480": "— Może bydło chodziło.", + "120481": "— Nie może być. Nie pora leśnych pastwisk, widać wyraźnie kopyta, jużci, jacyś ludzie musieli tędy przejeżdżać. Dobrze by było choćby budę leśniczą znaleźć.", + "120482": "— To jedźmy śladem.", + "120483": "— Jazda!", + "120484": "Soroka wskoczył znowu na konia i ruszyli. Ślady kopyt w torfiastym gruncie ciągle były wyraźne, a niektóre, o ile przy świetle księżyca można było miarkować, wydawały się zupełnie świeże. Jednakże konie zapadały do kolan i wyżej. Już obawiali się żołnierze, czy przebrną, czy głębsze jeszcze topiele nie odkryją się przed nimi, gdy po upływie pół godziny do nozdrzy ich doszedł zapach dymu i żywicy.", + "120485": "— Smolarnia tu musi być! — rzekł Soroka.", + "120486": "— A ot! tam skry widać! — rzekł żołnierz.", + "120487": "I rzeczywiście, w dali ukazała się smuga czerwonawego, przesyconego płomieniem dymu, około której skakały iskry tlejącego pod ziemią ogniska.", + "120488": "Zbliżywszy się, ujrzeli żołnierze chatę, studnię i dużą szopę, zbitą z bierwion sosnowych. Konie, zmęczone drogą, poczęły rżeć — liczne rżenia odpowiedziały im spod szopy, a jednocześnie przed jezdnymi stanęła jakaś postać ubrana w kożuch przewrócony wełną do góry.", + "120489": "— A siła koni? — spytał człowiek w kożuchu.", + "120490": "— Chłopie! Czyja to smolarnia? — rzekł Soroka.", + "120491": "— Coście wy za jedni? Skądeście się tu wzięli? — pytał znowu smolarz głosem, w którym widoczny był przestrach i zdziwienie.", + "120492": "— Nie bój się! — odpowiedział Soroka — nie zbóje!", + "120493": "— Jedźcie w swoją drogę, nic tu po was!", + "120494": "— Zamknij pysk i do chaty prowadź, póki prosim. A nie widzisz, chamie, że rannego wieziem!", + "120495": "— Coście za jedni?", + "120496": "— Pilnuj, abym ci z rusznicy nie odpowiedział. Lepsi od ciebie, parobku! Prowadź do chaty, a nie, to cię we własnej smole ugotujem.", + "120497": "— Jeden się przed wami nie obronię, ale będzie nas więcej. Gardła wy tu położycie!", + "120498": "— Będzie i nas więcej, prowadź!", + "120499": "— To i chodźcie, nie moja sprawa.", + "120500": "— Co masz jeść dać, to daj — i gorzałki. Pana wieziemy, który zapłaci.", + "120501": "— Byle stąd żyw wyjechał.", + "120502": "Tak rozmawiając, weszli do chaty, w której na kominie palił się ogień, a z garnków postawionych na trzonie rozchodził się zapach duszonego mięsiwa. Izba była dość przestronna. Soroka zaraz na wstępie zauważył, iż pod ścianami stało sześć tapczanów okrytych obficie baranimi skórami.", + "120503": "— To tu jakaś kompanija mieszka — mruknął do towarzyszów. — Podsypać rusznice i czuj duch! Tego chama pilnować, by nie umknął. Niechże dzisiejszej nocy kompanija śpi na dworze, bo my z izby nie ustąpim.", + "120504": "— Panowie nie przyjadą dziś — rzekł smolarz.", + "120505": "— To i lepiej, bo nie będziem się o kwaterę spierali, a jutro sobie pojedziem — odparł Soroka — tymczasem wykiń mięsiwo na misę, bośmy głodni, i koniom owsa nie żałuj.", + "120506": "— A skąd by tu owsa wziąć przy smolarni, wielmożny panie żołnierzu?", + "120507": "— Słyszeliśmy konie pod szopą, to musi być i owies; smołą ich nie żywisz.", + "120508": "— To nie moje konie.", + "120509": "— Czy twoje, czy nie twoje, jeść muszą jako i nasze. Żywo, chłopie! żywo! jeśli ci skóra miła.", + "120510": "Smolarz nie odrzekł nic. A tymczasem żołnierze złożyli śpiącego pana Andrzeja na tapczanie — po czym sami zasiedli do wieczerzy i jedli chciwie duszone mięsiwo wraz z bigosem, którego obszerny sagan znalazł się na kominie. Były także i jagły, a w komorze, przy izbie, znalazł Soroka spory gąsiorek gorzałki.", + "120511": "Jednakże sam z lekka się tylko zakropił i żołnierzom pić nie dał, bo postanowił mieć się przez noc na baczności. Ta opróżniona chata z tapczanami na sześciu mężów i z szopą, w której rżało stado koni, wydała mu się dziwną i podejrzaną. Sądził po prostu, że to jest schronisko zbójeckie, tym bardziej że w tej samej komorze, z której wyniósł gąsiorek, odkrył sporo oręża pozawieszanego na ścianach i beczkę prochu oraz rozmaite rupiecie, widocznie w dworach szlacheckich porabowane. Na wypadek gdyby nieobecni mieszkańcy tej chaty wrócili, nie można było spodziewać się od nich nie tylko gościnności, ale nawet miłosierdzia; zamierzył więc Soroka zająć zbrojną ręką chatę i trzymać się w niej przemocą lub drogą układów.", + "120512": "Było to konieczne i ze względu na zdrowie Kmicica, dla którego podróż mogła stać się zgubną, i ze względu na wspólne wszystkich bezpieczeństwo. Soroka był to żołnierz kuty i bity, któremu jedno tylko uczucie obcym było, to jest uczucie trwogi. A jednak teraz, na wspomnienie księcia Bogusława, strach go brał. Zostając z dawnych lat w służbie Kmicica, wierzył on ślepo nie tylko w męstwo, ale i w szczęście młodego pana; widział niejednokrotnie jego czyny przechodzące zuchwalstwem miarę wszelką i graniczące prawie z szaleństwem, które jednak udawały się i uchodziły płazem. Odbył z Kmicicem wszystkie „podchody” pod Chowańskiego, brał udział we wszystkich zabijatykach, napadach, zajazdach, porwaniach i doszedł do przekonania, że młody pan wszystko może, wszystko potrafi, z każdej toni się wyratuje i każdego, kogo zechce, pogrąży. Kmicic tedy był dla niego uosobieniem największej potęgi i szczęścia — a owóż widocznie teraz trafił swój na swego — nie! widocznie pan Kmicic trafił na lepszego od siebie… Jak to? Jeden mąż, który był już w ręku Kmicica, porwany, bezbronny, zdołał wydostać się z jego rąk i mało tego: obalić samego Kmicica, pogromić jego żołnierzy i przerazić ich tak, że zbiegli, bojąc się jego powrotu? Był to dziw nad dziwy i Soroka głowę tracił myśląc o tym — wszystkiego się bowiem na tym świecie spodziewał, tylko nie tego, by znalazł się ktoś taki, kto by po panu Kmicicu przejechał.", + "120513": "— Zali skończyło się już nasze szczęście? — mruczał do siebie, rozglądając się ze zdumieniem dokoła.", + "120514": "Więc choć dawniej, bywało, szedł z zamkniętymi oczyma za panem Kmicicem na kwatery Chowańskiego, otoczone ośmdziesięciotysięczną armią, teraz, na wspomnienie tego długowłosego księcia z panieńskimi oczyma i różową twarzą, ogarniał go zabobonny przestrach. I sam nie wiedział, co czynić. Przerażała go myśl, że jutro lub pojutrze trzeba będzie zjechać na bite trakty, na których może ich spotkać sam straszliwy książę lub jego pogoń. Dlatego to właśnie zjechał z drogi w głębokie lasy — a obecnie pragnął zostać w onej leśnej chacie, póki by się nie zmyliły i nie znużyły pogonie.", + "120515": "Lecz że i to schronisko, z innych powodów, nie wydawało mu się bezpiecznym, chciał wiedzieć, czego się trzymać, i w tym celu kazał żołnierzom strażować przy drzwiach i oknach chaty, a sam rzekł do smolarza:", + "120516": "— Weź, chłopie, latarnię i chodź ze mną.", + "120517": "— Chyba łuczywem wielmożnemu panu zaświecę, bo nie masz latarni.", + "120518": "— To świeć łuczywem; spalisz szopę i konie, wszystko mi jedno!", + "120519": "Na takie dictum, latarnia znalazła się zaraz w komorze, Soroka kazał chłopu iść naprzód, sam zaś szedł za nim z pistoletem w garści.", + "120520": "— Kto tu mieszka w tej chacie? — pytał po drodze.", + "120521": "— Panowie mieszkają.", + "120522": "— Jak ich zowią?", + "120523": "— Tego mi nie wolno powiedzieć.", + "120524": "— Widzi mi się, chłopie, że weźmiesz w łeb!", + "120525": "— Mój jegomość — odpowiedział smolarz — jeślibym zełgał jakie przezwisko, to też musiałbyś się jegomość kontentować.", + "120526": "— Prawda jest! A siła tych panów?", + "120527": "— Jest stary pan i dwóch paniczów, i dwóch czeladzi.", + "120528": "— Jakże to, szlachta?", + "120529": "— Pewnie, że szlachta.", + "120530": "— I tu mieszkają?", + "120531": "— Czasem tu, a czasem Bóg wie gdzie!", + "120532": "— A te konie skąd?", + "120533": "— Panowie naprowadzają, a skąd, Bóg wie!", + "120534": "— Rzeknij prawdę: nie rozbijają twoi panowie na gościńcu?", + "120535": "— Czy ja, mój jegomość, wiem? Widzi mi się, że konie biorą, a komu, to nie moja głowa.", + "120536": "— A co z końmi robią?", + "120537": "— Czasem wezmą sztuk dziesięć, dwanaście, ile jest, i popędzą — a dokąd, to też nie wiem.", + "120538": "Tak rozmawiając, doszli do szopy, z której słychać było parskanie koni, i weszli do środka.", + "120539": "— Świeć! — rzekł Soroka.", + "120540": "Chłop podjął latarnię w górę i począł oświecać konie stojące szeregiem przy ścianie. Soroka opatrywał jednego po drugim okiem znawcy i głową kręcił, językiem mlaskał i mruczał:", + "120541": "— Nieboszczyk pan Zend rad by był… Są polskie, moskiewskie… a ten wałach niemiec… i ona klacz także… Zacne konie. A co im dajecie?", + "120542": "— Żeby nie zełgać, mój jegomość, tom tu dwie polanki owsem obsiał jeszcze z wiosny.", + "120543": "— To twoi panowie od wiosny konie sprowadzają?", + "120544": "— Nie, ale mi czeladnika z rozkazem przysłali.", + "120545": "— Toś ty ich?", + "120546": "— Ja byłem ich, nim na wojnę poszli.", + "120547": "— Na jaką wojnę?", + "120548": "— Czy ja wiem, mój jegomość. Poszli daleko, jeszcze zeszłego roku, a wrócili latem.", + "120549": "— A czyj teraz jesteś?", + "120550": "— To królewskie lasy.", + "120551": "— Kto cię tu osadził na smolarni?", + "120552": "— Borowy królewski, panów krewny, który z nimi też konie prowadzał, ale jak raz z nimi pojechał, tak i więcej nie wrócił.", + "120553": "— A goście jacy tu u panów nie bywali?", + "120554": "— Tu nikt nie trafi, bo bagna naokoło i tylko jedno przejście; dziwno mi to, mój jegomość, żeście trafili, bo kto nie trafi, tego i bagno wciągnie.", + "120555": "Soroka chciał zrazu odpowiedzieć, że i te lasy, i to przejście zna dobrze, ale po chwili namysłu postanowił lepiej zamilczeć, a natomiast spytał:", + "120556": "— A duże to bory?", + "120557": "Chłop nie zrozumiał pytania.", + "120558": "— Jak to?", + "120559": "— Daleko idą?", + "120560": "— Oj! kto je tam przeszedł: jedne się kończą, drugie zaczynają, a Bóg tam wie, gdzie ich nie ma. Ja tam nie był.", + "120561": "— Dobrze! — rzekł Soroka.", + "120562": "To rzekłszy, kazał chłopu wrócić i sam zawrócił do chaty.", + "120563": "Po drodze rozmyślał, co mu czynić przystoi, i wahał się. Z jednej strony przychodziła mu ochota, korzystając z nieobecności mieszkańców chaty, brać konie jak swoje i z rabunkiem umykać. Łup był cenny i konie bardzo przypadły do serca staremu żołnierzowi, ale po chwili zwalczył pokusę. Wziąć łatwo, jeno co dalej czynić? Bagna naokoło, jedno wyjście — jak do niego trafić? Przypadek raz posłużył, ale może nie posłużyć drugi raz. Iść śladem kopyt na nic, boć pewnie mieszkańcy mieli tyle rozumu, że poczynili umyślnie śladowe drogi fałszywe i zdradne, wiodące wprost do topieli. Soroka znał dobrze proceder ludzi, którzy konie kradną lub łupem biorą.", + "120564": "Myślał więc i rozważał, nagle uderzył się pięścią w głowę:", + "120565": "— Kiep ze mnie! — mruknął — toż wezmę chłopa na postronek i każę się wyprowadzić na gościniec.", + "120566": "Nagle wstrząsnął się, wymówiwszy ostatni wyraz.", + "120567": "— Na gościniec? A tam ten książę i pogoń…", + "120568": "„Piętnaście koni trzeba stracić! — rzekł sobie w duchu stary wyga z takim żalem, jakby te konie od małego wyhodował. — Nie może być inaczej, tylko skończyło się nasze szczęście. Trzeba siedzieć w chacie, póki pan Kmicic nie wyzdrowieje, siedzieć z wolą mieszkańców albo bez woli, a co potem będzie, to już pułkownika głowa.”", + "120569": "Tak rozmyślając, wrócił do chaty. Czujni żołnierze stali przy drzwiach i choć widzieli z dala latarkę migocącą w ciemności, tęż samą, z którą Soroka i smolarz wyszli, przecie kazali im się opowiedzieć, kto są, zanim puścili ich do chaty. Soroka dał ordynans, by strażujący zmienili się o północku, sam zaś rzucił się na tapczan obok Kmicica.", + "120570": "W chacie uczyniło się cicho, jeno świerszcze rozpoczęły zwykłą muzykę, w przyległej komórce myszy chrobotały w nagromadzonych tam rupieciach, od czasu do czasu zaś chory budził się i marzył widocznie gorączkowo, bo do uszu Soroki dolatywały bezładne jego słowa:", + "120571": "— Miłościwy królu, odpuść… Tamci zdrajcy… Wszystkie ich sekreta powiem… Rzeczpospolita sukno czerwone… Dobrze, mam cię, mości książę… Trzymaj!… Miłościwy królu!… Tędy, bo tam zdrada!", + "120572": "Soroka podnosił się na tapczanie i słuchał, lecz chory, zakrzyknąwszy raz i drugi, zasypiał, a potem znów budził się i wołał:", + "120573": "— Oleńka! Oleńka, nie gniewaj się!…", + "120574": "Dopiero koło północy uspokoił się zupełnie i zasnął na dobre. Soroka też począł drzemać, ale wnet zbudziło go ciche pukanie do drzwi chaty.", + "120575": "Czujny żołnierz otworzył oczy natychmiast i zerwawszy się na równe nogi, wyszedł z chaty.", + "120576": "— A co tam?", + "120577": "— Panie wachmistrzu, smolarz uciekł.", + "120578": "— Do stu diabłów! wnet on nam tu zbójów naprowadzi. A kto jego pilnował?", + "120579": "— Biłous.", + "120580": "— Poszedłem z nim konie nasze poić — rzekł, tłumacząc się, Biłous. — Kazałem mu wiadro ciągnąć, a sam szkapy trzymałem…", + "120581": "— I co? w studnię skoczył?", + "120582": "— Nie, panie wachmistrzu, jeno między pnie, co ich wedle studni siła leży naciętych, i w karczowe doły. Puściłem konie, bo choćby się rozbiegły, to tu są drugie, i skoczyłem za nim, alem w pierwszym dole utknął. Noc, ciemno, jucha miejsce zna, tak i pomknął… Żeby go mór trafił!", + "120583": "— Naprowadzi on nam tu diabłów, naprowadzi… Żeby go pioruny zatrzasły!…", + "120584": "Wachmistrz uciął, a po chwili rzekł:", + "120585": "— Nie będziemy się kładli, trzeba czuwać do rana: lada chwila kupa nadejść może.", + "120586": "I dając przykład innym, sam zasiadł na progu chaty z muszkietem w ręku, żołnierze zaś siedli koło niego, gwarząc między sobą z cicha, to podśpiewując półgłosem, to nasłuchując, czy wśród nocnych odgłosów boru nie dojdzie ich tętent i parskanie zbliżających się koni.", + "120587": "Noc była pogodna i księżycowa, ale hałaśliwa. W głębinach leśnych wrzało życie. Była to pora bekowiska, więc puszcza brzmiała naokół groźnymi rykami jeleni. Odgłosy owe, krótkie, chrapliwe, pełne gniewu i zaciekłości, rozlegały się naokoło, we wszystkich częściach lasu, w głębiach i bliżej, czasem tuż, tuż, jakby o sto kroków za chatą.", + "120588": "— Jeśli oni nadejdą, to też będą porykiwać, by nas zmylić — rzekł Biłous.", + "120589": "— E! tej nocy nie nadejdą. Nim chłop do nich zdąży, to i dzień będzie! — odrzekł inny żołnierz.", + "120590": "— Po dniu, panie wachmistrzu, zdałoby się chatę przetrząść i pod ścianami pokopać, bo jeśli zbóje tu mieszkają, to i skarby muszą być.", + "120591": "— Najlepsze skarby w onej stajni — odparł Soroka, wskazując ręką na szopę.", + "120592": "— A pobierzem?", + "120593": "— Głupiście! tu wyjścia nie ma, jeno bagna wkoło.", + "120594": "— A przecieśmy przyjechali.", + "120595": "— Bóg nas przeprowadził. Żywa dusza tu nie przyjdzie ani nie wyjdzie, jeśli drogi nie zna.", + "120596": "— Po dniu znajdziem.", + "120597": "— Nie znajdziem, bo umyślnie nakluczono i ślady są mylne. Nie trzeba było chłopa puszczać.", + "120598": "— Wiadomo, że gościniec o dzień drogi — rzekł Biłous — i w tamtej stronie…", + "120599": "Tu wskazał palcem na wschodnią część lasu.", + "120600": "— Będziem jechać, póki nie przejedziem — ot co!", + "120601": "— To myślisz, żeś już pan, jak będziesz na trakcie? Lepsza ci tu kula rozbójnika niż tam stryczek.", + "120602": "— Jak to, ojcze? — rzekł Biłous.", + "120603": "— Bo tam już pewno nas szukają.", + "120604": "— Kto, ojcze?", + "120605": "— Książę.", + "120606": "Tu Soroka umilkł nagle, a za nim umilkli i inni, jakby zdjęci przestrachem.", + "120607": "— Oj! — rzekł wreszcie Biłous. — Tu źle i tam źle; kruty ne werty!", + "120608": "— Nagnali nas jak siromachów w sieci; tu zbóje, a tam książę! — rzekł inny żołnierz.", + "120609": "— Niech ich tam piorun zapali! Wolę mieć sprawę ze zbójem niż z charakternikiem — odpowiedział Biłous — bo że ten książę niesamowity, to niesamowity. Zawratyński to przecie z niedźwiedziem wpół się brał, a on mu szablę wydarł jako dziecku. Nie może inaczej być, tylko go zaczarował, bo i to jeszcze widziałem, że jak się potem na Witkowskiego rzucił, to w oczach urósł jak sosna. Żeby nie to, nie byłby ja jego żywego puścił.", + "120610": "— I tak kiep z ciebie, żeś na niego nie skoczył.", + "120611": "— Co miałem robić, panie wachmistrzu? Myślałem tak: siedzi na najlepszym koniu, więc jak zechce, to ucieknie — a natrze, to się nie obronię, boć z charakternikiem nieludzka moc. W oczach ci zginie albo kurzawą się zakręci…", + "120612": "— Prawda jest — rzekł Soroka — że gdym do niego strzelał, to go jakoby mgłą zasuło… i chybiłem… Z konia każdemu się chybić trafi, gdy się szkapa kręci, ale z ziemi to mi się od dziesięciu lat nie zdarzyło.", + "120613": "— Co tu gadać! — rzekł Biłous — lepiej policzyć: Lubieniec, Witkowski, Zawratyński, nasz pułkownik — i wszystkich jeden mąż obalił, i to broni nie mający, takich ludzi, z których każdy z czterema nieraz rady sobie dawał. Bez diabelskiej pomocy nie mógłby on tego dokazać.", + "120614": "— Polećmy dusze Bogu, bo jeśli on niesamowity, to mu diabeł i tu drogę pokaże.", + "120615": "— A i bez tego długie on ma ręce, jako pan taki…", + "120616": "— Cicho no! — rzekł nagle Soroka — coś tu po liściach szeleszcze.", + "120617": "Żołnierze umilkli i nadstawili uszu. W pobliżu istotnie dały się słyszeć jakieś ciężkie kroki, pod którymi opadłe liście szeleściały bardzo wyraźnie.", + "120618": "— Konie słychać — szepnął Soroka.", + "120619": "Lecz kroki poczęły oddalać się od chaty, a wkrótce potem rozległo się groźne i chrapliwe beczenie jelenia.", + "120620": "— To jelenie! Byk się łaniom oznajmia albo drugiego rogala straszy.", + "120621": "— W całym lesie gody, jakoby się diabeł żenił.", + "120622": "Umilkli znowu i poczęli drzemać, jeno wachmistrz podnosił czasem głowę i nasłuchiwał przez chwilę, po czym głowa opadała mu zaraz na piersi. Tak zeszła godzina i druga, aż na koniec sosny najbliższe z czarnych uczyniły się szare, a wierzchołki bielały coraz bardziej, jakoby je kto roztopionym srebrem namaścił. Ryki jelenie umilkły i cisza zupełna zapanowała w głębiach leśnych. Z wolna brzask począł przechodzić w świtanie, białe i blade światło jęło wsiąkać w siebie różowe i złote blaski, na koniec nastał dzień zupełny i oświecił znużone twarze żołnierzy śpiących twardym snem pod chatą.", + "120623": "Wtem drzwi się otwarły, Kmicic ukazał się w progu i zawołał:", + "120624": "— Soroka! bywaj!", + "120625": "Żołnierze zerwali się na równe nogi.", + "120626": "— Dla Boga, to wasza miłość na nogach? — rzekł Soroka.", + "120627": "— A wy pospaliście się jak woły; można by wam łby poucinać i za płot powyrzucać, nimby się który rozbudził.", + "120628": "— Czuwaliśmy do rana, panie pułkowniku, zasnęliśmy dopiero o dniu białym.", + "120629": "Kmicic rozejrzał się dokoła.", + "120630": "— Gdzie jesteśmy?", + "120631": "— W lesie, panie pułkowniku.", + "120632": "— To i ja widzę. Ale co to za chałupa?", + "120633": "— Tego my sami nie wiemy.", + "120634": "— Chodź za mną! — rzekł pan Andrzej.", + "120635": "I cofnął się do wnętrza chaty. Soroka podążył za nim.", + "120636": "— Słuchaj — rzekł Kmicic, siadłszy na tapczanie — wszakże to książę do mnie strzelił?", + "120637": "— Tak jest.", + "120638": "— A co się z nim stało?", + "120639": "— Uszedł.", + "120640": "Nastała chwila milczenia.", + "120641": "— To źle! — rzekł Kmicic — bardzo źle! Lepiej było go położyć niż żywego puszczać.", + "120642": "— My tak i chcieli, ale…", + "120643": "— Ale co?", + "120644": "Soroka opowiedział pokrótce, co się stało. Kmicic słuchał nad podziw spokojnie, jeno oczy poczęły mu gorzeć, a w końcu rzekł:", + "120645": "— Tedy on górą, ale się jeszcze spotkamy. Czemuś zjechał z gościńca?", + "120646": "— Bałem się pogoni.", + "120647": "— To i słusznie, bo pewno była. Za mało nas teraz na Bogusławową potęgę… diablo za mało!… Przy tym on do Prus ruszył, tam nie możemy go ścigać, trzeba czekać…", + "120648": "Soroka odetchnął. Pan Kmicic widocznie nie obawiał się znów tak bardzo księcia Bogusława, skoro o pościgu mówił. Ta ufność udzieliła się od razu staremu żołnierzowi przywykłemu myśleć głową swego pułkownika i czuć jego sercem.", + "120649": "Tymczasem pan Andrzej zamyślił się głęboko, nagle ocknął się i jął szukać czegoś koło siebie rękoma.", + "120650": "— A gdzie to moje listy? — spytał.", + "120651": "— Jakie listy?", + "120652": "— Którem miał przy sobie… W pasie były zatknięte; gdzie pas? — pytał gorączkowo pan Andrzej.", + "120653": "— Pas ja sam odpiąłem z waszej miłości, żeby waszej miłości lepiej było dychać; ot, tam leży.", + "120654": "— Dawaj!", + "120655": "Soroka podał skórzany pas podszyty irchą, w której były ściągane na sznurki kieszenie. Kmicic rozciągnął je i wydobył pośpiesznie papiery.", + "120656": "— To glejty do komendantów szwedzkich, a gdzie listy? — rzekł pełnym niepokoju głosem.", + "120657": "— Jakie listy? — powtórzył Soroka.", + "120658": "— Do kroćset piorunów! listy hetmana do króla szwedzkiego, do pana Lubomirskiego i te wszystkie, które miałem…", + "120659": "— Jeżeli w pasie ich nie ma, to nigdzie nie ma. Musiały zginąć w czasie jazdy.", + "120660": "— Na koń i szukać! — krzyknął straszliwym głosem Kmicic.", + "120661": "Lecz zanim zdumiony Soroka zdołał opuścić izbę, pan Andrzej zatoczył się na tapczan, jakby mu sił zbrakło, i porwawszy się rękoma za głowę, począł powtarzać jęczącym głosem:", + "120662": "— Aj!… moje listy, moje listy!…", + "120663": "Tymczasem żołnierze odjechali, prócz jednego, któremu Soroka rozkazał strażować przy chałupie. Kmicic pozostał sam w izbie i począł rozmyślać nad własnym położeniem, które nie było godne zazdrości. Bogusław uszedł. Nad panem Andrzejem zawisła straszliwa i nieunikniona zemsta potężnych Radziwiłłów. I nie tylko nad nim, ale nad wszystkimi, których kochał, a krótko mówiąc, nad Oleńką. Wiedział to Kmicic, że książę Janusz nie zawaha się uderzyć go tam, gdzie będzie go mógł zranić najboleśniej, to jest wywrzeć zemstę na osobie Billewiczówny. A wszakże Oleńka była w Kiejdanach, na łasce i niełasce straszliwego magnata, którego serce nie znało miłosierdzia. Im więcej Kmicic rozmyślał nad swym położeniem, tym jaśniej dochodził do przekonania, że było ono po prostu straszne. Po porwaniu Bogusława Radziwiłłowie będą go mieli za zdrajcę; stronnicy Jana Kazimierza, ludzie sapieżyńscy i konfederaci zbuntowani na Podlasiu mają go także za zdrajcę, za potępioną duszę radziwiłłowską. Wśród licznych obozów, stronnictw i obcych wojsk zalegających w tej chwili pola Rzeczypospolitej nie było ani jednego obozu, ani jednej partii, ani jednego wojska, które by go nie poczytywało za największego i najzaciętszego wroga. Wszakże istnieje nagroda wyznaczona przez Chowańskiego za jego głowę, a teraz wyznaczą ją Radziwiłłowie, Szwedzi — a kto wie, czy już nie wyznaczyli i stronnicy nieszczęsnego Jana Kazimierza. „O! tom piwa nawarzył, a teraz pić muszę!” — myślał Kmicic. Porywając księcia Bogusława, porwał go dlatego, by rzucić go pod nogi konfederatów, przekonać ich niezbicie, że z Radziwiłłami zrywa, i wkupić się między nich, zdobyć sobie prawo walczenia za króla i ojczyznę. Z drugiej strony, Bogusław w jego ręku był zakładnikiem bezpieczeństwa Oleńki. Lecz teraz, gdy Bogusław pogromił Kmicica i uszedł, nie tylko znikło bezpieczeństwo Oleńki, ale i dowód, że pan Kmicic szczerze porzucił radziwiłłowską służbę. Wszakże otwarta mu droga do konfederatów i jeśli trafi na oddział Wołodyjowskiego i jego przyjaciół pułkowników, może darują mu życie, ale czy za towarzysza przyjmą, czy mu uwierzą, czy nie pomyślą, że przybył na przeszpiegi albo dlatego, by ducha psuć i ludzi do Radziwiłłów przeciągać? Tu wspomniał, że ciąży na nim krew konfederacka, wspomniał, że on to pierwszy zbił zbuntowanych Węgrów i dragonów w Kiejdanach, że rozpraszał zbuntowane chorągwie lub zmuszał je do poddania, że rozstrzeliwał opornych oficerów i wycinał żołnierzy, że szańczykami otoczył i umocnił Kiejdany, a przez to Radziwiłłowi tryumf na Żmudzi zapewnił… „Jakże mi tam iść? — pomyślał sobie. — Toż by im zaraza milszym była gościem niż moja osoba!… Z Bogusławem na arkanie przy siodle — można by, ale z gębą tylko i z gołymi rękoma!…”", + "120664": "Gdyby miał choć owe listy, to choćby się nimi do konfederatów nie wkupił, miałby przynajmniej przez nie księcia Janusza w ręku, boć owe listy mogły podkopać kredyt hetmana nawet u Szwedów… Więc za ich cenę można by było Oleńkę uratować…", + "120665": "Lecz zły duch jakiś sprawił, że i listy zginęły.", + "120666": "Kmicic, gdy wszystko myślą ogarnął, porwał się raz drugi za głowę.", + "120667": "— Zdrajcam dla Radziwiłłów, zdrajca dla Oleńki, zdrajca dla konfederatów, zdrajca dla króla!… Zgubiłem sławę, cześć, siebie, Oleńkę!…", + "120668": "Rana w twarzy paliła go jeszcze, ale w duszy piekł go żar stokroć boleśniejszy. Bo na dobitkę wszystkiego, cierpiała w nim i miłość własna rycerska. Był przecie przez Bogusława sromotnie pobity. Niczym były owe cięgi, które mu w Lubiczu sprawił pan Wołodyjowski. Tam pokonał go mąż zbrojny, którego na parol wyzwał, tu jeniec bezbronny, którego miał w ręku.", + "120669": "Z każdą chwilą rosło w Kmicicu poznanie, w jak straszne i haniebne popadł terminy. Im dłużej w nie patrzył, tym jaśniej ich okropność widział i coraz nowe czarne kąty spostrzegał, z których wyglądały: hańba, sromota, zguba dla niego samego, dla Oleńki, krzywda dla ojczyzny — aż w końcu ogarnął go przestrach i zdumienie.", + "120670": "— Zali ja to wszystko uczyniłem? — pytał sam siebie.", + "120671": "I włosy powstały mu na głowie.", + "120672": "— Nie może być! Chyba mnie jeszcze febris trzęsie! — zakrzyknął. — Matko Boża, nie może być!…", + "120673": "— Ślepy! głupi warchole! — rzekło mu sumienie — nie byłoż ci to przy królu i ojczyźnie stanąć, nie byłoż ci posłuchać Oleńki!", + "120674": "I porwał go żal jak wicher. Hej! żeby tak sobie mógł powiedzieć: Szwedzi przeciw ojczyźnie, ja na nich; Radziwiłł przeciw królowi — ja na niego! Dopieroż byłoby mu w duszy jasno i przejrzysto! Dopieroż by kupę zebrał zabijaków spod ciemnej gwiazdy i hasał z nimi jak Cygan na jarmarku, i podchodził Szwedów, i po brzuchach im przejeżdżał z czystym sercem, z czystym sumieniem, dopieroż by w sławie, jako w słońcu, stanął kiedyś przed Oleńką i rzekł:", + "120675": "— Już ja nie banit, ale defensor patriae, miłujże mnie, jako ja ciebie miłuję!", + "120676": "A dziś co?", + "120677": "Lecz harda dusza, przywykła sobie folgować, nie chciała zrazu całkiem przyznać się do winy: Radziwiłłowie to tak go pogrążyli, Radziwiłłowie do zguby przywiedli, okryli niesławą, związali ręce, zbawili czci i kochania.", + "120678": "Tu zgrzytnął pan Kmicic zębami, wyciągnął ręce ku Żmudzi, na której Janusz, hetman, siedział jak wilk na trupie — i począł wołać przyduszonym wściekłością głosem:", + "120679": "— Pomsty! pomsty!", + "120680": "Nagle rzucił się w desperacji na kolana w pośrodku izby i począł mówić:", + "120681": "— Ślubuję Ci, Chryste Panie, tych zdrajców gnębić, zajeżdżać!… prawem, ogniem i mieczem ścigać, póki mi pary w gębie, tchu w gardzieli i żywota na świecie! Tak mi, Królu Nazareński, dopomóż! Amen!", + "120682": "Aż mu jakiś głos wewnętrzny rzekł w tej chwili: — Ojczyźnie służ, zemsta na potem!…", + "120683": "Oczy pana Andrzeja płonęły gorączką, wargi miał spiekłe i drżał cały jak we febrze; rękoma wymachiwał i gadając ze sobą głośno, chodził, a raczej biegał po izbie, potrącał nogami tapczany, aż wreszcie rzucił się jeszcze raz na kolana.", + "120684": "— Natchnijże mnie, Chryste, co mam czynić, abym zaś nie oszalał!", + "120685": "Wtem doszedł go huk wystrzału, który echo leśne odrzucało od sosny do sosny, aż przyniosło jakoby grzmot do chaty.", + "120686": "Kmicic zerwał się i chwyciwszy szablę, wypadł przed sień.", + "120687": "— Co tam? — spytał żołnierza stojącego u proga.", + "120688": "— Wystrzał, panie pułkowniku!", + "120689": "— Gdzie Soroka?", + "120690": "— Pojechał listów szukać.", + "120691": "— W której stronie strzelono?", + "120692": "Żołnierz ukazał wschodnią część lasu, zarośniętą gęstymi chaszczami.", + "120693": "— Tam!", + "120694": "W tej chwili dał się słyszeć tętent niewidzialnych jeszcze koni,", + "120695": "— Pilnuj! — krzyknął Kmicic.", + "120696": "Lecz z zarośli ukazał się Soroka, pędzący co koń wyskoczy, a za nim drugi żołnierz.", + "120697": "Obaj dobiegli do chaty i zeskoczywszy z koni, wymierzyli spoza nich, jakby spoza szańców, muszkiety ku zaroślom.", + "120698": "— Co tam? — spytał Kmicic.", + "120699": "— Kupa idzie! — odparł Soroka.", + "120700": "Rozdział II", + "120701": "Nastała cisza, ale wkrótce w przyległych chaszczach zaczęło coś łopotać, jakoby dziki szły, jednakże łopot ów im był bliższy, tym stawał się wolniejszy. Potem znów nastała cisza.", + "120702": "— Ilu ich tam jest? — spytał Kmicic.", + "120703": "— Będzie ze sześciu, a może i ośmiu, bom ich też nie mógł dobrze zliczyć — odparł Soroka.", + "120704": "— To dobra nasza! Nie zdzierżą nam!", + "120705": "— Nie zdzierżą, panie pułkowniku, ale trzeba nam żywcem którego wziąć i przypiec, by drogę pokazał.", + "120706": "— Będzie na to czas. Pilnuj!", + "120707": "Zaledwie Kmicic wymówił „pilnuj!” — gdy smuga białego dymu wykwitła z zarośli i rzekłbyś: ptactwo zaszumiało po pobliskiej trawie, o jakie trzydzieści kroków od chaty.", + "120708": "— Hufnalami z garłacza strzelono! — rzekł Kmicic — jeśli muszkietów nie mają, to nic nam nie uczynią, bo z garłaczy od zarośli nie doniesie.", + "120709": "Soroka, trzymając jedną dłonią muszkiet oparty o kulbakę stojącego przed nim konia, drugą dłoń zwinął w kształcie trąbki koło ust i począł krzyczeć:", + "120710": "— A pokaż no się który z chaszczów, wnet się nogami nakryjesz!", + "120711": "Nastała chwila ciszy, po czym w zaroślach rozległ się groźny głos:", + "120712": "— Coście za jedni?", + "120713": "— Lepsi od tych, co po traktach grasują.", + "120714": "— Jakim prawem naszliście naszą siedzibę?", + "120715": "— Zbój o prawo pyta! Nauczy was kat prawa, idźcie do kata!", + "120716": "— Wykurzymy was stąd jak jaźwców!", + "120717": "— A chodź! Patrz jeno, byś się tym dymem sam nie zadławił!", + "120718": "Głos w zaroślach zamilkł, widocznie napastnicy poczęli się naradzać, tymczasem Soroka szepnął do Kmicica:", + "120719": "— Trzeba tu będzie którego zwabić i związać; będziem mieć i zakładnika, i przewodnika.", + "120720": "— Ba! — rzekł Kmicic — jeżeli który przyjdzie, to na parol.", + "120721": "— Ze zbójami godzi się i na parol nie zważać.", + "120722": "— Lepiej nie dać! — rzekł Kmicic.", + "120723": "Wtem pytania nowe zabrzmiały od strony zarośli:", + "120724": "— Czego tu chcecie?", + "120725": "Tu sam Kmicic zabrał głos:", + "120726": "— Jakeśmy przyjechali, tak byśmy i pojechali, gdybyś politykę, kpie, znał i od garłacza nie zaczynał.", + "120727": "— Nie osiedzisz się tu, wieczorem przyjdzie nas sto koni!", + "120728": "— Przed wieczorem przyjdzie dwieście dragonów, a bagna cię nie obronią; bo są tam tacy, którzy przejadą, jako i myśmy przejechali.", + "120729": "— Toście wy żołnierze?", + "120730": "— Jużci, nie zbóje.", + "120731": "— A spod jakiej chorągwi?", + "120732": "— A cóżeś to, hetman? Nie tobie się będziem sprawiali.", + "120733": "— Po staremu wilcy tu was ogryzą.", + "120734": "— A was kruki zdziobią.", + "120735": "— Gadajcie, czego chcecie, do stu diabłów! Po coście do naszej chaty wleźli?", + "120736": "— A chodź no sam! Nie będziesz z chaszczów gardła darł. Bliżej! bliżej!", + "120737": "— Na parol?", + "120738": "— Parol dla rycerstwa, nie dla zbójów. Chcesz — wierz, nie chcesz — nie wierz!", + "120739": "— We dwóch można-li?", + "120740": "— Można!", + "120741": "Po chwili z zarośli, odległych na sto kroków, wynurzyło się dwóch ludzi wysokich i pleczystych. Jeden, nieco pochylony, musiał być człekiem wiekowym, drugi szedł prosto, jeno szyję wyciągał ciekawie ku chacie; obaj mieli na sobie półkożuszki oszyte szarym suknem, jakie nosiła pomniejsza szlachta, wysokie jałowicze buty i kapuzy futrzane, naciśnięte na oczy.", + "120742": "— Kiej diabeł! — mruknął Kmicic, przypatrując się pilnie dwom mężom.", + "120743": "— Panie pułkowniku — zawołał Soroka — cud chyba, ale to nasi ludzie!", + "120744": "Tamci tymczasem zbliżyli się o kilka kroków, ale nie mogli rozpoznać stojących przy chacie, bo ich zakrywały konie.", + "120745": "Nagle Kmicic wysunął się naprzód.", + "120746": "Wszelako nadchodzący nie poznali go, bo twarz miał obwiązaną, wstrzymali się jednak i poczęli mierzyć go ciekawie i niespokojnie oczyma.", + "120747": "— A gdzie drugi syn, panie Kiemlicz? — spytał pan Andrzej — czy aby nie poległ?", + "120748": "— Kto to? jak to? co? kto mówi? co? — rzekł stary dziwnym, jakby przestraszonym głosem.", + "120749": "I stanął nieruchomie, otworzywszy szeroko usta i oczy: wtem syn, który jako młodszy, miał wzrok bystrzejszy, zerwał nagle czapkę z głowy.", + "120750": "— O dla Boga! Jezu!… Ociec, to pan pułkownik! — zakrzyknął.", + "120751": "— Jezu! o słodki Jezu! — zawtórował stary — to pan Kmicic!!", + "120752": "I obaj stanęli w nieruchomej postawie, w jakiej podkomendni witają swych naczelników, a na twarzach ich malowały się równocześnie przestrach i zdumienie.", + "120753": "— Ha! tacy synowie! — rzekł, uśmiechając się, pan Andrzej — to z garłacza mnie witacie?", + "120754": "Tu stary zerwał się i począł krzyczeć:", + "120755": "— A bywajcie tu wszyscy! Bywajcie!", + "120756": "Z zarośli ukazało się jeszcze kilku ludzi, między którymi drugi syn starego i smolarz; wszyscy biegli na złamanie karku z gotowymi broniami, nie wiedzieli bowiem, co zaszło, lecz stary znów zakrzyknął:", + "120757": "— Do kolan, szelmy! do kolan! To pan Kmicic! Który tam kiep strzelił? Dawaj go sam!", + "120758": "— Sameś ociec strzelił — rzekł młody Kiemlicz.", + "120759": "— Łżesz! Łżesz jak pies! Panie pułkowniku, kto mógł wiedzieć, że to wasza miłość w naszej sadybie! Dla Boga, oczom jeszcze nie wierzę!", + "120760": "— Jam jest, we własnej osobie! — rzekł Kmicic, wyciągając doń rękę.", + "120761": "— O Jezu! — odpowiedział stary — taki gość w boru! Oczom nie wierzę! Czym my tu waszą miłość przyjmiemy? Żeby my się spodziewali, żeby my wiedzieli!", + "120762": "Tu zwrócił się do synów:", + "120763": "— Ruszże się tam który, bałwanie, do lochu, miodu wynieść!", + "120764": "— Daj ociec klucz od kłódki! — rzekł jeden z synów.", + "120765": "Stary począł szukać w pasie, a jednocześnie spoglądał podejrzliwie na syna.", + "120766": "— Klucz od kłódki? Ale! Znają cię, cyganie; więcej sam wypijesz, niż tu przyniesiesz. Co? sam pójdę; klucza od kłódki mu się chce! Idźcie jeno pnie odwalić, a otworzę i wyniosę ja sam!", + "120767": "— To, widzę, loszek pod pniami masz ukryty, panie Kiemlicz? — rzekł Kmicic.", + "120768": "— Albo to można co utrzymać z takimi zbójami! — odpowiedział stary, wskazując na synów. — Ojca by zjedli. Jeszczeście tu?! Idźcie pnie odwalić. Tak to słuchacie tego, który was spłodził?", + "120769": "Młodzi kopnęli się żywo za chatę, ku kupom naciętych pni.", + "120770": "— Po staremu, jak widzę, z synami w niezgodzie? — pytał Kmicic.", + "120771": "— Kto by z nimi był w zgodzie… Bić to umieją, zdobycz brać umieją, ale jak przyjdzie z ojcem się dzielić, to z gardła im muszę moją część wydzierać… Taka mi pociecha! A chłopy jak tury! Proszę waszą miłość do chaty, bo tu chłód kąsa. Dla Boga! Taki gość, taki gość! Toż my pod komendą waszej miłości więcej zdobyczy wzięli niż przez ten cały rok… Chudzizna teraz! bieda! Złe czasy i coraz gorsze, a i starość nie radość!… Proszę do chaty, w niskie progi. Dla Boga! kto by się tu waszej miłości spodziewał!…", + "120772": "Stary Kiemlicz mówił dziwnie prędkim i narzekającym głosem, a mówiąc, rzucał szybkie i niespokojne spojrzenia na wszystkie strony. Był to starzec kościsty i ogromny, z twarzą wiecznie skrzywioną i tetryczną. Oczy miał kose, również jak i jego dwaj synowie, brwi krzaczaste i takież wąsy, pod którymi sterczała wysunięta niezmiernie naprzód dolna warga, która gdy mówił, zachodziła mu aż pod nos, jak u ludzi nie mających zębów. Zgrzybiałość jego twarzy dziwne czyniła przeciwieństwo z czerstwością jego postaci, zdradzającej niezwykłą siłę i żwawość. Ruchy miał szybkie, jakby go sprężyna poruszała; głowę ciągle obracał, starając się objąć oczyma wszystko, co go otaczało, zarówno ludzi i rzeczy. Dla Kmicica z każdą chwilą stawał się uniżeńszy, w miarę jak odzywała się w nim służbistość dla dawnego wodza, bojaźń, a może admiracja albo i przywiązanie.", + "120773": "Kmicic znał Kiemliczów dobrze, albowiem ojciec i dwaj synowie służyli pod nim za owych czasów, gdy na Białej Rusi prowadził na własną rękę wojnę z Chowańskim. Byli to żołnierze mężni i równie okrutni jak mężni. Syn Kosma nosił czas jakiś chorągiew w Kmicicowej kupie, ale wkrótce zrzekł się tej zaszczytnej szarży, bo mu przeszkadzała łup brać. Między kosterami i hulajduszami, z jakich składała się Kmicicowa partia, którzy we dnie przepijali i tracili to, co nocą zdobyli krwawo na nieprzyjacielu, Kiemliczowie odznaczali się wielką chciwością. Gromadzili skrzętnie łup i kryli się po lasach. Brali szczególnie łapczywie konie, które sprzedawali później po dworach i miasteczkach. Ojciec bił się nie gorzej od synów bliźniaków, ale po każdej bitwie wydzierał im najznamienitszą część łupu, rozwodząc przy tym skargi i żale, że go krzywdzą, grożąc przekleństwem ojcowskim, jęcząc i narzekając. Synowie warczeli na niego, ale dość głupowaci z natury, pozwolili się tyranizować. Mimo ustawicznych kłótni i swarów, w bitwie stawał jeden za drugiego zaciekle, nie szczędząc krwi. Towarzysze nie lubili ich, ale obawiano się ich powszechnie, w zajściach bowiem bywali straszni. Nawet oficerowie unikali z nimi zaczepki. Jeden tylko Kmicic wzbudzał w nich strach nieopisany, a po Kmicicu pan Ranicki, któremu gdy twarz w gniewie pocętkowała się plamami, wówczas drżeli przed nim. Czcili też w obydwóch ród wysoki, bo Kmicicowie z dawnych czasów górowali w Orszańskiem, a w Ranickim płynęła krew senatorska.", + "120774": "W partii mówiono, że zebrali wielkie skarby, ale nikt dobrze nie wiedział, czy było w tym coś prawdy. Pewnego dnia wysłał ich Kmicic z kilku czeladzi i tabunem zdobycznym koni — od tej pory znikli. Kmicic rozumiał, że polegli, żołnierze mówili, że uszli z końmi, gdyż to była za wielka dla ich serc pokusa. Teraz, gdy ich pan Andrzej ujrzał zdrowych, gdy w szopie podle chaty rżały jakieś konie, a radość i uniżoność starego mieszała się z niespokojnością, pomyślał pan Andrzej, że żołnierze mieli słuszność.", + "120775": "Toteż gdy weszli do chaty, siadł na tapczanie i wziąwszy się w boki, począł patrzeć prosto w oczy staremu, następnie spytał:", + "120776": "— Kiemlicz! a gdzie to moje konie?", + "120777": "— O Jezu! słodki Jezu! — jęknął stary. — Zołtareńkowi ludzie zabrali, pobili nas, poranili, rozproszyli, gnali szesnaście mil, ledwieśmy z życiem uszli. O Matko Najświętsza! Jużeśmy ni waszej miłości, ni partii nie mogli znaleźć. Przygnali nas aż tu, w te bory, na mizerię i głód, do tej chałupy, do tych bagien… Bóg łaskaw, że wasza mość żywie i zdrowy, choć widzę, ranny. Może by opatrzyć, ziół odciągających przyłożyć… A ci moi synalowie poszli pnie odwalać i zginęli. Co te szelmy tam robią? Gotowi drzwi wystawić i do miodu się dobrać. Głód tu i mizeria — więcej nic! Grzybami żyjemy, ale dla waszej miłości znajdzie się co wypić i przekąsić… Tamte konie porwali nam, zagrabili… Nie ma o czym mówić! I nas służby u waszej miłości zbawili; kawałka chleba na starość nie ma, chyba nas wasza cześć przytuli i na powrót do służby przyjmie.", + "120778": "— Może się i to zdarzyć — odrzekł Kmicic.", + "120779": "W tej chwili weszli dwaj synowie starego: Kosma i Damian, bliźniacy, chłopy duże, niezgrabne, z ogromnymi głowami, porosłymi całkiem niezmiernie gęstym i twardym jak szczecina włosem, nierównym, sterczącym koło uszu, tworzącym wichry i fantastyczne czuby na czaszkach. Wszedłszy, stanęli koło drzwi, bo w obecności Kmicica usiąść nie śmieli, i Damian rzekł:", + "120780": "— Loch odwalony.", + "120781": "— Dobrze — rzekł stary Kiemlicz — pójdę przynieść miodu.", + "120782": "Tu spojrzał na synów znacząco.", + "120783": "— A tamte konie Zołtareńkowi ludzie zabrali — rzekł z przyciskiem.", + "120784": "I wyszedł z izby.", + "120785": "Kmicic patrzył na dwóch budrysów stojących pode drzwiami, jakoby toporem z gruba z pni wyciosanych, nagle spytał:", + "120786": "— Co wy teraz robicie?", + "120787": "— Konie bierzem! — odrzekli jednocześnie bliźniacy.", + "120788": "— Komu?", + "120789": "— Komu popadnie.", + "120790": "— A najwięcej?", + "120791": "— Zołtareńkowym.", + "120792": "— To dobrze, nieprzyjaciołom wolno brać, ale jeżeli i swoim bierzecie, toście hultaje, nie szlachta. Co z tymi końmi czynicie?", + "120793": "— Ociec w Prusach sprzedają.", + "120794": "— A Szwedom zdarzało się wam odbierać? Bo to tu gdzieś niedaleko szwedzkie komendy? Podchodziliście Szwedów?", + "120795": "— Podchodzilim.", + "120796": "— Toście na pojedynczych napadali albo na małe kupki! A gdy się bronili, cóż wy wówczas?", + "120797": "— Pralim.", + "120798": "— Aha! Praliście! Tedy macie swój rachunek u Zołtareńkowych i u Szwedów, i pewnie by wam na sucho nie uszło, gdybyście im w ręce wpadli?", + "120799": "Kosma i Damian milczeli.", + "120800": "— Niebezpieczny prowadzicie proceder i godniejszy hultajów niż szlachty… Nie bez tego też musi być, żeby na was jakie wyroki z dawnych czasów nie ciążyły?", + "120801": "— Jakże nie! — odrzekli Kosma i Damian.", + "120802": "— Tak i myślałem. Z których wy stron?", + "120803": "— My tutejsi.", + "120804": "— Gdzie ojciec przedtem mieszkał?", + "120805": "— W Borowiczku.", + "120806": "— Jego była wioska?", + "120807": "— W kolokacji z Kopystyńskim.", + "120808": "— A co się z nim stało?", + "120809": "— Usieklim.", + "120810": "— I musieliście uchodzić przed prawem. Kuso z wami, Kiemlicze, i na gałęziach pokończycie! Kat wam poświeci, nie może inaczej być!", + "120811": "Wtem drzwi do izby skrzypnęły i wszedł stary, niosąc gąsior miodu i dwie szklanki. Wszedłszy, spojrzał niespokojnie na synów i na pana Kmicica, a potem rzekł:", + "120812": "— Idźcie loch zawalić.", + "120813": "Bliźniacy wyszli natychmiast, ojciec zaś nalał miód w jedną szklankę, drugą zaś zostawił próżną czekając, czy mu Kmicic pić ze sobą pozwoli.", + "120814": "Lecz Kmicic sam pić nie mógł, bo i mówił nawet z trudnością — tak mu rana dolegała. Widząc to, stary rzekł:", + "120815": "— Nie idzie miód na ranę, chybaby samą zalać, żeby się prędzej wypaliła. Wasza miłość pozwoli obejrzeć i opatrzyć, bo to ja się nie gorzej cyrulika znam na tym?", + "120816": "Kmicic zgodził się, więc Kiemlicz zdjął obwiązki i począł patrzeć pilnie.", + "120817": "— Skóra starta, nic to! Kula po wierzchu przeszła, ale przecie napuchło.", + "120818": "— Toteż jeno dlatego dolega.", + "120819": "— Ale to i dwóch dni nie ma. Matko Najświętsza! Musiał ktoś okrutnie blisko do waszej miłości strzelić.", + "120820": "— A po czym miarkujesz?", + "120821": "— Bo się i wszystek proch nie zdążył spalić i ziarnka, jako czarnuszka, pod skórą siedzą. To waszej miłości już zostanie. Teraz jeno chleba z pajęczyną przyłożyć. Okrutnie blisko ktoś strzelił, dobrze, że waszej miłości nie zabił!", + "120822": "— Nie było mi jeszcze pisane. Zagniećże chleba z pajęczyną, panie Kiemlicz, i przyłóż co prędzej, bo mam z tobą pogadać, a szczęki bolą.", + "120823": "Stary spojrzał podejrzliwie na pułkownika, bo w sercu powstała mu obawa, aby ta rozmowa nie tyczyła się znów koni, wrzekomo przez Kozaków pobranych, jednakże zaraz zakrzątnął się; zagniótł naprzód zwilżonego chleba, a gdy o pajęczynę nie było w chacie trudno, wnet opatrzył Kmicica.", + "120824": "— Dobrze mi teraz — rzekł pan Andrzej — siadaj, mości Kiemlicz.", + "120825": "— Według rozkazu pana pułkownika — odparł stary, siadając na brzeżku ławki i wyciągając niespokojnie swą siwą, szczeciniastą głowę ku Kmicicowi.", + "120826": "Lecz Kmicic, zamiast pytać lub rozmawiać, wziął głowę w ręce i zamyślił się głęboko. Po czym wstał i począł chodzić po izbie; chwilami zatrzymywał się przed Kiemliczem i patrzył na niego roztargnionym wzrokiem, widocznie coś rozważał, łamał się z myślami. Tymczasem upłynęło z pół godziny; stary kręcił się coraz niespokojniej.", + "120827": "Nagle Kmicic zatrzymał się przed nim.", + "120828": "— Mości Kiemlicz — rzekł — gdzie tu najbliżej stoją te chorągwie, które się przeciw księciu wojewodzie wileńskiemu zbuntowały?", + "120829": "Stary począł mrugać podejrzliwie oczyma.", + "120830": "— Czy wasza miłość chce do nich jechać?", + "120831": "— Jać nie proszę, byś pytał, jeno byś odpowiadał.", + "120832": "— Mówią, że w Szczuczynie jedna chorągiew stanie na kwaterach, ta, która ostatnio tędy ze Żmudzi przechodziła.", + "120833": "— Kto mówił?", + "120834": "— Sami ludzie spod chorągwi.", + "120835": "— Kto ją prowadził?", + "120836": "— Pan Wołodyjowski.", + "120837": "— To dobrze. Wołaj mi Soroki!", + "120838": "Stary wyszedł i po chwili wrócił z wachmistrzem.", + "120839": "— A listy znalazły się? — pytał Kmicic.", + "120840": "— Nie ma, panie pułkowniku — odpowiedział Soroka.", + "120841": "Kmicic strzepnął palcami.", + "120842": "— Ej, bieda! bieda! Możesz odejść, Soroka. Za te listy, żeście pogubili, warciście wisieć. Możesz odejść. Mości Kiemlicz, masz tu na czym pisać?", + "120843": "— Bodaj, że się znajdzie — odparł stary.", + "120844": "— Choćby ze dwie karty i piór.", + "120845": "Stary zniknął we drzwiach komory, która widocznie była składem wszelkiego rodzaju rzeczy, ale szukał długo. Kmicic tymczasem chodził po izbie i rozmawiał sam ze sobą.", + "120846": "— Czy listy są, czy ich nie ma (mówił), hetman nie wie, że zginęły, i będzie się bał, żebym ich nie opublikował. Mam go w ręku… chytrość na chytrość! Zagrożę mu, że wojewodzie witebskiemu poślę. Tak jest! W Bogu nadzieja, że się tego zlęknie.", + "120847": "Dalsze rozmyślania przerwał mu stary Kiemlicz, który wyszedłszy z komory, rzekł:", + "120848": "— Kart jest trzy, ale nie ma piór i inkaustu.", + "120849": "— Nie ma piór? A ptactwa tu jakowego nie ma w lesie? Choćby z rusznicy ustrzelić.", + "120850": "— Jest jastrząb przybity nad szopą.", + "120851": "— Dawaj skrzydło, ruszaj!", + "120852": "Kiemlicz pomknął co prędzej, bo w głosie Kmicica była niecierpliwość i jakoby gorączka. Po chwili wrócił ze skrzydłem jastrzębim. Kmicic chwycił je, wyrwał lotkę i począł ją temperować własnym puginałem.", + "120853": "— Ujdzie! — rzekł, patrząc pod światło — ale łatwiej łby ludziom zacinać niż pióra! A teraz trzeba inkaustu.", + "120854": "To rzekłszy, odwinął rękaw, zakłuł się silnie w rękę i umoczył pióro we krwi.", + "120855": "— Ruszaj sobie, mości Kiemlicz — rzekł — i ostaw mnie.", + "120856": "Stary wyszedł z izby, a pan Andrzej zaraz rozpoczął pisać.", + "120857": "„Wypowiadam służbę W. X. Mości, bo zdrajcom i zaprzańcom nie chcę dłużej służyć. A żem przysiągł na krucyfiksie, że W. X. Mości nie opuszczę, to mnie Bóg z tego rozgrzeszy — choćby zasię i potępił, wolę gorzeć za błąd mój niżeli za jawną i rozmyślną zdradę ojczyzny i Pana mego. W. X. Mość wywiodłeś mnie w pole, żem był jako ślepy miecz w twoim ręku, do rozlewania krwi bratniej skory. Tedy na boski sąd W. X. Mość wzywam, aby nas rozsądzono, po czyjej stronie była zdrada, a po czyjej czysta intencja. Jeżeli się zaś spotkamy, wonczas, choć wy jesteście potężni i nie tylko prywatnego człeka, ale i całą Rzeczpospolitą na śmierć ukąsić możecie, a u mnie jeno szabla w garści, przecie się o swoje upomnę i ścigać W. X. Mość będę, do czego mój żal i moje zgryzoty siły mi dodadzą. A to już Wasza X. Mość wiesz, jeżelim nie z takich, co i bez chorągwi nadwornych, bez zamków i armaty zaszkodzić mogą. Póki mi tchu, poty pomsty nad wami, że ani dnia, ani godziny pewni być nie możecie. Tak to pewno ma być, jako to jest moja własna krew, którą piszę. Listy W. X. Mości mam, które W. X. Mość nie tylko u króla polskiego, ale i u Szwedów pogrążyć mogą, bo w nich zdrada Rzeczypospolitej jawna, jako i to, że Szwedów też gotowiście odstąpić, byle im się noga posunęła. Choćbyście dwakroć byli potężniejsi — zguba wasza w moim ręku, bo podpisom i pieczęciom każden uwierzyć musi. Tedy W. X. Mości zapowiadam tak: jeśliby tam włos miał spaść z tych głów, które miłuję, a które w Kiejdanach ostały, owe listy i dokumenta do pana Sapiehy odsyłam, a kopie drukować każę i po kraju rozrzucę. Masz W. X. Mość wóz i przewóz: albo po wojnie, gdy spokój w Rzplitej nastanie, oddasz mi Billewiczów, a ja W. X. Mości listy, albo jeślibym złą nowinę usłyszał, zaraz pan Sapieha pokaże je Pontusowi. Chce się W. X. Mości korony, jeno nie wiem, czy wówczas będzie ją na co włożyć, gdy głowa od polskiego lub szwedzkiego topora upadnie. Lepiej, widzi mi się, zamianę uczynić — bo choć ja pomsty i potem nie zaniecham, ale już się jeno privatim rozprawiać będziem. Bogu bym W. X. Mość polecił, gdyby nie to, że sam diabelskie auxilia nad boskie przekładasz. — Kmicic.", + "120858": "P. S. Konfederatów W. X. Mość nie wytrujesz, bo będą tacy, co idąc z diabelskiej służby w boską, ostrzegą ich, by ni w Orlu, ni w Zabłudowie piwa nie pili”.", + "120859": "Tu zerwał się pan Kmicic i począł chodzić po izbie. Twarz mu pałała, bo go własny list jako ogień rozpalił. List ten był jakoby manifestem wojny z Radziwiłłami, ale przecie czuł pan Kmicic w sobie jakąś nadzwyczajną siłę i gotów był, choćby w tej chwili, stanąć oko w oko potężnemu rodowi, który trząsł całym krajem. On, prosty szlachcic, prosty rycerz, on, banita prawem ścigany, on, który znikąd nie spodziewał się pomocy, naraził się wszystkim tak, że wszędzie za nieprzyjaciela był poczytywany; on, niedawno zwyciężony, czuł w sobie teraz taką potęgę, iż widział już jakby proroczym okiem upokorzenie książąt Janusza i Bogusława i swoje zwycięstwo. Jak będzie prowadził wojnę, gdzie znajdzie sprzymierzeńców, w jaki sposób zwycięży, nie wiedział — co więcej: nie namyślał się nad tym. Wierzył tylko głęboko, że czyni to, co uczynić powinien, że słuszność i sprawiedliwość, zatem i Bóg, będzie z nim. To napawało go ufnością bez miary i granic. Uczyniło mu się na duszy lżej znacznie. Otwierały się przed nim jakby całkiem jakieś nowe krainy. Siąść tylko na koń i jechać mu tam, a dojedzie do czci, sławy i do Oleńki.", + "120860": "— Przecie jej włos z głowy nie spadnie — powtarzał sobie z gorączkową jakąś radością — listy ją obronią… Będzie jej hetman strzegł jak oka w głowie… jak ja sam! O, tom sobie poradził! Robak ja lichy, a przecie się mego żądła ulękną.", + "120861": "Nagle przyszła mu taka myśl:", + "120862": "„A żeby i do niej napisać? Posłaniec, który powiezie list do hetmana, może i jej wręczyć kartę sekretnie. Jakże nie oznajmić jej, żem z Radziwiłłami zerwał i że innej idę szukać służby?”", + "120863": "Ta myśl trafiła mu wielce zrazu do serca. Zadawszy się na nowo w rękę, umoczył pióro i począł pisać: „Oleńko, już ja nie radziwiłłowski, bom wreszcie przejrzał…” Lecz nagle przerwał — pomyślał chwilę, a potem rzekł sam do siebie:", + "120864": "— Niechże uczynki, nie słowa, świadczą odtąd za mnie; nie będę pisał!", + "120865": "I podarł kartę.", + "120866": "Natomiast napisał na trzeciej krótki list do Wołodyjowskiego w następujących słowach:", + "120867": "„Mości pułkowniku! Niżej podpisany przyjaciel ostrzega, abyście się mieli na baczności, tak W. M. Pan, jak i inni pułkownicy. Były listy hetmańskie do X. Bogusława i p. Harasimowicza, aby Waszmościów truć lub chłopom na kwaterach kazać mordować. Harasimowicza nie ma, bo z X. Bogusławem do Prus, do Tylży, wyjechał, ale podobne rozkazy mogą być i do innych ekonomów. Tych się Waszmościowie strzeżcie, więc nic od nich nie przyjmujcie i po nocach bez straży nie sypiajcie. Wiem to także pewno, że pan hetman pociągnie wkrótce z wojskiem na Waszmościów, czeka tylko na jazdę, której mu półtora tysiąca komunika ma jenerał de la Gardie nadesłać. Tedy baczcie, aby was nie zaskoczył i pojedynczo nie znosił. A najlepiej poślijcie pewnych ludzi do pana wojewody witebskiego, aby osobą swą co najprędzej nadjechał i komendę nad wszystkimi objął. Życzliwy to radzi — wierzcie mu! Tymczasem kupy się trzymajcie, chorągiew od chorągwi niedaleko kwatery wybierając, abyście jedni drugim na pomoc iść mogli. Hetman mało ma jazdy, jeno trochę dragonów i Kmicicowych ludzi, ale niepewnych. Kmicica samego nie ma, któremu hetman jakąś inną funkcję obmyślił, bo podobno już mu nie ufa. Któren też nie jest taki zdrajca, jak powiadają, jeno uwiedziony. Bogu was polecam. — Babinicz.”", + "120868": "Pan Andrzej nie chciał kłaść pod listem własnego nazwiska, sądził bowiem, że ono w każdym musi wzbudzić wstręt, a zwłaszcza nieufność. „Jeżeli rozumieją (myślał sobie), że lepiej im będzie wymykać się przed hetmanem niż kupą mu zajść drogę, tedy, obaczywszy moje nazwisko, zaraz będą podejrzewali, że umyślnie w kupę ich chcę zebrać, aby hetman jednym zamachem mógł z nimi skończyć; pomyślą, że to nowa sztuka, a od jakiegoś Babinicza prędzej przyjmą przestrogę.”", + "120869": "Babiniczem zaś nazwał się pan Andrzej od miasteczka Babinicze, leżącego niedaleko Orszy, które od prastarych czasów do Kmiciców należało.", + "120870": "Napisawszy więc ów list, w którego końcu umieścił kilka nieśmiałych słów na własną obronę, doznał nowej w sercu pociechy na myśl, że oto już tym listem pierwszą oddaje usługę nie tylko panu Wołodyjowskiemu i jego przyjaciołom, ale wszystkim pułkownikom, którzy ojczyzny dla Radziwiłła nie chcieli porzucić. Czuł przy tym, że ta nić będzie się snuła dalej. Terminy, w które popadł, były istotnie ciężkie, niemal desperackie, ale przecie znalazła się jakaś rada, jakoweś wyjście, jakaś wąska ścieżka, która mogła na gościniec wyprowadzić.", + "120871": "Lecz teraz, gdy wedle wszelkiego prawdopodobieństwa Oleńka była zabezpieczona od zemsty księcia wojewody, a konfederaci od niespodziewanego napadu, zadał sobie pan Andrzej pytanie, co sam będzie czynił.", + "120872": "Zerwał ze zdrajcami, spalił za sobą mosty, chciał teraz służyć ojczyźnie, ponieść jej w ofierze siły, zdrowie, gardło — ale jak to uczynić? jak zacząć? do czego przyłożyć ręki?", + "120873": "I znów mu przyszło do głowy:", + "120874": "„Iść do konfederatów…”", + "120875": "Lecz jeśli nie przyjmą, jeśli zdrajcą ogłoszą i usieką albo co gorzej, sromotnie wypędzą?", + "120876": "— Wolejby usiekli! — zakrzyknął pan Andrzej i spłonął ze wstydu i poczucia własnej sromoty. — Podobnoż to łatwiej ratować Oleńkę, łatwiej konfederatów niż sławę własną.", + "120877": "Tu dopiero rozpoczynały się prawdziwie desperackie terminy. I znów junacka dusza poczęła kipieć.", + "120878": "— Albo to nie mogę czynić, jakom przeciw Chowańskiemu czynił? — rzekł do siebie. — Kupę zbiorę, będę Szwedów najeżdżał, palił, ścinał. Nie nowina mi to! Nikt im się nie oparł, ja się oprę, aż przyjdzie chwila, że jako Litwa pytała, tak cała Rzeczpospolita spyta: kto ów junak, który sam jeden śmie lwu w paszczę włazić? Wtedy czapkę zdejmę i powiem: „Patrzcie, to ja, Kmicic!”", + "120879": "I taka porwała go chęć paląca do tej krwawej roboty, że już chciał wypaść z izby, kazać na koń siadać Kiemliczom, ich czeladzi, swoim i ruszać.", + "120880": "Lecz nim doszedł do drzwi, uczuł nagle, jakoby go coś pchnęło w piersi i odtrąciło od proga. Stanął na środku izby i patrzył przed siebie zdumiony.", + "120881": "— Jakże to? Zali tym win nie zmażę?", + "120882": "I wnet począł rozprawę z własnym sumieniem.", + "120883": "„A gdzie pokuta za winy? — pytało sumienie. — Tu trzeba czego innego!”", + "120884": "„Czego?” — pytał Kmicic.", + "120885": "„Czymże możesz zgładzić winy, jeśli nie służbą jakowąś ciężką i niezmierną, a uczciwą i czystą jako łza?… Zali to służba zebrać kupę hultajów i buszować z nimi jako wicher po polu i puszczy? Zali nie dlatego jej pragniesz, że ci pachnie zabijatyka jako psu pieczeń? Taże to zabawa — nie służba, kulig — nie wojna, rozbój — nie ojczyzny obrona! A czyniłżeś tak przeciw Chowańskiemu i cóżeś wyjeździł? Łotrzykowie, co po lasach grasują, gotowi także napadać na komendy szwedzkie, a ty skąd weźmiesz innych ludzi? Szwedów naszarpiesz, ale i obywateli naszarpiesz, pomstę na nich ściągniesz i co wskórasz? Sianem się, kpie, chcesz wywinąć od pracy i pokuty!”", + "120886": "Tak to mówiło w panu Kmicicu sumienie, a pan Kmicic widział, że ma słuszność, i złość go brała, i żal jakiś do własnego sumienia, że taką gorzką mówiło prawdę.", + "120887": "— Co ja pocznę? — rzekł wreszcie. — Kto mi poradzi, kto mnie wyratuje?", + "120888": "Tu kolana poczęły się giąć jakoś pod panem Andrzejem, aż wreszcie ukląkł przy tapczanie i począł się modlić głośno, i prosić z całej duszy i serca:", + "120889": "— Jezu Chryste, Panie miły — mówił — jakoś się na krzyżu nad łotrem ulitował, tak zlituj się i nade mną. Oto pragnę obmyć się z grzechów moich, nowy żywot rozpocząć i ojczyźnie poczciwie służyć, ale nie wiem jak, bom głupi. Służyłem tamtym zdrajcom, Panie, też nie tyle ze złości, ale jako właśnie z głupoty; oświeć mnie, natchnij, pociesz w desperacji mojej i ratuj w miłosierdziu swoim, bo zginę…", + "120890": "Tu głos zadrgał panu Andrzejowi, począł się bić w pierś szeroką, aż grzmiało w izbie, i powtarzać:", + "120891": "— Bądź miłościw mnie grzesznemu! Bądź miłościw mnie grzesznemu! Bądź miłościw mnie grzesznemu!", + "120892": "Po czym złożywszy ręce i wyciągnąwszy je do góry, tak dalej mówił:", + "120893": "— A Ty, Panienko Najświętsza, przez heretyków w tej ojczyźnie insultowana, wstaw się za mną do Syna swego, zstąp ku ratunkowi memu, nie opuszczaj mnie w utrapieniu i biedzie mojej, abym Tobie mógł służyć, insulta Twoje pomścić i w godzinę skonania mieć Cię za patronkę przy nieszczęsnej duszy mojej!", + "120894": "A gdy tak błagał pan Kmicic, łzy poczęły mu padać jak groch z oczu, na koniec spuścił głowę na tapczan i trwał w milczeniu, jakby czekając na skutek swej żarliwej modlitwy. Nastała cisza w izbie i tylko mocny szum pobliskich sosen dochodził z zewnątrz.", + "120895": "Wtem zaskrzypiały wióry pod ciężkimi krokami za oknem i dwa głosy poczęły rozmawiać:", + "120896": "— A co myślicie, panie wachmistrzu, gdzie stąd pojedziem?", + "120897": "— Albo ja wiem?! — odparł Soroka. — Pojedziem, taj tylko! Może hen! do króla, któren pod szwedzką ręką jęczy.", + "120898": "— Zali to prawda, że go wszyscy opuścili?", + "120899": "— Ale go Pan Bóg nie opuścił.", + "120900": "Kmicic powstał nagle od tapczana, a twarz miał jasną i spokojną; szedł prosto ku drzwiom i otworzywszy drzwi od sieni, rzekł do żołnierzy:", + "120901": "— Konie mieć gotowe, w drogę czas!", + "120902": "Rozdział III", + "120903": "Wnet ruch uczynił się między żołnierzami, którzy radzi byli wyjechać z lasu na daleki świat, tym bardziej że bali się jeszcze pościgu ze strony Bogusława Radziwiłła, a stary Kiemlicz poszedł do chaty rozumując, że Kmicic będzie go potrzebował.", + "120904": "— Wasza miłość chce jechać? — rzekł wchodząc.", + "120905": "— Tak jest. Wyprowadzisz mnie z lasu. Znasz tu wszystkie pasy?", + "120906": "— Znam, ja tutejszy… A dokąd wasza miłość chce jechać?", + "120907": "— Do króla jegomości.", + "120908": "Stary cofnął się ze zdumieniem.", + "120909": "— Panno Mądra! — zakrzyknął — do jakiego króla, wasza miłość?", + "120910": "— Jużci, nie do szwedzkiego.", + "120911": "Kiemlicz nie tylko nie ochłonął, ale począł się żegnać.", + "120912": "— To wasza miłość chyba nie wie, co ludzie powiadają, że król jegomość na Śląsk się schronił, bo go wszyscy opuścili. Kraków nawet w oblężeniu.", + "120913": "— Pojedziem na Śląsk.", + "120914": "— Ba, a jakże się przez Szwedów przedostać?", + "120915": "— Czy po szlachecku, czy po chłopsku, czy na kulbace, czy piechotą, wszystko jedno, byle się przedostać!", + "120916": "— Toż to i czasu okrutnego trzeba…", + "120917": "— Mamy czasu dość… Ale rad bym jak najprędzej…", + "120918": "Kiemlicz przestał się dziwić. Stary zbyt był chytry, aby się nie domyślić, że jest jakiś szczególny i tajemniczy powód w tym przedsięwzięciu pana Kmicica, i zaraz tysiące przypuszczeń poczęło mu się cisnąć do głowy. Lecz że żołnierze Kmicicowi, którym pan Andrzej milczenie nakazał, nic nie rzekli ni staremu, ni synom o porwaniu księcia Bogusława, tedy najprawdopodobniejszym wydało mu się przypuszczenie, że to zapewne książę wojewoda wileński wysyła młodego pułkownika z jakąś misją do króla. Utwierdzało go w tym mniemaniu zwłaszcza to, że poczytywał Kmicica za gorliwego stronnika hetmańskiego i o jego zasługach względem hetmana wiedział, albowiem skonfederowane chorągwie rozniosły o nich wieść po całym województwie podlaskim, czyniąc Kmicicowi opinię okrutnika i zdrajcy.", + "120919": "„Hetman posyła zaufanego do króla — pomyślał stary — to znaczy, że się pewnie z nim godzić chce i Szwedów odstąpić. Musiały mu się już naprzykrzyć ich rządy… Po cóż inaczej by posyłał?…”", + "120920": "Stary Kiemlicz niedługo się silił nad rozwiązaniem tego pytania, bo chodziło mu zupełnie o co innego, a mianowicie o to, jaką by korzyść mógł dla siebie z takich terminów wyciągnąć. Oto, jeżeli przysłuży się Kmicicowi, przysłuży się zarazem hetmanowi i królowi, co nie będzie bez znacznej nagrody. Łaska takich panów przyda się także, gdyby przyszło ze starych grzechów zdawać rachunek. Przy tym pewnie będzie wojna, kraj rozgorzeje, a wtedy łup sam wlezie w ręce. To wszystko uśmiechnęło się staremu, który i bez tego przywykł był słuchać Kmicica, a nie przestał się go bać jak ognia, żywiąc zarazem ku niemu pewien rodzaj afektu, jaki pan Andrzej umiał wzbudzać we wszystkich podkomendnych.", + "120921": "— Wasza miłość — rzekł — musi całą Rzeczpospolitę przejechać, by się do króla jegomości dostać. Nic to jeszcze komendy szwedzkie, bo miasta można omijać i lasami jechać… Ale gorsze to, że i po lasach, jako zwyczajnie w niespokojnym czasie, pełno kup swawolnych, które podróżnych napastują, a wasza miłość ludzi ma mało…", + "120922": "— Pojedziesz ze mną, panie Kiemlicz, razem z synami i z ludźmi, których masz, to będzie nas więcej.", + "120923": "— Wasza miłość rozkaże, to i pojadę, ale jam człek ubogi. Jedna nędza u nas, więcej nic. Jakże mnie to onej chudoby i dachu nad głową ustąpić?", + "120924": "— Co uczynisz, to się opłaci, a i dla was lepiej głowy stąd unieść, póki jeszcze na karkach siedzą.", + "120925": "— Wszyscy Święci Pańscy!… Co wasza miłość mówi?… co?… Jak to?… Co mnie niewinnemu tu grozi? Komu my w drogę wchodzim?…", + "120926": "Na to pan Andrzej:", + "120927": "— Znają was tu, hultaje! Mieliście kolokację z Kopystyńskim i usiekliście go, potem zbiegliście przed sądami i służyliście u mnie; potem uprowadziliście mi tabunek zdobyczny…", + "120928": "— Jako żywo! Panno Można! — zakrzyknął stary.", + "120929": "— Czekaj i milcz! Potem wróciliście do starego legowiska i poczęliście grasować w okolicy jako zbóje, konie i łup wszędy biorąc. Nie wypieraj się, bo ja nie twój sędzia, a sam najlepiej wiesz, jeżeli prawdę mówię… Bierzecie konie Zołtareńkowym, to dobrze, bierzecie Szwedom, to dobrze. Jak was złapią, to i ze skóry złupią, ale to ich rzecz.", + "120930": "— Godzi się to, godzi, bo nieprzyjaciołom tylko bierzem — rzekł stary.", + "120931": "— Nieprawda jest, bo i swoich napadacie, co mi już twoi synalowie wyznali, a to już prosty rozbój i szlacheckiemu imieniowi zakała. Wstyd wam, hultaje!… Chłopami wam być, nie szlachtą!", + "120932": "Poczerwieniał na to stary wyga i rzekł:", + "120933": "— Wasza miłość krzywdzi nas, bo my, pamiętając na stan nasz, chłopskim procederem się nie bawim. My koni nocą z niczyich stajen nie wyprowadzamy. Co innego z łąk stadko porwać albo zdobyć. To wolno i nie masz w tym ujmy w wojennych czasach dla szlachcica. Ale koń w stajni święta rzecz, i chyba Cygan, Żyd albo chłop go ukradnie, nie szlachcic! My tego, wasza miłość, nie czynim. Ale co wojna, to wojna!", + "120934": "— Choćby i dziesięć wojen było, w bitwie jeno możesz łup brać, a jeśli go na gościńcu szukasz, toś hultaj!", + "120935": "— Bóg świadkiem naszej niewinności.", + "120936": "— Aleście już tu piwa nawarzyli. Krótko mówiąc, lepiej wam stąd uchodzić, bo prędzej, później stryczek was nie minie. Pojedziecie ze mną; wierną służbą zmażecie winy i cześć odzyskacie. Biorę was do służby, a już tam i korzyść się znajdzie lepsza aniżeli z onych koni.", + "120937": "— Pojedziem z waszą miłością wszędy, przeprowadzim przez Szwedów i przez hultajów, bo prawdę waszej miłości rzec, to nas tu źli ludzie okrutnie prześladują, a za co? za co?… Za nasze ubóstwo — nic! jak za ubóstwo… Może też Bóg zmiłuje się nad nami i poratuje nas w utrapieniu!", + "120938": "Tu stary Kiemlicz mimo woli zatarł ręce i błysnął oczyma.", + "120939": "„Od tych robót — pomyślał sobie — zagotuje się w kraju jak w kotle, a wtedy głupi nie skorzysta”.", + "120940": "Wtem Kmicic spojrzał na niego bystro.", + "120941": "— Jeno nie próbuj mnie zdradzić! — rzekł groźnie — bo nie zdzierżysz, a ręka boska jedna zdoła cię wówczas wyratować!", + "120942": "— To się po nas nie pokazało — odrzekł ponuro Kiemlicz — i niech mnie Bóg potępi, jeśli mi taka myśl w głowie postała.", + "120943": "— Wierzę — rzekł po krótkim milczeniu Kmicic — bo zdrada to jeszcze co innego jak hultajstwo i niejeden hultaj przecie tego nie uczyni.", + "120944": "— Co wasza miłość teraz rozkaże? — zapytał Kiemlicz.", + "120945": "— Naprzód są dwa listy, potrzebujące prędkiej ekspedycji. Maszli ludzi roztropnych?", + "120946": "— Gdzie mają jechać?", + "120947": "— Jeden niech jedzie do księcia wojewody, ale nie potrzebuje samego widzieć. Niech jeno list odda w pierwszej książęcej chorągwi i wraca, nie czekając odpowiedzi.", + "120948": "— Smolarz pojedzie, to człek roztropny i bywały.", + "120949": "— Dobrze. Drugi list trzeba odwieźć ku Podlasiowi; pytać o chorągiew laudańską pana Wołodyjowskiego i samemu pułkownikowi w ręce oddać…", + "120950": "Stary począł mrugać chytrze i tak myślał:", + "120951": "„To, widzę, robota na wszystkie strony, kiedy już i z konfederatami się wąchają; będzie ukrop! będzie!…”", + "120952": "Po czym rzekł głośno:", + "120953": "— Wasza miłość! Jeśli to nie tak pilne pismo, to może by, wyjechawszy z lasów, komu po drodze oddać. Siła tu szlachty konfederatom sprzyja i każdy chętnie odwiezie, a nam się jeden więcej człowiek zostanie.", + "120954": "— Toś roztropnie wykalkulował — rzekł Kmicic — bo lepiej, żeby ten, co zawiezie list, nie wiedział, od kogo wiezie. A czy prędko wyjedziem z lasów?", + "120955": "— Jak wasza miłość chce. Może jechać i dwie niedziele albo jutro wyjechać.", + "120956": "— Tedy potem o tym, a teraz słuchaj mnie pilno, Kiemlicz!", + "120957": "— Zważam wszystkim rozumem, wasza miłość.", + "120958": "— Ogłosili mnie — rzekł Kmicic — w całej Rzeczypospolitej za okrutnika i hetmańskiego zaprzedańca albo zgoła szwedzkiego. Gdyby król jegomość wiedział, ktom jest, mógłby mnie nie ufać i intencją moją wzgardzić, która jeżeli nie jest szczera, Bóg widzi! Uważaj, Kiemlicz!", + "120959": "— Uważam, wasza miłość.", + "120960": "— Tedy nie nazywam się Kmicic, jeno Babinicz, rozumiesz? Nikt nie ma mego prawdziwego przezwiska wiedzieć. Gęby mi nie otworzyć, pary nie puścić. A będą pytać, skąd jestem, to powiesz, żeś się po drodze do mnie przyłączył i nie wiesz; natomiast rzekniesz: kto ciekaw, niech się samego pyta.", + "120961": "— Rozumiem, wasza miłość.", + "120962": "— Synom zapowiesz, czeladzi także. Choćby z nich pasy darto, nazywam się Babinicz. Gardłem mi za to odpowiadacie!", + "120963": "— Tak i będzie, wasza miłość. Pójdę synom zapowiedzieć, bo tym szelmom trzeba łopatą w łeb kłaść. Taka mi z nich pociecha… Bóg pokarał za dawne grzechy… Ot, co… Pozwoli wasza miłość słowo jeszcze powiedzieć?", + "120964": "— Mów śmiele.", + "120965": "— Widzi mi się, lepiej będzie, jeżeli nie powiemy ni żołnierzom, ni czeladzi, dokąd jedziem.", + "120966": "— Tak ma i być.", + "120967": "— Dość niech wiedzą, że pan Babinicz, nie pan Kmicic, jedzie. A po drugie: chcąc w taką drogę jechać, lepiej by ukryć szarżę waszej miłości.", + "120968": "— Jak to?", + "120969": "— Bo Szwedzi glejty znaczniejszym ludziom dają, a kto nie ma glejtu, tego do komendanta prowadzą.", + "120970": "— Ja glejty do komend szwedzkich mam!", + "120971": "Zdziwienie błysnęło w chytrych oczach Kiemlicza, ale pomyślawszy chwilę, rzekł:", + "120972": "— Wasza miłość pozwoli jeszcze powiedzieć, co myślę?", + "120973": "— Byleś dobrze radził, a nie marudził, to mów, bo widzę, żeś człek obrotny.", + "120974": "— Jeżeli glejty są, to i lepiej, bo można w nagłym razie pokazać, ale jeżeli wasza miłość z taką robotą jedzie, która ma zostać tajemna, to lepiej glejtów nie pokazywać. Nie wiem ja, czy one wydane na imię Babinicza, czy na pana Kmicica, ale pokazać, to ślad zostanie i pościg łatwiejszy.", + "120975": "— Jak w sedno utrafiłeś! — zawołał Kmicic. — Wolę glejty zachować na inny czas, jeżeli można inaczej się przedostać!", + "120976": "— Można, wasza miłość, a to w przebraniu chłopskim albo chudopacholskim, co będzie łatwiej, bo u mnie tu jest trochę ochędostwa, jako to czapek i kożuchów szarych, takich właśnie, jak drobna szlachta nosi. Wziąwszy tabunek koni, można by pojechać z nimi niby po jarmarkach i przebierać się coraz głębiej, hen, aż pod Łowicz i Warszawę. Co ja, z przeproszeniem waszej miłości, nieraz już, jeszcze w spokojnych czasach czyniłem, i tamte drogi znam. Jakoś pod tę porę przypada jarmark w Sobocie, na który z daleka się zjeżdżają. W Sobocie dowiemy się o innych miastach, gdzie jarmark — i byle dalej! byle dalej!… Szwedzi też mniej na chudopachołków zważają, bo się mrowie tego po wszystkich jarmarkach kręci. A spyta nas jaki komendant, to mu się i wytłumaczym, zaś mniejszym kupom można będzie, jeżeli Bóg i Najświętsza Panna pozwoli, po brzuchach przejechać…", + "120977": "— A jak nam konie zabiorą? — bo to rekwizycje w czasie wojny codzienna rzecz…", + "120978": "— Albo kupią, albo zabiorą. Jeśli kupią, tedy nie z końmi, ale niby po konie do Soboty pojedziem, a jeśli zabiorą, podniesiemy lament i ze skargą będziem jechali aż do Warszawy i Krakowa.", + "120979": "— Chytry masz rozum — rzekł Kmicic — i widzę, że mi się przydacie. Choćby też Szwedzi te konie zabrali, to znajdzie się taki, który zapłaci.", + "120980": "— I tak ja miałem do Ełku, do Prus, z nimi jechać, to się dobrze składa, bo właśnie tamtędy droga nam wypadnie. Z Ełku pojedziem granicą, potem wyprostujem na Ostrołękę, a stamtąd puszczą aż pod Pułtusk i Warszawę.", + "120981": "— Gdzie to ona Sobota?", + "120982": "— Niedaleko Piątku, wasza miłość.", + "120983": "— Kpisz, Kiemlicz?", + "120984": "— Zaś bym śmiał — odrzekł stary, krzyżując ręce na piersiach i skłaniając głowę — jeno się tam tak dziwnie miasteczka nazywają. To za Łowiczem, wasza miłość, ale jeszcze kawał drogi.", + "120985": "— I jarmarki znaczne w onej Sobocie?", + "120986": "— Nie takie jak w Łowiczu, ale jest jeden w tej porze, na który nawet i z Prus konie pędzą, i luda siła się zjeżdża. Pewnie tego roku nie będzie gorzej, bo tam spokojnie Szwedzi wszędy panują i po miastach załogi mają. Choćby się kto chciał ruszyć, to i nie może.", + "120987": "— Tedy przyjmuję twój sposób!… — Pojedziemy z końmi, za które z góry ci zapłacę, ażebyś szkody nie miał.", + "120988": "— Dziękuję waszej miłości za poratowanie.", + "120989": "— Przygotuj jeno kożuchy, czapraki i szable proste, bo zaraz jedziem. A zapowiedz synalom i czeladzi, ktom jest, jak się nazywam i że z końmi jadę, a wyście do pomocy najęci. Ruszaj!", + "120990": "A gdy stary zwrócił się ku drzwiom, pan Andrzej rzekł jeszcze:", + "120991": "— I nie będzie mnie nikt nazywał miłością ni komendantem, ani pułkownikiem, jeno waszecią, a z nazwiska Babiniczem!", + "120992": "Kiemlicz wyszedł i w godzinę później siedzieli już wszyscy na koniach, gotowi ruszyć w daleką drogę.", + "120993": "Pan Kmicic, przybrany w szarą chudopacholską świtę, w takąż czapkę z wytartym barankiem i z przewiązaną twarzą, jakby po jakim karczemnym pojedynku, trudny był do poznania i wyglądał istotnie na szlachetkę włóczącego się z jarmarku na jarmark. Otaczali go ludzie podobnie przybrani, zbrojni w proste szabliska i długie baty do popędzania koni oraz arkany do chwytania rozbieganych.", + "120994": "Żołnierze poglądali ze zdziwieniem na swojego pułkownika, czyniąc sobie po cichu różne o nim uwagi. Dziwno im było, że to już pan Babinicz, nie pan Kmicic, że go mają z waszecia traktować, a najbardziej ruszał na to ramionami i wąsami stary Soroka, który, patrząc jak w tęczę w groźnego pułkownika, mruczał do Biłousa:", + "120995": "— Chyba mi ów waszeć przez gardziel nie przejdzie. Niech mnie zabije, a ja taki po staremu oddam, co mu się należy!", + "120996": "— Jak rozkaz, to rozkaz! — odrzekł Biłous. — Ale się pułkownik zmienił okrutnie.", + "120997": "Nie wiedzieli żołnierze, że i dusza w panu Andrzeju zmieniła się tak samo jak i zewnętrzna postać.", + "120998": "— Ruszaj! — krzyknął nagle pan Babinicz.", + "120999": "Zaklaskały bicze, jeźdźcy otoczyli stadko koni, które zbiły się w kupę, i ruszono.", + "121000": "Rozdział IV", + "121001": "Idąc samą granicą między województwem trockim a Prusami, szli przez lasy obszerne i bezdroża, Kiemliczom tylko znajome, aż weszli do Prus i dotarli do Łęgu, czyli jak stary Kiemlicz nazywał, do Ełku, gdzie zasiągnęli nowin o rzeczach publicznych od bawiącej tam szlachty, która przed Szwedami pod moc elektorską się schroniła wraz ż żonami, dziećmi i dobytkiem.", + "121002": "Łęg wyglądał jak obóz, a raczej można by rzec, że sejmik jakowyś się w nim odprawuje. Szlachta piła pod wiechami piwo pruskie i rozprawiała, a coraz ktoś nowiny przywoził. Nie dopytując się o nic i tylko nadstawiając bacznie ucha, dowiedział się pan Babinicz, że Prusy Królewskie i możne w nich miasta stanowczo opowiedziały się po stronie Jana Kazimierza i już układ z elektorem zawarły, aby się wspólnie przeciw każdemu nieprzyjacielowi bronić. Mówiono jednak, że mimo układu znamienitsze miasta nie chciały przyjąć załóg elektorskich, bojąc się, aby ów przebiegły książę, raz usadowiwszy się w nich zbrojną ręką, nie chciał potem na zawsze ich zagarnąć, albo żeby w stanowczej chwili ze Szwedami się zdradziecko nie połączył, do czego wrodzona chytrość zdolnym go czyniła.", + "121003": "Szlachta szemrała na tę nieufność mieszczan, ale pan Andrzej, znający praktyki radziwiłłowskie z elektorem, gryzł się tylko w język, by nie wypowiedzieć wszystkiego, co mu było wiadome. Powstrzymywała go od tego myśl, że niebezpiecznie było w Prusach elektorskich mówić głośno przeciw elektorowi, a po wtóre, że szaremu szlachetce, który na targ z końmi przyjechał, nie wypadało wdawać się w zawiłe materie polityczne, nad którymi najbieglejsi statyści próżno głowy łamali.", + "121004": "Przedawszy więc parę koni, a dokupiwszy natomiast nowych, jechali dalej wzdłuż granicy pruskiej, ale już traktem wiodącym z Łęgu do Szczuczyna leżącego w samym kącie województwa mazowieckiego, między Prusami z jednej a województwem podlaskim z drugiej strony. Do Szczuczyna samego nie chciał jednak pan Andrzej jechać, a to z tej okazji, że dowiedział się, iż w mieście stoi kwaterą jedna chorągiew konfederacka, której pułkownikuje pan Wołodyjowski.", + "121005": "Widocznie pan Wołodyjowski musiał iść mniej więcej tą samą drogą, którą jechał teraz Kmicic, i zatrzymał się w Szczuczynie bądź dla krótkiego odpoczynku przed samą granicą podlaską, bądź na czasowe kwatery, w których łatwiej musiało być o żywność dla ludzi i koni niż w mocno już wypłukanym Podlasiu.", + "121006": "Ale pan Kmicic nie chciał napotkać teraz słynnego pułkownika, albowiem sądził, że nie mając innych dowodów, prócz słów, nie zdoła go przekonać o swym nawróceniu i szczerości intencyj. Wskutek tego w dwóch milach od Szczuczyna kazał skręcić w stronę Wąsoszy, ku zachodowi. Co do listu, który miał dla pana Wołodyjowskiego, postanowił przesłać go przez pierwszą pewną okazję.", + "121007": "Tymczasem, nie dojeżdżając Wąsoszy, zatrzymali się w przydrożnej karczmie, „Pokrzyk” zwanej, i roztasowali się na nocleg, który obiecywał się być wygodny, bo w karczmie prócz karczmarza Prusaka nie było nikogo z gości.", + "121008": "Lecz zaledwie Kmicic z trzema Kiemliczami i Soroką zasiedli do wieczerzy, gdy z zewnątrz dał się słyszeć hurkot kół i tętent koni.", + "121009": "Że słońce jeszcze nie zaszło, Kmicic wyszedł przed karczmę popatrzeć, kto przyjeżdża, bo był ciekaw, czy nie jaki podjazd szwedzki, ale zamiast Szwedów ujrzał brykę, za nią dwa wozy i ludzi zbrojnych około wozów.", + "121010": "Na pierwszy rzut oka łatwo było poznać, że to jakiś personat nadjeżdża. Bryka była zaprzężona w cztery konie, dobre, pruskie, o grubych kościach i malikowatych grzbietach, foryś siedział na jednym z lejcowych, trzymając dwa psy piękne na smyczy; na koźle woźnica, a obok hajduczek przybrany z węgierska, na tylnym zaś siedzeniu sam pan wsparty pod boki, z wilczurą bez rękawów, spinaną na rzęsiste złocone guzy.", + "121011": "Z tyłu szło dwa wozy, dobrze pakowne, a przy każdym po czterech czeladzi zbrojnych w szable i bandolety.", + "121012": "Sam pan był to człowiek bardzo jeszcze młody, choć personat, lat ledwie dwudziestu kilku. Twarz miał pucołowatą, czerwoną, a i na całej osobie znać było, że sobie na jadło nie żałował.", + "121013": "Gdy bryka stanęła, hajduczek skoczył rękę podawać, a pan ujrzawszy Kmicica stojącego w progu, kiwnął rękawicą i zawołał:", + "121014": "— A bywaj no, przyjacielu!", + "121015": "Kmicic, zamiast się zbliżyć, cofnął się do karczmy, bo go nagle złość wzięła. Nie przywykł jeszcze ani do szarej świty, ani do tego, by nań kiwano rękawicą. Wróciwszy tedy, siadł za stołem i wziął się znowu do jadła. Nieznajomy pan wszedł w ślad za nim.", + "121016": "Wszedłszy, przymrużył oczy, bo w izbie mroczno było, gdyż tylko na kominie palił się niewielki ogień.", + "121017": "— A czemu to nikt nie wychodzi, gdy zajeżdżam? — rzekł nieznajomy pan.", + "121018": "— Bo karczmarz poszedł do komory — odparł Kmicic — a my podróżni jako i wasza mość.", + "121019": "— Dziękuję za konfidencję. A co za podróżny?", + "121020": "— Szlachcic z końmi jadący.", + "121021": "— A kompania takoż szlachta?", + "121022": "— Chudopachołcy, ale szlachta.", + "121023": "— Tedy czołem, czołem, mopankowie. Dokąd Bóg prowadzi?", + "121024": "— Z jarmarku na jarmark, byle tabunku zbyć.", + "121025": "— Jeżeli tu nocujecie, to jutro po dniu obejrzę, może i ja co wybiorę. A tymczasem pozwólcie, mopankowie, przysiąść się do stołu.", + "121026": "Nieznajomy pan pytał wprawdzie, czy mu się przysiąść pozwolą, ale takim tonem, jakby był tego zupełnie pewien, jakoż nie omylił się, bo młody koniucha odrzekł grzecznie:", + "121027": "— Prosim bardzo wdzięcznie waszą mość, choć i nie mamy na co prosić, bo jeno grochem z kiełbasą możem częstować.", + "121028": "— Mam ja w puzdrach lepsze od tego specjały — odparł nie bez pewnej pychy młody panek — ale u mnie żołnierskie podniebienie, i groch z kiełbasą, byle dobrze podlany, nad wszystko przekładam.", + "121029": "To rzekłszy (a mówił bardzo powoli, chociaż spoglądał bystro i roztropnie), zasiadł na ławie, gdy zaś Kmicic usunął mu się tak, aby uczynić wygodne miejsce, dodał łaskawie:", + "121030": "— Proszę, proszę, nie inkomoduj się waćpan. W drodze się na godność nie uważa, a chociaż mnie też łokciem trącisz, to mi korona z głowy nie spadnie.", + "121031": "Kmicic, który właśnie przysuwał nieznajomemu miskę z grochem, a który jako się rzekło, nie przywykł jeszcze do podobnego traktowania, byłby niezawodnie rozbił ją na głowie nadętego młodzika, gdyby nie to, że było coś w tej nadętości takiego, co bawiło pana Andrzeja, więc nie tylko że zaraz wewnętrzny impet powściągnął, ale się uśmiechnął i rzekł:", + "121032": "— Takie to teraz czasy, wasza mość, że i z najwyższych głów korony spadają: exemplum nasz król Jan Kazimierz, który wedle prawa dwie powinien nosić, a nie ma żadnej, chyba jednę cierniową…", + "121033": "Na to nieznajomy spojrzał bystro na Kmicica, po czym westchnął i rzekł:", + "121034": "— Takie teraz czasy, że lepiej o tym nie mówić, chyba z konfidentami.", + "121035": "Po chwili zaś dodał:", + "121036": "— Aleś to roztropnie waćpan wywiódł. Musiałeś gdzieś po dworach przy politycznych ludziach sługiwać, bo mowa edukację wyższą, niż jest waćpanowa kondycja, pokazuje.", + "121037": "— Ocierając się między ludźmi, słyszało się to i owo, alem nie sługiwał.", + "121038": "— Skądże to rodem, proszę?", + "121039": "— Z zaścianka, z województwa trockiego.", + "121040": "— Nic to, że z zaścianka, byle szlachcic, bo to grunt. A co tam słychać na Litwie?", + "121041": "— Po staremu, zdrajców nie brak.", + "121042": "— Zdrajców? mówisz waćpan. A cóż to, proszę, za zdrajcy?", + "121043": "— Ci, którzy króla i Rzeczypospolitej odstąpili.", + "121044": "— A jak się ma książę wojewoda wileński?", + "121045": "— Chory, mówią: dech mu zatyka.", + "121046": "— Daj mu Boże zdrowie, zacny to pan!", + "121047": "— Dla Szwedów zacny, bo im wrota na rozcież otworzył.", + "121048": "— To waćpan, widzę, nie jego partyzant?", + "121049": "Kmicic spostrzegł, że nieznajomy, wciąż niby dobrodusznie wypytując, bada go.", + "121050": "— Co mnie tam! — odrzekł — niech o tym inni myślą… Mnie strach, by mi Szwedzi koni w rekwizycję nie zabrali.", + "121051": "— To trzeba je było na miejscu zbyć. Ot, i na Podlasiu stoją podobno te chorągwie, które się przeciw hetmanowi zbuntowały, a które pewnie nie mają koni do zbytku?", + "121052": "— Tego ja nie wiem, bom między nimi nie bywał, chociaż jakiś przejezdny pan dał mi list do jednego z ich pułkowników, abym go przy okazji oddał.", + "121053": "— Jakże to ów przejezdny pan mógł dać waćpanu list, skoro na Podlasie nie jedziesz?", + "121054": "— Bo w Szczuczynie stoi jedna konfederacka chorągiew, więc ów jegomość rzekł mi tak: albo sam oddasz, albo okazję znajdziesz, wedle Szczuczyna przejeżdżając.", + "121055": "— A to się dobrze składa, bo ja do Szczuczyna jadę.", + "121056": "— Wasza mość także przed Szwedami ucieka?", + "121057": "Nieznajomy zamiast odpowiedzieć popatrzył na Kmicica i spytał flegmatycznie:", + "121058": "— Czemu to waćpan mówisz: *także*, skoro sam nie tylko nie uciekasz, ale między nich jedziesz i konie im będziesz sprzedawał, jeśli ci ich siłą nie zabiorą?", + "121059": "Na to Kmicic ruszył ramionami.", + "121060": "— Mówiłem: *także*, bom w Łęgu widział wiele szlachty, którzy się przed nimi chronili, a co do mnie, niechby im się wszyscy przysługiwali, ile ja mam chęci im służyć, to tak myślę, żeby tu długo miejsca nie zagrzali…", + "121061": "— I nie boisz się tego mówić? — pytał nieznajomy.", + "121062": "— Nie boję się, bom też niepłochliwy, a po drugie, jegomość do Szczuczyna jedziesz, a w tamtej stronie wszyscy głośno mówią, co myślą, daj zaś Boże, by jak najprędzej od gadania do roboty przyszło.", + "121063": "— Widzę, że bystry z waszeci człowiek nad kondycję! — powtórzył nieznajomy. — Ale kiedy tak Szwedów nie kochasz, czemu od onych chorągwi, które się przeciw hetmanowi zbuntowały, odchodzisz? Zali to one zbuntowały się dla zatrzymanego żołdu albo dla swywoli? Nie! jeno że hetmanowi i Szwedom nie chciały służyć. Lepiej by było tym żołnierzom, niebożętom, pod hetmanem zostać, a przecie woleli narazić się na miano buntowników, na głód, niewywczasy i przeliczne zgubne terminy niż przeciw królowi czynić. Że tam przyjdzie między nimi i Szwedami do wojny, to pewno, a może by już i przyszło, gdyby nie to, że Szwedzi jeszcze do tego kąta nie zaleźli… Poczekaj, zalezą, trafią tu, a wówczas zobaczysz waszeć!", + "121064": "— Tak i ja myślę, że tu się najprędzej wojna rozpocznie! — rzekł Kmicic.", + "121065": "— Ba, jeżeli tak myślisz, a masz szczery ku Szwedom dyzgust (co ci i z oczu patrzy, że prawdę mówisz, bo ja się na tym znam), to czemu tedy do tych zacnych żołnierzów nie przystaniesz? Alboż to nie pora, alboż im nie potrzeba rąk i szabel? Niemało to tam zacnych służy, którzy woleli swojego pana nad cudzego, i coraz ich więcej będzie. Jedziesz waszeć z tych stron, w których Szwedów jeszcze wcale nie zaznali, ale ci, co ich zaznali, rzewnymi łzami płaczą. W Wielkopolsce, choć się im dobrowolnie poddała, już palce szlachcie w kurki od muszkietów wkręcają a rabują, a rekwizycje czynią, co mogą, zabierają… W tutejszym województwie nie lepszy ich proceder. Jenerał Szteinbok wydał manifest, by każdy spokojnie w domu siedział, to go uszanują i jego dobro. Ale gdzie tam! Jenerał swoje, a komendanci pomniejsi swoje, tak że nikt jutra niepewien ani tego, co od fortuny ma. Każdy chce się cieszyć z tego, co posiadał, aby zaś w spokoju używał i aby mu dobrze było. A tu przyjedzie pierwszy lepszy przybłęda i „daj!”. Nie dasz, to ci winę znajdą, aby z majętności cię wyzuć, albo winy nie szukając, szyję utną. Niejeden się już łzami rzewnymi zalewa, dawnego pana wspomniawszy, a wszyscy w opresji ciągle ku onym konfederatom spoglądają, czy od nich jakowy ratunek dla ojczyzny i obywatelów nie przyjdzie…", + "121066": "— Wasza mość — rzekł Kmicic — widzę, nie lepiej Szwedom ode mnie życzy?", + "121067": "Nieznajomy pan obejrzał się jakby z pewnym strachem wokoło, ale wprędce uspokoił się i tak dalej mówił:", + "121068": "— Życzę im, żeby ich mór wytłukł, i tego przed waszecią nie ukrywam, gdyż widzi mi się, żeś poczciwy, a choćbyś i nie był poczciwy, to mnie nie zwiążesz i Szwedom nie odwieziesz, bo się nie dam, mając zbrojną czeladź i szablę przy boku.", + "121069": "— Możesz wasza mość być pewien, że tego nie uczynię; owszem: po sercu mi waścina fantazja. Już i to mi się podoba, żeś waszmość nie wahał się substancji zostawić, na której nieprzyjaciel mścić się nie omieszka. Bardzo się chwali taka życzliwość ku ojczyźnie.", + "121070": "Kmicic mimo woli począł mówić tonem protekcjonalnym, jak zwierzchnik do podwładnego, nie zastanowiwszy się, że takie słowa mogły się dziwnie wydawać w ustach szlachetki-koniuchy, ale widocznie i młody pan nie zwrócił na to uwagi, bo począł tylko chytrze mrugać oczyma i odrzekł:", + "121071": "— Albo ja głupi? U mnie pierwsza reguła, żeby moje nie przepadło, bo co Pan Bóg dał, to trzeba szanować. Siedziałem cicho do sprzętów i omłotów. Dopieroż, jakem całą krescencję do Prus sprzedał i inwentarze, i wszelki statek, tak pomyślałem sobie: czas w drogę! Niechże się teraz na mnie mszczą, niech mi zabierają, co im do smaku przypadnie.", + "121072": "— Zawsze zostawiłeś wasza mość ziemię i budynki.", + "121073": "— Ba, kiedy ja starostwo wąsockie dzierżawą trzymam od wojewody mazowieckiego, a właśnie mi się kontrakt skończył. Jeszczem ostatniej raty nie zapłacił i nie zapłacę, bo jako słyszę, i pan wojewoda mazowiecki ze Szwedem trzyma. Niechże mu za to rata przepadnie, a mnie się gotowy grosz przyda.", + "121074": "Kmicic począł się śmiać.", + "121075": "— Bodajże waszmości! Widzę, żeś nie tylko mężny kawaler, ale i roztropny!", + "121076": "— Jakże? — odrzekł nieznajomy. — Roztropność to grunt! Ale nie o roztropności z waćpanem mówiłem… Czemu to, czując krzywdy ojczyzny i pana miłościwego, nie pójdziesz do onych zacnych żołnierzów na Podlasie i pod znak się nie zaciągniesz? I Bogu się przysłużysz, i samemu może się poszczęścić, bo to już niejednemu się przytrafiło, że z chudopachołka na pana z wojny wyszedł. Widać po waści, żeś człek śmiały i rezolutny, a gdy ci urodzenie nie staje na przeszkodzie, możesz wprędce do jakiej takiej fortuny dojść, jeśli Bóg łupu przysporzy. Byle nie trwonić tego, co tu i owdzie w ręce wpadnie, to i mieszek napęcznieje. Nie wiem, czyli masz jakową zagrodę, czyli nie masz, ale mógłbyś mieć: z mieszkiem o dzierżawę nietrudno, a z dzierżawy, przy pomocy boskiej, i do dziedzictwa niedaleko. A tak, zacząwszy od pachołka, możesz towarzyszem umrzeć albo na jakim urzędzie ziemskim, byleś się pracy nie lenił, bo kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje.", + "121077": "Kmicic wąsy gryzł, bo go pusty śmiech brał; więc twarz mu drgała, a zarazem i krzywił się, bo od czasu do czasu od przyschniętej rany boleści go brały.", + "121078": "Nieznajomy mówił dalej:", + "121079": "— Przyjąć cię tam przyjmą, bo ludzi potrzebują, a zresztą udałeś mi się waćpan i biorę cię pod opiekę, przy której i promocji możesz być pewien.", + "121080": "Tu młodzieńczyk podniósł z dumą pucołowatą twarz i począł ręką po wąsikach się gładzić; wreszcie rzekł:", + "121081": "— Chceszli być moim rękodajnym? Szablę będziesz za mną nosił i nad czeladzią miał dozór.", + "121082": "Kmicic nie wytrzymał i parsknął szczerym, wesołym śmiechem, aż mu wszystkie zęby zabłysły.", + "121083": "— Czego się wasze śmiejesz? — pytał nieznajomy, marszcząc brwi.", + "121084": "— To z ochoty do tej służby.", + "121085": "Lecz młody personat obraził się na dobre i rzekł:", + "121086": "— Głupi, kto waćpana tych manier nauczył, i bacz, z kim mówisz, abyś w konfidencji miary nie przebrał.", + "121087": "— Wasza mość wybaczy — rzekł wesoło Kmicic — bo właśnie nie wiem, przed kim stoję.", + "121088": "Młody pan wziął się w boki:", + "121089": "— Jestem pan Rzędzian z Wąsoszy — rzekł z dumą.", + "121090": "Kmicic otwierał już usta, ażeby powiedzieć swoje przybrane nazwisko, gdy wtem Biłous wszedł spiesznie do izby.", + "121091": "— Panie komen…", + "121092": "Tu urwał żołnierz, powstrzymany groźnym wzrokiem Kmicica, zmieszał się, zaciął i wreszcie wykrztusił z wysileniem:", + "121093": "— Proszę waszmości, ludzie jacyś jadą.", + "121094": "— Skąd?", + "121095": "— Od Szczuczyna.", + "121096": "Teraz pan Kmicic stropił się nieco, ale pokrywając prędko pomieszanie, odparł:", + "121097": "— A mieć się na baczności. Duża kupa idzie?", + "121098": "— Będzie z dziesięć koni.", + "121099": "— Bandoleciki mieć gotowe. Ruszaj!", + "121100": "Po czym, gdy żołnierz wyszedł, zwrócił się do pana Rzędziana z Wąsoszy i rzekł:", + "121101": "— Czy aby nie Szwedzi?", + "121102": "— Przecie ku nim waćpan idziesz — odparł pan Rzędzian, który od niejakiego czasu poglądał ze zdziwieniem na młodego szlachcica — więc prędzej, później musisz ich spotkać.", + "121103": "— Wolałbym też Szwedów aniżeli jakowych hultajów, których wszędy pełno… Kto jedzie z końmi, musi zbrojno jechać i mieć się na baczeniu, bo okrutnie to łasa rzecz.", + "121104": "— Jeżeli prawda, że w Szczuczynie stoi pan Wołodyjowski — odparł Rzędzian — to pewnie jego podjazd. Nim się zakwaterują, chcą się przekonać, czyli kraj bezpieczny, bo ze Szwedami o miedzę trudno by spokojnie usiedzieć.", + "121105": "Usłyszawszy to, pan Andrzej zakręcił się po izbie i usiadł w najciemniejszym jej kącie, gdzie okap komina rzucał gruby cień na róg stołu, a tymczasem sprzed sieni doszedł tętent i parskanie koni i po chwili kilku ludzi weszło do izby.", + "121106": "Idący na czele, chłop olbrzymi, stukał drewnianą nogą w luźne deski, którymi izba była wyłożona. Kmicic spojrzał nań i serce zabiło mu w piersiach.", + "121107": "Był to Józwa Butrym, zwany Beznogim.", + "121108": "— A gdzie gospodarz? — spytał, stanąwszy na środku izby.", + "121109": "— Jestem! — odrzekł karczmarz — do usług waszmości.", + "121110": "— Dla koni obrok!", + "121111": "— Nie ma u mnie obroków, chyba ci panowie użyczą.", + "121112": "To rzekłszy, karczmarz wskazał na Rzędziana i koniuchów.", + "121113": "— Czyi to ludzie? — spytał Rzędzian.", + "121114": "— A ktoś waćpan sam?", + "121115": "— Starosta z Wąsoszy.", + "121116": "Rzędziana, jako dzierżawcę starostwa, zwali zwykle właśni jego ludzie starostą i on się sam tak nazywał w ważniejszych okazjach.", + "121117": "Ale Józwa Butrym zmieszał się widząc, z jak wysoką osobą ma do czynienia, więc zdjął czapkę i rzekł łagodnym tonem:", + "121118": "— Czołem, wielmożny panie… Po ciemku nie można godności rozeznać.", + "121119": "— Czyi ludzie? — powtórzył Rzędzian, biorąc się w boki.", + "121120": "— Laudańscy, z chorągwi dawniej billewiczowskiej, a dziś pana Wołodyjowskiego.", + "121121": "— Dla Boga! to pan Wołodyjowski jest w Szczuczynie?", + "121122": "— Osobą swoją i z innymi pułkownikami, którzy ze Żmudzi przyszli.", + "121123": "— Bogu chwała, Bogu chwała! — powtórzył uradowany pan starosta. — A jacyż to pułkownicy są z panem Wołodyjowskim?", + "121124": "— Był pan Mirski — mówił Butrym — ale go szlag po drodze trafił, a jest pan Oskierko, pan Kowalski, dwóch panów Skrzetuskich…", + "121125": "— Jakich Skrzetuskich? — zakrzyknął Rzędzian. — Zali jeden z nich nie pan Skrzetuski z Burca?", + "121126": "— Tego nie wiem skąd — odparł Butrym — jeno wiem, że to jest pan Skrzetuski zbarażczyk.", + "121127": "— Rety! to mój pan!", + "121128": "Tu spostrzegł Rzędzian, jak dziwnie brzmi taki okrzyk w ustach pana starosty, i dodał:", + "121129": "— Mój pan kum, chciałem rzec.", + "121130": "Tak mówiąc, nie zmyślał pan starosta, bo istotnie pierwszego syna Skrzetuskiego, Jaremkę, do chrztu trzymał w drugą parę.", + "121131": "Tymczasem Kmicicowi, siedzącemu w ciemnym kącie izby, myśli jedna za drugą poczęły się cisnąć do głowy. Naprzód zburzyła się w nim dusza na widok groźnego szaraka i ręka mimo woli chwyciła za szablę. Wiedział bowiem Kmicic, że to głównie Józwa przyczynił się do rozsiekania kompanionów i jego samego najzaciętszym był wrogiem. Dawny pan Kmicic kazałby go w tej chwili porwać i końmi włóczyć, lecz dzisiejszy pan Babinicz przemógł się. Owszem, niepokój go ogarnął na myśl, że jeżeli szlachta go pozna, mogą stąd wypaść rozmaite dla dalszej podróży i całego przedsięwzięcia niebezpieczeństwa… Postanowił więc nie dać się poznać i coraz głębiej zasuwał się w cień; wreszcie oparł się łokciami o stół i wziąwszy głowę w dłonie, począł udawać, że drzemie.", + "121132": "Lecz jednocześnie szepnął do siedzącego obok Soroki:", + "121133": "— Ruszaj do stajni, niech konie będą w pogotowiu. Jedziemy na noc!", + "121134": "Soroka wstał i wyszedł.", + "121135": "Kmicic udawał dalej, że drzemie. Rozmaite wspomnienia poczęły mu cisnąć się do głowy. Ludzie ci przypomnieli mu Laudę, Wodokty i tę przeszłość krótką, która jak sen minęła. Gdy przed chwilą Józwa rzekł, iż należą do chorągwi dawniej billewiczowskiej, to panu Andrzejowi aż serce zatrzęsło się w piersi na samo miano. I przyszło mu na myśl, że taki był właśnie wieczór, tak samo na kominie palił się ogień, gdy on jakoby ze śniegiem spadł niespodzianie do Wodoktów i po raz pierwszy ujrzał w czeladnej Oleńkę między prządkami.", + "121136": "Widział teraz przez zamknięte powieki, tak jakby na jawie, tę pannę jasną, spokojną — wspominał wszystko, co zaszło, jako ona chciała mu być aniołem stróżem, w dobrem go umocnić, od złego zasłonić, prostą, zacną drogę pokazać. Gdyby jej był słuchał, gdyby jej był słuchał!… Toż ona wiedziała, co czynić, po jakiej stronie stanąć; wiedziała, gdzie cnota, uczciwość, obowiązek — i po prostu wzięłaby go za rękę i poprowadziła, gdyby był chciał jej słuchać.", + "121137": "Tu miłość podniecona rozpamiętywaniem tak wezbrała w sercu pana Andrzeja, że gotów byłby wszystką krew wytoczyć, byle do nóg tej pannie paść, a w tej chwili gotów byłby porwać w ramiona nawet tego niedźwiedzia laudańskiego, który mu kompanionów wygubił, dlatego tylko że był z tamtych stron, że Billewiczów wspominał, że Oleńkę widywał.", + "121138": "Z zadumy zbudziło go dopiero jego własne nazwisko powtórzone kilkakrotnie przez Józwę Butryma. Dzierżawca z Wąsoszy wypytywał o znajomych, a Józwa opowiadał mu, co zaszło w Kiejdanach od czasu pamiętnej ugody hetmana ze Szwedami — mówił więc o opozycji wojska, o uwięzieniu pułkowników, o zesłaniu ich do Birż i szczęśliwym ocaleniu. Nazwisko Kmicica powtarzało się oczywiście w tych opowiadaniach, pokryte całą zgrozą zdrady i okrucieństwa. O tym, że pan Wołodyjowski, Skrzetuscy i Zagłoba winni byli życie Kmicicowi, nie wiedział Józwa, natomiast tak opowiadał to, co zaszło w Billewiczach:", + "121139": "— Schwycił nasz pułkownik tego zdrajcę w Billewiczach jak lisa w jamie, i zaraz go kazali na śmierć prowadzić; prowadziłem go sam z wielką uciechą, że go ręka boska dosięgła, i coraz tom mu latarką w oczy zaświecił, żeby obaczyć, czy też skruchy nie okaże. Ale nie! Szedł śmiele, nie bacząc, że przed sądem bożym stanie. Taka już natura zatwardziała. A gdym mu doradził, żeby się choć przeżegnał, to mi odrzekł: „Stul gębę, pachołku, nie twoja sprawa!” Postawiliśmy go tedy za wsią, pod gruszą, i już począłem komendę, kiedy pan Zagłoba, który szedł z nami, kazał go obszukać, czyli jakich papierów przy nim nie ma. Jakoż znalazł się list. Powiada pan Zagłoba: „Poświeć!” — i zaraz do czytania. Ledwie zaczął czytać, kiedy to się nie porwie za głowę: „Jezus Maria! dawaj go na powrót do dwora!” Sam skoczył na konia i pojechał, a my go odprowadzili w tej myśli, że go każą jeszcze przypiec przed śmiercią, żeby języka od niego zasięgnąć. Ale gdzie tam! Puścili zdrajcę wolno. Nie moja głowa wchodzić w to, co tam wyczytali, ale ja bym go nie był puścił.", + "121140": "— Cóż w tych listach było? — pytał dzierżawca z Wąsoszy.", + "121141": "— Nie wiem, co było; miarkuję tylko, że musieli być jeszcze różni oficyjerowie w rękach księcia wojewody, których zaraz by kazał rozstrzelać, gdyby mu Kmicica rozstrzelali. A przy tym, może się nasz pułkownik i łez panny Billewiczówny ulitował, bo podobno przez ręce leciała, że ledwie mogli jej docucić… A wszelako… nie śmiem ja mówić, ale źle się stało, bo co ten człowiek złego naczynił, tego by się sam Lucyper nie powstydził. Cała Litwa na niego płacze, a co wdów, co sierót, co ubóstwa na niego narzeka, Bogu tylko wiadomo! Kto jego zgładzi, będzie miał zasługę w niebiesiech i przed ludźmi, jakoby psa wściekłego zabił!", + "121142": "Tu rozmowa przeszła znowu na pana Wołodyjowskiego, na panów Skrzetuskich, na chorągwie stojące na Podlasiu.", + "121143": "— O wiwendę ciężko — mówił Butrym — bo dobra księcia hetmana do szczętu już wypłukane, ani człeku, ani koniowi na ząb w nich nie znaleźć, a co jest szlachty, to uboga, po zaściankach, jako u nas na Żmudzi, siedząca. Postanowili tedy pułkownicy, żeby się po sto koni rozdzielić, i co milę albo co dwie od siebie stać. Ale jak przyjdzie zima, nie wiem, co będzie.", + "121144": "Kmicic, który słuchał dotąd cierpliwie, póki o nim była mowa — poruszył się teraz i już usta otworzył, by ze swego ciemnego kąta powiedzieć:", + "121145": "— To was hetman tak podzielonych pojedynczo ręką wybierze jako raki z saka.", + "121146": "Lecz w tej chwili drzwi się otworzyły i stanął w nich Soroka, którego Kmicic posłał był, by konie do drogi gotowano. Światło z komina padało wprost na srogą twarz wachmistrza; Józwa Butrym spojrzał na niego, popatrzył długą chwilę, po czym zwrócił się do Rzędziana i rzekł:", + "121147": "— Czy to waszej wielmożności człowiek?… Ja jego skądści znam!", + "121148": "— Nie — odparł Rzędzian — to szlachta, która z końmi na jarmarki jedzie.", + "121149": "— A dokąd jedziecie? — pytał Józwa.", + "121150": "— Do Soboty — odparł stary Kiemlicz.", + "121151": "— Gdzie to jest?", + "121152": "— Niedaleko Piątku.", + "121153": "Józwa również, jak poprzednio Kmicic, poczytał za żart niewczesny tę odpowiedź i rzekł, namarszczywszy brwi:", + "121154": "— Odpowiadaj, kiedy pytają!", + "121155": "— Jakim prawem pytasz?", + "121156": "— Mogę ci się i z tego wywieść: bo mnie na podjazd wysłali, bym obaczył, czy podejrzanych ludzi w okolicy nie masz. Jakoż widzi mi się, że są, którzy nie chcą powiedzieć, dokąd jadą!", + "121157": "Kmicic obawiając się, żeby jaka zwada z tej rozmowy nie wynikła, rzekł, nie ruszając się z ciemnego kąta:", + "121158": "— Nie sierdź się, mości żołnierzu, bo Piątek i Sobota są takie miasta, jako i inne, w których się jarmarki jesienne na konie odbywają. Nie wierzysz, to się pana starosty spytaj, który musi o nich wiedzieć.", + "121159": "— Jakże! — rzekł Rzędzian.", + "121160": "Na to Butrym:", + "121161": "— Kiedy tak, to co innego. Ale po co wam do onych miast jechać? Możecie i w Szczuczynie koni zbyć, bo nam siła nie staje, a te, cośmy w Pilwiszkach zagarnęli, na nic, bo wszystko odsednione.", + "121162": "— Każdy tam jedzie, gdzie mu lepiej, a my swoją drogę znamy — odpowiedział Kmicic.", + "121163": "— Nie wiem, gdzie waści lepiej, ale nam nie lepiej, byś Szwedom koni doprowadzał i z językiem do nich jeździł.", + "121164": "— Dziwne mi to — rzekł dzierżawca z Wąsoszy. — Ci ludzie na Szwedów wymyślają, a jakoś im pilno ku nim się przebrać?", + "121165": "Tu zwrócił się ku Kmicicowi:", + "121166": "— A waćpan też mi nie bardzo do koniuchy podobny, bo i pierścień zacny na ręku widziałem, którego by się niejeden pan nie powstydził…", + "121167": "— Jeśli się waszmości tak udał, to go ode mnie kup, bo ja dwie orty za niego w Łęgu zapłacił — odpowiedział Kmicic.", + "121168": "— Dwie orty?… To chyba nie szczery, ale przednio udany… Pokaż waść!", + "121169": "— Weź, wasza mość!", + "121170": "— A sam to się nie możesz ruszyć?… Ja mam chodzić?", + "121171": "— Bom się okrutnie strudził.", + "121172": "— Ej, bratku! rzekłby kto, że oblicze chcesz ukryć!", + "121173": "Słysząc to, Józwa nie rzekł ani słowa, jeno zbliżył się do komina, wyciągnął palącą się głownię i trzymając ją wysoko nad głową, poszedł wprost do Kmicica i zaświecił mu w oczy.", + "121174": "Kmicic podniósł się w jednej chwili na całą wysokość i przez jedno mgnienie powieki patrzyli sobie oko w oko — nagle głownia wypadła z rąk Józwy, rozsypując tysiące skier po drodze.", + "121175": "— Jezus Maria!! — zakrzyknął Butrym — to Kmicic!…", + "121176": "— Jam jest! — odrzekł pan Andrzej, widząc, że nie ma dłużej sposobu ukryć się.", + "121177": "Lecz Józwa zaczął krzyczeć na żołnierzy, którzy zostali przed sienią:", + "121178": "— Bywaj! bywaj! trzymaj!", + "121179": "Po czym zwrócił się do pana Andrzeja:", + "121180": "— Tyżeś to, piekielniku, zdrajco?! Tyżeś to, diable wcielony?! Raz się wymknąłeś z moich rąk, a teraz do Szwedów w przebraniu dążysz? Tyżeś to, Judaszu, kacie męża i niewiasty? Mam cię!", + "121181": "To rzekłszy, chwycił za kark pana Andrzeja, a pan Andrzej chwycił jego; lecz poprzednio już dwaj młodzi Kiemlicze, Kosma i Damian, podnieśli się z ławy, sięgając rozczochranymi głowami aż do pułapu, i Kosma spytał:", + "121182": "— Ociec, prać?", + "121183": "— Prać! — odrzekł stary Kiemlicz, dobywając szablę.", + "121184": "Wtem drzwi pękły i żołnierze Józwy zwalili się do izby; ale tuż za nimi, prawie na ich karkach, wjechała czeladź Kiemliczów.", + "121185": "Józwa chwycił za kark lewą ręką pana Andrzeja, a w prawej trzymał już goły rapier, czyniąc nim wokoło siebie wicher i błyskawice. Lecz pan Andrzej, choć tak olbrzymiej siły nie posiadał, chwycił go także jakby kleszczami za gardziel. Józwie oczy wylazły na wierzch, rękojeścią swego rapiera chciał strzaskać Kmicicową rękę i nie zdążył, bo go wpierw Kmicic głownią swej szabli w czuprynę gruchnął. Palce Józwy, trzymające kark przeciwnika, otworzyły się od razu, a sam zachwiał się i w tył przeważył pod ciosem. Kmicic popchnął go jeszcze, by mieć do cięcia pole, i całym rozmachem przez pysk szablą go chlastnął. Józwa padł na wznak, jak dąb, czaszką uderzywszy o podłogę.", + "121186": "— Bij! — krzyknął Kmicic, w którym od razu rozbudził się dawny zabijaka.", + "121187": "Lecz nie potrzebował zachęcać, bo w izbie gotowało się jak w garnku. Dwaj młodzi Kiemlicze siekli szablami, a czasem bodli łbami jak dwa byki, kładąc za każdym uderzeniem człeka na ziemię; tuż za nimi następował stary, przykucając co chwila aż do ziemi, przymrużając oczy i przesuwając co chwila sztych szabli pod ramionami synów.", + "121188": "Lecz Soroka, przywykły do bitew po karczmach i w ciasnocie, szerzył najwięcej zniszczenia. Przypierał on tak z bliska przeciwników, że ostrzem nie mogli go dosięgnąć, i wystrzeliwszy uprzednio w tłum pistolety, tłukł teraz po głowach ich rękojeściami, miażdżąc nosy, wybijając zęby i oczy. Czeladź Kiemliczów i dwaj Kmicicowi żołnierze szli w pomoc panom.", + "121189": "Zawierucha przewaliła się od stołu w drugi koniec izby. Laudańscy bronili się z wściekłością, lecz od chwili, w której Kmicic, obaliwszy Józwę, skoczył w ukrop i zaraz rozciągnął drugiego Butryma, zwycięstwo poczęło się przechylać na jego stronę.", + "121190": "Rzędzianowa czeladź wpadła również do izby z szablami i szturmakami, ale choć Rzędzian krzyczał: „Bij!” — nie wiedziała, co czynić, nie mogąc przeciwników rozeznać, bo laudańscy nie nosili żadnych mundurów. Toteż w zamieszaniu obrywało się starościńskim parobkom od jednych i od drugich.", + "121191": "Rzędzian trzymał się ostrożnie poza walką, pragnąc rozeznać Kmicica i wskazać go do strzału, ale przy słabym świetle łuczywa Kmicic ustawicznie ginął mu z oczu; to zjawiał się znów jak diabeł czerwony, to znów ginął w pomroce.", + "121192": "Opór ze strony laudańskiej słabł z każdą chwilą, bo odjął im serce upadek Józwy i straszliwe imię Kmicica. Lecz walczyli z zaciekłością. Tymczasem karczmarz przesunął się cicho wedle walczących z wiadrem wody w ręku i chlustnął na ogień. W izbie nastała ciemność zupełna; walczący zbili się w kupę tak ciasną, że jeno pięściami mogli się grzmocić; przez chwilę krzyki ustały, słychać było tylko zdyszane oddechy i bezładny tupot butów. Wtem przez drzwi wywalone uskoczyli naprzód Rzędzianowi, za nimi laudańscy, za nimi Kmicicowi.", + "121193": "Rozpoczął się pościg w sieni, w pokrzywach przed sienią i w szopie. Rozległo się kilka strzałów, następnie wrzaski i kwik koni. Zawrzała bitwa przy Rzędzianowych wozach, pod które jego czeladź się schroniła, laudańscy szukali również pod nimi ucieczki, i wówczas to właśnie parobcy, biorąc ich za napastników, dali kilkakroć do nich ognia.", + "121194": "— Poddajcie się! — krzyczał stary Kiemlicz, zapuszczając ostrze swej szabli między szprychy woza i bodąc na oślep ukrytych pod nim ludzi.", + "121195": "— Stój! poddajem się! — odpowiedziało kilka głosów.", + "121196": "I wnet czeladź z Wąsoszy poczęła wyrzucać spod wozu szable i szturmaki, następnie samych wyciągali za łeb młodzi Kiemlicze, aż stary zakrzyknął:", + "121197": "— Do wozów! Brać, co w ręce wpadnie! Żywo! żywo! do wozów!", + "121198": "Młodzi nie dali sobie trzeci raz rozkazu powtórzyć i rzucili się do odpinania opony, spod której łuby Rzędzianowe ukazywały wypukłe boki. Już poczęli i łuby wyrzucać, gdy nagle zabrzmiał głos Kmicica:", + "121199": "— Stój!", + "121200": "I Kmicic, popierając ręką rozkaz, począł ich płazować krwawą szablą.", + "121201": "Kosma i Damian uskoczyli pośpiesznie na bok.", + "121202": "— Wasza miłość!… nie można? — pytał pokornie stary.", + "121203": "— Wara! — krzyknął Kmicic. — Szukaj mi starosty!", + "121204": "Kopnęli się tedy w mig Kosma i Damian, a za nimi ojciec, i po kwadransie ukazali się znowu, prowadząc Rzędziana, który ujrzawszy Kmicica, skłonił się nisko i rzekł:", + "121205": "— Z przeproszeniem waszej miłości, krzywda mi się tu dzieje, bo ja z nikim wojny nie szukał, a że znajomych jadę odwiedzić, to wolno każdemu…", + "121206": "Kmicic, wsparty na szabli, oddychał ciężko i milczał, więc Rzędzian mówił dalej:", + "121207": "— Ja tam ni Szwedom, ni księciu hetmanowi żadnej krzywdy nie uczynił, jenom do pana Wołodyjowskiego jechał, bo stary mój znajomy i na Rusi my razem wojowali… A po co mnie guza szukać?! Nie byłem w Kiejdanach i nic mi do tego, co tam było… Ja patrzę, bym skórę całą wywiózł i żeby to, co mi Bóg dał, nie przepadło… Bom tego też nie ukradł, ale w pocie czoła zarobił… Nic mnie do całej tej sprawy! Niech mnie wasza wielmożność pozwoli wolno jechać…", + "121208": "Kmicic oddychał ciężko, patrząc wciąż jakby z roztargnieniem na Rzędziana.", + "121209": "— Proszę pokornie waszej wielmożności! — zaczął znów starosta. — Wasza wielmożność widziała, że ja tych ludzi nie znał i przyjacielem im nie byłem. Napadli na waszą miłość, to mają za swoje, ale za co ja mam cierpieć, za co moje ma przepadać? Com ja zawinił? Jeżeli nie może inaczej być, to ja żołnierzom waszej wielmożności wykupię się, choć mnie, ubogiego człeka, na wiele nie stać… Po talarze im dam, żeby im fatyga na darmo nie wyszła… Dam i po dwa… a wasza wielmożność przyjmie też ode mnie…", + "121210": "— Zakryć te wozy! — krzyknął nagle Kmicic — a waszeć bierz rannych i jedź do diabła!", + "121211": "— Dziękuję pokornie jegomości — rzekł pan dzierżawca z Wąsoszy.", + "121212": "Wtem zbliżył się stary Kiemlicz, wysuwając naprzód dolną wargę z resztkami zębów i jęcząc:", + "121213": "— Wasza miłość… to nasze… Zwierciadło sprawiedliwości… to nasze…", + "121214": "Lecz Kmicic spojrzał na niego tak, że stary skurczył się aż do ziemi i nie śmiał wymówić ni słowa.", + "121215": "Czeladź Rzędzianowa rzuciła się konie co duchu do wozów zakładać, Kmicic zaś zwrócił się znów do pana starosty:", + "121216": "— Bierz tych wszystkich rannych i zabitych, którzy się znajdą, odwieź ich panu Wołodyjowskiemu i powiedz mu ode mnie, żem mu nie wróg, a może i lepszy przyjaciel, niż myśli… Alem go chciał minąć, bo nie teraz jeszcze pora, abyśmy się spotkali. Może później przyjdzie ten czas, ale dziś ani on by nie uwierzył, ani ja nie miałbym go czym przekonać… Może później… Uważaj waćpan! Powiedz mu, że ci ludzie mnie napadli i że musiałem się bronić.", + "121217": "— Po sprawiedliwości tak i było — rzekł Rzędzian.", + "121218": "— Czekaj… Powiedz jeszcze panu Wołodyjowskiemu, żeby się kupy trzymali, że Radziwiłł, niech jeno się jazdy od Pontusa doczeka, to wnet ruszy na nich. Może już jest w drodze. Obaj z księciem koniuszym i elektorem praktykują, i blisko granicy niebezpiecznie stać. A przede wszystkim niech się kupy trzymają, bo poginą marnie. Wojewoda witebski chce się na Podlasie przedrzeć… Niech mu idą naprzeciw, aby w razie przeszkody dać pomoc.", + "121219": "— Wszystko powiem, jakoby mi za to płacono.", + "121220": "— Choć to Kmicic mówi, choć Kmicic ostrzega, niechże mu wierzą, niech się poradzą z innymi pułkownikami i zastanowią, że w kupie będą mocniejsi. Powtarzam, że hetman już w drodze, a ja panu Wołodyjowskiemu nie wróg.", + "121221": "— Żeby ja to miał jaki znak od waszej miłości, to by lepiej jeszcze było — rzekł Rzędzian.", + "121222": "— Po co ci znaku?", + "121223": "— Bo i pan Wołodyjowski zaraz by lepiej w szczerość afektu waszej miłości uwierzył i tak by pomyślał, że musi być coś w tym, jeśli znak przysyła.", + "121224": "— To masz ten sygnet — rzekł Kmicic — chociaż znaków po mnie nie brak na łbach u tych ludzi, których panu Wołodyjowskiemu odwieziesz.", + "121225": "To rzekłszy, zdjął pierścień z palca. Rzędzian zaś przyjął go skwapliwie i rzekł:", + "121226": "— Dziękuję pokornie jegomości.", + "121227": "W godzinę później Rzędzian wraz ze swymi wozami, z czeladzią, trochę jeno poturbowaną, jechał spokojnie ku Szczuczynowi, odwożąc trzech zabitych i resztę rannych, między którymi Józwę Butryma z przeciętą twarzą i rozbitą głową. Jadąc, spoglądał na pierścień, którego kamień cudnie błyszczał przy księżycu, i rozmyślał o tym dziwnym i strasznym człowieku, który tyle złego sprawiwszy konfederatom, a tyle dobrego Szwedom i Radziwiłłowi, chciał jednak widocznie ratować konfederatów od ostatniej zguby.", + "121228": "„Bo to, co radził, to szczerze — mówił do siebie Rzędzian. — Kupy zawsze się lepiej trzymać. Ale czemu ostrzega? Chyba z afektu dla pana Wołodyjowskiego, że go to zdrowiem w Billewiczach udarował. Chyba z afektu! Ba, aleć księciu hetmanowi na złe może wyjść ten afekt. Dziwny to człek. Radziwiłłowi służy, a naszym ludziom życzy… I do Szwedów jedzie… Tego ja nie rozumiem…”", + "121229": "Po chwili zaś dodał:", + "121230": "„Hojny pan… Jeno źle mu w drogę włazić.”", + "121231": "Równie ciężko i równie bezskutecznie jak Rzędzian łamał sobie głowę stary Kiemlicz, pragnąc znaleźć odpowiedź na pytanie: komu pan Kmicic służy?", + "121232": "„Do króla jedzie, a konfederatów bije, którzy właśnie przy królu stoją. Co to jest? I Szwedom nie ufa, bo się kryje… Co z nami będzie?”", + "121233": "Tu, nie mogąc dojść do żadnej konkluzji, zwrócił się ze złości ku synom:", + "121234": "— Szelmy! Bez błogosławieństwa pozdychacie! A nie mogliście choć tamtych pobitych obmacać?", + "121235": "— Balim się! — odpowiedzieli Kosma i Damian.", + "121236": "Jeden Soroka był zadowolony i cłapał wesoło tuż za swym pułkownikiem.", + "121237": "„Już nas zły urok minął — myślał — skorośmy tamtych pobili. Ciekaw jestem, kogo teraz będziemy bili?”", + "121238": "I było mu to wszystko jedno, również jak i to, gdzie jechał.", + "121239": "Do Kmicica nikt nie śmiał przystąpić ani pytać go o cokolwiek, bo młody pułkownik jechał chmurny jak noc. I gryzł się strasznie, że tych ludzi musiał pobić, obok których rad by w szeregu jak najprędzej stać. Lecz gdyby nawet poddał się i pozwolił odprowadzić do pana Wołodyjowskiego, co by pomyślał pan Wołodyjowski, gdyby się dowiedział, że schwytano go przebierającego się pod zmienioną postacią ku Szwedom i z glejtami do szwedzkich komendantów.", + "121240": "„Stare grzechy mnie ścigają i prześladują… — mówił sobie Kmicic. — Ucieknę jak najdalej, a Ty, Boże, mnie prowadź…”", + "121241": "I począł się modlić żarliwie i opędzać sumieniu, które powtarzało mu:", + "121242": "„Znów trupy za tobą, i nie szwedzkie…”", + "121243": "„Boże, bądź miłościw!… — odpowiadał Kmicic — jadę do pana mego, tam mi się służba rozpocznie…”", + "121244": "Rozdział V", + "121245": "Rzędzian nie miał zamiaru zostawać na noc w „Pokrzyku”, bo z Wąsoszy do Szczuczyna było niedaleko — pragnął więc tylko dać wytchnienie koniom, zwłaszcza tym, które wozy ładowne ciągnęły. Gdy więc Kmicic pozwolił mu jechać dalej, nie tracił Rzędzian czasu i w godzinę później wjeżdżał już do Szczuczyna późną nocą i opowiedziawszy się strażom, roztasował się w rynku, bo domy były przez żołnierzy pozajmowane, którzy i tak nie wszyscy mogli się pomieścić. Ów Szczuczyn uchodził za miasto, ale nim nie był rzeczywiście, nie miał albowiem jeszcze ani wałów, ani ratusza, ani sądów, ani kolegium pijarskiego, które dopiero za czasów króla Jana III powstało, a domów szczupło i więcej chałup niż domów, które dlatego tylko miastem się zwały, że w kwadrat były pobudowane, tworząc rynek, niewiele zresztą mniej błotnisty od stawu, nad którym mieścina leżała.", + "121246": "Przespawszy się pod ciepłą wilczurą, doczekał Rzędzian ranka i zaraz udał się do pana Wołodyjowskiego, który, nie widziawszy go od wieków, przyjął radośnie i zaraz poprowadził do kwatery panów Skrzetuskich i pana Zagłoby. Rozpłakał się aż Rzędzian na widok dawnego pana, któremu tyle lat służąc wiernie, tyle przygód razem z nim przebył i fortuny się w końcu dorobił. Nie wstydząc się więc dawnej służby, począł po rękach pana Jana całować i powtarzać z rozrzewnieniem:", + "121247": "— Mój jegomość… mój jegomość… W jakich to czasach my się znów spotykamy!…", + "121248": "Jęli tedy razem wszyscy na czasy narzekać — wreszcie pan Zagłoba rzekł:", + "121249": "— Ale ty, Rzędzian, zawsze u fortuny za pazuchą siedzisz i jako widzę, na pana wyszedłeś. Pamiętasz, azalim ci nie prorokował, że jeżeli cię nie powieszą, to będzie z ciebie pociecha!… Cóż się teraz z tobą dzieje?", + "121250": "— Mój jegomość, za co mnie mieli wieszać, kiedy ja ani przeciw Bogu, ani przeciw prawu nic nie uczynił. Służyłem wiernie, a jeżelim kogo zdradził, to chyba nieprzyjaciół, co sobie jeszcze za zasługę poczytuję. A żem tu i owdzie jakiego hultaja fortelem starł, jako to z rebelizantów albo onę czarownicę — pamięta jegomość? — to też nie grzech, a choćby był grzech, to jegomościn, nie mój, bom ja się właśnie od jegomości fortelów wyuczył.", + "121251": "— O, nie może być!… Patrzajcie go! — rzekł pan Zagłoba. — Jeżeli chcesz, bym ja za twoje grzechy po śmierci wył, to mi za życia fructa ich oddaj. Samże używasz onych wszystkich bogactw, któreś między Kozakami zebrał, i samegoć za to w piekle na skwarki przetopią!", + "121252": "— Bóg łaskaw, mój jegomość, chociaż to jest nieprawda, żebym sam używał, bo ja naprzód złych sąsiadów ze szczętem sprocesowałem i rodzicieli opatrzyłem, którzy teraz spokojnie w Rzędzianach siedzą, żadnej dyferencji już nie mając, bo Jaworscy z torbami poszli, a ja się opodal dorabiam, jak mogę.", + "121253": "— To nie mieszkasz już w Rzędzianach? — pytał pan Jan Skrzetuski.", + "121254": "— W Rzędzianach rodziciele po dawnemu żywią, a ja mieszkam w Wąsoszy i nie mogę się skarżyć, bo Bóg mi błogosławił. Ale jakem usłyszał, że waszmościowie w Szczuczynie jesteście, jużem nie mógł dosiedzieć, bom sobie pomyślał: widać czas się znowu ruszyć! Ma być wojna, to niech będzie!", + "121255": "— Przyznajże się — rzekł Zagłoba — że cię Szwedzi z Wąsoszy wystraszyli…", + "121256": "— Szwedów jeszcze w ziemi widzkiej nie masz, chyba podjazdki małe zachodzą, i to ostrożnie, bo chłopstwo na nich okrutnie zawzięte.", + "121257": "— To mi dobrą nowinę przynosisz — rzekł Wołodyjowski — gdyż ja wczoraj umyślnie podjazd wysłałem, aby języka o Szwedach zasięgnąć, bom nie wiedział, czy można bezpiecznie w Szczuczynie popasać. Pewnie cię ten podjazd tu przyprowadził?", + "121258": "— Ten podjazd? Mnie? To ja jego przyprowadził, a raczej przywiózł, bo tam i jednego człowieka między tymi ludźmi nie masz, który by o własnej mocy na koniu mógł usiedzieć!", + "121259": "— Jakże to?… Co zaś prawisz?… Cóż się stało? — pytał Wołodyjowski.", + "121260": "— Bo ich okrutnie pobito — objaśnił Rzędzian.", + "121261": "— Kto ich pobił?", + "121262": "— Pan Kmicic.", + "121263": "Panowie Skrzetuscy i Zagłoba aż porwali się z ław, pytając jeden przez drugiego:", + "121264": "— Pan Kmicic? A co by on tu robił?… Czyliby sam książę hetman już tu przyciągnął? Nuże! Powiadaj wraz, co się stało?", + "121265": "Lecz pan Wołodyjowski wypadł tymczasem z izby, chcąc widać naocznie sprawdzić rozmiary klęski i ludzi obejrzeć; więc Rzędzian rzekł:", + "121266": "— A po co mam opowiadać, lepiej poczekać, aż pan Wołodyjowski wróci, bo to najwięcej jego sprawa, a szkoda gęby dwa razy jedno powtarzać.", + "121267": "— Widziałżeś Kmicica na własne oczy? — pytał pan Zagłoba.", + "121268": "— Jako jegomości widzę.", + "121269": "— I gadałeś z nim?", + "121270": "— Jakżem nie miał gadać, kiedy my się w „Pokrzyku”, niedaleko stąd, zjechali, ja koniom wypoczywałem, a on na nocleg stał. Mało godzinę gadaliśmy, bo nie było co innego robić. Ja narzekałem na Szwedów, a on też narzekał…", + "121271": "— Na Szwedów? On także narzekał? — pytał Skrzetuski.", + "121272": "— Jak na diabłów, choć między nich jechał.", + "121273": "— Siła było wojska z nim?", + "121274": "— Żadnego z nim wojska nie było, ino czeladzi kilku, prawda, że zbrojnych i z takimi mordami, że już chyba i ci, którzy świętych młodzianków za Herodowym ordynansem wycinali, sroższych i szpetniejszych nie mieli. Powiadał mi się chodaczkowym szlachcicem i mówił, że z końmi na jarmarki jedzie. Ale choć koni mieli kilkanaście w tabunku, przecie mi się to nie wydało, bo to i osoba inna, i fantazja nie taka jak u koniuchów, i pierścień zacny na ręku widziałem… Ten właśnie.", + "121275": "Tu błysnął Rzędzian przed oczy słuchaczom kosztownym kamieniem, a pan Zagłoba uderzył się po pole i zakrzyknął:", + "121276": "— Już go od niego wycyganił! Po tym jednym poznałbym cię, Rzędzian, na końcu świata!", + "121277": "— Z przeproszeniem jegomości, nie cyganiłem, bom też szlachcic do równości się z każdym poczuwający, nie Cygan, chociaż dzierżawami chodzę, póki Bóg nie da osiąść na swoim. A ten pierścień dał mi pan Kmicic na znak, że to, co mówił, to prawda, a ja zaraz waszmościom słowa jego wiernie powtórzę, bo widzi mi się, że tu o skóry nasze chodzi.", + "121278": "— Jak to? — pytał Zagłoba.", + "121279": "Wtem wszedł pan Wołodyjowski, cały wzburzony i od gniewu blady, czapką o stół rzucił i zawołał:", + "121280": "— To przechodzi imaginację! Trzech ludzi zabitych, Józwa Butrym usieczony, ledwie tchnie!", + "121281": "— Józwa Butrym?… Toż to człowiek niedźwiedziej siły! — rzekł zdumiony Zagłoba.", + "121282": "— Jego w moich oczach sam pan Kmicic rozciągnął — wtrącił Rzędzian.", + "121283": "— A dość mi tego pana Kmicica! — mówił w uniesieniu Wołodyjowski — gdzie się tylko ten człowiek pokaże, trupy za sobą jak mór zostawuje. Dość tego! Kwit za kwit, gardło za gardło… Ale teraz nowy rachunek… Ludzi mi napsuł, dobrych pachołków napadł… To mu się do pierwszego widzenia zakarbuje…", + "121284": "— Jużci, co prawda to nie on ich napadł, tylko oni jego, bo on w najciemniejszy kąt się zaszył, aby go nie poznali — rzekł Rzędzian.", + "121285": "— A ty, zamiast coś miał moim pomagać, to jeszcze za nim świadczysz! — rzekł z gniewem pan Wołodyjowski.", + "121286": "— Ja po sprawiedliwości… A co do pomocy, chcieli moi pomagać, jeno niezręcznie im było, bo w tumulcie nie wiedzieli, kogo bić, kogo oszczędzić, i samym się przez to dostało. Żem z duszą i łubami uszedł, to jeno przez pana Kmicica wyrozumiałość, bo posłuchajcie, waszmościowie, jak co się przytrafiło.", + "121287": "Tu Rzędzian począł opisywać szczegółowo bitkę w „Pokrzyku”, niczego nie opuścił, a gdy wreszcie powiedział i to, co mu Kmicic powiedzieć rozkazał, zdumieli się okrutnie towarzysze.", + "121288": "— Onże sam to mówił? — pytał Zagłoba.", + "121289": "— Sam — odrzekł Rzędzian. — „Ja (powiada) panu Wołodyjowskiemu ani konfederatom nie wróg, choć inaczej myślą. Później to się pokaże, a tymczasem niech się kupy, na miły Bóg, trzymają, bo ich wojewoda wileński jako raki ze saka wybierze.”", + "121290": "— I powiedział, że wojewoda już w pochodzie? — pytał Jan Skrzetuski.", + "121291": "— Mówił jeno, że tylko na posiłki szwedzkie czeka i że zaraz na Podlasie ruszy.", + "121292": "— Co waćpanowie o tym wszystkim myślicie? — pytał Wołodyjowski, spoglądając na towarzyszów.", + "121293": "— Zadziwiająca rzecz! — odpowiedział Zagłoba. — Albo ten człowiek Radziwiłła zdradza, albo nam jakąś zasadzkę gotuje. Ale jaką? Radzi się kupy trzymać, co może za szkoda stąd dla nas wyniknąć?", + "121294": "— Że głodem zniszczejem — odrzekł Wołodyjowski. — Właśnie mam wiadomość, że i Żeromski, i Kotowski, i Lipnicki mają rozdzielić chorągwie po kilkadziesiąt koni i po całym województwie rozłożyć, bo w kupie nie mogą się wyżywić.", + "121295": "— A jeśli Radziwiłł istotnie nadejdzie? — pytał Stanisław Skrzetuski — to kto mu się wówczas oprze?", + "121296": "Nikt nie umiał odpowiedzieć na to pytanie, bo rzeczywiście było jasnym jak słońce, że gdyby hetman wielki litewski nadciągnął i zastał siły konfederackie rozproszone, tedyby poznosił je z największą łatwością.", + "121297": "— Zadziwiająca rzecz! — powtórzył Zagłoba.", + "121298": "I po chwili milczenia mówił dalej:", + "121299": "— Wszelako Kmicic okazał już, że nam szczerze życzliwy. Pomyślałbym, że może Radziwiłła porzucił… Ale w takim razie nie przemykałby się w przebraniu, i to dokąd? — do Szwedów?", + "121300": "Tu zwrócił się do Rzędziana:", + "121301": "— Wszakże ci mówił, że na Warszawę jedzie?", + "121302": "— Tak jest! — rzekł Rzędzian.", + "121303": "— No, to tam już moc szwedzka.", + "121304": "— Ba! Już o tej godzinie musiał Szwedów napotkać, jeżeli całą noc jechał — odpowiedział Rzędzian.", + "121305": "— Widzieliście kiedy takiego człowieka? — pytał Zagłoba, poglądając na towarzyszów.", + "121306": "— Że w nim jest zło z dobrym pomięszane jak plewy z ziarnem, to pewna — rzekł Jan Skrzetuski — ale żeby w tej radzie, jaką nam teraz daje, była jakowa zdrada, temu wprost neguję. Nie wiem, dokąd jedzie, dlaczego się w przebraniu przemyka, i próżno bym głowę nad tym łamał, bo to jakowaś tajemnica… Ale radzi dobrze, ostrzega szczerze, na to przysięgnę, jak również i na to, że jedyny to dla nas ratunek tej rady usłuchać. Kto wie, czy mu znów zdrowia i życia nie zawdzięczamy.", + "121307": "— Dla Boga! — zakrzyknął pan Wołodyjowski — jakże Radziwiłł ma tu przyjść, kiedy mu na drodze stoją Zołtareńkowi i piechota Chowańskiego. Co innego my! Jedna chorągiew się prześliźnie, a i to w Pilwiszkach musieliśmy sobie szablami drogę otwierać. Co innego Kmicic, który w kilku ludzi się przemykał, ale książę hetman jak przejdzie z całym wojskiem? Chyba tamtych wprzód zniesie…", + "121308": "Jeszcze nie skończył mówić pan Wołodyjowski, gdy drzwi się otworzyły i wszedł pachołek służbowy.", + "121309": "— Posłaniec z listem do pana pułkownika — rzekł.", + "121310": "— Dawaj go sam! — odrzekł Wołodyjowski.", + "121311": "Pachołek wyszedł i po chwili wrócił z listem. Pan Michał prędko złamał pieczęć i począł czytać:", + "121312": "„Czegom wczoraj nie dopowiedział dzierżawcy z Wąsoszy, to dziś dopisuję. Hetman i sam wojska ma na was dosyć, ale umyślnie na posiłki szwedzkie czeka, aby pod powagą króla szwedzkiego na was iść. Bo gdyby go Septentrionowie wówczas zaczepili, tedyby musieli i na Szwedów uderzyć, a to by znaczyło wojnę z królem szwedzkim. Czego oni nie będą śmieli uczynić, nie mając rozkazów, bo się Szweda boją i odpowiedzialności za rozpoczęcie wojny na się nie wezmą. Poznali się już na tym, że Radziwiłł wszędy umyślnie Szwedów im chce nadstawiać; niechby choć jednego ustrzelili albo usiekli, zaraz by wojna była. Sami teraz Septentrionowie nie wiedzą, co czynić, gdy Litwa Szwedom poddana; stoją więc w miejscu, czekając jeno, co będzie, i dalej nie wojując. Dla tych przyczyn i Radziwiłła nie powstrzymają ani mu wstrętu nie uczynią, który prosto na was pójdzie i będzie po kolei znosił, jeżeli się w kupę nie zbierzecie. Na Boga! uczyńcie to i pilno wojewodę witebskiego do się zapraszajcie, bo i jemu teraz do was przez Septentrionów łatwiej, dopóki jako ogłupieli stoją. Chciałem was przestrzec pod innym nazwiskiem, byście łatwiej uwierzyli, ale że się już wydało, od kogo wiadomość, tedy swoje podpisuję. Zguba, jeśli nie uwierzycie, bo i ja już nie ten, co byłem, a da Bóg całkiem inaczej jeszcze o mnie usłyszycie. — Kmicic.”", + "121313": "— Chciałeś wiedzieć, jak Radziwiłł przyjdzie do nas, ot, masz odpowiedź! — rzekł Jan Skrzetuski.", + "121314": "— Prawda jest… Dobre racje daje! — odpowiedział Wołodyjowski.", + "121315": "— Co to, dobre? święte racje! — zawołał Zagłoba. — Tu nie może być wątpliwości. Jam się pierwszy na tym człowieku poznał i choć nie ma przekleństwa, którego by nad jego głową nie miotano, ja wam powiadam, że jeszcze go będziem błogosławić. U mnie dość na człeka spojrzeć, żeby wiedzieć, co wart. A pamiętacie, jako mi do serca przypadł w Kiejdanach? Sam on też nas kocha, jako ludzi rycerskich, a gdy moje nazwisko pierwszy raz usłyszał, to mnie mało nie udusił z admiracji i przeze mnie wszystkich was ocalił.", + "121316": "— Jegomość to się nic nie zmienił — zauważył Rzędzian — czegóż by to pan Kmicic miał więcej jegomości od mego pana albo od pana Wołodyjowskiego admirować?", + "121317": "— Głupiś! — odpowiedział Zagłoba. — Na tobie od razu się poznał, i jeżeli cię zowie dzierżawcą, nie kpem z Wąsoszy, to jeno przez politykę!", + "121318": "— To może i jegomości przez politykę admirował? — odparł Rzędzian.", + "121319": "— Obacz, jak chleb bodzie; ożeń się, panie dzierżawco, a będziesz jeszcze lepiej bódł…. Ja w tym!", + "121320": "— Wszystko to dobre — rzekł Wołodyjowski — ale jeśli on tak szczerze nam życzy, to czemu sam do nas nie przyjechał, zamiast się jako wilk koło nas przemykać i ludzi nam kąsać?", + "121321": "— Nie twoja głowa, panie Michale — odpowiedział Zagłoba. — Co my uradzimy, to ty rób, a źle na tym nie wyjdziesz. Żeby twój dowcip wart był twojej szabli, to byś już hetmanem wielkim na miejscu pana Rewery Potockiego był. A po co Kmicic miał tu przyjeżdżać?… Czy nie po to, żebyś mu tak samo nie wierzył, jak pismu jego nie wierzysz, z czego by zaraz i do wielkiej kłótni dojść mogło, bo to zadzierżysty kawaler? A dajmy, żebyś ty uwierzył, to co by rzekli inni pułkownicy, jako Kotowski, Żeromski albo Lipnicki?… Co by rzekli twoi ludzie laudańscy? Czyby go nie usiekli, gdybyś tylko głowę odwrócił?", + "121322": "— Ojciec ma rację — rzekł Jan Skrzetuski — on tu nie mógł przyjechać.", + "121323": "— To czego do Szwedów jedzie? — powtórzył uparty pan Michał.", + "121324": "— Diabeł go wie, czy do Szwedów, diabeł wie, co w tę szaloną pałkę mogło strzelić! Nic nam do tego, my oto z ostrzeżenia korzystajmy, jeżeli głowy chcemy unieść.", + "121325": "— Tu nie ma się co i namyślać — rzekł Stanisław Skrzetuski.", + "121326": "— Trzeba co prędzej zawiadomić Kotowskiego, Żeromskiego, Lipnickiego i tego drugiego Kmicica — mówił Jan Skrzetuski. — Wyślij do nich, Michale, co prędzej wieści, ale nie pisz im, kto ostrzega, bo z pewnością by nie uwierzyli.", + "121327": "— My jedni będziemy wiedzieli, czyja zasługa, i w swoim czasie nie omieszkamy jej promulgować! — zakrzyknął Zagłoba. — Dalej, żywo, Michale!", + "121328": "— A sami pod Białystok ruszymy, wszystkim tam zbór naznaczywszy. Dałby Bóg wojewodę witebskiego jak najprędzej! — rzekł Jan.", + "121329": "— Z Białegostoku trzeba będzie do niego deputatów od wojska wysłać. Da Bóg, staniemy do oczu panu hetmanowi litewskiemu — mówił Zagłoba — w równej albo i lepszej sile. Nam się na niego nie porywać, ale pan wojewoda witebski to co innego. A zacnyż to pan! a cnotliwy! Nie masz takiego drugiego w Rzeczypospolitej!", + "121330": "— Jegomość znasz pana Sapiehę? — pytał Stanisław Skrzetuski.", + "121331": "— Czy znam? Znałem go pachołkiem, nie większym od mojej szabli. Ale już był jako anioł.", + "121332": "— Toż on teraz nie tylko majętności, nie tylko srebra i klejnoty, ale ponoś i skuwki na rzędzikach na pieniądze przetopił, byle jak najwięcej wojska przeciw nieprzyjaciołom ojczyzny zaciągnąć — rzekł pan Wołodyjowski.", + "121333": "— Dzięki Bogu, że choć taki jeden jest — odrzekł Stanisław — bo pamiętacie, jakeśmy to i Radziwiłłowi ufali?", + "121334": "— Bluźnisz waść! — krzyknął Zagłoba. — Wojewoda witebski! ba! ba! Niech żyje wojewoda witebski!… A ty, Michale, do ekspedycji! żywo do ekspedycji! Niechże tu piskorze w tym błocie szczuczyńskim zostają, a my pójdziemy do Białegostoku, gdzie może i innych ryb dostaniem… Chały też tam bardzo przednie Żydzi na szabas wypiekają. No! przynajmniej wojna się rozpocznie. Bo mi już tęskno… A kiedy Radziwiłłem przetrącim, to się i do Szwedów weźmiem. Pokazaliśmy im już, co umiemy!… Do ekspedycji, Michale, bo periculum in mora.", + "121335": "— A ja pójdę podnieść na nogi chorągiew! — rzekł pan Jan.", + "121336": "I w godzinę później kilkunastu posłańców wylatywało, co koń wyskoczy, ku Podlasiowi, a za nimi wkrótce ruszyła cała chorągiew laudańska. Starszyzna jechała na przedzie, naradzając się i dyskutując, a żołnierzy prowadził pan Roch Kowalski, namiestnik. Szli na Osowiec i Goniądz, prostując sobie drogę ku Białemustokowi, gdzie się innych konfederackich chorągwi spodziewali.", + "121337": "Rozdział VI", + "121338": "Listy pana Wołodyjowskiego donoszące o pochodzie Radziwiłła znalazły posłuch u wszystkich pułkowników rozproszonych po całym województwie podlaskim. Niektórzy już byli porozdzielali chorągwie na mniejsze oddziały, aby tym łatwiej przezimować, inni pozwolili rozjechać się towarzystwu po domach prywatnych, tak że pod znakami zaledwie po kilkunastu towarzyszów i po kilkudziesięciu pocztowych zostało. Pułkownicy pozwolili na to po części z obawy przed głodem, a po części dla trudności utrzymania w należytej dyscyplinie chorągwi, które raz wypowiedziawszy właściwej władzy posłuszeństwo, skłonne teraz były do opozycji i względem swych przywódców z lada powodu. Gdyby był znalazł się dowódca należytej powagi i od razu poprowadził je do boju przeciw któremukolwiek z dwóch nieprzyjaciół albo nawet przeciw Radziwiłłowi, karność pozostałaby zapewne niewzruszoną; ale zepsuła się w próżnowaniu na Podlasiu, gdzie czas schodził na ostrzeliwaniu jeno radziwiłłowskich zameczków, na rabunku dóbr księcia wojewody i na paktowaniu z księciem Bogusławem. W tych warunkach żołnierz przyuczał się tylko do swawoli i uciskania spokojnych mieszkańców województwa. Niektórzy żołnierze, zwłaszcza pocztowi i czeladź, zbiegłszy spod chorągwi, potworzyli kupy swawolne i trudnili się rozbojem na gościńcach. I tak owe wojsko, które nie połączywszy się z żadnym nieprzyjacielem, było jedyną nadzieją króla i patriotów, marniało z dniem każdym. Podział chorągwi na drobne oddziały dopełnił rozprzężenia. Prawda, że w kupie trudno było się wyżywić, ale jednak może i umyślnie przesadzano obawy głodu, bo przecie była to jesień, a zbiory udały się szczęśliwie — zwłaszcza że żaden nieprzyjaciel nie zniszczył poprzednio ogniem i mieczem województwa. Zniszczyły je poniekąd właśnie rabunki konfederackich żołnierzy, tak jak samych żołnierzy zniszczyła bezczynność.", + "121339": "Albowiem rzeczy tak się złożyły dziwnie, iż nieprzyjaciel zostawił w spokoju te chorągwie. Szwedzi, zalewając kraj od zachodu i ciągnąc na południe, nie doszli jeszcze do tego kąta, jaki między województwem mazowieckim a Litwą tworzyło Podlasie — z drugiej zaś strony zastępy Chowańskiego, Trubeckiego i Srebrnego stały w pozajmowanych przez się okolicach bezczynnie, wahając się, a raczej same nie wiedząc, co począć. Na Rusi Buturlin z Chmielnickim rozpuszczali po dawnemu zagony i właśnie w tych czasach porazili pod Gródkiem garść wojska, której przywodził hetman wielki koronny, pan Potocki. Ale Litwa była pod protektoratem szwedzkim. Pustoszyć i zajmować ją dalej znaczyło to samo, jak słusznie zauważył w liście swym Kmicic, co wypowiadać wojnę straszliwym i wzbudzającym powszechną w świecie trwogę Szwedom. „Była tedy chwila folgi od Septentrionów” — i niektórzy doświadczeni ludzie przepowiadali nawet, że wkrótce zwrócą się oni, jako sprzymierzeńcy Jana Kazimierza i Rzeczypospolitej, przeciw królowi szwedzkiemu, którego potęga, gdyby panem całej Rzeczypospolitej został, nie miałaby równej w Europie.", + "121340": "Nie zaczepiał tedy Chowański ni Podlasia, ni skonfederowanych chorągwi; a one wzajem, pozbawione wodza, rozproszone, nie zaczepiały i nie były w sile zaczepić kogokolwiek lub przedsięwziąć coś ważniejszego nad rabunek dóbr radziwiłłowskich. Natomiast marniały. Jednakże listy pana Wołodyjowskiego o grożącym pochodzie Radziwiłła rozbudziły pułkowników z uśpienia i bezczynności. Poczęto ogarniać chorągwie, rozpisywać awizy wzywające rozproszonych żołnierzy pod znaki i grożące karami tym, którzy by się nie stawili. Pierwszy Żeromski, najpoważniejszy między pułkownikami i którego chorągiew w najlepszym była stanie, ruszył nie omieszkując pod Białystok; za nim przybył w tygodniu Jakub Kmicic, prawda, że tylko w sto dwadzieścia ludzi — po czym zaczęli się ściągać żołnierze Kotowskiego i Lipnickiego, to pojedynczo, to gromadkami; szła także na ochotnika i drobna szlachta z okolicznych zaścianków, jako Zięcinkowie, Świderscy, Jaworscy, Rzędzianowie, Mazowieccy; przybywali wolentariusze nawet z województwa lubelskiego, jako Karwowscy i Turowie, od czasu do czasu przybywał i zamożniejszy szlachcic z jakim takim pocztem sług dobrze zbrojnych. Wysłano deputatów od chorągwi do egzakcyj, którzy pieniądze i żywność za kwitami mieli wybierać — słowem, ruch zapanował wszędy, zawrzały przygotowania wojenne i gdy pan Wołodyjowski ze swą laudańską chorągwią nadciągnął, stało już kilka tysięcy ludzi pod bronią, którym tylko przywódcy brakowało.", + "121341": "Wszystko to było i dość bezładne, i dość niesforne, ale ani tak bezładne, ani tak niesforne, jak owa szlachta wielkopolska, która przed kilku miesiącami miała pod Ujściem Szwedom przeprawy bronić; albowiem owi Podlasianie, Lublinianie i Litwa byli to ludzie z wojną obyci, i nie było nawet między tymi ochotnikami ani jednego, prócz wyrostków, który by prochu nie wąchał i z „tabakiery Gradywa nie zażywał”. Każdy w swoim życiu czynił to przeciw Kozakom, to przeciw Turkom, to przeciw Tatarom; byli tacy, którzy jeszcze szwedzkie wojny pamiętali. Nad wszystkimi zaś górował doświadczeniem wojennym i wymową pan Zagłoba i rad się znalazł w tym zbiegowisku żołnierskim, w którym o suchym gardle nie radzono.", + "121342": "Gasił więc powagą najpoważniejszych pułkowników. Laudańscy ludzie opowiadali, że gdyby nie on, tedyby Wołodyjowski, Skrzetuscy, Mirski i Oskierko zginęli z rąk radziwiłłowskich, bo już ich na stracenie do Birż wieziono. On sam zasług swych nie ukrywał i sprawiedliwość sobie zupełną oddawał, aby wszyscy wiedzieli, kogo mają przed sobą.", + "121343": "— Nie lubię się chwalić — mówił — ani gadać o tym, czego nie było, bo u mnie prawda grunt, co może i mój siostrzan poświadczyć.", + "121344": "Tu zwracał się do pana Rocha Kowalskiego, który występował wówczas zza pleców pana Zagłoby i mówił dobitnym, stentorowym głosem:", + "121345": "— Wuj… nie… łże!…", + "121346": "I sapiąc, toczył oczyma po obecnych, jakby szukając zuchwalca, który by mu śmiał zaprzeczyć.", + "121347": "Ale nikt nigdy nie przeczył, więc pan Zagłoba poczynał opowiadać o swych dawnych przewagach: jako jeszcze za życia pana Koniecpolskiego przyczynił się dwukrotnie do zwycięstwa nad Gustawem Adolfem, jak potem Chmielnickiego splantował, co pod Zbarażem dokazywał, jako książę Jeremi na jego radach we wszystkim polegał i jako mu prowadzenie wycieczek powierzał…", + "121348": "— A po każdej wycieczce — mówił — gdyśmy na pięć albo na dziesięć tysięcy hultajstwa napsuli, to Chmielnicki aż łbem z desperacji w ścianę trykał i powtarzał: „Nikt inny tego nie uczynił, tylko ten diabeł Zagłoba!”, a kiedy już do paktów zborowskich przyszło, to chan sam jako dziwo mnie oglądał i o konterfekt upraszał, bo chciał go sułtanowi w prezencie posłać.", + "121349": "— Takich nam dziś trzeba więcej niż kiedy! — powtarzali słuchacze.", + "121350": "A gdy wielu i bez tego o nadzwyczajnych czynach pana Zagłoby słyszało, o których wieści po całej Rzeczypospolitej chodziły, gdy i świeże wypadki w Kiejdanach, jako to: uwolnienie pułkowników i bitwa klewańska ze Szwedami, potwierdzały dawną opinię męża, sława jego rosła coraz bardziej, i chodził w niej pan Zagłoba jak w słońcu, wszystkim na oczach, nad innych promienisty i jasny.", + "121351": "— Gdyby takich tysiąc było w Rzeczypospolitej, nie przyszłoby do tego, co się zdarzyło! — powtarzano w obozie.", + "121352": "— Dziękujmy Bogu, że choć jednego mamy między sobą!", + "121353": "— Onże pierwszy Radziwiłła zdrajcą zakrzyknął.", + "121354": "— I zacnych ludzi z jego rąk wyrwał, i po drodze Szwedów pod Klewanami tak poraził, że i świadek klęski nie uszedł.", + "121355": "— Pierwsze zwycięstwo on odniósł!", + "121356": "— Da Bóg i nieostatnie!", + "121357": "Pułkownicy, jako Żeromski, Kotowski, Jakub Kmicic i Lipnicki, patrzyli także na Zagłobę z wielkim szacunkiem. Wydzierano go sobie z rąk do rąk i zasięgano jego rady we wszystkim, podziwiając roztropność, prawie męstwu wyrównywającą.", + "121358": "A właśnie radzono teraz nad ważną sprawą. Wysłano wprawdzie deputatów do wojewody witebskiego, by przyjeżdżał objąć dowództwo, ale ponieważ nikt dobrze nie wiedział, gdzie w tej chwili pan wojewoda się znajduje, deputaci więc pojechali i jakby w wodę wpadli. Były wieści, że ich Zołtareńkowe podjazdy ogarnęły, które zapuszczały się pod Wołkowysk, rabując na własną rękę.", + "121359": "Postanowili tedy pułkownicy pod Białymstokiem obrać tymczasowo regimentarza, który by aż do przyjazdu pana Sapiehy rząd nad wszystkimi sprawował. Nie potrzeba mówić, że z wyjątkiem pana Wołodyjowskiego, każdy pułkownik o sobie myślał.", + "121360": "Rozpoczęły się zabiegi i kaptowania. Wojsko oświadczyło, że chce mieć udział w wyborach, i to nie przez deputatów, ale w kole generalnym, które wnet w tym celu złożono.", + "121361": "Wołodyjowski, po naradzie ze swymi towarzyszami, polecał mocno pana Żeromskiego, który był człowiek cnotliwy, poważny, a przy tym imponował wojsku samą urodą i senatorską brodą w pas. Żołnierz przy tym był biegły i doświadczony. Sam przez wdzięczność polecał pana Wołodyjowskiego, ale Kotowski, Lipnicki i Jakub Kmicic opierali się temu, twierdząc, że nie można najmłodszego wiekiem wybierać, bo regimentarz musi i przed obywatelstwem największą reprezentować powagę.", + "121362": "— A któż tu najstarszy? — zapytały liczne głosy.", + "121363": "— Wuj najstarszy! — zakrzyknął nagle pan Roch Kowalski tak gromkim głosem, że aż wszyscy zwrócili głowy w jego stronę.", + "121364": "— Szkoda tylko, że chorągwi nie ma — rzekł Jachowicz, namiestnik Żeromskiego.", + "121365": "Lecz inni poczęli wołać:", + "121366": "— To i co z tego?! Czy to nam niewola pułkownika koniecznie obierać?… Zali to nie w mocy naszej? Zali nie in liberis sufragiis? Toż królem wolno każdego szlachcica obrać, nie dopiero regimentarzem…", + "121367": "Wtem pan Lipnicki, jako niechętny był dla Żeromskiego i nie chciał, wszelkimi sposobami, jego wyboru dopuścić, zabrał głos:", + "121368": "— Jako żywo! wolno waszmościom głosować, jak się podoba! A nie obierzecie pułkownika, to się i lepiej stanie, bo nie będzie nikomu krzywdy ani inwidii.", + "121369": "Wtedy powstał hałas straszliwy. Liczne głosy wołały: „Do wotów! do wotów!” — inni zaś: „Kto tu od pana Zagłoby sławniejszy? Kto większy rycerz? Kto żołnierz doświadczeńszy? Pana Zagłobę prosimy… Niech żyje pan Zagłoba! Niech żyje regimentarz!”", + "121370": "— Niech żyje! niech żyje! — wrzeszczało coraz więcej gardzieli.", + "121371": "— Na szable opornych!… — krzyczeli znowu burzliwsi.", + "121372": "— Nie ma opornych! unanimitate! — odpowiadały tłumy.", + "121373": "— Niech żyje! On Gustawa Adolfa poraził! On Chmielnickiemu sadła za skórę nalał!", + "121374": "— I pułkowników samych ratował!", + "121375": "— I Szwedów pod Klewanami poraził!", + "121376": "— Vivat ! vivat! Zagłoba dux! Vivat! vivat!", + "121377": "I tłumy poczęły podrzucać czapki, biegać po obozie i szukać pana Zagłoby.", + "121378": "On zaś zdumiał się i zmieszał w pierwszej chwili, bo o godność nie zabiegał, chciał jej dla Skrzetuskiego i takiego obrotu rzeczy się nie spodziewał.", + "121379": "Toteż gdy kilkutysięczny tłum począł wykrzykiwać jego nazwisko, tchu mu zabrakło i zaczerwienił się jak burak.", + "121380": "Wtem opadli go towarzysze; ale w uniesieniu wszystko tłumaczyli sobie na dobre, bo widząc jego zmieszanie, poczęli wołać:", + "121381": "— Patrzcie! jako panna się zapłonił! Modestia męstwu w nim równa! Niech żyje i niech nas do wiktorii prowadzi!", + "121382": "Tymczasem nadeszli i pułkownicy, radzi nieradzi, winszując godności, a niektórzy może i radzi byli, że współzawodników minęła. Pan Wołodyjowski tylko wąsikami coś ruszał, nie mniej od pana Zagłoby zdumiony, a Rzędzian, otworzywszy oczy i usta, patrzył z niedowierzaniem, ale już i z szacunkiem na pana Zagłobę, który z wolna do siebie przychodził, a po chwili wziął się w boki i głowę do góry zadarł, przyjmując z odpowiednią godności powagą życzenia.", + "121383": "Winszował pierwszy Żeromski od pułkowników, a potem od wojska przemówił bardzo wymownie towarzysz z chorągwi Kotowskiego, pan Żymirski, cytując maksymy różnych mędrców.", + "121384": "Zagłoba słuchał, głową kiwał; wreszcie, gdy mówca skończył, pan regimentarz przemówił w następujące słowa:", + "121385": "— Mości panowie! Choćby kto w niezbrodzonym chciał prawdziwą utopić zasługę oceanie albo niebotycznymi przysypać ją Karpatami, przecie ona, jakoby oleju przyrodzenie mając, na wierzch wypłynie, spod ziemi się wydobędzie, ażeby do oczu ludzkich powiedzieć: „Jam jest, która się światła nie wzdragam, sądu nie lękam, nagrody czekam.” Ale że jako drogi kamień w złoto, tak cnota w modestię powinna być oprawiona, przeto pytam was, mości panowie, stojąc tu przed wami: Zalim się ze swymi zasługami nie krył? Zalim się przed wami chwalił? Zalim o tę godność, którąście mnie ozdobili, tentował? Wyście to sami zasług mych dopatrzyli, bom ja i teraz jeszcze je negować gotów i powiedzieć wam: są tu lepsi ode mnie, jako pan Żeromski, pan Kotowski, pan Lipnicki, pan Kmicic, pan Oskierko, pan Skrzetuski, pan Wołodyjowski, tak wielcy kawalerowie, jakimi sama starożytność chlubić by się mogła… Przecz mnie, a nie którego z nich, obraliście wodzem? Jeszcze czas… Zdejmcie mi tę godność z barków, a zacniejszego w ten płaszcz przyozdóbcie!", + "121386": "— Nie może być! nie może być! — zaryczały setne i tysiączne głosy.", + "121387": "— Nie może być! — powtórzyli pułkownicy, uradowani z publicznej pochwały, a chcący zarazem przed wojskiem swoją skromność okazać.", + "121388": "— Widzę i ja, że nie może być inaczej! — odrzekł Zagłoba — niech się tedy wola waszmościów spełni. Dziękuję z serca, panowie bracia, i tak tuszę, że da Bóg, nie zawiedziecie się w tej ufności, którąście we mnie położyli. Jako wy przy mnie, tak i ja do gardła stać przy was przyrzekam, a czyli wiktorię, czyli zgubę fata nam niezbadane przyniosą, sama śmierć nas nie rozłączy, bo i po śmierci sławą się dzielić będziem!", + "121389": "Okrutne uniesienie zapanowało w zebraniu. Jedni do szabel się imali, drudzy łzy poczęli ronić; panu Zagłobie pot kroplami osiadł na łysinie, ale zapał w nim wzrastał.", + "121390": "— Przy królu naszym prawowitym, przy naszym elekcie i przy miłej ojczyźnie stać będziem! — zakrzyknął — dla nich żyć! dla nich umierać! Mości panowie! jako ta ojczyzna ojczyzną, nigdy takowe klęski na nią nie spadły. Zdrajcy otworzyli wrota i nie masz już piędzi ziemi, kromie tego województwa, w której by nie grasował nieprzyjaciel. W was ojczyzny nadzieja, a we mnie wasza, na was i na mnie cała Rzeczpospolita ma oczy obrócone! Ukażmyż jej, że niepróżno ręce wyciąga. Jak wy ode mnie męstwa i wiary, tak ja od was karności żądam i posłuszeństwa, a gdy będziemy zgodni, gdy przykładem naszym otworzymy oczy tym, których nieprzyjaciel uwiódł — tedy pół Rzeczypospolitej do nas się zleci! Kto ma Boga i wiarę w sercu, ten przy nas stanie, moce niebieskie nas wesprą, i któż nam wówczas sprosta?!", + "121391": "— Tak będzie! Dla Boga, tak będzie! Salomon mówi!… Bić! bić! — wołały grzmiące głosy.", + "121392": "A pan Zagłoba ręce ku północy wyciągnął i począł krzyczeć:", + "121393": "— Przychodź teraz, Radziwille! przychodź, panie hetmanie! panie heretyku! lucyperowy wojewodo! Czekamy cię nie w rozproszeniu, ale w kupie, nie w dyskordii, ale w zgodzie, nie z papierami, paktami, ale z mieczami w ręku! Czeka cię tu wojsko cnotliwe i ja, regimentarz. Dalej! wychodź! dawaj Zagłobie pole! Wezwij czartów na pomoc i próbujmy się!… Wychodź!", + "121394": "Tu zwrócił się znów do wojska i krzyczał dalej, aż się w całym obozie rozlegało:", + "121395": "— Dla Boga, mości panowie! Proroctwa mnie wspierają! Zgody jeno, a pobijemy tych szelmów, pludrów, pończoszników, rybojadów i innych wszarzy, brodafianów, kożuszników, co w lato saniami jeżdżą!… Damy im pieprzu, aż pięty pogubią, umykając. Bijże tych psubratów, kto żyw! Bij, kto w Boga wierzy, komu cnota i ojczyzna miła!", + "121396": "Kilka tysięcy szabel zabłysło naraz. Tłumy otoczyły pana Zagłobę, cisnąc się, depcąc, popychając i wrzeszcząc:", + "121397": "— Prowadź! prowadź!", + "121398": "— Jutro poprowadzę! Gotować się! — krzyknął w zapale Zagłoba.", + "121399": "Wybór ów odbył się rano, a po południu odbywał się przegląd wojska. Stały więc chorągwie na choroszczańskich błoniach, jedna przy drugiej w wielkim porządku, z pułkownikami i chorążymi na czele, a przed pułkami jeździł regimentarz, pod buńczukiem, z pozłocistą buławą w ręku i czaplim piórem przy czapce. Rzekłbyś: hetman urodzony! I tak przeglądał kolejno chorągwie, jak pasterz przegląda trzodę, a żołnierzom aż serca przybywało na widok tej wspaniałej postaci. Każdy pułkownik wyjeżdżał kolejno ku niemu, a on z każdym pogadał, coś pochwalił, coś zganił, i nawet ci z przywódców, którzy z początku nieradzi byli z wyboru, musieli przyznać w duchu, że z nowego regimentarza żołnierz bardzo materii wojskowych świadom, dla którego przywództwo nie nowina.", + "121400": "Jeden tylko pan Wołodyjowski dziwnie jakoś wąsikami ruszał, gdy nowy regimentarz poklepał go na przeglądzie wobec innych pułkowników po ramieniu i rzekł:", + "121401": "— Panie Michale, kontent jestem z ciebie, bo chorągiew tak porządna, jako żadna nie jest. Wytrwaj jeno tak dalej, a możesz być pewien, że cię nie zapomnę!", + "121402": "— Dalibóg — szepnął pan Wołodyjowski Skrzetuskiemu, wracając z przeglądu — co by mi mógł innego prawdziwy hetman powiedzieć?", + "121403": "Tegoż samego dnia rozesłał pan Zagłoba podjazdy w te strony, w które było trzeba, i w te, w które nie było potrzeby. Gdy wróciły nazajutrz rano, wysłuchał pilnie wszystkich doniesień, po czym udał się do kwatery pana Wołodyjowskiego, który mieszkał razem ze Skrzetuskimi.", + "121404": "— Przy wojsku muszę powagę zachowywać — rzekł łaskawie — ale gdyśmy sami, możemy w dawnej konfidencji zostawać… Tum przyjaciel, nie zwierzchnik! Waszą radą też nie pogardzę, choć własny rozum mam, gdyż wiem, żeście ludzie doświadczeni jak mało żołnierzy w całej Rzeczypospolitej.", + "121405": "Przywitali go więc po dawnemu i wprędce „konfidencja” zapanowała zupełna, jeden tylko Rzędzian nie śmiał być z nim jak dawniej i na samym brzeżku ławy siedział.", + "121406": "— Co ojciec myślisz robić? — zapytał Jan Skrzetuski.", + "121407": "— Przede wszystkim porządek i dyscyplinę utrzymać i żołnierzy zająć, żeby próżnowaniem nie sparcieli. Widziałem ja to dobrze, panie Michale, żeś jako sysun mamrotał, gdym te podjazdy na cztery strony świata wysyłał, ale ja musiałem to uczynić, by ludzi do służby wdrożyć, bo znacznie pole zalegli. To raz, a po wtóre: czego nam brak? Nie ludzi, bo nalazło i nalezie ich dosyć. Ta szlachta, która do Prus uciekła przed Szwedami z województwa mazowieckiego, także tu przyjdzie. Ludu i szabel nie zbraknie, jeno wiwendy nie dość, a bez zapasów żadne wojsko w świecie w polu nie wytrzyma. Owóż mam taką myśl, żeby podjazdom nakazać sprowadzać wszystko, co jeno im w ręce popadnie: bydło, owce, świnie, zboże, siano, i z tego województwa, i z ziemi widzkiej na Mazowszu, która także nie widziała dotąd nieprzyjaciela i wszystkiego ma obfitość.", + "121408": "— Ale to szlachta będzie wniebogłosy krzyczeć — zauważył Skrzetuski — jeżeli się im plon i dobytek zabierze.", + "121409": "— Więcej mi znaczy wojsko niż szlachta. Niech krzyczą! Zresztą, darmo się nie będzie brać, bo każę kwity wydawać, których tyle już nagotowałem przez dzisiejszą noc, że pół Rzeczypospolitej wziąć by można za nie w rekwizycję. Pieniędzy nie mam, ale po wojnie i po wypędzeniu Szwedów Rzeczpospolita to zapłaci. Co mi tam gadacie! Szlachcie gorzej, gdy wojsko zgłodniałe zajeżdża i rabuje. Mam też myśl lasy splądrować, bo słyszę, że tam siła chłopstwa z dobytkiem pouciekało. Niechże to wojsko Duchowi Świętemu dziękuje, że je natchnął do obrania mnie regimentarzem, bo nikt by tu inny sobie tak nie poradził.", + "121410": "— U waszej wielmożności senatorska głowa, to pewno! — rzekł Rzędzian.", + "121411": "— Co? hę? — rzekł Zagłoba, uradowany pochlebstwem — i ciebie, szelmo, w ciemię nie bito. Rychło patrzeć, jak namiestnikiem cię uczynię, niech się jeno vacans otworzy.", + "121412": "— Dziękuję pokornie waszej wielmożności… — odpowiedział Rzędzian.", + "121413": "— Ot, moja myśl! — mówił dalej Zagłoba. — Naprzód wiwendy tyle zgromadzić, jakobyśmy mieli oblężenie wytrzymać, potem obóz warowny założymy, a wówczas niech przychodzi Radziwiłł ze Szwedami czy z diabłami. Szelmą jestem, jeżeli tu drugiego Zbaraża nie uczynię!", + "121414": "— Jak mi Bóg miły, tak to grzeczna myśl — zawołał Wołodyjowski — jeno skąd dział weźmiemy?", + "121415": "— Pan Kotowski ma dwie haubice, u Kmicica jedna wiwatówka, w Białymstoku są cztery oktawy, które do zamku tykocińskiego miały być wyprawione; bo waćpanowie nie wiecie, że Białystok na utrzymanie zamku tykocińskiego przez pana Wiesiołowskiego jest zapisany, i te armaty jeszcze zeszłego roku z czynszów zakupiono, o czym mi pan Stępalski, gubernator tutejszy, powiedział. Mówi też, że i prochów jest na sto strzałów do każdej. Damy sobie radę, mości panowie, jeno popierajcie mnie z duszy, a i o ciele nie zapominajcie, które by rade napić się czego, bo i pora już po temu.", + "121416": "Wołodyjowski kazał przynieść pić i dalej gawędzili przy kielichach.", + "121417": "— Myśleliście, że będziecie mieć malowanego regimentarza — mówił Zagłoba, siorbając z lekka miód wystały. — Nunquam! Nie prosiłem ja o ten fawor, ale kiedyście mnie nim przyozdobili, to i posłuch, i porządek musi być. Wiem ja, co każda godność znaczy, i obaczycie, czy każdej nie dorosnę. Drugi Zbaraż tu urządzę, nic, jeno drugi Zbaraż! Zadławi się dobrze Radziwiłł, zadławią się i Szwedzi, nim mnie przełkną. Albo też chciałbym, by Chowański się o nas pokusił, pochował ja bym go tak, żeby go i na sąd ostateczny nie znaleźli. Niedaleko stoją, niech przyjdą! niech popróbują! Miodu, panie Michale!", + "121418": "Wołodyjowski nalał, pan Zagłoba duszkiem wypił, zmarszczył brwi i jakby sobie coś przypominając, rzekł:", + "121419": "— O czym to ja mówiłem? Czego to ja chciałem?… Aha! miodu, panie Michale!", + "121420": "Wołodyjowski nalał znowu.", + "121421": "— Powiadają — mówił Zagłoba — że i pan Sapieha lubi w dobrej kompanii pociągnąć. Nie dziw! każdy zacny człowiek to lubi. Zdrajcy tylko, którzy nieszczere myśli dla ojczyzny żywią, boją się wina, żeby się z praktyk nie wygadać. Radziwiłł brzezinowy sok pija, a po śmierci będzie smołę pijał. Tak mi Pan Bóg dopomóż! Zgaduję to snadnie, że się z panem Sapiehą pokochamy, bośmy do siebie podobni, jako jedno ucho końskie do drugiego albo jak para butów. I przy tym on jeden regimentarz, ja drugi, ale już tak tu wszystkie sprawy urządzę, żeby jak on przyjedzie, wszystko było gotowe. Siła rzeczy na mojej głowie, ale cóż robić! Nie ma kto w ojczyźnie myśleć, to ty myśl, stary Zagłobo, póki ci pary w nozdrzach. Najgorsza sprawa, że kancelarii nie mam.", + "121422": "— A po co ojcu kancelaria? — pytał Skrzetuski.", + "121423": "— A po co król ma swego kanclerza? A po co przy wojsku musi być pisarz wojskowy? Trzeba będzie i tak posłać do jakiego miasta, żeby mi pieczęć zrobili.", + "121424": "— Pieczęć?… — powtórzył z zachwytem Rzędzian, spoglądając z coraz większym uszanowaniem na pana Zagłobę.", + "121425": "— A co waćpan będziesz pieczętował? — pytał Wołodyjowski.", + "121426": "— W tak poufałej kompanii możesz mi, panie Michale, mówić po dawnemu: „waćpan”… Nie ja będę pieczętował, ale mój kanclerz… To sobie naprzód zakonotujcie!", + "121427": "Tu Zagłoba spojrzał z dumą i powagą po obecnych, aż Rzędzian zerwał się z ławy, a pan Stanisław Skrzetuski mruknął:", + "121428": "— Honores mutant mores!", + "121429": "— Po co mnie kancelaria? Posłuchajcie jeno — mówił Zagłoba. — Naprzód wiedzcie o tym, że te klęski, które na ojczyznę naszą spadły, według mojego mniemania nie z innej przyczyny przyszły, jak z rozpusty, jak ze swawoli i zbytków (miodu, panie Michale!), jak ze zbytków, mówię, które na kształt zarazy nas toczą. Ale w pierwszym rzędzie z przyczyny heretyków, coraz śmielej prawdziwej wierze bluźniących z ujmą dla Przenajświętszej Patronki naszej, która o te bezeceństwa w słuszną cholerę wpaść mogła…", + "121430": "— To słusznie mówi! — ozwali się chórem rycerze — dysydenci pierwsi przystali do nieprzyjaciół, a kto wie, czy nie sami ich sprowadzili?!", + "121431": "— Exemplum hetman wielki litewski!", + "121432": "— Lecz że i w tym województwie, gdzie ja jestem regimentarzem, także heretyków nie brak, jako w Tykocinie i w innych miejscach, przeto dla zyskania na początek błogosławieństwa bożego dla naszej imprezy wyda się uniwersał, aby kto w błędach żyje, we trzech dniach z nich się nawrócił, a tym, którzy tego nie uczynią, majętności mają być na wojsko skonfiskowane.", + "121433": "Rycerze spoglądali na siebie ze zdumieniem. Wiedzieli, że nie zbywa panu Zagłobie na obrotnym rozumie i fortelach, ale nie przypuszczali, aby pan Zagłoba był takim statystą i tak doskonale umiał sprawy publiczne sądzić.", + "121434": "— I wy się pytacie — rzekł z tryumfem Zagłoba — skąd wezmę pieniędzy na wojsko?… A konfiskaty? a wszystkie dobra radziwiłłowskie, które tym samym przejdą na własność wojska?", + "121435": "— Czy aby będzie prawo po naszej stronie? — wtrącił Wołodyjowski.", + "121436": "— Dziś takie czasy, że kto ma szablę, ten ma prawo! A jakie prawo mają Szwedzi i ci wszyscy nieprzyjaciele, którzy w granicach Rzeczypospolitej grasują?", + "121437": "— Prawda jest! — odpowiedział z przekonaniem pan Michał.", + "121438": "— Nie dość na tym! — zawołał, zapalając się, pan Zagłoba. — Drugi uniwersał wyda się do szlachty województwa podlaskiego i do tych ziem w województwach sąsiednich, które jeszcze nie są w nieprzyjacielskim ręku, aby jako na pospolite ruszenie stawały. Szlachta ma czeladź uzbroić, aby nam piechoty nie brakło. Wiem to, że niejeden by rad iść, jeno się za jakim pismem i za jakimś rządem ogląda. Będą tedy mieli i rząd, i uniwersały…", + "121439": "— Waćpan naprawdę tyle masz rozumu, ile kanclerz wielki koronny! — zakrzyknął pan Wołodyjowski.", + "121440": "— Miodu, panie Michale!… Trzecie pismo wyśle się do Chowańskiego, by sobie szedł do paralusa, a nie, to go ze wszystkich miast i zamków wykurzymy. Stojąć oni teraz wprawdzie na Litwie spokojnie i zamków nie dobywają, ale Kozacy Zołtareńkowi rabują, kupami po tysiącu i dwa jeżdżąc. Niechże ich powstrzyma, bo inaczej będziem ich znosić.", + "121441": "— Pewnie, że moglibyśmy to robić — rzekł Jan Skrzetuski — wojsko nie zależałoby pola.", + "121442": "— Myślę ja nad tym i właśnie ku Wołkowyskowi dziś nowe podjazdy wysyłam, ale et haec facienda, et haec non omittenda… Czwarte pismo chcę posłać do naszego elekta, pana dobrego, aby go w smutku pocieszyć, że przecie jeszcze są tacy, którzy go nie opuścili, że są serca i szable na jego skinienie gotowe. Niechże na obczyźnie ma choć tę pociechę nasz ojciec, nasz pan kochany, nasza krew jagiellońska, która tułać się musi… oto… oto…", + "121443": "Tu pan Zagłoba zakrztusił się, bo już miał mocno w głowie, i wreszcie ryknął z żałości nad losem królewskim, a pan Michał zaraz mu zawtórował trochę cieniej, Rzędzian chlipał także albo udawał, że chlipie. Skrzetuscy wsparli głowy na rękach i siedzieli w milczeniu.", + "121444": "Przez chwilę cisza trwała, nagle pan Zagłoba wpadł w złość.", + "121445": "— Co mi tam elektor! — krzyknął. — Kiedy zawarł pakt z miastami pruskimi, niechże występuje w pole przeciw Szwedom, niech nie praktykuje na obie strony, niech uczyni to, co wierny lennik czynić powinien, i w obronie pana swego i dobrodzieja stawa.", + "121446": "— Kto tam zgadnie, czy on się jeszcze za Szwedami nie opowie? — rzekł Stanisław Skrzetuski.", + "121447": "— Za Szwedami się opowie? To ja mu się opowiem! Pruska granica niedaleko, a u mnie kilka tysięcy szabel na zawołanie; Zagłoby w pole nie wywiedzie! Jako mnie tu widzicie, jakom regimentarz nad tym zacnym wojskiem, tak go ogniem i mieczem nawiedzę. Nie ma wiwendy, dobrze! znajdziemy jej dość w pruskich gumnach!", + "121448": "— Matko Boska! — zakrzyknął w uniesieniu Rzędzian. — Wasza wielmożność już i koronowanym głowom zdzierży.", + "121449": "— Zaraz do niego napiszę: „Mości elektorze! Dość kota ogonem odwracać! Dość wykrętów i mitręgi! Wychodź przeciw Szwedom, a nie, to ja w odwiedziny do Prus przyjadę. Nie może inaczej być…” Inkaustu, piór, papieru! Rzędzian, pojedziesz z pismem!", + "121450": "— Pojadę! — rzekł dzierżawca z Wąsoszy, uradowany nową godnością.", + "121451": "Lecz nim przygotowano panu Zagłobie inkaust, pióra i papier, krzyki wszczęły się przed domem i tłumy żołnierzy zaczerniały przed oknami. Jedni krzyczeli: „vivat!” — drudzy hałłakowali po tatarsku. Zagłoba z towarzyszami wyszedł zobaczyć, co się dzieje.", + "121452": "Pokazało się, że prowadzą owe oktawy, o których pan Zagłoba wspominał, a których widok rozradował teraz serca żołnierskie.", + "121453": "Pan Stępalski, gubernator białostocki, przystąpił do pana Zagłoby i przemówił:", + "121454": "— Jaśnie wielmożny regimentarzu! Od czasu jak nieśmiertelnej pamięci pan marszałek Wielkiego Księstwa Litewskiego zapisał dobra białostockie na utrzymanie zamku tykocińskiego, ja, będąc tychże dóbr gubernatorem, wiernie i poczciwie wszelkie czynsze na pożytek tegoż zamku obracałem, czego i rejestrami mogę przed całą Rzeczpospolitą dowieść. Tak przeszło dwadzieścia lat pracując, opatrywałem on zamek w prochy, działa i spyżę, mając to sobie za święty obowiązek, aby każdy grosz tam szedł, dokąd jaśnie wielmożny marszałek Wielkiego Księstwa Litewskiego iść mu nakazał. Ale gdy w zmiennej losów kolei zamek tykociński został nieprzyjaciół ojczyzny największą w tym województwie podporą, pytałem się Boga i własnego sumienia, zali mam mu i nadal siły przysparzać, zali nie powinienem tych dostatków i wojennych porządków, z tegorocznego czynszu nagromadzonych, do waszej wielmożności rąk oddać…", + "121455": "— Powinieneś… — przerwał z powagą pan Zagłoba.", + "121456": "— O jedno też jeno proszę, aby wasza wielmożność raczyła wobec całego wojska zaświadczyć i na piśmie mnie pokwitować, jako nic z onych dóbr na własny pożytek nie obróciłem i wszystko w ręce Rzeczypospolitej, godnie tu przez władzę jaśnie wielmożnego regimentarza reprezentowanej, zdałem.", + "121457": "Zagłoba kiwnął głową na znak przyzwolenia i zaraz zaczął przeglądać rejestr.", + "121458": "Pokazało się, że prócz oktaw, na strychach spichrzów ukrytych, jest i trzysta muszkietów niemieckich bardzo porządnych, dwieście berdyszów moskiewskich dla piechoty, do obrony murów i wałów, i sześć tysięcy złotych gotowizny.", + "121459": "— Pieniądze między wojsko się rozdzieli — rzekł Zagłoba — a co do muszkietów i berdyszów…", + "121460": "Tu obejrzał się naokoło.", + "121461": "— Panie Oskierko — rzekł — weźmiesz je waść i pieszą chorągiew uformujesz… Jest tu trochę piechoty z radziwiłłowskich zbiegów, a ilu braknie, tylu z młynarzy dobierzesz.", + "121462": "Po czym zwrócił się do wszystkich obecnych:", + "121463": "— Mości panowie! Są pieniądze, są działa, będzie piechota i wiwenda… Takie moje rządy na początek!", + "121464": "— Vivat! — krzyknęło wojsko.", + "121465": "— A teraz, mości panowie, wszyscy pachołcy w skok po wsiach po rydle, łopaty i motyki. Obóz warowny założym, Zbaraż drugi! Jeno, towarzysz czy nie towarzysz, niech się nie wstydzi łopaty i do roboty!", + "121466": "To rzekłszy, pan regimentarz udał się do swojej kwatery, przeprowadzony okrzykami wojska.", + "121467": "— Dalibóg, że ten człowiek ma jednak głowę na karku — mówił do Jana Skrzetuskiego Wołodyjowski — i rzeczy zaczynają iść lepszym porządkiem.", + "121468": "— Byle tylko Radziwiłł zaraz nie nadszedł — wtrącił Stanisław Skrzetuski — bo to wódz, jak drugiego nie masz w Rzeczypospolitej, a nasz pan Zagłoba dobry do prowiantowania obozu, ale nie jemu mierzyć się z takim wojennikiem.", + "121469": "— Prawda jest! — odpowiedział Jan — jak przyjdzie co do czego, to go będziem radą wspomagali, bo się na wojnie mniej rozumie. Zresztą, skończy się jego panowanie, niech tylko pan Sapieha nadciągnie.", + "121470": "— Ale przez ten czas siła dobrego może zrobić — rzekł pan Wołodyjowski.", + "121471": "Jakoż istotnie wojska owe potrzebowały jakiegokolwiek naczelnika, choćby nawet pana Zagłoby, bo od dnia jego wyboru lepszy ład zapanował w obozie. Nazajutrz dzień poczęto sypać wały nad białostockimi stawami. Pan Oskierko, który w cudzoziemskich wojskach sługiwał i znał się na sztuce sypania obronnych miejsc, kierował całą robotą. Powstał więc w trzech dniach nader silny okop, naprawdę podobien nieco do zbaraskiego, bo boków i tyłu broniły mu błotniste stawy. Widok jego podniósł serca żołnierzy; całe wojsko poczuło, że ma jakowyś grunt pod nogami. Lecz jeszcze bardziej począł się duch krzepić na widok zapasów żywności sprowadzanych przez silne podjazdy. Codziennie wpędzano do okopu woły, owce, świnie, co dzień szły fury wiozące wszelakie ziarno i siano. Niektóre przychodziły aż z ziemi łukowskiej, inne aż z widzkiej. Napływała także coraz liczniej szlachta drobna i większa, albowiem gdy wieść się rozeszła, że jest już rząd, wojsko i regimentarz, więcej też znalazło się w ludziach ufności. Mieszkańcom ciężko było żywić „całą dywizję”, ale po pierwsze, pan Zagłoba o to nie pytał, po wtóre, lepiej było oddać na wojsko połowę, a reszty w spokoju zażywać, niż być narażonym co chwila na stratę wszystkiego od kup swawolnych, które rozmnożyły się były znacznie i grasowały na kształt Tatarów, a które pan Zagłoba nakazał podjazdom ścigać i znosić.", + "121472": "— Jeżeli takim okaże się hetmanem, jakim jest gospodarzem — mówiono o nowym regimentarzu w obozie — tedy Rzeczpospolita nie wie jeszcze, jak wielkiego ma męża.", + "121473": "Sam pan Zagłoba myślał z pewnym niepokojem o przyjściu Janusza Radziwiłła. Przypominał sobie wszystkie zwycięstwa Radziwiłła, a wówczas postać hetmańska przybierała potworne kształty w wyobraźni nowego regimentarza i w duszy sobie mówił:", + "121474": "„Oj, kto się tam temu smokowi oprze!… Mówiłem, że się mną zadławi, ale on mnie, jako sum kaczkę, połknie.”", + "121475": "I obiecywał sobie pod przysięgą nie wydawać generalnej bitwy Radziwiłłowi.", + "121476": "„Będzie oblężenie — myślał — a to zawsze długo trwa. Można też będzie i traktatów tentować, a przez ten czas pan Sapieha nadejdzie.”", + "121477": "Na wypadek, gdyby nie nadszedł, postanowił sobie pan Zagłoba słuchać we wszystkim Jana Skrzetuskiego, gdyż pamiętał, jak książę Jeremi cenił wysoko tego oficera i jego zdolności wojskowe.", + "121478": "— Ty, panie Michale — mówił pan Zagłoba do pana Wołodyjowskiego — jenoś do ataku stworzony albo i z podjazdem, chociażby znacznym, można cię wysłać, bo umiesz się sprawić i jako wilk na owce, na nieprzyjaciela wpadniesz; ale gdyby ci całym wojskiem hetmanić kazano, pasz! pasz! sklepu z rozumem nie założysz, bo go na sprzedanie nie posiadasz, a Jan to regimentarska głowa i gdyby mnie nie stało, on jeden mógłby mnie zastąpić.", + "121479": "Tymczasem przychodziły wieści odmienne; raz donoszono, że Radziwiłł już idzie przez Prusy elektorskie, drugi raz, że pobiwszy wojska Chowańskiego, zajął Grodno i stamtąd ciągnie z wielką potęgą; ale byli i tacy, którzy twierdzili, że to nie Radziwiłł, jeno Sapieha poraził Chowańskiego przy pomocy księcia Michała Radziwiłła. Podjazdy jednak nie przywoziły żadnych pewnych wieści, prócz tych, że pod Wołkowyskiem stanęła kupa Zołtareńkowych ludzi, wynosząca około dwóch tysięcy wojowników, i miastu zagraża. Okolica cała płonęła już ogniem.", + "121480": "W dzień po podjazdach zaczęli napływać i zbiegowie, którzy potwierdzili wiadomość, donosząc przy tym, że mieszczanie wyprawili posłów do Chowańskiego i Zołtareńki z prośbą o miłosierdzie nad miastem, na co uzyskali od Chowańskiego odpowiedź, że to jest luźna wataha nie mająca z jego wojskiem nic wspólnego. Co do Zołtareńki, ten dał mieszczanom radę, by się wykupili, lecz oni, jako ubodzy ludzie, po niedawnym pożarze i kilkunastu rabunkach, nie mieli czym.", + "121481": "Błagali więc o miłosierdzie pana regimentarza, aby im na ratunek pospieszył, póki układy o wykup się prowadzą, bo później nie będzie już czasu. Pan Zagłoba wybrał półtora tysiąca ludzi dobrych, między którymi chorągiew laudańską, i przywoławszy Wołodyjowskiego, rzekł mu:", + "121482": "— No, panie Michale, czas pokazać, co umiesz! Pójdziesz pod Wołkowysk i zetrzesz mi tam tych hultajów, którzy miastu nieobronnemu grożą. Nie pierwszyzna ci taka wyprawa i myślę, że za fawor sobie poczytasz, że tobie tę funkcję powierzam.", + "121483": "Tu zwrócił się do innych pułkowników:", + "121484": "— Sam muszę w obozie zostać, bo cała odpowiedzialność na mnie, to raz! A po wtóre, nie przystoi mojej godności na hultajów wyprawy czynić. Niech jeno Radziwiłł nadciągnie, tedy się w wielkiej wojnie pokaże, kto lepszy, czy pan hetman, czy pan regimentarz.", + "121485": "Wołodyjowski ruszył chętnie, bo się nudził w obozie i tęsknił za krwi rozlewem. Komenderowane chorągwie wychodziły też ochoczo ze śpiewaniem, a regimentarz stał konno na wale i błogosławił odchodzących, żegnając ich krzyżem na drogę. Byli nawet tacy, którzy dziwili się, że pan Zagłoba tak uroczyście ów podjazd wyprawia, ale on pamiętał, że i Żółkiewski, i inni hetmani mieli zwyczaj żegnać idące do boju chorągwie — zresztą, lubił wszystko czynić uroczyście, bo to powagę jego w oczach żołnierzy podnosiło.", + "121486": "Zaledwie jednak chorągwie znikły we mgle oddalenia, gdy już zaczął się o nie niepokoić.", + "121487": "— Janie! — rzekł — a może by podesłać jeszcze Wołodyjowskiemu z garść ludzi?", + "121488": "— Daj ojciec pokój — odpowiedział Skrzetuski. — Wołodyjowskiemu na taką wyprawę iść, to to samo, co zjeść miskę jajecznicy. Boże miły, toż on całe życie nic innego nie robił.", + "121489": "— Ba! a jeśli go za wielka siła opadnie?… Nec Hercules contra plures.", + "121490": "— Co tu o takim żołnierzu gadać. Spenetruje on wszystko dobrze, zanim uderzy, a jeśli tam siła za wielka, to urwie, co będzie mógł, i wróci albo sam przyśle o posiłki. Możesz ojciec spać spokojnie.", + "121491": "— Aha! wiedziałem też, kogo wysyłam, ale to ci mówię, że musiał mi ten pan Michał czegoś zadać, taką mam do niego słabość. Prócz nieboszczyka pana Podbipięty i ciebie nikogom tak nie miłował… Nie może być inaczej, tylko mi ów chłystek czegoś zadał.", + "121492": "Upłynęło trzy dni.", + "121493": "Do obozu zwożono ciągle prowianty, ochotnicy także nadciągali, ale o panu Michale nie było słychu. Niepokój Zagłoby wzrastał i mimo przedstawień Skrzetuskiego, że żadną miarą nie mógł jeszcze Wołodyjowski spod Wołkowyska wrócić, wyprawił pań Zagłoba sto koni petyhorskich Kmicica po wiadomości.", + "121494": "Ale podjazd wyszedł i znowu upłynęło dwa dni bez wieści.", + "121495": "Aż siódmego dnia dopiero o szarym, mglistym zmierzchu pachołcy, wyprawieni po potrawy do Bobrownik, przyjechali bardzo spiesznie na powrót do obozu z doniesieniem, że widzieli jakieś wojsko wychodzące z lasów za Bobrownikami.", + "121496": "— Pan Michał! — zakrzyknął radośnie Zagłoba. Lecz pachołcy przeczyli. Nie pojechali na spotkanie właśnie dlatego, że widzieli jakieś znaki obce, których w wojsku pana Wołodyjowskiego nie było. A przy tym siła szła większa. Pachołcy jak to pachołcy, nie umieli jej dokładnie oznaczyć; jedni mówili, że ze trzy tysiące, drudzy, że pięć albo i więcej.", + "121497": "— Wezmę dwadzieścia koni i pojadę na spotkanie — rzekł pan rotmistrz Lipnicki.", + "121498": "Pojechał.", + "121499": "Upłynęła godzina i druga, aż wreszcie dano znać, że zbliża się nie podjazd, ale całe wielkie wojsko.", + "121500": "I nie wiadomo dlaczego, gruchnęło nagle po obozie:", + "121501": "— Radziwiłł idzie!", + "121502": "Wieść ta jakby iskra elektryczna poruszyła i wstrząsnęła cały obóz; żołnierze wypadli na wały, na niektórych twarzach znać było przestrach; nie stawano w należytym porządku; jedna tylko piechota Oskierki zajęła wskazane miejsca. Natomiast między wolentarzami wszczął się w pierwszej chwili popłoch. Z ust do ust przelatywały najrozmaitsze wieści: „Radziwiłł zniósł ze szczętem Wołodyjowskiego i ten drugi, Kmicicowy, podjazd” — powtarzali jedni. — „Ani świadek klęski nie uszedł” — mówili drudzy. — „A ot teraz pan Lipnicki jakoby pod ziemię się zapadł.” — „Gdzie regimentarz? gdzie regimentarz?”", + "121503": "Wtem przypadli pułkownicy ład czynić, a że prócz niewielu wolentarzy zresztą sam stary żołnierz był w obozie, wnet stanęli w sprawie, czekając, co się okaże.", + "121504": "Pan Zagłoba, gdy go doszedł okrzyk: „Radziwiłł idzie!” — zmieszał się bardzo, ale w pierwszej chwili wierzyć nie chciał. Cóż by się stało z Wołodyjowskim? Czyliby się pozwolił tak ogarnąć, żeby ani jeden człowiek nie przybiegł z ostrzeżeniem? A ów drugi podjazd? A pan Lipnicki?", + "121505": "„Nie może być! — powtarzał sobie pan Zagłoba, obcierając czoło, które pociło mu się obficie. — Ten smok, ten mężobójca, ten lucyper miałby już z Kiejdan zdążyć? Zali to ostatnia godzina się zbliża?!”", + "121506": "Tymczasem ze wszystkich stron coraz liczniejsze głosy wołały: „Radziwiłł! Radziwiłł!” Pan Zagłoba przestał wątpić. Zerwał się i wpadł do kwatery Skrzetuskiego.", + "121507": "— Janie, ratuj! teraz pora!", + "121508": "— Co się stało? — pytał Skrzetuski.", + "121509": "— Radziwiłł idzie! Na twoją głowę wszystko zdaję, bo o tobie książę Jeremi mówił, żeś wódz urodzony. Ja sam będę doglądał, ale ty radź i prowadź!", + "121510": "— To nie może być Radziwiłł — rzekł Skrzetuski. — Skądże wojsko nadciąga?", + "121511": "— Od Wołkowyska. Mówią, że ogarnęli Wołodyjowskiego i tamten drugi podjazd, który niedawno posłałem.", + "121512": "— Wołodyjowski dałby się ogarnąć? To ojciec jego nie znasz. On to sam wraca, nikt inny.", + "121513": "— Kiedy mówią, że potęga okrutna.", + "121514": "— Chwała Bogu! to, widać, pan Sapieha nadciągnął.", + "121515": "— Na Boga! co mówisz? przecieby dali znać. Lipnicki pojechał naprzeciw…", + "121516": "— Właśnie to dowód, że nie Radziwiłł idzie. Poznali kto, przyłączyli się i razem wracają. Chodźmy! chodźmy!", + "121517": "— Zaraz to mówiłem! — zakrzyknął Zagłoba. — Wszyscy się stropili, a ja pomyślałem: nie może być! Zaraz to pomyślałem! Chodźmy! żywo, Janie! żywo! A tamci się skonfundowali… ha!", + "121518": "Obaj wyszli spiesznie i wstąpiwszy na wały, na których już wojska tkwiły, poczęli iść w podłuż; ale twarz Zagłoby była promienna, przystawał co chwila i wołał, ażeby go wszyscy słyszeli:", + "121519": "— Mości panowie! gości mamy! serca mi nie tracić! Jeśli to Radziwiłł, to ja mu drogę na powrót do Kiejdan pokażę!", + "121520": "— Pokażemy mu! — krzyczało wojsko.", + "121521": "— Stosy na wałach rozpalić! Nie będziem się chowali, niech nas widzą, gotowiśmy! Stosy rozpalić!", + "121522": "Wnet naniesiono drew i w kwadrans później zapłonął cały obóz, aż niebo zaczerwieniło się jakoby od zorzy. Żołnierze, odwracając się od światła, patrzyli w ciemność, w stronę Bobrownik. Niektórzy wołali, że słyszą już chrzęst i tętent.", + "121523": "Wtem w ciemnościach rozległy się z daleka strzały muszkietów. Pan Zagłoba porwał za połę pana Skrzetuskiego.", + "121524": "— Ogień rozpoczynają! — rzekł niespokojnie.", + "121525": "— Na wiwaty — odparł Skrzetuski.", + "121526": "Po strzałach rozległy się okrzyki radosne. Nie było co dłużej wątpić; w minutę później nadbiegło na spienionych koniach kilkunastu jeźdźców wołając:", + "121527": "— Pan Sapieha! pan wojewoda witebski!", + "121528": "Zaledwie to usłyszeli żołnierze, gdy jak wezbrana rzeka płynęli z wałów i biegli naprzeciw, wrzeszcząc tak, że ktoś, co by słyszał z dala te głosy, mógłby mniemać, że to wycinanego w pień miasta wrzaski.", + "121529": "Zagłoba, siadłszy na koń, wyjechał także na czele pułkowników przed wały, przybrany we wszystkie oznaki swej godności: pod buńczukiem, z buławą i czaplim piórem przy czapce.", + "121530": "Po chwili pan wojewoda witebski wjechał w krąg światła na czele swych oficerów, mając i pana Wołodyjowskiego przy boku. Był to człowiek już w wieku poważnym, średniej tuszy, o twarzy niepięknej, ale rozumnej i dobrotliwej. Wąsy miał już siwe, równo nad górną wargą przystrzyżone, i takąż niewielką bródkę, co czyniło go podobnym do cudzoziemca, choć się po polsku ubierał. Jakkolwiek wielu dziełami wojennymi wsławiony, wyglądał więcej na statystę niż na wojownika; ci, którzy go bliżej znali, mówili też, że w obliczu pana wojewody Minerwa nad Marsem przemaga. Ale obok Minerwy i Marsa była w tej twarzy rzadsza w owych czasach ozdoba, to jest uczciwość, która z duszy płynąc, odbijała się w oczach jak światło słońca w wodzie. Na pierwszy rzut oka poznali, że był to mąż zacny i sprawiedliwy.", + "121531": "— My tak czekali jak za ojcem! — wołali żołnierze.", + "121532": "— A tak i przyszedł nasz wódz! — powtarzali z rozczuleniem inni.", + "121533": "— Vivat! vivat!", + "121534": "Pan Zagłoba skoczył ku niemu na czele pułkowników, a on konia wstrzymał i począł się kłaniać rysim kołpaczkiem.", + "121535": "— Jaśnie wielmożny wojewodo! — rozpoczął przemowę Zagłoba. — Choćbym starożytnych Rzymian, ba! i samego Cycerona albo, sięgając dawniejszych czasów, słynnego owego Ateńczyka Demostenesa posiadał wymowę, jeszcze bym nie umiał tej radości wypowiedzieć, jaką wezbrały serca nasze na widok dostojnej jaśnie wielmożnego pana osoby. Cieszy się w sercach naszych cała Rzeczpospolita, najmędrszego witając senatora i najlepszego syna, tym większą, bo niespodzianą radością. Oto staliśmy na tych okopach pod bronią nie witać, ale walczyć gotowi… Nie radosnych słuchać okrzyków, ale spiżowych gromów… Nie łzy wylewać, ale krew naszą!… Gdy zatem stujęzyczna fama rozniosła, że obrońca to ojczyzny, nie zdrajca, nadchodzi, że wojewoda witebski, nie hetman wielki litewski, że Sapieha, nie Radziwiłł…", + "121536": "Lecz panu Sapieże pilno widać było wjechać, bo nagle kiwnął ręką z dobroduszną, choć wielkopańską niedbałością i rzekł:", + "121537": "— Idzie i Radziwiłł. We dwóch dniach już tu będzie!", + "121538": "Pan Zagłoba zmieszał się, bo raz, że mu się wątek mowy przerwał, a po wtóre, iż wieść o Radziwille wielkie na nim uczyniła wrażenie. Stał więc przez chwilę przed panem Sapiehą, nie wiedząc, co dalej mówić; lecz prędko oprzytomniał i wyciągnąwszy spiesznie buławę zza pasa, rzekł uroczyście, przypominając sobie, co było pod Zbarażem.", + "121539": "— Mnie wojsko wodzem swym uczyniło, lecz ja w godniejsze ręce ów znak oddaję, aby młodszym dać przykład, jak pro publico bono największych zaszczytów zrzec się należy.", + "121540": "Żołnierze zaczęli pokrzykiwać, lecz pan Sapieha uśmiechnął się tylko i rzekł:", + "121541": "— Panie bracie! aby was tylko Radziwiłł nie posądził, że ze strachu przed nim buławę oddajecie… Byłby rad!", + "121542": "— Już on mnie zna — odparł Zagłoba — i o bojaźń nie posądzi, bom go pierwszy w Kiejdanach splantował i innych przykładem pociągnąłem.", + "121543": "— Kiedy tak, to prowadźcie do obozu — rzekł Sapieha. — Powiadał mi przez drogę Wołodyjowski, żeście przedni gospodarz i że jest u was się czym pożywić, a myśmy strudzeni i głodni.", + "121544": "To rzekłszy, ruszył koniem, a za nim ruszyli inni i wjechali wszyscy do obozu wśród niezmiernej radości. Pan Zagłoba przypomniał sobie, co o panu Sapieże mówią, że się w ucztach i kielichach kocha, więc postanowił godnie uczcić dzień jego przybycia. Jakoż wystąpił z ucztą tak wspaniałą, jakiej dotąd w obozie nie było. Jedli wszyscy i pili. Przy kielichach opowiadał pan Wołodyjowski, co pod Wołkowyskiem zaszło, jak nagle otoczyły go znacznie większe siły, które zdrajca Zołtareńko na pomoc wysłał, jak już ciężko było, gdy nagle przyjście pana Sapiehy zmieniło rozpaczliwą obronę w najświetniejsze zwycięstwo.", + "121545": "— Daliśmy im takie pro memoria — mówił — że odtąd ucha z obozu nie wytkną.", + "121546": "Po czym rozmowa zeszła na Radziwiłła. Pan wojewoda witebski miał bardzo świeże wiadomości i wiedział przez zaufanych ludzi o wszystkim, co się w Kiejdanach stało. Opowiadał więc, że wysłał hetman litewski niejakiego Kmicica z listem do króla szwedzkiego i z prośbą, aby z dwóch stron razem uderzyć na Podlasie.", + "121547": "— Dziw mi to nad dziwy! — zawołał pan Zagłoba — bo gdyby nie ten Kmicic, to do tej pory nie zebralibyśmy się w kupę i mógł nas zjeść Radziwiłł, gdyby był nadszedł, jednego po drugim jako siedleckie obwarzanki.", + "121548": "— Powiadał mi to wszystko pan Wołodyjowski — odrzekł Sapieha — z czego wnoszę, że ma on chyba do was osobisty afekt. Szkoda, że dla ojczyzny go nie ma. Ale tacy ludzie, którzy nic nad siebie nie widzą, nikomu dobrze nie służą i każdego tak zdradzić gotowi, jako w tym przypadku Kmicic Radziwiłła.", + "121549": "— Jeno między nami nie masz zdrajców i wszyscyśmy do gardła przy jaśnie wielmożnym wojewodzie stać gotowi! — rzekł Żeromski.", + "121550": "— Wierzę, że tu sami zacni żołnierze — odparł wojewoda — i anim się spodziewał, bym tu taki ład i dostatek zastał, za co jegomości panu Zagłobie muszę być wdzięczny.", + "121551": "Pan Zagłoba aż pokraśniał z zadowolenia, bo jakoś mu się dotąd wydawało, że jakkolwiek wojewoda witebski traktuje go łaskawie, przecie nie z takim uznaniem i powagą, jakiej by sobie pan eksregimentarz życzył. Począł więc opowiadać, jak rządził, co uczynił, jakie zapasy zebrał, jak działa sprowadził i piechotę uformował, wreszcie jak obszerną musiał prowadzić korespondencję.", + "121552": "I nie bez chełpliwości wspomniał o listach wysłanych do króla wygnanego, do Chowańskiego i do elektora.", + "121553": "— Po moim liście musi się jegomość elektor jasno opowiedzieć za nami albo przeciw nam — rzekł z dumą.", + "121554": "Ale wojewoda witebski był człek wesoły, może też i podochocił trochę, więc pogładził wąsa, uśmiechnął się złośliwie i rzekł:", + "121555": "— Panie bracie, a do cesarza niemieckiego nie pisaliście?", + "121556": "— Nie! — rzekł zdziwiony Zagłoba.", + "121557": "— A to szkoda! — odrzekł wojewoda — rozmawiałby równy z równym.", + "121558": "Pułkownicy wybuchnęli gromkim śmiechem, lecz pan Zagłoba zaraz okazał, iż jeśli pan wojewoda chciał być kosą, to w nim trafił na kamień.", + "121559": "— Jaśnie wielmożny panie! — rzekł — do elektora mogę pisać, bom i sam, jako szlachcic, elektor i nie tak to dawno jeszcze, jakom dawał głos za Janem Kazimierzem.", + "121560": "— Toś waćpan dobrze wywiódł! — odpowiedział wojewoda witebski.", + "121561": "— Ale z takim potentatem jak cesarz nie koresponduję — mówił dalej pan Zagłoba — żeby o mnie nie powiedział pewnego przysłowia, którem na Litwie słyszał…", + "121562": "— Cóż to za przysłowie?", + "121563": "— „Jakaś głowa kiepska — musi być z Witebska!” — odparł niezmieszany Zagłoba.", + "121564": "Słysząc to, pułkownicy aż zlękli się, ale wojewoda witebski przechylił się w tył i wziął się w boki ze śmiechu.", + "121565": "— A to mnie splantował!… Niechże waści uściskam!… Jak będę chciał brodę golić, to języka od waści pożyczę!", + "121566": "Uczta przeciągnęła się do późna w noc; przerwało ją dopiero przybycie kilku szlachty spod Tykocina, którzy przywieźli wieść, że podjazdy Radziwiłła sięgają już tego miasta.", + "121567": "Rozdział VII", + "121568": "Radziwiłł dawno by był uderzył na Podlasie, gdyby nie to, że rozmaite powody zatrzymywały go w Kiejdanach. Naprzód czekał na posiłki szwedzkie, z których przysłaniem Pontus de la Gardie umyślnie zwłóczył. Jakkolwiek jenerała szwedzkiego łączyły węzły pokrewieństwa z samym królem, przecie ani świetnością rodu, ani znaczeniem, ani obszernymi związkami krwi nie mógł sprostać temu magnatowi litewskiemu, a co do fortuny, to jakkolwiek w tej chwili w skarbcu radziwiłłowskim nie było gotowizny, jednakowoż połową dóbr książęcych mogliby się obdzielić wszyscy jenerałowie szwedzcy i jeszcze uważać się za bogatych. Owóż, gdy z kolei losów tak wypadło, że Radziwiłł znalazł się zależnym od Pontusa, nie umiał sobie jenerał odmówić tej satysfakcji, aby owemu panu nie dać uczuć tej zależności i własnej przewagi.", + "121569": "Radziwiłł zaś nie potrzebował posiłków do pobicia konfederatów, bo na to miał i własnych sił dosyć, ale byli mu Szwedzi potrzebni z tych powodów, o których wspominał Kmicic w liście do pana Wołodyjowskiego. Od Podlasia przegradzały Radziwiłła zastępy Chowańskiego, które mogły mu bronić drogi; gdyby zaś Radziwiłł szedł z wojskami szwedzkimi i pod egidą króla szwedzkiego, wówczas wszelki krok nieprzyjacielski ze strony Chowańskiego musiałby być uważany jako wyzwanie Karola Gustawa. Radziwiłł w duszy chciał tego, dlatego niecierpliwie oczekiwał przybycia choćby jednej chorągwi szwedzkiej i zżymając się na Pontusa, mawiał nieraz do swych dworzan:", + "121570": "— Parę lat temu za fawor by sobie poczytywał, gdyby pismo ode mnie otrzymał, i potomkom by je w testamencie przekazał, a dziś zwierzchnika maniery przybiera!", + "121571": "Na co pewien szlachcic, gębacz i weredyk znany na całą okolicę, tak raz sobie pozwolił odpowiedzieć:", + "121572": "— Wedle przysłowia, mości książę, jak kto sobie pościele, tak się wyśpi.", + "121573": "Radziwiłł wybuchnął gniewem i do wieży go wtrącić rozkazał, ale na drugi dzień wypuścił i guzem złocistym obdarzył, bo o szlachcicu mówiono, że ma gotowiznę, a książę pieniędzy od niego chciał na skrypt pożyczyć. Szlachcic guz przyjął, ale pieniędzy nie dał.", + "121574": "Posiłki szwedzkie nadeszły wreszcie w liczbie ośmiuset koni, ciężkich rajtarów; trzysta piechoty i sto lżejszej jazdy wyekspediował Pontus wprost do tykocińskiego zamku, chcąc na wszelki przypadek mieć w nim własną załogę.", + "121575": "Wojska Chowańskiego rozstąpiły się przed owymi ludźmi, nie czyniąc im żadnego wstrętu, którzy też dostali się szczęśliwie do Tykocina, bo to działo się wówczas, gdy jeszcze konfederackie chorągwie stały rozproszone po całym Podlasiu i zajmowały się tylko rabunkiem dóbr radziwiłłowskich.", + "121576": "Spodziewano się, że książę, doczekawszy się pożądanych posiłków, ruszy zaraz, ale on jeszcze zwłóczył. Powodem tego były wieści z Podlasia o nieładzie panującym w tym województwie, o braku jedności między konfederatami i nieporozumieniach, jakie wynikły między Kotowskim, Lipnickim i Jakubem Kmicicem.", + "121577": "— Trzeba im dać czas — mówił książę — by się za łby wzięli. Wygryzą się oni sami i ta siła sczeźnie bez wojny, a my tymczasem na Chowańskiego uderzymy.", + "121578": "Lecz nagle zaczęły przychodzić przeciwne wiadomości; pułkownicy nie tylko się nie pobili ze sobą, ale zebrali się w jedną kupę pod Białymstokiem. Książę w głowę zachodził, co mogło być powodem takiej odmiany. Nareszcie nazwisko Zagłoby jako regimentarza doszło do uszu książęcych. Dano też znać o założeniu warownego obozu, o prowiantowaniu wojska, o działach wygrzebanych w Białymstoku przez Zagłobę, o wzrastaniu potęgi konfederackiej i o ochotnikach napływających z zewnątrz. Książę Janusz wpadł w taki gniew, że Ganchof, nieustraszony żołnierz, nie śmiał przez dobę zbliżyć się do niego.", + "121579": "Na koniec wyszedł rozkaz do chorągwi, by się gotowały do drogi. W jeden dzień cała dywizja stanęła gotowa; jeden regiment piechoty niemieckiej, dwa szkockiej, jeden litewskiej; pan Korf prowadził artylerię; Ganchof objął dowództwo jazdy. Prócz dragonii Charłampowej i rajtarów szwedzkich był lekki znak Niewiarowskiego i poważna chorągiew własna książęca, w której namiestnikiem był Ślizień. Była to siła znaczna i złożona z samych weteranów. Z nie większą potęgą książę za czasów pierwszych wojen z Chmielnickim odniósł owe zwycięstwa, które imię jego nieśmiertelną przyozdobiły sławą; z nie większą siłą zbił Półksiężyca, Nebabę; rozgromił na głowę pod Łojowem kilkudziesięciotysięczną watahę przesławnego Krzeczowskiego, wyciął Mozyrz, Turów, wziął szturmem Kijów i tak przycisnął w stepach Chmielnickiego, że ten w układach musiał szukać ratunku.", + "121580": "Lecz gwiazda tego potężnego wojownika zachodziła widocznie, i sam nie miał dobrych przeczuć. Zapuszczał oczy w przyszłość i nie widział nic jasno. Pójdzie na Podlasie, rozniesie na końskich kopytach buntowników, każe obedrzeć ze skóry nienawistnego Zagłobę — i cóż z tego? Co dalej? Jaka nadejdzie losów odmiana? Czy wówczas uderzy na Chowańskiego, pomści cybichowską klęskę i nowym wawrzynem głowę przyozdobi? Książę mówił tak, ale wątpił, bo właśnie zaczęły już chodzić szeroko słuchy o tym, że północne zastępy, bojąc się wzrostu szwedzkiej potęgi, przestaną wojować, a może nawet wejdą w przymierze z Janem Kazimierzem. Sapieha urywał je jeszcze i gromił, gdzie mógł, ale jednocześnie już układał się z nimi. Miał też same plany i pan Gosiewski.", + "121581": "Owóż w razie ustąpienia Chowańskiego zamknęłoby się i to pole działania, znikłaby dla Radziwiłła ostatnia sposobność okazania swej siły; gdyby zaś Jan Kazimierz zdołał zawrzeć przymierze i popchnąć na Szwedów dotychczasowych wrogów, podówczas szczęście mogłoby się przechylić na jego stronę przeciw Szwedom, a tym samym przeciw Radziwiłłowi.", + "121582": "Z Korony dochodziły wprawdzie księcia najpomyślniejsze wieści. Powodzenie Szwedów przechodziło wszelkie nadzieje. Województwa poddawały się jedne za drugimi; w Wielkopolsce panowali jak w Szwecji, w Warszawie rządził Radziejowski; Małopolska nie stawiała oporu; Kraków upaść miał lada chwila; król, opuszczony od wojska i szlachty, ze złamaną w sercu ufnością do swego narodu, uszedł na Śląsk, i sam Karol Gustaw dziwił się łatwości, z jaką skruszył ową potęgę, zawsze dotąd w walce ze Szwedami zwycięską.", + "121583": "Ale właśnie w tej łatwości widział Radziwiłł niebezpieczeństwo dla siebie, bo przeczuwał, że zaślepieni powodzeniem Szwedzi nie będą się z nim liczyli, nie będą uważali na niego, zwłaszcza że nie okazał się tak potężnym i tak władnym na Litwie, jak wszyscy, nie wyjmując i jego samego, myśleli.", + "121584": "Czy tedy król szwedzki odda mu Litwę albo chociaż Białą Ruś?! Zali nie będzie wolał jakim wschodnim okrawkiem Rzeczypospolitej zaspokoić raczej wiecznie głodnego sąsiada, aby mieć ręce rozwiązane w reszcie Polski?", + "121585": "To były pytania, które ustawicznie dręczyły duszę księcia Janusza. Dnie i noce trawił w niepokoju. Pomyślał, że i Pontus de la Gardie nie śmiałby go traktować tak dumnie, prawie lekceważąco, gdyby się nie spodziewał, że król potwierdzi takie postępowanie, albo co gorzej, gdyby nie miał gotowych już instrukcyj.", + "121586": "„Póki stoję na czele kilku tysięcy ludzi — myślał Radziwiłł — póty jeszcze będą się na mnie oglądali, ale gdy zbraknie mi pieniędzy i gdy najemne pułki rozbiegną się — co będzie?”", + "121587": "A właśnie intrata z olbrzymich dóbr nie nadeszła; część ich niezmierna, rozproszona po całej Litwie i hen, aż do Polesia kijowskiego, leżała w ruinie; podlaskie zaś wypłukali do cna konfederaci.", + "121588": "Chwilami zdawało się księciu, że upada w przepaść. Ze wszystkich jego robót i knowań mogło mu tylko pozostać miano zdrajcy — nic więcej.", + "121589": "Straszyła go też i inna mara — mara śmierci. Co noc prawie ukazywała się ona przed firankami jego łoża i kiwała nań ręką, jakby chciała rzec: Pójdź w ciemność, na drugą stronę nieznanej rzeki…", + "121590": "Gdyby był stał na szczycie sławy, gdyby ową pożądaną tak namiętnie koronę mógł choć na dzień jeden, choć na godzinę włożyć na skronie, byłby przyjął to straszne, milczące widmo nieulęklym okiem. Ale umrzeć i zostawić po sobie niesławę i pogardę ludzką wydawało się dla tego pana, jak sam szatan pysznego, piekłem za życia.", + "121591": "Nieraz też, gdy był samotny albo tylko ze swym astrologiem, w którym ufność największą pokładał, chwytał się za skronie i powtarzał przyduszonym głosem:", + "121592": "— Gorzeję! gorzeję! gorzeję!", + "121593": "W tych warunkach zbierał się do pochodu na Podlasie, gdy mu na dzień przed wymarszem dano znać, że książę Bogusław zjechał z Taurogów.", + "121594": "Na samą wieść o tym książę Janusz, jeszcze nim brata ujrzał, jakoby odżył, bo ów Bogusław przywoził z sobą młodość, ślepą wiarę w przyszłość. W nim miała odrodzić się linia birżańska, dla niego już tylko książę Janusz pracował.", + "121595": "Dowiedziawszy się, że nadciąga, chciał koniecznie jechać naprzeciw, lecz że etykieta nie pozwalała przeciw młodszemu wyjeżdżać, posłał więc po niego złoconą kolasę i całą chorągiew Niewiarowskiego dla asysty, a z szańczyków sypanych przez Kmicica i z samego zamku kazał walić z moździerzy, zupełnie tak, jakby na przyjazd króla.", + "121596": "Gdy bracia po ceremonialnym powitaniu zostali wreszcie sam na sam, Janusz chwycił Bogusława w objęcia i począł powtarzać wzruszonym głosem:", + "121597": "— Zaraz mi młodość wróciła! Zaraz i zdrowie wróciło!", + "121598": "Lecz książę Bogusław popatrzył na niego pilnie i rzekł:", + "121599": "— Co waszej książęcej mości jest?", + "121600": "— Nie mośćmy się mościami, skoro nas nikt nie słyszy… Co mi jest? Choroba mnie drąży, aż zwalę się jak spróchniałe drzewo… Ale mniejsza z tym! Jak się żona moja ma i Maryśka?", + "121601": "— Wyjechały z Taurogów do Tylży. Zdrowe obie, a Marie jako pączek różany; cudnaż to będzie róża, gdy rozkwitnie… Ma foi! Piękniejszej nogi w świecie nikt nie ma, a kosy do samej ziemi jej spływają…", + "121602": "— Takaż ci się wydała urodziwa? To i dobrze, Bóg cię natchnął, żeś tu wpadł. Lepiej mi na duszy, gdy cię widzę!… Ale co mi de publicis przywozisz?… Cóż elektor?", + "121603": "— To wiesz, że zawarł przymierze z miastami pruskimi?", + "121604": "— Wiem.", + "121605": "— Jeno że mu nie bardzo ufają. Gdańsk nie chciał przyjąć jego załogi… Mają Niemcy nos dobry.", + "121606": "— I to wiem. A nie pisałeś do niego? Co o nas myśli?", + "121607": "— O nas?… — powtórzył z roztargnieniem książę Bogusław.", + "121608": "I jął rzucać oczyma po komnacie, po czym wstał; książę Janusz myślał, że czegoś szuka, ale on pobiegł do zwierciadła stojącego w kącie i odchyliwszy je odpowiednio, począł macać palcem prawej ręki po całej twarzy, wreszcie rzekł:", + "121609": "— Skóra mi trochę przez drogę opierzchła, ale do jutra to przejdzie… Co elektor o nas myśli? Nic… Pisał mi, że o nas nie zapomni.", + "121610": "— Jak to, nie zapomni?", + "121611": "— Mam list ze sobą, to ci go pokażę… Pisze, że co bądź się stanie, on o nas nie zapomni. A ja mu wierzę, bo jego korzyść tak mu nakazuje. Elektor tyle o Rzeczpospolitę dba, ile ja o starą perukę, i chętnie by ją Szwedom oddał, byle mógł Prusy zacapić; ale szwedzka potęga zaczyna go niepokoić, więc rad by na przyszłość mieć gotowego sprzymierzeńca, a będzie go miał, jeśli ty zasiędziesz na tronie litewskim.", + "121612": "— Oby tak się stało!… Nie dla siebie ja tego tronu chcę!", + "121613": "— Całej Litwy nie uda się może na początek wytargować, ale chociaż dobry kawał z Białorusią i Żmudzią.", + "121614": "— A Szwedzi?", + "121615": "— Szwedzi będą się też radzi nami od wschodu przegrodzić.", + "121616": "— Balsam mi wlewasz…", + "121617": "— Balsam! Aha!… Jakiś czarnoksiężnik w Taurogach chciał mi sprzedać balsam, o którym powiadał, że kto się nim wysmaruje, ma być od szabli, szpady i włóczni bezpieczen. Kazałem go zaraz wysmarować i trabantowi pchnąć dzidą, wyimainuj sobie… na wylot przeszła!…", + "121618": "Tu książę Bogusław począł się śmiać, ukazując przy tym białe jak kość słoniowa zęby. Ale Januszowi nie w smak była ta rozmowa, więc znowu zaczął de publicis.", + "121619": "— Wysłałem listy do króla szwedzkiego i do wielu innych naszych dygnitarzy — rzekł. — Musiałeś i ty odebrać pismo przez Kmicica.", + "121620": "— A czekajże! Toć ja poniekąd w tej sprawie przyjechałem. Co ty o Kmicicu myślisz?", + "121621": "— To gorączka, szalona głowa, człowiek niebezpieczny i wędzidła znieść nie umiejący, ale to jeden z tych rzadkich ludzi, którzy z dobrą wiarą nam służą.", + "121622": "— Pewno — odrzekł Bogusław — mnie się nawet o mało do królestwa niebieskiego nie przysłużył.", + "121623": "— Jak to? — pytał z niepokojem Janusz.", + "121624": "— Mówią, panie bracie, że byle w tobie żółć poruszyć, zaraz cię dusić poczyna. Przyrzeczże mi, że będziesz słuchał cierpliwie i spokojnie, a ja ci opowiem coś o twoim Kmicicu, z czego poznasz go lepiej, niż dotąd poznałeś.", + "121625": "— Dobrze! będę cierpliwy, jeno przystąp do rzeczy.", + "121626": "— Cud boski mnie z rąk tego wcielonego diabła wydostał — odrzekł książę Bogusław.", + "121627": "I rozpoczął opowiadać o wszystkim, co się w Pilwiszkach zdarzyło.", + "121628": "Nie mniejszy to był cud, że książę Janusz ataku astmy nie dostał, ale natomiast można było sądzić, że go apopleksja zabije. Trząsł się cały, zębami zgrzytał, palcami oczy zatykał, na koniec począł wołać zachrypłym głosem:", + "121629": "— Tak?!… dobrze!… Zapomniał jeno, że jego koczotka jest w moich rękach…", + "121630": "— Pohamuj się, na miły Bóg, i słuchaj dalej — odrzekł Bogusław. — Spisałem się więc z nim dość po kawalersku i jeśli tej przygody w diariuszu nie zapiszę ani nią się chwalić nie będę, to tylko dlatego, że mi wstyd, iżem się temu gburowi dał tak podejść jak dziecko, ja, o którym Mazarin mówił, że w intrydze i przebiegłości nie mam równego na całym dworze francuskim. Ale mniejsza z tym… Sądziłem owóż z początku, żem tego twego Kmicica zabił, tymczasem mam teraz dowód w ręku, że się wylizał.", + "121631": "— Nic to! znajdziemy go! wykopiemy! dostaniem choćby spod ziemi!… A tymczasem ja mu tu boleśniejszy cios zadam, niż gdybym go ze skóry kazał żywcem obedrzeć.", + "121632": "— Żadnego ciosu mu nie zadasz, jeno zdrowiu własnemu zaszkodzisz. Słuchaj! Jadąc tutaj, zauważyłem jakiegoś prostaka na srokatym koniu, który ciągle trzymał się nie opodal od mojej kolasy. Zauważyłem właśnie dlatego, że koń był srokaty, i kazałem go wreszcie wołać. — Gdzie jedziesz? — Do Kiejdan. — Co wieziesz? — List do księcia wojewody. — Kazałem sobie ten list oddać, a że arkanów pomiędzy nami nie ma, więc przeczytałem… Masz!", + "121633": "To rzekłszy, podał księciu Januszowi list Kmicica, pisany z lasu w chwili, gdy z Kiemliczami w drogę ruszał.", + "121634": "Książę przebiegł go oczyma, mnąc z wściekłością, wreszcie począł wołać:", + "121635": "— Prawda! na Boga, prawda! On ma moje listy, a tam są rzeczy, o które i król szwedzki nie tylko podejrzenie, ale i śmiertelną urazę powziąć może…", + "121636": "Tu chwyciła go czkawka i atak spodziewany nadszedł. Usta otwarły mu się szeroko i chwytały szybko powietrze, ręce rwały szaty pod gardłem; książę Bogusław, widząc to, zaklaskał w ręce, a gdy służba nadbiegła, rzekł:", + "121637": "— Ratujcie księcia pana, a jak dech odzyska, proście go, by przyszedł do mojej komnaty, ja tymczasem spocznę nieco.", + "121638": "I wyszedł.", + "121639": "W dwie godziny później Janusz, z oczyma nabiegłymi krwią, z obwisłymi powiekami i siną twarzą, zapukał do komnaty Bogusławowej. Bogusław przyjął go, leżąc w łożu z twarzą wysmarowaną migdałowym mlekiem, które miało nadawać skórze miękkość i połysk. Bez peruki na głowie, bez barwiczki na twarzy i z odczernionymi brwiami wyglądał wiele starzej niż w całkowitym stroju, ale książę Janusz nie zwrócił na to uwagi.", + "121640": "— Zastanowiłem się jednak — rzekł — że Kmicic nie może tych listów opublikować, bo gdyby to uczynił, tym samym by wyrok śmierci na tę dziewkę napisał. Zrozumiał on to dobrze, że tylko tym sposobem ma mnie w ręku, ale też i ja nie mogę zemsty wywrzeć, i to mnie gryzie, jakobym rozżartego psa w piersi nosił.", + "121641": "— Te listy trzeba będzie jednak koniecznie odzyskać! — rzekł Bogusław.", + "121642": "— Ale quo modo?", + "121643": "— Musisz nasłać na niego jakiego zręcznego człeka; niech jedzie, niech z nim w przyjaźń wejdzie i przy zdarzonej sposobności listy zachwyci, a samego nożem pchnie. Trzeba nagrodę wielką obiecać…", + "121644": "— Kto się tu tego podejmie?", + "121645": "— Żeby to tak w Paryżu albo choćby i w Niemczech, w jeden dzień znalazłbym ci stu ochotników, ale w tym kraju nawet i tego towaru nie dostanie.", + "121646": "— A trzeba swojego człowieka, bo cudzoziemca będzie się strzegł.", + "121647": "— To zdaj to na mnie, ja może kogo w Prusach wynajdę.", + "121648": "— Ej, żeby to go żywcem schwytać można, a mnie do rąk dostawić! Zapłaciłbym mu za wszystko od razu. Powiadam ci, że zuchwalstwa tego człowieka przechodziły wszelką miarę. Dlategom go wyprawił, bo mną samym potrząsał, bo mi do oczu o byle co jak kot skakał, bo swoją wolę mi tu we wszystkim narzucał… Mało nie sto razy już, już miałem w gębie rozkaz, by go rozstrzelać… Ale nie mogłem, nie mogłem….", + "121649": "— Powiedz mi, czy naprawdę on nam krewny?…", + "121650": "— Kiszków naprawdę krewny, a przez Kiszków i nasz.", + "121651": "— Swoją drogą to diabeł jest… i niebezpieczny całą gębą przeciwnik!", + "121652": "— On? Mogłeś mu kazać do Carogrodu jechać i sułtana z tronu ściągnąć albo królowi szwedzkiemu brodę oberwać i do Kiejdan ją przywieźć! Co on tu w czasie wojny wyrabiał!", + "121653": "— Tak i patrzy. A przyrzekł nam zemstę do ostatniego oddechu. Szczęściem, dostał ode mnie naukę, że z nami niełatwo. Przyznaj, żem się po radziwiłłowsku z nim obszedł, i gdyby jaki francuski kawaler mógł się podobnym uczynkiem pochwalić, to by o nim łgał po całych dniach, z wyjątkiem godzin snu, obiadu i całowania; bo oni, jak się zejdą, to łżą jeden przez drugiego tak, że aż słońcu wstyd świecić…", + "121654": "— Prawda, żeś go przycisnął, wolałbym jednak, żeby się to nie przygodziło.", + "121655": "— A ja bym wolał, żebyś sobie lepszych zauszników wybierał, mających więcej respektu dla radziwiłłowskich kości.", + "121656": "— Te listy! te listy!…", + "121657": "Bracia umilkli na chwilę, po czym Bogusław pierwszy ozwał się:", + "121658": "— Co to za dziewka?", + "121659": "— Billewiczówna.", + "121660": "— Billewiczówna czy Mieleszkówna, jedna drugiej równa. Uważasz, że mnie rym znaleźć tak łatwo, jak drugiemu splunąć. Ale ja nie o jej nazwisko pytam, jeno czy urodziwa?", + "121661": "— Ja tam na takie rzeczy nie patrzę, ale to pewna, że i królowa polska mogłaby się nie powstydzić takiej urody.", + "121662": "— Królowa polska? Maria Ludwika? Za czasów Cinq-Marsa może i była gładka, a teraz psi na widok baby wyją. Jeżeli twoja Billewiczówna taka, to ją sobie zachowaj… Ale jeżeli naprawdę cudna, to mi ją do Taurogów oddaj, a już tam zemstę na współkę z nią nad Kmicicem obmyślę.", + "121663": "Janusz zamyślił się na chwilę.", + "121664": "— Nie dam ci jej — rzekł wreszcie — bo ty ją siłą zniewolisz, a wówczas Kmicic listy opublikuje.", + "121665": "— Ja miałbym siły używać przeciw jednej waszej dzierlatce?… Nie chwaląc się, nie z takimi miałem do czynienia, a nie niewoliłem żadnej… Raz tylko, ale to było we Flandrii… Głupia była… Córka złotnika… Nadciągnęli potem piechurowie hiszpańscy i na ich karb to poszło.", + "121666": "— Ty tej dziewki nie znasz… Z zacnego domu, cnota chodząca, rzekłbyś: mniszka.", + "121667": "— Znamy się i z mniszkami…", + "121668": "— A przy tym nienawidzi nas ona, bo to hic mulier, patriotka… Ona to Kmicica spraktykowała… Nie masz takich wiele między naszymi niewiastami… Rozum zgoła męski… i Jana Kazimierza najżarliwsza partyzantka.", + "121669": "— To mu obrońców przysporzymy…", + "121670": "— Nie może być, bo Kmicic listy opublikuje… Muszę jej strzec jak oka w głowie… do czasu. Potem oddam ci ją albo twoim dragonom, wszystko mi jedno!", + "121671": "— Daję ci więc parol kawalerski, że jej nie będę siłą niewolił, a słowa, które prywatnie daję, zawsze dotrzymuję. W polityce co innego… Wstyd byłoby mi nawet, gdybym sam przez się nie umiał nic wskórać.", + "121672": "— Nie wskórasz.", + "121673": "— To w najgorszym razie wezmę w pysk, a od niewiasty to nie dyshonor… Ty idziesz na Podlasie, co tedy będziesz z nią robił? Ze sobą jej nie weźmiesz, tu nie zostawisz, bo tu przyjdą Szwedzi, a trzeba, żeby comme otage dziewka została zawsze w naszym ręku… Czy nie lepiej, że ją do Taurogów wezmę… a do Kmicica poślę nie zbója, ale posłańca z pismem, w którym napiszę: oddaj listy, oddam ci dziewkę.", + "121674": "— Prawda jest! — rzekł książę Janusz — to dobry sposób.", + "121675": "— Jeśli zaś — mówił dalej Bogusław — oddam mu ją niezupełnie taką, jaką wziąłem, to będzie i zemsty początek.", + "121676": "— Aleś dał słowo, że gwałtu nie użyjesz?", + "121677": "— Dałem i powtarzam jeszcze, że wstyd by mi było…", + "121678": "— To musisz wziąć i jej stryja, miecznika rosieńskiego, który tu z nią bawi.", + "121679": "— Nie chcę. Szlachcic pewnie waszym obyczajem wiechcie w butach nosi, a ja tego znieść nie mogę.", + "121680": "— Ona sama nie zechce jechać.", + "121681": "— To jeszcze zobaczymy. Zaproś ich dziś na wieczerzę, bym ją obejrzał i uznał, czy warto na ząb brać, a ja tymczasem sposoby na nią obmyślę. Na Boga jeno, nie mów jej tylko o Kmicicowym uczynku, bo to by go w jej oczach podniosło i w wierności dla niego utwierdziło. A przy wieczerzy nie kontruj mnie w niczym, co bądź bym mówił. Obaczysz moje sposoby i własne młode lata ci się przypomną.", + "121682": "Książę Janusz machnął ręką i wyszedł, a książę Bogusław założył obie ręce pod głowę i począł nad sposobami rozmyślać.", + "121683": "Rozdział VIII", + "121684": "Na wieczerzę, oprócz miecznika rosieńskiego z Oleńką, zaproszono także znaczniejszych oficerów kiejdańskich i kilku dworzan księcia Bogusława. On sam nadszedł tak strojny i wspaniały, że oczy rwał. Peruka jego pozakręcana była w misterne i faliste pukle; twarz delikatnością barwy przypominała mleko i róże; wąsik zdawał się być pelą jedwabną, a oczy gwiazdami. Ubrany był czarno, w kaftan zszywany z pasów materialnych i aksamitnych, u którego rękawy rozcięte spinane były wzdłuż ręki. Naokoło szyi miał wyłożony szeroki kołnierz z najcudniejszych koronek brabanckich wartości nieoszacowanej i takież mankiety wedle dłoni. Złoty łańcuch spadał mu na piersi, a przez prawe ramię, wzdłuż całego kaftana, szedł aż do lewego biodra pendent od szpady z holenderskiej skóry, ale tak nasiany diamentami, że wyglądał jak smuga mieniącego się światła. Zarówno błyszczała od diamentów i rękojeść szpady, a w kokardach jego trzewików świeciły dwa największe, tak wielkie jak laskowe orzechy. Cała postać wydawała się wyniosłą, a równie szlachetną jak piękną.", + "121685": "W jednej ręce trzymał koronkową chusteczkę, drugą dłonią podtrzymywał zwieszony ówczesną modą na rękojeści kapelusz zdobny we fryzowane czarne pióra strusie, niezmiernie długie.", + "121686": "Wszyscy, nie wyłączając księcia Janusza, patrzyli nań z podziwem i uwielbieniem. Księciu wojewodzie przychodziły na pamięć młode lata, gdy tak samo gasił wszystkich na dworze francuskim urodą i bogactwem. Lata te były już daleko, ale teraz zdawało się hetmanowi, że odżył w tym świetnym kawalerze, który toż samo nosił nazwisko.", + "121687": "Rozochocił się tedy książę Janusz i przechodząc mimo, dotknął wskazującym palcem piersi brata.", + "121688": "— Łuna od ciebie bije jakby od miesiąca — rzekł. — Czyś nie dla Billewiczówny się tak wystroił?", + "121689": "— Miesiącowi wszędy łatwo się wcisnąć — odparł chełpliwie Bogusław.", + "121690": "I dalej począł rozmawiać z Ganchofem, przy którym może i umyślnie stanął, ażeby się lepiej wydawać, bo Ganchof był to mąż dziwnie szpetny: twarz miał ciemną i ospą podziobaną, nos krogulczy i zadarte do góry wąsy; wyglądał jak duch ciemności, a Bogusław przy nim jak duch światła.", + "121691": "Wtem weszły damy: pani Korfowa i Oleńka. Bogusław rzucił na nią bystrym wzrokiem i skłoniwszy się naprędce pani Korfowej, już, już przyłożył palce do ust, aby Billewiczównie przesłać, wedle kawalerskiej mody, od ust całusa, gdy spostrzegłszy jej urodę wykwintną a dumną i poważną, w jednej chwili zmienił taktykę. W prawą rękę chwycił kapelusz i podsunąwszy się ku pannie, skłonił się tak nisko, że prawie zgiął się we dwoje, pukle peruki spadły mu po obu stronach ramion, szpada przybrała poziome położenie, a on stał tak, poruszając umyślnie kapeluszem i zamiatając piórami na znak czci posadzkę przed Oleńką. Bardziej dworskiego ukłonu nie mógł oddać królowej francuskiej. Billewiczówna, która wiedziała o jego przyjeździe, domyśliła się natychmiast, kto przed nią stoi, więc chwyciwszy końcami palców za suknię, oddała mu również dyg głęboki.", + "121692": "Wszyscy podziwiali obojga urodę i układność manier, widną z samego powitania, a niezbyt znaną w Kiejdanach, bo księżna Januszowa więcej kochała się, jako Wołoszka, we wschodnim przepychu niż w dworności, zaś księżniczka była jeszcze małą dziewczyną.", + "121693": "Wtem Bogusław podniósł głowę, strząsnął pukle peruki na plecy i szurgając mocno nogami, podsunął się żywo do Oleńki; jednocześnie rzucił paziowi kapelusz, a jej podał rękę.", + "121694": "— Oczom nie wierzę… i chyba we śnie widzę to, co widzę — mówił, prowadząc ją do stołu — ale powiedz mi, piękna bogini, jakim cudem zeszłaś z Olimpu do Kiejdan?", + "121695": "— Choć prostą jestem szlachcianką, nie boginią — odparła Oleńka — nie taka znów prostaczka ze mnie, bym za co innego jak za dworność słowa waszej książęcej mości brać miała.", + "121696": "— Choćbym też chciał być najdworniejszym, zwierciadło twoje powie ci więcej ode mnie.", + "121697": "— Powie nie więcej, ale szczerzej — odrzekła, ściągając wedle ówczesnej mody usta.", + "121698": "— Gdyby w tej komnacie było chociaż jedno, wraz bym cię do niego zaprowadził… Tymczasem przejrzyj się w oczach moich, a poznasz, czyli ich podziw nieszczery!", + "121699": "Tu Bogusław przechylił głowę i przed Oleńką zabłysły oczy jego, wielkie i czarne jak aksamit, a słodkie, przenikliwe i jednocześnie palące. Pod wpływem ich żaru twarz dziewczyny powlokła się purpurowym rumieńcem, spuściła powieki i odsunęła się nieco, bo uczuła, że Bogusław ramieniem przycisnął z lekka do swego boku jej rękę.", + "121700": "Tak przyszli do stołu. On zasiadł przy niej i znać było, że naprawdę jej uroda nadzwyczajne na nim uczyniła wrażenie. Spodziewał się zapewne znaleźć szlachciankę hożą jak łania, śmiejącą się i wrzaskliwą jak sojka, i czerwoną jak kwiat maku, tymczasem znalazł dumną pannę, w której czarnych brwiach widać było nieugiętą wolę, w oczach rozum i powagę, w całej twarzy jasny spokój dziecinny, a tak przy tym szlachetną w postawie, tak wdzięczną i cudną, że na każdym dworze królewskim mogłaby się stać celem hołdów i zabiegów najpierwszych w kraju kawalerów.", + "121701": "Piękność jej niewysłowiona budziła podziw i żądze, ale był w niej zarazem jakiś majestat, który nakładał im wędzidło, tak że mimo woli pomyślał Bogusław: „Za wcześniem przycisnął jej rękę… z taką trzeba polityką, nie obcesem!”", + "121702": "Ale tym niemniej postanowił sobie posiąść jej serce i doznawał dzikiej radości na myśl, że przyjdzie chwila, w której ów majestat dziewiczy i owa piękność przeczysta zda się na jego łaskę i niełaskę. Groźna twarz Kmicica stawała w poprzek tym marzeniom, ale dla zuchwałego młodziana była to tylko jedna więcej podnieta. Pod wpływem tych uczuć rozpromienił się cały, krew poczęła w nim grać jak we wschodnim rumaku, wszystkie jego władze ożywiły się niezwykle i światło tak biło od całej jego postaci jak od jego diamentów.", + "121703": "Rozmowa przy stole stała się ogólną, a raczej zmieniła się w ogólny chór pochwał i pochlebstw dla Bogusława, których świetny kawaler słuchał z uśmiechem, ale bez zbytniego zadowolenia, jako rzeczy zwykłej i codziennej. Mówiono naprzód o jego czynach wojennych i pojedynkach. Nazwiska pokonanych książąt, margrabiów, baronów sypały się jak z rękawa. On sam jeszcze od czasu do czasu dorzucał niedbale jedno więcej. Słuchacze zdumiewali się, książę Janusz gładził swe długie wąsy z zadowoleniem, a na koniec Ganchof rzekł:", + "121704": "— Choćby fortuna i urodzenie nie stawały na przeszkodzie, nie chciałbym ja waszej książęcej mości w drogę wejść i to mi tylko dziwno, że się jeszcze śmiałkowie tacy znajdują.", + "121705": "— Co chcesz, panie Ganchof! — rzekł książę. — Są ludzie z żelazną twarzą i żbiczym wzrokiem, których sam widok przestrasza, ale mnie Bóg tego odmówił… Mego oblicza nie ulęknie się nawet panna.", + "121706": "— Jako ćma nie boi się pochodni — odrzekła, wdzięcząc się i krygując, pani Korfowa — póki w niej nie zgorzeje…", + "121707": "Bogusław rozśmiał się, a pani Korfowa mówiła dalej, nie ustając się krygować:", + "121708": "— Panów żołnierzy więcej pojedynki obchodzą, a my, niewiasty, rade byśmy też coś o amorach waszej książęcej mości usłyszeć, o których wieści aż tu nas dochodziły.", + "121709": "— Nieprawdziwe, pani dobrodziejko, nieprawdziwe… Wszystko jeno przez drogę urosło… Swatano mnie, to prawda… Jejmość królowa francuska była tak łaskawa…", + "121710": "— Z księżniczką de Rohan — dorzucił Janusz.", + "121711": "— Z drugą, de la Forse — dodał Bogusław — ale że właśnie sercu ani nawet sam król nie może kochania nakazać, a dostatków, chwała Bogu, nie potrzebujemy we Francji szukać, przeto nie mogło być chleba z tej mąki… Grzeczne to były panny, co prawda, nad imaginację urodziwe, ale przecie są u nas jeszcze urodziwsze… i nie potrzebowałbym z tej komnaty wychodzić, by takie znaleźć…", + "121712": "Tu rzucił długie spojrzenie na Oleńkę, która udając, że nie słyszy, poczęła coś mówić do pana miecznika rosieńskiego, a pani Korfowa znów głos zabrała:", + "121713": "— Nie brak i tu gładkich, nie masz jeno takich, które by waszej książęcej mości fortuną i urodzeniem wyrównać mogły.", + "121714": "— Pozwolisz, jejmość dobrodziejka, że zaneguję — odparł żywo Bogusław — bo, naprzód, nie myślę ja tego, aby szlachcianka polska czymś podlejszym od Rohanówien i od Forsów być miała, po drugie, nie pierwszyzna to Radziwiłłom ze szlachciankami się żenić, jako i dzieje liczne podają tego przykłady. Upewniam też jejmość dobrodziejkę, że ta szlachcianka, która Radziwiłłową zostanie, nawet na dworze francuskim przed tamtejszymi księżniczkami krok i prym weźmie.", + "121715": "— Ludzki pan!… — szepnął Oleńce miecznik rosieński.", + "121716": "— Tak ja to zawsze rozumiałem — mówił dalej Bogusław — choć nieraz wstyd mi za szlachtę polską, gdy ją z zagraniczną porównam, bo nigdy by się tam nie zdarzyło to, co się tu zdarzyło, że wszyscy pana swego opuścili, ba, że dybać na jego zdrowie gotowi. Szlachcic francuski najgorszego uczynku się dopuści, ale pana swego nie zdradzi…", + "121717": "Obecni poczęli spoglądać na siebie i na księcia z zadziwieniem. Książę Janusz zmarszczył się i nasrożył, a Oleńka utkwiła swe niebieskie oczy z wyrazem podziwu i wdzięczności w twarzy Bogusławowej.", + "121718": "— Wybacz wasza książęca mość — rzekł Bogusław, zwracając się do Janusza, który jeszcze ochłonąć nie zdołał — wiem, że nie mogłeś inaczej postąpić, że cała Litwa by zginęła, gdybyś był za moją radą poszedł; ale przecie, czcząc cię jako starszego i kochając jak brata, nie przestanę z tobą o Jana Kazimierza się spierać. Jesteśmy między sobą, więc mówię, co myślę: nieopłakany pan, dobry, łaskawy, pobożny, a mnie podwójnie drogi! Toż ja go pierwszy z Polaków odprowadzałem, gdy go z francuskiego więzienia wypuszczono. Dzieckiem jeszcze prawie byłem podówczas, ale tym bardziej nigdy tego nie zapomnę i chętnie bym krew moją oddał, by go przynajmniej od tych zasłonić, którzy praktyki przeciw świętej jego osobie poczynają.", + "121719": "Januszowi, jakkolwiek zrozumiał już grę Bogusławową, wydała się ona jednak zbyt śmiałą i zbyt hazardowną dla tak błahego celu, więc nie ukrywając niezadowolenia, mówił:", + "121720": "— Na Boga! o jakichże zamysłach przeciw zdrowiu naszego eks-króla wasza książęca mość mówisz? Kto je czyni? Gdzie się takowe monstrum w polskim narodzie znaleźć mogło?… To się, jako żywo, od początku świata w Rzeczypospolitej nie przygodziło!", + "121721": "Bogusław zwiesił głowę.", + "121722": "— Nie dawniej jak miesiąc temu — rzekł ze smutkiem w głosie — gdym z Podlasia do Prus elektorskich, do Taurogów jechał, przybył do mnie jeden szlachcic… z zacnego domu… Szlachcic ów, nie znając widać moich prawdziwych dla pana naszego miłościwego afektów, myślał, żem mu wrogiem jako inni. Owóż za znaczną nagrodę obiecywał mi pojechać na Śląsk, porwać Jana Kazimierza i żywego lub umarłego Szwedom wydać…", + "121723": "Wszyscy oniemieli ze zgrozy.", + "121724": "— A gdym z gniewem i abominacją takową propozycję odrzucił — kończył Bogusław — ów człek z miedzianym czołem rzekł mi: „Pojadę do Radziejowskiego, ten kupi i od funta złotem mi zapłaci…”", + "121725": "— Nie jestem eks-królowi przyjacielem — rzekł Janusz — ale gdyby mnie kto podobną propozycję uczynił, kazałbym go bez sądu pod murem postawić, a sześciu muszkieterów naprzeciw.", + "121726": "— W pierwszej chwili i ja chciałem tak postąpić — odparł Bogusław — ale rozmowa była na cztery oczy i dopieroż by krzyczano na tyraństwo a na samowolę Radziwiłłów! Nastraszyłem go jeno, że i Radziejowski, i król szwedzki, ba, sam Chmielnicki nawet, pewnie by go za to gardłem skarał; słowem, doprowadziłem owego zbrodniarza do tego, że się zamysłu wyrzekł.", + "121727": "— Nic to, nie trzeba go było żywym puszczać, bo najmniej pala był wart! — zawołał Korf.", + "121728": "Bogusław zwrócił się nagle do Janusza.", + "121729": "— Mam też nadzieję, że go kara nie minie, i pierwszy wnoszę, by zwykłą śmiercią nie zginął, a wasza książęca mość sam jeden możesz go ukarać, bo to twój dworzanin i twój pułkownik…", + "121730": "— Na Boga! mój dworzanin?… Mój pułkownik? Co za jeden?!… Kto?… Mów wasza książęca mość!", + "121731": "— Zwie się Kmicic! — rzekł Bogusław.", + "121732": "— Kmicic?!… — powtórzyli wszyscy w przerażeniu.", + "121733": "— To nieprawda! — krzyknęła nagle Billewiczówna, wstając z krzesła z iskrzącymi oczyma i falującą piersią.", + "121734": "Nastało głuche milczenie. Jedni nie ochłonęli jeszcze po strasznej Bogusławowej nowinie, drudzy zdumieli się nad zuchwalstwem tej panny, która śmiała młodemu księciu fałsz w oczy zadać; miecznik rosieński począł bełkotać: „Oleńka! Oleńka!” — a Bogusław przyoblekł twarz w smutek i rzekł bez gniewu:", + "121735": "— Jeśli to krewny lub narzeczony waćpanny, to boleję, żem tę nowinę powiedział, ale wyrzuć go z serca, bo niewart on ciebie, panienko…", + "121736": "Ona stała chwilę jeszcze w bólu, w płomieniach i przerażeniu; lecz z wolna oblicze jej stygło, aż stało się zimne i blade; opuściła się na powrót na krzesło i rzekła:", + "121737": "— Przebacz wasza książęca mość… Niesłuszniem przeczyła… Do tego człowieka wszystko podobne…", + "121738": "— Niechże mnie Bóg ukarze, jeżeli co innego czuję prócz litości — odpowiedział łagodnie książę Bogusław.", + "121739": "— To był narzeczony tej panny — rzekł książę Janusz — i sam ich swatałem. Człek był młody, gorączka, nabroił siła… Ratowałem go przed prawem, bo żołnierz dobry. Wiedziałem, że warchoł to był i będzie… Ale żeby szlachcic do podobnego bezeceństwa był zdolen, tegom się nawet po nim nie spodziewał.", + "121740": "— To zły był człowiek, dawno to wiedziałem! — rzekł Ganchof.", + "121741": "— I nie ostrzegłeś mnie? Czemu to? — spytał tonem wymówki Janusz.", + "121742": "— Bom się bał, że wasza książęca mość o inwidię mnie posądzi, gdyż on wszędy miał pierwszy krok przede mną.", + "121743": "— Horribile dictu et auditu — rzekł Korf.", + "121744": "— Mości panowie — zawołał Bogusław — dajmy temu pokój! Jeśli wam ciężko tego słuchać, cóż dopiero pannie Billewiczównie.", + "121745": "— Wasza książęca mość raczy nie zważać na mnie — rzekła Oleńka — mogę wszystkiego już wysłuchać.", + "121746": "Ale już i wieczerza miała się ku końcowi; podano wodę do umycia rąk, po czym książę Janusz wstał pierwszy i podał rękę pani Korfowej, a książę Bogusław Oleńce.", + "121747": "— Zdrajcę już Bóg pokarał — rzekł do niej — bo kto ciebie stracił, niebo stracił… Nie masz dwóch godzin, jakem cię poznał, wdzięczna panienko, a rad bym cię widzieć wiecznie nie w boleści i we łzach, ale w rozkoszy i szczęściu…", + "121748": "— Dziękuję waszej książęcej mości — odrzekła Oleńka.", + "121749": "Po rozejściu się dam mężczyźni wrócili jeszcze do stołu szukać uciechy w kielichach, które krążyły gęsto. Książę Bogusław pił na umór, bo był kontent z siebie. Książę Janusz rozmawiał z panem miecznikiem rosieńskim.", + "121750": "— Ja jutro wyjeżdżam z wojskiem na Podlasie — rzekł mu. Do Kiejdan przyjdzie szwedzka załoga. Bóg wie, kiedy wrócę… Waszmość nie możesz tu z dziewczyną zostawać, bo i dla niej między żołnierstwem nieprzystojnie. Pojedziecie oboje z księciem Bogusławem do Taurogów, gdzie dziewka przy żonie mojej może we fraucymerze znaleźć pomieszczenie.", + "121751": "— Wasza książęca mość — odparł miecznik rosieński — Bóg nam dał własne kąty, po co nam do obcych krajów jeździć. Wielka to łaska waszej książęcej mości, że o nas pamięta… Ale nie chcąc faworu nadużywać, wolelibyśmy pod własną strzechę powrócić.", + "121752": "Książę nie mógł wyjaśnić panu miecznikowi wszystkich powodów, dla których za żadną cenę nie chciał wypuszczać z rąk Oleńki, ale część ich powiedział z całą szorstką otwartością magnata.", + "121753": "— Jeśli chcesz to waćpan przyjąć za fawor, to i lepiej… Ale ja waćpanu powiem, że to i ostrożność. Waćpan tam będziesz zakładnikiem; waćpan mi tam za wszystkich Billewiczów odpowiesz, którzy, wiem to dobrze, nie liczą się do moich przyjaciół i gotowi podnieść Żmudź, gdy odejdę… Dajże im waćpan radę, by tu siedzieli spokojnie i przeciw Szwedom nic nie poczynali, bo głowa twoja i twej synowicy za to odpowie.", + "121754": "Na to miecznikowi widocznie zabrakło cierpliwości, bo odrzekł żywo:", + "121755": "— Próżno bym się na moje prawa szlacheckie powoływał. Siła przy waszej książęcej mości, a mnie wszystko jedno, gdzie mam w więzieniu siedzieć; wolę nawet tam niż tu!", + "121756": "— Dość tego! — rzekł groźnie książę.", + "121757": "— Co dość, to dość! — odrzekł miecznik. — Bóg też da, że gwałty się skończą a prawo znów zapanuje. Krótko mówiąc, wasza książęca mość mi nie groź, bo się nie boję.", + "121758": "Bogusław dojrzał widocznie błyskawice gniewu migocące na twarzy Janusza, zbliżył się więc szybko.", + "121759": "— O co idzie? — rzekł, stawając między rozmawiającymi.", + "121760": "— Powiedziałem panu hetmanowi — odparł z rozdrażnieniem miecznik — że wolę więzienie w Taurogach niż w Kiejdanach.", + "121761": "— W Taurogach nie masz więzienia, jest jeno dom mój, w którym waszmość będziesz jako u siebie. Wiem, że hetman chce widzieć w waszmości zakładnika, ja widzę tylko miłego gościa.", + "121762": "— Dziękuję waszej książęcej mości — odpowiedział miecznik.", + "121763": "— To ja dziękuję waszmości. Trąćmy się i wypijmy razem, bo mówią, że przyjaźń trzeba zaraz podlać, aby nie zwiędła w zarodku.", + "121764": "To rzekłszy, zawiódł Bogusław pana miecznika do stołu i poczęli się trącać a przypijać do siebie często gęsto.", + "121765": "W godzinę później miecznik wracał nieco chwiejnym krokiem do swej izby, powtarzając półgłosem:", + "121766": "— Ludzki pan! Zacny pan! Uczciwszego z latarnią nie znaleźć… Złoto! złoto szczere… Chętnie krwi bym dla niego utoczył.", + "121767": "Tymczasem bracia zostali sam na sam. Mieli ze sobą jeszcze do pogadania, a przy tym i listy przyszły jakieś, po które wysłali pazia, aby je od Ganchofa przyniósł.", + "121768": "— Oczywiście — rzekł Janusz — nie masz w tym i słowa prawdy, coś o Kmicicu mówił?", + "121769": "— Oczywiście… Sam wiesz nalepiej. Ale co? Przyznaj! Nie miał Mazarin słuszności? Za jednym zachodem zemścić się okrutnie nad wrogiem i uczynić wyłom w tej ślicznej fortecy… Co? Kto to potrafi?… To się nazywa intryga godna pierwszego w świecie dworu! A perłaż to ta Billewiczówna, a wdzięczne to, a wspaniałe, a paniątko, jakoby z krwi książęcej! Myślałem, że ze skóry wyskoczę!", + "121770": "— Pamiętaj, żeś dał słowo… Pamiętaj, że zgubisz nas, jeśli tamten listy opublikuje.", + "121771": "— Co to za brwi! Co za wejrzenie królewskie, aż respekt bierze… Skąd w takiej dziewce taki nieledwie królewski majestat?… Widziałem raz w Antwerpii Dianę, na gobelinie misternie wyszystą, psami ciekawego Akteona szczującą… Kubek w kubek ona!", + "121772": "— Bacz, by Kmicic listów nie opublikował, bo nas by wtedy psi na śmierć zagryźli.", + "121773": "— Nieprawda! Ja to Kmicica w Akteona zmienię i na śmierć zaszczuję. Na dwóch polach jużem go zbił na głowę, a przyjdzie między nami jeszcze do sprawy!", + "121774": "Dalszą rozmowę przerwało wejście pazia z listem.", + "121775": "Wojewoda wileński wziął pismo do ręki i przeżegnał. Zawsze tak czynił, by od złych nowin się zabezpieczyć; następnie, zamiast otworzyć, począł je oglądać starannie.", + "121776": "Nagle zmienił się na twarzy.", + "121777": "— Sapiehów klejnot na pieczęci! — zakrzyknął — to od wojewody witebskiego.", + "121778": "— Otwórz prędzej! — rzekł Bogusław.", + "121779": "Hetman otworzył i począł czytać, przerywając od czasu do czasu wykrzykami:", + "121780": "— Idzie na Podlasie!… Pyta, czy nie mam poleceń do Tykocina!… Urąga mi!… Gorzej jeszcze, bo słuchaj, co dalej pisze:", + "121781": "„Chcesz Wasza Ks. Mość wojny domowej, chcesz jeden więcej miecz w łono matki pogrążyć? To przybywaj na Podlasie, czekam cię i ufam w Bogu, że pychę twą moimi rękoma ukarze… Ale jeśli masz miłosierdzie nad ojczyzną, jeśli sumienie cię ruszyło, jeśli Wasza Ks. Mość żałujesz dawnych uczynków i poprawę chcesz okazać, tedy pole przed tobą. Miast wojnę domową zaczynać, zwołaj pospolite ruszenie, podnieś chłopstwo i uderz na Szwedów, póki ubezpieczony Pontus niczego się nie spodziewa i żadnej baczności nie okazuje. Od Chowańskiego przeszkody w tym mieć Wasza Ks. Mość nie będziesz, bo mnie słuchy z Moskwy dochodzą, że oni tam sami o wyprawie do Inflant myślą, chociaż trzymają to w tajemnicy. Wreszcie, jeśliby Chowański chciał co przedsięwziąć, to ja utrzymam go na wodzy, i bylem szczerze mógł zaufać, pewnie ze wszystkich sił w ratowaniu ojczyzny Waszej Ks. Mości pomagać będę. Wszystko od Waszej Ks. Mości zależy, bo jeszcze czas nawrócić z drogi i winy zmazać. Wtedy okaże się jawnie, żeś Wasza Ks. Mość nie w widokach osobistych, ale dla odwrócenia ostatniej klęski od Litwy przyjął szwedzką protekcję. Niechże Waszą Książęcą Mość Bóg tak natchnie, o co codziennie Go proszę, choć mnie Wasza Książęca Mość o inwidię pomawiać raczysz.", + "121782": "P. S. Słyszałem, że oblężenie z Nieświeża zdjęte i że książę Michał z nami się chce połączyć, jak tylko szkody naprawi. Patrzże Wasza Ks. Mość, jak zacni z twojej familii czynią, i na ich przykład się zapatruj, a w każdym terminie pomyśl, że masz teraz wóz i przewóz.”", + "121783": "— Słyszałeś? — rzekł, skończywszy czytać, książę Janusz.", + "121784": "— Słyszałem… i co? — odpowiedział Bogusław, patrząc bystro na brata.", + "121785": "— Trzeba by się wszystkiego wyrzec, wszystkiego zaniechać, własną robotę własnymi poszarpać rękoma…", + "121786": "— I z potężnym Karolem Gustawem zadrzyć, a wygnanego Kazimierza za nogi imać, by raczył przebaczyć i do służby na powrót przyjąć… a i pana Sapiehę o instancję prosić…", + "121787": "Twarz Janusza nabrzmiała krwią.", + "121788": "— Uważasz, jak to on do mnie pisze: „Popraw się, a przebaczę ci” — jakby zwierzchnik do podwładnego!", + "121789": "— Inaczej by pisał, gdyby mu sześć tysięcy szabel nad karkiem zawisło.", + "121790": "— Wszelako… — tu zamyślił się posępnie książę Janusz.", + "121791": "— Wszelako co?", + "121792": "— Dla ojczyzny byłby może ratunek tak uczynić, jak Sapieha radzi?", + "121793": "— A dla ciebie? Dla mnie? Dla Radziwiłłów?…", + "121794": "Janusz nic nie odpowiedział, oparł głowę na złożonych pięściach i myślał.", + "121795": "— Niechże tak będzie! — rzekł wreszcie. — Niech się spełni…", + "121796": "— Coś postanowił?", + "121797": "— Jutro ruszam na Podlasie, a za tydzień uderzę na Sapiehę.", + "121798": "— Toś Radziwiłł! — rzekł Bogusław.", + "121799": "I podali sobie ręce.", + "121800": "Po chwili Bogusław udał się na spoczynek. Janusz pozostał sam. Raz i drugi przeszedł ciężkim krokiem przez komnatę, na koniec zaklaskał w ręce.", + "121801": "Paź pokojowiec wszedł do izby.", + "121802": "— Niech astrolog za godzinę przyjdzie do mnie z gotową figurą — rzekł.", + "121803": "Paź wyszedł, a książę znów począł chodzić i odmawiać swe kalwińskie pacierze. Po czym zaczął śpiewać półgłosem psalm, przerywając często, bo mu oddechu brakło, i spoglądając od czasu do czasu przez okno na gwiazdy migocące na firmamencie.", + "121804": "Powoli światła gasły w zamku, ale prócz astrologa i księcia jedna jeszcze istota czuwała w swej komnacie, a mianowicie Oleńka Billewiczówna.", + "121805": "Klęcząc przed swym łóżkiem, splotła obie ręce na głowie i szeptała z zamkniętymi oczyma:", + "121806": "— Zmiłuj się nad nami… Zmiłuj się nad nami!", + "121807": "Pierwszy raz od czasu wyjazdu Kmicica nie chciała, nie mogła modlić się za niego.", + "121808": "Rozdział IX", + "121809": "Pan Kmicic posiadał wprawdzie glejty radziwiłłowskie do wszystkich kapitanów, komendantów i gubernatorów szwedzkich, aby mu wszędy wolny przejazd dano i wstrętu nie czyniono, lecz nie śmiał z tych glejtów korzystać. Spodziewał się bowiem, że książę Bogusław zaraz z Pilwiszek pchnął na wszystkie strony posłańców z ostrzeżeniem do Szwedów o tym, co się stało, i rozkazem chwytania Kmicica. Dlatego to pan Andrzej i obce nazwisko przyjął, i nawet stan odmienił. Omijając więc Łomżę i Ostrołękę, do których pierwej ostrzeżenia dojść mogły, pędził swe konie wraz z kompanią ku Przasnyszowi, skąd na Pułtusk pragnął się przebrać do Warszawy.", + "121810": "Nim jednak do Przasnysza doszedł, czynił krąg nad granicą pruską na Wąsosz, Kolno i Myszyniec, dlatego że Kiemlicze, znając dobrze tamtejsze puszcze, byli świadomi przejść leśnych, a prócz tego mieli swe „komitywy” między Kurpiami, od których w nagłym razie mogli się pomocy spodziewać.", + "121811": "Kraj nad granicą był już po większej części zajęty przez Szwedów, którzy jednak, ograniczając się na zajmowaniu miast znaczniejszych, niezbyt śmiele zapuszczali się w drzemiące i niezgłębione lasy, zamieszkałe przez ludność zbrojną, myśliwą, nigdy z lasów się nie wychylającą i tak jeszcze dziką, że właśnie rok temu królowa Maria Ludwika kazała wznieść kaplicę w Myszyńcu i osadziła w niej jezuitów, którzy mieli uczyć wiary i łagodzić obyczaje puszczańskiego ludu.", + "121812": "— Im dłużej nie napotkamy Szwedów — mówił stary Kiemlicz — tym dla nas lepiej.", + "121813": "— Musimy ich w końcu napotkać — odpowiadał pan Andrzej.", + "121814": "— Kto ich napotka przy większym mieście, temu często boją się krzywdy uczynić, bo jako w mieście jest zawsze jakowyś rząd i jakowyś starszy komendant, do którego można skarżyć. Już ja się o to ludzi rozpytywał i wiem, że są rozkazy od króla szwedzkiego, zabraniające swawoli i zdzierstwa. Ale mniejsze podjazdy, daleko od oczu komendantów wysyłane, nic na rozkazy nie zważają i spokojnych ludzi łupią.", + "121815": "Płynęli więc lasami, nigdzie Szwedów nie spotykając, nocując po smolarniach i osadach leśnych. Między Kurpiami, chociaż prawie nikt z nich nie widział dotąd Szwedów, chodziły najrozmaitsze wieści o najściu kraju. Mówiono, że przybył lud zza morza, mowy ludzkiej nie rozumiejący, nie wierzący w Chrystusa Pana, Najświętszą Pannę ani we wszystkich świętych i dziwnie drapieżny. Inni prawili o nadzwyczajnym łakomstwie tych nieprzyjaciół na bydło, skóry, orzechy, miód i grzyby suszone, których jeśli im odmawiano, wówczas podpalali puszczę. Niektórzy twierdzili przeciwnie, że to jest naród wilkołaków, chętnie ludzkim mięsem, a mianowicie mięsem dziewczyn się karmiący.", + "121816": "Pod wpływem tych groźnych wieści, które w największe głębie puszczańskie zaleciały, jęli się Kurpikowie „poczuwać” i zhukiwać po lasach. Ci, którzy wyrabiali potaż i smołę, i ci, którzy zbieraniem chmielu się trudnili, i drwale, i rybitwowie, którzy zastawiali więcierze po zarosłych wybrzeżach Rosogi, i wnicznicy, i myśliwi, i pszczołowody, i bobrownicy zbierali się teraz po znaczniejszych osadach, słuchając opowiadań, udzielając sobie nowin i radząc, jakby nieprzyjaciela, jeśliby się w puszczy pokazał, wyżenąć.", + "121817": "Kmicic, jadąc ze swym orszakiem, nieraz spotykał większe i mniejsze kupy tego ludu przybranego w konopne koszule i skóry wilcze, lisie lub niedźwiedzie. Nieraz też zastępowano mu na przesmykach i pasach pytając:", + "121818": "— Kto ty? Czy nie Szwed?", + "121819": "— Nie! — odpowiadał pan Andrzej,", + "121820": "— Niech ciebzie Bóg broni!", + "121821": "Pan Andrzej przypatrywał się z ciekawością tym ludziom żyjącym ustawicznie w mrokach leśnych, których twarzy nie opalało nigdy odkryte słońce; podziwiał ich wzrost, śmiałość wejrzenia, szczerość mowy i wcale niechłopską fantazję.", + "121822": "Kiemlicze, którzy ich znali, zapewniali pana Andrzeja, że nie masz nad nich strzelców w całej Rzeczypospolitej. Jakoż zauważył, że wszyscy mieli dobre niemieckie rusznice, które z Prus za skóry wymieniali. Kazał im też swą sprawność w strzelaniu okazywać i zdumiewał się jej widokiem, a w duszy myślał:", + "121823": "„Gdyby mi przyszło partię zbierać, tu bym przyszedł.”", + "121824": "W Myszyńcu samym znalazł wielkie zgromadzenie. Przeszło stu strzelców trzymało ustawicznie straż przy misji, bo obawiano się, że Szwedzi tu najpierwej się pokażą, zwłaszcza że starosta ostrołęcki kazał wyciąć drogę w lasach, aby księża, w misji osiedli, mogli mieć „do świata przystęp”.", + "121825": "Chmielarze, którzy swój towar dostawiali aż do Przasnysza tamtejszym sławnym piwowarom i z tego powodu uchodzili za ludzi bywałych, opowiadali, że w Łomży, w Ostrołęce i Przasnyszu roi się od Szwedów, którzy tak już tam gospodarują jak w domu i podatki wybierają.", + "121826": "Kmicic jął namawiać Kurpiów, by nie czekając Szwedów w puszczy, uderzyli na Ostrołękę i wojnę rozpoczęli, a sam ofiarował się ich poprowadzić. Wielką też między nimi znalazł ochotę, ale dwaj księża odwiedli ich od tego szalonego czynu, przedstawiając, aby czekali, aż cały kraj się ruszy, i przedwczesnym wystąpieniem nie ściągali na się okrutnej zemsty nieprzyjaciela.", + "121827": "Pan Andrzej odjechał, ale żałował straconej sposobności.", + "121828": "Ta mu tylko pociecha została, iż przekonał się, że byle gdziekolwiek prochy wybuchły, to ani Rzeczypospolitej, ani królowi nie zbraknie w tych stronach na obrońcach.", + "121829": "„Jeśli tak jest i gdzie indziej, tedyby można poczynać” — myślał.", + "121830": "I gorąca jego natura rwała się ku prędkiemu poczynaniu, ale rozsądek mówił: „Kurpie sami Szwedów nie zwojują… Przejedziesz kawał kraju, obaczysz, przyjrzysz się, a potem posłuchasz królewskiego rozkazu.”", + "121831": "Jechał więc dalej. Wyjechawszy z puszcz głębokich na rubieże leśne, w okolicę gęściej osiadłą, ujrzał po wszystkich wioskach ruch nadzwyczajny. Po drogach pełno było szlachty, jadącej w brykach, kałamaszkach, kolasach lub konno. Wszystko to zdążało do najbliższych miast i miasteczek, by na ręce komendantów szwedzkich składać przysięgę na wierność nowemu panu. Wydawano im na to świadectwa, które miały osoby i majętności ochraniać. W stolicach ziem i powiatów ogłaszano „kapitulacje”, warujące wolność wyznania i przywileje stanowi szlacheckiemu przysługujące.", + "121832": "Szlachta dążyła z powinną przysięgą nie tyle ochotnie, ile skwapliwie, bo opornym rozmaite groziły kary, a zwłaszcza konfiskaty i rabunki. Mówiono, że tu i owdzie poczęli już Szwedzi, tak jak w Wielkopolsce, wkręcać podejrzanym palce w kurki od muszkietów. Powtarzano też z trwogą, że na bogatszych umyślnie rzucano podejrzenia, aby ich złupić.", + "121833": "Wobec tego wszystkiego niebezpiecznie było zostawać na wsi; zamożniejsi więc dążyli do miast, aby siedząc pod bezpośrednim dozorem komendantów szwedzkich, uniknąć posądzenia o praktyki przeciw królowi szwedzkiemu.", + "121834": "Pan Andrzej pilnie nadstawiał ucha na to, co mówiła szlachta, a chociaż nie bardzo chciano z nim rozmawiać, jako z chudopachołkiem, tyle jednak wyrozumiał, że nawet najbliżsi sąsiedzi, znajomi, ba! i przyjaciele nie mówią między sobą o Szwedach i o nowym panowaniu szczerze. Narzekano wprawdzie głośno na „rekwizycje” i rzeczywiście było o co, do każdej bowiem wsi, do każdego miasteczka przychodziły listy komendantów z rozkazem dostawienia wielkich ilości zboża, chleba, soli, bydła, pieniędzy, i często owe rozkazy przechodziły możność, zwłaszcza że gdy wyczerpano jedne zapasy, żądano drugich; kto zaś nie płacił, temu przysyłano egzekucję, która w trójnasób tyle brała.", + "121835": "Ale minęły dawne czasy! Każdy wyciągał się jak mógł, sobie od ust odejmował i dawał, i płacił, narzekając i jęcząc, a w duszy myśląc, że dawniej bywało inaczej. Do czasu pocieszano się wszakże, iż gdy czasy wojenne przeminą, skończą się owe rekwizycje. Obiecywali to i sami Szwedzi mówiąc, że niech jeno król cały kraj opanuje, zaraz po ojcowsku rządzić zacznie.", + "121836": "Szlachcie, która odstąpiła własnego monarchy i ojczyzny, która przedtem, niedawno jeszcze, nazywała tyranem dobrego Jana Kazimierza, posądzając go, że do absolutum dominium dąży, która sprzeciwiała mu się we wszystkim, protestując na sejmikach i sejmach, a w łaknieniu nowości i przemiany doszła do tego, że niemal bez oporu uznała panem najeźdźcę, byle mieć jakowąś odmianę — wstyd było teraz nawet i narzekać. Wszak Karol Gustaw uwolnił ich od tyrana, wszak dobrowolnie opuścili prawego monarchę, wszak mieli ową odmianę, której pożądano tak silnie.", + "121837": "Dlatego to nawet najpoufalsi nie mówili szczerze pomiędzy sobą, co o owej odmianie myślą, chętnie nakłaniając ucha tym, którzy twierdzili, że i zajazdy, i rekwizycje, i rabunki, i konfiskaty tylko czasowe a konieczne onera, które wnet przeminą, jak się Carolus Gustavus na polskim tronie upewni.", + "121838": "— Ciężko, panie bracie, ciężko — mówił czasem szlachcic do szlachcica — ale tak i powinniśmy być radzi z nowego pana. Potentat to i wojownik wielki; ukróci on Kozaków, Turczyna pohamuje i Septentrionów od granic odżenie, a my ze Szwecją we współce zakwitniem.", + "121839": "— Choćbyśmy też i nieradzi byli — odpowiadał drugi — co robić przeciw takiej potędze? Z motyką się na słońce nie porwiemy…", + "121840": "Czasem też powoływano się na świeżą przysięgę. Kmicic burzył się, słuchając podobnych głosów i rozumowań, a raz, gdy pewien szlachcic mówił przy nim w zajeździe, że musi być wierny temu, komu poprzysiągł, pan Andrzej wykrzyknął i rzekł mu:", + "121841": "— Musisz mieć waćpan dwie gęby, jedną od prawdziwych, drugą od fałszywych przysiąg, boś i Janowi Kazimierzowi przysięgał!", + "121842": "Było przy tym wiele i innej szlachty, bo się to zdarzyło już niedaleko od Przasnysza. Usłyszawszy więc słowa Kmicica, poruszyli się wszyscy; na jednych twarzach znać było podziw dla śmiałości pana Andrzeja, inni zapłonili się, wreszcie najpoważniejszy rzekł:", + "121843": "— Nikt tu przysięgi dawnemu królowi nie łamał. Sam on nas uwolnił od niej, gdy z kraju zbiegł, do obrony jego się nie poczuwając.", + "121844": "— Bodaj was zabito! — zakrzyknął Kmicic. — A król Łokietek ile to razy musiał z kraju uchodzić, a przecie wrócił, bo go naród nie odstąpił, gdyż bojaźń boża jeszcze w sercach była! Nie Jan Kazimierz zbiegł, jeno przedawczykowie od niego odbiegli i teraz go kąsają, by własne winy przed Bogiem i ludźmi koloryzować!", + "121845": "— Za śmiele mówisz, młodziku. Skądżeś jest, który nas, tutejszych ludzi, chcesz bojaźni bożej uczyć? Patrz, aby cię Szwedzi nie usłyszeli!", + "121846": "— Kiedyście ciekawi, to wam powiem, żem jest z Prus Książęcych i do elektora należę… Ale z sarmackiej krwi pochodząc, do życzliwości się ku ojczyźnie poczuwam i wstyd mi za zatwardziałość tego narodu.", + "121847": "Tutaj szlachta, zapomniawszy gniewu, otoczyła go kołem i poczęła wypytywać ciekawie i skwapliwie:", + "121848": "— Toś waćpan z Prus Książęcych?… A nuże, powiadaj, co wiesz! Coże tam elektor? Nie myśli nas ratować z opresji?", + "121849": "— Z jakiej opresji?… Radziście z nowego pana, to nie gadajcie o opresji. Jakeście sobie posłali, tak śpijcie.", + "121850": "— Radziśmy, bo nie możemy inaczej. Z mieczami nam nad karkiem stoją. Ale ty powiadaj tak, jakbyśmy byli nieradzi.", + "121851": "— Dajcie mu się czego napić, niechże mu się język rozwiąże. Mów śmiele, nie masz tu zdrajców między nami.", + "121852": "— Wszyscyście zdrajcy! — huknął pan Andrzej — i nie chcę z wami pić! parobcy szwedzcy!", + "121853": "To rzekłszy, wyszedł z izby, drzwiami trzasnąwszy, a oni pozostali we wstydzie i w zdumieniu; żaden nie chwycił za szablę, żaden nie ruszył za Kmicicem, aby się pomścić za obelgę.", + "121854": "On zaś ruszył wprost do Przasnysza. Na kilkanaście stajań przed miastem ogarnął go patrol szwedzki i wiódł do komendy. Rajtarów było w owym patrolu tylko sześciu i podoficer siódmy, więc Soroka i trzej Kiemlicze poczęli poglądać na nich łakomie jak wilcy na owce, a potem pytali oczyma Kmicica, czy się nie każe koło nich zawinąć.", + "121855": "Pan Andrzej niemałej także doznawał pokusy, zwłaszcza że blisko płynęła Węgierka z brzegami obrosłymi sitowiem; ale się pohamował i pozwolił spokojnie prowadzić do komendy.", + "121856": "Tam opowiedział się komendantowi, kto jest, że z kraju elektorskiego pochodzi i corocznie do Soboty z końmi jeździ. Kiemlicze mieli też świadectwa, w które się w Łęgu, jako w dobrze sobie znajomym mieście, zaopatrzyli; więc komendant, który sam był pruski Niemiec, nie czynił im trudności, wypytywał tylko troskliwie, jakie konie prowadzą, i żądał je widzieć.", + "121857": "A gdy je czeladź Kmicicowa zgodnie z jego żądaniem przypędziła, obejrzał je starannie i rzekł:", + "121858": "— To ja kupię. Innemu zabrałbym i tak, ale żeś z Prus, to cię i nie pokrzywdzę.", + "121859": "Kmicic stropił się nieco; gdyby przyszło do sprzedaży, tym samym upadłby pozór jechania dalej i wypadałoby mu zawrócić do Prus. Podał więc cenę tak wysoką, że niemal dwa razy większą od rzeczywistej wartości koni. Nadspodziewanie, oficer ani się oburzył, ani targował.", + "121860": "— Dobrze — rzekł. — Wegnać konie do szopy, a wam zapłatę wraz wyniosę.", + "121861": "Kiemlicze uradowali się w sercach, lecz pan Andrzej wpadł w gniew i począł kląć. Nie było jednak innej rady, jak zagnać konie. Inaczej padłoby zaraz podejrzenie na sprzedających, że pozornie tylko handlują.", + "121862": "Tymczasem oficer wyszedł na powrót i podał Kmicicowi kawałek zapisanego papieru.", + "121863": "— Co to? — rzekł pan Andrzej.", + "121864": "— Pieniądze albo to samo co pieniądze, bo kwit.", + "121865": "— A gdzie mnie zapłacą?", + "121866": "— W głównej kwaterze.", + "121867": "— A gdzie główna kwatera?", + "121868": "— W Warszawie — odrzekł oficer, uśmiechając się złośliwie.", + "121869": "— My za gotówkę tylko handlujemy… Jakże to? co to?… — począł jęczeć stary Kiemlicz. — Furto niebieska!", + "121870": "Lecz Kmicic zwrócił się ku niemu i patrząc nań groźnie, rzekł:", + "121871": "— U mnie słowo pana komendanta tyle co gotowizna, a do Warszawy chętnie pojedziem, bo tam u Ormian towarów zacnych dostać można, za które w Prusach dobrze zapłacą.", + "121872": "Następnie, gdy oficer odszedł, rzekł pan Andrzej na pociechę Kiemliczowi:", + "121873": "— Cicho, szelmo. Te kwity to najlepsze glejty, bo choćby i do Krakowa zajedziem z nimi, skarżąc się, że nam płacić nie chcą. Łatwiej z kamienia ser wycisnąć niż pieniądze ze Szwedów… Ale to mi właśnie na rękę. Pludrak myśli, że nas wywiódł w pole, tymczasem nie wie, jakową przysługę nam oddał… Tobie zaś ja z własnej szkatuły za konie zapłacę, ażebyś uszczerbku nie poniósł.", + "121874": "Stary odetchnął i już tylko ze zwyczaju nie przestawał narzekać przez czas jakiś:", + "121875": "— Obdarli, zniszczyli, do nędzy przywiedli!", + "121876": "Ale pan Andrzej rad był, widząc drogę przed sobą otwartą, bo to z góry przewidywał, że i w Warszawie mu nie zapłacą, a prawdopodobnie i nigdzie — będzie więc mógł jechać coraz dalej, niby swojej poszukując krzywdy, chociażby do króla szwedzkiego, który pod Krakowem się znajdował, zajęty oblężeniem dawnej stolicy.", + "121877": "Tymczasem postanowił pan Andrzej zostać na noc w Przasnyszu, koniom wypocząć i nie odmieniając swego przybranego nazwiska, porzucić jednak skórę chudopacholską. Zauważył bowiem, że ubogiego koniuchę lekceważą wszyscy i prędzej każdy napadnie, mniej się odpowiedzialności za pokrzywdzenie charłaka obawiając. Trudniej mu też było w tej skórze i do zamożniejszej szlachty mieć przystęp, a stąd trudniej wyrozumieć, co kto myślał.", + "121878": "Przybrał więc szaty stanowi swemu i urodzeniu odpowiednie i poszedł pod wiechy, aby się z bracią szlachtą nagadać. Lecz nie uradowało go to, co słyszał. Po zajazdach i szynkach szlachta piła zdrowie króla szwedzkiego i na szczęście protektora trącała się kielichami ze starszyzną szwedzką, śmiała się z drwin, jakich oficerowie pozwalali sobie z króla Jana Kazimierza i Czarnieckiego.", + "121879": "Tak strach o własną skórę i mienie upodlił ludzi, że wdzięczyli się do najeźdźców, skwapliwie podtrzymując ich dobry humor. Jednakże i owo upodlenie miało swoją granicę. Szlachta pozwalała drwić z siebie, z króla, z hetmanów, z pana Czarnieckiego, byle nie z religii, i gdy pewien kapitan szwedzki oświadczył, że taka dobra wiara luterska jak i katolicka, siedzący obok młody pan Grabkowski, nie mogąc znieść bluźnierstwa, uderzył go w skroń obuszkiem, sam zaś, korzystając z tumultu, wymknął się z szynkowni i zginął w tłumie.", + "121880": "Zaczęto go ścigać, lecz przyszły wieści, które zwróciły uwagę w inną stronę. Oto kurierowie nadbiegli z doniesieniami, że Kraków się poddał, że pan Czarniecki w niewoli i ostatnia zapora szwedzkiego panowania zniesiona.", + "121881": "Szlachta oniemiała w pierwszej chwili, lecz Szwedzi poczęli weselić się i wiwatować. W kościele Świętego Ducha, w kościele Bernardynów i w niedawno wzniesionym przez panią Mostowską klasztorze bernardynek kazano bić w dzwony. Piechota i rajtaria wystąpiły na rynek z browarów i postrzygalni w bojowym porządku i nuż dawać ognia z dział i muszkietów. Następnie wytoczono beczki z gorzałką, miodem i piwem dla wojska i mieszczan, porozpalano beczki ze smołą i ucztowano do późnej nocy. Szwedzi powyciągali mieszczanki z domostw, by tańczyć z nimi, weselić się i swawolić. A wśród tłumów rozhukanego żołnierstwa włóczyły się gromady szlachty, która piła wraz z rajtarami i musiała udawać radość z upadku Krakowa i klęski pana Czarnieckiego.", + "121882": "Kmicica obrzydzenie porwało i wcześnie schronił się do swej kwatery na przedmieściu, ale spać nie mógł. Trawiła go gorączka i wątpliwości obsiadły mu duszę, czy nie za późno nawrócił z drogi, gdy już cały kraj był w ręku szwedzkim. Przychodziło mu do głowy, że już wszystko stracone i Rzeczpospolita nigdy nie wydźwignie się z upadku.", + "121883": "„To już nie wojna nieszczęśliwa — myślał sobie — która się utratą prowincji jakowej skończyć może, to zguba zupełna, to cała Rzeczpospolita prowincją szwedzką się staje… Samiśmy się do tego przyczynili, a ja lepiej niż kto inny!”", + "121884": "Ta myśl paliła go, a sumienie gryzło. Sen od niego uciekał… Sam nie wiedział, co ma czynić: jechać dalej, zostać w miejscu czy wracać?… Choćby też kupę zebrał i Szwedów począł podchodzić, będą go ścigać jak rozbójnika, nie jak żołnierza. Zresztą jest już w obcej okolicy, w której go nikt nie zna. Kto do niego przystanie? Zlatywali się do niego nieustraszeni ludzie na Litwie, gdy jako przesławny ich zwoływał, ale tu, choćby kto słyszał o Kmicicu, to go miał za zdrajcę i szwedzkiego przyjaciela, z pewnością zaś nikt nie słyszał o Babiniczu.", + "121885": "Na nic to, na nic i do króla jechać, bo za późno… Na nic i na Podlasie jechać, bo go konfederaci za zdrajcę mają, na nic się na Litwę wracać, bo tam Radziwiłł włada, na nic zostawać, bo tu roboty nie ma żadnej. Najlepiej by ducha wyzionąć, by na ten świat nie patrzeć i przed zgryzotami uciec!", + "121886": "Lecz na tamtym świecie zali będzie lepiej tym, którzy nagrzeszywszy, niczym win swych nie zgładzili i z całym ich ciężarem przed sądem staną? Kmicic rzucał się na swym łożu, jak gdyby na łożu tortur leżał. Podobnie nieznośnych mąk nie przechodził nawet w chacie leśnej Kiemliczów.", + "121887": "Czuł się silnym, zdrowym, przedsiębiorczym, dusza rwała się w nim do tego, by coś poczynać, by działać, a tu wszystkie drogi były zamknięte, choć tłuc głową o ścianę, nie masz wyjścia, nie masz ratunku i nie masz nadziei!", + "121888": "Przemęczywszy się przez noc na łożu, zerwał się do dnia, zbudził ludzi i ruszył z nimi przed siebie. Jechał ku Warszawie, ale sam nie wiedział, po co i dlaczego? Byłby na Sicz uciekł z desperacji, gdyby nie to, że czasy się zmieniły i że Chmielnicki razem z Buturlinem przycisnęli właśnie hetmana wielkiego koronnego pod Gródkiem, roznosząc przy tym ogień i miecz na południowo-wschodnich krainach Rzeczypospolitej i zapuszczając aż pod Lublin drapieżne swe zagony.", + "121889": "Po drodze do Pułtuska spotykał wszędy pan Andrzej oddziały szwedzkie eskortujące wozy z żywnością, zbożem, chlebami, piwem, i stada wszelkiego rodzaju bydła. Przy stadach i wozach szły gromady chłopów albo drobnej szlachty, płacząc i jęcząc, bo ich z podwodami po kilkanaście mil ciągano. Szczęśliwy, komu z wozem do domu wrócić pozwolono, co nie zawsze się zdarzało, albowiem po dostawieniu spyży pędzili chłopstwo i brać zagonową do robót, do poprawiania zamków, budowania szop, magazynów.", + "121890": "Widział też pan Kmicic, że w pobliżu Pułtuska srożej obchodzili się Szwedzi z ludźmi niż w Przasnyszu, i nie mogąc powodów zrozumieć, wypytywał o nie napotykaną po drodze szlachtę.", + "121891": "— Im dalej ku Warszawie waść pojedziesz — odpowiedział jeden z jadących — tym ich sroższymi obaczysz ciemiężycielami. Gdzie świeżo przyjdą i jeszcze się nie ubezpieczą, tam są łaskawsi, rozkazy królewskie przeciw ciemiężycielom sami promulgują i kapitulację ogłaszają; ale gdzie się już czują pewni i gdzie w pobliżu zamki jakowe obsadzili, tam wnet wszystkie przyrzeczenia łamią, względów żadnych nie zachowują, krzywdzą, obdzierają, rabują, na kościoły, duchownych i na święte panienki nawet ręce podnoszą. Nic to tu jeszcze, ale co się w szczerej Wielkopolsce dzieje, na to słów w ludzkiej gębie brakuje…", + "121892": "Tu począł opowiadać szlachcic, co działo się w Wielkopolsce, jakich zdzierstw, gwałtów i zabójstw dopuszczał się srogi nieprzyjaciel, jak palce do kurków wkręcano, mękami morzono, ażeby się o pieniądzach wywiedzieć, jak księdza prowincjała Braneckiego w samym Poznaniu zabito, a nad ludem prostym znęcano się tak okropnie, że włosy w czuprynie dębem na samą myśl stawały.", + "121893": "— Przyjdzie do tego wszędzie — mówił szlachcic. — Kara boska… Sąd ostateczny bliski… Coraz gorzej i gorzej, a znikąd poratowania!…", + "121894": "— Dziwne mi to — rzekł Kmicic — bo ja nietutejszy i humorów ludzkich w tych stronach nie znam, że tak waszmościowie znosicie cierpliwie owe uciski, szlachtą i ludźmi rycerskimi będąc?", + "121895": "— Z czymże się porwiemy? — odpowiedział szlachcic — z czym?… W ich ręku zamki, fortece, armaty, prochy, muszkiety, a nam ptaszniczki nawet poodejmowano. Była jeszcze nadzieja w panu Czarnieckim, ale gdy on w więzach, a król jegomość na Śląsku, kto o oporze pomyśli?… Ręce są, jeno nie ma nic w rękach i głowy nie ma…", + "121896": "— I nadziei nie ma! — rzekł głucho Kmicic.", + "121897": "Tu przerwali rozmowę, bo nadjechali na oddział szwedzki wiodący wozy, drobną szlachtę i „rekwizycje”. Dziwny to był widok. Wąsaci i brodaci rajtarowie siedzieli na spasłych jak byki koniach; każden wsparty w bok prawą ręką, z kapeluszem na bakier, z dziesiątkami gęsi i kur natroczonych przy kulbace, jechał wśród tumanu pierza. Patrząc na ich wojownicze i dumne twarze, łatwo było poznać, jak im było pańsko, wesoło i bezpiecznie. A bracia drobna szła piechotą przy wozach, niejeden boso, z głowami pospuszczanymi na piersi, zhukana, trwożliwa, częstokroć biczami do pośpiechu naglona.", + "121898": "Kmicicowi, gdy to ujrzał, wargi poczęły się trząść jak w febrze i jął powtarzać do owego szlachcica, z którym jechał:", + "121899": "— Oj! ręce swędzą, ręce swędzą, ręce swędzą!", + "121900": "— Cicho waść, na miłosierdzie boże! — odrzekł szlachcic — zgubisz siebie, mnie i dziatki moje!", + "121901": "Nieraz jednak miał pan Andrzej przed sobą jeszcze dziwniejsze widoki. Oto czasem między oddziałami rajtarskimi spostrzegał idące z nimi mniejsze lub większe gromadki szlachty polskiej, ze zbrojną czeladzią, wesołe, śpiewające, pijane, a ze Szwedami i z Niemcami za pan brat.", + "121902": "— Jakże to? — pytał Kmicic — jedną szlachtę prześladują i gnębią, z drugą w komitywę wchodzą? Muszą to być chyba zagorzali sprzedawczykowie owi obywatele, których między żołnierstwem widzę?", + "121903": "— Nie tylko to sprzedawczykowie zagorzali, ale gorzej, bo heretycy — odpowiedział szlachcic. — Ciężsi oni od Szwedów nam katolikom; oni to najwięcej rabują, dwory palą, panny porywają, prywatnych uraz dochodzą. Cały kraj od nich w trwodze, bo całkiem bezkarnie im wszystko uchodzi, i łatwiej u komendantów szwedzkich na Szweda znajdziesz sprawiedliwość niż na swojego heretyka. Każdy komendant, byleś słowo pisnął, zaraz ci odpowie: „Nie mam ja go prawa ścigać, bo nie mój człowiek — idźcie do waszych trybunałów.” A jakie tam teraz trybunały, jaka egzekucja, gdy wszystko w szwedzkim ręku? Gdzie Szwed nie trafi, tam heretycy go doprowadzą, a na kościoły i duchownych głównie oni ich excitant. Tak się mszczą na ojczyźnie matce za to, iż gdy w innych chrześcijańskich krajach słusznie za swoje praktyki i bezeceństwa byli prześladowani, ona im przytułek zapewniła i wolność ich bluźnierczej wiary…", + "121904": "Tu szlachcic urwał i spojrzał niespokojnie na pana Kmicica.", + "121905": "— Ale waszmość powiadasz się być z Prus Książęcych, toś sam może luter?", + "121906": "— Niech mnie Bóg od tego uchroni — odrzekł pan Andrzej. — Z Prus jestem, ale z rodu od wieków katolickiego, bo my do Prus z Litwy przyszli.", + "121907": "— To chwała Najwyższemu, bom się zląkł. Mój mospanie, quod attinet Litwy, i tam dysydentów nie brak, i naczelnika swego potężnego w Radziwille mają, który tak wielkim zdrajcą się okazał, że chyba z jednym Radziejowskim w paragon wejść może.", + "121908": "— Bogdaj mu diabli duszę z gardła wyciągnęli, nim Nowy Rok nadejdzie! — krzyknął z zawziętością Kmicic.", + "121909": "— Amen! — odrzekł szlachcic — jeszcze i jego sługom, jego pomocnikom, jego katom, o których aż tu do nas wieści zabiegły, a bez których nie byłby on się ważył na zgubę tej ojczyzny.", + "121910": "Kmicic pobladł i nie odrzekł ani słowa. Nie wypytywał też, nie śmiał pytać, o jakich to pomocnikach, sługach i katach ów szlachcic prawi.", + "121911": "Jadąc wolno, dojechali późnym wieczorem do Pułtuska; tam wezwano Kmicica do biskupiego pałacu, alias zamku, żeby się komendantowi opowiedział.", + "121912": "— Dostawiam konie wojskom jego szwedzkiej miłości — rzekł pan Andrzej — i mam kwity, z którymi do Warszawy po pieniądze jadę.", + "121913": "Pułkownik Izrael (tak nazywał się ów komendant) uśmiechnął się pod wąsami i rzekł:", + "121914": "— O, spiesz się waść, spiesz się, a weź z powrotem wóz, abyś miał na czym owe pieniądze odwozić.", + "121915": "— Dziękuję za radę — odrzekł pan Andrzej — i tak rozumiem, że wasza miłość drwi sobie ze mnie… Ale ja po swoje pojadę, choćby mi do samego króla jegomości jechać przyszło!", + "121916": "— Jedź, swego nie daruj! — rzekł Szwed. — Wcale grzeczna kwota ci się należy.", + "121917": "— Przyjdzie taki czas, że mi zapłacicie! — odrzekł, wychodząc, Kmicic.", + "121918": "W samym mieście trafił znów na uroczystości, bo uciecha z powodu wzięcia Krakowa trzy dni trwać miała. Dowiedział się jednak, że w Przasnyszu przesadzono może umyślnie tryumf szwedzki; pan kasztelan kijowski nie dostał się wcale do niewoli, ale uzyskał prawo wyjścia z wojskiem, bronią i zapalonymi lontami przy działach z miasta. Mówiono, że miał się udać na Śląsk. Niewielka to była pociecha, ale zawsze pociecha.", + "121919": "W Pułtusku stały znaczne siły, które stamtąd pod wodzą Izraela miały się udać nad granicę pruską, aby nastraszyć elektora, więc ani miasto, ani zamek, lubo bardzo obszerny, ani przedmieścia, nie mogły pomieścić żołnierzy Tu po raz pierwszy ujrzał też Kmicic wojsko w kościele stojące. We wspaniałej gotyckiej kolegiacie, fundowanej przeszło dwieście lat temu przez biskupa Giżyckiego, stała najemna niemiecka piechota. Wnętrze świątyni płonęło światłem jak w czasie rezurekcji, bo na kamiennej posadzce płonęły porozpalane ognie. Kotły dymiły w ogniskach. Około beczek z piwem kupiło się obce żołnierstwo, złożone ze starych rabusiów, którzy całe Niemcy katolickie splądrowali i którym zapewne nie pierwszy raz przyszło nocować w kościele. Więc wewnątrz rozlegał się gwar i okrzyki. Zachrypłe głosy śpiewały obozowe pieśni; słychać było wrzaski uciechy niewiast, które w owych czasach włóczyły się zwykle za wojskiem.", + "121920": "Kmicic stanął w otwartych drzwiach; przez dymy wśród czerwonych płomieni ujrzał czerwone, porozpalane trunkiem, wąsate twarze żołdaków siedzących na beczkach i pijących piwo; innych rzucających kości lub grających w karty; innych sprzedających ornaty; innych obejmujących ladacznice poprzybierane w jaskrawe suknie. Wrzaski, śmiechy, brzęk kufli i szczęk muszkietów, echa grzmiące w sklepieniach głuszyły go. Głowa mu się zakręciła, oczy nie chciały wierzyć temu, na co patrzyły, dech zamarł mu w piersi; piekło nie mniej by go przeraziło.", + "121921": "Wreszcie porwał się za włosy i wybiegł, powtarzając jak w obłąkaniu:", + "121922": "— Boże, ujmij się! Boże, skarz! Boże, ratuj!", + "121923": "Rozdział X", + "121924": "W Warszawie od dawna gospodarowali już Szwedzi. Ponieważ Wittenberg, właściwy rządca miasta i przywódca załogi, znajdował się w tej chwili w Krakowie, więc rządy w jego zastępstwie sprawiał Radziejowski. Nie mniej nad dwa tysiące żołnierza stało we właściwym mieście, objętym wałami, i po jurydykach do wałów przylegających zabudowanych wspaniałymi gmachami kościelnymi i świeckimi. Zamek i miasto nie były zniszczone, bo pan Wessel, starosta makowski, oddał je bez boju, sam zaś wraz z załogą umknął pospiesznie, obawiając się zemsty osobistego swego nieprzyjaciela Radziejowskiego.", + "121925": "Lecz gdy pan Kmicic zaczął się rozglądać bliżej i dokładniej, ujrzał na wielu domach ślady drapieżnych rąk. Były to domy tych mieszkańców, którzy pouciekali z miasta, nie chcąc znosić obcego panowania, lub którzy stawili opór w chwili, gdy Szwedzi wdzierali się na wały.", + "121926": "Z pałaców pańskich, po jurydykach się wznoszących, te tylko zachowały dawną świetność, których właściciele duszą i ciałem stali przy Szwedach. Stał więc w całej świetności pałac Kazanowskich, bo Radziejowski go chronił, i jego własny, i pana chorążego Koniecpolskiego, i ów, który Władysław IV wystawił, a który potem Kazimirowskim zwano, lecz księże gmachy zrujnowano znacznie; Denhofowy był na wpół zburzony, kanclerski albo tak zwany Ossolińskich przy Reformackiej ulicy zrabowany do szczętu. Przez okna wyglądali najemnicy niemieccy, a owe kosztowne meble, które nieboszczyk kanclerz takim nakładem z Włoch sprowadzał, owe skóry florenckie, gobeliny holenderskie, misterne biurka, perłową macicą wykładane, obrazy, statuy brązowe i marmurowe, zegary weneckie i gdańskie, szkła przednie — albo leżały jeszcze w bezładnych stosach na podwórcu, albo już spakowane czekały, by je, gdy się pora zdarzy, wysłano Wisłą ku Szwecji. Pilnowały tych kosztowności straże, ale tymczasem niszczały na powietrzu i deszczu.", + "121927": "W wielu innych miejscach mogłeś toż samo ujrzeć, a choć stolica poddała się bez boju, przecie stało już trzydzieści olbrzymich szkut na Wiśle, gotowych do wywiezienia łupu.", + "121928": "Miasto wyglądało jakby cudzoziemskie. Na ulicach słychać było więcej obcych mów niż polskiej; wszędy spotykałeś żołnierzy szwedzkich, niemieckich, najemników francuskich, angielskich i szkockich, w najrozmaitszych strojach, w kapeluszach, w czółnowych grzebieniastych hełmach, w kaftanach, pancerzach, półpancerzach, w pończochach lub szwedzkich butach z cholewami jak konwie. Wszędy obca pstrocizna, obce stroje, obce twarze, obce pieśni. Nawet konie miały inne kształty od tych, do których oko przywykło.", + "121929": "Nazlatywało się też mnóstwo Ormian o ciemnych twarzach i czarnych włosach, przykrytych kolorowymi jarmułkami; ci łup skupywać przybyli.", + "121930": "Ale najbardziej dziwiła niezmierna ilość Cyganów, którzy, nie wiadomo dlaczego, przyciągnęli ze wszystkich stron kraju za Szwedami do stolicy. Szatry ich stały wedle pałacu Ujazdowskiego i po całej jurydyce kapitulnej, tworząc jakoby osobne płócienne miasto w murowanym.", + "121931": "Wśród tych tłumów różnojęzycznych miejscowi mieszkańcy nikli prawie; dla własnego też bezpieczeństwa radzi siedzieli zamknięci w domostwach, mało się pokazując i spiesznie chodząc po ulicach. Czasem tylko jaka kareta pańska, spiesząca po Krakowskim Przedmieściu ku zamkowi, otoczona hajdukami, pajukami lub wojskiem w strojach polskich, przypominała, że to jest polskie miasto.", + "121932": "Tylko w niedziele i święta, gdy dzwony oznajmiały nabożeństwo, tłumy wychodziły z domów i stolica dawny przybierała pozór, chociaż i wówczas przed kościołami stawały płotem szeregi obcych żołdaków, aby przypatrywać się niewiastom, pociągać je za suknie, gdy przechodziły ze spuszczonymi oczyma, śmiać się, czasem śpiewać pieśni bezecne przed kościołami, właśnie wówczas gdy w kościołach msze śpiewano.", + "121933": "Wszystko to przemknęło jak majak przed zdziwionymi oczyma pana Andrzeja, ale długo w Warszawie miejsca nie zagrzał, bo nie znając nikogo, nie miał przed kim duszy otworzyć. Nawet z ową szlachtą polską, która bawiła w mieście i zajmowała publiczne gospody, pobudowane od czasu króla Zygmunta III na ulicy Długiej, nie wszedł pan Kmicic w bliższą komitywę. Zaczepiał wprawdzie tego i owego, by się nowin wywiedzieć, ale byli to zagorzali stronnicy szwedzcy, którzy w oczekiwaniu na powrót Karola Gustawa wieszali się przy Radziejowskim i przy szwedzkich oficerach, w nadziei uzyskania starostw, skonfiskowanych majętności prywatnych i kościelnych, i rozmaitych wyderkafów. Wart był każdy z nich, by mu w oczy plunąć, od czego Kmicic zresztą nie bardzo się wstrzymywał.", + "121934": "O mieszczanach tylko słyszał Kmicic, iż dawnych czasów, pogrążonej ojczyzny i dobrego króla żałują. Szwedzi prześladowali ich srodze, zabierali domy, wyciskali kontrybucje, więzili.", + "121935": "Mówiono też, że cechy miały broń ukrytą, zwłaszcza płatnerze, rzeźnicy, kuśnierze i potężny cech szewiecki, że wyglądają ciągle powrotu Jana Kazimierza, nadziei nie tracą i przy lada pomocy z zewnątrz, gotowi by byli na Szwedów uderzyć.", + "121936": "Kmicic słysząc to, uszom nie wierzył i w głowie nie chciało mu się mieścić, żeby ludzie nikczemnego stanu i nikczemnej kondycji więcej mieli okazywać miłości dla ojczyzny i wiary dla prawego pana niż szlachta, która wraz z urodzeniem powinna te sentymenta na świat przynosić.", + "121937": "Ale właśnie szlachta i magnaci stawali przy Szwedach, a lud prosty najwięcej miał chęci do oporu, i nieraz bywały zdarzenia, że gdy Szwedzi zapędzali w celu wzmocnienia Warszawy prostactwo do robót, prostacy woleli znosić chłostę i więzienie, śmierć nawet samą, aniżeli się do utwierdzenia szwedzkiej potęgi przyczyniać.", + "121938": "Za Warszawą wrzało w kraju jak w ulu. Wszystkie drogi, miasta i miasteczka zajęte były przez żołnierstwo, poczty pańskie i szlacheckie, panów i szlachtę Szwedom służącą. Wszystko było zabrane, ogarnięte, podbite, wszystko było tak szwedzkie, jakby ten kraj zawsze był w ich ręku.", + "121939": "Pan Andrzej nie spotykał innych ludzi, tylko albo Szwedów, albo stronników szwedzkich, albo ludzi zdesperowanych, obojętnych, którzy do głębi duszy byli przekonani, że już wszystko przepadło. Nikt o oporze nie myślał, spełniano cicho i z pośpiechem takie rozkazy, o których połowę albo i dziesiątą część pełno by w dawniejszych czasach było opozycyj i protestacyj. Postrach doszedł do tego stopnia, że ci nawet, których krzywdzono, wysławiali głośno łaskawego protektora Rzeczypospolitej.", + "121940": "Dawniej nieraz bywało, że swoich własnych, cywilnych i wojskowych, deputatów do egzakcji przyjmował szlachcic z rusznicą i na czele zbrojnej czeladzi — dziś rozpisywano podatki, jakie się Szwedom rozpisać podobało, a szlachta oddawała je tak pokornie, jak owce oddają wełnę postrzygaczom. Zdarzało się nieraz, że jeden i ten sam podatek wybierano dwa razy. Próżno było zasłaniać się kwitami — dobrze jeszcze, jeżeli egzekwujący oficer nie umoczył w winie dawnego kwitu i nie kazał go zjeść okazicielowi. Nic i to! „Vivat protector!” — wykrzykiwał szlachcic, a gdy oficer odjechał, kazał co prędzej parobkowi leźć na dach patrzyć, czy drugi nie nadjeżdża. I gdybyż tylko kończyło się wszystko na kontrybucjach szwedzkich, ale gorsi od nieprzyjaciela byli, tak tu jak i wszędzie, przedawczykowie. Dochodzono dawnych prywat, dawnych uraz, przesypywano kopce, zajmowano łąki i lasy, a przyjacielowi szwedzkiemu wszystko uchodziło płazem. Najgorsi zaś byli dysydenci. Mało tego. Z ludzi nieszczęśliwych, desperatów, swawolników i kosterów potworzyły się kupy zbrojne. Te napadały chłopów i szlachtę. Pomagali im maruderowie szwedzcy, niemieccy i wszelakiego rodzaju hultajstwo. Kraj zapłonął pożarami; nad miastami ciążyła zbrojna pięść żołnierska, w lasach zbój napadał. O poprawie Rzeczypospolitej, o ratunku, o zrzuceniu jarzma nikt nie myślał… Nadziei nikt nie miał…", + "121941": "Zdarzyło się, że pod Sochaczewem hultajstwo szwedzkie i niemieckie obiegło pana Łuszczewskiego, starostę sochaczewskiego, zaskoczywszy go w prywatnej jego majętności, w Strugach. Ów, wojennego humoru będąc, choć stary, bronił się mocno. Nadjechał właśnie na to pan Kmicic, a że mu już cierpliwość jako wrzód nabrała, gotowy pęknąć z lada powodu, więc pękła właśnie pod Strugami. Pozwolił tedy „prać” Kiemliczom i sam uderzył na szturmujących tak potężnie, że rozbił ich, wysiekł, nikogo nie żywił, jeńców nawet potopić kazał. Pan starosta, któremu pomoc jako z nieba spadła, przyjął wybawiciela dziękczynnie i zaraz częstował, a pan Andrzej, widząc przed sobą personata i statystę, a przy tym człowieka starej daty, wyznał mu swą nienawiść do Szwedów i jął wypytywać, co też o przyszłych losach Rzeczypospolitej myśli, w tej nadziei, że mu pan starosta wleje jakowyś balsam do duszy.", + "121942": "Lecz pan starosta całkiem odmienne miał na to, co się stało, zapatrywanie i rzekł:", + "121943": "— Mój mości panie! Nie wiem, co bym był waćpanu powiedział, gdybyś mnie był spytał wówczas, kiedy miałem jeszcze rude wąsy i umysł cielesnymi humorami zaćmiony, ale dziś mam wąsy siwe i eksperiencję siedmdziesięciu lat na karku, widzę rzeczy przyszłe, bom grobu bliski, przeto ci powiem, że potęgi szwedzkiej nie tylko my, choćbyśmy się poprawili z błędów naszych, ale cała Europa nie złamie…", + "121944": "— Jakże to być może? Skądże się to wzięło?! — zakrzyknął Kmicic. — Kiedyż to Szwecja taką potęgą była? Zali polskiego narodu nie więcej na świecie, zali nie możem mieć wojska więcej? Zali to wojsko w męstwie Szwedom kiedykolwiek ustępowało?", + "121945": "— Naszego narodu jest dziesięć razy tyle; dostatków Bóg nam tak przymnożył, że w moim starostwie sochaczewskim więcej się pszenicy rodzi niż w całej Szwecji, a co do męstwa, to ja byłem pod Kircholmem, gdzieśmy w trzy tysiące husarii ośmnaście tysięcy najlepszego szwedzkiego wojska w proch roznieśli.", + "121946": "— Ba, jeśli tak — rzekł Kmicic, któremu aż oczy zaświeciły na kircholmskie wspomnienie — jakież są tedy ziemskie przyczyny, dla których byśmy ich i teraz nie mogli pokonać?", + "121947": "— Najpierw to — mówił starzec powolnym głosem — żeśmy zmaleli, a oni urośli, że nas przez nas samych własnymi rękoma naszymi zwojowali, jako poprzednio zwojowali Niemców przez Niemców. Taka wola boża i nie masz potęgi, powtarzam, która by się im dziś oprzeć mogła!", + "121948": "— A jeśli szlachta do upamiętania przyjdzie i wedle pana swego się skupi, jeżeli wszyscy za broń schwycą, co wasza mość radzisz wtedy uczynić i co sam uczynisz?", + "121949": "— Tedy pójdę z innymi, polegnę i każdemu radzę polec, bo potem przyjdą takie czasy, na które lepiej nie patrzeć…", + "121950": "— Nie mogą przyjść gorsze! Jako żywo, nie mogą!… To niepodobieństwo!… — zawołał Kmicic.", + "121951": "— Widzisz waszmość — rzekł pan starosta — przed końcem świata i przed sądem ostatecznym przyjdzie antychryst, i powiedziano jest, że źli wezmą wtedy górę nad sprawiedliwymi, szatani będą po świecie chodzić, wiarę przeciwną prawdziwej opowiadać i do niej ludzi nawracać. Z dopuszczenia bożego zło wszędzie zwycięży, aż do onego momentu, w którym trębacze anielscy otrąbią koniec świata…", + "121952": "Tu pan starosta przechylił się na tył fotelu, na którym siedział, przymknął oczy i mówił dalej cichym, tajemniczym głosem:", + "121953": "— Powiedziano jest, że znaki będą… Znaki na słońcu w postaci ręki i miecza były… Boże, bądź miłościw nam grzesznym!… Źli biorą górę nad sprawiedliwymi, bo Szwed i jego stronnicy zwyciężają… Wiara prawdziwa upada, bo oto luteranie się podnoszą… Ludzie! zali nie widzicie, że dies irae, dies illa się zbliża… Ja mam lat siedmdziesiąt, nad brzegiem Styksu stoję, przewoźnika i łodzi wyglądam… Ja widzę!…", + "121954": "Tu umilkł pan starosta, a Kmicic począł patrzeć na niego że strachem, bo racje wydały mu się słuszne, wywody trafne, więc zląkł się sądu i zastanowił się mocno.", + "121955": "Lecz pan starosta na niego nie patrzył, jeno przed siebie, i w końcu rzekł:", + "121956": "— I jakże tu Szwedów zwyciężyć, kiedy to dopuszczenie boże, wola wyraźna, w proroctwach odgadnięta i przepowiedziana… Oj, do Częstochowy ludziom, do Częstochowy!…", + "121957": "I znowu pan starosta umilkł.", + "121958": "Słońce zachodziło właśnie, i już tylko bokiem zaglądając do komnaty, łamało się w tęczę na gomółkach szklanych w ołów oprawnych, i czyniło smugi siedmiobarwne na podłodze. Reszta komnaty była w mroku. Kmicicowi coraz bardziej stawało się straszno i chwilami zdawało mu się, że niech tylko światło ono zginie, a wraz trębacze anielscy ozwą się na sąd.", + "121959": "— O jakich proroctwach wasza mość mówisz? — spytał wreszcie starostę, bo milczenie jeszcze wydało mu się straszniejsze.", + "121960": "Starosta, zamiast odpowiedzieć, zwrócił się ku drzwiom przyległej komnaty i zawołał:", + "121961": "— Oleńka! Oleńka!", + "121962": "— Na Boga! — krzyknął pan Kmicic — kogo waść wołasz?…", + "121963": "W tej chwili wierzył we wszystko, wierzył, że jego Oleńka, cudem z Kiejdan przeniesiona, ukaże się jego oczom.", + "121964": "I zapomniał o wszystkim, wzrok utkwił we drzwiach i czekał bez tchu w piersi.", + "121965": "— Oleńka! Oleńka! — powtórzył starosta.", + "121966": "Drzwi się otworzyły: weszła nie Billewiczówna, ale panna piękna, szczupła, wysoka, trochę do Oleńki podobna z powagi w twarzy i spokoju rozlanego w obliczu. Była blada, może chora, a może niedawnym napadem przerażona, i szła z oczyma spuszczonymi, tak jakoś lekko i cicho, jak gdyby ją jaki powiew posuwał.", + "121967": "— To córka moja — rzekł starosta. — Synów w domu nie masz. Są przy panu krakowskim, a z nim razem przy naszym elekcie nieszczęsnym.", + "121968": "Po czym zwrócił się do córki:", + "121969": "— Waćpanna podziękuj naprzód temu mężnemu kawalerowi za ratunek, a po wtóre przeczytaj nam proroctwo świętej Brygidy.", + "121970": "Dziewczyna skłoniła się przed panem Andrzejem i wyszła, a po chwili wróciła z drukowanymi świstkami w ręku i stanąwszy w owym świetle tęczowym, poczęła czytać dźwięcznym i słodkim głosem:", + "121971": "— Proroctwo świętej Brygidy: „Pokażę ci wprzód pięciu królów i państwa ich: Gustaw, syn Eryka, osieł leniwy, ponieważ zaniedbawszy prawe nabożeństwo, przeszedł na fałszywe. Porzuciwszy apostolską wiarę, wprowadził do królestwa augsburskie wyznanie, kładąc skazę za sławę sobie. Patrz Eklezjastę, gdzie o Salomonie powiada, że skaził sławę swoją przez bałwochwalstwo…”", + "121972": "— Słyszysz waść? — spytał starosta, pokazując Kmicicowi wielki palec lewej ręki, inne zaś trzymając gotowe do porachunku.", + "121973": "— Słyszę.", + "121974": "„Eryk, syn Gustawa, wilk, dla nienasyconej chciwości — czytała panna — czym wszystkich ludzi i braterską Janową ściągnął na się nienawiść. Naprzód Jana (podejrzywając go o praktyki z Duńczykiem i Polską) wojną utrapił, a ująwszy go wraz z żoną, przez cztery lata w podziemiu trzymał. Jan wreszcie z więzienia wydobyty i przez odmienność fortuny wspomożon, zwojowawszy Eryka, wyzuł go z korony i do wiekuistej strącił ciemnicy. Otóż nieprzewidziany wypadek!”", + "121975": "— Uważaj — rzekł starosta. — To już drugi!", + "121976": "Panna czytała dalej:", + "121977": "„Jan, brat Eryka, orzeł wyniosły, trzykrotny zwycięzca nad Erykiem, Duńczykiem i Septentrionem. Syn jego Zygmunt na tron polski obrany, w którego krwi zacność mieszka. Chwała latoroślom jego!”", + "121978": "— Pojmujesz? — pytał starosta.", + "121979": "— Niech Bóg przysporzy lat Janowi Kazimierzowi! — odrzekł Kmicic.", + "121980": "„Karol, książę Sudermanii: baran, gdyż jako barany prowadzą trzodę, tak on Szwedów przywiódł ku nieprawości. Tenże miotał się przeciw sprawiedliwości.”", + "121981": "— To już czwarty! — przerwał starosta.", + "121982": "„Piąty Gustaw Adolf — czytała panna — baranek zabity, lecz nie bez skazy, którego krew była przyczyną utrapienia i niezgody.”", + "121983": "— Tak! to Gustaw Adolf — rzekł starosta. — O Krystynie nie masz wzmianki, bo tylko sami mężowie są wyliczeni. Czytaj teraz waćpanna zakończenie, które do dzisiejszych czasów akurat się odnosi.", + "121984": "Panna czytała, co następuje:", + "121985": "„Szóstego ci pokażę, któren ląd i morze zakłóci i prostych zasmuci… który czas kary mojej w ręku swoim położy. Jeżeli chyżo swego nie doścignie, zbliży się nań sąd mój i pozostawi państwo w utrapieniu, i stanie się, jako napisano: rokosz sieją, a utrapienie i boleść odmierzą. Nie tylko nawiedzę to królestwo, ale miasta bogate i możne, albowiem przywołano głodnego, który dostatki ich pożre. Nie zabraknie zła wewnętrznego i obfitować będą niezgody. Panować będą głupi, a mędrcy i starce nie podejmą głowy. Cześć i prawda upadną, aż przyjdzie, który gniew mój przebłaga i który duszy swej nie oszczędzi dla miłości prawdy.”", + "121986": "— Masz waść! — rzekł starosta.", + "121987": "— Wszystko się tak sprawdza, że ślepy chybaby wątpił! — odrzekł Kmicic.", + "121988": "— Przeto i Szwedzi nie mogą być zwyciężeni — odrzekł starosta.", + "121989": "— Aż przyjdzie ten, który duszy nie oszczędzi dla miłości prawdy! — zakrzyknął Kmicic. — Nadzieję proroctwo zostawuje! Więc nie sąd, jeno zbawienie nas czeka!", + "121990": "— Sodoma miała być oszczędzona, gdyby w niej dziesięciu sprawiedliwych się znalazło — odrzekł starosta — ale się ich i tylu nie znalazło. Tak samo nie znajdzie się ów, który duszy nie oszczędzi dla miłości prawdy, i godzina sądu wybije.", + "121991": "— Panie starosto, panie starosto, nie może być! — odrzekł Kmicic.", + "121992": "Nim pan starosta odpowiedział, drzwi się otwarły i do izby wszedł niemłody już człowiek, w pancerzu i z muszkietem w ręku.", + "121993": "— Pan Szczebrzycki? — pytał starosta.", + "121994": "— Tak jest — odpowiedział nowo przybyły — słyszałem, iż hultajstwo jaśnie wielmożnego pana obiegło, i na ratunek z czeladzią pospieszam.", + "121995": "— Bez woli bożej włos człowiekowi z głowy nie spadnie — odrzekł starzec. — Już mnie ten kawaler z opresji uwolnił… A waść skąd jedziesz?", + "121996": "— Z Sochaczewa.", + "121997": "— Słyszałeś co nowego?", + "121998": "— Co nowina, to gorsza, jaśnie wielmożny starosto. Nowe nieszczęście…", + "121999": "— Co się stało?", + "122000": "— Województwa: krakowskie, sandomierskie, ruskie, lubelskie, bełskie, wołyńskie i kijowskie poddały się Karolowi Gustawowi. Akt już podpisany i przez posłów, i przez Karola.", + "122001": "Starosta począł kiwać głową, wreszcie zwrócił się do Kmicica:", + "122002": "— Patrz! — rzekł — i ty jeszcze myślisz, że znajdzie się ów, który duszy swej nie oszczędzi dla miłości prawdy?", + "122003": "Kmicic szarpać począł włosy w czuprynie.", + "122004": "— Desperacja! desperacja! — powtarzał w uniesieniu.", + "122005": "A pan Szczebrzycki mówił dalej:", + "122006": "— Prawią też, że te resztki wojska, które przy panu hetmanie Potockim się znajdują, już wypowiadają posłuszeństwo i do Szweda chcą iść. Hetman podobno zdrowia i życia między nimi niepewien, musi uczynić, co zechcą.", + "122007": "— Rokosz sieją, a utrapienie i boleść odmierzą — rzekł starosta. — Kto chce pokutować za grzechy, temu czas!", + "122008": "Lecz Kmicic nie mógł już słuchać dłużej ani proroctw, ani nowin; chciał jak najprędzej siąść na koń i na wietrze głowę ochłodzić. Zerwał się więc i począł żegnać starostę.", + "122009": "— A dokąd to tak spieszno? — zapytał go starzec.", + "122010": "— Do Częstochowy, bom też grzesznik!", + "122011": "— Tedy nie zatrzymuję, chociaż rad bym ugościć, ale to sprawa pilniejsza, bo dzień sądu niedaleko.", + "122012": "Kmicic wyszedł, a za nim wyszła panna, chcąc w zastępstwie ojca honory odjeżdżającemu uczynić, bo starosta na nogi już szwankował.", + "122013": "— Ostawaj w dobrym zdrowiu, panienko — rzekł Kmicic — nie wiesz, jakom ci życzliwy!", + "122014": "— Jeśliś mi waćpan życzliwy — odrzekła na to panna — to uczyńże mi jedną przysługę. Waćpan jedziesz do Częstochowy… oto czerwony złoty… weź go, proszę, i oddaj na mszę w kaplicy.", + "122015": "— Na czyją intencję? — spytał Kmicic.", + "122016": "Prorokini spuściła oczy, smutek oblał jej twarz, a jednocześnie słabe rumieńce wybiły na policzki i odrzekła cichym, do szmeru liści podobnym głosem:", + "122017": "— Na intencję Andrzeja, aby go Bóg z grzesznej drogi nawrócił…", + "122018": "Kmicic cofnął się dwa kroki, oczy wytrzeszczył i ze zdumienia przez chwilę nic przemówić nie mógł.", + "122019": "— Na rany Chrystusa! — rzekł wreszcie — co to za dom? Gdzie ja jestem?… Same proroctwa, wróżby i wskazówki… Waćpanna zwiesz się Oleńka i na intencję grzesznego Andrzeja na mszę dajesz?… To nie może być prosty trafunek, to palec boży… to… to… jać oszaleję!… Na Boga, oszaleję!…", + "122020": "— Co waćpanu jest?", + "122021": "Lecz on chwycił ją gwałtownie za ręce i począł nimi potrząsać.", + "122022": "— Prorokuj że mi dalej, mów do końca!… Jeżeli ów Andrzej się nawróci i winy zmaże, zali Oleńka jemu wiary dochowa?… Mów, odpowiadaj, bo nie odjadę bez tego!…", + "122023": "— Co waćpanu jest?", + "122024": "— Zali Oleńka mu wiary dochowa? — powtarzał Kmicic.", + "122025": "Pannie nagle łzy puściły się z oczu.", + "122026": "— Do ostatniego tchnienia, do godziny śmierci! — odrzekła ze łkaniem.", + "122027": "Jeszcze nie dopowiedziała, a już Kmicic grzmotnął się jak długi jej do nóg. Chciała uciekać, nie puścił i całując jej stopy, powtarzał:", + "122028": "— Jam także grzeszny Andrzej, który nawrócić się pragnie!… Ja mam także swoją Oleńkę umiłowaną. Niechże twój się nawróci, a moja mi wiary dochowa… Niech słowa twoje proroctwem będą… Balsam i nadzieję wlałaś mi do duszy strapionej… Bóg ci zapłać, Bóg zapłać!", + "122029": "Po czym zerwał się, siadł na koń i odjechał.", + "122030": "Rozdział XI", + "122031": "Słowa panny starościanki sochaczewskiej wielką napełniły pana Kmicica otuchą i przez trzy dni nie wychodziły mu z głowy. W dzień na koniu, w nocy na łożu rozmyślał o tym, co się przytrafiło, i zawsze dochodził do wniosku, że nie mógł to być prosty przypadek, ale prędzej wskazówka boża i przepowiednia, że jeśli wytrwa, jeśli z dobrej drogi nie zejdzie, z tej właśnie, którą mu Oleńka ukazała, to dziewczyna mu wiary dochowa i dawnym afektem obdarzy.", + "122032": "„Bo jeśli starościanka — rozmyślał pan Kmicic — dochowuje obserwancji swojemu Andrzejowi, który dotąd poprawy nie zaczął, to i dla mnie, mającego szczerą intencję służenia ojczyźnie, cnocie i królowi, nie zagasła jeszcze nadzieja!”", + "122033": "Lecz z drugiej strony nie brakło panu Andrzejowi i umartwień. Intencję szczerą miał, ale czy nie za późno się z nią wybrał? Czy jeszcze była jakakolwiek droga, jakakolwiek sposobność? Rzeczpospolita z każdym dniem zdawała się być więcej pogrążoną i trudno było zamykać oczu na straszliwą prawdę, że nie masz dla niej ratunku. Niczego sobie więcej nie życzył Kmicic, jak poczynać jakowąś robotę, lecz ludzi chętnych nie widział. Coraz nowe postacie, coraz nowe twarze przewijały się przed nim w czasie podróży, ale ich widok, słuchanie ich rozmów i dyskusyj odbierało tylko resztę nadziei.", + "122034": "Jedni duszą i ciałem przeszli do szwedzkiego obozu, szukając w nim własnej prywaty; ci pili, hulali i weselili się jak na stypie, topiąc w kielichach i rozpuście wstyd i szlachecki honor.", + "122035": "Drudzy rozprawiali w niepojętym zaślepieniu o potędze, jaką utworzy Rzeczpospolita w połączeniu ze Szwecją, pod berłem pierwszego w świecie wojownika, i tacy byli najniebezpieczniejsi, bo przekonani szczerze, że orbis terrarum musi przed takim aliansem uchylić głowy.", + "122036": "Trzeci, jak pan starosta sochaczewski, ludzie zacni i ojczyźnie życzliwi, badali znaki na ziemi i niebie, powtarzali proroctwa i dopatrując woli bożej we wszystkim, co się działo, i nieugiętego przeznaczenia, dochodzili do wniosku, że nie masz nadziei, że nie masz ratunku, że koniec świata się zbliża — więc byłoby szaleństwem o ziemskim wybawieniu, nie o niebieskim zbawieniu myśleć.", + "122037": "Inni na koniec kryli się po lasach lub z życiem uchodzili za granicę.", + "122038": "Tak więc spotykał pan Kmicic jeno wyuzdanych, zepsutych, szalonych albo trwożliwych, albo zdesperowanych; nie spotykał ufających.", + "122039": "A tymczasem fortuna szwedzka rosła. Wieść, że resztki wojska buntują się, zmawiają, grożą hetmanom i chcą przejść do Szwedów, nabierała z każdym dniem pewności. Pogłoska, że pan chorąży Koniecpolski ze swoją dywizją poddał się Karolowi Gustawowi, jak grom rozgrzmiała po wszystkich krańcach Rzeczypospolitej i wypędziła resztę wiary z serc, bo przecie pan Koniecpolski był to zbaraski rycerz. Za nim poszli pan starosta jaworowski i książę Dymitr Wiśniowiecki, którego nie powstrzymało nieśmiertelną sławą okryte nazwisko.", + "122040": "Poczęto już wątpić i o panu marszałku Lubomirskim. Ci, którzy go dobrze znali, twierdzili, że ambicja rozum w nim i miłość do ojczyzny przewyższa, że dotąd stał przy królu, bo mu pochlebiało, że oczy wszystkich były zwrócone, iż go jedni i drudzy ciągnęli, zapraszali, iż mu wmawiano, że losy ojczyzny trzyma w ręku. Lecz wobec szczęścia szwedzkiego począł się wahać, ociągać i coraz wyraźniej dawał, gwoli własnej dumie, uczuć nieszczęsnemu Janowi Kazimierzowi, iż może go zbawić albo ostatecznie pogrążyć.", + "122041": "Król tułacz siedział w Głogowej i z garści wiernych, którzy los jego dzielili, coraz ktoś go opuszczał i do Szwedów przechodził. Tak słabi łamią się w dniach niedoli, nawet tacy, którym pierwszy poryw serca uczciwą i ciernistą drogą iść każe. Karol Gustaw przyjmował ich z otwartymi rękoma, nagradzał, obietnicami obsypywał, resztę wiernych kusił i przeciągał, coraz szerzej panowanie roztaczał; sama fortuna usuwała mu sprzed nóg wszelkie przeszkody, polskimi siłami Polskę podbijał, bez boju zwyciężał.", + "122042": "Szeregi wojewodów, kasztelanów, urzędników koronnych i litewskich, całe tłumy zbrojnej szlachty, całe chorągwie niezrównanej jazdy polskiej stały w jego obozie, patrząc w oczy nowego pana, gotowe na jego skinienie.", + "122043": "Resztki wojsk koronnych coraz natarczywiej wołały na swego hetmana: „Idź, skłoń siwą głowę przed majestatem Karola… Idź, bo chcemy do Szwedów należeć!”", + "122044": "— Do Szwedów! do Szwedów!", + "122045": "I na poparcie słów błyskało tysiące szabel.", + "122046": "Jednocześnie zaś wojna paliła się ciągle na wschodzie. Straszliwy Chmielnicki Lwów znowu obległ, a zastępy jego sprzymierzeńców, przepływając wedle niezdobytych murów Zamościa, rozlewały się po całym województwie lubelskim, samego Lublina sięgając.", + "122047": "Litwa była w rękach szwedzkich i Chowańskiego. Radziwiłł rozpoczął wojnę na Podlasiu; elektor zwłóczył i lada chwila mógł ostatni cios konającej Rzeczypospolitej zadać, tymczasem w Prusach Królewskich się umacniał.", + "122048": "Poselstwa ze wszech stron dążyły do króla szwedzkiego, winszując mu szczęśliwego podboju.", + "122049": "Zbliżała się zima, liście spadały z drzew, stada kruków, wron i kawek, opuściwszy lasy, unosiły się nad wsiami i miastami Rzeczypospolitej.", + "122050": "Za Piotrkowem wjechał znów Kmicic w oddziały szwedzkie, które zajmowały wszystkie trakty i gościńce. Niektóre, po zdobyciu Krakowa, maszerowały ku Warszawie, mówiono bowiem, że Karol Gustaw, odebrawszy hołd od południowych i wschodnich województw i podpisawszy „kapitulację”, czeka tylko jeszcze na poddanie się owych resztek wojska stojących pod panem Potockim i Lanckorońskim, po czym zaraz do Prus ruszy i dlatego wojska naprzód wysyła. Panu Andrzejowi nie tamowano nigdzie drogi, bo w ogóle szlachta nie wzbudzała podejrzeń i mnóstwo zbrojnych pocztów ciągnęło razem ze Szwedami; inni jechali do Krakowa to pokłonić się nowemu panu, to uzyskać od niego cokolwiek, nikogo więc nie pytano ani o glejty, ani o paszporty, tym bardziej że w pobliżu Karola, udającego łaskawość, nie śmiano nikogo turbować.", + "122051": "Ostatni nocleg przed przybyciem do Częstochowy wypadł panu Andrzejowi w Kruszynie, ale zaledwie się roztasował, przybyli tam goście. Naprzód nadciągnął oddział szwedzki, około stu koni wynoszący, pod dowództwem kilku oficerów i poważnego jakiegoś kapitana. Był to mąż w średnim wieku, postawy dość wspaniałej, rosły, silny, pleczysty, z bystrymi oczyma, a jakkolwiek i strój nosił obcy, i zgoła na cudzoziemca wyglądał, jednakże wszedłszy do karczmy, przemówił do pana Andrzeja najczystszą polszczyzną, wypytując się go, kto jest i dokąd jedzie?", + "122052": "Pan Andrzej powiedział tym razem, iż jest szlachcicem z Sochaczewskiego, albowiem dziwnym mogłoby się to wydawać oficerowi, gdyby poddany elektorski zapuścił się aż w tak odległe strony. Natomiast dowiedziawszy się, iż pan Andrzej jedzie do króla szwedzkiego ze skargą, iż mu należnej sumy nie chcą wypłacić, oficer ów rzekł:", + "122053": "— Przy wielkim ołtarzu najlepiej się modlić, i słusznie waćpan czynisz, że do samego króla jedziesz, bo choć u niego tysiące spraw na głowie, przecie nikomu ucha nie odmawia, a już na was, szlachtę, tak łaskaw, że aż Szwedzi wam zazdroszczą.", + "122054": "— Aby tylko pieniądze były w skarbie…", + "122055": "— Karol Gustaw to nie wasz dawny Jan Kazimierz, który nawet u Żydów zapożyczać się musiał, bo co miał, to zaraz pierwszemu proszącemu oddał. Zresztą, byle się pewna impreza udała, to pieniędzy w skarbcu nie zabraknie.", + "122056": "— O jakiej imprezie wasza mość mówisz?", + "122057": "— Za mało się znamy, panie kawalerze, abym ci się miał spuścić z sekretu. Wiedz jeno to, że za tydzień albo za dwa skarbiec króla szwedzkiego tak będzie ciężki jako sułtański.", + "122058": "— To chyba jaki alchemik pieniędzy mu narobi, bo ich w tym kraju skądinąd nie dostać.", + "122059": "— W tym kraju? Dość rękę śmiele wyciągnąć. A na śmiałości nam nie braknie. Dowód w tym, że tu panujem.", + "122060": "— Prawda! prawda! — rzekł Kmicic — bardzośmy z tego panowania radzi, zwłaszcza jeśli nas nauczycie, jakim sposobem pieniądze jak wióry zbierać…", + "122061": "— Te sposoby były w waszej mocy, ale wy byście woleli z głodu poginąć niż jeden grosz stamtąd wziąć.", + "122062": "Kmicic spojrzał bystro na oficera.", + "122063": "— Bo są takie miejsca, na które strach nawet i Tatarom rękę podnieść! — rzekł.", + "122064": "— Zanadtoś domyślny, panie kawalerze — odpowiedział oficer — i to pamiętaj, że nie do Tatarów, jeno do Szwedów po pieniądze jedziesz.", + "122065": "Dalszą rozmowę przerwało przybycie nowego pocztu. Oficer widocznie go oczekiwał, bo wypadł pospiesznie z karczmy. Kmicic zaś wyszedł za nim i stanął we drzwiach sieni, aby się przyjrzeć, kto przyjeżdża.", + "122066": "Naprzód zajechała zamknięta kolaska zaprzężona w cztery konie, a otoczona oddziałem szwedzkich rajtarów, i zatrzymała się przed karczmą. Ów oficer, który z Kmicicem rozmawiał, posunął się ku niej żywo i otworzywszy drzwiczki, złożył głęboki ukłon siedzącej wewnątrz osobie.", + "122067": "„Musi być ktoś znaczny…” — pomyślał Kmicic.", + "122068": "Tymczasem z karczmy wyniesiono płonące pochodnie. Z karety wysiadł poważny personat, czarno z cudzoziemska ubrany w płaszcz długi do kolan, podbity tołubem lisim, i w kapeluszu z piórami.", + "122069": "Oficer chwycił pochodnię z rąk rajtara i skłoniwszy się raz jeszcze, rzekł:", + "122070": "— Tędy, ekscelencjo!", + "122071": "Kmicic cofnął się co prędzej do zajazdu, a oni weszli zaraz za nim. W izbie oficer skłonił się po raz trzeci i rzekł:", + "122072": "— Ekscelencjo! Jestem Weyhard Wrzeszczowicz, ordinarius prowiantmagister jego królewskiej mości Karola Gustawa, wysłany z eskortą na spotkanie waszej ekscelencji.", + "122073": "— Miło mi poznać tak zacnego kawalera — rzekł czarno ubrany personat, oddając ukłon za ukłon.", + "122074": "— Czy ekscelencja chce zatrzymać się dłużej, czy dalej zaraz jechać?… Jego królewska mość pilno życzy sobie widzieć waszą ekscelencję.", + "122075": "— Miałem zamiar zatrzymać się w Częstochowie dla nabożeństwa — odrzekł nowo przybyły — ale w Wieluniu odebrałem wiadomość, że jego królewska mość rozkazuje mi śpieszyć, więc trochę wypocząwszy, ruszymy dalej, a tymczasem odpraw wasza mość dawną eskortę i podziękuj kapitanowi, który ją prowadził.", + "122076": "Oficer poszedł wydać odpowiednie rozkazy. Pan Andrzej zatrzymał go po drodze.", + "122077": "— Kto to jest? — spytał.", + "122078": "— Baron Lisola, wysłannik cesarski, który z brandenburskiego dworu udaje się do naszego pana — odpowiedział oficer.", + "122079": "To rzekłszy, wyszedł, a po chwili wrócił.", + "122080": "— Rozkazy waszej ekscelencji spełnione — rzekł do barona.", + "122081": "— Dziękuję — odpowiedział Lisola.", + "122082": "I z wielką, chociaż bardzo pańską uprzejmością wskazał Wrzeszczowiczowi miejsce naprzeciw siebie.", + "122083": "— Wicher coś poczyna na dworcu świstać — rzekł — i deszcz zacina. Może wypadnie dłużej popaść. Tymczasem pogawędzimy przed wieczerzą. Co tu słychać? Słyszałem, że małopolskie województwa poddały się jego szwedzkiej miłości.", + "122084": "— Tak jest, ekscelencjo. Jego królewska mość czeka tylko jeszcze na poddanie się reszty wojsk, po czym zaraz do Warszawy i do Prus wyruszy.", + "122085": "— Zali to pewna, że oni się poddadzą?", + "122086": "— Deputaci wojskowi już są w Krakowie. Zresztą, nie mogą inaczej uczynić, bo nie mają wyboru. Jeśli do nas nie przejdą, Chmielnicki ich do nogi wytępi.", + "122087": "Lisola pochylił swą rozumną głowę na piersi.", + "122088": "— Straszne, niesłychane rzeczy! — rzekł.", + "122089": "Rozmowa była prowadzona w niemieckim języku. Kmicic nie tracił z niej ani jednego słowa.", + "122090": "— Ekscelencjo — odpowiedział Wrzeszczowicz — co się stało, to się stać musiało.", + "122091": "— Może być; trudno jednak nie mieć kompasji dla tej potęgi, która w oczach naszych upadła, i kto nie jest Szwedem, boleć nad tym musi.", + "122092": "— Ja nie jestem Szwedem, ale gdy sami Polacy nie boleją, nie poczuwam się i ja do tego — odparł Wrzeszczowicz.", + "122093": "Lisola spojrzał na niego uważnie.", + "122094": "— Prawda, że nazwisko waszmości nieszwedzkie. Z jakiego narodu, proszę?", + "122095": "— Jestem Czech.", + "122096": "— Proszę! Zatem cesarza niemieckiego poddany?… Więc spod jednego pana jesteśmy.", + "122097": "— Jestem w służbie najjaśniejszego króla szwedzkiego — odrzekł z ukłonem Wrzeszczowicz.", + "122098": "— Nie chcę ja bynajmniej tej służbie ubliżyć — odparł Lisola — ale takie służby bywają przemijające, będąc zaś poddanym naszego miłościwego pana, gdziekolwiek waszmość byś był, komukolwiek byś służył, nie możesz kogo innego za przyrodzonego zwierzchnika uważać.", + "122099": "— Tego nie neguję.", + "122100": "— Więc też powiem szczerze waszmości, że pan nasz boleje nad tą prześwietną Rzeczpospolitą, nad losem wspaniałego jej monarchy i nie może łaskawym ani chętnym okiem spoglądać na tych swoich poddanych, którzy się do ostatecznej ruiny przyjaznego państwa przykładają. Co waszmości uczynili Polacy, że im taką nieżyczliwość okazujesz?…", + "122101": "— Ekscelencjo! siła mógłbym na to odpowiedzieć, ale obawiam się nadużyć cierpliwości waszej ekscelencji.", + "122102": "— Waszmość wydajesz mi się być nie tylko znamienitym oficerem, ale i rozumnym człowiekiem, a mnie mój urząd nakazuje patrzeć, słuchać, o racje wypytywać; mów więc waszmość choćby najobszerniej i nie obawiaj się znużyć mej cierpliwości. Owszem, jeśli zgłosisz się kiedy do służby cesarskiej, czego ci najmocniej życzę, znajdziesz wasza mość we mnie przyjaciela, który cię wytłomaczy i racje twoje powtórzy, jeśliby ci za złe twoją dzisiejszą służbę poczytać chciano.", + "122103": "— Tedy wypowiem wszystko, co mam na myśli. Jako wielu szlachty, młodszych synów, tak i ja musiałem fortuny poza granicami kraju szukać, przybyłem więc tutaj, gdzie i naród jest mojemu pokrewny, i cudzoziemców chętnie do służby zażywają.", + "122104": "— Źle waszą mość przyjęto?", + "122105": "— Dano mi żupy solne w zawiadywanie. Znalazłem przystęp do chleba, do ludzi i do samego króla. Obecnie służę Szwedom, a jednak, gdyby mnie kto za niewdzięcznika chciał poczytać, wręcz bym mu musiał zanegować.", + "122106": "— A to z jakich racyj?", + "122107": "— Aż jakich racyj można więcej ode mnie wymagać niż od Polaków samych? Gdzie są dziś Polacy? Gdzie senatorowie tego królestwa, książęta, magnaci, szlachta, rycerstwo, jeśli nie w obozie szwedzkim? A przecie to oni pierwsi powinni wiedzieć, co im czynić należy, gdzie zbawienie, a gdzie zguba dla ich ojczyzny. Ja idę za nimi, więc któryż z nich ma mnie prawo nazwać niewdzięcznikiem? Czemu to ja, cudzoziemiec, mam być wierniejszym królowi polskiemu i Rzeczypospolitej niż oni sami? Czemu miałbym pogardzać tą służbą, o którą oni sami się proszą?", + "122108": "Lisola nie odrzekł nic. Wsparł głowę na ręku i zamyślił się. Zdawałoby się, że słucha poświstu wiatru i szumu jesiennego dżdżu, który począł zacinać w okna karczmy.", + "122109": "— Mów waszmość dalej — rzekł wreszcie — zaprawdę szczególne rzeczy mi mówisz.", + "122110": "— Ja szukam fortuny tam, gdzie ją znaleźć mogę — rzekł Wrzeszczowicz — a że ten naród ginie, nie potrzebuję się o to więcej troszczyć od niego samego. Zresztą choćbym się troszczył, nic by to nie pomogło, bo oni zginąć muszą!", + "122111": "— A to dlaczego?", + "122112": "— Naprzód dlatego, że sami tego chcą; po wtóre, że na to zasługują. Ekscelencjo! jestli na świecie drugi kraj, gdzie by tyle nieładu i swawoli dopatrzyć można?… Co tu za rząd? — Król nie rządzi, bo mu nie dają… Sejmy nie rządzą, bo je rwą… Nie masz wojska, bo podatków płacić nie chcą; nie masz posłuchu, bo posłuch wolności się przeciwi; nie masz sprawiedliwości, bo wyroków nie ma komu egzekwować i każdy możniejszy je depce; nie masz w tym narodzie wierności, bo oto wszyscy pana swego opuścili; nie masz miłości do ojczyzny, bo ją Szwedowi oddali za obietnicę, że im po staremu w dawnej swawoli żyć nie przeszkodzi… Gdzie by indziej mogło się coś podobnego przytrafić? Który by w świecie naród nieprzyjacielowi do zawojowania własnej ziemi pomógł? Który by tak króla opuścił, nie za tyraństwo, nie za złe uczynki, ale dlatego, że przyszedł drugi, mocniejszy? Gdzie jest taki, co by prywatę więcej ukochał, a sprawę publiczną więcej podeptał? Co oni mają, ekscelencjo?… Niechże mi kto choć jedne cnotę wymieni: czy stateczność, czy rozum, czy przebiegłość, czy wytrwałość, czy wstrzemięźliwość? Co oni mają? Jazdę dobrą? tak! i nic więcej… To i Numidowie ze swej jazdy słynęli, i Galowie, jak to w rzymskich historykach czytać można, sławnego mieli komunika, a gdzież są? Zginęli, jak i ci zginąć muszą. Kto ich chce ratować, ten jeno czas próżno traci, bo oni sami nie chcą się ratować!… Jeno szaleni, swawolni, źli i przedajni tę ziemię zamieszkują!", + "122113": "Wrzeszczowicz ostatnie słowa wymówił z prawdziwym wybuchem nienawiści, dziwnej w cudzoziemcu, który chleb znalazł wśród tego narodu; ale Lisola nie dziwił się. Wytrawny dyplomata znał świat i ludzi, wiedział, że kto nie umie płacić sercem swemu dobroczyńcy, ten gorliwie szuka w nim win, by nimi własną niewdzięczność osłonić. Zresztą może i przyznawał on słuszność Wrzeszczowiczowi, więc nie protestował; natomiast spytał nagle:", + "122114": "— Panie Weyhard, czy waćpan jesteś katolikiem?", + "122115": "Wrzeszczowicz zmieszał się.", + "122116": "— Tak jest, ekscelencjo! — odpowiedział.", + "122117": "— Słyszałem w Wieluniu, że są tacy, którzy namawiają jego królewską mość Karola Gustawa, ażeby klasztor jasnogórski zajął… Czy to prawda?", + "122118": "— Ekscelencjo! klasztor leży blisko śląskiej granicy, i Jan Kazimierz snadnie od niego zasiłki mieć może. Musimy go zająć, aby temu przeszkodzić… Jam pierwszy zwrócił na to uwagę i dlatego jego królewska mość mnie tę funkcję powierzył.", + "122119": "Tu Wrzeszczowicz urwał nagle, przypomniał sobie Kmicica siedzącego w drugim końcu izby i podszedłszy ku niemu, spytał:", + "122120": "— Panie kawalerze, rozumiesz po niemiecku?", + "122121": "— Ani słowa, choćby mi kto zęby rwał! — odpowiedział pan Andrzej.", + "122122": "— A to szkoda, bo chcieliśmy do rozmowy zaprosić.", + "122123": "To rzekłszy, zwrócił się do Lisoli:", + "122124": "— Jest tu obcy szlachcic, ale po niemiecku nie rozumie, możemy mówić swobodnie.", + "122125": "— Nie mam nic tajnego do powiedzenia — odrzekł Lisola — ale ponieważ jestem także katolik, nie chciałbym, aby świętemu miejscu stała się jaka krzywda… Że zaś jestem pewien, iż i najjaśniejszy cesarz ten sam ma sentyment, tedy będę prosił jego królewskiej mości, aby mnichów oszczędził. A waćpan nie spiesz się z zajmowaniem, aż do nowej rezolucji.", + "122126": "— Mam wyraźne, chociaż tajemne instrukcje; waszej ekscelencji tylko ich nie zatajam, bo cesarzowi, panu memu, zawsze chcę wiernie służyć. Mogę jednak waszą ekscelencję w tym uspokoić, że świętemu miejscu żadna profanacja się nie stanie. Jam katolik…", + "122127": "Lisola uśmiechnął się i chcąc prawdę z mniej doświadczonego człowieka wydobyć, spytał żartobliwie:", + "122128": "— Ale skarbca mnichom przetrząśnięcie? Nie będzie bez tego? Co?", + "122129": "— To się może zdarzyć — odrzekł Wrzeszczowicz. — Najświętsza Panna talarów w przeorskiej skrzyni nie potrzebuje. Skoro wszyscy płacą, niechże i mnichy płacą.", + "122130": "— A jeśli się będą bronili?", + "122131": "Wrzeszczowicz rozśmiał się.", + "122132": "— W tym kraju nikt się nie będzie bronił, a dzisiaj już i nie może się nikt bronić. Mieli po temu czas!… teraz za późno!", + "122133": "— Za późno — powtórzył Lisola.", + "122134": "Na tym skończyła się rozmowa. Po wieczerzy odjechali. Kmicic pozostał sam. Była to dla niego najgorsza noc ze wszystkich, jakie spędził od czasu wyjazdu z Kiejdan.", + "122135": "Słuchając słów Weyharda Wrzeszczowicza, musiał się wszelkimi siłami powstrzymywać, aby nie krzyknąć mu: „Łżesz, psie!” — i z szablą na niego nie wpaść. I jeśli tego nie uczynił, to dlatego, że niestety czuł i uznawał prawdę w słowach cudzoziemca, straszną, palącą jak ogień, ale rzetelną.", + "122136": "„Co bym mu mógł rzec? — mówił sobie — czym, prócz pięści, zanegować? jakie dowody przytoczyć?… Prawdę szczekał… Bodaj go zabito!… A i ów cesarski statysta przyznał mu, że już po wszystkim i na wszelką obronę za późno.”", + "122137": "Kmicic w znacznej części może dlatego tak cierpiał, że owo „za późno” było wyrokiem nie tylko dla ojczyzny, ale i dla jego prywatnego szczęścia. A przecie już tej męki miał dosyć; już mu i sił nie stawało, bo przez całe tygodnie nic innego nie słyszał, tylko: że wszystko przepadło, że nie czas już, że za późno. Żaden promyk nadziei nie padł mu nigdzie w duszę.", + "122138": "Jadąc coraz dalej, dlatego się tak śpieszył, dlatego dniami i nocami jechał, żeby uciec przed tymi wróżbami, żeby wreszcie znaleźć jaką okolicę, jakiego człowieka, który by mu wlał chociaż kroplę pociechy. Tymczasem znajdował coraz większy upadek, coraz większą desperację. Wreszcie słowa Wrzeszczowicza przepełniły ten kielich goryczy i żółci; wykazały mu jasno to, co było dotąd niewyraźnym poczuciem, że nie tyle Szwedzi, Septentrionowie i Kozacy zabili ojczyznę, ile cały naród.", + "122139": "„Szaleni, swawolni, źli i przedajni tę ziemię zamieszkują — powtarzał za Wrzeszczowiczem pan Kmicic — i nie masz innych!… Króla nie słuchają, sejmy rwą, podatków nie płacą, nieprzyjacielowi sami do zawojowania tej ziemi pomagają. Muszą zginąć!", + "122140": "Dla Boga! żeby choć jedno łgarstwo mu zadać! Zali prócz jazdy, nie masz w nas nic dobrego, żadnej cnoty, jeno zło samo?”", + "122141": "Pan Kmicic szukał w duszy odpowiedzi. Tak już był zmęczony i drogą, i zmartwieniami, i wszystkim, co przeszedł, że mu się zaczęło w głowie mącić. Poczuł, że jest chory, i owładnęło go śmiertelne znużenie. W mózgu czynił mu się coraz większy chaos. Przesuwały się twarze znajome i nieznajome, te, które znał dawniej, i te, które w czasie drogi napotkał.", + "122142": "Owe figury rozprawiały jakby na sejmie, przytaczały sentencje, proroctwa, a wszystkim chodziło o Oleńkę. Ona czekała ratunku od pana Kmicica, ale Wrzeszczowicz powstrzymywał go za ramiona i patrząc mu w oczy, powtarzał: „Za późno! co szwedzkie, to szwedzkie!” — a Bogusław Radziwiłł śmiał się i wtórował Wrzeszczowiczowi. Po czym wszyscy poczęli krzyczeć: „Za późno! za późno! za późno!” — i chwyciwszy Oleńkę, znikli z nią gdzieś w ciemnościach.", + "122143": "Panu Kmicicowi wydało się, że Oleńka i ojczyzna to to samo i że obie zgubił i dobrowolnie Szwedom wydał.", + "122144": "Wówczas chwytał go żal tak niezmierny, że się budził i spoglądał zdumionymi oczyma wokoło siebie albo też nasłuchiwał wiatru, który w kominie, w ścianach, w dachu świstał różnymi głosami i wygrywał przez wszystkie szpary jak na organach.", + "122145": "Lecz widzenia wracały. Oleńka i ojczyzna znów zlewały się w jego umyśle w jedną istotę, którą Wrzeszczowicz uprowadzał, mówiąc: „Za późno! za późno!”", + "122146": "Tak przegorączkował pan Andrzej całą noc. W chwilach przytomności myślał, że przyjdzie mu zachorować obłożnie, i już chciał wołać Sorokę, by mu krew puszczał. Lecz tymczasem poczęło świtać; Kmicic zerwał się i wyszedł przed zajazd.", + "122147": "Zaledwie pierwszy brzask rozpraszał ciemności; dzień zapowiadał się pogodnie; chmury pozbijały się w długie taśmy i pasma na zachodzie, ale wschód był czysty; na blednącym z wolna niebie migotały nie poprzesłaniane oparami gwiazdy. Kmicic zbudził ludzi, sam przybrał się w świąteczne suknie, bo nadchodziła właśnie niedziela, i ruszyli w drogę.", + "122148": "Po złej, bezsennej nocy był Kmicic znużony na ciele i duszy.", + "122149": "Ani ów ranek jesienny, blady, ale rzeźwy, szronisty i pogodny, nie mógł rozproszyć smutku gniotącego serce rycerza. Nadzieja wypaliła się w nim do ostatniego źdźbła i zgasła jak lampa, w której oliwy zabrakło. Co mu przyniesie ten dzień? Nic! Te same smutki, to samo utrapienie, prędzej przyrzuci ciężaru na duszę, z pewnością nie ujmie.", + "122150": "Jechał więc w milczeniu, utkwiwszy oczy w jakiś punkt bardzo błyszczący na widnokręgu. Konie parskały na pogodę; ludzie poczęli śpiewać sennymi głosami jutrznię.", + "122151": "Tymczasem rozwidniało się coraz bardziej, niebo z bladego stawało się zielone i złote, a ów punkt na widnokręgu począł tak błyszczeć, że oczy mrużyły się od tego blasku.", + "122152": "Ludzie przestali śpiewać i wszyscy patrzyli w tamtą stronę, wreszcie Soroka rzekł:", + "122153": "— Dziwo czy co?… Toć tam zachód, a jakby słońce wschodziło?", + "122154": "Istotnie, owo światło rosło w oczach, z punktu uczyniło się kołem, z koła koliskiem — z dala rzekłbyś, że ktoś zawiesił nad ziemią olbrzymią gwiazdę siejącą blaski niezmierne.", + "122155": "Kmicic i jego ludzie patrzyli ze zdumieniem na owo zjawisko świetliste, drgające, promienne, nie wiedząc, co mają przed oczyma.", + "122156": "Wtem od Kruszyny chłop nadjechał w drabinkach. Kmicic, zwróciwszy się ku niemu, ujrzał, iż chłop czapkę trzymał w ręku i patrząc w owo światło, modlił się.", + "122157": "— Chłopie? — spytał pan Andrzej — a co się to tak świeci?", + "122158": "— Kościół jasnogórski! — odrzekł kmieć.", + "122159": "— Chwała Najświętszej Pannie! — zakrzyknął Kmicic i czapkę zdjął z głowy, za nim uczynili toż samo jego ludzie.", + "122160": "Po tylu dniach zmartwień, zwątpienia i zawodów uczuł nagle pan Andrzej, że staje się z nim coś dziwnego. Ledwie słowa: „Kościół jasnogórski!”, przebrzmiały mu w uszach, gdy smutek opadł z niego, jakoby kto ręką odjął.", + "122161": "Ogarnęła rycerza jakaś niewypowiedziana bojaźń, pełna czci, ale zarazem nieznana radość, wielka, błoga. Od tego kościoła, jarzącego się na wysokości w pierwszych promieniach słońca, biła nadzieja, której pan Kmicic dawno nie zaznał, otucha, której na próżno szukał, siła niepokonana, na której chciał się oprzeć. Wstąpiło weń jakoby nowe życie i poczęło krążyć po żyłach wraz ze krwią. Odetchnął tak głęboko, jak chory budzący się z gorączki, z nieprzytomności.", + "122162": "A kościół lśnił się coraz bardziej, jakby wszystko światło słoneczne w siebie zabrał. Cała kraina leżała u jego stóp, a on patrzył na nią z wysokości, rzekłbyś: stróż jej i opiekun.", + "122163": "Kmicic długo oczu nie mógł oderwać od tego światła i nasycał, i koił się jego widokiem. Ludzie jego mieli twarze poważne i przejęte obawą.", + "122164": "Wtem odgłos dzwonu rozległ się w cichym rannym powietrzu.", + "122165": "— Z koni! — zawołał pan Andrzej.", + "122166": "Zeskoczyli wszyscy z kulbak i klęknąwszy na drodze, rozpoczęli litanię. Kmicic ją odmawiał, a żołnierze odpowiadali chórem. Nadjechały przez ten czas nowe wozy; chłopi, widząc modlących się na drodze ludzi, przyłączyli się do nich i coraz większa czyniła się gromada.", + "122167": "Gdy wreszcie skończono modlitwy, powstał pan Andrzej, a za nim i jego ludzie, lecz szli już dalej piechotą, prowadząc konie za uzdy i śpiewając: „Witajcie, jasne podwoje…”", + "122168": "Pan Andrzej szedł tak rzeźwy, jakby skrzydła miał u ramion. W skrętach drogi kościół to niknął, to ukazywał się na przemian. Gdy przesłoniły go wyniosłości lub parowy, zdawało się Kmicicowi, że ciemność świat ogarnia, lecz gdy znowu rozbłyskał, wówczas rozpromieniały się i wszystkie twarze.", + "122169": "Tak szli długo. Kościół, klasztor i otaczające go mury widniały coraz wyraźniej, stawały się coraz wspanialsze, ogromniejsze. Dojrzeli wreszcie i miasto w dali, a pod górą całe szeregi domów i chat, które przy ogromie kościelnym wydawały się tak małe jako gniazda ptasie.", + "122170": "Była to niedziela, więc gdy słońce wybiło się już dobrze w górę, droga zaroiła się wozami i pieszym ludem ciągnącym na nabożeństwo. Z wysokich wież poczęły huczeć dzwony większe i mniejsze, napełniając powietrze wspaniałym dźwiękiem. Była w tym widoku i w tych głosach spiżowych jakaś potęga, jakiś niezmierny majestat, a zarazem i spokój. Ten szmat ziemi u stóp Jasnej Góry wcale był niepodobny do reszty kraju.", + "122171": "Tłumy ludu czerniały naokół murów kościelnych. Pod górą stały setki wozów, bryczek, kolasek, bid; gwar ludzki mieszał się ze rżeniem koni poprzywiązywanych do palików. Dalej na prawo, wedle głównej drogi prowadzącej na górę, widać było całe szeregi straganów, w których sprzedawano wota metalowe i woskowe, świece, obrazy, szkaplerze. Fala ludzka płynęła wszędy swobodnie.", + "122172": "Bramy były szeroko otwarte, kto chciał, wchodził, kto chciał, wychodził; na murach, przy działach, zgoła nie było żołnierzy. Strzegła widocznie kościoła i klasztoru sama świętość miejsca — a może ufano listom Karola Gustawa, którymi bezpieczeństwo zaręczył.", + "122173": "Rozdział XII", + "122174": "Od bramy fortecznej chłopi i szlachta, mieszczanie z różnych okolic, ludzie wszelkiego wieku, obojej płci i wszystkich stanów, czołgali się ku kościołowi na kolanach, śpiewając pieśni pobożne. Płynęła ta rzeka bardzo wolno i bieg jej zatrzymywał się co chwila, gdy ciała zbiły się zbyt ciasno. Chorągwie wiały nad nią na kształt tęczy. Chwilami pieśni milkły i tłumy poczynały odmawiać litanię, a wówczas grzmot słów rozlegał się z jednego końca w drugi. Między pieśnią a pieśnią, między litanią a litanią tłumy milkły i biły czołem w ziemię lub rzucały się krzyżem; słychać było tylko głosy błagalne i przeraźliwe żebraków, którzy siedząc po dwóch brzegach rzeki ludzkiej, odsłaniali na widok publiczny swe skaleczałe członki. Wycie ich mieszało się z brzękiem grosiwa wrzucanego do blaszanych i drewnianych mis. I znowu rzeka głów toczyła się dalej, i znowu brzmiały pieśni.", + "122175": "W miarę jak fala zbliżała się do drzwi kościoła, zapał wzrastał i zmieniał się w uniesienie. Widziałeś ręce wyciągnięte ku niebu, oczy wzniesione, twarze blade ze wzruszenia lub rozpalone modlitwą.", + "122176": "Różnice stanu znikły: chłopskie sukmany zmieszały się z kontuszami, żołnierskie kolety z żółtymi kapotami mieszczan.", + "122177": "We drzwiach kościoła ścisk powiększył się jeszcze. Ciała ludzkie utworzyły już nie rzekę, ale most tak zbity, iż można by było przejść po głowach, ramionach, nie dotknąwszy stopą ziemi. Piersiom brakło oddechu, ciałom przestrzeni, lecz duch, który je ożywiał, dawał im żelazną odporność. Każdy się modlił, nikt nie myślał o niczym innym; każdy dźwigał na sobie tłok i ciężar całej tej masy, lecz nikt nie upadał i popychany przez tysiące, czuł w sobie siłę za tysiące, i z tą siłą parł naprzód, pogrążon w modlitwie, w upojeniu, w egzaltacji.", + "122178": "Kmicic, czołgający się ze swymi ludźmi w pierwszych szeregach, dostał się wraz z pierwszymi do kościoła, potem prąd wniósł go do cudownej kaplicy, gdzie tłumy rzuciły się na twarz, płacząc, obejmując rękoma posadzkę i całując ją z uniesieniem. Tak czynił i pan Andrzej, a gdy wreszcie ośmielił się podnieść głowę, uczucie rozkoszy, szczęścia i zarazem śmiertelnej obawy odjęło mu prawie przytomność.", + "122179": "W kaplicy panował mrok czerwony, którego nie rozpraszały zupełnie płomyki świec jarzących się przed ołtarzem. Barwne światła wpadały także przez szyby, i wszystkie one blaski czerwone, fioletowe, złote, ogniste drgały na ścianach, ślizgały się po rzeźbach, załamaniach, przedzierały się w zaciemnione głębie, wydobywając na jaw jakieś niewyraźne przedmioty pogrążone jakoby we śnie. Tajemnicze połyski rozbiegały się i skupiały z mrokiem tak nieznacznie, że nikła wszelka różnica między światłem a cieniem. Świece na ołtarzu miały glorie złote. Dymy z kadzielnic tworzyły mgłę purpurową; biały ornat zakonnika, odprawiającego ofiarę, grał przyćmionymi kolorami tęczy. Wszystko tu było półwidne, półprzesłonięte, nieziemskie: blaski nieziemskie, mroki nieziemskie — tajemnicze, uroczyste, błogosławione, przepełnione modlitwą, adoracją, świętością…", + "122180": "Z głównej nawy kościoła dochodził szum zmieszany głosów ludzkich, jak ogromny szum morza, a tu panowała cisza głęboka, przerywana tylko głosem zakonnika śpiewającego wotywę.", + "122181": "Obraz jeszcze był przysłonięty, więc oczekiwanie tłumiło dech w piersiach. Widać tylko było oczy wpatrzone w jedną stronę, nieruchome twarze, jakoby już z ziemskim życiem rozbratane, ręce złożone przed ustami, jak u aniołów na obrazach. Śpiewowi zakonnika wtórowały organy, wydając tony łagodne a słodkie, płynące jakoby z fletni zaziemskich. Chwilami zdawały się one sączyć jak woda w źródle, to znów padały ciche a gęste, jak rzęsisty deszcz majowy.", + "122182": "Wtem huknął grzmot trąb i kotłów — dreszcz przebiegł serca.", + "122183": "Zasłona obrazu rozsunęła się w dwie strony i potok brylantowego światła lunął z góry na pobożnych.", + "122184": "Jęki, płacz i krzyki rozległy się w kaplicy.", + "122185": "— Salve Regina! — zawrzasła szlachta — monstra Te esse matrem! — a chłopi wołali: — Panienko Najświętsza! Panno Złota! Królowo Anielska! ratuj, wspomóż, pociesz, zmiłuj się nad nami!", + "122186": "I długo brzmiały te okrzyki wraz ze szlochaniem niewiast, ze skargami nieszczęśliwych, z prośbami o cud chorych lub kalek.", + "122187": "Z Kmicica dusza nieomal wyszła; czuł tylko, że ma przed sobą niezmierność, której nie pojmie i nie ogarnie, a wobec której wszystko niknie. Czymże były zwątpienia wobec tej ufności, której cała istność nie mogła pomieścić; czym niedola wobec tej pociechy; czym potęga szwedzka wobec takiej obrony; czym ludzka złość wobec takiego patronatu?…", + "122188": "Tu myśli w nim ustały i zmieniły się w czucia same; zapomniał się, zapamiętał, przestał rozeznawać, kim jest, gdzie jest… Zdawało mu się, że umarł, że dusza jego leci z głosami organów, miesza się z dymami kadzielnic; ręce, przywykłe do miecza i rozlewu krwi, wyciągnął do góry i klęczał w upojeniu, w zachwycie.", + "122189": "Tymczasem ofiara kończyła się. Pan Andrzej sam nie wiedział, jakim sposobem znalazł się wreszcie znowu w głównej nawie kościelnej. Ksiądz prawił naukę z kazalnicy, ale Kmicic długo jeszcze nic nie słyszał, nic nie rozumiał, jak człowiek zbudzony ze snu nie od razu miarkuje, gdzie kończy się sen, a rozpoczyna jawa.", + "122190": "Pierwsze słowa, jakie usłyszał, były: „Tu się odmienią serca i dusze naprawią, ani bowiem Szwed mocy tej nie zmoże, ani w ciemnościach brodzący prawdziwego światła nie zwyciężą!”", + "122191": "„Amen!” — rzekł w duchu Kmicic i począł się bić w piersi, bo mu się teraz zdawało, że grzeszył ciężko, sądząc, że już wszystko przepadło i że znikąd nie masz nadziei.", + "122192": "Po ukończonym nabożeństwie zatrzymał pierwszego napotkanego zakonnika i oznajmił mu, że w sprawie kościoła i klasztoru chce się widzieć z przeorem.", + "122193": "Przeor dał mu natychmiast posłuchanie. Był to człowiek w dojrzałym wieku, który już ku wieczorowi się zbliżał. Twarz miał niezmiernie pogodną. Czarna gęsta broda okalała mu oblicze, a oczy miał niebieskie, spokojne i patrzące przenikliwie. W swoim białym habicie wyglądał po prostu jak święty. Kmicic ucałował go w rękaw szaty, a on ścisnął go za głowę i spytał, kto jest i skąd przybywa?", + "122194": "— Przybywam ze Żmudzi — odrzekł pan Andrzej — aby Najświętszej Pannie, utrapionej ojczyźnie i opuszczonemu panu służyć, przeciw którym dotąd grzeszyłem, co wszystko na spowiedzi świętej wyznam obszernie, i o to proszę, abym dziś jeszcze lub jutro do dnia mógł być wyspowiadany, gdyż żal za winy do tego mnie skłania. Nazwisko swoje prawdziwe też powiem ci, ojcze wielebny, pod tajemnicą spowiedzi, nie inaczej, bo źle do mnie ludzi uprzedza i do poprawy przeszkadzać mi może. Przed ludźmi chcę się zwać Babiniczem, od jednej mojej majętności przez nieprzyjaciela ogarniętej. Tymczasem ważną przywożę wiadomość, której wysłuchaj, ojcze, cierpliwie, gdyż o ten przybytek święty i o klasztor chodzi!", + "122195": "— Chwalę intencje waszmości i poprawy życia przedsięwzięcie — odrzekł ksiądz przeor Kordecki. — Co do spowiedzi, nieleniwie chęci twojej dogodzę, a teraz słucham.", + "122196": "— Długom jechał — rzekł na to Kmicic — siła widziałem i namartwiłem się niemało… Wszędy umocnił się nieprzyjaciel, wszędy heretykowie głowę podnoszą, ba, sami nawet katolicy do obozu nieprzyjaciela przechodzą, który tym, jako i zdobyciem dwóch stolic uzuchwalony, na Jasną Górę teraz świętokradzką rękę podnieść zamierza.", + "122197": "— Od kogo masz waszmość tę wiadomość? — spytał ksiądz Kordecki.", + "122198": "— Nocowałem ostatniej nocy w Kruszynie. Przyjechali tam Weyhard Wrzeszczowicz i cesarski poseł Lisola, który z dworu brandenburskiego wracał, a do króla szwedzkiego zdążał.", + "122199": "— Króla szwedzkiego nie ma już w Krakowie — odrzekł na to ksiądz, patrząc przenikliwie w oczy pana Kmicica.", + "122200": "Lecz pan Andrzej powiek nie spuścił i tak mówił dalej:", + "122201": "— Nie wiem ja, czy on jest, czy go nie ma… Wiem, że Lisola do niego jechał, a Wrzeszczowicza przysłano, aby eskortę zluzował i dalej go prowadził. Obaj rozmawiali przy mnie po niemiecku, nic się mojej obecności nie strzegąc, gdyż nie myśleli, abym mógł ich mowę wyrozumieć, którą ja z dzieciństwa znając tak dobrze jak i polską, to wymiarkowałem, że Weyhard instygował, aby klasztor zająć i do skarbca się dostać, na co od króla otrzymał pozwolenie.", + "122202": "— I waszmość to na własne uszy słyszałeś?", + "122203": "— Tak, jako tu stoję.", + "122204": "— Stanie się wola boska! — rzekł spokojnie ksiądz.", + "122205": "Kmicic zląkł się. Sądził, że ksiądz nazywa wolą boską rozkaz króla szwedzkiego i o oporze nie zamyśla, więc rzekł zmieszany:", + "122206": "— W Pułtusku widziałem kościół w szwedzkich rękach, żołnierzy w karty w przybytku bożym grających, beczki piwa na ołtarzach i niewiasty bezwstydne z żołnierzami.", + "122207": "Ksiądz wciąż patrzył prosto w oczy rycerza.", + "122208": "— Dziwna rzecz — rzekł — szczerość i prawda patrzą ci z oczu…", + "122209": "Kmicic spłonął.", + "122210": "— Niech tu trupem padnę, jeśli to nieprawda, co mówię!", + "122211": "— W każdym razie ważne to wieści, nad którymi naradzić się wypadnie. Waszmość pozwolisz, że poproszę tu starszych ojców i kilku zacnej szlachty tu u nas teraz mieszkających, którzy nas radą w tych okrutnych czasach wspierają. Waszmość pozwolisz…", + "122212": "— Chętnie przed nimi to powtórzę.", + "122213": "Ksiądz Kordecki wyszedł i po kwadransie wrócił z czterema starszymi ojcami.", + "122214": "Wkrótce potem wszedł pan Różyc-Zamoyski, miecznik sieradzki, człowiek poważny; pan Okielnicki, chorąży wieluński; pan Piotr Czarniecki, młody kawaler o groźnej, marsowej twarzy, podobien do dębu ze wzrostu i siły, i kilku innej szlachty różnego wieku. Ksiądz Kordecki prezentował im pana Babinicza ze Żmudzi, po czym powtórzył wszem wobec Kmicicowe nowiny. Oni zaś dziwili się okrutnie i poczęli mierzyć oczyma pana Andrzeja badawczo i z niedowierzaniem, a gdy nikt pierwszy głosu nie zabierał, wówczas ksiądz Kordecki ozwał się:", + "122215": "— Niechże mnie Bóg broni, abym tego kawalera miał o złą intencję lub o kłamstwo posądzać, ale te nowiny, które przyniósł, tak mi się wydają nieprawdopodobne, iż za słuszną rzecz uznałem, abyśmy je razem zbadali. W najszczerszej chęci mógł się ów kawaler omylić albo źle słyszeć, albo źle wyrozumieć, albo umyślnie w błąd przez jakowych heretyków być wprowadzonym. Przestrachem serca nasze napełnić, popłoch w świętym miejscu wywołać, nabożeństwu przeszkodzić to dla nich radość niezmierna, której by pewnie żaden sobie w złośliwości swej odmówić nie chciał.", + "122216": "— Widzi mi się to bardzo do wiary podobnym — odrzekł ojciec Nieszkowski, najstarszy w zgromadzeniu.", + "122217": "— Trzeba by naprzód wiedzieć, czy ów kawaler sam nie jest heretykiem? — rzekł Piotr Czarniecki.", + "122218": "— Katolik jestem, jak i waćpan! — odparł Kmicic.", + "122219": "— Zważyć nam pierwej koniunktury wypada — wtrącił pan Zamoyski.", + "122220": "— Owóż koniunktury są takie — odrzekł ksiądz Kordecki — że chybaby Bóg i Najświętsza Jego Rodzicielka umyślnie na tego nieprzyjaciela zesłali zaślepienie, aby miarę w swych nieprawościach przebrał. Inaczej nigdy by on na ten święty przybytek nie odważył się wznieść miecza. Nie własną siłą on tę Rzeczpospolitą podbił, sami jej synowie do tego mu dopomogli; ale jakkolwiek naród nasz nisko upadł, jakkolwiek w grzechu brodzi, to przecie i w grzechu samym jest pewna granica, której nie śmiałby przestąpić. Pana swego opuścił, Rzeczypospolitej odstąpił, ale matki swej, Patronki i Królowej, czcić nie zaniechał. Szydzi z nas i pogardza nami nieprzyjaciel pytając, co nam z dawnych cnót pozostało. A ja odpowiem: wszystkie zginęły, jednak coś jeszcze pozostało, bo pozostała wiara i cześć dla Najświętszej Panny, na którym to fundamencie reszta odbudowaną być może. I widzę to jasno, że niechby jedna kula szwedzka wyszczerbiła te święte mury, tedyby się najzatwardzialsi odwrócili od Szwedów, z przyjaciół staliby się wrogami, przeciw nim miecze by podnieśli. Ale i Szwedzi mają na własną zgubę oczy otwarte i rozumieją to dobrze… Przeto, jeśli Bóg, jak wspomniałem, ślepoty umyślnej na nich nie zesłał, nigdy oni się na Jasną Górę nie ośmielą uderzyć, bo ten dzień byłby dniem przemiany ich fortuny a upamiętania naszego.", + "122221": "Kmicic słuchał ze zdumieniem słów księdza Kordeckiego, które były zarazem odpowiedzią na to, co z ust Wrzeszczowicza przeciw narodowi polskiemu wyszło. Lecz ochłonąwszy ze zdziwienia, w następujące ozwał się słowa:", + "122222": "— Czemuż to, ojcze wielebny, nie mamy wierzyć, że właśnie Bóg zaślepieniem nieprzyjaciół nawiedził? Zważmy ich pychę, ich chciwość na ziemskie dobra, zważmy na nieznośny ucisk i podatki, jakie nawet na duchownych nakładają, a snadnie przyjdzie zrozumieć, że przed żadnym świętokradztwem się nie cofną.", + "122223": "Ksiądz Kordecki nie odpowiedział wprost Kmicicowi, lecz zwróciwszy się do całego zgromadzenia, tak dalej mówił:", + "122224": "— Powiada ów kawaler, że widział posła Lisolę do króla szwedzkiego jadącego; jakże to być może, skoro ja mam od krakowskich paulinów niemylną wiadomość, że króla nie masz już w Krakowie ani w całej Małopolsce, gdyż zaraz po poddaniu sie Krakowa do Warszawy wyjechał…", + "122225": "— Nie może to być — odrzekł Kmicic — a najlepszy dowód, że na poddanie się i na hołd kwarcianych czeka, którzy pod panem Potockim zostają.", + "122226": "— Hołd ma przyjmować w imieniu królewskim jenerał Duglas — odrzekł ksiądz — tak mi z Krakowa piszą.", + "122227": "Kmicic umilkł; nie wiedział, co odpowiedzieć.", + "122228": "— Ale przypuszczę — mówił dalej ksiądz — że król szwedzki nie chciał widzieć cesarskiego posła i umyślnie wolał się z nim rozminąć. Lubi tak czynić Carolus: nagle przyjeżdżać, nagle odjeżdżać; gniewa go przy tym cesarska mediacja, chętnie więc wierzę, że pojechał, udając, iż o przybyciu posła nie wie. Mniej mnie i to dziwi, że hrabiego Wrzeszczowicza, tak znamienitą osobę, przeciw posłowi z eskortą wysłano, bo może chciano polityką nadrobić i zawód posłowi ucukrować, ale jak uwierzyć, aby hrabia Wrzeszczowicz zaraz się zwierzał z zamiarami baronowi Lisoli, który jest katolik, nam i całej Rzeczypospolitej, i naszemu, wygnanemu królowi przychylny?", + "122229": "— Niepodobieństwo! — rzekł ojciec Nieszkowski.", + "122230": "— I mnie to w głowie się nie mieści — dorzucił pan miecznik sieradzki.", + "122231": "— Wrzeszczowicz sam katolik i nasz dobrodziej — rzekł inny pater.", + "122232": "— I ten kawaler powiada, że słyszał to na własne uszy? — spytał szorstko pan Piotr Czarniecki.", + "122233": "— Pomyślcie waszmościowie i nad tym — dodał ksiądz przeor — że ja mam salwę-gwardię od Carolusa Gustawa, jako klasztor i kościół mają być na zawsze od zajęcia i postoju wolne.", + "122234": "— Przyznać trzeba — rzekł z powagą pan Zamoyski — że w tych wiadomościach nic się jedno drugiego nie trzyma: Szwedom byłaby strata, nie korzyść, na Częstochowę uderzać, króla nie ma, więc Lisola nie mógł do niego jechać, Wrzeszczowicz nie mógł mu się zwierzać, dalej: nie heretyk to, ale katolik, nie wróg klasztoru, ale jego dobroczyńca, na koniec, choćby go i szatan do napadu kusił, nie śmiałby napadać przeciw rozkazowi i salwie-gwardii królewskiej.", + "122235": "Tu zwrócił się do Kmicica:", + "122236": "— Cóż tedy opowiadasz, kawalerze, i dlaczego, w jakim zamiarze, chcesz wielebnych ojców i nas tu obecnych przestraszyć?", + "122237": "Kmicic stał jak oskarżony przed sądem. Z jednej strony, brała go rozpacz, iż jeśli mu nie uwierzą, klasztor stanie się łupem nieprzyjaciela, z drugiej wstyd go palił, bo sam widział, że wszystkie pozory przemawiają przeciw jego wiadomościom i że łatwo za kłamcę poczytany być może. Na myśl o tym gniew szarpał go, rozbudzała się w nim przyrodzona popędliwość, grała obrażona ambicja, budził się dawny, półdziki Kmicic. Ale łamał się póty sam z sobą, aż się złamał, przywołał wszystką cierpliwość i powtarzając sobie w duszy: „Za grzechy moje! za grzechy moje…” — odrzekł z mieniącą się twarzą:", + "122238": "— Com słyszał, powtarzam jeszcze raz: Weyhard Wrzeszczowicz ma napaść na klasztor. Terminu nie wiem, ale myślę, że prędko się to stanie… Ja ostrzegam, a na waszmościów spadnie odpowiedzialność, jeśli nie usłuchacie!…", + "122239": "Na to pan Piotr Czarniecki odrzekł z przyciskiem:", + "122240": "— Powoli, kawalerze, powoli. Głosu nie podnoś!", + "122241": "Po czym pan Piotr Czarniecki przemówił do zgromadzonych.", + "122242": "— Pozwólcie mnie, zacni ojcowie, zadać kilka pytań temu przybyszowi…", + "122243": "— Waćpan nie masz prawa mi ubliżać! — krzyknął Kmicic.", + "122244": "— Nie mam i chęci — odrzekł zimno pan Piotr. — Ale tu o klasztor i o Najświętszą Pannę chodzi, o Jej stolicę. Dlatego to waćpan musisz na bok odłożyć urazę albo jeżeli nie na bok, to na czas, bo bądź pewien, że ci się wszędzie sprawię. Waćpan wieści przynosisz, my je chcemy sprawdzić, to słuszna i dziwić cię nie powinno, a jeśli nie zechcesz odpowiadać, pomyślimy, że się boisz zaplątać.", + "122245": "— Dobrze! pytaj waść! — rzekł Babinicz przez zaciśnięte zęby.", + "122246": "— Otóż to. Waćpan powiadasz, że jesteś ze Żmudzi?", + "122247": "— Tak jest.", + "122248": "— I przybywasz tu, aby Szwedom i Radziwiłłowi zdrajcy nie służyć?", + "122249": "— Tak jest.", + "122250": "— A przecie tam są tacy, którzy mu nie służą i przy ojczyźnie się oponują, są chorągwie, które posłuszeństwo wypowiedziały, jest pan Sapieha, czemuś to do nich nie przystał?…", + "122251": "— To moja sprawa!", + "122252": "— Aha! waści sprawa! — rzekł Czarniecki. — To może mi na inne pytania odpowiesz?", + "122253": "Ręce pana Andrzeja drżały, oczy wpiły się w ciężki miedziany dzwonek stojący przed nim na stole i z tego dzwonka przenosiły się na głowę pytającego. Brała go szalona, nieprzezwyciężona chęć porwać ów dzwon i puścić go na czaszkę pana Czarnieckiego. Dawny Kmicic coraz więcej brał górę nad pobożnym i skruszonym Babiniczem. Lecz się przełamał raz jeszcze i rzekł:", + "122254": "— Pytaj!", + "122255": "— Jeśliś ze Żmudzi, to musisz wiedzieć, co się na dworze zdrajcy dzieje. Wymień mi tych, którzy mu do zguby ojczyzny dopomogli, wymień tych pułkowników, którzy przy nim stoją.", + "122256": "Kmicic pobladł jak chusta, jednak wymienił kilka nazwisk.", + "122257": "Pan Czarniecki wysłuchał i rzekł:", + "122258": "— Mam ja przyjaciela, dworzanina królewskiego, pana Tyzenhauza, który mi jeszcze o jednym najznamienitszym powiadał. Nie wiesz nic o tym arcyłotrze?…", + "122259": "— Nie wiem…", + "122260": "— Jakże to? Nie słyszałeś o tym, który braterską krew jak Kain rozlewał?… Nie słyszałeś, będąc ze Żmudzi, o Kmicicu?", + "122261": "— Ojcowie wielebni! — zakrzyknął nagle pan Andrzej, trzęsąc się jak w febrze. — Niechże mnie duchowna osoba pyta, to wszystko zniosę… Ale, na Boga żywego, nie pozwólcie temu szlachetce dręczyć mnie dłużej!…", + "122262": "— Daj waść spokój! — rzekł ksiądz Kordecki, zwracając się do pana Piotra. — Nie o tego kawalera tu chodzi.", + "122263": "— Jedno tylko jeszcze pytanie — rzekł pan miecznik sieradzki.", + "122264": "I zwróciwszy się do Kmicica, spytał:", + "122265": "— Waćpan nie spodziewałeś się, abyśmy nie uwierzyli jego wieściom?", + "122266": "— Jak Bóg na niebie! — odparł pan Andrzej.", + "122267": "— Jakiejżeś nagrody za nie wyglądał?", + "122268": "Pan Andrzej, zamiast odpowiedzieć, zanurzył gorączkowo obie ręce w mały sak skórzany, który zwieszony miał na brzuchu przy pasie, i wydobywszy je, sypnął na stół dwie garście pereł, szmaragdów, turkusów i innych drogich kamieni.", + "122269": "— Ot co!… — rzekł przerywanym głosem. — Nie po pieniądze ja tu przyszedł!… Nie po wasze nagrody!… To perły i inne kamuszki… Wszystko zdobyczne… z bojarskich kołpaków zerwane!… Macie mnie!… Zali nagrody potrzebuję?… Chciałem to Najświętszej Pannie ofiarować… ale dopiero po spowiedzi… z czystym sercem!… Oto są… Tak nagrody potrzebuję… Mam i więcej… Bodaj was!…", + "122270": "Umilkli wszyscy, zdziwieni, i widok klejnotów, tak łatwo jak kasza z worka wysypywanych, niemałe uczynił wrażenie; każdy bowiem mimo woli pytał się siebie: co by za przyczynę mógł mieć ten człowiek zmyślać, jeśli nie o nagrodę mu chodziło?", + "122271": "Pan Piotr Czarniecki stropił się, bo taka jest natura ludzka, że ją widok cudzej potęgi i bogactw olśniewa. Wreszcie i podejrzenia jego upadły, bo jakże przypuścić, żeby ów wielki pan, klejnotami sypiący, dla zysku chciał mnichów straszyć?", + "122272": "Spoglądali tedy po sobie obecni, a on stał nad klejnotami z podniesioną głową, podobną do głowy rozdrażnionego orlika, z ogniem w źrenicach i rumieńcem na twarzy. Świeża rana, idąca przez skroń i policzek, zsiniała, i straszny był pan Babinicz, grożąc drapieżnym wzrokiem Czarnieckiemu, ku któremu szczególnie zwrócił się gniew jego.", + "122273": "— Przez sam gniew waszmości prawda przebija — rzekł ksiądz Kordecki — ale te klejnoty schowaj, bo nie może Najświętsza Panna przyjąć tego, co w gniewie, choćby i słusznym, ofiarowane. Zresztą, jakom rzekł, nie o ciebie tu chodzi, ale o wiadomości, które strachem i zgrozą nas przejęły. Bóg raczy wiedzieć, czy nie masz w tym jakowegoś nieporozumienia albo pomyłki, bo jakeś sam waszmość widział, nie składa się to z prawdą, co mówisz. Jakże to nam więc pobożnych wypędzać, czci Najświętszej Pannie ujmować i bramy dzień i noc trzymać zamknięte?", + "122274": "— Bramy trzymajcie zamknięte! przez miłosierdzie boże! bramy trzymajcie zamknięte!… — krzyknął pan Kmicic, łamiąc ręce, aż palce zatrzeszczały mu w stawach.", + "122275": "W głosie jego tyle było prawdy i nieudanej rozpaczy, że obecni mimo woli zadrżeli, jakoby niebezpieczeństwo było już bliskie, a pan Zamoyski rzekł:", + "122276": "— Przecie i tak pilną uwagę mamy na okolicę i reparacje w murach się prowadzą. W dzień możemy puszczać ludzi na nabożeństwo, ale ostrożność godzi się zachować choćby właśnie dlatego, że król Carolus odjechał, a Wittenberg żelazną podobno ręką rządzi w Krakowie i duchownych nie mniej od świeckich uciska.", + "122277": "— Choć w napad nie wierzę, ale przeciw ostrożności nic nie mam! — odpowiedział pan Piotr Czarniecki.", + "122278": "— A ja zakonników do Wrzeszczowicza wyślę — rzekł ksiądz Kordecki — z zapytaniem: czyli to salwa-gwardia królewska nic już nie znaczy?", + "122279": "Kmicic odetchnął.", + "122280": "— Chwała Bogu! chwała Bogu! — zawołał.", + "122281": "— Panie kawalerze! — rzekł do niego ksiądz Kordecki — Bóg ci zapłać za dobrą intencję… Jeśliś nas słusznie ostrzegł, wiekopomną będziesz miał zasługę względem Najświętszej Panny i ojczyzny; ale się nie dziwuj, żeśmy twoją chęć z niedowierzaniem przyjęli. Nieraz nas już tutaj straszono: jedni czynili to z zawziętości przeciw wierze, by czci Najświętszej Pannie uszczknąć; drudzy z chciwości, aby coś uzyskać; trzeci dlatego tylko, aby nowinę przynieść i powagi w oczach ludzkich nabrać, a może byli i tacy, których złudzono — jako przypuszczamy, że i ciebie złudzono. Dziwnie szatan jest na to miejsce zawzięty i dokłada wszelkich starań, aby nabożeństwu tu przeszkodzić i wiernych jak najmniej do udziału w nim dopuścić, bo nic do takiej desperacji piekielnego dworu nie przywodzi, jak widok czci dla Tej, która głowę węża starła… A teraz czas na nieszpór. Wybłagajmy Jej łaskę, polećmy się Jej opiece i niech każdy pójdzie spać spokojnie, bo gdzież ma być spokój i bezpieczeństwo, jeśli nie pod Jej skrzydłami?", + "122282": "I rozeszli się wszyscy.", + "122283": "Gdy nieszpór się skończył, sam ksiądz Kordecki wziął do spowiedzi pana Andrzeja i spowiadał go długo w pustym już kościele; po czym leżał pan Andrzej krzyżem przed zamkniętymi drzwiami kaplicy aż do północy.", + "122284": "O północy wrócił do celi, rozbudził Sorokę i kazał się przed spoczynkiem ćwiczyć, aż mu barki i plecy krwią spłynęły.", + "122285": "Rozdział XIII", + "122286": "Nazajutrz z rana dziwny i niezwykły ruch panował w klasztorze. Bramy były wprawdzie otwarte i nie tamowano przystępu pobożnym, nabożeństwo odbywało się zwykłym trybem, ale po nabożeństwie nakazano wszystkim obcym opuścić obręb klasztoru. Sam ksiądz Kordecki, w towarzystwie pana miecznika sieradzkiego i pana Piotra Czarnieckiego, oglądał szczegółowie blanki i skarpy podtrzymujące mury z wewnątrz i z zewnątrz. Nakazano też tu i owdzie poprawki; kowale w mieście dostali rozkaz przygotowania osęków, dzid, poosadzanych na długich drągach, kos, sztorcem na drzewca zatkniętych, maczug i kłód ciężkich, nabijanych hufnalami. A ponieważ wiedziano, że i tak w klasztorze był znaczny zapas podobnych narzędzi, wnet też poczęto gadać po całym mieście, że klasztor rychłego oczekuje napadu. Coraz nowe rozporządzenia zdawały się potwierdzać tę pogłoskę.", + "122287": "Pod noc dwustu już ludzi pracowało wedle murów. Ciężkie działa przysłane jeszcze przed oblężeniem Krakowa przez pana Warszyckiego, kasztelana krakowskiego, w liczbie dwunastu, osadzono na nowych lawetach i rychtowano odpowiednio.", + "122288": "Z lamusów klasztornych zakonnicy i pachołkowie wynosili kule, które układano w stosy przy armatach; wytaczano jaszcze z prochem, rozwiązywano snopy muszkietów i rozdawano je między załogę. Na wieżach i narożnikach stanęły straże, mające dawać dniem i nocą pilne baczenie na okolicę; oprócz tego ludzie wysłani na zwiady rozesłali się po okolicy do Przystajni, Kłobucka, Krzepic, Kruszyny i Mstowa.", + "122289": "Do obficie i tak zaopatrzonych spiżarni klasztornych szły zapasy z miasta, z Częstochówki i innych wsi do klasztoru należących.", + "122290": "Pogłoska gruchnęła jak grom po całej okolicy. Mieszczanie i chłopi poczęli się zbierać a radzić. Wielu nie chciało wierzyć, aby jakikolwiek nieprzyjaciel śmiał targnąć się na Jasną Górę.", + "122291": "Twierdzono, że sama tylko Częstochowa ma być zajętą; lecz i to już wzburzyło umysły, zwłaszcza gdy inni przypominali, że przecie Szwedzi są heretykami, których nic nie wstrzyma i którzy umyślnie afront Najświętszej Pannie uczynić gotowi.", + "122292": "Więc też wahano się, wątpiono i wierzono na przemian. Jedni łamali ręce, oczekując straszliwych zjawisk na ziemi i niebie, widomych znaków gniewu bożego; drudzy pogrążali się w bezradnej i niemej rozpaczy; trzecich gniew chwytał nadludzki, jakoby głowy ich zajmowały się płomieniem. A gdy raz fantazja ludzka rozwinęła skrzydła do lotu, zaraz poczęły krążyć wieści coraz inne, coraz bardziej gorączkowe, coraz potworniejsze.", + "122293": "I jak gdy kto w mrowisko kij zanurzy lub żaru narzuci, natychmiast wysypują się niespokojne roje, kłębią się, rozbiegają i zbiegają, tak zawrzało miasto i wsie okoliczne.", + "122294": "Po południu gromady mieszczan i chłopstwa, wraz z niewiastami i dziećmi, opasały mury klasztorne i trzymały je jakby w oblężeniu, płacząc i jęcząc. O samym zachodzie słońca wyszedł ku nim ksiądz Kordecki i pogrążywszy się w ciżbę, pytał:", + "122295": "— Ludzie, czego tu chcecie!", + "122296": "— Chcemy na załogę iść do klasztoru, Bogarodzicielki bronić! — wołali mężczyźni, potrząsając cepami, widłami i inną bronią wieśniaczą.", + "122297": "— Chcemy na Najświętszą Pannę ostatni raz popatrzyć! — jęczały niewiasty.", + "122298": "Ksiądz Kordecki stanął na wzniesionym załomie skały i rzekł:", + "122299": "— Bramy piekielne nie przemogą mocy niebieskich. Uspokójcie się i otuchy w serca nabierzcie. Nie wstąpi noga heretyka w te święte mury, nie będzie luterski ani kalwiński zabobon guseł swych odprawował w tym przybytku czci i wiary. Nie wiem zaiste, azali przyjdzie tu zuchwały nieprzyjaciel, ale to wiem, iż gdyby przyszedł, ze wstydem i hańbą odstąpić musi, bo moc jego większa moc pokruszy, złość jego złamie się, potęga startą będzie i odmieni się szczęście jego. Otuchy w serca nabierzcie! Nie ostatni raz wy tę Patronkę naszą widzicie, w większej owszem chwale oglądać Ją będziecie i nowe cuda ujrzycie. Nabierzcie otuchy, otrzyjcie łzy i wzmocnijcie się w wierze, gdyż powiadam wam — a nie ja to mówię, jeno duch boży mówi przeze mnie — że nie wejdzie Szwed do tych murów — łaska stąd spłynie i ciemności tak nie zagaszą światła jako ta noc, która się dziś zbliża, bożemu słońcu jutro wstać nie przeszkodzi!", + "122300": "A właśnie zachód był. Ciemność powlekła już okolicę, jeno kościół gorzał czerwono w ostatnich promieniach słońca. Widząc to, ludzie poklękali wkoło murów i otucha zaraz spłynęła w ich serca. Tymczasem na wieżach poczęto sygnować na Angelus. Ksiądz Kordecki rozpoczął śpiewać: *Anioł Pański*, a za nim tłumy całe. Stojąca na murach szlachta i żołnierze połączyli z nimi swe głosy, dzwony większe i mniejsze dzwoniły do wtóru, i zdało się, że cała góra śpiewa i brzmi jak olbrzymie, organy, na cztery strony świata głośne.", + "122301": "Śpiewano do późna; odchodzących błogosławił na drogę ksiądz Kordecki, wreszcie rzekł:", + "122302": "— Który z mężów w wojnie sługiwał, z bronią umie się obchodzić i serce czuje mężne, niech jutrzejszego rana przyjdzie do klasztoru.", + "122303": "— Jam służył!… ja w piechocie byłem!… ja przyjdę! — wołały liczne głosy.", + "122304": "I tłumy rozpłynęły się z wolna. Noc zeszła spokojnie. Wszyscy zbudzili się z radosnym okrzykiem: „Nie ma Szweda!” Jednakże rzemieślnicy zwozili cały dzień zamówione roboty.", + "122305": "Wyszedł też rozkaz do kramników, którzy zwłaszcza przy wschodnim murze mają swe kramy, aby towar do klasztoru znieśli, a w samym klasztorze nie zaprzestano pracy przy murach. Ubezpieczano zwłaszcza tak zwane „przechody”, to jest szczupłe otwory w murach, które nie były bramami, a które mogły służyć do czynienia wycieczek. Pan Różyc-Zamoyski kazał je zakładać belkami, cegłami, nawozem, tak aby w danym razie łatwo od wewnątrz mogły być rozgrodzone.", + "122306": "Cały dzień też ciągnęły jeszcze wozy z zapasami i żywnością, zjechało także kilka rodzin szlacheckich, które potrwożyła była wieść o bliskim nadciągnięciu nieprzyjaciela.", + "122307": "Koło południa wrócili ludzie wysłani zeszłego dnia na zwiady, ale żaden nie widział Szwedów ani nawet nie słyszał o nich, prócz o tych, którzy najbliżej, w Krzepicach, stali.", + "122308": "Nie zaniechano jednak w klasztorze przygotowań. Wedle rozkazu księdza Kordeckiego nadciągnęli ci z mieszczan i chłopów, którzy poprzednio w piechocie sługiwali i ze służbą byli obznajomieni. Oddano ich w komendę panu Zygmuntowi Mosińskiemu pilnującemu północno-wschodniej baszty. Pan Zamoyski zaś cały dzień rozstawiał ludzi, przyuczał, co kto ma czynić, lub naradzał się w refektarzu z ojcami.", + "122309": "Kmicic z radością w sercu patrzył na przygotowania wojenne, na musztrujących się żołnierzy, na działa, stosy muszkietów, dzid i osęków. To był jego żywioł właściwy. Wśród tych groźnych machin, wśród krzątaniny, przygotowań i gorączki wojennej było mu dobrze, lekko i wesoło. Było tym lżej i weselej, że generalną spowiedź z całego życia odbył, jak czynią konający, i nad spodziewanie własne rozgrzeszenie otrzymał, bo kapłan zważył jego intencję, szczerą chęć poprawy i to, że już na tę drogę wstąpił.", + "122310": "Tak więc zbył się pan Andrzej brzemienia, pod którym już prawie upadał. Pokuty zadano mu ciężkie, i co dzień grzbiet jego krwawił się pod kańczugiem Soroki; kazano mu praktykować pokorę i to było jeszcze cięższe, bo jej w sercu nie miał, przeciwnie, pychę miał i chełpliwość; kazano mu wreszcie uczynkami cnotliwymi poprawę stwierdzić, ale to znów było najlżejsze. Sam niczego więcej nie pragnął, nie pożądał. Cała dusza młoda rwała się w nim ku uczynkom, bo oczywiście pod uczynkami rozumiał wojnę i bicie Szwedów od rana do wieczora, bez spoczynku i miłosierdzia. A właśnie jakże piękna, jak wspaniała otwierała się do tego droga! Bić Szwedów nie tylko w obronie ojczyzny, nie tylko w obronie pana, któremu wierność poprzysiągł, ale jeszcze w obronie Królowej Anielskiej, było to szczęście nad jego zasługę.", + "122311": "Gdzież się podziały te czasy, gdy stał jakoby na rozdrożu, pytając się siebie, którędy iść; gdzież te czasy, w których nie wiedział, co począć, w których wszędy spotykał się ze zwątpieniem i sam począł tracić nadzieję?", + "122312": "A przecie tu ludzie, te białe mnichy i ta garść chłopów i szlachty, gotowali się po prostu do obrony, do walki na śmierć i życie. Jedyny to był kąt taki w Rzeczypospolitej i właśnie pan Andrzej do niego zajechał, jakoby go jaka szczęśliwa gwiazda prowadziła.", + "122313": "Bo przy tym wierzył święcie w zwycięstwo, choćby cała potęga szwedzka miała otoczyć te mury. W sercu miał tedy modlitwę, radość i wdzięczność.", + "122314": "W tym usposobieniu chodził po murach z jasną twarzą, rozpatrywał się, przyglądał i widział, że dobrze się dzieje. Okiem znawcy wnet poznał z samych przygotowań, że czynią je ludzie doświadczeni, którzy potrafią pokazać się i wówczas, gdy przyjdzie do sprawy. Podziwiał spokój księdza Kordeckiego, dla którego głębokie powziął uwielbienie; podziwiał stateczność pana miecznika sieradzkiego, a nawet panu Czarnieckiemu, choć mu mruczno na niego było, nie pokazywał krzywego oblicza.", + "122315": "Lecz ów rycerz spoglądał na niego surowie i spotkawszy go u muru, na drugi dzień po powrocie wysłańców klasztornych, rzekł:", + "122316": "— Jakoś Szwedów nie widać, panie kawalerze, a jak nie nadejdą, to reputację waćpanową psi zjedzą.", + "122317": "— Jeśliby z ich przybycia miała jaka szkoda dla świętego miejsca wyniknąć, to niech moją reputację lepiej psi zjedzą! — odpowiedział Kmicic.", + "122318": "— Wolałbyś ich prochu nie wąchać. Znamy się na takich rycerzach, co buty mają zajęczą skórką podszyte!", + "122319": "Kmicic spuścił oczy jak panna.", + "122320": "— Wolałbyś kłótni poniechać — rzekł — com ci winien? Zapomniałem ja swojej urazy, zapomnij i ty swojej.", + "122321": "— A nazwałeś mnie szlachetką — rzekł ostro pan Piotr. — Proszę! cóżeś sam za jeden? W czym to Babinicze od Czarnieckich lepsi?… Takiż to senatorski ród?", + "122322": "— Mój mospanie — odrzekł wesoło Kmicic — żeby nie pokora, którą mam na spowiedzi nakazaną, żeby nie one batożki, które mi co dzień za dawne burdy grzbiet porą, wnet ja bym tu inaczej jeszcze waćpana nazwał, jeno mi strach, żeby w dawne grzechy nie popaść. A co do tego, czy Babinicze, czy Czarnieccy lepsi, to się pokaże, jak Szwedzi nadejdą.", + "122323": "— A jakąż to szarżę myślisz otrzymać?… Zali mniemasz, że cię jednym z komendantów uczynią?", + "122324": "Kmicic spoważniał.", + "122325": "— Posądziliście mnie, że mi o zysk chodzi, teraz waćpan o szarży gadasz. Wiedzże, iż nie po zaszczyty tu przyjechałem, bo mogłem gdzie indziej do wyższych dojść. Prostym żołnierzem zostanę, choćby pod twoją komendą.", + "122326": "— Czemu „choćby”?", + "122327": "— Boś mi krzyw i gotów byś mi dopiekać.", + "122328": "— Hm! Nie ma co! Pięknie to z waści strony, że chcesz choćby prostym żołnierzem zostać, gdyż widać, że fantazja u ciebie okrutna i pokora niełatwo ci przychodzi. Rad byś się bić?", + "122329": "— Pokaże się to ze Szwedami, jakom już rzekł.", + "122330": "— Ba, a jeśli Szwedzi nie przyjdą?", + "122331": "— Tedy wiesz co, waćpan? Pójdziemy ich szukać! — rzekł Kmicic.", + "122332": "— A to mi się podobasz! — zakrzyknął pan Piotr Czarniecki. — Można by grzeczną partię zebrać… Tu Śląsk niedaleko i zaraz by się żołnierzów nazbierało. Starszyzna, jako i stryj mój, słowo dali, ale prostych nawet o nie nie pytano. Siła by ich można mieć na pierwsze zawołanie!", + "122333": "— I dobry przykład innym by się dało! — rzekł z zapałem Kmicic. — Ja mam też garść ludzi… Obaczyłbyś ich waćpan przy robocie!", + "122334": "— Bo… bo… — rzekł pan Piotr — jak mi Bóg miły!… Dajże pyska!", + "122335": "— A daj i ty! — rzekł Kmicic.", + "122336": "I niewiele myśląc, rzucili się sobie w objęcia.", + "122337": "Przechodził właśnie ksiądz Kordecki i widząc, co się stało, począł ich błogosławić, oni zaś wyznali mu zaraz, o co się umówili. Ksiądz jeno uśmiechnął się spokojnie i poszedł dalej, rzekłszy do samego siebie:", + "122338": "— Choremu zdrowie poczyna wracać.", + "122339": "Do wieczora ukończono przygotowania i twierdza była zupełnie do obrony gotowa. Niczego jej nie brakło: ni zapasów, ni prochów, ni dział, jeno murów dostatecznie silnych i licznej załogi.", + "122340": "Częstochowa, a raczej Jasna Góra, jakkolwiek z natury i sztuką wzmocniona, liczyła się do pomniejszych i słabszych fortec Rzeczypospolitej. A co do załogi, można było mieć na zawołanie tylu ludzi, ilu by kto chciał, ale księża umyślnie nie przeciążali murów załogą, by zapasów na dłużej starczyło.", + "122341": "Przeto byli i tacy, zwłaszcza między puszkarzami Niemcami, którzy byli przekonani, że Częstochowa się nie obroni.", + "122342": "Głupi! Mniemali, że jej nic więcej prócz murów nie broni, i nie wiedzieli, co to są serca wiarą natchnięte. Ksiądz Kordecki obawiając się, by nie szerzyli między ludźmi zwątpienia, wydalił ich, prócz jednego, który za mistrza w swej sztuce uchodził.", + "122343": "Tego samego dnia przyszedł do Kmicica stary Kiemlicz wraz z synami, z prośbą, żeby ich ze służby uwolnił.", + "122344": "Pana Andrzeja złość porwała.", + "122345": "— Psy! — rzekł — dobrowolnie się takiego szczęścia wyrzekacie i Najświętszej Panny nie chcecie bronić!… Dobrze, niechże tak będzie! Zapłatę za owe konie otrzymaliście, resztę zasług wnet odbierzecie!", + "122346": "Tu wydobył kieskę z sepetu i rzucił im ją na ziemię.", + "122347": "— Ot, wasza lafa! Wolicie z tamtej strony murów łupu szukać? Wolicie być zbójcami niż obrońcami Marii?!… Precz z moich oczu! Niegodniście tu się znajdować, niegodniście chrześcijańskiej społeczności, niegodniście taką śmiercią, jaka nas tu czeka, polec!… Precz! precz!", + "122348": "— Niegodniśmy — odrzekł stary, rozkładając ręce i schylając głowę — niegodniśmy, by nasze ślepie spoglądały na splendory jasnogórskie. Furto niebieska! Gwiazdo zaranna! Ucieczko grzesznych! Niegodniśmy, niegodni!", + "122349": "Tu schylił się nisko, tak nisko, że aż zgiął się we dwoje, a zarazem wychudłą, drapieżną ręką chwycił kieskę leżącą na podłodze.", + "122350": "— Ale i za murami — rzekł — nie przestaniemy służyć… Wasza miłość… W nagłym razie damy znać o wszystkim… Pójdziemy, gdzie trzeba… Uczynimy, co trzeba… Wasza miłość będzie miała za murami sługi gotowe…", + "122351": "— Precz! — powtórzył pan Andrzej.", + "122352": "Oni zaś wyszli, bijąc pokłony, bo ich strach dławił i szczęśliwi byli, że się tak wszystko skończyło. Pod wieczór nie było ich już w fortecy.", + "122353": "Noc nastała ciemna i dżdżysta. Był to ósmy listopada. Nadchodziła wczesna zima i wraz z falami deszczu leciały na ziemię pierwsze płatki rozmokłego śniegu. Ciszę przerywały tylko przeciągłe głosy straży, wołające od baszty do baszty: „Czuwaaaj!” — w ciemnościach przemykał się tu i owdzie biały habit księdza Kordeckiego. Kmicic nie spał; był na murach przy panu Czarnieckim, z którym gwarzyli o przebytych wojnach. Kmicic opowiadał przebieg wojny z Chowańskim, nic oczywiście nie mówiąc o tym, jaki sam brał w niej udział; a pan Piotr prawił o potyczkach ze Szwedami pod Przedborzem, Żarnowcami i w okolicach Krakowa, przy czym chełpił się on nieco i tak mówił:", + "122354": "— Robiło się, co mogło. Każdego, widzisz, Szweda, którego udało mi się rozciągnąć, znaczyłem sobie węzełkiem na rapciach. Mam już sześć węzełków, a Bóg da, będzie więcej! Dlatego szablę coraz wyżej pod pachą noszę… Niedługo rapcie będą na nic, ale ich nie porozwiązuję, jeno w każdy węzeł każę turkus wprawić i po wojnie jako wotum zawieszę. A waćpan maszże już z jednego Szweda na sumieniu?", + "122355": "— Nie! — odparł ze wstydem Kmicic. — Nie opodal Sochaczewa rozbiłem kupę, ale to było hultajstwo…", + "122356": "— Za to hiperboreów huk pewnie mógłbyś zakarbować?", + "122357": "— A tych to by się znalazło.", + "122358": "— Ze Szwedami trudniej, bo rzadko który nie charakternik… Od Finów się sztuki zażywania czarnych nauczyli i każdy ma dwóch albo trzech diabłów do posługi, a są i tacy, którzy mają po siedmiu. Ci ich w czasie potyczki okrutnie strzegą… Ale jeśli tu przyjdą, to diabli nic nie wskórają, bo tu, w takim okręgu, z jakowego wieże widać, moc diabelska nie może nic sprawić. Waszmość słyszałeś o tym?", + "122359": "Kmicic nie odpowiedział, pokręcił głową i począł nasłuchiwać pilnie.", + "122360": "— Idą! — rzekł nagle.", + "122361": "— Co? Na Boga! Co waćpan mówisz?", + "122362": "— Jazdę słyszę.", + "122363": "— To jeno wiatr z deszczem tętni.", + "122364": "— Na rany Chrystusa! to nie wiatr, to konie! Ucho mam wprawne okrutnie. Idzie moc jazdy… i blisko już są, jeno wiatr właśnie głuszył. Rata, rata!!!", + "122365": "Głos Kmicica zbudził drzemiące w pobliżu i skostniałe straże, lecz jeszcze nie przebrzmiał, gdy w dole, w ciemności ozwały się przeraźliwe dźwięki trąb i poczęły grać długo, żałośnie, strasznie. Zerwali się wszyscy ze snu w osłupieniu, w przerażeniu i pytali się siebie wzajem:", + "122366": "— Zali to nie trąby na sąd grają w tej głuchej nocy?…", + "122367": "Po czym zakonnicy, żołnierze, szlachta poczęli wysypywać się na majdan. Dzwonnicy pobiegli do dzwonów i wkrótce ozwały się wszystkie: wielkie, mniejsze i małe, jakby na pożar, mieszając swe jęki z odgłosem trąb, które grać nie ustawały.", + "122368": "Rzucono zapalone lonty do beczek ze smołą, umyślnie przygotowanych i przywiązanych na łańcuchach, następnie pociągnięto je korbami w górę. Czerwone światło oblało podnóże skały i wówczas to jasnogórcy ujrzeli naprzód oddział konnych trębaczy, najbliżej stojących, z trąbami przy ustach, za nim długie i głębokie szeregi rajtarii z rozwianymi banderiami.", + "122369": "Trębacze grali jeszcze czas jakiś, jakby chcieli tymi mosiężnymi dźwiękami wypowiedzieć całą potęgę szwedzką i do reszty przerazić zakonników; na koniec umilkli; jeden z nich oderwał się od szeregu i powiewając białą chustą, zbliżył się do bramy.", + "122370": "— W imieniu jego królewskiej mości — zawołał trębacz — najjaśniejszego króla Szwedów, Gotów i Wandalów, wielkiego księcia Finlandii, Estonii, Karelii, Bremy, Werdy, Szczecina, Pomeranii, Kaszubów i Wandalii, księcia Rugii, pana Ingrii, Wismarku i Bawarii, hrabiego Paladynu Reńskiego, Juliahu, Kliwii, Bergu… otwórzcie!", + "122371": "— Puścić! — ozwał się głos księdza Kordeckiego.", + "122372": "Otworzono, ale tylko furtkę w bramie. Jeździec zawahał się przez chwilę, wreszcie zlazł z konia, wszedł w obręb murów i spostrzegłszy gromadkę białych habitów, spytał:", + "122373": "— Który pomiędzy wami jest przełożonym zakonu?", + "122374": "— Jam jest! — rzekł ksiądz Kordecki.", + "122375": "Jeździec podał mu pismo z pieczęciami, sam zaś rzekł:", + "122376": "— Pan hrabia będzie u Świętej Barbary oczekiwał na odpowiedź.", + "122377": "Ksiądz Kordecki wezwał natychmiast na naradę do definitorium zakonników i szlachtę.", + "122378": "W drodze rzekł pan Czarniecki do Kmicica:", + "122379": "— Pójdź i ty!", + "122380": "— Pójdę jeno przez ciekawość — rzekł pan Andrzej — bo zresztą nic tam po mnie! Nie gębą ja chcę odtąd Najświętszej Pannie służyć!", + "122381": "Gdy zasiedli wszyscy w definitorium, ksiądz Kordecki oderwał pieczęcie i czytał, co następuje:", + "122382": "„Nietajno wam, zacni Ojcowie, z jakim umysłem przychylnym i z jakim sercem byłem zawsze dla tego świętego miejsca i dla waszego Zgromadzenia, również z jaką stałością otaczałem was swą opieką i obsypywałem dobrodziejstwy. Dlatego pragnąłbym, żebyście byli tego przekonania, że przychylność ani życzliwość moja dla was nie ustały w dzisiejszych czasach. Nie jako wróg, ale jako przyjaciel dziś przybywam, bez obawy zdajcie pod moją opiekę wasz klasztor, jak tego wymagają czas i dzisiejsze okoliczności. Tym sposobem zyskacie spokojność, której pragniecie, i bezpieczeństwo. Przyrzekam wam uroczyście, że świętości nietknięte pozostaną, dobra wasze nie będą zniszczone, sam koszta wszelkie poniosę, a nawet wam środków przysporzę. Rozważcie zatem pilnie: ile skorzystacie, jeśli kontentując mnie, klasztor mi wasz powierzycie. Pamiętajcie i o tym, ażeby większe was nieszczęście nie pościgło od groźnego jenerała Millera, którego rozkazy tym cięższe będą, iż jest heretykiem i wiary prawdziwej nieprzyjacielem. Wówczas, gdy on nadejdzie, musicie ulec konieczności i spełnić jego wolę; i próżno żałować będziecie z bólem w duszach i ciałach, żeście słodką moją radą wzgardzili.”", + "122383": "Pamięć niedawnych dobrodziejstw Wrzeszczowicza wzruszyła silnie zakonników. Byli tacy, którzy ufali jego przychylności i w jego radzie odwrócenie przyszłych klęsk i nieszczęść widzieć chcieli.", + "122384": "Lecz nikt nie zabierał głosu czekając, co powie ksiądz Kordecki; on zaś milczał przez chwilę, tylko wargi jego poruszały się cichą modlitwą, po czym rzekł:", + "122385": "— Zaliby prawdziwy przyjaciel podchodził porą nocną i tak okropnym głosem surmów i trąb przerażał śpiące sługi boże? Zaliby przybywał na czele tych tysięcy zbrojnych, które teraz pod murami stoją? Przecz nie przyjechał samopięt, samodziesięć, gdy jako dobroczyńca radosnego jeno mógł się spodziewać przyjęcia? Co znaczą owe srogie zastępy, jeżeli nie groźbę, w razie gdybyśmy klasztoru oddać nie chcieli?… Bracia najmilsi, wspomnijcie i na to, że nigdzie ów nieprzyjaciel nie dotrzymał słowa ni przysiąg, ni salwy-gwardii. Toż i my mamy królewską, którą nam dobrowolnie nadesłano, a w której wyraźna jest obietnica, że klasztor od zajęcia wolnym ma pozostać, a przecie stoją już pod jego murami, kłamstwo własne okropnym mosiężnym dźwiękiem otrębując. Bracia najmilsi! Niech każdy ku niebu serce podniesie, aby go Duch Święty oświecić raczył, i radźcie potem, mówcie, co któremu sumienie i wzgląd na dobro świętego przybytku dyktuje.", + "122386": "Nastała cisza.", + "122387": "Wtem ozwał się głos Kmicica;", + "122388": "— Słyszałem w Kruszynie — rzekł — jako Lisola pytał: „A czy skarbca mnichom przetrząśnięcie?” — na co Wrzeszczowicz, on, który stoi pod murami, odpowiedział: „Matka Boska talarów w przeorskiej skrzyni nie potrzebuje.” Dziś tenże sam Wrzeszczowicz pisze wam, ojcowie wielebni, że sam koszta będzie ponosił i jeszcze wam majętności przysporzy. Zważcie szczerość jego!", + "122389": "Na to odrzekł ksiądz Mielecki, jeden ze starszych w zgromadzeniu, a przy tym dawny żołnierz:", + "122390": "— My żyjem w ubóstwie, a to grosiwo na chwałę Najświętszej Panny przed ołtarzami Jej płonie. Lecz choćbyśmy je z ołtarzów zdjęli, aby bezpieczeństwo świętemu miejscu kupić, któż nam zaręczy, że go dotrzymają, że świętokradzkimi rękoma nie zedrą wotów, szat świętych, nie pozabierają sprzętów kościelnych? Zali kłamcom ufać można?", + "122391": "— Bez prowincjała, któremuśmy posłuszeństwo winni, nic stanowić nie możemy! — rzekł ojciec Dobrosz.", + "122392": "A ksiądz Tomicki dodał:", + "122393": "— Wojna nie nasza rzecz, posłuchajmy więc, co powie owo rycerstwo, które się pod skrzydła Bogarodzicielki do tego klasztoru schroniło.", + "122394": "Tu oczy wszystkich zwróciły się na pana Zamoyskiego, najstarszego wiekiem, powagą i urzędem, on zaś powstał i w następujące ozwał się słowa:", + "122395": "— O wasze to losy idzie, czcigodni ojcowie. Porównajcie zatem potęgę nieprzyjaciela z tym oporem, jaki mu stawić możecie wedle sił i środków waszych, i idźcie za własną wolą. Jakiejże rady my, goście, udzielić wam możemy? Jednakże, ponieważ pytacie nas, wielebni ojcowie, co czynić, więc odpowiadam: póki konieczność nas nie zmusi, niechże daleką od nas będzie myśl poddania. Haniebna albowiem i niegodziwa rzecz jest sromotną uległością niepewny pokój u wiarołomnego nieprzyjaciela okupować. Schroniliśmy się tu z własnej woli z żonami i dziećmi, oddając się w opiekę Najświętszej Pannie, z niezachwianą zatem wiarą postanowiliśmy żyć z wami, a jeśli tak Bóg zechce, to i umierać razem. Zaiste, lepiej nam tak niż przyjąć haniebną niewolę lub patrzeć na zniewagę świętości… O! zapewne ta Matka Najwyższego Boga, która natchnęła piersi nasze żądzą bronienia Jej przeciw bezbożnym i bluźnierczym heretykom, przybędzie w pomoc pobożnym usiłowaniom sług swoich i sprawę słusznej obrony wesprze!…", + "122396": "Tu umilkł pan miecznik sieradzki; wszyscy rozważali słowa jego, krzepiąc się ich treścią, a Kmicic, jak to wprzód zawsze czynił, niż pomyślał, skoczył i do ust rękę starszego męża przycisnął.", + "122397": "Zbudowali się tym widokiem obecni i każdy dobrej wróżby w tym młodzieńczym zapale dopatrzył, a chęć bronienia klasztoru wzrosła i ogarnęła serca.", + "122398": "Wtem zdarzyła się i nowa wróżba; za oknem refektarza rozległ się niespodzianie drżący i stary głos żebraczki kościelnej Konstancji śpiewającej pieśń pobożną:", + "122399": "Próżno przegrażasz mi, husycie srogi,", + "122400": "Próżno diabelskie wzywasz w pomoc rogi,", + "122401": "Na próżno palisz i krwie nie żałujesz,", + "122402": "Mnie nie zwojujesz!", + "122403": "Choćby tu przyszły poganów tysiące,", + "122404": "Choćby na smokach wojska latające,", + "122405": "Nic nie wskórają miecz, ogień ni męże", + "122406": "Bo ja zwyciężę!", + "122407": "— Oto dla nas przestroga — rzekł ksiądz Kordecki — którą nam Bóg przez usta starej żebraczki zsyła. Brońmy się, bracia, bo zaprawdę takich auxiliów nigdy jeszcze oblężeni nie mieli, jakie my mieć będziemy!", + "122408": "— Z radością gardła damy! — zawołał pan Piotr Czarniecki.", + "122409": "— Nie ufajmy wiarołomnym! Nie ufajmy heretykom ani tym z katolików, którzy u złego ducha służbę przyjęli! — wołały inne głosy, nie dopuszczając do słowa tych, którzy oponować chcieli.", + "122410": "Postanowiono jeszcze wysłać dwóch księży do Wrzeszczowicza z oświadczeniem, że bramy zostaną zamknięte i że oblężeni bronić się będą, do czego im salwa-gwardia królewska daje prawo.", + "122411": "Ale swoją drogą mieli posłowie prosić pokornie Wrzeszczowicza, aby zamiaru zaniechał albo przynajmniej odłożył go na czas, dopóki by zakonnicy ojca Teofila Broniewskiego, prowincjała zakonu, który naówczas znajdował się na Śląsku, o pozwolenie nie spytali.", + "122412": "Posłowie, ojciec Benedykt Jaraczewski i Marceli Tomicki, wyszli za bramy, reszta oczekiwała ich z biciem serca w refektarzu, bo jednak tych mnichów, nieprzywykłych do wojny, strach brał na myśl, że godzina wybiła i ta chwila nadeszła, w której wybrać im trzeba pomiędzy obowiązkiem a gniewem i pomstą nieprzyjaciela.", + "122413": "Lecz ledwie upłynęło pół godziny, dwaj ojcowie ukazali się znów przed radą. Głowy ich były zwieszone na piersi, w twarzach mieli smutek i bladość. Milcząc, podali księdzu Kordeckiemu nowe pismo Wrzeszczowicza, a ten wziął je z ich rąk i odczytał głośno. Było to ośm punktów kapitulacji, pod którymi Wrzeszczowicz wzywał zakonników do poddania klasztoru.", + "122414": "Skończywszy czytać, przeor popatrzył długo w twarze zgromadzonych, na koniec rzekł uroczystym głosem:", + "122415": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! W imię Najczystszej i Najświętszej Bogarodzicielki! Na mury, bracia ukochani!", + "122416": "— Na mury! na mury! — rozległ się jeden okrzyk w refektarzu.", + "122417": "W chwilę potem jasny płomień oświecił podnóże klasztoru. Wrzeszczowicz kazał zapalić zabudowania przy kościele Świętej Barbary. Pożar, ogarnąwszy stare domostwa, wzmagał się z każdą chwilą. Wkrótce słupy czerwonego dymu wzbiły się ku niebu, wśród których świeciły jaskrawe języki ognia. Na koniec jedna łuna rozlała się na chmurach.", + "122418": "Przy blasku ognia widać było oddziały konnych żołnierzy przenoszących się szybko z miejsca na miejsce. Rozpoczęły się zwykłe swawole żołnierskie. Rajtarowie wyganiali z obór bydło, które biegając w przerażeniu, napełniało żałosnym rykiem powietrze; owce, zbite w gromady, cisnęły się na oślep do ognia. Woń spalenizny rozeszła się na wszystkie strony i dosięgła wyniosłości murów klasztornych. Wielu z obrońców po raz pierwszy widziało krwawe oblicze wojny i tych serca zdrętwiały z przerażenia na widok ludzi gnanych przez żołnierzy i sieczonych mieczami, na widok niewiast ciąganych po majdanie za włosy. A przy krwawych blaskach pożaru widać było wszystko jak na dłoni. Krzyki, a nawet słowa dochodziły doskonale do uszu oblężonych.", + "122419": "Ponieważ armaty klasztorne nie odezwały się dotychczas, więc rajtarowie zeskakiwali z koni i zbliżali się do samego podnóża góry, potrząsając mieczami i muszkietami.", + "122420": "Co chwila podpadł jaki tęgi chłop przybrany w żółty kolet rajtarski i złożywszy ręce koło ust, lżył i groził oblężonym, którzy słuchali tego cierpliwie, stojąc przy działach i przy zapalonych lontach.", + "122421": "Pan Kmicic stał obok pana Czarnieckiego właśnie wprost kościółka i widział wszystko doskonale. Na jagody wystąpiły mu silne rumieńce, oczy stały się do dwóch świec podobne, a w ręku dzierżył łuk wyborny, który w spadku po ojcu dostał, a ten go pod Chocimiem na jednym sławnym adze zdobył. Słuchał tedy pogróżek i wymysłów, a wreszcie, gdy olbrzymi rajtar przypadł pod skałę i począł wrzeszczeć, zwrócił się pan Andrzej do Czarnieckiego:", + "122422": "— Na Boga! przeciw Najświętszej Pannie bluźni… Ja niemiecką mowę rozumiem… bluźni strasznie!… Nie wytrzymam!", + "122423": "I zniżył łuk, lecz pan Czarniecki uderzył po nim ręką.", + "122424": "— Bóg go za bluźnierstwa skarze — rzekł — a ksiądz Kordecki nie pozwolił pierwszym nam strzelać, chybaby oni zaczęli.", + "122425": "Ledwie domówił, gdy rajtar podniósł kolbę muszkietu do twarzy, strzał huknął, a kula nie dobiegłszy murów, przepadła gdzieś między szczelinami skały.", + "122426": "— Teraz wolno? — krzyknął Kmicic.", + "122427": "— Wolno! — odpowiedział Czarniecki.", + "122428": "Kmicic, jako prawdziwy człek wojny, uspokoił się w jednej chwili. Rajtar, osłoniwszy dłonią oczy, patrzył za śladem swej kuli, a on naciągnął łuk, przesunął palcem po cięciwie, aż zaświegotała jak jaskółka, a następnie wychylił się dobrze i zawołał:", + "122429": "— Trup! trup!", + "122430": "Jednocześnie rozległ się żałosny świst okrutnej strzały; rajtar upuścił muszkiet, podniósł obie ręce do góry, zadarł głowę i zwalił się na wznak. Przez chwilę rzucał się jak ryba wyjęta z wody i kopał ziemię nogami, lecz wnet wyciągnął się i pozostał bez ruchu.", + "122431": "— To jeden! — rzekł Kmicic.", + "122432": "— Zawiąż na rapciach! — rzeki pan Piotr.", + "122433": "— Sznura z dzwonnicy nie wystarczy, jeżeli Bóg pozwoli — krzyknął pan Andrzej.", + "122434": "Wtem przypadł do trupa drugi rajtar, pragnąc zobaczyć, co mu jest, lub może kiesę zabrać, lecz strzała świsnęła znowu i drugi padł na piersi pierwszego.", + "122435": "W tymże czasie ozwały się polowe armatki, które Wrzeszczowicz ze sobą przyprowadził. Nie mógł on z nich burzyć fortecy, jak również nie mógł myśleć o zdobyciu jej, mając ze sobą tylko jazdę; ale na postrach księżom walić kazał. Jednakże początek był dany.", + "122436": "Ksiądz Kordecki pojawił się przy panu Czarnieckim, a z nim szedł ksiądz Dobrosz, który artylerią klasztorną w czasie pokoju zawiadywał i w święta na wiwaty ognia dawał, dlatego za przedniego puszkarza między zakonnikami uchodził.", + "122437": "Przeor przeżegnał działo i wskazał je księdzu Dobroszowi, a ów rękawy zakasał i począł je rychtować w lukę pomiędzy dwoma budynkami, w której wichrzyło się kilkunastu jeźdźców, a pomiędzy nimi oficer z rapierem w ręku. Długo celował ksiądz Dobrosz, bo chodziło o jego reputację. Wreszcie wziął lont i przytknął do zapału.", + "122438": "Huk wstrząsnął powietrzem i dym widok zasłonił. Po chwili jednak wiatr go rozniósł. W luce między budynkami nie było już ani jednego jeźdźca. Kilku wraz z końmi leżało na ziemi, inni pierzchli.", + "122439": "Zakonnicy zaczęli śpiewać na murach. Trzask zapadających się budynków przy Świętej Barbarze wtórował pieśni. Uczyniło się ciemniej, jeno nieprzejrzane roje iskier, wypchniętych w górę upadkiem belek, wzbiły się w powietrze.", + "122440": "Trąby znów zagrały w szeregach Wrzeszczowicza, lecz odgłos ich począł się oddalać. Pożar dogasał. Ciemność ogarniała podnóże Jasnej Góry. Tu i owdzie ozwało się rżenie koni, ale coraz dalsze, słabsze. Wrzeszczowicz cofał się ku Krzepicom.", + "122441": "Ksiądz Kordecki ukląkł na murze.", + "122442": "— Mario! Matko Boga Jedynego! — rzekł silnym głosem — spraw, aby ten, który po nim nadejdzie, oddalił się również ze wstydem i próżnym gniewem w duszy.", + "122443": "Gdy tak się modlił, chmury nagle przerwały się nad jego głową i jasny blask miesiąca pobielił wieże, mury, klęczącego przeora i zgliszcza spalonych przy Świętej Barbarze budowli.", + "122444": "Rozdział XIV", + "122445": "Następnego dnia spokój zapanował pod stopami Jasnej Góry, z czego korzystając, zakonnicy tym gorliwiej zajęli się przygotowaniem do obrony. Czyniono ostatnie poprawki w murach i kortynach, przygotowywano jeszcze więcej narzędzi, służących do odparcia szturmów.", + "122446": "Ze Zdebowa, Krowodrzy, Lgoty i Grabówki zgłosiło się znów kilkunastu chłopów, którzy dawniej w łanowych piechotach sługiwali. Tych przyjęto i między obrońców wmieszano. Ksiądz Kordecki dwoił się i troił. Odprawiał nabożeństwo, zasiadał na radach, nie opuszczał chórów dziennych i nocnych, a w przerwach obchodził mury, rozmawiał ze szlachtą i wieśniakami. A przy tym w twarzy i całej postawie miał taki jakiś spokój, jaki prawie tylko kamienne posągi mieć mogą. Patrząc na jego oblicze, pobladłe od niewywczasów, można było sądzić, że ten człowiek śpi snem słodkim i lekkim; lecz cicha rezygnacja i niemal wesołość paląca się w oczach, usta poruszające się modlitwą zwiastowały, że czuwa i myśli, i modli się, i ofiaruje za wszystkich. Z tej duszy, natężonej ze wszystkich sił ku Bogu, wiara płynęła spokojnym i głębokim strumieniem; wszyscy ją pili pełnymi usty i kto miał duszę chorą, ten zdrowiał. Gdzie zabielał jego habit, tam pogoda czyniła się na twarzach ludzkich, oczy się śmiały, a usta powtarzały: „Ojciec nasz dobry, pocieszyciel, obrońca, nadzieja nasza.” Całowano jego ręce i habit, on zaś uśmiechał się jak zorza i szedł dalej, a koło niego, nad nim i przed nim szła ufność i pogoda.", + "122447": "Jednak i ziemskich środków ratunku nie zaniedbywał; ojcowie wchodzący do jego celi zastawali go, jeśli nie na klęczkach, to nad listami, które na wszystkie strony rozsyłał. Pisał do Wittenberga, głównego komendanta w Krakowie, prosząc o miłosierdzie nad świętym miejscem; i do Jana Kazimierza, który w Opolu ostatnie czynił wysilenia, by niewdzięczny naród ratować; i do pana kasztelana kijowskiego, trzymanego przez własne słowo jakby na łańcuchu w Siewierzu; i do Wrzeszczowicza, i do pułkownika Sadowskiego, Czecha i lutra, który pod Millerem służył, a który duszę mając szlachetną, starał się odwieść groźnego generała od napadu na klasztor.", + "122448": "Dwie rady ścierały się z sobą przy Millerze. Wrzeszczowicz rozdrażniony oporem, jakiego doznał ósmego listopada, dokładał wszelkich usiłowań, aby generała skłonić do pochodu; obiecywał w zysku skarby niezmierne, twierdził, że w całym świecie zaledwie jest kilka kościołów, które by częstochowskiemu vel jasnogórskiemu w bogactwach sprostać mogły, Sadowski zaś w następujący sposób oponował:", + "122449": "— Jenerale! — mówił do Millera — waszej miłości, któryś tyle znamienitych fortec zajął, że słusznie niemieckie miasta Poliocertesem cię nazwały, wiadomo jest, ile krwi i czasu kosztować może choćby najsłabsza twierdza, jeśli oblężeni do ostatka, na śmierć i życie chcą się opierać.", + "122450": "— Ale mnichy nie będą się opierali? — pytał Miller.", + "122451": "— Właśnie sądzę, że przeciwnie. Im są bogatsi, tym zacieklej bronić się będą, ufni nie tylko w moc oręża, ale w świętość miejsca, które zabobon katolicki całego tego kraju jako inviolatum uważa. Dość wspomnieć na wojnę niemiecką; jakże często zakonnicy dawali przykład odwagi i zawziętości tam nawet, gdzie sami żołnierze o obronie zwątpili! Stanie się tak i teraz, tym bardziej że twierdza nie jest tak niepoczesna, za jaką hrabia Weyhard chce ją uważać. Leży na górze skalistej, w której trudno czynić podkopy; mury, jeśli nie były nawet w dobrym stanie, to je już pewno do tej pory poprawiono, a co do zapasów broni, prochów i żywności, te tak bogaty klasztor ma niewyczerpane. Fanatyzm ożywi serca i…", + "122452": "— I myślisz, mości pułkowniku, że zmuszą mnie do odstąpienia?", + "122453": "— Tego nie myślę, mniemam jednak, że przyjdzie nam stać pod murami bardzo długo, przyjdzie posyłać po działa większe niż te, które posiadamy, a wasza miłość masz do Prus ciągnąć. Trzeba obliczyć, ile czasu możemy poświęcić na Częstochowę, bo gdyby nas król jegomość dla pilniejszych spraw pruskich od oblężenia odwołał, mnisi niezawodnie by rozgłosili, żeś wasza miłość przez nich zmuszony był do odstąpienia. A wówczas, pomyśl, wasza miłość, jaki uszczerbek poniosłaby twa sława Poliocertesa — nie mówiąc już o tym, że w całym kraju oporni znaleźliby zachętę! I tak… (tu zniżył głos Sadowski) sam tylko zamiar uderzenia na ów klasztor niech się jeno rozgłosi — najgorsze uczyni wrażenie: Wasza miłość nie wiesz, bo tego żaden cudzoziemiec i niepapista wiedzieć nie może, czym jest Częstochowa dla tego narodu. Siła nam zależy na owej szlachcie, która się tak łatwo poddała, na owych panach, na wojskach kwarcianych, które wraz z hetmanami na naszą stronę przeszły. Bez nich nie dokazalibyśmy tego, cośmy dokazali. Ich to w połowie, ba, w większej części, rękoma objęliśmy tę ziemię, a niech jeden strzał pod Częstochową padnie… kto wie… może ani jeden Polak przy nas nie zostanie… Tak wielka jest siła zabobonu!… Może nowa straszna wojna rozgorzeć!", + "122454": "Miller przyznawał w duszy słuszność rozumowaniom Sadowskiego, co więcej jeszcze: zakonników w ogóle, a częstochowskich szczególniej miał za czarowników — czarów zaś bał się ów szwedzki jenerał więcej niż dział — jednakże chcąc się podroczyć, a może dysputę przeciągnąć, rzekł:", + "122455": "— Waszmość tak mówisz, jakbyś był przeorem częstochowskim albo… jakby od waszmości wypłatę okupu rozpoczęli…", + "122456": "Sadowski był żołnierz śmiały i popędliwy, a że znał swoją wartość, więc obrażał się łatwo:", + "122457": "— Ani słowa nie powiem więcej! — rzekł wyniośle.", + "122458": "Millera z kolei obruszył ton, jakim powyższe słowa były powiedziane:", + "122459": "— Ja też waszmości o więcej nie proszę! — odpowiedział — a do narady wystarczy mi hrabia Weyhard, który ten kraj zna lepiej.", + "122460": "— Zobaczymy! —— rzekł Sadowski i wyszedł z izby.", + "122461": "Weyhard rzeczywiście zastąpił jego miejsce. Przyniósł on list, który tymczasem odebrał od pana krakowskiego Warszyckiego, z prośbą, aby klasztor zostawiono w spokoju; lecz z listu tego nieużyty człek wydobył wprost przeciwną radę.", + "122462": "— Proszą się — rzekł Millerowi — zatem wiedzą, iż się nie obronią!", + "122463": "W dzień później pochód na Częstochowę był w Wieluniu postanowiony.", + "122464": "Nie trzymano go nawet w tajemnicy, skutkiem czego z wieluńskiego konwentu o. Jacek Rudnicki, profos, mógł wyruszyć na czas do Częstochowy z wiadomością. Biedny zakonnik nie przypuszczał także ani przez chwilę, aby jasnogórcy mieli się bronić. Pragnął ich tylko uprzedzić, by wiedzieli, czego się trzymać, i uzyskali dobre warunki. Jakoż wieść przygnębiła umysły braci zakonnej. W niektórych dusze zwątlały od razu. Lecz ksiądz Kordecki pokrzepił ich, zdrętwiałych rozgrzał żarem własnego serca, dnie cudów obiecał, sam nawet widok śmierci miłym uczynił i tak zmienił ich tchnieniem ducha własnego, że mimowiednie poczęli się gotować na napad, jak zwykli byli gotować się na wielkie uroczystości kościelne, zatem z radością i solennie.", + "122465": "Jednocześnie świeccy naczelnicy załogi, pan miecznik sieradzki i pan Piotr Czarniecki, czynili także ostatnie przygotowania. Spalono mianowicie wszystkie kramy, które tuliły się naokół murów fortecznych, a które mogły szturmy nieprzyjaciołom ułatwiać; nie oszczędzono nawet i budowli bliższych góry, tak że przez cały dzień pierścień płomieni otaczał twierdzę; lecz gdy z kramów, belek i tarcic zostały tylko popioły, działa klasztorne miały przed sobą puste przestrzenie, nie najeżone żadnymi przeszkodami. Czarne ich paszcze poglądały swobodnie w dal, jakby wyglądając nieprzyjaciela niecierpliwie i pragnąc go jak najprędzej swym złowrogim grzmotem powitać.", + "122466": "Tymczasem zimna zbliżały się szybkim krokiem. Dął ostry północny wiatr, błoto zmieniało się w grudę, a rankami wody co płytsze ścinały się w nikłe lodowe skorupki; ksiądz Kordecki, obchodząc mury, zacierał swe zsiniałe ręce i mówił:", + "122467": "— Bóg mrozy w pomoc nam ześle! Ciężko będzie baterie sypać, podkopy czynić i przy tym wy będziecie się do ciepłych izb luzować, a im akwilony zbrzydzą prędko oblężenie.", + "122468": "Lecz właśnie dla tego samego powodu Burchard Miller pragnął skończyć prędko. Wiódł on ze sobą dziewięć tysięcy wojska, przeważnie piechoty, i dziewiętnaście dział. Miał także dwie chorągwie jazdy polskiej, ale na nią rachować nie mógł, raz dlatego, że jazdy do brania wzgórzystej twierdzy użyć nie mógł, a po wtóre, że ludzie szli niechętnie i z góry oświadczyli, że żadnego udziału w walkach nie wezmą. Szli raczej dlatego, aby w razie zdobycia twierdzy ochronić ją przed drapieżnością zwycięzców. Tak przynajmniej żołnierzom mówili pułkownicy; szli wreszcie, bo Szwed rozkazywał, bo wszystkie wojska krajowe w jego były obozie i komendy musiały słuchać.", + "122469": "Z Wielunia do Częstochowy droga krótka. W dniu 18 listopada miało się rozpocząć oblężenie. Lecz jenerał szwedzki liczył, że nie potrwa nad parę dni i że drogą układów twierdzę zajmie.", + "122470": "Tymczasem ksiądz Kordecki przygotowywał dusze ludzkie. Przystępowano do nabożeństwa, jakby w wielkie i radosne święto, i gdyby nie niepokój i bladość niektórych twarzy, można by było przypuszczać, że to wesołe a solenne Alleluja! się zbliża. Sam przeor mszę celebrował, ozwały się wszystkie dzwony. Po mszy nabożeństwo nie ustawało jeszcze: wyszła bowiem wspaniała procesja na mury.", + "122471": "Księdza Kordeckiego, niosącego Przenajświętszy Sakrament, prowadził pod ręce miecznik sieradzki i pan Piotr Czarniecki. Przodem szły pacholęta w komżach, niosące trybularze na łańcuszkach, bursztyn i mirrę. Przed i za baldachimem postępowały szeregi białej braci zakonnej ze wzniesionymi ku niebu głowami i oczyma, ludzie różnych wieków, począwszy od starców zgrzybiałych, skończywszy na młodzieniaszkach, którzy zaledwie do nowicjatu weszli. Żółte płomyki świec chwiały się na wietrze, a oni szli i śpiewali zatopieni całkiem w Bogu, jakoby niczego więcej na tym świecie niepamiętni. Za nimi widziałeś podgolone głowy szlacheckie, zapłakane oblicza niewiast, ale spokojne pod łzami, wiarą i ufnością natchnięte. Szli i chłopi w sukmanach, długowłosi, do pierwszych chrześcijan podobni; małe dzieci, dziewczęta i chłopcy, zmieszani w tłumie łączyli swe anielskie cienkie głosiki z ogólnym chorałem. I Bóg słuchał tej pieśni, tego wylania serc, tego uciekania się spod ucisków ziemskich pod jedyną ochronę skrzydeł bożych. Wiatr ucichł, uspokoiło się powietrze, niebo wybłękitniało, a słońce, jesienne rozlało łagodne, bladozłote, lecz ciepłe jeszcze światło na ziemię.", + "122472": "Orszak obszedł raz mury, lecz nie wracał, nie rozpraszał się — szedł dalej. Blaski od monstrancji padały na twarz przeora, i ta twarz wydawała się od nich jakoby złota także i promienista. Ksiądz Kordecki oczy trzymał przymknięte, a na ustach miał nieziemski prawie uśmiech szczęścia, słodyczy, upojenia; duszą był w niebie, w jasnościach, w odwiecznym weselu, w niezmąconym spokoju. Lecz jak gdyby stamtąd odbierał rozkazy, aby nie zapomniał o tym ziemskim kościele, o ludziach i o twierdzy, i o tej godzinie, która miała nadejść, chwilami zatrzymywał się, otwierał oczy, wznosił monstrancję i błogosławił.", + "122473": "Więc błogosławił lud, wojsko, chorągwie kwitnące jak kwiaty, a migotliwe jak tęcza; potem błogosławił mury i wzgórze na okolice patrzące, potem błogosławił działa mniejsze i większe, kule ołowiane, żelazne, naczynia z prochem, dylowania przy armatach, stosy srogich narzędzi do odparcia szturmu służących; potem błogosławił wioskom na dalekościach leżącym i błogosławił północy, południu, wschodowi i zachodowi, jak gdyby chciał na całą okolicę, na całą tę ziemię moc bożą rozciągnąć.", + "122474": "Biła godzina druga z południa; procesja była jeszcze na murach. A wtem na krańcach, gdzie niebo zdawało się stykać z ziemią i rozciągały się mgły sinawe, w tych mgłach właśnie zamajaczało coś i poczęło się poruszać, wypełzały jakieś kształty, z początku mętne, które zwierając się stopniowo, stawały się coraz wyraźniejsze. Okrzyk nagle uczynił się na końcu procesji:", + "122475": "— Szwedzi! Szwedzi idą!", + "122476": "Potem zapadła cisza, jakoby serca i języki zdrętwiały; dzwony tylko biły dalej. Lecz w ciszy zabrzmiał głos księdza Kordeckiego, donośny, choć spokojny:", + "122477": "— Bracia, radujmy się! Godzina zwycięstw i cudów się zbliża!", + "122478": "A w chwilę później:", + "122479": "— Pod Twoją obronę uciekamy się, Matko, Pani, Królowo nasza!", + "122480": "Tymczasem chmura szwedzka zmieniła się w niezmiernego węża, który przypełzał jeszcze bliżej. Widać już było jego straszliwe dzwona. Skręcał się, rozkręcał, czasem zamigotał pod światło połyskliwą stalową łuską, czasem ściemniał i pełzł, pełzł, wychylał się z oddalenia…", + "122481": "Wkrótce oczy patrzące z murów mogły już szczegółowie wszystko rozpoznać. Naprzód szła jazda, za nią czworoboki piechoty; każdy pułk tworzył długi prostokąt, nad którym wznosił się w górze mniejszy, utworzony przez dzidy sterczące; dalej, hen, za piechotą, wlokły się armaty z paszczami odwróconymi w tył i schylonymi ku ziemi.", + "122482": "Leniwe ich cielska, czarne lub żółtawe, połyskiwały złowrogo w słońcu; jeszcze za nimi trzęsły się po nierównej drodze jaszcze z prochem i nieskończony szereg wozów z namiotami i wszelkiego rodzaju wojennym sprzętem…", + "122483": "Groźny, ale piękny to był widok tego pochodu regularnego wojska, które jakby dla postrachu przedefilowało przed oczyma jasnogórców. Następnie od całości oderwała się jazda i szła kłusem, kolebając się jak poruszana wiatrem fala. Wnet rozpadła się na kilkanaście większych i mniejszych części. Niektóre oddziały przysuwały się ku fortecy; inne w mgnieniu oka rozlały się po okolicznych wioskach w pościgu za łupem; inne na koniec poczęły objeżdżać twierdzę, opatrywać mury, badać miejscowość, zajmować pobliższe budowle. Pojedynczy jeźdźcy przelatywali ciągle co koń wyskoczy od większych kup ku głębokim oddziałom piechoty, dając znać oficerom, gdzie można się umieścić.", + "122484": "Tętent i rżenie koni, krzyki, nawoływania, szmer kilku tysięcy głosów i głuchy hurkot armat dolatywały doskonale do uszu oblężonych, którzy dotychczas stali spokojnie na murach, jakby na widowisku, spoglądając zdziwionymi oczyma na ów wielki ruch i krętaninę wojsk nieprzyjacielskich.", + "122485": "Doszły wreszcie pułki piechotne i poczęły błąkać się naokoło twierdzy, szukając miejsc najodpowiedniejszych do umocnienia się w pozycjach. Tymczasem uderzono na Częstochówkę, folwark przyległy klasztorowi, w którym nie było żadnego wojska, jedno chłopi pozamykani w chałupach.", + "122486": "Pułk Finów, który doszedł był tam pierwszy, uderzył z wściekłością na bezbronne chłopstwo. Wyciągano ich za włosy z chałup i po prostu zarzynano opornych; resztę ludności wypędzono z folwarku; jazda uderzyła na nią i rozegnała ją na cztery wiatry.", + "122487": "Parlamentarz z wezwaniem Millera do poddania zatrąbił jeszcze przedtem do wrót kościelnych, ale obrońcy, na widok rzezi i srogości żołnierskiej w Częstochówce, odpowiedzieli ogniem działowym.", + "122488": "Teraz bowiem, gdy ludność miejscowa została wypędzona ze wszystkich pobliższych budowli, a roztasowywali się w nich Szwedzi, należało je zniszczyć co prędzej, by spoza ich zasłony nieprzyjaciel nie mógł szkodzić klasztorowi. Zadymiły więc mury klasztorne naokół, jak boki okrętu otoczonego burzą i rozbójnikami. Ryk dział wstrząsnął powietrzem, aż mury klasztorne zadrżały, a szyby w kościele i zabudowaniach poczęły dźwięczeć. Kule ogniste w postaci białawych chmurek, opisując złowrogie łuki, padały na schroniska szwedzkie, łamały krokwie, dachy, ściany — i wnet słupy dymu podniosły się z miejsc, w które kule padały.", + "122489": "Pożar ogarniał budynki.", + "122490": "Zaledwie roztasowane, pułki szwedzkie umykały co duchu z zabudowań, a niepewne nowych stanowisk, przewalały się w różne strony. Bezład począł się w nie wkradać. Usuwano nie ustawione jeszcze działa, by uchronić je przed pociskami. Miller zdumiał; nie spodziewał się takiego przyjęcia ani takich puszkarzy na Jasnej Górze.", + "122491": "Tymczasem nadchodziła noc, a że potrzebował wprowadzić ład w wojska, więc wysłał trębacza z prośbą o zawieszenie broni.", + "122492": "Ojcowie zgodzili się łatwo.", + "122493": "W nocy jednak spalono jeszcze ogromny spichrz z wielkimi zapasami żywności, w którym stał pułk westlandzki.", + "122494": "Pożar ogarnął budynek tak szybko, pociski zaś padały jeden za drugim tak celnie, że Westlandczycy nie zdołali unieść muszkietów ani nabojów, które też wybuchły w ogniu, roznosząc daleko naokół płonące głownie.", + "122495": "Szwedzi nie spali w nocy; czynili przygotowania, sypali baterie pod armaty, napełniali kosze ziemią, urządzali obóz. Żołnierz, lubo przez tyle lat wojny i w tylu bitwach zaprawiony, a z natury dzielny i wytrwały, nie czekał radośnie dnia następnego. Pierwszy dzień przyniósł klęskę.", + "122496": "Armaty klasztorne wyrządziły tak znaczne szkody w ludziach, że najstarsi wojownicy w głowę zachodzili, przypisując je nieostrożnemu obejściu fortecy i zbytniemu zbliżeniu się do murów.", + "122497": "Lecz owo jutro, choćby przyniosło zwycięstwo, nie obiecywało sławy, bo czymże było wzięcie nieznacznej twierdzy i klasztoru dla zdobywców tylu miast znamienitych i stokroć lepiej warownych? Tylko żądza bogatego łupu podtrzymywała ochotę, ale natomiast owa trwoga duszna, z którą polskie sprzymierzone chorągwie podstępowały pod przesławną Jasną Górę, udzieliła się jakoś i Szwedom. Tylko że jedni drżeli przed myślą świętokradztwa, drudzy zaś obawiali się czegoś nieokreślonego, z czego sami nie zdawali sobie sprawy, a co nazywali ogólnym mianem czarów. Wierzył w nie sam Burchard Miller, jakżeż nie mieli wierzyć żołdacy?", + "122498": "Zauważono zaraz, że gdy Miller zbliżał się do kościoła Świętej Barbary, koń pod nim stanął nagle, podał się w tył, rozwarł chrapy, stulił uszy i parskając trwożnie, nie chciał naprzód postąpić. Stary jenerał nie pokazał po sobie trwogi, jednak następnego dnia wyznaczył to stanowisko księciu Heskiemu, sam zaś odciągnął z większymi działami w stronę północną klasztoru, ku wsi Częstochowie. Tam przez noc sypał szańce, by z nich nazajutrz uderzyć.", + "122499": "Ledwie tedy rozbłysło na niebie, rozpoczęła się walka artylerii; lecz tym razem pierwsze zagrały działa szwedzkie. Nieprzyjaciel nie myślał zrazu uczynić w murach wyłomu, by przezeń do szturmu się rzucić; chciał tylko przerazić, zasypać kulami kościół i klasztor, wzniecić pożary, podruzgotać działa, pobić ludzi, rozszerzyć trwogę.", + "122500": "Na mury klasztorne wyszła znów procesja, bo nic tak nie ukrzepiało walczących, jak widok Przenajświętszego Sakramentu i spokojnie z nim idących zakonników. Działa klasztorne odpowiadały grzmotem na grzmot, błyskawicą na błyskawicę, ile mogły, ile ludziom sił i tchu w piersi starczyło. Ziemia też zdawała się trząść w posadach. Morze dymu rozciągnęło się nad klasztorem i kościołem.", + "122501": "Co za chwile, co za widoki dla ludzi (a wielu takich było w twierdzy), którzy nigdy w życiu nie patrzyli w krwawe oblicze wojny!", + "122502": "Ów huk nieustający, błyskawice, dymy, wycia kul rozdzierających powietrze, straszliwy chychot granatów, szczękanie pocisków o bruki, głuche uderzenia o ściany, dźwięk rozbijanych szyb, wybuchy pękających kul ognistych, świst ich skorup, chrobot i trzaskanie dylowań, chaos, zniszczenie, piekło!…", + "122503": "W czasie tego ani chwili spoczynku, ani oddechu dla wpół zduszonych dymem piersi, coraz nowe stada kul, a wśród zamieszania głosy przerażające w różnych stronach twierdzy, kościoła i klasztoru:", + "122504": "— Pali się! Wody! Wody!", + "122505": "— Na dachy z bosakami!… Płacht więcej!", + "122506": "Na murach zaś okrzyki rozgrzanych walką żołnierzy:", + "122507": "— Wyżej działo!… wyżej!… pomiędzy budynki… Ognia!…", + "122508": "Około południa dzieło śmierci wzmogło się jeszcze. Zdawać się mogło, że gdy dymy opadną, oczy szwedzkie ujrzą tylko stos kul i granatów na miejscu klasztoru. Kurzawa wapienna ze ścian obitych kulami wzbijała się i mieszając się z dymami, przesłaniała świat. Wyszli księża z relikwiami egzorcyzmować owe tumany, aby nie przeszkadzały obronie.", + "122509": "Huk dział stał się przerywany, ale tak gęsty jak oddech zdyszanego smoka.", + "122510": "Nagle na wieży, świeżo odbudowanej po zeszłorocznym pożarze, ozwały się trąby wspaniałą harmonią pobożnej pieśni. Płynęła z góry ta pieśń i słychać ją było naokół, słychać wszędy, aż na bateriach szwedzkich. Do dźwięku trąb dołączyły się wkrótce głosy ludzkie i wśród ryku, świstu, okrzyków, łoskotu, grzechotania muszkietów rozlegały się słowa:", + "122511": "Bogarodzica, Dziewica,", + "122512": "Bogiem sławiona Maryja!…", + "122513": "Tu wybuchło kilkanaście granatów; trzask dachówek i krokwi, a potem krzyk: „Wody!”, targnął słuchem i… znów pieśń płynęła dalej spokojnie:", + "122514": "U Twego Syna, hospodyna,", + "122515": "Spuści nam, ziści nam", + "122516": "Chlebny czas, zbożny czas.", + "122517": "Kmicic, stojąc na murach przy dziale naprzeciw wsi Częstochowy, w której były stanowiska Millera i skąd największy szedł ogień, odtrącił mniej wprawnego puszkarza i sam pracować zaczął. A pracował tak dobrze, że wkrótce, chociaż to był listopad i dzień chłodny, zrzucił tołub lisi, zrzucił żupan i w samych tylko szarawarach i koszuli pozostał.", + "122518": "Ludziom nie obeznanym z wojną rosło serce na widok tego żołnierza z krwi i kości, dla którego to wszystko, co się działo, ów ryk armat, stada kul, zniszczenie, śmierć — zdawały się być tak zwyczajnym żywiołem jak ogień dla salamandry.", + "122519": "Brew miał namarszczoną, ogień w oczach, rumieńce na policzkach i jakąś dziką radość w twarzy. Co chwila pochylał się na działo, cały zajęty mierzeniem, cały oddany walce, na nic niepamiętny; celował, zniżał, podnosił, wreszcie krzyczał: „Ognia!” — a gdy Soroka przykładał lont, on biegł na zrąb, patrzył i od czasu do czasu wykrzykiwał:", + "122520": "— Pokotem! pokotem!", + "122521": "Orle jego oczy przenikały przez dymy, kurzawę; skoro między budynkami ujrzał gdzie zbitą masę kapeluszy lub hełmów, wnet druzgotał je i rozpraszał celnym pociskiem jakby piorunem.", + "122522": "Chwilami wybuchał śmiechem, gdy większe niż zwykle sprawił zniszczenie. Kule przelatywały nad nim i obok — on nie spojrzał na żadną; nagle, po strzale, poskoczył na zrąb, wpił oczy w dal i zakrzyknął:", + "122523": "— Działo rozbite!… Tam teraz jeno trzy sztuki grają!…", + "122524": "Do południa ani odetchnął. Pot zlewał mu czoło, koszula dymiła; twarz miał uczernioną sadzą, a oczy świecące.", + "122525": "Sam pan Piotr Czarniecki podziwiał celność jego strzałów i kilkakrotnie w przerwach rzekł mu:", + "122526": "— Waści wojna nie nowina! To i widać zaraz! Gdzieś się tak wyuczył?", + "122527": "O godzinie trzeciej na baterii szwedzkiej zamilkło drugie działo, rozbite celnym Kmicicowym strzałem. Resztę pozostałych ściągnięto w jakiś czas później z szańców. Widocznie Szwedzi uznali tę pozycję za niemożliwą do utrzymania.", + "122528": "Kmicic odetchnął głęboko.", + "122529": "— Spocznij! — rzekł mu Czarniecki.", + "122530": "— Dobrze! jeść mi się chce — odpowiedział rycerz. — Soroka! daj, co masz pod ręką!", + "122531": "Stary wachmistrz uwinął się wprędce. Przyniósł gorzałki w blaszance i ryby wędzonej. Pan Kmicic jeść począł chciwie, podnosząc od czasu do czasu oczy i patrząc na przelatujące nie opodal granaty tak, jakby patrzył na wrony.", + "122532": "A jednak leciało ich dosyć, nie od Częstochowy, ale właśnie z przeciwnej strony; mianowicie te wszystkie, które przenosiły klasztor i kościół.", + "122533": "— Lichych mają puszkarzów, za wysoko podnoszą działa — rzekł pan Andrzej, nie ustając jeść — patrzcie, wszystko przenosi i idzie na nas!", + "122534": "Słuchał tych słów młody mniszeczek, siedmnastoletnie pacholę, które ledwie do nowicjatu wstąpiło. Podawał on ciągle poprzednio kule do nabijania i nie ustępował, chociaż każda żyłka trzęsła się w nim ze strachu, bo pierwszy raz wojnę oglądał. Kmicic imponował mu w niewypowiedziany sposób swym spokojem; i teraz usłyszawszy jego słowa, przygarnął się mimowolnym ruchem ku niemu, jakby chcąc szukać opieki i schronienia pod skrzydłami tej potęgi.", + "122535": "— Zali mogą nas dosięgnąć z tamtej strony? — zapytał.", + "122536": "— Czemu nie? — odpowiedział pan Andrzej. — A co, miły braciszku, także się to boisz?", + "122537": "— Panie! — odpowiedziało drżące pacholę — wyobrażałem sobie wojnę straszną, alem nie myślał, żeby była tak straszna!", + "122538": "— Nie każda kula zabija, inaczej by już ludzi nie było na świecie, bo matki by nie nastarczyły rodzić.", + "122539": "— Najwięcej, panie, strach mi owych kul ognistych, owych granatów. Czemu to one rozpękają się z takim hukiem?… Matko Boża, ratuj!… i tak okrutnie ludzi ranią?…", + "122540": "— Jak ci wytłumaczę, zyskasz na eksperiencji, ojczyku. Owóż kula to jest żelazna, a wewnątrz drążona, prochami naładowana. W jednym miejscu ma zaś dziurę dość małą, w której tuleja z papieru albo czasem z drewna siedzi.", + "122541": "— Jezu Nazareński! tuleja siedzi?", + "122542": "— Tak jest! Zaś w tulei kłak wysiarkowany, który się przy wystrzale zapala. Owóż kula powinna upaść tuleją na ziemię, by ją sobie wbić do środka, wonczas ogień dochodzi do prochów i kulę rozrywa. Wiele wszelako kul pada nie na tuleję, ale i to nic nie szkodzi, bo przecie jak ogień dojdzie, to wybuch nastąpi…", + "122543": "Nagle Kmicic wyciągnął rękę i począł mówić szybko:", + "122544": "— Patrz! patrz! oto! ot masz eksperyment!", + "122545": "— Jezus! Maria! Józef! — krzyknął braciszek na widok nadlatującego granatu.", + "122546": "Granat tymczasem spadł na majdan i warcząc, wichrząc, zaczął podskakiwać po bruku, wlokąc za sobą dymek błękitny, przewrócił się raz i drugi, przytoczył aż pod mur, na którym siedzieli, wpadł w kupę mokrego piasku usypaną wysoko aż do blanków i tracąc zupełnie siłę, pozostał bez ruchu.", + "122547": "Padł na szczęście tuleją do góry, lecz kłak nie zgasł, bo dym podniósł się natychmiast.", + "122548": "— Na ziemię!… na twarze!… — poczęły wrzeszczeć przerażone głosy. — Na ziemię! na ziemię!", + "122549": "Lecz Kmicic w tej samej chwili zsunął się po kupie piasku, błyskawicznym ruchem dłoni chwycił za tuleję, szarpnął, wyrwał i wznosząc rękę z palącym się kłakiem, począł wołać:", + "122550": "— Wstawajcie! Jakoby kto psu zęby wybrał! Już on teraz i muchy nie zabije!", + "122551": "To rzekłszy, kopnął leżący czerep. Obecni zdrętwieli, widząc ten nadludzkiej odwagi uczynek, i przez czas jakiś nikt słowa nie śmiał przemówić; na koniec Czarniecki zakrzyknął:", + "122552": "— Szalony człecze! Toż gdyby pękło, na proch by cię zmieniło!", + "122553": "A pan Andrzej rozśmiał się tak szczerze, że aż błysnął zębami jak wilk:", + "122554": "— Albo to nam prochów nie trzeba? Nabilibyście mną armatę i jeszcze bym po śmierci napsuł Szwedów!", + "122555": "— Niechże cię kulę biją! Gdzie u ciebie bojaźń mieszka?", + "122556": "Młody mniszek złożył ręce i poglądał z niemym uwielbieniem na Kmicica. Lecz widział jego czyn i ksiądz Kordecki, który właśnie zbliżał się w tę stronę. Ten nadszedł, wziął pana Andrzeja obu rękoma za głowę, następnie położył na niej znak krzyża.", + "122557": "— Tacy jak ty nie poddadzą Jasnej Góry! — rzekł — aleć zakazuję żywot potrzebny narażać. Już strzały cichną i nieprzyjaciel schodzi z pola; weźże tę kulę, wysyp z niej proch i ponieś ją Najświętszej Pannie do kaplicy. Milszy jej będzie ten podarek niźli te perły i jasne kamuszki, któreś jej podarował!", + "122558": "— Ojcze! — odrzekł rozrzewniony Kmicic — Co tam wielkiego!… Ja bym dla Najświętszej Panny… Ot! słów w gębie nie staje!… Ja bym na męki, na śmierć. Ja bym nie wiem co był gotów uczynić, byle jej służyć…", + "122559": "I łzy błysły w oczach pana Andrzeja, a ksiądz Kordecki rzekł:", + "122560": "— Chodźże do niej i z tymi łzami, póki nie obeschną. Łaska jej spłynie na ciebie, uspokoi cię, pocieszy, sławą i czcią przyozdobi!", + "122561": "To rzekłszy, wziął go pod ramię i poprowadził do kościoła, pan Czarniecki zaś spoglądał za nimi czas jakiś, wreszcie rzekł:", + "122562": "— Siła widziałem w życiu odważnych kawalerów, którzy za nic sobie pericula ważyli, ale ten Litwin to chyba d…", + "122563": "Tu uderzył się w gębę dłonią pan Piotr, aby sprośnego imienia w świętym miejscu nie wymówić.", + "122564": "Rozdział XV", + "122565": "Walka na armaty nie przeszkadzała wcale układom. Postanowili korzystać z nich ojcowie za każdym razem, chcąc łudzić nieprzyjaciela i zwłóczyć, aby przez ten czas doczekać się jakiejkolwiek pomocy albo przynajmniej zimy surowej; Miller zaś nie przestawał wierzyć, że zakonnicy pragną tylko najlepsze warunki wytargować.", + "122566": "Wieczorem więc, po owej strzelaninie, wysłał znów pułkownika Kuklinowskiego z wezwaniem do poddania się. Temu Kuklinowskiemu pokazał przeor salwę-gwardię królewską, którą od razu zamknął mu usta. Lecz Miller miał późniejszy rozkaz królewski zajęcia Bolesławia, Wielunia, Krzepic i Częstochowy.", + "122567": "— Zanieś im waszmość ten rozkaz — rzekł do Kuklinowskiego — bo tak myślę, że po okazaniu go zbraknie im materii do wykrętów.", + "122568": "Lecz się mylił.", + "122569": "Ksiądz Kordecki oświadczył, iż jeśli rozkaz obejmuje Częstochowę, niechże ją sobie jenerał szczęśliwie zajmuje, przy czym może być pewny, że ze strony klasztoru nie dozna żadnej przeszkody, ale Częstochowa nie jest Jasną Górą, ta zaś ostatnia nie jest w rozkazie wymieniona.", + "122570": "Usłyszawszy tę odpowiedź, Miller poznał, że z bieglejszymi od siebie dyplomatami ma do czynienia; jemu to właśnie zabrakło racji — pozostawały tylko armaty.", + "122571": "Jednakże przez noc trwało zawieszenie broni. Szwedzi pracowali usilnie nad wzniesieniem potężniejszych szańców, jasnogórcy opatrywali szkody wczorajsze i ze zdumieniem przekonali się, że ich nie było. Gdzieniegdzie połamane dachy i krokwie, gdzieniegdzie płaty tynku opadłego z murów — oto wszystko. Z ludzi nikt nie poległ, nikt nie został nawet skaleczony. Ksiądz Kordecki, obchodząc mury, mówił z uśmiechem do żołnierzy:", + "122572": "— Patrzcie jeno, nie tak straszny ów nieprzyjaciel i jego bombardy, jak mówiono. Po odpuście nieraz większe szkody się trafiają. Opieka boska nas strzeże, ręka boża nas piastuje, ale wytrwajmy tylko, to jeszcze większe cuda zobaczymy!", + "122573": "Nadeszła niedziela, święto Ofiarowania Najświętszej Panny. W nabożeństwie nie było przeszkody, bo Miller oczekiwał na ostateczną odpowiedź, którą zakonnicy obiecali przesłać po południu.", + "122574": "Tymczasem, pomni na słowa Pisma: jako dla przestraszenia Filistynów Izrael obnosił arkę bożą koło obozu, chodzili znów procesjonalnie z monstrancją.", + "122575": "List wysłano o godzinie drugiej, ale nie z poddaniem się, tylko z powtórzeniem odpowiedzi danej Kuklinowskiemu, iż kościół i klasztor zowią się Jasną Górą, miasto zaś Częstochowa wcale do klasztoru nie należy.", + "122576": "„Dlatego to błagamy usilnie Jego Dostojność — pisał ksiądz Kordecki — abyś zechciał zostawić w pokoju Zgromadzenie nasze i kościół Bogu i Najświętszej Bogarodzicy poświęcony, iżby w nim cześć Boga na przyszłość pozostała, gdzie by zarazem Majestat Boski błagano o zdrowie i powodzenie Najjaśniejszego Króla. Tymczasem my, niegodni, zanosząc nasze prośby, polecamy się najusilniej łaskawym względom Waszej Dostojności, pokładając ufność w jego dobroci, po której i na przyszłość wiele sobie obiecujemy…”", + "122577": "Byli przy czytaniu tego listu obecni: Wrzeszczowicz, Sadowski, Horn, gubernator krzepicki, de Fossis, znakomity inżynier, na koniec książę Heski, człowiek młody, wyniosły bardzo, który, lubo podkomendny Millera, chętnie mu swą wyższość okazywał. Ten więc uśmiechnął się złośliwie i powtórzył z przyciskiem zakończenie listu:", + "122578": "— Po dobroci waszej wiele sobie obiecują; to przymówka o kwestę, panie jenerale. Zadam wam jedno pytanie, mości panowie: czy mnichy lepiej się proszą, czy lepiej strzelają?", + "122579": "— Prawda! — rzekł Horn. — Przez te pierwsze dni straciliśmy tylu ludzi, że i dobra bitwa więcej nie weźmie!", + "122580": "— Co do mnie — mówił dalej książę Heski — pieniędzy nie potrzebuję, sławy nie zyskam, a nogi w tych chałupach odmrożę. Co za szkoda, żeśmy do Prus nie poszli; kraj bogaty, wesoły, jedno miasto lepsze od drugiego.", + "122581": "Miller, który czynił prędko, ale myślał powoli, dopiero w tej chwili wyrozumiał sens listu, poczerwieniał więc i rzekł:", + "122582": "— Mnisi drwią z nas, mości panowie!", + "122583": "— Intencji nie było, ale na jedno to wychodzi! — odrzekł Horn.", + "122584": "— Więc do szańców! Mało było wczoraj ognia i kul!", + "122585": "Rozkazy dane przeleciały szybko z jednego końca linii szwedzkich w drugi. Szańce pokryły się sinawymi chmurami, klasztor odpowiedział wnet z całą energią. Tym razem jednak działa szwedzkie, lepiej ustawione, większą poczęły czynić szkodę. Sypały się bomby ładowne prochem, ciągnące za sobą warkocz płomienia. Rzucano także rozpalone pochodnie i kłęby konopi przesiąkniętych żywicą.", + "122586": "Jak czasem stada wędrownych żurawi, znużone długim lotem, obsiadają wzgórza wyniosłe, tak roje tych ognistych posłanników padały na szczyty kościoła i na drewniane dachy zabudowań. Kto nie brał udziału w walce, kto nie był przy armatach, ten siedział na dachach. Jedni czerpali wodę w studniach, drudzy ciągnęli sznurami wiadra, trzeci tłumili pożar mokrymi płachtami. Niektóre kule, łupiąc belki i krokwie, wpadały na strychy, i wnet dym a woń spalenizny napełniała wnętrze budynków. Lecz i na strychach czyhali obrońcy z beczkami wody. Najcięższe bomby przebijały nawet i pułapy. Mimo nadludzkich wysileń, mimo czujności zdawało się, że pożoga prędzej czy później musi ogarnąć klasztor. Pochodnie i kłęby konopne, spychane drągami z dachów, utworzyły pod ścianami stosy gorejące. Okna pękały od żaru, a niewiasty i dzieci zamknięte w izbach dusiły się dymem i gorącem.", + "122587": "Ledwie pogaszono jedne pociski, ledwie wody spłynęły po zrębach, leciały nowe stada rozpalonych kul, płonących szmat, skier, żywego ognia. Cały klasztor był nim objęty, rzekłbyś: niebo otworzyło się nad nim i ulewa piorunów nań spada; jednak gorzał, a nie palił się, płonął i nie zapadał w rumowisko; co więcej, wśród tego morza płomieni śpiewać począł jak ongi młodzieńcy w piecu ognistym.", + "122588": "Albowiem tak samo jak dnia wczorajszego ozwała się pieśń z wieży z towarzyszeniem trąb. Ludziom stojącym na murach i pracującym przy działach, którzy w każdej chwili mogli sądzić, że tam już wszystko płonie i w gruzy się wali za ich plecami, pieśń ta była jakby balsam kojący, zwiastowała im bowiem ciągle i ustawicznie, że stoi klasztor, stoi kościół, że płomień dotąd nie zwyciężył wysileń ludzkich. Odtąd też weszło w zwyczaj podobną harmonią osładzać sobie niedolę oblężenia i straszliwy krzyk srożącego się żołnierstwa oddalać od uszu niewieścich.", + "122589": "Lecz i w obozie szwedzkim czyniła owa pieśń i kapela niemałe wrażenie. Żołnierze na szańcach słuchali jej naprzód z podziwem, potem z zabobonnym strachem.", + "122590": "— Jak to? — mówili między sobą — rzuciliśmy na ów kurnik tyle żelaza i ognia, że niejedna potężna twierdza z popiołem i dymem już by uleciała, a oni sobie wygrywają radośnie… Co to jest?…", + "122591": "— Czary! — odpowiadali inni.", + "122592": "— Kule się tamtych ścian nie imają. Z dachów granaty staczają się, jakobyś bochenkami rzucał. Czary! czary! — powtarzali. — Nic nas tu dobrego nie spotka!", + "122593": "Starszyzna nawet gotowa była przypisać tym dźwiękom tajemnicze jakieś znaczenie. Lecz niektórzy tłumaczyli to inaczej, i Sadowski rzekł głośno umyślnie, aby go Miller mógł słyszeć:", + "122594": "— Musi się im dobrze dziać, skoro się weselą, czyli że dotąd na próżno tylko napsuliśmy tyle prochów.", + "122595": "— Których nie mamy wiele — rzekł książę Heski.", + "122596": "— Ale za to mamy wodza Poliocertesa — odrzekł Sadowski takim tonem, że nie można było wyrozumieć, czy drwi, czy chce Millerowi pochlebić.", + "122597": "Lecz ten wziął to widocznie przeciw sobie, bo wąsa przygryzł.", + "122598": "— Zobaczymy, czy za godzinę będą jeszcze grali! — rzekł, zwracając się do swego sztabu.", + "122599": "I rozkazał podwoić ogień.", + "122600": "Lecz rozkazy jego spełniono zbyt gorliwie. W pośpiechu za wysoko podnoszono działa, skutkiem czego kule poczęły przenosić. Niektóre dolatywały, szybując nad kościołem i klasztorem, aż do przeciwległych szańców szwedzkich; tam druzgotały dylowania, rozrzucały kosze, zabijały ludzi.", + "122601": "Godzina jedna upłynęła, potem druga. Z wieży kościelnej rozlegała się ciągle uroczysta muzyka.", + "122602": "Miller stał z perspektywą w Częstochowie. Patrzył długo.", + "122603": "Obecni zauważyli, że ręka, którą trzymał perspektywę przy oczach, drżała mu coraz silniej; na koniec zwrócił się do obecnych i zakrzyknął:", + "122604": "— Strzały nie szkodzą wcale kościołowi!", + "122605": "Tu gniew niepohamowany, szalony ogarnął starego wojownika. Cisnął lunetę o ziemię, aż rozbryzła się w sztuki.", + "122606": "— Wścieknę się od tej muzyki! — wrzasnął.", + "122607": "W tej chwili inżynier de Fossis przygalopował do niego.", + "122608": "— Panie jenerale — rzekł — podkopu nie można robić. Pod warstwą ziemi skała leży. Tutaj trzeba by górników.", + "122609": "Miller zaklął; lecz jeszcze nie dokończył przekleństwa, gdy znowu oficer z częstochowskiego szańca przybiegł pędem i salutując po żołniersku, ozwał się:", + "122610": "— Największe działo nam rozbito! Czy zaciągnąć drugie ze Lgoty?", + "122611": "Ogień istotnie osłabł nieco — muzyka rozlegała się coraz uroczyściej.", + "122612": "Miller odjechał do swojej kwatery, nie rzekłszy ani słowa. Lecz nie wydał rozkazów wstrzymujących walkę. Postanowił zmęczyć oblężonych. Wszak tam w twierdzy zaledwie dwustu ludzi było załogi, on zaś miał ciągle świeżych żołnierzy do zmiany.", + "122613": "Nadeszła noc, działa grzmiały bez ustanku! Lecz klasztorne odpowiadały żywo, żywiej nawet niż w dzień, bo ognie szwedzkie wskazywały im cel gotowy. Nieraz bywało, że ledwie żołnierze obsiedli ognisko i wiszący w nim kocieł, gdy naraz nadlatywała z ciemności faskula klasztorna jakby duch śmierci. Ognisko rozbryzgiwało się w drzazgi i skry, żołnierze rozbiegali się z wrzaskiem nieludzkim i albo szukali przy innych towarzyszach schronienia, albo błąkali się wśród nocy, zziębli, głodni, przerażeni.", + "122614": "Koło północy ogień klasztorny wzmocnił się tak dalece, że w promieniu strzału ani podobna było rozpalić drewek. Zdawało się, że oblężnicy mówią mową dział następne słowa: „Chcecie nas zmęczyć… próbujcie, sami wyzywamy!”", + "122615": "Wybiła godzina pierwsza i druga. Począł mżyć drobny deszcz w postaci mgły zimnej a przenikliwej, która zbijała się miejscami jakoby w słupy, kolumny a mosty, czerwieniące się od ognia.", + "122616": "Przez owe fantastyczne słupy i arkady widać było chwilami groźne zarysy klasztoru, który się zmieniał w oczach; raz zdawał się wyższym niż zwykle, to znów jakoby zapadał w otchłań. Od szańców aż do jego murów wyciągały się jakieś złowrogie sklepienia i korytarze utworzone z mgły i ciemności, a tymi korytarzami nadlatywały kule śmierć niosące. Chwilami całe powietrze nad klasztorem stawało się jasne, jakby je oświeciła błyskawica. Wówczas mury, wyniosłe ściany i wieże zarysowywały się jaskrawo, potem znów gasły.", + "122617": "Żołnierze poczęli patrzeć przed siebie z trwogą ponurą i zabobonną. Raz wraz też trącał jeden drugiego i szeptał:", + "122618": "— Widziałeś? Ten klasztor zjawia się i znika na przemian… To nieludzka moc!", + "122619": "— Widziałem lepiej — mówił drugi. — Celowaliśmy tym właśnie działem, co pękło, gdy nagle cała forteca poczęła skakać i drygać, jakoby ją kto na linie do góry podnosił i zniżał. Celuj tu do takiej fortecy, trafiaj!", + "122620": "To rzekłszy, żołnierz rzucił szczotkę działową i po chwili dodał:", + "122621": "— Nic tu nie wystoimy!… Nie powąchamy ich pieniędzy… Brr! zimno! Macie tam maźnicę ze smołą, zapalcie, choć ręce ogrzejem!", + "122622": "Jeden z żołnierzy począł rozpalać smołę z pomocą siarkowanych nici. Rozpalił naprzód kwacz, potem zaczął go z wolna zanurzać.", + "122623": "— Zgaście światło! — zabrzmiał głos oficera.", + "122624": "Lecz niemal jednocześnie rozległ się szum faskuli, potem krzyk krótki, urywany i światło zgasło.", + "122625": "Noc ciężkie przyniosła straty Szwedom. Naginęło mnóstwo ludzi przy ogniach; w niektórych miejscach rozegnano ich tak, że niektóre pułki, raz wpadłszy w zamieszanie, nie mogły do samego rana przyjść do sprawy. Oblężeni, jakby chcąc okazać, że snu nie potrzebują, strzelali coraz gęściej.", + "122626": "Brzask oświecił na murach twarze zmęczone, blade, bezsenne, ale ożywione gorączką. Ksiądz Kordecki w nocy leżał krzyżem w kościele; skoro świt, pojawił się na murach i błogi głos jego rozlegał się przy działach, na kortynach, koło bram:", + "122627": "— Bóg dzień czyni, dzieci… Niech będzie światło jego błogosławione! Nie ma szkód ni w kościele, ni w zabudowaniach… Ogień ugaszony, życia nikt nie stracił. Panie Mosiński! kula ognista wpadła pod kolebkę waszmościnego dzieciątka i zgasła, szkody mu nijakiej nie uczyniwszy. Podziękuj Najświętszej Pannie i odsłuż jej!", + "122628": "— Niech będzie Jej imię wysławione! — odrzekł Mosiński — Służę, jak mogę!", + "122629": "Przeor poszedł dalej.", + "122630": "Świtało już zupełnie, gdy stanął przy Czarnieckim i Kmicicu. Kmicica nie spostrzegł, bo przelazł na drugą stronę obejrzeć dylowania, które kula szwedzka nieco uszkodziła. Ksiądz zaraz spytał:", + "122631": "— A gdzie to Babinicz? Zali nie śpi?", + "122632": "— Ja zaś miałbym spać w taką noc! — odpowiedział pan Andrzej, gramoląc się na mur. — Toż bym sumienia nie miał! Lepiej czuwać na ordynansie Najświętszej Panny.", + "122633": "— Lepiej, lepiej, służko wierny! — odrzekł ksiądz Kordecki.", + "122634": "Lecz pan Andrzej zobaczył w tej chwili połyskujące z dala mdłe światełko szwedzkie i zaraz zakrzyknął:", + "122635": "— Ogień tam, ogień! Rychtuj! wyżej! w nich, psubratów!", + "122636": "Uśmiechnął się ksiądz Kordecki jak archanioł, widząc taką gorliwość, i wrócił do klasztoru, by spracowanym polewki piwnej, smakowicie kostkami sera kraszonej, podesłać.", + "122637": "Jakoż w pół godziny potem pojawiły się niewiasty, księża i dziadkowie kościelni, niosąc dymiące garnki i dzbany.", + "122638": "Chwycili je skwapliwie żołnierze i wkrótce wzdłuż całych murów rozległo się łakome siorbanie. Chwalili też sobie ów napitek mówiąc:", + "122639": "— Nie dzieje się nam krzywda w służbie u Najświętszej Panny! Wikt zacny!", + "122640": "— Gorzej Szwedom! — mówili inni — źle im było warzyć strawę tej nocy, gorzej będzie przyszłej.", + "122641": "— Mają dosyć, psiawiary! Pewnie we dnie dadzą sobie i nam odpocznienie. Już im teraz i armacięta musiały od ciągłego kichania pochrypnąć.", + "122642": "Lecz żołnierze mylili się, bo dzień nie miał przynieść spoczynku.", + "122643": "Gdy rankiem oficerowie, przychodzący z raportami, donieśli Millerowi, że skutek nocnej strzelaniny jest żaden, że owszem, im samym przyniósł znaczne szkody w ludziach, jenerał zaciął się i kazał dalej ogień prowadzić.", + "122644": "— Przecie się wreszcie znużą! — rzekł do księcia Heskiego.", + "122645": "— W prochach ekspens niezmierny — odrzekł ów oficer.", + "122646": "— Przecie i oni ekspensują?", + "122647": "— Oni muszą mieć nieprzebrane zapasy saletry i siarki, a węgla sami im dostarczymy, jeśli uda nam się choć jedną budę zapalić. W nocy podjeżdżałem pod mury i mimo huku słyszałem wyraźnie młyn, nie może to być inny młyn jak prochowy.", + "122648": "— Każę do zachodu słońca strzelać tak mocno jak wczoraj. Na noc odpoczniem. Zobaczym, czyli poselstwa nie wyślą.", + "122649": "— Wasza dostojność wiesz, że wysłali do Wittenberga?", + "122650": "— Wiem, wyślę i ja po największe kolubryny. Jeśli ich nie można będzie nastraszyć albo pożaru wzniecić od środka, trzeba będzie wyłom uczynić.", + "122651": "— Spodziewasz się więc wasza dostojność, że feldmarszałek pochwali oblężenie?", + "122652": "— Feldmarszałek wiedział o moim zamiarze i nie mówił nic — odrzekł szorstko Miller. — Jeśli mnie tu niepowodzenie ścigać dalej będzie, to pan feldmarszałek zgani, nie pochwali, i na mnie całej winy złożyć nie omieszka. Król jegomość jemu odda słuszność, to wiem. Niemałom już ucierpiał od zgryźliwego humoru pana feldmarszałka, jakby to moja winą była, że go, jako Włosi mówią, mal francese trawi.", + "122653": "— O tym, że na waszą dostojność zwali winę, nie wątpię, zwłaszcza gdy się pokaże, że Sadowski ma słuszność.", + "122654": "— Co za słuszność? Sadowski za tymi mnichami przemawia, jak gdyby był u nich na żołdzie! Co on powiada?", + "122655": "— Powiada, że te wystrzały — rozlegną się w całym kraju, od Bałtyku aż po Karpaty.", + "122656": "— Niechże król jegomość każe w takim razie skórę z Wrzeszczowicza ściągnąć i jako wotum do tego klasztoru ją pośle, bo to on instygował owo oblężenie.", + "122657": "Tu Miller porwał się za głowę.", + "122658": "— Ale trzeba kończyć na gwałt! Tak mi się zdaje, tak mi coś mówi, że w nocy oni wyślą kogoś dla układów. Tymczasem ognia i ognia!", + "122659": "Przeszedł więc dzień do wczorajszego podobny, pełen grzmotów, dymu i płomienia. Wiele jeszcze takich miało przejść ponad Jasną Górą. Lecz oni gasili pożary i strzelali z nie mniejszym męstwem. Połowa żołnierzy szła na spoczynek, druga połowa była na murach przy działach.", + "122660": "Ludzie poczęli oswajać się z ustawicznym hukiem, uwłaszcza gdy przekonali się, że szkód wielkich nie ma. Mniej doświadczonych krzepiła wiara, ale byli pomiędzy nimi i starzy żołnierze, obeznani z wojną, którzy służbę pełnili jak rzemiosło. Ci dodawali otuchy wieśniakom.", + "122661": "Soroka wielką uzyskał wśród nich powagę, bo wiele życia strawiwszy na wojnie, tak był obojętny na jej hałasy, jak stary szynkarz na krzyki pijących. Wieczorem, gdy strzały ucichły, opowiadał towarzyszom o oblężeniu Zbaraża. Sam w nim nie był, ale wiedział o nim dokładnie od żołnierzy, którzy je przetrwali, i tak mówił:", + "122662": "— Tam zwaliło się kozactwa, tatarstwa i Turków tyle, że samych kuchtów więcej było niźli tu wszystkich Szwedów. A dlatego im się nasi nie dali. Prócz tego, tu złe duchy nie mają mocy nijakiej, a tam jeno przez piątek, sobotę i niedzielę diabli nie wspomagali hultajstwa, a przez resztę dni po całych nocach straszyli. Posyłali śmierć na okop, żeby się pokazywała żołnierzom i serce im do bitwy odejmowała. Wiem od takiego, który ją sam widział.", + "122663": "— Widziałże ją? — pytali ciekawie chłopi, kupiąc się koło wachmistrza.", + "122664": "— Na własne oczy! Szedł od kopania studni, bo im tam wody brakło, a co była w stawach, to śmierdziała. Idzie, idzie, aż patrzy, naprzeciw niego podchodzi jakaś figura w czarnej płachcie.", + "122665": "— W czarnej, nie w białej?", + "122666": "— W czarnej; na wojnę w czarną się ona ubiera. Mroczyło się. Przybliża się żołnierz: „Werdo?” — pyta — ona nic. Dopiero pociągnął za płachtę — patrzy: kościotrup. „A ty tu czego?” — „Ja — powiada — jestem śmierć i przyjdę po ciebie za tydzień.” — Żołnierz pomiarkował, że źle. „Czemu to — pyta — dopiero za tydzień? To ci prędzej nie wolno?” — A ona na to: „Przed tygodniem nic ci uczynić nie mogę, bo taki rozkaz.” — Żołnierz myśli sobie: „Trudno! ale kiedy ona mi teraz nic zrobić nie może, to niechże jej choć za swoje odpłacę.” Kiedy nie owinie ją w płachtę, kiedy nie zacznie o kamienie gnatami walić! Ona w krzyk i nuż się prosić: „Przyjdę za dwa tygodnie.” — „Nie może być!” — „Przyjdę za trzy, za cztery, za dziesięć po oblężeniu, za rok, za dwa, za piętnaście!” — „Nie może być!” — „Przyjdę za pięćdziesiąt lat!” — Pomiarkował się żołnierz, bo już miał pięćdziesiąt, myśli sobie: „Sto — dość!” Puścił ją. A sam zdrowy i żyw do tej pory; do bitwy chodzi jak w taniec, bo co mu tam!", + "122667": "— A żeby się zaląkł, to by już było po nim?", + "122668": "— Najgorzej się śmierci bać! — odrzekł poważnie Soroka. — On żołnierz i innym dobra przysporzył, bo jak ci ją zbił, jak ci ją utrudził, tak ją na trzy dni zemdliło i przez ten czas nikt w obozie nie poległ, chociaż wycieczkę czynili.", + "122669": "— A my to nie wyjdziemy kiedy nocą na Szwedów?", + "122670": "— Nie nasza głowa — odparł Soroka.", + "122671": "Usłyszał ostatnie pytanie i ostatnią odpowiedź Kmicic, który stał nie opodal, i w głowę się uderzył. Potem popatrzył na szańce szwedzkie. Noc już była. Na szańcach od godziny panowała cisza zupełna. Strudzony żołnierz spał widocznie przy działach.", + "122672": "Daleko, na dwa strzelenia armat, połyskiwało kilkanaście ogni, ale przy samych szańcach grube panowały ciemności.", + "122673": "— Ani im to w głowie, ani podejrzewają, ani mogą przypuścić! — szepnął do siebie Kmicic.", + "122674": "I udał się wprost do pana Czarnieckiego, który siedząc przy lawecie, liczył paciorki różańca i stukał jedną nogą o drugą, bo mu zmarzły.", + "122675": "— Chłodno — rzekł, ujrzawszy Kmicica — i głowa cięży od tego huku przez dwa dni i jedną noc. W uszach mi ciągle dzwoni.", + "122676": "— Komu by od takich hałasów nie dzwoniło. Ale dziś będziem mieli spoczynek. Pospali się tam na dobre. Można by ich zejść jak niedźwiedzia w barłogu; nie wiem, czyby ich nawet rusznice przebudziły.", + "122677": "— O! — rzekł Czarniecki, podnosząc głowę — o czym myślisz?", + "122678": "— Myślę o Zbarażu, że tam oblężeni przez wycieczki niejedną srogą klęskę hultajstwu zadali.", + "122679": "— A tobie, jak wilkowi po nocy, krew na myśli?", + "122680": "— Na Boga żywego i jego rany, uczyńmy wycieczkę! Ludzi narżniemy, działa pozagważdżamy. Oni się tam niczego nie spodziewają.", + "122681": "Pan Czarniecki zerwał się na równe nogi.", + "122682": "— I jutro chyba poszaleją! Myślą może, że nas dość nastraszyli i że o poddaniu myślimy, będą mieli odpowiedź. Jak Boga kocham, to jest przednia myśl, to prawdziwie rycerska impreza! Że też to mnie do głowy nie przyszło. Trzeba tylko księdza Kordeckiego zawiadomić. On tu rządzi!", + "122683": "Poszli.", + "122684": "Ksiądz Kordecki naradzał się w definitorium z panem miecznikiem sieradzkim. Posłyszawszy kroki, podniósł głowę i odsuwając na bok świecę, spytał:", + "122685": "— A kto tam? Jest co nowego?", + "122686": "— To ja, Czarniecki — rzekł pan Piotr — ze mną zaś jest Babinicz. Oba spać nie możemy, bo strasznie nam Szwedzi pachną. Ten Babinicz, ojcze, to niespokojna głowa, i nie może na miejscu usiedzieć. Wierci mi się, wierci, bo mu się okrutnie chce do Szwedów za wały pójść, zapytać się ich, czyli jutro także będą strzelać albo czy też fryszt nam i sobie jeszcze dadzą?", + "122687": "— Jak to? — spytał, nie ukrywając zdziwienia, ksiądz Kordecki. — Babinicz chce wyjść z fortecy?…", + "122688": "— W kompanii, w kompanii! — odrzekł spiesznie pan Piotr — ze mną i z kilkudziesięciu ludźmi. Oni tam, zdaje się, śpią na szańcu jak zabici; ogni nie widać, straży nie widać. Zbyt w naszą słabość dufają.", + "122689": "— Działa zagwoździm! — dodał gorąco Kmicic.", + "122690": "— A dawajcie mi tu tego Babinicza! — zakrzyknął pan miecznik — niech go uściskam! Swędzi cię żądło, szerszeniu, rad byś i po nocy kłuł. Wielkie to jest przedsięwzięcie, które najlepszy skutek mieć może. Jednego nam Pan Bóg dał Litwina, ale wściekłą bestię i zębatą. Ja zamiar pochwalam; nikt go tu nie zgani, i sam gotowym iść!", + "122691": "Ksiądz Kordecki, który zrazu aż przeraził się, bo lękał się krwi rozlewu, zwłaszcza gdy własnego życia nie wystawiał, przyjrzawszy się bliżej owej myśli, uznał ją za godną obrońców Marii.", + "122692": "— Dajcie mi się pomodlić! — rzekł.", + "122693": "I klęknąwszy przed wizerunkiem Matki Boskiej, chwilę modlił się z rozłożonymi rękoma, wreszcie wstał wypogodzony.", + "122694": "— Pomódlcie się teraz wy — rzekł — a potem idźcie!", + "122695": "W kwadrans później wyszli we czterech i udali się na mury. Szańce w dalekości spały. Noc była bardzo ciemna.", + "122696": "— Ilu ludzi chcesz wziąć? — spytał ksiądz Kordecki Kmicica.", + "122697": "— Ja?… — odrzekł ze zdziwieniem pan Andrzej. — Ja tu nie wódz i miejscowości nie znam tak dobrze jak pan Czarniecki. Pójdę z szablą, ale ludzi niech pan Czarniecki prowadzi i mnie z innymi. Chciałbym jeno, by mój Soroka poszedł, bo to rzeźnik okrutny.", + "122698": "Podobała się ta odpowiedź i panu Czarnieckiemu, i księdzu przeorowi, który w niej jawny dowód pokory widział. Lecz zabrali się zaraz raźno do dzieła. Wybrano ludzi, nakazano ciszę największą i poczęto wysuwać belki a kamienie, a cegły z przechodu.", + "122699": "Praca zabrała z godzinę czasu. Wreszcie otwór w murze był gotowy i ludzie poczęli się zanurzać w wąską czeluść. Mieli szable, pistolety, niektórzy rusznice, a niektórzy, zwłaszcza chłopi, kosy osadzone sztorcem, broń, do której najwięcej nawykli.", + "122700": "Znalazłszy się na drugiej stronie muru, policzyli się: pan Czarniecki stanął na przedzie oddziału, Kmicic na samym końcu i ruszyli wzdłuż okopu, cicho, dech tamując w piersiach, jak wilcy podkradający się do owczarni.", + "122701": "Jednakże czasem kosa o kosę zabrzękła, czasem kamień pod stopą zazgrzytał, i po tych odgłosach można było poznać, że wciąż posuwają się dalej. Zeszedłszy w nizinę, pan Czarniecki zatrzymał się. Tu zostawił część ludzi, nie opodal już od szańców, pod wodzą Janicza, Węgrzyna, starego i wytrawnego żołnierza, którym na ziemię rzucić się kazał, sam zaś wziął się nieco w prawo i mając pod stopami miękką już ziemię, na której kroki nie wydawały echa, począł szybciej prowadzić swój oddział.", + "122702": "Miał on bowiem zamiar obejść szaniec, uderzyć na uśpionych z tyłu i pędzić ich ku klasztorowi na ludzi Janicza. Tę myśl poddał mu Kmicic, który idąc teraz koło niego z szablą w ręku, szeptał:", + "122703": "— Szaniec pewnie jest tak wysunięty, że między nim a głównym obozem jest pusta przestrzeń. Straże, jeśli jakie są, to przed szańcem, a nie z tamtej strony… Tak więc obejdziemy ich swobodnie i wpadniemy na nich od tamtej strony, od której najmniej spodziewają się napadu.", + "122704": "— Dobrze — odpowiedział pan Piotr — noga nie powinna ujść z tych ludzi.", + "122705": "— Jeśliby się kto odezwał, jak będziem już wchodzili — mówił dalej pan Andrzej — pozwól waszmość, że ja odpowiem… Po niemiecku umiem szwargotać jak po polsku, więc pomyślą, że to kto od jenerała z obozu przychodzi.", + "122706": "— Byle straży nie było za szańcem.", + "122707": "— Choćby i były, to hukniem i skoczym od razu. Nim się połapią kto i co, siędziemy im na karki.", + "122708": "— Czas skręcać, już koniec okopu widać — rzekł pan Czarniecki.", + "122709": "Tu zwrócił się i zawołał z cicha:", + "122710": "— W prawo, w prawo!", + "122711": "Milczący szereg począł zawracać. Wtem księżyc oświecił nieco brzeg chmury i uczyniło się jaśniej. Idący ujrzeli pustą przestrzeń z tyłu szańca.", + "122712": "Straży, jak przewidywał Kmicic, nie było na tej przestrzeni wcale, po cóż by bowiem Szwedzi mieli stawiać placówki między własnymi szańcami a główną armią, która stała dalej. Najprzenikliwszy wódz nie mógł przypuścić, by z tej strony mogło nadejść jakie niebezpieczeństwo.", + "122713": "— Teraz jak najciszej! — rzekł pan Czarniecki. — Widać już namioty.", + "122714": "— I w dwóch jest światełko… Ludzie tam jeszcze czuwają… Pewnie starszyzna.", + "122715": "— Wejście od tyłu musi być wygodne.", + "122716": "— Oczywiście — odrzekł Kmicic. — Tędy armaty wtaczają i wojska wchodzą… Ot, już nasyp się poczyna. Pilnuj teraz, by broń nie zabrzękła…", + "122717": "Doszli już do wzniesienia usypanego starannie z tyłu szańców. Stał tam cały szereg wozów, na których podwożono prochy i kule.", + "122718": "Ale przy wozach nie było nikogo, więc minąwszy je, poczęli wspinać się na szaniec bez trudu, jak słusznie przewidywano, bo wzniesienie było łagodne i dobrze urządzone.", + "122719": "Tak doszli do samych namiotów i z gotową bronią zatrzymali się tuż, tuż. W dwóch rzeczywiście błyszczały światełka; więc pan Kmicic, zamieniwszy parę słów z Czarnieckim, rzekł:", + "122720": "— Pójdę ja naprzód do tych, którzy nie śpią… Czekać teraz mego wystrzału, a potem w nich!", + "122721": "To rzekłszy, ruszył.", + "122722": "Powodzenie wycieczki było już zapewnione, więc się nawet nie starał iść zbyt cicho. Minął kilka namiotów pogrążonych w ciemności; nikt się nie zbudził, nikt nie spytał: „werda?”", + "122723": "Żołnierze jasnogórscy słyszeli skrzyp jego śmiałych kroków i bicie własnych serc. On zaś dotarł do oświetlonego namiotu, podniósł skrzydło i wszedłszy, zatrzymał się u wejścia z pistoletem w dłoni i z szablą spuszczoną na łańcuszku.", + "122724": "Zatrzymał się dlatego, że światło cokolwiek go olśniło, na polowym bowiem stole stał świecznik sześcioramienny, w którym płonęły jarzące świece.", + "122725": "Za stołem siedziało trzech oficerów schylonych nad planami. Jeden z nich, siedzący w pośrodku, ślęczał nad nimi tak pilnie, że aż długie jego włosy leżały na białych kartach. Ujrzawszy kogoś wchodzącego, podniósł głowę i spytał spokojnym głosem:", + "122726": "— A kto tam?", + "122727": "— Żołnierz — odpowiedział Kmicic.", + "122728": "Wówczas i dwaj inni oficerowie zwrócili oczy ku wyjściu.", + "122729": "— Jaki żołnierz? Skąd? — spytał pierwszy. (Był to inżynier de Fossis, który głównie pracą oblężniczą kierował.)", + "122730": "— Z klasztoru — odrzekł Kmicic.", + "122731": "Ale było w jego głosie coś strasznego.", + "122732": "De Fossis podniósł się nagle i przysłonił oczy ręką. Kmicic stał wyprostowany i nieruchomy jak widmo, tylko groźna jego twarz, podobna do głowy drapieżnego ptaka, zwiastowała nagłe niebezpieczeństwo.", + "122733": "Jednakże myśl szybka jak błyskawica przemknęła przez głowę de Fossisa, że to może być zbieg z klasztoru, więc spytał jeszcze, ale już gorączkowo:", + "122734": "— Czego tu chcesz?", + "122735": "— Ot, czego chcę! — krzyknął Kmicic.", + "122736": "I wypalił mu w same piersi z pistoletu.", + "122737": "Wtem krzyk straszny i wraz z nim salwa wystrzałów rozległa się na szańcu. De Fossis runął, jak pada sosna zgruchotana piorunem, drugi oficer wpadł ze szpadą na Kmicica, ale on ciął go szablą między oczy, aż stal zgrzytnęła o kości; trzeci oficer rzucił się na ziemię, pragnąc prześliznąć się pod ścianą namiotu, ale Kmicic skoczył ku niemu, nadeptał nogą na plecy i przygwoździł sztychem do ziemi.", + "122738": "Tymczasem noc cicha zmieniła się w sądny dzień. Dzikie wrzaski: „Bij! morduj!”, zmieszały się z wyciem i przeraźliwymi wołaniami o ratunek szwedzkich żołnierzy. Ludzie obłąkani z przestrachu wypadali z namiotów, nie wiedząc, gdzie się obrócić, w którą stronę uciekać. Niektórzy, nie pomiarkowawszy zrazu, skąd napad przychodzi, biegli wprost na jasnogorców i ginęli od szabel, kos i siekier, nim zdołali „pardon!” zakrzyknąć. Niektórzy bodli w ciemnościach szpadami własnych towarzyszy; inni, bezbronni, wpółodziani, bez kapeluszy, z rękoma podniesionymi w górę, stawali nieruchomie w miejscu; niektórzy wreszcie padali na ziemię, wśród poprzewracanych namiotów. Mała garść pragnęła się bronić, lecz oślepły tłum porywał ich, przewracał, deptał. Jęki konających, rozdzierające prośby o litość wzmagały zamieszanie.", + "122739": "Gdy wreszcie z krzyków stało się jawnym, że napad przyszedł nie od strony klasztoru, ale z tyłu, właśnie od strony wojsk szwedzkich, wówczas prawdziwe szaleństwo ogarnęło napadniętych. Sądzili widocznie, że to sprzymierzone polskie chorągwie uderzyły na nich znienacka.", + "122740": "Tłumy piechurów poczęły zeskakiwać z szańca i biec ku klasztorowi, jakby w jego murach pragnęli znaleźć schronienie. Ale wnet nowe okrzyki wskazały, że wpadli na oddział Węgrzyna Janicza, który docinał ich pod samą fortecą.", + "122741": "Tymczasem jasnogórcy, siekąc, bodąc, depcząc, doszli do armat. Ludzie z przygotowanymi gwoździami rzucili się na nie natychmiast, inni zaś prowadzili dalej dzieło śmierci. Chłopi, którzy nie byliby dostali wyćwiczonym żołdakom w otwartym polu, rzucali się teraz w kilku na całe gromady.", + "122742": "Dzielny pułkownik Horn, gubernator krzepicki, starał się zebrać koło siebie rozpierzchłych knechtów, skoczywszy więc za węgieł szańca, począł wołać w ciemności i wymachiwać szpadą. Poznali go Szwedzi i wnet poczęli się kupić, lecz na ich karkach i razem z nimi nadlatywali napastnicy, których w pomroce trudno było odróżnić.", + "122743": "Nagle rozległ się straszliwy świst kosy i głos Horna ucichł nagle. Kupa żołnierzy rozbiegła się, jakby granatem rozegnana. Kmicic i pan Czarniecki z oddziałem kilkunastu ludzi rzucili się na nich i wycięli do szczętu.", + "122744": "Szaniec był zdobyty.", + "122745": "W głównym obozie szwedzkim już trąby poczęły grać larum. Nagle ozwały się działa jasnogórskie i kule ogniste poczęły lecieć z klasztoru, by wracającym drogę oświecić. Oni wracali zdyszani, umazani krwią jak wilcy, którzy uczyniwszy rzeź w owczarni, uchodzą przed zbliżającymi się odgłosami strzelców. Pan Czarniecki prowadził czoło. Kmicic pochód zamykał.", + "122746": "W pół godziny natknęli się na oddział Janicza, lecz on nie odpowiadał na wołanie; sam jeden życiem przypłacił wycieczkę, bo gdy zapędził się za jakimś oficerem, właśni jego żołnierze zastrzelili go z rusznicy.", + "122747": "Wycieczka weszła do klasztoru wśród huku dział i połysku płomieni. U przechodu czekał na nich już ksiądz Kordecki i liczył ich, w miarę jak głowy przesuwały się do wnętrza przez otwór. Nie brakło nikogo prócz Janicza.", + "122748": "Wnet dwóch ludzi wyszło po niego i w pół godziny później przynieśli jego ciało, chciał bowiem ksiądz Kordecki przystojnym uczcić go pogrzebem.", + "122749": "Lecz cisza nocna, raz przerwana, nie powróciła już aż do białego dnia. Z murów grały działa, w stanowiskach zaś szwedzkich trwało największe zamieszanie. Nieprzyjaciel, nie znając dobrze swej klęski, nie wiedząc, skąd nieprzyjaciel nadejść może, uciekł z najbliższych klasztoru szańców. Całe pułki błąkały się w rozpaczliwym nieładzie do rana, biorąc często swoich za nieprzyjaciół i dając do siebie ognia. W głównym nawet obozie żołnierze i oficerowie opuścili namioty i stali pod gołym niebem, czekając, aż ta noc okropna się skończy. Trwożliwe wieści przelatywały z ust do ust. Mówiono, że odsiecz nadeszła, inni twierdzili, że wszystkie pobliskie szańce zdobyte.", + "122750": "Miller, Sadowski, książę Heski, Wrzeszczowicz i wszyscy wyżsi oficerowie czynili nadludzkie usiłowania, by doprowadzić do ładu przerażone pułki. Jednocześnie na strzały klasztorne odpowiedziano ognistymi kulami, aby rozproszyć ciemności i pozwolić ochłonąć rozpierzchłym.", + "122751": "Jedna z kul utkwiła w dachu kaplicy, lecz trąciwszy tylko o załamanie dachu, wróciła się z szumem i łoskotem ku obozowi, rozrzucając po powietrzu potok płomieni.", + "122752": "Nareszcie skończyła się zgiełkliwa noc. Klasztor i obóz szwedzki ucichły. Ranek począł bielić szczyty kościelne, dachówki przybierały z wolna czerwoną barwę — i rozedniało.", + "122753": "Wówczas Miller na czele sztabu podjechał do zdobytego szańca. Mogli wprawdzie z klasztoru dojrzeć go i dać ognia, lecz stary jenerał nie zważał na to. Chciał własnymi oczyma obejrzeć wszystkie szkody, policzyć poległych. Sztab jechał za nim: wszyscy stropieni, ze smutkiem i powagą w twarzach. Dojechawszy do szańca, zsiedli z koni i poczęli wstępować na górę. Ślady walki widniały wszędzie: niżej, pod działami, walały się poprzewracane namioty; niektóre stały jeszcze otwarte, puste, ciche.", + "122754": "Stosy ciał leżały szczególniej pomiędzy namiotami; trupy półnagie, obdarte, z wytrzeszczonymi oczyma, z przerażeniem zakrzepłym w martwych źrenicach, okropny przedstawiały widok. Widocznie wszyscy ci ludzie zostali pochwyceni w głębokim śnie; niektórzy nie byli obuci, mało który zaciskał rapier w martwej dłoni, żaden prawie nie miał ni hełmu, ni kapelusza. Jedni leżeli w namiotach, zwłaszcza od strony wejścia, ci widocznie zaledwie zdołali się przebudzić; drudzy przy samych skrzydłach namiotów, chwyceni przez śmierć, w chwili gdy chcieli się ratować ucieczką. Wszędy tyle ciał, a w niektórych miejscach takie stosy, iż można by sądzić, że to jaki kataklizm natury pobił owych żołnierzy, lecz rany głębokie w twarzach i piersiach, niektóre oblicza zaczernione od wystrzałów tak bliskich, że wszystek proch nie zdołał zgorzeć, świadczyły aż nadto jawnie, że to ręka ludzka dokonała zniszczenia.", + "122755": "Miller wstąpił wyżej, ku działom; stały głuche, zagwożdżone, nie groźniejsze już od pni drzewa; na jednym z nich leżało przewieszone ciało kanoniera, prawie na wpół przecięte strasznym zamachem kosy. Krew oblała lawetę i utworzyła pod nią obszerną kałużę. Miller obejrzał wszystko dokładnie, w milczeniu i ze zmarszczoną brwią. Nikt z oficerów nie śmiał tego milczenia przerwać.", + "122756": "Jakże tu bowiem nieść pociechę staremu jenerałowi, który wskutek nieostrożności własnej został pobity jak nowicjusz? Była to nie tylko klęska, była i hańba, bo przecie sam jenerał twierdzę ową kurnikiem nazywał i obiecywał ją między palcami rozkruszyć, bo przecie miał dziewięć tysięcy wojska, a tam stało dwieście załogi, bo na koniec, jenerał ów był żołnierzem z krwi i kości, a miał przeciw sobie mnichów.", + "122757": "Ciężko zaczął się dla Millera ów dzień.", + "122758": "Tymczasem nadeszli piechurowie i poczęli ciała wynosić. Czterech z nich, niosąc na płachcie trupa, zatrzymało się przed jenerałem bez rozkazu.", + "122759": "Miller spojrzał w płachtę i oczy zakrył.", + "122760": "— De Fossis… — rzekł głucho.", + "122761": "Ledwie co odeszli, nadciągnęli drudzy; tym razem Sadowski poruszył się ku nim i zawołał z daleka, zwracając się do sztabu:", + "122762": "— Horna niosą!", + "122763": "Lecz Horn żył jeszcze i długie miał przed sobą dni mąk okropnych. Chłop, który go ciął, dosięgnął go samym końcem kosy, ale uderzenie było tak straszne, że otwarło całą klatkę piersiową. Jednakże ranny zachował nawet przytomność. Spostrzegłszy Millera i sztab, uśmiechnął się, chciał coś mówić, lecz zamiast głosu wydobył tylko na usta pianę różową, po czym jął mrugać silnie oczyma i zemdlał.", + "122764": "— Zanieść go do mego namiotu! — rzekł Miller — i niech mój medyk opatrzy go natychmiast!", + "122765": "Następnie oficerowie usłyszeli, jak mówił sam do siebie.", + "122766": "— Horn. Horn… We śnie go dziś widziałem… zaraz z wieczora… Straszna, niepojęta rzecz…", + "122767": "I utkwiwszy oczy w ziemię, zamyślił się głęboko; nagle z zadumy zbudził go przerażony głos Sadowskiego:", + "122768": "— Jenerale! jenerale! Patrz wasza dostojność! Tam, tam… klasztor…", + "122769": "Miller spojrzał i zdumiał.", + "122770": "Dzień już był zupełny i pogodny, jeno mgły wisiały nad ziemią, ale niebo było czyste i rumiane od porannej zorzy. Biały tuman przesłaniał sam szczyt Jasnej Góry i wedle zwykłego rzeczy porządku powinien był zakrywać kościół; tymczasem szczególniejszym zjawiskiem przyrody kościół wraz z wieżą unosił się nie tylko nad skałę, ale i nad mgłę, wysoko, wysoko, zupełnie jakby oderwał się od swej podstawy i zawisł w błękitach pod niebem.", + "122771": "Krzyki żołnierzy zwiastowały, że spostrzegli także zjawisko.", + "122772": "— To mgła oczy łudzi! — zakrzyknął Miller.", + "122773": "— Mgła leży pod kościołem! — odpowiedział Sadowski.", + "122774": "— Zadziwiająca rzecz, ale ten kościół jest dziesięć razy wyżej, niż był wczoraj, i wisi w powietrzu — rzekł książę Heski.", + "122775": "— W górę jeszcze idzie! w górę, w górę! — krzyczeli żołnierze. — Z oczu niknie!…", + "122776": "I istotnie, tuman wiszący na skale począł się podnosić na kształt niezmiernego słupa dymu ku niebu, kościół zaś, osadzony jakby na szczycie owego słupa, zdawał się wzbijać coraz wyżej, jednocześnie zaś hen już pod samymi obłokami przesłaniał się coraz więcej białym oparem, rzekłbyś: roztapiał się, rozpływał, mącił, na koniec zniknął zupełnie z oczu.", + "122777": "Miller zwrócił się ku oficerom, a w oczach jego malowało się zdziwienie wraz z zabobonnym przestrachem.", + "122778": "— Wyznaję waszmościom — rzekł — żem podobnego fenomenu w życiu nie widział. Całkiem to jest przeciwne naturze, i chyba to czary papistów…", + "122779": "— Słyszałem — rzekł Sadowski — wykrzykujących żołnierzy: „Jak tu strzelać do takiej twierdzy?” Zaiste, nie wiem jak!", + "122780": "— Ale co teraz będzie, mości panowie! — zawołał książę Heski. — Jestli ten kościół tam we mgle, czy go już nie ma?", + "122781": "I stali jeszcze długo, zdumieni, milczący, na koniec książę Heski rzekł:", + "122782": "— Chociażby to było naturalne zjawisko przyrody, w każdym razie nic nie wróży ono nam dobrego. Patrzcie, waszmościowie, od czasu jakeśmy tu przybyli, nie postąpiliśmy ani kroku naprzód!", + "122783": "— Ba! — odpowiedział Sadowski — gdybyśmy to tylko nie postąpili! Ale, prawdę rzekłszy, ponosiliśmy klęskę za klęską… a dzisiejsza noc najgorsza. Żołnierz zniechęcony traci odwagę i opieszale zaczyna działać. Nie macie, waszmościowie, pojęcia, co sobie opowiadają po pułkach. Dzieją się przy tym i inne rzeczy dziwne: oto od pewnego czasu nikt pojedynczo ani nawet samowtór nie może wychylić się z obozu, a kto się na to ośmieli, ten jakoby w ziemię wpadł. Rzekłbyś: wilki krążą koło Częstochowy. Sam niedawno posłałem chorążego z trzema ludźmi do Wielunia po odzież ciepłą i odtąd ani słychu o nich!…", + "122784": "— Gorzej będzie, gdy zima nadejdzie; już i teraz noce bywają nieznośne — dodał książę Heski.", + "122785": "— Mgła rzednie! — rzekł nagle Miller.", + "122786": "Rzeczywiście, powstał wiatr i począł odwiewać opary. W kłębach tumanu poczęło coś majaczyć, na koniec słońce zeszło i powietrze stało się przezroczyste.", + "122787": "Mury klasztorne zarysowały się z lekka, potem wychylił się kościół, klasztor. Wszystko stało na dawnym miejscu. Twierdza była spokojna i cicha, jakby w niej ludzie nie mieszkali.", + "122788": "— Jenerale — rzekł z energią książę Heski — próbuj wasza dostojność jeszcze układów. Trzeba raz skończyć!", + "122789": "— A jeśli układy nie doprowadzą do niczego, to waszmościowie radzicie oblężenia poniechać? — pytał ponuro Miller.", + "122790": "Oficerowie umilkli. Po chwili dopiero Sadowski zabrał głos:", + "122791": "— Wasza dostojność wiesz najlepiej, co jej wypada czynić.", + "122792": "— Wiem — odparł dumnie Miller — i to wam jeno powiem: — przeklinam dzień i godzinę, w której tu przybyłem, jak również doradców (tu przeszył wzrokiem Wrzeszczowicza), którzy mi to oblężenie instygowali; wiedzcie jednak, że po tym, co zaszło, nie ustąpię, póki tej przeklętej twierdzy w kupę gruzów nie zmienię albo sam nie polegnę!", + "122793": "Niechęć odbiła się na twarzy księcia Heskiego. Nigdy on nie poważał zbyt Millera, powyższe zaś jego słowa poczytał za próżną chełpliwość żołnierską, nie na czasie wobec tego zburzonego szańca, trupów i zagwożdżonych dział; zwrócił się więc ku niemu i odpowiedział z widocznym przekąsem:", + "122794": "— Jenerale, wasza dostojność nie możesz tego przyrzekać, bo ustąpisz wobec pierwszego rozkazu króla jegomości albo pana marszałka Wittenberga. Czasem też i okoliczności umieją rozkazywać nie gorzej królów i marszałków.", + "122795": "Miller zmarszczył swe gęste brwi, co widząc, Wrzeszczowicz rzekł pospiesznie:", + "122796": "— Tymczasem próbujmy układów. Oni się poddadzą. Nie może inaczej być!", + "122797": "Dalsze jego słowa zgłuszył wesoły głos dzwonu, wzywający na mszę poranną w kościele jasnogórskim. Jenerał wraz ze sztabem odjechali z wolna ku Częstochowie, lecz nie dojechali jeszcze do głównej kwatery, gdy przypadł oficer na spienionym koniu.", + "122798": "— To od marszałka Wittenberga! — rzekł Miller.", + "122799": "Tymczasem oficer oddał mu list. Jenerał rozerwał szybko pieczęcie i przebiegłszy pismo oczyma, rzekł ze zmieszaniem w twarzy:", + "122800": "— Nie! To z Poznania… złe wieści. W Wielkopolsce szlachta się podnosi, lud łączy się z nią… Na czele ruchu stoi Krzysztof Żegocki, który chce iść na pomoc Częstochowie.", + "122801": "— Przepowiedziałem, że te strzały rozlegną się od Karpat do Bałtyku — mruknął Sadowski. — U tego narodu prędka odmiana. Jeszcze wy nie znacie Polaków, poznacie ich później.", + "122802": "— Dobrze! poznamy ich! — odparł Miller. — Wolę otwartego nieprzyjaciela niż fałszywego sprzymierzeńca… Sami się poddali, a teraz broń podnoszą… Dobrze! doznają naszej broni!", + "122803": "— A my ich — odburknął Sadowski. — Panie jenerale, kończmy układami z Częstochową; przystańmy na wszelkie warunki… Nie o twierdzę chodzi, ale o panowanie jego królewskiej mości w tym kraju.", + "122804": "— Mnisi się poddadzą — rzekł Wrzeszczowicz. — Dziś, jutro, poddadzą się!", + "122805": "Tak oni ze sobą rozmawiali, a w klasztorze po rannej mszy panowała radość niezmierna. Ci, którzy na wycieczkę nie chodzili, wypytywali jej uczestników: jak się wszystko odbyło? Uczestnicy zaś chełpili się strasznie, wysławiając swoje męstwo i klęskę, którą nieprzyjacielowi zadali.", + "122806": "Między księżmi i niewiastami nawet ciekawość przemogła. Białe habity i niewieście szaty zaległy mury. Piękny i radosny był to dzień. Niewiasty skupiły się koło pana Czarnieckiego, wołając: „Zbawca nasz! opiekun!” On zaś bronił się, zwłaszcza gdy w ręce chciały go całować, i ukazując na Kmicica, mówił:", + "122807": "— Temu także dziękujcie! Babinicz on jest, ale nie baba! W ręce on się całować nie da, bo mu się jeszcze od krwi lepią; ale jeśli która z młodszych w gębę zechce, to tak myślę, że się nie będzie wzdragał!", + "122808": "Młodsze rzucały istotnie wstydliwe i wabne zarazem spojrzenia na pana Andrzeja, podziwiając wspaniałą jego urodę; lecz on nie odpowiadał oczyma na owe nieme pytania, bo mu widok tych dziewcząt przypomniał Oleńkę.", + "122809": "„Ej, ty moja niebogo! — pomyślał — żebyś choć wiedziała, że ja już u Najświętszej Panny na ordynansie, w jej obronie się tym nieprzyjaciołom oponuję, którym ku swojemu umartwieniu służyłem dawniej…”", + "122810": "I obiecał sobie, że zaraz po oblężeniu do niej do Kiejdan napisze i Sorokę z listem popchnie. „Przecie nie gołe słowa i obietnice jej poślę, bo już i uczynki są za mną, które bez chwalby próżnej, ale akuratnie w liście wypiszę. Niech wie, że to ona sprawiła, niech się ucieszy!”", + "122811": "I ucieszył się sam tą myślą tak dalece, że ani zauważył, jako dziewczęta mówiły do siebie, odchodząc:", + "122812": "— Grzeczny kawaler, ale widać za wojną jeno patrzy i mruk nieużyty…", + "122813": "Rozdział XVI", + "122814": "Zgodnie z życzeniami swych oficerów Miller znowu rozpoczął układy. Przybył do klasztoru z nieprzyjacielskiego obozu znamienity szlachcic polski, poważny wiekiem i wymową. Jasnogórcy przyjęli go gościnnie, sądzili bowiem, że wrzekomo i z musu tylko będzie przemawiał za poddaniem klasztoru, a naprawdę doda im zachęty i potwierdzi nowiny, które już i przez mury oblężone się przedarły, o powstaniu w Wielkopolsce, o zniechęceniu wojsk kwarcianych dla Szweda, o układach Jana Kazimierza z Kozakami, którzy jakoby okazywali chęć powrotu do posłuszeństwa, wreszcie o groźnej zapowiedzi chana tatarskiego, że idzie w pomoc wygnanemu królowi i wszystkich jego nieprzyjaciół ogniem i mieczem ścigać będzie.", + "122815": "Lecz jakże się zawiedli zakonnicy! Personat przyniósł bowiem wprawdzie sporą wiązkę nowin, ale przerażających, zdolnych największy zapał ostudzić, najniezłomniejsze postanowienie złamać, najgorętszą wiarę zachwiać.", + "122816": "Otoczyli go księża i szlachta w definitorium, wśród ciszy i uwagi; z jego ust zaś zdawała się płynąć sama szczerość i boleść nad losami ojczyzny. Rękę często kładł na białej głowie, jak gdyby chcąc wybuch desperacji powstrzymać, patrzył na krucyfiks, łzy miał w oczach i głosem powolnym, przerywanym następujące mówił słowa:", + "122817": "— Ach! jakich to czasów doczekała się strapiona ojczyzna! Nie ma już rady! trzeba ulec królowi szwedzkiemu… Zaprawdę, dla kogóż wy tu, ojcowie czcigodni, i wy, panowie bracia szlachta, chwyciliście za miecze? Dla kogóż nie żałujecie niewywczasów, trudu, umęczenia, krwi? Dla kogóż przez opór — niestety próżny! — narażacie siebie i święte miejsce na straszliwą zemstę niezwyciężonych szwedzkich zastępów?… Dla Jana Kazimierza? Lecz on sam wzgardził już naszym królestwem. Zali to nie wiecie nowiny, że wybór już uczynił i przekładając dostatki, wesołe uczty i spokojne uciechy nad kłopotliwą koronę, abdykował na rzecz Karola Gustawa? Wy jego nie chcecie opuścić, a on sam was opuścił; wy nie chcieliście łamać przysięgi, a on sam ją złamał; wy gotowiście umrzeć dla niego, on zaś o was i nas wszystkich nie dba… Prawym królem naszym jest teraz Karol Gustaw! Patrzcie więc, byście nie ściągnęli na głowy wasze nie tylko gniewu, zemsty, ruiny, ale i grzechu wobec nieba, wobec krzyża i tej Najświętszej Panny, bo nie przeciw najeźdźcy, ale przeciw własnemu panu ręce zuchwale podnosicie…", + "122818": "Cisza przyjęła te słowa, jakoby śmierć przeleciała przez salę.", + "122819": "Co mogło być bowiem straszniejszego od nowiny o abdykacji Jana Kazimierza? Była to wprawdzie wieść potwornie nieprawdopodobna, lecz owóż ten stary szlachcic mówił ją wobec krzyża, wobec obrazu Marii i ze łzami w oczach.", + "122820": "Ale jeśli była prawdziwą, to dalszy opór był istotnie szaleństwem. Szlachta pozakrywała oczy rękoma, mnisi nasunęli na głowy kaptury i cisza grobowa trwała ciągle; tylko ksiądz Kordecki jął szeptać gorliwie modlitwę zbladłymi wargami, a oczy jego, spokojne, głębokie, świetliste i przenikliwe, utkwione były nieruchomie w owego szlachcica.", + "122821": "Ten czuł na sobie badawczy ów wzrok i źle mu było pod nim, i ciężko, chciał zachować miarkę powagi, dobrotliwości, zbolałej cnoty, życzliwości i nie mógł; jął więc rzucać niespokojne spojrzenia na innych ojców, a po chwili tak dalej mówił:", + "122822": "— Najgorszą jest rzeczą zapalać zawziętość przez długie nadużywanie cierpliwości. Skutkiem waszego oporu będzie zniszczenie tego świętego kościoła i nałożenie wam (Boże, odwróć) okropnej i srogiej woli, której słuchać będziecie musieli. Wstręt i unikanie spraw światowych jest bronią zakonników. Co macie do czynienia z wrzawą wojenną, wy, których przepisy zakonne do samotności i milczenia powołują? Bracia moi, ojcowie czcigodni i najmilsi! Nie bierzcie na serca, nie bierzcie na sumienia wasze tak strasznej odpowiedzialności!… Nie wy budowaliście ten święty przybytek, nie dla was jednych ma on służyć! Pozwólcie, aby kwitnął i błogosławił tej ziemi po długie wieki, by synowie i wnuki nasze jeszcze cieszyć się nim mogły!", + "122823": "Tu zdrajca ręce rozłożył i załzawił się zupełnie; szlachta milczała, ojcowie milczeli; zwątpienie ogarnęło wszystkich, serca były zmęczone i rozpaczy bliskie, pamięć zmarnowanych i próżnych usiłowań ołowiem zaciężyła umysłom.", + "122824": "— Czekam waszej odpowiedzi, ojcowie! — rzekł szanowny zdrajca, spuszczając głowę na piersi.", + "122825": "Wtem ksiądz Kordecki powstał i głosem, w którym nie było najmniejszego wahania, żadnego zwątpienia, rzekł, jakby w proroczym widzeniu:", + "122826": "— To, co waszmość mówisz, że Jan Kazimierz nas opuścił, że już abdykował i prawa swe Karolowi przekazał — to kłamstwo! W serce wygnanego naszego pana wstąpiła nadzieja i nigdy gorliwiej, jak w tej chwili, nie pracował, by ojczyźnie ratunek zapewnić, tron odzyskać i nam pomoc w ucisku przynieść!", + "122827": "Maska spadła od razu z twarzy zdrajcy; złość i zawód odbiły się w niej wyraźnie, jakoby smoki naraz wypełzły z jaskiń jego duszy, w których kryły się dotąd.", + "122828": "— Skąd ta wiadomość? Skąd ta pewność? — zapytał.", + "122829": "— Stąd! — odrzekł ksiądz Kordecki, ukazując wielki krucyfiks zawieszony na ścianie. — Idź! połóż palce na przebitych nogach Chrystusowych i powtórz raz jeszcze, coś powiedział!", + "122830": "Zdrajca giąć się począł, jakby pod naciskiem żelaznej ręki; z jaskiń jego duszy nowy smok, przestrach, wypełznął na oblicze.", + "122831": "A ksiądz Kordecki stał ciągle wspaniały, groźny jak Mojżesz; promienie zdawały mu się strzelać ze skroni.", + "122832": "— Idź, powtórz! — rzekł, nie zniżając ręki, głosem tak potężnym, że aż wstrząśnięte sklepienia definitorium zadrżały i powtórzyły jakby w przerażeniu:", + "122833": "— Idź, powtórz…", + "122834": "Nastała chwila głuchego milczenia, wreszcie rozległ się przytłumiony głos przybysza:", + "122835": "— Umywam ręce…", + "122836": "— Jak Piłat! — dokończył ksiądz Kordecki.", + "122837": "Zdrajca wstał i wyszedł z definitorium. Przesunął się szybko przez podwórce klasztorne, a gdy się znalazł za bramą, począł biec prawie, jakby go coś gnało od klasztoru do Szwedów.", + "122838": "Tymczasem pan Zamoyski zbliżył się do Czarnieckiego i Kmicica, którzy w definitorium nie byli, aby im powiedzieć, co zaszło.", + "122839": "— Zali przyniósł co dobrego ten poseł? — spytał pan Piotr — uczciwą miał twarz…", + "122840": "— Boże nas chowaj od takich uczciwych! — odpowiedział pan miecznik sieradzki — przyniósł zwątpienie i pokusę.", + "122841": "— Cóż mówił? — rzekł Kmicic, podnosząc nieco ku górze zapalony lont, który właśnie trzymał w ręku.", + "122842": "— Mówił jak płatny zdrajca.", + "122843": "— Toteż dlatego może tak umyka teraz! — rzekł pan Piotr Czarniecki. — Patrzcie, waszmościowie, ledwie nie pędem ku Szwedom bieży. Ej! posłałbym za nim kulę…", + "122844": "— A dobrze! — rzekł nagle Kmicic,", + "122845": "I przyłożył lont do zapału.", + "122846": "Rozległ się huk działa, prędzej nim Zamoyski i Czarniecki mogli Się pomiarkować, co się stało. Zamoyski za głowę się porwał.", + "122847": "— Na Boga! — krzyknął — coś uczynił!… toż to poseł!", + "122848": "— Źlem uczynił — odrzekł, patrząc w dal, Kmicic — bom chybił! Już się podniósł i zmyka dalej. Ej! że też go przeniosło!", + "122849": "Tu zwrócił się do Zamoyskiego:", + "122850": "— Panie mieczniku dobrodzieju, choćbym go też był i w krzyże dosięgnął, nie dowiedliby nam, żeśmy umyślnie do niego strzelili, a dalibóg, nie mogłem lontu w ręku utrzymać. Sam mi opadł. Nigdy bym za posłem Szwedem nie strzelił, ale na widok Polaków zdrajców wnętrzności się we mnie przewracają!", + "122851": "— Ej! miarkujże się, byłaby bieda i gotowi by tam naszym posłom krzywdy czynić.", + "122852": "Lecz pan Czarniecki kontent był w duszy, bo Kmicic dosłyszał go, jak mruczał pod nosem:", + "122853": "— Przynajmniej ten zdrajca drugi raz pewnie nie podejmie się poselstwa.", + "122854": "Nie uszło to i ucha Zamoyskiego, bo odrzekł:", + "122855": "— Nie ten, to znajdą się drudzy, a waszmościowie układom wstrętu nie czyńcie i samowolnie ich nie przerywajcie, gdyż im dłużej się wloką, tym bardziej na naszą korzyść wychodzą. Odsiecz, jeśli nam Bóg jakową ześle, będzie miała czas się zebrać, a i zima idzie sroga, czyniąc coraz trudniejsze oblężenie. Czas dla nich stratę, dla nas korzyść przynosi.", + "122856": "To rzekłszy, odszedł do definitorium, gdzie po odejściu posła trwała jeszcze narada. Słowa zdrajcy przeraziły jednak umysły, i dusze były zwarzone. Nie uwierzono wprawdzie w abdykację Jana Kazimierza, ale poseł przywiódł przed oczy potęgę szwedzką, o której szczęśliwe dni poprzednie pozwoliły prawie zapomnieć. Teraz na nowo przedstawiła się ona umysłom w całej swej grozie, której ulękły się przecież nie takie twierdze, nie takie miasta. Poznań, Warszawa, Kraków, nie licząc mnóstwa zamków, otworzyły swe bramy przed zwycięzcą; jakże mogła się obronić wśród powszechnego potopu klęsk Jasna Góra?", + "122857": "„Będziem się bronić jeszcze tydzień, dwa, trzy — myśleli sobie niektórzy ze szlachty i zakonników — ale co dalej, jaki koniec tych usiłowań?”", + "122858": "Kraj cały był jako okręt pogrążony już w otchłani, a jeno ów klasztor sterczał jeszcze jak koniec masztu nad falami. Czyli więc mogli rozbitkowie, do tego masztu uczepieni, myśleć jeszcze nie tylko o własnym ocaleniu, ale o wydobyciu całego okrętu spod toni?", + "122859": "Wedle ludzkich obrachowań nie mogli.", + "122860": "A jednak, właśnie w chwili gdy pan Zamoyski wchodził z powrotem do definitorium, ksiądz Kordecki mówił:", + "122861": "— Bracia moi! Nie śpię i ja, gdy wy nie śpicie, modlę się, gdy wy Patronki naszej o ratunek błagacie. Znużenie, trud, słabość czepiają się tak samo kości moich jak waszych; odpowiedzialność tak samo, ba, więcej może na mnie niż na was ciąży — dlaczegóż ja wierzę, a wy już zdajecie się wątpić?… Wejdźcie w siebie, czyli zaślepione ziemską potęgą oczy wasze nie widzą już większej siły od szwedzkiej? Czyli nie mniemacie, że żadna obrona już nie wystarczy, żadna ręka tamtej przemocy nie zmoże? Jeżeli tak jest, bracia moi, to grzeszne wasze myśli i bluźnicie przeciw miłosierdziu bożemu, przeciw wszechmocy Pana naszego, przeciw potędze tej Patronki, której sługami się mianujecie. Kto z was będzie śmiał rzec, że ta Najświętsza Królowa nie potrafi nas zasłonić i zwycięstwa nam zesłać? Więc prośmy jej, błagajmy dniem i nocą, póki naszym wytrwaniem, naszą pokorą, naszymi łzami, ofiarowaniem ciał i zdrowia naszego nie zmiękczymy jej serca, nie przebłagamy za dawne grzechy nasze!", + "122862": "— Ojcze! — odrzekł jeden ze szlachty — nie o własne gardła nam chodzi, nie o żony nasze i dzieci, ale drżymy na myśl o tych despektach, których obraz może doznać, jeżeli nieprzyjaciel twierdzę szturmem zdobędzie.", + "122863": "— I nie chcemy brać na siebie odpowiedzialności! — dodał drugi.", + "122864": "— Bo nikt nie ma prawa jej brać, nawet ksiądz przeor! — dorzucił trzeci.", + "122865": "I opozycja rosła, zyskiwała na odwadze, tym bardziej że wielu zakonników milczało.", + "122866": "Przeor, zamiast odpowiedzieć wprost, modlić się znów począł:", + "122867": "— Matko Syna Jedynego! — rzekł, podniósłszy oczy i ręce ku górze — jeśliś nas nawiedziła dlatego, abyśmy w Twojej stolicy przykład wytrwania, męstwa, wierności Tobie, ojczyźnie i królowi innym dali… jeśliś wybrała to miejsce, by przez nie rozbudzić sumienia ludzkie i cały kraj ocalić — zmiłujże się nad tymi, którzy zdrój łaski Twej chcą zahamować, Twym cudom przeszkodzić woli Twej świętej się sprzeciwić…", + "122868": "Tu chwilę pozostał w uniesieniu, następnie zwrócił się ku zakonnikom i szlachcie:", + "122869": "— Kto taką odpowiedzialność weźmie na własne ramiona? Kto cudom Marii, łasce Jej, ratunkowi tego królestwa i wiary katolickiej zechce przeszkodzić!", + "122870": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! — ozwało się kilka głosów — uchowaj nas Bóg!", + "122871": "— Nie znajdzie się taki! — zawołał pan Zamoyski.", + "122872": "A ci z zakonników, którym poprzednio nurtowało w sercach zwątpienie, poczęli się bić w piersi, bo strach ich ogarnął niemały. I nikt z rajców nie myślał już tego wieczora o poddaniu.", + "122873": "Lecz chociaż serca starszych zostały wzmocnione, jednakże zgubny posiew owego sprzedawczyka wydał zatrute owoce.", + "122874": "Wiadomość o abdykacji Jana Kazimierza i o niepodobieństwie odsieczy doszła przez szlachtę do niewiast, od niewiast do służby, czeladź rozszerzyła ją w wojsku, na którym jak najgorsze wywarła wrażenie. Mniej jej się przerazili wieśniacy, lecz właśnie doświadczeni żołnierze z rzemiosła, przywykli koleje wojny wedle żołnierskiej tylko modły obliczać, poczęli schodzić się ze sobą, wystawiać sobie wzajem niepodobieństwo dalszej obrony, narzekać na upór nie znających rzeczy mnichów, wreszcie zmawiać się i szeptać.", + "122875": "Pewien puszkarz, Niemiec, podejrzanej wiary, poradził, by żołnierze sami wzięli sprawę w rękę i porozumieli się ze Szwedami o wydanie twierdzy. Inni pochwycili tę myśl, lecz znaleźli się i tacy, którzy nie tylko oparli się stanowczo zdradzie, ale dali zaraz znać o niej Kordeckiemu.", + "122876": "Ksiądz Kordecki, który z największą ufnością w siły niebieskie umiał największą ziemską zapobiegliwość i ostrożność połączyć, zniszczył w zarodzie bunt tajemnie się szerzący.", + "122877": "Naprzód więc przywódców buntu, a na ich czele owego puszkarza, wygnał z twierdzy, nie obawiając się wcale tego, co Szwedom o stanie fortecy i jej słabych stronach mogli donieść; następnie, podwoiwszy miesięczną lafę załodze, odebrał od niej przysięgę, że do ostatniej kropli krwi będzie klasztoru broniła.", + "122878": "Lecz podwoił także i czujność, postanowiwszy jeszcze pilniej doglądać tak płatnego żołnierza, jak szlachtę, a nawet swoich zakonników. Starsi ojcowie przeznaczeni zostali do chórów nocnych; młodzi, prócz służby bożej, i służbę na murach zostali obowiązani odprawiać. Następnego dnia odbył się przegląd piechoty; przeznaczono do każdej baszty jednego szlachcica z jego czeladzią, zakonników zaś dziesięciu i dwóch puszkarzy pewnych. Wszyscy ci dzień i noc obowiązani byli powierzonych im stanowisk pilnować.", + "122879": "Stanął więc przy wschodnio-północnej baszcie pan Zygmunt Mosiński, żołnierz dobry, ten właśnie, którego dziecko cudownym sposobem ocalało, chociaż kula ognista padła obok jego kolebki. Z nim razem straż trzymał ojciec Hilary Sławoszewski. Przy zachodniej stanął ojciec Mielecki, ze szlachty zaś pan Mikołaj Krzysztoporski, człowiek posępny i małomówny, ale odwagi nieustraszonej. Wschodnio-południową basztę zajęli pan Piotr Czarniecki z Kmicicem, a z nimi ojciec Adamus Stypulski, który dawniej w elearskiej chorągwi służył. Ten w razie potrzeby zakasywał chętnie habitu i działo rychtował, a z kul przelatujących nie więcej sobie robił od starego wachmistrza Soroki. Na koniec na zachodnio-południową basztę wyznaczono pana Skórzewskiego i ojca Daniela Rychtalskiego, który tym się odznaczał, że przez dwie i trzy noce z rzędu mógł nie spać, bez szkody dla sił i zdrowia.", + "122880": "Nad strażami postanowiono Dobrosza i ojca Zachariasza Małachowskiego. Niezdolnych do boju przeznaczono na dachy, a zbrojownie i wszelkie przyrządy wojenne objął w nadzór ojciec Lassota. Po księdzu Dobroszu objął on także urząd mistrza ogniowego.", + "122881": "W nocy musiał oświetlać mury, aby piechota nieprzyjacielska nie mogła się pod nie zbliżać. Pourządzał także koszyki i kuny żelazne na wieży, w których nocą płonęło łuczywo i pochodnie.", + "122882": "Jakoż co noc cała wieża wyglądała jak jedna olbrzymia pochodnia. Wprawdzie ułatwiało to Szwedom strzelanie do niej, ale mogło posłużyć za znak, że twierdza broni się jeszcze, gdyby wypadkiem jakie wojsko oblężonym na pomoc przyciągało.", + "122883": "Tak więc nie tylko zamiary poddania spełzły na niczym, ale zabrano się jeszcze gorliwiej do obrony. Chodził nazajutrz ksiądz Kordecki naokół po murach jak pasterz po owczarni, widział, że wszystko jest dobrze, i uśmiechał się błogo, chwalił naczelników i żołnierzy, a przyszedłszy do pana Czarnieckiego, rzekł rozpromieniony:", + "122884": "— I pan miecznik sieradzki, nasz kochany wódz, raduje się w sercu na równi ze mną, bo powiada, żeśmy teraz dwakroć mocniejsi niż na początku. Nowy duch wstąpił w serca, reszty łaska Najświętszej Panny dokona, a ja tymczasem do układów się na nowo wezmę. Będziemy zwłóczyć i marudzić, bo przez to się krew ludzka oszczędza.", + "122885": "Kmicic zaś na to:", + "122886": "— Ej, ojcze wielebny, co tam po układach! Czasu szkoda! Lepiej oto znowu tej nocy wycieczkę uczynić i tych psiajuchów naciąć.", + "122887": "A ksiądz Kordecki, że to był w dobrym humorze, uśmiechnął się, jak uśmiecha się matka do naprzykrzonego dziecka, następnie podniósł powrósło leżące przy armacie i począł udawać, że bije nim Kmicica po plecach.", + "122888": "— A będziesz mi się tu wtrącał, utrapiony Litwinie — mówił — a będziesz mi tu krwi jako wilk łaknął, a będziesz mi tu przykład nieposłuszeństwa dawał, a masz! a masz!", + "122889": "Kmicic zaś, rozweselony jak żak szkolny, uchylał się to w prawo, to w lewo i umyślnie niby się drażniąc, powtarzał:", + "122890": "— Bić Szwedów! bić! bić! bić!", + "122891": "Takie to oni sobie wyprawiali uciechy, mając dusze gorące i dla ojczyzny poświęcone. Lecz układów ksiądz Kordecki nie zaniechał widząc, że Miller gorąco ich pragnie i za wszelki pozór chwyta. Cieszyła ta ochota księdza Kordeckiego, odgadywał bowiem łacno, że nie musi się nieprzyjacielowi dziać dobrze, skoro tak chciwie pragnie kończyć.", + "122892": "Poczęły więc płynąć dnie jeden za drugim, w których nie milczały wprawdzie działa i rusznice, lecz głównie działały pióra. W ten sposób oblężenie przewłóczyło się, a zima nadchodziła coraz sroższa. Na szczytach Tatrów chmury wysiadywały w przepaścistych gniazdach zawieruchę, mróz, śniegi i wytaczały się na kraj, wiodąc za sobą swe lodowate potomstwo. Nocami Szwedzi tulili się do swych ognisk, woląc ginąć od kul klasztornych niż marznąć.", + "122893": "Twarda ziemia utrudniała sypanie szańców i czynienie podkopów. Oblężenie nie postępowało. Nie tylko oficerowie, ale całe wojsko miało na ustach jedno tylko słowo: „układy”.", + "122894": "Udawali więc księża naprzód, że się chcą poddać. Przyszli do Millera w poselstwie ojciec Marceli Dobrosz i uczony ksiądz Sebastian Stawicki. Ci uczynili Millerowi niejaką nadzieję zgody. Ledwie to usłyszał, aż ręce otworzył i gotów był porwać ich z radości w objęcia. Już bowiem nie o Częstochowę, już o cały kraj chodziło. Poddanie się Jasnej Góry byłoby odebrało resztkę nadziei patriotom i ostatecznie popchnęło Rzeczpospolitą w objęcia króla szwedzkiego, gdy przeciwnie opór, i to opór zwycięski, mógł zmienić serca, umysły i wywołać straszliwą nową wojnę. Oznak naokół nie brakło. Miller wiedział o tym i czuł, w co się wdał, jak straszna zaciężyła nad nim odpowiedzialność; wiedział, że albo czeka go łaska królewska, marszałkowska buława, zaszczyty, tytuły, albo ostateczny upadek. Że zaś i sam już zaczął przekonywać się, że tego „orzecha” nie zgryzie, przyjął więc księży z niesłychaną uprzejmością, jakby cesarskich albo sułtańskich ambasadorów. Zaprosiwszy ich na ucztę, sam pił za ich zdrowie, a również za zdrowie przeora i pana miecznika sieradzkiego, obdarzył ich rybami dla klasztoru, na koniec podał warunki poddania się tak łaskawe, iż ani na chwilę nie wątpił, że ze skwapliwością zostaną przyjęte.", + "122895": "Ojcowie podziękowali pokornie, jak na zakonników przystało; wzięli papier i odeszli. Na ósmą rano zapowiedział Miller otwarcie bram. Radość w obozie szwedzkim zapanowała nieopisana. Żołnierze porzucili szańce i okopy, podchodzili pod mury i poczynali rozmowy z oblężonymi.", + "122896": "Lecz z klasztoru dano znać, że w sprawie tak wielkiej wagi musi przeor odwołać się do całego zgromadzenia, proszą więc zakonnicy jeszcze o jeden dzień zwłoki. Miller zgodził się bez wahania. Tymczasem w definitorium obradowano istotnie do późna w nocy.", + "122897": "Jakkolwiek Miller starym był i wytrawnym wojownikiem, jakkolwiek nie było może w całej armii szwedzkiej jenerała, który by więcej układów od tego Poliocertesa z rozmaitymi miastami prowadził, jednakże biło mu serce niespokojnie, gdy następnego ranka ujrzał dwa białe habity zbliżające się do kwatery, którą zajmował.", + "122898": "Byli to nie ci sami ojcowie; przodem szedł ksiądz Maciej Błeszyński, lektor filozofii, niosąc pismo z pieczęcią; za nim postępował ojciec Zachariasz Małachowski, z rękami skrzyżowanymi na piersiach, ze spuszczoną głową i z twarzą lekko pobladłą.", + "122899": "Jenerał przyjął ich w otoczeniu sztabu i wszystkich znamienitych pułkowników, i odpowiedziawszy uprzejmie na pokorny ukłon ojca Błeszyńskiego, wyjął mu szybko list z ręki, rozerwał pieczęcie i począł czytać.", + "122900": "Lecz wnet strasznie zmieniła się twarz jego: fala krwi uderzyła mu do głowy, oczy wyszły na wierzch, kark napęczniał, i straszliwy gniew zjeżył mu włosy pod peruką. Przez chwilę mowę nawet mu odjęło, ręką tylko wskazał na list księciu Heskiemu, który przebiegł go oczyma i zwróciwszy się do pułkowników, rzekł spokojnie:", + "122901": "— Oświadczają mnisi tylko tyle, że dopóty nie mogą się wyrzec Jana Kazimierza, dopóki prymas nowego króla nie ogłosi, czyli, inaczej mówiąc, nie chcą uznać Karola Gustawa.", + "122902": "Tu rozśmiał się książę Heski, Sadowski utkwił szyderczy wzrok w Millerze, a Wrzeszczowicz począł brodę szarpać z wściekłością. Groźny szmer oburzenia powstał wśród reszty obecnych.", + "122903": "Wtem Miller począł uderzać dłonią po kolanie i krzyczeć:", + "122904": "— Rata! rata!", + "122905": "Wąsate twarze czterech muszkieterów ukazały się wnet we drzwiach.", + "122906": "— Wziąć mi te golone pałki i zamknąć! — krzyknął jenerał. — Waść, panie Sadowski, otrąbisz mi pod klasztorem, że niech aby z jednego działa dadzą z murów ognia, obudwóch mnichów każę natychmiast powiesić!", + "122907": "Prowadzono tedy obu księży: ojca Błeszyńskiego i ojca Małachowskiego, wśród szyderstw i naigrawań się żołnierzy. Muszkietnicy zawdziewali im swe kapelusze na głowy, a raczej na twarze, tak aby oczy były zasłonięte, i umyślnie naprowadzali ich na rozmaite przeszkody, a gdy który z księży potknął się lub upadł, wówczas rozlegał się wybuch śmiechu wśród gromad żołnierstwa, upadłego zaś podnoszono kolbami i niby podpierając go, tłuczono po krzyżu i ramionach. Inni rzucali na nich nawozem końskim, inni chwytali w dłonie śnieg i rozcierali go na tonsurach lub wpuszczali księżom za habity. Odczepiono sznurki od trąbek i przywiązano ojcom do szyi, po czym żołdacy chwycili za drugi koniec i udając, że prowadzą bydło na jarmark, wykrzykiwali w głos ceny.", + "122908": "Oni obaj szli cicho, z rękami złożonymi na piersiach, z modlitwą na ustach. Zamknięto ich wreszcie w stodole, drżących od zimna, sponiewieranych; naokoło zaś stanęły straże z muszkietami.", + "122909": "Pod klasztorem otrąbiono już rozkaz, a raczej groźbę Millera.", + "122910": "Zlękli się ojcowie, zdrętwiało ze zgrozy wojsko całe. Działa umilkły; rada zebrana nie wiedziała, co począć. Zostawić ojców w barbarzyńskim ręku niepodobna; posłać drugich, to ich Miller znowu zatrzyma. Wszelako w kilka godzin później sam on przysłał posłańca z zapytaniem, co mnisi myślą uczynić.", + "122911": "Odpowiedziano mu, że póki ojców nie uwolni, żadne układy nie mogą mieć miejsca, bo jakże zakonnicy mogą wierzyć, że jenerał dotrzyma im warunków, jeżeli wbrew kardynalnemu prawu narodów więzi posłów, których nietykalność barbarzyńskie nawet ludy szanują.", + "122912": "Na to oświadczenie nie było prędkiej odpowiedzi, straszna niepewność zaciężyła więc nad klasztorem i zmroziła zapał w obrońcach.", + "122913": "Wojska zaś szwedzkie, ubezpieczone przez zatrzymanie jeńców, pracowały gorączkowo nad zbliżeniem się do niedostępnej dotąd twierdzy. Sypano na gwałt nowe szańce, stawiano kosze z ziemią, ustawiano armaty. Zuchwałe żołnierstwo podsuwało się pod mury na pół strzału z rusznicy. Wygrażali kościołowi, obrońcom. Wpółpijani żołdacy krzyczeli, wznosząc ręce ku murom:", + "122914": "— Poddajcie klasztor albo wiedzcie, że wasze mnichy wisieć będą!", + "122915": "Inni bluźnili strasznie przeciwko Bogarodzicy i wierze katolickiej. Oblężeni, ze względu na życie ojców, słuchać musieli cierpliwie. Kmicicowi wściekłość zapierała oddech w piersi. Darł włosy w czuprynie, szaty na sobie i łamiąc ręce, powtarzał do pana Piotra Czarnieckiego:", + "122916": "— Ot, mówiłem, mówiłem, na co układy ze złodziejami! Teraz stój, cierp! A oni lezą w oczy a bluźnią!… Matko Boża! zmiłuj się nade mną, daj mi wytrwanie!… Na Boga żywego! niedługo na mury zaczną leźć!… Trzymajcieże mnie, okujcie mnie jak zbója, bo nie wytrzymam!", + "122917": "Tamci zaś zbliżali się coraz bardziej i bluźnili coraz śmielej.", + "122918": "Tymczasem zaszedł nowy wypadek, który do rozpaczy przywiódł oblężonych. Pan kasztelan kijowski, poddając Kraków, wymówił sobie, że wyjdzie z całym wojskiem i pozostanie wraz z nim na Śląsku aż do końca wojny. Siedmset piechoty z tych wojsk, gwardii królewskiej pod wodzą pułkownika Wolfa, stało tuż w pobliżu, nad granicą i ufając traktatom, nie miało się na baczności.", + "122919": "Owóż Wrzeszczowicz namówił Millera, ażeby tych ludzi zagarnął. Ten wysłał samego Wrzeszczowicza z dwoma tysiącami rajtarii, którzy nocą przeszedłszy granicę, napadli na uśpionych i zabrali ich co do jednego. Sprowadzonych do obozu szwedzkiego kazał Miller umyślnie obwodzić naokoło muru, aby okazać księżom, że to wojsko, od którego spodziewali się odsieczy, posłuży właśnie do zdobywania Częstochowy.", + "122920": "Widok też to był przerażający dla oblężonych tej świetnej gwardii królewskiej, wleczonej wedle murów; nikt bowiem nie wątpił, że ich pierwszych zmusi Miller do szturmu.", + "122921": "Popłoch ukazał się znów w wojsku; niektórzy żołnierze poczęli broń łamać i wołać, że nie ma już rady, jeno trzeba się poddawać jak najprędzej. Serca upadły i w szlachcie.", + "122922": "Niektórzy z nich znów wystąpili do Kordeckiego z prośbami, aby miał litość nad ich dziećmi, nad świętym miejscem, nad obrazem i nad zgromadzeniem zakonnym. Zaledwie powaga przeora i pana Zamoyskiego starczyły do uciszenia tego rozruchu.", + "122923": "A ksiądz Kordecki miał przede wszystkim na myśli uwolnienie uwięzionych ojców i chwycił się najlepszego sposobu, napisał bowiem list do Millera, że chętnie dla dobra Kościoła owych braci poświęci. Niech więc jenerał skazuje ich na śmierć; będą potem wszyscy inni wiedzieć, czego się po nim mogą spodziewać i jaką wiarę do jego przyrzeczeń przywiązywać.", + "122924": "Miller radosny był, bo sądził, że dopływa do końca. Nie od razu jednak uwierzył słowom Kordeckiego i jego gotowości poświęcenia zakonników. Więc jednego z nich, księdza Błeszyńskiego, wysłał do klasztoru, zobowiązawszy go naprzód przysięgą, że wróci sam dobrowolnie, bez względu na to, jaką odpowiedź przyniesie. Zobowiązał go również przysięgą, że wystawi potęgę szwedzką i niepodobieństwo oporu. Zakonnik powtórzył wszystko wiernie, lecz oczy jego mówiły co innego, a w końcu rzekł:", + "122925": "— Lecz życie niżej ceniąc aniżeli dobro Zgromadzenia, czekam na postanowienie rady, a co wy uchwalicie, najwierniej nieprzyjacielowi z powrotem oznajmię.", + "122926": "Kazano mu odpowiedzieć, że zakon pragnie układów, ale nie może wierzyć jenerałowi, który posłów więzi. Na drugi dzień przyszedł do klasztoru drugi z wysłanych ojców, Małachowski, i z podobną odszedł odpowiedzią.", + "122927": "Wówczas obaj usłyszeli wyrok śmierci.", + "122928": "Było to w kwaterze Millera w obecności sztabu i znamienitych oficerów. Wszyscy oni patrzyli pilnie w twarze zakonników, ciekawi, jakie też wyrok wywrze na nich wrażenie, i z największym zdumieniem ujrzeli na obydwóch radość tak wielką, tak nieziemską, jakby najwyższe zwiastowano im szczęście. Wybladłe policzki zakonników zarumieniły się nagle, oczy napełniły się światłem i ojciec Małachowski rzekł drżącym ze wzruszenia głosem:", + "122929": "— Ach! czemuż dzisiaj nie umieramy, skoro ofiarą za Boga i króla paść nam przeznaczono!…", + "122930": "Miller kazał ich natychmiast wyprowadzić. Pozostali oficerowie spoglądali jedni na drugich, na koniec któryś ozwał się:", + "122931": "— Z podobnym fanatyzmem trudna walka.", + "122932": "A książę Heski na to:", + "122933": "— Podobną wiarę mieli tylko pierwsi chrześcijanie… Toś waćpan chciał rzec?", + "122934": "Następnie zwrócił się do Wrzeszczowicza.", + "122935": "— Panie Weyhard — rzekł — rad bym wiedzieć, co pan myślisz o tych mnichach?", + "122936": "— Nie potrzebuję sobie nimi głowy zaprzątać — odparł zuchwale Wrzeszczowicz — pan jenerał już o nich pomyślał!", + "122937": "Wtem Sadowski wystąpił na środek izby i stanął przed Millerem.", + "122938": "— Wasza dostojność nie każesz tych mnichów stracić! — rzekł stanowczo.", + "122939": "— A to czemu?", + "122940": "— Dlatego że wówczas o jakichkolwiek układach mowy już nie będzie, że załoga twierdzy zapłonie zemstą, że ci ludzie prędzej jeden na drugim w takim razie padną, niż się poddadzą…", + "122941": "— Wittenberg przysyła mi ciężkie działa.", + "122942": "— Wasza dostojność nie uczynisz tego — mówił z mocą Sadowski — gdyż to są posłowie, którzy w zaufaniu tu przybyli!", + "122943": "— Ja też ich nie na zaufaniu każę powiesić, tylko na szubienicy.", + "122944": "— Echo tego czynu rozlegnie się w całym kraju, wzburzy wszystkie serca i odwróci je od nas.", + "122945": "— Daj mi waćpan pokój ze swymi echami!… Słyszałem już o nich sto razy.", + "122946": "— Wasza dostojność nie uczynisz tego bez wiedzy jego królewskiej mości!", + "122947": "— Waćpan nie masz prawa przypominać mi moich obowiązków względem króla!", + "122948": "— Ale mam prawa prosić o uwolnienie ze służby, a powody jego królewskiej mości przedstawić. Chcę być żołnierzem, nie katem!…", + "122949": "Książę Heski wystąpił z kolei na środek izby i rzekł ostentacyjnie:", + "122950": "— Panie Sadowski, daj mi twą rękę. Pan jesteś szlachcic i uczciwy człowiek!", + "122951": "— Co to jest? Co to znaczy? — ryknął Miller, zrywając się z siedzenia.", + "122952": "— Jenerale — rzekł zimno książę Heski — pozwalam sobie mniemać, że pan Sadowski jest uczciwym człowiekiem, i sądzę, że nie masz w tym nic przeciwnego dyscyplinie?", + "122953": "Miller nie lubił księcia Heskiego, ale jak wielu ludziom niższego pochodzenia, tak i jemu imponował w najwyższy sposób ów chłodny, grzeczny, a zarazem pogardliwy sposób mówienia, właściwy ludziom wysokiej godności. Miller starał się mocno przyswoić sobie ową manierę, co mu się zresztą nie udawało. Pohamował jednak wybuch i rzekł spokojniej:", + "122954": "— Mnichy będą jutro wisieć.", + "122955": "— To nie moja rzecz — odrzekł książę Heski — ale w takim razie każ wasza dostojność dziś jeszcze uderzyć na te dwa tysiące Polaków, którzy są w naszym obozie, bo jak tego nie uczynisz, to oni jutro uderzą na nas… Już i tak bezpieczniej szwedzkiemu żołnierzowi iść między stado wilków jak między ich namioty. Oto wszystko, co chciałem powiedzieć, a teraz pozwalam sobie życzyć waszej dostojności powodzenia.", + "122956": "To rzekłszy, wyszedł z kwatery.", + "122957": "Miller pomiarkował, iż zapędził się zbyt daleko. Lecz rozkazów nie cofnął i tego samego dnia jeszcze zaczęto wznosić szubienicę na oczach całego klasztoru. Jednocześnie żołdacy, korzystając z zawartego zawieszenia broni, cisnęli się jeszcze bliżej murów, nie przestając szydzić, urągać, bluźnić, wyzywać. Całe tłumy ich wdzierały się na górę; stali tak gęsto, jakoby zamierzali iść do szturmu.", + "122958": "Wtem pan Kmicic, którego nie okuli, jak o to prosił, nie wytrzymał istotnie i gruchnął z działa w największą kupę tak skutecznie, że pokotem położył tych wszystkich żołnierzy, którzy się naprzeciw wylotu znajdowali. Było to jakby hasło, bo naraz, bez rozkazów, a nawet wbrew im, zagrały wszystkie działa, huknęły rusznice i garłacze.", + "122959": "Szwedzi zaś, wystawieni ze wszech stron na ogień, z wyciem i rykiem uciekać poczęli od twierdzy, gęsto po drodze trupem padając.", + "122960": "Czarniecki przyskoczył do Kmicica.", + "122961": "— A wiesz, że za to kula w łeb?", + "122962": "— Wiem, wszystko mi jedno! Niech mnie!…", + "122963": "— To w takim razie mierz dobrze!", + "122964": "Kmicic mierzył dobrze.", + "122965": "Wkrótce jednak zabrakło mu celu. Wielkie poruszenie stało się tymczasem w obozie szwedzkim, lecz było tak jasnym, że pierwsi Szwedzi zgwałcili zawieszenie broni, iż Miller sam w duchu przyznawał słuszność jasnogórcom.", + "122966": "Co więcej! Kmicic ani się spodziewał, że swymi strzałami uratował prawdopodobnie życie ojcom, bo wskutek nich Miller stanowczo przekonał się, że zakonnicy w ostatnim razie istotnie gotowi są dla dobra Kościoła i klasztoru poświęcić dwóch współbraci. Strzały wbiły mu przy tym do głowy i tę myśl, że jeśli włos spadnie z głowy posłów, tedy już nic innego, prócz podobnych grzmotów, nie usłyszy ze strony klasztoru.", + "122967": "I nazajutrz zaprosił obydwóch uwięzionych zakonników na obiad, następnego zaś dnia odesłał ich do klasztoru.", + "122968": "Płakał ksiądz Kordecki na ich widok, wszyscy brali ich w ramiona i zdumiewali się, słysząc z ich ust, że właśnie owym wystrzałom winni są ocalenie. Przeor, który poprzednio gniewał się na Kmicica, przywołał go zaraz i rzekł:", + "122969": "— Gniewałem się, bo myślałem, żeś ich zgubił, ale ciebie widocznie Najświętsza Panna natchnęła. Znak to łaski, raduj się!…", + "122970": "— Ojcze najdroższy, kochany, nie będzie już układów? — pytał Kmicic, całując go po rękach.", + "122971": "Ale ledwie to wymówił, ledwie skończył, gdy trąbka ozwała się przy bramie i nowy poseł od Millera wszedł do klasztoru.", + "122972": "Był to pan Kuklinowski, pułkownik chorągwi wolentarskiej, włóczącej się ze Szwedami.", + "122973": "Najwięksi warchołowie, bez czci i wiary, służyli w tej chorągwi, a po części dysydenci, jako lutrowie, arianie, kalwini. Tym się tłumaczyła ich przyjaźń dla Szwedów, lecz głównie zagnała ich do millerowskiego obozu chęć grabieży i łupów. Szajka ta, złożona ze szlachty banitów, ludzi zbiegłych z wież i rąk mistrza, a z czeladzi wisielców, urwanych od powroza, podobna była nieco do dawnej Kmicicowej partii, tylko tamci się bili jak lwy, ci woleli rabować, krzywdzić szlachcianki po dworach, rozbijać stajnie i skrzynie. Kuklinowski sam mniej był za to podobny do Kmicica. Wiek przyprószył siwizną jego włosy, twarz miał zwiędłą, zuchwałą i bezczelną. Oczy, nadzwyczaj wypukłe i drapieżne, zwiastowały gwałtowność charakteru. Był to jeden z tych żołnierzy, w których wskutek hulaszczego życia, ciągłych wojen sumienie wypaliło się do dna. Mnóstwo podobnych kręciło się wówczas po wojnie trzydziestoletniej w całych Niemczech i Polsce. Gotowi oni byli służyć każdemu, i nieraz prosty wypadek rozstrzygał, po której stawali stronie.", + "122974": "Ojczyzna, wiara, słowem, wszystkie świętości, były im zupełnie obojętne. Wyznawali jednę tylko żołnierkę, szukali w niej uciech, rozpusty, korzyści i zapomnienia życia. Wszelako obrawszy jakiś obóz służyli mu dość wiernie, a to przez pewien honor żołniersko-rozbójniczy i dlatego, aby nie psuć sobie i innym wziętości. Takim był i Kuklinowski. Sroga odwaga i niezmierna zawziętość wyrobiły mu mir między warchołami. Łatwo mu przychodziło werbować ludzi. Wiek życia przesłużył w różnych broniach i obozach. Był na Siczy atamanem; wodził pułki na Wołoszczyznę; w Niemczech werbował ochotników w czasie trzydziestoletniej wojny i zyskał pewną sławę jako dowódca jazdy. Krzywe jego nogi, wygięte na kształt pałąków, znamionowały, że większą część życia spędził na koniu. Chudy był przy tym jak trzaska i nieco pochylony z rozpusty. Siła krwi, nie tylko w wojnach przelanej, ciężyło na nim. A jednak nie był to człowiek z natury zupełnie zły, miewał czasem szlachetniejsze popędy, był tylko do szpiku kości zepsuty i rozzuchwalony. Sam bowiem nieraz mawiał w zaufanej kompanii po pijanemu: „Spełniło się niejeden uczynek, za który powinien był piorun trzasnąć, a nie trzasnął.”", + "122975": "Ta bezkarność sprawiła, że nie wierzył w sprawiedliwość bożą i karę nie tylko za życia, ale i po śmierci, inaczej mówiąc: nie wierzył w Boga, wierzył jednak w diabła, w czarownice, w astrologów i w alchemię.", + "122976": "Nosił się po polsku, gdyż uważał ten strój za najodpowiedniejszy dla kawalerzysty; jeno wąs, jeszcze czarny, podstrzygał po szwedzku i rozczapierzał w zadartych do góry końcach. Mówiąc, zdrobniał wszystkie wyrazy jak dziecko, co dziwne czyniło wrażenie w ustach takiego wcielonego diabła i okrutnika żłopiącego krew ludzką. Mówił dużo i chełpliwie, oczywiście miał się za znamienitą osobę i jednego z pierwszych w świecie pułkowników jazdy.", + "122977": "Miller, który, lubo w szerszym zakroju, sam do podobnego gatunku ludzi należał, cenił go wielce, a zwłaszcza lubił go sadzać u swego stołu. Obecnie Kuklinowski sam narzucił mu się na pomocnika, zaręczając, że wymową swą wnet księży do opamiętania przywiedzie.", + "122978": "Poprzednio jeszcze, gdy po aresztowaniu księży pan Zamoyski, miecznik sieradzki, wybierał się sam własną osobą do obozu Millera i żądał zakładnika, Miller posłał Kuklinowskiego; pan Zamoyski i ksiądz Kordecki nie przyjęli go jednak, jako człeka nieodpowiedniej godności.", + "122979": "Od tej pory, dotknięty w miłości własnej, Kuklinowski powziął śmiertelną urazę do obrońców Jasnej Góry i postanowił wszelkimi siłami im szkodzić.", + "122980": "Wybrał się więc w poselstwie, raz dla samego poselstwa, a po wtóre, żeby wszystko obejrzeć i tu i owdzie złe ziarno rzucić. Ponieważ z dawna znajomy był panu Czarnieckiemu, zbliżył się zatem do bramy przez niego strzeżonej; lecz pan Czarniecki spał właśnie, Kmicic go zastępował; on też wprowadził gościa i zawiódł go do definitorium.", + "122981": "Kuklinowski rzucił okiem znawcy na pana Andrzeja i wnet wpadła mu bardzo w oko nie tylko postawa, ale i wzorowy żołnierski moderunek młodego junaka.", + "122982": "— Żołnierzyk zaraz prawdziwego żołnierzyka odgadnie — rzekł, podnosząc rękę do kołpaka. — Nie spodziewałem się, żeby księżulkowie mieli tak grzecznych oficerów na kondycyjce. Jakże godność, proszę?…", + "122983": "W Kmicicu, który miał gorliwość każdego nowo nawróconego, aż dusza się wzdrygała, szczególnie na Polaków Szwedom służących; jednakże wspomniał na niedawne gniewy księdza Kordeckiego, na wagę, którą tenże do układów przywiązywał, więc odrzekł chłodno, ale spokojnie:", + "122984": "— Jestem Babinicz, dawny pułkownik wojsk litewskich, a teraz wolentariusz w służbie Najświętszej Panny.", + "122985": "— A ja Kuklinowski, także pułkownik, o którym musiałeś waść słyszeć, bo czasu niejednej wojenki o tym nazwisku i o tej szabelce (tu uderzył się po boku) wspominano nie tylko tu w Rzeczypospolitce, ale i za granicą.", + "122986": "— Czołem! — rzekł Kmicic — słyszałem.", + "122987": "— No, proszę… toś waść z Litwy?… I tam bywają sławni żołnierze… My to wiemy o sobie, bo też trąbę sławy słychać z jednego końca świata w drugi… Znałżeś tam waszmość niejakiego Kmicica?", + "122988": "Pytanie padło tak nagle, że pan Andrzej stanął jak wryty.", + "122989": "— A waszmość czemu się o niego pytasz?", + "122990": "— Bo go miłuję, choć go nie znam; bośmy do siebie podobni jak para butów… i to zawsze powtarzam: dwóch jest (z przeproszeniem waszmości) prawdziwych żołnierzy w tej Rzeczypospolitej: ja w Koronie, a Kmicic na Litwie… Para gołąbków, co?! Znałżeś go waść osobiście?", + "122991": "„Bodaj cię zabito!” — pomyślał Kmicic.", + "122992": "Lecz wspomniawszy na poselski charakter Kuklinowskiego, odrzekł głośno:", + "122993": "— Osobiście go nie znałem… Ale owoż wejdź pan, bo tam już rada oczekuje.", + "122994": "To rzekłszy, wskazał mu drzwi, z których na przyjęcie gościa wyszedł jeden z księży. Kuklinowski udał się z nim razem do definitorium, lecz przedtem jeszcze odwrócił się do Kmicica.", + "122995": "— Miło mi będzie, panie kawalerze — odrzekł — jeśli i z powrotem ty mnie odprowadzisz, nie kto inny.", + "122996": "— Zaczekam tu na waszmości — odpowiedział pan Kmicic.", + "122997": "I pozostał sam. Po chwili począł chodzić tam i na powrót prędkimi krokami. Wzburzyła się w nim cała dusza, a serce zalewało mu się krwią czarną ze złości.", + "122998": "— Smoła tak nie przylega do szaty jak niesława do imienia! — mruczał. — Ten łotr, ten wyga, ten sprzedawczyk śmiele się bratem moim mianuje i za kompaniona mnie ma. Ot, czegom się doczekał! Wszyscy wisielcy się do mnie przyznają, a nikt zacny bez abominacji nie wspomni. Małom jeszcze uczynił, mało!… Żebym przynajmniej mógł tę szelmę nauczyć… Nie może być inaczej, tylko go sobie zakarbuję…", + "122999": "Narada w definitorium trwała długo. Uczyniło się ciemno.", + "123000": "Kmicic czekał jeszcze.", + "123001": "Na koniec ukazał się pan Kuklinowski. Twarzy jego nie mógł dojrzeć pan Andrzej, ale z szybkiego sapania wnosił, że misja zgoła mu się nie udała i zarazem nie przypadła do smaku, bo nawet do gawędy stracił ochotę. Szli więc czas jakiś w milczeniu; tymczasem postanowił Kmicic dowiedzieć się prawdy, rzekł tedy udając umyślnie współczucie:", + "123002": "— Pewnie z niczym waszmość wracasz… Nasi księża uparci, a mówiąc między nami (tu zniżył głos), źle czynią, bo przecie wieki bronić się nie możem.", + "123003": "Pan Kuklinowski stanął i pociągnął go za rękaw.", + "123004": "— A, sądzisz waść, sądzisz, że źle robią? Masz rozumek, masz! Księżulkowie pójdą na otręby — ja w tym! Kuklinowskiego nie chcą słuchać, posłuchają jego miecza.", + "123005": "— Widzi waść, mnie też o nich nie chodzi — odrzekł Kmicic — ale o miejsce, które jest święte, nie ma co mówić!… a które im później się podda, tym kondycje sroższe być muszą… Chyba że to prawda, co mówią, iż w kraju powstają hałasy, że tu i owdzie poczynają Szwedów siec i że chan w pomoc ciągnie. Jeśli tak, to Miller musi odstąpić.", + "123006": "— Waćpanu w zaufaniu powiem: ochotka na szwedzką juszkę budzi się w kraju, a podobno i w wojsku, prawda!… O chanie także gadają! Ale Miller nie odstąpi. Za parę dni działa ciężkie nam przyjdą… Wykopiemy tych lisów z jamy, a później co będzie, to będzie!… Ale waćpan rozumek masz!", + "123007": "— Ot, i brama! — rzekł Kmicic — tu muszę waści pożegnać… Chyba że chcesz, bym cię po pochyłości sprowadził?", + "123008": "— Sprowadź, sprowadź! Parę dni temu strzeliliście za posłem!…", + "123009": "— At! co waść mówisz?!", + "123010": "— Może niechcący… Ale lepiej sprowadź waćpan… Mam ci też kilka słów rzec.", + "123011": "— I ja waćpanu.", + "123012": "— To i dobrze.", + "123013": "Wyszli za bramę i pogrążyli się w ciemności. Tu Kuklinowski stanął i chwyciwszy znów Kmicica za rękaw, mówić począł:", + "123014": "— Waćpan, panie kawalerze, wydajesz mi się roztropny i przemyślny, a przy tym czuję w tobie żołnierzyka z krwi i z kości… Po co ci, u licha, z księżmi, nie z wojskowymi trzymać, po co księżym parobkiem być?… Lepsza u nas i weselsza kompania przy kielichach, kościach, z dziewczętami… Rozumiesz? Co?", + "123015": "Tu ścisnął mu ramię palcami.", + "123016": "— Ten dom — mówił dalej, ukazując palcem na twierdzę — pali się… a głupi, kto z palącego się domu nie ucieka. Waćpan może imienia zdrajcy się boisz?… Pluń na tych, co cię tak nazwą! Chodź do naszej kompanii… Ja, Kuklinowski, to waści proponuję. Chcesz, słuchaj… nie chcesz, nie słuchaj… gniewu nie będzie. Jenerał przyjmie cię dobrze, ja w tym, a mnie do serca przypadłeś i z życzliwości to ci mówię. Wesoła kompanijka, wesoła! Żołnierska wolność w tym, by służyć, komu się chce. Nic ci po mnichach! Jeżelić cnotka przeszkadza, to ją wycharchnij! Pamiętaj też i na to, że i uczciwi u nas służą. Tylu szlachty, tylu panów, hetmani… Co masz być lepszy? Kto tam się naszego Kazimierka trzyma? — nikt! Jeden Sapieha Radziwiłła gnębi.", + "123017": "Kmicic zaciekawił się.", + "123018": "— Sapieha, mówisz waćpan, Radziwiłła gnębi?", + "123019": "— Tak jest. Srodze go tam na Podlasiu poturbował, a teraz w Tykocinie oblega. A my nie przeszkadzamy!", + "123020": "— Jak to?", + "123021": "— Bo król szwedzki woli, żeby się zjedli. Radziwiłł nigdy nie był pewny, o sobie jeno myślał… Przy tym ledwie podobno już dyszy. Kto dopuści, żeby go oblegano, to już źle z nim… już zginął.", + "123022": "— I Szwedzi nie idą mu na ratunek?", + "123023": "— Kto ma iść? Sam król w Prusach, bo tam sprawa najważniejsza… Elektoreczek dotąd się wykręcał, teraz się nie wykręci. W Wielkopolsce wojenka. Wittenberg potrzebny w Krakowie, Duglas z góralami ma robotę, więc i zostawili Radziwiłła samemu sobie. Niech go tam Sapieha zje. Urósł Sapieżka, to prawda… Ale przyjdzie i na niego kolej. Nasz Karolek, byle się z Prusami ułatwił, przytrze potem rogów Sapieże. Teraz nie ma na niego rady, bo cała Litwa przy nim stoi.", + "123024": "— A Żmudź?", + "123025": "— Żmudź Pontusik de la Gardie trzyma w łapach, a ciężkie to łapy, znam go!", + "123026": "— Także to Radziwiłł upadł, on, który potęgą królom dorównywał?", + "123027": "— Gaśnie już, gaśnie…", + "123028": "— Dziwne zrządzenie boże!", + "123029": "— Odmienna wojny kolejka. Ale mniejsza z tym! No, co tam? Nie namyśliszże się wedle tej propozycji, którą ci uczyniłem? Nie będziesz żałował! Chodź do nas. Jeśli ci dziś za prędko, to się namyśl do jutra, do pojutrza, do przyjścia wielkich dział. Oni ci widać ufają, skoro możesz za bramę wychodzić, jak ot, teraz… Albo z listami przyjdź i więcej nie wracaj…", + "123030": "— Waćpan ciągniesz na stronę szwedzką, boś szwedzki poseł — rzekł nagle Kmicic — nie wypada ci inaczej, chociaż w duszy, kto wie, co tam myślisz. Są tacy, którzy Szwedom służą, a w sercu źle im życzą.", + "123031": "— Parol kawalerski! — odrzekł Kuklinowski — że mówię szczerze, i nie dlatego, że funkcję poselską spełniam. Za bramą już ja nie poseł, i kiedy tak chcesz, to składam dobrowolnie swoją poselską szarżę i mówię ci jak prywatny: kiń do licha, tę paskudną twierdzę!", + "123032": "— To waść mówisz jako prywatny?", + "123033": "— Tak jest.", + "123034": "— I mogę ci jako prywatnemu odpowiedzieć?", + "123035": "— Jako żywo! sam proponuję.", + "123036": "— Tedy słuchajże mnie, panie Kuklinowski (tu Kmicic nachylił się i spojrzał w same oczy zabijaki), jesteś szelma, zdrajca, łotr, rakarz i arcypies! Masz dosyć, czyli mam ci jeszcze w oczy plunąć?", + "123037": "Kuklinowski zdumiał się do tego stopnia, że przez chwilę trwało milczenie.", + "123038": "— Co to?… Jak to?… Słyszęż ja dobrze?", + "123039": "— Masz, psie, dosyć, czyli chcesz, bym ci w oczy plunął?", + "123040": "Kuklinowski błysnął szablą, lecz Kmicic schwycił go swą żelazną ręką za garść, wykręcił ramię, wyrwał szablę, następnie trzasnął w policzek, aż się rozległo w ciemności, poprawił z drugiej strony, obrócił w ręku jak frygę i kopnąwszy z całej siły, wykrzyknął:", + "123041": "— Prywatnemu, nie posłowi!…", + "123042": "Kuklinowski potoczył się na dół, jak kamień wyrzucony z balisty, pan Andrzej zaś spokojnie poszedł ku bramie.", + "123043": "Działo się to w załamaniu góry, tak iż z murów trudno ich było dojrzeć. Jednakże przy bramie spotkał Kmicic czekającego już księdza Kordeckiego, który zaraz odprowadził go na bok i pytał:", + "123044": "— A coś tak długo robił z Kuklinowskim?", + "123045": "— Wchodziłem z nim w konfidencję — odparł pan Andrzej.", + "123046": "— Cóż ci mówił?", + "123047": "— Mówił mi, że o chanie prawda.", + "123048": "— Chwała Bogu, który serca pogan zmienić umie i z wrogów uczynić przyjaciół.", + "123049": "— Mówił mi także, iż Wielkopolska się ruszyła…", + "123050": "— Chwała Bogu!", + "123051": "— Że kwarciani coraz niechętniej przy Szwedzie stoją, że na Podlasiu wojewoda witebski Sapieha zbił zdrajcę Radziwiłła, mając wszystkich zacnych obywatelów po sobie. Jakoby cała Litwa przy nim stoi, z wyjątkiem Żmudzi, którą Pontus ogarnął…", + "123052": "— Chwała Bogu! Nicżeście więcej ze sobą nie mówili?", + "123053": "— Owszem, namawiał mnie potem Kuklinowski, bym do Szwedów przeszedł.", + "123054": "— Tego się spodziewałem — rzekł ksiądz Kordecki — zły to człowiek… A ty cóżeś mu odrzekł?", + "123055": "— Bo to, widzicie, ojcze wielebny, powiedział mi tak: „Kładę na bok moją szarżę poselską, która się za bramą i bez tego kończy, a namawiam cię jako prywatny człowiek.” A jam go jeszcze dla pewności spytał, czy mogę jako prywatnemu odpowiadać. Powiedział: „Dobrze!” — wtedy…", + "123056": "— Co wtedy?", + "123057": "— Wtedy dałem mu w pysk, a on się na dół pokocił.", + "123058": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha!", + "123059": "— Nie gniewajcie się, ojcze… Bardzom to politycznie uczynił, a że on tam przed nikim słowa nie piśnie, to pewno!", + "123060": "Ksiądz milczał przez chwilę.", + "123061": "— Z poczciwościś to uczynił, wiem! — odrzekł po chwili. — To mnie jeno martwi, żeś sobie nowego wroga napytał… To straszny człek!", + "123062": "— E! jeden więcej, jeden mniej!… — rzekł Kmicic.", + "123063": "Po czym pochylił się do ucha księdza.", + "123064": "— A książę Bogusław — rzekł — to mi przynajmniej wróg. Co mi tam taki Kuklinowski! Ani się na niego obejrzę.", + "123065": "Rozdział XVII", + "123066": "Tymczasem odezwał się groźny Arfuid Wittenberg. Znamienity oficer przywiózł jego surowe pismo do klasztoru z rozkazem dla ojców poddania twierdzy Millerowi. „W przeciwnym razie — pisał Wittenberg — jeśli nie zaniechacie oporu i nie zechcecie ulegać wspomnionemu panu jenerałowi, bądźcie przekonani, że surowa was czeka za to kara, która innym posłuży za przykład. Winę zaś tego sobie przypiszecie.”", + "123067": "Ojcowie, po odebraniu tego listu, postanowili po staremu zwlekać, co dzień nowe trudności przedstawiając. I znów poczęły płynąć dni, podczas których huk armat przerywał układy, i odwrotnie.", + "123068": "Miller oświadczył, że tylko dla zabezpieczenia klasztoru od kup swawolnych pragnie wprowadzić doń swą załogę.", + "123069": "Ojcowie odpowiedzieli, że skoro załoga ich okazała się dostateczną do obrony przeciw tak potężnemu wodzowi jak pan jenerał, tym bardziej wystarczy przeciw kupom swawolnym. Błagali więc Millera na wszystko, co święte, na uszanowanie, jakie lud ma dla tego miejsca, na Boga i cześć Marii, aby sobie poszedł do Wielunia lub gdzie by mu się podobało. Wyczerpała się jednak i cierpliwość szwedzka. Ta pokora oblężonych, którzy jednocześnie prosili o miłosierdzie i coraz gęściej z dział strzelali, doprowadzała do rozpaczy wodza i wojska.", + "123070": "Millerowi w głowie z początku nie mogło się pomieścić, dlaczego, gdy cały kraj poddał się, to jedno miejsce się broni, co za moc je podtrzymuje, w imię jakich nadziei ci zakonnicy nie chcą ulegnąć, do czego dążą, czego się spodziewają?", + "123071": "Lecz czas płynący przynosił coraz jaśniejsze na owe pytania odpowiedzi. Opór, który się tu począł, szerzył się jak pożar.", + "123072": "Mimo dość tępej głowy spostrzegł jenerał w końcu, o co księdzu Kordeckiemu chodziło, bo zresztą wytłumaczył to niezbicie Sadowski: że więc nie o owo gniazdo skaliste, nie o Jasną Górę, nie o skarby nagromadzone w zakonie, nie o bezpieczeństwo Zgromadzenia — ale o losy całej Rzeczypospolitej. Spostrzegł Miller, że ów ksiądz cichy wiedział, co czynił, że miał świadomość swojej misji, że powstał jako prorok, aby zaświecić krajowi przykładem, by głosem potężnym zawołać na wschód i zachód, na północ i południe: Sursum corda! — by czy to zwycięstwem swoim, czy śmiercią i ofiarą obudzić śpiących ze snu, obmyć z grzechów grzesznych, uczynić światło w ciemnościach.", + "123073": "Spostrzegłszy to, ów stary wojownik po prostu zląkł się i tego obrońcy, i własnego zadania. Nagle ów „kurnik” częstochowski wydał mu się olbrzymią górą bronioną przez tytana, a sam sobie wydał się jenerał małym, a na armię własną spojrzał po raz pierwszy w życiu jak na garść lichego robactwa. Imże to podnosić rękę na tę jakąś straszną, tajemniczą i niebotyczną potęgę? Więc zląkł się Miller i zwątpienie poczęło się wkradać do jego serca. Wiedząc, że na niego winę złożą, sam począł szukać winnych, i gniew jego spadł naprzód na Wrzeszczowicza. Powstały w obozie niesnaski i niezgoda jęła jątrzyć przeciw sobie serca; prace oblężnicze musiały na tym cierpieć.", + "123074": "Lecz Miller zbyt długo przywykł w całym życiu mierzyć ludzi i wypadki pospolitą miarą żołnierską, aby chwilami nie miał pocieszać się jeszcze myślą, że twierdza podda się w końcu. I biorąc rzeczy po ludzku, nie mogło się stać inaczej. Przecie Wittenberg przysyłał mu sześć dział burzących najcięższego kalibru, które już pod Krakowem pokazały swą potęgę.", + "123075": "„U licha! — myślał Miller — takie mury nie oprą się takim kolubrynom, a gdy to gniazdo strachów, zabobonu, czarów z dymem się rozwieje, wnet rzeczy wezmą inny obrót i cały kraj się uspokoi.”", + "123076": "W oczekiwaniu więc na większe działa, kazał strzelać z mniejszych. Dni walki wróciły. Próżno jednak kule ogniste padały na dachy, próżno najdzielniejsi puszkarze nadludzkie czynili usiłowania. Ilekroć wiatr zwiał morze dymów, klasztor ukazywał się nietknięty, wspaniały jak zawsze, wyniosły, z wieżami bodącymi spokojnie błękit. Tymczasem zdarzały się wypadki szerzące zabobonny przestrach między oblegającymi. To kule przelatywały ponad całą górą i raziły stojących z drugiej strony żołnierzy; to puszkarz, zajęty rychtowaniem działa, padał nagle; to dymy układały się w straszne i dziwaczne postacie; to prochy w jaszczach zapalały się nagle, jakby niewidomą ręką podpalone.", + "123077": "Prócz tego ginęli ciągle żołnierze, którzy pojedynczo, samowtór albo samotrzeć wychylali się z obozu. Posądzenie o to padło na polskie posiłkowe chorągwie, które, prócz pułku Kuklinowskiego, odmawiały wręcz wszelkiego udziału w pracach oblężniczych i coraz groźniejszą przybierały postawę. Miller zagroził pułkownikowi Zbrożkowi sądem na jego ludzi, ten zaś odpowiedział mu w oczy wobec wszystkich oficerów: „Spróbuj, jenerale!”", + "123078": "Natomiast towarzysze spod polskich chorągwi włóczyli się umyślnie po szwedzkim obozie, okazując pogardę i lekceważenie żołnierzom, a wszczynając kłótnie z oficerami. Przychodziło stąd do pojedynków, w których Szwedzi, jako mniej wprawni w szermierkę, najczęściej padali ofiarą. Miller wydał surowe rozporządzenie przeciwko pojedynkom, a w końcu zabronił towarzystwu wstępu do obozu. Wynikło z tego, że w końcu oba wojska leżały obok siebie jak wrogie i oczekujące tylko sposobności do walki.", + "123079": "Klasztor zaś bronił się coraz lepiej. Okazało się, że działa nadesłane przez pana krakowskiego nie ustępują w niczym tym, którymi rozporządzał Miller, a puszkarze przez swą ciągłą praktykę doszli do takiej wprawy, że każdy ich strzał powalał nieprzyjaciół. Szwedzi spędzali to na czary. Puszkarze odpowiadali wprost oficerom, że z tą siłą, która klasztoru broni, nie ich rzecz walczyć.", + "123080": "Pewnego rana popłoch wszczął się we wschodnio-południowym przykopie; żołnierze bowiem ujrzeli wyraźnie niewiastę w błękitnym płaszczu, osłaniającą kościół i klasztor. Na ten widok rzucili się pokotem twarzami na ziemię. Próżno nadjechał sam Miller, próżno tłumaczył im, że to mgły i dymy ułożyły się w ten sposób; próżno wreszcie groził sądem i karami. W pierwszej chwili nikt nie chciał go słuchać; zwłaszcza że sam jenerał nie umiał ukryć przerażenia.", + "123081": "Rozszerzyło się wnet po tym wypadku w całym wojsku mniemanie, że nikt z tych, którzy w oblężeniu brali udział, swoją śmiercią nie umrze. Wielu oficerów podzielało tę wiarę, a i Miller nie był wolny od obaw, sprowadził bowiem ministrów luterskich i kazał im czary odczyniać. Chodzili tedy po obozie, szepcząc i śpiewając psalmy; przestrach jednak tak się już rozszerzył, że nieraz przyszło im usłyszeć z ust żołnierzy: „Nie wasza moc, nie wasza potęga!”", + "123082": "Wśród strzałów armatnich nowy poseł millerowski wszedł do klasztoru i stanął przed obliczem księdza Kordeckiego i rady.", + "123083": "Był to pan Śladkowski, podstoli rawski, którego podjazdy szwedzkie ogarnęły, gdy z Prus powracał. Przyjęto go zimno i surowo, choć twarz miał poczciwą, a spojrzenie jak niebo pogodne, bo już się byli przyzwyczaili zakonnicy do poczciwych twarzy u zdrajców. Ale on się takim przyjęciem wcale nie zmieszał i podczesując raźno palcami płowego czuba na głowie, ozwał się:", + "123084": "— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!", + "123085": "— Na wieki wieków! — odezwali się chórem zebrani.", + "123086": "A ksiądz Kordecki zaraz dodał:", + "123087": "— Niech będą błogosławieni, którzy Mu służą.", + "123088": "— I ja Mu służę — odrzekł pan podstoli — a że szczerzej niż Millerowi, to się zaraz pokaże… Hm! pozwólcie, ojcowie czcigodni i kochani, że odchrząknę, bo muszę naprzód paskudztwo wyplunąć… Więc tedy Miller… tfu!… przysłał mnie, mój dobry panie, do was, żebym was do poddania się… tfu!… namawiał. A ja się podjąłem dlatego, żeby wam powiedzieć: brońcie się, o poddaniu nie myślcie, bo Szwedzi już cienko przędą i licho ich w oczach bierze.", + "123089": "Zdumieli się zakonnicy i mężowie świeccy, widząc takiego posła; naraz pan miecznik sieradzki zakrzyknął:", + "123090": "— Jak mi Bóg miły, to jakiś uczciwy człowiek!", + "123091": "I skoczywszy ku niemu, począł mu ręką potrząsać, a pan Śladkowski drugą, wolną, znów podgarnął czuba i mówił dalej:", + "123092": "— Żem nie jest szelmą, to się także zaraz pokaże. Kreowałem się Millerowi posłem jeszcze i dlatego, by wam nowin udzielić, które są tak pomyślne, że chciałbym je wszystkie, mój dobry panie, jednym tchem wypowiedzieć… Dziękujcie Bogu i Najświętszej Jego Rodzicielce, że was obrała za narzędzia do odwrócenia serc ludzkich! Waszym to przykładem, waszą obroną kraj nauczony poczyna zrzucać z siebie jarzmo szwedzkie. Co tu gadać! Biją Szwedów w Wielkopolsce i na Mazurach, znoszą mniejsze oddziały, zalegają dragi i pasy. W kilku już miejscach srogiego dali im łupnia. Szlachta siada na koń, chłopi, mój dobry panie, w kupy się zbierają, a jak złapią jakiego Szweda, to pasy z niego drą. Wióry lecą, kłaki lecą! Ot, co jest! Ot, do czego przyszło! A kto to sprawił? Wy!", + "123093": "— Anioł to, anioł powiada! — wołali zakonnicy i szlachta, wznosząc do nieba ręce.", + "123094": "— Nie anioł, ale do usług, Śladkowski, podstoli rawski… Nic to! Słuchajcie dalej: Chan, pomny na dobrodziejstwa pana naszego, króla prawowitego Jana Kazimierza, któremu niech Bóg da zdrowie i panowanie w najdłuższe lata, idzie z pomocą i już wszedł w granicę Rzeczypospolitej, Kozaków, którzy się oponowali, na sieczkę rozniósł i wali w sto tysięcy ordy pod Lwów, a Chmielnicki, volens nolens, z nim razem.", + "123095": "— Dla Boga! dla Boga! — powtarzały różne głosy, jakoby przygnębione szczęściem.", + "123096": "A pan Śladkowski aż się zapocił i machając rękoma coraz żywiej, krzyczał:", + "123097": "— Nic to jeszcze!… Pan Czarniecki, któremu Szwedzi pierwsi nie dotrzymali punktów, bo mu piechotę z Wolfem porwali, czuje się wolnym od słowa i na koń już siada. Król Kazimierz wojsko zbiera i lada dzień do kraju wkroczy, a hetmani, słuchajcie, ojcowie, hetmani: pan Potocki i pan Lanckoroński, z nimi zaś całe wojsko, czekają tylko na wejście króla, by Szwedów odstąpić i przeciw nim szable zwrócić. Tymczasem z panem Sapiehą się porozumiewają i z chanem. Szwedzi w strachu, ogień w całym kraju, wojna w całym kraju… kto żyw, w pole wychodzi!", + "123098": "Co działo się w sercach zakonników i szlachty, trudno opisać, trudno wypowiedzieć. Niektórzy płakali, inni padali na kolana, inni powtarzali: „Nie może być, nie może być!” — co usłyszawszy, pan Śladkowski zbliżył się do wielkiego krucyfiksu wiszącego na ścianie i tak mówił:", + "123099": "— Kładę ręce na tych nogach Chrystusowych, gwoździem przybitych, i przysięgam, jako szczerą i czystą prawdę powiadam. Powtarzam wam tylko: brońcie się, nie upadajcie, nie ufajcie Szwedom, nie liczcie na to, byście pokorą i poddaniem się mogli jakiekolwiek bezpieczeństwo sobie zapewnić. Żadnych oni nie dotrzymują umów, żadnych układów. Wy, tu zamknięci, nie wiecie, co się dzieje w całym kraju, jaki powstał ucisk, jakie gwałty, mordowanie księży, profanowanie świętości, wzgardzenie wszelkim prawem. Wszystko wam obiecują, niczego nie dotrzymają. Całe królestwo wydane zostało na łup rozpuście żołnierza. Nawet ci, którzy jeszcze ze Szwedem trzymają, krzywd uniknąć nie mogą… Oto kara boża na zdrajców za niedotrzymanie wiary królowi. Zwlekajcie!… Ja, jako mnie tu widzicie, jeśli jeno żyw będę, jeżeli zdołam się Millerowi wykręcić, zaraz na Śląsk do naszego pana ruszam. Tam mu do nóg padnę i powiem: „Miłościwy królu! Ratuj Częstochowę i najwierniejszych sług swoich!” Ale wy się trzymajcie, ojcowie najmilsi, bo na was zbawienie całej Rzeczypospolitej spoczywa.", + "123100": "Tu zadrżał głos panu Śladkowskiemu i łzy pokazały mu się na rzęsach, po czym tak mówił dalej:", + "123101": "— Będziecie mieli jeszcze ciężkie chwile: idą działa burzące z Krakowa, które dwieście piechoty prowadzi… Jedna szczególniej sroga kolubryna… Nastąpią szturmy okrutne… Ale to będą ostatnie wysiłki… Wytrzymajcie to jeszcze, bo już zbawienie idzie ku wam. Na te rany boskie, czerwone, przyjdzie król, hetmani, wojsko, cała Rzeczpospolita… na ratunek swojej Patronce… Ot, co wam powiadam… ratunek, zbawienie, sława… już, już… niedługo!", + "123102": "Tu rozpłakał się szlachcic poczciwy i stało się powszechne szlochanie.", + "123103": "Ach! tej znużonej garstce obrońców, tej garstce sług wiernych a pokornych należała się już lepsza wieść i jakowaś pociecha z kraju!", + "123104": "Ksiądz Kordecki powstał ze swojego miejsca, zbliżył się do pana Śladkowskiego i rozłożył szeroko ramiona.", + "123105": "Śladkowski rzucił się w nie i długo obejmowali się wzajem; inni idąc za ich przykładem, poczęli padać sobie w ramiona a ściskać się i całować, a winszować sobie, jakoby Szwed już odstąpił. Na koniec ksiądz Kordecki rzekł:", + "123106": "— Do kaplicy, bracia moi, do kaplicy!", + "123107": "I poszedł pierwszy, a za nim inni. Pozapalano wszystkie świece, bo już mroczyło się na dworze, i rozsunięto firanki cudownego obrazu, od którego słodkie a rzęsiste blaski rozsypały się zaraz naokoło. Ksiądz Kordecki klęknął na stopniach, dalej zakonnicy, szlachta i lud prosty; nadeszły także niewiasty z dziećmi. Wybladłe z umęczenia twarze i zapłakane oczy wznosiły się ku obrazowi; ale spoza łez promienił się już na wszystkich uśmiech szczęścia. Przez chwilę trwało milczenie, na koniec ksiądz Kordecki zaczął:", + "123108": "— „Pod Twoją obronę uciekamy się, święta Boża Rodzicielko…”", + "123109": "Dalsze słowa uwięzły mu w ustach; umęczenie, dawne cierpienia, tajone niepokoje wraz z radosną nadzieją ratunku wezbrały w nim jak fala ogromna; więc łkanie wstrząsnęło mu piersi i ten mąż, który losy całego kraju dźwigał na swych ramionach, pochylił się jak słabe dziecko, padł na twarz i z płaczem niezmiernym zdołał tylko zawołać:", + "123110": "— O Mario! Mario! Mario!", + "123111": "Płakali z nim razem wszyscy, a obraz z góry siał blaski przejasne.", + "123112": "Późną nocą dopiero rozeszli się zakonnicy i szlachta na mury, ksiądz Kordecki zaś pozostał całą noc leżący krzyżem w kaplicy. Były obawy w klasztorze, ażeby znużenie z nóg go nie zwaliło, lecz on nazajutrz rano pokazał się na basztach, chodził pomiędzy żołnierstwem i załogą wesoły, wypoczęty, i tu i owdzie powtarzał:", + "123113": "— Dzieci! Jeszcze Najświętsza Panna okaże, iż od burzących kolubryn mocniejsza, a potem będzie koniec waszych trosk i umęczenia!", + "123114": "Tegoż ranka Jacek Brzuchański, mieszczanin częstochowski, przebrawszy się za Szweda, podszedł pod mury, aby potwierdzić wieść o nadciąganiu wielkich dział z Krakowa, lecz zarazem o zbliżaniu się chana z ordą. Wrzucił prócz tego list z konwentu krakowskiego, od ojca Antoniego Paszkowskiego, w którym tenże, opisując straszliwe okrucieństwa i łupieże Szwedów, zachęcał i błagał ojców jasnogórskich, aby nie ufali obietnicom nieprzyjaciela i wytrwale bronili świętego miejsca przeciw zuchwalstwu bezbożników.", + "123115": "„Żadnej bowiem nie ma u Szwedów wiary (pisał ksiądz Paszkowski), żadnej religii. Nic boskiego ani ludzkiego nie jest dla nich świętym i nietykalnym; niczego ani przez układy, ani przez publiczne przyrzeczenia zabezpieczonego — dotrzymywać nie zwykli.”", + "123116": "Był to właśnie dzień Niepokalanego Poczęcia. Kilkunastu oficerów i żołnierzy z pomocniczych polskich chorągwi uzyskało natarczywymi prośbami od Millera pozwolenie udania się do twierdzy na nabożeństwo. Może liczył Miller, iż pokumają się z załogą, i przyniósłszy wieść o działach burzących rozniosą trwogę, może nie chciał przez odmowę dorzucać iskry na żywioły palne, które i bez tego czyniły stosunki między Polakami a Szwedami coraz niebezpieczniejszymi — dość, że pozwolił.", + "123117": "Owoż z tymi kwarcianymi przybył pewien Tatar, z polskich Tatarów mahometan. Ten wśród powszechnego zdumienia zachęcał zakonników, żeby ludziom plugawym świętego miejsca nie poddawali, utrzymując z pewnością, iż Szwedzi wkrótce z hańbą i upokorzeniem ustąpią. To samo powtarzali kwarciani, potwierdzając we wszystkim doniesienia pana Śladkowskiego. Wszystko to razem wzięte podniosło ducha w oblężonych do tego stopnia, że nic się nie obawiali owych olbrzymich kolubryn, a nawet żartowano sobie z nich między żołnierstwem.", + "123118": "Po nabożeństwie rozpoczęły się obustronne strzały. Był pewien żołnierz szwedzki, który częstokroć podchodził pod mury i tubalnym głosem bluźnił przeciw Bogarodzicy. Częstokroć też strzelali doń oblężeni, zawsze bez skutku. Kmicicowi, gdy go raz na cel brał, pękła cięciwa, żołdak zaś rozzuchwalał się coraz więcej i innych jeszcze odwagą swą zachęcał. Mówiono o nim, że ma siedmiu szatanów na usługi, którzy go strzegą i zasłaniają.", + "123119": "W dniu owym znów on przyszedł bluźnić, lecz oblężeńcy dufając, że jako w dzień Niepokalanego Poczęcia czary mniejszą siłę mieć będą, postanowili koniecznie go ukarać. Strzelano doń dość długo bezskutecznie, na koniec kula armatnia odbita od lodowego wału, podskakując po śniegu na kształt ptaka, uderzyła go w same piersi i rozerwała na dwoje. Ucieszyli się tym obrońcy i chełpiąc się, wołali: „Który jeszcze przeciw Niej bluźnić będzie?” — atoli tamci pierzchli w popłochu aż do przykopów.", + "123120": "Szwedzi strzelali do murów i na dachy. Lecz kule ich nie zdołały przestraszyć obrońców.", + "123121": "Stara żebraczka Konstancja, mieszkająca w szczelinie skały, chodziła, jakoby na szyderstwo Szwedom, po całej pochyłości, zbierając w podołek pociski i przegrażając od czasu do czasu kosturem żołnierzom. Ci, mając ją za czarownicę, uczuli strach, aby im złego nie przyczyniła, zwłaszcza gdy spostrzegli, że kule się jej nie imają.", + "123122": "Dwa całe dni zeszło na próżnej strzelaninie. Rzucano na dachy sznury okrętowe, nasycone smołą, bardzo gęsto, które leciały na kształt wężów ognistych. Lecz straż, urządzona wzorowo, zapobiegała na czas niebezpieczeństwu. Aż przyszła noc tak ciemna, że mimo ognisk, beczek ze smołą i ogniowych dział księdza Lassoty, oblężeni nie mogli nic widzieć.", + "123123": "Tymczasem między Szwedami panował jakiś ruch niezwyczajny. Słychać było skrzyp kół, gwar głosów ludzkich, czasem rżenie koni i rozmaite inne hałasy. Żołnierze na murach odgadywali łatwo, co się dzieje.", + "123124": "— Działa nadeszły, nie może inaczej być! — mówili jedni.", + "123125": "— I szańce sypią, a tu ćma taka, że palców u własnej ręki nie dojrzysz.", + "123126": "Starszyzna obradowała nad wycieczką, którą pan Czarniecki doradzał, lecz miecznik sieradzki oponował, twierdząc słusznie, że przy tak ważnej robocie musiał się nieprzyjaciel dostatecznie ubezpieczyć i pewnie piechotę trzyma w pogotowiu. Dawano więc tylko ognia w stronę północną i południową, skąd największy gwar dochodził. Skutku w ciemności nie można było rozpoznać.", + "123127": "Na koniec ukazał się dzień i pierwsze jego blaski odkryły robotę szwedzką. Z północy i z południa stanęły szańce, nad którymi kilka tysięcy ludzi pracowało. Sterczały one tak wysoko, iż oblężonym zdało się, że szczyty ich leżą na równej linii z murami. Między regularnymi wycięciami wierzchołków widać było olbrzymie paszcze dział i stojących tuż za nimi żołnierzy, podobnych z dala do roju żółtych ós.", + "123128": "W kościele nie skończyło się jeszcze poranne nabożeństwo, gdy huk niezwyczajny wstrząsnął powietrzem, szyby zadrżały, niektóre od samego wstrząśnienia wypadły z opraw, rozbijając się z przeraźliwym dźwiękiem na kamiennej posadzce, a cały kościół wypełnił się kurzawą powstałą z opadłego tynku.", + "123129": "Olbrzymie kolubryny przemówiły.", + "123130": "Rozpoczął się straszliwy ogień, jakiego jeszcze nie doznali oblężeni. Po skończonym nabożeństwie wypadli wszyscy na mury i dachy. Poprzednie szturmy wydały się tylko niewinną igraszką przy tym straszliwym rozpasaniu się ognia i żelaza.", + "123131": "Mniejsze działa grzmiały do wtóru burzącym. Leciały olbrzymie faskule, granaty, pęki szmat przesyconych smołą, pochodnie, sznury ogniste. Dwudziestosześciofuntowe pociski odrywały blanki murów, uderzały w ściany, jedne grzęzły w nich, drugie wybijały dziury olbrzymie, odrywając tynk, glinowanie i cegły. Mury otaczające klasztor poczęły się tu i owdzie rysować i rozszczepiać, a bite ciągle, bite bez przestanku coraz nowymi pociskami, groziły ruiną. Budynki klasztorne zasypywano ogniem.", + "123132": "Grający na wieży czuli chwianie się jej. Kościół dygotał od ustawicznych wstrząśnień; w niektórych ołtarzach świece wypadły z lichtarzy.", + "123133": "Woda wylewana w niezmiernych ilościach na wszczynające się pożary, na rozpłomienione pochodnie, sznury i kule ogniste utworzyła w połączeniu się z dymem i kurzawą kłęby pary tak gęste, że świata spoza nich nie było widać. Poczęły się szkody w budynkach i na murach. Okrzyk „gore!” rozlegał się coraz częściej wśród huku wystrzałów i świstu kul. Przy północnej baszcie zgruchotano dwa koła u armaty, jedno działo uszkodzone zamilkło. Jedna kula ognista, wpadłszy do stajen, zabiła trzy konie i wszczęła pożar. Nie tylko kule, ale złamki granatów padały tak gęsto jak deszcz, na dachy, na baszty i mury.", + "123134": "Po krótkiej chwili ozwały się jęki rannych. Szczególnym trafem poległo trzech młodzieniaszków, Janów. Przeraziło to innych obrońców toż samo imię noszących, lecz w ogóle obrona godna była szturmu. Wyległy na mury nawet niewiasty, dzieci i starcy. Żołnierze stali na murach, z nieustraszonym sercem, w dymie, ogniu, wśród ulewy pocisków, i odpowiadali z zawziętością na ogień nieprzyjacielski. Jedni imali się kół, przetaczając działa w miejsca najbardziej zagrożone, drudzy spychali do wyłomów w murach kamienie, drzewo, belki, nawóz, ziemię.", + "123135": "Niewiasty z rozpuszczonymi włosami, z rozpaloną twarzą dawały przykład odwagi i widziano takie, które goniły z konewkami wody za skaczącymi jeszcze granatami mającymi tuż, tuż wybuchnąć. Zapał rósł z każdą chwilą, jakby ten zapach prochu, dymu, para, huk, fale ognia i żelaza miały własność go podsycać. Wszyscy działali bez komendy, bo słowa ginęły wśród okropnego łoskotu. Tylko suplikacje, śpiewane w kościele, górowały nawet nad głosem armat.", + "123136": "Około południa ogień ustał. Wszyscy odetchnęli, lecz wnet przed bramą zawarczał bęben i dobosz przysłany przez Millera, zbliżywszy się do bramy, począł pytać, czyli ojcowie mają dosyć i czy chcą natychmiast się poddać! Odpowiedział sam ksiądz Kordecki, że się do jutra namyślą. Zaledwie odpowiedź doszła do Millera, atak rozpoczął się na nowo i ogień zdwoił się jeszcze.", + "123137": "Od czasu do czasu głębokie szeregi piechoty podsuwały się pod ogniem ku górze, jak gdyby miały ochotę szturmu próbować, lecz dziesiątkowane z dział i rusznic, wracały za każdym razem szybko i w nieładzie pod własne baterie. I jak fala morska zaleje wybrzeże, a cofając się, zostawia na piasku porosty, małże i rozmaite szczątki pokruszone w topieli, tak każda z tych szwedzkich fal, odpływając, zostawiała po sobie trupy rozrzucone tu i owdzie po pochyłości.", + "123138": "Miller nie kazał strzelać do baszt, ale w długość murów, gdzie opór bywa najsłabszy. Jakoż czyniły się gdzieniegdzie znaczne szczerby w murach, nie dość jednak wielkie, aby piechota rzucić się przez nie do wnętrza mogła.", + "123139": "Nagle zaszedł wypadek, który położył tamę szturmowi.", + "123140": "Było to już pod wieczór; przy jednym z większych dział stał artylerzysta szwedzki z zapalonym lontem, który właśnie miał do działa przykładać, gdy kula klasztorna ugodziła go w same piersi; lecz ponieważ przyszła nie pierwszym impetem, ale z potrójnego odbicia o lody nagromadzone na szańcu, rzuciła tylko człowieka wraz z lontem o kilkanaście kroków. Ten upadł na otwarty jaszcz, w części jeszcze napełniony prochem. Wnet huk straszliwy rozszedł się i masy dymu pokryły szaniec. Gdy opadły, okazało się, że pięciu artylerzystów straciło życie, koła od armaty zostały uszkodzone, resztę zaś żołnierzy strach ogarnął. Na razie trzeba było ogień z tego szańca zawiesić, ponieważ zaś gęsta mgłą przesyciła ciemności, więc zawieszono go i na innych.", + "123141": "Nazajutrz była niedziela.", + "123142": "Ministrowie luterscy odprawiali po okopach swe nabożeństwo i działa milczały. Miller znów pytał bezskutecznie ojców: czyli nie mają dosyć? Odpowiedziano, że przeniosą i więcej.", + "123143": "Tymczasem oglądano szkody w klasztorze. Były znaczne. Oprócz ludzi zabitych, spostrzeżono, że i mur tu i owdzie został nadwątlony. Najstraszliwszą okazała się jedna olbrzymia kolubryna, od południowej strony stojąca. Zbiła ona mur do tego stopnia, naodrywała tyle kamieni, cegieł, że łatwo było przewidzieć, iż jeśli ogień potrwa jeszcze parę dni, znaczna część muru obsunie się i runie.", + "123144": "Wyłomu, jaki by się w takim razie uczynił, nie można by już założyć ani belkami, ani ziemią, ani nawozem. Toteż ksiądz Kordecki spoglądał okiem pełnym troski na owe spustoszenia, którym nie był w stanie zapobiec.", + "123145": "Tymczasem w poniedziałek poczęto znów atak i olbrzymie działo szerzyło dalej wyłom. Spotykały jednak i Szwedów różne klęski. O zmierzchu tego dnia szwedzki puszkarz zabił na miejscu siostrzeńca Millera, którego jenerał kochał jak własnego syna i zamierzał mu wszystko przekazać, począwszy od nazwiska i sławy wojennej, skończywszy na fortunie. Lecz tym bardziej zapaliło się serce starego wojownika nienawiścią.", + "123146": "Mur przy południowej baszcie tak już był popękany, że w nocy poczęto przygotowania do szturmu ręcznego. Żeby tym bezpieczniej piechota mogła zbliżyć się do twierdzy, kazał Miller rzucić w ciemności cały szereg małych szańców aż do samej pochyłości. Lecz noc była widna, a biały blask od śniegu zdradzał ruchy nieprzyjaciela. Działa jasnogórskie rozpraszały robotników zajętych ustawianiem tych parapetów, złożonych z faszyny, płotów, koszów i belek.", + "123147": "Na świtaniu spostrzegł pan Czarniecki gotową maszynę oblężniczą, którą już przytaczano ku murom. Lecz oblężeni zgruchotali ją działami bez trudu; nazabijano przy tym tyle ludzi, że dzień ten mógłby zwać się dniem zwycięstwa dla oblężonych, gdyby nie owa kolubryna wątląca ciągle mur z niepohamowaną siłą.", + "123148": "Następnych dni nastała odwilż i mgły roztoczyły się tak gęste, że księża przypisali je działaniu złych duchów. Już nie można było dostrzec ni machin wojennych, ni przystawianych parapetów, ni prac oblężniczych. Szwedzi zbliżali się pod same mury klasztorne. Wieczorem Czarniecki, gdy przeor obchodził jak zwykle mury, wziął go na bok i rzekł z cicha:", + "123149": "— Źle, ojcze wielebny. Nasz mur dłużej niż dzień nie wytrzyma.", + "123150": "— Może też te same mgły i im strzelać przeszkodzą — odrzekł ksiądz Kordecki — a my tymczasem szkody jakoś naprawimy.", + "123151": "— Im mgły nie przeszkodzą, bo owo działo, raz narychtowane, może prowadzić i po ciemku dzieło zniszczenia, a tu gruzy walą się i walą.", + "123152": "— W Bogu nadzieja i w Najświętszej Pannie.", + "123153": "— Tak jest! A żeby tak wycieczkę uczynić?… Choćby ludzi natracić, byle tego smoka piekielnego udało się zagwoździć?", + "123154": "Wtem zaczerniała jakaś postać w tumanie i Babinicz pojawił się koło rozmawiających.", + "123155": "— Patrzę, kto mówi, bo twarzy nie można o trzy kroki rozpoznać — rzekł. — Dobry wieczór, ojcze czcigodny. A o czym mowa?", + "123156": "— Mówimy o tym dziale. Pan Czarniecki radzi wycieczkę… Te mgły szatan rozwiesza… już nakazałem egzorcyzmy…", + "123157": "— Ojcze kochany! — rzekł pan Andrzej. — Od czasu, jak nam trzaska mur ta kolubryna, ciągle o niej myślę, i coś mi przychodzi do głowy… Wycieczka na nic… Ale chodźmy gdzie do izby, to wam moje zamysły wyłuszczę.", + "123158": "— Dobrze — odrzekł przeor — chodźcie do mojej celi.", + "123159": "Wkrótce potem zasiedli przy sosnowym stole w ubogiej celi przeorskiej. Ksiądz Kordecki i pan Piotr Czarniecki pilnie patrzyli w młodą twarz Babinicza; on zaś rzekł:", + "123160": "— Tu wycieczka na nic. Spostrzegą i odbiją. Tu jeden człowiek musi poradzić!", + "123161": "— Jak to? — spytał pan Czarniecki.", + "123162": "— Musi jeden człowiek pójść i to działo prochami rozsadzić. A może to uczynić, póki takie mgły panują. Najlepiej, żeby poszedł w przebraniu. Tu kolety podobne do szwedzkich są. Jak nie będzie można inaczej, to się pomiędzy Szwedów wśliźnie, jeśli zaś z tej strony szańca, z której pysk owej kolubryny wygląda, nie ma ludzi, to jeszcze lepiej.", + "123163": "— Dla Boga! cóż ten jeden człowiek uczyni?", + "123164": "— Potrzebuje tylko puszkę z prochem działu w pysk włożyć, z nitką prochową wiszącą, i nitkę podpalić. Gdy prochy buchną, działo kaduk… — chciałem powiedzieć: pęknie!", + "123165": "— Ej, chłopcze! co też gadasz? Małoż to prochu co dzień w nie tkają, a nie pęka?", + "123166": "Kmicic rozśmiał się i pocałował księdza w rękaw habitu.", + "123167": "— Ojcze kochany, wielkie w was serce, bohaterskie i święte…", + "123168": "— At, daj pokój! — przerwał ksiądz.", + "123169": "— I święte — powtórzył Kmicic — ale się na armatach nie znacie. Inna rzecz, gdy prochy buchają w tyle armaty, bo wtedy wyrzucają kule i impet przodkiem wylatuje; ale gdy kto nimi wylot zatka i zapali, to nie masz takiego działa, które by ten eksperyment wytrzymać mogło. Spytajcie się pana Czarnieckiego. Toż gdy w rusznicy śniegiem się rura zapchnie, już ją przy strzale impet rozsadzi. Taka to siła szelmowska! Cóż dopiero, gdy cała puszka przy wylocie wybuchnie!… Spytajcie pana Czarnieckiego.", + "123170": "— Tak to jest. Nie są to żadne dla żołnierza arkana! — rzekł Czarniecki.", + "123171": "— Owóż, gdyby tę kolubrynę rozsadzić — mówił dalej Kmicic — wszystkie inne furda!", + "123172": "— Widzi mi się to rzecz niepodobna — rzekł na to ksiądz Kordecki — bo naprzód, kto to się podejmie uczynić?", + "123173": "— Okrutny jeden ladaco — odrzekł pan Andrzej — ale rezolutny kawaler, zowie się Babinicz.", + "123174": "— Ty? — zawołali razem ksiądz i pan Piotr Czarniecki.", + "123175": "— Ej, ojcze dobrodzieju! Toż ja u was u spowiedzi byłem i do wszystkich moich praktyk szczerze się przyznałem. Były między nimi nie gorsze od tej, którą zamierzam; jakże to możecie wątpić, czy się podejmę? Zali mnie nie znacie?", + "123176": "— To bohater, to rycerz nad rycerze, jak mi Bóg miły! — zakrzyknął Czarniecki.", + "123177": "I chwyciwszy Kmicica za szyję, mówił dalej:", + "123178": "— Dajże gęby za samą ochotę, dajże gęby!", + "123179": "— Pokażcie inne remedium, to nie pójdę — rzekł Kmicic — ale widzi mi się, że jakoś tam sobie poradzę. I pamiętajcie o tym, że ja po niemiecku gadam, jakobym klepką i wańczosami w Gdańsku handlował. To siła znaczy, bo bylem przebranie miał, niełatwo odkryją, żem nie z ich obozu. Ale tak myślę, że tam nikt przed wylotem armaty nie stoi, bo niezdrowo, i że robotę zrobię, nim się obejrzą.", + "123180": "— Panie Czarniecki, co o tym waszmość sądzisz? — spytał nagle przeor.", + "123181": "— Na stu jeden chyba powróci z takiej imprezy — odrzekł pan Piotr — ale audaces fortuna juvat!", + "123182": "— Bywało się w gorszych opałach — rzekł Kmicic — nic mi nie będzie, bo takie moje szczęście! Ej, ojcze kochany, i co za różnica! Dawniej człek dla pokazania się, dla próżnej sławy lazł w hazard, a teraz na cześć Najświętszej Panny. Choćby też i przyszło nałożyć głową, co mi się nie widzi, powiedzcie sami: możnali komu chwalebniejszej śmierci życzyć, jak owo za taką sprawę?…", + "123183": "Ksiądz długo milczał, na koniec rzekł:", + "123184": "— Perswazją, prośbami, błaganiem bym cię wstrzymywał, gdybyś sobie jeno do sławy słać drogę pragnął, ale masz słuszność, że tu chodzi o cześć Najświętszej Panny, o ten święty przybytek, o kraj cały! A ty, mój synu, czyli szczęśliwie wrócisz, czyli palmę osiągniesz, sławę, szczęście najwyższe, zbawienie osiągniesz. Przeciw sercu powiadam ci więc! idź, ja cię nie wstrzymuję!… Modlitwy nasze, opieka boska pójdą z tobą…", + "123185": "— W takiej kompanii pójdę śmiele i rad zginę!", + "123186": "— A wracaj, żołnierzyku boży, a wracaj szczęśliwie, bośmy cię tu pokochali szczerze. Niechże cię Rafał święty prowadzi i odprowadzi, moje dziecko, mój synaczku kochany!…", + "123187": "— To ja zaraz przygotowania poczynię — rzekł wesoło pan Andrzej, ściskając księdza — przebiorę się po szwedzku w kolet i koliste buty, prochy naładuję, a wy tymczasem, ojcze, egzorcyzmy jeszcze na tę noc wstrzymajcie, bo mgła potrzebna Szwedom, ale potrzebna i mnie.", + "123188": "— A nie chceszli wyspowiadać się przed drogą?", + "123189": "— Jakżeby inaczej! Bez tego bym nie poszedł, bo diabeł by miał przystęp do mnie.", + "123190": "— To od tego zacznij.", + "123191": "Pan Piotr wyszedł z celi, a Kmicic klęknął przy księdzu i oczyścił się z grzechów. Potem zaś, wesoły jak ptak, poszedł czynić przygotowania.", + "123192": "W godzinę, dwie później, wśród głębokiej już nocy, zapukał znowu do celi księdza przeora, gdzie pan Czarniecki czekał także na niego.", + "123193": "Obaj z księdzem ledwie go poznali, taki z niego był Szwed wyśmienity. Wąsy podkręcił pod oczy i rozczapierzył na końcach, nałożył kapelusz na bakier i wyglądał zupełnie na jakiegoś rajtarskiego oficera znakomitego rodu.", + "123194": "— Dalibóg, aż człek mimo woli za szablę ima na jego widok! — rzekł pan Piotr.", + "123195": "— Świecę z daleka! — zawołał Kmicic. — Coś wam pokażę!…", + "123196": "I gdy ksiądz Kordecki skwapliwie usunął świecę, pan Andrzej położył na stole kiszkę długą na półtorej stopy, a grubą jak ramię tęgiego męża, uszytą ze smolistego płótna i wyładowaną do twarda prochem. Z jednego jej końca zwieszał się długi sznurek ukręcony z kłaków przesyconych siarką.", + "123197": "— No! — rzekł — jak onej kolubrynie tę dryjakiew w gębę włożę i sznureczek podpalę, to jej się brzuch rozpęknie!", + "123198": "— Lucyper by się rozpękł! — zakrzyknął pan Czarniecki.", + "123199": "Lecz wspomniał, że nieczystego imienia lepiej nie wymawiać, i uderzył się w gębę.", + "123200": "— A czymże sznureczek zapalisz? — spytał ksiądz Kordecki.", + "123201": "— W tym jest całe periculum wyprawy, bo muszę ogień krzesać. Mam krzemień grzeczny, hubkę suchą i krzesiwo z przedniej stali, ale hałas się uczyni i mogą coś pomiarkować. Sznurka, mam nadzieję, że już nie ugaszą, bo będzie wisiał armacie u brody i ciężko go nawet będzie dostrzec, zwłaszcza że się będzie tlił chciwie, ale za mną mogą się w pogoń puścić, a ja prosto do klasztoru nie mogę uciekać.", + "123202": "— Czemu nie możesz? — pytał ksiądz.", + "123203": "— Bo wybuch by mnie zabił. Jak tylko skrę na sznurku zobaczę, muszę zaraz w bok pyżgać, co siły w nogach, i ubiegłszy z pół sta kroków, pod szańcem na ziemi przypaść. Dopiero po wybuchu będę rwał ku klasztorowi.", + "123204": "— Boże, Boże, ileż to niebezpieczeństw! — rzekł przeor, wznosząc oczy ku niebu.", + "123205": "— Ojcze kochany, tak jestem pewien, że do was wrócę, że się mnie nawet rzewliwość nie ima, która w podobnej okazji powinna mnie ułapić. Ale nic to! Bądźcie zdrowi i módlcie się, żeby mi Pan Bóg pofortunił. Odprowadźcie mnie jeno do bramy!", + "123206": "— Jakże to? Zaraz chcesz iść? — pytał pan Czarniecki.", + "123207": "— Mamże czekać, aż rozednieje albo aż mgła opadnie? Czy to mi głowa niemiła?", + "123208": "Lecz nie poszedł tej nocy pan Kmicic, bo właśnie kiedy doszli do bramy, jak na złość ciemność poczęła się rozjaśniać. Słychać było przy tym jakiś ruch przy olbrzymim dziale.", + "123209": "Nazajutrz z rana przekonali się oblężeńcy, że przetoczono je w inne miejsce.", + "123210": "Odebrali podobno Szwedzi jakoweś doniesienie o wielkiej słabości muru nieco opodal, na zawrocie, koło południowej baszty, i tam postanowili skierować pociski. Może i ksiądz Kordecki nie był obcy tej sprawie, gdyż poprzedniego dnia widziano starą Kostuchę wychodzącą z klasztoru, używano zaś jej głównie, gdy chodziło o rozsiewanie między Szwedami fałszywych doniesień. Bądź co bądź, był to z ich strony błąd, bo oblężeńcy mogli tymczasem naprawić w dawnym miejscu mur, silnie już nadwątlony, a czynienie nowego wyłomu musiało znów zabrać kilka dni.", + "123211": "Noce ciągle były jasne, dni zgiełkliwe. Strzelano ze straszliwą usilnością. Duch zwątpienia znów zaczął przelatywać nad oblężonymi. Byli tacy między szlachtą, którzy po prostu chcieli się poddać; niektórzy zakonnicy stracili także serce. Opozycja nabierała siły i powagi. Ksiądz Kordecki stawiał jej czoło z niepohamowaną energią, ale zdrowie jego poczęło szwankować. Tymczasem Szwedom nadchodziły nowe posiłki i transporta z Krakowa, mianowicie straszliwe palne pociski kształtu rur żelaznych napełnionych prochem i ołowiem. Te więcej jeszcze strachu niż szkód przyczyniły oblężonym.", + "123212": "Kmicic, od czasu jak powziął zamiar wysadzenia prochem kolubryny, przykrzył sobie w fortecy. Co dzień też z utęsknieniem spoglądał na swoją kiszkę. Po namyśle uczynił ją jeszcze większą, tak że miała blisko łokieć długości, a gruba była jak cholewa.", + "123213": "Wieczorem z murów rzucał chciwe spojrzenia w stronę działa, potem niebo rozpatrywał jak astrolog. Ale księżyc jasny, rozświecający śnieg, udaremniał ciągle jego przedsięwzięcie.", + "123214": "Aż nagle przyszła odwilż, chmury zawaliły widnokrąg i noc uczyniła się ciemna, choć oko wykol. Pan Andrzej wpadł w taki humor, jakby go kto na sułtańskiego dzianeta wsadził, i ledwie północ uderzyła, znalazł się przy panu Czarnieckim w swoim rajtarskim stroju i z kiszką pod pachą.", + "123215": "— Idę! — rzekł.", + "123216": "— Czekaj, dam znać przeorowi.", + "123217": "— A dobrze. No, panie Pietrze, daj gęby i ruszaj po księdza Kordeckiego.", + "123218": "Czarniecki pocałował go serdecznie i zawrócił. Ledwie uszedł ze trzydzieści kroków, zabielał przed nim ksiądz Kordecki. Domyślał on się sam, że Kmicic wyruszy, i szedł go pożegnać.", + "123219": "— Babinicz gotów. Czeka tylko na waszą wielebność.", + "123220": "— Spieszę, spieszę! — odpowiedział ksiądz. — Matko Boska, ratujże go i wspomagaj!", + "123221": "Po chwili stanęli obaj przy przechodzie, gdzie pan Czarniecki zostawił Kmicica, lecz pana Andrzeja nie było już ani śladu.", + "123222": "— Poszedł!… — rzekł ze zdumieniem ksiądz Kordecki.", + "123223": "— Poszedł! — odrzekł pan Czarniecki.", + "123224": "— A zdrajca!… — mówił z rozrzewnieniem przeor — chciałem mu jeszcze ten szkaplerzyk na szyję włożyć…", + "123225": "Umilkli obaj; milczenie było dokoła, bo dla zbyt ciemnej nocy nie strzelano z obu stron. Nagle pan Czarniecki szepnął żywo:", + "123226": "— Jak mi Bóg miły, tak nawet nie stara się iść cicho. Słyszysz wasza wielebność kroki? Śnieg chrzęści!", + "123227": "— Najświętsza Panno! osłaniajże sługę swego! — powtórzył przeor.", + "123228": "Czas jakiś słuchali obaj pilno, dopóki raźne kroki i chrzęst śniegu nie ucichły.", + "123229": "— Wie wasza wielebność co? — poszepnął Czarniecki. — Chwilami myślę, że mu się uda, i nic się o niego nie boję. To bestia, poszedł tak, jakby szedł pod wiechę gorzałki się napić… Co za fantazja w tym człeku! Albo on nałoży wcześnie głową, albo hetmanem zostanie. Hm, żebym go nie znał sługą Marii, myślałbym, że ma… Dajże mu Boże szczęście, daj mu Boże, bo takiego drugiego kawalera nie masz w Rzeczypospolitej…", + "123230": "— Tak ciemno, tak ciemno! — rzekł ksiądz Kordecki. — A oni się od czasu waszej nocnej wycieczki strzegą. Może na cały szereg wpaść, ani się obejrzy…", + "123231": "— Tego nie myślę; piechota stoi, to wiem, i pilnują się bardzo, ale przecie stoją na szańcu, nie przed szańcem, nie przed wylotami własnych armat. Jeśli kroków nie usłyszą, to może się łacno pod szaniec podsunąć, a potem go sama wyniosłość osłoni… Uf!", + "123232": "Tu sapnął i urwał pan Czarniecki, bo z oczekiwania i trwogi serce poczęło mu bić jak młotem, a w piersiach tchu mu nie stało.", + "123233": "Ksiądz począł żegnać ciemności.", + "123234": "Nagle trzecia osoba stanęła przy dwóch rozmawiających. Był to pan miecznik sieradzki.", + "123235": "— A co tam? — spytał.", + "123236": "— Babinicz poszedł na ochotnika prochami kolubrynę rozsadzać.", + "123237": "— Jak to? Co?", + "123238": "— Wziął kiszkę z prochem, sznur, krzesiwo… i poszedł. — Pan Zamoyski ścisnął sobie głowę dłońmi.", + "123239": "— Jezus Maria! Jezus Maria! — rzekł. — Sam jeden?", + "123240": "— Sam jeden.", + "123241": "— Kto jemu pozwolił? Toż to jest niepodobieństwo!…", + "123242": "— Ja! Dla mocy bożej wszystko jest podobne, nawet i powrót jego szczęśliwy! — odpowiedział ksiądz Kordecki.", + "123243": "Zamoyski umilkł. Czarniecki począł parskać ze wzruszenia.", + "123244": "— Módlmy się! — rzekł ksiądz.", + "123245": "Klękli we trzech i zaczęli się modlić. Ale niepokój podnosił włosy na głowie dwom rycerzom. Upłynął kwadrans, potem pół godziny, potem godzina, długa jak wieki.", + "123246": "— Już chyba nic nie będzie! — rzekł pan Piotr Czarniecki.", + "123247": "I odetchnął głęboko.", + "123248": "Nagle w dalekości buchnął olbrzymi słup ognia i huk, jakby wszystkie gromy nieba zwaliły się na ziemię, wstrząsnął murami, kościołem i klasztorem.", + "123249": "— Wysadził! wysadził! — począł krzyczeć pan Czarniecki.", + "123250": "Nowe eksplozje przerwały mu dalsze słowa.", + "123251": "A ksiądz rzucił się na kolana i wzniósłszy ręce do góry, wołał ku niebu:", + "123252": "— Matko Najświętsza! Opiekunko, Patronko, wróć go szczęśliwie!", + "123253": "Gwar uczynił się na murach. Załoga, nie wiedząc, co się stało, chwyciła za broń. Z cel poczęli wypadać zakonnicy. Nikt już nie spał. Nawet niewiasty zerwały się ze snu. Pytania i odpowiedzi zaczęły się krzyżować jak błyskawice.", + "123254": "— Co się stało?", + "123255": "— Szturm!", + "123256": "— Działo szwedzkie pękło! — wołał jeden z puszkarzy.", + "123257": "— Cud! Cud!", + "123258": "— Działo największe pękło! Ta kolubryna.", + "123259": "— Gdzie ksiądz Kordecki?", + "123260": "— Na murach! Modli się! On to sprawił!", + "123261": "— Babinicz działo wysadził! — wołał pan Czarniecki.", + "123262": "— Babinicz! Babinicz! Chwała Pannie Najświętszej! Już nam nie będą szkodzili!", + "123263": "Jednocześnie odgłosy zamieszania poczęły dolatywać i ze szwedzkiego obozu. Na wszystkich szańcach zabłysły ognie.", + "123264": "Słychać było coraz większy rejwach. Przy świetle ognisk widziano masy żołnierzy poruszających się bezładnie w rozmaite strony, zagrały trąbki, bębny warczały ciągle; do murów dolatywały krzyki, w których brzmiała trwoga i przerażenie.", + "123265": "Ksiądz Kordecki klęczał ciągle na murze.", + "123266": "Na koniec noc poczęła blednąc, lecz Babinicz nie wracał do twierdzy.", + "123267": "Rozdział XVIII", + "123268": "Co tedy działo się z panem Andrzejem i jakim sposobem zdołał przywieść swój zamiar do skutku?", + "123269": "Wyszedłszy z twierdzy, postępował czas jakiś krokiem pewnym i ostrożnym. Przy samym końcu pochyłości przystanął i słuchał. Cicho było naokół, za cicho nawet, tak że kroki jego chrzęściły wyraźnie po śniegu. W miarę też jak oddalał się od murów, postępował coraz przezorniej. I znowu stanął, i znowu słuchał. Bał się trochę pośliznąć i upaść, a to aby swej drogocennej kiszki nie zamoczyć, więc wydobył rapier i wspierał się na jego ostrzu. Pomogło to wielce.", + "123270": "Tak macając przed sobą drogę, po upływie pół godziny usłyszał lekki szmer wprost przed sobą.", + "123271": "„Ha! czuwają… Wycieczka nauczyła ich ostrożności!” — pomyślał.", + "123272": "I szedł dalej bardzo już wolno. Cieszyło go to, że nie zbłądził, bo ciemność była taka, że końca rapieru nie mógł dojrzeć.", + "123273": "— Tamte szańce są znacznie dalej… więc idę dobrze! — szepnął sobie.", + "123274": "Spodziewał się też nie zastać przed szańcem ludzi, bo właściwie mówiąc, nie mieli tam nic do roboty, zwłaszcza po nocy. Mogło tylko być, że na jakieś sto lub mniej kroków stały pojedyncze straże, ale miał nadzieję łatwo je przy takiej ciemności wyminąć.", + "123275": "W duszy było mu wesoło.", + "123276": "Kmicic nie tylko był człowiek odważny, lecz i zuchwały. Myśl rozsadzenia olbrzymiej kolubryny radowała do głębi jego duszę, nie tylko jako bohaterstwo, nie tylko jako niepożyta dla oblężonych przysługa, ale jako okrutna psota wyrządzona Szwedom.", + "123277": "Wyobrażał sobie: jak się przerażą, jak Miller będzie zębami zgrzytał, jak będzie poglądał w niemocy na owe mury, i chwilami śmiech pusty go brał.", + "123278": "I jak sam poprzednio mówił: nie doznawał żadnej rzewliwości ni strachów, niepokojów, ani mu do głowy nie przychodziło, na jak straszne sam naraża się niebezpieczeństwo. Szedł tak, jak idzie żak do cudzego ogrodu szkodę w jabłkach czynić. Przypomniały mu się dawne czasy, kiedy to Chowańskiego podchodził i nocami wkradał się do trzydziestotysięcznego obozu w dwieście takich jak sam zabijaków.", + "123279": "Kompanionowie stanęli mu na myśli: Kokosiński, olbrzymi Kulwiec-Hippocentaurus, cętkowaty Ranicki z senatorskiego rodu i inni; więc westchnął na chwilę za nimi.", + "123280": "„Zdaliby się teraz, szelmy! — pomyślał — można by jednej nocy ze sześć armat rozsadzić.”", + "123281": "Tu trochę ścisnęło go uczucie samotności, lecz na krótko. Wnet pamięć przywiodła mu przed oczy Oleńkę. Miłość ozwała się w nim z niezmierną siłą… Rozczulił się. Żeby choć ta dziewczyna mogła go widzieć, dopiero by uradowało się w niej serce. Myśli ona może jeszcze, że on Szwedom służy… A pięknie służy! zaraz im się przysłuży! Co to będzie, jak ona się dowie o tych wszystkich jego hazardach?… Co ona sobie pomyśli? Pomyśli pewnie: „Wicher on jest, ale jak przyjdzie do rzeczy, czego inny nie uczyni, to on uczyni; gdzie inny nie pójdzie, on pójdzie!… Taki to ten Kmicic.”", + "123282": "— Jeszcze ja nie tyle dokażę! — rzekł sobie pan Andrzej i chełpliwość owładnęła go zupełnie.", + "123283": "Jednakże mimo tych myśli nie zapomniał, gdzie jest, dokąd idzie, co zamierza czynić, i począł iść jak wilk na nocne pastwisko. Obejrzał się za siebie raz i drugi. Ni kościoła, ni klasztoru. Wszystko pokryła gruba, nieprzenikniona pomroka. Miarkował jednak po czasie, że musiał już dojść daleko i że szaniec może być tuż, tuż.", + "123284": "„Ciekawym, czy straże są?” — pomyślał.", + "123285": "Lecz nie zdołał ujść jeszcze dwóch kroków od chwili, w której sobie zadał to pytanie, gdy nagle przed nim rozległ się tupot miarowych kroków i kilka naraz głosów spytało w różnych odległościach:", + "123286": "— Kto idzie?", + "123287": "Pan Andrzej stanął jak wryty. Uczyniło mu się nieco ciepło.", + "123288": "— Swój — odezwały się inne głosy.", + "123289": "— Hasło?", + "123290": "— Upsala!", + "123291": "— Odzew?", + "123292": "— Korona!…", + "123293": "Kmicic zmiarkował w tej chwili, że to straże się zmieniają..", + "123294": "— Dam ja wam Upsalę i koronę! — mruknął.", + "123295": "I uradował się. Była to istotnie dla niego okoliczność nader pomyślna, bo mógł linie straży przejść właśnie w chwili zmiany wart, gdy stąpania żołnierzy głuszyły jego własny krok.", + "123296": "Jakoż tak uczynił bez najmniejszej trudności i szedł za wracającymi żołnierzami dość śmiało, aż do samego szańca. Tam oni wykręcili, by go obejść, on zaś posunął się szybko ku fosie i ukrył się w niej.", + "123297": "Tymczasem rozwidniło się cokolwiek. Pan Andrzej i za to podziękował niebu, inaczej bowiem nie mógłby po omacku znaleźć upragnionej kolubryny. Teraz, zadzierając z rowu głowę do góry i wytężając wzrok, ujrzał nad sobą czarną linię oznaczającą brzeg szańca i równie czarne zarysy koszów, między którymi stały działa.", + "123298": "Mógł nawet dojrzeć ich paszcze wysunięte nieco nad rowem. Posuwając się z wolna wzdłuż rowu, odkrył nareszcie swoją kolubrynę. Wówczas stanął i począł nasłuchiwać.", + "123299": "Z szańca dochodził szmer. Widocznie piechota stała wedle dział w gotowości. Ale sama wyniosłość szańca zakrywała Kmicica; mogli go usłyszeć, nie mogli zobaczyć. Teraz chodziło mu tylko o to, czy z dołu potrafi dostać się do otworu armaty, która wznosiła się wysoko nad jego głową.", + "123300": "Na szczęście, boki rowu nie były zbyt spadziste, a oprócz tego nasyp świeżo uczyniony, lubo polewany wodą, nie zdołał zamarznąć, gdyż od niejakiego czasu panowała odwilż.", + "123301": "Wymiarkowawszy to wszystko, Kmicic począł drążyć cicho dziury w pochyłości szańca i piąć się z wolna ku armacie.", + "123302": "Po kwadransie pracy zdołał ręką chwycić się za otwór armaty. Przez chwilę zawisnął w powietrzu, lecz niepospolita jego siła pozwoliła mu utrzymać się tak, dopóki nie zasunął kiszki w paszczę armaty.", + "123303": "— Naści, piesku, kiełbasy! — mruknął — tylko się nią nie udław..", + "123304": "To rzekłszy, spuścił się na dół i począł szukać sznurka, który przyczepiony do zewnętrznego końca kiszki, zwieszał się w rów.", + "123305": "Po chwili zmacał go ręką. Lecz teraz przychodziła największa trudność, bo należało skrzesać ognia i sznurek zapalić.", + "123306": "Kmicic zatrzymał się przez chwilę, czekając, aż szmer nieco większy uczyni się między żołnierzami na szańcu.", + "123307": "Na koniec począł uderzać z lekka krzesiwkiem w krzemień.", + "123308": "Lecz w tej chwili nad głową jego rozległo się w niemieckim języku pytanie:", + "123309": "— A kto tam w rowie?", + "123310": "— To ja, Hans! — odrzekł bez wahania Kmicic. — Stempel mi diabli do rowu wzięli, więc krzeszę ogień, by go znaleźć.", + "123311": "— Dobrze, dobrze — odrzekł puszkarz. — Szczęście, że się nie strzela, bo samo powietrze łeb by ci urwało.", + "123312": "„Aha! — pomyślał Kmicic — więc kolubrynka, prócz mego naboju, ma jeszcze swój własny. Tym lepiej.”", + "123313": "W tej chwili wysiarkowany sznurek zajął się i delikatne iskierki poczęły biec ku górze po jego suchej powierzchni.", + "123314": "Czas był zmykać. Kmicic więc puścił się, nie tracąc minuty, wzdłuż rowu, co sił w nogach, nie bardzo już zważając na hałas, jaki czynił. Lecz gdy ubiegł jakieś dwadzieścia kroków, ciekawość przemogła w nim poczucie straszliwego niebezpieczeństwa.", + "123315": "„Nuż sznurek zgasł, wilgoć jest w powietrzu!” — pomyślał.", + "123316": "I zatrzymał się. Rzuciwszy za siebie spojrzenie, ujrzał jeszcze iskierkę, ale już nierównie wyżej, niż ją zostawił.", + "123317": "„Ej, czy ja nie za blisko?” — rzekł sobie i strach go zdjął.", + "123318": "Puścił się znowu całym pędem; nagle trafił na kamień — upadł. Wtem huk straszliwy rozdarł powietrze; ziemia zakolebała się, rozrzucone szczątki drzewa i żelaza, kamienie, bryły lodu, ziemi zaświstały mu koło uszu i tu skończyły się jego wrażenia.", + "123319": "Potem rozległy się nowe, kolejne wybuchy. To jaszcze z prochem, stojące w pobliżu kolubryny, eksplodowały od pierwszego wstrząśnienia.", + "123320": "Lecz pan Kmicic już tego nie słyszał, leżał bowiem jak martwy w rowie.", + "123321": "Nie słyszał również, jak po chwili głuchej ciszy rozległy się jęki ludzkie, krzyki i wołania na pomoc; jak na miejsce wypadku zbiegła się blisko połowa wojsk szwedzkich i sprzymierzonych, jak następnie przyjechał sam Miller w towarzystwie całego sztabu.", + "123322": "Harmider i zamieszanie trwały długo, zanim z chaosu zeznań wydobył jenerał szwedzki prawdę, że kolubryna została umyślnie przez kogoś rozsadzona. Nakazano natychmiast poszukiwania. Jakoż nad ranem szukający żołnierze odkryli leżącego w rowie Kmicica.", + "123323": "Pokazało się, że był tylko ogłuszony i od wstrząśnienia stracił początkowo władzę w rękach i nogach. Cały dzień następny trwała ta niemoc. Leczono go najstaranniej. Wieczorem odzyskał prawie zupełnie siły.", + "123324": "Miller kazał go natychmiast stawić przed sobą.", + "123325": "Sam zajął miejsce środkowe za stołem w swej kwaterze, obok niego zasiedli książę Heski, Wrzeszczowicz, Sadowski, wszyscy znamienitsi oficerowie szwedzcy, a z polskich Zbrożek, Kaliński i Kuklinowski.", + "123326": "Ten ostatni na widok Kmicica posiniał i oczy zaświeciły mu się jak dwa węgle, a wąsy poczęły drgać. Więc nie czekając na pytania jenerała, rzekł:", + "123327": "— Ja tego ptaka znam… To z załogi częstochowskiej. Zwie się Babinicz!", + "123328": "Kmicic milczał.", + "123329": "Bladość i znużenie widne były na jego obliczu, ale wzrok miał hardy, twarz spokojną.", + "123330": "— Ty rozsadziłeś kolubrynę? — spytał Miller.", + "123331": "— Ja! — odrzekł Kmicic.", + "123332": "— Jakim sposobem to uczyniłeś?", + "123333": "Kmicic opowiedział pokrótce, nic nie zataił. Oficerowie spoglądali po sobie ze zdumieniem.", + "123334": "— Bohater!… — szepnął Sadowskiemu książę Heski.", + "123335": "A Sadowski pochylił się do Wrzeszczowicza:", + "123336": "— Hrabio Weyhard — spytał — jakże? zdobędziemy tę fortecę przy takich obrońcach?… Co waćpan myślisz? poddadzą się?", + "123337": "Lecz Kmicic rzekł:", + "123338": "— Więcej jest nas w fortecy do takich uczynków gotowych. Nie wiecie dnia i godziny!", + "123339": "— Mam też więcej niż jeden stryczek w obozie! — odparł Miller.", + "123340": "— To i my wiemy. Ale Jasnej Góry nie zdobędziecie, dopóki tam jeden człowiek przy życiu!", + "123341": "Nastała chwila milczenia. Następnie Miller indagował dalej:", + "123342": "— Zowiesz się Babinicz?", + "123343": "Pan Andrzej pomyślał, że po tym, co uczynił, i wobec bliskiej śmierci, nastał czas, w którym nie ma potrzeby dłużej ukrywać swego właściwego nazwiska. Niechże ludzie zapomną o winach i występkach z nim połączonych, niech opromieni je sława i poświęcenie.", + "123344": "— Nie nazywam się Babinicz — odrzekł z pewną dumą — nazywam się Andrzej Kmicic, byłem zaś pułkownikiem swojej własnej chorągwi w litewskim kompucie.", + "123345": "Ledwie usłyszał to Kuklinowski, zerwał się jak opętany, oczy wytrzeszczył, usta otworzył, rękami jął bić się po bokach, na koniec zakrzyknął:", + "123346": "— Jenerale, proszę na słowo! Jenerale, proszę na słowo! Bez zwłoki, bez zwłoki!", + "123347": "Szmer się stał jednocześnie między polskimi oficerami, którego Szwedzi słuchali ze zdziwieniem, bo dla nich nic nie mówiło nazwisko Kmicica. Lecz zaraz pomiarkowali, że to nie lada musi być żołnierz, gdy Zbrożek powstał i zbliżywszy się do więźnia, rzekł:", + "123348": "— Mości pułkowniku! W opresji, w jakiej się znajdujesz, nic pomóc ci nie mogę, ale proszę, podaj mi rękę!…", + "123349": "Lecz Kmicic podniósł głowę do góry i nozdrzami parskać począł.", + "123350": "— Nie podaję ręki zdrajcom, którzy przeciw ojczyźnie służą! — odrzekł.", + "123351": "Zbrożka twarz oblała się krwią.", + "123352": "Kaliński, który stał tuż za nim, cofnął się także; szwedzcy oficerowie otoczyli ich zaraz, wypytując, co by to za jeden był ów Kmicic, którego nazwisko takie uczyniło wrażenie.", + "123353": "Tymczasem w sąsiedniej izbie Kuklinowski przyparł Millera do okna i mówił:", + "123354": "— Wasza dostojność! dla waszej dostojności nic to nazwisko: Kmicic! a to jest pierwszy żołnierz i pierwszy pułkownik w całej Rzeczypospolitej. Wszyscy o nim wiedzą, wszyscy to imię znają! Radziwiłłowi niegdyś służył i Szwedom, teraz widać przeszedł do Jana Kazimierza. Nie masz mu równego między żołnierzami, chyba ja. Toż on tylko mógł to uczynić, żeby pójść samemu i owo działo rozsadzić. Z tego jednego uczynku można by go poznać. On to Chowańskiego podchodził tak, że aż nagrodę na jego głowę wyznaczono. On w dwieście czy trzysta ludzi całą wojnę trzymał po szkłowskiej klęsce na sobie, póki się inni nie opatrzyli i śladem jego nie zaczęli urywać nieprzyjaciół. To najniebezpieczniejszy człowiek w całym kraju.", + "123355": "— Czego mi waść śpiewasz jego pochwały? — przerwał Miller. — Że niebezpieczny, przekonałem się z własną niepowetowaną szkodą.", + "123356": "— Co wasza dostojność zamierzasz z nim uczynić?", + "123357": "— Kazałbym go powiesić, alem sam żołnierz i odwagę a fantazję cenić umiem… Przy tym to szlachcic wysokiego rodu… Każę go rozstrzelać dziś jeszcze.", + "123358": "— Wasza dostojność… Nie mnie uczyć najznamienitszego żołnierza i statystę nowych czasów, ale pozwolę sobie powiedzieć, że to człowiek zbyt sławny. Jeśli wasza dostojność to uczynisz, chorągwie Zbrożka i Kalińskiego pójdą sobie, co najmniej, precz tego samego dnia i przejdą do Jana Kazimierza.", + "123359": "— Jeśli tak, to każę je w pień wyciąć przed odejściem! — zakrzyknął Miller.", + "123360": "— Wasza dostojność, odpowiedzialność okrutna, bo gdy się to rozgłosi, a wycięcia dwóch chorągwi trudno ukryć, całe wojsko polskie odstąpi Karola Gustawa. Waszej dostojności wiadomo, że oni się i tak w wierności chwieją… Hetmani sami niepewni. Pan Koniecpolski z sześciu tysiącami najlepszej jazdy jest przy boku naszego pana… To nie żarty… Boże uchowaj, gdyby i ci się przeciw nam zwrócili, przeciw osobie jego królewskiej mości!… A oprócz tego ta twierdza się broni, prócz tego wyciąć chorągwie Zbrożka i Kalińskiego niełatwo, bo jest tu i Wolf z piechotą. Mogliby się porozumieć z załogą twierdzy…", + "123361": "— Do stu rogatych diabłów! — przerwał Miller — czego ty chcesz, Kuklinowski, czy żebym temu Kmicicowi życie darował? To nie może być!", + "123362": "— Ja chcę — odrzekł Kuklinowski — żebyś wasza dostojność mnie go darował.", + "123363": "— A ty co z nim uczynisz?", + "123364": "— A ja… go ze skórki żywcem obłupię…", + "123365": "— Nie wiedziałeś nawet jego właściwego nazwiska, więc go nie znałeś. Co masz przeciw niemu?", + "123366": "— Poznałem go dopiero w Częstochowie, gdym powtórnie od waszej dostojności do mnichów posłował.", + "123367": "— Maszli jakie powody do zemsty?", + "123368": "— Wasza dostojność! Chciałem go prywatnie do naszego obozu namówić… On zaś, korzystając z tego, żem moje poselstwo odłożył na stronę, znieważył mnie, Kuklinowskiego, tak jak nikt w życiu mnie nie znieważył.", + "123369": "— Co ci uczynił?", + "123370": "Kuklinowski zatrząsł się i zębami zazgrzytał.", + "123371": "— Lepiej o tym nie mówić… Daj mi go wasza dostojność… On śmierci przeznaczon i tak, a ja chciałbym się przedtem trochę z nim pobawić… Och! tym bardziej że to jest Kmicic, któregom poprzednio wenerował, a który tak mi się odpłacił… Daj mi go wasza dostojność! Będzie i dla waszej dostojności lepiej, bo gdy ja go zgładzę, wówczas Zbrożek i Kaliński, a z nimi wszystko polskie rycerstwo nie obruszy się na waszą dostojność, tylko na mnie, a ja sobie radeczki dam… Nie będzie gniewów, dąsów, buntów… Będzie moja prywatna spraweczka o Kmicicową skórkę, z której bęben każę uczynić…", + "123372": "Miller zamyślił się; nagle podejrzenie błysło mu w twarzy.", + "123373": "— Kuklinowski! — rzekł — może ty chcesz go ocalić?", + "123374": "Kuklinowski rozśmiał się cicho, ale był to śmiech tak straszny i szczery, że Miller przestał wątpić.", + "123375": "— Może i słusznie radzisz! — rzekł.", + "123376": "— Za wszystkie moje zasługi o tę jedną proszę nagrodę!", + "123377": "— Więc go bierz!", + "123378": "Po czym weszli obaj do izby, w której była zgromadzona reszta oficerów. Miller zwrócił się do nich i rzekł:", + "123379": "— Za zasługi pana Kuklinowskiego oddaję mu jeńca do dowolnego rozporządzenia.", + "123380": "Nastała chwila milczenia; po czym pan Zbrożek wziął się w boki i spytał go z pewnym akcentem pogardy:", + "123381": "— A co pan Kuklinowski zamierza z jeńcem uczynić?", + "123382": "Kuklinowski, zwykle pochylony, rozprostował się nagle, usta jego rozszerzyły się złowrogim uśmiechem, a źrenice oczu poczęły drgać.", + "123383": "— Komu się nie podoba to, co z jeńcem uczynię — rzekł — ten wie, gdzie mnie szukać.", + "123384": "I trzasnął z cicha szablą.", + "123385": "— Parol, panie Kuklinowski! — rzekł Zbrożek.", + "123386": "— Parol, parol!", + "123387": "To rzekłszy, zbliżył się do Kmicica.", + "123388": "— Chodź, robaczku, ze mną, chodź, przesławny żołnierzyku… Słabyś trochę, potrzeba ci pielęgnacyjki… Ja cię popielęgnuję!", + "123389": "— Rakarz! — odrzekł Kmicic.", + "123390": "— Dobrze, dobrze! harda duszyczko… Tymczasem chodź.", + "123391": "Oficerowie zostali w izbie, Kuklinowski zaś siadł na koń przed kwaterą. Mając ze sobą trzech żołnierzy, kazał jednemu z nich wziąć Kmicica na arkan i wszyscy razem udali się ku Lgocie, gdzie stał pułk Kuklinowskiego.", + "123392": "Kmicic przez drogę modlił się żarliwie. Widział, że śmierć nadchodzi, i polecał się Bogu z całej duszy. Tak zaś zatopił się w modlitwie i w swym przeznaczeniu, że nie słyszał, co do niego mówił Kuklinowski; nie wiedział nawet, jak długo droga trwała.", + "123393": "Zatrzymali się na koniec w pustej, na wpół rozwalonej stodółce, stojącej nieco opodal od kwater pułku Kuklinowskiego, w szczerym polu. Pułkownik kazał wprowadzić do niej Kmicica, sam zaś zwrócił się do jednego z żołnierzy.", + "123394": "— Ruszaj mi do obozu — rzekł — po sznury i płonącą maźnicę ze smołą.", + "123395": "Żołnierz skoczył co tchu w koniu i po kwadransie z tą samą chyżością powrócił nazad z drugim jeszcze towarzyszem. Obaj przywieźli żądane przedmioty.", + "123396": "— Rozebrać tego gaszka do naga — rzekł Kuklinowski — związać mu linką z tyłu ręce i nogi, a potem podciągnąć go na belkę!", + "123397": "— Rakarz! — powtórzył Kmicic.", + "123398": "— Dobrze, dobrze! pogadamy jeszcze, mamy czas…", + "123399": "Tymczasem jeden z żołnierzy wlazł na belkę, a inni zwłóczyli szaty z Kmicica. Gdy to uczyniono, trzej oprawcy położyli go twarzą do ziemi, związali mu ręce i nogi długą liną, następnie, okręciwszy go jeszcze nią w pół ciała, rzucili drugi jej koniec żołnierzowi siedzącemu na belce.", + "123400": "— Teraz podnieść go w górę, a tamten niech zakręci linę i zawiąże! — rzekł Kuklinowski.", + "123401": "W minutę rozkaz był spełniony.", + "123402": "— Puścić! — rozległ się głos pułkownika.", + "123403": "Lina skrzypnęła, pan Andrzej zawisnął poziomo kilka łokci nad klepiskiem.", + "123404": "Wówczas Kuklinowski umoczył kwacz w płonącej maźnicy, podszedł ku niemu i rzekł:", + "123405": "— A co, panie Kmicic?… Mówiłem, że dwóch jest pułkowników w Rzeczypospolitej, dwóch tylko: ja i ty! A tyś się właśnie do kompanijki z Kuklinowskim nie chciał przyznać i kopnąłeś go?… Dobrze, robaczku, miałeś słuszność! Nie dla ciebie kompanijka Kuklinowskiego, bo Kuklinowski lepszy. Ejże, sławny pułkowniczek pan Kmicic, a Kuklinowski ma go w ręku i Kuklinowski mu boczków przypiecze…", + "123406": "— Rakarz! — powtórzył po raz trzeci Kmicic.", + "123407": "— Ot, tak… boczków przypiecze! — dokończył Kuklinowski.", + "123408": "I dotknął płonącym kwaczem Kmicicowego boku, po czym rzekł:", + "123409": "— Nie za wiele od razu, z lekka, mamy czas…", + "123410": "Wtem tętent kilku koni rozległ się przy wierzejach stodółki.", + "123411": "— Kogo tam diabli niosą? — spytał pułkownik.", + "123412": "Wierzeje skrzypnęły i wszedł żołnierz.", + "123413": "— Mości pułkowniku — rzekł — jenerał Miller życzy sobie natychmiast widzieć waszą miłość!", + "123414": "— A to ty, stary! — odrzekł Kuklinowski. — Co za sprawa? kiej diabeł?", + "123415": "— Jenerał prosi, by wasza miłość natychmiast do niego pojechał.", + "123416": "— Kto był od jenerała?", + "123417": "— Był szwedzki oficer, już odjechał. Ledwie tchu z konia nie wyparł!", + "123418": "— Dobrze! — rzekł Kuklinowski.", + "123419": "Po czym zwrócił się do Kmicica:", + "123420": "— Było ci ciepło, ochłodnij teraz, robaczku, ja wrócę niebawem, pogawędzimy jeszcze!", + "123421": "— A co z jeńcem uczynić? — zapytał jeden z żołnierzy.", + "123422": "— Zostawić go tak. Zaraz wracam. Niech jeden jedzie za mną!", + "123423": "Pułkownik wyszedł, a z nim razem ów żołnierz, który poprzednio siedział na belce. Zostało tylko trzech, ale niebawem trzech nowych weszło do stodoły.", + "123424": "— Możecie iść spać — rzekł ów, który Kuklinowskiemu o rozkazie Millera doniósł — nam pułkownik polecił straż trzymać.", + "123425": "Kmicic drgnął na dźwięk tego głosu. Wydało mu się, że go zna.", + "123426": "— Wolimy zostać — odrzekł jeden z trzech pierwszych żołnierzy — żeby na dziwo patrzyć, bo takiego….", + "123427": "Nagle urwał.", + "123428": "Jakiś straszny, nieludzki głos wydobył mu się z gardzieli, podobny do piania zarzynanego koguta. Ręce rozłożył i padł jak gromem rażony.", + "123429": "Jednocześnie krzyk: „Prać!”, rozległ się w stodółce i dwaj inni nowo przybyli rzucili się na kształt rysiów na dwóch dawniejszych. Zawrzała walka, straszna, krótka, oświecona blaskami płonącej maźnicy. Po chwili dwa ciała padły w słomę, przez sekundę jeszcze słychać było rzężenie konających, po czym rozległ się ów głos, który Kmicicowi poprzednio wydał się znanym:", + "123430": "— Wasza miłość, to ja, Kiemlicz, i moi synowie! My od rana już czekali na sposobność. Od rana wypatrujem!", + "123431": "Tu stary zwrócił się do synów:", + "123432": "— Nuże, szelmy; odciąć pana pułkownika, duchem, żywo!", + "123433": "I nim Kmicic zdołał zrozumieć, co się dzieje, pojawiły się koło niego dwie rozczochrane czupryny Kosmy i Damiana, podobne do dwóch olbrzymich kądzieli. Wnet więzy były rozcięte i Kmicic stanął na nogach. Zachwiał się z początku. Ściągnięte jego wargi zaledwie zdołały wymówić:", + "123434": "— To wy?… Dziękuję…", + "123435": "— To my! — odrzekł straszny starzec. — Matko Boska! o!… niech się wasza miłość ubiera. Żywo, szelmy!", + "123436": "I począł Kmicicowi podawać ubranie.", + "123437": "— Konie stoją za wierzejami — mówił. — Stąd droga wolna. Straże są; może by nie wpuściły nikogo, ale wypuścić, wypuszczą. Wiemy hasło. Jak się wasza miłość czuje?", + "123438": "— Bok mi przypiekł, ale jeno trochę. W nogach mi słabo…", + "123439": "— Niech się wasza miłość gorzałki napije.", + "123440": "Kmicic chwycił chciwie manierkę, którą stary mu podał, i wychyliwszy ją do połowy, rzekł:", + "123441": "— Zziąbłem. Zaraz mi lepiej.", + "123442": "— Na kulbace się wasza miłość rozgrzeje. Konie czekają.", + "123443": "— Zaraz mi lepiej — powtórzył Kmicic. — Bok trochę pali… Nic to!… Całkiem mi dobrze!", + "123444": "I siadł na krawędzi sąsieka.", + "123445": "Po chwili rzeczywiście odzyskał siły i spoglądał z zupełną przytomnością na złowrogie twarze trzech Kiemliczów oświecone żółtawymi płomykami palącej się smoły.", + "123446": "Stary stanął przed nim:", + "123447": "— Wasza miłość, pilno! Konie czekają!", + "123448": "Lecz w panu Andrzeju obudził się już całkiem dawny Kmicic.", + "123449": "— O! nie może być! — zakrzyknął nagle — teraz ja na tego zdrajcę poczekam!", + "123450": "Kiemlicze spojrzeli na siebie ze zdumieniem, ale żaden nie pisnął ani słowa, tak ślepo przywykli z dawnych czasów słuchać tego wodza.", + "123451": "Jemu zaś żyły wystąpiły na czoło, oczy w ciemności świeciły jak dwie gwiazdy, taka tlała w nich zawziętość i chęć zemsty. To, co czynił teraz, było szaleństwem, które mógł życiem przypłacić. Ale właśnie życie jego składało się z szeregu takich szaleństw. Bok dolegał mu okrutnie, tak że co chwila mimo woli chwytał się zań ręką, ale myślał tylko o Kuklinowskim i gotów był czekać go choćby do rana.", + "123452": "— Słuchajcie! — rzekł — czy jego Miller naprawdę wzywał?", + "123453": "— Nie — odrzekł stary. — To ja wymyśliłem, żeby łatwiej z tamtymi się sprawić. Z pięcioma trudno by nam było we trzech, bo którykolwiek krzyk by uczynił.", + "123454": "— To dobrze. On tu wróci sam albo w kompanii. Jeśli będzie z nim kilku ludzi, tedy zaraz na nich uderzyć… Jego mnie zostawcie. Potem do koni… Ma który pistolety?", + "123455": "— Ja mam — odrzekł Kosma.", + "123456": "— Dawaj! Nabity? Podsypany?", + "123457": "— Tak jest.", + "123458": "— Dobrze. Jeśli wróci sam, wówczas natychmiast, jak wejdzie, skoczyć na niego i zatkać mu pysk. Możecie mu własną jego czapkę w pysk wcisnąć.", + "123459": "— Wedle rozkazu! — rzekł stary. — Wasza miłość pozwoli teraz tamtych obszukać? My chudopachołki…", + "123460": "To rzekłszy, wskazał na trupy leżące w słomie.", + "123461": "— Nie! Trzymać się w gotowości. Co przy Kuklinowskim znajdziecie, to będzie wasze!", + "123462": "— Jeżeli on sam wróci — rzekł stary — tedy niczego się nie boję. Stanę za wierzejami i choćby kto od kwater nadszedł, powiem, że pułkownik nie kazał puszczać…", + "123463": "— Tak będzie. Pilnuj!…", + "123464": "Tętent konia rozległ się za stodołą. Kmicic zerwał się i stanął w cieniu przy ścianie. Kosma i Damian zajęli miejsca tuż przy wejściu, jak dwa koty na mysz czyhające.", + "123465": "— Sam! — rzekł stary, zacierając ręce.", + "123466": "— Sam! — powtórzyli Kosma i Damian.", + "123467": "Tętent zbliżył się tuż i nagle ustał, natomiast za wierzejami rozległ się głos:", + "123468": "— Wyjdź tam który konia potrzymać!", + "123469": "Stary skoczył żywo.", + "123470": "Nastała chwila ciszy, po czym czyhających w stodole doszła następująca rozmowa:", + "123471": "— To ty, Kiemlicz? Co, u pioruna! czyś się wściekł, czyś zgłupiał?!… Noc! Miller śpi. Straż nie chce puszczać, mówią, że żaden oficer nie wyjeżdżał!… Co to jest?", + "123472": "— Oficer tu czeka w stodole na waszą miłość. Przyjechał zaraz po odjeździe waszej miłości… i powiada, że się z waszą miłością zminął, więc czeka.", + "123473": "— Co to wszystko znaczy?… A jeniec?", + "123474": "— Wisi.", + "123475": "Wierzeje skrzypnęły i Kuklinowski wsunął się do stodoły, lecz zanim krok postąpił, dwie żelazne ręce porwały go za gardło i zdusiły krzyk przerażenia. Kosma i Damian z wprawą prawdziwych zbójców rzucili go na ziemię, klękli mu na piersiach, gniotąc je tak, aż żebra poczęły trzeszczeć, i w mgnieniu oka zakneblowali mu usta.", + "123476": "Wówczas Kmicic wysunął się naprzód i poświeciwszy mu kwaczem w oczy, rzekł:", + "123477": "— Ach, to pan Kuklinowski!… Teraz ja mam z waścią do pogadania!", + "123478": "Twarz Kuklinowskiego była siną, żyły wytężone tak, iż zdawało się, że pękną lada chwila, ale w jego wyszłych na wierzch i nabranych krwią oczach przynajmniej tyle było zdumienia, ile przerażenia.", + "123479": "— Rozebrać go i na belkę! — zawołał Kmicic.", + "123480": "Kosma i Damian poczęli go rozbierać tak gorliwie, jakby i skórę razem z szatami chcieli z niego zedrzeć.", + "123481": "Po upływie kwadransa Kuklinowski wisiał już skrępowany za ręce i za nogi, na kształt półgęska, na belce.", + "123482": "Wówczas Kmicic wziął się w boki i począł się chełpić straszliwie.", + "123483": "— Cóż, panie Kuklinowski — rzekł — kto lepszy: Kmicic czy Kuklinowski?…", + "123484": "Wtem porwał palący się kwacz i postąpił krok bliżej.", + "123485": "— Toż twój obóz o strzelenie z łuku, twój tysiąc złodziejów na zawołanie… Toż twój jenerał szwedzki opodal, a ty na tej samej belce wisisz, na której mnie myślałeś przypiekać… Poznajże Kmicica! Ty chciałeś się z nim równać, do kompanii jego należeć, w paragon z nim wchodzić?… Ty rzezimieszku! ty podłoto!… ty strachu na stare baby!… ty wyskrobku ludzki!… ty panie Szelmowski z Szelmowa! ty kutergębo! ty chamie! ty niewolniku!… Mógłbym cię kozikiem kazać zarżnąć jak kapłona, ale wolę cię żywcem przypiec, jak ty mnie chciałeś…", + "123486": "To rzekłszy, podniósł kwacz i przyłożył go do boku nieszczęsnego wisielca, lecz trzymał go dłużej, dopóki swąd spalonego ciała nie począł się rozchodzić po stodole.", + "123487": "Kuklinowski skurczył się, aż lina poczęła się z nim kołysać. Oczy jego, utkwione w Kmicica, wyrażały straszny ból i nieme błaganie o litość, z zatkanych ust wydobywały się jęki żałosne; lecz wojny zatwardziły serce pana Andrzeja i nie było w nim litości, zwłaszcza dla zdrajców.", + "123488": "Więc odjąwszy wreszcie kwacz od boku Kuklinowskiego, przyłożył mu go na chwilę pod nos; osmalił wąsy, rzęsy, i brwi, po czym rzekł:", + "123489": "— Daruję cię zdrowiem, abyś mógł jeszcze o Kmicicu rozmyślać. Powisisz tu do rana, a teraz proś Boga, by cię ludzie, nim zmarzniesz, znaleźli.", + "123490": "Tu zwrócił się do Kosmy i Damiana.", + "123491": "— Na koń! — krzyknął.", + "123492": "I wyszedł ze stodoły.", + "123493": "W pół godziny później roztoczyły się naokół czterech jeźdźców wzgórza ciche, milczące i pola puste. Świeże powietrze, nie przesycone dymem prochowym, wchodziło do ich płuc. Kmicic jechał na przedzie, Kiemlicze za nim. Oni rozmawiali z cicha, on milczał, a raczej odmawiał z cicha pacierze poranne, bo już do świtu było niedaleko.", + "123494": "Od czasu do czasu syknięcie albo nawet cichy jęk wyrywał mu się z ust, gdyż sparzony bok dolegał mu mocno. Lecz jednocześnie czuł się na koniu i wolnym, a myśl, że rozsadził największą kolubrynę, a do tego jeszcze wyrwał się z rąk Kuklinowskiego i zemsty nad nim dokonał, napełniała go taką uciechą, że niczym był ból przy niej.", + "123495": "Tymczasem cicha rozmowa między ojcem i synami zmieniła się w głośną rozterkę.", + "123496": "— To trzos, dobrze! — mówił gderliwie stary — a gdzie pierścienie? Na palcach miał pierścienie, w jednym był kamień wart ze dwadzieścia czerwonych.", + "123497": "— Zapomnielim zdjąć! — rzekł Kosma.", + "123498": "— Bodaj was zabito! Ty, stary, o wszystkim myśl, a te szelmy za szeląg rozumu nie mają! Zapomnieliście, zbóje, o pierścieniach?… Łżecie jak psy!", + "123499": "— To się ociec wróć i obacz! — mruknął Damian.", + "123500": "— Łżecie, szelmy, klimkiem rzucacie! Starego ojca krzywdzić? tacy synowie! Bodajem was był nie spłodził! Bez błogosławieństwa pomrzecie!…", + "123501": "Kmicic wstrzymał nieco konia.", + "123502": "— A pójdźcie no tu! — rzekł.", + "123503": "Swary ustały. Kiemlicze posunęli się żywo i dalej jechali szeregiem we czterech.", + "123504": "— A wiecie drogę do śląskiej granicy? — spytał pan Andrzej.", + "123505": "— Oj, oj! Matko Boska! wiemy, wiemy! — rzekł stary.", + "123506": "— Szwedzkich oddziałów po drodze nie masz?", + "123507": "— Nie, bo wszyscy pod Częstochową stoją… Chybaby pojedynczych można napotkać, ale to Boże daj!", + "123508": "Nastała chwila milczenia.", + "123509": "— To wyście u Kuklinowskiego służyli? — spytał znów Kmicic.", + "123510": "— Tak jest, bośmy myśleli, że będąc w pobliżu, można się będzie świętym zakonnikom i waszej miłości przysłużyć. Jakoż się zdarzyło… My przeciw fortecy nie służyli, niech nas Bóg broni! żołdu nie brali, chyba się coś przy Szwedach znalazło.", + "123511": "— Jak to przy Szwedach?", + "123512": "— Bo my chcieli choć i za murami Najświętszej Pannie służyć… więceśmy nocami koło obozu jeździli, albo i we dnie, jak Pan Bóg dał, i jak się który Szwed pojedynczo popadł, to my go… tego… Ucieczko grzesznych!… my go…", + "123513": "— Pralim! — dokończyli Kosma i Damian.", + "123514": "Kmicic uśmiechnął się.", + "123515": "— Dobrych Kuklinowski miał w was sług! — rzekł. — A onże wiedział o tym?", + "123516": "— Były komisje, dochodzili… On wiedział i — złodziej! — kazał nam talara z głowy płacić. Inaczej groził, że wyda… Taki zbój, ubogich ludzi krzywdził!… My też wiary dochowali waszej miłości, bo to nie taka służba… Wasza miłość swoje jeszcze odda, a on po talarze z głowy, za nasz trud, za naszą pracę… Bodaj go!…", + "123517": "— Hojnie was nagrodzę za to, coście uczynili! — odrzekł Kmicic. — Nie spodziewałem się tego po was…", + "123518": "Wtem daleki huk dział przerwał mu dalsze słowa. To Szwedzi rozpoczęli widocznie strzelaninę równo z pierwszym brzaskiem. Po chwili huk powiększył się. Kmicic zatrzymał konia; zdawało mu się, że rozróżnia głosy armat fortecznych od armat szwedzkich, więc zacisnął pięść i grożąc nią w stronę nieprzyjacielskiego obozu, rzekł:", + "123519": "— Strzelajcie, strzelajcie! Gdzie wasza największa kolubryna?!…", + "123520": "Rozdział XIX", + "123521": "Rozsadzenie olbrzymiej kolubryny uczyniło istotnie pognębiające na Millerze wrażenie, gdyż jego wszystkie nadzieje wspierały się dotąd na tym dziale. Już i piechota była do szturmu gotowa, już przygotowano drabiny i stosy faszyn, teraz trzeba było wszelką myśl szturmu porzucić.", + "123522": "Zamiar wysadzenia klasztoru w powietrze za pomocą podkopów spełznął także na niczym. Sprowadzeni poprzednio górnicy z Olkusza łupali wprawdzie skałę, zbliżając się na ukos ku klasztorowi, lecz robota szła tępo. Robotnicy mimo wszelkich ostrożności padali gęstym trupem od wystrzałów kościelnych, a pracowali niechętnie. Wielu wolało ginąć niż przyczyniać się do zguby świętego miejsca.", + "123523": "Miller czuł co dzień wzrastający opór; mrozy odbierały resztę odwagi zniechęconemu wojsku, między którym szerzył się z dnia na dzień przestrach i wiara, że zdobycie tego klasztoru nie leży w mocy ludzkiej.", + "123524": "Wreszcie i sam Miller począł tracić nadzieję, a po wysadzeniu kolubryny po prostu zdesperował. Ogarnęło go uczucie zupełnej niemocy i bezwładności.", + "123525": "Nazajutrz, skoro dzień, zwołał więc radę, ale pono dlatego tylko, by od oficerów usłyszeć zachętę do opuszczenia fortecy.", + "123526": "Poczęli się zbierać, wszyscy znużeni i posępni. W niczyich oczach nie było już nadziei ani wojskowej fantazji. Milcząc, zasiedli koło stołu w ogromnej i zimnej izbie, w której para oddechów poprzesłaniała im twarze, i patrzyli spoza niej jakby spoza chmur. Każdy w duszy czuł wyczerpanie i znużenie, każdy mówił sobie w duchu, że nie ma żadnej rady do udzielenia, chyba taką, z którą lepiej się pierwszemu nie wyrywać. Wszyscy czekali na to, co powie Miller; on zaś kazał przede wszystkim przynieść obficie wina grzanego, dufając, że pod wpływem gorącego napitku łatwiej wydobędzie szczerą myśl z tych milczących postaci i zachętę do odstąpienia od onej fortecy.", + "123527": "Na koniec, gdy sądził, że wino skutek swój już uczyniło, w następujące ozwał się słowa:", + "123528": "— Czy uważacie, waszmościowie, że żaden z panów polskich pułkowników nie przyszedł na tę naradę, chociaż posłałem wszystkim wezwanie?", + "123529": "— Waszej dostojności zapewne wiadomo, że pachołkowie polskich chorągwi znaleźli przy łowieniu ryb srebro klasztorne i że pobili się o nie z naszymi żołnierzami. Kilkunastu ludzi na śmierć usieczono.", + "123530": "— Wiem. Część tego srebra zdołałem wyrwać z ich rąk, nawet większą część. Jest ona teraz tu, i namyślam się, co z nią uczynić.", + "123531": "— Stąd zapewne gniewy panów pułkowników. Powiadają, że skoro Polacy to srebro znaleźli, to się Polakom należy.", + "123532": "— O, to racja! — zawołał Wrzeszczowicz.", + "123533": "— Według mego zdania, jest pewna racja — odpowiedział Sadowski — i tak myślę, że gdybyś waszmość, panie hrabio, je znalazł, nie uważałbyś za potrzebne dzielić się nim nie tylko z Polakami, ale nawet i ze mną, który jestem Czechem…", + "123534": "— Przede wszystkim, panie, nie dzielę twojej życzliwości dla nieprzyjaciół naszego króla — odparł chmurno Wrzeszczowicz.", + "123535": "— Ale my, panie, dzięki tobie musimy podzielić się z tobą wstydem i hańbą, nie mogąc nic wskórać przeciw fortecy, pod którą nas namówiłeś.", + "123536": "— Tak więc pan straciłeś już wszelką nadzieję?", + "123537": "— A pan, czy ją masz jeszcze do podziału?", + "123538": "— Jakbyś pan wiedział, i sądzę, że ci panowie chętniej podzielą się ze mną moją nadzieją niż z panem jego bojaźnią.", + "123539": "— Czy czynisz mnie tchórzem, panie Wrzeszczowicz?", + "123540": "— Nie przypisuję panu więcej odwagi, niż okazujesz!", + "123541": "— Ja zaś przypisuję panu mniej!", + "123542": "— A ja — rzekł Miller, który od niejakiego czasu niechętnie spoglądał na Wrzeszczowicza, jako na instygatora nieszczęsnej wyprawy — postanawiam srebro odesłać do klasztoru. Może dobroć i łaska więcej wskóra przeciw tym nieużytym mnichom niż kule i armaty. Niech zrozumieją, że chcemy opanować fortecę, nie ich skarby.", + "123543": "Oficerowie ze zdziwieniem spojrzeli na Millera, tak mało przywykli do podobnej wspaniałomyślności z jego strony.", + "123544": "Wreszcie Sadowski rzekł:", + "123545": "— Nic lepszego nie można uczynić, bo zarazem zamknie się gębę polskim pułkownikom, którzy do srebra pretensje roszczą. W twierdzy uczyni to także z pewnością dobre wrażenie.", + "123546": "— Najlepsze wrażenie uczyni śmierć owego Kmicica — odparł Wrzeszczowicz. — Spodziewam się, że tam Kuklinowski już go ze skóry obłupił.", + "123547": "— Mniemam i ja, że już nie żyje — odpowiedział Miller. — Ale nazwisko owo przypomina mi naszą stratę niczym nie wynagrodzoną. Było to największe działo w całej artylerii jego królewskiej mości. Nie ukrywam panom, że wszystkie nadzieje moje na nim polegały. Wyłom już był uczyniony, strach w twierdzy szerzył się. Jeszcze parę dni, a bylibyśmy ruszyli do szturmu. Teraz za nic cała praca, za nic wszystkie wysilenia. Mur jednego dnia naprawią. A te działa, którymi jeszcze rozporządzamy, nie lepsze od fortecznych, i łatwo porozbijane być mogą. Większych nie ma skąd wziąć, bo ich i pan marszałek Wittenberg nie posiada. Mości panowie! Im dłużej się nad tym zastanawiam, tym klęska wydaje mi się straszniejszą!… I pomyśleć, że jeden człowiek ją zadał!… Jeden pies! Jeden szatan!… Oszaleć przyjdzie! do wszystkich rogatych diabłów!…", + "123548": "Tu Miller uderzył pięścią w stół, bo go gniew niepohamowany pochwycił, tym okrutniejszy, że bezsilny.", + "123549": "Po chwili zakrzyknął:", + "123550": "— A co jego królewska mość powie, gdy go wieść o tej stracie dojdzie?!…", + "123551": "Po chwili znów:", + "123552": "— A co my poczniem?… Zębami tej skały nie zgryziem! Bogdaj zaraza tych zabiła, którzy mnie pod tę twierdzę namawiali!…", + "123553": "To rzekłszy, porwał puchar kryształowy i w uniesieniu grzmotnął nim o podłogę, aż kryształ rozbił się na proch.", + "123554": "Oficerowie milczeli. Nieprzystojne uniesienie jenerała, właściwsze chłopu niż wojownikowi tak wysoką piastującemu godność, zraziło doń serca i skwasiło do reszty humory.", + "123555": "— Radźcie, panowie! — zakrzyknął Miller.", + "123556": "— Radzić można tylko spokojnie — odparł książę Heski.", + "123557": "Miller począł sapać i wyparskiwać gniew nozdrzami. Po niejakim czasie uspokoił się i wodząc oczyma po obecnych, jakby zachęcając ich wzrokiem, rzekł:", + "123558": "— Przepraszam waszmościów, ale gniew mój nie dziwota. Nie będę wspominał tych miast, którem, objąwszy komendę po Torstensonie, zdobył, bo nie chcę wobec teraźniejszej klęski dawną fortuną się chlubić. Wszystko to, co się pod tą twierdzą dzieje, ludzki rozum po prostu przechodzi. Jednakże radzić trzeba… Po to waćpanów wezwałem. Obradujcie więc… i co większością na radzie postanowimy, to spełnię.", + "123559": "— Niech wasza dostojność da nam przedmiot do obrady — rzekł książę Heski. — Mamyli obradować jedynie nad zdobyciem fortecy czy też i nad tym, czy nie lepiej ustąpić?", + "123560": "Miller nie chciał stawiać kwestii tak jasno, a przynajmniej nie chciał, aby owo: albo — albo, wyszło po raz pierwszy z jego ust, dlatego rzekł:", + "123561": "— Niech każdy z panów mówi szczerze, co myśli. Wszystkim nam o dobro i chwałę jego królewskiej mości chodzić powinno.", + "123562": "Lecz żaden z oficerów nie chciał także pierwszy z propozycją odstąpienia występować, więc znów nastało milczenie.", + "123563": "— Panie Sadowski! — rzekł po chwili Miller głosem, który starał się uczynić przyjaznym i łaskawym — pan szczerzej mówisz od innych, co myślisz, bo reputacja pańska zabezpiecza go od wszelkich podejrzeń…", + "123564": "— Myślę, jenerale — odparł pułkownik — że ów Kmicic był jednym z największych tegoczesnych żołnierzy i że położenie nasze jest desperackie…", + "123565": "— Wszakże pan byłeś za odstąpieniem od twierdzy?…", + "123566": "— Za pozwoleniem waszej dostojności, byłem tylko za tym, aby nie rozpoczynać oblężenia… To wcale inna rzecz.", + "123567": "— Więc co pan teraz radzisz?", + "123568": "— Teraz odstępuję głos panu Wrzeszczowiczowi…", + "123569": "Miller zaklął jak poganin.", + "123570": "— Pan Weyhard będzie za całą tę nieszczęsną wyprawę odpowiadał! — rzekł.", + "123571": "— Nie wszystkie moje rady spełniono — odpowiedział zuchwale Wrzeszczowicz — mógłbym też śmiało zrzucić z siebie odpowiedzialność. Byli tacy, którzy je krzyżowali. Byli tacy, którzy dziwną zaiste i niewytłumaczoną żywiąc dla księży życzliwość, odmawiali jego dostojność od wszelkich surowszych środków. Radziłem, żeby owych księży posłujących powiesić, i jestem przekonany, że gdyby to się stało, postrach otworzyłby nam już bramy tego kurnika.", + "123572": "Tu Wrzeszczowicz począł patrzeć na Sadowskiego, lecz nim ten zdobył się na odpowiedź, wmieszał się książę Heski.", + "123573": "— Nie nazywaj, hrabio, tej twierdzy kurnikiem — rzekł — bo im bardziej zmniejszasz jej znaczenie, tym bardziej powiększasz naszą hańbę.", + "123574": "— Niemniej radziłem, by posłów powiesić. Postrach i zawsze postrach, oto com od rana do wieczora powtarzał, lecz pan Sadowski pogroził dymisją i księża odeszli bezpiecznie.", + "123575": "— Idź, panie hrabio, dzisiaj do fortecy — odpowiedział Sadowski — wysadź prochami największą ich armatę, jak to uczynił z naszą ów Kmicic, a ręczę ci, że to większy rozszerzy postrach niż zbójeckie posłów mordowanie!…", + "123576": "Wrzeszczowicz zwrócił się wprost do Millera:", + "123577": "— Wasza dostojność! Sądzę, żeśmy się tu na naradę, nie na krotofile zebrali!", + "123578": "— Czy masz waszmość co, prócz czczych wyrzutów, do powiedzenia? — spytał Miller.", + "123579": "— Mam, pomimo wesołości tych panów, którzy mogliby swój humor do lepszych czasów zachować.", + "123580": "— O Laertiadesie, z fortelów swych znany! — zakrzyknął książę Heski.", + "123581": "— Panowie! — odpowiedział Wrzeszczowicz — wiadomo powszechnie, że nie Minerwa jest waszym opiekuńczym bóstwem; a ponieważ Mars wam nie dopisał i zrzekliście się waszych głosów, pozwólcie mnie mówić.", + "123582": "— Góra stękać poczyna, zaraz ujrzymy mysi ogonek! — dorzucił Sadowski.", + "123583": "— Proszę o milczenie! — rzekł surowo Miller.", + "123584": "— Mów, panie hrabio, pamiętaj tylko, że dotąd rady twoje wydały gorzkie owoce.", + "123585": "— Które mimo zimy spożywać musimy na kształt zapleśniałych sucharów! — wtrącił książę Heski.", + "123586": "— Tym się tłumaczy, dlaczego wasza książęca mość pijesz tyle wina — odparł Wrzeszczowicz — a choć wino nie zastąpi przyrodzonego dowcipu, pomaga ci za to do wesołego strawienia nawet hańby. Lecz mniejsza o to! Wiem dobrze, iż w fortecy jest partia, która od dawna poddać się pragnie, i tylko nasza niemoc z jednej, a nadludzki upór przeora z drugiej strony utrzymuje ją w karbach. Nowy postrach doda jej nowych sił, dlatego należy nam okazać, że nic sobie nie robimy ze straty działa, i szturmować tym usilniej.", + "123587": "— Czy to już wszystko?", + "123588": "— Choćby to było wszystko, sądzę, że podobna rada zgodniejszą jest z honorem szwedzkich żołnierzy niż jałowe z niej drwiny przy kielichach i niż wysypianie się po pijatyce. Ale to nie wszystko. Należy rozpuścić między naszymi żołnierzami, a zwłaszcza między polskimi wieść, że górnicy, którzy teraz nad założeniem miny pracują, odkryli stary przechód podziemny, ciągnący się pod sam klasztor i kościół…", + "123589": "— Masz waszmość słuszność, to dobra rada! — rzekł Miller.", + "123590": "— Gdy wieść ta między naszymi i polskimi żołnierzami się rozszerzy, sami Polacy będą namawiać mnichów do poddania się, bo i im chodzi, równie jak mnichom, aby to gniazdo zabobonów ocalało.", + "123591": "— Jak na katolika, to nieźle! — mruknął Sadowski.", + "123592": "— Gdyby służył Turkom, nazywałby Rzym gniazdem zabobonów! — odpowiedział książę Heski.", + "123593": "— Wtedy Polacy wyślą niezawodnie od siebie posłów do księży — mówił dalej Weyhard — owa partia w klasztorze, która dawno się chce poddać, pod wpływem przerażenia ponowi swe usilności, i kto wie, czy nie zmuszą przeora i opornych do otworzenia bram.", + "123594": "— „Zginie miasto Priama przez podstęp boskiego Laertydy…” — począł deklamować książę Heski.", + "123595": "— Dalibóg, czysta historia trojańska, a jemu się zdaje, że coś nowego wymyślił! — odpowiedział Sadowski.", + "123596": "Lecz Millerowi rada podobała się, bo w samej rzeczy nie była złą. Partia, o której Wrzeszczowicz wspominał, istniała w klasztorze. Nawet niektórzy księża słabszego ducha do niej należeli. Prócz tego przestrach mógł się rozszerzyć pomiędzy załogą, ogarnąć nawet tych, którzy dotąd chcieli się bronić do ostatniej kropli krwi.", + "123597": "— Popróbujemy, popróbujemy! — mówił Miller, który jak tonący chwytał się każdej deski i łatwo od rozpaczy przechodził do nadziei. — Ale czy Kaliński albo Zbrożek zgodzą się jeszcze posłować do klasztoru, czy uwierzą w ów podkop i czy zechcą księżom o nim oznajmić?", + "123598": "— W każdym razie Kuklinowski zgodzi się — odrzekł Wrzeszczowicz — ale lepiej będzie, żeby i on wierzył naprawdę w istnienie przechodu.", + "123599": "Wtem tętent rozległ się przed kwaterą.", + "123600": "— Owóż i pan Zbrożek przyjechał — rzekł książę Heski, spoglądając przez okno.", + "123601": "Po chwili w sieni zabrzęczały ostrogi i Zbrożek wszedł, a raczej wpadł do izby. Twarz jego była blada, wzburzona, i zanim oficerowie zdążyli spytać o powody tego pomieszania, pułkownik zakrzyknął:", + "123602": "— Kuklinowski nie żyje!", + "123603": "— Jak to? Co waść mówisz? Co się stało? — spytał Miller.", + "123604": "— Pozwólcie mi odetchnąć — rzekł Zbrożek — bo to, com widział, imaginację przechodzi…", + "123605": "— Mów prędzej! zamordowanoli go? — zawołali wszyscy.", + "123606": "— Kmicic! — odparł Zbrożek.", + "123607": "Oficerowie zerwali się wszyscy ze swych miejsc i poczęli patrzyć na Zbrożka jak na szalonego; on zaś, wyrzucając nozdrzami szybkie kłęby pary, tak mówił:", + "123608": "— Gdybym nie widział, oczom bym nie wierzył, bo to nieludzka moc. Kuklinowski nieżywy, trzech żołnierzy zabitych, a Kmicica ani śladu. Wiedziałem, że to straszny człowiek. Reputacja jego w całym kraju znana… Żeby jednak, będąc jeńcem, związanym, nie tylko się wyrwać, ale pobić żołnierzy i Kuklinowskiego storturować… tego człowiek nie mógł dokonać, to chyba diabeł!", + "123609": "— Coś podobnego nigdy się nie przygodziło… To niepodobne do wiary! — szepnął Sadowski.", + "123610": "— Pokazał ten Kmicic, co umie! — odrzekł książę Heski. — A nie wierzyliśmy wczoraj Polakom, gdy nam mówili, co to za ptak; myśleliśmy, że koloryzują, jak oni zwykle.", + "123611": "— Oszaleć! — krzyknął Wrzeszczowicz.", + "123612": "Miller trzymał się rękami za głowę i nic nie mówił. Gdy wreszcie podniósł oczy, błyskawice gniewu krzyżowały się w nich z błyskawicami podejrzeń.", + "123613": "— Panie Zbrożek — rzekł — choćby to był szatan, nie człowiek, bez pomocy, bez jakowejś zdrady nie mógłby on tego dokonać. Kmicic miał tu swoich admiratorów, a Kuklinowski swych wrogów i waszmość należałeś do ich liczby!", + "123614": "Zbrożek był to w całym znaczeniu tego słowa zuchwały żołnierz, dlatego usłyszawszy zarzut do siebie wymierzony, przybladł jeszcze mocniej, zerwał się z miejsca, zbliżył się do Millera i zastąpiwszy mu drogę, spojrzał wprost w oczy.", + "123615": "— Czy wasza dostojność mnie posądzasz?… — zapytał.", + "123616": "Nastała bardzo ciężka chwila. Wszyscy obecni nie mieli najmniejszej wątpliwości, iż jeśli Miller da odpowiedź twierdzącą, nastąpi niechybnie coś strasznego i niesłychanego w dziejach wojskowych. Wszystkie ręce spoczęły na rękojeściach rapierów. Sadowski obnażył nawet swój zupełnie.", + "123617": "Lecz w tej chwili oficerowie ujrzeli przez okna, iż podwórzec zaroił się od polskich jeźdźców. Prawdopodobnie przybywali oni także z wieściami o Kuklinowskim, wszelako w razie zajścia stanęliby niechybnie po stronie Zbrożka. Widział ich i Miller, a lubo bladość wściekłości wystąpiła mu na twarz, jednak pohamował się i udając, że nie spostrzega nic wyzywającego w postępowaniu Zbrożka, odparł głosem, który starał się uczynić naturalnym:", + "123618": "— Opowiedz nam wasza mość szczegółowo, jak się to stało?", + "123619": "Zbrożek stał jeszcze czas jakiś z rozdętymi nozdrzami, lecz opamiętał się także, a przy tym myśl jego zwróciła się w inną stronę, gdyż towarzysze, którzy właśnie nadjechali, weszli do izby.", + "123620": "— Kuklinowski zamordowan! — powtarzali jeden za drugim.", + "123621": "— Kuklinowski zabit!", + "123622": "— Oddział jego rozprasza się! Żołnierze jego szaleją!", + "123623": "— Pozwólcie, panowie, przyjść do słowa panu Zbrożkowi, który pierwszy przyniósł nowinę! — zawołał Miller.", + "123624": "Po chwili uciszyło się i pan Zbrożek tak mówić począł:", + "123625": "— Wiadomo panom, żem na ostatniej naradzie wyzwał Kuklinowskiego na kawalerski parol. Byłem admiratorem Kmicica, prawda, bo i wy, choć jego nieprzyjaciele, musicie przyznać, że nie lada kto mógł spełnić takie dzieło, jak owo rozsadzenie tej armaty. Odwagę i w nieprzyjacielu cenić należy, dlatego podałem mu rękę, ale on mi swej umknął i zdrajcą mnie nazwał. Więc pomyślałem sobie: niech Kuklinowski czyni z nim, co chce… Chodziło mi jeno o to, żeby jeśli Kuklinowski postąpi sobie z nim przeciwnie rycerskiemu honorowi, niesława tego uczynku na wszystkich Polaków, a między innymi i na mnie, nie spadła. Dlatego to chciałem się koniecznie z Kuklinowskim bić, i dziś rano wziąwszy dwóch towarzyszów, pojechałem do jego obozu. Przyjeżdżamy do kwatery… Powiadają: „Nie masz go!” Posyłam tu, nie masz go!… W kwaterze mówią, że i na noc wcale nie wracał, ale nie byli niespokojni, bo myśleli, że u waszej dostojności został. Aż jeden żołnierz powiada, że w nocy pojechał z Kmicicem w pole do stodółki, w której miał go przypiekać. Jadę do stodółki, wierzeje otwarte. Wchodzę, widzę: wisi nagie ciało na belce… Pomyślałem, że Kmicic, aż gdy oczy do mroku przywykły, patrzę, że trup jakiś chud i kościsty, a tamten wyglądał jak Herkules… Dziwno mi było, żeby się mógł tak skurczyć przez jedną noc… Zbliżam się tuż — Kuklinowski!", + "123626": "— Na belce? — spytał Miller.", + "123627": "— Tak jest! Przeżegnałem się… Myślę: czary, omam czy co?… Dopiero jakem zobaczył trupy trzech żołnierzy, prawda stanęła przede mną jako żywa. Ten straszny człek pobił tamtych, tego powiesił i przypiekł po katowsku, a sam uszedł!", + "123628": "— Do śląskiej granicy niedaleko! — rzekł Sadowski.", + "123629": "Nastała chwila milczenia.", + "123630": "Wszelkie podejrzenie co do udziału Zbrożka zgasło w duszy Millera. Lecz sam wypadek zmieszał go, przeraził i napełnił jakimś nieokreślonym niepokojem. Widział naokoło piętrzące się niebezpieczeństwa, a raczej groźne ich cienie, przeciw którym ani wiedział, jak walczyć; czuł, że otoczył go jakiś łańcuch niepomyślności. Pierwsze ogniwa leżały przed jego oczyma, lecz dalsze otaczał jeszcze mrok przyszłości. Opanowało go takie uczucie, jakby mieszkał w popękanym domu, który lada chwila mógł mu się zwalić na głowę. Niepewność przygniotła go nieznośnym ciężarem, i pytał sam siebie, do czego ma rąk przyłożyć?", + "123631": "Wtem Wrzeszczowicz uderzył się w czoło.", + "123632": "— Na Boga! — rzekł. — Od wczoraj, jakem tego Kmicica ujrzał, wydawało mi się, że ja go kiedyś znałem. Teraz znów widzę przed sobą tę twarz, przypominam sobie dźwięk mowy. Musiałem go chyba spotkać na krótko i po ciemku, wieczorem, ale mi po głowie chodzi… chodzi…", + "123633": "Tu począł trzeć ręką czoło.", + "123634": "— Co nam z tego? — rzekł Miller — nie skleisz, panie hrabio, armaty, choćbyś sobie przypomniał; nie wskrzesisz Kuklinowskiego!", + "123635": "Tu zwrócił się do oficerów:", + "123636": "— Komu wola, panowie, za mną na miejsce wypadku!", + "123637": "Wszyscy chcieli jechać, bo wszystkich podniecała ciekawość.", + "123638": "Podano więc konie i ruszyli rysią, a jenerał na czele. Zbliżywszy się do stodółki, ujrzeli kilkudziesięciu jeźdźców polskich, rozrzuconych naokoło owego zabudowania na drodze i po polu.", + "123639": "— Co to za ludzie? — spytał Zbrożka Miller.", + "123640": "— To muszą być Kuklinowskiego. Mówię waszej dostojności, że ta hołota po prostu poszalała…", + "123641": "To rzekłszy, Zbrożek począł kiwać na jednego z jeźdźców.", + "123642": "— Bywaj, bywaj! Żywo!", + "123643": "Żołnierz podjechał.", + "123644": "— Wy spod Kuklinowskiego?", + "123645": "— Tak jest.", + "123646": "— A gdzie reszta pułku?", + "123647": "— Rozbieżeli się. Mówią, że nie chcą dłużej służyć przeciw Jasnej Górze.", + "123648": "— Co on mówił? — spytał Miller.", + "123649": "Zbrożek wytłumaczył.", + "123650": "— Spytaj go waść, dokąd poszli? — rzekł jenerał.", + "123651": "Zbrożek powtórzył pytanie.", + "123652": "— Nie wiadomo — odrzekł żołnierz. — Niektórzy poszli na Śląsk. Inni mówili, że samemu Kmicicowi idą służyć, bo takiego drugiego pułkownika nie masz ani między Polaki, ani między Szwedami.", + "123653": "Miller, gdy Zbrożek znów mu wytłumaczył słowa żołnierza, zamyślił się. Rzeczywiście, tacy ludzie, jakich miał Kuklinowski, gotowi byli bez wahania przejść pod komendę Kmicica. Ale wówczas mogli się stać groźni, jeśli nie dla armii Millera, to przynajmniej dla jego dowozów i komunikacyj.", + "123654": "Fala niebezpieczeństw piętrzyła się coraz wyżej naokoło zaklętej fortecy.", + "123655": "Zbrożkowi toż samo musiało przyjść do głowy, bo jakby odpowiadając na owe myśli Millera, rzekł:", + "123656": "— To pewna, że wszystko burzy się w naszej Rzeczypospolitej. Niech jeno taki Kmicic krzyknie, a setki i tysiące go otoczą, zwłaszcza po tym, co uczynił.", + "123657": "— I co wskóra? — pytał Miller.", + "123658": "— Wasza dostojność niech zechce pamiętać, że ten człowiek do desperacji przywiódł Chowańskiego, a Chowański miał, licząc z Kozakami, sześć razy tyle ludzi, co my… Ani jeden transport nie przyjdzie nam bez jego pozwolenia, a folwarki poniszczone i zaczyna nam być głodno. Prócz tego Kmicic może się połączyć z Żegockim i Kuleszą — wówczas kilka tysięcy szabel będzie miał na zawołanie. To ciężki człowiek i może stać się molestissimus.", + "123659": "— A waszmość pewien jesteś swoich żołnierzy?", + "123660": "— Więcej niż siebie samego — odpowiedział z szorstką otwartością Zbrożek.", + "123661": "— Jak to więcej?", + "123662": "— Bo, mówiąc prawdę, dość mamy wszyscy tego oblężenia!", + "123663": "— Ufam, że ono wkrótce się skończy.", + "123664": "— Tylko pytanie: jak? Zresztą, wziąć tę twierdzę jest teraz taką samą klęską, jak od niej odstąpić.", + "123665": "Tymczasem dojechali do stodółki. Miller zsiadł z konia, za nim wszyscy oficerowie, i weszli do wnętrza. Kuklinowskiego zdjęli już żołnierze z belki i okrywszy kilimkiem, położyli na wznak na resztkach słomy. Trzy ciała żołnierskie leżały wpodle, ułożone równo obok siebie.", + "123666": "— Tych pomordowano nożami — szepnął Zbrożek.", + "123667": "— A Kuklinowski?", + "123668": "— Na Kuklinowskim ran nie masz, jeno bok ma spieczony i osmalone wąsy. Musiał zmarznąć albo zatchnął się, bo własną czapkę dotychczas w zębach trzyma.", + "123669": "— Odkryć go!", + "123670": "Żołnierz podniósł róg kilimka i okazała się twarz straszna, nabrzmiała, z wytrzeszczonymi oczyma. Na resztkach osmalonych wąsów sople, powstałe ze zlodowaciałego oddechu, pomieszały się z kopciem i utworzyły jakby kły sterczące z ust. Twarz to była tak ohydna, że Miller, lubo przyzwyczajony do wszelkiego rodzaju okropności, wzdrygnął się i rzekł:", + "123671": "— Zakryj co prędzej! Straszne! Straszne!", + "123672": "Posępna cisza zapanowała w stodółce.", + "123673": "— Po cośmy tu przyjechali? — pytał, spluwając, książę Heski. — Przez cały dzień nie tknę jedzenia.", + "123674": "Nagle Millera opanowało nadzwyczajne jakieś rozdrażnienie graniczące prawie z obłędem. Twarz mu zsiniała, źrenice rozszerzyły się, zęby poczęły zgrzytać. Owładnęło go dzikie pragnienie krwi, zemsty nad kimkolwiek, więc zwróciwszy się do Zbrożka, zakrzyknął:", + "123675": "— Gdzie ów żołnierz, który widział, że Kuklinowski był w stodółce? Dawajcie go! to musi być wspólnik!", + "123676": "— Nie wiem, czyli ten żołnierz tu jeszcze jest — odrzekł Zbrożek. — Wszyscy ludzie Kuklinowskiego rozbiegli się jak wyjarzmione byki!", + "123677": "— To go łap! — zaryczał w furii Miller.", + "123678": "— To go wasza dostojność sam łap! — krzyknął z równą furią Zbrożek.", + "123679": "I znów straszliwy wybuch zawisnął, jakby na nici pajęczej, nad głowami Szwedów i Polaków. Ci ostatni poczęli się cisnąć do Zbrożka, ruszać groźnie wąsiskami i trzaskać w szable.", + "123680": "Wtem gwar, echa strzałów i tętent kilku koni rozległ się na zewnątrz i do stodółki wpadł oficer szwedzkich rajtarów.", + "123681": "— Jenerale! — krzyknął — wycieczka z klasztoru. Górnicy kopiący minę wybici do nogi! Oddział piechoty rozproszony.", + "123682": "— Oszaleję! — wrzasnął Miller, chwytając się za włosy peruki. — Na koń!", + "123683": "Po chwili mknęli wszyscy jak wicher ku klasztorowi, aż grudy śniegu sypały się jak grad spod kopyt koni. Sto jazdy Sadowskiego, pod komendą jego brata, przyłączyło się do osoby Millera i biegło w pomoc. Po drodze widzieli oddziały piechoty, przerażone, uciekające w nieładzie i popłochu, tak bardzo upadły już serca niezrównanych skądinąd żołnierzy szwedzkich. Opuszczano nawet szańce, którym żadne nie groziło niebezpieczeństwo. Kilkunastu stratowali pędzący oficerowie i rajtarzy. Dopadli wreszcie o staję od fortecy, lecz po to tylko, by na wzniesieniu, widnym jak na dłoni, ujrzeć wracających szczęśliwie do klasztoru napastników. Śpiewy, okrzyki radosne i śmiechy dochodziły od nich do uszu Millera.", + "123684": "Pojedynczy przystawali nawet i grozili w stronę sztabu krwawymi szablami. Polacy, znajdujący się przy boku szwedzkiego jenerała, poznali samego Zamoyskiego, który osobiście przywodził tej wycieczce, a który teraz, dojrzawszy sztab, przystanął i kłaniał mu się z powagą czapką. Nie dziwota! Czuł się już bezpieczny pod zasłoną dział fortecznych.", + "123685": "Jakoż na wałach zadymiło i żelazne ptastwo kul przeleciało za straszliwym świstem między oficerami. Kilku rajtarów zachwiało się na kulbakach i jęk odpowiedział świstowi.", + "123686": "— Pod ogniem jesteśmy, cofać się! — zakomenderował Sadowski.", + "123687": "Zbrożek chwycił za cugle Millerowego konia.", + "123688": "— Jenerale, cofamy się! Tu śmierć!", + "123689": "Miller był jakby odrętwiały, nie odrzekł ni słowa, pozwolił wywieść się z promienia pocisków. Wróciwszy do swej kwatery, zamknął się w niej i cały dzień nie chciał nikogo widzieć.", + "123690": "Rozmyślał zapewne o swej sławie Poliocertesa.", + "123691": "Tymczasem Wrzeszczowicz wziął w ręce całą władzę i z niezmierną energią począł czynić przygotowania do szturmu. Sypano nowe szańce, żołnierze łamali w dalszym ciągu po górnikach skałę dla założenia miny. Ruch gorączkowy trwał w całym obozie szwedzkim; zdawało się, że nowy duch wstąpił w oblegających lub że im świeże posiłki przybyły.", + "123692": "W kilka dni później wieść gruchnęła po obozie szwedzkim i sprzymierzonym polskim, że kopacze znaleźli przechód podziemny, idący pod sam kościół i klasztor, i że tylko od dobrej woli jenerała zależy wysadzić całą twierdzę w powietrze.", + "123693": "Radość niezmierna ogarnęła znużonych mrozami, głodem i bezowocną pracą żołnierzy.", + "123694": "Okrzyki: „Mamy Częstochowę!… Wysadzimy ten kurnik!” — przebiegały z ust do ust. Rozpoczęły się uczty i pijatyka.", + "123695": "Wrzeszczowicz był wszędzie, zachęcał żołnierzy, utrzymywał w wierze, potwierdzał sto razy dziennie wieść o znalezieniu przechodu, podniecał uczty i hulanki.", + "123696": "Echa tej radości doszły na koniec i do twierdzy. Wiadomość o minach już założonych i gotowych do wybuchu rozbiegła się z szybkością błyskawicy z jednego końca wałów na drugi. Najodważniejsi nawet zlękli się. Niewiasty z płaczem poczęły oblegać mieszkanie przeora, wyciągać ku niemu dzieci, gdy ukazywał się na chwilę, i wołać:", + "123697": "— Nie gub niewinnych!… Krew ich spadnie na ciebie!…", + "123698": "Im kto większym był tchórzem, z tym większą odwagą nacierał teraz na księdza Kordeckiego, by nie narażał na zgubę świętego miejsca, stolicy Najświętszej Panny.", + "123699": "Nastały tak ciężkie chwile i tak bolesne dla nieugiętej duszy owego bohatera w habicie, jakich nigdy dotąd nie bywało. Szczęściem, że i Szwedzi zaniechali szturmów, aby tym dowodniej okazać oblężonym, że już nie potrzebują ni kul, ni armat, że dość im jedną nitkę prochową zapalić. Lecz dla tych samych powodów przerażenie rosło w klasztorze. W czasie głuchych nocy niektórym najtchórzliwszym wydawało się, że słyszą już pod ziemią jakieś szmery, jakieś ruchy, że Szwedzi są już pod samym klasztorem. Upadła wreszcie na duchu i znaczna część zakonników. Ci, z ojcem Stradomskim na czele, udali się do przeora, by niezwłocznie rokowania o poddanie się rozpoczął. Z nimi razem poszła większość żołnierzy i kilku szlachty.", + "123700": "Wówczas ksiądz Kordecki wyszedł na podwórze, a gdy tłum otoczył go ściśniętym kołem, tak mówić począł:", + "123701": "— Zali nie przysięgliśmy sobie, że do ostatniej kropli krwi bronić świętego przybytku będziemy? Zaprawdę, powiadam wam, jeśli prochy nas wyrzucą, to tylko liche ciała nasze, tylko doczesne zwłoki opadną z powrotem na ziemię, a dusze już nie wrócą…", + "123702": "…Niebo otworzy się nad nimi i tam wejdą w wesele, w szczęśliwość, jako morze bez granic. Tam Jezus Chrystus je przyjmie i ta Matka Najświętsza, i wyjdzie przeciw nich, a one jako pszczoły złote siędą na Jej płaszczu i w światłości się zanurzą, i w oblicze Boga patrzeć będą…", + "123703": "Tu blask tej światłości zaświtał na twarzy jego, oczy natchnione wzniósł w górę i mówił dalej z powagą i spokojem zaziemskim:", + "123704": "— Panie, który światami rządzisz, Ty patrzysz w serce moje i wiesz, że nie kłamię temu ludowi mówiąc, iż gdybym własnej szczęśliwości tylko pragnął, tedybym ręce wyciągnął ku Tobie i wołałbym z głębi duszy mojej: „Panie! spraw, aby te prochy były, aby wybuchły, bo w takiej śmierci jest odkupienie win i grzechów, bo jest odpoczynek wieczny, a sługa Twój znużon i spracowan już bardzo…” I któż by nie chciał takiej nagrody za śmierć bez męki, jako mgnienie oka krótką, jako błyskawica na niebie przemijającą, po której wieczność niezmienna, szczęście nieprzebrane, radość bez końca!…", + "123705": "Lecz Ty mi kazałeś strzec przybytku Twego, więc mi odejść nie wolno; Tyś mnie na straży postawił, więc wlałeś we mnie moc Twoją, i wiem to, Panie, i widzę, i czuję, że choćby złość nieprzyjacielska aż pod ów kościół dotarła, choćby wszystkie prochy i niszczące saletry pod nim złożono, dość by mi było je przeżegnać, ażeby nie wybuchły…", + "123706": "Tu zwrócił się do zgromadzonych i tak mówił dalej:", + "123707": "— Bóg mi dał tę moc, lecz wy zdejmijcie strach z serc waszych! Duch mój przenika ziemię i powiada wam: Kłamią nieprzyjaciele wasi i nie ma prochowych smoków pod kościołem!… Wy, ludzie trwożliwych serc, wy, w których przestrach wiarę potłumił, nie zasłużyliście na to, aby dziś jeszcze wejść do królestwa łaski i odpocznienia — więc nie masz prochów pod stopami waszymi! Bóg chce ocalić ten przybytek, aby jako arka Noego unosił się nad potopem klęsk i niedoli, więc w imię Boga po raz trzeci powiadam wam: nie masz prochów pod kościołem! A gdy w Jego imieniu mówię, kto będzie śmiał mi przeczyć, kto wątpić się jeszcze odważy?…", + "123708": "To rzekłszy, umilkł i patrzył na tłum zakonników, szlachty i żołnierzy. Lecz taka była niezachwiana wiara, pewność i siła w jego głosie, że oni milczeli także i nikt nie wystąpił. Przeciwnie, otucha poczęła wstępować w serca, aż na koniec jeden z żołnierzy, chłop prosty, rzekł:", + "123709": "— Bądź pochwalone imię Pańskie!… Od trzech dni mówią, iż mogą fortecę wysadzić, czemuż nie wysadzają?", + "123710": "— Chwała Najświętszej Pannie! Czemu nie wysadzają? — powtórzyło kilkanaście głosów.", + "123711": "Wtem uczynił się dziwny znak. Oto nagle naokół rozległ się szum skrzydeł i całe stada zimowych ptaszyn pojawiły się na podwórzu fortecznym, i coraz nowe nadlatywały z okolicznych ogłodzonych folwarków: więc szare śmieciuszki, trznadle o złotej piersi, ubogie wróble, zielone sikorki, krasne gile poobsiadały załamania dachów, węgły, odrzwia, gzymsy kościelne; inne kręciły się różnobarwnym wieńcem nad głową księdza, furkając skrzydełkami, świegocąc żałośnie, jakoby o jałmużnę prosiły, i nic nie obawiając się ludzi. Zdumieli się na ten widok obecni, a ksiądz Kordecki modlił się przez chwilę, wreszcie rzekł:", + "123712": "— Oto ptaszkowie leśni pod opiekę Matki Bożej się udają, a wy zwątpiliście o Jej mocy?", + "123713": "Otucha i nadzieja wróciły już do serc, zakonnicy, bijąc się w piersi, udali się do kościoła, a żołnierze na mury.", + "123714": "Niewiasty wyszły sypać ziarno ptaszętom, które poczęły dziobać je chciwie.", + "123715": "Wszyscy tłumaczyli pojawienie się owych drobnych leśnych mieszkańców sobie na pomyślność, nieprzyjacielowi na szkodę.", + "123716": "— Srogie śniegi muszą leżeć, gdy owe ptaszyny już i na wystrzały, i na huk armatni nie uważają, jeno do zabudowań się cisną — mówili żołnierze.", + "123717": "— A czemu to od Szwedów do nas uciekają?", + "123718": "— Bo i najlichsze stworzenie ma ten dowcip, że nieprzyjaciela od swojego odróżni.", + "123719": "— Nie może to być — odrzekł inny żołnierz — przecie i w szwedzkim obozie są Polacy; ale to znaczy, że tam już głodno być musi i obroków dla koni wcale brakuje.", + "123720": "— Znaczy to jeszcze lepiej — mówił trzeci — bo pokazuje się, że co prawią o tych prochach, to wierutne łgarstwo.", + "123721": "— Jakże to? — spytali wszyscy naraz.", + "123722": "— Starzy ludzie powiadają — odrzekł żołnierz — że niech jeno jaki dom ma się zawalić, zaraz jaskółki i wróblowie, gniazda wiosną pod dachem mający, wyprowadzają się precz na dwa i trzy dni przedtem; taki każda bestia ma rozum, że naprzód wie o niebezpieczeństwie. Owóż, gdyby pod klasztorem były prochy, to by te ptaki tu nie przyleciały.", + "123723": "— Prawdali to?", + "123724": "— Jako amen w pacierzu!", + "123725": "— Chwała Najświętszej Pannie! Źle tedy ze Szwedami!", + "123726": "W tej chwili głos trąbki dał się słyszeć przy południowo-zachodniej bramie; wszyscy pobiegli patrzeć, kto przybywa.", + "123727": "Był to trębacz szwedzki, który przywiózł list z obozu.", + "123728": "Zakonnicy zgromadzili się zaraz w definitorium. List był od Wrzeszczowicza i oznajmiał, iż jeśli twierdza nie podda się do jutra, zostanie w powietrze wysadzona.", + "123729": "Lecz ci nawet, którzy poprzednio upadli pod brzemieniem bojaźni, nie uwierzyli teraz temu wezwaniu.", + "123730": "— Próżne to strachy! — wołali razem księża i szlachta.", + "123731": "— Napiszmy im tedy, żeby nas nie żałowali. Niech wysadzają!", + "123732": "I istotnie odpisano w ten sposób.", + "123733": "Tymczasem żołnierze, którzy zgromadzili się przy trębaczu, odpowiadali również śmiechem na jego ostrzeżenia.", + "123734": "— Dobrze! — mówili mu. — Czemu macie nas szczędzić? Prędzej pójdziem do nieba!", + "123735": "Ten zaś, który wręczał posłańcowi list z odpowiedzią, rzekł mu:", + "123736": "— Nie traćcie próżno słów i czasu!… Samych was nędza gryzie, a nam, chwała Bogu, na niczym nie zbywa. Ptaki nawet od was uciekają.", + "123737": "W ten sposób spełzł na niczym ostatni fortel Wrzeszczowicza.", + "123738": "A gdy upłynął jeszcze dzień, okazało się zupełnie dowodnie, jak czczymi były obawy oblężonych, i spokój powrócił w klasztorze.", + "123739": "Nazajutrz zacny mieszczanin częstochowski, Jacek Brzuchański, podrzucił znowu list ostrzegający o szturmie, lecz zarazem o wyruszeniu Jana Kazimierza ze Śląska i o powstaniu całej Rzeczypospolitej przeciw Szwedom. Zresztą miał to być, według wieści krążących za murami, szturm ostatni.", + "123740": "Brzuchański podrzucił list wraz z workiem ryb dla księży na Wilię, a zbliżył się do murów przebrany za szwedzkiego żołnierza.", + "123741": "Na nieszczęście, poznano go i schwytano. Miller kazał go rozciągnąć na torturach; lecz starzec miał w czasie mąk widzenia niebieskie i uśmiechał się słodko jak dziecię, a zamiast bólu malowała się na jego twarzy niewysłowiona radość. Jenerał sam był obecny przy katuszy, jednakże zeznań żadnych z męczennika nie wydobył; wydobył tylko rozpaczliwe przekonanie, że tych ludzi nic nie zachwieje, nic ich nie złamie, i zniechęcił się do reszty.", + "123742": "Tymczasem nadeszła stara żebraczka Kostucha z listem od księdza Kordeckiego, proszącym pokornie, aby zawieszono szturm na czas nabożeństwa w dniu Bożego Narodzenia. Straże i oficerowie przyjęli żebraczkę ze śmiechami i z urąganiem z takiego posła, lecz ona wręcz im odrzekła:", + "123743": "— Nikt inny nie chciał pójść, bo wy posłów jako zbóje traktujecie, a ja się za kawałek chleba podjęła… Niedługo mi już na świecie, więc się was nie boję, a jeśli nie wierzycie, to macie mnie w ręku.", + "123744": "Lecz nie uczyniono jej nic złego. Co więcej, Miller, pragnąc raz jeszcze drogi zgody próbować, przystał na żądanie przeora; przyjął nawet okup za nie domęczonego Jacka Brzuchańskiego; odesłał za jedną drogą i ową część srebra znalezionego przez pachołków szwedzkich. To ostatnie uczynił na złość Wrzeszczowiczowi, który po chybionym fortelu z minami w nową popadł niełaskę.", + "123745": "Przyszedł wreszcie wieczór wigilijny. O pierwszej gwieździe zamigotały światła i światełka w całej fortecy. Noc była spokojna, mroźna, lecz pogodna. Szwedzcy żołnierze, kostniejąc z zimna na szańcach, spoglądali z dołu na czarne mury niedostępnej fortecy i na myśl przychodziły im ciepłe, mchami utkane chaty skandynawskie, żony, dzieci, choinowe drzewka płonące od świeczek, i niejedna żelazna pierś wezbrała westchnieniem, żalem, tęsknotą, rozpaczą. A w twierdzy, przy stołach okrytych sianem, oblężeni łamali się opłatkami. Cicha radość płonęła na wszystkich twarzach, bo każdy miał przeczucie, pewność prawie, że czasy niedoli miną już rychło.", + "123746": "— Jutro szturm jeszcze, ale to już ostatni — powtarzali sobie księża i żołnierze. — Komu Bóg śmierć zapisze, niech dziękuje, że przedtem nabożeństwa zażyć mu pozwoli i tym pewniej bramy niebieskie mu otworzy, bo kto w dzień Bożego Narodzenia za wiarę zginie, ten do chwały przyjęty być musi.", + "123747": "Życzyli sobie tedy wzajem pomyślności, długich lat lub niebieskiej korony i taka ulga spadła na wszystkie serca, jakby już bieda minęła.", + "123748": "A było przy przeorze jedno krzesło próżne, przed nim stał talerz, na którym bielała paczka opłatków, niebieską wstążeczką obwiązana.", + "123749": "Gdy wszyscy zasiedli, owego zaś miejsca nikt nie zajął, pan miecznik rzekł:", + "123750": "— Widzę, ojcze wielebny, że starym zwyczajem i dla zagórskich panów miejsce gotowe?", + "123751": "— Nie dla zagórskich to panów — odrzekł ksiądz Augustyn — ale dla wspomnienia owego młodzieniaszka, któregośmy jak syna wszyscy kochali, a którego dusza patrzy teraz z uciechą na nas, żeśmy pamięć wdzięczną o nim zachowali.", + "123752": "— Dla Boga — rzekł miecznik sieradzki — lepiej teraz jemu niż nam! Słuszną winniśmy mu wdzięczność!", + "123753": "Ksiądz Kordecki miał łzy w oczach, a pan Czarniecki ozwał się:", + "123754": "— O mniejszych w kronikach piszą. Jeśli mi Bóg życia pozwoli, a ktokolwiek spyta mnie później, który był między wami żołnierz starożytnym bohaterom równy, powiem: Babinicz.", + "123755": "— On się nie nazywał Babinicz — odrzekł ksiądz Kordecki.", + "123756": "— Jak to, nie nazywał się Babinicz?", + "123757": "— Od dawna wiedziałem jego prawdziwe nazwisko, ale pod tajemnicą spowiedzi… I dopiero, wychodząc przeciw owej kolubrynie, rzekł mi: „Jeśli zginę, niechajże wiedzą, ktom jest, ażeby uczciwa sława przy moim nazwisku została i dawne grzechy starła.” Poszedł, zginął, więc teraz mogę waćpanom powiedzieć: to był Kmicic!", + "123758": "— Ów litewski przesławny Kmicic? — zakrzyknął, porwawszy się za czuprynę, pan Czarniecki.", + "123759": "— Tak jest! Tak łaska boża zmienia serca!", + "123760": "— Dla Boga! Teraz rozumiem, że on się podjął tej wyprawy! Teraz rozumiem, skąd się taka fantazja w nim brała, skąd ta odwaga, którą wszystkich przewyższał! Kmicic, Kmicic! ów straszny Kmicic, którego Litwa sławi!", + "123761": "— Inaczej go odtąd sławić będzie nie tylko Litwa, ale cała Rzeczpospolita.", + "123762": "— On to nas pierwszy ostrzegł przed Wrzeszczowiczem!", + "123763": "— Z jego to przyczyny bramyśmy dość wcześnie zamknęli i przygotowania uczynili!", + "123764": "— On pierwszego Szweda z łuku ustrzelił.", + "123765": "— A ilu ich z armat napsuł! A de Fossisa kto położył?", + "123766": "— A owa kolubryna! Jeśli nam nie strach jutrzejszego szturmu, któż to sprawił?", + "123767": "— Niechże każdy z czcią wspomina i wysławia, gdzie może, imię jego, ażeby sprawiedliwość się stała — rzekł ksiądz Kordecki — a teraz: „Wieczny odpoczynek racz mu dać, Panie!”", + "123768": "— „A światłość wiekuista niechaj mu świeci!” — odpowiedział jeden chór głosów.", + "123769": "Lecz pan Czarniecki długo nie mógł się uspokoić i myśl jego ustawicznie zwracała się do Kmicica:", + "123770": "— To mówię waszmościom — rzekł — było w nim coś takiego, że choć jak prosty żołnierz służył, zaraz komenda sama mu do rąk właziła. Aż mi dziwno było, że ludzie mimo woli słuchali takiego młodzika… W rzeczy, na onej baszcie on komenderował i ja sam go słuchałem. Gdybym to choć był wiedział, że to Kmicic!", + "123771": "— Wszelako dziwno mi to — rzekł pan miecznik sieradzki — że Szwedzi nie pochwalili się jego śmiercią.", + "123772": "Ksiądz Kordecki westchnął:", + "123773": "— Musiały go prochy na miejscu rozerwać!", + "123774": "— Dałbym sobie rękę uciąć, żeby żył! — krzyknął pan Czarniecki. — Ale żeby taki Kmicic pozwolił się prochom wysadzić!…", + "123775": "— Dał swoje życie za nasze! — odrzekł ksiądz Kordecki.", + "123776": "— To pewno — odpowiedział miecznik — że gdyby ta kolubryna leżała na szańcu, nie myślałbym tak wesoło o jutrze.", + "123777": "— Jutro Bóg nam da nowe zwycięstwo! — rzekł ksiądz Kordecki — albowiem arka Noego nie może zginąć w potopie!", + "123778": "Tak oni ze sobą rozmawiali przy Wilii, a potem porozchodzili się, zakonnicy do kościoła, żołnierze na cichy postój i strażowanie przy bramach i murach. Lecz wielka czujność była zbyteczna; i w szwedzkim obozie panowała niezamącona spokojność. Sami oni oddali się spoczynkowi i rozmyślaniom, bo i dla nich zbliżało się najuroczystsze ze świąt.", + "123779": "Noc była także uroczysta. Roje gwiazd świeciły na niebie, mieniąc się różowo i błękitno. Blask księżyca barwił na zielono całuny śnieżne, rozciągnięte między fortecą a nieprzyjacielskim obozem. Wiatr nie wiał i taka była cisza, jakiej od początku oblężenia pod tym klasztorem nie bywało.", + "123780": "O północy żołnierze szwedzcy usłyszeli płynące łagodnie z wyniosłości tony organów, potem głosy ludzkie dołączyły się do nich, potem dźwięki dzwonów i dzwonków. Wesele, otucha i wielki spokój były w tych dźwiękach, i tym większe zwątpienie, tym większe uczucie niemocy ścisnęło serca szwedzkie.", + "123781": "Żołnierze polscy spod komendy Zbrożka i Kalińskiego, nie pytając o pozwolenie, podeszli pod same mury. Nie puszczono ich do środka, w obawie jakowej zasadzki, którą noc mogła ułatwić, lecz pozwolono stać blisko przy murach. Oni też zebrali się całą gromadą. Jedni poklękali na śniegu, inni kiwali żałośnie głowami, wzdychając nad własną dolą, albo bili się w piersi, ślubując sobie poprawę, a wszyscy słuchali z rozkoszą i ze łzami w oczach muzyki i pieśni, wedle starożytnego zwyczaju śpiewanych.", + "123782": "Tymczasem strażnicy na murach, którzy nie mogli być w kościele, chcąc sobie ową stratę wynagrodzić, poczęli także śpiewać i wkrótce rozlegała się po całym okręgu murów kolęda:", + "123783": "W żłobie leży,", + "123784": "Któż pobieży", + "123785": "Kolędować małemu…", + "123786": "Nazajutrz po południu huk dział zgłuszył na nowo wszystkie inne odgłosy. Szańce, ile ich było, zadymiły naraz, ziemia drżała w posadach; leciały po staremu na dach kościelny ciężkie faskule i bomby, i granaty, i pochodnie w rury oprawne, lejące deszcz roztopionego ołowiu, i pochodnie bez oprawy, i sznury, i szmaty. Nigdy huk nie był tak nieustający, nigdy dotąd taka fala ognia i żelaza nie zwaliła się na klasztor, lecz między działami szwedzkimi nie było owej kolubryny, która sama jedna mogła pokruszyć mur i wyłomy potrzebne do ataku uczynić.", + "123787": "Zresztą oblężeni tak już przywykli do ognia, tak każdy wiedział, co mu czynić należy, że bez komendy obrona szła zwykłym trybem. Na ogień odpowiadano ogniem, na pocisk pociskiem, jeno wymierzonym trafniej, bo spokojniej.", + "123788": "Pod wieczór wyjechał Miller, aby przy ostatnich błyskach zachodzącego słońca skutki dobrze obejrzeć, i wzrok jego padł na wieżę rysującą się spokojnie na tle błękitu.", + "123789": "— Ten klasztor wieki wieków stać będzie! — zakrzyknął w uniesieniu.", + "123790": "— Amen! — odpowiedział spokojnie Zbrożek.", + "123791": "Wieczorem zebrała się znów w jeneralnej kwaterze narada, jeszcze posępniejsza niż zwykle. Zagaił ją sam Miller.", + "123792": "— Szturm dzisiejszy — rzekł — żadnych nie przyniósł rezultatów. Prochy nasze się kończą, lud zmarniał w połowie, reszta, zniechęcona, klęski, nie zwycięstwa, wygląda. Zapasów już nie mamy, posiłków nie możem się spodziewać,", + "123793": "— A klasztor jako pierwszego dnia oblężenia nienaruszony stoi! — dodał Sadowski.", + "123794": "— Co nam pozostaje?", + "123795": "— Hańba…", + "123796": "— Odebrałem rozkazy — rzekł jenerał — bym prędzej kończył lub odstąpił i szedł do Prus.", + "123797": "— Co nam pozostaje?… — powtórzył książę Heski.", + "123798": "Wszystkie oczy zwróciły się na Wrzeszczowicza, ten zaś rzekł:", + "123799": "— Ratować honor!", + "123800": "Śmiech krótki, urywany, podobniejszy do zgrzytu zębów, wydobył się z ust Millera, którego Poliocertesem zwano.", + "123801": "— Pan Wrzeszczowicz chce nas nauczyć, jak wskrzeszać zmarłych — rzekł.", + "123802": "Wrzeszczowicz udał, że nie słyszy.", + "123803": "— Honor uratowali tylko polegli — rzekł Sadowski.", + "123804": "Miller począł tracić zimną krew.", + "123805": "— I ten klasztor stoi tam jeszcze?… Ta Jasna Góra, ten kurnik?!… I ja go nie zdobyłem?!… I my odstępujemy?… Czyli to sen, czy mówię na jawie?…", + "123806": "— Ten klasztor, ta Jasna Góra stoi tam jeszcze — powtórzył słowo w słowo książę Heski — i my odstępujemy… pobici!…", + "123807": "Nastała chwila milczenia; zdawało się, że wódz i jego podwładni znajdują jakąś dziką rozkosz w rozpamiętywaniu własnego upokorzenia i wstydu.", + "123808": "Wtem Wrzeszczowicz głos zabrał i mówił z wolna i dobitnie:", + "123809": "— Nieraz trafiało się — rzekł — we wszystkich wojnach, że oblężona forteca okupowała się oblegającym, a wówczas ci odchodzili jak zwycięzcy, bo kto składa okup, ten tym samym zwyciężonym się uznaje.", + "123810": "Oficerowie, którzy z początku ze wzgardą i lekceważeniem słuchali słów mówiącego, teraz poczęli słuchać uważniej.", + "123811": "— Niech ten klasztor złoży nam jakikolwiek okup — mówił dalej Wrzeszczowicz — wówczas nikt nie powie, żeśmy go zdobyć nie mogli, jeno żeśmy nie chcieli.", + "123812": "— Ale czy oni się zgodzą? — spytał książę Heski.", + "123813": "— Moją głowę w zakład stawię — odparł Weyhard — i więcej nad to: mój honor żołnierski!", + "123814": "— Może to być! — rzekł nagle Sadowski. — Mamy dość tego oblężenia my, ale mają go dość i oni. Co wasza dostojność o tym myśli?", + "123815": "Miller zwrócił się do Wrzeszczowicza:", + "123816": "— Niejedną ciężką, cięższą niż kiedykolwiek w życiu chwilę przebyłem z przyczyny waszych rad, panie hrabio, jednak za tę ostatnią dziękuję i wdzięczność zachowam.", + "123817": "Wszystkie piersi lżej odetchnęły. Rzeczywiście, nie mogło już chodzić o nic innego jak o wycofanie się z honorem.", + "123818": "Nazajutrz, w dzień świętego Szczepana, oficerowie zgromadzili się co do jednego, aby wysłuchać odpowiedzi księdza Kordeckiego na list Millera, który obejmował propozycję okupu, a był wysłany od rana.", + "123819": "Przyszło długo czekać. Miller udawał wesołość, ale przymus był widoczny w jego twarzy. Nikt z oficerów nie mógł usiedzieć na miejscu. Wszystkie serca biły niespokojnie.", + "123820": "Książę Heski i Sadowski stali pod oknem, rozmawiając z cicha.", + "123821": "— Co waszmość myślisz? zgodzą się? — zapytał pierwszy.", + "123822": "— Wszystko za tym mówi, że się zgodzą. Kto by nie chciał pozbyć się tak straszliwego bądź co bądź niebezpieczeństwa za cenę kilkunastu tysięcy talarów, zwłaszcza że mnisi światowych ambicyj i żołnierskich honorów nie mają, a przynajmniej mieć nie powinni. Boję się tylko, czy jenerał za wiele nie zażądał.", + "123823": "— Ile zażądał?", + "123824": "— Czterdzieści tysięcy talarów od mnichów, a dwadzieścia od szlachty. No! ale w najgorszym razie będą się chcieli potargować.", + "123825": "— Ustępujmy, na Boga, ustępujmy! Gdybym wiedział, że nie mają pieniędzy, wolałbym im ze swoich pożyczyć, byle chociaż z pozorem honoru pozwolili nam odejść.", + "123826": "— A ja powiem waszej książęcej mości, że lubo tym razem uznaję radę Wrzeszczowicza za dobrą i wierzę w to, że się okupią, taka mnie gorączka trawi, że wolałbym dziesięć szturmów niż to oczekiwanie.", + "123827": "— Uf! masz waszmość słuszność. Ale ten Wrzeszczowicz jednak… może zajść wysoko…", + "123828": "— Choćby na szubienicę.", + "123829": "Rozmawiający nie odgadli. Hrabiego Weyharda Wrzeszczowicza czekał bowiem gorszy los nawet od szubienicy.", + "123830": "Lecz tymczasem huk wystrzałów przerwał im dalszą rozmowę.", + "123831": "— Co to jest? strzały z fortecy?! — krzyknął Miller.", + "123832": "I zerwawszy się jak opętany, wybiegł z izby.", + "123833": "Wybiegli za nim wszyscy i poczęli nasłuchiwać. Odgłos regularnych salw dochodził istotnie z fortecy.", + "123834": "— Dla Boga! jakie to może mieć znaczenie?… Biją się w środku czy co?! — wołał Miller — nie rozumiem!", + "123835": "— Ja to waszej dostojności wytłumaczę — rzekł Zbrożek — dziś święty Szczepan, imieniny panów Zamoyskich, ojca i syna, na ich to cześć strzelają.", + "123836": "Wtem i okrzyki wiwatowe doszły z fortecy, a za nimi nowe salwy.", + "123837": "— Dość mają prochów! — rzekł ponuro Miller. — To nowa dla nas wskazówka.", + "123838": "Lecz los nie oszczędził mu i drugiej, bardziej bolesnej wskazówki. Oto żołnierze szwedzcy tak już byli zniechęceni i na duchu upadli, że na odgłos strzałów fortecznych oddziały pilnujące najbliższych szańców opuściły je w popłochu.", + "123839": "Miller widział cały jeden regiment wybornych strzelców smalandzkich, który w zamieszaniu schronił się aż pod jego kwaterę; słyszał także, jak oficerowie powtarzali między sobą na ten widok:", + "123840": "— Czas, czas, czas odstąpić!", + "123841": "Lecz powoli uspokoiło się wszystko — jedno wrażenie pognębiające zostało. Wódz, a za nim podkomendni weszli znów do izby i czekali, czekali niecierpliwie; nawet nieruchoma aż dotąd twarz Wrzeszczowicza zdradzała niepokój.", + "123842": "Na koniec brzęk ostróg rozległ się w sieni i wszedł trębacz, cały zarumieniony od mrozu, z wąsami okrytymi szronem oddechu.", + "123843": "— Odpowiedź z klasztoru! — rzekł, oddając sporą paczkę, obwiniętą w chustkę kolorową, związaną sznurkiem.", + "123844": "Millerowi drżały nieco ręce i wolał przeciąć sznurek puginałem niż odwiązywać go z wolna. Kilkanaście par oczu utkwionych było nieruchomie w paczkę, oficerowie oddech wstrzymali.", + "123845": "Jenerał odwinął jeden skład chusty, drugi, trzeci i odwijał coraz spieszniej, aż wreszcie na stół wypadła paczka opłatków.", + "123846": "Wówczas pobladł i choć nikt nie potrzebował objaśnienia, co znajdowało się w chustce, rzekł:", + "123847": "— Opłatki!…", + "123848": "— Nic więcej? — spytał ktoś z tłumu.", + "123849": "— Nic więcej — odpowiedział jak echo jenerał.", + "123850": "Nastała chwila milczenia, przerywana tylko głośnymi oddechami, czasem też rozległ się zgrzyt zębów, czasem trzaśniecie rapierem.", + "123851": "— Panie Wrzeszczowicz — rzekł wreszcie Miller strasznym i złowrogim głosem.", + "123852": "— Nie ma go już! — odpowiedział jeden z oficerów.", + "123853": "I znów nastało milczenie.", + "123854": "Natomiast w nocy zapanował ruch w całym obozie. Ledwie światła dzienne zagasły, słychać było głosy komendy, przebieganie znacznych oddziałów jazdy, odgłos regularnych kroków piechoty, rżenie koni, skrzyp wozów, głuchy turkot dział, zgrzytanie żelastwa, dźwięk łańcuchów, szum, gwar i wrzenie.", + "123855": "— Czy nowy szturm na jutro? — mówili strażnicy przy bramach.", + "123856": "Lecz nie mogli nic widzieć, bo z wieczora niebo zawlokło się chmurami i począł padać śnieg obfity.", + "123857": "Gęste jego płaty przesłaniały świat. Około piątej w nocy wszystkie odgłosy ucichły, lecz śnieg padał coraz gęstszy. Na murach i blankach wież tworzył nowe mury, nowe blanki. Pokrył cały klasztor i kościół, jakby go chciał ukryć przed wzrokiem najezdników, otulić i osłonić przed ognistymi pociskami.", + "123858": "Na koniec poczęło szarzeć i dzwonek ozwał się już na jutrznię, gdy żołnierze strażujący przy południowej bramie usłyszeli parskanie konia.", + "123859": "Przed bramą stał chłop, cały zasypany śniegiem; za nim widać było na wjazdowej drodze niskie, małe sanki drewniane, zaprzężone w chudą i poszerszeniałą szkapę.", + "123860": "Chłop począł „zabijać” ręce, przestępować z nogi na nogę i wołać:", + "123861": "— Ludzie, a otwórzcie tam!", + "123862": "— Kto żywie? — zapytano z murów.", + "123863": "— Swój, ze Dzbowa!… Przywiozłem dobrodziejom zwierzynę.", + "123864": "— A jakże cię to Szwedy puścili?", + "123865": "— Jakie Szwedy?", + "123866": "— Którzy kościół oblegają.", + "123867": "— Oho, nie masz już nijakich Szwedów!", + "123868": "— Wszelki duch Boga chwali! Odeszli?", + "123869": "— Juże za nimi i ślady zasypało!", + "123870": "Wtem gromady łyczków i chłopów zaczerniały na drodze: jedni jechali konno, drudzy szli piechotą, były i niewiasty, a wszyscy z daleka już wołać poczęli:", + "123871": "— Nie masz Szwedów! nie masz!", + "123872": "— Poszli do Wielunia!", + "123873": "— Otwórzta tam bramy! Ni człeka w obozie!", + "123874": "— Szwedzi odeszli! Szwedzi odeszli! — poczęto wołać na murach i wieść piorunem rozbiegła się w okrąg.", + "123875": "Żołnierze dopadli dzwonów i uderzyli we wszystkie jakby na alarm. Kto żył, wypadał z cel, mieszkań, z kościoła.", + "123876": "Wieść brzmiała ciągle. Podwórzec zaroił się zakonnikami, szlachtą, żołnierstwem, niewiastami i dziećmi. Radosne okrzyki rozległy się dokoła. Jedni wypadali na mury, aby pusty obóz obejrzyć; inni wybuchali śmiechem lub szlochaniem.", + "123877": "Niektórzy nie chcieli wierzyć jeszcze; lecz napływały coraz nowe gromady tak chłopstwa, jako i mieszczaństwa.", + "123878": "Szli tedy z miasta Częstochowy i z wiosek okolicznych, i z lasów pobliskich, gwarno, wesoło i ze śpiewaniem. Krzyżowały się coraz nowe wieści; każdy widział odchodzących Szwedów i opowiadał, dokąd odchodzili.", + "123879": "W kilka godzin później pełno było ludzi na pochyłości i na dole pod górą. Bramy klasztoru otwarły się szeroko, jako zwyczajnie bywały przed wojną otwarte; jeno wszystkie dzwony biły, biły, biły… owe głosy tryumfu leciały w dal i słyszała je cała Rzeczpospolita.", + "123880": "Śnieg zasypywał ciągle ślady Szwedów.", + "123881": "*", + "123882": "O południu dnia tego kościół był tak nabity, że jako na brukowanych ulicach miejskich kamień leży jeden obok drugiego, tak tam głowa była przy głowie. Sam ksiądz Kordecki miał mszę dziękczynną, a tłumom ludzkim zdawało się, że to biały anioł ją odprawia. I zdawało się także, że duszę wyśpiewa w tej wotywie lub że z dymami kadzideł uniesie się ku górze i rozwieje Bogu na chwałę.", + "123883": "Huk dział nie wstrząsał już murów ani szyb w oknach, nie zasypywał kurzawą ludu, nie przerywał modlitw ani tej dziękczynnej pieśni, którą wśród uniesienia i płaczu powszechnego zaintonował święty przeor:", + "123884": "Rozdział XX", + "123885": "Kmicica i Kiemliczów szparko konie niosły do granicy śląskiej. Jechali ostrożnie, by się z jakim podjazdem szwedzkim nie spotkać, bo jakkolwiek chytrzy Kiemlicze mieli „passy”, wydane przez Kuklinowskiego, a podpisane przez Millera, jednakże żołnierzy, nawet zaopatrzonych w podobne dokumenta, poddawano zwykle badaniu, takie badanie zaś mogło źle wypaść dla pana Andrzeja i jego towarzyszów. Jechali więc pospiesznie, by granicę przejść jak najprędzej i w głąb cesarskiego kraju się zasunąć. Same brzegi graniczne nie były także od „grasantów” szwedzkich bezpieczne, a częstokroć i całe oddziały rajtarów zapuszczały się na Śląsk, by imać tych, którzy się do Jana Kazimierza przebierali. Ale Kiemlicze, przez czas postoju pod Częstochową zatrudnieni ustawicznie łowami na pojedynczych Szwedów, przeznali już na wskroś całą okolicę, wszystkie graniczne drogi, ścieżki i przechody, na których połów bywał najobfitszy, i byli jakby we własnym kraju.", + "123886": "Przez drogę opowiadał stary Kiemlicz panu Andrzejowi, co słychać w Rzeczypospolitej, pan Andrzej zaś, zamknięty przez tak długi czas w fortecy, słuchał tych nowin chciwie i o bólu własnym zapomniał, gdyż były one nader dla Szwedów niepomyślne i zwiastowały bliski już koniec panowania szwedzkiego w Polsce.", + "123887": "— Wojsko już sobie przykrzy szwedzką fortunę i szwedzką kompanię — mówił stary Kiemlicz — a co dawniej żołnierze gardłem hetmanom grozili, gdyby się nie chcieli ze Szwedem połączyć, tak teraz sami do pana Potockiego instancję wnoszą i deputację wysyłają, żeby Rzeczpospolitę z opresji ratował, przysięgając wszyscy do gardła przy nim stać. Niektórzy też pułkownicy na swoją rękę poczęli Szwedów podjeżdżać.", + "123888": "— Którenże pierwszy począł?", + "123889": "— Jest pan Żegocki, starosta babimostski, z panem Kuleszą. Ci w Wielkopolsce rozpoczęli i znacznie Szwedów konfundują; siła mniejszych oddziałów jest w całym kraju, ale nazwisk przywódców ciężko wiedzieć, gdyż oni umyślnie ich nie powiadają, a to dlatego, by swoje rodziny i substancje od pomsty szwedzkiej uchronić. Z wojska pierwszy się podniósł ten pułk, któremu pan Wojniłłowicz pułkownikuje.", + "123890": "— Gabriel?… Toż to mój krewny, chociaż go nie znam!", + "123891": "— Szczery to żołnierz. On to partię zdrajcy Prackiego starł, która Szwedom służyła, i samego rozstrzelał, a teraz ku górom srogim poszedł, które za Krakowem leżą; tam oddział szwedzki zniósł i góralów ratował, w ucisku od Szwedów będących…", + "123892": "— To zaś i górale Szwedów już biją?", + "123893": "— Oni najpierwsi zaczęli; jeno, jako to głupie chłopstwo, chcieli zaraz Kraków siekierkami odbierać, których jenerał Duglas rozproszył, gdyż oni w równinach eksperiencji żadnej nie mają, ale co w góry za nimi kilka partii posłali, to z tych żaden człowiek nie wrócił. Teraz pan Wojniłłowicz one chłopstwo wspomógł, sam zaś do pana marszałka do Lubowli poszedł i z jego się wojskami połączył.", + "123894": "— Zali pan marszałek Lubomirski przeciw Szwedom stoi?", + "123895": "— Różnie o nim gadali, że się i na tę, i na tę stronę namyślał, ale jak już poczęto w całym kraju na koń siadać, tak i on się na Szwedów zawziął. Możny to pan i siła złego może im uczynić! Sam on jeden mógłby z królem szwedzkim wojować. Powiadają też ludzie, że do wiosny ani jednego Szweda w Rzeczypospolitej nie będzie…", + "123896": "— Da Bóg, że się to stanie!", + "123897": "— Jakże ma być inaczej, wasza miłość, skoro za oblężenie Częstochowy wszyscy się przeciw nim zawzięli. Wojsko się buntuje, szlachta bije ich już, gdzie może, chłopstwo się w kupy zbiera, a do tego Tatarzy idą, idzie chan własną osobą, który Chmielnickiego i Kozaków pobił i obiecał ich ze szczętem zetrzeć, chyba że na Szwedów ruszą.", + "123898": "— Ale i Szwedzi mają jeszcze znacznych stronników między panami a szlachtą?", + "123899": "— Ten się ich jeno trzyma, kto musi, a i tacy pory tylko wyczekują. Jeden książę wojewoda wileński szczerze do nich przystąpił, toteż na złe mu to wyszło.", + "123900": "Kmicic aż konia wstrzymał i jednocześnie za bok się uchwycił, bo go ból srogi przeszył.", + "123901": "— Na Boga! — zawołał, stłumiwszy jęk — gadajże mi, co się z Radziwiłłem dzieje? Zali ciągle siedzi w Kiejdanach?", + "123902": "— Bramo z kości słoniowej! — rzekł stary — tyle ja wiem, co ludzie gadają, a Bóg wie, czego nie gadają. Mówią jedni, że książę wojewoda już nie żywie; inni, że się jeszcze panu Sapieże broni, ale ledwie tchnie. Podobno na Podlasiu się ze sobą mocowali i pan Sapieha zmógł, bo Szwedzi nie mogli księcia wojewody ratować… Teraz prawią, że w Tykocinie przez pana Sapiehę oblężon i że już po nim.", + "123903": "— Chwała Bogu! Zacni tryumfują nad zdrajcami!… Chwała Bogu! Chwała Bogu!", + "123904": "Kiemlicz popatrzył spode łba na Kmicica i sam nie wiedział, co ma myśleć. Przecie wiadomo było w całej Rzeczypospolitej, że jeżeli Radziwiłł zatriumfował z początku nad swymi własnymi wojskami i nad szlachtą, która szwedzkiego panowania nie chciała, to stało się to w znacznej części dzięki Kmicicowi i jego ludziom.", + "123905": "Lecz z tą myślą stary nie zdradził się przed swym pułkownikiem i jechali dalej w milczeniu.", + "123906": "— A co się dzieje z księciem koniuszym? — spytał wreszcie pan Andrzej.", + "123907": "— Nie słyszałem o nim nic, wasza miłość — odrzekł Kiemlicz. — Może jest w Tykocinie, a może u elektora. Teraz tam wojna i król szwedzki osobą własną do Prus wyruszył, a my tymczasem naszego pana wyglądamy. Daj go Bóg! bo niechby się tylko pokazał, wszyscy by co do jednego człeka przy nim stanęli i wojsko by zaraz Szwedów opuściło.", + "123908": "— Pewnież tak?", + "123909": "— Wasza miłość! ja wiem tylko to, co ci żołnierze mówili, którzy ze Szwedami pod Częstochową stać musieli. Jest tam grzecznej jazdy na kilka tysięcy pod panem Zbrożkiem, pod panem Kalińskim i innymi pułkownikami. Śmiem powiedzieć waszej milości, że żaden tam z dobrej woli nie służy, chyba grasanci Kuklinowskiego, bo ci chcieli się skarbami jasnogórskimi obłowić. Ale co zacni żołnierze, to tylko lamentowali i jeden przed drugim narzekał: „Dość nam tej służby żydowskiej! Niech jeno pan nasz nogą granicę przestąpi, wraz szable na Szwedów obrócimy, ale póki go nie ma, jak nam poczynać? gdzie iść?” Tak oni narzekali, a po innych pułkach, które są pod hetmanami, gorzej jeszcze. To wiem pewno, bo przyjeżdżali od nich deputaci do pana Zbrożka z namowami i tam sekretnie po nocach radzili, o czym Miller nie wiedział, chociaż i on czuł, że źle koło niego.", + "123910": "— A książę wojewoda wileński w Tykocinie oblężon? — spytał pan Andrzej.", + "123911": "Kiemlicz znów spojrzał niespokojnie na Kmicica, bo pomyślał, że go chyba gorączka chwyta, skoro dwa razy każe sobie jednę i tęż samą wiadomość powtarzać, o której dopiero co była mowa — jednakże odpowiedział:", + "123912": "— Oblężon przez pana Sapiehę.", + "123913": "— Sprawiedliwe sądy boże! — rzekł Kmicic. — On, który mógł potęgą z królami się równać!… Niktże przy nim nie został?", + "123914": "— W Tykocinie jest załoga szwedzka. A przy osobie księcia wojewody tylko się pono trochę dworzan co wierniejszych zostało.", + "123915": "Kmicica pierś napełniła się radością. Bał się pomsty strasznego magnata nad Oleńką, a chociaż zdawało mu się, że tej pomście pogróżkami swymi zapobiegł, ciągle przecie trapiła go ta myśl, że lepiej i bezpieczniej byłoby Oleńce i wszystkim Billewiczom mieszkać w lwiej jamie niż w Kiejdanach, pod ręką księcia, który nigdy nikomu nie przebaczył. Teraz jednak, gdy on upadł, musieli tym samym przeciwnicy jego tryumfować; teraz, gdy go pozbawiono sił, znaczenia, gdy był panem jednego tylko lichego zameczku, w którym życia własnego i wolności bronił, nie mógł przecie myśleć o zemście; ręka jego przestała ciężyć nad nieprzyjacioły.", + "123916": "— Chwała bądź Bogu! chwała bądź Bogu! — powtórzył Kmicic.", + "123917": "I tak miał głowę zaprzątniętą tą zmianą radziwiłłowskich losów i tym, co się przez cały czas jego pobytu w Częstochowie zdarzyło, i tym, gdzie jest ta, którą pokochało jego serce, i tym, co się z nią stało — że po raz trzeci spytał Kiemlicza:", + "123918": "— Mówisz tedy, że książę złaman?", + "123919": "— Złaman ze szczętem — odpowiedział stary. — Czy wasza miłość nie chory?", + "123920": "— Bok jeno piecze. Nic to! — odrzekł Kmicic.", + "123921": "I znów jechali w milczeniu. Strudzone konie zwalniały stopniowo kroku, aż wreszcie poczęły iść stępą. Jednostajny ruch ten uśpił znużonego na śmierć pana Andrzeja — i spał długo, kiwając się na kulbace. Zbudziło go dopiero białe światło dzienne.", + "123922": "Obejrzał się ze zdziwieniem dokoła, bo zdało mu się w pierwszej chwili, że wszystko, co tej nocy przeszedł, to był tylko sen; wreszcie spytał:", + "123923": "— To wy, Kiemlicze? My spod Częstochowy jedziem?", + "123924": "— A jakże, wasza miłość!", + "123925": "— A gdzie jesteśmy?", + "123926": "— Oho! już w Śląsku. Już nas tu Szwedzi nie dostaną!", + "123927": "— To dobrze! — rzekł Kmicic, oprzytomniawszy zupełnie. — A gdzie nasz miłościwy król rezyduje?", + "123928": "— W Głogowej.", + "123929": "— Tam też pojedziemy panu do nóg się pokłonić, służby ofiarować. Ale słuchaj no, stary!", + "123930": "— Słucham, wasza miłość!", + "123931": "Lecz Kmicic zamyślił się i nie od razu mówić począł. Widocznie coś w głowie układał, wahał się, rozważał, na koniec rzekł:", + "123932": "— Nie może być inaczej!", + "123933": "— Słucham, wasza miłość! — powtórzył Kiemlicz.", + "123934": "— Ni królowi, ni nikomu z dworskich nie pisnąć, ktom jest!… Zwę się Babinicz, a jedziem z Częstochowy. O kolubrynie i o Kuklinowskim możecie mówić… Ale nazwiska mego nie wspominać, żeby tam moich intencyj na wspak nie wzięto i za zdrajcę mnie nie poczytano, bom ja w zaślepieniu księciu wojewodzie wileńskiemu służył i jeszcze mu pomagał, o czym na dworze mogli słyszeć.", + "123935": "— Panie pułkowniku! Po tym, czego wasza miłość pod Częstochową dokonał….", + "123936": "— A kto da świadectwo, że to prawda, póki klasztor oblężony?", + "123937": "— Stanie się wedle rozkazu.", + "123938": "— Nadbieży czas, że prawda na wierzch wyjdzie — rzekł jakby do siebie Kmicic — ale pierwej musi się pan nasz miłościwy sam przekonać… On też da mi później świadectwo!", + "123939": "Na tym urwała się rozmowa. Tymczasem uczynił się dzień zupełny. Stary Kiemlicz począł śpiewać godzinki, a Kosma i Damian wtórowali mu basem. Droga była uciążliwa, bo mróz trzymał trzaskający, a przy tym ustawicznie zatrzymywano na drodze jadących i wypytywano o nowiny, zwłaszcza zaś o to, czy Częstochowa broni się jeszcze. Kmicic odpowiadał, że się broni i obroni, lecz pytaniom nie było końca. Gościńce roiły się od podróżnych, gospody wszędzie po drodze pozajmowane. Jedni chronili się w głąb kraju z pogranicznych ziem Rzeczypospolitej przed uciskiem szwedzkim, drudzy pomykali ku granicom po wieści z kraju; raz w raz spotykano szlachtę, która mając dość Szwedów, jechała, tak jak i Kmicic, służby wygnanemu panu ofiarować. Czasem trafiały się i poczty pańskie, czasem większe lub mniejsze oddziały żołnierzy z tych wojsk, które bądź to dobrowolnie, bądź na mocy układów ze Szwedami przeszły granice, jak na przykład wojska pana kasztelana kijowskiego. Wieści z kraju już były ożywiły nadzieje tych exulów i wielu gotowało się do zbrojnego powrotu. W całym Śląsku, a zwłaszcza w księstwach raciborskim i opolskim, gotowało się jak w garnku; posłańcy latali z listami do króla i od i króla do pana kasztelana kijowskiego, do prymasa, do pana kanclerza Korycińskiego, do pana Warszyckiego, kasztelana krakowskiego, pierwszego senatora Rzeczypospolitej, który ani na chwilę nie opuścił sprawy Jana Kazimierza.", + "123940": "Panowie ci, w porozumieniu z wielką królową, niezachwianą w nieszczęściu, porozumiewali się i ze sobą, i z krajem, i z przedniejszymi w nim ludźmi, o których wiedziano, że radzi by do wierności prawemu panu powrócić. Swoją drogą słał gońców i pan marszałek koronny, i hetmani, i wojsko, i szlachta gotująca się do chwycenia za broń.", + "123941": "Była to wilia do powszechnej wojny, która w niektórych miejscach już wybuchła. Szwedzi tłumili te miejscowe porywy bądź orężem, bądź siekierą kata, lecz ogień, zgaszony w jednym miejscu, natychmiast zapalał się w drugim. Burza straszliwa zawisła nad głowami skandynawskich najezdników; ziemia sama, lubo pokryta śniegami, poczęła parzyć ich stopy; groźba i pomsta otaczały ich ze wszystkich stron, straszyły ich cienie własne.", + "123942": "Więc chodzili jak błędni. Niedawne pieśni tryumfu zamarły im na ustach, i sami pytali siebie z największym zdumieniem: „Jestli to ten sam naród, który wczoraj jeszcze opuścił własnego pana, poddał się bez boju?” — Jakże! panowie, szlachta, wojsko niebywałym w dziejach przykładem przeszło do zwycięzcy; miasta i zamki otwierały bramy; kraj był zajęty. Nigdy podbój nie kosztował mniej sił i krwi. Sami Szwedzi, dziwiąc się tej łatwości, z jaką zajęli potężną Rzeczpospolitę, nie mogli ukryć pogardy dla zwyciężonych, którzy za pierwszym połyskiem szwedzkiego miecza wyparli się króla, ojczyzny, byle życia i dostatków w spokoju zażywać albo nowych w zamieszaniu nabyć. To, co w swoim czasie mówił cesarskiemu posłowi Lisoli Wrzeszczowicz, powtarzał sam król i wszyscy jenerałowie szwedzcy: „Nie ma w tym narodzie męstwa, nie ma stałości, nie ma ładu, nie ma wiary ani patriotyzmu! — muszą zginąć!”", + "123943": "Zapomnieli, że ten naród ma jeszcze jedno uczucie, to właśnie, którego ziemskim wyrazem była Jasna Góra.", + "123944": "I w tym uczuciu było jego odrodzenie.", + "123945": "Więc huk dział, który odezwał się pod świętym przybytkiem, odezwał się zarazem we wszystkich sercach magnackich, szlacheckich, mieszczańskich i chłopskich. Okrzyk zgrozy rozległ się od Karpat do Bałtyku i olbrzym rozbudził się z odrętwienia.", + "123946": "— To inny naród! — mówili ze zdumieniem jenerałowie szwedzcy.", + "123947": "I począwszy od Arfuida Wittenberga, a skończywszy na komendantach pojedynczych zamków, wszyscy słali do bawiącego w Prusach Karola Gustawa wieści pełne przerażenia.", + "123948": "Ziemia usuwała im się spod nóg; zamiast dawnych przyjaciół, spotykali wszędy wrogów; zamiast poddania się, opór; zamiast obawy, dziką i gotową na wszystko odwagę; zamiast miękkości, okrucieństwo; zamiast cierpliwości, zemstę.", + "123949": "A tymczasem z rąk do rąk przelatywał tysiącami w całej Rzeczypospolitej manifest Jana Kazimierza, który poprzednio, już ze Śląska wydany, zrazu nie budził echa. Teraz przeciwnie, widywano go po zamkach jeszcze nie zajętych. Gdzie tylko nie ciężyła szwedzka ręka, tam szlachta zbierała się w kupy i kupki i biła się w piersi, słuchając wzniosłych słów wygnanego króla, który wytykając błędy i grzechy, rozkazywał nie tracić nadziei i do ratunku upadłej Rzeczypospolitej się zrywać.", + "123950": "„Nie minął jednak czas (pisał Jan Kazimierz), chociaż tak już daleko postąpił nieprzyjaciel, abyśmy utraconych prowincyj i miast odzyskać nie mogli, i Bogu powinnej chwały powrócić, sprofanowane kościoły krwią nieprzyjacielską nasycić, a wolności i prawa dawne w klubę zwyczajną i staropolskie postanowienie wprowadzić nie mogli; byle się tylko ta staropolska cnota i ona starożytnych przodków Uprzejmości i Wierności waszych ku Panu observantia i miłość, z jakowej się przed różnymi narodami nasz dziad Zygmunt Pierwszy szczycił, powróciła. Przystąpiła już tedy pierwszych występków odmiana ku cnocie. Komu Bóg i wiara Jego święta pierwsza nad wszystko dobro, przeciwko temu szwedzkiemu nieprzyjacielowi Uprzejmości i Wierności wasze powstańcie. Nie czekajcie wodzów i wojewód albo takiego porządku, jaki w pospolitym prawie opisany. Już teraz między Uprzejmościami i Wiernościami waszymi nieprzyjaciel wszystkie te rzeczy pomieszał; ale jeden do drugiego, trzeci do dwu, czwarty do trzech, piąty do czterech i tak per consequens, by też każdy i z własnymi poddanymi zgromadźcie się, a gdzie słuszna, na jaki opór zwiedźcie się. Tam sobie wodza obierzecie dopiero. Jedna do drugiej kupy wiążcie się i słuszne już z siebie wojsko uczyniwszy, wodza nad nim wiadomego obrawszy, osoby naszej poczekajcie, nie opuszczając okazji, gdyby się trafiła, do porażenia nieprzyjaciela. My, bylebyśmy o okazji i gotowości, i skłonności ku nam Uprzejmości i Wierności waszych usłyszeli, zaraz natychmiast przybędziemy i zdrowie nasze tam położymy, gdzie zaszczycenie całości ojczyzny potrzebować będzie.”", + "123951": "Uniwersał ten odczytywano nawet w obozie Karola Gustawa, nawet po zamkach szwedzkie załogi mających, i wszędzie gdzie się tylko polskie chorągwie znajdowały. Szlachta łzami oblewała każde słowo królewskie, dobrego pana żałując, i zaprzysięgała sobie na krzyżach, na wizerunkach Najświętszej Panny i szkaplerzach woli jego uczynić zadość. Żeby zaś gotowości swej złożyć dowód, póki zapał tlał w sercach a łzy nie obeschły, siadano, nie czekając długo, tu i owdzie na koń i rzucano się jeszcze „za ciepła” na Szwedów.", + "123952": "W ten sposób mniejsze oddziały szwedzkie topnieć i ginąć poczęły. Działo się to na Litwie, Żmudzi, Mazowszu, Wielko- i Małopolsce. Nieraz szlachta, zebrawszy się u sąsiada na chrzciny, imieniny, na wesele lub kulig, bez żadnych wojowniczych zamiarów, kończyła na tym zabawę, że podpiwszy, uderzała jak grom i wycinała w pień pobliską szwedzką komendę. Po czym kulig wśród pieśni i okrzyków, przybierając po drodze tych, którzy się „ochocić” chcieli, jechał dalej, zmieniał się w tłum chciwy krwi, z tłumu w „partię”, która już stałą rozpoczynała wojnę. Poddani chłopi i czeladź całymi tłumami garnęli się do zabawy; inni donosili o pojedynczych Szwedach lub pomniejszych oddziałach, po wsiach nieostrożnie roztasowanych. I liczba „kuligów” i „maszkar” zwiększała się z dniem każdym. Wesołość i fantazja, właściwa narodowi, mieszała się do tych krwawych zabaw.", + "123953": "Chętnie przebierano się za Tatarów, których samo imię napełniało trwogą Szwedów, dziwne bowiem krążyły między nimi wieści i bajki o dzikości i straszliwym a okrutnym męstwie tych synów krymskich stepów, z którymi Skandynawowie nie spotkali się dotąd nigdy. Że zaś wiedziano powszechnie, iż chan w sto tysięcy, okrągło, ordy idzie w pomoc Janowi Kazimierzowi, a szlachta hałasowała, napadając na komendy, powstało stąd dziwne zamieszanie.", + "123954": "Pułkownicy i komendanci szwedzcy w wielu miejscach byli istotnie przekonani, że Tatarzy już nadeszli, i cofali się na gwałt do większych fortec lub obozów, roznosząc wszędzie wieść fałszywą i trwogę. Tymczasem okolice, które pozbyły się w ten sposób nieprzyjaciela, mogły się zbroić i niesforne tłuszcze w rządniejsze wojsko zamieniać.", + "123955": "Lecz groźniejsze jeszcze dla Szwedów od kuligów szlacheckich i od samych Tatarów były ruchy chłopskie. Od dawna, od pierwszego dnia oblężenia Częstochowy, poczęło wrzeć pomiędzy ludem i spokojni a cierpliwi dotąd oracze jęli tu i owdzie stawiać opór i tu i owdzie chwytać za kosy i cepy, a szlachcie pomagać. Bystrzejsi jenerałowie szwedzcy z największą obawą patrzyli na te chmury, które lada chwila mogły się zmienić w potop prawdziwy i pochłonąć bez ratunku najeźdźców.", + "123956": "Postrach wydawał im się najwłaściwszym środkiem, by zgnieść w zarodzie straszne niebezpieczeństwo. Karol Gustaw głaskał jeszcze i pochlebnymi słowy utrzymywał te chorągwie polskie, które za nim do Prus poszły. Nie szczędził też pochlebstw panu chorążemu Koniecpolskiemu, słynnemu regimentarzowi spod Zbaraża. Ten stał przy jego boku z sześciu tysiącami niezrównanej jazdy, która przy pierwszym nieprzyjacielskim starciu z elektorem taki postrach i zniszczenie rozniosła między Prusakami, że elektor, zaniechawszy boju, co prędzej na układy się zgodził.", + "123957": "Słał król szwedzki także listy do hetmanów, do magnatów i szlachty, pełne łaski, obietnic i zachęcań, by mu wierności dochowali. Lecz jednocześnie wydał rozkazy swym jenerałom i komendantom niszczenia ogniem i mieczem wszelkiego oporu wewnątrz kraju, a zwłaszcza wycinania w pień kup chłopskich. Rozpoczął się tedy okres żelaznych rządów żołnierskich. Szwedzi porzucili pozory przyjaźni. Miecz, ogień, rabunek, ucisk zastąpiły dawną udawaną życzliwość. Z zamków komenderowano potężne oddziały jazdy i piechoty w pościgu za kuligami. Równano z ziemią całe wsie, palono dwory, kościoły i plebanie. Jeńców szlachtę oddawano w ręce katom; chłopom wziętym w niewolę obcinano prawe ręce i puszczano do domów.", + "123958": "Szczególnie srożyły się owe oddziały w Wielkopolsce, która jak najpierwsza się poddała, tak też najpierwsza podniosła się przeciw obcemu panowaniu. Komendant Stein rozkazał tam pewnego razu poucinać ręce przeszło trzystu chłopom pochwyconym z bronią w ręku. Po miasteczkach pobudowano stałe szubienice i co dzień ubierano je nowymi ofiarami. Toż samo czynił Magnus de la Gardie na Litwie i Żmudzi, gdzie naprzód zaścianki, a za nimi i chłopstwo broń chwyciło. Że zaś w ogóle w zamieszaniu trudno było Szwedom odróżnić własnych obrońców od nieprzyjaciół, przeto nie szczędzono nikogo.", + "123959": "Lecz ogień podsycany krwią, zamiast gasnąć, wzmagał się coraz więcej i rozpoczęła się wojna, w której obu stronom nie chodziło już o same zwycięstwa, o zamki i miasta lub prowincje, ale o śmierć i życie. Okrucieństwo wzmagało nienawiść, i poczęto nie walczyć, lecz tępić się wzajemnie bez miłosierdzia.", + "123960": "Rozdział XXI", + "123961": "Ta wojna wytępienia była dopiero w początku, gdy pan Kmicic wraz z trzema Kiemliczami dotarł po trudnej, ze względu na jego nadwerężone zdrowie, podróży do Głogowej. Przyjechali nocą. Miasto było przepełnione od wojska, panów, szlachty, sług królewskich i magnackich, a gospody tak pozajmowane, że stary Kiemlicz z największym trudem wystarał się o kwaterę dla pana Andrzeja u powroźnika mieszkającego już za miastem.", + "123962": "Dzień ten przeleżał pan Andrzej w bólu i w gorączce od oparzenia. Chwilami myślał, że przyjdzie mu ciężko, obłożnie zachorować. Ale żelazna natura przemogła. Następnej nocy uczyniło mu się lżej, a świtaniem ubrał się już i poszedł do farnego kościoła Bogu za cudowne swe ocalenie podziękować.", + "123963": "Szary i śnieżny zimowy ranek zaledwie rozproszył ciemności. Miasto jeszcze spało, ale przez drzwi kościoła widać już było światło w ołtarzu i dochodziły go głosy organów.", + "123964": "Kmicic wszedł do środka. Ksiądz przed ołtarzem odprawiał wotywę, w kościele mało jeszcze było modlących się. W ławkach klęczało kilkanaście postaci z twarzami ukrytymi w dłoniach, a oprócz nich ujrzał pan Andrzej, gdy oczy jego oswoiły się z ciemnością, jakąś postać leżącą krzyżem przed samymi stallami, na rozciągniętym na ziemi kobierczyku. Za nim klęczało dwóch wyrostków o rumianych i prawie anielskich dziecinnych twarzach. Człowiek ten leżał bez ruchu i tylko z piersi, poruszanych ustawicznie ciężkimi westchnieniami, można było poznać, że nie śpi, że modli się gorliwie i całą duszą. Kmicic również pogrążył się w modlitwie dziękczynnej; lecz po ukończonych pacierzach oczy jego mimo woli zwróciły się na leżącego krzyżem męża i nie mogły się już od niego oderwać, tak je coś przykuwało do niego. Westchnienia podobne do jęków, głośne w ciszy kościelnej, wstrząsały ciągle tę postać. Żółte blaski świec zapalonych przed ołtarzem, wraz ze światłem dziennym, bielejącym w szybach, wydobywały ją z mroku i czyniły coraz widniejszą.", + "123965": "Pan Andrzej zaraz domyślił się z ubioru, że to musi być ktoś znaczny, gdyż i wszyscy obecni, nie wyłączając księdza odprawiającego wotywę, spoglądali nań ze czcią i uszanowaniem. Nieznajomy przybrany był cały w czarny aksamit podbity sobolami, tylko na ramionach miał odwinięty biały koronkowy kołnierz, spod którego przeglądały złote ogniwa łańcucha; czarny z takimiż piórami kapelusz leżał obok, jeden zaś z paziów, klęczących za kobierczykiem, trzymał rękawice i szmelcowaną na błękitno szpadę. Twarzy nieznajomego nie mógł pan Kmicic widzieć, gdyż była ukryta w fałdach kobierczyka, a przy tym zasłaniały ją zupełnie rozproszone naokoło głowy loki nadzwyczaj obfitej peruki.", + "123966": "Pan Andrzej przysunął się do samej stalli tak, aby gdy nieznajomy się podniesie, mógł dojrzeć jego twarz. Tymczasem wotywa miała się ku końcowi. Ksiądz śpiewał już Pater noster. Ludzie, którzy chcieli być na następnej mszy, napływali przez główne drzwi wchodowe. Kościół zapełnił się z wolna postaciami o podgolonych głowach, przybranymi w delie, w żołnierskie burki, w szuby i altembasowe kapoty. Uczyniło się dość ciasno. Wówczas Kmicic trącił w łokieć stojącego obok szlachcica i szepnął:", + "123967": "— Przebacz wasza mość, że go w nabożeństwie inkomoduję, ale ciekawość mocniejsza. Kto też to jest?", + "123968": "Tu wskazał oczyma na leżącego krzyżem pana.", + "123969": "— Chybaś waść z daleka przyjechał, że nie wiesz, kto to jest? — odparł szlachcic.", + "123970": "— Pewnie, żem z daleka przyjechał, i dlatego pytam, w nadziei, że gdy na kogo politycznego trafię, to mi nie poskąpi odpowiedzi.", + "123971": "— To jest król.", + "123972": "— Na Boga żywego! — zawołał Kmicic.", + "123973": "Lecz w tej chwili król się podniósł, bo ksiądz zaczynał właśnie czytać ewangelię.", + "123974": "Pan Andrzej ujrzał twarz wymizerowaną, żółtą i przezroczystą jak wosk kościelny. Oczy królewskie były wilgotne, a powieki zaczerwienione. Rzekłbyś, całe losy kraju odbiły się na tej szlachetnej twarzy, tyle w niej było bólu, cierpienia, troski. Noce bezsenne, rozdzielane między modlitwę a zmartwienie, zawody okrutne, tułactwo, opuszczenie, upokorzony majestat tego syna, wnuka i prawnuka potężnych królów, gorycz, którą tak obficie napawali go właśni poddani, niewdzięczność kraju, dla którego gotów był krew i życie poświęcić, wszystko to można było jak w księdze w tym obliczu wyczytać. A jednak biła z niego nie tylko rezygnacja zdobyta przez wiarę i modlitwę, nie tylko majestat króla i bożego pomazańca, ale taka dobroć wielka, niewyczerpana, iż widać było, że dość będzie największym odstępcom, najbardziej winnym wyciągnąć tylko ręce do tego ojca, a ten ojciec przyjmie, przebaczy i krzywd własnych zapomni.", + "123975": "Kmicicowi na jego widok zdawało się, że ktoś mu żelazną dłonią ścisnął serce. Żal zawrzał w gorącej duszy junaka. Skrucha, litość i cześć oddech zaparły mu w gardle, poczucie winy niezmiernej podcięło mu kolana, aż drżeć począł na całym ciele, i nagle nowe, nieznane uczucie powstało mu w piersi. Oto w jednej chwili pokochał tak ten bolesny majestat, że uczuł, iż nie ma nic droższego na ziemi całej od tego ojca i pana, że gotów za niego poświęcić krew, życie, znieść torturę i wszystko w świecie. Chciałby się do tych nóg rzucić, kolana objąć i prosić o odpuszczenie win. Szlachcic, zuchwały warchoł, zmarł w nim w jednej chwili, a urodził się regalista oddany duszą całą swemu królowi.", + "123976": "— To nasz pan! nasz pan nieszczęsny! — powtarzał sobie, jakby ustami chciał dać świadectwo temu, co widziały jego oczy, a czuło serce.", + "123977": "Tymczasem Jan Kazimierz po ewangelii klęknął znowu, ręce rozłożył, oczy wzniósł ku górze i pogrążył się w modlitwie. Ksiądz wreszcie odszedł, począł się ruch w kościele, król klęczał ciągle.", + "123978": "Aż ów szlachcic, którego Kmicic zaczepił, trącił teraz w bok pana Andrzeja.", + "123979": "— A coś waćpan za jeden? — spytał.", + "123980": "Kmicic nie od razu zrozumiał pytanie i nie zaraz odpowiedział, tak dalece serce jego i umysł były osobą królewską zajęte.", + "123981": "— A coś waćpan za jeden? — powtórzył ów personat.", + "123982": "— Szlachcic jako i waszmość! — odrzekł pan Andrzej, zbudziwszy się jakby ze snu.", + "123983": "— Jakże cię zowią?", + "123984": "— Jak mnie zowią? Zwę się Babinicz, a jestem z Litwy, spod Witebska.", + "123985": "— A jam jest Ługowski, dworski królewski!… Proszę, to waćpan aż z Litwy, spod Witebska jedziesz?", + "123986": "— Nie… Jadę z Częstochowy.", + "123987": "Pan Ługowski aż zaniemówił na chwilę ze zdziwienia.", + "123988": "— A jeżeli tak, to bywajże waćpan, bywaj, bo nam nowin udzielisz! Mało już króla miłościwego nie umorzył frasunek, że przez trzy dni żadnej pewnej wieści nie miał. Jakże to? Spod chorągwi Zbrożka może albo Kalińskiego, albo Kuklinowskiego? Spod Częstochowy?", + "123989": "— Nie spod Częstochowy, ale z samego klasztoru, wprost!", + "123990": "— Chyba waść żartujesz? Co tam? co słychać? Broniże się jeszcze Jasna Góra?", + "123991": "— I broni się, i będzie broniła. Szwedzi już na odstąpieniu!", + "123992": "— Dla Boga! Król ozłoci waszmości! Z samego klasztoru, powiadasz, jedziesz?… Jakże cię to Szwedzi puścili?", + "123993": "— Jam ich o permisję nie prosił, ale wybaczaj waćpan, że w kościele obszerniejszej relacji dać nie mogę.", + "123994": "— Słusznie, słusznie — odparł pan Ługowski. — Bóg miłosierny!… Z nieba nam spadłeś!… W kościele nie przystoi… słusznie! Czekajże, waćpan. Zaraz się król podniesie, śniadać przed sumą pojedzie… Dziś niedziela… Chodź waść, staniesz wraz ze mną przy drzwiach i wraz u wejścia przedstawię waćpana królowi… Chodź, chodź, bo nie ma czasu!", + "123995": "To rzekłszy, ruszył naprzód, a Kmicic za nim. Zaledwie ustawili się przy drzwiach, gdy ukazało się naprzód dwóch paziów, a za nimi wyszedł z wolna Jan Kazimierz.", + "123996": "— Miłościwy królu! — zakrzyknął pan Ługowski — są wieści z Częstochowy!", + "123997": "Woskowa twarz Jana Kazimierza ożywiła się nagle.", + "123998": "— Co? gdzie? kto jest? — spytał.", + "123999": "— Ten oto szlachcic! Powiada, że z samego klasztoru jedzie.", + "124000": "— Zali klasztor już zdobyty? — zakrzyknął król.", + "124001": "Wtem pan Andrzej rymnął jak długi do nóg pańskich.", + "124002": "Jan Kazimierz pochylił się i począł podnosić go za ramiona.", + "124003": "— Na potem — wołał — na potem!… Wstań waść, na Boga, wstań! mów prędzej… Klasztor zdobyty?", + "124004": "Kmicic zerwał się ze łzami w oczach i krzyknął z zapałem:", + "124005": "— Nie zdobyty, miłościwy panie, i nie będzie! Szwedzi pobici! Największa armata wysadzona! Strach między nimi, głód, mizeria! O odstąpieniu myślą!…", + "124006": "— Chwała! Chwała Tobie, Królowo Anielska i nasza! — rzekł król.", + "124007": "To rzekłszy, odwrócił się ku drzwiom kościelnym, zdjął kapelusz i nie wchodząc do środka, klęknął na śniegu przy drzwiach. Głowę oparł o ramę kamienną i pogrążył się w milczeniu. Po chwili łkanie poczęło nim wstrząsać.", + "124008": "Rozczulenie ogarnęło wszystkich. Pan Andrzej ryczał jak żubr.", + "124009": "Król pomodliwszy się i wypłakawszy, wstał uspokojony, z twarzą wiele pogodniejszą. Zaraz spytał Kmicica o nazwisko, a gdy ten powiedział mu swe przybrane miano, rzekł:", + "124010": "— Niechże cię pan Ługowski zaraz do naszej kwatery prowadzi. Nie zażyjemy rannego posiłku inaczej, jak słuchając o obronie!", + "124011": "I w kwadrans później Kmicic stanął w komnacie królewskiej przed dostojnym zebraniem. Król czekał tylko na królowę, by zasiąść do rannej polewki; jakoż Maria Ludwika pojawiła się za chwilę. Jan Kazimierz, ledwie ją ujrzał, zaraz zakrzyknął:", + "124012": "— Częstochowa wytrzymała! Szwedzi ustępują! Oto jest pan Babinicz, który stamtąd przyjeżdża i tę wieść przynosi!", + "124013": "Czarne oczy królowej spoczęły badawczo na młodej twarzy junaka i widząc jej szczerość, rozjaśniły się radością; on zaś, oddawszy niski ukłon, patrzył także na nią śmiele, jako prawda i uczciwość patrzeć umieją.", + "124014": "— Moc boska! — rzekła królowa. — Ciężar okrutny zdjąłeś nam waćpan z serca, i da Bóg, że to będzie początek odmiany fortuny. Wprostże spod Częstochowy jedziesz?", + "124015": "— Nie spod Częstochowy, ale powiada, że z samego klasztoru, to jeden z obrońców! — zawołał król. — Złoty gość!… Bodaj tacy co dzień przybywali; ale pozwólcieże mu przyjść do słowa… Opowiadaj, bracie, opowiadaj, jakeście się bronili i jak was ręka boska piastowała?", + "124016": "— Pewnie, miłościwi państwo, że nic więcej, jeno opieka boska i cuda Najświętszej Panny, na które co dzień własnymi oczyma patrzyliśmy.", + "124017": "Tu pan Kmicic zabierał się już do opowiadania, gdy wtem coraz nowi dygnitarze zaczęli się schodzić. Przyszedł więc nuncjusz papieski, potem ksiądz prymas Leszczyński, za nim ksiądz Wydżga, złotousty kaznodzieja, który był kanclerzem królowej, a później biskupem warmińskim, potem zaś jeszcze prymasem. Wraz z nim wszedł kanclerz koronny pan Koryciński i Francuz de Noyers, przyboczny królowej, za nim nadchodzili kolejno inni dygnitarze, którzy pana nie opuścili w nieszczęściu, ale woleli z nim gorzki, wygnańczy chleb dzielić niż wiarę zaprzysiężoną złamać.", + "124018": "Królowi zaś pilno było, więc odrywał się co chwila od posiłku i powtarzał:", + "124019": "— Słuchajcie, wasze moście! słuchajcie, gość z Częstochowy! Dobra wieść, słuchajcie!… Z samej Jasnej Góry!…", + "124020": "Na to dygnitarze spoglądali z ciekawością na Kmicica, stojącego jakoby przed sądem, lecz on, śmiały z natury i przywykły do obcowania z wielkimi, wcale się widokiem tylu znamienitych ludzi nie strwożył i gdy zasiedli wszyscy miejsca, począł o całym oblężeniu opowiadać.", + "124021": "Prawdę znać było w jego słowach, bo mówił jasno, dobitnie, jak żołnierz, który sam na wszystko patrzył, wszystkiego się dotknął, wszystko przebył. Mówił o księdzu Kordeckim, jako o proroku świętym, wychwalał pod niebiosa pana Zamoyskiego i pana Czarnieckiego, wysławiał innych ojców, nikogo, prócz siebie, nie pomijał; lecz całą obronę bez ogródki Najświętszej Pannie, Jej łasce i cudom przypisywał.", + "124022": "Słuchali go w zdumieniu król i dygnitarze.", + "124023": "Ksiądz arcybiskup oczy załzawione do nieba wznosił, ksiądz Wydżga pospiesznie wszystko nuncjuszowi tłumaczył, inni panowie za głowy się chwytali, inni modlili się lub bili w piersi.", + "124024": "Wreszcie, gdy Kmicic doszedł do ostatnich szturmów, gdy począł opowiadać, jak Miller sprowadził ciężkie działa z Krakowa, a między nimi taką kolubrynę, której nie tylko częstochowskie, ale żadne w świecie mury oprzeć się nie mogły — cisza uczyniła się jak makiem siał i wszystkie oczy spoczęły na jego ustach.", + "124025": "Lecz Kmicic urwał nagle i począł oddychać szybko; jasne rumieńce wystąpiły mu na twarz, zmarszczył brwi, podniósł głowę i rzekł hardo:", + "124026": "— Teraz muszę mówić o sobie, choć wolałbym milczeć… A jeżeli coś powiem, co na pochwałę wypadnie, Bóg mi świadek, nie uczynię tego dla nagród, bo ich nie potrzebuję, gdyż największa nagroda dla mnie za majestat krew przelać…", + "124027": "— Mów śmiele, wierzym ci! — rzekł król. — Cóż owa kolubryna?…", + "124028": "— Tę kolubrynę… ja, wykradłszy się w nocy z fortecy, prochami w drzazgi rozsadziłem!", + "124029": "— Na miły Bóg! — zakrzyknął król.", + "124030": "Lecz po tym wykrzykniku nastała cisza, takie zdumienie ogarnęło słuchających. Wszyscy patrzyli jak w tęczę w junaka, który stał z iskrzącymi się oczyma, z rumieńcem na twarzy i z hardo podniesioną głową. A tyle w nim było w tej chwili jakiejś grozy i dzikiego męstwa, że każdemu przyszło mimo woli na myśl, iż taki człowiek mógł na podobny uczynek się zdobyć.", + "124031": "Toteż po chwili milczenia ksiądz prymas odezwał się:", + "124032": "— Patrzy na to ten człowiek!", + "124033": "— Jakżeś to uczynił? — zawołał król.", + "124034": "Kmicic opowiedział, jak było.", + "124035": "— Uszom się nie chce wierzyć! — rzekł pan kanclerz Koryciński.", + "124036": "— Mości panowie! — odezwał się z powagą król — nie wiedzieliśmy, kogo mamy przed sobą. Żywie jeszcze nadzieja, że nie zginęła ta Rzeczpospolita, póki takich kawalerów i obywateli wydaje.", + "124037": "— Ten może o sobie powiedzieć: Si fractus illabatur orbis, impavidum ferient ruinae! — rzekł ksiądz Wydżga, który lubił autorów przy każdej sposobności cytować.", + "124038": "— Prawie to niepodobne rzeczy — ozwał się znów kanclerz. — Powiedzże, panie kawalerze, jakim sposobem żywot uniosłeś z tego terminu i jak przez Szwedów się przedostałeś?", + "124039": "— Huk ogłuszył mnie — rzekł Kmicic — i dopiero nazajutrz znaleźli mnie Szwedzi przy okopie, jakoby bez duszy leżącego. — Zaraz mnie tam pod sąd oddali i Miller skazał mnie na śmierć.", + "124040": "— Ty zaś uciekłeś?", + "124041": "— Niejaki Kuklinowski wyprosił mnie u Millera, żeby sam mógł mnie zgładzić, bo miał przeciw mnie zawziętość okrutną…", + "124042": "— Znany to warchoł i zbój, słyszeliśmy tu o nim — rzekł kasztelan Krzywiński. — Jego pułk z Millerem pod Częstochową stoi… Prawda!", + "124043": "— Ów Kuklinowski posłował wprzódy od Millera do klasztoru i raz mnie prywatnie do zdrady namawiał, gdym go do bramy odprowadzał. Ja zaś trzasnąłem go w gębę i skopałem nogami… Za to urazę do mnie powziął.", + "124044": "— A to, widzę, z ognia i siarki szlachcic! — zawołał rozweselony król. — Takiemu w drogę nie wchodź!… Miller oddał cię tedy Kuklinowskiemu?", + "124045": "— Tak jest, miłościwy panie!… On zaś zamknął się ze mną w pustej stodółce z kilkoma ludźmi… Tam mnie do belki powrozami przywiązał i męczyć począł, i ogniem boki palił.", + "124046": "— Na Boga żywego!", + "124047": "— Wtem go odwołano do Millera, a tymczasem przyszło trzech szlachty, niejakich Kiemliczów, jego żołnierzy, którzy wpierw u mnie służyli. Ci pobili strażników i odwiązali mnie od belki.", + "124048": "— I uciekliście. Teraz rozumiem! — rzekł król.", + "124049": "— Nie, miłościwy panie. Zaczekaliśmy na powrót Kuklinowskiego. Wówczas ja go kazałem do tej samej belki przywiązać i lepiej ogniem przypiekłem.", + "124050": "To rzekłszy, pan Kmicic, podniecony wspomnieniem, zaczerwienił się na nowo i oczy błysły mu jak wilkowi.", + "124051": "Lecz król, który łatwo od zmartwienia do wesołości, od powagi do żartu przechodził, począł bić dłonią w stół i wołać ze śmiechem:", + "124052": "— Dobrze mu tak! Dobrze mu tak! Nie zasłużył taki zdrajca na lepszy traktament!", + "124053": "— Zostawiłem go żywego — odrzekł Kmicic — lecz do rana musiał ostygnąć.", + "124054": "— To sztuka, co swego nie daruje! Więcej nam takich! — wołał król, zupełnie już rozbawiony. — Sam zaś z tymi żołnierzami tu przybyłeś? Jak ich zowią?", + "124055": "— Kiemlicze; jest ojciec i dwóch synów.", + "124056": "— Mater mea de domo Kiemliczówna est — rzekł z powagą ksiądz kanclerz królowej, Wydżga.", + "124057": "— To widać są Kiemlicze wielcy i mali — odparł wesoło Kmicic — a ci nie tylko są mali, ale i w rzeczy hultaje, jeno żołnierze okrutni i mnie wierni.", + "124058": "Tymczasem kanclerz Koryciński szeptał coś od niejakiego czasu do ucha księdza arcybiskupa gnieźnieńskiego, wreszcie rzekł:", + "124059": "— Wielu tu przyjeżdża takich, którzy dla własnej chwalby albo spodziewanej nagrody radzi klimkiem rzucają. Ci wieści fałszywe i bałamutne przywożą, często i przez nieprzyjaciół namówieni.", + "124060": "Uwaga ta zmroziła wszystkich obecnych. Kmicica twarz pokryła się purpurą.", + "124061": "— Nie znam ja godności waszmość pana — odrzekł — która jak tuszę, musi być znaczna… więc nie chcę jej ubliżyć, ale tak myślę, że nie masz takiej godności, która by pozwalała szlachcicowi bez racji łgarstwo zadawać.", + "124062": "— Człowieku! do kanclerza wielkiego koronnego mówisz! — rzekł pan Ługowski.", + "124063": "Kmicic wybuchnął gniewem:", + "124064": "— Kto mi łgarstwo zadaje, choćby był kanclerzem, temu powiem: łatwiej łgarstwo zadawać niż gardła nadstawiać, łatwiej pieczętować woskiem niż krwią!", + "124065": "Lecz pan Koryciński nie rozgniewał się wcale, tylko odrzekł:", + "124066": "— Nie zadaję ci kłamstwa, panie kawalerze, ale jeżeli prawda, coś mówił, to powinieneś mieć bok spalony.", + "124067": "— Pójdźże wasza wielmożność gdzie na stronę, to ci go pokażę! — huknął Kmicic.", + "124068": "— Nie potrzeba — rzekł król — wierzym ci tak!", + "124069": "— Nie może być, miłościwy królu! — zakrzyknął pan Andrzej — sam tego chcę, jak o łaskę o to proszę, żeby mnie tu nikt, choćby nie wiem jak dostojny, kolorystą nie czynił! Źle by mi się nagrodziła męka, miłościwe państwo! Nie chcę nagrody, chcę, żeby mi wierzono, niechże niewierni Tomasze dotkną ran moich!", + "124070": "— U mnie masz wiarę! — rzekł król.", + "124071": "— Sama prawda była w jego słowach — dodała Maria Ludwika — ja się na ludziach nie mylę.", + "124072": "Lecz Kmicic ręce złożył.", + "124073": "— Miłościwe państwo, pozwólcie! Niechże ktokolwiek idzie ze mną na stronę, bo ciężko by mi tu było żyć w podejrzeniach.", + "124074": "— Ja pójdę — rzekł pan Tyzenhauz, młody dworzanin królewski.", + "124075": "To rzekłszy, odprowadził Kmicica do drugiej komnaty, a po drodze mówił do niego:", + "124076": "— Nie dlatego idę, bym nie wierzył, bo wierzę, ale by z waszmością pogadać. My się gdzieś na Litwie widzieli… Nazwiska sobie nie mogę przypomnieć, bo być może, iżem waszmości wyrostkiem jeszcze widział i sam wtedy wyrostkiem byłem.", + "124077": "Kmicic odwrócił nieco twarz, by ukryć nagłe pomieszanie.", + "124078": "— Może na sejmiku jakim. Często mnie nieboszczyk rodzic brał ze sobą, bym się praktyce publicznej przypatrywał.", + "124079": "— Może być… Twarz waćpańska pewno mi nieobca, chociażeś wtedy tej kresy nie miał. Patrz jednak waćpan, jako memoria fragilis est, toż mnie się przewiduje, że cię wtedy inaczej zwali?", + "124080": "— Bo lata pamięć mącą — odparł pan Andrzej.", + "124081": "Za czym weszli do innej komnaty. Po chwili pan Tyzenhauz wrócił przed oblicze królewskie.", + "124082": "— Upieczon, miłościwy królu, jako na rożnie! — rzekł. — Cały bok ze szczętem przypalony!", + "124083": "Więc gdy z kolei i Kmicic wrócił, król wstał, ścisnął go za głowę i rzekł:", + "124084": "— Nigdy byśmy nie wątpili, że prawdę mówisz, i zasługa twoja ani ból darmo nie przeminie.", + "124085": "— Dłużnikami twymi jesteśmy — dodała królowa, wyciągając doń rękę.", + "124086": "Pan Andrzej przyklęknął na jedno kolano i ucałował ze czcią dłoń królowej, która go jeszcze pogładziła jako matka po głowie.", + "124087": "— Ale jużże się na pana kanclerza nie gniewaj — rzekł znowu król. — Po prawdzie, niemało tu było zdrajców albo takich, którzy pletli trzy po trzy, a do urzędu kanclerskiego należy, żeby prawdę de publicis wydobyć.", + "124088": "— Co by tam mój chudopacholski gniew znaczył dla tak wielkiego człowieka — odpowiedział pan Andrzej. — I nie śmiałbym nawet mruczeć na zacnego senatora, który przykład wierności i miłości do ojczyzny wszystkim daje.", + "124089": "Kanclerz uśmiechnął się dobrotliwie i wyciągnął rękę.", + "124090": "— No, niechże będzie zgoda! Przymówiłeś mi też szpetnie o tym wosku, ale wiedz o tym, że i Korycińscy często krwią, nie samym woskiem pieczętowali…", + "124091": "Król rozweselony był zupełnie.", + "124092": "— Udał nam się ten Babinicz — rzekł do senatorów. — Tak nam do serca przypadł, jak mało kto… Już cię też od boku naszego nie puścim i da Bóg, razem niedługo do miłej ojczyzny powrócimy.", + "124093": "— O najjaśniejszy królu! — zakrzyknął w uniesieniu Kmicic — chociażem był w twierdzy zamknięty, wiem to od szlachty, od wojska, od tych nawet, co pod panem Zbrożkiem i Kalińskim służąc, Częstochowę oblegali, że wszyscy dnia i godziny twego powrotu wyglądają. Ukaż się tylko, miłościwy panie, a tego samego dnia cała Litwa, Korona i Ruś jako jeden mąż przy tobie staną! Pójdzie szlachta, pójdzie nawet chłopstwo nikczemne przy panu swoim się oponować. Wojsko pod hetmanami ledwie już dysze, tak chce na Szwedów… Wiem i to, że pod Częstochowę przyjeżdżali od hetmańskich wojsk deputaci, żeby Zbrożka, Kalińskiego i Kuklinowskiego przeciw Szwedom ekscytować. Stań dziś, miłościwy panie, w granicach, a za miesiąc jednego Szweda już nie będzie, jeno przybądź, jeno się ukaż, bośmy tam jako owce bez pasterza!…", + "124094": "Kmicicowi skry szły z oczu, gdy to mówił, i tak wielki zapał go ogarnął, że klęknął na środku sali. Zapał jego udzielił się też samej nawet królowej, która nieustraszonej odwagi będąc, dawno króla do powrotu namawiała.", + "124095": "Więc zwróciwszy się teraz do Jana Kazimierza, rzekła z siłą i stanowczością:", + "124096": "— Głos całego narodu przez usta tego szlachcica słyszę!…", + "124097": "— Tak jest! tak jest! Miłościwa pani!… matko nasza!… — zakrzyknął Kmicic.", + "124098": "Lecz kanclerza Korycińskiego i króla uderzyły niektóre słowa w tym, co mówił Kmicic.", + "124099": "— Zawsze — rzekł król — gotowiśmy ponieść w ofierze zdrowie i życie nasze, i nie na co innego, jeno na poprawę poddanycn naszych czekaliśmy aż dotąd.", + "124100": "— Ta poprawa już się spełniła — rzekła Maria Ludwika.", + "124101": "— Maiestas infracta malis! — rzekł, spoglądając na nią z uwielbieniem, ksiądz Wydżga.", + "124102": "— Ważne to są rzeczy — przerwał ksiądz arcybiskup Leszczyński — zali istotnie deputacje od wojsk hetmańskich przychodziły pod Częstochowę?", + "124103": "— Wiem to od moich ludzi, tychże Kiemliczów! — odparł pan Andrzej. — U Zbrożka i Kalińskiego wszyscy głośno o tym mówili, nic na Millera i Szwedów nie uważając. Kiemlicze owi nie byli zamknięci, mieli ze światem relacje, z żołnierzami i szlachtą… Tych mogę przed obliczem majestatu i waszych dostojności postawić, aby sami opowiedzieli, jako w całym kraju wre jak w garnku. Hetmani z musu tylko do Szweda przystali, bo zły duch wojsko opętał, a teraz samo owo wojsko chce na powrót do powinności wrócić. Szlachtę i duchownych Szwedzi biją, rabują, przeciw wolności dawnej bluźnią, toż i dziwu nie ma, że każdy jeno pięści ściska i na szablę łakomie spogląda.", + "124104": "— Mieliśmy już i my od wojsk wiadomości — rzekł król — byli tu także tajni wysłańcy, którzy nam ochotę powszechną powrotu do dawnej wierności i czci oznajmiali…", + "124105": "— I to schodzi się z tym, co ów kawaler powiada — rzekł kanclerz. — Ale jeżeli deputacje i między pułkami chodzą, to ważne jest, bo znaczy to, że owoc już dojrzał, że nasze starania nie zmarniały i robota gotowa, a zatem czas nadszedł…", + "124106": "— A Koniecpolski? — rzekł król — a tylu innych, którzy jeszcze przy boku najezdnika stoją, w oczy mu patrzą i o swej wierności zaręczają?", + "124107": "Na to umilkli wszyscy, a król zasępił się nagle i jako gdy słońce za chmurę zajdzie, mrok od razu cały świat pokrywa, tak i jemu twarz pociemniała.", + "124108": "I po chwili tak mówić począł:", + "124109": "— Bóg patrzy w serca nasze, żeśmy choć dziś gotowi wyruszyć i że nie potencja szwedzka nas wstrzymuje, ale nieszczęsna zmienność naszego narodu, który jako Proteusz coraz nową postać na się przyjmuje. Zali możemy zaufać, że to nawrócenie szczere, ochota nie zmyślona, gotowość nie zdradliwa? Zali możemy zawierzyć temu narodowi, który tak niedawno nas opuścił i z tak lekkim sercem z najezdnikiem się połączył przeciw własnemu królowi, przeciw własnej ojczyźnie, przeciw własnym wolnościom? Boleść ściska nam serce i wstyd nam za naszych poddanych! Gdzież dzieje podają podobne przykłady? Którenże król tyle doznał zdrad i nieżyczliwości, któren tak był opuszczony? Przypomnijcie sobie jeno, uprzejmości wasze, iżeśmy wśród naszego wojska, wśród tych, którzy krew za nas winni byli przelać, bezpieczeństwa — i — zgroza powiedzieć! — życia nawet nie byli pewni. A jeśliśmy ojczyznę opuścili i tu schronienia szukać musieli, to nie z bojaźni przed owym szwedzkim nieprzyjacielem, ale by własnych poddanych, własne dzieci, od straszliwego występku królobójstwa i ojcobójstwa uchronić.", + "124110": "— Miłościwy panie! — krzyknął Kmicic — ciężko zawinił nasz naród, grzeszny jest i słusznie chłoszcze go ręka boża, ale przecie, na rany Chrystusa! nie znalazł się w tym narodzie i da Bóg, po wieki nie znajdzie się taki, który by rękę na świętą osobę pomazańca boskiego śmiał podnieść!", + "124111": "— Ty w to nie wierzysz, boś poczciwy — odrzekł król — ale my mamy listy i dowody. Już to gorzko odpłacili nam się Radziwiłłowie za dobrodziejstwa, którymiśmy ich obsypali, a jednak Bogusława, choć zdrajcę, sumienie ruszyło, i nie tylko nie chciał do zamachu na nas ręki przyłożyć, ale pierwszy nam o nim doniósł.", + "124112": "— Do jakiego zamachu? — zawołał zdumiony Kmicic.", + "124113": "— Doniósł nam — rzekł król — iż znalazł się taki, który mu się za sto czerwonych złotych ofiarował porwać nas i żywego lub umarłego Szwedom dostawić.", + "124114": "Dreszcz przeszedł całe zgromadzenie na te słowa królewskiej, a pan Kmicic zaledwie zdołał wyjąkać pytanie:", + "124115": "— Kto to był taki?… kto to był?…", + "124116": "— Niejaki Kmicic — odrzekł król.", + "124117": "Fala krwi uderzyła nagle panu Andrzejowi do głowy, w oczach mu pociemniało, rękoma schwycił za czuprynę i strasznym, obłąkanym głosem zakrzyknął:", + "124118": "— To łgarstwo! Książę Bogusław łże jak pies! Miłościwy królu, panie mój! nie wierz temu zdrajcy, umyślnie on to uczynił, by wroga zhańbić, a ciebie przerazić, królu mój, panie!… to zdrajca!… Kmicic by nie ważył się na to…", + "124119": "Tu nagle zakręcił się pan Andrzej na miejscu. Siły jego, sterane oblężeniem, podcięte wybuchem prochów w kolubrynie i męką zadaną przez Kuklinowskiego, opuściły go zupełnie — i runął bez przytomności do nóg królewskich.", + "124120": "Podniesiono go i medyk królewski począł go cucić w przyległej izbie. Lecz w zgromadzeniu dygnitarzy nie umiano sobie wytłumaczyć, czemu słowa królewskie podobnie straszne uczyniły na młodym szlachcicu wrażenie.", + "124121": "— Albo tak poczciwy, że sama abominacja z nóg go zwaliła, albo jaki tego Kmicica krewny — rzekł pan kasztelan krakowski.", + "124122": "— Trzeba się będzie tego dopytać — odpowiedział kanclerz Koryciński. — Oni tam wszyscy sobie na Litwie krewni, jako zresztą i u nas.", + "124123": "Na to pan Tyzenhauz:", + "124124": "— Miłościwy panie! Niech mnie Bóg broni, żebym chciał co złego o tym szlachcicu mówić — ale… nie trzeba jeszcze zbytecznie ufać… Że służył w Częstochowie, to pewno; bok ma spalony, czego by w żadnym razie mnisi nie uczynili, bo oni jako słudzy boży wszelką klemencję nawet dla jeńców i zdrajców mieć muszą, ale jedno mi wciąż po głowie chodzi i ufność do niego psuje… Owo ja go kiedyś na Litwie spotkałem… wyrostkiem jeszcze, na sejmiku czy na kuligu… nie pomnę…", + "124125": "— I co z tego? — rzekł król.", + "124126": "— I on… ciągle mi się widzi… że nie nazywał się Babinicz.", + "124127": "— Nie powiadaj byle czego! — rzekł król. — Młody jesteś i nieuważny, w głowie łacno ci się mogło pomieszać. Babinicz czy nie Babinicz, czemu ja jemu nie mam ufać? Szczerość i prawdę ma na gębie wypisane, a serce widać złote. Sobie bym chyba nie ufał, gdybym takiemu żołnierzowi nie miał ufać, któren krew za nas i ojczyznę przelewał.", + "124128": "— Więcej on na ufność zasługuje aniżeli list księcia Bogusława — rzekła nagle królowa — i polecam to uwadze waszych dostojności, że w tym liście może nie być i słowa prawdy. Siła mogło zależeć Radziwiłłom birżańskim, żebyśmy zgoła na duchu upadli, a łacno przypuścić, że książę Bogusław chciał przy tym jakowego wroga swego pogrążyć i sobie furtkę otwartą w razie odmiany fortuny zostawić.", + "124129": "— Gdybym nie przywykł do tego — rzekł prymas — że z ust miłościwej królowej jejmości sama mądrość wychodzi, zdumiewałbym się nad bystrością tych słów, najbieglejszego statysty godnych.", + "124130": "— „…curasque gerens, animosque viriles…” — przerwał z cicha ksiądz Wydżga.", + "124131": "Podniesiona tymi słowy królowa wstała z krzesła i tak mówić poczęła:", + "124132": "— Nie o Radziwiłłów birżańskich mi chodzi, bo ci, jako heretycy, łacnie podszeptów nieprzyjaciela rodu ludzkiego usłuchali; ani też o list księcia Bogusława, prywatę może zacierający… Ale najbardziej mnie bolą desperackie słowa króla, pana i małżonka mojego, przeciw temu narodowi wyrzeczone. Któż bowiem go oszczędzi, jeśli go własny król potępia? A przecie, gdy rozejrzę się po świecie, próżno pytam, gdzie jest taki drugi naród, w którym by chwała Boga starożytnej szczerości trybem trwała i pomnażała się coraz bardziej… Próżno patrzę, gdzie drugi naród, w którym tak otwarty kandor żyje; gdzie państwo, w którym by o tak piekielnych bluźnierstwach, subtelnych zbrodniach i nigdy nie przejednanych zawzietościach, jakich pełne są obce kroniki, nigdy nikt nie słyszał… Niechże mi pokażą ludzie, w dziejach świata biegli, inne królestwo, gdzie by wszyscy królowie własną spokojną śmiercią umierali. Nie masz tu nożów i trucizn, nie masz protektorów, jako u Angielczyków… Prawda, mój panie, zawinił ten naród ciężko, zgrzeszył przez swawolę i lekkość… Ale któryż to jest naród nigdy nie błądzący i gdzie jest taki, który by tak prędko winę swą uznał, pokutę i poprawę rozpoczął? Oto już się obejrzeli, już przychodzą, bijąc się w piersi, do twego majestatu… już krew przelać, życie oddać, fortuny poświęcić dla ciebie gotowi… A ty zali ich odepchniesz? Zali żałującym nie przebaczysz, poprawionym i pokutującym nie zaufasz?… Dzieciom, które zbłądziły, ojcowskiego afektu nie wrócisz?… Zaufaj im, panie, bo oto tęsknią już za swą krwią jagiellońską i za ojcowskimi rządami twymi… Jedź między nich… Ja, ja niewiasta nie lękam się zdrady, bo widzę miłość, bo widzę żal za grzechy i restaurację tego królestwa, na które cię po ojcu i bracie powołano. Ani mi się też podobna rzecz zdawa, by Bóg miał zgubić tak znaczną Rzeczpospolitę, w której światło prawdziwej wiary płonie. Do krótkiego czasu ściągnęła boska sprawiedliwość rózgę swoją na ukaranie, nie na zgubienie dziatek swoich, a zaś wkrótce potem utuli ich i pocieszy ojcowska tegoż niebieskiego Pana dobroć. Lecz ty nie gardź nimi, królu, i powierzyć się ich synowskiej dyskrecji nie lękaj, bo tylko tym sposobem złe w dobre, zmartwienia w pociechy, klęski w tryumfy zmienić się mogą.", + "124133": "To rzekłszy, siadła królowa, jeszcze z ogniem w źrenicach i falującą piersią; wszyscy spoglądali na nią z uwielbieniem, a ksiądz kanclerz Wydżga zaczął mówić echowym głosem:", + "124134": "Nulla sors longa est, dolor et voluptas", + "124135": "Invicem cedunt.", + "124136": "Ima permutat brevis hora summis…", + "124137": "Lecz nikt go nie słuchał, bo zapał bohaterskiej pani udzielił się wszystkim sercom. Sam król zerwał się z rumieńcami na pożółkłej twarzy i zakrzyknął:", + "124138": "— Nie straciłem jeszcze królestwa, skoro mam taką królowę!… Niechże się stanie jej wola, bo w natchnieniu proroczym mówiła. Im prędzej wyruszę i stanę inter regna, tym będzie lepiej!…", + "124139": "Na to ozwał się z powagą prymas:", + "124140": "— Nie chcę ja woli miłościwych państwa moich negować ani od przedsięwzięcia odwodzić, w którym jest hazard, ale może być i zbawienie. Wszelako za roztropną rzecz uważałbym jeszcze raz w Opolu, gdzie większość senatorów przebywa, zebrać się i tam konceptów zebranych posłuchać, które jeszcze lepiej i obszerniej sprawę wywieść i rozważyć mogą.", + "124141": "— Zatem do Opola! — zakrzyknął król. — A potem w drogę, i co Bóg da!", + "124142": "— Bóg da powrót szczęśliwy i zwycięstwo! — rzekła królowa.", + "124143": "— Amen! — rzekł prymas.", + "124144": "Rozdział XXII", + "124145": "Pan Andrzej ciskał się jak ranny żbik w swej gospodzie. Piekielna zemsta Bogusława Radziwiłła przywiodła go niemal do szaleństwa. Nie dość, że ów książę wyrwał się z jego rąk, pobił mu ludzi, jego samego niemal życia nie zbawił, nadto taką go okrył sromotą, pod jaką nie tylko nikt z jego rodu, ale żaden Polak od początku świata nie jęczał.", + "124146": "Toteż były chwile, że Kmicic chciał się wyrzec wszystkiego: sławy, która się przed nim otwierała, służby królewskiej, a lecieć i mścić się na tym magnacie, którego by pragnął pożreć na surowo.", + "124147": "Lecz z drugiej strony, mimo całej wściekłości i wichru w głowie, przychodziło mu na myśl, że póki książę żyw, zemsta nie uciecze, a najlepsza sposobność, jedyna droga zadać mu kłam i całą bezecność oskarżenia na jaw wywieść, to właśnie służba królewska, w niej bowiem mógł światu okazać, że nie tylko na świętą osobę ręki podnieść nie zamierzał, ale że pomiędzy wszystką szlachtą Korony i Litwy nie mógłby król wierniejszego sługi nad Kmicica znaleźć.", + "124148": "Zgrzytał jednak zębami, kipiał jak war, szarpał na sobie odzież i długo, długo nie mógł się uspokoić. Lubował się myślą o zemście. Widział znów księcia w swoich rękach; przysięgał sobie na pamięć rodzica, iż musi go dostać, choćby go za to śmierć i męki czekały. I jakkolwiek książę Bogusław potężny był pan, którego nie tylko zemsta prostego szlachcica, ale i królewska niełatwo mogła dosięgnąć, przecie, gdyby tę niepohamowaną duszę znał lepiej, nie byłby sypiał spokojnie i nieraz zadrżałby przed jego ślubami.", + "124149": "A przecie nie wiedział jeszcze pan Andrzej, że książę nie tylko okrył go sromotą i nie tylko sławę mu wydarł.", + "124150": "Tymczasem król, który od razu polubił niezmiernie młodego junaka, przysłał po niego pana Ługowskiego tego samego dnia, a nazajutrz kazał mu ze sobą jechać do Opola, gdzie na walnym zebraniu senatorów miano obradować nad powrotem króla do kraju. Jakoż było nad czym obradować: oto pan marszałek koronny nadesłał znów drugi list, donoszący, że wszystko w kraju do powszechnej wojny gotowe, i naglący pilnie do powrotu. Prócz tego rozeszła się wieść o jakimś związku szlachty i wojska na obronę króla i ojczyzny, o którym istotnie od dawna w kraju myślano, ale który jak się potem pokazało, zawarty został pod imieniem konfederacji tyszowieckiej później nieco.", + "124151": "Na razie jednak wszystkie umysły były nadzwyczaj tymi wieściami zajęte i zaraz po mszy solennej udano się na tajemną obradę, na którą i Kmicic, za przyczyną królewską, jako przywożący wieści z Częstochowy, dopuszczony został.", + "124152": "Poczęto więc roztrząsać, czy powrót zaraz ma nastąpić, czy go lepiej odłożyć aż do tej chwili, w której wojska nie tylko chęcią, ale i czynem opuszczą Szweda.", + "124153": "Jan Kazimierz położył koniec tym rozprawom rzekłszy:", + "124154": "— Nie o powrocie, wasze dostojnoście, radźcie ani o tym, jeżeli nie lepiej zwłóczyć jeszcze, bo jam się już o tym z Bogiem i Najświętszą Panną naradzał… Zatem oświadczam waszym dostojnościom, że co bądź ma nas spotkać, w tych dniach nieodmiennie osobą naszą wyruszamy… Wasze dostojnoście zaś wysilajcie jeno koncepty i rad nie skąpcie, jak najbezpieczniej i najsłuszniej powrót uskutecznić.", + "124155": "Rozmaite więc były zdania. Jedni mówili, aby nie ufać zbytnio panu marszałkowi koronnemu, który raz już wahanie i nieposłuszeństwo okazał, gdy korony, zamiast cesarzowi do przechowania według rozkazu królewskiego oddać, do Lubowli uwiózł. — Wielka (mówili) jest pycha i ambicja tego pana, a gdy jeszcze osobę królewską w swym zamku mieć będzie, kto wie, co pocznie, czego za swe usługi nie zażąda i czy całej władzy w ręce swe uchwycić nie zechce, aby nad wszystkimi górować, i nie tylko całego kraju, ale i majestatu być protektorem.", + "124156": "Ci tedy radzili, aby król, poczekawszy na odstąpienie Szwedów, do Częstochowy się udał, jako do miejsca, z którego łaska i odrodzenie spłynęły na kraj. Lecz inni odmienne wygłaszali zdania.", + "124157": "— Jeszczeć Szwedzi stoją pod Częstochową, a choć jej za łaską bożą nie zdobędą, przecie dróg wolnych nie ma. Tamte okolice wszystkie w rękach szwedzkich. Stoi nieprzyjaciel w Krzepicach, w Wieluniu, w Krakowie, nad granicą także znaczne siły są rozłożone. A w górach, na węgierskiej rubieży, gdzie Lubowla jest położona, nie masz innych wojsk, prócz wojsk marszałka, i Szwedzi nigdy tam nie zapuszczali się dotąd, nie mając na to dość ludzi ani odwagi. Z Lubowli bliżej przy tym na Ruś, która od zajęcia nieprzyjacielskiego wolna, do Lwowa, który nie przestał być królowi wierny, i do Tatarów, którzy wedle wiadomości w pomoc idąc, tam właśnie na rezolucję królewską czekają.", + "124158": "— Quod attinet pana marszałka (mówił biskup krakowski), ambicja jego już tym nasycona będzie, iż pierwszy króla w swoim starostwie spiskim przyjmie i pierwszy opieką go otoczy. Władza przy królu pozostanie, a pana marszałka sama nadzieja tak wielkich przysług zadowolni; jeżeli zaś zechce wiernością nad wszystkimi górować, to czyli wierność jego z ambicji, czy też z miłości ku panu i ojczyźnie wypłynie, zawsze majestat znaczne korzyści stąd odniesie.", + "124159": "To zdanie zacnego i doświadczonego biskupa wydało się najsłuszniejsze; uchwalono więc, że król przez góry do Lubowli, a stamtąd do Lwowa, lub gdzie by kazały okoliczności, wyruszy.", + "124160": "Obradowano także i nad dniem powrotu, ale wojewoda łęczycki, który właśnie od cesarza był wrócił, do którego w poselstwie o pomoc był wysyłany, uczynił uwagę, że lepiej jest terminu ścisłego nie wyznaczać i samemu królowi decyzję zostawić, a to dlatego, ażeby wieść się nie rozeszła i nieprzyjaciele nie zostali przestrzeżeni. Stanęło tylko na tym, że król wyruszy w trzysta koni wybranej dragonii pod wodzą pana Tyzenhauza, który choć młody, miał już reputację wielkiego żołnierza.", + "124161": "Lecz niemal ważniejsza jeszcze była druga część obrad, na której z powszechną zgodą zawotowano, iż po przybyciu do kraju cała władza i kierunek wojny przejdzie w ręce króla, któremu szlachta, wojsko i hetmani we wszystkim posłuszni być mają. Mówiono też o przyszłości i przytaczano powody tych nagłych nieszczęść, które jako potop w tak krótkim czasie cały kraj zalały. I sam prymas nie inną tego podawał przyczynę, jak nierząd, brak posłuchu i zbytnie sponiewieranie władzy i majestatu królewskiego.", + "124162": "Słuchano go w głębokim milczeniu, bo każdy rozumiał, że tu o losy Rzeczypospolitej chodzi i o wielkie, niebywałe dotąd w niej zmiany, które by mogły jej dawną potęgę przywrócić, a których zwłaszcza od dawna pragnęła mądra i miłująca przybraną ojczyznę królowa.", + "124163": "Płynęły więc z ust dostojnego księcia Kościoła słowa jak grzmoty, a w słuchaczach dusze otwierały się prawdzie, jako kwiaty otwierają się słońcu.", + "124164": "— Nie przeciw starodawnym wolnościom się oponuję — mówił prymas — ale przeciw onej swawoli, która własnymi rękoma własną ojczyznę zarzyna… Zaiste, zapomniano już w tym kraju różnicy między wolnością i swawolą, i oto, jak zbytnia rozkosz boleścią, tak wyuzdana wolność niewolą się zakończyła. Do jakiegoż obłędu doszliście, obywatele tej prześwietnej Rzeczypospolitej, iż ten tylko między wami za obrońcę wolności uchodzi, który hałas czyni, sejmy rwie i majestatowi się przeciwi, nie wtedy, gdy trzeba, ale wtedy, gdy temuż majestatowi o zbawienie ojczyzny chodzi? W skarbie naszym dno skrzyni widać, żołnierz, niepłatny, u nieprzyjaciela lafy szuka; sejmy, jedyny fundament tej Rzeczypospolitej, na niczym się rozchodzą, bo jeden swawolnik, jeden zły obywatel, dla prywaty swej, rady pomieszać może. Jakaż to wolność, która jednemu przeciw wszystkim oponować pozwala?… Zali ta wolność dla jednego nie jest niewolą dla wszystkich? I gdzieżeśmy to doszli w zażywaniu tej wolności, jakież to ona smakowite fructa wydała?… A oto, jeden słaby nieprzyjaciel, nad którym przodkowie nasi tyle świetnych wiktoryj odnieśli, teraz sicut fulgur exit ab occidente et paret usque ad orientem. Nikt mu się nie oparł, zdrajcy heretycy mu pomogli i wszystko posiadł, wiarę prześladuje, kościoły hańbi, i gdy mu o wolnościach waszych prawicie, on miecz wam pokazuje!… Oto na co wam wyszły wasze sejmiki, wasze wetowanie, wasza swawola, wasze konfundowanie na każdym kroku majestatu!…Króla, przyrodzonego obrońcę ojczyzny, naprzód uczyniliście bezsilnym, a potem zasię narzekaliście, iż was nie broni!… Nie chcieliście swojego rządu, a teraz nieprzyjaciel wami rządzi… I kto, pytam, może z tego upadku nas ratować, kto dawny blask tej Rzeczypospolitej przywrócić, jeśli nie ten, który tyle zdrowia i wczasu już poświęcił, gdy ten kraj nieszczęsna domowa z Kozaki szarpała wojna; który na takowe niebezpieczeństwa poświęconą swą osobę podawał, jakich żaden monarcha w naszych czasach nie doznał; który pod Zborowem, pod Beresteczkiem i pod Żwańcem jako prosty żołnierz walczył, nad stan swój królewski trudy i niewygody ponosząc… Jemu to teraz się powierzmy, jemu Rzymian starożytnych przykładem dyktaturę w ręce oddajmy, sami zaś radźmy, jak w przyszłości ojczyznę tę od wewnętrznego nieprzyjaciela, od rozpusty, swawoli, nieładu i bezkarności ratować, a powagę rządu i majestatu należytą przywrócić!…", + "124165": "Tak przemawiał prymas, a nieszczęście i ostatnich czasów doświadczenie do tego stopnia przerodziły słuchaczy, że nikt nie protestował, wszyscy bowiem widzieli jasno, że albo władza królewska musi być wzmocniona, albo Rzeczpospolita zginie niechybnie. Rozpoczęły się więc różne deliberacje, jak najlepiej rady księdza prymasa do skutku przywieść, a królestwo słuchali ich chciwie i z radością, głównie królowa, która od dawna i usilnie nad wprowadzeniem ładu do Rzeczypospolitej pracowała.", + "124166": "Wracał więc król do Głogowej wesół i zadowolony, tam zaś zwoławszy do swej komnaty kilku zaufanych oficerów, a między nimi i Kmicica, rzekł im:", + "124167": "— Pilno mi już i pali mnie pobyt w tej ziemi, chciałbym choć jutro wyruszyć, przeto wezwałem waszmościów, ażebyście, jako ludzie wojskowi i doświadczeni, prędkie sposoby obmyślili. Szkoda nam czasu tracić, skoro nasza obecność znacznie wojnę powszechną przyspieszyć może.", + "124168": "— Pewnie — rzekł pan Ługowski — jeśli taka waszej królewskiej mości wola, to i po co zwłóczyć? Im prędzej, tym lepiej!", + "124169": "— Póki się rzecz nie rozgłosi i nieprzyjaciel baczności nie podwoi — dodał pułkownik Wolf.", + "124170": "— Nieprzyjaciel już się ma na baczności i szlaki poobsadzał, ile mógł — rzekł Kmicic.", + "124171": "— Jak to? — spytał król.", + "124172": "— Miłościwy panie, zamierzony powrót waszej królewskiej mości dla Szwedów nie nowina! Ledwie nie co dzień rozchodzi się wieść po całej Rzeczypospolitej, żeś wasza królewska mość już w drodze albo już inter regna. Dlatego trzeba największą ostrożność zachować i cichaczem wąwozami się przemknąć, bo na drogach czyhają Duglasowe podjazdy.", + "124173": "— Najlepsza ostrożność — rzekł, patrząc na Kmicica, pan Tyzenhauz — to trzysta wiernych szabel, a skoro mnie pan miłościwy komendę nad nimi powierza, to go przeprowadzę w zdrowiu, choćby po brzuchach Duglasowych podjazdów.", + "124174": "— Przeprowadzisz waszmość pan, jeśli również trzysta, a dajmy na to sześćset albo i tysiąc ludzi napotkasz, ale jak trafisz na większą siłę w zasadzce czyhającą, to co się stanie?", + "124175": "— Powiedziałem: trzysta — odparł Tyzenhauz — bo się o trzystu mówiło. Jeśli to jednak mało, to się o pięćset i więcej można postarać.", + "124176": "— Niechże Bóg broni! Im większa kupa, tym o niej głośniej! — rzekł Kmicic.", + "124177": "— Ba! Myślę przecie, że pan marszałek koronny wyskoczy nam ze swymi chorągwiami na spotkanie — wtrącił król.", + "124178": "— Pan marszałek nie wyskoczy — odpowiedział Kmicic — bo dnia i godziny nie będzie wiedział, a choćby wiedział, to mogą w drodze zwłoki zajść, jako zwyczajnie, trudno wszystko przewidzieć…", + "124179": "— Żołnierz to mówi, żołnierz prawdziwy! — rzekł król. — Widać waszmości wojna nieobca.", + "124180": "Kmicic uśmiechnął się, bo wspomniał o swoich przeciw Chowańskiemu podchodach. Któż lepiej od niego znał się na takich sprawach! Komu słuszniej można by przeprowadzenie króla powierzyć?", + "124181": "Ale pan Tyzenhauz widocznie innego od królewskiego był zdania, bo zmarszczył brwi i rzekł z przekąsem do Kmicica:", + "124182": "— Czekamy tedy doświadczonej rady waścinej…", + "124183": "Kmicic poczuł niechęć w pytaniu, więc utkwił źrenice w Tyzenhauzie i odrzekł:", + "124184": "— Moje zdanie jest, że im mniejszą kupa będzie, tym łatwiej się przemknie.", + "124185": "— Więc jak ma być?", + "124186": "— Miłościwy panie! — rzekł Kmicic. — Wolna waszej królewskiej mości wola uczynić, jak zechce, ale mnie rozum tak uczy: niech pan Tyzenhawz naprzód z dragonią ruszy, głosząc umyślnie, że króla prowadzi, aby na siebie ściągnąć nieprzyjaciół. Jego rzecz tak się wywijać, aby z matni wyjść cało. A my w niewielkiej kupie z osobą waszej królewskiej mości w dzień albo we dwa za nim ruszymy, i gdy baczność nieprzyjaciela w inną zwróci się stronę, łatwo nam będzie przedostać się aż do Lubowli.", + "124187": "Król począł klaskać w ręce w uniesieniu.", + "124188": "— Bóg nam zesłał tego żołnierzyka! — wołał. — Salomon lepiej by nie poradził! Całkiem votum za tym zdaniem daję i nie ma inaczej być! Będą króla między dragonami łapać, a król im pod nosem przejedzie. Dla Boga, nie może być nic lepszego!", + "124189": "— Mości królu! to krotochwila!… — zawołał Tyzenhauz.", + "124190": "— Żołnierska krotochwila! — odrzekł król. — Wreszcie niech będzie, co chce, od tego nie odstąpię!", + "124191": "Kmicicowi oczy jarzyły się od radości, że jego zdanie przemogło, lecz Tyzenhauz porwał się z siedzenia.", + "124192": "— Miłościwy panie! — rzekł — zrzekam się komendy nad dragonami. Niech ich kto inny prowadzi!", + "124193": "— A to czemu? — spytał król.", + "124194": "— Bo jeśli bez obrony, miłościwy panie, pójdziesz wydany na igrzysko fortuny, na wszystkie zgubne terminy, jakie się przygodzie mogą, to i ja chcę przy twej osobie być, piersi za ciebie nadstawić i polec w potrzebie.", + "124195": "— Dziękujem za szczerą intencję — odrzekł Jan Kazimierz — ale uspokójże się, bo właśnie w taki sposób, jaki radzi Babinicz, najmniej narażeni będziemy.", + "124196": "— Co radzi pan… Babinicz, czy jak się tam nazywa, niech bierze na własną odpowiedzialność! Może mu zależy co na tym, byś wasza królewska mość bez obrony w górach się zabłąkał… Ja Boga i tu obecnych towarzyszów na świadki biorę, żem z duszy odradzał!", + "124197": "Zaledwie skończył mówić, gdy i Kmicic porwał się, i stanąwszy panu Tyzenhauzowi twarzą w twarz, zapytał:", + "124198": "— Co waćpan rozumiesz przez te słowa?", + "124199": "Lecz Tyzenhauz zmierzył go dumnie oczyma od stóp do głowy.", + "124200": "— Nie sięgaj do mnie głową, mopanku, bo nie dosięgniesz!", + "124201": "A na to Kmicic już z błyskawicami w oczach:", + "124202": "— Nie wiadomo, komu to byłoby za wysoko, gdyby…", + "124203": "— Gdyby co? — spytał, patrząc na niego bystro, Tyzenhauz.", + "124204": "— Sięgałem do wyższych niż waszmość!", + "124205": "Tyzenhauz rozśmiał się.", + "124206": "— A gdzieś ich waszmość szukał?", + "124207": "— Zamilknijcie! — rzekł nagle król, zmarszczywszy brwi. Nie rozpoczynać mi tutaj swarów!…", + "124208": "Jan Kazimierz czynił wrażenie takiej powagi na wszystkich otaczających, że obaj młodzi umilkli i zmieszali się wspomniawszy, że to w obecności królewskiej wymknęły im się słowa tak nieskładne.", + "124209": "Król zaś rzekł:", + "124210": "— Nad tego kawalera, który kolubrynę wysadził i ze szwedzkich rąk się wydostał, nikt nie ma prawa się wynosić, choćby ojciec jego w zaścianku mieszkał, co jak widzę, nie jest, bo ptaka z pierza, a krew z uczynków poznać łatwo. Zaniechajcie do siebie urazy. (Tu król zwrócił się do Tyzenhauza.) Ty chcesz, to przy osobie naszej zostań. Tego nam ci odmówić się nie godzi. Dragonów Wolf albo Denhoff poprowadzi. Ale i Babinicz zostanie, i za jego radą pójdziemy, bo nam do serca przypadła.", + "124211": "— Umywam ręce! — rzekł Tyzenhauz.", + "124212": "— Zachowajcie tylko waszmościowie tajemnicę. Dragoni niech dziś wyjdą do Raciborza… i wraz puścić jak najszerzej wieść, że i my znajdujem się między nimi… a na potem czuwajcie, bo nie wiecie dnia ani godziny… Tyzenhauz! idź, wydaj rozkaz kapitanowi dragonii.", + "124213": "Tyzenhauz wyszedł, ręce łamiąc z gniewu i żalu, za nim rozeszli się inni oficerowie.", + "124214": "Tego samego dnia gruchnęła wieść po całej Głogowej, że majestat króla Jana Kazimierza wyruszył już do granic Rzeczypospolitej. Wielu nawet znacznych senatorów myślało, że wyjazd istotnie miał miejsce. Gońcy, umyślnie rozesłani, powieźli nowinę do Opola i ku szlakom granicznym.", + "124215": "Tyzenhauz, chociaż oświadczył, że umywa ręce, nie dał jednak za wygraną; że zaś jako rękodajny królewski, miał przystęp w każdej chwili do osoby monarchy ułatwiony, tego samego więc dnia, już po wyruszeniu dragonów, stanął przed obliczem Jana Kazimierza, a raczej obojga królestwa, bo i Maria Ludwika była obecna.", + "124216": "— Przyszedłem po rozkazy — rzekł — kiedy wyruszamy?", + "124217": "— Pojutrze do dnia — rzekł król.", + "124218": "— Siła ludzi ma jechać?", + "124219": "— Pojedziesz ty, Babinicz, Ługowski, z żołnierzy. Pan kasztelan sandomierski rusza także ze mną; prosiłem go, by jak najmniej ludzi brał z sobą, ale bez kilkunastu się nie obejdzie; pewne to i doświadczone szable. Nadto jego świątobliwość nuncjusz chce także mi towarzyszyć, którego obecność doda powagi sprawie i wszystkich wiernych prawdziwemu Kościołowi poruszy. Nie waha się przeto swej poświęconej osoby na hazard wyprawić. Ty pilnuj, aby nie było nad czterdzieści koni, bo tak Babinicz radził.", + "124220": "— Miłościwy panie! — rzekł Tyzenhauz.", + "124221": "— A czego jeszcze chcesz?", + "124222": "— Na kolanach o jednę łaskę błagam. Stało się już… dragoni wyszli… pojedziem bez obrony… i pierwszy podjazd z kilkudziesięciu koni może nas ogarnąć. Niechże wasza królewska mość przychyli się do błagania sługi swego, na którego wierność Bóg patrzy, i niech nie ufa ze wszystkim temu szlachcicowi. Obrotny to człek, skoro się potrafił w tak krótkim czasie wkraść do serca i łaski waszej królewskiej mości, ale…", + "124223": "— Zali już mu zazdrościsz? — przerwał król.", + "124224": "— Nie zazdroszczę mu, miłościwy panie, nie chcę nawet o zdradę go stanowczo posądzać, ale przysiągłbym, że nie nazywa się Babinicz. Czemu tedy prawdziwe nazwisko ukrywa? Czemu jakoś mu niesporo mówić, co robił przed oblężeniem Częstochowy? Czemu zwłaszcza tak napierał na to, by dragoni naprzód wyszli i by wasza królewska mość bez eskorty jechała?", + "124225": "Król zamyślił się nieco i począł swoim zwyczajem usta raz po raz nadymać.", + "124226": "— Gdyby chodziło o jakowąś zmowę ze Szwedami — rzekł wreszcie — co znaczy trzysta dragonów! Jakaż to siła i jaka zasłona?… Potrzebowałby tylko ów Babinicz dać znać Szwedom, aby kilkaset piechoty po drogach zasadzili, to i tak ujęliby nas jako w sieci. Ale się jeno zastanów, czy tu o zdradzie może być mowa? Musiałby naprzód wiedzieć termin i mieć czas do ostrzeżenia Szwedów w Krakowie, a jakże to być może, skoro pojutrze ruszamy? Nie mógł i tego odgadnąć, że pójdziem za jego racjami, bo moglibyśmy tak samo pójść za twymi albo innych… Z początku było przecie postanowione, że razem z dragonami ruszymy, więc gdyby chciał się ze Szwedami umawiać, to właśnie takie osobne ruszenie pomięszałoby mu szyki, gdyż musiałby znowu gońców wysyłać i ostrzegać. Wszystko to są niezbite racje. A przy tym nie upierał się on wcale przy swoim zdaniu, jak mówisz, jeno tak gadał, jako i inni, co mu się najlepszym wydało. Nie, nie! Szczerość patrzy z oczu tego szlachcica, a spalony bok świadczy, że gotów i na mękę nie uważać.", + "124227": "— Jego królewska mość ma słuszność — rzekła nagle królowa — to są niezbite racje, a rada była i jest dobra.", + "124228": "Tyzenhauz wiedział z doświadczenia, że gdy królowa zdanie swe wyrzecze, to próżno by od niego do króla apelować, tak ufał Jan Kazimierz jej bystrości i rozumowi. Chodziło też teraz młodemu panu o to tylko, by król potrzebne ostrożności zachował.", + "124229": "— Nie moja rzecz — odpowiedział — miłościwemu państwu negować. Jeżeli jednak mamy pojutrze wyruszyć, niechże ów Babinicz nie wie o tym, aż w godzinie wyjazdu.", + "124230": "— To może być! — odparł król..", + "124231": "— A w drodze już ja sam będę go miał na oku i broń Boże przygody, nie ujdzie żyw z moich rąk!", + "124232": "— Nie będzie potrzeby — rzekła królowa. — Słuchaj waszmość: króla od złej przygody w drodze i od zdrad, i od sideł nieprzyjacielskich nie waszmość będziesz strzegł, nie Babinicz ani dragoni, ani moce ziemskie, ale Opatrzność boża, której oko ustawicznie na pasterzów narodów i pomazańców bożych jest zwrócone. Ona to go będzie pilnować, ona go uchroni i szczęśliwie doprowadzi, a w razie potrzeby ześle mu taką pomoc, jakiej się nawet nie domyślacie, wy, którzy w ziemską tylko moc wierzycie.", + "124233": "— Najjaśniejsza pani! — odrzekł Tyzenhauz — wierzę i ja, że bez woli bożej nikomu włos z głowy nie spadnie, a że przez troskliwość o królewską osobę zdrajców się boję, to nie grzech.", + "124234": "Maria Ludwika uśmiechnęła się łaskawie.", + "124235": "— Ale zbyt spiesznie posądzasz i hańbę na cały naród przez to rzucasz, w którym, jako ten sam Babinicz mówił, nie znalazł się jeszcze taki, co by przeciwko własnemu królowi dłoń podniósł… Niechże ci to nie będzie dziwno, że po takim opuszczeniu, po takim złamaniu przysięgi i wiary, jakiej obojeśmy z miłościwym królem doświadczyli, ja przecie mówię, że na tak straszny występek nikt by się nie odważył, nawet z tych, którzy dziś jeszcze Szwedom służą.", + "124236": "— A list księcia Bogusława, miłościwa pani?", + "124237": "— List nieprawdę mówi! — rzekła stanowczo królowa. — Jeśli jest jaki człowiek w Rzeczypospolitej gotowy zdradzić nawet króla, to może właśnie jeden książę koniuszy, bo on jeno z nazwiska do tego narodu należy.", + "124238": "— Krótko mówiąc, nie posądzaj Babinicza — rzekł król — gdyż i co do jego nazwiska musiało ci się w głowie podwoić. Można by go zresztą wybadać, ale jak mu tu i powiedzieć?… Jak go spytać: „Jeśli nie zwiesz się Babinicz, to jak się zwiesz?” Srodze może uczciwego człeka zaboleć takie pytanie, a głowę stawię, że on uczciwy.", + "124239": "— Za taką cenę nie chciałbym się, miłościwy panie, o jego uczciwości przekonać.", + "124240": "— Dobrze, już dobrze! Wdzięczni ci jesteśmy za troskliwość. Jutrzejszy dzień na modlitwę i pokutę, a pojutrze w drogę! w drogę!", + "124241": "Tyzenhauz cofnął się z westchnieniem i tegoż jeszcze dnia rozpoczął w największej tajemnicy przygotowania do odjazdu. Nawet dygnitarze, którzy mieli towarzyszyć królowi, nie wszyscy byli ostrzeżeni o terminie. Służbie powiedziano tylko, żeby konie miała gotowe, bo lada dzień wyruszą z panami do Raciborza.", + "124242": "Król cały następny dzień nie pokazywał się nigdzie, nawet i w kościele, ale za to u siebie w mieszkaniu do nocy krzyżem przeleżał, poszcząc i Króla królów błagając o wspomożenie, nie dla siebie, ale dla Rzeczypospolitej.", + "124243": "Maria Ludwika wraz z pannami trwała także na modlitwie.", + "124244": "Następnie noc pokrzepiła siły strudzonych i gdy w ciemnościach jeszcze dzwon głogowskiego kościoła ozwał się na jutrznię, wybiła godzina rozstania.", + "124245": "Rozdział XXIII", + "124246": "Przez Racibórz przejechano, koniom tylko popasłszy. Nikt króla nie poznał, nikt na orszak nie zwrócił zbytniej uwagi, bo wszyscy byli zajęci niedawnym przejściem dragonów, między którymi, wedle powszechnego mniemania, monarcha polski miał się znajdować.", + "124247": "Orszak ten jednak wynosił około pięćdziesięciu koni, gdyż królowi towarzyszyło kilku dygnitarzy, pięciu samych biskupów, a pomiędzy innymi i nuncjusz odważył się dzielić z nim trudy niebezpiecznej wyprawy. Droga jednak w granicach cesarstwa nie przedstawiała żadnego niebezpieczeństwa. W Oderbergu, niedaleko ujścia Olszy do Odry, wjechano w granice Morawy.", + "124248": "Dzień był chmurny i śnieg walił tak gęsto, że na kilkanaście kroków nie było można dojrzeć drogi przed sobą. Ale król był wesół i pełen dobrej myśli, bo zdarzył się znak, który wszyscy za najpomyślniejszą poczytywali wróżbę, a którego współcześni historycy nie omieszkali nawet w kronikach zapisać. Oto przy samym wyruszeniu króla z Głogowy pojawiła się przed koniem biała całkiem ptaszyna i poczęła krążyć, wzbijać się, chwilami w górę, chwilami zniżać nad samą głową monarszą, kwiląc przy tym i świegocąc radośnie. Wspomniano, że podobny ptak, ale czarny, kręcił się nad królem, gdy w swoim czasie z Warszawy przed Szwedami ustępował.", + "124249": "Owa zaś biała całkiem wielkością i kształtem była do jaskółki podobna, co obudziło tym większy podziw, że zima była głęboka i jaskółki nie myślały jeszcze o powrocie. Uradowali się jednak wszyscy, król zaś przez pierwsze dni o niczym innym nie mówił i najpomyślniejszą sobie przyszłość obiecywał. Również zaraz z początku drogi okazało się, jak dobrą była rada Kmicica, aby jechać osobno.", + "124250": "Wszędzie na Morawie opowiadano o niedawnym przejeździe króla polskiego. Niektórzy twierdzili, że widzieli go na własne oczy, całego w zbroi, z mieczem w ręku i koroną na głowie. Różne też już chodziły wieści o sile, jaką ze sobą prowadził, i w ogóle przesadzano do bajecznych rozmiarów liczbę dragonów. Byli i tacy, którzy widzieli z dziesięć tysięcy, iż się końca szeregów, koni, ludzi, chorągwi i znaków doczekać nie mogli.", + "124251": "— Pewnie — mówiono — Szwedzi zaskoczą im drogę, ale czy poradzą takowej potędze, nie wiadomo.", + "124252": "— A co? — pytał Tyzenhauza król — nie miał Babinicz racji?", + "124253": "— Jeszcześmy nie stanęli w Lubowli, miłościwy panie — odpowiedział młody magnat.", + "124254": "Babinicz zaś kontent był z siebie i z podróży. Wraz z trzema Kiemliczami trzymał się zwykle naprzód przed orszakiem królewskim, rozpatrując drogę; czasem jechał ze wszystkimi, zabawiając króla opowiadaniem pojedynczych wypadków z oblężenia Częstochowy, których Janowi Kazimierzowi nigdy nie było dosyć. I z każdą niemal godziną przypadał lepiej królowi do serca ów junak wesół, dziarski, do młodego orła podobny. Czas schodził monarsze to na modlitwie, to na pobożnych rozmyślaniach o życiu wiekuistym, to na rozmowach o wojnie przyszłej i pomocy spodziewanej od cesarza, to wreszcie na przypatrywaniu się zabawom rycerskim, którymi towarzyszący żołnierze starali się czas podróży skrócić. Miał to bowiem w swej naturze Jan Kazimierz, że umysł jego łatwo przechodził od powagi do pustoty niemal i od ciężkiej pracy do rozrywek, którym gdy przyszła na niego taka chwila, oddawał się duszą całą, jakby żadna troska, żadne zmartwienie nie obciążało go nigdy.", + "124255": "Popisywali się tedy żołnierze, czym który umiał; młodzi Kiemlicze, Kosma i Damian, bawili króla swymi ogromnymi i niezgrabnymi postawami i łamaniem podków jako trzcin, on zaś kazał im za każdą po talarze dawać, chociaż w sakwach dość było pusto, bo wszystkie pieniądze, nawet klejnoty „parafanały” królowej poszły na wojsko.", + "124256": "Pan Andrzej popisywał się rzucaniem ciężkiego obuszka, który tak silnie w górę puszczał, że prawie go widać nie było, a on nadlatywał koniem i chwytał go w lot za rękojeść. Król na ów widok aż w ręce klaskał.", + "124257": "— Widziałem — mówił — jako to pan Słuszka, brat pani podkanclerzyny, czynił, ale i on nie miotał przez pół tak wysoko.", + "124258": "— U nas to we zwyczaju na Litwie — odpowiedział pan Andrzej — a gdy się człek z dzieciństwa wprawia, to i do biegłości dojdzie.", + "124259": "— Skądże to masz tę kresę przez gębę? — spytał pewnego razu król, pokazując na bliznę Kmicica. — Dobrze cię ktoś szablą przejechał.", + "124260": "— To nie od szabli, miłościwy panie, jedno od kuli. Strzelono do mnie, lufę mi do gęby przyłożywszy.", + "124261": "— Nieprzyjaciel czyli swój?", + "124262": "— Swój, ale nieprzyjaciel, którego do porachunku jeszcze wezwę, i póki się to nie stanie, mówić mi się o tym nie godzi.", + "124263": "— Takiżeś to zawzięty?", + "124264": "— Nie mam ja żadnej zawziętości, miłościwy panie, bo oto na łbie głębszą jeszcze szczerbę od szabli noszę, którą szczerbą mało dusza ze mnie nie uszła, ale że mi ją zacny człowiek uczynił, przeto urazy do niego nie żywię.", + "124265": "To rzekłszy, Kmicic zdjął czapkę i ukazał królowi głęboką bruzdę, której białawe brzegi widne były doskonale.", + "124266": "— Nie wstyd mi tej rany — rzekł — bo mi ją zadał taki mistrz, jak nie masz drugiego w Rzeczypospolitej.", + "124267": "— Którenże to jest taki mistrz?", + "124268": "— Pan Wołodyjowski.", + "124269": "— Dla Boga! Toż ja go znam. Cudów on pod Zbarażem dokazywał. A potem byłem na weselu towarzysza jego, Skrzetuskiego, który mi pierwszy z oblężonego Zbaraża wieści przywiózł. Wielcy to kawalerowie! A był z nimi i trzeci, tego całe wojsko sławiło jako największego rycerza. Gruby szlachcic, a tak krotochwilny, żeśmy na weselu mało boków od śmiechu nie pozrywali.", + "124270": "— To pan Zagłoba, zgaduję! — rzekł Kmicic. — Człek to nie tylko mężny, ale dziwnych fortelów pełen.", + "124271": "— Cóż oni teraz czynią, nie wiesz?", + "124272": "— Wołodyjowski u księcia wojewody wileńskiego dragonami dowodził.", + "124273": "Król zasępił się.", + "124274": "— I razem z księciem wojewodą Szwedom teraz służy?", + "124275": "— On? Szwedom? On jest przy panu Sapieże. Sam widziałem, jak po zdradzie księcia wojewody buławę mu pod nogi cisnął.", + "124276": "— O, to godny żołnierz! — odrzekł król. — Od pana Sapiehy mieliśmy wiadomości z Tykocina, w którym księcia wojewodę obiegł. Niech mu Bóg szczęści! Gdyby wszyscy byli do niego podobni, już by nieprzyjaciel szwedzki pożałował swojej imprezy.", + "124277": "Tu Tyzenhauz, który słyszał całą rozmowę, spytał nagle:", + "124278": "— Toś waść był w Kiejdanach u Radziwiłła?", + "124279": "Kmicic zmieszał się nieco i zaczął podrzucać swój obuszek.", + "124280": "— Byłem.", + "124281": "— Daj pokój obuszkowi — mówił dalej Tyzenhauz. — A cóżeś to porabiał na książęcym dworze?", + "124282": "— Gościem byłem — odrzekł niecierpliwie pan Kmicic — i książęcy chleb jadłem, póki mi nie obrzydł po zdradzie.", + "124283": "— A czemuś to z innymi zacnymi żołnierzami do pana Sapiehy nie poszedł?", + "124284": "— Bom sobie ślub do Częstochowy uczynił, co tym łatwiej waszmość zrozumiesz, gdy ci powiem, że nasza Ostra Brama była przez Septentrionów zajęta.", + "124285": "Pan Tyzenhauz począł głową kręcić i cmokać, aż to zwróciło uwagę króla, tak że i sam począł patrzeć badawczej na Kmicica.", + "124286": "Ten zaś, zniecierpliwiony, zwrócił się do Tyzenhauza i rzekł:", + "124287": "— Mój mości panie! Czemu to ja się waćpana nie wypytuję, gdzieś przebywał i coś robił?", + "124288": "— Wypytuj waść — odrzekł Tyzenhauz. — Ja nie mam nic do ukrywania.", + "124289": "— Ja też nie staję przed sądem, a jeśli stanę kiedy, to nie waść będziesz moim sędzią. Zaniechaj mnie tedy, abym zaś cierpliwości nie stracił.", + "124290": "To rzekłszy, wyrzucił obuch tak szparko, że aż zmalał na wysokości, król oczy za nim podniósł i w tej chwili nie myślał już o niczym innym jak tylko o tym, czy Babinicz uchwyci go w lot, czy nie uchwyci…", + "124291": "Babinicz spiął konia, skoczył i uchwycił.", + "124292": "Lecz tego samego wieczora Tyzenhauz rzekł do króla:", + "124293": "— Miłościwy panie, coraz mniej mi się ten szlachcic podoba!…", + "124294": "— A mnie coraz więcej! — rzekł, wydymając usta, król.", + "124295": "— Słyszałem dziś, jak jeden z jego ludzi nazwał go pułkownikiem, a on tylko spojrzał groźnie i zaraz tamtego skonfundował. W tym coś jest!", + "124296": "— I mnie się czasem widzi — rzekł król — że on nie chce wszystkiego gadać, ale to jego sprawa.", + "124297": "— Nie, miłościwy panie! — zawołał gwałtownie Tyzenhauz — to nie jego sprawa, to sprawa nasza i całej Rzeczypospolitej… Bo jeśli to jaki przedawczyk, który zgubę waszej królewskiej mości albo niewolę gotuje, to zginą razem z waszą królewską mością wszyscy ci, którzy w tej chwili oręż podnoszą, zginie cała Rzeczpospolita, którą ty jeden, miłościwy panie, ratować możesz.", + "124298": "— To go jutro sam wypytam.", + "124299": "— Bogdajbym był fałszywym prorokiem, ale jemu nic dobrego z oczu nie patrzy. Nadto on szparki, nadto śmiały, zbyt wielki rezolut, a tacy ludzie na wszystko się ważą.", + "124300": "Król zafrasował się.", + "124301": "Nazajutrz dzień, gdy ruszono w drogę, kiwnął na Kmicica, by zbliżył się ku niemu.", + "124302": "— Gdzieś ty był pułkownikiem? — spytał król nagle.", + "124303": "Nastała chwila milczenia.", + "124304": "Kmicic walczył sam ze sobą; paliła go chęć zeskoczyć z konia, upaść do nóg królewskich i raz zrzucić z siebie ten ciężar, który dźwigał, raz powiedzieć całą prawdę.", + "124305": "Lecz ze zgrozą pomyślał znowu, jak straszne wrażenie musi uczynić to nazwisko: Kmicic, zwłaszcza po liście księcia Bogusława Radziwiłła.", + "124306": "Jakże on, niegdyś prawa ręka księcia wojewody wileńskiego, on, który przewagę jego utrzymał, do rozbicia nieposłusznych chorągwi dopomógł, w zdradzie sekundował; jakże on, posądzony i oskarżony o najstraszniejszą zbrodnię zamachu na wolność królewską, zdoła teraz przekonać króla, biskupów i senatorów, że się poprawił, że się przerodził i krwią za swe winy odpokutował?… Czym zdoła swych szczerych intencji dowieść, jakie dowody, prócz gołych słów, może złożyć?…", + "124307": "Dawne winy ścigają go ciągle i nieubłaganie, jako psy zażarte ścigają zwierza w kniei.", + "124308": "Więc postanowił zamilczeć.", + "124309": "Ale uczuł jednocześnie niewypowiedziany wstręt i obrzydzenie do wykrętów. Zali miałby temu panu, tak ze wszystkich sił duszy kochanemu, rzucać piasek w oczy i wymyślonymi historiami go zwodzić?", + "124310": "Czuł, że do tego zbraknie mu sił.", + "124311": "Więc po chwili tak mówić począł:", + "124312": "— Miłościwy królu! Przyjdzie czas, może niedługo, że będę mógł waszej królewskiej mości całą duszę jako księdzu na spowiedzi otworzyć… Ale chcę, żeby pierwej za mnie, za moją szczerą intencję, za wierność i za miłość do majestatu uczynki jakowe, nie gołe słowa, zaręczały. Grzeszyłem, miłościwy panie, grzeszyłem przeciw tobie i ojczyźnie, a za mało mam jeszcze pokuty, więc takiej służby szukam, w której by poprawę łatwo znaleźć. Kto wreszcie nie grzeszył? Kto nie potrzebuje bić się w piersi w całej tej Rzeczypospolitej? Być to może, żem ciężej zawinił od innych, alem się też i pierwej obejrzał… Nie pytaj, miłościwy panie, o nic, póki cię teraźniejsza służba o mnie nie przekona; nie pytaj, bo nie mogę nic powiedzieć, aby sobie drogi zbawienia nie zamknąć, bo Bóg mi świadek i Najświętsza Panna, Królowa nasza, żem tego nie zmyślił, iż ostatnią kroplę krwi gotowym za ciebie oddać…", + "124313": "Tu oczy pana Andrzeja zwilgotniały, a taka szczerość i żal rozświeciły mu twarz, że oblicze silniej jeszcze od słów go broniło.", + "124314": "— Bóg patrzy na intencje moje — mówił dalej — i na sądzie mi je policzy… Ale jeśli mi, miłościwy panie, nie ufasz, to mnie wypędź, to oddal mnie od osoby swojej. Pojadę za śladem twoim, opodal, aby w jakiej ciężkiej chwili przybyć, choć i bez zawołania, i głowę położyć za ciebie. A wówczas, miłościwy panie, uwierzysz, żem nie zdrajca, ale jeden z takich sług, jakich nie masz, miłościwy panie, wielu, nawet między tymi, którzy na innych podejrzenia rzucają.", + "124315": "— Ja ci i dziś wierzę — rzekł król. — Zostań po staremu przy osobie naszej, bo nie zdrada tak przemawia.", + "124316": "— Dziękuję waszej królewskiej mości! — rzekł Kmicic.", + "124317": "I powstrzymawszy nieco konia, wycofał się między ostatnie szeregi orszaku.", + "124318": "Lecz Tyzenhauz nie ograniczył się na udzieleniu swych podejrzeń samemu tylko królowi, skutkiem czego wszyscy poczęli zezem na Kmicica spoglądać. Głośniejsze rozmowy ustawały, gdy się zbliżył, a poczynały się szepty. Śledzono każdy jego ruch, rozważano każde słowo. Spostrzegł to pan Andrzej i uczyniło mu się źle między tymi ludźmi.", + "124319": "Nawet król, chociaż nie odebrał mu zaufania, nie miał już dla niego tak wesołego jak dawniej oblicza. Więc młody junak stracił fantazję, sposępniał, żal i gorycz opanowały mu serce. Dawniej na przedzie między pierwszymi zwykł był toczyć koniem, teraz wlókł się o kilkaset kroków za kawalkatą, z głową spuszczoną i ponurymi myślami w głowie.", + "124320": "Aż wreszcie zabielały przed jeźdźcami Karpaty. Śniegi leżały na ich skłonach, chmury rozkładały swe ociężałe cielska na szczytach, a gdy wieczór zdarzył się pogodny, wówczas przy zachodzie przywdziewały owe góry szaty płomienne, i blaski szły od nich okrutne, póki nie zagasły w mrokach cały świat obejmujących. Patrzył więc Kmicic na owe cuda natury, których dotąd nigdy jeszcze w życiu nie widział, i choć wielce stroskany, o troskach z podziwu zapomniał.", + "124321": "Z każdym dniem olbrzymy owe stawały się większe, potężniejsze. Aż wreszcie dojechał do nich orszak królewski i zapuścił się w wąwozy, które nagle jakoby bramy otworzyły się przed nim.", + "124322": "— Granica musi być już niedaleko — rzekł ze wzruszeniem król.", + "124323": "Wtem dostrzeżono wózek zaprzężony w jednego konia, a w wózku człeka. Królewscy ludzie zatrzymali go zaraz.", + "124324": "— Człeku — spytał Tyzenhauz — a czy my to już w Polsce?", + "124325": "— Tam on za tą skałą i za rzeczką cesarska granica, a wy już na królewskiej ziemi stoicie.", + "124326": "— Którędy zaś do Żywca?", + "124327": "— Prosto tędy do drogi się dostaniecie.", + "124328": "I góral zaciął szkapinę. Tyzenhauz zaś skoczył do stojącego opodal orszaku.", + "124329": "— Miłościwy panie — zakrzyknął z uniesieniem — stanąłeś już inter regna, bo oto twoje od onej rzeczułki królestwo!", + "124330": "Król nie odrzekł nic, skinął tylko, aby mu konia potrzymano, sam zaś zsiadł i rzucił się na kolana, podniósłszy oczy i ręce w górę.", + "124331": "Na ten widok zsiedli wszyscy i poszli za jego przykładem; ów król zaś, tułacz, padł po chwili krzyżem w śnieg i począł całować tę ziemię tak ukochaną, a tak niewdzięczną, która w chwili klęski schronienia jego królewskiej głowie odmówiła.", + "124332": "Nastała cisza i tylko westchnienia ją mąciły.", + "124333": "Wieczór był mroźny, pogodny, góry i szczyty pobliskich jodeł płonęły purpurą, a dalsze w ciemne już poczęły się ubierać fiolety, lecz droga, na której leżał król, mieniła się niby czerwona i złota wstęga; blaski te padały na króla, biskupów i dygnitarzy.", + "124334": "Wtem ze szczytów wstał wiatr i niosąc na skrzydłach skry śnieżne, zleciał do doliny. Więc jodły pobliskie poczęły pochylać pokryte okiścią czuby i kłaniać się panu, i szumieć gwarno a radośnie, jakby śpiewały oną dawną pieśń:", + "124335": "— Witajże nam, witaj, miły hospodynie!…", + "124336": "Mrok już nasycał powietrze, gdy orszak królewski ruszył dalej. Za wąwozem roztoczyła się szersza dolina, której drugi koniec gubił się w oddaleniu. Blaski gasły naokoło, tylko w jednym miejscu niebo świeciło się jeszcze czerwono.", + "124337": "Król począł odmawiać Ave Maria, za nim inni w skupieniu ducha powtarzali pobożne słowa.", + "124338": "Ziemia rodzinna, dawno nie widziana, góry pokrywające się nocą, gasnące zorze, modlitwy, wszystko to nastroiło uroczyście serca i umysły, więc po ukończonych modlitwach jechali w milczeniu król, dygnitarze i rycerze.", + "124339": "Następnie noc zapadła, jeno we wschodniej stronie niebo świeciło się coraz czerwieniej.", + "124340": "— Pojedziem ku tym zorzom — rzekł wreszcie król — dziw, że jeszcze świecą.", + "124341": "Wtem przycwałował Kmicic.", + "124342": "— Miłościwy panie! to pożar! — zakrzyknął.", + "124343": "Zatrzymali się wszyscy.", + "124344": "— Jakże to? — pytał król — mnie się widzi, że to zorza!…", + "124345": "— Pożar, pożar! Ja się nie mylę! — wołał pan Kmicic.", + "124346": "I istotnie, ze wszystkich towarzyszów królewskich on znał się na tym najlepiej.", + "124347": "Wreszcie nie było można dłużej wątpić, gdyż ponad ową mniemaną zorzą podnosiły się jakby chmury czerwone i kłębiły się, jaśniejąc i ciemniejąc na przemian.", + "124348": "— To chyba Żywiec się pali! — zawołał król — Nieprzyjaciel może tam grasować!", + "124349": "Nie skończył jeszcze, gdy do uszu patrzących doleciał gwar ludzki, parskanie koni i kilkanaście ciemnych postaci zamajaczyło przed orszakiem.", + "124350": "— Stój! Stój! — począł wołać Tyzenhauz.", + "124351": "Postacie owe zatrzymały się, jakby niepewne, co dalej mają czynić.", + "124352": "— Ludzie! kto wy? — pytano dalej z orszaku.", + "124353": "— To swoi! — ozwało się kilka głosów. — Swoi! My z Żywca gardła unosim; Szwedzi Żywiec palą i ludzi mordują!", + "124354": "— Stójcie na Boga!… co gadacie?… Skąd oni się tam wzięli?", + "124355": "— Oni, panoczku, na naszego króla czatowali. Siła ich, siła! Niechże go Matka Boska ma w swej opiece!", + "124356": "Tyzenhauz stracił na chwilę głowę.", + "124357": "— Ot, co jechać w małej kupie! — krzyknął na Kmicica — bogdaj cię za takową radę zabito!", + "124358": "Lecz Jan Kazimierz począł sam wypytywać uciekających.", + "124359": "— A gdzie król? — spytał.", + "124360": "— Król poszedł w góry z wielkim wojskiem i dwa dni temu przez Żywiec przejeżdżał, ale oni go naścigli i tam się gdzieś wedle Suchej bili… Nie wiemy, czy go dostali, czy nie, ale dziś pod wieczór do Żywca wrócili i palą, mordują…", + "124361": "— Jedźcie z Bogiem, ludzie! — rzekł Jan Kazimierz.", + "124362": "Uciekający przemknęli szybko.", + "124363": "— Ot, co by nas było spotkało, gdybyśmy z dragonami jechali! — zawołał Kmicic.", + "124364": "— Miłościwy królu! — ozwał się ksiądz biskup Gębicki — nieprzyjaciel przed nami… Co nam czynić?", + "124365": "Wszyscy otoczyli króla naokoło, jakby go chcieli osobami swymi od nagłego niebezpieczeństwa zasłonić, lecz on spoglądał na łunę, która odbijała się w jego źrenicach, i milczał; nikt też pierwszy nie wyrywał się ze zdaniem, tak ciężko było coś dobrego poradzić.", + "124366": "— Gdym wyjeżdżał z ojczyzny, świeciła mi łuna — rzekł wreszcie Jan Kazimierz — gdy wjeżdżam, druga mi świeci…", + "124367": "I znowu nastało milczenie, tylko dłuższe jeszcze niż poprzednio.", + "124368": "— Kto ma jakową radę? — spytał na koniec ksiądz Gębicki.", + "124369": "Wtem zabrzmiał głos Tyzenhauza, pełen goryczy i urągania:", + "124370": "— Kto się nie wahał osoby pańskiej na szwank wystawić, kto namawiał, by król bez straży jechał, ten niech teraz rady udzieli!", + "124371": "W tej chwili jeden jeździec wysunął się z koła; był to Kmicic.", + "124372": "— Dobrze — rzekł.", + "124373": "I podniósłszy się w strzemionach, krzyknął, zwróciwszy się ku stojącej opodal czeladzi:", + "124374": "— Kiemlicze, za mną!", + "124375": "To rzekłszy, puścił konia w cwał, a za nim trzech jeźdźców pomknęło co tchu w piersiach końskich.", + "124376": "Krzyk rozpaczy wydobył się z piersi pana Tyzenhauza.", + "124377": "— To zmowa! — rzekł — zdrajcy znać dadzą! Mości królu, ratuj się, póki czas, bo i wąwóz wkrótce nieprzyjaciel zamknie! Mości królu, ratuj się! Nazad! Nazad!", + "124378": "— Wracajmy, wracajmy! — zawołali jednogłośnie biskupi i dygnitarze.", + "124379": "Lecz Jan Kazimierz zniecierpliwił się, z ócz poczęły iść mu błyskawice, nagle wydobył szpadę z pochwy i zawołał:", + "124380": "— Nie daj Bóg, abym z własnej ziemi drugi raz miał uchodzić! Niech się stanie, co ma być, dosyć mi tego!", + "124381": "I spiął konia ostrogami, aby ruszyć naprzód, lecz sam nuncjusz pochwycił za lejce.", + "124382": "— Wasza królewska mość — rzekł z powagą — losy ojczyzny i Kościoła katolickiego dźwigasz na sobie, więc ci nie wolno osoby swej narażać.", + "124383": "— Nie wolno! — powtórzyli biskupi.", + "124384": "— Nie wrócę na Śląsk, tak mi dopomóż święty Krzyż! — odpowiedział Jan Kzimierz.", + "124385": "— Miłościwy panie! wysłuchaj próśb twych poddanych! — rzekł, składając ręce, kasztelan sandomierski. — Jeżeli żadną miarą nie chcesz do cesarskich krajów się nakłonić, to nawróćmy przynajmniej z tego miejsca i ku granicy węgierskiej się skierujmy albo przejdźmy nazad ów wąwóz, aby nam powrotu nie przecięto. Tam czekać będziem. W razie nadejścia nieprzyjaciela w koniach ratunek zostanie, ale przynajmniej nas jako w pułapce nie zamkną.", + "124386": "— Niechże i tak będzie — rzekł łagodniej król. — Nie odrzucam ja rozumnej rady, ale na tułactwo drugi raz nie pójdę. Jeśli tędy nie można się będzie przedostać, to indziej się przedostaniem. Wszelako tak myślę, że waszmościowie na próżno się strachacie. Skoro ci Szwedzi nas między dragonami szukali, jako ludzie z Żywca mówili, to właśnie dowód, że o nas nie wiedzą i że zdrady ani zmowy nijakiej nie było. Weźcie, waszmościowie, to na rozum, jesteście ludzie doświadczeni. Nie zaczepialiby ci Szwedzi dragonów, nie wystrzeliliby do nich ni razu, gdyby mieli wiadomość, że za dragonami jedziemy. Uspokójcie się, waszmościowie! Babinicz ze swymi pojechał po wieści i pewnie niebawem powróci.", + "124387": "To rzekłszy, król nawrócił konia ku wąwozowi, za nim towarzysze. Zatrzymali się tam, gdzie im pierwszy przejezdny góral samę granicę wskazywał.", + "124388": "Upłynął kwadrans, po czym pół godziny i godzina.", + "124389": "— Czy uważacie, wasze dostojności — ozwał się nagle wojewoda łęczycki — iż łuna zmniejsza się?", + "124390": "— Gaśnie, gaśnie prawie w oczach — odrzekło kilka głosów.", + "124391": "— To dobry znak! — zauważył król.", + "124392": "— Pojadę ja naprzód z kilkunastoma ludźmi — ozwał się Tyzenhauz. — O staję stąd staniemy i gdyby Szwedzi nadciągali, to ich zatrzymamy na sobie, dopóki nie polegniem. W każdym razie będzie czas o bezpieczeństwie osoby pańskiej pomyśleć.", + "124393": "— Trzymaj się kupy, zakazuję ci jechać! — rzekł król.", + "124394": "A na to Tyzenhauz:", + "124395": "— Miłościwy panie! każesz mnie później za nieposłuszeństwo rozstrzelać, ale teraz pojadę, bo tu o ciebie chodzi!", + "124396": "I skrzyknąwszy kilkunastu żołnierzy, którym można było zaufać w każdej potrzebie, ruszył naprzód.", + "124397": "Stanęli u drugiego wyjścia wąwozu w dolinę — i stali cicho z gotowymi rusznicami, nadstawiając uszu na każdy szelest.", + "124398": "Długi czas trwało milczenie, na koniec doleciał ich chrzęst śniegu tratowanego kopytami.", + "124399": "— Jadą! — szepnął jeden z żołnierzy.", + "124400": "— Nie żadna to kupa, kilka tylko koni słychać — odpowiedział drugi. — Pan Babinicz wraca!", + "124401": "Tymczasem nadjeżdżający zbliżyli się w ciemnościach na kilkadziesiąt kroków.", + "124402": "— Werdo? — zakrzyknął Tyzenhauz.", + "124403": "— Swoi! nie strzelać tam! — zabrzmiał głos pana Kmicica.", + "124404": "W tejże chwili on sam pojawił się przed Tyzenhauzem i nie poznawszy go w ciemności, spytał:", + "124405": "— A gdzie król?", + "124406": "— Tam, opodal, za wąwozem! — odrzekł uspokojony Tyzenhauz.", + "124407": "— Kto mówi, bo nie można rozeznać?", + "124408": "— Tyzenhauz! A co to takiego wielkiego wieziesz waszmość przed sobą?", + "124409": "To rzekłszy, ukazał na jakiś ciemny kształt zwieszający się przed Kmicicem na przodku kulbaki.", + "124410": "Lecz pan Andrzej nie odpowiedział nic i przejechał mimo. Dotarłszy do orszaku królewskiego, rozeznał osobę króla, bo za wąwozem daleko było jaśniej, i zawołał:", + "124411": "— Miłościwy panie, wolna droga!", + "124412": "— Nie masz już w Żywcu Szwedów?", + "124413": "— Odciągnęli ku Wadowicom. To był niemiecki oddział najemny. Ot, zresztą jest tu jeden, sam go, miłościwy panie, wybadaj!", + "124414": "I nagle pan Andrzej cisnął na ziemię z kulbaki ów kształt, który trzymał przed sobą, aż jęk rozległ się w ciszy nocnej.", + "124415": "— Co to jest? — pytał zdumiony król.", + "124416": "— To? Rajtar!", + "124417": "— Na miły Bóg! Toś i języka przywiózł? Jakże to? powiadaj!", + "124418": "— Miłościwy panie! Gdy wilk nocą za stadem owiec idzie, łatwo mu jedną sztukę porwać, a zresztą, żeby prawdę rzec, to mi taka sprawa nie pierwszyzna.", + "124419": "Król ręce do głowy podniósł.", + "124420": "— Ale to żołnierz ten Babinicz, niech go kule biją! Imainujcie, waszmościowie… Widzę, że mając takich sług, mogę choćby w środek Szwedów jechać!", + "124421": "Tymczasem otoczyli wszyscy rajtara, który jednak nie podnosił się z ziemi.", + "124422": "— Pytaj go, miłościwy panie — odpowiedział nie bez pewnej chełpliwości w głosie Kmicic — choć nie wiem, czy będzie mógł odpowiadać, bo trochę przyduszon, a nie masz tu, czym by go przypiec.", + "124423": "— Wlejcie mu gorzałki w gardło — rzekł król.", + "124424": "I istotnie lepiej to lekarstwo pomogło od przypiekania, bo rajtar wkrótce odzyskał siły i głos. A wówczas pan Kmicic, przyłożywszy mu sztych do gardła, kazał opowiadać całą prawdę.", + "124425": "Zeznał tedy ów jeniec, że należy do regimentu pułkownika Irlehorna, że mieli wiadomość o przejeździe króla z dragonami, więc napadli na nich koło Suchej, ale wziąwszy wstręt należyty, musieli się cofnąć do Żywca, skąd pociągnęli do Wadowic i Krakowa, bo takie mieli rozkazy.", + "124426": "— Zali w górach nie ma innych oddziałów szwedzkich? — pytał po niemiecku Kmicic, pociskając nieco silniej gardło rajtara.", + "124427": "— Może są jakowe — odpowiedział przerywanym głosem rajtar — jenerał Duglas porozsyłał podjazdy, ale się wszystkie cofają, bo chłopstwo w wąwozach na nie napada.", + "124428": "— A w pobliżu Żywca wyście jedni byli?", + "124429": "— My jedni.", + "124430": "— I wiecie, że król polski już przejechał?", + "124431": "— Przejechał z tymi dragonami, którzy się o nas w Suchej obtarli. Wielu go widziało.", + "124432": "— Czemuście go nie ścigali?", + "124433": "— Baliśmy się góralów.", + "124434": "Tu Kmicic ozwał się znów po polsku:", + "124435": "— Miłościwy panie! Droga wolna, a i nocleg w Żywcu się znajdzie, bo jeno część osady spalona.", + "124436": "Lecz nieufny Tyzenhauz rozmawiał przez ten czas z panem kasztelanem wojnickim i tak mówił:", + "124437": "— Albo to jest żołnierz wielki i szczery jak złoto, albo zdrajca kuty na cztery nogi… Zważ, wasza dostojność, że to wszystko może być symulowane, od wzięcia tego rajtara aż do jego zeznań. A jeśli to umyślne? Jeśli Szwedzi siedzą przyczajeni w Żywcu? Jeśli król pojedzie i wpadnie jako w matnię?…", + "124438": "— Bezpieczniej się przekonać — odrzekł kasztelan wojnicki.", + "124439": "Więc pan Tyzenhauz odwrócił się do króla i rzekł głośno:", + "124440": "— Pozwól, miłościwy panie, żebym ja naprzód do Żywca ruszył i przekonał się, czyli to prawda, co ów kawaler i ów rajtar powiadają.", + "124441": "— Niechże tak będzie! Pozwól, miłościwy panie, niech jedzie! — zawołał Kmicic.", + "124442": "— Jedź — rzekł król — ale i my ruszymy nieco naprzód, bo zimno.", + "124443": "Pan Tyzenhauz ruszył z kopyta, a orszak królewski jął posuwać się za nim z wolna. Król odzyskał dobry humor i wesołość i po niejakim czasie rzekł do pana Kmicica:", + "124444": "— Ale to z tobą można by jako z sokołem na Szwedów polować, bo z góry uderzasz!", + "124445": "— Tak to i było — odrzekł pan Andrzej. — Jak wasza królewska mość zechce zapolować, to sokół zawsze gotów.", + "124446": "— Powiadaj, jakżeś go ucapił?", + "124447": "— To nietrudno, miłościwy panie! Zwyczajnie, gdy pułk idzie, zawsze kilkunastu ludzi w tyle się wlecze, a ten się na pół stajania został. Podjechałem za nim; on myślał, że swój, nie strzegł się i nim się opamiętał, jużem go porwał, gębę mu przydusiwszy, ażeby nie krzyczał.", + "124448": "— Mówiłeś, że ci to nie pierwszyzna. Zaliżeś to już kiedy pierwej praktykował?", + "124449": "Kmicic rozśmiał się.", + "124450": "— Oj, oj! miłościwy panie! praktykowałem i to, i co lepszego! Niech wasza królewska mość jeno rozkaże, a znowu skoczę, dognam ich, bo konie mają zdrożone, i jeszcze jednego ucapię, i Kiemliczom moim każę ucapić.", + "124451": "Czas jakiś jechali w milczeniu, nagle tętent konia rozległ się i nadleciał Tyzenhauz.", + "124452": "— Mości królu! — rzekł — droga wolna i nocleg zamówiony.", + "124453": "— A nie mówiłem?! — zawołał Jan Kazimierz. — Niepotrzebnieście się waszmościowie troskali… Jedźmy teraz, jedźmy, bo nam się spoczynek należy!", + "124454": "Wszyscy ruszyli rysią, raźno, wesoło, i w godzinę później zasnął utrudzony król bezpiecznym snem na własnej ziemi.", + "124455": "Tegoż wieczora pan Tyzenhauz zbliżył się do pana Kmicica.", + "124456": "— Wybacz waszmość — rzekł — z miłości to do pana cię podejrzywałem.", + "124457": "Lecz Kmicic umknął mu ręki.", + "124458": "— O, nie może być! — odrzekł. — Zdrajcą i przedawczykiem mnie czyniłeś…", + "124459": "— Byłbym i więcej uczynił, bo byłbym waści w łeb strzelił — rzekł Tyzenhauz — ale gdym się przekonał, żeś zacny człowiek i króla miłujesz, rękę ci wyciągnąłem. Chcesz, przyjmij — nie chcesz, nie przyjmuj… Wolałbym z tobą jeno w przywiązaniu do osoby pańskiej emulować… Ale i innej emulacji się nie przestraszę.", + "124460": "— Tak waszmość myślisz?… Hm! może masz i słuszność, ale mi na waćpana mruczno.", + "124461": "— To przestań mruczeć… Tęgi z waszmości żołnierz! No! a dawaj no gęby, byśmy się w nienawiści spać nie układli.", + "124462": "— Niechże tak będzie — rzekł Kmicic.", + "124463": "I padli sobie w objęcia.", + "124464": "Rozdział XXIV", + "124465": "Orszak królewski późną nocą dotarł do Żywca i prawie nie zwrócił uwagi w miasteczku, przerażonym niedawnym napadem szwedzkiego oddziału. Król nie zajeżdżał do zamku, który poprzednio już był spustoszony od Szwedów, a w części spalony, ale stanął w plebanii. Tam Kmicic rozpuścił wiadomość, iż to poseł cesarski ze Śląska udaje się do Krakowa.", + "124466": "Jakoż nazajutrz wyruszyli ku Wadowicom i dopiero znacznie za miastem skręcili do Suchej. Stamtąd przez Krzeczonów mieli jechać do Jordanowa, stamtąd do Nowego Targu, i gdyby się okazało, że nie ma podjazdów szwedzkich pod Czorsztynem, to do Czorsztyna, gdyby zaś były, to skręcić mieli do Węgier i węgierską ziemią ciągnąć aż do Lubowli. Spodziewał się też król, że pan marszałek wielki koronny; który rozporządzał tak znacznymi siłami, jakich nie miał niejeden książę panujący, poubezpiecza drogi, sam przeciw panu wyskoczy. Mogło mu pomieszać szyki tylko to, że nie wiedział, którędy król ciągnie; ale przecież między góralami nie brakło wiernych ludzi, gotowych zanieść panu marszałkowi umówione słowa. Nie potrzeba im było nawet tajemnicy powierzać, bo szli chętnie, skoro im powiedziano, że o służbę królewską idzie. Był to bowiem lud duszą i sercem królowi oddany, chociaż ubogi i pół jeszcze dziki, mało albo wcale uprawą niewdzięcznej roli się nie trudniący, żyjący z chowu bydła, pobożny i nienawidzący heretyków. Oni to pierwsi, gdy rozeszła się wieść o wzięciu Krakowa, a zwłaszcza o oblężeniu Częstochowy, do której pobożne pielgrzymki odbywać zwykli, porwali za toporzyska swoich siekier i ruszyli się z gór. Jenerał Duglas, znakomity wojownik, opatrzony w działa i strzelby, rozproszył ich wprawdzie z łatwością w równinach, na których bić się nie przywykli; natomiast Szwedzi z największymi tylko ostrożnościami zapuszczali się we właściwe ich siedziby, w których dosięgnąć ich było niepodobna, a ponieść klęskę łatwo. Zginęło też kilka pomniejszych oddziałów, które się nieopatrznie w labirynt gór zapędziły.", + "124467": "I teraz wieść o przejeździe króla z wojskiem uczyniła już swoje, wszyscy bowiem jak jeden mąż zerwali się, by go bronić i towarzyszyć mu ze swymi „ciupagami”, choćby na kraj świata. Mógł Jan Kazimierz, gdyby tylko odkrył, kto jest, otoczyć się w jednej chwili tysiącami półdzikich „gazdów”, lecz on słusznie mniemał, że w takim razie wieść rozebrzmiałaby wnet, razem z wichrami, po całej okolicy i że Szwedzi mogliby także wysłać znaczne wojska na jego spotkanie, więc wolał ciągnąć nie poznany nawet od górali.", + "124468": "Znajdowano jednak wszędy pewnych przewodników, którym dość było powiedzieć, że prowadzą biskupów i panów pragnących się szwedzkiej ręki uchronić. Prowadzili ich więc wśród śniegów, skał, wirchów i przełęczy, sobie tylko znanymi „pyrciami”, przez miejsca tak niedostępne, że — rzekłbyś — i ptak nie mógłby przez nie przelecieć.", + "124469": "Nieraz król i dostojnicy mieli chmury pod nogami, a jeżeli chmur nie było, to wzrok ich leciał w bezbrzeżną, białymi śniegami okrytą przestrzeń, która tak wydawała się szeroką, jak kraj cały szeroki; nieraz zapuszczali się w gardziele górskie, ciemne prawie, śniegami przysłonięte, w których chyba tylko zwierz dziki mógł mieć legowiska. Lecz omijano dostępne dla nieprzyjaciela miejsca, skracano drogę, i bywało, że osada jaka, do której ledwie za pół dnia spodziewano się dostać, pojawiała się nagle pod nogami, a w niej spoczynek czekał i gościnność, choć w kurnej chacie, w zadymionej świetlicy.", + "124470": "Król był ciągle wesół, innym odwagi do znoszenia nadzwyczajnych trudów dodawał i uręczał, że takimi drogami się przebierając, pewno równie szczęśliwie jak niespodzianie do Lubowli się dostaną.", + "124471": "— Pan marszałek ani się spodziewa, kiedy mu na kark spadniem! — powtarzał ciągle.", + "124472": "A nuncjusz odpowiadał:", + "124473": "— Czymże był powrót Ksenofonta w porównaniu z tą naszą podróżą w chmurach?", + "124474": "— Im wyżej się wzniesiem, tym szwedzka fortuna upadnie niżej — twierdził król.", + "124475": "Tymczasem dojechano do Nowego Targu. Zdawało się, że wszelkie niebezpieczeństwo minęło; jednakże górale twierdzili, że jakieś obce wojska kręcą się wedle Czorsztyna i po okolicy. Król przypuszczał, iż może to być niemiecka rajtaria pana marszałka koronnego, której miał dwa pułki, albo że jego własnych dragonów, wysłanych przodem, poczytano za nieprzyjacielskie podjazdy. Więc gdy i w Czorsztynie była załoga biskupa krakowskiego, podzieliły się zdania w królewskim orszaku: jedni chcieli jechać traktem do Czorsztyna, a stamtąd ciągnąć samą granicą do ziemi spiskiej; inni radzili zaraz wykręcić do Węgier, które tu klinem aż pod Nowy Targ dochodziły, i znowu przedzierać się przez wirchy i wąwozy, biorąc wszędy przewodników, najniebezpieczniejsze przejścia znających.", + "124476": "To ostatnie zdanie przemogło, albowiem w ten sposób spotkanie się ze Szwedami stawało się prawie niepodobnym, i zresztą króla bawiła ta „orłowa” droga przez przepaści i przez chmury.", + "124477": "Wyruszono więc z Nowego Targu nieco na zachód i południe, zostawiając po prawej ręce Biały Dunajec. Początkowa droga szła okolicą dosyć otwartą i rozległą, lecz w miarę jak postępowano naprzód, góry poczęły się zbiegać, doliny zacieśniać. Jechano drogami, po których konie ledwie mogły postępować. Czasem trzeba było zsiadać i w ręku je prowadzić, a i to nieraz jeszcze opierały się, tuląc uszy i wyciągając otwarte, dymiące nozdrza ku przepaściom, z których głębi śmierć zdawała się wyglądać.", + "124478": "Górale, przywykli do urwisk, uznawali często za dobre takie drogi, na których nieobyłym ludziom szumiało i kręciło się w głowach. Wjechali na koniec w jakąś szczelinę skalną, długą i prostą, a tak wąską, że zaledwie trzech ludzi mogło jechać wedle siebie.", + "124479": "Wąwóz to był jakoby korytarz niezmierny. Dwie wysokie skały zamykały go z prawej i lewej strony. Gdzieniegdzie jednak krawędzie ich rozchylały się, tworząc mniej strome pochyłości pokryte zaspami śniegu, na zrębach obramowane czarnym borem. Wichry wywiały natomiast śnieg z dna wąwozu i kopyta końskie szczękały wszędy po kamienistym podkładzie. Lecz w tej chwili wiatr nie wiał i cisza panowała tak głucha, że aż w uszach dzwoniąca. Tylko w górze, kędy między lesistymi krawędziami widniał błękitny pas nieba, przelatywało od czasu do czasu czarne ptactwo, łopocąc skrzydłami i kracząc.", + "124480": "Orszak królewski stanął dla wypoczynku. Z koni podnosiły się kłęby pary, a i ludzie byli pomęczeni.", + "124481": "— Czy to Polska, czy Węgry? — spytał po chwili przewodnika król.", + "124482": "— To jeszcze Polska.", + "124483": "— A czemu nie wykręciliśmy zaraz do Węgier?", + "124484": "— Bo nie można. On wąwóz zakręci się opodal, potem będzie siklawa, za siklawą pyrć do traktu idzie. Tam nawrócimy, przejdziem jeszcze jeden wąwóz i dopiero będzie węgierska strona.", + "124485": "— To widzę, że lepiej było od razu traktem jechać — rzekł król.", + "124486": "— Cichajcie!… — odpowiedział nagle góral.", + "124487": "I przyskoczywszy do skały, przyłożył do niej ucho.", + "124488": "Wszyscy utkwili w niego oczy, a jemu twarz zmieniła się w jednej chwili i rzekł:", + "124489": "— Za zakrętem wojsko idzie od potoku!… Dla Boga! czy nie Szwedy?!", + "124490": "— Gdzie? jak? co?… — poczęto pytać ze wszystkich stron. — Nic nie słychać!…", + "124491": "— Bo tam śnieg leży. Na rany boskie! Już są blisko!… Zaraz, się ukażą!…", + "124492": "— Może pana marszałka ludzie? — rzekł król.", + "124493": "Kmicic w tej chwili ruszył koniem.", + "124494": "— Pojadę zobaczyć! — rzekł.", + "124495": "Kiemlicze ruszyli zaraz za nim, jak psy myśliwe za łowcem, lecz ledwie posunęli się z miejsca, gdy zakręt gardzieli, o sto kroków przed nimi leżący, zaciemnił się od ludzi i koni.", + "124496": "Kmicic spojrzał… i dusza zatrzęsła się w nim z przerażenia.", + "124497": "Byli to Szwedzi.", + "124498": "Ukazali się tak blisko, że cofać się było niepodobna, zwłaszcza iż orszak królewski miał konie pomęczone. Pozostawało tylko przebić się lub zginąć albo pójść w niewolę. Zrozumiał to w jednej chwili nieustraszony król, więc chwycił za rękojeść szpady.", + "124499": "— Osłonić króla i nazad! — krzyknął Kmicic.", + "124500": "Tyzenhauz z dwudziestu ludźmi w mgnieniu oka wysunął się na czoło, lecz Kmicic, zamiast złączyć się z nimi, ruszył drobnym kłusem przeciw Szwedom.", + "124501": "Miał zaś na sobie szwedzki strój, ten sam, w któren przebrał się, wychodząc z klasztoru, więc owi Szwedzi teraz nie pomiarkowali, co to za jeden. Widząc dążącego przeciw sobie w takim stroju jeźdźca, prawdopodobnie poczytali cały orszak królewski za jakiś własny podjazd, bo nie przyspieszyli kroku, tylko kapitan dowodzący wysunął się przed pierwszą trójkę.", + "124502": "— A co za ludzie? — spytał po szwedzku, patrząc na groźną i bladą twarz zbliżającego się junaka.", + "124503": "Kmicic najechał nań tak blisko, że prawie trącili się kolanami, i nie odrzekłszy ni słowa, wypalił mu w samo ucho z pistoletu.", + "124504": "Okrzyk zgrozy wyrwał się z piersi rajtarów, ale potężniej jeszcze zabrzmiał głos pana Andrzeja:", + "124505": "— Bij!", + "124506": "I jako skała oderwana od opoki, tocząc się w przepaść, druzgoce wszystko w biegu, tak i on runął na pierwszy szereg, niosąc śmierć i zniszczenie. Dwaj młodzi Kiemlicze, podobni do dwóch niedźwiedzi, skoczyli za nim w zamęt. Stukot szabel o pancerze i hełmy rozległ się jak huk młotów, a wnet zawtórowały mu wrzaski i jęk.", + "124507": "Przerażonym Szwedom zdawało się w pierwszej chwili, że to trzech wielkoludów napadło ich w dzikim parowie górskim. Pierwsze trójki cofnęły się, zmieszane, przed strasznym mężem, a gdy ostatnie wydobywały się dopiero spoza zakrętu, środek stłoczył się i zwichrzył. Konie poczęły gryźć się i wierzgać. Żołnierze z dalszych trójek nie mogli strzelać, nie mogli iść na ratunek przodowym, którzy ginęli bez ratunku pod ciosami trzech olbrzymów. Próżno się złożą, próżno sztychów nadstawią, tamci łamią szable, przewracają ludzi i konie. Kmicic zdarł konia, że aż kopyta jego zwisły nad głowami rajtarskich rumaków, sam zaś szalał, siekł, bódł. Krew zbroczyła mu twarz, z oczu szedł ogień, wszystkie myśli w nim zgasły, została tylko jedna, że zginie, lecz Szwedów musi zatrzymać. Ta myśl przerodziła się w dzikie jakieś uniesienie, więc siły jego potroiły się, ruchy stały się podobne do ruchów rysia: wściekłe, jak błyskawice szybkie. I nadludzkimi ciosami szabli kruszył ludzi, jak piorun kruszy młode drzewa; dwaj Kiemlicze młodzi szli tuż, a stary, stojąc nieco z tyłu, co chwila wsuwał rapier między synów, tak szybko, jak wąż żądło wysuwa, i wyciągał krwawy.", + "124508": "Tymczasem koło króla powstał rozruch. Nuncjusz, jako pod Żywcem tak i teraz, trzymał za cugle jego konia, z drugiej strony chwycił je biskup krakowski i ze wszystkich sił cofali w tył rumaka, król zaś parł go ostrogami, aż dzianet dęba stawał.", + "124509": "— Puszczajcie!… — wołał król. — Na Boga! Przejedziem przez nieprzyjaciół!", + "124510": "— Panie, myśl o ojczyźnie! — wołał biskup krakowski.", + "124511": "I król nie mógł wydrzeć się z ich rąk, zwłaszcza że od przodu zatarasował mu drogę młody Tyzenhauz ze wszystkimi ludźmi. Nie szedł on w pomoc Kmicicowi, poświęcił go, pragnął tylko króla ratować.", + "124512": "— Na mękę Pana naszego! — krzyczał z rozpaczą — tamci zaraz polegną!… Miłościwy panie, ratuj się, póki czas! Ja ich tu jeszcze zatrzymam!", + "124513": "Lecz upór królewski, gdy go raz rozdrażniono, nie liczył się z niczym i z nikim. Jan Kazimierz wsparł jeszcze silniej rumaka ostrogami i zamiast cofać się, posuwał się naprzód.", + "124514": "A czas płynął i każda chwila dłużej mogła zgubę za sobą pociągnąć.", + "124515": "— Zginę na mojej ziemi!… Puszczajcie!… — wołał król.", + "124516": "Szczęściem przeciw Kmicicowi i Kiemliczom, dla ciasnoty miejsca, mała tylko liczba ludzi mogła od razu działać, skutkiem czego mogli się trzymać dłużej. Lecz z wolna i ich siły poczęły się wyczerpywać. Kilkakroć rapiery szwedzkie dotknęły się ciała Kmicica i krew jęła z niego uchodzić. Oczy przesłaniały mu się jakby mgłą. Dech ustawał w piersiach. Uczuł zbliżanie się śmierci, więc pragnął tylko życie sprzedać drogo. „Jeszcze choć jednego!” — powtarzał sobie i puszczał płytkie żelazo na głowę lub ramię najbliższego rajtara, i znów zwracał się ku innemu; Szwedom wszelako, po pierwszej chwili zamieszania i strachu, wstyd widocznie uczyniło się, że czterech mężów zdołało ich zatrzymać tak długo, i natarli z furią; wnet samym ciężarem ludzi i koni zepchnęli ich w tył i spychali coraz silniej i szybciej.", + "124517": "Wtem koń Kmicica padł i fala zakryła jeźdźca.", + "124518": "Kiemlicze rzucali się jeszcze czas jakiś, podobni do pływaków, którzy widząc, że toną, usiłują jak najdłużej głowy nad powierzchnią roztoczy morskiej utrzymać, lecz wkrótce zapadli i oni…", + "124519": "Wówczas Szwedzi jak wicher ruszyli ku orszakowi królewskiemu.", + "124520": "Tyzenhauz zaś ze swymi ludźmi skoczył ku nim i uderzyli się tak, że aż łoskot rozległ się po górach.", + "124521": "Lecz cóż znaczyła ta nowa tyzenhauzowska garstka przeciw potężnemu podjazdowi, blisko trzysta koni liczącemu.", + "124522": "Nie było już wątpliwości, że dla króla i jego orszaku musi nieubłaganie wybić fatalna godzina zguby lub niewoli.", + "124523": "Jan Kazimierz, woląc widocznie pierwszą od drugiej, wyswobodził na koniec lejce z rąk trzymających je biskupów i posunął się szybko za Tyzenhauzem.", + "124524": "Nagle stanął jak wryty.", + "124525": "Stało się coś nadzwyczajnego. Patrzącym wydało się, że same góry przychodzą w pomoc prawemu królowi i panu.", + "124526": "Oto nagle krawędzie wąwozu zadrgały, jak gdyby ziemia wzruszyła się z posad, jak gdyby bór rosnący w górze chciał wziąć udział w walce, i pnie drzewne, bryły śniegu, lodu, kamienie i okruchy skał jęły toczyć się ze straszliwym trzaskiem i łoskotem na zaciśnięte na dnie szeregi szwedzkie; jednocześnie nieludzkie wycie rozległo się po obu stronach parowu.", + "124527": "Na dole zaś, w szeregach, wszczął się zamęt, ludzką wyobraźnię przechodzący. Szwedom zdało się, że góry runęły i zsypują się na nich. Powstały krzyki, lament druzgotanych mężów, rozpaczliwe wołania o pomoc, kwik koński, zgrzyt i straszliwy dźwięk skalnych obłamów o pancerze.", + "124528": "Na koniec ludzie i konie utworzyli jedną kupę kłębiącą się konwulsyjnie, gniotącą, pełną jęków, rozpaczliwą, straszną.", + "124529": "A kamienie i złamy skał miażdżyły ją ciągle, tocząc się nieubłaganie na bezkształtne już masy ciał końskich i ludzkich.", + "124530": "— Górale! górale! — zaczęto krzyczeć w orszaku królewskim.", + "124531": "— Ciupagami psubratów! — ozwały się głosy na górze.", + "124532": "I w tej chwili po obu krawędziach skalistych ukazały się długowłose głowy, przybrane w okrągłe skórzane kapelusze, za nimi wychyliły się ciała i kilkaset dziwnych postaci poczęło spuszczać się w dół po pochyłościach śnieżnych.", + "124533": "Ciemne i białe gunie, unoszące się nad ramionami, nadawały im pozór jakichś strasznych ptaków drapieżnych. Zsunęli się w mgnieniu oka; świst siekierek zawtórował złowrogo ich dzikim okrzykom i jękom dobijanych Szwedów. Sam król chciał rzeź powstrzymać; niektórzy rajtarowie, żywi jeszcze, rzucali się na kolana i wznosząc bezbronne ręce, błagali o ratunek. Nic nie pomogło, nic nie wstrzymało mściwych siekier i w kwadrans później nie było już ani jednego żywego Szweda w parowie.", + "124534": "Potem krwawi górale poczęli się sypać ku orszakowi królewskiemu.", + "124535": "Nuncjusz ze zdumieniem patrzył na tych nie znanych sobie ludzi, rosłych, silnych, pokrytych częścią w skóry owcze, ubroczonych krwią i potrząsających dymiącymi jeszcze siekierkami.", + "124536": "Lecz oni na widok biskupów poodkrywali głowy. Wielu poklękało w śniegu.", + "124537": "Biskup krakowski podniósł załzawioną twarz ku niebu.", + "124538": "— Oto pomoc boska, oto Opatrzność, która czuwa nad majestatem.", + "124539": "Następnie zwrócił się do górali i rzekł:", + "124540": "— Ludzie, coście za jedni?", + "124541": "— Tutejsi! — odpowiedziano z tłumu.", + "124542": "— Czy wiecie, komuście przyszli w pomoc… Oto król i pan wasz, któregoście uratowali!", + "124543": "Na te słowa krzyk uczynił się w tłumie: „Król! król! Jezusie, Mario, król!” — Wierni górale poczęli się cisnąć do pana i tłoczyć. Z płaczem opadli go zewsząd, z płaczem całowali jego nogi, strzemiona, nawet kopyta jego konia. Zapanowało takie uniesienie, taki krzyk i szlochanie, że aż biskupi z obawy o osobę królewską musieli zbytni zapał hamować.", + "124544": "Król zaś stał wśród wiernego ludu, jak pasterz wśród owiec, i łzy wielkie, jasne jak perły, spływały mu po twarzy.", + "124545": "Po czym oblicze jego rozjaśniło się, jakby jakaś przemiana spełniła się nagle w jego duszy, jakby nowa wielka myśl, z nieba rodem, zaświeciła mu w głowie, i skinął ręką, że chce mówić, a gdy uciszyło się, rzekł podniesionym głosem, tak iż słyszał go tłum cały:", + "124546": "— Boże! któryś mnie przez ręce prostego ludu wybawił, przysięgam ci na mękę i śmierć Syna Twego, że i jemu ojcem odtąd będę!", + "124547": "— Amen! —— powtórzyli biskupi.", + "124548": "I czas jakiś trwało uroczyste milczenie, potem zaś nowa radość wybuchła. Poczęto wypytywać górali, skąd się wzięli w wąwozach i jakim sposobem tak w porę dla ratunku królowi się znaleźli.", + "124549": "Okazało się, że znaczne podjazdy szwedzkie kręciły się koło Czorsztyna i nie dobywając samego zamku, zdawały się szukać kogoś i czekać. Górale słyszeli także o bitwie, którą podjazdy te stoczyły z jakimś wojskiem, między którym miał się i sam król znajdować. Wówczas to postanowili wciągnąć Szwedów w zasadzkę i nasławszy im fałszywych przewodników, umyślnie zwabili ich do tego parowu.", + "124550": "— Widzieliśmy — mówili górale — jako onych czterech rycerzy uderzyło na tych psiajuchów, chcieliśmy im iść w pomoc, ale baliśmy się spłoszyć za wcześnie psubratów.", + "124551": "Tu król porwał się za głowę.", + "124552": "— Matko Jedynego Syna! — krzyknął — szukać mi Babinicza! Niechaj mu choć pogrzeb wyprawimy!… i tego to człowieka za zdrajcę poczytano, który pierwszy krew za nas wylał!", + "124553": "— Zawiniłem, miłościwy panie! — ozwał się Tyzenhauz.", + "124554": "— Szukać go, szukać! — wołał król. — Nie odjadę stąd, póki mu w twarz nie spojrzę i nie pożegnam.", + "124555": "Skoczyli więc żołnierze wraz z góralami na miejsce pierwszej walki i wkrótce spod stosu trupów końskich i ludzkich wydobyli pana Andrzeja. Twarz jego była blada, cała zabryzgana krwią, której grube sople zakrzepły mu na wąsach; oczy miał przymknięte; pancerz powyginany od razów mieczów i kopyt końskich. Ale ten pancerz właśnie uchronił go od zmiażdżenia, i żołnierzowi, który go podniósł, wydawało się, że usłyszał cichy jęk.", + "124556": "— Dla Boga! Żyw! — zakrzyknął.", + "124557": "— Zdjąć mu pancerz! — wołali inni.", + "124558": "Wnet przecięto rzemienie.", + "124559": "Kmicic odetchnął głębiej.", + "124560": "— Dycha! dycha! Żyw! — powtórzyło kilka głosów.", + "124561": "On zaś leżał czas jakiś nieruchomie, po czym otworzył oczy. Wówczas jeden z żołnierzy wlał mu do ust nieco gorzałki, inni zaś podnieśli go pod ramiona.", + "124562": "W tej chwili nadjechał pędem sam król, do którego uszu doszedł okrzyk powtarzany przez wszystkie usta.", + "124563": "Żołnierze przywlekli przed niego pana Andrzeja, który ciężył im ku ziemi i leciał przez ręce. Jednakże na widok króla przytomność wróciła mu na chwilę, uśmiech prawie dziecinny przebłysnął mu na twarzy, a blade jego wargi wyszeptały wyraźnie:", + "124564": "— Mój pan, mój król żywie… wolny…", + "124565": "I łzy błysły mu w źrenicach.", + "124566": "— Babinicz! Babinicz! Czym cię nagrodzę?! — wołał król.", + "124567": "— Jam nie Ba-bi-nicz, jam Kmi-cic! — szepnął rycerz.", + "124568": "To rzekłszy, zwisł jak martwy na rękach żołnierzy.", + "124569": "Rozdział XXV", + "124570": "Ponieważ górale zapewnili, że na drodze do Czorsztyna o żadnych innych oddziałach szwedzkich nie słychać, orszak królewski wykręcił więc ku temu zamkowi i wkrótce znalazł się na trakcie, po którym podróż była łatwiejsza i mniej nużąca. Jechali wśród pieśni góralskich i okrzyków: „Król jedzie! Król jedzie!” — a po drodze łączyły się z nimi coraz nowe kupy ludu zbrojnego w cepy, kosy, widły i strzelby, tak że Jan Kazimierz stanął wkrótce na czele znacznego oddziału ludzi, nie wyćwiczonych wprawdzie, ale gotowych w każdej chwili iść z nim choćby na Kraków i krew przelać za swego pana. Pod Czorsztynem przeszło już tysiąc „gazdów” i półdzikich juhasów otaczało króla.", + "124571": "Aż też zaczęła napływać szlachta spod Nowego i Starego Sącza. Ci donieśli, że tegoż ranka pułk polski pod wodzą Wojniłłowicza zbił przy samym mieście Nowym Sączu znaczny podjazd szwedzki, z którego wszyscy niemal ludzie zginęli lub potopili się w Kamiennej i w Dunajcu.", + "124572": "Jakoż okazało się to prawdą, gdyż wkrótce na trakcie zamigotały proporczyki, za czym sam Wojniłłowicz z pułkiem wojewody bracławskiego nadjechał.", + "124573": "Radośnie król powitał znakomitego, a z dawna sobie znajomego rycerza i wśród ogólnego zapału ludu i wojska jechał z nim dalej na Spisz. Tymczasem skoczyli co tchu w koniach jezdni dać naprzód znać panu marszałkowi, że król się zbliża, aby był gotów na przyjęcie.", + "124574": "Wesoło i gwarno szła dalsza podróż. Napływały coraz nowe tłumy. Nuncjusz, który z obawą o własne i królewskie losy ze Śląska wyjechał, którą obawę początek podróży jeszcze powiększył, nie posiadał się teraz z radości, bo już był pewien, że przyszłość niezawodnie zwycięstwo królowi, a z nim i Kościołowi, nad heretykami przyniesie. Biskupi podzielali jego radość, dygnitarze świeccy twierdzili, że cały naród od Karpat do Bałtyku, tak samo jak owe tłumy, za broń chwyci. Wojniłłowicz zaś zapewniał, że po większej części już się to stało.", + "124575": "I opowiadał, co w kraju słychać, jaki postrach padł na Szwedów, jak już nie śmią się w mniejszej liczbie z murów wychylać, jak nawet mniejsze zameczki opuszczają i palą, do potężniejszych chroniąc się fortec.", + "124576": "— Wojsko jedną ręką w piersi się bije, a drugą Szwedów bić zaczyna — mówił. — Wilczkowski, który nad husarskim pułkiem waszej królewskiej mości porucznikuje, podziękował już Szwedom za służbę, a to w ten sposób, że ich pod Zakrzewem, w komendzie pułkownika Attenberga będących, napadł i siła naciął, ledwie nie wszystkich zniósł… Ja z pomocą bożą z Nowego Sącza ich wyparłem i Bóg dał znaczną wiktorię, bo nie wiem, czy jeden żywy wyszedł… Pan Felicjan Kochowski z piechotą nawojowską mocno mi dopomógł, i tak się im przynajmniej za owych dragonów, dwa dni temu poszarpanych, odpłaciło.", + "124577": "— Za jakich dragonów? — spytał król.", + "124578": "— A za tych, których wasza królewska mość ze Śląska przed sobą wysłał. Szwedzi znienacka ich napadli i chociaż rozproszyć nie zdołali, bo się okrutnie bronili, przecie szkodę uczynili w nich znaczną… A myśmy mało nie pomarli z desperacji, bośmy myśleli, że się wasza królewska mość osobą własną między tymi ludźmi znajduje, i baliśmy się, żeby jakowa zła przygoda majestatu nie spotkała. Bóg to natchnął waszą królewską mość do wysłania przodem dragonii. Zaraz się o niej Szwedzi zwiedzieli i wszędy drogi pozajmowali.", + "124579": "— Słyszysz, Tyzenhauz? — pytał król — Żołnierz to doświadczony mówi.", + "124580": "— Słyszę, miłościwy panie — odparł młody magnat.", + "124581": "Król zwrócił się do Wojniłłowicza:", + "124582": "— A co więcej? Co więcej? Powiadaj!", + "124583": "— Co wiem, pewnie tego nie ukryję. W Wielkopolsce Żegocki i Kulesza dokazują. Pan Warszycki Lindorma z zamku pileckiego wysadził, Danków się obronił, Lanckorona w naszym ręku, a na Podlasiu pan Sapieha pod Tykocinem co dzień w siłę rośnie. Gorzeją już Szwedzi w zamku, a z nimi razem zgorzeje i książę wojewoda wileński. Co do hetmanów, ci się już spod Sandomierza w Lubelskie ruszyli, jawnie tym okazując, że z nieprzyjacielem zrywają. Jest tam z nimi i wojewoda czernihowski, a z okolicy ciągnie ku nim, kto żyw i kto szablę w garści utrzymać może. Powiadają, że się tam ma jakiś związek przeciwko Szwedom formować, w czym i pana Sapiehy jest ręka, i pana kasztelana kijowskiego.", + "124584": "— To kasztelan kijowski także teraz w Lubelskiem?", + "124585": "— Tak jest, wasza królewska mość! Ale on dziś tu, jutro tam… Mam i ja do niego ciągnąć, ale gdzie go szukać, tego nie wiem.", + "124586": "— Głośno o nim będzie — rzekł król — nie będziesz potrzebował o drogę pytać.", + "124587": "— Tak i ja myślę, miłościwy panie — odrzekł Wojniłłowicz.", + "124588": "Na podobnych rozmowach schodziła droga. Tymczasem niebo wypogodziło się zupełnie, tak że błękitu nie plamiła żadna chmurka; śniegi lśniły się w promieniach słońca. Góry spiskie roztaczały się wspaniale i wesoło przed jadącymi i sama natura zdawała się do pana uśmiechać.", + "124589": "— Miła ojczyzno! — rzekł król — bodajem ci mógł spokój przywrócić, nim kości moje w twej ziemi spoczną!", + "124590": "Wjechali na wysokie wzgórze, z którego widok otwarty był i daleki, bo z drugiej strony obszerna stała u stóp jego nizina. Tam ujrzeli w dole i w wielkim oddaleniu poruszające się jakieś mrowisko ludzkie.", + "124591": "— Wojska pana marszałka idą! — zawołał Wojniłłowicz.", + "124592": "— Jeśli nie Szwedzi? — rzekł król.", + "124593": "— Nie, miłościwy panie! Szwedzi nie mogliby od Węgier, z południa ciągnąć. Widzę już husarskie proporczyki.", + "124594": "Jakoż po chwili z sinawej oddali wysunął się las włóczni, barwne proporce chwiały się jakby kwiaty wiatrem poruszane; powyżej groty lśniły się na kształt płomyków. Słońce grało na pancerzach i hełmach.", + "124595": "Tłumy towarzyszące królowi wydały okrzyk radosny; dosłyszano go z dala, bo masa koni, jeźdźców, chorągwi, buńczuków, proporczyków poczęła poruszać się szybciej, widocznie tam ruszono z kopyta, bo pułki stawały się coraz wyraźniejsze i rosły w oczach z niepojętą szybkością.", + "124596": "— Ostańmy tu, na tym wzgórzu! Tu pana marszałka czekać będziem — rzekł król.", + "124597": "Orszak zatrzymał się; jadący naprzeciw pędzili jeszcze szybciej.", + "124598": "Chwilami zakrywały ich przed oczyma skręty drogi lub maluśkie pagórki i skały rozsiane po nizinie, lecz wnet znowu ukazywali się oczom jako wąż o skórze grającej barwami, przepysznej. Na koniec dotarli o ćwierć stai od wzgórza i zwolnili pędu. Oko mogło ich już doskonale objąć i nacieszyć się nimi. Szła więc naprzód chorągiew husarska, pana marszałka własna, bardzo okryta i tak wspaniała, że każdy król mógłby się podobnym wojskiem poszczycić. Służyła w tej chorągwi sama szlachta górska: ludzie dobrani, chłop w chłopa, pancerze na nich z jasnej blachy, mosiądzem nabijane, ryngrafy z Najświętszą Panną Częstochowską, hełmy okrągłe z żelaznymi nausznikami, grzebieniaste na wierzchu, u ramion skrzydła sępie i orle, na plecach skóry tygrysie i lamparcie, u starszyzny wilcze wedle obyczaju.", + "124599": "Las zielonych z czarnym proporczyków chwiał się nad nimi; przodem jechał porucznik Wiktor, za nim kapela janczarska z dzwonkami, litaurami, kotłami i piszczałkami, dalej ściana piersi końskich i ludzkich w żelazo zakutych.", + "124600": "Rozpływało się na ten widok wspaniały serce królewskie. Wraz za husarią następował znak lekki, jeszcze liczniejszy, z gołymi szablami w ręku i łukami na plecach; potem trzy sotnie semenów, barwnych jak mak kwitnący, zbrojnych w spisy i samopały; potem dwieście dragonii w czerwonych koletach; potem poczty panów różnych, już w Lubowli bawiących, czeladź strojna jak na wesele, trabanci, hajducy, pajucy, węgrzynkowie i janczarowie do służby przy osobach pańskich przeznaczeni.", + "124601": "A mieniło się to jak tęcza, a nadjeżdżało gwarnie i szumno, wśród rżenia koni, chrzęstu zbroi, huku kotłów, warczenia bębnów, dźwiękania litaurów i krzyków tak gromkich, iż zdawało się, że śnieg od nich z gór opadnie. W końcu za wojskami widać było karety i kolasy, w których widocznie jechali świeccy i duchowni dygnitarze.", + "124602": "Następnie wojska ustawiły się w dwa szeregi wzdłuż drogi, a zaś w środku ukazał się na białym jak mleko koniu sam pan marszałek koronny, Jerzy Lubomirski. Leciał on jak wicher ową ulicą, a za nim dwóch masztalerzy kapiących od złota. Dojechawszy do wzgórza, zeskoczył z konia i rzuciwszy lejce jednemu z masztalerzów, sam szedł piechotą na wzgórze, ku stojącemu tam królowi.", + "124603": "Czapkę zdjął i zasadziwszy ją na rękojeść szabli, szedł z gołą głową, podpierając się obuszkiem, całym perłami okrytym. Ubrany był po polsku, w stroju wojennym; na piersiach miał pancerz ze srebrnej blachy, gęsto na brzegach kamieniami wysadzany, a polerowany tak, iż zdawało się, że słońce na piersiach niesie; przez lewe ramię zwieszała mu się delia barwy ciemnej, przechodzącej w fiolet purpury, z weneckiego aksamitu. Trzymał ją pod szyją sznur zaczepiony o agrafy brylantowe, którymi cała delia była naszyta; również brylantowe trzęsienie chwiało mu się u czapki, a one klejnoty migotały jako skry różnokolorowe naokół całej jego postaci, i oczy ćmił, takie od niego biły blaski.", + "124604": "Był to mąż w sile wieku, postawy wspaniałej. Głowę miał podgoloną, czuprynę dość rzadką, siwiejącą, w kosmy na czole ułożoną, wąs czarny jak skrzydło kruka, w cienkich końcach po obu stronach ust opadający. Wyniosłe czoło i rzymski nos dodawały piękności jego obliczu, lecz szpeciły je cokolwiek zbyt wypukłe policzki i oczy małe, czerwoną obwódką okolone. Wielka powaga, ale przy tym niesłychana pycha i próżność malowały się w tej twarzy. Zgadłeś łatwo, że ów magnat chciał wiecznie zwracać na się oczy całego kraju, ba! całej Europy. Jakoż tak i było w istocie.", + "124605": "Gdzie tylko Jerzy Lubomirski nie zdołał zająć najwybitniejszego miejsca, gdzie mógł tylko dzielić się z innymi sławą i zasługą, tam rozdrażniona jego duma gotowa była położyć się w poprzek i popsuć, złamać wszelkie zabiegi, choćby o zbawienie ojczyzny chodziło.", + "124606": "Był to wódz szczęśliwy i biegły, ale i pod tym względem przewyższali go inni niezmiernie, a w ogóle zdolności jego, lubo niepospolite, nie szły w parze z ambicją i chęcią znaczenia. Stąd wieczny niepokój wrzał w jego duszy, stąd wyrodziła się podejrzliwość, zazdrość, które później doprowadziły go do tego, że dla Rzeczypospolitej stał się nawet od strasznego Janusza Radziwiłła zgubniejszym. Czarny duch, który mieszkał w Januszu, był zarazem i wielki, nie cofał się przed nikim i przed niczym; Janusz pragnął korony i świadomie szedł do niej przez groby i ruinę ojczyzny. Lubomirski byłby ją przyjął, gdyby ręce szlacheckie włożyły mu ją na głowę, ale mniejszą duszę mając, jasno i wyraźnie jej pożądać nie śmiał. Radziwiłł był jednym z takich mężów, których niepowodzenie do rzędu zbrodniarzy strąca, powodzenie do rzędu półbogów wynosi; Lubomirski był to wielki warchoł, który prace dla zbawienia ojczyzny, w imię swej podrażnionej pychy, popsuć był zawsze gotów, nic w zamian zbudować, nawet siebie wynieść nie śmiał, nie umiał; Radziwiłł zmarł winniejszym, Lubomirski szkodliwszym.", + "124607": "Lecz wówczas, gdy w złocie, aksamitach i klejnotach szedł przeciw królowi, duma jego nasyconą była dostatecznie. On to przecie pierwszy z magnatów przyjmował swego króla na swojej ziemi; on go pierwszy brał niejako w opiekę, on go na tron zburzony miał prowadzić, on nieprzyjaciela wyżenąć, od niego król i kraj cały wszystkiego oczekiwali, na niego wszystkie oczy były zwrócone. Więc gdy zgadzało się z jego miłością własną, a nawet pochlebiało jej wierność i służby okazywać, gotów był istotnie na ofiary i poświęcenia, gotów był nawet miarę w objawach czci i wierności przebrać. Jakoż doszedłszy do wpół wzgórza, na którym stał król, zerwał czapkę z rękojeści i począł, kłaniając się, śnieg jej brylantowym trzęsieniem zamiatać.", + "124608": "Król ruszył koniem nieco ku dołowi, następnie zatrzymał go, aby zsiąść dla powitania. Widząc to, pan marszałek skoczył strzemienia swymi dostojnymi rękoma potrzymać i w tej chwili szarpnąwszy za delię, zerwał ją z pleców i za przykładem angielskiego dworaka rzucił pod nogi królewskie.", + "124609": "Rozrzewniony król otworzył mu ramiona i chwycił go jak brata w objęcia.", + "124610": "Przez chwilę nic obaj nie mogli przemówić, lecz na ten wspaniały widok zawrzało jednym głosem wojsko, szlachta, lud, i tysiące czapek wyleciało w powietrze, huknęły wszystkie muszkiety, samopały i piszczele, działa z Lubowli ozwały się dalekim basem, aż zatrzęsły się góry, zbudziły wszystkie echa i poczęły biegać wokół, obijać się o ciemne ściany borów, o skały i urwiska i lecieć z wieścią do dalszych gór, dalszych skał…", + "124611": "— Panie marszałku — rzekł król — tobie restaurację królestwa będziem zawdzięczać!", + "124612": "— Miłościwy panie! — odpowiedział Lubomirski — fortunę moję, życie, krew, wszystko składam u nóg waszej królewskiej mości!", + "124613": "— Vivat! Vivat Joannes Casimirus rex!… — grzmiały okrzyki.", + "124614": "— Niech żyje król, ociec nasz! — wołali górale.", + "124615": "Tymczasem panowie jadący z królem otoczyli marszałka, lecz on nie odstępował osoby pańskiej. Po pierwszych powitaniach król znowu siadł na koń, a pan marszałek, nie chcąc znać granic w gościnności i czci dla majestatu, chwycił za lejce i sam, idąc pieszo, prowadził króla wśród szeregów wojsk i głuszących okrzyków aż do pozłocistej, zaprzężonej w ośm tarantów karety, do której majestat pański siadł wraz z nuncjuszem papieskim Widonem.", + "124616": "Biskupi i dygnitarze pomieścili się w następnych, po czym ruszono z wolna ku Lubowli. Pan marszałek jechał przy oknie królewskiej karety, pyszny i rad z siebie, jakby go już ojcem ojczyzny okrzyknięto.", + "124617": "Po dwóch bokach szły gęsto wojska, śpiewając pieśń, brzmiącą w następnych słowach:", + "124618": "Sieczże Szwedów, siecz,", + "124619": "Wyostrzywszy miecz.", + "124620": "Bijże Szwedów, bij,", + "124621": "Wziąwszy tęgi kij.", + "124622": "Walże Szwedów, wal,", + "124623": "Wbijaj ich na pal.", + "124624": "Męczże Szwedów, męcz", + "124625": "I jak możesz dręcz.", + "124626": "Łupże Szwedów, łup", + "124627": "I ze skóry złup.", + "124628": "Tnijże Szwedów, tnij,", + "124629": "To ich będzie mniej.", + "124630": "Topże Szwedów, top,", + "124631": "Jeśliś dobry chłop.", + "124632": "Niestety, wśród powszechnej radości i uniesienia, nie przewidywał nikt, że później tę samą pieśń, zmieniwszy Szwedów na Francuzów, będą śpiewały też same wojska Lubomirskiego, zbuntowane przeciw swemu prawowitemu królowi i panu.", + "124633": "Ale teraz było jeszcze do tego daleko. W Lubowli huczały działa na powitanie, aż wieże i blanki pokryły się dymem, dzwony biły jakby na pożar. Dziedziniec, na którym wysiadł król, krużganek i schody zamkowe wysłane były suknem czerwonym. W wazach z Włoch sprowadzonych paliły się wschodnie aromaty. Większą część skarbów Lubomirskich: kredensów złotych i srebrnych, makat, kobierców, gobelinów misternie flamandzkimi rękoma tkanych, statui, zegarów, szaf klejnotami zdobnych, biur perłową macicą i bursztynem wykładanych, sprowadzono już wcześniej do Lubowli, aby je uchronić przed drapieżnością szwedzką; teraz zaś wszystko to było rozstawione, rozwieszone, ćmiło oczy i zmieniało ów zamek w jakąś czarodziejską rezydencję. I pan marszałek umyślnie roztoczył taki, sułtana godny, przepych, aby okazać królowi, że chociaż wraca jako wygnaniec, bez pieniędzy, bez wojska, nie posiadając prawie szat do zmiany, przecie jest panem potężnym, mając sług tak potężnych i równie wiernych. Zrozumiał ową intencję król i serce wezbrało mu wdzięcznością, co chwila więc brał marszałka w ramiona, ściskał go za głowę a dziękował. Nuncjusz, lubo przepychów zwyczajny, zdumiewał się głośno nad tym, co widział, i słyszano go, jak mówił do hrabiego Apotyngen, że dotąd nie miał pojęcia o potędze króla polskiego i że widzi, iż poprzednie klęski były tylko chwilową odmianą fortuny, która wprędce zmienić się musi.", + "124634": "Do uczty, która po wypoczynku nastąpiła, król zasiadł na wywyższeniu, a pan marszałek sam mu usługiwał, nie pozwalając nikomu się zastąpić. Po prawicy króla wziął miejsce nuncjusz Widon, po lewicy książę prymas Leszczyński, dalej po obu stronach dygnitarze duchowni i świeccy, jako ksiądz biskup krakowski, poznański, ksiądz arcybiskup lwowski, dalej łucki, przemyski, chełmiński, ksiądz archidiakon krakowski, dalej pieczętarze koronni i wojewodowie, których ośmiu się zebrało, i kasztelani, i referendarze, a z oficerów zasiadł do uczty pan Wojniłłowicz, pan Wiktor, pan Stabkowski i pan Baldwin Szurski, lekkiego znaku imienia Lubomirskich przywódca.", + "124635": "W drugiej sali stół był zastawiony dla szlachty pomniejszej, a obszerny cekhauz dla ludu prostego, wszyscy bowiem mieli się w dzień przybycia pańskiego weselić.", + "124636": "A przy wszystkich stołach nie było o niczym innym rozmowy, tylko o powrocie króla, o strasznych przygodach, które w drodze zaszły i w których ręka boża króla broniła. Sam Jan Kazimierz począł mówić o bitwie w wąwozie i wysławiać owego kawalera, który pierwszy impet szwedzki powstrzymał.", + "124637": "— A jakże mu tam? — pytał pana marszałka.", + "124638": "— Medyk go nie odstępuje i za żywot jego ręczy, a przy tym i panny z fraucymeru wzięły go w opiekę i pewnie duszy jego wyjść z ciała nie pozwolą, bo ciało młode, gładkie! — odpowiedział wesoło marszałek.", + "124639": "— Chwała Bogu! — zawołał król. — Słyszałem ja z ust jego coś, czego waszmościom nie powtórzę, bo mi się samemu zdaje, żem się przesłyszał albo że on w delirium tak mówił, ale jeśli się to pokaże, dopiero waszmościowie będziecie się zdumiewać.", + "124640": "— Byle nic takiego nie było — rzekł — co by waszą królewską mość zasępić mogło?", + "124641": "— Zgoła nic takiego! — rzekł król — owszem, ucieszyło nas to niepomiernie, bo się okazuje, że ci nawet, których za największych nieprzyjaciół mieliśmy rację uważać, krew w przygodzie za nas przelać gotowi.", + "124642": "— Miłościwy panie! — zakrzyknął pan marszałek — czas poprawy nadszedł, ale pod tym dachem wasza królewska mość między takimi się znajduje, którzy nigdy nawet i myślą przeciw jej majestatowi nie zgrzeszyli.", + "124643": "— Prawda, prawda! — odpowiedział król — a wy, panie marszałku, w pierwszym rzędzie!", + "124644": "— Sługam lichy waszej królewskiej mości!", + "124645": "Przy stole z wolna począł powstawać gwar coraz większy. Nastąpiły rozmowy o koniunkturach politycznych, o spodziewanej dotąd na próżno pomocy cesarza niemieckiego, o posiłkach tatarskich i przyszłej wojnie ze Szwedami. Nowa nastąpiła radość, gdy pan marszałek oświadczył, iż wysłany przez niego umyślnie poseł do chana powrócił właśnie przed paroma dniami i sprawił, że czterdzieści tysięcy ordy stoi w gotowości, a może być i sto, jak tylko król zjedzie do Lwowa i układ z chanem zawrze. Tenże sam poseł doniósł, że i kozactwo pod grozą Tatarów nawróciło się do posłuszeństwa.", + "124646": "— O wszystkim myśleliście, panie marszałku — rzekł król — tak jak i my sami lepiej byśmy nie myśleli!", + "124647": "Wtem porwał za kielich i zawołał:", + "124648": "— Zdrowie pana marszałka koronnego, naszego gospodarza i przyjaciela!", + "124649": "— Nie może być, miłościwy panie! — krzyknął marszałek — niczyje tu zdrowie nie może być pierwej pite od zdrowia waszej królewskiej mości!", + "124650": "Wszyscy powstrzymali do pół już wzniesione puchary, zaś Lubomirski, rozradowany, spotniały, skinął na swego własnego marszałka-kredencerza.", + "124651": "Na ten znak skoczyła służba rojąca się po sali i poczęła rozlewać na nowo małmazję czerpaną złoconymi konwiami ze szczerosrebrnej beczki. Ochota zaraz uczyniła się jeszcze większa i wszyscy czekali tylko na toast pana marszałka.", + "124652": "Mistrz-kredencerz przyniósł tymczasem dwa puchary z weneckiego kryształu, roboty tak cudnej, że za ósmy cud świata mogły uchodzić. Kryształ ich, drążony i polerowany do cienka może przez lata całe, rzucał iście diamentowe blaski; nad oprawą pracowali mistrze włoscy. Podstawy były ze złota rzeźbionego w drobne figurki, przedstawiające wjazd zwycięskiego wodza na Kapitol. Jechał więc wódz w rydwanie złocistym, po drodze moszczonej perełkami. Za nim szli jeńcy ze skrępowanymi rękoma, król jakiś w zawoju z jednego szmaragda uczynionym, dalej ciągnęli legioniści, ze znakami i orłami. Przeszło pięćdziesiąt figurek mieściło się na każdej podstawie, drobniutkich wzrostem na orzech laskowy, ale wyrobionych tak cudnie, że rysy twarzy i uczucia każdej mogłeś odgadnąć, dumę zwycięzców i pognębienie zwyciężonych. Łączyły podstawę z kielichem filigrany złote, jako włosy cienkie, powyginane dziwnym kunsztem w liście winne, grona i rozmaite kwiaty. Owe filigrany wiły się naokoło kryształu, łącząc się w górze w jedno koło, rąbek pucharu stanowiące, kamieniami o siedmiu kolorach sadzone.", + "124653": "Podał więc mistrz-kredencerz jeden taki puchar królowi, drugi marszałkowi, oba napełnione małmazją. Wówczas powstali wszyscy ze swych miejsc, a pan marszałek wzniósł puchar i krzyknął, ile mu głosu w piersiach starczyło:", + "124654": "— Vivat Joannes Casimirus rex!", + "124655": "— Vivat! vivat! vivat!", + "124656": "W tej chwili znów huknęły działa, aż ściany zamkowe się zatrzęsły. Szlachta ucztująca w drugiej sali wpadła z kielichami; chciał pan marszałek perorować, nie było sposobu, bo słowa ginęły w ustawicznym krzyku: „Vivat! vivat! vivat!”", + "124657": "Marszałka taka opanowała radość, takie uniesienie, że aż dzikość błysnęła mu w oczach, i wychyliwszy swój kielich, krzyknął tak, że nawet wśród powszechnego rozgardiaszu było go słychać:", + "124658": "— Ego ultimus!…", + "124659": "To rzekłszy, palnął się owym bez ceny kielichem w głowę, aż kryształ rozprysnął się w setne okruchy, które z dźwiękiem upadły na podłogę, a skronie magnata krwią się oblały.", + "124660": "Zdumieli się wszyscy; król zaś rzekł:", + "124661": "— Panie marszałku, szkoda nam nie kielicha, ale głowy… Siła nam na niej zależy!", + "124662": "— Za nic mi skarby i klejnoty! — zawołał marszałek — gdy mam honor waszą królewską mość w domu moim przyjmować. Vivat Joannes Casimirus rex!", + "124663": "Tu kredencerz podał mu drugi kielich.", + "124664": "— Vivat! vivat! vivat! — brzmiało ciągle i bez ustanku.", + "124665": "Dźwięk rozbijanego szkła mieszał się z okrzykami. Tylko biskupi nie poszli śladem marszałka, bo powaga duchowna broniła.", + "124666": "Lecz nuncjusz papieski, nieświadom owego zwyczaju tłuczenia szkła o głowy, pochylił się do siedzącego obok księdza biskupa poznańskiego i rzekł:", + "124667": "— Dla Boga! zdumienie mnie ogarnia… Toż w skarbie waszym pustki, a za taki jeden kielich można by dwa słuszne regimenty wojska wystawić i utrzymać!", + "124668": "— Tak u nas zawsze — odrzekł, kiwając głową, ksiądz biskup poznański — kiedy ochota w sercach wzbierze, to i miary w niczym nie masz.", + "124669": "Jakoż ochota coraz była większa. Przy końcu uczty jaskrawa łuna uderzyła w okna zamku.", + "124670": "— Co to jest? — spytał król.", + "124671": "— Miłościwy panie! Proszę na widowisko! — rzekł marszałek.", + "124672": "I chwiejąc się nieco, prowadził pana do okna. Tam cudny widok uderzył ich oczy. Dziedziniec oświecony był jak w dzień. Kilkadziesiąt beczek ze smołą rzucało jasnożółte blaski na bruk wyprzątnięty ze śniegu i wysypany igłami świerków górskich. Gdzieniegdzie paliły się i kufy okowity, rzucające światło błękitne; do niektórych sól wsypywano, by świeciły czerwono.", + "124673": "Rozpoczęło się widowisko: naprzód ścinali rycerze głowy tureckie, gonili do pierścienia i ze sobą na ostre; potem psy liptowskie zażerały niedźwiedzia; potem góral jeden, rodzaj górskiego Samsona, rzucał kamieniem młyńskim i takowy w powietrzu chwytał. Północ położyła dopiero koniec tym zabawom.", + "124674": "Tak wystąpił pan marszałek koronny, chociaż Szwedzi byli jeszcze w kraju.", + "124675": "Rozdział XXVI", + "124676": "Wśród uczt i wśród natłoku zjeżdżających się coraz nowych dygnitarzy, szlachty i rycerstwa nie zapomniał jednak dobry król o swym wiernym słudze, który w wąwozie górskim tak śmiele na miecze szwedzkie pierś nadstawił, i na drugi dzień po przybyciu do Lubowli odwiedził rannego pana Andrzeja. Zastał go przytomnym i niemal wesołym, choć bladym jak śmierć, gdyż szczęśliwym trafem młody junak żadnej ciężkiej rany nie otrzymał i tylko krwi z niego dużo uszło.", + "124677": "Na widok pana podniósł się nawet Kmicic na łożu i usiadł, a choć król począł nalegać, by się położył znowu, przecie nie chciał tego uczynić.", + "124678": "— Miłościwy panie — rzekł — za parę dni już i na koń siędę, i z waszą królewską mością, za łaskawym pozwoleniem, dalej pojadę, gdyż sam to czuję, że mi nic nie jest.", + "124679": "— Musieli cię przecie okrutnie poszczerbić… Jakoż to niesłychana rzecz, ażeby jeden na tylu uderzał.", + "124680": "— Nieraz mi się już to trafiało, bo tak mniemam, że w złym razie szabla i rezolucja to grunt!… Ej, miłościwy panie! już by tych szczerb, które na mojej skórze przyschły, i na wołowej nie zliczyć. Takie moje szczęście!", + "124681": "— Na szczęście nie narzekaj, bo widać, leziesz na oślep tam, gdzie nie tylko szczerby, ale i śmierć rozdają. Od jakże to dawna wojenny proceder praktykujesz? Gdzieś się przedtem popisywał?", + "124682": "Przelotny rumieniec zabarwił bladą twarz pana Kmicica.", + "124683": "— Miłościwy panie! Jam to przecie Chowańskiego podchodził, gdy wszyscy już ręce opuścili, i cena za moją głowę była naznaczona.", + "124684": "— Słuchaj no — rzekł nagle król — powiedziałeś mi dziwne słowo w owym wąwozie, alem myślał, że cię delirium chwyciło i rozum ci się pomieszał. Teraz znów mówisz, żeś to ty Chowańskiego podchodził. Ktoś ty jest? Zaliś ty naprawdę nie Babinicz? Wiadomo nam, kto Chowańskiego podchodził!", + "124685": "Nastała chwila milczenia; wreszcie młody rycerz podniósł wynędzniałą twarz i rzekł:", + "124686": "— Tak jest, miłościwy panie!… Nie delirium przeze mnie mówi, jeno prawda; jam to Chowańskiego szarpał, od której wojny imię moje w całej Rzeczypospolitej zasłynęło… Jam jest Andrzej Kmicic, chorąży orszański…", + "124687": "Tu pan Kmicic przymknął oczy i bladł coraz więcej, lecz gdy król milczał zdumiony, tak dalej mówić począł:", + "124688": "— Jam, miłościwy panie, ów banit, przez Boga i ludzkie sądy potępion za zabójstwa i swawolę, jam to Radziwiłłowi służył i wraz z nim ciebie, miłościwy panie, i ojczyznę zdradził, a teraz rapierami skłuty, końskimi kopytami stratowan, podnieść się niemocen, biję się w piersi, powtarzam: „Mea culpa! mea culpa!”, i miłosierdzia twego ojcowskiego błagam… Przebacz mi, panie, bom sam własne dawne uczynki przeklął i z tej piekielnej drogi dawno nawrócił.", + "124689": "I łzy puściły się z oczu rycerza, a drżącymi rękoma począł szukać dłoni królewskiej. Jan Kazimierz zaś dłoni wprawdzie nie cofnął, lecz sposępniał i rzekł:", + "124690": "— Kto w tym kraju koronę nosi, niewyczerpaną winien mieć przebaczenia gotowość, przeto i tobie, zwłaszcza żeś w Jasnej Górze i nam w drodze wiernie służył, a piersi nadstawiał, gotowiśmy winy odpuścić…", + "124691": "— Więc odpuść, miłościwy panie! Skróć moją mękę!", + "124692": "— Jednego tylko nie możem ci zapomnieć, żeś wbrew cnocie tego narodu, podniesieniem ręki na majestat dotąd nieskalanej, ofiarował się księciu Bogusławowi porwać nas i żywych lub umarłych w szwedzkie ręce wydać!", + "124693": "Kmicic, choć przed chwilą sam mówił, że podnieść się niemocen, zerwał się z łoża, chwycił wiszący nad nim krucyfiks i z wypiekami na twarzy, z oczyma płonącymi gorączką, dysząc szybko, tak mówić począł:", + "124694": "— Na zbawienie duszy rodzica mego i mojej matki, na te rany Ukrzyżowanego, to nieprawda!… Jeśli do tego grzechu się poczuwam, niech Bóg mnie zaraz nagłą śmiercią i wiecznym ogniem ukarze! Panie mój, jeżeli mi nie wierzysz, to zedrę owe bandaże, niech się krew moja wyleje, której reszty Szwedzi nie wypuścili. Nigdym się nie ofiarował. Nigdy taka myśl w głowie mojej nie postała… Za królestwa świata tego nie byłbym nigdy podobnego uczynku się dopuścił… Amen! na tym krzyżu, amen, amen!", + "124695": "I cały począł się trząść z uniesienia i gorączki.", + "124696": "— Więc książę zmyślił? — zapytał zdumiony król. — Dlaczego? po co?", + "124697": "— Tak, miłościwy panie, zmyślił… To jego pomsta piekielna na mnie za to, com mu uczynił.", + "124698": "— Cóżeś mu uczynił?", + "124699": "— Porwałem go spośród jego dworu, spośród wszystkiego wojska i chciałem związanego do nóg waszej królewskiej mości rzucić.", + "124700": "Król przeciągnął dłonią po czole.", + "124701": "— Dziw, dziw! — rzekł. — Wierzę ci, ale nie pojmuję. Jakże to? Januszowi służyłeś, a Bogusława porywałeś, któren mniej zawinił, i chciałeś go związanego do mnie przywozić?…", + "124702": "Kmicic chciał odpowiedzieć, lecz król spostrzegł w tej chwili bladość jego i zmęczenie, więc rzekł:", + "124703": "— Odpocznij, a później mów wszystko od początku. Wierzym ci, oto nasza ręka!", + "124704": "Kmicic przycisnął ją do ust i przez jakiś czas milczał, bo mu tchu brakło, patrzył tylko w oblicze pana z niezmierną miłością, lecz wreszcie zebrał siły i tak mówić począł:", + "124705": "— Opowiem wszystko od początku. Wojowałem z Chowańskim, ale i swoim byłem ciężki. W części musiałem ludzi krzywdzić i co mi było potrzeba brać, w części czyniłem to ze swawoli, bo się krew burzyła we mnie… Kompanionów miałem, godną szlachtę, ale nie lepszych ode mnie… Tu i owdzie kogoś się usiekło, tu i owdzie z dymem puściło… tu i owdzie batożkami po śniegu pognało… Wszczęły się hałasy. Gdzie jeszcze nieprzyjaciel nie dosięgnął, tam do sądów się udawano. Przegrywałem zaocznie. Wyroki zapadały jeden po drugim, alem sobie z tego nic nie robił, jeszcze diabeł mi pochlebiał i szeptał, żeby pana Łaszcza przewyższyć, któren wyrokami ferezję sobie podbić kazał, a przecie sławion był i dotąd imię jego sławne.", + "124706": "— Bo pokutował i umarł pobożnie — zauważył król.", + "124707": "Kmicic, spocząwszy nieco, tak dalej mówił:", + "124708": "— Tymczasem pan pułkownik Billewicz — wielki to ród na Żmudzi ci Billewicze — wyzuł znikomą postawę i na lepszy świat się przeniósł, a mnie wioskę i wnuczkę zapisał. Nie dbam o wioskę, bo w ustawicznych podchodach pod nieprzyjaciela niemało się złupiło, i nie tylko żem zagarniętą przez inkursję nieprzyjacielską fortunę restaurował, alem jej i przysporzył. Mam jeszcze w Częstochowie z tego tyle, że i dwie takie wioski mógłbym kupić, i nikogo o chleb nie potrzebuję prosić… Gdy jednak partia mi się sterała, pojechałem na zimowe leże w laudańską stronę. Tam dziewka nieboga tak mi do serca przywarła, żem o świecie bożym zapomniał. Cnota i uczciwość jest w tej pannie taka, że mi wstyd było wobec niej dawniejszych uczynków. Ona też, do grzechu wrodzoną abominację mając, poczęła nastawać, abym dawny żywot porzucił, hałasy uciszył, krzywdy nagrodził i poczciwie żyć począł…", + "124709": "— I poszedłeś za jej radą?", + "124710": "— Gdzie tam, miłościwy panie! Chciałem, co prawda, Bóg widzi, chciałem… Ale stare grzechy człowieka ścigają. Naprzód mi w Upicie żołnierzy poszarpano, za com miasto z dymem puścił…", + "124711": "— Na Boga! Toż to kryminał! — rzekł król.", + "124712": "— Nic to jeszcze, miłościwy panie! Potem mi kompanionów, godnych kawalerów, chociaż swawolników, laudańska szlachta wysiekła. Nie mogłem nie pomścić, więcem tej samej nocy zaścianek Butrymów napadł i ogniem i mieczem zabójstwo ukarałem… Ale mnie pobito, bo ich tam kupa szaraków siedzi. Musiałem się kryć. Dziewka już i patrzeć na mnie nie chciała, bo owi szaraczkowie byli jej ojcami i opiekunami, testamentem postanowionymi. A mnie serce tak do niej ciągnęło, że choć ty łbem tłucz! Nie mogąc bez niej żyć, zebrałem nową partię i zbrojną ręką ją wziąłem.", + "124713": "— Bogdaj cię!… I Tatar inaczej w zaloty nie chodzi!", + "124714": "— Hultajska to była sprawa, przyznaję. Toteż mnie Bóg przez ręce pana Wołodyjowskiego pokarał, który zebrawszy ową szlachtę, dziewkę mi wydarł, a samego usiekł, tak że ledwiem tam duszy nie wypuścił. Stokroć by to lepiej było dla mnie, bo nie byłbym się z Radziwiłłem sprzągł ku zgubie majestatu i ojczyzny. Ale jak mogło być inaczej? Wszczął się nowy proces… Kryminał, gardłowa sprawa. Sam już nie wiedziałem, co czynić, gdy nagle wojewoda wileński przyszedł mi z pomocą.", + "124715": "— On cię osłonił?", + "124716": "— On mi list zapowiedni przez tegoż pana Wołodyjowskiego przysłał, a przez to pod inkwizycję hetmańską poszedłem i sądów mogłem się nie bać. Chwyciłem się tedy wojewody jako deski zbawienia. Wnet postawiłem na nogi chorągiew z samych zabijaków na całą Litwę znanych. Lepszej we wszystkim wojsku nie było… Poprowadziłem ją do Kiejdan. Tam Radziwiłł jak syna mnie przyjął, pokrewieństwo przez Kiszków przypomniał i osłonić obiecał. Miał już swoje widoki… Trzeba mu było rezolutów na wszystko gotowych, a ja, prostak, jako na lep lazłem. Nim jego zamysły wyszły na wierzch, kazał mi na krucyfiksie poprzysiąc, że go nie opuszczę w żadnym terminie. Myśląc, że o wojnę ze Szwedami albo z Septentrionami chodzi, przysiągłem chętnie. Aż nastała owa uczta straszna, na której ugodę kiejdańską podpisano. Zdrada okazała się jawnie. Inni pułkownicy buławy hetmanowi pod nogi ciskali, a mnie przysięga, jako psa łańcuch, trzymała i nie mogłem go odstąpić…", + "124717": "— Alboż nie przysięgli na wierność nam ci wszyscy, którzy nas potem odstąpili?… — rzekł ze smutkiem król.", + "124718": "— Ja też, choć buławy nie rzuciłem, nie chciałem w zdradzie rąk maczać. Com wycierpiał, miłościwy panie, Bóg jeden wie! Wiłem się z boleści, jakby mnie żywym ogniem palono, bo i dziewka moja, chociaż już po owym rapcie traktat między nami stanął, teraz mnie zdrajcą okrzyknęła, jako plugawym gadem pogardziła… A jam przysiągł, jam przysiągł nie opuszczać Radziwiłła… O! ona, miłościwy panie, choć niewiasta, rozumem męża zawstydzi, a w wierności dla waszej królewskiej mości nikomu nie da się wyprzedzić!", + "124719": "— Boże jej błogosław! — rzekł król. — Za to ją kocham!", + "124720": "— Ona myślała, że mnie na partyzanta majestatu i ojczyzny przerobi, a gdy na nic poszła ta robota, wtedy tak się na mnie zawzięła, że ile było dawniej afektu, tyle nienawiści powstało. Tymczasem Radziwiłł zawołał mnie przed siebie i jął przekonywać. Wyłuszczył mi, jako dwa a dwa cztery, że dobrze uczynił, że w ten tylko sposób mógł ojczyznę upadającą ratować. Nawet nie potrafię powtórzyć jego racyj, tak były wielkie, taką szczęśliwość ojczyźnie obiecywały! Stokroć mędrszego byłby przekonał, a cóż dopiero mnie, prostaka, żołnierza, on, taki statysta! To mówię waszej królewskiej mości, żem się go chwycił obu rękoma i sercem, bom myślał, że wszyscy ślepi, tylko on jeden prawdę widzi, wszyscy grzeszni, jeno on jeden zacny. I byłbym za niego w ogień skoczył, jako teraz za waszą królewską mość, bo ni przez pół służyć, ni przez pół miłować nie umiem…", + "124721": "— Widzę, że to tak jest! — zauważył Jan Kazimierz.", + "124722": "— Posługi oddałem mu znaczne — mówił ponuro Kmicic — i to mogę rzec, że gdyby nie ja, to by i owa zdrada żadnych fruktów jadowitych wydać nie mogła, bo jego własne wojsko na szablach by go rozniosło. Już się do tego miało. Już szli dragoni i węgierskie piechoty, i lekkie znaki, już jego Szkotów na szable brali, gdym ja skoczył z mymi ludźmi i starłem ich w mgnieniu oka. Ale zostały inne chorągwie na konsystencjach stojące. I te znosiłem. Jeden pan Wołodyjowski z więzienia się wydobył i swoich laudańskich ludzi na Podlasie cudem i nadludzką rezolucją wywiódł, aby się z panem Sapiehą połączyć. Niedobitkowie zebrali się tam w znacznej liczbie, ale co przedtem dobrych żołnierzów zginęło za moją przyczyną — Bóg jeden zliczy. Jako na spowiedzi prawdę wyznaję… Pan Wołodyjowski w przejściu na Podlasie samego mnie pochwycił i żywić nie chciał. Ledwiem z jego rąk wyszedł, za przyczyną listów, które przy mnie znaleźli, a z których okazało się, że gdy jeszcze był w więzieniu i gdy książę chciał go rozstrzelać, tom ja za nim instancję natarczywie wnosił. Puścił mnie tedy wolno, ja zaś wróciłem do Radziwiłła i służyłem dalej. Ale już mi gorzko było, już się dusza we mnie na niektóre uczynki księcia wzdrygała, bo nie masz w nim ani wiary, ani uczciwości, ani sumienia, a ze słowa własnego tyle sobie robi, ile król szwedzki. Począłem mu tedy skakać do oczu. On też burzył się przeciw mej zuchwałości. Na koniec mnie z listami wyprawił…", + "124723": "— Dziw, jak ważne rzeczy mówisz — rzekł król — przynajmniej raz wiemy od naocznego świadka, który pars magna fuit, jak się to tam odbyło…", + "124724": "— Prawda, że pars magna fui — odpowiedział Kmicic. — Ruszyłem z listami ochotnie, bom już nie mógł na miejscu usiedzieć. W Pilwiszkach napotkałem księcia Bogusława. Bodaj go Bóg wydał w moje ręce, do czego wszystkich sił dołożę, aby go za oną potwarz pomsta moja nie minęła! Nie tylko, żem mu się z niczym nie ofiarował, miłościwy panie, nie tylko to jest łgarstwo bezecne, alem się właśnie tam nawrócił, nagą całą bezecność tych heretyków ujrzawszy.", + "124725": "— Powiadaj żywo, jak to było, bo nam tu przedstawiano, jakoby książę Bogusław z musu jeno bratu sekundował.", + "124726": "— On? miłościwy panie! On gorszy od Janusza! A w czyjej się głowie naprzód zdrada wylęgła? Czy nie on pierwszy księcia hetmana skusił, koronę mu ukazując? Bóg to na sądzie rozstrzygnie. Tamten przynajmniej symulował i bono publico się zasłaniał, Bogusław zaś, wziąwszy mnie za arcyszelmę, całą duszę mi odkrył. Strach powtarzać, co mi rzekł… „Rzeczpospolitą waszą (powiada) diabli muszą wziąć, ale to postaw czerwonego sukna, my zaś nie tylko do ratunku ręki nie przyłożym, lecz jeszcze ciągnąć będziem, by nam się najwięcej w garści zostało… Litwa nam (powiada) musi zostać, a po bracie Januszu ja czapkę wielkoksiążęcą wdzieję, z jego córką się ożeniwszy.”", + "124727": "Król zasłonił sobie oczy.", + "124728": "— Męko Pana naszego! — rzekł. — Radziwiłłowie, Radziejowski, Opaliński… Jakże się nie miało stać, co się stało!… Korony im było trzeba, choćby rozerwać to, co Bóg złączył…", + "124729": "— Zdrętwiałem i ja, miłościwy panie! Wodęm na łeb lał, by nie oszaleć. Ale się dusza zmieniła we mnie w jednej chwili, jakoby w nią piorun trzasł. Sam się roboty własnej przeląkłem. Nie wiedziałem, co czynić… Czy Bogusława, czy siebie nożem pchnąć?… Ryczałem jak dziki zwierz, bo w taką matnię mnie zapędzono!… Już nie służby dalszej u Radziwiłłów, lecz pomsty pragnąłem… Bóg nagle dał mi myśl: poszedłem z kilku ludźmi do kwatery księcia Bogusława, wywiodłem go za miasto, porwałem za łeb i do konfederatów chciałem wieźć, by się do nich i do służby waszej królewskiej mości wkupić za cenę jego głowy.", + "124730": "— Wszystko ci przebaczam! — krzyknął król — bo cię obłąkali; aleś im wypłacił! Jeden Kmicic mógł się na to zdobyć, nikt więcej. Wszystko ci za to przebaczam i z serca odpuszczam, jeno powiadaj żywo, bo mnie ciekawość pali: wyrwał się?", + "124731": "— Przy pierwszej stacji wyrwał mi krócicę zza pasa… i w gębę strzelił. Ot! ta blizna… Ludzi moich pobił sam jeden i uszedł… Rycerz to znamienity… trudno przeczyć; ale się spotkamy jeszcze, choćby to miała być ostatnia moja godzina!…", + "124732": "Tu Kmicic jął szarpać kołdrę, którą był okryty, lecz król przerwał prędko:", + "124733": "— I przez zemstę wymyślił na ciebie ów list?", + "124734": "— I przez zemstę przysłał ten list. Z rany się w lesie podgoiłem, ale dusza gorzej bolała… Do Wołodyjowskiego, do konfederatów, nie mogłem już iść, bo laudańscy na szablach by mnie roznieśli… Wszelako wiedząc, że książę hetman ma przeciw nim ciągnąć, ostrzegłem ich, by się kupy trzymali. I to był pierwszy mój dobry uczynek, bo inaczej byłby ich Radziwiłł chorągiew po chorągwi wygniótł, a teraz oni jego zmogli i w oblężeniu, jak słyszę, trzymają. Niechże im Bóg pomaga, a na niego karę ześle, amen!", + "124735": "— Może już się to stało, a jeśli nie, to stanie się pewnie — rzekł król. — Cóżeś dalej robił?", + "124736": "— Postanowiłem, nie mogąc u konfederatów waszej królewskiej mości służyć, do osoby jego się dostać i tam wiernością dawne winy odpokutować. Ale jakże miałem iść? Kto by Kmicica przyjął? kto by mu uwierzył? kto by go zdrajcą nie zakrzyknął? Więcem Babinicza imię przybrał i całą Rzeczpospolitą przejechawszy, do Częstochowy się dostałem. Czylim tam jakie zasługi położył, niech ksiądz Kordecki zaświadczy. Dniem i nocą myślałem tylko o tym, by szkody ojczyźnie nagrodzić, krew za nią wylać, samemu do sławy i uczciwości powrócić. Resztę już, miłościwy panie, wiesz, boś na nią patrzył. A jeśli ojcowskie dobrotliwe serce do tego cię skłania, jeśli ona nowa służba dawne grzechy przeważyła albo choć zrównała, to przyjm mnie, panie, do łaski swej i do serca, bo mnie wszyscy odstąpili, bo nikt mnie nie pocieszy prócz ciebie… Ty, panie, jeden widzisz mój żal i moje łzy!… Jam banit, jam zdrajca, jam krzywoprzysięzca, a przecie, panie, ja miłuję tę ojczyznę i twój majestat… I Bóg widzi, że chcę służyć wam obojgu!", + "124737": "Tu łzy rzewne puściły się z oczu junaka i aż zanosił się z płaczu, a król, ojciec dobrotliwy, chwycił go za głowę, począł całować w czoło i pocieszać:", + "124738": "— Jędrek! takiś mi miły jako syn rodzony… Com ci mówił? Żeś zgrzeszył w zaślepieniu, a iluż grzeszy z rozmysłem?… Z serca odpuszczam ci wszystko, boś już winy zmazał. Uspokój się, Jędrek! Niejeden rad by się takimi zasługami, jako są twoje, poszczycić… Boga mi! I ja odpuszczam, i ojczyzna odpuszcza, jeszcze ci dłużni będziemy! Przestań lamentować.", + "124739": "— Bóg niech waszej królewskiej mości da wszystko dobre za takową kompasję! — mówił ze łzami rycerz. — Przecie ja i tak jeszcze, miłościwy panie, muszę odpokutować na tamtym świecie za oną przysięgę Radziwiłłowi daną, bo chociażem nie wiedział, na com przysięgał, przecie przysięga przysięgą.", + "124740": "— Nie potępi cię Bóg za nią — odrzekł król — bo musiałby chyba pół Rzeczypospolitej do piekła wysłać, tych wszystkich mianowicie, którzy nam wiarę złamali.", + "124741": "— Myślę i ja, miłościwy królu, że do piekła nie pójdę, bo mi za to i ksiądz Kordecki zaręczał, chociaż nie był pewien, czy mnie i czyściec minie. Ciężka to rzecz z jakie sto lat się prażyć… No, ale niechby tam już! Siła człek zniesie, gdy mu nadzieja zbawienia świeci, a przy tym i modlitwy mogą coś wskórać i mękę skrócić.", + "124742": "— Jeno się nie troskaj! — rzecze Jan Kazimierz. — Wyrobię ja to u samego nuncjusza, by mszę na twoją intencję odprawił… Przy takich promocjach nie stanie ci się wielka krzywda… Ufaj w miłosierdzie boże!", + "124743": "Kmicic uśmiechnął się już przez łzy.", + "124744": "— Jeszcze też — rzekł — da Bóg do sił wrócić, to się i z niejednego Szweda duszę wyłusknie, a przez to nie tylko w niebie będzie zasługa, ale się i ziemską reputację poprawi.", + "124745": "— Bądź dobrej myśli i o sławę doczesną się wcale nie turbuj. Ja w tym, by cię nie ominęło, co należy. Przyjdą spokojniejsze czasy, sam będę zasługi twe promulgował, które już są niemałe, a pewno będą jeszcze większe. I na sejmie, da Bóg, ową materię każę poruszyć, a tak do czci powrócon być musisz.", + "124746": "— Bo to, mój miłościwy panie i ojcze, niech się jeno uspokoi trochę albo i przedtem jeszcze, sądy mnie będą szarpały, od czego mnie i powaga waszej królewskiej mości osłonić nie zdoła. Ale już mniejsza z tym!… Nie dam się, dopóki pary w nozdrzach, a szabli w garści… Jeno mi o tę dziewkę chodzi. Oleńka jej na imię, miłościwy panie! Oj, siła czasu się jej nie widziało! Oj, siła przecierpiało się bez niej i przez nią, a choć człek sobie czasem chce ją wybić z serca i z afektem jako z niedźwiedziem się boryka, na nic to, bo, taki syn, nie puszcza!", + "124747": "Jan Kazimierz rozśmiał się wesoło i dobrotliwie.", + "124748": "— Cóż ja ci na to, niebożę, poradzę?", + "124749": "— Któż poradzi, jeśli nie wasza królewska mość?! Zabita to regalistka z tej dziewki i nigdy mi ona moich kiejdańskich uczynków nie daruje, chybabyś wasza królewska mość sam instancję wniósł za mną i dał mi świadectwo, jakom się odmienił i do służby majestatu i ojczyzny powrócił, nie przymuszon, chlebami żadnymi nie skaptowan, ale z własnej woli i skruchy.", + "124750": "— Jeślić o to chodzi, to i ja instancję wniosę, a jeśli ona taka regalistka, jako powiadasz, to i instancja powinna być skuteczna. Byle tylko dziewka wolna była i byle ją jakowa przygoda, jak to w czasie wojennym często się trafia, nie spotkała…", + "124751": "— Anieli ją ustrzegą!", + "124752": "— Bo tego i warta. Żeby cię zaś sądy nie szarpały, uczynisz tak: będą teraz na gwałt iść zaciągi; skoro, jak mówisz, bezecność na tobie cięży, nie mogę ci dać listu zapowiedniego jako Kmicicowi, ale dam ci list jako Babiniczowi; będziesz zaciągał i ty, co i na pożytek ojczyźnie wyjdzie, boś widać żołnierz ognisty i doświadczony. Ruszysz w pole pod panem kasztelanem kijowskim; pod nim o śmierć najłatwiej, ale i o okazję do sławy najłatwiej. A zajdzie potrzeba, to i na swoją rękę zaczniesz Szwedów podchodzić, jakoś Chowańskiego podchodził. Twoje nawrócenie i dobre uczynki poczęły się od tego, żeś się Babiniczem przezwał… Zwijże się tak i dalej, to i sądy ostawią cię w spokoju. A gdy jak słońce zajaśniejesz, gdy o twoich zasługach w całej Rzeczypospolitej będzie głośno, wtedy niech się ludzie dowiedzą, kto jest ów przesławny kawaler. Jaki taki zawstydzi się wówczas tak wielkiego rycerza przed sądy ciągać… Przez ten czas drudzy poginą, trzecich załagodzisz… Niemało i aktów się zawieruszy, a ja ci to jeszcze raz przyrzekam, że zasługi twoje pod niebo wyniosę i sejmowi do nagrody przedstawię, boś w moich oczach już wart tego.", + "124753": "— Miłościwy panie!… Czym ja na tyle łaski zasłużył?", + "124754": "— Więcej niż niejeden, który myśli, że ma do niej prawo. No, no! nie frasujże się, miły regalisto, bo tak ufam, że i regalistka cię nie minie, a da Bóg, to mi wkrótce więcej jeszcze regalistów przysporzycie…", + "124755": "Kmicic, choć chory, zerwał się nagle z łoża i padł jak długi do nóg królewskich.", + "124756": "— Na Boga, co czynisz? — zawołał król. — Krew cię ujdzie! Jędrek!… Bywaj no tu kto!", + "124757": "Wpadł sam marszałek, który od dawna już po zamku króla szukał.", + "124758": "— Święty Jerzy, patronie mój, co widzę?! — krzyknął, spostrzegłszy króla dźwigającego własnymi rękoma pana Kmicica.", + "124759": "— To pan Babinicz, najmilszy mój żołnierz i najwierniejszy sługa, który mi wczoraj życie ocalił — rzekł król. — Pomóżcie, panie marszałku, dźwignąć mi go na łoże…", + "124760": "Rozdział XXVII", + "124761": "Z Lubowli jechał król do Dukli, Krosna, Łańcuta i Lwowa, mając przy boku pana marszałka koronnego, wielu biskupów, dygnitarzy i senatorów wraz z nadwornymi chorągwiami i pocztami. A jako rzeka potężna, płynąc przez kraj, wszystkie pomniejsze wody w siebie zabiera, tak i do orszaku królewskiego przybywały co chwila nowe zastępy. Cisnęli się więc panowie i szlachta zbrojna, i żołnierze, to pojedynczo, to kupami, i gromady zbrojnego chłopstwa, szczególną ku Szwedom pałającego zawziętością.", + "124762": "Już ruch stawał się powszechny, już i ład wojenny poczęto do niego wprowadzać. Pojawiły się groźne uniwersały datowane z Sącza: jeden Konstantego Lubomirskiego, marszałka koła rycerskiego; drugi Jana Wielopolskiego, kasztelana wojnickiego: oba wzywające szlachtę w województwie krakowskim do pospolitego ruszenia. Wiedziano już, koło kogo się kupić! Nie stawiającym się zaś groziły kary wedle pospolitego prawa. Uniwersał królewski dopełnił onych wezwań i najleniwszych postawił na nogi.", + "124763": "Lecz nie potrzeba było gróźb, albowiem zapał niezmierzony ogarnął wszystkie stany. Siadali na koń starcy i dzieci. Niewiasty oddawały klejnoty, stroje; niektóre same rwały się do boju.", + "124764": "W kuźniach Cygani przez noce i dnie całe bili młotami, przekuwając na oręż niewinne narzędzia oraczów. Wsie i miasta opustoszały, bo mężowie wyciągnęli w pole. Z niebotycznych gór sypały się dzień i noc gromady dzikiego ludu. Siły króla rosły z każdą chwilą.", + "124765": "Naprzeciwko jego osoby wychodzili duchowni z krzyżami i chorągwiami, kahały żydowskie z rabinami; pochód jego był do niezmiernego tryumfu podobny. Zewsząd nadlatywały najlepsze wieści, jakby je wiatr przywiewał.", + "124766": "Nie tylko w tej części kraju, której najście nieprzyjaciół nie zagarnęło, rwano się do broni. Wszędy, w najodleglejszych ziemiach i powiatach, po grodach, wsiach, osadach, niedostępnych puszczach, podnosiła płomienną głowę straszliwa wojna pomsty i odwetu. Im niżej poprzednio upadł naród, tym wyżej teraz podnosił głowę, przeradzał się, ducha zmieniał i w uniesieniu nie wahał się nawet własnych, zaskorupiałych ran rozrywać, by krew swą od zatrutych soków uwolnić.", + "124767": "Już też i coraz głośniej mówiono o potężnym związku szlachty i wojska, na czele którego mieli stanąć: stary hetman wielki, Rewera Potocki, i polny, Lanckoroński, wojewoda ruski, i pan Stefan Czarniecki, kasztelan kijowski, i pan Paweł Sapieha, wojewoda witebski, i książę krajczy litewski Michał Radziwiłł, pan możny, a niesławę, jaką na ród ściągnął Janusz, zatrzeć pragnący, i pan Krzysztof Tyszkiewicz, wojewoda czernihowski, i wielu innych senatorów i urzędników ziemskich, i wojskowych, i szlachty.", + "124768": "Listy latały co dzień pomiędzy owymi panami a panem marszałkiem koronnym, który nie chciał, aby tak znamienity związek bez niego się zawiązywał. Wieści przychodziły coraz pewniejsze, aż na koniec rozebrzmiała wieść już pewna, że hetmani, a z nimi wojsko, porzucili Szweda i że dla obrony majestatu i ojczyzny stanęła konfederacja tyszowiecka.", + "124769": "Król także pierwej o niej wiedział, bo oboje z królową, choć z dala będąc, niemało się nad jej zawiązaniem przez posły i listy napracowali; jednakże nie mogąc w niej brać osobistego udziału, niecierpliwie teraz nadejścia jej tenoru wyglądał. Jakoż zanim dojechał do Lwowa, przybyli doń pan Służewski i pan Domaszewski z Domaszewnicy, sędzia łukowski, przywożąc mu zapewnienia służb i wierności od konfederatów, i akt związku do roborowania.", + "124770": "Czytał tedy król ów akt na walnej radzie z biskupami i senatorami. Serca wszystkich napełniły się radością, dusze uniosły się w podzięce do Boga, bo owa wiekopomna konfederacja zwiastowała nie tylko opamiętanie się, ale i odmianę tego narodu, o którym niedawno jeszcze mógł obcy najezdnik powiedzieć, że nie masz w nim wiary ani miłości do ojczyzny, ani sumienia, ani ładu, ani wytrwania, ani żadnej z tych cnót, którymi stoją państwa i narody.", + "124771": "Świadectwo tych wszystkich cnót leżało teraz przed królem w postaci aktu konfederacji i jej uniwersału. Przywodzono w nim wiarołomstwo Karola Gustawa, łamanie przysiąg i obietnic, okrucieństwa jenerałów i żołnierzy, przez najdziksze narody nawet niepraktykowane, bezczeszczenie kościołów, ucisk, zdzierstwa, rabunki, przelewanie krwi niewinnej i wypowiadano wojnę na śmierć i życie skandynawskim najezdnikom. Uniwersał, groźny jak trąba archanioła, zwoływał pospolite ruszenie nie tylko rycerstwa, ale wszystkich stanów i ludów Rzeczypospolitej. „Nawet infames wszyscy (mówił uniwersał), banniti i proscripti, iść na tę wojnę powinni.” Rycerstwo miało na koń siadać, własnych piersi nadstawiać i z łanów żołnierzy pieszych dostarczyć, możniejszy więcej, biedniejszy mniej, wedle możności i sił.", + "124772": "„Ponieważ w tym państwie aeque bona i mala do wszystkich należą, więc i niebezpieczeństwy wszystkim podzielić się godzi. Ktokolwiek mieni się być szlachcicem, osiadły lub nieosiadły, by też i najwięcej u jednego szlachcica synów było, na tę wojnę przeciw nieprzyjacielowi Rzeczypospolitej iść powinni. Gdyż jako wszyscy, niższego i wyższego urodzenia, szlachtą będąc, ad omnes prerogativas urzędów, dostojeństw i dobrodziejstw ojczystych jesteśmy capaces, tak i w tym aequales sobie będziemy, że na obronę tych ojczystych swobód i beneficiorum zarówno osobami swymi pójdziemy…”", + "124773": "Tak to ów uniwersał równość szlachecką rozumiał. Król, biskupi i senatorowie, którzy z dawna się już w sercach z myślą naprawy Rzeczypospolitej nosili, przekonali się ze zdumieniem radosnym, że i naród do owej naprawy dojrzał, że gotów wstąpić na nowe drogi, zetrzeć rdzę i pleśń z siebie i nowe, wspaniałe rozpocząć życie.", + "124774": "„Otwieramy przy tym (brzmiał uniwersał) benemerendi in Republica plac każdemu plebeiae conditionis, ukazujemy i ofiarujemy wedle tego związku naszego okazję przystępu i nabycia honorów, prerogatyw i beneficiorum, którymi gaudet stan szlachecki…”", + "124775": "Gdy na radzie królewskiej odczytano ten ustęp, zapadło aż milczenie głębokie. Ci, którzy wraz z królem pragnęli najmocniej, aby przystęp do praw szlacheckich został ludziom niższych stanów otworzony, mniemali, że niemało im przewalczyć, przecierpieć i nałamać się przyjdzie, że lata całe upłyną, nim z czymś podobnym odezwać się będzie bezpiecznie, tymczasem sama owa szlachta, tak dotąd o swe prerogatywy zazdrosna, tak pozornie nieużyta, otwierała na rozcież wrota szarym gromadom kmiecym.", + "124776": "Wstał książę prymas, owiany jakby duchem proroczym, i rzeki:", + "124777": "— Iżeście owe punctum zamieścili, potomni tę konfederację po wiek wieków wysławiać będą, a gdy kto zechce czasy owe za czasy upadku staropolskiej cnoty uważać, tedy mu na was, przecząc, pokażą.", + "124778": "Ksiądz Gębicki był chory, więc mówić nie mógł, tylko ręką trzęsącą się ze wzruszenia żegnał akt i posłów.", + "124779": "— Już widzę nieprzyjaciela, ze wstydem z tych ziem uchodzącego! — rzekł król.", + "124780": "— Daj Boże najprędzej!… — zakrzyknęli obaj wysłańcy.", + "124781": "— Waszmościowie pojedziecie z nami do Lwowa — ozwał się znów król — gdzie zaraz ową konfederację roborować będziemy, a przy tym i innej zawrzeć nie omieszkamy, której same potęgi piekielne przemóc nie zdołają.", + "124782": "Spojrzeli na to po sobie wysłańcy i senatorowie, jakby pytając się wzajem, o jaką to potęgę chodzi, lecz król milczał, tylko mu twarz promieniała coraz bardziej; wziął znowu akt do ręki i znów czytał, i uśmiechał się, nagle rzekł:", + "124783": "— Siła też było oponentów?", + "124784": "— Miłościwy panie — odpowiedział pan Domaszewski — unanimitate ta konfederacja powstała za przyczyną ichmość panów hetmanów, pana wojewody witebskiego i pana Czarnieckiego, a ze szlachty żaden głos się nie przeciwił, tak się wszyscy na Szwedów rozjedli i takim afektem dla ojczyzny i majestatu zapłonęli.", + "124785": "— Z góryśmy przy tym uradzili — dodał pan Służewski — że to nie ma być sejm, jeno pluralitas ma stanowić, więc niczyje veto nie mogło sprawy popsować, jeno oponenta bylibyśmy na szablach roznieśli. Wszyscy też powiadali, że trzeba z onym liberum veto skończyć, bo to jednemu wola, a wielu niewola.", + "124786": "— Złote słowa waszmości! — rzekł ksiądz prymas. — Niech jeno poprawa Rzeczypospolitej nastąpi, a nie ustraszy nas żaden nieprzyjaciel.", + "124787": "— A gdzie jest wojewoda witebski? — pytał król.", + "124788": "— Jeszcze na noc po podpisaniu aktu do swego wojska odjechał pod Tykocin, w którym księcia wojewodę wileńskiego, zdrajcę, w oblężeniu trzyma. Do tej pory musiał go już dostać żywego albo umarłego.", + "124789": "— Także był pewien, że go dostanie?", + "124790": "— Tak był pewien, jako że po dniu noc nastąpi. Wszyscy, nawet najwierniejsi słudzy, już zdrajcę opuścili. Broni się tam tylko garść Szwedów, ale nieznaczna, a posiłki znikąd przyjść nie mogą. Powiadał pan Sapieha w Tyszowcach tak: „Chciałem się jeden dzień spóźnić, bo byłbym do wieczora z Radziwiłłem skończył!… Ale to pilniejsza sprawa niż Radziwiłł, gdyż jego i beze mnie mogą dostać, dość będzie jednej chorągwi.”", + "124791": "— Chwała Bogu! — rzekł król. — A gdzie pan Czarniecki?", + "124792": "— Tyle się do niego szlachty, co najsłuszniejszych kawalerów, sypnęło, że w jeden dzień na czele grzecznej chorągwi stanął. Zaraz też na Szwedów ruszył, a gdzie by teraz był, nie wiemy.", + "124793": "— A ichmość panowie hetmani?", + "124794": "— Ichmość panowie hetmani pilno czekają rozkazów waszej królewskiej mości, obaj zaś radzą nad przyszłą wojną i z panem starostą kałuskim w Zamościu się znoszą, a tymczasem co dzień pułki ku nim razem ze śniegiem walą.", + "124795": "— Także to wszyscy Szweda porzucają?", + "124796": "— Tak jest, miłościwy panie! Byli też u ichmość panów hetmanów deputaci z wojska pana Koniecpolskiego, które jest przy osobie Carolusa Gustawa. I ci pono radzi by już wrócić do prawej służby, choć im tam Carolus obietnic ni pieszczot nie szczędzi. Mówili też, że choć teraz nie mogą zaraz recedere, przecie to uczynią, jak się tylko dogodna pora zdarzy, bo się już im sprzykrzyły i uczty, i jego pieszczoty, i mruganie oczami, i rąk klaskanie. Ledwie już wytrzymać mogą.", + "124797": "— Zewsząd opamiętanie, zewsząd dobre wieści — rzekł król. — Chwała Pannie Najświętszej!… Dzień to najszczęśliwszy mego życia, a drugi taki nastąpi chyba wówczas, gdy ostatni nieprzyjacielski żołnierz wyjdzie z granic Rzeczypospolitej.", + "124798": "Na to pan Domaszewski uderzył się po szerpentynie.", + "124799": "— Nie daj Bóg, aby się to stało! — rzekł.", + "124800": "— Jak to? — spytał ze zdumieniem król.", + "124801": "— Żeby ostatni pludrak na własnych nogach wyszedł z granic Rzeczypospolitej? Nie może być, miłościwy panie! A od czego mamy szable przy bokach?", + "124802": "— Bodaj waści! — rzekł rozweselony pan. — To mi fantazja!", + "124803": "Lecz pan Służewski, nie chcąc pozostać w tyle za panem Domaszewskim, zawołał:", + "124804": "— Jako żywo, nie ma na to zgody i pierwszy veto położę. Nie będziem się ich wyjściem kontentować, ale za nimi pójdziemy!", + "124805": "Ksiądz prymas począł głową kręcić i śmiać się dobrotliwie.", + "124806": "— Oj! siadła szlachta na koń i jedzie, jedzie! Boże wam błogosław, ale powoli, powoli! Jeszczeć ten nieprzyjaciel w granicach!", + "124807": "— Niedługo mu już! — zakrzyknęli obaj konfederaci.", + "124808": "— Duch się odmienił i fortuna się odmieni — rzekł osłabionym głosem ksiądz Gębicki.", + "124809": "— Wina! — zawołał król. — Niechże się na odmianę z konfederatami napiję!", + "124810": "Przyniesiono wina, lecz wraz z pachołkami, którzy je wnieśli, wszedł starszy pokojowiec królewski i rzekł:", + "124811": "— Miłościwy panie, przyjechał pan Krzysztoporski z Częstochowy i pragnie się waszej królewskiej mości pokłonić.", + "124812": "— Dawaj go żywcem! — zawołał król.", + "124813": "Po chwili wszedł wysoki, chudy szlachcic, patrzący jak kozioł spode łba. Skłonił się naprzód panu do nóg, potem dość hardo dygnitarzom i rzekł:", + "124814": "— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!", + "124815": "— Na wieki wieków! — odpowiedział król. — Co tam słychać?", + "124816": "— Mróz okrutny, miłościwy panie, aże powieki do jagód przymarzają!", + "124817": "— Dla Boga! o Szwedach waść powiadaj, nie o mrozie! — zawołał Jan Kazimierz.", + "124818": "— A co o nich i gadać, miłościwy panie, kiedy ich pod Częstochową nie ma! — odrzekł rubasznie pan Krzysztoporski.", + "124819": "— Doszły już nas te wieści, doszły — odparł uradowany król — ale tylko z ludzkiego gadania, a wy z samego klasztoru pewnie jedziecie… Naoczny świadek i obrońca?", + "124820": "— Tak jest, miłościwy panie, uczestnik obrony i naoczny świadek cudów Najświętszej Panny…", + "124821": "— Nie tu granica jej łask! — rzekł król, wznosząc oczy ku niebu — jeno zasłużmy na dalsze…", + "124822": "— Siła w życiu widziałem — odpowiedział Krzysztoporski — ale takich widomych cudów nie widziałem, o czym dokładniejszą relację zdaje waszej królewskiej mości ksiądz Kordecki w tym piśmie.", + "124823": "Jan Kazimierz chwycił skwapliwie za list, który mu Krzysztoporski podawał, i począł czytać. Chwilami przerywał czytanie i poczynał się modlić, to znów wracał do listu. Twarz mieniła mu się radosnymi uczuciami; na koniec podniósł znów oczy na Krzysztoporskiego.", + "124824": "— Pisze mi ksiądz Kordecki — rzekł — iżeście wielkiego kawalera stracili, niejakiego Babinicza, który kolubrynę szwedzką prochami rozsadził?", + "124825": "— Onże się za wszystkich ofiarował, miłościwy panie! Ale są też tacy, którzy mówili, że żyje, i Bóg wie co powiadali; nie mając pewności, przecieśmy go nie przestali opłakiwać, bo gdyby nie jego kawalerski postępek, ciężko by nam było dać sobie rady…", + "124826": "— Jeżeli tak, to przestańcie go opłakiwać: pan Babinicz żywie i jest u nas. On to pierwszy dał nam znać, że Szwedzi, nie mogąc nic przeciw mocy boskiej wskórać, o odstąpieniu zamyślają… A potem tak nam znaczne oddał przysługi, iż sami nie wiemy, jak go wynagrodzić.", + "124827": "— O, to się ksiądz Kordecki ucieszy! — zawołał z radością szlachcic — ale jeśli pan Babinicz żywie, to chyba szczególniejsze u Najświętszej Panny ma łaski… To się ksiądz Kordecki ucieszy! Ojciec syna nie może tak miłować, jako on jego miłował! A i mnie pozwoli wasza królewska mość pana Babinicza powitać, gdyż takiego drugiego rezoluta nie masz w Rzeczypospolitej!", + "124828": "Lecz król począł znowu czytać i po chwili zawołał:", + "124829": "— Co słyszę! To jeszcze raz po ustąpieniu próbowali klasztor podejść?", + "124830": "— Miller jak odszedł, tak się i nie pokazał więcej, jeno Wrzeszczowicz zjawił się znów niespodzianie pod murami, dufając w to widocznie, że bramy zastanie otwarte. Jakoż i zastał, ale się chłopstwo tak zaciekle na nich rzuciło, że zaraz sromotnie tył podał. Jak świat światem, nie było tego, żeby prostactwo tak mężnie w gołym polu jeździe stawało. Potem też nadciągnął pan Piotr Czarniecki z panem Kuleszą, którzy do szczętu go znieśli.", + "124831": "Król zwrócił się do senatorów:", + "124832": "— Patrzcie, wasze uprzejmości, jako nędzni oracze w obronie tej ojczyzny i świętej wiary stawają!", + "124833": "— Że stawają, miłościwy panie, to stawają! — zawołał Krzysztoporski. — Całe wsie wedle Częstochowy puste, bo chłopstwo z kosami w polu. Wojna wszędy okrutna; Szwedzi muszą się kupami trzymać, a złapieli chłopstwo którego, to tak nad nim wydziwia, że lepiej by mu od razu iść do piekła. Kto tam wreszcie teraz w tej Rzeczypospolitej za oręż nie chwyta! Nie było psubratom Częstochowy oblegać… Od tego czasu nie siedzieć im w tej ziemi!", + "124834": "— Od tego czasu nie będą w tej ziemi ucisku znosić ci, którzy krwią się oponują — odrzekł poważnie król — tak mi dopomóż Bóg i święty krzyż!", + "124835": "— Amen! — dodał prymas.", + "124836": "Tymczasem Krzysztoporski uderzył się ręką w czoło.", + "124837": "— Mróz mi mentem pomieszał, miłościwy panie — rzekł — bom zapomniał jednej wieści powiedzieć, że taki syn, wojewoda poznański, zmarł jakoby nagle.", + "124838": "Tu zawstydził się nieco pan Krzysztoporski, spostrzegłszy się, jak wielkiego senatora nazwał wobec króla i dygnitarzy „takim synem”, więc dodał zmieszany:", + "124839": "— Nie zacny stan, lecz zdrajcę chciałem spostponować.", + "124840": "Ale nikt tego wyraźnie nie zauważył, bo wszyscy patrzyli na króla, ten zaś rzekł:", + "124841": "— Jużeśmy dawno pana Jana Leszczyńskiego na województwo poznańskie przeznaczyli, jeszcze za życia pana Opalińskiego. Niechże godniej ten urząd piastuje… Sąd boski, widzę, rozpoczął się nad tymi, którzy tę ojczyznę do upadku przywiedli, bo w tej chwili może już i książę wojewoda wileński przed Najwyższym Sędzią sprawę ze swoich uczynków zdaje…", + "124842": "Tu zwrócił się do biskupów i senatorów:", + "124843": "— Ale nam czas o wojnie powszechnej myśleć i w tej materii pragnę zasięgnąć zdania waszych mościów.", + "124844": "Rozdział XXVIII", + "124845": "W chwili gdy król mówił, iż wojewoda wileński może już stoi przed sądem bożym, mówił jakoby duchem proroczym, bo w owym czasie sprawa tykocińska była już rozwiązana.", + "124846": "Dnia 25 grudnia pan wojewoda witebski Sapieha tak był już pewien zdobycia Tykocina, że sam do Tyszowiec wyjechał, poleciwszy panu Oskierce prowadzenie dalszych prac oblężniczych. Z ostatnim szturmem kazał na powrót swój, rychło mający nastąpić, czekać; zebrawszy zaś co znaczniejszych oficerów tak mówił:", + "124847": "— Doszły mnie słuchy, iż między towarzystwem jest zamiar zaraz po zdobyciu zamku księcia wojewodę wileńskiego na szablach roznieść… Owoż, gdyby się zamek pod mą niebytność poddał, co być może, oświadczam waszmościom, iż najsurowiej zakazuję na zdrowie księcia następować. Odbieram ci ja wprawdzie listy od takich osób, o których się waszmościom ani śni, abym dostawszy go, nie żywił…. Ale ja nie chcę słuchać tych rozkazów, co czynię nie z żadnej kompasji, bo jej zdrajca niewart, ale że nad gardłem jego nie mam prawa i wolę go przed sejm na sąd postawić, aby dla potomnych był stąd przykład, że ni wielkość rodu, ni żadne urzędy zdrady takowej i winy odkupić ani przed karą publiczną zasłonić go nie zdołają.", + "124848": "W ten sens mówił pan wojewoda, jeno jeszcze dłużej, bo o ile był zacny, o tyle miał tę słabość, że mając się za mówcę, lubił przy każdej okazji obszernie się wysławiać i słuchał z lubością własnych słów, przymykając przy piękniejszych sentencjach oczy.", + "124849": "— To muszę sobie chyba dobrze prawą rękę w wodzie wymoczyć — odparł na to pan Zagłoba — gdyż okrutnie mnie swędzi…. Wszelako to tylko powiem, że gdyby Radziwiłł mnie w swoją moc dostał, pewnie by z moją głową do zachodu słońca nie czekał. Wie on dobrze, kto w znacznej części to sprawił, że go wojska opuściły; wie dobrze, kto go ze Szwedami nawet poróżnił… Ale za to ja nie wiem, czemu mam być pobłażliwszy dla niego, niźli on byłby dla mnie?", + "124850": "— Bo nie przy waści komenda i słuchać musisz — odrzekł z powagą wojewoda.", + "124851": "— Że słuchać muszę, to prawda, ale dobrze czasem i Zagłoby posłuchać… Śmiele też to mówię, że gdyby Radziwiłł mnie posłuchał, gdym go do obrony ojczyzny ekscytował, nie byłby dziś w Tykocinie, jeno w polu, na czele wszystkich wojsk litewskich.", + "124852": "— Zali to waści się zdaje, że buława w złych rękach?", + "124853": "— Tego nie godzi mi się powiedzieć, bom ją sam w te ręce włożył. Miłościwy pan nasz, Joannes Casimirus, ma tylko mój wybór potwierdzić, nic więcej.", + "124854": "Uśmiechnął się na to wojewoda, bo lubił pana Zagłobę i jego krotofile.", + "124855": "— Panie bracie — rzekł — tyś zgnębił Radziwiłła, tyś mnie uczynił hetmanem… i wszystko twoja zasługa. Pozwólże mnie teraz jechać spokojnie do Tyszowiec, aby też i Sapieha mógł w czymś przysłużyć się ojczyźnie.", + "124856": "Pan Zagłoba wziął się w boki i zamyślił się przez chwilę, jakby rozważał, czy ma pozwolić, czy nie pozwolić; na koniec okiem łysnął, głową kiwnął i rzekł z powagą:", + "124857": "— Jedź, wasza miłość, spokojnie.", + "124858": "— Bóg zapłać za permisję! — odpowiedział, śmiejąc się, wojewoda.", + "124859": "Zawtórowali wodzowi śmiechem inni oficerowie, on zaś istotnie począł się zbierać, bo kolasa stała już pod oknami gotowa, więc żegnał się ze wszystkimi, dając każdemu instrukcję, co ma pod jego niebytność czynić; wreszcie zbliżywszy się do pana Wołodyjowskiego, rzekł:", + "124860": "— Waść, na wypadek zdania się zamku, będziesz mi odpowiadał za zdrowie wojewody, tobie tę funkcję powierzam.", + "124861": "— Wedle rozkazu! włos mu z głowy nie spadnie! — odrzekł mały rycerz.", + "124862": "— Panie Michale — rzekł do niego pan Zagłoba po odjeździe wojewody — ciekaw jestem, jakie to osoby nalegają na naszego Sapia, by Radziwiłła, dostawszy, nie żywił?", + "124863": "— Skąd mam wiedzieć! — odrzekł mały pan.", + "124864": "— Czyli powiadasz, że czego ci cudza gęba do ucha nie powie, tego ci własny dowcip nie podszepnie. Prawda jest! Ale muszą to być znaczne jakieś persony, skoro mogą panu wojewodzie rozkazy dawać.", + "124865": "— Może sam król?", + "124866": "— Król? Króla gdyby pies ukąsił, zaraz by mu przebaczył i jeszcze by mu sperkę dać kazał. Takie już u niego serce!", + "124867": "— Nie będę się o to z waćpanem spierał, ale przecie powiadali, że na Radziejowskiego bardzo się zawziął.", + "124868": "— Naprzód każdemu przytrafi się zawziąć, exemplum: moja na Radziwiłła zawziętość; po wtóre, jakże to się zawziął, kiedy zaraz synów jego wziął w opiekę, że i ojciec lepszy by nie był! Złote to serce i mniemam, że prędzej to królowa jejmość przeciw gardłu radziwiłłowskiemu instancję wnosi. Godna pani, ani słowa, ale białogłowska u niej fantazja, a to wiedz, że gdy się białogłowa przeciw tobie zaweźmie, choćbyś się w szparę w podłodze skrył, jeszcze cię igłą stamtąd wydłubie.", + "124869": "Na to westchnął pan Wołodyjowski i odparł:", + "124870": "— Za co by się tam która miała na mnie zawzinać, skorom żadnej nigdy w życiu nie zahaczył!", + "124871": "— Ale rad byś, ale rad byś! Dlatego to, choć w jeździe służysz, tak zapamiętale na mury tykocińskie piechotą leziesz, bo myślisz, że tam nie tylko Radziwiłł, ale i Billewiczówna siedzi. Znają cię, niecnoto! Jakże? jeszcześ jej sobie z głowy nie wybił?", + "124872": "— Był taki czas, żem ją sobie całkiem z głowy wybił, i sam Kmicic, gdyby tu był obecny, musiałby przyznać, żem po kawalersku sobie postąpił, nie chcąc iść wbrew jej sentymentom, raczej swoją konfuzję w niepamięć puszczając; ale tego nie ukrywam, że jeśli ona jest teraz w Tykocinie, jeśli mi Bóg pozwoli znów ją z opresji ratować, to będę w tym widział wyraźną wolę Opatrzności. Na Kmicica baczyć nie potrzebuję, bom mu w niczym nie powinien, a żywie we mnie nadzieja, iż gdy dobrowolnie od niej odszedł, to go musiała do tej pory zapomnieć i nie przygodzi mi się, co się dawniej przygodziło.", + "124873": "Tak rozmawiając, doszli do kwatery, w której zastali dwóch panów Skrzetuskich, pana Rocha Kowalskiego i pana dzierżawcę z Wąsoszy.", + "124874": "Nietajno było w wojsku, po co pan wojewoda witebski pojechał do Tyszowiec, więc rycerze cieszyli się wzajem, że powstaje związek tak cnotliwy na obronę ojczyzny i wiary.", + "124875": "— Inny już wiatr w całej Rzeczypospolitej wieje — rzekł pan Stanisław — a chwalić Boga, Szwedom w oczy.", + "124876": "— Od Częstochowy on powiał — odrzekł na to pan Jan. — Wczoraj były wiadomości, że się klasztor jeszcze trzyma i coraz mocniejsze szturmy odpiera… Nie daj, Matko Najświętsza, by nieprzyjaciel mógł pohańbić Twój przybytek!", + "124877": "Tu pan Rzędzian westchnął i rzekł:", + "124878": "— Bo oprócz obrazy boskiej ile by to zacnych skarbów poszło w nieprzyjacielskie ręce! Jak człek o tym pomyśli, to mu i strawa przez gardło nie chce przechodzić.", + "124879": "— Wojsko aż się do szturmu rwie, że trudno ludzi utrzymać — rzekł pan Michał. — Wczoraj Stankiewiczowa chorągiew bez komendy i bez drabin ruszyła, bo powiadają tak: jak z tym zdrajcą skończymy, to Częstochowie na odsiecz pójdziem. I co który Częstochowę wspomni, to zaraz wszyscy poczynają zgrzytać i w szable trzaskać.", + "124880": "— Bo i po co nas tu tyle chorągwi stoi, kiedy i połowy byłoby na Tykocin dosyć — rzecze pan Zagłoba. — Upór to pana Sapiehy, nic więcej. Nie chce mnie słuchać, żeby pokazać, jako i bez mojej rady coś potrafi, a to sami widzicie, że jak tylu ludzi jedną zamczynę oblega, to tylko sobie nawzajem przeszkadzają, bo dostępu dla wszystkich nie masz.", + "124881": "— Eksperiencja wojskowa przez waćpana mówi, nie można rzec! — odpowiedział pan Stanisław.", + "124882": "— Aha! Co? Mam głowę na karku?", + "124883": "— Wuj ma głowę na karku! — zawołał nagle pan Roch i nastroszywszy wąsy, począł poglądać po obecnych, jakby szukając takiego, co by mu zaprzeczył.", + "124884": "— Ale i pan wojewoda ma głowę — odrzekł pan Jan Skrzetuski — i jeśli tyle chorągwi tu stoi, to dlatego że jest obawa, żeby książę Bogusław z odsieczą bratu nie przybył.", + "124885": "— To posłać z parę lekkich chorągwi na pustoszenie Prus elektorskich — rzekł Zagłoba — skrzyknąć kupę luda na ochotnika między gminem. Sam bym pierwszy poszedł pruskiego piwa popróbować.", + "124886": "— W zimę piwo na nic, chyba grzane — rzekł pan Michał.", + "124887": "— To dajcie wina albo gorzałki lub miodu — odpowiedział Zagłoba.", + "124888": "Inni również okazali ochotę, więc pan dzierżawca z Wąsoszy zajął się tą sprawą i wkrótce kilka gąsiorków stanęło na stole. Uradowały się na ten widok serca, i rycerze poczęli do siebie przepijać, coraz to na inne intencje wznosząc kielichy.", + "124889": "— Na pohybel pludrakom, aby nam tu bochenków długo już nie łuszczyli! — rzekł pan Zagłoba. — Niech sobie szyszki w Szwecji żrą!", + "124890": "— Za zdrowie majestatu: króla jegomości i królowej! — wzniósł Skrzetuski.", + "124891": "— I tych, którzy wiernie przy majestacie stali! — dodał Wołodyjowski.", + "124892": "— Zatem nasze zdrowie!", + "124893": "— Zdrowie wuja! — huknął pan Roch.", + "124894": "— Bóg zapłać! W ręce twoje, a wytrząśnij do dna w gębę… Jeszcze się Zagłoba nie ze wszystkim zestarzał! Mości panowie! abyśmy co prędzej tego jaźwca z jamy wykurzyli i pod Częstochowę ruszyć mogli!", + "124895": "— Pod Częstochowę! — krzyknął Roch — Pannie Najświętszej w sukurs!", + "124896": "— Pod Częstochowę! — zawołali wszyscy.", + "124897": "— Skarbów jasnogórskich przed poganami bronić! — dodał Rzędzian.", + "124898": "— Którzy symulują, że w Pana Jezusa wierzą, chcąc bezecność swą pokryć, a w rzeczy, jakem to już powiadał, do miesiąca jako psi wyją i na tym cała ich wiara polega.", + "124899": "— I tacy to ręce na splendory jasnogórskie podnoszą!", + "124900": "— W sednoś waszmość utrafił, mówiąc o ich wierze — rzekł Wołodyjowski do Zagłoby — bo ja sam słyszałem, jak do miesiąca wyli. Powiadali później, że to ich luterskie psalmy, ale to pewna, że takie psalmy i psi śpiewają.", + "124901": "— Jakże to? — rzekł pan Roch — samiż między nimi tacy synowie?", + "124902": "— Nie masz innych! — rzekł z głębokim przekonaniem pan Zagłoba.", + "124903": "— I król ich nie lepszy?", + "124904": "— Król ich gorszy od wszystkich. On to tę wojnę podniósł umyślnie, aby mógł prawdziwej wierze do woli po kościołach bluźnić.", + "124905": "Na to podniósł się pan Roch, mocno już podpiły, i rzekł:", + "124906": "— Jeżeli tak, tedy jako mnie tu, waszmościowie, widzicie, jakem Kowalski! tak w pierwszej bitwie prosto na króla szwedzkiego skoczę! Choćby też stał w największej gęstwie, nic to! Moja śmierć albo jego!… a taki kopią się do niego złożę… Miejcie mnie waćpanowie za kpa, jeśli tego nie uczynię!", + "124907": "To rzekłszy, złożył pięść i chciał w stół grzmotnąć. Byłby przy tym potłukł szklenice, gąsiory i stół rozłupał, lecz pan Zagłoba skwapliwie go za garść uchwycił i w następujące ozwał się słowa:", + "124908": "— Siadaj, Rochu, i daj spokój! Wiedz i o tym, że nie dopiero cię będziemy za kpa mieli, gdy tego nie uczynisz, ale dopiero cię za kpa przestaniemy mieć, jeżeli to uczynisz. Nie rozumiem też, jak się będziesz mógł kopią złożyć do króla szwedzkiego, w husarii nie służąc?", + "124909": "— To się na poczet zdobędę i do kniazia Polubińskiego chorągwi się wpiszę. I ojciec mnie też wspomoże.", + "124910": "— Ojciec Roch?", + "124911": "— A jakże!", + "124912": "— Niechże cię pierwej wspomoże, a teraz szkła nie rozbijaj, bo pierwszy bym ci za to głowę rozbił. O czymżeśmy to mówili, mościwi moi?… Aha! o Częstochowie… Luctus mnie stoczy, jeżeli w porę świętemu miejscu na ratunek nie przyjdziemy… Luctus mnie stoczy, mówię wam! A wszystko przez tego zdrajcę Radziwiłła i przez rację fizykę sapieżyńską.", + "124913": "— Waćpan na wojewodę nic nie mów! Zacny pan! — ozwał się mały rycerz.", + "124914": "— To czemu obydwiema połami Radziwiłła przykrywa, kiedy jednej byłoby dosyć? Blisko dziesięć tysięcy ludzi pod tą tam budą stoi, najgrzeczniejszej jazdy i piechoty. Niedługo w całej okolicy i sadze w kominach wyliżą, bo co było na kominach, to już zjedli.", + "124915": "— Nam w racje starszych nie wchodzić, jeno słuchać!", + "124916": "— Tobie nie wchodzić, panie Michale, ale nie mnie, bo mnie połowa dawnego radziwiłłowskiego wojska regimentarzem wybrała i byłbym już za dziesiątą granicę Carolusa Gustawa wyżenął, gdyby nie ona nieszczęsna modestia, która mi kazała buławę panu Sapieże w ręce włożyć. Niechże sobie ze swoim kunktatorstwem da spokój i niech patrzy, bym nie odebrał tego, com dał.", + "124917": "— Jeno po napiciu się taki z waści rezolut — rzekł pan Wołodyjowski.", + "124918": "— Tak powiadasz? Ano, to obaczysz! Dziś jeszcze pójdę między chorągwie i krzyknę: Mości panowie! komu wola ze mną pod Częstochowę iść, nie tu sobie łokcie i kolana o tykocińskie wapno wycierać, to proszę za mną! Kto mnie regimentarzem kreował, kto mnie władzę dawał, kto dufał, że co uczynię, to ku pożytkowi ojczyzny i wiary będzie, ten niech obok mnie stawa. Piękna rzecz zdrajców karać, ale stokroć piękniejsza Najświętszą Pannę, patronkę tej Korony i Matkę naszą, spod opresji i jarzma heretyckiego ratować.", + "124919": "Tu pan Zagłoba, któremu już od niejakiego czasu opar unosił się z czupryny, zerwał się z miejsca, skoczył na ławę i począł krzyczeć, jakby znajdował się przed zebraniem:", + "124920": "— Mości panowie! Kto katolik, kto Polak, kto nad Najświętszą Panną ma kompasję, za mną!… W sukurs Częstochowie!", + "124921": "— Idę! — zawołał, wstając, Roch Kowalski.", + "124922": "Zagłoba popatrzył chwilę na obecnych, a widząc zdumienie i milczące twarze, zlazł z ławy i rzekł:", + "124923": "— Nauczę ja Sapia rozumu!… Szelmą jestem, jeśli do jutra połowy wojska spod Tykocina nie zerwę i pod Częstochowę nie poprowadzę!", + "124924": "— Dla Boga! Pomiarkuj się ojciec! — rzekł pan Jan Skrzetuski.", + "124925": "— Szelmą jestem! mówię ci! — powtórzył pan Zagłoba.", + "124926": "Oni zaś zlękli się, aby istotnie tego nie uczynił, bo mógł. W wielu chorągwiach były szemrania na tykocińską mitręgę, a ludzie istotnie zgrzytali zębami, myśląc o Częstochowie. Dość było iskrę na owe prochy rzucić, a cóż dopiero gdyby ją rzucił człek tak wzięty i takiej niezmiernej powagi rycerskiej jak Zagłoba. Przede wszystkim większa część wojsk sapieżyńskich składała się z nowo zaciężnych, a zatem do dyscypliny wojennej nieprzywykłych i do uczynków na własną rękę skorych, a ci poszliby niezawodnie pod Częstochowę za Zagłobą, jak jeden człowiek.", + "124927": "Więc przelękli się tego przedsięwzięcia obaj Skrzetuscy, a Wołodyjowski zawołał:", + "124928": "— Ledwie się wojska trochę największym trudem wojewodzińskim zebrało, ledwie jest jakowaś siła na obronę Rzeczypospolitej, a już czyjeś warcholstwo chce chorągwie rozrywać, do nieposłuszeństwa przywodzić. Siła by Radziwiłł zapłacił za takową radę, bo na jego młyn ta woda. Jak waćpanu nie wstyd gadać nawet o takiej imprezie!", + "124929": "— Szelmą jestem, jeśli tego nie uczynię! — odparł Zagłoba.", + "124930": "— Wuj tak uczyni! — dodał Roch Kowalski.", + "124931": "— Cicho ty, koński łbie! — huknął na niego pan Michał.", + "124932": "Pan Roch oczy wytrzeszczył, gębę zamknął i wyprostował się od razu.", + "124933": "Wówczas Wołodyjowski zwrócił się do pana Zagłoby.", + "124934": "— A ja szelmą jestem — rzekł — jeżeli jeden człowiek z mego pułku z waćpanem ruszy, a chcesz wojsko psować, tedy ci powiem, że pierwszy na twoich wolentarzów uderzę!", + "124935": "— Poganinie, Turku bezecny! — rzekł na to Zagłoba. — Jakże to? na rycerzy Najświętszej Panny będziesz uderzał? Gotóweś? Dobrze! Znają cię! Myślicie waćpanowie, że jemu o wojsko albo dyscyplinę chodzi? Nie! jeno Billewiczównę za murami tykocińskimi zwietrzył. Dla prywaty i dla swawoli nie zawahasz się najsłuszniejszej racji odstąpić! Rad byś na dziewczynę fyrkał i z nogi na nogę przestępywał, a jurzył się! Ale nic z tego! Moja głowa w tym, że tam cię lepsi ubiegą, choćby ten sam Kmicic, bo i on od ciebie nie gorszy.", + "124936": "Wołodyjowski spojrzał na obecnych, biorąc ich na świadectwo, jaka mu się krzywda dzieje. Następnie namarszczył się, myśleli, że gniewem wybuchnie, ale że był także poprzednio podchmielił, więc nagle wpadł w rozczulenie.", + "124937": "— Oto mi nagroda! — zawołał — od wyrostka ojczyźnie służę, szabli z garści nie popuszczam! Ni mi chaty, ni mi żony, ni dzieci, sam człek jako kopia do góry głową sterczy. Najzacniejsi o sobie myślą, a ja, prócz ran w skórze, nie miałem innej nagrody, za to mi jeszcze prywatę zadają, ledwie nie zdrajcą być mienią.", + "124938": "To rzekłszy, jął ronić łzy na żółte wąsiki, zaś pan Zagłobą zmiękł od razu i otworzywszy ręce, zawołał:", + "124939": "— Panie Michale! Srodzem cię ukrzywdził. Katu mnie oddać za to, żem takiego wypróbowanego przyjaciela spostponował!", + "124940": "I padłszy sobie w objęcia, poczęli się całować i do piersi wzajem przyciskać, za czym i pili dalej na zgodę, a gdy już żal znacznie im z serc wyparował, rzekł Wołodyjowski:", + "124941": "— A nie będziesz wojska psował, swawoli wprowadzał, złego przykładu dawał?", + "124942": "— Nie będę, panie Michale! Dla ciebie to uczynię!", + "124943": "— A da Bóg, Tykocina dostaniem, to co komu do tego, czego ja za murami szukam. Co kto sobie ma ze mnie dworować, hę?", + "124944": "Uderzony tą kwestią, pan Zagłoba począł koniec wąsa do ust wkładać i zębami go przygryzać, na koniec rzekł:", + "124945": "— Nie, panie Michale, kocham cię jako źrenicę oka, ale ty sobie tę Billewiczównę z głowy wybij.", + "124946": "— A to czemu? — pytał zdziwiony pan Wołodyjowski.", + "124947": "— Urodna jest, assentior — rzekł Zagłoba — ale to persona okazała i żadnej nie masz między wami proporcji. Chybabyś jej na ramieniu siadał jako kanarek i cukier z gęby wydziobywał. Mogłaby cię takoż jako kobuza na rękawiczce nosić i na wszelkiego nieprzyjaciela puszczać, bo chociażeś mały, aleś instar szerszenia zjadliwy.", + "124948": "— Już waćpan zaczynasz? — rzekł pan Wołodyjowski.", + "124949": "— Kiedym zaczął, to pozwólże mi i dokończyć: jedna jest dla ciebie podwika jakoby stworzona, a to właśnie owa pestka… Jakże jej tam imię? Ta, z którą nieboszczyk Podbipięta miał się żenić?", + "124950": "— Anusia Borzobohata-Krasieńska! — zakrzyknął pan Jan Skrzetuski. — Toćże to dawny afekt Michałowy!…", + "124951": "— Czyste ziarnko gryczane, ale gładka była bestyjka jako kukiełka — rzekł, mlaskając wargami, pan Zagłoba.", + "124952": "Tu pan Michał zaczął wzdychać raz po razu i powtarzać to, co zawsze powtarzał, gdy ktoś o Anusi wspomniał:", + "124953": "— Co się z tym niebożątkiem dzieje?… Ba, ba! żeby się to ona znalazła!", + "124954": "— Już byś jej z rąk nie puścił… I dobrze byś uczynił, bo przy twojej kochliwości, panie Michale, może ci się przytrafić, że cię pierwsza lepsza koza złapie i na kozła przemieni. Dalibóg, w życiu nie widziałem, żeby ktoś taki był na afekta łasy. Powinieneś się był kurkiem urodzić, śmiecie pod przyzbami rozgrzebywać i „ko, ko, ko!” na czubatki wołać.", + "124955": "— Anusia! Anusia! — powtarzał rozmarzony pan Wołodyjowski. — Bóg by mi ją zesłał!… Ale może już jej na świecie zgoła nie masz albo też za mąż poszła i dzieci wodzi…", + "124956": "— Co by miała iść! Zielona to jeszcze była rzepa, gdym ją widział, a potem choć i doszła, mogła się dotąd w stanie niewinności uchować. Po takim panu Longinie nijako jej było lada chłystka brać… Z drugiej też strony, w tych wojennych czasach mało kto o żeniaczce myśli.", + "124957": "A pan Michał na to:", + "124958": "— Waćpan jej dobrze nie znałeś. Dziw, jak zacna… Ale taką już miała naturę, że nikogo nie przepuściła, żeby mu zaraz serca nie przeszyć… Taką już ją Pan Bóg stworzył. Nawet niższego stanu ludzi nie omijała: exemplum ów medyk księżnej Gryzeldy, Włoszysko, który się w niej zakochał na umór. Może tam za niego już poszła i za morze ją wywiózł…", + "124959": "— Nie powiadaj byle czego, panie Michale! — zawołał z oburzeniem pan Zagłoba. — Medyk, medyk… Zaś by szlachecka córka, z zacnej krwi, miała pójść za człeka tak podłej kondycji?… Raz ci to już mówiłem! nie może być!", + "124960": "— I mnie samemu było na nią za to mruczno, bom sobie myślał: już też miary nie ma, skoro i procederników bałamuci.", + "124961": "— Prorokuję ci, że ją jeszcze zobaczysz — rzekł pan Zagłoba.", + "124962": "Dalszą rozmowę przerwało wejście pana Tokarzewicza, który przedtem w regimencie radziwiłłowskim służył, a po zdradzie hetmana wraz z innymi go odstąpił i teraz w pułku Oskierczynym chorągiew nosił.", + "124963": "— Panie pułkowniku — rzekł do Wołodyjowskiego — będziem petardę podsadzać.", + "124964": "— To już pan Oskierko gotów?", + "124965": "— Jeszcze dziś w południe był gotów i nie chce czekać, bo noc obiecuje się ciemna.", + "124966": "— To dobrze — rzekł Wołodyjowski — pójdziem obaczyć i ludziom też z muszkietami każę stanąć w gotowości, żeby zza bramy nie wypadli. Samże pan Oskierko będzie petardę podsadzał?", + "124967": "— Tak jest… Własną osobą… Siła i ochotnika z nim idzie.", + "124968": "— Pójdę i ja! — rzekł Wołodyjowski.", + "124969": "— I my! — zawołali dwaj Skrzetuscy.", + "124970": "— Ot! szkoda, że stare oczy po ciemku nie widzą — ozwał się pan Zagłoba — bo pewnie bym wam samym iść nie dał… Ale cóż! gdy się jeno zmruczy, już ani szablą mi się nie złożyć… Po dniu, po dniu, przy słońcu, to tam stary lubi jeszcze ruszyć w pole. Dawajcie mi co najtęższych Szwedów, byle w południe!", + "124971": "— Ja zaś pójdę — rzekł, namyśliwszy się, dzierżawca z Wąsoszy. — Gdy bramę wysadzą, pewnie wojsko hurmem do szturmu skoczy, a tam w zamku siła w sprzętach i klejnotach może być wszelakiej dobroci.", + "124972": "I wyszli wszyscy, bo też się już mroczyło na dworze; został w kwaterze sam tylko pan Zagłoba, który przez chwilę nasłuchiwał, jako śnieg chrzęścił pod stopami odchodzących; potem zaś jął podnosić kolejno gąsiorki i patrzyć pod światło płonące na kominie, jeżeli się co jeszcze w którym zostało.", + "124973": "Tamci zaś szli ku zamkowi w pomroce i wietrze, który wstał od strony północnej i dął coraz silniej, wył, huczał, niosąc ze sobą tumany rozbitego w proch śniegu.", + "124974": "— Dobra noc do podsadzania petardy! — rzekł Wołodyjowski.", + "124975": "— Ale i do wycieczki — odrzekł pan Skrzetuski. — Musimy mieć pilne oko i muszkietników gotowych.", + "124976": "— Dałby Bóg — rzekł pan Tokarzewicz — żeby pod Częstochową była jeszcze większa zadymka. Zawszeć naszym w murach cieplej… Ale co by tam Szwedów na strażach pomarzło, to by pomarzło… Trastia ich maty mordowała!", + "124977": "— Straszna noc! — rzekł pan Stanisław — słyszycie waćpanowie, jak wyje, jakoby Tatarzy do ataku powietrzem szli?", + "124978": "— Albo jakby diabli requiem Radziwiłłowi śpiewali — dorzucił Wołodyjowski.", + "124979": "Rozdział XXIX", + "124980": "W zamku zaś wielki zdrajca patrzył w kilka dni później na zapadający na całuny śnieżne mrok i słuchał wycia wichru.", + "124981": "Dopalała się z wolna lampa jego życia. Dnia tego w południe jeszcze chodził, jeszcze spoglądał z blanków na namioty i drewniane szałasy wojsk sapieżyńskich; lecz w dwie godziny później zaniemógł tak, iż musiano go odnieść do komnat.", + "124982": "Od owych czasów kiejdańskich, w których po koronę sięgał, zmienił się do niepoznania. Włos na głowie zbielał, naokoło oczu poczyniły się czerwone obwódki, twarz mu obwisła i nabrzękła, więc wydawała się jeszcze ogromniejszą, ale była to twarz już półtrupia, naznaczona błękitnymi piętnami i straszna przez swój wyraz piekielnych cierpień.", + "124983": "A jednak, lubo życie jego niemal na godziny się już liczyć mogło, przecie żył za długo, bo przeżył nie tylko wiarę w siebie, w swoją pomyślną gwiazdę, nie tylko nadzieje swoje i zamiary, ale tak głęboki swój upadek, że gdy spoglądał na dno tej przepaści, do której się stoczył, sam sobie wierzyć nie chciał. Wszystko go zawiodło: wypadki, wyrachowania, sprzymierzeńcy. On, któremu nie dość było być najpotężniejszym panem polskim, księciem państwa rzymskiego, wielkim hetmanem i wojewodą wileńskim, on, któremu Litwa cała była nie do miary pragnień i pożądliwości, zamknięty był teraz w jednym ciasnym zameczku, w którym czekała go tylko albo śmierć, albo niewola. I patrzył codziennie we drzwi, która z dwóch strasznych bogiń pierwej wejdzie wziąć jego duszę i przez pół już rozpadające się ciało.", + "124984": "Z jego ziem, z jego włości i starostw można było niedawno udzielne królestwo wykroić, dziś nie był panem nawet i murów tykocińskich.", + "124985": "Przed kilkoma zaledwie miesiącami z sąsiednimi królami jeszcze traktował, dziś jeden kapitan szwedzki z niecierpliwością i lekceważeniem słuchał jego rozkazów i wolę jego śmiał naginać do swojej.", + "124986": "Gdy go opuściły wojska, gdy z magnata i pana, który trząsł krajem, został bezsilnym nędzarzem, który sam potrzebował ratunku i pomocy, Karol Gustaw pogardził nim. Byłby pod niebiosa wynosił potężnego pomocnika, ale odwrócił się z dumą od suplikanta.", + "124987": "Jako opryszka Kostkę Napierskiego oblegano niegdyś w Czorsztynie, tak jego, Radziwiłła, oblegano teraz w zamku tykocińskim. I kto oblegał? Sapieha, największy wróg osobisty!", + "124988": "Gdy go dostaną, powloką go na sąd, gorzej niż opryszka, bo jako zdrajcę.", + "124989": "Opuścili go krewni, przyjaciele, koligaci. Wojska zajechały jego dobra, rozwiały się w mgłę skarby, bogactwa, i ów pan, ów książę, który niegdyś dwór francuski dziwił i oślepiał przepychem, który na ucztach tysiące szlachty przyjmował, który po dziesięć tysięcy własnych wojsk trzymał, odziewał, żywił, nie miał teraz czym własnych mdlejących sił odżywić, i strach powiedzieć! on, Radziwiłł, w ostatnich chwilach swego życia niemal w godzinę śmierci — był głodny!", + "124990": "W zamku dawno już brakło żywności, ze szczupłych pozostałych zapasów komendant szwedzki skąpe wydzielał racje, a książę nie chciał go prosić.", + "124991": "Gdyby przynajmniej gorączka, która trawiła jego siły, odjęła mu była i przytomność! Ale nie! Pierś jego podnosiła się coraz ciężej, oddech zmieniał się w chrapanie, opuchłe nogi i ręce ziębły, lecz umysł, mimo chwilowych obłędów, mimo strasznych mar i wizyj, które przesuwały mu się przed oczyma, pozostawał przez większą część godzin jasny. I widział ów książę cały swój upadek, całą nędzę i poniżenie, widział ów dawny wojownik zwycięzca całą klęskę, i cierpienia jego były tak niezmierne, że chyba z jego grzechami mogły się porównać.", + "124992": "Bo prócz tego, jako Oresta erynie, tak jego szarpały wyrzuty sumienia, a nie było nigdzie na świecie takowej świątyni, do której mógłby się przed nimi schronić. Szarpały go w dzień, szarpały w nocy, na polu i pod dachem; duma nie mogła im zdzierżyć ani ich odeprzeć. Im głębszy był jego upadek, tym szarpały go zacieklej. I miewał takie chwile, że darł własne piersi. Gdy nieprzyjaciele naszli ojczyznę ze wszystkich stron, gdy nad jej losem nieszczęsnym, nad jej bólami i krwią przelaną litowały się obce narody — on, hetman wielki litewski, zamiast ruszyć w pole, zamiast poświęcić jej ostatnią kroplę krwi, zamiast świat zdziwić jak Leonidas, jak Temistokles, zamiast zastawić ostatni kontusz jak Sapieha, związał się z jednym z nieprzyjaciół i przeciwko matce, przeciwko własnemu panu podniósł świętokradzką rękę i ubroczył we krwi bliskiej, drogiej… On to wszystko uczynił, a teraz jest u kresu nie tylko hańby, ale i życia, porachunku bliski, tam, na tamtej stronie… Co go tam czeka?", + "124993": "Włos jeżył mu się na głowie, gdy o tym myślał. Bo gdy podnosił rękę na ojczyznę, sam sobie wydawał się w stosunku do niej wielki, a teraz zmieniło się wszystko. Teraz on zmalał, a natomiast ta Rzeczpospolita, wstająca z prochu i krwi, wydawała się mu jakaś wielka i coraz większa, grozą tajemniczą pokryta, świętego majestatu pełna, straszna. I rosła ciągle jeszcze w jego oczach, i olbrzymiała coraz więcej. Czuł się wobec niej prochem i jako książę, i jako hetman, i jako Radziwiłł. Nie mógł pojąć, co to jest. Jakieś fale nieznane wzbierały koło niego, płynęły z hukiem, łoskotem, napływały coraz bliżej, piętrzyły się coraz straszniej, a on rozumiał, że utonąć musi, że utonęłoby w tym ogromie takich stu jak on. Lecz czemuż owej grozy i tajemniczej siły nie widział pierwej; czemuż, szalony, porwał się przeciw niej? Gdy te myśli huczały mu w głowie, strach go brał przed tą matką, przed tą Rzeczpospolitą, bo nie poznawał jej rysów, tak dawniej dobrotliwych i łagodnych.", + "124994": "Duch się w nim łamał i w piersiach zamieszkało mu przerażenie. Chwilami myślał, że otacza go całkiem inny kraj, inni ludzie. Przez oblężone mury dochodziło wszystko, co się w oblężonej Rzeczypospolitej działo, a działy się rzeczy dziwne i przerażające. Rozpoczynała się wojna na śmierć i życie przeciw Szwedom i zdrajcom — tym straszniejsza, że przez nikogo nie przewidywana. Rzeczpospolita poczęła karać. Było w tym coś z gniewu bożego za obrażony majestat.", + "124995": "Gdy przez mury doszła wieść o oblężeniu Częstochowy, Radziwiłł, kalwin, zląkł się i przestrach już nie wyszedł więcej z jego duszy, bo właśnie wtedy, po raz pierwszy, dostrzegł te tajemnicze fale, które, wstawszy, miały pochłonąć Szwedów i jego; wtedy najście szwedzkie wydało mu się nie najściem, ale świętokradztwem, a kara niezawodną. Wtedy po raz pierwszy spadła zasłona z jego oczu i ujrzał odmienioną twarz ojczyzny, już nie matki, ale karzącej królowej.", + "124996": "Wszyscy, którzy pozostali jej wierni i służyli z serca i duszy, poszli w górę i wyrastali coraz bardziej, kto przeciw niej grzeszył — upadał.", + "124997": "„Więc nie wolno myśleć nikomu — mówił sobie książę — ni o wyniesieniu własnym, ni rodu swego, jeno żywot, siły i miłość trzeba jej ofiarować?”", + "124998": "Ale dla niego było za późno, bo już nie miał nic do ofiarowania, bo już nie miał przed sobą przyszłości, chyba pozagrobową, na której widok drżał.", + "124999": "Od chwili oblężenia Częstochowy, gdy jeden krzyk straszny wyrwał się z piersi niezmiernego kraju, gdy jakoby cudem znalazła się w nim jakaś dziwna, do tej pory zapoznawana i niepojęta siła — gdy nagle, rzekłbyś: tajemnicza pozaświatowa ręka podniosła się w jego obronie, nowe zwątpienie wżarło się w duszę książęcą, bo nie mógł opędzić się strasznym myślom, że Bóg stoi przy tamtej sprawie i przy tamtej wierze.", + "125000": "A gdy takie myśli huczały mu w głowie, wtedy o swojej własnej wierze wątpił i wówczas rozpacz jego przechodziła nawet miarę jego grzechów.", + "125001": "Ziemski upadek, duszy upadek, ciemność, nicość — oto do czego doszedł i czego się dosłużył, służąc sobie.", + "125002": "A jednak jeszcze w początkach wyprawy z Kiejdan na Podlasie pełen był nadziei. Sapieha, nierównie gorszy wódz, bił go wprawdzie w polu, resztki chorągwi go opuszczały, lecz krzepił się myślą, że lada dzień nadciągnie mu w pomoc Bogusław. Przyleci to młode orlę radziwiłłowskie na czele pruskich, luterskich zastępów, które śladem litewskich chorągwi do papieżników nie przejdą, a wówczas zgniotą we dwóch Sapiehę, zetrą jego siły, zetrą konfederatów i położą się na trupie Litwy, jako dwa lwy na trupie łani, i samym rykiem odstraszą tych, którzy by im chcieli ją wydrzeć.", + "125003": "Lecz czas płynął, siły Janusza topniały; nawet cudzoziemskie regimenty przechodziły do groźnego Sapiehy; upływały dnie, tygodnie, miesiące, a Bogusław nie nadchodził.", + "125004": "Na koniec rozpoczęło się oblężenie Tykocina.", + "125005": "Szwedzi, których garść przy Januszu została, bronili się bohatersko, bo straszliwymi okrucieństwy poprzednio się zmazawszy, wiedzieli, że nawet poddanie się nie ochroni ich przed mściwą ręką Litwinów. Książę w początkach oblężenia jeszcze miał nadzieję, że w ostatnim razie może sam król szwedzki ruszy mu na odsiecz, a może pan Koniecpolski, który na czele sześciu tysięcy koronnej jazdy przy Karolu się znajdował. Lecz próżno się spodziewał. Nikt o nim nie myślał, nikt z pomocą nie nadciągał.", + "125006": "— Bogusławie! Bogusławie! — powtarzał książę, chodząc po tykocińskich komnatach — jeśli brata nie chcesz ratować, to ratuj przynajmniej Radziwiłła!…", + "125007": "Wreszcie, w ostatniej rozpaczy, postanowił książę Radziwiłł uczynić krok, na który srodze oburzała się jego duma; to jest błagać o ratunek księcia Michała z Nieświeża.", + "125008": "List jego przejęli jednak w drodze sapieżyńscy ludzie, zaś wojewoda witebski przesłał Januszowi w odpowiedzi pismo księcia krajczego, które przed tygodniem sam otrzymał.", + "125009": "Książę Janusz znalazł w nim ustęp głoszący, co następuje:", + "125010": "„Jeśliby W. W. miłościwego pana mego doszły wieści, iż ja krewnemu, księciu wojewodzie wileńskiemu, w pomoc iść zamierzam, tedy im W. W. pan mój miłościwy nie wierz, albowiem z tymi ja tylko za jedno trzymam, którzy w wierze ku ojczyźnie i panu naszemu wytrwać, a dawne wolności tej prześwietnej Rzeczypospolitej restaurować pragną. Co się po mnie nie pokaże, abym zdrajców od słusznej i należytej kary miał zasłaniać. Bogusław też nie nadciągnie, bo jako słyszę, elektor o sobie woli myśleć i nie chce sił rozdzielać, a quod attinet Koniecpolskiego, ten chyba do wdowy w konkury posunie, która aby nią została, na rękę mu, by książę wojewoda zgorzał jako najprędzej!”", + "125011": "Ten list, do Sapiehy adresowany, odjął nieszczęsnemu Januszowi resztę nadziei, i nie pozostało mu nic innego, jak czekać, aby się spełniły jego losy.", + "125012": "Oblężenie dobiegało końca.", + "125013": "Wieść o odjeździe pana Sapiehy tej minuty niemal przedarła się przez mury, ale nadzieja, że wskutek jego odjazdu kroki nieprzyjacielskie zostaną zaniechane, krótko trwała, gdyż przeciwnie, w pułkach pieszych znać było ruch jakiś niezwyczajny. Upłynęło jednak kilka dni dość spokojnie, bo zamiar wysadzenia bramy petardą spełzł na niczym, lecz nadszedł 31 grudnia, w którym tylko zapadająca noc mogła przeszkodzić oblegającym, widocznie bowiem gotowali coś przeciw zamkowi, jeśli nie szturm, to przynajmniej nowy atak dział na nadwątlone mury.", + "125014": "Dzień miał się ku schyłkowi. Książę leżał w sali tak zwanej „Rogowej”, położonej w zachodniej części zamku. Na ogromnym kominie paliły się całe smoliste karpy sosnowe, rzucając żywy blask na białe i dość puste ściany. Książę leżał na wznak na tureckiej sofie wysuniętej umyślnie na środek komnaty, aby ciepło płomieni mogło do niej dochodzić. Bliżej komina, nieco w cieniu, spał na kobierczyku paź, koło księcia zaś siedzieli, drzemiąc na krzesłach: pani Jakimowiczowa, niegdyś dozorczyni fraucymeru w Kiejdanach, drugi paź, medyk, a zarazem astrolog książęcy, i Charłamp.", + "125015": "Ten ostatni bowiem nie opuścił księcia, chociaż z dawnych wojskowych został przy nim prawie sam jeden. Gorzka to była służba, bo serce i dusza starego towarzysza były właśnie za murami tykocinskimi, w obozie Sapiehy, jednakże trwał wiernie przy dawnym wodzu. Biedne żołnierzysko wychudło z głodu i niewczasów jak kościotrup. Z twarzy jego został tylko nos, który teraz wydawał się jeszcze większy, i wąsy jak wiechy. Ubrany był w zbroję całkowitą, pancerz, naramienniki i misiurkę z drucianym czepcem, który spływał mu na ramiona. Żelazne karwasze świeciły mu na łokciach, bo tylko co był wrócił z murów, na które przed chwilą wychodził patrzeć, co się dzieje, i na których co dzień szukał śmierci. Teraz zaś zdrzemnął się ze znużenia, choć książę rzęził straszliwie, jakby konać począł, i choć wiatr wył i gwizdał na zewnątrz.", + "125016": "Nagle krótkie drgania poczęły wstrząsać olbrzymim ciałem Radziwiłła i przestał rzęzić. Zbudzili się zaraz ci, którzy go otaczali i poczęli patrzeć bystro naprzód na niego, potem na siebie.", + "125017": "Lecz on rzekł:", + "125018": "— Jakoby mi ktoś z piersi zlazł: lżej mi…", + "125019": "Potem zwrócił nieco głowę, począł patrzeć uważnie ku drzwiom, na koniec ozwał się:", + "125020": "— Charłamp!", + "125021": "— Sługa waszej książęcej mości.", + "125022": "— A czego tu Stachowicz chce?", + "125023": "Pod biednym Charłampem zadygotały nogi, bo o ile nieustraszony był w boju, o tyle zabobonny, więc obejrzał się szybko i rzekł przytłumionym głosem:", + "125024": "— Stachowicza tu nie masz. Wasza książęca mość kazał go w Kiejdanach rozstrzelać.", + "125025": "Książę przymknął oczy i nie odpowiedział ani słowa.", + "125026": "Przez jakiś czas słychać tylko było żałosne i przeciągłe wycie wichru.", + "125027": "— Płacz ludzki w tym wichrze słychać — rzekł znów książę, otwierając całkiem przytomnie oczy. — Ale jam nie sprowadzał Szwedów, jeno Radziejowski.", + "125028": "A gdy nikt nie odpowiadał, po małej chwili dodał:", + "125029": "— On najwięcej winien, on najwięcej winien, on najwięcej winien.", + "125030": "I jakaś otucha wstąpiła mu do piersi, jak gdyby uradowało go wspomnienie, że był ktoś od niego winniejszy.", + "125031": "Wkrótce jednak inne cięższe myśli musiały mu przyjść do głowy, bo twarz mu pociemniała i powtórzył kilkakrotnie:", + "125032": "— Jezus! Jezus! Jezus!", + "125033": "I znowu napadła go duszność; począł rzęzić jeszcze straszniej niż poprzednio.", + "125034": "Tymczasem z zewnątrz doszły odgłosy wystrzałów muszkietowych, zrazu rzadkich, potem coraz gęstszych, ale wśród zamieci śnieżnej i wycia wichru nie brzmiały zbyt głośno i można było myśleć, że to rozlegają się jakieś ustawiczne stukania do bramy.", + "125035": "— Biją się! — rzekł medyk książęcy.", + "125036": "— Jako zwyczajnie! — odpowiedział Charłamp. — Ludzie marzną w zamieci, to wolą się bić dla rozgrzewki.", + "125037": "— Szósty już dzień tego wichru i śniegu — odpowiedział medyk. — Wielkie zmiany przyjdą w tym królestwie, bo niezwyczajna to rzecz!", + "125038": "Na to odrzekł Charłamp:", + "125039": "— Daj je Boże! Nie stanie się nic gorszego!", + "125040": "Dalszą rozmowę przerwał im książę, na którego znów przyszła ulga:", + "125041": "— Charłamp!", + "125042": "— Sługa waszej książęcej mości.", + "125043": "— Czy mi się ze słabości tak wydaje, czy też Oskierko parę dni temu chciał petardą bramę wysadzać?", + "125044": "— Chciał, wasza książęca mość, ale Szwedzi petardę porwali, i sam nieszkodliwie postrzelon, a sapieżyńscy odbici.", + "125045": "— Jeżeli nieszkodliwie, to znów będzie tentował… A który dziś dzień?", + "125046": "— Ostatni grudnia, wasza książęca mość.", + "125047": "— Boże, bądź miłościw duszy mojej!… Nie dożyję już Nowego Roku… Dawno mi przepowiadano, iż w każdym piątym roku śmierć stoi koło mnie.", + "125048": "— Bóg łaskaw, wasza książęca mość.", + "125049": "— Bóg jest z panem Sapiehą — odpowiedział książę głucho.", + "125050": "Nagle począł się oglądać i rzekł:", + "125051": "— Zimno na mnie od niej idzie… Nie widzę jej, ale czuję, że ona tu jest.", + "125052": "— Kto taki, wasza książęca mość?", + "125053": "— Śmierć!", + "125054": "— W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego!", + "125055": "Nastała chwila milczenia, słychać tylko było szept pacierzy, odmawianych przez panią Jakimowiczową.", + "125056": "— Powiedzcie — ozwał się książę przerywanym głosem — zali wy naprawdę wierzycie, że poza waszą wiarą nikt zbawion być nie może?", + "125057": "— I w godzinę śmierci można jeszcze od błędów rewokować — odrzekł Charłamp.", + "125058": "Odgłosy wystrzałów stały się w tej chwili jeszcze gęstsze. Huk dział począł wstrząsać szybami, które za każdym razem odpowiadały żałosnym dźwięczeniem.", + "125059": "Książę słuchał czas jakiś spokojnie, po czym uniósł się z lekka na wezgłowiu, z wolna oczy poczęły się rozszerzać, źrenice błyskać. Siadł; przez chwilę trzymał rękoma głowę, nagle krzyknął jak w obłąkaniu:", + "125060": "— Bogusław! Bogusław! Bogusław!", + "125061": "Charłamp wybiegł jak szalony z komnaty.", + "125062": "Zamek cały trząsł się i dygotał od huku dział.", + "125063": "Nagle dął się słyszeć krzyk kilku tysięcy głosów, po czym targnęło coś z okropnym łomotem ścianami, aż głownie i węgle z komina wysypały się na posadzkę, jednocześnie Charłamp wpadł z powrotem do sali.", + "125064": "— Sapieżyńscy bramę wysadzili! — krzyknął. — Szwedzi uciekli do wieży!… Nieprzyjaciel tuż!… wasza książęca mość…", + "125065": "Dalsze słowa zamarły mu w ustach, Radziwiłł siedział na sofie z oczyma wyszłymi na wierzch; otwartymi ustami łapał raz po raz powietrze, zęby miał wyszczerzone, rękoma darł sofę, na której siedział, i patrząc z przerażeniem w głąb komnaty, krzyczał, a raczej chrapał między jednym oddechem a drugim:", + "125066": "— To Radziejowski… Ja nie… Ratunku!… Czego chcecie?! Weźcie tę koronę!… To Radziejowski… Ratujcie, ludzie! Jezus! Jezus! Mario!", + "125067": "To były ostatnie słowa Radziwiłła.", + "125068": "Następnie porwała go straszliwa czkawka, oczy wyszły mu jeszcze okropniej z oprawy, wyprężył się, padł na wznak i pozostał bez ruchu.", + "125069": "— Skonał! — rzekł medyk.", + "125070": "— Marii wzywał! słyszeliście, choć kalwin — ozwała się pani Jakimowiczowa.", + "125071": "— Dorzućcie na ogień! — rzekł do struchlałych paziów Charłamp.", + "125072": "Sam zaś zbliżył się do trupa, przymknął mu powieki, za czym zdjął z pancerza złocisty obraz Bogarodzicy, który na łańcuszku nosił, i ułożywszy ręce Radziwiłła na piersiach, włożył mu go między palce.", + "125073": "Światło ognia odbiło się od złotego tła obrazu, a ów odblask padł na twarz wojewody i rozweselił ją tak, że nigdy nie wydawała się tak spokojna.", + "125074": "Charłamp siadł obok ciała i wsparłszy łokcie o kolana, ukrył oblicze w dłoniach.", + "125075": "Milczenie przerywał tylko huk wystrzałów.", + "125076": "Nagle stało się coś strasznego. Błysnęła naprzód okropna jasność; zdawało się, że świat cały w ogień się zmienił, a jednocześnie niemal rozległ się taki huk, jakoby ziemia zapadała się pod zamkiem. Zachwiały się ściany, pułap zarysował się z przeraźliwym trzaskiem, okna wszystkie runęły na podłogę i szkło szyb rozbiło się w setne okruchy. Przez puste otwory okien wdarły się w tej chwili tumany śniegu i wicher począł wyć ponuro w kątach sali.", + "125077": "Wszyscy ludzie, w komnacie będący, padli twarzami na ziemię, wszyscy oniemieli ze strachu.", + "125078": "Podniósł się pierwszy Charłamp i zaraz spojrzał na trupa wojewody; ale trup leżał równo, spokojnie, jeno obrazek złocisty przechylił się mu nieco w rękach.", + "125079": "Charłamp odetchnął. Poprzednio był pewien, że to hurma szatanów wdarła się do sali po ciało książęce.", + "125080": "— Słowo stało się ciałem! — rzekł — to Szwedzi musieli wysadzić prochami wieżę i siebie…", + "125081": "Lecz z zewnątrz nie dochodził żaden odgłos. Widocznie wojska sapieżyńskie stały w niemym podziwie albo może w obawie, że cały zamek jest podminowany i że prochy kolejno wybuchać będą.", + "125082": "— Dorzućcie do ognia! — rzekł pacholętom Charłamp.", + "125083": "I znów komnata zapłonęła jaskrawym, migotliwym światłem. Naokoło trwała cisza śmiertelna, jeno ogień syczał, jeno wicher wył i śnieg walił coraz większy przez puste okna.", + "125084": "Aż nareszcie zabrzmiały zmieszane głosy, potem rozległ się brzęk ostróg i tupot licznych kroków; drzwi od sali otworzyły się na roścież i żołnierze wpadli do środka.", + "125085": "Uczyniło się jasno od gołych szabel i coraz to więcej postaci rycerskich, przybranych w hełmy, kapuzy, kołpaki, tłoczyło się przeze drzwi. Wielu niosło w rękach latarnie i ci świecili nimi, postępując ostrożnie, chociaż w komnacie widno było i tak od ognia.", + "125086": "Na koniec z tłumu wyskoczył mały rycerz, cały w szmelcowanej zbroi, i krzyknął:", + "125087": "— Gdzie wojewoda wileński?", + "125088": "— Tu! — rzekł Charłamp, ukazując na ciało leżące na sofie.", + "125089": "Pan Wołodyjowski spojrzał i rzekł:", + "125090": "— Nie żyje!", + "125091": "— Nie żyje! nie żyje! — poszedł głos z ust do ust. — Nie żyje zdrajca i sprzedawczyk!", + "125092": "— Tak jest — rzekł ponuro Charłamp. — Ale jeśli sponiewieracie ciało jego i na szablach je rozniesiecie, źle uczynicie, bo Najświętszej Panny przed skonem wzywał i jej konterfekt w ręku dzierży!", + "125093": "Słowa te wielkie uczyniły wrażenie. Krzyki umilkły.", + "125094": "Natomiast żołnierze poczęli się zbliżać, obchodzić sofę i przypatrywać się nieboszczykowi. Ci, którzy mieli latarnie, świecili mu nimi w oczy, a on leżał olbrzymi, posępny, z hetmańskim majestatem w twarzy i zimną powagą śmierci.", + "125095": "Żołnierze przychodzili kolejno, a między nimi i starszyzna. Zbliżył się więc Stankiewicz i dwaj Skrzetuscy, i Horotkiewicz, i Jakub Kmicic, i Oskierko, i pan Zagłoba.", + "125096": "— Prawda jest!… — rzekł cichym głosem pan Zagłoba, jakby bał się zbudzić księcia. — Najświętszą Pannę w rękach trzyma i blask mu od niej na lica pada…", + "125097": "To rzekłszy, zdjął kołpak z głowy. W tej chwili uczynili to wszyscy inni. Nastało milczenie pełne szacunku, które przerwał wreszcie Wołodyjowski.", + "125098": "— Ach! — rzekł — już on na sądzie bożym i ludzie nic do niego nie mają!", + "125099": "Tu zwrócił się do Charłampa:", + "125100": "— Lecz ty, nieszczęśniku, czemuś to dla niego ojczyzny i pana odstąpił?", + "125101": "— Dawajcie go sam!… — ozwało się zaraz kilka głosów.", + "125102": "Na to Charłamp wstał i wyjąwszy szablisko, cisnął ją z brzękiem na ziemię.", + "125103": "— Macie mnie, rozsiekajcie! — rzekł. — Nie odstąpiłem go razem z wami, gdy był potężny jako król, a potem nie godziło mi się go opuszczać, gdy był w mizerii i gdy nikt przy nim nie pozostał. Oj! nie utyłem na tej służbie, bom trzy dni już nic w gębie nie miał i nogi się chwieją pode mną… Ale macie mnie, rozsiekajcie! Gdyż i do tego się przyznaję… — tu głos pana Charłampa zadrgał — żem go miłował…", + "125104": "To rzekłszy, zatoczył się i byłby upadł, ale Zagłoba otworzył mu ramiona, chwycił go, podtrzymał, a potem krzyczeć począł:", + "125105": "— Na żywy Bóg! Dajcie mu jeść i pić!…", + "125106": "Trafiło to wszystkim do serca, więc wzięto pana Charłampa pod ręce i wyprowadzono go zaraz z komnaty. Po czym i żołnierze poczęli ją kolejno opuszczać, żegnając się pobożnie.", + "125107": "W drodze do kwatery pan Zagłoba rozważał coś w umyśle, zastanawiał się, chrząkał, nareszcie pociągnął za połę pana Wołodyjowskiego.", + "125108": "— Panie Michale! — rzekł.", + "125109": "— A czego?", + "125110": "— Już mnie zawziętość na Radziwiłła minęła, co nieboszczyk, to nieboszczyk!… Odpuszczam mu z serca, że na szyję moją nastawał.", + "125111": "— Przed trybunałem on niebieskim! — odrzekł Wołodyjowski.", + "125112": "— Otóż, otóż!… Hm! żeby mu to co pomogło, dałbym zresztą i na mszę, bo widzi mi się, że ma tam okrutnie kruchą sprawę.", + "125113": "— Bóg miłosierny!", + "125114": "— Że miłosierny, to miłosierny, aleć i On bez abominacji na heretyków patrzeć nie może. A to nie tylko heretyk, ale i zdrajca. Ot co!", + "125115": "Tu pan Zagłoba zadarł głowę i począł spoglądać ku górze.", + "125116": "— Boję się — rzekł po chwili — żeby mi który Szwed, z tych, co się prochami wysadzili, na łeb nie zleciał, bo że ich tam w niebie nie przyjęto, to pewna!", + "125117": "— Dobrzy pachołkowie! — rzekł z uznaniem pan Michał — woleli zginąć niż się poddać. Mało takich żołnierzów w świecie!", + "125118": "Po czym szli w milczeniu, nagle pan Michał zatrzymał się.", + "125119": "— Billewiczówny w zamku nie było — rzekł.", + "125120": "— A skąd wiesz?", + "125121": "— Pytałem onych paziów. Bogusław ją wziął do Taurogów.", + "125122": "— Oj! — rzekł Zagłoba — to jakoby wilkowi kozę powierzono. Ale to nie twoja rzecz, tobie przeznaczona tamta pestka!", + "125123": "Rozdział XXX", + "125124": "Lwów od chwili przybycia króla zmienił się w istotną stolicę Rzeczypospolitej. Wraz z królem przybyła większa część biskupów z całego kraju i wszyscy ci świeccy senatorowie, którzy nie służyli nieprzyjacielowi. Wydane lauda zwołały również pod broń szlachtę województwa ruskiego i dalszych przyległych, która stanęła licznie a zbrojno z tym większą łatwością, że Szwedów wcale w tych stronach nie było. Rosły też oczy i serca na widok tego pospolitego ruszenia, w niczym albowiem nie przypominało ono owego wielkopolskiego, które pod Ujściem tak słabą stawiło nieprzyjacielowi zaporę. Przeciwnie, nadciągała tu groźna i wojownicza szlachta, z dziecka na koniu i w polach hodowana, wśród ciągłych napadów tatarskiej dziczy przywykła do przelewu krwi i pożogi, lepiej władnąca szablą niż łaciną. Świeżo jeszcze wyćwiczyła ją chmielnicczyzna, siedm lat bez przerwy trwająca, tak że nie było między nimi człowieka, który by tyle razy przynajmniej w ogniu nie był, ile sobie lat liczył. Coraz nowe ich roje przybywały do Lwowa. Jedni ciągnęli od przepaścistych Bieszczadów, inni znad Prutu, Dniestru i Seretu; którzy siedzieli na krętych dorzeczach dniestrowych, którzy siedzieli nad roztoczystym Bohem, których nad Siniuchą nie starła z łona ziemi inkursja chłopska, którzy na tatarskich rubieżach się ostali, ci wszyscy na głos pana dążyli teraz do Lwiego Grodu, aby stamtąd na nie znanego jeszcze nieprzyjaciela pociągnąć. Waliła szlachta z Wołynia i z dalszych jeszcze województw, taką nienawiść rozpaliła we wszystkich duszach straszna wieść o podniesieniu przez nieprzyjaciela świętokradzkiej ręki na Patronkę Rzeczypospolitej w Częstochowie.", + "125125": "Zaś kozactwo nie śmiało stawić przeszkód, bo nawet w najzatwardzialszych poruszyły się serca, i zresztą samo było od Tatarów zmuszone bić przez posłów czołem królowi i po raz setny przysięgi wierności ponawiać. Groźne dla królewskich nieprzyjaciół poselstwo tatarskie pod wodzą Subaghazi-beja bawiło we Lwowie, ofiarując w imieniu chanowym sto tysięcy ordy na pomoc Rzeczypospolitej, z której czterdzieści tysięcy mogło zaraz spod Kamieńca w pole wyruszyć.", + "125126": "Prócz poselstwa tatarskiego zjechała i legacja z Siedmiogrodu dla prowadzenia wszczętych z Rakoczym o następstwo tronu rokowań; bawił i poseł cesarski, był nuncjusz papieski, który razem z królem przyjechał, co dzień nadjeżdżały deputacje od wojsk koronnych i litewskich, od województw i ziem, z oświadczeniami wierności dla majestatu i chęci obrony do upadłego najechanej ojczyzny.", + "125127": "Rosła tedy fortuna królewska, podnosiła się w oczach ku podziwowi wieków i narodów tak niedawno zupełnie pognębiona Rzeczpospolita. Rozpaliły się dusze ludzkie żądzą wojny i odwetu, a jednocześnie okrzepły. I jak na wiosnę deszcz ciepły a obfity topi śniegi, tak potężna nadzieja stopiła zwątpienie. Nie tylko chciano zwycięstwa, ale wierzono w nie. Coraz to nowe wieści pomyślne, choć często nieprawdziwe, przechodziły z ust do ust. Raz w raz opowiadano to o odebranych zamkach, to o bitwach, w których nie znane pułki pod nie znanymi dotąd wodzami rozgromiły Szwedów, to o strasznych chmurach chłopstwa, podnoszącego się jako szarańcza przeciw nieprzyjacielowi. Imię Stefana Czarnieckiego coraz częściej pojawiało się na wszystkich ustach.", + "125128": "Szczegóły w onych wieściach były często nieprawdziwe, ale razem wzięte, odbijały jako zwierciadło to, co się działo w całym kraju.", + "125129": "Lecz we Lwowie było jakoby ustawiczne święto. Gdy król przybył, witało go miasto uroczyście: więc duchowieństwo trzech obrządków, rajcy miejscy, kupiectwo, cechy. Na placach i ulicach, gdzie okiem rzuciłeś, powiewały chorągwie białe, szafirowe, purpurowe, złociste. Dumnie podnosili lwowianie swego złotego lwa w błękitnym polu, z chlubą wspominając zaledwie przeszłe kozackie i tatarskie napady. Za każdym ukazaniem się królewskim krzyk się czynił pomiędzy tłumami, a tłumów nigdy nie brakło.", + "125130": "Ludność podwoiła się w ostatnich dniach. Prócz senatorów, biskupów, prócz szlachty napłynęły i tłumy chłopstwa, bo się rozbiegła wieść, że król zamyśla los chłopski poprawić. Więc sukmany i gunie pomieszały się z żółtymi kapotami mieszczan. Przemyślni Ormianie o smagłych twarzach porozbijali szałasy z towarem i bronią, którą chętnie kupowała zgromadzona szlachta.", + "125131": "Była znaczna liczba i Tatarów przy poselstwie, i Węgrzyni, i Wołosi, i Rakuszanie, moc luda, moc wojska, moc odmiennych twarzy, moc strojów dziwnych, barwnych, jaskrawych a rozmaitych, moc służby dworskiej: więc olbrzymich pajuków, hajduków, janczarów, kraśnych Kozaków, laufrów z cudzoziemska przybranych.", + "125132": "Na ulicach od rana do wieczora gwar ludzki, przejeżdżanie to chorągwi komputowych, to oddziałów konnej szlachty, krzyki, komendy, migotanie zbroi i gołych szabel, rżenie koni, huk armat i śpiewy pełne gróźb i przekleństw dla Szweda.", + "125133": "A dzwony w kościołach polskich, ruskich i ormiańskich biły nieustannie, zwiastując wszystkim, że król jest we Lwowie i że Lwów to ze stolic pierwszy, ku wieczystej swej chwale, przyjął króla wygnańca.", + "125134": "Bito mu też czołem, gdzie się tylko pokazał; czapki wylatywały w górę, a okrzyki vivat! wstrząsały powietrzem; bito czołem i przed karocami biskupów, którzy przez okna żegnali zgromadzone tłumy; kłaniano się też i wykrzykiwano senatorom, czcząc w nich wierność dla pana i dla ojczyzny.", + "125135": "Tak wrzało całe miasto. Nawet nocą palono na placach stosy drzewa, przy których koczowali mimo zimy i mrozu ci, którzy się w kwaterach dla zbytniego ścisku pomieścić nie mogli.", + "125136": "Król zaś trawił dnie całe na naradach z senatorami. Przyjmowano poselstwa zagraniczne, deputacje ziem i wojsk; obmyślano sposoby zapełnienia pustego skarbca pieniędzmi; używano wszelkich sposobów, aby rozniecić wojnę tam wszędzie, gdzie nie płonęła dotąd.", + "125137": "Latali gońcy do miast znaczniejszych, we wszystkie strony Rzeczypospolitej, aż hen do dalekich Prus i na Żmudź świętą; do Tyszowiec, do hetmanów, do pana Sapiehy, który po zburzeniu Tykocina szedł z wojskiem swoim wielkimi pochodami na południe; szli gońcy i do pana chorążego wielkiego Koniecpolskiego, który jeszcze stał przy Szwedach. Tam, gdzie było trzeba, posyłano zasiłki pieniężne, ekscytowano ospalszych manifestami.", + "125138": "Król uznał, uświęcił i potwierdził konfederację tyszowiecką, i sam do niej przystąpił, wziąwszy wodze wszelkich spraw w swe niestrudzone ręce: pracował od rana do nocy, więcej dobro Rzeczypospolitej niż własny czas, niż własne zdrowie ważąc.", + "125139": "Lecz jeszcze nie tu był kres jego usiłowań; postanowił bowiem zawrzeć w imieniu swoim i stanów takie przymierze, którego by żadna potęga ziemska przemóc nie zdołała, a które by w przyszłości do poprawy Rzeczypospolitej mogło posłużyć.", + "125140": "Nadeszła nareszcie ta chwila.", + "125141": "Tajemnica musiała się przedrzeć od senatorów do szlachty, a od szlachty do pospólstwa, gdyż od rana mówiono, że w czasie nabożeństwa stanie się coś ważnego, że król jakieś uroczyste śluby będzie składał. Mówiono o poprawie losów chłopskich i o konfederacji z niebem; inni wszelako twierdzili, że to są niebywałe rzeczy, których przykładów dzieje nie podają, ale ciekawość była podniecona i powszechnie czegoś oczekiwano.", + "125142": "Dzień był mroźny, jasny, drobniuchne źdźbła śniegu latały po powietrzu, błyszcząc na kształt iskier. Piechota łanowa lwowska i powiatu żydaczowskiego, w półszubkach błękitnych, bramowanych złotem, i pół regimentu węgierskiego wyciągnęły się w długi szereg przed katedrą, trzymając muszkiety przy nogach; przed nimi na kształt pasterzy przechodzili wzdłuż i w poprzek oficerowie z trzcinami w ręku. Pomiędzy dwoma szpalerami płynął, jak rzeka, do kościoła tłum różnobarwny. Więc naprzód szlachta i rycerstwo, a za nią senat miejski z łańcuchami pozłocistymi na szyjach i ze świecami w ręku, a prowadził go burmistrz, słynny na całe województwo medyk, przybrany w czarną togę aksamitną i biret; za senatem szli kupcy, a między nimi wielu Ormian w zielonych ze złotem myckach na głowie i w obszernych wschodnich chałatach. Ci, chociaż do innego obrządku należąc, ciągnęli wraz z innymi, by stan reprezentować. Za kupiectwem dążyły cechy z chorągwiami, a więc rzeźnicy, piekarze, szewcy, złotnicy, konwisarze, szychterze, płatnerze, kordybanci, miodowarzy, i ilu tylko innych jeszcze było; z każdego ludzie wybrani szli za swoją chorągwią, którą niósł okazalszy od wszystkich urodą chorąży. Za czym dopiero waliły bractwa różne i tłum pospolity, w łyczkowych kapotach, w kożuchach, guniach, sukmanach, mieszkańcy przedmieść, chłopi. Nie tamowano przystępu nikomu, dopóki kościół nie zapełnił się szczelnie ludźmi wszelakich stanów i płci obojej.", + "125143": "Na koniec zaczęły zajeżdżać i karety, lecz omijały główne drzwi, albowiem król, biskupi i dygnitarze mieli osobne wejście, bliżej wielkiego ołtarza. Co chwila wojsko prezentowało broń, następnie żołnierze spuszczali muszkiety do nogi i chuchali na zmarznięte dłonie, wyrzucając z piersi kłęby pary.", + "125144": "Zajechał król z nuncjuszem Widonem, potem arcybiskup gnieźnieński z księciem biskupem Czartoryskim, potem ksiądz biskup krakowski, ksiądz arcybiskup lwowski, kanclerz wielki koronny, wielu wojewodów i kasztelanów. Ci wszyscy znikali w bocznych drzwiach, a ich karoce, dwory, masztalerze i wszelkiego rodzaju dworscy utworzyli jakoby nowe wojska, stojące z boku katedry.", + "125145": "Ze mszą wyszedł nuncjusz apostolski Widon, przybrany na purpurze w ornat biały, naszywany perłami i złotem.", + "125146": "Dla króla urządzono klęcznik między wielkim ołtarzem a stallami, przed klęcznikiem leżał rozpostarty dywan turecki, kanonickie krzesła zajęli biskupi i świeccy senatorowie.", + "125147": "Różnobarwne światła wchodzące przez okna w połączeniu z blaskiem świec, od których ołtarz gorzeć się zdawał, padały na twarze senatorskie, ukryte w cieniu kanonickich krzeseł, na białe brody, na wspaniałe postawy, na złote łańcuchy, aksamity i fiolety. Rzekłbyś: rzymski senat, taki w tych starcach majestat i powaga; gdzieniegdzie wśród sędziwych głów widać twarz senatora-wojownika, gdzieniegdzie błyśnie jasna główka młodego panięcia; wszystkie oczy utkwione w ołtarz, wszyscy modlą się; błyszczą i chwieją się płomienie świec; dymy z kadzielnic igrają i kłębią się w blaskach. Z drugiej strony stallów kościół nabity głowami, a nad głowami tęcza chorągwi jako tęcza kwiatów się mieni.", + "125148": "Majestat króla Jana Kazimierza padł wedle zwyczaju krzyżem i korzył się przed majestatem bożym. Wreszcie wydobył ksiądz nuncjusz z cyborium kielich i zbliżył się z nim do klęcznika. Wówczas król podniósł się z jaśniejszą twarzą, rozległ się głos nuncjusza: Ecce Agnus Dei… i król przyjął komunię.", + "125149": "Przez jakiś czas klęczał schylony; na koniec podniósł się, oczy zwrócił ku niebu i wyciągnął obie ręce.", + "125150": "Uciszyło się nagle w kościele tak, że oddechów ludzkich nie było słychać. Wszyscy odgadli, że chwila nadeszła, i że król jakiś ślub będzie czynił; wszyscy słuchali w skupieniu ducha, a on stał ciągle z wyciągniętymi rękoma, wreszcie głosem wzruszonym, ale jak dzwon donośnym, tak mówić począł:", + "125151": "— Wielka człowieczeństwa boskiego Matko i Panno! Ja, Jan Kazimierz, Twego Syna, Króla królów i Pana mojego, i Twoim zmiłowaniem się król, do Twych najświętszych stóp przychodząc, tę oto konfederację czynię: Ciebie za Patronkę moją i państwa mego Królową dzisiaj obieram. Mnie, Królestwo moje Polskie, Wielkie Księstwo Litewskie, Ruskie, Pruskie, Mazowieckie, Żmudzkie, Inflanckie i Czernihowskie, wojsko obojga narodów i pospólstwo wszystkie Twojej osobliwej opiece i obronie polecam; Twojej pomocy i miłosierdzia w teraźniejszym utrapieniu królestwa mego przeciwko nieprzyjaciołom pokornie żebrzę…", + "125152": "Tu padł król na kolana i milczał chwilę, w kościele cisza ciągle trwała śmiertelna, więc wstawszy, tak dalej mówił:", + "125153": "— A że wielkimi Twymi dobrodziejstwy zniewolony przymuszony jestem z narodem polskim do nowego i gorącego Tobie służenia obowiązku, obiecuję Tobie, moim, ministrów, senatorów, szlachty i pospólstwa imieniem, Synowi Twemu Jezusowi Chrystusowi, Zbawicielowi naszemu, cześć i chwałę przez wszystkie krainy królestwa polskiego rozszerzać, czynić wolą, że gdy za zlitowaniem Syna Twego otrzymam wiktorię nad Szwedem, będę się starał, aby rocznica w państwie mym odprawiała się solennie do skończenia świata rozpamiętywaniem łaski boskiej i Twojej, Panno Przeczysta!", + "125154": "Tu znów przerwał i klęknął. W kościele uczynił się szmer, lecz głos królewski wnet go uciszył i choć drżał teraz skruchą, wzruszeniem, tak dalej mówił jeszcze donośniej:", + "125155": "— A że z wielkim żalem serca mego uznaję, dla jęczenia w opresji ubogiego pospólstwa oraczów, przez żołnierstwo uciemiężonego, od Boga mego sprawiedliwą karę przez siedm lat w królestwie moim różnymi plagami trapiącą nad wszystkich ponoszę, obowiązuję się, iż po uczynionym pokoju starać się będę ze stanami Rzeczypospolitej usilnie, ażeby odtąd utrapione pospólstwo wolne było od wszelkiego okrucieństwa, w czym, Matko Miłosierdzia, Królowo i Pani moja, jakoś mnie natchnęła do uczynienia tego wotum, abyś łaską miłosierdzia u Syna Twego uprosiła mi pomoc do wypełnienia tego, co obiecuję.", + "125156": "Słuchało tych słów królewskich duchowieństwo, senatorowie, szlachta, gmin. Wielki płacz rozległ się w kościele, który naprzód w chłopskich piersiach się zerwał i z onych wybuchnął, a potem stał się powszechny. Wszyscy wyciągnęli ręce ku niebu, rozpłakane głosy powtarzały: „Amen! amen! amen!”, na świadectwo, że swoje uczucia i swoje wota ze ślubem królewskim łączą. Uniesienie ogarnęło serca i zbratały się w tej chwili w miłości dla Rzeczypospolitej i jej Patronki. Za czym radość niepojęta jako czysty płomień rozpaliła się na twarzach, bo w całym tym kościele nie było nikogo, kto by jeszcze wątpił, że Bóg Szwedów pogrąży.", + "125157": "Król zaś po ukończonym nabożeństwie, wśród grzmotu wystrzałów z muszkietów i dział, wśród gromkich okrzyków: „Wiktoria! wiktoria! Niech żyje!” — jechał do grodu i tam onę niebieską konfederację wraz z tyszowiecką roborował.", + "125158": "Rozdział XXXI", + "125159": "Po owych uroczystościach różne wieści zaczęły nadlatywać jako ptastwo skrzydlate do Lwowa. Były dawniejsze i świeże, mniej lub więcej pomyślne, ale wszystkie dodawały ducha. Więc naprzód konfederacja tyszowiecka szerzyła się jak pożar. Kto żyw, przystępował do niej, zarówno ze szlachty, jak z pospólstwa. Miasta dostarczały wozów, strzelb, piechoty, Żydzi pieniędzy. Nikt nie śmiał się przeciwić jej uniwersałom; najospalsi na koń siadali. Nadszedł też i groźny manifest Wittenberga, zwrócony przeciw związkowi. Ogień i miecz miał karać tych, którzy do niego przystępowali. Ale sprawiło to taki skutek, jakby kto chciał prochem płomień zasypać. Manifest ów, zapewne za wiedzą królewską i dla tym większego podniesienia zawziętości przeciw Szwedom, rozrzucono w wielkiej ilości egzemplarzy po Lwowie i nie godzi się mówić, co pospólstwo dokazywało z tymi papierami, dość, że wiatr je nosił, srodze pohańbione, po lwowskich ulicach, żacy zaś pokazywali ku uciesze tłumów w jasełkach „Wittenberkową kontuzję”, śpiewając przy tym pieśń poczynającą się od słów:", + "125160": "Wittenberku, niebożę,", + "125161": "Lepiej zmykaj za morze", + "125162": "Jak zając!", + "125163": "Bo gdy sypną się guzy,", + "125164": "To pogubisz rajtuzy", + "125165": "Zmykając!", + "125166": "On zaś, jakby czyniąc zadość słowom pieśni, zdał komendę w Krakowie dzielnemu Wirtzowi, a sam udał się spiesznie do Elbląga, gdzie król szwedzki przebywał wraz z królową, trawiąc czas na ucztach i radując się w sercu, że tak prześwietnego królestwa stał się panem.", + "125167": "Przyszły także do Lwowa doniesienia o upadku Tykocina i rozweseliły umysły. Dziwnym było, że poczęto o tym mówić, nim jakikolwiek goniec przybył. Nie zgadzano się tylko co do tego, czy książę wojewoda wileński umarł, czy w niewoli, twierdzono wszakże, że pan Sapieha na czele znacznej potęgi wszedł już z Podlasia w województwo lubelskie, ażeby się z hetmanami połączyć, że po drodze bije Szwedów i z każdym dniem w siłę rośnie.", + "125168": "Na koniec od niego samego przybyli posłowie, i w znacznej liczbie, bo ni mniej, ni więcej tylko całą chorągiew przysłał wojewoda do dyspozycji królewskiej, pragnąc przez to okazać cześć panu, zabezpieczyć od wszelkiej możliwej przygody jego osobę, a może i własne podnieść przez to znaczenie.", + "125169": "Przywiódł ów znak młody pułkownik Wołodyjowski, dobrze królowi znajomy, zaraz też Jan Kazimierz kazał mu stanąć przed sobą i ścisnąwszy za głowę, rzekł:", + "125170": "— Witaj, sławny żołnierzyku! Siła upłynęło wody, od kiedy straciliśmy cię z oczu. Bodajże pod Beresteczkiem widzieliśmy cię ostatni raz, całego we krwi unurzanego.", + "125171": "Pan Michał pochylił się do kolan pańskich i odrzekł:", + "125172": "— I w Warszawie później, miłościwy panie, byłem też w zamku z dzisiejszym panem kasztelanem kijowskim.", + "125173": "— A służysz ciągle? Nie zachciało ci się to domowych wczasów użyć?", + "125174": "— Bo Rzeczpospolita była w potrzebie, a w onych zawieruchach i substancja przepadła. Nie mam, gdzie bym głowę złożył, miłościwy panie, ale sobie nie przykrzę, tak myśląc, że to dla majestatu i ojczyzny pierwsza żołnierska powinność.", + "125175": "— Bodaj takich więcej! bodaj więcej… nie panoszyłby się nieprzyjaciel. Da Bóg, przyjdzie czas i na nagrody, a teraz powiadaj, coście z wojewodą wileńskim uczynili?", + "125176": "— Wojewoda wileński na sądzie bożym. Właśnie wtedy z niego duch wyszedł, gdyśmy do ostatniego szturmu szli.", + "125177": "— Jakże to ono było?", + "125178": "— Oto jest relacja wojewody witebskiego — rzekł pan Michał.", + "125179": "Król wziął pismo i zaczął czytać, ale ledwie zaczął, zaraz przerwał:", + "125180": "— Myli się w tym pan Sapieha — rzekł — pisząc, iż wielka litewska buława vacat; nie vacat, bo jemu ją oddaję.", + "125181": "— Nie ma też nad niego godniejszego — odrzekł pan Michał — i całe wojsko będzie do śmierci waszej królewskiej mości za ten uczynek wdzięczne.", + "125182": "Uśmiechnął się król na ową prostoduszną konfidencję żołnierską i czytał dalej.", + "125183": "Po chwili westchnął.", + "125184": "— Mógłby Radziwiłł być najpiękniejszą perłą w tej sławnej koronie, gdyby duma i błędy, które wyznawał, nie wysuszyły mu duszy… Stało się! Niezbadane wyroki boskie!… Radziwiłł i Opaliński… prawie w jednym czasie… Sądź ich, Panie, nie wedle ich grzechów, ale wedle Twojego miłosierdzia.", + "125185": "Nastało milczenie, po czym król zaczął dalej czytać.", + "125186": "— Wdzięczni jesteśmy panu wojewodzie — rzekł, skończywszy — że mi całą chorągiew i największego, jako pisze, kawalera pod rękę przysyła. Ale tu mi bezpieczno, a kawalerowie, zwłaszcza tacy owo, w polu teraz najpotrzebniejsi. Wypocznijcie trochę, a potem was panu Czarnieckiemu w sukurs podeślę, bo na niego pewnie największy impet się zwróci.", + "125187": "— Dość my już wypoczywali pod Tykocinem, miłościwy panie — ozwał się z zapałem mały rycerz — teraz chybaby konie trochę odżywić, my zaś moglibyśmy i dziś jeszcze ruszyć, bo z panem Czarnieckim rozkosze będą niewypowiedziane!… Szczęście to wielkie patrzeć w oblicze miłościwego naszego pana, ale do Szwedów też nam pilno.", + "125188": "Król rozpromienił się. Ojcowska dobroć osiadła mu na obliczu i rzekł, patrząc z zadowoleniem na siarczystą postać małego rycerza.", + "125189": "— Tyś to, żołnierzyku, pierwszy pułkownikowską buławę pod nogi nieboszczykowi księciu wojewodzie rzucił?", + "125190": "— Nie pierwszym rzucił, wasza królewska mość, alem pierwszy raz, a daj Boże, ostatni, przeciw dyscyplinie wojennej wykroczył.", + "125191": "Tu zaciął się pan Michał i po chwili dodał:", + "125192": "— Nie lża było inaczej!", + "125193": "— Pewnie — rzekł król. — Ciężkie to były czasy na tych, którzy powinność wojskową rozumieją, ale i posłuch musi mieć swoje granice, za którymi się wina rozpoczyna. Siłaż tam starszyzny przy Radziwille się ostało?", + "125194": "— W Tykocinie znaleźliśmy z oficyjerów jednego tylko pana Charłampa, który zrazu księcia nie opuściwszy, nie chciał go potem w mizerii opuszczać. Kompasja go jeno przy księciu trzymała, bo afekt przyrodzony do nas ciągnął. Ledwieśmy go odkarmili, taki tam już był głód, a on sobie jeszcze od gęby odejmował, aby księcia pożywić. Teraz tu, do Lwowa, przyjechał miłosierdzia waszej królewskiej mości błagać, a i ja do nóg twoich za nim, miłościwy panie, upadam, bo to człek służały i dobry żołnierz.", + "125195": "— Niechże tu przyjdzie — rzekł król.", + "125196": "— Ma on też ważną rzecz waszej królewskiej mości, panu memu miłościwemu, objawić, którą był z ust księcia Bogusława w Kiejdanach słyszał, a która zdrowia i bezpieczeństwa świętej dla nas osoby waszej królewskiej mości attinet.", + "125197": "— Czy nie o Kmicicu?", + "125198": "— Tak jest, miłościwy panie!…", + "125199": "— A ty znałeś Kmicica?", + "125200": "— Znałem i biłem się z nim, ale gdzie by teraz był, tego nie wiem.", + "125201": "— Co o nim myślisz?", + "125202": "— Miłościwy panie, skoro on takiej imprezy się podjął, to nie ma tych mąk, których by nie był godzien, bo wyrzutek to z piekła rodem.", + "125203": "— A nieprawda — rzekł król — wszystko to księcia Bogusława wymysły… Ale położywszy na stronę ową sprawę, powiadaj, co o tym człeku wiesz z jego dawniejszych czasów?", + "125204": "— Żołnierz to był zawsze wielki i w dziele wojennym niezrównany. Tak jak on Chowańskiego podchodził, że w kilkaset ludzi do utrapienia całą potencję nieprzyjacielską przywiódł, tego by nikt inny nie potrafił. Cud, że z niego skóry nie zdarto i na bęben nie naciągniono! Gdyby kto był wonczas Chowańskiemu samego księcia wojewodę w ręce wydał, jeszcze by go tak nie usatysfakcjonował, jak z Kmicica podarek mu uczyniwszy… Jakże! do tego doszło, że Kmicic Chowańskiego sztućcami jadał, na jego kobierczyku sypiał, jego saniami i na jego koniu jeździł. Ale potem i dla swoich był ciężki, swawolił okrutnie, kondemnatami instar pana Łaszczą mógł sobie kierejkę podszyć, a już w Kiejdanach całkiem się pogrążył.", + "125205": "Tu pan Wołodyjowski opowiedział szczegółowo wszystko, co zaszło w Kiejdanach.", + "125206": "Jan Kazimierz zaś słuchał chciwie, a gdy wreszcie doszedł pan Michał do tego, jak pan Zagłoba uwolnił naprzód siebie, a potem wszystkich kompanionów z radziwiłłowskiej niewoli, począł się król za boki brać ze śmiechu.", + "125207": "— Vir incomparabilis! vir incomparabilis! — powtarzał. — A jestże on tu z tobą?", + "125208": "— Na rozkazy waszej królewskiej mości! — odpowiedział Wołodyjowski.", + "125209": "— Ulissesa ten szlachcic przeszedł! Przyprowadźże mi go do stołu na wesołą chwilę i panów Skrzetuskich z nim razem, a teraz powiadaj, co wiesz więcej o Kmicicu?", + "125210": "— Z listów przy Rochu Kowalskim znalezionych dowiedzieliśmy się dopiero, iż po śmierć nas do Birżów posyłano. Gonił nas jeszcze książę i wojskiem starał się otoczyć, ale nie przykrył. Wymknęliśmy się szczęśliwie… I nie dość, bośmy niedaleko Kiejdan Kmicica złapali, którego zaraz na rozstrzelanie ordynowałem.", + "125211": "— Oj! — rzekł król. — To, widzę, prędko tam u was na Litwie szło!", + "125212": "— Wszelako przedtem pan Zagłoba kazał go obszukać, jeśli jakowych listów przy sobie nie ma. Jakoż znalazło się pismo hetmańskie, z którego dowiedzieliśmy się, że gdyby nie Kmicic, to by nas do Birżów nie wywożono, ale nie mieszkając, w Kiejdanach rozstrzelano.", + "125213": "— A widzisz! — wtrącił król.", + "125214": "— Po tym tedy nie godziło nam się więcej na żywot jego nastawać. Puściliśmy go… Co dalej czynił, nie wiem, ale od Radziwiłła jeszcze nie odszedł. Bóg raczy wiedzieć, co to za człowiek… Łatwiej o każdym innym mieć opinię niż o takim wichrze. Przy Radziwille został, potem gdzieś jechał… I znowu ostrzegł nas, iż książę z Kiejdan ciągnie. Trudno negować, jak znaczną nam przysługę oddał, bo gdyby nie owo ostrzeżenie, byłby wojewoda wileński na ubezpieczone wojska napadał i pojedynczo chorągwie znosił… Sam nie wiem, miłościwy panie, co mam myśleć… Jeśli to oszczerstwo, co książę Bogusław powiadał…", + "125215": "— Zaraz się to okaże — rzekł król.", + "125216": "I zaklaskał w dłonie.", + "125217": "— Zawołaj tu pana Babinicza — rzekł do pazia, który ukazał się w progu.", + "125218": "Paź zniknął, a po chwili drzwi komnaty królewskiej otwarły się i stanął w nich pan Andrzej. Pan Wołodyjowski nie poznał go zrazu, był bowiem młody rycerz bardzo zmieniony i wybladły, jako że od ostatniej walki w wąwozie nie mógł jeszcze przyjść do siebie. Patrzył tedy na niego pan Michał nie poznawając.", + "125219": "— Dziw! — ozwał się wreszcie — gdyby nie chudość gęby i nie to, że wasza królewska mość inne powiedziała nazwisko, rzekłbym: pan Kmicic!", + "125220": "Król uśmiechnął się i odrzekł:", + "125221": "— Opowiadał mi tu właśnie ów mały rycerz o jednym okrutnym hultaju, który się tak nazywał, ale jam mu jako na dłoni wywiódł, że się w swym sądzie pomylił, i pewien jestem, że mi pan Babinicz przyświadczy.", + "125222": "— Miłościwy panie — odparł prędko Babinicz — jedno słowo waszej królewskiej mości lepiej tego hultaja oczyści niż największe moje przysięgi!", + "125223": "— I głos ten sam — mówił ze wzrastającym zdumieniem mały pułkownik — jeno tej blizny przez gębę nie było.", + "125224": "— Mości panie — rzekł na to Kmicic — łeb szlachecki to rejestr, na którym coraz inna ręka szablą pisze… Ale jest tu i twoja konotatka, poznajże mnie…", + "125225": "To rzekłszy, schylił podgoloną głowę i wskazał palcem na długą, białawą bruzdę ciągnącą się tuż koło czuba.", + "125226": "— Moja ręka! — krzyknął pan Wołodyjowski. — To Kmicic!", + "125227": "— A ja ci mówię, że ty Kmicica nie znasz! — wtrącił król.", + "125228": "— Jak to, miłościwy panie?…", + "125229": "— Boś znał wielkiego żołnierza, ale swawolnika i radziwiłłowskiego w zdradzie socjusza… A tu stoi Hektor częstochowski, któremu Jasna Góra po księdzu Kordeckim najwięcej zawdzięcza, tu stoi obrońca ojczyzny i sługa mój wierny, który mnie własną piersią zastawił i życie mi ocalił, gdym w wąwozach, jako między stado wilków, dostał się między Szwedów. Taki to ów nowy Kmicic… Poznajże go i pokochaj, bo wart tego!", + "125230": "Pan Wołodyjowski począł ruszać żółtymi wąsikami, nie wiedząc, co rzec, a król dodał:", + "125231": "— I wiedz o tym, że nie tylko on nic księciu Bogusławowi nie obiecywał, ale pierwszy na nim za ich praktyki zemstę wywarł, bo go porwał i chciał go w wasze ręce wydać.", + "125232": "— I nas ostrzegł przed księciem wojewodą wileńskim! — zawołał mały rycerz. — Jakiż anioł tak waszmości nawrócił?", + "125233": "— Uściskajcie się! — rzekł król.", + "125234": "— Od razum waszmości pokochał! — ozwał się pan Kmicic.", + "125235": "Więc padli sobie w objęcia, a król patrzył na to i usta raz po razu, wedle swojego zwyczaju, z zadowoleniem wydymał. Kmicic zaś ściskał tak serdecznie małego rycerza, że aż go w górę podniósł jak kota i nieprędko na powrót na nogi postawił.", + "125236": "Po czym król wyszedł na codzienną naradę, zwłaszcza że i obaj hetmani koronni przybyli do Lwowa, którzy mieli tam wojsko tworzyć, aby później poprowadzić je w pomoc panu Czarnieckiemu i konfederackim oddziałom uwijającym się pod różnymi wodzami po kraju.", + "125237": "Rycerze zostali sami.", + "125238": "— Pójdź waszmość pan do mojej kwatery — rzekł Wołodyjowski — znajdziesz tam Skrzetuskich i pana Zagłobę, którzy radzi usłyszą to, co mnie król jegomość powiadał. Jest też tam i pan Charłamp.", + "125239": "Lecz Kmicic przystąpił do małego rycerza z wielkim niepokojem w twarzy.", + "125240": "— Siła ludzi znaleźliście przy księciu Radziwille? — spytał.", + "125241": "— Ze starszyzny jeden Charłamp był przy nim.", + "125242": "— Nie o wojskowych pytam, dla Boga!… a z niewiast?…", + "125243": "— Zgaduję, o co chodzi — odparł, zapłoniwszy się nieco, mały rycerz — pannę Billewiczównę książę Bogusław wywiózł do Taurogów.", + "125244": "Na to zmieniło się w oczach oblicze Kmicica; więc naprzód stało się blade jak pergamin, potem czerwone, potem jeszcze bielsze niż poprzednio. Zrazu słowa nie znalazł, jeno nozdrzami parskał chwytając powietrze, którego widocznie nie stawało mu w piersiach. Następnie chwycił się obu rękoma za skronie i biegając jak szalony po komnacie, jął powtarzać?", + "125245": "— Gorze mnie, gorze, gorze!", + "125246": "— Chodź waść, Charłamp lepszą ci zda relację, bo był przy tym — rzekł Wołodyjowski.", + "125247": "Rozdział XXXII", + "125248": "Wyszedłszy od króla, szli obaj rycerze w milczeniu. Wołodyjowski mówić nie chciał, Kmicic nie mógł, bo go ból i wściekłość kąsały; przebijali się tedy przez tłumy, które się były zebrały na ulicach bardzo licznie, wskutek wieści, że pierwszy zagonik Tatarów, obiecanych przez chana królowi, nadciągnął i ma wejść do miasta, aby się zaprezentować królowi. Mały rycerz prowadził. Kmicic leciał jak błędny za nim, z kołpakiem nasuniętym na oczy, potrącając ludzi po drodze.", + "125249": "Dopiero gdy wyszli na miejsce przestronniejsze, pan Michał chwycił Kmicica za przegub ręki i rzekł:", + "125250": "— Pomiarkuj się waść!… Desperacją nic nie wskórasz!…", + "125251": "— Ja nie desperuję — odrzekł Kmicie — jeno mi jego krwi potrzeba!", + "125252": "— Możesz być pewien, że go między nieprzyjaciółmi ojczyzny znajdziesz!", + "125253": "— Tym lepiej! — mówił gorączkowo pan Andrzej — ale choćbym go i w kościele znalazł…", + "125254": "— Dla Boga! nie bluźnij! — przerwał co prędzej mały pułkownik.", + "125255": "— Ten zdrajca do grzechu mnie przywodzi!", + "125256": "Zamilkli na chwilę, po czym pierwszy pan Kmicic spytał:", + "125257": "— Gdzie on teraz jest?", + "125258": "— Może w Taurogach, a może i nie. Charłamp będzie lepiej wiedział.", + "125259": "— Chodźmy!", + "125260": "— Już niedaleko… Chorągiew za miastem stoi, a my tu… i Charłamp z nami.", + "125261": "Wtem Kmicic począł oddychać tak ciężko jak człowiek, który pod stromą górę wchodzi.", + "125262": "— Słabym jeszcze okrutnie — ozwał się.", + "125263": "— Tym większego pomiarkowania waszmości potrzeba, ile że z takim rycerzem będziesz miał sprawę.", + "125264": "— Już raz miałem i ot! co mi po niej ostało.", + "125265": "To rzekłszy, Kmicic ukazał na pręgę w twarzy.", + "125266": "— Powiedzże mi waść, jako to było, bo król jegomość ledwie wspomniał.", + "125267": "Pan Kmicic począł opowiadać i choć przy tym zębami zgrzytał i aż kołpaczkiem cisnął o ziemię, jednak myśl jego oderwała się od nieszczęścia i uspokoił się trochę.", + "125268": "— Wiedziałem, żeś waść rezolut — rzekł mały rycerz — ale żeby aż Radziwiłła spośród jego chorągwi porwać, tegom się i po waćpanu nie spodziewał.", + "125269": "Tymczasem doszli do kwatery. Dwaj Skrzetuscy, pan Zagłoba, dzierżawca z Wąsoszy i Charłamp zajęci byli oglądaniem kożuszków krymskich, które handlujący Tatar przyniósł właśnie do wyboru. Charłamp, który najlepiej znał Kmicica, poznał go też od jednego rzutu oka i upuściwszy kożuszek, zakrzyknął:", + "125270": "— Jezus Maria!", + "125271": "— Niech będzie imię Pańskie pochwalone! — zawołał dzierżawca z Wąsoszy.", + "125272": "Lecz zanim wszyscy ochłonęli ze zdziwienia, Wołodyjowski rzekł:", + "125273": "— Przedstawiam waszmościom częstochowskiego Hektora i wiernego sługę królewskiego, któren za wiarę, ojczyznę i majestat krew przelewał.", + "125274": "Tu, gdy zdziwienie jeszcze wzrosło, począł zacny pan Michał opowiadać z wielkim zapałem, co od króla o Kmicicowych zasługach, a od samego pana Andrzeja o porwaniu księcia Bogusława słyszał, i wreszcie tak skończył:", + "125275": "— Nie tylko więc nieprawda to jest, co książę Bogusław o tym kawalerze powiadał, ale przeciwnie: nie ma on większego wroga od pana Kmicica, i dlatego pannę Billewiczównę z Kiejdan wywiózł, aby w jakikolwiek sposób zemstę nad nim wywrzeć.", + "125276": "— I nam ten kawaler życie ocalił, i konfederackie chorągwie przed księciem wojewodą ostrzegł — zawołał pan Zagłoba. — Wobec takich zasług za nic dawne grzechy! Dla Boga! dobrze, że z tobą, panie Michale, nie sam do nas przyszedł, dobrze też, że chorągiew nasza za miastem, bo okrutna w laudańskich przeciwko niemu zawziętość, i zanimby zipnął, wprzód by go byli na szablach roznieśli.", + "125277": "— Witamy waszmości całym sercem, jako brata i przyszłego kommilitona! — rzekł Jan Skrzetuski.", + "125278": "Charłamp aż się za głowę brał.", + "125279": "— Taki się nigdy nie pogrąży! — mówił — z każdej strony wypłynie i jeszcze sławę na brzeg wyniesie!", + "125280": "— A nie mówiłem wam tego! — wołał Zagłoba. — Jakem go tylko w Kiejdanach ujrzał, zarazem sobie pomyślał: to żołnierz i rezolut! I pamiętacie, że wnet poczęliśmy się w gębę całować. Prawda, że za moją przyczyną Radziwiłł pogrążon, ale i za jego. Bóg mnie natchnął w Billewiczach, żem go nie dopuścił rozstrzelać… Mości panowie, nie godzi się takiego kawalera sucho przyjmować, aby zaś nas o nieszczerość nie posądził!", + "125281": "Usłyszawszy to, Rzędzian wyprawił zaraz Tatara z kożuszkami, a sam zaś zakrzątnął się z pachołkiem około napitków.", + "125282": "Lecz pan Kmicic myślał tylko o tym, aby się od Charłampa o wyzwoleniu Oleńki jak najprędzej wywiedzieć.", + "125283": "— Byłeś waść przy tym? — pytał.", + "125284": "— Prawie, żem się z Kiejdan nie ruszał — odrzekł nosacz. — Przyjechał książę Bogusław do naszego księcia wojewody. Na wieczerzę wystroił się tak, że oczy bolały patrzeć, i widać było, że mu panna Billewiczówna bardzo w oko wpadła, bo ledwie że nie mruczał z ukontentowania jak kot, gdy go po grzbiecie głaszczą. Ale o kocie powiadają, że pacierze odmawia, a książę Bogusław, jeśli je odmawiał, to chyba diabłu na chwałę. A przymilał się, a łasił, a zalecał…", + "125285": "— Zaniechaj! — rzekł pan Wołodyjowski — zbyt wielką mękę temu rycerzowi zadajesz!", + "125286": "— Przeciwnie! Mów waść, mów! — zawołał Kmicic.", + "125287": "— Gadał tedy przy stole — rzekł Charłamp — iż nie żadna to ujma nawet i Radziwiłłom ze szlachciankami się żenić i że on sam wolałby wziąć szlachciankę niż one księżniczki, które mu ichmość królestwo francuscy swatali, a których nazwisk nie spamiętałem, bo takie były cudaczne, jakoby kto ogary w kniei nawoływał.", + "125288": "— Mniejsza z tym! — rzekł Zagłoba.", + "125289": "— Owóż, widocznie to mówił, aby oną pannę skaptować, co my, zrozumiawszy zaraz, poczęliśmy jeden na drugiego spoglądać i mrugać, słusznie mniemając, że się potrzask na innocencję gotuje.", + "125290": "— A ona? a ona?!… — pytał gorączkowo Kmicic.", + "125291": "— Ona, jako to dziewka z wielkiej krwi i górnej maniery, żadnego nie pokazowała ukontentowania, zgoła na niego nie patrząc, dopieroż gdy o waszmość panu mówić książę Bogusław począł, zaraz w niego utkwiła oczy. Straszna rzecz, co się stało, gdy powiedział, i żeś mu się wasza mość ofiarował za ileś tam dukatów króla porwać i żywego albo umarłego Szwedom dostawić. Myśleliśmy, że dusza z panny wyjdzie, ale cholera na waćpana tak była w niej wielka, że słabość niewieścią przemogła. Jak on też zaczął prawić, z jaką abominacją waszmościne propozycje odrzucił, dopiero zaczęła go wielbić i wdzięcznie nań spoglądać, a potem już i ręki mu nie umknęła, gdy ją od stołu chciał odprowadzić.", + "125292": "Kmicic oczy dłońmi zatknął.", + "125293": "— Bijże, bij! kto w Boga wierzy! — powtarzał.", + "125294": "Nagle zerwał się z miejsca.", + "125295": "— Bądźcie waszmościowie zdrowi!", + "125296": "— Jakże to? dokąd? — pytał Zagłoba, zastąpiwszy mu drogę.", + "125297": "— Król mi permisję da, a ja pojadę i znajdę go! — mówił Kmicic.", + "125298": "— Na rany boskie! czekaj waść! Jeszcześ się wszystkiego nie dowiedział, a szukać go masz czas. Z kim pojedziesz? Gdzie go znajdziesz?", + "125299": "Kmicic może byłby nie słuchał, ale sił mu zbrakło, gdyż był ranami wycieńczon, więc obsunął się na ławę i plecami wsparłszy się o ścianę, przymknął oczy.", + "125300": "Zagłoba podał mu kielich wina, a on chwycił go drżącymi rękoma i rozlewając płyn na brodę i piersi, wychylił do dna.", + "125301": "— Nie masz tu nic straconego — rzekł Jan Skrzetuski — jeno roztropności trzeba tym większej, że z tak znamienitym panem sprawa. Prędkim uczynkiem a nagłą imprezą możesz waćpan zgubić pannę Billewiczównę i siebie.", + "125302": "— Wysłuchaj Charłampa do końca — rzekł pan Zagłoba.", + "125303": "Kmicic zacisnął zęby.", + "125304": "— Słucham cierpliwie.", + "125305": "— Czy chętnie panna wyjeżdżała — ozwał się Charłamp — tego nie wiem, bom przy jej wyjeździe nie był; wiem, że pan miecznik rosieński protestował, któremu naprzód perswadowano, potem go w cekhauzie zamknięto, a wreszcie pozwolono wolno do Billewicz odjechać. Panna w złych rękach, nie ma co ukrywać, bo wedle tego, co o młodym księciu powiadają, bisurmanin żaden na płeć gładką nie jest tak łasy. Gdy mu białogłowa jaka w oko wpadnie, wówczas choćby była zamężna, gotów i o to nie dbać.", + "125306": "— Gorze! gorze! — powtórzył Kmicic.", + "125307": "— Szelma! — krzyknął Zagłoba.", + "125308": "— Dziwno mi tylko to, że ją książę wojewoda zaraz Bogusławowi wydał! — rzekł Skrzetuski.", + "125309": "— Ja nie statysta — odrzekł na to Charłamp — więc powtórzę waszmościom jeno to, co oficyjerowie powiadali, a mianowicie Ganchof, który wszystkie arcana książęce wiedział. Słyszałem na własne uszy, jak ktoś wykrzyknął przy nim: „Nie pożywi się Kmicic po naszym młodym księciu!” — a Ganchof powiada tak: „Więcej tam polityki w tym wywiezieniu niż afektu. Żadnej (powiada) książę Bogusław nie daruje, ale byle mu panna opór dała, to w Taurogach nie będzie mógł z nią uczynić jak z innymi, bo hałasy by powstały, tam zaś księżna wojewodzina z córką bawi, na które Bogusław musi się wielce oglądać, gdy do ręki młodej księżniczki pretenduje… Ciężko mu będzie (powiada) cnotliwego udawać, ale w Taurogach musi.”", + "125310": "— Kamień powinien waści spaść z serca! — zawołał pan Zagłoba — bo widać z tego, że nic dziewce nie grozi.", + "125311": "— To czemu ją wywiózł? — wrzasnął Kmicic.", + "125312": "— Dobrze, że się do mnie udajesz — odpowiedział Zagłoba — bo ja niejedno wnet wyrozumiem, nad czym kto inny rok by na próżno głowę łamał. Czemu ją wywiózł? Nie neguję, że mu musiała wpaść w oko, ale wywiózł ją dlatego, aby przez nią wszystkich Billewiczów, którzy są liczni i możni, od nieprzyjacielskich uczynków przeciw Radziwiłłom powstrzymać.", + "125313": "— Może to być! — rzekł Charłamp. — To pewna, że w Taurogach bardzo musi żądze przyrodzone miarkować i ad extrema posunąć się nie może.", + "125314": "— Gdzie on teraz jest?", + "125315": "— Książę wojewoda suponował w Tykocinie, że musi być u króla szwedzkiego w Elblągu, do którego po posiłki miał jechać. To pewna, że go teraz w Taurogach nie masz, bo go tam posłańcy nie znaleźli.", + "125316": "Tu Charłamp zwrócił się do Kmicica:", + "125317": "— Chcesz wasza mość posłuchać prostego żołnierza, to powiem, co myślę: jeżeli tam pannę Billewiczównę już jaka przygoda w Taurogach spotkała albo jeżeli książę afekt w niej rozbudzić zdołał, to wasza mość nie masz tam po co jechać; jeżeli zaś nie, jeżeli jest przy księżnej pani i z nią razem do Kurlandii pojedzie, to tam bezpieczniejsza niż gdziekolwiek i lepszego miejsca nie znalazłbyś wasza mość dla niej w całej tej Rzeczypospolitej, zalanej płomieniem wojny.", + "125318": "— Jeśliś waść taki rezolut, jako powiadają, a jak i ja sam mniemam — wtrącił Skrzetuski — to naprzód ci Bogusława dostać, a mając go w ręku, wszystko otrzymasz.", + "125319": "— Gdzie on teraz jest? — powtórzył Kmicic, zwracając się do Charłampa.", + "125320": "— Jużem waszej mości powiedział — odparł nosacz — ale wasza mość od zgryzot się zapamiętywasz. Suponuję, że jest w Elblągu i pewnie wraz z Carolusem Gustawem w pole przeciw panu Czarnieckiemu ruszy.", + "125321": "— Waść zaś najlepiej uczynisz, gdy z nami do pana Czarnieckiego ruszysz, bo w ten sposób prędko się z Bogusławem spotkać możecie — rzekł pan Wołodyjowski.", + "125322": "— Dziękuję waszmościom za życzliwe rady! — zawołał Kmicic.", + "125323": "I począł sie żegnać żywo ze wszystkimi, oni zaś nie zatrzymywali go, wiedząc, że człek strapiony ni do rozmowy, ni do kielicha niezdatny, natomiast pan Wołodyjowski rzekł:", + "125324": "— Odprowadzę waszmość do arcybiskupiego pałacu, boś tak zalterowan, że jeszcze gdzie na ulicy padniesz.", + "125325": "— I ja! — rzekł Jan Skrzetuski.", + "125326": "— To chodźmy wszyscy! — dodał Zagłoba.", + "125327": "Przypasali więc szable, nałożyli burki ciepłe i wyszli. Na ulicach jeszcze więcej było ludzi niż poprzednio. Co chwila spotykali oddziały zbrojnej szlachty, żołnierzy, sług pańskich i szlacheckich, Ormian, Żydów, Wołochów, ruskich chłopów z przedmieść popalonych w czasie dwóch napadów Chmielnickiego.", + "125328": "Kupcy stali przed swymi sklepami, okna domów pełne były głów ciekawych. Wszyscy powtarzali, że czambulik już nadszedł i że niebawem przeciągnie przez miasto, ażeby prezentować się królowi. Kto żyw, chciał widzieć ów czambulik, bo wielka to była osobliwość spoglądać na Tatarów przejeżdżających spokojnie przez ulice grodu. Inaczej dotąd Lwów widywał tych gości, a raczej widywał ich tylko za murami, w postaci chmur nieprzejrzanych, na tle płonących przedmieść i okolicznych wiosek. Teraz mieli wjechać jako sojusznicy przeciw Szwedom. Toteż rycerze nasi zaledwie mogli utorować sobie przez tłumy drogę. Co chwila okrzyki — jadą! jadą! — przebiegały z jednej ulicy na drugą, a wówczas tłumy zbijały się w tak gęste masy, że ani podobna było kroku postąpić.", + "125329": "— Ha! — rzekł Zagłoba — przystańmy nieco. Panie Michale, przypomną nam się niedawne czasy, gdyśmy to nie z boku, ale wprost w ślepia patrzyli tym skurczybykom. A jaż to i w niewoli u nich siedziałem. Powiadają, że przyszły chan kubek w kubek do mnie podobny… Ale co tam przeszłe zbytki wspominać!", + "125330": "— Jadą! Jadą! — rozległo się znów wołanie.", + "125331": "— Bóg serca psubratów odmienił — mówił dalej Zagłoba — że zamiast krainy ruskie pustoszyć, w sukurs nam idą… Cud to wyraźny! Bo powiadam wam, iż gdyby za każdego poganina, którego ta stara ręka do piekła wysłała, jeden grzech mi był odpuszczony, już bym był kanonizowany i wigilię musielibyście do mnie pościć albo byłbym na wozie ognistym żywcem do nieba porwan.", + "125332": "— A pamiętasz waćpan, jak to było wonczas, gdyśmy to znad Waładynki od Raszkowa do Zbaraża jechali?…", + "125333": "— Jakże nie pamiętam?! Coś to w wykrot wpadł, a ja za nimi przez gąszcza aż do gościńca pognałem. To, jakeśmy po ciebie wrócili, wszystko rycerstwo nie mogło się oddziwić, bo co kierz, to jedna bestia leżała.", + "125334": "Pan Wołodyjowski pamiętał, że wonczas było wcale na odwrót, ale zrazu nic nie odrzekł, bo się bardzo zdumiał, nim zaś ochłonął, głosy po raz dziesiąty czy któryś poczęły wołać:", + "125335": "— Jadą! jadą!", + "125336": "Okrzyk stał się powszechny, potem ucichło i wszystkie głowy zwróciły się w tę stronę, z której czambulik miał nadciągnąć. Jakoż z dala ozwała się wrzaskliwa muzyka, tłumy zaczęły się rozstępować ze środka ulicy ku ścianom domostw, z końca zaś ukazali się pierwsi tatarscy jeźdźcy.", + "125337": "— Patrzcie! i kapelę mają ze sobą, to u Tatarów niezwyczajna rzecz.", + "125338": "— Bo się chcą jak najlepiej zaprezentować — odrzekł Jan Skrzetuski — ale przecie niektóre czambuły mają swoich muzykantów, którzy im przygrywają, gdy koszem gdzie na dłuższy czas zapadną. Wyborowy też to musi być komunik!", + "125339": "Tymczasem jeźdźcy zbliżyli się i poczęli przeciągać mimo. Naprzód jechał na srokatym koniu śniady jakoby w dymie uwędzony Tatar, dwie piszczałki w gębie mający. Ten, przechyliwszy w tył głowę i zamknąwszy oczy, przebierał po owych dudkach palcami, wydobywając z nich tony piskliwe i ostre, a tak szybkie, że ucho zaledwie je ułowić mogło. Za nim jechało dwóch trzymających kije, przybrane na górnych końcach w mosiężne brzękułki, i potrząsających nimi jakoby z wściekłością; tuż dalej kilku dźwiękało przeraźliwie w miedziane talerze, inni bili w bębny, inni grali kozacką modą na teorbanach, wszyscy zaś, z wyjątkiem piszczalników, śpiewali, a raczej wyli od czasu do czasu do wtóru dziką pieśń, błyskając przy tym zębami i przewracając oczy. Za tą niesforną i dziką muzyką, która przesuwała się jak gomon przed mieszkańcami Lwowa, cłapał po cztery konie w rzędzie cały oddział złożony z około czterystu ludzi.", + "125340": "Był to istotnie wyborowy komunik, na pokaz i cześć królowi polskiemu, do jego rozporządzenia, jako zadatek przez chana przysłany. Dowodził nim Akbah-Ułan, z dobrudzkich, zatem najtęższych w boju Tatarów, stary i doświadczony wojownik, wielce w ułusach dla swojego męstwa i srogości szanowany. Jechał on teraz w środku, między muzyką a resztą oddziału, przybrany w różową aksamitną, ale mocno wypłowiałą i za ciasną na jego potężną figurę szubę, wytartymi kunami podbitą. Na brzuchu trzymał piernacz, taki, jakiego zażywali pułkownicy kozaccy. Czerwona jego twarz stała się od chłodnego wiatru siną, i kołysał się nieco na wysokiej kulbace, od czasu do czasu spoglądał na boki albo obracał głowę ku swym Tatarom, jakoby nie był zupełnie pewien, czy wytrzymają na widok tłumów, niewiast, dzieci, sklepów otwartych, towarów kosztownych i czy nie rzucą się z dzikim okrzykiem na te cuda.", + "125341": "Lecz oni jechali spokojnie, jako psy na sforze prowadzone i bojące się harapa, i tylko z ponurych a łakomych spojrzeń można było dociec, co się dzieje w duszach tych barbarzyńców. Tłumy zaś patrzyły na nich ciekawie, chociaż prawie nieprzyjaźnie, tak wielka była w tych stronach Rzeczypospolitej przeciw pogaństwu zawziętość. Od czasu do czasu zrywały się okrzyki: „A hu! a hu!” — jakoby na wilków. Byli wszelako i tacy, którzy siła obiecywali sobie po nich.", + "125342": "— Okrutnego stracha Szwedzi przed Tatarami mają i ponoś żołnierze dziwy sobie o nich prawią, od czego terror coraz wzrasta — mówili patrzący na Tatarów.", + "125343": "— I słusznie — odpowiadali inni. — Nie rajtarom to Carolusa z Tatarami wojować, którzy, a zwłaszcza dobrudzcy, i naszej jeździe czasem dotrzymują. Nim się ów ciężki rajtar obejrzy, już go Tatar na arkan weźmie.", + "125344": "— Grzech pogańskich synów w pomoc wzywać! — odzywały się głosy.", + "125345": "— Grzech nie grzech, a taki się przydadzą!", + "125346": "— Bardzo przystojny czambulik! — mówił pan Zagłoba.", + "125347": "Rzeczywiście, Tatarzy owi dobrze byli przybrani, w kożuchy białe, czarne i pstre, wełną do góry, czarne łuki i sahajdaki pełne strzał kołysały im się na plecach, każdy miał przy tym szablę, co nie zawsze w wielkich czambułach bywało, gdyż biedniejsi na takowy zbytek zdobyć się nie mogli, posługując się w ręcznym boju szczęką końską, do kija przywiązaną. Ale byli to ludzie, jak się rzekło, na pokaz, więc niektórzy mieli nawet i samopały pochowane w wojłokowych pokrowcach, a wszyscy siedzieli na dobrych koniach, drobnych wprawdzie, dość chudych i nisko długogrzywe łby noszących, lecz nieporównanej szybkości w biegu.", + "125348": "W środku oddziału szły cztery wielbłądy juczne; tłum zgadywał, że w tych jukach znajdowały się dary chanowe dla króla; ale w tym się mylono, bo chan wolał brać dary niż dawać; obiecywał wprawdzie posiłki, ale niedarmo.", + "125349": "Toteż gdy oddział minął, pan Zagłoba rzekł:", + "125350": "— Drogo te auxilia będą kosztowały! Niby to sprzymierzeńcy, ale ile oni kraju naniszczą… Po Szwedach i po nich jednego dachu całego w Rzeczypospolitej nie zostanie.", + "125351": "— Pewnie, że okrutnie to ciężki sojusz — odrzekł Jan Skrzetuski. — Znamy ich już!", + "125352": "— Słyszałem jeszcze w drodze — rzekł pan Michał — że król nasz jegomość taką umowę zawarł, iż do każdych pięciuset ordyńców ma być dodany nasz oficyjer, przy którym będzie komenda i prawo kary. Inaczej, istotnie by ci przyjaciele niebo a ziemię jeno zostawili.", + "125353": "— A tenże czambułek?… Co też król z nim uczyni?", + "125354": "— Do rozporządzenia królewskiego ich chan przysłał, tak prawie jakoby w darze, a chociaż sobie i za nich policzy, przecie król może uczynić z nimi, co zechce, i pewnie ich panu Czarnieckiemu razem z nami podeśle.", + "125355": "— No! to już pan Czarniecki w ryzach utrzymać ich potrafi.", + "125356": "— Chybaby mieszkał między nimi, inaczej zaraz za jego oczyma zaczną zbytkować. Nie może być, tylko i tym zaraz oficyjera dodadzą.", + "125357": "— I ten będzie dowodził? A ówże tłusty aga co będzie czynił?", + "125358": "— Jeśli nie trafi na kpa, to będzie rozkazy spełniał.", + "125359": "— Bądźcie, waszmościowie, zdrowi! bądźcie mi zdrowi! — zakrzyknął, nagle Kmicic.", + "125360": "— Dokąd tak spieszno?", + "125361": "— Panu do nóg paść, aby mi komendę nad tymi ludźmi powierzył!", + "125362": "Rozdział XXXIII", + "125363": "Tegoż samego dnia Akbah-Ułan bił czołem królowi, a zarazem wręczył mu listy chanowe, w których ten ostatni powtarzał obietnicę ruszenia w sto tysięcy ordy przeciw Szwedom, byle mu czterdzieści tysięcy talarów z góry wypłacono i byle pierwsze trawy pokazały się na polach, bez czego, jako że w spustoszonym wojną kraju, trudno byłoby tak wielką moc koni wyżywić. Co zaś do owego czambuliku, to wysłał go teraz chan na dowód miłości ku „najmilszemu bratu”, aby i Kozacy, którzy o nieposłuszeństwie jeszcze zamyślali, ujrzeli widomy znak, że miłość owa trwa statecznie i że niech jeno pierwszy odgłos o buncie dojdzie uszu chanowych, wówczas mściwy gniew jego spadnie na wszystkie kozactwo.", + "125364": "Król przyjął wdzięcznie Akbah-Ułana i obdarzywszy go pięknym dzianetem, oświadczył, że wyśle go niebawem w pole do pana Czarnieckiego, albowiem chce, aby i Szwedzi przekonali się dowodnie, jako chan daje pomoc Rzeczypospolitej. Zaświeciły się oczy Tatara, gdy usłyszał, iż pod panem Czarnieckim będzie służył, bo go znał z dawnych wojen ukraińskich i na równi ze wszystkimi agami wielbił.", + "125365": "Mniej natomiast spodobał mu się ustęp chanowego listu proszący króla, aby czambulikowi dodał dobrze znającego kraj oficera, który by oddział prowadził, a zarazem ludzi i samego Akbah-Ułana od rabunku i zbytków nad mieszkańcami powstrzymywał. Wolałby był zapewne Akbah-Ułan nie mieć nad sobą takiego patrona, lecz że wola chanowa i królewska były wyraźne, przeto uderzył tylko czołem raz jeszcze, kryjąc starannie niechęć, a może obiecując sobie w duszy, że nie on przed patronem, ale patron przed nim pokłony będzie wybijał.", + "125366": "Zaledwie Tatar się oddalił i senatorowie odeszli, gdy Kmicic, który przy boku królewskim podczas audiencji się trzymał, padł do nóg pańskich i rzekł:", + "125367": "— Miłościwy panie! Niegodzien jestem łaski, o którą proszę, ale tyle mi na niej co właśnie na samym życiu zależy. Pozwól, miłościwy ojcze, abym nad tymi ordyńcami komendę mógł objąć i z nimi zaraz w pole ruszyć.", + "125368": "— Nie odmawiam — rzekł zdziwiony Jan Kazimierz — bo lepszego przywódcy trudno by mi dla nich znaleźć. Trzeba tam kawalera wielkiej fantazji i rezoluta, aby ich w ryzie umiał utrzymać, gdyż inaczej zaraz i naszych zaczną palić a mordować… Temu się jeno stanowczo przeciwię, byś jutro miał ruszać, nim ci się skóra po szwedzkich rapierach zagoi.", + "125369": "— Czuję, że niechaj mnie jeno wiatr w polu owieje, zaraz słabość mi przejdzie i siła we mnie wstąpi na powrót, a co do Tatarów, to już ja sobie z nimi rady dam i na miękki wosk ich ugniotę.", + "125370": "— Ale co ci tak pilno? Dokąd chcesz iść?", + "125371": "— Na Szweda, miłościwy panie!… Nic tu już więcej nie wysiedzę, bo czegom chciał, to już mam: to jest, łaskę twoją i grzechów dawniejszych odpuszczenie… Pójdę do pana Czarnieckiego razem z Wołodyjowskim albo i z osobna będę nieprzyjaciela podchodził, jako dawniej Chowańskiego, a w Bogu ufam, że mi się poszczęści.", + "125372": "— Nie może inaczej być, tylko jeszcze cię coś innego ciągnie w pole!", + "125373": "— Jako ojcu wyznam i całą duszę wyjawię… Książę Bogusław, nie kontentując się potwarzą, jaką na mnie rzucił, jeszcze i dziewkę tę z Kiejdan wywiózł, i w Taurogach ją więzi, albo gorzej: bo na jej uczciwość, na jej cnotę, na jej panieńską cześć nastaje… Panie miłościwy!… Rozum mi się w głowie miesza, gdy pomyślę, w jakich to rękach ona nieboga… Na mękę Pańską! mniej te rany bolą… Toż ta dziewka dotąd myśli, żem ja się temu potępieńcowi, temu arcypsu ofiarował na majestat twój, panie, rękę podnieść… i za ostatniego wyrodka mnie ma! Nie wytrzymam, miłościwy królu, nie mogę, póki jego nie dostanę, póki jej nie wydrę… Daj mi, panie, tych Tatarów, a jać przysięgam, że nie swojej jeno prywaty będę dochodził, ale tyle Szwedów natłukę, że ten dziedziniec łbami można będzie wymościć.", + "125374": "— Uspokój się! — rzekł król.", + "125375": "— Gdybym, panie, miał służbę dla prywaty porzucić i obrony majestatu i Rzeczypospolitej zaniechać, wstyd by mi było prosić, ale tu się jedno z drugim schodzi. Przyszła pora Szwedów bić? jaż nic innego nie będę czynił… Przyszła pora zdrajcę ścigać, jaż go będę ścigał do Inflant, do Kurlandii, choćby się do Septentrionów albo nawet za morze do Szwecji schronił, pójdę za nim!", + "125376": "— Mamy wiadomości, jako tuż, tuż Bogusław z Carolusem z Elbląga wyruszy.", + "125377": "— To im pójdę na spotkanie!", + "125378": "— Z takim czambulikiem? Kapeluszem cię przykryją.", + "125379": "— Chowański mnie w ośmdziesiąt tysięcy przykrywał i nie przykrył.", + "125380": "— Co jest wiernego wojska, to pod panem Czarnieckim. Oni na pana Czarnieckiego ante omnia uderzą!", + "125381": "— Pójdę do pana Czarnieckiego. Tym spieszniej trzeba mu, miłościwy panie, sukurs dać.", + "125382": "— Do pana Czarnieckiego pójdziesz, ale do Taurogów w tak szczupłej liczbie się nie dostaniesz. Wszystkie zamki na Żmudzi nieprzyjacielowi książę wojewoda wydał i wszędzie szwedzkie prezydia stoją, a one Taurogi, widzi mi się, coś nad samą granicą pruską, od Tylży nie opodal.", + "125383": "— Na samej granicy elektorskiej, miłościwy panie, ale po naszej stronie, a od Tylży będzie cztery mile. Co nie mam dojść! — dojdę i nie tylko ludzi nie wytracę, ale jeszcze się do mnie po drodze siła rezolutów zbieży. I to rozważ, miłościwy panie, że gdzie się tylko pokażę, tam cała okolica na koń przeciw Szwedom siędzie. Pierwszy będę Żmudź ekscytował, jeżeli kto inny tego nie uczyni. Gdzie to teraz nie można dojechać, gdy w całym kraju jak w garnku. Już ja zwyczajny obracać się w ukropie.", + "125384": "— Bo i na to nie patrzysz, że Tatarzy może i nie zechcą tak daleko iść za tobą?", + "125385": "— Ano! ano! niech jeno nie zechcą, niech jeno spróbują! — mówił Kmicic, ściskając na samą myśl zęby — jak ich jest czterystu czy tam ilu, tak ich każę czterystu powiesić!… Drzew nie zabraknie!… Niech mi się popróbują buntować…", + "125386": "— Jędrek! — zawołał król, wpadając w dobry humor i wydymając usta — jak mi Bóg miły, tak lepszego pasterza dla tych owieczek nie znajdę! Bierzże ich i prowadź, gdzie ci się żywnie podoba!", + "125387": "— Dziękuję, miłościwy panie! ojcze dobrotliwy! — rzekł rycerz, ściskając kolana królewskie.", + "125388": "— Kiedy chcesz ruszyć? — pytał Jan Kazimierz.", + "125389": "— Boga mi! Jutro!", + "125390": "— Może Akbah-Ułan nie zechce, że to konie mają zdrożone?", + "125391": "— To go sobie każę do kulbaki na arkanie przytroczyć i piechotą pójdzie, jeżeli konia żałuje.", + "125392": "— Widzę już, że się z nim uporasz. Przecie dobrych, póki można, sposobów używaj. A teraz… Jędrek… dziś już późno, ale jutro chcę cię jeszcze zobaczyć… Tymczasem weź ten pierścień, powiesz swojej regalistce, że go od króla masz i że król jej nakazuje, aby jego wiernego sługę i obrońcę statecznie miłowała…", + "125393": "— Dajże Boże — mówił ze łzami w oczach junak — dajże Boże, abym nie inaczej zginął, tylko w twojej obronie, panie miłościwy!", + "125394": "Tu król cofnął się, bo było już późno, a Kmicic poszedł do swej kwatery do drogi się gotować i rozmyślać, od czego począć, gdzie najpierwej jechać należy?", + "125395": "Przyszły mu na myśl słowa Charłampa, iż jeżeli tylko pokaże się, że księcia Bogusława w Taurogach nie ma, to najlepiej tam dziewczynę zostawić, bo istotnie z Taurogów, jako leżących na samej granicy, łatwo się było do Tylży pod elektorską opiekę schronić. Zresztą, jakkolwiek Szwedzi opuścili w ostatniej potrzebie księcia wojewodę wileńskiego, przecie należało się spodziewać, że dla jego wdowy respekt mieć będą, zatem, byle Oleńka została pod jej opieką, to nic złego spotkać ją nie może. Jeżeli zaś do Kurlandii pojadą, to tym lepiej.", + "125396": "— I do Kurlandii jechać z moimi Tatarami nie mogę — rzekł sobie Kmicic — bo to już inne państwo.", + "125397": "Chodził tedy i pracował głową. Godzina płynęła za godziną, on zaś nie pomyślał jeszcze o spoczynku i tak ożywiła go myśl nowej wyprawy, że choć rano jeszcze był słaby, teraz czuł, że wracają mu siły, i gotów był zaraz na konia siadać.", + "125398": "Pacholikowie skończyli wreszcie zawiązywanie troków i zbierali się iść na spoczynek, gdy nagle ktoś począł skrobać we drzwi izby.", + "125399": "— Kto tam? — zawołał Kmicic.", + "125400": "Po czym do pacholika:", + "125401": "— Idź no, obacz!", + "125402": "Pacholik poszedł i rozmówiwszy się za drzwiami, wrócił niebawem.", + "125403": "— Jakiś żołnierz chce pilno widzieć się z waszą miłością. Powiada, że się zwie Soroka.", + "125404": "— Puszczaj, na miły Bóg! — krzyknął Kmicic.", + "125405": "I nie czekając, by pacholik spełnił rozkaz, sam skoczył ku drzwiom.", + "125406": "— Bywaj, miły Soroka! bywaj!", + "125407": "Żołnierz wszedł do izby i pierwszym ruchem chciał paść do nóg swego pułkownika, bo był to raczej przyjaciel i sługa równie wierny jak przywiązany, lecz żołnierska subordynacja przemogła, więc wyprostował się i rzekł:", + "125408": "— Na rozkazy waszej miłości!", + "125409": "— Witaj, miły towarzyszu, witaj! — mówił żywo Kmicic — myślałem, że cię tam usiekli w Częstochowie!", + "125410": "I ścisnął go za głowę, a potem jął nawet potrząsać jego rękoma, co mógł uczynić, nie pospolitując się zbytnio, gdyż Soroka pochodził z zaścianku, z drobnej szlachty.", + "125411": "Dopieroż i stary wachmistrz jął obejmować kolana pańskie.", + "125412": "— Skąd idziesz? — pytał Kmicic.", + "125413": "— Z Częstochowy, wasza miłość.", + "125414": "— I mnie szukałeś?", + "125415": "— Tak jest.", + "125416": "— A od kogożeście się tam dowiedzieli, żem żyw?", + "125417": "— Od ludzi Kuklinowskiego. Ksiądz Kordecki wielką mszę z radości celebrował na dziękczynienie Bogu. Potem, jako gruchnęło, że pan Babinicz przeprowadził króla przez góry, tak już wiedziałem, że to wasza miłość, nikt inny.", + "125418": "— A ksiądz Kordecki zdrów?", + "125419": "— Zdrów, wasza miłość, jeno nie wiadomo, czyli go anieli żywcem do nieba lada dzień nie wezmą, bo to święty człowiek.", + "125420": "— Pewnie, że nie inaczej. Gdzieżeś to się dowiedział, żem z królem do Lwowa przybył?", + "125421": "— Myślałem sobie tak: skoro wasza miłość króla odprowadzał, to musi przy nim być, bałem się wszelako, że wasza miłość już może w pole wyruszył i że się spóźnię.", + "125422": "— Jutro z Tatary ruszam!", + "125423": "— To się dobrze stało, bo ja waszej miłości trzosów odwożę pełnych dwa: ten, co był na mnie, i jegomościn, a oprócz tego one kamuszki świecące, cośmy je z kołpaków bojarom zdejmowali, i te, które wasza miłość zabrał wtedy, gdyśmy to skarbczyk Chowańskiego zagarnęli.", + "125424": "— Dobre były czasy, gdyśmy skarbczyk ogarnęli, ale nie musi tam tego już wiele być, bom też przygarstkę księdzu Kordeckiemu zostawił.", + "125425": "— Nie wiem, ile jest, jeno ksiądz Kordecki właśnie mówił, że można by za to dwie tęgie wsie kupić.", + "125426": "To rzekłszy, Soroka zbliżył się do stołu i począł zdejmować z siebie trzosy.", + "125427": "— A kamuszki w onej blaszance — dodał, kładnąc obok trzosów żołnierską manierkę na wódkę.", + "125428": "Pan Kmicic nic nie mówiąc, wytrząsnął w garść nieco czerwonych złotych, bez rachuby, i rzekł do wachmistrza:", + "125429": "— Masz!", + "125430": "— Do nóg upadam waszej miłości! Ej! żeby to ja miał w drodze choć jeden takowy dukacik!", + "125431": "— Albo co? — spytał rycerz.", + "125432": "— Bom okrutnie z głodu osłabł. Mało gdzie teraz człeka kawałkiem chleba poczęstują, bo każdy się boi, to i nogi w końcu ledwie z głodu wlokłem.", + "125433": "— Na miły Bóg! przecieś to wszystko miał przy sobie!", + "125434": "— Nie śmiałem bez permisji — rzekł krótko wachmistrz.", + "125435": "— Trzymaj! — rzekł Kmicic, podając mu drugą garść.", + "125436": "Po czym krzyknął na pacholików:", + "125437": "— Nuże, szelmy! Jeść mu dać, nim pacierz minie, bo łby pourywam!", + "125438": "Pacholikowie skoczyli jeden przez drugiego i wkrótce stanęła przed Soroką ogromna misa wędzonej kiełbasy i flaszka z wódką.", + "125439": "Żołnierz wpił pożądliwe oczy w posiłek, wargi i wąsy mu drgały, lecz siąść przy pułkowniku nie śmiał.", + "125440": "— Siadaj, jedz! — zakomenderował Kmicic.", + "125441": "Ledwie skończył, już sucha kiełbasa poczęła chrzęścić w potężnych szczękach Soroki. Dwaj pacholikowie patrzyli na niego, wytrzeszczając oczy.", + "125442": "— Ruszajcie precz! — zawołał Kmicic.", + "125443": "Chłopcy kopnęli się co duchu za drzwi; rycerz zaś chodził spiesznymi krokami po komnacie i milczał, nie chcąc przeszkadzać wiernemu słudze. Ten zaś, ilekroć nalał sobie kieliszek gorzałki, tylekroć spoglądał z ukosa na pułkownika, w obawie, czy zmarszczenia brwi nie dostrzeże, po czym wychylał napitek, zwracając się ku ścianie.", + "125444": "Kmicic chodził, chodził, wreszcie począł sam z sobą rozmawiać.", + "125445": "— Nie może być inaczej! — mruczał — trzeba tam tego posłać… Każę powiedzieć jej… Na nic! Nie uwierzy!… Listu czytać nie zechce, bo mnie za zdrajcę i psa ma… Niech jej w oczy nie lezie, jeno niechaj patrzy i mnie da znać, co się tam dzieje.", + "125446": "Tu zawołał nagle:", + "125447": "— Soroka!", + "125448": "Żołnierz zerwał się tak szybko, że mało stołu nie przewrócił, i wyciągnął się jak struna.", + "125449": "— Wedle rozkazu!", + "125450": "— Tyś człek wierny i w potrzebie frant. Pojedziesz w daleką drogę, ale nie o głodzie.", + "125451": "— Wedle rozkazu!", + "125452": "— Do Taurogów, na granicę pruską. Tam panna Billewiczówna mieszka… u księcia Bogusława… Dowiesz się, czy on tam jest… i będziesz miał na wszystko oko… Jej w oczy nie leź, chyba iżby się zdarzyło, żeby samo wypadło. Wonczas powiesz jej i zaprzysięgniesz, żem króla przez góry przeprowadził i że przy jego osobie jestem. Ona ci pewnie nie uwierzy, bo mnie tam książę oczernił, że na zdrowie majestatu nastaję, co jest łgarstwo psa godne!", + "125453": "— Wedle rozkazu!", + "125454": "— W oczy, powiedziałem, nie leź, bo i tak ci nie uwierzy… Ale gdyby się zdarzyło, powiedz, co wiesz. A bacz na wszystko i słuchaj. A sam się pilnuj, bo jeżeli książę tam jest i jeśli cię pozna on albo ktokolwiek z dworu, to cię na pal wbiją.", + "125455": "— Wedle rozkazu!", + "125456": "— Byłbym posłał starego Kiemlicza, ale on na tamtym świecie, bo w parowie usieczon, a synowie za głupi. Ci pójdą ze mną. Byłeś w Taurogach?", + "125457": "— Nie, wasza miłość.", + "125458": "— Pójdziesz do Szczuczyna, stamtąd samą granicą pruską, hen! aż do Tylży. Taurogi będą o cztery mile naprzeciw, po naszej stronie… Siedź w Taurogach tak długo, póki wszystkiego nie wymiarkujesz, a potem wracaj. Znajdziesz mnie tam, gdzie będę… Rozpytuj o Tatarów i pana Babinicza. A teraz ruszaj spać do Kiemliczów!… Jutro w drogę!", + "125459": "Po tych słowach Soroka odszedł, pan Kmicic zaś długo jeszcze spać się nie kładł, ale wreszcie zmęczenie przemogło. Wówczas rzucił się na łoże i zasnął snem kamiennym.", + "125460": "Nazajutrz wstał orzeźwion wielce i silniejszy niż wczora. Cały dwór już był na nogach i rozpoczęły się zwykłe dzienne czynności. Kmicic poszedł naprzód do kancelarii po nominację i po list żelazny, następnie odwiedził Subaghazi-beja, naczelnika chanowego poselstwa we Lwowie, i miał z nim długą rozmowę.", + "125461": "W czasie tej rozmowy zanurzał pan Andrzej po dwakroć rękę w kalecie. Za to też, gdy wychodził, Subaghazi pomieniał się z nim na kołpaki, wręczył mu piernacz z zielonych piór i kilka łokci również zielonego jedwabnego sznura.", + "125462": "Zaopatrzony w ten sposób, wrócił pan Andrzej do króla, który był właśnie ze mszy przyjechał, więc padł jeszcze raz młody junak do nóg pańskich, po czym w towarzystwie Kiemliczów i pachołków udał się wprost za miasto, gdzie Akbah-Ułan stał z czambułem.", + "125463": "Stary Tatar przyłożył na jego widok rękę do czoła, ust i piersi, ale dowiedziawszy się, kto jest Kmicic i z czym przyjechał, wnet nasrożył się; twarz mu pociemniała i oblokła się dumą.", + "125464": "— Skoro król cię na przewodnika przysłał — rzekł do Kmicica w łamanym rusińskim języku — to będziesz mi drogę pokazywał, chociaż ja i sam trafiłbym, gdzie potrzeba, a tyś młody i niedoświadczony.", + "125465": "„Z góry mi przeznacza, czym mam być — pomyślał Kmicic — ale póki można, będę politykował.”", + "125466": "Tu ozwał się głośno:", + "125467": "— Akbahu-Ułanie, król mnie tu na wodza, nie na przewodnika przysyła… I to ci powiem, że lepiej uczynisz, woli jego królewskiej mości nie negując.", + "125468": "— Nad Tatarami chan, nie król stanowi! — odrzekł Akbah-Ułan.", + "125469": "— Akbahu-Ułanie — powtórzył z naciskiem pan Andrzej — chan darował cię królowi, jakoby mu psa albo sokoła darował, dlatego nie uwłaczaj mu, aby cię zaś jako psa na powróz nie wzięto.", + "125470": "— Ałła! — krzyknął zdumiony Tatar.", + "125471": "— Ejże, nie rozdrażniaj mnie! — odrzekł Kmicic.", + "125472": "Lecz oczy Akbaha-Ułana krwią zaszły. Przez czas jakiś słowa nie mógł przemówić; żyły na karku mu spęczniały, ręka chwyciła za kindżał.", + "125473": "— Kęsim! kęsim! — krzyknął przyduszonym głosem.", + "125474": "Ale i pan Andrzej, chociaż obiecał sobie politykować, miał już dosyć, gdyż bardzo z natury był porywczy. Więc w jednej chwili podrzuciło nim coś tak, jakby go gadzina żgnęła, całą dłonią porwał Tatara za rzadką brodę i zadarłszy mu głowę do góry, tak jak gdyby mu coś na pułapie chciał pokazać, począł mówić przez zaciśnięte zęby:", + "125475": "— Słuchaj, kozi synu! Wolałbyś nikogo nad sobą nie mieć, by palić, rabować, wycinać!… Przewodnikiem chcesz mnie mieć! Ot, masz przewodnika! masz przewodnika!", + "125476": "I przyparłszy go do ściany, począł tłuc głowę jego o zrąb.", + "125477": "Puścił go wreszcie zupełnie ogłupiałego, ale nie sięgającego już do noża. Kmicic, idąc za popędem swej gorącej krwi, odkrył mimo woli najlepszy sposób przekonywania ludzi wschodnich, do niewolnictwa przywykłych. Jakoż w potłuczonej głowie Tatara, mimo całej wściekłości, jaka go dusiła, błysnęła zaraz myśl, jak potężnym i władnym być musi ów rycerz, który z nim, Akbah-Ułanem, postępuje w ten sposób, i okrwawione wargi jego powtórzyły po trzykroć wyraz:", + "125478": "— Bagadyr! Bagadyr! Bagadyr!", + "125479": "Pan Kmicic tymczasem nałożył na głowę kołpak Subaghaziego, wyciągnął zielony piernacz, który aż dotąd umyślnie trzymał za plecami, za pas wetknięty, i rzekł:", + "125480": "— Patrz tu, rabie! i tu!", + "125481": "— Ałła! — ozwał się przerażony Ułan.", + "125482": "— I tu! — dodał Kmicic, wydobywając sznur z kieszeni.", + "125483": "Lecz Akbah-Ułan leżał już u jego nóg i bił czołem.", + "125484": "W godzinę później Tatarzy wyciągnęli się długim wężem po drodze wiodącej ze Lwowa ku Wielkim Oczom, a Kmicic, siedząc na dzielnym cisawym koniu, którego król mu podarował, oganiał czambuł, jak pies owczarski ogania owce. Akbah-Ułan spoglądał na młodego junaka z przestrachem i podziwieniem.", + "125485": "Tatarzy, znawcy ludzi wojennych, odgadli na pierwszy rzut oka, że pod tym wodzem nie zbraknie im krwi i łupu, więc szli ochotnie, ze śpiewaniem i graniem.", + "125486": "Kmicicowi zaś serce rosło, gdy patrzył na owe postacie, podobne do zwierząt leśnych, bo przybrane w kożuchy i wielbłądzie kaftany wełną do góry. Fala dzikich głów kołysała się pod miarę końskich ruchów, on zaś liczył je i rozmyślał, co będzie można z taką potęgą przedsięwziąć.", + "125487": "„Osobliwszyż to komunik — myślał sobie — i tak mi się wydaje, jakobym stadu wilków przywodził, ale z takimi właśnie można przejść całą Rzeczpospolitę i całe Prusy przetratować. Czekajże, książę Bogusławie!”", + "125488": "Tu chełpliwe myśli poczęły mu napływać do głowy, gdyż do chełpliwości wielce był skłonny.", + "125489": "— Bóg dał człeku obrotność — mówił sobie. — Wczora miałem jeno dwu Kiemliczów, a dziś czterysta koni za mną człapie. Niech jeno taniec rozpocznę, będę miał tysiąc albo i dwa takich hultajów, żeby się ich i dawni kompanionowie nie powstydzili… Czekajże, książę Bogusławie!", + "125490": "Lecz po chwili dla uspokojenia sumienia dodał:", + "125491": "— A przy tym ojczyźnie i majestatowi znacznie usłużę…", + "125492": "I wpadł w wyborny humor. Bawiło go też niezmiernie i to, że szlachta, Żydzi, chłopi, nawet większe kupki pospolitego ruszenia nie mogły się oprzeć w pierwszej chwili przerażeniu na widok jego wojska. A była mgła, bo odwilż przesyciła wilgotnym tumanem powietrze. Więc coraz to się zdarzało, że ktoś nadjeżdżał blisko i nagle postrzegłszy, kogo ma przed sobą, wykrzykiwał:", + "125493": "— Słowo stało się ciałem!", + "125494": "— Jezus, Maria, Józef!", + "125495": "— Tatarzy! orda!", + "125496": "Lecz Tatarzy mijali spokojnie bryki, wozy ładowne, stada koni i przejeżdżających. Inaczej by było, gdyby wódz pozwolił, ale samowolnie nic przedsięwziąć nie śmieli, bo na własne oczy patrzyli przy wyruszeniu, jako temu wodzowi sam Akbah-Ułan strzemię trzymał.", + "125497": "Tymczasem Lwów już zniknął w dali za mgłami. Tatarzy przestali śpiewać i czambuł poruszał się z wolna wśród tumanów pary podnoszącej się z koni. Nagle tętent rumaka rozległ się za czambułem.", + "125498": "Po chwili ukazało się dwóch jeźdźców. Jeden z nich był pan Wołodyjowski, drugi dzierżawca z Wąsoszy. Obaj, pomijając oddział, pędzili wprost do pana Kmicica.", + "125499": "— Stój! stój! — wołał mały rycerz.", + "125500": "Kmicic wstrzymał konia.", + "125501": "— To wasza mość!", + "125502": "Wołodyjowski osadził z kolei szkapę.", + "125503": "— Czołem! — rzekł — listy od króla! Jeden do waszmości, drugi do wojewody witebskiego.", + "125504": "— Jaż do pana Czarnieckiego jadę, nie do pana Sapiehy.", + "125505": "— Przeczytaj jeno naprzód pismo!", + "125506": "Kmicic złamał pieczęć i czytał, co następuje:", + "125507": "„Dowiadujemy się przez gońca, świeżo od pana wojewody witebskiego przybyłego, jako pan wojewoda nie może tu do krajów małopolskich ciągnąć i z drogi znów na Podlasie nawraca, a to z przyczyny księcia Bogusława, który z wielką potęgą nie przy królu szwedzkim zostawa, lecz na Tykocin i na pana Sapiehę uderzyć zamyśla. Że zaś magna pars sił pana Sapieżyńskich na prezydiach zostać musiała, przeto rozkazujemy ci, abyś z owym tatarskim komunikiem panu wojewodzie szedł w pomoc. A gdy i twojej ochocie w ten sposób zadość się czyni, niepotrzebnie byśmy mieli ci pośpiech nakazywać. Drugi list oddasz wojewodzie, w którym pana Babinicza, wiernego sługę naszego, afektom wojewodzińskim, a przede wszystkim opiece boskiej polecamy. Jan Kazimierz, król.”", + "125508": "— Na miły Bóg! na miły Bóg! Oto szczęśliwa dla mnie nowina! — zawołał pan Kmicic. — Nie wiem już, jako królowi jegomości i waszmość panu mam za nią podziękować!", + "125509": "— Sam też podjąłem się jechać — odrzekł mały rycerz — a to z kompasji dla waszmości, bom widział twoją boleść, i dlatego, aby listy na pewno doszły.", + "125510": "— Kiedyż ów goniec przyszedł?", + "125511": "— Byliśmy u króla na obiedzie, ja, dwaj panowie Skrzetuscy, pan Charłamp i pan Zagłoba. Nie wyimainujesz sobie waćpan, co tam pan Zagłoba wyprawiał, jako o niezaradności Sapia i swoich zasługach opowiadał. Dość, że królowi aż ślozy od ustawicznego rzechotania się płynęły, a obaj hetmani za boki bez ustanku się trzymali. Wtem wszedł pokojowiec z listem, na którego król zaraz się obruszył: „Idź do kata, rzecze, może zła nowina, nie psuj mi uciechy!” Dopieroż gdy się dowiedział, że to od pana Sapiehy, zabrał się do czytania. Jakoż złą nowinę wyczytał, bo się potwierdziło to, o czym już dawno mówiono, że elektor przysięgi wszystkie złamał i ostatecznie przeciw prawemu panu z królem szwedzkim się połączył.", + "125512": "— Jeszcze jeden wróg, jakoby ich mało dotąd było! — krzyknął Kmicic.", + "125513": "I złożył ręce.", + "125514": "— Boże wielki! Niech mi jeno na tydzień pan Sapieha do Prus Książęcych pozwoli, a da Bóg miłosierny, że dziesiąte pokolenia mnie i moich Tatarów wspominać będą!…", + "125515": "— Może to być, że tam pójdziecie — odrzekł pan Michał — ale wprzód musicie Bogusława znosić, gdyż właśnie wskutek onej elektorskiej zdrady zaopatrzono go w ludzi i na Podlasie mu iść dozwolono.", + "125516": "— To się spotkamy, jako dziś dzień, jako Bóg na niebie, tak się spotkamy! — mówił z iskrzącymi oczyma Kmicic. — Gdybyś mi waszmość nominację na województwo wileńskie przywiózł, nie ucieszyłbyś mnie lepiej!", + "125517": "— Król też zaraz zakrzyknął: „Gotowa dla Jędrka ekspedycja, od której dusza się w nim uraduje.” Chciał też wnet pokojowego za waścią wysłać, ale ja powiadam: Sam pojadę, to go jeszcze pożegnam.", + "125518": "Kmicic przechylił się na koniu i chwycił małego rycerza w objęcia.", + "125519": "— Brat by tyle dla mnie nie uczynił, ileś już waszmość uczynił! Dajże, Boże, czymkolwiek się wywdzięczyć!", + "125520": "— Ba! Przecie waćpana rozstrzelać chciałem!", + "125521": "— Bom też czego lepszego był niewart. Nic to! Niech mnie w pierwszej bitwie usieką, jeżeli pomiędzy wszystkim rycerstwem bardziej kogo od waćpana miłuję!…", + "125522": "Tu znowu poczęli się ściskać, na pożegnanie zaś rzekł pan Wołodyjowski:", + "125523": "— A pilnuj się z Bogusławem! pilnuj się, bo z nim niełatwo!", + "125524": "— Jednemu z nas już śmierć pisana!", + "125525": "— Dobrze!", + "125526": "— Ej, żebyś to waszmość, któryś jest do szabli jeniusz, swoje arkana mi odkrył! Cóż! nie ma czasu!… Ale i tak anieli mi pomogą, i krew jego obaczę, chyba że przedtem oczy moje zamkną się na zawsze na światło dzienne.", + "125527": "— Bóg pomagaj!… Szczęśliwej drogi!… A dajcie tam dzięgielu zdrajcom Prusakom! — rzekł pan Wołodyjowski.", + "125528": "— Bądźcie spokojni. Obrzydnie im luterstwo!", + "125529": "Tu pan Wołodyjowski kiwnął na Rzędziana, który przez ten czas z Akbahem–Ułanem rozmawiając, dawne przewagi Kmicica nad Chowańskim rozpowiadał, po czym obaj odjechali z powrotem do Lwowa.", + "125530": "Kmicic zaś zawrócił z miejsca czambułem, jako woźnica wozem zawraca, i poszedł wprost ku północy.", + "125531": "Rozdział XXXIV", + "125532": "Jakkolwiek Tatarzy, a zwłaszcza dobrudzcy, umieli zbrojnym mężom w polu piersią do piersi stawać, przecie najmilszą dla nich wojną był mord bezbronnych, branie niewiast i chłopów w jasyr, a przede wszystkim grabież. Wielce też przykrzyła się droga owemu czambulikowi, który prowadził Kmicic, pod żelazną bowiem jego ręką dzicy wojownicy musieli w baranków się zmienić, trzymać noże w pochwach, a zgaszone hubki i zwinięte łyka w biesagach. Z początku szemrali.", + "125533": "Około Tarnogrodu kilkunastu umyślnie pozostało w tyle, aby puścić „czerwone ptaki” w Chmielewsku i poswawolić z mołodyciami. Lecz pan Kmicic, który już się ku Tomaszowowi posunął, wrócił na pierwszy odblask pożogi i kazał winnym wywieszać się wzajemnie. A tak już był opanował Akbah-Ułana, że ten nie tylko oporu nie stawiał, ale przynaglał skazanych, aby prędzej się wieszali, gdyż inaczej „bagadyr” będzie się gniewał. Odtąd „barankowie” szli spokojnie, zbijając się w najciaśniejsze kupy po wsiach i miasteczkach, aby na którego podejrzenie nie padło. I egzekucja, choć ją tak srodze przeprowadził Kmicic, nie wzbudziła nawet przeciw niemu niechęci ani nienawiści, takie już bowiem miał szczęście ów zabijaka, że zawsze podwładni tyle właśnie czuli dlań miłości, ile i strachu.", + "125534": "Prawda, że pan Andrzej nie dał i im krzywdy uczynić. Kraj był srodze przez niedawny napad Chmielnickiego i Szeremeta spustoszony, więc o żywność i paszę, jako na przednówku, było trudno, a mimo tego wszystko musiało być na czas i w bród, a w Krynicach, gdy mieszkańcy opór stawili i nie chcieli żadnej spyży dostarczyć, kazał ich kilku pan Andrzej siec batożkami, podstarościego zaś uderzeniem obuszka rozciągnął.", + "125535": "Ujęło to niezmiernie ordyńców, którzy słuchając z lubością wrzasków bitych kryniczan, mówili pomiędzy sobą:", + "125536": "— Ej, sokół nasz Kmitah, nie da swoim barankom krzywdy uczynić!", + "125537": "Dość, że nie tylko nie pochudli, ale spaśli się jeszcze, ludzie i konie. Stary Ułan, któremu brzucha przybyło, spoglądał z coraz większym podziwem na junaka i językiem mlaskał.", + "125538": "— Gdyby mi syna Ałłach dał, chciałbym mieć takiego. Nie marłbym na starość z głodu w ułusie! — powtarzał.", + "125539": "Kmicic zaś od czasu do czasu uderzał go pięścią w brzuch i mówił:", + "125540": "— Słuchaj, wieprzu! Jeśli ci Szwedzi kałduna nie rozetną, to wszystkie spiżarnie w niego schowasz!", + "125541": "— Gdzie tu Szwedzi? Łyka nam pogniją, łuki popróchnieją — odpowiedział Ułan, któremu tęskno było za wojną.", + "125542": "Jakoż istotnie jechali naprzód takim krajem, do którego noga szwedzka dojść nie zdołała, dalej zaś takim, w którym były swego czasu prezydia, ale już je konfederacja wyparła. Spotykali natomiast wszędzie mniejsze i większe kupy szlachty, ciągnące zbrojno w rozmaite strony, i nie mniejsze kupy chłopstwa, które nieraz zastępowały im groźnie drogę, a którym często trudno było wytłumaczyć, że mają do czynienia z przyjaciółmi i sługami króla polskiego.", + "125543": "Doszli wreszcie do Zamościa. Zdumieli się Tatarzy na widok tej potężnej fortecy, a cóż dopiero, gdy im powiedziano, że niedawno jeszcze wstrzymała ona całą potęgę Chmielnickiego.", + "125544": "Pan Jan Zamoyski, ordynat, pozwolił im na znak wielkiej przychylności i łaski wejść do miasta. Wpuszczono ich bramą Szczebrzeszyńską albo inaczej Ceglaną, gdyż dwie inne były z kamienia. Sam Kmicic nie spodziewał się ujrzeć nic podobnego i nie mógł wyjść z podziwu na widok ulic szerokich, włoską modą pod linię równo budowanych, na widok wspaniałej kolegiaty i burs akademickich, zamku, murów, potężnych dział i wszelkiego rodzaju „opatrzenia”. Jak mało który z magnatów mógł się porównać z wnukiem wielkiego kanclerza, tak mało która forteca z Zamościem.", + "125545": "Lecz największy zachwyt ogarnął ordyńców, gdy ujrzeli ormiańską część miasta. Nozdrza ich chciwie wciągały woń safianu, którego wielkie fabryki prowadzili przemyślni przybysze z Kaffy, a oczy śmiały im się do bakalij, wschodnich kobierców, pasów, sadzonych szabel, kindżałów, łuków, lamp tureckich i wszelkiego rodzaju kosztowności.", + "125546": "Sam pan cześnik koronny wielce przypadł do serca Kmicicowi. Było to prawdziwe królewiątko w swoim Zamościu: człek w sile wieku, wielce przystojny, chociaż nieco cherlawy, gdyż w leciech pierwszej młodości nie dość upały natury hamował. Zawsze jednak lubił płeć białą, a zdrowie jego nie do tyla było nadwątlone, aby wesołość znikła mu z oblicza. Dotychczas nie ożenił się, a jakkolwiek najznamienitsze domy w Rzeczypospolitej otwierały mu szeroko podwoje, utrzymywał, że nie może dość gładkiej dziewki w nich znaleźć. Znalazł ją później nieco, w osobie młodej panienki francuskiej, która, lubo w innym zakochana, oddała mu bez wahania dla jego bogactw swą rękę, nie przewidując, że ów pierwszy wzgardzony ozdobi kiedyś koroną królewską swoją i jej głowę.", + "125547": "Pan Zamościa nie odznaczał się bystrym dowcipem, jeno go miał tyle, co na własną potrzebę. O godności i urzędy nie zabiegał, chociaż same szły ku niemu, a gdy przyjaciele strofowali go, iż mu przyrodzonej ambicji braknie, odpowiadał:", + "125548": "— Nieprawda, że mi jej braknie, jeno mam więcej od tych, którzy się kłaniają. Po co mi dworskie progi wycierać? W Zamościu nie tylko ja Jan Zamoyski, ale Sobiepan Zamoyski…", + "125549": "Zwano go też powszechnie Sobiepanem, z którego przezwiska wielce był kontent. Rad też udawał prostaka, chociaż wychowanie odebrał wykwintne i młodość na podróżach po cudzych krajach spędził. Sam powiadał się zwyczajnym szlachcicem i dużo o mierności swego „staniku” mawiał, może dlatego, by mu inni zaprzeczali, a może, by mierności dowcipu nie spostrzegli. Zresztą był to człek zacny i lepszy syn Rzeczypospolitej od wielu innych.", + "125550": "A jako on przypadł do serca Kmicicowi, tak i Kmicic jemu, przeto też go na pokoje zamkowe zaprosił i gościł, bo i to lubił, by jego gościnność chwalono.", + "125551": "Pan Andrzej poznał w zamku wiele znamienitych osób, przede wszystkim zaś księżnę Gryzeldę Wiśniowiecką, siostrę pana Zamoyskiego, a wdowę po wielkim Jeremim, po panu swego czasu Rzeczypospolitej prawie największym, który jednakowoż całą niezmierną fortunę w czasie inkursji kozackiej był utracił, tak iż księżna siedziała w Zamościu na łasce u brata Jana.", + "125552": "Lecz była to pani tak pełna wspaniałości, majestatu i cnoty, iż pierwszy pan Jan prochy przed nią zdmuchiwał, a przy tym bał się jej jak ognia. Nie było też wypadku, żeby woli jej zadość nie uczynił lub żeby się jej w ważniejszych wypadkach nie radził. Powiadali nawet dworscy, że księżna pani rządzi Zamościem, armią, skarbami i panem bratem starostą; lecz ona nie chciała korzystać ze swej przewagi, całą duszą oddana boleści po mężu i wychowaniu syna.", + "125553": "Syn ów właśnie był niedawno z dworu wiedeńskiego na krótki czas do kraju powrócił i bawił przy niej. Był to młodzieńczyk w wiośnie lat; lecz na próżno pan Kmicic szukał w nim tych znamion, które syn wielkiego Jeremiego nosić w obliczu powinien.", + "125554": "Postać młodego książątka była pełna wdzięku; twarz duża, nalana, wypukłe oczy patrzyły nieśmiało; usta miał grube, wilgotne, jak u ludzi skłonnych do uciech stołu; olbrzymie i czarne, jak skrzydło kruka, włosy spadały mu aż na ramiona, wziął też po ojcu tylko owe krucze włosy i smagłość cery.", + "125555": "Ci, którzy mu byli bliżsi, upewniali jednak pana Kmicica, że młody książę ma duszę szlachetną, pojęcie niepospolite i znakomitą pamięć, dzięki której prawie wszystkimi językami rozmówić się może, i że tylko pewna ociężałość ciała i ducha oraz przyrodzone łakomstwo w jedzeniu stanowią wady tego niepospolitego skądinąd panięcia.", + "125556": "Jakoż, wdawszy się z nim w rozmowę, przekonał się pan Andrzej, że książę nie tylko ma pojętny dowcip i trafny sąd o wszystkim, ale i dar jednania sobie ludzi. Kmicic pokochał go po pierwszej rozmowie tym uczuciem, w którym jest najwięcej litości. Uczuł, że dałby wiele, by temu sierocie wrócić świetny los, jaki mu się prawem z urodzenia należał.", + "125557": "Lecz przekonał się także przy pierwszym obiedzie, iż prawdą było, co mówiono o łakomstwie Michała. Młody książę zdawał się nie myśleć o niczym więcej, tylko o jedzeniu. Wypukłe jego oczy śledziły niespokojnie każdą potrawę, a gdy mu przynoszono półmisek, nabierał ogromne kupy na talerz i jadł chciwie, z mlaskaniem wargami, jak tylko łakomcy jadają. Marmurowa twarz księżnej przyoblekała się na ów widok jeszcze większym smutkiem. Kmicicowi zaś stało się nieswojo tak dalece, że odwrócił oczy i spojrzał na pana Sobiepana Zamoyskiego.", + "125558": "Lecz pan starosta kałuski nie patrzył ani na księcia Michała, ani na swego gościa. Pan Kmicic poszedł za jego wzrokiem i poza ramieniem księżnej Gryzeldy ujrzał prawdziwie cudne zjawisko, którego nie zauważył dotąd.", + "125559": "Była to malutka główka dziewczęca, biała jak mleko, kraśna jak różana wdzięczna jak obrazek. Drobniuchne, same przez się wijące się loczki zdobiły jej czoło, bystre oczka strzygły ku oficerom siedzącym wedle pana starosty, nie pomijając i jego samego; wreszcie zatrzymały się na panu Kmicicu i patrzyły nań z uporem tak pełnym zalotności, jakby mu chciały w głąb serca zajrzeć.", + "125560": "Lecz Kmicic niełatwo się konfundował, więc jął zaraz patrzeć w te oczka zgoła zuchwale, a następnie trącił w bok siedzącego wedle pana Szurskiego, porucznika nadwornej pancernej chorągwi ordynackiej, i spytał półgłosem:", + "125561": "— A co to za firka ogoniasta?", + "125562": "— Mości panie — odrzekł ostro pan Szurski — nie mów lekce, kiedy nie wiesz, o kim mówisz… Nie żadna to firka, jeno panna Anna Borzobohata-Krasieńska… I waćpan inaczej jej nie zwij, jeśli nie chcesz swojej grubianitatis żałować!", + "125563": "— Aspan chyba nie wiesz, że firka to taki ptak, i bardzo wdzięczny, dlatego żadnego też w tym przezwisku kontemptu nie masz — odparł, śmiejąc się, Kmicic — ale miarkując z waszmościnej cholery, srodze musisz być zakochany!", + "125564": "— A kto tu nie zakochany? — mruknął opryskliwie Szurski. — Sam pan starosta ledwie oczu nie wypatrzy i jako na szydle siedzi.", + "125565": "— Widzę to, widzę!", + "125566": "— Co tam waćpan widzisz!… On, ja, Grabowski, Stołągiewicz, Konojadzki, Rubecki z dragonii, Pieczynga, wszystkich pogrążyła… I z waćpanem stanie się to samo, jeżeli tu długo posiedzisz… Jej dwudziestu czterech godzin dosyć!", + "125567": "— Ej, panie bracie! Nie dałaby i we dwadzieścia cztery miesiące rady!", + "125568": "— Jakże to? — pytał z oburzeniem pan Szurski — toś waść ze spiżu czy co?", + "125569": "— Nie! Jeno gdy kto waćpanu ostatniego talara z kieszeni ukradnie, to się już nie potrzebujesz bać złodzieja…", + "125570": "— Chyba że tak! — odrzekł Szurski.", + "125571": "Pan Kmicic zaś sposępniał nagle, bo mu własne zgryzoty na myśl przyszły, i nie zważał więcej, że czarne oczka coraz to uporczywiej w niego patrzyły, jak gdyby pytając: Jak się nazywasz i skąd się wziąłeś, młody rycerzu?", + "125572": "A Szurski mruczał:", + "125573": "— Wierci, wierci!… Wierciła tak i we mnie, póki do serca nie dowierciła… Teraz ani dba!", + "125574": "Kmicic otrząsnął się z zamyślenia.", + "125575": "— Czemu się który z was nie żeni, u kaduka!", + "125576": "— Bo jeden drugiemu przeszkadza!", + "125577": "— Ba, to dziewka gotowa osiąść na koszu… Choć, co prawda, jeszcze w tej gruszce białe ziarnka być muszą.", + "125578": "Na to Szurski wytrzeszczył oczy i pochyliwszy się do ucha Kmicica, rzekł wielce tajemniczo:", + "125579": "— Mówią, że jej dwadzieścia pięć lat, jak Boga kocham! Jeszcze przed inkursją hultajską była u księżnej Gryzeldy.", + "125580": "— Dziw nad dziwy, nie dałbym jej nad szesnaście, niechby ośmnaście, najwyżej!", + "125581": "Tymczasem „licho” domyśliło się widocznie, że o nim mowa, bo oczki jarzące nakryło powiekami i jeno boczkiem trochę strzelało ku Kmicicowi, pytając ciągle: Ktoś jest, taki urodziwy? skąd się wziąłeś?", + "125582": "A on mimo woli począł pokręcać wąsa.", + "125583": "Po obiedzie wziął go pod ramię pan starosta kałuski, który, z uwagi na dworne maniery Kmicica, traktował go jak niepowszedniego gościa.", + "125584": "— Panie Babinicz — rzekł — wszakże waszmość mówiłeś mi, żeś z Litwy?", + "125585": "— Tak jest, panie starosto.", + "125586": "— Powiedzże mi, zali nie znasz na Litwie Podbipiętów?", + "125587": "— Znać nie znam, bo też już ich na świecie nie masz, przynajmniej tych, którzy się Zerwikapturem pieczętowali. Ostatni pod Zbarażem poległ. Był to największy rycerz, jakiego Litwa wydała. Kto u nas o Podbipiętach nie wie!", + "125588": "— Słyszałem i ja o tym, ale owo dlaczego pytam: jest na respekcie u siostry mojej jedna panna, która się Borzobohata-Krasieńska nazywa… Ród zacny!… Była ona narzeczoną tego Podbipięty, który zabit pod Zbarażem… Sierota to, bez ojca i matki, a chociaż siostra księżna wielce ją miłuje, przecie ja, przyrodzonym opiekunem siostry będąc, tym samym mam i onę dziewczynę w opiece.", + "125589": "— Miłaż to opieka! — wtrącił Kmicic.", + "125590": "Pan starosta kałuski uśmiechnął się, mrugnął oczyma i mlasnął językiem.", + "125591": "— Co? marcepanik! co?…", + "125592": "Lecz wnet spostrzegłszy, iż się zdradza, przybrał twarz poważną.", + "125593": "— Zdrajco! — rzekł pół żartem, a pół serio — chciałeś mnie na hak przywieść, ledwiem się nie wygadał!…", + "125594": "— Z czym? — pytał pan Kmicic, patrząc mu bystro w oczy.", + "125595": "Tu Sobiepan ostatecznie zmiarkował, że lotnością dowcipu gościowi nie sprosta, i zaraz rzecz obrócił.", + "125596": "— Ten Podbipięta — rzekł — zapisał jej jakoweś folwarki tam, w waszych stronach. Nazwisk nie pamiętam, bo cudaczne: jakieś Bałtupie, Syruciany, Myszykiszki, słowem, wszystko, co miał. Dalibóg, nie pamiętam… Pięć czy sześć folwarków.", + "125597": "— Ba! klucze to raczej, nie folwarki. Podbipięta był człek wielce możny i gdyby ta panna do całej jego fortuny kiedyś doszła, mogłaby mieć własny fraucymer i między senatorami męża szukać.", + "125598": "— Także powiadasz? Znasz owe wioski?", + "125599": "— Znam jeno Lubowicze i Szeputy, bo te koło mojej majętności leżą. Samej leśnej granicy będzie mil ze dwie, a polnej i łącznej drugie tyle.", + "125600": "— Gdzież to jest?", + "125601": "— W Witebskiem.", + "125602": "— Oj, daleko! niewarta ta sprawa zachodu, ile że tamte kraje pod nieprzyjacielem.", + "125603": "— Jak nieprzyjaciół wyżeniem, to do majętności dojdziem. Ale Podbipiętowie mają swoje majętności i w innych stronach, a na Żmudzi bardzo znaczne, wiem o tym dobrze, bo mam też i tam kawał ziemi.", + "125604": "— Widzę, że i waszmościna substancja nie torba sieczki?", + "125605": "— Nic to teraz nie przynosi. Ale cudzego mi nie trzeba.", + "125606": "— Poradźże mi waszmość, jak by dziewczynę na nogi postawić?", + "125607": "Kmicic rozśmiał się.", + "125608": "— Wolę o tym radzić niż o czym innym. Najlepiej do pana Sapiehy się udać. Byle sprawę wziął do serca, to jako wojewoda witebski i najznamienitsza na Litwie persona, siła mógłby wskórać.", + "125609": "— Mógłby awizy do trybunałów rozesłać, że to testamentem Borzobohatej zapisano, aby dalsi krewni nie szarpali.", + "125610": "— Tak jest. Ale trybunałów teraz nie masz, a pan Sapieha co innego też ma na głowie.", + "125611": "— Można by dziewczynę w ręce mu i w opiekę oddać. Mając ją na oczach, prędzej by dla niej co uczynił.", + "125612": "Kmicic spojrzał ze zdziwieniem na pana starostę.", + "125613": "„Co on w tym ma, że się chce jej stąd pozbyć?” — pomyślał.", + "125614": "Starosta zaś mówił dalej:", + "125615": "— Trudno, aby w obozie w namiocie pana wojewody witebskiego mieszkała, ale mogłaby przy córkach wojewodzińskich zostawać.", + "125616": "„Nie rozumiem! — pomyślał Kmicic — zaliby on naprawdę chciał jej być tylko opiekunem?”", + "125617": "— W tym jeno trudność, jak by ją w tamte strony w dzisiejszych niespokojnych czasiech wysłać. Trzeba by z kilkaset ludzi, a ja Zamościa ogałacać nie mogę. Gdybym to znalazł kogo, co by ją w bezpieczeństwie dowiózł… Ot, waćpan mógłbyś się podjąć, bo i tak do pana Sapiehy idziesz. Dałbym ci listy… a waćpan dałbyś mi kawalerski parol, że ją bezpiecznie doprowadzisz.", + "125618": "— Ja mam ją do pana Sapiehy prowadzić? — rzekł ze zdumieniem Kmicic.", + "125619": "— Alboż to taka funkcja niemiła?… Choćby też i do afektu po drodze przyszło?", + "125620": "— Ehe! — rzekł Kmicic — już tam moje afekta kto inny dzierżawi, a choć tenuty mi nie płaci, przecie dzierżawcy zmieniać nie myślę.", + "125621": "— Tym lepiej, z tym większą spokojnością ci ją powierzę.", + "125622": "Nastała chwila milczenia.", + "125623": "— Co? podjąłbyś się? — spytał starosta", + "125624": "— Z Tatarami idę.", + "125625": "— Powiadali mi ludzie, że się Tatarzy waćpana gorzej ognia boją. No, co? podjąłbyś się?", + "125626": "— Hm! dlaczego by nie, gdybym waszą wielmożność miał tym zobowiązać… Jeno…", + "125627": "— Aha! myślisz, że trzeba, aby księżna permisję dała… Da! jak mi Bóg miły! Bo imaginuj sobie, że ona mnie posądza…", + "125628": "Tu pan starosta począł coś długo szeptać do ucha Kmicicowi, wreszcie dodał głośno:", + "125629": "— Okrutnie była za to na mnie krzywa, a ja uszy kładłem po sobie, bo to z babami wojować! at! wolałbym Szwedów pod Zamościem. Ale będzie miała najlepszy dowód, że nic złego nie zamyślam, skoro sam dziewkę chcę stąd wyprawić. Srodze się zdziwi, prawda… No! przy pierwszej sposobności o tym z nią pogadam.", + "125630": "To rzekłszy, starosta zakręcił się i odszedł, Kmicic zaś popatrzył za nim i mruknął:", + "125631": "— Wniki jakieś, panie starosto, zastawiasz, a choć celu nie rozumiem, przecie sidło widzę dobrze, bo i wnicznik z ciebie okrutnie niezgrabny.", + "125632": "Pan starosta zaś kontent był z siebie, chociaż dobrze to pojmował, że połowa dopiero roboty została dokonana, a pozostawała druga, tak trudna, że na myśl o niej ogarniało go zwątpienie, a nawet i strach: po prostu należało uzyskać pozwolenie księżnej Gryzeldy, której surowości i przenikliwego rozumu bał się pan starosta z całej duszy.", + "125633": "Jednak począwszy, pragnął jak najprędzej doprowadzić dzieło do skutku, nazajutrz więc rano, po mszy, po śniadaniu i po przeglądzie najemnej piechoty niemieckiej udał się na pokoje księżnej.", + "125634": "Zastał samą panią haftującą ornat do kolegiaty. Za nią Anusia zwijała rozwieszony na dwóch krzesłach jedwab; drugi motek koloru różanego założyła na szyję i migając szybko rączkami, biegała naokoło krzeseł, goniąc odwijającą się nitkę.", + "125635": "Panu staroście pojaśniały oczy na jej widok, ale prędko przybrał oblicze w powagę i przywitawszy się z księżną, tak niby od niechcenia zaczął:", + "125636": "— Ten pan Babinicz, co tu z Tatary przyjechał, to jest Litwin. Możny jakiś człek i wielce grzeczny, a rycerz podobno zawołany. Zauważyłaś go, pani siostro?", + "125637": "— Samżeś go do mnie przyprowadzał — odrzekła obojętnie księżna Gryzelda. — Uczciwą ma twarz i na dobrego żołnierza wygląda.", + "125638": "— Rozpytywałem się go też o owe majętności, pannie Borzobohatej zapisane. Powiada, że to fortuna niemal radziwiłłowskiej równa.", + "125639": "— Daj Boże Anusi. Lżejsze jej będzie sieroctwo, a potem starość — rzekła pani.", + "125640": "— Jest jeno to periculum, żeby dalsi krewni nie rozdrapali. Babinicz powiada, że wojewoda witebski mógłby, gdyby chciał, tym się zająć. Zacny to człek i nam wielce życzliwy, któremu bym córkę własną powierzył… Dość, by mu awizę do trybunału posłać i opiekę oznajmić. Ale Babinicz powiada, iż na to potrzeba, aby panna Anna sama pojechała w tamte strony.", + "125641": "— Dokąd? do pana Sapiehy?", + "125642": "— Albo do panien Sapieżanek, aby tam była, aby instalacja pro forma mogła być uczyniona.", + "125643": "Starosta zmyślił w tej chwili „instalację pro forma”, słusznie mniemając, że księżna przyjmie tę fałszywą monetę za dobrą.", + "125644": "Ona zaś pomyślała przez chwilę i rzekła:", + "125645": "— Jakże jej tu teraz jechać, gdy Szwedzi po drodze?", + "125646": "— Mam właśnie wiadomość, że z Lublina ustąpili. Cały kraj z tej strony Wisły wolny.", + "125647": "— I któż by to Hankę do pana Sapiechy odprowadził?", + "125648": "— Choćby ten sam Babinicz.", + "125649": "— Z Tatarami? Bójże się Boga, panie bracie, toż to lud dziki i niesforny.", + "125650": "— Ja się tam nie boję — wtrąciła, dygając, Anusia.", + "125651": "Lecz księżna Gryzelda zmiarkowała już, że pan brat przyszedł z jakimś gotowym planem, więc wyprawiła Anusię z pokoju, sama zaś poczęła spoglądać pytającym wzrokiem na pana starostę.", + "125652": "On zaś rzekł jakby do siebie samego:", + "125653": "— Ordyńcy ci w proch się przed Babiniczem rozsypują. Wiesza ich za lada niesubordynację.", + "125654": "— Nie mogę na taką ekspedycję pozwolić — odpowiedziała księżna. — Dziewczyna jest zacna, ale bałamutna, i łatwo w ludziach zapały budzi… Sam to wiesz najlepiej. Nigdy bym jej nie powierzyła człeku młodemu i nieznanemu.", + "125655": "— Nieznany on tam nie jest, bo kto o Babiniczach nie słyszał jako o familiantach i statecznych ludziach! (pierwszy pan starosta nigdy w życiu o Babiniczach nie słyszał)… Zresztą — mówił dalej — mogłabyś jej którą ze statecznych niewiast do kompanii dodać, to i decorum byłoby zachowane. Za Babinicza ja ręczę. Powiem ci i to, pani siostro, że ma on w tamtych stronach narzeczoną, w której srodze jest, jak sam powiada, zakochany… A kto zakochany, temu co innego w głowie. Grunt w tym, że taka druga sposobność nieprędko może się trafić; natomiast może fortuna dziewce przepaść i na dojrzałe lata zostanie bez dachu nad głową.", + "125656": "Księżna przestała haftować, podniosła głowę i utkwiła w bracie przenikliwe oczy.", + "125657": "— Co ty masz w tym, żeby ją stąd wyprawić?", + "125658": "— Co ja mam w tym? — mówił, spuszczając wzrok, pan starosta. — Co mogę mieć? nic!", + "125659": "— Janie!… tyś się z Babiniczem zmówił na jej cnotę?!", + "125660": "— Ot, jest! Jak mi Bóg miły! tego tylko brakło! Przeczytasz tedy list, który do pana Sapiehy napiszę, i własny dodasz… A jać jeno przyrzekam, iż się z Zamościa nie ruszę. Wreszcie sama Babinicza wybadasz i sama go prosić będziesz, aby się funkcji podjął. Skoro mnie posądzasz, to nie chcę o niczym wiedzieć.", + "125661": "— Czemu zaś tak nastajesz, by ona wyjechała z Zamościa?", + "125662": "— Bo jej dobra pragnę i o fortunę niezmierną chodzi. Wreszcie… przyznaję! Siła mi na tym zależy, aby ona z Zamościa wyjechała. Oto sprzykrzyły mi się twoje posądzenia, nie w smak i to, że na mnie ustawnie brwi marszczysz i surowie spoglądasz… Myślałem, że przyzwalając na odjazd dziewczyny, znajdę najlepsze argumentum przeciw podejrzeniom. Dalibóg, dość mi tego! bom też nie żaden żak ani mydłek, który się nocą pod okna skrada… Powiem ci więcej: oficerowie mi się przez nią jeden na drugiego burzą i szablami na się trzaskają. Ni zgody, ni porządku, ni służby, jak należy. Dość mi tego! Ale skoro jeszcze oczyma we mnie świdrujesz, to rób, jak chcesz, a Michała sama pilnuj, bo to twoja, nie moja sprawa.", + "125663": "— Michała? — rzekła ze zdumieniem księżna.", + "125664": "— Ja przeciw dziewczynie nic nie mówię… Nie bałamuci go więcej niż innych, ale jeżeli ty, pani siostro, nie widzisz jego strzelistych spojrzeń i gorących afektów, to ci jeno to powiem, że Kupido tak nie zaślepia jak macierzyńska miłość.", + "125665": "Brwi księżnej ściągnęły się, a lica jej przybladły.", + "125666": "Starosta zaś widząc, że wreszcie utrafił, uderzył się rękoma po kolanach i mówił dalej:", + "125667": "— Ot, tak! pani siostro, ot, tak!… Co mnie do tego. Niechże jej Michałek jedwab do zwijania podaje, niech parska, patrząc na nią, niech się płoni, niech przez dziurki we drzwiach na nią spogląda?… A mnie co!… Wreszcie… bo ja wiem! Fortuna piękna… ród, no! szlachecki, a ja się tam nad szlachtę nie wynoszę. Chcesz sama, dobrze! Lata jeno ponoś niedobrane, ale to znów nie moja rzecz.", + "125668": "To rzekłszy, pan starosta powstał i skłoniwszy się siostrze bardzo uprzejmie, zabierał się do odejścia.", + "125669": "Księżnej tymczasem krew napłynęła do twarzy. Dumna pani w całej Rzeczypospolitej nie widziała partii godnej Wiśniowieckiego, a za granicą chyba między arcyksiężniczkami austriackimi, więc też słowa brata przypiekły ją jakby rozpalonym żelazem.", + "125670": "— Janie! — rzekła — czekaj!", + "125671": "— Pani siostro — odrzekł starosta kałuski — chciałem, primo: złożyć ci dowód, iż niesłusznie mnie posądzasz, secundo: iż powinnaś kogo innego pilnować. Teraz uczynisz, jak zechcesz, jać nie mam więcej nic do gadania.", + "125672": "Tu pan Zamoyski skłonił się i wyszedł.", + "125673": "Rozdział XXXV", + "125674": "Pan starosta kałuski niezupełnie kłamał przed siostrą, mówiąc o afektach Michałowych dla Anusi, gdyż młode książątko kochało się w niej tak jak i wszyscy, nie wyłączając paziów dworskich. Ale była to miłość niezbyt gwałtowna i zgoła nieprzedsiębiorcza; raczej słodkie rozdurzenie głowy i zmysłów, nie poryw serca, które miłując, do wiecznego posiadania umiłowanego przedmiotu dąży. Do takiego dążenia nie miał Michał dość energii.", + "125675": "Niemniej księżna Gryzelda, marząc o świetnej przyszłości dla syna, przeraziła się mocno tym uczuciem.", + "125676": "W pierwszej chwili zdumiała ją nagła zgoda pana starosty na wyjazd Anusi; obecnie przestała o tym myśleć; tak dalece całą jej duszę zajęło grożące niebezpieczeństwo. Rozmowa z synem, który bladł i drżał przed nią, a wprzód, nim się do czego przyznał, już począł łzy wylewać, utwierdziła ją w mniemaniu, że niebezpieczeństwo jest groźne.", + "125677": "Jednakże nie od razu przezwyciężyła skrupuły sumienia i dopiero gdy Anusia, której chciało się nowy świat i nowych ludzi zobaczyć, a może i pobałamucić pięknego kawalera, przypadła jej do nóg z prośbą o pozwolenie, księżna nie znalazła dość siły, by go jej odmówić.", + "125678": "Anusia zalewała się wprawdzie łzami na myśl rozłąki ze swą panią i matką, ale dla sprytnej dziewczyny było zupełnie jasnym, że prosząc o rozłąkę, oddala tym samym od siebie wszelkie podejrzenia, jakoby w jakichś z góry powziętych celach bałamuciła młode książątko lub też samego pana starostę.", + "125679": "Księżna Gryzelda, chcąc się przekonać, czy nie ma jakiej zmowy między bratem starostą a Kmicicem, kazała temu ostatniemu stawić się przed sobą. Przyrzeczenie pana starosty, że nie ruszy się z Zamościa, uspokoiło ją wprawdzie znacznie, chciała jednak poznać bliżej człowieka, który miał dziewczynę przeprowadzać.", + "125680": "Rozmowa z Kmicicem uspokoiła ją zupełnie.", + "125681": "Młodemu szlachcicowi patrzyła z siwych oczu taka szczerość i prawda, że niepodobna było o niej wątpić. Przyznał się od razu, że w innej zakochany i przeto do bałamuctwa nie ma ni chęci, ni głowy. Wreszcie dał parol kawalerski, iż dziewczynę obroni przed wszelką przygodą, chybaby sam pierwej głową nałożył.", + "125682": "— Do pana Sapiehy ją odwiozę bezpiecznie, gdyż starosta powiadał, że nieprzyjaciel i z Lublina ustąpił… Ale potem nie chcę nic o niej wiedzieć… I nie dlatego, abym powolnych służb dla waszej książęcej mości miał się wzdragać, bo dla wdowy po największym wojowniku i chwale całego narodu gotówem zawsze krew przelać… Ale że mam tam swoje ciężkie sprawy, z których nie wiem, czyli skórę całą wyniosę.", + "125683": "— Nie chodzi też o nic więcej — odrzekła księżna — jeno byś ją do pana Sapieżyńskich rąk oddał, a pan wojewoda uczyni to dla mnie, iż dalszej nad nią opieki nie odmówi.", + "125684": "Tu wyciągnęła mu rękę, którą on ze czcią największą ucałował; ona zaś rzekła jemu na pożegnanie:", + "125685": "— Czuwaj, panie kawalerze, czuwaj! I tym się nie ubezpieczaj, że kraj od nieprzyjaciela wolny.", + "125686": "Ostatnie słowa zastanowiły Kmicica, lecz nie miał czasu nad nimi rozmyślać, bo wkrótce ułapił go pan starosta.", + "125687": "— Cóż, mości rycerzu — rzekł wesoło — największą ozdobę z Zamościa mi wywozisz?", + "125688": "— Ale z wolą pańską — odpowiedział Kmicic.", + "125689": "— Pilnujże jej dobrze. Łakomy to specjał! Gotów ci ją kto odbić!", + "125690": "— A niech jeno popróbuje! O wa! Dałem parol kawalerski księżnej pani, a u mnie parol święta rzecz!", + "125691": "— No! na śmiech jeno mówię… Nie potrzebujesz się bać ani ostrożności nadzwyczajnych przedsiębrać.", + "125692": "— A taki poproszę jaśnie wielmożnego pana o jakowąś kolaskę zamykaną i blachami opatrzoną.", + "125693": "— Dam ci i dwie… Ale przecież zaraz nie jedziesz?", + "125694": "— Bogać! Pilno mi! I tak tu za długo siedzę.", + "125695": "— To wypraw swoich Tatarów naprzód do Krasnegostawu. Ja ze swej strony pchnę gońca, aby tam obroki były dla nich gotowe, a tobie eskortę własną aż do Krasnegostawu dam. Nic cię tu spotkać złego nie może, bo to kraj mój… Dam ci dobrych pachołków z niemieckiej dragonii, ludzi śmiałych i dróg świadomych… Zresztą, do Krasnegostawu trakt jak sierpem rzucił.", + "125696": "— A czemu to mam się sam ostawać?", + "125697": "— Abyś się z nami dłużej zabawił, miłym mi jesteś gościem i rad bym waćpana choćby cały rok zatrzymać. A przy tym posłałem po stada do Perespy, może się jakowyś bachmacik dla waćpana wybierze, który cię w potrzebie nie zawiedzie, wierzaj!…", + "125698": "Kmicic spojrzał bystro w oczy staroście, potem, jakby powziąwszy nagłe postanowienie, rzekł:", + "125699": "— Dziękuję i ostaję, a Tatarów naprzód wyprawię.", + "125700": "I poszedł zaraz wydać im rozkazy, a wziąwszy na stronę Akbaha-Ułana, tak mówił:", + "125701": "— Akbahu-Ułanie. Macie iść naprzód do Krasnegostawu, prostym traktem, jakoby kto sierpem rzucił. Ja tu ostaję i w dzień po was ruszę, mając starościńską eskortę. Słuchajże teraz, co ci powiem: oto mi do Krasnegostawu nie pójdziecie, jeno mi w pierwszych lasach niedaleko za Zamościem przypadnij tak, aby żywa dusza o was nie wiedziała; a gdy wystrzał na gościńcu usłyszycie, to do mnie, bo mi tu chcą jakowąś nieszczerość wyrządzić.", + "125702": "— Twoja wola! — odrzekł Akbah-Ułan, przykładając dłoń do czoła, ust i piersi.", + "125703": "„Przejrzałem cię, panie starosto! — rzekł do siebie Kmicic. — W Zamościu siostry się boisz, więc chcesz dziewczynę porwać i gdzieś w pobliżu osadzić, a ze mnie instrumentum swych żądz uczynić, a kto wie, czy i gardła nie wziąć. Czekajże! Trafiłeś na lepszego od się… I sam się we własny potrzask uchwycisz.”", + "125704": "Wieczorem porucznik Szurski zastukał do drzwi Kmicica. Oficer także coś wiedział, czegoś się domyślał, a że Anusię miłował, wolał więc, by odjechała, niż żeby w moc pana starosty wpadła. Jednakże mówić otwarcie nie śmiał, a może także nie miał pewności; dziwił się więc tylko, iż Kmicic zgodził się na wysłanie przodem Tatarów; zaręczał, że drogi nie są tak bezpieczne, jako mówią, że wszędy włóczą się kupy zbrojne i do gwałtownych uczynków skore.", + "125705": "Lecz pan Andrzej postanowił udawać, że niczego się nie domyśla.", + "125706": "— Co mnie może spotkać? — mówił — przecie pan starosta kałuski daje mi własną eskortę?", + "125707": "— Ba! Niemców!", + "125708": "— Zali to niepewni ludzie?", + "125709": "— Tym psubratom nigdy ufać nie można. Bywało, że zmówiwszy się w drodze, do nieprzyjaciół zbiegali…", + "125710": "— Szwedów przecie nie ma z tej strony Wisły.", + "125711": "— Są, psiajuchy, w Lublinie! Nieprawda, że wyszli. Szczerze waszmości radzę, nie wyprawiaj naprzód Tatarów, bo w większej kupie zawsze bezpieczniej.", + "125712": "— Szkoda, żeś mi waćpan wprzód tego nie mówił. Jeden mam język w gębie i raz danego rozkazu nie cofam.", + "125713": "Jakoż nazajutrz Tatarzy ruszyli naprzód. Kmicic miał zaś jechać pod wieczór, tak aby na pierwszy nocleg stanąć w Krasnymstawie. Tymczasem wręczono mu dwa listy do pana Sapiehy: jeden od księżnej, drugi od pana starosty.", + "125714": "Kmicic miał wielką ochotę otworzyć ten ostatni, jednak nie śmiał, natomiast przejrzawszy go pod światło, przekonał się, że w środku jest czysty papier. Odkrycie to upewniło go ostatecznie, że i dziewczyna, i listy mają mu być w drodze odebrane.", + "125715": "Tymczasem przyszło stado z Perespy i pan starosta obdarzył młodego rycerza nad podziw pięknym bachmacikiem, którego on z wdzięcznością przyjął, myśląc sobie w duszy, że dalej na nim zajedzie, niż się pan starosta spodziewa. Myślał także o swoich Tatarach, którzy już musieli w lasach zapaść, i śmiech pusty go brał. Chwilami znów burzył się w duszy i obiecywał sobie dać panu staroście dobrą naukę.", + "125716": "Nadszedł wreszcie czas obiadu, który upłynął bardzo posępnie. Anusia miała czerwone oczy; oficerowie milczeli głucho, jeden pan starosta był wesół i kazał dolewać w kielichy, które Kmicic spełniał jeden za drugim. Lecz gdy nadeszła pora odjazdu, niewiele osób żegnało odjeżdżających, gdyż pan starosta powyprawiał oficerów po służbie.", + "125717": "Anusia padła do nóg księżnie i długo nie można jej było oderwać, sama zaś księżna miała w twarzy niepokój widoczny. Może i wyrzucała sobie po cichu, iż pozwoliła na odjazd wiernej służki, wśród takich czasów, w których nietrudno było o przygodę. Lecz głośny płacz Michała, który, trzymając pięści przy oczach, buczał jak żak szkolny, utwierdził dumną panią w przekonaniu, iż trzeba dalszym skutkom młodocianego afektu zapobiec. Wreszcie uspokajała się i tą nadzieją, że w rodzinie sapieżyńskiej znajdzie dziewczyna opiekę, bezpieczeństwo i wreszcie ową wielką fortunę mającą jej los na resztę życia zabezpieczyć.", + "125718": "— Waścinej cnocie, męstwu i honorowi ją powierzam — rzekła raz jeszcze księżna do Kmicica — a waćpan pamiętaj, iżeś mi zaprzysiągł, jako ją bez szwanku do pana Sapiehy odprowadzisz.", + "125719": "— Jako szkło będę wiózł, a w potrzebie pakułami obwinę, żem zaś parol dał, to chyba śmierć mi go dochować przeszkodzi — odrzekł rycerz.", + "125720": "I podał ramię Anusi, ona zaś zła była na niego, bo wcale na nią nie patrzył i dość lekko traktował, więc podała mu rękę bardzo dumnie, odwracając wzrok i głowę w inną stronę.", + "125721": "Żal jej było odjeżdżać i strach ją teraz brał, ale cofać się było już za późno.", + "125722": "Nadeszła chwila, siedli więc, ona do karetki ze starą sługą, panną Suwalską, on na koń, i ruszyli. Dwunastu rajtarów niemieckich otaczało kolaskę i wóz z Anusinymi łubami. Gdy wreszcie skrzypnęły brony w Warszawskiej bramie i rozległ się turkot kół po zwodzonym moście, Anusia uderzyła w płacz głośny.", + "125723": "Kmicic pochylił się do kolaski.", + "125724": "— Nie bój się waćpanna, nie zjem cię!", + "125725": "„Grubian!” — pomyślała Anusia.", + "125726": "Jechali czas jakiś wedle domów leżących za murami wprost ku Staremu Zamościu, po czym wyjechali na pola i wjechali w bór, który w owych czasach ciągnął się pagórzystym krajem aż hen, do Bugu i za Bug z jednej strony, z drugiej szedł, przerywany wsiami, aż do Zawichosta.", + "125727": "Noc już zapadła, ale bardzo pogodna i widna, trakt znaczył się srebrnym szlakiem; ciszę przerywał tylko hurkot karetki i tętent koni rajtarskich.", + "125728": "„Tu już moi Tatarowie muszą tkwić w gąszczach jako wilcy” — pomyślał Kmicic.", + "125729": "Wtem nadstawił ucha.", + "125730": "— Co to? — zapytał oficera dowodzącego rajtarami.", + "125731": "— Słychać tętent!… Jakiś jeździec pędzi w skok za nami! — odrzekł oficer.", + "125732": "Zaledwie skończył, dopadł na spienionym koniu Kozak wołając:", + "125733": "— Pan Babinicz! pan Babinicz! Pyśmo od pana starosty!", + "125734": "Orszak wstrzymał się. Kozak podał list panu Kmicicowi.", + "125735": "Kmicic rozłamał pieczęć i przy świetle latarni, umieszczonej przy koźle kolaski, czytał, co następuje:", + "125736": "„Mości, a mnie wielce miły, panie Babinicz! Wprędce po odjeździe panny Borzobohatej-Krasieńskiej doszła mnie wieść, iż Szwedzi nie tylko nie ustąpili z Lublina, ale na mój Zamość uderzyć zamierzają. Wobec tego dalsza droga i peregrynacja stają się niepodobne. Zważywszy więc owe pericula, na jakie białogłowa narażona by być mogła, chcemy pannę Borzobohatą mieć z powrotem w Zamościu. Ciż sami rajtarowie ją odwiozą, waćpana zaś, któremu w dalszą drogę musi być pilno, na próżno fatigare nie chcemy. Którą wolę naszą oznajmując waszej mości, prosimy, abyś rajtarom wedle naszych chęci rozkazy wydać zechciał.”", + "125737": "„Przecie jest w nim tyle uczciwości, że na głowę moją nie nastaje, jeno mnie na dudka chce wystrychnąć — pomyślał Kmicic. — Wraz się też okaże jawnie, czy jest w tym zasadzka, czyli jej nie ma.”", + "125738": "Tymczasem Anusia wysadziła głowę przez okno.", + "125739": "— A co tam? — spytała.", + "125740": "— Nic! pan starosta kałuski jeszcze raz waćpannę mojemu męstwu poleca. Nic więcej.", + "125741": "Tu zwrócił się do woźnicy i rajtarów:", + "125742": "— Jazda!", + "125743": "Lecz oficer dowodzący rajtarami osadził konia.", + "125744": "— Stój! — krzyknął na woźnicę.", + "125745": "Po czym do Kmicica:", + "125746": "— Jak to „jazda”?", + "125747": "— A po co dłużej w lesie stać? — spytał z głupia frant Kmicic.", + "125748": "— Bo wasza mość odebrałeś jakowyś rozkaz.", + "125749": "— A waści co do tego! Odebrałem i właśnie dlatego rozkazuję: jazda!", + "125750": "— Stój! — zawołał oficer.", + "125751": "— Jazda! — powtórzył Kmicic.", + "125752": "— Co tam? — spytała znów Anusia.", + "125753": "— Nie pojedziem ni kroku dalej, nim rozkazu nie obaczę! — rzekł stanowczo oficer.", + "125754": "— Rozkazu nie obaczysz, bo nie tobie go przysłano!", + "125755": "— Skoro waszmość słuchać go nie chcesz, to ja go wykonam… Ruszajże sobie tedy waszmość z Bogiem do Krasnegostawu i bacz, ażebyśmy czego nie przyłożyli na drogę, a my z panną wracamy.", + "125756": "Pan Kmicic tego tylko chciał, aby oficer wyznał, iż wie, co jest w rozkazie; okazało się bowiem z tego z zupełną pewnością, że cała sprawa jest z góry ułożonym podstępem.", + "125757": "— Ruszaj z Bogiem! — powtórzył groźnie już oficer.", + "125758": "I w tej chwili rajtarzy powydobywali bez komendy szable z pochew.", + "125759": "— O takie syny! nie do Zamościa chcielibyście dziewkę wieźć, jeno gdzieś na uboczu osadzić, aby starosta swobodnie żądzom swym cugle mógł popuszczać. Aleście na mądrzejszego trafili!", + "125760": "To rzekłszy, wypalił w górę z pistoletu.", + "125761": "Na ów odgłos w głębiach lasu rozległ się wrzask straszliwy, jak gdyby wystrzał zbudził całe stada wilków śpiące w pobliżu. Wycie ozwało się z przodu, z tyłu, z boków, jednocześnie rozległ się tętent koni, chrupot gałęzi łamanych pod kopytami i na trakcie zaczerniały kupy jeźdźców, które się zbliżały z nieludzkim wyciem i piskiem.", + "125762": "— Jezus! Maria! Józef! — wołały przerażone niewiasty w kolasce.", + "125763": "Tymczasem Tatarzy dopadli chmurą, lecz Kmicic wstrzymał ich trzykrotnym okrzykiem, sam zaś zwrócił się do przerażonego oficera i chełpić się począł:", + "125764": "— Poznaj, na kogoś trafił… Pan starosta na dudka chciał mnie wystrychnąć, ślepe instrumentum ze mnie uczynić… A tobie rajfurską funkcję powierzył, której się dla łaski pańskiej podjąłeś, panie oficyjerze. Kłaniajże się od Babinicza panu staroście i powiedz mu, że dziewka dojedzie bezpiecznie do pana Sapiehy!", + "125765": "Oficer potoczył naokoło przelękłym wzrokiem i ujrzał dzikie twarze patrzące ze straszliwym łakomstwem na niego i na rajtarów. Znać było, że czekają tylko jednego wyrazu, ażeby rzucić się na nich i porozrywać w sztuki.", + "125766": "— Wasza miłość uczyni, co zechce, bo z przemocą nie wskóramy — odrzekł drżącym głosem — ale pan starosta potrafi się pomścić.", + "125767": "Kmicic rozśmiał się.", + "125768": "— Niechże na tobie się mści, bo gdyby nie to, żeś się zdradził, gdybyś nie okazał, że wiesz z góry, co jest w rozkazie, i nie przeciwił się dalszej jeździe, to byś mnie nie przekonał o zasadzce i dziewkę zaraz bym w Krasnostawie oddał. Powiedzże i to panu staroście, by mądrzejszych od cię rajfurami swymi kreował.", + "125769": "Spokojny ton, z jakim pan Kmicic to mówił, upewnił nieco oficera, przynajmniej pod tym względem, iż ani jemu, ani rajtarom śmierć nie grozi, więc odetchnął lżej i rzekł:", + "125770": "— Mamyż z niczym wracać do Zamościa?", + "125771": "A Kmicic:", + "125772": "— Z niczym nie wrócicie, bo wrócicie z pismem moim, które każdemu z was na skórze każę wypisać.", + "125773": "— Wasza miłość…", + "125774": "— Bierz ich! — krzyknął Kmicic.", + "125775": "I sam zaraz ucapił za kark oficera.", + "125776": "Rozpoczęła się zawierucha i kotłowanina naokół kolaski. Wrzask Tatarów stłumił wołanie o pomoc i krzyki przerażenia wydobywające się z piersi niewiast.", + "125777": "Lecz szamotanie niedługo trwało, gdyż w dwa pacierze później rajtarowie leżeli już na trakcie powiązani jeden obok drugiego.", + "125778": "Teraz Kmicic rozkazał siec ich batożkami z byczego surowca, lecz nie nad miarę, ażeby wrócić mogli piechotą do Zamościa. Otrzymali więc prości żołnierze po sto, a oficer sto pięćdziesiąt plag, pomimo próśb i zaklęć Anusi, która nie rozumiejąc, co się wokoło niej dzieje, sądziła, że w straszliwe jakieś ręce wpadła, i składając dłonie, błagała ze łzami w oczach o życie.", + "125779": "— Daruj, rycerzu!… Com ja ci winna?… Daruj! oszczędź!…", + "125780": "— Cicho panna bądź! — huknął Kmicic.", + "125781": "— Com ci zawiniła?", + "125782": "— Możeś i sama w zmowie!…", + "125783": "— W jakiej zmowie? Boże, bądź miłościw mnie grzesznej!…", + "125784": "— To waćpanna nie wiesz, że pan starosta pozornie jeno na wyjazd waćpanny dozwolił, aby cię od księżnej odłączyć, a w drodze porwać, i aby w jakimś pustym zameczku na cnotę twoją nastawać!", + "125785": "— Jezusie Nazareński! — krzyknęła Anusia.", + "125786": "I tyle było w tym okrzyku prawdy i szczerości, iż Kmicic rzekł łagodniej:", + "125787": "— Jakże? Toś waćpanna nie w zmowie?… Może to być!", + "125788": "Anusia zakryła twarz rękoma, lecz nie mogła nic mówić, jeno powtarzała raz po razu:", + "125789": "— Jezus, Mario! Jezus, Mario!", + "125790": "— Uspokój się panna — rzekł jeszcze łagodniej pan Kmicic. — Pojedziesz bezpiecznie do pana Sapiehy, bo tego pan starosta nie wyliczył, z kim ma sprawę… Ot, ci ludzie, których tam sieką, mieli cię porwać. Daruję ich zdrowiem, aby mogli panu staroście opowiedzieć, jako im gładko poszło.", + "125791": "— To waćpan mnie od hańby obronił?", + "125792": "— Tak jest! chociażem nie wiedział, czy rada będziesz.", + "125793": "Anusia, zamiast odpowiadać lub zaprzeczać, chwyciła nagle pana Andrzeja za rękę i przycisnęła ją do swych bledziuchnych ust.", + "125794": "A po nim skry przeszły od nóg do głowy.", + "125795": "— Daj panna spokój, dla Boga! co to znowu!… — krzyknął. — Siadaj panna do kolaski, bo nożyny przemoczysz… A nie bój się!… U matki nie byłoby ci przezpieczniej…", + "125796": "— Pojadę teraz z waćpanem choćby na koniec świata!", + "125797": "— Waćpanna takich rzeczy nie powiadaj!", + "125798": "— Bóg cię nagrodzi, żeś cnoty bronił!", + "125799": "— Pierwszy raz mi się sposobność trafiła — odrzekł Kmicic.", + "125800": "A ciszej mruknął sam do siebie:", + "125801": "— Tylem jej dotąd bronił, ile kot napłakał!", + "125802": "Lecz tymczasem ordyńcy przestali batożyć rajtarów, kazał ich więc pan Andrzej pognać nagich i pokrwawionych traktem do Zamościa. Poszli, łzy rzewne wylewając. Konie, broń i odzież darował Kmicic swoim Tatarom i ruszyli szybko naprzód, bo niebezpiecznie było zwłóczyć.", + "125803": "Przez drogę nie mógł się młody rycerz powstrzymać od chęci zaglądania do kolaski, a raczej od spoglądania w bystre oczka i cudne lica dziewczyny. Pytał też za każdym razem, czy jej czego nie trzeba, czy kolaska wygodna i czy zbyt szybka jazda nie nuży.", + "125804": "Ona odpowiadała mu zatem wdzięcznie, że jej tak dobrze, jako nigdy nie bywało. Ochłonęła już ze strachu zupełnie. Serce wezbrało jej ufnością dla obrońcy. W duszy zaś myślała:", + "125805": "„Nie tak nieużyty ani taki grubian, jakom z początku mniemała!”", + "125806": "— Ej, Oleńka, co ja dla ciebie cierpię! — mówił sobie Kmicic — zali mnie niewdzięcznością nakarmisz?… Żeby tak w dawnych czasach… u, ha!…", + "125807": "Tu kompanionowie przyszli mu na myśl i różne swawole, których się na spółkę z nimi dopuszczał, więc chcąc odegnać pokusy, począł za ich nieszczęsne dusze odmawiać „Wieczny odpoczynek”.", + "125808": "Przybywszy do Krasnegostawu, uznał pan Kmicic, że lepiej na wieści z Zamościa nie czekać, i zaraz ruszył w dalszą drogę. Wszelako na odjezdnym napisał i przesłał panu staroście list następujący:", + "125809": "„Jaśnie Wielmożny Panie Starosto, a mnie wielce miłościwy Łaskawco i Dobrodzieju!", + "125810": "Kogo Bóg wielkim na tym świecie uczynił, temu i dowcipu sporszą miarę namierzył. Poznałem to od razu, iżeś J. W. Pan jeno na próbę chciał mnie wystawić, przesyłając mi rozkaz wydania panny Borzobohatej-Krasieńskiej, a poznałem to tym lepiej, gdy rajtarowie owi zdradzili, iż tenor rozkazu wiedzą, chociażem im listu nie pokazywał i choć J. W. Pan piszesz mi, iż namysł dopiero po naszym wyjeździe przyszedł. Jako więc z jednej strony podziwiam tym bardziej przezorność pańską, tak z drugiej dla zupełnego uspokojenia troskliwego opiekuna, ponownie przyrzekam, iż nic mnie od spełnienia powierzonej mi funkcji odwieść nie zdoła. Ale że żołdakowie owi, źle widocznie intencję pańską rozumiejąc, wielkimi grubianami się okazali, a nawet zdrowiu memu grozili, mniemam przeto, iż utrafiłbym w myśl J. W. Pana, gdybym ich był obwiesić kazał. Czego żem nie uczynił, o przebaczenie J. W. Pana upraszam; wszelako batożkami kazałem ich przystojnie ociąć, którą karę jeśli J. W. Pan za zbyt małą uznasz, wedle swej pańskiej woli multyplikować możesz. Przy czym tusząc, iżem na większą ufność i wdzięczność J. W. Pana zarobił, piszę się wiernym i życzliwym W. Pańskiej mości sługą — Babinicz.”", + "125811": "Dragoni, dowlókłszy się do Zamościa późną nocą, nie śmieli się na oczy panu staroście kałuskiemu pokazać, dowiedział się więc o całym zajściu dopiero z tego listu, który nazajutrz krasnostawski kozak przywiózł.", + "125812": "Przeczytawszy go, pan starosta na trzy dni w swojej komnacie się zamknął, nikogo z dworzan, prócz pokojowców, którzy mu jeść nosili, do siebie nie puszczając. Słyszano też, iż klął po francusku, co czynił tylko wówczas, gdy był w najwyższej pasji.", + "125813": "Powoli jednak uspokoiła się ta burza. Przez czwarty i piąty dzień bardzo był jeszcze pan starosta milczący; żuł coś w sobie i za wąs szarpał! aż dopiero w tydzień będąc już wcale wesołym i podpiwszy trochę przy stole, począł nagle wąs kręcić, nie szarpać, i ozwał się do księżnej Gryzeldy:", + "125814": "— Pani siostro, wiesz, że mi nie brak przezorności… Wystawiłem też umyślnie parę dni temu na próbę owego szlachcica, który Anusię zabrał, i mogę cię upewnić, że ją wiernie do rąk pana Sapieżyńskich dowiezie.", + "125815": "I zdaje się, że już w miesiąc później zwrócił pan starosta serce gdzie indziej, a prócz tego był całkiem i sam przekonany, że co się stało, stało się z jego wolą i wiedzą.", + "125816": "Rozdział XXXVI", + "125817": "Województwo lubelskie w znacznej części, a podlaskie niemal zupełnie, było w ręku polskim, to jest konfederacji i sapieżyńskim. Ponieważ król szwedzki bawił ciągle w Prusach, gdzie z elektorem traktował, Szwedzi więc, nie czując się bardzo na siłach wobec ogólnego powstania, które wzmagało się z każdą chwilą, nie śmieli się wychylać z miast i zamków, a mniej jeszcze przechodzić Wisłę, poza którą siły polskie były największe. Pracowano więc w owych dwóch województwach nad utworzeniem znacznego i porządnego wojska, które by się z regularnym szwedzkim żołnierzem mierzyć mogło. Po miastach powiatowych ćwiczono piechotę, a ponieważ chłopi w ogóle chwycili za broń, zatem i ludzi nie brakło, trzeba było tylko ująć w kluby i w regularną komendę owe kupy niesforne, często dla własnego kraju niebezpieczne.", + "125818": "Zajmowali się tym rotmistrze powiatowi. Obok tego król wydał mnóstwo listów zapowiednich starym i doświadczonym żołnierzom, zaciągi szły więc we wszystkich ziemiach, a że ludzi wojennych w tych stronach nie brakło, tworzyły się więc chorągwie jazdy bardzo doskonałej. Jedne szły za Wisłę, podsycać wojnę z tamtej strony, drugie do pana Czarnieckiego, trzecie do pana Sapiehy. Takie mnóstwo rąk chwyciło za broń, że wojsko Jana Kazimierza już było od szwedzkiego liczniejsze.", + "125819": "Kraj, nad którego słabością zdumiewała się niedawno cała Europa, dawał teraz przykład siły, której nie domyślali się w nim nie tylko nieprzyjaciele, ale nawet własny król, nawet ci, których wierne serce rozdzierało się przed kilku miesiącami z bólu i desperacji. Znajdowały się pieniądze, zapał, męstwo; najbardziej zrozpaczone dusze ogarniało przekonanie, iż nie masz takiego położenia, takiego upadku, takiej słabości, z której by nie było ratunku, i że tam, gdzie się dzieci rodzą, tam otucha umrzeć nie może.", + "125820": "Kmicic szedł naprzód bez przeszkód, zbierając po drodze niespokojne duchy, które chętnie przystawały do czambułku, w tej nadziei, że na współkę z Tatary najwięcej zażyją krwi i grabieży. Tych w rządnych i sprawnych żołnierzy łatwo zamieniał, bo miał ten dar, iż strach a posłuch budził w podwładnych. Witano go po drodze radośnie, a to z powodu Tatarów. Widok ich bowiem przekonywał, iż chan naprawdę Rzeczypospolitej idzie z pomocą. Oczywiście gruchnęła wieść, że panu Sapieże walą auxilia, złożone z czterdziestu tysięcy wyborowego tatarskiego komuniku. Rozpowiadano cuda o „modestii” tych sprzymierzeńców, jako żadnych gwałtów ni zabójstw po drodze nie czynią. Podawano ich własnym żołnierzom za przykład.", + "125821": "Pan Sapieha stał chwilowo w Białej. Siły jego składały się z około dziesięciu tysięcy wojsk regularnych, jazdy i piechoty. Były to szczątki wojsk litewskich, podsycone nowym ludem. Jazda, zwłaszcza niektóre jej chorągwie, przewyższała dzielnością i sprawnością szwedzką rajtarię, lecz piechota źle była wyćwiczona i brakło jej strzelby, a zwłaszcza prochów. Brakło także armat. Myślał wojewoda witebski, że się zaopatrzy w nie w Tykocinie, tymczasem Szwedzi, wysadziwszy siebie samych prochami, zniszczyli zarazem wszystkie działa zamkowe.", + "125822": "Obok tych sił stało w okolicach Białej do dwunastu tysięcy pospolitaków z całej Litwy, z Mazowsza, z Podlasia, lecz z tych niewiele obiecywał sobie wojewoda pożytku, zwłaszcza że nieznaną moc wozów ze sobą mając, utrudniali pochody i czynili obozu ociężałe i nieruchome zbiorowisko.", + "125823": "Kmicic o jednym myślał, wjeżdżając do Białej. Oto pod Sapiehą służyło tylu szlachty z Litwy i tylu oficerów radziwiłłowskich, dawnych jego znajomych, iż obawiał się, że go poznają, a poznawszy na szablach rozniosą, zanim zdoła krzyknąć: „Jezus, Maria!” Imię jego było znienawidzone w całej Litwie i w sapieżyńskim obozie, bo świeża jeszcze była pamięć, jako służąc Radziwiłłowi, wycinał te chorągwie, które się przeciw hetmanowi za ojczyzną opowiedziały.", + "125824": "Lecz dodało panu Andrzejowi to otuchy, że się zmienił bardzo. Bo naprzód wychudł, po wtóre przybyła mu przez twarz blizna od Bogusławowej kuli; na koniec nosił teraz brodę, dość długą, na końcu w szwedzki wicher zakręconą, a że wąsy podczesywał do góry, był więc wiele podobniejszy do jakiegoś Eriksona niż do polskiego szlachcica.", + "125825": "„Byle się od razu tumult przeciwko mnie nie uczynił, to po pierwszej bitwie już mnie inaczej będą sądzili” — myślał sobie Kmicic, wjeżdżając do Białej.", + "125826": "Wjeżdżał też mrokiem, oznajmił się, skąd jest, że listy królewskie wiezie, i zaraz prosił pana wojewodę o osobną audiencję.", + "125827": "Wojewoda przyjął go łaskawie, a to z powodu gorących poleceń królewskich.", + "125828": "„Posyłamy wam najwierniejszego sługę naszego — pisał król — który Hektorem częstochowskim od czasu oblężenia sławnego miejsca jest nazwany, naszą zaś wolność i nasze zdrowie własnym życiem w czasie przeprawy przez góry ratował. Tego w szczególniejszej opiece miejcie, aby mu krzywda od żołnierzy się nie stała. Nazwisko jego prawdziwe wiemy oraz i racje, dla których pod przybranym służy, z powodu którego przybrania nikt nie ma go w podejrzenie podawać ani o praktyki posądzać.”", + "125829": "— A dlaczego waść przybrane nazwisko nosisz, nie można wiedzieć? — pytał pan wojewoda.", + "125830": "— Bom jest banit i pod własnym nie mógłbym zaciągać. Król dał mi zaś listy zapowiednie i jako Babinicz zaciągać mogę.", + "125831": "— Po co ci zaciągi, skoro masz Tatarów?", + "125832": "— By i największa siła nie zawadzi.", + "125833": "— A za co banit?", + "125834": "— Pod czyją komendę idę i kogo o opiekę proszę, temu wszystko jako ojcu wyznać winienem. Prawdziwe moje nazwisko jest: Kmicic!", + "125835": "Wojewoda cofnął się parę kroków.", + "125836": "— Który króla i pana naszego porwać żywym lub umarłym Bogusławowi obiecywał?", + "125837": "Kmicic opowiedział z całą swą energią, jak i co się zdarzyło, jako Radziwiłłom otumaniony służył, jako usłyszawszy z ust Bogusława o istotnych książąt zamiarach, porwał go, i z tego powodu nieubłaganą zemstę na się ściągnął.", + "125838": "Wojewoda uwierzył, bo nie mógł nie uwierzyć, zwłaszcza gdy i królewskie listy prawdę słów Kmicicowych potwierdzały. Wreszcie w wojewodzie dusza była tak rozradowana, iż największego swego wroga byłby w tej chwili do serca przycisnął, największy grzech odpuścił. Radość tę sprawił mu następujący ustęp królewskiego listu:", + "125839": "„Jakkolwiek wakująca po śmierci wojewody wileńskiego wielka buława litewska wedle zwykłego prawa tylko na sejmie może być następcy oddana, przecie w ekstraordynaryjnych dzisiejszych okolicznościach, niechając pospolitego trybu, Wam, wielce nam miłym, dla dobra Rzeczypospolitej i Waszych wiekopomnych zasług, buławę oną oddajemy, słusznie mniemając, że da Bóg uspokojenie, na przyszłym sejmie żaden głos przeciwko tej woli naszej się nie podniesie i uczynek nasz ogólną aprobatę otrzyma.”", + "125840": "Pan Sapieha, jak mówiono wówczas w Rzeczypospolitej, „zastawił kontusz i sprzedał ostatnią srebrną łyżkę”, nie służył więc dla korzyści ani dla honorów ojczyźnie. Lecz nawet najbezinteresowniejszy człowiek rad widzi, iż zasługi jego cenią, wdzięcznością płacą, cnotę uznają. Dlatego od poważnej jego twarzy blask bił niezwykły.", + "125841": "Akt ten woli królewskiej nowym splendorem przyozdabiał ród sapieżyński, a na to żadne z ówczesnych „królewiąt” nie było obojętne; dobrze, jeśli byli tacy, którzy do wyniesienia per nefas nie dążyli. Więc też pan Sapieha gotów był teraz uczynić dla króla wszystko, co było i co nie było w jego mocy.", + "125842": "— Skorom jest hetmanem — rzekł do pana Kmicica — to pod moją inkwizycję podchodzisz i opiekę znajdziesz. Siła tu jest pospolitego ruszenia, więc i tumult gotowy, dlatego bardzo w oczy nie leź, póki ja żołnierzów nie ostrzegę i tej potwarzy z ciebie nie zdejmę, którą Bogusław rzucił.", + "125843": "Kmicic podziękował z serca i z kolei począł mówić o Anusi, którą ze sobą do Białej przywiózł. Na to pan hetman nuż zrzędzić, ale że w humorze był wyśmienitym, więc i zrzędził wesoło.", + "125844": "— Owariował Sobiepan! jak mi Bóg miły! — rzekł. — Siedzą sobie tam z siostrą za zamojskimi murami jak u Pana Boga za piecem i myślą, że każdy może, tak jak on, poły od kontusza rozgartywać, do komina się obracać i plecy grzać. Ja Podbipiętych znałem, bo to krewni Brzostowskich, a Brzostowscy moi. Fortuna pańska, nie ma co mówić, ale chociaż wojna z Septentrionami na czas omdlała, przecie w tamtych stronach jeszcze stoją… Gdzie czego szukać, gdzie jakie sądy, jakie urzędy? Kto będzie fortunę odbierał i dziewkę instalował? Powariowali na czysto! Mnie Bogusław na karku siedzi, a ja mam wojskiego funkcję pełnić i babami sobie głowę zaprzątać…", + "125845": "— Nie baba to, ale wiśnia — odrzekł Kmicic. — A co mi tam… Kazali wieźć, wiozłem; kazali oddać, oddaję!", + "125846": "Stary hetman wziął na to pana Kmicica za ucho i rzekł:", + "125847": "— A kto cię tam wie, zbereźniku, jakąś ty ją odwiózł… Broń czego Boże, jeszcze będą ludzie gadali, że ją od sapieżyńskiej opieki kolki sparły, i ja, stary, będę oczyma świecił… Cóżeście to na popasach czynili? Gadaj mi jeno zaraz, poganinie, zaliś od swoich Tatarów bisurmańskich obyczajów nie przejął?", + "125848": "— Na popasach?… — odrzekł wesoło Kmicic. — Na popasach kazałem sobie pachołkom skórę dyscyplinami orać, a to żeby mniej przystojne chęci wygnać, które pod skórą mają swoje siedlisko, a które confiteor, na kształt bąków mnie cięły.", + "125849": "— A widzisz… Godnaże to jaka dziewka?", + "125850": "— At, koza! choć okrutnie gładka, a jeszcze więcej przylepna.", + "125851": "— Już bisurmanin się znalazł!", + "125852": "— Ale cnotliwa jako mniszka, to jej muszę przyznać. A co do kolek, mniemam, że by ją prędzej od pana zamojskiej opieki sparły.", + "125853": "Tu Kmicic opowiedział, jak i co było. Dopieroż hetman począł go klepać po ramieniu a śmiać się.", + "125854": "— No, ćwik z ciebie! Nie darmoż tyle o Kmicicu powiadają. Nie bój się! Pan Jan człek niezawzięty i mój konfident. Przejdzie mu pierwsza pasja, to się jeszcze sam uśmieje i ciebie nagrodzi.", + "125855": "— A nie potrzebuję! — przerwał Kmicic.", + "125856": "— Dobrze i to, że ambicję masz i ludziom w ręce nie patrzysz. Usłuż mi jeno przeciwko Bogusławowi tak sprawnie, to o dawne kondemnaty nie będziesz się potrzebował bać.", + "125857": "Tu zdziwił się Sapieha, spojrzawszy na tę twarz żołnierską, przed chwilą jeszcze tak szczerą i wesołą. Pan Kmicic na wzmiankę o Bogusławie przybladł zaraz i twarz mu się skurczyła jak paszcza złemu psu, gdy chce kąsać.", + "125858": "— Bogdaj się własną śliną ten zdrajca otruł, byle mi jeszcze przed skonaniem w ręce wpadł! — rzekł ponuro.", + "125859": "— Twej zawziętości się nie dziwię… Pamiętaj tylko, by gniew w tobie roztropności nie zadławił, bo nie z byle kim to sprawa. Dobrze, że cię król tu przysłał. Będziesz mi Bogusława podchodził jako dawniej Chowańskiego.", + "125860": "— Będę go lepiej podchodził! — odparł równie ponuro Kmicic.", + "125861": "Na tym skończyła się rozmowa. Kmicic odjechał spać do kwatery, bo był strudzon drogą.", + "125862": "Tymczasem rozbiegła się wieść pomiędzy wojskiem, że król wielką buławę ukochanemu wodzowi przysłał. Radość tedy jak płomień wybuchnęła pomiędzy tysiącami ludzi.", + "125863": "Towarzystwo i oficerowie spod różnych chorągwi poczęli tłumnie nadbiegać do kwatery hetmańskiej. Uśpione miasto ocknęło się ze snu. Porozpalano ognie. Chorążowie nadbiegli z chorągwiami. Zagrały trąby, zahuczały kotły, zagrzmiały wystrzały z dział i muszkietów, a pan Sapieha ucztę wspaniałą wyprawił i przewiwatowano noc całą, pijąc za zdrowie królewskie, hetmańskie i na przyszłe zwycięstwo nad Bogusławem.", + "125864": "Pan Andrzej nie był, jako się rzekło, na uczcie obecny.", + "125865": "Natomiast pan hetman wszczął przy stołach rozmowę o Bogusławie i nie powiadając, kto jest ów oficer, który z Tatarami przyjechał i buławę przywiózł, mówił ogólnie o przewrotności księcia.", + "125866": "— Obaj Radziwiłłowie — rzekł — kochali się w praktykach, ale książę Bogusław jeszcze nieboszczyka stryjecznego przewyższył… Pamiętacie waszmościowie Kmicica albo przynajmniej słyszeliście o nim. Otóż imainujcieże sobie, iż to, co książę Bogusław rozpuścił: jakoby mu się Kmicic ofiarował rękę na króla i pana naszego podnieść, to nieprawda!", + "125867": "— Januszowi jednakże Kmicic pomagał dobrych kawalerów wycinać.", + "125868": "— Tak jest, Januszowi pomagał, ale wreszcie i on się spostrzegł, a spostrzegłszy się, nie tylko służbę porzucił, ale jak to wiecie, że człek był zuchwały, jeszcze się na Bogusława porwał. Podobno tam już ciasno było z młodym księciem i ledwie zdrowie z rąk Kmicicowych salwował.", + "125869": "— Kmicic był żołnierz wielki — odezwały się liczne głosy.", + "125870": "— Książę zaś przez zemstę taką na niego potwarz wymyślił, od której dusza się wzdryga.", + "125871": "— Diabeł by lepszej nie wymyślił!", + "125872": "— Wiedzcie, że dowody mam w ręku, czarno na białym, iż to była zemsta za nawrócenie się Kmicicowe.", + "125873": "— Tak czyje imię pohańbić!… Jeden Bogusław to potrafi!", + "125874": "— Takiego żołnierza pogrążyć!", + "125875": "— Słyszałem — mówił dalej hetman — iż Kmicic, widząc, że nic mu tu już do roboty nie pozostaje, do Częstochowy umknął i tam znaczne usługi oddał, a potem króla jegomości własną piersią osłaniał.", + "125876": "Usłyszawszy to, ci sami żołnierze, którzy by byli przed chwilą na szablach Kmicica roznieśli, poczęli coraz życzliwiej się o nim odzywać.", + "125877": "— Kmicic mu tego nie daruje, nie taki to człowiek, on się i na Radziwiłła porwie!", + "125878": "— Wszystkich żołnierzów książę koniuszy pohańbił, rzuciwszy na jednego taką hańbę!", + "125879": "— Kmicic swawolnik był i okrutnik, ale nie parrycyda!", + "125880": "— Pomści on się, pomści!", + "125881": "— My go pierwej pomścimy!", + "125882": "— Skoro jaśnie wielmożny hetman powagą swą za niego ręczy, to tak musiało być.", + "125883": "— Tak było! — rzekł hetman.", + "125884": "— Zdrowie hetmańskie!", + "125885": "I niewiele brakło, by i Kmicicowego zdrowia nie wypito. Lecz co prawda, odzywały się bardzo gwałtowne głosy i przeciw, zwłaszcza między dawnymi oficerami radziwiłłowskimi. Słysząc je, hetman rzekł:", + "125886": "— A wiecie waszmościowie, skąd mi ów Kmicic do głowy przyszedł? Oto Babinicz, goniec królewski, wielce jest do niego podobny. Sam się w pierwszej chwili omyliłem.", + "125887": "Tu pan Sapieha począł surowiej nieco spoglądać i mówić z większą powagą:", + "125888": "— Choćby tu sam Kmicic przyjechał, to ponieważ się nawrócił, ponieważ świętego miejsca z niezmierną odwagą bronił, potrafiłbym go moją hetmańską powagą osłonić; proszę zatem waszmościów, by mi tu żadne hałasy z przyczyny owego przybysza nie powstały. Proszę pamiętać, że on tu z ramienia króla i chanowego przyjechał. A zwłaszcza polecam to ichmościom panom rotmistrzom z pospolitego ruszenia, bo tam o dyscyplinę trudniej!", + "125889": "Gdy pan Sapieha mówił w ten sposób, jeden pan Zagłoba ośmielał się, bywało, pomrukiwać pod nosem, wszyscy inni siedzieli jak trusie. Tak też siedzieli i teraz, ale gdy twarz hetmańska poweselała znowu, rozradowały się i inne. Kielichy gęsto krążące dopełniały miary wesołości i całe miasto grzmiało do rana, aż ściany domostw dygotały w posadach, a dym wystrzałów wiwatowych przysłonił je całe jakby po bitwie.", + "125890": "Nazajutrz rankiem wysłał pan Sapieha Anusię do Grodna, z panem Kotczycem. W Grodnie, z którego Chowański był się już dawno usunął, rezydowała wojewodzińska rodzina.", + "125891": "Biedna Anusia, której piękny Babinicz nieco w głowie zawrócił, żegnała się z nim bardzo czule, ale on się trzymał ostro i dopiero na samym odjezdnym rzekł jej: — Żeby nie jedno licho, które w sercu jako cierń siedzi, to bym się był pewnie w waćpannie na umor rozkochał.", + "125892": "Anusia pomyślała sobie, że nie masz takiej drzazgi, której by nie można przy cierpliwości igiełką wydłubać, lecz że i bała się trochę tego Babinicza, więc nie rzekła nic — westchnęła cicho i odjechała.", + "125893": "Rozdział XXXVII", + "125894": "Tydzień jeszcze po odjeździe Anusi z Kotczycem stał obóz sapieżyński w Białej. Kmicic z Tatary, odkomenderowany do pobliskiego Rokitna, odpoczywał także, bo trzeba było konie odpaść po długiej podróży. Przyjechał też do Białej i dziedzic jej, książę krajczy, Michał Kazimierz Radziwiłł, pan potężny, z linii nieświeskiej, o której mówiono, że po samych Kiszkach odziedziczyła siedmdziesiąt miast i czterysta wsi. Ten w niczym nie był do swoich birżańskich krewniaków podobny. Nie mniej może od nich ambitny, lecz różny wiarą, gorliwy patriota i stronnnik prawego króla, całą duszą przystał do konfederacji tyszowieckiej i jak mógł, ją podsycał. Olbrzymie jego posiadłości były wprawdzie silnie przez ostatnią z hiperborejczykami wojnę zniszczone, lecz zawsze stał jeszcze na czele sił znacznych i niemałą hetmanowi przywiódł pomoc.", + "125895": "Nie tyle jednak liczba jego żołnierzy mogła na szali wojennej zaważyć, jako to, że tu Radziwiłł stawał przeciw Radziwiłłowi; w ten sposób bowiem odjęte były Bogusławowi ostatnie pozory prawości i postępki jego jawnym charakterem najazdu i zdrady okryte.", + "125896": "Dlatego też pan Sapieha z radością ujrzał w swym obozie księcia krajczego. Był już teraz pewny, że zwycięży Bogusława, bo i potęgą o wiele go przewyższał. Lecz zwyczajem swym plany obmyślał z wolna, zastanawiał się, rozważał i na narady oficerów wzywał.", + "125897": "Bywał na tych naradach i pan Kmicic. Tak on znienawidził imię radziwiłłowskie, że na pierwszy widok księcia Michała zatrząsł się ze zgrozy i złości, lecz Michał umiał sobie ludzi jednać samą twarzą, na której piękność szła ze słodyczą w parze, przy tym wielkie jego przymioty, ciężkie dni, które niedawno przebył, broniąc kraju od Zołtareńki i Srebrnego, miłość prawdziwa do ojczyzny i króla, wszystko to czyniło go jednym z najzacniejszych kawalerów swego czasu. Sama obecność jego w obozie Sapiehy, współzawodnika domu radziwiłłowskiego, świadczyła, jak dalece młode książątko umie prywatę dla rzeczy publicznej poświęcić. Kto go znał, pokochać musiał. Temu uczuciu, mimo pierwszego wstrętu, nie mógł się oprzeć i zapalczywy pan Andrzej.", + "125898": "Ostatecznie jednak skaptował sobie jego serce książę swymi radami.", + "125899": "Radził bowiem, żeby czasu nie tracąc, nie tylko przeciw Bogusławowi ruszać, ale w żadne układy nie wchodząc, natychmiast nań uderzyć, nie dać mu odzyskać zamków, nie dać mu odetchnienia, spoczynku, wojować jego własnym sposobem. W takiej rezolucji widział książę zwycięstwo szybkie i pewne.", + "125900": "— Nie może być, żeby też i Karol Gustaw się nie ruszył, musimy więc jako najprędzej ręce mieć wolne, aby Czarnieckiemu z pomocą spieszyć.", + "125901": "Tego samego zdania był Kmicic, który już trzeciego dnia musiał walczyć z dawnymi nałogami samowoli, aby bez komendy nie pójść naprzód.", + "125902": "Lecz Sapieha lubił działać na pewno, bał się każdego nierozważnego kroku, więc postanowił czekać na dokładniejsze wiadomości.", + "125903": "I hetman miał również swoje powody. Zapowiedziana wyprawa Bogusława na Podlasie mogła być tylko podstępem i grą wojenną. Może to była wyprawa udana, przedsięwzięta na czele sił lada jakich w tym celu, aby połączenia wojsk sapieżyńskich z koronnymi nie dopuścić. Będzie się tedy Bogusław przed Sapiehą wymykał, nigdzie bitwy nie przyjmując, byle marudzić, a Karol Gustaw z elektorem uderzą przez ten czas na Czarnieckiego, zgniotą go przeważającą potęgą, ruszą na samego króla i zduszą dzieło poczynającej się obrony, stworzone przez świetny przykład Częstochowy.", + "125904": "Sapieha był nie tylko wodzem, ale i statystą. Racje swoje wykładał zaś na naradach potężnie, że sam Kmicic musiał się na nie w duszy zgodzić. Przede wszystkim należało wiedzieć, czego się trzymać. Gdyby się okazało, że najazd Bogusławowy jest tylko grą, to wystarczyłoby zostawić przeciw niemu kilka chorągwi, z całą zaś siłą ruszać, co pary w koniach, ku Czarnieckiemu i głównej nieprzyjacielskiej potędze. Kilka zaś lub nawet więcej chorągwi mógł śmiało pan hetman zostawić, bo nie wszystkie jego siły stały w okolicy Białej. Młody pan Krzysztof, czyli tak zwany Krzysztofek Sapieha, stał z dwoma lekkimi chorągwiami i z regimentem piechoty w Janowie; Horotkiewicz kręcił się w pobliżu Tykocina, mając pod sobą pół regimentu dragonii bardzo ćwiczonej i do pięciuset wolentarzy, oprócz petyhorskiej chorągwi imienia samego wojewody. Prócz tego w Białymstoku stały łanowe piechoty.", + "125905": "Sił tych starczyłoby aż nadto do oporu Bogusławowi, jeżeli więcej nad kilkaset koni nie liczył.", + "125906": "Porozsyłał więc przezorny hetman gońców na wszystkie strony i czekał wiadomości.", + "125907": "Aż przyszły wreszcie wieści, lecz do gromów podobne — i tym podobniejsze, że przez szczególny zbieg okoliczności uderzyły wszystkie jednego wieczora.", + "125908": "Na zamku bialskim odbywała się właśnie narada, gdy wszedł oficer ordynansowy i oddał jakieś pismo hetmanowi.", + "125909": "Zaledwie wojewoda rzucił na nie okiem, gdy zalterował się na twarzy i rzekł obecnym:", + "125910": "— Krewniak mój zniesion do szczętu w Janowie przez samego Bogusława. Ledwie sam zdrowie wyniósł!", + "125911": "Nastała chwila milczenia, którą przerwał dopiero sam hetman.", + "125912": "— List jest pisany z Brańska, w ucieczce i konfuzji — rzekł — dlatego nie masz w nim ni słowa o potędze Bogusława. Myślę, że musiała być dość znaczną, skoro dwie chorągwie i regiment piechoty do szczętu, jako czytam, zostały zniesione!… Być jednak może, iż książę Bogusław zeszedł ich niespodzianie. Pewności to pismo nie daje…", + "125913": "— Panie hetmanie — rzekł na to książę Michał — pewien jestem, że Bogusław chce całe Podlasie zagarnąć, by je w udzielne władanie albo w lenno przy układach dostać… Dlatego niezawodnie nadszedł z taką potęgą, jaką tylko mógł zebrać.", + "125914": "— Godzi się supozycje dowodami poprzeć, mości książę.", + "125915": "— Innych dowodów nie mam, jeno znajomość Bogusława. Nie o Szwedów ani o Brandenburczyków mu chodzi, jeno o siebie samego… Wojownik to jest niepospolity, który dufa w swą szczęśliwą gwiazdę. Prowincję chce pozyskać, Janusza pomścić, sławą się okryć, a do tego potęgę odpowiednią mieć musi i ma. Dlatego nagle trzeba na niego nastąpić, inaczej on na nas nastąpi.", + "125916": "— Do wszystkiego błogosławieństwo boże niezbędne — rzekł Oskierko — a błogosławieństwo przy nas!", + "125917": "— Jaśnie wielmożny panie hetmanie — rzekł Kmicic. — Wieści potrzeba. Spuśćcieże mnie ze smyczy z moimi Tatary, a ja wam wieści przywiozę.", + "125918": "Oskierko, który był przypuszczony do tajemnicy i wiedział, kto jest Babinicz, zaraz jął zdanie jego mocno popierać:", + "125919": "— Boga mi! To jest arcyprzednia myśl! Takiego tam kawalera i takiego wojska trzeba. Jeżeli tylko konie wypoczęte…", + "125920": "Tu Oskierko przerwał, bo oficer ordynansowy znów wszedł do komnaty.", + "125921": "— Jaśnie wielmożny panie hetmanie — rzekł — jest dwóch żołnierzów z Horotkiewiczowej chorągwi, którzy się do osoby waszej wielmożności dobijają.", + "125922": "— Bogu chwała —— rzekł pan Sapieha, uderzywszy się rękoma po kolanach — będą i wiadomości… Puszczaj!", + "125923": "Po chwili weszło dwóch petyhorców, obdartych i zabłoconych.", + "125924": "— Od Horotkiewicza? — spytał Sapieha.", + "125925": "— Tak jest.", + "125926": "— Gdzie on teraz?", + "125927": "— Zabit, a jeżeli nie zabit, to nie wiemy, gdzie jest…", + "125928": "Wojewoda wstał, lecz usiadł, i zaraz począł badać spokojnie:", + "125929": "— Gdzie chorągiew?", + "125930": "— Zniesiona przez księcia Bogusława.", + "125931": "— Siła zginęło?", + "125932": "— W pień nas wycięto, może kilku ostało, których w łyka, jak nas, wzięto. Są tacy, którzy mówią, że i pułkownik uszedł; ale że ranny, to sam widziałem. My z niewoli uciekli.", + "125933": "— Gdzie was napadnięto?", + "125934": "— Pod Tykocinem.", + "125935": "— Czemuście się za mury nie schronili, w sile nie będąc?", + "125936": "— Tykocin wzięty.", + "125937": "Hetman przysłonił dłonią oczy, po czym jął wodzić nią po czole.", + "125938": "— Siła przy Bogusławie ludzi?", + "125939": "— Jest jazdy na cztery tysiące prócz piechoty i armat. Piechoty bardzo moderowane. Jazda ruszyła naprzód, prowadząc nas ze sobą, aleśmy się wyrwali szczęśliwie.", + "125940": "— Skądeście uciekli?", + "125941": "— Z Drohiczyna.", + "125942": "Sapieha otworzył szeroko oczy.", + "125943": "— Mości towarzyszu, tyś pijany. Jakżeby już do Drohiczyna Bogusław mógł dojść? Kiedy was zniósł?", + "125944": "— Dwa tygodnie temu.", + "125945": "— I jest w Drohiczynie?", + "125946": "— Podjazdy jego są. On sam w tyle ostał, bo tam jakiś konwój ułapion, któren pan Kotczyc prowadził.", + "125947": "— Pannę Borzobohatą prowadził! — zakrzyknął pan Kmicic.", + "125948": "I nastało milczenie, dłuższe niż poprzednio. Nikt nie zabierał głosu. Tak nagłe powodzenia Bogusławowe zmieszały oficerów niepomiernie. Wszyscy też myśleli w duchu, że winien tu pan hetman przez swe kunktatorstwo, lecz nikt nie śmiał odezwać się z tym głośno.", + "125949": "Sapieha zaś czuł, że czynił, co należało, i postępował roztropnie. Więc też ochłonął pierwszy z wrażenia, wyprawił skinieniem ręki owych towarzyszów, następnie rzekł:", + "125950": "— Wszystko to są zwykłe przygody wojenne, które nie powinny nikogo konfundować. Mości panowie, nie mniemajcie, abyśmy jakowąś klęskę już ponieśli. Szkoda tamtych chorągwi, prawda… Ale stokroć większa mogłaby się stać szkoda ojczyźnie, gdyby Bogusław w dalekie województwo nas odciągnął. Idzie ku nam… Jako gościnni gospodarze wyjdziem mu naprzeciw.", + "125951": "Tu zwrócił się do pułkowników:", + "125952": "— Wedle moich rozkazów, wszyscy powinni być do wyruszenia gotowi.", + "125953": "— Są gotowi — rzekł Oskierko — jeno konie kiełznać i wsiadanego trąbić.", + "125954": "— Dziś jeszcze otrąbić. Ruszamy jutro o zorzy, nie mieszkając… Pan Babinicz skoczy naprzód z Tatary i języka jak najśpieszniej nam ułowi.", + "125955": "Kmicic, ledwie usłyszał, już był za drzwiami, a w chwilę później pędził co koń wyskoczy ku Rokitnu.", + "125956": "A pan Sapieha również dłużej nie zwłóczył.", + "125957": "Noc jeszcze była, gdy trąby ozwały się przeciągle, po czym jazda i piechota zaczęły wysypywać się w pole; za nimi pociągnął się długi szereg wozów skrzypiących. Pierwsze blaski dzienne odbiły się w rurach muszkietów i na grotach dzid.", + "125958": "I szedł regiment za regimentem, chorągiew za chorągwią bardzo sprawnie. Jazda pośpiewywała godzinki, a konie parskały raźno w rannym chłodzie, z czego żołnierze zaraz wróżyli sobie pewne zwycięstwo.", + "125959": "Serca pełne były otuchy, bo to już wiedziało z doświadczenia rycerstwo, że pan Sapieha rozmyśla, głową kręci, na obie strony każde przedsięwzięcie waży, ale gdy zaś przed się co weźmie, to dokona, a gdy się ruszy, to bije.", + "125960": "W Rokitnie już i legowiska po Tatarach ostygły; poszli jeszcze wczoraj na noc i musieli być już daleko. Uderzyło to pana Sapiehę, że po drodze trudno się było o nich dopytać, chociaż oddział, liczący z wolentarzami do kilkuset ludzi, nie mógł przejść nie dostrzeżony.", + "125961": "Oficerowie, co doświadczeńsi, bardzo podziwiali ten pochód i pana Babinicza, że tak prowadzić umiał.", + "125962": "— Jak wilk łozami idzie i jak wilk ukąsi — mówiono — praktyk to jakiś zawołany!", + "125963": "A pan Oskierko, który jako się rzekło, wiedział, kto jest Babinicz, mówił do pana Sapiehy:", + "125964": "— Nie darmo Chowański cenę na jego głowę nakładał. Bóg da wiktorię, komu zechce, ale to pewna, że Bogusławowi wkrótce się wojna z nami uprzykrzy.", + "125965": "— Szkoda jeno, że Babinicz jakoby w wodę wpadł — odpowiadał hetman.", + "125966": "Istotnie, upłynęło trzy dni bez żadnej wiadomości. Główne siły sapieżyńskie doszły do Drohiczyna, przeszły Bug i nie znalazły nieprzyjaciela przed sobą. Hetman począł się niepokoić. Wedle zeznań petyhorców, podjazdy Bogusławowe doszły właśnie już do Drohiczyna, widoczne więc było, że Bogusław postanowił cofać się. Ale co znaczyło to cofanie? Czy Bogusław dowiedział się o przeważnych siłach sapieżyńskich i nie śmiał mierzyć się z nimi, czy też pragnął odciągnąć hetmana daleko na północ, aby ułatwić królowi szwedzkiemu napad na Czarnieckiego i hetmanów koronnych? Babinicz powinien był już zachwycić języka i dać znać hetmanowi. Zeznania petyhorcow co do liczby wojsk Bogusławowych mogły być błędne, należało zatem mieć jak najprędzej dokładną o niej relację.", + "125967": "Tymczasem upłynęło jeszcze dni pięć, a Babinicz nie dawał znać o sobie. Przychodziła wiosna. Dnie stawały się coraz cieplejsze, śniegi tajały. Okolica pokrywała się wodą, pod którą drzemały grząskie błota utrudniające niesłychanie pochód. Większą część armat i wozów musiał hetman zostawić jeszcze w Drohiczynie i iść dalej komunikiem. Stąd niewygody wielkie i szemrania zwłaszcza między pospolitym ruszeniem. W Brańsku trafiono na takie roztopy, że i piechota nie mogła postępować dalej. Hetman zagarniał konie po drodze u chłopów i drobnej szlachty i sadzał na nie muszkietników. Innych brała lekka jazda; lecz już za daleko się posunięto i hetman rozumiał że jedno tylko pozostaje, to jest: iść jak najprędzej.", + "125968": "Bogusław cofał się ciągle. Po drodze trafiano ustawicznie na jego ślady, na spalone gdzieniegdzie wsie, na trupy ludzkie wiszące po drzewach. Szlachta drobna, miejscowa, przyjeżdżała z wiadomościami co chwila do sapieżyńskiego obozu, lecz prawda ginęła, jako zwykle, w sprzecznych zeznaniach. Ten widział jednę chorągiew i bożył się, że książę nie ma więcej wojska; ten widział dwie, ów trzy, ów potęgę, która w pochodzie milę zajmowała. Słowem, były to bajki, jakie zwykle opowiadają ludzie nie znający się na wojsku i wojennym rzemiośle.", + "125969": "Widziano też tu i owdzie Tatarów, lecz właśnie wieści o nich wydawały się najnieprawdopodobniejsze; opowiadano bowiem, że ich widziano nie za wojskiem, ale przed wojskiem książęcym, idących naprzód. Pan Sapieha sapał gniewnie, gdy kto przy nim Babinicza wspominał, i mówił do Oskierki:", + "125970": "— Przechwaliliście go. W złą godzinę odesłałem Wołodyjowskiego, bo gdyby on tu był, dawno bym miał tyle języków, ile bym sam zechciał, a to jest wicher albo i gorzej… Kto go wie, może i naprawdę do Bogusława przystał i w przedniej straży idzie!", + "125971": "Oskierko sam nie wiedział, co sądzić. Tymczasem upłynął znów tydzień: wojsko przyszło do Białegostoku.", + "125972": "Było to w południe.", + "125973": "W dwie godziny później przednie straże dały znać, że jakowyś oddział się zbliża.", + "125974": "— Może Babinicz! — zakrzyknął hetman. — Damże mu pater noster!", + "125975": "Lecz nie był to sam Babinicz. W obozie jednak powstał taki ruch za przybyciem owego oddziału, że pan Sapieha wyszedł obaczyć, co się dzieje.", + "125976": "Tymczasem towarzysze spod różnych chorągwi nadlatywali krzycząc:", + "125977": "— Od Babinicza! Jeńcy! Cała kupa!… Siła ludzi naszarpał!", + "125978": "Jakoż ujrzał pan hetman kilkudziesięciu dzikich jeźdźców na wychudłych i poszerszeniałych koniach. Otaczali oni blisko trzystu ludzi ze skrępowanymi rękoma, bijąc ich batogami z surowca. Jeńcy straszliwy przedstawiali widok. Były to raczej cienie ludzkie niż ludzie. Odarci, półnadzy, wychudzeni tak, że kości sterczały im przez skórę, pokrwawieni, szli na wpół żywi, obojętni na wszystko, nawet na świst surowca, który przecinał im skóry, i na dzikie wrzaski tatarskie.", + "125979": "— Co to za ludzie? — spytał hetman.", + "125980": "— Wojsko Bogusławowe! — odrzekł jeden z Kmicicowych wolentarzy, który jeńców wraz z Tatarami odprowadzał.", + "125981": "— A wyście ich skąd tylu nabrali?", + "125982": "— Blisko połowa jeszcze nam w drodze od fatygi padła.", + "125983": "Wtem zbliżył się starszy Tatar, jakoby wachmistrz ordyński, i uderzywszy czołem, oddał panu Sapieże pismo Kmicicowe.", + "125984": "Hetman, nie czekając, złamał pieczęć i począł czytać głośno:", + "125985": "„Jaśnie Wielmożny Panie Hetmanie!", + "125986": "Iżem wieści ni języków dotąd nie przysyłał, to dlatego, żem w przodku, nie po zadzie wojsk księcia Bogusławowych szedł i chciałem się większą kupą przysłużyć…”", + "125987": "Hetman przerwał czytanie.", + "125988": "— To diabeł! — rzekł — zamiast iść za księciem, to on przed księcia się wysforował!", + "125989": "— Niechże go kule biją!… — dodał półgłosem pan Oskierko.", + "125990": "Hetman czytał:", + "125991": "„Bo chociaż niebezpieczna to była impreza, gdyż podjazdy szeroko szły, wszelako dwa zniósłszy i nikogo nie żywiąc, w przodek się wydostałem, od czego wielka księcia napadła konfuzja, albowiem zaraz począł suponować, iż jest otoczony i jako w potrzask lezie…”", + "125992": "— To dlatego to niespodziane cofanie się! — zawołał hetman. — Diabeł, czysty diabeł!", + "125993": "Lecz czytał coraz ciekawiej:", + "125994": "„Książę, nie rozumiejąc, co się stało, jął głowę tracić i podjazd za podjazdem wysyłał, któreśmy też znacznie szarpali, iż żaden w tej samej liczbie nie wracał. Idąc zaś w przodku, wiwendę przejmowałem, groblem rozkopywał i mosty psuł, tak iż z wielką fatygą postępować przed się mogli, nie śpiąc, nie jedząc, dnia i nocy bezpiecznej nie mając. Z obozu nie mogli się wychylić, bo ordyńcy nieostrożnych chwytali, co się zaś obóz zdrzymnął, to mu z łozy okrutnie wyli, oni zaś myśląc, iż wielkie wojsko na nich następuje, przez całe noce w gotowości stać musieli. Czym książę do znacznej desperacji przywiedzion nie wie, co ma począć, gdzie iść i jako się obrócić — dlatego rychle nań następować trzeba, póki terror nie przejdzie. Wojska ma sześć tysięcy, ale blisko tysiąca stradał. Konie mu padają. Rajtaria dobra, piechoty słuszne, Bóg jednak dał, iż to z dnia na dzień topnieje, a byle nasze wojska ich dosięgły, to się rozlecą. Karoce książęce, część kredensu i rzeczy zacnych w Białymstoku zachwyciłem, z dwiema armatami, alem co większe potopić musiał. Książę zdrajca od ustawicznej cholery silnie zachorzał i ledwie na koniu usiedzieć może, febris nie opuszcza go dniem i nocą. Panna Borzobohata zagarnięta, ale chorym będąc, na cnotę jej nastawać nie może. Wieści takowe i konfesje o desperacji od jeńców powziąłem, których moi Tatarzy przypiekali i którzy byle ich jeszcze raz przypiec, prawdę powtórzyć są gotowi. Za czym służby moje pokornie J. W. Panu i Hetmanowi memu polecając, o przebaczenie, jeślim w czym pobłądził, proszę. Ordyńcy dobrzy pachołkowie i widząc siła zdobyczy, okrutnie służą.”", + "125995": "— Jaśnie wielmożny panie! — rzekł Oskierko. — Już wasza wielmożność pewnie mniej żałuje, że Wołodyjowskiego tu nie masz, bo i ten temu wcielonemu diabłu nie wyrówna.", + "125996": "— To są zdumiewające rzeczy! — rzekł, biorąc się za głowę, pan Sapieha. — A nie łżeli on?", + "125997": "— To ambitna sztuka! On i księciu wojewodzie wileńskiemu prawdę w oczy gadał ani dbając, czy mu miło słuchać, czy niemiło. Ot! ten sam proceder co z Chowańskim, jeno Chowański miał piętnaście razy więcej wojska.", + "125998": "— Jeśli to prawda, to trzeba następować jako najprędzej — rzekł Sapieha.", + "125999": "— Póki się książę nie opamięta.", + "126000": "— Ruszajmy, na miły Bóg! Tamten mu groble rozkopuje, to i dognamy!", + "126001": "Tymczasem jeńcy, których Tatarzy w kupie przed hetmanem trzymali, poczęli, widząc przed sobą hetmana, jęczeć, płakać, nędzę swoją okazywać i różnymi językami litości wzywać. Byli bowiem między nimi Szwedzi, Niemcy i przyboczni Bogusławowi Szkoci. Pan Sapieha odjął ich Tatarom, jeść dać kazał i konfesaty bez przypiekania prowadzić.", + "126002": "Zeznania potwierdziły prawdę słów Kmicicowych. Więc wszystkie wojska sapieżyńskie ruszyły z wielkim impetem naprzód.", + "126003": "Rozdział XXXVIII", + "126004": "Następna relacja Kmicicowa przyszła z Sokółki i brzmiała krótko:", + "126005": "„Książę, aby wojska nasze omylić, symulował pochód ku Szczuczynowi, dokąd podjazd wysłał. Sam z główną siłą poszedł do Janowa i tam posiłki w piechocie otrzymał, które kapitan Kyritz przyprowadził: ośmset ludzi dobrych. Od nas ognie książęce widać. W Janowie mają tydzień wypocząć. Jeńcy mówią, że i bitwę przyjąć gotów. Febra trzęsie go ciągle.”", + "126006": "Po odebraniu tej relacji pan Sapieha, zostawiwszy resztę wozów i armat, ruszył komunikiem do Sokółki i na koniec dwa wojska stanęły sobie oko w oko. Przewidywano też, że bitwa jest nieuchronną, gdyż jedni nie mogli już dłużej uciekać, drudzy gonić. Tymczasem jako zapaśnicy, którzy po długiej gonitwie mają się schwycić za bary, leżeli naprzeciw siebie, łapiąc powietrze w zadyszane gardziele — i odpoczywali.", + "126007": "Pan hetman, gdy ujrzał Kmicica, chwycił go w ramiona i rzekł:", + "126008": "— Już mi i gniewno było na ciebie, żeś tak długo znać o sobie nie dawał, ale widzę, żeś więcej sprawił, niż się spodziewać mogłem, i da Bóg wiktorię, twoja, nie moja będzie zasługa. Szedłeś jako anioł stróż za Bogusławem!", + "126009": "Kmicicowi złowrogie światła zabłysły w oczach.", + "126010": "— Jeślim mu aniołem stróżem, to i przy skonaniu jego być muszę.", + "126011": "— Bóg tym rozrządzi — rzekł poważnie hetman — ale chcesz, aby cię błogosławił, to ścigaj nieprzyjaciela ojczyzny, nie prywatnego.", + "126012": "Kmicic skłonił się w milczeniu, ale nie znać było, aby piękne słowa hetmańskie wywarły nań jakiekolwiek wrażenie. Twarz jego wyrażała nieubłaganą nienawiść i tym była groźniejsza, że trudy pościgu za Bogusławem wychudziły ją jeszcze więcej. Dawniej w tym obliczu malowała się jeno odwaga i zuchwała płochość, teraz stało się surowym i zarazem zawziętym. Łatwo zgadłeś, że komu ten człowiek zapisał w duszy zemstę, ten winien się strzec, choćby był Radziwiłłem.", + "126013": "Jakoż mścił się już straszliwie. Usługi w tej wojnie oddał istotnie olbrzymie. Wysforowawszy się przed Bogusława, zbił go z tropu, pomylił jego rachuby, wpoił weń przekonanie, iż jest otoczony, i do cofania się przymusił. Dalej szedł przed nim dzień i noc. Podjazdy znosił, dla jeńców był bez miłosierdzia. W Siemiatyczach, w Bockach, w Orlej i około Bielska napadł głuchą nocą na cały obóz.", + "126014": "W Wojszkach, niedaleko Zabłudowa, w szczerych radziwiłłowskich ziemiach, wpadł jak ślepy huragan na samą kwaterę książęcą, tak iż Bogusław, który właśnie był do obiadu zasiadł, omal żywcem nie wpadł w jego ręce i tylko dzięki panu Sakowiczowi, podkomorzemu oszmiańskiemu, wyniósł zdrową głowę. Pod Białymstokiem Kmicic porwał karoce i kredensy Bogusławowe. Wojsko jego znużył, rozprzęgł, ogłodził. Wyborne piechoty niemieckie i rajtarie szwedzkie, które Bogusław z sobą przywiódł, wracały, do idących kościotrupów podobne, w obłędzie, w przerażeniu, w bezsenności. Wściekłe wycie Tatarów i wolentarzy Kmicicowych rozlegało się przed nimi, z boków, z przodu, z tyłu. Zaledwie strudzony żołnierz oczy przymknął, gdy musiał chwytać za broń. Im dalej, tym było gorzej.", + "126015": "Drobna szlachta zamieszkująca owe okolice łączyła się z Tatary, po trochu z nienawiści do birżańskich Radziwiłłów, po trochu ze strachu przed Kmicicem, bo opornych karał bez miary. Więc siły jego rosły, Bogusławowe topniały.", + "126016": "Do tego sam Bogusław istotnie był chory, a chociaż w sercu tego człowieka nigdy troska nie zagnieździła się na długo i choć astrologowie, którym wierzył ślepo, przepowiedzieli mu w Prusach, iż osoby jego nic złego w tej wyprawie nie spotka, przecie ambicja jego, jako wodza, cierpiała nieraz srodze. On, którego imię, jako wodza, powtarzano z podziwem w Niderlandach, nad Renem i we Francji, bity był w tych zapadłych lasach przez niewidzialnego nieprzyjaciela codziennie i bez bitwy zwyciężony.", + "126017": "Była przy tym w tym pościgu taka niezwykła zawziętość i przechodząca zwykłą wojenną miarę natarczywość, że Bogusław z wrodzoną sobie bystrością odgadł po kilku dniach, że ściga go jakiś nieubłagany wróg osobisty. Dowiedział się łatwo nazwiska: Babinicz, bo powtarzała je cała okolica, ale nazwisko owe było mu obce. Niemniej rad był poznać osobę i przez drogę w czasie pościgu urządzał dziesiątki i setki zasadzek. Zawsze na próżno! Babinicz umiał ominąć potrzask i zadawał klęskę tam, gdzie go się najmniej spodziewano.", + "126018": "Aż wreszcie oba wojska stoczyły się w okolicy Sokółki, Bogusław znalazł tam istotne posiłki pod wodzą von Kyritza, który, nie wiedząc poprzednio, gdzie książę się obraca, zaszedł do Janowa. Tam też miał się rozstrzygnąć los Bogusławowej wyprawy.", + "126019": "Kmicic pozamykał szczelnie wszystkie drogi wiodące z Janowa do Sokółki, Koryczyna, Kuźnicy i Suchowola. Okoliczne lasy, łozy i chaszcze zajmowali Tatarzy. List nie mógł przejść, żaden wóz z żywnością dojść — samemu więc Bogusławowi pilno było do bitwy, póki jego wojska ostatniego janowskiego suchara nie zjedzą.", + "126020": "Lecz jako człek bystry i wszelakich intryg świadomy, postanowił próbować wpierw układów. Nie wiedział jeszcze, że pan Sapieha w tego rodzaju praktykach o wiele go rozumem i biegłością przenosił. Przyjechał więc do Sokółki od imienia Bogusława pan Sakowicz, podkomorzy i starosta oszmiański, dworzanin jego i przyjaciel osobisty. Przywiózł on ze sobą listy i moc zawarcia pokoju.", + "126021": "Ów pan Sakowicz, człek możny, który później do senatorskich godności doszedł, bo został wojewodą smoleńskim i podskarbim Wielkiego Księstwa, był tymczasem jednym ze słynniejszych kawalerów na Litwie, a słynął zarówno z męstwa, jak i z urody. Wzrostu średniego, włos na głowie i brwiach miał czarny jak skrzydło krucze, oczy zaś miał bladoniebieskie, patrzące z dziwną i niewypowiedzianą zuchwałością, tak że Bogusław mawiał o nim, iż oczyma jakoby obuszkiem uderza. Nosił się z cudzoziemska, który strój z podróży odbywanych wraz z Bogusławem przywiózł: mówił on prawie wszystkimi językami; w bitwie zaś rzucał się w największy wir tak szalenie, iż go pomiędzy przyjaciółmi „straceńcem” nazywano.", + "126022": "Lecz dzięki olbrzymiej sile i przytomności wychodził zawsze cało. Opowiadano o nim, że karocę w biegu, chwyciwszy za tylne koła, zatrzymywał; pić mógł bez miary. Połykał kwartę śliwek na wódce, po czym był tak trzeźwy, jakby nic w usta nie brał. Z ludźmi nieużyty, dumny, zaczepny, w Bogusławowym ręku miękł jak wosk. Obyczaje miał polerowne i chociażby na pokojach królewskich umiał się znaleźć, ale przy tym i jakowąś dzikość w duszy, która wybuchała od czasu do czasu jak płomień.", + "126023": "Był to raczej kompanion niż sługa księcia Bogusława.", + "126024": "Bogusław, który naprawdę nikogo nigdy w życiu nie kochał, miał niezwalczoną słabość dla tego człowieka. Z natury skąpy wielce, dla jednego Sakowicza był hojny. Wpływami swoimi wyniósł go na podkomorstwo i udarował starostwem oszmiańskim.", + "126025": "Po każdej bitwie pierwszym jego pytaniem było: „Gdzie Sakowicz i czyli jakiego szwanku nie poniósł?” Na radach jego siła polegał, a używał go zarówno w wojnie, jak i do układów, w których śmiałość, a nawet bezczelność pana starosty oszmiańskiego wielce bywała skuteczna.", + "126026": "Teraz wysłał go do Sapiehy. Lecz misja była trudna: naprzód, że łatwo mogło paść na starostę posądzenie, iż tylko na przeszpiegi i tylko dla obejrzenia sapieżyńskich wojsk przyjechał; po wtóre, że poseł wiele miał do żądania, nic do ofiarowania.", + "126027": "Na szczęście, pan Sakowicz nie byle czym się tropił. Wszedł więc jak zwycięzca, który przyjeżdża dyktować warunki zwyciężonemu, i zaraz uderzył swymi bladymi oczyma w pana Sapiehę.", + "126028": "Pan Sapieha, widząc ową butę, uśmiechnął się jeno na wpół z politowaniem. Każdy człowiek śmiałością i zuchwalstwem wielce może imponować, lecz ludziom pewnej miary; hetman zaś wyższy był nad miarę pana Sakowicza.", + "126029": "— Pan mój, książę na Birżach i Dubinkach, koniuszy Wielkiego Księstwa i wódz naczelny wojsk jego książęcej wysokości elektora — rzekł Sakowicz — przysyła mnie z pokłonem i zapytaniem o zdrowie waszej dostojności.", + "126030": "— Podziękuj waszmość księciu i powiedz, iżeś mnie zdrowym widział.", + "126031": "— Mam tu i pismo do waszej dostojności.", + "126032": "Sapieha wziął list, otworzył dość niedbale, przeczytał i rzekł:", + "126033": "— Szkoda czasu… Nie mogę wymiarkować, o co księciu chodzi… Poddajecie się li czy też chcecie szczęścia popróbować?", + "126034": "Sakowicz udał zdumienie.", + "126035": "— Czy my się poddajemy? Mniemam, że książę to właśnie w liście owym proponuje waszej dostojności, ażebyś się wasza dostojność poddał; przynajmniej moje instrukcje…", + "126036": "Sapieha przerwał.", + "126037": "— O waścinych instrukcjach pomówimy później. Mój panie Sakowicz! Gonimy za wami blisko trzydzieści mil jako ogary za zającem… Czyś waść słyszał kiedy, by zając poddanie się ogarom proponował?", + "126038": "— Odebraliśmy posiłki.", + "126039": "— Von Kyritz z ośmiuset ludzi. Reszta tak fatigati, że się przed bitwą pokładą. Powiem waści, co powtarzał Chmielnicki: „szkoda howoryty!”", + "126040": "— Elektor z całą potęgą stanie za nas.", + "126041": "— To dobrze… Nie będę go potrzebował daleko szukać, bo właśnie chcę go spytać, jakim to prawem posyła wojsko w granice Rzeczypospolitej, której jest lennikiem, do wierności zobowiązanym?", + "126042": "— Prawem mocniejszego.", + "126043": "— Może w Prusiech takie prawa egzystują, u nas nie… Wreszcie, jeśliście mocniejsi, dawajcie pole!", + "126044": "— Dawno by książę na waszą dostojność nastąpił, gdyby nie to, że mu krwi swojackiej szkoda.", + "126045": "— Bodaj mu pierwej było szkoda!", + "126046": "— Dziwi się też książę zawziętości Sapiehów na dom Radziwiłłowski i że wasza dostojność dla prywatnej zemsty nie wahasz się ojczyzny krwią oblewać.", + "126047": "— Tfu! — zakrzyknął Kmicic słuchający za krzesłem hetmańskim rozmowy.", + "126048": "Pan Sakowicz wstał, podszedł ku niemu i uderzył go oczyma.", + "126049": "Lecz trafił swój na swego albo na lepszego, i w oczach Kmicica znalazł starosta taką odpowiedź, że wzrok spuścił ku ziemi.", + "126050": "Hetman brwi zmarszczył.", + "126051": "— Siadaj, panie Sakowicz, a waść tam cicho!", + "126052": "Po czym rzekł:", + "126053": "— Sumienie jeno prawdę mówi, a gęba ją pozuje i kłamstwo na świat wyplunie. Ten, który z obcymi wojskami napada kraj, krzywdę zarzuca temu, który go broni. Bóg to słyszy, a niebieski kronikarz zapisuje.", + "126054": "— Przez nienawiść sapieżyńską do Radziwiłłów zgorzał książę wojewoda wileński.", + "126055": "— Zdrajców, nie Radziwiłłów nienawidzę, a najlepszy dowód, że książę krajczy Radziwiłł jest w moim obozie… Mów waść, czego chcesz?", + "126056": "— Wasza dostojność, powiem, co mam w sercu: nienawidzi ten, który skrytych zbójców nasyła…", + "126057": "Z kolei zdumiał się pan Sapieha.", + "126058": "— Ja zbójców na księcia Bogusława nasyłam?", + "126059": "Sakowicz utkwił straszne oczy w hetmanie i rzekł dobitnie:", + "126060": "— Tak jest!", + "126061": "— Waść oszalałeś!", + "126062": "— Onegdaj złapano za Janowem człeka, zbója, który już raz do zamachu na życie książęce należał. Tortury sprawią, iż powie, kto go wysłał…", + "126063": "Nastąpiła chwila ciszy, lecz w tej ciszy usłyszał pan Sapieha, jak Kmicic, stojący za nim, powtórzył dwakroć przez zaciśnięte wargi:", + "126064": "— Gorze! gorze!", + "126065": "— Bóg mnie sądzi — odparł z prawdziwie senatorską powagą hetman — waćpanu ani twojemu księciu nie będę się usprawiedliwiał, boście mi na sędziów nie stworzeni. A waść, zamiast marudzić, gadaj po prostu, z czymeś przyjechał i jakie książę kondycje podaje?", + "126066": "— Książę pan mój zniósł Horotkiewieza, poraził pana Krzysztofa Sapiehę, odebrał Tykocin, dlatego słusznie za zwycięzcę podawać się może i korzyści znacznych żądać. Żałując jednak rozlewu krwi chrześcijańskiej, pragnie w spokoju do Prus odejść, nic więcej nie wymagając, jak żeby mu po zamkach prezydia swoje wolno było zostawić. Wzięliśmy też i jeńców niemało, między którymi są znaczni oficyjerowie, nie licząc panny Borzobohatej-Krasieńskiej, która już do Taurogów została odesłana. Ci mogą być w rumel wymienieni.", + "126067": "— Waść się zwycięstwami nie chełp, bo oto moja przednia straż, której tu obecny pan Babinicz przewodził, przez trzydzieści mil was parła… przed którą uciekając, straciliście dwa razy tyle jeńców, ileście ich poprzednio wzięli; straciliście wozy, armaty, kredensy. Wojsko, znużone, z głodu wam pada, nie macie co jeść, nie wiecie, gdzie się obrócić. Waść widziałeś moje wojsko. Nie kazałem ci umyślnie oczu wiązać, abyś mógł rozpoznać, jeżeli mierzyć się z nami możecie. Co się owej panny tyczy, nie pod moją ona opieką, ale pana Zamoyskiego i księżnej Gryzeldy Wiśniowieckiej. Z nimi to policzy się książę, krzywdę jej czyniąc. Waść zaś gadaj, co jeszcze masz do powiedzenia, a mów mądrze, bo inaczej każę zaraz panu Babiniczowi następować.", + "126068": "Sakowicz, zamiast odpowiedzieć, zwrócił się do pana Kmicica:", + "126069": "— To tedy waść nas tak dojeżdżał w drodze? Musiałeś u Kmicica zbójecki proceder praktykować.", + "126070": "— Miarkujcie po własnej skórze, czylim dobrze praktykował!", + "126071": "Hetman znów brwi zmarszczył.", + "126072": "— Nic tu po tobie — rzekł do Sakowicza — możesz jechać.", + "126073": "— Wasza dostojność daj mi przynajmniej pismo do księcia pana.", + "126074": "— Niech i tak będzie. Poczekasz waść na pismo u pana Oskierki.", + "126075": "Usłyszawszy to, pan Oskierko wyprowadził zaraz Sakowicza. Hetman na pożegnanie ręką mu kiwnął, po czym zwrócił się zaraz do pana Andrzeja:", + "126076": "— Czemuś to mówił: „gorze!”, gdy o tym schwytanym człeku była mowa? — rzekł, patrząc surowo i bystro w oczy rycerza — zali nienawiść tak w tobie sumienie zgłuszyła, żeś istotnie nasadził zbója na księcia?", + "126077": "— Na Najświętszą Pannę, której broniłem, nie! — odrzekł Kmicic. — Nie przez cudze ręce chciałbym się do jego gardła dobrać!", + "126078": "— Czemuś mówił: „gorze!” Znasz tego człowieka?", + "126079": "— Znam — odrzekł, blednąc ze wzruszenia i wściekłości, Kmicic. — Wyprawiłem go jeszcze ze Lwowa do Taurogów… Książę Bogusław porwał do Taurogów pannę Billewiczównę… Miłuję tę pannę!… Mieliśmy się pobrać… Wysłałem tego człeka, ażeby mi o niej dał wiadomość… W takim ręku była…", + "126080": "— Uspokój się — rzekł hetman — dałeś mu jakowe listy?", + "126081": "— Nie… Ona by czytać nie chciała.", + "126082": "— Dlaczego?", + "126083": "— Bo jej Bogusław powiedział, iżem mu się króla porwać ofiarował…", + "126084": "— Wielkie są powody twojej ku niemu nienawiści. Przyznaję…", + "126085": "— Tak, wasza dostojność, tak!", + "126086": "— Czyli książę zna tego człowieka?", + "126087": "— Zna. To wachmistrz Soroka… Onże mi pomagał do porwania Bogusława…", + "126088": "— Rozumiem. — rzekł hetman. — Czeka go pomsta książęca…", + "126089": "Nastała chwila milczenia.", + "126090": "— Książę w matni — rzekł po chwili hetman — może się zgodzić go oddać.", + "126091": "— Wasza dostojność! — rzekł Kmicic — niech wasza dostojność zatrzyma Sakowicza, a mnie do księcia wyśle. Może go wydobędę.", + "126092": "— Także ci chodzi o niego?", + "126093": "— Stary żołnierz, stary sługa… Na ręku mnie nosił. Siła razy życie mi ratował… Bóg by mnie skarał, gdybym go w takich terminach zaniechał.", + "126094": "I Kmicic drżeć począł z żalu i niepokoju, a hetman rzekł:", + "126095": "— Niedziwno mi, że cię żołnierze miłują, bo i ty ich miłujesz. Uczynię, co mogę. Napiszę do księcia, że mu, kogo chce, za tego żołnierza puszczę, który zresztą z rozkazu twego jako niewinne instrumentum działał.", + "126096": "Kmicic porwał się za głowę.", + "126097": "— Co on tam dba o jeńców, nie puści go, by i za trzydziestu.", + "126098": "— To i tobie go nie odda, jeszcze na twoje gardło nastąpi.", + "126099": "— Wasza dostojność… za jednego by go oddał: za Sakowicza.", + "126100": "— Sakowicza więzić nie mogę, to poseł!", + "126101": "— Niech go wasza dostojność zatrzyma, a ja z listem do księcia pojadę. Może wskóram… Bóg z nim! Zemsty zaniecham, byle mi tego żołnierza puścił!…", + "126102": "— Czekaj — rzekł hetman. — Sakowicza zatrzymać mogę. Prócz tego napiszę księciu, aby przysłał glejt bezimienny.", + "126103": "To rzekłszy, hetman zaraz pisać zaczął. W kwadrans później Kozak skoczył z listem do Janowa, a pod wieczór wrócił z odpowiedzią Bogusława.", + "126104": "„Glejt na żądanie posyłam — pisał Bogusław — z którym każdy wysłaniec bezpiecznie powróci, lubo dziwno mi to, że wasza dostojność glejtu żądasz, mając u siebie jako zakładnika sługę i przyjaciela mego, pana starostę oszmiańskiego, dla którego tyle mam afektu, iżbym za niego wszystkich oficerów waszej dostojności wypuścił. Wiadomo też, że posłów nie biją i że nawet dzicy Tatarowie, którymi wasza dostojność moje chrześcijańskie wojsko wojujesz, szanować ich zwykli. Za czym bezpieczeństwo wysłańca moim osobistym książęcym słowem poręczając, piszę się etc.”", + "126105": "Tego jeszcze wieczora Kmicic wziął glejt, dwóch Kiemliczów i pojechał. Pan Sakowicz został jako zakładnik w Sokółce.", + "126106": "Rozdział XXXIX", + "126107": "Była blisko północ, gdy pan Andrzej opowiedział się pierwszym strażom książęcym, ale w całym obozie Bogusława nikt nie spał. Bitwa mogła nastąpić lada chwila, więc przygotowywano się do niej gorliwie. Wojska książęce zajmowały sam Janów, panowały nad gościńcem z Sokółki, którego pilnowała artyleria, przez biegłych elektorskich obsługiwana. Armat tam było trzy tylko, ale prochów i kul dostatek. Z obu stron Janowa, między brzeźniakami, kazał Bogusław usypać szańczyki, na nich zaś ustawić organki i piechotę. Jazda zajmowała sam Janów, gościniec za armatami oraz przerwy między szańcami. Pozycja dość była obronna i ze świeżym ludem można się było długo i krwawo w niej bronić, lecz nowego żołnierza było tylko ośmset piechoty pod Kyritzem, reszta tak znużona, iż ledwie na nogach stała. Prócz tego wycie tatarskie słyszano w Suchowolu na północ, zatem z tyłu Bogusławowych szyków, skutkiem czego szerzył się pewien postrach między żołnierstwem. Bogusław musiał wysłać w tę stronę wszystką lekką jazdę, która uszedłszy pół mili, nie śmiała ani wracać nazad, ani iść dalej, z obawy jakowej zasadzki w lasach.", + "126108": "Bogusław, jakkolwiek febra w połączeniu z silną gorączką dokuczała mu więcej niż kiedykolwiek, sam wszystkim zawiadywał, że zaś na koniu z trudnością mógł usiedzieć, kazał się więc czterem drabantom nosić w otwartej lektyce. Tak zwiedził gościniec, brzeźniaki i wracał właśnie do Janowa, gdy dano mu znać, iż wysłaniec książęcy się zbliża.", + "126109": "Było to już w ulicy. Bogusław nie mógł poznać Kmicica z powodu ciemnej nocy i dlatego że pan Andrzej, przez zbytek ostrożności ze strony oficerów przedniej straży, miał głowę zasłoniętą workiem, w którym tylko otwór na usta był przecięty.", + "126110": "Jednakże dostrzegł książę worek, gdyż Kmicic, zlazłszy z konia, stał tuż obok, więc kazał go zdjąć natychmiast.", + "126111": "— Tu już Janów — rzekł — i nie ma z czego czynić tajemnicy…", + "126112": "Po czym zwrócił się w ciemności do pana Andrzeja:.", + "126113": "— Od pana Sapiehy?", + "126114": "— Tak jest.", + "126115": "— A co tam pan Sakowicz porabia?", + "126116": "— Pan Oskierko go podejmuje.", + "126117": "— Czemużeście glejtu zażądali, skoro Sakowicza macie? Zbyt ostrożny pan Sapieha, i niech patrzy, aby nie przemądrował.", + "126118": "— To nie moja rzecz! — odparł Kmicic.", + "126119": "— Ale widzę, że pan poseł niezbyt mowny.", + "126120": "— Pismo przywiozłem, a w mojej prywatnej sprawie w kwaterze przemówię.", + "126121": "— To jest i prywatka?", + "126122": "— Znajdzie się prośba do waszej książęcej mości.", + "126123": "— Rad będę nie odmówić. Teraz proszę za sobą. Siadaj waść na koń. Prosiłbym do lektyki, ale za ciasno.", + "126124": "Ruszyli. Książę w lektyce, a Kmicic obok konno. I w ciemnościach spoglądali jeden na drugiego, nie mogąc twarzy swych wzajemnie dojrzeć. Po chwili książę, mimo futer, trząść się zaczął tak, że aż zębami kłapał. Wreszcie rzekł:", + "126125": "— Licho mnie napadło… żeby nie to… brr!… inne bym kondycje postawił…", + "126126": "Kmicic nie odrzekł nic i tylko oczami chciał przebić ciemność, wśród której głowa i twarz książęca rysowały się w niewyraźnych, szarych i białawych zarysach. Na dźwięk Bogusławowego głosu i na widok jego postaci wszystkie dawne urazy, stara nienawiść i paląca chęć zemsty wezbrały tak w jego sercu, iż zmieniły się prawie w szał… Ręka mimo woli szukała miecza, który mu odjęto, ale za pasem miał buławę o żelaznej głowie, swój znak pułkownikowski, więc diabeł począł mu zaraz wichrzyć w mózgu i szeptać:", + "126127": "— Krzyknij mu w ucho, ktoś jest, i rozbij łeb w drzazgi… Noc ciemna… wydostaniesz się… Kiemlicze z tobą. Zdrajcę zgładzisz… za krzywdy zapłacisz… Uratujesz Oleńkę, Sorokę… Bij! bij!…", + "126128": "Kmicic zbliżył się jeszcze bliżej do lektyki i drżącą ręką począł wyciągać zza pasa buzdygan.", + "126129": "— Bij!… — szeptał diabeł. — Ojczyźnie się przysłużysz…", + "126130": "Kmicic wyciągnął już buławę i ścisnął za rękojeść, jakby ją chciał rozgnieść w dłoni.", + "126131": "— Raz, dwa, trzy!… — szepnął diabeł.", + "126132": "Lecz w tej chwili koń jego, czy to że uderzył nozdrzami w hełm drabanta, czy przestraszył się, dość, że zarył nagle kopytami w ziemię, potem potknął się silnie; Kmicic poderwał go cuglami. Przez ten czas lektyka oddaliła się o kilkanaście kroków.", + "126133": "A junakowi włos stanął dębem na głowie.", + "126134": "— Matko Najświętsza, trzymaj mi rękę! — szepnął przez zaciśnięte zęby. — Matko Najświętsza, ratuj! Jam tu poseł, ja od hetmana przyjeżdżam, a chcę jako zbój nocny mordować… Jam szlachcic, jam sługa Twój… Nie wódźże na pokuszenie!", + "126135": "— A czego to waść marudzisz? — ozwał się przerywany przez febrę głos Bogusława.", + "126136": "— Jestem już!", + "126137": "— Słyszysz waść… kury po zapłociach pieją… Trzeba się spieszyć, bom też chory i odpocznienia potrzebuję.", + "126138": "Kmicic zasadził buzdygan za pas i jechał dalej w pobliżu lektyki. Jednakże nie mógł odzyskać spokoju. Rozumiał, że tylko zimną krwią i panowaniem nad sobą zdoła uwolnić Sorokę; dlatego układał sobie z góry, jakimi słowy ma przemówić do księcia, aby go skłonić i przekonać. Przysięgał więc sobie, że tylko Sorokę mieć będzie na uwadze, że o niczym innym ani wspomni, a zwłaszcza o Oleńce.", + "126139": "I czuł, jak w ciemności gorące rumieńce oblewają mu twarz na myśl, że może sam książę wspomni o niej, a może wspomni coś takiego, czego nie będzie mógł pan Andrzej przetrzymać ani wysłuchać.", + "126140": "— Niechże jej nie tyka — mówił sobie w duszy — niech jej nie tyka, bo w tym jego śmierć i moja… Niech nad sobą samym ma miłosierdzie, jeżeli mu sromu nie starczy…", + "126141": "I cierpiał okrutnie pan Andrzej; w piersiach nie stawało mu powietrza, a gardło tak miał ściśnięte, iż bał się, że gdy przyjdzie mówić, słowa nie zdoła z siebie wydobyć. W tym ucisku dusznym począł litanię odmawiać.", + "126142": "Po chwili przyszła nań ulga, uspokoił się znacznie i owa niby obręcz żelazna, która gniotła mu krtań, sfolżała.", + "126143": "Tymczasem przyjechali do książęcej kwatery. Drabanci postawili lektykę; dwóch rękodajnych dworzan wzięło księcia pod ramiona; on zaś zwrócił się do Kmicica i szczękając ciągle zębami, rzekł:", + "126144": "— Proszę za sobą… Paroksyzm zaraz minie… Będziem się mogli rozmówić.", + "126145": "Jakoż po chwili znaleźli się obaj w osobnej komnacie, w której na kominie żarzyły się kupy węgli i gorąco było nieznośnie. Tam ułożono księcia Bogusława na długim polowym krześle, okryto futrami i przyniesiono światło. Za czym dworzanie oddalili się, książę zaś przechylił w tył głowę, przymknął oczy i tak pozostał czas jakiś nieruchomy.", + "126146": "Wreszcie rzekł:", + "126147": "— Zaraz… niech odpocznę…", + "126148": "Kmicic patrzył na niego. Książę nie zmienił się wiele, jeno febra ściągnęła mu twarz. Ubielony był jak zwykle i na jagodach pomalowany barwiczką, ale właśnie dlatego, gdy leżał tak z zamkniętymi oczyma i z głową przechyloną, podobny był trochę do trupa albo woskowej figury.", + "126149": "Pan Andrzej stał przed nim w świetle świecznika. Książęce powieki poczęły się otwierać leniwie, nagle otworzyły się zupełnie i jakoby płomień przeleciał mu przez twarz. Lecz trwało to przez oka mgnienie, po czym znów zamknął oczy.", + "126150": "– Jeśliś jest duch, nie boję się ciebie — rzekł — ale przepadnij!", + "126151": "— Przyjechałem z pismem od hetmana — odpowiedział Kmicic.", + "126152": "Bogusław wzdrygnął się nieznacznie, jakoby się chciał z mar otrząsnąć; następnie popatrzył na Kmicica i ozwał się:", + "126153": "— Chybiłem waćpana?", + "126154": "— Nie ze wszystkim — odpowiedział ponuro pan Andrzej, ukazując palcem na bliznę.", + "126155": "— To już drugi!… — mruknął na wpół do siebie książę.", + "126156": "I głośno dodał:", + "126157": "— Gdzie jest pismo?", + "126158": "— Jest — odrzekł Kmicic, podając list.", + "126159": "Bogusław począł czytać, a gdy skończył, dziwne światła błysnęły mu w oczach.", + "126160": "— Dobrze! — wyrzekł — dość marudztwa!… Jutro bitwa… I rad jestem, bo jutro febry nie mam.", + "126161": "— I u nas po równo radzi — odparł Kmicic.", + "126162": "Nastała chwila milczenia, w czasie której dwóch tych nieubłaganych, wrogów mierzyło się oczyma z pewną straszliwą ciekawością.", + "126163": "Książę pierwszy począł rozmowę:", + "126164": "— Zgaduję, że to waść mnie tak dojeżdżał z Tatary?…", + "126165": "— Ja…", + "126166": "— A żeś to nie bał się tu przyjechać?…", + "126167": "Kmicic nie odrzekł nic.", + "126168": "— Chybaś na pokrewieństwo przez Kiszków liczył… Bo to my mamy ze sobą rachunki… Mogę panie kawalerze kazać ze skóry obedrzeć.", + "126169": "— Możesz, wasza książęca mość.", + "126170": "— Przyjechałeś z glejtem, prawda… Rozumiem teraz, dlaczego pan Sapieha go żądał… Aleś na życie moje nastawał… Tam Sakowicz zatrzymany; wszelako… pan wojewoda nie ma prawa do Sakowicza, a ja do ciebie mam… kuzynie…", + "126171": "— Przyjechałem z prośbą do waszej książęcej mości…", + "126172": "— Proszę! Możesz liczyć, że dla ciebie wszystką uczynię… Jakaż to prośba?", + "126173": "— Jest tu schwytany żołnierz, jeden z tych, którzy mi pomagali waszą książęcą mość porwać. Ja dawałem rozkazy, on działał jako ślepe instrumentum. Tego żołnierza zechciej wasza książęca mość na wolność wypuścić.", + "126174": "Bogusław pomyślał chwilę.", + "126175": "— Panie kawalerze — rzekł — namyślam się, czyś lepszy żołnierz, czy też bezczelniejszy suplikant…", + "126176": "— Ja tego człowieka darmo od waszej książęcej mości nię chcę.", + "126177": "— A co mi za niego dajesz?", + "126178": "— Samego siebie.", + "126179": "— Proszę, takiż to miles praeciosus… Hojnie płacisz, ale bacz, by ci starczyło, boć jeszcze pewnie kogoś chciałbyś ode mnie wykupić…", + "126180": "Kmicic posunął się o krok bliżej i pobladł tak straszliwie, iż książę mimo woli spojrzał na drzwi i mimo całej swej odwagi, zmienił przedmiot rozmowy.", + "126181": "— Pan Sapieha na takowy układ nie przystanie — rzekł. — Rad bym cię miał, alem słowem książęcym za bezpieczeństwo twoje zaręczył.", + "126182": "— Przez tego żołnierza odpiszę panu hetmanowi, żem dobrowolnie został.", + "126183": "— A on zażąda, bym cię wbrew twej woli odesłał. Zbyt znaczne oddałeś mu posługi… I Sakowicza mi nie puści, a Sakowicza więcej cenię niż ciebie…", + "126184": "— To uwolnij wasza książęca mość i tak tego żołnierza, a ja się na parol stawię, gdzie rozkażesz.", + "126185": "— Jutro może mi legnąć przyjdzie. Nic mi po układach na pojutrze…", + "126186": "— Błagam waszą książęcą mość! Za tego człowieka ja…", + "126187": "— Co ty?", + "126188": "— Zemsty poniecham.", + "126189": "— Widzisz, panie Kmicic, siła razy chodziłem na niedźwiedzia z oszczepem, nie dlatego, żem musiał, ale z ochoty. Lubię, gdy mi jakowe niebezpieczeństwo grozi, bo mi się życie mniej kuczy. Owóż i twoją zemstę jako uciechę sobie zostawuję, ile że ci przyznać muszę, żeś z takowych niedźwiedzi, co to same strzelca szukają.", + "126190": "— Wasza książęca mość — rzekł Kmicic — za małe miłosierdzie często Bóg wielkie grzechy odpuszcza. Nikt z nas nie wie, kiedy mu przed sądem Chrystusowym stanąć przyjdzie.", + "126191": "— Dosyć! — przerwał książę. — Ja też sobie psalmy mimo febry komponuję, żeby jakowąś zasługę mieć przed Panem, a potrzebowałbymli predykanta, to bym swego zawołał… Waść nie umiesz prosić dość pokornie i na manowce leziesz… Ja ci sam podam sposób: uderz jutro w bitwie na pana Sapiehę, a ja pojutrze tego gemajna wypuszczę i tobie winy przebaczę… Zdradziłeś Radziwiłłów, zdradźże Sapiehę…", + "126192": "— Ostatnieli to słowo waszej książęcej mości?… Na wszystko święte zaklinam waszą książęcą mość…", + "126193": "— Nie! Diabli cię biorą, dobrze!… I na twarzy się mienisz… Nie przychodź jeno za blisko, bo chociaż ludzi mi wstyd wołać… ale patrz tu! Zbytniś rezolut!", + "126194": "To rzekłszy, Bogusław ukazał spod futra, którym był okryty, lufę pistoletu i począł patrzeć iskrzącymi oczyma w oczy Kmicica.", + "126195": "— Wasza książęca mość! — zakrzyknął Kmicic, składając wprawdzie ręce jak do prośby, ale z twarzą przez gniew zmienioną.", + "126196": "— To prosisz, a grozisz?… — rzekł Bogusław — kark zginasz, a diabeł ci zza kołnierza zęby do mnie szczerzy?… To pycha ci z ócz błyska, a w gębie grzmi jak w chmurze? Czołem do radziwiłłowskich nóg przy prośbie, mopanku!… Łbem o podłogę bić! wówczas ci odpowiem!…", + "126197": "Twarz pana Andrzeja blada była jak chusta, ręką pociągnął po mokrym czole, po oczach, po twarzy i odrzekł tak przerywanym głosem, jak gdyby febra, na którą cierpiał książę, nagle rzuciła się na niego.", + "126198": "— Jeżeli wasza książęca mość tego starego żołnierza mi wypuści… to… ja… waszej książęcej mości… paść do… nóg… gotów…", + "126199": "Zadowolenie błysnęło w Bogusławowych oczach. Wroga upokorzył, dumny kark zgiął. Lepszego pokarmu nie mógł dać zemście i nienawiści.", + "126200": "Kmicic stał zaś przed nim z włosem zjeżonym w czuprynie, dygocący na całym ciele. Twarz jego, nawet w spokoju do głowy jastrzębiej podobna, przypominała tym bardziej drapieżnego i rozwścieczonego ptaka. Nie zgadłeś, czy za chwilę rzuci się do nóg, czy do piersi książęcej…", + "126201": "A Bogusław, nie spuszczając go z oka, rzekł:", + "126202": "— Przy świadkach! przy ludziach!", + "126203": "I zwrócił się ku drzwiom:", + "126204": "— Bywaj!", + "126205": "Przez otwarte drzwi weszło kilkunastu dworzan, Polaków i cudzoziemców. Za nimi poczęli wchodzić oficerowie.", + "126206": "— Mości panowie! — rzekł książę — oto pan Kmicic, chorąży orszański i poseł od pana Sapiehy, ma mnie o łaskę prosić i chce wszystkich waszmościów mieć za świadków!…", + "126207": "Kmicic zatoczył się jak pijany, jęknął i padł do nóg Bogusławowych.", + "126208": "A książę wyciągnął je umyślnie tak, że koniec jego rajtarskiego buta dotykał czoła rycerza.", + "126209": "Wszyscy patrzyli w milczeniu, zdumieni słynnym nazwiskiem, jak i tym, że ów, który je nosił, był teraz posłem od pana Sapiehy. Wszyscy rozumieli też, że dzieje się coś nadzwyczajnego.", + "126210": "Tymczasem książę wstał i nie rzekłszy ni słowa, przeszedł do przyległej komnaty, kiwnął tylko na dwóch dworzan, żeby szli za nim.", + "126211": "Kmicic podniósł się. W twarzy jego nie było już gniewu ni drapieżności, tylko nieczułość i obojętność. Zdawało się, iż nie rozeznaje wcale, co się z nim dzieje, i że energia jego złamała się zupełnie.", + "126212": "Upłynęło pół godziny, godzina. Za oknem słychać było tętent kopyt końskich i miarowe kroki żołnierzy, on siedział ciągle, jakby kamienny.", + "126213": "Nagle otworzyły się drzwi do przysionka. Wszedł oficer, dawny znajomy Kmicica z Birż, i ośmiu żołnierzy, czterech z muszkietami, czterech bez strzelb, tylko przy szablach.", + "126214": "— Mości pułkowniku, powstań waszmość! — rzekł grzecznie oficer.", + "126215": "Kmicic popatrzył na niego błędnie.", + "126216": "— Głowbicz… — rzekł, poznając oficera.", + "126217": "— Mam rozkaz — odparł Głowbicz — związać waszej mości ręce i wyprowadzić za Janów. Na czas to wiązanie, później odjedziesz wasza mość wolno… Dlatego proszę waszej mości nie stawiać oporu…", + "126218": "— Wiąż! — odrzekł Kmicic.", + "126219": "I pozwolił się bez oporu skrępować. Ale nóg mu nie wiązano. Oficer wyprowadził go z komnaty i wiódł piechotą przez Janów. Za czym szli jeszcze z godzinę. Po drodze przyłączyło się kilku jezdnych. Kmicic słyszał, że rozmawiają po polsku, Polacy bowiem, którzy jeszcze służyli u Bogusława, znali wszyscy nazwisko Kmicica i dlatego najciekawsi byli, co się z nim stanie. Orszak minął brzeźniak i znalazł się w pustym polu, na którym ujrzał pan Andrzej oddział lekkiej polskiej chorągwi Bogusławowej.", + "126220": "Żołnierze stali szeregiem w kwadrat, w środku był majdan, na nim dwóch tylko piechurów trzymających konie, ubrane w szleje, i kilkunastu ludzi z pochodniami.", + "126221": "Przy ich blasku ujrzał pan Andrzej pal świeżo zaostrzony, leżący poziomo i przymocowany drugim końcem do grubego pnia drzewa.", + "126222": "Kmicica mimo woli dreszcze przeszły.", + "126223": "„To dla mnie — pomyślał — końmi mnie każe na pal nawlec… Dla zemsty Sakowicza poświęca!”", + "126224": "Lecz mylił się, pal przeznaczony był przede wszystkim dla Soroki.", + "126225": "Przy migocących płomykach dojrzał pan Andrzej samego Sorokę; stary żołnierz siedział tuż obok pnia na zydlu, bez czapki i ze skrępowanymi rękoma, pilnowany przez czterech żołnierzy. Jakiś człek, ubrany w półkożuszek bez rękawów, podawał mu w tej chwili gorzałkę w płaskim kubku, którą Soroka pił dość chciwie. Wypiwszy, splunął, a że w tej właśnie chwili postawiono Kmicica między dwoma konnymi w pierwszym szeregu, więc żołnierzysko dojrzał go, zerwał się z zydla i wyprostował się jakby na paradzie wojskowej.", + "126226": "Przez chwilę patrzyli na się obaj. Soroka twarz miał dość spokojną i zrezygnowaną, poruszał tylko szczękami, jak gdyby żuł.", + "126227": "— Soroka… — jęknął wreszcie Kmicic.", + "126228": "— Wedle rozkazu! — odpowiedział żołnierz.", + "126229": "I znowu nastało milczenie. Cóż mieli mówić w takiej chwili! Wtem oprawca, który podawał poprzednio Soroce wódkę, zbliżył się do niego.", + "126230": "— No, stary — rzekł — czas na cię.", + "126231": "— A prosto nawłóczcie!", + "126232": "— Nie bój się.", + "126233": "Soroka nie bał się, ale gdy uczuł na sobie ramię oprawcy, począł sapać szybko i głośno, nareszcie rzekł:", + "126234": "— Gorzałki jeszcze…", + "126235": "— Nie ma!", + "126236": "Nagle jeden z żołnierzy wysunął się z szeregu i podał blaszankę.", + "126237": "— Jest. Dajcie mu!", + "126238": "— Do ordynku! — zakomenderował Głowbicz.", + "126239": "Jednakże człek w kożuszku przechylił manierkę do ust Soroki, on zaś pił obficie, a wypiwszy, odetchnął głęboko.", + "126240": "— Ot! — rzekł — żołnierski los, za trzydzieści lat służby… Nu, czas to czas!", + "126241": "Drugi oprawca zbliżył się i poczęto go rozbierać.", + "126242": "Nastała chwila ciszy.", + "126243": "Pochodnie drżały w rękach trzymających je ludzi. Wszystkim uczyniło się straszno.", + "126244": "Wtem pomruk zerwał się wśród otaczających majdan szeregów i stawał się coraz głośniejszy. Żołnierz nie kat. Sam zadaje śmierć, lecz widoku męki nie lubi.", + "126245": "— Milczeć! — krzyknął Głowbicz.", + "126246": "Pomruk zmienił się w gwar głośny, w którym brzmiały pojedyncze słowa: „diabli!”, „pioruny!”, „pogańska służba!…”", + "126247": "Nagle Kmicic krzyknął tak, jakby jego samego na pal nawłóczono:", + "126248": "— Stój!!", + "126249": "Oprawcy wstrzymali się mimo woli. Wszystkie oczy zwróciły się na Kmicica.", + "126250": "— Żołnierze! — krzyknął pan Andrzej. — Książę Bogusław zdrajca przeciw królowi i Rzeczypospolitej! Was otoczono i jutro w pień wycięci będziecie! Zdrajcy służycie! Przeciw ojczyźnie służycie! Ale kto służbę porzuci, zdrajcę porzuci, temu przebaczenie królewskie, przebaczenie hetmańskie!… Wybierajcie! Śmierć i hańba albo nagroda jutro! Lafę wypłacę i dukat na głowę, dwa na głowę!… Wybierajcie!! Nie wam, godnym żołnierzom, zdrajcy służyć! Niech żyje król! Niech żyje hetman wielki litewski!", + "126251": "Gwar przeszedł w huk. Szeregi złamały się.", + "126252": "Kilkanaście głosów krzyknęło:", + "126253": "— Niech żyje król!", + "126254": "— Dość służby!", + "126255": "— Na pohybel zdrajcy!", + "126256": "— Stać! stać! — wrzeszczały inne głosy.", + "126257": "— Jutro wam w hańbie umierać! — ryczał Kmicic.", + "126258": "— Tatarzy w Suchowolu!", + "126259": "— Książę zdrajca!", + "126260": "— Przeciw królowi wojujem!", + "126261": "— Bij!", + "126262": "— Do księcia!", + "126263": "— Stój!", + "126264": "W zamieszaniu jakaś szabla przecięła powrozy krępujące ręce Kmicica. Ten zaś skoczył w tej chwili na jednego z owych koni, które Sorokę na pal naciągnąć miały, i krzyknął już z konia:", + "126265": "— Za mną do hetmana!", + "126266": "— Idę! — wrzasnął Głowbicz. — Niech żyje król! — Niech żyje! — odpowiedziało pięćdziesiąt głosów i pięćdziesiąt szabel błysnęło jednocześnie", + "126267": "— Na koń Sorokę! — zakomenderował znowu Kmicic.", + "126268": "Byli tacy, którzy opierać się chcieli, lecz na widok gołych szabel umilkli. Jeden wszelako zawrócił konia i znikł po chwili z oczu. Pochodnie zgasły. Ciemność ogarnęła wszystkich.", + "126269": "— Za mną! — rozległ się głos Kmicica.", + "126270": "I kłąb ludzi bezładny ruszył z miejsca; potem wyciągnął się w długiego węża.", + "126271": "Ujechawszy dwie lub trzy staje, trafili na straże piechurów, których większe masy zajmowały brzeźniak leżący z lewej strony.", + "126272": "— Kto idzie? — ozwały się głosy.", + "126273": "— Głowbicz z podjazdem!", + "126274": "— Hasło?", + "126275": "— Trąby!", + "126276": "— Przechodź!", + "126277": "I przejechali, nie spiesząc się zbytnio; następnie puścili się rysią.", + "126278": "— Soroka! — rzekł Kmicic.", + "126279": "— Wedle rozkazu! — ozwał się obok głos wachmistrza.", + "126280": "Kmicic nie mówił nic więcej, tylko wyciągnąwszy rękę, wsparł dłoń na głowie wachmistrza — jakby się chciał przekonać, czy jedzie obok.", + "126281": "Żołnierz przycisnął w milczeniu tę dłoń do ust.", + "126282": "Wtem ozwał się Głowbicz z drugiego boku:", + "126283": "— Wasza miłość! dawnom to chciał uczynić, co teraz czynię.", + "126284": "— Nie pożałujecie!", + "126285": "— Całe życie będę waszej miłości wdzięczny!", + "126286": "— Słuchaj, Głowbicz, czemu to książę was wysłał, nie cudzoziemski regiment, na egzekucję?", + "126287": "— Bo chciał waszą miłość przy Polakach pohańbić. Obcy żołnierz nie zna waszej miłości.", + "126288": "— A mnie nic nie miało się stać?", + "126289": "— Waszej miłości miałem rozkaz powrozy rozciąć. Gdyby zaś wasza miłość porwała się do obrony Soroki, mieliśmy ją przed księcia dostawić po ukaranie.", + "126290": "— Więc i Sakowicza chciał poświęcić — mruknął Kmicic.", + "126291": "Tymczasem w Janowie książę Bogusław, zmożon febrą i dziennym trudem, spać już poszedł. Ze snu głębokiego rozbudził go rejwach przed kwaterą i pukanie do drzwi.", + "126292": "— Wasza książęca mość! wasza książęca mość! — wołało kilka głosów.", + "126293": "— Śpi! nie budzić — odpowiadali paziowie.", + "126294": "Lecz książę siadł na łożu i krzyknął:", + "126295": "— Światła!", + "126296": "Wniesiono światło, jednocześnie z nim wszedł oficer służbowy.", + "126297": "— Wasza książęca mość! — rzekł — poseł sapieżyński pobuntował Głowbiczową chorągiew i odprowadził ją do hetmana.", + "126298": "Nastała chwila ciszy.", + "126299": "— Bić w kotły i w bębny — ozwał się wreszcie Bogusław — niech wojsko w szyku staje!", + "126300": "Oficer wyszedł, książę pozostał sam.", + "126301": "— To straszny człek! — rzekł sam do siebie.", + "126302": "I uczuł, że chwyta go nowy paroksyzm febry.", + "126303": "Rozdział XL", + "126304": "Łatwo sobie wyobrazić zdziwienie pana Sapiehy, gdy Kmicic nie tylko wrócił sam bezpiecznie, lecz przywiódł ze sobą kilkadziesiąt koni i starego sługę. Kmicic po dwakroć musiał opowiadać hetmanowi i panu Oskierce, jak i co się stało, oni zaś słuchali z ciekawością, bijąc często w dłonie i za głowę się biorąc.", + "126305": "— Uważ z tego — rzekł hetman — że kto w zemście przesadzi, temu się ona częstokroć jako ptak z palców wychynie. Książę Bogusław Polaków jako świadków twej hańby i męki mieć chciał, aby cię gorzej sponiewierać, i przesadził. Ale się z tego nie chełp, bo to zrządzenie boskie dało ci wiktorię, chociaż, swoją drogą, to jedno ci powiem: on diabeł, aleś i ty diabeł! Źle książę uczynił, że cię spostponował.", + "126306": "— Ja go nie spostponuję i w zemście, da Bóg, nie przesadzę!", + "126307": "— Niechaj jej całkiem, jako Chrystus niechał, chociaż Bogiem będąc, mógł jednym słowem Żydowinów pogrążyć.", + "126308": "Kmicic nie odrzekł nic, bo też i nie było czasu na rozprawy; nie było nawet i na wypoczynek. Rycerz był znużon śmiertelnie, a jednak tej nocy jeszcze postanowił jechać do swoich Tatarów, którzy za Janowem stali w lasach i na gościńcach z tyłu wojsk Bogusławowych. Ale ówcześni ludzie dobrze sypiali na kulbakach. Kazał więc tylko pan Andrzej konia świeżego siodłać, obiecując sobie, że się przez drogę smaczno wydrzemie.", + "126309": "Na samym wsiadanym przyszedł do niego Soroka i wyprostował się po służbie.", + "126310": "— Wasza miłość! — rzekł.", + "126311": "— A co powiesz, stary?", + "126312": "— Przyszedłem spytać, kiedy mi jechać?", + "126313": "— Dokąd?", + "126314": "— Do Taurogów.", + "126315": "Kmicic rozśmiał się.", + "126316": "— Nie pojedziesz wcale do Taurogów, pojedziesz ze mną.", + "126317": "— Wedle rozkazu! — odpowiedział wachmistrz, starając się nie pokazać po sobie ukontentowania.", + "126318": "Jakoż pojechali razem. Droga była długa, bo należało okładać lasami, aby nie wpaść na Bogusława, za to Kmicic i Soroka wyspali się setnie i bez żadnej przygody przybyli do Tatarów.", + "126319": "Akbah-Ułan stawił się zaraz przed Babiniczem i zdał mu relację ze swych czynności. Pan Andrzej kontent z nich był: wszystkie mosty zostały popalone, groble poniszczone; nie dość na tym: wody z wiosną rozlały, zmieniwszy pola, łąki i niższe drogi w grząskie błoto.", + "126320": "Bogusław nie miał innego wyboru, jak bić się, zwyciężyć lub zginąć. O odwrocie niepodobna mu było myśleć.", + "126321": "— Dobrze — rzekł Kmicic — zacną ma rajtarię, ale ciężką. Nie będzie z niej na dzisiejsze błota użytku.", + "126322": "Po czym zwrócił się do Akbah-Ułana.", + "126323": "— Schudłeś! — rzekł, uderzając go w brzuch pięścią — ale po bitwie dukatami książęcymi sobie kałdun napełnisz.", + "126324": "— Bóg stworzył nieprzyjaciół, aby mężowie wojenni łup z kogo brać mieli — odrzekł poważnie Tatar.", + "126325": "— A jazda Bogusławowa stoi przeciw wam?", + "126326": "— Jest ich kilkaset koni dobrych, a wczoraj nadesłano im regiment piechoty i okopali się.", + "126327": "— Zaśby ich nie można w pole wywabić?", + "126328": "— Nie wychodzą.", + "126329": "— A obejść i zostawić, aby się do Janowa dostać?", + "126330": "— Na drodze leżą.", + "126331": "— Trzeba będzie coś obmyślić!", + "126332": "To rzekłszy, Kmicic począł się ręką gładzić po czuprynie.", + "126333": "— Próbowaliście podchodzić? Jak daleko wypadają za wami?", + "126334": "— Na staje, dwa… dalej nie chcą.", + "126335": "— Trzeba będzie coś obmyślić! — powtórzył Kmicic.", + "126336": "Lecz tej nocy nic już nie obmyślił. Za to nazajutrz podjechał z Tatary pod obóz, leżący między Suchowolem a Janowem, i rozpoznał, że Akbah-Ułan przesadzał, mówiąc, że piechota okopała się z tej strony, były tam bowiem tylko szańczyki, nic więcej. Można się było z nich długo bronić, zwłaszcza przeciw Tatarom, którzy nieskoro szli wprost na ogień do ataku, ale nie można było myśleć o wytrzymaniu jakiegokolwiek oblężenia.", + "126337": "„Gdybym miał piechotę — pomyślał Kmicic — poszedłbym na dym…”", + "126338": "Lecz o sprowadzeniu piechoty trudno było i marzyć, bo naprzód, pan Sapieha sam nie miał jej do zbytku, po wtóre, czasu na ściągnięcie jej brakło.", + "126339": "Kmicic podjechał tak blisko, iż piechurowie Bogusławowi poczęli do niego ognia dawać, lecz on nie zważał na to, jeździł między kulami, rozpatrywał się, oglądał, a Tatarowie, choć na ogień mniej wytrzymali, musieli mu dotrzymywać kroku. Potem zasię wypadła jazda i zajechała go z boku. On umknął się, poszedł trzy tysiące kroków i wraz ku nim zawrócił.", + "126340": "Lecz oni zwrócili także z miejsca ku szańczykom. Na próżno Tatarowie wypuścili za nimi chmurę strzał. Spadł tylko jeden człek z konia, a i to zabrali go i ponieśli.", + "126341": "Kmicic w powrocie, zamiast jechać wprost do Suchowola, rzucił się ku zachodowi i dotarł do Kamionki.", + "126342": "Bagnista rzeka rozlała szeroko, bo wiosna była nad podziw w wody obfita. Kmicic popatrzył na rzekę, rzucił w wodę kilkanaście pokruszonych gałązek, aby bystrość prądu wymiarkować, i rzekł do Ułana:", + "126343": "— Tędy ich bokiem obejdziemy i z tyłu na nich uderzym.", + "126344": "— Pod wodę konie nie popłyną.", + "126345": "— Leniwo idzie. Popłyną! Ta woda prawie stoi.", + "126346": "— Konie skostnieją i ludzi nie utrzymają. Zimno jeszcze.", + "126347": "— Ludzie popłyną za ogonami. To wasz tatarski proceder.", + "126348": "— Ludzie skostnieją.", + "126349": "— Rozgrzeją się w ogniu.", + "126350": "— Kiszmet!", + "126351": "Nim zmroczyło się na świecie, Kmicic kazał naciąć pęki łoziny, zwiędłego sitowia, trzcin i poprzywiązywać koniom do boków.", + "126352": "Przy pierwszej gwieździe rzucił w wodę około ośmiuset koni i poczęli płynąć. On sam płynął na czele, lecz wkrótce zmiarkował, że tak wolno posuwają się naprzód, iż za dwa dni nie przepłyną poza szańce.", + "126353": "Wówczas kazał się przeprawić na drugi brzeg.", + "126354": "Niebezpieczne to było przedsięwzięcie. Drugi brzeg był prosty i bagnisty. Konie, choć lekkie, lgnęły po brzuchy. Lecz posuwali się naprzód, lubo wolno i ratując jeden drugiego.", + "126355": "Tak szli parę stai.", + "126356": "Gwiazdy pokazywały północ. Wtem od południa doszły ich echa dalekiej palby.", + "126357": "— Bitwa poczęta! — krzyknął Kmicic.", + "126358": "— Potoniem! — odpowiedział Akbah-Ułan.", + "126359": "— Za mną!", + "126360": "Tatarzy nie wiedzieli, co czynić, gdy nagle spostrzegli, iż koń Kmicicowy wynurzył się z błota, trafiwszy widocznie na twardy grunt.", + "126361": "Jakoż poczęła się ława piasku. Po wierzchu było wody do piersi końskich, lecz grunt pod spodem twardy. Szli zatem żwawiej. Na lewo mignęły im dalekie ognie!", + "126362": "— To szańce! — rzekł cicho Kmicic. — Mijamy! obejdziemy!", + "126363": "Po chwili minęli szańce istotnie. Wówczas zwrócili na lewo i wparli znów bachmaty w rzekę, aby wylądować za szańcami.", + "126364": "Przeszło sto koni ulgnęło tuż przy brzegu. Lecz ludzie wydostali się na brzeg prawie wszyscy. Kmicic kazał spieszonym siadać za jezdnymi i ruszył ku szańcom. Poprzednio zostawił był dwustu wolentarzy z rozkazem, by niepokoili szańce z przodu przez ten czas, gdy im będzie tył zachodził. Jakoż zbliżywszy się, usłyszał strzały zrazu rzadkie, potem coraz gęstsze.", + "126365": "— Dobrze! — rzekł — tamci atakują!", + "126366": "I ruszyli.", + "126367": "W ciemności widać było tylko gromadę głów podskakujących pod miarę końskiego chodu; szabla nie zabrzękła, zbroja nie zadzwoniła, Tatarzy i wolentarze umieli iść tak cicho jak wilcy.", + "126368": "Od strony Janowa palba stawała się coraz potężniejsza, widoczne było, że pan Sapieha nastąpił na całej linii.", + "126369": "Lecz na szańczykach, ku którym dążył Kmicic, brzmiały także okrzyki. Kilka stosów drzewa paliło się na nich, rozrzucając blask silny. Przy onym blasku dojrzał pan Andrzej piechurów strzelających z rzadka, więcej patrzących przed się w pole, na którym jazda ucierała się z wolentarzami.", + "126370": "Dojrzano i jego ze szańców, lecz zamiast strzałami, przywitano nadciągający oddział gromkim okrzykiem. Żołnierze sądzili, że to książę Bogusław przysyła im pomoc.", + "126371": "Lecz gdy zaledwie sto kroków dzieliło nadjeżdżającą gromadę od szańców, piechota poczęła ruszać się w nich niespokojnie; coraz więcej żołnierzy, przykrywając rękoma czoła, patrzyło, co za lud nadjeżdża.", + "126372": "Wtem na kroków pięćdziesiąt straszliwe wycie targnęło powietrzem i oddział rzucił się jak burza, ogarnął piechotę, otoczył ją pierścieniem i cała ta masa ludzi poczęła się poruszać konwulsyjnie. Rzekłbyś: olbrzymi wąż dusi upatrzoną ofiarę.", + "126373": "W kupie owej brzmiały rozdzierające wrzaski: — Ałła! Herr Jesus! Mein Gott!", + "126374": "Za szańcami brzmiały nowe okrzyki, bo wolentarze, choć w słabszej liczbie, poznawszy, iż pan Babinicz już w szańcach, natarli z wściekłością na jazdę. Tymczasem niebo, które chmurzyło się już od niejakiego czasu, jako zwyczajnie na wiosnę, lunęło gęstym, niespodzianym dżdżem. Stosy płonące zagasły i walka trwała w ciemnościach.", + "126375": "Lecz nie trwała już długo. Napadnięci znienacka Bogusławowi piechurowie poszli pod nóż. Jazda, w której dużo było swoich ludzi, złożyła broń. Obcych, mianowicie sto dragonii, w pień wycięto.", + "126376": "Gdy księżyc wychynął się znów zza chmur, oświecił tylko gromady Tatarów docinających rannych i biorących łup.", + "126377": "Lecz nie trwało to długo. Rozległ się przeraźliwy głos piszczałki: Tatarzy i wolentarze jak jeden człowiek skoczyli na koń.", + "126378": "— Za mną! — krzyknął Kmicic.", + "126379": "I poprowadził ich jak wicher do Janowa.", + "126380": "W kwadrans później podpalono nieszczęsną osadę w czterech rogach, a w godzinę jedno morze płomieni rozlało się tak szeroko, jak starczyło Janowa. Nad pożogą wylatywały ku czerwonemu niebu słupy skier ognistych.", + "126381": "Tak pan Kmicic dawał znać hetmanowi, iż wziął tył Bogusławowemu wojsku.", + "126382": "Sam zaś, jak kat od krwi ludzkiej czerwony, szykował wśród płomieni swych Tatarów, aby powieść ich dalej.", + "126383": "Już stanęli w ordynku i wyciągnęli się w ławę, gdy nagle, na polu oświeconym jak w dzień pożarem, ujrzeli przed sobą oddział olbrzymiej rajtarii elektorskiej.", + "126384": "Wiódł ją rycerz, widny z daleka, bo w srebrne blachy ubrany i siedzący na białym koniu.", + "126385": "— Bogusław! — ryknął nieludzkim głosem Kmicic i runął z całą tatarską ławą naprzód.", + "126386": "Szli więc ku sobie jako dwie fale dwoma wichrami gnane. Przestrzeń dzieliła ich znaczna, więc konie po obu stronach wzięły pęd największy i szły ze stulonymi uszami wyciągnięte jak charty, ziemię niemal brzuchami szorując. Z jednej strony lud olbrzymi, w błyszczących kirysach, z prostymi szablami wyniesionymi w prawicach ku górze, z drugiej szara ćma tatarska.", + "126387": "Wreszcie zderzyli się długą ławą na widnym polu, lecz wówczas stało się coś strasznego. Tatarska ćma padła jak łan położony wichrem; olbrzymi lud przejechał po niej i leciał dalej, jakoby ludzie i konie mieli siłę gromów, a skrzydła burzy.", + "126388": "Po niejakim czasie zerwało się kilkudziesięciu Tatarów i poczęło ich ścigać. Po dziczy można przejechać, lecz zgnieść jej jednym przejazdem niepodobna. Toteż coraz więcej ludzi dążyło za uciekającą rajtarią. Arkany poczęły świstać w powietrzu.", + "126389": "Lecz na czele uciekających jeździec na białym koniu biegł ciągle w pierwszym szeregu, a między ścigającymi nie było Kmicica.", + "126390": "Szarym rankiem poczęli dopiero powracać Tatarowie i każdy niemal wiódł na arkanie rajtara. Wnet znaleźli Kmicica i bezprztomnego odwieźli do pana Sapiehy.", + "126391": "Hetman sam siedział nad jego łożem. O południu otworzył pan Andrzej oczy.", + "126392": "— Gdzie Bogusław? — były jego pierwsze słowa.", + "126393": "— Zniesion ze szczętem… Bóg pofortunił mu z początku, więc wyszedł z brzeźniaków i w gołym polu wpadł na piechoty pana Oskierki, tam utracił ludzi i wiktorię… Nie wiem, czy pięćset ludzi nawet uszło, bo siła jeszcze twoi Tatarzy wyłapali..", + "126394": "— A onże sam?", + "126395": "— Uszedł.", + "126396": "Kmicic pomilczał chwilę i rzekł:", + "126397": "— Jeszcze mi się z nim nie mierzyć. Ciął mnie koncerzem w głowę i obalił razem z koniem… Szczęściem misiurka z cnotliwej stali nie puściła, alem zemdlał.", + "126398": "— Tę misiurkę powinieneś w kościele powiesić.", + "126399": "— Będziem go ścigali choćby na kraj świata! — rzekł Kmicic.", + "126400": "Na to hetman:", + "126401": "— Patrzaj, jaką wiadomość dziś odebrałem po bitwie.", + "126402": "I podał mu list.", + "126403": "Kmicic przeczytał w głos następujące słowa:", + "126404": "„Król szwedzki ruszył z Elbląga, idzie na Zamość, stamtąd na Lwów, na króla. Przybywaj, Wasza Dostojność, z wszystką potęgą na ratunek Panu i Ojczyźnie, bo sam nie wytrzymam. — Czarniecki.”", + "126405": "Nastała chwila milczenia.", + "126406": "— A ty ruszysz z nami czy pójdziesz z Tatary do Taurogów? — spytał hetman.", + "126407": "Kmicic zamknął oczy. Wspomniał na słowa księdza Kordeckiego, na to, co mu Wołodyjowski o Skrzetuskim powiadał, i odrzekł:", + "126408": "— Na potem prywaty! Przy ojczyźnie chcę się nieprzyjacielowi oponować!", + "126409": "Hetman ścisnął go za głowę.", + "126410": "— Toś mi brat! — rzekł — a żem stary, przyjm moje błogosławieństwo…", + "126411": "Potop", + "126412": "Tom pierwszy", + "126413": "Wstęp", + "126414": "Był na Żmudzi ród możny Billewiczów, od Mendoga się wywodzący, wielce skoligacony i w całym Rosieńskiem nad wszystkie inne szanowany. Do urzędów wielkich nigdy Billewiczowie nie doszli, co najwięcej powiatowe piastując, ale na polu Marsa niepożyte krajowi oddali usługi, za które różnymi czasami hojnie bywali nagradzani. Gniazdo ich rodzinne istniejące do dziś zwało się także Billewicze, ale prócz nich posiadali wiele innych majętności i w okolicy Rosień, i dalej ku Krakinowu, wedle Laudy, Szoi, Niewiaży — aż hen, jeszcze za Poniewieżem. Potem rozpadli się na kilka domów, których członkowie potracili się z oczu. Zjeżdżali się wszyscy wówczas tylko, gdy w Rosieniach, na równinie zwanej Stany, odbywał się popis pospolitego ruszenia żmudzkiego. Częściowo spotykali się także pod chorągwiami litewskiego komputu i na sejmikach, a że byli zamożni, wpływowi, więc liczyć się z nimi musieli sami nawet wszechpotężni na Litwie i Żmudzi Radziwiłłowie.", + "126415": "Za panowania Jana Kazimierza patriarchą wszystkich Billewiczów był Herakliusz Billewicz, pułkownik lekkiego znaku, podkomorzy upicki. Ten nie mieszkał w gnieździe rodzinnym, które dzierżył pod owe czasy Tomasz, miecznik rosieński; zaś do Herakliusza należały Wodokty, Lubicz i Mitruny, leżące w pobliżu Laudy naokół jakoby morzem ziemiami drobnej szlachty oblane.", + "126416": "Prócz Billewiczów bowiem kilka było tylko większych domów w okolicy, jako Sołłohuby, Montwiłłowie, Schyllingowie, Koryznowie, Sicińscy (choć i drobnej braci tychże nazwisk nie brakło), zresztą całe porzecze Laudy usiane było gęsto tak zwanymi „okolicami” albo mówiąc zwyczajnie: zaściankami zamieszkałymi przez sławną i głośną w dziejach Żmudzi szlachtę laudańską.", + "126417": "W innych okolicach kraju rody brały nazwę od zaścianków albo zaścianki od rodów jako bywało na Podlasiu; tam zaś, wzdłuż laudańskiego porzecza, było inaczej. Tam mieszkali w Morezach Stakjanowie, których swego czasu Batory osadził za męstwo okazane pod Pskowem. W Wołmontowiczach na dobrej glebie roili się Butrymowie, najdłuższe chłopy z całej Laudy, słynni z małomówności i ciężkiej ręki, którzy czasu sejmików, zajazdów lub wojen murem w milczeniu iść zwykli. Ziemie w Drożejkanach i Mozgach uprawiali liczni Domaszewiczowie, słynni myśliwi; ci puszczą Zielonką aż do Wiłkomierza tropem niedźwiedzim chadzali. Gasztowtowie siedzieli w Pacunelach; panny ich słynęły pięknością, tak iż w końcu wszystkie gładkie dziewczęta w okolicy Krakinowa, Poniewieża i Upity pacunelkami nazywano. Sołłohubowie Mali byli bogaci w konie i bydło wyborne, na leśnych pastwiskach hodowane; zaś Gościewicze w Goszczunach smołę w lasach pędzili, od którego zajęcia zwano ich Gościewiczami Czarnymi albo Dymnymi.", + "126418": "Było i więcej zaścianków, było i więcej rodów. Wielu z nich nazwy istnieją jeszcze, ale po większej części i zaścianki nie leżą tak, jak leżały, i ludzie innymi w nich imionami się wołają. Przyszły wojny, nieszczęścia, pożary, odbudowywano się nie zawsze na dawnych pogorzeliskach, słowem: zmieniło się wiele. Ale czasu swego kwitnęła jeszcze stara Lauda w pierwotnym bycie i szlachta laudańska do największej doszła wziętości, gdyż przed niewielą laty, czyniąc pod Łojowem przeciw zbuntowanemu kozactwu, wielką się sławą pod wodzą Janusza Radziwiłła okryła.", + "126419": "Służyli zaś wszyscy laudańscy w chorągwi starego Herakliusza Billewicza; więc bogatsi jako towarzysze na dwa konie, ubożsi na jednego, najubożsi w pocztowych. W ogóle szlachta to była wojenna i w zawodzie rycerskim szczególnie rozmiłowana. Natomiast na tych sprawach, które zwykłą materię sejmików stanowiły, mniej się znali. Wiedzieli, że król jest w Warszawie, Radziwiłł i pan Hlebowicz, starosta, na Żmudzi, a pan Billewicz w Wodoktach na Laudzie. To im wystarczało i głosowali tak, jak ich pan Billewicz nauczył, w przekonaniu, że on tego chce, czego i pan Hlebowicz, ten znów z Radziwiłłem idzie w ordynku, Radziwiłł jest ręką królewską na Litwie i Żmudzi, król zaś małżonkiem Rzeczypospolitej i ojcem rzeszy szlacheckiej.", + "126420": "Pan Billewicz był zresztą więcej przyjacielem niż klientem potężnych oligarchów na Birżach — i to wielce cenionym, bo na każde zawołanie miał tysiąc głosów i tysiąc szabel laudańskich, a szabel w rękach Stakjanów, Butrymów, Domaszewiczów lub Gasztowtów nie lekceważył jeszcze w tym czasie nikt w świecie. Później dopiero zmieniło się wszystko, właśnie wówczas, gdy pana Herakliusza Billewicza nie stało.", + "126421": "Nie stało zaś tego ojca i dobrodzieja szlachty laudańskiej w roku 1654. Rozpaliła się wówczas wzdłuż całej wschodniej ściany Rzeczypospolitej straszna wojna. Pan Billewicz już na nią nie poszedł, bo nie pozwolił mu na to wiek i głuchota, ale laudańscy poszli. Owóż, gdy przyszła wieść, że Radziwiłł pobity został pod Szkłowem, a laudańska chorągiew w ataku na najemną piechotę francuską prawie w pień wycięta — stary pułkownik, rażony apopleksją, duszę oddał.", + "126422": "Wieść tę przywiózł niejaki pan Michał Wołodyjowski, młody, ale bardzo wsławiony żołnierz, któren w zastępstwie pana Herakliusza laudańskim z ramienia Radziwiłła przewodził. Resztki ich przybyły także do zagród ojczystych, znękane, pognębione, zgłodzone i śladem całego wojska na hetmana wielkiego narzekające, że ufny w grozę swego imienia, w urok zwycięzcy, z małą siłą na dziesięćkroć liczniejszą potęgę się rzucił, a przez to pogrążył wojsko, kraj cały.", + "126423": "Lecz wśród ogólnych narzekań ani jeden głos nie podniósł się przeciw młodemu pułkownikowi, panu Jerzemu Michałowi Wołodyjowskiemu. Owszem, ci, co uszli z pogromu, wysławiali go pod niebiosa, cuda opowiadając o jego doświadczeniu wojskowym i czynach. I jedyną to było pociechą dla laudańskich niedobitków wspominać o przewagach, których pod przewodem pana Wołodyjowskiego dokonali: jako w ataku przebili się niby przez dym przez pierwsze kupy pośledniejszego żołnierza; jak potem na francuskich najemników wpadłszy, cały regiment najprzedniejszy w puch na szablach roznieśli, przy czym pan Wołodyjowski własną ręką ściął tegoż regimentu oberszta; jako na koniec, otoczeni i w cztery ognie wzięci, salwowali się po desperacku z zamętu, gęstym trupem padając i nieprzyjaciela łamiąc.", + "126424": "Słuchali z żalem, ale i dumą owych opowiadań ci z laudańskich, którzy wojskowo w kompucie litewskim nie służąc, obowiązani byli tylko w pospolitym ruszeniu stawać. Spodziewano się też powszechnie, że pospolite ruszenie, ostateczna kraju obrona, wkrótce zostanie zwołane. Była już z góry umowa, że w takim razie pan Wołodyjowski zostanie obrany laudańskim rotmistrzem, bo choć się do miejscowego obywatelstwa nie liczył, nie było odeń między miejscowym obywatelstwem sławniejszego. Niedobitkowie mówili jeszcze o nim, że samego hetmana z toni wyrwał. Toteż cała Lauda na ręku go prawie nosiła, a okolica wydzierała okolicy. Kłócili się zwłaszcza Butrymi, Domaszewicze i Gasztowtowie, u których ma zostać najdłużej gościną. On zaś tak sobie ową bitną szlachtę upodobał, że gdy okruchy wojsk radziwiłłowskich ciągnęły do Birż, by tam jako tako po klęsce przyjść do sprawy — on z innymi nie odszedł, ale jeżdżąc z zaścianku do zaścianku, w Pacunelach u Gasztowtów wreszcie stałą rezydencję założył, u pana Pakosza Gasztowta, który nad wszystkimi w Pacunelach miał zwierzchność.", + "126425": "Co prawda nie mógłby był pan Wołodyjowski żadną miarą do Birż jechać, gdyż zachorował obłożnie: naprzód przyszły nań złe gorączki, potem od kontuzji, którą był pod Cybichowem jeszcze otrzymał, odjęło mu prawą rękę. Trzy panny Pakoszówny, słynne z urody pacunelki, wzięły go w czułą opiekę i poprzysięgły tak sławnego kawalera do pierwotnego zdrowia doprowadzić, szlachta zaś, kto żyw był, zajęła się pogrzebem dawnego swego wodza, pana Herakliusza Billewicza.", + "126426": "Po pogrzebie otwarto testament nieboszczyka, z którego pokazało się, iż stary pułkownik dziedziczką całej fortuny, z wyjątkiem wsi Lubicza, uczynił wnuczkę swą Aleksandrę Billewiczównę, łowczankę upicką, opiekę zaś nad nią, dopóki by za mąż nie poszła, powierzył całej szlachcie laudańskiej.", + "126427": "„…Którzy, jako mnie życzliwymi byli — (głosił testament) — i miłością za miłość płacili, niechże i sierocie tak będą, a w tych czasiech zepsucia i przewrotności, gdy przed swawolą i złością ludzką nikt bezpieczen ani próżen bojaźni być nie może — niechaj sieroty przez pamięć moją od przygody strzegą.", + "126428": "Baczyć także mają, aby fortuny w bezpieczności zażywała z wyjątkiem wsi Lubicza, którą panu Kmicicowi, młodemu chorążemu orszańskiemu, dawam, darowuję i zapisuję, aby w tym przeszkody jakiej nie miał. Kto by zaś się tej przychylności mojej dla W-nego Andrzeja Kmicica dziwował albo w tym krzywdę wnuczki mojej urodzonej Aleksandry upatrywał, wiedzieć ma i powinien, iżem od ojca urodzonego Jędrzeja Kmicica, jeszcze z młodych lat aż do dnia śmierci, przyjaźni i zgoła braterskiego afektu doznawał. Z którym wojny odprawowałem i życie mi po wielekroć ratował, a gdy złość i invidia panów Sicińskich wydrzeć mi fortunę chciały — i do niej mi dopomógł. Tedy ja, Herakliusz Billewicz, podkomorzy upicki, a razem grzesznik niegodny, przed srogim sądem bożym dziś stojący, przed czterema laty (żyw jeszcze i nogami po nizinie ziemskiej chodząc) do pana Kmicica ojca, miecznika orszańskiego, się udałem, aby wdzięczność i przyjaźń stateczną ślubować. Tamże za wspólną zgodą postanowiliśmy obyczajem dawnym szlacheckim i chrześcijańskim, że dzieci nasze, a mianowicie syn jego Andrzej z wnuczką moją Aleksandrą, łowczanką, stadło uczynić mają, aby z nich potomstwo na chwałę bożą i pożytek Rzeczypospolitej wyrosło. Czego sobie najmocniej życzę i wnuczkę moją Aleksandrę do posłuszeństwa tu wypisanej woli obowiązuję, chybaby pan chorąży orszański (czego Bóg nie daj) szpetnymi uczynkami sławę swą splamił i bezecnym był ogłoszony. A jeśliby substancję swą rodzinną utracił, co przy tamtej ścianie wedle Orszy łacnie zdarzyć się może, tedy go ma pod błogosławieństwem za męża mieć, choćby też i od Lubicza odpadł, nic na to nie zważać.", + "126429": "Wszelako jeśliby za szczególną łaską Boga wnuczka moja chciała na chwałę Jego panieństwo swe ofiarować i zakonny habit przywdziać, tedy wolno jej to uczynić, albowiem chwała boża przed ludzką iść powinna…”", + "126430": "W taki to sposób rozporządził fortuną i wnuczką pan Herakliusz Billewicz, czemu nikt się bardzo nie dziwił. Panna Aleksandra z dawna wiedziała, co ją czeka, i szlachta z dawna o przyjaźni między Billewiczem a Kmicicami słyszała — zresztą umysły w czasach klęski czym innym były zajęte, tak że wkrótce i mówić o testamencie przestano.", + "126431": "Mówiono tylko o Kmicicach nieustannie we dworze w Wodoktach, a raczej o panu Andrzeju, bo stary miecznik nie żył już także. Młodszy pod Szkłowem z własną chorągiewką i orszańskimi wolentarzami stawał. Później zniknął z oczu, ale nie przypuszczano, żeby zginął, gdyż śmierć tak znacznego kawalera pewnie by nie uszła niepostrzeżenie. Familianci to bowiem byli w Orszańskiem Kmicice i panowie znacznych fortun, ale tamte strony płomień wojny zniszczył. Powiaty i ziemie całe zmieniały się w głuche pola, kruszyły się fortuny, ginęli ludzie. Po złamaniu Radziwiłła nikt już silniejszego oporu nie dawał. Gosiewski, hetman polny, sił nie miał; koronni hetmanowie wraz z wojskami na Ukrainie ostatkiem wojsk walczyli i wspomóc go nie mogli, również jak i Rzeczpospolita przez wojny kozackie wyczerpana. Fala zalewała kraj coraz dalej, gdzieniegdzie tylko o warowne mury się odbijając, ale i mury padały jedne za drugimi, jak upadł Smoleńsk. Województwo smoleńskie, w którym leżały fortuny Kmiciców, uważano za stracone. W powszechnym zamieszaniu, w powszechnej trwodze rozproszyli się ludzie jak liście wichrem rozegnane i nikt nie wiedział, co się z młodym chorążym orszańskim stało.", + "126432": "Ale że do starostwa żmudzkiego wojna jeszcze nie doszła, ochłonęła z wolna szlachta laudańska po klęsce szkłowskiej. „Okolice” poczęły się zjeżdżać i naradzać tak o rzeczy publicznej, jak o sprawach prywatnych. Butrymowie, najskorsi do boju, przebąkiwali, że trzeba będzie na congressus pospolitego ruszenia do Rosień jechać, a potem do Gosiewskiego, by pomścić szkłowską przegraną; Domaszewicze Myśliwi poczęli się zapuszczać lasami, Puszczą Rogowską, aż pod zastępy nieprzyjacielskie, wieści z powrotem przywożąc; Gościewicze Dymni w dymach mięso na przyszłą wyprawę wędzili. W sprawach prywatnych postanowiono bywałych i doświadczonych ludzi na odszukanie pana Andrzeja Kmicica posłać.", + "126433": "Składali owe rady starsi laudańscy pod przewodem Pakosza Gasztowta i Kasjana Butryma, dwóch patriarchów okolicznych — wszystka zaś szlachta, której ufność, jaką w niej położył zmarły pan Billewicz, wielce pochlebiła, poprzysięgła sobie wiernie stać przy literze testamentu i pannę Aleksandrę prawie rodzicielską opieką otoczyć. Toteż gdy czasu wojny, nawet w stronach, do których wojna nie doszła, zrywały się niesnaski i zawichrzenia, na brzegach Laudy wszystko pozostało spokojnie. Żadnych dyferencji nie podniesiono, nie było żadnego worywania się w granice majętności młodej dziedziczki; nie poprzesypywano kopców, nie wycięto cechowanych sosen na rubieżach lasów, nie zajechano pastwisk. Owszem, wspomagano zasobną samą przez się dziedziczkę, czym która „okolica” mogła. Więc Stakjanowie nadrzeczni dosyłali ryby solonej, z Wołmontowicz od mrukliwych Butrymów przychodziły zboża, siano od Gasztowtów, zwierzyna od Domaszewiczów Myśliwych, smoła i dziegieć od Gościewiczów Dymnych. O pannie Aleksandrze nikt inaczej w zaściankach nie mówił, jak „nasza panna”, a piękne pacunelki wyglądały pana Kmicica bogdaj tak samo niecierpliwie jak i ona.", + "126434": "Tymczasem przyszły wici zwołujące szlachtę — więc poczęto ruszać się na Laudzie. Kto z pacholęcia wyrósł na męża, kogo nie pochylił wiek, ten na koń siadać musiał. Jan Kazimierz przybył do Grodna i tam miejsce jeneralnego zbioru naznaczył. Tam też ciągnięto. Ruszyli w milczeniu pierwsi Butrymowie, za nimi inni, a Gasztowtowie na ostatku, jak zawsze czynili, bo im od pacunelek żal było odjeżdżać. Szlachta z innych stron kraju w małej tylko stawiła się liczbie i kraj pozostał bez obrony, ale Lauda pobożna stanęła w całości.", + "126435": "Pan Wołodyjowski nie ruszył, bo nie mógł jeszcze ręką władać, więc właśnie jakoby wojski między pacunelkami pozostał. Opustoszały „okolice” i jeno starcy z białogłowami zasiadali wieczorem przy ogniskach. Cicho było w Poniewieżu i Upicie — czekano wszędy na nowiny.", + "126436": "Panna Aleksandra również zamknęła się w Wodoktach, nikogo prócz sług i swych opiekunów laudańskich nie widując.", + "126437": "Rozdział I", + "126438": "Przyszedł nowy rok 1655. Styczeń był mroźny, ale suchy; zima tęga przykryła Żmudź świętą grubym na łokieć białym kożuchem; lasy gięły się i łamały pod obfitą okiścią, śnieg olśniewał oczy w dzień przy słońcu, a nocą przy księżycu migotały jakoby iskry niknące po stężałej od mrozu powierzchni; zwierz zbliżał się do mieszkań ludzkich, a ubogie, szare ptactwo stukało dziobami do szyb szedzią i śnieżnymi kwiatami okrytych.", + "126439": "Pewnego wieczora siedziała panna Aleksandra w izbie czeladnej wraz z dziewczętami dworskimi. Dawny to był zwyczaj Billewiczów, że gdy gości nie było, to z czeladzią spędzali wieczory, śpiewając pieśni pobożne i przykładem swym prostactwo budując. Tak też czyniła i panna Aleksandra, a to tym łacniej, że między jej dziewkami dworskimi same były prawie szlachcianki, sieroty bardzo ubogie. Te robotę wszelką, choćby najgrubszą, spełniały i przy paniach służebnymi były, a w zamian za to ćwiczyły się w obyczajności, lepszego doznając od prostych dziewek traktowania. Były jednak między nimi i chłopki, mową głównie się różniące, bo wiele z nich po polsku nie umiało.", + "126440": "Panna Aleksandra wraz z krewną swą panną Kulwiecówną siedziały w pośrodku, a dziewczęta po bokach na ławach; wszystkie kądziel przędły. Na potężnym kominie ze zwieszonym okapem paliły się kłody sosnowe i karpy, to przygasając, to znów strzelając jasnym, wielkim płomieniem lub skrami, w miarę jak stojący wedle komina wyrostek przyrzucał drobniejszych brzeźniaków i łuczywa. Gdy płomień strzelił jaśniej, widać było ciemne drewniane ściany ogromnej izby z nadzwyczaj niskim, belkowanym sufitem. U belek wisiały na niciach różnokolorowe gwiazdki uczynione z opłatków, kręcące się w cieple, a zza belek wyglądały motki czesanego lnu, zwieszające się na obie strony jakby tureckie zdobyczne buńczuki. Cały niemal pułap był nimi założony. Po ścianach ciemnych błyszczały jakoby gwiazdy statki cynowe, większe i mniejsze, stojące lub poopierane na długich półkach dębowych.", + "126441": "W głębi, przy drzwiach, kudłaty Żmudzin huczał gwałtownie żarnami, mrucząc pod nosem pieśń monotonną, panna Aleksandra przesuwała w milczeniu paciorki różańca, prządki przędły, nic jedna do drugiej nie mówiąc.", + "126442": "Światło płomienia padało na ich młode, rumiane twarze, one zaś z rękoma wzniesionymi ku kądzielom, lewą podszczypując len miękki, prawą kręcąc wrzeciona, przędły gorliwie jakby na wyścigi, surowymi spojrzeniami panny Kulwiecówny podniecane. Czasem też spoglądały na się bystrymi oczkami, a czasem na pannę Aleksandrę jakby w oczekiwaniu, rychłoli Żmudzinowi mleć zakaże i pieśń pobożną rozpocznie; ale z robotą nie ustawały i przędły, przędły; wiły się nici, warczały wrzeciona, migotały druty w ręku panny Kulwiecówny, a kudłaty Żmudzin w żarna huczał.", + "126443": "Chwilami jednak przerywał robotę, widocznie coś się w żarnach psuło, bo jednocześnie rozlegał się jego gniewny głos:", + "126444": "— Padłas!", + "126445": "Panna Aleksandra podnosiła głowę jakby rozbudzona ciszą, która następowała po okrzykach Żmudzina; wówczas płomień oświecał jej białą twarz i poważne, błękitne oczy patrzące spod brwi czarnych.", + "126446": "Była to urodziwa panna o płowych włosach, bladawej cerze i delikatnych rysach. Miała piękność białego kwiatu. Żałobna suknia dodawała jej powagi. Siedząc przed tym kominem, była tak w myślach pogrążona jak w śnie; zapewne nad dolą własną rozmyślała, gdyż losy jej były w zawieszeniu.", + "126447": "Testament przeznaczał ją na żonę człowieka, którego nie widziała od lat dziesięciu, a że dobiegała dopiero dwudziestu, więc pozostało jej tylko niejasne wspomnienie dziecinne jakiegoś burzliwego wyrostka, który za czasu swego pobytu z ojcem w Wodoktach więcej z rusznicą po bagnach latał, niż na nią patrzył.", + "126448": "„Gdzie on jest i jaki on jest teraz?” — oto pytania, które cisnęły się na myśl poważnej pannie.", + "126449": "Znała go wprawdzie jeszcze z opowiadań nieboszczyka podkomorzego, który na cztery lata przed śmiercią przedsięwziął był daleką i trudną podróż do Orszy. Otóż, wedle tych opowiadań, miał to być „wielkiej fantazji kawaler, choć gorączka okrutny”. Po owym układzie o małżeństwo dzieci, zawartym między starym Billewiczem a Kmicicem ojcem, miał ów kawaler przyjechać zaraz do Wodoktów akomodować się pannie; tymczasem wybuchła wielka wojna i kawaler zamiast do panny pociągnął na pola beresteckie. Tam postrzelon, leczył się w domu; potem ojca schorzałego i bliskiego śmierci pilnował; potem znów była wojna — i tak zeszły owe cztery lata. Teraz od śmierci starego pułkownika upłynął już kawał czasu, a o Kmicicu słuch przepadł.", + "126450": "Miała tedy o czym rozmyślać panna Aleksandra, a może tęskniła do nieznanego. W sercu czystym, właśnie dlatego, że jeszcze miłości nie zaznało, nosiła wielką gotowość do kochania. Iskry tylko trzeba było, żeby na tym ognisku rozpalił się płomień spokojny, ale jasny, równy, silny i jak znicz litewski nie gasnący.", + "126451": "Więc niepokój ogarniał ją, czasem luby, a czasem przykry, i dusza jej ciągle zadawała sobie pytania, na które nie było odpowiedzi, a raczej dopiero miała nadejść z pól dalekich. Więc pierwsze pytanie było: zali on z dobrej woli ją zaślubi i gotowością na jej gotowość do kochania odpowie? W owych czasach układy rodzicielskie o małżeństwo dzieci bywały rzeczą zwykłą, a dzieci, choćby po śmierci rodziców, związane pod błogosławieństwem dotrzymywały najczęściej układu. W samym więc zaswataniu jej nie widziała panienka nic nadzwyczajnego, ale że dobra wola nie zawsze z obowiązkiem chodzi w parze, więc i ta troska obciążyła płową główkę panny: „Czy on mnie pokocha?” I potem już stado myśli opadło ją, jak stado ptastwa opada drzewa samotnie na rozległych polach stojące: „Ktoś ty jest? Jakiś jest? Żyw chodzisz po świecie? Czy może już gdzie tam poległeś?… Dalekoś ty? Czy blisko?…” Otwarte serce panny jak drzwi otwarte na przyjęcie miłego gościa, mimo woli wołało ku dalekim stronom, ku lasom i polom śnieżnym nocą przykrytym: „Bywaj, junaku! Bo nie masz nic gorszego w świecie nad oczekiwanie!”", + "126452": "Wtem, jakby w odpowiedź wołaniu, z zewnątrz, właśnie z owych śnieżnych dalekości nocą pokrytych, doszedł głos dzwonka.", + "126453": "Panna drgnęła, lecz oprzytomniawszy, wnet przypomniała sobie, że to z Pacunelów przysyłano każdego prawie wieczora do apteczki po leki dla młodego pułkownika; myśl tę potwierdziła panna Kulwiecówna mówiąc:", + "126454": "— To od Gasztowtów po driakiew.", + "126455": "Nieregularny głos dzwonka targanego przy dyszlu brzmiał coraz wyraźniej; na koniec ucichł nagle, widocznie sanki zatrzymały się przed domem.", + "126456": "— Obacz, kto przyjechał — rzekła panna Kulwiecówna do obracającego żarna Żmudzina.", + "126457": "Żmudzin wyszedł z czeladnej, lecz po małej chwili pojawił się z powrotem i biorąc znów za drąg od żaren, rzekł z flegmą:", + "126458": "— Panas Kmitas.", + "126459": "— A słowo stało się ciałem! — wykrzyknęła panna Kulwiecówna.", + "126460": "Prządki zerwały się na równe nogi; kądziele i wrzeciona pospadały na ziemię.", + "126461": "Panna Aleksandra wstała także; serce jej biło jak młotem, na twarz występowały rumieńce, a po nich bladość; ale odwróciła się umyślnie od komina, żeby wzruszenia nie okazać.", + "126462": "Wtem we drzwiach pojawiła się wyniosła jakaś postać w szubie i czapce futrzanej na głowie. Młody mężczyzna postąpił na środek izby i poznawszy, że się znajduje w czeladnej, spytał dźwięcznym głosem, nie zdejmując czapki:", + "126463": "— Hej! A gdzie to wasza panna?", + "126464": "— Jestem — odpowiedziała dość pewnym głosem Billewiczówna.", + "126465": "Usłyszawszy to, przybyły zdjął czapkę, rzucił ją na ziemię i skłoniwszy się rzekł:", + "126466": "— Jam jest Andrzej Kmicic.", + "126467": "Oczy panny Aleksandry spoczęły błyskawicą na twarzy Kmicica, a potem znów wbiły się w ziemię; przez ten czas jednak zdołała panienka dojrzeć płową jak żyto, mocno podgoloną czuprynę, smagłą cerę, siwe oczy bystro przed się patrzące, ciemny wąs i twarz młodą, orlikowatą, a wesołą i junacką.", + "126468": "On się zaś w bok ujął lewą ręką, prawą do wąsa podniósł i tak mówił:", + "126469": "— Jeszczem w Lubiczu nie był, jeno tu ptakiem śpieszyłem do nóg panny łowczanki się pokłonić. Prosto z obozu mnie tu wiatr przywiał, daj Boże, szczęśliwy.", + "126470": "— Waćpan wiedziałeś o śmierci dziadusia podkomorzego? — spytała panna.", + "126471": "— Nie wiedziałem, alem go łzami rzewnymi opłakał, dobrodzieja mojego, gdym się o jego zgonie od owych szaraczków dowiedział, którzy z tych stron do mnie przybyli. Szczery to był przyjaciel, nieledwie brat mego nieboszczyka rodzica. Pewnie waćpannie wiadomo dobrze, że przed czterema laty aż pod Orszę do nas przybył. Wtedy mi to waćpannę obiecał i konterfekt pokazał, do którego po nocach wzdychałem. Byłbym tu wcześniej przyjechał, ale wojna nie matka: ze śmiercią jeno ludzi swata.", + "126472": "Zmieszała nieco panienkę ta śmiała mowa, więc chcąc ją na co innego odwrócić, rzekła:", + "126473": "— To waćpan jeszcze swojego Lubicza nie widział?", + "126474": "— Czas na to będzie. Tu pierwsze służby i droższy legat, który naprzód chciałbym odziedziczyć. Jeno mi się waćpanna tak od komina odwracasz, żem dotąd i w oczy spojrzeć nie mógł. Ot tak! Odwróć się waćpanna, a ja od komina zajdę! — Ot — tak!", + "126475": "To rzekłszy, śmiały żołnierz chwycił nie spodziewającą się takiego postępku Oleńkę za ręce i ku ognisku odwrócił, tak nią jak frygą zakręciwszy.", + "126476": "Ona zaś zmieszała się jeszcze bardziej i nakrywszy oczy długimi rzęsami, stała tak światłem i własną pięknością zawstydzona. Kmicic puścił ją wreszcie i uderzył się po kontuszu.", + "126477": "— Jak mi Bóg miły, rarytet! Dam na sto mszy po moim dobrodzieju, że mi cię zapisał. Kiedy ślub?", + "126478": "— Jeszcze nieprędko, jeszczem nie waćpana — odrzekła Oleńka.", + "126479": "— Ale będziesz, choćbym ten dom miał podpalić! Na Boga! Myślałem, że konterfekt pochlebiony, ale to, widzę, malarz wysoko mierzył, a chybił. Sto bizunów takiemu — i piece mu malować, nie one specjały, którymi oczy pasę. Miłoż to taki legat dostać, niech mnie kule biją!", + "126480": "— Dobrze nieboszczyk dziaduś mi powiadał, żeś waćpan gorączka.", + "126481": "— Tacy u nas wszyscy w Smoleńskiem, nie jak wasi Żmudzini. Raz-dwa! — I musi być, jak chcemy, a nie, to śmierć!", + "126482": "Oleńka uśmiechnęła się i rzekła już pewniejszym głosem, podnosząc na kawalera oczy:", + "126483": "— Ej! To chyba Tatarzy u was mieszkają?", + "126484": "— Wszystko jedno! A waćpanna moją jesteś z woli rodziców i po sercu.", + "126485": "— Po sercu, to jeszcze nie wiem.", + "126486": "— Niechbyś nie była, to bym się nożem pchnął!", + "126487": "— Śmiejący się to waćpan mówisz… ależ my to jeszcze w czeladnej!… Proszę do komnat. Po długiej drodze pewnie się i wieczerza przygodzi — proszę!", + "126488": "Tu Oleńka zwróciła się do panny Kulwiecówny:", + "126489": "— Ciotuchna pójdzie z nami?", + "126490": "Młody chorąży spojrzał bystro:", + "126491": "— Ciotuchna? — spytał. — Jaka ciotuchna?", + "126492": "— Moja, panna Kulwiecówna.", + "126493": "— A to i moja — odparł zabierając się do rąk całowania. — Dla Boga! Toż ja mam w chorągwi towarzysza, który się zwie Kulwiec-Hippocentaurus. Czy nie krewniak, proszę?", + "126494": "— To z tych samych! — odrzekła dygając stara panna.", + "126495": "— Dobry chłop, ale wicher jak i ja! — dodał Kmicic.", + "126496": "Tymczasem wyrostek ukazał się ze światłem, więc przeszli do sieni, gdzie pan Andrzej szubę z siebie zrzucił, a potem na drugą stronę, do komnat gościnnych.", + "126497": "Zaraz po ich odejściu prządki zbiły się w ciasną gromadkę i nuż jedna przez drugą gadać a uwagi czynić. Strojny młodzian podobał się im bardzo, więc i nie szczędziły mu słów, wzajemnie się w pochwałach przesadzając.", + "126498": "— Łuna od niego bije — mówiła jedna. — Kiedy wszedł, myślałam, że królewicz.", + "126499": "— A oczy ma jak ryś, aż nimi kłuje — odrzekła druga. — Takiemu się nie przeciw!", + "126500": "— Najgorzej się przeciwiać! — odpowiedziała trzecia.", + "126501": "— Panną jak wrzecionem okręcił! Ale już to znać, że mu się udała bardzo, bo i komuż by się ona nie udała?", + "126502": "— Ale i on nie gorszy, nie bój się! Żeby ci się taki zdarzył, poszłabyś i do Orszy, choć to podobno na końcu świata.", + "126503": "— Szczęśliwa panna!", + "126504": "— Bogatym zawsze lepiej na świecie. Ej, ej! Złotoż to, nie rycerz!", + "126505": "— Mówiły pacunelki, że i ten rotmistrz, któren jest w Pacunelach u starego Pakosza, piękny kawaler.", + "126506": "— Nie widziałam ja go, ale gdzie jemu do pana Kmicica! Już takiego chyba na świecie nie ma!", + "126507": "— Padłas! — zawołał nagle Żmudzin, któremu znów się coś w żarnach popsuło.", + "126508": "— A nie pójdziesz, ty kudłaty, ze swoimi wymysłami! Dajże już spokój, bo się i dosłyszeć nie można!… Tak, tak! Trudno lepszego niż pan Kmicic na całym świecie znaleźć! Pewnie i w Kiejdanach takiego nie ma!", + "126509": "— Taki to się i przyśni!", + "126510": "— Niechby się choć przyśnił…", + "126511": "W taki to sposób rozprawiały ze sobą szlachcianki w czeladnej. Tymczasem nakrywano co duchu w izbie stołowej, a w gościnnej siedziała panna Aleksandra sam na sam z Kmicicem, bo ciotka Kulwiecówna poszła krzątać się wedle wieczerzy.", + "126512": "Pan Andrzej nie zdejmował wzroku z Oleńki i oczy iskrzyły mu się coraz bardziej, na koniec rzekł:", + "126513": "— Są ludzie, którym majętność nad wszystko milsza, inni za zdobyczą na wojnie gonią, inni się w koniach kochają, ale ja bym waćpanny za żadne skarby nie oddał! Dalibóg, im więcej patrzę, tym większa ochota do żeniaczki, żeby choć i jutro! Już tę brew to chyba waćpanna korkiem przypalonym malujesz?", + "126514": "— Słyszałam, że tak płoche czynią, ale jam nie taka.", + "126515": "— A oczy jakoby z nieba! Od konfuzji słów mnie brakuje.", + "126516": "— Nie bardzoś waćpan skonfundowany, gdy tak obcesem na mnie nastajesz, aż mnie i dziwno.", + "126517": "— To też obyczaj nasz smoleński: do niewiast czy w ogień śmiało iść. Musisz, królowo, do tego przywyknąć, bo tak zawsze będzie.", + "126518": "— Musisz waćpan odwyknąć, bo nie może tak być.", + "126519": "— Może się i poddam, niech mnie usieką! Wierz, waćpanna, nie wierz, a rad bym ci nieba przychylić! Dla ciebie, mój królu, gotówem się i obyczajów innych uczyć, bo wiem to do siebie, żem żołnierz prostak i w obozie więcej bywałem niźli na pokojach dworskich.", + "126520": "— Ejże, nic to nie szkodzi, bo i mój dziaduś żołnierzem był, ale dziękuję za dobrą chęć! — odrzekła Oleńka i oczy jej spojrzały tak słodko na pana Andrzeja, że mu od razu serce jak wosk stopniało i odrzekł:", + "126521": "— Waćpanna mnie na nitce będziesz wodzić!", + "126522": "— Oj, niepodobny waćpan do takich, których na nitce wodzą! Najtrudniej to z niestatecznymi.", + "126523": "Kmicic ukazał białe jakoby wilcze zęby w uśmiechu.", + "126524": "— Jak to? — rzekł. — Małoż to ojcowie nałamali na mnie rózeg w konwencie, abym do statku przyszedł i różne piękne maksymy spamiętał, przewodniczki żywota…", + "126525": "— A którążeś najlepiej spamiętał?", + "126526": "— „Kiedy kochasz, padaj do nóg” — ot tak!", + "126527": "To rzekłszy, pan Kmicic już był na kolanach, panienka zaś wołała, chowając nogi pod stołek:", + "126528": "— Dla Boga! Tego w konwencie nie uczyli! Daj waćpan spokój, bo się rozgniewam… i ciotka zaraz przyjdzie…", + "126529": "On zaś, klęcząc ciągle, podniósł głowę w górę i w oczy jej patrzył.", + "126530": "— A niech i cała chorągiew ciotek nadciągnie, nie zaprę się ochoty!", + "126531": "— Wstańże waćpan.", + "126532": "— Już wstaję.", + "126533": "— Siadaj waćpan.", + "126534": "— Już siedzę.", + "126535": "— Zdrajca z waćpana, Judasz!", + "126536": "— A nieprawda, bo jak całuję, to szczerze!… Chcesz się przekonać?", + "126537": "— Ani się waćpan waż!", + "126538": "Panna Aleksandra śmiała się jednak, a od niego aż łuna biła młodości i wesołości. Nozdrza mu latały jak młodemu źrebcowi szlachetnej krwi.", + "126539": "— Aj! Aj! — mówił. — Co to za oczki, jakie liczko! Ratujcież mnie, wszyscy święci, bo nie usiedzę!", + "126540": "— Nie trzeba wszystkich świętych wzywać. Siedziałeś waćpan cztery lata, aniś tu zajrzał, to siedź i teraz!", + "126541": "— Ba! Znałem jeno konterfekt. Każę tego malarza w smołę, a potem w pierze wsadzić i po rynku w Upicie biczem pędzać. Już powiem wszystko szczerze: chcesz waćpanna, to przebacz! — Nie, to szyję utnij! Myślałem sobie tedy na ów konterfekt poglądając: gładka gadzina, bo gładka, ale gładkich nie brak na świecie — mam czas! Ojciec nieboszczyk napędzał, żeby to jechać, a ja zawsze jedno: Mam czas! Żeniaczka nie przepadnie! Panny na wojnę nie chodzą i nie giną. Nie przeciwiłem się ze wszystkim woli ojcowskiej, Bóg mi świadek, ale chciałem wpierw wojny zażyć, jakoż na własnej skórze praktykowałem. Teraz dopiero poznaję, żem był głupi, bo mogłem i żeniaty na wojnę iść, a tu mnie delicje czekały. Chwała Bogu, że całkiem mnie nie usiekli. Pozwól waćpanna rączki ucałować.", + "126542": "— Lepiej nie pozwolę.", + "126543": "— Tedy nie będę pytał. U nas w Orszańskiem mówią: „Proś, a nie dają, to sam weź!”", + "126544": "Tu pan Andrzej przypił się do rączki panienki i całować ją począł, a panienka nie wzbraniała zanadto, żeby nieżyczliwości nie okazać.", + "126545": "Wtem weszła panna Kulwiecówna i widząc, co się dzieje, podniosła oczy do góry. Nie zdała jej się ta konfidencja, ale nie śmiała strofować, natomiast zaprosiła na wieczerzę.", + "126546": "Poszli tedy oboje, wziąwszy się pod ręce jakby rodzeństwo, do jadalnej izby, w której stał stół nakryty, a na nim wszelkich potraw obficie, zwłaszcza wędlin wybornych, i omszały gąsiorek wina moc dającego. Dobrze było ze sobą młodym, raźno i wesoło. Panna już była po wieczerzy, więc tylko pan Kmicic zasiadł i jeść począł z tą samą żywością, z jaką przedtem rozmawiał.", + "126547": "Oleńka spoglądała nań z boku, rada, że je i pije, potem zaś, gdy nasycił pierwszy głód, zaczęła znów wypytywać:", + "126548": "— To waćpan nie spod Orszy jedziesz?", + "126549": "— Bo ja wiem skąd?!… Dziś tu bywałem, jutro tam! Takem pod nieprzyjaciela podchodził jako wilk pod owce i co tam można było urwać, tom urywał.", + "126550": "— A żeś się to waćpan ważył takiej potędze oponować, przed którą sam hetman wielki musiał ustąpić?", + "126551": "— Żem się ważył? Jam na wszystko gotów, taka już we mnie natura!", + "126552": "— Mówił to i nieboszczyk dziaduś… Szczęście, żeś waćpan nie zginął.", + "126553": "— Ej! Nakrywali mnie tam czapką i ręką jako ptaka w gnieździe, ale co nakryli, tom uskoczył i gdzie indziej ukąsił. Naprzykrzyłem się tak, że jest cena na moją głowę… Wyborny ten półgęsek!", + "126554": "— W imię Ojca i Syna! — zawołała z nieudanym przerażeniem Oleńka, spoglądając jednocześnie z uwielbieniem na tego młodziana, który razem mówił o cenie na swą głowę i o półgęsku.", + "126555": "— Chybaś miał waćpan potęgę wielką do obrony?", + "126556": "— Miałem dwieście swoich dragoników, bardzo przednich, ale mi się w miesiąc wykruszyli. Potem z wolentarzami chodziłem, których zbierałem, gdziem mógł, nie przebredzając. Dobrzy pachołkowie do bitwy, ale łotry nad łotrami! Ci, co nie poginęli, prędzej później pójdą wronom na frykasy…", + "126557": "To rzekłszy, pan Andrzej znów się rozśmiał, wychylił kielich wina i dodał:", + "126558": "— Takich drapichrustów jeszcześ waćpanna w życiu nie widziała. Niech im kat świeci! Oficyjerowie — wszystko szlachta z naszych stron, familianci, godni ludzie, ale prawie na każdym jest kondemnatka. Siedzą teraz w Lubiczu, bo co miałem innego z nimi robić?", + "126559": "— To waćpan z całą chorągwią do nas przyciągnął?…", + "126560": "— Tak jest. Nieprzyjaciel zamknął się w miastach, bo zima okrutna! Moi ludzie też się zdarli jako miotły od ciągłego zamiatania, więc mi książę wojewoda hiberny w Poniewieżu naznaczył. Dalibóg, dobrze to zasłużony odpoczynek!", + "126561": "— Jedz waćpan, proszę.", + "126562": "— Ja bym dla waćpanny i truciznę zjadł!… Zostawiłem tedy część mojej hołoty w Poniewieżu, część w Upicie, a godniejszych kompanionów do Lubiczam w gościnę zaprosił… Ci przyjadą waćpannie czołem bić.", + "126563": "— A gdzież waćpana laudańscy ludzie znaleźli?", + "126564": "— Oni mnie znaleźli, gdym i tak już do Poniewieża na hiberny szedł. Byłbym i bez nich tu przyciągnął.", + "126565": "— Pij no waćpan…", + "126566": "— Ja bym dla waćpanny i truciznę wypił…", + "126567": "— Ale o śmierci dziadusia i o testamencie to laudańscy dopiero waćpanu powiedzieli?", + "126568": "— A, o śmierci to oni. Panie, świeć nad duszą mego dobrodzieja! Czy to waćpanna wysłałaś do mnie tych ludzi?", + "126569": "— Tego sobie waćpan nie myśl. O żałobie myślałam i modlitwie, więcej o niczym…", + "126570": "— Oni też to samo mówili… Ho! Harde jakieś szaraki!… Chciałem im dać nagrodę za fatygę, to jeszcze się na mnie żachnęli i nuż przymawiać, że to może orszańska szlachta munsztułuki bierze, ale laudańska nie! Bardzo mi szpetnie przymawiali! Co ja słysząc, myślę sobie tak: nie chcecie pieniędzy, każę wam dać po sto bizunów.", + "126571": "Na to panna Aleksandra chwyciła się za głowę.", + "126572": "— Jezus Maria! I waćpan to uczynił?", + "126573": "Kmicic spojrzał zdziwiony.", + "126574": "— Nie przestraszaj się waćpanna… Nie uczyniłem, choć się dusza zawsze we mnie na takich szlachetków przewraca, którzy równymi nam się być mienią. Alem sobie pomyślał: okrzyczą mnie niewinnie w okolicy za gwałtownika i jeszcze przed waćpanna obmówią.", + "126575": "— Wielkie to szczęście! — rzekła oddychając głęboko Oleńka — bo inaczej na oczy bym waćpana widzieć nie mogła.", + "126576": "— A to jakim sposobem?", + "126577": "— Mała to szlachta, ale starożytna i sławna. Dziaduś nieboszczyk zawsze się w nich kochał i na wojnę z nimi chodził. Wiek życia razem przesłużyli, a czasu pokoju w dom ich przyjmował. Stara to domu naszego przyjaźń, którą waćpan szanować musisz. Masz przecie serce i nie popsujesz tej świętej zgody, w której żyliśmy dotąd!", + "126578": "— To ja o niczym nie wiedziałem! Niech mnie usieką, jeślim wiedział! A przyznaję, że ta bosa szlachetczyzna jakoś mi nie idzie do głowy. U nas: kto chłop, to chłop, a szlachta wszystko familianci, którzy po dwóch na jedną kobyłę nie siadają… Dalibóg, że takim szerepetkom nic do Kmiciców ani do Billewiczów, jak piskorzom nic do szczuk, choć i to, i to ryba.", + "126579": "— Dziaduś powiadał, że substancja nic nie stanowi, jeno krew i poczciwość, a to poczciwi ludzie, inaczej by ich dziaduś opiekunami moimi nie czynił.", + "126580": "Pan Andrzej zdumiał się i otworzył szeroko oczy.", + "126581": "— Ich? Opiekunami waćpanny dziaduś uczynił? Wszystką szlachtę laudańską?…", + "126582": "— Tak jest. Waćpan się nie marszcz, bo nieboszczyka wola święta. Dziwno mi to, że wysłańcy tego waćpanu nie powiedzieli?", + "126583": "— Byłbym ich… Ale nie może to być! Przecie tu jest kilkanaście zaścianków… Wszyscyż to oni nad waćpanną sejmują? Zali i nade mną będą sejmikować, czym po ich myśli, czy nie?… Ej! Nie żartuj no waćpanna, bo się we mnie krew burzy!", + "126584": "— Panie Andrzeju, ja nie żartuję… Świętą i szczerą prawdę mówię. Nie będą oni sejmikowali nad waćpanem; ale jeśli im ojcem za przykładem dziadusia będziesz, jeśli ich nie odepchniesz, pychy nie okażesz, to nie tylko ich, ale i mnie za serce ujmiesz. Będę razem z nimi waćpanu dziękowała, całe życie… całe życie, panie Andrzeju…", + "126585": "Głos jej brzmiał jak prośba pieściwa, ale on nie rozmarszczał brwi i chmurny był. Gniewem wprawdzie nie wybuchnął, choć chwilami przelatywały mu jakby błyskawice po twarzy, ale odrzekł z wyniosłością i dumą:", + "126586": "— Tegom się nie spodziewał! Szanuję wolę nieboszczyka i tak myślę, że pan podkomorzy mógł ten drobiazg szlachecki do czasu mego przybycia opiekunami waćpanny uczynić, ale gdym tu już raz nogą stanął, nikt inny prócz mnie opiekunem nie będzie. Nie tylko owe szaraki, ale i sami Radziwiłłowie birżańscy nic tu do opieki nie mają!", + "126587": "Panna Aleksandra spoważniała i odrzekła po krótkiej chwili milczenia:", + "126588": "— Źle waćpan czynisz, że się dumą unosisz. Kondycje dziada nieboszczyka albo trzeba wszystkie przyjąć, albo wszystkie odrzucić — rady innej nie widzę. Laudańscy nie będą się przykrzyć ani też narzucać, bo to godni ludzie i spokojni. Tego waćpan nie przypuszczaj, żeby oni ci ciężcy byli. Gdyby tu jakieś niesnaski powstały, tedyby mogli słowo rzec, ale tak mniemam, że wszystko pójdzie zgodnie i spokojnie, a wtedy taka to będzie opieka, jakby jej nie było…", + "126589": "On pomilczał jeszcze chwilę, potem ręką kiwnął i rzekł:", + "126590": "— Prawdać to, że ślub wszystko zakończy. Nie ma się o co spierać, niech jeno siedzą spokojnie i nie wtrącają się do mnie, bo dalibóg, nie dam sobie w wąsy dmuchać; zresztą mniejsza o nich! Przyzwól waćpanna na ślub prędki, to będzie najlepiej!", + "126591": "— Nie wypada teraz o tym mówić w czasie żałoby…", + "126592": "— Aj! A długo będę musiał czekać?", + "126593": "— Sam dziaduś napisał, żeby nie dłużej jak pół roku.", + "126594": "— Wyschnę do tego czasu jak trzaska. Ale się już nie gniewajmy. Jużeś waćpanna tak zaczęła na mnie surowie spoglądać jak na winowajcę. Bogdajże cię, mój królu złoty! Com ja winien, kiedy natura we mnie taka: gdy mnie gniew na kogo uchwyci, to bym go rozdarł, a gdy przejdzie, to bym zszył!", + "126595": "— Strach z takim żyć — odrzekła już weselej Oleńka.", + "126596": "— No! Zdrowie waćpanny! Dobre to wino, a u mnie szabla i wino to grunt. Jaki tam strach ze mną żyć! Waćpanna to mnie usidlisz swoimi oczami i w niewolnika obrócisz, mnie, którym nikogo nad sobą znosić nie chciał. Ot i teraz! Wolałem z chorągiewką na własną rękę chodzić niż panom hetmanom się kłaniać… Mój królu złoty! Jeślić się co we mnie nie spodoba, to i przebacz, bom się manier pod harmatami uczył, nie we fraucymerach — w zgiełku żołnierskim, nie przy lutni. U nas tam niespokojna strona, szabli z ręki nie popuść. Toteż, choć tam i kondemnatka jaka na kim cięży, choć go i wyrokami ścigają — nic to! Ludzie go szanują, byle fantazję miał kawalerską. Exemplum: moi kompanionowie, którzy gdzie indziej dawno by w wieżach siedzieli… swoją drogą godni kawalerowie! Nawet białogłowy u nas w butach i przy szabli chodzą i partiom hetmanią, jako pani Kokosińska, stryjna mego porucznika, czyniła, która teraz kawalerską śmiercią poległa, a synowiec pod moją komendą za nią się mścił, choć jej za życia nie kochał. Gdzie nam dworności się uczyć, choćby największym familiantom? Ale to rozumiemy: wojna — to stawać, sejmik — to gardłować, a mało języka — to dalejże szablą! Ot, co jest! Takiego mnie nieboszczyk podkomorzy poznał i takiego dla waćpanny wybrał!", + "126597": "— Jam zawsze za wolą dziadusia szła chętnie — odparła spuszczając oczy panienka.", + "126598": "— A dajże jeszcze rączyny ucałować, moja słodka dziewczyno! Dalibóg, okrutnieś mi do serca przypadła. Tak mnie sentyment rozebrał, że nie wiem, jak do owego Lubicza trafię, któregom jeszcze nie widział.", + "126599": "— Dam waćpanu przewodnika.", + "126600": "— Ej, obejdzie się. Już ja przywykłem tłuc się po nocach. Mam pachołka z Poniewieża, który powinien drogę znać. A tam mnie Kokosiński z kompanami czeka… Wielcy to familianci u nas Kokosińscy, którzy się Pypką pieczętują… Tego niewinnie bezecnym ogłoszono za to, że panu Orpiszewskiemu dom spalił i dziewkę porwał, a ludzi wyciął… Godny towarzysz!… Dajże jeszcze rączyny. Czas, widzę, jechać!", + "126601": "Wtem północ poczęła bić z wolna na wielkim gdańskim zegarze w jadalnej izbie stojącym.", + "126602": "— Dla Boga! Czas! Czas! — zawołał Kmicic. — Nic tu już nie wskóram! Miłujeszże mnie choć na obwinięcie palca?", + "126603": "— Kiedy indziej odpowiem. Przecie będziesz mnie waćpan odwiedzał?", + "126604": "— Co dzień! Chybaby się ziemia pode mną rozpadła. Niech mnie usieką!…", + "126605": "To rzekłszy Kmicic wstał i wyszli oboje do sieni. Sanki czekały już przed gankiem, więc ubrał się w szubę i żegnać ją począł, prosząc, by do komnat wróciła, bo z ganku zimno leci.", + "126606": "— Dobranoc, królowo miła — mówił — śpij smaczno, bo ja to chyba oka nie zmrużę, o twojej gładkości rozmyślając!", + "126607": "— Byleś waćpan czego szpetnego nie upatrzył. Ale lepiej dam waćpanu człowieka z kagankiem, bo to i wilków pod Wołmontowiczami nie brak.", + "126608": "— A cóż to ja koza, żebym się wilków miał bać? Wilk żołnierzowi przyjaciel, bo często się z jego ręki pożywi. Wzięło się też i bandolecik do sanek. Dobranoc, najmilsza, dobranoc!", + "126609": "— Z Bogiem!", + "126610": "To rzekłszy, Oleńka cofnęła się, a pan Kmicic ruszył ku gankowi. Ale po drodze, w szparze uchylonych drzwi do czeladnej, dojrzał kilka par oczu dziewcząt, które spać się nie pokładły, aby go ujrzeć raz jeszcze. Tym posłał pan Jędrzej żołnierskim obyczajem całusa od ust ręką i wyszedł. Po chwili zabrzęczał dzwonek i jął brzęczeć zrazu głośno, potem coraz bardziej mdlejącym dźwiękiem, coraz słabiej, wreszcie ustał.", + "126611": "Cicho się zrobiło w Wodoktach, aż ta cisza zdziwiła pannę Aleksandrę; w uszach jej jeszcze brzmiały słowa pana Andrzeja, słyszała jeszcze jego śmiech szczery, wesoły, w oczach stała bujna postać młodzieńca, a teraz po tej burzy słów, śmiechu i wesołości takie dziwne nastało milczenie. Panienka nadstawiła uszu, czy nie dosłyszy jeszcze choć tego dzwonka od sanek. Ale nie! Już on tam dzwonił gdzieś w lasach, pod Wołmontowiczami. Więc mocna tęsknota ogarnęła dziewczynę — i nigdy nie czuła się tak samotną na świecie.", + "126612": "Z wolna wziąwszy świecę, przeszła do izby sypialnej i klękła do pacierzy. Zaczynała je z pięć razy, nim wszystkie z należytą powagą odmówiła. Ale potem jej myśli jakby na skrzydłach pognały do tych sanek i do tej postaci w nich siedzącej… Bór z jednej strony, bór z drugiej, w środku szeroka droga, a on sobie jedzie… Pan Andrzej! Tu Oleńce wydało się, że widzi jak na jawie płową czuprynę, siwe oczy i śmiejące sią usta, w których błyszczały białe jak u młodego psiaka zęby. Trudno bowiem miała przed sobą zapierać poważna panna, że jej się okrutnie podobał ów rozhukany kawaler. Zaniepokoił ją trochę, trochę przestraszył, ale jakże pociągnął zarazem właśnie tą fantazją, tą wesołą swobodą i szczerością. Aż się wstydziła, że jej się podobał nawet ze swojej pychy, kiedy to na wzmiankę o opiekunach głowę jakby turecki dzianet podniósł i mówił: „Sami nawet Radziwiłłowie birżańscy nic tu do opieki nie mają…” To nie niewieściuch, to mąż prawdziwy! — mówiła sobie panna. — Żołnierz jest, jakich dziaduś najwięcej miłował… Bo i warto!", + "126613": "Tak rozmyślała panienka — i to ją ogarniała błogość niczym niezmącona, to niepokój, ale i ten niepokój był jakiś luby. Potem zaczęła się rozbierać, gdy drzwi skrzypnęły i weszła ciotka Kulwiecówna ze świecą w ręku.", + "126614": "— Strasznieście długo siedzieli! — rzekła. — Nie chciałam młodym przeszkadzać, żebyście się sami pierwszym razem nagadali — Grzeczny wydaje się kawaler. A tobie jak się udał?", + "126615": "Panna Aleksandra zrazu nic nie odpowiedziała, jeno bosymi już nóżkami przybiegła do ciotki, zarzuciła jej ręce na szyję, a złożywszy swą jasną głowę na jej piersiach, rzekła pieszczotliwym głosem:", + "126616": "— Ciotuchna, aj, ciotuchna!", + "126617": "— Oho! — mruknęła stara panna podnosząc w górę oczy i świecę.", + "126618": "Rozdział II", + "126619": "We dworze w Lubiczu, gdy przedeń pan Andrzej zajechał, okna gorzały i gwar dochodził aż na podwórze. Czeladź, usłyszawszy dzwonek, wypadła przed sień, by pana witać, bo wiedziano od kompanionów, że przyjedzie. Witano go zatem pokornie, całując po rękach i podejmując pod nogi. Stary włodarz Znikis stał w sieni z chlebem i solą i bił pokłony czołem; wszyscy poglądali z niepokojem i ciekawością, jak też przyszły pan wygląda. On zaś kieskę z talarami na tacę rzucił i o towarzyszów pytał, zdziwiony, że żaden naprzeciw jego gospodarskiej mości nie wyszedł.", + "126620": "Ale oni nie mogli wyjść, bo już ze trzy godziny byli za stołem, zabawiając się kielichami i może nawet nie zauważyli brzęczenia dzwonków za oknem. Gdy jednak wszedł do izby, ze wszystkich piersi wyrwał się gromki okrzyk: „Haeres! Haeres przyjechał!” — i wszyscy kompanionowie, zerwawszy się z miejsc, poczęli iść do niego z kielichami. On zaś wziął się pod boki i śmiał się, poznawszy, jako sobie już dali rady w jego domu i zdążyli podpić, nim przyjechał. Śmiał się coraz mocniej, widząc, że przewracają zydle po drodze i słaniają się, i idą z powagą pijacką. Przed innymi szedł olbrzymi pan Jaromir Kokosiński, Pypką się pieczętujący, żołnierz i burda sławny, ze straszliwą blizną przez czoło, oko i policzek, z jednym wąsem krótszym, drugim dłuższym, porucznik i przyjaciel pana Kmicica, „godny kompanion”, skazany na utratę czci i gardła w Smoleńskiem za porwanie panny, zabójstwo i podpalenie. Jego to teraz osłaniała przed karą wojna i protekcja pana Kmicica, który był mu rówieśnikiem i fortuny ich w Orszańskiem, póki swojej pan Jaromir nie przehulał, leżały o miedzę. Szedł on tedy teraz trzymając w obu rękach roztruchanik, uszniak, dąbniakiem wypełniony. Za nim szedł pan Ranicki, herbu Suche Komnaty, rodem z województwa mścisławskiego, z którego był banitem za zabójstwo dwóch szlachty posesjonatów. Jednego w pojedynku usiekł, drugiego bez boju z rusznicy zastrzelił. Mienia nie posiadał, choć znaczne ziemie po ojcach odziedziczył. Wojna go także przed katem chroniła. Zawadiaka to był, w ręcznym spotkaniu niezrównany. Trzeci z kolei szedł Rekuć-Leliwa, na którym krew nie ciężyła, chyba nieprzyjacielska. Fortunę on za to w kości przegrał i przepił — od trzech lat przy panu Kmicicu się wieszał. Z nim szedł czwarty, pan Uhlik, także Smoleńszczanin, za rozpędzenie trybunału bezecnym ogłoszony i na gardło skazany. Pan Kmicic go ochraniał, gdyż na czekaniku pięknie grywał. Był prócz nich i pan Kulwiec-Hippocentaurus, wzrostem Kokosińskiemu równy, siłą jeszcze go przewyższający — i Zend, kawalkator, który zwierza i wszelkie ptactwo udawać umiał, człowiek niepewnego pochodzenia, choć się szlachcicem kurlandzkim powiadał; będąc bez fortuny, konie Kmicicowe ujeżdżał, za co lafę pobierał.", + "126621": "Ci tedy otoczyli śmiejącego się pana Andrzeja; Kokosiński podniósł uszniak do góry i zaintonował:", + "126622": "Wypijże z nami, gospodarzu miły!", + "126623": "gospodarzu miły!", + "126624": "Byś pić mógł z nami aże do mogiły,", + "126625": "aże do mogiły!", + "126626": "Inni powtórzyli chórem, po czym pan Kokosiński wręczył Kmicicowi uszniak, a jemu samemu podał zaraz inny pucharek pan Zend.", + "126627": "Kmicic podniósł w górę roztruchan i zakrzyknął:", + "126628": "— Zdrowie mojej dziewczyny!", + "126629": "— Vivat! Vivat! — krzyknęły wszystkie głosy, aż szyby poczęły drżeć w ołowianych oprawach.", + "126630": "— Vivat! Przejdzie żałoba, będzie weselisko!", + "126631": "Pytania poczęły się sypać:", + "126632": "— A jakoż wygląda? Hej! Jędruś! Bardzo gładka? Czy taka jak sobie imaginowałeś? Jestli druga taka w Orszańskiem?", + "126633": "— W Orszańskiem? — zawołał Kmicic. — Kominy przy niej naszymi orszańskimi pannami zatykać!… Do stu piorunów! Nie masz takiej drugiej na świecie!", + "126634": "— Tegośmy dla cię chcieli! — odpowiedział pan Ranicki. — Ano, kiedy wesele?", + "126635": "— Jak się żałoba skończy.", + "126636": "— Furda żałoba! Dzieci się czarne nie rodzą, jeno białe!", + "126637": "— Jak będzie wesele, to nie będzie żałoby. Ostro, Jędrusiu!", + "126638": "— Ostro, Jędrusiu! — poczęli wołać wszyscy razem.", + "126639": "— Już tam chorążętom orszańskim tęskno z nieba na ziemię! — krzyknął Kokosiński.", + "126640": "— Nie daj czekać niebożętom!", + "126641": "— Mości panowie! — rzekł cienkim głosem Rekuć-Leliwa — popijem się na weselu jak nieboskie stworzenia!", + "126642": "— Moi mili barankowie — odpowiedział Kmicic — pofolgujcie mi albo lepiej mówiąc: idźcie do stu diabłów, niechże się po moim domu obejrzę!", + "126643": "— Na nic to! — odparł Uhlik. — Jutro oględziny, a teraz pospołu do stołu; jeszcze tam parę gąsiorków z pełnymi brzuchami stoi.", + "126644": "— My tu już za ciebie oględziny odprawili. Złote jabłko ten Lubicz! — rzekł Ranicki.", + "126645": "— Stajnia dobra! — wykrzyknął Zend. — Jest dwa bachmaty, dwa husarskie przednie, para żmudzinów i para kałmuków, i wszystkiego po parze jak oczu w głowie. Stadninę jutro obejrzym.", + "126646": "Tu Zend zarżał jak koń, a oni się dziwili, że tak doskonale udaje, i śmieli się.", + "126647": "— Takież tu porządki? — spytał uradowany Kmicic.", + "126648": "— I piwniczka jako się patrzy — zapiszczał Rekuć — ankary smoliste i gąsiory spleśniałe jakoby chorągwie w ordynku stoją.", + "126649": "— To chwała Bogu! Siadajmy do stołu!", + "126650": "— Do stołu! Do stołu!", + "126651": "Ale zaledwie siedli i ponalewali kielichy, gdy Ranicki znów zerwał się.", + "126652": "— Zdrowie podkomorzego Billewicza!", + "126653": "— Głupi! — odparł Kmicic. — Jakże to? Nieboszczyka zdrowie pijesz?", + "126654": "— Głupi! — powtórzyli inni. — Zdrowie gospodarskie!", + "126655": "— Wasze zdrowie!…", + "126656": "— By nam się w tych komnatach dobrze działo!", + "126657": "Kmicic rzucił mimo woli okiem po izbie jadalnej i ujrzał na poczerniałej ze starości modrzewiowej ścianie rząd oczu surowych w siebie utkwionych. Oczy te patrzyły ze starych portretów billewiczowskich wiszących nisko, na dwa łokcie od ziemi, bo i ściana była niska. Nad obrazami długim, jednostajnym szeregiem wisiały czaszki żubrze, jelenie, łosie, w koronach z rogów, niektóre już sczerniałe, widocznie bardzo stare, inne połyskujące białością. Wszystkie cztery ściany były nimi ubrane.", + "126658": "— Łowy tu muszą być przednie, bo widzę i zwierza dostatek! — rzekł Kmicic.", + "126659": "— Jutro zaraz pojedziem albo pojutrze. Trzeba i okolicę poznać — odparł Kokosiński. — Szczęśliwyś ty, Jędrusiu, że masz gdzie głowę przytulić!", + "126660": "— Nie tak jak my! — jęknął Ranicki.", + "126661": "— Wypijmy na pocieszenie! — rzekł Rekuć.", + "126662": "— Nie! Nie na pocieszenie! — odpowiedział Kulwiec-Hippocentaurus — ale jeszcze raz za zdrowie Jędrusia, naszego rotmistrza kochanego! On to, moi mości panowie, przytulił nas tu w swoim Lubiczu, nas, biednych exulów, bez dachu nad głową.", + "126663": "— Słusznie mówi! — zawołało kilka głosów. — Nie taki głupi Kulwiec, jak się wydaje.", + "126664": "— Ciężka nasza dola! — piszczał Rekuć. — W tobie cała nadzieja, że nas za wrota, sierot biednych, nie wygonisz.", + "126665": "— Dajcie spokój! — mówił Kmicic — co moje, to i wasze!", + "126666": "Na to powstali wszyscy ze swych miejsc i poczęli go w ramiona brać. Łzy rozczulenia płynęły po tych twarzach srogich i pijackich.", + "126667": "— W tobie cała nadzieja, Jędrusiu! — wołał Kokosiński — choć na grochowinach pozwól się przespać, nie wyganiaj!", + "126668": "— Dajcie spokój! — powtarzał Kmicic.", + "126669": "— Nie wyganiaj! I tak nas wygnali, nas, szlachtę i familiantów! — wołał żałośnie Uhlik.", + "126670": "— Do stu kaduków! Któż was wygania? Jedzcie, pijcie, śpijcie, czego, u diabła, chcecie?", + "126671": "— Nie przecz, Jędrusiu — mówił Ranicki, na którego twarz wystąpiły cętki jak na skórze rysia — nie przecz, Jędrusiu, przepadliśmy z kretesem…", + "126672": "Tu się zaciął, przyłożył palec do czoła, jakby głowę wysilał i nagle rzekł, spojrzawszy baranimi oczyma na obecnych:", + "126673": "— Chyba, że się fortuna odmieni!", + "126674": "A wszyscy zawrzaśli zaraz chórem:", + "126675": "— Co się nie ma odmienić!", + "126676": "— Jeszcze za swoje zapłacimy.", + "126677": "— I do fortun dojdziem.", + "126678": "— I do godności!", + "126679": "— Bóg niewinnym błogosławi. Dobra nasza, mości panowie!", + "126680": "— Zdrowie wasze! — zawołał Kmicic.", + "126681": "— Święte twoje słowa, Jędrusiu! — odparł Kokosiński, nadstawiając mu swe pucołowate policzki. — Bogdaj nam się lepiej działo!", + "126682": "Zdrowia zaczęły krążyć, czupryny dymić. Gadali wszyscy jeden przez drugiego, a każdy siebie tylko słuchał z wyjątkiem pana Rekucia, bo ten głowę spuścił na piersi i drzemał. Po chwili Kokosiński jął śpiewać: „Len mędliła na mędlicy!” — co widząc pan Uhlik dobył z zanadrza czekanika i nuż wtórować, a pan Ranicki, wielki fechmistrz, fechtował się gołą ręką z niewidzialnym przeciwnikiem, powtarzając półgłosem:", + "126683": "— Ty tak, ja tak! Ty tniesz, ja mach! Raz! Dwa! Trzy! — Szach!", + "126684": "Olbrzymi Kulwiec-Hippocentaurus wytrzeszczał oczy i przypatrywał się pilnie czas jakiś Ranickiemu, na koniec kiwnął ręką i rzekł:", + "126685": "— Kiep z ciebie! Machaj zdrów, a tak i Kmicicowi na szable nie dotrzymasz.", + "126686": "— Bo jemu nikt nie dotrzyma; ale ty się spróbuj!", + "126687": "— I ze mną na pistolety nie wygrasz.", + "126688": "— O dukat strzał!", + "126689": "— O dukat! A gdzie i do czego?", + "126690": "Ranicki powlókł wzrokiem naokoło, na koniec wykrzyknął, ukazując na czaszki:", + "126691": "— Między rogi! O dukat!", + "126692": "— O co? — spytał Kmicic.", + "126693": "— Między rogi! O dwa dukaty! O trzy! Dawajcie pistolety!", + "126694": "— Zgoda! — krzyknął pan Andrzej. — Niech idzie o trzy. Zend! Po pistolety!", + "126695": "Poczęli krzyczeć wszyscy coraz głośniej i targować się ze sobą; tymczasem Zend wyszedł do sieni i po małej chwili wrócił z pistoletami, workiem kul i rogiem z prochem.", + "126696": "Ranicki chwycił za pistolet.", + "126697": "— Nabity? — spytał.", + "126698": "— Nabity!", + "126699": "— O trzy! Cztery! Pięć dukatów! — wrzeszczał pijany Kmicic.", + "126700": "— Cicho! Chybisz, chybisz!", + "126701": "— Utrafię, patrzcie!… At! Do tej czaszki, między rogi… raz, dwa!…", + "126702": "Wszyscy zwrócili uwagę na potężną czaszkę łosią wiszącą wprost Ranickiego; on zaś wyciągnął rękę. Pistolet chwiał mu się w dłoni.", + "126703": "— Trzy! — wykrzyknął Kmicic.", + "126704": "Strzał huknął, izba napełniła się dymem prochowym.", + "126705": "— Chybił, chybił! Ot, gdzie dziura! — wołał Kmicic, ukazując ręką na ciemną ścianę, z której kula odłupała wiór jaśniejszy.", + "126706": "— Do dwóch razy sztuka!", + "126707": "— Nie!… Dawaj mnie! — wołał Kulwiec.", + "126708": "W tej chwili wpadła na odgłos strzału przerażona czeladź.", + "126709": "— Precz! Precz! — krzyknął Kmicic. — Raz! Dwa! Trzy!…", + "126710": "Znów huknął strzał, tym razem drzazgi posypały się z kości.", + "126711": "— A dajcie i nam pistolety! — zakrzyknęli wszyscy naraz.", + "126712": "I zerwawszy się, poczęli grzmocić pięściami po karkach pachołków, chcąc ich do pośpiechu zachęcić. Nim upłynął kwadrans, cała izba grzmiała wystrzałami. Dym przesłonił światło świec i postacie strzelających. Hukom wystrzałów towarzyszył głos Zenda, który krakał jak kruk, kwilił jak sokół, wył jak wilk, ryczał jak tur. Co chwila przerywał mu świst kul; drzazgi leciały z czaszek, wióry ze ścian i z ram portretów; w zamieszaniu postrzelano i Billewiczów, a Ranicki, wpadłszy w furię, siekł ich szablą.", + "126713": "Zdumiona i wylękła czeladź stała jakby w obłąkaniu, poglądając wytrzeszczonymi oczyma na tę zabawę, która do napadu tatarskiego była podobna. Psy poczęły wyć i szczekać. Cały dom zerwał się na nogi. Na podwórzu zebrały się kupki ludzi. Dziewki dworskie biegły pod okna i przykładając twarze do szyb, płaszcząc nosy, spoglądały, co się dzieje we środku.", + "126714": "Dojrzał je na koniec pan Zend; świstnął tak przeraźliwie, że aż w uszach wszystkim zadzwoniło, i krzyknął:", + "126715": "— Mości panowie! Sikorki pod oknami! Sikorki!", + "126716": "— Sikorki! Sikorki!", + "126717": "— Dalej w pląsy! — wrzeszczały niesforne głosy.", + "126718": "Pijana czereda skoczyła przez sień na ganek. Mróz nie otrzeźwił głów dymiących. Dziewczęta, krzycząc wniebogłosy, rozbiegły się po całym podwórzu; oni zaś gonili je i każdą schwytaną odprowadzali do izby. Po chwili poczęły się pląsy wśród dymu, złamków kości, wiórów, wokół stołu, na którym porozlewane wino utworzyło całe jeziora.", + "126719": "Tak to bawili się w Lubiczu pan Kmicic i jego dzika kompania.", + "126720": "Rozdział III", + "126721": "Przez następne dni kilka codziennie bywał pan Andrzej w Wodoktach i co dzień wracał więcej rozkochany, i coraz bardziej podziwiał swoją Oleńkę. Przed kompanionami też ją pod niebiosa wychwalał, aż pewnego dnia rzekł im:", + "126722": "— Moi mili barankowie, pojedziecie dziś czołem bić, potem zaś umówiliśmy się z dziewczyną, że do Mitrunów wszyscy wyruszymy, aby sanny w lasach zażyć i tę trzecią majętność obaczyć. Ona też nas tam podejmować będzie gościnnie, a wy się przystojnie zachowajcie, bo na bigos posiekam, któren by jej w czymkolwiek uchybił…", + "126723": "Kawalerowie chętnie skoczyli się ubierać i wkrótce cztery pary sani wiozło ochoczą młodzież do Wodoktów. Pan Kmicic siedział w pierwszych, bardzo ozdobnych, kształt niedźwiedzia srebrzystego mających. Ciągnęło je trzy kałmuki zdobyczne w pstrą uprząż przybrane, we wstążki i pióra pawie, wedle mody w Smoleńskiem, którą od dalszych sąsiadów Smoleńszczanie przejęli. Powoził pachołek siedzący w szyi niedźwiedziej. Pan Andrzej, przybrany w zieloną aksamitną bekieszę, spinaną na złote pętlice a podbitą sobolami i w soboli kołpaczek z czaplim wichrem, wesół był, ochoczy i tak mówił do siedzącego obok pana Kokosińskiego:", + "126724": "— Słuchaj, Kokoszko! Podswawoliliśmy pono przez te wieczory nad miarę, a zwłaszcza pierwszego, gdy się to czaszkom i portretom dostało. Ba, dziewczęta były jeszcze gorsze. Zawsze diabeł Zenda podnieci, a potem na kim się skrupi? — Na mnie! Boję się, żeby ludzie nie rozgadali, bo tu chodzi o moją reputację.", + "126725": "— Powieśże się na twojej reputacji, bo na nic innego niezdatna, tak jak i nasze.", + "126726": "— A kto temu winien, jeśli nie wy? Pamiętaj, Kokoszko, że to i w Orszańskiem mieli mnie przez was za niespokojnego ducha i języki na mnie ostrzyli jako noże na osełce.", + "126727": "— A kto pana Tumgrata na mrozie przy koniu prowadził? Kto owego koroniarza usiekł, któren się pytał, czy w Orszańskiem już na dwóch nogach chodzą, czyli jeszcze na czterech? Kto panów Wyzińskich, ojca i syna, poszczerbił? Kto sejmik ostatni rozpędził?", + "126728": "— Sejmik rozpędziłem w Orszańskiem, nie gdzie indziej, to domowa rzecz. Pan Tumgrat odpuścił mi, umierając, a co do reszty to nie wymawiaj, gdyż pojedynek najniewinniejszemu się zdarzy.", + "126729": "— Jam ci też wszystkich nie wymienił, o inkwizycjach wojskowych także nie wspomniałem, których dwie cię w obozie czeka.", + "126730": "— Nie mnie, ale was, bom ja tyle jeno winien, żem wam obywatelów rabować dozwolił. Ale mniejsza z tym. Stulże pysk, Kokoszko, i nie powiadaj o niczym słowa Oleńce, ani o pojedynkach, ani zwłaszcza o owym strzelaniu do portretów i o dziewczętach. Gdyby się wydało, na was winę złożę. Czeladzi już wspomniałem i dziewkom, że niechby które słowem wspomniało, każę pasy drzeć.", + "126731": "— Każ się podkuć, Jędrusiu, kiedy się tak dziewczyny boisz. Inny ty byłeś w Orszańskiem. Widzę to już, widzę, że będziesz na pasku chodził, a to na nic! Któryś filozof starożytny powiada: „Jak nie ty Kachnę, to Kachna ciebie!” Dałeś się już we wszystkim usidlić.", + "126732": "— Głupiś, Kokoszko! A co do Oleńki, będziesz i ty z nogi na nogę przestępował, jak ją zobaczysz, bo białogłowy z tak grzecznym umysłem drugiej nie znaleźć. Co dobre, to ona wraz pochwali, a co złe, tego zganić nie omieszka, bo wedle cnoty sądzi i w niej ma gotową miarę. Tak ją już nieboszczyk podkomorzy wychował. Zechcesz przed nią fantazję kawalerską okazać i pochwalisz się, żeś prawo zdeptał, to ci potem jeszcze wstyd: bo zaraz rzeknie, że zacny obywatel tego czynić nie powinien, gdyż to jest przeciw ojczyźnie… Tak ona rzeknie, a tobie jakby kto w pysk dał i aż ci dziwno, żeś wprzódy sam tego nie rozumiał… Tfu! Wstyd! Warcholiliśmy się okrutnie, a teraz trzeba przed cnotą i niewinnością oczami świecić… Najgorsze były te dziewczęta!…", + "126733": "— Wcale nie były najgorsze. Słyszałem, że tu po zaściankach szlachcianki jako krew z mlekiem i podobno zgoła nieoporne.", + "126734": "— Kto ci to powiadał? — spytał żywo Kmicic.", + "126735": "— Kto powiadał? Kto, jeśli nie Zend! Wczoraj dzianeta dereszowatego próbując, pojechał do Wołmontowicz; przejechał jeno drogą, ale widział siła sikorek, bo z nieszporów wracały. „Myślałem — powiada — że z konia zlecę, tak chędogie i gładkie”. A co na którą spojrzał, to mu zaraz wszystkie zęby pokazała. I nie dziw! Co tęższe chłopy między szlachtą to do Rosień poszli, a sikorkom przykrzy się samym.", + "126736": "Kmicic trącił kułakiem w bok towarzysza:", + "126737": "— Pojedziemy, Kokoszko, kiedy wieczorem, niby zbłądziwszy — co?", + "126738": "— A twoja reputacja?", + "126739": "— O, do diabła! Stulże gębę! Jedźcie sami, kiedy tak; albo lepiej zaniechajcie i wy! Nie obeszłoby się bez hałasów, a z tutejszą szlachtą chcę zgodnie żyć, bo ich opiekunami Oleńki nieboszczyk podkomorzy wyznaczył.", + "126740": "— Mówiłeś o tym, alem nie chciał wierzyć. Skąd mu taka konfidencja z szarakami?", + "126741": "— Bo na wojnę z nimi chadzał i to słyszałem jeszcze w Orszy, jak mawiał, że cnotliwa krew w tych laudańskich. Ale żeby ci prawdę, Kokoszko, powiedzieć, to i mnie zrazu dziwno było, bo to tak, jakoby ich stróżami nade mną uczynił.", + "126742": "— Musisz się im akomodować i do wiechciów w butach kłaniać.", + "126743": "— Wpierw ich powietrze wydusi. Cicho bądź, bo mi gniewno! Oni to będą mi się kłaniali i służyli. Chorągiew to gotowa na każde zawołanie.", + "126744": "— Już tam kto inny będzie tej chorągwi rotmistrzował. Powiada Zend, że tu jest jakiś pułkownik między nimi… Zapomniałem przezwiska… Wołodyjowski czy kto? On pod Szkłowem im przywodził. Dobrze podobno stawali, ale ich tam i wyczesano!", + "126745": "— Słyszałem ja o jakimś Wołodyjowskim, sławnym żołnierzu… Ale oto Wodokty już widać.", + "126746": "— Hej, dobrze tu ludziom na tej Żmudzi, bo wszędy okrutne porządki. Stary musiał być zawołany gospodarz… I dwór, widzę, jak się patrzy. Ich tu rzadziej nieprzyjaciel pali, to się i budować mogą.", + "126747": "— Myślę, że o tej swawoli w Lubiczu nie może ona jeszcze wiedzieć — rzekł jakby do siebie samego Kmicic.", + "126748": "Po czym zwrócił się do towarzysza:", + "126749": "— Moja Kokoszko, zapowiadam tobie, a ty powtórz jeszcze raz innym, że tu musicie się przystojnie zachować, a niech który sobie w czymkolwiek pofolguje, jak mi Bóg miły, na sieczkę potnę.", + "126750": "— No! Ależ cię osiodłali!", + "126751": "— Osiodłali, nie osiodłali — tobie zasię!", + "126752": "— Nie patrz mi na Kasię, bo ci do niej zasię — rzekł flegmatycznie Kokosiński.", + "126753": "— Pal z bata! — krzyknął na woźnicę Kmicic.", + "126754": "Pachołek, stojący w szyi srebrzystego niedźwiedzia, zakręcił batem i wystrzelił bardzo sprawnie, inni woźnice poszli za jego przykładem i zajechali wśród trzaskania, raźno, wesoło, jakoby kulig.", + "126755": "Wysiadłszy z sanek, weszli naprzód do sieni ogromnej jak spichrz, niebielonej, a stąd prowadził pan Kmicic do jadalnej izby, przybranej jak w Lubiczu w czaszki pobitych zwierząt. Tu się zatrzymali, poglądając pilnie i ciekawie na drzwi do sąsiedniej komnaty, z której wyjść miała panna Aleksandra. Tymczasem, mając widocznie w pamięci ostrzeżenie pana Kmicica, rozmawiali ze sobą tak cicho jak w kościele.", + "126756": "— Tyś chłop mowny — szeptał pan Uhlik do Kokosińskiego — ty powitasz od nas wszystkich.", + "126757": "— Układałem sobie przez drogę — odrzekł pan Kokosiński — ale nie wiem, czyli będzie dość gładko, bo mi Jędruś do konceptu przeszkadzał.", + "126758": "— Byle z fantazją! Co ma być, niech będzie! Ot, idzie już!…", + "126759": "Panna Aleksandra weszła rzeczywiście i zatrzymała się trochę u proga jakby zdziwiona tak liczną kompanią, a i pan Kmicic stał przez chwilę jak wryty od podziwu nad jej urodą, bo ją dotąd tylko wieczorami widywał, a przy dniu wydawała się jeszcze piękniejsza. Oczy jej miały barwę chabru, czarna brew nad nimi odbijała od białego czoła jak heban, a płowy włos lśnił się jakby korona na głowie królowej. I patrzyła śmiało, oczu nie spuszczając, jako pani w swoim domu gości przyjmująca, z jasną twarzą, odbijającą jeszcze jaśniej od czarnej jubki obramowanej gronostajami. Tak poważnej i wyniosłej panny nie widzieli jeszcze ci zabijakowie przywykli do innego pokroju niewiast, toteż stali szeregiem jakoby na popisie chorągwi i szurgając nogami, kłaniali się także szeregiem, a pan Kmicic sunął naprzód i ucałowawszy kilkanaście razy rękę panienki, rzekł:", + "126760": "— Otom ci przywiózł, mój klejnocie, komilitonów moich, z którymi ostatnią wojnę odbywałem.", + "126761": "— Honor to dla mnie niemały — odrzekła Billewiczówna — przyjmować w domu tak godnych kawalerów, o których cnocie i wybornych obyczajach już od pana chorążego słyszałam.", + "126762": "To powiedziawszy uchwyciła się koniuszkami palców za suknię i podnosząc ją nieco, dygnęła z nadzwyczajną powagą, a pan Kmicic wargi przygryzł, ale jednocześnie aż pokraśniał, że tak jego dziewczyna mówiła śmiało.", + "126763": "Godni kawalerowie, szurgając wciąż nogami, trącali jednocześnie pana Kokosińskiego.", + "126764": "— Hajda! Wystąp!", + "126765": "Pan Kokosiński posunął się krok naprzód, chrząknął i tak rozpoczął:", + "126766": "— Jaśnie wielmożna panno podkomorzanko…", + "126767": "— Łowczanko — poprawił Kmicic.", + "126768": "— Jaśnie wielmożna panno łowczanko, a nam wielce miłościwa dobrodziejko! — powtórzył zmieszany pan Jaromir. — Wybacz waćpanna, jeżelim się w godności pomylił…", + "126769": "— Niewinna to omyłka — odrzekła panna Aleksandra — i nic ona tak wymownemu kawalerowi nie ujmie…", + "126770": "— Jaśnie wielmożna panno łowczanko dobrodziko, a nam wielce miłościwa pani!… Nie wiem, co mi w imieniu całego Orszańskiego więcej wysławiać przystoi, czy nadzwyczajną waćpanny dobrodziki urodę i cnotę, czy niewypowiedzianą szczęśliwość rotmistrza i komilitona naszego, pana Kmicica, bo chociażbym się wzbił pod obłoki, chociażbym samych obłoków dosięgnął… samych, mówię, obłoków…", + "126771": "— A zleźże już raz z tych obłoków! — zakrzyknął Kmicic.", + "126772": "Na to kawalerowie parsknęli jednym ogromnym śmiechem i nagle, wspomniawszy na przykaz Kmicica, chwycili się rękoma za wąsy.", + "126773": "Pan Kokosiński zmieszał się do najwyższego stopnia, zaczerwienił się i rzekł:", + "126774": "— Witajcieże sami, poganie, kiedy mnie konfundujecie!", + "126775": "Wtem panna Aleksandra ujęła się znowu koniuszkami palców za suknię.", + "126776": "— Nie sprostałabym ja waćpanom w wymowie — rzekła — ale to wiem, żem niegodna tych hołdów, które mi w imieniu całego Orszańskiego składacie.", + "126777": "I znowu dygnęła z nadzwyczajną powagą, a orszańskim zabijakom jakoś nieswojsko było wobec tej dwornej panny. Starali się pokazać jako ludzie grzeczni i nie szło im w ład. Więc poczęli ciągnąć się za wąsy, mruczeć, kłaść ręce na szable, aż Kmicic rzekł:", + "126778": "— Przyjechaliśmy tu niby kuligiem w tej myśli, żeby waćpannę zabrać i do Mitrunów przez lasy przewieźć, jako wczoraj była ugoda. Sanna okrutna, a i pogodę Bóg zdarzył mroźną.", + "126779": "— Jużem ja ciotkę Kulwiecównę do Mitrunów wysłała, żeby nam posiłek przyrządziła. A teraz maluczko waćpanowie poczekacie, jeno się nieco cieplej przyodzieję.", + "126780": "To rzekłszy, zawróciła się i wyszła, a Kmicic skoczył do towarzyszy.", + "126781": "— A co, mili barankowie? Nie księżna?… A co, Kokoszko? To mnie, mówiłeś, osiodłała, a czemu to jako żak przed nią stałeś?… Gdzieś taką widział?", + "126782": "— Nie trzeba mi było w gębę dmuchać, choć nie neguję, żem się do takiej persony mówić nie spodziewał.", + "126783": "— Nieboszczyk podkomorzy — rzekł Kmicic — więcej z nią w Kiejdanach na dworze księcia wojewody albo u państwa Hlebowiczów przesiadywał niż w domu i tam to tych górnych manier nabrała. A uroda — co?… Pary jeszcze nie umiecie z gęby puścić!", + "126784": "— Pokazaliśmy się jak kpy! — rzekł ze złością Ranicki. — Ale największy kiep Kokosiński!", + "126785": "— O zdrajco! Mnieś to łokciem pchał — trzeba ci było samemu ze swoją cętkowaną gębą wystąpić!", + "126786": "— Zgodą, barankowie, zgodą! — rzekł Kmicic. — Dziwić się wam wolno, ale nie kłócić.", + "126787": "— Ja bym za nią w ogień skoczył! — zawołał Rekuć. — Zetnij, Jędrusiu, ale tego nie zaprę!", + "126788": "Kmicic jednak nie myślał ścinać, owszem, kontent był, wąsa pokręcał i triumfalnie na towarzyszów poglądał. Tymczasem weszła panna Aleksandra ubrana już w kuni kołpaczek, pod którym jasna jej twarz wydawała się jeszcze jaśniejszą. Wyszli na ganek.", + "126789": "— To tymi saniami pojedziem? — pytała panienka, ukazując na srebrzystego niedźwiedzia. — Jeszczem też słuszniejszych sani w życiu nie widziała.", + "126790": "— Nie wiem, kto tam nimi przedtem jeździł, bo zdobyczne. Teraz my we dwoje będziemy jeździli i bardzo się nadadzą, gdyż i u mnie w herbie panna na niedźwiedziu się prezentuje. Są inni Kmicicowie, którzy się Chorągwiami pieczętują, ale ci idą od Filona Kmity Czarnobylskiego, a ten zaś znów nie był z tego domu, z którego wielcy Kmitowie się wywodzili.", + "126791": "— A onego niedźwiadka kiedyżeś waćpan zdobył?", + "126792": "— A teraz, w tej już wojnie. My biedni exules, którzyśmy od fortun odpadli, to jeno mamy, co wojna łupem da. A żem tej pani wiernie służył, więc i nagrodziła.", + "126793": "— Dałby Bóg szczęśliwszą, bo ta jednego nagrodzi, a całej ojczyźnie miłej łzy wyciska.", + "126794": "— Bóg to odmieni i hetmani.", + "126795": "To mówiąc, Kmicic otulał panienkę fartuchem od sani, pięknym, z białego sukna i białymi wilkami podszytym; potem sam siadł, krzyknął na woźnicę: „Ruszaj!” — i konie zerwały się z miejsca do biegu.", + "126796": "Zimne powietrze pędem uderzyło o ich twarze, więc zaniemówili i słychać było tylko świst zmarzłego śniegu pod płozami, parskanie koni, tętent i krzyk woźnicy.", + "126797": "Wreszcie pan Andrzej pochylił się ku Oleńce:", + "126798": "— Dobrze waćpannie?", + "126799": "— Dobrze — odrzekła, podnosząc zarękawek i przytulając go do ust, by pęd powietrza zatamować.", + "126800": "Sanie gnały jak wicher. Dzień był jasny, mroźny. Śnieg migotał, jakby kto nań iskry sypał; z białych dachów chat podobnych do kup śnieżnych strzelały wysokimi kolumnami dymy różowe. Stada wron polatywały przed saniami wśród bezlistnych drzew przydrożnych z krakaniem donośnym.", + "126801": "O dwie staje za Wodoktami wpadli na szeroką drogę, w ciemny bór, który stał głuchy, sędziwy i cichy, jakby spał pod obfitą okiścią. Drzewa, migotając w oczach, zdawały się uciekać gdzieś w tył za sanie, a oni lecieli coraz prędzej i prędzej, jak gdyby rumaki skrzydła miały. Od takiej jazdy głowa się zawraca i upojenie ogarnia, więc ogarnęło i pannę Aleksandrę. Przechyliwszy się w tył, zamknęła oczy, całkiem pędowi się oddając. Poczuła słodką niemoc i zdało jej się, że ten bojarzyn orszański porwał ją i pędzi wichrem, a ona mdlejąca nie ma siły się oprzeć ani krzyknąć… I lecą, lecą coraz szybciej… Oleńka czuje, że obejmują ją jakieś ręce… Czuje wreszcie na wargach jakoby pieczęć rozpaloną i palącą… Oczy się jej nie chcą odemknąć jakoby w śnie. I lecą — lecą! Senną pannę zbudził dopiero głos pytający:", + "126802": "— Miłujeszże mnie?", + "126803": "Otworzyła oczy:", + "126804": "— Jako duszę własną!", + "126805": "— A ja na śmierć i żywot!", + "126806": "Znowu soboli kołpak Kmicica pochylił się nad kunim Oleńki. Sama teraz nie wiedziała, co ją upaja więcej: pocałunki czy ta jazda zaczarowana?", + "126807": "I lecieli dalej, a ciągle borem, borem! Drzewa uciekały w tył całymi pułkami. Śnieg szumiał, konie parskały, a oni byli szczęśliwi.", + "126808": "— Chciałbym do końca świata tak jechać! — zawołał Kmicic.", + "126809": "— Co my czynimy? To grzech! — szepnęła Oleńka.", + "126810": "— Jaki tam grzech! Daj jeszcze grzeszyć.", + "126811": "— Już nie można. Mitruny już niedaleko.", + "126812": "— Daleko czy blisko — wszystko jedno!", + "126813": "I Kmicic podniósł się w saniach, wyciągnął ręce do góry i począł krzyczeć, jakoby w pełnej piersi radości nie mógł pomieścić:", + "126814": "— Hej-ha! Hej-ha!", + "126815": "— Hej, a hop! Hop! Ha! — odezwali się towarzysze z tylnych sani.", + "126816": "— Czego waćpanowie tak pokrzykujecie? — pytała panna.", + "126817": "— A ot tak! Z radości! A zakrzyknij no i waćpanna!", + "126818": "— Hej-ha! — rozległ się dźwięczny, cieniutki głosik.", + "126819": "— Mojaż ty królowo! Do nóg ci padnę!", + "126820": "— Kompania się będą śmieli.", + "126821": "Po upojeniu ogarnęła ich wesołość szumna, szalona, jako i jazda była szalona. Kmicic począł śpiewać:", + "126822": "Patrzy dziewczyna, patrzy ze dworu,", + "126823": "Na bujne pola!", + "126824": "„Matuś! Rycerze idą od boru,", + "126825": "Oj, mojaż dola!”", + "126826": "„Córuś, nie patrzaj — rączkami oczy", + "126827": "Zatknij białymi,", + "126828": "Bo ci serduszko z piersi wyskoczy", + "126829": "Na wojnę z nimi!”", + "126830": "— Kto waćpana wyuczył tak wdzięcznych pieśni? — pytała panna Aleksandra.", + "126831": "— Wojna, Oleńko. W obozie my to sobie z tęskności śpiewali.", + "126832": "Dalszą rozmowę przerwało gwałtowne wołanie z tylnych sani:", + "126833": "— Stój! Stój! Hej tam — stój!", + "126834": "Pan Andrzej odwrócił się gniewny i zdziwiony, skąd towarzyszom przyszło do głowy wołać na nich i wstrzymywać, gdy wtem o kilkadziesiąt kroków za saniami dojrzał jeźdźca zbliżającego się, co koń wyskoczy.", + "126835": "— Na Boga! To mój wachmistrz Soroka; coś się musiało tam stać! — rzekł pan Andrzej.", + "126836": "Tymczasem wachmistrz, zbliżywszy się, osadził konia tak, że ten aż przysiadł na zadzie, i począł mówić zdyszanym głosem:", + "126837": "— Panie rotmistrzu!…", + "126838": "— Co tam, Soroka?", + "126839": "— Upita się pali; biją się!", + "126840": "— Jezus Maria! — zakrzyknęła Oleńka.", + "126841": "— Nie bój się waćpanna… Kto się bije?", + "126842": "— Żołnierze z mieszczanami. W rynku pożar! Mieszczanie się zasiekli i po prezydium do Poniewieża posłali, a jam tu skoczył do waszej miłości. Ledwie tchu mogę złapać…", + "126843": "Przez czas tej rozmowy sanie idące z tyłu nadjechały; Kokosiński, Ranicki, Kulwiec-Hippocentaurus, Uhlik, Rekuć i Zend, wyskoczywszy na śnieg, otoczyli kołem rozmawiających.", + "126844": "— O co poszło? — pytał Kmicic.", + "126845": "— Mieszczanie nie chcieli obroków dawać ani koniom, ani ludziom, że to asygnacji nie było; żołnierze poczęli gwałtem brać. Obiegliśmy burmistrza i tych, którzy się w rynku zatarasowali. Poczęto ognia dawać i zapaliliśmy dwa domy; teraz gwałt okrutny i we dzwony biją…", + "126846": "Oczy Kmicica poczęły świecić gniewem.", + "126847": "— To i nam trzeba na ratunek! — zakrzyknął Kokosiński.", + "126848": "— Wojsko łyczkowie oprymują! — wołał Ranicki, któremu plamy czerwone, białe i ciemne całą twarz zaraz pokryły. — Szach, szach, mości panowie!", + "126849": "Zend zaśmiał się zupełnie tak, jak śmieje się puszczyk, aż się konie zestraszyły, a Rekuć podniósł oczy w górę i piszczał:", + "126850": "— Bij! Kto w Boga wierzy! Z dymem łyków!", + "126851": "— Milczeć! — huknął Kmicic, aż las odegrzmiał, a stojący najbliżej Zend zatoczył się jak pijany. — Nic tam po was! Nie potrzeba tam siekaniny!… Siadać wszyscy w dwoje sani, mnie jedne zostawić i jechać do Lubicza! Tam czekać, chybabym przysłał po sukurs.", + "126852": "— Jak to? — zaoponował Ranicki.", + "126853": "Ale pan Andrzej położył mu rękę pod szyję i tylko oczyma straszniej jeszcze zaświecił.", + "126854": "— Ni pary z gęby! — rzekł groźnie.", + "126855": "Umilkli; widać się go bali, chociaż tak zwykle byli z nim poufale.", + "126856": "— Wracaj, Oleńko, do Wodoktów — rzekł Kmicic — albo jedź po ciotkę Kulwiecównę do Mitrunów. Ot! I kulig się nie udał. Wiedziałem, że oni tam spokojnie nie usiedzą… Ale zaraz tam będzie spokojniej, jeno łbów kilka zleci. Bądź waćpanna zdrowa i spokojna, pilno mi będzie z powrotem…", + "126857": "To rzekłszy, ucałował jej ręce i otulił w wilczurę; potem siadł do innych sani i zakrzyknął na woźnicę:", + "126858": "— Do Upity!", + "126859": "Rozdział IV", + "126860": "Upłynęło kilka dni, a Kmicic nie wracał, ale za to do Wodoktów przyjechało trzech szlachty laudańskiej na zwiady do panienki. Przyjechał więc Pakosz Gasztowt z Pacunelów, ten, który gościł u siebie pana Wołodyjowskiego, patriarcha zaścianka, słynny z bogactw i sześciu córek; z tych trzy były za trzema Butrymami, a dostały każda po sto bitych talarów wiana prócz wyprawy i inwentarzy. Drugi przyjechał Kasjan Butrym, najstarszy człowiek na Laudzie, dobrze Batorego pamiętający, z nim zięć Pakosza, Józwa Butrym. Ten, choć w sile wieku, nie miał bowiem więcej jak lat pięćdziesiąt, a na popis pospolitego ruszenia do Rosień nie poszedł, albowiem w wojnach kozackich kula armatnia stopę mu urwała. Zwano go także z tego powodu kuternogą albo Józwą Beznogim. Był to straszliwy szlachcic, siły niedźwiedziej i wielkiego rozumu, ale surowy, zgryźliwy, ostro ludzi sądzący. Z tego powodu obawiano się go nieco w okolicach, bo przebaczać ani sobie, ani innym nie umiał. Bywał także niebezpieczny, gdy podpił, ale zdarzało mu się to rzadko.", + "126861": "Ci tedy przyjechali do panny, która przyjęła ich wdzięcznie, choć od razu domyśliła się, że na zwiady przyjeżdżają i usłyszeć coś od niej o panu Kmicicu pragną.", + "126862": "— Bo my do niego chcemy jechać z pokłonem, aleć to podobno jeszcze z Upity nie wrócił — mówił Pakosz — tak do ciebie przyjechali pytać kochanieńka, kiedy można?", + "126863": "— Myślę, że tylko co go nie widać — odrzekła panna. — Rad on wam, opiekunowie, będzie z całej duszy, bo siła dobrego słyszał o was i dawniej od dziadusia, i teraz ode mnie.", + "126864": "— Byle nas nie chciał przyjąć, jak Domaszewiczów przyjął, gdy do niego z wieścią o śmierci pułkownika przyjechali! — mruknął ponuro Józwa.", + "126865": "Panna dosłyszała i odparła zaraz żywo:", + "126866": "— Wy o to nie bądźcie krzywi. Może i nie dość politycznie ich przyjął, ale już tu swoją omyłkę wyznał. Trzeba też pamiętać, że z wojny szedł, na której tyle trudów i zmartwień przebył! Żołnierzowi się nie dziwić, choć i na kogo fuknie, bo to u nich humory jako szable ostre.", + "126867": "Pakosz Gasztowt, który z całym światem zawsze chciał być w zgodzie, kiwnął ręką i rzekł:", + "126868": "— My też się i nie dziwili! Dzik na dzika fuknie, jak go z nagła zobaczy, czemu by człek na człeka nie miał fuknąć! My pojedziem po staremu do Lubicza pokłonić się panu Kmicicowi, aby z nami żył, na wojnę i do puszczy chodził jako nieboszczyk pan podkomorzy.", + "126869": "— Tak już powiedz, kochanieńka: udał ci się czy nie udał? — pytał Kasjan Butrym. — Taż to nasza powinność pytać!…", + "126870": "— Bóg wam zapłać za troskliwość. Zacny to kawaler pan Kmicic, a choćbym też co przeciw upatrzyła, nie godziłoby mi się o tym mówić.", + "126871": "— Aleś nic nie upatrzyła, duszo ty nasza najmilejsza?", + "126872": "— Nic! Zresztą nikt go tu nie ma prawa sądzić, a broń Boże nieufność okazać! Bogu lepiej dziękujmy!", + "126873": "— Co tu zawczasu dziękować?! Jak będzie za co, to i dziękować, a nie, to nie dziękować — odpowiedział posępny Józwa, który jako prawdziwy Żmudzin bardzo był ostrożny i przewidujący.", + "126874": "— A o ślubie wy mówili? — pytał znów Kasjan.", + "126875": "Oleńka spuściła oczy.", + "126876": "— Pan Kmicic chce jak najprędzej…", + "126877": "— Ot, co! Jeszcze by nie kciał… — mruknął Józwa. — Chybaby głupi! A któryż to niedźwiedź nie kce miodu z barci? Ale po co się spieszyć? Czy to nie lepiej zobaczyć, co zacz człowiek jest? Ojcze Kasjanie, taż już powiedzcie, co macie na języku, nie drzemcie jako zając o południu pod skibą!", + "126878": "— Jać nie drzemię, jeno sobie w głowę patrzę, co by rzec — odpowiedział staruszek. — Pan Jezus powiedział tak: Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie! My też panu Kmicicowi zła nie życzym, aby i on nam nie życzył, co daj Boże, amen!", + "126879": "— Byle był po naszej myśli! — dodał Józwa.", + "126880": "Billewiczówna zmarszczyła swe sobole brwi i rzekła z pewną wyniosłością:", + "126881": "— Pamiętajcie, asanowie, że nie sługę mamy przyjmować. On tu panem będzie i jego wola ma być, nie nasza. On i w opiece musi waćpanów zastąpić.", + "126882": "— To znaczy, żeby my się już nie wtrącali? — pytał Józwa.", + "126883": "— To znaczy, żebyście mu przyjaciółmi byli, jako on chce być wam przyjacielem. Przecie on tu własnego dobra strzeże, którym każdy wedle upodobania rządzi. Zali nie prawda, ojcze Pakoszu?", + "126884": "— Święta prawda! — odrzekł pacunelski staruszek.", + "126885": "A Józwa znów zwrócił się do starego Butryma:", + "126886": "— Nie drzemcie, ojcze Kasjanie!", + "126887": "— Jać nie drzemię, jeno w głowę patrzę.", + "126888": "— To mówcie, co widzicie.", + "126889": "— Co widzę? Ot, co widzę… Familiant to jest pan Kmicic z wielkiej krwi, a my chudopachołki! Żołnierz przy tym sławny; sam on jeden oponował się nieprzyjacielowi, gdy wszyscy ręce opuścili. Daj Boże takich jak najwięcej. Ale kompanię ma nicpotem!… Panie sąsiedzie Pakoszu, cóżeście to od Domaszewiczów słyszeli? — że to wszystko ludzie bezecni, przeciw którym infamie są i kondemnaty, i protesta, i inkwizycje. Katowskie to syny! Ciężcy byli nieprzyjacielowi, ale i obywatelstwu ciężcy. Palili, rabowali, gwałty czynili! Ot, co jest! Żeby to tam kogo usiekli albo zajechali, to się i zacnym zdarza, ale oni podobnoć zgoła tatarskim procederem żyli i dawno by im po wieżach gnić przyszło, gdyby nie protekcja pana Kmicica, któren jest możny pan! Ten ich miłuje i osłania, i przy nim się wieszają jak latem bąki przy koniu. A teraz tu przyjechali i już wszystkim wiadomo, co zacz są. Toż pierwszego dnia w Lubiczu z bandoletów palili — i do kogo? — do wizerunków nieboszczyków Billewiczów, na co pan Kmicic nie powinien był pozwolić, bo to jego dobrodzieje.", + "126890": "Oleńka zatkała oczy rękoma.", + "126891": "— Nie może być! Nie może być!", + "126892": "— Może, bo było! Dobrodziej pozwolił postrzelać, z którymi w pokrewieństwo miał wejść! A potem dziewki dworskie powciągali do izby dla rozpusty!… Tfu! Obraza boska! Tego u nas nie bywało!… Pierwszego dnia zaczęli od strzelania i rozpusty! Pierwszego dnia!…", + "126893": "Tu stary Kasjan rozgniewał się i począł stukać kijem w podłogę; na twarz Oleńki biły ciemne rumieńce, a Józwa ozwał się:", + "126894": "— A to wojsko pana Kmicicowe, które w Upicie zostało, to lepsze? Jacy oficyjerowie, takie i wojsko! Panu Sołłohubowi bydło zrabowali jacyś ludzie, mówią, że pana Kmicica; chłopów mejszagolskich, którzy smołę wieźli, na gościńcu pobili. Kto? Też oni. Pan Sołłohub pojechał do pana Hlebowicza po sprawiedliwość, a teraz znów w Upicie gwałt! Wszystko to przeciw Bogu! Spokojnie tu bywało jak nigdzie, a teraz choć rusznicę na noc nabijaj i strażuj — a czemu? Bo pan Kmicic z kompanią przyjechał!", + "126895": "— Ojcze Józwa! Nie mówcie tak! Nie mówcie! — zawołała Oleńka.", + "126896": "— A jak mam mówić? Jeśli pan Kmicic nie winien, to po co takich ludzi trzyma, po co z takimi żyje? Wielmożna panna mu powiedz, żeby on ich przepędził albo katu oddał, bo inaczej nie będzie spokoju. A słychana to rzecz strzelać do wizerunków i rozpustę jawnie płodzić? Toż cała okolica jeno o tym gada!", + "126897": "— Co ja mam czynić? — pytała Oleńka. — Może to i źli ludzie, ale on z nimi wojnę odprawiał. Zali wypędzi ich na moją prośbę?", + "126898": "— Jeśli nie wypędzi — mruknął z cicha Józwa — to sam taki!", + "126899": "Wtem w pannie poczęła się krew burzyć przeciw tym towarzyszom, zabijakom i kosterom.", + "126900": "— Zresztą, niech tak będzie! Musi ich wypędzić! Niech wybiera mnie albo ich! Jeśli to prawda, co mówicie, a dziś jeszcze będę wiedziała, czy prawda, to im tego nie daruję, ani strzelania, ani rozpusty. Jam sama jedna i słaba sierota, ich kupa zbrojna, aleć się nie ulęknę…", + "126901": "— My ci pomożem! — rzekł Józwa.", + "126902": "— Dla Boga! — mówiła Oleńka unosząc się coraz bardziej — niech sobie czynią, co chcą, ale nie tu, w Lubiczu… Niech będą, jacy chcą, ich to rzecz, ich szyje odpowiedzą, ale niech pana Kmicica nie podmawiają… do rozpusty… Wstyd! Hańba!… Myślałam, że to żołnierze niezgrabni, a to, widzę, zdrajcy niegodni, którzy i siebie, i jego plamią. Tak jest! Źle im z oczu patrzyło, ale ja, głupia, nie poznałam się na tym. Dobrze! Dziękuję wam, ojcowie, żeście mi oczy na tych judaszów otworzyli… Wiem, co mi czynić przystoi.", + "126903": "— To! To! To! — rzekł stary Kasjan. — Cnota przez cię mówi, a my ci pomożem.", + "126904": "— Wy pana Kmicica nie winujcie, bo choćby co i przeciw stateczności uczynił, to młody jest, a oni go kuszą, oni podmawiają, oni zachęcają do rozpusty przykładem i hańbę na jego imię ściągają! Tak jest! Pókim żywa, nie będzie tego długo!", + "126905": "Gniew wzbierał coraz więcej w sercu Oleńki i zawziętość przeciw towarzyszom pana Kmicica wzrastała, jak wzrasta ból w ranie świeżo zadanej. Bo też zraniono w niej okrutnie i miłość własną kobiecą, i tę ufność, z jaką całe czyste uczucie oddała panu Andrzejowi. Wstyd jej było za niego i za siebie, a ów gniew i wstyd wewnętrzny szukał przede wszystkim winnych.", + "126906": "Szlachta zaś rada była, widząc swoją pułkownikównę tak groźną i do stanowczej wojny warchołów orszańskich wyzywającą.", + "126907": "Ona zaś mówiła dalej z roziskrzonym wzrokiem:", + "126908": "— Tak jest! Oni winni i muszą pójść precz, nie tylko z Lubicza, ale z całej okolicy.", + "126909": "— My też pana Kmicica nie winujem, serceż ty nasze — mówił stary Kasjan. — My wiemy, że to oni go kuszą. Nie ze złością my tu i jadem przeciw niemu przyjechali, jeno z żalem, że zbytników przy sobie trzyma. Toż i wiadomo, że młody, głupi. I pan starosta Hlebowicz za młodu był głupi, a teraz nami wszystkimi rządzi.", + "126910": "— A pies? — mówił wzruszonym głosem pacunelski łagodny staruszek. — Pójdziesz z młodym w pole, a on, durny, zamiast za zwierzem iść, to ci koło nóg, padło, swawoli i za poły cię ciąga.", + "126911": "Oleńka chciała coś mówić, ale nagle zalała się łzami.", + "126912": "— Nie płacz! — rzekł Józwa Butrym.", + "126913": "— Nie płacz, nie płacz!… — powtarzali dwaj starcy.", + "126914": "I tak ją pocieszali, ale nie mogli pocieszyć. Po ich odjeździe została troska, niepokój i jakby uraza i do nich, i do pana Andrzeja. Dumną pannę bolało coraz głębiej to, że trzeba było go bronić, usprawiedliwiać i tłumaczyć. A ta kompania! Drobne ręce panny zaciskały się na myśl o nich. W oczach jej stawały jakby na jawie twarze pana Kokosińskiego, Uhlika, Zenda, Kulwieca-Hippocentaura i innych — i dostrzegła w nich, czego pierwej nie widziała; że były to bezczelne twarze, na których błazeństwo, rozpusta i zbrodnia wycisnęły pospołu swe pieczęcie. Obce Oleńce uczucie nienawiści poczęło ją opanowywać jak parzący ogień.", + "126915": "Lecz w tej rozterce wzrastała zarazem z każdą chwilą uraza i do pana Kmicica.", + "126916": "— Wstyd! Sromota! — szeptała do się dziewczyna zbladłymi usty. — Co wieczora wracał ode mnie do dziewek czeladnych!…", + "126917": "I czuła się sama upokorzona. Nieznośne brzemię tamowało jej oddech w piersiach.", + "126918": "Mroczyło się na dworze. Panna Aleksandra chodziła po izbie pospiesznym krokiem i w duszy wrzało jej ciągle. Nie była to natura zdolna znosić prześladowania losu i nie bronić się im. Rycerska krew krążyła w tej dziewczynie. Chciałaby natychmiast rozpocząć walkę z tą zgrają złych duchów — natychmiast! Ale co jej pozostaje!… Nic! Jeno łzy i prośba, by pan Andrzej rozpędził na cztery wiatry tych hańbiących kompanionów. A jeśli tego uczynić nie zechce?…", + "126919": "— Jeśli nie zechce…", + "126920": "I nie śmiała jeszcze myśleć o tym.", + "126921": "Rozmyślania panienki przerwał pachołek, któren wniósł naręcz jałowcowych drewek do kominka i rzuciwszy je wedle trzonu, począł wygarniać węgle spod starego popiołu. Nagłe postanowienie przyszło do głowy Oleńce.", + "126922": "— Kostek! — rzekła — siędziesz mi zaraz na koń i pojedziesz do Lubicza. Jeśli pan już wrócił, proś, żeby tu przyjechał, a jeśli go nie masz, to niech włodarz, stary Znikis, siada z tobą i wraz do mnie przybywa — a żywo!", + "126923": "Chłopak rzucił szczypek smolnych na węgle, przysypał je pniakami suchego jałowcu i skoczył ku drzwiom.", + "126924": "Jasne płomienie poczęły huczeć i strzelać w kominie. Oleńce stało się zaraz nieco lżej na duszy.", + "126925": "„Może to Pan Bóg jeszcze odmieni! — pomyślała sobie. — A może to i nie tak źle było, jak opiekunowie mówili… Obaczym!”", + "126926": "I po chwili przeszła do czeladnej siedzieć odwiecznym obyczajem billewiczowskim ze służbą, prządek pilnować, pieśni pobożne śpiewać.", + "126927": "Po dwóch godzinach wszedł zmarznięty Kostek.", + "126928": "— Znikis jest w sieni! — rzekł. — Pana nie masz jeszcze w Lubiczu.", + "126929": "Panna zerwała się żywo. Włodarz w sieni schylił się jej do nóg.", + "126930": "— A jak tobie zdrowie, jasna dziedziczko?… Bóg daj najlepsze!", + "126931": "Przeszli do izby stołowej; Znikis stanął przy drzwiach.", + "126932": "— Co u was słychać? — pytała panienka.", + "126933": "Chłop kiwnął ręką.", + "126934": "— At! Pana nie ma…", + "126935": "— To wiem, że jest w Upicie. Ale w domu co się dzieje?", + "126936": "— At!…", + "126937": "— Słuchaj, Znikis, mów śmiele, włos ci z głowy nie spadnie. Mówią, że pan dobry, jeno kompania swawolniki?", + "126938": "— Żeby to, jasna panienka, swawolniki!", + "126939": "— Mów szczerze.", + "126940": "— Kiedy, panienka, mnie nie wolno… ja się boja… Mnie zakazali.", + "126941": "— Kto zakazał?", + "126942": "— Pan…", + "126943": "— Tak?! — rzekła panna.", + "126944": "Nastała chwila milczenia. Ona chodziła spiesznie po pokoju, ze ściśniętymi ustami i namarszczoną brwią, on śledził za nią oczyma.", + "126945": "Nagle stanęła przed nim.", + "126946": "— Czyj ty jesteś?", + "126947": "— A billewiczowski. Jać z Wodoktów, nie z Lubicza.", + "126948": "— Nie wrócisz więcej do Lubicza… tu zostaniesz. Teraz rozkazuję ci gadać wszystko, co wiesz!", + "126949": "Chłop, jak stał w progu, tak rzucił się na kolana.", + "126950": "— Panienka jasna, ja tam nie kcę wracać, tam sądny dzień!… To, panienka, zbóje i zbereźniki, tam człek dnia i godziny niepewny.", + "126951": "Billewiczówna zakręciła się w miejscu jakby strzałą ugodzona. Pobladła bardzo, ale spytała spokojnie:", + "126952": "— Prawdali to, że strzelali w izbie do wizerunków?", + "126953": "— Jak nie strzelali! I dziewki ciągali po komnatach, i co dzień ta sama rozpusta. We wsi płacz, we dworze Sodoma i Gomora! Woły idą na stół, barany na stół!… Ludzie w ucisku… Stajennego wczoraj niewinnie rozszczepili.", + "126954": "— I stajennego rozszczepili?…", + "126955": "— A jakże! A najgorzej dziewczętom się krzywda dzieje. Już im dworskich nie dość i po wsi łowią…", + "126956": "Nastała znowu chwila milczenia. Gorące rumieńce wystąpiły na twarz panny i nie znikały już więcej.", + "126957": "— Kiedy się tam pana spodziewają z powrotem?…", + "126958": "— Oni, panienka, nie wiedzą, jeno słyszałem, jak mówili między sobą, że trzeba jutro całej kompanii do Upity ruszyć. Kazali, żeby konie były gotowe. Mają tu wstąpić i panienki o czeladź prosić i o prochy, że tam mogą być potrzebne.", + "126959": "— Mają tu wstąpić?… To dobrze. Idź teraz, Znikis, do kuchni. Już nie wrócisz do Lubicza.", + "126960": "— Ażeby tobie Bóg dał zdrowie i szczęście!…", + "126961": "Panna Aleksandra wiedziała, co chciała, ale też wiedziała, jak jej należy postąpić.", + "126962": "Nazajutrz była niedziela. Rankiem, nim panie z Wodoktów wyjechały do kościoła, przybyli panowie: Kokosiński, Uhlik, Kulwiec-Hippocentaurus, Ranicki, Rekuć i Zend, a za nimi czeladź lubicka, zbrojno i konno, postanowili bowiem kawalerowie iść w pomoc panu Kmicicowi do Upity.", + "126963": "Panna wyszła przeciw nim spokojna i wyniosła, zupełnie inna od tej, która ich witała po raz pierwszy przed kilku dniami; ledwie głową kiwnęła w odpowiedzi na uniżone ich ukłony, ale oni myśleli, że to nieobecność pana Kmicica czyni ją tak ostrożną, i nie poznali się na niczym.", + "126964": "Zaraz tedy wystąpił pan Jarosz Kokosiński, śmielszy już jak za pierwszym razem i rzekł:", + "126965": "— Jaśnie wielmożna panno łowczanko dobrodziko! My tu po drodze do Upity wstępujemy, aby waćpannie dobrodzice do stópek upaść i o auxilia prosić: jako o prochy, strzelby i żebyś waćpanna czeladzi swej na koń sieść kazała i z nami jechać. Weźmiemy szturmem Upitę i łyczkom trochę krwi upuścimy.", + "126966": "— Dziwi mnie — odrzekła Billewiczówna — że waćpanowie do Upity jedziecie, gdyż sama słyszałam, jak pan Kmicic wam spokojnie w Lubiczu siedzieć przykazał, a tak myślę, że jemu przystoi rozkazywać, a waszmościom słuchać jako podkomendnym.", + "126967": "Kawalerowie, usłyszawszy te słowa, spojrzeli na siebie ze zdumieniem. Zend wysunął wargi, jak gdyby chciał po ptasiemu zagwizdać, Kokosiński począł się głaskać szeroką dłonią po głowie.", + "126968": "— Jako żywo! — rzekł — myślałby kto, że waćpanna do ciurów pana Kmicica mówisz. Prawda jest, żeśmy mieli w domu siedzieć, ale gdy czwarty dzień idzie, a Jędrusia nie ma, przyszliśmy do takowej konwikcji, że się tam mógł znaczny jakiś tumult uczynić, w którym i nasze szable się przygodzą.", + "126969": "— Pan Kmicic nie na bitwę pojechał, jeno żołnierzy swawolników karać, co by się łatwo i waćpanom przytrafić mogło, gdybyście przeciw rozkazowi wystąpili. Zresztą prędzej by się tam tumult i siekanina przy was mogła zdarzyć.", + "126970": "— Trudno nam z waćpanną deliberować. Prosim tylko o prochy i ludzi.", + "126971": "— Ludzi i prochów nie dam, słyszysz mnie waćpan!", + "126972": "— Czy ja dobrze słyszę? — rzekł Kokosiński. — Jak to waćpanna nie dasz? Kmicicowi, Jędrusiowi, na ratunek będziesz waćpanna żałować? Wolisz, żeby go co złego spotkało?", + "126973": "— Co go może najgorszego spotkać, to waćpanów kompania!", + "126974": "Tu oczy dziewczyny poczęły ciskać błyskawice i podniósłszy głowę, postąpiła kilka kroków ku zabijakom, a oni cofali się przed nią w zdumieniu.", + "126975": "— Zdrajcy! — rzekła — wy to go jak złe duchy do grzechu kusicie, wy go namawiacie! Ale znam już was, waszą rozpustę, wasze bezecne uczynki. Prawo was ściga, ludzie się od was odwracają, a ohyda na kogo pada? — na niego — przez was, banitów i infamisów!", + "126976": "— Hej! Na rany boskie, towarzysze! Słyszycie? — zakrzyknął Kokosiński. — Hej! Co to jest? Zali nie śpimy, towarzysze?", + "126977": "Billewiczówna postąpiła krok jeszcze i ukazując ręką na drzwi:", + "126978": "— Precz stąd! — rzekła.", + "126979": "Warchołowie pobledli trupio i żaden z nich nie zdobył się na słowo odpowiedzi. Jeno zęby ich poczęły zgrzytać, ręce drgać ku rękojeściom, a oczy ciskać złe błyskawice. Ale po chwili dusze w nich upadły z trwogi. Toż ten dom był pod opieką potężnego Kmicica, toż ta zuchwała panna była jego narzeczoną. Więc zgryźli w milczeniu gniew, a ona ciągle stała z roziskrzonym okiem, ukazująca palcem na drzwi.", + "126980": "Na koniec pan Kokosiński rzekł przerywanym wściekłością głosem:", + "126981": "— Kiedy nas tu tak wdzięcznie przyjęto… to… nie pozostaje nam nic innego… jak pokłonić się… politycznej gospodyni i pójść… dziękując za gościnę…", + "126982": "To rzekłszy, skłonił się czapką z umyślną uniżonością aż do ziemi, a za nim kłaniali się i inni i wychodzili kolejno. Gdy drzwi zamknęły się za ostatnim, Oleńka upadła wyczerpana na krzesło, dychając ciężko, bo nie miała tyle sił, ile odwagi.", + "126983": "Oni zaś zgromadzili się na radę przed gankiem, naokół koni, ale żaden nie chciał pierwszy przemówić.", + "126984": "Wreszcie Kokosiński rzekł:", + "126985": "— Cóż, mili barankowie?", + "126986": "— A cóż?", + "126987": "— Dobrze wam?", + "126988": "— A tobie dobrze?", + "126989": "— Ej, żeby nie Kmicic! Ej, żeby nie Kmicic! — rzekł Ranicki, zacierając konwulsyjnie ręce — pohulalibyśmy tu z panienką po naszemu!…", + "126990": "— Idź, zadrzyj z Kmicicem! — zapiszczał Rekuć. — Stań mu!", + "126991": "Ranickiego twarz, jak skóra rysia, cała była już pokryta piętnami.", + "126992": "— I jemu stanę, i tobie, warchole, gdzie chcesz!", + "126993": "— A to i dobrze! — rzekł Rekuć.", + "126994": "Obaj porwali się do szabel, ale olbrzymi Kulwiec-Hippocentaurus wtoczył się pomiędzy nich.", + "126995": "— Na tę pięść! — rzekł, potrząsając jakoby bochnem chleba — na tę pięść! — powtórzył. — Pierwszemu, który szablę wyciągnie, łeb roztrzaskam!", + "126996": "To rzekłszy, poglądał to na jednego, to na drugiego, jakby pytając niemo, który pierwszy zechce popróbować; ale oni tak zagadnięci uspokoili się zaraz.", + "126997": "— Kulwiec ma rację! — rzekł Kokosiński. — Moi mili barankowie, potrzeba nam teraz zgody więcej niż kiedykolwiek… Ja bym radził ruszać co prędzej do Kmicica, żeby zaś ona go prędzej nie obaczyła, bo opisałaby nas jak diabłów. Dobrze, że tam żaden na nią nie warknął, choć mnie samemu świerzbiały ręce i język… Ruszajmy do Kmicica. Ma ona go na nas podbechtać, to lepiej my go wpierw podbechtajmy. Nie daj Bóg, aby nas opuścił. Zaraz by tu obławę na nas jak na wilków uczyniono.", + "126998": "— Furda! — rzekł Ranicki. — Nic nam nie uczynią. Teraz wojna; mało to ludzi po świecie bez dachu i chleba się włóczy? Zbierzem sobie partię, towarzysze mili, i niech nas wszystkie trybunały ścigają! Daj rękę, Rekuć, odpuszczam ci!", + "126999": "— Byłbym ci uszy obciął — zapiszczał Rekuć — ale już pogódźmy się! Wspólna nas konfuzja spotkała.", + "127000": "— Kazać pójść precz takim jak my kawalerom! — rzekł Kokosiński.", + "127001": "— I mnie, w którym senatorska krew płynie! — dodał Ranicki.", + "127002": "— Ludziom godnym! Familiantom!", + "127003": "— Żołnierzom zasłużonym!", + "127004": "— I exulom!", + "127005": "— Sierotom niewinnym!", + "127006": "— Mam buty wyporkiem podszyte, ale już mi nogi marzną — rzekł Kulwiec. — Co będziemy jak dziady pod tym domem stali, nie wyniosą nam tu piwa grzanego! Nic tu po nas! Siadajmy i jedźmy. Czeladź lepiej odesłać, bo co po nich bez strzelb i broni, a sami jedźmy.", + "127007": "— Do Upity!", + "127008": "— Do Jędrusia, przyjaciela zacnego! Przed nim się poskarżym.", + "127009": "— Bylebyśmy go nie minęli.", + "127010": "— Na koń, towarzysze! Na koń!", + "127011": "Siedli i ruszyli stępą, gniew i wstyd przeżuwając. Za bramą Ranicki, którego złość trzymała jeszcze jak za gardło, odwrócił się i pogroził pięścią dworowi.", + "127012": "— Ej, krwi mi! Ej, krwi!", + "127013": "— Niechby się tylko z Kmicicem pokłócili! — rzekł Kokosiński — przyjechalibyśmy tu jeszcze z hubką.", + "127014": "— Może to być.", + "127015": "— Boże nam pomóż! — dodał Uhlik.", + "127016": "— Pogańska córka, cieciorka zaciekła!…", + "127017": "Tak klnąc i sierdząc się na pannę, a czasem na siebie samych warcząc, dojechali do lasu. Ledwie minęli pierwsze drzewa, ogromne stado wron zawichrzyło się nad ich głowami. Zend począł zaraz krakać przeraźliwie; tysiące głosów odpowiedziało mu z góry. Stado zniżyło się tak, że aż konie poczęły się lękać szumu skrzydeł.", + "127018": "— Stul gębę! — krzyknął na Zenda Ranicki. — Jeszcze nieszczęście wykraczesz! Kraczą nad nami te wrońska jakby nad padliną…", + "127019": "Ale inni śmieli się, wiec Zend krakał ciągle. Wrony zniżały się coraz bardziej i tak jechali jak wśród burzy. Głupi! Nie umieli odgadnąć złej wróżby.", + "127020": "Za lasem ukazały się już Wołmontowicze, ku którym kawalerowie ruszyli rysią, bo mróz był srogi i zmarzli bardzo, a do Upity było dość jeszcze daleko. Ale w samej wsi musieli zwolnić. Na szerokiej drodze zaścianku pełno było ludzi, jako zwyczajnie przy niedzieli. Butrymowie i Butrymówny wracali piechotą i saniami z Mitrunów, z odpustu. Szlachta poglądała ciekawie na nieznanych jeźdźców, w pół się domyślając, co to za jedni. Młode szlachcianki słyszały już o rozpuście w Lubiczu i o sławnych jawnogrzesznikach, których pan Kmicic przyprowadził, więc przypatrywały im się jeszcze ciekawiej. Oni zaś jechali dumnie, w pięknych postawach żołnierskich, w zdobycznych aksamitnych ferezjach, w kołpakach rysich i na dzielnych koniach. Znać było jednak, że to żołnierze zawołani: nony rzęsiste i harde, prawe ręce wparte w boki, głowy podniesione. Nie ustępowali też nikomu, jadąc szeregiem i pokrzykując od czasu do czasu: „Z drogi!” Jaki taki z Butrymów spojrzał posępnie spode łba, ale ustąpił; oni zaś gwarzyli między sobą o zaścianku.", + "127021": "— Uważcie, mości panowie — mówił Kokosiński — jakie tu chłopy rosłe; jeden w drugiego jak tur, a każdy wilkiem patrzy.", + "127022": "— Żeby nie ten wzrost i żeby nie szabliska, można by ich wziąć za chamów — rzekł Uhlik.", + "127023": "— Obaczcie no te szablice! Czyste powyrki, jak mi Bóg miły! — zauważył Ranicki. — Chciałbym się z którym popróbować!", + "127024": "Tu pan Ranicki począł gołą dłonią szermować.", + "127025": "— On by tak, ja bym tak! On by tak, ja bym tak — i szach!", + "127026": "— Łatwo sobie możesz owo gaudium uczynić — zauważył Rekuć. — Z nimi nie trzeba wiele.", + "127027": "— Wolałbym się ja z tymi oto dziewczętami popróbować! — rzekł nagle Zend.", + "127028": "— Świece, nie panny! — wykrzyknął z zapałem Rekuć.", + "127029": "— Co waść mówisz: — świece? — sosny! A pyski u każdej jakoby krokoszem malowane.", + "127030": "— Ciężko i na szkapie usiedzieć na taki widok!", + "127031": "Tak rozmawiając, wyjechali z zaścianka i znów ruszyli rysią. Po pół godziny drogi przybyli do karczmy zwanej Doły, która leżała na pół drogi między Wołmontowiczami i Mitrunami. Butrymi i Butrymówny zatrzymywali się w niej zwykle, idąc i wracając z kościoła, aby odpocząć i rozgrzać się w czasie mrozów. Toteż przed zajazdem spostrzegli kawalerowie kilkanaście sani wysłanych grochowinami i tyleż koni posiodłanych.", + "127032": "— Napijmy się gorzałki, bo zimno! — rzekł Kokosiński.", + "127033": "— Nie zawadzi! — odparł chór jednogłośny.", + "127034": "Zsiedli z koni, zostawili je u słupów, a sami weszli do szynkownej izby, ogromnej i ciemnej. Zastali tu moc ludzi. Szlachta, siedząc na ławach lub stojąc gromadkami przed szynkwasem, popijała piwo grzane, a niektórzy krupniczek warzony z masła, miodu, wódki i korzeni. Sami to byli Butrymowie, chłopy duże, ponure i tak małomówne, że w izbie prawie nie słychać było gwaru. Wszyscy ubrani w szare kapoty z samodziału albo rosieńskiego pakłaku, podbite baranami, w pasy skórzane, przy szablach w czarnych żelaznych pochwach; przez tę jednostajność ubioru czynili pozór wojska. Ale byli to po części ludzie starzy od lat sześćdziesięciu lub wyrostkowie, do dwudziestu. Ci dla omłotów zimowych w domach zostali; reszta, mężczyźni w sile wieku, ruszyli do Rosień.", + "127035": "Ujrzawszy orszańskich kawalerów, odsunęli się trochę od szynkwasu i poczęli im się przypatrywać. Piękny moderunek żołnierski podobał się tej wojowniczej szlachcie; czasem też który słowo puścił. „To z Lubicza?” — „Tak, pana Kmicicowa kompania!” — „To ci?” — „A jakże!”", + "127036": "Kawalerowie pili gorzałkę, ale krupniczek zbyt pachniał. Zwietrzył go pierwszy Kokosiński i kazał dać. Obsiedli tedy stół, a gdy przyniesiono dymiący saganek, poczęli pić, spoglądając na izbę, na szlachtę i przymrużając oczy, bo w izbie było ciemnawo. Okna śnieg zasuł, a długi, niski otwór gruby, w której palił się ogień, pozasłaniały całkiem jakieś figury plecami ku izbie odwrócone.", + "127037": "Kiedy już krupnik począł krążyć w żyłach kawalerów, roznosząc po ich ciałach ciepło przyjemne, ożywiły im się zaraz humory strapione po przyjęciu w Wodoktach i Zend począł nagle krakać jak wrona, tak dokładnie, że wszystkie twarze zwróciły sią ku niemu.", + "127038": "Kawalerowie śmieli się, szlachta poczęła się zbliżać, rozweselona, zwłaszcza młodsi, potężni wyrostkowie o szerokich barach i pucołowatych policzkach. Siedzące przy grubie przed ogniem postacie odwróciły się ku izbie i Rekuć pierwszy dostrzegł, iż były to niewiasty.", + "127039": "A Zend zamknął oczy i krakał, krakał — nagle przestał i po chwili obecni usłyszeli głos duszonego przez psy zająca; zając beczał w ostatniej agonii, coraz słabiej, ciszej, potem zawrzasnął rozpaczliwie i zamilkł na wieki — a na jego miejscu rogacz odezwał się potężnie jak z rykowiska.", + "127040": "Butrymowie stali zdumieni, chociaż Zend już przestał. Spodziewali się jeszcze co usłyszeć, ale tymczasem usłyszeli tylko piskliwy głos Rekucia:", + "127041": "— Sikorki siedzą wedle gruby!", + "127042": "— A prawda! — rzekł Kokosiński, przysłaniając oczy ręką.", + "127043": "— Jako żywo! — przywtórzył Uhlik— jeno w izbie tak ciemno, żem nie mógł rozeznać.", + "127044": "— Ciekaw jestem, co one tu robią?", + "127045": "— Może na tańce przychodzą.", + "127046": "— A poczekajcie, spytam! — rzekł Kokosiński.", + "127047": "I podniósłszy głos, pytał:", + "127048": "— Miłe niewiasty, a cóże tam czynicie wedle gruby?", + "127049": "— Nogi grzejem! — ozwały się cienkie głosy.", + "127050": "Wówczas kawalerowie wstali i zbliżyli się do ogniska. Siedziało przy nim na długiej ławie z dziesięć niewiast starszych i młodszych, trzymających bose nogi na klocu leżącym wedle ognia. Z drugiej strony kloca suszyły się przemokłe od śniegu buty.", + "127051": "— To waćpanny nogi grzejecie? — pytał Kokosiński.", + "127052": "— Bo zmarzły.", + "127053": "— Bardzo grzeczne nóżki! — zapiszczał Rekuć, pochylając się ku klocowi.", + "127054": "— At! Odczep się waszmość! — rzekła jedna z szlachcianek.", + "127055": "— Rad bym ja się przyczepić, nie odczepić, ile że mam sposób pewny, lepszy od ognia na zmarzłe nóżki, któren sposób jest następujący: jeno potańcować z ochotą, a zamróz pójdzie precz!", + "127056": "— Kiedy potańcować, to potańcować! — rzekł pan Uhlik. — Nie potrzeba ni skrzypków, ni basetli, bo ja wam zagram na czekaniku.", + "127057": "I wydobywszy ze skórzanej pochewki, wiszącej przy szabli, nieodstępny instrument, grać począł, a kawalerowie sunęli w podrygach do dziewcząt i nuż je ściągać z ławy. One niby się broniły, ale więcej krzykiem niż rękoma, bo naprawdę nie były bardzo od tego. Może i szlachta rozochociłaby się z kolei, bo przeciw potańcowaniu w niedzielę, po mszy i w zapusty nikt by bardzo nie protestował, ale reputacja „kompanii” była już zbyt znana w Wołmontowiczach, więc pierwszy olbrzymi Józwa Butrym, ten, który stopy nie miał, wstał z ławy i zbliżywszy się do Kulwieca-Hippocentaura, chwycił go za pierś, zatrzymał i rzekł ponuro:", + "127058": "— Jeśli się waszmości chce tańca, to może ze mną?", + "127059": "Kulwiec-Hippocentaurus oczy przymrużył i począł wąsami ruszać gwałtownie.", + "127060": "— Wolę z dziewczyną — odrzekł — a z waścią to chyba potem…", + "127061": "Wtem podbiegł Ranicki z twarzą już pocętkowaną plamami, bo już burdę poczuł.", + "127062": "— Coś za jeden, zawalidrogo? — pytał, chwytając za szablę.", + "127063": "Uhlik przestał grać, a Kokosiński zakrzyknął:", + "127064": "— Hej, towarzysze! Do kupy! Do kupy!", + "127065": "Ale już za Józwą sypnęli się Butrymowie, starcy potężni i wyrostki ogromne; poczęli się tedy także skupiać, pomrukując jak niedźwiedzie.", + "127066": "— Czego chcecie? Guzów szukacie? — pytał Kokosiński.", + "127067": "— At! Co gadać! Poszli precz! — rzekł z flegmą Józwa.", + "127068": "Na to Ranicki, któremu chodziło o to, aby czasem nie obyło się bez bójki, uderzył Józwę rękojeścią w piersi, aż się rozległo w całej izbie i krzyknął:", + "127069": "— Bij!", + "127070": "Rapiery zabłysły, rozległ się wrzask niewiast, szczęk szabel i zgiełk, i zamieszanie. Wtem olbrzymi Józwa wycofał się z potyczki, porwał stojącą wedle stołu z gruba ciosaną ławę i podniósłszy ją jakby leciuchną deseczkę, zakrzyknął:", + "127071": "— Rum! rum!", + "127072": "Kurz wstał z podłogi i przesłonił walczących, jeno w zamęcie jęki poczęły się odzywać…", + "127073": "Rozdział V", + "127074": "Tegoż samego dnia wieczorem przyjechał pan Kmicic do Wodoktów na czele stu kilkunastu ludzi, których ze sobą z Upity przyprowadził, żeby ich do Kiejdan hetmanowi wielkiemu odesłać, sam uznał bowiem, że w tak małym miasteczku nie masz dla większej liczby ludzi pomieszczenia i że po ogłodzeniu mieszczan żołnierz musi się uciekać do gwałtów, zwłaszcza taki żołnierz, któren tylko strachem przed dowódcą w karności może być utrzymany. Dość bowiem było spojrzeć na wolentarzy pana Kmicica, żeby dojść do przekonania, iż gorszego gatunku ludzi trudno było w całej Rzeczypospolitej znaleźć. I Kmicic nie mógł mieć innych. Po pobiciu hetmana wielkiego nieprzyjaciel zalał cały kraj. Resztki wojsk regularnych litewskiego komputu cofnęły się na pewien czas do Birż i Kiejdan, aby tam przyjść do sprawy. Szlachta smoleńska, witebska, połocka, mścisławska i mińska albo pociągnęła za wojskiem, albo chroniła się w województwach jeszcze nie zajętych. Ludzie śmielszego ducha między szlachtą zbierali się do Grodna, do pana podskarbiego Gosiewskiego, tam bowiem naznaczały punkt zborny uniwersały królewskie zwołujące pospolite ruszenie. Niestety! Mało było takich, którzy usłuchali uniwersałów, ci zaś nawet, co poszli za głosem obowiązku, ściągali się tak opieszale, że tymczasem naprawdę nikt oporu nie dawał prócz pana Kmicica, któren czynił to na własną rękę, pobudzany więcej fantazją rycerską niż patriotyzmem. Łatwo jednak zrozumieć, że w braku wojsk regularnych i szlachty — brał ludzi, jakich mógł znaleźć, więc takich, których obowiązek do hetmanów nie ciągnął i którzy nie mieli nic do stracenia. Nagarnęło się tedy do niego zawalidrogów bez dachu i domu, ludzi niskiego stanu, zbiegłej z wojska czeladzi, zdziczałych borowych, pachołków miejskich lub łotrzyków prawem ściganych. Ci pod chorągwią spodziewali się znaleźć ochronę, a przy tym łupami się pożywić. W żelaznych rękach Kmicicowych zmienili się oni w śmiałych żołnierzy, śmiałych aż do szaleństwa i gdyby sam Kmicic był statecznym człowiekiem, mogli byli znaczne Rzeczypospolitej oddać przysługi. Ale Kmicic był sam swawolnikiem, w którym dusza kipiała ustawicznie; zresztą skąd miał brać prowiant i broń, i konie, gdy jako wolentarz, nie posiadający nawet listów zapowiednich, nie mógł ze skarbu Rzeczypospolitej żadnej spodziewać się pomocy. Brał więc gwałtem, często na nieprzyjacielu, często i na swoich. Oporu nie znosił i za najmniejszy karał srodze.", + "127075": "W ustawicznych podjazdach, walkach i napadach zdziczał, przyzwyczaił się do krwi przelewu tak, że nie lada co mogło poruszyć w nim, dobre zresztą z natury, serce. Zakochał się w ludziach gotowych na wszystko i niepohamowanych. Imię jego zasłynęło wkrótce złowrogo. Mniejsze oddziały nieprzyjacielskie nie śmiały się wychylać z miast i obozów w stronach, w których straszliwy partyzant grasował. Ale i miejscowe obywatelstwo, zniszczone przez wojnę, bało się jego ludzi mało mniej niż nieprzyjaciół. Zwłaszcza gdzie oko Kmicica osobiście nie spoczywało nad nimi, gdzie komendę brali jego oficerowie: Kokosiński, Uhlik, Kulwiec, Zend, a szczególniej najdzikszy i najokrutniejszy, lubo z wysokiej krwi pochodzący, Ranicki — tam zawsze można było pytać: obrońcyli to czy napastnicy? Kmicic karał czasem i swoich ludzi, gdy mu nie pod humor co przyszło, bez miłosierdzia; ale częściej stawał po ich stronie, nie dbając na prawa, na łzy i życie ludzkie.", + "127076": "Kompanionowie, prócz Rekucia, na którym krew niewinna nie ciężyła, jeszcze podmawiali młodego wodza, by coraz bardziej cuglów swej bujnej naturze popuszczał.", + "127077": "Takie to było Kmicicowe wojsko.", + "127078": "Teraz właśnie zabrał on swą hołotę z Upity, by ją do Kiejdan odesłać. Gdy się tedy zatrzymali przed dworem w Wodoktach, panna Aleksandra aż przeraziła się, ujrzawszy ich przez okno, tak byli do hajdamaków podobni. Każdy inaczej zbrojny: jedni w hełmach pobranych na nieprzyjacielu, drudzy w czapkach kozackich, w kapuzach, w kapturach, niektórzy w wypłowiałych ferezjach, inni w kożuchach, z rusznicami, spisami, łukami i berdyszami, na chudych, poszerszeniałych koniach ubranych w rzędziki polskie, moskiewskie, tureckie. Uspokoiła się dopiero Oleńka, gdy pan Andrzej, hoży i wesoły jak zawsze, wpadł do izby i zaraz z niezmierną żywością do rąk jej przypadł.", + "127079": "Ona zaś, choć poprzednio postanowiła przyjąć go z powagą i zimno, jednak nie mogła zapanować nad radością, którą jej sprawiło jego przybycie. Przy tym może i chytrość niewieścia grała w tym pewną rolę, bo trzeba było powiedzieć panu Andrzejowi o wypędzeniu za drzwi kompanii, więc chciała go sobie przebiegła dziewczyna naprzód zjednać. A zresztą, tak ją witał szczerze, z taką miłością, że resztki urazy stopniały jak śnieg przy płomieniu.", + "127080": "„Miłuje mnie! Nie masz wątpliwości!” — pomyślała.", + "127081": "A on mówił:", + "127082": "— Jużem się tak stęsknił, żem całą Upitę chciał spalić, byle do cię jak najprędzej lecieć. Niechże ich tam mróz ściśnie tych łyków!", + "127083": "— Jam też była niespokojna, żeby tam do bitwy nie przyszło. Chwała Bogu, żeś waćpan przyjechał.", + "127084": "— I! Co za bitwa! Żołnierze poczęli trochę łyczków tarmosić…", + "127085": "— Aleś to waćpan uspokoił?", + "127086": "— Zaraz ci powiem wszystko, jak się zdarzyło, mój klejnocie, jeno sobie usiędę trochę, bom się strudził. Ej! Ciepłoż tu, ej! Miło w tych Wodoktach jako właśnie w raju. Rad by tu człowiek po wiek siedział i w one śliczne oczy patrzył, i nigdy nie wyjeżdżał… Ale napić się czego ciepłego także by nie zawadziło, bo na dworze mróz okrutny.", + "127087": "— Zaraz każę waćpanu wina z jajami zgrzać i sama przyniosę.", + "127088": "— A dajże i moim wisielcom jaką baryłczynę gorzałki i każ ich do obory puścić, żeby się jeno od paru bydlęcego nieco rozgrzeli. Tołuby mają wiatrem podszyte i srodze pokostnieli.", + "127089": "— Niczego im nie pożałuję, bo to waćpańscy żołnierze.", + "127090": "To rzekłszy, uśmiechnęła się tak, aż Kmicicowi w oczach pojaśniało, i wysunęła się jak kotka cicho, by w czeladnej wszystko zarządzić.", + "127091": "Kmicic chodził po izbie i po czuprynie się głaskał, to wąsa młodego pokręcał, namyślając się: jak jej opowiedzieć, co się w Upicie zdarzyło.", + "127092": "— Trzeba szczerą prawdę wyznać — mruczał pod nosem — nie ma rady, choćby kompania mieli się śmiać, że mnie tu już na pasku wodzą…", + "127093": "I znów chodził, i znów czuprynę na czoło nagarniał, wreszcie zniecierpliwił się, że dziewczyna długo nie wraca.", + "127094": "Tymczasem pacholik wniósł światło, pokłonił się w pas i wyszedł, a potem zaraz weszła wdzięczna gosposia, niosąc sama w obu rękach błyszczącą cynową tacę, na niej garnuszek, z którego wychodziła wonna para zagrzanego węgrzyna, i pucharek rżnięty ze szkła, z herbem Kmiciców. Stary Billewicz dostał go w swoim czasie od ojca pana Andrzeja, gdy u niego w gościnie bawił.", + "127095": "Pan Andrzej, ujrzawszy gosposię, poskoczył ku niej.", + "127096": "— Hej! — zawołał — rączyny obiedwie zajęte, nie wymkniesz mi się!", + "127097": "I przechylił się przez tacę, a ona cofała swą jasną główkę bronioną tylko przez opar wychodzący z garnuszka.", + "127098": "— Zdrajca! Dajże waćpan spokój, bo upuszczę polewkę…", + "127099": "Ale on się groźby nie uląkł, po czym zakrzyknął:", + "127100": "— Jak Bóg w niebie, od takich delicyj rozum może się pomieszać!", + "127101": "— Waćpanu dawno już się pomieszał… Siadaj, siadaj!", + "127102": "Usiadł posłusznie, ona zaś nalała mu polewki w pucharek.", + "127103": "— Mówże teraz, jakeś to w Upicie winnych sądził?", + "127104": "— W Upicie? Jako Salomon!", + "127105": "— To i chwała Bogu!… Na sercu mi to, żeby wszyscy w okolicy mieli waćpana za statecznego i sprawiedliwego człowieka. Jakże to tedy było?", + "127106": "Kmicic pociągnął dobrze polewki, odetchnął i rzekł:", + "127107": "— Muszę opowiadać od początku. Było tak: Upominali się łyczkowie z burmistrzem o asygnacje na prowianty od hetmana wielkiego albo od pana podskarbiego. „Waćpanowie (mówili żołnierzom) jesteście wolentarzami i eksakcji nie możecie czynić. Kwatery dajem z łaski, a prowianty damy wtedy, gdy się okaże, że nas zapłacą”.", + "127108": "— Mieli słuszność czy nie mieli?", + "127109": "— Słuszność wedle prawa mieli, ale żołnierze mieli szable, a po staremu, kto ma szablę, ten ma zawsze lepszą rację. Powiadają tedy łyczkom: „Zaraz my tu na waszej skórze wypiszemy asygnacje!” I wnet stał się tumult. Burmistrz z łyczkami zatarasowali się w ulicy, a moi ich dobywali; nie obeszło się bez strzelaniny. Zapalili niebożęta żołnierze dla postrachu parę stodół, kilku też łyczków uspokoili…", + "127110": "— Jak to uspokoili?", + "127111": "— Kto weźmie szablą po łbie, to i spokojny jak trusia.", + "127112": "— Dla Boga! Toż to zabójstwo!", + "127113": "— Właśniem na to przyjechał. Żołnierze zaraz do mnie z narzekaniem i skargami na opresję, w jakiej żyją, że to ich niewinnie prześladują. „Brzuchy mamy puste — mówili — co nam czynić?” Kazałem burmistrzowi, by się stawił. Namyślał się długo, ale wreszcie przyszedł z trzema innymi. Kiedy to nie zaczną płakać: „Niechby już i asygnacji nie dawali — prawią — ale czemu biją, czemu miasto palą? Jeść i pić bylibyśmy dali za dobre słowo, ale oni chcieli słoniny, miodów, specjałów, a my sami, ubodzy ludzie, tego nie mamy. Prawem się będziem bronić, a wasza mość przed sądem za swoich żołnierzów odpowiesz”.", + "127114": "— Bóg waćpana będzie błogosławił — zawołała Oleńka — jeśliś sprawiedliwość, jako się godzi, uczynił!", + "127115": "— Jeślim uczynił?…", + "127116": "Tu pan Andrzej skrzywił się jak student, który ma się do winy przyznać, i czuprynę począł ręką na czoło nagarniać.", + "127117": "— Mój królu! — zawołał wreszcie żałosnym głosem — mój klejnocie!… Nie gniewaj się na mnie…", + "127118": "— Cóżeś znów waćpan uczynił? — pytała niespokojnie Oleńka.", + "127119": "— Kazałem dać po sto batożków burmistrzowi i radnym! — wyrecytował jednym tchem pan Andrzej.", + "127120": "Oleńka nie odrzekła nic, jeno ręce wsparła na kolanach, głowę spuściła na piersi i pogrążyła się w milczeniu.", + "127121": "— Zetnij szyję! — wołał Kmicic — ale nie gniewaj się!… Jeszczem wszystkiego nie wyznał…", + "127122": "— Jeszcze? — jęknęła panna.", + "127123": "— Bo to oni potem posłali do Poniewieża o pomoc. Przyszło sto głupich pachołków z oficyjerami. Tych przepłoszyłem, a oficyjerów… Na Boga, nie gniewaj się!… Kazałem gołych pognać kańczugami po śniegu, tak jakem raz panu Tumgratowi w Orszańskiem uczynił…", + "127124": "Billewiczówna podniosła głowę; surowe jej oczy pałały gniewem, a purpura wystąpiła na policzki.", + "127125": "— Waćpan nie masz wstydu i sumienia! — rzekła.", + "127126": "Kmicic spojrzał zdziwiony, zamilkł na chwilę, po czym spytał zmienionym głosem:", + "127127": "— Prawdęli mówisz czy udajesz?", + "127128": "— Prawdę mówię, że hajdamaki godny to uczynek, nie kawalera!… Prawdę mówię, bo mi reputacja waćpana na sercu leży, bo mi wstyd, żeś ledwie przyjechał, już cię całe obywatelstwo ma za gwałtownika i palcami ukazuje!…", + "127129": "— Co mi tam wasze obywatelstwo! Dziesięciu chałup jeden pies strzeże i jeszcze niewiele ma roboty.", + "127130": "— Ale nie masz infamii na tych chudopachołkach, nie masz hańby na niczyim imieniu. Nikogo tu sądy ścigać nie będą prócz waćpana!", + "127131": "— Ej, niechże cię o to głowa nie boli. Każdy sobie pan w naszej Rzeczypospolitej, kto jeno ma szablę w garści i lada jaką partię zebrać potrafi. Co mi uczynią? Kogo ja się tu boję?", + "127132": "— Jeśli waćpan nikogo się nie boisz, to wiedz o tym, że ja się boję gniewu bożego… i łez ludzkich się boję, i krzywd! A hańbą z nikim dzielić się nie chcę; chociażem niewiasta słaba, przecie mi miła cześć imienia może więcej niż niejednemu, który się kawalerem powiada.", + "127133": "— Na Boga! Nie groźże mi rekuzą, bo mnie jeszcze nie znasz…", + "127134": "— O, wierzę, że i mój dziad waćpana nie znał!", + "127135": "Oczy Kmicica poczęły skry sypać, ale i w niej się rozigrała krew billewiczowska.", + "127136": "— Rzucaj się waćpan, zgrzytaj! — mówiła śmiało dalej. — Jać się nie ulęknę, chociażem sama, a waść masz całą chorągiew rozbójników pod sobą; niewinność moja mnie broni!… Myślisz, że nie wiem, iżeście w Lubiczu wizerunki postrzelali i że dziewczęta na rozpustę ciągacie?… Waść to mnie nie znasz, jeśli myślisz, że zmilczę pokornie. Chcę poczciwości od waćpana i tego wymagać żaden mi testament nie zabroni… Owszem, wola mojego dziada jest, żebym tylko poczciwego żoną była…", + "127137": "Kmicic widocznie zawstydził się tych sprawek lubickich, bo spuściwszy głowę, spytał cichszym już głosem:", + "127138": "— Kto ci o owym strzelaniu mówił?", + "127139": "— Wszystka szlachta z okolicy o tym mówi.", + "127140": "— Zapłacę ja tym szarakom, zdrajcom, za życzliwość! — odparł posępnie Kmicic. — Ale to stało się po pijanemu… w kompanii… jako że żołnierze pohamować się w ochocie nie umieją. A co do dziewcząt, to jam ich nie ciągał.", + "127141": "— Wiem, że to owi bezwstydnicy, owi zbóje do wszystkiego waćpana podmawiają…", + "127142": "— To nie zbóje, to moi oficyjerowie…", + "127143": "— Jam tym waćpana oficyjerom kazała pójść precz z mego domu!", + "127144": "Oleńka spodziewała się wybuchu, tymczasem z największym zdziwieniem spostrzegła, że wiadomość o wypędzeniu kompanionów żadnego na Kmicicu nie uczyniła wrażenia, a nawet przeciwnie, zdawała mu się humor poprawiać.", + "127145": "— Kazałaś im pójść precz? — spytał.", + "127146": "— Tak jest.", + "127147": "— A oni poszli?", + "127148": "— Tak jest.", + "127149": "— Dalibóg, kawalerska w tobie fantazja! Okrutnie mi się to podoba, bo niebezpieczna rzecz z takimi ludźmi zadrzeć. Niejeden już ciężko za to zapłacił. Ale i oni znają mores przed Kmicicem!… Widzisz! Wynieśli się pokornie jak barankowie — widzisz! A czemu? Bo się mnie boją!", + "127150": "Tu pan Andrzej spojrzał chełpliwie na Oleńkę i wąsa począł pokręcać; ją zaś rozgniewała do reszty ta zmienność humoru i ta niewczesna chełpliwość, więc rzekła wyniośle i z naciskiem:", + "127151": "— Waćpan musisz wybrać między mną i nimi, nie może inaczej być!", + "127152": "Kmicic zdawał się nie spostrzegać tej stanowczości, z jaką Oleńka mówiła, i odpowiedział niedbale, prawie wesoło:", + "127153": "— A po co mnie wybierać, kiedy ja i ciebie mam, i ich mam! Waćpanna możesz sobie w Wodoktach czynić, coć się podoba; ale jeżeli moi kompanionowie żadnej tu krzywdy ani swawoli się nie dopuścili, to za cóż mam ich wyganiać? Waćpanna tego nie rozumiesz, co to jest służyć pod jedną chorągwią i wojnę razem odbywać… Żadne krewieństwo tak nie związuje jak wspólna służba. Wiedz o tym, że oni mało tysiąc razy ratowali mi życie, ja im takoż; a że teraz są bez dachu, że ich prawo ściga, to tym bardziej muszę im dać przytułek. Szlachta to przecie wszystko i familianci za wyjątkiem Zenda, któren jest niepewnego pochodzenia, ale takiego kawalkatora nie masz w całej Rzeczypospolitej. Prócz tego, gdybyś go waćpanna słyszała, jak zwierza i ptactwo wszelakie udaje, sama byś go polubiła.", + "127154": "Tu pan Andrzej rozśmiał się, jakby żaden gniew, żadne nieporozumienie nie miało nigdy miejsca między nimi, a ona aż załamała ręce, widząc, jak z rąk jej się wymyka ta wichrowata natura. Wszystko to, co mówiła mu o opinii ludzkiej, o potrzebie statku, o niesławie, ześlizgiwało się po nim jak tępy grot po pancerzu. Nierozbudzone sumienie tego żołnierza nie umiało odczuć jej oburzenia na każdą niesprawiedliwość, na każdą bezecną swawolę. Jakże tu do niego trafić, jak przemówić?", + "127155": "— Niech się dzieje wola boża! — rzekła wreszcie. — Skoro się mnie waćpan wyrzekasz, to idźże swoją drogą! Bóg zostanie nad sierotą!", + "127156": "— Ja się ciebie wyrzekam? — pytał Kmicic z największym zdumieniem.", + "127157": "— Tak jest! Jeśli nie słowy, to uczynkami; jeśli nie ty mnie, to ja ciebie… Bo nie pójdę za człowieka, na którym ciężą łzy ludzkie i krew ludzka, którego palcami wytykają, banitem, rozbójnikiem zowią i za zdrajcę mają!", + "127158": "— Za jakiego zdrajcę?… Nie przywodźże mnie do szaleństwa, abym zaś czego nie uczynił, czego bym potem żałował. Niechże we mnie piorun zaraz trzaśnie, niech mnie czarci dziś obłuszczą, jeślim ja zdrajca, ja, którym przy ojczyźnie wtedy stawał, kiedy wszyscy ręce opuścili!", + "127159": "— Waćpan przy niej stajesz, a czynisz to, co i nieprzyjaciel, bo ją depcesz, bo ludzi w niej katujesz, bo na prawa boskie i ludzkie nie dbasz. Nie! Choćby mi się i serce rozdarło, nie chcę cię mieć takiego, nie chcę!…", + "127160": "— Nie gadaj mi o rekuzie, bo się wścieknę! Ratujcież mnie, anieli! Nie zechcesz mnie po dobrej woli, to cię i tak wezmę, choćby tu wszystka hołota z zaścianków, choćby sami Radziwiłłowie, sam król i wszyscy diabli rogami przystępu bronili, choćbym miał duszę czartu zaprzedać…", + "127161": "— Nie wzywaj złych duchów, bo cię usłyszą! — zakrzyknęła Oleńka, wyciągając przed siebie ręce.", + "127162": "— Czego ode mnie chcesz?", + "127163": "— Bądź uczciwy!…", + "127164": "Umilkli oboje i nastała cisza. Słychać było tylko sapanie pana Andrzeja. Ostatnie słowa Oleńki przedarły jednak pancerz pokrywający jego sumienie. Czuł się upokorzony. Nie wiedział, co jej odrzec, jak się bronić. Potem począł chodzić szybkimi krokami po izbie; ona siedziała nieruchomie. Zawisła nad nimi niezgoda, rozjątrzenie i żal. Było im ze sobą ciężko i to długie milczenie stawało im się coraz nieznośniejsze.", + "127165": "— Bądź zdrowa! — rzekł nagle Kmicic.", + "127166": "— Jedź waćpan i niech cię Bóg natchnie inaczej! — odrzekła Oleńka.", + "127167": "— Pojadę! Gorzki mi był twój napitek, gorzki chleb! Żółcią i octem mnie tu napojono!", + "127168": "— A waćpan to myślisz, żeś mnie słodyczą napoił? — odrzekła głosem, w którym drgały łzy.", + "127169": "— Bądź zdrowa!", + "127170": "— Bądź zdrów…", + "127171": "Kmicic postąpił ku drzwiom, nagle zwrócił się i poskoczywszy ku niej, chwycił ją za obie ręce:", + "127172": "— Na rany Chrystusa! Czy ty chcesz, żebym trupem w drodze z konia spadł?", + "127173": "Wówczas Oleńka wybuchnęła płaczem; on objął ją i trzymał w ramionach całą dygocącą, powtarzając przez zaciśnięte zęby:", + "127174": "— Bijże mnie, kto w Boga wierzy! Bij, nie żałuj!", + "127175": "Na koniec wybuchnął:", + "127176": "— Nie płacz, Oleńka! Dla Boga, nie płacz! Com ci winien? Uczynię wszystko, co chcesz. Tamtych wyprawię… W Upicie załagodzę… Będę żył inaczej… Bo cię miłuję… Dla Boga! Serce mi się rozpuknie… Uczynię wszystko, jeno nie płacz… I miłuj mnie jeszcze…", + "127177": "Tak on ją uspokajał i pieścił; ona zaś, wypłakawszy się, rzekła:", + "127178": "— Jedź już waćpan. Bóg zgodę między nami uczyni. Ja nie mam urazy, jeno ból w sercu…", + "127179": "Księżyc wytoczył się już wysoko nad białe pola, gdy pan Andrzej ruszył z powrotem do Lubicza, a za nim pocłapali żołnierze, rozciągnąwszy się wężem po szerokim gościńcu. Jechali nie przez Wołmontowicze, ale krótszą drogą, bo mróz popętał bagna i można było po nich przejeżdżać bezpiecznie.", + "127180": "Wachmistrz Soroka przybliżył się do pana Andrzeja.", + "127181": "— Panie rotmistrzu — spytał — a gdzie nam stanąć w Lubiczu?", + "127182": "— Ruszaj precz! — odpowiedział Kmicic.", + "127183": "I jechał na przedzie, nic do nikogo nie mówiąc. W sercu nurtował mu żal, chwilami gniew, ale przede wszystkim złość na samego siebie. Pierwsza to była noc w jego życiu, w której czynił rachunek sumienia i rachunek ten ciężył mu gorzej od najcięższego pancerza. Oto przyjechał w te strony z nadszarpniętą reputacją i cóż uczynił, aby ją poprawić? Pierwszego dnia pozwolił na strzelanie i rozpustę w Lubiczu i zmyślił, że do niej nie należał, bo należał; potem pozwalał każdego dnia. Dalej: żołnierze skrzywdzili mieszczan, a on tej krzywdy dopełnił. Gorzej! Rzucił się na prezydium poniewieskie, pobił ludzi, puścił gołych oficerów na śniegi… Uczynią mu proces — przegra. Skażą go na utratę majątku, czci, może i gardła. A przecie nie będzie mógł jak dawniej, zebrawszy partię zbrojnej hołoty, drwić sobie z praw, bo zamierza się ożenić, osiąść w Wodoktach, służyć nie na własną rękę, ale w kompucie; tam prawo go znajdzie i dosięgnie. Prócz tego, choćby mu uszło bezkarnie, jest coś szpetnego w tych postępkach, jest coś niegodnego rycerza. Może swawola da się załagodzić, ale pamięć jej zostanie i w sercach ludzkich, i w jego własnym sumieniu, i w sercu Oleńki… Tu, gdy wspomniał, że ona jednak nie odepchnęła go jeszcze, że wyjeżdżając, czytał w jej oczach przebaczenie, wydała mu się tak dobrą jak anieli niebiescy. I ot! Brała go ochota wrócić nie jutro, ale zaraz, wrócić co koń wyskoczy i paść jej do nóg, i prosić o zapomnienie, i całować te słodkie oczy, które łzami zrosiły dziś jego twarz.", + "127184": "Chciało mu się samemu ryknąć płaczem i czuł, że tak miłuje tę dziewczynę, jak nigdy w życiu nikogo nie miłował. „Na Pannę Najświętszą! — myślał w duszy — uczynię, co ona zechce; opatrzę kompanów suto i wyprawię na kraj świata, bo prawda jest, że oni mnie do złego podniecają”.", + "127185": "Tu przyszło mu do głowy, że przybywszy do Lubicza, zastanie ich najpewniej pijanych albo z dziewczętami, i chwyciła go taka złość, że chciało mu się szablą uderzyć na kogokolwiek, choćby na tych żołnierzy, których prowadził, i siec ich bez miłosierdzia.", + "127186": "— Dam ja im! — mruczał, targając wąs. — Jeszcze mnie takim nie widzieli, jak zobaczą…", + "127187": "Tu zaczął konia z szaleństwa ostrogami bóść i za tręzlę targać i szarpać, aż rumak rozhukał się, a Soroka, widząc to, mruczał do żołnierzy:", + "127188": "— Rotmistrz się zbiesił. Nie daj Bóg mu pod rękę wpaść…", + "127189": "Jakoż pan Andrzej biesił się rzeczywiście. Naokół był wielki spokój. Księżyc świecił pogodnie, niebo iskrzyło się tysiącami gwiazd, najmniejszy wiatr nie poruszał gałęzi na drzewach — jeno w sercu rycerza wrzała burza. Droga do Lubicza wydała mu się tak długa jak nigdy. Jakaś nieznana dotąd trwoga zaczęła nań nadlatywać z mroku, z głębin leśnych i z pól zalanych zielonawym światłem księżyca. Wreszcie zmęczenie ogarnęło pana Andrzeja, gdyż zresztą, co prawda, całą zeszłą noc spędził w Upicie na pijatyce i hulance. Ale chciał trud trudem zabić, otrząsnąć się z niepokoju szybką jazdą, zwrócił się więc do żołnierzy i zakomenderował:", + "127190": "— W konie!…", + "127191": "Pomknął jak strzała, a za nim cały oddział. I w tych lasach, i na pustych polach lecieli jak ów orszak piekielny rycerzy krzyżackich, o których lud powiada na Żmudzi, że czasami wśród jasnych nocy miesięcznych zjawiają się i pędzą przez powietrze, zwiastując wojnę i klęski nadzwyczajne. Tętent leciał przed nimi i za nimi; z koni zaczęła para buchać i dopiero gdy śniegiem pokryte dachy lubickie ukazały się na zawrocie, zwolnili biegu.", + "127192": "Kołowrót zastali otwarty szeroko. Kmicica zdziwiło, że gdy podwórzec zaroił się ludźmi i końmi, nikt nie wyszedł zobaczyć ani spytać, co są za jedni. Spodziewał się zastać okna błyszczące od świateł, usłyszeć głos Uhlikowego czekanika, skrzypków albo wesołe okrzyki biesiady; tymczasem w dwóch tylko oknach izby jadalnej migotało niepewne światełko, zresztą było ciemno, cicho, głucho. Wachmistrz Soroka zeskoczył pierwszy z konia, by podtrzymać strzemię rotmistrzowi.", + "127193": "— Iść spać! — rzekł Kmicic. — Kto się zmieści w czeladnej, niech śpi w czeladnej, a inni w stajniach. Konie wstawić do obór, stodół i przynieść im siana z odryny.", + "127194": "— Słucham! — odpowiedział wachmistrz.", + "127195": "Kmicic zlazł z konia. Drzwi od sieni były otwarte na rozcież, a sień wyziębiona.", + "127196": "— Hej tam, jest tam kto? — wołał Kmicic.", + "127197": "Nikt się nie ozwał.", + "127198": "— Hej tam! — powtórzył głośniej.", + "127199": "Milczenie.", + "127200": "— Popili się… — mruknął pan Andrzej.", + "127201": "I ogarnęła go taka wściekłość, że począł zębami zgrzytać. Jadąc, wstrząsał się z gniewu na myśl, że zastanie pijatykę i rozpustę, teraz ta cisza drażniła go jeszcze bardziej.", + "127202": "Wszedł do izby jadalnej. Na ogromnym stole palił się kaganek łojowy czerwonym, dymiącym światłem. Pęd powietrza, które wpadło z sieni, chwiał płomieniem tak, iż przez chwilę nie mógł pan Andrzej nic dojrzeć. Dopiero gdy migotanie uspokoiło się, dojrzał szereg postaci leżących równo pod ścianą.", + "127203": "— Popili się na umor czy co? — mruknął niespokojnie.", + "127204": "Następnie zbliżył się niecierpliwie do pierwszej postaci z brzegu. Twarzy jej nie mógł widzieć, bo była pogrążona w cieniu, ale po białym skórzanym pasie i po białej pochwie na czekanik poznał pana Uhlika i począł go trącać bez ceremonii nogą.", + "127205": "— Wstawajcie, tacy synowie! Wstawajcie!…", + "127206": "Ale pan Uhlik leżał nieruchomy, z rękoma opadłymi bezwładnie po bokach ciała, a za nim leżeli inni; żaden nie ziewnął, nie drgnął, nie przebudził się, nie mruknął. W tejże chwili pan Kmicic spostrzegł, że wszyscy leżą na wznak, w jednakowej pozycji i jakieś straszne przeczucie chwyciło go za serce.", + "127207": "Poskoczywszy do stołu, porwał drżącą ręką kaganek i przysunął go ku twarzom leżących.", + "127208": "Włosy powstały mu na głowie, tak straszny widok uderzył jego oczy… Uhlika wyłącznie mógł poznać po białym pasie, bo twarz i głowa przedstawiały jedną bezkształtną masę, krwawą, ohydną, bez oczu, nosa i ust — tylko wąsy ogromne sterczały z tej okropnej kałuży. Pan Kmicic świecił dalej… Drugi z kolei leżał Zend z wyszczerzonymi zębami i wyszłymi na wierzch oczyma, w których zeszkliło się przedśmiertne przerażenie. Trzeci z kolei, Ranicki, oczy miał przymknięte, a po całej twarzy cętki białe, krwawe i ciemne. Pan Kmicic świecił dalej… Czwarty leżał pan Kokosiński, najmilszy Kmicicowi ze wszystkich towarzyszów, bo dawny sąsiad bliski. Ten zdawał się spać spokojnie, jeno z boku, w szyi widać mu było dużą ranę, zapewne sztychem zadaną. Piąty z kolei leżał olbrzymi pan Kulwiec-Hippocentaurus z żupanem podartym na piersiach i posiekaną gęstymi razami twarzą. Pan Kmicic przybliżał kaganek do każdej twarzy, a gdy wreszcie szóstemu, Rekuciowi, w oczy zaświecił, zdało mu się, że powieki nieszczęsnego zadrgały trochę od blasku.", + "127209": "Więc postawił na ziemi kaganek i zaczął wstrząsać z lekka rannym.", + "127210": "— Rekuć, Rekuć! — wołał — to ja, Kmicic!…", + "127211": "Za powiekami poczęła drgać i twarz, oczy i usta otwierały się i zamykały na przemian.", + "127212": "— To ja! — rzekł Kmicic.", + "127213": "Oczy Rekucia otwarły się na chwilę zupełnie — poznał twarz przyjaciela i jęknął z cicha:", + "127214": "— Jędruś!… księdza!…", + "127215": "— Kto was pobił?! — krzyczał Kmicic, chwytając się za włosy.", + "127216": "— Bu-try-my… — ozwał się głos tak cichy, że ledwie dosłyszalny.", + "127217": "Po czym Rekuć wyprężył się, zesztywniał, otwarte oczy stanęły mu w słup — i skonał.", + "127218": "Kmicic poszedł w milczeniu do stołu, postawił na nim kaganek — sam siadł na krześle i począł rękoma wodzić po twarzy jak człowiek, który ze snu się zbudziwszy, sam nie wie, czy już się rozbudził, czy widzi jeszcze senne obrazy przed oczyma.", + "127219": "Następnie znów spojrzał na leżące w mroku ciała. Zimny pot wystąpił mu na czoło, włosy zjeżyły się na głowie i nagle krzyknął tak strasznie, że aż szyby zadrgały w oknach:", + "127220": "— Bywaj, kto żyw! Bywaj!", + "127221": "Żołnierze, którzy roztasowywali się w czeladnej, posłyszeli ów krzyk i pędem wpadli do izby. Kmicic ukazał im ręką na leżące pod ścianą trupy.", + "127222": "— Pobici! Pobici! — powtarzał chrapliwym głosem.", + "127223": "Oni rzucili się patrzeć; niektórzy nadbiegli z łuczywem i poczęli w oczy świecić nieboszczykom. Po pierwszej chwili zdumienia wszczął się gwar i zamieszanie. Przylecieli i ci, którzy już się byli pokładli w stajniach i oborach. Dom cały zajaśniał światłem, zaroił się ludźmi, a wśród tego zamętu, nawoływań, pytań jedni tylko pobici leżeli pod ścianą równo i cicho, obojętni na wszystko i — przeciw swej naturze — spokojni. Dusze z nich wyszły, a ciał nie mogły rozbudzić ani surmy do bitwy, ani brzęk kielichów do uczty.", + "127224": "Tymczasem w gwarze żołnierskim coraz bardziej przemagały okrzyki groźby i wściekłości. Kmicic, który dotąd był jakby nieprzytomny, zerwał się nagle i zakrzyknął:", + "127225": "— Na koń!…", + "127226": "Ruszyło się, co żyło, ku drzwiom. Nie upłynęło i pół godziny, już stu przeszło jeźdźców leciało na złamanie karku po szerokiej, śnieżnej drodze, a na ich czele leciał pan Andrzej, jakby go zły duch opętał, bez czapki, z gołą szablą w ręku. W ciszy nocnej rozlegały się dzikie okrzyki:", + "127227": "— Bij! Morduj!…", + "127228": "Księżyc dosięgnął właśnie najwyższej wysokości w swej drodze niebieskiej, gdy nagle blask jego począł się mieszać i zlewać z różowym światłem wychodzącym jakby spod ziemi; stopniowo niebo czerwieniało coraz bardziej, rzekłbyś, od zorzy wstającej, aż wreszcie krwawa czerwona łuna oblała całą okolicę. Jedno morze ognia szalało nad olbrzymim zaściankiem Butrymów, a dziki żołnierz Kmicicowy, wśród dymu, pożogi i skier buchających słupami do góry, mordował w pień przerażoną i oślepłą z trwogi ludność…", + "127229": "Zerwali się ze snu mieszkańcy pobliskich zaścianków. Większe i mniejsze gromady Gościewiczów Dymnych, Stakjanów, Gasztowtów i Domaszewiczów zbierały się na drogach, przed domami i poglądając w stronę pożaru, podawały sobie z ust do ust trwożliwe wieści: „Chyba nieprzyjaciel wtargnął i pali Butrymów… To niezwyczajny pożar!”", + "127230": "Huk rusznic dochodzący od czasu do czasu z oddali potwierdzał te przypuszczenia.", + "127231": "— Pójdźmy na pomoc! — wołali śmielsi. — Nie dajmy braciom ginąć…", + "127232": "A gdy tak mówili starsi, już młodsi, którzy dla omłotów zimowych nie poszli do Rosień, siadali na koń. W Krakinowie i w Upicie poczęto bić w dzwony po kościołach.", + "127233": "W Wodoktach ciche pukanie do drzwi zbudziło pannę Aleksandrę.", + "127234": "— Oleńko! Wstawaj! — wołała panna Franciszka Kulwiecówna.", + "127235": "— Niech ciotuchna wejdzie! — Co tam się dzieje?", + "127236": "— Wołmontowicze się palą!", + "127237": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego!", + "127238": "— Strzały aż tu słychać, tam bitwa! Boże, zmiłuj się nad nami!", + "127239": "Oleńka krzyknęła strasznie, po czym wyskoczyła z łóżka i poczęła spiesznie szaty narzucać. Ciało jej dygotało jak we febrze. Ona jedna domyśliła się od razu, co to za nieprzyjaciel napadł nieszczęsnych Butrymów.", + "127240": "Po chwili wpadły rozbudzone niewiasty z całego domu z płaczem i szlochaniem. Oleńka rzuciła się na kolana przed obrazem, one poszły za jej przykładem i wszystkie poczęły odmawiać głośno litanię za konających.", + "127241": "Były zaledwie w połowie, gdy gwałtowne kołatanie wstrząsnęło drzwiami od sieni. Niewiasty zerwały się na równe nogi, okrzyk trwogi wyrwał się im z piersi:", + "127242": "— Nie otwierać! Nie otwierać!", + "127243": "Kołatanie ozwało się z podwójną siłą, rzekłbyś: drzwi wyskoczą z zawias. Tymczasem między zgromadzone niewiasty wpadł pacholik Kostek.", + "127244": "— Panienka! — wołał — jakiś człek stuka; otwierać czy nie?", + "127245": "— Samli jest?", + "127246": "— Sam.", + "127247": "— Idź, otwórz!", + "127248": "Pachołek skoczył, ona zaś, chwyciwszy świecę, przeszła do izby jadalnej, za nią panna Franciszka i wszystkie prządki.", + "127249": "Zaledwie zdołała postawić świecę na stole, gdy w sieni dał się słyszeć szczęk żelaznej zawory, skrzypienie otwieranych drzwi i przed oczyma niewiast ukazał się pan Kmicic, straszny, czarny od dymu, krwawy, zadyszany i z obłąkaniem w oczach.", + "127250": "— Koń mi pod lasem padł! — krzyknął. — Ścigają mnie!…", + "127251": "Panna Aleksandra utkwiła weń oczy:", + "127252": "— Waść spaliłeś Wołmontowicze?", + "127253": "— Ja!… Ja!…", + "127254": "Chciał coś dalej mówić, gdy wtem od strony drogi i lasu doszedł odgłos okrzyków i tętent koni, który zbliżał się z nadzwyczajną szybkością.", + "127255": "— Diabli po mą duszę!… Dobrze! — krzyknął jakby w gorączce Kmicic.", + "127256": "Panna Aleksandra w tejże chwili zwróciła się do prządek:", + "127257": "— Jeśli będą pytać, powiedzieć, że nie masz tu nikogo, a teraz do czeladnej i ze światłem tu przyjść!…", + "127258": "Po czym do Kmicica:", + "127259": "— Waść tam! — rzekła, ukazując na przyległą izbę.", + "127260": "I prawie przemocą wepchnąwszy go przez otwarte drzwi, zamknęła je natychmiast.", + "127261": "Tymczasem zbrojni ludzie zapełnili podwórzec i w mgnieniu oka Butrymi, Gościewicze, Domaszewicze i inni wpadli do domu. Ujrzawszy pannę, wstrzymali się w izbie jadalnej — ona zaś, stojąc ze świecą w ręku, zamykała sobą drogę do dalszych drzwi.", + "127262": "— Ludzie! Co się dzieje? Czego tu chcecie? — pytała, nie mrużąc oczu przed groźnymi spojrzeniami i złowrogim blaskiem gołych szabel.", + "127263": "— Kmicic spalił Wołmontowicze! — krzyknęła chórem szlachta. — Pomordował mężów, niewiasty, dzieci! Kmicic to uczynił!…", + "127264": "— My ludzi jego wybili! — rozległ się głos Butryma Józwy. — A teraz jego głowy chcemy!…", + "127265": "— Jego głowy! Krwi! Rozsiekać zbójcę!", + "127266": "— Gońcie go! — zawołała panna. — Czegóż tu stoicie? Gońcie!", + "127267": "— Zali nie tu się schronił? My konia pod lasem znaleźli…", + "127268": "— Nie tu! Dom był zawarty! Szukajcie w stajniach i oborach.", + "127269": "— W las uszedł! — zawołał jakiś szlachcic. — Hejże, panowie bracia!", + "127270": "— Milczeć! — huknął potężnym głosem Józwa Butrym. Po czym zbliżył się do panny.", + "127271": "— Panno! — rzekł. — Nie ukrywaj go!… To człek przeklęty!", + "127272": "Oleńka podniosła obie ręce nad głowę.", + "127273": "— Przeklinam go wraz z wami!…", + "127274": "— Amen! — krzyknęła szlachta. — Do zabudowań i w las! Odnajdziem go! Hajże na zbója!", + "127275": "— Hajże! Hajże!", + "127276": "Szczęk szabel i stąpanie rozległo się na nowo. Szlachta wypadła przed ganek i siadała co prędzej na koń. Część jej szukała jeszcze czas jakiś w zabudowaniach, w stajniach, oborach, w odrynie — potem głosy poczęły się oddalać w stronę lasu.", + "127277": "Panna Aleksandra nasłuchiwała, dopóki zupełnie nie znikły, po czym zapukała gorączkowo do drzwi komnaty, w której ukryła pana Andrzeja.", + "127278": "— Nie ma już nikogo! Wychodź waść!", + "127279": "Pan Kmicic wytoczył się z izby jak pijany.", + "127280": "— Oleńka!… — zaczął.", + "127281": "Ona wstrząsnęła rozpuszczonymi włosami, które pokrywały niby płaszczem jej plecy.", + "127282": "— Nie chcę cię widzieć, znać! Bierz konia i uchodź stąd!…", + "127283": "— Oleńka! — jęknął Kmicic, wyciągając ręce.", + "127284": "— Krew na waćpana ręku jako na Kainowym! — krzyknęła, odskakując jakby na widok węża. — Precz, na wieki!…", + "127285": "Rozdział VI", + "127286": "Dzień wstał blady i oświecił kupę gruzów w Wołmontowiczach, zgliszcza domów, zabudowań gospodarskich, popalone lub pocięte mieczami trupy ludzkie i końskie. W popiołach, wśród dogasających węgli, gromadki wybladłych ludzi szukały ciał nieboszczyków lub ostatków mienia. Był to dzień żałości i klęski dla całej Laudy. Rojna szlachta odniosła wprawdzie zwycięstwo nad oddziałem Kmicica, ale ciężkie i krwawe. Prócz Butrymów, których padło najwięcej, nie było zaścianka, w którym by wdowy nie opłakiwały mężów, rodzice synów lub dzieci ojców. Tym trudniej przyszło laudańskim pokonać napastników, że co najtężsi mężowie byli nieobecni, jeno starcy lub młodzieńcy w zaraniu młodości brali udział w walce. Jednakże z Kmicicowych ludzi nie ocalał żaden. Jedni dali gardła w Wołmontowiczach, broniąc się tak zaciekle, iż ranni jeszcze walczyli, innych wyłowiono następnego dnia po lasach i wybito bez litości. Sam Kmicic jak w wodę wpadł. Gubiono się w przypuszczeniach, co się z nim stało? Niektórzy twierdzili, że się zasiekł w Lubiczu, ale zaraz okazało się to nieprawdą; więc przypuszczano, że się dostał do puszczy Zielonki, a stamtąd do Rogowskiej, gdzie chyba jedni Domaszewicze mogli go wyśledzić. Wielu twierdziło też, że do Chowańskiego zbiegnie i nieprzyjaciół naprowadzi, ale były to co najmniej obawy przedwczesne.", + "127287": "Tymczasem niedobitki Butrymów pociągnęły do Wodoktów i stanęły tam jakby obozem. Dom pełen był niewiast i dzieci. Co się nie zmieściło, poszło do Mitrunów, które panna Aleksandra całe pogorzelcom oddała. Prócz tego około stu zbrojnych ludzi, którzy się zmieniali kolejno, stanęło w Wodoktach dla obrony; spodziewano się bowiem, że pan Kmicic nie da za wygraną i lada dzień o pannę zbrojno może się pokusić. Przysłały i znaczniejsze w okolicy domy, jako Schyllingowie, Sołłohuby i inni, kozaczków nadwornych i hajduków. Wodokty wyglądały jakby miasto spodziewające się oblężenia. A zaś między zbrojnymi ludźmi, między szlachtą, między gromadami niewiast chodziła żałobna panna Aleksandra, blada, bolesna, słuchając ludzkiego płaczu i ludzkich przekleństw na pana Kmicica, które jakby mieczami przeszywały jej serce, bo przecież ona była pośrednią przyczyną wszelkich nieszczęść. Dla niej to przybył w te okolice ów mąż szalony, który zburzył ich spokój i krwawą pamięć po sobie zostawił, prawa podeptał, ludzi pobił, wsie jak bisurmanin nawiedził ogniem i mieczem. Aż dziw było, że jeden człowiek mógł tyle złego w tak krótkim przeciągu czasu uczynić i to człowiek ani zły zupełnie, ani zupełnie zepsuty. Jeśli kto, to panna Aleksandra, która najbliżej go poznała, wiedziała o tym najlepiej. Była cała przepaść między samym panem Kmicicem a jego uczynkami. Ale właśnie dlatego, jakiż ból sprawiała pannie Aleksandrze myśl, że ten człowiek, którego pokochała całym pierwszym impetem młodego serca, mógł być inny; że miał w sobie takie przymioty, które mogły go uczynić wzorem rycerza, kawalera, sąsiada; że mógł zyskać zamiast wzgardy — podziw i miłość ludzką, zamiast przekleństw — błogosławieństwa.", + "127288": "Więc chwilami zdawało się pannie, że to jakieś nieszczęście, jakaś siła wielka a nieczysta popchnęła go do tych wszystkich gwałtów, które spełnił, a wówczas chwytał ją żal prawdziwie niezmierzony nad tym nieszczęśnikiem i niewygasła miłość nurtowała na nowo w sercu, podsycana świeżym wspomnieniem jego postaci rycerskiej, słów, zaklęć, kochania.", + "127289": "Tymczasem sto protestów oblatowano przeciw niemu w grodzie, sto procesów mu groziło, a pan starosta Hlebowicz wysłał pachołków do chwytania przestępcy.", + "127290": "Prawo musiało go potępić.", + "127291": "Jednakże od wyroków do ich wykonania było jeszcze daleko, bo bezład wzrastał coraz bardziej w Rzeczypospolitej. Wojna straszliwa zawisła nad krajem i zbliżała się krwawymi krokami ku Żmudzi. Potężny Radziwiłł birżański, który sam jeden mógł prawo zbrojną ręką poprzeć, zbyt był sprawami publicznymi zajęty, a jeszcze bardziej pogrążony w wielkich zamysłach tyczących domu własnego, który chciał wynieść nad wszystkie inne w kraju, choćby kosztem dobra publicznego. Inni też magnaci więcej o sobie niż o Rzeczypospolitej myśleli. Pękały już bowiem od czasów wojny kozackiej wszystkie spojenia w potężnej budowie tej Rzeczypospolitej.", + "127292": "Kraj ludny, bogaty, pełen dzielnego rycerstwa stawał się łupem postronnych, a natomiast samowola i swawola podnosiły coraz bardziej głowę i mogły urągać prawu — byle siłę czuły za sobą.", + "127293": "Uciśnieni przeciw uciskającym najlepszą i niemal jedyną we własnych szablach mogli znaleźć obronę; więc też i Lauda cała, protestując się przeciw Kmicicowi w grodach, długo jeszcze nie zsiadała z konia, gotowa przemoc przemocą odeprzeć.", + "127294": "Ale upłynął miesiąc, a o Kmicicu nie było wieści. Ludzie jęli lżej oddychać. Możniejsza szlachta odwołała zbrojną czeladź, którą na straże do Wodoktów była wysłała. Drobniejszej braci tęskno było do robót i wczasów po zaściankach, więc także poczęli się z wolna rozjeżdżać. A gdy wojenne humory uspokajały się w miarę, jak czas płynął, coraz większa przychodziła owej ubogiej szlachcie ochota prawem nieobecnego nękać i w trybunałach swoich krzywd dochodzić. Bo choć samego Kmicica nie mogły wyroki dosięgnąć, pozostał przecie Lubicz, wielka i piękna majętność, gotowa za poniesione szkody nagroda i zapłata. Ochotę do procesów podtrzymywała przy tym w laudańskiej braci bardzo gorliwie panna Aleksandra. Dwakroć zjeżdżali się do niej na narady starsi laudańscy, a ona w owych naradach nie tylko brała udział, ale przewodniczyła im, zadziwiając wszystkich zgoła nie niewieścim umysłem i sądem tak trafnym, iż mógł jej go niejeden palestrant pozazdrościć. Chcieli tedy starsi laudańscy Lubicz zbrojno zająć i Butrymom go oddać, ale „panienka” odradziła stanowczo.", + "127295": "— Nie płaćcie gwałtem za gwałt — mówiła — bo i wasza sprawa zła będzie; niechaj cała niewinność stanie po waszej stronie. On, człowiek możny i skoligacony, znajdzie i w trybunałach popleczników, a gdy najmniejszy pozór dacie, możecie nową krzywdę ponieść. Niechże wasza racja będzie tak jasna, aby każdy sąd, choćby z braci jego złożony, nie mógł inaczej, jeno na waszą stronę przysądzić. Mówcie Butrymom, by ani statków, ani bydła nie brali i całkiem Lubicz w spokoju zostawili. Co im potrzeba, to im z Mitrunów dam, gdzie więcej jest wszelkiego dobra, niż kiedykolwiek było w Wołmontowiczach. A jeśliby pan Kmicic na powrót się tu zjawił, niechże i jego zostawią w spokoju, póki wyroków nie będzie, ani niech na jego zdrowie nie godzą. Pomnijcie, że póty tylko, póki on żyw, macie na kim krzywd waszych poszukiwać.", + "127296": "Tak mówiła mądra panna ze statecznym umysłem, a oni sławili jej mądrość, nie zważając, że odwłoka może wyjść także i na korzyść pana Andrzeja, a przynajmniej, że mu życie zabezpiecza. Może też i chciała Oleńka to życie niefortunne przed nagłą przygodą zabezpieczyć? Ale szlachta usłuchała jej, bo przywykła z dawnych, przedawnych czasów wszystko, co wychodzi z ust billewiczowskich, za ewangelię uważać; i Lubicz pozostał nietknięty — i pan Andrzej, gdyby się był zjawił, mógłby był do czasu spokojnie w Lubiczu osiąść…", + "127297": "Lecz on się nie zjawił. Natomiast w półtora miesiąca później przyszedł do panienki posłaniec z listem, jakiś obcy człowiek, nikomu nieznany. List był od Kmicica, pisany w następujące słowa:", + "127298": "„Sercem ukochana, najdroższa, nieodżałowana Oleńko! Wszelkiemu to jest przyrodzone stworzeniu, a zwłaszcza człowiekowi, choćby i najlichszemu, że za krzywdy swoje mścić się musi, a kto by mu co złego uczynił, tedy on mu tym samym rad płaci. A że ja wyciąłem tę hardą szlachtę, to Bóg widzi, iż nie stało się to z żadnego okrucieństwa, ale dlatego, że towarzyszów moich — wbrew prawom boskim i ludzkim — bez uwagi na ich młodość i wysokie urodzenie tak nielitościwą śmiercią pomordowali, jaka by ich nigdzie, nawet u Kozaków lub Tatarów, spotkać nie mogła. Nie będę też zaprzeczał, że i gniew mnie prawie nadludzki opanował, ale któż będzie się dziwił gniewowi, który w krwi przyjacielskiej rozlanej początek bierze? Duchy to śp. Kokosińskiego, Ranickiego, Uhlika, Rekucia, Kulwieca i Zenda, w kwiecie wieku i sławy niewinnie posieczonych, uzbroiły ramię moje wtedy właśnie, gdym — świadczę się Bogiem! — o zgodzie jeno i przyjaźni ze wszystką szlachtą laudańską zamyślał, chcąc żywot mój cale odmienić, wedle słodkich rad twoich. Słuchając skarg przeciw mnie, nie odrzucaj i mojej obrony i osądź sprawiedliwie. Żal mnie teraz tych ludzi w zaścianku, bo może i niewinnym się dostało, ale żołnierz, mszcząc się krwi bratniej, niewinnych od winnych odróżnić nie umie i nikogo nie respektuje. Bogdajby się to nie stało, co mi w twoich oczach zaszkodzić mogło. Za cudze grzechy i winy, za gniew sprawiedliwy najcięższa dla mnie pokuta, bo straciwszy ciebie, w desperacji sypiam i w desperacji się budzę, nie mogąc ciebie ani kochania zapomnieć. Niechże mnie nieszczęsnego trybunały osądzą, niech sejmy wyroki potwierdzą, niech włożą mnie do trąby, do infamii, niech ziemia rozstąpi się mi pod nogami — wszystko zniosę, wszystko przecierpię, jeno ty, na Boga, nie wyrzucaj mnie z serca. Uczynię wszystko, co zechcą, oddam Lubicz, oddam po ewakuacji nieprzyjacielskiej i majętności orszańskie; mam ruble zdobyczne w lasach zakopane, i te niech biorą, byleś mi rzekła, że mi wiary dotrzymasz, jako ci dziad nieboszczyk z tamtego świata nakazuje. Ocaliłaś mi życie, ocalże i duszę moją, daj krzywdy nagrodzić, pozwól żywot na lepsze odmienić, bo już to widzę, że gdy ty mnie opuścisz, to mnie Pan Bóg opuści i desperacja popchnie mnie do gorszych jeszcze uczynków…”", + "127299": "Ile tam głosów litosnych podniosło się w duszy Oleńki na obronę pana Andrzeja, któż zgadnie, któż wypisać potrafi! Miłość jako nasionko leśne z wiatrem szybko leci, ale gdy drzewem w sercu wyrośnie, to chyba razem z sercem wyrwać ją można. Billewiczówna była z tych, co sercem uczciwym mocno kochają, więc łzami oblała ten list Kmiciców. Ale nie mogła przecie za pierwszym słowem o wszystkim zapomnieć, wszystko przebaczyć. Skrucha Kmicica była zapewne szczerą, ale dusza pozostała dziką i natura niepohamowana pewno nie zmieniła się tak przez owe wypadki, aby o przyszłości można było myśleć bez trwogi. Nie słów, ale uczynków trzeba było na przyszłość ze strony pana Andrzeja. Zresztą jakże to mogła powiedzieć człowiekowi, który okrwawił całą okolicę, którego imienia nikt po obu brzegach Laudy nie wymawiał bez przekleństwa: „Przybywaj, za trupy, pożogę, krew i łzy ludzkie oddaję ci swą miłość i swoją rękę”.", + "127300": "Więc odpisała mu inaczej:", + "127301": "„Jakom waćpanu rzekła, że nie chcę cię znać i widzieć, tak wytrwam w tym, choćby mi się serce miało rozedrzeć. Krzywd takich, jakie tu waćpan ludziom wyrządziłeś, nie płaci się ni majętnością, ni pieniędzmi, bo umarłych wskrzesić nie można. Nie majętność też waćpan utraciłeś, ale sławę. Niechże ci ta szlachta, którąś popalił i pomordował, przebaczy, to ci i ja przebaczę; niech ona cię przyjmie, to i ja przyjmę; niech ona pierwsza za tobą się wstawi, tedy jej orędownictwa wysłucham. A jako się to nigdy stać nie może, tak i waćpan szukaj gdzie indziej szczęścia, najpierwej zaś boskiego, nie ludzkiego, przebaczenia, bo ci boskie potrzebniejsze…”", + "127302": "Panna Aleksandra polała łzami każde słowo listu, potem przypieczętowała go billewiczowskim sygnetem i sama wyniosła go posłańcowi.", + "127303": "— Skąd jesteś? — pytała, obrzucając wzrokiem tę dziwaczną postać pół chłopa, pół sługi.", + "127304": "— Z lasu, panoczka.", + "127305": "— A gdzie twój pan?", + "127306": "— Tego mnie nie wolno powiedzieć… Ale on stąd daleko; ja pięć dni jechał i szkapę zmordował.", + "127307": "— Masz talara! — rzekła Oleńka. — A twój pan nie w chorobie?", + "127308": "— Zdrowy on junak jak tur.", + "127309": "— A nie w głodzie? Nie w ubóstwie?", + "127310": "— On bogaty pan.", + "127311": "— Idź z Bogiem.", + "127312": "— Kłaniam do nóg.", + "127313": "— Powiedz panu… czekaj… powiedz panu… niech go Bóg wspomaga…", + "127314": "Chłop odszedł — i znowu zaczęły płynąć dnie, tygodnie bez wieści o Kmicicu; przychodziły za to publiczne, jedna od drugiej nieszczęśliwsze. Wojska Chowańskiego coraz szerzej zalewały Rzeczpospolitą. Nie licząc ziem ukrainnych, w samym Wielkim Księstwie województwa: połockie, smoleńskie, witebskie, mścisławskie, mińskie i nowogrodzkie, były zajęte; jeno część wileńskiego, brzesko-litewskie, trockie i starostwo żmudzkie oddychały jeszcze wolną piersią, ale i te z dnia na dzień spodziewały się gości.", + "127315": "Na ostatni, widać, szczebel niemocy zeszła Rzeczpospolita, gdy nie mogła dać oporu tym właśnie siłom, które lekceważono aż dotąd i z którymi zawsze rozprawiano się zwycięsko. Prawda, że siły te wspomagał nieugaszony i odradzający się ciągle bunt Chmielnickiego, prawdziwa hydra stugłowa; pomimo jednak buntu, pomimo wyczerpania sił w poprzednich wojnach i statyści, i wojownicy uręczali, że samo tylko Wielkie Księstwo mogło i było w stanie nie tylko napór odeprzeć, ale jeszcze chorągwie swe zwycięsko poza własne granice przenieść. Na nieszczęście, niezgoda wewnętrzna stawała owej możności na przeszkodzie, paraliżując usiłowania tych nawet obywateli, którzy życie i mienie w ofierze nieść byli gotowi.", + "127316": "Tymczasem w ziemiach jeszcze nie zajętych chroniły się tysiące zbiegów, tak ze szlachty, jak ludu prostego. Miasta, miasteczka i wsie na Żmudzi pełne były ludzi przywiedzionych klęskami wojny do nędzy i rozpaczy. Miejscowa ludność nie mogła ani pomieścić wszystkich, ani dać im dostatecznego pożywienia — więc nieraz marli z głodu, mianowicie ludzie niskiego stanu; nieraz przemocą brali to, czego im odmawiano, stąd zamieszki, bitwy i rozboje stawały się coraz częstsze.", + "127317": "Zima była nadzwyczajna w swej surowości. Przyszedł wreszcie kwiecień, a śniegi leżały grubo nie tylko w lasach, ale i na polach. Gdy zeszłoroczne zapasy wyczerpały się, a nowych jeszcze nie było, począł grasować głód, brat wojny, i rozpościerał swe panowanie coraz szerzej. Wyjechawszy z domu, nietrudno było spotkać trupy ludzkie leżące po polach, przy drogach, skostniałe, ogryzione przez wilki, które rozmnożywszy się nadzwyczajnie, całymi stadami podchodziły pod wsie i zaścianki. Wycie ich mieszało się z wołaniem ludzkim o litość; po lasach bowiem, po polach i tuż koło wsi licznych połyskiwały nocami ogniska, przy których nędzarze rozgrzewali przemarzłe członki, a gdy kto przejeżdżał, tedy biegli za nim, prosząc o grosz, o chleb, o miłosierdzie, jęcząc, przeklinając i grożąc zarazem. Strach zabobonny zdjął umysły ludzkie. Wielu mówiło, że te wojny tak niepomyślne i te nieszczęścia dotąd niebywałe do imienia królewskiego są przywiązane. Tłumaczono chętnie, że litery: J. C. R., wybite na pieniążkach, znaczą nie tylko Joannes Casimirus Rex, ale i Initium Calamitatis Regni. A jeśli w prowincjach jeszcze przez wojnę niezajętych powstawał taki przestrach i bezład, łatwo się domyślić, co działo się w tych, które już deptała ognista stopa wojny. Cała Rzeczpospolita była rozprzężona, targana przez partie, chora i w gorączce, jak człowiek przed śmiercią. Przepowiadano także nowe wojny zewnętrzne i domowe. Jakoż powodów nie brakło. Różne potężne w Rzeczypospolitej domy ogarnięte wichrem niezgody poglądały na się jakby nieprzyjacielskie państwa, a za nimi całe ziemie i powiaty tworzyły przeciwne obozy. Tak właśnie było na Litwie, gdzie waśń sroga między Januszem Radziwiłłem, hetmanem wielkim, a Gosiewskim, hetmanem polnym, a zarazem podskarbim Wielkiego Księstwa Litewskiego, prawie w otwartą zmieniła się wojnę. Po stronie podskarbiego stanęli możni Sapiehowie, którym od dawna była solą w oku potęga radziwiłłowskiego domu. Tych stronnicy ciężkimi zaiste wielkiego hetmana obarczali zarzutami: iż pragnąc tylko sławy dla siebie, wojsko pod Szkłowem wytracił i kraj na łup wydał; że więcej niż szczęścia Rzeczypospolitej pożądał dla swego domu prawa zasiadania w sejmach cesarstwa niemieckiego; że nawet o udzielnej koronie zamyślał, że katolików prześladował…", + "127318": "I przychodziło nieraz już do bitew między partyzantami stron obu, niby bez wiedzy patronów, patronowie zaś słali na się skargi do Warszawy, waśń ich odbijała się i na sejmach — na miejscu zaś rozprzęgała swawolę i zapewniała bezkarność, bo taki Kmicic pewny mógł być opieki jednego z tych potentatów, skoro by po jego stronie przeciw drugiemu stanął.", + "127319": "A tymczasem nieprzyjaciel szedł naprzód, gdzieniegdzie się tylko o zamki odbijając, zresztą swobodnie i bez oporu.", + "127320": "W takich okolicznościach wszyscy w laudańskiej stronie musieli żyć w czujności i pod bronią, zwłaszcza że hetmanów nie było w pobliżu, obaj bowiem ucierali się z wojskami nieprzyjacielskimi, niewiele wprawdzie wskórać mogąc, ale przynajmniej podjazdami je szarpiąc i przystęp do wolnych jeszcze województw tamując. Osobno i Paweł Sapieha odpór dawał i sławę zyskiwał. Janusz Radziwiłł, wojownik wsławiony, którego imię samo aż do szkłowskiej przegranej groźne było nieprzyjacielowi, odniósł nawet kilka znaczniejszych korzyści. Gosiewski to bił się, to układami próbował napór wstrzymywać; obaj wodzowie ściągali wojska z leż zimowych i skąd mogli, wiedząc, że z wiosną wojna rozgorzeje na nowo. Ale wojsk było mało, skarb pusty, a pospolite ruszenie z województw już zajętych ściągać się nie mogło, bo je nieprzyjaciel hamował. „Trzeba było o tym przed szkłowską potrzebą pomyśleć — mówili gosiewszczycy — teraz za późno”. I istotnie było za późno. Koronne wojska przyjść z pomocą nie mogły, bo wszystkie były na Ukrainie i w ciężkiej pracy przeciw Chmielnickiemu, Szeremetowi i Buturlinowi.", + "127321": "Wieści tylko o walkach bohaterskich, dochodzące z Ukrainy, o miastach zdobytych, o pochodach niebywałych krzepiły nieco upadłe serca i do obrony zachęcały. Brzmiały też głośną sławą imiona hetmanów koronnych, a obok nich imię pana Stefana Czarnieckiego coraz się częściej na ustach ludzkich zjawiało, ale sława za wojska ani za pomoc starczyć nie mogła, więc hetmani litewscy ustępowali z wolna, nie przestając kłócić się ze sobą po drodze.", + "127322": "Wreszcie Radziwiłł stanął na Żmudzi. Wraz z nim powrócił chwilowy spokój w stronie laudańskiej. Jeno kalwini, ośmieleni bliskością swego naczelnika, podnosili po miastach głowy, krzywdy czyniąc i na kościoły napadając, ale za to przywódcy rozmaitych watah wolentarskich i partyj nie wiadomo czyich, którzy pod barwą Radziwiłła, Gosiewskiego lub Sapiehów kraj niszczyli, pokryli się w lasy, rozpuścili swych łotrzyków — i ludzie spokojni lżej odetchnęli.", + "127323": "A ponieważ od zwątpienia łatwe jest przejście do nadziei, więc z nagła lepszy duch zapanował na Laudzie. Panna Aleksandra siedziała spokojnie w Wodoktach. Pan Wołodyjowski, który wciąż mieszkał w Pacunelach, a teraz właśnie z wolna do zdrowia powracać począł, rozpuszczał wieści, że król na wiosnę przyjdzie z zaciężnymi chorągwiami, po czym wnet cała wojna inny obrót weźmie. Pokrzepiona szlachta poczęła wychodzić z pługami w pola. Śniegi też potajały i na brzezinie ukazały się pierwsze pędy. Lauda rozlała szeroko. Pogodniejsze niebo jaśniało nad okolicą. Lepszy duch wstępował w ludzi.", + "127324": "Wtem zaszedł wypadek, który znów zamącił laudańską ciszę, ręce oderwał od lemieszów i nie pozwolił szablom pokryć się rdzą czerwoną.", + "127325": "Rozdział VII", + "127326": "Pan Wołodyjowski, sławny i stary żołnierz, choć człowiek młody, siedział, jako się rzekło, w Pacunelach u Pakosza Gasztowta, patriarchy pacunelskiego, któren miał reputację najbogatszego szlachcica między wszystką drobną bracią laudańską. Jakoż trzy córki, które były za Butrymami, wyposażył hojnie dobrym srebrem, dawszy każdej po talarów sto prócz inwentarzy i wyprawy tak pięknej, że i niejedna szlachcianka familiantka lepszej nie miała. Inne trzy córki były w domu pannami i te pilnowały pana Wołodyjowskiego, któremu ręka to przychodziła do zdrowia, to martwiała znowu, gdy zdarzyły się słoty na świecie. Wszyscy laudańscy zajmowali się wielce tą ręką, bo ją widzieli przy robocie pod Szkłowem i Sepielowem i ogólne było mniemanie, że lepszej trudno było znaleźć na całej Litwie. Otaczano też młodego pułkownika we wszystkich okolicach czcią nadzwyczajną. Gasztowtowie, Domaszewicze, Gościewicze i Stakjanowie, a za nimi inni dosyłali wiernie do Pacunelów ryby, grzyby i zwierzynę, i siano dla koni, i smołę do kałamaszek, aby rycerzowi i jego czeladzi na niczym nie zbywało. Ilekroć czuł się słabszym, jeździli na wyścigi po cyrulika do Poniewieża — słowem, wszyscy przesadzali się w usługach.", + "127327": "Panu Wołodyjowskiemu tak też było dobrze, że choć w Kiejdanch mógł mieć i wygody lepsze, i medyka sławnego na zawołanie, przecie w Pacunelach siedział, a stary Gasztowt rad go podejmował i prawie prochy przed nim zdmuchiwał, bo podnosiło to nadzwyczajnie jego znaczenie w całej Laudzie, iż tak znamienitego ma gościa, któren by i samemu Radziwiłłowi honoru mógł przymnożyć.", + "127328": "Po pobiciu i wypędzeniu Kmicica poszła rozmiłowana w panu Wołodyjowskim szlachta po rozum do głowy i uczyniła projekt ożenienia go z panną Aleksandrą. „Co będziem dla niej męża po świecie szukać! — mówili starzy na umyślnej sesji, na której oną sprawę roztrząsano. — Gdy tamten zdrajca bezecnymi uczynkami tak się splamił, iż jeśli jest żyw, katu oddany być powinien, tedy i panna musiała go już z serca wyrzucić, bo tak było i w testamencie, w osobnej klauzuli przewidziane. Niechże pan Wołodyjowski się z nią żeni. Jako opiekunowie możem na to pozwolić, a tak i ona zacnego kawalera, i my sąsiada i wodza dostaniem”.", + "127329": "Gdy zdanie to jednogłośnie zawotowane zostało, pojechali starsi naprzód do pana Wołodyjowskiego, któren niewiele myśląc na wszystko się zgodził, a potem do „panienki”, która jeszcze mniej myśląc, stanowczo się sprzeciwiła. „Lubiczem — rzekła — jeden tylko nieboszczyk miał prawo rozrządzać i majętność nie prędzej może być panu Kmicicowi odjęta, aż sądy na utratę gardła go skażą, a co się tyczy mego zamążpójścia, nawet o tym nie wspominajcie. Za dużo mam w sobie boleści, żebym o czymś podobnym myśleć mogła… Tamtego z serca wyrzuciłam, a tego, choćby był najgodniejszy, nie przywoźcie, bo wcale do niego nie wyjdę”.", + "127330": "Nie było co rzec na tak stanowczą odmowę i szlachta wróciła do domów wielce zmartwiona: mniej zmartwił się pan Wołodyjowski, a najmniej młode Gasztowtówny: Terka, Maryśka i Zonia. Rosłe to były dziewczęta i rumiane, miały włosy jak len, oczy jak niezabudki, a plecy szerokie. Pacunelki w ogóle słynęły z piękności; gdy szły kupą do kościoła, rzekłbyś: kwiaty na łące! A te trzy były między pacunelkami najpiękniejsze; do tego stary Gasztowt i na edukację nie żałował. Organista z Mitrunów nauczył je sztuki czytania, pieśni kościelnych, a najstarszą Terkę i gry na lutni. Mając dobre serca, tkliwie opiekowały się panem Wołodyjowskim, jedna starając się ubiec drugą w czujności i staraniach. O Maryśce mówiono, że zakochana w młodym rycerzu; wszelako nie było w tej gadaninie całej prawdy, gdyż wszystkie trzy, nie ona jedna, były na zabój zakochane. On też lubił je bez miary, szczególniej Maryśkę i Zonię, bo Terka na zdradliwość męską zbytnio miała zwyczaj narzekać.", + "127331": "Nieraz, bywało, długimi wieczorami zimowymi stary Gasztowt, podpiwszy krupniczkiem, spać idzie, a one z panem Wołodyjawskim siędą wedle komina; nieufna Terka kądziel przędzie, słodka Marysia darciem kwapiu się zabawia, a Zonia nici z wrzecion na motki nawija. Lecz gdy pan Wołodyjowski zacznie opowiadać o wojnach, które przebył, albo o dziwach, które widział w różnych magnackich dworach, to robota ustanie, dziewczęta w niego jak w tęczę patrzą i coraz to któraś wykrzyknie z podziwu: „Ach! Ja nie żyję na świecie! Kochanieńcyż wy moi!” — a druga odpowie: „Całą noc oka nie zmrużę!”", + "127332": "Pan Wołodyjowski zaś, w miarę jak do zdrowia przychodził i szablą już chwilami zupełnie swobodnie zaczął władać, coraz był weselszy i coraz chętniej opowiadał. Pewnego tedy wieczora zasiedli jako zwykle po wieczerzy przed okapem, spod którego raźne światło padało na całą ciemną izbę, ale zrazu zaczęli się przekomarzać. Chciały dziewczęta opowiadania, a pan Wołodyjowski prosił Terkę, żeby mu też coś zaśpiewała przy lutni.", + "127333": "— Sam waszmość zaśpiewaj! — odpowiedziała, odpychając instrument, który jej pan Wołodyjowski podawał — ja mam robota. Bywając po świecie, musiałeś się różnych pieśni wyuczyć.", + "127334": "— Pewnie, żem się wyuczył. Ale już dziś niech tak będzie: ja zaśpiewam naprzód, a waćpanna po mnie. Robota nie przepadnie. Żeby tak białogłowa jaka prosiła, pewnie byś się nie przeciwiła, a mężczyźnie zawsześ oporna.", + "127335": "— Bo warto.", + "127336": "— Zali i mną tak waćpanna pogardzasz?", + "127337": "— At, gdzie tam! Śpiewaj już wasza mość.", + "127338": "Pan Wołodyjowski zabrzdąkał w lutnię, nastroił pocieszną minę i zaintonował fałszywym głosem:", + "127339": "Przyjechałem w takie miejsce,", + "127340": "Gdzie mnie żadna panna niej-chce!…", + "127341": "— O, to niesprawiedliwie! — przerwała Marysia, zarumieniwszy się jak malina.", + "127342": "— To jest żołnierska piosenka — rzekł pan Wołodyjowski — którąśmy śpiewali na hibernach, chcąc, żeby się jaka dobra dusza nad nami użaliła.", + "127343": "— Ja bym się pierwsza użaliła.", + "127344": "— Dziękuję waćpannie. Kiedy tak, to nie mam po co dłużej śpiewać i lutnię w godniejsze ręce oddaję.", + "127345": "Terka tym razem nie odepchnęła instrumentu, bo ją poruszyła pieśń pana Wołodyjowskiego, w której istotnie było więcej chytrości niż prawdy, więc uderzyła zaraz w struny i złożywszy buzię „w ciupo”, poczęła śpiewać:", + "127346": "Nie kodź do lasu czypać bzu", + "127347": "I nie wierz kłopcu jako psu!", + "127348": "Bo każdy kłopiec ma w sobie jad,", + "127349": "Kiedy cię kocha, powiedz mu: „at!”", + "127350": "Pan Wołodyjowski tak się rozweselił, że aż się za boki uchwycił z radości i zakrzyknął:", + "127351": "— Wszyscyż to chłopcy zdrajcy? A wojskowi, moja dobrodziko?", + "127352": "Panna Terka silniej zesznurowała buzię i odśpiewała z podwójną energią:", + "127353": "Jeszcze gorsze psy, jeszcze gorsze psy!", + "127354": "— Nie uważaj, wasza mość, na Terkę, ona zawsze taka! — rzekła Marysia.", + "127355": "— Jak nie mam uważać — rzecze pan Wołodyjowski — gdy całemu stanowi wojskowemu tak szpetnie przymówiła, że ze wstydu nie wiem, gdzie oczy podziać.", + "127356": "— Wasza mość chcesz, żebym śpiewała, a potem sobie ze mnie dworujesz i wyśmiewasz — odpowiedziała nadąsana Terka.", + "127357": "— Nie napadam ja na śpiewanie, jeno na sens dla wojskowych okrutny — odparł rycerz. — Co do śpiewania, muszę przyznać, żem i w Warszawie tak wybornych gorgów nie słyszał. Waćpannę tylko w pluderki przybrać, a mogłabyś u Świętego Jana śpiewać, któren kościół jest katedralny i królestwo mają w nim swój ganeczek.", + "127358": "— A czemuż by to ją w pluderki trzeba ubierać? — spytała najmłodsza Zonia zaciekawiona wzmianką o Warszawie i o królestwie.", + "127359": "— Bo tam w chórze białogłowy nie śpiewają, jeno mężczyźni i młode chłopcy: jedni grubymi głosami, jak żaden tur nie zaryczy; inni cienko, że i na skrzypcach cieniej nie można. Słyszałem ich wielekroć, gdyśmy z naszym wielkim i nieodżałowanym wojewodą ruskim na elekcję teraźniejszego pana naszego miłościwego przyjechali. Cuda to prawdziwe, aż dusza z człowieka ucieka! Siła tam muzykantów: jest Forster, sławny subtelnymi gorgami, i Kapuła, i Dżan Batysta, i Elert, przedni do lutni, i Marek, i Milczewski grzecznie komponujący. Ci wszyscy, kiedy to razem w kościele hukną, to jakobyś chóry serafińskie na jawie słyszał.", + "127360": "— Ot, to i pewno! Jako żywo! — rzekła, składając ręce, Marysia.", + "127361": "— A króla wasza mość często widywał? — pytała Zonia.", + "127362": "— Tak z nim gadałem jak z waćpanną. Po beresteckiej potrzebie za głowę mię ścisnął. Mężny to pan i tak miłościwy, że kto go raz ujrzał, musi go pokochać.", + "127363": "— My go, i nie widziawszy, kochamy!… A koronę zali zawsze ma na głowie?", + "127364": "— Zaś by tam co dnia w koronie chadzał! Żelaznej by na to trzeba głowy. Korona sobie w kościele wypoczywa, od czego i powaga jej rośnie, a król jegomość kapelusz czarny nosi, brylantami zdobiony, od których światłość na cały zamek bije…", + "127365": "— Powiadają, że zamek królewski to nawet i od kiejdańskiego wspanialszy?", + "127366": "— Od kiejdańskiego? Fraszka przy nim kiejdański! Srogi to budynek, cały murowany, że drzewa i nie upatrzysz. Naokoło są dwa rzędy pokojów, jeden od drugiego zacniejszy. W nich to waćpanny ujrzycie rozmaite wojny i wiktorie, pędzlem na ścianach wyobrażone, jako to: sprawy Zygmunta III i Władysława; napatrzyć się temu nie można, bo wszystko jakoby żywe; dziw, że się nie rusza i że ci, co się biją, krzyku nie czynią. Ale już tego nikt udać nie potrafi, choćby najlepszy malarz. Niektóre zaś komnaty całe od złota; krzesła i ławy bisiorem albo lamą kryte, stoły z marmuru i alabastru, a co sepetów, puzder, zegarów, w dzień i w nocy czas pokazujących, tego by na wołowej skórze nie spisać. Dopieroż król z królową po onych komnatach chodzą i dostatkiem się cieszą; a wieczorem mają teatrum kwoli większej jeszcze rozrywki…", + "127367": "— Cóż to takiego teatrum?", + "127368": "— Jakżeby to waćpannom powiedzieć… To jest takie miejsce, gdzie komedie grają i skoki włoskie misterne wyprawują. Komnata to tak wielka, jak niejeden kościół, cała w zacne kolumny. Po jednej stronie siedzą ci, co chcą się dziwować, a po drugiej stronie kunszty są ustawione. Te podnoszą się i schodzą na dół; inne śrubami w rozmaite obracają się strony; raz okazują ciemność z chmurami, znów przyjemną światłość; na wierzchu niebo ze słońcem albo z gwiazdami, spodem ujrzysz czasem piekło okropne…", + "127369": "— O Jezu! — zawołały pacunelki.", + "127370": "— …z diabłami. Czasem morze niezmierne, na nim okręty i syreny. Jedne persony spuszczają się z nieba, inne wychodzą z ziemi.", + "127371": "— Jeno bym piekła widzieć nie chciała! — zakrzyknęła Zonia — i dziwno mi to, że ludzie na tak okropny widok nie pouciekają.", + "127372": "— Nie tylko nie uciekają, ale jeszcze przyklepują od uciechy — odrzekł pan Wołodyjowski — bo to wszystko udane, nie prawdziwe, i przeżegnawszy, nie znika. Nie masz w tym sprawy złego ducha, jeno ludzka przemyślność. Nawet i biskupi tam z królestwem przychodzą, i rozmaici dygnitarze, którzy potem razem z królem przed spaniem do uczty siadają.", + "127373": "— A z rana i w dzień co czynią?", + "127374": "— To zależy od humorów. Rano wstawszy, łaźni zażywają. Jest tam taka komnata, w której nie masz podłogi, jeno cynowy dół jako srebro błyszczący, a w tym dole woda.", + "127375": "— Woda w komnacie… słyszałyście?", + "127376": "— Tak jest… i przybywa jej albo ubywa, wedle woli; może też być ciepła albo zgoła zimna, bo tam są rury z kuraskami, taką i owaką niosące. Pokręcisz waćpanna kuraskiem, aż tu się leje, że i pływać można w komnacie jako w jeziorze… Żaden król nie ma takiego zamku jak nasz pan miłościwy, to wiadoma rzecz, i posłowie zagraniczni toż samo powiadają; żaden też nad tak zacnym narodem nie panuje, bo choć są różne grzeczne nacje na świecie, przecie Bóg naszą szczególnie w miłosierdziu swoim przyozdobił.", + "127377": "— Szczęśliwy nasz król! — westchnęła Terka.", + "127378": "— Pewnie, że byłby on szczęśliwy, gdyby nie sprawy publiczne, gdyby nie wojny niefortunne, które Rzeczpospolitą gnębią za grzechy i niezgodę naszą. Wszystko to na barkach królewskich i wymówki mu jeszcze za nasze winy na sejmach czynią. A co on winien, że go słuchać nie chcą?… Ciężkie czasy nadeszły na ojczyznę i tak ciężkie, jakich jeszcze nie bywało. Najlichszy nieprzyjaciel już nas lekceważy, nas, którzyśmy z cesarzem tureckim szczęśliwie do niedawna wojowali. Tak to Bóg pychę karze. Chwałaż Mu, że mi już ręka chodzi dobrze w zawiasiech… bo czas, wielki czas, za miłą ojczyznę się upomnieć i w pole ruszyć. Grzech w takich terminach próżnować.", + "127379": "— Jeno waćpan o wyjeździe nie wspominaj.", + "127380": "— Trudno ma być inaczej. Dobrze mi tu między waćpannami, ale im mi lepiej, tym mi gorzej. Niech tam mądrzy na sejmach racje dają, a żołnierzowi tęskno w pole. Póki życia, póty służby. Po śmierci — Bóg, który w serca patrzy, najlepiej takich nagrodzi, co nie dla promocji, ale z afektu dla ojczyzny służą… A podobno coraz mniej takich i dlatego przyszła na nas czarna godzina.", + "127381": "Oczy Marysi poczęły wilgotnieć, aż w końcu łzami wezbrały, które wypłynęły na rumiane jagody.", + "127382": "— Waćpan pójdziesz i zapomnisz, a my tu już chyba poschniemy. Któż nas tu będzie bronił od napastników?", + "127383": "— Pojadę, ale wdzięczność zachowam. Rzadko tak uczciwych ludzi jak w Pacunelach!… Waćpanny zawsze się tego Kmicica boicie?", + "127384": "— Pewnie, że się boimy. Dzieci nim tu matki straszą jak wilkołakiem.", + "127385": "— Nie wróci on już, a choćby i wrócił, nie będzie miał ze sobą tych swawolników, którzy, miarkując z tego, co ludzie mówią, gorsi byli od niego. Szkoda to nawet jest, że tak dobry żołnierz tak się splamił i sławę, i majętność utracił.", + "127386": "— I pannę.", + "127387": "— I pannę. Siła o niej dobrego powiadają.", + "127388": "— Po całych dniach ona, nieboga, teraz jeno płacze i płacze…", + "127389": "— Hm! — rzekł pan Wołodyjowski — przecie nie po Kmicicu płacze?", + "127390": "— Kto to wie! — rzekła Marysia.", + "127391": "— To tym gorzej dla niej, bo on już nie wróci; pan hetman odesłał część laudańskich do domu, to i siły teraz są. Bez sądu byśmy go zaraz rozsiekali. Musi on o tym wiedzieć, że laudańscy wrócili, i ani nosa nie pokaże.", + "127392": "— Mają podobno nasi znowu ruszyć — rzekła Terka — bo jeno na krótko dostali do domu pozwolenie.", + "127393": "— E! — rzecze pan Wołodyjowski — hetman rozpuścił ich, bo pieniędzy w skarbie nie masz. Desperacja prawdziwa! Gdy ludzie najpotrzebniejsi, to trzeba ich odsyłać… Ale już dobranoc waćpannom, czas spać. A niech się tam której pan Kmicic z mieczem ognistym nie przyśni…", + "127394": "To rzekłszy, pan Wołodyjowski wstał z ławy i zabierał się do odejścia, ale zaledwie uczynił krok ku alkierzowi, kiedy nagle uczynił się hałas w sieni i głos jakiś począł krzyczeć za drzwiami przeraźliwie:", + "127395": "— Hej tam! na miłosierdzie boskie! otwórzcie prędzej, prędzej!…", + "127396": "Dziewczęta przeraziły się okropnie; pan Wołodyjowski skoczył po szablę do alkierza, ale nie zdołał jeszcze z nią wrócić, gdy Terka odsunęła i do izby wpadł nieznany człek, który rzucił się do nóg rycerza.", + "127397": "— Ratunku, jaśnie pułkowniku!… Panna porwana!…", + "127398": "— Jaka panna?", + "127399": "— W Wodoktach…", + "127400": "— Kmicic! — wykrzyknął pan Wołodyjowski.", + "127401": "— Kmicic! — zawołały dziewczęta.", + "127402": "— Kmicic! — powtórzył posłaniec.", + "127403": "— Ktoś ty jest? — pytał pan Wołodyjowski.", + "127404": "— Włodarz z Wodoktów.", + "127405": "— My jego znamy! — rzekła Terka. — On driakiew dla waszej mości woził.", + "127406": "Wtem zza pieca wylazł rozespany stary Gasztowt, a we drzwiach ukazało się dwóch czeladników pana Wołodyjowskiego, których hałas zwabił do izby.", + "127407": "— Konie siodłać! — krzyknął pan Wołodyjowski. — Jeden niech do Butrymów rusza, drugi konia mnie podaje!", + "127408": "— U Butrymów ja już był — rzekł włodarz — bo tam najbliżej. Oni mnie do waszej miłości przysłali.", + "127409": "— Kiedy panna porwana? — pytał Wołodyjowski.", + "127410": "— Dopiero co… Tam jeszcze czeladź rżną… ja konia dopadł.", + "127411": "Stary Gasztowt przetarł oczy.", + "127412": "— Co? panna porwana?", + "127413": "— Tak jest… Kmicic ją porwał! — rzekł pan Wołodyjowski. — Jedziem z pomocą!", + "127414": "To rzekłszy zwrócił się do posłańca:", + "127415": "— Ruszaj do Domaszewiczów — rzekł — niech z rusznicami przybywają!", + "127416": "— Nuże i wy, kozy! — krzyknął nagle stary na córki. — Nuże, kozy! ruszać na wieś, budzić szlachtę, niech się szabel imają! Pannę porwał Kmicic… co?… Boże odpuść! zbój, warchoł… co?", + "127417": "— Pójdźmy i my budzić — rzekł Wołodyjowski — będzie prędzej. Chodź wasze! Konie, słyszę, już są.", + "127418": "Jakoż po chwili siedli na koń, z nimi dwóch czeladników: Ogarek i Syruć. Wszyscy puścili się drogą między chatami zaścianku, bijąc we drzwi, w okna i krzycząc wniebogłosy:", + "127419": "— Do szabel! do szabel! Panna w Wodoktach porwana! Kmicic w okolicy!…", + "127420": "Słysząc te wołania, jaki taki wypadał z chaty patrzeć, co się dzieje, a zrozumiawszy, o co rzecz idzie, poczynał sam wrzeszczeć: „Kmicic w okolicy! Panna porwana!” — i tak wrzeszcząc, ruszał na łeb na szyję ku zabudowaniom konia kulbaczyć albo do chaty szabliska po ścianie w ciemności macać. Coraz więcej głosów powtarzało: „Kmicic w okolicy!” — ruch czynił się w zaścianku, światła poczęły błyskać, rozległ się płacz kobiet, szczekanie psów. Na koniec szlachta wysypała się na drogę, po części konno, a w części pieszo. Nad gromadą głów ludzkich połyskiwały w cieniu szable, piki, rohatyny, a nawet i widły żelazne.", + "127421": "Pan Wołodyjowski rzucił okiem na oddział, wnet rozesłał kilkunastu w różne strony, a sam z resztą ruszył naprzód.", + "127422": "Jezdni szli na czele, piesi za nimi, i ciągnęli ku Wołmontowiczom, by się z Butrymami połączyć. Godzina była dziesiąta z wieczora, noc jasna, lubo księżyc jeszcze nie zeszedł. Ci ze szlachty, których świeżo z wojny hetman wielki odesłał, zaraz zwarli się w szeregi; inni, mianowicie piesi, szli mniej sprawnie, czyniąc brzęk bronią, gawędząc i ziewając głośno, a chwilami klnąc wrażego Kmicica, który ich słodkiego wczasu pozbawił; tak doszli aż pod Wołmontowicze, przed którymi wysunął się ku nim zbrojny oddział.", + "127423": "— Stój! kto jedzie? — poczęły wołać głosy z owego oddziału.", + "127424": "— Gasztowtowie!", + "127425": "— My Butrymi, Domaszewicze już są.", + "127426": "— Kto u was dowodzi? — pytał pan Wołodyjowski.", + "127427": "— Józwa Beznogi, do usług pana pułkownika.", + "127428": "— Macie wieści?", + "127429": "— Do Lubicza ją porwał. Przeszli bagnami, by przez Wołmontowicze nie przechodzić.", + "127430": "— Do Lubicza? — pytał ze zdziwieniem pan Wołodyjowski. — Cóż on się tam myśli bronić? Przecie Lubicz nie forteca?", + "127431": "— W siłę, widać, ufa. Ludzi przy nim ze dwieście! Pewnie też dostatki chce z Lubicza zabrać; wozy mają ze sobą i koni luźnych kupę. Musiał nie wiedzieć o powrocie naszym z wojska, bo śmiało sobie poczyna.", + "127432": "— Dobra nasza! — rzekł pan Wołodyjowski. — To nam się nie wymknie. Strzelby ile u was?", + "127433": "— U nas, Butrymów, sztuk ze trzydzieści, u Domaszewiczów dwa razy tyle.", + "127434": "— Dobrze. Niech pięćdziesiąt ludzi ze strzelbami ruszy pod waszecią bronić przepraw na bagnach — żywo! Reszta pójdzie ze mną. O siekierach pamiętać!", + "127435": "— Wedle rozkazu!", + "127436": "Uczynił się ruch; mały oddział ruszył truchtem ku bagnom pod Józwą Beznogim.", + "127437": "Tymczasem nadjechało kilkunastu Butrymów rozesłanych poprzednio do innej szlachty.", + "127438": "— Gościewiczów nie widać? — pytał pan Wołodyjowski.", + "127439": "— A! to wasza mość pan pułkownik!… Chwała Bogu! — zawołali nowo przybyli. — Gościewicze idą już… słychać ich przez las. Wasza mość wie, że do Lubicza ją porwał?", + "127440": "— Wiem. Niedaleko z nią zajedzie.", + "127441": "Rzeczywiście Kmicic nie obliczył jednego niebezpieczeństwa swej zuchwałej wyprawy; oto nie wiedział, że znaczne siły szlachty przybyły właśnie do domów. Sądził, że zaścianki są puste, jak było za czasów jego pierwszego pobytu w Lubiczu; tymczasem teraz, licząc z Gościewiczami, bez Stakjanów, którzy, nie mogli przybyć na czas, pan Wołodyjowski mógł wyprowadzić przeciw niemu około trzystu szabel — i to ludzi przywykłych do boju i wyćwiczonych.", + "127442": "Jakoż coraz więcej szlachty nadciągało do Wołmontowicz. Przyszli wreszcie i Gościewicze, za którymi się dotąd oglądano. Pan Wołodyjowski sprawił oddział i aż mu serce rosło na widok wprawy i łatwości, z jaką stanęli w ordynku. Na pierwszy rzut oka poznać było można, że to żołnierze, nie zwyczajna niesforna szlachta. Pan Wołodyjowski ucieszył się jeszcze i dlatego, bo sobie pomyślał, że wkrótce dalej ją poprowadzi.", + "127443": "Poszli tedy rysią ku Lubiczowi owym borem, przez który Kmicic dawniej codziennie przelatywał. Było już dobrze po północy. Księżyc wypłynął wreszcie na niebo i oświecił las, drogę i ciągnących wojowników, rozłamał blade promienie na ostrzach pik, odbijał sią w szablach błyszczących. Szlachta gwarzyła z cicha o nadzwyczajnym zdarzeniu, które ich wyrwało z pościeli.", + "127444": "— Chodzili tu rozmaici ludzie — mówił jeden z Domaszewiczów. — Myśleliśmy, że to zbiegowie, a to pewnie byli jego szpiegi.", + "127445": "— A jakże. Co dzień też obce dziady zachodziły do Wodoktów niby po jałmużnę — odrzekł drugi.", + "127446": "— A co to za żołnierz przy Kmicicu?", + "127447": "— Czeladź z Wodoktów mówią, że Kozacy. Pewnie się Kmicic z Chowańskim albo z Zołtareńką zwąchał. Dotąd był zbójem, teraz zdrajca to już oczywisty.", + "127448": "— Jakżeby to on mógł Kozaków aż tu przyprowadzić?", + "127449": "— Z tak wielką watahą niełatwo się przemknąć. Toć pierwsza lepsza nasza chorągiew byłaby go zatrzymała po drodze.", + "127450": "— Po pierwsze, mógł lasami iść, a po drugie, małoż to panów z dworskimi Kozakami się uwija? Kto ich tam odróżni od nieprzyjaciół! Jeśli ich pytano, to się nadwornymi semenami powiadali.", + "127451": "— Będzie on się bronił — mówił jeden z Gościewiczów — bo człek jest mężny i rezolutny, ale nasz pułkownik da sobie z nim rady.", + "127452": "— Butrymowie też sobie zaprzysięgli, że choćby mieli jeden na drugim paść, już on im nie ujdzie stąd żywy. Oni na niego najzawziętsi.", + "127453": "— Ba! a jak go usieczem, to na kim będą swoich krzywd dochodzić? Lepiej by było żywcem go pojmać i sprawiedliwości oddać.", + "127454": "— Co tam teraz o sądach myślić, kiedy wszyscy głowy potracili! Czy waszmościom wiadomo, co ludzie mówią, że i od Szwedów może przyjść wojna?", + "127455": "— Niechże Bóg zachowa!… Moskiewska potencja i Chmielnicki! Szwedów tylko brak, a już by ostatni termin na Rzeczpospolitą przyszedł.", + "127456": "Wtem pan Wołodyjowski, jadący na przodzie, odwrócił się i rzekł:", + "127457": "— Cicho tam, waszmościowie!", + "127458": "Szlachta umilkła, bo Lubicz już było widać. Po kwadransie drogi przysunęli się o niecałą staję ode dworu. Wszystkie okna były oświecone; jasność biła aż na podwórze, na którym pełno było zbrojnych ludzi i koni. Nigdzie żadnych straży, żadnych ostrożności — widocznie pan Kmicic ufał aż nadto swym siłom. Zbliżywszy się jeszcze więcej, pan Wołodyjowski za jednym rzutem oka poznał Kozaków, z którymi tyle się nawojował jeszcze za życia wielkiego Jeremiego, a później pod Radziwiłłem, więc mruknął z cicha sam do siebie:", + "127459": "— Jeśli to są obcy Kozacy, to ten warchoł przebrał miarę!", + "127460": "I patrzył dalej, zatrzymawszy cały oddział. Na podwórzu krzątanina była okrutna. Jedni Kozacy świecili pochodniami, inni biegali na wszystkie strony, wychodzili z domu i wchodzili na powrót, wynosili rzeczy, pakowali toboły na wozy; inni wyprowadzali konie ze stajen, bydło z obór; krzyki, nawoływania i rozkazy krzyżowały się na wszystkie strony. Blask pochodni oświecał jakoby przeprowadzkę świętojańską dzierżawcy do nowego majątku.", + "127461": "Krzysztof Domaszewicz, starszy między Domaszewiczami, przysunął się do pana Wołodyjowskiego.", + "127462": "— Wasza mość! — rzekł — cały Lubicz chcą zapakować na wozy.", + "127463": "— Nie wywiozą — odparł pan Wołodyjowski — nie tylko Lubicza, ale i skóry własnej. Nie poznaję jednak Kmicica, który jest żołnierz doświadczony. Ani jednej straży!", + "127464": "— Bo potęgę ma wielką; widzi mi się, będzie nad trzysta ludzi. Żebyśmy byli z wojska nie wrócili, mógłby w biały dzień przejść z wozami przez wszystkie zaścianki.", + "127465": "— Dobrze! — odrzekł pan Wołodyjowski. — Wszak to do dworu ta jedna droga prowadzi?", + "127466": "— Ta jedna, bo z tyłu stawy i bagna.", + "127467": "— To dobrze… Z koni, waszmościowie!", + "127468": "Posłuszna rozkazowi szlachta wnet zeskoczyła z kulbak; następnie szeregi piesze zwarły się w długą linię i poczęły otaczać dom wraz z zabudowaniami.", + "127469": "Pan Wołodyjowski z głównym oddziałem zbliżył się wprost do kołowrotu.", + "127470": "— Czekać komendy! — rzekł z cicha. — Nie strzelać przed rozkazem!", + "127471": "Kilkadziesiąt zaledwie kroków dzieliło szlachtę od kołowrotu, gdy spostrzeżono ich wreszcie z podwórca. Kilkunastu ludzi skoczyło razem do płotów i przechyliło się przez nie, pilnie wpatrując się w ciemność, a groźne głosy wołać poczęły:", + "127472": "— Hej, a szto za lude?", + "127473": "— Alt! — zakrzyknął pan Wołodyjowski. — Ognia!", + "127474": "Wystrzały ze wszystkich rusznic, jakie miała szlachta, huknęły naraz; ale jeszcze echo ich nie odbiło się o zabudowania, gdy znów rozległ się głos pana Wołodyjowskiego:", + "127475": "— Biegiem!", + "127476": "— Bij, zabij! — odkrzyknęli laudańscy rzucając się naprzód jak potok.", + "127477": "Kozacy odpowiedzieli strzałami, lecz nie mieli już czasu nabić powtórnie. Hurma szlachty przypadła do kołowrotu, który wnet runął pod parciem zbrojnych mężów. Walka zawrzała na podwórzu, wśród wozów, koni, tobołów. Naprzód szli murem potężni Butrymowie, najsrożsi w ręcznym spotkaniu i najzacieklejsi przeciw panu Kmicicowi. Szli, jak stado odyńców idzie przez młode krze leśne, łamiąc, depcąc, niwecząc i tnąc zapamiętale; za nimi walili Domaszewicze i Gościewicze.", + "127478": "Kmicicowi bronili się mężnie zza wozów i pak; poczęto też strzelać ze wszystkich okien domu i z dachu, ale rzadko, bo pochodnie, zdeptane, zagasły i trudno było swoich od nieprzyjaciół odróżnić. Po chwili wyparto kozactwo z podwórza ku domowi i stajniom; rozległy się krzyki o litość. Szlachta triumfowała.", + "127479": "Ale gdy została sama na podwórzu, wnet ożywił się ogień z domu. Wszystkie okna zjeżyły się rurami muszkietów i grad kul począł sypać się na podwórze. Największa część Kozaków schroniła się do domu.", + "127480": "— Pod dwór! do drzwi! — zawołał pan Wołodyjowski.", + "127481": "Rzeczywiście, pod samymi ścianami strzały szkodzić nie mogły ani z okien, ani z dachu. Położenie jednak oblegających było trudne. O szturmie do okien niepodobna im było pomyśleć, bo tam przywitałby ich ogień w same twarze; kazał więc pan Wołodyjowski drzwi rąbać.", + "127482": "Ale i to nie szło łatwo, były to bowiem raczej wrzeciądze niż drzwi, zbudowane z dębowych krzyżniaków nabijanych raz przy razie olbrzymimi gwoździami, na których potężnych łbach szczerbiły się siekiery, nie mogąc drzewa zachwycić. Najsilniejsze chłopy parli od czasu do czasu ramionami — i to próżno! Drzwi miały z tyłu żelazne sztaby, a oprócz tego podparto je od wewnątrz drągami. Butrymowie jednak rąbali z wściekłością. Do drzwi kuchennych i wiodących ze skarbczyka szturmowali Domaszewicze i Gościewicze.", + "127483": "Po godzinie próżnych usiłowań zmienili się ludzie przy siekierach. Niektóre krzyżniaki wypadły, ale na ich miejsce ukazały się rury muszkietów. Huknęły znów strzały. Dwóch Butrymów padło na ziemię z przestrzeloną piersią. Inni, zamiast się zmieszać, rąbali tym zacieklej.", + "127484": "Z rozkazu pana Wołodyjowskiego pozatykano otwory kłębami uczynionymi z kapot. W tymże czasie nowe okrzyki ozwały się od strony drogi, to Stakjanowie przybywali na pomoc braci, a za nimi zbrojni chłopi z Wodoktów.", + "127485": "Przybycie tych nowych posiłków strwożyło widocznie oblężonych, bo wnet jakiś głos począł wołać gromko za drzwiami:", + "127486": "— Stój tam! Nie rąb! Słuchaj… Stój, do stu diabłów!… rozmówmy się.", + "127487": "Wołodyjowski kazał przerwać robotę i spytał:", + "127488": "— Kto mówi?", + "127489": "— Chorąży orszański, Kmicic! — brzmiała odpowiedź. — A z kim mówi?", + "127490": "— Pułkownik Michał Jerzy Wołodyjowski.", + "127491": "— Czołem! — ozwał się głos zza drzwi.", + "127492": "— Nie czas na powitania… Czego waść chcesz?", + "127493": "— Mnie by słuszniej zapytać: czego waść chcesz? Nie znasz mnie, ja ciebie… czemu mnie napadasz?", + "127494": "— Zdrajco! — zakrzyknął pan Michał. — Ze mną są ludzie laudańscy, którzy z wojny wrócili, i ci mają z tobą obrachunki za rozbój i za krew niewinnie przelaną, i za tę pannę, którąś teraz porwał! A wiesz, co to jest raptus puellae? Musisz tu gardło dać!", + "127495": "Nastała chwila milczenia.", + "127496": "— Nie nazwałbyś mnie drugi raz zdrajcą — rzekł znów Kmicic — gdyby nie te drzwi, które nas dzielą.", + "127497": "— To je otwórz… tego ci nie bronię!", + "127498": "— Pierwej jeszcze niejeden kondel laudański nogami się nakryje. Nie weźmiecie mnie żywym!", + "127499": "— To cię zdechłego za łeb wywleczem. Wszystko nam jedno!", + "127500": "— Słuchaj waść dobrze i zakonotuj, co powiem. Jeśli nas nie poniechacie, mam tu baryłkę prochu i loncik już tlejący; dom wysadzę, wszystkich, co tu są, i siebie… tak mi dopomóż Bóg! Chodźcie mnie teraz brać!", + "127501": "Tym razem nastała jeszcze dłuższa chwila milczenia. Pan Wołodyjowski szukał na próżno odpowiedzi. Szlachta poczęła spoglądać po sobie przerażona. Tyle było dzikiej energii w słowach Kmicica, że w groźbę uwierzyli wszyscy. Całe zwycięstwo mogło być jedną iskrą w proch rozwiane i Billewiczówna stracona na wieki.", + "127502": "— Dla Boga! — mruknął któryś z Butrymów — to szalony człek! On to gotów uczynić.", + "127503": "Nagle panu Wołodyjowskiemu przyszła szczęśliwa, jak mu się zdawało, myśl do głowy.", + "127504": "— Jest inny sposób! — zakrzyknął. — Wychodź ze mną, zdrajco, na szable! Położysz mnie, to odjedziesz wolno!", + "127505": "Przez jakiś czas nie było odpowiedzi. Serca laudańskich biły niespokojnie.", + "127506": "— Na szable? — spytał wreszcie Kmicic. — Może to być!", + "127507": "— Jeślić tchórz nie oblatuje, to i będzie!", + "127508": "— Parol kawalerski, że odjadę wolno?", + "127509": "— Parol…", + "127510": "— Nie może być! — krzyknęło kilka głosów między Butrymami.", + "127511": "— Cicho waściowie, do stu diabłów! — huknął pan Wołodyjowski. — A nie, to niech siebie i was prochem wysadza.", + "127512": "Butrymowie zamilkli, po chwili jeden z nich rzekł:", + "127513": "— Będzie tak, jak wasza mość chce…", + "127514": "— A cóż tam? — pytał szydersko Kmicic. — Szaraczki się zgadzają?", + "127515": "— I zaprzysięgną na mieczach, jeżeli waść chcesz.", + "127516": "— Niech przysięgają!", + "127517": "— Kupą tu, waszmościowie, kupą! — wołał pan Wołodyjowski na szlachtę stojącą pod ścianami i otaczającą cały dom.", + "127518": "Po chwili wszyscy zebrali się pod głównymi drzwiami i wnet wieść, że Kmicic chce się prochami wysadzić, rozniosła się na wszystkie strony. Stali tedy jak w kamienie zmienieni ze zgrozy; tymczasem pan Wołodyjowski podniósł głos i mówił wśród ciszy grobowej:", + "127519": "— Wszystkich tu obecnych waszmościów biorę na świadki, żem pana Kmicica, chorążego orszańskiego, wyzwał na bitwę samowtór i to mu przyrzekłem, iż jeśli mnie położy, odjedzie wolno, nie doznając w tym od waszmościów przeszkody, co mu na rękojeściach zaprzysiąc musicie na Boga Najwyższego i święty Krzyż…", + "127520": "— Poczekajcie jeno! — zawołał Kmicic — wolno ze wszystkimi ludźmi odjadę i pannę ze sobą zabiorę.", + "127521": "— Panna tu zostanie — odparł pan Wołodyjowski — a ludzie w jasyr do szlachty pójdą.", + "127522": "— Nie może być!", + "127523": "— To się prochami wysadzaj! Już my jej odżałowali, a co do ludzi, to się ich spytaj, co wolą…", + "127524": "Nastała znów cisza.", + "127525": "— Niechże tak będzie — rzekł po chwili Kmicic. — Nie dziś ją porwę, to za miesiąc. Nie skryjecie jej ni pod ziemią! Przysięgajcie!", + "127526": "— Przysięgajcie! — powtórzył pan Wołodyjowski.", + "127527": "— Przysięgamy na Boga Najwyższego i święty Krzyż. Amen!", + "127528": "— No, wychodź, wychodź waść! — rzekł pan Michał.", + "127529": "— Pilno waszmości na tamten świat?", + "127530": "— Dobrze, dobrze! jeno prędzej.", + "127531": "Sztaby żelazne, trzymające drzwi od wewnątrz, poczęły szczękać.", + "127532": "Pan Wołodyjowski usunął się w tył, a za nim szlachta, by miejsce uczynić. Wnet drzwi otworzyły się i ukazał się w nich pan Andrzej, rosły, smukły jak topola. Brzask już był na świecie i pierwsze blade światełka dnia padły na jego twarz hardą, rycerską a młodą. Stanąwszy we drzwiach spojrzał śmiało na czeredę szlachty i rzekł:", + "127533": "— Zaufałem waszmościom… Bóg wie, czym dobrze uczynił, ale mniejsza z tym!… Który tu pan Wołodyjowski?", + "127534": "Mały pułkownik wysunął się naprzód.", + "127535": "— Jam jest — odrzekł.", + "127536": "— Ho! nie na wielkoluda waszmość wyglądasz — rzekł Kmicic, czyniąc przymówkę do wzrostu rycerza. — Spodziewałem się zacniejszą figurę znaleźć, choć ci to muszę przyznać, żeś widać żołnierz doświadczony.", + "127537": "— Nie mogę tego waści przyznać, boś straży zaniedbał. Jeśliś taki do szabli jak do komendy, to i nie będę miał roboty.", + "127538": "— Gdzie staniemy? — spytał żywo Kmicic.", + "127539": "— Tu… podwórzec równy jak stół.", + "127540": "— Zgoda! gotuj się na śmierć!", + "127541": "— Takiś waść pewien?", + "127542": "— Widać, żeś w Orszańskiem nie bywał, skoro o tym wątpisz… Nie tylkom pewien, ale i żal mi waćpana, bom o tobie jako o sławnym żołnierzu słyszał. Dlatego ostatni raz mówię: zaniechaj mnie! Nie znamy się… po co mamy sobie w drogę wchodzić? Czemu na mnie nastajesz?… Dziewka testamentem mi przynależy, jako i ta majętność, i Bóg widzi, swego tylko dochodzę… Prawda jest, żem szlachtę w Wołmontowiczach wysiekł, ale niechże Bóg sądzi, kto tu pierwej został skrzywdzony. Swawolnicy byli moi oficyjerowie czy nie swawolnicy, mniejsza z tym, dość że tu nikomu zła nie uczynili, a wybito ich do nogi jako psów wściekłych za to, że z dziewczętami w karczmie chcieli potańczyć. Niechże będzie krew za krew! Potem mi i żołnierzy wysieczono. Na rany boskie zaprzysięgnę, żem tu bez złych chęci w te strony przyjechał, a jakże mnie tu przyjęto?… Ale niech będzie krzywda za krzywdę. Jeszcze swego dołożę, szkody nagrodzę… po sąsiedzku. Lepiej wolę tak jak inaczej…", + "127543": "— A jacyż to ludzie z waćpanem teraz przyszli? Skądże wziąłeś tych pomocników? — pytał pan Wołodyjowski.", + "127544": "— Skąd wziąłem, to wziąłem. Nie przeciw ojczyźnie ich zaciągnąłem, ale by prywaty swojej dochodzić.", + "127545": "— Takiś to?… Więc dla prywaty z nieprzyjacielem się połączyłeś? A czymże mu za onę usługę zapłacisz, jeśli nie zdradą?… Nie, bratku, nie przeszkadzałbym ja ci układać się z tą szlachtą, ale wezwać nieprzyjaciela w pomoc — inna rzecz. Nie wykręcisz się sianem. Stawaj no teraz, stawaj, bo wiem, że cię tchórz oblatuje, choć się za orszańskiego mistrza podajesz.", + "127546": "— Chciałeś! — rzekł Kmicic stając w pozycji.", + "127547": "Ale pan Wołodyjowski nie spieszył się i nie wydobywając jeszcze szabli, obejrzał się naokoło po niebie. Świtało już. Na wschodzie pierwsza złota i błękitna wstążka rozciągnęła się świetlistym pasmem, na podwórzu jednak dość było jeszcze ciemno, zwłaszcza zaś przed domem mrok panował zupełny.", + "127548": "— Dobrze się dzień zaczyna — rzekł pan Wołodyjowski — ale słońce nieprędko jeszcze wejdzie. Może waść życzysz, żeby nam poświecili?", + "127549": "— Wszystko mi jedno.", + "127550": "— Mości panowie! — zawołał pan Wołodyjowski zwracając się do szlachty — a skoczyć no po wiechetki i po łuczywo, będzie nam jaśniej w tym orszańskim tańcu.", + "127551": "Szlachta, której żartobliwy ton młodego pułkownika dziwnie dodawał otuchy, kopnęła się raźnie ku kuchni; niektórzy poczęli zbierać podeptane w czasie bitwy pochodnie i po niejakim czasie blisko pięćdziesiąt czerwonych płomieni zamigotało w bladym mroku porannym. Pan Wołodyjowski ukazał je szablą Kmicicowi.", + "127552": "— Patrz waść, istny kondukt!", + "127553": "A Kmicic odparł od razu:", + "127554": "— Pułkownika chowają, to i pompa być musi!", + "127555": "— Srogi smok z waści!…", + "127556": "Tymczasem szlachta zatoczyła w milczeniu krąg naokół rycerzy; wszyscy podnieśli zapalone drzazgi w górę, za nimi umieścili się inni, ciekawi i niespokojni; w środku przeciwnicy mierzyli się oczyma. Cisza uczyniła się okrutna, jeno węgielki spalone obsuwały się z szelestem na ziemię. Pan Wołodyjowski wesół był jak szczygieł w pogodny ranek.", + "127557": "— Zaczynaj waść! — rzekł Kmicic.", + "127558": "Pierwszy szczęk ozwał się echem w sercach wszystkich patrzących; pan Wołodyjowski przyciął jakby z niechcenia, pan Kmicic odbił i przyciął z kolei, pan Wołodyjowski znów odbił. Suchy szczęk stawał się coraz szybszy. Wszyscy dech wstrzymali. Kmicic atakował z furią, pan Wołodyjowski zaś lewą rękę w tył założył i stał spokojnie, niedbale czyniąc ruchy bardzo małe, prawie nieznaczne; zdawało się, że chciał siebie tylko osłonić, a zarazem oszczędzić przeciwnika — czasem cofnął się o mały krok w tył, czasem postąpił naprzód — widocznie badał biegłość Kmicica. Tamten rozgrzewał się, ten był chłodny jak mistrz próbujący ucznia i coraz spokojniejszy; wreszcie, ku wielkiemu zdumieniu szlachty, przemówił:", + "127559": "— Pogawędzimy — rzekł — nie będzie nam się czas dłużył… Aha! to to orszańska metoda?… Widać, tam sami musicie groch młócić, bo waćpan machasz jak cepem… Okrutnie się zmachasz. Zaliś to naprawdę w Orszańskiem najlepszy?… Ten cios jeno u pachołków trybunalskich w modzie… Ten kurlandzki… dobrze się nim od psów odpędzać. Uważaj waćpan na koniec szabli… Nie wyginaj tak dłoni, bo patrz, co się stanie… Podnieś!…", + "127560": "Ostatnie słowo wymówił pan Wołodyjowski dobitnie, jednocześnie zatoczył półkole, dłoń i szablę pociągnął ku sobie i nim patrzący zrozumieli, co znaczy: „podnieś!” — już szabla Kmicica, jak wywleczona igła z nitki, furknęła nad głową pana Wołodyjowskiego i upadła mu za plecami; on zaś rzekł:", + "127561": "— To się nazywa: wyłuskiwać szablę.", + "127562": "Kmicic stał blady, z obłąkanymi oczyma, chwiejący się, zdumiony nie mniej od szlachty laudańskiej; mały pułkownik zaś usunął się w bok i ukazawszy na leżącą na ziemi szerpentynę powtórzył po raz drugi:", + "127563": "— Podnieś!", + "127564": "Przez chwilę zdawało się, że Kmicic rzuci się na niego z gołymi rękoma… Już, już był gotów do skoku, już pan Wołodyjowski, przysunąwszy rękojeść do piersi, nadstawił ostrze, ale pan Kmicic rzucił się na szablę i wpadł z nią znów na straszliwego przeciwnika.", + "127565": "Szmery głośne poczęły się zrywać w kole patrzących i koło ścieśniało się coraz bardziej, a za nim uformowało się drugie, trzecie. Kozacy Kmicicowi wtykali głowy między ramiona szlachty, jakby całe życie w najlepszej z nią żyli zgodzie. Mimowolne okrzyki wyrywały się z ust widzów; czasem rozlegał się wybuch niepohamowanego, nerwowego śmiechu, poznali wszyscy mistrza nad mistrzami.", + "127566": "Ten zaś bawił się okrutnie, jak kot z myszą — i pozornie coraz niedbalej robił szablą. Lewą rękę wysunął zza pleców i wsunął w kieszeń hajdawerów. Kmicic pienił się, rzęził, na koniec chrapliwe słowa wyszły mu z gardzieli przez zaciśnięte usta:", + "127567": "— Kończ… waść!… wstydu… oszczędź!…", + "127568": "— Dobrze! — rzekł Wołodyjowski.", + "127569": "Dał się słyszeć świst krótki, straszny, potem stłumiony krzyk… jednocześnie Kmicic rozłożył ręce, szabla wypadła mu z nich na ziemię… i runął twarzą do nóg pułkownika…", + "127570": "— Żyje! — rzekł Wołodyjowski — nie padł na wznak!", + "127571": "I zagiąwszy połę Kmicicowego żupana, począł nią ocierać szablę.", + "127572": "Zawrzasła szlachta jednym głosem, w tych zaś krzykach brzmiało coraz wyraźniej:", + "127573": "— Dobić zdrajcę… Dobić!… Rozsiekać!", + "127574": "I kilku Butrymów biegło z dobytymi szablami. Nagle stało się coś dziwnego; oto, rzekłbyś: mały pan Wołodyjowski urósł w oczach — szabla najbliższego Butryma wyleciała mu z ręki śladem Kmicicowej, jakby ją wicher porwał — pan Wołodyjowski zaś krzyknął z iskrzącymi oczyma:", + "127575": "— Wara!… wara!… Teraz on mój, nie wasz!… Precz!…", + "127576": "Umilkli wszyscy, bojąc się gniewu męża, on zaś rzekł:", + "127577": "— Nie potrzeba mi tu jatek!… Waszmościowie, szlachtą będąc, powinniście rozumieć kawalerski obyczaj, aby rannego nie dobijać. Nieprzyjacielowi nawet tego się nie czyni, a cóż dopiero przeciwnikowi w pojedynku zwyciężonemu.", + "127578": "— On zdrajca! — mruknął któryś z Butrymów. — Takiego godzi się bić.", + "127579": "— Jeśli on zdrajca, tedy panu hetmanowi oddany być powinien, aby karę poniósł i stanął za przykład innym. Zresztą, jakom wam rzekł: mój on teraz, nie wasz. Jeśli wyżyje, to wam wolno będzie krzywd waszych przed sądem dochodzić i z żywego lepszą mieć będziecie satysfakcję niż z umarłego. A kto tu umie rany opatrywać?", + "127580": "— Krzych Domaszewicz. On z dawna wszystkich na Laudzie opatruje.", + "127581": "— Niechże go zaraz opatrzy, potem na łoże go przenieść, a ja pójdę tę nieszczęsną pannę pocieszyć.", + "127582": "To rzekłszy pan Wołodyjowski zasunął szabelkę do pochwy i wszedł przez porąbane drzwi do domu. Szlachta poczęła łowić i wiązać rapciami ludzi Kmicicowych, którzy odtąd mieli orać rolę w zaściankach. Poddawali się też bez oporu; ledwo kilkunastu wypadłszy przez tylne okna domu skoczyło ku stawom, ale tam wpadli w ręce czekających Stakjanów. Jednocześnie szlachta wzięła się do rabunku wozów, na których łup znalazł się dość obfity; niektórzy radzili zrabować i dom, ale bano się pana Wołodyjowskiego, a może obecność w domu Billewiczówny wstrzymywała zuchwalszych. Swoich poległych, między którymi było trzech Butrymów i dwóch Domaszewiczów, złożyła szlachta na wozy, aby ich po chrześcijańsku pochować, dla zabitych Kmicicowych kazano kopać chłopom rów za ogrodem.", + "127583": "Pan Wołodyjowski zaś, szukając panny, przetrząsnął cały dom i znalazł ją dopiero w skarbczyku położonym w rogu, do którego prowadziły maleńkie a ciężkie drzwi z izby sypialnej. Była to mała komnatka o wąskich grubo kratowanych oknach, zbudowana w kwadrat z murów tak potężnych, że pan Wołodyjowski poznał natychmiast, iż choćby Kmicic był wysadził dom prochem, ta izba byłaby ocalała z pewnością. To dało mu lepsze o Kmicicu mniemanie. Panna siedziała na skrzyni niedaleko drzwi, z głową spuszczoną, z twarzą prawie zasłoniętą włosami, i całkiem nie podniosła jej, słysząc wchodzącego rycerza. Myślała zapewne, że to sam Kmicic lub kto z jego ludzi. Pan Wołodyjowski stanął we drzwiach, zdjął czapkę, chrząknął raz i drugi, a widząc, iż i to nie pomaga, ozwał się:", + "127584": "— Mościa panno… wolna jesteś!…", + "127585": "Wówczas spod narzuconych włosów spojrzały na rycerza oczy błękitne, a potem wychyliła się z nich twarz śliczna, choć blada i jakby nieprzytomna. Pan Wołodyjowski spodziewał się podziękowań, wybuchu radości, tymczasem panna siedziała nieruchomie i tylko patrzyła nań błędnie; więc rycerz ozwał się po raz drugi:", + "127586": "— Przyjdź waćpanna do siebie, Bóg wejrzał na niewinność… Jesteś wolna i możesz wracać do Wodoktów.", + "127587": "Tym razem w spojrzeniu Billewiczówny więcej było przytomności. Powstawszy ze skrzyni strzasnęła w tył włosy i spytała:", + "127588": "— Kto waćpan jesteś?", + "127589": "— Michał Wołodyjowski, pułkownik dragoński wojewody wileńskiego.", + "127590": "— Słyszałam bitwę… strzały?… Mów waćpan…", + "127591": "— Tak jest. My to przyszli waćpannie na ratunek…", + "127592": "Billewiczówna oprzytomniała zupełnie.", + "127593": "— Dziękuję waści! — rzekła pospiesznie cichym głosem, w którym przebijał się śmiertelny niepokój. — A z tamtym co się stało?…", + "127594": "— Z Kmicicem? Nie bój się waćpanna: leży bez duszy na podwórzu… i jam to, nie chwaląc się, sprawił.", + "127595": "Wołodyjowski wyrzekł to z pewną chełpliwością, ale jeśli spodziewał się podziwu, to zawiódł się srodze. Billewiczówna nie odrzekła ani słowa, natomiast zachwiała się na nogach i rękoma poczęła szukać oparcia za sobą, na koniec siadła ciężko na tejże samej skrzyni, z której przed chwilą się podniosła.", + "127596": "Rycerz poskoczył ku niej żywo.", + "127597": "— Co waćpannie jest?", + "127598": "— Nic… nic… Czekaj waść… pozwól… To pan Kmicic zabity?…", + "127599": "— Co mnie pan Kmicic! — przerwał Wołodyjowski — tu o waćpannę chodzi!", + "127600": "Wówczas siły jej nagle wróciły, bo się podniosła znowu i spojrzawszy mu wprost w oczy, wykrzyknęła z gniewem, zniecierpliwieniem i rozpaczą:", + "127601": "— Na Boga żywego, odpowiadaj! zabity?…", + "127602": "— Pan Kmicic ranny — odpowiedział zdumiony pan Wołodyjowski.", + "127603": "— Żyje?…", + "127604": "— Żyje.", + "127605": "— Dobrze! Dziękuję waści…", + "127606": "I chwiejnym jeszcze krokiem skierowała się ku drzwiom. Wołodyjowski stał przez chwilę ruszając mocno wąsikami i kręcąc głową; następnie mruknął sam do siebie:", + "127607": "— Zali mi ona dziękuje za to, że Kmicic ranny, czy za to, że żyje?", + "127608": "I wyszedł za nią. Zastał ją w przyległej izbie sypialnej, stojącą pośrodku, jakby skamieniałą. Czterech szlachty wnosiło właśnie Kmicica; dwóch pierwszych, postępując bokiem, ukazało się we drzwiach, a między ich rękoma zwieszała się ku ziemi blada głowa pana Andrzeja, z zamkniętymi oczyma i soplami czarnej krwi we włosach.", + "127609": "— Wolno tam! — mówił idący za nimi Krzych Domaszewicz. — Wolno przez próg. Niech mu tam który głowę podtrzyma. Wolno!…", + "127610": "— A czym będziem trzymać, kiedy ręce zajęte — odpowiedzieli idący w przedzie.", + "127611": "W tej chwili panna Aleksandra zbliżyła się ku nim, blada tak jak i Kmicic, i podłożyła mu obie ręce pod martwą głowę.", + "127612": "— To panienka!… — rzekł Krzych Domaszewicz.", + "127613": "— To ja… Ostrożnie!… — odrzekła cichym głosem.", + "127614": "Pan Wołodyjowski patrzył i wąsikami srodze ruszał.", + "127615": "Tymczasem złożono Kmicica na łożu. Krzych Domaszewicz począł obmywać mu głowę wodą, potem przyłożył przygotowany poprzednio plaster do rany i rzekł:", + "127616": "— Teraz jeno niech leży spokojnie… Ej, żelazna to głowa, że od takiego ciosu na dwoje nie pękła. Może i będzie zdrów, bo młody. Ale tęgo dostał…", + "127617": "Następnie zwrócił się do Oleńki:", + "127618": "— Daj panienka ręce umyć… Ot, tu jest woda. Miłosierne w tobie serce, żeś dla tego człeka nie bała się pokrwawić.", + "127619": "Tak mówiąc, wycierał jej dłonie chustą, a ona bladła i mieniła się w oczach. Wołodyjowski znów poskoczył ku niej.", + "127620": "— Nic tu po waćpannie! Okazałaś chrześcijańskie miłosierdzie nad nieprzyjacielem… wracaj do domu.", + "127621": "I podał jej ramię; ale ona nawet nie spojrzała na niego, natomiast zwróciwszy się do Krzycha Domaszewicza rzekła:", + "127622": "— Panie Krzysztofie, wyprowadź mnie!", + "127623": "Wyszli oboje, a i pan Wołodyjowski za nimi. Na podwórzu szlachta poczęła krzykać na jej widok i wiwatować, a ona szła blada, chwiejąca się, z zaciśniętymi ustami i ogniem w oczach.", + "127624": "— Niech żyje nasza panna! Niech żyje nasz pułkownik! — wołały potężne głosy.", + "127625": "W godzinę później wracał pan Wołodyjowski na czele laudańskich ku zaściankom. Słońce już weszło, ranek na świecie był radosny, prawdziwie wiosenny. Laudańscy cłapali kupą bezładną po gościńcu, gwarząc o wypadkach ubiegłej nocy i sławiąc pod niebiosa pana Wołodyjowskiego, a on jechał zamyślony i milczący. Z myśli nie schodziły mu te oczy patrzące spoza rozpuszczonych włosów, ta postać wysmukła i wspaniała, choć zgięta smutkiem i bólem.", + "127626": "— Dziw, jak cudna! — mruczał sam do siebie. — Istna księżniczka… Hm! ocaliłem jej cnotę, a pewnie i życie, bo choćby prochy nie wysadziły skarbczyka, byłaby z samego strachu umarła… Powinna być wdzięczna… Ale kto tam białogłowę wyrozumie… Patrzyła na mnie jak na pacholika, nie wiem, czy z dumy jakowejś, czy z konfuzji…", + "127627": "Rozdział VIII", + "127628": "Te myśli spać mu nie dały następnej nocy. Przez kilka dni ciągle jeszcze rozmyślał o pannie Aleksandrze i poznał, że mu głęboko w serce zapadła. Przecie to szlachta laudańska chciała go z nią żenić! Ona wprawdzie zrekuzowała go bez namysłu, ale wtedy ani go znała, ani widziała. Teraz zupełnie co innego. On ją wyrwał po kawalersku z rąk gwałtownika, narażając się na kule i szable; po prostu zdobył ją jak fortecę… Czyjaż ona, jeśli nie jego? Możeli mu czegokolwiek odmówić, choćby i ręki? Nuż by popróbował? Nuż by z wdzięczności narodził się w niej afekt, jak się to często na świecie zdarza, że ocalona panna zaraz rękę i serce zbawcy oddaje! Gdyby zresztą nawet nie czuła dla niego zrazu afektu, to tym bardziej należy mu się o to postarać.", + "127629": "„A jeśli ona tamtego jeszcze pamięta i miłuje?”", + "127630": "— Nie może być! — powtórzył sobie pan Wołodyjowski. — Gdyby go nie odpaliła, to by jej gwałtem nie brał.", + "127631": "Okazała wprawdzie nad nim miłosierdzie niezwyczajne, ale niewieścia to rzecz litować się nad rannymi, choćby nieprzyjaciółmi.", + "127632": "Młoda jest, bez opieki, czas jej za mąż. Do klasztoru widocznie nie ma wokacji, bo już by poszła. Było czasu dość. Tak gładką pannę ustawicznie będą rozmaici kawalerowie turbowali: jedni dla majątku, drudzy dla urody, trzeci dla zacności krwi. Ejże, miło jej będzie mieć taką obronę, której skuteczność własnymi oczyma oglądać mogła.", + "127633": "— A i tobie czas się ustatkować, Michałku! — mówił do siebie pan Wołodyjowski. — Młodyś jeszcze, ale lata prędko biegną. Fortuny się nie dosłużysz, chyba więcej ran w skórze. A bałamuctwom koniec będzie.", + "127634": "Tu panu Wołodyjowskiemu przesunął się przez pamięć cały szereg panien, do których już wzdychał w życiu. Były między nimi i bardzo urodziwe, i z wielkiej krwi idące, ale milszej nie było i zacniejszej, i godniejszej. Toż ten ród i tę pannę ludzie sławili w całej okolicy i z oczu jej patrzyła taka uczciwość, że nie daj Panie Boże nikomu gorszej żony.", + "127635": "Czuł pan Wołodyjowski, że mu się trafia gratka, jaka się drugi raz może nie trafić, a to tym bardziej, że pannie taką niepospolitą usługę oddał.", + "127636": "— Co tu zwłóczyć! — mówił sobie. — Czego lepszego się doczekam? Trzeba tentować.", + "127637": "Ba! ale tu wojna za pasem. Ręka zdrowa. Wstyd rycerzowi w zaloty chodzić, gdy ojczyzna ręce wyciąga i ratunku prosi. Pan Michał miał zacne serce żołnierskie i choć od pacholęcia prawie służył, choć we wszystkich wojnach, jakie za jego czasów były, udział brał — wiedział przecie, co ojczyźnie winien, i o spoczynku nie myślał.", + "127638": "Ale właśnie dlatego, że nie dla zysków, zasług, chlebów, jeno z duszy całej ojczyźnie służył i sumienie miał pod tym względem czyste, czuł swoją wartość i to dodawało mu otuchy.", + "127639": "„Inni się warcholili, a jam się bił — myślał sobie. — Pan Bóg żołnierzykowi nagrodzi i teraz mu dopomoże.”", + "127640": "Poznał jednak, że skoro nie było czasu na zaloty, trzeba było prędko działać i wszystko od razu na hazard wystawić: pojechać, oświadczyć się z miejsca i albo po przyspieszonych zapowiedziach ślub wziąść, albo zjeść arbuza.", + "127641": "— Jadłem nieraz, zjem i teraz! — mruczał pan Wołodyjowski ruszając żółtymi wąsikami. — Co mi szkodzi!", + "127642": "Była jednak pewna strona w tym nagłym postanowieniu, która mu się nie podobała. Oto zadawał sobie pytanie: czy jadąc z oświadczeniem tak zaraz po uratowaniu panny, nie będzie podobny do natrętnego wierzyciela, który chce, by mu jak najprędzej i z lichwą dług spłacono?", + "127643": "— Może to i nie będzie po kawalersku?", + "127644": "Ba! ale za cóż żądać wdzięczności, jeśli nie za usługę? A jeśli ów pośpiech nie pójdzie po sercu pannie, jeśli się nań skrzywi, to jej przecie można powiedzieć: „Mościa panno, rok bym w zaloty jeździł i w ślepki ci patrzył, alem żołnierz, a tam trąby na wojnę grają!”", + "127645": "— Tak i pojadę! — mówił sobie pan Wołodyjowski.", + "127646": "Lecz po chwili znowu inna myśl przyszła mu do głowy. A jeśli ona odpowie: „Idźże waćpan na wojnę, mości żołnierzu, a po wojnie będziesz rok do mnie jeździł i w ślepki mi patrzył, bo ja człowiekowi, którego nie znam, duszy i ciała od razu nie oddam.”", + "127647": "Wtedy wszystko przepadnie.", + "127648": "Że przepadnie, czuł to pan Wołodyjowski doskonale; bo pominąwszy pannę, którą przez ten czas inny wziąć może, nie był pan Wołodyjowski pewny własnej stałości. Sumienie mu to mówiło, że w nim samym afekt zapalał się, bywało, tak jak słoma, ale i gasł jak słoma.", + "127649": "Wtedy wszystko przepadnie!… I kołatajże się dalej, żołnierzu-tułaczu, z obozu do obozu, z bitwy na bitwę, bez dachu na świecie, bez duszy żywej bliskiej. Rozglądaj się po wojnie na cztery strony świata, nie wiedząc, gdzie głowę poza cekhauzem złożyć!", + "127650": "Ostatecznie pan Wołodyjowski nie wiedział, co czynić.", + "127651": "Ciasno mu się jakoś uczyniło w pacunelskim dworku i duszno, więc wziął czapkę, by wyjść trochę na drogę i słońca majowego zażyć. W progu natknął się na jednego z ludzi Kmicicowych w niewolę wziętych, któren staremu Pakoszowi przypadł w udziale. Kozak grzał się na słońcu i na bandurze brzdąkał.", + "127652": "— A co ty tu robisz? — pytał pan Wołodyjowski.", + "127653": "— Hraju, pane — odpowiedział Kozak, podnoszą wynędzniałą twarz.", + "127654": "— Skąd ty jesteś? — pytał dalej pan Michał, kontent, że ma jakowąś w rozmyślaniach przerwę.", + "127655": "— Z daleka, pane, spod Zwiahla.", + "127656": "— Czemużeś to nie umknął jako reszta twoich towarzyszów? O, tacy synowie! Darowała was szlachta życiem w Lubiczu, by mieć robociznę, a wyście zaraz poumykali, ledwie z was łyka zdjęto.", + "127657": "— Ja nie ucieknę. Tu zdechnę jak sobaka.", + "127658": "— Takżeś tu sobie upodobał?", + "127659": "— Komu lepiej na polu, to umyka, a mnie tu lepiej. Ja miał nogę przestrzeloną, a tu mnie ją obwinęła szlachcianka, starego córka, i dobre słowo rzekła. Takiej ja krasawicy na oczy nie widział… Na co mnie odchodzić?", + "127660": "— Któraż ci tak dogodziła?", + "127661": "— Marysia.", + "127662": "— I ty już ostaniesz?", + "127663": "— Jeśli zdechnę, to i wyniosą, a nie, to ostanę.", + "127664": "— Zali myślisz u Pakosza córkę wysłużyć?", + "127665": "— Ne znaju, pane.", + "127666": "— Pierwej by takiemu hołyszowi śmierć dał niż córkę.", + "127667": "— U mnie czerwońce w lesie zakopane: dwie garści.", + "127668": "— Z rozboju?", + "127669": "— Z rozboju, pane.", + "127670": "— Choćbyś i garniec miał, toś chłop, a Pakosz szlachcic.", + "127671": "— Ja z bojarów putnych.", + "127672": "— Jeśliś ty z bojarów putnych, toś gorzej niż chłop, boś zdrajca. Jakże to mogłeś nieprzyjacielowi służyć?", + "127673": "— Ja mu i nie służył.", + "127674": "— A skądże was pan Kmicic brał?", + "127675": "— Z gościńca. Ja służył u pana hetmana polnego, ale potem chorągiew rozlazła się, bo nie było co jeść. Do domu nie miałem po co wracać, bo spalony. Inni na gościniec poszli rozbijać, tak i ja z nimi poszedł.", + "127676": "Pan Wołodyjowski zdziwił się mocno, gdyż aż dotąd sądził, że pan Kmicic napadł Oleńkę z siłami pożyczonymi u nieprzyjaciela.", + "127677": "— To pan Kmicic nie od Trubeckiego was dostał?", + "127678": "— Było między nami najwięcej takich, co przedtem u Trubeckiego i Chowańskiego służyli, ale tak i od nich zbiegli na gościńce.", + "127679": "— I dlaczego wy za panem Kmicicem poszli?", + "127680": "— Bo on sławny ataman. Nam mówili, że na kogo on krzyknie, żeby za nim szedł, to jakby mu talarów w mieszek nasypał. Dlatego my poszli. No, Bóg nie poszczęścił!", + "127681": "Pan Wołodyjowski począł głową kręcić i rozmyślać, że jednak tego Kmicica zanadto uczerniono; potem spojrzał na wybladłego bojarzynka i znów głową pokręcił.", + "127682": "— Także ty ją miłujesz?", + "127683": "— Oj! tak, pane!", + "127684": "Pan Wołodyjowski odszedł, a odchodząc pomyślał sobie: „Ot! rezolutny człowiek. Ten sobie głowy nie łamał: pokochał i zostaje. Tacy najlepsi… Jeśli naprawdę on z putnych bojarów, toć to tenże gatunek co i zaściankowa szlachta. Jak swoje czerwońce wygrzebie, może mu stary Marysię odda. A czemu? Bo w palce nie stukał, jeno się zawziął, że ją dostanie. Zawezmę się i ja!”", + "127685": "Tak rozmyślając, szedł pan Wołodyjowski drogą po słońcu, czasem stawał i w ziemię oczy wbijał lub je w niebo podnosił; to znów szedł dalej, aż nagle ujrzał lecące po niebie stadko dzikich kaczek.", + "127686": "Wówczas począł sobie z nich wróżyć: jechać, nie jechać?… Wypadło mu, żeby jechać.", + "127687": "— Pojadę, nie może inaczej być!", + "127688": "To rzekłszy zawrócił do domu; ale po drodze wstąpił jeszcze do stajenki, przed którą dwóch czeladniczków jego w kości grało.", + "127689": "— Syruć — rzekł pan Wołodyjowski — a grzywa u Basiora zapleciona?", + "127690": "— Zapleciona, panie pułkowniku!", + "127691": "Pan Wołodyjowski wszedł do stajni. Basior odezwał mu się od drabinki; rycerz zbliżył się, poklepał go po boku, następnie jął liczyć warkocze na karku.", + "127692": "— Jechać… nie jechać… jechać!…", + "127693": "Wróżba wypadła znów pomyślnie.", + "127694": "— Konie siodłać i samym się przybrać uczciwie! — zakomenderował pan Wołodyjowski.", + "127695": "Za czym prędko już poszedł do domu i począł się stroić. Wdział buty wysokie, rajtarskie, żółte, z klapkami na podbiciu i złoconymi ostrogami, a mundur nowy, czerwony; do tego rapierek w stalowej pochwie, przedni, z gardą złotem przerabianą; do tego półpancerzyk z jasnej stali pokrywający tylko wierzchnią część piersi pod szyję; miał i kołpaczek rysi z pięknym piórem czaplim, ale że ten do polskiego tylko ubioru pasował, więc go zostawił w skrzyni, a na głowę wdział hełm szwedzki z czółenkiem i wyszedł przed ganek.", + "127696": "— Gdzie to wasza miłość jedzie? — pytał go stary Pakosz siedzący na przyzbie.", + "127697": "— Gdzie jadę? Słuszna, abym tej tam waszej panny o zdrowie spytał, bo za grubianina by mnie wziąć mogła.", + "127698": "— Od waszej miłości aż łuna bije. Kiep każden gil! Już by chyba panna oczu nie miała, żeby się zaraz nie zakochała…", + "127699": "Wtem nadbiegły dwie młodsze panny Pakoszówny wracające z południowego udoju, każda ze skopkiem w ręku. Ujrzawszy pana Wołodyjowskiego stanęły jak wryte ze zdziwienia.", + "127700": "— Król, nie król? — rzekła Zonia.", + "127701": "— Wasza miłość jak na wesele! — dodała Maryśka.", + "127702": "— Może z tego i wesele być — zaśmiał się stary Pakosz — bo do panny naszej jedzie.", + "127703": "Nim stary skończył, napełniony skopek wyleciał z rąk Marysi i struga mleka polała się aż pod nogi pana Wołodyjowskiego.", + "127704": "— Uważaj na to, co trzymasz! — rzekł gniewliwie Pakosz — ot, koza!", + "127705": "Marysia nie odrzekła nic, podniosła skopek i odeszła cicho.", + "127706": "Pan Wołodyjowski siadł na koń, za nim uszykowało się dwóch jego czeladników i ruszyli trójką ku Wodoktom. Dzień był piękny. Słońce majowe grało na napierśniku i hełmie pana Wołodyjowskiego tak, iż gdy z daleka migotał między wierzbami, zdawało się, że to drugie słońce posuwa się drogą.", + "127707": "— Ciekaw jestem, czy będę wracał z pierścionkiem czy harbuzem? — rzekł do siebie rycerz.", + "127708": "— Co wasza miłość mówi? — spytał pachołek Syruć.", + "127709": "— Głupiś!", + "127710": "Pachołek ściągnął na powrót w tył konia, a pan Wołodyjowski mówił dalej:", + "127711": "— Całe szczęście, że to nie pierwszyzna.", + "127712": "Ta myśl dodawała mu nadzwyczajnej otuchy.", + "127713": "Gdy przybyli do Wodoktów, panna Aleksandra nie poznała go w pierwszej chwili, aż jej musiał nazwisko swoje powtórzyć. Wówczas powitała go uprzejmie, ale poważnie i z pewnym przymusem; on zaś wcale zręcznie się przedstawił, bo choć żołnierz, nie dworak, długo jednak na różnych dworach przebywał i między ludźmi się ocierał. Skłonił się jej więc ze czcią wielką i rękę na sercu położywszy, tak mówił:", + "127714": "— Przybyłem tu o zdrowie waćpanny dobrodziejki się wywiedzieć, czyli od strachu jakiego szwanku nie poniosło, co powinien bym był na drugi dzień uczynić, ale nie chciałem się naprzykrzać.", + "127715": "— Bardzo to pięknie ze strony waszmości, że ocaliwszy mnie z takiej toni, jeszcześ mnie w pamięci zachował… Siadaj waszmość, boś mi wdzięcznym gościem.", + "127716": "— Moja mościa panno! — odpowiedział pan Michał. — Gdybym ja o waćpannie zapomniał, tedy nie byłbym godny tej łaski, jaką Bóg na mnie zesłał, pozwalając mi tak godną personę sekundować.", + "127717": "— Nie! Jam to winna Bogu dziękować naprzód, a waszmości zaraz potem…", + "127718": "— Kiedy tak, to już dziękujmy oboje, bo ja o nic więcej Go nie proszę, jeno żebym i nadal mógł bronić waćpanny, ile razy będzie potrzeba.", + "127719": "To rzekłszy pan Wołodyjowski ruszył woskowanymi wąsikami, które mu wyżej nosa sterczały — bo kontent był z siebie, że od razu wszedł in medias res i swój sentyment jakoby na stole położył. Ona zaś siedziała zmieszana i milcząca, ale tak piękna jak dzień wiosenny. Słabe rumieńce wystąpiły jej na policzki, a oczy nakryła długimi rzęsami, od których padały cienie na jagody.", + "127720": "„Dobry znak ta konfuzja” — pomyślał pan Wołodyjowski.", + "127721": "I odchrząknąwszy mówił dalej:", + "127722": "— Waćpanna wiesz, żem ja po jej dziadku laudańskimi ludźmi dowodził?", + "127723": "— Wiem — odpowiedziała Oleńka — dziaduś nieboszczyk sam na ostatnią wyprawę iść nie mógł, ale okrutnie był rad słysząc, komu książę wojewoda wileński tę chorągiew oddał, i mówił, że zna waćpana z reputacji jako sławnego żołnierza.", + "127724": "— Także to o mnie mówił?", + "127725": "— Sama słyszałam, jak waści pod niebiosa wynosił, a potem laudańscy ludzie to samo po wyprawie czynili.", + "127726": "— Prosty ja żołnierz, niegodzien, żeby mnie wynoszono nie tylko pod niebiosa, ale i wyżej od innych. Wszelako rad jestem, żem dla waćpanny niezupełnie obcy, bo już nie pomyślisz, że ci nie znany i niepewny gość razem z deszczem ostatnim z chmur upadł. Milej to zawsze wiedzieć, z kim się ma do czynienia. Siła ludzi się włóczy, którzy się familiantani powiadają i w godności stroją, a Bóg wie kim są, może często i nie szlachtą.", + "127727": "Pan Wołodyjowski umyślnie tak nakierował rozmowę, aby o sobie mógł powiedzieć, co zacz jest, jakoż Oleńka zaraz odrzekła:", + "127728": "— Waćpana o to nikt nie posądzi, bo i tu na Litwie jest szlachta tego samego imienia.", + "127729": "— Ale ci się Ozorią pieczętują, a jam jest Korczak Wołodyjowski i my się z Węgier wywodzimy, od pewnego dworzanina Attyli, któren dworzanin, ścigany będąc od nieprzyjaciół, ślub Najświętszej Pannie uczynił, iż się z pogańskiej wiary na katolicką nawróci, jeśli z żywotem ujdzie. Tej obietnicy potem dotrzymał, gdy trzy rzeki szczęśliwie przebył, te same właśnie, które w herbie nosimy.", + "127730": "— To waćpan nie z tych stron rodem?", + "127731": "— Nie, mościa panno. Ja z Ukrainy, z ruskich Wołodyjowskich, i do tej pory mam tam wioszczynę, którą teraz nieprzyjaciel zajął, ale ja wojskowo od młodu służę, mniej dbając o substancję niż o despekta ojczyźnie przez postronnych czynione. Służyłem od najmłodszych lat u wojewody ruskiego, naszego nieopłakanego księcia Jeremiasza, z którym też wszystkie wojny odprawowałem. Byłem i pod Machnówką, i pod Konstantynowem, i zbaraskie z innymi wytrzymywałem głody, a po beresteckiej sam nasz pan miłościwy za głowę mnie ścisnął. Bóg mi świadek, mościa panno, że nie przyjechałem się tu chwalić, ale chcę, byś waćpanna wiedziała, żem nie łuszczybochenek żaden, któren krzykiem nadrabia, a krwi żałuje, jeno że mi życie w uczciwej służbie zbiegło, w której się trochę sławy uszczknęło, a sumienia niczym nie zbrudziło. Tak mi Panie Boże dopomóż! A oprócz tego mogą to i godni ludzie poświadczyć!", + "127732": "— Żeby to wszyscy byli do waćpana podobni! — westchnęła panna.", + "127733": "— Waćpannie pewnie na myśli stoi ów gwałtownik, który na nią bezbożną rękę śmiał podnieść?", + "127734": "Panna Aleksandra wbiła oczy w podłogę i nie odrzekła ani słowa.", + "127735": "— Ma on za swoje — mówił dalej pan Wołodyjowski — choć mi mówiono, że zdrów będzie, to jednak od kary się nie wywinie. Wszyscy zacni ludzie go potępili, i aż nadto, bo powiadają, że się z nieprzyjacielem związał, aby od niego posiłki otrzymać, co jest nieprawda, gdyż ci ludzie, z którymi waćpannę napadł, wcale nie od nieprzyjaciela pochodzą, jeno z gościńca nazbierani.", + "127736": "— Skąd to waćpan wiesz? — spytała żywo panna podnosząc na pana Wołodyjowskiego swoje niebieskie oczy.", + "127737": "— Od samych tych ludzi. Dziwny to człowiek ów Kmicic, bo gdym mu sam zdradę przed pojedynkiem zadał, tedy nie zaprzeczył, chociaż niesłusznie go posądziłem. Pycha widać w nim diabelska.", + "127738": "— I waćpan to mówisz wszędy, że on nie zdrajca?", + "127739": "— Nie mówiłem, bom sam nie wiedział, ale teraz będę mówił. Toć nie godzi się choćby na największego wroga takiego oszczerstwa rzucać.", + "127740": "Oczy panny Aleksandry spoczęły po raz wtóry na małym rycerzu z wyrazem sympatii i wdzięczności.", + "127741": "— Z waćpana tak zacny człowiek, tak zacny, jak rzadko!…", + "127742": "Pan Wołodyjowski zaczął raz po razu ruszać wąsikami z ukontentowania.", + "127743": "„Do rzeczy, Michałku! Do rzeczy, Michałku!” — rzekł do siebie w myśli.", + "127744": "Po czym głośno do panny:", + "127745": "— Więcej waćpannie powiem!… Sposób pana Kmicica ganię, ale nie dziwię mu się, że się dobija o waćpannę, przy której by sama Wenus za dziewkę służyć mogła. Desperacja to go popchnęła do złego uczynku i pewnie raz jeszcze go popchnie, jeśli mu się sposobność nadarzy. Jakże to przy tak nadzwyczajnej urodzie sama i bez opieki zostaniesz? Więcej jest takich Kmiciców na świecie, więcej zapałów wzbudzisz, na więcej przygód cnotę swą narazisz. Bóg mi zesłał łaskę, iżem mógł cię uwolnić, ale już mnie trąby Gradywa wołają… Któż nad tobą będzie czuwał?… Moja mościa panno! posądzają żołnierzów o płochość, aleć niesłusznie. I u mnie serce nie ze skały, i obojętne na tyle wybornych wdzięków zostać nie mogło…", + "127746": "Tu pan Wołodyjowski upadł na oba kolana przed Oleńką.", + "127747": "— Moja mościa panno! — mówił klęcząc. — Dziedziczyłem chorągiew po twoim dziadku, dozwólże mi i wnuczkę odziedziczyć. Zdaj mnie opiekę nad sobą, dozwól pokosztować słodkości wzajemnego afektu, weź mnie za stałego opiekuna, a będziesz i spokojna, i bezpieczna, bo choć odjadę na wojnę, samo imię bronić cię będzie.", + "127748": "Panna zerwała się z krzesła i słuchała ze zdumieniem pana Wołodyjowskiego, a on tak jeszcze mówił dalej:", + "127749": "— Ubogim żołnierz, alem szlachcic i człek uczciwy, i na to ci przysięgam, że ni na mojej tarczy, ni na moim sumieniu najmniejszej plamy nie znajdziesz. Grzeszę może pośpiechem, ale i to wyrozumiej, bo mnie ojczyzna woła, której dla ciebie nawet nie odstąpię… Nie pocieszyszże mnie? Nie dodasz otuchy? Nie rzekniesz dobrego słowa?", + "127750": "— Waćpan żądasz ode mnie niepodobieństwa… Na Boga! Nie może to być! — odpowiedziała ze strachem Oleńka.", + "127751": "— Od twojej woli zależy…", + "127752": "— Właśnie dlatego wręcz waćpanu odpowiadam: nie!", + "127753": "Tu panna zmarszczyła brwi.", + "127754": "— Mości panie! winnam ci wiele, nie zapieram. Żądaj, czego chcesz, wszystkom oddać gotowa, prócz ręki.", + "127755": "Pan Wołodyjowski wstał.", + "127756": "— Waćpanna mnie nic chcesz? hę?", + "127757": "— Nie mogę!", + "127758": "— I to ostatnie słowo waćpanny?", + "127759": "— Ostatnie i nieodwołalne.", + "127760": "— A może jeno pośpiech się waćpannie nie podoba? Dajże mnie nadzieję!", + "127761": "— Nie mogę, nie mogę…", + "127762": "— Nie masz tedy tu dla mnie szczęścia, jako go i gdzie indziej nie było! Moja mościa panno, nie ofiarujże mi zapłaty za usługę, bom nie po nią przyjechał, a żem ręki prosił, to nie za zapłatę, jeno po dobrej woli. Gdybyś mi rzekła, że ją oddajesz, bo musisz, to także bym nie przyjął. Jak nie ma woli, to nie ma i doli. Wzgardziłaś mną… bodaj ci się nikt gorszy nie trafił. Wychodzę z tego domu, jak i wszedłem… jeno że nie wrócę więcej. Za nic mnie tu mają. Niech i tak będzie. Bądźże szczęśliwa, choćby z tym samym Kmicicem, boś może właśnie o to gniewna, żem między was szablę włożył. Kiedy on ci lepszy, toś ty istotnie nie dla mnie.", + "127763": "Oleńka chwyciła się rękoma za skronie i powtórzyła kilkakrotnie:", + "127764": "— Boże, Boże, Boże!", + "127765": "Ale ta jej boleść nie przejednała pana Wołodyjowskiego, który skłoniwszy się, wyszedł zły i gniewny, po czym zaraz siadł na koń i odjechał.", + "127766": "— Noga moja więcej tam nie postoi — rzekł głośno. Pachołek Syruć, jadący z tyłu, przysunął się zaraz.", + "127767": "— Co wasza mość mówi?", + "127768": "— Głupiś! — odpowiedział pan Wołodyjowski.", + "127769": "— To już mnie wasza mość powiedział, jakeśmy w tamtą stronę jechali.", + "127770": "Nastało milczenie; po czym pan Michał znów mruczeć począł:", + "127771": "— Niewdzięcznością mnie tam nakarmiono… Wzgardą za afekt zapłacono… Przyjdzie chyba do śmierci w kawalerstwie służyć. Tak już napisano… Jechałże sęk taki los!… Co rusz, to rekuza… Nie masz sprawiedliwości na tym świecie!… Co ona sobie przeciw mnie upatrzyła?", + "127772": "Tu pan Wołodyjowski zmarszczył brwi i począł silnie pracować głową; nagle uderzył się dłonią po nodze.", + "127773": "— Wiem już! — zakrzyknął. — Ona tamtego jeszcze miłuje… nie może inaczej być.", + "127774": "Ale ta uwaga nie rozjaśniła mu twarzy.", + "127775": "„Tym ci gorzej dla mnie — pomyślał po chwili — bo jeśli ona go po tym wszystkim jeszcze miłuje, to i nie przestanie go miłować. Co miał uczynić najgorszego, to już uczynił. Na wojnę ruszy, sławy nabędzie, reputację poprawi… I nie przystoi mu w tym przeszkadzać… raczej trzeba dopomóc, bo to dla ojczyzny korzyść… Ot, co jest! żołnierz on dobry… Ale czym ją tak skaptował? kto zgadnie… Inni mają już takowe szczęście, że byle na niewiastę spojrzał, ta i w ogień za nim gotowa… Żeby tak wiedzieć, czym się to dzieje, albo jakowego inkluza dostać, może by i człowiek co wskórał. Zasługą do niczego z białogłową nie dojdziesz! Dobrze powiadał pan Zagłoba, że liszka a niewiasta to najzdradliwsze stworzenia na świecie. A taki żal mi, że wszystko przepadło! Okrutnie to gładka podwika i cnotliwa, jak powiadają. Ambitne to widać jak licho…. Kto to wie, czy ona za niego pójdzie, chociaż go miłuje, bo ją ciężko zawiódł i obraził… Przecie on mógł spokojnie do niej dojść, a wolał się warcholić… Gotowa się całkiem wyrzec i zamążpójścia, i dzieci… Mnie ciężko, ale i jej, niebodze, może jeszcze ciężej…”", + "127776": "Tu pan Wołodyjowski rozczulił się nad dolą Oleńki i począł głową kręcić, ustami cmokać, wreszcie rzekł:", + "127777": "— Niech jej tam Bóg sekunduje! Nie mam do niej urazy! Nie pierwsza to dla mnie rekuza, a dla niej pierwsza boleść. Niebożątko ledwie zipie od trosków, jeszczem jej oczy wykłuł tym Kmicicem i do reszty żółcią napoił. Nie godziło mi się tego czynić i naprawić wypada. Bodaj mnie kule biły, bom po grubiańsku postąpił. Napiszę do niej list, żeby odpuściła, a potem w czym będę mógł, to i pomogę.", + "127778": "Dalsze rozmyślania pana Wołodyjowskiego przerwał pachołek Syruć, który przysunąwszy się znów rzekł:", + "127779": "— Proszę waszej mości, toż to tam na górze pan Charłamp z kimś drugim jedzie.", + "127780": "— Gdzie?", + "127781": "— A ot, tam!", + "127782": "— Prawda, że dwóch jeźdźców widać, ale pan Charłamp został się przy księciu wojewodzie wileńskim. Po czymże ty go z tak daleka poznajesz?", + "127783": "— A po bułance. Dyć ją całe wojsko zna.", + "127784": "— Jako żywo, że konia widać bułanego… Ale może być inny.", + "127785": "— Kiedy ja i chód jej poznaję… Już to pan Charłamp z pewnością.", + "127786": "Popędzili obaj konie, a jadący naprzeciw uczynili toż samo i wkrótce pan Wołodyjowski poznał, że to istotnie pan Charłamp nadjeżdża.", + "127787": "Był to porucznik piatyhorskiej chorągwi litewskiego komputu, dawny znajomy pana Wołodyjowskiego, stary żołnierz i dobry. Niegdyś wadzili się mocno z małym rycerzem, ale potem, służąc razem i wojny odbywając, polubili się wzajemnie. Pan Wołodyjowski poskoczył tedy żywo i otworzywszy ręce wołał:", + "127788": "— Jakże się miewasz, Nosaczu?! Skądżeś się tu wziął?", + "127789": "Towarzysz, który istotnie na przezwisko Nosacza zasługiwał, bo nos miał potężny, wpadł w objęcia pułkownika i witali się radośnie; po czym odsapnąwszy rzekł:", + "127790": "— Do ciebiem umyślnie przyjechał z ekspedycją i z pieniędzmi.", + "127791": "— Z edycją i z pieniędzmi? A od kogo?", + "127792": "— Od księcia wojewody wileńskiego, naszego hetmana. Przysyła ci list zapowiedni, abyś zaraz zaczął zaciąg czynić, i drugi dla pana Kmicica, który też się ma w tej okolicy znajdować.", + "127793": "— I dla pana Kmicica?… Jakże to we dwóch będziem w jednej okolicy zaciągali?", + "127794": "— On ma jechać do Troków, a ty masz zostać w tej okolicy.", + "127795": "— Skądżeś to wiedział, gdzie mnie szukać?", + "127796": "— Sam pan hetman pilnie o ciebie wypytywał, aż mu ludzie tutejsi, którzy tam jeszcze służą, powiedzieli, gdzie cię znaleźć, i ja jechałem na pewno… W wielkich tam zawsze jesteś faworach!… Słyszałem księcia naszego pana, jak sam mówił, że nie spodziewał się po wojewodzie ruskim niczego odziedziczyć, a tymczasem największego rycerza odziedziczył.", + "127797": "— Dałby mu Bóg i szczęście wojenne odziedziczyć… Wielki to dla mnie honor, że mam zaciąg czynić, i zaraz się do tego wezmę… Ludzi wojennych tu nie brak, byle było za co ich na nogi postawić. A pieniędzy siła przywiozłeś?", + "127798": "— Jak przyjedziesz do Pacunelów, to policzysz.", + "127799": "— Toś i do Pacunelów już trafił? Strzeż się jeno, bo tam ładnych dziewcząt jak maku w ogrodzie.", + "127800": "— Dlatego to i pobyt ci tam smakował!… Czekajże, mam i drugi list, prywatny, hetmana do ciebie.", + "127801": "— To dawaj!", + "127802": "Pan Charłamp wyjął pismo z małą pieczęcią radziwiłłowską, a pan Wołodyjowski otworzył i zaczął czytać:", + "127803": "„Mości panie pułkowniku Wołodyjowski!", + "127804": "Znając szczerą Waćpana służenia ojczyźnie intencję posyłam Ci list zapowiedni, abyś zaciąg czynił, i nie tak, jako się zwyczajnie czyni, ale z pilnością wielką, bo periculum in mora. Chceszli nas uradować, to niechże chorągiew na koniec lipca, najdalej na pół sierpnia będzie już na nogach i do pochodu gotowa. Kłopotliwo nam to, skąd Waszmość koni dobrych weźmiesz, zwłaszcza że i pieniędzy posyłamy skąpo, gdyż więcej na panu podskarbim, po staremu nam nieprzyjaznym, nie mogliśmy wydębić. Połowę z tych pieniędzy panu Kmicicowi J. M. P. oddaj, dla którego pan Charłamp także list zapowiedni wiezie. Spodziewamy się po nim, iż gorliwie nam w tym usłuży. Ale że uszu naszych doszła wieść o jego swawolach w Upickiem, tedy najlepiej Waćpan list dla niego przeznaczony od Charłampa odbierz i sam uznaj, czy mu go oddać. Jeślibyś uważał zbytnie na nim gravamina, hańbę czyniące, tedy nie oddawaj! Obawiamy się bowiem, aby nieprzyjaciele nasi, jako pan podskarbi i pan wojewoda witebski, krzyków nie podnieśli, że podobne funkcje niegodnym osobom powierzamy. Gdybyś jednak, uznawszy, że tam nic wielkiego nie ma, list oddał, niechże się Kmicic stara największą w służbie usilnością winy swe zmazać, a na żadne terminy w sądach nie staje, bo on do naszej, hetmańskiej, należy inkwizycji i my go sądzić będziem, nikt inny, ale po funkcji spełnionej. Polecenie to nasze uważaj W. Mość zarazem za dowód zaufania, jakie w rozumie i wiernych służbach W. Mości pokładamy.Janusz Radziwiłł, książę na Birżach i Dubinkach, wojewoda wileński.”", + "127805": "— Okrutnie się tam pan hetman o konie dla ciebie troszczy — rzekł pan Charłamp, gdy mały rycerz skończył czytać.", + "127806": "— Pewnie, że o konie będzie trudno — odpowiedział pan Wołodyjowski. — Tutejszej małej szlachty siła stanie na pierwszy odgłos, ale oni jeno mierzyny żmudzkie mają, nie bardzo do służby zdatne. Na dobrą sprawę, trzeba by im wszystkim dać inne.", + "127807": "— To dobre konie, znam ja je z dawna, okrutnie wytrwałe i zwrotne.", + "127808": "— Ba! — rzekł pan Wołodyjowski — ale urody małej, a lud tutejszy rosły. Jak ci na takich koniach w szyku staną, to rzekłbyś: chorągiew na psach siedzi. Ot, kłopot!… Wezmę ja się gorliwie do roboty, bo i samemu mi pilno. Zostawże mnie list zapowiedni do Kmicica, jako pan hetman nakazuje, sam mu go oddam. Bardzo mu w porę przyszedł.", + "127809": "— A czemu?", + "127810": "— Bo tu tatarską modą sobie poczynał i panny w jasyr brał. Tyle nad nim procesów i terminów, ile ma włosów na głowie. Nie masz tygodnia, jak się z nim w szable biłem.", + "127811": "— E! — rzekł Charłamp — jeśliś ty się z nim w szable bił, to on teraz leży.", + "127812": "— Ale już się ma lepiej. Za jaki tydzień, dwa zdrów będzie. Co tam słychać de publicis?", + "127813": "— Źle, po staremu… Pan podskarbi Gosiewski zawsze z naszym księciem w emulacji, a jak hetmani niezgodni, to i sprawy ładem nie idą. Przecie trochęśmy się poprawili, i tak myślę, że byle zgody, to sobie z tym nieprzyjacielem rady damy. Bóg pozwoli, że jeszcze na ich karkach pojedziemy aż do ich państwa. Wszystkiemu winien pan podskarbi!", + "127814": "— A inni powiadają, że właśnie hetman wielki.", + "127815": "— To zdrajcy. Wojewoda witebski to tak powiada, bo oni się z dawna z panem podskarbim powąchali.", + "127816": "— Wojewoda witebski zacny obywatel.", + "127817": "— Zali i ty po sapieżyńskiej stronie przeciw Radziwiłłom stoisz?", + "127818": "— Ja stoję po stronie ojczyzny, po której wszyscy stać powinni. W tym to i zło, że się nawet i żołnierze na strony dzielim, zamiast bić. A że Sapieha zacny obywatel, to bym i przy samym księciu powiedział, chociaż pod nim służę.", + "127819": "— Próbowali ludzie godni zgodę czynić, ale to na nic! — rzekł Charłamp. — Okrutnie teraz posłańcy od króla do naszego księcia latają… Mówią, że coś się tam nowego na świecie kluje. Spodziewaliśmy się pospolitego ruszenia z królem jegomością — nie przyszło! Powiadają, że gdzie indziej może być potrzebne.", + "127820": "— Chyba na Ukrainę.", + "127821": "— Bo ja wiem? Jeno raz Brochwicz porucznik powiadał, co na własne uszy słyszał. Przyjechał od króla Tyzenhauz do naszego hetmana i coś tam, zamknąwszy się, długo ze sobą gadali, czego Brochwicz nie mógł ułowić, ale gdy wychodzili, tedy na własne uszy, powtarzam, słyszał, jak pan hetman mówił: „Z tego może być nowa wojna.” Okrutnieśmy tam wszyscy w głowę zachodzili, co to mogło znaczyć.", + "127822": "— Pewnie się przesłyszał! Z kimże by nowa wojna? Cesarz lepiej nam teraz życzy niż naszym nieprzyjaciołom, jako że wypada mu za politycznym narodem się ujmować. Ze Szwedem rozejm jeszcze nie wyszedł i do sześciu lat nie wyjdzie, a Tatarowie nam na Ukrainie pomagają, czego by bez woli Turczyna nie czynili.", + "127823": "— Nie mogliśmy też i my niczego dociec!", + "127824": "— Bo i nic nie było. Ale ja chwalę Boga, że mam nową robotę. Już mi się i tęskno czyniło za wojną.", + "127825": "— To ty chcesz sam list zapowiedni Kmicicowi zawieźć?", + "127826": "— Przeciem ci mówił, że pan hetman tak nakazuje. Wypadnie mi Kmicica odwiedzić, jako kawalerski jest zwyczaj, a mając list będę miał lepsze jeszcze zamówienie. Czy mu list oddam, to inna rzecz; namyślę się, bo to woli mojej zostawiono.", + "127827": "— Mnie to i na rękę, ile że mi w drogę pilno. Mam i trzecie zapowiednie pismo do pana Stankiewicza; potem do Kiejdan kazano mi jechać, armatę, która tam przyjdzie, odebrać; potem do Birż, obaczyć, czy wszystko gotowe w zamku do obrony.", + "127828": "— I do Birż?", + "127829": "— Tak jest.", + "127830": "— To mi i dziwno. Żadnych nowych wiktoryj nieprzyjaciel nie otrzymał, więc mu i do Birż, na kurlandzką granicę, daleko. A że, jako widzę, nowe chorągwie stawią na nogi, więc będzie komu bronić nawet i tych krajów, które już pod moc nieprzyjacielską wpadły. Kurlandczycy przecie o wojnie z nami nie myślą. Dobrzy to żołnierze, ale ich mało, i sam tylko Radziwiłł mógłby ich jedną ręką przydusić.", + "127831": "— I mnie to dziwno — odpowiedział Charłamp — tym bardziej że mi także pośpiech zalecono i taką dano instrukcję, iżbym jeśli co znajdę nie w porządku, zaraz księciu Bogusławowi dawał znać, który Petersona inżyniera ma przysłać.", + "127832": "— Co by to mogło być?! Oby się tylko na jaką wojnę domową nie zanosiło. Niechże nas Bóg od tego strzeże! Już jak tam tylko książę Bogusław do roboty wchodzi, to diabłu będzie z tego uciecha.", + "127833": "— Nie mów na niego nic. To mężny pan!", + "127834": "— Nie neguję ja mu męstwa, ale więcej w nim Niemca czyli jakowegoś Francuza niż Polaka… I o Rzeczpospolitą zgoła nie dba, jeno o dom radziwiłłowski, żeby to go jak najwyżej wynieść, a wszystkich innych poniżyć. On to i w księciu wojewodzie wileńskim, naszym hetmanie, pychę podnieca, której mu i bez tego nie brak, i owe kłótnie z Sapiehami i Gosiewskim jego to sadzenia drzewa i frukta.", + "127835": "— Wielki z ciebie, jak widzę, statysta. Powinieneś się, Michałku, co prędzej ożenić, żeby taki rozum nie przepadł.", + "127836": "Wołodyjowski spojrzał przeciągle na towarzysza.", + "127837": "— Ożenić?… Hę?", + "127838": "— Jużci! A może ty tu gdzie w konkury jeździsz, boś, widzę, strojny jak na paradę.", + "127839": "— Dałbyś spokój!", + "127840": "— Ej, przyznaj się…", + "127841": "— Każdy niech swoje arbuzy zjada, a ty o cudze nie pytaj, boś też niejednego dostał. Właśnie też czas teraz o ożenku myśleć, gdy mam zaciąg na głowie.", + "127842": "— A będziesz na lipiec gotowy?", + "127843": "— Na koniec lipca będę, choćbym miał konie spod ziemi wykopać. Bogu dziękuję, że mi ta robota przyszła, bo inaczej byłaby mnie melankolia zjadła.", + "127844": "Jakoż wieści od hetmana i widoki pracy ciężkiej wielką sprawiły panu Wołodyjowskiemu ulgę, i nim dojechali do Pacunelów, prawie nie myślał już o konfuzji, jaka go przed godziną spotkała. Wieść o liście zapowiednim szybko się rozleciała po całym zaścianku. Przyszła zaraz szlachta pytać, czy prawda, a gdy pan Wołodyjowski potwierdził, wielkie to uczyniło wrażenie. Ochota była powszechna, lubo turbowali się niektórzy, że to w końcu lipca, przed żniwami, trzeba będzie wyruszyć. Pan Wołodyjowski rozesłał też gońców i do innych okolic, i do Upity, i do znaczniejszych domów szlacheckich. Wieczorem przyjechało kilkunastu Butrymów, Stakjanów i Domaszewiczów.", + "127845": "Dopieroż poczęto się zachęcać wzajem i coraz większą okazywać ochotę, i odgrażać się na nieprzyjaciół, i zwycięstwa sobie obiecywać. Jedni tylko Butrymowie milczeli, ale im tego za złe nie brano, bo wiadomo było, że jak jeden człowiek staną. Nazajutrz zawrzało we wszystkich zaściankach jak w ulach. Ludzie nie gadali już o panu Kmicicu ni o pannie Aleksandrze, tylko o przyszłej wyprawie. Pan Wołodyjowski z serca także odpuścił Oleńce rekuzę pocieszając się przy tym myślą, że to nieostatnia, jako i afekt nieostatni. Tymczasem namyślał się trochę, co ma z listem dla Kmicica uczynić.", + "127846": "Rozdział IX", + "127847": "Zaczęły się tedy dla pana Wołodyjowskiego czasy ciężkiej pracy, rozpisywania listów i rozjazdów. Następnego tygodnia przeniósł się już na rezydencję do Upity i tam zaciąg rozpoczął. Sypała się do niego szlachta chętnie, większa i mniejsza, bo sławę miał głośną. Szczególniej jednak szli laudańscy, którym konie trzeba było obmyślać. Kręcił się też pan Wołodyjowski jak w ukropie, ale że był obrotny i trudów nie żałował, szło mu dość sporo. W tymże czasie odwiedził i pana Kmicica w Lubiczu, który znacznie już do zdrowia przyszedł, i chociaż z łoża jeszcze nie wstawał, wiadomo już było, że zdrów będzie. Widocznie, o ile pan Wołodyjowski miał szablę ciętą, o tyle rękę lekką.", + "127848": "Poznał go pan Kmicic natychmiast i przybladł trochę na jego widok. Ręką nawet mimo woli do szabli wiszącej nad łożem sięgnął, ale ochłonąwszy, widząc uśmiech na twarzy gościa, wyciągnął ku niemu wychudłą dłoń i rzekł:", + "127849": "— Dziękuję waszmości za odwiedziny. Godna to takiego kawalera polityka.", + "127850": "— Przyjechałem spytać, czy waść urazy do mnie nie chowasz? — spytał pan Michał.", + "127851": "— Urazy nie chowam, bo mnie nie lada kto zwyciężył, ale gracz pierwszej wody. Ledwie żem się wylizał!", + "127852": "— A jakże zdrowie waszmościne?", + "127853": "— Waćpanu dziw pewno, żem spod jego ręki żyw wyszedł? Sam też sobie przyznaję, że niemała to sztuka.", + "127854": "Tu pan Kmicic uśmiechnął się.", + "127855": "— No, niestracona sprawa. Dokończysz mnie, kiedy zechcesz!", + "127856": "— Wcale nie w tym zamiarze tu przyjechałem…", + "127857": "— Chybaś waszmość diabeł — przerwał Kmicic — albo masz inkluza. Bóg widzi, daleko mi teraz do samochwalstwa, bo z tamtego świata wracam, alem to sobie przed spotkaniem waćpana zawsze myślał: jeżelim nie pierwszy w Rzeczypospolitej na szable, tom drugi. Tymczasem niesłychana rzecz! Też ja bym pierwszego cięcia nie odbił, gdybyś waćpan chciał. Powiedz mi, gdzieś się tak wyuczył?", + "127858": "— Miało się trocha przyrodzonych zdolności — odrzekł pan Michał — i ojciec od małego wkładał, któren nieraz mi mówił: „Dał ci Bóg nikczemną postać, jeśli się ludzie nie będą ciebie bali, to się będą z ciebie śmieli.” Potem też, u wojewody ruskiego w chorągwi służąc, douczyłem się reszty. Było tam kilku mężów, którzy śmiało mogli mi stawić czoło.", + "127859": "— Aza mogli być tacy?", + "127860": "— Mogli, bo byli. Był pan Podbipięta. Litwin, wielki familiant, który w Zbarażu poległ… Panie świeć nad jego duszą!… człek tak olbrzymiej siły, że mu się niepodobna było zastawić, bo mógł przeciąć zastawę i przeciwnika. Potem był jeszcze i Skrzetuski, przyjaciel mój serdeczny i konfident, o którym waść musiałeś słyszeć.", + "127861": "— Jakże! On to ze Zbaraża wyszedł i przez Kozaków się przedarł. Kto o nim nie słyszał!… To waść z takiej sfory?! I zbarażczyk?… Czołem! czołem! Czekajże!… przecie i ja o waćpanu u wojewody wileńskiego słyszałem. Wszak waszmości Michał na imię?", + "127862": "— Właściwie, to ja jestem Jerzy Michał, ale że święty Jerzy smoka tylko roztratował, a święty Michał całemu komunikowi niebieskiemu przewodzi i tyle już nad piekielnymi chorągwiami odniósł wiktoryj, przeto jego wolę mieć za patrona.", + "127863": "— Pewnie, że Jerzemu nie równać się z Michałem. Toś to waćpan ten sam Wołodyjowski, o którym powiadano, że Bohuna usiekł?", + "127864": "— Jam jest.", + "127865": "— No, od takiego nie żal po łbie dostać. Dałby Bóg, żebyśmy przyjaciółmi mogli zostać. Waćpan to mnie wprawdzie zdrajcą okrzyknąłeś, aleś się w tym pomylił.", + "127866": "To rzekłszy pan Kmicic ściągnął brwi, jakby go rana na nowo zabolała.", + "127867": "— Przyznaję, żem się pomylił — odrzekł pan Wołodyjowski — ale nie od waćpana o tym dopiero się dowiaduję, bo mi to już ludzie twoi powiadali. I wiedz waszmość o tym, że inaczej nie byłbym tu przyjeżdżał.", + "127868": "— Już ostrzyli, bo ostrzyli tu na mnie języki! — mówił z goryczą Kmicic. — Niech będzie, co chce. Niejedna jest kreska na mnie, przyznaję, ale też i w tej okolicy ludzie niewdzięcznie mnie przyjęli…", + "127869": "— Waść sobie najwięcej zaszkodziłeś tym spaleniem Wołmontowicz i ostatnim raptem.", + "127870": "— Toteż mnie procesami gnębią. Leżą już u mnie terminy do sądów. Choremu przyjść do zdrowia nie dadzą. Spaliłem Wołmontowicze, prawda, i ludzi coś się wysiekło; niechże mnie jednak Bóg sądzi, jeślim to ze swawoli uczynił. Tej samej nocy, przed spaleniem, ślub sobie zrobiłem: żyć ze wszystkimi w zgodzie, zjednać sobie owych tutejszych szaraczków, załagodzić nawet łyczków w Upicie, bo tam istotnie podswawoliłem. Wracam tedy do dom i cóż zastaję? Oto moich kompanionów porżniętych jak woły, leżących pod ścianą! Gdym się dowiedział, że to Butrymowie uczynili, wtedy diabeł we mnie wstąpił… i zemściłem się srogo… Czy waść uwierzy, za co ich porżnięto?… Sam się o tym później dowiedziałem od jednego z Butrymów, którego w lasach napadłem: oto za to, że potańcować w karczmie z szlachciankami chcieli… Kto by się nie mścił?", + "127871": "— Mój mości panie! — odpowiedział Wołodyjowski — prawda, że za ostro postąpiono z waćpana kompanami, ale czy to ich szlachta pobiła? Nie! Pobiła ich dawniejsza reputacja, jaką tu ze sobą gotową przywieźli, bo żeby tak grzecznym jakim żołnierzom zachciało się potańcować, pewnie by ich za to nie sieczono.", + "127872": "— Niebożęta! — mówił Kmicic idąc za swoją myślą. — Gdym teraz oto w gorączce leżał, co wieczora wchodzili tymi oto drzwiami z tamtej izby… Widziałem ich koło łoża, jako na jawie, sinych, zbitych, a ciągle jęczeli: „Jędruś! daj na mszę za nasze dusze, bo męki cierpimy!” To mówię waści, włosy mi na głowie powstawały, bo i siarką od nich w izbie pachniało… Na mszę już dałem, oby im to co pomogło!", + "127873": "Nastała chwila milczenia.", + "127874": "— A co do raptu — mówił dalej Kmicic — waćpanu o tym nikt nie mógł powiedzieć, że ona ocaliła mi wprawdzie życie, gdy mnie szlachta ścigała, ale potem kazała iść precz i nie pokazywać się na oczy. Co mi wówczas pozostało?", + "127875": "— Zawszeć to tatarski był sposób.", + "127876": "— Chyba waćpan nie wiesz, co jest afekt i do jakiej desperacji człowiek przyjść może, gdy to, co najwięcej umiłował, utraci.", + "127877": "— Ja nie wiem, co jest afekt? — zakrzyknął z oburzeniem pan Wołodyjowski. — Od czasu jak szablę począłem nosić, zawsze byłem zakochany… Prawda, że się subiectum zmieniało, bo nigdy mi wzajemnością nie wypłacono. Gdyby nie to, nie byłoby wierniejszego nade mnie Troila.", + "127878": "— Taki tam i afekt, gdy się subiectum zmienia! — rzekł Kmicic.", + "127879": "— Tedy waści powiem co innego, na co własnymi oczyma patrzyłem. Oto pierwszego czasu chmielnicczyzny Bohun, ten sam, któren dziś po Chmielnickim największą cieszy się między kozactwem powagą, porwał Skrzetuskiemu umiłowaną nad wszystko dziewkę, kniaziównę Kurcewiczównę. To był dopiero afekt! Całe wojsko płakało, widząc Skrzetuskiego desperację, bo mu broda w dwudziestym którymś roku życia zbielała, a on, zgadnij waść, co uczynił?", + "127880": "— Skąd mam wiedzieć!", + "127881": "— Oto, że ojczyzna była w potrzebie, w poniżeniu, że okrutny Chmielnicki tryumfował, więc on wcale nie poszedł dziewki szukać. Boleść Bogu ofiarował i bił się we wszystkich bitwach pod księciem Jeremim, aż pod Zbarażem tak nadzwyczajną chwałą się okrył, że dziś imię jego wszyscy ze czcią powtarzają. Przyłóżże waćpan teraz jego uczynek do swojego i poznaj różnicę.", + "127882": "Kmicic milczał i gryzł wąsy, Wołodyjowski mówił dalej:", + "127883": "— Toteż Skrzetuskiego Bóg wynagrodził i dziewkę mu oddał. Zaraz po Zbarażu się pobrali i już troje dzieci spłodzili, chociaż on służyć nie przestał. A waszmość zamieszki czyniąc pomagałeś tym samym nieprzyjacielowi i małoś żywota nie utracił, nie mówiąc o tym, że przed paru dniami mogłeś pannę na zawsze utracić.", + "127884": "— Jakim sposobem? — rzekł siadając na łóżku Kmicic — co się z nią działo?", + "127885": "— Nic się z nią nie działo, jeno znalazł się mąż, któren ją o rękę prosił i za żonę chciał pojąć.", + "127886": "Kmicic pobladł bardzo, zapadnięte jego oczy poczęły ciskać płomienie. Chciał wstać, zerwał się nawet na chwilę i zakrzyknął:", + "127887": "— Kto był ten wraży syn? Na żywy Bóg, mów waszmość!", + "127888": "— Ja — rzekł pan Wołodyjowski.", + "127889": "— Waćpan? waćpan? — pytał ze zdumieniem Kmicic. — Jak to?…", + "127890": "— Tak jest.", + "127891": "— Zdrajco! nie ujdzie ci to!… I ona?… na żywy Bóg, mów już wszystko!… ona cię przyjęła?…", + "127892": "— Odpaliła z miejsca i bez namysłu.", + "127893": "Nastała chwila milczenia. Kmicic oddychał ciężko i oczyma wpijał się w Wołodyjowskiego, ten zaś rzekł:", + "127894": "— Czemu to mnie zdrajcą nazywasz? Zalim ci brat albo swat? Zalim ci wiarę złamał? Zwyciężyłem cię w równym boju i mogłem czynić, co mi się podobało.", + "127895": "— Po staremu jeden by z nas to krwią zapieczętował. Nie szablą, to z rusznicy bym waćpana ustrzelił i niechby mnie diabli potem wzięli.", + "127896": "— Chybabyś mnie z rusznicy zastrzelił, bo gdyby mnie nie była odpaliła, to bym i pojedynku drugiego nie przyjął. Po co miałbym się bić? A wiesz, czemu mnie odpaliła?", + "127897": "— Czemu? — powtórzył jak echo Kmicic.", + "127898": "— Bo ciebie miłuje.", + "127899": "Było to więcej, niż słabe siły chorego znieść mogły. Głowa Kmicica opadła na poduszki, na czoło wystąpił mu pot obfity i leżał czas jakiś w milczeniu.", + "127900": "— Okrutnie mi słabo — rzekł po chwili. — Skądże… to waść wiesz, że ona… mnie miłuje?", + "127901": "— Bo mam oczy i patrzę, bo mam rozum i miarkuję; teraz zwłaszcza, gdym rekuzę dostał, zaraz mi się w głowie rozjaśniło. Naprzód tedy, gdym po pojedynku przyszedł jej powiedzieć, że jest wolna, bom waćpana usiekł, wnet ją zamroczyło i zamiast wdzięczność mi okazać, całkiem mnie spostponowała; po wtóre: gdy cię tu Domaszewicze dźwigali, to ci głowę jako matka unosiła; a po trzecie, że gdym się jej oświadczył, tak mnie przyjęła, jakoby mi kto w pysk dał. Jeśli te racje waćpanu nie wystarczają, to chyba dlatego, żeś przez rozum zacięty i na umyśle szwankujesz.", + "127902": "— Gdyby to była prawda! — odrzekł słabym głosem Kmicic — tedy… różne mi tu maści na rany przykładają… ale nie byłoby lepszego balsamu od słów waszmości.", + "127903": "— Zdrajcaże ci to taki balsam przykłada?", + "127904": "— Przebacz już waść. W głowie mi się takie szczęście nie mieści, żeby ona mnie jeszcze chciała.", + "127905": "— Powiedziałem, że waćpana miłuje, nie powiedziałem, że cię zechce… To wcale co innego.", + "127906": "— Jeśli mnie nie zechce, to sobie ten łeb o ścianę rozbiję. Nie może inaczej być.", + "127907": "— Mogłoby być, gdybyś waćpan miał szczerą intencję zmazania win. Teraz wojna, możesz iść, możesz posługi znaczne miłej ojczyźnie oddać, męstwem się wsławić, reputację połatać. Któż to jest bez grzechu? Kto nie ma win na sumieniu? Każdy ma… Ale do pokuty i poprawy każdemu otwarta droga. Waść grzeszyłeś swawolą, to jej odtąd unikaj; grzeszyłeś przeciw ojczyźnie, zamieszki w czasie wojennym czyniąc, to ją teraz ratuj; czyniłeś krzywdy ludziom, to je nagródź… Ot, droga dla waszmości lepsza i pewniejsza niż rozbijanie sobie łba.", + "127908": "Kmicic patrzył uważnie na Wołodyjowskiego, potem rzekł:", + "127909": "— Waćpan mówisz jak mój szczery przyjaciel.", + "127910": "— Nie jestem waćpanu przyjacielem, ale po prawdzie nie jestem i nieprzyjacielem, a tej panny mnie żal, chociaż mnie odpaliła, bom jej też słowo ostre niesłusznie rzekł na odjezdnym. Od rekuzy się nie powieszę, nie pierwszyzna mi, a uraz nie zwykłem chować. Jeśli więc waćpana na dobrą drogę namówię, to będzie także moja względem ojczyzny zasługa, boś żołnierz dobry i doświadczony.", + "127911": "— Zali mnie czas jeszcze na tę drogę wracać? Tyle terminów na mnie czeka! Z łoża trzeba do sądu zaraz… Chybabym stąd uciekał, a tego nie chcę. Tyle terminów! A co sprawa, to i wyrok pewny na potępienie.", + "127912": "— Ot, tu jest na to lekarstwo! — rzekł pan Wołodyjowski wydobywając list zapowiedni.", + "127913": "— List zapowiedni! — wykrzyknął Kmicic. — Dla kogo?", + "127914": "— Dla waćpana. A teraz wiedz, że mając funkcję wojskową, nie potrzebujesz do żadnych sądów stawać, bo do hetmańskiej inkwizycji należysz; słuchaj zaś, co książę wojewoda mi pisze.", + "127915": "Tu pan Wołodyjowski odczytał Kmicicowi prywatny list Radziwiłła, odetchnął, ruszył wąsikami, i rzekł:", + "127916": "— Owóż, jak waćpan widzisz, ode mnie zależy: albo ci list zapowiedni oddać, albo go schować.", + "127917": "Niepewność, trwoga i nadzieja odbiły się na twarzy Kmicica.", + "127918": "— A waćpan co uczynisz? — pytał cichym głosem.", + "127919": "— A ja waszmości list oddaję — rzekł pan Wołodyjowski.", + "127920": "Kmicic nic zrazu nie odrzekł, głowę opuścił na poduszki i patrzył czas jakiś w pułap. Nagle oczy poczęły mu wilgotnieć i goście nieznani w tych oczach, łzy, zawisły na rzęsach.", + "127921": "— Niechże mnie końmi rozerwą! — rzekł wreszcie. — Niech mnie ze skóry obłuszczą, jeślim ja widział zacniejszego człowieka od waszmości… Jeżeliś przeze mnie rekuzę dostał, jeśli mnie Oleńka jeszcze, jako powiadasz, miłuje, inny tym bardziej by się mścił, tym głębiej mnie pogrążył… A waszmość mi rękę podajesz i jako z grobu mnie wyciągasz!", + "127922": "— Bo nie chcę dla prywaty ojczyzny miłej poświęcać, której waszmość znaczne jeszcze posługi możesz oddać. Ale to waszmości powiem, że gdybyś był owych Kozaków od Trubeckiego albo Chowańskiego pożyczył, tedybym list zatrzymał. Całe to szczęście, żeś tego nie uczynił!", + "127923": "— Przykład, przykład z waćpana innym brać! — odrzekł Kmicic. — Dajże mi rękę, Bóg mi pozwoli czym dobrym się waszmości wypłacić, boś mnie na śmierć i życie zobowiązał.", + "127924": "— To i dobrze, potem o tym! A teraz… uszy waszmość do góry! Nie potrzeba ci do żadnych sądów stawać, jeno do roboty się brać. Zasłużysz się ojczyźnie, to ci i ta szlachta odpuści, bo to ludzie na honor ojczyzny bardzo czuli… Możesz jeszcze winy zmazać, reputację odzyskać i w sławie jako w słońcu chodzić, a już tam znam jedną pannę, która ci nagrodę za życia obmyśli.", + "127925": "— E! — zakrzyknął z uniesieniem Kmicic — co ja tu będę w łożu gnił, gdy nieprzyjaciel ojczyznę depcze. Hej! jest tam który? Sam tu! Pachołek, buty podawaj!… Sam tu!… Niechże mnie piorun w tych betach ustrzeli, jeśli będę dłużej w nich parciał!", + "127926": "Uśmiechnął się na to z zadowoleniem pan Wołodyjowski i rzekł:", + "127927": "— Duch w waści od ciała silniejszy, bo ciało jeszcze ci nie dopisze.", + "127928": "To rzekłszy począł żegnać się, a Kmicic nie puszczał, dziękował i winem chciał traktować.", + "127929": "Jakoż dobrze już miało się ku wieczorowi, gdy mały rycerz opuścił Lubicz i do Wodoktów podążył.", + "127930": "— Najlepiej ją za ostre słowa nagrodzę — mówił sam do siebie — gdy jej powiem, że Kmicic nie tylko z łoża, ale i z niesławy powstaje… Nie do szczętu to jeszcze zepsuty człowiek, jeno gorączka wielki. Okrutnie ją tym pocieszę i tak myślę, że mnie teraz lepiej przyjmie niż wtedy, kiedym jej samego siebie ofiarował…", + "127931": "Tu westchnął poczciwy pan Michał i mruknął:", + "127932": "— Żeby to wiedzieć, czy jest jaka na świecie i dla mnie przeznaczona?", + "127933": "Wśród podobnych rozmyślań dojechał do Wodoktów. Kudłaty Żmudzin wybiegł do kołowrotu, ale nie spieszył się otwierać, jeno rzekł:", + "127934": "— Dziedziczki nie masz w domu.", + "127935": "— To wyjechała?", + "127936": "— A wyjechała.", + "127937": "— Gdzie?", + "127938": "— Kto ją wie!", + "127939": "— A kiedy wróci?", + "127940": "— Kto ją wie!", + "127941": "— Gadajże po ludzku! Nie mówiła, kiedy wróci?", + "127942": "— Bogdaj wcale nie wróci, bo z wozami wyjechała i z tobołami. Z tego miarkuję, że daleko i na długo.", + "127943": "— Tak? — mruknął pan Michał. — Ot, com najlepszego sprawił!…", + "127944": "Rozdział X", + "127945": "Zwyczajnie, gdy cieplejsze promienie słońca poczynają przedzierać się przez zimową chmur oponę i gdy pierwsze pędy ukazują się na drzewach, a zielona ruń zbóż kiełkuje na wilgotnych polach, wstępuje i lepsza nadzieja w serca ludzkie. Ale wiosna 1655 roku nie przyniosła zwykłej pociechy dla strapionych w Rzeczypospolitej ludzi. Cała jej wschodnia granica, od północy aż po Dzikie Pola na południu, była opasana jakby wstęgą ognistą i wiosenne ulewy nie mogły pogasić pożaru, owszem, wstęga owa stawała się coraz szerszą i coraz rozleglejsze zajmowała kraje. A oprócz tego na niebie pojawiły się znaki złej wróżby zwiastujące większe jeszcze klęski i nieszczęścia. Raz wraz z chmur przelatujących niebiosa tworzyły się jakoby wieże wysokie, jakoby flanki forteczne, które następnie zawalały się z łoskotem. Pioruny biły w ziemię, jeszcze śniegiem pokrytą, lasy sosnowe żółkły, a gałęzie drzew skręcały się w dziwne, chorobliwe kształty; zwierzęta i ptaki padały od jakiejś nieznanej choroby. Na koniec dostrzeżono i na słońcu plamy niezwyczajne, mające kształt ręki jabłko trzymającej, serca przebitego i krzyża. Umysły trwożyły się coraz bardziej, a zakonnicy gubili się w dociekaniach, co by owe znaki mogły znaczyć. Dziwna jakaś niespokojność ogarniała wszystkie serca.", + "127946": "Przepowiadano nowe wojny i nagle, Bóg wie skąd, złowroga wieść poczęła krążyć z ust do ust po wsiach i miastach, że od strony Szwedów zbliżała się nawałnica. Na pozór nic nie zdawało się potwierdzać tej wieści, gdyż rozejm ze Szwecją zawarty miał jeszcze na sześć lat siłę, a jednak mówiono o niebezpieczeństwie wojny i na sejmie, który król Jan Kazimierz złożył 19 maja w Warszawie.", + "127947": "Coraz więcej niespokojnych oczu zwracało się ku Wielkopolsce, na którą burza najpierw mogła się zwalić. Leszczyński, wojewoda łęczycki, i Naruszewicz, pisarz polny litewski, wyjechali w poselstwie do Szwecji; ale wyjazd ich, zamiast uspokoić strwożonych, rozniecił większy jeszcze niepokój.", + "127948": "„Legacja ta wojną pachnie” — pisał Janusz Radziwiłł.", + "127949": "— Gdyby nawała nie groziła z tamtej strony, po cóż by ich wysyłano? — mówili inni. — Wszakże ledwie wrócił ze Sztokholmu poprzedni poseł Kanazyl; ale widać to jasno, że nic nie sprawił, skoro zaraz po nim tak poważnych wysłano senatorów.", + "127950": "Wszelako rozsądniejsi ludzie nie wierzyli jeszcze w możliwość wojny.", + "127951": "— Żadnej — twierdzili — Rzeczpospolita nie dała przyczyny, a rozejm trwa w całej sile. Jakżeby to podeptano przysięgi, zgwałcono najświętsze umowy i napadnięto po zbójecku bezpiecznego sąsiada? Szwecja przy tym pamięta jeszcze rany polską szablą zadane pod Kircholmem, Puckiem i Trzcianą! Wszakże to i Gustaw Adolf, który w całej Europie nie znalazł przeciwnika, uległ kilkakroć panu Koniecpolskiemu. Nie będą Szwedzi tak wielkiej sławy wojennej, w świecie nabytej, na niepewny hazard wystawiać z przeciwnikiem, któremu nigdy w polu dostać nie mogli. Prawda, że i wojną wyczerpana, i osłabiona jest Rzeczpospolita; ale z samych Prus i samej Wielkopolski, która w wojnach ostatnich wcale nie ucierpiała, wystarczy ten głodny naród przepędzić i za morza do bezpłodnych skał odeprzeć. Nie będzie wojny!", + "127952": "Na to odpowiadali znów trwożliwi, że jeszcze przed sejmem warszawskim radzono już z namowy króla na sejmiku w Grodnie o obronie pasów granicznych wielkopolskich, że rozpisywano podatki i żołnierza, czego by przecie nie czyniono, gdyby niebezpieczeństwo nie było bliskie.", + "127953": "I tak chwiały się umysły pomiędzy obawą a nadzieją, ciężka niepewność przygniatała dusze ludzkie, gdy nagle położył jej koniec uniwersał Bogusława Leszczyńskiego, jenerała wielkopolskiego, zwołującego pospolite ruszenie szlachty województw poznańskiego i kaliskiego dla obrony granic od grożącej nawały szwedzkiej…", + "127954": "Wszelka wątpliwość znikła. Okrzyk: „Wojna!” — rozległ się po całej Wielkopolsce i wszystkich ziemiach Rzeczypospolitej.", + "127955": "Była to nie tylko wojna, ale nowa wojna. Chmielnicki, wspomagany przez Buturlina, srożył się na południu i wschodzie; Chowański i Trubecki na północy i wschodzie, Szwed zbliżał się z zachodu! Ognista wstęga zmieniała się w koło ogniste.", + "127956": "Kraj był jak obóz oblężony.", + "127957": "A w obozie źle się działo. Jeden już zdrajca, Radziejowski, uciekł z niego i był w namiocie napastników. On to prowadził ich na łup gotowy, on wskazywał słabe strony, on miał kusić załogę. A oprócz tego nie brakło ni niechęci, ni zawiści; nie brakło magnatów między sobą zwaśnionych lub za odmówione urzędy na króla krzywych i w każdej chwili sprawę publiczną dla swej prywaty poświęcić gotowych; nie brakło dysydentów pragnących triumf swój choćby na grobie ojczyzny uświęcić; a jeszcze więcej było swawolników i ospałych, i leniwych, i w sobie samych, we własnych wczasach i dostatkach zakochanych.", + "127958": "Jednakże zasobna i wojną dotąd nie poterana kraina wielkopolska nie żałowała przynajmniej pieniędzy na obronę. Miasta i wsie szlacheckie dostarczyły piechotnego żołnierza tyle, ile go rozpisano, i zanim szlachta ruszyła własnymi osobami do obozu, ciągnęły już tam pstre pułki łanowej piechoty pod wodzą rotmistrzów przez sejmik wyznaczonych z ludzi w rzemiośle wojennym doświadczonych.", + "127959": "Wiódł więc pan Stanisław Dębiński łanowców poznańskich; pan Władysław Włostowski kościańskich, a pan Gole, sławny żołnierz i inżynier, wałeckich. Nad kaliskimi chłopy dzierżył rotmistrzowską buławę pan Stanisław Skrzetuski, z rodu dzielnych wojowników, stryjeczny Jana, słynnego zbarażczyka. Pan Kacper Żychliński prowadził konińskich młynarzy i sołtysów. Spod Pyzdrów ciągnął pan Stanisław Jaraczewski, który młodość w cudzoziemskich wojskach spędził; spod Kcyni pan Piotr Skoraszewski, a pan Kwilecki spod Nakła. Nikt jednak w doświadczeniu wojennym nie mógł wyrównać panu Władysławowi Skoraszewskiemu, którego głosu nawet sam jenerał wielkopolski i wojewodowie słuchali.", + "127960": "W trzech miejscach: pod Piłą, Ujściem i Wieleniem, zalegli rotmistrzowie pasy nadnoteckie, czekając na przybycie szlachty na pospolite ruszenie zwołanej. Piechurowie sypali szańce od rana do wieczora, ustawicznie oglądając się za siebie, czy pożądana konnica nie nadciąga.", + "127961": "Tymczasem nadjechał pierwszy z dygnitarzy, pan Andrzej Grudziński, wojewoda kaliski, i stanął w domu burmistrza z licznym pocztem sług przybranych w białe i błękitne barwy. Spodziewał się, że wnet otoczy go szlachta kaliska, gdy jednak nikt się nie zjawiał, posłał po rotmistrza, pana Stanisława Skrzetuskiego, zajętego sypaniem szańczyków nad rzeką.", + "127962": "— A gdzie to moi ludzie? — pytał po pierwszych powitaniach rotmistrza, którego znał od dziecka.", + "127963": "— Jacy ludzie? — rzekł pan Skrzetuski.", + "127964": "— A pospolite ruszenie kaliskie?", + "127965": "Półpogardliwy, półbolesny uśmiech pojawił się na czarniawej twarzy żołnierza.", + "127966": "— Jaśnie wielmożny wojewodo! — rzekł — przecie to czas strzyży owiec, a za źle umytą wełnę nie chcą w Gdańsku płacić. Każdy teraz jegomość nad stawem przy myciu albo nad wagą stoi, słusznie mniemając, że Szwedzi nie uciekną.", + "127967": "— Jakże to? — odparł zafrasowany wojewoda — nie masz jeszcze nikogo?", + "127968": "— Żywego ducha prócz piechoty łanowej… A potem żniwa bliskie. Dobry gospodarz z domu nie wyjeżdża w takim czasie!", + "127969": "— Co mi waćpan prawisz?", + "127970": "— A Szwedzi nie uciekną, jeno jeszcze bliżej przyjdą — powtórzył rotmistrz.", + "127971": "Dziobata twarz wojewody poczerwieniała nagle.", + "127972": "— Co mi Szwedzi!… Ale to dla mnie wstyd wobec innych panów będzie, gdy sam się tu jako palec ostanę.", + "127973": "Skrzetuski znów się uśmiechnął.", + "127974": "— Wasza miłość pozwoli sobie powiedzieć — rzekł — że Szwedzi tu rzecz główna, a wstyd potem. Zresztą nie będzie go, bo nie tylko kaliskiej, ale i żadnej innej szlachty jeszcze nie ma.", + "127975": "— Powariowali! — rzekł pan Grudziński.", + "127976": "— Nie, jeno tego pewni, że jeśli oni nie zechcą do Szwedów, to Szwedzi nie omieszkają do nich.", + "127977": "— Czekaj waść! — rzekł wojewoda.", + "127978": "I klasnąwszy na pachołka kazał sobie podać inkaustu, piór i papieru — następnie usiadł i począł pisać.", + "127979": "Po upływie pół godziny zasypał kartę, uderzył po niej ręką i rzekł:", + "127980": "— Posyłam jeszcze wezwanie, by się najpóźniej pro die 27 praesentis stawili, i tak myślę, że przynajmniej w tym ostatnim terminie zechcą non deesse patriae. A teraz powiedz mi waćpan: macie-li jakie wieści o nieprzyjacielu?", + "127981": "— Mamy. Wittenberg wojska swoje pod Damą na łęgach musztruje.", + "127982": "— Siła ich?", + "127983": "— Jedni mówią, że siedmnaście tysięcy, drudzy, że więcej.", + "127984": "— Hm! to nas i tyle nie będzie. Jak waść sądzisz, zdołamy się oprzeć?", + "127985": "— Jeśli się szlachta nie stawi, to i nie ma o czym mówić…", + "127986": "— Stawi się, co się nie ma stawić! Wiadoma to rzecz, że pospolite ruszenie zawsze marudzi. Ale ze szlachtą damy sobie radę?", + "127987": "— Nie damy — rzekł chłodno Skrzetuski. — Jaśnie wielmożny wojewodo, toż my wcale żołnierzy nie mamy.", + "127988": "— Jak to: nie mamy żołnierzy?", + "127989": "— Wasza miłość wie tak dobrze jak ja, że co jest wojska, to wszystko na Ukrainie. Nie przysłano nam tu ani dwóch chorągwi, choć Bóg jeden wie teraz, która burza groźniejsza.", + "127990": "— Ale piechota, ale pospolite ruszenie?", + "127991": "— Na dwudziestu chłopów ledwie jeden wojnę widział, a na dziesięciu jeden wie, jak rusznicę trzymać. Po pierwszej wojnie będą z nich dobrzy żołnierze, ale nie teraz. A co do pospolitego ruszenia, spytaj wasza miłość każdego, kto się choć trochę na wojnie zna, czy pospolite ruszenie może dotrzymać regularnym wojskom, jeszcze takim jak szwedzkie, weteranom z całej luterskiej wojny i do zwycięstw przywykłym.", + "127992": "— Także to waść wysoko Szwedów nad swoich wynosisz?", + "127993": "— Nie wynoszę ja ich nad swoich, bo gdyby tu było z piętnaście tysięcy takich ludzi, jacy pod Zbarażem byli, kwarcianych i jazdy, tedybym się ich nie bał, ale z naszymi, daj Boże, abyśmy coś znaczniejszego wskórać mogli.", + "127994": "Wojewoda położył ręce na kolanach i spojrzał bystro wprost w oczy Skrzetuskiemu, jakby chciał w nich jakąś ukrytą myśl wyczytać.", + "127995": "— Tedy po co my tu przyszli? Czy waćpan nie myślisz, że lepiej się poddać?", + "127996": "Zapłonął na to pan Stanisław i odrzekł:", + "127997": "— Jeśli mi taka myśl w głowie powstała, każże mnie wasza miłość na pal wbić. Na pytanie, czy wierzę w wiktorię, odpowiadam jako żołnierz: nie wierzę! — Ale po cośmy tu przyszli, to inna materia, na którą jako obywatel odpowiadam: po to, abyśmy nieprzyjacielowi wstręt pierwszy dali, abyśmy zatrzymawszy go na sobie, pozwolili reszcie kraju opatrzyć się i wystąpić, abyśmy ciałami naszymi wstrzymali najazd póty, póki jeden na drugim nie padniem!", + "127998": "— Chwalebna to intencja waszmości — odpowiedział chłodno wojewoda — ale łatwiej wam, żołnierzom, o śmierci mówić niż nam, na których cała odpowiedzialność za tyle krwi szlacheckiej darmo przelanej spadnie.", + "127999": "— Po to i ma szlachta krew, aby ją przelewała.", + "128000": "— Tak to, tak! Wszyscy gotowiśmy polec, bo zresztą to najłatwiejsza rzecz. Wszelako obowiązek każe nam, których Opatrzność naczelnikami uczyniła, nie samej tylko chwały szukać, ale i za pożytkiem się oglądać. Wojna już tak jak zaczęta, to prawda, ale przecie Carolus Gustavus pana naszego krewny i musi mieć na to wzgląd. Dlatego należy i paktowania popróbować, bo czasem więcej słowem można wskórać niźli orężem.", + "128001": "— To do mnie nie należy! — odrzekł sucho pan Stanisław.", + "128002": "Wojewodzie w tejże chwili widocznie toż samo na myśl przyszło, bo skinął głową i pożegnał rotmistrza.", + "128003": "Skrzetuski jednakże do połowy tylko miał słuszność w tym, co mówił o opieszałości szlachty na pospolite ruszenie powołanej. Prawdą istotnie bowiem było, że do ukończenia strzyży owiec mało kto ściągnął do obozu między Piłą a Ujściem, ale pod 27 czerwca, to jest na termin w ponownym wezwaniu oznaczony, zaczęto zjeżdżać się dość licznie.", + "128004": "Codziennie tumany kurzu, podnoszące się z powodu suchej i stałej pogody, zwiastowały zbliżanie się coraz nowych zastępów. I jechała szlachta szumnie, konno i koleśno, z pocztami sług, z kredensami, z wozami i obfitością na nich wygód wszelkich, a obciążona tak bronią, iż niejeden za trzech wszelakiego dźwigał oręża, począwszy od kopij, rusznic, bandoletów, szabel, koncerzy i zarzuconych już w owym czasie młotków husarskich do rozbijania zbroi służących. Starzy praktycy zaraz po tym uzbrojeniu poznawali ludzi nieobytych z wojną i niedoświadczonych.", + "128005": "Ze wszystkiej bowiem szlachty zamieszkującej obszary Rzeczypospolitej wielkopolska właśnie najmniej była wojownicza. Tatarzy, Turcy i Kozacy nie deptali nigdy tych okolic, które od czasów krzyżackich zapomniały niemal, jak wygląda wojna w kraju. Kto ze szlachty wielkopolskiej czuł w sobie bojową ochotę, ten się zaciągał do komputu wojsk koronnych i tam stawał tak dobrze jak każdy inny; ale ci natomiast, którzy w domach woleli siedzieć, na prawdziwych się też domatorów zmienili, kochających się w dostatkach, we wczasach, na zawołanych gospodarzy zasypujących swą wełną i zwłaszcza swoim zbożem rynki miast pruskich.", + "128006": "Teraz więc, gdy burza szwedzka oderwała ich od spokojnych zajęć, zdawało im się, że na wojnę nie można się zanadto bronią najeżyć ani zapasami zaopatrzyć, ani za wielu wziąść pachołków, którzy by ciała i sprzętów pana strzegli.", + "128007": "Dziwni to byli żołnierze, z którymi rotmistrzowie niełatwo do sprawy przyjść mogli. Stawał na przykład towarzysz z kopią na dziewiętnaście stóp długą i w pancerzu na piersiach, ale w słomianym kapeluszu „dla chłodu” na głowie; inny w czasie musztry na gorąco narzekał, inny ziewał, jadł lub pił, inny pachołka wołał, a wszyscy w szeregu nie poczytywali za rzecz zdrożną gawędzić tak głośno, że rozkazów oficerów nikt dosłyszeć nie mógł. I trudno było dyscyplinę wprowadzać, bo się o nią bracia urażała mocno, jako godności obywatelskiej przeciwną. Ogłaszano wprawdzie „artykuły”, ale ich słuchać nie chciano.", + "128008": "Kulą żelazną u nóg tego wojska był nieprzeliczony zastęp wozów, koni zapaśnych i pociągowych, bydła przeznaczonego na spyżę, a zwłaszcza sług pilnujących namiotów, sprzętów, jagieł, krup i bigosów, a wszczynających z lada powodu kłótnie i zamieszanie.", + "128009": "Przeciw takiemu to wojsku zbliżał się od strony Szczecina i nadodrzańskich łęgów Arwid Wittenberg, stary wódz, któremu młodość na wojnie trzydziestoletniej zbiegła, prowadząc siedmnaście tysięcy weteranów, w żelazną dyscyplinę ujętych.", + "128010": "Z jednej strony stał bezładny obóz polski, do zbiegowiska jarmarcznego podobny, hałaśliwy, pełen dysput, rozpraw nad rozporządzeniami wodzów i niezadowolenia, złożony z poczciwych wieśniaków na poczekaniu w piechotę zmienionych i z jegomościów prosto od strzyży owiec oderwanych; z drugiej, maszerowały groźne, milczące czworoboki, na jedno skinienie wodzów rozciągające się z regularnością machin w linie i półkola; zwierające się w kliny i trójkąty tak sprawne jak miecz w ręku szermierza; najeżone rurami muszkietów i włóczni, prawdziwi ludzie wojny, zimni, spokojni, istni rzemieślnicy, którzy do mistrzostwa doszli w rzemiośle. Któż z ludzi doświadczonych mógł wątpić, jaki będzie rezultat spotkania i na czyją stronę musi paść zwycięstwo?", + "128011": "Jednakże szlachty ściągało się coraz więcej, a przedtem jeszcze poczęli się zjeżdżać dygnitarze wielkopolscy i innych prowincji, z pocztami przybocznych wojsk i sług. Wkrótce po panu Grudzińskim zjechał do Piły potężny wojewoda poznański, pan Krzysztof Opaliński. Trzystu hajduków przybranych w żółte z czerwonym barwy i uzbrojonych w muszkiety szło przed wojewodzińską karetą; tłum dworzan, szlachty otaczał jego dostojną osobę; za nimi w szyku bojowym ciągnął oddział rajtarów w takież barwy jak i hajducki przybranych; a sam wojewoda jechał w karecie, mając przy sobie błazna, Stacha Ostrożkę, którego obowiązkiem było posępnego pana przez drogę rozweselać.", + "128012": "Wjazd tak znamienitego dygnitarza dodał wszystkim serca i otuchy; tym bowiem, którzy spoglądali na monarszy niemal majestat wojewody, na tę twarz wspaniałą, w której spod wysokiego jak sklepienie czoła świeciły oczy rozumne i surowe, na senatorską powagę całej postawy, zaledwie w głowie mogło się pomieścić, by jakiś niefortunny los mógł przypaść w udziale takiej potędze.", + "128013": "Ludziom przywykłym do czci dla urzędu i osoby wydawało się, że i sami Szwedzi nie będą chyba śmieli wznieść świętokradzkiej ręki na takiego magnata. Owszem, ci, którym trwożliwsze serce biło w piersiach, uczuli się zaraz bezpieczniejsi pod jego skrzydłami. Witano więc go radośnie i gorąco; okrzyki brzmiały wzdłuż ulicy, którą orszak posuwał się z wolna ku domowi burmistrza, a głowy chyliły się przed wojewodą, widnym jak na dłoni przez szyby pozłocistej karety. Na owe ukłony odpowiadał wraz z wojewodą Ostrożka, z taką godnością i powagą, jakby wyłącznie jemu były składane.", + "128014": "Zaledwie kurz opadł po przejeździe wojewody poznańskiego, gdy gońcy nadbiegli z oznajmieniem, że jedzie stryjeczny jego brat, wojewoda podlaski Piotr Opaliński ze swym szwagrem, panem Jakubem Rozdrażewskim, wojewodą inowrocławskim. Ci przywiedli każdy po sto pięćdziesiąt ludzi zbrojnych prócz dworzan i sług. Potem nie mijał dzień, by ktoś z dygnitarzy nie zjechał: jako pan Sędziwój Czarnkowski, szwagier Krzysztofa, a sam kasztelan poznański, za czym Stanisław Pogorzelski, kasztelan kaliski; Maksymilian Miaskowski, kasztelan krzywiński, i Paweł Gębicki, pan międzyrzecki. Miasteczko napełniło się tak dalece ludźmi, że domów zbrakło na pomieszczenie samych tylko dworzan. Przyległe łąki upstrzyły się namiotami pospolitego ruszenia. Rzekłbyś, że wszystkie ptactwo różnobarwne zleciało się do Piły z całej Rzeczypospolitej.", + "128015": "Migotały barwy czerwone, zielone, niebieskie, błękitne, białe na katankach, żupanach, kubrakach i kontuszach, bo pominąwszy pospolite ruszenie, w którym co szlachcic, to inny strój nosił — pominąwszy służbę pańską — i piechota każdego powiatu w inne przybraną była kolory.", + "128016": "Nadjechali i bazarnicy, którzy nie mogąc się w rynku pomieścić wybudowali rząd szop wedle miasteczka. Sprzedawano w nich przybory wojskowe — od szat do broni i jadła. Polowe garkuchnie dymiły przez dzień i noc, roznosząc w dymach zapach bigosów, jagieł, pieczeni — w innych sprzedawano trunki. Przed szopami roiła się szlachta, zbrojna nie tylko w miecze, ale i w łyżki, jedząc, popijając i rozprawiając to o nieprzyjacielu, którego jeszcze nie było widać, to o nadjeżdżających dygnitarzach, którym nie żałowano przymówek.", + "128017": "Między grupami szlachty chodził Ostrożka przybrany w odzież zeszytą z pstrych gałganków, z berłem zdobnym dzwonkami i miną z głupia frant. Gdzie się pokazał, otaczano go wnet kołem, on zaś podlewał oliwy do ognia, pomagał obmawiać dygnitarzy i zadawał zagadki, nad którymi szlachta tym bardziej brała się za boki, im bardziej były zjadliwe.", + "128018": "Nie szczędzono w nich nikogo.", + "128019": "Pewnego popołudnia nadszedł przed bazary sam wojewoda poznański i wmieszał się między szlachtę, rozmawiając łaskawie z tym, z owym lub ze wszystkimi i skarżąc się trochę na króla, że wobec zbliżającego się nieprzyjaciela nie przysłał ani jednej chorągwi kwarcianej.", + "128020": "— Nie myślą o nas, mości panowie — mówił — i bez pomocy nas zostawiają. Powiadają w Warszawie, że na Ukrainie i tak wojska za mało i że hetmani nie mogą sobie dać rady z Chmielnickim. Ha, trudno! Milsza widać Ukraina jak Wielkopolska… W niełasce jesteśmy, mości panowie, w niełasce! Jako na jatki nas tu wydali.", + "128021": "— A kto winien? — pytał pan Szlichtyng, sędzia wschowski.", + "128022": "— Kto wszystkim nieszczęściom Rzeczypospolitej winien? — odparł wojewoda. — Jużci nie my, bracia szlachta, którzy ją piersiami naszymi zasłaniamy.", + "128023": "Słuchającej go szlachcie pochlebiło to wielce, że „hrabia na Bninie i Opalenicy” sam się na równi z nią stawia i do braterstwa się przyznaje, więc zaraz pan Koszucki odpowiedział:", + "128024": "— Jaśnie wielmożny wojewodo! Gdyby tam więcej takich konsyliarzów było przy majestacie, jak wasza miłość, pewnie by tu nas na rzeź nie wydano… Aleć tam podobno ci rządzą, co się niżej kłaniają.", + "128025": "— Dziękuję, panie bracie, za dobre słowo!… Wina tego, kto złych doradców słucha. Wolności to tam nasze solą w oku stoją. Im więcej szlachty wyginie, tym absolutum dominium będzie do przeprowadzenia łatwiejsze.", + "128026": "— Zali po to mamy ginąć, aby dzieci nasze w niewoli jęczały?", + "128027": "Wojewoda nic nie odrzekł, a szlachta poczęła spoglądać po sobie i zdumiewać się.", + "128028": "— Więc to tak? — wołały liczne głosy. — Więc po to nas tu pod nóż wysłano? A wierzym! Nie od dziś to o absolutum dominium mówią!… Ale skoro na to idzie, to i my potrafimy o naszych głowach pomyśleć!", + "128029": "— I o naszych dzieciach!", + "128030": "— I o naszych fortunach, które nieprzyjaciel igne et ferro będzie pustoszył.", + "128031": "Wojewoda milczał.", + "128032": "W dziwny sposób ten wódz dodawał ducha swym żołnierzom.", + "128033": "— Król to wszystkiemu winien! — wołano coraz liczniej.", + "128034": "— A pamiętacie waćpanowie dzieje Jana Olbrachta? — spytał wojewoda.", + "128035": "— „Za króla Olbrachta wyginęła szlachta!” Zdrada, panowie bracia!", + "128036": "— Król, król zdrajca! — zakrzyknął jakiś śmiały głos.", + "128037": "Wojewoda milczał.", + "128038": "Wtem Ostrożka, stojący przy boku wojewody, uderzył się kilkakroć rękoma po udach i zapiał jak kogut tak przeraźliwie, że wszystkie oczy zwróciły się na niego.", + "128039": "Następnie zakrzyknął:", + "128040": "— Mości panowie! bracia, serdeńka! posłuchajcie mojej zagadki!", + "128041": "Z prawdziwą zmiennością marcowej pogody oburzenie pospolitaków zmieniło się w jednej chwili w ciekawość i chęć usłyszenia jakiegoś nowego dowcipu błazna.", + "128042": "— Słuchamy! słuchamy! — ozwało się kilkanaście głosów.", + "128043": "Błazen począł mrugać oczyma jak małpa i recytować piskliwym głosem:", + "128044": "Po bracie się pocieszył koroną i żoną.", + "128045": "Lecz pozwolił, by sławę z bratem pogrzebiono;", + "128046": "Podkanclerza wypędził — i z tego dziś słynie,", + "128047": "Że sam jest podkanclerzym… przy podkanclerzynie.", + "128048": "— Król! król! jako żywo! Jan Kazimierz! — poczęto wołać ze wszystkich stron.", + "128049": "I śmiech ogromny jak grzmot rozległ się w zgromadzeniu.", + "128050": "— Niech go kule biją, jak to misternie ułożył! — wołała szlachta.", + "128051": "Wojewoda śmiał się z innymi; następnie, gdy uciszyło się nieco, rzekł poważniej:", + "128052": "— I za tę to sprawę my musimy teraz krwią i głowami nakładać… Ot, do czego doszło!… Ale masz, błaźnie, dukata za dobrą zagadkę.", + "128053": "— Krzysztofku! Krzychu najmilszy! — odrzekł Ostrożka — czemu to na innych napadasz, że trefnisiow trzymają, kiedy sam nie tylko mnie trzymasz, ale osobno za zagadki dopłacasz?… Dajże mnie jeszcze dukata, to ci powiem drugą zagadkę.", + "128054": "— Takąż samą dobrą?", + "128055": "— Jeno dłuższą… Daj naprzód dukata.", + "128056": "— Masz!", + "128057": "Błazen znów wstrząsnął rękoma jak kogut skrzydłami, znów zapiał i zakrzyknął:", + "128058": "— Mości panowie, słuchajcie! Kto to taki?", + "128059": "Na prywatę narzekał, udawał Katona,", + "128060": "Od szabli wolał pióro z gęsiego ogona;", + "128061": "Po zdrajcy chciał spuścizny, a gdy jej nie dostał,", + "128062": "Wnet totam Rempublicam ostrym rytmem schłostał.", + "128063": "Bodajby szablę kochał, mniej byłoby biedy,", + "128064": "Bo się satyr na pewno nie ulękną Szwedy.", + "128065": "On zaś, ledwie wojennych skosztował kłopotów,", + "128066": "Już za zdrajcy przykładem króla zdradzić gotów.", + "128067": "Wszyscy obecni odgadli tak dobrze tę zagadkę, jak i poprzednią. Dwa czy trzy zduszone w tejże chwili śmiechy ozwały się w zgromadzeniu, po czym zapadła cisza głęboka.", + "128068": "Wojewoda stał się czerwony i tym bardziej się zmieszał, że wszystkie oczy były w niego utkwione, a błazen spoglądał to na jednego szlachcica, to na drugiego, wreszcie ozwał się:", + "128069": "— Niktże z waszmościów nie odgaduje, kto to taki?", + "128070": "A gdy milczenie było jedyną odpowiedzią, wówczas Ostrożka zwrócił się z najbezczelniejszą miną do wojewody:", + "128071": "— A ty, Krzychu, zali także nie wiesz, o jakim to hultaju była mowa?… Nie wiesz? to płać dukata!", + "128072": "— Masz! — odrzekł wojewoda.", + "128073": "— Bóg ci zapłać!… Powiedz no mi, Krzychu: nie starałżeś się ty przypadkiem o podkanclerstwo po Radziejowskim?", + "128074": "— Nie pora na krotofile! — odparł Krzysztof Opaliński.", + "128075": "I skłoniwszy się czapką wszystkim obecnym:", + "128076": "— Czołem waszmościom!… Pora mi na radę wojenną.", + "128077": "— Na radę familijną, chciałeś, Krzychu, powiedzieć — dodał Ostrożka — bo tam wszyscy krewni radzić będziecie, jakby dać drapaka.", + "128078": "Po czym zwrócił się do szlachty i naśladując wojewodę w ukłonie, dodał:", + "128079": "— A waćpanom w to graj!", + "128080": "I oddalili się obaj; ale ledwie uszli kilkanaście kroków, jeden ogromny wybuch śmiechu obił się o uszy wojewody i brzmiał jeszcze długo, zanim utonął w ogólnym gwarze obozu.", + "128081": "Rada wojenna istotnie miała miejsce i wojewoda poznański na niej prezydował. Była to szczególna rada! Brali w niej udział sami tacy dygnitarze, którzy się na wojnie nie znali. Bo magnaci wielkopolscy nie szli i nie mogli iść za przykładem owych „królewiąt” litewskich lub ukrainnych żyjących w ustawicznym ogniu jak salamandry.", + "128082": "Tam co wojewoda lub kasztelan to był wódz, któremu pancerz wygniatał na ciele nigdy nie schodzące czerwone pręgi, któremu młodość zbiegała na stepach lub w lasach od wschodniej strony, wśród zasadzek, walk, gonitew, w obozach lub taborach. Tu byli to dygnitarze pilnujący urzędów, a choć w chwilach potrzeby chodzili i oni na pospolite ruszenie, jednakże nigdy nie zajmowali naczelnych w czasie wojen stanowisk. Głęboki spokój uśpił wojowniczego ducha i potomków tych rycerzy, którym niegdyś żelazne hufce krzyżackie nie mogły dotrzymać pola, zmienił w statystów, uczonych i literatów. Dopiero twarda szkoła szwedzka nauczyła ich, czego zapomnieli.", + "128083": "Ale tymczasem zgromadzeni na naradę dygnitarze spoglądali na się niepewnymi oczyma i każdy bał się pierwszy odezwać, czekając, co powie „Agamemnon”, wojewoda poznański.", + "128084": "„Agamemnon” zaś sam nie znał się po prostu na niczym i mowę swoją rozpoczął znów od narzekań na niewdzięczność i ospałość królewską, na lekkie serce, z jakim całą Wielkopolskę i ich pod miecz wydano. Ale za to jakże był wymowny; jakże wspaniałą czynił postać, prawdziwie rzymskiego senatora godną: głowę przy mówieniu trzymał wzniesioną, czarne jego oczy ciskały błyskawice, usta pioruny, a siwiejąca broda trzęsła się z uniesienia, gdy przyszłe klęski ojczyzny malował.", + "128085": "— W czymże bowiem ojczyzna cierpi? — mówił — jeżeli nie w synach swoich… a my tu najpierw ucierpimy. Po naszych to ziemiach, po naszych prywatnych fortunach, zasługami i krwią przodków zdobytych, przejdzie naprzód noga tych nieprzyjaciół, którzy jako burza zbliżają się ku nam od morza. I za co my cierpimy? Za co zajmą nasze trzody, wydepczą zboża, popalą wsie pracą naszą zbudowane? Czy myśmy krzywdzili Radziejowskiego, który, niesłusznie osądzony i jako zbrodniarz ścigany, obcej protekcji szukać musiał? Nie!… Czy my nastajemy, aby ten próżny tytuł króla szwedzkiego, który już tyle krwi kosztował, był w podpisie naszego Jana Kazimierza zachowany? Nie!… Dwie wojny palą się na dwóch granicach — trzebaż było wywołać i trzecią?… Kto winien, niech go Bóg, niech go ojczyzna sądzi!… My umyjmy ręce, bośmy niewinni tej krwi, która będzie przelaną…", + "128086": "I tak dalej piorunował wojewoda; ale gdy przyszło do właściwej materii, nie umiał rady pożądanej udzielić.", + "128087": "Posłano tedy po rotmistrzów łanową piechotą dowodzących, a szczególniej po pana Władysława Skoraszewskiego, któren był nie tylko rycerz sławny i niezrównany, ale stary praktyk wojenny znający wojnę jak pacierz. Rad jego istotni nawet wodzowie nieraz słuchali; tym więc skwapliwiej pożądano ich teraz.", + "128088": "Pan Skoraszewski radził tedy założyć trzy obozy: pod Piłą, Wieleniem i Ujściem, tak blisko, aby w razie napadu mogły sobie wzajem przychodzić z pomocą; a oprócz tego całą nadrzeczną przestrzeń, łukiem obozów objętą, obsypać szańcami, które by nad przeprawami panowały.", + "128089": "— Gdy się już okaże — mówił pan Skoraszewski — w którym miejscu nieprzyjaciel będzie przeprawy tentował, tedy się tam ze wszystkich trzech obozów w kupę zbierzemy, aby mu dać wstręt należyty. Ja zaś, za zezwoleniem jaśnie wielmożnych mości panów, pójdę z małym pocztem do Czaplinka. Stracona to pozycja i w czas się z niej cofnę, ale tam najpierw dowiem się o nieprzyjacielu i jaśnie wielmożnym panom dam znać o nim.", + "128090": "Wszyscy zgodzili się na ową radę i poczęto nieco żwawiej krzątać się w obozie. Szlachty zjechało się wreszcie do piętnastu tysięcy. Łanowi sypali szańce na przestrzeni sześciu mil.", + "128091": "Ujście, główną pozycję, zajął ze swymi ludźmi pan wojewoda poznański. Część rycerstwa została w Wieleniu, część w Pile, a pan Władysław Skoraszewski odjechał do Czaplinka, by stamtąd dawać baczenie na nieprzyjaciela.", + "128092": "Rozpoczął się lipiec; dnie były ciągle pogodne i gorące. Słońce dopiekało na równinach tak mocno, iż szlachta chroniła się po lasach, między drzewami, pod których cieniem niektórzy kazali rozbijać swe namioty. Tam też wyprawiano uczty gwarne i hałaśliwe, a jeszcze więcej hałasu czyniła służba, zwłaszcza przy pławieniu i pojeniu koni, których po kilka tysięcy naraz pędzono trzy razy dziennie do Noteci i Głdy, kłócąc się i bijąc o najlepszy przystęp do brzegu.", + "128093": "Duch jednak, pomimo iż sam wojewoda poznański działał raczej w ten sposób, aby go osłabić, był z początku dobry.", + "128094": "Gdyby Wittenberg był nadszedł w pierwszych dniach lipca, byłby prawdopodobnie napotkał mocny opór, który w miarę rozgrzewania się ludzi w boju mógłby się zmienić w niezwalczoną zaciekłość, jak tego często bywały przykłady. Bo przecie w żyłach tych ludzi, jakkolwiek odwykłych od wojny, płynęła krew rycerska.", + "128095": "Kto wie, czy drugi Jeremi Wiśniowiecki nie zmieniłby Ujścia w drugi Zbaraż i nie zapisał w tych okopach nowej świetnej karty rycerskiej. Ale właśnie wojewoda poznański, na nieszczęście, mógł tylko pisać, nie walczyć.", + "128096": "Wittenberg, człowiek nie tylko wojnę znający, ale i ludzi, może umyślnie się nie spieszył. Doświadczenie długoletnie uczyło go, iż nowo zaciężny żołnierz najniebezpieczniejszy jest w pierwszej chwili zapału i że częstokroć nie męstwa mu brak, ale żołnierskiej cierpliwości, którą tylko praktyka wyrabia. Potrafi on nieraz uderzyć jak nawałnica na najstarsze pułki i przejść po ich trupach. Jest to żelazo, które póki czerwone, drga, żyje, sypie iskry, pali, niszczy, a gdy wystygnie, jest tylko martwą bryłą.", + "128097": "Jakoż gdy ubiegł tydzień i drugi, a zaczynał się trzeci, długa bezczynność poczęła ciężyć pospolitemu ruszeniu. Upały były coraz większe. Szlachta nie chciała wychodzić na musztry, tłumacząc się tym, że „konie, cięte przez bąki, nie chcą ustać na miejscu, a jako że w błotnistej okolicy od komarów wytrzymać nie można…”", + "128098": "Czeladź wszczynała coraz większe kłótnie o miejsca cieniste, o które i między panami przychodziło do szabel. Jaki taki, skręciwszy wieczorem do wody, wyjeżdżał chyłkiem z obozu, aby nie wrócić więcej.", + "128099": "Nie brakło i z góry złego przykładu. Pan Skoraszewski dał właśnie znać z Czaplinka, że Szwedzi już niedaleko, gdy na radzie wojennej uwolniono do domu pana Zygmunta z Grudnej Grudzińskiego, starościca średzkiego, o co stryj Andrzej, pan wojewoda kaliski, wielce nastawał.", + "128100": "— Jeśli ja mam tu głowę złożyć i gardło dać — mówił — niech że synowiec po mnie pamięć i sławę odziedziczy, by zasługa moja nie przepadła.", + "128101": "Tu począł roztkliwiać się nad młodym wiekiem i niewinnością synowca oraz wynosić jego hojność, z jaką sto piechoty bardzo porządnej dla Rzeczypospolitej na ten termin wystawił. I rada wojenna zgodziła się na prośby stryja.", + "128102": "Z rana 16 lipca wyjeżdżał pan starościc w kilkanaście sług otwarcie z obozu do domu, w wigilię niemal oblężenia i bitwy. Tłumy szlachty przeprowadzały go wśród szyderskich okrzyków aż za obóz, a tłumom tym przywodził Ostrożka, który krzyczał z daleka za odjeżdżającym:", + "128103": "— Mości panie starościcu, daję ci do herbu i nazwiska przydomek: Deest!", + "128104": "— Vivat Deest-Grudziński! — krzyczała szlachta.", + "128105": "— A nie płacz za stryjcem! — wołał dalej Ostrożka — równy on ma z tobą kontempt dla Szwedów i niech się jeno pokażą, pewnie się plecami do nich obróci!", + "128106": "Młodemu magnatowi krew biła do twarzy, ale udawał, że obelg nie słyszy, jeno konia bódł ostrogami i tłumy rozpierał, by jak najprędzej znaleźć się poza obozem i swymi prześladowcami, którzy w końcu, bez uwagi na ród i godność odjeżdżającego, poczęli rzucać grudkami ziemi i krzyczeć:", + "128107": "— Masz grudkę, Grudziński! A ho! a huzia! hoc! hoc! szarak! kot!", + "128108": "Uczynił się taki tumult, że aż wojewoda poznański nadbiegi z kilku rotmistrzami uspokajać i tłumaczyć, że starościc tylko na tydzień, dla bardzo pilnych spraw, wziął permisję.", + "128109": "Jednakże zły przykład podziałał — i tego samego dnia znalazło się kilkuset szlachty, którzy nie chcieli być gorszymi od pana starościca, lubo wymykali się z mniejszą asystencją i ciszej. Pan Stanisław Skrzetuski, rotmistrz kaliski, a stryjeczny słynnego zbarażczyka Jana, włosy rwał na głowie, bo i jego łanowcy, idąc za przykładem „towarzystwa”, poczęli „wyciekać” z obozu. Złożono znów radę wojenną, w której tłumy szlacheckie koniecznie chciały wziąść udział. Nastała noc burzliwa, pełna krzyków, swarów. Podejrzywano się wzajemnie o zamiar ucieczki. Okrzyki: „Albo wszyscy, albo nikt” — przelatywały z ust do ust.", + "128110": "Co chwila zrywały się wieści, że wojewodowie uchodzą — i powstawał taki rozruch, że wojewodowie musieli się ukazywać po kilkakroć wzburzonym tłumom. Kilkanaście tysięcy ludzi stało do świtania na koniach, wojewoda poznański zaś jeździł między nimi z odkrytą głową, podobien do senatora rzymskiego, i powtarzał co chwila wielkie słowa:", + "128111": "— Mości panowie! z wami żyć i umierać!", + "128112": "Przyjmowano go w niektórych miejscach wiwatami, w innych brzmiały szyderskie okrzyki. On zaś, ledwie uciszył tłumy, wracał na radę spracowany, zachrypły, upojony wielkością własnych słów i przekonany, że tej nocy niepożyte ojczyźnie oddał usługi.", + "128113": "Ale na radzie mniejsze miał słowa na ustach, bo się za brodę i za chochoł targał z rozpaczy powtarzając:", + "128114": "— Radźcie waszmościowie, jeśli umiecie… Ja umywam ręce od tego, co się stanie, bo z takim żołnierzem niepodobna się bronić.", + "128115": "— Jaśnie wielmożny wojewodo! — odpowiadał pan Stanisław Skrzetuski. — Sam nieprzyjaciel powściągnie tę swawolę i te rozruchy. Niech jeno armaty zagrają, niech przyjdzie do obrony, oblężenia, ta sama szlachta w sprawie własnego gardła musi u wałów służyć, nie w obozie się warcholić. Tak już nieraz bywało!", + "128116": "— Z czym się bronić? Armat nie mamy, jeno nasze wiwatówki, dobre do pukania w czasie uczt.", + "128117": "— Pod Zbarażem Chmielnicki miał siedmdziesiąt dział, a książę Jeremi jeno kilkanaście oktaw i granatników.", + "128118": "— Ale miał wojsko, nie pospolitaków; swoje chorągwie, w świecie sławne, nie ichmościów od strzyży owiec. Z takich to on ichmościów żołnierzy uczynił.", + "128119": "— Posłać po pana Władysława Skoraszewskiego — rzekł pan Sędziwój Czarnkowski, kasztelan poznański. — Uczynić go oboźnym. On ma mir u szlachty i w ryzie utrzymać ją potrafi.", + "128120": "— Posłać po Skoraszewskiego! Po co on ma w Drahimiu czy w Czaplinku siedzieć! — powtórzył pan Jędrzej Grudziński, wojewoda kaliski.", + "128121": "— Tak jest! to najlepsza rada! — zawołały inne głosy.", + "128122": "I wysłano gońca po pana Władysława Skoraszewskiego — innych postanowień na radzie nie powzięto, natomiast mówiono i narzekano wiele na króla, królowę, na brak wojska i opuszczenie.", + "128123": "Ranek następny nie przyniósł ni pociechy, ni uspokojenia. Owszem, bezład stał się jeszcze większy. Ktoś puścił nagle wieść, że różnowiercy, mianowicie kalwini, sprzyjają Szwedom i gotowi są przy pierwszej sposobności przejść do nieprzyjaciół. Co więcej, wieści tej nie zaprzeczyli ani pan Szlichtyng, ani panowie Kurnatowscy, Edmund i Jacek, również kalwini, ale ludzie szczerze ojczyźnie oddani. Sami owszem potwierdzili, że różnowiercy tworzą osobne koło i zmawiają się ze sobą pod wodzą znanego warchoła i okrutnika pana Reja, który za młodu służąc w Niemczech jako ochotnik po stronie luterskiej, wielkim był Szwedów przyjacielem. Zaledwie tedy te podejrzenia rozbiegły się między szlachtą, natychmiast kilkanaście tysięcy szabel zabłysło i prawdziwa burza rozpętała się w obozie.", + "128124": "— Zdrajców karmimy! żmije karmimy, gotowe kąsać łono rodzicielki! — wołała szlachta.", + "128125": "— Dawajcie ich sam!", + "128126": "— W pień ich!… Zdrada najzaraźliwsza, mości panowie!… Wyrwać kąkol, bo inaczej zginiemy wszyscy!", + "128127": "Wojewodowie i rotmistrze znów musieli uspokajać, ale przyszło im to jeszcze trudniej niż dnia poprzedniego. Sami zresztą byli przekonani, że pan Rej gotów najotwarciej zdradzić ojczyznę, bo to był człowiek zupełnie scudzoziemczony i prócz mowy nie miał w sobie nic polskiego. Uchwalono też wysłać go z obozu, co zaraz uspokoiło nieco wzburzonych. Jednakże długo jeszcze zrywały się okrzyki:", + "128128": "— Dawajcie ich sam! Zdrada! zdrada!", + "128129": "Dziwne usposobienie zapanowało w końcu w obozie. Jedni upadli na duchu i pogrążyli się w smutku. Ci chodzili w milczeniu błędnymi krokami wzdłuż wałów, puszczając trwożliwy i posępny wzrok na równiny, którymi miał nadciągnąć nieprzyjaciel, lub udzielali sobie szepcąc coraz gorszych nowin.", + "128130": "Innych opanowała szalona, desperacka jakaś wesołość i gotowość na śmierć. Wskutek tej gotowości wyprawiano uczty i pijatyki, by wesoło ostatnich dni życia użyć. Niektórzy też myśleli o zbawieniu i czas spędzali na modlitwach. Nikt tylko w całym tym ludzkim tłumie nie myślał o zwycięstwie, jakby ono wcale było niepodobnym, a jednak nieprzyjaciel nie miał sił przewyższających: miał więcej dział i wojska lepiej ćwiczone, i wodza, który wojnę rozumiał.", + "128131": "A gdy tak z jednej strony obóz polski wrzał, huczał, ucztował, wzburzał się, uciszał jak morze wichrem smagane, gdy pospolite ruszenie sejmikowało niby w czasie elekcji króla — z drugiej strony, po roztoczystych, zielonych łęgach nadodrzańskich, posuwały się spokojnie zastępy szwedzkie.", + "128132": "Szła więc naprzód brygada gwardii królewskiej; wiódł ją Benedykt Horn, groźny żołnierz, którego imię ze strachem w Niemczech powtarzano; lud doborny, rosły, ubrany w grzebieniaste hełmy z czółnami zachodzącymi na uszy, w żółte skórzane kaftany, zbrojny w rapiery i w muszkiety, zimny i uparty w boju, i na każde skinienie wodza gotowy.", + "128133": "Karol Schedding, Niemiec, wiódł następną brygadę westgotlandzką, złożoną z dwóch pułków piechoty i jednego ciężkiej rajtarii przybranej w pancerze bez naramienników; połowa piechurów miała muszkiety, druga włócznie; przy początku bitwy muszkietnicy stawali w czele, a w razie ataku jazdy cofali się za włóczników, którzy utkwiwszy jeden koniec włóczni w ziemię, drugi nadstawiali przeciw pędzącym koniom. Pod Trzcianą, za czasów Zygmunta III, jedna chorągiew husarii rozniosła na szablach i kopytach tęż samą westgotlandzką brygadę, w której obecnie służyli przeważnie Niemcy.", + "128134": "Dwie brygady smalandzkie wiódł Irwin zwany Bezrękim, bo był prawicę w swoim czasie, broniąc chorągwi, utracił — za to w lewej miał taką siłę, że jednym zamachem odcinał łeb konia; był to żołnierz ponury, kochający tylko wojnę i rozlew krwi, surowy i dla siebie, i dla żołnierzy. Gdy inni „kapitanowie” wyrobili się w ustawicznej wojnie na ludzi rzemiosła, wojnę dla wojny kochających, on pozostał zawsze tym samym fanatykiem i mordował ludzi śpiewając psalmy pobożne.", + "128135": "Brygada westmanlandzka szła pod Drakenborgiem, a helsingerska, złożona ze strzelców w świecie sławnych, pod Gustawem Oxenstierną, krewnym sławnego kanclerza, młodym żołnierzem wielkie rokującym nadzieje. Nad ostgotlandzką pułkownikował Fersen, a nerikską i wermlandzką sprawował sam Wittenberg, który zarazem był naczelnym wodzem całej armii.", + "128136": "Siedmdziesiąt dwa dział wytłaczało bruzdy po wilgotnych łęgach, a wszystkich żołnierzy było 17 tysięcy, groźnych łupieżników całych Niemiec, a w boju tak sprawnych, że zwłaszcza z piechotą zaledwie królewskie francuskie gwardie mogły się porównać. Za pułkami ciągnęły wozy i namioty, a pułki szły w szyku, w każdej chwili do boju gotowe.", + "128137": "Las włóczni sterczał nad masą głów, hełmów i kapeluszy, a między tym lasem płynęły ku polskiej granicy wielkie chorągwie błękitne z białymi krzyżami w pośrodku.", + "128138": "Z każdym dniem zmniejszała się odległość dzieląca dwa wojska.", + "128139": "Na koniec, w dniu 21 lipca, w lesie pod wsią Heinrichsdorfem ujrzały zastępy szwedzkie po raz pierwszy słup graniczny polski. Na ten widok całe wojsko uczyniło okrzyk ogromny, zagrzmiały trąby, kotły i bębny i rozwinęły się wszystkie chorągwie. Wittenberg wyjechał naprzód w asystencji świetnego sztabu, a wszystkie pułki przechodziły przed nim prezentując broń, jazda z dobytymi rapierami, działa z zapalonymi lontami. Godzina była południowa, pogoda przepyszna. Powietrze leśne pachniało żywicą.", + "128140": "Szara, zalana promieniami słońca droga, którą przechodziły szwedzkie chorągwie, wybiegając z heinrichsdorfskiego lasu, gubiła się na widnokręgu. Gdy idące nią wojska przeszły wreszcie las, wzrok ich odkrył krainę wesołą, uśmiechniętą, połyskującą żółtawymi łanami zbóż wszelakich, miejscami usianą dąbrowami, miejscami zieloną od łąk. Tu i owdzie z kęp drzew, za dąbrowami, hen! daleko, podnosiły się dymy ku niebu; na potrawach widniały pasące się trzody. Tam gdzie na łąkach przeświecała woda rozlana szeroko, chodziły spokojnie bociany.", + "128141": "Jakaś cisza i słodycz rozlana była wszędzie po tej ziemi mlekiem i miodem płynącej. I zdawała się roztaczać coraz szerzej i otwierać ramiona przed wojskami, jakby nie najezdników witała, ale gości z Bogiem przybywających.", + "128142": "Na ten widok nowy okrzyk wyrwał się z piersi wszystkich żołdaków, mianowicie rodowitych Szwedów przywykłych do nagiej, biednej i dzikiej przyrody w kraju ojczystym. Serca łupieskiego a ubogiego ludu wezbrały pragnieniem zagarnięcia tych skarbów i dostatków, które wpadały im pod oczy. Zapał ogarnął szeregi. Ale spodziewali się ci żołdacy zahartowani w ogniu trzydziestoletniej wojny, że nie przyjdzie im to łatwo, boć tę ziemię zbożną zamieszkiwał lud rojny a rycerski, który umiał jej bronić. Żyła jeszcze w Szwecji pamięć straszliwego pogromu pod Kircholmem, gdzie trzy tysiące jazdy pod Chodkiewiczem starło na proch ośmnaście tysięcy najbitniejszego szwedzkiego wojska. W chatach Westgotlandu, Smalandu do Dalekarlii opowiadano o tych rycerzach skrzydlatych jak o wielkoludach z sagi. Świeższa była jeszcze pamięć walk za Gustawa Adolfa, bo nie wymarli ludzie, którzy brali w nich udział. Wszakże ów orzeł skandynawski, zanim przeleciał całe Niemcy, po dwakroć połamał szpony na zastępach Koniecpolskiego.", + "128143": "Więc z radością łączyła się w sercach szwedzkich i pewna obawa, której nie był próżen sam wódz naczelny, Wittenberg. Patrzył on na przechodzące pułki piechoty i rajtarii takim okiem, jakim pasterz patrzy na swą trzodę; następnie zwrócił się do otyłego człowieka przybranego w kapelusz z piórem i jasną perukę spadającą na ramiona.", + "128144": "— Wasza miłość upewniasz mnie — rzekł — że z tymi siłami można złamać wojska stojące pod Ujściem?", + "128145": "Człowiek w jasnej peruce uśmiechnął się i rzekł:", + "128146": "— Wasza miłość zupełnie może polegać na mych słowach, za które głową ręczyć gotowym. Gdyby pod Ujściem były wojska regularne i którykolwiek z hetmanów, tedybym pierwszy radził nie kwapić się i poczekać, aż jego królewska mość z całą armią nadciągnie; ale przeciw pospolitemu ruszeniu i tym panom wielkopolskim siły nasze aż nadto wystarczą.", + "128147": "— A nie przyśląże im jakowych posiłków?", + "128148": "— Posiłków nie przyślą z dwóch powodów: po pierwsze, dlatego że wojska wszystkie, których w ogóle jest niewiele, zajęte są na Litwie i na Ukrainie; po wtóre, że w Warszawie ani król Jan Kazimierz, ani panowie kanclerze, ani senat do tej pory nie chcą wierzyć, aby jego królewska mość Karol Gustaw, wbrew rozejmowi i mimo ostatnich poselstw, mimo gotowości do ustępstw, naprawdę rozpoczynał wojnę. Ufają, że pokój jeszcze w ostatniej chwili będzie uczyniony… cha! cha!", + "128149": "Tu otyły człowiek zdjął kapelusz, otarł z potu czerwoną twarz i dodał:", + "128150": "— Trubecki i Dołgoruki na Litwie, Chmielnicki na Ukrainie, a my wchodzimy do Wielkopolski… Oto do czego doprowadziły rządy Jana Kazimierza!", + "128151": "Wittenberg spojrzał na niego dziwnym wzrokiem i zapytał:", + "128152": "— A wasza miłość radujesz się tą myślą?", + "128153": "— A ja raduję się tą myślą, bo moje krzywdy i moja niewinność będą pomszczone; a oprócz tego widzę już jak na dłoni, że szabla waszej miłości i moje rady włożą tę nową, najpiękniejszą w świecie koronę na głowę Karola Gustawa.", + "128154": "Wittenberg zapuścił wzrok w dal, objął nim lasy, dąbrowy, łęgi i łany zbożne, i po chwili rzekł:", + "128155": "— Tak jest! piękny to kraj i żyzny… Wasza miłość możesz też być pewien, że po wojnie jego królewska mość nikomu innemu wielkorządztwa tu nie powierzy.", + "128156": "Otyły człowiek zdjął znów kapelusz.", + "128157": "— I ja też nie chcę innego mieć pana — dodał wznosząc oczy ku niebu.", + "128158": "Niebo było jasne i pogodne, żaden piorun nie spadł i nie skruszył na proch zdrajcy, który swój kraj, jęczący już pod dwoma wojnami i wyczerpany, wydawał na tej granicy w moc nieprzyjaciela.", + "128159": "Człowiek bowiem rozmawiający z Wittenbergiem był to Hieronim Radziejowski, były podkanclerzy koronny, obecnie Szwedom przeciw ojczyźnie zaprzedany.", + "128160": "Stali czas jakiś w milczeniu; tymczasem ostatnie dwie brygady, nerikska i wermlandzka, przeszły granicę, za nimi poczęły się wtaczać działa, trąby ciągle jeszcze grały, a huk kotłów i warczenie bębnów głuszyło kroki żołnierzy, i napełniało las złowrogimi echami. Wreszcie ruszył i sztab. Radziejowski jechał koło Wittenberga.", + "128161": "— Oxenstierny nie widać — rzekł Wittenberg — boję się, czy go jaka przygoda nie spotkała. Nie wiem, jeżeli to dobra była rada posyłać go jako trębacza z listami pod Ujście.", + "128162": "— Dobra — odparł Radziejowski — bo obóz zlustruje, wodzów zobaczy i wyrozumie, co tam myślą, a tego by lada ciura nie uczynił.", + "128163": "— A jeśli go poznają?", + "128164": "— Jeden pan Rej go tam zna, a on nasz. Zresztą, choćby go poznali, nie uczynią mu nic złego, jeszcze na drogę opatrzą i nagrodzą… Znam ja Polaków i wiem, że gotowi na wszystko, byle się przed obcymi jako polityczny naród pokazać. Cała usilność nasza w tym, aby nas obcy chwalili… O Oxenstiernę możesz być wasza miłość spokojny, bo włos mu z głowy nie spadnie. Nie widać go, bo i czas był na powrót za krótki.", + "128165": "— A jak wasza miłość sądzisz: sprawią nasze listy jaki skutek?", + "128166": "Radziejowski rozśmiał się.", + "128167": "— Jeśli pozwolisz mi wasza miłość być prorokiem, to przepowiem, co się stanie. Pan wojewoda poznański polityczny to człek i uczony, więc nam bardzo politycznie i bardzo grzecznie odpisze; ale że lubi za Rzymianina uchodzić, tedy jego odpowiedź okrutnie będzie rzymska; powie naprzód, że woli ostatnią kroplę krwi wylać niż poddać się, że śmierć lepsza od niesławy, a miłość, jaką żywi dla ojczyzny, nakazuje mu paść na granicy.", + "128168": "Radziejowski począł się śmiać jeszcze głośniej, surowa twarz Wittenberga rozjaśniła się także.", + "128169": "— Wasza miłość nie sądzisz, aby on był gotów tak uczynić, jak pisze? — pytał.", + "128170": "— On? — odrzekł Radziejowski. — Prawda, że żywi miłość do ojczyzny, ale inkaustem, a że niezbyt to posilna potrawa, więc i jego miłość chudsza nawet od jego błazna, który mu pomaga rytmy układać. Jestem pewny, że po onej rzymskiej odmowie nastąpią życzenia zdrowia, pomyślności, polecanie się służbom, a na koniec prośba, byśmy dobra jego i krewnych oszczędzali, za co znów będzie żywił dla nas wdzięczność — wraz ze wszystkimi swymi krewnymi.", + "128171": "— A jakiż będzie w ostatku skutek naszych listów?", + "128172": "— Że zwątlą ducha do ostatka, że panowie senatorowie rozpoczną z nami układy i że całą Wielkopolskę, bodaj po kilku wystrzałach na wiatr, zajmiemy.", + "128173": "— Obyś wasza miłość był prawdziwym prorokiem…", + "128174": "— Pewien jestem, że tak będzie, bo znam tych ludzi, mam też przyjaciół i stronników w całym kraju i wiem, jak sobie poczynać… A że niczego nie omieszkam, ręczy za to krzywda, która mnie od Jana Kazimierza spotkała, i miłość dla Karola Gustawa. Czulsi u nas teraz ludzie na własne fortuny niż na całość Rzeczypospolitej. Wszystkie te ziemie, po których teraz iść będziem, to fortuny Opalińskich, Czarnkowskich, Grudzińskich, a że oni to właśnie stoją pod Ujściem, więc też i mięksi będą przy układach. Co do szlachty, byle jej wolność sejmikowania zaręczyć, pójdzie i ona śladem panów wojewodów.", + "128175": "— Wasza miłość niepożyte swoją znajomością kraju i ludzi oddajesz jego królewskiej mości usługi, które nie mogą być bez równie znamienitej nagrody. Z tego, co od waszej miłości słyszę, wnioskuję, że mogę tę ziemię jako naszą uważać.", + "128176": "— Możesz wasza miłość! możesz! możesz! — powtórzył skwapliwie po kilkakroć Radziejowski.", + "128177": "— A więc zajmuję ją w imieniu jego królewskiej mości Karola Gustawa — odparł poważnie Wittenberg.", + "128178": "Gdy tak szwedzkie wojska poczęły deptać za Heinrichsdorfem ziemię wielkopolską, poprzednio jeszcze, bo w dniu 18 lipca, przybył do obozu polskiego trębacz szwedzki z listami do wojewodów od Radziejowskiego i Wittenberga.", + "128179": "Pan Władysław Skoraszewski sam poprowadził go do wojewody poznańskiego, a szlachta z pospolitego ruszenia gapiła się ciekawie na „pierwszego Szweda”, podziwiając jego dzielną postawę, twarz męską, żółty wąs, zaczesany w końcach do góry w szeroką szczotkę, i minę prawdziwie pańską. Tłumy przeprowadzały go do wojewody, znajomi zwoływali się nawzajem, pokazywano go palcami, śmiano się trochę z butów, zakończonych ogromną kolistą cholewą, i z długiego, prostego rapiera, który rożnem przezywano, wiszącego na pendencie, suto srebrem haftowanym; Szwed zaś rzucał także ciekawie oczyma spod szerokiego kapelusza, jakby chciał obóz zlustrować i siły przeliczyć, to znów przypatrywał się tłumom szlachty, której wschodni ubiór widocznie był dla niego nowością.", + "128180": "Na koniec wprowadzono go do wojewody, u którego zgromadzeni byli wszyscy dygnitarze znajdujący się w obozie.", + "128181": "Wnet przeczytano listy i rozpoczęła się narada, trębacza zaś polecił pan wojewoda swym dworzanom, aby uczęstowano go po żołniersku; od dworzan odebrała go szlachta, i podziwiając go ciągle jako osobliwość, poczęła z nim pić na umór.", + "128182": "Pan Skoraszewski przypatrywał mu się również pilnie, ale z tego powodu, iż podejrzewał, że to jakiś oficer za trębacza przebrany; poszedł nawet z tą myślą wieczorem do pana wojewody; ten jednakże odrzekł, iż to jest wszystko jedno, i aresztować go nie pozwolił.", + "128183": "— Choćby to był i sam Wittenberg — rzekł — jako poseł tu przybył i bezpiecznie odjechać powinien… Jeszcze mu każę dać dziesięć dukatów na drogę.", + "128184": "Trębacz tymczasem gawędził łamaną niemczyzną z tymi ze szlachty, którzy ten język przez stosunki z miastami pruskimi rozumieli, i opowiadał im o zwycięstwach przez Wittenberga w różnych krajach odniesionych, o siłach, jakie ku Ujściu idą, a zwłaszcza o działach nie znanej dotąd doskonałości, którym nie masz sposobu się opierać. Stropiła się tym też szlachta niemało i różne przesadzone wieści poczęły wnet krążyć po obozie.", + "128185": "Tej nocy prawie nikt nie spał w całym Ujściu, bo najprzód, koło północy, nadeszli ci ludzie, którzy dotychczas w osobnych stali obozach pod Piłą i Wieleniem. Dygnitarze radzili nad odpowiedzią do białego dnia, a szlachcie czas schodził na opowiadaniach o potędze szwedzkiej.", + "128186": "Z pewną gorączkową ciekawością wypytywano trębacza o wodzów, wojsko, broń, sposób walczenia i podawano sobie z ust do ust każdą jego odpowiedź. Bliskość szwedzkich zastępów dodawała niezwykłego interesu wszelkim szczegółom, które nie były tego rodzaju, aby mogły dodać otuchy.", + "128187": "O świtaniu nadjechał pan Stanisław Skrzetuski z wieścią, że Szwedzi przyciągnęli już pod Wałcz, o jeden dzień marszu od polskiego obozu. Powstała natychmiast sroga krętanina; większość koni wraz ze służbą była na paszy na łąkach, więc posyłano po nie na gwałt. Powiaty siadały na koń i stawały chorągwiami. Chwila przed bitwą bywa dla niewyćwiczonego żołnierza najstraszniejszą; więc zanim rotmistrze zdołali wprowadzić jaki taki porządek, przez długi czas panowało przerażające zamieszanie.", + "128188": "Nie słychać było ni komendy, ni trąbek, tylko głosy wołające ze wszystkich stron: „Janie! Pietrze! Onufry! bywaj!… Żeby cię zabito! dawaj konie!… Gdzie moja służba?… Janie! Pietrze!” Gdyby w takiej chwili rozległ się jeden strzał działowy, zamieszanie łatwo by w popłoch zmienić się mogło.", + "128189": "Z wolna jednak powiaty stawały w ordynku. Przyrodzone usposobienie szlachty do wojny zastąpiło poniekąd brak doświadczenia i około południa przedstawiał już obóz dość imponujący widok. Piechota stała przy wałach, podobna do kwiatów w swych różnobarwnych kabatach; dymy unosiły się z zapalonych lontów, a na zewnątrz wałów, pod zasłoną dział, łęgi i równina zaroiły się powiatowymi chorągwiami jazdy w szyku stojącej, na dzielnych koniach, których rżenie budziło echa w pobliskich lasach i napełniało serca zapałem wojennym.", + "128190": "Tymczasem wojewoda poznański wyprawił trębacza z odpowiedzią na listy, brzmiącą mniej więcej tak, jak przepowiadał Radziejowski, a zatem polityczną zarazem i rzymską; po czym postanowił wysłać podjazd na północny brzeg Noteci dla pochwycenia nieprzyjacielskiego języka.", + "128191": "Piotr Opaliński, wojewoda podlaski, stryjeczny wojewody poznańskiego, miał ruszyć własną osobą z podjazdem wraz ze swymi dragonami, których sto pięćdziesiąt pod Ujście przyprowadził, a oprócz tego polecono panom rotmistrzom, Skoraszewskiemu Władysławowi i Skrzetuskiemu, wezwać ochotnika ze szlachty do pospolitego ruszenia należącej, aby i ona zajrzała już przecie w oczy nieprzyjacielowi.", + "128192": "Jeździli tedy obaj przed szeregami czyniąc rozkosz oczom swym moderunkiem i postawą; pan Stanisław, czarny jak żuk na podobieństwo wszystkich Skrzetuskich, z twarzą męską, groźną i ozdobioną długą ukośną blizną od cięcia miecza pozostałą, z kruczą, rozwianą na wiatr brodą; pan Władysław, tłustawy, z długimi jasnymi wąsami, z odwiniętą wargą dolną i oczyma w czerwonych obwódkach, łagodny i poczciwy, mniej przypominał Marsa, ale niemniej była to szczera dusza żołnierska, jak salamandra w ogniu się kochająca, rycerz znający wojnę jak swoje dziesięć palców i odwagi nieporównanej. Obaj, przejeżdżając szeregi wyciągnięte w długą linię, powtarzali co chwila:", + "128193": "— A nuże, mości panowie, kto na ochotnika pod Szweda? Kto rad prochu powąchać? Nuże, mości panowie, na ochotnika!", + "128194": "I tak przejechali już spory kawał — bez skutku, bo z szeregów nie wysuwał się nikt. Jeden oglądał się na drugiego. Byli tacy, którzy mieli ochotę, i nie strach przed Szwedami, ale nieśmiałość wobec swoich ich wstrzymywała. Niejeden trącał sąsiada łokciem i mówił: „Pójdziesz ty, to i ja pójdę.”", + "128195": "Rotmistrze poczynali się niecierpliwić, aż nagle, gdy przyjechali przed powiat gnieźnieński, jakiś człowiek pstro ubrany wyskoczył na kucu nie z szeregu, ale zza szeregu i krzyknął:", + "128196": "— Mości panowie pospolitaki, ja zostaję ochotnikiem, a wy błaznami!", + "128197": "— Ostrożka! Ostrożka! — zawołała szlachta.", + "128198": "— Taki dobry szlachcic jak i każdy! — odpowiedział błazen.", + "128199": "— Tfu! do stu diabłów! — zawołał pan Rosiński, podsędek — dość błazeństw! idę ja!", + "128200": "— I ja!… i ja! — zawołały liczne głosy.", + "128201": "— Raz mnie matka rodziła, raz mi śmierć!", + "128202": "— Znajdą się tacy dobrzy jak i ty!", + "128203": "— Każdemu wolno! Niech się tu nikt nad drugich nie wynosi.", + "128204": "I jak poprzednio nikt nie stawał, tak teraz poczęła się sypać szlachta ze wszystkich powiatów — prześcigać końmi, zawadzać jedni o drugich i kłócić naprędce. Stanęło w mgnieniu oka z pięćset koni, a jeszcze ciągle wyjeżdżano z szeregów. Pan Skoraszewski począł się śmiać swoim szczerym, poczciwym śmiechem i wołać:", + "128205": "— Dosyć, mości panowie, dosyć! Nie możemy iść wszyscy!", + "128206": "Po czym obaj ze Skrzetuskim sprawili ludzi i ruszyli naprzód.", + "128207": "Pan wojewoda podlaski połączył się z nimi przy wyjściu z obozu. Widziano ich jak na dłoni, przeprawiających się przez Noteć — po czym zamigotali jeszcze kilkakrotnie na skrętach drogi i znikli z oczu.", + "128208": "Po upływie pół godziny pan wojewoda poznański kazał rozjeżdżać się ludziom do namiotów, uznał bowiem, że niepodobna ich trzymać w szeregach, gdy nieprzyjaciel jeszcze o dzień drogi odległy. Porozstawiano jednak liczne straże; nie pozwolono wyganiać koni na paszę i wydano rozkaz, że za pierwszym cichym zatrąbieniem przez munsztuk wszyscy mają siadać na koń i stawać w gotowości.", + "128209": "Skończyło się oczekiwanie, niepewność, skończyły się zaraz swary, kłótnie; owszem: bliskość nieprzyjaciela, jak przepowiadał pan Skrzetuski, podniosła ducha. Pierwsza szczęśliwa bitwa mogła go nawet podnieść bardzo wysoko, i wieczorem zdarzył się wypadek, który zdawał się być nową szczęśliwą wróżbą.", + "128210": "Słońce właśnie zachodziło, oświecając ogromnym, rażącym oczy blaskiem Noteć i zanoteckie bory, gdy po drugiej stronie rzeki ujrzano naprzód tuman kurzu, a potem poruszających się w tumanie ludzi. Wyległo, co żyło, na wały, patrzeć, co to za goście; wtem od straży nadbiegł dragon z chorągwi pana Grudzińskiego, dając znać, że podjazd wraca.", + "128211": "— Podjazd wraca!… wracają szczęśliwie!… Nie zjedli ich Szwedzi! — powtarzano z ust do ust w obozie.", + "128212": "Oni tymczasem w jasnych kłębach kurzu zbliżali się coraz bardziej, idąc wolno, następnie przeprawili się przez Noteć.", + "128213": "Szlachta przypatrywała im się z rękoma nad oczami, bo blask czynił się coraz większy i całe powietrze przesycone było złotym i purpurowym światłem.", + "128214": "— Hej! coś ich kupa większa, niż wyjechała! — rzekł pan Szlichtyng.", + "128215": "— Jeńców chyba prowadzą, jak mnie Bóg miły! — zakrzyknął jakiś szlachcic, widocznie tchórzem podszyty, który oczom swoim wierzyć nie chciał.", + "128216": "— Jeńców prowadzą! jeńców prowadzą!…", + "128217": "Oni tymczasem zbliżyli się już tak, że twarze można było rozróżnić. Na przedzie jechał pan Skoraszewski kiwając swym zwyczajem głową i gawędząc wesoło ze Skrzetuskim, za nimi duży oddział konny otaczał kilkudziesięciu piechurów przybranych w koliste kapelusze. Byli to istotnie jeńcy szwedzcy.", + "128218": "Na ten widok nie wytrzymała szlachta i puściła się naprzeciw wśród okrzyków:", + "128219": "—Vivat Skoraszewski! Vivat Skrzetuski!", + "128220": "Gęste tłumy otoczyły wnet cały oddział. Jedni patrzyli na jeńców, drudzy wypytywali się: „Jak to było?” — inni wygrażali Szwedom.", + "128221": "— A hu! A co?! Dobrze wam tak, psiajuchy!… Z Polakami zachciało się wam wojować? Macie teraz Polaków!", + "128222": "— Dawajcie ich sam!… Na szable ich!… Bigosować!…", + "128223": "— Ha, szołdry! Ha, pludraki! Popróbowaliście polskich szabel?!", + "128224": "— Mości panowie, nie krzyczcie jak wyrostki, bo jeńcy pomyślą, że wam wojna pierwszyzna! — rzekł pan Skoraszewski. — Zwyczajna to rzecz, że się jeńców w czasie wojny bierze.", + "128225": "Ochotnicy, którzy należeli do podjazdu, spoglądali z dumą na szlachtę, która zarzucała ich pytaniami:", + "128226": "— Jakże to? Łatwo się wam dali? Czy musieliście się zapocić? Dobrze się biją?", + "128227": "— Dobrzy pachołkowie — odparł pan Rosiński — i bronili się znacznie, ale przecie nie z żelaza. Szabla się ich ima.", + "128228": "— Tak i nie mogli wam się oprzeć, co?", + "128229": "— Impetu nie mogli wytrzymać.", + "128230": "— Mości panowie, słyszycie, co mówią: impetu nie mogli wytrzymać!… A co?… Impet to grunt!…", + "128231": "— Pamiętajcie, byle z impetem!… Najlepszy to sposób na Szweda!", + "128232": "Gdyby tej szlachcie kazano w tej chwili skoczyć na nieprzyjaciela, niechybnie nie zabrakłoby jej impetu, ale tymczasem nieprzyjaciela nie było widać — natomiast dobrze już w noc rozległ się głos trąbki przed forpocztami. Przybywał drugi trębacz z listem od Wittenberga wzywającym szlachtę do poddania się. Tłumy dowiedziawszy się o tym chciały posłańca rozsiekać, ale wojewodowie wzięli list do deliberacji, choć treść jego była bezczelna.", + "128233": "Jenerał szwedzki oświadczał, że Karol Gustaw przysyła swe wojska krewnemu Janowi Kazimierzowi jako posiłki przeciw Kozakom, że zatem Wielkopolanie powinni się poddać bez oporu. Pan Grudziński, czytając to pismo, nie mógł wstrzymać oburzenia i pięścią w stół uderzył, ale wojewoda poznański wnet uspokoił go pytaniem:", + "128234": "— Wierzysz waszmość w zwycięstwo?… Ile dni możem się bronić?… Chceszli wziąść odpowiedzialność za tyle krwi szlacheckiej, która jutro może być przelaną?…", + "128235": "Po dłuższej naradzie postanowiono nie odpowiadać i czekać, co się stanie. Nie czekano już długo. W sobotę, dnia 24 lipca, straże dały znać, że całe wojsko szwedzkie ukazało się naprzeciw Piły. W obozie zawrzało jak w ulu wilią wyroju.", + "128236": "Szlachta siadała na koń, wojewodowie przebiegali szeregi, wydając sprzeczne rozkazy, aż dopiero pan Władysław wziął wszystko w ręce i przyprowadziwszy do porządku, wyjechał na czele kilkuset ochotników, by popróbować harców za rzeką i ludzi z widokiem nieprzyjaciół oswoić.", + "128237": "Szła z nim jazda dość ochotnie, bo harce składały się zwykle z szeregu walk prowadzonych niewielkimi kupami lub pojedynczo, a takich walk ćwiczona w sztuce robienia szablą szlachta nie lękała się wcale. Wyszli więc za rzekę i stanęli w obliczu nieprzyjaciela, który zbliżał się coraz bardziej i czerniał długą linią na horyzoncie jakoby bór świeżo z ziemi wyrosły. Rozwijały się więc pułki konne, piesze, ogarniając coraz szerszą przestrzeń.", + "128238": "Szlachta spodziewała się, że lada chwila sypną się ku niej harcownicy, rajtarzy, ale tymczasem nie było ich widać. Natomiast na wzgórzach odległych o kilkaset kroków zatrzymały się niewielkie kupki, w których widać było ludzi i konie, i poczęły kręcić się na miejscu, co ujrzawszy pan Skoraszewski zakomenderował bez zwłoki:", + "128239": "— Lewo — w tył!", + "128240": "Ale jeszcze nie przebrzmiał głos komendy, gdy na wzgórkach wykwitły długie białe smugi dymu i niby ptastwo jakieś przeleciało ze świstem między szlachtą, potem huk wstrząsnął powietrzem, a jednocześnie rozległy się krzyki i jęki kilku rannych.", + "128241": "— Stój! — krzyknął pan Władysław.", + "128242": "Ptastwo przeleciało po raz drugi i trzeci — i znów świstowi zawtórowały jęki. Szlachta nie usłuchała komendy naczelnika, owszem, ustępowała coraz szybciej, krzycząc i pomocy niebieskiej wzywając — następnie oddział rozproszył się w mgnieniu oka po równinie i ruszył skokiem ku obozowi. Pan Skoraszewski klął — nic nie pomogło.", + "128243": "Zegnawszy tak łatwo harcowników, Wittenberg posuwał się dalej, aż wreszcie stanął naprzeciw Ujścia, wprost przed szańcami bronionymi przez szlachtę kaliską. Polskie armaty poczęły grać w tejże chwili, ale zrazu nie odpowiadano na owe salwy ze strony szwedzkiej. Dymy układały się spokojnie w jasnym powietrzu w długie pasma rozciągające się między wojskami, a przez luki między nimi widziała szlachta pułki szwedzkie, piechoty i jazdy, rozwijające się ze straszliwym spokojem, jak gdyby pewne zwycięstwa.", + "128244": "Na wzgórzach zataczano armaty, podsypywano szańczyki, słowem, nieprzyjaciel szykował się, nie zwracając najmniejszej uwagi na kule, które, nie dolatując do niego, obsypywały jeno piaskiem i ziemią pracujących przy szańczykach.", + "128245": "Wyprowadził jeszcze pan Stanisław Skrzetuski dwie chorągwie kaliszanów, chcąc śmiałym atakiem zmieszać Szwedów, ale nie poszli ochotnie; oddział rozciągnął się zaraz w bezładną kupę, bo gdy odważniejsi parli konie naprzód, tchórzliwsi wstrzymywali je umyślnie. Dwa pułki rajtarii wysłanej przez Wittenberga po krótkiej walce spędziły z pola szlachtę i gnały pod obóz. Tymczasem zapadł mrok i zakończył bezkrwawą walkę.", + "128246": "Strzelano jednak z dział aż do nocy, po czym strzały umilkły, ale w obozie polskim podniosła się taka wrzawa, że słychać ją było na drugim brzegu Noteci. Powstała ona naprzód z tego powodu, że kilkaset pospolitaków próbowało wymknąć się w ciemnościach z obozu. Inni, spostrzegłszy to, poczęli grozić i nie puszczać. Brano się do szabel. Słowa: „Albo wszyscy, albo nikt!” — znowu przelatywały z ust do ust. Lecz z każdą chwilą stawało się prawdopodobniejszym, że ujdą wszyscy. Wybuchło wielkie niezadowolenie z wodzów: „Wysłano nas z gołymi brzuchami przeciw armatom!” — wołali pospolitacy.", + "128247": "Oburzano się również i na Wittenberga, że nie szanując zwyczajów wojennych, przeciw harcownikom nie harcowników wysyła, ale z armat ognia do nich niespodzianie każe dawać. „Każdy poczyna sobie, jak mu lepiej — mówiono — ale świńskiego to narodu obyczaj czołem do czoła nie stanąć.”Inni rozpaczali otwarcie. „Wykurzą nas stąd jak jaźwca z jamy” — mówili desperaci. „Obóz źle zatoczony, szańce źle usypane, miejsce do obrony niestosowne.” Od czasu do czasu odzywały się głosy: „Panowie bracia! ratujcie się!” A inne wołały: „Zdrada! zdrada!”", + "128248": "Była to noc straszna: zamieszanie i rozprzężenie wzrastało z każdą chwilą; rozkazów nikt nie słuchał. Wojewodowie potracili głowy i nie próbowali nawet przywrócić ładu. Niedołęstwo ich i niedołęstwo pospolitego ruszenia okazywało się jasno jak na dłoni. Wittenberg mógłby był tej nocy wziąść wstępnym bojem obóz z największą łatwością. Nastał świt.", + "128249": "Dzień czynił się blady, chmurny i oświecił chaotyczne zbiorowisko ludzi upadłych na duchu, lamentujących, w znacznej części pijanych, gotowszych na hańbę niż na walkę. Na domiar złego Szwedzi przeprawili się nocą pod Dziębowem na drugą stronę Noteci i otoczyli obóz polski.", + "128250": "Z tej strony nie było prawie wcale szańców i nie było zza czego się bronić. Należało otoczyć się wałem bez straty chwili czasu. Skoraszewski i Skrzetuski zaklinali, by to uczyniono, ale nikt już nie chciał o niczym wiedzieć.", + "128251": "Wodzowie i szlachta mieli na ustach jedno słowo: „paktować!” Wysłano parlamentarzy. W odpowiedzi przybył z obozu szwedzkiego świetny orszak, na czele którego jechali: Radziejowski i jenerał Wirtz, obaj z zielonymi gałęziami w ręku.", + "128252": "Jechali ku domowi, w którym stał wojewoda poznański, ale po drodze zatrzymywał się Radziejowski wśród tłumów szlachty, kłaniał się gałęzią i kapeluszem, uśmiechał się, witał znajomych i mówił donośnym głosem:", + "128253": "— Mości panowie, bracia najmilsi! Nie trwóżcie się! Nie jako wrogowie tu przybywamy. Od was samych zależy, by kropla krwi więcej nie była wytoczona. Jeśli chcecie zamiast tyrana, który nastaje na wolności wasze, który o dominium absolutum zamyśla, który ojczyznę do ostatniej zguby przywiódł, jeśli chcecie, powtarzam, pana dobrego, wspaniałego, wojownika tak niezmiernej sławy, że na samo imię jego pierzchną wszyscy nieprzyjaciele Rzeczypospolitej — to oddajcie się w protekcję najjaśniejszemu Karolowi Gustawowi… Mości panowie, bracia najmilsi! Oto wiozę ze sobą poręczenie wszelkich swobód waszych, waszej wolności, religii. Od was samych ocalenie wasze zależy… Mości panowie! Najjaśniejszy król szwedzki podejmuje się przytłumić rebelię kozacką, zakończyć wojnę litewską, i on jeden to uczynić potrafi. Ulitujcie się nad ojczyzną nieszczęsną, jeśli nad sobą nie macie litości…", + "128254": "Tu głos zdrajcy zadrgał, jakoby łzami przyduszony. Słuchała szlachta w zdumieniu, gdzieniegdzie rzadkie głosy zakrzyknęły: „Vivat Radziejowski, nasz podkanclerzy!” — a on przejeżdżał dalej i znów się kłaniał nowym tłumom, i znów słychać było jego tubalny głos: „Mości panowie, bracia najmilsi!” — Na koniec obaj z Wirtzem i całym orszakiem znikli w domu wojewody poznańskiego.", + "128255": "Szlachta stłoczyła się przed domem tak ciasno, że po głowach można by było przejechać, bo czuła to i rozumiała, że tam, w tym domu, toczy się sprawa nie tylko o nią, ale o całą ojczyznę. Wyszli słudzy wojewodzińscy w szkarłatnych barwach i poczęli zapraszać poważniejszych „personatów” do środka. Ci weszli skwapliwie, za nimi wdarło się kilku mniejszych, a reszta stała pod drzwiami, tłoczyła się do okien, przykładała uszy nawet do ścian.", + "128256": "Milczenie panowało w tłumach głębokie. Stojący bliżej okien słyszeli od czasu do czasu gwar donośnych głosów wydobywający się z wnętrza izby, jakoby echa kłótni, dysput, sporów… Godzina upływała za godziną — końca tej naradzie nie było.", + "128257": "Nagle drzwi wchodowe otworzyły się z trzaskiem i wypadł z nich pan Władysław Skoraszewski. Obecni cofnęli się w przerażeniu.", + "128258": "Ten człowiek, zwykle tak spokojny i łagodny, o którym mówiono, że rany mogły się goić pod jego ręką, wyglądał teraz strasznie. Oczy miał czerwone, wzrok obłąkany, odzież rozchełstaną na piersiach; obu rękoma trzymał się za czuprynę i tak wpadłszy jak piorun między szlachtę krzyczał przeraźliwym głosem:", + "128259": "— Zdrada! morderstwo! hańba! Jesteśmy Szwecją już, nie Polską! Matkę tam mordują w tym domu!", + "128260": "I począł ryczeć okropnym, spazmatycznym płaczem i rwać włosy jak człowiek, który rozum traci. Grobowe milczenie panowało dokoła. Straszne jakieś uczucie ogarnęło wszystkie serca.", + "128261": "Skoraszewski zaś zerwał się nagle, począł biegać między szlachtą i wołać głosem najwyższej rozpaczy:", + "128262": "— Do broni! do broni, kto w Boga wierzy! Do broni! do broni!", + "128263": "Wówczas jakieś szmery poczęły przelatywać po tłumach, jakieś szepty chwilowe, nagłe, urwane, jak pierwsze uderzenia wiatru przed burzą. Wahały się serca, wahały umysły, a w tej rozterce powszechnej uczuć tragiczny głos wołał ciągle:", + "128264": "— Do broni! do broni!", + "128265": "Wkrótce zawtórowały mu dwa inne: pana Piotra Skoraszewskiego i pana Skrzetuskiego — za nimi nadbiegł i Kłodziński, dzielny rotmistrz powiatu poznańskiego.", + "128266": "Coraz większe koło szlachty poczęło ich otaczać. Czynił się naokoło szmer groźny, płomienie przebiegały twarze i strzelały z oczu, trzaskano szablami. Władysław Skoraszewski opanował pierwsze uniesienie i począł mówić ukazując na dom, w którym odbywała się narada:", + "128267": "— Słyszycie, mości panowie, oni tam ojczyznę zaprzedają jak judasze i hańbią! Wiedzcie, że już nie należym do Polski. Mało im było wydać w ręce nieprzyjaciela was wszystkich, obóz, wojsko, działa. Bogdaj ich zabito! — Oni jeszcze podpisali w swoim i waszym imieniu, że wyrzekamy się związku z ojczyzną, wyrzekamy się pana, że cała kraina, grody warowne i my wszyscy będziem po wieczne czasy do Szwecji należeć. Że się wojsko poddaje, to bywa; ale kto ma prawo ojczyzny i pana się wyrzekać?! Kto ma prawo prowincję odrywać, z obcymi się łączyć, do innego narodu przechodzić, krwi własnej się wyrzekać?! Mości panowie, to hańba, zdrada, morderstwo, parrycydium!… Ratujcie ojczyznę, panowie bracia! Na imię Boga! kto szlachcic, kto cnotliwy, ratunku dla matki! życie dajmy, krew wylejmy! Nie chciejmy być Szwedami! nie chciejmy, nie chciejmy!… Bogdaj się nie rodził, kto krwi teraz poskąpi!… Ratujmy matkę!", + "128268": "— Zdrada! — krzyknęło już kilkadziesiąt głosów. — Zdrada! rozsiekać!", + "128269": "— Do nas, kto cnotliwy! — krzyczał Skrzetuski.", + "128270": "— Na Szweda! Na śmierć! — dodał Kłodziński.", + "128271": "I poszli dalej w obóz krzycząc: „Do nas! do kupy! zdrada!” — a za nimi ruszyło już kilkuset szlachty z gołymi szablami.", + "128272": "Ale większość niezmierna została na miejscu, a i z tych, co poszli, jaki taki spostrzegłszy, że ich niewiele, poczynał się oglądać i przyzostawać.", + "128273": "A tymczasem drzwi radnego domu otworzyły się znowu i ukazał się w nich pan wojewoda poznański, Krzysztof Opaliński, mając po prawej stronie jenerała Wirtza, po lewej Radziejowskiego. Za nimi szli: Andrzej Karol Grudziński, wojewoda kaliski, Maksymilian Miaskowski, kasztelan krzywiński, Paweł Gębicki, kasztelan międzyrzecki, i Andrzej Słupecki.", + "128274": "Krzysztof Opaliński trzymał w ręku zwój pargaminowy ze zwieszającymi się pieczęciami; głowę miał podniesioną, ale twarz bladą, a wzrok niepewny, choć widocznie silił się na wesołość. Ogarnął oczyma tłumy i wśród ciszy śmiertelnej począł mówić dobitnym, lubo nieco zachrypłym głosem:", + "128275": "— Mości panowie! W dniu dzisiejszym poddaliśmy się pod protekcję najjaśniejszego króla szwedzkiego. Vivat Carolus Gustavus rex!", + "128276": "Cisza odpowiedziała wojewodzie; nagle zabrzmiał jakiś pojedynczy głos:", + "128277": "— Veto!", + "128278": "Wojewoda powlókł oczyma w kierunku tego głosu i odrzekł:", + "128279": "— Nie sejmik tu, więc i veto nie na miejscu. A kto chce wetować, niechże idzie na armaty szwedzkie ku nam wymierzone, które w godzinę z całego obozu jedno rumowisko uczynić mogą.", + "128280": "Tu umilkł, a po chwili spytał:", + "128281": "— Kto mówił: veto?", + "128282": "Nikt się nie ozwał.", + "128283": "Wojewoda znów zabrał głos i mówił jeszcze dobitniej: — Wszelkie wolności szlachty i duchowieństwa będą zachowane, podatki nie będą powiększone, a i wybierane będą w tenże sam sposób, jak poprzednio… Nikt nie będzie cierpiał krzywd ani grabieży; wojska jego królewskiej mości nie mają prawa do konsystencji w dobrach szlacheckich ani do innej egzakcji niż taka, z jakiej komputowe polskie chorągwie korzystały…", + "128284": "Tu umilkł i słuchał chciwie szmeru szlacheckiego, jakby chciał wyrozumieć jego znaczenie, po czym skinął ręką:", + "128285": "— Prócz tego mam słowo i obietnicę jenerała Wittenberga, daną w imieniu jego królewskiej mości, iż jeśli cały kraj pójdzie za naszym zbawiennym przykładem, wojska szwedzkie wnet ruszą na Litwę i Ukrainę i nie wprzód ustaną wojować, aż wszystkie ziemie i wszystkie zamki będą Rzeczypospolitej powrócone. Vivat Carolus Gustavus rex!", + "128286": "— Vivat Carolus Gustavus rex! — zawołało kilkaset głosów.", + "128287": "— Vivat Carolus Gustavus rex! — brzmiało coraz donośniej w całym obozie.", + "128288": "Tu na oczach wszystkich wojewoda poznański zwrócił się do Radziejowskiego i uściskał go serdecznie, po czym uściskał Wirtza; po czym wszyscy poczęli się ściskać ze sobą. Szlachta poszła za przykładem dygnitarzy i radość stała się powszechną. Wiwatowano już tak, że aż echa rozbrzmiewały w całej okolicy. Ale wojewoda poznański poprosił jeszcze miłościwą brać o chwilę ciszy i rzekł serdecznym tonem:", + "128289": "— Mości panowie! Jenerał Wittenberg prosi nas dziś na ucztę do swego obozu, abyśmy przy kielichach sojusz braterski z mężnym narodem zawarli.", + "128290": "— Vivat Wittenberg! vivat! vivat! vivat!", + "128291": "— A potem, mości panowie — dodał wojewoda — rozjedziem się do domów i przy bożej pomocy rozpoczniem żniwa z tą myślą, żeśmy w dniu dzisiejszym ojczyznę ocalili.", + "128292": "— Potomne wieki oddadzą nam sprawiedliwość — rzekł Radziejowski.", + "128293": "— Amen! — dokończył wojewoda poznański.", + "128294": "Wtem spostrzegł, że oczy mnóstwa szlachty patrzą i przypatrują się czemuś wyżej, ponad jego głową.", + "128295": "Odwrócił się i ujrzał swego błazna, który wspinając się na palce i trzymając się jedną ręką za odrzwia pisał węglem na ścianie radnego domu, tuż nad drzwiami:", + "128296": "Mane-Tekel-Fares.", + "128297": "Na świecie niebo pokryło się chmurami i zbierało się na burzę.", + "128298": "Rozdział XI", + "128299": "We wsi Burzec, położonej w ziemi łukowskiej, na pograniczu województwa podlaskiego, a należącej podówczas do państwa Skrzetuskich, w sadzie między dworem a stawem siedział na ławie stary człowiek, a przy nogach jego bawiło się dwóch chłopaków: jeden pięcio-, drugi czteroletni, czarnych i opalonych jak Cyganiątka, a rumianych i zdrowych. Stary człek również czerstwo jeszcze wyglądał jak tur. Wiek nie zgarbił szerokich jego ramion; z oczu, a raczej z oka, bo jedno miał bielmem przykryte, patrzyło mu zdrowie i dobry humor; brodę miał białą, ale minę gęstą i twarz czerwoną, zdobną na czole w szeroką bliznę, przez którą było widać kość czaszki.", + "128300": "Oba chłopaki, chwyciwszy za uszy od cholewy jego buta, ciągnęły je w przeciwne strony, a on patrzył na staw oświecony blaskami słonecznymi, w którym ryby rzucały się gęsto, łamiąc gładką powierzchnię toni.", + "128301": "— Ryby tańcują — mruczał sam do siebie. — Nie bójcie się, będziecie wy jeszcze lepiej tańcowały po spuście albo gdy was kucharka będzie nożem skrobała.", + "128302": "Po czym zwrócił się do chłopaków:", + "128303": "— Odczepcie się, basałyki, od cholewy, bo jak który ucho urwie, to i ja mu urwę. Co za bąki uprzykrzone! Idźcie kulki przewracać po trawie i dajcie mi spokój! Longinkowi się nie dziwię, bo młodszy, ale Jaremka powinien mieć już rozum. Wezmę którego utrapieńca i w staw wrzucę!", + "128304": "Ale stary widocznie okrutnie był zawojowany przez chłopaków, bo żaden z nich nie uląkł się groźby; natomiast starszy, Jaremka, począł go jeszcze silniej ciągnąć za cholewę, tupać nogami i powtarzać:", + "128305": "— Żeby dziadzio był Bohunem i porwał Longinka!", + "128306": "— Odczep się, ty żuku, mówię ci, ty smyku, ty gomółko!", + "128307": "— Żeby dziadzio był Bohunem!", + "128308": "— Dam ja ci Bohuna, poczekaj, jeno matki zawołam!", + "128309": "Jaremka spojrzał na drzwi wychodzące z domu na ogród, ale ujrzawszy, że zamknięte, i nie widząc nigdzie matki, powtórzył po raz trzeci, wysuwając buzię naprzód:", + "128310": "— Żeby dziadzio był Bohunem!", + "128311": "— Zamęczą mnie te knoty, nie może inaczej być… Dobrze, będę Bohunem, ale raz jeden tylko. Skaranie boże! Pamiętaj, żebyś się więcej nie naprzykrzał.", + "128312": "To rzekłszy stary stęknął trochę, podniósł się z ławki, nagle porwał małego Longinka i wydając dzikie okrzyki począł go unosić w kierunku stawu.", + "128313": "Longinek jednak miał dzielnego obrońcę w osobie Jaremki, który w takich razach nie nazywał się Jaremką, ale panem Michałem Wołodyjowskim, rotmistrzem dragońskim.", + "128314": "Pan Michał tedy, zbrojny w patyk lipowy zastępujący w nagłym razie szablę, puścił się z impetem za otyłym Bohunem, dognał go wkrótce i począł siekać po nogach bez miłosierdzia.", + "128315": "Longinek, grający rolę mamy, wrzeszczał, Bohun wrzeszczał, Jeremka-Wołodyjowski wrzeszczał; ale męstwo w końcu przemogło i Bohun, upuściwszy swą ofiarę, począł zmykać z powrotem pod lipę, na koniec, dopadłszy ławki, padł na nią, sapiąc straszliwie i powtarzając:", + "128316": "— Ha, basałyki!… Cud będzie, jeśli się nie zatknę…", + "128317": "Lecz nie tu był jeszcze koniec jego męki, gdyż w chwilę później stanął przed nim Jaremka, zarumieniony, z rozwianą czupryną i rozdętymi nozdrzami, podobny do małego czupurnego jastrząbka, i jął powtarzać z większą jeszcze niż poprzednio energią:", + "128318": "— Żeby dziadzio był Bohunem!", + "128319": "Po wielu naleganiach i uroczystym przyrzeczeniu złożonym przez obydwóch chłopaków, że tym razem będzie to na pewno ostatni raz, historia powtórzyła się znowu z całą dokładnością; po czym już siedli we trzech na ławie i Jaremka począł nalegać:", + "128320": "— Dziadziu! powiedzieć, kto był najmężniejszy!", + "128321": "— Ty, ty! — odrzekł staruszek.", + "128322": "— I wyrosnę na rycerza?", + "128323": "— Pewnie, że wyrośniesz, bo dobra w tobie krew żołnierska. Daj ci Boże, żebyś był do ojca podobny, bo przy męstwie mniej byłbyś uprzykrzony… Rozumiesz?", + "128324": "— Powiedzieć: ilu tata zabił?", + "128325": "— Mało sto razy mówiłem! Prędzej byście liście na tej lipie policzyli niż tych wszystkich nieprzyjaciół, którycheśmy obaj z waszym ojcem zgładzili. Gdybym miał tyle włosów na głowie, ilum sam położył, balwierze w Łukowskiem porobiliby fortuny — nic, tylko na podgalaniu mi czupryny. Szelmą jestem, jeślim zeł…", + "128326": "Tu pan Zagłoba — on to był bowiem — spostrzegł, iż nie wypada mu ani zaklinać się, ani przeklinać wobec chłopaków, więc chociaż w braku innych słuchaczów lubił i dzieciom opowiadać o swych dawniejszych przewagach, zamilkł tym razem, zwłaszcza że ryby w stawie poczęły się rzucać z podwójną siłą.", + "128327": "— Trzeba będzie powiedzieć ogrodniczkowi — rzekł — aby więcierze na noc zastawił; siła zacnych ryb przy samym brzegu się tłucze.", + "128328": "Wtem drzwi domu wychodzące na ogród otworzyły się i ukazała się w nich kobieta, piękna jak południowe słońce, wysoka, tęga, czarnowłosa, z ciemnymi rumieńcami na twarzy i oczyma jak aksamit. Trzeci chłopak, trzylatek, czarny jak kulka agatu, trzymał się za jej suknię, a ona, nakrywszy oczy ręką, poczęła patrzeć w kierunku lipy.", + "128329": "Była to pani Helena Skrzetuska z domu kniaziów Bułyhów-Kurcewiczów.", + "128330": "Ujrzawszy pana Zagłobę z Jaremką i Longinkiem pod lipą, posunęła się kilka kroków ku fosie wypełnionej wodą i zawołała:", + "128331": "— A bywajcie no, chłopcy! Pewnie tam dziadusiowi dokuczacie?", + "128332": "— Co mają dokuczać! Wcale się tu przystojnie zachowali — odpowiedział pan Zagłoba.", + "128333": "Chłopaki skoczyły ku matce, a ona rzekła:", + "128334": "— Co tatuś woli dziś pić, dębniaczek czyli miód?", + "128335": "— Świnina była na obiad, to miód będzie grzeczniejszy.", + "128336": "— Zaraz przyślę. Ale niech jeno tatuś nie drzemie na powietrzu, bo febra pewna.", + "128337": "— Dziś ciepło i wiatru nie ma. A gdzie to Jan, córuchno?", + "128338": "— Poszedł do stodół.", + "128339": "Pani Skrzetuska mówiła panu Zagłobie: ojcze, a on jej: córuchno, choć wcale nie byli krewni. Jej rodzina mieszkała na Zadnieprzu, w dawnym państwie wiśniowieckim, a co do niego, Bóg jeden wiedział, skąd był rodem, gdyż sam rozmaicie o tym powiadał. Ale za czasów, gdy jeszcze była panną, Zagłoba znamienite jej oddał usługi i ze straszliwych niebezpieczeństw ratował, więc też oboje z mężem czcili go jako ojca i w całej okolicy niezmiernie był od wszystkich szanowany, tak dla obrotnego rozumu, jak i dla nadzwyczajnego męstwa, którego liczne w różnych wojnach, a mianowicie w kozackich, dał dowody.", + "128340": "Imię jego głośne było w całej Rzeczypospolitej — sam król kochał się w jego opowiadaniach i dowcipie, a w ogóle więcej o nim mówiono niż nawet o panu Skrzetuskim, chociaż pan Skrzetuski przedarł się w swoim czasie z oblężonego Zbaraża przez wszystkie wojska kozackie.", + "128341": "W chwilę po odejściu pani Skrzetuskiej pacholik przyniósł pod lipę gąsiorek i szklanicę. Pan Zagłoba nalał, następnie zamknął oczy i począł próbować pilnie.", + "128342": "— Wiedział Pan Bóg, dlaczego pszczoły stworzył! — mruknął pod nosem.", + "128343": "I jął popijać z wolna, oddychając przy tym głęboko i spoglądając na staw i za staw, hen, na czarne i sine bory ciągnące się, jak okiem dojrzeć, po drugim brzegu. Godzina była druga po południu, a niebo bez chmurki. Kwiat lipowy spływał bez szelestu na ziemię, a na lipie między liśćmi śpiewała cała kapela pszczół, które wnet poczęły siadać na zrąbku szklanicy i zgarniać słodki płyn kosmatymi nóżkami.", + "128344": "Nad wielkim stawem, z trzcin odległych, przesłoniętych mgłą oddalenia, podnosiły się czasem stada kaczek, cyranek lub dzikich gęsi i szybowały w błękitnym przezroczu, podobne do czarnych krzyżyków; czasem klucz żurawi zaczerniał wysoko na niebie, grając donośnym krzykiem — zresztą cicho było naokoło i spokojnie, i słoneczno, i wesoło, jak to bywa w pierwszych dniach sierpnia, gdy zboża już dojrzały, a słońce sypie jakoby złoto na ziemię.", + "128345": "Oczy starego człowieka to podnosiły się ku niebu, ścigając stada ptactwa, to znowu ginęły w oddali, ale coraz senniejsze, w miarę jak miodu w gąsiorku ubywało, i powieki ciężyły mu coraz bardziej — pszczoły śpiewały na różne tony swą piosenkę jakoby umyślnie do poobiedniej drzemki.", + "128346": "— Tak, tak, dał Pan Bóg piękny czas na żniwa — mruknął pan Zagłoba. — I siano dobrze zebrane, i żniwa duchem pójdą… Tak, tak…", + "128347": "Tu przymknął oczy, po czym otworzył je znowu na chwilę, mruknął jeszcze: „Zmęczyły mnie dzieciska…” — i usnął na dobre.", + "128348": "Spał dość długo, ale po pewnym czasie zbudził go lekki powiew chłodniejszego powietrza oraz rozmowa i kroki dwóch mężów zbliżających się szybko pod lipę. Jeden z nich był to pan Jan Skrzetuski, słynny zbarażczyk, który od miesiąca, wróciwszy od hetmanów z Ukrainy, bawił w domu, lecząc się z febry upartej; drugiego nie znał pan Zagłoba, chociaż wzrostem, postawą i nawet rysami twarzy wielce był do Jana podobny.", + "128349": "— Przedstawiam wam, ojcaszku — rzekł Jan — stryjecznego mego, pana Stanisława Skrzetuskiego ze Skrzetuszewa, rotmistrza kaliskiego.", + "128350": "— Waszmość pan tak do Jana podobny — odparł Zagłoba mrugając oczyma i strząsając resztki snu z powiek — że gdzie bym waszmości spotkał, zaraz bym powiedział: „Skrzetuski!” Hej, co za gość w domu!", + "128351": "— Miło mi zabrać znajomość z waćpanem dobrodziejem — odparł Stanisław — tym bardziej że imię znane mi było dobrze, bo je rycerstwo w całej Rzeczypospolitej ze czcią powtarza i za przykład podaje.", + "128352": "— Nie chwaląc się, robiło się, co mogło, póki się siłę czuło w kościach. Jeszcze i teraz rad by człek wojny pokosztował, bo consuetudo altera natura. Ale czemu to waćpanowie tak strapieni jesteście, aż Janowi oblicze pobladło?", + "128353": "— Stanisław straszne przywiózł wieści — odrzekł Jan. — Szwedzi weszli do Wielkopolski i już ją całkiem zajęli.", + "128354": "Pan Zagłoba zerwał się z ławy, jakby mu czterdzieści lat ubyło, otworzył szeroko oczy i począł mimo woli macać się po boku jakby szukając szabli.", + "128355": "— Jak to? — rzekł. — Jak to: całą ją zajęli?", + "128356": "— Bo ją wojewoda poznański i inni wydali pod Ujściem w ręce nieprzyjaciela — odparł Stanisław Skrzetuski.", + "128357": "— Dla Boga!… Co waćpan mówisz!… Poddali się?!…", + "128358": "— Nie tylko się poddali, ale podpisali ugodę, w której wyrzekli się króla i Rzeczypospolitej… Odtąd tam ma już być Szwecja, nie Polska.", + "128359": "— Na miłosierdzie boskie!… Na rany Ukrzyżowanego!… To się chyba świat kończy?… Co ja słyszę?… Jeszcześmy wczoraj z Janem mówili o tej groźbie od Szweda, bo były wieści, że idą, ale obaj byliśmy pewni, że to się na niczym skończy, a co najwięcej na wyrzeczeniu się tytułu króla szwedzkiego przez naszego pana, Jana Kazimierza.", + "128360": "— A tymczasem zaczęło się od utraty prowincji, a skończy się Bóg wie na czym.", + "128361": "— Przestań waćpan, bo mnie krew zaleje!… Jakże?… I waćpan był pod Ujściem?… I waćpan patrzył na to wszystko własnymi oczyma?!… Toż to po prostu zdrada była najzaraźliwsza, w dziejach niesłychana!", + "128362": "— I byłem, i patrzyłem, a czy to była zdrada, sam waszmość, gdy wszystko usłyszysz, osądzisz. Staliśmy pod Ujściem, pospolite ruszenie i piechota łanowa, razem z piętnaście tysięcy ludzi, i zalegaliśmy pasy nad Notecią ab incursione hostili. Prawda, że wojska było mało, a waszmość, jako doświadczony żołnierz, wiesz najlepiej, czy pospolite ruszenie może je zastąpić, a tym bardziej wielkopolskie, gdzie szlachta znacznie od wojny odwykła. Jednakże, gdyby się wódz był znalazł, można było po staremu dać wstręt nieprzyjacielowi i przynajmniej zatrzymać go, póki by Rzeczpospolita jakich posiłków nie obmyśliła. Ale ledwie się Wittenberg pokazał, zaczęto zaraz paktować, nim się kropla krwi polała. Potem przyjechał Radziejowski i swymi namowami sprawił to, co mówiłem, to jest i nieszczęście, i hańbę, jakiej przykładu dotąd nie było.", + "128363": "— Jakże? nikt się nie opierał?… Nikt nie protestował? Nikt zdrady na oczy tym szelmom nie wyrzucił?… Wszyscyż się na zdradę ojczyzny i pana zgodzili?…", + "128364": "— Ginie cnota, a z nią i Rzeczpospolita, bo prawie wszyscy się zgodzili… Ja, dwóch panów Skoraszewskich, pan Ciświcki i pan Kłodziński czyniliśmy, cośmy mogli, aby ducha między szlachtą do oporu pobudzić. Pan Władysław Skoraszewski mało nie oszalał; lataliśmy po obozie od powiatu do powiatu, i Bóg widzi, nie było tych zaklęć, których byśmy nie użyli. Ale cóż to pomogło, gdy większość wolała jechać z łyżkami na bankiet, który im Wittenberg obiecał, niż z szablami na bitwę. Widząc to cnotliwsi rozjechali się na wszystkie strony — jedni do domów, drudzy do Warszawy. Panowie Skoraszewscy ruszyli właśnie do Warszawy i pierwsi wiadomość królowi przywiozą, a ja, nie mając żony ni dzieci, tu przyjechałem do brata w tej myśli, że się przecie razem na nieprzyjaciela wybierzemy. Szczęściem, żem waszmościów w domu zastał!", + "128365": "— To waszmość prosto spod Ujścia?", + "128366": "— Prosto. Tylem tylko po drodze wypoczywał, ile było trzeba dla koni, a i to jeden mi padł ze zmęczenia. Szwedzi muszą już być w Poznaniu i stamtąd prędko się po całym kraju rozleją.", + "128367": "Tu umilkli wszyscy. Jan siedział z dłońmi opartymi na kolanach, oczy wbił w ziemię i zamyślił się ponuro, pan Stanisław wzdychał, a pan Zagłoba, nie ochłonąwszy jeszcze, spoglądał osłupiałym wzrokiem to na jednego, to na drugiego.", + "128368": "— Złe to są znaki — rzekł w końcu posępnie Jan. — Dawniej na dziesięć zwycięstw przychodziła jedna klęska i świat dziwiliśmy męstwem. Dziś przychodzą nie tylko klęski, ale i zdrady — nie tylko pojedynczych osób, ale całych prowincji. Niech Bóg zmiłuje się nad ojczyzną!…", + "128369": "— Dla Boga — rzekł Zagłoba — widziałem na świecie dużo, słyszę, rozumiem, a jeszcze mi się wierzyć nie chce…", + "128370": "— Co myślisz czynić, Janie? — rzekł Stanisław.", + "128371": "— Pewnie, że w domu nie ostanę, chociaż mnie zimno jeszcze trzęsie. Żonę i dzieci trzeba będzie gdzie bezpiecznie umieścić. Pan Stabrowski, mój krewny, jest łowczym królewskim w Puszczy Białowieskiej i w Białowieży mieszka. Choćby cała Rzeczpospolita wpadła w moc nieprzyjaciół, to przecie tam nie trafią. Jutro zaraz żonę i dzieci wyślę.", + "128372": "— I nie będzie to zbytnia ostrożność — odrzekł Stanisław — bo choć z Wielkopolski tutaj daleko, kto wie, czy płomień wkrótce i tych stron nie ogarnie.", + "128373": "— Trzeba będzie szlachcie dać znać — rzekł Jan — ażeby się kupili i o obronie myśleli, bo tu jeszcze nikt o niczym nie wie.", + "128374": "Tu zwrócił się do pana Zagłoby:", + "128375": "— A wy, ojcze, pójdziecie z nami, czyli też Helenie zechcecie do puszczy towarzyszyć?", + "128376": "— Ja? — odpowiedział pan Zagłoba — czy pójdę? Chybaby mi nogi korzenie w ziemię puściły, wtedy bym nie poszedł, a i to jeszcze prosiłbym kogo, żeby mnie wykarczował. Tak mi się chce szwedzkiego mięsa znowu pokosztować jak wilkowi baraniny! Ha! szelmy, pludraki, pończoszniki!… Pchły im po łydkach inkursję czynią, więc nogi ich swędzą i przez to w domu usiedzieć nie mogą, jeno do cudzych krajów lezą… Znam ja ich, takich synów, bom jeszcze pod panem Koniecpolskim przeciw nim czynił — a chcecie waszmościowie wiedzieć, kto wziął w jasyr Gustawa Adolfa, to się nieboszczyka pana Koniecpolskiego spytajcie. Nic więcej nie powiem! Znam ja ich, ale i oni mnie znają… Nie może być inaczej, tylko się, szelmy, zwiedzieli, że Zagłoba się zestarzał. Tak? Poczekajcie! zobaczycie go jeszcze!… Panie! Panie wszechmogący! czemuś to tak tę nieszczęsną Rzeczpospolitą rozgrodził, że wszystkie świnie sąsiedzkie włażą do niej teraz i trzy najlepsze prowincje już spyskały! Ot, co jest! Ba! ale któż temu winien, jeśli nie zdrajcy? Nie wiedziała zaraza, kogo brać, i zacnych ludzi pobrała, a zdrajców zostawiła. Dajże Boże jeszcze raz powietrze na pana wojewodę poznańskiego i na kaliskiego, a zwłaszcza na Radziejowskiego z całą rodziną. A jeśli chcesz więcej obywatelów piekłu przysporzyć, to poślij wszystkich tych, którzy onę kapitulację pod Ujściem podpisali. Zestarzał się Zagłoba? zestarzał? Zobaczycie! Janie! radźmy prędzej, co czynić, bo już bym chciał na końskim grzbiecie siedzieć!", + "128377": "— Pewnie, że trzeba radzić, gdzie iść. Na Ukrainę do hetmanów ciężko się przedostać, bo ich tam nieprzyjaciel odciął od Rzeczypospolitej i tylko do Krymu mają wolną drogę. Szczęście, że teraz Tatarzy po naszej stronie. Wedle mojej głowy, trzeba nam będzie do króla do Warszawy ruszyć, pana kochanego bronić!", + "128378": "— Byle był na to czas — odrzekł Stanisław. — Król jegomość musi tam na gwałt zbierać chorągwie i wprzód nim przyjdziemy, na nieprzyjaciela pociągnie, a może i spotkanie już nastąpi.", + "128379": "— I to być może.", + "128380": "— Jedźmy tedy ku Warszawie, byle spiesznie — rzekł Zagłoba. — Posłuchajcie, waćpanowie… Prawda, że nasze imiona groźne są nieprzyjacielowi, ale przecie we trzech niewiele wskóramy, więc ja bym radził tak: skrzyknijmy szlachty na ochotnika, ile się da, żeby tak choć z chorągiewkę panu przyprowadzić! Łatwo ich do tego namówimy, bo i tak muszą ruszyć, gdy przyjdą wici na pospolite ruszenie, więc im to wszystko jedno — a powiemy, że kto przed wiciami dobrowolnie stanie, miłą panu rzecz uczyni. Z większą siłą więcej można będzie sprawić, i przyjmą nas z otwartymi rękoma.", + "128381": "— Nie dziw się waszmość moim słowom — rzekł pan Stanisław — ale po tym, com widział, takiego do pospolitego ruszenia nabrałem wstrętu, że wolę sam iść niżeli z tłumem ludzi wojny nie znających.", + "128382": "— To waszmość nie znasz tutejszej szlachty. Tu jednego takiego nie upatrzysz, któren by w wojsku nie sługiwał. Wszystko ludzie doświadczeni i dobrzy żołnierze.", + "128383": "— Chyba że tak.", + "128384": "— Zaś miałoby być inaczej? Ale poczekajcie no! Jan to już wie, że gdy raz pocznę głową robić, to mi sposobów nie brak. Dlatego w wielkiej żyłem konfidencji z wojewodą ruskim, księciem Jeremim. Niech Jan zaświadczy, ile razy ten największy w świecie wojownik szedł za moją radą i zawsze na tym wygrywał.", + "128385": "— Mówcie no, ojcze, co chcecie powiedzieć, bo czasu szkoda — rzekł Jan.", + "128386": "— Co chciałem powiedzieć? Oto, co chciałem powiedzieć: nie ten broni ojczyzny i króla, kto się króla za poły trzyma, ale ten, kto nieprzyjaciela bije; a bije ten najlepiej, kto pod wielkim wojownikiem służy. Po co mamy na niepewne do Warszawy chodzić, kiedy król jegomość właśnie może już do Krakowa, do Lwowa albo na Litwę wyjechał; ja waszmościom radzę, abyśmy bez zwłoki udali się pod chorągwie hetmana wielkiego litewskiego, księcia Janusza Radziwiłła. Szczery to pan i wojenny. Chociaż go o pychę pomawiają, pewnie nie będzie on przed Szwedami kapitulował. To przynajmniej wódz i hetman, jak się należy. Ciasno tam będzie, prawda, bo z dwoma nieprzyjaciółmi robota; ale za to pana Michała Wołodyjowskiego zobaczymy, który w kompucie litewskim służy, i znów po staremu do kupy się zbierzem jako za dawnych czasów. Jeżeli niedobrze radzę, niechże mnie pierwszy Szwed za rapcie w jasyr poprowadzi.", + "128387": "— A kto wie? a kto wie? — odrzekł żywo Jan. — Może tak będzie najlepiej.", + "128388": "— I jeszcze Halszkę z dziećmi po drodze odprowadzimy, bo właśnie przez puszczę przyjdzie nam jechać…", + "128389": "— I w wojsku, nie między pospolitakami, będziem służyli — dodał Stanisław.", + "128390": "— I będziem się bić, nie sejmikować ani kury po wsiach i twarogi wyjadać.", + "128391": "— Waszmość to, widzę, nie tylko w wojnie, ale i w radzie prym możesz trzymać — rzekł pan Stanisław.", + "128392": "— Co? ha?", + "128393": "— Istotnie, istotnie! — rzekł Jan. — Najlepsza to rada. Po staremu, kupą z Michałem pójdziemy. Poznasz, Stanisławie, największego żołnierza w Rzeczypospolitej i przyjaciela mego szczerego, brata. Pójdźmy teraz do Halszki powiedzieć jej, żeby się też w drogę szykowała.", + "128394": "— A wie ona już o wojnie? — zapytał pan Zagłoba.", + "128395": "— Wie, wie, bo przy niej najpierwej Stanisław opowiadał. Cała we łzach, nieboga… Ale gdym jej rzekł, że trzeba iść, zaraz mi powiedziała: „Idź!”", + "128396": "— Chciałbym jutro już ruszyć! — zakrzyknął Zagłoba.", + "128397": "— Toteż wyruszymy jutro, i to do dnia — rzekł Jan. — Ty, Stanisławie, musisz być fatigatus wielce po drodze, ale do jutra wywczasujesz się, jak będziesz mógł. Ja dziś jeszcze konie wyślę z pewnymi ludźmi do Białej, do Łosic, do Drohiczyna i do Bielska, żeby wszędzie świeże były na przeprzążkę. A za Bielskiem puszcza tuż. Wozy z zapasami wyjdą także dzisiaj! Żal z kochanego kąta ruszać w świat, ale wola boska! Tym się pocieszam, że o żonę i dziatki będę bezpieczny, bo puszcza najlepsza to w świecie forteca. Chodźcie, waszmościowie, do domu, bo czas się ekspedycją zająć.", + "128398": "Poszli.", + "128399": "Pan Stanisław, zdrożony wielce, ledwie się posiliwszy i napiwszy, zaraz spać poszedł, a pan Jan z panem Zagłobą zakrzątnęli się około wyprawy. I że ład był u pana Jana wielki, więc wozy i ludzie ruszyli tegoż jeszcze wieczora na noc, a nazajutrz w dzień pociągnęła za nimi kolaska, w której siedziała Helena z dziećmi i jedna stara panna, rezydentka. Pan Stanisław, pan Jan wraz z pięcioma pachołkami jechali konno koło kolaski. Cały orszak posuwał się żywo, bo po miastach świeże konie czekały.", + "128400": "Tak jadąc i nie wypoczywając nawet nocami, piątego dnia dojechali do Bielska, a szóstego pogrążyli się już w puszczę od strony Hajnowszczyzny.", + "128401": "Objęły ich wraz mroki olbrzymiego boru, który podówczas kilkadziesiąt mil kwadratowych okrywał, łącząc się z jednej strony pasmem nieprzerwanym aż hen, z puszczą Zielonką i Rogowską, z drugiej z pruskimi borami.", + "128402": "Żaden najezdnik nie deptał nigdy nogą tych ciemnych głębin, w których człek nieobeznany mógł zabłądzić i błąkać się wkoło, aż póki nie padł z wysilenia lub nie poszedł na łup drapieżnym zwierzętom. Nocami odzywały się tu ryki żubrów i niedźwiedzi wraz z wyciem wilków i beczeniem chrapliwym rysiów. Niepewne drogi wiodły wśród gęstwy lub gołoborza obok zwałów, wykrotów, bagien i straszliwych śpiących jeziorek do rozrzuconych wsi budników, Smolarzy i osaczników, którzy częstokroć przez całe życie nie wychylali się z puszczy. Do Białowieży tylko samej prowadził szerszy gościniec przezywany Suchą Drogą, którą królowie jeździli na łowy. Tędy też od strony Bielska i Hajnowszczyzny jechali Skrzetuscy.", + "128403": "Pan Stabrowski, łowczy królewski, stary samotnik i kawaler, siedzący ustawicznie jak żubr w puszczy, przyjął ich z otwartymi rękami; dzieci zaś mało nie zdusił w pocałunkach. Żył bowiem tylko z osacznikami, szlacheckiej twarzy nie widując, chyba wtedy, gdy dwór zjechał na łowy.", + "128404": "On to zawiadował całym gospodarstwem myśliwskim i wszystkimi smolarniami puszczy. Wielce się strapił wieścią o wojnie, o której się dopiero z ust pana Skrzetuskiego dowiedział.", + "128405": "Częstokroć bowiem tak bywało, że w Rzeczypospolitej paliła się wojna, umierał król, a do puszczy wieść o tym nawet nie dochodziła; dopiero pan łowczy przywoził nowiny, gdy od pana podskarbiego litewskiego wracał, któremu raz do roku rachunki z puszczańskiego gospodarstwa obowiązany był składać.", + "128406": "— Nudno tu będzie, bo nudno! — mówił pan Stabrowski do Heleny — ale przezpiecznie, jakby nigdzie na świecie nie było. Żaden nieprzyjaciel nie przedrze się przez te ściany, a choćby i próbował, to by mu osacznicy wszystkich ludzi w lot wystrzelali. Łatwiej Rzeczpospolitą całą zawojować — czego Boże nie daj! — niż puszczę. Dwadzieścia lat już tu żyję, a i ja jej nie znam, bo są miejsca, gdzie dostąpić nie można i gdzie zwierz tylko mieszka, a może i złe duchy mają swoje stacje, do których się przed głosami dzwonów kościelnych chronią. Ale my żyjem po bożemu, bo we wsi jest kaplica, do której ksiądz z Bielska raz na rok zjeżdża. Będzie wam tu jak w niebie, jeśli nuda nie dokuczy. Za to drzew na opał nie zbraknie…", + "128407": "Pan Jan rad był z całej duszy, że takie schronisko dla żony wynalazł; ale próżno go pan Stabrowski zatrzymywał i ugaszczał.", + "128408": "Przenocowawszy tylko, ruszyli rycerze nazajutrz świtaniem na wskroś puszczy w dalszą drogę, prowadzeni w labiryncie leśnym przez przewodników, których pan łowczy dostarczył.", + "128409": "Rozdział XII", + "128410": "Gdy pan Jan Skrzetuski ze stryjecznym Stanisławem i panem Zagłobą po uciążliwej drodze z puszczy przybyli wreszcie do Upity, pan Michał Wołodyjowski mało nie oszalał z radości, zwłaszcza że dawno już nie miał o nich żadnej wieści, o Janie zaś myślał, że znajduje się z chorągwią królewską, której porucznikował, na Ukrainie u hetmanów.", + "128411": "Brał ich też z kolei w ramiona i wyściskawszy, znowu ściskał i ręce zacierał; a gdy mu powiedzieli, że pod Radziwiłłem chcą służyć, uradował się jeszcze bardziej na myśl, że nieprędko się rozłączą.", + "128412": "— Chwała Bogu, że do kupy się zbieramy, starzy zbarażczykowie — mówił. — Człowiek i do wojny większą ma ochotę, gdy czuje konfidentów koło siebie.", + "128413": "— To była moja myśl — rzekł pan Zagłoba — bo oni do króla chcieli lecieć… Ale ja powiedziałem: A czemu to nie mamy sobie z panem Michałem starych czasów przypomnieć? Jeśli nam Bóg tak poszczęści, jak z Kozakami i Tatarami szczęścił, to niejednego Szweda wkrótce mieć będziem na sumieniu.", + "128414": "— Bóg waści natchnął tą myślą! — rzekł pan Michał.", + "128415": "— Ale to mi dziwno — rzekł Jan — żeście o Ujściu i o wojnie już wiedzieli. Stanisław ostatnim końskim tchem do mnie przyjechał, a my tak samo tu jechali myśląc, że pierwsi będziem nieszczęście zwiastować.", + "128416": "— Musiała przez Żydów wieść tutaj przyjść — rzekł Zagłoba — bo oni zawsze wszystko najpierwsi wiedzą i taka między nimi korespondencja, że jak któren rano kichnie w Wielkopolsce, to już wieczorem mówią mu na Żmudzi i na Ukrainie: „Na zdrowie!”", + "128417": "— Nie wiem, jak to było, ale od dwóch dni wiemy — rzekł pan Michał — i konsternacja tu okrutna… Pierwszego dnia jeszcześmy nie bardzo wierzyli, ale drugiego już nikt nie negował… Co więcej wam powiem: jeszcze wojny nie było, a rzekłbyś, ptaki o niej śpiewały w powietrzu, bo wszyscy naraz i bez powodu poczęli o niej gadać. Nasz książę wojewoda musiał się też jej spodziewać i coś przed innymi wiedzieć, bo się kręcił jak mucha w ukropie i w ostatnich czasach do Kiejdan przyleciał. Zaciągi od dwóch miesięcy z jego rozkazu czyniono. Zaciągałem ja, Stankiewicz i niejaki Kmicic, chorąży orszański, któren jako słyszałem, już gotowiuśką chorągiew do Kiejdan odprowadził. Ten się najpierwej z nas wszystkich uwinął…", + "128418": "— Znaszże ty, Michale, dobrze księcia wojewodę wileńskiego? — pytał Jan.", + "128419": "— Jak go nie mam znać, kiedym całą wojnę teraźniejszą pod jego komendą odbywał.", + "128420": "— Co wiesz o jego zamysłach? Zacny to pan?", + "128421": "— Wojownik jest doskonały; kto wie, czy po śmierci księcia Jeremiego w Rzeczypospolitej nie największy… Pobili go, prawda, teraz, ale miał sześć tysięcy wojska na ośmdziesiąt… Pan podskarbi i pan wojewoda witebski okrutnie go za to potępiają, mówiąc, iż przez pychę to z tak małą siłą się porwał na ową niezmierną potęgę, ażeby się z nimi wiktorią nie dzielić. Bóg raczy wiedzieć, jak było… Ale stawał mężnie i sam życia nie szczędził… A ja, którym na wszystko patrzył, tyle tylko powiem, iż gdyby miał dosyć wojska i pieniędzy, noga nieprzyjacielska by z tego kraju nie uszła. Tak myślę, że szczerze on się teraz weźmie do Szwedów i pewno ich tu nie będziem czekać, ale do Inflant ruszymy.", + "128422": "— Z czegóż to suponujesz?", + "128423": "— Z dwóch powodów: raz, że książę będzie chciał reputację swą, nieco po cybichowskiej bitwie zachwianą, poprawić, a po wtóre, że wojnę kocha…", + "128424": "— Tak jest — rzekł Zagłoba — znam ja go z dawna, bośmy razem w szkołach byli i pensa za niego odrabiałem. Zawsze się kochał w wojnie i dlatego lubił ze mną lepiej niż z innymi kompanię trzymać, bom ja także wolał konia i dzidkę niż łacinę.", + "128425": "— Z pewnością, że to nie wojewoda poznański, z pewnością, że to zgoła inny człowiek — rzekł pan Stanisław Skrzetuski.", + "128426": "Wołodyjowski począł go wypytywać o wszystko, co się pod Ujściem zdarzyło, i za czuprynę się targał, słuchając opowiadania; wreszcie, gdy pan Stanisław skończył, rzekł:", + "128427": "— Masz waszmość słuszność! Nasz Radziwiłł do takich rzeczy niezdolny. Pyszny on jak diabeł i zdaje mu się, że w całym świecie większego rodu od radziwiłłowskiego nie ma, prawda! Oporu on nie znosi, prawda — i na pana podskarbiego Gosiewskiego, zacnego człeka, o to zagniewan, że ten nie skacze, jak mu Radziwiłły zagrają. Na króla jegomości także krzyw, że mu buławy wielkiej litewskiej dość prędko nie dał… Wszystko to prawda, jak i to, że woli w bezecnych błędach kalwińskich żyć niż do prawdziwej wiary się nawrócić; że katolików, gdzie może, ciśnie; że zbory heretykom stawia… Ale za to przysięgnę, że wolałby ostatnią kroplę swojej pysznej krwi wytoczyć niż taką kapitulację, jak pod Ujściem, podpisać… Będziem mieli wojny w bród, bo nie skryba, ale wojownik będzie nam hetmanił.", + "128428": "— W to mi graj! — rzekł Zagłoba. — Niczego więcej nie chcemy. Pan Opaliński skryba, i zaraz się pokazało, do czego zdatny… Najpodlejszy to gatunek ludzi! Każdy z nich niech jeno pióro z kupra gęsi wyciągnie, to zaraz myśli, że wszystkie rozumy pojadł… i taki syn innym przymawia, a jak przyjdzie do szabli, to go nie masz. Sam za młodu rytmy układałem, żeby białogłowskie serca kaptować, i byłbym pana Kochanowskiego w kozi róg z jego fraszkami zapędził, ale potem żołnierska natura wzięła górę.", + "128429": "— Przy tym jeszcze i to wam powiem — rzekł Wołodyjowski — że skoro się tu szlachta ruszy, to się kupa ludzi zbierze, byle pieniędzy nie zabrakło, bo to rzecz najważniejsza.", + "128430": "— Na Boga, nie chcę pospolitaków! — zakrzyknął pan Stanisław. — Jan i jegomość pan Zagłoba znają już mój sentyment, a waszmości powiem, że wolę być ciurą w regularnej chorągwi niż hetmanem nad całym pospolitym ruszeniem.", + "128431": "— Tutejszy lud mężny — odrzekł pan Wołodyjowski — i bardzo sprawny. Mam tego przykład z mego zaciągu. Nie mogłem pomieścić wszystkich, którzy się garnęli, a między tymi, których przyjąłem, nie masz i jednego takiego, co by poprzednio nie służył. Pokażę waściom tę chorągiewkę i upewniam, że gdybyście nie wiedzieli ode mnie, to byście nie poznali, że to nie starzy żołnierze. Każden bity i kuty w ogniu jak stara podkowa, a w szyku stoją jako triarii rzymscy. Nie pójdzie z nimi tak łatwo Szwedom jak pod Ujściem z Wielkopolanami.", + "128432": "— Mam nadzieję, że to Bóg wszystko jeszcze odmieni — rzekł Skrzetuski. — Mówią, że Szwedzi dobrzy pachołkowie, ale przecie nigdy nie mogli naszym wojskom komputowym wytrzymać. Biliśmy ich zawsze — to już wypróbowana rzecz — biliśmy ich nawet wtedy, gdy im przywodził największy wojownik, jakiego kiedykolwiek mieli.", + "128433": "— Co prawda, to okrutniem ciekawy, co też umieją — odpowiedział pan Wołodyjowski — i gdyby nie to, że dwie inne wojny jednocześnie ojczyznę gnębią, wcale bym się o tę szwedzką nie rozgniewał. Próbowaliśmy i Turków, i Tatarów, i Kozaków, i Bóg wie nie kogo — godzi się teraz Szwedów popróbować. W Koronie z tym tylko może być kłopot, że wszystkie wojska z hetmanami na Ukrainie zajęte. Ale tu, widzę już, co się stanie. Oto książę wojewoda dotychczasową wojnę panu podskarbiemu Gosiewskiemu, hetmanowi polnemu, zostawi, a sam się Szwedami szczerze zajmie. Ciężko będzie, prawda! Wszelako miejmy nadzieję, że Pan Bóg pomoże.", + "128434": "— Jedźmy tedy nie mieszkając do Kiejdan! —— rzekł pan Stanisław.", + "128435": "— Dostałem też rozkaz, żeby chorągiew mieć w pogotowiu, a samemu się w trzech dniach w Kiejdanch stawić — odpowiedział pan Michał. — Ale muszę też waściom ten ostatni rozkaz pokazać, bo już z niego znaczno, że tam książę wojewoda myśli o Szwedach.", + "128436": "To rzekłszy pan Wołodyjowski otworzył kluczem sepecik stojący pod oknem na ławie, wydobył z niego papier złożony na dwoje i rozwinąwszy począł czytać:", + "128437": "„Mości panie Wołodyjowski, pułkowniku:", + "128438": "Z wielką radością odczytaliśmy raport Waszmości, że chorągiew już na nogach i w każdej chwili może w pochód ruszyć. Trzymaj ją Waćpan w czujności i pogotowiu, bo przychodzą tak ciężkie czasy, jakich jeszcze nie bywało, sam zaś przybywaj jak najspieszniej do Kiejdan, gdzie go niecierpliwie oczekiwać będziemy. Gdyby Waszmości dochodziły jakie wieści — tym nie wierz, aż wszystko z naszych ust usłyszysz. Postąpimy tak, jak nam Bóg i sumienie nakazuje, bez uwagi na to, co złość i nieżyczliwość ludzka może na nas wymyślić. Ale zarazem cieszymy się, iż nadchodzą takie terminy, w których pokaże się dowodnie, kto jest szczerym i prawdziwym przyjacielem radziwiłłowskiego domu i kto nawet in rebus adversis służyć mu gotów. Kmicic, Niewiarowski i Stankiewicz przyprowadzili tu już swoje chorągwie; waszmościna niech w Upicie zostanie, bo tam może być potrzebna, a może przyjdzie wam ruszyć na Podlasie pod komendą brata mojego stryjecznego, jaśnie oświeconego księcia Bogusława, koniuszego litewskiego, który tam znaczną partię naszych sił ma pod sobą. O tym wszystkim dowiesz się dokładnie z ust naszych — tymczasem zaś polecamy wierności waszej pilne rozkazów spełnienie i oczekujemy cię w Kiejdanach.Janusz Radziwiłł, książę na Birżach i Dubinkach, wojewoda wileński, hetman w. litewski.”", + "128439": "— Tak jest! widoczna już z tego listu nowa wojna! — rzekł Zagłoba.", + "128440": "— A że książę pisze, iż postąpi, jak mu Bóg i sumienie nakazuje, to znaczy, że będzie bił Szweda — dodał pan Stanisław.", + "128441": "— Dziwno mi tylko to — rzekł Jan Skrzetuski — że pisze o wierności dla radziwiłlowskiego domu, nie dla ojczyzny, która więcej od Radziwiłłów znaczy i pilniejszego ratunku potrzebuje.", + "128442": "— To taka ich pańska maniera — odparł Wołodyjowski — choć i mnie się to zaraz nie spodobało, boć i ja ojczyźnie, nie Radziwiłłom służę.", + "128443": "— A kiedyś ten list odebrał? — pytał Jan.", + "128444": "— Dziś rano i właśnie po południu chciałem ruszyć. Wy się przez ten wieczór wywczasujecie po podróży, a ja jutro pewnie wrócę i zaraz z chorągwią ruszymy, gdzie nam każą.", + "128445": "— Może na Podlasie? — rzekł Zagłoba.", + "128446": "— Do księcia koniuszego! — powtórzył pan Stanisław.", + "128447": "— Książę koniuszy Bogusław także teraz w Kiejdanch — odparł Wołodyjowski. — Ciekawa to persona i pilnie mu się przypatrujcie. Wojownik wielki i rycerz jeszcze większy, ale nie masz w nim za grosz Polaka. Z cudzoziemska się nosi i po niemiecku albo zgoła po francusku gada, jakoby kto orzechy gryzł, której mowy godzinę możesz słuchać i nic nie wyrozumiesz.", + "128448": "— Książę Bogusław pod Beresteczkiem pięknie sobie poczynał — rzekł Zagłoba — i poczet piękny niemieckiej piechoty wystawił.", + "128449": "— Ci, co go bliżej znają, nie bardzo go chwalą — mówił dalej Wołodyjowski — bo się jeno w Niemcach i Francuzach kocha, co nie może inaczej być, gdyż się z Niemkini rodzi, elektorówny brandenburskiej, za którą ojciec jego nieboszczyk nie tylko że wiana żadnego nie wziął, ale jak to widać — u tych książątek chuda fara, jeszcze dopłacić musiał. Ale Radziwiłłom chodzi o to, by w Rzeszy Niemieckiej, której są książętami, suffragia mieli, i dlatego radzi z Niemcami się łączą. Powiadał mi o tym pan Sakowicz, dawny sługa księcia Bogusława, któremu ten starostwo oszmiańskie puścił. On i pan Niewiarowski, pułkownik, bywali z księciem Bogusławem za granicą po różnych zamorskich krajach i zawsze mu za świadków do pojedynków sługiwali.", + "128450": "— Tyleż to on pojedynków odbywał? — pytał Zagłoba.", + "128451": "— Ile ma włosów na głowie! Różnych on tam książąt i grafów zagranicznych, francuskich i niemieckich, siła poszczerbił, bo to, mówią, człek bardzo zapalczywy a mężny i o lada słowo na pole wyzywa.", + "128452": "Pan Stanisław Skrzetuski rozbudził się z zamyślenia i rzekł:", + "128453": "— Słyszałem i ja o księciu Bogusławie, bo to od nas do elektora niedaleko, u którego on ciągle przesiaduje. Pamiętam i to jeszcze, co ojciec wspominał, że jak się rodzic księcia Bogusława z elektorówną żenił, to ludzie sarkali, że tak wielki dom jak radziwiłłowski z obcymi się łączy, ale bogdajże lepiej się stało, gdyż teraz elektor, jako radziwiłłowski koligat, tym życzliwszy powinien być Rzeczypospolitej, a od niego teraz siła zależy. To, co waszmość powiadasz, że u nich chuda fara, to tak nie jest. Pewnie, że gdyby kto Radziwiłłów wszystkich sprzedał, to by za nich elektora z całym księstwem kupił, ale dzisiejszy kurfirst Fryderyk Wilhelm zebrał już niemało grosza i ma dwadzieścia tysięcy wojska bardzo porządnego, z którym śmiało mógłby się Szwedom zastawić, co jako lennik Rzeczypospolitej powinien uczynić, jeśli Boga ma w sercu i pamięta wszystkie dobrodziejstwa, które Rzeczpospolita jego domowi świadczyła.", + "128454": "— Zali on to uczyni? — pytał Jan.", + "128455": "— Czarna byłaby to niewdzięczność i wiarołomstwo z jego strony, gdyby inaczej postąpił! — odparł Stanisław.", + "128456": "— Ciężko to na wdzięczność cudzą liczyć, a zwłaszcza na heretycką — rzekł pan Zagłoba. — Pamiętam jeszcze wyrostkiem tego waszego kurfirsta, zawsze to mruk był, rzekłbyś: ciągle słuchał, co mu diabeł do ucha szepce. Powiedziałem mu to w oczy, gdyśmy z panem Koniecpolskim nieboszczykiem w Prusach byli. Taki on luter, jak i król szwedzki. Daj Boże, żeby się jeszcze ze sobą przeciw Rzeczypospolitej nie sprzymierzyli…", + "128457": "— Wiesz co, Michale? — rzekł nagle Jan. — Nie będę dziś wypoczywał, ale pojadę z tobą do Kiejdan. Teraz nocami lepiej jechać, bo we dnie upał, a pilno mi już wyjść z niepewności. Na wypoczynek będzie czas, bo pewnie książę jutro jeszcze nie ruszy.", + "128458": "— Tym bardziej że chorągiew kazał w Upicie zatrzymać — odrzekł pan Michał.", + "128459": "— Dobrze mówicie! — zawołał pan Zagłoba — pojadę i ja!", + "128460": "— To jedźmy wszyscy razem — dodał Stanisław.", + "128461": "— Akurat na jutro rano będziemy w Kiejdanach — rzekł pan Wołodyjowski — a w drodze i na kulbakach można się słodko przedrzemać.", + "128462": "We dwie godzin później, podjadłszy i podpiwszy nieco, ruszyli rycerze w podróż i jeszcze przed zachodem słońca stanęli w Krakinowie.", + "128463": "Przez drogę opowiadał im pan Michał o okolicy, o sławnej szlachcie laudańskiej, o Kmicicu i o wszystkim, co się od pewnego czasu zdarzyło. Przyznał się i do afektu swego dla panny Billewiczówny, nieszczęśliwego jak zwykle.", + "128464": "— Cała rzecz, że wojna bliska — mówił — bo inaczej srodze bym się martwił, gdyż czasem myślę, że takie to już moje nieszczęście i że chyba przyjdzie mi i umrzeć w kawalerskim stanie.", + "128465": "— Nie stanie ci się krzywda — rzekł pan Zagłoba — bo zacny to jest stan i Bogu miły. Umyśliłem też trwać w nim do końca życia. Czasem i żal, że nie będzie komu sławy i imienia przekazać, bo chociaż miłuję dzieci Jana jak swoje, wszelako Skrzetuscy to nie Zagłobowie.", + "128466": "— O niecnoto! — rzekł Wołodyjowski. — Takeś się waćpan wcześnie z tym postanowieniem wybrał, jak wilk, któren ślubował owiec nie dusić, gdy mu wszystkie zęby wypadły.", + "128467": "— A nieprawda! — rzekł Zagłoba. — Nie tak to dawno, panie Michale, jakeśmy ze sobą na elekcji w Warszawie byli. Za kimże się wszystkie podwiki oglądały, jeśli nie za mną?… Pamiętasz, jakeś to narzekał, że na ciebie żadna i nie spojrzy? Ale jeśli taką masz ochotę do stanu małżeńskiego, to się nie martw. Przyjdzie i twoja kolej. Na nic tu szukanie i właśnie wtedy znajdziesz, kiedy nie będziesz szukał. Teraz czasy wojenne i siła zacnych kawalerów co rok ginie. Niech jeno jeszcze i ta szwedzka wojna potrwa, to dziewki do reszty stanieją i będziemy je na tuziny na jarmarkach kupowali.", + "128468": "— Może i mnie zginąć przyjdzie — rzekł pan Michał. — Dość mam tego kołatania się po świecie. Nigdy waściom tego nie zdołam wypowiedzieć, jak zacna jest i urodziwa panna ta Billewiczówna. Byłby ją człowiek miłował i hołubił jakby co najlepszego… Nie! musieli diabli przynieść tego Kmicica… Chyba on jej coś zadał, nie może inaczej być, bo gdyby nie to, pewnie by mnie nie przepędziła. Ot, patrzcie! Właśnie tam zza górki Wodokty widać, ale w domu nie masz nikogo, bo ona pojechała Bóg wie gdzie… Moje to byłoby schronisko; niechbym był tu żywota dokonał… Niedźwiedź ma swój barłóg, wilk swoją jamę, a ja, ot! jeno tę szkapę i tę kulbakę, na której siedzę…", + "128469": "— To widzę, że cię jak cierń zakłuła? — rzekł pan Zagłoba.", + "128470": "— Pewnie, że jak sobie wspomnę albo, mimo przejeżdżając, Wodokty zobaczę, to mi jeszcze żal… Chciałem klin klinem wybić i pojechałem do pana Schyllinga, który ma córkę bardzo urodziwą. Raz ją w drodze z daleka widziałem i okrutnie mi w oko wpadła. Pojechałem tedy — i cóż waćpaństwo powiecie? — ojcam w domu nie zastał, a panna Kachna myślała, że to nie pan Wołodyjowski, tylko pachołek pana Wołodyjowskiego przyjechał… Takem ten afront wziął do serca, żem się tam więcej nie pokazał.", + "128471": "Zagłoba począł się śmiać.", + "128472": "— Bodajże cię, panie Michale! Cała rzecz w tym, żebyś znalazł żonę tak nikczemnej urody, jak sam jesteś. A gdzie się to ona bestyjka podziała, co to przy księżnie Wiśniowieckiej respektową była, z którą to nieboszczyk pan Podbipięta — Panie, świeć nad jego duszą — miał się żenić? Ta miała urodę w sam raz dla ciebie, bo istna to była pestka, choć jej się oczy okrutnie świeciły.", + "128473": "— To Anusia Borzobohata-Krasieńska — rzekł pan Jan Skrzetuski. — Wszyscyśmy się w niej swego czasu kochali i Michał także. Bóg raczy wiedzieć, co się z nią teraz dzieje.", + "128474": "— Żeby ją tak odszukać a pocieszyć! — rzekł pan Michał. — Jakeście ją wspomnieli, aż mi się ciepło koło serca uczyniło. Najzacniejsza to była dziewka. Bóg by mi dał ją spotkać!… Ej, dobre to były dawne łubniańskie czasy, ale się już nigdy nie wrócą. Nie będzie też już chyba nigdy takiego wodza, jak był nasz książę Jeremi. Człowiek wiedział, że po każdym spotkaniu wiktoria nastąpi. Radziwiłł wielki wojownik, ale nie taki, i już nie z tym sercem mu się służy, bo on i tego ojcowskiego afektu dla żołnierzy nie ma, i do konfidencji nie dopuszcza, mając się za jakowegoś monarchę, choć przecie Wiśniowieccy nie gorsi byli od Radziwiłłów.", + "128475": "— Mniejsza z tym — rzekł Jan Skrzetuski. — W jego ręku teraz zbawienie ojczyzny, a że gotów za nią życie oddać, niech mu Bóg błogosławi.", + "128476": "Tak to rozmawiali rycerze, jadąc wśród nocy i to dawne sprawy wspominali, to mówili o teraźniejszych ciężkich czasach, w których trzy wojny naraz zwaliły się na Rzeczpospolitą.", + "128477": "Później zabrali się do pacierzy wieczornych i do odmawiania litanii, a gdy ją skończyli, sen ich zmorzył i zaczęli drzemać i kiwać się na kulbakach.", + "128478": "Noc była pogodna, ciepła, gwiazdy migotały tysiącami na niebie; oni, jadąc noga za nogą, spali smaczno, aż dopiero, gdy poczęło świtać, zbudził się pierwszy pan Michał.", + "128479": "— Mości panowie, otwórzcie oczy, Kiejdany już widać! — zakrzyknął.", + "128480": "— Co? hę? — rzekł Zagłoba. — Kiejdany? gdzie?", + "128481": "— A ot, tam! Wieże widać.", + "128482": "— Zacne jakieś miasto — rzekł Stanisław Skrzetuski.", + "128483": "— Bardzo zacne — odpowiedział Wołodyjowski — i po dniu jeszcze lepiej się waszmościowie o tym przekonacie.", + "128484": "— Wszakże to dziedzictwo księcia wojewody?", + "128485": "— Tak jest. Przedtem było Kiszków, od których je ojciec teraźniejszego księcia otrzymał w posagu za Anną Kiszczanką, córką wojewodzica witebskiego. W całej Żmudzi nie masz tak porządnego miasta, bo Radziwiłłowie Żydów nie puszczają, chyba za osobnym pozwoleniem. Miody tu sławne.", + "128486": "Zagłoba przetarł oczy.", + "128487": "— A to jacyś grzeczni ludzie tu mieszkają. Co to za okrutną budowlę widać tam na podniesieniu?", + "128488": "— To zamek świeżo zbudowany, już za panowania Janusza.", + "128489": "— Obronny?", + "128490": "— Nie, ale rezydencja wspaniała. Nie czyniono go warownym, bo nieprzyjaciel nigdy nie zachodził w te strony od czasów krzyżackich. Ten spiczasty szczyt, który tam w środku miasta widzicie, to od kościoła farnego. Krzyżacy go wznieśli jeszcze za czasów pogańskich, później był kalwinom oddany, ale go ksiądz Kobyliński znowu dla katolików wyprocesował od księcia Krzysztofa.", + "128491": "— To i chwała Bogu!", + "128492": "Tak rozmawiając dojechali bliżej do pierwszych domków przedmieścia.", + "128493": "Tymczasem stawało się coraz jaśniej na świecie i słońce poczynało wschodzić. Rycerze przyglądali się z ciekawością nie znanemu miastu, a pan Wołodyjowski dalej opowiadał:", + "128494": "— To jest ulica Żydowska, w której mieszkają ci z Żydów, którzy mają pozwolenie. Jadąc tędy, dostaniem się aż na rynek. Oho! już ludzie budzą się i poczynają z domów wychodzić. Patrzcie! siła koni przed kuźniami i czeladź nie w barwach radziwiłłowskich. Musi być jaki zjazd w Kiejdanach. Pełno tu zawsze szlachty i panów, a czasem aż z obcych krajów przyjeżdżają, bo to jest stolica heretyków ze wszystkiej Żmudzi, którzy tu pod osłoną Radziwiłłów bezpiecznie swoje gusła i praktyki zabobonne odprawiają. Ot, i rynek! Uważcie, waszmościowie, jaki zegar na ratuszu! Lepszego ponoś i w Gdańsku nie masz. A to, co bierzecie za kościół o czterech wieżach, to jest zbór helwecki, w którym co niedziela Bogu bluźnią — a tamto kościół luterski. Myślicie zaś, że tu mieszczanie Polacy albo Litwini — wcale nie! Sami Niemcy i Szkoci, a Szkotów najwięcej! Piechota z nich bardzo przednia, szczególniej berdyszami sieką okrutnie. Ma też książę jegomość regiment jeden szkocki z samych ochotników kiejdańskich. Hej! co wozów z łubami na rynku! Pewnie zjazd jaki. Gospody żadnej nie masz w tym mieście, jeno znajomi do znajomych zajeżdżają, a szlachta do zamku, w którym są oficyny długie na kilkadziesiąt łokci, tylko dla gości przeznaczone. Tam podejmują uczciwie każdego, choćby i przez rok, na koszt księcia pana, a są tacy, którzy całe życie siedzą.", + "128495": "— Dziwno mi to, że piorun tego zboru helweckiego nie zapalił? — rzekł Zagłoba.", + "128496": "— Jakbyś waść wiedział, że się to zdarzyło. W środku, między czterema wieżami, była kopuła jako czapka, w którą kiedyś jak trzasło, tak się nic z niej nie zostało. Tu, w podziemiach, leży ojciec księcia koniuszego Bogusława, Janusz, ten, który do rokoszu przeciw Zygmuntowi III należał. Własny hajduk mu czaszkę rozpłatał, i tak zginął marnie, jak i żył grzesznie.", + "128497": "— A to co za rozległa budowla, do szopy murowanej podobna? — pytał Jan.", + "128498": "— To jest papiernia od księcia założona, a tu obok drukarnia, w której się księgi heretyckie drukują.", + "128499": "— Tfe! — rzekł Zagłoba — zaraza na to miasto; gdzie człowiek innego powietrza jak heretyckie do brzucha nie wciąga. Lucyper mógłby tu tak dobrze panować jak i Radziwiłł.", + "128500": "— Mości panie! — odpowiedział Wołodyjowski — nie bluźń Radziwiłłowi, bo może wkrótce ojczyzna zbawienie będzie mu winna…", + "128501": "I dalej jechali w milczeniu, poglądając na miasto i dziwiąc się jego porządkom, bo ulice całkiem były brukowane kamieniami, co w owych czasach za osobliwość uchodziło.", + "128502": "Przejechawszy rynek i ulicę Zamkową, ujrzeli na podniesieniu wspaniałą rezydencję, świeżo przez księcia Janusza wzniesioną, nieobronną istotnie, ale ogromem nie tylko pałace, lecz i zamki przewyższającą. Gmach stał na wywyższeniu i patrzył na miasto, jakoby u stóp jego leżące. Z obu stron głównego korpusu biegły dwa skrzydła niższe, załamując się pod kątami prostymi i tworząc olbrzymi dziedziniec zamknięty od przodu kratą żelazną, nabijaną długimi kolcami. W środku kraty wznosiła się potężna brama murowana, na niej herby radziwiłłowskie i herb miasta Kiejdan, przedstawiający nogę orlą ze skrzydłem czarnym w złotym polu, a u nogi podkowę o trzech krzyżach, czerwoną. Nisko w bramie był odwach i trabanci szkoccy straż tam trzymali, dla parady, nie dla obrony przeznaczoną.", + "128503": "Godzina była ranna, ale na dziedzińcu ruch już panował, albowiem przed głównym korpusem musztrował się pułk dragonów przybrany w błękitne kolety i szwedzkie hełmy. Długi ich szereg stał właśnie nieruchomie z gołymi rapierami w ręku, oficer zaś przejeżdżając przed frontem mówił coś do żołnierzy. Naokoło szeregu i dalej pod ścianami mnóstwo czeladzi w rozmaitych barwach gapiło się na dragonów, czyniąc sobie wzajem rozmaite uwagi i spostrzeżenia.", + "128504": "— Jak mi Bóg miły! — rzekł pan Michał — toż to pan Charłamp pułk musztruje.", + "128505": "— Jak to? — zawołał Zagłoba — tenże to sam, z którym miałeś się pojedynkować w czasie elekcji w Lipkowie?", + "128506": "— Tenże sam, ale my od tego czasu w dobrej komitywie żyjemy.", + "128507": "— A prawda! — rzekł pan Zagłoba — poznaję go po nosie, który mu spod hełmu sterczy. Dobrze, że przyłbice wyszły z mody, bo ten rycerz nie mógłby żadnej zamknąć; ale on i tak osobnej zbroi na nos potrzebuje.", + "128508": "Tymczasem pan Charłamp spostrzegłszy Wołodyjowskiego puścił się ku niemu rysią.", + "128509": "— Jak się miewasz, Michałku? — zawołał. — Dobrze, żeś przyjechał!", + "128510": "— Lepiej, że ciebie pierwszego spotykam. Oto jest pan Zagłoba, któregoś w Lipkowie poznał, ba, przedtem jeszcze w Siennicy, a to panowie Skrzetuscy: Jan, rotmistrz królewskiej husarskiej chorągwi, zbarażczyk…", + "128511": "— Na Boga! toż ja największego w Polsce rycerza widzę! — zakrzyknął Charłamp. — Czołem, czołem!", + "128512": "— A to Stanisław, rotmistrz kaliski — mówił dalej pan Wołodyjowski — który spod Ujścia wprost jedzie.", + "128513": "— Spod Ujścia?… Na okrutną tedy hańbę waćpan patrzyłeś… Wiemy już, co się tam stało.", + "128514": "— Właśnie dlatego, że się tam to stało, ja tu przyjechałem w tej nadziei, że tu nic podobnego się nie stanie.", + "128515": "— Możesz waszmość być pewien. Radziwiłł to nie Opaliński.", + "128516": "— Toż samo wczoraj mówiliśmy w Upicie.", + "128517": "— Witam waszmościów najradośniej imieniem własnym i książęcym. Rad książę wojewoda będzie, gdy takich rycerzy zobaczy, bo mu ich bardzo potrzeba. Chodźcieże do mnie, do cekhauzu, gdzie jest moja kwatera. Pewnie zechcecie się przebrać i posilić, a ja będę wam też towarzyszył, bom już musztrę skończył.", + "128518": "To rzekłszy pan Charłamp skoczył znów do szeregu i zakomenderował krótkim, donośnym głosem:", + "128519": "— Lewo! zwrot — w tył!", + "128520": "Kopyta zadźwięczały po bruku. Szereg rozłamał się na dwoje, połowy rozłamały się znowu, aż wreszcie sformowały się czwórki, które wolnym krokiem poczęły oddalać się w stronę cekhauzu.", + "128521": "— Dobrzy żołnierze — rzekł Skrzetuski patrząc okiem znawcy na mechaniczne ruchy dragonów.", + "128522": "— Sama to drobna szlachta i bojarzynkowie putni w tej broni służą — odparł Wołodyjowski.", + "128523": "— O Boże! zaraz znać, że to nie pospolitaki! — zawołał pan Stanisław.", + "128524": "— Ale że to Charłamp im porucznikuje? — pytał Zagłoba. — Czyli się mylę, ale pamiętam, że on w piatyhorskiej chorągwi służył i srebrną pętelkę nosił na ramieniu?", + "128525": "— Tak jest — rzekł Wołodyjowski. — Ale już z parę lat, jak pułkiem dragońskim dowodzi. Stary to żołnierz i kuty.", + "128526": "Tymczasem Charłamp, odesławszy dragonów zbliżył się do naszych rycerzy.", + "128527": "— Proszę waszmościów za mną… Ot, tam cekhauz za pałacem. W pół godziny później siedzieli już w pięciu nad misą piwa grzanego, dobrze zabielonego śmietaną, i rozmawiali o nowej wojnie.", + "128528": "— A u was tu co słychać? — pytał Wołodyjowski.", + "128529": "— U nas słychać co dzień co innego, bo się ludzie gubią w domysłach i coraz to inne nowiny puszczają — odparł Charłamp. — A naprawdę to jeden książę wie, co się stanie. Waży on coś w umyśle, bo choć symuluje wesołość i na ludzi tak łaskaw, jak nigdy, to przecie okrutnie zamyślony. Po nocach, powiadają, nie sypia, jeno po wszystkich komnatach ciężkim krokiem chodzi i sam ze sobą głośno gada, a we dnie przez całe godziny naradza się z Harasimowiczem.", + "128530": "— Cóż to za Harasimowicz? — spytał Wołodyjowski.", + "128531": "— To gubernator z Zabłudowa, z Podlasia; niewielka figura i tak wygląda, jakby diabła za pazuchą hodował; ale księcia pana poufny i podobno wszystkie jego arkana znający. Wedle mojej głowy, to okrutna i mściwa wojna ze Szwedem z tych narad wyniknie, do której wojny wszyscy wzdychamy. Tymczasem listy tu latają: od księcia kurlandzkiego, od Chowańskiego i od elektora. Są tacy, którzy powiadają, że książę z Moskwą paktuje, by ją do ligi przeciw Szwedowi wciągnąć; inni, że przeciwnie; ale zdaje się, że z nikim ligi nie będzie jeno wojna, jak rzekłem, z tymi i z owymi. Wojsk coraz więcej przychodzi, rozpisują listy do szlachty co najwierniejszej dla radziwiłłowskiego domu, aby się zjeżdżała. Wszędy pełno zbrojnego luda… Ej, mości panowie! na kim się skrupi, na tym się zmiele, ale ręce będziem mieć po łokcie czerwone, bo jak Radziwiłł raz ruszy w pole, to nie będzie żartował.", + "128532": "— Oj, to! oj, to! — rzekł Zagłoba zacierając dłonie. — Przyschło już niemało krwi szwedzkiej na moich rękach i jeszcze niemało przyschnie… Niewielu już tych starych żołnierzy żyje, którzy mnie pod Puckiem i pod Trzcianą pamiętają; ale ci, którzy dotąd żyją, nigdy nie zapomną.", + "128533": "— A książę Bogusław tu jest? — pytał Wołodyjowski.", + "128534": "— A jakże. Prócz tego dziś spodziewamy się jakichś wielkich gości, bo pokoje górne wyprzątają, a wieczorem ma być bankiet w zamku. Wątpię, Michale, czy się dziś do księcia dostaniesz.", + "128535": "— Samże on mnie na dziś wezwał.", + "128536": "— To nic, ale okrutnie zajęty… Przy tym… nie wiem, czy mogę waszmosciom o tym mówić… wszelako za godzinę i tak wszyscy o tym wiedzieć będą… więc powiem… Tu się nadzwyczajne jakieś rzeczy dzieją…", + "128537": "— Co takiego? co takiego? — pytał Zagłoba.", + "128538": "— Owóż trzeba waćpanom wiedzieć, że przed dwoma dniami przyjechał tu pan Judycki, kawaler maltański, o którym musieliście słyszeć.", + "128539": "— A jakże — rzekł Jan — wielki to rycerz!", + "128540": "— Zaraz zaś po nim nadjechał i pan hetman polny Gosiewski. Dziwiliśmy się wielce, bo wiadoma rzecz, w jakiej emulacji i nieprzyjaźni pan hetman polny żyje z naszym księciem. Niektórzy tedy cieszyli się, że zgoda nastąpiła między panami, i mówili, że to ją właśnie inkursja szwedzka sprowadziła. Sam tak myślałem; tymczasem wczoraj zamknęli się we trzech na naradę, pozamykali wszystkie drzwi, nikt nic nie mógł słyszeć, o czym radzili; jeno pan Krepsztuł, któren wartę za drzwiami trzymał, mówił nam, że okrutnie głośno rozprawiali, a zwłaszcza hetman polny. Później sam książę odprowadził ich do komnat sypialnych, a w nocy, imainujcie sobie (tu pan Charłamp zniżył głos), wartę każdemu przy drzwiach postawili.", + "128541": "Pan Wołodyjowski aż się zerwał z miejsca.", + "128542": "— Na Boga! nie może być!", + "128543": "— A przecież tak jest… Przy jednych i przy drugich drzwiach, Szkoci z rusznicami stoją i mają rozkaz pod gardłem nikogo nie wpuszczać i nie wypuszczać…", + "128544": "Rycerze spoglądali na się w zdumieniu, a pan Charłamp nie mniej był zdumiony własnymi słowami i patrzył na nich wytrzeszczając oczy, jakoby czekał od nich wyjaśnienia zagadki.", + "128545": "— To się znaczy, że pan podskarbi w areszt wzięty?… Hetman wielki aresztował polnego? — mówił Zagłoba. — Co to jest?", + "128546": "— Albo ja wiem. I Judycki, taki rycerz!", + "128547": "— Musieli przecie oficerowie książęcy mówić ze sobą o tym, zgadywać powody… Nicżeś nie słyszał?", + "128548": "— Pytałem jeszcze wczoraj w nocy Harasimowicza…", + "128549": "— I cóż waćpanu powiedział? — pytał Zagłoba.", + "128550": "— Nic nie chciał mówić, jeno palec na gębie położył i rzekł: „To zdrajcy!”", + "128551": "— Jak to zdrajcy?… jak to zdrajcy? — wołał biorąc się za głowę Wołodyjowski. — Ani pan podskarbi Gosiewski nie zdrajca, ani pan Judycki nie zdrajca. Toż ich cała Rzeczpospolita zna jako zacnych ludzi i ojczyznę kochających.", + "128552": "— Dziś nikomu nie można wierzyć — odparł posępnie Stanisław Skrzetuski. — Albo to Krzysztof Opaliński nie uchodził za Katona? Alboż nie wyrzucał innym przywar, występków, prywaty?… A gdy przyszło co do czego, pierwszy zdradził, i nie własną tylko osobę, ale całą prowincję do zdrady pociągnął.", + "128553": "— Ależ ja za pana podskarbiego i za pana Judyckiego głowę daję! — wołał Wołodyjowski.", + "128554": "— Nie dawaj, Michałku głowy za nikogo — odrzekł Zagłoba. — Jużci, nie bez kozery ich aresztowano. Musieli w jakieś konszachty wchodzić, nie może inaczej być… Jak to? książę gotuje się na wojnę okrutną i każda pomoc mu miła… Kogóż więc może w takiej chwili w areszt brać, jeśli nie tych, co mu do wojny przeszkadzają?… Co jeśli tak jest, jeśli ci dwaj panowie istotnie przeszkadzali, to chwała Bogu, że ich uprzedzono. Warci w podziemiu siedzieć… Ha! szelmy!… W takiej chwili praktyki czynić, z nieprzyjacielem się znosić, na ojczyznę nastawać, wielkiemu wojownikowi w imprezie przeszkadzać! Na Matkę Najświętszą, mało i tego, co ich spotkało!", + "128555": "— Dziwy to są, takie dziwy, że w głowie się nie chcą pomieścić — rzekł Charłamp — bo już pominąwszy, że to tak wielcy dygnitarze, aresztowano ich bez sądu, bez sejmu, bez woli Rzeczypospolitej całej, czego i sam król nie ma prawa czynić.", + "128556": "— Jako żywo! — zakrzyknął pan Michał.", + "128557": "— Widać książę jegomość rzymskie chce u nas zaprowadzić zwyczaje — rzekł Stanisław Skrzetuski — i dyktatorem w czasie wojny zostać.", + "128558": "— A niech będzie i dyktatorem, byle Szwedów bił — odpowiedział Zagłoba. — Ja pierwszy votum za tym daję, aby mu dyktatura została powierzona.", + "128559": "Jan Skrzetuski zamyślił się i rzekł po chwili:", + "128560": "— Byle nie chciał zostać protektorem jako ów Angielczyk Kromwel, któren na pana własnego nie wahał się świętokradzkiej ręki podnieść.", + "128561": "— Ba, Kromwel! Kromwel heretyk! — zakrzyknął Zagłoba.", + "128562": "— A książę wojewoda? — spytał poważnie pan Jan Skrzetuski.", + "128563": "Na to umilkli wszyscy i ze strachem przez chwilę patrzyli w przyszłość ciemną, tylko pan Charłamp nasrożył się zaraz i rzekł:", + "128564": "— Służyłem pod księciem wojewodą z młodych lat, choć małom młodszy od niego, bo naprzód, młodzikiem jeszcze, był moim rotmistrzem, potem hetmanem polnym, a dziś jest wielkim. Znam go lepiej od waćpanów, a zarazem czczę i miłuję, dlatego proszę, nie równajcie go z Kromwelem, abym zaś nie musiał wam na to powiedzieć czegoś, czego mi, jako gospodarzowi w tej izbie, mówić nie wypada…", + "128565": "Tu pan Charłamp począł okrutnie wąsiskami ruszać i trochę spode łba spoglądać na pana Jana Skrzetuskiego, co widząc pan Wołodyjowski utkwił znów w pana Charłampa wzrok zimny i bystry, jakby mu chciał rzec:", + "128566": "— Warknij no tylko!", + "128567": "Wąsal pomiarkował się zatem natychmiast, bo pana Michała miał w nadzwyczajnej estymie, a zresztą niebezpiecznie było się z nim gniewać, więc mówił dalej tonem daleko już łagodniejszym:", + "128568": "— Kalwin książę jest, ale przecie wiary prawdziwej dla błędów nie porzucił, jeno się w nich urodził. Nigdy on nie zostanie ani Kromwelem, ani Radziejowskim, ani Opalińskim, choćby Kiejdany miały się w ziemię zapaść. Nie taka to krew, nie taki to ród!", + "128569": "— Jeśli jest diabłem i ma rogi na głowie — rzekł pan Zagłoba — to tym lepiej, bo będzie miał czym Szwedów bóść.", + "128570": "— Ale że pan Gosiewski i pan kawaler Judycki aresztowani?… no, no! — mówił kręcąc głową Wołodyjowski. — Nie bardzo książę na swych gości, którzy mu zaufali, łaskaw.", + "128571": "— Co mówisz, Michale! — odparł Charłamp. — Tak łaskaw, jak nigdy w życiu nie był… Ojciec to teraz prawdziwy dla rycerstwa. Pamiętasz, jak to dawniej miał wiecznie kozła na czole, a w gębie jedno słowo: „służba!” Większy strach brał zbliżyć się do jego majestatu niż do królewskiego — a dziś każdego dnia między porucznikami i towarzystwem chodzi, a rozmawia, a każdego pyta o familię, o dzieci, o fortunę i po nazwisku każdemu mówi, a rozpytuje, czy się komu w służbie krzywda nie dzieje. On, który pomiędzy największymi panami nie chce mieć równych, wczoraj — nie! onegdaj! — chodził pod rękę z młodym Kmicicem, ażeśmy wszyscy oczom wierzyć nie chcieli, bo choć wielki to ród Kmicica, ale to całkiem młodziak i podobno siła grawaminów na nim cięży, o czym ty wiesz najlepiej.", + "128572": "— Wiem, wiem — rzekł Wołodyjowski. — To Kmicic dawno tu jest?", + "128573": "— Teraz go nie ma, bo wczoraj pojechał do Czejkiszek po regiment piechoty, który tam stoi. Nikt teraz nie jest w takich faworach u księcia, jak Kmicic. Gdy odjeżdżał, książę spoglądał za nim przez chwilę, a potem rzekł: „Do wszystkiego ten to człowiek i gotów samego diabła za ogon przytrzymać, gdy mu każę!” Słyszeliśmy to na własne uszy. Prawda, że taką chorągiew Kmicic przyprowadził, jakiej drugiej w całym wojsku nie masz. Ludzie i konie jak smoki.", + "128574": "— Nie ma co i gadać, dzielny to żołnierz i naprawdę gotów na wszystko! — odrzekł pan Michał.", + "128575": "— Cudów ponoć dokazywał w ostatniej wojnie, aż cenę na jego głowę nałożono, bo wolentarzami dowodził i na własną rękę wojował.", + "128576": "Dalszą rozmowę przerwało wejście nowej postaci. Był to szlachcic lat około czterdziestu, mały, suchy, ruchliwy, wijący się jak piskorz, z drobną twarzą, cienkimi wargami, porosłymi rzadkim wąsem, i trochę kosymi oczyma. Ubrany był tylko w żupan drelichowy z tak długimi rękawami, że zupełnie pokrywały mu dłonie. Wszedłszy zgiął się we dwoje, potem wyprostował się nagle jakby sprężyną podrzucony, potem znów schylił się w niskim ukłonie, zakręcił głową, jakby ją wydobywał spod własnej pachy, i zaczął mówić szybko, głosem przypominającym skrzypienie zardzewiałej chorągiewki:", + "128577": "— Czołem, panie Charłamp, czołem, ach! czołem, panie pułkowniku, najniższy sługa!", + "128578": "— Czołem, panie Harasimowicz — odrzekł Charłamp. — A czego to waść życzysz?", + "128579": "— Bóg dał gości, znamienitych gości! Przyszedłem służby ofiarować i o godność spytać.", + "128580": "— Zali do ciebie przyjechali, panie Harasimowicz?", + "128581": "— Pewnie, że nie do mnie, bom tego i niegodzien… Ale że to marszałka nieobecnego zastępuję, więc przyszedłem powitać, nisko powitać!", + "128582": "— Daleko waćpanu do marszałka — odrzekł Charłamp — bo marszałek jest personat i posesjonat, a waćpan sobie, z przeproszeniem, podstarości zabłudowski.", + "128583": "— Sługa sług radziwiłłowskich! Tak jest, panie Charłamp. Nie zapieram, Boże mnie chroń… Ale że książę, dowiedziawszy się o gościach, przysłał mnie pytać, co za jedni, więc waść odpowiesz, panie Charłamp, odpowiesz zaraz, choćbym był nawet hajdukiem, nie tylko podstarościm zabłudowskim.", + "128584": "— Nawet i małpie bym odpowiedział, gdyby do mnie z rozkazem przyszła — rzekł nosacz. — Słuchaj więc waść i zakonotuj sobie nazwiska, jeśli ci głowy nie staje, aby spamiętać. To jest pan Skrzetuski, ów zbarażczyk, i jego stryjeczny, Stanisław.", + "128585": "— Wielki Boże, co słyszę! — zakrzyknął Harasimowicz.", + "128586": "— To pan Zagłoba.", + "128587": "— Wielki Boże! co słyszę!…", + "128588": "— Jeśliś się waćpan tak skonfundował usłyszawszy moje nazwisko — rzekł Zagłoba — zrozum, jak nieprzyjaciele w polu muszą się konfundować.", + "128589": "— A to pan pułkownik Wołodyjowski — dokończył Charłamp.", + "128590": "— I to głośna szabla, a przy tym radziwiłłowska — rzekł z ukłonem Harasimowicz. — Księciu panu głowa pęka od roboty, ale przecie dla takich rycerzy znajdzie czas, niezawodnie znajdzie… Tymczasem, czym można służyć waszmościom? Cały zamek na usługi miłych gości i piwniczka także.", + "128591": "— Słyszeliśmy o sławnych miodach kiejdańskich — rzekł pospiesznie Zagłoba.", + "128592": "— A tak! — odrzekł Harasimowicz — sławne miody w Kiejdanch, sławne! Zaraz tu przyślę do wyboru. Mam nadzieję, że waszmościowie dobrodzieje dłużej tu zabawicie.", + "128593": "— Po to my tu i przyjechali, żeby od boku księcia wojewody nie odstępować — rzekł pan Stanisław.", + "128594": "— Chwalebna intencja waszmościów, tym chwalebniejsza, że takie ciężkie czasy idą.", + "128595": "To rzekłszy Harasimowicz skurczył się i stał się tak mały, jakby go łokieć ubyło.", + "128596": "— Co słychać? — pytał pan Charłamp. — Są jakie nowiny?", + "128597": "— Książę oka całą noc nie zmrużył, bo przyjechało dwóch posłańców. Źle słychać i coraz gorzej. Carolus Gustavus już wszedł za Wittenbergiem do Rzeczypospolitej; Poznań już zajęty, cała Wielkopolska zajęta, Mazowsze wkrótce będzie zajęte; Szwedzi już są w Łowiczu, tuż pod Warszawą. Nasz król uciekł z Warszawy, którą bez obrony zostawił. Dziś, jutro Szwedzi do niej wejdą. Mówią, że i bitwę znaczną przegrał, że do Krakowa chce umykać, a stamtąd do cudzych krajów, o pomoc prosić. Źle, mości panowie dobrodzieje! Choć są tacy, którzy mówią, że to dobrze, bo Szwedzi żadnych gwałtów nie czynią, umów święcie dochowują, podatków nie wybierają, wolności obserwują, w wierze przeszkody nie czynią. Dlatego to wszyscy chętnie przyjmują protekcję Karola Gustawa… Zawinił bo nasz pan, Jan Kazimierz, srodze zawinił… Przepadło już wszystko dla niego, przepadło!… Płakać się chce, ale przepadło, przepadło!", + "128598": "— Czego się waćpan, u diabła, tak wijesz jak piskorz, gdy go w garnek kładą! — huknął Zagłoba — i o nieszczęściu mówisz, jakbyś był z niego rad?", + "128599": "Harasimowicz udał, że nie słyszy, i wzniósłszy oczy w górę, powtórzył jeszcze kilkakrotnie:", + "128600": "— Przepadło wszystko, na wieki przepadło!… Trzem wojnom nie oprze się Rzeczpospolita… Przepadło!… Wola boska!… Wola boska!… Jeden nasz książę może Litwę ocalić…", + "128601": "Złowrogie słowa jeszcze nie przebrzmiały, gdy Harasimowicz zniknął tak szybko za drzwiami, jakby się w ziemię zapadł, a rycerze siedzieli posępnie, brzemieniem strasznych wieści przygnieceni.", + "128602": "— Zwariować przyjdzie! — zakrzyknął wreszcie Wołodyjowski.", + "128603": "— Słusznie waćpan mówisz — rzekł Stanisław. — Dajże Boże wojnę, wojnę jak najprędzej, w której człowiek w domysłach się nie gubi, duszy w desperację nie podaje, jeno się bije.", + "128604": "— Przyjdzie żałować pierwszych czasów Chmielnickiego — rzekł Zagłoba — bo wtedy były klęski, ale zdrajców przynajmniej nie było.", + "128605": "— Takie straszne trzy wojny, gdy po prawdzie na jedną sił nam brak! — rzekł Stanisław.", + "128606": "— Nam nie sił brak, jeno ducha. Niecnotą ginie ojczyzna. Daj Bóg, abyśmy się tu czego lepszego doczekali — mówił posępnie pan Jan.", + "128607": "— Nie odetchnę, aż w polu — rzekł Stanisław.", + "128608": "— Żeby to już prędzej tego księcia zobaczyć! — zakrzyknął Zagłoba.", + "128609": "Życzenia jego sprawdziły się niebawem, gdyż po godzinie czasu przyszedł znów pan Harasimowicz z niższymi jeszcze ukłonami i z oznajmieniem, że książę pilno żąda widzieć ichmościów.", + "128610": "Porwali się tedy zaraz, bo już byli przybrani, i poszli. Harasimowicz, wyprowadziwszy ich z cekhauzu, poprowadził przez dziedziniec, na którym pełno było już wojskowych i szlachty. W niektórych miejscach rozprawiano tłumnie, widocznie nad tymi samymi nowinami, które rycerzom przyniósł podstarości zabłudowski. Na wszystkich twarzach malował się żywy niepokój i jakieś oczekiwanie gorączkowe. Pojedyncze grupy oficerów i szlachty słuchały mówców, którzy, stojąc pośrodku, gestykulowali gwałtownie. Po drodze słychać było słowa: „Wilno się pali! Wilno spalone!… Ni śladu, ni popiołu! Warszawa wzięta!… Nieprawda, jeszcze nie wzięta!… Szwedzi już w Małopolsce! Sieradzanie opór dadzą!… Nie dadzą! Pójdą śladem Wielkopolanów! Zdrada! Nieszczęście! O Boże, Boże! Nie wiadomo, gdzie ręce i szablę wetknąć!”", + "128611": "Takie to słowa, jedne od drugich straszniejsze, odbijały się o uszy rycerzy, a oni szli przeciskając się za Harasimowiczem z trudnością przez wojskowych i szlachtę. Miejscami znajomi witali pana Wołodyjowskiego: „Jak się masz, Michale? Źle z nami! Giniemy! Czołem, mości pułkowniku! A co to za gości prowadzisz do księcia?” — Pan Michał nie odpowiadał, chcąc zwłoki uniknąć i tak doszli aż do głównego korpusu zamkowego, w którym janczarowie książęcy, przybrani w kolczugi i olbrzymie białe czapki, straż trzymali.", + "128612": "W sieni i na głównych schodach, obstawionych pomarańczowymi drzewami, ścisk był jeszcze większy niż na podwórzu. Rozprawiano tu o aresztowaniu Gosiewskiego i kawalera Judyckiego, bo rzecz już się była wydała i poruszyła do najwyższego stopnia umysły. Zdumiewano się, gubiono w przypuszczeniach, oburzano się lub chwalono książęcą przezorność; wszyscy zaś spodziewali się usłyszeć wyjaśnienie zagadki z ust samego księcia, dlatego rzeka głów płynęła po szerokich schodach na górę, do sali audiencjonalnej, w której w tej chwili książę przyjmował pułkowników i znakomitszą szlachtę. Trabanci rozstawieni wzdłuż kamiennych poręczy pilnowali, aby nie było zbyt wielkiego tłoku, powtarzając co chwila: „Z wolna, mości panowie! z wolna!” — a tłum posuwał się lub zatrzymywał chwilami, gdy trabant zagradzał drogę halabardą, aby idący naprzód mieli czas wejść do sali.", + "128613": "Na koniec lazurowe sklepienia sali zabłysły przez otwarte drzwi i nasi znajomi weszli. Wzrok ich padł naprzód na wzniesienie ustawione w głębi sali, zajęte przez świetny orszak rycerstwa i panów w pysznych, różnobarwnych strojach. Na przedzie stało puste krzesło, wysunięte więcej od innych, z wysokim tylnym oparciem zakończonym złoconą mitrą książęcą, spod której spływał na dół amarantowy aksamit obramowany gronostajami.", + "128614": "Księcia nie było jeszcze w sali, ale Harasimowicz, wiodąc ciągle za sobą rycerzy, przecisnął się przez zebraną szlachtę aż do małych drzwi ukrytych w ścianie obok wzniesienia; tam kazał się im zatrzymać, a sam zniknął za drzwiami.", + "128615": "Po chwili wrócił z doniesieniem, że książę prosi.", + "128616": "Dwaj Skrzetuscy z Zagłobą i Wołodyjowskim weszli teraz do niewielkiej komnatki, bardzo widnej, obitej skórą wytłaczaną w złociste kwiaty, i zatrzymali się, widząc w głębi, za stołem pokrytym papierami, dwóch ludzi pilną zajętych rozmową. Jeden z nich, młody jeszcze, przybrany w strój cudzoziemski i perukę o długich lokach spadających na ramiona, szeptał coś do ucha starszego towarzysza, ten zaś słuchał ze zmarszczoną brwią i kiwał od czasu do czasu głową, tak zajęty przedmiotem rozmowy, że nie zwrócił zrazu uwagi na przybyłych.", + "128617": "Był to człowiek czterdziestokilkoletni, postaci olbrzymiej i barczysty. Ubrany był w strój szkarłatny polski, spięty pod szyją kosztownymi agrafami. Twarz miał ogromną, o rysach, z których biła pycha, powaga i potęga. Była to gniewliwa, lwia twarz wojownika i władcy zarazem. Długie, zwieszające się w dół wąsy nadawały jej wyraz posępny i cała w swej potędze i ogromie była jakby wykuta wielkimi uderzeniami młota z marmuru. Brwi miał w tej chwili zmarszczone z powodu natężonej uwagi, ale zgadłeś łatwo, że gdy je zmarszczy gniew, wówczas biada tym ludziom, tym wojskom, na których gromy owego gniewu spadną.", + "128618": "Było coś tak wielkiego w tej postaci, że patrzącym na nią rycerzom wydawało się, iż nie tylko owa komnata, ale i cały zamek dla niej za ciasny; jakoż nie myliło ich pierwsze wrażenie, albowiem siedział przed nimi Janusz Radziwiłł, książę na Birżach i Dubinkach, wojewoda wileński i hetman wielki litewski, pan tak potężny i dumny, że mu było w całej niezmiernej fortunie, we wszystkich godnościach, ba! nawet na Żmudzi i w Litwie za ciasno.", + "128619": "Młodszy jego towarzysz, w długiej peruce i w cudzoziemskim stroju, był to książę Bogusław, stryjeczny Janusza, koniuszy Wielkiego Księstwa Litewskiego.", + "128620": "Przez chwilę szeptał on jeszcze coś do ucha hetmana, na koniec rzekł głośno:", + "128621": "— Zostawiam więc swój podpis na dokumencie i wyjeżdżam.", + "128622": "— Skoro nie może być inaczej, to jedź wasza książęca mość — rzekł Janusz — choć wolałbym, żebyś został, bo nie wiadomo, co się stać może.", + "128623": "— Wasza książęca mość obmyśliłeś wszystko jak należy, zaś tam pilniej trzeba w sprawy wejrzeć, a zatem Bogu waszą książęcą mość polecam.", + "128624": "— Niech Bóg ma w opiece cały nasz dom i chwały mu przyczyni.", + "128625": "— Adieu, mon frere.", + "128626": "— Adieu.", + "128627": "Dwaj książęta podali sobie ręce, po czym koniuszy wyszedł spiesznie, a hetman wielki zwrócił się do przybyłych.", + "128628": "— Wybaczcie, waszmościowie, że pozwoliłem czekać — rzekł niskim, powolnym głosem — ale teraz i uwaga, i czas rozerwane na wszystkie strony. Słyszałem już nazwiska waszmościów i ucieszyłem się z duszy, że Bóg w takich chwilach zsyła mi takich rycerzy. Siadajcież, mili goście. Który z waszmościów jest pan Jan Skrzetuski?", + "128629": "— Jam jest, do usług waszej książęcej mości — rzekł Jan.", + "128630": "— To waszmość jesteś starostą… bogdajże cię… zapomniałem…", + "128631": "— Żadnym starostą nie jestem — odrzekł Jan.", + "128632": "— Jak to? — rzekł książę marszcząc swe potężne brwi — waści nie dali starostwa za to, coś pod Zbarażem uczynił?", + "128633": "— Nigdym o to nie zabiegał.", + "128634": "— Bo ci powinni byli dać bez starania. Jak to? Co waćpan mówisz? Niczymć nie nagrodzono? Zapomniano zgoła? To mi i dziwno. Ale ba! źle mówię, nie powinno to nikogo dziwić, bo teraz tacy tylko otrzymują nagrody, którzy mają grzbiet wierzbowy, łatwo się gnący. Waszmość nie jesteś starostą, proszę!… Niechże Bogu będą dzięki, żeś tu przyjechał, bo tu nie mamy tak krótkiej pamięci i żadna zasługa nie pozostanie bez nagrody — jako i twoja, mości pułkowniku Wołodyjowski.", + "128635": "— Na nic jeszcze nie zasłużyłem…", + "128636": "— Zostaw to mnie, a tymczasem weź ten dokument, w Rosieniach już roborowany, którym ci Dydkiemie w dożywocie puszczam. Niezły to kawał ziemi i sto pługów wychodzi w nim co wiosnę orać. Weźże i to, bo nie możem dać więcej, a powiedz panu Skrzetuskiemu, że Radziwiłł nie zapomina swych przyjaciół ani tych, którzy ojczyźnie pod jego wodzą oddali usługi.", + "128637": "— Wasza książęca mość… — wyjąkał zmieszany pan Michał.", + "128638": "— Nie mów nic i wybaczaj, że tak mało, ale powiedz, powiedz ichmościom, że nie zginie, kto swoją fortunę na zło i na dobro z radziwiłłowską połączy. Nie jestem królem, ale — gdybym nim był — Bóg mi świadek, że nie zapomniałbym nigdy takiego Jana Skrzetuskiego ani takiego Zagłoby…", + "128639": "— To ja! — rzekł Zagłoba wysuwając się raźno naprzód, bo już go to niecierpliwić zaczynało, że nie było o nim dotąd wzmianki.", + "128640": "— Zgaduję, że to waszmość, gdyż mi powiadano, żeś człek w lata podeszły.", + "128641": "— Do szkół z dostojnym rodzicem waszej książęcej mości chodziłem, a jako rycerska w nim była od dzieciństwa inklinacja, przeto mnie do poufałości przypuszczał, bo i ja wolałem dzidkę od łaciny.", + "128642": "Panu Stanisławowi Skrzetuskiemu, który Zagłobę mniej znał, dziwno to było słyszeć, gdyż wczorajszego jeszcze dnia Zagłoba mówił w Upicie, że nie z nieboszczykiem księciem Krzysztofem, ale z samym Januszem do szkół chodził, co było niepodobne, bo książę Janusz znacznie był młodszy.", + "128643": "— No, proszę — rzekł książę — to waćpan z Litwy rodem?", + "128644": "— Z Litwy! — odrzekł bez zająknienia pan Zagłoba.", + "128645": "— To zgaduję, żeś i waszmość żadnej nagrody nie otrzymał, bo my, Litwini, już przywykli do tego, że nas niewdzięcznością karmią… Dla Boga! gdybym waszmościom to dał, co im się słusznie należy, tedy by dla mnie samego nic nie zostało. Ale taki to los! My niesiem krew, życie, fortuny i nikt nam za to głową nie kiwnie. Ha! trudno! jakie ziarno sieją, taki plon będą zbierali… Tak każe Bóg i sprawiedliwość… Waćpanże to usiekłeś przesławnego Burłaja i ściąłeś trzy głowy pod Zbarażem?", + "128646": "— Burłaja ja usiekłem, wasza książęca mość — rzekł Zagłoba — bo powiadali, że z nim się żaden człowiek mierzyć nie może, więc chciałem pokazać młodszym, że męstwo nie całkiem jeszcze wygasło w Rzeczypospolitej… A co do trzech głów, mogło się to w gęstwie bitwy przytrafić… ale pod Zbarażem uczynił to kto inny.", + "128647": "Książę zamilkł na chwilę, po czym odezwał się znowu:", + "128648": "— Zali nie bolesna waszmościom ta wzgarda, jaką wam zapłacono?", + "128649": "— Co czynić, wasza książęca mość, choć człowiekowi i markotno! — odparł Zagłoba.", + "128650": "— Pocieszcieże się, bo się to musi zmienić… Już za to, żeście tu przyjechali, dłużnikiem waszym jestem, a chociażem nie król, przecie się u mnie na obietnicach nie kończy.", + "128651": "— Wasza książęca mość — rzekł na to żywo i trochę dumnie pan Skrzetuski — nie po nagrody i fortuny my tu przyjechali… Jeno że nieprzyjaciel naszedł ojczyznę, więc chcemy jej zdrowiem naszym iść w pomoc pod wodzą tak wsławionego wojownika. Brat mój, Stanisław, patrzył pod Ujściem na bojaźń, nieład, hańbę i zdradę, a w końcu na triumf nieprzyjaciela. Tu pod wielkim wodzem i wiernym obrońcą ojczyzny i majestatu służyć będziem. Tu nie wiktorie, nie triumfy, ale klęski i śmierć czekają na nieprzyjaciół… Ot, dlaczego służby nasze waszej książęcej mości przybyliśmy ofiarować. My, żołnierze, bić się chcemy, i pilno nam do boju.", + "128652": "— Jeśli taka wasza chęć, tedy i w niej będziecie mieli ukontentowanie — odparł książę poważnie. — Nie będziecie długo czekali, choć naprzód na innego nieprzyjaciela ruszymy, bo nam popioły wileńskie pomścić trzeba. Dziś, jutro ruszymy w tamtą stronę i da Bóg, z nawiązką krzywdy zapłacim… Nie zatrzymuję dłużej waszmościów, bo i wy wypoczynku potrzebujecie, i mnie robota pali. A przyjdźcieże wieczorem na pokoje, może się i jaka słuszna zabawa przed pochodem zdarzy, bo siła białogłów pod nasze skrzydła do Kiejdan się przed wojną zjechało. Mości pułkowniku Wołodyjowski, podejmujże drogich gości jakoby w domu własnym i pamiętajcie, że co moje, to i wasze!… Panie Harasimowicz, powiedz tam w sali zebranym panom braciom, że nie wyjdę, bo czasu nie mam, a dziś wieczór dowiedzą się wszystkiego, co chcą wiedzieć… Bądźcie waszmościowie zdrowi i bądźcie Radziwiłłowi przyjaciółmi, gdyż mu siła teraz na tym zależy.", + "128653": "To rzekłszy ów potężny i dumny pan począł podawać z kolei rękę panu Zagłobie, dwom Skrzetuskim, Wołodyjowskiemu i Charłampowi, jakby sobie równym. Posępne oblicze rozjaśniło mu się serdecznym i łaskawym uśmiechem i owa nieprzystępność, otaczająca go zwykle jakoby ciemną chmurą, znikła zupełnie.", + "128654": "— To wódz! to wojownik! — mówił Stanisław, gdy z powrotem przeciskali się przez tłum szlachty zebrany w sali audiencjonalnej.", + "128655": "— W ogień bym za niego poszedł! — zawołał Zagłoba. — Uważaliście, jak wszystkie moje przewagi na pamięć umie?… Ciepło będzie Szwedom, gdy ten lew zaryczy, a ja mu zawtóruję. Nie masz takiego drugiego pana w Rzeczypospolitej, a z dawnych jeden tylko książę Jeremi, a drugi pan Koniecpolski ojciec mogli z nim wejść w paragon. To nie lada kasztelanina, co to pierwszy z rodu na senatorskim krześle zasiadł i hajdawerów jeszcze sobie na nim nie wytarł, a już nosa zadziera i szlachtę młodszą bracią nazywa, i swój konterfekt zaraz każe malować, aby nawet jedząc miał swoje senatorstwo przed sobą, gdy się go za sobą dopatrzyć nie może… Panie Michale, doszedłeś do fortuny!… Już tak widać jest, że kto się o Radziwiłła otrze, ten sobie wytarty kubrak zaraz ozłoci. Łatwiej tu, widzę, o promocję niż u nas o kwartę gniłek. Wsadzisz rękę w wodę z zamkniętymi oczami i już szczupaka dzierżysz. To mi pan z panów! Szczęść ci Boże, panie Michale. Skonfundowałeś się jak panna po ślubie; ale to nic!… Jakże się to twoje dożywocie nazywa? Dudkowo czy jak?… Pogańskie nazwy w tej krainie. Jak orzechami o ścianę rzucisz, to właśnie imię wioski albo szlachcica uczynisz. Ale byle intrata była dobra, to nie żal i jęzor sobie wystrzępić.", + "128656": "— Skonfundowałem się okrutnie, przyznaję — rzecze pan Michał — bo to, co waćpan mówisz, że tu tak o promocję łatwo, to nieprawda. Nieraz ja słyszałem starych żołnierzy pomawiających księcia o awarycję, a teraz zaczynają się niespodzianie łaski sypać jedna za drugą.", + "128657": "— Zatknijże sobie ten dokument za pas, uczyń to dla mnie… A jeżeli ktoś jeszcze będzie na niewdzięczność książęcą narzekał, to go zza pasa wyciągnij i daj mu nim w pysk. Lepszego argumentu nie znajdziesz.", + "128658": "— Jedno widzę jasno, że książę sobie ludzi kaptuje — rzekł Jan Skrzetuski — i że chyba jakieś zamiary tworzy, do których mu pomoc potrzebna.", + "128659": "— Alboś to nie słyszał o tych zamiarach? — odrzekł Zagłoba. — Alboż to nie powiedział, że mamy iść popioły wileńskie pomścić?… Powiadali na niego, że Wilno zrabował, a on chce pokazać, że nie tylko cudzego nie potrzebuje, ale i swoje gotów jeszcze oddać… Piękna to ambicja, panie Janie. Daj nam Boże więcej takich senatorów!", + "128660": "Tak rozmawiając, znaleźli się znowu na dziedzińcu zamkowym, na który wjeżdżały co chwila to oddziały konnych wojsk, to gromady zbrojnej szlachty, to kolaski wiozące personatów okolicznych z żonami i dziećmi. Postrzegłszy to, pan Michał pociągnął wszystkich ze sobą do bramy, aby się wjeżdżającym przypatrywać.", + "128661": "— Kto wie, panie Michale, dziś twój fortunny dzień… Może tu i żona dla ciebie pomiędzy tymi szlachciankami jedzie — rzekł pan Zagłoba. — Obacz! ot, jakaś kolaska odkryta się tu zbliża, a w niej coś białego siedzi…", + "128662": "— Nie panna to jeszcze jedzie, ale ten, który mi może ślub z nią dać — odrzekł bystrooki pan Wołodyjowski — gdyż z daleka poznaję, że to ksiądz biskup Parczewski nadjeżdża z księdzem Białozorem, archidiakonem wileńskim.", + "128663": "— Zali oni księcia, choć kalwina, odwiedzają?", + "128664": "— Cóż mają czynić? Gdy tego potrzeba dla spraw publicznych, muszą ze sobą politykować.", + "128665": "— Ej, rojno też tu! ej, gwarno! — rzekł z radością pan Zagłoba. — Człowiek już zardzewiał na wsi jak stary klucz w zamku… Tu się lepsze czasy przypomną. Szelmą jestem, jeżeli dzisiaj do jakiej dziewki-gładyszki w zaloty się nie puszczę!", + "128666": "Dalsze słowa pana Zagłoby przerwali żołnierze trzymający straż w bramie, którzy, wypadłszy z odwachu, stanęli w dwa szeregi na przyjęcie księdza biskupa; on zaś przejechał czyniąc krzyż ręką na obie strony, błogosławiąc żołnierzy i zebraną w pobliżu szlachtę.", + "128667": "— Polityczny to pan, książę — rzekł Zagłoba — że tak księdza biskupa honoruje, chociaż sam zwierzchności kościelnej nie uznaje. Dałby Bóg, żeby to był pierwszy krok do nawrócenia.", + "128668": "— E! nie będzie z tego nic. Niemało o to starań czyniła pierwsza jego żona i nic nie wskórała, aż umarła ze zmartwienia… Ale czemu to Szkoty z warty nie schodzą? Widać, znowu ktoś godny będzie przejeżdżał.", + "128669": "Jakoż w dalekości ukazał się cały orszak zbrojnych żołnierzy.", + "128670": "— To dragony Ganchofa, poznaję — rzekł Wołodyjowski — ale jakieś karety w środku idą!", + "128671": "Wtem bębny poczęły warczeć.", + "128672": "— Oho! to widać, ktoś większy od księdza biskupa żmudzkiego! — zawołał Zagłoba.", + "128673": "— Czekaj waść, już są.", + "128674": "— Dwie karety w pośrodku.", + "128675": "— Tak jest. W pierwszej to pan Korf, wojewoda wendeński.", + "128676": "— Jakże! — zakrzyknął Jan — to znajomy ze Zbaraża…", + "128677": "Jakoż wojewoda poznał ich, a najpierwej Wołodyjowskiego, którego widocznie częściej widywał: więc przejeżdżając wychylił się z kolaski i zakrzyknął:", + "128678": "— Witam waszmościów, starzy towarzysze!… Ot, gości wieziem!", + "128679": "W drugiej karecie, z herbami księcia Janusza, zaprzągniętej w cztery białe ogiery, siedziało dwóch panów wspaniałej postaci, ubranych z cudzoziemska, w kapelusze o szerokich koliskach, spod których jasne pukle peruk spływały im aż na ramiona, na koronkowe szerokie kołnierze. Jeden, bardzo otyły, nosił spiczastą płową brodę i wąsy rozstrzępione na końcach i podniesione do góry; drugi, młodszy, ubrany całkiem czarno, mniej rycerską miał postawę, ale może wyższy jeszcze urząd, gdyż na szyi błyszczał mu złoty łańcuch zakończony jakimś orderem. Obaj widocznie byli cudzoziemcami, spoglądali bowiem ciekawie na zamek, na ludzi i na ubiory.", + "128680": "— Co za diabły? — pytał Zagłoba.", + "128681": "— Nie znam ich, nigdy nie widziałem! — odrzekł Wołodyjowski.", + "128682": "Wtem karoca przejechała i poczęła okrążać dziedziniec, by zajechać przed główny korpus zamkowy, dragoni zaś zatrzymali się przed bramą.", + "128683": "Wołodyjowski poznał dowodzącego nimi oficera.", + "128684": "— Tokarzewicz! — zakrzyknął — a bywaj no waszmość!", + "128685": "— Czołem, mości pułkowniku!", + "128686": "— A jakich to szołdrów wieziecie?", + "128687": "— To Szwedzi.", + "128688": "— Szwedzi?", + "128689": "— Tak jest, i znaczni ludzie. Ten gruby to hrabia Loewenhaupt, a ów cieńszy to Benedykt Shitte baron von Duderhoff.", + "128690": "— Duderhoff?! — rzekł Zagłoba.", + "128691": "— A czego oni tutaj chcą? — pytał pan Wołodyjowski.", + "128692": "— Bóg ich wie! — odpowiedział oficer. — My ich od Birż eskortujem. Pewnie paktować z naszym księciem przyjechali, bo tam w Birżach słyszeliśmy, że książę wielkie wojsko zbiera i że ma Inflanty najechać.", + "128693": "— Ha, szelmy, tchórz was oblatuje! — wołał Zagłoba. — To Wielkopolskę najeżdżacie, króla rugujecie, a tu kłaniacie się Radziwiłłowi, by was w Inflanty nie połechtał. Poczekajcie! będziecie zmykać do waszych Duderhoffów, aż wam pończochy opadną! Zaraz my tu z wami podunderujemy. Niech żyje Radziwiłł!", + "128694": "— Niech żyje! — powtórzyła stojąca przy bramie szlachta.", + "128695": "— Defensor patriae! Obrońca nasz! Na Szweda, mości panowie! na Szweda!", + "128696": "Uczyniło się koło. Coraz więcej szlachty zbierało się z dziedzińca, co widząc, Zagłoba skoczył na wystający cokół bramy i począł wołać:", + "128697": "— Mości panowie, słuchajcie! Kto mnie nie zna, temu powiem, żem jest stary zbarażczyk, który Burłaja, największego hetmana po Chmielnickim, tą oto starą ręką usiekł; kto zaś nie słyszał o Zagłobie, ten, widać, czasu pierwszej kozackiej wojny groch łuszczył, kury macał albo cielęta pasał, czego po tak zacnych kawalerach się nie spodziewam.", + "128698": "— Wielki to rycerz! — ozwały się liczne głosy. — Nie masz w Rzeczypospolitej większego!… Słuchajcie!", + "128699": "— Słuchajcie, mości panowie! Starym kościom chciało się wypoczynku; lepiej by mi było po piekarniach się wylęgać, twaróg ze śmietaną jadać, po sadach chodzić i jabłka zbierać albo, ręce w tył założywszy, nad żniwakami stać lub dziewki po łopatkach poklepywać. Pewnie i nieprzyjaciel byłby mnie dla własnego dobra ostawił w spokoju, bo i Szwedzi, i Kozacy wiedzą, że mam rękę przyciężką, i dałby Bóg, aby moje imię tak było znane waćpanom, jak hostibus jest znane.", + "128700": "— A co to za kur tak górnie pieje? — spytał nagle jakiś głos.", + "128701": "— Nie przerywaj! bodaj cię zabito! — wołali inni.", + "128702": "Lecz Zagłoba dosłyszał.", + "128703": "— Wybaczcie, waćpanowie, temu kogutkowi! — zakrzyknął — bo on jeszcze nie wie, z której strony ogon, a z której głowa.", + "128704": "Szlachta wybuchnęła ogromnym śmiechem, a zmieszany preopinant cofał się prędzej poza tłum, aby ujść szyderstw, które poczęły się sypać na jego głowę.", + "128705": "— Wracam do materii! — mówił Zagłoba. — Owóź, repeto, należałby mi się wypoczynek, ale że ojczyzna w paroksyzmie, że nieprzyjaciel depce naszą ziemię, przetom tu jest, mości panowie, aby razem z wami oponować się hostibus w imię tej matki, która nas wszystkich wykarmiła. Kto przy niej dziś nie stanie, kto jej na ratunek nie pobieży, ten nie syn, ale pasierb, ten niegodzien jej miłości. Ja, stary, idę, niech się dzieje wola boża, a jeśli zginąć przyjdzie, tedy ostatnim tchem będę wołał: „Na Szweda! panowie bracia! na Szweda!…” Poprzysięgnijmy sobie, że nie prędzej popuścimy szable z dłoni, aż ich z ojczyzny wyżeniem!…", + "128706": "— My i bez przysiąg na to gotowi! — zawołały liczne głosy. — Pójdziem, gdzie nas nasz hetman książę poprowadzi; zajedziem, gdzie potrzeba.", + "128707": "— Mości panowie bracia!… Widzieliście, jako dwóch pludraków przyjechało w złocistej karecie. Wiedzą oni, że nie z Radziwiłłem to igrać. Będą za nim po komnatach chodzić i w łokcie go całować, by im dał pokój. Ale książę, mości panowie, od którego z narady wracam, upewnił mnie imieniem całej Litwy, że nic z paktów, nic z pergaminów, jeno wojna i wojna!", + "128708": "— Wojna! wojna! — powtórzyły jak echa głosy słuchaczy.", + "128709": "— Lecz że i wódz — mówił dalej Zagłoba — tym śmielej sobie poczyna, im swoich żołnierzy pewniejszy, okażmy tedy, mości panowie, nasze sentymenta. A nuże! Pójdźmy pod pańskie okna zakrzyknąć: „Hajże na Szweda!” Za mną, mości panowie!", + "128710": "To rzekłszy zeskoczył z cokołu i ruszył naprzód, a tłum za nim, i tak przyszli pod same okna czyniąc gwar coraz większy, który w końcu zlał się w jeden olbrzymi okrzyk:", + "128711": "— Na Szweda! na Szweda!", + "128712": "Po chwili wypadł z sieni pan Korf, wojewoda wendeński, zmieszany bardzo, za nim Ganchof, pułkownik rajtarów książęcych, i obaj poczęli hamować szlachtę, uciszać, prosić, żeby się rozeszła.", + "128713": "— Na Boga! — mówił pan Korf — tam na górze aż szyby drżą, a waćpanowie ani wiecie, jakeście się nie w porę z waszymi okrzykami wybrali. Jakże to możecie posłom zniewagi czynić, przykład niekarności dawać! Kto was do tego pobudził?", + "128714": "— Ja! — odrzekł Zagłoba. — Powiedz wasza miłość księciu panu w imieniu nas wszystkich, że go prosimy, aby był twardy, bo do ostatniej kropli krwi gotowiśmy przy nim wytrwać.", + "128715": "— Dziękuję waszmościom w imieniu pana hetmana, dziękuję waszmościom, ale już się rozejdźcie. Rozwagi, mości panowie! Na żywy Bóg, rozwagi, bo ojczyznę do reszty pogrążycie! Niedźwiedzią przysługę ojczyźnie oddaje, kto dziś posłów znieważa.", + "128716": "— Co nam do posłów! Chcemy się bić, nie paktować!", + "128717": "— Cieszy mnie animusz waszmościów! Przyjdzie na to pora niedługo, bogdajże i bardzo prędko. Wypocznijcie teraz przed wyprawą. Pora na gorzałkę i przekąskę! Źle się bić o pustym brzuchu.", + "128718": "— Prawda, jako żywo! — zawołał pierwszy pan Zagłoba.", + "128719": "— Prawda, w sedno utrafił. Skoro książę zna nasze sentymenta, to nie mamy tu co robić!", + "128720": "I tłum począł się rozpraszać, największy zaś płynął do oficyn, w których liczne stoły były już zastawione. Pan Zagłoba szedł na czele — pan Korf zaś wraz z pułkownikiem Ganchofem udali się do księcia, który siedział na naradzie z posłami szwedzkimi, z księdzem biskupem Parczewskim, z księdzem Białozorem, z panem Adamem Komorowskim i z panem Aleksandrem Mierzejewskim, dworzaninem króla Jana Kazimierza, czasowo bawiącym w Kiejdanach.", + "128721": "— Kto tam był sprawcą tej wrzawy? — pytał książę, z którego lwiej twarzy gniew jeszcze nie ustąpił.", + "128722": "— To ów szlachcic świeżo przybyły, sławny pan Zagłoba! — odpowiedział wojewoda wendeński.", + "128723": "— Mężny to rycerz — odparł książę — ale za wcześnie mi się rządzić poczyna.", + "128724": "To rzekłszy skinął na pułkownika Ganchofa i począł mu coś szeptać do ucha.", + "128725": "Pan Zagłoba tymczasem, rad z siebie, szedł do sal dolnych uroczystym krokiem, mając przy sobie panów Skrzetuskich i pana Wołodyjowskiego, do których mówił z cicha:", + "128726": "— A co, amici? Ledwiem się pokazał, jużem afekt w tej szlachcie ku ojczyźnie rozbudził. Łatwiejże teraz księciu odprawić z niczym posłów, bo się na nasze suffragia potrzebuje tylko powołać. Nie będzie to, jak myślę, bez nagrody, choć najwięcej mi o honor chodzi. Czegożeś tak stanął, panie Michale, jak skamieniały i oczy utkwiłeś w oną kolaskę przy bramie?", + "128727": "— To ona! — rzekł ruszając wąsikami pan Michał. — Na Boga żywego, ona sama!", + "128728": "— Kto taki?", + "128729": "— Billewiczówna…", + "128730": "— Ta, która ci dała rekuzę?", + "128731": "— Tak jest. Patrzcie, waszmościowie, patrzcie! Nie zmarniećże tu człeku od żałości?", + "128732": "— A poczekajcie no! — rzekł Zagłoba — trzeba się przyjrzyć.", + "128733": "Kolaska tymczasem, zatoczywszy koło, zbliżyła się do rozmawiających. Siedział w niej okazały szlachcic z siwiejącym wąsem, a obok niego panna Aleksandra, piękna jak zawsze, spokojna i poważna.", + "128734": "Pan Michał utkwił w nią wzrok rozżalony i skłonił się nisko kapeluszem, ale ona nie dostrzegła go w tłumie. Zagłoba zaś rzekł, spoglądając na jej delikatne, szlachetne rysy:", + "128735": "— Pańskie to jakieś dziecko, panie Michale, i za misterna dla żołnierza. Przyznaję, że gładka, ale ja wolę takie, co to i zrazu nie poznasz: armata czy białogłowa?", + "128736": "— Nie wiesz waszmość, kto to przyjechał? — spytał pan Michał stojącego obok szlachcica.", + "128737": "— Jakże nie wiem?! — odparł szlachcic. — To pan Tomasz Billewicz, miecznik rosieński. Wszyscy go tu znają, bo to dawny radziwiłłowski sługa i przyjaciel.", + "128738": "Rozdział XIII", + "128739": "Książę nie pokazał się tego dnia szlachcie aż do wieczora, obiadował bowiem z posłami i kilku dygnitarzami, z którymi poprzednio naradę był składał. Przyszły jednak rozkazy do pułkowników, żeby nadworne pułki radziwiłłowskie, a zwłaszcza regimenty piechoty pod cudzoziemskimi oficerami, stały w pogotowiu. W powietrzu pachniało prochem. Zamek, lubo nieobronny, otoczony był wojskiem, jak gdyby pod jego murami miano bitwę stoczyć. Spodziewano się pochodu najpóźniej na jutrzejszy ranek i były tego widome oznaki, niezliczona bowiem czeladź książęca zajęta była ładowaniem na wozy broni, kosztownych sprzętów i książęcego skarbca.", + "128740": "Harasimowicz opowiadał szlachcie, że wozy pójdą do Tykocina na Podlasie, bo niebezpiecznie by było, aby skarbiec zostawał w nieobronnym kiejdańskim zamku. Przygotowywano i rekwizyta wojenne, które miały iść za wojskiem.", + "128741": "Rozeszły się wieści, że hetman polny Gosiewski dlatego został aresztowany, że nie chciał połączyć swych chorągwi, stojących w Trokach, z radziwiłłowskimi, przeto na jawną zgubę całą wyprawę wystawiał. Zresztą przygotowania do pochodu, ruch wojsk, turkot armat wytaczanych z zamkowego arsenału i ów rozgardiasz towarzyszący zawsze pierwszym chwilom wojennych wypraw odwrócił uwagę w inną stronę i kazał zapomnieć rycerstwu o aresztowaniu pana Gosiewskiego i kawalera Judyckiego.", + "128742": "Obiadująca w olbrzymich dolnych salach oficyn szlachta o niczym nie rozprawiała, jeno o wojnie, o pożarze Wilna, które już dziesięć dni gorzało, coraz sroższym paląc się pożarem, o wieściach z Warszawy, o postępach Szwedów i o Szwedach samych, przeciw którym, jako przeciw wiarołomcom, napadającym sąsiada wbrew traktatowi, mającemu jeszcze na sześć lat siłę, burzyły się serca, umysły i wzrastała w duszach zawziętość. Wieści o szybkich postępach, o kapitulacji Ujścia, zalaniu Wielkopolski wraz ze wszystkimi miastami, o grożącym najściu Mazowsza i nieuniknionym wzięciu Warszawy nie tylko nie budziły trwogi, ale przeciwnie, podniecały odwagę i ochotę do boju. Działo się to dlatego, że jasne już były dla wszystkich przyczyny tego szwedzkiego powodzenia. Oto dotychczas nie zetknęli się jeszcze ani razu z wojskiem ani z wodzem prawdziwym. Radziwiłł był pierwszym wojownikiem z rzemiosła, z którym mieli się zmierzyć, a który tymczasem wzbudzał absolutną ufność w swe zdolności wojenne w zebranej szlachcie, zwłaszcza że i pułkownicy jego zaręczali, iż pobiją Szwedów w otwartym polu.", + "128743": "— Nie może być inaczej! — mówił pan Michał Stankiewicz, stary i doświadczony żołnierz. — Pamiętam wojny dawniejsze i wiem, że bronili się zawsze w zamkach, w warownych obozach, zza szańczyków; nigdy nie śmieli stawić się nam w otwartym polu, bo się jazdy okrutnie bali, a gdzie, dufając w siłę, wystąpili, tam słuszne otrzymali ćwiczenie. Nie wiktoria to dała w ich ręce Wielkopolskę, ale zdrada i pospolitego ruszenia niedołęstwo.", + "128744": "— Tak jest! — rzecze pan Zagłoba. — Mdły to naród, bo ziemia tam okrutnie nieurodzajna i chleba nie mają, bo jeno szyszki sosnowe mielą, z takiej to mąki podpłomyki czyniąc, które żywicą śmierdzą. Inni nad morzem chodzą i co tylko fala wyrzuci, to żrą, jeszcze się z sobą o owe specjały bijąc. Hołota tam okrutna, dlatego nie masz narodu na cudze łapczywszego, bo nawet Tatarzy końskiego mięsa ad libitum mają, a oni czasem po roku mięsa nie widują i ciągle głodem przymierają, chyba że połów ryb zdarzy się obfity.", + "128745": "Tu Zagłoba zwrócił się do pana Stankiewicza:", + "128746": "— A waszmość to kiedy ze Szwedami się zapoznał?", + "128747": "— Pod księciem Krzysztofem, ojcem teraźniejszego pana hetmana.", + "128748": "— A ja pod panem Koniecpolskim, ojcem dzisiejszego chorążego. Srodześmy kilkakroć Gustawa Adolfa w Prusach porazili i jeńców niemałośmy nabrali; tamem ich na wylot przeznał i wszelkie ich sposoby. Nacudowali się nad nimi nasi chłopcy niemało, bo trzeba waszmościom wiedzieć, że Szwedzi, jako to naród ustawicznie w wodzie brodzący i z morza największe ciągnący intraty, nurkowie są exquisitissimi. Tośmy się im popisywać kazali — i co waszmościowie na to powiecie: rzucisz szelmę w jedną przerębel, to on ci drugą wypłynie i jeszcze śledzia żywego w pysku trzyma…", + "128749": "— Na Boga, co waszmość mówisz?!", + "128750": "— Niech tu trupem padnę, jeślim tego mało sto razy na własne oczy nie widział i innych dziwnych ich obyczajów. Pamiętam i to, że tak się na pruskim chlebie spaśli, iż potem wracać nie chcieli. Słusznie jegomość pan Stankiewicz mówi, że nietędzy z nich żołnierze. Piechotę mają jaką taką, ale jazdę, Boże się pożal, bo koni w ich ojczyźnie nie masz i z młodu nie mogą do jazdy nawyknąć.", + "128751": "— Podobnoć najpierw nie na nich pójdziemy — mówił pan Szczyt — jeno za Wilno pomścić?", + "128752": "— Tak jest. Sam to księciu radziłem, gdy się pytał, co w tej materii myślę — odparł Zagłoba.", + "128753": "— Ale skończywszy z jednymi, pójdziemy wnet na drugich. Muszą się tam ci posełkowie pocić.", + "128754": "— Politycznie ich przyjmują — rzekł pan Zaleski — ale nic, chudziątka, nie wskórają, a najlepszy dowód — rozkazy wojsku dane.", + "128755": "— Miły Boże, miły Boże! — mówił pan Twarkowski, sędzia rosieński — jak to wraz z niebezpieczeństwy ochoty przybywa… Jużeśmy mało nie zdesperowali, z jednym nieprzyjacielem do czynienia mając, a teraz nam na obydwóch.", + "128756": "— Nie może być inaczej — odparł Stankiewicz. — Nieraz to bywa, że się pozwolisz bić póty, póki ci cierpliwości nie zbraknie, a potem, ni stąd, ni zowąd, znajdzie się i wigor, i fantazja. Małośmy to ucierpieli, mało przenieśli?!… Spuszczaliśmy się na króla i pospolite ruszenie koronne, na własne siły nie licząc, aż wreszcie mamy wóz i przewóz: trzeba albo obydwóch bić, albo zginąć z kretesem…", + "128757": "— Bóg nam pomoże! Dosyć tego zwlekania!", + "128758": "— Sztych nam do gardła przyłożyli!", + "128759": "— Przyłóżmy im i my! Pokażemy koroniarczykom, jacy to tu żołnierze! Nie będzie u nas Ujścia, jako Bóg w niebie!", + "128760": "I w miarę kielichów rozgrzewały się czupryny i rosły humory wojenne. Tak nad brzegiem przepaści ostatni wysiłek częstokroć o ocaleniu stanowi. Zrozumiały to te tłumy żołnierzy i owa szlachta, którą tak niedawno jeszcze Jan Kazimierz do Grodna wzywał przez rozpaczliwe uniwersały na pospolite ruszenie. Teraz wszystkie serca, wszystkie umysły zwrócone były ku Radziwiłłowi; wszystkie usta powtarzały to groźne imię, z którym do niedawna zawsze zwycięstwo szło w parze. Jakoż od niego tylko zależało zebrać rozproszone, poruszyć uśpione siły kraju i stanąć na czele potęgi dostatecznej do pomyślnego rozstrzygnięcia obydwóch wojen.", + "128761": "Po obiedzie wzywano do księcia kolejno pułkowników: Mirskiego, który w pancernej hetmańskiej chorągwi porucznikował, a po nim Stankiewicza, Ganchofa, Charłampa, Wołodyjowskiego i Sołłohuba. Zdziwili się trochę starzy żołnierze, że ich pojedynczo, nie wspólnie, na naradę zapraszają; ale miłe to było zdziwienie, każdy bowiem odchodził z jakąś nagrodą, z jakimś widocznym dowodem książęcego faworu; w zamian zaś żądał tylko książę wierności i ufności, które i tak wszyscy z duszy serca mu ofiarowali. Wypytywał się też pan hetman troskliwie, czy pan Kmicic nie wrócił, i kazał sobie dać znać, gdy wróci.", + "128762": "Jakoż wrócił, ale dopiero późnym wieczorem, gdy już sale były oświetlone i goście poczęli się zbierać. W cekhauzie, dokąd przyszedł się przebrać, zastał pana Wołodyjowskiego i poznajomił się z resztą kompanii.", + "128763": "— Okrutniem rad, że waszmości widzę i sławnych przyjaciół — rzekł wstrząsając ręką małego rycerza. — Jakobym brata zobaczył! Możesz w to waszmość wierzyć, bo ja symulować nie umiem. Prawda, żeś mnie szpetnie przez łeb przejechał, aleś mnie potem na nogi postawił, czego do śmierci nie zapomnę. Przy wszystkich to mówię, że gdyby nie waszmość, to bym się teraz za kratą kołatał. Bodaj się tacy ludzie na kamieniu rodzili. Kto inaczej myśli, ten kiep, i niech mnie diabeł porwie, jeśli mu uszów nie obetnę.", + "128764": "— Daj waść pokój.", + "128765": "— W ogień za waćpanem pójdę, bodajem przepadł! Wychodź, kto nie wierzy!", + "128766": "Tu pan Andrzej począł, toczyć wyzywającym wzrokiem po oficerach, ale nikt nie zaprzeczył, bo zresztą wszyscy lubili i szanowali pana Michała; jeno Zagłoba rzekł:", + "128767": "— Siarczysty jakiś żołnierz, daj go katu! Widzi mi się, że srodze polubię waćpana za ten afekt do pana Michała, bo mnie się dopiero spytać, ile on wart.", + "128768": "— Więcej niż my wszyscy! — odrzekł Kmicic ze zwykłą sobie porywczością.", + "128769": "Po czym spojrzał na panów Skrzetuskich, na Zagłobę i dodał:", + "128770": "— Przepraszam waszmościów, nie chcę nikomu ubliżyć, bowiem, żeście cnotliwi ludzie i wielcy rycerze… Nie gniewajcie się, bo ja bym z serca chciał na przyjaźń waćpaństwa zasłużyć.", + "128771": "— Nic nie szkodzi — rzekł Jan Skrzetuski — co w sercu, to w gębie.", + "128772": "— Daj no waćpan pyska! — rzekł pan Zagłoba.", + "128773": "— Nie mnie dwa razy taką rzecz powtarzać!", + "128774": "I padli sobie w objęcia. Po czym pan Kmicic zakrzyknął:", + "128775": "— Musimy dziś podpić, nie może być inaczej!", + "128776": "— Nie mnie dwa razy taką rzecz powtarzać! — rzekł jak echo Zagłoba.", + "128777": "— Wymkniemy się wcześniej do cekhauzu, a o napitkach pomyślę.", + "128778": "Pan Michał począł ruszać mocno wąsikami.", + "128779": "„Nie będziesz ty się miał ochoty wymykać — pomyślał sobie w duchu, spoglądając na Kmicica — jeno zobaczysz, kto tam na pokojach dzisiaj będzie…”", + "128780": "I już usta otwierał, aby powiedzieć Kmicicowi, że pan miecznik rosieński z Oleńką przyjechali do Kiejdan, ale zrobiło mu się jakoś mdło na sercu, więc zwrócił rozmowę.", + "128781": "— A waścina chorągiew gdzie jest? — pytał.", + "128782": "— Tu. Gotowiuśka! Był u mnie Harasimowicz i przyniósł mi rozkaz od księcia, by o północku ludzie byli na koniach. Pytałem go, czy to mamy wszyscy ruszać, powiedział: nie!… Nie rozumiem, co to znaczy. Z innych oficerów jedni mają ten sam rozkaz, inni nie mają. Ale piechota cudzoziemska wszystka otrzymała.", + "128783": "— Może część wojsk dziś pójdzie na noc, część jutro — rzekł Jan Skrzetuski.", + "128784": "— W każdym razie ja tu z waszmościami podpiję, a chorągiew niech sobie rusza… Potem w godzinę ją dogonię.", + "128785": "W tej chwili wpadł Harasimowicz.", + "128786": "— Jaśnie wielmożny chorąży orszański! — wołał kłaniając się we drzwiach.", + "128787": "— A co? Czy się pali? Jestem! — rzekł Kmicic.", + "128788": "— Do księcia pana! do księcia pana!", + "128789": "— Zaraz, jeno szaty zawdzieję. Chłopię! kontusz i pas, bo zetnę!", + "128790": "Pachołek w mig podał resztę ubioru i w kilka minut później pan Kmicic, strojny jak na wesele, ruszył do księcia. Łuna od niego biła, tak wydał się urodziwy. Żupan miał z lamy srebrnej, dzierzgany w rzuty gwieździste, od których szedł blask na całą postać, a zapięty wielkim szafirem pod szyją. Na to kontusz z błękitnego aksamitu, pas biały, ceny niezmiernej, tak subtelny, że przez pierścień można go było przewlec. Srebrzysta szabla usiana szafirami zwieszała się u pasa na jedwabnych rapciach, za pas zaś zatknął i buzdygan rotmistrzowski, mający powagę osoby oznaczać. Dziwnie zdobił ten strój młodego rycerza i piękniejszego męża trudno by było w całym tym niezmiernym tłumie zebranym w Kiejdanch znaleźć.", + "128791": "Pan Michał westchnął patrząc na niego i gdy Kmicic zniknął za drzwiami cekhauzu, rzekł do pana Zagłoby:", + "128792": "— Z takim przy białogłowie ani rady!", + "128793": "— Ujmij mi jeno trzydzieści lat! — rzekł Zagłoba.", + "128794": "Książę już był także ubrany, gdy wszedł Kmicic, i właśnie szatny w towarzystwie dwóch Murzynów wyszedł był z komnaty. Zostali sam na sam.", + "128795": "— Daj ci Boże zdrowie, żeś pospieszył! — rzekł książę.", + "128796": "— Do usług waszej książęcej mości.", + "128797": "— A chorągiew?", + "128798": "— Wedle rozkazu.", + "128799": "— Pewni też to ludzie?", + "128800": "— W ogień, do piekła pójdą!", + "128801": "— To dobrze! Takich ludzi mi potrzeba… i takich jak ty na wszystko gotowych… Ciągle to powtarzam, że na nikogo więcej niż na ciebie nie liczę.", + "128802": "— Wasza książęca mość! nie mogą się moje zasługi równać z zasługami starych żołnierzy, ale jeśli mamy na nieprzyjaciół ojczyzny ruszyć, tedy Bóg widzi, nie pozostanę w tyle.", + "128803": "— Nie ujmuję ja starym zasług — rzekł książę — chociaż… mogą przyjść takie pericula, tak ciężkie terminy, że i najwierniejsi się zachwieją.", + "128804": "— Niech ten zginie marnie, kto od osoby waszej książęcej mości w niebezpieczeństwie odstąpi!", + "128805": "Książę spojrzał bystro w twarz Kmicica.", + "128806": "— A ty… nie odstąpisz?…", + "128807": "Młody rycerz zapłonął.", + "128808": "— Wasza książęca mość!…", + "128809": "— Co chcesz mówić?", + "128810": "— Wyspowiadałem się waszej książęcej mości ze wszystkich grzechów moich, i taka ich kupa, że jeno ojcowskiemu sercu waszej książęcej mości zawdzięczam przebaczenie… Ale w tych wszystkich grzechach jednego nie masz: niewdzięczności.", + "128811": "— Ani wiarołomstwa… Wyspowiadałeś się przede mną jak przed ojcem, a jam ci nie tylko jak ojciec przebaczył, alem cię pokochał jak syna, którego Bóg mi nie dał i dlatego ciężko mi nieraz na świecie. Bądźże mi przyjacielem!", + "128812": "To rzekłszy, książę wyciągnął rękę, a młody rycerz uchwycił ją i bez wahania do ust przycisnął.", + "128813": "Milczeli obaj przez długą chwilę; nagle książę utkwił oczy w oczach Kmicica i rzekł:", + "128814": "— Billewiczówna tu jest!", + "128815": "Kmicic pobladł i począł jąkać coś niezrozumiale.", + "128816": "— Umyślniem po nią posłał, żeby się ta niezgoda między wami skończyła. Zobaczysz ją zaraz, bo jej żałoba po dziadzie już wyszła. Dziś także, choć Bóg widzi, że głowa pękała mi od roboty, mówiłem z panem miecznikiem rosieńskim.", + "128817": "Kmicic porwał się za głowę.", + "128818": "— Czym ja się waszej książęcej mości odpłacę? Czym ja odpłacę?…", + "128819": "— Powiedziałem wyraźnie panu miecznikowi, że taka moja wola, abyście się najprędzej pobrali, i nie będzie ci przeciwny. Przykazałem mu też, aby dziewkę z wolna do tego przygotował. Mamy czas. Od ciebie wszystko zależy, a ja szczęśliwy będę, jeśli cię nagroda z rąk moich dojdzie i daj Boże doczekać, wiele innych, boś ty powinien pójść wysoko. Grzeszyłeś, boś młody, aleś już sławę na polu zdobył niepoślednią… i wszyscy młodzi gotowi wszędy iść za tobą. Dla Boga, powinieneś pójść wysoko! Nie dla takiego to rodu, jak twój, urzędy powiatowe… Zali wiesz, żeś ty Kiszków krewny, a z Kiszczanki ja się rodzę… Trzeba ci jeno statku, na co ożenek najlepsza rzecz. Bierzże oną dziewczynę, kiedy ci do serca przypadła, i pamiętaj, kto ci ją daje.", + "128820": "— Wasza książęca mość, ja chyba oszaleję!… Życie, krew moja do waszej książęcej mości należą!… Co mam czynić, aby się wywdzięczyć? co? Mów wasza książęca mość! rozkazuj!", + "128821": "— Dobrem za dobro mi odpłać… Miej wiarę we mnie, miej ufność, że co uczynię, to dla dobra publicznego uczynię. Nie odstępuj mnie, gdy będziesz widział zdradę i odstępstwo innych, gdy się złość wzmoże, gdy mnie samego…", + "128822": "Tu książę urwał nagle.", + "128823": "— Przysięgam! — rzekł z zapałem Kmicic — i parol kawalerski daję do ostatniego tchnienia stać przy osobie waszej książęcej mości, mego wodza, ojca i dobrodzieja!", + "128824": "To rzekłszy Kmicic spojrzał oczyma pełnymi ognia na księcia i aż strwożył się zmianą, która nagle zaszła w jego twarzy. Twarz ta była czerwona, żyły na niej nabrały, krople potu gęsto osiadły na wyniosłym czole, a oczy rzucały blask niezwykły.", + "128825": "— Co waszej książęcej mości jest? — pytał niespokojnie rycerz.", + "128826": "— Nic, nic!…", + "128827": "Radziwiłł wstał, ruszył spiesznym krokiem do klęcznika i zerwawszy z niego krucyfiks, począł mówić gwałtownym, przytłumionym głosem:", + "128828": "— Na ten krzyż przysięgnij, że mnie nie opuścisz do śmierci!…", + "128829": "Mimo całej gotowości i zapału Kmicic spoglądał przez chwilę na niego ze zdumieniem.", + "128830": "— Na tę mękę Chrystusa… przysięgnij!… — nalegał hetman.", + "128831": "— Na tę mękę Chrystusa… przysięgam! — rzekł Kmicic kładąc palce na krucyfiksie.", + "128832": "— Amen! — dodał uroczystym głosem książę.", + "128833": "Echo wysokiej komnaty powtórzyło gdzieś pod sklepieniem: „Amen”, i nastała długa cisza. Słychać było tylko oddech potężnej radziwiłłowskiej piersi. Kmicic nie odrywał od hetmana zdumionych oczu.", + "128834": "— Teraz jużeś mój… — rzekł wreszcie książę.", + "128835": "— Zawszem do waszej książęcej mości należał — odparł skwapliwie młody rycerz — ale racz mi wasza książęca mość powiedzieć, racz mnie objaśnić, co się dzieje? Dlaczego wasza książęca mość wątpiłeś o tym? Czyli grozi co dostojnej osobie? Aza zdrada jaka, jakowe machinacje zostały odkryte?", + "128836": "— Zbliża się czas próby — rzekł ponuro książę — a co do nieprzyjaciół, nie wiesz-li to, że pan Gosiewski, pan Judycki i pan wojewoda witebski radzi by mnie na dno przepaści pogrążyć? Tak jest! Wzmaga się nieprzyjaciel domu mego, szerzy się zdrada i grożą klęski publiczne. Dlatego mówię: zbliża się czas próby…", + "128837": "Kmicic zamilkł, ale ostatnie słowa księcia nie rozproszyły ciemności, jakie obsiadły jego umysł, i próżno pytał sam siebie, co może grozić w tej chwili potężnemu Radziwiłłowi? Wszakże stał na czele większych sił niż kiedykolwiek. W samych Kiejdanch i w okolicy stało tyle wojska, że gdyby był książę miał podobną potęgę, zanim pod Szkłów ruszył, los całej wojny wypadłby niezawodnie inaczej.", + "128838": "Gosiewski i Judycki byli mu wprawdzie niechętni, ale obydwóch miał w ręku i pod wartą, a co do wojewody witebskiego, zbyt to był cnotliwy człowiek, zbyt dobry obywatel, aby w przeddzień nowej wyprawy przeciw nieprzyjaciołom można się było obawiać z jego strony jakichkolwiek przeszkód i machinacji.", + "128839": "— Bóg widzi, nic nie rozumiem! — zakrzyknął Kmicic nie umiejący w ogóle utrzymać swoich myśli.", + "128840": "— Dziś jeszcze zrozumiesz wszystko — odparł spokojnie Radziwiłł. — A teraz pójdźmy do sali.", + "128841": "I wziąwszy pod rękę młodego pułkownika skierował się z nim ku drzwiom.", + "128842": "Przeszli kilka komnat. Z daleka, z olbrzymiej sali, dochodziły dźwięki kapeli, której przewodził Francuz sprowadzony umyślnie przez księcia Bogusława. Grano też menueta, którego wówczas na dworze francuskim tańcowywano. Łagodne tony mieszały się z gwarem licznych głosów ludzkich. Książę Radziwiłł zatrzymał się i słuchał.", + "128843": "— Daj Boże — rzekł po chwili — aby ci wszyscy goście, których pod dach przyjmuję, nie przeszli jutro do moich nieprzyjaciół.", + "128844": "— Mości książę — odparł Kmicic — mam nadzieję, że nie masz między nimi szwedzkich stronników…", + "128845": "Radziwiłł drgnął i wstrzymał się nagle.", + "128846": "— Co ty chcesz powiedzieć?", + "128847": "— Nic, mości książę, jeno, że tam zacni żołnierze się weselą.", + "128848": "— Chodźmy… Czas pokaże i Bóg osądzi, kto zacny… Chodźmy!", + "128849": "Przy samych drzwiach stało dwunastu paziów, cudnych chłopiąt przybranych w pióra i aksamity. Ujrzawszy hetmana sformowali się w dwa szeregi, książę zaś zbliżywszy się pytał:", + "128850": "— Jej książęca mość weszła już na salę?", + "128851": "— Tak jest, mości książę! — odpowiedzieli chłopcy.", + "128852": "— A ich mościowie posłowie?", + "128853": "— Są także.", + "128854": "— Otwieraj!", + "128855": "Obie połowy drzwi rozwarły się w mgnieniu oka, potok światła lunął przez nie i oświecił olbrzymią postać hetmana, który mając za sobą pana Kmicica i paziów, wszedł na podniesienie, na którym krzesła dla przedniejszych gości były zastawione.", + "128856": "Wnet ruch uczynił się w sali, wszystkie oczy zwróciły się na księcia, potem jeden okrzyk wyrwał się z setek piersi rycerskich.", + "128857": "— Niech żyje Radziwiłł! Niech żyje! Niech nam hetmani! Niech żyje!", + "128858": "Książę kłaniał się głową i ręką, następnie jął witać gości zebranych na estradzie, którzy podnieśli się w chwili, gdy wchodził. Byli tam między znakomitszymi, oprócz samej księżnej, dwaj posłowie szwedzcy, poseł moskiewski, pan wojewoda wendeński, ksiądz biskup Parczewski, ksiądz Białozor, pan Komorowski, pan Mierzejewski, pan Hlebowicz, starosta żmudzki, szwagier hetmański, jeden młody Pac, oberszt Ganchof, pułkownik Mirski, Weissenhoff, poseł księcia kurlandzkiego, i kilka pań z otoczenia księżnej.", + "128859": "Pan hetman, jako przystało na gościnnego gospodarza, począł powitania od posłów, z którymi kilkanaście słów uprzejmych zamienił, po czym witał innych, a skończywszy zasiadł na krześle z gronostajowym baldachimem i spoglądał na salę, w której jeszcze brzmiały okrzyki:", + "128860": "— Niech żyje!… Niech nam hetmani!… Niech żyje!…", + "128861": "Kmicic, ukryty za baldachimem, patrzył również na tłumy. Wzrok jego przeskakiwał z twarzy na twarz, szukając wśród nich ukochanych rysów tej, która w tej chwili zajmowała całą duszę i serce rycerza. Serce biło mu jak młotem…", + "128862": "„Ona tu jest! Za chwilę ją ujrzę, przemówię do niej!…” — powtarzał sobie w myśli… I szukał, szukał coraz chciwiej, coraz niespokojniej. Ot, tam! ponad piórami wachlarza widać jakieś brwi czarne, białe czoło i jasne włosy. To ona!", + "128863": "Kmicic dech wstrzymuje, jakby w obawie, żeby nie spłoszyć zjawiska, ale tymczasem poruszają się pióra, twarz się odsłania — nie! to nie Oleńka, to nie ta miła i najmilejsza. Wzrok leci dalej, obejmuje wdzięczne postacie, ślizga się po piórach, atłasach, rozkwitłych jak kwiaty twarzach, i łudzi się co chwila. Nie ona i nie ona! Aż wreszcie, hen! w głębi, wedle framugi okna, zamajaczyło coś białego i rycerzowi pociemniało w oczach — to Oleńka, to ta miła i najmilejsza……", + "128864": "Kapela poczyna grać na nowo, tłumy przechodzą, kręcą się damy, migocą strojni kawalerowie, a on, jak ślepy i głuchy, nic nie widzi, tylko ją, i patrzy tak chciwie, jakby ją pierwszy raz widział. Niby to ta sama Oleńka z Wodoktów, a inna. W tej ogromnej sali i w tym tłumie wydaje się jakaś mniejsza i twarzyczkę ma drobniejszą, rzekłbyś: dziecinną. Ot! wziąłbyś całą na ręce i przytulił! A przecie znowu ta sama, choć inna: też same to rysy, te słodkie usta, takież rzęsy, cień rzucające na policzki, i to czoło jasne, spokojne, kochane… Tu wspomnienia jak błyskawice poczynają się przesuwać przez głowę pana Andrzeja: owa czeladna w Wodoktach, gdzie ją ujrzał po raz pierwszy, i te ciche komnatki, w których przesiadywali razem. Co za słodycz, choćby tylko wspominać!… A ta sanna do Mitrunów, podczas której on ją całował!… Potem już ludzie poczęli ich rozdzielać i burzyć ją przeciw niemu.", + "128865": "„A! żeby to pioruny zatrzasły! — zakrzyknął w duszy pan Kmicic. — Co ja miałem i com ja utracił! Jaka ona była bliska, a jaka teraz daleka!”", + "128866": "Siedzi oto z dala, jak obca, ani wie, że on tu jest. I gniew, ale zarazem żal niezmierny pochwycił pana Andrzeja, żal, dla którego innych słów nie znalazł, jeno wykrzyk w duszy, który przez usta nie przeszedł:", + "128867": "„Ej, ty! Oleńka! ej, ty!…”", + "128868": "Nieraz pan Andrzej wściekał się na siebie za swoje dawne postępki, że miewał ochotę kazać się ludziom własnym rozciągnąć i sto bizunów wyliczyć, ale nigdy nie wpadł w taki gniew jak teraz, gdy ją znów ujrzał po długim niewidzeniu, cudniejszą jeszcze niż zwykle, cudniejszą nawet, niż sobie wyobrażał. W tej chwili chciałby się pastwić nad sobą, ale że był między ludźmi, w dostojnym towarzystwie, więc tylko zęby zaciskał i jakoby chcąc sobie umyślnie jeszcze większy ból zadać, powtarzał w duchu:", + "128869": "„Dobrze ci tak, kpie! Dobrze ci!”", + "128870": "Tymczasem dźwięki kapeli umilkły znowu i zamiast nich usłyszał pan Andrzej głos hetmana:", + "128871": "— Chodź za mną!", + "128872": "Kmicic zbudził się jakby ze snu.", + "128873": "Książę zeszedł ze wzniesienia i wmieszał się między gości. Na twarzy miał uśmiech łagodny i dobrotliwy, który zdawał się jeszcze podnosić majestat jego postaci. Był to ten sam wspaniały pan, który czasu swego, przyjmując królowę Marię Ludwikę w Nieporęcie, dziwił, zdumiewał i gasił dworaków francuskich nie tylko przepychem, ale i dwornością swych obyczajów; ten sam, o którym z takim uwielbieniem pisał Jan Laboureur w relacji ze swej podróży. Teraz więc zatrzymywał się co chwila przy poważniejszych matronach, przy zacniejszej szlachcie i pułkownikach, mając dla każdego z gości jakieś łaskawe słowo, dziwiąc obecnych swą pamięcią i jednając w mgnieniu oka wszystkie serca. Oczy obecnych biegały za nim, gdzie się tylko poruszył, on zaś z wolna zbliżył się do pana miecznika rosieńskiego Billewicza i rzekł:", + "128874": "— Dziękuję ci, stary przyjacielu, żeś przybył, chociaż miałbym się prawo i gniewać. Nie o sto mil Billewicze od Kiejdan, a z ciebie rara avis pod moim dachem.", + "128875": "— Wasza książęca mość — odpowiedział pan miecznik kłaniając się nisko — krzywdę ojczyźnie czyni, kto waszej książęcej mości czas zabiera.", + "128876": "— A ja już myślałem się zemścić i najechać cię w Billewiczach, a przecie myślę, że przyjąłbyś wdzięcznie starego kompana obozowego?", + "128877": "Słysząc to pan miecznik aż zarumienił się ze szczęścia, a książę mówił dalej:", + "128878": "— Jeno czasu, czasu zawsze nie staje! Ale jak krewniaczkę, wnuczkę nieboszczyka pana Herakliusza, będziesz za mąż wydawał, to już na weselisko koniecznie zjadę, bom wam to obydwom powinien.", + "128879": "— Dajże Boże dziewce jak najprędzej! — zawołał pan miecznik.", + "128880": "— Tymczasem przedstawiam ci pana Kmicica, chorążego orszańskiego, z tych Kmiciców, co to Kiszkom, a przez Kiszków i Radziwiłłom krewni. Musiałeś to nazwisko od Herakliusza słyszeć, bo on Kmiciców jak braci kochał…", + "128881": "— Czołem, czołem! — powtórzył pan miecznik, któremu zaimponowała nieco wielkość rodu młodego kawalera głoszona przez samego Radziwiłła.", + "128882": "— Witam pana miecznika dobrodzieja i służbie się jego polecam — rzekł śmiało i nie bez pewnej dumy pan Andrzej. — Pan pułkownik Herakliusz był mi ojcem i dobrodziejem, a choć się później popsowała jego robota, to jednak nie przestałem miłować wszystkich Billewiczów, jakoby własna moja krew w nich płynęła.", + "128883": "— Szczególnie — rzekł książę kładąc poufale rękę na ramieniu młodzieńca — nie przestał miłować jednej Billewiczówny, z czym mi się dawno zwierzył.", + "128884": "— I każdemu do oczu to powtórzę! — rzekł zapalczywie Kmicic.", + "128885": "— Powoli, powoli! — odpowiedział książę. — To, widzisz, mości mieczniku, z siarki i ognia jest kawaler, przez co i nabroił trochę; ale że młody i pod moją szczególniejszą jest protekcją, przeto tuszę, że jak we dwóch zaczniem błagać, tak i otrzymamy zdjęcie kondemnaty przed onym wdzięcznym trybunałem.", + "128886": "— Wasza książęca mość uczyni, co zechce! — odrzekł pan miecznik. — Nieszczęsna dziewka musi zakrzyknąć jak ona kapłanka pogańska Aleksandrowi: „Któż ci się oprze!”.", + "128887": "— A my jako ów Macedończyk, poprzestaniem na tej wróżbie — mówił śmiejąc się książę. — Ale dość tego! Prowadźże nas teraz do swej krewniaczki, bo i ja rad ją obaczę. Niechże się naprawi ta robota pana Herakliusza, która się popsowała.", + "128888": "— Służę waszej książęcej mości!… Tam oto dziewczyna siedzi pod opieką pani Wojniłłowiczowej, naszej krewnej. Jeno błagam o przebaczenie, jeśli się skonfunduje, bom też jeszcze nie miał czasu jej ostrzec.", + "128889": "Przewidywania pana miecznika były słuszne. Na szczęście Oleńka nie w tej dopiero chwili ujrzała pana Andrzeja przy boku hetmańskim, więc mogła nieco przyjść do siebie, ale na razie o mało nie opuściła jej przytomność. Pobladła jak płótno, nogi zadrżały pod nią i patrzyła tak na młodego rycerza, jakby patrzyła na ducha zjawiającego się z tamtego świata. I długo oczom nie chciała wierzyć. Toż ona sobie wyobrażała, że ów nieszczęśnik albo tuła się gdzieś po lasach, bez dachu nad głową, opuszczony od wszystkich, ścigany jak dziki zwierz przez sprawiedliwość; albo zamknięty w wieży, spogląda rozpaczliwym wzrokiem przez żelazną kratę na wesoły świat boży. Bóg jeden wiedział, jak straszny nieraz żal gryzł jej serce i oczy za tym straceńcem; Bóg jeden mógł policzyć łzy, które w samotności nad jego losem, tak okrutnym, choć tak zasłużonym, wylała — a tymczasem on znalazł się w Kiejdanch, wolny, przy boku hetmańskim, dumny i strojny w lamy i aksamity, z pułkownikowskim buzdyganem za pasem, ze wzniesionym czołem, z rozkazującą hardą twarzą junacką i sam hetman wielki, sam Radziwiłł, kładł mu rękę poufale na ramieniu. Dziwne a sprzeczne uczucia splotły się naraz w sercu dziewczyny; więc jakaś wielka ulga, jakby jej kto brzemię zdjął z ramion; więc jakiś żal, że tyle litości i zmartwienia poszło na próżno; więc i ten zawód, jakiego doznaje każda uczciwa dusza na widok bezkarności zupełnej za ciężkie grzechy i występki; więc i radość, i poczucie własnej niemocy, i graniczący z przestrachem podziw dla tego junaka, który potrafił z takiej toni wypłynąć.", + "128890": "Tymczasem książę, miecznik i Kmicic skończyli rozmowę i poczęli się zbliżać. Dziewczyna nakryła oczy powiekami i podniosła tak ramiona jak ptak skrzydła, kiedy chce głowę między nimi ukryć. Była zupełnie pewna, że idą ku niej. Nie patrząc, widziała ich, czuła, że są bliżej i bliżej, że już nadchodzą, że zatrzymali się. Tak była tego pewna, że nie podnosząc powiek wstała nagle i złożyła głęboki ukłon księciu.", + "128891": "On zaś istotnie stał już przed nią i przemówił:", + "128892": "— Na mękę Pańską!… Teraz się młodemu nie dziwię, bo cudnie to kwiecie rozkwitło… Witam cię, moja panienko, witam z całego serca i duszy kochaną wnuczkę mojego Billewicza. Poznajeszże mnie?", + "128893": "— Poznaję, wasza książęca mość! — odrzekła dziewczyna.", + "128894": "— A ja bym cię nie poznał, bom cię jeszcze młódką nierozkwitłą ostatni raz widział, nie w tej ozdobie, w jakiej teraz chodzisz… Podnieś no jeno one firanki z oczu… Dla Boga! szczęśliwy nurek, który taką perłę wyłowi; nieszczęsny, który ją miał i stracił… Owóż stoi tu przed tobą taki desperat w osobie tego kawalera. Poznajeszże i jego?", + "128895": "— Poznaję — szepnęła Oleńka nie podnosząc oczu.", + "128896": "— Wielki to grzesznik i do spowiedzi ci go przyprowadzam… Zadaj mu pokutę, jaką chcesz, ale rozgrzeszenia nie odmawiaj, żeby go desperacja do cięższych jeszcze grzechów nie przywiodła.", + "128897": "Tu książę zwrócił się do pana miecznika i do pani Wojniłłowiczowej:", + "128898": "— Zostawmy młodych, mościwi państwo, bo nie wypada przy spowiedzi asystować, a mnie i moja wiara tego zakazuje.", + "128899": "Po chwili pan Andrzej i Oleńka zostali sami.", + "128900": "Serce jej tłukło się w piersi jak w gołębiu, nad którym jastrząb zawisnął, a i on był wzruszony. Opuściła go zwykła śmiałość, porywczość i pewność siebie. Przez długi czas milczeli oboje.", + "128901": "Nareszcie on pierwszy ozwał się niskim, przytłumionym głosem:", + "128902": "— Nie spodziewałaś się mnie widzieć, Oleńka?", + "128903": "— Nie — szepnęła dziewczyna.", + "128904": "— Na Boga! gdyby tu Tatar stanął koło ciebie, mniej byś była trwożna. Nie bójże się! Patrz, ilu tu ludzi. Żadna krzywda nie spotka cię ode mnie. A choćbyśmy sami byli, nie miałabyś się czego bać, bom sobie zaprzysiągł szanować cię. Miejże ufność we mnie!", + "128905": "Na chwilę podniosła oczy i spojrzała na niego.", + "128906": "— Skąd mam mieć ufność?", + "128907": "— Prawda, grzeszyłem, ale to już minęło i nie powtórzy się więcej… Gdym po owym pojedynku z Wołodyjowskim na łożu leżał bliski śmierci, wtedym sobie powiedział: nie będziesz jej brał przemocą, szablą, ogniem, jeno zacnymi uczynkami na nią zasłużysz i przebaczenie wyjednasz!… Toż i w niej serce nie z kamienia, i zawziętość jej przeminie; ujrzy poprawę, to wybaczy!… Więcem sobie zaprzysiągł poprawę i dotrzymam… Zaraz mnie też Bóg pobłogosławił, bo przyjechał Wołodyjowski i przywiózł mi list zapowiedni. Mógł go nie dać, a dał; zacny człowiek! Przez to już i do sądów nie potrzebowałem stawać, bom pod hetmańską inkwizycję przeszedł. Wyspowiadałem się księciu ze wszystkich grzechów jako ojcu; on zaś nie tylko przebaczył, ale obiecał wszystko załagodzić i bronić mnie od nieżyczliwości ludzkiej. Niech mu Bóg błogosławi… Nie będę banitem, Oleńka, z ludźmi się pojednam, sławę odzyszczę, ojczyźnie się zasłużę, krzywdy naprawię… Oleńka! A ty co na to?!… Nie rzeknieszże mi dobrego słowa?", + "128908": "I począł patrzeć na nią pilnie, i ręce składać, jakby się do niej modlił.", + "128909": "— Mogęż ja wierzyć? — odrzekła dziewczyna.", + "128910": "— Możesz, jak mi Bóg miły, powinnaś! — odparł Kmicic. — Patrzaj, że w to uwierzyli i książę hetman, i pan Wołodyjowski. Toć wszystkie postępki moje im znane, a uwierzyli… Widzisz!… Czemu byś to ty jedna miała mi nie ufać?", + "128911": "— Bom łzy ludzkie widziała z powodu waćpana wylewane… Bom groby widziała, jeszcze trawą nie porosłe…", + "128912": "— To i porosną, a one łzy sam obetrę.", + "128913": "— Naprzód to waćpan uczyń.", + "128914": "— Daj mi jeno nadzieję, że jak uczynię, to i ciebie odzyszczę… Dobrze ci mówić: „Naprzód to uczyń…” A nuż ja uczynię, a ty za innego przez ten czas pójdziesz? Boże ratuj! Boże uchowaj od takiej rzeczy, bo chybabym oszalał. Na imię boskie błagam cię, Oleńka, dajże mi pewność, że cię nie utracę, zanim z tamtą waszą szlachtą do zgody przyjdę. Pamiętasz? samaś mi to napisała, a ja on list chowam i jak mi bardzo na duszy ciężko, to go sobie odczytuję. Niczego więcej nie chcę, tylko mi jeszcze powtórz, że czekać będziesz, że za innego nie pójdziesz!…", + "128915": "— Waćpan wiesz, że mi wedle testamentu uczynić tego nie wolno. Jeno do klasztoru mogę się schronić.", + "128916": "— O, to byś mnie uczęstowała! Przez Bóg żywy, daj sobie pokój z klasztorem, bo mnie mrowie na samą myśl przechodzi. Dajże pokój, Oleńka, a nie, to ci tu przy wszystkich do nóg padnę i będę błagał, abyś tego nie czyniła. Pana Wołodyjowskiego odmówiłaś, wiem, bo sam mi o tym powiadał. On to mnie zachęcał, abym cię dobrymi uczynkami zdobył… Ale na co by się to zdało, gdybyś miała do zakonu wstępować? Powiesz mi, że cnotę dla cnoty trzeba praktykować… a ja ci odpowiem, że miłuję cię jak desperat i nie chcę o niczym więcej wiedzieć. Kiedyś wyjechała z Wodoktów, ledwiem z łoża powstał, jużem cię szukać zaczął. Stawiałem chorągiew na nogi, każdą chwilę miałem zajętą, nie miałem czasu strawy zjeść, nocy przespać, a przeciem szukania nie zaniechał. Tak już przyszło na mnie, że mi bez ciebie ani życia, ani spokoju! Tak się już uczepiło! Nic, tylko wzdychaniami żyłem. Dowiedziałem się wreszcie, żeś u pana miecznika w Billewiczach. To, powiadam ci, pasowałem się z myślami jakoby z niedźwiedziem: jechać, nie jechać?… Alem nie śmiał jechać, żeby mnie żółcią nie napojono. Powiedziałem sobie wreszcie: nie uczyniłem jeszcze nic dobrego… nie pojadę… Aż książę, ojciec mój kochany, ulitował się nade mną i posłał prosić was do Kiejdan, abym choć oczy swoim kochaniem mógł napełnić… ile że na wojnę ruszamy. Nie żądam, abyś jutro zaraz za mnie szła… Ale bogdaj słowo dobre od ciebie usłyszę, bogdaj się zapewnię, będzie mi lżej… Mojaż ty duszo jedyna… Nie chcę zginąć, ale w bitwie każdemu się to może przytrafić, bo przecie nie będę się za innych chował… więc mi powinnaś odpuścić, jako się umierającemu odpuszcza.", + "128917": "— Niech waćpana Bóg ochrania i wyprowadzi — odparła dziewczyna miękkim głosem, po którym zaraz poznał pan Andrzej, że słowa jego wywarły skutek.", + "128918": "— Moje ty złoto szczere! Dziękujęć i za to. A nie pójdziesz do klasztoru?", + "128919": "— Jeszcze nie pójdę.", + "128920": "— Bodajże ci Bóg błogosławił!", + "128921": "I jak na wiosnę śniegi tają, tak między nimi poczęła topnieć nieufność i czuli się bliżsi siebie niż przed chwilą. Serca mieli lżejsze, w oczach im pojaśniało. A przecież ona nic nie obiecała i on miał ten rozum, że niczego na razie nie żądał. Ale czuła to sama, że jej nie wolno, że nie godzi się zamykać mu drogi do poprawy, o której mówił tak szczerze. O jego szczerości nie wątpiła już ani na chwilę, bo to nie był człowiek, który by coś udawać umiał. Lecz główny powód, dla którego nie odtrąciła go na nowo, dla którego zostawiła mu nadzieję, był ten, że w głębi serca kochała jeszcze tego junaka. Miłość tę przywaliła góra goryczy, rozczarowania i boleści, ale miłość żyła, gotowa zawsze wierzyć i przebaczać bez końca.", + "128922": "„On lepszy od swoich uczynków — myślała dziewczyna — i nie ma już tych, którzy go do występków popychali; mógłby się chyba z desperacji czego znowu dopuścić, niechże nie desperuje nigdy.”", + "128923": "I poczciwe serce uradowało się własnym przebaczeniem. Na jagody Oleńki wystąpiły rumieńce tak świeże jak róża pod ranną rosą; oczy miały blask słodki a żywy, i rzekłbyś: jasność biła od nich na salę. Przechodzili ludzie i dziwili się cudnej parze, bo też takich dwojga paniątek trudno było ze świecą znaleźć w całej tej sali, w której przecież zebrany był kwiat szlachty i szlachcianek.", + "128924": "Oboje przy tym, jak gdyby się umówili, jednako byli ubrani, gdyż i ona miała suknię ze srebrnej lamy, spiętą szafirem, i błękitny z aksamitu weneckiego kontusik. „Chyba brat i siostra!” — mówili ci, którzy ich nie znali, ale inni zaraz na to czynili uwagę: „Nie może być, bo mu się oczy nadto do niej jarzą.”", + "128925": "Tymczasem w sali marszałek dał znać, że czas do stołu siadać, i zaraz uczynił się ruch niezwyczajny. Hrabia Loewenhaupt, cały w koronkach, szedł naprzód pod rękę z księżną, której powłokę płaszcza niosło dwóch paziów prześlicznych; za nim baron Shitte prowadził panią Hlebowiczową, tuż szedł ksiądz biskup Parczewski z księdzem Białozorem, obaj jakby czymś zmartwieni i zasępieni.", + "128926": "Książę Janusz, który w pochodzie ustępował pierwszeństwa gościom, ale za stołem brał obok księżnej miejsce najwyższe, wiódł panią Korfową, wojewodzinę wendeńską, bawiącą już od tygodnia w Kiejdanch. I tak sunął cały szereg par jako wąż stubarwny i rozwijał się, i mienił. Kmicic wiódł Oleńkę, która leciuchno wsparła ramię na jego ramieniu, on zaś spoglądał bokiem na jej delikatną twarz, szczęśliwy, jako pochodnia pałający, największy magnat między tymi magnatami, bo największego skarbu bliski.", + "128927": "Tak idąc posuwisto przy dźwiękach kapeli, weszli do sali jadalnej, która wyglądała jak cały gmach osobny. Stół zastawiony był w podkowę, na trzysta osób, i giął się pod srebrem i złotem. Książę Janusz, jako część majestatu królewskiego w sobie mający i tylu królom pokrewny, wziął obok księżnej miejsce najwyższe, a wszyscy, przechodząc mimo, kłaniali się nisko i zasiadali wedle godności.", + "128928": "Lecz widocznie, jak zdawało się obecnym, pamiętał hetman, że to ostatnia uczta przed straszną wojną, w której się losy olbrzymich państw rozstrzygną, bo nie miał w twarzy spokoju. Udawał uśmiech i wesołość, a tak wyglądał, jakby paliła go gorączka. Czasami widoczna chmura osiadała mu na groźnym czole i siedzący bliżej mogli dostrzec, że czoło to było gęsto kroplami potu okryte; czasem wzrok jego biegał szybko po zebranych twarzach i zatrzymywał się badawczo na obliczach różnych pułkowników; to znów marszczył nagle lwie brwi, jakby go boleści przeszywały lub jakby ta czy owa twarz budziła w nim gniew. I dziwna rzecz, że dygnitarze siedzący obok księcia, jako: posłowie, ksiądz biskup Parczewski, ksiądz Białozór, pan Komorowski, pan Mierzejewski, pan Hlebowicz, pan wojewoda wendeński i inni, również byli roztargnieni i niespokojni. Dwa ramiona olbrzymiej podkowy brzmiały już wesołą rozmową i zwykłym gwarem przy ucztach, a szczyt jej milczał posępnie lub szeptał rzadkie słowa, lub zamieniał roztargnione i jakoby trwożne spojrzenia.", + "128929": "Ale nie było w tym nic dziwnego, bo niżej siedzieli pułkownicy i rycerze, którym bliska wojna co najwięcej śmiercią groziła. Łatwiejże polec w wojnie niż dźwigać odpowiedzialność za nią na ramionach. Nie zatroszczy się dusza żołnierska, gdy odkupiwszy krwią grzechy leci z pola ku niebu — ten tylko schyla ciężko głowę, ten rozprawia w duszy z Bogiem i sumieniem, kto w wilię dnia stanowczego nie wie, jaki puchar poda jutro ojczyźnie do wypicia.", + "128930": "Tak też i tłomaczono sobie na niższych końcach niepokój księcia.", + "128931": "— Zawsze on taki przed każdą wojną, że z własną duszą gada — mówił stary pułkownik Stankiewicz do Zagłoby — ale im posępniejszy, tym gorzej dla nieprzyjaciół, bo w dzień bitwy będzie wesół z pewnością.", + "128932": "— Toć i lew przed walką pomrukuje — odparł Zagłoba — żeby w sobie tym większą abominację przeciw nieprzyjacielowi zbudzić, co zaś do wielkich wojowników, każdy ma swój obyczaj. Hannibal podobno kości rzucał, Scipio Africanus rytmy recytował, pan Koniecpolski, ojciec, o białogłowach zawsze rozmawiał, a ja rad snu przed bitwą przez jaką godzinę zażywam, chociaż i od kielicha z dobrymi przyjaciółmi nie stronię.", + "128933": "— Obaczcie, waćpanowie, że to i ksiądz biskup Parczewski blady jak karta papieru! — rzekł Stanisław Skrzetuski.", + "128934": "— Bo za kalwińskim stołem siedzi i snadnie coś nieczystego w potrawach połknąć może — wyjaśnił cichym głosem Zagłoba. — Do trunków, powiadają starzy ludzie, nie ma licho przystępu, i te wszędy pić możesz, ale jadła, a szczególniej zupy, trzeba się wystrzegać. Tak było i w Krymie za czasów, gdym tam w niewoli siedział. Tatarscy mułłowie, czyli księża, umieli baraninę z czosnkiem tak przyrządzać, że kto pokosztował, zaraz od wiary gotów był odstąpić i ich szelmowskiego proroka przyjąć.", + "128935": "Tu Zagłoba zniżył głos jeszcze bardziej:", + "128936": "— Nie na kontempt księciu panu to mówię, ale radzę waćpanom jadło przeżegnać, bo strzeżonego Pan Bóg strzeże.", + "128937": "— Co zaś waćpan mówisz!… Kto się Bogu polecił przed jedzeniem, temu się nic nie stanie; u nas w Wielkopolsce lutrów i kalwinów co niemiara, ale nie słyszałem o tym, żeby mieli jadło czarować.", + "128938": "— U was w Wielkopolsce lutrów co niemiara, toteż się ze Szwedami zaraz powąchali — odrzekł Zagłoba — i teraz w komitywie z nimi chodzą. Ja bym na miejscu księcia i tych tam oto posłów psami wyszczuł, nie specjałami kiszki im nadziewał. Patrzcie no na tego Loewenhaupta. Tak żre, jakby za miesiąc mieli go na jarmark na postronku za nogę uwiązanego pognać. Jeszcze dla żony i dla dzieci w kieszenie bakaliów natka… Zapomniałem, jak się ten drugi zamorek nazywa. Bodajże cię…", + "128939": "— Spytaj, ociec, Michała — rzekł Jan Skrzetuski.", + "128940": "Pan Michał siedział niedaleko, ale nic nie słyszał, nic nie widział, bo siedział między dwoma pannami; po lewej ręce miał pannę Elżbietę Sielawską, godną pannę, lat koło czterdziestu, a po prawej Oleńkę Billewiczównę, za którą siedział Kmicic. Panna Elżbieta trzęsła głową, przybraną w pióra, nad małym rycerzem i opowiadała mu coś bardzo żywo, on zaś spoglądał na nią od czasu do czasu osowiałym wzrokiem, odpowiadał co chwila: „Tak, mościa panno, jako żywo!”, i nie rozumiał ani słowa, bo cała jego uwaga była właśnie po drugiej stronie. Uchem łowił szmer słów Oleńki, chrzęst jej lamowej sukni i wąsikami tak z żalu ruszał, jakby chciał nimi pannę Elżbietę odstraszyć.", + "128941": "„Ej, cudnaż to dziewczyna!… Ej, gładyszka to! — mówił sobie W duszy. — Wejrzyjże, Boże, na moją nędzę, bo już nie masz większego sieroty nade mnie. Dusza aż piszczy we mnie, żeby to mieć swoją niewiastę kochaną, a co na którą spojrzę, to już tam inny żołnierz kwaterą stoi. Gdzież ja się, nieszczęsny tułacz, podzieję?…”", + "128942": "— A po wojnie co waćpan myślisz czynić? — spytała nagle panna Elżbieta Sielawska złożywszy buzię „w ciup” i wachlując się mocno.", + "128943": "— Do zakonu pójść! — odparł opryskliwie mały rycerz.", + "128944": "— A kto tam o zakonie przy uczcie wspomina? — zawołał wesoło Kmicic przechylając się przez Oleńkę. — Hej! to pan Wołodyjowski!", + "128945": "— Waści to nie w głowie? A wierzę! — rzekł pan Michał.", + "128946": "Wtem słodki głos Oleńki zabrzmiał mu w uszach:", + "128947": "— Bo i waćpanu nie trzeba o tym myśleć. Bóg ci da żonę po sercu, kochaną i zacną, jako sam jesteś zacny.", + "128948": "Poczciwy pan Michał zaraz rozczulił się:", + "128949": "— Żeby mi kto na fletni grał, nie byłoby mi milej słuchać!", + "128950": "Gwar coraz wzmagający się przy stole przerwał dalszą rozmowę, bo też już i do kielichów przyszło. Humory ożywiały się coraz bardziej. Pułkownicy dysputowali o przyszłej wojnie, marszcząc brwi i ciskając ogniste spojrzenia.", + "128951": "Pan Zagłoba opowiadał na cały stół o oblężeniu Zbaraża, a słuchaczom aż krew biła na twarze, a w sercach rósł zapał i odwaga. Zdawać się mogło, że duch nieśmiertelnego „Jaremy” nadleciał do tej sali i tchnieniem bohaterskim napełnił dusze żołnierzy.", + "128952": "— To był wódz! — rzekł znamienity pułkownik Mirski, który całą husarią radziwiłłowską dowodził.", + "128953": "— Raz go tylko widziałem i w chwili śmierci będę jeszcze pamiętał.", + "128954": "— Jowisz z piorunami w ręku! — zakrzyknął stary Stankiewicz. — Nie przyszłoby do tego, gdyby żył!…", + "128955": "— Ba! przecie on za Romnami lasy rąbać kazał, by sobie gościniec do nieprzyjaciół otworzyć.", + "128956": "— Jego to przyczyną stała się berestecka wiktoria.", + "128957": "— I w najcięższej chwili Bóg go zabrał…", + "128958": "— Bóg go zabrał — powtórzył podniesionym głosem pan Skrzetuski — ale testament po nim został dla przyszłych wodzów, dygnitarzy i całej Rzeczypospolitej: oto, żeby z żadnym nieprzyjacielem nie paktować, ale wszystkich bić!…", + "128959": "— Nie paktować! Bić! — powtórzyło kilkanaście silnych głosów. — Bić, bić!", + "128960": "W sali upał stał się wielki i burzył krew w wojownikach, więc poczęły padać spojrzenia jak błyskawice, a podgolone łby dymiły.", + "128961": "— Nasz książę, nasz hetman będzie tego testamentu egzekutorem! — rzekł Mirski.", + "128962": "Wtem olbrzymi zegar, umieszczony w chórze sali, począł bić północ, a jednocześnie wstrząsły się mury, zadźwięczały żałośnie szyby i huk wystrzału wiwatowego rozległ się na dziedzińcu.", + "128963": "Rozmowy umilkły, nastała cisza.", + "128964": "Nagle u szczytu stołu poczęto wołać:", + "128965": "— Ksiądz biskup Parczewski zemdlał! Wody!", + "128966": "Uczyniło się zamieszanie. Niektórzy zerwali się z siedzeń, by się lepiej przyjrzeć, co zaszło. Biskup nie zemdlał, ale osłabł bardzo, aż marszałek podtrzymywał go na krześle za ramiona, podczas gdy pani wojewodzina wendeńska pryskała mu wodą na twarz.", + "128967": "W tej chwili drugi wystrzał działowy wstrząsnął szybami, za nim trzeci, czwarty…", + "128968": "— Vivat Rzeczpospolita! pereant hostes — zakrzyknął Zagłoba.", + "128969": "Lecz dalsze wystrzały zgłuszyły jego mowę. Szlachta poczęła je liczyć:", + "128970": "— Dziesięć, jedenaście, dwanaście…", + "128971": "Szyby za każdym razem odpowiadały jękiem żałosnym. Płomienie świec chwiały się od wstrząśnień.", + "128972": "— Trzynaście! czternaście!… Ksiądz biskup huku niezwyczajny. Popsuł przez swój strach zabawę, bo i książę się zatroskał. Patrzcie, mości panowie, jaki odęty siedzi… Piętnaście, szesnaście… Hej, walą jakby w bitwie! Dziewiętnaście, dwadzieścia!", + "128973": "— Cicho tam! książę chce przemówić! — poczęto wołać naraz w różnych końcach stołu.", + "128974": "— Książę chce przemówić!", + "128975": "Uciszyło się zupełnie i wszystkich oczy zwróciły się na Radziwiłła, który stał, podobny do olbrzyma, z kielichem w ręku. Lecz cóż za widok uderzył oczy ucztujących!…", + "128976": "Twarz księcia była w tej chwili po prostu straszna, bo nie blada, ale sina i wykrzywiona jak konwulsją uśmiechem, który książę usiłował na usta przywołać. Oddech jego, zwykle krótki, stał się jeszcze krótszy, szeroka pierś wzdymała się pod złotogłowiem, a oczy nakrył do połowy powiekami i zgroza jakaś była w tej potężnej twarzy, i lodowatość, jakie bywają w krzepnących rysach w chwili skonu.", + "128977": "— Co jest księciu? Co tu się dzieje? — szeptano naokół niespokojnie.", + "128978": "I złowrogie przeczucie ścisnęło wszystkie serca; trwożliwe oczekiwanie osiadło na obliczach.", + "128979": "On tymczasem mówić począł krótkim, przerywanym przez astmę głosem:", + "128980": "— Mości panowie!… Wielu spomiędzy was… zdziwi… albo zgoła przestraszy ten toast… ale… kto mi ufa i wierzy… kto prawdziwie chce dobra ojczyzny… kto wiernym mojego domu przyjacielem…. ten go wzniesie ochotnie… i powtórzy za mną:", + "128981": "Vivat Carolus Gustavus rex… od dziś dnia łaskawie nam panujący!", + "128982": "— Vivat! — powtórzyli dwaj posłowie Loewenhaupt i Shitte oraz kilkunastu oficerów cudzoziemskiego autoramentu.", + "128983": "Lecz w sali zapanowało głuche milczenie. Pułkownicy i szlachta spoglądali na siebie przerażonym wzrokiem, jakby pytając się wzajem, czy książę zmysłów nie utracił. Kilka głosów ozwało się wreszcie w różnych miejscach stołu:", + "128984": "— Czy my dobrze słyszym? Co to jest?", + "128985": "Potem znów nastała cisza.", + "128986": "Zgroza niewypowiedziana w połączeniu ze zdumieniem odbiła się na twarzach i oczy wszystkich znów zwróciły się na Radziwiłła, a on stał ciągle i oddychał głęboko, rzekłbyś: niezmierny jakiś ciężar zrzucił z piersi. Barwa wracała mu z wolna na twarz; następnie zwrócił się do pana Komorowskiego i rzekł:", + "128987": "— Czas promulgować ugodę, którąśmy dziś podpisali, aby ichmościowie wiedzieli, czego się mają trzymać. Czytaj wasza miłość!", + "128988": "Komorowski wstał, rozwinął leżący przed sobą pargamin i począł czytać straszną ugodę rozpoczynającą się od słów:", + "128989": "„Nie mogąc lepiej i dogodniej postąpić w najburzliwszym teraźniejszym rzeczy stanie, po utraceniu wszelkiej nadziei na pomoc najjaśniejszego króla, my, panowie i stany Wielkiego Księstwa Litewskiego, koniecznością zmuszeni, poddajemy się pod protekcję najjaśniejszego króla szwedzkiego na tych warunkach:", + "128990": "1) Łącznie wojować przeciw wspólnym nieprzyjaciołom, wyjąwszy króla i Koronę Polską.", + "128991": "2) Wielkie Księstwo Litewskie nie będzie do Szwecji wcielone, lecz z nią takim sposobem połączone, jak dotąd z Koroną Polską, to jest, aby naród narodowi, senat senatowi, a rycerstwo rycerstwu we wszystkim było równe.", + "128992": "3) Wolność głosu na sejmach nikomu nie ma być bronioną.", + "128993": "4) Wolność religii ma być nienaruszona…”", + "128994": "I tak dalej czytał pan Komorowski wśród ciszy i zgrozy, aż gdy doszedł do ustępu: „…Akt ów stwierdzamy podpisami naszymi za nas i potomków naszych, przyrzekamy i warujemy” — szmer uczynił się w sali, jakby pierwsze tchnienie burzy wstrząsnęło borem. Lecz nim burza wybuchła, siwy jak gołąb pułkownik Stankiewicz zabrał głos i począł błagać:", + "128995": "— Mości książę! Uszom własnym wierzyć nie chcemy! Na rany Chrystusa! także to ma pójść wniwecz dzieło Władysławowe i Zygmunta Augusta? Zali można, zali godzi się braci odstępować, ojczyzny odstępować i z nieprzyjacielem unię zawierać? Mości książę, wspomnij na imię, które nosisz, na zasługi, które ojczyźnie oddałeś, na sławę niepokalaną dotąd rodu twego i zedrzyj, i podepcz ten dokument haniebny! Wiem, że nie w swoim imieniu tylko proszę, ale w imieniu wszystkich tu obecnych wojskowych i szlachty. Toż i nam prawo służy o losie naszym stanowić. Mości książę! nie czyń tego, czas jeszcze!… Zmiłuj się nad sobą, zmiłuj się nad nami, zmiłuj się nad Rzecząpospolitą!", + "128996": "— Nie czyń tego! Zmiłuj się, zmiłuj! — ozwały się setne głosy.", + "128997": "I wszyscy pułkownicy zerwali się z miejsc swoich, i szli ku niemu, a sędziwy Stankiewicz klęknął na środku sali, między dwoma ramionami stołu, i coraz potężniej brzmiało naokoło:", + "128998": "— Nie czyń tego! Zmiłuj się nad nami!", + "128999": "Radziwiłł podniósł swoją potężną głowę i błyskawice gniewu poczęły przelatywać mu po czole; nagle wybuchnął:", + "129000": "— Waszmościom że to przystoi pierwszym dawać przykład niekarności? Wojskowym że to przystoi wodza, hetmana odstępować i protestację zanosić? Wy to chcecie być moim sumieniem? Wy chcecie uczyć mnie, jak dla dobra ojczyzny postąpić należy? Nie sejmik to i nie na wota was tu wezwano, a przed Bogiem ja biorę odpowiedzialność!", + "129001": "I dłonią uderzył się w pierś szeroką poglądając iskrzącym wzrokiem na żołnierzy, a po chwili zakrzyknął:", + "129002": "— Kto nie ze mną, ten przeciw mnie! Znałem was, wiedziałem, co będzie!… A wy wiedzcie, że miecz wisi nad waszymi głowami!…", + "129003": "— Mości książę! hetmanie nasz! — błagał stary Stankiewicz — zmiłuj się nad sobą i nad nami!", + "129004": "Lecz dalsze jego słowa przerwał Stanisław Skrzetuski, który, porwawszy się obu rękoma za włosy, począł wołać rozpaczliwym głosem:", + "129005": "— Nie błagajcie go, to na nic! On tego smoka od dawna w sercu hodował!… Biada ci, Rzeczpospolito! Biada nam wszystkim!", + "129006": "— Dwóch dygnitarzy na dwóch krańcach Rzeczypospolitej zaprzedaje ojczyznę! — ozwał się Jan. — Przekleństwo temu domowi, hańba i gniew boży!", + "129007": "Słysząc to pan Zagłoba otrząsnął się ze zdumienia i wybuchnął:", + "129008": "— Pytajcie się go, jakie korupcje wziął od Szweda? Ile mu wyliczono? Co mu jeszcze obiecano? Mości panowie, oto Judasz Iskariota! Bodajeś konał w rozpaczy! bodaj ród twój wygasł! bodaj diabeł duszę z ciebie wywlókł… zdrajco! zdrajco! po trzykroć zdrajco!", + "129009": "Wtem Stankiewicz w uniesieniu rozpaczy wyciągnął pułkownikowską buławę zza pasa i cisnął ją z trzaskiem do nóg księcia. Drugi cisnął Mirski, trzeci Józefowicz, czwarty Hoszczyc, piąty, blady jak trup pan Wołodyjowski, szósty Oskierko — i toczyły się po podłodze buławy, a jednocześnie w tej lwiej jaskini, lwu do oczu, coraz więcej ust powtarzało straszliwy wyraz:", + "129010": "— Zdrajca!… zdrajca!…", + "129011": "Wszystka krew napłynęła do głowy dumnemu magnatowi; zsiniał, rzekłbyś: za chwilę zwali się trupem pod stół.", + "129012": "— Ganchof i Kmicic do mnie!… — ryknął straszliwym głosem.", + "129013": "W tej chwili czworo podwoi wiodących do sali rozwarło się naraz z łoskotem i oddziały szkockiej piechoty wkroczyły groźne, milczące, z muszkietami w ręku. Od głównych drzwi wiódł je Ganchof.", + "129014": "— Stój! — krzyknął książę.", + "129015": "Po czym zwrócił się do pułkowników:", + "129016": "— Kto za mną, niech przejdzie na prawą stronę sali!", + "129017": "— Ja żołnierz, hetmanowi służę!… Bóg niech mnie sądzi!… — rzekł Charłamp przechodząc na prawą stronę.", + "129018": "— I ja! — dodał Mieleszko. — Nie mój będzie grzech!", + "129019": "— Protestowałem jako obywatel, jako żołnierz słuchać muszę — dodał trzeci, Niewiarowski, który chociaż poprzednio buławę rzucił, teraz widocznie uląkł się Radziwiłła.", + "129020": "Za nimi przeszło kilku innych i spora wiązka szlachty; lecz Mirski, najwyższy godnością, i Stankiewicz, najstarszy wiekiem, i Hoszczyc, i Wołodyjowski, i Oskierko pozostali na miejscu, a z nimi dwóch Skrzetuskich, pan Zagłoba i ogromna większość tak towarzyszów rozmaitych poważnych i lekkich chorągwi, jak i szlachty.", + "129021": "Szkocka piechota otoczyła ich murem.", + "129022": "Kmicic od pierwszej chwili, w której książę wzniósł toast na cześć Karola Gustawa, zerwał się wraz ze wszystkimi z miejsca, oczy postawił w słup i stał jak skamieniały, powtarzając zbladłymi wargami:", + "129023": "— Boże!… Boże!… Boże!… com ja uczynił?…", + "129024": "Wtem głos cichy, ale dla jego ucha wyraźny, zaszeptał blisko:", + "129025": "— Panie Andrzeju!…", + "129026": "On chwycił się nagle rękoma za włosy:", + "129027": "— Przeklętym na wieki!… Bogdaj mnie ziemia pożarła!…", + "129028": "Na twarz Billewiczówny wystąpiły płomienie, a oczy jak gwiazdy jasne utkwiła w Kmicicu:", + "129029": "— Hańba tym, którzy przy hetmanie stają!… Wybieraj!… Boże wszechmogący!… Co waćpan czynisz?!… Wybieraj!…", + "129030": "— Jezu! Jezu! — zakrzyknął Kmicic.", + "129031": "Tymczasem sala rozległa się okrzykami, inni właśnie rzucali buławy pod nogi księcia, ale Kmicic nie przyłączył się do nich; nie ruszył się i wówczas, gdy książę zakrzyknął: „Ganchof i Kmicic do mnie!” — ani gdy piechota szkocka weszła już do sali — i stał targany boleścią i rozpaczą, z obłąkanym wzrokiem, z zsiniałymi usty.", + "129032": "Nagle zwrócił się do Billewiczówny i wyciągnął do niej ręce:", + "129033": "— Oleńka!… Oleńka!… — powtórzył z jękiem żałosnym, jak dziecko, które krzywda spotyka.", + "129034": "Lecz ona cofnęła się ze wstrętem w twarzy i zgrozą.", + "129035": "— Precz… zdrajco! — odpowiedziała dobitnie.", + "129036": "W tej chwili Ganchof skomenderowałł „Naprzód!” — i oddział Szkotów otaczający więźniów ruszył ku drzwiom.", + "129037": "Kmicic począł iść za nimi jak nieprzytomny, nie wiedząc, dokąd i po co idzie.", + "129038": "Uczta była skończona…", + "129039": "Rozdział XIV", + "129040": "Tej samej jeszcze nocy książę długo naradzał się z panem Korfem, wojewodą wendeńskim, i z posłami szwedzkimi. Rezultat ogłoszenia umowy zawiódł jego oczekiwania i odsłonił mu groźną przyszłość. Umyślnie chciał książę, by promulgacja nastąpiła w czasie uczty, gdy umysły są podniecone, ochocze i do wszelkiej zgody skłonne. Spodziewał się w każdym razie oporu, ale liczył i na stronników, tymczasem energia protestu przeszła jego oczekiwania. Prócz kilkudziesięciu szlachty kalwinów i garści oficerów obcego pochodzenia, którzy, jako cudzoziemcy, nie mogli mieć w tej sprawie głosu — wszyscy oświadczyli się przeciw układowi z Karolem Gustawem, a raczej z feldmarszałkiem jego i szwagrem, Pontusem de la Gardie, zawartemu.", + "129041": "Książę kazał wprawdzie aresztować oporną starszyznę wojskową, ale cóż z tego? Co na to rzekną chorągwie komputowe?… Czy się o swoich pułkowników nie upomną? Czy się nie zbuntują i nie będą chciały siłą ich odbić?", + "129042": "A w takim razie cóż zostanie dumnemu księciu prócz kilku regimentów dragońskich i cudzoziemskiej piechoty?", + "129043": "Potem… pozostaje jeszcze cały kraj, wszystka zbrojna szlachta — i Sapieha, wojewoda witebski, groźny przeciwnik radziwiłłowskiego domu, gotów na wojnę z całym światem w imię całości Rzeczypospolitej. Owi pułkownicy, którym nie można przecie szyi poucinać, owe chorągwie polskie, pójdą do niego i Sapieha stanie na czele wszystkich sił kraju, a książę Radziwiłł ujrzy się bez wojska, bez stronników, bez znaczenia… Cóż wówczas się stanie?…", + "129044": "Były to pytania straszne, bo i położenie było straszne. Książę rozumiał dobrze, że wówczas i umowa, nad którą w skrytości tyle pracował, siłą rzeczy straci wszelkie znaczenie, a wówczas i Szwedzi lekceważyć go będą albo nawet mścić się za doznany zawód. Wszakże oddał im swe Birże w zakład wierności, ale przez to tym więcej się osłabił.", + "129045": "Karol Gustaw gotów był sypać obu rękoma nagrody i zaszczyty dla potężnego Radziwiłła — słabym i opuszczonym od wszystkich wzgardzi. A jeśli odmienna szczęścia kolej ześle zwycięstwo Janowi Kazimierzowi, wówczas ostatnia zguba nastanie dla tego pana, który dziś jeszcze rano nie miał równego sobie w całej Rzeczypospolitej.", + "129046": "Po odjeździe posłów i wojewody wendeńskiego książę chwycił brzemienne troskami czoło w obie dłonie i począł chodzić szybkimi krokami po komnacie… Z zewnątrz dochodziły głosy wartowników szkockich i turkot odjeżdżających kolasek szlacheckich. Odjeżdżały tak szybko jakoś i pospiesznie, jakby zaraza padła na wspaniały kiejdański zamek. Straszliwy niepokój targał duszę Radziwiłła.", + "129047": "Zdawało mu się chwilami, że prócz niego jest jeszcze ktoś i chodzi za nim, i szepce mu do ucha: „Opuszczenie, ubóstwo, a do tego hańba…” Wszakże on, wojewoda wileński i hetman wielki, już był zdeptany i upokorzony! Kto by przypuszczał wczoraj, że w całej Koronie i Litwie, ba! w całym świecie, znajdzie się człowiek, który by śmiał zakrzyknąć mu do oczu: „Zdrajca!” A przecie on tego wysłuchał i żyw dotąd, i ci, którzy ów wyraz wymówili, żywi także. Może, gdyby wszedł do owej sali, w której odbywała się uczta, usłyszałby jeszcze, jak echo wśród gzymsów i pod sklepieniami powtarza: „Zdrajca! zdrajca!”", + "129048": "I gniew szalony, wściekły chwytał chwilami za pierś oligarchy. Nozdrza jego rozdymały się, oczy ciskały błyskawice, żyły występowały na czole. Kto tu śmie stawiać opór jego woli?… Rozszalała myśl stawiała mu przed oczy obraz kar i mąk dla buntowników, którzy ośmielili się nie iść jak pies za jego nogami. I widział krew ich ściekającą z katowskich toporów, słyszał chrupot kości, łamanych kołem, i kąpał się, i lubował, i nasycał krwawymi widziadłami.", + "129049": "Lecz gdy trzeźwiejsza rozwaga przypomniała mu, że za tymi buntownikami stoi wojsko, że nie można bezkarnie łbów im poskręcać, wówczas niepokój nieznośny, piekielny wracał i napełniał jego duszę, a ktoś znów poczynał szeptać mu do ucha:", + "129050": "„Opuszczenie, ubóstwo, sąd i hańba…”", + "129051": "Jakże to? Więc Radziwiłłowi nawet nie wolno stanowić o losie kraju? Utrzymać go przy Janie Kazimierzu lub dać Karolowi Gustawowi? Dać, przekazać, darować, komu zechce?", + "129052": "Magnat spojrzał ze zdumieniem przed siebie.", + "129053": "Więc cóż są Radziwiłłowie? Więc czymże byli wczoraj? Co mówiono powszechnie na Litwie?… Zali to wszystko było złudzeniem? Zali przy hetmanie wielkim nie stanie książę Bogusław ze swoimi pułkami, za nim wuj elektor brandenburski, a za wszystkimi trzema Karol Gustaw, król szwedzki, z całą zwycięską potęgą, przed którą niedawno jeszcze drżały Niemcy jak długie i szerokie? Toż i ta Rzeczpospolita Polska wyciąga ku nowemu panu ręce, i ona poddaje się na samą wieść o zbliżaniu się północnego lwa. Któż stawi opór tej sile niepohamowanej?", + "129054": "Z jednej strony król szwedzki, elektor brandenburski, Radziwiłłowie, w potrzebie i Chmielnicki z całą potęgą, i hospodar wołoski, i Rakoczy siedmiogrodzki, pół niemal Europy! — z drugiej pan wojewoda witebski z panem Mirskim, z panem Stankiewiczem, z ową trójką szlachty przybyłej spod Łukowa i z kilku zbuntowanymi chorągwiami!… Co to jest? — żarty? krotofila?…", + "129055": "Tu nagle książę zaczął się śmiać głośno:", + "129056": "— Przez Lucypera i cały sejm piekielny, chybam oszalał!… Niech i wszyscy pójdą do wojewody witebskiego!", + "129057": "Po chwili jednak twarz jego zasępiła się znowu:", + "129058": "— Ci potężni tylko potężnych do spółki przypuszczą. Radziwiłł rzucający Litwę pod szwedzkie nogi będzie pożądany… Radziwiłł wzywający pomocy przeciw Litwie będzie lekceważony.", + "129059": "Co czynić?", + "129060": "Oficerowie cudzoziemscy wytrwają przy nim, ale siły ich niedostateczne, i jeśli polskie chorągwie przejdą do wojewody witebskiego, wtedy on będzie miał losy kraju w ręku. Zresztą każdy z tych oficerów spełni wprawdzie rozkazy, ale nie poślubi sprawy radziwiłłowskiej całą duszą, nie odda się jej z zapałem, nie tylko jako żołnierz, lecz jako stronnik.", + "129061": "Tu koniecznie trzeba mieć nie cudzoziemców, ale ludzi swoich, którzy by mogli pociągnąć innych nazwiskiem, męstwem, sławą, zuchwałym przykładem, gotowością na wszystko… Trzeba mieć w kraju stronników, choćby dla pozoru.", + "129062": "Któż zaś z tych swoich opowiedział się przy księciu? Charłamp, stary, zużyty żołnierz, dobry do służby i do niczego więcej; Niewiarowski, nie lubiany w wojsku i bez wpływu; za nimi kilku innych mniejszego jeszcze znaczenia. Nikt z innych, nikt z takich, za którym by poszło wojsko, nikt z takich, który by mógł być propagatorem sprawy.", + "129063": "Pozostawał Kmicic, młody, przedsiębierczy, zuchwały, okryty wielką sławą rycerską, noszący znamienite nazwisko, stojący na czele potężnej chorągwi, częścią własnym kosztem wystawionej, człowiek jakby stworzony na wodza wszystkich zuchwałych i niespokojnych duchów na Litwie, a przy tym pełen zapału. Gdyby on chwycił się sprawy radziwiłłowskiej, to chwyciłby się jej z wiarą, jaką daje młodość, szedłby za swym hetmanem na ślepo i apostołowałby w jego imieniu, a taki apostoł znaczy więcej niż całe pułki, niż całe regimenty cudzoziemców. Swą wiarę potrafiłby wlać w serca młodego rycerstwa, pociągnąć je za sobą i wypełnić ludźmi radziwiłłowski obóz.", + "129064": "Lecz i on zawahał się widocznie. Nie rzucił wprawdzie swej buławy pod nogi hetmana, ale nie stanął przy nim w pierwszej chwili.", + "129065": "„Na nikogo nie można liczyć, nikogo nie można być pewnym — pomyślał posępnie książę. — Wszyscy oni przejdą do wojewody witebskiego i nikt nie zechce się ze mną podzielić…”", + "129066": "— Hańbą! — poszepnęło sumienie.", + "129067": "— Litwą! — odpowiedziała z drugiej strony pycha.", + "129068": "W komnacie pociemniało, bo na knotach świec osiadły grzyby, jeno przez okna wpływało srebrne światło księżyca. Radziwiłł wpatrzył się w te blaski i zamyślił się głęboko.", + "129069": "Z wolna poczęło się coś mącić w tych blaskach, wstawały jakieś postacie i coraz ich było więcej, aż w końcu ujrzał książę jakoby wojska idące ku sobie z górnych szlaków szeroką księżycową drogą. Idą pułki pancerne, husarskie i lekkie petyhorskie, las chorągwi płynie nad nimi, a na czele jedzie jakiś człowiek bez hełmu na głowie, widocznie triumfator wracający po wojnie zwycięskiej. Cisza naokoło, a książę słyszy wyraźnie głos wojska i ludu: „Vivat defensor patriae! vivat defensor patriae!” Wojska zbliżają się coraz więcej; już twarz wodza można rozpoznać. Buławę trzyma w ręku; z liczby buńczuków można poznać, że to hetman wielki.", + "129070": "— W imię Ojca i Syna! — woła książę — to Sapieha, to wojewoda witebski! A gdzie ja jestem? — i co mnie przeznaczono?", + "129071": "— Hańbę! — szepce sumienie.", + "129072": "— Litwę! — odpowiada pycha.", + "129073": "Książę zaklasnął w dłonie; czuwający w przyległej komnacie Harasimowicz ukazał się natychmiast we drzwiach i zgiął się we dwoje.", + "129074": "— Światła! — rzekł książę.", + "129075": "Harasimowicz poobjaśniał knoty od świec, po czym wyszedł i po chwili wrócił ze świecznikiem w ręku.", + "129076": "— Wasza książęca mość! — rzekł — czas na spoczynek, już drugie kury piały!", + "129077": "— Nie chcę! — rzekł książę. — Zdrzemnąłem się i zmora mnie dusiła. Co tam nowego?", + "129078": "— Jakiś szlachcic przywiózł list z Nieświeża od księcia krajczego, ale nie śmiałem wchodzić nie przyzwany.", + "129079": "— Dawaj co prędzej list!", + "129080": "Harasimowicz podał zapieczętowane pismo, książę otworzył i począł czytać, co następuje:", + "129081": "„Niech Waszą Książęcą Mość Bóg broni i powstrzyma od takowych zamysłów, które wieczną hańbę i zniszczenie domowi naszemu przynieść mogą. Za sam takowy zamiar nie o panowaniu, ale o włosiennicy myśleć. Mnie też wielkość naszego domu na sercu leży, a najlepszy dowód w staraniach, jakie w Wiedniu czyniłem, abyśmy suffragia w sejmach Rzeszy mieć mogli. Ale ojczyzny ani pana swojego za żadne nagrody i potęgę ziemską nie zdradzę, abym zaś po takiej siejbie żniwa hańby za życia i potępienia po śmierci nie zebrał. Wejrzyj Wasza Ks. Mość na zasługi przodków i na sławę niepokalaną i opamiętaj się, na miłosierdzie boskie, póki czas po temu służy. Nieprzyjaciel oblega mnie w Nieświeżu i nie wiem, zali to pismo dojdzie rąk Waszej Ks. Mości; ale chociaż każda chwila zgubą mi grozi, nie o ocalenie Boga proszę, jeno aby Waszą Ks. Mość od tych zamysłów powstrzymał i na drogę cnoty naprowadził. Choćby się już co złego uczyniło, jeszcze recedere wolno i prędką poprawą zgładzić grzechy potrzeba. A ode mnie nie spodziewajcie się pomocy, bo to z góry oświadczam, że bez względu na związek krwi ja siły swoje z panem podskarbim i z wojewodą witebskim połączę i oręż mój sto razy prędzej przeciw Waszej Ks. Mości zwrócę, zanimbym do tej haniebnej zdrady miał dobrowolnie przyłożyć ręki. Bogu Waszą Książęcą Mość polecam.Michał Kazimierz Radziwiłł, Książę na Nieświeżu i Ołyce, Krajczy W. Ks. Litewskiego.”", + "129082": "Hetman skończywszy list opuścił go na kolana i począł kiwać głową z bolesnym na twarzy uśmiechem.", + "129083": "— I ten mnie opuszcza, własna krew mnie się wypiera za to, żem chciał dom nasz nie znanym dotąd blaskiem przyozdobić!… Ha! trudno! Pozostaje Bogusław, i ten mnie nie opuści… Z nami elektor i Carolus Gustavus, a kto nie chce siać, ten i zbierać nie będzie…", + "129084": "— Hańby! — szepnęło sumienie.", + "129085": "— Wasza książęca mość raczy dać odpowiedź? — pytał Harasimowicz.", + "129086": "— Nie będzie odpowiedzi.", + "129087": "— Mogęż odejść i pokojowych przysłać?", + "129088": "— Czekaj… Czy warty pilno rozstawione?", + "129089": "— Tak jest.", + "129090": "— Ordynanse do chorągwi rozesłane?", + "129091": "— Tak jest.", + "129092": "— Co robi Kmicic?", + "129093": "— Łbem o ścianę bił i krzyczał o potępieniu. Wił się jak piskorz. Chciał uciekać za Billewiczami, warty go nie puściły. Porwał się do szabli, musiano go związać. Teraz leży spokojnie.", + "129094": "— Miecznik rosieński wyjechał?", + "129095": "— Nie było rozkazu, żeby go wstrzymać.", + "129096": "— Zapomniałem! — rzekł książę. — Otwórz okna, bo duszno i astma mnie dusi. Charłampowi powiedz, żeby do Upity po chorągiew ruszał i zaraz ją tu sprowadził. Pieniędzy mu dać, niech pierwszą ćwierć ludziom zapłaci i podochocić im pozwoli… Powiedz mu, że Dydkiemie w dożywocie po Wołodyjowskim weźmie. Astma mnie dusi… Czekaj!", + "129097": "— Wedle rozkazu waszej książęcej mości.", + "129098": "— Co robi Kmicic?", + "129099": "— Jako rzekłem waszej książęcej mości, leży spokojnie.", + "129100": "— Prawda! mówiłeś… Każ go tu przysłać. Potrzebuję z nim mówić. Więzy każ mu zdjąć.", + "129101": "— Wasza książęca mość, to człowiek szalony…", + "129102": "— Nie bój się, ruszaj!", + "129103": "Harasimowicz wyszedł; książę zaś wyjął z weneckiego biurka pudełko z pistoletami, otworzył je i położył sobie pod ręką, na stole, przy którym usiadł.", + "129104": "Po kwadransie czasu wszedł Kmicic wprowadzony przez czterech trabantów szkockich. Książę kazał odejść żołnierzom. Zostali sam na sam.", + "129105": "Zdawało się, że nie ma ani jednej kropli krwi w twarzy junaka, tak była blada; oczy tylko świeciły mu gorączkowo, ale zresztą był spokojny, zrezygnowany, lubo zdawał się być pogrążony w bezgranicznej rozpaczy.", + "129106": "Przez chwilę milczeli obaj. Przemówił pierwszy książę:", + "129107": "— Przysiągłeś na krucyfiksie, że nie opuścisz mnie!", + "129108": "— Potępiony będę, gdy tej przysięgi nie dotrzymam; potępiony będę, gdy jej dotrzymam! — rzekł Kmicic. — Wszystko mi jedno!", + "129109": "— Choćbym cię do złego prowadził, nie ty będziesz odpowiadał.", + "129110": "— Przed miesiącem groziły mi sądy i kary za zabójstwa… dziś wydaje mi się, żem wonczas był niewinny jak dziecko!", + "129111": "— Nim wyjdziesz z tej komnaty, będziesz się czuł rozgrzeszony ze wszystkich swych win dawniejszych — rzekł książę.", + "129112": "Nagle zmieniwszy ton spytał z pewną poufałą dobrodusznością:", + "129113": "— Co też sądzisz, co ja powinienem był uczynić wobec dwóch nieprzyjaciół, stokroć potężniejszych, przeciwko którym obronić tego kraju nie mogłem?", + "129114": "— Zginąć! — odpowiedział szorstko Kmicic.", + "129115": "— Zazdrościć wam, żołnierzom, którym wolno tak łatwo zrzucić gniotące brzemię. Zginąć! Kto śmierci w oczy patrzył i nie boi się jej, temu nic prostszego w świecie. Was głowa nie boli o to i żadnemu na myśl nie przyjdzie, że gdybym ja teraz wojnę zaciekłą rozniecił i, nie zawarłszy układu, zginął, tedyby kamień na kamieniu z tego kraju nie pozostał. Nie daj Bóg, aby się to stało, bo i w niebie nie znalazłaby dusza moja spoczynku. O, terąue quaterąue beati, którzy możecie zginąć!… Zali to myślisz, że i mnie żywot już nie cięży, żem niegłodny wiekuistego snu i odpocznienia? Ale trzeba kielich żółci i goryczy wychylić do dna. Trzeba ratować ten nieszczęśliwy kraj i dla jego ratunku pod nowym ugiąć się ciężarem. Niech zazdrośni posądzają mnie o pychę, niech mówią, że ojczyznę zdradzam dlatego, aby siebie wynieść — Bóg mnie widzi, Bóg sądzi, czy pragnę tego wyniesienia i czybym się nie zrzekł, gdyby inaczej być mogło… Znajdźcież wy, którzy mnie odstępujecie, środek ratunku; wskażcie drogę wy, którzyście mnie zdrajcą mianowali, a dziś jeszcze podrę ten dokument i wszystkie chorągwie ze snu rozbudzę, aby na nieprzyjaciela ruszyć.", + "129116": "Kmicic milczał.", + "129117": "— No! czemu milczysz? — zawołał podniesionym głosem Radziwiłł — czynię cię na moim miejscu hetmanem wielkim i wojewodą wileńskim, a ty nie giń, bo to nie sztuka, ale ratuj kraj: broń województw zajętych, pomścij popioły Wilna, broń Żmudzi przeciw szwedzkiemu najściu, ba! broń całej Rzeczypospolitej, wyżeń z granic wszystkich nieprzyjaciół!… Porwij się samotrzeć na tysiące i nie giń!… i nie giń, bo ci nie wolno, ale ratuj kraj!…", + "129118": "— Nie jestem hetmanem i wojewodą wileńskim — odparł Kmicic — i co do mnie nie należy, to nie moja głowa… Ale jeśli chodzi o to, by się porwać samotrzeć na tysiące, to się porwę!", + "129119": "— Słuchaj tedy, żołnierzu: skoro nie twoja głowa ma ratować kraj, to zostaw to mojej i ufaj!", + "129120": "— Nie mogę! — rzekł ze ściśniętymi zębami Kmicic.", + "129121": "Radziwiłł potrząsnął głową:", + "129122": "— Nie liczyłem na tamtych, spodziewałem się tego, co się stało, alem się na tobie zawiódł. Nie przerywaj i słuchaj… Postawiłem cię na nogi, uwolniłem od sądu i od kary, przygarnąłem do serca jak syna. Czy wiesz dlaczego? Bom myślał, że masz duszę śmiałą, do wielkich przedsięwzięć gotową. Potrzebowałem takich ludzi, tego nie ukrywam. Nie było koło mnie nikogo, kto by śmiał w słońce spojrzeć nieulękłym okiem… Byli ludzie małego ducha i małej fantazji. Takim nie ukazuj nigdy innej drogi, jak ta, po której oni sami i ich ojcowie chodzić zwykli, bo cię zakraczą, że ich na manowce prowadzisz. A przecie gdzie, jeżeli nie do przepaści, doszliśmy wszyscy owymi starymi drogami? Co się dzieje z tą Rzecząpospolitą, która niegdyś światu przegrażać mogła?", + "129123": "Tu książę głowę wziął w ręce i powtórzył po trzykroć:", + "129124": "— Boże! Boże! Boże!…", + "129125": "Po chwili tak mówił dalej:", + "129126": "— Nadeszły czasy gniewu bożego, czasy takich klęsk i takiego upadku, że zwykłymi sposoby już nam się nie podnieść z tej choroby, a gdy ja chcę użyć nowych, jedynie salutem przynieść mogących, tedy mnie opuszczają nawet ci, na których gotowość liczyłem, którzy powinni mi byli ufać, którzy mi ufność na krucyfiksie zaprzysięgli… Przez krew i rany Chrystusa! Zali ty myślisz, że ja na wieki poddałem się pod protekcję Karola Gustawa, że ja ten kraj naprawdę myślę ze Szwecją połączyć, że ten układ, za który zdrajcą mnie okrzyknięto, dłużej jak rok trwać będzie?… Czegóż to spoglądasz zdumionymi oczyma?… Więcej się jeszcze zdumiejesz, gdy wszystkiego wysłuchasz… Więcej się przerazisz, bo tu stanie się coś takiego, czego nikt się nie domyśla, nikt nie przypuszcza, czego umysł zwyczajnego człeka objąć nie zdoła. Ale mówię ci, nie drżyj, bo w tym zbawienie tego kraju, nie cofaj się, bo gdy nikogo nie znajdę do pomocy, tedy może zginę, ale ze mną zginie Rzeczpospolita i wy wszyscy — na wieki! Ja jeden uratować ją mogę, ale na to muszę zgnieść i zdeptać wszystkie przeszkody. Biada temu, kto mi się oprze, bo sam Bóg go przeze mnie zetrze, czy to będzie pan wojewoda witebski, czy pań podskarbi Gosiewski, czy wojsko, czy szlachta oporna. Chcę ratować ojczyznę, i wszystkie drogi, wszystkie sposoby do tego mi dobre… Rzym w chwilach klęski mianował dyktatorów — takiej, ba! większej, trwalszej władzy mi potrzeba… Nie pycha mnie do niej ciągnie — kto się czuje na siłach, niech ją za mnie bierze! Ale gdy nie ma nikogo, ja ją wezmę, chyba mi te mury pierwej upadną na głowę!…", + "129127": "To rzekłszy, książę wyciągnął obie ręce do góry, jakby naprawdę chciał podeprzeć walące się sklepienia, i było w nim coś tak olbrzymiego, że Kmicic otworzył szeroko oczy i patrzył nań, i jakby nigdy dotąd nie widział — a na koniec spytał zmienionym głosem:", + "129128": "— Dokąd wasza książęca mość dążysz?… Czego chesz?…", + "129129": "— Chcę… korony! — zakrzyknął Radziwiłł.", + "129130": "— Jezus Maria!…", + "129131": "Nastała chwila głuchej ciszy — jeno puszczyk na wieży zamkowej począł się śmiać przeraźliwie.", + "129132": "— Słuchaj — rzekł książę — czas powiedzieć ci wszystko… Rzeczpospolita ginie… i zginąć musi. Nie masz dla niej na ziemi ratunku. Chodzi o to, by naprzód ten kraj, tę naszą ojczyznę bliższą, ocalić z rozbicia… a potem… potem wszystko odrodzić z popiołów, jako się feniks odradza… Ja to uczynię… i tę koronę, której chcę, włożę jako ciężar na głowę, by z onej wielkiej mogiły żywot nowy wyprowadzić… Nie drżyj! ziemia się nie rozpada, wszystko stoi na dawnym miejscu, jeno czasy nowe przychodzą… Oddałem ten kraj Szwedom, aby ich orężem drugiego nieprzyjaciela pohamować, wyżenąć go z granic, odzyskać, co stracone, i w jego własnej stolicy mieczem traktat wymusić… Słyszysz ty mnie? Ale w onej skalistej, głodnej Szwecji nie masz dość ludzi, dość sił, dość szabel, aby tę niezmierną Rzeczpospolitą zagarnąć. Mogą zwyciężyć raz i drugi nasze wojsko; utrzymać nas w posłuszeństwie nie zdołają… Gdyby każdym dziesięciu ludziom tutejszym dodać za strażnika jednego Szweda, jeszcze by dla wielu dziesiątków strażników nie stało… I Karol Gustaw wie o tym dobrze, i nie chce, i nie może zagarnąć całej Rzeczypospolitej… Zajmie Prusy Królewskie, część Wielkopolski co najwięcej — i tym się będzie kontentował. Ale aby owymi nabytkami mógł na przyszłe czasy bezpiecznie władnąć, musi sojusz Korony z nami rozerwać, bo inaczej nie osiedziałby się w tamtych prowincjach. Cóż się więc stanie z tym krajem? Komu go oddadzą? Oto, jeśli ja odrzucę tę koronę, którą mi Bóg i fortuna na głowę kładą, tedy oddadzą go temu, kto go w tej chwili istotnie opanował… Lecz Karol Gustaw nierad tego czynić, by sąsiedzkiej potęgi zbytnio nie utuczyć i groźnego sobie nieprzyjaciela nie stworzyć. Chyba, że ja koronę odrzucę, wówczas musi tak być… Zali więc mam prawo ją odrzucać? Zali mogę pozwolić, aby stało się to, co ostatnią zgubą grozi? Po raz dziesiąty i setny pytam: gdzie inny środek ratunku? Niech się więc dzieje wola boża! Biorę ten ciężar na ramiona. Szwedzi są za mną, elektor, nasz krewny, pomoc przyrzeka. Uwolnię kraj od wojny! Od zwycięstw i rozszerzenia granic rozpocznę panowanie domu mego. Zakwitnie spokój i pomyślność, ogień nie będzie palił wsi i miast. Tak będzie i tak być musi… Tak mi dopomóż Bóg i święty Krzyż — bo czuję w sobie siłę i moc z nieba mi daną, bo chcę szczęścia tej krainy, bo nie tu jeszcze koniec moich zamysłów… I na te światła niebieskie przysięgam, na te drgające gwiazdy, że niech jeno sił i zdrowia mi starczy, a cały ten gmach walący się dzisiaj odbuduję na nowo i potężniejszym niż dotąd go uczynię.", + "129133": "Ogień bił ze źrenic i oczu księcia i całą jego postać otaczał jakiś blask niezwykły.", + "129134": "— Wasza książęca mość! — zakrzyknął Kmicic — umysł objąć tego nie może, głowa pęka, oczy boją się patrzyć przed siebie!", + "129135": "— Potem — mówił dalej Radziwiłł, jakby idąc za dalszym biegiem własnych myśli — potem… Jana Kazimierza nie pozbawią Szwedzi państwa ni panowania, ale go w Mazowszu i Małopolsce zostawią. Bóg mu nie dał potomstwa. Potem przyjdzie elekcja… Kogóż na tron wybiorą, jeśli chcą dalszy sojusz z Litwą utrzymać? Kiedyż to tamta Korona doszła do potęgi i zgniotła moc krzyżacką? Oto gdy na jej tronie zasiadł Władysław Jagiełło. I teraz tak będzie… Polacy nie mogą kogo innego na tron powołać, jeno tego, kto tu będzie panował. Nie mogą i nie uczynią tego, bo zginą, bo im między Niemcami i Turczynem powietrza w piersi nie stanie, gdy i tak rak kozacki pierś tę toczy! Nie mogą! Ślepy, kto tego nie widzi; głupi, kto tego nie rozumie! A wówczas obie krainy znowu się połączą i zleją się w jedną potęgę w domu moim! Wówczas obaczym, czy oni królikowie skandynawscy ostoją się przy dzisiejszych pruskich i wielkopolskich nabytkach. Wówczas powiem im: „quos ego!”, i tą stopą wychudłe żebra im przycisnę, i stworzę taką potęgę, jakiej świat nie widział, o jakiej dzieje nie pisały, a może do Konstantynopola krzyż, miecz i ogień poniesiem i grozić będziem nieprzyjaciołom, spokojni wewnątrz! Wielki Boże, który obracasz gwiazd kręgi, dajże mi ocalić tę nieszczęsną krainę na chwałę Twoją i całego chrześcijaństwa, dajże mi ludzi, którzy by zrozumieli myśl moją i do zbawienia chcieli rękę przyłożyć. Otom jest!…", + "129136": "Tu książę rozłożył ręce i oczy podniósł do góry: — Ty mnie widzisz! Ty mnie sądzisz!…", + "129137": "— Mości książę! Mości książę! — zawołał Kmicic.", + "129138": "— Idź! opuść mnie! rzuć mi buzdygan pod nogi! złam przysięgę! przezwij zdrajcą!… Niech w tej koronie cierniowej, którą mi na głowę włożono, żadnego ciernia nie zbraknie! Zgubcie kraj, pogrążcie go w przepaść, odtrąćcie rękę, która go zbawić może, i na sąd boży idźcie… Tam niechaj nas rozsądzą…", + "129139": "Kmicic rzucił się na kolana przed Radziwiłłem.", + "129140": "— Mości książę! ja z tobą do śmierci! Ojcze ojczyzny! Zbawco!", + "129141": "Radziwiłł złożył mu obie ręce na głowie i znów nastała chwila milczenia. Jeno puszczyk śmiał się ciągle na wieży.", + "129142": "— Wszystko otrzymasz, czegoś pragnął i pożądał — rzekł uroczyście książę. — Nic cię nie minie, a więcej spotka, niż ci ojciec i matka życzyli… Wstań, przyszły hetmanie wielki i wojewodo wileński!…", + "129143": "Na niebie poczęło świtać.", + "129144": "Rozdział XV", + "129145": "Pan Zagłoba mocno już miał w głowie, gdy po trzykroć rzucił strasznemu hetmanowi w oczy słowo: „zdrajca!” Owóż w godzinę później, gdy wino wyparowało mu z łysiny i gdy znalazł się wraz z oboma Skrzetuskimi i panem Michałem w kiejdańskim zamkowym podziemiu, poznał poniewczasie, na jaki hazard wystawił szyję własną i towarzyszów, i zafrasował się wielce.", + "129146": "— A co teraz będzie? — pytał poglądając osowiałym wzrokiem na małego rycerza, w którym szczególniejszą w ciężkich razach pokładał ufność.", + "129147": "— Niech diabli porwą życie! Wszystko mi jedno! — odpowiedział Wołodyjowski.", + "129148": "— Dożyjemy takich czasów i takiej hańby, jakiej świat i ta korona dotąd nie widziała! — rzekł Jan Skrzetuski.", + "129149": "— Żebyśmy aby dożyli — odpowiedział Zagłoba — moglibyśmy dobrym przykładem cnotę w innych restaurować… Ale czy dożyjemy? To grunt…", + "129150": "— Straszna rzecz, wiarę przechodząca! — mówił Stanisław Skrzetuski. — Gdzie się coś podobnego działo? Ratujcie mnie, mości panowie, bo czuję, że mi się w głowie miesza…. Dwie wojny, trzecia kozacka… a do tego zdrada jak zaraza: Radziejowski, Opaliński, Grudziński, Radziwiłł. Nie może być inaczej — koniec świata nastaje i dzień sądu! Niechże się ziemia rozstąpi pod naszymi nogami. Jak mi Bóg miły, zmysły tracę!", + "129151": "I założywszy ręce na tył głowy począł chodzić wzdłuż i wszerz piwnicy jako dziki zwierz po klatce.", + "129152": "— Zacznijmy pacierze czy co? — rzekł wreszcie. — Boże miłosierny, ratuj!", + "129153": "— Uspokój się waćpan! — rzekł Zagłoba — tu nie czas desperować!", + "129154": "Pan Stanisław nagle zęby ścisnął, wściekłość go porwała.", + "129155": "— Bodaj cię zabito! — krzyknął na Zagłobę — twój to pomysł: jazda do tego zdrajcy! Bodaj was obu pomsta dosięgła!", + "129156": "— Opamiętaj się, Stanisławie! — rzekł surowo Jan. — Tego, co się stało, nikt nie mógł przewidzieć… Cierp, bo nie ty jeden cierpisz, a to wiedz, że nasze miejsce tu, a nie gdzie indziej… Boże miłosierny! zmiłuj się nie nad nami, ale nad tą ojczyzną nieszczęsną!", + "129157": "Stanisław nic nie odpowiedział, jeno dłonie łamał, aż w stawach trzeszczało.", + "129158": "Umilkli. Jeno pan Michał gwizdał po desperacku przez zęby i zdawał się być obojętny na wszystko, co się koło niego działo, choć w gruncie rzeczy cierpiał podwójnie, bo naprzód, nad nieszczęściem ojczyzny, a po wtóre, iż hetmanowi posłuszeństwo złamał. Dla tego żołnierza do szpiku kości była to okropna rzecz. Wolałby zginąć tysiąc razy.", + "129159": "— Nie gwiżdż, panie Michale! — rzekł do niego Zagłoba.", + "129160": "— Wszystko mi jedno!", + "129161": "— Jakże to? Żaden z was nie pomyśli, czy nie ma jakowego środka ratunku? A przecie warto nad tym dowcip wysilić! Zali mamy gnić w tej piwnicy, gdy każda ręka ojczyźnie potrzebna? Gdy jeden cnotliwy musi za dziesięciu zdrajców wystarczyć?!", + "129162": "— Ojciec ma słuszność! — rzekł Jan Skrzetuski.", + "129163": "— Ty jeden nie ogłupiałeś od boleści. Jak suponujesz? Co ten zdrajca myśli z nami uczynić? Na gardle nas przecie nie ukarze?", + "129164": "Pan Wołodyjowski wybuchnął nagle desperackim śmiechem.", + "129165": "— A to dlaczego? ciekawym!… Zali nie przy nim inkwizycja? Zali nie przy nim miecz? Chyba nie znacie Radziwiłła?", + "129166": "— Co tam prawisz! Jakież to mu prawo przysługuje?…", + "129167": "— Nade mną — hetmańskie, a nad wami — gwałt!", + "129168": "— Za który musiałby odpowiadać…", + "129169": "— Przed kim? Przed królem szwedzkim?", + "129170": "— A to pięknie mnie pocieszasz! Nie ma co mówić!", + "129171": "— Ja też nie myślę waści pocieszać.", + "129172": "Umilkli i przez jakiś czas słychać było tylko miarowe kroki piechurów szkockich za drzwiami piwnicy.", + "129173": "— Nie ma co! — rzekł Zagłoba — tu trzeba fortelu zażyć.", + "129174": "Nikt mu nie odpowiedział, więc po niejakim czasie znów mówić zaczął:", + "129175": "— Nie chce się w to wierzyć, abyśmy mieli być na gardle skazani. Żeby za każde słowo w prędkości i po pijanemu wymówione szyję ucinać, tedyby ani jeden szlachcic w tej Rzeczypospolitej z głową nie chodził. A neminem captivabimus? Czy to furda?", + "129176": "— Masz waść przykład na sobie i na nas! — rzekł Stanisław Skrzetuski.", + "129177": "— Bo to się stało z prędkości, ale wierzę w to mocno, że się książę zreflektuje. My, obcy ludzie, żadnym sposobem pod jego jurysdykcję nie podchodzimy. Musi na opinię zważać i od gwałtów nie może poczynać, aby sobie szlachty nie narażać. Jako żywo! za wielka nas kupa, aby wszystkim głowy postrącać. Nad oficyjerami ma prawo, temu nie mogę negować, ale tak myślę, że się na wojsko będzie oglądał, które pewnie o swoich nie omieszka się upomnieć… A gdzie twoja chorągiew, panie Michale?", + "129178": "— W Upicie!", + "129179": "— Powiedz mi jeno, jestżeś pewny, że twoi ludzie wiernie przy tobie staną?", + "129180": "— Skąd mam wiedzieć? Miłują mnie dosyć, ale wiedzą, że hetman nade mną.", + "129181": "Zagłoba zamyślił się na chwilę.", + "129182": "— Dajże mnie do nich ordynans, aby mnie we wszystkim słuchali jako ciebie samego, jeśli się wśród nich ukażę.", + "129183": "— Waćpanu się zdaje, żeś już wolny!", + "129184": "— Nie wadzi nic. Bywało się w gorszych opałach i Bóg ratował. Daj ordynans dla mnie i dla obydwóch panów Skrzetuskich. Kto pierwszy się wymknie, ten zaraz do chorągwi ruszy i innym ją na ratunek przyprowadzi.", + "129185": "— Co waść bredzisz! Szkoda czasu na gadanie! Kto się tu wymknie! Na czym zresztą dam rozkaz? Masz waść papier, inkaust, pióra? Waść głowę tracisz.", + "129186": "— Desperacja! — rzekł Zagłoba. — Dajże mnie choć swój pierścień!", + "129187": "— Masz waćpan i daj mnie pokój! — rzekł pan Michał.", + "129188": "Pan Zagłoba wziął pierścień, wsadził go na mały palec i począł chodzić w zamyśleniu.", + "129189": "Tymczasem dymny kaganek zagasł i ogarnęła ich ciemność zupełna; tylko przez kraty wysokiego okna widać było parę gwiazd migocących na pogodnym niebie. Oczy Zagłoby nie schodziły z tej kraty.", + "129190": "— Gdyby nieboszczyk Podbipięta żył i był z nami — mruknął stary — byłby wyszarpnął kratę i w godzinę obaczylibyśmy się za Kiejdanami.", + "129191": "— A podsadzisz mnie do okna? — rzekł nagle Jan Skrzetuski.", + "129192": "Zagłoba z panem Stanisławem ustawili się pod ścianą, po chwili Jan stanął na ich ramionach.", + "129193": "— Trzeszczy! jak mi Bóg miły trzeszczy! — zawołał Zagłoba.", + "129194": "— Co ojciec mówisz! — odpowiedział Jan — jeszczem nie zaczął ciągnąć.", + "129195": "— Wleźcie we dwóch z bratankiem, już was tam jakoś udźwignę… Nieraz żałowałem pana Michała, że taki misterny, a teraz żałuję, że jeszcze nie misterniejszy, bo mógłby się jako serpens prześliznąć.", + "129196": "Lecz Jan zeskoczył z ramion.", + "129197": "— Szkoci stoją z tamtej strony! — rzekł.", + "129198": "— Bodaj się w słupy soli zmienili jako żona Lotowa. Ciemno tu, choć w pysk daj. Niedługo świtać pocznie. Myślę, że nam jakoweś alimenta przyniosą, bo tego i lutrzy nie czynią, żeby jeńców mieli głodem morzyć. Może też Bóg zeszle na hetmana upamiętanie. W nocy nieraz sumienie się w człeku budzi i diabli grzeszników inkomodują. Zali to może być, aby do tej piwnicy jedno było wejście? Po dniu obejrzym. Głowa mi jakoś cięży i żadnego fortelu wymyślić nie mogę — jutro Bóg dowcipowi pomoże, a teraz pocznijmy pacierze mówić, mości panowie, i polećmy się Najświętszej Pannie w tym heretyckim więzieniu.", + "129199": "Jakoż po chwili poczęli odmawiać pacierze i litanię do Matki Boskiej, po czym obaj Skrzetuscy i Wołodyjowski umilkli, mając pełne piersi nieszczęścia, Zagłoba zaś pomrukiwał z cicha:", + "129200": "— Nie może inaczej być — mruczał — tylko jutro pewnie powiedzą nam: aut, aut! — bądźcie z Radziwiłłem, a przebaczę wam wszystko, jeszcze nagrodzę! Tak? Dobrze! Będę z Radziwiłłem! Jeno zobaczymy, kto kogo oszuka. To do więzienia szlachtę pakujecie, na wiek i na zasługi nie macie względu? — dobrze! Komu szkoda, temu płacz! Głupi będzie pod spodem, a mądry na wierzchu. Przyrzeknę, co chcecie, ale tego, czego wam dotrzymam, na załatanie butów nie starczy. Jeśli wy ojczyźnie nie dotrzymujecie, to cnotliwy ten, kto wam nie dotrzyma. Ale to pewna, że przychodzi ostatnia zguba na Rzeczpospolitą, skoro najprzedniejsi jej dygnitarze z nieprzyjacielem się łączą… Tego w świecie jeszcze nie bywało i pewnie, że mentem można stracić. Zali jest w piekle dosyć mąk na takowych zdrajców? Czego takiemu Radziwiłłowi brakło? Małoż mu ta ojczyzna wyświadczyła, że ją jako Judasz zaprzedał, i to właśnie w czasie największych klęsk, w czasie trzech wojen?… Słuszny, słuszny gniew twój, Boże, daj jeno karę najprędzej! Niechże tak będzie! Amen! Byle się stąd jak najprędzej na wolność wydostać — narobię ja ci partyzantów, mości hetmanie! Poznasz, jako to fructa zdrady smakują. Będziesz ty mnie jeszcze za przyjaciela uważał, ale jeśli lepszych przyjaciół nie znajdziesz, to nie poluj nigdy na niedźwiedzia, chyba ci skóra niemiła…", + "129201": "Tak to rozprawiał ze sobą pan Zagłoba. Tymczasem upłynęła jedna i druga godzina, a w końcu poczęło świtać. Szare blaski wpadające przez kratę rozpraszały z wolna ciemność panującą w piwnicy i wydobyły z niej posępne postacie rycerskie siedzące pod ścianami. Wołodyjowski i dwaj Skrzetuscy drzemali ze znużenia, ale gdy rozwidniło się lepiej, z podwórca zamkowego doleciały odgłosy kroków żołnierskich, chrzęst broni, tętent kopyt i dźwięki trąb przy bramie. Rycerze zerwali się na równe nogi.", + "129202": "— Poczyna nam się dzień niezbyt pomyślnie! — rzekł Jan.", + "129203": "— Daj Boże, żeby się skończył pomyślniej — odpowiedział Zagłoba. — Wiecie, waćpanowie, com w nocy obmyślił? Oto pewnie poczęstują nas darowaniem żywota, jeżeli służbę u Radziwiłła przyjąć i jeszcze w zdradzie pomagać zechcemy; my zaś powinniśmy się na to zgodzić, aby z wolności skorzystać i za ojczyznę stanąć.", + "129204": "— Niechże mnie Bóg broni, abym miał zdradę podpisywać — odparł Jan — bo choćbym potem zdrajcy odstąpił, już by moje nazwisko na hańbę moim dzieciom między zdrajcami pozostało. Nie uczynię ja tego, wolę umrzeć.", + "129205": "— Ani ja! — rzekł Stanisław.", + "129206": "— A ja z góry was uprzedzam, że uczynię. Na fortel — fortel, a potem będzie, co Bóg da. Nikt nie pomyśli, żem to z dobrej woli albo szczerze uczynił. Niech tego smoka Radziwiłła diabli wezmą! Zobaczymy jeszcze, czyje będzie na wierzchu.", + "129207": "Dalszą rozmowę przerwały krzyki dochodzące z podwórza. Słychać w nich było złowrogie akcenta gniewu i wzburzenia. Jednocześnie rozlegały się pojedyncze głosy komendy i echa kroków całych tłumów, i ciężki hurkot, jakoby przetaczanych dział.", + "129208": "— Co tam się dzieje? — pytał Zagłoba. — Dalibóg, może to jakaś pomoc dla nas.", + "129209": "— Pewnie, że niezwyczajne to hałasy — odrzekł Wołodyjowski. — A podsadźcie no mnie do okna, bo ja najprędzej rozeznam, co to jest…", + "129210": "Jan Skrzetuski wziął go pod boki i podniósł jak dziecko do góry, pan Michał chwycił się kraty i począł pilnie wyglądać na podwórzec.", + "129211": "— Jest coś, jest! — rzekł nagle żywo — widzę węgierską nadworną chorągiew piechoty, którą Oskierko dowodził. Okrutnie go miłowali, a on także pod aresztem; pewnie się o niego dopominają. Dalibóg stoją w szyku bojowym. Porucznik Stachowicz jest z nimi, to przyjaciel Oskierki.", + "129212": "W tej chwili krzyki jeszcze się wzmogły.", + "129213": "— Ganchof przed nich przyjechał… Mówi coś ze Stachowiczem… A jaki krzyk!… Widzę, mości panowie, Stachowicz z dwoma oficerami odchodzą od chorągwi. Idą pewnie do hetmana w deputacji. Jak mi Bóg miły, bunt szerzy się w wojsku. Armaty naprzeciw Węgrom zatoczone i regiment szkocki także w szyku bojowym. Towarzystwo spod polskich chorągwi zbiera się przy Węgrach. Bez nich nie mieliby tej śmiałości, bo w piechocie dyscyplina okrutna…", + "129214": "— Na Boga! — krzyknął Zagłoba. — W tym nasze zbawienie!… Panie Michale, a siła też polskich chorągwi?… Bo że te się zbuntują, to zbuntują.", + "129215": "— Husarska Stankiewicza i pancerna Mirskiego stoją o dwa dni drogi od Kiejdan — odpowiedział Wołodyjowski. — Gdyby tu były, nie śmiano by ich aresztować. Czekajże waść… Jest dragonia Charłampa, jeden regiment, Mieleszki drugi; te stoją przy księciu… Niewiarowski opowiedział się także przy księciu, ale jego pułk daleko… Dwa regimenty szkockie…", + "129216": "— To cztery przy księciu.", + "129217": "— I artyleria pod panem Korfem: dwa regimenty.", + "129218": "— Oj! coś dużo!", + "129219": "— I Kmicicowa chorągiew, okrutnie okryta… sześćset ludzi.", + "129220": "— A Kmicic po której stronie?", + "129221": "— Nie wiem.", + "129222": "— Nie widzieliście go? Rzucił wczoraj buławę czy nie rzucił?", + "129223": "— Nie wiemy.", + "129224": "— Kto tedy przeciw księciu? jakie chorągwie?", + "129225": "— Naprzód widocznie ci Węgrzyni. Ludzi dwieście. Potem kupa luźnego towarzystwa spod buławy Mirskiego i Stankiewicza. Szlachty trochę… i Kmicic, ale ten niepewny.", + "129226": "— Bodaj go!… Na miłość boską… Mało!… Mało!..", + "129227": "— Ci Węgrzyni za dwa pułki staną. Stary żołnierz i wyćwiczony! Czekajcie no… Lonty zapalają u armat, na bitwę się zanosi…", + "129228": "Skrzetuscy milczeli, Zagłoba kręcił się jak w gorączce.", + "129229": "— Bijże zdrajców! Bij psubratów! Ej, Kmicic! Kmicic! Wszystko od niego zależy. Śmiałyż to żołnierz?", + "129230": "— Jak diabeł… Gotów na wszystko.", + "129231": "— Nie może być inaczej, tylko on po naszej stronie stanie.", + "129232": "— Bunt w wojsku! Ot, do czego hetman doprowadził! — zakrzyknął Wołodyjowski.", + "129233": "— Kto tu buntownik? Wojsko czy hetman, który się przeciwko własnemu panu zbuntował? — pytał Zagłoba.", + "129234": "— Bóg to osądzi. Czekajcie. Znowu tam jakiś ruch. Część dragonu Charłampowej staje przy Węgrach. Sama dobra szlachta w tym regimencie służy. Słyszycie, jak krzyczą?", + "129235": "— Pułkowników! Pułkowników! — wołały groźne głosy z podwórca.", + "129236": "— Panie Michale! na rany boskie, krzyknij im, żeby posłali po twoją chorągiew i po towarzystwo pancerne i husarskie.", + "129237": "— Cicho waść!", + "129238": "Zagłoba sam począł krzyczeć:", + "129239": "— A poślijcie po resztę polskich chorągwi i w pień zdrajców!", + "129240": "— Cicho, waść!", + "129241": "Nagle, nie na podwórzu, ale na tyłach zamku zabrzmiała krótka urwana salwa muszkietów…", + "129242": "— Jezus Maria! — krzyknął Wołodyjowski.", + "129243": "— Panie Michale, co to jest?", + "129244": "— Rozstrzelali niezawodnie Stachowicza i dwóch oficerów, którzy poszli w deputacji — mówił gorączkowo Wołodyjowski. — Nie może inaczej być!", + "129245": "— Męko Pana naszego! Tedy żadnej klemencji nie można się spodziewać.", + "129246": "Huk wystrzałów zgłuszył dalszą rozmowę. Pan Michał chwycił konwulsyjnie za kratę i przycisnął do niej czoło, ale przez chwilę nic nie mógł dojrzeć prócz nóg szkockich piechurów ustawionych tuż za oknem. Salwy muszkietów stały się coraz gęstsze, na koniec ozwały się i armaty. Suche uderzenia kul o ścianę nad piwnicą słychać było doskonale jakoby uderzenia gradu. Zamek trząsł się w posadach.", + "129247": "— Michale, zeskocz, zginiesz tam! — zawołał Jan.", + "129248": "— Za nic. Kule idą wyżej, a z armat właśnie w przeciwną stronę. Za nic nie zejdę.", + "129249": "I pan Wołodyjowski, chwyciwszy jeszcze silniej za kratę, wciągnął się cały we wgłębienie okna, gdzie już nie potrzebował ramion Skrzetuskiego do podpory. W piwnicy uczyniło się wprawdzie ciemno, bo okienko było małe i pan Michał, choć szczupły, przesłonił je całkowicie, ale natomiast towarzysze pozostali na dole mieli każdej minuty świeże wiadomości z pola bitwy.", + "129250": "— Widzę teraz! — krzyknął pan Michał. — Węgrzyni o ścianę się wsparli, stamtąd strzelają… Ha! bałem się, żeby się w kąt nie zatłoczyli, bo armaty by ich w mig zniszczyły. Sprawny żołnierz! Jak mi Bóg miły! Bez oficerów wie, co trzeba. Dym znowu! Nie widzę nic…", + "129251": "Strzały poczęły słabnąć.", + "129252": "— Boże miłosierny! nie odkładaj kary! — wołał Zagłoba.", + "129253": "— A co, Michale? — pytał Skrzetuski.", + "129254": "— Szkoci idą do ataku.", + "129255": "— Pioruny siarczyste! że musimy tu siedzieć! — zakrzyknął Stanisław.", + "129256": "— Już są! Halabardnicy! Węgrzyni na szable ich biorą! Ach! Boże! że nie możecie widzieć! Co za żołnierze!", + "129257": "— I ze sobą się biją, zamiast z nieprzyjacielem.", + "129258": "— Węgrzyni górą! Szkoci od lewego cofają się. Jak Boga kocham! Dragoni Mieleszki przechodzą na ich stronę!… Szkoci we dwóch ogniach. Korf nie może z dział razić, bo i Szkotów by psował. Widzę już i Ganchofowe mundury między Węgrami. Idą do ataku na bramę. Chcą się wydostać stąd. Idą jak burza! Wszystko łamią!", + "129259": "— Hę? Jak to? Wolałbym, żeby zamek zdobyli — krzyknął Zagłoba.", + "129260": "— Nic to! Jutro powrócą z chorągwiami Mirskiego i Stankiewicza… Hej! Charłamp zginął!… Nie! Wstaje, ranny… Już, już są przy bramie… Co to jest? Chyba i szkocka straż w bramie przechodzi do Węgrów, bo otwierają wrzeciądze… Kurz się kłębi z tamtej strony. Kmicica widzę! Kmicic! Kmicic z jazdą wali przez bramę!", + "129261": "— Po czyjej stronie? Po czyjej stronie? — krzyczał Zagłoba.", + "129262": "Przez chwilkę pan Michał nie dał odpowiedzi, ale przez małą chwilkę; zgiełk, szczęk broni i krzyki rozległy się tymczasem ze zdwojoną siłą.", + "129263": "— Już po nich! — krzyknął przeraźliwie Wołodyjowski.", + "129264": "— Po kim? Po kim?", + "129265": "— Po Węgrach! Jazda rozbiła ich, tratuje, siecze! Banderia w Kmicicowym ręku!… Koniec, koniec!", + "129266": "To rzekłszy pan Michał zesunął się z framugi okienka i wpadł w ramiona Jana Skrzetuskiego.", + "129267": "— Bijcieże mnie — wołał — bijcie, bo ja tego człowieka miałem pod szablą i żywym go puściłem; ja odwiozłem mu list zapowiedni! Przeze mnie zaciągnął tę chorągiew, z którą teraz przeciw ojczyźnie będzie walczył. Wiedział, kogo zaciągał, psubratów, wisielców, zbójów, rakarzy, takich, jaki sam. Bogdajem go raz jeszcze z szablą spotkał… Boże! przedłuż mi życie na pohybel tego zdrajcy, bo przysięgam, że więcej z rąk moich nie wyjdzie…", + "129268": "Tymczasem krzyki i tętent kopyt i salwy wystrzałów brzmiały jeszcze z całą siłą; ale stopniowo poczęły słabnąć i w godzinę później cisza zapanowała na kiejdańskim zamku, przerywana tylko miarowymi krokami patrolów szkockich i odgłosami komendy.", + "129269": "— Panie Michale! wyjrzyj no jeszcze, co się stało — błagał Zagłoba.", + "129270": "— Po co? — odpowiedział mały rycerz. — Kto wojskowy, ten zgadnie, co się stało. Zresztą widziałem ich rozbitych… Kmicic tu triumfuje!", + "129271": "— Bogdaj go końmi szarpano, warchoła, piekielnika! Bogdaj mu przyszło haremu u Tatarów pilnować!", + "129272": "Rozdział XVI", + "129273": "Pan Michał miał słuszność! Kmicic triumfował. Węgrzy i część dragonów Mieleszki oraz Charłampa, która połączyła się z nimi, zalegli gęstym trupem kiejdańskie dziedzińce. Zaledwie kilkudziesięciu wymknęło się i rozproszyło w okolicach zamku i miasta, gdzie ich ścigała jazda. Wyłowiono jeszcze wielu, inni nie oparli się zapewne aż w obozie Pawła Sapiehy, wojewody witebskiego, któremu pierwsi musieli przynieść straszną wieść o zdradzie hetmana wielkiego, o przejściu jego do Szwedów, o uwięzieniu pułkowników i oporze chorągwi polskich.", + "129274": "Tymczasem Kmicic, cały okryty krwią i kurzawą, stawił się z węgierską banderią w ręku przed Radziwiłłem, który przyjął go z otwartymi rękoma. Ale pana Andrzeja nie upoiło zwycięstwo. Owszem, chmurny był i zły, jakby przeciw sercu postąpił.", + "129275": "— Wasza książęca mość! — rzekł — nie chcę słuchać pochwał i wolałbym sto razy z nieprzyjacielem ojczyzny walczyć niż z żołnierzami, którzy by się jej przydać mogli. Człeku się zdaje, że sam sobie krwi upuścił.", + "129276": "— A czyjaż wina, jeśli nie tych buntowników? — odparł książę. — Wolałbym i ja ich pod Wilno poprowadzić, i tak miałem uczynić… Oni zaś woleli przeciw zwierzchności się porwać. Co się stało, to się nie odstanie. Trzeba było i trzeba będzie dać przykład.", + "129277": "— Co wasza książęca mość myślisz robić z jeńcami?", + "129278": "— Co dziesiątemu kula w łeb. Resztę pomieszać z innymi pułkami. Pojedziesz dziś do chorągwi Mirskiego i Stankiewicza, zawieziesz im rozkaz mój, by do pochodu byli gotowi. Czynię cię regimentarzem nad tymi dwiema chorągwiami i nad trzecią Wołodyjowskiego. Namiestnicy mają ci podlegać i we wszystkim słuchać. Chciałem do tej chorągwi Charłampa naprzód posłać, ale on do niczego… Rozmyśliłem się.", + "129279": "— A w razie oporu? Bo to u Wołodyjowskiego laudańscy ludzie, którzy okrutnie mnie nienawidzą.", + "129280": "— Ogłosisz, że Mirski, Stankiewicz i Wołodyjowski natychmiast będą rozstrzelani.", + "129281": "— Tedy oni mogą pójść zbrojno na Kiejdany, aby ich odbić. U Mirskiego wszystko znaczna szlachta służy.", + "129282": "— Weźmiesz ze sobą regiment piechoty szkockiej i regiment niemieckiej. Naprzód otoczysz ich, potem ogłosisz rozkaz.", + "129283": "— Jak wola waszej książęcej mości!", + "129284": "Radziwiłł wsparł dłonie na kolanach i zamyślił się.", + "129285": "— Mirskiego i Stankiewicza rozstrzelałbym chętnie, gdyby nie to, że oni nie tylko w swoich chorągwiach, ale w całym wojsku, ba, w całym kraju mir mają… Boję się wrzawy i otwartego buntu, którego przykład mieliśmy już przed oczyma… Szczęściem, dzięki tobie, dobrą dostali naukę i dwa razy pomyśli każda chorągiew, nim się na nas porwie. Trzeba tylko szybko działać, aby oporni nie przeszli do pana wojewody witebskiego.", + "129286": "— Wasza książęca mość mówiłeś tylko o Mirskim i Stankiewiczu, a nie wspomniałeś o Wołodyjowskim i Oskierce.", + "129287": "— Oskierkę muszę także oszczędzić, bo to człek znaczny i szeroko spokrewniony; ale Wołodyjowski z Rusi pochodzi i nie ma tu relacyj. Dzielny to żołnierz, prawda! Liczyłem też na niego… Tym ci gorzej, żem się zawiódł. Gdyby diabeł nie był przyniósł tych przybłędów, jego przyjaciół, może inaczej by postąpił; ale po tym, co się stało, czeka go kula w łeb, jak również dwóch Skrzetuskich i tego trzeciego byka, który pierwszy zaczął ryczeć: „Zdrajca! Zdrajca!”", + "129288": "Pan Andrzej zerwał się, jakby go żelazem przypieczono.", + "129289": "— Wasza książęca mość! Żołnierze mówią, że Wołodyjowski życie waszej książęcej mości pod Cybichowem uratował.", + "129290": "— Spełnił swoją powinność i za to Dydkiemie mu w dożywocie chciałem puścić… Teraz mię zdradził i za to każę go rozstrzelać.", + "129291": "Oczy Kmicica zaiskrzyły się, a nozdrza poczęły latać.", + "129292": "— Wasza książęca mość! Nie może to być!", + "129293": "— Jak to nie może być? — spytał Radziwiłł marszcząc brwi.", + "129294": "— Błagam waszą książęcą mość — mówił w uniesieniu Kmicic — aby Wołodyjowskiemu włos z głowy nie spadł. Wasza książęca mość mi przebaczy… Błagam!… Wołodyjowski mógł mi nie oddać zapowiedniego listu, boś go wasza książęca mość na jego ręce przysłał i do woli mu zostawił. A oddał!… Wyrwał mnie z toni… Przez to przeszedłem pod waszej książęcej mości inkwizycję… Nie wahał się mnie ratować, chociaż o tę samą pannę tentował… Winienem mu wdzięczność i zaprzysiągłem sobie, że mu się wypłacę!… Wasza książęca mość uczyni to dla mnie, aby ni jego, ni jego przyjaciół żadna nie dosięgła kara. Włos im nie ma spaść z głowy i na Boga! Nie spadnie, pókim ja żyw!… Błagam waszą książęcą mość!", + "129295": "Pan Andrzej prosił i ręce składał, ale w słowach jego brzmiały mimo woli akcenta gniewu i groźby, i oburzenia. Niepohamowana natura brała górę. I stanął nad Radziwiłłem z twarzą podobną do głowy rozdrażnionego drapieżnego ptaka, z roziskrzonymi oczami. Hetman zaś miał również burzę w obliczu. Przed jego żelazną wolą i despotyzmem gięło się dotychczas wszystko na Litwie i Rusi — nikt nigdy nie śmiał mu się sprzeciwić, nikt prosić o łaskę dla raz skazanych, a teraz Kmicic prosił tylko pozornie — w rzeczywistości żądał. I położenie było takie, że prawie niepodobna było mu odmówić.", + "129296": "Despota zaraz na początku zawodu zdrajcy poczuł, że nieraz przyjdzie mu ulegać despotyzmowi ludzi i okoliczności, że będzie zależnym od własnych stronników, daleko mniejszego znaczenia, że ten Kmicic, którego chciał zmienić w wiernego psa, będzie raczej chowanym wilkiem, który, rozdrażniony, gotów chwycić zębami za rękę pana.", + "129297": "Wszystko to wzburzyło dumną krew radziwiłłowską. Postanowił się opierać, bo i wrodzona straszna mściwość pchała go do oporu.", + "129298": "— Wołodyjowski i tamci trzej muszą dać gardła! — rzekł podniesionym głosem.", + "129299": "Lecz było to dorzucić prochu do ognia.", + "129300": "— Gdybym był Węgrów nie rozbił, nie oni daliby gardła! — zakrzyknął Kmicic.", + "129301": "— Jakże to? Już mi wymawiasz swoje usługi? — pytał groźnie hetman.", + "129302": "— Wasza książęca mość! — rzekł porywczym głosem pan Andrzej — nie wymawiam… Proszę… Błagam… Ale to się nie stanie. Ci ludzie na całą Polskę sławni… Nie może być! Nie może być!… Nie będę Judaszem dla Wołodyjowskiego. Pójdę za waszą książęcą mość w ogień, ale nie odmawiaj mi tej łaski…", + "129303": "— A jeśli odmówię?", + "129304": "— Tedy mnie każ wasza książęca mość rozstrzelać!… Nie chcę żyć!… Niech mnie pioruny zatrzasną!… Niech mnie diabli żywcem do piekła wezmą!", + "129305": "— Opamiętaj się, nieszczęsny, przed kim to mówisz?", + "129306": "— Wasza książęca mość nie przyprowadzaj mnie do desperacji!", + "129307": "— Do prośby mogłem nakłonić ucha, na groźby nie będę zważał.", + "129308": "— Ja proszę… Błagam!", + "129309": "Tu pan Andrzej rzucił się na kolana.", + "129310": "— Pozwól mi wasza książęca mość sercem, nie z musu sobie służyć, bo inaczej zwariuję!", + "129311": "Radziwiłł nie odrzekł nic. Kmicic klęczał, bladość i rumieńce przelatywały mu jak błyskawice przez twarz. Widocznym było, że jeszcze chwila, a wybuchnie w straszliwy sposób.", + "129312": "— Wstań! — rzekł Radziwiłł.", + "129313": "Pan Andrzej wstał.", + "129314": "— Umiesz bronić przyjaciół — rzekł książę — mam próbę, że i mnie będziesz umiał bronić i nie odstąpisz nigdy. Jeno Bóg cię stworzył z saletry, nie z mięsa, i bacz, abyś nie spłonął. Nie mogę ci niczego odmówić. Słuchajże mnie: Stankiewicza, Mirskiego i Oskierkę chcę Szwedom do Birż odesłać; niechże Skrzetuscy dwaj i Wołodyjowski idą z nimi. Głów im tam nie pourywają, a że czas wojny w spokoju posiedzą, to lepiej.", + "129315": "— Dziękuję waszej książęcej mości, ojcu mojemu! — zakrzyknął pan Andrzej.", + "129316": "— Powoli… — rzekł książę. — Uszanowałem twoją przysięgę aż nadto, teraz ty uszanuj moją… Temu staremu szlachcicowi… zapomniałem, jak mu na przezwisko… temu ryczącemu diabłu, który tu ze Skrzetuskimi przybył, zapisałem śmierć w duszy. On to pierwszy nazwał mnie zdrajcą, on o wzięcie korupcji posądził, on podniecił innych, bo może nie przyszłoby do tego oporu, gdyby nie jego zuchwalstwo! (Tu książę uderzył pięścią w stół.) Pierwej śmierci, pierwej końca świata bym się spodziewał, niż żeby kto mnie, Radziwiłłowi, śmiał do oczu zakrzyknąć: „Zdrajca!” Do oczu wobec ludzi! Nie ma takiej śmierci, nie ma takich mąk, których by dość było za taką zbrodnię. Nie proś mnie o niego, bo to na nic.", + "129317": "Ale pan Andrzej niełatwo się zrażał, gdy sobie coś przedsięwziął. Jeno nie gniewał się już ani wybuchał. Owszem, chwyciwszy na nowo rękę hemańską, począł okrywać ją pocałunkami i prosić tak serdecznie, jak tylko sam umiał.", + "129318": "— Żadnym powrozem ani łańcuchem nie przywiązałbyś wasza książęca mość tak serca mego, jak tą łaską. Ale nie czyń jej w połowie ni w części, jeno całą. Wasza książęca mość! Co ten szlachcic wczoraj mówił, to myśleli wszyscy. Ja sam to samo myślałem, pókiś mi wasza książęca mość oczu nie otworzył… Niech mnie ogień spali, jeślim tego nie myślał… Człek temu nie winien, że głupi. Ten szlachcic był do tego pijany i co miał na sercu, to i zakrzyknął. Myślał, że w obronie ojczyzny występuje, a trudnoż kogo karać za sentyment dla ojczyzny. Wiedział, że gardło naraża, a dlatego zakrzyknął, co miał w gębie i sercu. Ni on mnie grzeje, ni ziębi, ale to panu Wołodyjowskiemu jako brat albo zgoła ojciec. Już by też desperował po nim bez miary, a ja tego nie chcę. Taka już we mnie natura, że jak komu dobra życzę, to duszę bym za niego oddał. Żeby mnie kto oszczędził, a przyjaciela mi zabił, niechby go diabeł za taką łaskę porwał. Wasza książęca mość! Ojcze mój, dobrodzieju, łaskawco, uczyńże całą łaskę, daruj mi tego szlachcica, a ja ci wszystką krew moją daruję, choćby jutro, dziś, zaraz!", + "129319": "Radziwiłł zagryzł wąsy.", + "129320": "— Zapisałem mu wczoraj śmierć w duszy.", + "129321": "— Co hetman i wojewoda wileński zapisał, to wielki książę litewski, a daj Boże, w przyszłości król polski, jako łaskawy monarcha, przekreślić może…", + "129322": "Pan Andrzej mówił szczerze, co czuł i myślał, ale gdyby był najzręczniejszym dworakiem, nie mógłby potężniejszego argumentu na obronę swych przyjaciół znaleźć. Dumna twarz magnata rozjaśniła się i oczy przymknął, jakby lubując się dźwiękiem tych tytułów, których jeszcze nie posiadał. Po chwili rzekł:", + "129323": "— Takeś mnie zagadł, że niczego nie mogę ci odmówić. Pójdą wszyscy do Birż. Niechże tam odpokutują u Szwedów za winy, a potem, gdy się to stanie, coś rzekł, żądaj nowej dla nich łaski.", + "129324": "— Jako żywo, że zażądam, daj Boże najprędzej! — odrzekł Kmicic.", + "129325": "— Idźże teraz, zanieś im dobrą nowinę!", + "129326": "— Nowina dobra dla mnie, nie dla nich, bo oni pewnie nie przyjmą jej z wdzięcznością, zwłaszcza że się nie spodziewali tego, co im groziło. Nie pójdę, wasza książęca mość, bo to tak by wyglądało, jakbym się im chciał zaraz z moją instancją chwalić.", + "129327": "— Czyńże, jak chcesz. Ale kiedy tak, to czasu nie trać i ruszaj po chorągwie Mirskiego i Stankiewicza, bo zaraz potem czeka cię inna ekspedycja, od której pewnie nie będziesz się wybiegał.", + "129328": "— Jaka, wasza książęca mość?", + "129329": "— Pojedziesz zaprosić ode mnie pana Billewicza, miecznika rosieńskiego, aby razem z krewniaczką do mnie, do Kiejdan, przyjechał i tu na czas wojny osiadł. Rozumiesz?", + "129330": "Kmicic zmieszał się.", + "129331": "— On tego uczynić nie zechce… Z wielką furią Kiejdany opuścił.", + "129332": "— Spodziewam się, że go furia już opuściła; w każdym razie weźmiesz ludzi ze sobą i jeżeli nie zechcą po dobrej woli tu przybyć, to ich wsadzisz w kolaskę, otoczysz dragonami i przywieziesz. Szlachcic miękki był jak wosk; gdym z nim gadał, płonił się jak panna i kłaniał do ziemi; ale i on zląkł się imienia szwedzkiego jak diabeł święconej wody i odjechał. Potrzebuję go tu mieć i dla siebie, i dla ciebie. Mam nadzieję, że jeszcze ulepię z tego wosku taką świecę, jaką zechcę, i komu zechcę, ją zapalę. Tym lepiej będzie, jeśli się tak stanie… Ale jeśli nie, tedy będę miał zakładnika. Billewiczowie dużo mogą na Żmudzi, bo prawie ze wszystką szlachtą spokrewnieni. Gdy jednego, i to najstarszego, dostanę w ręce, inni dwa razy pomyślą, nim coś przeciw mnie przedsięwezmą. A przecie to za nimi i za tą twoją dziewczyną stoi całe mrowie laudańskie, które gdyby poszło do obozu pana wojewody witebskiego, pewnie by ich z otwartymi rękoma przyjął… Ważna to jest rzecz, tak ważna, że się namyślam, czy nie od Billewiczów poczynać.", + "129333": "— W chorągwi Wołodyjowskiego sami laudańscy ludzie.", + "129334": "— Opiekunowie twojej dziewki. Kiedy tak, pocznijże od tego, by ją tu sprowadzić. Tylko że słuchaj: ja podejmuję się pana miecznika na naszą wiarę nawrócić, ale dziewkę to sobie już ty sam kaptuj, jak umiesz. Gdy ja miecznika nawrócę, on ci pomoże dziewkę nawracać. Zgodzi się, to wyprawię wam nie mieszkając wesele… Nie zgodzi się, bierz ją i tak. Jak będzie po harapie, to będzie po wszystkim… Z niewiastami najlepszy to sposób. Popłacze, podesperuje, gdy ją do ołtarza powloką, ale na drugi dzień pomyśli, że nie taki diabeł straszny, jak go malują, a trzeciego będzie rada. Jakżeście się wczoraj rozstali?", + "129335": "— Jakoby mi w pysk dała!", + "129336": "— Cóż rzekła?", + "129337": "— Nazwała mnie zdrajcą… Mało mnie paraliż nie trzasł.", + "129338": "— Takaż to zaciekła? Jak będziesz jej mężem, powiedzże jej, że niewiastom kądziel lepiej przystoi niż sprawy publiczne, i trzymaj ją krótko.", + "129339": "— Wasza książęca mość jej nie zna. U niej wszystko zaraz: cnota albo niecnota, i wedle tego sądzi; a rozumu niejeden mąż mógłby jej pozazdrościć. Nim się człowiek obejrzy, ona już w sedno utrafi.", + "129340": "— Utrafiła ci też w serce… Staraj się także ją utrafić.", + "129341": "— Bóg by to dał, wasza książęca mość. Raz już brałem ją zbrojną ręką, alem sobie potem przyrzekł, że więcej tęgo nie uczynię… I co mi wasza książęca mość mówi, żeby ją choćby gwałtem do ołtarza prowadzić, to mi nie idzie po sercu, bom sobie i jej przyrzekł, że gwałtu więcej nie użyję… Cała nadzieja, że wasza książęca mość wyperswaduje panu miecznikowi, iż nie tylko zdrajcami nie jesteśmy, ale zbawienia ojczyzny chcemy… Gdy on się przekona, to i ją przekona, a wtenczas inaczej będzie na mnie patrzyła. Teraz do Billewicza pojadę i sprowadzę ich tu oboje, bo mi strach, żeby się ona do zakonu gdzie nie schroniła… Ale powiem waszej książęcej mości szczerą prawdę, że choć wielkie to szczęście dla mnie patrzeć na tę dziewczynę, wolałbym na całą potęgę szwedzką uderzyć niż przed nią teraz stanąć, bo ona nie zna moich cnotliwych chęci i za zdrajcę mnie poczytuje.", + "129342": "— Jeżeli chcesz, to tam kogo innego wyszlę, Charłampa albo Mieleszkę.", + "129343": "— Nie! Pojadę lepiej sam… Charłamp zresztą ranny.", + "129344": "— To i lepiej… Charłampa chciałem wczoraj wysłać do chorągwi Wołodyjowskiego, by nad nimi komendę objął, a w potrzebie do posłuszeństwa zmusił: ale to człek niezgrabny i pokazało się, że własnych ludzi nie umie utrzymać. Nic mi po nim. Jedźże naprzód po miecznika i dziewczynę, a potem do tamtych chorągwi. W ostatnim razie nie szczędź krwi, bo trzeba pokazać Szwedom, że mamy siłę i nie ulękniemy się buntu. Pułkowników zaraz pod eskortą odeszlę; spodziewam się, że Pontus de la Gardie poczyta to za dowód szczerości mojej… Mieleszko ich odprowadzi. Ciężko z początku idzie! Ciężko! Już widzę, że z pół Litwy stanie przeciw mnie.", + "129345": "— Nic to, wasza książęca mość! Kto ma czyste sumienie, ten się nikogo nie ulęknie.", + "129346": "— Myślałem, że przynajmniej Radziwiłłowie staną wszyscy po mojej stronie, tymczasem, patrz, co mi pisze książę krajczy z Nieświeża.", + "129347": "Tu hetman podał Kmicicowi list Kazimierza Michała.", + "129348": "Kmicic przebiegł oczyma pismo.", + "129349": "— Żebym nie znał intencji waszej książęcej mości, myślałbym, że ma rację i że najcnotliwszy to w świecie pan. Boże daj mu wszystko dobre!… Mówię, co myślę.", + "129350": "— Jedź już! — rzekł z pewną niecierpliwością hetman.", + "129351": "Rozdział XVII", + "129352": "Kmicic jednak nie wyruszył ani tego dnia, ani następnego, bo groźne wieści poczęły nadchodzić zewsząd do Kiejdan. Oto pod wieczór przybiegł goniec z doniesieniem, że chorągwie Mirskiego i Stankiewicza same ruszają ku rezydencji hetmańskiej, gotowe zbrojną ręką upomnieć się o swych pułkowników, że wzburzenie panuje między nimi straszne i że towarzystwo wysłało deputacje do wszystkich chorągwi stojących w pobliżu Kiejdan i dalej, aż na Podlasie do Zabłudowa, z doniesieniem o zdradzie hetmańskiej i wezwaniem, by się łączyły w kupę dla obrony ojczyzny. Łatwo było przy tym przewidzieć, że mnóstwo szlachty zleci się do zbuntowanych chorągwi i wytworzy poważną siłę, przeciwko której trudno się będzie opierać w nieobronnych Kiejdanach, zwłaszcza że nie na wszystkie pułki, które książę Radziwiłł miał pod ręką, można było liczyć z pewnością.", + "129353": "Zmieniło to wyrachowania i wszystkie plany hetmańskie, ale zamiast osłabić w nim ducha, zdawało się go jeszcze podniecać. Ustanowił sam na czele wiernych szkockich regimentów, rajtarii i artylerii wyruszyć przeciw buntownikom i zdeptać ogień w zarodku. Wiedział, że żołnierze bez pułkowników są tylko tłuszczą niesforną, która rozproszy się przed grozą samego imienia hetmańskiego.", + "129354": "Postanowił też nie szczędzić krwi i przerazić przykładem całe wojsko, wszystką szlachtę, ba! całą Litwę, aby nie śmiała drgnąć nawet pod żelazną jego ręką. Miało się spełnić wszystko, co zamierzył, i spełnić się własnymi jego siłami.", + "129355": "Tegoż dnia jeszcze wyjechało kilku oficerów cudzoziemskich do Prus czynić tam nowe zaciągi, a Kiejdany wrzały zbrojnym ludem. Regimenta szkockie, rajtaria cudzoziemska, dragoni Mieleszki i Charłampa i „lud ognisty” pana Korfa gotowały się do wyprawy. Hajducy książęcy, czeladź, mieszczanie z Kiejdan mieli wzmocnić siły książęce, a na koniec postanowiono przyśpieszyć wysłanie uwięzionych pułkowników do Birż, gdzie bezpieczniej było ich trzymać niżeli w otwartych Kiejdanach. Książę spodziewał się słusznie, że wysłanie do tej odległej fortecy, w której wedle układu musiała już stać załoga szwedzka, zniweczy nadzieję uwolnienia ich w umysłach zbuntowanych żołnierzy i pozbawi sam bunt wszelkiej podstawy.", + "129356": "Pan Zagłoba, Skrzetuscy i Wołodyjowski mieli dzielić losy innych.", + "129357": "Wieczór już był, gdy do piwnicy, w której siedzieli, wszedł oficer z latarnią w ręku i rzekł:", + "129358": "— Zbierajcie się, waszmościowie, iść ze mną.", + "129359": "— Dokąd? — pytał niespokojnym głosem pan Zagłoba.", + "129360": "— To się pokaże… Prędzej! Prędzej!", + "129361": "— Idziemy.", + "129362": "Wyszli. Na korytarzu otoczyli ich żołnierze szkoccy zbrojni w muszkiety. Zagłoba coraz był niespokojniejszy.", + "129363": "— Przecie na śmierć by nas nie prowadzili bez księdza, bez spowiedzi? — szepnął do ucha Wołodyjowskiego.", + "129364": "Po czym zwrócił się do oficera:", + "129365": "— Jakże godność, proszę?", + "129366": "— A waści co do mojej godności?", + "129367": "— Bo mam wielu krewnych na Litwie i miło wiedzieć, z kim się ma do czynienia.", + "129368": "— Nie pora sobie świadczyć, ale kiep ten, kto się swego nazwiska wstydzi… Jestem Roch Kowalski, jeśli waćpan chcesz wiedzieć.", + "129369": "— Zacna to rodzina! Mężowie dobrzy żołnierze, niewiasty cnotliwe. Moja babka była Kowalska, ale osierociła mnie, nimem na świat przyszedł… A waćpan z Wieruszów czyli z Korabiów Kowalskich?", + "129370": "— Co mnie tu waść będziesz po nocy indagował!", + "129371": "— Boś mi pewno krewniak, gdyż i struktura w nas jednaka. Grube masz waćpan kości i bary zupełnie jak moje, a ja właśnie po babce urodę odziedziczyłem.", + "129372": "— No, to się w drodze wywiedziemy… Mamy czas!", + "129373": "— W drodze? — rzekł Zagłoba.", + "129374": "I wielki ciężar spadł mu z piersi. Odsapnął jak miech i zaraz nabrał fantazji.", + "129375": "— Panie Michale — szepnął — nie mówiłem ci, że nam szyi nie utną?", + "129376": "Tymczasem wyszli na dziedziniec zamkowy. Noc już zapadła zupełna. Tu i owdzie tylko płonęły czerwone pochodnie lub migotały latarki, rzucając niepewne blaski na grupy żołnierzy konnych i pieszych rozmaitej broni. Cały dziedziniec zatłoczony był wojskiem. Gotowano się widocznie do pochodu, bo wszędy znać było ruch wielki. Tu i owdzie w ciemnościach majaczyły włócznie i rury muszkietów, kopyta końskie szczękały po bruku; pojedynczy jeźdźcy przebiegali pomiędzy chorągwiami; zapewne byli to oficerowie rozwożący rozkazy.", + "129377": "Kowalski zatrzymał konwój i więźniów przed ogromnym wozem drabiniastym zaprzężonym we cztery konie.", + "129378": "— Siadajcie, waszmościowie!— rzekł.", + "129379": "— Tu już ktoś siedzi — rzekł gramoląc się Zagłoba. — A nasze łuby?", + "129380": "— Łuby są pod słomą — odrzekł Kowalski — Prędzej! Prędzej!", + "129381": "— A kto tu siedzi? — pytał Zagłoba wpatrując się w ciemne postacie wyciągnięte na słomie.", + "129382": "— Mirski, Stankiewicz, Oskierko! — ozwały się głosy.", + "129383": "— Wołodyjowski, Jan Skrzetuski, Stanisław Skrzetuski, Zagłoba! — odpowiedzieli nasi rycerze.", + "129384": "— Czołem! Czołem!", + "129385": "— Czołem! W zacnej kompanii pojedziem. A gdzie nas wiozą, nie wiecie waszmościowie?", + "129386": "— Jedziecie waszmościowie do Birż! — rzekł Kowalski.", + "129387": "To powiedziawszy dał rozkaz. Konwój pięćdziesięciu dragonów otoczył wóz i ruszyli.", + "129388": "Więźniowie poczęli rozmawiać z cicha.", + "129389": "— Szwedom nas wydadzą! — rzekł Mirski. — Tegom się spodziewał.", + "129390": "— Wolę siedzieć między nieprzyjaciółmi niż między zdrajcami! — odpowiedział Stankiewicz.", + "129391": "— A ja bym wolał kulą w łeb! — zawołał Wołodyjowski — niż siedzieć z założonymi rękami w czasie takiej wojny nieszczęsnej.", + "129392": "— Nie bluźń, panie Michale — odpowiedział Zagłoba — bo z woza, byle pora sposobna przyszła, możesz dać nura, z Birż także, a z kulą we łbie ciężko uciekać. Ale ja wiedziałem z góry, że się na to ten zdrajca nie ośmieli.", + "129393": "— Radziwiłł by się nie miał na co ośmielić! — rzekł Mirski. — Widać, żeś waść z daleka przyjechał i że jego nie znasz. Komu on zemstę poprzysięże, ten jakoby był już w grobie, a nie pamiętam przykładu, żeby komu najmniejszą krzywdę odpuścił.", + "129394": "— A tak i nie śmiał na mnie podnieść ręki! — odpowiedział Zagłoba. — Kto wie, czy nie mnie i waszmościowie szyje zawdzięczacie.", + "129395": "— A to jakim sposobem?", + "129396": "— Bo mnie chan krymski okrutnie miłuje za to, żem spisek na jego szyję odkrył, gdym w niewoli w Krymie siedział. A i nasz pan miłościwy Joannes Casimirus także się we mnie kocha. Nie chciał, taki syn, Radziwiłł, z dwoma potentatami zadzierać, gdyż i na Litwie mogliby go dosięgnąć.", + "129397": "— I! Co waćpan gadasz! Nienawidzi on króla, jak diabeł święconej wody, i jeszcze by był na waści zawziętszy, gdyby wiedział, żeś królowi konfident — odpowiedział Stankiewicz.", + "129398": "— A ja tak myślę — rzekł Oskierko — że nie chciał hetman sam naszą krwią się mazać, żeby odium na siebie nie ściągnąć, ale przysiągłbym, że ten oficer wiezie rozkaz do Szwedów w Birżach, żeby nas natychmiast rozstrzelali.", + "129399": "— Oj! — rzekł Zagłoba.", + "129400": "Umilkli na chwilę; tymczasem wóz wtoczył się już na rynek kiejdański. Miasto spało, w oknach nie było świateł, jeno psy przed domami ujadały zapalczywie na przeciągający orszak.", + "129401": "— Wszystko jedno! — rzekł Zagłoba. — Zawsześmy zyskali na czasie, może i przypadek nam posłużyć, a może i fortel jaki przyjść do głowy.", + "129402": "Tu zwrócił się do starych pułkowników:", + "129403": "— Waszmościowie mało mnie znacie, ale spytajcie się moich towarzyszów, w jakich bywałem opałach, a dlategom się zawdy wydostał na pole. Powiedzcie no mnie, co to za oficer, któren nad konwojem ma komendę? Zaliby mu nie można wyperswadować, żeby się zdrajcy nie trzymał, jeno przy ojczyźnie stanął i z nami się połączył?", + "129404": "— To Roch Kowalski z Korabiów Kowalskich — odrzekł Oskierko. — Ja go znam. Tak samo mógłbyś waszmość jego koniowi perswadować, bo dalibóg, nie wiem, który głupszy.", + "129405": "— A że to zrobili go oficerem?", + "129406": "— On u Mieleszki w dragonach chorągiew nosi, do czego rozumu nie potrzeba. A zrobili go oficerem, bo się księciu z pięści podobał, gdyż podkowy łamie i z chowanymi niedźwiedziami wpół się bierze, a takiego jeszcze nie znalazł, którego by nie rozciągnął.", + "129407": "— Takiż to z niego osiłek?", + "129408": "— Że osiłek, to osiłek, a przy tym, żeby mu zwierzchnik powiedział: rozwal łbem ścianę — to bez chwili namysłu zacząłby zaraz w nią trykać. Przykazano mu, by nas do Birż odwiózł, to i odwiezie, choćby się ziemia zapaść miała.", + "129409": "— Proszę! — rzekł Zagłoba, który z wielką uwagą słuchał tej rozmowy — rezolutny to jednak chłop!", + "129410": "— Bo u niego rezolutność z głupotą jedno stanowi. Zresztą, jak ma czas, a nie je, to śpi. Zadziwiająca rzecz, której byście waćpanowie nie uwierzyli: przecie on raz czterdzieści ośm godzin w cekhauzie przespał i ziewał jeszcze, gdy go z tapczana ściągnęli.", + "129411": "— Okrutnie mi się ten oficer podoba — rzekł Zagłoba — bo zawsze lubię wiedzieć, z kim mam sprawę.", + "129412": "To rzekłszy zwrócił się do Kowalskiego.", + "129413": "— A przybliż no się waćpan! — zawołał protekcjonalnym tonem.", + "129414": "— Czego? — pytał Kowalski zwracając konia.", + "129415": "— Nie masz no gorzałki?", + "129416": "— Mam.", + "129417": "— Dawaj!", + "129418": "— Jak to: „dawaj”?", + "129419": "— Bo widzisz, mości Kowalski, żeby to było nie wolno, to byś miał rozkaz nie dawać, a że nie masz rozkazu, więc dawaj.", + "129420": "— Hę? — rzekł zdumiony pan Roch — Jako żywo! A cóż to mi — mus?", + "129421": "— Mus nie mus, ale ci wolno, a godzi się krewnego wspomóc i starszego, któren gdyby się był z waściną matką ożenił, mógłby jak nic być twoim ojcem.", + "129422": "— Jakiś mi tam waćpan krewny!", + "129423": "— Bo są podwójni Kowalscy. Jedni się Wieruszową pieczętują, na której kozieł w tarczy jest wyimaginowany z podniesioną zadnią nogą, a drudzy Kowalscy mają za klejnot Korab, na którym przodek ich Kowalski z Anglii przez morze do Polski przyjechał, i ci są moi krewni, a to przez babkę, i dlatego, że ja także Korabiem się pieczętuję.", + "129424": "— Dla Boga! Toś waść naprawdę mój krewniak!", + "129425": "— Alboś Korab?", + "129426": "— Korab.", + "129427": "— Moja krew, jak mi Bóg miły! — zawołał Zagłoba. — Dobrze, żeśmy się spotkali, bo ja tu w rzeczy samej na Litwę do Kowalskich przyjechałem, a chociażem w opresji, a ty na koniu i na wolności, chętnie bym cię wziął w ramiona, bo co swój, to swój.", + "129428": "— Cóż ja waćpanu poradzę? Kazali cię odwieźć do Birż, to odwiozę… Krew krwią, a służba służbą.", + "129429": "— Mów mi: wuju! — rzekł Zagłoba.", + "129430": "— Masz wuj gorzałki! — rzekł pan Roch. — To mi wolno.", + "129431": "Zagłoba przyjął chętnie manierkę i napił się do woli. Po chwili miłe ciepło poczęło mu się rozlewać po wszystkich członkach, w głowie uczyniło mu się jasno, a umysł stał się jasny.", + "129432": "— Zleź no z konia — rzekł do pana Rocha — i przysiądź się trochę na wóz, pogawędzimy, bo chciałbym, żebyś mi co o rodzinie opowiedział. Szanuję ja służbę, ale to ci przecie wolno.", + "129433": "Kowalski przez chwilę nie odpowiadał.", + "129434": "— Nie było zakazu — rzekł wreszcie.", + "129435": "I wkrótce potem siedział już na wozie koło pana Zagłoby, a raczej rozciągnął się na słomie, którą wóz był wyładowany.", + "129436": "Pan Zagłoba uściskał go serdecznie.", + "129437": "— Jakże się miewa twój stary?… Bodajże cię!… Zapomniałem, jak mu na imię.", + "129438": "— Też Roch.", + "129439": "— I słusznie, i słusznie. Roch spłodził Rocha… To jest wedle przykazania. Powinieneś swego syna także Rochem nazwać, aby każdy dudek miał swój czubek. A żonaty jesteś?", + "129440": "— Pewnie, że żonaty! Ja jestem Kowalski, a to jest pani Kowalska, innej nie chcę.", + "129441": "To rzekłszy młody oficer podniósł do oczu panu Zagłobie głownię ciężkiej dragońskiej szabli i powtórzył:", + "129442": "— Innej nie chcę!", + "129443": "— Słusznie! — rzekł Zagłoba. — Okrutnie mi się podobasz, Rochu, synu Rocha. Żołnierz najlepiej akomodowany, gdy nie ma innej żony jak taka; i to ci jeszcze powiem, że prędzej ona po tobie niż ty po niej owdowiejesz. Szkoda jeno, że młodych Rochów mieć z nią nie będziesz, bo widzę, żeś bystry kawaler, i szkoda by było, gdyby taki ród miał zaginąć.", + "129444": "— O wa! — rzekł Kowalski. — Jest nas sześciu braci.", + "129445": "— I wszystko Rochy?", + "129446": "— Jakbyś wuj wiedział, że każden, jeśli nie na pierwsze, to na drugie ma Roch, bo to nasz szczególniejszy patron.", + "129447": "— A napijmy się no jeszcze!", + "129448": "— A dobrze.", + "129449": "Zagłoba znów przechylił manierkę, ale nie wypił całej, jeno oddał ją oficerowi i rzekł:", + "129450": "— Do dna, do dna!", + "129451": "— Szkoda, że cię nie mogę widzieć! — mówił dalej. — Noc tak ciemna, choć w pysk daj. Własnych palców byś nie poznał. Słuchaj no, mości Rochu, a gdzie to te wojsko miało wychodzić z Kiejdan, gdyśmy wyjeżdżali?", + "129452": "— A na buntowników.", + "129453": "— Bóg najwyższy wie, kto tu buntownik: czy ty, czy oni?", + "129454": "— Ja buntownik? Jakże to? Co mnie mój hetman każe, to czynię.", + "129455": "— Ale hetman nie czyni tego, co mu król jegomość każe, bo pewnie mu nie kazał ze Szwedami się łączyć. Nie wolałżebyś to Szwedów bić niż mnie, krewnego, w ręce im wydawać?", + "129456": "— Może bym i wolał, ale co rozkaz, to słuch!", + "129457": "— I pani Kowalska by wolała. Znam ja ją. Między nami mówiąc: hetman się przeciw królowi i ojczyźnie zbuntował. Nie powtarzaj tego nikomu, ale tak jest. I wy, co mu służycie, także się buntujecie.", + "129458": "— Tego mnie się słuchać nie godzi. Hetman ma swoją zwierzchność, a ja mam swoją, właśnie hetmańską, i Bóg by mnie skarał, gdybym się jej przeciwił. Niesłychana to rzecz!", + "129459": "— Zacnie mówisz… Ale uważ no, Rochu: gdybyś tak wpadł w ręce onych buntowników, to i ja bym był wolny, i nie twoja by była wina, bo nec Hercules contra plures!… Nie wiem, gdzie się tam te chorągwie znajdują, ale ty musisz wiedzieć… i widzisz, moglibyśmy trochę ku nim nawrócić.", + "129460": "— Jakże to?", + "129461": "— A żebyś tak umyślnie ku nim zjechał? Nie byłoby twojej winy, jeśliby nas odbili. Nie miałbyś mnie na sumieniu… a mieć krewniaka na sumieniu, wierzaj mi, straszny to ciężar!", + "129462": "— At! Co wuj gadasz! Dalibóg, zlezę z woza i na konia siędę. Nie ja będę miał wuja na sumieniu, jeno pan hetman. Pókim żyw, nie będzie z tego nic!", + "129463": "— Nie, to nie! — rzekł Zagłoba. — Wolę to, że szczerze mówisz, chociaż pierwej byłem twym wujem niż Radziwiłł twoim hetmanem. A czy ty wiesz, Rochu, co to jest wuj?", + "129464": "— Wuj — to wuj.", + "129465": "— Bardzoś to roztropnie wykalkulował, ale przecie, gdzie ojca nie ma, tam, Pismo mówi: wuja słuchał będziesz. Jest to jakby rodzicielska władza, której grzech, Rochu, się sprzeciwić… Bo nawet i to zauważ, że kto się ożeni, ten snadnie ojcem być może; ale w wuju płynie ta sama krew, co w matce. Nie jestem ci wprawdzie bratem twej matki, ale moja babka musiała być ciotką twej babki; więc poznaj to, że powaga kilku pokoleń we mnie spoczywa, bo jako wszyscy na tym świecie jesteśmy śmiertelni, tedy władza z jednych na drugich przechodzi i ani hetmańska, ani królewska nie może jej negować, ani nikogo zmuszać, żeby się oponował. Co prawda, to święte! Ma-li hetman wielki, czy też, dajmy na to, polny, prawo nakazać, nie już szlachcicowi i towarzyszowi, ale lada jakiemu ciurze, żeby się na ojca, matkę, na dziada albo na starą ociemniałą babkę porywał? Odpowiedz na to, Rochu! Ma-li prawo?", + "129466": "— Hę? — spytał sennym głosem Kowalski.", + "129467": "— Na starą ociemniałą babkę! — powtórzył pan Zagłoba. — Kto by się wonczas chciał żenić i dzieci płodzić albo się wnuków doczekać?… Odpowiedz i na to, Rochu!", + "129468": "— Ja jestem Kowalski, a to pani Kowalska — mówił coraz senniej oficer.", + "129469": "— Kiedy chcesz, niech i tak będzie! — odpowiedział Zagłoba. — Lepiej to nawet, że nie będziesz miał dzieci, bo mniej kpów będzie po świecie grasowało. Nieprawda, Rochu?", + "129470": "Zagłoba nadstawił ucho, ale nie usłyszał już żadnej odpowiedzi.", + "129471": "— Rochu! Rochu! — zawołał z cicha.", + "129472": "Pan Roch spał jak zabity.", + "129473": "— Śpisz?… — mruknął Zagłoba. — Czekajże, zdejmę ci ten żelazny garnek z głowy, bo ci niewygodnie. Opończa dusi cię pod szyją, jeszcze by cię krew zalała. Co bym był za krewniak, żebym cię nie miał ratować.", + "129474": "Tu ręce pana Zagłoby poczęły poruszać się z lekka koło głowy i szyi Kowalskiego. Na wozie spali wszyscy głębokim snem, żołnierze kiwali się także na kulbakach, inni, jadący w przedzie, podśpiewywali z cicha, wypatrując zarazem pilno drogi, bo noc, choć niedżdżysta, była bardzo ciemna.", + "129475": "Jednakże po niejakim czasie żołnierz prowadzący tuż za wozem konia ujrzał w ciemnościach opończę i jasny hełm swego oficera. Kowalski, nie zatrzymując wozu, zsunął się i kiwnął, by mu podano rumaka.", + "129476": "Po chwili siedział już na nim.", + "129477": "— Panie komendancie, a gdzie staniemy na popas? — pytał wachmistrz zbliżywszy się ku niemu.", + "129478": "Pan Roch nie odpowiedział ani słowa i ruszył naprzód, minął z wolna jadących na przedzie i znikł w ciemnościach.", + "129479": "Nagle do uszu dragonów doszedł tętent szybkiego biegu konia.", + "129480": "— Skokiem komendant ruszył! — mówili między sobą. — Pewnie chce obaczyć, czy jakiej karczmy nie ma blisko. Czas by już koniom popasać, czas!", + "129481": "Tymczasem upłynęło pół godziny, godzina, dwie, a pan Kowalski ciągle, widać, jechał naprzód, bo go nie było jakoś widać. Konie znużyły się bardzo, zwłaszcza przy wozie, i poczęły się wlec wolno. Gwiazdy schodziły z nieba.", + "129482": "— Skocz no który do komendanta — rzekł wachmistrz — powiedz mu, że szkapy ledwie nogi ciągną, a wozowe ustały.", + "129483": "Jeden z żołnierzy wyruszył naprzód, ale po godzinie wrócił sam.", + "129484": "— Komendanta ani śladu, ani popiołu — rzekł. — Musiał z milę naprzód wyjechać.", + "129485": "Żołnierze poczęli mruczeć z nieukontentowaniem.", + "129486": "— Dobrze mu, bo się przez dzień wyspał i teraz na wozie — a ty się, człeku, kołacz po nocy ostatnim tchem końskim i swoim.", + "129487": "— Toć tu karczma o dwie staje — mówił ten sam żołnierz, który jeździł naprzód — myślałem, że go tam znajdę, ale gdzie tam!… Słuchałem, czy konia nie usłyszę… Nic nie słychać. Diabli wiedzą, gdzie zajechał.", + "129488": "— Staniem tam i tak! — rzekł wachmistrz. — Trzeba szkapom wytchnąć.", + "129489": "Jakoż zatrzymali wóz przed karczemką. Żołnierze pozłazili z koni i jedni poszli kołatać do drzwi, drudzy odpasywali wiązki siana wiszące za kulbakami, aby konie choć z rąk pokarmić.", + "129490": "Jeńcy na wozie rozbudzili się, gdy ruch wozu ustał.", + "129491": "— A gdzie to jedziemy? — pytał stary pan Stankiewicz.", + "129492": "— Po nocy nie mogę rozeznać — odparł Wołodyjowski — zwłaszcza że nie na Upitę jedziemy.", + "129493": "— Wszakże to do Birż na Upitę z Kiejdan się jedzie? — spytał Jan Skrzetuski.", + "129494": "— Tak jest. Ale w Upicie stoi moja chorągiew, o którą książę, widać, obawiał się, by nie oponowała, więc kazał inną drogą jechać. Zaraz za Kiejdanami wykręciliśmy do Dalnowa i Kroków, stamtąd pojedziemy pewnie na Bejsagołę i Szawle. Trochę to z drogi, ale przez to Upita i Poniewież zostaną na prawo. Po drodze nie ma tam żadnych chorągwi, bo wszystkie, co były, ściągnięto ku Kiejdanom, aby je mieć pod ręką.", + "129495": "— A pan Zagłoba — rzekł Stanisław Skrzetuski — śpi smaczno i chrapie, zamiast o fortelach myśleć, jak to sobie obiecywał.", + "129496": "— Niech śpi… Zmorzyła go, widać, rozmowa z tym głupim komendantem, do którego krewieństwa się przyznawał. Widać chciał go sobie skaptować, ale to na nic. Kto dla ojczyzny Radziwiłła nie opuścił, ten go pewnie dla dalekiego krewnego nie opuści.", + "129497": "— Zali oni naprawdę są krewni? — zapytał Oskierko.", + "129498": "— Oni? Tacy oni krewni jak ja z waćpanem — odpowiedział Wołodyjowski — gdyż co pan Zagłoba mówił o wspólności klejnotu, to i to nieprawda, bo ja wiem dobrze, że jego klejnot woła się Wczele.", + "129499": "— A gdzie to pan Kowalski?", + "129500": "— Musi być przy ludziach albo w karczmie.", + "129501": "— Chciałbym go prosić, by mi pozwolił na konia którego żołnierskiego siąść — mówił Mirski — bo mi kości zdrętwiały.", + "129502": "— Na to się pewnie nie zgodzi — odparł Stankiewicz — bo noc ciemna, łatwo by szkapie ostrogi dać i czmychnąć. Kto by tam i dogonił!", + "129503": "— Dam mu kawalerski parol, że nie będę ucieczki tentował, zresztą już i świtać zapewne zacznie.", + "129504": "— Żołnierzu! A gdzie to komendant? — pytał Wołodyjowski stojącego w pobliżu dragona.", + "129505": "— A kto jego wie?", + "129506": "— Jak to: kto jego wie? Kiedy ci mówię, żebyś go zawołał, to go zawołaj.", + "129507": "— Kiedy my sami nie wiemy, panie pułkowniku, gdzie on jest — odrzekł dragon. — Jak zlazł z wozu i ruszył naprzód, tak do tej pory nie wrócił.", + "129508": "— Powiedzże mu, jak wróci, że chcemy z nim mówić.", + "129509": "— Wedle woli pana pułkownika! — odrzekł żołnierz.", + "129510": "Jeńcy umilkli.", + "129511": "Od czasu do czasu tylko głośne poziewanie rozlegało się na wozie; obok konie chrupotały siano. Żołnierze koło wozu, wsparci na kulbakach, drzemali. Inni gwarzyli z cicha lub posilali się, czym kto miał, bo pokazało się, że karczemka była opuszczona i że nikt w niej nie mieszkał.", + "129512": "Już też i noc poczęła blednąć. Na wschodniej stronie ciemne tło nieba poszarzało nieco, gwiazdy gasły z wolna i świeciły migotliwym, niepewnym światłem. A za tym i dach karczemki posiwiał, drzewa przy niej rosnące jęły się bramować srebrem. Konie i ludzie zdawali się wynurzać z cienia. Po chwili już i twarze można było rozeznać, i żółtą barwę opończy. Hełmy poczęły odbijać blask poranny.", + "129513": "Pan Wołodyjowski roztworzył ręce i przeciągnął się ziewając przy tym od ucha do ucha, po czym spojrzał na uśpionego pana Zagłobę; nagle rzucił się w tył i zakrzyknął:", + "129514": "— Niechże go kule biją! Na Boga! Mości panowie! Patrzcie!", + "129515": "— Co się stało? — pytali pułkownicy otwierając oczy.", + "129516": "— Patrzcie! Patrzcie! — wołał Wołodyjowski ukazując palcem uśpioną postać.", + "129517": "Jeńcy zwrócili wzrok we wskazanym kierunku i zdumienie odbiło się na wszystkich twarzach: pod burką i w czapce pana Zagłoby spał snem sprawiedliwego pan Roch Kowalski, Zagłoby zaś nie było na wozie.", + "129518": "— Umknął, jak mi Bóg miły! — mówił zdumiony Mirski oglądając się na wszystkie strony, jakby oczom własnym jeszcze nie wierzył.", + "129519": "— To kuty frant! Niech go kaduk! — zakrzyknął Stankiewicz.", + "129520": "— Zdjął hełm i żółtą opończę z tego kpa i umknął na jego własnym koniu!", + "129521": "— Jako w wodę wpadł!", + "129522": "— A zapowiedział, że się fortelem wydostanie.", + "129523": "— Tyle go będą widzieli!", + "129524": "— Mości panowie! — mówił z uniesieniem Wołodyjowski — nie znacie jeszcze tego człeka, a ja już wam dziś przysięgnę, że on i nas jeszcze wydostanie. Nie wiem jak, kiedy, jakim sposobem, ale przysięgnę!", + "129525": "— Dalibóg! Oczom się wierzyć nie chce — mówił Stanisław Skrzetuski.", + "129526": "Wtem żołnierze spostrzegli, co się stało. Uczynił się między nimi gwar. Jedni przez drugich biegli do wozu i wybałuszali oczy na widok swego komendanta przybranego w wielbłądzią burkę, w rysi kołpaczek i uśpionego głęboko.", + "129527": "Wachmistrz począł go szarpać bez ceremonii.", + "129528": "— Panie komendancie! Panie komendancie!", + "129529": "— Ja jestem Kowalski… a to pani Kowalska — mruczał pan Roch.", + "129530": "— Panie komendancie, więzień uciekł!", + "129531": "Kowalski siadł na wozie i otworzył oczy.", + "129532": "— Czego?…", + "129533": "— Więzień uciekł, ten gruby szlachcic, który z panem komendantem rozmawiał!", + "129534": "Oficer oprzytomniał.", + "129535": "— Nie może być! — zakrzyknął przerażonym głosem. — Jak to?! Co się stało? Jakim sposobem uciekł?", + "129536": "— W hełmie i w opończy pana komendanta; żołnierze go nie poznali, noc była ciemna.", + "129537": "— Gdzie mój koń? — krzyknął Kowalski.", + "129538": "— Nie ma konia. Ów szlachcic właśnie na nim uciekł.", + "129539": "— Na moim koniu?", + "129540": "— Tak jest!", + "129541": "Kowalski wziął się za głowę.", + "129542": "— Jezusie Nazareński! Królu żydowski!…", + "129543": "Po chwili krzyknął:", + "129544": "— Dawajcie tego psiawiarę, tego takiego syna, który mu konia podał!", + "129545": "— Panie komendancie! Żołnierz nic nie winien. Noc była ciemna, choć w pysk daj, a on zdjął waszej mości hełm i opończę. Przejeżdżał tuż koło mnie i jam nie poznał. Żeby wasza mość nie była siadała na wóz, nie mógłby on tego dokazać.", + "129546": "— Bijże mnie! Bijże mnie! — wołał nieszczęśliwy oficer.", + "129547": "— Co czynić, wasza mość?", + "129548": "— Bij go! Łapaj!", + "129549": "— To się na nic nie zdało. On na koniu waszej mości, a to najlepszy koń. Nasze zdrożone okrutnie, on zaś o pierwszych kurach umknął. Nie zgonim!", + "129550": "— Szukaj wiatru w polu! — rzekł Stankiewicz.", + "129551": "Kowalski zwrócił się ku więźniom z wściekłością.", + "129552": "— Waszmościowie pomogliście mu do ucieczki! Ja waściom!…", + "129553": "Tu złożył olbrzymie pięści i począł zbliżać się ku nim.", + "129554": "Wtem Mirski rzekł groźnie:", + "129555": "— Nie krzycz waść i bacz, że do starszych od siebie mówisz!", + "129556": "Pan Roch drgnął i mimo woli wyprostował się, bo rzeczywiście jego powaga wobec takiego Mirskiego była żadna i wszyscy owi jeńcy przenosili go o głowę godnością i znaczeniem.", + "129557": "Stankiewicz dodał:", + "129558": "— Gdzie aspanu kazali nas wieźć, to wieź, ale głosu nie podnoś, bo jutro możesz iść pod komendę każdego z nas.", + "129559": "Pan Roch wytrzeszczał oczy i milczał.", + "129560": "— Nie ma co, panie Rochu, podrwiłeś głową — rzekł Oskierko. — To, co mówisz, żeśmy mu pomogli, to głupstwo, bo naprzód, spaliśmy jako i ty, a po wtóre, każdy by pierwej sobie pomógł niż innemu. Ale aspan podrwiłeś głową! Niczyjej tu winy nie ma, jeno twoja. Pierwszy kazałbym cię rozstrzelać za to, bo żeby oficer rozsypiał się jako borsuk, a więźniowi pozwolił uciec w swoim własnym hełmie i opończy, ba, na swoim własnym koniu, toż to niesłychana rzecz, która się od początku świata nie zdarzyła!", + "129561": "— Stary lis wyprowadził młodego w pole! — rzekł Mirski.", + "129562": "— Jezus Maria! Toć ja i szabli nie mam! — krzyknął Kowalski.", + "129563": "— Albo się jemu szabla nie przyda? — mówił uśmiechając się Stankiewicz. — Słusznie pan Oskierko mówi: podrwiłeś głową, kawalerze. Pistoleciska też musiałeś mieć w olstrach?", + "129564": "— A były!… — rzekł, jak nieprzytomny, Kowalski.", + "129565": "Nagle porwał się obu rękoma za głowę.", + "129566": "— I list księcia pana do komendanta birżańskiego! Co ja, nieszczęsny, teraz uczynię?!… Zginąłem na wieki!… Bogdaj mi kula w łeb!…", + "129567": "— To cię nie minie! — rzekł poważnie Mirski. — Jakże to nas będziesz teraz do Birż wiózł? Co się stanie, jeśli ty powiesz, że nas jako więźniów przywozisz, a my, starsi godnością, powiemy, że to ty masz być do lochu wrzucon? Komu, myślisz, dadzą wiarę? Zali mniemasz, że komendant szwedzki zatrzyma nas dlatego tylko, że go pan Kowalski będzie o to prosił? Prędzej nam zawierzy i ciebie w podziemiu zamknie.", + "129568": "— Zginąłem! Zginąłem! — jęczał Kowalski.", + "129569": "— Głupstwo! — rzekł Wołodyjowski.", + "129570": "— Co robić, panie komendancie? — pytał wachmistrz.", + "129571": "— Ruszaj do wszystkich diabłów! — krzyknął Kowalski. — Zali ja wiem, co robić?… Gdzie jechać?… Bodaj cię pioruny zabiły!", + "129572": "— Jedź, jedź do Birż!… Obaczysz — rzekł Mirski.", + "129573": "— Zawracaj do Kiejdan!… — krzyknął Kowalski.", + "129574": "— Jeśli cię tam pod murem nie postawią i nie rozstrzelają, to niech mnie szczecina pokryje! — rzekł Oskierko. — Jakże to przed obliczem hetmańskim staniesz? Tfu! Hańba cię czeka i kula w łeb, nic więcej!", + "129575": "— Bom nic więcej niewart! — zakrzyknął nieszczęśliwy młodzian.", + "129576": "— Głupstwo, panie Rochu! My jedni możem cię ratować — mówił Oskierko. — Znasz, żeśmy z hetmanem gotowi byli iść na kraniec świata i zginąć. Więcej mieliśmy zasług, większą szarżę od ciebie. Wylewaliśmy nieraz krew za ojczyznę i zawsze chętnie ją wylejem; ale hetman zdradził ojczyznę, wydał ten kraj w ręce nieprzyjaciół, sprzymierzył się z nimi przeciw miłościwemu panu naszemu, któremuśmy wierność zaprzysięgli. Zali to myślisz, że żołnierzom jak my łatwo przyszło wypowiedzieć obediencję zwierzchności, postąpić przeciw dyscyplinie, hetmanowi własnemu się oponować? Ale kto dziś z hetmanem, ten przeciw ojczyźnie! Kto dziś z hetmanem, ten przeciw majestatowi! Kto dziś z hetmanem, ten zdrajca króla i Rzeczypospolitej!… Dlatego to rzuciliśmy buławy pod nogi hetmańskie, bo cnota i obowiązek, i wiara, i honor tak nakazywały. I któż to uczynił? — zali ja jeden? Nie! I pan Mirski, i pan Stankiewicz, najlepsi żołnierze, najcnotliwsi ludzie!… Kto przy nim został? — warchoły!… A ty czemu nie idziesz śladem lepszych od ciebie i mądrzejszych, i starszych? Chcesz hańbę ściągnąć na własne imię? Zdrajcą być ogłoszony?… Wejdź w siebie, zapytaj sumienia, co ci czynić należy: czy przy Radziwille zdrajcy — zdrajcą zostać, czy-li iść z nami, którzy ostatni dech chcemy za ojczyznę puścić, ostatnią kroplę krwi za nią wylać?… Bodajby ziemia nas pożarła, nimeśmy hetmanowi obediencję wypowiedzieli… Ale bogdajby dusze nasze z piekła nie wyjrzały, jeżelibyśmy króla i ojczyznę dla prywaty Radziwiłła mieli zdradzić!…", + "129577": "Mowa ta wielkie na panu Rochu zdawała się czynić wrażenie. Oczy wytrzeszczył, usta otworzył i po chwili rzekł:", + "129578": "— Czego waszmościowie ode mnie chcecie?", + "129579": "— Byś z nami razem poszedł do wojewody witebskiego, który przy ojczyźnie będzie się oponował.", + "129580": "— Ba! Kiedy ja mam rozkaz do Birż waszmościów odwieźć.", + "129581": "— Gadajże z nim! — rzekł Mirski.", + "129582": "— Toteż chcemy, byś nie usłuchał rozkazu!… Byś hetmana opuścił i z nami poszedł, zrozumże! — rzekł zniecierpliwiony Oskierko.", + "129583": "— Mówcie sobie, wasze moście, co chcecie, a z tego nie będzie nic… Ja żołnierz! co by ja był wart, gdybym hetmana opuścił. Nie mój rozum, tylko jego; nie moja wola, tylko jego. Jak on zgrzeszy, to on będzie i za mnie, i za siebie odpowiadał, a moja psia powinność jego słuchać!… Ja tam prosty człowiek, czego ręką nie zrobię, tego i głową… Ale to wiem, żem słuchać powinien, i kwita.", + "129584": "— Róbże, co chcesz! — zakrzyknął Mirski.", + "129585": "— Już to mój grzech — mówił dalej Roch — że ja do Kiejdan kazał nawracać, bo mnie kazali do Birż jechać… Jeno żem zgłupiał przez tego szlachcica, który choć krewny, a taką rzecz mi uczynił, której by i obcy nie uczynił… Żeby to nie krewny! — ale krewny! Boga on w sercu nie miał, że i szkapę mi zabrał, i łaski książęcej mnie pozbawił, i karę na szyję sprowadził. Taki to krewny! A waszmościowie do Birż pojedziecie, niech potem będzie, co chce!", + "129586": "— Szkoda czasu, panie Oskierko — rzekł Wołodyjowski.", + "129587": "— A zawracać do Birż, kondle! — krzyknął na dragonów Kowalski.", + "129588": "I zawrócili znów do Birż. Pan Roch kazał jednemu z dragonów siąść na wóz, sam zaś usadowił się na jego koniu i jechał tuż przy więźniach, powtarzając jeszcze przez pewien czas:", + "129589": "— Krewny — i żeby taką rzecz uczynić!", + "129590": "Więźniowie, słysząc to, chociaż niepewni swego losu i zmartwieni ciężko, nie mogli przecie wstrzymać śmiechu, aż na koniec pan Wołodyjowski rzekł:", + "129591": "— Pocieszże się waćpan, mości Kowalski, bo nie takich jak ty na hak ów mąż prowadził… Samego Chmielnickiego on chytrością przewyższył i już co do fortelów, nikt nie może iść z nim w paragon.", + "129592": "Kowalski nie odrzekł nic, jeno odjechał trochę od wozu, bojąc się szyderstw. Wstydził się zresztą i więźniów, i własnych żołnierzy, i tak był strapiony, że aż żal było na niego patrzeć.", + "129593": "Tymczasem pułkownicy rozmawiali o panu Zagłobie i jego cudownej ucieczce.", + "129594": "— Zadziwiająca to jest rzecz w istocie — mówił pan Wołodyjowski — że nie masz w świecie takowych terminów, z których by ten człowiek nie potrafił się salwować. Gdzie męstwem i siłą nie poradzi, tam się fortelem wykręci. Inni tracą fantazję, gdy im śmierć nad szyją zawiśnie, albo polecają się Bogu czekając, co się stanie; a on zaraz poczyna głową pracować i zawsze coś wymyśli. Mężny on w potrzebie bywa jako Achilles, ale woli Ulissesa iść śladem.", + "129595": "— Nie chciałbym ja jego pilnować, choćby go łańcuchami spętano — rzekł Stankiewicz — bo to nic, że ucieknie, ale jeszcze na śmiech i na konfuzję człeka narazi.", + "129596": "— A jakże! — rzekł pan Michał. — Będzie on teraz Kowalskiego do końca życia wyśmiewał, a niech Bóg broni dostać się na jego język, bo ostrzejszego w całej Rzeczypospolitej nie ma… A gdy jeszcze zacznie, jako ma zwyczaj, koloryzować rzecz swoją, tedy od śmiechu ludzie pękają…", + "129597": "— Ale w potrzebie, mówisz waćpan, że i szablą potrafi się zastawić? — pytał Stankiewicz.", + "129598": "— Jakże! Toż on na oczach całego wojska usiekł pod Zbarażem Burłaja.", + "129599": "— Nie! Dalibóg! — zakrzyknął Stankiewicz — takiego jeszcze nie widziałem!", + "129600": "— Wielką on już nam przysługę oddał swoją ucieczką — mówił Oskierko — bo listy hetmańskie zabrał, a kto wie, co tam w nich było przeciw nam napisano… Nie wierzę ja w to, iżby komendant szwedzki w Birżach miał dać ucho nam, nie Kowalskiemu. Tego nie będzie, gdyż my przyjedziem jako więźniowie, a on jako dowodzący konwojem… Ale że tam nie będą wiedzieli, co z nami czynić, to rzecz pewna. W każdym razie głów nam nie poucinają, a to grunt.", + "129601": "— Ja też tak tylko mówiłem — odpowiedział Mirski — aby Kowalskiego do reszty skonfundować… Ale co waszmość mówisz, że nam głów nie poucinają, to dalibóg, niewielka pociecha. Wszystko się tak składa, że lepiej nie żyć, bo to już pewno, że teraz jeszcze jedna wojna, i to domowa, wybuchnie, a to już będzie ostatnia zguba. Po co ja, stary, mam na te rzeczy patrzyć?", + "129602": "— Albo ja, który inne czasy pamiętam! — rzekł Stankiewicz.", + "129603": "— Tegoście waszmościowie nie powinni mówić, bo miłosierdzie boskie większe od ludzkiej złości, a Jego ręka wszechmocna może nas z toni wyrwać właśnie wtedy, kiedy się najmniej będziem spodziewali.", + "129604": "— Święte słowa waćpana — rzekł Jan Skrzetuski. — I nam, ludziom spod chorągwi księcia nieboszczyka Jeremiego, ciężko żyć teraz, bośmy do zwycięstw przywykli, a przecie chce się jeszcze ojczyźnie posłużyć, byle Pan Bóg dał wreszcie wodza, nie zdrajcę, ale takiego, któremu by człowiek mógł całym sercem i całą duszą zaufać.", + "129605": "— Oj, prawda, prawda! — rzekł pan Wołodyjowski. — Człek by się bił dzień i noc.", + "129606": "— A to ja waściom powiem, iż to największa desperacja — rzekł Mirski — bo przez to każdy jakoby w ciemności brodzi i sam siebie pyta: co czynić?… I niepewność go dusi jako zmora. Nie wiem, jak tam waszmościów, ale mnie i duszny niepokój targa… I gdy pomyślę, że to ja buławę pod nogi hetmanowi rzuciłem, żem do oporu i buntu był przyczyną, to mi resztki siwizny na łbie ze strachu stają. Tak jest!… Ale co czynić wobec jawnej zdrady? Szczęśliwi, którzy podobnych pytań nie potrzebowali sobie zadawać i responsu w duszy szukać!", + "129607": "— Wodza, wodza, daj nam, Panie miłosierny! — mówił Stankiewicz wznosząc oczy ku niebu.", + "129608": "— Mówią, że wojewoda witebski okrutnie zacny pan? — pytał Stanisław Skrzetuski.", + "129609": "— Tak jest! — odparł Mirski. — Ale on buławy ni wielkiej, ni polnej nie ma, i zanim go król jegomość godnością hetmańską nie przyozdobi, może tylko na własną rękę poczynać. Nie pójdzie on do Szwedów ani gdzie indziej, to pewna!", + "129610": "— Pan Gosiewski, hetman polny, w niewoli u Radziwiłła.", + "129611": "— Bo on też zacny człowiek — odparł Oskierko. — Jak mnie wieść o tym doszła, ażem zmartwiał i zaraz przeczuwałem coś złego.", + "129612": "Pan Michał zamyślił się i po chwili rzekł:", + "129613": "— Byłem raz w Warszawie i poszedłem na królewskie pokoje, a pan nasz miłościwy, jako się w żołnierzach kocha i że to chwalił mnie po potrzebie beresteckiej, tak tedy poznał mnie od razu i kazał przyjść na obiad. Na onym obiedzie widziałem także pana Czarnieckiego, bo właściwie dla niego była uczta. Podochocił tedy sobie król jegomość i począł pana Czarnieckiego za głowę ściskać, a w końcu rzekł: „Choćby takie czasy przyszły, żeby mnie wszyscy opuścili, ty mi wiary dochowasz!” Na własne uszy słyszałem, jakoby proroczym duchem wymówione. Pan Czarniecki od afektu prawie mówić nie mógł, jeno powtarzał: „Do ostatniego tchu! Do ostatniego tchu!” A wonczas król jegomość zapłakał…", + "129614": "— Kto wie, czy nie prorocze to były słowa, bo czasy klęski już nadeszły! — rzekł Mirski.", + "129615": "— Pan Czarniecki wielki żołnierz! — odparł Stankiewicz. — Nie masz już takiej gęby w Rzeczypospolitej, która by jego imienia nie powtarzała.", + "129616": "— Powiadają — mówił Skrzetuski — że Tatarowie, którzy pana Rewerę Potockiego przeciw Chmielnickiemu posiłkują, tak się w panu Czarnieckim kochają, iż nie chcą iść tam, gdzie jego nie ma.", + "129617": "— Szczera to prawda — rzekł Oskierko. — Słyszałem, jak to w Kiejdanach przy księciu hetmanie powiadano; wszyscyśmy wówczas pana Czarnieckiego okrutnie sławili, a księciu było to nie w smak, bo się zmarszczył i rzekł: „Jest oboźnym koronnym, ale tak samo mógłby być u mnie w Tykocinie podstarościm.”", + "129618": "— Invidia widać go już kąsała.", + "129619": "— Wiadoma to rzecz, że występek znieść światła cnoty nie może.", + "129620": "Tak to rozmawiali uwięzieni pułkownicy; po czym znów rozmowa zwróciła się na pana Zagłobę. Pan Michał Wołodyjowski zaręczał, że mogą się od niego pomocy spodziewać, bo to nie taki człowiek, żeby miał przyjaciół w nieszczęściu opuszczać.", + "129621": "— Pewien jestem — mówił — że on do Upity uciekł, gdzie moich ludzi znajdzie, jeżeli ich jeszcze nie rozbito lub do Kiejdan przemocą nie ściągnięto. Z nimi na ratunek sam wyruszy, chybaby nie chcieli iść, czego się po nich nie spodziewam, bo w chorągwi laudańskich ludzi najwięcej, a ci mnie miłują.", + "129622": "— Ale to i radziwiłłowscy dawni klienci? — zauważył Mirski.", + "129623": "— Prawda, wszelako jak się o wydaniu Litwy Szwedom dowiedzą, o uwięzieniu pana hetmana polnego, pana kawalera Judyckiego, waszmościów i mnie, okrutnie to ich serca od Radziwiłła odwróci. To uczciwa szlachta, a już tam pan Zagłoba niczego nie zaniedba, aby sadzami hetmana odmalować, i lepiej to potrafi niż każdy z nas.", + "129624": "— Ba! — rzekł Stanisław Skrzetuski — a my tymczasem w Birżach staniemy.", + "129625": "— To nie może być, bo my kołujem, by Upitę ominąć, a z Upity prosta droga, jakoby kto sierpem cisnął. Choćby ruszyli dniem później, dwoma nawet, to jeszcze by mogli być w Birżach przed nami i drogę nam zastąpić. Toż my do Szawlów teraz dopiero jedziem i stamtąd będziem do Birż prostować, a trzeba waćpanu wiedzieć, iż z Upity do Birż bliżej niż z Szawlów.", + "129626": "— Jako żywo, że bliżej i droga lepsza, bo gościniec! — rzekł Mirski.", + "129627": "— Ot, macie. A my jeszcze nie w Szawlach.", + "129628": "Jakoż dopiero pod wieczór ujrzeli górę zwaną Sałtuwes-Kałnas, pod którą wznoszą się Szawle. Po drodze zauważyli, że już niepokój panował we wszystkich wsiach i miasteczkach, które przyszło im przejeżdżać. Widocznie wieść o przejściu hetmana do Szwedów rozbiegła się już po całej Żmudzi. Gdzieniegdzie wypytywano żołnierzy, czy prawda, że kraj ma być przez Szwedów zajęty; gdzieniegdzie widziano masy chłopstwa opuszczającego wsie z żonami, dziećmi i dobytkiem i dążącego w głębie lasów, którymi cały kraj obficie był pokryty. Miejscami postawa chłopstwa była niemal groźna, widocznie bowiem brano dragonów za Szwedów. Po zaściankach szlacheckich wypytywano ich wprost, kto są i gdzie jadą, a gdy Kowalski, zamiast odpowiadać, kazał ustępować z drogi, przychodziło do hałasów i odgróżek, tak dalece, że zaledwie nastawione do strzału muszkiety mogły otworzyć przejście.", + "129629": "Wielka droga idąca z Kowna na Szawle do Mitawy pokryta była wozami i kolaskami, w których jechały żony i dzieci szlacheckie, pragnące schronić się przed wojną w posiadłościach kurlandzkich. W samych Szawlach, które stanowiły ekonomię królewską, nie było żadnych chorągwi hetmańskich prywatnych ani komputowych; tu natomiast uwięzieni pułkownicy ujrzeli po raz pierwszy oddział szwedzki złożony z dwudziestu pięciu rajtarów, który jako podjazd z Birż wyjechał. Tłumy Żydów i mieszczaństwa gapiły się w rynku na nieznanych ludzi, a i pułkownicy poglądali na nich z ciekawością, a zwłaszcza pan Wołodyjowski, który nigdy dotąd Szwedów nie widział; obejmował więc ich chciwie łakomymi oczyma, jakimi wilk patrzy na stado owiec, i wąsikami przy tym ruszał.", + "129630": "Pan Kowalski porozumiał się z oficerem, oznajmił się, kto jest, dokąd jedzie, kogo prowadzi, i zażądał, by oficer przyłączył swoich ludzi do jego dragonów dla większego bezpieczeństwa w podróży. Ale oficer odpowiedział, że ma rozkaz jak najdalej w głąb kraju dotrzeć, aby się o jego stanie przekonać, że przeto nie może do Birż wracać; natomiast upewnił, iż droga wszędy bezpieczna, bo małe oddziały wysłane z Birż przebiegają kraj we wszystkich kierunkach, niektóre zaś aż do Kiejdan są ekspediowane. Wypocząwszy tedy dobrze aż do północy i konie, wielce zdrożone, popasłszy, ruszył pan Roch wraz ze swymi więźniami w dalszą drogę, skręcając z Szawel na wschód przez Johaniszkiele i Poswót ku Birżom, aby dostać się na prosty gościniec idący z Upity i Poniewieża.", + "129631": "— Jeśli pan Zagłoba przyjdzie nam na ratunek — rzekł o świtaniu Wołodyjowski — to na tym gościńcu najłacniej mu będzie drogę zastąpić, bo z Upity już mógł nadążyć.", + "129632": "— Może on tam gdzie czyha! — rzekł Stanisław Skrzetuski.", + "129633": "— Miałem nadzieję, pókim Szwedów nie zobaczył — odpowiedział Stankiewicz — ale teraz już mi się wydaje, że nie masz dla nas rady…", + "129634": "— Głowa Zagłoby w tym, żeby ich ominąć albo okpić, a on to potrafi.", + "129635": "— Jeno że kraju nie zna…", + "129636": "— Ale ludzie laudańscy znają, bo pieńkę i wańczos, i smołę aż do Rygi wożą, a w mojej chorągwi takich nie brak.", + "129637": "— Muszą już Szwedzi koło Birż wszystkie miasteczka zajmować.", + "129638": "— Piękni żołnierze — ci, którycheśmy w Szawlach widzieli, trzeba przyznać — mówił mały rycerz — chłop w chłopa na schwał!… Uważaliście przy tym, jakie konie mają spasłe?", + "129639": "— To inflanckie konie, nader silne — rzekł Mirski. — I nasze towarzystwo husarskie i pancerne w Inflanciech szuka koni, bo to u nas szkapiny drobne.", + "129640": "— Gadaj mi waść o szwedzkiej piechocie! — wtrącił Stankiewicz. — Jazda, choć wspaniałą czyni postać, mniej cnotliwa. Bywało, że jak nasza chorągiew, a zwłaszcza z poważnego znaku, runie na tych rajtarów, to i dwóch pacierzy nie wytrzymają.", + "129641": "— Waszmościowie jużeście ich kosztowali za dawnych czasów — odrzekł mały rycerz — a ja jeno muszę ślinę łykać. To mówię waćpaństwu, gdym ich teraz w Szawlach ujrzał i te ich żółte brody jako kądziele, aż mi mrówki zaczęły po palcach chodzić. Ej, radaż by dusza do raju, a tu siedź na wozie i zdychaj!…", + "129642": "Pułkownicy umilkli, ale widocznie nie sam tylko pan Wołodyjowski płonął tak przyjaznymi dla Szwedów uczuciami, bo wkrótce uszu więźniów doszła następująca rozmowa dragonów otaczających wóz:", + "129643": "— Widzieliście tych psiawiarów pogańskich? — mówił jeden żołnierz — mieliśmy się z nimi bić, a teraz będziem im konie czyścili…", + "129644": "— Żeby to najjaśniejsze pioruny zatrzasły! — mruknął drugi dragon.", + "129645": "— Cicho bądź! Będzie cię Szwed miotłą po łbie w stajni moresu uczył!", + "129646": "— Albo ja jego.", + "129647": "— Głupiś! Nie tacy jak ty chcieli się na nich porwać, i masz, co się stało!", + "129648": "— Największych rycerzy im odwozimy jakoby psu w gardło. Będą się nad nimi, żydowskie ich macie, znęcać.", + "129649": "— Bez Żyda się z takim szołdrą nie rozmówisz. Toż i komendant zaraz w Szawlach po Żyda musiał posłać.", + "129650": "— Żeby ich mór pobił!", + "129651": "Tu pierwszy żołnierz zniżył nieco głos i pytał:", + "129652": "— Mówią, że wszyscy co lepsi żołnierze nie chcą z nimi przeciw panu własnemu służyć?", + "129653": "— A jakże! Alboś to nie widział Węgrzynów, albo to pan hetman nie pociągnął z wojskiem na opornych. Nie wiadomo jeszcze, co się stanie. Toż i naszych dragonów kupa się za Węgrzynami ujęła, których ponoć wszystkich rozstrzelają.", + "129654": "— Ot, im nagroda za wierną służbę!", + "129655": "— Do diabła taka robota!", + "129656": "— Żydowska służba!…", + "129657": "— Stój — rozległ się nagle głos jadącego w przedzie pana Rocha.", + "129658": "— Bodaj ci kula w pysku stanęła! — mruknął głos przy wozie.", + "129659": "— Co tam? — pytali żołnierze jedni drugich.", + "129660": "— Stój! — zabrzmiała powtórnie komenda.", + "129661": "Wóz stanął. Żołnierze wstrzymali konie. Dzień był pogodny, jasny. Słońce już weszło i przy jego blaskach widać było na gościńcu w przedzie wznoszące się kłęby kurzawy, jakoby stada albo wojsko szło naprzeciw.", + "129662": "Wkrótce w kurzawie poczęło błyskać, rzekłbyś, że kto iskry wśród kłębów rozsypuje, i światełka migotały coraz wyraźniej niby świece jarzące, dymem otoczone.", + "129663": "— To groty połyskują! — zawołał pan Wołodyjowski.", + "129664": "— Wojsko idzie.", + "129665": "— Pewnie szwedzki jaki oddział.", + "129666": "— U nich tylko piechota ma włócznie, a tam kurzawa szybko się porusza. To jazda, to nasi!", + "129667": "— Nasi, nasi! — powtórzyli dragoni.", + "129668": "— Formuj się! — zabrzmiał głos pana Rocha.", + "129669": "Dragoni otoczyli kołem wóz. Pan Wołodyjowski miał płomień w oczach.", + "129670": "— To moi laudańscy ludzie z Zagłobą! Nie może inaczej być!", + "129671": "Już tylko staje drogi dzieliło zbliżających się od wozu i odległość zmniejszała się z każdą chwilą, bo przeciwny oddział nadchodził rysią. Na koniec z kurzawy wysunął się potężny oddział wojska idącego w dobrym szyku, jakoby do ataku. Po chwili byli jeszcze bliżej. W pierwszym szeregu, nieco od prawej strony, uwijał się pod buńczukiem jakiś potężny mąż z buławą w ręku. Ledwie go pan Wołodyjowski wziął na oko, wnet zakrzyknął:", + "129672": "— To pan Zagłoba! Jak Boga kocham, pan Zagłoba.", + "129673": "Uśmiech rozjaśnił twarz Jana Skrzetuskiego.", + "129674": "— On! Nie kto inny! — rzekł — i pod buńczukiem! Już się na hetmana kreował. Poznałbym go po tej fantazji wszędzie… Ten człowiek takim umrze, jakim się urodził.", + "129675": "— Niechże mu Pan Bóg da zdrowie! — rzekł Oskierko. Po czym złożył ręce koło ust i począł wołać:", + "129676": "— Mości Kowalski! To krewniak przyjeżdża do cię w odwiedziny!", + "129677": "Ale pan Roch nie słyszał, bo właśnie oganiał swoich dragonów. I trzeba mu było oddać tę sprawiedliwość, że lubo garść miał ludzi, a tam cała chorągiew na niego waliła, przecie się nie zmieszał ani serca nie stracił. Wysunął dragonów we dwa szeregi przed wóz, a tamci rozciągnęli się tymczasem i poczęli go zajeżdżać tatarską modą, półksiężycem, z obu stron pola. Lecz widocznie chcieli naprzód paktować, bo poczęli machać chorągwią i krzyczeć:", + "129678": "— Stój! Stój!", + "129679": "— Naprzód! Stępą! — zakrzyknął pan Roch.", + "129680": "— Poddaj się! — wołano z drogi.", + "129681": "— Ognia! — zakomenderował w odpowiedzi Kowalski.", + "129682": "Zapadło głuche milczenie: ani jeden dragon nie wystrzelił.", + "129683": "Pan Roch oniemiał również na chwilę; następnie rzucił się jakby wściekły na własnych dragonów.", + "129684": "— Ognia, psiawiary! — ryknął straszliwym głosem i jednym zamachem pięści zwalił z konia najbliższego żołnierza.", + "129685": "Inni poczęli się cofać przed wściekłością męża, ale żaden nie usłuchał komendy. Nagle rozsypali się, jak spłoszone stado kuropatw, w mgnieniu oka.", + "129686": "— Tych żołnierzy kazałbym jednak rozstrzelać! — mruknął Mirski.", + "129687": "Tymczasem Kowalski, widząc, że właśni ludzie opuścili go, zwrócił konia ku atakującym szeregom.", + "129688": "— Tam mi śmierć! — zakrzyknął okropnym głosem.", + "129689": "I skoczył ku nim jak piorun.", + "129690": "Ale nim przebiegł połowę drogi, w szeregach Zagłoby huknął wystrzał z garłacza; siekance zaszumiały na gościńcu, koń pana Rocha zarył nozdrzami w kurzawę i padł przywalając jeźdźca.", + "129691": "W tej samej chwili jakiś żołnierz z chorągwi Wołodyjowskiego wysunął się błyskawicą naprzód i ucapił za kark podnoszącego się z ziemi oficera.", + "129692": "— To Józwa Butrym! — zawołał Wołodyjowski. — Józwa Beznogi!", + "129693": "Pan Roch chwycił z kolei Józwę za połę i poła została mu w ręku; po czym jęli się wodzić jak dwa sczepione jastrzębie, bo obadwaj olbrzymią obdarzeni byli siłą. Strzemię Butrymowi pękło, a sam zleciał na ziemię i przewrócił się, ale pana Rocha nie puścił, i obaj utworzyli jakoby jedną kulę, która przewracała się na gościńcu.", + "129694": "Nadbiegli inni. Ze dwadzieścia rąk chwyciło pana Kowalskiego, który targał się i szarpał jak niedźwiedź w matni; rzucał ludźmi jak odyniec psami, podnosił się znów i nie dawał za wygraną. Chciał zginąć, a tymczasem naokół słyszał dziesiątki głosów powtarzających słowa: „Żywcem! Żywcem!”.", + "129695": "Wreszcie siły go opuściły i omdlał.", + "129696": "Tymczasem pan Zagłoba już był przy wozie, a raczej na wozie, i chwytał w objęcia Skrzetuskich, małego rycerza, pana Mirskiego, pana Stankiewicza i Oskierkę, przy czym wołał zdyszanym głosem:", + "129697": "— Ha! Przydał się na coś Zagłoba! Damy teraz Radziwiłłowi dzięgielu! Mości panowie, wolni jesteśmy i ludzi mamy! Zaraz ruszymy dobra mu pustoszyć! A co! Udał się fortel?… Nie tym, to innym sposobem byłbym się wydostał i waćpanów także!… Całkiem mnie zatkało, że tchu nie mogę złapać! Na radziwiłłowskie dobra, mości panowie, na radziwiłłowskie dobra! Jeszcze wszystkiego o nim nie wiecie, co ja wiem!…", + "129698": "Dalsze wybuchy zostały przerwane przez ludzi laudańskich, którzy biegli jeden przez drugiego witać swego pułkownika. Butrymi, Gościewicze Dymni, Domaszewicze, Stakjanowie, Gasztowtowie — cisnęli się naokoło wozu, a potężne gardziele ryczały nieustannie:", + "129699": "— Vivat! Vivat!", + "129700": "— Mości panowie! — rzekł mały rycerz, gdy uciszyło się nieco — towarzysze najmilsi! Dziękuję wam za afekt!… Straszna to rzecz, że musimy hetmanowi posłuszeństwo wypowiadać i rękę nań podnosić, ale gdy zdrada jawna, nie może być inaczej! Nie odstąpim ojczyzny i pana naszego miłościwego… Vivat Joannes Casimirus rex!…", + "129701": "— Vivat Joannes Casimirus rex! — powtórzyło trzysta głosów.", + "129702": "— Dobra radziwiłłowskie zajechać! — krzyczał Zagłoba. — Spiżarnie i piwnice mu wypłukać!", + "129703": "— Koni nam! — zawołał mały rycerz.", + "129704": "Skoczono po konie.", + "129705": "Tymczasem Zagłoba rzekł:", + "129706": "— Panie Michale! Hetmaniłem tym ludziom w zastępstwie twoim i przyznaję im chętnie, że mężnie sobie poczynali… Ale gdyś teraz wolny, zdaję władzę w twoje ręce.", + "129707": "— Niechże wasza miłość komendę bierze, jako godnością najstarszy — rzekł pan Michał zwracając się do Mirskiego.", + "129708": "— Ani myślę! A mnie co po tym! — odrzekł stary pułkownik.", + "129709": "— To jegomość pan Stankiewicz…", + "129710": "— Ja mam swoją chorągiew i cudzej nie będę brał! Ostań waszmość przy komendzie; ceremonia sieczka, satysfakcja owies! Znasz ty ludzi, ludzie ciebie, i najlepiej przy tobie będą stawali.", + "129711": "— Uczyń tak, Michale, uczyń, boć to i niełakoma rzecz! — mówił Jan Skrzetuski.", + "129712": "— Niechże i tak będzie.", + "129713": "To rzekłszy pan Michał wziął buławę z rąk Zagłoby, uszykował w mig chorągiew do pochodu i ruszył wraz z towarzyszami na jej czele.", + "129714": "— A gdzie pójdziemy? — pytał Zagłoba.", + "129715": "— Żeby tak waściom prawdę powiedzieć, to sam nie wiem, bom jeszcze o tym nie pomyślał — odparł pan Michał.", + "129716": "— Warto się nad tym naradzić, co nam czynić przystoi — rzekł Mirski — i musimy bezzwłocznie do rady przystąpić. Jeno pierwej niech mi wolno będzie złożyć jegomości panu Zagłobie w imieniu wszystkich podziękę, że nas nie zapomniał i in rebus angustis tak skutecznie ratował.", + "129717": "— A co? — rzekł z dumą Zagłoba podnosząc głowę i zakręcając wąsa. — Beze mnie bylibyście w Birżach!… Justycja nakazuje przyznać, że kto czego nie wymyśli, to Zagłoba wymyśli… Panie Michale, nie w takich to bywaliśmy opałach! Pamiętasz, jakom cię ratował, gdyśmy to z Halszką przed Tatarami uciekali, co?", + "129718": "Pan Michał mógłby był odpowiedzieć, że wówczas nie pan Zagłoba jego, ale on pana Zagłobę ratował, wszelako milczał i począł tylko wąsikami ruszać. Stary zaś szlachcic mówił dalej:", + "129719": "— Nie potrzeba dziękować, bo co wam dziś, to mnie jutro, i pewnie nie opuścicie mnie też w potrzebie. Tak jestem rad, że was wolnych widzę, jakobym najwalniejszą wiktorię odniósł. Pokazuje się, że nie zestarzała się jeszcze zbyt ani głowa, ani ręka.", + "129720": "— Toś tedy waćpan zaraz do Upity trafił? — pytał pan Michał.", + "129721": "— A gdzie miałem trafić? Do Kiejdan? Wilkowi w gardło leźć? Jużci, że do Upity, i możecie mi wierzyć, żem szkapy nie żałował, a dobra była bestia! Wczoraj rano już byłem w Upicie, a w południe ruszyliśmy ku Birżom, w tę stronę, w której spodziewałem się ichmościów spotkać.", + "129722": "— A że to ludzie moi tak od razu waćpanu uwierzyli? — mówił pan Michał. — Bo cię nie znali, z wyjątkiem dwóch czy trzech, którzy cię u mnie widzieli?", + "129723": "— Co prawda, nie miałem z tym najmniejszej trudności, bo naprzód, miałem twój pierścień, panie Michale, a po wtóre, ludzie właśnie tylko co się byli dowiedzieli o waszym aresztowaniu i o zdradzie hetmana. Zastałem deputację do nich od chorągwi pana Mirskiego i pana Stankiewicza, żeby się do kupy przeciw hetmanowi, zdrajcy, zbierali. Jakem im tedy oznajmił, że was do Birż wiozą, jakoby kto w mrowisko kij wsadził. Konie były na potrawach, posłali zaraz pachołków, by je sprowadzić, i w południe ruszyliśmy już w drogę. Oczywiście objąłem komendę, bo mi się to należało.", + "129724": "— A skądżeś ojciec buńczuka wziął? — pytał Jan Skrzetuski. — Myśleliśmy z daleka, że to hetman.", + "129725": "— Co? Pewnie, żem nie gorzej wyglądał! Skądem buńczuka wziął? Oto razem z deputacjami od opornych chorągwi przyjechał i od hetmana pan Szczyt z rozkazem do laudańskich, by do Kiejdan szli, i z buńczukiem dla większej powagi rozkazu. Kazałem go zaraz aresztować, a buńczuk nad sobą nosić, żeby Szwedów na ten przypadek omylić.", + "129726": "— Dalibóg, jak wszystko mądrze obmyślił! — zawołał Oskierko.", + "129727": "— Jako Salomon! — dodał Stankiewicz.", + "129728": "Pan Zagłoba rósł jak na drożdżach.", + "129729": "— Radźmy teraz, co nam czynić przystoi? — rzekł wreszcie. — Jeżeli waćpaństwo zechcecie mnie posłuchać cierpliwie, to powiem, com sobie przez drogę obmyślił. Z Radziwiłłem tedy nie radzę wojny rozpoczynać, a to dla dwojakich powodów: naprzód, że nie przymierzając on jest szczupak, a my okonie. Lepiej dla okoniów nigdy się głową do szczuki nie zwracać, bo snadnie połknąć może, jeno ogonem, bo wtedy ostre skrzela bronią. Niech go tam diabeł na rożen wdzieje jak najprędzej i smołą polewa, aby się zbyt nie przypalił.", + "129730": "— Po wtóre? — pytał Mirski.", + "129731": "— Po wtóre — odrzekł Zagłoba — że gdybyśmy przez jakowy casus dostali się w jego ręce, to by nam takiego łupnia zadał, że wszystkie sroki na Litwie miałyby o czym skrzeczeć… Patrzcie waszmościowie, co stało w tym liście, który Kowalski wiózł do komendanta szwedzkiego do Birż, i poznajcie pana wojewodę wileńskiego, jeśliście go dotąd nie znali!", + "129732": "To rzekłszy odpiął żupan i wydobywszy z zanadrza pismo podał je Mirskiemu.", + "129733": "— Ba! Po niemiecku czy po szwedzku? — odrzekł stary pułkownik. — Który z waściów to pismo przeczyta?", + "129734": "Pokazało się, że jeden pan Stanisław Skrzetuski trochę po niemiecku umiał, gdyż często z domu do Torunia jeździł, ale pisanego i on nie mógł przeczytać.", + "129735": "— To ja waściom tenor opowiem — rzekł Zagłoba. — Gdy w Upicie żołnierze posłali po konie na łąki, było trochę czasu, kazałem sobie tedy sprowadzić za pejsy Żyda, którego tam wszyscy okrutnie mądrym powiadają, i ten, mając szablę na karku, wyczytał wszystko expedite, co tam stoi, i mnie wyłuszczył. Owóż pan hetman poleca komendantowi birżańskiemu i dla dobra jegomości króla szwedzkiego nakazuje, ażeby, odprawiwszy wprzód konwój, kazał potem nas wszystkich, nie wyłączając nikogo, rozstrzelać, jeno tak, aby się wieść nie rozeszła.", + "129736": "Pułkownicy aż rękoma poczęli klaskać, z wyjątkiem jednego Mirskiego, który pokiwawszy głową rzekł:", + "129737": "— Mnie też, co go znam, dziwno to było i w głowie nie chciało się pomieścić, że on nas żywych z Kiejdan wypuszcza. Musiały być chyba jakieś powody, których nie znamy, a dla których sam nie mógł nas na śmierć skazać.", + "129738": "— Pewnie chodziło mu o opinię ludzką?", + "129739": "— Może.", + "129740": "— Jednakże dziw, jak to jest zawzięty pan! — rzekł mały rycerz. — Bo przecie, nie wymawiając, ja mu życie tak jeszcze niedawno na współkę z Ganchofem ratowałem.", + "129741": "— A ja pod jego ojcem, a potem pod nim trzydzieści pięć lat już służę! — rzekł Stankiewicz.", + "129742": "— Straszny człek! — dodał Stanisław Skrzetuski.", + "129743": "— Owóż takiemu lepiej w paszczękę nie leźć — rzekł Zagłoba. — Niech go diabli wezmą! Unikajmy z nim bitwy, a natomiast majętności, które po drodze się trafią, accurate mu wypłuczemy. Idźmy do wojewody witebskiego, żeby to mieć jakąś ochronę, jakowegoś pana za sobą, a po drodze bierzmy, co się da, ze spiżarniów, ze stajen, obór, spichrzów, piwnic. Aż mi się dusza do tego śmieje, i już to pewna, że nikomu nie dam się w tym wyprzedzić. Co z pieniędzy po ekonomiach będziemy mogli wziąć, to bierzmy także. Im huczniej i okryciej przyjdziem do wojewody witebskiego, tym wdzięczniej nas przyjmie.", + "129744": "— On i tak nas wdzięcznie przyjmie — odrzekł Oskierko. — Ale dobra rada, żeby do niego iść, i lepszej teraz nikt nie wymyśli.", + "129745": "— Wszyscy głosy za tym dadzą — dodał Stankiewicz.", + "129746": "— Jako żywo! — rzekł pan Michał. — Tak tedy do wojewody witebskiego! Niechże on będzie owym wodzem, o któregośmy Boga prosili.", + "129747": "— Amen! — rzekli inni.", + "129748": "I jechali czas jakiś w milczeniu, aż wreszcie pan Michał jął się kręcić na kulbace.", + "129749": "— A żeby tak gdzie Szwedów po drodze skubnąć? — spytał wreszcie, zwracając oczy na towarzyszów.", + "129750": "— Moja rada jest, że jeśli się zdarzy, to dlaczego nie? — odparł Stankiewicz. — Pewnie tam Radziwiłł upewniał Szwedów, że całą Litwę ma w ręku i że wszyscy chętnie opuszczą Jana Kazimierza; niechże się pokaże, że to nieprawda.", + "129751": "— I słusznie! — rzekł Mirski. — Jeżeli jaki oddział wlezie nam w drogę, to mu po brzuchach przejechać. Zgadzam się również, aby się na samego księcia nie porywać, bo mu nie zdzierżymy. Wojownik to wielki! Ale unikając bitwy, warto by z parę dni koło Kiejdan się pokręcić.", + "129752": "— Aby mu majętności spustoszyć? — spytał Zagłoba.", + "129753": "— Nie to! Jeno aby ludzi więcej zebrać. Moja chorągiew i pana Stankiewicza ku nam się przymkną. Jeżeli zaś już rozbite, co być może, to także ludzie będą pojedynczo do nas się kupili. Nie bez tego, żeby coś i szlachty nie napłynęło. Przyprowadzimy panu Sapieże większą siłę, z którą snadniej będzie mógł coś począć.", + "129754": "Rzeczywiście, wyrachowanie to było dobre, a jako pierwszy przykład mogli posłużyć dragoni pana Rocha, którzy wszyscy z wyjątkiem jego samego przeszli bez wahania do pana Michała. Takich mogło się znaleźć w szeregach radziwiłłowskich więcej. Można było przy tym przypuszczać, że pierwsze uderzenie na Szwedów wywoła ogólne powstanie w kraju.", + "129755": "Postanowił więc pan Wołodyjowski ruszyć na noc w stronę Poniewieża, zagarnąć jeszcze, co można, szlachty laudańskiej w okolicach Upity i stamtąd zanurzyć się w Puszczę Rogowską, do której, jak się spodziewał, resztki rozbitych opornych chorągwi będą się chroniły. Tymczasem stanął na wypoczynek wedle rzeki Ławeczy, aby ludzi i konie pokrzepić.", + "129756": "Tam stali do nocy, poglądając z gąszczy leszczynowych na wielką drogę, po której ciągnęły coraz to nowe gromady chłopstwa uciekającego w lasy przed spodziewanym najściem szwedzkim.", + "129757": "Żołnierze wysyłani na drogę sprowadzali od czasu do czasu pojedynczych chłopów, aby zasięgnąć języka o Szwedach, ale niewiele można się było od nich wywiedzieć.", + "129758": "Chłopstwo było przerażone i każdy pojedynczo powtarzał, że Szwedzi tuż, tuż. Ale dokładnych objaśnień nikt nie umiał udzielić.", + "129759": "Gdy ściemniło się zupełnie, pan Wołodyjowski kazał ludziom siadać na koń, lecz zanim ruszyli, do uszu wszystkich doszedł dosyć wyraźnie odgłos dzwonów.", + "129760": "— Co to jest? — pytał Zagłoba — przecie na Anioł Pański za późno!", + "129761": "Pan Wołodyjowski słuchał przez chwilę pilno.", + "129762": "— To na trwogę! — rzekł.", + "129763": "Po czym puścił się wzdłuż szeregu.", + "129764": "— A nie wie tam który — pytał — co to za wieś czyli miasteczko w tamtej stronie?", + "129765": "— Klewany, panie pułkowniku! — odpowiedział jeden z Gościewiczów — my tamtędy z potażem jeździm.", + "129766": "— Słyszycie dzwony?", + "129767": "— Słyszymy! To niezwyczajna rzecz.", + "129768": "Pan Michał skinął na trębacza i wnet cichy głos trąbki zabrzmiał wśród ciemnych gęstwin. Chorągiew posunęła się naprzód.", + "129769": "Oczy wszystkich utkwione były w kierunku, skąd coraz gwałtowniejsze dochodziło dzwonienie; jakoż nie na próżno patrzono, bo wkrótce błysło na horyzoncie czerwone światło i powiększało się z każdą chwilą.", + "129770": "— Łuna! — szeptano w szeregach.", + "129771": "Pan Michał pochylił się ku Skrzetuskiemu.", + "129772": "— Szwedzi! — rzekł.", + "129773": "— Skosztujem! — odparł pan Jan.", + "129774": "— Dziwno mi to jeno, że palą.", + "129775": "— Musiał szlachcic opór dać albo chłopstwo się ruszyło, jeśli na kościół nastąpili.", + "129776": "— Ano, zobaczym! — rzekł pan Michał.", + "129777": "I sapnął z zadowoleniem.", + "129778": "Wtem pan Zagłoba przycłapał ku niemu.", + "129779": "— Panie Michale?", + "129780": "— A co?", + "129781": "— Już widzę, że ci szwedzkie mięso zapachniało. Pewnie bitwa będzie, co?", + "129782": "— Jak Bóg zdarzy! Jak Bóg zdarzy!", + "129783": "— A kto będzie jeńca pilnował?", + "129784": "— Jakiego jeńca?", + "129785": "— Jużci, nie mnie, jeno Kowalskiego. Widzisz, panie Michale, to jest okrutnie ważna rzecz, żeby on nie uciekł. Pamiętaj, że hetman nie wie o niczym, co się stało, i od nikogo się nie dowie, jeżeli Kowalski mu nie doniesie. Trzeba jakowym pewnym ludziom kazać go pilnować, bo w czasie bitwy łatwo dać drapaka, zwłaszcza że i fortelów może się chwycić.", + "129786": "— Tyle on zdatny do fortelów, ile ten wóz, na którym siedzi. Ale masz waść słuszność, że trzeba kogoś koło niego zostawić. Chcesz waść mieć go przez ten czas na oku?", + "129787": "— Hm! Bitwy mi żal!… Prawda, że w nocy przy ogniu prawie nic nie widzę. Żebyśmy się mieli po dniu bić, nigdy byś mnie na to nie namówił… Ale skoro publicum bonum tego wymaga, niechże już tak będzie!", + "129788": "— Dobrze. Zostawię waszmości z pięciu ludzi do pomocy, a jakby chciał umykać, to mu w łeb palcie.", + "129789": "— Ugniotę ja go w palcach jak wosk, nie bój się!… Ale to tam łuna coraz większa. Gdzie mam się zatrzymać z Kowalskim?", + "129790": "— Gdzie waść chcesz. Nie mam teraz czasu! — rzekł pan Michał.", + "129791": "I wyjechał naprzód.", + "129792": "Pożar rozlewał się coraz szerzej. Wiatr powiał od strony ognia i razem z głosem dzwonów przyniósł echa wystrzałów.", + "129793": "— Rysią! — skomenderował pan Wołodyjowski.", + "129794": "Rozdział XVIII", + "129795": "Dojechawszy bliżej wsi zwolnili kroku i ujrzeli szeroką ulicę oświeconą tak płomieniem, iż szpilki można by na niej zbierać, bo po obu stronach paliło się kilka chałup, a inne zajmowały się od nich z wolna, gdyż wiatr był dość silny i niósł iskry, ba! całe snopki, podobne do ptaków ognistych, na przyległe dachy. Na ulicy płomień oświecał większe i mniejsze gromadki ludzi poruszające się szybko w różne strony. Krzyk ludzki mieszał się z odgłosem dzwonów ukrytego wśród drzew kościoła, z rykiem bydła, ze szczekaniem psów i rzadkimi wystrzałami z broni palnej.", + "129796": "Podjechawszy bliżej, żołnierze pana Wołodyjowskiego ujrzeli rajtarów przybranych w koliste kapelusze, ale niezbyt wielu. Niektórzy ucierali się z gromadami chłopów zbrojnych w cepy i widły, strzelając do nich z pistoletów i wypierając za chałupy, na ogrody; inni wypędzali na drogę rapierami woły, krowy i owce. Inni, których zaledwie można było rozeznać wśród całych kłębów pierza, poobwieszali się ptactwem domowym, trzepocącym jeszcze skrzydłami w przedśmiertnych podrygach. Kilkunastu trzymało konie, każdy po dwa lub trzy, należące do towarzyszów zajętych widocznie rabunkiem chałup.", + "129797": "Droga do wsi schodziła nieco z góry, wśród brzezinowego lasku, tak że laudańscy, sami nie będąc widziani, widzieli jakoby obraz, przedstawiający najście wsi przez nieprzyjaciela, oświecony pożarem, w którego blaskach dokładnie można było odróżnić obcych żołnierzy, wieśniaków, niewiasty ciągnione przez rajtarów i broniących się bezładnymi kupami mężów. Wszystko to poruszało się gwałtownie, na kształt lalek w jasełkach, krzycząc, klnąc, lamentując.", + "129798": "Pożar nad wioską trząsł całą grzywą płomienia i huczał coraz straszliwiej.", + "129799": "Pan Wołodyjowski, zbliżywszy się z chorągwią do roztwartego na oścież kołowrotu, kazał zwolnić kroku. Mógł on uderzyć i jednym zamachem zgnieść nie spodziewających się niczego napastników; ale mały rycerz postanowił sobie „pokosztować Szwedów” w bitwie otwartej, zupełnej, więc naumyślnie czynił tak, aby go spostrzeżono.", + "129800": "Jakoż kilku rajtarów, stojących wedle kołowrotu, spostrzegło naprzód zbliżającą się chorągiew. Jeden z nich skoczył do oficera, który stał z gołym rapierem wśród większej kupy jeźdźców na środku drogi, i począł mówić coś do niego ukazując ręką w tę stronę, z której spuszczał się ze swymi ludźmi pan Wołodyjowski. Oficer przysłonił oczy ręką i patrzył przez chwilę, następnie skinął i wnet donośny odgłos trąbki zabrzmiał wśród rozmaitych krzyków ludzkich i zwierzęcych.", + "129801": "A tu rycerze nasi mogli podziwiać sprawność szwedzkiego żołnierza; zaledwie bowiem rozległy się pierwsze tony, gdy jedni z rajtarów poczęli wypadać co duchu z chałup, drudzy porzucali zrabowane rzeczy, woły, owce i biegli do koni.", + "129802": "W mgnieniu oka stanęli w sprawnym szeregu, na którego widok wezbrało podziwem serce małego rycerza, tak lud był dobrany. Chłopy wszystko rosłe i tęgie, przybrane w kaftany ze skórzanymi pasami przez ramię, w jednostajne czarne kapelusze z podniesionym koliskiem z lewej strony; wszyscy mieli jednakie gniade konie i stanęli murem, z rapierami przy ramieniu, poglądając bystro, ale spokojnie, w stronę drogi.", + "129803": "Jednakże z szeregu wysunął się oficer z trębaczem chcąc widocznie zapytać, co by byli za ludzie zbliżający się tak wolno.", + "129804": "Widocznie sądził, iż to jakaś radziwiłłowska chorągiew, od której nie spodziewał się zaczepki. Jął tedy machać rapierem i kapeluszem, a trębacz trąbił ciągle na znak, iż chcą rozmowy.", + "129805": "— A wypal no który ku nim z garłacza — rzekł mały rycerz — aby wiedzieli, czego się mają od nas spodziewać!", + "129806": "Strzał huknął, ale siekance nie doszły, bo było zbyt daleko. Oficer widocznie myślał jeszcze, iż to jakieś nieporozumienie, gdyż począł tylko mocniej krzyczeć i kapeluszem machać.", + "129807": "— Dajcieże mu drugi raz! — zakrzyknął pan Wołodyjowski.", + "129808": "Po drugim strzale oficer zawrócił i ruszył, choć niezbyt pospiesznie, ku swoim, którzy także zbliżyli się rysią ku niemu.", + "129809": "Pierwszy szereg laudańskich ludzi wjeżdżał już w kołowrót.", + "129810": "Oficer szwedzki zakrzyknął, dojeżdżając, na swoich ludzi; rapiery sterczące aż do tej chwili przy ramionach rajtarów pochyliły się i zwisły na pendentach — natomiast wszyscy naraz wydobyli pistolety z olster i wsparli je na kulach od kulbak, trzymając lufy do góry.", + "129811": "— Doskonały żołnierz! — mruknął Wołodyjowski widząc szybkość i jednoczesność prawie mechaniczną ich ruchów.", + "129812": "To rzekłszy obejrzał się na swoich ludzi, czy szeregi w porządku, poprawił się w kulbace i krzyknął:", + "129813": "— Naprzód!", + "129814": "Laudańscy pochylili się ku szyjom końskim i ruszyli jak wicher.", + "129815": "Szwedzi przypuścili ich blisko i naraz dali ognia z pistoletów, lecz salwa niewiele zaszkodziła ukrytym za łbami końskimi laudańskim, więc zaledwie kilku wypuściło z rąk tręzle i przechyliło się w tył, inni dobiegli i uderzyli się z rajtarami pierś o pierś.", + "129816": "Litewskie lekkie chorągwie używały jeszcze kopij, które w koronnym wojsku służyły tylko husarii, ale pan Wołodyjowski, spodziewając się bitwy w ciasnocie, kazał je zatknąć poprzednio przy drodze, więc zaraz przyszło do szabel.", + "129817": "Pierwszy impet nie zdołał rozerwać Szwedów, lecz zepchnął ich w tył, tak iż poczęli się cofać, siekąc i bodąc rapierami, laudańscy zaś parli ich zapamiętale przed sobą wzdłuż ulicy. Trup począł padać gęsto. Ciżba czyniła się coraz większa, szczęk szabel wypłoszył chłopstwo z szerokiej ulicy, w której gorąco od płonących domów było nie do wytrzymania, lubo domy ode drogi i opłotków oddzielone były sadami.", + "129818": "Szwedzi, parci coraz potężniej, cofali się z wolna, ale zawsze w dobrym porządku. Trudno im zresztą było się rozproszyć, ponieważ silne płoty zamykały drogę z obu stron. Chwilami próbowali zatrzymać się, ale nie mogli podołać.", + "129819": "Była to dziwna bitwa, w której z przyczyny wąskiego stosunkowo miejsca walczyły wyłącznie pierwsze szeregi, następne zaś mogły tylko pchać stojących w przedzie. Ale przez to właśnie walka zmieniła się w rzeź zaciekłą.", + "129820": "Pan Wołodyjowski, uprosiwszy wprzód starych pułkowników i Jana Skrzetuskiego, aby w samej chwili ataku mieli dozór nad ludźmi, używał do woli w pierwszym szeregu. I co chwila jakiś kapelusz szwedzki zapadał przed nim w ciżbę, jakoby nurka dawał pod ziemię; czasami rapier, wytrącony z rąk rajtara, wylatywał furkocząc nad szereg, a jednocześnie odzywał się krzyk ludzki przeraźliwy i znów kapelusz zapadał; zastępował go drugi, drugiego trzeci, lecz pan Wołodyjowski posuwał się ciągle naprzód, małe jego oczki świeciły jak dwie skry złowrogie, i nie unosił się, i nie zapamiętywał, nie machał szablą jak cepem; chwilami, gdy nie miał nikogo na długość szabli przed sobą, zwracał twarz i klingę nieco w prawo lub w lewo i strącał w mgnieniu oka rajtara ruchem na pozór nieznacznym, i straszny był przez te ruchy małe, a błyskawiczne, prawie nieczłowiecze.", + "129821": "Jak niewiasta rwąca konopie zanurzy się w nie tak, iż ją zupełnie zasłonią, ale po zapadaniu kiści poznasz łatwo jej drogę, tak i on niknął chwilowo z oczu w tłumie rosłych mężów, lecz tam, gdzie padali jako kłos pod sierpem żniwiarza podcinającego źdźbła od dołu, tam właśnie on był. Pan Stanisław Skrzetuski i posępny Józwa Butrym zwany Beznogim szli tuż za nim.", + "129822": "Na koniec szwedzkie tylne szeregi poczęły wysuwać się z opłotków na obszerniejszy wirydarz przed kościołem i dzwonnicą, a za nimi wysunęły się przednie. Rozległa się komenda oficera, który pragnął widocznie wprowadzić wszystkich naraz ludzi do boju, i wydłużony aż dotąd prostokąt rajtarów rozciągnął się w mgnieniu oka wszerz, w długą linię, chcąc całym frontem stawić czoło.", + "129823": "Lecz Jan Skrzetuski, który nad ogólnym przebiegiem bitwy czuwał i czołem chorągwi dowodził, nie poszedł za przykładem szwedzkiego kapitana, natomiast ruszył naprzód całym impetem w ścieśnionej kolumnie, która trafiwszy na słabszą już ścianę szwedzką, rozbiła ją w mgnieniu oka jakoby klinem, i zwróciła się pędem ku kościołowi, ku prawej stronie, biorąc tym ruchem tył jednej połowie Szwedów, a na drugą skoczyli z rezerwą Mirski i Stankiewcz, mając pod sobą część laudańskich i wszystkich dragonów Kowalskiego.", + "129824": "Zawrzały teraz dwie bitwy, lecz nie trwały już długo. Lewe skrzydło, na które uderzył Skrzetuski, nie zdążyło się sformować i rozproszyło się najpierwej; prawe, w którym był sam oficer, dłużej dawało opór, lecz rozciągnięte zbytecznie, poczęło się łamać, mieszać, na koniec poszło za przykładem lewego.", + "129825": "Wirydarz był obszerny, lecz na nieszczęście zagrodzony ze wszystkich stron wysokim płotem, a przeciwległy kołowrót służba kościelna widząc, co się dzieje, zamknęła i podparła.", + "129826": "Rozproszeni tedy Szwedzi biegali wkoło, a laudańscy upędzali się za nimi. Gdzieniegdzie bito się większymi kupami, po kilkunastu, na szable i rapiery, gdzieniegdzie bitwa zmieniła się w szereg pojedynków i mąż potykał się z mężem, rapier krzyżował się z szablą, czasem strzał pistoletowy buchnął. Tu i owdzie rajtar, wymknąwszy się spod jednej szabli, biegł jak pod smycz pod drugą. Tu i owdzie Szwed lub Litwin wydobywał się spod obalonego rumaka i padał zaraz pod cięciem czekającej nań szabli.", + "129827": "Środkiem wirydarza biegały rozhukane konie bez jeźdźców, z rozdętymi od strachu chrapami i rozwianą grzywą, niektóre gryzły się ze sobą, inne, oślepłe i rozszalałe, zwracały się zadem do kup walczących i biły w nie kopytami.", + "129828": "Pan Wołodyjowski, strącając mimochodem rajtarów, szukał oczyma po całym wirydarzu oficera; na koniec spostrzegł go broniącego się przeciw dwom Butrymom i skoczył ku niemu.", + "129829": "— Na bok! — krzyknął na Butrymów — na bok!", + "129830": "Posłuszni żołnierze odskoczyli — mały rycerz zaś przybiegł i starli się ze Szwedem, aż konie przysiadły na zadach.", + "129831": "Oficer chciał widocznie sztychem zsadzić przeciwnika z konia, lecz pan Wołodyjowski podstawił rękojeść swego dragońskiego pałasza, zakręcił błyskawicowym półkolem i rapier prysnął. Oficer schylił się do olster, lecz w tej chwili, cięty przez jagodę, wypuścił lejce z lewicy.", + "129832": "— Żywym brać! — krzyknął Wołodyjowski na Butrymów.", + "129833": "Laudańscy chwycili rannego i podtrzymali chwiejącego się na kulbace, mały rycerz zaś sunął w głąb wirydarza i jechał dalej na rajtarach gasząc ich przed sobą jak świece.", + "129834": "Lecz już powszechnie poczęli Szwedzi ulegać bieglejszej w szermierce i pojedynczej walce szlachcie. Niektórzy, chwytając za ostrza rapierów, wyciągali je rękojeścią ku przeciwnikom, inni rzucali broń pod nogi: słowo „pardon!” brzmiało coraz częściej na pobojowisku. Lecz nie zważano na to, bo pan Michał kilku tylko kazał oszczędzić, więc inni, widząc to, zrywali się znów do bitwy i marli, jak na żołnierzy przystało, po rozpaczliwej obronie, okupując obficie krwią śmierć własną.", + "129835": "W godzinę później docinano ostatków.", + "129836": "Chłopstwo rzuciło się hurmem, drogą ode wsi, na wirydarz, chwytać konie, dobijać rannych i obdzierać poległych.", + "129837": "Tak skończyło się pierwsze spotkanie Litwinów ze Szwedami.", + "129838": "Tymczasem pan Zagłoba, stojąc opodal w brzezinie z wozem, na którym leżał pan Roch, musiał słuchać gorzkich jego wymówek, że choć krewny, tak niegodnie z nim postąpił.", + "129839": "— Zgubiłeś mnie wuj z kretesem, bo nie tylko, że mnie kula w łeb w Kiejdanch czeka, ale i hańba wiekuista na moje imię spadnie. Odtąd kto zechce powiedzieć: kiep, to może mówić: Roch Kowalski.", + "129840": "— I co prawda niewielu znajdzie, którzy by mu chcieli negować — odparł Zagłoba — a najlepszy dowód, iż się dziwujesz, żem cię na hak przywiódł, ja, którym chanem krymskim tak kręcił jak kukłą. Cóż to sobie, chmyzie, myślałeś, że ci się pozwolę do Birż odprowadzić w kompanii zacnych ludzi i Szwedom w paszczękę nas wrazić, największych mężów, decus tej Rzeczypospolitej?", + "129841": "— Toć ja nie z własnej woli waszmościów tam odwoziłem!", + "129842": "— Aleś był pachołkiem katowskim, i to jest dla szlachcica wstyd, to jest hańba, którą obmyć musisz, inaczej wyprę się ciebie i wszystkich Kowalskich. Być zdrajcą to gorzej niż rakarzem, ale być pomocnikiem kogoś gorszego od rakarza to ostatnia rzecz.", + "129843": "— Ja hetmanowi służyłem!", + "129844": "— A hetman diabłu! Masz teraz!… Głupiś jest, Rochu, wiedz o tym raz na zawsze i w dysputy się nie wdawaj, a mnie się trzymaj za połę, to jeszcze na człowieka wyjdziesz, bo to wiedz, że już niejednego promocja przeze mnie spotkała.", + "129845": "Dalszą rozmowę przerwał im huk wystrzałów, bo właśnie bitwa się we wsi rozpoczynała. Potem strzały umilkły, ale gwar trwał ciągle i krzyki dochodziły aż do owego ustronia w brzezinie.", + "129846": "— Już tam pan Michał pracuje — rzekł Zagłoba. — Niewielki on, ale kąśliwy jak gadzina. Nałuszczą tam tych zamorskich diabłów jak grochu. Wolałbym ja tam być niż tu, a przez ciebie muszę jeno nasłuchiwać z tej brzeziny. Taka to twoja wdzięczność? Toż to jest uczynek godny krewnego?", + "129847": "— A za co ja mam być wdzięczny?", + "129848": "— Za to, że tobą zdrajca nie orze jak wołem, chociażeś do orki najzdolniejszy, boś głupi, a zdrów, rozumiesz?… Ej, coraz tam goręcej… Słyszysz? To chyba Szwedy tak ryczą jak cielęta na pastwisku.", + "129849": "Tu pan Zagłoba spoważniał, bo trochę był niespokojny; nagle rzekł patrząc w oczy bystro panu Rochowi:", + "129850": "— Komu życzysz wiktorii?", + "129851": "— Jużci, naszym.", + "129852": "— A widzisz! A czemu nie Szwedom?", + "129853": "— Bo też bym wolał ich prać. Co nasi, to nasi!", + "129854": "— Sumienie się w tobie budzi… A jakżeś to mógł własną krew Szwedom odwozić?", + "129855": "— Bom miał rozkaz.", + "129856": "— Ale teraz nie masz rozkazu?", + "129857": "— Jużci, prawda.", + "129858": "— Twoja zwierzchność to teraz pan Wołodyjowski, nikt więcej!", + "129859": "— Ano… niby to prawda!", + "129860": "— Masz to czynić, co ci pan Wołodyjowski każe.", + "129861": "— Bo muszę.", + "129862": "— On ci tedy każe wyrzec się naprzód Radziwiłła i nie służyć mu więcej, jeno ojczyźnie.", + "129863": "— Jakże to? — pytał pan Roch drapiąc się w głowę.", + "129864": "— Rozkaz! — zakrzyknął Zagłoba.", + "129865": "— Słucham! — odrzekł pan Roch.", + "129866": "— To dobrze! W pierwszej okazji będziesz Szwedów prał!", + "129867": "— Jak rozkaz, to rozkaz! — odpowiedział Kowalski i odetchnął głęboko, jakby mu wielki ciężar spadł z piersi.", + "129868": "Zagłoba również był zadowolony, bo miał swoje na pana Rocha widoki. Poczęli więc słuchać zgodnie nadlatujących odgłosów bitwy i słuchali z godzinę jeszcze, póki wszystko nie ucichło.", + "129869": "Zagłoba coraz był niespokojniejszy.", + "129870": "— Zaliby się im nie powiodło?", + "129871": "— Wuj stary wojskowy i możesz takie rzeczy mówić! Gdyby ich rozbito, to by wedle nas wracali kupami…", + "129872": "— Prawda!… Widzę, że się i twój dowcip na coś przyda.", + "129873": "— Słyszysz wuj tętent? Wolno idą. Musieli Szwedów wyciąć.", + "129874": "— Oj! a czy to jeno nasi? Podjadę albo co?", + "129875": "To rzekłszy pan Zagłoba spuścił szablę na temblak, wziął pistolet w garść i ruszył naprzód. Wkrótce zobaczył przed sobą czarniawą masę poruszającą się z wolna drogą; jednocześnie doszedł go gwar rozmów.", + "129876": "Na przedzie jechało kilku ludzi, rozprawiając ze sobą głośno, i wnet o uszy pana Zagłoby odbił się znany mu głos pana Michała, który mówił:", + "129877": "— Dobre pachołki! Nie wiem, jaka tam piechota, ale i jazda doskonała!", + "129878": "Zagłoba uderzył konia ostrogami.", + "129879": "— Jak się macie?! Jak się macie?! Już mnie niecierpliwość brała i chciałem w ogień lecieć… A nie ranny który?", + "129880": "— Wszyscy zdrowi, chwała Bogu! — odrzekł pan Michał — aleśmy dwudziestu kilku dobrych żołnierzy stracili.", + "129881": "— A Szwedzi?", + "129882": "— Położyliśmy ich mostem.", + "129883": "— Panie Michale, musiałeś tam używać jak pies w studni. A godziło się to mnie, starego, na straży tu zostawiać? Mało dusza ze mnie nie wyszła, tak mi się chciało szwedziny. Surowych bym ich jadł!", + "129884": "— Możesz waćpan dostać i pieczonych, bo się tam kilkunastu w ogniu przypaliło.", + "129885": "— Niech ich psi jedzą. A jeńców wzięliście co?", + "129886": "— Jest rotmistrz i siedmiu rajtarów.", + "129887": "— A co myślisz z nimi czynić?", + "129888": "— Kazałbym ich powiesić, bo jako zbójcy niewinną wieś napadli i ludzi wycinali… Ale Jan powiada, że to nie idzie.", + "129889": "— Słuchajcie mnie waszmościowie, co mi tu do głowy przez ten czas przyszło. Na nic ich wieszać — przeciwnie, puścić ich do Birż co prędzej.", + "129890": "— Czemuż to?", + "129891": "— Znacie mnie jako żołnierza, poznajcie jako statystę. Szwedów puśćmy, ale nie powiadajmy im, kto jesteśmy. Owszem, mówmy, żeśmy radziwiłlowscy ludzie, że z rozkazu hetmana wycięliśmy ten oddział i dalej będziemy wycinali wszystkie, które spotkamy, bo hetman tylko przez fortel symulował, że do Szwedów przechodzi. Będą się tam oni za łby brali i okrutnie kredyt hetmański przez to podkopiemy. Dalibóg, jeśli ta myśl nie jest warta więcej od waszego zwycięstwa, to niech mi ogon jak koniowi wyrośnie. Bo uważcie tylko, że i w Szwedów to ugodzi, i w Radziwiłła. Kiejdany od Birżów daleko, a Radziwiłł od Pontusa jeszcze dalej. Nim sobie wytłumaczą, jak i co się stało, gotowi się pobić! Powaśnimy zdrajcę z najezdnikami, mości panowie, a kto najlepiej wyjdzie na tym, jeśli nie Rzeczpospolita?", + "129892": "— Grzeczna to jest rada, i pewnie zwycięstwa warta, niech kule biją! — rzekł Stankiewicz.", + "129893": "— U waści kanclerski rozum — dodał Mirski — bo że im to pomiesza szyki, to pomiesza.", + "129894": "— Pewnie, że tak trzeba będzie uczynić — rzekł pan Michał. — Zaraz jutro ich puszczę, ale dziś nie chcę o niczym wiedzieć, bom okrutnie zmachany… Gorąco tam było na drodze jak w piekarni… Uf! całkiem mi ręce zemdlały… Oficer nie mógłby nawet dzisiaj jechać, bo w pysk zacięty.", + "129895": "— Po jakiemu im tylko to wszystko powiemy? Co ojciec radzisz? — pytał Jan Skrzetuski.", + "129896": "— Jużem i o tym pomyślał — odpowiedział Zagłoba. — Kowalski mi mówił, że między jego dragonami jest dwóch Prusaków, dobrze umiejących po niemiecku szwargotać i ludzi roztropnych. Niechże oni im to powiedzą po niemiecku, który język pewnie Szwedzi umieją, tyle lat się w Niemczech nawojowawszy. Kowalski już nasz duszą i ciałem. Setny to chłop i niemały będę miał z niego pożytek.", + "129897": "— Dobrze! — rzekł Wołodyjowski. — Bądźże który z waszmościów łaskaw tym się zająć, bo ja już i głosu w gębie nie mam od fatygi. Oznajmiłem już ludziom, że zostaniemy tu w tej brzezinie do rana. Jeść nam ze wsi przyniosą, a teraz spać! Nad strażami będzie miał mój porucznik oko. Dalibóg, że już waszmościów nie widzę, bo mi się powieki zamykają…", + "129898": "— Mości panowie — rzekł pan Zagłoba — jest tu stóg niedaleko za brzeziną, pójdźmy do stoga, wywczasujemy się jako susły, a jutro w drogę… Nie wrócimy tu już, chyba z panem Sapiehą na Radziwiłła.", + "129899": "Rozdział XIX", + "129900": "Rozpoczęła się więc na Litwie wojna domowa, która, obok dwóch najazdów w granice Rzeczypospolitej i coraz zaciętszej wojny ukraińskiej, wypełniła miarę niedoli.", + "129901": "Wojsko komputowe litewskie, jakkolwiek tak nieliczne, że żadnemu po szczególe nieprzyjacielowi nie mogło dać skutecznego oporu, rozdzieliło się na dwa obozy. Jedni, a zwłaszcza roty cudzoziemskie, stanęli przy Radziwille; drudzy, i tych była większość, głosząc hetmana za zdrajcę, protestowali orężnie przeciw unii ze Szwecją, lecz bez jedności, wodza, planu. Wodzem mógł być pan wojewoda witebski, ale on zbyt był w tej chwili zajęty obroną Bychowa i rozpaczliwą walką w głębi kraju, ażeby od razu na czele ruchu przeciw Radziwiłłowi mógł stanąć.", + "129902": "Tymczasem i najezdnicy, uważając każdy całą krainę za swą własność, poczęli słać wzajem do się groźne poselstwa. Z tych ich niesnasek mogło w przyszłości wypłynąć ocalenie Rzeczypospolitej, ale zanim do kroków nieprzyjacielskich między nimi przyszło, na całej Litwie zapanował najstraszliwszy chaos. Radziwiłł, zawiedziony w rachubie na wojsko, postanowił przemocą zmusić je do posłuszeństwa.", + "129903": "Zaledwie pan Wołodyjowski przyciągnął ze swym oddziałem po bitwie klewańskiej do Poniewieża, gdy do uszu jego doszła wieść o zniszczeniu przez hetmana chorągwi Mirskiego i Stankiewicza. Część ich została przemocą włączona do wojsk radziwiłłowskich, część wybita lub rozpędzona na cztery wiatry. Resztki tułały się pojedynczo lub niewielkimi kupami po wsiach i lasach, szukając, gdzie by głowę przed zemstą i pogonią uchronić.", + "129904": "Z każdym dniem zbiegowie napływali do oddziału pana Michała, zwiększając jego siłę, a zarazem przynosząc najrozmaitsze nowiny.", + "129905": "Najważniejszą z nich była wiadomość o buncie chorągwi komputowych, stojących na Podlasiu, wedle Białegostoku i Tykocina. Po zajęciu Wilna przez wojska moskiewskie miały owe chorągwie stamtąd przystęp do krajów koronnych osłaniać. Lecz dowiedziawszy się o zdradzie hetmana, utworzyły konfederację, na której czele stanęli dwaj pułkownicy: Horotkiewicz i Jakub Kmicic, stryjeczny najwierniejszego poplecznika radziwiłłowskiego, Andrzeja.", + "129906": "Imię tego ostatniego powtarzały ze zgrozą usta żołnierskie. On to głównie przyczynił się do rozbicia chorągwi Stankiewicza i Mirskiego, on rozstrzeliwał bez litości schwytanych towarzyszów. Hetman ufał mu ślepo i w ostatnich właśnie czasach posłał go przeciw chorągwi Niewiarowskiego, która nie idąc za przykładem swego pułkownika wypowiedziała posłuszeństwo.", + "129907": "Tej ostatniej relacji wysłuchał z wielką uwagą pan Wołodyjowski, po czym zwrócił się do wezwanych na radę towarzyszów i rzekł:", + "129908": "— Co byście waszmościowie powiedzieli na to, gdybyśmy zamiast pod Bychów, do wojewody witebskiego spieszyć, poszli na Podlasie do owych chorągwi, które konfederację uczyniły?", + "129909": "— Z gęby mi to wyjąłeś! — rzekł Zagłoba. — Będzie człek bliżej swoich stron, a już tam zawsze między swoimi raźniej.", + "129910": "— Powiadali też zbiegowie — rzekł Jan Skrzetuski — że słyszeli, jakoby król jegomość chorągwiom niektórym kazał z Ukrainy wracać, aby nad Wisłą opór Szwedom dać. Jeśli to się sprawdzi, tedy moglibyśmy między starymi towarzyszami się znaleźć, zamiast tu się z kąta w kąt tłuc…", + "129911": "— A kto ma nad tymi chorągwiami regimentować? Nie wiecie, waszmościowie?", + "129912": "— Powiadają, że pan oboźny koronny — odrzekł pan Wołodyjowski — ale to więcej ludzie zgadują, aniżeli wiedzą, gdyż pewne wieści nie mogły jeszcze nadejść.", + "129913": "— Jakkolwiek jest — rzekł Zagłoba — radzę na Podlasie się przemknąć. Możemy tam owe zbuntowane chorągwie radziwiłłowskie porwać za sobą i królowi jegomości przyprowadzić, a wtedy pewnie nie pozostanie to bez nagrody.", + "129914": "— Niechże tak będzie! — rzekli Oskierko i Stankiewicz.", + "129915": "— Rzecz nie jest łatwa — mówił mały rycerz — przebrać się na Podlasie, bo trzeba się będzie hetmanowi między palcami przemykać, ale spróbujemy. Gdyby tak fortuna przy tym zdarzyła Kmicica gdzie po drodze ucapić, powiedziałbym mu do ucha parę słów, od których skóra by na nim pozieleniała…", + "129916": "— Wart on tego! — rzekł Mirski. — Bo że tam niektórzy starzy żołnierze, którzy wiek życia pod Radziwiłłami przesłużyli, z hetmanem trzymają, to im się mniej dziwić, ale ów warchoł służy tylko dla własnej korzyści i z rozkoszy, jaką w zdradzie znajduje.", + "129917": "— Tak tedy na Podlasie? — pytał Oskierko.", + "129918": "— Na Podlasie! Na Podlasie! — zakrzyknęli wszyscy społem.", + "129919": "Ale rzecz nie była mniej trudna, jak to mówił pan Wołodyjowski, bo chcąc się na Podlasie dostać, trzeba było przechodzić w pobliżu Kiejdan, jakoby wedle jamy, w której lew krążył.", + "129920": "Drogi i pasy leśne, miasteczka i wsie były w ręku Radziwiłła; nieco za Kiejdanami stał Kmicic z jazdą, piechotą i armatami. Wiedział już też hetman o ucieczce pułkowników, o zbuntowaniu chorągwi Wołodyjowskiego, o bitwie klewańskiej, i ta ostatnia szczególnie przywiodła go do takiego gniewu, że się o życie jego obawiano, albowiem straszliwy atak astmy oddech mu na czas jakiś zatamował.", + "129921": "Jakoż słuszne miał powody gniewu, a nawet rozpaczy, gdyż bitwa owa sprowadziła na jego głowę całą burzę szwedzką. Naprzód, zaraz po niej, poczęto tu i owdzie wycinać małe oddziały szwedzkie. Czynili to chłopi i pojedyncza szlachta na własną rękę, ale Szwedzi kładli to na karb Radziwiłła, zwłaszcza że oficer i żołnierze, po bitwie do Birż odesłani, zeznali przed komendantem, iż to radziwiłłowska chorągiew z jego rozkazu na nich uderzyła.", + "129922": "W tydzień przyszedł list do księcia od komendanta birżańskiego, a w dziesięć dni od samego Pontusa de la Gardie, głównodowodzącego wojskiem szwedzkim.", + "129923": "„Albo Wasza Książęca Mość sił i znaczenia nie masz — pisał ten ostatni — a w takim razie jak mogłeś układ w imieniu całego kraju zawierać! — albo chcesz podstępem o zgubę wojsko jego królewskiej mości przyprawić! Jeśli tak jest, łaska mojego pana odwraca się od W. Ks. Mości i kara rychło cię dosięgnie, jeśli skruchy i pokory nie okażesz i wierną służbą winy swojej nie zatrzesz…”", + "129924": "Radziwiłł wysłał natychmiast gońców z wyjaśnieniem, jak i co się stało, ale grot utkwił w dumnej duszy i rana paląca poczęła się jątrzyć coraz srożej. On, którego słowo niedawno w posadach ten kraj, większy od całej Szwecji, wstrząsało; on, za którego połowę dóbr wszystkich panów szwedzkich kupić by można; on, który własnemu królowi stawiał czoło, monarchom sądził się być równym, zwycięstwami rozgłos w całym świecie sobie zjednał i w pysze własnej jak w słońcu chodził — musiał teraz, słuchać gróźb jednego generała szwedzkiego, musiał słuchać lekcji pokory i wierności. Wprawdzie ów generał był szwagrem królewskim, ale kimże był sam ów król, jeżeli nie przywłaszczycielem tronu należącego się z prawa i krwi Janowi Kazimierzowi?", + "129925": "Przede wszystkim jednak wściekłość hetmańska zwróciła się przeciw tym, którzy owego upokorzenia byli powodem, i zaprzysiągł sobie zdeptać nogami pana Wołodyjowskiego, tych pułkowników, którzy przy nim byli, i całą chorągiew laudańską. W tym celu ruszył przeciw nim i jako bór otaczają myśliwi sieciami, aby gniazdo wilcze wyłowić, tak on otoczył ich i począł gnać bez wytchnienia.", + "129926": "Tymczasem doszła doń wieść, że Kmicic zgniótł chorągiew Niewiarowskiego, towarzystwo rozproszył lub wyciął, pocztowych włączył do własnej chorągwi, więc hetman kazał mu odesłać sobie część sił, aby tym pewniej uderzyć.", + "129927": "„Ludzie ci — pisał hetman — o których życie tak natarczywie na nas nastawałeś, a głównie Wołodyjowski z onym drugim przybłędą, wyrwali się w drodze do Birż. Posłaliśmy umyślnie z nimi najgłupszego oficera, aby go przekabacić nie mogli, ale i ten albo zdradził, albo go w pole wywiedli. Dziś Wołodyjowski ma pod sobą całą chorągiew laudańską i zbiegowie go podsycają. Szwedów sto dwadzieścia pod Klewanami w pień wycięli, głosząc, że to z naszego rozkazu czynią, z czego wielkie powstały między nami a Pontusem dyfidencje. Całe dzieło może się popsować przez tych zdrajców, którym bez twojej protekcji kazalibyśmy, jako Bóg w niebie, szyje poucinać. Tak to za klemencję pokutować nam przychodzi, choć mamy w Bogu nadzieję, że rychło pomsta ich dosięgnie. Doszły nas też wiadomości, że w Billewiczach, u miecznika rosieńskiego, szlachta się zbiera i przeciw nam praktyki czyni — trzeba temu zapobiec. Jazdę wszystką nam odeślesz, a piechotę do Kiejdan wyekspediujesz, aby zamku i miasta pilnowała, bo od tych zdrajców wszystkiego spodziewać się można. Sam udaj się w kilkadziesiąt koni do Billewicz i miecznika wraz z krewniaczką do Kiejdan przywieź. Teraz nie tylko tobie, ale nam na tym zależy, gdyż kto ma ich w ręku, ten ma całą laudańską okolicę, w której szlachta przeciw nam za przewodem Wołodyjowskiego burzyć się poczyna. Harasimowicza wysłaliśmy do Zabłudowa z instrukcjami, jak ma sobie z tamtymi konfederatami poczynać. Stryjeczny twój, Jakub, wielką ma między nimi powagę, do którego napisz, jeśli myślisz, że pismem coś z nim wskórać możesz.", + "129928": "Oznajmiając ci stateczną łaskę naszą, boskiej opiece cię polecamy.”", + "129929": "Kmicic przeczytawszy ów list, kontent był w duszy, że pułkownikom udało się wymknąć z rąk szwedzkich, i życzył im po cichu, aby i z radziwiłłowskich wymknąć się mogli — jednakże spełnił wszystkie rozkazy książęce: jazdę odesłał, piechotą Kiejdany obsadził, a nawet szańczyki wedle zamku i miasta sypać począł, obiecując sobie w duszy zaraz po ukończeniu tej roboty do Billewicz po pana miecznika i dziewczynę ruszyć.", + "129930": "— Przymusu nie użyję, chyba w ostateczności — mówił sobie — a w żadnym razie nie będę na Oleńkę nastawał. Zresztą nie moja wola, tylko książęcy rozkaz! Nie przyjmie mnie ona wdzięcznie, wiem o tym, ale Bóg da, że się z czasem o moich intencjach przekona, jako że nie przeciw ojczyźnie, ale dla ratunku jej Radziwiłłowi służę.", + "129931": "Tak rozmyślając, pracował gorliwie nad umocnieniem Kiejdan, które w przyszłości rezydencją jego Oleńki być miały.", + "129932": "Tymczasem pan Wołodyjowski umykał przed hetmanem, a hetman go gonił zaciekle. Było jednak panu Michałowi za ciasno, bo od Birż posunęły się ku południowi znaczne oddziały wojsk szwedzkich, wschód kraju zajęty był przez zastępy carskie, a na drodze do Kiejdan czyhał hetman.", + "129933": "Pan Zagłoba bardzo nierad był z takowego stanu rzeczy i coraz częściej zwracał się do pana Wołodyjowskiego z pytaniami:", + "129934": "— Panie Michale, na miłość boską, przebijem się czy nie przebijem?", + "129935": "— Tu o przebiciu się i mowy nie ma! — odpowiadał mały rycerz. — Wiesz waszmość, że mnie tchórzem nie podszyto i uderzę, na kogo chcesz, choćby na samego diabła… Ale hetmanowi nie zdzierżę, bo nie mnie się z nim równać!… Sameś rzekł, iż my okonie, a on szczuka. Uczynię, co w mojej mocy, aby się wymknąć, ale jeśli do bitwy przyjdzie, tedy mówię otwarcie, że on nas pobije.", + "129936": "— A potem każe pośrutować i psom da. Dla Boga! w każde inne ręce, byle nie w radziwiłłowskie!… A czyby już w takim razie nie lepiej do pana Sapiehy nawrócić?", + "129937": "— Teraz już za późno, bo nam i hetmańskie wojska, i szwedzkie drogę zamykają.", + "129938": "— Diabeł mnie skusił, żem do Radziwiłła Skrzetuskich namówił! — desperował pan Zagłoba.", + "129939": "Lecz pan Michał nie tracił jeszcze nadziei, zwłaszcza że szlachta i chłopstwo nawet ostrzegało go o ruchach hetmańskich, wszystkie bowiem serca odwróciły się były od Radziwiłła. Wykręcał się więc pan Michał, jak umiał, a świetnie umiał, albowiem niemal od dziecinnych lat wezwyczaił się do wojen z Tatarami i Kozakami. Sławnym go też uczyniły niegdyś w wojsku Jeremiego owe pochody przed czambułami, podjazdy, niespodziane napady, błyskawicowe zwroty, w których nad innymi oficerami celował.", + "129940": "Obecnie zamknięty między Upitą i Rogowem z jednej strony a Niewiażą z drugiej, kluczył na przestrzeni kilku mil, unikając ciągle bitwy, męcząc radziwiłłowskie chorągwie, a nawet skubiąc je po trosze, jak wilk przez ogary ścigany, który nieraz w pobliżu strzelców się przemknie, a gdy psy zbyt blisko go nacierają, to się odwróci i błyśnie białymi kłami.", + "129941": "Lecz gdy jazda Kmicicowa nadeszła, hetman zatkał nią najciaśniejsze szczeliny i sam pojechał pilnować, by dwa skrzydła niewodu zeszły się ze sobą.", + "129942": "Było to pod Niewiażą.", + "129943": "Pułki Mieleszki, Ganchofa i dwie chorągwie jazdy pod wodzą samego księcia utworzyły jakoby łuk, którego cięciwą była rzeka. Pan Wołodyjowski ze swoim pułkiem był w środku łuku. Miał wprawdzie przed sobą jedyną przeprawę, jaka wiodła przez bagnistą rzekę, ale właśnie z drugiej strony przeprawy stały dwa regimenty szkockie i dwieście radziwiłłowskich Kozaków oraz sześć polowych armatek wykierowanych w ten sposób, że nawet pojedynczy człowiek nie zdołałby się pod ich ogniem przeprawić na drugą stronę.", + "129944": "Wówczas łuk począł się zaciskać. Środek jego wiódł sam hetman.", + "129945": "Na szczęście dla pana Wołodyjowskiego noc i burza z deszczem ulewnym przerwały pochód, ale za to uwięzionym nie pozostawało już więcej nad parę stai kwadratowych łąki zarośniętej łoziną, między półpierścieniem wojsk radziwiłłowskich a rzeką pilnowaną z drugiej strony przez Szkotów.", + "129946": "Nazajutrz ledwie brzask ranny ubielił wierzchy łóz, pułki ruszyły dalej i szły — doszły aż do rzeki i stanęły nieme z podziwu.", + "129947": "Pan Wołodyjowski w ziemię się zapadł — w łozinie nie było żywego ducha.", + "129948": "Sam hetman zdumiał się, a potem prawdziwe gromy spadły na głowy oficerów dowodzących pułkami pilnującymi przeprawy. I znów atak astmy uchwycił księcia, tak silny, że obecni drżeli o jego życie. Ale gniew astmę nawet przemógł. Dwóch oficerów, którym czaty nad brzegiem były powierzone, miało być rozstrzelanych, lecz Ganchof uprosił wreszcie księcia, by przynajmniej zbadano pierwej, jakim sposobem zwierz z matni ujść zdołał.", + "129949": "Jakoż pokazało się, że Wołodyjowski, korzystając z ciemności i dżdżu, wprowadził z łozy całą chorągiew w rzekę i płynąc lub brodząc z jej biegiem, prześliznął się tuż koło prawego skrzydła radziwiłłowskiego, które dotykało koryta. Kilka koni, zapadłych po brzuchy w błota, wskazywało miejsce, w którym wylądował na prawy brzeg.", + "129950": "Z dalszych tropów łatwo było dojść, że ruszał całym tchem końskim w stronę Kiejdan. Hetman odgadł natychmiast z tego, że pragnął przebrać się do Horotkiewicza i Jakuba Kmicica na Podlasie. Lecz czy przechodząc koło Kiejdan, nie podpali miasta lub nie pokusi się o rabunek zamku?", + "129951": "Straszna obawa ścisnęła serce księcia. Większa część gotowizny jego i kosztowności była w Kiejdanch. Kmicic powinien był wprawdzie ubezpieczyć je piechotą, ale jeśli tego nie uczynił, nieobronny zamek łatwo stać się mógł łupem zuchwałego pułkownika. Bo Radziwiłł nie wątpił, iż odwagi nie zbraknie Wołodyjowskiemu, by targnąć się na samą rezydencję kiejdańską. Mogło mu nie zabraknąć i czasu, gdyż wymknąwszy się z początku nocy, zostawił pogoń najmniej o sześć godzin drogi za sobą.", + "129952": "W każdym razie należało spieszyć co tchu na ratunek Kiejdanom. Książę zostawił piechotę i ruszył z całą jazdą.", + "129953": "Przybywszy do Kiejdan, Kmicica nie znalazł, lecz zastał wszystko w spokoju, i opinia, jaką miał o sprawności młodego pułkownika, wzrosła podwójnie w jego umyśle na widok usypanych szańczyków i stojących na nich dział polowych. Tego samego dnia jeszcze oglądał je razem z Ganchofem, a wieczorem rzekł doń:", + "129954": "— Na własny to domysł zrobił, bez mojego rozkazu, a tak dobrze je usypał, że długo by tu się nawet przeciw artylerii bronić można. Jeśli ten człowiek nie skręci karku za młodu, to może pójść wysoko.", + "129955": "Był i drugi człowiek, na wspomnienie którego nie mógł się oprzeć hetman pewnego rodzaju podziwowi, ale podziw ów mieszał się z wściekłością, gdyż człowiekiem owym był pan Michał Wołodyjowski.", + "129956": "— Prędko bym z buntem skończył — mówił do Ganchofa — gdybym miał dwóch takich sług… Kmicic może jeszcze rzutniejszy, ale nie ma tego doświadczenia — i tamten w szkole Jeremiego za Dnieprem wychowany.", + "129957": "— Wasza książęca mość nie każe go ścigać? — pytał Ganchof.", + "129958": "Książę spojrzał nań i rzekł z przyciskiem:", + "129959": "— Ciebie pobije, przede mną ucieknie.", + "129960": "Po chwili jednak zmarszczył czoło i rzekł:", + "129961": "— Tu teraz wszystko spokojnie, ale trzeba nam będzie na Podlasie wkrótce ruszyć, z tamtymi skończyć.", + "129962": "— Wasza książęca mość! — rzekł Ganchof — jak tylko nogą stąd ruszymy, wszyscy tu za broń przeciw Szwedom pochwycą.", + "129963": "— Jacy wszyscy?", + "129964": "— Szlachta i chłopstwo. A zarazem, nie poprzestając na Szwedach, przeciwko dysydentom się zwrócą, naszym bowiem wyznawcom całą winę tej wojny przypisują, żeśmy to do nieprzyjaciela przeszli, a nawet go sprowadzili.", + "129965": "— Idzie mi o brata Bogusława. Nie wiem, czy sobie tam, na Podlasiu, z konfederatami da radę.", + "129966": "— Idzie o Litwę, by ją w posłuszeństwie nam i królowi szwedzkiemu utrzymać.", + "129967": "Książę począł chodzić po komnacie mówiąc:", + "129968": "— Gdyby Horotkiewicza i Jakuba Kmicica jakim sposobem dostać w ręce!… Dobra mi tam zajadą, zniszczą, zrabują, kamienia na kamieniu nie zostawią.", + "129969": "— Chybaby się z generałem Pontusem porozumieć, by tu wojska na ten czas, gdy my będziem na Podlasiu, jak najwięcej przysłał.", + "129970": "— Z Pontusem… nigdy! — odrzekł Radziwiłł, któremu fala krwi napłynęła do głowy. — Jeżeli z kim, to z samym królem. Nie potrzebuję ze sługami traktować, mogąc z panem. Gdyby król dał rozkaz Pontusowi, aby mi ze dwa tysiące jazdy przysłał pod rękę, to co innego… Ale Pontusa nie będę o to prosił. Trzeba by kogo wysłać do króla, czas z nim samym układy zacząć.", + "129971": "Chuda twarz Ganchofa zarumieniła się z lekka, a oczy zaświeciły mu się z żądzy.", + "129972": "— Gdyby wasza książęca mość rozkazała…", + "129973": "— To ty byś pojechał, wiem; ale czybyś dojechał, to inna rzecz. Waść jesteś Niemiec, a obcemu niebezpiecznie zapuszczać się w kraj wzburzony. Kto tam wie, gdzie król osobą swoją w tej chwili się znajduje i gdzie się będzie za pół miesiąca lub za miesiąc znajdował? Trzeba po całym kraju jeździć… Przy tym… nie może być!… waść nie pojedziesz, bo tam wypada swojego posłać i familianta, aby się król jegomość przekonał, że nie wszystka szlachta mnie opuściła.", + "129974": "— Człowiek niedoświadczony siła może zaszkodzić — rzekł nieśmiało Ganchof.", + "129975": "— Tam poseł nie będzie miał innej roboty, jeno listy moje oddać i respons mi przywieźć, a to wytłumaczyć, że nie ja kazałem bić Szwedów pod Klewanami, każdy potrafi.", + "129976": "Ganchof milczał.", + "129977": "Książę znów począł chodzić niespokojnymi krokami po komnacie i na czole jego znać było ciągłą walkę myśli. Jakoż od chwili układu ze Szwedami nie zaznał chwili spokoju. Żarła go pycha, gryzło sumienie, gryzł opór niespodziany kraju i wojska; przerażała go niepewność przyszłości, groźba ruiny. Targał się, szarpał, noce spędzał bezsennie, zapadał na zdrowiu. Oczy mu wpadły, wychudł; twarz, dawniej czerwona, stała się sinawa, a z każdą niemal godziną przybywało mu srebrnych nici w wąsach i czuprynie. Słowem, żył w męce i giął się pod brzemieniem.", + "129978": "Ganchof śledził go oczyma, chodzącego wciąż po komnacie; miał jeszcze trochę nadziei, że książę namyśli się i jego wyśle.", + "129979": "Ale książę zatrzymał się nagle i uderzył dłonią w czoło.", + "129980": "— Dwie chorągwie jazdy na koń natychmiast! Ja sam poprowadzę.", + "129981": "Ganchof spojrzał nań ze zdziwieniem.", + "129982": "— Ekspedycja? — pytał mimo woli.", + "129983": "— Ruszaj! — rzekł książę. — Daj Bóg, by nie było za późno.", + "129984": "Rozdział XX", + "129985": "Kmicic, ukończywszy szańczyki i ubezpieczywszy od niespodziewanego napadu Kiejdany, nie mógł już dłużej odkładać wyprawy do Billewicz po pana miecznika rosieńskiego i Oleńkę, zwłaszcza że i rozkaz książęcy brzmiał wyraźnie, aby ich do Kiejdan sprowadzić. Ale niesporo jednak było panu Andrzejowi, i gdy wreszcie wyruszył na czele pięćdziesięciu dragonów, ogarnął go taki niepokój, jakby na straconą strażę jechał. Czuł, że tam nie będzie wdzięcznie przyjęty, a drżał przed myślą, że szlachcic może się zechce opierać nawet i zbrojną ręką i że w takim razie trzeba będzie użyć siły.", + "129986": "Postanowił jednak pierwej namawiać i prosić. W tym celu, aby przybyciu swemu odjąć wszelkie pozory zbrojnego napadu, pozostawił dragonów w karczmie odległej z pół stai od wsi, a dwie od dworu; sam zaś z wachmistrzem tylko i jednym pachołkiem ruszył naprzód, przykazawszy umyślnie przygotowanej kolasce nadjechać wkrótce za sobą.", + "129987": "Godzina była popołudniowa i słońce chyliło się już dobrze ku zachodowi, ale po nocy dżdżystej i burzliwej dzień był piękny i niebo czyste, gdzieniegdzie tylko upstrzone na zachodniej stronie małymi różowymi obłokami, które zasuwały się z wolna za widnokrąg, podobne do stada owiec schodzącego z pola. Kmicic jechał przez wieś z bijącym sercem i tak niespokojnie jak Tatar, który wjeżdżając pierwszy przed czambułem do wsi, rozgląda się na wszystkie strony, czy nie ujrzy gdzie mężów zbrojnych, ukrytych w zasadzce. Ale trzech jeźdźców nie zwróciło niczyjej uwagi, jeno dzieciaki chłopskie umykały z drogi bosymi nogami przed końmi: chłopi zaś, widząc pięknego oficera, kłaniali mu się czapkami do ziemi. On zaś jechał naprzód i minąwszy wieś, ujrzał przed sobą dwór, stare gniazdo billewiczowskie, a za nim rozległe sady kończące się hen, aż na niskich łąkach.", + "129988": "Kmicic zwolnił jeszcze kroku i począł rozmawiać sam ze sobą; widocznie układał sobie odpowiedzi na pytania, a tymczasem poglądał zamyślonym okiem na wznoszące się przed nim budowle. Nie była to wcale pańska rezydencja, ale na pierwszy rzut oka odgadłeś, iż musiał tu mieszkać szlachcic więcej niż średniej fortuny. Sam dom, zwrócony tyłem do ogrodów, a przodem do głównej drogi, był ogromny, ale drewniany. Sosny na ścianach pociemniały ze starości tak, iż szyby w oknach wydawały się przy nich białe. Nad zrębem ścian piętrzył się olbrzymi dach z czterema dymnikami w pośrodku i dwoma gołębnikami po rogach. Całe chmury białych gołębi kłębiły się nad dachem, to zrywając się z łopotaniem skrzydeł, to spadając na kształt śnieżnych płatków na czarne gonty, to trzepocząc się naokoło słupów podpierających ganek.", + "129989": "Ganek ów, ozdobiony szczytem, na którym herby billewiczowskie były malowane, psuł proporcję, bo nie stał w pośrodku, ale z boku. Widocznie dawniej dom był mniejszy, ale później dobudowano go z jednej strony, lubo i część dobudowana sczerniała już tak z biegiem lat, że nie różniła się niczym od starej. Dwie oficyny, niezmiernie długie, wznosiły się po obu stronach właściwego dworu, stykając się z nim bokami i tworząc jakby dwa ramiona podkowy.", + "129990": "Były w nich gościnne pokoje, używane w chwilach wielkich zjazdów, kuchnie, lamusy, wozownie, stajnie dla cugowych koni, które gospodarze lubili mieć pod ręką, mieszkania dla oficjalistów, służby i dworskich kozaków.", + "129991": "Na środku rozległego dziedzińca rosły stare lipy, na nich gniazda bocianie; niżej, wśród drzew, niedźwiedź siedzący na kole. Dwie studnie żurawiane po bokach dziedzińca i krzyż z Męką Pańską, wśród dwóch włóczni u wjazdu, dopełniały obrazu owej rezydencji zamożnego rodu szlacheckiego. Po prawej stronie domu, wśród gęstych lip, wznosiły się słomiane dachy stodół, obór, owczarni i spichrzów.", + "129992": "Kmicic wjechał bramą otwartą na obiedwie połowy, jak ramiona szlachcica czekającego na przyjęcie gościa. Jakoż wnet psy legawe, włóczące się po podwórzu, oznajmiły obcego i z oficyny wypadło dwóch pachołków dla potrzymania koni.", + "129993": "Jednocześnie we drzwiach głównego domu pokazała się jakaś postać niewieścia, w której w jednej chwili Kmicic poznał Oleńkę. Więc serce zabiło mu żywiej i rzuciwszy pachołkowi lejce szedł do ganku z gołą głową, trzymając w jednej ręce szablę, w drugiej czapkę.", + "129994": "Ona stała przez chwilę jak wdzięczne zjawisko, przysłoniwszy oczy dłonią przeciw zachodzącemu słońcu, i nagle znikła, jak gdyby przerażona widokiem zbliżającego się gościa.", + "129995": "„Źle! — pomyślał pan Andrzej. — Chowa się przede mną!”", + "129996": "Uczyniło mu się przykro, i tym przykrzej, że poprzednio ów pogodny zachód słońca, widok tego dworu i spokoju, jaki rozlany był dokoła, napełniły jego serce otuchą, choć może pan Andrzej sam sobie z tego sprawy nie zdawał.", + "129997": "Miał oto jakoby złudzenie, że zajeżdża do narzeczonej, która przyjmie go z błyszczącymi od radości oczyma i rumieńcami na jagodach.", + "129998": "I złudzenie rozwiało się. Zaledwie go ujrzała, pierzchła jak na widok złego ducha, a natomiast wyszedł naprzeciw pan miecznik, z twarzą niespokojną i chmurną zarazem.", + "129999": "Kmicic pokłonił mu się i rzekł:", + "130000": "— Dawno chciałem waszmości dobrodziejowi złożyć służby powinne, ale wcześniej w tych niespokojnych czasach nie mogłem, chociaż pewnie na chęci mi nie brakło.", + "130001": "— Wielcem waszmości wdzięczny i proszę do komnat — odpowiedział pan miecznik gładząc czuba na głowie, co zwykł był czynić, gdy był zmieszany lub siebie niepewien.", + "130002": "I usunął się ode drzwi, ażeby gościa puścić naprzód.", + "130003": "Kmicic zaś przez chwilę nie chciał wejść pierwszy, i kłaniali się sobie wzajem w progu; wreszcie pan Andrzej wziął krok przed miecznikiem i po chwili znaleźli się w komnacie.", + "130004": "Zastali tam dwóch szlachty: jeden, człek w sile wieku, był pan Dowgird z Plemborga, bliski sąsiad Billewiczów, drugi — pan Chudzyński, dzierżawca z Ejragoły. Kmicic zauważył, że ledwie usłyszeli jego nazwisko, gdy twarze im się zmieniły i najeżyli się obaj jako brytany na widok wilka; on zaś spojrzał na nich wyzywająco, po czym postanowił sobie udawać, że ich nie widzi.", + "130005": "Nastało kłopotliwe milczenie.", + "130006": "Pan Andrzej poczynał się niecierpliwić i wąsy gryzł, goście spoglądali wciąż na niego spode łba, a pan miecznik czub gładził.", + "130007": "— Napijesz się waszmość z nami szklaneczkę ubogiego, szlacheckiego miodu — rzekł wreszcie, ukazując na gąsiorek i szklanki. — Proszę! Proszę!…", + "130008": "— Napiję się z waszmość panem! — rzekł dość szorstko Kmicic.", + "130009": "Pan Dowgird i Chudzyński poczęli sapać, biorąc odpowiedź za pogardę dla siebie, ale nie chcieli w przyjacielskim domu kłótni zaraz od początku zaczynać i to jeszcze z zawadiaką mającym straszną sławę na całej Żmudzi. Jednakże jątrzyło ich to lekceważenie. Tymczasem pan miecznik zaklaskał w dłonie na pachołka i kazał mu podać czwartą szklenicę, następnie nalał ją, podniósł swoją do ust i rzekł:", + "130010": "— W ręce waszmości… Rad waćpana widzę w domu moim.", + "130011": "— Rad bym szczerze, by tak było!", + "130012": "— Gość gościem… — odrzekł sentencjonalnie pan miecznik.", + "130013": "Po chwili, poczuwając się widocznie jako gospodarz do obowiązku podtrzymania rozmowy, spytał:", + "130014": "— A co słychać w Kiejdanch? Jakże zdrowie pana hetmana?", + "130015": "— Nietęgie, panie mieczniku dobrodzieju — odpowiedział Kmicic — i w tych niespokojnych czasach nie może inaczej być… Siła zmartwień i zgryzot ma książę.", + "130016": "— A wierzym! — rzekł pan Chudzyński.", + "130017": "Kmicic popatrzył na niego przez chwilę, po czym zwrócił się znów do miecznika i tak dalej mówił:", + "130018": "— Książę, mając auxilia przyrzeczone od najjaśniejszego króla szwedzkiego, spodziewał się nie mieszkając na nieprzyjaciela pod Wilno ruszyć i popioły tamtejsze jeszcze nie ostygłe pomścić. Toż waszmości musi być wiadomo, że dziś Wilna w Wilnie trzeba szukać, bo się siedemnaście dni paliło. Powiadają, że wśród gruzów jeno jamy piwnic czernieją, z których ciągle się jeszcze dymi…", + "130019": "— Nieszczęście! — rzekł pan miecznik.", + "130020": "— Pewnie, że nieszczęście, któremu jeśli nie było można zapobiec, to należało je pomścić i podobne ruiny z nieprzyjacielskiej stolicy uczynić. Jakoż nie byłoby już od tego daleko, gdyby nie warchołowie, którzy najzacniejsze cnotliwego pana intencje podejrzywając, zdrajcą go ogłosili i opór zbrojny mu stawią, zamiast iść z nim razem na nieprzyjaciela. Nie dziwić się przeto, że zdrowie księcia szwankuje, gdy on, którego Bóg do wielkich rzeczy przeznaczył, widzi, iż złość ludzka coraz nowe impedimenta mu gotuje, przez które całe przedsięwzięcie sczeznąć może. Najlepsi przyjaciele księcia zawiedli, ci, na których najwięcej liczył, opuścili go lub do wrogów jego przeszli.", + "130021": "— Tak się stało! — rzekł poważnie pan miecznik.", + "130022": "— Wielka też to jest boleść — odparł Kmicic — i sam słyszałem księcia, gdy mówił: „Wiem, że i zacni źle mnie sądzą, ale czemu to do Kiejdan nie przyjadą, czemu do oczu nie wypowiedzą mi, co przeciw mnie mają, i moich racji nie chcą wysłuchać?”", + "130023": "— Kogóż to książę ma na myśli? — pytał pan miecznik.", + "130024": "— W pierwszym rzędzie waszmość pana dobrodzieja, dla którego książę rzetelny ma szacunek, a podejrzywa, że do jego nieprzyjaciół się liczysz…", + "130025": "Pan miecznik począł szybko gładzić czuprynę, wreszcie widząc, że rozmowa bierze niepożądany kierunek, zaklaskał w dłonie.", + "130026": "Pachołek ukazał się we drzwiach.", + "130027": "— A to nie widzisz, że się mroczy?… Światła! — zakrzyknął pan miecznik.", + "130028": "— Bóg widzi — mówił Kmicic — że miałem i sam intencję powinne służby waszmości złożyć, ale przybyłem zarazem i z rozkazu księcia, który sam by się do Billewicz wybrał, gdyby pora była sposobniejsza…", + "130029": "— Za niskie progi! — rzekł miecznik.", + "130030": "— Tego waszmość pan nie mów, gdyż zwyczajna to rzecz, że się sąsiedzi odwiedzają, jeno książę chwili wolnej nie ma, więc tak mi rzekł: „Wytłumacz mnie przed Billewiczem, że sam do niego nie mogę, ale niech on do mnie przyjeżdża z krewną, i to koniecznie zaraz, bo jutro lub pojutrze nie wiem, gdzie będę!” Ot, masz waszmość, z zaprosinami przyjeżdżam i cieszę się, żeście oboje państwo w dobrym zdrowiu, bo gdym tu zajechał, pannę Aleksandrę we drzwiach widziałem, jeno że znikła zaraz jako tuman na łące.", + "130031": "— Tak jest — rzekł miecznik — sam ją wysłałem, by wyjrzała, kto przyjechał.", + "130032": "— Czekam na odpowiedź, panie mieczniku dobrodzieju! — rzekł Kmicic.", + "130033": "W tej chwili pachołek wniósł światło i postawił je na stole; przy blasku świec widać było twarz pana miecznika zmieszaną bardzo.", + "130034": "— Zaszczyt to dla mnie niemały — rzekł — ale… zaraz nie mogę… Widzisz waszmość, że mam gości… Zechciej mnie przed księciem hetmanem wyekskuzować…", + "130035": "— Już też, panie mieczniku, zgoła to nie przeszkoda, bo przecież ichmościowie księciu panu ustąpią.", + "130036": "— Sami mamy języki w gębie i możemy za siebie odpowiadać! — rzekł pan Chudzyński.", + "130037": "— Nie czekając, co kto o nas postanowi! — dodał pan Dowgird z Plemborga.", + "130038": "— Widzisz, panie mieczniku — odrzekł Kmicic, udając, że bierze za dobrą monetę burkliwe słowa szlachty — wiedziałem, że polityczni to kawalerowie. Zresztą, by im w czym nie ubliżyć, proszę ich także w imieniu księcia do Kiejdan.", + "130039": "— Zbytek łaski! — odrzekli obaj. — Mamy co innego do roboty.", + "130040": "Kmicic spojrzał na nich szczególnym wzrokiem, a potem rzekł zimno, jak gdyby do czwartej jakiejś osoby:", + "130041": "— Gdy książę prosi, nie wolno odmawiać!", + "130042": "Na to tamci podnieśli się z krzeseł.", + "130043": "— Więc to przymus? — rzekł pan miecznik.", + "130044": "— Panie mieczniku dobrodzieju — odparł żywo Kmicic. — Tamci ichmościowie pojadą, czy chcą, czy nie chcą, bo mnie się tak spodobało, ale względem waszmości nie chcę siły używać i proszę najuprzejmiej, byś woli księcia zadość uczynić raczył. Ja jestem na służbie i mam rozkaz waćpana przywieźć, ale póki nie stracę nadziei, że prośbą coś wskóram, poty prosić nie przestanę… i na to waszmości przysięgam, że włos ci tam z głowy nie spadnie. Książę chce się rozmówić z tobą i chce, abyś w tych czasach niespokojnych, w których nawet chłopstwo w kupy zbrojne się zbiera i rabuje, w Kiejdanch zamieszkał. Ot, cała rzecz! Będziesz tam waćpan traktowany z należytym szacunkiem, jako gość i przyjaciel, dajęć na to parol kawalerski.", + "130045": "— Jako szlachcic protestuję! — rzekł pan miecznik — i prawo mnie broni!", + "130046": "— I szable! — zakrzyknęli Chudzyński i Dowgird.", + "130047": "Kmicic począł się śmiać, zmarszczył brwi i rzekł:", + "130048": "— Waćpanowie, schowajcie te szable, bo każę obydwóch pod stodołą postawić i kulą w łeb!", + "130049": "Na to struchleli tamci i poczęli spoglądać na siebie i na Kmicica, a pan miecznik zakrzyknął:", + "130050": "— Gwałt najokropniejszy przeciw wolności szlacheckiej, przeciw przywilejom!", + "130051": "— Nie będzie gwałtu, jeżeli waszmość dobrowolnie usłuchasz — odparł Kmicic — i masz waszmość w tym dowód, żem dragonów we wsi zostawił, a przybyłem tu sam prosić cię jako sąsiada do sąsiada. Nie chciejże odmawiać, bo czasy teraz takie, że trudno mieć wzgląd na odmowę. Sam książę waszmości się z tego wyekskuzuje, i bądź pewien, że przyjęty będziesz jak sąsiad i przyjaciel. Zrozum i to, że gdyby miało być inaczej, tedy wolałbym sto razy dostać kulą w łeb niż tu po waćpana przyjeżdżać. Włos nie spadnie z żadnej billewiczowskiej głowy, pókim żyw! Pomyśl waćpan, ktom jest, wspomnij na pana Herakliusza, na jego testament i zastanów się, czyby książę hetman mnie wybrał, gdyby nieszczerze z waszmością zamierzał postąpić.", + "130052": "— To czemu gwałtu używa, czemu pod przymusem mam jechać?… Jakże to mam mu zaufać, gdy cała Litwa mówi o opresji, w jakiej obywatele zacni w Kiejdanch jęczą?", + "130053": "Kmicic odetchnął, bo ze słów i głosu poznał, że pan miecznik poczyna się chwiać w uporze.", + "130054": "— Mości dobrodzieju! — rzekł prawie wesoło. — Między sąsiadami przymus częstokroć w afektach initium bierze. A gdy waszmość miłemu gościowi koła u skarbniczka każesz zdejmować i wasąg w spichrzu zamykasz, zali to nie przymus? A gdy mu pić każesz, choć mu już nosem wino ucieka, zali to nie przymus? A tu wiedz waszmość, że choćby mi przyszło cię związać i między dragonami związanego wieźć do Kiejdan, to jeszcze będzie dla twego dobra… Pomyśl jeno: zbuntowani żołnierze się włóczą i bezprawia czynią, chłopstwo się kupi, szwedzkie wojska się zbliżają, a waść mniemasz, że w tym ukropie uchronisz się od przygody, że cię dziś lub jutro jedni albo drudzy nie zajadą, nie zrabują, nie spalą, na majętności i na osobę waściną się nie targną?… A cóż to, Billewicze — forteca? Obronisz się w nich? Czego tedy książę chce dla waszmości? Bezpieczeństwa, bo w jednych Kiejdanch nic ci nie grozi, a tu stanie załoga książęca, która będzie substancji waścinej strzegła jak oka w głowie od wszelkiej swawoli żołnierskiej, i jeżeli jedne widły zginą, to mi waść zasekwestruj całą fortunę.", + "130055": "Miecznik począł chodzić po komnacie.", + "130056": "— Mogęż ja ufać słowu waszmości?", + "130057": "— Jako Zawiszy! — odparł Kmicic.", + "130058": "W tej chwili panna Aleksandra weszła do komnaty. Kmicic zbliżył się szybko ku niej; lecz nagle wspomniał, co zaszło w Kiejdanch, i jej twarz zimna przykuła go na miejscu, więc skłonił się w milczeniu z daleka.", + "130059": "Miecznik stanął przed nią.", + "130060": "— Mamy jechać do Kiejdan! — rzekł.", + "130061": "— A to po co? — spytała.", + "130062": "— Bo książę hetman prosi…", + "130063": "— Bardzo uprzejmie!… po sąsiedzku!… — dodał Kmicic.", + "130064": "— Tak! bardzo uprzejmie — rzekł z pewną goryczą pan miecznik — ale jeżeli nie pojedziem dobrowolnie, to ten kawaler ma rozkaz dragonami nas otoczyć i siłą wziąć.", + "130065": "— Niechże Bóg broni, aby do tego przyszło! — rzekł Kmicic.", + "130066": "— Nie mówiłamże stryjowi — rzekła panna Aleksandra — uciekajmy jak najdalej, bo nas tu nie zostawią w spokoju… Ot, i sprawdziło się!", + "130067": "— Cóż robić? Cóż robić? Na gwałt nie masz lekarstwa! — zawołał miecznik.", + "130068": "— Tak jest — rzekła panna — ale my do tego haniebnego domu nie powinniśmy dobrowolnie jechać. Niechże nas zbójcy biorą, wiążą i wiozą… Nie my jedni będziem cierpieli prześladowanie, nie nas jednych pomsta zdrajców dosięgnie; ale niech wiedzą, że wolimy śmierć niż hańbę.", + "130069": "Tu zwróciła się z wyrazem najwyższej pogardy do Kmicica.", + "130070": "— Zwiążże nas, panie oficerze czy panie kacie, i przy koniach poprowadź, bo inaczej nie pojedziem!", + "130071": "Krew uderzyła do twarzy Kmicica; zdawało się przez chwilę, że wybuchnie straszliwym gniewem, lecz się przemógł.", + "130072": "— Ach! mościa panno! — odrzekł stłumionym ze wzruszenia głosem — nie mam w twych oczach łaski, skoro chcesz ze mnie uczynić zbója, zdrajcę i gwałtownika. Niech nas Bóg sądzi, kto ma słuszność: czy ja hetmanowi służąc, czy ty jak psa mnie poniewierając. Bóg ci dał urodę, ale serce zawzięte i nieubłagane. Radaś sama przycierpieć, by komuś większą jeszcze boleść sprawić. Przebierasz miarę, panno, jako żywo, przebierasz miarę, a to nic po tym!", + "130073": "— Dobrze dziewka mówi! — zakrzyknął pan miecznik, któremu nagle odwagi przybyło — nie pojedziem dobrowolnie!… Bierz nas waść dragonami.", + "130074": "Lecz Kmicic nie uważał na niego wcale, tak był wzburzony i głęboko dotknięty.", + "130075": "— Kochasz się w ludzkiej męce — mówił dalej do Oleńki — i zdrajcą mnie zakrzyknęłaś bez sądu, racyj nie wysłuchawszy, nie pozwoliwszy mi słowa na własną obronę powiedzieć. Niech i tak będzie!… Ale do Kiejdan pojedziesz… z wolą, bez woli, wszystko jedno! Tam moje intencje na jaw wyjdą, tam poznasz, czyliś mnie słusznie skrzywdziła, tam ci sumienie powie, kto z nas czyim był katem! Innej pomsty nie chcę. Bóg z tobą, ale takową muszę mieć. I niczego więcej już od cię nie chcę, bo gięłaś łuk, pókiś go nie złamała… Wąż pod twoją gładkością jako pod kwieciem siedzi! Bogdaj cię! bogdaj cię!", + "130076": "— Nie pojedziemy! — powtórzył jeszcze rezolutniej pan miecznik.", + "130077": "— Jako żywo! — zakrzyknęli panowie Chudzyński z Ejragoły i Dowgird z Plemborga.", + "130078": "Wówczas Kmicic zwrócił się ku nim, ale już bardzo był blady, bo go gniew dławił i zęby szczękały mu jak w febrze.", + "130079": "— Ejże! — mówił — ejże, nie próbujcie!… Konie słychać, moi dragoni jadą! Powiedz no który jeszcze słowo, że nie pojedziesz!", + "130080": "Istotnie, za oknem słychać było tętent licznych jeźdźców. Ujrzeli wszyscy, że nie ma rady, a Kmicic rzekł:", + "130081": "— Panno! za dwa pacierze masz być w kolasce, inaczej stryjaszek kulą w łeb dostanie!", + "130082": "I widać, coraz bardziej ogarniał go dziki szał gniewu, bo nagle krzyknął, aż szyby zadrżały w oknach:", + "130083": "— W drogę!", + "130084": "Lecz jednocześnie drzwi do sieni otworzyły się cicho i jakiś obcy głos spytał:", + "130085": "— A dokąd to, panie kawalerze?", + "130086": "Wszyscy skamienieli z podziwu i wszystkie oczy zwróciły się ku drzwiom, w których stał jakiś mały człowieczek w pancerzu i z gołą szablą w dłoni.", + "130087": "Kmicic cofnął się krokiem, jakoby widmo zobaczył.", + "130088": "— Pan… Wołodyjowski! — zakrzyknął.", + "130089": "— Do usług! — odparł mały człowieczek.", + "130090": "I posunął się na środek izby; za nim weszli hurmem: Mirski, Zagłoba, dwaj Skrzetuscy, Stankiewicz, Oskierko i pan Roch Kowalski.", + "130091": "— Ha — rzekł Zagłoba — złapał Kozak Tatarzyna, a Tatarzyn za łeb trzyma.", + "130092": "Miecznik rosieński począł mówić:", + "130093": "— Ktokolwiek jesteście, rycerze, ratujcie obywatela, którego wbrew prawu, urodzeniu, urzędowi chcą aresztować i więzić. Ratujcie, mości panowie bracia, wolność szlachecką!", + "130094": "— Nie bój się waść! — odparł Wołodyjowski — już dragoni tego kawalera w łykach, a ratunku on więcej teraz od waćpana potrzebuje.", + "130095": "— A najwięcej księdza! — rzekł pan Zagłoba.", + "130096": "— Panie kawalerze — mówił Wołodyjowski zwracając się do Kmicica — nie masz do mnie szczęścia, bo ci drugi raz drogę zachodzę… Nie spodziewałeś się mnie?", + "130097": "— Tak jest! — rzekł Kmicic — myślałem, żeś waść w ręku księcia.", + "130098": "— Właśniem z tych rąk się wyśliznął… a to wiesz, że na Podlasie tędy droga… Ale mniejsza z tym. Gdyś pierwszy raz tę pannę porwał, wyzwałem cię na szable… prawda?", + "130099": "— Tak jest — rzekł Kmicic sięgając mimo woli dłonią do głowy.", + "130100": "— Teraz inna sprawa. Wówczas byłeś zabijaką, co się między szlachtą zwykle trafia i ostatniej hańby nie przynosi… Dziś jużeś niegodzien, aby ci uczciwy człowiek pole dawał.", + "130101": "— A to czemu? — rzekł Kmicic.", + "130102": "I podniósł dumną głowę do góry, i począł patrzeć panu Wołodyjowskiemu prosto w oczy.", + "130103": "— Boś zdrajca i renegat — odparł pan Wołodyjowski — boś żołnierzów zacnych, którzy się przy ojczyźnie oponowali, jako kat wycinał, bo waszym to dziełem ta nieszczęsna kraina pod nowym jarzmem jęczy!… Krótko mówiąc: obieraj śmierć, gdyż jako Bóg w niebie, twoja ostatnia godzina nadeszła.", + "130104": "— Jakim to prawem chcecie mnie sądzić i egzekwować? — pytał Kmicic.", + "130105": "— Mości panie — odpowiedział poważnie Zagłoba — pacierz mów, zamiast nas o prawo pytać… A jeśli masz co powiedzieć na swoją obronę, to mów prędko, bo żywej jednej duszy nie znajdziesz, która by się za tobą ujęła. Raz cię już, słyszałem, ta panna tu obecna wyprosiła z rąk pana Wołodyjowskiego, ale po tym, coś teraz uczynił, pewnie i ona nie ujmie się za tobą.", + "130106": "Tu oczy wszystkich zwróciły się mimo woli na Billewiczównę, której twarz była w tej chwili jakby z kamienia wykuta. I stała nieruchomie, ze spuszczonymi powiekami, lodowata, zimna, ale nie postąpiła kroku naprzód, nie rzekła ni słowa.", + "130107": "Ciszę przerwał głos Kmicica:", + "130108": "— Ja tej panny o instancję nie proszę!", + "130109": "Panna Aleksandra milczała.", + "130110": "— Bywaj! — krzyknął Wołodyjowski zwróciwszy się ku drzwiom.", + "130111": "Rozległy się ciężkie stąpania, którym wtórował ponuro brzęk ostróg, i sześciu żołnierzy, z Józwą Butrymem na czele, weszło do komnaty.", + "130112": "— Wziąść go — zakomenderował Wołodyjowski — wyprowadzić za wieś i kulą w łeb!", + "130113": "Ciężka ręka Butryma spoczęła na kołnierzu Kmicica, za nią dwie inne uczyniły toż samo.", + "130114": "— Nie pozwól mnie szarpać jak psa! — rzekł do Wołodyjowskiego pan Andrzej — sam pójdę.", + "130115": "Mały rycerz skinął na żołnierzy, którzy puścili go natychmiast, ale otoczyli dokoła; on też wyszedł spokojnie, nic już do nikogo nie mówiąc, jeno pacierz cicho szepcąc.", + "130116": "Panna Aleksandra wysunęła się także przeciwnymi drzwiami do dalszych komnat. Przeszła jedną i drugą, wyciągając przed sobą w ciemnościach ręce; nagle w głowie jej się zakręciło, w piersiach tchu zbrakło i padła jak martwa na podłogę.", + "130117": "A między zgromadzonymi w pierwszej izbie głuche przez czas jakiś panowało milczenie; przerwał je na koniec miecznik rosieński:", + "130118": "— Zali już nie ma dla niego miłosierdzia? — spytał.", + "130119": "— Żal mi go — odparł Zagłoba — bo rezolutnie szedł na śmierć!", + "130120": "Na to Mirski:", + "130121": "— On kilkunastu towarzystwa spod mojej chorągwi rozstrzelał, prócz tych, których wstępnym bojem położył.", + "130122": "— I z mojej! — rzekł Stankiewicz. — A Niewiarowskiego ludzi w pień podobno wyciął.", + "130123": "— Musiał mieć rozkazy Radziwiłła — rzekł pan Zagłoba.", + "130124": "— Mości panowie, pomstę Radziwiłła na moją głowę ściągniecie! — zauważył miecznik.", + "130125": "— Waszmość musisz uciekać. My jedziem na Podlasie, bo tam się chorągwie przeciw zdrajcom podniosły, a waćpaństwo zabierajcie się zaraz z nami. Nie ma innej rady. Możecie się do Białowieży schronić, gdzie krewny pana Skrzetuskiego, łowczy dworski, przesiaduje. Tam was nikt nie znajdzie.", + "130126": "— Ale substancja moja przepadnie.", + "130127": "— To Rzeczpospolita waćpanu wróci.", + "130128": "— Panie Michale — rzekł nagle Zagłoba — skoczę obaczyć, czy nie ma przy tym nieszczęśniku jakich rozkazów hetmańskich? Pamiętacie, com przy Rochu Kowalskim znalazł?", + "130129": "— Siadaj waść na koń. Jeszcze czas, bo później się papiery okrwawią. Kazałem go umyślnie za wieś wyprowadzić, by się tu panna huku muszkietów nie przelękła, jako że niewiasty bywają czułe i płochliwe.", + "130130": "Zagłoba wyszedł i po chwili rozległ się tętent konia, na którym odjeżdżał, zaś pan Wołodyjowski zwrócił się do miecznika:", + "130131": "— A co robi krewna waćpana?", + "130132": "— Modli się pewnie za tę duszę, która przed sąd boski idzie…", + "130133": "— Niech mu Bóg da wieczne odpocznienie! — rzekł Jan Skrzetuski. — Gdyby nie dobrowolna jego przy Radziwille służba, pierwszy bym za nim przemówił, aleć on, jeśli nie chciał przy ojczyźnie stanąć, to przynajmniej mógł duszy Radziwiłłowi nie zaprzedawać.", + "130134": "— Tak jest! — rzekł Wołodyjowski.", + "130135": "— Winien on i zasłużył na to, co go spotkało! — rzekł Stanisław Skrzetuski — ale wolałbym, żeby na jego miejscu był Radziwiłł albo Opaliński!… och, Opaliński!!", + "130136": "— Jak dalece winien, to w tym macie waćpanowie najlepszy dowód — wtrącił Oskierko — że ta panna, której był narzeczonym, słowa dla niego nie znalazła. Uważałem ci ja dobrze, iż w męce była, ale milczała, bo jak tu za zdrajcą się ujmować?!", + "130137": "— A miłowała go niegdyś szczerze, wiem o tym! — rzekł miecznik. — Pozwólcie waćpaństwo, że pójdę obaczyć, co się tam z nią dzieje, boć to dla niewiasty ciężki termin.", + "130138": "— A szykuj się waćpan do drogi! — zawołał mały rycerz — bo my, jeno koniom wytchniemy, ruszamy dalej. Za blisko tu Kiejdany, a Radziwiłł musiał tam już wrócić.", + "130139": "— Dobrze! — rzekł szlachcic.", + "130140": "I wyszedł z komnaty.", + "130141": "Po chwili rozległ się jego krzyk przeraźliwy. Rycerze skoczyli za głosem, nie rozumiejąc, co się stało, zbiegła się też służba ze światłem, i ujrzano pana miecznika dźwigającego Oleńkę, którą był znalazł leżącą bez zmysłów na podłodze.", + "130142": "Wołodyjowski skoczył mu pomagać i obaj złożyli ją na sofie, nie dającą znaków życia. Zaczęto cucić. Nadbiegła stara klucznica z kordiałami i wreszcie panienka otworzyła oczy.", + "130143": "— Nic tu po waćpanach — rzekła stara klucznica. — Idźcie do tamtej izby, a my damy już sobie rady.", + "130144": "Miecznik wyprowadził gości.", + "130145": "— Wolałbym, żeby tego wszystkiego nie było — mówił skłopotany gospodarz. — Waszmościowie moglibyście zabrać ze sobą tego nieszczęśnika i gdzieś tam po drodze go zgładzić, a nie u mnie. Jakże tu teraz jechać, jak uciekać, gdy dziewka ledwie żywa?… Gotowa się rozchorować.", + "130146": "— Stało się — rzekł Wołodyjowski. — Wsadzim pannę w kolaskę, bo uciekać waćpaństwo musicie, gdyż zemsta radziwiłłowska nikogo nie oszczędza.", + "130147": "— Może też i panna do sił wprędce przyjdzie? — rzekł Jan Skrzetuski.", + "130148": "— Kolaska wygodna jest gotowa i zaprzężona, bo Kmicic ją ze sobą przyprowadził — rzekł Wołodyjowski. — Idź waćpan, panie mieczniku, powiedz pannie, jak się rzecz ma i że nie można ucieczki zwłóczyć, niech siły zbierze. My musimy jechać, a do jutra rana mogą tu radziwiłłowscy nadciągnąć.", + "130149": "— Prawda — rzekł miecznik — idę!", + "130150": "Poszedł i po pewnym czasie wrócił z krewniaczką, która nie tylko siły odzyskała, ale była już przybrana do drogi. Na twarzy jeno miała silne rumieńce i oczy błyszczące gorączkowo.", + "130151": "— Jedźmy, jedźmy!… — powtórzyła, wszedłszy do izby.", + "130152": "Wołodyjowski wyszedł na chwilę do sieni, by ludzi wysłać po kolaskę, po czym wrócił i wszyscy poczęli się zbierać do drogi.", + "130153": "Zanim upłynął kwadrans, za oknami rozległ się hurkot kół i tupotanie kopyt końskich po bruku, którym droga przed gankiem była wymoszczona.", + "130154": "— Jedźmy! — rzekła Oleńka.", + "130155": "— W drogę! — zawołali oficerowie.", + "130156": "Wtem drzwi roztwarły się na rozcież i pan Zagłoba wpadł jak bomba do komnaty.", + "130157": "— Wstrzymałem egzekucję! — zakrzyknął.", + "130158": "Oleńka z rumianej zrobiła się w jednej chwili biała jak kreda; zdawało się, że znów zemdleje, lecz nikt nie zwrócił na nią uwagi, bo wszystkie oczy zwrócone były na Zagłobę, który oddychał tymczasem jak wieloryb, starając się dech złapać.", + "130159": "— Wstrzymałeś waćpan egzekucję? — pytał zdziwiony Wołodyjowski. — A to czemu?", + "130160": "— Czemu?… Niech odsapnę… Oto temu, że gdyby nie ów Kmicic, że gdyby nie ów zacny kawaler, to byśmy wszyscy, jak tu jesteśmy, wisieli wypaproszeni na kiejdańskich drzewach… Uf… Dobrodzieja naszego chcieliśmy zabić, mości panowie!… Uf!…", + "130161": "— Jak to może być? — zakrzyknęli wszyscy razem.", + "130162": "— Jak może być? Czytajcie ten list, będziecie mieli odpowiedź.", + "130163": "Tu pan Zagłoba podał pismo Wołodyjowskiemu, ów zaś począł je czytać, przerywając co chwila i spoglądając na towarzyszów, był to bowiem ów list, w którym Radziwiłł wymawiał gorzko Kmicicowi, że na jego natarczywe instancje uwolnił ich od śmierci w Kiejdanch.", + "130164": "— A co? — powtarzał za każdą przerwą pan Zagłoba.", + "130165": "List kończył się, jak wiadomo, poleceniem, by Kmicic miecznika i Oleńkę do Kiejdan sprowadził. Pan Andrzej miał go widocznie dlatego przy sobie, aby w razie potrzeby okazać go miecznikowi, lecz do tego nie przyszło.", + "130166": "Przede wszystkim jednak nie pozostawał żaden cień wątpliwości, że gdyby nie Kmicic, obaj Skrzetuscy, pan Wołodyjowski i Zagłoba byliby bez miłosierdzia pomordowani w Kiejdanch, zaraz po owym słynnym układzie z Pontusem de la Gardie.", + "130167": "— Mości panowie! — rzekł Zagłoba — jeśli teraz jeszcze każecie go rozstrzelać, to, jak mi Bóg miły, porzucę waszą kompanię i znać was nie chcę…", + "130168": "— Tu nie ma o tym mowy — odpowiedział Wołodyjowski.", + "130169": "— Aj! — rzekł Skrzetuski biorąc się oburącz za głowę — jakie to szczęście, żeś ojciec zaraz tam list przeczytał, zamiast się z nim wracać do nas…", + "130170": "— Waści szpakami musieli za młodu karmić! — zawołał Mirski.", + "130171": "— Ha! co? — zawołał Zagłoba. — Każdy inny wpierw by wrócił z wami list czytać, a tamtemu by przez ten czas w łeb ołowiu napchano. Ale jak mi tylko przyniesiono papier, który przy nim znaleziono, tak zaraz mnie coś tknęło, iże to z przyrodzenia mam do wszystkiego ciekawość. A tam dwóch z latarkami szło naprzód i już byli na łące. Mówię im tedy: „Poświećcie no mi, niech wiem, co tu stoi…” I zacząłem czytać… To mówię waćpanom, aż mnie zmroczyło, jakoby mnie kto pięścią w łysinę buchnął. „Na Boga! — mówię — panie kawalerze, czemu to tego listu nie pokazałeś?” A on na to: „Bo mi się nie spodobało!” Taka jucha harda, nawet w godzinę śmierci. Ale ja, kiedy to go nie porwę, kiedy nie zacz nę obejmować. „Dobrodzieju — mówię — żeby nie ty, już by nas wrony strawiły!” Kazałem go tedy nazad brać i tu prowadzić, a sam ledwiem z konia ducha nie wyparł, ażeby wam jak najprędzej powiedzieć, co się przygodziło… Uf!…", + "130172": "— Dziwny to jest człowiek, w którym, widać, tyle dobrego, co i złego mieszka — rzekł Stanisław Skrzetuski.", + "130173": "— Gdyby tacy nie chcieli…", + "130174": "Lecz zanim skończył, drzwi się otworzyły i żołnierze wprowadzili Kmicica.", + "130175": "— Wolny jesteś, panie kawalerze — rzekł od razu Wołodyjowski — i pókiśmy żywi, żaden z nas się na ciebie nie targnie. Cóżeś za desperat, żeś tego listu od razu nie pokazał? Nie bylibyśmy cię turbowali.", + "130176": "Tu zwrócił się do żołnierzy:", + "130177": "— Odstąpić i na koń wszyscy siadać!", + "130178": "Żołnierze cofnęli się i pan Andrzej został sam na środku izby.", + "130179": "Twarz miał spokojną, ale chmurną, i nie bez dumy patrzył na oficerów przed nim stojących.", + "130180": "— Wolnyś jest! — powtórzył Wołodyjowski — wracaj, dokąd chcesz, choćby do Radziwiłła, lubo bolesno to jest widzieć kawalera z zacnej krwi, zdrajcy przeciw ojczyźnie pomagającego.", + "130181": "— Namyśl się więc waćpan dobrze — rzekł Kmicic — bo z góry zapowiadam, że nie gdzie indziej, jeno do Radziwiłła wrócę!", + "130182": "— Przystań do nas, niech piorun w tego kiejdańskiego tyrana trzaśnie! — zawołał Zagłoba. — Będziesz nam przyjacielem i towarzyszem najmilszym, a ojczyzna matka przebaczy ci, coś przeciw niej zawinił!", + "130183": "— Za nic! — rzekł z energią Kmicic. — Bóg to rozsądzi, kto lepiej ojczyźnie służy, czy wy, wojnę domową na własną odpowie dzialność wszczynając, czy ja, służąc panu, który sam jeden uratować tę nieszczęsną Rzeczpospolitą może. Idźcie w swoją drogę, ja pójdę w swoją! Nie pora was nawracać i na nic ta robota, jeno to wam z głębi duszy mówię: wy to ojczyznę gubicie, wy w poprzek jej ratunkowi stajecie. Zdrajcami was nie nazwę, bo wiem, że intencje wasze zacne, ale, ot! co jest: ojczyzna tonie. Radziwiłł jej rękę wyciąga, a wy mieczami tę rękę bodziecie i w zaślepieniu zdrajcami czynicie jego i tych wszystkich, którzy przy niej stawają.", + "130184": "— Dla Boga! — rzekł Zagłoba — gdybym nie widział, jakeś waćpan rezolutnie szedł na śmierć, myślałbym, że strach zmysły ci pomieszał. Komużeś przysięgał: Radziwiłłowi czy Janowi Kazimierzowi? Szwecji czy Rzeczypospolitej? Zmysły waćpan straciłeś!", + "130185": "— Wiedziałem, że na nic się nie przyda was nawracać!… Bądźcie zdrowi!", + "130186": "— Czekaj no jeszcze — rzekł Zagłoba — bo tu o ważną rzecz chodzi. Powiedz no, panie kawalerze, czy Radziwiłł przyrzekł ci, że nas oszczędzi, gdyś go o to w Kiejdanch prosił?", + "130187": "— Tak jest! — rzekł Kmicic. — Mieliście przez czas wojny w Birżach zostawać.", + "130188": "— Poznajże twojego Radziwiłła, który nie tylko ojczyznę, nie tylko króla, ale własnych sług zdradza. Oto jest pismo do komendanta birżańskiego, którem znalazł przy oficerze nad konwojem komendę mającym. Czytaj!", + "130189": "To rzekłszy pan Zagłoba podał list hetmański Kmicicowi. Ów wziął go do rąk i począł przebiegać oczyma, a w miarę jak czytał, krew mu napływała do twarzy i rumieniec wstydu za swego wodza coraz silniej oblewał czoło. Nagle zmiął list w ręku i rzucił na ziemię.", + "130190": "— Bądźcie zdrowi! — rzekł. — Lepiej mi było zginąć z rąk waszych!", + "130191": "I wyszedł z izby.", + "130192": "— Mości panowie — rzekł po chwili milczenia Skrzetuski — trudna z tym człowiekiem sprawa, bo jako Turek w swego Mahometa, tak on wierzy w swego Radziwiłła. Sam myślałem jako i wy, że mu dla korzyści albo dla ambicji służy, ale to tak nie jest.", + "130193": "Nie zły to człowiek, jeno obłąkany.", + "130194": "— Jeśli swego Mahometa dotąd wyznawał — rzekł Zagłoba — tom diablo w nim ową wiarę podkopał. Widzieliście, jak nim rzuciło, skoro list przeczytał. Będzie tam między nimi szarwark niemały, bo to kawaler gotów samemu diabłu, nie tylko Radziwiłłowi do oczu skoczyć. Jak mi Bóg miły, żeby mi kto stado tureckie darował, nie ucieszyłbym się tak, jak z tego, żem go od śmierci wybawił.", + "130195": "— Prawda jest — rzekł pan miecznik — waćpanu on życie zawdzięcza, nikt tego nie będzie negował.", + "130196": "— Bóg z nim! — rzekł Wołodyjowski — radźmy teraz, co czynić.", + "130197": "— A cóż? siadać i jechać w drogę… Koniska też się trochę wydychały — odpowiedział Zagłoba.", + "130198": "— Tak jest. Jechać nam jak najprędzej! A waszmość pojedziesz z nami? — zapytał miecznika Mirski.", + "130199": "— Nie osiedzę ja się tu spokojnie i muszę jechać także… Ale jeśli waszmościowie zaraz chcecie ruszać w drogę, to powiem szczerze, że mi to nie na rękę zaraz z wami się zrywać. Skoro tamten żywy odjechał, toć mnie tu zaraz nie spalą ani nie zamordują, a do takiej drogi trzeba się w to i owo zaopatrzyć. Bóg raczy wiedzieć, kiedy wrócę… Trzeba tym i owym rozporządzić, co lepsze rzeczy ukryć, inwentarze wysłać do sąsiadów, łuby spakować. Mam też i trochę gotowizny, którą bym też chciał na wóz zabrać. Do jutra do świtu będę gotów, ale tak łap cap nie mogę.", + "130200": "— My też nie możem czekać, bo miecz wisi nad nami — odrzekł Wołodyjowski. — A waćpan gdzie się chcesz schronić?", + "130201": "— W puszczy, wedle waszej rady… Dziewczynę przynajmniej tam zostawię, bom sam jeszcze niestary i moja szablina przydać się ojczyźnie i królowi jegomości może.", + "130202": "— To tedy bądź waszmość zdrów… Daj Bóg, abyśmy się w lepszych czasach spotkali.", + "130203": "— Niech Bóg nagrodzi waszmościów za to, żeście mi na ratunek przyszli. Pewnie się tam gdzie w polu obok siebie zobaczymy.", + "130204": "— Dobrego zdrowia!", + "130205": "— Szczęśliwej drogi!", + "130206": "I poczęli się żegnać z sobą, a potem każdy przychodził kłaniać się pannie Aleksandrze.", + "130207": "— Żonę moją waćpanna w puszczy zobaczysz i chłopczysków, uściskaj ich tam ode mnie i kwitnij w dobrym zdrowiu — rzekł Jan Skrzetuski.", + "130208": "— A wspomnij czasem żołnierza, który choć nie miał do cię szczęścia, rad ci zawsze nieba przychylić! — dodał Wołodyjowski.", + "130209": "Po nich zbliżali się inni. Wreszcie przyszedł i pan Zagłoba.", + "130210": "— Przyjm, wdzięczny kwiatuszku, i od starego pożegnanie! Uściskaj panią Skrzetuską i moich basałyków. Setne to chłopy!", + "130211": "Zamiast odpowiedzi Oleńka chwyciła go za rękę i przycisnęła ją w milczeniu do ust.", + "130212": "Rozdział XXI", + "130213": "Tejże nocy, najdalej we dwie godziny po odjeździe oddziału Wołodyjowskiego, przybył do Billewicz na czele jazdy sam Radziwiłł, który Kmicicowi na odsiecz szedł, bojąc się, by ten nie wpadł w ręce Wołodyjowskiego. Dowiedziawszy się, co zaszło, zagarnął miecznika wraz z Oleńką i do Kiejdan, nie wypocząwszy nawet koniom, wracał.", + "130214": "Hetman niezmiernie był wzburzony, słuchając opowieści z ust miecznika, który wszystko szeroko opowiadał, chcąc od siebie uwagę groźnego magnata odwrócić. Nie śmiał też protestować dla tej samej przyczyny przeciw wyjazdowi do Kiejdan i rad był w duszy, że się na tym burza skończyła. Radziwiłł zaś, chociaż pana miecznika o „praktyki” i zmowy podejrzywał, miał istotnie zbyt wiele trosk, ażeby o tym w tej chwili pamiętać.", + "130215": "Ucieczka Wołodyjowskiego mogła zmienić rzeczy na Podlasiu. Horotkiewicz i Jakub Kmicic, którzy tam stali na czele chorągwi skonfederowanych przeciw hetmanowi, byli to dobrzy żołnierze, ale nie dość poważni, skutkiem czego cała konfederacja nie miała powagi. Tymczasem z Wołodyjowskim uciekli tacy ludzie, jak Mirski, Stankiewicz i Oskierko, nie licząc samego małego rycerza, wszyscy oficerowie wyborni i otoczeni mirem powszechnym.", + "130216": "Wszakże był na Podlasiu i książę Bogusław, który z nadwornymi chorągwiami opierał się konfederatom, oczekując przy tym ciągle pomocy od wuja elektora; ale wuj elektor marudził, widocznie czekał na wypadki; oporne zaś wojska rosły w siłę i co dzień przybywało im stronników.", + "130217": "Hetman przez jakiś czas chciał sam ruszyć na Podlasie i jednym zamachem zgnieść buntowników, ale wstrzymywała go myśl, że niech tylko nogą z granic Żmudzi wyruszy, wnet cały kraj powstanie i powaga radziwiłłowska zmaleje w takim wypadku w oczach szwedzkich do zera.", + "130218": "Namyślał się więc książę nad tym, czyby Podlasia całkiem na razie nie opuścić i księcia Bogusława na Żmudź nie ściągnąć.", + "130219": "Było to potrzebne i pilne, bo z drugiej strony dochodziły groźne wieści o działaniach pana wojewody witebskiego. Próbował hetman pojednać się z nim i wciągnąć go do swych planów, ale Sapieha odesłał listy bez odpowiedzi; mówiono natomiast, że się licytuje, sprzedaje, co może, srebra przetapia na monetę, stada za gotowy grosz oddaje, makaty i kobierce nawet Żydom zastawia, majętności wydzierżawia, a wojska ściąga.", + "130220": "Hetman, z natury chciwy i do ofiar pieniężnych niezdolny, wierzyć początkowo nie chciał, by ktoś bez wahania całą swą fortunę na ołtarz ojczyzny rzucał; ale czas przekonał go, że tak było w istocie, bo Sapieha z każdym dniem rósł w wojskową potęgę. Garnęli się do niego zbiegowie, szlachta osiadła, patrioci, nieprzyjaciele radziwiłłowscy, ba, gorzej — i dawniejsi przyjaciele, i jeszcze gorzej, bo nawet krewni hetmańscy, jako książę łowczy Michał, o którym przyszła wiadomość, iż rozkazał, aby wszystkie intraty z dóbr jego, jeszcze przez nieprzyjaciela nie zajętych, były oddane na wojsko wojewodzie witebskiemu.", + "130221": "Tak to rysował się od fundamentów i chwiał się gmach zbudowany przez pychę Janusza Radziwiłła. Cała Rzeczpospolita miała się w tym gmachu zmieścić, a tymczasem okazało się wprędce, że jednej Żmudzi objąć nie może.", + "130222": "Położenie coraz było podobniejsze do błędnego koła, bo na przykład przeciw wojewodzie witebskiemu mógł Radziwiłł wezwać wojska szwedzkie, które coraz więcej kraju stopniowo zajmowały, ale byłoby to przyznać się do bezsilności. Zresztą stosunki hetmana z generalissimusem szwedzkim były od czasu klewańskiej potyczki, dzięki pomysłowi pana Zagłoby, zachwiane i pomimo wyjaśnień panowało pomiędzy nimi rozdrażnienie i nieufność.", + "130223": "Hetman, wyprawiając się w pomoc Kmicicowi, miał był nadzieję, że jeszcze może Wołodyjowskiego pochwyci i zniesie, więc gdy i to wyrachowanie zawiodło, wracał do Kiejdan zły i chmurny. Dziwiło go to także, że Kmicica w drodze do Billewicz nie zdybał, co stało się dlatego, że pan Andrzej, którego dragonów pan Wołodyjowski nie omieszkał zabrać z sobą, wracał sam jeden, więc wybrał się krótszą drogą, lasami, omijając Plemborg i Ejragołę.", + "130224": "Po całej nocy spędzonej na koniu, w południe następnego dnia stanął hetman wraz z wojskiem na powrót w Kiejdanch i pierwsze jego pytanie było o Kmicica. Odpowiedziano mu, że wrócił, ale bez żołnierzy. O tej ostatniej okoliczności wiedział już książę, ale ciekaw był usłyszeć z ust samego Kmicica relację, więc kazał go natychmiast wołać do siebie.", + "130225": "— Nie udało ci się jako i mnie — rzekł, gdy Kmicic stanął przed nim. — Mówił mi już miecznik rosieński, żeś wpadł w ręce tego małego diabła.", + "130226": "— Tak jest! —— rzekł Kmicic.", + "130227": "— I list mój cię wyratował?", + "130228": "— O którym liście wasza książęca mość mówisz? Bo oni, przeczytawszy sami ten, który znaleźli przy mnie, przeczytali mi w nagrodę drugi, któryś wasza książęca mość do komendanta birżańskiego pisał…", + "130229": "Ponura twarz Radziwiłła pokryła się jakoby krwawym obłokiem.", + "130230": "— Więc ty wiesz?", + "130231": "— Wiem! — odrzekł zapalczywie Kmicic. — Jak wasza książęca mość mogłeś tak ze mną postąpić? Szlachcicowi prostemu wstyd słowo łamać, a cóż dopiero księciu i wodzowi.", + "130232": "— Milcz — rzekł Radziwiłł.", + "130233": "— Nie zmilczę, bom tam przed tymi ludźmi oczami za waszą książęcą mość świecić musiał! Ciągnęli mnie, żebym do nich przystał, a jam nie chciał i powiedziałem im: „Radziwiłłowi służę, bo przy nim słuszność, przy nim cnota!” Na to pokazali mi ów list: „Patrz, jaki twój Radziwiłł!” — a jam musiał gębę stulić i wstyd łykać…", + "130234": "Wargi hetmana poczęły drgać z wściekłości. Ogarnęła go dzika żądza skręcić tę zuchwałą głowę z karku i już, już ręce podnosił, aby na służbę zaklaskać. Gniew zasłaniał mu oczy, tamował oddech w piersiach i pewnie drogo by przyszło Kmicicowi zapłacić za wybuch, gdyby nie nagły atak astmy, który w tej chwili pochwycił księcia. Twarz mu sczerniała, zerwał się z krzesła i rękoma począł bić powietrze, oczy wyszły mu na wierzch głowy, a z gardzieli wydobył się chrapliwy ryk, w którym Kmicic zaledwie zrozumiał słowo:", + "130235": "— Duszę się!…", + "130236": "Na uczyniony alarm zbiegła się służba, nadworni medycy i poczęto cucić księcia, który zaraz stracił przytomność. Cucono z godzinę, a gdy wreszcie począł dawać ślady życia, Kmicic wyszedł z komnaty.", + "130237": "Na korytarzu spotkał Charłampa, który się był już podleczył z ran i stłuczeń otrzymanych w bitwie ze zbuntowanymi Węgrami Oskierki.", + "130238": "— A co nowego? — spytał wąsacz.", + "130239": "— Już przyszedł do siebie! — odpowiedział Kmicic.", + "130240": "— Hm! Ale lada dzień może nie przyjść. Zła nasza, panie pułkowniku, bo jak książę zemrze, to się jego uczynki na nas skrupią. Cała nadzieja w Wołodyjowskim, że starych towarzyszów będzie osłaniał, dlatego też, powiem waszej mości (tu Charłamp głos zniżył), kontent jestem, że się wymknął.", + "130241": "— To już mu tak ciasno było?", + "130242": "— Co to ciasno! Imaginuj sobie wasza mość, w tej olszynie, w którejśmy go otoczyli, wilki były i nie wymknęły się, a on się wymknął. Niech go kule biją. Kto wie, kto wie, czy nie przyjdzie się go za połę uchwycić, bo jakoś tu koło nas kuso. Szlachta okrutnie się od naszego księcia odwraca i wszyscy mówią, że wolą prawdziwego nieprzyjaciela, Szweda, Tatara nawet, niż renegata. Ot, co jest! A tu precz książę pan każe coraz więcej obywatelów łapać i więzić — co między nami rzekłszy, jest przeciw prawu i wolności. Przywieziono dziś pana miecznika rosieńskiego…", + "130243": "— A? to go przywieziono?", + "130244": "— A jakże, i z krewniaczką. Panna jako migdał! Powinszować waszej mości!", + "130245": "— Gdzież ich postawiono?", + "130246": "— W prawym skrzydle. Zacne pokoje im dano, nie mogą się skarżyć, chyba na to, że warta pode drzwiami chodzi. A kiedy wesele, panie pułkowniku?", + "130247": "— Jeszcze kapela na to wesele nie zamówiona. Bywaj waćpan zdrów! — rzekł Kmicic.", + "130248": "Kmicic, pożegnawszy Charłampa, udał się do siebie. Bezsenna noc, burzliwe jej wypadki i ostatnie zajście z księciem zmęczyły go tak, że zaledwie na nogach mógł ustać. A przy tym, jako ciału strudzonemu i zbitemu każde dotknięcie ból sprawia, tak on duszę miał zbolałą. Proste pytanie Charłampa: „Kiedy wesele?” — ubodło go dotkliwie, bo wnet stanęła mu jako żywa przed oczyma lodowata twarz Oleńki i jej usta zaciśnięte wówczas, gdy ich milczenie potwierdzało wyrok śmierci na niego. Mniejsza, czy słowo jej prośby mogło go zbawić, czy pan Wołodyjowski byłby na nie zważał! Cały żal i ból, jaki Kmicic odczuwał w tej chwili, tkwił w tym, że ona nie wymówiła tego słowa. A przecie po dwakroć poprzednio nie wahała się go ratować. Takaż to już przepaść była między nimi, tak dalece wygasła w jej sercu nie już miłość, lecz prosta życzliwość, którą nawet dla obcego mieć można, prosta litość, którą dla każdego mieć trzeba? Im więcej myślał nad tym Kmicic, tym okrutniejszą wydawała mu się Oleńka, tym większy czuł do niej żal, tym głębszą urazę. — Cóżem takiego uczynił — pytał sam siebie — aby mną tak, jak przeklętym przez kościół, pogardzano? Choćby i źle było Radziwiłłowi służyć, to przecie czuję się w tym niewinnym, bo z ręką na sumieniu powiedzieć mogę, że nie dla promocyj, nie dla zysków, nie dla chlebów mu służę, jeno że korzyść dla ojczyzny w tym widzę — za cóż bez sądu mnie potępiono?…", + "130249": "— Dobrze, dobrze! Niechże tak będzie! Nie pójdę z win nie popełnionych się oczyszczać ani miłosierdzia prosić! — powtarzał sobie po tysiąc razy.", + "130250": "A jednak ból nie ustawał, owszem, wzmagał się coraz bardziej. Wróciwszy do swych komnat rzucił się pan Andrzej na łoże i próbował zasnąć, lecz mimo całego umęczenia nie mógł. Po chwili wstał i począł chodzić po komnacie. Od czasu do czasu ręce do czoła przykładał i mówił do siebie głośno:", + "130251": "— Nie może być inaczej, jeno serce w tej dziewce zawzięte!", + "130252": "I znowu:", + "130253": "— Tegom się po tobie, panno, nie spodziewał… Bogdaj ci Bóg za to zapłacił!", + "130254": "Na takich rozmyślaniach upłynęła mu godzina jedna i druga, na koniec znużył się do reszty i drzemać począł, siedząc na łożu, lecz nim zasnął, zbudził go dworzanin książęcy, pan Szkiłłądź, i wezwał do księcia.", + "130255": "Radziwiłł czuł się już lepiej i oddychał swobodniej, ale na ołowianej jego twarzy znać było osłabienie wielkie. Siedział w głębokim krześle skórą obitym, mając przy sobie medyka, którego zaraz, równo z wejściem Kmicica, odesłał.", + "130256": "— Byłem już jedną nogą na tamtym świecie, i przez ciebie! — rzekł do pana Andrzeja.", + "130257": "— Mości książę, nie moja wina; powiedziałem, com myślał.", + "130258": "— Niechże tego więcej nie będzie. Nie dorzucaj choć ty ciężaru do brzemienia, które dźwigam, i to wiedz, że co tobie przebaczyłem, innemu bym nie przebaczył.", + "130259": "Kmicic milczał.", + "130260": "— Jeśli kazałem — rzekł po chwili książę — tych ludzi w Birżach egzekwować, którym na twoją prośbę przebaczyłem w Kiejdanch, to nie dlatego, żem cię chciał zwodzić, jeno by ci boleści oszczędzić. Uległem pozornie, bo mam dla ciebie słabość… A ich śmierć była konieczna. Czy tom ja kat, czy myślisz, że krew rozlewam dlatego jeno, by oczy czerwoną barwą napaść?… Ale gdy pożyjesz dłużej, poznasz, że gdy ktoś chce czegoś na świecie dokazać, temu nie wolno ni własnej, ni cudzej słabości folgować, nie wolno większych spraw dla mniejszych poświęcać. Ci ludzie powinni byli zginąć tu w Kiejdanch, bo patrz, co się przez twoją instancję stało: w kraju opór podsycony, wojna domowa rozpoczęta, dobra przyjaźń ze Szwedami zachwiana, zły przykład innym dany, od którego bunt jako zaraza się szerzy. Mało tego: sam osobą swoją musiałem później wyprawę na nich czynić i konfuzji wobec wszystkiego wojska się najeść, tyś ledwie z ich rąk nie zginął, a teraz pójdą na Podlasie i głowami buntu się staną. Patrz i ucz się! Gdyby zginęli w Kiejdanch, nie byłoby tego wszystkiego. Aleś ty, prosząc za nich, o afektach własnych tylko myślał, ja zaś posłałem ich po śmierć do Birż, bom doświadczony, bo dalej widzę, bo wiem to z praktyki, że kto w pędzie chociaż o mały kamień się potknie, ten łatwo upadnie, a kto upadnie, ten może się więcej nie podnieść, i tym snadniej, im przedtem biegł szybciej… Niech Bóg broni, ile złego narobili ci ludzie!", + "130261": "— Tyle oni nie zaważą, aby mogli całe przedsięwzięcie waszej książęcej mości popsować.", + "130262": "— Choćby nic więcej nie uczynili nad to, że za ich przyczyną dyfidencje między mną a Pontusem powstały, już szkoda byłaby nieoszacowana. Rzecz się już wyjaśniła, że to byli nie moi ludzie, ale list z pogróżkami, który do mnie Pontus napisał, pozostał i tego listu mu nie daruję… Jest Pontus szwagrem królewskim, ale to jeszcze wątpliwa, czy moim mógłby zostać i czyby radziwiłłowskie progi nie były dla niego za wysokie…", + "130263": "— Wasza książęca mość niech z samym królem, nie z jego sługami, traktuje.", + "130264": "— Tak chcę uczynić… I jeśli zgryzoty mnie nie zabiją, nauczę tego Szwedzika modestii… Jeśli zgryzoty mnie nie zabiją, a bodaj czy się na tym skończy, bo mi tu cierniów ani boleści nikt nie szczędzi… Ciężko mi! ciężko!… Kto by uwierzył, żem jest ten sam, który byłem pod Łojowem, pod Rzeczycą, Mozyrem, Turowem, Kijowem i Beresteczkiem?… Cała Rzeczpospolita patrzyła jeno we mnie i w Wiśniowieckiego jako w dwa słońca!… Wszystko drżało przed Chmielnickim, a on drżał przede mną. I te same wojska, które w czasach powszechnej klęski od wiktorii do wiktorii wiodłem, dziś mnie opuściły i rękę na mnie, jako parrycydowie, podnoszą…", + "130265": "— Przecie nie wszyscy, bo są tacy, którzy w waszą książęcą mość jeszcze wierzą! — rzekł dość porywczo Kmicic.", + "130266": "— Jeszcze wierzą… póki nie przestaną! — odpowiedział z goryczą Radziwiłł. — Wielka ichmościów łaska!… Dałby Bóg, żebym się nią nie otruł… Sztych za sztychem każdy z was wbija we mnie, choć niejednemu to na myśl nie przychodzi…", + "130267": "— Wasza książęca mość na intencje zważaj, nie na słowa.", + "130268": "— Dziękuję za radę… Odtąd pilnie będę zważał, jaką mi każden gemajna twarz pokazuje… i pilnie zabiegał, aby się wszystkim spodobać…", + "130269": "— Gorzkie to słowa, wasza książęca mość.", + "130270": "— A życie słodkie?… Bóg mnie do wielkich rzeczy stworzył, a ja muszę, ot! wykruszać siły w powiatowej wojnie, jaką zaścianek z zaściankiem mógłby prowadzić. Chciałem z monarchami potężnymi się mierzyć, a upadłem tak nisko, że muszę jakiegoś pana Wołodyjowskiego po moich własnych majętnościach łowić. Zamiast świat dziwić moją siłą, dziwię go moją słabością; zamiast za popioły Wilna popiołami Moskwy zapłacić, muszę ci dziękować, żeś Kiejdany szańczykami obsypał… Ciasno mi… i duszę się… nie tylko dlatego, że astma mnie dusi… Niemoc mnie zabija… Bezczynność mnie zabija… Ciasno mi i ciężko!… Rozumiesz?…", + "130271": "— Myślałem i ja, że pójdzie inaczej!… — rzekł ponuro Kmicic.", + "130272": "Radziwiłł począł oddychać z wysileniem.", + "130273": "— Przedtem, nim inna mnie korona dojdzie, cierniową mi włożono. Kazałem ministrowi Adersowi w gwiazdy patrzyć… Zaraz erygował figurę i mówi, że złe są koniunktury, ale że to przejdzie. Tymczasem męki cierpię… W nocy coś mi spać nie daje, coś chodzi po komnacie… Jakoweś twarze zaglądają mi do łoża, a czasem chłód się nagły czyni… To znaczy, że śmierć koło mnie przechodzi… Męki cierpię… Muszę być jeszcze na zdrady i odstępstwa gotowy, bo wiem, że są tacy, którzy się chwieją…", + "130274": "— Nie ma już takich! — odpowiedział Kmicic. — Kto miał odstąpić, to już sobie precz poszedł!", + "130275": "— Nie zwódź, sam to widzisz, że reszta polskich ludzi poczyna się oglądać za siebie.", + "130276": "Kmicic wspomniał na to, co od Charłampa słyszał, i umilkł.", + "130277": "— Nic to! — rzekł Radziwiłł — ciężko, straszno, ale trzeba przetrwać… Nie mów nikomu o tym, coś tu ode mnie słyszał… Dobrze, że ten atak choroby dziś na mnie przyszedł, bo już się nie powtórzy, a na dziś właśnie sił mi potrzeba, bo chcę ucztę wyprawić i wesołą twarz pokazywać, by ducha w ludziach pokrzepić… I ty się rozpogódź, a nie mów nic nikomu, bo co ja ci mówię, to jeno dlatego, abyś choć ty mnie nie dręczył… Gniew mnie dziś uniósł… Pilnuj, aby się to nie powtórzyło, bo o głowę twoją chodzi. Alem ci już przebaczył… Tych szańczyków, którymiś Kiejdany obsypał, sam Peterson by się nie powstydził… Idź teraz, a przyślij mi Mieleszkę. Sprowadzono dziś zbiegów spod jego chorągwi, samych gemajnów. Każę mu ich powiesić co do jednego… Trzeba przykład dać… Bądź zdrów… Ma dziś być wesoło w Kiejdanch!…", + "130278": "Rozdział XXII", + "130279": "Miecznik rosieński ciężką miał przeprawę z panną Aleksandrą, zanim zgodziła się pójść na ową ucztę, którą hetman dla swych ludzi wyprawił. Musiał tedy błagać prawie ze łzami uporną a śmiałą dziewczynę i zaklinać, że tu o jego głowę chodzi, że wszyscy, nie tylko wojskowi, ale i obywatele zamieszkali w okolicy Kiejdan, na długość ramienia Radziwiłła, mają się stawić pod groźbą gniewu książęcego, jakże więc opierać się mogą ci, którzy na łaskę i niełaskę strasznego człowieka są wystawieni. Panna, nie chcąc narażać stryja, ustąpiła.", + "130280": "Jakoż zjazd był niemały, bo wielu okolicznej szlachty wraz z żonami i córkami przypędził. Lecz wojskowych było najwięcej, a zwłaszcza oficerów cudzoziemskiego autoramentu, którzy prawie wszyscy przy księciu wytrwali. Sam on, zanim ukazał się gościom, przygotował twarz pogodną, jak gdyby żadna troska nie zaciążyła mu poprzednio — pragnął bowiem tą ucztą nie tylko we własnych stronnikach i wojskowych ducha ożywić, ale okazać, że ogół obywateli po jego stronie stoi — a tylko swawolnicy opierają się unii ze Szwecją; pragnął okazać, że kraj cieszy się z nim razem, więc nie szczędził zabiegów ni kosztów, by uczta była wspaniała i by echo o niej rozeszło się jak najdalej po kraju. Zaledwie więc mrok pokrył ziemię, setki beczek zapłonęło na drodze zamkowej i dziedzińcu, od czasu do czasu armaty grzmiały, a żołnierstwu przykazano wydawać wesołe okrzyki.", + "130281": "Ciągnęły tedy jedna za drugą kolaski, karabony i bryki wiozące personatów okolicznych i „tańszą” szlachtę. Dziedziniec zapełnił się pojazdami, końmi i służbą, bądź przybyłą z gośćmi, bądź miejscową. Tłumy, strojne w aksamity i lamy, i kosztowne futra, zapełniły salę tak zwaną „złotą”, a gdy książę ukazał się wreszcie, cały jaśniejący od drogich kamieni i z łaskawym uśmiechem na ponurej zwykle, a przy tym wyniszczonej teraz chorobą twarzy, pierwsi oficerowie zakrzyknęli jednogłośnie:", + "130282": "— Niech żyje książę hetman! Niech żyje wojewoda wileński!", + "130283": "Radziwiłł rzucił nagle oczyma po zebranym obywatelstwie, chcąc się przekonać, czy zawtórują okrzykowi żołnierzy. Jakoż kilkanaście głosów z lękliwszych piersi powtórzyło okrzyk, zaś książę zaraz począł kłaniać się i dziękować za afekt szczery i „jednomyślny”.", + "130284": "— Z wami, mości panowie — mówił — damy rady tym, którzy chcą zgubić ojczyznę! Bóg wam zapłać! Bóg wam zapłać!…", + "130285": "I chodził naokół po sali, zatrzymywał się przed znajomymi, nie szczędząc w mowie tytułów: „panie bracie” i „miły sąsiedzie” — i niejedna twarz chmurna rozpogadzała się pod wpływem ciepłych promieni łaski pańskiej.", + "130286": "— Już też niepodobna — mówili ci, którzy do niedawna z niechęcią patrzyli na jego czyny — aby taki pan i tak wysoki senator nieszczerze ojczyźnie życzył; albo więc nie mógł inaczej postąpić, jak postąpił, albo arcana w tym jakieś tkwią, które na pożytek Rzeczypospolitej wyjdą.", + "130287": "— Jakoż od drugiego nieprzyjaciela mamy już więcej wytchnienia, który nie chce się powadzić o nas ze Szwedami.", + "130288": "— Dajże Boże, aby wszystko zmieniło się na lepsze!", + "130289": "Byli wszelako i tacy, którzy trzęśli głowami albo wzrokiem mówili sobie wzajem: „Jesteśmy tu, bo nam nóż na gardło położono”.", + "130290": "Lecz ci milczeli, gdy tymczasem inni, do przejednania łatwiejsi, mówili głośno, tak nawet głośno, żeby ich książę mógł dosłyszeć:", + "130291": "— Lepiej pana zmienić niżeli Rzeczpospolitą pogrążyć.", + "130292": "— Niechże Korona myśli o sobie, a my o sobie.", + "130293": "— Kto zresztą nam dał przykład, jeśli nie Wielkopolska?", + "130294": "— Extrema necessitas extremis nititur rationibus!", + "130295": "— Tentanda omnia!", + "130296": "— Całą ufność w naszym księciu połóżmy i na niego we wszystkim się zdajmy. Niechże Litwę i władzę ma w ręku.", + "130297": "— Godzien on i jednej, i drugiej. Jeśli on nas nie wyratuje, zginiemy… W nim salus…", + "130298": "— Bliższy on nam niż Jan Kazimierz, bo to nasza krew!", + "130299": "Radziwiłł łowił chciwym uchem te głosy, które dyktowała bojaźń lub pochlebstwo i nie zważał, że wychodziły one z ust ludzi słabych, którzy w niebezpieczeństwie pierwsi by go opuścili; z ust ludzi, którymi każdy podmuch wiatru mógł chwiać jak falą. I upajał się tymi wyrazami, i sam siebie oszukiwał lub własne sumienie, powtarzając z zasłyszanych zdań to, które zdawało się go najbardziej uniewinniać:", + "130300": "— Extrema necessitas extremis nititur rationibus!", + "130301": "Lecz gdy przechodząc mimo licznej grupy szlachty usłyszał jeszcze z ust pana Jurzyca: „Bliższy on nam niż Jan Kazimierz!” — wówczas twarz jego wypogodziła się zupełnie. Samo porównanie i zestawienie go z królem pochlebiało jego dumie, więc zbliżył się zaraz do pana Jurzyca i rzekł:", + "130302": "— Macie rację, panie bracie, bo w Janie Kazimierzu na garniec krwi tylko kwarta litewskiej, a we mnie nie masz innej… Jeżeli zaś dotąd kwarta garncowi rozkazywała, to od was, panów braci, zależy to zmienić.", + "130303": "— My też garncem gotowi pić zdrowie waszej książęcej mości! — odrzekł pan Jurzyc.", + "130304": "— O, toś mi waść w myśl utrafił. Weselcie się, panowie bracia! Chciałbym całą Litwę tu sprosić.", + "130305": "— Trzeba by ją na to jeszcze lepiej okroić — rzekł pan Szczaniecki z Dalnowa, człowiek śmiały i ostry zarówno w języku, jak w szabli.", + "130306": "— Co waść przez to rozumiesz? — pytał książę utkwiwszy w niego oczy.", + "130307": "— Że serce waszej książęcej mości od Kiejdan obszerniejsze.", + "130308": "Radziwiłł uśmiechnął się z przymusem i poszedł dalej.", + "130309": "W tej chwili też zbliżył się do niego marszałek z doniesieniem, że wieczerza gotowa. Tłumy poczęły płynąć za księciem, jakoby rzeka, do tej samej sali, w której niedawno unia ze Szwecją została ogłoszona. Tam marszałek usadził wedle godności zaproszonych, wymieniając każdego z imienia i urzędu. Ale widać, że rozkazy książęce były i pod tym względem naprzód wydane, gdyż Kmicicowi dostało się miejsce między miecznikiem rosieńskim a panną Aleksandrą.", + "130310": "W obojgu aż zadrgały serca, gdy usłyszeli swe nazwiska razem wymienione i oboje zawahali się w pierwszej chwili: lecz przyszło im zapewne na myśl, że opierać się byłoby to samo, co ściągać na się oczy wszystkich obecnych, więc siedli obok siebie. Było im źle i ciężko. Pan Andrzej postanowił sobie być obojętnym, jakoby siedziała koło niego obca osoba. Wkrótce jednak zrozumiał, że ani on nie potrafi być tak obojętnym, ani ta sąsiadka nie jest tak obcą, aby mogli zacząć z sobą zwyczajną rozmowę. Owszem, oboje to zmiarkowali, że w tym tłumie osób i najrozmaitszych uczuć, spraw, namiętności on myśli tylko o niej, ona o nim, i właśnie dlatego tak im trudno. Bo oboje nie chcieli i nie mogli wypowiedzieć szczerze, jasno i otwarcie wszystkiego, co im leżało na sercu. Mieli za sobą przeszłość, ale nie mieli przyszłości. Dawne uczucia, ufność, znajomość nawet, wszystko było potargane. Nie było nic pomiędzy nimi wspólnego, oprócz uczucia zawodu i żalu. Gdyby i to ostatnie ogniwo pękło, byliby właśnie swobodniejsi; lecz czas tylko mógł przynieść zapomnienie, obecnie było na to za wcześnie.", + "130311": "Kmicicowi tak było źle, że prawie mękę cierpiał, a jednak za nic w świecie nie byłby odstąpił tego miejsca, które mu marszałek wyznaczył. Uchem łowił szelest jej sukni, baczył, udając, że nie baczy, na każdy jej ruch; odczuwał ciepło bijące od niej i wszystko to razem sprawiało mu jakąś bolesną rozkosz.", + "130312": "Po chwili poznał, że i ona równie jest czujna, choć niby na niego nie zważa. Porwała go nieprzezwyciężona chęć spojrzenia na nią, więc zaczął strzyc ukośnie oczyma, póki nie ujrzał jasnego czoła, oczu nakrytych ciemnymi rzęsami i białej, nie pomalowanej barwiczką jak u innych pań twarzy.", + "130313": "Było zawsze w tej twarzy coś tak dla niego pociągającego, że aż serce w biednym kawalerze zadrgało z żalu i bólu. „Żeby zaś taka zawziętość w tak anielskiej urodzie mieścić się mogła!” — pomyślał sobie. Lecz uraza była zbyt głęboka, więc wkrótce dodał w duszy: „Nic mi po tobie, niech cię inny bierze!”", + "130314": "I nagle poczuł, że gdyby ów jakiś „inny” spróbował tylko skorzystać z jego pozwolenia, to by go na sieczkę posiekał. Na samą myśl o tym chwycił go gniew straszny. Uspokoił się dopiero, gdy sobie przypomniał, że to przecie on sam, nie kto inny przy niej siedzi, i że nikt, przynajmniej w tej chwili, o nią nie zabiega.", + "130315": "„Tedy jeszcze raz na nią spojrzę, a potem się w drugą stronę zwrócę” — pomyślał.", + "130316": "I znów począł strzyc ku niej z ukosa, ale właśnie w tej chwili ona uczyniła toż samo, i oboje spuścili co prędzej oczy, upokorzeni ogromnie, jakoby na grzechu złapani.", + "130317": "Panna Aleksandra toczyła również walkę z sobą. Ze wszystkiego, co zaszło, z postępowania Kmicica w Billewiczach, ze słów Zagłoby i Skrzetuskiego, poznała, że Kmicic błądził, ale nie był tyle winny, nie zasługiwał na taką pogardę, na takie bezwzględne potępienie, jak poprzednio sądziła. Przecie on to tamtych zacnych ludzi od śmierci uwolnił, przecie tyle w nim było jakiejś wspaniałej dumy, że wpadłszy w ich ręce, mając przy sobie list, który mógł go uniewinnić, a przynajmniej od śmierci uchronić, nie pokazał jednak tego listu, nie rzekł ani słowa i poszedł na śmierć z podniesioną głową.", + "130318": "Oleńka, chowana przez starego żołnierza stawiającego pogardę śmierci na czele wszystkich innych cnót, wielbiła męstwo z całego serca, więc nie mogła się oprzeć mimowolnemu podziwowi dla tej rogatej, rycerskiej fantazji, którą można było chyba razem z duszą z ciała wypędzić.", + "130319": "Zrozumiała i to, że jeśli Kmicic Radziwiłłowi służył, to z zupełną dobrą wiarą — jakąż więc krzywdą było dlań posądzenie o rozmyślną zdradę! A jednak ona pierwsza wyrządziła mu tę krzywdę, nie oszczędziła mu ani obelgi, ani wzgardy — nie chciała mu przebaczyć nawet wobec śmierci!", + "130320": "„Nagródź krzywdę — mówiło jej serce — wszystko się między wami skończyło, aleś mu to powinna wyznać, żeś go niesprawiedliwie sądziła. Dłużnaś w tym jeszcze i sobie…”", + "130321": "Lecz było w tej pannie także dumy niemało, a może nawet i nieco zawziętości; więc wnet jej przyszło na myśl, że ów kawaler pewnie już o takie zadośćuczynienie nie stoi, i aż rumieńce na twarz jej wytrysły.", + "130322": "„Skoro nie stoi, niechże się obejdzie!” — rzekła sobie w duszy.", + "130323": "Wszakże sumienie mówiło dalej, że czy pokrzywdzony o krzywdę stoi, czy nie stoi, wynagrodzić ją trzeba; lecz z drugiej strony i duma przytaczała coraz nowe argumenta:", + "130324": "„Jeśliby słuchać — co być może — nie chciał, przyszłoby się tylko próżno wstydu najeść. A po wtóre: winien czy nie winien, rozmyślnie czyni czy też przez zaślepienie, dość, że ze zdrajcami trzyma, z nieprzyjaciółmi ojczyzny, i pomaga im ją gubić. Na jedno ojczyźnie wyjdzie, czy mu rozumu brak, czy uczciwości. Bóg go może uniewinnić, ludzie muszą i powinni potępić, i miano zdrajcy przy nim zostanie. Tak jest! Jeśli i nie winien, azali nie słuszna takim pogardzać, który tyle nawet rozmysłu nie ma, żeby zło od dobrego, występek od cnoty odróżnić?…”", + "130325": "Tu gniew porwał pannę i policzki jej poczęły pałać.", + "130326": "„Zamilczę! — rzekła sobie. — Niech cierpi, na co zasłużył. Póki skruchy nie widzę, póty mam prawo potępiać…”", + "130327": "Po czym zwróciła wzrok ku Kmicicowi, jakby chcąc się przekonać, czy skruchy już w jego twarzy nie widać. Wtedy to właśnie nastąpiło spotkanie się ich oczu, po którym tak zawstydzili się oboje.", + "130328": "Skruchy Oleńka może w twarzy kawalera nie dojrzała, ale dojrzała ból i zmęczenie wielkie; dojrzała, że ta twarz była tak wybladła jak po chorobie; więc litość ją wzięła głęboka, łzy jej napływały przemocą do oczu i schyliła się jeszcze mocniej nad stołem, ażeby wzruszenia nie zdradzić.", + "130329": "A tymczasem uczta ożywiała się z wolna.", + "130330": "Z początku widocznie wszyscy byli pod ciężkim wrażeniem, lecz w miarę kielichów przybywało fantazji ucztującym. Gwar wzmagał się.", + "130331": "Na koniec książę wstał.", + "130332": "— Mości panowie, proszę o głos!", + "130333": "— Książę pan chce mówić!… Książę pan chce mówić! — wołano ze wszystkich stron.", + "130334": "— Pierwszy toast wznoszę za zdrowie najjaśniejszego króla szwedzkiego, który pomoc przeciw nieprzyjaciołom nam daje i władnąc tymczasem tą krainą, nie wprzód ją zda, aż spokój zaprowadzi. Wstańcie, mości panowie, bo to zdrowie pije się stojący.", + "130335": "Biesiadnicy wstali prócz niewiast i spełnili kielichy, ale bez okrzyków, bez zapału. Pan Szczaniecki z Dalnowa pomrukiwał coś do sąsiadów, a ci gryźli wąsy, by się nie rozśmiać, widocznie dworował sobie z króla szwedzkiego.", + "130336": "Dopiero gdy książę wniósł drugie zdrowie „kochanych gości”, łaskawych na Kiejdany, którzy przybyli nawet i z dalekich stron, aby zaświadczyć o ufności swej w zamiary gospodarza — odpowiedział mu gromki okrzyk:", + "130337": "— Dziękujemy! Dziękujemy z serca!", + "130338": "— Zdrowie księcia pana!", + "130339": "— Naszego Hektora litewskiego!", + "130340": "— Niech żyje! Niech żyje książę hetman, wojewoda nasz!", + "130341": "Wtem pan Jurzyc, już trochę pijany, zakrzyknął całą siłą płuc:", + "130342": "— Niech żyje Janusz Pierwszy, wielki książę litewski!", + "130343": "Radziwiłł poczerwieniał cały jak panna, którą dziewosłębią, ale zmiarkowawszy, że zgromadzeni milczą głucho i poglądają na niego ze zdumieniem, rzekł:", + "130344": "— W waszej i to mocy, ale za wcześnie mi waćpan życzysz, panie Jurzyc, za wcześnie!", + "130345": "— Niech żyje Janusz Pierwszy, wielki książę litewski! — powtórzył z uporem pijanego pan Jurzyc.", + "130346": "Pan Szczaniecki wstał z kolei i wzniósł kielich.", + "130347": "— Tak jest! — rzekł z zimną krwią. — Wielki książę litewski, król polski i cesarz niemiecki!", + "130348": "Znów nastała chwila milczenia — nagle biesiadnicy wybuchli naraz śmiechem. Oczy wyszły im na wierzch, wąsy poruszały się na zaczerwienionych twarzach i śmiech wstrząsał ich ciała, odbijał się od sklepień sali i trwał długo, a jak nagle powstał, tak nagle i obumarł na wszystkich ustach na widok twarzy hetmańskiej, która mieniła się jak tęcza.", + "130349": "Radziwiłł pohamował jednak straszny gniew, który pochwycił go za piersi, i rzekł:", + "130350": "— Wolne żarty, panie Szczaniecki!", + "130351": "Szlachcic wydął usta i nie zmieszany wcale odpowiedział:", + "130352": "— I to tron elekcyjny, a już też za wiele nie możem waszej książęcej mości życzyć. Jeśli jako szlachcic możesz wasza książęca mość zostać królem polskim, to jako książę Rzeszy Niemieckiej możesz i na godność cesarską być podniesiony. Tak ci daleko lub blisko do jednego jak do drugiego, a kto ci tego nie życzy, niech wstanie, wnet go tu na szable weźmiem.", + "130353": "Tu zwrócił się do biesiadników:", + "130354": "— Wstań, kto nie życzysz cesarskiej niemieckiej korony panu wojewodzie wileńskiemu!", + "130355": "Oczywiście nikt nie wstał. Nie śmiano się już również, bo w głosie pana Szczanieckiego tyle było bezczelnej złośliwości, że wszystkich ogarnął mimowolny niepokój, co też się stanie…", + "130356": "Lecz nie stało się nic, jeno ochota do uczty się popsuła. Próżno służba dworska napełniała co chwila kielichy. Wino nie mogło rozpędzić posępnych myśli w głowach ucztujących ani coraz większego niepokoju. Radziwiłł z trudnością również pokrywał złość, bo czuł, że dzięki toastom pana Szczanieckiego zmalał w oczach zebranej szlachty i że umyślnie lub niechcący szlachcic ów wszczepił przekonanie w zebraną szlachtę, iż wojewodzie wileńskiemu nie bliżej do wielkoksiążęcego tronu jak do korony niemieckiej. Wszystko obrócone było w żart, w pośmiewisko — a przecie uczta po to w znacznej części była wydana, aby umysły z przyszłym panowaniem radziwiłłowskim oswoić. Co więcej, chodziło Radziwiłłowi i o to, aby takie ośmieszenie jego nadziei nie oddziałało źle i na oficerów w sprawę wtajemniczonych. Jakoż na ich twarzach malowało się głębokie zniechęcenie.", + "130357": "Ganchof spełniał kielich za kielichem i unikał wzroku książęcego, a Kmicic nie pił, ale patrzył w stół przed sobą z namarszczoną brwią, jak gdyby rozmyślał nad czym lub toczył walkę wewnętrzną. Radziwiłł zadrżał na myśl, że w tym umyśle lada chwila może zabłysnąć światło i wydobyć prawdę z cieniów, a wówczas ten oficer, stanowiący jedyne ogniwo łączące resztki polskich chorągwi ze sprawą radziwiłłowską, potarga owe ogniwo, choćby z nim razem miał sobie i serce z piersi wyszarpnąć.", + "130358": "Kmicic aż nadto ciężył już Radziwiłłowi i gdyby nie to dziwne znaczenie, jakie nadał mu zbieg wypadków, byłby od dawna padł ofiarą swej zuchwałości i hetmańskiego gniewu. Ale książę mylił się, posądzając go w tej chwili o wrogie sprawie myśli, bo pan Andrzej cały był zajęty Oleńką i ową głęboką rozterką, jaka ich rozdzielała.", + "130359": "Chwilami wydawało mu się, że kocha tę dziewczynę obok siedzącą więcej niż świat cały, to znów taką do niej odczuwał nienawiść, że zadałby jej śmierć, gdyby mógł — jej, ale zarazem i sobie.", + "130360": "Życie tak mu się powikłało, że stało się dla tej prostej natury zbyt trudnym. Więc czuł to, co czuje dziki zwierz omotany siecią, z której nie może się wyplątać.", + "130361": "Niespokojny i posępny nastrój całej uczty rozdrażniał go do najwyższego stopnia. Było mu po prostu nieznośnie.", + "130362": "Uczta zaś posępniała z każdą chwilą. Obecnym wydawało się, że ucztują pod dachem z ołowiu, który wspiera się na ich głowach.", + "130363": "Tymczasem nowy gość wszedł do sali. Książę ujrzawszy go zakrzyknął:", + "130364": "— To pan Suchaniec, od brata Bogusława! Pewno z listami?", + "130365": "Nowo przybyły skłonił się nisko.", + "130366": "— Tak jest, jaśnie oświecony książę!… Jadę prosto z Podlasia.", + "130367": "— Dajże waćpan listy, a sam siadaj za stołem. Ichmościowie wybaczą, że czytania nie odłożę, choć przy uczcie siedzimy, bo mogą się znaleźć nowiny, którymi się będę chciał z waszmościami podzielić. Panie marszałku, proszę tam pamiętać o miłym pośle.", + "130368": "To mówiąc książę wziął z rąk pana Suchańca paczkę listów i począł pospiesznie łamać pieczęć pierwszego z brzegu.", + "130369": "Obecni utkwili ciekawe oczy w jego twarzy i starali się odgadnąć z niej treść pisma. Pierwszy list jednakże nie zwiastował widocznie nic pomyślnego, bo oblicze książęce zaszło krwią i oczy zabłysły mu dzikim gniewem.", + "130370": "— Panowie bracia! — rzekł hetman — książę Bogusław donosi mi, że ci, co woleli się konfederować niż na nieprzyjaciela pod Wilno iść, teraz włości moje na Podlasiu pustoszą. Łatwiejże po wsiach z babami wojować!… Godni rycerze!… Ani słowa!… Nic to! Nagroda ich nie minie!…", + "130371": "Po czym wziął drugi list, ale zaledwie nań okiem rzucił, twarz rozjaśniła mu się uśmiechem triumfu i radości.", + "130372": "— Województwo sieradzkie poddało się Szwedom! — zakrzyknął — i w ślad za Wielkopolską przyjęło protekcję Karola Gustawa.", + "130373": "A po chwili znowu:", + "130374": "— Owóż ostatnia poczta! Dobra nasza, mości panowie! Jan Kazimierz pobit pod Widawą i Żarnowem!… Wojsko go odstępuje! Sam on na Kraków się cofa, Szwedzi idą za nim. Pisze mi brat, że i Kraków musi upaść.", + "130375": "— Cieszmy się, mości panowie! — rzekł dziwnym głosem pan Szczaniecki.", + "130376": "— Tak, cieszmy się! — powtórzył hetman nie zauważywszy tonu, jakim się Szczaniecki odezwał.", + "130377": "I radość biła od całej osoby książęcej, twarz stała się w jednej chwili jakby młodszą, oczy nabrały blasku; drżącymi ze szczęścia rękoma rozerwał pieczęć ostatniego listu, spojrzał, rozpromienił się cały jak słońce i krzyknął:", + "130378": "— Warszawa wzięta!… Niech żyje Karol Gustaw!", + "130379": "Tu dopiero spostrzegł, że wrażenie, jakie owe wiadomości wywierają na obecnych, jest zupełnie inne od tego, jakiego sam doznawał. Wszyscy bowiem siedzieli w milczeniu, spoglądając niepewnym wzrokiem przed siebie. Niektórzy marszczyli brwi, inni pozakrywali twarze rękoma. Nawet dworacy hetmańscy, nawet ludzie słabego ducha nie śmieli naśladować radości książęcej na wieść, że Warszawa wzięta, że Kraków upaść musi i że województwa jedno po drugim odstępują prawego pana i poddają się nieprzyjacielowi. Było przy tym coś potwornego w tym zadowoleniu, z jakim naczelny wódz połowy wojsk Rzeczypospolitej i jeden z najwyższych jej senatorów oznajmiał o jej klęskach. Książę zmiarkował, że trzeba złagodzić wrażenie.", + "130380": "— Mości panowie — rzekł — pierwszy bym płakał razem z wami, gdyby szło o szkodę Rzeczypospolitej, ale tu Rzeczpospolita szkody nie ponosi, jeno pana zmienia. Zamiast niefortunnego Jana Kazimierza będzie miała wojownika wielkiego i szczęśliwego. Widzę już wszystkie wojny ukończone i nieprzyjaciół pobitych.", + "130381": "— Ma wasza książęca mość rację! — odrzekł Szczaniecki. — Kubek w kubek to samo powiadali Radziejowski i Opaliński pod Ujściem. Cieszmy się, mości panowie! Na pohybel Janowi Kazimierzowi!…", + "130382": "To rzekłszy pan Szczaniecki odsunął z łoskotem krzesło, wstał i wyszedł z sali.", + "130383": "— Win najlepszych, jakie są w piwnicach! — zakrzyknął książę.", + "130384": "Pan marszałek pobiegł spełnić rozkazy. W sali zawrzało jak w ulu. Gdy pierwsze wrażenie minęło, szlachta poczęła rozprawiać nad wiadomościami i dyskutować. Wypytywano pana Suchańca o szczegóły z Podlasia i przyległego Mazowsza, które już Szwedzi zajęli.", + "130385": "Po chwili wtoczono do sali smoliste ankary i poczęto odbijać w nich gwoździe. Humory ożywiły się i stopniowo stawały się coraz lepsze.", + "130386": "Coraz częstsze głosy jęły powtarzać: „Stało się! Nie ma już rady!” — „Może będzie lepiej! Trzeba się zgodzić z fortuną!” — „Książę nie da nas ukrzywdzić!” — „Lepiej nam niż innym… Niech żyje Janusz Radziwiłł, wojewoda nasz, hetman i książę!”", + "130387": "— Wielki książę litewski! — krzyknął znowu pan Jurzyc.", + "130388": "Ale tym razem nie odpowiedziało mu już milczenie ani śmiech — owszem, kilkadziesiąt zachrypłych gardzieli ryknęło naraz:", + "130389": "— Życzym tego! Z serca i duszy życzym! Niech nam żyje! Niech panuje!", + "130390": "Magnat wstał z twarzą czerwoną jak szmat purpury.", + "130391": "— Dziękuję wam, panowie bracia!… — rzekł poważnie.", + "130392": "W sali od świateł i oddechów ludzkich uczyniło się duszno jak w łaźni.", + "130393": "Panna Aleksandra przechyliła się przez Kmicica ku miecznikowi rosieńskiemu.", + "130394": "— Słabo mi — rzekła — chodźmy stąd.", + "130395": "Jakoż twarz jej była blada, a na czole lśniły krople potu.", + "130396": "Lecz miecznik rosieński rzucił niespokojnym wzrokiem na hetmana w obawie, czy mu porzucenie stołu nie będzie za złe poczytane. W polu był to odważny żołnierz, lecz z całej duszy bał się Radziwiłła.", + "130397": "Tymczasem, na domiar złego hetman rzekł w tej chwili:", + "130398": "— Wróg mój, kto ze mną wszystkich toastów do dna nie spełni, bom dziś wesół!", + "130399": "— Słyszałaś? — rzekł miecznik.", + "130400": "— Stryju, ja nie mogę dłużej, mnie słabo! — rzekła błagalnym głosem Oleńka.", + "130401": "— To odejdź sama — odpowiedział miecznik.", + "130402": "Panna wstała usiłując wymknąć się tak, aby niczyjej uwagi nie zwrócić; lecz sił jej brakło i chwyciła w niemocy za poręcz krzesła.", + "130403": "Nagle objęło ją silne rycerskie ramię i podtrzymało już prawie mdlejącą.", + "130404": "— Ja waćpannę odprowadzę! — rzekł pan Andrzej.", + "130405": "I nie pytając o pozwolenie objął jej kibić jakoby żelazną obręczą, lecz ona ciężyła mu coraz bardziej, wreszcie nim doszli do drzwi, zwisła bezwładnie na jego ramieniu.", + "130406": "Wówczas on wziął ją na ręce, tak lekko jak dziecko, i wyniósł z sali.", + "130407": "Rozdział XXIII", + "130408": "Tegoż wieczora, po skończonej uczcie, pan Andrzej pragnął koniecznie widzieć się z księciem, ale odpowiedziano mu, że książę zajęty jest tajemną rozmową z panem Suchańcem.", + "130409": "Przyszedł więc nazajutrz z rana i natychmiast został przed oblicze pańskie przypuszczony.", + "130410": "— Wasza książęca mość — rzekł — przyszedłem z prośbą.", + "130411": "— Co chcesz, abym dla cię uczynił?", + "130412": "— Nie mogę tu dłużej żyć. Każdy dzień większa dla mnie męka. Nic tu po mnie w Kiejdanach. Niech wasza książęca mość wymyśli mi jaką funkcję, niech mnie wyśle, gdzie chce. Słyszałem, że pułki mają na Zołtareńkę ruszać. Pójdę z nimi.", + "130413": "— Rad by Zołtareńko pohałasował z nami, ale mu nijak do nas, bo tu już szwedzka protekcja, a my też na niego bez Szwedów nie możemy… Graf Magnus okrutnie wolno się posuwa i wiadomo dlaczego! Dlatego, że mi nie ufa. Ale także ci to źle w Kiejdanach przy naszym boku?", + "130414": "— Wasza książęca mość na mnie łaskaw, a przecie tak mi źle, iż i wypowiedzieć nie umiem. Prawdę mówiąc, myślałem, że inaczej wszystko pójdzie… Myślałem, że będziem się bili, że żyć będziem w ogniu i w dymie, na kulbace dzień i noc. Do tego mnie Bóg stworzył. A tu siedź, słuchaj rozpraw i dysput, gnij w bezczynności albo poluj na swoich, zamiast na nieprzyjaciela… Nie mogę wytrzymać, po prostu nie mogę… Wolę sto razy śmierć, jak mi Bóg miły! Czysta męka!", + "130415": "— Wiem już, z czego ta desperacja pochodzi. Amory to, nic więcej! Gdy podstarzejesz, będziesz się śmiał z tych mąk. Widziałem to wczoraj, żeście na siebie z tą dziewczyną krzywi i coraz krzywsi.", + "130416": "— Nic mi do niej, a jej do mnie. Co było, to się i skończyło!", + "130417": "— A co to, ona wczoraj zachorowała?", + "130418": "— Tak jest.", + "130419": "Książę milczał przez chwilę.", + "130420": "— Radziłem ci już i jeszcze raz radzę — rzekł hetman — jeżeli ci o nią chodzi, to ją bierz, z jej wolą lub bez woli. Każę wam ślub dać. Będzie trochę krzyku i płaczu… Nic to! Po ślubie weźmiesz ją do swojej kwatery… i jeśli nazajutrz jeszcze będzie płakała, toś ba-i-bardzo!", + "130421": "— Ja proszę waszej książęcej mości o jakąś funkcję wojskową, nie o ślub! — odrzekł szorstko Kmicic.", + "130422": "— Tedy jej nie chcesz?", + "130423": "— Nie chcę. Ni ja jej, ni ona mnie! Choćby się też dusza we mnie podarła, nie będę jej o nic prosił. Chciałbym jeno być jak najdalej, ażeby o wszystkim zapomnieć, póki mi się rozum nie pomiesza. Tu nie ma nic do roboty, a bezczynność ze wszystkiego najgorsza, bo zmartwienie człowieka trawi jako choroba. Niech wasza książęca mość przypomni sobie, jak jej wczoraj jeszcze było ciężko, póki nowiny dobre nie przyszły… Tak mnie jest dziś i tak będzie. Co mam robić? Za głowę się ułapić, by jej gorzkie myśli nie rozerwały, i siedzieć? Co tu wysiedzę? Bóg wie, co to za czasy, Bóg wie, co to za jakaś wojna, której zrozumieć ani umysłem objąć nie mogę… od czego jeszcze ciężej. Ot, jak mi Bóg miły, jeśli wasza książęca mość mnie jako nie użyjesz, tedy chyba ucieknę, watahę zbiorę i będę bił…", + "130424": "— Kogo? — spytał książę.", + "130425": "— Kogo? — Pójdę pod Wilno i będę urywał, jakom Chowańskiego urywał. Puść wasza książęca mość ze mną moją chorągiew, to i wojna się zacznie!", + "130426": "— Twoja chorągiew tu mi potrzebna przeciw wewnętrznemu nieprzyjacielowi.", + "130427": "— Toż to i ból, toż to i męka w Kiejdanach z założonymi rękoma stróżować albo się za jakim Wołodyjowskim uganiać, którego by się przy strzemieniu za towarzysza mieć wolało.", + "130428": "— Ja funkcję dla ciebie mam — rzekł książę. — Pod Wilno cię nie puszczę ani chorągwi ci nie dam. Jeżeli zaś wbrew mojej woli postąpisz i zebrawszy watahę pojedziesz, to wiedz, że tym samym przestaniesz mi służyć.", + "130429": "— Ale ojczyźnie się przysłużę!", + "130430": "— Ten ojczyźnie służy, kto mnie służy. Jużem cię o tym przekonał. Przypomnij sobie także, żeś mi zaprzysiągł. Na koniec, gdy na wolentariusza wyjdziesz, to zarazem wyjdziesz spod mojej inkwizycji, a tam sądy z wyrokami na cię czekają… Dla własnego dobra nie powinieneś tego czynić.", + "130431": "— Co tam teraz sądy znaczą!", + "130432": "— Za Kownem nic, ale tu, gdzie jeszcze kraj spokojny, nie ustały dotąd funkcjonować. Możesz się wprawdzie nie stawić, ale wyroki zapadną i będą nad tobą ciążyły aż do spokojniejszych czasów. Kogo raz do trąby włożą, temu i w dziesięć lat przypomną, a już szlachta laudańska przypilnuje, by ci nie przepomniano.", + "130433": "— Żeby prawdę waszej książęcej mości powiedzieć, jak przyjdzie pokuta, to się i poddam. Dawniej gotów byłem z całą Rzecząpospolitą wojnę prowadzić i z wyroków tyle sobie robić, ile nieboszczyk pan Łaszcz, który kazał sobie nimi delię podszyć… Ale teraz jakowaś bolączka wyrosła mi na sumieniu. Człek się boi zabrnąć dalej, niżby chciał, i niepokój duszny o wszystko go toczy.", + "130434": "— Taki żeś skrupulat? Ale mniejsza z tym! Powiedziałem ci, że jeśli chcesz stąd jechać, to funkcję dla ciebie mam i bardzo zacną. Ganchof mi o nią w oczy lezie i przymawia się każdego dnia. Już myślałem, żeby mu ją dać… Wszelako nie może to być, gdyż trzeba mi tam kogoś znacznego, z nie lada jakim nazwiskiem i nie obcym, ale polskim, które by samo przez się świadczyło, że nie wszyscy mnie opuścili i że są jeszcze możni obywatele, którzy ze mną trzymają… Tyś mi wraz do tego, ile że i fantazję masz dobrą, i wolisz, żeby się tobie kłaniano, niż żebyś sam się miał kłaniać.", + "130435": "— O co idzie waszej książęcej mości?", + "130436": "— Trzeba jechać w dalszą podróż…", + "130437": "— Dziś gotowym!", + "130438": "— I swoim kosztem, bo u mnie z pieniędzmi kuso. Jedne intraty nieprzyjaciel zajął, drugie swoi pustoszą, a wszystko nie dochodzi w porę; całe zaś wojsko, które przy mnie jest, przeszło teraz na mój koszt. Pewnie mi pan podskarbi, który u mnie pod kluczem siedzi, grosza nie użyczy, raz dlatego, żeby nie chciał, po wtóre, że sam nie ma. Co jest grosza publicznego, to biorę nie pytając; ale siłaż to go jest? Od Szwedów zaś wszystkiego prędzej dostaniesz niż pieniędzy, bo im się samym na widok każdego szeląga ręce trzęsą.", + "130439": "— Wasza książęca mość niepotrzebnie się nad tym rozwodzi! Jeśli pojadę, to swoim kosztem.", + "130440": "— Ale tam trzeba znacznie wystąpić, nie żałować!…", + "130441": "— Nic ja nie będę żałował!", + "130442": "Oblicze hetmana rozjaśniło się, bo rzeczywiście gotowizny nie miał, chociaż niedawno Wilno zrabował, a przy tym chciwy był z natury. Prawdą było również i to, że intraty z niezmierzonych jego dóbr, ciągnących się od Inflant po Kijów i od Smoleńska po Mazowsze, przestały w istocie wpływać, a koszta na wojsko z każdym dniem rosły.", + "130443": "— To mi się podoba! — rzekł. — Ganchof zaraz by mi zaczął w skrzynie pukać, a tyś człek inny. Słuchaj tedy, o co chodzi.", + "130444": "— Słucham pilnie.", + "130445": "— Naprzód pojedziesz na Podlasie. Periculosa to droga, bo tam są konfederaci, którzy z obozu wyszli i przeciw mnie czynią. Jak im się wykręcisz, to twoja rzecz. Ów Jakub Kmicic może by cię oszczędził, ale strzeż się Horotkiewicza, Żeromskiego, a zwłaszcza Wołodyjowskiego z jego laudańską kompanią.", + "130446": "— Byłem ja już w ich ręku i nic mi się nie stało.", + "130447": "— To dobrze. Wstąpisz do Zabłudowa, gdzie siedzi Harasimowicz. Przykażesz mu, żeby co można grosiwa z intrat, z podatków publicznych i skąd można ściągnął i mnie odesłał, ale nie tu, jeno do Tylży, gdzie są już rzeczy moje. Co będzie mógł zastawić z dóbr albo z inwentarzy, niech zastawi! Co będzie można wziąć od Żydów, niech weźmie… Po wtóre, niech o konfederatach myśli, żeby ich jako pogubić. Ale to już nie twoja głowa, dam mu własnoręczną instrukcję. Ty mu list oddaj i ruszaj zaraz do Tykocina, do księcia Bogusława.", + "130448": "Tu hetman przerwał i począł oddychać głośno, bo dłuższe mówienie męczyło go bardzo. Kmicic wpatrywał się w niego chciwie, bo mu się dusza wydzierała do odjazdu. I czuł, że ta podróż, pełna spodziewanych przygód, będzie balsamem na jego wnętrzne zgryzoty.", + "130449": "Hetman po chwili tak mówić począł:", + "130450": "— Za głowę się biorę, dlaczego książę Bogusław siedzi jeszcze na Podlasiu?… Dla Boga! Może zgubić mnie i siebie. Pilnie uważaj na to, co mówię, bo chociaż oddasz mu moje listy, trzeba, żebyś umiał żywym słowem je poprzeć i wytłumaczyć wszystko, co się napisać nie da. Owóż wiedz o tym, że wczorajsze wieści były dobre, ale nie tak dobre, jakem szlachcie powiedział, a nawet i nie tak dobre, jakem sam zrazu myślał. Szwedzi wprawdzie górą: zajęli Wielkopolskę, Mazowsze, Warszawę, województwo sieradzkie poddało im się, gonią Jana Kazimierza pod Kraków i Kraków obiegną, jak Bóg w niebie. Czarniecki ma go bronić, ów świeżo wypieczony senator, ale muszę przyznać, żołnierz dobry. Kto może przewidzieć, co się stanie?… Szwedzi wprawdzie umieją zdobywać fortece, a nie było nawet czasu na wzmocnienie Krakowa. Wszelako ten pstry kasztelanik może się trzymać miesiąc, dwa, trzy. Dzieją się czasem takie cuda, jako wszyscy pamiętamy pod Zbarażem… Owóż, jeśli się będzie zacięcie trzymał, diabeł może wszystko na wspak obrócić. Ucz się arkanów polityki. Wiedz tedy naprzód, że w Wiedniu nie będą chętnym okiem patrzeć na rosnącą potęgę szwedzką i mogą pomoc dać… Tatarzy też, wiem to dobrze, skłonni są pomagać Janowi Kazimierzowi, na kozactwo i Moskwę nawałem ruszą, a wówczas wojska ukrainne pod Potockim przyjdą na pomoc… Desperat dziś Jan Kazimierz, a jutro może jego szczęście przeważyć…", + "130451": "Tu książę musiał znów dać wypoczynek strudzonym piersiom, a pan Andrzej dziwnego doświadczał uczucia, z którego sam sobie na razie nie umiał sprawy zdać. Oto on, stronnik radziwiłłowski i szwedzki, czuł jakby radość wielką na myśl, że szczęście może się od Szwedów odwrócić.", + "130452": "— Mówił mi Suchaniec — rzekł książę — jak to było pod Widawą i Żarnowem. Owóż w pierwszym spotkaniu przednie straże nasze… chciałem powiedzieć: polskie… starły Szwedów na proch. To nie pospolite ruszenie… i Szwedzi pono siła fantazji stracili.", + "130453": "— Ale przecie wiktoria tu i tam była przy nich?", + "130454": "— Była, bo się chorągwie Janowi Kazimierzowi pobuntowały, a szlachta oświadczyła, że będzie stać w szyku, ale się bić nie chce. Wszelako to się pokazało, że w polu nie więcej Szwedzi od kwarcianych umieją. Niech się trafi jedna i druga wiktoria, może się duch zmienić. Niech przyjdą Janowi Kazimierzowi zasiłki pieniężne, aby mógł żołd zapłacić, to się i nie będą buntowali. Potocki nie ma siła ludu, ale srodze to ćwiczone chorągwie i zjadliwe jak osy. Tatarzy przyjdą z nim, a elektor nam w dodatku nie dopisuje.", + "130455": "— Jakże to?", + "130456": "— Liczyliśmy obaj z Bogusławem, że zaraz ze Szwedami i z nami w ligę wejdzie, bo wiemy, co o jego afektach dla Rzeczypospolitej trzymać… Ale on zbyt ostrożny i o własnym dobru tylko myśli. Czeka, widać, co się stanie, a tymczasem wchodzi w ligę, ale z miastami pruskimi, które wiernie przy Janie Kazimierzu stoją. Myślę, że w tym będzie jakowaś zdrada, chybaby elektor nie był sobą albo zgoła o szwedzkiej fortunie wątpił. Ale nim się to wyjaśni, tymczasem liga przeciw Szwedom stoi, i niech im się w Małopolsce noga powinie, tedy zaraz się Wielkopolska i Mazury podniosą, Prusacy z nimi pójdą, i może się przytrafić…", + "130457": "Tu książę wzdrygnął się, jakby przerażony przypuszczeniem.", + "130458": "— Co się może przytrafić? — pytał Kmicic.", + "130459": "— Że noga szwedzka z Rzeczypospolitej nie wyjdzie! — odparł ponuro książę.", + "130460": "Kmicic zmarszczył brwi i milczał.", + "130461": "— Wówczas — mówił dalej niskim głosem hetman — i nasza fortuna spadłaby tak nisko, jak wprzód była wysoko…", + "130462": "Pan Andrzej zerwał się z miejsca z iskrzącymi oczyma, z rumieńcami na twarzy i zakrzyknął:", + "130463": "— Wasza książęca mość! Co to jest?… A czemuż mi to wasza książęca mość mówił niedawno, że Rzeczpospolita przepadła i że tylko w spółce ze Szwedami przez osobę i przyszłe panowanie waszej książęcej mości ratować ją można?… Czemu mam wierzyć? Czy temu, com wonczas słyszał, czy temu, co dziś? A jeśli tak jest, jak wasza książęca mość dziś mówisz, to dlaczego trzymamy ze Szwedami, zamiast ich bić?… Toż dusza do tego się śmieje!", + "130464": "Radziwiłł wpatrzył się surowo w młodzieńca.", + "130465": "— Zuchwały jesteś! — rzekł.", + "130466": "Ale Kmicic jechał już na własnym uniesieniu jak na koniu.", + "130467": "— Potem o tym, jakim ja jest! Teraz daj mi wasza książęca mość respons na to, co pytam.", + "130468": "— Dam ci respons taki — rzekł dobitnie Radziwiłł — jeśli rzeczy tak się obrócą, jak mówię, tedy zaczniemy Szwedów bić.", + "130469": "Pan Andrzej przestał parskać nozdrzami, natomiast palnął się dłonią w czoło i zakrzyknął:", + "130470": "— Głupim! Głupim!", + "130471": "— Tego ci nie neguję — rzekł książę — i przydam, że miarę w zuchwałości przebierasz. Wiedzże, iż po to cię wysyłam, abyś zmiarkował, jak się fortuna obróci. Chcę dobra ojczyzny, niczego więcej. To, com mówił, są supozycje, które mogą się nie sprawdzić i pewnie się nie sprawdzą. Ale ostrożnym trzeba być. Kto chce, by go woda nie porwała, musi umieć pływać, a kto idzie lasem, w którym dróg nie ma, ten często musi stawać i miarkować, w którą mu stronę iść należy… Rozumiesz?", + "130472": "— Tak jasno, jakoby słońce świeciło.", + "130473": "— Recedere nam wolno i trzeba, jeżeli dla ojczyzny będzie tak lepiej, ale nie będziem mogli, jeśli książę Bogusław dłużej na Podlasiu będzie siedział. Głowę, widać, stracił czy co? Tam siedząc, musi się za jedną albo za drugą sprawą oświadczyć: albo za Szwedem, albo za Janem Kazimierzem, a to właśnie byłoby najgorzej.", + "130474": "— Głupim jest, wasza książęca mość, bo znowu nie rozumiem!", + "130475": "— Podlasie blisko Mazowsza i albo Szwedzi je zajmą, albo z miast pruskich przyjdą posiłki przeciw Szwedom. Tedy trzeba będzie wybierać.", + "130476": "— Ale czemu książę Bogusław nie ma wybierać?", + "130477": "— Bo póki on nie wybierze, póty Szwedzi bardziej się na nas oglądają i muszą nas ujmować, toż samo elektor. Jeśli zaś recedere przyjdzie i przeciw Szwedom się obrócić, tedy on ma być ogniwem między mną i Janem Kazimierzem… On ma mi powrót ułatwić, czego by nie mógł uczynić, gdyby wprzód przy Szwedach się opowiedział. Że zaś na Podlasiu musi wkrótce koniecznie wybrać, niech jedzie do Prus, do Tylży, i tam czeka, co się stanie. Elektor siedzi w margrabstwie, tedy Bogusław będzie największą powagą w Prusiech i całkiem może Prusaków w ręce wziąć, i wojsko pomnożyć, i na czele znacznej potęgi stanąć… A wonczas jedni i drudzy, co chcemy, dadzą, byle tylko nas dwóch mieć po sobie, i dom nasz nie tylko nie upadnie, ale się wzniesie, a to grunt.", + "130478": "— Wasza książęca mość mówiłeś, że grunt dobro ojczyzny…", + "130479": "— Nie chwytajże mnie za każde słowo, gdym ci z góry rzekł, że to wszystko jedno, i słuchaj dalej. Wiem to dobrze, że książę Bogusław, chociaż i podpisał akt unii ze Szwecją tutaj w Kiejdanach, jednakże za stronnika ich nie uchodzi. Niechże puszcza wieść, a i ty puszczaj po drodze, żem go zmusił do podpisania wbrew sercu. Ludzie snadnie temu uwierzą, bo nieraz przytrafia się, że i rodzeni bracia do różnych partyj należą. Owóż tym sposobem będzie mógł wejść w konfidencję z konfederatami, sprosić naczelników do siebie, niby dla układów, a potem pochwycić i do Prus wywieźć. Godziwy to będzie sposób i dla ojczyzny zbawienny, bo inaczej ci ludzie całkiem ją zgubią.", + "130480": "— To wszystko, co mam uczynić? — pytał z pewnym rozczarowaniem Kmicic.", + "130481": "— To część zaledwie i nie najważniejsza. Od księcia Bogusława pojedziesz z moimi listami do samego Karolusa Gustawa. Ja tu nie mogę z grafem Magnusem do ładu dojść od czasu onej bitwy klewańskiej. Wciąż on na mnie zyzem patrzy i nie przestaje suponować, że byle się Szwedom noga pośliznęła, byle Tatarzy rzucili się na tego drugiego nieprzyjaciela, to i ja się przeciw Szwedom obrócę.", + "130482": "— Wnosząc z tego, co wasza książęca mość przedtem mówił, to słusznie suponuje.", + "130483": "— Słusznie czy niesłusznie, nie chcę, aby tak było i aby mi zaglądał, jakie kozery mam w ręku. Zresztą i personaliter nieżyczliwy to dla mnie człowiek. Pewnie on tam niejedno na mnie do króla wypisuje, a jedno z dwojga z pewnością: albo żem słaby, albo żem niepewny. Trzeba temu zapobiec. Listy moje królowi oddasz; gdyby się ciebie o klewańską potrzebę wypytywał, powiesz, jak prawda, nic nie dodasz, nic nie ujmiesz. Możesz mu się przyznać, że tych ludzi na śmierć skazałem, a tyś ich wyprosił. Nic ci się za to nie stanie, owszem, może się szczerość podobać. Magnusa grafa wprost przed królem nie będziesz oskarżał, boć to jego szwagier… Ale gdyby cię król, ot! tak, mimochodem pytał, co tu ludzie myślą, powiedz mu, że żałują, iż graf Magnus nie dość się hetmanowi wypłaca za szczerą jego dla Szwedów przyjaźń; że sam książę (to jest ja) nad tym wielce boleje. Gdyby pytał dalej, czy prawda, że mnie wszystkie wojska komputowe opuściły, powiesz, że nieprawda, i za dowód przytoczysz siebie. Powiadaj się pułkownikiem, bo nim jesteś… Mów, że to partyzanci pana Gosiewskiego pobuntowali wojsko, ale dodaj, że między nami nieprzyjaźń śmiertelna. Mów, że gdyby graf Magnus przysłał mi armat niecoś i jazdy, dawno byłbym już zgniótł owych konfederatów… że to jest ogólna opinia. Zresztą na wszystko zważaj, dawaj ucho, co tam w pobliżu królewskiej osoby mówią, i donoś nie mnie, ale jeśli się nadarzy okazja, księciu Bogusławowi do Prus. Można i przez elektorskich ludzi, jeśli ich napotkasz. Ty podobno umiesz po niemiecku?", + "130484": "— Miałem towarzysza, szlachcica kurlandzkiego, niejakiego Zenda, którego mi laudańscy ludzie usiekli. Od niegom się nieźle po niemiecku poduczył. W Inflantach też często bywałem…", + "130485": "— To dobrze.", + "130486": "— A gdzie, wasza książęca mość, znajdę króla szwedzkiego?", + "130487": "— Tam go znajdziesz, gdzie będzie. Czasu wojny dziś może być tu, jutro tam. Jeśli trafisz go pod Krakowem, to i lepiej, bo weźmiesz listy i do innych osób, które w tamtych stronach rezydują.", + "130488": "— To jeszcze do innych pojadę?", + "130489": "— Tak jest. Musisz dotrzeć do pana marszałka koronnego Lubomirskiego, o którego bardzo mi chodzi, aby do naszych zamysłów przystąpił. Możny to człek i w Małopolsce siła od niego zależy. Gdyby on chciał szczerze stanąć przy Szwedach, tedyby Jan Kazimierz nie miał już co robić w Rzeczypospolitej. Królowi szwedzkiemu tego nie ukrywaj, że ode mnie do niego jedziesz, aby go dla Szwedów skaptować… Nie chwal się z tym wprost, ale się niby z prędkości wygadaj. Okrutnie go to dla mnie zjedna. Dałby Bóg, żeby pan Lubomirski chciał przy nas stanąć. Będzie on się wahał, to wiem; wszelako spodziewam się, że moje listy wagę przechylą, gdyż jest przyczyna, dla której musi on o moją życzliwość dbać wielce. Powiem ci, jak co jest, abyś wiedział, jak się tam obracać. Owóż dawno już pan marszałek objeżdżał mnie jako niedźwiedzia w kniei i starał się z daleka wyrozumieć, czybym jedynaczki swojej za syna jego, Herakliusza, nie oddał. Dzieci to jeszcze, ale można by układ uczynić, na którym panu marszałkowi siła zależy, więcej niż mnie, bo drugiej takiej dziedziczki nie masz w Rzeczypospolitej, a gdyby się dwie fortuny złączyły, to w świecie nie byłoby równej… Smarowna to grzanka! A cóż dopiero, gdyby pan marszałek powziął nadzieję, że i koronę wielkoksiążęcą mógłby syn jego za moją córką wianem wziąć. Tę nadzieję w nim obudź, a skusi się, jak Bóg na niebie, bo o domu własnym więcej niż o Rzeczypospolitej myśli…", + "130490": "— Cóż mam mu mówić?", + "130491": "— To, czego ja nie będę mógł napisać… Ale trzeba to misternie podsuwać. Niech cię Bóg broni, abyś się wydał z tym, żeś ode mnie słyszał, jakobym korony pragnął. Na to jeszcze za wcześnie… Ale mów, że tu wszystka szlachta na Żmudzi i na Litwie o tym mówi i chętnie to widzi, że sami Szwedzi głośno o tym wspominają; żeś to i przy osobie króla słyszał… Będziesz zważał, kto tam z dworzan z panem marszałkiem konfident, i podsuniesz mu taką myśl: niech Lubomirski przejdzie do Szwedów, a w nagrodę zażąda małżeństwa Herakliusza z Radziwiłłówną, a potem niech Radziwiłła na Wielkie Księstwo popiera, to Herakliusz je z czasem odziedziczy. Nie dość na tym; podsuń i to, że gdyby Herakliusz raz litewską włożył koronę, tedyby go z czasem i na polski tron powołano, a tak w dwóch rodach dwie korony na powrót by się złączyć mogły. Jeśli się tam tej myśli oburącz nie pochwycą, to pokażą się małymi ludźmi. Kto wysoko nie mierzy i wielkich zamysłów się zlęknie, ten niech się laską, buławką, kasztelanijką kontentuje, niech służy i kark zgina, przez pokojowców na łaskę zarabia, bo niczego lepszego niewart!… Mnie do czego innego Bóg stworzył i dlatego śmiem wyciągnąć rękę po wszystko, co tylko w mocy człowieczej, i dojść aż do tej granicy, jaką sam Bóg potędze ludzkiej postawił!", + "130492": "Tu książę wyciągnął rzeczywiście ręce, jakby chciał w nie jakąś niewidzialną koronę pochwycić, i rozgorzał cały jak pochodnia, ale wtem ze wzruszenia znowu mu powietrza zabrakło w gardzieli.", + "130493": "Po chwili uspokoił się jednak i rzekł przerywanym głosem:", + "130494": "— Ot… gdy dusza leci… jakoby do słońca… choroba mówi swoje memento… Niech się co chce dzieje… Wolę, żeby mnie śmierć zastała na tronie… niż w królewskiej antykamerze…", + "130495": "— Może medyka zawołać? — pytał Kmicic.", + "130496": "Radziwiłł począł kiwać ręką.", + "130497": "— Nie trzeba… nie trzeba… Już mi lepiej… Ot! i wszystko, co miałem ci powiedzieć… Prócz tego oczy miej otwarte, uszy otwarte… Bacz i na to, co Potocczyzna pocznie. Oni kupą chodzą, a Wazom wierni… i potężni… Koniecpolski a Sobiescy także nie wiadomo, jak się przechylą… Patrz i ucz się… Ot, i duszność przeszła… Zrozumiałeś wszystko expedite?", + "130498": "— Tak jest. Jeśli w czym pobłądzę, to z własnej winy.", + "130499": "— Listy już mam popisane, jeno kilka zostaje. Kiedy chcesz ruszyć?", + "130500": "— Dziś jeszcze! Jak najprędzej!…", + "130501": "— Nie maszże jakiej prośby do mnie?", + "130502": "— Wasza książęca mość!… — zaczął Kmicic.", + "130503": "I urwał nagle.", + "130504": "Słowa z trudnością wychodziły mu z ust, a na twarzy malował się przymus i zmieszanie.", + "130505": "— Mów śmiało! — rzekł hetman.", + "130506": "— Proszę — rzekł Kmicic — aby tu miecznik rosieński i ona… jakowej krzywdy nie doznali!…", + "130507": "— Bądź pewien. Ale to widzę, że ty tę dziewkę jeszcze miłujesz?", + "130508": "— Nie może być! — rzekł Kmicic. — Zali ja wiem!… Godzinę ją miłuję, godzinę nienawidzę… Diabeł jeden wie! Skończyło się wszystko, jakom rzekł… jedna męka została… Nie chcę ja jej, ale nie chcę, by ją inny brał… Wasza książęca mość niech tego nie dopuści… Sam nie wiem, co gadam… Jechać mi, jechać jak najprędzej! Niech wasza książęca mość nie zważa na moje słowa. Bóg mi wróci rozum, jeno za bramę wyjadę…", + "130509": "— Rozumiem to, że póki z czasem afekt nie ostygnie, to choć się samemu nie chce, przecie parzy myśl, że inny weźmie. Ale bądź o to spokojny, bo nikogo tu nie dopuszczę, a wyjechać stąd, nie wyjadą. Wkrótce wszędy pełno będzie obcego żołnierza i niebezpieczno!… Najlepiej ją do Taurogów wyprawię, pod Tylżę, gdzie księżna bawi… Bądź spokojny, Jędrek!… Idź, gotuj się do drogi, a przychodź do mnie na obiad…", + "130510": "Kmicic skłonił się i wyszedł, a Radziwiłł począł oddychać głęboko. Rad był z wyjazdu Kmicica. Zostawała mu jego chorągiew i jego nazwisko, jako stronnika, a o osobę mniej dbał.", + "130511": "Owszem, Kmicic, wyjechawszy, mógł mu oddać znaczne posługi; w Kiejdanach ciężył mu już od dawna. Hetman pewniejszym był go z daleka niż z bliska. Dzika fantazja i zapalczywość Kmicica mogły lada chwila sprowadzić w Kiejdanach wybuch i zerwanie, nader niebezpieczne dla obydwóch. Wyjazd usuwał niebezpieczeństwo.", + "130512": "— Jedźże, diable wcielony, i służ! — mruknął książę poglądając na drzwi, którymi odszedł chorąży orszański.", + "130513": "Następnie zawołał pazia i rozkazał prosić do siebie Ganchofa.", + "130514": "— Obejmiesz chorągiew Kmicicową — rzekł mu — i komendę nad całą jazdą. Kmicic wyjeżdża.", + "130515": "Przez zimną twarz Ganchofa przebiegł jakoby błysk radości. Omijała go misja, ale spotykała wyższa szarża.", + "130516": "Skłonił się więc w milczeniu i rzekł:", + "130517": "— Wierną służbą za łaskę waszej książęcej mości się wypłacę!", + "130518": "Po czym wyprostował się i czekał.", + "130519": "— A co powiesz więcej? — rzekł książę.", + "130520": "— Wasza książęca mość! Przyjechał tu dziś rano szlachcic z Wiłkomierza, który przywiózł wieść, że pan Sapieha na waszą książęcą mość z wojskami ciągnie.", + "130521": "Radziwiłł drgnął, lecz w mgnieniu oka opanował wrażenie.", + "130522": "— Możesz odejść! — rzekł do Ganchofa.", + "130523": "Po czym zamyślił się głęboko.", + "130524": "Rozdział XXIV", + "130525": "Kmicic zajął się bardzo czynnie przygotowaniami do drogi oraz wyborem ludzi, którzy mieli mu towarzyszyć, postanowił bowiem nie jechać bez pewnej asystencji, raz dla bezpieczeństwa własnego, a po wtóre, dla powagi swojej poselskiej osoby. Pilno mu było, więc chciał ruszyć tegoż jeszcze dnia na noc lub jeśliby słota nie ustała, nazajutrz rano. Ludzi wynalazł wreszcie sześciu pewnych, którzy dawniej jeszcze pod nim służyli, w tych lepszych czasach, gdy się przed przyjazdem do Lubicza pod Chowańskim uwijał, starych zabijaków orszańskich, gotowych iść za nim choćby na kraj świata. Sama to była szlachta i bojarowie putni, ostatnie resztki potężnej niegdyś watahy, przez Butrymów wyciętej. Na czele ich stanął wachmistrz Soroka, dawny sługa Kmiciców, żołnierz stary i sprawny bardzo, chociaż liczne wyroki, za liczniejsze jeszcze swawole, nad nim ciążyły.", + "130526": "Po obiedzie dał hetman panu Andrzejowi listy i glejt do komendantów szwedzkich, z którymi młody poseł mógł się w znaczniejszych miastach spotykać; pożegnał go i wyprawił dość czule, prawie po ojcowsku, zalecając ostrożność i rozwagę.", + "130527": "Tymczasem pod wieczór niebo poczęło się wyjaśniać, mdłe słońce jesienne ukazało się nad Kiejdanami i zaszło za czerwone chmury porozciągane długimi pasmami na zachodzie.", + "130528": "Nic nie stawało na przeszkodzie do drogi. Kmicic popijał właśnie strzemiennego z Ganchofem, Charłampem i kilkoma innymi oficerami, gdy o zmroku już wszedł Soroka i spytał:", + "130529": "— Jedziemy, panie komendancie?", + "130530": "— Za godzinę! — odparł Kmicic.", + "130531": "— Konie i ludzie gotowi, już na dziedzińcu…", + "130532": "Wachmistrz wyszedł, a oni poczęli się tym bardziej trącać kielichami, lubo Kmicic więcej udawał, że pije, niż pił w rzeczywistości. Nie w smak mu było wino i nie szło mu do głowy, nie rozweselało humoru, a tymczasem tamtym kurzyło się już z czupryn.", + "130533": "— Mości pułkowniku! — mówił Ganchof. — Poleć mnie łasce księcia Bogusława… Wielki to kawaler, jakiego drugiego nie masz w całej Rzeczypospolitej. Jak tam przyjedziesz, to jakobyś do Francji przyjechał. Inna mowa, inny obyczaj, a każdy dworności tam się może nauczyć snadniej jeszcze aniżeli na królewskim dworze.", + "130534": "— Pamiętam księcia Bogusława pod Beresteczkiem — rzekł Charłamp — miał jeden regiment dragonów całkiem na francuski ład musztrowany, którzy pieszą i konną służbę zarówno pełnili. Oficerowie sami byli Francuzi, prócz kilku Olendrów, a i między żołnierzami większa była część Francuzów. A wszystko franty. To tak od nich różnymi wonnościami pachniało, jakoby z apteki. W bitwie rapierami okrutnie bodli i powiadali o nich, że co który człeka przebódł, to mu mówił: Pardonnez moi! — tak politykę nawet z hultajstwem obserwowali. A książę Bogusław z chustką na szpadzie między nimi jeździł, zawsze uśmiechnięty, choćby w największym ukropie, gdyż taka jest francuska moda, aby się śmiać wśród krwi rozlewu. Twarz miał też barwiczką pomalowaną, a brwi węgielkiem wyczernione, na co krzywili się starzy żołnierze i przezywali go koczotką. I zaraz po bitwie kryzy nowe mu przynosili, żeby to był zawsze strojny, jakoby na ucztę, i włosy mu żelazkami przypiekali, dziwne z nich czyniąc fircyfuszki. Ale mężny to pan i pierwszy i w największy ogień szedł. Pana Kalinowskiego też na rękę wyzwał, że mu tam coś przymówił, aż król jegomość musiał godzić.", + "130535": "— Nie ma co! — mówił Ganchof. — Ciekawych się waść rzeczy napatrzysz i samego króla szwedzkiego oblicze będziesz widział, który jest wojownik po naszym księciu w świecie największy.", + "130536": "— I pana Czarnieckiego — dodał Charłamp. — Coraz głośniej o nim mówią.", + "130537": "— Pan Czarniecki stoi po stronie Jana Kazimierza i przez to jest naszym nieprzyjacielem! — odrzekł surowo Ganchof.", + "130538": "— Dziwne się rzeczy na świecie dzieją — rzekł w zamyśleniu Charłamp. — Gdyby tak ktoś rok temu albo dwa powiedział, że Szwedzi tu przyjdą, to byśmy wszyscy myśleli, że będziem ich bić, a tymczasem patrzcie waszmościowie…", + "130539": "— Nie my jedni, ale cała Rzeczpospolita ich z otwartymi rękami przyjęła! — rzekł Ganchof.", + "130540": "— Tak jest! Jako żywo! — wtrącił w zamyśleniu Kmicic.", + "130541": "— Prócz pana Sapiehy i pana Gosiewskiego, i pana Czarnieckiego, i hetmanów koronnych! — rzekł Charłamp.", + "130542": "— Lepiej o tym nie mówić! — odpowiedział Ganchof. — No! Mości pułkowniku, wracajże nam zdrowo… promocje cię tu czekają…", + "130543": "— I panna Billewiczówna — dodał Charłamp.", + "130544": "— Waćpanu nic do panny Billewiczówny! — odrzekł szorstko Kmicic.", + "130545": "— Pewnie, że nic, bom już i za stary. Ostatni raz… Czekajcie, waszmościowie… kiedyż to było?… Aha! Ostatni raz w czasie elekcji dziś nam miłościwie panującego Jana Kazimierza…", + "130546": "— Waszmość od tego język odzwyczaj! — przerwał Ganchof. — Dziś panuje nam miłościwie Karol Gustaw.", + "130547": "— Prawda!… Consuetudo altera natura… Owóż ostatni raz w czasie elekcji Jana Kazimierza, naszego eks-króla i wielkiego księcia litewskiego, okrutniem się zakochał w jednej pannie z fraucymeru księżnej Jeremiowej. Wabna to była bestyjka… Ale com jej chciał w oczy bliżej spojrzeć, to mi pan Wołodyjowski szablę podstawiał. Miałem się z nim bić, tymczasem Bohun wszedł między nas, którego Wołodyjowski jak zająca wypatroszył. Żeby nie to, tyle byście mnie waszmościowie teraz żywego widzieli. Ale wonczas gotów byłem się bić choćby z diabłem. Wołodyjowski zresztą per amicitiam się o nią tylko zastawiał, bo ona była z innym zmówiona, jeszcze gorszym zabijaką… Ej, mówię waściom, myślałem, że uschnę… Ni mi było do jadła, ni do napitku… Dopiero jak mnie książę nasz z Warszawy aż do Smoleńska posłał, tak i afekt wytrząsłem po drodze. Nie masz jak podróż na takowe zgryzoty. W pierwszej mili już mi się stało lżej, a nim do Wilna dojechałem, ani mi była w głowie, i do tej pory w kawalerskim stanie wytrwałem. Ot, co! Nie masz jak droga na nieszczęśliwe afekta!", + "130548": "— Także to waść mówisz? — spytał Kmicic.", + "130549": "— Jako żywo! Niech tak czarni porwą wszystkie gładyszki z całej Litwy i Korony! Już mi one niepotrzebne.", + "130550": "— I bez pożegnania waść wyjechałeś?", + "130551": "— Bez pożegnania, jenom tasiemkę czerwoną za sobą rzucił, co mi jedna stara niewiasta, w rzeczach afektu bardzo doświadczona, doradziła.", + "130552": "— Zdrowie waszmości — wtrącił Ganchof, zwracając się znów do pana Andrzeja.", + "130553": "— Zdrowie! — odrzekł Kmicic. — Dziękuję z serca!", + "130554": "— Do dna! Do dna! Waszmości czas na koń, a i nas też służba potrzebuje. Niech waszą mość Bóg prowadzi i odprowadzi!", + "130555": "— Bywajcie zdrowi!", + "130556": "— Tasiemkę czerwoną rzucić za siebie — rzekł Charłamp — albo na pierwszym noclegu ognisko wiadrem wody samemu zalać. Pamiętaj waść… jeżeli chcesz zapomnieć!", + "130557": "— Ostawaj waść z Bogiem!", + "130558": "— Nieprędko się obaczym!", + "130559": "— A może gdzie na polu bitwy — dorzucił Ganchof. — Daj Boże, obok siebie, nie przeciw sobie.", + "130560": "— Nie może inaczej być! — odrzekł Kmicic.", + "130561": "I oficerowie wyszli.", + "130562": "Zegar bił siódmą z wieży. Na dziedzińcu konie stukały kopytami o kamienne płyty, a przez okno widać było ludzi czekających w gotowości. Dziwny niepokój ogarnął pana Andrzeja. Powtarzał sobie: „Jadę! Jadę!” Wyobraźnia przesuwała mu przed oczyma nieznane kraje i tłum nieznanych twarzy, które miał zobaczyć, a jednocześnie chwytało go także zdziwienie na myśl o tej drodze, jak gdyby przedtem nigdy o niej nie myślał.", + "130563": "„Trzeba siąść na koń i ruszyć, a co się zdarzy, to się zdarzy… Co będzie, to będzie!” — myślał sobie.", + "130564": "Teraz jednak, gdy konie parskały już za oknem i godzina odjazdu biła, czuł, że tamto życie będzie obce, a wszystko, z czym się zżył, do czego się wezwyczaił, z czym zrósł mimo woli duszą i sercem, to pozostanie w tym kraju, w tej okolicy, w tym mieście. Dawny Kmicic także zostanie tu, a tam pojedzie jakoby inny człowiek, tak obcy wszystkim, jak i wszyscy mu tam obcy. Trzeba mu tam będzie zacząć zupełnie nowe życie, a Bóg jeden raczy wiedzieć, czy stanie na to ochoty.", + "130565": "Pan Andrzej był znużony na duszy śmiertelnie i dlatego w tej chwili czuł się wobec tych nowych widoków i nowych ludzi bezsilnym… Pomyślał, że tu mu było źle i tam będzie źle, a przynajmniej ciężko bardzo.", + "130566": "Ale czas! Czas! Trzeba czapkę na głowę włożyć i jechać!", + "130567": "Zali jednak bez pożegnania?", + "130568": "Możnaż to być tak blisko, a potem tak daleko, by słowa nie rzec i odjechać? Ot, do czego doszło! Ale co jej rzec?… Czy pójść i powiedzieć: „Zepsowało się wszystko… idź waćpanna swoją drogą, ja pójdę swoją!” Po co, po co to i mówić, gdy bez mówienia tak się stało. Toż on nie jest już jej narzeczonym, jako i ona nie jest i nie będzie jego żoną. Przepadło, zerwało się, co było, i nie wróci, i nie zwiąże się na nowo. Szkoda czasu, słów i nowej męki.", + "130569": "„Nie pójdę!” — myślał Kmicic.", + "130570": "Lecz z drugiej strony, łączy ich jeszcze wola zmarłego. Trzeba wyraźnie i bez gniewu umówić się o wieczne rozstanie i powiedzieć jej: „Waćpanna mnie nie chcesz, więc wracam ci słowo. Uważajmy oboje, jakoby testamentu nie było… i niech każde szuka szczęścia, gdzie może”.", + "130571": "Lecz ona może odpowiedzieć: „Jam to już dawno waćpanu oznajmiła, czemu mi teraz to powtarzasz?”", + "130572": "— Nie pójdę! Niech, co chce, będzie! — powtórzył sobie Kmicic.", + "130573": "I nacisnąwszy czapkę na głowę, wyszedł ze stancji na korytarz. Chciał wprost siąść na koń i co prędzej znaleźć się za bramą.", + "130574": "Nagle na korytarzu jakoby go coś za włosy chwyciło…", + "130575": "Owładnęła go taka chęć widzenia jej, przemówienia do niej, że przestał rozmyślać: czy iść, czy nie iść, przestał rozumować i biegł, a raczej pędził z zamkniętymi oczyma, jakoby się chciał w wodę rzucić.", + "130576": "Przed samymi drzwiami, przed którymi warta już była zdjęta, natknął się na pacholika pana miecznika rosieńskiego.", + "130577": "— Jest pan miecznik w stancji? — spytał.", + "130578": "— Pan miecznik jest pomiędzy oficerami w cekhauzie.", + "130579": "— A panna?", + "130580": "— Panna jest.", + "130581": "— Ruszaj powiedzieć, że pan Kmicic wyjeżdża w długą drogę i chce pannę widzieć.", + "130582": "Pachołek usłuchał rozkazu, lecz nim wrócił z odpowiedzią, Kmicic pocisnął klamkę i wszedł bez pytania.", + "130583": "— Przychodzę waćpańnę pożegnać — rzekł — bo nie wiem, czy się w życiu jeszcze obaczym.", + "130584": "Nagle zwrócił się do pachołka:", + "130585": "— Czego tu jeszcze stoisz?", + "130586": "— Moja mościa panno! — mówił dalej Kmicic, gdy drzwi za sługą zamknęły się. — Chciałem jechać bez pożegnania, ale nie mogłem. Bóg raczy wiedzieć, kiedy wrócę i czy wrócę, bo i o przygodę nietrudno. Lepiej nie rozstawajmy się z gniewem w sercu i z urazą, aby kara boska na które z nas nie spadła. Ej! Siła by mówić, siła by mówić, a tu język wszystkiego nie wypowie. No! Szczęścia nie było, woli bożej, widać, nie było, a teraz, choć ty, człeku, i łbem w mur bij, nie ma już rady nijakiej! Nie winujże mnie, waćpanna, to i ja cię nie będę winował. Już na ów testament nie trzeba zważać, bo jako rzekłem: na nic ludzka wola przeciw boskiej. Daj ci Boże szczęście i spokojność. Grunt, żeby sobie winy odpuścić. Nie wiem, co mnie tam spotka, gdzie jadę… Ale już mi dłużej nie wysiedzieć w męce, w kłótni, w żalu… Człek się o cztery ściany w izbie rozbija, bez rady, mościa panno, bez rady!… Nie masz tu nic do roboty, jeno się ze zgryzotą w bary brać, jeno myśleć po całych dniach, aż głowa boli, o nieszczęsnych terminach i w końcu nic nie wymyślić… Trzeba mi tego wyjazdu, jako rybie wody, jako ptakowi powietrza, bo inaczej bym oszalał.", + "130587": "— Dajże Boże i waćpanu szczęście! — odrzekła panna Aleksandra.", + "130588": "I stała przed nim, jakoby ogłuszona wyjazdem, widokiem i słowami pana Kmicica. Na twarzy jej malowało się zmieszanie i zdziwienie, i widocznym było, że walkę ze sobą toczy, aby przyjść do siebie; tymczasem zaś spoglądała szeroko otwartymi oczyma na młodego junaka.", + "130589": "— Ja do waćpana nie chowam urazy… — rzekła po chwili.", + "130590": "— Bodaj tego wszystkiego nie było! — odrzekł Kmicic. — Jakowyś zły duch wszedł między nas i niby morzem nas rozdzielił. Ani tej wody przepłynąć, ani jej przebrnąć… Człek nie czynił tego, co chciał, nie szedł, gdzie zamierzył, jeno jakby go coś popychało, aż i zaszliśmy oboje na bezdroże. Ale skoro się mamy z oczu stracić, toć lepiej choć z dalekości zakrzyknąć sobie: „Bóg prowadź!” Trzeba też waćpannie wiedzieć, że uraza i gniew to co innego, a żal co innego. Gniewum się wyzbył, ale żal we mnie siedzi — może nie do waćpanny. Bo ja sam wiem do kogo i czego?… Myśląc nic nie wymyślę, ale tak mi się zdaje, że lżej będzie i mnie, i waćpannie, gdy się rozmówiem. Waćpanna masz mnie za zdrajcę… i to mnie najgorzej kole, bo jak zbawienia duszy mojej pragnę, tak nie byłem i nie będę zdrajcą!", + "130591": "— Już tego nie myślę!… — rzekła Oleńka.", + "130592": "— Oj! Jakże to mogłaś myśleć choć godzinę… Toż mnie znałaś, że dawniej do swawoli byłem gotów: usiec, podpalić kogoś, zastrzelić to co innego, ale zdradzić dla zysku, dla promocji — nigdy!… Brońże mnie, Boże, i sądź!… Waćpanna jesteś niewiasta i nie możesz rozumieć, w czym zbawienie ojczyzny, więc ci się nie godzi potępiać ani wyroków dawać. A czemu potępiłaś?… A czemu wyrok wydałaś?… Bóg z tobą!… Wiedzże o tym, że zbawienie w księciu Radziwille i w Szwedach, a kto inaczej myśli, a zwłaszcza czyni, ten właśnie ojczyznę gubi. Ale nie czas mi dyskursować, bo czas jechać. Wiedz tylko, żem nie zdrajca, nie przedawczyk. Bodajem zginął, jeżeli nim kiedy będę!… Wiedz, żeś niesłusznie mną pogardziła, niesłusznieś na śmierć skazała… To ci mówię pod przysięgą i na wyjezdnym, a mówię dlatego, ażeby zarazem powiedzieć: odpuszczam z serca, ale za to i ty mnie odpuść!", + "130593": "Panna Aleksandra przyszła już zupełnie do siebie.", + "130594": "— Co waćpan mówisz, żem cię niesłusznie posądzała, to prawda, i wina moja, którą wyznawam… i o przebaczenie proszę…", + "130595": "Tu głos jej zadrgał i oczy niebieskie zaszły łzami, a on począł wołać z uniesieniem:", + "130596": "— Odpuszczam! Odpuszczam! Ja bym ci śmierć moją odpuścił!", + "130597": "— Niechże waćpana Bóg prowadzi i nawróci na prawdziwą drogę, abyś zszedł z tej, po której błądzisz.", + "130598": "— Daj już pokój! Daj już pokój! — zawołał gorączkowo Kmicic — aby znów niezgoda między nami nie powstała. Błądzę czy nie błądzę, nie mów o tym. Każdy niech wedle sumienia idzie, a Bóg intencje osądzi. Lepiej, żem tu przyszedł, żem nie wyjechał bez pożegnania. Dajże mi rękę na drogę… Tyle mojego, bo jutro już cię nie będę widział ani pojutrze, ani za miesiąc, może nigdy… Ej, Oleńka!… I w głowie się mąci… Oleńka! Zali się my już nie obaczym?…", + "130599": "Obfite łzy jak perły poczęły spadać jej z rzęs na policzki.", + "130600": "— Panie Andrzeju!… Odstąp zdrajców!… A wszystko może być…", + "130601": "— Cicho!… A cicho!… — odrzekł Kmicic przerywanym głosem. — Nie może być!… Nie mogę… Lepiej nic nie mów… Bodaj mnie zabito! Mniejsza byłaby męka… Dla Boga! Za co nas to spotyka?!… Bądźże zdrowa!… Ostatni raz… A potem niech mi tam śmierć gdzie oczy stuli… Czego płaczesz?… Nie płacz, bo oszaleję!…", + "130602": "I w najwyższym uniesieniu porwał ją wpół przemocą i choć się opierała, począł całować jej oczy, usta, potem do nóg się rzucił — na koniec zerwał się jak szalony i chwyciwszy za czuprynę wybiegł z komnaty krzycząc:", + "130603": "— Diabeł tu nie pomoże, nie tylko czerwona nitka!…", + "130604": "Przez okno widziała go jeszcze Oleńka, jak na koń siadał pospiesznie, potem siedmiu jeźdźców ruszyło. Szkoci trzymający straż w bramie uczynili chrzęst bronią, prezentując muszkiety; następnie brama zawarła się za jeźdźcami i już ich nie było widać na ciemnej drodze, między drzewami.", + "130605": "Noc też zapadła zupełna.", + "130606": "Rozdział XXV", + "130607": "Kowno i cały kraj po lewym brzegu Wilii oraz wszystkie drogi zajęte były przez nieprzyjaciela, więc pan Kmicic, nie mogąc na Podlasie jechać wielkim gościńcem idącym z Kowna do Grodna, a stamtąd do Białegostoku, puścił się bocznymi drogami z Kiejdan wprost w dół, z biegiem Niewiaży, aż do Niemna, który przebywszy w pobliżu Wilków, znalazł się w województwie trockim.", + "130608": "Całą tę niezbyt zresztą wielką część drogi odbył spokojnie, okolica ta bowiem leżała jakoby pod ręką Radziwiłła.", + "130609": "Miasteczka, a gdzieniegdzie i wsie, zajęte były przez nadworne chorągwie hetmańskie lub przez małe oddziałki rajtarów szwedzkich, które hetman umyślnie powysuwał tak daleko przeciw zastępom Zołtareńki, stojącym tuż za Wilią, aby do zaczepki i do wojny łatwiej znalazła się okazja.", + "130610": "Rad byłby też i Zołtareńko „pohałasować” — wedle słów hetmana — ze Szwedami, ale natomiast ci, których był pomocnikiem, nie chcieli z nimi wojny, a przynajmniej pragnęli ją odłożyć do najdalszego terminu; odebrał więc Zołtareńko najsurowsze rozkazy, by za rzekę nie przechodził, a w razie gdyby sam Radziwiłł w spółce ze Szwedami na niego ruszył, aby się cofał najprędzej.", + "130611": "Z tych to powodów kraj po prawej stronie Wilii był spokojny, ale że przez rzekę spoglądały na się z jednej strony straże kozackie, z drugiej szwedzkie i radziwiłłowskie, więc lada chwila jeden wystrzał z muszkietu mógł straszną wojnę rozpętać.", + "130612": "W przewidywaniu tego wcześnie chronili się ludzie do miejsc bezpiecznych. Więc kraj był spokojny, ale i pusty. Wszędy widział pan Andrzej opustoszałe miasteczka, popodpierane drągami okiennice dworów i całe wsie wyludnione.", + "130613": "Pola były również puste, bo stert tego roku na nich nie stawiano. Prosty lud chronił się w niezgłębione lasy, do których zabierał i spędzał wszelki dobytek, szlachta zaś uciekała do sąsiednich Prus elektorskich, na razie całkiem od wojny zabezpieczonych. Więc jeno na drogach i puszczańskich szlakach ruch był niezwykły, bo liczbę zbiegów powiększali ci jeszcze, którzy mogli z lewego brzegu Wilii, spod ucisku Zołtareńki, się przeprawić.", + "130614": "Tych liczba była ogromna, a mianowicie chłopów, gdyż szlachta, która nie zdołała dotąd z lewego brzegu uskoczyć, w jasyr poszła lub gardła na progach domów oddała.", + "130615": "Spotykał więc pan Andrzej co chwila całe gromady chłopstwa, z żonami i dziećmi, pędzące przed sobą trzody owiec, koni i bydła. Ta część województwa trockiego, dotykająca Prus elektorskich, zamożna była i żyzna, więc lud bogaty miał co chronić i przechowywać. Zbliżająca się zima nie odstraszała zbiegów, którzy woleli czekać na lepsze dnie wśród mchów leśnych, w szałasach przykrytych śniegami, niż we wsiach rodzinnych wyglądać śmierci z rąk nieprzyjaciela.", + "130616": "Kmicic częstokroć zbliżał się do uciekających gromad lub do ognisk nocami w gąszczach leśnych błyszczących. Wszędy, gdzie tylko trafił na ludzi z lewego brzegu Wilii, spod Kowna albo z dalszych jeszcze okolic, słyszał straszne opowiadania o okrucieństwach Zołtareńki i jego sprzymierzonych, którzy wycinali w pień ludność bez uwagi na wiek i płeć, palili wsie, wycinali nawet drzewa w sadach, ziemię i wodę tylko zostawując. Nigdy zagony tatarskie nie zostawiały za sobą takich spustoszeń.", + "130617": "Nie samą śmierć tylko zadawano mieszkańcom, bo wprzód mękami najwymyślniejszymi ich morzono. Wielu z tych ludzi uciekało w obłąkaniu umysłowym. Ci nocami napełniali głębie leśne strasznymi krzykami; inni, choć już przeszli na tę stronę Niemna i Wilii, choć już lasy i gąszcze, i bagna przedzieliły ich od watah Zołtareńki, byli ciągle jakby w gorączce i oczekiwaniu napadu. Wielu wyciągało ręce do Kmicica i jego orszańskich, jeźdźców, błagając o ratunek i miłosierdzie, jak gdyby nieprzyjaciel stał tuż nad nimi.", + "130618": "Uciekały ku Prusom i kolaski szlacheckie wiozące starców, niewiasty i dzieci; za nimi ciągnęły wozy ze służbą, dostatkami, zapasami żywności, dobytkiem i rzeczami. Wszystko w popłochu, przestrachu i żałości, że na tułaczkę idzie.", + "130619": "Pan Andrzej pocieszał czasem tych nieszczęśliwych, mówiąc im, że rychło już Szwedzi rzekę przejdą i tamtego nieprzyjaciela het, daleko, wyżeną. Wówczas zbiegowie wyciągali ręce ku niebu i mówili:", + "130620": "— Daj Bóg zdrowie, daj Bóg szczęście księciu wojewodzie za to, że polityczny naród na naszą obronę sprowadził. Gdy Szwedzi wejdą, wrócim do domów, do pogorzelisk naszych…", + "130621": "I błogosławiono księcia powszechnie. Z ust do ust podawano sobie wiadomości, że lada chwila przejdzie Wilię na czele własnych i szwedzkich wojsk. Z góry wychwalano „skromność” szwedzką, karność i dobre obchodzenie się z mieszkańcami. Radziwiłła zwano Gedeonem litewskim, Samsonem, zbawcą. Ci ludzie, z okolic dymiących świeżą krwią i pożarem, wyglądali go jak zbawienia.", + "130622": "A Kmicic, słysząc te błogosławieństwa, życzenia, te niemal modły, umacniał się w wierze względem Radziwiłła i powtarzał sobie w duszy:", + "130623": "„Takiemu to panu służę! Zamknę oczy i pójdę ślepo za jego fortuną. Straszny on czasem i niezbadany, ale większy ma rozum od innych, lepiej wie, czego trzeba, i w nim jednym zbawienie”.", + "130624": "Lżej mu się zrobiło i pogodniej w sercu na tę myśl, więc jechał dalej z większą otuchą w sercu, rozdzielając duszę między tęsknotę po Kiejdanach a rozmyślania o nieszczęsnym stanie ojczyzny.", + "130625": "Tęsknota wzmagała się coraz bardziej. Czerwonej tasiemki za siebie nie rzucił, pierwszego ogniska wiadrem wody nie zalał, bo raz: czuł, że to na nic, po wtóre: nie chciał.", + "130626": "— Ej, żeby ona tu była, żeby te płakania i jęki ludzkie słyszała, nie prosiłaby Boga, by mnie nawrócił, nie mówiłaby mi, że błądzę jako owi heretycy, którzy prawdziwą wiarę porzucili. Ale nic to! Prędzej później ona się przekona, pozna, że jej to rozum szwankował… A wtedy będzie, co Bóg da. Może się jeszcze w życiu spotkamy.", + "130627": "I tęsknota wzmagała się w młodym kawalerze, ale zarazem przekonanie, że po prawdziwej, nie błędnej drodze stąpa, dało mu spokój od dawna nieznany. Targanina myśli, zgryzoty, wątpliwości opuszczały go z wolna i jechał przed siebie, zanurzał się w bezbrzeżne lasy prawie wesoło. Od czasu jak po sławnych z Chowańskim gonitwach do Lubicza przyjechał, nie czuł, aby mu tak raźno było na świecie. W tym wąsaty Charłamp miał słuszność, że nie masz jak droga na duszne troski i niepokoje. Zdrowie miał pan Andrzej żelazne, a fantazja wracała mu z każdą chwilą i chęć przygód. Widział je przed sobą i uśmiechał się do nich, i gnał konwój bez wytchnienia, ledwie się na krótkie noclegi zatrzymując.", + "130628": "Przed oczyma duszy stała mu ustawicznie Oleńka, spłakana, drżąca w jego ramionach jak ptak, i mówił sobie: wrócę.", + "130629": "Czasem przesuwała się przed nim postać hetmana, posępna, ogromna, groźna. Ale może właśnie dlatego, że się od niej oddalał coraz bardziej, ta postać stawała mu się prawie drogą. Dotychczas uginał się przed Radziwiłłem, teraz zaczynał go kochać. Dotychczas Radziwiłł porywał go, jak potężny wir wodny porywa i przyciąga wszystko, co się w jego kolisko dostanie; teraz Kmicic czuł, że chce płynąć z nim razem z całej duszy.", + "130630": "I z odległości rósł ten olbrzymi wojewoda coraz bardziej w oczach młodego rycerza i prawie nadludzkie przybierał rozmiary. Nieraz na noclegu, gdy pan Andrzej zamykał do snu oczy, widział hetmana siedzącego na tronie wyższym nad szczyty sosen. Korona na głowie jego, twarz ta sama, posępna, ogromna, w rękach miecz i berło, a pod stopami cała Rzeczpospolita.", + "130631": "I bił czołem w duszy przed wielkością.", + "130632": "Trzeciego dnia podróży zostawili za sobą daleko Niemen i weszli w kraj jeszcze lesistszy. Zbiegów na drogach napotykali ciągle całe gromady, a szlachta, która nie mogła oręża dźwigać, uchodziła prawie bez wyjątku do Prus przed podjazdami nieprzyjacielskimi, które nie utrzymywane tutaj na wodzy, jak nad brzegami Wilii przez szwedzkie i radziwiłłowskie pułki, zapuszczały się czasem daleko w głąb kraju, aż pod samą granicę Prus elektorskich. Łupież bywała ich głównym celem.", + "130633": "Nieraz były też to watahy niby do wojsk Zołtareńki należące, a w rzeczy nie uznające nad sobą niczyjej buławy — po prostu oddziały zbójeckie, tak zwane „partie”, nad którymi czasem i miejscowi opryszkowie mieli komendę. Te, unikając spotkania w polu z wojskiem, a nawet z pachołkami miejskimi, napadały pomniejsze wsie, dwory i podróżników.", + "130634": "Gromiła ich szlachta na własną rękę ze swymi dworskimi ludźmi i ubierała nimi sosny przydrożne, jednakże łatwo było w lasach natknąć się na spore ich oddziały, i dlatego musiał pan Andrzej zachowywać teraz nadzwyczajną ostrożność.", + "130635": "Lecz nieco dalej, w Pilwiszkach nad Szeszupą, zastał już pan Kmicic ludność spokojnie na miejscu siedzącą. Mieszczanie opowiedzieli mu jednak, że nie dawniej jak parę dni temu napadł na starostwo potężny oddział Zołtareńki, do pięciuset ludzi liczący, który byłby wedle zwyczaju w pień wyciął ludzi, a miasto puścił z dymem, gdyby nie niespodziewana pomoc, która jakoby z nieba im spadła.", + "130636": "— Boguśmy się już polecali — mówił dzierżawca zajazdu, u którego pan Andrzej kwaterą stanął — gdy wtem święci Pańscy zesłali jakowąś chorągiew. Myśleliśmy zrazu, że nowy nieprzyjaciel, a to byli swoi. Skoczyli tedy wraz na Zołtareńkowych hultajów i w godzinę mostem ich położyli, ile że i z naszej strony pomoc była.", + "130637": "— Cóż to była za chorągiew? — pytał pan Andrzej.", + "130638": "— Niech im Bóg da zdrowie!… Nie opowiadali się, co za jedni, my też nie śmieli pytać. Popaśli koniom, wzięli, co było siana i chlebów, i pojechali.", + "130639": "— Ale skąd przyszli i dokąd poszli?", + "130640": "— Przyszli od Kozłowej Rudy, a poszli na południe. My też, cośmy już wprzód chcieli w lasy uciekać, tośmy rozmyśliwszy się zostali, bo nam pan podstarości powiedział, że po takiej nauce nieprędko nieprzyjaciel do nas zajrzy.", + "130641": "Kmicica mocno zainteresowała wiadomość o owej bitwie, więc pytał dalej:", + "130642": "— I nie wiecie, kto tej chorągwi pułkownikuje?", + "130643": "— Nie wiemy, aleśmy pułkownika widzieli, bo na rynku z nami rozmawiał. Młody on i misterny jako igła. Nie wygląda na takiego wojownika, jakim jest…", + "130644": "— Wołodyjowski! — zakrzyknął pan Kmicic.", + "130645": "— Czy on Wołodyjowski, czy nie, niech mu się ręce święcą, niechaj mu Bóg hetmanem pozwoli zostać!", + "130646": "Pan Andrzej zadumał się głęboko. Widocznie szedł tąż samą drogą, którą kilka dni temu przeciągnął pan Wołodyjowski z laudańskimi ludźmi. Jakoż było to naturalne, bo obaj zdążali na Podlasie. Ale panu Andrzejowi przyszło na myśl, że przyspieszając podróż łatwo mógł natknąć się na małego rycerza i wpaść w jego ręce, a w takim razie wszystkie listy radziwiłłowskie dostałyby się z nim razem w moc konfederatów. Wypadek podobny mógł zwichnąć całą jego misję i Bóg wie jakie szkody przynieść radziwiłłowskiej sprawie. Z tego powodu postanowił pan Andrzej pozostać parę dni w Pilwiszkach, aby laudańska chorągiew miała czas odjechać jak najdalej.", + "130647": "Ludzie też i konie, idące jednym niemal tchem z Kiejdan (bo małe tylko popasy czynili dotąd przez drogę), potrzebowali odpoczynku, więc pan Andrzej kazał żołnierzom zdjąć juki z koni i roztasować się w karczmie na dobre.", + "130648": "Na drugi dzień przekonał się, że uczynił nie tylko roztropnie, ale i mądrze, albowiem zaledwie rano zdołał szaty przywdziać, gdy oberżysta stanął przed nim.", + "130649": "— Nowinę przynoszę waszej miłości — rzekł.", + "130650": "— A dobrą?", + "130651": "— Ni złą, ni dobrą, jeno że mamy gości. Okrutny dwór zjechał tu dziś rano i stanął w starościńskim domu. Jest regiment piechoty, a co jazdy, karet, co służby!… Ludzie myśleli, że to sam król przyjechał.", + "130652": "— Jaki król?", + "130653": "Karczmarz począł obracać czapkę w ręku.", + "130654": "— Prawda, że to mamy teraz dwóch królów, ale nie żaden z nich przyjechał, jeno książę koniuszy.", + "130655": "Kmicic zerwał się na równe nogi.", + "130656": "— Co za książę koniuszy? Książę Bogusław?…", + "130657": "— Tak jest, wasza miłość. Brat stryjeczny księcia wojewody wileńskiego.", + "130658": "Pan Andrzej aż w ręce klasnął ze zdziwienia.", + "130659": "— O, to się spotykamy!", + "130660": "Karczmarz zrozumiawszy, że jego gość jest znajomym księcia Bogusława, skłonił się niżej niż poprzedniego dnia i wyszedł z izby, a Kmicic począł ubierać się pośpiesznie i w godzinę później był już przed domem starościńskim.", + "130661": "W całym miasteczku roiło się od żołnierzy. Piechota ustawiała w kozły muszkiety na rynku; jazda pozsiadała już z koni i zajęła domostwa poboczne. Żołnierze i dworzanie, w najrozmaitszych ubiorach, stali przed domami lub przechadzali się po ulicach. Z ust oficerów słychać było rozmowę francuską i niemiecką. Nigdzie polskiego żołnierza, nigdzie polskiego moderunku, muszkietnicy i dragonia przybrani byli dziwacznie, inaczej nawet od cudzoziemskich chorągwi, które pan Andrzej w Kiejdanach widywał, bo nie na niemiecki, ale na francuski ład. Żołnierz jednak piękny i tak okazały, że każdego szeregowca za oficera można było poczytać, zachwycał oczy pana Andrzeja. Oficerowie spoglądali też na niego z ciekawością, bo wystroił się odświętnie w aksamity i złotogłów, a sześciu ludzi przybranych w nową barwę szło dla asystencji za nim.", + "130662": "Na podwórzu starościńskiego dworu kręcili się dworzanie, wszyscy postrojeni na francuski sposób: więc paziowie w berecikach z piórami, rękodajni w aksamitnych kaftanach, masztalerze w szwedzkich, wysokich butach z kolistymi cholewami.", + "130663": "Widocznie książę nie miał zamiaru zatrzymywać się dłużej w Pilwiszkach i wstąpił tylko na popas, gdyż karet nie pozataczano do wozowni, a konie karmili masztalerze na poczekaniu z blaszanych sit, które trzymali w ręku.", + "130664": "Kmicic oznajmił się oficerowi trzymającemu straż przed domem, kto jest i z czym jedzie, ten zaś poszedł zdać sprawę księciu. Po chwili wrócił pośpiesznie z zawiadomieniem, iż książę pilno chce widzieć wysłannika hetmańskiego, i wskazując Kmicicowi drogę wszedł wraz z nim do domu.", + "130665": "Przeszedłszy sień, w pierwszej izbie stołowej zastali kilku dworzan siedzących z powyciąganymi nogami na krzesłach i drzemiących smaczno, bo widać, wczesnym rankiem musieli z ostatniego popasu wyjechać. Przed drzwiami następnej komnaty oficer zatrzymał się i skłoniwszy się panu Andrzejowi, rzekł po niemiecku:", + "130666": "— Tam jest książę.", + "130667": "Pan Andrzej wszedł i zatrzymał się w progu. Książę siedział przed lustrem ustawionym w rogu komnaty i tak uważnie wpatrywał się w twarz swoją, świeżo widocznie powleczoną różem i bielidłem, że nie zwrócił uwagi na wchodzącego. Dwóch pokojowych, klęcząc przed nim, dopinało mu sprzączki na przegubach nóg u wysokich podróżnych butów, on zaś rozczesywał z wolna palcami bujną, równo uciętą nad czołem grzywkę jasnozłotej peruki lub też może własnych, obfitych włosów.", + "130668": "Był to młody jeszcze człowiek, lat trzydziestu pięciu, a wyglądający najwyżej na dwadzieścia pięć. Kmicic znał go, ale zawsze spoglądał nań z ciekawością, raz: dla wielkiej sławy rycerskiej, jaka otaczała księcia Bogusława, a jaką zjednały mu głównie pojedynki z rozmaitymi zagranicznymi magnatami odbyte, po wtóre: dla jego szczególnej postawy, którą gdy raz ktoś ujrzał, na zawsze musiał zapamiętać. Książę bowiem wysoki był i silnie zbudowany, ale nad szerokimi jego ramionami wznosiła się głowa tak mała, jak gdyby z innego ciała zdjęta. Twarz miał również niezwykle drobną, prawie młodzieńczą, ale i w niej nie było proporcji, nos miał bowiem duży, rzymski, i ogromne oczy niewypowiedzianej piękności i blasku, z orlą prawie śmiałością spojrzenia. Wobec tych oczu i nosa reszta twarzy, okolonej w dodatku długimi obfitymi puklami włosów, nikła prawie zupełnie; usta miał niemal dziecinne, nad nimi mały wąsik, ledwie pokrywający górną wargę. Delikatność cery, podniesiona różem i bielidłem, czyniła go podobnym do panny, a jednocześnie zuchwałość, duma i pewność siebie, malujące się w obliczu, nie pozwalały zapominać, iż jest to ów słynny chercheur de noises, jako go przezywano na dworze francuskim, człowiek, u którego ostre słowo łatwo wychodziło z ust, ale szpada jeszcze łatwiej z pochwy.", + "130669": "W Niemczech, w Holandii i we Francji opowiadano dziwy o jego czynach wojennych, kłótniach, zajściach i pojedynkach. On to w Holandii rzucał się w największy war bitwy, między niezrównane pułki piechoty hiszpańskiej, i własną książęcą ręką zdobywał chorągwie i działa; on na czele regimentów księcia Oranii zdobywał baterie, przez starych wodzów uznane za niepodobne do zdobycia; on nad Renem, na czele muszkieterów francuskich, rozbijał ciężkie chorągwie niemieckie, w trzydziestoletniej wojnie wyćwiczone; on ranił w pojedynku, we Francji, najsłynniejszego między kawalerami francuskimi fechmistrza, księcia de Fremouille; drugi słynny zabijaka, baron von Goetz, prosił go na klęczkach o darowanie życia; on ranił barona Grota, za co musiał od brata Janusza słuchać gorzkich wymówek, iż pospolituje godność swą książęcą stawając do walki z nierównego stanu ludźmi; on wreszcie, wobec całego dworu francuskiego, na balu w Luwrze uderzył w twarz margrabiego de Rieux za to, iż mu „szpetnie” przymówił.", + "130670": "Pojedynki odbywane incognito po mniejszych miastach, oberżach i zajazdach nie wchodziły oczywiście w rachubę.", + "130671": "Była to mieszanina zniewieściałości i nieokiełznanej odwagi. W czasie odwiedzin rzadkich i krótkich ojczystego kraju zabawiał się zatargami z rodziną Sapiehów i łowami. Ale wówczas leśniczowie musieli mu wyszukiwać niedźwiedzice z małymi, jako bardziej niebezpieczne i zaciekłe, na które szedł zbrojny tylko oszczepem. Zresztą nudził się w kraju i jako się rzekło, zjeżdżał niechętnie, najczęściej czasu wojny; wielkim męstwem odznaczył się pod Beresteczkiem, Mohylewem, Smoleńskiem. Wojna była jego żywiołem, chociaż umysł bystry i giętki zarówno się do intryg i do dyplomatycznych wybiegów nadawał.", + "130672": "W tych umiał być cierpliwy i wytrwały, daleko wytrwalszy niż w „amorach”, których długi szereg dopełniał historii jego życia. Książę na dworach, na których przebywał, był postrachem mężów mających piękne żony. Zapewne dlatego sam nie był dotąd żonaty, chociaż zarówno wysokie urodzenie, jak nieprzebrana niemal fortuna czyniły z niego jedną z najbardziej pożądanych partyj w Europie. Swatali go sami królestwo francuscy, Maria Ludwika polska, książę Oranii i wuj elektor brandenburski, ale on wolał dotąd swoją swobodę.", + "130673": "— Wiana nie potrzebuję — mawiał cynicznie — a innych uciech i tak mi nie brak.", + "130674": "W ten sposób doszedł trzydziestu pięciu lat wieku.", + "130675": "Kmicic, stojąc w progu, przypatrywał się tedy z ciekawością jego twarzy, którą odbijało zwierciadło, a on rozczesywał w zamyśleniu włosy grzywki nad czołem, na koniec, gdy pan Andrzej krząknął raz i drugi, rzekł nie odwracając głowy:", + "130676": "— A kto tam? Czy nie posłaniec od księcia wojewody?", + "130677": "— Nie posłaniec, ale od księcia wojewody! — odrzekł pan Andrzej.", + "130678": "Wówczas książę odwrócił głowę, a spostrzegłszy świetnego młodzieńca poznał, że nie ze zwykłym sługą ma do czynienia.", + "130679": "— Wybaczaj waćpan, panie kawalerze — rzekł uprzejmie — bo widzę, żem się co do szarży osoby omylił. Ale wszakże twarz waćpana mi znana, choć sobie nazwiska nie mogę przypomnieć. Waść jesteś dworzaninem księcia hetmana?", + "130680": "— Nazywam się Kmicic — odpowiedział pan Andrzej — a dworzaninem nie jestem, jeno pułkownikiem, od czasu jakem księciu hetmanowi własną chorągiew przyprowadził.", + "130681": "— Kmicic! — zawołał książę — ten sam Kmicic, sławny z ostatniej wojny, który Chowańskiego podchodził, a później na własną rękę niezgorzej sobie radził?… Toż ja siła o waćpanu słyszałem!", + "130682": "To rzekłszy książę począł uważniej i z pewnym upodobaniem spoglądać na pana Andrzeja, bo z tego, co o nim słyszał, miał go za człeka własnego pokroju.", + "130683": "— Siadaj, panie kawalerze — rzekł. — Rad cię bliżej poznam. A co tam słychać w Kiejdanach?", + "130684": "— Oto jest list księcia hetmana — odrzekł Kmicic.", + "130685": "Pokojowi, skończywszy zapinać książęce buty, wyszli, a książę złamał pieczęć i począł czytać. Po chwili na twarzy jego odbiła się nuda i zniechęcenie. Rzucił list przed lustro i rzekł:", + "130686": "— Nic nowego! Radzi mi książę wojewoda, abym się do Prus, do Tylży albo Taurogów przeniósł, co jak waść widzisz, czynię właśnie. Ma foi! Nie rozumiem pana brata… Donosi mi, że elektor w margrabstwie i że się do Prus przez Szwedów przebrać nie może, a pisze jednocześnie, iż aż mu włosy na głowie powstają, że się z nim de succursu ani de receptu nie znoszę. A jakże to ja mam czynić? Jeśli się kurfirst przez Szwedów nie może przebrać, to jakże się mój posłaniec przebierze? Na Podlasiu siedziałem, bom nie miał nic innego do roboty. Powiem ci, mój kawalerze, żem się nudził jak diabeł na pokucie. Niedźwiedzie, co były blisko Tykocina, wykłułem; białogłowy tamtejsze kożuchami cuchną, którego zapachu nozdrza moje znieść nie mogą… Ale!… Rozumieszże ty, panie kawalerze, po francusku albo po niemiecku?", + "130687": "— Rozumiem po niemiecku — rzekł Kmicic.", + "130688": "— To chwała Bogu!… Będę mówił po niemiecku, bo mi od waszej mowy wargi pierzchną.", + "130689": "To rzekłszy, książę wysunął dolną wargę i począł dotykać jej z lekka palcami, jakby chcąc przekonać się, czy nie opierzchła lub nie popękała; następnie spojrzał w lustro i mówił dalej:", + "130690": "— Doszły mnie posłuchy, że koło Łukowa jakiś szlachcic Skrzetuski ma żonę cudnej urody. Daleko to!… Ale jednak posłałem ludzi, żeby mi ją porwali i przywieźli… Tymczasem, czy uwierzysz, panie Kmicic, nie znaleziono jej w domu!", + "130691": "— Szczęście to — rzekł pan Andrzej — bo to żona zacnego kawalera, sławnego zbarażczyka, któren ze Zbaraża przez wszystką potęgę Chmielnickiego się przedarł.", + "130692": "— Męża oblegano w Zbarażu, a ja bym żonę oblegał w Tykocinie… Czy myślisz waćpan, żeby się tak samo zacięcie broniła?", + "130693": "— Wasza książęca mość rady wojennej byś przy takim oblężeniu nie potrzebował, niechże się i bez mojej opinii obejdzie — odrzekł szorstko pan Andrzej.", + "130694": "— Prawda! Szkoda o tym mówić — odrzekł książę. — Wracam do sprawy: czy waćpan masz jeszcze jakie listy?", + "130695": "— Do waszej książęcej mości co miałem, to oddałem, a oprócz tego mam do króla szwedzkiego. Czy waszej książęcej mości nie wiadomo, gdzie go mam szukać?", + "130696": "— Nic nie wiem. Co ja mam wiedzieć? W Tykocinie go nie ma, mogę ci za to zaręczyć, bo gdyby tam raz zajrzał, to by się panowania nad całą Rzecząpospolitą wyrzekł. Warszawa już w rękach szwedzkich, jak to wam pisałem, ale tam też jego królewskiej mości nie znajdziesz. Musi być pod Krakowem albo w samym Krakowie, jeśli się dotąd do Prus Królewskich nie wybrał. W Warszawie dowiesz się o wszystkim. Wedle mojego zdania musi Karol Gustaw o miastach pruskich pomyśleć, bo ich za sobą nie może zostawiać. Kto by się spodziewał, że gdy cała Rzeczpospolita odstępuje pana, gdy wszystka szlachta łączy się ze Szwedem, gdy województwa poddają się jedne za drugimi — wówczas właśnie miasta pruskie, Niemcy i protestanci, nie chcą o Szwedach słyszeć i do oporu się gotują. Oni chcą wytrwać, oni Rzeczpospolitą ratować i Jana Kazimierza utrzymać! Zaczynając tę robotę, myśleliśmy, że będzie inaczej, że właśnie przede wszystkim oni pomogą nam i Szwedom do pokrajania tego bochenka, który waszą Rzecząpospolitą nazywacie. A tu ani rusz! Całe szczęście, że książę elektor ma tam na nich oko. Ofiarował już im pomoc przeciw Szwedom, ale Gdańszczanie mu nie ufają i mówią, że sami mają dość sił…", + "130697": "— Wiemy już o tym w Kiejdanach! — rzekł Kmicic.", + "130698": "— Jeżeli nie mają dość sił, to w każdym razie mają dobry węch — mówił dalej, śmiejąc się książę — bo wujowi elektorowi tyle, mniemam, chodzi o Rzeczpospolitą, ile i mnie albo księciu wojewodzie wileńskiemu.", + "130699": "— Wasza książęca mość pozwoli, że zaneguję — rzekł porywczo Kmicic. — Księciu wojewodzie wileńskiemu tylko o Rzeczpospolitą chodzi, dla której w każdej chwili gotów wydać ostatnie tchnienie i ostatnią krew wylać.", + "130700": "Książę Bogusław począł się śmiać.", + "130701": "— Młody jesteś, kawalerze, młody! Ale mniejsza z tym! Owóż wujowi elektorowi chodzi o to, by mógł Prusy Królewskie zacapić, i dlatego tylko ofiaruje im swoją pomoc. Gdy je raz będzie miał w ręku, gdy do miast swoje załogi powprowadza, gotów nazajutrz zgodzić się ze Szwedami, ba, nawet z Turczynem i z diabłami. Niechby mu jeszcze Szwedzi kawał Wielkopolski dodali, gotów im pomagać ze wszystkich sił do zabrania reszty. W tym tylko bieda, że i Szwedzi ostrzą zęby na Prusy i stąd dyfidencje pomiędzy nimi i elektorem.", + "130702": "— Ze zdumieniem słucham słów waszej książęcej mości! — rzekł Kmicic.", + "130703": "— Diabli mnie brali na Podlasiu — odpowiedział książę — że musiałem tyle czasu bezczynnie siedzieć… Ale cóż miałem robić? Stanął układ między mną a księciem wojewodą, że póki w Prusach rzeczy się nie wyklarują, ja nie przejdę otwarcie na stronę szwedzką. I to słuszna, bo w ten sposób furtka zostaje otwarta. Posłałem nawet sekretnych gońców do Jana Kazimierza oznajmiając, że gotówem zwołać pospolite ruszenie na Podlasiu, byle mi manifest przysłano. Król, jak król, dałby się może wywieść w pole, ale królowa widocznie mi nie ufa i musiała odradzić. Żeby nie baby, to dziś stałbym na czele wszystkiej szlachty podlaskiej, a co większa, konfederaci owi, którzy teraz pustoszą dobra księcia Janusza, nie mieliby innej rady, jak pójść pod moją komendę. Głosiłbym się stronnikiem Jana Kazimierza, a w rzeczy mając w ręku siłę, targowałbym się ze Szwedami. Ale ta baba wie, jak trawa rośnie, i najtajniejszą myśl odgadnie. Król to prawdziwy, nie królowa! Więcej ona ma dowcipu w jednym palcu niż Jan Kazimierz w całej głowie.", + "130704": "— Książę wojewoda… — zaczął Kmicic.", + "130705": "— Książę wojewoda — przerwał z niecierpliwością Bogusław — wiecznie spóźnia się ze swymi radami; pisze mi w każdym liście: „zrób to a to”, a ja właśnie już to dawno zrobiłem. Książę wojewoda głowę prócz tego traci… Bo, słuchaj, kawalerze, czego jeszcze ode mnie wymaga…", + "130706": "Tu książę chwycił list i począł czytać głośno:", + "130707": "„Sam WXMć w drodze bądź ostrożnym, a o tych frantach konfederatach, którzy się przeciw mnie zbuntowali i na Podlasiu grasują, dla Boga pomyśl WXMć, żeby ich rozproszyć, żeby do króla nie szli. Gotują się na Zabłudów, a tam piwa mocne; jako się popiją, żeby ich wyrżnęli, każdy gospodarz swego. Bo nie godzi się nic lepszego; ale capita uprzątnąwszy, poszłoby to w rozdrób.”", + "130708": "Tu Bogusław rzucił z niechęcią list na stół.", + "130709": "— Słuchajże, panie Kmicic — rzekł — więc ja mam razem wyjeżdżać do Prus i razem urządzać rzeź w Zabłudowie? Razem udawać jeszcze stronnika Jana Kazimierza i patriotę, i razem wycinać tych ludzi, którzy króla i ojczyzny nie chcą zdradzić? Jestże to sens? Zali to się jedno drugiego trzyma? Ma foi! Książę hetman głowę traci. Toć ja i teraz właśnie spotkałem, ot, idąc tu do Pilwiszek, po drodze, całą jakąś zbuntowaną chorągiew walącą na Podlasie. Byłbym im chętnie po brzuchach przejechał, choćby dlatego, ażeby mieć uciechę; ale póki nie jestem otwartym szwedzkim partyzantem, póki wuj elektor rzekomie jeszcze z miastami pruskimi, a zatem z Janem Kazimierzem trzyma, nie mogę sobie takich uciech pozwalać, dalibóg, nie mogę… Co mogłem najwięcej zrobić, to politykować z tymi buntownikami, jak i oni ze mną politykowali, podejrzywając mnie wprawdzie o praktyki z hetmanem, ale nie mając czarno na białym.", + "130710": "Tu książę rozparł się wygodnie w fotelu, wyciągnął nogi i założywszy niedbale ręce pod głowę, począł powtarzać:", + "130711": "— Ej, galimatias w tej waszej Rzeczypospolitej, galimatias!… W świecie niczego podobnego nie masz!…", + "130712": "Po czym umilkł na chwilę; widocznie jakaś myśl przyszła mu do głowy, bo się uderzył w perukę i zapytał:", + "130713": "— A waćpan nie będziesz na Podlasiu?", + "130714": "— Jakże! — rzekł Kmicic. — Muszę tam być, bo mam list z instrukcjami do Harasimowicza, podstarościego w Zabłudowie.", + "130715": "— Na Boga! — rzekł książę — Harasimowicz tu jest ze mną. Jedzie z rzeczami hetmańskimi do Prus, bo tam baliśmy się, żeby nie wpadły w ręce konfederackie. Czekaj waść, każę go zawołać.", + "130716": "Tu książę zakrzyknął na pokojowca i kazał mu wołać podstarościego, sam zaś rzekł:", + "130717": "— A to się dobrze składa! Oszczędzisz sobie waćpan drogi… Chociaż… może i szkoda, że na Podlasie nie pojedziesz, bo tam między głowami konfederacji jest i twój imiennik… Mógłbyś go skaptować.", + "130718": "— Nie miałbym na to czasu — rzekł Kmicic — gdyż mi do króla szwedzkiego i do pana Lubomirskiego pilno.", + "130719": "— A, to masz listy i do pana marszałka koronnego? Ej, odgaduję, o co chodzi… Niegdyś pan marszałek myślał swatać synalka z córką Janusza… Czyby teraz hetman nie chciał delikatnie odnowić rokowań?…", + "130720": "— O to właśnie idzie.", + "130721": "— Dzieci to oboje zupełne… Hm! Delikatna to misja, bo hetmanowi nie wypada pierwszemu się wpraszać. Przy tym…", + "130722": "Tu książę zmarszczył brwi.", + "130723": "— Przy tym nie będzie z tego nic… Nie dla Herakliusza córka księcia hetmana. Ja ci to mówię! Książę hetman powinien to rozumieć, że jego fortuna musi zostawać w ręku Radziwiłłów.", + "130724": "Kmicic spoglądał ze zdziwieniem na księcia, który chodził coraz spieszniejszym krokiem po izbie. Nagle zatrzymał się przed panem Andrzejem i rzekł:", + "130725": "— Daj mi parol kawalerski, że odpowiesz prawdę na moje pytanie.", + "130726": "— Mości książę — rzekł Kmicic — łżą ci tylko, którzy się boją, a ja się nikogo nie boję.", + "130727": "— Czy książę wojewoda kazał zachować sekret przede mną o rokowaniach z Lubomirskim?", + "130728": "— Gdybym miał taki rozkaz, to bym o panu Lubomirskim wcale nie był wspominał.", + "130729": "— Mogło ci się wymknąć. Daj parol!", + "130730": "— Daję — rzekł Kmicic marszcząc brwi.", + "130731": "— Ciężar mi zdjąłeś z serca, bo myślałem, że książę wojewoda i ze mną podwójną grę prowadzi.", + "130732": "— Nie rozumiem waszej książęcej mości.", + "130733": "— Nie chciałem żenić się we Francji z Rohanówną, nie licząc z pół kopy innych księżniczek, które mi swatano… Czy wiesz dlaczego?", + "130734": "— Nie wiem.", + "130735": "— Bo jest układ pomiędzy mną a księciem wojewodą, że jego dziewka i jego fortuna dla mnie rosną. Jako wierny sługa Radziwiłłów, możesz wiedzieć o wszystkim.", + "130736": "— Dziękuję za ufność… Ale wasza książęca mość mylisz się… Nie jestem sługą Radziwiłłów.", + "130737": "Bogusław otworzył szeroko oczy.", + "130738": "— Kimże ty jesteś?", + "130739": "— Hetmańskim, nie dworskim, jestem pułkownikiem, a w dodatku księcia wojewody krewnym.", + "130740": "— Krewnym?", + "130741": "— Bom z Kiszkami spowinowacony, a hetman rodzi się z Kiszczanki.", + "130742": "Książę Bogusław popatrzył przez chwilę na Kmicica, na którego twarz wystąpiły lekkie rumieńce. Nagle wyciągnął rękę i rzekł:", + "130743": "— Przepraszam cię, kuzynie, i winszuję paranteli.", + "130744": "Ostatnie słowa były powiedziane z jakąś niedbałą, lubo wytworną grzecznością, w której jednak było coś wprost dla pana Andrzeja bolesnego. Policzki jego zarumieniły się jeszcze bardziej i już otwierał usta, aby coś żywo powiedzieć, gdy drzwi otworzyły się i gubernator Harasimowicz ukazał się w progu.", + "130745": "— Jest list do waści — rzekł książę Bogusław.", + "130746": "Harasimowicz skłonił się księciu, a następnie panu Andrzejowi, który podał mu list książęcy.", + "130747": "— Czytaj waść! — rzekł książę Bogusław.", + "130748": "Harasimowicz począł czytać:", + "130749": "„Panie Harasimowicz! Teraz czas pokazać życzliwość dobrego sługi ku panu. Cokolwiek pieniędzy zebrać możecie i wy w Zabłudowie, i pan Przyński w Orlu…”", + "130750": "— Pana Przyńskiego konfederaci usiekli w Orlu — przerwał książę — dlatego pan Harasimowicz daje drapaka…", + "130751": "Podstarości skłonił się i czytał dalej:", + "130752": "„…i pan Przyński w Orlu, choć publicznych podatków, choć czynszów, arend…”", + "130753": "— Już je konfederaci wybrali — przerwał znów książę Bogusław.", + "130754": "„…przesyłajcie mi jak najprędzej (czytał dalej Harasimowicz). Możecie-li i wsie jakie sąsiadom lub mieszczanom zastawić, biorąc pieniądze co najwięcej na nie; i gdziekolwiek się jeno sposób poda na dostanie onych, starajcie się i do mnie odsyłajcie. Konie i rzeczy wszystkie, cokolwiek tam jest, ba! I w Orlu lichtarz wielki, i co inszego, obrazy i ochędóstwa, a najbardziej działa owe, co w ganku stoją, przy księciu imci panu bracie wyślijcie, bo alias rozbojów bać się trzeba…”", + "130755": "— Znowu spóźniona rada, bo działa idą już ze mną! — rzekł książę.", + "130756": "„…Jeśliby z łożami ciężko było, to same tylko działa bez łożów, i to okryć, żeby nie wiedziano, co wiozą. A te rzeczy do Prus jak najprędzej wymknąć, strzegąc się najbardziej tych zdrajców, co w wojsku moim bunt podniósłszy, moje starostwa tłoczą…”", + "130757": "— Oj, co tłoczą, to tłoczą! Wycisną je na twaróg! — przerwał znów książę.", + "130758": "„…starostwa moje tłoczą i na Zabłudów się gotują, idąc snadź do króla. Z którymi bić się trudno, bo przecie gromada, ale albo ich wpuściwszy, pięknie popoić, a w nocy śpiących wyrżnąć (każdy gospodarz uczynić to może), albo ich w piwach mocnych potruć, albo o co tam nietrudno, swawolną także kupą na nich zemknąć, co by się na nich obłowili…”", + "130759": "— No, nic nowego! — rzekł książę Bogusław. — Możesz, panie Harasimowicz, jechać dalej ze mną…", + "130760": "— Jest jeszcze suplement — odrzekł podstarości.", + "130761": "I począł czytać dalej:", + "130762": "„…Win, jeśli nie można wywieźć (bo tu już u nas nigdzie ich nie dostanie), tedy w skok za gotowe posprzedawać…”", + "130763": "Tu pan Harasimowicz sam przerwał i chwycił się za głowę.", + "130764": "— Dla Boga! Wina idą o pół dnia drogi za nami i pewno wpadły w ręce tej chorągwi zbuntowanej, która koło nas przechodziła. Będzie szkody na jakie tysiąc czerwonych złotych. Niech wasza książęca mość świadczy za mną, że sama mi kazała czekać, aż beczki na wozy wpakują.", + "130765": "Strach pana Harasimowicza byłby jeszcze większy, gdyby pan Harasimowicz znał pana Zagłobę i gdyby wiedział, że się właśnie w owej chorągwi znajduje. Tymczasem jednak książę Bogusław rozśmiał się i rzekł:", + "130766": "— Niech im będzie na zdrowie! Czytaj dalej!", + "130767": "„…jeżeli się zaś kupiec nie znajdzie…”", + "130768": "Książę Bogusław wziął się aż pod boki ze śmiechu:", + "130769": "— Już się znalazł — rzekł — jeno trza mu będzie borgować.", + "130770": "„…jeżeli się zaś kupiec nie znajdzie (czytał żałosnym głosem Harasimowicz), tedy w ziemię pozakopywać, byle nieznacznie, żeby nad dwóch o tym nie wiedziało. Beczkę jednak jaką i drugą w Orlu i w Zabłudowie zostawić, a to z lepszych i słodszych, co by się ułakomili na nią, a podprawić mocno trucizną, żeby starszyzna przynajmniej powyzdychała, to się drużyna rozbieży. Dla Boga, życzliwie mi w tym posłużcie, a sekretnie, przez miłosierdzie boże!… A palcie, co piszę, i ktokolwiek o czym wiedzieć będzie, odsyłajcie go do mnie. Albo sami najdą i wypiją, albo jednając może im ten napój podarować…”", + "130771": "Podstarości skończył czytać i począł patrzyć na księcia Bogusława jakby czekając instrukcji, a książę rzekł:", + "130772": "— Widzę, że tęgo brat mój myśli o konfederatach, szkoda tylko, że jak zwykle, za późno!… Żeby się był dwa tygodnie albo choć tydzień temu na ów dowcip zdobył, można by było popróbować. A teraz ruszaj z Bogiem, panie Harasimowicz, bo już cię nie potrzebujem.", + "130773": "Harasimowicz skłonił się i wyszedł.", + "130774": "Książę Bogusław stanął przed zwierciadłem i począł się przyglądać starannie własnej postaci, przy czym poruszał z lekka głową w prawo i w lewo, to oddalał się od lustra, to zbliżał, to potrząsał puklami włosów, to strzygł oczyma z ukosa, nie zważając wcale na Kmicica, który siedział w cieniu, odwrócony plecami do okna.", + "130775": "Gdyby jednak był rzucił chociaż jedno spojrzenie na twarz pana Andrzeja, poznałby, iż w młodym pośle dzieje się coś dziwnego, twarz bowiem Kmicica była blada, na czole osiadły mu gęste krople potu, a ręce drgały konwulsyjnie. Przez chwilę podniósł się z krzesła i znowu zaraz usiadł, jak człowiek, który walczy ze sobą i przełamuje w sobie wybuch gniewu lub rozpaczy. Na koniec rysy jego ściągnęły się i zakrzepły; widocznie całą siłą potężnej woli i energii nakazał sobie spokój i zapanował nad sobą zupełnie.", + "130776": "— Wasza książęca mość — rzekł — z tego zaufania, jakim mnie książę hetman obdarza, widzisz wasza książęca mość, że tajemnicy nie chce z niczego przede mną robić. Należę duszą i mieniem do jego robót; przy jego i waszej książęcej mości fortunie może i moja wyrosnąć, dlatego gdzie wy idziecie, tam i ja pójdę… Na wszystkom gotów! Ale chociaż w onych sprawach służę i w nich się obracam, przecie pewnie nie wszystko zgoła rozumiem ani też wszystkich arkanów własnym słabym dowcipem przeniknąć mogę.", + "130777": "— Czego tedy życzysz, panie kawalerze, a raczej, piękny kuzynie? — spytał książę.", + "130778": "— O naukę waszej książęcej mości proszę, bo też wstyd by mi było, gdybym się przy takich statystach niczego nie zdołał nauczyć. Nie wiem, czy wasza książęca mość raczysz mi szczerze odpowiedzieć?", + "130779": "— To będzie zależało od twego pytania i od mego humoru — odrzekł Bogusław nie przestając patrzeć w lustro.", + "130780": "Oczy Kmicica błysnęły przez chwilę, lecz mówił dalej spokojnie:", + "130781": "— Owóż tak jest: książę wojewoda wileński wszystkie swe postępki dobrem i zbawieniem Rzeczypospolitej osłania. Już też ta Rzeczpospolita z ust mu nie schodzi. Raczże mi wasza książęca mość szczerze powiedzieć: pozoryli to tylko konieczne czyli naprawdę książę hetman ma tylko dobro Rzeczypospolitej na celu?…", + "130782": "Bogusław rzucił bystre, przelotne spojrzenie na pana Andrzeja.", + "130783": "— A jeżelibym ci powiedział, że to pozory, czylibyś pomagał dalej?", + "130784": "Kmicic ruszył niedbale ramionami.", + "130785": "— Ba! Jako rzekłem, moja fortuna przy fortunie waszych książęcych mościów wyrośnie. Byle się to stało, wszystko mi zresztą jedno!", + "130786": "— Wyjdziesz na człowieka! Pamiętaj, że ci to przepowiadam. Ale czemu to brat nigdy z tobą szczerze nie mówił?", + "130787": "— Może dlatego, że skrupulat, a może, ot tak! nie zgadało się!", + "130788": "— Bystry masz dowcip, kawalerze, bo to szczera prawda, że on skrupulat i niechętnie prawdziwą skórę pokazuje. Jak mi Bóg miły, prawda! Taka już jego natura. Toż on i ze mną gadając, skoro się tylko zapomni, zaraz zaczyna mowę miłością dla ojczyzny koloryzować. Dopiero jak mu się w oczy rozśmieję, to się opatrzy. Prawda! Prawda!", + "130789": "— Więc to tedy jeno pozory? — pytał Kmicic.", + "130790": "Książę przekręcił krzesło, siadł na nim jak na koniu i wsparłszy ręce na poręczy milczał chwilę, jakby się namyślając, po czym rzekł:", + "130791": "— Słuchaj, panie Kmicic! Gdybyśmy, Radziwiłłowie, żyli w Hiszpanii, we Francji albo w Szwecji, gdzie syn po ojcu następuje i gdzie prawo królewskie z Boga samego wypływa, tedy, pominąwszy jakieś wojny domowe, jakieś rodu królewskiego wygaśnięcie, jakieś nadzwyczajne zdarzenia, służylibyśmy pewnie królowi i ojczyźnie, kontentując się jeno najwyższymi urzędami, które nam się z rodu i fortuny przynależą. Ale tu, w tym kraju, gdzie król nie ma za sobą bożego prawa, jeno go szlachta kreuje, gdzie wszystko in liberis suffragiis, słusznie czyniliśmy sobie pytanie: dlaczego to Waza, a nie Radziwiłł ma panować?… Nic to jeszcze Waza, boć oni z królów dziedzicznych ród wiodą, ale kto nam zaręczy, kto nas upewni, że po Wazach nie przyjdzie szlachcie fantazja do głowy posadzić na stolcu królewskim i wielkoksiążęcym choćby pana Harasimowicza albo jakiego pana Mieleszkę, albo jakiego pana Piegłasiewicza z Psiej Wólki. Tfu! Czy ja wiem wreszcie kogo?… A my? Radziwiłłowie i książęta Rzeszy Niemieckiej mamyże po staremu przystępować do całowania jego królewskiej-piegłasiewiczowskiej ręki?… Tfu! Do wszystkich rogatych diabłów, kawalerze, czas z tym skończyć!… Spójrz przy tym na Niemcy, ilu tam książąt udzielnych mogłoby, z uwagi na fortunę, na podstarościch do nas się zgodzić. A przecie mają swoją udzielność, a przecie panują, a przecie suffragia w sejmach Rzeszy mają, a przecie korony na głowach noszą i miejsca przed nami biorą, choćby im słuszniej wypadało ogony u naszych płaszczów nosić. Czas z tym skończyć, panie kawalerze, czas spełnić to, o czym ojciec mój już zamyślał!", + "130792": "Tu książę ożywił się, wstał z krzesła i począł chodzić po komnacie.", + "130793": "— Nie obejdzie się to bez trudności i impedimentów — mówił dalej — bo ołyccy i nieświescy Radziwiłłowie nie chcą nam pomagać. Wiem, że książę Michał pisał do brata, że nam raczej o włosiennicy, nie o płaszczu królewskim myśleć. Niechże sam o niej myśli, niech pokuty odprawia, niech na popiele siada, niech mu jezuici skórę dyscyplinami garbują; skoro kontentuje się krajczostwem, niechże przez całe cnotliwe życie aż do cnotliwej śmierci kapłony cnotliwie kraje! Obejdziem się bez niego i rąk nie opuścimy, bo teraz właśnie pora. Rzeczpospolitą diabli biorą, bo już tak bezsilna, na takie psy zeszła, że się nikomu nie może opędzić. Wszyscy lezą w jej granice jak przez rozgrodzony płot. To, co tu się ze Szwedami stało, nie przytrafiło się dotąd nigdy na świecie. My, panie kawalerze, możem wprawdzie śpiewać: Te Deum laudamus!, a swoją drogą to niesłychana i niebywała rzecz… Jak to, najezdnik uderza na kraj, najezdnik znany z drapieżności, i nie tylko nie znajduje oporu, ale kto żyw opuszcza dawnego pana i spieszy do nowego: magnates, szlachta, wojsko, zamki, miasta, wszyscy!… Bez czci, sławy, honoru, wstydu!… Historia drugiego takiego przykładu nie podaje! Tfu! Tfu! Panie kawalerze! Kanalia w tym kraju żywie bez sumienia i ambicji!… I taki kraj nie ma zginąć? Na łaskawość się szwedzką oglądali! Będziecie mieć łaskawość! Już tam w Wielkopolsce Szwedzi szlachcie palce w kurki od muszkietów wkręcają!… I tak wszędy będzie — nie może być inaczej, bo taki naród musi zginąć, musi pójść w pogardę i w służbę do sąsiadów!…", + "130794": "Kmicic coraz był bledszy i resztkami sił trzymał na wodzy wybuch szaleństwa; ale książę, cały zatopiony w swej mowie, upajał się własnymi słowami, własnym rozumem, i nie zważając na słuchacza tak dalej mówił:", + "130795": "— Jest, panie kawalerze, zwyczaj w tym kraju, iż gdy kto kona, to mu krewni w ostatniej chwili poduszkę spod głowy wyszarpują, ażeby się zaś dłużej nie męczył. Ja i książę wojewoda wileński postanowiliśmy tę właśnie przysługę oddać Rzeczypospolitej. Ale że siła drapieżników czyha na spadek i wszystkiego zagarnąć nie zdołamy, przeto chcemy, aby choć część, i to nie lada jaka, dla nas przypadła. Jako krewni, mamy do tego prawo. Jeśli zaś nie przemówiłem ci tym porównaniem do głowy i nie zdołałem w sedno utrafić, tedy powiem inaczej. Rzeczpospolita to postaw czerwonego sukna, za które ciągną Szwedzi, Chmielnicki, Hiperborejczykowie, Tatarzy, elektor i kto żyw naokoło. A my z księciem wojewodą wileńskim powiedzieliśmy sobie, że z tego sukna musi się i nam tyle zostać w ręku, aby na płaszcz wystarczyło; dlatego nie tylko nie przeszkadzamy ciągnąć, ale i sami ciągniemy. Niechaj Chmielnicki przy Ukrainie się ostaje, niech Szwedzi z Brandenburczykiem o Prusy i wielkopolskie kraje się rozprawiają, niech Małopolskę bierze Rakoczy czy kto bliższy. Litwa musi być dla księcia Janusza, a z jego córką — dla mnie!", + "130796": "Kmicic wstał nagle.", + "130797": "— Dziękuję waszej książęcej mości, to tylko chciałem wiedzieć!", + "130798": "— Odchodzisz, panie kawalerze?", + "130799": "— Tak jest.", + "130800": "Książę spojrzał uważniej na Kmicica i w tej chwili dopiero spostrzegł jego bladość i wzburzenie.", + "130801": "— Co ci jest, panie Kmicic? — spytał. — Wyglądasz jak Piotrowin…", + "130802": "— Fatygi z nóg mnie obaliły i w głowie mi się kręci. Żegnam waszą książęcą mość, przed odjazdem przyjdę się jeszcze pokłonić.", + "130803": "— To się spiesz, bo ja po południu ruszam także.", + "130804": "— Za godzinę najdalej przybędę.", + "130805": "To rzekłszy Kmicic skłonił się i wyszedł.", + "130806": "W drugiej izbie pokojowcy podnieśli się na jego widok, ale on przeszedł jak pijany, nikogo nie widząc. Na progu izby chwycił się i obu rękami za głowę i począł powtarzać z jękiem prawie:", + "130807": "— Jezusie Nazareński, Królu żydowski! Jezus, Maria, Józef!", + "130808": "Chwiejnym krokiem przeszedł przez podwórzec około warty złożonej z sześciu halabardników. Za kołowrotem stali jego ludzie, z wachmistrzem Soroką na czele.", + "130809": "— Za mną! — rzekł Kmicic.", + "130810": "I ruszył przez miasto ku oberży.", + "130811": "Soroka, dawny żołnierz Kmicica i znający go doskonale, zauważył natychmiast, że z młodym pułkownikiem dzieje się coś niezwykłego.", + "130812": "— Czuj duch! — rzekł z cicha do ludzi — gorze temu, na kogo gniew jego spadnie!", + "130813": "Żołnierze przyspieszali w milczeniu kroku, a Kmicic nie szedł, ale biegł prawie naprzód, wymachując rękoma i powtarzając bezładne słowa.", + "130814": "Do uszu Soroki dochodziły jeno oderwane wyrazy: „Truciciele, wiarołomcy, zdrajcy… Zbrodzień i zdrajca… Obaj tacy…”", + "130815": "Potem począł pan Kmicic wspominać dawnych kompanionów. Nazwiska: Kokosiński, Kulwiec, Ranicki, Rekuć i inne, wypadały z jego ust jedno po drugim. Kilka razy wspomniał także Wołodyjowskiego. Słuchał tego ze zdumieniem Soroka i trwożył się coraz bardziej, a w duszy myślał:", + "130816": "„Jakaś krew się tu poleje… Nie może być inaczej…”", + "130817": "Tymczasem przyszli do zajazdu. Kmicic zamknął się natychmiast w izbie i z godzinę nie dawał znaku życia.", + "130818": "A żołnierze tymczasem bez rozkazu ładowali wiuki i siodłali konie.", + "130819": "Soroka mówił im:", + "130820": "— Nie zawadzi to, trzeba być na wszystko gotowym.", + "130821": "— My też gotowi! — odpowiadali starzy zabijakowie, ruszając wąsami.", + "130822": "Jakoż pokazało się wkrótce, że Soroka dobrze znał swego pułkownika, bo nagle Kmicic ukazał się w sieni, bez czapki, w koszuli tylko i hajdawerach.", + "130823": "— Konie siodłać! — krzyknął.", + "130824": "— Posiodłane.", + "130825": "— Wiuki ładować!", + "130826": "— Spakowane.", + "130827": "— Dukat na głowę! — krzyknął młody pułkownik, który pomimo całej gorączki i wzburzenia spostrzegł, że ci żołnierze w lot odgadują jego myśli.", + "130828": "— Dziękujemy, panie komendancie! — ozwali się wszyscy chórem.", + "130829": "— Dwóch ludzi weźmie konie wiuczne i wyjedzie natychmiast z miasta ku Dębowej. Przez miasto jechać wolno, za miastem puścić konie w skok i nie ustawać aż w lasach.", + "130830": "— Wedle rozkazu!", + "130831": "— Czterej inni nabić garłacze siekańcami. Dla mnie dwa konie osiodłać, żeby i drugi był w zupełnej gotowości.", + "130832": "— Wiedziałem ja, że coś będzie! — mruknął Soroka.", + "130833": "— A teraz wachmistrz za mną! — krzyknął Kmicic.", + "130834": "I jak był rozebrany, w hajdawerach tylko i rozchełstanej na piersiach koszuli, wyszedł z sieni, a Soroka szedł za nim, otwierając szeroko oczy ze zdziwienia; tak doszli aż do studni żurawianej w podwórzu zajazdu. Tu Kmicic zatrzymał się i ukazując na wiadro wiszące przy żurawiu rzekł:", + "130835": "— Lej mi wodę na łeb!", + "130836": "Wachmistrz wiedział z doświadczenia, jak niebezpiecznie było pytać dwa razy o rozkaz; chwycił więc za drąg i zanurzył wiadro w wodzie, następnie wyciągnął je spiesznie i porwawszy w dłonie, chlusnął zawartą w nim wodę na pana Andrzeja, a pan Andrzej począł parskać i prychać jakoby wieloryb, dłońmi przy klepywał mokre włosy, po czym zakrzyknął:", + "130837": "— Jeszcze!", + "130838": "Soroka powtórzył czynność raz, drugi i chlustał wodą ze wszystkich sił, jakoby chciał płomień zagasić.", + "130839": "— Dość! — rzekł na koniec Kmicic. — Pójdź za mną, szaty mi pomożesz wdziać!", + "130840": "I poszli obaj do zajazdu.", + "130841": "W bramie spotkali swoich dwóch ludzi, wyjeżdżających z wiucznymi końmi.", + "130842": "— Wolno przez miasto, za miastem w skok! — powtórzył im na drogę Kmicic.", + "130843": "I wszedł do izby.", + "130844": "W pół godziny później ukazał się znowu, całkiem przybrany już jak do drogi: w wysokie jałowicze buty i łosiowy kaftan obciśnięty pasem skórzanym, za który zatknięta była krócica.", + "130845": "Żołnierze zauważyli także, iż spod kaftana wyglądał mu brzeg drucianej kolczugi, jak gdyby wybierał się na bitwę. Szablę też miał przypiętą wysoko, by łatwiej było chwycić za rękojeść; twarz miał dość spokojną, ale surową i groźną.", + "130846": "Rzuciwszy okiem na żołnierzy, czy gotowi i zbrojni należycie, siadł na koń i cisnąwszy dukata gospodarzowi, wyjechał z zajazdu.", + "130847": "Soroka jechał przy nim, trzej inni z tyłu, prowadząc zapasowego konia. Wkrótce znaleźli się na rynku napełnionym przez wojska Bogusława. Ruch już był między nimi, bo widocznie przyszły rozkazy, aby się gotowano do drogi. Jazda dociągała popręgów u siodeł i kiełznała konie, piechota rozbierała muszkiety stojące w kozłach przed domami, do wozów zakładano konie.", + "130848": "Kmicic obudził się jakoby z zamyślenia.", + "130849": "— Słuchaj, stary — rzekł do Soroki — wszakże to od starościńskiego dworu gościniec idzie dalej, nie trzeba wracać przez rynek?", + "130850": "— A gdzie pojedziem, panie pułkowniku?", + "130851": "— Do Dębowej!", + "130852": "— To właśnie z rynku wedle dworu trzeba przejeżdżać. Rynek zostanie za nami.", + "130853": "— Dobrze! — rzekł Kmicic.", + "130854": "Po chwili mruknął sam do siebie półgłosem:", + "130855": "— Ej, żeby tamci żyli teraz! Mało ludzi na taką imprezę, mało!", + "130856": "Tymczasem przejechali rynek i poczęli skręcać ku starościńskiemu domowi, który leżał o półtora stai dalej nad drogą.", + "130857": "— Stój! — rzekł nagle Kmicic.", + "130858": "Żołnierze stanęli, on zaś zwrócił się ku nim.", + "130859": "— Gotowiście na śmierć? — spytał krótko.", + "130860": "— Gotowi — odpowiedzieli chórem orszańscy zabijakowie.", + "130861": "— Leźliśmy Chowańskiemu w gardło i nie zjadł nas… Pamiętacie?", + "130862": "— Pamiętamy!", + "130863": "— Trzeba się dziś ważyć na wielkie rzeczy… Uda się, to miłościwy król nasz panów z was poczyni… Ja w tym!… Nie uda się, pójdziecie na pal!", + "130864": "— Co się nie ma udać! — rzekł Soroka, którego oczy poczęły błyskać jak u starego wilka.", + "130865": "— Uda się! — powtórzyli trzej inni: Biłous, Zawratyński i Lubieniec.", + "130866": "— Musimy porwać księcia koniuszego! — rzekł Kmicic.", + "130867": "I umilkł, chcąc zbadać wrażenie, jakie szalona myśl uczyni na żołnierzy. A oni umilkli także i patrzyli w niego jak w tęczę, tylko wąsiska ruszały im się i tylko twarze stały się groźne i zbójeckie.", + "130868": "— Pal blisko, nagroda daleko! — rzekł Kmicic.", + "130869": "— Mało nas! — mruknął Zawratyński.", + "130870": "— To gorzej aniżeli z Chowańskim! — dodał Lubieniec.", + "130871": "— Wojska wszystkie w rynku, a we dworze jeno straż i dworzan ze dwudziestu — rzekł Kmicic — którzy niczego się nie spodziewają, nawet i szabel przy bokach nie mają.", + "130872": "— Wasza miłość swoją głowę stawi, czemu my nie mamy naszych postawić? — odparł Soroka.", + "130873": "— Słuchać! — rzekł Kmicic. — Jeśli chytrością go nie weźmiem, to inaczej wcale nie weźmiem… Słuchać! Ja wejdę do komnat i po chwili wyjdę z księciem… Jeśli książę siądzie na mego konia, tedy ja siądę na drugiego i pojedziem… Jak odjedziemy ze sto albo z półtorasta kroków, tedy go we dwóch porwać pod pachy i w skok, co tchu w koniach!", + "130874": "— Wedle rozkazu! — rzekł Soroka.", + "130875": "— Jeśli nie wyjdziem — mówił dalej Kmicic — a usłyszycie strzał w komnacie, tedy mi gruchnąć z garłaczy po straży i konia mi podawać, jak tylko wypadnę ze drzwi.", + "130876": "— Tak i będzie! — rzekł Soroka.", + "130877": "— Naprzód! — skomenderował Kmicic.", + "130878": "Ruszyli i w kwadrans później stanęli przed kołowrotem starościńskiego dworu. Przy kołowrocie, po staremu, stało sześciu halabardzistów, a czterech we drzwiach sieni. Po podwórzu kręciło się przy karecie kilku masztalerzy i forysiów, których doglądał zacny jakiś dworzanin, cudzoziemiec — jak można było poznać ze stroju i peruki.", + "130879": "Dalej, wedle wozowni, zakładano konie do dwóch jeszcze kolasek, olbrzymi pajukowie znosili do nich łuby i sepety. Nad tymi czuwał człowiek cały czarno ubrany, z twarzy wyglądający na medyka albo astrologa.", + "130880": "Kmicic oznajmił się, jak i poprzednio, przez dyżurnego oficera, który po chwili wrócił i wezwał go do księcia.", + "130881": "— Jak się masz, kawalerze? — rzekł wesoło książę. — Takeś mnie nagle opuścił, żem myślał, iż skrupuły w tobie od moich słów rebelizowały, i nie spodziewałem się widzieć cię więcej.", + "130882": "— Jakżebym to nie miał się przed drogą pokłonić! — rzekł Kmicic.", + "130883": "— No! Przecie myślałem także, iż wiedział książę wojewoda, kogo z poufną misją wysłać. Skorzystam i ja z ciebie, bo ci dam kilka listów do różnych znacznych osób i do samego króla szwedzkiego. Ale cóżeś to tak zbrojny jak do bitwy?", + "130884": "— Bo między konfederatów jadę, a właśnie i tu w mieście słyszałem, i wasza książęca mość to potwierdził, że niedawno temu przechodziła tędy konfederacka chorągiew. Nawet tu, w Pilwiszkach, okrutnie Zołtareńkowych ludzi przepłoszyli, bo to zawołany żołnierz prowadził ową chorągiew.", + "130885": "— Któż to taki?", + "130886": "— Pan Wołodyjowski, a jest z nim i pan Mirski, i pan Oskierko, i dwóch panów Skrzetuskich: jeden ów zbarażczyk, którego żonę chciałeś wasza książęca mość w Tykocinie oblegać. Wszystko się to przeciw księciu wojewodzie pobuntowało, a szkoda, bo tędzy żołnierze. Cóż robić! Są jeszcze tacy głupi ludzie w tej Rzeczypospolitej, którzy nie chcą za czerwone sukno wraz z Kozakami i Szwedami ciągnąć.", + "130887": "— Głupich nigdzie na świecie nie brak, a szczególnie w tym kraju! — rzekł książę. — Ot! Masz listy, a oprócz tego, jak zobaczysz jego szwedzki majestat, tedy wyznaj mu niby poufnie, żem w duszy taki sam jego stronnik jak i mój stryjeczny, jeno do czasu muszę symulować.", + "130888": "— Kto nie musi symulować! — odparł Kmicic. — Symuluje każdy, zwłaszcza jeśli chce czegoś znacznego dokonać.", + "130889": "— Pewnie, że tak jest. Spraw się, panie kawalerze, dobrze, a będę ci wdzięczny i nie dam się w nagradzaniu księciu wojewodzie wileńskiemu prześcignąć.", + "130890": "— Jeśli taka łaska waszej książęcej mości, to z góry o nagrodę poproszę.", + "130891": "— Masz tobie. Pewnie cię tam książę wojewoda niezbyt suto na drogę opatrzył. Wąż u niego w skrzyni siedzi.", + "130892": "— Niechże mnie Bóg zachowa, abym miał pieniędzy żądać, nie chciałem ich od księcia hetmana, nie wezmę i od waszej książęcej mości. Na własnym żołdzie jestem i na własnym pozostanę.", + "130893": "Książę Bogusław spojrzał ze zdziwieniem na młodego rycerza.", + "130894": "— E, to widzę, Kmicicowie naprawdę nie z tych, co ludziom w ręce patrzą. O co tedy idzie, panie kawalerze?", + "130895": "— Rzecz jest taka, wasza książęca mość! Nie rozmyśliwszy się dobrze w Kiejdanach, wziąłem ze sobą konia wielkiej krwi, żeby to się przed Szwedami pokazać. Nie przesadzę, jeśli rzeknę, że lepszego w kiejdańskich stajniach nie masz. Teraz tedy mi go żal i strach mi, żeby się po drogach, karczmach albo od niewczasów nie sterał. A jako o przygodę nietrudno, może i w nieprzyjacielskie ręce wpaść, choćby tegoż pana Wołodyjowskiego, który personaliter okrutnie na mnie zawzięty. Umyśliłem tedy prosić waszą książęcą mość, abyś go raczył na przechowanie wziąć i zażywać, póki się sposobniejszą porą o niego nie upomnę.", + "130896": "— To mi go lepiej przedaj.", + "130897": "— Nie może być, bo to byłoby, jakobym przyjaciela przedawał. Mało sto razy mnie ten koń z największego ukropu wyniósł, gdyż i tę ma cnotę, że w bitwie kąsa nieprzyjaciół okrutnie.", + "130898": "— Takiż to zacny koń? — pytał z żywym zajęciem książę Bogusław.", + "130899": "— Czy zacny? Gdybym był pewien, że się wasza książęca mość nie rozgniewa, tedybym sto czerwonych złotych stawił, że nie przymierzając i wasza książęca mość nie posiada takiego w swoich stajniach.", + "130900": "— Może i ja bym stawił, gdyby nie to, że nie pora dziś konie w zawód puszczać. Chętnie go przechowam, chociaż jeśli mi się uda, wolałbym kupić. Ale gdzież się owo dziwo znajduje?", + "130901": "— A ot, przed kołowrotem ludzie go trzymają! Ale że dziwo, to dziwo, bo nie koloryzując sułtan może takiego konia pozazdrościć. Nietutejszy on — natolski, jeno myślę, że i w Natolii jeden się taki utrafił.", + "130902": "— To pójdźmy obaczyć.", + "130903": "— Służę waszej książęcej mości.", + "130904": "Książę wziął kapelusz i wyszli.", + "130905": "Przed kołowrotem ludzie Kmicicowi trzymali dwa zapasowe, całkiem osiodłane konie, z których jeden, istotnie bardzo rasowy, czarny jak kruk, ze strzałką na czole i białą pęciną u nogi włócznej, zarżał lekko na widok swego pana.", + "130906": "— To ten! Zgaduję! — rzekł książę Bogusław. — Nie wiem, czy takie dziwo, jakeś mówił, ale istotnie zacny koń.", + "130907": "— A przeprowadzić no go? — krzyknął Kmicic. — Albo nie! Czekaj, ja sam siądę!", + "130908": "Żołnierze podali konia i pan Andrzej, siadłszy, począł go objeżdżać wedle kołowrotu. Pod biegłym jeźdźcem koń wydał się jeszcze dwakroć piękniejszy. Śledziona grała w nim, gdy szedł rysią, oczy wypukłe nabrały blasku, i zdawało się, że chrapami wyrzuca ogień wewnętrzny, a grzywę wiatr mu rozwiał. Pan Kmicic zataczał koła, zmieniał chody, na koniec najechał tuż na księcia, tak że chrapy konia nie były dalej jak o krok od jego twarzy, i krzyknął:", + "130909": "— Alt!", + "130910": "Koń wsparł się czterema nogami i stanął jak wryty.", + "130911": "— A co? — rzekł Kmicic.", + "130912": "— Jak to powiadają: oczy i nogi jelenia, chód wilka, chrapy łosia, a pierś niewiasty! — rzekł książę Bogusław. — Jest wszystko, co potrzeba. I komendę rozumie niemiecką?", + "130913": "— Bo go objeżdżał mój kawalkator, Zend, który był Kurlandczyk.", + "130914": "— A ścigła szkapa?", + "130915": "— Wiatr waszej książęcej mości na nim nie dogoni! Tatarzyn przed nim nie ujdzie!", + "130916": "— Grzeczny musiał być kawalkator, bo widzę, że i wyjeżdżony koń bardzo.", + "130917": "— Czy wyjeżdżony? Wasza książęca mość nie uwierzy! Tak on chodzi w szeregu, że gdy szereg idzie skokiem, możesz wasza książęca mość cugle puścić, a on się o pół chrapów z szeregu nie wysunie. Jeśli wasza książęca mość raczy spróbować i jeśli się na dwóch stajach choć o pół łba wysunie, to go darmo oddam.", + "130918": "— To byłoby największe dziwo, żeby się z puszczonymi cuglami nie wysunął.", + "130919": "— I dziwo, i wygoda, bo obie ręce wolne. Nieraz tak było, żem w jednej miał szablę, w drugiej pistolet, a koń szedł wolno.", + "130920": "— Ba, a jeśli szereg zawraca?", + "130921": "— Tedy zawróci i on, nie popsowawszy linii.", + "130922": "— Nie może być! — rzekł książę — tego żaden koń nie uczyni. Widziałem we Francji konie muszkieterów królewskich, bardzo ćwiczone, umyślnie, aby ceremonij dworskich nie psowały, ale przecie trzeba je cuglami prowadzić.", + "130923": "— W tym koniu człowieczy dowcip… Niechże wasza książęca mość sam popróbuje.", + "130924": "— Dawaj! — rzekł po chwili namysłu książę.", + "130925": "Sam Kmicic potrzymał konia do wsiadania, a książę skoczył lekko na kulbakę i począł klepać rumaka po lśniącym karku.", + "130926": "— Dziwna rzecz! — rzekł — najlepsze szkapy na jesień szerszenieją, ten zaś jakoby z wody wyszedł. A w którą stronę ruszymy?", + "130927": "— Ruszymy naprzód szeregiem, i jeśli wasza książęca mość pozwoli, to w drugą stronę, ku lasowi. Droga tam równa i szeroka, a ku miastu mogłyby nam jakowe wozy przeszkadzać.", + "130928": "— Niechże będzie ku lasowi!", + "130929": "— Ze dwie staje równo! Puść wasza książęca mość cugle z miejsca i skokiem… Dwóch ludzi z każdej strony, ja trochę z tyłu pojadę.", + "130930": "— Stawać! — rzekł książę.", + "130931": "Szereg stanął i zwrócił się głowami końskimi ku drodze od miasta. Książę stał w środku.", + "130932": "— Ruszaj! — rzekł. — Z miejsca w skok!… Marsz!", + "130933": "Szereg pomknął i po pewnej chwili szedł jak wicher. Tuman kurzu zasłonił ich przed oczyma dworzan i masztalerzy, którzy zebrawszy się gromadką przed kołowrotem, przyglądali się z ciekawością biegowi. Ćwiczone konie, w największym pędzie, chrapiąc z wysilenia, przebiegły już staję lub więcej, i rumak książęcy, lubo nie trzymany cuglami, nie wysunął się istotnie ani na cal. Przebiegli i drugą staję, nagle Kmicic zwrócił się, a widząc za sobą jeno tumany kurzu, przez które zaledwie było widać dwór starościński, a wcale stojących przed nim ludzi, krzyknął straszliwym głosem:", + "130934": "— Bierz go!", + "130935": "W tej chwili Biłous i olbrzymi Zawratyński chwycili księcia za oba ramiona, aż kości zatrzeszczały mu w stawach, i trzymając w żelaznych pięściach, poczęli bóść ostrogami własne konie.", + "130936": "Książęcy w środku trzymał się ciągle w szeregu, nie zostając ani wysuwając się na cal naprzód. Zdumienie, przerażenie, wicher bijący w twarz księcia Bogusława odebrały mu w pierwszej chwili mowę. Szarpnął się jeno raz i drugi, lecz bez skutku, bo tylko ból od wykręconych ramion przeszył go na wylot.", + "130937": "— Co to jest? łotry!… Nie wiecie, ktom jest!… — krzyknął wreszcie.", + "130938": "Wtem Kmicic trącił go lufą od krócicy między łopatki.", + "130939": "— Na nic opór, bo kula w krzyż! — zakrzyknął.", + "130940": "— Zdrajco! — rzekł książę.", + "130941": "— A ty kto? — odparł Kmicic.", + "130942": "I mknęli dalej.", + "130943": "Rozdział XXVI", + "130944": "Biegli długo borem, pędząc tak, że sosny przydrożne zdawały się uciekać w tył w popłochu; mijali karczmy, chaty pobereżników, smolarnie, a czasem wozy ciągnące pojedynczo lub po kilka ku Pilwiszkom. Od chwili do chwili książę Bogusław przechylał się w kulbace, jakby chcąc próbować oporu, ale wówczas ramiona jego wykręcały się jeno boleśniej w żelaznych rękach Kmicicowych żołnierzy, a pan Andrzej przykładał mu znów lufę między łopatki i biegli dalej. Kapelusz księciu spadł — wiatr rozwiewał bujne, jasne sploty jego peruki — i biegli dalej, aż biała piana poczęła spadać płatami z koni.", + "130945": "Na koniec trzeba było zwolnić, bo ludziom i koniom tchu zbrakło, a Pilwiszki pozostały tak daleko, że wszelka możliwość pogoni znikła. Jechali tedy czas jakiś stępą i w milczeniu, przesłonięci tumanem pary, która buchała z rumaków.", + "130946": "Książę przez długi czas nie odzywał się wcale, widocznie starał się uspokoić i odzyskać zimną krew, aż gdy tego dokazał, wówczas spytał:", + "130947": "— Dokąd mnie prowadzicie?", + "130948": "— Dowiesz się wasza książęca mość na końcu drogi — rzekł Kmicic.", + "130949": "Bogusław zamilkł, a po chwili znowu:", + "130950": "— Każ mnie puścić tym chamom, kawalerze, bo mi ramiona wykręcą. Jeśli to im każesz uczynić, będą po prostu wisieć, inaczej, na pal pójdą.", + "130951": "— To szlachta, nie chamy! — odrzekł Kmicic. — A co do kary, jaką im wasza książęca mość grozisz, to nie wiadomo, kogo pierwej śmierć dosięgnie.", + "130952": "— Wiecie wy, na kogoście ręce podnieśli? — spytał książę zwracając się do żołnierzy.", + "130953": "— Wiemy — odpowiedzieli.", + "130954": "— Do miliona diabłów rogatych! — zawołał z wybuchem Bogusław — każesz tym ludziom pofolgować mi czy nie?", + "130955": "— Każę waszej książęcej mości związać w tył ręce, tak będzie wygodniej.", + "130956": "— Nie może być!… Do reszty mi ręce wykręcicie!", + "130957": "— Innego kazałbym uwolnić na parol, że nie ucieknie, ale wy umiecie słowo łamać! — odrzekł Kmicic.", + "130958": "— Jać inny parol daję — odrzekł książę — że nie tylko przy pierwszej sposobności umknę z twoich rąk, ale że cię każę końmi rozerwać, gdy w moje wpadniesz!", + "130959": "— Co ma Bóg dać, to da! — odrzekł Kmicic — ale wolę szczerą groźbę niż fałszywe obietnice. Puścić mu ręce, konia jeno za cugle powodować, a wasza książęca mość patrz tu! Oto mi jeno za cyngiel ruszyć, by ci kulę w krzyże wpędzić, a dalibóg, nie chybię, bo nigdy nie chybiam. Siedźże spokojnie na koniu, umykać nie próbuj!", + "130960": "— Nie dbam, panie kawalerze, o ciebie i twoją krócicę…", + "130961": "To rzekłszy książę wyciągnął zbolałe ręce, aby je wyprostować i z odrętwienia otrząsnąć, żołnierze tymczasem chwycili z dwóch stron konia za cugle i wiedli dalej.", + "130962": "Bogusław po chwili rzekł:", + "130963": "— Nie śmiesz mi w oczy spojrzeć, panie Kmicic, z tyłu się kryjesz.", + "130964": "— Owszem! — odparł pan Andrzej i popędziwszy konia, odsunął Zawratyńskiego, a sam chwyciwszy za lejc książęcego rumaka — spojrzał Bogusławowi prosto w twarz.", + "130965": "— A jak tam moja szkapa? Zalim jej dołgał choć jedną cnotę?", + "130966": "— Dobry koń! — odrzekł książę. — Chcesz, to go kupię.", + "130967": "— Bóg zapłać! Wart ten koń lepszego losu niż zdrajcę do śmierci nosić.", + "130968": "— Głupiś, panie Kmicic!", + "130969": "— Bom w Radziwiłłów wierzył!", + "130970": "Znów nastała chwila milczenia, którą przerwał pierwszy książę:", + "130971": "— Powiedz mi, panie Kmicic — rzekł — czyś ty pewien, żeś przy zdrowych zmysłach i że ci się rozum nie pomieszał? Czyś zapytał samego siebie, coś ty, szalony człecze, uczynił, kogoś ty porwał, na kogoś rękę podniósł? Czy ci nie przyszło do głowy, że lepiej by dla ciebie teraz było, żeby cię matka nie rodziła? I że na tak zuchwały postępek nie odważyłby się nikt nie tylko w Polsce, ale i w Europie całej?", + "130972": "— To widać niewielka fantazja w tej Europie, bo ja waszą książęcą mość porwałem, trzymam i nie puszczę.", + "130973": "— Nie może być inaczej, tylko z szalonym sprawa! — zawołał jakby do siebie książę.", + "130974": "— Mój mości książę! — odrzekł pan Andrzej. — Jesteś w moim ręku i z tym się zgódź, a słów próżno nie trać! Pogoń nie nadejdzie, bo tam twoi ludzie dotychczas myślą, żeś dobrowolnie z nami wyjechał. Kiedy cię moi ludzie pod łokcie brali, nikt tego nie widział, bo nas tuman przesłonił, a choćby nie tuman, to z dalekości ani masztalerze, ani straż by nie dojrzała. Przez dwie godziny będą cię czekać, przez trzecią się niecierpliwić, przez czwartą i piątą niepokoić, a w szóstej wyślą ludzi na zwiady, a my tymczasem będziem za Mariampolem.", + "130975": "— I co z tego?", + "130976": "— To z tego, że nie zgonią, a choćby i zaraz byli zaczęli gonić, i tak by nie zgonili, bo wasze konie prosto z drogi, a nasze wypoczęte. Gdyby zaś jakim cudem zgonili, i to na nic, bo jak mnie tu wasza książęca mość widzisz, tak bym jej łeb roztrzaskał… co i uczynię, jeśli inaczej nie będzie można. Ot, co jest! Radziwiłł ma dwór, wojsko, działa, dragonów, a Kmicic sześciu ludzi i pomimo tego Kmicic Radziwiłła za kark trzyma.", + "130977": "— Co dalej? — rzekł książę.", + "130978": "— Nic dalej! Dalej pojedziem przed siebie tam, gdzie mi się spodoba. Dziękuj wasza książęca mość Bogu, żeś żyw dotąd, bo żeby nie to, żem ja sobie kazał z dziesięć wiader wody rano na łeb wychlustać, to byś już był na tamtym świecie, alias w piekle, z dwóch racyj: jako zdrajca i jako kalwin.", + "130979": "— I ważyłbyś się na to?", + "130980": "— Nie chwaląc się, nie znajdziesz wasza książęca mość łatwo takowej imprezy, na którą bym się nie ważył, a masz najlepszy dowód na sobie.", + "130981": "Książę spojrzał uważniej w oblicze junaka i rzekł:", + "130982": "— Diabeł ci to, kawalerze, na twarzy napisał, żeś na wszystko gotów — i to też racja, że mam dowód na sobie… Powiem ci nawet, żeś potrafił mnie samego śmiałością zadziwić, a to niełatwa rzecz.", + "130983": "— Wszystko mi jedno. Podziękuj wasza książęca mość Bogu, żeś dotąd żyw, i kwita!", + "130984": "— Nie, panie kawalerze! Przede wszystkim ty za to Bogu podziękuj… Bo gdyby jeden włos spadł z głowy mojej, to wiedz, że cię Radziwiłłowie znajdą choćby pod ziemią. Jeśli liczysz na to, że teraz niezgoda między nami i że cię nieświescy i ołyccy ścigać nie będą, to się mylisz. Krew radziwiłłowska musi zostać pomszczona, przykład straszliwy musi być dany, inaczej nie żyć by nam w tej Rzeczypospolitej. Za granicą także się nie schronisz! Cesarz niemiecki cię wyda, bom ja książę Rzeszy Niemieckiej, elektor brandenburski mój wuj, książę Oranii jego szwagier, królestwo francuscy i ich ministrowie moi przyjaciele. Gdzie się schronisz?… Turcy i Tatarzy cię sprzedadzą, choćbyśmy mieli pół fortuny im oddać. Kąta na ziemi nie znajdziesz ani takich puszcz, ani takich ludów…", + "130985": "— Dziwno mi to — rzekł Kmicic — że się wasza książęca mość o moje zdrowie z góry tak troszczysz, wielka persona Radziwiłł!… A przecie mi tylko cyngla ruszyć…", + "130986": "— Temu nie neguję. Nieraz się już zdarzało w świecie, że wielki człowiek ginął z rąk prostaka. Toć i Pompejusza ciura zabił, toć królowie francuscy z rąk ludzi niskiego stanu ginęli, toć nie dalej szukając i wielkiemu ojcu mojemu toż samo się przygodziło… Jeno, pytam się ciebie, co dalej?", + "130987": "— Et! co mi tam! Nie dbałem ja nigdy o to wielce, co jutro będzie. Przyjdzie ze wszystkimi Radziwiłłami się zahaczyć, to jeszcze Bóg to wie, kto komu lepiej przygrzeje. Już to dawno miecz mi ciągle wisiał nad głową, a dlatego niech jeno oczy zmrużę, to i śpię smaczno jak suseł. W dodatku, mało mi będzie jednego Radziwiłła, to porwę drugiego i trzeciego…", + "130988": "— Jak mi Bóg miły, kawalerze, tak mi się podobasz!… Bo to ci powtarzam, że chyba ty jeden w Europie mogłeś się na coś podobnego ważyć. Ani się, bestia, zatroska, ani pomyśli, co jutro będzie! Lubię śmiałych ludzi, a coraz ich mniej na świecie… Ot, porwał sobie Radziwiłła i trzyma go jak swego… Gdzieżeś się taki uchował, kawalerze? Skąd jesteś?", + "130989": "— Chorąży orszański!", + "130990": "— Panie chorąży orszański, żal mi, że Radziwiłłowie tracą takiego człowieka jak waćpan, bo z takimi ludźmi siła można dokazać. Gdyby nie o mnie chodziło… Hm! nie żałowałbym niczego, by cię skaptować…", + "130991": "— Za późno! — rzekł Kmicic.", + "130992": "— To się rozumie! — odpowiedział książę. — Wiele za późno! Ale to ci przyrzekam, że każę cię po prostu rozstrzelać, boś godzien żołnierską śmiercią zginąć… Co za diabeł wcielony! Z pośrodka moich ludzi mnie porwał!", + "130993": "Kmicic nie odrzekł nic; książę zaś zamyślił się przez chwilę, po czym zakrzyknął:", + "130994": "— Wreszcie, pal cię sześć! Jeżeli puścisz mnie natychmiast, nie będę się mścił! Dasz mi tylko parol, że nikomu nie wspomnisz, co zaszło, i ludziom nakażesz milczenie.", + "130995": "— Nie może być! — rzekł Kmicic.", + "130996": "— Chcesz wykupu?", + "130997": "— Nie chcę.", + "130998": "— Po cóżeś, u diabła, mnie porwał? Nie rozumiem!", + "130999": "— Siła by gadać! Dowiesz się wasza książęca mość później.", + "131000": "— A co mamy robić przez drogę, jeśli nie gadać? Przyznaj się, kawalerze, do jednej rzeczy: żeś mnie porwał w chwili cholery i desperacji… i teraz sam dobrze nie wiesz, co ze mną czynić.", + "131001": "— To moja rzecz! — odpowiedział Kmicic. — A czy nie wiem, co czynić, pokaże się niebawem.", + "131002": "Niecierpliwość odbiła się na twarzy księcia Bogusława.", + "131003": "— Niezbyt rozmownyś, panie chorąży orszański — rzekł — ale odpowiedz mi przynajmniej szczerze na jedno pytanie: zaliś już jechał do mnie na Podlasie z gotowym zamiarem targnięcia się na moją osobę czyli też później, w ostatniej chwili, przyszło ci to do głowy.", + "131004": "— Na to mogę szczerze waszej książęcej mości odpowiedzieć, bo i mnie samego w gębę pali, abym wam powiedział, dlaczego porzuciłem waszą stronę i pókim żyw, póki mi tchu w gardzieli stanie, więcej do niej nie wrócę. Książę wojewoda wileński mnie zwiódł i naprzód na to mnie wyciągnął, żem mu na krucyfiksie zaprzysiągł, jako go nie opuszczę do śmierci…", + "131005": "— A to pięknie dotrzymujesz… Nie ma co mówić!…", + "131006": "— Tak jest! — zawołał gwałtownie Kmicic. — Jeślim duszę stracił, jeśli muszę być potępiony, to przez was… Ale miłosierdziu boskiemu się oddaję… i wolę duszę stracić, wolę gorzeć wiekuiście niż dłużej grzeszyć świadomie i dobrowolnie, niż dłużej służyć wiedząc, że grzechowi i zdradzie służę. Niech Bóg zmiłuje się nade mną… Wolę gorzeć! Wolę stokroć gorzeć… bo i tak bym gorzał, gdybym przy was został. Nie mam nic do stracenia… Ale to przynajmniej na sądzie boskim powiem: „Nie wiedziałem, na com przysięgał, a gdym zmiarkował, że na zdradę ojczyźnie, na zgubę imieniowi polskiemu przysiągłem, tedym przysięgę złamał… Teraz mnie, Panie Boże, sądź!”", + "131007": "— Do rzeczy! do rzeczy! — rzekł spokojnie książę Bogusław.", + "131008": "Lecz pan Andrzej oddychał ciężko i jechał czas jakiś w milczeniu, z namarszczoną brwią i okiem wbitym w ziemię, jak człowiek nieszczęściem przygnieciony.", + "131009": "— Do rzeczy! — powtórzył książę Bogusław.", + "131010": "Kmicic zbudził się jakoby ze snu, potrząsnął głową i mówił:", + "131011": "— Wierzyłem księciu hetmanowi, jakbym ojcu rodzonemu nie wierzył. Pamiętam tę ucztę, gdy to nam pierwszy raz powiedział, że się ze Szwedem połączył. Com ja wtedy przecierpiał, com przeszedł, Bóg mi policzy! Inni, zacni ludzie, ciskali mu buławy pod nogi, przy ojczyźnie się oponując, a jam stał jak pień, z buławą, ze wstydem i z hańbą, w upokorzeniu, w męce… bo mi do oczu powiedziano: „zdrajca!” I kto powiedział!… Et!… lepiej nie wspominać, bym się zaś nie zapamiętał, bym nie oszalał i waszej książęcej mości zaraz tu w łeb nie strzelił… Wyście to, wy, zdrajcy, sprzedawczyki, wyście mnie do tego doprowadzili!", + "131012": "Tu pan Kmicic począł patrzeć strasznym wzrokiem na księcia i nienawiść wybiła mu z dna duszy na twarz, na kształt smoka, który wypełznął z pieczary na światło dzienne, a książę Bogusław patrzył na junaka spokojnym, nieulękłym okiem, na koniec rzekł:", + "131013": "— Owszem, panie Kmicic, to mnie zajmuje… Mów dalej…", + "131014": "Kmicic puścił cugle książęcego konia, zdjął czapkę, jakby chcąc gorejącą głowę ochłodzić.", + "131015": "— Tej samej nocy — mówił — poszedłem do księcia hetmana, bo i sam kazał mnie sprowadzić. Myślałem sobie: wypowiem mu służbę, złamię przysięgę, uduszę w tych oto rękach, prochami wysadzę Kiejdany, a potem niech się, co chce, dzieje! On też wiedział, żem na wszystko gotów — znał mnie! Widziałem to dobrze, iż palcami w puzdrze przebierał, w którym były pistolety. Nic to — myślę sobie — albo mnie chybi, albo zabije! Ale on począł mnie reflektować, począł mówić, takie perspektywy mnie, prostakowi, pokazować, za takiego zbawcę się podawać, że wiesz wasza książęca mość, co się stało?", + "131016": "— Przekonał młodzika! — rzekł Bogusław.", + "131017": "— Żem mu do nóg padł — zakrzyknął Kmicic — i ojca, jedynego zbawcę ojczyzny w nim widziałem, żem mu się oddał jako diabłu, z duszą, z kadłubem, żem był gotów za niego, za jego uczciwość, z wieży kiejdańskiej na łeb się rzucić!", + "131018": "— Domyślałem się, że taki będzie koniec! — zauważył Bogusław.", + "131019": "— Com stracił w tej służbie, o tym nie będę gadał, ale oddałem mu ważne usługi: utrzymałem w posłuszeństwie moją chorągiew, która tam teraz została, bogdaj mu na pohybel! — inne, które się buntowały, znacznie wyciąłem… Zababrałem ręce w krwi bratniej, w tej myśli, iż sroga to dla ojczyzny necessitas! Często mnie dusza bolała, gdy dobrych żołnierzów rozstrzeliwać kazał; często natura szlachecka rebelizowała przeciw niemu, gdy raz i drugi przyrzekł mi coś, a potem nie dotrzymał. Alem to myślał: ja głupi, on mądry! — tak trzeba! Teraz dopiero, gdym się o onych truciach z listów dowiedział, aż mi szpik w kościach zdrętwiał! Jakże to? Takaż to wojna? To truć chcecie żołnierzów? I to ma być po hetmańsku? To ma być po radziwiłłowsku? Ja to mam takie listy wozić?…", + "131020": "— Nie znasz się na polityce, kawalerze — przerwał Bogusław.", + "131021": "— Niechże ją pioruny zatrzasną! Niechże ją podstępni Włochowie robią, nie szlachcic, którego Bóg zacniejszą od innych krwią przyozdobił, ale też i zobowiązał, aby szablą, nie apteką, wojował i imienia nie hańbił!", + "131022": "— Te listy tedy tak cię zraziły, że postanowiłeś Radziwiłłów opuścić?", + "131023": "— Nie listy! Byłbym je katu oddał albo w ogień cisnął, bo ja nie od takich funkcyj — ale nie listy! Wyrzekłbym się posłowania, ale sprawy nie odstąpił. Czy ja wiem?! Poszedłbym choć w dragony albo kupę bym nową zebrał i znów Chowańskiego po staremu podchodził. Ale już mi zaraz przyszło podejrzenie: a nuż oni i ojczyznę chcą otruć tak jak tych żołnierzów?… Bóg dał, żem nie wybuchnął, choć mi głowa jako granat gorzała, żem się opamiętał, żem miał tę moc powiedzieć sobie: ciągnijże go za język, a dowiesz się całej prawdy — nie zdradź, co masz w sercu, podaj się za zaprzańca, za gorszego od samych Radziwiłłów, i ciągnij za język.", + "131024": "— Kogo? mnie?", + "131025": "— Tak jest! i Bóg mi pomógł, żem ja, prostak, statystę w pole wywiódł, żeś wasza książęca mość, mając mnie za szelmę ostatnią, żadnego szelmostwa waszego nie ukrył, wszystko wyznał, wszystko wypowiedział, jakoby na dłoni wypisał! Włosy mi na łbie dębem stawały, alem słuchał i wysłuchał do końca!… O zdrajcy! O arcypiekielnicy! O parrycydowie!… Jakże to piorun was dotąd nie pobił? Jakże to ziemia was dotąd nie pożarła?… To z Chmielnickim, ze Szwedami, z elektorem, z Rakoczym i z samym diabłem na zgubę tej Rzeczypospolitej się zmawiacie?… To płaszcz z niej chcecie sobie wykroić? Zaprzedać? Rozdzielić? Rozerwać jako wilcy tę matkę waszą. Takaż wasza wdzięczność za wszystkie dobrodziejstwa, którymi was obsypała, za one urzędy, honory, godności, substancje, starostwa, za takie fortuny, których królowie zagraniczni wam zazdroszczą?… I gotowiście nie zważać na onej łzy, na mękę, na ucisk? Gdzie w was sumienie? Gdzie wiara, gdzie uczciwość?!… Co za monstra na świat was wydały?", + "131026": "— Panie kawalerze — przerwał zimno książę Bogusław — masz mnie w ręku i możesz mnie zabić, ale o jedno cię proszę: nie nudź mnie!", + "131027": "Umilkli obaj.", + "131028": "Jednakże ze słów Kmicica ukazywało się jasno, że żołnierz zdołał wyciągnąć całą nagą prawdę z dyplomaty i że książę popełnił wielką nieostrożność, wielki błąd, zdradziwszy najtajniejsze zamysły własne i hetmańskie. Ubodło to jego miłość własną, więc też nie racząc ukrywać złego humoru rzekł:", + "131029": "— Nie przypisuj tylko tego własnemu dowcipowi, panie Kmicic, jeżeliś ze mnie prawdę wydostał. Mówiłem otwarcie, bom myślał, że książę wojewoda lepiej zna się na ludziach i przyszle człowieka godnego ufności.", + "131030": "— Książę wojewoda przysłał człowieka godnego ufności — odparł Kmicic — aleście go już stracili. Odtąd tylko szelmy służyć wam będą!", + "131031": "— Jeżeli sposób, w jaki mnie porwałeś, nie był szelmowski, to niech mi w pierwszej bitwie szpada do ręki przyrośnie.", + "131032": "— To fortel! W twardej ja się szkole ich uczył. Chciałeś wasza książęca mość poznać Kmicica, masz go! Nie pojadę z próżnymi rękoma do naszego pana miłościwego.", + "131033": "— I myślisz, że mi włos z głowy z ręki Jana Kazimierza spadnie?", + "131034": "— To sędziów, nie moja sprawa!", + "131035": "Nagle Kmicic zatrzymał konia.", + "131036": "— Hej! — rzekł. — A list księcia wojewody? Masz go wasza książęca mość przy sobie?", + "131037": "— Choćbym miał, to bym nie dał — rzekł książę. — Listy zostały w Pilwiszkach.", + "131038": "— Obszukać go! — krzyknął Kmicic.", + "131039": "Żołnierze porwali znów księcia pod ramiona, Soroka zaś począł szukać mu po kieszeniach. Po chwili znalazł list.", + "131040": "— Oto jeden dokument przeciw wam i waszym robotom — rzekł, biorąc go, pan Andrzej. — Dowie się z niego król polski, co zamierzacie, dowie się i szwedzki, że chociaż teraz mu służycie, przecie już książę wojewoda zastrzega sobie wolność recedere, jeśliby się noga Szwedom miała powinąć. Wyjdą na jaw wszystkie wasze zdrady, wszystkie machinacje. A mam przecie i inne listy, do króla szwedzkiego, do Wittenberga, do Radziejowskiego… Wielcy jesteście i potężni, a przecie nie wiem, czyli wam ciasno nie będzie w tej ojczyźnie, gdy wam obaj królowie godną waszych zdrad rekompensę obmyślą.", + "131041": "Oczy księcia Bogusława zabłysły złowrogim światłem, ale po chwili opanował gniew i rzekł:", + "131042": "— Dobrze, kawalerze! Na śmierć i życie między nami!… Spotkamy się!… Możesz przysporzyć nam trosków i sprawić wiele złego, ale to jeno powiem: nikt nie śmiał dotąd tego uczynić w tym kraju, coś ty uczynił, i biada tobie i twoim.", + "131043": "— Ja sam mam szablę do obrony, a swoich mam czym wykupić! — rzekł Kmicic.", + "131044": "— Ach! masz mnie jako zakładnika! — rzekł książę.", + "131045": "I mimo całego gniewu odetchnął spokojnie; zrozumiał jedno w tej chwili, że w żadnym wypadku życiu jego nic nie grozi, bo jego osoba zbyt jest Kmicicowi potrzebna. Postanowił z tego korzystać.", + "131046": "Tymczasem puścili się znów rysią i po godzinie drogi ujrzeli dwóch jeźdźców, z których każdy prowadził po parze jucznych koni. Byli to ludzie Kmicicowi wysłani naprzód z Pilwiszek.", + "131047": "— A co tam? — spytał ich Kmicic.", + "131048": "— Konie nam się zmachały okrutnie, wasza miłość, bośmy nie wypoczywali dotąd.", + "131049": "— Zaraz spoczniemy!…", + "131050": "— Widać tu chałupę na zakręcie, może to karczma.", + "131051": "— Niech wachmistrz ruszy naprzód obroki przygotować. Karczma czy nie karczma, trzeba stanąć!…", + "131052": "— Wedle rozkazu, panie komendancie.", + "131053": "Soroka wypuścił konia, a oni podążali za nim z wolna. Kmicic jechał z jednej strony księcia, Lubieniec z drugiej. Książę uspokoił się zupełnie i nie wyciągał więcej na rozmowę pana Andrzeja. Zdawał się być zmęczony drogą czy też położeniem, w jakim się znajdował, i głowę pochylił nieco na piersi, a oczy miał przymknięte. Jednakże od czasu do czasu rzucał ukośne spojrzenia, to na Kmicica, to na Lubieńca, którzy trzymali cugle jego konia, jakby upatrując, którego łatwiej będzie obalić, aby się wyrwać na wolność.", + "131054": "Tymczasem zbliżyli się do budowli leżącej przy drodze, na cyplu lasu. Nie była to karczma, ale kuźnia i kołodziejnia zarazem, w której jadący traktem zatrzymywali się dla przekuwania koni i reparacji wozów. Między samą kuźnią a drogą rozciągał się niewielki majdan, nie ogrodzony płotem, z rzadka porosły wydeptaną trawą; szczątki wozów i popsowane koła leżały rozrzucone tu i owdzie na owym majdanie, ale z przejezdnych nie było nikogo, jeno koń Soroki stał przywiązany do słupa. Sam Soroka rozmawiał przed kuźnią z kowalem Tatarem i dwoma jego pomocnikami.", + "131055": "— Niezbyt obfity będziem mieć popas — rzekł uśmiechając się książę — niczego tu nie dostanie.", + "131056": "— Mamy żywność i gorzałkę ze sobą — rzekł pan Kmicic.", + "131057": "— To dobrze! Trzeba nam będzie sił nabrać.", + "131058": "Tymczasem stanęli. Kmicic zatknął za pas krócicę, zeskoczył z kulbaki i oddawszy bachmata w ręce Soroki chwycił znów za cugle książęcego konia, którego zresztą Lubieniec nie popuszczał z ręki z drugiej strony.", + "131059": "— Wasza książęca mość zechce zejść z konia! — rzekł pan Andrzej.", + "131060": "— A to czemu? Będę jadł i pił z kulbaki — rzekł książę pochylając się ku niemu.", + "131061": "— Proszę na ziemię! — zawołał groźnie Kmicic.", + "131062": "— A ty w ziemię! — krzyknął straszliwym głosem książę i wyrwawszy z szybkością błyskawicy krócicę zza pasa Kmicica, huknął mu w samą twarz.", + "131063": "— Jezus Maria! — zakrzyknął Kmicic.", + "131064": "W tej chwili koń pod księciem, uderzony ostrogami, wspiął się tak, iż wyprostował się prawie zupełnie, książę zaś przekręcił się jak wąż w kulbace ku Lubieńcowi i całą siłą potężnego ramienia pchnął go lufą między oczy.", + "131065": "Lubieniec wrzasnął przeraźliwie i spadł z konia.", + "131066": "Zanim inni mogli zrozumieć, co się stało, zanim odetchnęli, zanim okrzyk zgrozy zamarł na ich wargach, Bogusław roztrącił ich jak burza, wypadł z majdanu na drogę i pomknął wichrem ku Pilwiszkom.", + "131067": "— Łapaj! Trzymaj! Bij! — rozległy się dzikie głosy.", + "131068": "Trzej żołnierze, którzy jeszcze siedzieli na koniach, puścili się za nim; lecz Soroka chwycił muszkiet oparty o ścianę i począł mierzyć do uciekającego, a raczej do jego rumaka.", + "131069": "Rumak zaś wyciągnął się jak sarna i biegł z szybkością strzały wypuszczonej z cięciwy. Huknął strzał. Soroka rzucił się przez dym, aby skutek lepiej zobaczyć; oczy przysłonił ręką, popatrzył przez chwilę i wreszcie wykrzyknął:", + "131070": "— Chybiony!", + "131071": "W tej chwili Bogusław zniknął na zakręcie, a za nim zniknęli goniący.", + "131072": "Wówczas wachmistrz zwrócił się do kowala i jego pomocników, którzy patrzyli aż dotąd z niemym przerażeniem na to, co się stało, i zawołał:", + "131073": "— Wody!", + "131074": "Kowalczuki skoczyli ciągnąć żurawia, a Soroka klęknął przy leżącym nieruchomie panu Andrzeju. Twarz Kmicica była pokryta sadzą wystrzału i soplami krwi — oczy miał przymknięte, lewą brew, powiekę i lewy wąs osmolone. Wachmistrz począł naprzód dotykać z lekka palcami jego czaszki. Dotykał długo i ostrożnie, po czym mruknął:", + "131075": "— Głowa cała…", + "131076": "Lecz Kmicic nie dawał znaku życia i krew wydobywała mu się z twarzy obficie. Tymczasem kowalczuki przynieśli wiadro wody i szmaty do obcierania. Soroka z równąż powolnością i uwagą zabrał się do obmywania twarzy Kmicica.", + "131077": "Na koniec rana ukazała się spod krwi i sadzy. Kula rozorała głęboko Kmicicowi lewy policzek i zniosła zupełnie koniec ucha. Soroka począł badać, czy kość policzkowa nie jest strzaskana.", + "131078": "Po chwili przekonał się, że nie, i odsapnął głęboko. Równocześnie Kmicic pod wpływem zimnej wody i bólu jął dawać znaki życia. Twarz poczęła mu drgać, piersi podnosiły się oddechem.", + "131079": "— Żyje!… Nic mu nie będzie! — zawołał radośnie Soroka.", + "131080": "I łza stoczyła się po zbójeckiej twarzy wachmistrza.", + "131081": "Tymczasem na zakręcie drogi ukazał się Biłous, jeden z trzech żołnierzy, którzy pognali za księciem.", + "131082": "— A co? — spytał Soroka.", + "131083": "Żołnierz kiwnął ręką.", + "131084": "— Nic!", + "131085": "— A tamci prędko wrócą?", + "131086": "— Tamci nie wrócą.", + "131087": "Wachmistrz złożył drżącymi rękoma głowę Kmicica na progu kuźni i zerwał się na równe nogi.", + "131088": "— Panie wachmistrzu, to charakternik! Pierwszy dogonił go Zawratyński, bo miał najlepszego konia, i dlatego że mu się pozwolił dogonić. W naszych oczach wydarł mu szablę z ręki i sztychem przebił. Ledwie mieliśmy czas zakrzyknąć. Witkowski był bliżej i skoczył na ratunek. A ten ściął go w moich oczach, jakby go piorun zatrzasnął!… Ani zipnął… A jam nie czekał kolei… Panie wachmistrzu! on tu gotów jeszcze wrócić!", + "131089": "— Nic tu po nas! — krzyknął Soroka. — Do koni!", + "131090": "I w tejże samej chwili poczęli wiązać nosze między końmi dla Kmicica.", + "131091": "Dwóch ludzi z rozkazu Soroki stanęło z muszkietami na drodze, z obawy powrotu straszliwego męża.", + "131092": "Lecz książę Bogusław, w przekonaniu, że Kmicic nie żyje, wracał spokojnie do Pilwiszek.", + "131093": "O zmroku już spotkał go cały oddział rajtarów wysłany przez Patersona, który zaniepokoił się długą nieobecnością księcia.", + "131094": "Oficer ujrzawszy księcia skoczył ku niemu.", + "131095": "— Wasza książęca mość… Nie wiedzieliśmy…", + "131096": "— Nic to! — przerwał książę Bogusław. — Przejeżdżałem konia w kompanii tego kawalera, od którego go kupiłem.", + "131097": "A po chwili dodał:", + "131098": "— I zapłaciłem dobrze.", + "131099": "Potop", + "131100": "Tom trzeci", + "131101": "Rozdział I", + "131102": "W czasie gdy w Rzeczypospolitej wszystko, co żyło, siadało na koń, Karol Gustaw bawił ciągle w Prusach, zajęty dobywaniem tamtejszych miast i układami z elektorem.", + "131103": "Po łatwym i nadspodziewanym podboju bystry wojownik wprędce się opatrzył, iż szwedzki lew pożarł więcej, niż trzewia jego znieść zdołają. Po powrocie Jana Kazimierza stracił nadzieję utrzymania Rzeczypospolitej, lecz wyrzekając się w duszy całości, chciał przynajmniej jak największą część zdobyczy zatrzymać, a przede wszystkim Prusy Królewskie, prowincję do jego Pomorza przyległą, żyzną, wielkimi miastami usianą, bogatą.", + "131104": "Lecz ta prowincja, jak pierwsza zaczęła się bronić, tak dotychczas stała wytrwale przy dawnym panu i Rzeczypospolitej. Powrót Jana Kazimierza i rozpoczęta przez konfederację tyszowiecką wojna mogły pruskiego ducha ożywić, w wierności go utwierdzić, do wytrwania zachęcić, postanowił więc Karol Gustaw skruszyć powstanie, zetrzeć Kazimierzowe siły, by Prusakom nadzieję pomocy odjąć.", + "131105": "Musiał to uczynić i ze względu na elektora, któren z mocniejszym zawsze trzymać był gotów. Król szwedzki poznał go już do gruntu, bo ani chwili nie wątpił, że jeśli Kazimierzowa fortuna przeważy, elektor po jego stronie znowu stanie.", + "131106": "Gdy więc oblężenie Malborga szło tępo, bo im go potężniej dobywano, tym go potężniej pan Wejher bronił, ruszył Karol Gustaw do Rzeczypospolitej, aby Jana Kazimierza na nowo, choćby w ostatnim jej krańcu, dosięgnąć.", + "131107": "A że czyn po postanowieniu następował u niego tak prędko, jak właśnie grzmot po błyskawicy, podniósł więc wojska leżące przy miastach i nim się kto w Rzeczypospolitej opatrzył, nim wieść się o jego pochodzie rozeszła, on już minął Warszawę i w największe płomienie pożaru się rzucił.", + "131108": "Szedł więc do burzy podobny, gniewem, zemstą i zawziętością trawiony. Dziesięć tysięcy koni tratowało za nim pola jeszcze śniegiem pokryte, a piechoty z prezydiów podnosił i szedł razem z wichrem, aż hen! ku południowi Rzeczypospolitej.", + "131109": "Po drodze palił i ścinał. Nie był to już ów dawny Carolus Gustavus, pan dobry, ludzki i wesoły, klaszczący w dłonie jeździe polskiej, mrugający oczyma przy ucztach i schlebiający żołnierzom. Teraz, gdzie się ukazał, płynęła potokiem krew szlachecka i chłopska. Po drodze ścierał partie, jeńców wieszał, nikogo nie żywił.", + "131110": "Ale jak gdy wśród gęszczy borów potężny niedźwiedź niesie swe ciężkie cielsko, krusząc po drodze krze i gałęzie, wilcy zaś idą w trop za nim i nie śmiąc mu drogi zastąpić, coraz bliżej następują nań z tyłu, tak i owe partie ciągnęły za armią Karola, w coraz ciaśniejsze łącząc się gromady, i szły za Szwedem, jako cień idzie za człowiekiem, i wytrwalej jak cień, bo we dnie i w nocy, w pogodę i w niepogodę; przed nim zaś psuto mosty, niszczono zapasy, że musiał iść jak w pustynię, nie mając głowy gdzie schronić lub się w głodzie czym pokrzepić.", + "131111": "Sam Karol Gustaw wprędce pomiarkował, jak straszne jest jego przedsięwzięcie. Wojna rozlewała się naokół niego tak szeroko, jak morze rozlewa się naokół zabłąkanego wśród roztoczy okrętu. Gorzały Prusy, gorzała Wielkopolska, która pierwsza poddaństwo przyjąwszy, pierwsza chciała szwedzkie jarzmo zrzucić, gorzała Małopolska i Ruś, i Litwa, i Żmudź. W zamkach i w wielkich miastach, niby na wyspach, trzymali się jeszcze Szwedzi, zresztą wsie, bory, pola, rzeki były już w polskim ręku. Nie tylko człowiek, nie tylko mniejszy podjazd, ale i pułk cały nie mógł się od głównej szwedzkiej siły ani na dwie godzin odłączyć, bo zaraz przepadał bez wieści, a jeńcy, którzy wpadli w chłopskie ręce, umierali w mękach straszliwych.", + "131112": "Próżno Karol Gustaw po wsiach i miastach ogłaszać kazał, iż który chłop zbrojnego szlachcica żywcem lub umarłego dostawi, wolność na wieczne czasy i ziemię w nagrodę otrzyma, chłopi bowiem po równi ze szlachtą i mieszczany wyciągnęli do lasów. Lud z gór, lud z puszcz głębokich, lud z ługów i pól tkwił w lasach, czynił zasieki Szwedom po drodze, napadał na mniejsze prezydia, wycinał w pień podjazdy. Cepy, widły i kosy nie gorzej od szlacheckich szabel opłynęły krwią szwedzką.", + "131113": "Tym bardziej zaś gniew wzbierał w sercu Karola, że przed kilkunastu miesiącami tak łatwo ten kraj ogarnął, więc prawie nie mógł pojąć, co się stało, skąd te siły, skąd ten opór, skąd ta wojna straszna na śmierć i życie, której końca przed sobą nie widział i odgadnąć go nie umiał.", + "131114": "Częste też bywały narady w obozie szwedzkim. Szli z królem: brat jego Adolf, książę biponcki, komendę nad wojskiem mający, Robert Duglas, Henryk Horn, krewny tego, który pod Częstochową był kosą chłopską usieczon, Waldemar, graf duński — i ów Miller, który u stóp Jasnej Góry sławę swą bojową zostawił, i Aszemberg w prowadzeniu jazdy między Szwedami najbieglejszy, i Hammerszyld, który armatami zawiadował, i stary zbój, marszałek Arfuid Wittenberg, ze zdzierstw swych sławny, a ostatkiem zdrowia goniący, bo przez galicką chorobę toczon — i Forgell, i wielu innych — a wszystko wodzowie biegli w zdobywaniu miast i w polu królowi tylko samemu jeniuszem ustępujący.", + "131115": "Ci tedy lękali się w sercach, aby całe wojsko z królem nie przepadło, przez trudy, brak żywności i zaciekłość polską zmorzone. Stary Wittenberg wprost odradzał królowi pochód. „Jakże to, królu — mówił — będziesz zapuszczał się aż w ruskie kraje za nieprzyjacielem, który niszczy wszystko po drodze, sam niewidzialnym pozostając? Co uczynisz, jeśli koniom nie tylko siana i owsa, ale nawet strzech z chałup zbraknie, a ludzie z niewywczasów popadają? Gdzie są owe wojska, które w pomoc nam przyjadą, gdzie zamki, w których moglibyśmy odżywić się i strudzonym członkom dać folgę? Nie równam się z twoją, panie, sławą, ale gdybym był Karolem Gustawem, właśnie bym tej sławy, tak wielkimi zwycięstwami nabytej, na zmienne koleje wojny nie wystawiał.”", + "131116": "Na to odpowiadał Karol Gustaw:", + "131117": "— I ja, gdybym był Wittenbergiem.", + "131118": "Po czym Aleksandra Macedońskiego wspominał, z którym lubił być porównywany, i szedł naprzód, goniąc pana Czarnieckiego; ten zaś, nie mając sił tak wielkich ani ćwiczonych, umykał się przed nim, ale umykał jak wilk, gotów zawsze się zwrócić. Czasem też szedł przed Szwedami, czasem po bokach, a czasem, zapadłszy w głuchych lasach, puszczał ich naprzód, tak iż oni myśleli, że jego gonią, a on właśnie szedł za nimi, wycinał opieszałych, tu i ówdzie uszczknął cały podjazd, znosił idące wolniej pułki piesze, napadał na wozy z żywnością. I nigdy Szwedzi nie wiedzieli, gdzie jest, z której strony uderzy. Nieraz w zmrokach nocnych rozpoczynali ogień z armat i muszkietów do zarośli, sądząc, że nieprzyjaciela mają przed sobą. Nużyli się śmiertelnie, szli w chłodzie, głodzie i zmartwieniu, a ów — vir molestissimus — wisiał ciągle nad nimi, jako chmura gradowa wisi nad łanem zboża.", + "131119": "Na koniec dopadli go pod Gołębiem, niedaleko ujścia Wieprza do Wisły. Niektóre chorągwie polskie, stojące w gotowości, rzuciwszy się z impetem na nieprzyjaciela, rozniosły postrach i zamieszanie. Więc naprzód skoczył pan Wołodyjowski ze swoją laudańską chorągwią i wsparł królewicza duńskiego Waldemara; zaś pan Kawecki Samuel i młodszy Jan stoczyli z pagórka pancerną chorągiew na najemnych Angielczyków Wikilsona — i w mgnieniu oka pożarli ich, jako szczupak pochłania klenia, zaś pan Malawski zwarł się z księciem biponckim tak szczelnie, iż ludzie i konie pomieszali się ze sobą jako kurzawa, którą dwa wichry z przeciwnych stron przyniosą i jeden wir z niej uczynią. W mgnieniu oka zepchnięto Szwedów ku Wiśle, co widząc, Duglas pospieszył swoim z wyborową rajtarią na ratunek. Lecz rozpędu i te nowe posiłki wstrzymać nie mogły; poczęli więc Szwedzi skakać z wysokiego brzegu na lód, padając trupem tak gęsto, że czernili się na śnieżnym polu jako litery na białej karcie. Legł królewicz Waldemar; legł Wikilson, a książę biponcki, obalon z koniem, nogę złamał — legli wszelako i obaj panowie Kaweccy, i pan Malawski, i Rudawski, i Rogowski, i pan Tymiński, i Choiński, i Porwaniecki, jeden tylko pan Wołodyjowski, chociaż się w szwedzkie szeregi jako nurek w wodę z głową zanurzał, najmniejszej rany nie poniósł.", + "131120": "Tymczasem przyciągnął sam Karol Gustaw z główną siłą i armatami i naówczas zmieniła się postać boju. Inne Czarnieckiego pułki, niekarne i nie wyćwiczone, nie umiały stanąć na czas w ordynku; niektóre koni nie miały pod ręką, inne, po dalszych wsiach leżące, wbrew rozkazom, aby ciągle były w pogotowiu, zażywały wczasu po chatach. Na owe gdy nieprzyjaciel natarł niespodzianie, wnet poszły w rozsypkę i ku Wieprzowi umykać poczęły. Więc pan Czarniecki kazał trąbić na odwrót, aby tamtych pułków, które pierwsze uderzyły, nie wygubić. Jedni poszli tedy za Wieprz, inni do Końskowoli, zostawując pole i sławę zwycięstwa Karolowi, gdyż tych zwłaszcza, którzy za Wieprz uchodzili, długo ścigały chorągwie Zbrożka i Kalińskiego, przy Szwedach jeszcze zostające.", + "131121": "Radość była w obozie szwedzkim niezmierna. Niewielkie wprawdzie dostały się Szwedom owego zwycięstwa trofea: sakiewki z owsem i trochę pustych wozów, lecz Karolowi nie o łup tym razem chodziło. Cieszył się, że zwycięstwo szło jak i dawniej, w jego ślady, że ledwo się pokazał, już pogromił — i to samego pana Czarnieckiego, na którym największe nadzieje Jana Kazimierza i Rzeczypospolitej spoczywały. Mógł się spodziewać, że wieść rozbiegnie się po całym kraju, że każde usta będą powtarzały: „Czarniecki zniesion”, iż bojaźliwi rozmiary klęski przesadzą, a przez to zwątlą serca i odbiorą ducha wszystkim, którzy na głos konfederacji tyszowieckiej za broń chwycili.", + "131122": "Więc gdy mu przyniesiono i rzucono pod nogi owe sakiewki owsa, a z nimi razem ciała Wikilsona i Waldemara, on zwrócił się do swych frasobliwych jenerałów i rzekł:", + "131123": "— Rozmarszczcie ichmościowie czoła, bo to jest największe zwycięstwo, jakiem od roku odniósł, i całą wojnę skończyć ono może.", + "131124": "— Wasza królewska mość — odrzekł Wittenberg, który słabszym jak zwykle będąc, czarniej rzeczy widział — dziękujmy Bogu i za to, że pochód dalszy będziem mieć spokojny; chociaż takie wojska jak Czarnieckiego prędko się rozpraszają, ale i prędko zbierają na powrót.", + "131125": "Na to król:", + "131126": "— Panie marszałku! nie mam cię za gorszego wodza od Czarnieckiego, ale gdybym cię tak rozbił, tuszę, że i przez dwa miesiące nie zdołałbyś wojsk zebrać.", + "131127": "Wittenberg skłonił się tylko w milczeniu, a Karol mówił dalej:", + "131128": "— Tak jest, pochód będziem mieli spokojny, bo tylko jeden Czarniecki mógł go naprawdę tamować. Nie masz wojsk Czarnieckiego, nie masz przeszkód!", + "131129": "Jenerałowie uradowali się tymi słowy. Upojone zwycięstwem wojska przechodziły przed oczyma króla z krzykiem i śpiewami. Czarniecki przestał wisieć na kształt chmury nad nimi. Czarniecki, rozproszony, przestał istnieć! Wobec tej myśli zapomnieli o przebytej mordędze — wobec tej myśli miłe były im przyszłe trudy. Słowa królewskie, które wielu oficerów słyszało, rozniosły się po obozie i wszyscy byli tego mniemania, że zwycięstwo istotnie miało nadzwyczajne znaczenie, że smok wojny na nowo zabity, a jeno czasy pomsty i panowania nastaną.", + "131130": "Król dał wojsku kilkanaście godzin spoczynku; tymczasem od Kozienic przyszły wozy z żywnością. Wojska roztasowały się w Gołębiu, w Krowienikach i w Życzynie. Rajtarowie pozapalali opuszczone domostwa, powieszono kilkunastu chłopów wziętych z bronią w ręku i kilku pacholików wojskowych, których za chłopów poczytano; następnie odbyła się uczta, po niej zaś żołnierstwo zasnęło snem twardym, bo od dawna po raz pierwszy spokojnym.", + "131131": "Nazajutrz dzień zbudzili się rześko i pierwsze słowa, jakie napłynęły wszystkim do ust, były:", + "131132": "— Nie masz Czarnieckiego!", + "131133": "Powtarzał to jeden drugiemu, jakby się wzajem chcieli o dobrej nowinie upewnić. Pochód rozpoczął się wesoło. Dzień był suchy, zimny, pogodny. Szerść końska i nozdrza pokrywały się szronem. Zimny wiatr pozmrażał kałuże na trakcie lubelskim i drogę uczynił dobrą. Wojska wyciągnęły się niemal milowym wężem, czego przedtem nie czyniły nigdy. Dwa pułki dragońskie pod wodzą Francuza Dubois poszły na Końskowolę, Markuszew i Garbów w mili od głównej siły. Gdyby tak szły przed trzema jeszcze dniami, szłyby na pewną śmierć, lecz teraz poprzedzał je postrach i sława zwycięstwa.", + "131134": "— Nie masz Czarnieckiego! — powtarzali sobie oficerowie i żołnierze.", + "131135": "Jakoż pochód odbywał się spokojnie. Z głębin leśnych nie dochodziły okrzyki, z zarośli nie wypadały groty puszczane niewidzialnymi rękami.", + "131136": "Pod wieczór Karol Gustaw przybył do Garbowa, wesół i w dobrym humorze. Już właśnie zabierał się do spoczynku, gdy Aszemberg daj znać przez służbowego oficera, że chce się pilno widzieć z królem.", + "131137": "Po chwili wszedł do kwatery, i nie sam, ale z kapitanem dragońskim. Król, który miał oko bystre i pamięć tak niezmierną, że wszystkich niemal żołnierzy imiona pamiętał, poznał zaraz kapitana.", + "131138": "— A co nowego, Freed? — spytał. — Dubois wrócił?", + "131139": "— Dubois zabity — odpowiedział Freed.", + "131140": "Król zmieszał się; teraz dopiero zauważył, że kapitan wyglądał, jak gdyby go z grobu wyjęto, i odzież miał poszarpaną.", + "131141": "— A dragoni? — spytał — one dwa pułki?", + "131142": "— Wszystko w pień wycięte. Mnie jednego żywcem puszczono!", + "131143": "Smagłe oblicze króla stało się jeszcze ciemniejszym; rękoma założył sobie pukle włosów za uszy.", + "131144": "— Kto to uczynił?", + "131145": "— Czarniecki!", + "131146": "Karol Gustaw umilkł i począł patrzeć ze zdumieniem na Aszemberga, a ten głową tylko kiwał, jakby chciał powtarzać:", + "131147": "— Czarniecki! Czarniecki! Czarniecki!", + "131148": "— Wszystko to niepodobne do wiary — rzekł po chwili król. — Widziałeś go na własne oczy?", + "131149": "— Jako twój majestat, panie, widzę. Przykazał mi pokłonić się waszej królewskiej mości i oświadczyć, że teraz za Wisłę się znów przeprawia, ale wnet tropem naszym pójdzie. Nie wiem, czyli prawdę powiadał…", + "131150": "— Dobrze! — rzekł król. — Siła przy nim ludzi?", + "131151": "— Nie mogłem dokładnie zmiarkować, ale ze cztery tysiące ludzi sam widziałem, a za lasem stała także jakowaś jazda. Otoczono nas wedle Krasiczyna, do którego pułkownik Dubois umyślnie z traktu zboczył, bo mu doniesiono, że się tam ludzie jakowiś znajdują. Teraz mniemam, że Czarniecki umyślnie podesłał języka, aby nas w zasadzkę wprowadzić. Jakoż nikt prócz mnie żywy nie wyszedł. Chłopstwo dobijało rannych, jam cudem ocalał!", + "131152": "— Z diabłem chyba ten człowiek wszedł w przymierze — rzekł, przykładając dłoń do czoła, król. — Bo żeby po takiej klęsce znów wojsko zebrać i nad karkiem nam stanąć, nie ludzka moc!", + "131153": "— Stało się wedle tego, co marszałek Wittenberg przewidywał — wtrącił Aszemberg.", + "131154": "Na to król wybuchnął:", + "131155": "— Wy wszyscy umiecie przewidywać, jeno radzić nie umiecie!", + "131156": "Aszemberg pobladł i umilkł. Karol Gustaw, gdy był wesół, zdawał się być z samej dobroci ulepiony, ale gdy raz brew zmarszczył, wzbudzał strach nieopisany w najbliższych — i nie tak ptaki kryją się przed orłem, jako kryli się przed nim najstarsi i najzasłużeńsi jenerałowie.", + "131157": "Lecz teraz wprędce się pomiarkował i pytał znowu kapitana Freeda:", + "131158": "— Zacneż to wojska przy Czarnieckim?", + "131159": "— Widziałem kilka chorągwi nieporównanych, jako to u nich bywa jazda.", + "131160": "— To te same pod Gołębiem z taką furią nacierały. Stare muszą być pułki. A on sam, Czarniecki, wesół, dufny?", + "131161": "— Tak dufny, jakoby to on pod Gołębiem rozgromił. Teraz tym bardziej musiały się serca w nich podnieść, bo o gołębskiej już zapomnieli, a krasiczyńską wiktorią się chwalą. Wasza królewska mość! co mi kazał Czarniecki powtórzyć, tom powtórzył, ale gdym już wyjeżdżał, zbliżył się do mnie ktoś ze starszyzny, człek potężny, stary, i rzekł mi, iż jest ten, który wiekopomnego Gustawa Adolfa w ręcznym boju rozciągnął. Siła i przeciwko waszej królewskiej mości bluźnił, inni zaś mu wtórowali. Tak oni się chełpią! Odjechałem wśród urągań i wymyślań…", + "131162": "— Mniejsza z tym! — odparł Karol Gustaw. — Czarniecki nie rozbity i wojska już zebrał, to grunt. Tym spieszniej musimy iść naprzód, aby polskiego Dariusza jak najprędzej dosięgnąć. Waszmościom wolno już odejść. Wojsku rozgłosić, że owe pułki od kup chłopskich na oparzeliskach zginęły. Idziemy naprzód!", + "131163": "Oficerowie wyszli, Karol Gustaw został sam. Przez czas jakiś dumał posępnie. Miałożby zwycięstwo pod Gołębiem żadnych owoców nie przynieść, położenia nie zmienić, owszem, większą tylko zaciekłość w całym tym kraju rozbudzić?", + "131164": "Karol Gustaw wobec wojska i jenerałów okazywał zawsze pewność siebie i wiarę, ale gdy został sam i poczynał rozmyślać o tej wojnie, jaka się od początku łatwo zaczęła, a coraz trudniejszą stawała — nieraz ogarniało go zwątpienie. Wszystkie wypadki przedstawiały mu się jakoś dziwnie. Często wyjścia nie widział, końca nie mógł odgadnąć. Czasem zdawało mu się, że jest jako człowiek, który wszedłszy z brzegu morskiego w wodę, czuje, że za każdym krokiem głębiej schodzi i wkrótce straci grunt pod nogami.", + "131165": "Lecz wierzył w gwiazdy. I teraz więc podszedł do okna, aby na swoją wybraną popatrzyć, na tę właściwie, która w Wielkim Wozie, czyli w Niedźwiedzicy, najwyższe miejsce zajmuje i świeci najmocniej. Niebo było pogodne, więc i w tej chwili płonęła jaskrawo, migotała się na błękitno i czerwono — z dala tylko, poniżej, na ciemnym granacie nieba, czerniła się jako wąż samotna chmura, od której szły jakby ramiona, jakby gałęzie, jakby macki morskiego potworu i zdawały się coraz zbliżać ku królewskiej gwieździe.", + "131166": "Rozdział II", + "131167": "Nazajutrz dzień ruszył król w dalszy pochód i przyciągnął do Lublina. Tam otrzymawszy wiadomość, iż pan Sapieha po odparciu Bogusławowego najazdu ze znacznym wojskiem ciągnie, takowego zaniechał, Lublin tylko załogą umocnił i szedł dalej.", + "131168": "Najbliższym celem wyprawy był teraz dla niego Zamość, gdyby bowiem ową potężną twierdzę zdołał zająć, zyskałby niewzruszoną podstawę do dalszej wojny i tak znamienitą przewagę, iż szczęśliwego końca mógłby z całą otuchą wyglądać. O Zamościu różne krążyły mniemania. Polacy, dotychczas jeszcze przy Karolu stojący, utrzymywali, iż to jest twierdza w Rzeczypospolitej najpotężniejsza, i przytaczali na dowód, iż wszystkie siły Chmielnickiego wstrzymała.", + "131169": "Lecz ponieważ Karol spostrzegł, iż Polacy zgoła nie byli w fortyfikowaniu twierdz biegli, i takie za silne uważali, które po innych krajach zaledwie do trzeciorzędnych liczono, że wiedział i o tym, iż w żadnej z twierdz nie było dostatecznego opatrunku, to jest ani murów jak należy utrzymanych, ani budowli ziemnych, ani broni należytej, przeto i co do Zamościa dobrej był myśli. Liczył też na urok swego imienia, na sławę niezwyciężonego wodza, a wreszcie i na układy. Układami, które każden magnat mocen był w tej Rzeczypospolitej zawierać albo przynajmniej pozwalał sobie zawierać, więcej dotychczas Karol wskórał niż bronią. Jako więc człek przebiegły i lubiący wiedzieć, z kim ma do czynienia, starannie wszystkie wiadomości o władcy Zamościa zbierał. Wypytywał o jego obyczaje, skłonności, dowcip i fantazję.", + "131170": "Jan Sapieha, który naonczas zdradą jeszcze, ku wielkiemu umartwieniu wojewody witebskiego, nazwisko kalał, najwięcej królowi dawał objaśnień co do pana starosty kałuskiego. Trawili też na naradach całe godziny. Sapieha zresztą nie sądził, aby łatwo przyszło królowi pana na Zamościu skaptować.", + "131171": "— Pieniędzmi go nie skusić — mówił pan Jan — bo człek okrutnie możny. O godności nie dba i nigdy o nie nie zabiegał, nie chciał ich wonczas nawet, gdy same go szukały… Co do tytułów, sam słyszałem, jak na dworze zgromił pana des Noyersa, sekretarza królowej, za to, że mówiąc do niego, powiedział: mon prince! — „Jam nie prince (rzecze mu), alem archiduków więźniami w moim Zamościu miewał.” Co prawda zresztą, to nie on miewał, jeno jego dziad, którego Wielkim w narodzie naszym nazywają.", + "131172": "— Byle mi bramy Zamościa otworzył, zaofiaruję mu coś takiego, czego żaden król polski zaofiarować by nie mógł.", + "131173": "Sapieże nie wypadało pytać, co by takiego było, spojrzał tylko z ciekawością na Karola Gustawa, ten zaś zrozumiał spojrzenie i odrzekł odgarniając, wedle zwyczaju, włosy za uszy:", + "131174": "— Zaofiaruję mu województwo lubelskie jako niezawisłe księstwo — korona skusi go. Żaden by z was się takiej pokusie nie oparł, nawet dzisiejszy wojewoda wileński.", + "131175": "— Nieograniczona jest hojność waszej królewskiej mości — odparł, nie bez pewnej ironii w głosie, Sapieha.", + "131176": "A Karol odpowiedział z właściwym sobie cynizmem:", + "131177": "— Daję, bo nie moje.", + "131178": "Sapieha pokręcił głową.", + "131179": "— Nieżonaty człowiek jest i synów nie ma. Temu korona miła, kto potomstwu przekazać ją może.", + "131180": "— Jakichże tedy sposobów radzisz mi wasza mość się chwycić?", + "131181": "— Mniemałbym, że pochlebstwem najwięcej da się wskórać. Pan to jest niezbyt bystrego dowcipu i snadnie go można objechać. Trzeba mu przedstawić, jako od niego tylko zależy uspokojenie Rzeczypospolitej, trzeba mu wmówić, iż on jeden może ją osłonić od wojny, nieszczęścia, klęsk wszelkich i przyszłych nieszczęść, a to właśnie przez otwarcie bram. Jeśli ryba ten haczyk połknie, to będziemy w Zamościu, inaczej — nie!", + "131182": "— Zostaną działa jako ostatnia racja!", + "131183": "— Hm! Na tę rację znajdzie się z czego w Zamościu odpowiedzieć. Armat ciężkich tam nie brak, a my musielibyśmy je dopiero sprowadzać, co gdy roztopy nastąpią, stanie się niepodobnym.", + "131184": "— Słyszałem, że piechoty w twierdzy są grzeczne, ale jazdy im brak.", + "131185": "— Jazda tylko w gołym polu potrzebna, a zresztą, skoro Czarniecki, jako się pokazało, nie rozbit, to mógł jedną i drugą chorągiew do posług wrzucić.", + "131186": "— Wasza mość same tylko trudności widzisz.", + "131187": "— Ale wciąż ufam w szczęśliwą gwiazdę waszej królewskiej mości — odparł Sapieha.", + "131188": "Miał jednak słuszność pan Jan przewidując, że Czarniecki opatrzył Zamość w jazdę, konieczną do podjazdów i chwytania języków. Wprawdzie pan Zamoyski miał swojej dosyć i wcale pomocy nie potrzebował, lecz kasztelan kijowski dwie chorągwie, które najbardziej ucierpiały pod Gołębiem, to jest Szemberkową i laudańską, umyślnie do fortecy posłał, żeby mogły odpocząć, odżywić się i konie srodze zmarnowane zmienić. W Zamościu przyjął je pan Sobiepan gościnnie, a gdy się dowiedział, jacy sławni żołnierze w nich się znajdują, tedy pod niebo ich wynosił, darami obsypał i co dzień u stołu swego sadzał.", + "131189": "Lecz któż opisze radość i rozrzewnienie księżnej Gryzeldy na widok pana Skrzetuskiego i pana Wołodyjowskiego, dawnych najdzielniejszych wielkiego męża pułkowników. Padli jej do nóg obaj, rzewne łzy na widok ukochanej pani wylewając, a i ona nie mogła płaczu pohamować. Ileż bo wspomnień łączyło się z nimi z owych dawnych czasów łubniańskich, gdy mąż jej, sława i ukochanie narodu, pełen sił życia, władał potężnie dziką krainą, jak Jowisz jednym zmarszczeniem brwi wzniecając postrach wśród barbarzyństwa. Takie to niedawne czasy, a gdzie one? Dziś władyka w grobie, krainę barbarzyńcy posiedli, a ona, wdowa, siedzi oto na popiołach szczęścia, wielkości, smutkiem jeno żyjąc i modlitwą.", + "131190": "Wszelako w owych wspomnieniach tak słodycz z goryczą się pomieszała, że myśli tych trojga rade leciały w przeszłość. Więc rozmawiali o dawnym życiu, o miejscach, których nie miały już ujrzeć ich oczy, o dawnych wojnach, wreszcie o dzisiejszych czasach klęski i gniewu bożego.", + "131191": "— Gdyby nasz książę żył! — mówił Skrzetuski — inne by były Rzeczypospolitej koleje. Kozactwo byłoby starte, Zadnieprze przy Rzeczypospolitej, a Szwed teraz znalazłby swego pogromiciela. Bóg zarządził, jak chciał, aby za grzechy nas ukarać.", + "131192": "— Oby Bóg w panu Czarnieckim obrońcę wskrzesił! — rzekła księżna Gryzelda.", + "131193": "— Tak i będzie! — zawołał pan Wołodyjowski. — Jako nasz książę innych panów głową przenosił, tak i on wcale do innych wodzów niepodobny. Znam ja przecie obu panów hetmanów koronnych i pana Sapiehę litewskiego. Wielcy to żołnierze, ale przecie jest coś w panu Czarnieckim ekstraordynaryjnego, rzekłbyś: orzeł, nie człowiek. Niby łaskaw, a wszyscy go się boją, ba! nawet pan Zagłoba często o krotochwilach swych przy nim zapomina. A jak wojsko prowadzi! jak szykuje! — imaginację przechodzi! Nie może inaczej być, tylko wielki wojennik powstaje w Rzeczypospolitej.", + "131194": "— Mąż mój, który go pułkownikiem znał, jeszcze wówczas wielkość mu przepowiadał — rzekła księżna.", + "131195": "— Mówiono nawet, że żony na naszym dworze miał szukać — wtrącił pan Wołodyjowski.", + "131196": "— Nie pamiętam, aby o tym była mowa — odparła księżna.", + "131197": "Jakoż nie mogła pamiętać, bo nigdy nic podobnego nie było, ale pan Wołodyjowski chytrze na razie to wymyślił, chcąc zwrócić rozmowę na fraucymer księżnej i o pannie Anusi Borzobohatej czegoś się dowiedzieć, albowiem wprost pytać osądził za rzecz nieprzyzwoitą i zbyt względem majestatu księżnej poufałą. Lecz wybieg się nie udał. Księżna wróciła znów myślą do męża i wojen kozackich, za czym i mały rycerz pomyślał: „Nie ma Anusi, może od Bóg wie wielu lat!” I więcej o nią nie pytał.", + "131198": "Mógł pytać oficerów, ale i jego umysł, i wszystkie zajęte były czym innym. Co dzień podjazdy dawały znać, że Szwedzi coraz to bliżej, gotowano się więc do obrony. Skrzetuski i Wołodyjowski dostali funkcje na murach, jako oficerowie i Szwedów, i wojny z nimi świadomi. Pan Zagłoba ducha dodawał i opowiadał o nieprzyjacielu tym, którzy go dotychczas nie znali, a było takich między zamojskimi żołnierzami dosyć, gdyż Szwedzi nie zapuszczali się dotychczas pod Zamość.", + "131199": "Zagłoba w lot pana starostę kałuskiego przeznał, a ten niezmiernie go polubił i we wszystkim się do niego zwracał, zwłaszcza że i od księżnej Gryzeldy słyszał, jako w swoim czasie sam książę Jeremi pana Zagłobę wenerował i vir incomparabilisnazywał. Co dzień tedy przy stole wszyscy słuchali, a pan Zagłoba prawił o dawniejszych i nowszych czasach, o wojnach z Kozaki, o zdradzie Radziwiłła, o tym, jako pana Sapiehę na ludzi wyprowadził.", + "131200": "— Radziłem mu — mówił — iżby siemię konopne w kieszeni nosił i po trochu spożywał. To tak ci się do tego przyzwyczaił, że teraz coraz to ziarno wyjmie, wrzuci do gęby, rozgryzie, miazgę zje, a łuskwinę wyplunie. W nocy, jak się obudzi, także to czyni. Od tej pory tak mu się dowcip zaostrzył, że i najbliżsi go nie poznają.", + "131201": "— Jakże to? — pytał starosta kałuski.", + "131202": "— Bo w konopiach oleum się znajduje, przez co i w głowie jedzącemu go przybywa.", + "131203": "— Bodajże waszą mość! — rzekł jeden z pułkowników. — Toż w brzuchu oleju przybywa, nie w głowie.", + "131204": "— Est modus in rebus! — rzecze na to Zagłoba — trzeba co najwięcej wina pić: oleum, jako lżejsze, zawsze będzie na wierzchu, wino zaś, które i bez tego idzie do głowy, poniesie ze sobą każdą cnotliwą substancję. Ten sekret mam od Lupuła, hospodara, po którym jak waściom wiadomo, chcieli mnie Wołosi na hospodarstwo posadzić, ale sułtan, który woli, by hospodarowie nie mieli potomstwa, postawił mi kondycję, na którą zgodzić się nie mogłem.", + "131205": "— Musiałeś waść siła konopnego siemienia i sam zażywać? — rzekł na to pan Sobiepan.", + "131206": "— Ja nie potrzebowałem, ale waszej dostojności z całego serca radzę! — odparł Zagłoba.", + "131207": "Słysząc te śmiałe słowa, zlękli się niektórzy, żeby ich pan starosta kałuski do serca nie wziął, lecz on, czy nie zmiarkował, czy nie chciał zmiarkować, dość, że uśmiechnął się tylko i spytał:", + "131208": "— A słonecznikowe ziarna nie mogą konopnych zastąpić?", + "131209": "— Mogą — odrzekł Zagłoba — jeno ponieważ olej ze słoneczników jest cięższy, przeto trzeba wino mocniejsze pić od tego, które teraz oto pijemy.", + "131210": "Pan starosta zrozumiał, o co chodzi, rozochocił się i zaraz kazał co najlepszych win przynieść. Za czym uradowali się w sercach wszyscy i ochota stała się powszechną. Pito i wiwatowano na zdrowie królewskie, gospodarskie i pana Czarnieckiego. Pan Zagłoba wpadł w humor przedni, nikogo do głosu nie dopuścił. Opowiadał więc o gołębskiej potrzebie bardzo szeroko, w której istotnie dobrze stawał, bo zresztą, służąc w chorągwi laudańskiej, nie mógł inaczej uczynić. Ale że od jeńców szwedzkich, wziętych z pułków Dubois, wiedziano o śmierci grafa Waldemara, więc oczywiście wziął pan Zagłoba na się za tę śmierć odpowiedzialność.", + "131211": "— Całkiem inaczej by ta bitwa poszła — mówił — żeby nie to, żem właśnie poprzedzającego dnia do Baranowa, do tamtejszego kanonika, odjechał, i Czarniecki nie wiedząc, gdzie jestem, poradzić się mnie nie mógł. Może też i Szwedzi o owym kanoniku zasłyszeli, bo u niego miody przednie, i niebawem pod Gołąb podeszli. Gdym wrócił, było już za późno, król nastąpił i zaraz trzeba było uderzać. Poszliśmy jako w dym, ale cóż, kiedy pospolitacy wolą w ten sposób kontempt nieprzyjacielowi okazywać, że się tyłem do niego odwracają. Nie wiem, jako sobie teraz Czarniecki da rady beze mnie!", + "131212": "— Da sobie rady! nie obawiaj się waćpan! — rzekł pan Wołodyjowski.", + "131213": "— I wiem dlaczego. Bo król szwedzki woli za mną pod Zamość walić niż jego po Powiślu szukać. Nie neguję ja Czarnieckiemu, że dobry żołnierz, ale kiedy pocznie brodę kręcić, a swym żbiczym wzrokiem patrzyć, tedy towarzyszowi spod najgórniejszej chorągwi wydaje się, że jest dragonem… Nic on na godność nie uważa, czego i samiście byli świadkami, gdy pana Żyrskiego, człeka znacznego, kazał po majdanie końmi włóczyć za to tylko, że z podjazdem nie dotarł tam, gdzie miał rozkaz. Ze szlachtą, mości panowie, trzeba po ojcowsku, nie po dragońsku… Powiesz mu: „Panie bracie, a bądź łaskaw, a idź”, rozczulisz go, na ojczyznę i sławę wspomniawszy, to ci dalej pójdzie niż dragon, który dla lafy służy.", + "131214": "— Szlachcic szlachcicem, a wojna wojną — ozwał się starosta.", + "131215": "— Bardzo to misternie wasza dostojność wywiodła — odparł Zagłoba.", + "131216": "— A taki pan Czarniecki koncept Carolusowi w końcu powariuje! — zauważył Wołodyjowski. — Byłem też na niejednej wojnie i mówić o tym mogę.", + "131217": "— Pierwej my mu powariujemy pod Zamościem — odparł pan starosta kałuski, wydymając usta, sapiąc z okrutną fantazją, wytrzeszczając oczy i biorąc się w boki. — Ba! fiu! Co mnie tam! Hę? Kogo w gości proszę, temu drzwi otwieram! Co? ha!", + "131218": "Tu pan starosta zaczął jeszcze mocniej sapać, kolanami o stół uderzać, przechylać się, kręcić głową, a srożyć się, a oczami błyskać i mówić, jako miał zwyczaj, z pewną rubaszną niedbałością:", + "131219": "— Co mi tam! On pan w Szwecji, a Zamoyski Sobiepan w Zamościu. Eques polonus sum, nic więcej, co? Alem u siebie. Ja Zamoyski, a on król szwedzki… a Maksymilian był austriacki, co? Idzie, a niech idzie… Obaczym! Jemu Szwecji mało, mnie Zamościa dość, ale go nie dam, co?", + "131220": "— Miło, mości panowie, słuchać nie tylko takiej elokwencji, ale tak zacnych sentymentów! — zakrzyknął pan Zagłoba.", + "131221": "— Zamoyski Zamoyskim! — odparł uradowany z pochwały starosta kałuski. — Nie kłanialiśmy się i nie będziem… ma foi! Zamościa nie dam, i basta.", + "131222": "— Zdrowie gospodarskie! — huknęli oficerowie.", + "131223": "— Vivat! vivat!", + "131224": "— Panie Zagłoba! — zawołał starosta — króla szwedzkiego nie puszczę do Zamościa, a waszmości z Zamościa!", + "131225": "— Panie starosto, dziękuję za łaskę, ale tego wasza dostojność nie uczynisz, bo ile byś Carolusa pierwszym postanowieniem zmartwił, tyle byś go drugim ucieszył.", + "131226": "— Dajże parol, że do mnie po wojnie przyjedziesz, co?", + "131227": "— Daję…", + "131228": "Długo jeszcze ucztowano, po czym sen począł morzyć rycerzy, więc poszli na spoczynek, zwłaszcza że wkrótce miały się dla nich zacząć bezsenne noce, bo Szwedzi byli już blisko i przednich straży spodziewano się lada godzina.", + "131229": "— Taki on Zamościa naprawdę nie da — mówił Zagłoba, wracając do swej kwatery ze Skrzetuskimi i Wołodyjowskim. — Zauważyliście waszmościowie, jakeśmy się pokochali… Dobrze nam się będzie w Zamościu działo, i mnie, i wam. Przystaliśmy do siebie z panem starostą tak, że żaden stolarz futrowania lepiej nie połączy. Dobre panisko… Hm!… Gdyby był moim kozikiem i gdybym go u pasa nosił, często bym go o osełkę wecował, bo trochę tępy… Ale dobry człek, i ten nie zdradzi, jako oni skurczybykowie birżańscy… Uważaliście, jako magnatowie lgną do starego Zagłoby… Nic, tylko się opędzać… Ledwiem się od Sapiehy wykaraskał, już jest drugi… Ale tego nastroję jako basetlę i taką na nim arię Szwedom zagram, że się na śmierć pod Zamościem zatańcują… Nakręcę go jako gdański zegar do kuranta…", + "131230": "Dalszą rozmowę przerwał gwar dolatujący z miasta. Po chwili znajomy oficer przesunął się szybko koło rozmawiających.", + "131231": "— Stój! — zawołał Wołodyjowski. — Co tam?", + "131232": "— Łunę z wałów widać. Szczebrzeszyn się pali! Szwedzi tuż!", + "131233": "— Chodźmy na wały, mości panowie! — rzekł Skrzetuski.", + "131234": "— Idźcie, a ja zdrzemnę, bo mi na jutro sił potrzeba — odpowiedział Zagłoba.", + "131235": "Rozdział III", + "131236": "Tejże jeszcze nocy pan Wołodyjowski poszedł na podjazd i nad ranem sprowadził kilkunastu języków. Ci potwierdzili, że król szwedzki osobą własną w Szczebrzeszynie się znajduje i niebawem stanie pod Zamościem.", + "131237": "Uradował się pan starosta kałuski tą wieścią, bo się wielce rozruszał i niekłamaną miał chęć wypróbowania swych dział i murów na Szwedach. Mniemał przy tym, i bardzo słusznie, że choćby ulec w końcu przyszło, zawsze zatrzyma na sobie potęgę szwedzką przez całe miesiące, a przez ten czas Jan Kazimierz zbierze wojska, sprowadzi całą ordę w pomoc i w całym kraju potężny a zwycięski opór przygotuje.", + "131238": "— Raz mi się zdarza sposobność — mówił z wielką fantazją na radzie wojennej — ojczyźnie i królowi znamienitą przysługę oddać, zapowiadam też waszmościom, że pierwej w powietrze się wysadzę, nim tu szwedzka noga postoi. Chcą Zamoyskiego siłą brać, dobrze! Niech biorą! Obaczym, kto lepszy! Waćpanowie, tuszę, z serca pomagać mi będziecie!", + "131239": "— Gotowiśmy poginąć przy waszej dostojności! — ozwali się chórem oficerowie.", + "131240": "— Byle nas tylko oblegali — rzekł Zagłoba — bo gotowi zaniechać… Mości panowie! jakem Zagłoba, pierwszy wycieczkę poprowadzę!", + "131241": "— Ja z wujem! — rzekł Roch Kowalski. — Na króla samego skoczę!", + "131242": "— Teraz na mury! — zakomenderował starosta kałuski.", + "131243": "Ruszyli wszyscy. Mury były jako kwieciem żołnierzami ubrane. Pułki piechoty tak świetnej, jakiej nie było w całej Rzeczypospolitej, stały w gotowości jeden obok drugiego, z muszkietami w ręku i oczyma zwróconymi ku polom. Mało służyło w nich cudzoziemców, ledwie trochę Prusaków i Francuzów, głównie zaś chłopi ordynaccy. Lud rosły, dorodny, któren gdy go w barwiste kolety przybrano i na modłę cudzoziemską wyćwiczono, bił się tak dobrze jak najlepsi kromwelowscy Anglicy. Szczególnie tędzy byli, gdy po strzałach przyszło rzucić się wręcz na nieprzyjaciela. I teraz wyglądali Szwedów niecierpliwie, pomni dawniejszych swych nad Chmielnickim tryumfów. Przy działach, których długie szyje wyciągały się jakoby z ciekawością przez blanki ku polom, służyli przeważnie Flamandowie, do ognistej służby najprzedniejsi. Za fortecą już, z tamtej strony fosy, kręciły się chorągwie lekkiej jazdy, same bezpieczne, bo pod osłoną dział i schroniska pewne, a mogące w każdej chwili skoczyć, gdzie trzeba.", + "131244": "Starosta kałuski objeżdżał mury w szmelcowanej zbroi, z pozłocistym buzdyganem w ręku, i co chwila pytał:", + "131245": "— A co, nie widać jeszcze?", + "131246": "I klął pod nosem, gdy mu zewsząd odpowiadano, że nie widać. Po chwili jechał w inną stronę i znowu pytał:", + "131247": "— A co? Nie widać?", + "131248": "Tymczasem trudno było coś widzieć, bo trochę mgły wisiało w powietrzu. Dopiero koło dziesiątej rano zaczęła opadać. Niebo błękitne zaświeciło nad głowami, widnokrąg wyjaśnił się, i zaraz też na zachodniej stronie murów poczęto wołać:", + "131249": "— Jadą! jadą! jadą!", + "131250": "Pan starosta, a z nim pan Zagłoba i trzej przyboczni oficerowie starosty wstąpili żywo na anguł murów, z którego widok był daleki, i poczęli patrzyć przez perspektywy. Nieco mgły leżało jeszcze przy ziemi, ale wojska szwedzkie, idące od Wielączy, zdawały się brodzić do kolan w owym tumanie, jak gdyby wynurzały się z wód rozległych. Bliższe pułki bardzo już były wyraźne, tak że gołym okiem można było rozróżnić piechotę, idącą głębokimi szeregami, i zastępy rajtarskie; dalsze natomiast przedstawiały się jakoby kłęby kurzawy ciemnej, toczącej się ku miastu. Z wolna przybywało coraz więcej pułków, armat, jazdy.", + "131251": "Widok był piękny. Ze środka każdego czworoboku piechurów sterczał w górę niezmiernie regularny czworobok włóczni; między nimi wiewały chorągwie różnych barw, a najwięcej błękitnych z białymi krzyżami i błękitnych ze złotymi lwami. Zbliżyli się jeszcze bardziej. Na murach było cicho, więc powiew wiatru niósł od nich skrzyp kół, chrzęst zbroi, tętent koni i przytłumiony gwar głosów ludzkich. Doszedłszy na dwa strzały ze śmigownicy, poczęli się rozciągać przed fortecą. Niektóre czworoboki piechoty rozsypały się w bezładne roje. Widocznie zabierali się do roztasowywania namiotów i do sypania szańczyków.", + "131252": "— Ot i są! — rzekł pan starosta.", + "131253": "— Są, psubraty! — odrzekł Zagłoba.", + "131254": "— Można by ich, człeka po człeku, palcem rachować.", + "131255": "— Tacy starzy praktycy jak ja nie potrzebują rachować, jeno okiem rzucą. Jest ich dziesięć tysięcy jazdy i ośm piechoty z artylerią. Jeślim się o jednego gemajna albo o jednego konia omylił, gotówem całą fortunę za omyłkę zapłacić.", + "131256": "— Zali tak można wymiarkować?", + "131257": "— Dziesięć tysięcy jazdy i ośm piechoty, żebym tak zdrów był! W Bogu nadzieja, że w znacznie szczuplejszej liczbie odejdą, niech tylko jedną wycieczkę poprowadzę.", + "131258": "— Słyszysz waszmość, arię grają!", + "131259": "Rzeczywiście, trębacze z doboszami wystąpili przed pułki i zagrzmiała bojowa muzyka. Przy jej odgłosie nadchodziły bliżej dalsze pułki i otaczały z dala miasto. Na koniec od zbitych tłumów oderwało się kilkunastu jeźdźców. Wpół drogi pozasadzali białe chusty na miecze i poczęli nimi powiewać.", + "131260": "— Poselstwo — rzekł Zagłoba. — Widziałem, jak do Birżów, złodzieje, przyjechali z taką samą fantazją, i wiadomo, co z tego wypadło.", + "131261": "— Zamość nie Birże, a ja nie wojewoda wileński! — odparł pan starosta.", + "131262": "Tymczasem tamci zbliżyli się do bramy. Po krótkiej chwili przyskoczył do pana starosty oficer służbowy z oznajmieniem, iż pan Jan Sapieha pragnie w imieniu króla szwedzkiego widzieć się z nim i rozmówić.", + "131263": "A pan starosta począł się zaraz w boki brać, z nogi na nogę przestępywać a sapać, a wargi odymać, wreszcie odrzekł z okrutną fantazją:", + "131264": "— Powiedz panu Sapieże, że Zamoyski ze zdrajcami nie gada. Chce król szwedzki ze mną gadać, niech mi Szweda rodowitego przyśle, nie Polaka, bo Polacy, którzy Szwedowi służą, niech do psów moich poselstwa odprawują, gdyż po równi nimi gardzę!", + "131265": "— Jak mi Bóg miły, to respons! — zawołał z niekłamanym zapałem Zagłoba.", + "131266": "— A niech ich tam diabli wezmą! — zawołał podniesiony własnymi słowy i pochwałą starosta. — Co? Będę z nimi robił ceremonie czy co?", + "131267": "— Pozwól, wasza dostojność, niech mu sam ten respons odniosę! — rzekł Zagłoba.", + "131268": "I nie czekając dłużej, skoczył z oficerem służbowym, wyszedł naprzeciw pana Jana i widocznie, że nie tylko słowa starościńskie powtórzył, ale musiał od siebie coś wielce szpetnego dodać, bo pan Sapieha zawrócił tak z miejsca, jakby mu przed koniem piorun trzasł, i nacisnąwszy czapkę na uszy, odjechał.", + "131269": "Z murów zaś i z chorągwi tej jazdy, która przed bramą stała, poczęto huczeć za odjeżdżającymi:", + "131270": "— A do budy, zdrajcy, przedawczykowie! żydowscy słudzy! Huź! huź!…", + "131271": "Sapieha stanął przed królem blady, z zaciśniętymi wargami. A i król też był zmieszany, bo Zamość omylił jego nadzieję… Co najwięcej, mimo tego, co mu poprzednio mówiono, spodziewał się znaleźć gród takiej odpornej siły, jak Kraków, Poznań i inne miasta, których tyle już zdobył. Tymczasem znalazł twierdzę potężną, przypominającą duńskie i niderlandzkie, o której bez dział ciężkiego kalibru nie mógł nawet pomyśleć.", + "131272": "— Co tam? — spytał, ujrzawszy Sapiehę.", + "131273": "— Nic! Pan starosta nie chce gadać z Polakami, którzy waszej królewskiej mości służą. Wysłał do mnie swego trefnisia, który mnie i waszą królewską mość zelżył tak sromotnie, że i powtórzyć się nie godzi.", + "131274": "— Wszystko mi jedno, z kim chce gadać, byle gadał. W braku innych mam żelazne argumenta, a tymczasem Forgella mu poślę.", + "131275": "Jakoż w pół godziny później Forgell z czysto szwedzką asystencją oznajmił się przy bramie. Most łańcuchowy opuścił się z wolna na fosę i jenerał wjechał do twierdzy wśród spokoju i powagi. Oczu nie wiązano ani jemu, ani nikomu ze świty; widocznie chciał, owszem, pan starosta, iżby wszystko widział i o wszystkim królowi mógł donieść. Przyjął go zaś z takim przepychem jak książę udzielny i istotnie w podziw wprawił, panowie bowiem szwedzcy i dwudziestej części tych bogactw nie mieli co Polacy, a pan starosta między polskimi był niemal najpotężniejszym. Przebiegły Szwed począł też od razu tak go traktować, jak gdyby go król Karol do równego sobie monarchy w poselstwie wysłał, z góry nazwał go princeps i ciągle tak nazywał, chociaż pan Sobiepan za pierwszym zaraz razem mu przerwał:", + "131276": "— Nie princeps, eques polonus sum, ale właśnie dlatego książętom równy!", + "131277": "— Wasza książęca mość! — mówił, nie dając się zbić z tropu, Forgell. — Najjaśniejszy król szwedzki i pan (tu długo wyliczał tytuły) zgoła nie jako nieprzyjaciel tu przybył, ale wprost mówiąc, w gościnę tu przyjechał i przeze mnie się zapowiada, mając niepłonną, jak tuszę, nadzieję, że wasza książęca mość dla osoby jego i jego wojsk bramy swe otworzyć zechcesz.", + "131278": "— Nie masz u nas tego zwyczaju — odpowiedział pan Zamoyski — aby komu gościnności odmawiać, choćby też i nieproszony przyjechał. Znajdzie się zawsze u mnie miejsce przy stole, a nawet, dla tak dostojnej osoby, pierwsze. Powiedz tedy, wasza dostojność, najjaśniejszemu królowi, że bardzo proszę, i tym szczerzej, że jako najjaśniejszy Carolus Gustavus jest panem w Szwecji, tak ja w Zamościu. Ale że jako wasza dostojność widziałeś, służby mi nie brak, przeto nie potrzebuje jego szwedzka jasność swojej ze sobą brać. Inaczej, pomyślałbym, że mnie ma za chudopachołka i kontempt chce mi okazać.", + "131279": "— Dobrze! — szepnął stojący tuż za plecami pana starosty Zagłoba.", + "131280": "A pan starosta, wypowiedziawszy swoją orację, począł usta wydymać, sapać i powtarzać jeszcze:", + "131281": "— A! ot, co jest! a!", + "131282": "Forgell przygryzł wąsów, pomilczał trochę i wreszcie tak mówić począł:", + "131283": "— Największy to byłby dowód nieufności dla króla, gdybyś wasza książęca mość załogi jego do fortecy wpuścić nie raczył. Powiernikiem królewskim jestem, wiem jego najtajniejsze myśli, a oprócz tego mam rozkaz oświadczyć waszej dostojności i słowem w imieniu króla zaręczyć, że on ni państwa zamojskiego, ni tej twierdzy zajmować na stałe nie myśli. Ale gdy wojna w całym tym nieszczęsnym kraju rozgorzała na nowo, gdy bunt głowę podniósł, a Jan Kazimierz, niepomny na klęski, które na Rzeczpospolitą spaść mogą, swojej tylko dochodząc fortuny, znowu w granice powrócił i łącznie z pogany przeciw chrześcijańskim wojskom naszym występuje, postanowił niezwyciężony król i pan mój choćby do dzikich stepów tatarskich i tureckich go ścigać, w tym jedynie celu, aby spokój krajowi, panowanie sprawiedliwości i szczęście a wolność obywatelom tej prześwietnej Rzeczypospolitej przywrócić.", + "131284": "Starosta kałuski uderzył się ręką po kolanie, ale nie odrzekł ni słowa, jeno Zagłoba szepnął:", + "131285": "— Diabeł się w ornat ubrał i ogonem na mszę dzwoni.", + "131286": "— Liczne już spłynęły na ten kraj z protekcji królewskiej dobrodziejstwa — mówił dalej Forgell — lecz najjaśniejszy król, mniemając w ojcowskim swym sercu, że nie dość jeszcze uczynił, znowu prowincji swej pruskiej odbieżał, aby mu jeszcze raz iść na ratunek, któren na pokonaniu Jana Kazimierza polega. Aby jednak nowa ta wojna prędki a szczęśliwy koniec wziąć mogła, potrzebne jest jego królewskiej mości nieodbicie czasowe zajęcie tej twierdzy, ona bowiem ma stać się dla wojsk jego królewskiej mości ostoją, z której pościg za buntownikami będzie czyniony. Lecz słysząc, że ten, który Zamościa jest panem, nie tylko bogactwy, nie tylko starożytnością rodu, dowcipem, wspaniałym umysłem, ale i miłością do ojczyzny wszystkich przewyższa, zaraz król i pan mój rzekł: „Ten mnie zrozumie, ten intencje moje dla tej krainy ocenić potrafi, ufności mojej nie zawiedzie, nadzieje przewyższy, do szczęścia i spokoju tego kraju pierwszy rękę przyłoży”. Jakoż tak jest! Jakoż od ciebie, panie, zależą przyszłe losy tej ojczyzny. Ty ją ratować i ojcem jej stać się możesz… Przeto nie wątpię, iż to uczynisz. Kto sławę taką po przodkach dziedziczy, ten nie powinien omijać sposobności, aby ją powiększyć i nieśmiertelną uczynić. Zaiste, więcej dobrego sprawisz otworzeniem bram tej twierdzy, niż gdybyś całą prowincję do Rzeczypospolitej przyłączył. Król ufa, panie, że niepowszednia mądrość twa na równi z sercem do tego się skłonią, dlatego rozkazywać nie chce — prosić woli; groźby odrzuca, przyjaźń ofiaruje; nie jako władca z podległym, lecz jako potężny z potężnym traktować pragnie.", + "131287": "Tu jenerał Forgell skłonił się panu staroście z takim uszanowaniem jakby udzielnemu monarsze i umilkł. W sali uczyniła się też cisza. Wszystkie oczy utkwione były w starostę.", + "131288": "On zaś kręcić się począł, wedle zwyczaju, na swoim pozłocistym krześle, usta nadymać i srogą fantazję okazywać, wreszcie łokcie rozszerzył, dłonie wsparł na kolanach i rzucając głową jak narowisty koń, tak począł:", + "131289": "— Ot, co jest! Wielcem ja wdzięczny jego szwedzkiej jasności za górne mniemanie, jakie ma o moim dowcipie i o afektach dla ojczyzny. Nic mi też milszego jak przyjaźń takowego potentata. Ale myślę, że tak samo moglibyśmy się miłować, gdyby jego szwedzka jasność sobie w Sztokholmie zostawała, a ja w Zamościu — co? Bo Sztokholm jego szwedzkiej jasności, a Zamość mój! Co się afektów dla Rzeczypospolitej tyczy — i owszem! — jeno, wedle mego konceptu, nie wtedy będzie Rzeczypospolitej lepiej, kiedy Szwedzi będą do niej szli, ale wtedy, kiedy sobie z niej pójdą. Ot, racja! Bardzo w to wierzę, iż Zamość mógłby jego szwedzkiej jasności do wiktorii nad Janem Kazimierzem dopomóc, wszelako trzeba, żebyś i wasza dostojność wiedział, że ja nie jego szwedzkiej mości, jeno właśnie Janowi Kazimierzowi przysięgałem, dlatego jemu wiktorii życzę, a Zamościa nie dam! Ot co!", + "131290": "— To mi polityka! — huknął Zagłoba.", + "131291": "W sali uczynił się szmer radosny, lecz pan starosta trzepnął się rękoma po kolanach i owe gwary uciszył.", + "131292": "Forgell zmieszał się i milczał przez chwilę, po czym znowu argumentować począł: więc nalegał, trochę groził, prosił, pochlebiał. Jako patoka płynęła z ust jego łacina, aż krople potu uperliły mu czoło, lecz wszystko na próżno, bo po swych najlepszych argumentach, tak silnych, że mury poruszyć by mogły, słyszał zawsze jedną odpowiedź:", + "131293": "— A ja tak i Zamościa nie dam, ot co!", + "131294": "Audiencja przeciągnęła się nad miarę, na koniec stała się dla Forgella kłopotliwą i trudną, bo wesołość poczynała ogarniać obecnych. Coraz to częściej padało jakieś słowo, jakieś szyderstwo to z ust Zagłoby, to z innych, po którym przytłumione śmiechy odzywały się w sali. Spostrzegł wreszcie Forgell, że trzeba ostatecznych chwycić się sposobów, więc rozwinął pergamin z pieczęciami, który trzymał w ręku, a na który nikt dotąd nie zwracał uwagi, i powstawszy rzekł uroczystym, dobitnym głosem:", + "131295": "— Za otwarcie bram twierdzy jego królewska mość (tu znów długo wymieniał tytuły) ofiaruje waszej książęcej mości województwo lubelskie w dziedziczne władanie!", + "131296": "Zdumieli się, słysząc to, wszyscy, zdumiał się na chwilę i pan starosta. Już Forgell począł toczyć tryumfującym wzrokiem dokoła, gdy nagle wśród ciszy głuchej ozwał się po polsku do starosty stojący tuż za nim pan Zagłoba:", + "131297": "— Ofiaruj, wasza dostojność, królowi szwedzkiemu w zamian Niderlandy.", + "131298": "Pan starosta nie namyślał się długo, uderzył się rękoma w boki i palnął na całą salę po łacinie:", + "131299": "— A ja ofiaruję jego szwedzkiej jasności Niderlandy!", + "131300": "W tej samej chwili sala zabrzmiała jednym ogromnym śmiechem. Trząść się poczęły brzuchy i pasy na brzuchach; jedni klaskali w ręce, drudzy zataczali się jak pijani, inni opierali się o sąsiadów, i śmiech brzmiał ciągle. Forgell blady był; brwi zmarszczył groźnie, lecz czekał, z ogniem w źrenicach i głową dumnie wzniesioną. Na koniec, gdy paroksyzm śmiechu przeszedł, spytał krótkim, urywanym głosem:", + "131301": "— Czy to ostatnia waszej dostojności odpowiedź?", + "131302": "Na to pan starosta pokręcił wąsa.", + "131303": "— Nie! — odrzekł, podnosząc jeszcze dumniej głowę — bo mam armaty na murach!", + "131304": "Poselstwo było skończone.", + "131305": "W godzin dwie później zagrzmiały działa z szańców szwedzkich, a zamojskie odpowiedziały im z równą siłą. Cały Zamość okrył się dymem, jakby chmurą niezmierną, tylko raz po razu łyskało w owej chmurze i grzmot huczał nieustanny. Lecz wnet ogień z ciężkich fortecznych śmigownic przemógł. Szwedzkie kule padały w fosę lub odbijały się bez skutku o potężne anguły; pod wieczór nieprzyjaciel musiał się cofać z bliższych szańców, twierdza bowiem zasypywała je takim gradem pocisków, że żywy duch wytrzymać nie mógł. Uniesiony gniewem król szwedzki kazał zapalić wszystkie okoliczne wsie i miasteczka, tak że okolica wyglądała w nocy jak jedno morze ognia, lecz pan starosta ani o to dbał.", + "131306": "— Dobrze — mówił — niechże palą! My mamy dach nad głową, ale im rychło za kołnierz naleci.", + "131307": "I tak był kontent ze siebie samego a wesół, że tego jeszcze dnia wspaniałą ucztę wyprawiwszy, do późna kielichami się bawił. Huczna kapela grała do uczty tak gromko, że mimo huku dział słychać ją było aż w najdalszych szańcach szwedzkich.", + "131308": "Lecz i Szwedzi strzelali wytrwale, a nawet tak wytrwale, że ogień trwał przez całą noc. Drugiego dnia przyszło królowi kilkanaście dział, które ledwie że wciągnięto na szańce, wnet poczęły przeciw twierdzy pracować. Nie spodziewał się król wprawdzie zgruchotać murów, chciał tylko wpoić w starostę przekonanie, że postanowił szturmować zaciekle i nieubłaganie. Pragnął przerazić; ale były to strachy na Lachy. Pan starosta ani przez chwilę w nie nie uwierzył i często pokazując się na murach, mówił w czasie największej strzelaniny:", + "131309": "— Po co oni prochy psują?!", + "131310": "Pan Wołodyjowski i inni oficerowie prosili się na wycieczkę, lecz pan starosta nie pozwolił; nie chciał po prostu darmo krwi marnować. Wiedział zresztą, że trzeba by było chyba stoczyć bój otwarty, bo tak przezorny wojownik, jak król szwedzki, i taka wyćwiczona armia nie dadzą się zejść niespodzianie. Zagłoba, widząc stałe postanowienie starościńskie w tym względzie, tym bardziej nalegał i zaręczał, że sam wycieczkę poprowadzi.", + "131311": "— Zbyt waszmość jesteś krwi chciwy! — odpowiedział pan Sobiepan. — Nam dobrze, Szwedom źle, przecz mamy do nich chodzić? Waszmość polec możesz, a tyś mi jako konsyliarz potrzebny, bo waścinym to dowcipem takem Forgella skonfundował, o Niderlandach wspomniawszy.", + "131312": "Pan Zagłoba odpowiedział, że nie może wytrzymać w murach, tak mu do Szwedów pilno, lecz słuchać musiał.", + "131313": "Więc w braku innego zajęcia czas spędzał na murach między żołnierstwem, przestróg i rad z powagą udzielając, których wszyscy z niemałym szacunkiem słuchali, mając go za wojownika wielce doświadczonego i jednego w Rzeczypospolitej z najprzedniejszych. A on radował się w duszy, patrząc na obronę i na fantazję rycerską.", + "131314": "— Panie Michale! — mówił do Wołodyjowskiego — inny już duch w Rzeczypospolitej i w szlachcie, inne czasy. Nikt już o zdradzie i o poddaniu się nie myśli, a każden z życzliwości dla Rzeczypospolitej i majestatu gotów wprzód gardło dać, nim krokiem nieprzyjacielowi ustąpi. Pamiętasz, jako to rok temu ze wszystkich stron się słyszało: ten zdradził! ów zdradził, ów protekcję przyjął, a ninie Szwedzi już więcej od nas protekcji potrzebują, których jeśli diabeł nie poproteguje, to ich wkrótce weźmie. Bo my tu mamy brzuchy tak pełne, że dobosze mogliby na nich bębnić, im zaś głód kiszki szlamuje i na bicze skręca.", + "131315": "Pan Zagłoba miał słuszność. Armia szwedzka nie miała ze sobą zapasów żywności i dla ośmnastu tysięcy ludzi, nie licząc koni, nie było skąd ich dostać, pan starosta bowiem, jeszcze przed przyjściem nieprzyjaciela, pościągał na kilkanaście mil wkoło ludzką i końską spyżę ze wszystkich swych majętności. W dalszych zaś okolicach kraju roiły się oddziały konfederackie, kupy zbrojnego chłopstwa, tak że podjazdy z obozu po żywność wychodzić nie mogły, bo tuż za obozem pewna śmierć czekała.", + "131316": "Do tego pan Czarniecki nie poszedł na Zawiśle, ale znów krążył koło szwedzkiej armii jak dziki zwierz koło owczarni. Rozpoczęły się znów nocne alarmy, przepadanie bez wieści mniejszych oddziałów. Wedle Kraśnika pojawiły się jakieś wojska polskie, które komunikację z Wisłą przecięły. Na koniec przyszła wieść, że pan Paweł Sapieha z potężną armią litewską idzie z północy, że po drodze mimochodem starł załogę w Lublinie, Lublin wziął i komunikiem dąży ku Zamościowi.", + "131317": "Widział całą okropność położenia najdoświadczeńszy z wodzów szwedzkich, stary Wittenberg, i otwarcie przedstawił ją królowi.", + "131318": "— Wiem — mówił — że geniusz waszej królewskiej mości cuda potrafi, ale po ludzku rzeczy biorąc, głód nas weźmie, a gdy nieprzyjaciel na wycieńczonych nastąpi, żywa noga z nas nie ujdzie.", + "131319": "— Gdybym tę twierdzę posiadł — odparł król — we dwa miesiące wojnę skończę.", + "131320": "— Na taką twierdzę rok oblężenia mało.", + "131321": "Król w duszy przyznawał słuszność staremu wojownikowi, nie przyznał się tylko przed nim do tego, że i sam środków nie widzi, że jego geniusz wyczerpany.", + "131322": "Lecz liczył jeszcze na jakiś niespodziany wypadek — więc kazał strzelać dzień i noc.", + "131323": "— Ducha w nich pognębię, do układów będą łatwiejsi — mówił.", + "131324": "Po kilku dniach strzelaniny tak zaciekłej, że świata spoza dymu nie było widać, posłał znów Forgella do twierdzy.", + "131325": "— Król i pan mój — rzekł, stanąwszy przed starostą, jenerał — liczy na to, że szkody, jakie Zamość ponieść od naszych dział musiał, zmiękczą wyniosły waszej książęcej mości umysł i do układów go skłonią.", + "131326": "A na to pan Zamoyski:", + "131327": "— Owszem! tak!… szkody są… Czemu nie ma być! Zabiliście świnię w rynku, którą złam granatu w żywot ugodził. Strzelajcie jeszcze tydzień, a może zabijecie drugą…", + "131328": "Forgell poniósł tę odpowiedź królowi. Wieczorem odbyła się znów narada w kwaterze królewskiej i nazajutrz poczęli Szwedzi pakować namioty na wozy i ściągać działa z szańców… a w nocy ruszyło całe wojsko.", + "131329": "Zamość grzmiał za nimi ze wszystkich dział, a gdy już znikli z oczu, wyszły przez południową bramę dwie chorągwie, Szemberkowa z laudańską — i poszły w trop.", + "131330": "Szwedzi ciągnęli ku południowi. Wittenberg radził wprawdzie, by wracać ku Warszawie, i ze wszystkich sił przekonywał, że to jedyna droga zbawienia, lecz szwedzki Aleksander postanowił koniecznie ścigać do ostatnich krańców państwa polskiego Dariusza.", + "131331": "Rozdział IV", + "131332": "Wiosna roku tego dziwnymi chodziła drogami, bo gdy na północy Rzeczypospolitej potajały już śniegi i puściły zdrętwiałe rzeki, a cała kraina spłynęła marcową wodą, na południu od gór szło jeszcze na pola, na wody i bory lodowate tchnienie zimy. W lasach leżały zaspy, zmarznięte drogi tętniły pod kopytami koni, dnie były suche, zachody słońca czerwone, a noce gwiaździste i mroźne. Lud siedzący na żyznych glinach, na czarnoziemiu i na borowinie Małopolski, cieszył się z owej stateczności chłodów, twierdząc, że wyginą od nich myszy polne i Szwedzi. Lecz wiosna, o ile nie przychodziła długo, o tyle potem nastąpiła tak nagle, jak pancerna chorągiew idąca do ataku na nieprzyjaciela. Słońce sypnęło z nieba żywym ogniem i wraz pękła zimowa skorupa; od węgierskich stepów przyleciał wiatr duży a ciepły i jął chuchać na łąki, pola i puszcze. Wnet też wśród kałuż świecących zaczerniała orna ziemia, ruń zielona strzeliła na niskich porzeczach, a lasy poczęły płakać łzami z roztopionej okiści.", + "131333": "Na pogodnym wciąż niebie codziennie widać było sznury żurawi, dzikich kaczek, cyranek i gęsi. Przyleciały bociany na zeszłoroczne koła, a podstrzesza zaroiły się jaskółkami, rozległ się świegot ptactwa przy wsiach, wrzaski po lasach i stawach, a wieczorami cała kraina brzmiała rzechotem i kumkaniem żab pławiących się z rozkoszą w wodzie.", + "131334": "Za czym przyszły dżdże wielkie, a jakoby ugrzane, i padały dniem, padały nocą, bez przerwy.", + "131335": "Pola zmieniły się w jeziora, rzeki wezbrały, brody stały się nieprzebyte, nastąpiła „klejowatość i niesposobność dróg błotnistych”.", + "131336": "Wśród tych wód, błot i topieli wlokły się wciąż ku południowi zastępy szwedzkie.", + "131337": "Lecz jakże mało ów tłum, idący jakby na zatracenie, podobny był do owej świetnej armii, która swego czasu wkroczyła pod Wittenbergiem do Wielkopolski. Głód powyciskał sine pieczęcie na twarzach starych wojowników; więc szli, do mar niż do ludzi podobniejsi, w zmartwieniu, trudzie, bezsenności, wiedząc, że na końcu drogi nie jadło ich czeka, ale głód, nie sen, lecz bitwa, a jeśli odpoczynek, to chyba odpoczynek śmierci.", + "131338": "Przybrane w żelazo kościotrupy jeźdźców siedziały na kościotrupach koni. Piechurowie zaledwie nogi wlekli, zaledwie drżącymi rękoma mogli utrzymać dzidy i muszkiety. Dzień uchodził za dniem, oni ciągle szli naprzód. Wozy łamały się, armaty grzęzły w topieli; szli tak wolno, że czasem ledwie przez cały dzień milę ujść zdołali. Choroby rzuciły się na żołnierzy jak kruki na trupa; jedni szczękali zębami z febry, drudzy kładli się po prostu z osłabienia na ziemi, woląc umierać niż iść dalej.", + "131339": "Lecz szwedzki Aleksander ścigał wciąż polskiego Dariusza.", + "131340": "Jednocześnie zaś sam był ścigany. Jak za chorym bawołem idą nocą szakale, czekając, rychło z nóg się zwali, a on wie, że padnie, i słyszy już wycia głodnego stada, tak za Szwedami szły „partie” szlacheckie i chłopskie, coraz bliżej następując, coraz zuchwałej napadając i szarpiąc.", + "131341": "Wreszcie nadciągnął najstraszniejszy ze wszystkich Czarniecki i szedł tuż. Tylne straże szwedzkie, ile razy obejrzały się za siebie, widziały zawsze jeźdźców, czasem daleko na krańcu widnokręgu, czasem o staje, czasem o dwa strzały z muszkietu, czasem, gdy atakował, nad samym karkiem.", + "131342": "Nieprzyjaciel chciał bitwy. Z rozpaczą modlili się o nią Szwedzi do Pana Zastępów, lecz Czarniecki bitwy nie przyjmował: czekał pory — tymczasem wolał szarpać lub puszczać z ręki pojedyncze partie, jakby sokoły na ptastwo wodne.", + "131343": "I tak szli jedni za drugimi. Bywały wszelako chwile, w których pan kasztelan kijowski mijał Szwedów, wysuwał się naprzód i przecinał im drogę, symulując, że staje do walnej rozprawy. Wówczas trąby grały radośnie z jednego końca szwedzkiego obozu w drugi i, o cudzie! — nowe siły, nowy duch zdawał się nagle ożywiać strudzone szeregi Skandynawów. Chorzy, zmoknięci, bezsilni, do Łazarzów podobni, stawali nagle do bitwy z płonącym licem, z ogniem w źrenicach. Dzidy i muszkiety poruszały się z taką dokładnością, jakby żelazne władały nimi ręce, krzyki wojenne rozlegały się tak gromko, jakby z najzdrowszych wychodziły piersi — i szli naprzód, by piersią o pierś uderzyć.", + "131344": "Więc pan Czarniecki uderzał raz i drugi, lecz gdy zagrzmiały armaty, cofał wojska na boki, zostawując Szwedom w zysku tylko trud próżny, tylko większy zawód i zniechęcenie.", + "131345": "Natomiast, gdzie armaty nadążyć nie mogły, a dzida i szabla miały w otwartym polu rozstrzygać, tam uderzał jak piorun, wiedząc, że w ręcznej walce jazda szwedzka nawet wolentarzom nie wytrzyma.", + "131346": "I znów Wittenberg począł wnosić instancję do króla, by się cofał, aby siebie i wojska nie gubił, lecz on w odpowiedzi zacinał usta, ogniem sypał z oczu i ukazywał ręką na południe, gdzie w ruskich krainach spodziewał się znaleźć Jana Kazimierza, otwarte do zwycięstw pole, spoczynek, żywność, paszę dla koni i łup bogaty.", + "131347": "Tymczasem, na dobitkę nieszczęścia, te polskie pułki, które służyły mu dotąd, a teraz jedynie mogły jako tako stawiać czoło krokom Czarnieckiego, poczęły opuszczać Szwedów. Więc podziękował pierwszy za służbę pan Zbrożek, którego nie chęć zysku, ale ślepe przywiązanie do chorągwi i wierność żołnierska trzymały dotąd przy Karolu. Podziękował w ten sposób, że poszarpał pułk dragonów Millera, połowę ludzi w pień wyciął i poszedł. Po nim podziękował pan Kaliński, po piechocie szwedzkiej przejechawszy. Sapieha stawał się co dzień posępniejszy, coś w duszy przeżuwał, coś knował. Sam dotąd nie odszedł, ale ludzie co dzień mu uciekali spod chorągwi.", + "131348": "Szedł więc Karol Gustaw na Narol, Cieszanów i Oleszyce, aby się do Sanu dostać. Podtrzymywała go nadzieja, że Jan Kazimierz zabieży mu drogę i bitwę stoczy. Jeszcze zwycięstwo mogło losy szwedzkie poprawić i odmianę fortuny sprowadzić. Jakoż rozeszły się pogłoski, że Jan Kazimierz ruszył ze Lwowa z kwarcianym wojskiem i Tatarami. Lecz rachuby Karolowe zawiodły, Jan Kazimierz wolał bowiem czekać na skupienie się wojsk i nadejście Litwy pod Sapiehą. Zwłoka była mu najlepszym sprzymierzeńcem, bo on rósł z każdym dniem w siły, Karol zaś z każdym dniem stawał się słabszy.", + "131349": "— Nie wojsko to idzie ani armia, ale kondukt pogrzebowy! — mówili starzy wojownicy w Kazimierzowym otoczeniu.", + "131350": "Zdanie to dzieliło wielu oficerów szwedzkich.", + "131351": "Sam król powtarzał jeszcze, że do Lwowa idzie, lecz oszukiwał siebie i swoich. Nie do Lwowa mu było iść, lecz o własnym ratunku myśleć. Zresztą i to było niepewnym, czy Jan Kazimierz we Lwowie się znajduje, a w każdym razie mógł się cofnąć aż hen, na Podole, i wyprowadzić za sobą nieprzyjaciela w dalekie stepy, na których przyszłoby Szwedom zginąć bez ratunku.", + "131352": "Poszedł Duglas pod Przemyśl spróbować, czyliby ta przynajmniej twierdza nie dała się zająć, i wrócił nie tylko z niczym, ale i poszarpany. Katastrofa zbliżała się z wolna, ale nieubłaganie. Wszystkie wieści, jakie przychodziły do szwedzkiego obozu, były tylko jej zapowiedzią. Co dzień zaś nadchodziły nowe, coraz groźniejsze.", + "131353": "— Sapieha idzie, już jest w Tomaszowie! — powtarzano jednego dnia.", + "131354": "— Pan Lubomirski wali z Podgórza z wojskiem i góralami! — mówiono nazajutrz.", + "131355": "I znów potem:", + "131356": "— Król wiedzie kwartę i sto tysięcy ordy! Z Sapiehą się połączył!", + "131357": "Były między tymi „awizami klęski i śmierci” nieprawdziwe i przesadzone, ale wszystkie szerzyły przerażenie. Duch w armii upadł. Dawniej, ilekroć Karol własną osobą pojawiał się przed pułkami, tylekroć witały go okrzyki, w których brzmiała nadzieja zwycięstwa, teraz pułki stały przed nim głuche i nieme. Za to u ognisk zgłodniały i strudzony na śmierć żołnierz więcej szeptał o Czarnieckim niż o własnym królu. Widziano go wszędzie. I rzecz szczególna! Gdy przez parę dni nie zginął żaden podjazd, gdy kilka nocy upłynęło bez alarmów, bez okrzyków: „Ałła!” i „Bij, zabij!” — niepokój powstawał jeszcze większy.", + "131358": "— Czarniecki ucichł. Bóg wie, co gotuje! — powtarzali żołnierze.", + "131359": "Karol zatrzymał się przez kilka dni w Jarosławiu, namyślając się, co ma począć. Przez ten czas ładowano na szkuty chorych żołnierzy, których w obozie było mnóstwo, i wysyłano rzeką do Sandomierza, jako do najbliższego warownego grodu zostającego jeszcze w szwedzkim ręku. Po ukończeniu nowej roboty, gdy właśnie nadbiegły wieści o ruszeniu się Jana Kazimierza ze Lwowa, postanowił król szwedzki sprawdzić, gdzie istotnie Jan Kazimierz się znajduje.", + "131360": "W tym celu pułkownik Kanneberg z tysiącem jazdy przeszedł San i ruszył ku wschodowi.", + "131361": "— Być może, iż losy wojny i nas wszystkich masz w ręku — rzekł mu na odjezdnym król.", + "131362": "A i naprawdę siła od tego podjazdu zależało, albowiem w najgorszym razie powinien był Kanneberg zaopatrzyć obóz w prowiant: w razie zaś gdyby się na pewno wywiedział, gdzie Jan Kazimierz się znajduje, miał król szwedzki natychmiast ruszyć z całą siłą przeciw „Dariuszowi polskiemu”, rozbić jego wojska, a zdarzy się, to i samego w ręce dostać.", + "131363": "Dano więc Kannebergowi najprzedniejszych żołnierzy i najlepsze konie. Czyniono wybór tym staranniej, że pułkownik nie mógł ze sobą brać ni piechoty, ni armat, musiał więc mieć takich ludzi, którzy by mogli w otwartym polu z szablą w ręku stawić czoło polskiej jeździe.", + "131364": "Dnia 20 marca podjazd wyszedł. Gdy przechodzili przez most, mnóstwo oficerów i żołnierzy żegnało ich przy naczółku: „Bóg prowadź! Bóg daj wiktorię! Bóg daj szczęśliwy powrót!” Oni zaś szli długim sznurem, bo przecie było ich tysiąc, a szli dwójkami, po świeżo wykończonym moście, którego jedno przęsło, jeszcze nie ukończone, było jako tako dla nich pokryte deskami, ażeby tylko przejść mogli.", + "131365": "Dobra nadzieja świeciła im w twarzach, bo byli wyjątkowo syci. Innym odjęto, a ich nakarmiono, i gorzałki nalano im do manierek. Więc też, jadąc, pokrzykiwali wesoło i mówili do zgromadzonych przy naczółku żołnierzy:", + "131366": "— Czarnieckiego samego na powrozie wam sprowadzim!", + "131367": "Głupi! nie wiedzieli, że szli, jak idą woły na rzeź do bydłobójni!", + "131368": "Wszystko składało się na ich zgubę. Zaledwie przeszli, zaraz saperowie szwedzcy rozebrali po nich czasowy pomost, by silniejsze dawać belkowanie, po którym by i armaty mogły przechodzić. Oni zaś skręcili, śpiewając sobie z cicha, ku Wielkim Oczom, hełmy ich zabłysły jeszcze w słońcu na skrętach raz i drugi, następnie poczęli się zanurzać w bór gęsty.", + "131369": "Ujechali pół mili — nic! Cisza wkoło, głębiny leśne zdawały się być zupełnie puste. Więc stanęli, by dać oddech koniom, po czym ruszyli z wolna dalej. Na koniec dotarli do Wielkich Oczu, w których nie znaleźli żywego ducha.", + "131370": "Pustka ta zdziwiła Kanneberga.", + "131371": "— Widocznie spodziewano nas się tu — rzekł do majora Swena — ale Czarniecki musi być gdzie indziej, skoro nie urządził nam zasadzki.", + "131372": "— Czy wasza dostojność nakaże odwrót? — zapytał Sweno.", + "131373": "— Pójdziem naprzód, choćby pod sam Lwów, do którego niezbyt daleko. Musim języka dostać i królowi o Janie Kazimierzu pewną wiadomość przywieźć.", + "131374": "— A jeśli na siły przeważne trafim?", + "131375": "— Choćbyśmy też spotkali i kilka tysięcy tej hałastry, którą oni pospolitym ruszeniem zowią, przecie z takimi żołnierzami nie damy się rozerwać.", + "131376": "— Ale możem trafić i na regularne wojska. Nie mamy armat, a armaty przeciw nim grunt.", + "131377": "— Tedy w porę się cofniem i królowi o nieprzyjacielu doniesiem. Tych zaś, którzy by nam chcieli odwrót przeciąć, rozbijem.", + "131378": "— Nocy się boję! — odpowiedział Sweno.", + "131379": "— Zachowamy wszelkie ostrożności. Spyży dla ludzi i koni mamy na dwa dni, nie potrzebujem się spieszyć.", + "131380": "Jakoż gdy znowu zagłębili się w bór za Wielkimi Oczami, jechali nierównie ostrożniej. Pięćdziesiąt koni poszło naprzód. Ci jechali z gotowymi muszkietami w ręku, mając wsparte kolby na udach, i oglądali się bacznie na wszystkie strony. Badali zarośla, chaszcze, częstokroć przystawali, słuchając, czasem zjeżdżali z drogi w bok, by zbadać przybrzeżne głębie borowe, ni na drodze jednak, ni po bokach nie było nikogo.", + "131381": "Dopiero w godzinę później, minąwszy skręt dość nagły, dwóch rajtarów jadących w przodku ujrzało na czterysta kroków przed sobą jeźdźca na koniu.", + "131382": "Dzień był pogodny i słońce świeciło jasno, więc owego jeźdźca widać było jak na dłoni. Sam był żołnierzyk niewielki, przybrany bardzo przystojnie i z cudzoziemska. Wydawał się dlatego zwłaszcza tak mały, że siedział na rosłym bułanym bachmacie, widocznie wielkiej krwi.", + "131383": "Jeździec jechał sobie z wolna, jakby nie widząc, że wojsko za nim wali. Powodzie wiosenne powyrywały w drodze głębokie rowy, w których szumiała mętna woda. Owóż jeździec zdzierał przed rowami rumaka, a ten przesadzał je ze sprężystością jelenia i znów szedł truchtem, rzucając łbem i parskając od czasu do czasu rzeźwo.", + "131384": "Dwaj rajtarzy wstrzymali konie i poczęli się oglądać za wachmistrzem. Ten przycłapał w tej chwili, popatrzył i rzekł:", + "131385": "— To jakiś ogar z polskiej psiarni.", + "131386": "— Krzyknę na niego! — rzekł rajtar.", + "131387": "— Nie krzykniesz. Może ich tu być więcej. Ruszaj do pułkownika!", + "131388": "Tymczasem nadjechała reszta przedniej straży i stanęli wszyscy, mały rycerz także zatrzymał konia i zwrócił go frontem do Szwedów, jakby im chciał drogę zagrodzić.", + "131389": "Przez jakiś czas oni patrzyli na niego, on na nich.", + "131390": "— Jest i drugi! Drugi! trzeci! czwarty, cała kupa! — poczęto nagle wołać w szwedzkich szeregach.", + "131391": "Jakoż z obu stron drogi poczęli się sypać jeźdźcy, zrazu pojedynczo, potem po dwóch, po trzech. Wszyscy stawali obok owego, który pojawił się najpierwszy.", + "131392": "Lecz i druga straż szwedzka ze Swenonem, a potem cały oddział z Kannebergiem nadciągnęły do forpoczty. Kanneberg i Sweno wyjechali zaraz na czoło.", + "131393": "— Poznaję tych ludzi! — zawołał, ledwie spojrzawszy, Sweno — ta chorągiew pierwsza uderzyła na grafa Waldemara pod Gołębiem, to Czarnieckiego ludzie. On sam musi tu być!", + "131394": "Słowa te wywarły wrażenie, w szeregach nastała cisza głęboka, jeno konie dzwoniły munsztukami.", + "131395": "— Wietrzę tu jakąś zasadzkę — mówił dalej Sweno. — Za mało ich, by nam stawiali czoło, ale po lasach muszą być ukryci drudzy.", + "131396": "Tu zwrócił się do Kanneberga:", + "131397": "— Wasza dostojność, wracajmy!", + "131398": "— Dobrze waść radzisz — odparł, marszcząc brwi, pułkownik. — Warto było wyjeżdżać, jeżeli na widok kilkudziesięciu obszarpańców wracać mamy! — A czemuśmy na widok jednego nie wrócili?… Naprzód!", + "131399": "Szwedzki szereg poruszył się w tej chwili z największą dokładnością, za nim drugi, trzeci, czwarty. Przestrzeń między dwoma oddziałami zaczęła się zmniejszać.", + "131400": "— Tuj! — skomenderował Kanneberg.", + "131401": "Muszkiety szwedzkie poruszyły się jak jeden, żelazne szyje wyciągnęły się ku polskim jeźdźcom.", + "131402": "Lecz pierwej, nim zagrzmiały muszkiety, jeźdźcy polscy zawrócili konie i poczęli umykać bezładną kupą.", + "131403": "— Naprzód! — krzyknął Kanneberg.", + "131404": "Oddział ruszył z miejsca skokiem, aż ziemia zadrżała pod ciężkimi kopytami rajtarskich koni.", + "131405": "Las napełnił się krzykiem goniących i uciekających. Po kwadransie gonitwy, bądź że konie szwedzkie były lepsze, bądź że polskie jakowąś drogą pomęczone, dość, że przestrzeń dzieląca dwa wojska zaczęła się zmniejszać.", + "131406": "Lecz zarazem stało się coś dziwnego. Oto bezładna z początku kupa polska, w miarę trwania ucieczki, nie tylko nie rozpraszała się coraz bardziej, ale przeciwnie, uciekała w coraz lepszym ordynku, coraz równiejszymi szeregami, jak gdyby sama szybkość koni równała jeźdźców w szeregi.", + "131407": "Spostrzegł to Sweno, rozpuścił konia, dopadł do Kanneberga i począł wołać:", + "131408": "— Wasza dostojność! to nie zwykła partia, to regularny żołnierz, któren umyślnie umyka i do zasadzki nas prowadzi.", + "131409": "— Zali diabli będą w tej zasadzce czy ludzie? — odrzekł Kanneberg.", + "131410": "Droga szła nieco w górę i stawała się coraz szersza, las rzedniał i na jego krańcu widać już było niezarosłe pole, a raczej ogromną polanę otoczoną ze wszystkich stron gęstym i szarym borem.", + "131411": "Chorągiew polska przyspieszyła z kolei biegu i okazało się, że poprzednio umyślnie szła tępo, teraz bowiem w krótkiej chwili odsadziła się tak daleko, że wódz szwedzki poznał, iż nigdy jej nie doścignie.", + "131412": "Dopadłszy zatem do połowy polany i spostrzegłszy, że nieprzyjaciel już niemal do drugiego jej końca dociera, począł hamować swoich ludzi i zwalniać biegu.", + "131413": "Lecz, o dziwo, polski oddział, zamiast utonąć w przeciwległym lesie, zatoczył na samym krańcu ogromne półkole i zwrócił się cwałem ku Szwedom, stanąwszy od razu w tak wspaniałym bojowym ordynku, że wzbudził podziw w samym nieprzyjacielu.", + "131414": "— Tak jest! — zawołał Kanneberg — to regularny żołnierz! Zawrócili jakoby na mustrze. Czego oni chcą?… do kroćset!", + "131415": "— Idą na nas! — krzyknął Sweno.", + "131416": "Jakoż chorągiew ruszyła naprzód rysią. Mały rycerz na bułanym bachmacie krzyczał coś na swoich, wysuwał się naprzód i znów wstrzymywał konia, szablą znaki dawał, widocznie on był dowódcą.", + "131417": "— Atakują naprawdę! — rzekł ze zdumieniem Kanneberg.", + "131418": "A pod tamtymi już konie wzięły pęd największy i potuliwszy uszy, wyciągnęły się tak, iż ledwie brzuchami nie dotykały ziemi. Jeźdźcy pochylili się na karki i skryli się za grzywą. Szwedzi, stojący w pierwszym szeregu, dostrzegli tylko setki rozwartych chrapów końskich i gorejących oczu. I wicher tak nie idzie, jako rwała ta chorągiew.", + "131419": "— Bóg z nami! Szwecja! Ognia! — skomenderował Kanneberg, podnosząc w górę szpadę.", + "131420": "Gruchnęły wszystkie muszkiety, lecz w tej samej chwili chorągiew polska wpadła w dym z taką siłą, że odrzuciła na prawo i lewo pierwsze szwedzkie szeregi i wbiła się w gęstwę ludzi i koni, jak klin wbija się w rozszczepione drzewo. Uczynił się wir straszliwy, pancerz uderzał o pancerz, szabla o szablę, a ów szczęk, kwik koński, lament konających mężów rozbudził wszystkie echa, tak że cały bór począł odzywać się bitwie, jako strome skały górskie odzywają się grzmotom.", + "131421": "Szwedzi zmieszali się przez chwilę, zwłaszcza że znaczna ich ilość padła od pierwszego uderzenia, lecz wnet ochłonąwszy, wsiedli potężnie na nieprzyjaciół. Skrzydła ich zbiegły się ze sobą, a że chorągiew polska i bez tego parła naprzód, chciała bowiem przejść „sztychem”, wnet otoczona została. Środek Szwedów ustępował przed nią, natomiast boki nacierały ją coraz silniej, nie mogąc jej wprawdzie rozerwać, bo broniła się zaciekle i z całą ową niezrównaną biegłością, która czyniła jazdę polską tak straszną w ręcznej bitwie. Pracowały więc szable przeciw rapierom, trup padał gęsto, lecz zwycięstwo już, już chyliło się na szwedzką stronę, gdy nagle spod ciemnej ściany boru wytoczyła się druga chorągiew i od razu ruszyła z krzykiem.", + "131422": "Całe prawe skrzydło szwedzkie zwróciło się natychmiast, pod wodzą Swena, czołem ku nowemu nieprzyjacielowi, w którym wprawni żołnierze szwedzcy poznali husarię.", + "131423": "Wiódł ją mąż siedzący na dzielnym tarantowym koniu, przybrany w burkę i rysi kołpak z czaplim piórem. Widać go było doskonale, bo jechał z boku, o kilkanaście kroków od żołnierzy.", + "131424": "— Czarniecki! Czarniecki! — rozległy się wołania w szwedzkich szeregach.", + "131425": "Sweno spojrzał z rozpaczą w niebo, następnie ścisnął kolanami konia i ruszył ławą.", + "131426": "Pan Czarniecki zaś podprowadził husarzy na kilkanaście kroków i gdy szli już w największym pędzie, sam zawrócił.", + "131427": "Wtem od boru ruszyła trzecia chorągiew, on zaraz doskoczył do niej i podprowadził; ruszyła czwarta, podprowadził; buławą każdej pokazał, gdzie ma uderzyć, rzekłbyś: gospodarz prowadzący żniwiarzy i rozdzielający między nich robotę.", + "131428": "Na koniec, gdy wysunęła się piąta, sam stanął na czele i ruszył wraz z nią do bitwy.", + "131429": "Lecz już husaria odrzuciła w tył prawe skrzydło i po chwili rozerwała je zupełnie, trzy zaś następne chorągwie obskoczyły tatarską modą Szwedów i czyniąc krzyk, poczęły siec zmieszanych żelazem, bóść włóczniami, rozbijać, tratować, a wreszcie gnać wśród wrzasków i rzezi.", + "131430": "Kanneberg poznał, że wpadł w zasadzkę i jakoby pod nóż wyprowadził swój oddział; nie chodziło mu już o zwycięstwo, ale chciał przynajmniej jak największą liczbę ludzi ocalić, więc kazał trąbić na odwrót. Ruszyli zatem Szwedzi całym pędem ku tej samej drodze, którą od Wielkich Oczu przyjechali, czarniecczykowie zaś jechali na nich tak, że dech polskich koni ogrzewał szwedzkie plecy.", + "131431": "W tych warunkach i wobec przerażenia, jakie ogarnęło rajtarów, odwrót ów nie mógł odbywać się w porządku, lepsze konie wysforowały się naprzód i wkrótce świetny Kannebergowski oddział zmienił się w kupę uciekającą bezładnie i wycinaną niemal bez oporu.", + "131432": "Im pogoń dłużej trwała, tym stawała się bezładniejszą, bo i Polacy nie gonili w ordynku, ale każdy wypuszczał konia, ile pary w nozdrzach, dopadał, kogo chciał, bił, kogo chciał.", + "131433": "Pomieszali się więc jedni z drugimi. Niektórzy polscy żołnierze prześcignęli ostatnie szwedzkie szeregi i zdarzało się, że gdy towarzysz stawał na strzemionach, by tym potężniej ciąć uciekającego przed sobą rajtara, sam ginął pchnięty rapierem z tyłu. Usłała się gęstym szwedzkim trupem droga do Wielkich Oczu, lecz nie tu był termin gonitwy. I jedni, i drudzy wpadli tym samym impetem do następnego lasu, tam jednak zdrożone poprzednio konie szwedzkie poczęły ustawać i rzeź stała się jeszcze krwawsza.", + "131434": "Niektórzy rajtarowie poczęli zeskakiwać z koni i zmykać w las, lecz kilkunastu zaledwie to uczyniło, wiedzieli bowiem z doświadczenia Szwedzi, że w lasach czyhają chłopi, woleli więc ginąć od szabel niż w straszliwych mękach, których rozwścieczony lud im nie szczędził.", + "131435": "Inni prosili pardonu, po większej części na próżno, bo każdy wolał ściąć nieprzyjaciela i gnać dalej, niż wziąwszy go jeńcem, pilnować i dalszej gonitwy zaniechać.", + "131436": "Więc cięto bez miłosierdzia, aby nikt z wieścią o klęsce nie wrócił. Pan Wołodyjowski gonił w przodku z laudańską chorągwią. On to był owym jeźdźcem, który pierwszy ukazał się Szwedom na wabia, on pierwszy uderzył, a teraz siedząc na koniu jako wicher ścigłym, używał z całej duszy, pragnąc się krwią nasycić i gołąbską klęskę pomścić. Coraz to doganiał rajtara, a dognawszy, gasił go tak prędko jako świecę; czasem zaś jechał na karku dwóch, trzech lub czterech, lecz krótko, bo po chwili już tylko konie bez jeźdźców biegły przed nim. Próżno niejeden Szwedzisko chwycił własny rapier za ostrze i zwracając go na znak pardonu rękojeścią ku rycerzowi, głosem i oczyma żebrał litości; pan Wołodyjowski nawet nie zatrzymywał się nad nim, jeno wsunąwszy mu sztych szabli tam, gdzie szyja piersi dotyka, zadawał cios lekki, nieznaczny, a ów ręce rozkładał, zbladłymi usty jedno i drugie słowo rzucił, po czym pogrążał się w mroku śmierci.", + "131437": "Pan Wołodyjowski zaś, nie oglądając się więcej, biegł dalej i nowe ofiary na ziemię strącał.", + "131438": "Zauważył strasznego żniwiarza dzielny Sweno i skrzyknąwszy kilkunastu co najdzielniejszych rajtarów, postanowił ofiarą własnego życia wstrzymać choć na chwilę pogoń, aby innych ocalić.", + "131439": "Zwrócili tedy konie i nastawiwszy rapiery, czekali z ostrzami na goniących. Pan Wołodyjowski, widząc to, ani chwili się nie zawahał, wspiął konia i wpadł między nich w środek.", + "131440": "I nimby ktoś okiem zdołał mrugnąć, już dwa hełmy zapadły w dół konia. Przeszło dziesięć rapierów zmierzyło się teraz w jedną pierś Wołodyjowskiego, lecz w tej chwili wpadli za nim Skrzetuscy, Józwa Butrym Beznogi, pan Zagłoba i Roch Kowalski, o którym Zagłoba powiadał, że nawet idąc do ataku jeszcze, oczy ma zamknięte i drzemie, a budzi się dopiero, gdy piersią o pierś nieprzyjaciela uderzy.", + "131441": "Pan Wołodyjowski zwinął się pod kulbakę tak szybko, że rapiery puste powietrze przeszyły. Miał on ten sposób od białogrodzkich Tatarów, lecz małym, a zarazem nad ludzką wiarę zręcznym będąc, do takiej doskonałości go doprowadził, że niknął, kiedy chciał, z oczu, bądź za karkiem, bądź pod brzuchem końskim. Tak zniknął i teraz, a nim zdumieni rajtarzy zdołali zrozumieć, co się z nim stało, znów niespodzianie na kulbakę wychynął, straszny jak żbik, gdy między trwożne ogary z wysokich gałęzi skoczy.", + "131442": "Tymczasem i towarzysze mu pomogli, roznosząc śmierć i zamieszanie. Jeden z rajtarów przyłożył panu Zagłobie do samych piersi pistolet, lecz Roch Kowalski, mając go po lewej stronie, zatem nie mogąc ciąć szablą, złożył pięść i w głowę go mimochodem dojechał, a ten nurknął w tej chwili pod konia, tak właśnie, jakby weń piorun uderzył. Pan Zagłoba zaś wydawszy okrzyk radosny, ciął w skroń samego Swena, któren ręce opuścił i czołem wsparł się na karku końskim. Na ten widok pierzchnęli inni rajtarzy. Wołodyjowski, Józwa Beznogi i dwaj Skrzetuscy puścili się za nimi i wycięli, zanim ubiegli sto kroków.", + "131443": "I pogoń dalej trwała. Szwedzkie konie coraz mniej miały tchu w piersiach i rozpierały się coraz częściej. Na koniec z tysiąca najświetniejszych rajtarów, którzy pod Kannebergiem wyszli, zostało zaledwie stu kilkudziesięciu jeźdźców, reszta leżała długim pasem na leśnej drodze. Lecz i ta ostatnia kupa zmniejszała się z każdą chwilą, gdyż ręce polskie nie przestały nad nią pracować.", + "131444": "Na koniec wypadli z lasu. Wieże Jarosławia zarysowały się wyraźnie na błękicie. Już, już nadzieja wstąpiła w serca uciekających, wiedzieli bowiem, że w Jarosławiu stoi sam król i cała potęga i że w każdej chwili może im przyjść w pomoc.", + "131445": "Zapomnieli o tym, iż zaraz po ich przejściu uprzątnięto pomost na ostatnim przęśle mostu, aby silniejsze podłożyć dla armat belkowanie.", + "131446": "Pan Czarniecki zaś, czy wiedział o tym przez swoich szpiegów, czy też umyślnie chciał się królowi szwedzkiemu pokazać i na jego oczach dociąć reszty tych nieszczęśliwych, dość, iż nie tylko nie wstrzymał pogoni, ale sam z Szemberkową chorągwią naprzód skoczył, sam siekł, sam własną ręką ścinał — pędząc za kupą tak, jak gdyby tym samym pędem chciał na Jarosław uderzyć.", + "131447": "Na koniec dobiegli o staję do mostu. Krzyki z pola doleciały do obozu szwedzkiego. Mnóstwo żołnierzy i oficerów wybiegło z miasta patrzeć, co się za rzeką dzieje. Ledwie spojrzeli — dostrzegli i poznali rajtarów, którzy rano wyszli z obozu.", + "131448": "— Oddział Kanneberga! oddział Kanneberga!— poczęło krzyczeć tysiące głosów.", + "131449": "— W pień niemal wycięci! Ledwie sto ludzi bieży!", + "131450": "W tej chwili przygalopował sam król, a z nim Wittenberg, Forgell, Miller i inni jenerałowie.", + "131451": "Król pobladł.", + "131452": "— Kanneberg! — rzekł.", + "131453": "— Na Chrystusa i jego rany! Most nie wykończony! — zawołał Wittenberg — wytną ich do nogi!", + "131454": "Król spojrzał na rzekę wezbraną wiosennymi wody; szumiała żółtą falą, o przeprawieniu pomocy wpław nie było co i myśleć.", + "131455": "Tamci zbliżali się coraz więcej.", + "131456": "Wtem znów poczęto krzyczeć:", + "131457": "— Wozy królewskie i gwardia nadciąga! Zginą i ci!", + "131458": "Jakoż zdarzyło się, że część królewskiego kredensu, ze stoma ludźmi pieszej gwardii, wynurzyła się w tej chwili inną drogą z przyległych lasów. Spostrzegłszy, co się dzieje, ludzie z eskorty w przekonaniu, że most gotowy, poczęli zdążać co sił ku miastu.", + "131459": "Lecz dostrzeżono ich z pola — za czym natychmiast ze trzysta koni ruszyło ku nim całym pędem, a na czele wszystkich leciał z szablą wzniesioną nad głową i ogniem w źrenicach pan dzierżawca z Wąsoszy, Rzędzian. Niewielkie dał on dotąd męstwa dowody, lecz na widok wozów, w których mógł znajdować się łup obfity, odwaga tak wezbrała w jego sercu, że wysforował się na kilkadziesiąt kroków przed innymi. Piechurowie przy wozach, widząc, że nie ujdą, zwarli się w czworobok i sto muszkietów naraz skierowało się w piersi Rzędziana. Huk wstrząsnął powietrzem, wstęga dymu przeleciała wzdłuż ściany czworoboku, lecz nim dym się rozproszył, już pan dzierżawca przed ścianą wspiął konia tak, że kopyta przednie zawisły przez chwilę nad głowami rajtarów — i wpadł na kształt gromu w środek.", + "131460": "Lawina jeźdźców runęła za nim.", + "131461": "I jako gdy wilcy zmogą konia, on żyje jeszcze i leżąc na grzbiecie, broni się rozpaczliwie kopytami, a one pokryją go całkiem i drą zeń żywe kawały mięsa — tak owe wozy i piechurowie pokryci zostali zupełnie kłębiącą się masą koni i jeźdźców. Jeno krzyki straszne podnosiły się z tego wiru i dolatywały uszu Szwedów stojących na drugim brzegu.", + "131462": "A tymczasem jeszcze bliżej brzegu docinano reszty Kannebergowych rajtarów. Cała armia szwedzka wyległa jak jeden mąż na wysoki brzeg Sanu. Piechota, jazda, artyleria pomieszały się ze sobą — i patrzyli wszyscy, jakoby w dawnym cyrku rzymskim na widowisko, jeno patrzyli ze ściśniętymi ustami, z rozpaczą w piersi, w przerażeniu, w poczuciu bezsilności. Chwilami z piersi tych mimowolnych widzów wyrywał się krzyk straszny. Chwilami rozlegał się płacz powszechny, to znów zapadała cisza i słychać było tylko sapanie rozwścieczonych żołnierzy. Bo przecie ten tysiąc ludzi, który wyprowadził Kanneberg, stanowił czoło i dumę całej armii szwedzkiej; sami to byli weterani okryci sławą w Bóg wie ilu ziemiach i w Bóg wie ilu bitwach! A teraz oto biegali jak błędne stado owiec po obszernym przeciwległym błoniu, ginąc jak owce pod nożem rzeźniczym. Więc nie była to już bitwa, ale łowy. Straszni jeźdźcy polscy kręcili się jak zawierucha po bojowisku, krzycząc różnymi głosami i przebiegając rajtarom. Czasem za jednym pędziło kilku lub kilkunastu, czasem pojedynczy za pojedynczym. Niekiedy dognany Szwed pochylał się jeno na kulbace, by cios nieprzyjacielowi ułatwić, niekiedy przyjmował bitwę, lecz ginął najczęściej, bo na białą broń szwedzcy żołnierze nie mogli się mierzyć z wyćwiczoną we wszelakich fechtach szlachtą polską.", + "131463": "Lecz najokropniej srożył się między Polakami mały rycerzyk, siedzący na bułanym a ścigłym i zwrotnym jak sokół koniu. Zauważyło go wreszcie całe wojsko, bo kogo on pogonił, kto się z nim spotkał, ginął nie wiadomo jak i kiedy, tak małymi, tak nieznacznymi ruchami miecza strącał najtęższych rajtarów na ziemię. Na koniec dostrzegł samego Kanneberga, którego kilkunastu towarzystwa goniło, więc krzyknął na nich, rozkazem pogoń powstrzymał i sam na niego uderzył.", + "131464": "Szwedzi z drugiego brzegu wstrzymali dech w piersiach. Sam król się tuż do brzegu przysunął i patrzył z bijącym sercem, miotany jednocześnie trwogą i nadzieją, bo Kanneberg, jako pan wielki i królewski krewny, od dzieciństwa ćwiczony we wszelkiego rodzaju fechtach przez mistrzów włoskich, w walce na biały oręż nie miał równego sobie w armii szwedzkiej. Wszystkie więc oczy były teraz w niego utkwione i zaledwie śmiały oddychać otwarte usta, on zaś widząc, że pogoń gromadna ustała, i chcąc po straceniu wojska sławę swą w oczach królewskich ratować, rzekł do swej duszy ponurej:", + "131465": "„Biada mi, jeśli wojsko wprzód wytraciwszy, krwią własną teraz hańby nie przypieczętuję lub jeśli życia nie okupię, tego strasznego męża obaliwszy. Inaczej, choćby mnie dłoń Boga na tamtą stronę przeniosła, żadnemu Szwedowi w oczy spojrzeć bym nie śmiał!”", + "131466": "To rzekłszy, zwrócił konia i skoczył ku żółtemu rycerzowi.", + "131467": "Że zaś ci jeźdźcy, którzy mu przebiegali od rzeki, usunęli się teraz, miał więc Kanneberg i tę nadzieję, że gdy pokona przeciwnika, dopadnie brzegu i w wodę skoczy, a potem — co będzie, to będzie; jeśli nie zdoła wzburzonych fal przepłynąć, to przynajmniej prąd go wraz z koniem daleko uniesie, a tam już jakiś ratunek bracia dla niego obmyślą.", + "131468": "Skoczył więc jak piorun ku małemu rycerzowi, a mały rycerz ku niemu. Chciał Szwed w przelocie wbić swój rapier aż po gardę pod pachę przeciwnika, lecz zaraz poznał, że sam mistrzem będąc, na mistrza również trafić musiał, bo szpada tylko ześliznęła się wzdłuż ostrza polskiej szabli, tylko zachwiała mu się jakoś dziwnie w ręku, jak gdyby mu nagle ramię zdrętwiało; ledwie się zdołał zastawić od ciosu, który mu rycerz następnie zadał; na szczęście, w tej chwili rozniosły ich konie we dwie przeciwne strony.", + "131469": "Zatoczyli tedy obaj kołem i zwrócili się jednocześnie, lecz wolniej jechali już na siebie, pragnąc więcej na spotkanie mieć czasu i choć kilkakroć żelazo skrzyżować. Kanneberg zebrał się teraz w sobie, tak iż uczynił się podobny do ptaka, któremu dziób tylko potężny z nastroszonych piór wystaje. Znał on jedno niezawodne pchnięcie, w którym pewien Florentczyk go wyćwiczył, straszne, bo zwodnicze i niemal nieodbite, polegające na tym, że ostrze, skierowane niby w piersi, mijając bokiem zastawę, przeszywało gardło i wychodziło aż tyłem karku. Tego pchnięcia postanowił teraz użyć.", + "131470": "I pewien swego, zbliżał się, hamując coraz bardziej konia, a pan Wołodyjowski (on to był bowiem) nadjeżdżał ku niemu w drobnych skokach. Przez chwilę myślał, żeby białogrodzkim sposobem zniknąć nagle pod koniem, lecz że z jednym tylko mężem, i to na oczach obu wojsk miał się spotkać, więc choć zrozumiał, iż czeka go jakiś cios niespodziewany, wstyd mu było po tatarsku, nie po rycersku się bronić.", + "131471": "„Chcesz mnie, jako czapla sokoła, sztychem nadziać — pomyślał sobie — ale ja cię owym wiatraczkiem zażyję, który w Łubniach jeszcze wykoncypowałem.”", + "131472": "I ta myśl wydała mu się na razie najlepszą, więc wyprostował się w kulbace, podniósł szabelkę i puścił ją w ruch podobny do ruchu śmig wiatraka, lecz tak szybki, iż powietrze poczęło świstać przeraźliwie.", + "131473": "A że zachodzące słońce grało mu na szabli, więc otoczyła go jakoby tarcza świetlana, migotliwa, on zaś uderzył ostrogami bachmata i runął na Kanneberga.", + "131474": "Kanneberg skurczył się jeszcze bardziej i prawie przywarł do konia, w mgnieniu oka związał rapier z szablą, nagle wysunął głowę jak wąż i pchnął okropnie.", + "131475": "Lecz w tej chwili zaszumiał straszliwy młyniec, rapier targnął się Szwedowi w ręku, ostrze uderzyło w pustą przestrzeń, natomiast wygięty koniec szabli małego rycerza spadł z piorunową szybkością na twarz Kanneberga, przeciął mu część nosa, usta, brodę, spadł na obojczyk, strzaskał go i zatrzymał się dopiero na idącym przez ramię pendencie.", + "131476": "Rapier wysunął się z rąk nieszczęsnego i noc objęła mu głowę, lecz nim spadł z konia, pan Wołodyjowski puścił szablę na sznurek i chwycił go za ramiona.", + "131477": "Zawrzaśli jednym wrzaskiem z drugiego brzegu Szwedzi, pan Zagłoba zaś przyskoczył do małego rycerza i rzekł:", + "131478": "— Panie Michale, wiedziałem, że tak będzie, alem był gotów cię pomścić!", + "131479": "— Mistrz to był — odpowiedział Wołodyjowski. — Bierz waść konia za uzdę, bo zacny!", + "131480": "— Ha! żeby nie rzeka, skoczyłoby się z tamtymi pohałasować! Pierwszy bym…", + "131481": "Dalsze słowa przerwał panu Zagłobie świst kul, więc nie dokończył myśli, natomiast krzyknął:", + "131482": "— Uchodźmy, panie Michale, ci zdrajcy postrzelić gotowi!", + "131483": "— Nie mają już te kule impetu — odrzekł Wołodyjowski — bo za daleko.", + "131484": "Tymczasem otoczyli ich inni jeźdźcy polscy, winszując Wołodyjowskiemu i patrząc nań z podziwem, a on tylko wąsikami raz po raz ruszał, bo także rad był z siebie.", + "131485": "Zaś na drugim brzegu, między Szwedami, wrzało jakby w ulu. Artylerzyści zataczali na gwałt armaty, więc i w pobliskich szeregach polskich ozwały się trąbki do odwrotu. Na głos ich skoczył każdy do swojej chorągwi, i w mig stanęły wszystkie w sprawie. Cofnęły się pod las i zatrzymały znowu, jakby miejsce nieprzyjacielowi zostawując i zapraszając go za rzekę. Wreszcie przed ławę ludzi i koni wyjechał na tarantowatym dzianecie mąż przybrany w burkę i czapkę z czaplim piórem, z pozłocistym buzdyganem w ręku.", + "131486": "Widać go było doskonale, bo padały nań czerwone promienie zachodzącego słońca, i zresztą jeździł przed pułkami, jakby przegląd sprawując. Poznali go od razu wszyscy Szwedzi i poczęli krzyczeć:", + "131487": "— Czarniecki! Czarniecki!", + "131488": "On zaś gadał coś z pułkownikami. Widziano, jak dłużej zatrzymał się przy rycerzu, który Kanneberga usiekł, i rękę położył na jego ramieniu, po czym podniósł buzdygan i chorągwie zaczęły z wolna, jedna za drugą, zawracać ku borom.", + "131489": "Właśnie i słońce zaszło. W Jarosławiu dzwony ozwały się po kościołach, więc wszystkie pułki zaśpiewały jednym głosem, odjeżdżając: „Anioł Pański zwiastował Najświętszej Pannie Marii”, i z tą pieśnią znikły Szwedom z oczu.", + "131490": "Rozdział V", + "131491": "Dnia tego położyli się Szwedzi spać, nic w usta nie biorąc i bez nadziei, aby mieli czym nazajutrz się posilić. Toteż od męki głodowej spać nie mogli. Nim drugi kur zapiał, znękane żołnierstwo poczęło wymykać się z obozu pojedynczo i kupami na grasunek po wsiach przyległych do Jarosławia. Szli więc, do nocnych rabusiów podobni, ku Radymnu, Kańczudze, Tyczynowi — gdzie mogli i gdzie spodziewali się zastać coś do jedzenia. Otuchy dodawało im to, że Czarniecki był na drugiej stronie rzeki, ale choćby i przeprawić się już zdążył, woleli śmierć niż głód. Widocznie wielkie już było rozprzężenie w obozie, bo około półtora tysiąca ludzi wysunęło się w ten sposób, wbrew najsurowszym rozkazom królewskim.", + "131492": "Poczęli więc grasować po okolicy, paląc, rabując, ścinając, lecz prawie nikt z nich nie miał powrócić do obozu. Czarniecki był wprawdzie z drugiej strony Sanu, lecz i z tej kręciły się różne partie szlacheckie i chłopskie; najpotężniejsza zaś pana Strzałkowskiego, złożona z bitnej szlachty górskiej, tej właśnie nocy przymknęła, jak na nieszczęście, do Próchnika. Ujrzawszy tedy łunę i usłyszawszy strzały, poszedł pan Strzałkowski, jakoby kto sierpem rzucił, prosto na gwar i napadł na zajętych rabunkiem. Bronili się silnie w opłotkach, lecz pan Strzałkowski rozerwał ich, wysiekł, nikogo nie żywił. W innych wioskach inne partie uczyniły toż samo, po czym w gonitwie za uciekającymi podsunęły się pod sam obóz szwedzki, roznosząc trwogę i zamieszanie, krzycząc po tatarsku, po wołosku, po węgiersku i po polsku, tak iż Szwedzi sądzili, że jakieś potężne wojska posiłkowe na nich następują, może chan z całą ordą.", + "131493": "Wszczęło się zamieszanie i — rzecz niebywała dotąd — popłoch, który z największym trudem udało się oficerom potłumić. Lecz król, który do rana przesiedział na koniu, widział, co się dzieje, zrozumiał, co z tego może wyniknąć, i zaraz rankiem zwołał radę wojenną.", + "131494": "Posępna owa narada niedługo trwała, bo nie było dwóch dróg do wyboru. Duch w wojsku upadł, żołnierz nie miał co jeść, nieprzyjaciel rósł w potęgę.", + "131495": "Szwedzki Aleksander, który obiecywał światu całemu gonić, choćby do tatarskich stepów, polskiego Dariusza, nie o gonitwie dalszej, ale o własnym ocaleniu musiał teraz myśleć.", + "131496": "— Sanem możem się wracać do Sandomierza, stamtąd Wisłą do Warszawy i do Prus — mówił Wittenberg. — W ten sposób zguby unikniem.", + "131497": "Duglas za głowę się chwycił:", + "131498": "— Tyle zwycięstw, tyle trudów, tak olbrzymi kraj podbity, i wracać nam przychodzi!", + "131499": "A Wittenberg na to:", + "131500": "— Maszli, wasza dostojność, jaką radę?", + "131501": "— Nie mam! — odrzekł Duglas.", + "131502": "Król, który dotąd nic nie mówił, wstał na znak, że posiedzenie skończone, i rzekł:", + "131503": "— Nakazuję odwrót!", + "131504": "Więcej tego dnia nie słyszano z jego ust ani słowa.", + "131505": "Bębny poczęły warczeć i trąby grać w szwedzkim obozie. Wieść, że odwrót nakazany, rozbiegła się w jednej chwili z końca w koniec. Przyjęto ją okrzykami radości. Przecie zamki i fortece były jeszcze w ręku Szwedów, w nich czekał wypoczynek, jadło, bezpieczeństwo.", + "131506": "Jenerałowie i żołnierze wzięli się tak gorliwie do przygotowań odwrotu, że aż gorliwość owa, jak zauważył Duglas, z hańbą graniczyła.", + "131507": "Samego Duglasa wysłał król w przedniej straży, aby trudne przeprawy naprawiał, lasy trzebił. Wkrótce za nim ruszyło całe wojsko szykiem jak do boju; front armaty zasłaniały, tył wozy utaborowane, po bokach szła piechota. Potrzeby wojenne i namioty płynęły rzeką na statkach.", + "131508": "Wszystkie te ostrożności nie były zbyteczne, ledwie bowiem tabor ruszył, już tylne straże szwedzkie dojrzały idących śladem jeźdźców polskich i odtąd niemal nigdy nie traciły ich z oczu. Czarniecki pościągał własne chorągwie, wszystkie partie okoliczne, posłał po nowe posiłki do króla i szedł w trop. Pierwszy nocleg w Przeworsku był zarazem pierwszym alarmem. Oddziały polskie natarły tak blisko, iż kilka tysięcy piechoty wraz z działami musiano przeciw nim zwrócić. Przez chwilę sam król myślał, że Czarniecki naprawdę następuje, lecz on, swoim zwyczajem, wysyłał tylko oddziały za oddziałami. Te, podpadając, czyniły okrzyk i cofały się natychmiast. Noc do rana zeszła na podobnych harcach, noc swarliwa, dla Szwedów bezsenna.", + "131509": "I cały pochód, wszystkie następne noce i dnie miały być do niej podobne.", + "131510": "Tymczasem znowuż Czarnieckiemu przysłał król dwie chorągwie jazdy, bardzo moderowanej, za tym i list, że wkrótce hetmani z komputowym wojskiem ruszą, on zaś sam z resztą piechot i ordą rychło za nimi pospieszy. Jakoż zatrzymywały go już tylko rokowania z chanem, z Rakoczym i z cesarzem. Czarniecki uradował się niepomiernie tą wieścią, i gdy nazajutrz rano Szwedzi ruszyli dalej, w klin między Wisłę i San, rzekł pan kasztelan do pułkownika Polanowskiego:", + "131511": "— Sieć nastawiona, ryby w matnię idą.", + "131512": "— A my uczynim jak ów rybak — rzekł Zagłoba — który im na fletni grał, żeby tańcowały, czego gdy nie chcą czynić, wyciągnął je na brzeg; tedy dopiero skakały, a on wziął je kijem razić mówiąc: „O, takie córki! trzeba było tańcować, pókim prosił.”", + "131513": "Na to pan Czarniecki:", + "131514": "— Będą oni tańcowali, niech jeno pan marszałek Lubomirski nadciągnie ze swoim wojskiem, które na pięć tysięcy liczą.", + "131515": "— Lada chwila go nie widać — rzekł pan Wołodyjowski.", + "131516": "— Przyjechało dziś kilku szlachty podgórskiej — ozwał się Zagłoba — ci zapewniają, że wielkimi i pilnymi drogami idzie, ale czy się zechce z nami połączyć, miast na swoją rękę wojować, to inna rzecz!", + "131517": "— Czemu to? — spytał pan Czarniecki, bystro patrząc na Zagłobę.", + "131518": "— Bo to człek nadzwyczajnej ambicji i o sławę zazdrosny. Znam go siła lat i byłem mu konfidentem. Poznałem go, gdy był młodym jeszcze panięciem, na dworze pana krakowskiego, Stanisława. Fechtów się wonczas od Francuzów i Włochów uczył i okrutnie się na mnie rozgniewał, gdym mu powiedział, że to kpy, z których żaden mi nie zdzierży. Uczyniliśmy parol i samem ich siedmiu jednego po drugim rozciągnął. On zaś ode mnie się dalej uczył nie tylko fechtów, ale i sztuki wojennej. Dowcip miał z przyrodzenia trochę tępy, ale co umie, to ode mnie.", + "131519": "— Takiż to z waści mistrz? — spytał Polanowski.", + "131520": "— Exemplum: pan Wołodyjowski, drugi mój uczeń. Z tego mam prawdziwą pociechę.", + "131521": "— Prawda, żeś to waszmość Swena usiekł?", + "131522": "— Swena? Gdyby się to któremu z waszmościów zdarzyło, miałby przez całe życie co opowiadać, jeszcze by sąsiadów spraszał, by im przy winie jedno w kółko powtarzać, ale ja o to nie dbam, bo gdybym chciał wyliczać, mógłbym takimi Swenami drogę do samego Sandomierza wymościć. Może bym nie mógł? Powiedzcie, którzy mnie znacie.", + "131523": "— Mógłby wuj! — ozwał się Roch Kowalski.", + "131524": "Pan Czarniecki nie słyszał dalszego ciągu rozmowy, bo się głęboko nad słowami Zagłoby zamyślił. Znał i on ambicję pana Lubomirskiego i nie wątpił, że albo zechce mu swoją wolę narzucać, albo na własną rękę będzie działał, chociażby to szkodę Rzeczypospolitej przynieść miało.", + "131525": "Więc surowe jego oblicze sposępniało i począł brodę kręcić.", + "131526": "— Oho! — szepnął do Skrzetuskiego Jana Zagłoba — już tam Czarniecki coś gorzkiego żuje, bo mu się twarz do orłowej podobna uczyniła, rychło tu kogo podziobie.", + "131527": "Wtem pan Czarniecki ozwał się:", + "131528": "— Trzeba, by który z waszmościów z listem ode mnie do pana Lubomirskiego pojechał.", + "131529": "— Jam mu znajomy i podejmuję się — rzekł pan Jan Skrzetuski.", + "131530": "— Dobrze — odparł wódz — im kto znamienitszy, tym lepiej…", + "131531": "Zagłoba zwrócił się do Wołodyjowskiego i znów szepnął:", + "131532": "— Już i przez nos mówi, znak to wielkiej alteracji.", + "131533": "Rzeczywiście zaś pan Czarniecki miał srebrne podniebienie, bo mu je kula przed laty pod Buszą wyrwała. Owóż ilekroć był wzruszony, gniewny i niespokojny, zaczynał zawsze mówić ostrym i brzękliwym głosem.", + "131534": "Nagle zwrócił się teraz do Zagłoby:", + "131535": "— A może byś i waćpan z panem Skrzetuskim pojechał?", + "131536": "— Chętnie — odpowiedział Zagłoba. — Jeśli ja czego nie wskóram, nikt nie wskóra. Wreszcie do człeka tak wielkiego rodu we dwóch będzie przystojniej.", + "131537": "Czarniecki zacisnął wargi, szarpnął brodę i rzekł jakby sam do siebie:", + "131538": "— Wielkie rody… wielkie rody…", + "131539": "— Tego nikt panu Lubomirskiemu nie ujmie — zauważył Zagłoba.", + "131540": "A Czarniecki brwi zmarszczył:", + "131541": "— Rzeczpospolita sama jest wielka, a rodów w proporcji do niej nie masz wielkich, jeno małe, i bodaj ziemia pożarła takie, które o tym zapominają!", + "131542": "Umilkli wszyscy, bo bardzo potężnie przemówił, i dopiero po niejakiej chwili Zagłoba rzekł:", + "131543": "— W proporcji do całej Rzeczypospolitej słusznie!", + "131544": "— Jam też nie z soli wyrósł ani z roli, jeno z tego, co mnie boli — ozwał się Czarniecki — a boleli mnie Kozacy, którzy mi tę oto gębę przestrzelili, a teraz boli mnie Szwed, i albo tę bolączkę przetnę, albo sam od niej sczeznę, tak mi dopomóż Bóg!", + "131545": "— I my dopomożem krwią naszą! — rzekł Polanowski.", + "131546": "Czarniecki zaś przeżuwał jeszcze czas jakiś gorycz, która wezbrała mu w sercu na myśl, że ambicja pana marszałka może mu w ratowaniu ojczyzny przeszkodzić, wreszcie uspokoił się i rzekł:", + "131547": "— Za czym i list trzeba pisać. Proszę waszmościów ze sobą.", + "131548": "Jan Skrzetuski i Zagłoba poszli za nim, a w pół godziny później siedli na koń i pojechali odwrotną drogą ku Radymnu, były bowiem wieści, że tam właśnie zatrzymał się pan marszałek z wojskiem.", + "131549": "— Janie — rzekł Zagłoba, macając się po kalecie, w której wiózł list pana Czarnieckiego — uczyń mi łaskę i pozwól mnie samemu gadać do marszałka.", + "131550": "— A ojciec naprawdę go znałeś i fechtów go uczyłeś?", + "131551": "— I!… tak się jeno sobie mówiło dlatego, żeby się para w gębie nie zagrzała i żeby język nie rozmiękł, co się od przydłuższego milczenia snadnie przytrafić może. Ni go znałem, ni go uczyłem. Albo to nie miałem czego lepszego do roboty niż być niedźwiednikiem i uczyć pana marszałka, jako się na zadnich nogach chodzi? Ale to wszystko jedno. Przeznałem go na wylot z tego, co ludzie o nim powiadają, i potrafię go zagnieść jako kucharka kluski. Jeno o to jedno cię jeszcze proszę: nie powiadaj, że mam list od pana Czarnieckiego, i nie wspominaj nawet o nim, póki go sam nie oddam.", + "131552": "— Jakże to? Miałżebym funkcji, z którą mnie posłano, nie spełnić?! W życiu mi się to nie przygodziło i nie przygodzi. Nie może być! Chociażby i pan Czarniecki przebaczył, nie uczynię tego za skarb gotowy!", + "131553": "— To wyciągnę szablę i pęcinę twemu koniowi podetnę, żebyś za mną nie nadążył. Zali widziałeś kiedy, żeby chybiło to, com własną głową zamyślił? Gadaj! Źleś to wyszedł ty sam na Zagłobowych fortelach? Źle wyszedł pan Michał albo i twoja Halszka? albo i wy wszyscy, kiedym to was z rąk Radziwiłła wyłusknął? Powiadam ci, że z tego listu może być więcej złego niż dobrego, bo pan kasztelan pisał go w takiej alteracji, że ze trzy pióra złamał. Wreszcie, będziesz o nim gadał, gdy moje zamysły chybią; parol, że go sam wówczas oddam, ale nie prędzej.", + "131554": "— Bylem go mógł oddać, wszystko jedno kiedy.", + "131555": "— Więcej też nie potrzebuję! Hajda teraz, bo droga przed nami okrutna!", + "131556": "Popędzili tedy konie i puścili się w skok. Ale nie potrzebowali jechać długo, bo przednie straże marszałkowskie minęły już nie tylko Radymno, ale i Jarosław, on sam zaś znajdował się w Jarosławiu i stał w dawnej kwaterze króla szwedzkiego.", + "131557": "Znaleźli go przy obiedzie ze znaczniejszymi oficerami. Lecz gdy się opowiedzieli, Lubomirski kazał ich przyjąć natychmiast, bo ich nazwiska znał, gdyż głośne były owego czasu w całej Rzeczypospolitej.", + "131558": "Wszystkich oczy zwróciły się na nich, gdy weszli; patrzono zwłaszcza z podziwem i ciekawością na Skrzetuskiego, marszałek zaś, powitawszy ich wdzięcznie, spytał zaraz:", + "131559": "— Czy to sławnego rycerza mam przed sobą, który listy z oblężonego Zbaraża królowi przeniósł?", + "131560": "— Ja to się przekradłem — odrzekł pan Jan.", + "131561": "— Dajże mi Boże takich oficerów jak najwięcej! Niczego tak panu Czarnieckiemu nie zazdroszczę, bo zresztą wiem, że i moje małe zasługi w pamięci ludzkiej nie przepadną.", + "131562": "— A jam jest Zagłoba! — rzekł stary rycerz, wysuwając się naprzód.", + "131563": "Tu powiódł okiem po zgromadzeniu; marszałek zaś, jako to każdego chciał sobie ująć, zaraz zakrzyknął:", + "131564": "— Kto by nie wiedział o mężu, któren Burłaja, wodza barbarorum, usiekł, któren Radziwiłłowi wojsko pobuntował…", + "131565": "— I panu Sapieże wojsko przywiodłem, które, prawdę rzekłszy, mnie, nie jego, wodzem sobie obrało — dodał Zagłoba.", + "131566": "— A żeś to wasza mość chciał, mogąc tak górną mieć szarżę, wyrzec się jej i u pana Czarnieckiego służbę przyjąć?", + "131567": "Na to Zagłoba łysnął okiem ku Skrzetuskiemu i odrzekł:", + "131568": "— Jaśnie wielmożny panie marszałku, od waszej to dostojności tak ja, jak i cały kraj przykład bierze, jak dla dobra publicznego wyrzekać się ambicji i prywaty.", + "131569": "Lubomirski pokraśniał z zadowolenia, a Zagłoba wziął się w boki i mówił dalej:", + "131570": "— Pan Czarniecki umyślnie nas przysłał, abyśmy się waszej dostojności w jego i całego wojska imieniu pokłonili, a zarazem donieśli o znacznej wiktorii, jaką nam Bóg nad Kannebergiem odnieść pozwolił.", + "131571": "— Słyszeliśmy już tu o tym — odrzekł dość sucho marszałek, w którym już poruszyła się zazdrość — ale chętnie z ust naocznego świadka jeszcze raz posłyszymy.", + "131572": "Usłyszawszy to, pan Zagłoba rozpoczął zaraz opowiadać, jeno z niektórymi zmianami, bo siły Kanneberga spotężniały w jego ustach do dwóch tysięcy ludzi. Nie zapomniał też wspomnieć o Swenonie, o sobie, o tym, jak na oczach królewskich resztę rajtarów tuż nad rzeką wycięto, jak wozy i trzystu ludzi gwardii wpadło w ręce szczęśliwych zwycięzców, słowem, wiktoria urosła w opowiadaniu do rozmiarów niepowetowanej dla Szwedów klęski.", + "131573": "Słuchali wszyscy pilnie, słuchał i pan marszałek, ale posępniał coraz bardziej i oblicze ścinało mu się jakoby lodem, wreszcie rzekł:", + "131574": "— Nie neguję, że pan Czarniecki znamienity wojennik, ale przecie sam wszystkich Szwedów nie zje i dla innych choć na łyk zostanie.", + "131575": "A na to Zagłoba:", + "131576": "— Jaśnie wielmożny panie, to nie pan Czarniecki tę wiktorię odniósł.", + "131577": "— Jeno kto?", + "131578": "— Jeno Lubomirski!", + "131579": "Nastała chwila powszechnego zdumienia. Pan marszałek usta otworzył, powiekami począł mrugać i patrzył na Zagłobę tak zdziwionym wzrokiem, jak gdyby chciał go spytać:", + "131580": "— Zali waćpanu piątej klepki nie staje?", + "131581": "Lecz pan Zagłoba nie dał się zbić z tropu, owszem, wargi z wielką fantazją wydął (któren gest przejął od pana Zamoyskiego) i rzekł:", + "131582": "— Słyszałem, jak sam Czarniecki przed całym wojskiem mówił: „Nie nasze to szable biją, ale (powiada) imię Lubomirskiego bije, bo gdy się (powiada) zwiedzieli, że tuż, tuż nadciąga, duch w nich tak zdechł, że w każdym żołnierzu wojsko marszałkowskie widzą i jako owce pod nóż łby oddają.”", + "131583": "Gdyby wszystkie promienie słoneczne upadły od razu na twarz pana marszałka, twarz ta nie rozjaśniłaby się więcej.", + "131584": "— Jakże? — zakrzyknął — sam Czarniecki to powiadał?", + "131585": "— Tak jest, i wiele innych rzeczy, ale nie wiem, czy mi się godzi powtarzać, bo do konfidentów jeno mówił.", + "131586": "— Mów waść! Każde słowo pana Czarnieckiego warte, żeby je sto razy powtórzyć. Niepowszedni to człek i z dawna to mówiłem!", + "131587": "Zagłoba spojrzał na marszałka, przymrużając jedno oko, i mruczał pod wąsami:", + "131588": "— Połknąłeś hak, zaraz cię tu wyciągnę.", + "131589": "— Co waszmość mówisz? — pytał marszałek.", + "131590": "— Mówię, że wojsko tak na cześć waszej dostojności wiwatowało, jakby i królowi jegomości lepiej nie wiwatowało, a w Przeworsku, gdyśmy to całą noc szarpali Szweda, co która chorągiew skoczyła, to krzyczeli: „Lubomirski! Lubomirski!”, i lepszy to skutek miało niż wszystkie „ałła!” i „bij, zabij!” Jest tu świadek, pan Skrzetuski, żołnierz też nie lada, któren nigdy w życiu nie zełgał.", + "131591": "Marszałek spojrzał mimo woli na Skrzetuskiego, a ten zaczerwienił się po uszy i począł coś mamrotać pod nosem.", + "131592": "Tymczasem oficerowie marszałkowscy poczęli wychwalać w głos posłów.", + "131593": "— Ot, politycznie postąpił sobie pan Czarniecki, tak grzecznych kawalerów wysyłając! Obaj najsławniejsi rycerze, a jednemu miód po prostu z gęby płynie!", + "131594": "— Zawszem to rozumiał o panu Czarnieckim, że mi życzliwy, ale teraz nie masz takiej rzeczy, której bym dla niego nie uczynił! — zakrzyknął marszałek, którego oczy mgłą się pokrywały z rozkoszy.", + "131595": "Na to Zagłoba wpadł w zapał:", + "131596": "— Jaśnie wielmożny panie! Kto by cię nie uwielbiał, kto by cię nie czcił, wzorze wszystkich cnót obywatelskich, który Arystydesa sprawiedliwością, męstwem Scypionów przypominasz! Siłam ksiąg w życiu przeczytał, siłam widział, siłam rozważał, i rozdarła mi się dusza od boleści, bo cóżem w tej Rzeczypospolitej ujrzał! Oto Opalińskich, Radziejowskich, Radziwiłłów, którzy własną pychę, własną ambicję nad wszystko ceniąc, ojczyzny dla prywaty gotowi byli każdego momentu odstąpić. Wiecem pomyślał: zginęła ta Rzeczpospolita niecnotą własnych synów! Lecz któż mnie pocieszył, kto mi otuchy w strapieniu dodał? — pan Czarniecki! „Zaiste — mówił — nie zginęła, skoro powstał w niej Lubomirski. Tamci o sobie (powiada) myślą, ten tylko patrzy, tylko szuka, gdzie by ofiarę z prywaty na ołtarzu powszechnym mógł złożyć; tamci się wysuwają, ten się usuwa, bo przykładem chce świecić. Ot i teraz (powiada) nadciąga z wojskiem potężnym i zwycięskim, a już (powiada) słyszę, że chce mnie komendę nad nim zdawać, aby nauczyć innych, jako ambicję, choćby słuszną, mają dla ojczyzny poświęcać. Jedźcie tedy (powiada) do niego, oznajmijcie mu, że ja tej ofiary nie chcę, nie przyjmę, gdyż on lepszym ode mnie wodzem, gdyż, zresztą, jego nie tylko wodzem, ale — daj Bóg naszemu Kazimierzowi długie życie — królem gotowiśmy obrać!… i… obierzemy!!”", + "131597": "Tu pan Zagłoba sam się nieco przeląkł, czyli miary nie przebrał, i istotnie, po okrzyku: „obierzemy!”, nastała cisza; lecz przed magnatem tylko się niebo otworzyło, zrazu przybladł nieco, następnie pokraśniał, następnie znów przybladł i robiąc silnie piersiami, odrzekł po chwili milczenia:", + "131598": "— Rzeczpospolita jest i zostanie zawsze panią swej woli, bo na tym starodawne fundamenta naszych wolności spoczywają… Lecz jam jeno sługa jej sług i Bóg mi świadkiem, że nie podnoszę oczu na one wysokości, na które obywatel spoglądać nie powinien… Co do komendy nad wojskiem… pan Czarniecki przyjąć ją musi. Oto właśnie pragnę dać przykład tym, którzy wielkość swego rodu ustawnie na myśli mając, nie chcą żadnej zwierzchności uznawać, jak pro publico bono należy o wielkości swego rodu zapomnieć. Więc choć i tak złym wodzem może nie jestem, jednakoż ja, Lubomirski, idę dobrowolnie pod komendę Czarnieckiego, o to tylko Boga prosząc, aby nam wiktorię nad nieprzyjacielem spuścić raczył!", + "131599": "— Rzymianinie! ojcze ojczyzny! — krzyknął Zagłoba, chwytając rękę marszałka i przyciskając do niej wargi.", + "131600": "Lecz tu jednocześnie stary wyga nastawił na Skrzetuskiego oko i począł nim mrugać raz po razu.", + "131601": "Rozległy się grzmiące okrzyki oficerów i towarzystwa. Tłum w kwaterze powiększał się z każdą chwilą.", + "131602": "— Wina! — zawołał pan marszałek.", + "131603": "A gdy wniesiono kielichy, zaraz wzniósł zdrowie królewskie, potem pana Czarnieckiego, którego naszym wodzem nazwał, i wreszcie posłów. Zagłoba nie pozostał w tyle z toastami i tak wszystkich za serce chwycił, że sam marszałek za próg ich przeprowadził, zaś rycerstwo aż do rogatek Jarosławia.", + "131604": "Na koniec zostali sami; wówczas Zagłoba zajechał drogę Skrzetuskiemu, wstrzymał konia i chwyciwszy się w boki, rzekł:", + "131605": "— A co, Janie?", + "131606": "— Dalibóg! — odpowiedział Skrzetuski — żebym na własne oczy nie widział i na własne uszy nie słyszał, wierzyć bym nie chciał, choćby mi też i anioł powiadał.", + "131607": "Zaś pan Zagłoba:", + "131608": "— Ha? co? Przysięgnę, że sam Czarniecki co najwięcej to wzywał i prosił Lubomirskiego, by szedł z nim w parze. I wiesz, co byłby wskórał? Oto, że Lubomirski poszedłby osobno, bo jeśli w liście były zaklęcia na miłość do ojczyzny i jakoweś o prywacie wzmianki (a jestem pewien, że były), to zaraz by pan marszałek nadął się a rzekł: „Zali on chce moim praeceptorem zostać i uczyć, jak się ojczyźnie służy?…” Znam ja ich!!… Na szczęście, stary Zagłoba wziął sprawę w ręce, pojechał i ledwie gębę otworzył, już Lubomirski nie tylko chce iść razem, ale pod komendę się poddaje. Morzy się tam frasunkiem pan Czarniecki, ale ja go pocieszę… A co, Janie, umie sobie Zagłoba z magnatami rady dawać?", + "131609": "— Tedy powiadam, że z podziwienia pary z gęby puścić nie mogłem.", + "131610": "— Znam ja ich! Pokaż któremu koronę i róg gronostajowego płaszcza, to możesz go pod włos głaskać jak charcie szczenię, jeszcze ci się ugnie i sam krzyża nadstawi. Żaden kot nie będzie się tak oblizywał, choćbyś mu prospectus z samych sperek pokazał. Najpoczciwszemu oczy z pożądliwości na wierzch wyliżą, a trafi się szelma, jako był książę wojewoda wileński, to i ojczyznę zdradzić gotów. Co to ta ludzka próżność! Panie Jezu! żebyś mi dał tyle tysięcy, iluś kandydatów do tej korony stworzył, to bym i sam kandydował… Bo jeśli który z nich myśli, że mam się za gorszego od niego, to niech mu od własnej pychy żywot pęknie… Taki dobry Zagłoba jak i Lubomirski, tylko w fortunie różnica… Tak, tak, Janie… Czy myślisz, żem go naprawdę w rękę pocałował? Siebiem w wielki palec pocałował, a jego jenom nosem szturgnął… Pewno go tak, odkąd żywie, nikt w pole nie wywiódł. Rozsmarowałem go jako masło na grzance dla pana Czarnieckiego… Daj Boże naszemu królowi jak najdłuższe życie, ale na wypadek elekcji sobie wolałbym dać kreskę jak jemu… Roch Kowalski dałby mi drugą, a pan Michał oponentów by wysiekł… Boga mi, zaraz bym cię hetmanem wielkim koronnym uczynił, pana Michała po Sapieże litewskim… a Rzędziana podskarbim… Ten by dopiero Żydowinów podatkami cisnął!… Mniejsza wreszcie z tym; grunt, żem Lubomirskiego na hak ułowił, a sznurek wsadzę Czarnieckiemu w rękę. Na kim się skrupi, na Szwedach się zmiele, a zasługa czyja? co? O kim innym kroniki by pisały, ale ja nie mam szczęścia… Dobrze jeszcze, jeśli Czarniecki na starego nie parsknie, że listu nie oddał… Taka to wdzięczność ludzka… Ha! nie pierwszyzna mi, nie pierwszyzna… Inni na starostwach siedzą i słoniną jako parsiuki obrośli, a ty, stary, po dawnemu trzęś brzuszysko na szkapie…", + "131611": "Tu machnął ręką pan Zagłoba.", + "131612": "— Jechał ludzką wdzięczność sęk! I tak, i tak trzeba umierać, a przecie ojczyźnie miło posłużyć. Najlepsza nagroda dobra kompania. Jak człek raz na koń siędzie, to z takimi kompanami, jak ty i Michał, na kraj świata jechać gotów… Taka już nasza polska natura. Byle raz na koń siąść. Niemiec, Francuz, Angielczyk albo smagły Hiszpan od razu do oczu skoczy, a Polak pacjencję wrodzoną mając, siła zniesie, długo się choćby takiemu Szwedzinie szarpać pozwoli, ale gdy się miara przebierze, jak huknie w pysk, to ci się taki Szwedzina trzy razy nogami nakryje… Bo fantazja jeszcze jest, a póki fantazja nie zginie, poty i Rzeczpospolita trwać będzie. Zakonotuj to sobie, Janie…", + "131613": "I tak długo jeszcze rozprawiał pan Zagłoba, bo bardzo był rad z siebie, a ilekroć się to zdarzyło, tylekroć bywał i mowny nad zwykłą miarę, i mądrych sentencyj pełen.", + "131614": "Rozdział VI", + "131615": "Czarniecki istotnie nie śmiał nawet myśleć o tym, by pan marszałek koronny poddał się pod jego komendę. Chciał tylko, by działali razem, a obawiał się, że i to z powodu wielkiej ambicji marszałka nie przyjdzie do skutku, dumny pan bowiem odzywał się już nieraz poprzednio do swych oficerów, że woli na własną rękę Szwedów podchodzić, bo i tak coś wskórać może, a gdyby razem z Czarnieckim odnieśli zwycięstwo, tedyby cała sława spłynęła na Czarnieckiego.", + "131616": "Jakożby tak i było. Czarniecki rozumiał marszałkowe powody i martwił się. Wysławszy z Przeworska list, odczytywał teraz po raz dziesiąty jego kopię, chcąc się przekonać, czyli nie napisał czegoś takiego, co by tak drażliwego człeka ubość mogło.", + "131617": "I żałował niektórych wyrażeń, wreszcie począł w ogóle żałować, że list wysłał. Siedział zatem posępny w swej kwaterze, a coraz to do okna podchodził i spoglądał na drogę, czyli posłowie nie wracają. Widzieli go przez okna oficerowie i odgadywali, co się z nim dzieje, bo troska widoczna była na jego czole.", + "131618": "— Patrz no waść — rzekł Polanowski do Wołodyjowskiego. — Nic dobrego nie będzie, bo u kasztelana oblicze stało się pstre, a to zły znak.", + "131619": "Jakoż twarz Czarnieckiego nosiła liczne ślady ospy i w chwilach wielkiego wzruszenia albo niepokoju pokrywała się białawymi i ciemnymi cętkami. Że zaś rysy miał ostre, bardzo wysokie czoło, na nim chmurne jowiszowe brwi, nos zagięty i wzrok po prostu przeszywający, więc gdy jeszcze przyszły nań owe piętna, stawał się straszny. Kozacy przezwali go swego czasu rabym psem, ale wedle słuszności więcej był do rabego orła podobny, a gdy, bywało, prowadził lud do ataku z rozwianą na kształt olbrzymich skrzydeł burką, wtedy to podobieństwo uderzało swoich i nieprzyjaciół.", + "131620": "Wzbudzał też strach w jednych i drugich. Za czasów kozackich wojen dowódcy potężnych watah tracili głowy, gdy przyszło im przeciw Czarnieckiemu działać. Sam Chmielnicki bał się go, a zwłaszcza jego rad, których królowi udzielał. One to sprowadziły na kozactwo straszliwą klęskę pod Beresteczkiem. Lecz sława jego wyrosła głównie po beresteckiej, gdy na współkę z Tatary przebiegał na kształt płomienia stepy, wygniatał do cna zbuntowane roje, brał szturmem miasta, okopy, rzucając się z szybkością wichru z jednego końca Ukrainy w drugi.", + "131621": "Z tą samą zaciekłą wytrwałością szarpał teraz Szwedów. „Czarniecki nie wybije, ale wykradnie mi wojsko” — mówił Karol Gustaw. Lecz właśnie Czarnieckiemu uprzykrzyło się już wykradać; mniemał, że przyszedł czas bić, zaś brakło mu zupełnie armat, piechoty, bez których stanowczo nie można było nic ważniejszego wskórać; dlatego tak pragnął połączyć się z Lubomirskim, który wprawdzie także małą miał ilość armat, ale wiódł ze sobą piechoty, złożone z górali. Te, jakkolwiek niezbyt jeszcze wyćwiczone, były już przecie nieraz w ogniu i mogły od biedy być użyte przeciw niezrównanym pieszym zastępom Karola Gustawa.", + "131622": "Więc pan Czarniecki był jakby w gorączce. Nie mogąc wreszcie wytrzymać w kwaterze, wyszedł przed sień i spostrzegłszy Wołodyjowskiego z Polanowskim, spytał:", + "131623": "— A nie widać posłów?", + "131624": "— Znać, że im radzi — odrzekł Wołodyjowski.", + "131625": "— Im radzi, ale mnie nieradzi, bo inaczej byłby pan marszałek swoich z odpowiedzią przysłał.", + "131626": "— Panie kasztelanie — rzekł Polanowski, który cieszył się wielkim zaufaniem wodza — po co się troskać; przyjdzie pan marszałek, dobrze! nie, to będziem po staremu podchodzić. Ciecze i tak krew ze szwedzkiego garnka, a to wiadomo, że gdy raz garnek zacznie ciec, to i wszystko z niego ucieknie.", + "131627": "Na to Czarniecki:", + "131628": "— I z Rzeczypospolitej ciecze. Jeśli teraz ujdą, wzmocnią się, przyjdą im posiłki z Prus — sposobność minie!", + "131629": "To rzekłszy, uderzył się ręką po pole na znak niecierpliwości; wtem dały się słyszeć stąpania końskie i basowy głos Zagłoby śpiewający:", + "131630": "Poszła Kaśka do piekarni,", + "131631": "A Stach do niej: Puść, przygarnij,", + "131632": "Kochana!", + "131633": "Bo śnieg pada i wiatr wieje,", + "131634": "Gdzież ja się, biedny, podzieję", + "131635": "Do rana!…", + "131636": "— Dobry znak! Wesoło wracają! — zawołał Polanowski.", + "131637": "Tymczasem tamci, ujrzawszy kasztelana, zeskoczyli z kulbak, oddali konie pacholikowi i szli żywo do ganku; nagle Zagłoba rzucił czapkę w górę i udając głos marszałka tak wybornie, że kto by go nie widział, mógłby się omylić, zakrzyknął:", + "131638": "— Vivat pan Czarniecki, nasz wódz!", + "131639": "Kasztelan zmarszczył się i rzekł prędko:", + "131640": "— Jest pismo dla mnie?", + "131641": "— Nie ma — odrzekł Zagłoba — jest coś lepszego. Marszałek z całym wojskiem przechodzi dobrowolnie pod komendę waszej dostojności!", + "131642": "Czarniecki przewiercił go wzrokiem, za czym zwrócił się do Skrzetuskiego, jakby mu chciał rzec: „Gadaj ty, bo tamten podpił!”", + "131643": "Pan Zagłoba rzeczywiście był nieco podpiły; lecz Skrzetuski potwierdził jego słowa, więc zdumienie odbiło się na obliczu kasztelana.", + "131644": "— Bywajcie za mną! — rzekł do przybyłych. — Mości Polanowski, mości Wołodyjowski, proszę także!", + "131645": "I wszyscy weszli do izby. Nie siedli jeszcze, gdy Czarniecki spytał:", + "131646": "— Co rzekł na mój list?", + "131647": "— Nic nie rzekł — odpowiedział Zagłoba — a dlaczego, to się w końcu mojej relacji okaże, teraz zaś incipiam….", + "131648": "Tu zaczął wszystko opowiadać, jak się odbyło, jako marszałka do decyzji tak pomyślnej doprowadził. Czarniecki patrzył na niego z coraz większym zdziwieniem, Polanowski za głowę się chwytał, pan Michał wąsikami ruszał.", + "131649": "— Tożem ja waści nie znał dotąd, jak mnie Bóg miły! — zawołał wreszcie kasztelan. — Uszom własnym nie wierzę!", + "131650": "— Ulissesem z dawna mnie nazywano! — odrzekł skromnie Zagłoba.", + "131651": "— Gdzie mój list?", + "131652": "— Ot, jest!", + "131653": "— Już ci muszę darować, żeś go nie oddał. To ćwik kuty na cztery nogi! Podkanclerzemu uczyć się u niego, jak układy prowadzić! Na Boga, gdybym był królem, do Carogrodu bym waści wysłał…", + "131654": "— Już by tu sto tysięcy Turka stało! — zakrzyknął pan Michał.", + "131655": "A Zagłoba na to:", + "131656": "— Dwieście, nie sto, żebym tak zdrów był!", + "131657": "— W niczymże się pan marszałek nie spostrzegł? — pytał znów Czarniecki.", + "131658": "— On? Łykał tak wszystko, com mu do gęby wkładał, jak karmny gąsior gałki, jeno mu grzdyka grała i oczy mgłą zachodziły. Myślałem, że pęknie od radości, jako szwedzki granat. Tego człowieka do piekła pochlebstwem można by zaprowadzić.", + "131659": "— Byle się to na Szwedach skrupiło, byle się skrupiło, a mam nadzieję, że tak będzie! — odrzekł uradowany Czarniecki. — Waść jesteś człek zręczny jako liszka, ale sobie zbytnio z pana marszałka nie dworuj, bo inny i tego by nie uczynił. Siła od niego zależy… Aż do samego Sandomierza pójdziemy majętnościami Lubomirskich i marszałek jednym słowem może całą okolicę podnieść, chłopstwu kazać przeprawy zatrudniać, mosty palić, wiwendę po lasach kryć… Waść będziesz miał zasługę, której ci do śmierci nie zapomnę, ale i panu marszałkowi muszę dziękować, bo tak mniemam, że nie z samej próżności to uczynił.", + "131660": "Tu w ręce zaklaskał i krzyknął do pacholika:", + "131661": "— Konia mi natychmiast!… Kujmy żelazo, póki gorące.", + "131662": "Po czym zwrócił się do pułkowników:", + "131663": "— Waściowie wszyscy ze mną, żeby asysta była jako najokazalsza.", + "131664": "— Czy i ja mam jechać? — pytał Zagłoba.", + "131665": "— Waszmość zbudowałeś ten most między mną a panem marszałkiem, słuszna, abyś pierwszy po nim przejechał. Zresztą tak myślę, że cię tam bardzo nawidzą… Jedź, jedź, panie bracie, bo inaczej powiem, że chcesz wpół poczęte dzieło porzucić.", + "131666": "— Trudna rada! — Muszę jeno pasa mocniej zacisnąć, bo się na nic utrzęsę… Już mi i sił nie bardzo staje, chybabym się czym pokrzepił.", + "131667": "— A czym by?", + "131668": "— Siła mi powiadano o kasztelańskim miodzie, któregom dotąd nie kosztował, a chciałbym wreszcie wiedzieć, czyli od marszałkowego lepszy?", + "131669": "— To się strzemiennego po kusztyczku napijmy, za to z powrotem nie będziem sobie z góry odmierzali. Parę gąsiorków znajdziesz też waść u siebie w kwaterze…", + "131670": "To rzekłszy, kazał pan kasztelan podać kielichy i wypili w miarę, na fantazję i dobry humor, po czym na konie siedli i pojechali.", + "131671": "Marszałek przyjął pana Czarnieckiego z otwartymi rękoma, gościł, poił, do rana nie puścił, za to rano połączyły się oba wojska i szły dalej w komendzie pana Czarnieckiego. Koło Sieniawy napadli znów na Szwedów tak skutecznie, iż tylną straż w pień wycięli i wprowadzili zamieszanie w szeregi głównej armii. Dopiero o świtaniu spędziły ich armaty. Pod Leżajskiem jeszcze silniej nastąpił pan Czarniecki. Znaczne oddziały szwedzkie pogrzęzły w błotach, powstałych z deszczów i powodzi, i te wpadły w ręce polskie. Droga stawała się dla Szwedów coraz opłakańszą. Wycieńczone, zgłodniałe i zmorzone snem pułki ledwie maszerowały. Coraz więcej żołnierzy zostawało na drodze. Znajdowano niektórych tak straszliwie zbiedzonych, że nie chcieli już jeść i pić, prosili tylko o śmierć. Inni kładli się i umierali po kępach, inni tracili przytomność i spoglądali z największą obojętnością na zbliżających się jeźdźców polskich. Cudzoziemcy, których sporo liczyło się w szwedzkich szeregach, poczęli wymykać się z obozu i przechodzić do pana Czarnieckiego. Tylko niezłomny duch Karola Gustawa utrzymywał resztę gasnących sił w całej armii.", + "131672": "Bo nie tylko za armią szedł nieprzyjaciel; rozmaite partie pod nieznanymi wodzami i kupy chłopskie zabiegały jej ustawicznie drogę. Oddziały te, niesforne i niezbyt liczne, nie mogły wprawdzie uderzyć na nią wstępnym bojem, ale nużyły śmiertelnie. Że zaś chcąc wpoić w Szwedów przekonanie, iż Tatarzy przybyli już z pomocą, wszystkie polskie wojska wydawały tatarski okrzyk, więc „ałła! ałła!” rozlegało się dniem i nocą, bez chwili przerwy. Nie mógł żołnierz szwedzki odetchnąć, broni na moment w kozły złożyć. Nieraz kilkunastu ludzi alarmowało całą armię. Konie padały dziesiątkami i zjadano je natychmiast, bo sprowadzanie prowiantów stało się niepodobieństwem. Od czasu do czasu polscy jeźdźcy znajdowali straszliwie poszarpane trupy szwedzkie, po których poznawali natychmiast chłopską rękę. Większa część wsi w klinie między Sanem i Wisłą należała do pana marszałka i do jego krewnych. Owóż wszyscy chłopi jak jeden mąż w nich powstali, pan marszałek bowiem, nie żałując własnej fortuny, ogłosił, iż ten, który za oręż chwyci, z poddaństwa zostanie uwolniony. Ledwo wieść o tym rozbiegła się po ziemiach, wszystkie kosy osadzono sztorcem i poczęto co dzień znosić głowy szwedzkie do obozu, aż pan marszałek musiał tego zwyczaju, jako niechrześcijańskiego, zakazać.", + "131673": "Wówczas poczęto znosić rękawice i rajtarskie ostrogi. Szwedzi, przywiedzeni do desperacji, łupili ze skóry tych, którzy im w rękę wpadli, i wojna stawała się co dzień straszliwszą. Nieco wojska polskiego jeszcze trzymało się Szwedów, ale trzymano ich tylko postrachem. W drodze do Leżajska zbiegło ich wielu, pozostali wszczynali co dzień takie tumulty w obozie, iż Karol Gustaw rozkazał w samym Leżajsku rozstrzelać kilku towarzystwa. Było to hasłem ogólnej ucieczki, której dokonano z szablą w ręku. Nikt prawie nie pozostał, jeno Czarniecki, wzmocniony, począł następować coraz potężniej.", + "131674": "Pan marszałek pomagał mu bardzo szczerze. Być może, iż szlachetniejsze strony jego natury wzięły na ów czas, zresztą krótki, górę nad pychą i miłością własną, więc nie szczędził ni trudów, ni nawet życia, i własną osobą prowadził nieraz chorągwie, nie dał odetchnąć nieprzyjacielowi, a że był żołnierz dobry, więc znaczne położył zasługi. Te, przyłożone do późniejszych, chwalebną by mu zapewniły pamięć w narodzie, gdyby nie ów bunt bezecny, który pod koniec swego zawodu podniósł, aby naprawie Rzeczypospolitej przeszkodzić.", + "131675": "Lecz czasu tego wszystko czynił, by chwałę zyskać, i okrył się nią jak płaszczem. Chodził z nim o lepszą pan Witowski, kasztelan sandomierski, stary i doświadczony żołnierz; ten Czarnieckiemu samemu chciał dorównać, lecz nie zdołał, bo mu Bóg wielkości odmówił.", + "131676": "Wszyscy trzej gnębili coraz potężniej Szwedów. Aż przyszło do tego, że te pułki piechotne i rajtarskie, którym wypadło iść tylną strażą w odwodzie, w takim szły przerażeniu, iż popłoch wszczynał się między nimi z lada powodu. Wówczas sam Karol Gustaw postanowił zawsze iść z tylną strażą, by ducha obecnością swą dodawać.", + "131677": "Lecz zaraz w początkach o mało życiem tego nie przypłacił. Zdarzyło się, że mając przy sobie pułk lejbgwardii, najtęższy ze wszystkich pułków, bo żołnierzy do niego z całego narodu skandynawskiego wybierano, zatrzymał się król dla odpoczynku we wsi Rudniku. Tam zjadłszy u plebana obiad, postanowił zażyć nieco spoczynku, albowiem poprzedniej nocy oka nie zmrużył. Lejbgwardziści otoczyli dom, by nad bezpieczeństwem królewskim czuwać. Tymczasem księży pacholik od koni wymknął się chyłkiem ze wsi i dopadłszy stadninki chodzącej po grodzi, skoczył na źrebaka i popędził do pana Czarnieckiego.", + "131678": "Lecz pan Czarniecki znajdował się tym razem o dwie mile drogi, zaś przednia straż, złożona z pułku księcia Dymitra Wiśniowieckiego, szła pod panem porucznikiem Szandarowskim nie dalej jak pół mili za Szwedami. Pan Szandarowski rozmawiał właśnie z Rochem Kowalskim, który z rozkazami od kasztelana przyjechał, gdy nagle obaj ujrzeli nadlatującego co koń wyskoczy pacholika.", + "131679": "— Co to za diabeł tak pędzi? — rzekł Szandarowski — i jeszcze na źrebaku?", + "131680": "— Chłopak wiejski — odrzekł Kowalski.", + "131681": "Tymczasem pacholę przyleciało przed sam szereg i zatrzymało się dopiero wówczas, gdy źrebak, przestraszony widokiem koni i ludzi, stanął dęba i zarył kopytami w ziemię. Pacholik zeskoczył i trzymając go za grzywę, skłonił się panom rycerzom.", + "131682": "— A co powiesz? — spytał, zbliżywszy się, Szandarowski.", + "131683": "— Szwedy u nas w plebanii! Gadają, że sam król między nimi! — rzekł pachołek z iskrzącym wzrokiem.", + "131684": "— A siła ich?", + "131685": "— Nie będzie nad dwieście koni.", + "131686": "Szandarowskiemu z kolei zaświeciły się oczy; lecz bał się zasadzki, więc spojrzał groźnie na chłopaka i rzekł:", + "131687": "— Kto cię przysłał?", + "131688": "— Co mnie kto miał przysyłać! Samem na źrebaka na grodzi skoczył, ledwom się nie zatknął i czapkę zgubił. Dobrze, że mnie, ścierwa, nie obaczyli!", + "131689": "Prawda biła z opalonej twarzy pacholika i ochotę miał widocznie wielką na Szwedów, bo mu policzki pałały i stał przed oficerami, trzymając jedną ręką za grzywę źrebca, z rozwianym włosem, rozchełstaną koszulą na piersiach, oddychając szybko.", + "131690": "— A gdzie reszta szwedzkiego wojska? — spytał chorąży.", + "131691": "— Jeszcze o świtaniu przewaliło się ich tyla, żeśmy zrachować nie mogli, ale tamci poszli dalej, a ostała jeno jazda, a jeden śpi u dobrodzieja, powiadają, że król.", + "131692": "Na to Szandarowski:", + "131693": "— Chłopie, jeśli łżesz, szyja ci spadnie, ale jeśli prawdę mówisz, proś, o co chcesz.", + "131694": "A pacholik skłonił mu się do strzemienia.", + "131695": "— Żebym tak zdrów był! Nie chcę nijakiej nagrody, jeno żeby mi wielmożny pan oficer „siablę” dać kazał.", + "131696": "— A dać mu tam jaką szerpentynę! — krzyknął na swoją czeladź zupełnie już przekonany Szandarowski.", + "131697": "Inni oficerowie poczęli wypytywać jeszcze pachołka, gdzie dwór, gdzie wieś, co robią Szwedzi, ten zaś odrzekł:", + "131698": "— Pilnują, psiajuchy! Kiedy byście prosto poszli, to was obaczą, ale ja was za olszyną poprowadzę.", + "131699": "Wydano wnet rozkazy i chorągiew ruszyła zrazu rysią, potem w skok. Pachołek jechał oklep na swoim źrebaku bez uzdy, przed pierwszym szeregiem. Źrebaka piętami gołymi poganiał, a coraz to spoglądał promienistymi oczyma na obnażoną szerpentynę.", + "131700": "Gdy już wieś było widać, wykręcił w łozy i wiódł drogą, trochę grząską, ku olszynom, w których było jeszcze błotniściej; za czym zwolnili koniom.", + "131701": "— Cichajcie! — rzekł chłopak — jako się olszyna skończy, oni będą na prawo o ćwierć stajania.", + "131702": "Więc poczęli się posuwać bardzo z wolna, bo i droga była trudna, a ciężkie konie jazdy zapadały nieraz do kolan. Wreszcie olszyna poczęła rzednąć i wyjechali na brzeg.", + "131703": "Wówczas, nie dalej jak o trzysta kroków, ujrzeli idący nieco w górę obszerny majdan, za nim dom księży, otoczony lipami, między którymi widać było słomiane wiechetki ulów, na majdanie zaś dwustu jeźdźców w czółenkowych hełmach i pancerzach.", + "131704": "Olbrzymi jeźdźcy siedzieli na olbrzymich, lubo wychudzonych, koniach i stali w gotowości, jedni z rapierami przy ramionach, drudzy z muszkietami opartymi o uda, ale patrzyli wszyscy w inną stronę, ku głównej drodze, skąd jedynie mogli się spodziewać nieprzyjaciela. Wspaniały błękitny sztandar ze złotym lwem powiewał nad ich głowami.", + "131705": "Dalej, naokół domu, stały straże, po dwóch ludzi; jedna z nich zwrócona była ku olszynie, ale że słońce okrutnie grało i raziło oczy, a w olszynie, która już się pokryła bujnym liściem, było prawie ciemno, więc jeźdźców polskich nie mogła owa straż dostrzec.", + "131706": "W Szandarowskim, kawalerze ognistym, krew poczęła kipieć jak ukrop, lecz się pohamował i czekał, póki szereg się nie uładzi; tymczasem Roch Kowalski położył swą ciężką rękę na ramieniu pachołka.", + "131707": "— Słuchaj, bąku! — rzekł. — A widziałeś króla?", + "131708": "— Widziałem, wielmożny panie — szepnęło chłopię.", + "131709": "— Jakże wygląda? Po czym go poznać?", + "131710": "— Czarny okrutnie na gębie i czerwone wstęgi przy boku nosi.", + "131711": "— Konia zaś jego poznałbyś?", + "131712": "— Koń też kary, z łysiną.", + "131713": "Na to Roch:", + "131714": "— Stajenny! pilnuj się mnie i pokaż mi go!", + "131715": "— Dobrze, panie! A prędko skoczym?…", + "131716": "— Zamknij gębę!", + "131717": "Tu umilkli i pan Roch modlić się począł do Najświętszej Panny, aby mu z Karolem spotkać się dozwoliła i prowadziła rękę w spotkaniu.", + "131718": "Chwilę jeszcze trwała cisza, wtem koń pod samym Szandarowskim parsknął okrutnie. Na to rajtar ze straży spojrzał, drgnął, jakby go coś podrzuciło w kulbace, i wypalił z pistoletu.", + "131719": "— Ałła! ałła!.. Bij, morduj!… zabij!… Uha-u-bij! — rozległo się w olszynie.", + "131720": "I chorągiew, wypadłszy jak grom z cienia, runęła ku Szwedom.", + "131721": "Uderzyła w dym, nim zdołali się wszyscy do niej czołem zwrócić, i wnet poczęła się straszna rąbanina na szable tylko i rapiery, bo strzelać nikt nie miał czasu. W mgnieniu oka zepchnięto rajtarów na płot, który zwalił się z trzaskiem pod parciem zadów końskich, i poczęto ich siec tak zapamiętale, iż stłoczyli się i zmieszali. Dwakroć próbowali się zewrzeć i dwakroć rozerwani utworzyli dwie osobne kupy, które w mgnieniu oka rozdzieliły się znowu na mniejsze, wreszcie rozsypały się jak ziarnka grochu, które chłop szuflą rzuci w powietrze. Nagle rozległy się rozpaczliwe głosy:", + "131722": "— Król! król! Ratujcie króla!", + "131723": "Karol Gustaw zaś zaraz w pierwszej chwili spotkania wypadł z pistoletami w ręku i szpadą w zębach przeze drzwi. Rajtar, który trzymał konia tuż przy drzwiach, podał mu go natychmiast, król wskoczył nań i skręciwszy koło samego węgła rzucił się między lipy i ule, by tyłem wymknąć się z koła bitwy.", + "131724": "Dobiegłszy do płotu wspiął konia, przesadził płot i wpadł w kupę rajtarów, broniącą się prawemu skrzydłu polskiemu, które przed chwilą właśnie okrążywszy dom, zderzyło się za ogrodem ze Szwedami.", + "131725": "— W konie! — krzyknął Karol Gustaw.", + "131726": "I obaliwszy pchnięciem szpady jeźdźca polskiego, który już wznosił nań szablę, jednym susem wydostał się z wiru bitwy; za nim rajtarowie rozerwali szereg polski i ruszyli całym pędem, jak stado jeleni, gnane przez psy, pędzi tam, gdzie je prowadzi rogacz przewodnik.", + "131727": "Jeźdźcy polscy zwrócili za nimi konie i rozpoczęła się gonitwa. Jedni i drudzy wypadli na główną drogę prowadzącą z Rudnika do Bojanówka. Spostrzeżono ich z przedniego dziedzińca, na którym wrzała główną bitwa, i wówczas to właśnie rozległy się głosy:", + "131728": "— Król! król! Ratujcie króla!", + "131729": "Lecz rajtarowie na przednim dziedzińcu byli już tak przyciśnięci przez samego Szandarowskiego, że i o własnym nawet ratunku myśleć nie mogli, pognał więc król w kupie nie większej nad dwunastu rajtarów, za nimi zaś pognało blisko trzydziestu towarzystwa, na czele zaś wszystkich Roch Kowalski.", + "131730": "Pachołek, który miał mu króla pokazać, zamieszał się gdzieś w głównej bitwie, lecz Roch i sam poznał Karola Gustawa po bukiecie z czerwonych wstąg. Za czym pomyślał, że jego chwila nadeszła, pochylił się w kulbace, ścisnął konia ostrogami i popędził jak wicher naprzód.", + "131731": "Uciekający, dobywając ostatnich sił z koni, rozciągnęli się po szerokiej drodze. Szybsze i lżejsze rumaki polskie poczęły ich jednak wkrótce dochodzić. Pierwszego rajtara dojechał Roch bardzo prędko, więc wstał w strzemionach dla lepszego rozmachu i ciął strasznie; rękę wraz z łopatką jednym okropnym zamachem odwalił i biegł wichrem, oczy na nowo w króla utkwiwszy.", + "131732": "Następnie drugi rajtar zaczernił mu przed oczyma, zwalił drugiego, trzeciemu przełupał hełm i głowę na dwie połowy i rwał dalej, króla jedynie na oku mając. Wtem konie poczęły rajtarom rozpierać się i padać; chmura jeźdźców polskich dognała ich i wysiekła w mgnieniu oka.", + "131733": "Pan Roch pomijał już ludzi i konie, by czasu nie tracić, przestrzeń między nim a Karolem Gustawem poczęła się zmniejszać. Dwóch już tylko jeźdźców przedzielało ich na przestrzeni kilkudziesięciu kroków.", + "131734": "Wtem strzała, puszczona z łuku przez któregoś z towarzyszów, zaśpiewała koło ucha panu Rochowi i utkwiła w krzyżach pędzącego przed nim rajtara, a ów zakołysał się w prawo, w lewo, wreszcie wygiął się w tył, zaryczał nieludzkim głosem i spadł z kulbaki.", + "131735": "Między Rochem a królem został już tylko jeden.", + "131736": "Lecz ten jeden, pragnąc widocznie ratować króla, zamiast uciekać zawrócił konia. Pan Roch dobiegł i nie tak kula armatnia znosi człowieka z kulbaki, jako on zwalił go na ziemię, po czym, wydawszy krzyk okropny, rzucił się na kształt rozjuszonego odyńca przed siebie.", + "131737": "Król byłby mu może stawił także czoło i zginąłby niechybnie, ale za Rochem nadlatywali inni i strzały poczęły świstać, lada chwila która z nich mogła zranić konia, więc król ścisnął go jeszcze mocniej piętami, twarz pochylił na grzywę i rwał przed sobą przestrzeń, na kształt jaskółki ściganej przez jastrzębia.", + "131738": "Zaś pan Roch począł swego nie tylko ostrogami bóść, ale płazem szabli okładać, i tak pędzili jeden za drugim. Drzewa, kamienie, łozy migały im w oczach, wiatr świstał w uszach. Kapelusz królowi spadł z głowy, rzucił wreszcie i kieskę sądząc, że nieubłagany jeździec ułakomi się na nią i pogoni zaniecha; lecz Kowalski ani na nią spojrzał i walił coraz silniej konia, który począł wreszcie stękać z wysilenia.", + "131739": "Pan Roch zaś widocznie zapamiętał się ze wszystkim, bo biegnąc jął krzyczeć głosem, w którym obok groźby drgała i prośba:", + "131740": "— Stój! na miłosierdzie boskie!", + "131741": "Wtem koń królewski potknął się tak silnie, że gdyby król całą siłą nie podtrzymał go cuglami, byłby upadł. Roch ryknął jak żubr, przestrzeń dzieląca go od króla zmniejszyła się znacznie.", + "131742": "Po chwili rumak zaplątał się drugi raz i znów, nim król ustawił go na nogach, Roch zbliżył się o kilkanaście sążni. Wówczas wyprostował się już w kulbace jak do cięcia. Straszny był… Oczy wyszły mu na wierzch, a zęby błysnęły spod rudawych wąsów… Jeszcze jedno potknięcie konia, jeszcze chwila, a losy całej Rzeczypospolitej, losy Szwecji i całej wojny byłyby rozstrzygnięte. Lecz rumak królewski znów biec począł, król zaś odwróciwszy się, błysnął lufami dwóch pistoletów i po dwakroć dał ognia.", + "131743": "Jedna z kul strzaskała kolano Rochowego bachmata. Ten wspiął się, a następnie padł na przednie nogi i zarył nozdrzami w ziemię.", + "131744": "Król mógłby był w tej chwili rzucić się na swego prześladowcę i przeszyć go szpadą na wylot, lecz w odległości dwustu kroków nadlatywali inni jeźdźcy polscy, więc pochylił się na nowo w kulbace i pomknął jak strzała z tatarskiego łuku puszczona.", + "131745": "Roch wydobył się spod konia. Chwilę popatrzył bezprzytomnie za uciekającym, następnie zatoczył się jak pijany, siadł na drodze i począł ryczeć jak niedźwiedź.", + "131746": "Król zaś coraz był dalej, dalej, dalej!… Wreszcie począł zmniejszać się, topnieć i znikł w czarnej opasce chojarów.", + "131747": "Wtem z krzykiem i hukaniem nadbiegli towarzysze Rocha. Było ich z piętnastu, którym dopisały konie. Jeden z nich niósł kieskę królewską, drugi kapelusz, na którym czarne strusie pióra były diamentami upięte. Ci obaj poczęli wołać:", + "131748": "— Twoje to, twoje, towarzyszu! Słusznie ci się to należy!", + "131749": "A inni:", + "131750": "— Wiesz, kogoś gonił? Wiesz, kogoś dojeżdżał? To był sam Carolus!", + "131751": "— Na Boga! Póki żyw, tak nie uciekał przed nikim, jak przed tobą. Chwałą niezmierną się okryłeś, kawalerze!…", + "131752": "— A co rajtarów przedtem nałuszczył, nim się za samym królem wysforował!", + "131753": "— Małoś tą szablą Rzeczypospolitej w mig nie zbawił!", + "131754": "— Bierz kiesę!", + "131755": "— Bierz kapelusz!", + "131756": "— Zacny był koń, ale dziesięć takich za te skarby kupisz!", + "131757": "Roch spoglądał na nich osłupiałymi oczyma, na koniec zerwał się i zakrzyknął:", + "131758": "— Jam Kowalski, a to pani Kowalska… Idźcie do wszystkich diabłów!!", + "131759": "— Rozum mu się pomieszał! — poczęto wołać.", + "131760": "— Konia mi dawajcie! Jeszcze doścignę! — wołał Roch.", + "131761": "Lecz oni wzięli go pod ręce i choć się rzucał, poprowadzili nazad ku Rudnikowi, uspokajając i pocieszając po drodze.", + "131762": "— Dałeś mu pietra! — wołali. — Na co mu to przyszło temu Wiktorowi, temu pogromicielowi tylu państw, miast, wojsk!…", + "131763": "— Cha! cha! Poznał polskich kawalerów!", + "131764": "— Sprzykrzy mu się w Rzeczypospolitej. Ciasne nań termina przyszły!", + "131765": "— Vivat Roch Kowalski!", + "131766": "— Vivat! vivat najmężniejszy kawaler! chluba całego wojska!", + "131767": "I poczęto pić z manierek. Dano i Rochowi, a on do dna jeden bukłaczek wychylił i pocieszył się zaraz znacznie.", + "131768": "W czasie owego pościgu za królem na bojanowskiej drodze rajtarzy przed plebanią bronili się jednak z godną tego sławnego pułku odwagą. Lubo napadnięci niespodzianie i zrazu bardzo prędko rozproszeni, równie prędko zebrali się przez to samo, że ich otoczono gęstą kupą, koło błękitnego sztandaru. Ani jeden nie poprosił o pardon, ale stanąwszy koń przy koniu, ramię przy ramieniu, bodli rapierami tak zaciekle, iż przez chwilę zwycięstwo zdawało się chylić na ich stronę. Trzeba ich było albo na nowo rozrywać, co stało się niepodobnym, gdyż naokół otaczała ich wstęga polskich jeźdźców, albo wyciąć do nogi. Uznał tę drugą myśl za lepszą Szandarowski, więc opasawszy kupę jeszcze ciaśniejszym pierścieniem, sam rzucał się na nieprzyjaciół, jak ranny krzeczot na stado długodziobych żurawi. Uczyniła się rzeź sroga i tłok. Szable brzęczały o rapiery, rapiery łamały się o furdymenta szabel. Czasem koń wspinał się jak delfin nad morską falę i po chwili wpadał w wir mężów i koni. Krzyki ustały, rozlegał się tylko kwik koński, przeraźliwy brzęk żelaza i sapanie zdyszanych piersi rycerskich; niezwykła zaciekłość opanowała serca Polaków i Szwedów. Walczono złamkami szabel i rapierów; jedni sczepiali się z drugimi na kształt jastrzębi; chwytano się za włosy, wąsy, gryziono zębami; ci, którzy spadli z koni, a jeszcze na nogach utrzymać się mogli, żgali nożami w brzuchy końskie, w łydy jeźdźców. W dymie, w wyziewach koni, w straszliwym uniesieniu bojowym ludzie zmieniali się w olbrzymów i zadawali ciosy olbrzymie; ramiona zmieniały się w maczugi, szable w błyskawice. Jednym zamachem rozbijano hełmy stalowe jak garnki, rażono się przez łby, odwalano ręce z mieczami, cięto się bez wytchnienia, cięto bez pardonu, bez miłosierdzia. Spod wiru ludzi i koni krew strumieniami poczęła spływać po majdanie.", + "131769": "Olbrzymi błękitny sztandar pływał jeszcze nad kołem szwedzkim, lecz kolisko zmniejszało się z każdą chwilą.", + "131770": "Jak gdy żniwiarze staną z dwóch stron łanu i poczną migotać sierpami, łan niknie, a oni widzą się coraz bliżej, tak pierścień polski zaciskał się coraz bardziej, tak iż walczący z jednej strony mogli już dojrzeć krzywe szable walczących po przeciwnej.", + "131771": "Pan Szandarowski szalał jak huragan i wżerał się w Szwedów, jako zgłodniały wilk wżera się paszczą w mięso świeżo zduszonego konia, lecz jeden jeździec go furią przewyższył, a było nim owo pacholę, które pierwsze znać dało o Szwedach w Rudniku, a teraz skoczyło wraz z całą chorągwią na nieprzyjaciela. Księży źrebiec trzylatek, który dotąd chadzał spokojnie po grodzi, naciskany przez konie, nie mogąc się wyrwać ze skrzętu, rzekłbyś: wściekł się jak i pan jego; więc ze stulonymi uszyma, z oczami wyszłymi na wierzch głowy, z najeżoną grzywą parł naprzód, kąsał, wierzgał, chłopak zaś szablą, jak cepem, machał na oślep, w prawo, w lewo, od ucha; płowa czupryna spłynęła mu krwią, ostrza rapierów podziurawiły mu ramiona i uda; twarz miał pociętą, lecz owe rany podniecały go tylko. Bił się w zapamiętaniu, jak człowiek, który o własnym życiu zdesperował i pragnie tylko pomścić śmierć swoją.", + "131772": "Tymczasem jednak zastęp szwedzki zmniejszał się jak kupa śniegu, którą polewają ze wszystkich stron ukropem. Wreszcie koło królewskiego sztandaru zostało się tylko kilkunastu. Mrowie polskie pokryło ich zupełnie, a oni umierali ponuro, z zaciśniętymi zębami; żaden rąk nie wyciągnął, żaden nie zawołał o litość.", + "131773": "Wtem w zamęcie rozległy się głosy:", + "131774": "— Chorągiew brać! chorągiew!", + "131775": "Usłyszawszy to, pachoł żgnął sztychem źrebca i rzucił się jak płomień naprzód, gdy zaś każdy z rajtarów stojących przy sztandarze miał na sobie dwóch lub trzech jeźdźców polskich, chłopak chlasnął chorążego szablą przez gębę, a ten ręce rozkrzyżował i pochylił się twarzą na grzywę końską.", + "131776": "Błękitny sztandar upadł z nim razem.", + "131777": "Najbliższy rajtar, krzyknąwszy okropnie, chwycił natychmiast za drzewce, zaś chłopak ujął za płachtę, szarpnął, oddarł w mgnieniu oka, zwinął ją w kłąb i przyciskając obu rękoma do piersi, począł wrzeszczeć wniebogłosy:", + "131778": "— Mam, nie dam! Mam, nie dam!", + "131779": "Ostatni pozostali rajtarowie rzucili się na niego z wściekłością, jeden pchnął go jeszcze przez chorągiew i przeszył mu ramię, lecz w tej chwili rozniesiono wszystkich na szablach w puch.", + "131780": "Za czym kilkanaście krwawych rąk wyciągnęło się ku chłopakowi.", + "131781": "— Chorągiew, dawaj chorągiew! — poczęto wołać.", + "131782": "Szandarowski poskoczył mu z pomocą.", + "131783": "— Zaniechać go! On wziął w moich oczach, niech ją samemu kasztelanowi odda.", + "131784": "— Jedzie kasztelan! jedzie! — ozwały się liczne głosy.", + "131785": "Jakoż z dala ozwały się wojenne krzywuły i na drodze od strony grodzi ukazała się cała chorągiew pędząca w skok ku plebanii. Była to chorągiew laudańska; na jej czele jechał sam pan Czarniecki. Dobiegłszy, widząc, iż wszystko już skończone, wstrzymali konie; żołnierze Szandarowskiego poczęli się sypać ku nim.", + "131786": "Poskoczył i Szandarowski z relacją do kasztelana, tak zaś był spracowany, że z początku tchu złapać nie mógł, bo i dygotał jak w febrze, i głos urywał mu się co chwila w gardzieli.", + "131787": "— Sam król był… nie wiem… jeżeli uszedł…", + "131788": "— Uszedł! uszedł! — ozwali się ci, którzy patrzyli na gonitwę.", + "131789": "— Chorągiew wzięta!… Trupa moc!", + "131790": "Czarniecki, nie rzekłszy ni słowa, posunął się z koniem ku pobojowisku, które okrutny i żałosny przedstawiało widok. Przeszło dwieście trupów szwedzkich i polskich leżało mostem, jeden tuż koło drugiego; często jeden na drugim… Niektórzy trzymali się za włosy, niektórzy poumierali, gryząc się wzajemnie zębami lub szarpiąc się pazurami. A znów inni dzierżyli się jakoby w braterskim objęciu lub leżeli wsparci głowami na piersiach nieprzyjaciół. Wiele twarzy było tak stratowanych, że nie pozostało w nich nic człowieczego; te zaś, których nie zdruzgotały kopyta, oczy miały otwarte, pełne przerażenia, grozy bojowej, wściekłości… Krew chlupotała w rozmiękłej ziemi pod nogami kasztelańskiego konia, które wnet poczerwieniały wyżej pęcin; zapach krwi i potu końskiego drażnił nozdrza i tamował dech w piersiach.", + "131791": "Kasztelan patrzył, takim okiem na owe ciała ludzkie, jakim dziedzic patrzy na powiązane snopy pszeniczne mające bróg napełnić. Zadowolenie odbiło się na jego twarzy. W milczeniu objechał dokoła plebanii, popatrzył na trupy leżące z drugiej strony za sadem, za czym powrócił z wolna na główne bojowisko.", + "131792": "— Rzetelną tu widzę robotę — rzekł — i kontent jestem z waszmościów!", + "131793": "Oni zaś wyrzucili krwawymi rękoma czapki w górę:", + "131794": "— Vivat Czarniecki!", + "131795": "— Daj Bóg drugie prędkie spotkanie!… Vivat!… vivat!…", + "131796": "A kasztelan na to:", + "131797": "— Pójdziecie do tylnej straży dla wypoczynku. Mości Szandarowski, a kto wziął chorągiew?", + "131798": "— Dawajcie pachołka! — zakrzyknął Szandarowski — gdzie on?", + "131799": "Żołnierze skoczyli szukać i znaleźli pacholika siedzącego pod ścianą stajenną przy źrebcu, który padł z ran i ostatnie właśnie tchnienie wydawał. Na pierwszy rzut oka zdawało się, że i chłopakowi niewiele się należy, trzymał jednak chorągiew obu rękoma i przy piersiach.", + "131800": "Porwano go natychmiast i przyprowadzono przed kasztelana. Stanął tedy bosy, rozczochrany, z nagą piersią, z koszulą i sukmaniną w strzępach, zamazany krwią szwedzką i własną jak nieboskie stworzenie, chwiejący się na nogach, ale z ogniem niezgasłym jeszcze w źrenicach. Zdumiał się pan Czarniecki na jego widok.", + "131801": "— Jakże to? — spytał — ten zdobył królewską chorągiew?", + "131802": "— Własną ręką i własną krwią — odparł Szandarowski. — On także pierwszy dał znać o Szwedach, a potem w największym ukropie tyle dokazywał, że mnie samego i wszystkich superavit!", + "131803": "— Prawda jest! Rzetelna prawda, jakoby kto spisał — zakrzyknęli towarzysze.", + "131804": "— Jak ci na imię? — spytał chłopaka pan Czarniecki.", + "131805": "— Michałko.", + "131806": "— Czyj jesteś?", + "131807": "— Księży.", + "131808": "— Byłeś księży, ale będziesz swój własny! — odrzekł kasztelan.", + "131809": "Lecz Michałko nie słyszał już ostatnich słów, bo z ran, z upływu krwi zachwiał się i padł głową na kasztelańskie strzemię.", + "131810": "— Wziąć go, dać mu wszelki starunek. Ja w tym, że na pierwszym sejmie równy on wszystkim waszmościom będzie stanem, jako duszą już dziś równy!", + "131811": "— Godzien tego! godzien! — zakrzyknęła szlachta.", + "131812": "Po czym wzięto Michałka na nosze i wniesiono do plebanii.", + "131813": "Zaś pan Czarniecki słuchał dalszej relacji, którą nie Szandarowski już składał, ale ci, którzy pościg pana Rocha za Karolem Gustawem widzieli. Okrutnie uradował się tym opowiadaniem pan Czarniecki, aż się za głowę chwytał, to znów dłońmi po kolanach uderzał, bo rozumiał, że po takim terminie znacznie musi upaść duch w Karolu.", + "131814": "Pan Zagłoba nie mniej się radował i biorąc się w boki, z dumą powtarzał do rycerstwa:", + "131815": "— Ha, zbój! co? Gdyby był Carolusa doścignął, sam diabeł nie potrafiłby mu go odjąć! Moja krew, jak mi Bóg miły, moja krew!", + "131816": "Pan Zagłoba z biegiem czasu i sam uwierzył w to święcie, że jest wujem Rocha Kowalskiego.", + "131817": "Tymczasem pan Czarniecki kazał szukać młodego rycerza, ale nie mogli go znaleźć, bo pan Roch ze wstydu i zmartwienia wlazł do stodoły, zakopał się w słomę i usnął tak mocno, że dopiero nazajutrz dzień dogonił chorągiew. Ale jeszcze był bardzo strapiony i nie śmiał pokazać się wujowi na oczy. Ten wszelako sam go poszukał i pocieszać zaczął.", + "131818": "— Nie frasuj się, Rochu! — mówił. — Wielką i tak chwałą się okryłeś; sam słyszałem, jak cię pan kasztelan wysławiał: „Kiep (powiada) na oko, że i trzech, zda się, nie zliczy, a to, widzę, ognisty kawaler, który reputację całego wojska podniósł!”", + "131819": "— Pan Jezus mi nie pobłogosławił — rzekł Roch — bom się poprzedniego dnia upił i pacierzam wieczorem zaniechał!", + "131820": "— Jeno nie próbuj wyroków boskich dochodzić, żebyś zaś jeszcze nie pobluźnił. Co możesz na plecy brać, to bierz, ale na rozum nie bierz, gdyż zaraz będziesz szwankował.", + "131821": "— Bom już był tak blisko, że mnie pot od jego konia zalatywał. Byłbym go do kulbaki przeciął! Wuj to myśli, że ja zgoła nie mam rozumu!", + "131822": "Na to Zagłoba:", + "131823": "— Każde bydlę ma swój rozum. Setny chłop z ciebie, Rochu, pociechy mi jeszcze nieraz przysporzysz. Daj Boże, żeby twoi synowie mieli ten sam w pięści rozum!", + "131824": "— A nie potrzebuję! — rzekł Roch. — Ja jestem Kowalski, a to pani Kowalska…", + "131825": "Rozdział VII", + "131826": "Po rudnickich terminach poszedł król dalej w klin, między San a Wisłę, i nie przestał po staremu z tylną strażą iść, bo był nie tylko znamienitym wodzem, ale i rycerzem odwagi niezrównanej. Szli za nim pan Czarniecki, pan Witowski, pan Lubomirski i napędzali go jako zwierza do sieci. Luźne partie hałasowały dniem i nocą nad Szwedami. Żywności było coraz mniej, wojsko coraz bardziej znużone i na duchu upadłe, zguby pewnej oczekujące.", + "131827": "Zaszyli się na koniec Szwedzi w sam kąt, gdzie się dwie rzeki schodzą, i odetchnęli. Tu już z jednej strony broniła ich Wisła, z drugiej San, szeroko, jako zwykle wiosną rozlany, zaś trzeci bok trójkąta umocnił król potężnymi szańcami, na które pozaciągano działa.", + "131828": "Nie do zdobycia to była pozycja, jeno można w niej było z głodu umrzeć. Ale i pod tym względem lepszej nabrali Szwedzi otuchy, gdyż spodziewali się, że im z Krakowa i innych fortec nadbrzeżnych wodą komendanci spyżę przyślą. Ot, zaraz pod bokiem był Sandomierz, w którym pułkownik Szynkler znaczne nagromadził zapasy. Toż i wnet je nadesłał, więc jedli, pili, spali, a zbudziwszy się, śpiewali luterskie psalmy na chwałę Bogu, że ich z tak ciężkiej toni wyratował.", + "131829": "Lecz pan Czarniecki nowe gotował im ciosy.", + "131830": "Sandomierz w szwedzkim ręku mógł ciągle przychodzić w pomoc głównej armii, umyślił więc pan Czarniecki jednym zamachem odebrać miasto, zamek, a Szwedów wyciąć.", + "131831": "— Okrutne im sprawimy widowisko — mówił na radzie wojennej — będą patrzeć z tamtego brzegu, jako na miasto uderzym, a z pomocą przez Wisłę przyjść nie potrafią; my zaś, mając Sandomierz, żywności z Krakowa od Wirtza nie puścimy.", + "131832": "Pan Lubomirski, pan Witowski i inni starzy wojownicy odradzali panu Czarnieckiemu ten postępek.", + "131833": "— Dobrze by było — mówili — opanować tak znaczne miasto i siła moglibyśmy Szwedom tym zaszkodzić, ale jak go wziąć? Piechoty nie mamy, armat wielkich nie mamy; trudno, by jazda na mury się darła.", + "131834": "Na to pan Czarniecki:", + "131835": "— Albo to nasi chłopi źle się na piechotę biją? Bylem takich Michałków parę tysięcy znalazł, wezmę nie tylko Sandomierz, ale i Warszawę!", + "131836": "I nie słuchając dłużej niczyich rad, przeprawił się przez Wisłę. Ledwie po okolicy głos poszedł, sypnęło się do niego parę tysięcy luda, kto z kosą, kto z rusznicą, kto z muszkietem, i ruszyli pod Sandomierz.", + "131837": "Wpadli do miasta dość niespodzianie i po ulicach wszczęła się rzeźba okrutna. Szwedzi bronili się zaciekle z okien, z dachów, lecz wytrzymać nawałności nie mogli. Wygnieciono ich jak robactwo po domach i wyparto całkiem z miasta. Szynkler schronił się z resztą do zamku, lecz Polacy tymże impetem ruszyli za nimi. Rozpoczął się szturm do bram i murów. Poznał Szynkler, że i w zamku się nie utrzyma.", + "131838": "Więc zgarnął, co mógł, ludzi, rzeczy, zapasów żywności i wsadziwszy na szkuty, przeprawiał się do króla, który patrzył z drugiego brzegu na klęskę swoich, nie mogąc im iść w pomoc.", + "131839": "Zamek wpadł w ręce polskie.", + "131840": "Lecz chytry Szwed, uchodząc, podsadził pod mury, po piwnicach, beczki z prochem i z zapalonymi lontami.", + "131841": "Zaraz, stanąwszy przed obliczem króla, powiedział mu tę wiadomość, aby mu serce rozweselić.", + "131842": "— Zamek w powietrze wyleci ze wszystkimi ludźmi — rzekł. — Może i sam Czarniecki zginie.", + "131843": "— Jeśli tak, to i ja chcę widzieć, jako pobożni Polacy do nieba lecieć będą — odrzekł król.", + "131844": "I pozostał ze wszystkimi jenerałami na miejscu.", + "131845": "Tymczasem, mimo zakazów Czarnieckiego, który zdradę przewidywał, wolentarze i chłopi rozbiegli się po całym zamku dla szukania ukrytych Szwedów i dla rabunku. Trąby grały larum, by kto żyw, chronił się do miasta, lecz oni nie słyszeli tych głosów lub nie chcieli na nie zważać.", + "131846": "Nagle zatrzęsła się im ziemia pod nogami, grzmot straszny i huk targnęły powietrzem, olbrzymi słup ognia strzelił do góry, wyrzucając w powietrze ziemię, mury, dachy, cały zamek i przeszło pięćset ciał tych, którzy się cofnąć nie zdołali.", + "131847": "Karol Gustaw w boki się wziął z radości, a usłużni dworacy wnet zaczęli powtarzać jego słowa.", + "131848": "— Do nieba idą Polacy! do nieba! do nieba!", + "131849": "Lecz przedwczesna to była radość, bo niemniej Sandomierz został w ręku polskim i nie mógł już zaopatrywać w żywność głównej armii, zamkniętej w kącie rzecznym.", + "131850": "Pan Czarniecki rozbił obóz naprzeciw Szwedów, po drugiej stronie Wisły, i pilnował przeprawy.", + "131851": "Zaś pan Sapieha, hetman wielki litewski i wojewoda wileński, nadciągnął z Litwinami z drugiej strony i położył się za Sanem.", + "131852": "Obsaczono tedy Szwedów zupełnie; chwycono ich jakoby w kleszcze.", + "131853": "— Potrzask zapadł! — mówili między sobą żołnierze w polskich obozach.", + "131854": "Każdy bowiem, najmniej nawet ze sztuką wojenną obznajmiony, rozumiał, że zguba wisi nad najezdnikami nieuchronna, chybaby nadeszły na czas posiłki i wyrwały ich toni.", + "131855": "Rozumieli to i Szwedzi; co rano oficerowie i żołnierze przychodząc nad brzeg Wisły, spoglądali z rozpaczą w oczach i w sercu na czerniejące po drugiej stronie zastępy groźnej jazdy Czarnieckiego.", + "131856": "Następnie szli nad San, tam znów wojska pana Sapieżyńskie czuwały dzień i noc, gotowe przyjąć ich szablą i muszkietem.", + "131857": "O przeprawie bądź przez San, bądź przez Wisłę, póki oba wojska stały w pobliżu, nie było co i myśleć. Mogliby chyba Szwedzi wracać do Jarosławia tąż samą drogą, którą przyszli, ale to wiedzieli, że w takim razie ani jeden z nich nie zobaczyłby już Szwecji.", + "131858": "Poczęły więc im płynąć ciężkie dni, cięższe jeszcze, bo swarliwe i pełne hałasów, noce… Żywność znowu się kończyła.", + "131859": "Tymczasem pan Czarniecki, zostawiwszy komendę nad wojskiem panu Lubomirskiemu i wziąwszy laudańską chorągiew dla asysty, przeprawił się przez Wisłę powyżej ujścia Sanu, aby się z panem Sapiehą zobaczyć i o dalszej wojnie z nim naradzić.", + "131860": "Tym razem nie potrzeba było pośrednictwa Zagłoby, aby dwóch wodzów do siebie dopasować, obaj bowiem miłowali ojczyznę więcej niż każden siebie samego, obaj byli gotowi dla niej poświęcić prywatę, miłość własną i ambicję.", + "131861": "Hetman litewski nie zazdrościł Czarnieckiemu, Czarniecki również hetmanowi, owszem, obaj się wielbili wzajemnie, toteż spotkanie między nimi było takie, że aż najstarszym żołnierzom łzy stanęły w oczach.", + "131862": "— Rośnie Rzeczpospolita, raduje się miła ojczyzna, gdy tacy jej synowie w ramiona się biorą — mówił do Wołodyjowskiego i do Skrzetuskich Zagłoba. — Czarniecki straszny wojennik i szczera dusza, ale i Sapia do rany przyłóż, to się zgoi. Bodaj się tacy na kamieniu rodzili. Oto skóra by na Szwedach spierzchła, żeby owe afekta największych ludzi widzieć mogli. Czymże to oni nas bowiem zawojowali, jeżeli nie niezgodą a zawiścią panów. Zali siłą nas zmogli, co? Ot, takich rozumiem! Dusza w człeku skacze na widok takiego spotkania. Ręczę też wam i za to, że nie będzie suche, bo Sapio okrutnie uczty lubi, a już z takim konfidentem chętnie sobie cuglów popuści.", + "131863": "— Bóg łaskaw! zło mija! Bóg łaskaw! — mówił Jan Skrzetuski.", + "131864": "— Obacz, abyś nie bluźnił! — odrzekł mu na to Zagłoba — każde zło musi minąć, bo gdyby wiecznie trwało, to byłby dowód, że diabeł rządzi światem, nie zaś Pan Jezus, któren miłosierdzie ma nieprzebrane.", + "131865": "Dalszą rozmowę przerwał im widok Babinicza, którego wyniosłą postać ujrzeli z dala ponad falą głów innych. Pan Wołodyjowski i Zagłoba poczęli zaraz kiwać na niego, lecz on tak zapatrzony był w pana Czarnieckiego, że ich zrazu nie zauważył.", + "131866": "— Patrzcie — rzekł Zagłoba — jako się chłop zmizerował!", + "131867": "— Nie musiał wiele wskórać przeciw księciu Bogusławowi — odpowiedział Wołodyjowski — inaczej byłby weselszy.", + "131868": "— I pewno, że nie wskórał. Wiadomo, że Bogusław pod Malborgiem, razem ze Szteinbokiem, przeciw fortecy czyni.", + "131869": "— W Bogu nadzieja, że nic nie sprawią!", + "131870": "Na to pan Zagłoba:", + "131871": "— Choćby też i Malborg wzięli, my tymczasem Carolum Gustavum captivabimus; obaczym, czy fortecy za króla nie oddadzą.", + "131872": "— Patrzcie! Babinicz idzie już do nas! — przerwał Skrzetuski.", + "131873": "On zaś istotnie, dostrzegłszy ich, począł odsuwać tłum na obie strony i dążyć ku nim, kiwając im czapką i uśmiechając się z daleka. Przywitali się jak dobrzy znajomi i przyjaciele.", + "131874": "— Co słychać? Cóżeś, panie kawalerze, uczynił z księciem? — pytał Zagłoba.", + "131875": "— Źle słychać, źle! Ale nie pora o tym powiadać. Teraz do stołów zasiądziemy. Waszmościowie zostaniecie tu na noc; chodźcież do mnie po uczcie na nocleg, między moich Tatarów. Szałas mam wygodny, to sobie przy kielichach pogawędzim do rana.", + "131876": "— Jak tylko ktoś mądrze mówi, nie ja się przeciwię! — odparł Zagłoba. — Powiedz nam jeno, od czegoś tak wymizerniał?", + "131877": "— Bo mnie w bitwie razem z koniem obalił i rozbił ten piekielnik, jako gliniany garnek, że jeno od tej pory żywą krwią pluwam i przyjść do siebie nie mogę. W miłosierdziu Pana naszego Chrystusa nadzieja, że jeszcze krew z niego wytoczę. Ale teraz chodźmy, bo już pan Sapieha z panem Czarnieckim poczynają sobie świadczyć i o pierwszy krok się ceremoniować. Znak to, że stoły gotowe. Z wielkim sercem tu na was czekamy, boście też juchy szwedzkiej dość rozlali.", + "131878": "— Niech inni mówią, jakem dokazywał! — rzekł Zagłoba — mnie nie wypada!", + "131879": "Wtem całe tłumy ruszyły się i poszli wszyscy na majdan między namioty, na którym zastawione były stoły. Pan Sapieha wystąpił na cześć pana Czarnieckiego jak król. Stół, przy którym posadzono kasztelana, był szwedzkimi chorągwiami nakryty. Miody i wina lały się ze stągiew, aż obaj wodzowie podchmielili sobie nieco pod koniec. Nie brakło wesołości, żartów, wiwatów, gwaru, aż lubo pogoda była cudna i słońce nad podziw dogrzewało, chłód wieczorny spędził wreszcie ucztujących.", + "131880": "Wówczas Kmicic zabrał swoich gości między Tatarów. Siedli tedy w jego namiocie na łubach, obficie wszelkiego rodzaju zdobyczą wypchanych, i gwarzyć poczęli o Kmicicowej wyprawie.", + "131881": "— Bogusław teraz jest pod Malborgiem — mówił pan Andrzej — a inni powiadają, że u elektora, z którym razem na odsiecz królowi ma ciągnąć.", + "131882": "— To lepiej! to się spotkamy! Wy, młodzi, nie umiecie sobie z nim poradzić, obaczym, jak sobie stary da rady! Z różnymi się spotykał, ale z Zagłobą jeszcze nie. Powiadam, że się spotkamy, chyba mu książę Janusz w testamencie zalecił, żeby Zagłobę z dala omijał. Może to być!", + "131883": "— Elektor chytry człek — rzekł Jan Skrzetuski — i niech tylko ujrzy, że z Carolusem źle, wnet będzie wszystkie obietnice i przysięgi relaksował.", + "131884": "— A ja wam mówię, że nie — rzekł Zagłoba. — Nikt nie jest na nas bardziej zawzięty jako Prusak. Gdy twój sługa, który cię pod nogi musiał podejmować i szaty twoje czyścić, panem twoim przy odmianie fortuny zostanie, to właśnie tym będzie sroższy, im byłeś mu panem łaskawszym.", + "131885": "— To zaś czemu? — pytał Wołodyjowski.", + "131886": "— Bo mu jego służebna kondycja w pamięci zostanie, i mścił się będzie za nią na tobie, choćbyś mu same dobrodziejstwa świadczył.", + "131887": "— Mniejsza z tym! — rzekł Wołodyjowski. — Nieraz też się zdarza, że i pies pana w rękę ukąsi. Niech nam Babinicz lepiej o swojej wyprawie powiada.", + "131888": "— Słuchamy! — rzekł Skrzetuski.", + "131889": "Kmicic, pomilczawszy chwilę, nabrał tchu i począł rozpowiadać o ostatniej wojnie Sapieżyńskiej z Bogusławem, o klęsce tego ostatniego pod Janowem, na koniec o tym, jak książę Bogusław, rozbiwszy w puch Tatarów, jego samego wraz z koniem na ziemię obalił i z życiem uszedł.", + "131890": "— A powiadałeś waszmość — przerwał Wołodyjowski — że go będziesz ze swymi Tatary choćby do Bałtyku ścigał…", + "131891": "Na to Kmicic:", + "131892": "— A waszmość mnie powiadałeś także w swoim czasie, jako tu obecny pan Skrzetuski, gdy mu Bohun umiłowaną dziewkę porwał, przecie i jej, i zemsty zaniechał dlatego, że ojczyzna była w potrzebie; z kim kto przestaje, takim się staje, jam zaś z waszmościami się zadał i śladem ich iść pragnę.", + "131893": "— Bogdaj ci tak Matka Boska nagrodziła jak Skrzetuskiemu! — odrzekł Zagłoba. — Wszelako wolałbym, żeby twoja dziewka była teraz w puszczy niż w Bogusławowym ręku.", + "131894": "— Nic to! — zakrzyknął Wołodyjowski — odzyszczesz ją!", + "131895": "— Mam ja do odzyskania nie tylko jej personę, ale jej estymę i afekt.", + "131896": "— Jedno przyjdzie za drugim — rzekł pan Michał — choćbyś osobę miał i gwałtem brać, jako to wówczas… pamiętasz?", + "131897": "— Tego nie uczynię więcej!", + "131898": "Tu począł pan Andrzej wzdychać ciężko, a po chwili rzekł:", + "131899": "— Nie tylkom tamtej nie odzyskał, ale jeszcze i drugą Bogusław mi porwał.", + "131900": "— Czysty Turek! jak mi Bóg miły! — zakrzyknął Zagłoba. A pan Michał począł wypytywać:", + "131901": "— Jaką drugą?", + "131902": "— At, siła powiadać — odrzekł Kmicic. — Była jedna dziewka, okrutnie gładka, w Zamościu, która się panu staroście kałuskiemu haniebnie podobała. Ów, że siostry, księżnej Wiśniowieckiej, się boi, nie śmiał przy niej zbyt nacierać, umyślił tedy dziewkę wysłać ze mną, niby do pana Sapiehy, po spadek na Litwie, w rzeczy zaś dlatego, by mi ją o pół mili za Zamościem odjąć i w jakiej pustce osadzić, w której by nikt zapałom jego nie mógł przeszkadzać. Alem ja zwietrzył tę intencję. „Chcesz ty ze mnie (pomyślałem) rajfura swego uczynić? — czekaj!” I ludzi mu wybatożyłem, a pannę w całej panieńskiej cnocie do pana Sapiehy odwiozłem. Mówię waćpaństwu, dziewka krasna jako szczygieł, ale zacna… Ja też już inny człek, a moi kompanionowie! Panie, świeć nad ich duszą! dawno już popróchnieli w ziemi!", + "131903": "— Cóż to była za dziewka? — spytał Zagłoba.", + "131904": "— Z zacnego domu, respektowa księżnej pani Wiśniowieckiej. Niegdyś była zmówiona z Litwinem Podbipiętą, któregoście waćpanowie znali…", + "131905": "— Anusia Borzobohata!!! — wrzasnął, zrywając się z miejsca, Wołodyjowski.", + "131906": "Zagłoba zerwał się także z kupy wojłoków.", + "131907": "— Panie Michale, pohamuj się!", + "131908": "Lecz pan Wołodyjowski skoczył jak kot ku Kmicicowi.", + "131909": "— Tyżeś, zdrajco, dał ją porwać Bogusławowi?!", + "131910": "— Nie krzywdź mnie! — rzekł Kmicic. — Odwiozłem ją szczęśliwie do hetmana, staranie o niej takowe jak o siostrze mając, a Bogusław porwał ją nie mnie, ale innemu oficerowi, z którym pan Sapieha do swojej rodziny ją odesłał, a który zwał się Głowbicz czy jak, dobrze nie pamiętam.", + "131911": "— Gdzie on jest?!", + "131912": "— Nie masz go tu, bo poległ. Tak przynajmniej oficerowie Sapieżyńscy powiadali. Ja osobno z Tatary Bogusława podchodziłem, więc dobrze nic nie wiem. Ale miarkując z twojej alteracji, widzę, że jednaki nas termin spotkał, jeden człek nas pokrzywdził, a skoro tak jest, to się przeciw niemu połączmy, by wspólnie krzywdy i zemsty dochodzić. Wielki on pan i wielki rycerz, a przecie myślę, że ciasno mu będzie w całej Rzeczypospolitej, gdy takich dwóch będzie miał wrogów.", + "131913": "— Masz moją rękę! — odrzekł Wołodyjowski. — Już my odtąd druhy na śmierć i życie! Któren go pierwszy znajdzie, ten mu za dwóch zapłaci. Dałby Bóg mnie pierwszemu, bo że jego krew wytoczę, to jako amen w pacierzu!", + "131914": "Tu pan Michał począł tak okrutnie wąsikami ruszać i po szabli się macać, że pana Zagłobę aż strach wziął, wiedział bowiem, że z panem Michałem nie ma żartów.", + "131915": "— Nie chciałbym ja być teraz księciem Bogusławem — rzekł po chwili — choćby mi kto całe Inflanty do tytułu dodał. Dość jednego takiego żbika, jak Kmicic, mieć na sobie, a cóż dopiero pana Michała! Ba! mało tego, bo i ja z wami foedus zawieram. Moja głowa, wasze szable! Nie wiem, czyli jest potentat w chrześcijaństwie, który by przed taką potęgą nie zadrżał. Do tego i Pan Bóg prędzej, później umknie mu fortuny, bo nie może być, aby na zdrajcę i heretyka kary nie było… Kmicic już mu i tak nieźle sadła za skórę zalał.", + "131916": "— Nie neguję, że spotkała go ode mnie niejedna konfuzja — odrzekł pan Andrzej.", + "131917": "I kazawszy nalać kielichy, opowiedział, jako Sorokę z więzów uwolnił. Zamilczał tylko o tym, że pierwej się do nóg Radziwiłłowi rzucił, bo na samo wspomnienie tej chwili krew go zalewała.", + "131918": "Pan Michał rozweselił się, słuchając opowiadania, a w końcu rzekł:", + "131919": "— Niech ci Bóg sekunduje, Jędrek! Z takim rezolutem można by i do piekła iść! To tylko bieda, że nie zawsze będziem mogli razem chodzić, bo służba służbą. Mnie mogą wysłać w jedną stronę Rzeczypospolitej, ciebie w drugą. Nie wiadomo, który na niego pierwszy trafi.", + "131920": "Kmicic pomilczał chwilę.", + "131921": "— Po sprawiedliwości, ja powinien bym go dostać. Jeśli znów tylko z konfuzją nie wyjdę, bo… wstyd przyznać się, ale ja na rękę temu piekielnikowi zdzierżyć nie mogę…", + "131922": "— To ja cię wszystkich moich arkanów wyuczę! — zawołał Wołodyjowski.", + "131923": "— Albo ja! — rzekł Zagłoba.", + "131924": "— Nie! Wybaczaj waszmość, wolę u Michała się uczyć! — odparł Kmicic.", + "131925": "— Choć on taki rycerz, a przecież się go z panią Kowalską nie boję, byłem był wyspan! — wtrącił Roch.", + "131926": "— Cicho, Rochu! — odpowiedział Zagłoba — żeby cię Bóg przez jego ręce za chełpliwość nie pokarał.", + "131927": "— O wa! Nie będzie mi nic!", + "131928": "Biedny pan Roch nie był szczęśliwym prorokiem, lecz mu się okrutnie w tej chwili z czupryny kurzyło i gotów był cały świat wyzwać na rękę. Inni też pili mocno, sobie na zdrowie, Bogusławowi i Szwedom na pohybel.", + "131929": "— Słyszałem — rzekł Kmicic — iż gdy tylko tych Szwedów tu zetrzem i króla dostaniem, zaraz pod Warszawę pociągniemy. Potem pewnie będzie i wojnie koniec. Potem zasię przyjdzie na elektora kolej.", + "131930": "— O to! to! to! — rzekł Zagłoba.", + "131931": "— Słyszałem, jak sam pan Sapieha to kiedyś powiadał, a on, jako człek wielki, lepiej kalkuluje. Powiada tedy do nas: „Ze Szwedem będzie fryszt! z Septentrionami już jest, ale z elektorem nie powinniśmy się w żadne układy bawić. Pan Czarniecki (powiada) z Lubomirskim pójdą do Brandenburgii, a ja z panem podskarbim litewskim do Prus elektorskich, a jeżeli potem (mówi) nie przyłączymy Prus na wieki do Rzeczypospolitej, to chyba w kancelarii nie ma ani jednej takiej głowy, jak pan Zagłoba, który na własną rękę listami elektorowi groził.”", + "131932": "— Także Sapio powiadał? — spytał Zagłoba, czerwieniejąc z zadowolenia.", + "131933": "— Wszyscy to słyszeli. A jam był okrutnie rad, bo ta sama rózga Bogusława wysiecze, i jeśli nie prędzej, to wówczas na pewno go dosięgniem.", + "131934": "— Byle z tymi Szwedami prędzej skończyć, byle skończyć! — rzekł Zagłoba. — Jechał ich sęk! Niech ustąpią Inflanty i miliony pozwolą, darujem ich zdrowiem.", + "131935": "— Złapał Kozak Tatarzyna, a Tatarzyn za łeb trzyma! — odparł, śmiejąc się, Jan Skrzetuski. — Jeszcze Carolus w Polsce, jeszcze Kraków, Warszawa, Poznań i wszystkie znamienitsze miasta w jego ręku, a ojciec już chcesz, żeby się okupował. Ej, siła się jeszcze przyjdzie napracować, nim o elektorze pomyślimy!", + "131936": "— A jest armia Szteinboka, a prezydia, a Wirtz! — wtrącił Stanisław.", + "131937": "— To czemu tu siedzim z założonymi rękami? — spytał nagle Roch, wytrzeszczając oczy — nie możem to Szwedów bić?", + "131938": "— Głupiś, Rochu! — rzekł Zagłoba.", + "131939": "— Wuj zawsze jedno, a ja, jakom żyw, widziałem czółna nad brzegiem. Można by pojechać i choć straż porwać. Ciemno, choć w pysk bij; nim się opatrzą, to i wrócim, a fantazję kawalerską obu wodzom pokażem. Jak waszmościowie nie chcecie, to sam pójdę!", + "131940": "— Ruszyło martwe cielę ogonem, dziw nad dziwy! — rzekł z gniewem Zagłoba.", + "131941": "Lecz Kmicicowi poczęły zaraz nozdrza latać.", + "131942": "— Niezła myśl! niezła myśl! — rzekł.", + "131943": "— Niezła dla czeladzi, ale nie dla tego, kto powagę kocha. Ludzie, miejcie respekt dla siebie samych! Toż pułkownikami jesteście, a chcecie w drapichrustów się bawić.", + "131944": "— Pewnie, że nie bardzo wypada! — rzekł Wołodyjowski. — Lepiej spać pójdźmy, bo późno.", + "131945": "Wszyscy zgodzili się na tę myśl, więc zaraz klękli do pacierzy i poczęli je w głos odmawiać; po czym pokładli się na wojłokach i wnet usnęli snem sprawiedliwych.", + "131946": "Lecz w godzinę później zerwali się wszyscy na równe nogi, gdyż huk wystrzałów rozległ się za rzeką, za czym gwar, krzyki powstały w całym Sapieżyńskim obozie.", + "131947": "— Jezus Maria! — krzyknął Zagłoba — Szwedzi następują!", + "131948": "— Co waść gadasz?! — odpowiedział, chwytając szablę, Wołodyjowski.", + "131949": "— Rochu, bywaj! — wołał Zagłoba, któren w nagłych razach lubił mieć siostrzana przy sobie.", + "131950": "Lecz Rocha nie było w namiocie.", + "131951": "Wybiegli więc na majdan. Tłumy już były przed namiotami i wszyscy dążyli nad rzekę; po drugiej bowiem stronie widać było błyskawice ognia i huk rozlegał się coraz większy.", + "131952": "— Co się stało? co się dzieje? — pytano straży porozstawianych licznie nad brzegiem.", + "131953": "Lecz straże nic nie widziały. Jeden z żołnierzy opowiadał, iż słyszał coś, jakby plusk fali, lecz że mgła wisiała nad wodą, więc nie mógł nic dostrzec, nie chciał zaś za byle odgłosem alarmować obozu.", + "131954": "Zagłoba, wysłuchawszy relacji, chwycił się za głowę z desperacji.", + "131955": "— Roch pojechał do Szwedów! Mówił, że straż chce porwać!", + "131956": "— Dla Boga! Może to być! — zawołał Kmicic.", + "131957": "— Ustrzelą mi chłopa, jak Bóg na niebie! — desperował dalej Zagłoba. — Mości panowie, czy nie ma żadnego ratunku? Panie Jezu! chłop jak złoto najszczersze! Nie masz takiego drugiego w obu wojskach. Co mu do głupiego łba strzeliło?!… Matko Boża, ratujże go w tej toni!…", + "131958": "— Może przypłynie, mgła sroga! Nie obaczą go!", + "131959": "— Będę tu czekał choćby do rana. Matko Boża! Matko Boża!", + "131960": "Tymczasem strzały po przeciwnym brzegu poczęły się uspokajać, światła gasły stopniowo i po godzinie zapanowało głuche milczenie. Zagłoba chodził nad brzegiem rzeki jako kura, która kaczęta wodzi, i wyrywał sobie resztki włosów z czupryny, lecz próżno czekał, próżno desperował. Ranek ubielił rzekę, wreszcie słońce zeszło, a Roch nie wracał.", + "131961": "Rozdział VIII", + "131962": "Nazajutrz dzień pan Zagłoba, ciągle w desperacji trwając, udał się do pana Czarnieckiego z prośbą, aby posłał do Szwedów obaczyć, co się z Rochem przygodziło; żywli czy w niewoli jęczy, czy też gardłem za swą śmiałość zapłacił?", + "131963": "Czarniecki zgodził się na to bez żadnej trudności, gdyż pana Zagłobę miłował. Pocieszając go tedy w utrapieniu, tak mówił:", + "131964": "— Myślę, że siostrzan waści żyw być musi, bo inaczej woda by go wyniosła.", + "131965": "— Dałby Bóg! — odrzekł z żalem Zagłoba — wszelako takiego niełacno woda wyniesie, bo nie tylko rękę miał ciężką, ale dowcip jakoby z ołowiu, co się i z jego uczynku pokazuje.", + "131966": "Na to Czarniecki:", + "131967": "— Słusznie waść mówisz! Jeśli żyw, powinien bym go kazać koniem po majdanie włóczyć za pominięcie dyscypliny. Wolno alarmować szwedzkie wojska, ale on oba zaalarmował, a i Szwedów bez komendy i mojego rozkazania nie wolno. Cóż to! pospolite ruszenie czy ki diabeł, żeby każden na własną rękę miał się rządzić!", + "131968": "— Zawinił, assentior. Sam go ukarzę, niechby go jeno Pan Bóg powrócił!", + "131969": "— Ja zaś mu przebaczę przez pamięć na rudnickie terminy. Siła mamy jeńców do wymiany i znaczniejszych oficyjerów od Kowalskiego. Jedźże waść do Szwedów i pogadaj o wymianie. Dam dwóch i trzech w razie potrzeby, bo nie chcę waści serca krwawić. Przyjdź do mnie po pismo do króla jegomości i jedź żywo!", + "131970": "Zagłoba skoczył uradowany do namiotu Kmicica i opowiedział towarzyszom, co zaszło. Pan Andrzej i Wołodyjowski zakrzyknęli zaraz, że chcą z nim jechać, bo obaj ciekawi byli Szwedów, Kmicic zaś mógł być prócz tego wielce pożyteczny dlatego, iż po niemiecku tak prawie płynnie jak po polsku mógł mówić.", + "131971": "Przygotowania nie zabrały im wiele czasu. Pan Czarniecki, nie czekając na powrót Zagłoby, przysłał sam przez pacholika pismo, za czym wzięli trębacza, siedli w łódź z białą płachtą osadzoną na drągu i ruszyli.", + "131972": "Z początku jechali w milczeniu, słychać było tylko chrobotanie wioseł o boki łodzi, wreszcie Zagłoba począł się nieco niepokoić i rzekł:", + "131973": "— Niech jeno trębacz prędko nas oznajmuje, bo szelmy, mimo białej płachty, gotowi strzelać!", + "131974": "— Co waćpan prawisz! — odpowiedział Wołodyjowski — nawet barbarzyńcy posłów szanują, a to polityczny naród!", + "131975": "— Niech trębacz trąbi, mówię! Pierwszy lepszy żołdak da ognia, przedziurawi łódź, i pójdziem w wodę, a woda zimna! Nie chcę przez ich politykę namoknąć!", + "131976": "— Ot, widać straże! — rzekł Kmicic.", + "131977": "Trębacz począł oznajmiać. Łódź pomknęła szybko, na drugim brzegu uczynił się zaraz ruch większy i wkrótce nadjechał konno oficer przybrany w żółty skórzany kapelusz. Ten, zbliżywszy się do samej wody, przysłonił oczy ręką i począł patrzeć pod blask.", + "131978": "O kilkanaście kroków od brzegu Kmicic zdjął czapkę na powitanie, oficer skłonił im się z równą grzecznością.", + "131979": "— Pismo od pana Czarnieckiego do najjaśniejszego króla szwedzkiego! — zawołał pan Andrzej, ukazując list.", + "131980": "Tymczasem łódź przybiła.", + "131981": "Warta stojąca na brzegu sprezentowała broń. Pan Zagłoba uspokoił się zupełnie, wnet przybrał oblicze w powagę odpowiednią godności posła i rzekł po łacinie:", + "131982": "— Zeszłej nocy kawaler pewien został pochwycon na tym brzegu, przyjechałem upomnieć się o niego.", + "131983": "— Nie umiem po łacinie — odrzekł oficer.", + "131984": "— Grubian! — mruknął Zagłoba.", + "131985": "Oficer zwrócił się do pana Andrzeja.", + "131986": "— Król jest w drugim końcu obozu — rzekł. — Zechciejcie ich mość panowie zatrzymać się tu, a ja pojadę oznajmić.", + "131987": "I zawrócił konia.", + "131988": "Oni zaś poczęli się rozglądać. Obóz był bardzo obszerny, obejmował bowiem cały trójkąt, utworzony przez San i Wisłę. U wierzchołka trójkąta leżał Pniew; u podstawy Tarnobrzeg z jednej strony, Rozwadów z drugiej. Oczywiście, całej rozległości niepodobna było wzrokiem ogarnąć; jednak, jak okiem sięgnął, widać było szańce, okopy, roboty ziemne i faszynowe, na nich działa i ludzi. W samym środku okolicy, w Gorzycach, była kwatera królewska, tam też stały główne siły armii.", + "131989": "— Jeśli głód ich stąd nie wypędzi, nie damy im rady — rzekł Kmicic. — Cała ta okolica ufortyfikowana. Jest gdzie i konie popaść.", + "131990": "— Ale ryb dla tylu gęb nie starczy — odrzekł Zagłoba — zresztą lutrzy nie lubią postnego jadła. Niedawno mieli całą Polskę, teraz mają ten klin; niechże siedzą zdrowi albo znów do Jarosławia wracają.", + "131991": "— Okrutnie biegli ludzie sypali te szańczyki — rzekł Wołodyjowski, spoglądając okiem znawcy na roboty. — Rębaczow u nas jest więcej, ale uczonych oficyjerów mniej, i w sztuce wojennej zostaliśmy w tyle za innymi.", + "131992": "— A to czemu? — spytał Zagłoba.", + "131993": "— Czemu? Jako żołnierzowi, który w jeździe całe życie służył, mówić mi tego nie wypada, ale owóż temu, że wszędy piechota a armaty grunt, dopieroż one pochody a obroty wojenne, a marsze, a kontrmarsze. Siła książek w cudzoziemskim wojsku człek musi zjeść, siła rzymskich autorów przewertować, nim oficerem znaczniejszym zostanie, u nas zaś nic to. Po staremu jazda w dym kupą chodzi i szablami goli, a jak zrazu nie wygoli, to ją wygolą…", + "131994": "— Gadaj zdrów, panie Michale! a któraż nacja tyle znamienitych wiktoryj odniosła?", + "131995": "— Bo i inni dawniej tak samo wojowali, nie mając zaś tego impetu, musieli przegrywać; ale teraz zmądrzeli i patrz waćpan, co się dzieje.", + "131996": "— Poczekamy końca. Postaw mi tymczasem najmądrzejrzego inżyniera Szweda czy Niemca, a ja przeciw niemu Rocha postawię, który ksiąg nie wertował, i obaczym.", + "131997": "— Byleś go waćpan mógł postawić… — wtrącił pan Kmicic.", + "131998": "— Prawda, prawda! Okrutnie mi chłopa żal. Panie Andrzeju, a poszwargocz no onym psim językiem do tych pludraków i rozpytaj, co się z nim stało?", + "131999": "— To waść nie znasz regularnych żołnierzy. Tu ci nikt bez rozkazu gęby nie otworzy. Szkoda gadać!", + "132000": "— Wiem, że szelmy nieużyte. Jak tak do naszej szlachty, a zwłaszcza do pospolitaków, poseł przyjedzie, to zaraz gadu, gadu, o zdrowie jejmości i dziatek się spytają i gorzałki się z nim napiją — i w konsyderacje polityczne poczną się wdawać, a ci oto stoją jak słupy i tylko ślepia na nas wybałuszają. Żeby ich sparło w ostatku!", + "132001": "Jakoż coraz więcej pieszych żołnierzy gromadziło się wokół posłanników, przypatrując im się ciekawie. Oni też, ile że przybrani starannie w przystojne, a nawet bogate szaty, wspaniałą czynili postać. Najwięcej zwracał oczu pan Zagłoba, gdyż prawie senatorską nosił w sobie powagę, najmniej pan Michał, z przyczyny swego wzrostu.", + "132002": "Tymczasem oficer, który pierwszy przyjmował ich na brzegu, wrócił wraz z drugim, znaczniejszym, i z żołnierzami prowadzącymi luźne konie. Ów znaczniejszy skłonił się wysłannikom i rzekł po polsku:", + "132003": "— Jego królewska mość prosi waszmość panów do swej kwatery, a że to niezbyt blisko, więc przywiedliśmy konie.", + "132004": "— Waszmość Polak? — pytał Zagłoba.", + "132005": "— Nie, panie. Jestem Sadowski. Czech w służbie szwedzkiej.", + "132006": "Kmicic zbliżył się szybko ku niemu.", + "132007": "— Nie poznajesz mnie waszmość pan?", + "132008": "Sadowski popatrzył bystro w jego oblicze.", + "132009": "— Jakże! pod Częstochową! Waść to największą armatę burzącą wysadził i Miller oddał waszmości Kuklinowskiemu. Witam, witam serdecznie tak znamienitego rycerza!", + "132010": "— A co się z Kuklinowskim dzieje? — pytał dalej Kmicic.", + "132011": "— To waść nie wiesz?", + "132012": "— Wiem, żem mu odpłacił tym samym, czym on mnie chciał gościć, alem go zostawił żywego.", + "132013": "— Zmarzł.", + "132014": "— Tak i myślałem, że zmarznie — rzekł, machnąwszy ręką, pan Andrzej.", + "132015": "— Mości pułkowniku! — wtrącił Zagłoba — a niejakiego Rocha Kowalskiego nie masz tu w obozie?", + "132016": "Sadowski rozśmiał się:", + "132017": "— Jakże? Jest!", + "132018": "— Chwała Bogu i Najświętszej Pannie! Żyw chłop, to go i wydostanę. Chwała Bogu!", + "132019": "— Nie wiem, czyli król zechce go oddać — odrzekł Sadowski.", + "132020": "— O! a czemu to?", + "132021": "— Bo go sobie wielce upodobał. Poznał go zaraz, że to ten sam jest, któren na niego w rudnickiej sprawie tak nastawał. Za boki braliśmy się, słuchając odpowiedzi jeńca. Pyta król: „Coś sobie do mnie upatrzył?”, a ów rzecze: „Ślubowałem!” Więc król znów: „To i dalej będziesz następował?” „A jakże!” — powiada szlachcic. Król począł się śmiać: „Wyrzecz się ślubu, daruję cię zdrowiem i wolnością.” „Nie może być!” „Czemu?” „Boby mnie wuj za kpa ogłosił!” „A takżeś to ufny, żebyś na pojedynkę dał mi rady?” „Ja bym i pięciu takim dał rady!” Więc król jeszcze: „I śmiesz na majestat rękę podnosić?” Ów zaś: „Bo wiara paskudna!” Tłumaczyliśmy królowi każde słowo, a on coraz był weselszy i coraz to powtarzał: „Udał mi się ten towarzysz!” Dopieroż chcąc wiedzieć, czy go naprawdę taki osiłek gonił, kazał wybrać dwunastu co najtęższych chłopów między gwardią i kolejno im się z jeńcem pasować. Ale to żyłowaty jakiś kawaler! W chwili gdym odjeżdżał, dziesięciu już rozciągnął jednego po drugim, a żaden nie mógł wstać o swej mocy. Przyjedziemy właśnie na koniec tej uciechy.", + "132022": "— Poznaję Rocha! Moja krew! — zawołał Zagłoba. — Damy za niego choćby trzech znacznych oficerów.", + "132023": "— Pod dobry humor królowi traficie — odrzekł Sadowski — co teraz rzadko się zdarza.", + "132024": "— A wierzę — odpowiedział mały rycerz.", + "132025": "Tymczasem Sadowski zwrócił się do Kmicica i począł wypytywać go, jakim sposobem nie tylko się z rąk Kuklinowskiego uwolnił, ale jego samego pogrążył. Ów zaczął opowiadać obszernie, bo chełpić się lubił. Sadowski zaś, słuchając, za głowę się chwytał ze zdumienia, wreszcie uścisnął jeszcze raz Kmicicową rękę i rzekł:", + "132026": "— Wierzaj mi waszmość pan, że z duszy rad jestem, bo choć Szwedom służę, ale każde szczere żołnierskie serce raduje się, gdy prawy kawaler szelmę pogrąży. Trzeba wam przyznać, że jak się między wami rezolut trafi, to ze świecą takiego in universo szukać.", + "132027": "— Polityczny z waszmości pana oficer! — rzekł pan Zagłoba.", + "132028": "— I znamienity żołnierz, wiemy to! — dorzucił Wołodyjowski.", + "132029": "— Bom się i polityki, i żołnierki od was uczył! — odpowiedział Sadowski, przykładając rękę do kapelusza.", + "132030": "Tak oni ze sobą rozmawiali, przesadzając się wzajemnie w grzecznościach, aż dojechali do Gorzyc, gdzie była kwatera królewska. Wieś cała zajęta była przez żołnierstwo różnej broni. Towarzysze nasi z ciekawością przyglądali się kupom żołnierzy, rozrzuconym między opłotkami. Jedni, chcąc nieco głód zaspać, spali po przyzbach, bo dzień był bardzo pogodny i ciepły; drudzy grali w kości na bębnach, popijając piwo, niektórzy rozwieszali odzież na płotach; inni, siedząc przed chałupami i pośpiewując skandynawskie pieśni, szorowali ceglanym proszkiem hełmy i pancerze, od których blask szedł okrutny. Gdzie indziej czyszczono lub przeprowadzano konie, słowem, życie obozowe wrzało i roiło się wszędy pod jasnym niebem. Na niektórych twarzach znać było wprawdzie trudy straszliwe i głód, ale słońce powlokło złotem nędzę, zresztą zaczęły się dla tych niezrównanych żołnierzy dni wypoczynku, więc nabrali zaraz ducha i wojennej postawy. Pan Wołodyjowski podziwiał ich w duchu, zwłaszcza piesze pułki, słynne na cały świat z wytrwałości i męstwa. Sadowski zaś, w miarę jak przejeżdżali, objaśniał:", + "132031": "— To smalandzki pułk gwardii królewskiej. To piechota dalekarlijska, najprzedniejsza.", + "132032": "— Na Boga! a to co za małe monstra? — zakrzyknął nagle Zagłoba, ukazując kupę małych człowieczków z oliwkową cerą i czarnymi, wiszącymi po obu stronach głowy włosami.", + "132033": "— To Lapończykowie, którzy do najdalej siedzących Hiperborejów się liczą.", + "132034": "— Dobrzyż do bitwy? Bo mi się widzi, że mógłbym po trzech w każdą garść wziąć i póty łbami stukać, póki bym się nie zmachał!", + "132035": "— Z pewnością mógłbyś waszmość to uczynić! Do bitwy oni na nic. Szwedowie ich ze sobą do posług obozowych wodzą, a w części dla osobliwości. Za to czarownicy z nich exquisitissimi, każden najmniej jednego diabła, a niektórzy po pięciu do usług mają.", + "132036": "— Skądże im taka ze złymi duchami komitywa? — pytał, żegnając się znakiem krzyża, Kmicic.", + "132037": "— Bo w ustawicznej nocy brodzą, która po pół roku i więcej u nich trwa, wiadomo zaś waszmościom, że w nocy najłatwiej z diabłem o styczność.", + "132038": "— A duszę mają?", + "132039": "— Nie wiadomo, ale tak myślę, że animalibus są podobniejsi.", + "132040": "Kmicic posunął konia, chwycił jednego Lapończyka za kark, podniósł go jak kota do góry i obejrzał ciekawie, następnie postawił go na nogi i rzekł:", + "132041": "— Żeby mi król takiego jednego podarował, kazałbym go uwędzić i w Orszy w kościele powiesić, gdzie z innych osobliwości strusie jaje się znajduje.", + "132042": "— A w Łubniach była u fary szczęka wielorybia alboli też wielkoluda — dodał Wołodyjowski.", + "132043": "— Jedźmy, bo jeszcze co paskudnego od nich się do nas przyczepi! — rzekł Zagłoba.", + "132044": "— Jedźmy — powtórzył Sadowski. — Prawdę mówiąc, powinien bym był kazać waściom worki na głowę założyć, jako jest zwyczaj, ale nie mamy tu co ukrywać, a żeście na szańce spoglądali, to dla nas lepiej.", + "132045": "Za czym ruszyli końmi i po chwili byli przed dworem gorzyckim. Przed bramą zeskoczyli z kulbak i zdjąwszy czapki, szli dalej piechotą, bo sam król był przed domem.", + "132046": "Ujrzeli tedy moc jenerałów i oficerów bardzo świetnych. Był tam stary Wittenberg, Duglas, Loewenhaupt, Miller, Eriksen i wielu innych. Wszyscy siedzieli na ganku, nieco za królem, którego krzesło wysunięte było naprzód, i patrzyli na krotofilę, którą Karol Gustaw sobie z jeńcem wyprawiał. Roch rozciągnął właśnie dopiero co dwunastego rajtara i stał w porozrywanym przez zapaśników kubraku, zdyszany i spocon wielce. Ujrzawszy wuja w towarzystwie Kmicica i Wołodyjowskiego, rozumiał zrazu, że ich również w niewolę wzięto, więc wytrzeszczył oczy i otworzył usta, za czym postąpił parę kroków, lecz Zagłoba dał mu znak ręką, by stał spokojnie, sam zaś postąpił z towarzyszami przed oblicze królewskie.", + "132047": "Sadowski począł prezentować wysłanników, oni zaś kłaniali się nisko, jak obyczaj i etykieta nakazywała, następnie Zagłoba oddał pismo Czarnieckiego.", + "132048": "Król wziął list i począł czytać, tymczasem towarzysze przypatrywali mu się z ciekawością, bo nigdy go przedtem nie widzieli. Był to pan w kwiecie wieku, na twarzy tak smagły, jakoby się Włochem albo Hiszpanem urodził. Długie pukle czarnych jak krucze skrzydła włosów spadały mu wedle uszu aż na ramiona. Z blasku i barwy oczu przypominał Jeremiego Wiśniowieckiego, jeno brwi miał bardzo do góry podniesione, jak gdyby się dziwił ustawicznie. Natomiast w miejscu, gdzie się brwi schodzą, czoło podnosiło mu się w duże wypukłości, które czyniły go do lwa podobnym; głęboka zmarszczka nad nosem, nie schodząca nawet wówczas, gdy się śmiał, nadawała jego twarzy wyraz groźny i gniewny. Wargę dolną miał tak wysuniętą naprzód, jak Jan Kazimierz, jeno twarz tłustszą i większy podbródek; wąsy nosił na kształt sznureczków, nieco na końcach rozszerzonych. W ogóle oblicze jego zwiastowało nadzwyczajnego człowieka, jednego z takich, którzy chodząc po ziemi, krew z niej wyciskają. Była w nim wspaniałość i duma monarsza, i siła lwia, i lotność geniuszu, jeno, choć uśmiech łaskawy nie schodził mu nigdy z ust, nie było owej dobroci serca, która takim łagodnym światłem oświeca od wewnątrz lica, jak lampka wstawiona w środek alabastrowej urny.", + "132049": "Siedział tedy w fotelu ze złożonymi na krzyż nogami, których potężne łydki rysowały się wyraźnie spod czarnych pończoch, i mrugając, wedle zwyczaju, oczyma, czytał z uśmiechem list Czarnieckiego. Nagle, podniósłszy powieki, spojrzał na pana Michała i rzekł:", + "132050": "— Poznaję natychmiast waćpana: tyś to usiekł Kanneberga.", + "132051": "Wszystkie oczy zwróciły się natychmiast na Wołodyjowskiego, któren ruszył wąsikami, skłonił się i odrzekł:", + "132052": "— Do usług waszej królewskiej mości.", + "132053": "— Jaka szarża? — pytał król.", + "132054": "— Pułkownik chorągwi laudańskiej.", + "132055": "— Gdzieś dawniej służył?", + "132056": "— U wojewody wileńskiego.", + "132057": "— I opuściłeś go wraz z innymi? Zdradziłeś jego i mnie.", + "132058": "— Swemu królowi byłem powinien, nie waszej królewskiej mości.", + "132059": "Król nie odrzekł nic; wszystkie czoła zmarszczyły się, oczy poczęły świdrować w panu Michale, lecz on stał spokojnie, tylko wąsikami ruszał raz po razu.", + "132060": "Nagle król rzekł:", + "132061": "— Miło mi poznać tak znamienitego kawalera. Kanneberg uchodził między nami za niezwyciężonego w spotkaniu. Waść musisz być pierwszą szablą w tym państwie?…", + "132062": "— In universo! — rzekł Zagłoba.", + "132063": "— Nie ostatnią — odpowiedział Wołodyjowski.", + "132064": "— Witam waściów uprzejmie. Dla pana Czarnieckiego mam prawdziwą estymę, jako dla wielkiego żołnierza, chociaż mi parol złamał, bo powinien dotąd spokojnie w Siewierzu siedzieć.", + "132065": "Na to Kmicic:", + "132066": "— Wasza królewska mość! Nie pan Czarniecki, ale jenerał Miller pierwszy parol złamał, Wolfowy regiment królewskiej piechoty zagarniając.", + "132067": "Miller postąpił krok, spojrzał w twarz Kmicicowi i począł coś szeptać do króla, któren, mrugając ciągle oczyma, słuchał dość pilnie, spoglądając na pana Andrzeja, wreszcie rzekł:", + "132068": "— To, widzę, wybranych kawalerów pan Czarniecki mi przysłał. Ale z dawna to wiem, że rezolutów między wami nie brak, jeno wiary w dotrzymaniu obietnic i przysiąg brakuje.", + "132069": "— Święte słowa waszej królewskiej mości! — rzekł Zagłoba.", + "132070": "— Jak to waść rozumiesz?", + "132071": "— Bo gdyby nie ta narodu naszego przywara, to byś, miłościwy panie, tu nie był!", + "132072": "Król znów pomilczał chwilę, jenerałowie znów zmarszczyli się na śmiałość wysłannika.", + "132073": "— Jan Kazimierz sam was od przysięgi uwolnił — rzekł Karol — bo was opuścił i za granicę się schronił.", + "132074": "— Od przysięgi jeno namiestnik Chrystusów uwolnić zdolen, któren w Rzymie mieszka i któren nas nie uwolnił.", + "132075": "— Mniejsza z tym! — rzekł król. — Ot, tym zdobyłem to królestwo (tu uderzył się po szpadzie) i tym utrzymam. Nie potrzeba mi waszych sufragiów ni waszych przysiąg. Chcecie wojny, będziecie ją mieli! Tak myślę, że pan Czarniecki jeszcze o Gołębiu pamięta?", + "132076": "— Zapomniał po drodze z Jarosławia — odrzekł Zagłoba.", + "132077": "Król, zamiast się rozgniewać, rozśmiał się.", + "132078": "— To mu przypomnę!", + "132079": "— Bóg światem rządzi!", + "132080": "— Powiedzcie mu, niech mnie odwiedzi. Mile go przyjmę, jeno niech się śpieszy, bo jak konie odpasę, pójdę dalej.", + "132081": "— Wtedy my waszą królewską mość przyjmiemy! — odrzekł, kłaniając się i kładąc nieznacznie rękę na szabli, Zagłoba.", + "132082": "Król na to:", + "132083": "— Widzę, że pan Czarniecki nie tylko najlepsze szable, ale i najlepszą gębę w poselstwie przysłał. W mig waść każde pchnięcie parujesz. Szczęście, że nie na tym wojna polega, bo godnego siebie znalazłbym przeciwnika. Ale przystępuję do materii: Pisze mi pan Czarniecki, żebym owego jeńca wypuścił, dwóch mi za to w zamian znacznych oficerów ofiarując. Nie lekceważę tak moich żołnierzy, jako myślicie, i zbyt tanio ich okupywać nie chcę, byłoby to przeciw mojej i ich ambicji. Natomiast, ponieważ niczego panu Czarnieckiemu odmówić nie zdołam, przeto mu podarunek z tego kawalera zrobię.", + "132084": "— Miłościwy panie! — odrzekł na to Zagłoba — nie kontempt oficerom szwedzkim, ale kompasję dla mnie chciał pan Czarniecki okazać, bo to jest mój siostrzan, ja zaś jestem, do usług waszej królewskiej mości, pana Czarnieckiego konsyliarzem.", + "132085": "— Po prawdzie — rzekł, śmiejąc się, król — nie powinien bym tego jeńca puszczać, bo przeciw mnie ślubował, chyba że się za ono beneficjum ślubu swego wyrzecze.", + "132086": "Tu zwrócił się do stojącego przed gankiem Rocha i kiwnął ręką.", + "132087": "— A pójdź no tu bliżej, osiłku!", + "132088": "Roch przybliżył się o parę kroków i stanął wyprostowany.", + "132089": "— Sadowski — rzekł król — spytaj się go, czy mnie zaniecha, jeśli go puszczę?", + "132090": "Sadowski powtórzył królewskie pytanie.", + "132091": "— Nie może być! — zawołał Roch.", + "132092": "Król zrozumiał bez tłumacza i począł w ręce klaskać i oczyma mrugać.", + "132093": "— A co! a co! Jakże takiego wypuszczać? Dwunastu rajtarom karku nadkręcił, a mnie trzynastemu obiecuje! Dobrze! dobrze! Udał mi się kawaler! Czy i on jest pana Czarnieckiego konsyliarzem? W takim razie jeszcze prędzej go wypuszczę.", + "132094": "— Stul gębę, chłopie! — mruknął Zagłoba.", + "132095": "— Dość krotochwil — rzekł nagle Karol Gustaw. — Bierzcie go i miejcie jeden więcej dowód mojej klemencji. Przebaczyć mogę, jako pan tego królestwa, gdy taka moja wola i łaska, ale w układy wchodzić z buntownikami nie chcę.", + "132096": "Tu brwi królewskie zmarszczyły się i uśmiech nagle znikł mu z oblicza.", + "132097": "— Kto bowiem przeciw mnie rękę podnosi, ten jest buntownikiem, gdyż jam tu prawym panem. Z miłosierdzia jeno nad wami nie karałem dotąd, jak należy, czekałem upamiętania, przyjdzie wszelako czas, że miłosierdzie się wyczerpie i pora kary nastanie. Przez waszą to swawolę i niestałość kraj ogniem płonie, przez wasze to wiarołomstwo krew się leje. Lecz mówię wam: upływają dnie ostatnie… nie chcecie słuchać napomnień, nie chcecie słuchać praw, to posłuchacie miecza a szubienicy!", + "132098": "I błyskawice poczęły migotać w Karolowych oczach; Zagłoba popatrzył nań przez chwilę ze zdumieniem, nie mogąc zrozumieć, skąd się wzięła ta nagła burza po pogodzie, wreszcie i w nim poczęło się serce podnosić, więc skłonił się i rzekł tylko:", + "132099": "— Dziękujem waszej królewskiej mości.", + "132100": "Po czym odszedł, a za nim Kmicic, Wołodyjowski i Roch Kowalski.", + "132101": "— Łaskawy, łaskawy! — mówił Zagłoba — a ani się spostrzeżesz, kiedy ci ryknie w ucho jak niedźwiedź. Dobry koniec poselstwa! Inni kielichem na wsiadanego częstują, a on szubienicą! Niechże psów wieszają, nie szlachtę! Boże! Boże! jak my ciężko grzeszyli przeciw naszemu panu, który ojcem był, ojcem jest i ojcem będzie, bo jagiellońskie w nim serce! I takiego to pana zdrajcy opuścili, a poszli z zamorskimi straszydły się kumać. Dobrze nam tak, bo niceśmy lepszego niewarci. Szubienicy! szubienicy!… Samemu już ciasno, przycisnęliśmy go jako twaróg w worku, że już serwatką popuszcza, a on jeszcze mieczem i szubienicą grozi. Poczekaj! Złapał Kozak Tatarzyna, a Tatarzyn za łeb trzyma! Będzie wam jeszcze ciaśniej. Rochu! chciałem ci po gębie dać albo pięćdziesiąt na kobiercu, ale ci już przebaczę, za to, żeś się po kawalersku stawił i dalej go ścigać obiecałeś. Dajże gęby, bom z ciebie rad!", + "132102": "— Przecie wuj rad! — odrzekł Roch.", + "132103": "— Szubienica a miecz! I mnie to w oczy powiedział! — mówił znów po chwili Zagłoba. — Macie protekcję! Wilk tak samo barana do własnych kiszek proteguje!… I kiedy to mówi? Teraz, gdy mu się już gęsia skóra na krzyżach robi. Niech sobie Lapończyków na konsyliarzy dobierze i z nimi razem diabelskiej protekcji szuka! A nas będzie Najświętsza Panna sekundowała, jako pana Bobolę w Sandomierzu, którego prochy na drugą stronę Wisły razem z koniem przerzuciły, a dlatego mu nic. Obejrzał się, gdzie jest, i zaraz na obiad do księdza trafił. Przy takiej pomocy jeszcze my ich wszystkich, jako raki z więcierza, za szyje powyciągamy…", + "132104": "Rozdział IX", + "132105": "Upłynęło dni kilkanaście. Król siedział ciągle w widłach rzecznych i gońców na wszystkie strony rozsyłał do fortec, do komend, w kierunku Krakowa i Warszawy, z rozkazami, by mu wszyscy z pomocą spieszyli. Sprowadzano mu też Wisłą prowianty, ile można było, ale niedostatecznie. Po upływie dni dziesięciu poczęto konie jeść, i rozpacz ogarniała króla i jenerałów na myśl, co będzie, gdy rajtaria od koni odpadnie i gdy armat nie będzie w co zaprząc. Zewsząd też przychodziły wieści niepocieszne. Kraj cały tak gorzał wojną, jakby go kto smołą polał i zapalił. Mniejsze komendy, mniejsze prezydia nie mogły spieszyć na pomoc, bo nie mogły wychylać się z miast i z miasteczek. Litwa, trzymana dotąd żelazną ręką Pontusa de la Gardie, powstała jak jeden człowiek. Wielkopolska, która poddała się najpierwsza, najpierwsza też zrzuciła jarzmo i świeciła całej Rzeczypospolitej przykładem wytrwania, zawziętości, zapału. Partie szlacheckie i chłopskie rzucały się tam nie tylko na stojące po wsiach załogi, ale nawet na miasta. Próżno Szwedzi mścili się straszliwie nad krajem, próżno ucinali ręce schwytanym w niewolę jeńcom, puszczali z dymem wsie, wycinali w pień osady, wznosili szubienice, sprowadzali tortury z Niemiec dla męczenia buntowników. Kto miał cierpieć, cierpiał, kto miał ginąć, ginął, lecz jeśli był szlachcicem, ginął z szablą, jeśli chłopem, ginął z kosą w ręku. I lała się krew szwedzka po całej Wielkopolsce, lud żył w lasach, niewiasty nawet porywały za broń; kary wywoływały tylko zemstę i tym większą zaciekłość. Kulesza, Krzysztof Żegocki i wojewoda podlaski uwijali się na kształt płomieni po kraju, a prócz nich wszystkie bory pełne były partyj; pola leżały nieuprawne, głód srogi rozwielmożnił się w kraju, lecz najbardziej skręcał wnętrzności Szwedów, bo ci w miastach za bramami zamkniętymi siedzieli i nie mogli wychylać się w pole.", + "132106": "Aż wreszcie poczęło im braknąć tchu w piersiach.", + "132107": "W Mazowszu było to samo. Tam lud kurpieski, w mrokach leśnych żyjący, wychylił się z puszcz, poprzecinał drogi, przejmował żywność i gońców. Na Podlasiu rojna drobna szlachta tysiącami ciągnęła do Sapiehy lub na Litwę. Lubelskie było w rękach konfederacji. Z Rusi dalekich szli Tatarzy, a z nimi i zmuszeni do posłuszeństwa Kozacy.", + "132108": "Więc wszyscy byli już pewni, że jeśli nie za tydzień, to za miesiąc, jeśli nie za miesiąc, to za dwa owe widły rzeczne, w których stał król Karol Gustaw z główną armią szwedzką, zmienią się w jedną wielką mogiłę — na sławę dla narodu, na straszną naukę dla tych, którzy by Rzeczpospolitą napadać chcieli. Przewidywano już koniec wojny, byli tacy, którzy mówili, że Karolowi jeden tylko ratunek pozostał: wykupić się i oddać Rzeczypospolitej Inflanty szwedzkie.", + "132109": "Lecz nagle polepszyły się losy Karola Gustawa i Szwedów.", + "132110": "Dnia 20 marca poddał się Malborg, aż dotąd na próżno przez Szteinboka oblegany. Silna i dzielna armia jego nie miała teraz nic do roboty i mogła pospieszyć na ratunek królowi.", + "132111": "Z drugiej strony margraf badeński, skończywszy zaciągi, z gotową siłą i nie utrudzonym jeszcze żołnierzem ruszył również ku widłom rzecznym.", + "132112": "Obaj posuwali się naprzód, gromiąc pomniejsze kupy powstańcze, niszcząc, paląc, mordując. Po drodze zabierali prezydia szwedzkie, ściągali pomniejsze komendy i rośli w siłę, jak rzeka rośnie tym bardziej, im więcej strumieni w siebie przyjmuje.", + "132113": "Wieści o upadku Malborga, o Szteinbokowej armii i o pochodzie margrabiego badeńskiego doszły bardzo prędko do wideł rzecznych i strapiły serca polskie. Szteinbok był jeszcze daleko, ale margrabia badeński, idąc spiesznymi pochodami, mógł wkrótce nadejść i zmienić całą postać rzeczy pod Sandomierzem.", + "132114": "Złożyli tedy wodzowie polscy radę, w której wzięli udział pan Czarniecki, pan hetman litewski, Michał Radziwiłł, krajczy koronny, pan Witowski, stary doświadczony żołnierz, i pan Lubomirski, który od pewnego czasu przykrzył sobie na Zawiślu. Na radzie owej postanowiono, iż pan Sapieha z litewskim wojskiem pozostanie pilnować Karola, aby się z wideł nie wymknął, zaś pan Czarniecki ruszy przeciw margrabiemu badeńskiemu i spotka go, jako będzie mógł najprędzej, za czym, jeżeli mu Bóg wiktorię spuści, powróci po staremu króla oblegać.", + "132115": "Rozkazy odpowiednie zostały natychmiast wydane. Nazajutrz zagrały trąbki wsiadanego przez munsztuk tak cicho, że je ledwie usłyszano, chciał bowiem Czarniecki odejść w tajemnicy przed Szwedami. Na dawnym obozowisku położyło się zaraz kilka luźnych partyj szlacheckich i chłopskich. Ci porozpalali ogniska i huczeć poczęli, aby nieprzyjaciel myślał, iż nikt z majdanu nie wyszedł, zaś kasztelańskie chorągwie wymykały się jedna za drugą. Poszła więc naprzód laudańska, która po prawie powinna była przy panu Sapieże pozostać, ale że Czarniecki bardzo się w niej rozkochał, więc mu hetman nie chciał jej odbierać. Za laudańską poszła Wąsowiczowa, lud wyborny, przez starego żołnierza prowadzony, któremu pół wieku we krwi rozlewie zeszło; za czym poszła księcia Dymitra Wiśniowieckiego pod Szandarowskim, ta sama, która pod Rudnikiem niezmierną chwałą się okryła; za czym pana Witowskiego dragonii dwa regimenta, za czym dwie pana starosty jaworowskiego; słynny Stapkowski w jednej porucznikował; za czym kasztelańska własna, królewska pod Polanowskim i cała siła pana Lubomirskiego. Piechoty nie brano dla pośpiechu ni wozów bo komunikiem iść mieli.", + "132116": "Wszystkie razem stanęły pod Zawadą w sile znacznej i ochocie wielkiej. Wówczas wyjechał na przodek pan Czarniecki i uszykowawszy je do pochodu, sam zatrzymał nieco konia i puszczał je mimo siebie tak, aby całą siłę dobrze obejrzeć. Koń pod nim prychał i łbem rzucał, a kiwał, jakby chcąc witać przechodzące pułki, a samemu kasztelanowi serce rosło. Piękny też widok miał przed oczyma. Jak okiem sięgnął, fala koni, fala srogich lic żołnierskich, ruchem końskim kołysana, nad nimi trzecia jeszcze fala szabel i grotów, migotliwa i błyszcząca w porannym słońcu. Siła okrutna szła od nich, a tę siłę czuł w sobie pan kasztelan, bo już nie była to lada jaka zbieranina wolentarska, ale lud na kowadle wojennym wykuty, sprawny, ćwiczony i w bitwie tak „jadowity”, że żadna w świecie jazda zdzierżyć mu w równej sile nie mogła. Więc pan Czarniecki uczuł w tej chwili, że na pewno, że bez żadnej wątpliwości z tymi ludźmi rozniesie na szablach i kopytach wojsko margrabiego badeńskiego i owo przeczuwane zwycięstwo rozpromieniło mu tak oblicze, że blask bił od niego na pułki.", + "132117": "— Z Bogiem! Po wiktorię! — zakrzyknął wreszcie.", + "132118": "— Z Bogiem! Pobijemy! — odpowiedziały mu potężne głosy.", + "132119": "I okrzyk ów przeleciał przez wszystkie chorągwie, jak głuchy grzmot przez chmury. Czarniecki wspiął konia, by dognać idącą w przodku laudańską.", + "132120": "I poszli.", + "132121": "Szli zaś nie jak ludzie, ale jak stado ptaków drapieżnych, które, zwietrzywszy bój w oddali, lecą z wichrem na prześcigi. Nigdy, nawet między Tatarami w stepie, nikt nie słyszał o takim pochodzie. Żołnierz spał w kulbace, jadł i pił nie zsiadając; konie karmiono z ręki. Rzeki, bory, wsie, miasta zostawały za nimi. Ledwie po wsiach wypadli chłopi z chałup patrzeć na wojsko, już wojsko nikło w oddali za tumanami kurzawy. Szli dzień i noc, tyle tylko wypoczywając, aby koni nie wygubić.", + "132122": "Wreszcie pod Kozienicami wpadli na ośm chorągwi szwedzkich, pod wodzą Torneskilda. Laudańska, idąca w przodku, pierwsza dojrzała nieprzyjaciela i nie odetchnąwszy nawet, natychmiast skoczyła ku niemu w dym. Drugi poszedł Szandarowski, trzeci Wąsowicz, czwarty Stapkowski.", + "132123": "Szwedzi, mniemając, że z jakimiś partiami mają do czynienia, stawili w otwartym polu czoło i w dwie godziny później nie pozostała jedna żywa dusza, która by mogła do margrabiego dobiec i krzyknąć, że to Czarniecki idzie. Po prostu rozniesiono na szablach owe ośm chorągwi, świadka klęski nie zostawując. Po czym ruszyli, jakby kto sierpem rzucił, do Magnuszewa, szpiegowie bowiem dali znać, iż margrabia badeński z całym wojskiem w Warce się znajduje.", + "132124": "Pan Wołodyjowski został wysłany na noc z podjazdem, aby dał znać, jak wojsko rozłożone i jaka jego siła.", + "132125": "Bardzo na ową ekspedycję narzekał pan Zagłoba, albowiem nawet przesławny Wiśniowiecki nigdy takich pochodów nie odbywał; żalił się też stary towarzysz, lecz wolał iść z Wołodyjowskim niż przy wojsku zostawać.", + "132126": "— Złoty był pod Sandomierzem czas — mówił, przeciągając się w kulbace — człek jadł, spał i na oblężonych Szwedów z dala spoglądał, a teraz nie ma kiedy i manierki do gęby przyłożyć. Znam ja sztukę wojenną antiquorum: wielkiego Pompejusza i Cezara, ale pan Czarniecki nową modę wymyśla. Przeciw wszelkiej jest to regule trząść brzuch przez tyle dni i nocy. Z głodu już imaginacja rebelizować we mnie poczyna i ciągle mi się zdaje, że gwiazdy to kasza, a księżyc sperka. Na psa taka wojna! Jak mi Bóg miły, tak z głodu chce się własnemu koniowi uszy obgryźć!", + "132127": "— Jutro, da Bóg, wypoczniemy po Szwedach!", + "132128": "— Wolę już Szwedów niż taką mitręgę! Panie! Panie! kiedy Ty dasz spokój tej Rzeczypospolitej, a staremu Zagłobie ciepły przypiecek i piwo grzane… niechby i bez śmietany… Kołataj się, stary, na szkapie, kołataj, póki się do śmierci nie dokołatasz… Nie ma tam który tabaki? Może ową senność nozdrzami wyparsknę… Księżyc mi w samą gębę tak świeci, że aż do brzucha zagląda, a nie wiem, czego tam szuka, bo nic nie znajdzie. Na psa taka wojna, powtarzam!", + "132129": "— Skoro wuj myślisz, że księżyc sperka, to go wuj zjedz! — rzekł Roch.", + "132130": "— Gdybym ciebie zjadł, mógłbym powiedzieć, że wołowinę jadłem, ale boję się, bym po takiej pieczeni reszty dowcipu nie utracił.", + "132131": "— Jeśli ja wół, a wuj mój wuj, to wuj co?", + "132132": "— A ty, kpie, myślisz, że Altea dlatego porodziła głownię, że przy piecu siadała?", + "132133": "— A mnie co do tego?", + "132134": "— To do tego, że jeśliś wołem, to się naprzód o ojca swego dopytuj, nie o wuja, bo Europę byk porwał, ale brat jej, który wypadł wujem jej potomstwu, był dlatego człowiekiem. Rozumiesz?", + "132135": "— Co prawda, nie rozumiem, ale zjeść, to bym też co zjadł.", + "132136": "— Zjedz licha i daj mnie spać! Co tam, panie Michale? Czemuśmy to stanęli?", + "132137": "— Warkę widać — rzekł Wołodyjowski. — Ot, wieża kościelna błyszczy w miesiącu.", + "132138": "— A Magnuszew jużeśmy minęli?", + "132139": "— Magnuszew został na prawo. Dziwno mi, że po tej stronie rzeki żadnego podjazdu szwedzkiego nie masz. Pojedziem do tych chaszczów i postoim, może nam Bóg spuści jakowego języka.", + "132140": "To rzekłszy, pan Michał wprowadził oddział do zarośli i ustawił o sto kroków po obu stronach drogi przykazawszy, by cicho stali i cugle trzymali krótko, aby który koń nie zarżał.", + "132141": "— Czekać! — rzekł. — Posłuchamy, co się za rzeką dzieje, a może i co obaczym.", + "132142": "Stanęli więc, lecz długi czas nie było nic słychać prócz słowików, które w pobliskim gaju olszynowym zaśpiewywały się na śmierć. Strudzeni żołnierze poczęli się kiwać w kulbakach, pan Zagłoba położył się na szyi końskiej i zasnął głęboko; nawet i konie drzemały. Upłynęła godzina. Nareszcie wprawne ucho Wołodyjowskiego dosłyszało coś podobnego do stąpania koni po twardej drodze.", + "132143": "— Czuj duch! — rzekł do żołnierzy.", + "132144": "Sam zaś wysunął się na brzeg chaszczów i spojrzał na drogę. Droga błyszczała w księżycu jak srebrna wstęga, ale nic nie było na niej widać, odgłos kroków końskich zbliżał się jednak.", + "132145": "— Idą na pewno! — rzekł Wołodyjowski.", + "132146": "I wszyscy ściągnęli jeszcze krócej konie, każdy zatamował oddech; nie było słychać nic prócz kląskania słowików w olszynie.", + "132147": "Wtem na drodze ukazał się oddział szwedzki, złożony z trzydziestu jeźdźców. Szli z wolna i dość niedbale, nie w szeregu, ale rozwleczonym pasmem. Żołnierze jedni gawędzili ze sobą, drudzy pośpiewywali z cicha, bo ciepła noc majowa działała nawet na twarde dusze żołnierskie. Przeszli, nic nie podejrzewając, tak blisko od stojącego nie opodal brzegu pana Michała, że mógł zawietrzyć zapach koni i dym lulek, które rajtarowie palili.", + "132148": "Na koniec znikli na zakręcie drogi. Wołodyjowski czekał jeszcze dość długo, aż tętent zginął w oddaleniu, wówczas dopiero zjechał do oddziału i rzekł do panów Skrzetuskich:", + "132149": "— Pognamy ich teraz jako gęsi do obozu pana kasztelana. Żaden nie powinien ujść, by nie dał znać!", + "132150": "— Jeśli potem pan Czarniecki nie pozwoli nam się najeść i wyspać — rzekł Zagłoba — to mu podziękuję za służbę i wracam do Sapia. U Sapia, kiedy bitwa, to bitwa, ale kiedy fryszt, to i uczta. Żebyś miał cztery gęby, wszystkim dałbyś funkcję przystojną. To mi wódz! I prawdę rzekłszy, powiedzcie mi, po kiego diabła nie służymy u Sapia, gdy ta chorągiew z prawa mu przynależy?", + "132151": "— Ojciec, nie bluźnij przeciw największemu wojennikowi w Rzeczypospolitej — rzekł Jan Skrzetuski.", + "132152": "— Nie ja bluźnię, jeno moje kiszki, na których głód gra jak na skrzypkach.", + "132153": "— Potańcują przy nich Szwedzi — przerwał Wołodyjowski. — Teraz, mości panowie, jedźmy żywo! Przy onej karczmie w lesie, którąśmy, w tę stronę jadąc, minęli, chciałbym właśnie na nich nastąpić.", + "132154": "I poprowadził oddział szybciej, ale niezbyt szybko. Wjechali w las gęsty, w którym ogarnęła ich ciemność. Karczma była o kilkanaście stajań. Zbliżywszy się do niej, szli znów noga za nogą, by zbyt wcześnie alarmu nie dawać. Gdy byli nie więcej już jak na strzał armatni, doszedł ich gwar ludzki.", + "132155": "— Są i hałasują! — rzekł Wołodyjowski.", + "132156": "Szwedzi istotnie zatrzymali się przy karczmie, szukając jakiej żywej duszy, od której mogliby zasięgnąć języka. Lecz karczma była pusta. Jedni tedy przetrząsali główną budowę, inni szukali w oborze, w chlewach, inni podnosili snopki w dachach. Połowa stała na majdanie, trzymając konie tym, którzy szukali.", + "132157": "Oddział Wołodyjowskiego zbliżył się na kroków sto i począł tatarskim półksiężycem otaczać karczmę.", + "132158": "Stojący na majdanie słyszeli doskonale, a w końcu widzieli ludzi i konie, lecz że w lesie było ciemno, nie mogli poznać, co to za wojsko, nie alarmowali się zaś bynajmniej ani przypuszczając, by z tamtej strony mógł jakikolwiek inny niż szwedzki oddział zajeżdżać. Dopiero ów ruch półksiężycowy zdziwił i zaniepokoił ich. Ozwały się zaraz wołania na tych, którzy byli w budynkach.", + "132159": "Nagle naokół karczmy rozległ się krzyk: Ałła!, i huk kilku wystrzałów. W jednej chwili ciemne tłumy żołnierzy pojawiły się, jakby spod ziemi wyrosły. Uczynił się zamęt i szczękanie szablami, klątwy, stłumione krzyki, lecz wszystko nie trwało dłużej nad dwa pacierze.", + "132160": "Po czym na majdanie przed karczmą zostało kilka ciał ludzkich i końskich, oddział zaś Wołodyjowskiego ruszył dalej, prowadząc ze sobą dwudziestu pięciu jeńców.", + "132161": "Szli teraz w skok, poganiając płazami szabel rajtarskie konie, i skoro świt, doszli do Magnuszewa. W obozie Czarnieckiego nikt nie spał; wszyscy byli w pogotowiu. Sam kasztelan wyszedł przeciw podjazdowi, wspierając się na obuszku, wychudzony i blady z bezsenności.", + "132162": "— Co tam? — spytał Wołodyjowskiego. — Siła masz języka?", + "132163": "— Jest dwudziestu pięciu jeńców.", + "132164": "— A ilu uszło?", + "132165": "— Nec nuntius cladis. Wszyscy ogarnięci!", + "132166": "— Ciebie jeno wysyłać, choćby do piekła, żołnierzyku! Dobrze! Wziąć ich zaraz na pytki. Sam będę indagował!", + "132167": "To rzekłszy, kasztelan zwrócił z miejsca, a odchodząc, rzekł:", + "132168": "— A być w gotowości, bo może nie mieszkając ruszymy na nieprzyjaciela.", + "132169": "— Jak to? — rzekł Zagłoba.", + "132170": "— Cicho waść — odpowiedział Wołodyjowski.", + "132171": "Szwedzcy jeńcy bez przypiekania w mig zeznali, co było im wiadomo o siłach margrabiego badeńskiego, o ilości armat, piechoty i jazdy. Zadumał się tedy nieco pan kasztelan, bo się dowiedział, że wprawdzie jest to nowo zaciężna armia, ale złożona z samych starych żołnierzy, którzy w Bóg wie ilu wojnach brali udział. Było też siła między nimi Niemców i znaczny oddział dragonii francuskiej; cała siła przewyższała o kilkaset głów wojsko polskie. Lecz natomiast pokazało się z zeznań, że margrabia ani przypuszczał nawet, iżby Czarniecki był tak blisko, i wierzył, iż Polacy całą siłą oblegają króla pod Sandomierzem.", + "132172": "Ledwie to usłyszał kasztelan, gdy zerwał się z miejsca i zakrzyknął na swego dworzanina:", + "132173": "— Witowski, każ trąbić przez munsztuk, by na koń siadano!", + "132174": "W pół godziny później wojsko ruszyło i szło świeżym rankiem majowym przez lasy i pola rosą okryte. W końcu Warka, a raczej jej zgliszcza, bo miasto przed sześciu laty spłonęło było niemal ze szczętem, ukazały się na widnokręgu.", + "132175": "Wojska Czarnieckiego szły po otwartej płaszczyźnie, więc długo się przed okiem szwedzkim ukrywać nie mogły. Jakoż dostrzeżono je, ale margrabia mniemał, iż to są rozmaite partie, które połączone w znaczną kupę chcą alarmować obóz.", + "132176": "Dopiero gdy coraz nowe chorągwie, idące rysią, ukazywały się zza lasu, powstał ruch gorączkowy w szwedzkim obozie. Z pola widziano pomniejsze oddziały rajtarii i pojedynczych oficerów przebiegających między pułkami. Barwna szwedzka piechota poczęła wysypywać się na środek równiny; pułki formowały się jeden za drugim w oczach polskich żołnierzy i stawały rojnie, na kształt kraśnych stad ptactwa. Nad głowami ich podnosiły się ku słońcu czworoboki potężnych dzid, którymi piechurowie zasłaniali się przed impetem jazdy. Na koniec ujrzano tłumy jazdy szwedzkiej pancernej, biegnące kłusem na skrzydła; zataczano i odprzodkowywano na gwałt armaty. Wszystkie przygotowania, cały ten ruch widać było jako na dłoni, bo wstało słońce jasne, przepyszne, i rozświeciło całą krainę.", + "132177": "Pilica dzieliła dwa wojska.", + "132178": "Na szwedzkim brzegu ozwały się trąby, kotły, bębny i krzyki żołnierstwa stawającego co duchu do sprawy, a pan Czarniecki kazał również dąć w krzywuły i następował ze wszystkimi chorągwiami ku rzece.", + "132179": "Wtem poskoczył co tchu w dzianecie do Wąsowiczowej chorągwi, która była najbliżej rzeki.", + "132180": "— Stary żołnierzu! — krzyknął — ruszaj mi ku mostowi, tam z koni i do muszkietów! Niech się na ciebie cała potęga obróci! Prowadź!", + "132181": "Wąsowicz jeno poczerwieniał nieco z ochoty i machnął buzdyganem. Ludzie, krzyk uczyniwszy, pomknęli za nim jak tuman kurzawy gnanej wiatrem.", + "132182": "Dopadłszy na trzysta kroków do mostu, zwolnili biegu; tuż dwie trzecie zeskoczyło z kulbak i biegiem ruszyło ku mostowi.", + "132183": "Szwedzi zaś ruszyli z drugiej strony i wkrótce zagrały muszkiety, zrazu wolniej, potem coraz prędzej, jakby tysiąc cepów biło nieregularnie w klepisko. Dymy rozciągnęły się na rzekę. Krzyki zachęty brzmiały przy jednym i drugim naczółku. Uwaga obu wojsk skupiła się na most, który był drewniany, wąski, zatem trudny do zdobycia, a łatwy do obrony. Jednakże tylko przezeń można się było dostać do Szwedów.", + "132184": "Toteż w kwadrans później pchnął pan Czarniecki dragonię Lubomirskiego w pomoc Wąsowiczowi.", + "132185": "Lecz Szwedzi poczęli już i z armat ostrzeliwać przeciwległy naczółek. Zataczano coraz nowe sztuki i faskule poczęły z wyciem przelatywać ponad głowami Wąsowiczowych i dragonii, padać na łąkę i ryć w zagony ziemię, obrzucając walczących darnią i błotem.", + "132186": "Margrabia badeński, stojąc pod lasem, na tyłach armii, patrzył przez perspektywę na bitwę. Od czasu do czasu zaś odejmował ją od oczu i spoglądając ze zdziwieniem na swój sztab, wzruszał ramionami.", + "132187": "— Poszaleli — mówił — koniecznie chcą ów most sforsować. Kilka dział i dwa lub trzy pułki może go przed całą armią bronić.", + "132188": "Jednakże Wąsowicz coraz potężniej następował ze swymi ludźmi, więc i obrona stawała się coraz zaciętszą. Most stawał się punktem środkowym bitwy, ku któremu z wolna poczęła ciężyć i ściągała się cała linia szwedzka. W godzinę później zmienił się jej cały szyk i zwrócił się bokiem do poprzedniej pozycji. Most zasypywano po prostu deszczem ognia i żelaza; ludzie Wąsowicza poczęli padać gęstym trupem, tymczasem przylatywały ordynanse coraz gwałtowniejsze, by koniecznie szli naprzód.", + "132189": "— Zgubi Czarniecki tych ludzi! — krzyknął nagle pan marszałek koronny.", + "132190": "Zaś pan Witowski, jako doświadczony żołnierz, poznał, że źle się dzieje, i aż dygotał cały z niecierpliwości, na koniec nie mógł wytrzymać dłużej, za czym wspiął konia, aż rumak stęknął żałośnie, i skoczył ku Czarnieckiemu, który przez cały czas ten ciągle, nie wiadomo dlaczego, posuwał ludzi ku rzece.", + "132191": "— Wasza miłość! — krzyknął Witowski — krew się próżno leje; nie zdobędziemy tego mostu!", + "132192": "— Ja też go nie chcę zdobywać! — odrzekł Czarniecki.", + "132193": "— Więc czego wasza dostojność chcesz? Co mamy robić?", + "132194": "— Ku rzece chorągwiami! ku rzece! Do szeregu waść!", + "132195": "Tu Czarniecki począł sypać oczyma takie błyskawice, iż Witowski cofnął się słowa nie rzekłszy.", + "132196": "Tymczasem chorągwie doszły na dwadzieścia kroków do brzegu i stanęły długą linią wzdłuż koryta. Nikt z oficerów ni żołnierzy nie wiedział w pień, dlaczego to czynią.", + "132197": "Nagle Czarniecki pojawił się jak piorun przed frontem chorągwi. Ogień miał w licach, piorun w oczach. Wiatr silny podnosił mu burkę na ramionach na kształt potężnych skrzydeł, koń pod nim skakał i wspinał się, wyrzucając płomień z nozdrzy, on zaś szablę puścił na temblak, czapkę zerwał z głowy i ze zjeżoną czupryną, z potem na czole, krzyknął do swojej dywizji:", + "132198": "— Mości panowie! Rzeką się nieprzyjaciel zastawił i drwi z nas! Morze przepłynął na pognębienie nam ojczyzny, a myśli, że my w jej obronie tej rzeki nie przepłyniem!", + "132199": "Tu czapkę cisnął na ziemię, a chwyciwszy szablę, wskazał nią na wezbrane wody. Uniesienie go porwało, bo aż wstał w kulbace i jeszcze potężniej zakrzyknął:", + "132200": "— Komu Bóg! komu wiara! komu ojczyzna miła! za mną!", + "132201": "I ścisnąwszy konia ostrogami tak, iż rumak jakoby w powietrze wyskoczył, rzucił się w nurty. Bryznęła naokół fala, mąż i koń skryli się na chwilę pod wodą, lecz wypłynęli w mgnieniu oka.", + "132202": "— Za moim panem! — krzyknął Michałko, ten sam, który pod Rudnikiem chwałą się okrył.", + "132203": "I skoczył w wodę.", + "132204": "— Za mną! — wrzasnął przeraźliwym a cienkim głosem Wołodyjowski.", + "132205": "I nurknął, nim krzyczeć przestał.", + "132206": "— Jezusie, Mario! — ryknął, wspinając do skoku konia, Zagłoba.", + "132207": "Wtem ława mężów i koni runęła w falę, aż woda wyskoczyła z szalonym rozpędem na brzegi. Za laudańską poszła wiśniowiecka, za wiśniowiecką pana Witowskiego, za nią Stapkowskiego, za nią wszystkie inne. Szał taki ogarnął tych ludzi, że pchały się chorągwie na wyścigi; krzyk komendy pomieszał się z krzykiem żołnierstwa, rzeka wystąpiła z brzegów i spieniła się na mleko w mgnieniu oka. Fala poczęła znosić nieco pułki, lecz konie, bodzone ostrogami, płynęły jakby nieprzejrzane stada delfinów, chrapiąc nozdrzami i stękając. Zapełnili tak rzekę, że tłum łbów końskich i ludzkich utworzył jakoby most, po którym mógłbyś przejść suchą nogą na drugi brzeg.", + "132208": "Czarniecki przepłynął pierwszy, lecz nim woda zeń ociekła, wypłynęła za nim laudańska, więc machnął pan kasztelan buzdyganem i krzyknął na Wołodyjowskiego:", + "132209": "— W skok! bij!", + "132210": "A do wiśniowieckiej pod Szandarowskim:", + "132211": "— W nich!", + "132212": "I tak puszczał jedną za drugą, póki wszystkich nie odprawił. Przy ostatniej sam stanął na czele i zakrzyknąwszy: „W imię Boże! szczęśliwie!” — ruszył z innymi.", + "132213": "A wszakże dwa pułki rajtarii, stojąc w odwodzie, widziały, co się dzieje, lecz pułkowników ogarnęło osłupienie tak wielkie, że nim ruszyli się z miejsca, już laudańska, rozpuściwszy konie, szła na nich niepowstrzymanym pędem. Uderzywszy, rozmiotła pierwszy pułk jak wicher liście, zepchnęła go na drugi, zmieszała drugi, wtem doskoczył za nią Szandarowski i rozpoczęła się rzeźba straszna, lecz krótko trwająca; po chwili rozerwały się szeregi szwedzkie i tłum bezładny począł umykać ku głównej armii.", + "132214": "Chorągwie Czarnieckiego biegły za nimi z krzykiem straszliwym, siekąc, bodąc, pole trupami zaścielając.", + "132215": "Stało się wreszcie jasnym, dlaczego pan Czarniecki kazał Wąsowiczowi zdobywać most, chociaż nie miał zamiaru po nim przechodzić. Oto główna uwaga całej armii skupiła się na ów punkt, i dlatego nikt nie bronił, i nie miał czasu bronić przeprawy wpław. Przy tym wszystkie niemal paszcze armatnie i cały front wojsk nieprzyjacielskich zwrócony był za rzekę ku mostowi, a teraz gdy trzy tysiące jazdy szło jej w bok całym pędem, teraz dopiero trzeba było zmieniać szyk, formować nowy front, by się choć jako tako od uderzenia zasłonić. Jakoż stał się straszliwy skrzęt i zamieszanie: pułki piechoty, jazdy odwracały się co duchu ku nieprzyjacielowi, łamiąc się w pośpiechu, zawadzając jedne o drugie, stawając byle gdzie, nie rozumiejąc wśród wrzasku i tumultu komendy, działając na własną rękę. Próżno oficerowie czynili nadludzkie usiłowania, próżno margrabia ruszył natychmiast stojące pod lasem w rezerwie pułki jazdy; nim do jakiejkolwiek sprawy przyszli, nim piechota zdołała dzidy tylnymi końcami w ziemię zasadzić, by je nadstawić nieprzyjacielowi, wpadła chorągiew laudańska jak duch śmierci, w sam środek szyków; za nią druga, trzecia, czwarta, piąta, szósta. Dopieroż rozpoczął się dzień sądu! Dymy strzałów muszkietowych przykryły, jakoby chmurą, całą bitwę, a w tej chmurze huk, wrzenie, nadludzkie głosy rozpaczy, krzyki tryumfu, przeraźliwe dźwiękanie żelaza, jakby w kuźni piekielnej, grzechotanie muszkietów; czasem błysnął proporzec i zapadł w dymy, czasem złota szpica chorągwi pułkowej, i znów nic nie widziałeś, jeno łoskot rozlegał się coraz straszliwszy, jakoby ziemia zarwała się nagle pod rzeką i jakoby wody jej spadały w przepaść niezgłębioną.", + "132216": "Wtem z boku nowe zabrzmiały wrzaski: to Wąsowicz przeszedł most i szedł w bok nieprzyjaciela. Wówczas niedługo już trwała bitwa.", + "132217": "Z owej chmury poczęły się wysuwać i biec ku lasowi potężne kupy ludzkie, bezładne, obłąkane, bez czapek, hełmów, bez broni. Za nimi lunął wkrótce cały potok ludzki w najokropniejszym zwichrzeniu. Artyleria, piechota, jazda, pomieszane ze sobą, uciekały ku lasowi, oślepłe z trwogi i przerażenia. Niektórzy żołnierze krzyczeli wniebogłosy, niektórzy uciekali w milczeniu, osłaniając głowy rękoma, inni w biegu zrzucali odzież, inni zatrzymywali biegnących naprzód, padali sami, tratowali się wzajemnie, a tuż za nimi, nad ich karkami i głowami, pędziła ława jeźdźców polskich. Co chwila widziałeś całe ich szeregi, wspinające konie i rzucające się w największą gęstwę ludzką. Nie bronił się już nikt, wszyscy szli pod miecz. Trup padał na trupie. Cięto bez wytchnienia, bez miłosierdzia, na całej równinie; po brzegach rzeki, ku lasowi, jak okiem sięgnął, widziałeś tylko uciekających i goniących: gdzieniegdzie tylko pojedyncze oddziały piechoty dawały bezładny a rozpaczliwy opór, armaty umilkły. Bitwa przestała być bitwą, zmieniła się na rzeź.", + "132218": "Cała część armii, która biegła ku lasowi, została w pień wyciętą. Dotarły doń tylko nieliczne szwadrony rajtarii, za którymi wpadły w gęstwinę lekkie chorągwie.", + "132219": "Lecz w lesie czekali już na owych niedobitków chłopi, którzy na odgłos bitwy zlecieli się ze wszystkich wsi okolicznych.", + "132220": "Najstraszliwsza pogoń trwała jednak na drodze warszawskiej, którą uciekały główne siły szwedzkie. Młodszy margrabia Adolf po dwakroć usiłował tam osłonić ucieczkę, lecz po dwakroć rozbity, sam wreszcie wpadł w niewolę.", + "132221": "Oddział przybocznej jego piechoty francuskiej, złożony z czterystu ludzi, rzucił broń, trzy tysiące wyborowego żołnierza, muszkieterów i jazdy, uciekało aż do Mniszewa. Muszkietników wycięto w Mniszewie, jazdę goniono ku Czerskowi, póki nie rozproszyła się zupełnie po lasach, trzcinach, zaroślach. Tam nazajutrz dopiero wyszukiwali pojedynczych jeźdźców chłopi.", + "132222": "Nim słońce zaszło, armia Fryderyka margrabiego badeńskiego przestała istnieć.", + "132223": "Na pierwszym pobojowisku pozostali sami tylko chorążowie z gołymi chorągwiami, bo wszyscy ludzie zagnali się za nieprzyjacielem. I słońce miało się już dobrze ku schyłkowi, gdy pierwsze oddziały jazdy poczęły ukazywać się od strony lasu i Mniszewa. Wracały ze śpiewaniem i szumem, wyrzucając w górę czapki, paląc z bandoletów. Prawie wszystkie wiodły za sobą tłumy powiązanych w łyka jeńców. Ci szli przy koniach bez kapeluszy, bez hełmów, z głowami pospuszczanymi na piersi, obdarci, okrwawieni, co chwila potykający się o ciała poległych współbraci. Pobojowisko straszny przedstawiało widok. W niektórych miejscach, gdzie zderzono się najpotężniej, leżały po prostu stosy trupów, na pół włóczni wysoko. Niektórzy z piechurów trzymali jeszcze zakrzepłymi dłońmi długie włócznie. Włóczniami tymi pokryty był cały majdan. Miejscami tkwiły one dotychczas w ziemi; gdzieniegdzie leżały mostem, gdzieniegdzie złamki ich potworzyły jakoby zagrodzenia i płoty. Lecz przeważnie wszędy przedstawiała się oku okrutna a żałosna mieszanina ciał ludzkich pomiażdżonych kopytami, drzewców, połamanych muszkietów, bębnów, trąb, kapeluszy, pasów, blaszanych ładunków, które nosiła piechota, rąk i nóg sterczących tak bezładnie ze stosów ciał, że trudno było odgadnąć, do kogo należą. Szczególnie w tych miejscach, gdzie broniła się piechota, leżały całe szańce trupów.", + "132224": "W dali nieco, przy rzece, stały ostygłe już armaty, jedne poprzewracane przez napór ludzki, drugie jakoby gotowe jeszcze do strzału. Obok nich spali, ujęci snem wiecznym, kanonierowie, których również wycięto do nogi. Widziano wiele trupów przewieszonych przez działa i obejmujących je rękoma, jakby ci żołnierze chcieli je jeszcze po śmierci osłaniać. Spiż, poplamiony krwią i mózgiem, połyskiwał złowrogo w promieniach zachodzącego słońca. Złote blaski odbijały się w zakrzepłej krwi, która tu i owdzie utworzyła małe jeziorka. Ckliwy jej zapach mieszał się na całym pobojowisku z wonią prochu, z wyziewami ciał i końskim potem.", + "132225": "Pan Czarniecki powrócił jeszcze przed zachodem słońca z królewskim pułkiem i stanął na środku majdanu. Wojska powitały go grzmiącym okrzykiem. Co który oddział nadciągnął, to wiwatował bez końca, on zaś stał w blaskach słonecznych, utrudzon niezmiernie, lecz cały promienny, z gołą głową, z szablą zwieszoną na temblaku i coraz to odpowiadał wiwatującym:", + "132226": "— Nie mnie, mości panowie, nie mnie, lecz imieniowi boskiemu!", + "132227": "Zaś obok niego stał Witowski i Lubomirski, ten ostatni jasny jak samo słońce, bo w pozłociste blachy przybrany, z twarzą obryzganą krwią, bo okrutnie pracował i sam własną ręką siekł, ścinał jak prosty żołnierz, lecz już markotny i posępny, gdyż nawet jego własne pułki krzyczały:", + "132228": "— Vivat Czarniecki, dux et victor!", + "132229": "Zazdrość więc poczęła już nurtować duszę marszałkową.", + "132230": "Tymczasem coraz nowe oddziały waliły ze wszystkich stron na pobojowisko, za każdym zaś razem nadjeżdżał towarzysz i ciskał panu Czarnieckiemu pod nogi zdobytą chorągiew nieprzyjacielską. Na ów widok powstawały nowe krzyki, nowe wiwatowania, ciskanie czapek w górę i palba z bandoletów.", + "132231": "Słońce zachodziło coraz niżej.", + "132232": "Wtem w jedynym kościele, jaki po pożarze w Warce pozostał, zadzwoniono na nieszpór; natychmiast poodkrywały się wszystkie głowy; ksiądz Piekarski, setny ksiądz, zaintonował: „Anioł Pański zwiastował Najświętszej Pannie Marii!…”, a tysiąc żelaznych piersi odpowiedziało mu natychmiast potężnymi głosami: „…i poczęła z Ducha Świętego!…”", + "132233": "Wszystkie oczy podniosły się ku niebu, które zarumieniło się całe zorzą wieczorną, i z owego krwawego pobojowiska poczęła lecieć ku grającym w górze blaskom przedwieczornym pieśń pobożna.", + "132234": "Właśnie gdy skończono śpiewać, nadjechała rysią laudańska chorągiew, która się była najdalej zagnała za nieprzyjacielem. Żołnierze znów poczęli ciskać chorągwie pod nogi panu Czarnieckiemu, więc on uradował się w sercu, i widząc Wołodyjowskiego, posunął ku niemu konia.", + "132235": "— A siła wam ich uszło? — spytał.", + "132236": "Pan Wołodyjowski począł tylko głową kręcić na znak, że nie siła uszło, lecz tak był zziajany, że słowa jednego przemówić nie mógł, jeno w otwartą gębę łapał powietrze raz po razu, aż mu w piersiach grało. Pokazał wreszcie ręką na usta, że mówić nie może, a pan Czarniecki zrozumiał i za głowę go tylko ścisnął.", + "132237": "— Ten się spracował! — rzekł — bodaj się tacy na kamieniu rodzili!", + "132238": "Pan Zagłoba zaś prędzej odzyskał oddech i szczękając zębami, tak począł przerywanym głosem mówić:", + "132239": "— Dla Boga! Na pot zimny wiater wieje!… Parala mnie trzaśnie… Zewleczcie szaty z jakiego grubego Szweda i dajcie mi, bo wszystko na mnie mokre… Mokro i tu mokro… Nie wiem już, co woda, a co mój własny pot, a co krew szwedzka… Jeślim ja się spodziewał… że… kiedy w życiu tylu tych szelmów narżnę, tom niewart być podogoniem przy kulbace… Największa wiktoria w tej wojnie… Ale do wody nie będę drugi raz skakał… Nie jedz, nie pij, nie śpij, a potem kąpiel…. Dość mi na stare lata… Ręka mi zemdlała… Już mnie parala ima… Gorzałki, na miły Bóg!…", + "132240": "Słysząc to, pan Czarniecki i widząc wiekowego męża istotnie całkiem pokrytego krwią nieprzyjacielską, ulitował się nad wiekiem i podał mu własną manierkę.", + "132241": "Zagłoba przechylił ją do ust i po chwili oddał próżną, po czym rzekł:", + "132242": "— Tylem się wody w Pilicy ożłopał, że rychło patrzeć, jak mi się ryby w brzuchu wylęgną, ale to lepsze od wody.", + "132243": "— A przebierz się waść w inne szaty, choćby i szwedzkie — rzekł pan kasztelan.", + "132244": "— Ja wujowi grubego Szweda poszukam! — ozwał się Roch.", + "132245": "— Po co z trupa mam pokrwawione kłaść — odrzekł Zagłoba. — Ściągnij no wszystko do koszuli z tego jenerała, któregom w jasyr wziął.", + "132246": "— Toś waść wziął jenerała? — spytał żywo pan Czarniecki.", + "132247": "— Kogom nie wziął, czegom nie dokonał! — odpowiedział Zagłoba.", + "132248": "Wtem pan Wołodyjowski odzyskał mowę:", + "132249": "— Wzięt przez nas młodszy margrabia Adolf, hrabia Falkenstein, jenerał Węgier, jenerał Poter, Benzy, nie licząc pomniejszych oficerów.", + "132250": "— A margrabia Fryderyk? — spytał Czarniecki.", + "132251": "— Jeśli tu nie leży, to uszedł w lasy, ale jeśli uszedł, to go chłopi zabiją!", + "132252": "Pan Wołodyjowski omylił się w swych przewidywaniach. Margrabia Fryderyk wraz z grafem Szlipenbachem i Ehrensheinem, błądząc lasami, dotarli nocą do Czerska; tam przesiedziawszy w ruinach zamku trzy dni o chłodzie i głodzie, powędrowali nocą do Warszawy. Nie uchroniło ich to później przed niewolą, na ten raz jednak ocaleli.", + "132253": "Noc już była, gdy pan Czarniecki zjechał ku Warce z pobojowiska. Była to może najweselsza noc w jego życiu, tak wielkiej bowiem klęski nie ponieśli dotąd Szwedzi od początku wojny. Wszystkie działa, wszystkie chorągwie, wszystka starszyzna, prócz naczelnego wodza, była wzięta. Armia zniesiona do szczętu; rozegnane na cztery wiatry małe jej resztki musiały paść ofiarą kup chłopskich. Lecz pokazało się jeszcze przy tym, że owi Szwedzi, którzy sami za niezwyciężonych w otwartym polu się mieli, nie mogą właśnie w otwartym polu mierzyć się z regularnymi polskimi chorągwiami. Rozumiał wreszcie pan Czarniecki, jak potężny skutek to zwycięstwo w całej Rzeczypospolitej wywrze, jak podniesie ducha, jaki rozbudzi zapał; widział już całą Rzeczpospolitą w niedalekiej przyszłości od ucisku uwolnioną, tryumfującą… Może i złocistą wielkohetmańską buławę widział oczyma duszy na niebie.", + "132254": "Wolno mu było o niej marzyć, bo szedł ku niej jak prawy żołnierz, jak obrońca ojczyzny, i był z takich, którzy nie powstają ani z soli, ani z roli, jeno z tego, co ich boli.", + "132255": "Tymczasem ledwie całą duszą mógł objąć tę radość, która na niego spłynęła, więc zwrócił się do jadącego obok marszałka i rzekł:", + "132256": "— Teraz pod Sandomierz! pod Sandomierz, jako najprędzej! Umie już wojsko rzeki przepływać; nie zastraszy nas San ni Wisła!", + "132257": "Marszałek nie odrzekł ani słowa, natomiast jadący nieco opodal, w szwedzkim przebraniu, pan Zagłoba pozwolił sobie w głos przedmowie:", + "132258": "— Jedźcie, gdzie chcecie, ale beze mnie, bom ja nie kurek na kościele, który się kręci dniem i nocą, jeść i spać nie potrzebując.", + "132259": "Pan Czarniecki tak był wesół, że nie tylko się nie rozgniewał, ale odrzekł żartując:", + "132260": "— Waść do dzwonnicy niż do kurka podobniejszy, zwłaszcza że jako widzę, wróble masz w kopule. Wszelako quod attinet jadła i spoczynku, to się wszystkim przynależy.", + "132261": "Na to Zagłoba, ale już półgłosem:", + "132262": "— Kto ma dzioby na gębie, ten ma wróble na myśli!", + "132263": "Rozdział X", + "132264": "Po owym zwycięstwie pozwolił na koniec Czarniecki odetchnąć wojsku i konie strudzone odpaść, po czym znów wielkimi pochodami miał wracać pod Sandomierz, aby do upadłego króla szwedzkiego gnębić.", + "132265": "Tymczasem pewnego wieczora przybył do obozu pan Charłamp z wieściami od Sapiehy. Czarniecki wyjechał był pod ową porę do Czerska na lustrację pospolitego ruszenia rawskiego, które się pod owym miastem właśnie zbierało, więc Charłamp, nie zastawszy wodza, udał się wprost do Wołodyjowskiego, aby u niego po długiej drodze wypocząć.", + "132266": "Przyjaciele witali go wielce radośnie, lecz on zaraz na wstępie posępną im twarz ukazał i rzekł:", + "132267": "— O waszej wiktorii już słyszałem. Tu nam się uśmiechnęła fortuna, a pod Sandomierzem nas przycisnęła. Nie masz już Carolusa w saku, bo się wydobył, a do tego z wielką wojska litewskiego konfuzją.", + "132268": "— Byćli to może? — zakrzyknął, chwytając się za głowę, pan Wołodyjowski.", + "132269": "Obaj Skrzetuscy i Zagłoba stanęli jak wryci.", + "132270": "— Jakże to było? Powiadaj waćpan, na żywy Bóg, bo we własnej skórze nie usiedzim!", + "132271": "— Już mi i tchu nie staje — odpowiedział pan Charłamp — jechałem dzień i noc, strudziłem się okrutnie. Nadjedzie pan Czarniecki, to wszystko ab ovo opowiem. Dajcie mi teraz trochę odsapnąć.", + "132272": "— Więc ot i Carolus wyszedł z saku. Przewidywałem, że na to przyjdzie. Jakże to? zapomnieliście, iżem to prorokował? Niech Kowalski przyświadczy.", + "132273": "— Wuj prorokował! — rzekł Roch.", + "132274": "— I gdzie Carolus poszedł? — spytał Charłampa Wołodyjowski.", + "132275": "— Piechota popłynęła szmagami, a on z jazdą poszedł po Przywiślu ku Warszawie.", + "132276": "— Bitwa była?", + "132277": "— I była, i nie była. Krótko mówiąc, dajcie mi spokój, bo nie mogę gadać!", + "132278": "— Jedno jeno jeszcze powiedz. Zali całkiem pan Sapieha rozbit?", + "132279": "— Gdzie tam rozbit! Goni nawet króla, ale już tam pan Sapieha nikogo nie dogoni!", + "132280": "— Taki on do gonienia jak Niemiec do postu — rzekł Zagłoba.", + "132281": "— Chwała Bogu i za to, że wojska w całości! — wtrącił Wołodyjowski.", + "132282": "— Podrwili boćwinkowie! — zawołał Zagłoba. — Ha! trudno! Musim znów dziurę w Rzeczypospolitej na współkę łatać!", + "132283": "— Waćpan na litewskie wojsko nie gadaj — odparł Charłamp. — Carolus jest wojennik wielki i nie sztuka z nim przegrać. A wyście to, koroniarze, nie podrwili pod Ujściem, a pod Wolborzem, a pod Sulejowem, a w dziesięciu innych miejscach? Sam pan Czarniecki przegrał pod Gołębiem! Dlaczego nie miał przegrać i pan Sapieha, zwłaszcza gdyście go, jako sierotę, samego zostawili?", + "132284": "— A cóż my to na tańce pod Warkę poszli? — rzekł z oburzeniem Zagłoba.", + "132285": "— Wiem, że nie na tańce, jeno na bitwę, i Bóg dał wam wiktorię. Ale kto wie, czy nie lepiej było nie chodzić, bo u nas powiadają, że wojsko obojga narodów, każde z osobna, może być pobite, ale w kupie i sam piekielny komput mu nie poradzi.", + "132286": "— Może to być — rzekł Wołodyjowski — ale co wodzowie uradzili, w to nam nie wchodzić. Nie bez tego też, żeby waszej winy nie było!", + "132287": "— Musiał tam Sapio pokawić, już ja go znam! — rzekł Zagłoba.", + "132288": "— Temu nie mogę negować! — mruknął pod nosem Charłamp.", + "132289": "Tu umilkli na chwilę, jeno od czasu do czasu spoglądali na się ponuro, bo im się wydało, że szczęście Rzeczypospolitej psuć się na nowo poczyna, a przecie tak niedawno pełni byli wszyscy ufności i nadziei.", + "132290": "Wtem Wołodyjowski rzekł:", + "132291": "— Pan kasztelan powraca!", + "132292": "I wyszedł z izby.", + "132293": "Kasztelan powracał rzeczywiście; Wołodyjowski wybiegł przeciw niemu i z dala począł wołać:", + "132294": "— Mości kasztelanie! Król szwedzki zgwałcił litewskie wojsko i z saku umknął. Jest tu towarzysz z listami od pana wojewody wileńskiego.", + "132295": "— Dawaj go sam! — krzyknął Czarniecki. — Gdzie on jest?", + "132296": "— U mnie. Zaraz go przystawię.", + "132297": "Lecz pan Czarniecki tak przyjął do serca wiadomość, że nie chciał czekać, jeno natychmiast zeskoczył z kulbaki i wszedł do kwatery Wołodyjowskiego.", + "132298": "Porwali się z ław wszyscy, widząc go wchodzącego, on zaś ledwie im głową skłonił, już rzekł:", + "132299": "— Proszę o listy!", + "132300": "Charłamp podał mu zapieczętowane pismo. Kasztelan poszedł z nim przed okno, bo w chałupie było ciemno, i począł je czytać ze zmarszczoną brwią i troską w twarzy. Od czasu do czasu gniew błyskał mu w obliczu.", + "132301": "— Zalterował się pan kasztelan — szeptał do Skrzetuskiego Zagłoba — obacz, jak mu dzioby poczerniały; zaraz i szeplenić zacznie, co zawsze czyni, gdy go cholera chwyci.", + "132302": "Wtem pan Czarniecki skończył czytać, przez chwilę całą pięścią kręcił brodę i myślał, na koniec ozwał się dźwiękliwym, niewyraźnym głosem:", + "132303": "— A pójdź no tu bliżej, towarzyszu!", + "132304": "— Do usług waszej dostojności!", + "132305": "— Gadaj prawdę — rzekł z przyciskiem kasztelan — bo ta relacja tak misternie haftowana, iż rzeczy dojść nie mogę… Jeno… gadaj prawdę… nie koloryzuj: wojska rozproszone?", + "132306": "— Nijak nie rozproszone, mości kasztelanie.", + "132307": "— A ile dni wam potrzeba, byście się znów zebrali?", + "132308": "Tu Zagłoba szepnął do Skrzetuskiego:", + "132309": "— Chce go, jako to mówią, z mańki zażyć.", + "132310": "Lecz Charłamp odpowiedział bez wahania:", + "132311": "— Skoro wojsko nie rozproszone, to mu się zbierać nie trzeba. Prawda jest, że pospolitaków z dwieście koni nie mogliśmy się dorachować, gdym odjeżdżał, których i między poległymi nie było, ale to zwykła rzecz i komput na tym nie cierpi, a nawet pan hetman ruszył za królem w dobrym porządku.", + "132312": "— Armat nie straciliście, mówisz, nic?", + "132313": "— Owszem. Straciliśmy cztery, które Szwedzi, nie mogąc ich zabrać, zagwoździli.", + "132314": "— Widzę, że prawdę mówisz; powiadaj tedy, jako się wszystko odbyło?", + "132315": "— …Incipiam! — rzekł Charłamp. — Kiedyśmy to ostali sami, postrzegł się nieprzyjaciel, iże zawiślańskich wojsk nie masz, jeno partie i kupy niesforne na ich miejscu. Myśleliśmy, a właściwie mówiąc, pan Sapieha myślał, że na tamtych uderzą, i jakie takie posiłki im ekspediował, ale nieznaczne, by siebie nie osłabić. Tymczasem u Szwedów krętanina i szum jakoby w ulu. Pod wieczór poczęli zbliżać się tłumami do Sanu. Byliśmy w kwaterze wojewodzińskiej. Przyjeżdża ten pan Kmicic, który się Babiniczem teraz zowie, żołnierz przedni, i daje znać. A pan Sapieha właśnie do uczty zasiadał, na którą się siła szlachcianek aż spod Kraśnika i Janowa nazjeżdżało… że to pan wojewoda lubi płeć białogłowską.", + "132316": "— I uczty lubi! — przerwał Czarniecki.", + "132317": "— Nie masz mnie przy nim, nie ma go kto do temperancji nakłaniać! — przerwał Zagłoba.", + "132318": "Na to pan Czarniecki:", + "132319": "— Może prędzej będziesz waść przy nim, niż myślisz, zaczniecie się we dwóch temperować!", + "132320": "Tu zwrócił się do Charłampa:", + "132321": "— Mów dalej.", + "132322": "— Babinicz tedy daje znać, a wojewoda na to: „Symulują tylko, że chcą następować! Nie przedsięwezmą nic! Prędzej (powiada) przez Wisłę zechcą się przebierać, ale mam ja na nich oko i wtedy sam nastąpię. Tymczasem (powiada) nie psujmy sobie uciechy, żeby nam było dobrze!” Poczynamy tedy jeść i pić. A i kapela poczyna rżnąć, sam wojewoda prosi do tańca.", + "132323": "— Dam ja mu tańce! — przerwał Zagłoba.", + "132324": "— Cicho waść! — rzekł Czarniecki.", + "132325": "— Wtem znów przylatują od brzegu, że szum okrutny. Nic to! Wojewoda pazia w ucho: „Będziesz mi tu lazł!” Tańcowaliśmy do świtania, spaliśmy do południa. O południu patrzym, aż już szańce srogie stoją, a na nich ciężkie działa, kartauny. Dają też czasem ognia, a co kula padnie, to jak ceber! Jedna taka na nic okop zaprószy!", + "132326": "— Nie powiadaj konceptów — przerwał Czarniecki — boś nie u hetmana!", + "132327": "Charłamp zmieszał się mocno i tak dalej mówił:", + "132328": "— O południu wyjechał sam wojewoda. Szwedzi zaś pod osłoną owych szańców zaczęli stawiać most. Pracowali do wieczora, z wielkim naszym podziwem, bośmy byli tego mniemania, że zbudować go zbudują, ale przejść po nim nie zdołają. Na drugi dzień jeszcze budują. Począł wojewoda sprawiać wojska, bo i sam już myślał, że będzie batalia.", + "132329": "— Tymczasem most był pozór, a przeszli poniżej przez inny i z boku was zaszli? — przerwał Czarniecki.", + "132330": "Charłamp wytrzeszczył oczy, otworzył usta, przez chwilę milczał zdumiony, na koniec rzekł:", + "132331": "— To wasza dostojność miała już relację?", + "132332": "— Nie ma co! — szepnął Zagłoba — co wojny tyczy, nasz dziad w lot zgadnie, jakoby właśnie patrzył na sprawę!", + "132333": "— Mów dalej! — rzekł Czarniecki.", + "132334": "— Przyszedł wieczór. Wojska stały w gotowości, ale z pierwszą gwiazdą znowu była uczta. Tymczasem rano Szwedzi już przeszli przez ów drugi most, który poniżej zbudowali, i zaraz nastąpili. Stała od krańca chorągiew pana Koszyca, żołnierza dobrego. Ten w nich! Skoczą mu w pomoc pospolitacy, którzy byli najbliżej, ale kiedy to pluną do nich z armat — w nogi! A pan Koszyc poległ i ludzi jego okrutnie naszarpano. Dopieroż pospolitacy, wpadłszy hurmem na obóz, wszystkich pomieszali. Co było gotowych chorągwi, to poszły, ale nie sprawiły nic, jeszcześmy armaty stracili. Gdyby więcej dział i piechoty było przy królu, sroga byłaby klęska, ale szczęściem większa część pieszych regimentów, wraz z armatami, odpłynęła nocą szmagami, o czym także nikt u nas nie wiedział.", + "132335": "— Sapio pokawił! Z góry wiedziałem! — zawołał Zagłoba.", + "132336": "— Przejęliśmy korespondencję królewską — rzekł Charłamp — którą Szwedzi zronili. Czytali w niej żołnierze, że król do Prus ma iść, by z elektorskimi nazad wrócić, gdyż pisze, że samymi szwedzkimi siłami nie da sobie rady.", + "132337": "— Wiem o tym — odrzekł Czarniecki — pan Sapieha przysłał mi ten list.", + "132338": "Po czym mruknął cicho, jakoby sam do siebie mówiąc:", + "132339": "— Trzeba i nam za nim do Prus.", + "132340": "— Dawno to mówię! — rzekł Zagłoba.", + "132341": "Pan Czarniecki popatrzył nań przez chwilę w zamyśleniu.", + "132342": "— Nieszczęście! — rzekł głośno — bo gdybym ja nadążył pod Sandomierz, tedybyśmy we dwóch z hetmanem żywej nogi nie puścili… Ha! stało się i nie wróci!… Wojna się przedłuży, ale tak i temu najazdowi, i najezdnikom śmierć pisana.", + "132343": "— Nie może inaczej być!… — zawołali chórem rycerze.", + "132344": "I wielka otucha wstąpiła im do serc, choć przed chwilą wątpili.", + "132345": "Wtem szepnął coś Zagłoba do ucha panu dzierżawcy z Wąsoszy, a ów znikł we drzwiach i po chwili wrócił z gąsiorem. Widząc to, Wołodyjowski pochylił się do kolan kasztelanowi.", + "132346": "— Łaska by to była dla prostaka żołnierza niepowszednia… — zaczął.", + "132347": "— Napiję się z wami chętnie — rzekł Czarniecki — a wiecie dlaczego? Owo dlatego, że nam się pożegnać przyjdzie.", + "132348": "— Jakże to? — zawołał zdumiony Wołodyjowski.", + "132349": "— Pisze pan Sapieha, że chorągiew laudańska do litewskiego wojska należy i że ją jeno dla asysty królowi przysłał, a teraz sam jej będzie potrzebował, zwłaszcza oficerów, bo mu ich brak okrutny. Mój Wołodyjowski, wiesz, ile cię miłuję, i ciężko mi się z tobą rozstawać, ale tu jest dla ciebie rozkaz. Wprawdzie pan Sapieha, jako człek polityczny, na moje ręce i do mojej dyskrecji rozkaz przysyła. Mógłbym ci go nie pokazać…. Ba, ba, tak mi to miłe, jakoby mi pan hetman szablę najlepszą złamał… Ale właśnie, że do mojej dyskrecji przysłano, więc ci rozkaz daję — masz!… a już czyń, coś powinien. Za zdrowie twoje, żołnierzyku!…", + "132350": "Pan Wołodyjowski znów pochylił się do kasztelańskich kolan, wypił, ale tak był strapiony, że słowa przemówić nie mógł, a gdy kasztelan wziął go w objęcia, łzy ciurkiem puściły mu się na żółte wąsiki.", + "132351": "— Wolejbym poległ! — zawołał żałośnie. — Gonić pod tobą, wodzu wielbiony, przywykłem, a tam nie wiadomo, jako będzie…", + "132352": "— Panie Michale, nie zważaj na rozkaz! — rzekł wzruszony Zagłoba. — Sam Sapiowi odpiszę i uszu mu przystojnie natrę.", + "132353": "Lecz pan Michał przede wszystkim był żołnierzem, więc jeszcze się obruszył:", + "132354": "— A w waćpanu wiecznie stary wolentarz siedzi!… Milczałbyś lepiej, kiedy rzeczy nie rozumiesz. Służba!!", + "132355": "— Ot, co! — rzekł Czarniecki.", + "132356": "Rozdział XI", + "132357": "Pan Zagłoba, stanąwszy przed hetmanem, nie odpowiedział na radosne jego powitanie, owszem ręce w tył założył, wargę wysunął naprzód i począł nań spoglądać jak sędzia sprawiedliwy, ale surowy. Ten zaś jeszcze się bardziej ucieszył, widząc ową minę, bo już się jakowejś krotofili spodziewał, i zaraz jął mówić:", + "132358": "— Jak się masz, stary francie? Cóż to tak nosem kręcisz, jakbyś jakowy niecnotliwy zapach wietrzył?", + "132359": "— W całym Sapieżyńskim wojsku bigos czuć!", + "132360": "— Czemu to bigos? — powiadaj!…", + "132361": "— Bo Szwedzi kapuścianych głów naszatkowali!", + "132362": "— Masz go! Już nam przymówił! Szkoda, że i waści nie usiekli!", + "132363": "— Bom pod takim wodzem służył, pod którym myśmy siekli, nie nas sieczono.", + "132364": "— Daj cię katu! Żeby ci choć język obcięli!", + "132365": "— Nie miałbym czym Sapieżyńskiej wiktorii głosić!", + "132366": "Na to posmutniał hetman i odrzekł:", + "132367": "— Panie bracie, zaniechaj mnie! Jest więcej takich, którzy już na moje służby ojczyźnie niepamiętni, zgoła mnie spostponowali, i wiem to, że jeszcze wiele się przeciw mej osobie uczyni hałasu, a przecie, żeby nie owa chasa pospolitacka, inaczej by rzeczy pójść mogły. Powiadają, żem dla podkurków nieprzyjaciela zaniedbał, ale przecie temu nieprzyjacielowi cała Rzeczpospolita oprzeć się nie mogła!", + "132368": "Wzruszył się nieco pan Zagłoba słowy hetmana i odrzekł:", + "132369": "— Taki to już u nas obyczaj, aby winę zawsze na wodza składać. Nie ja będę brał podkurki za złe, bo im dzień dłuższy, tym podkurek potrzebniejszy. Pan Czarniecki wielki wojennik, tę wszelako, wedle mojej głowy, ma przywarę, że wojsku na śniadanie, na obiad i na wieczerzę samą tylko szwedzinę daje. Lepszy on wódz niż kuchta, ale źle czyni, bo od takiej strawy wprędce wojna najlepszym kawalerom może zbrzydnąć.", + "132370": "— Bardzoże pan Czarniecki przeciw mnie choleryzował?", + "132371": "— I!… nie bardzo! Z początku wielką pokazał alterację, ale gdy się dowiedział, że wojska nie rozbite, zaraz powiada: „Wola boska, nie ludzka moc! Nic to! (powiada) każdemu zdarzy się przegrać; gdybyśmy samych (powiada) Sapiehów w ojczyźnie mieli, byłby to kraj Arystydesów.”", + "132372": "— Dla pana Czarnieckiego krwi bym nie skąpił! — odpowiedział hetman. — Każdy inny poniżałby mnie, aby siebie i własną sławę wywyższyć, zwłaszcza po świeżej wiktorii, ale on nie z takich.", + "132373": "— Nic i ja przeciw niemu nie powiem, jeno to, żem za stary na taką służbę, jakiej on od żołnierza wygląda, a zwłaszcza na owe kąpiele, jakie wojsku wyprawuje.", + "132374": "— Toś waść rad, żeś do mnie wrócił?", + "132375": "— I rad, i nierad, bo o podkurku słucham od godziny, ale go jakoś nie widzę.", + "132376": "— Zaraz siądziemy do stołu. A co pan Czarniecki teraz przedsiębierze?", + "132377": "— Idzie do Wielkopolski, aby tamtym niebożętom dopomóc, stamtąd zaś przeciw Szteinbokowi ciągnie i do Prus, spodziewając się dostać od Gdańska armat i piechoty.", + "132378": "— Zacni obywatele gdańszczanie. Całej Rzeczypospolitej przykładem świecą. To się z panem Czarnieckim pod Warszawą spotkamy, bo ja tam pociągnę, jeno się przedtem koło Lublina nieco zabawię.", + "132379": "— To Lublin znów Szwedzi obsadzili?", + "132380": "— Nieszczęsne miasto! Nie wiem już, ile razy było w nieprzyjacielskim ręku. Jest tu deputacja od szlachty lubelskiej i zaraz przyjdzie z prośbą, bym ich ratował. Ale że mam listy do króla i hetmanów ekspediować, przeto muszą jeszcze poczekać.", + "132381": "— Do Lublina i ja chętnie pójdę, bo tam białogłowy nad miarę gładkie i rzęsiste. Kiedy to która chleb krając, bochenek o się oprze, to nawet na nieczułym bochenku skóra od kontentacji czerwienieje.", + "132382": "— O Turku!", + "132383": "— Wasza dostojność, jako człek wiekowy, nie możesz tego wyrozumieć, ale ja co maja krew jeszcze muszę puszczać.", + "132384": "— Toćżeś starszy ode mnie!", + "132385": "— Jeno eksperiencją, nie wiekiem, że zaś umiałem conservare iuventutem meam, tego mi już niejeden zazdrościł. Pozwól mnie, wasza dostojność, przyjąć deputację lubelską, a ja jej przyrzeknę, że zaraz idziemy w pomoc, niech się nieborakowie pocieszą, nim nieboraczki pocieszymy.", + "132386": "— Dobrze — rzekł hetman — ja pójdę listy ekspediować.", + "132387": "I wyszedł.", + "132388": "Zaraz potem wpuszczono deputację lubelską, którą pan Zagłoba przyjął z nadzwyczajną powagą i godnością, a pomoc przyrzekł pod warunkiem, że wojsko prowiantami, zwłaszcza zaś wszelakim napitkiem obeślą. Po czym zaprosił ich imieniem wojewodzińskim na wieczerzę. Oni radzi byli, bo wojska tejże jeszcze nocy ruszyły ku Lublinowi. Sam pan hetman pilił niezmiernie, bo mu chodziło o to, ażeby jakowąś przewagą wojenną pamięć sandomierskiej konfuzji zatrzeć.", + "132389": "Rozpoczęło się więc oblężenie, ale szło dość marudnie. Przez cały ten czas Kmicic uczył się u pana Wołodyjowskiego szablą robić i postępy czynił nadzwyczajne. Pan Michał też wiedząc, że to na Bogusławową szyję nauka, żadnych sekretów swej sztuki mu nie ukrywał. Często też miewali i lepszą praktykę; chodzili bowiem pod zamek wyzywać Szwedów na rękę, których wielu usiekli. Wkrótce Kmicic do tego doszedł, że z Janem Skrzetuskim mógł się na równi potykać, nikt zaś w całym wojsku Sapieżyńskim nie zdołał mu dotrzymać. Wówczas taka chęć zmierzenia się z Bogusławem opanowała mu duszę, iż ledwie mógł wysiedzieć pod Lublinem, zwłaszcza że wiosna wróciła mu siły i zdrowie.", + "132390": "Rany pogoiły mu się wszystkie, przestał pluć krwią, krew grała w nim po dawnemu i ogień tryskał z oczu. Spoglądali na niego z początku spode łba laudańscy ludzie, lecz nie śmieli nastawać, bo Wołodyjowski trzymał ich żelazną ręką, później też, patrząc na jego postępki i uczynki, pogodzili się z nim zupełnie, i sam najzacieklejszy jego wróg, Józwa Butrym, mawiał:", + "132391": "— Umarł Kmicic, żywie Babinicz, a ten niech żywie!", + "132392": "Załoga lubelska poddała się wreszcie ku wielkiej uciesze wojska, za czym ruszył pan Sapieha chorągwie ku Warszawie. Po drodze odebrał wiadomość, że sam Jan Kazimierz wraz z hetmanami i nowym wojskiem przyjdzie mu w pomoc. Nadeszły też wieści i od Czarnieckiego, któren także z Wielkopolski ku stolicy zdążał. Wojna, rozproszona po całym kraju, skupiła się tak pod Warszawą, jako chmury rozproszone po niebieskim sklepie skupiają się i łączą, aby zrodzić burzę, grzmoty i błyskawice.", + "132393": "Szedł pan Sapieha na Żelechów, Garwolin i Mińsk do siedleckiego traktu, aby się w Mińsku z pospolitym ruszeniem podlaskim połączyć. Jan Skrzetuski objął nad ową chasą komendę, bo chociaż w województwie lubelskim mieszkał, ale że blisko granicy Podlasia, więc znany był wszystkiej szlachcie i wielce przez nią ceniony, jako jeden z najznamienitszych w Rzeczypospolitej rycerzy. Jakoż wprędce potrafił on zmienić bitną z natury tamtejszą szlachtę na chorągwie, w niczym komputowemu wojsku nie ustępujące.", + "132394": "Tymczasem zaś szli z Mińska ku Warszawie bardzo spiesznie, aby jednym dniem pod Pragą stanąć. Pogoda sprzyjała pochodowi. Od czasu do czasu przelatywały majowe deszczyki, chłodząc ziemię i tłumiąc kurzawę, ale w ogóle czas był cudny, ni zbyt gorący, ni zbyt zimny. Wzrok biegł daleko w przeźroczystym powietrzu. Z Mińska szły wojska komunikiem, wozy bowiem i działa miały dopiero drugiego dnia za nimi wyruszyć; ochota panowała po pułkach niezmierna; gęste lasy, zalegające cały trakt, brzmiały echem pieśni żołnierskich, konie prychały na dobrą wróżbę. Chorągwie w sprawie i w porządku płynęły jedna za drugą, jak rzeka migotliwa a potężna, bo przecie dwanaście tysięcy luda, bez pospolitaków, wiódł pan Sapieha. Rotmistrze, oganiając pułki, świecili polerownymi blachami. Kraśne znaki chwiały się nad głowami rycerstwa na kształt olbrzymich kwiatów.", + "132395": "Słońce miało się ku zachodowi, gdy pierwsza idąca w przodku chorągiew laudańska ujrzała wieże stolicy. Na ów widok radosny okrzyk wyrwał się z piersi żołnierstwa:", + "132396": "— Warszawa! Warszawa!", + "132397": "Okrzyk ów przeleciał jak grzmot przez wszystkie chorągwie i przez jakiś czas słychać było na pół mili drogi powtarzane ustawicznie słowo: „Warszawa! Warszawa!”", + "132398": "Wielu Sapieżyńskich rycerzy nigdy nie było w stolicy, wielu nigdy jej nie widziało, więc jej widok wywarł na nich wrażenie nadzwyczajne. Mimo woli wstrzymali wszyscy konie; niektórzy pozdejmowali czapki, inni poczęli się żegnać, niektórym łzy ciurkiem popłynęły z oczu i stali wzruszeni, milczący. Nagle pan Sapieha pojawił się na białym koniu od ostatnich zastępów i począł lecieć wzdłuż chorągwi.", + "132399": "— Mości panowie! — wołał donośnym głosem — my tu pierwsi, nam szczęście! nam honor!… Wyżeniem Szweda ze stolicy!!…", + "132400": "— Wyżeniem! — zawrzasło dwanaście tysięcy litewskich piersi. — Wyżeniem! wyżeniem! wyżeniem!", + "132401": "I stał się szum a huk. Jedni krzyczeli ciągle: „Wyżeniem!” — drudzy już wołali: „Bij, kto cnotliwy!” — inni: „W nich, psubratów!” Trzaskanie szablami mieszało się z krzykiem rycerzy. Oczy poczęły ciskać błyskawice, spod srogich wąsów błyskały zęby. Sam Sapieha spłonął jak pochodnia. Nagle buławę podniósł w górę i krzyknął:", + "132402": "— Za mną!", + "132403": "W pobliżu Pragi wstrzymał pan wojewoda chorągwie i nakazał wolny pochód. Stolica wynurzała się coraz wyraziściej z sinawej oddali. Wieże rysowały się długą linią na błękicie. Spiętrzone dachy Starego Miasta, kryte czerwoną dachówką, płonęły w blaskach wieczornych. Nic wspanialszego nie widzieli nigdy w życiu Litwini nad owe mury białe i wyniosłe, poprzecinane mnóstwem wąskich okien, zwieszające się na kształt stromych wiszarów nad wodą; domy zdawały się wyrastać jedne z drugich, wysoko i jeszcze wyżej; nad ową zaś zbitą i zacieśnioną masą tynów, ścian, okien, dachów bodły niebo wieże strzeliste. Ci z żołnierzy, którzy już byli w stolicy bądź na elekcji, bądź prywatnie, objaśniali innym, co który gmach znaczył i jakie nosił miano. Szczególniej Zagłoba, jako bywalec, uczył swoich laudańskich, oni zaś słuchali go pilnie, dziwiąc się jego słowom i samemu miastu.", + "132404": "— Patrzcie na ową wieżę w samym pośrodku Warszawy — mówił. — Oto arx regia! Żebym tyle lat żył, ile obiadów tam u królewskiego stołu zjadłem, Matuzala bym w kozi róg zapędził. Nie miał też król bliższego ode mnie konfidenta; mogłem wybierać między starostwami jako między orzechami, a rozdawać je tak łatwo jak ufnale. Siła ludzi promowałem, a gdym wchodził, to senatores w pas mi się kłaniali, po kozacku. Pojedynki też na oczach królewskich odbywałem, bo mnie lubił widzieć przy robocie, marszałek zaś musiał zamykać oczy.", + "132405": "— Srogi gmach! — rzekł Roch Kowalski. — I pomyśleć, że wszystko to ci psiajuchowie mają w ręku!", + "132406": "— I łupią okrutnie! — dodał Zagłoba. — Słyszę: kolumny nawet z murów wydzierają i do Szwecji wywożą, które są z marmurów i innych kosztownych kamieni. Nie poznam miłych kątów, a przecie słusznie rozmaici scriptores zamek ów za ósmy cud świata uważają, bo oprócz tego ma król francuski zacny dworzec, ale kiep w porównaniu do tego!", + "132407": "— A owo, co to za druga wieża w pobliżu na prawo?", + "132408": "— To Święty Jan. Jest z zamku do niego krużganek. W tym to kościele objawienie miałem, bo gdym raz po nieszporze przyzostał, słyszę głos od sklepienia: „Zagłoba, będzie wojna z takim synem, królem szwedzkim, i calamitates wielkie nastąpią!” Ruszyłem co tchu do króla i powiadam, com słyszał, a tu ksiądz prymas pastorałem mnie w kark: „Nie powiadaj głupstw, pijany byłeś!” Mają teraz… Ten drugi kościół, zaraz tam obok, to jest collegium Jesuitarum; trzecia wieża opodal to curia, owa czwarta w prawo, marszałkowska, a ów zielony dach to Dominikanie; wszystkiego nie wymienię, choćbym językiem tak umiał obracać jak szablą.", + "132409": "— Chyba nie masz takiego drugiego miasta na świecie! — zawołał jeden z żołnierzy.", + "132410": "— Dlatego też wszystkie nacje nam go zazdroszczą.", + "132411": "— A ów cudny gmach na lewo od zamku?", + "132412": "— Za Bernardynami?", + "132413": "— Tak jest.", + "132414": "— To pallatium Radziejowskianum, dawniej Kazanowskich. Uważają go za dziewiąty cud świata, ale zaraza na niego, bo w tych to murach zaczęło się nieszczęście Rzeczypospolitej.", + "132415": "— Jakże to? — spytało kilka głosów.", + "132416": "— Bo jak się wziął pan podkanclerzy Radziejowski z żoną wadzić i wojować, tak król się za nią ujął. Wiecie, waćpanowie, co o tym ludzie mówili, a to pewno, że i sam podkanclerzy myślał, że mu się żona w królu kocha, a król w niej; za czym przez invidię do Szwedów uciekł i wojna się rozpoczęła. Co prawda, siedziałem wtedy na wsi i końca onej sprawy nie widziałem, jeno z relacji, ale to wiem, że ona nie do króla, tylko do kogo innego przedtem słodkie oczy, jako marcepan, robiła.", + "132417": "— Do kogo?", + "132418": "Zagłoba pokręcił wąsa.", + "132419": "— Do tego, do którego i wszystkie jako mrówki do miodu lazły, jeno mi się nazwiska nie godzi mówić, gdyż zawsze brzydziłem się chełpliwością… Przy tym zestarzał się człek, zestarzał, zdarł się jako miotła, zamiatając nieprzyjaciół ojczyzny, ale niegdyś nie było większego nade mnie gładysza i dworaka, niech Roch Kowalski przyświad…", + "132420": "Tu spostrzegł się pan Zagłoba, że Roch żadną miarą owych czasów pamiętać nie może, więc tylko ręką machnął i rzekł:", + "132421": "— Wreszcie, co on tam wie!", + "132422": "Po czym pokazał jeszcze towarzyszom pałac Ossolińskich i Koniecpolskich, który ogromem prawie Radziejowskiemu był równy, wreszcie wspaniałą villa regia, a wtem słońce zaszło i mrok nocny począł nasycać przestworze.", + "132423": "Huk działa rozległ się na murach warszawskich i trąby ozwały się długo i przeciągle na znak, iż nieprzyjaciel się zbliża.", + "132424": "Pan Sapieha oznajmił też swoje przybycie palbą z samopałów, aby ducha mieszkańcom stolicy dodać, po czym tejże jeszcze nocy począł przeprawiać wojsko za Wisłę. Przeprawiła się więc pierwsza laudańska, za nią pana Kotwicza, za nią Tatarzy Kmicicowi, za nią Wańkowiczowa, razem ośm tysięcy ludzi. W ten sposób byli zarazem Szwedzi wraz z nagromadzonym łupem otoczeni i pozbawieni dowozu, panu Sapieże zaś nie pozostawało nic więcej, jak czekać, póki z jednej strony pan Czarniecki, z drugiej król wraz z koronnymi hetmany nie przyciągnie, tymczasem zaś pilnować, aby się jakowe posiłki do miasta nie przekradły.", + "132425": "Pierwsze wieści przyszły od pana Czarnieckiego, ale niezbyt pomyślne, donosił bowiem, że wojsko i konie tak ma strudzone, iż w tej chwili nie może żadnego w oblężeniu wziąć udziału. Od czasu bitwy pod Warką dzień w dzień był w ogniu, a od pierwszych miesięcy roku stoczył dwadzieścia jeden większych bitew ze Szwedami, nie licząc podjazdowych utarczek i napadów na mniejsze oddziały. Piechoty na Pomorzu nie dostał, do Gdańska dotrzeć nie mógł; obiecywał, co najwięcej, trzymać resztą sił w szachu tę armię szwedzką, która pod Radziwiłłem, pod bratem królewskim i Duglasem stojąc u Narwi, przemyśliwała, jakoby oblężonym przyjść w pomoc.", + "132426": "Zaś Szwedzi gotowali się do obrony z właściwym sobie męstwem i biegłością. Jeszcze przed przyjściem pana Sapiehy spalono Pragę, obecnie poczęli ciskać granaty na wszystkie przedmieścia, jako na Krakowskie, Nowy Świat, a z drugiej strony na kościół Św. Jerzego i Pannę Marię. Płonęły tedy domostwa, gmachy i kościoły. W dzień dymy wiły się nad miastem na kształt chmur gęstych i czarnych. W noc owe chmury stawały się czerwone i snopy iskier wybuchały z nich ku niebu. Za murami błąkały się tłumy mieszkańców bez dachu nad głową, bez chleba, niewiasty otaczały Sapieżyński obóz z płaczem o miłosierdzie; widziano ludzi uschniętych z głodu na szczypki, widziano dzieci umierające z braku pokarmu, w objęciach wychudłych matek; okolica zmieniła się w padół łez i nędzy.", + "132427": "Pan Sapieha, nie mając piechoty ni dział, czekał i czekał na nadejście króla, tymczasem przychodził, ile mógł, w pomoc ubogim, rozsyłając ich partiami w mniej zniszczone okolice, w których jako tako mogli się wyżywić. Troskał się też niemało w przewidywaniu trudności oblężenia, gdyż uczeni inżynierowie szwedzcy zmienili Warszawę w potężną twierdzę. Za murami siedziało trzy tysiące wyćwiczonego żołnierza, dowodzonego przez biegłych i doświadczonych jenerałów, w ogóle zaś Szwedzi uchodzili za mistrzów w oblężeniu i obronie wszelkich fortec. Na ową więc troskę wyprawiał sobie pan Sapieha co dzień uczty, w czasie których krążyły gęsto kielichy, miał bowiem ów zacny obywatel i niepospolity wojownik tę przywarę, iż wesołą kompanię i brząkanie szkłem nad wszystko nawidził, często nawet służby dla uciechy zaniedbując.", + "132428": "Dzienną natomiast przezornością wieczorną folgę wynagradzał. Do zachodu słońca pracował szczerze, wysyłał podjazdy, ekspediował listy, sam objeżdżał straże, sam przesłuchiwał schwytanych języków, natomiast z pierwszą gwiazdą często i skrzypki odzywały się w jego kwaterze. A gdy raz się rozochocił, to już na wszystko pozwalał, sam nawet posyłał po oficerów, choćby straży pilnujących albo na podjazd wyznaczonych, i krzyw był, jeżeli który się nie stawił, gdyż nie było dlań uczty bez ciasnoty. Przymawiał mu za to rankami mocno pan Zagłoba, ale wieczorami często samego czeladź bez duszy do kwatery Wołodyjowskiego odnosiła.", + "132429": "— Świętego by Sapio do upadku przywiódł — tłumaczył się na drugi dzień przyjaciołom — a cóż dopiero mnie, którym zawsze igraszki miłował. Jeszcze ma szczególniejszą jakąś pasję kielichy we mnie wmuszać, ja zaś, nie chcąc się grubianinem okazać, ustępuję przed przynuką, bo zawsze to obserwowałem, żeby gospodarzowi nie uchybiać. Alem już ślubował, że na przyszły adwent każę sobie grzbiet dyscypliną dobrze smarować, bo sam to rozumiem, że swawola bez pokuty zostać nie może; tymczasem muszę mu już dotrzymywać, a to z obawy, aby w gorsze jakie nie wpadł kompanie i do reszty sobie nie folgował.", + "132430": "Byli tacy oficerowie, którzy i bez dozoru hetmańskiego służbę pełnili, ale niektórzy zaniedbywali się wieczorami srodze, jako zwyczajnie żołnierze, ręki żelaznej nad sobą nie czujący.", + "132431": "Nie omieszkał korzystać z tego nieprzyjaciel.", + "132432": "Pewnego razu, na parę dni przed nadciągnięciem króla i hetmanów, Sapieha wyprawił wspanialszą niż kiedykolwiek ochotę, już był bowiem rad, że się wszystkie wojska w kupę zbierają i oblężenie rozpocznie się na dobre. Wszyscy znakomitsi oficerowie byli proszeni, bo pan hetman szukający zawsze okazji rozgłosił, iż to na cześć królewską owa uczta się odbędzie. Do panów Skrzetuskich, Kmicica, Zagłoby, Wołodyjowskiego i Charłampa przyszedł nawet umyślny ordynans, aby koniecznie byli, gdyż hetman za wielkie usługi chce ich szczególnie uczcić. Pan Andrzej siadał już na koń, aby z podjazdem wyruszyć, tak iż ordynansowy oficer zastał już jego Tatarów za bramą.", + "132433": "— Nie możesz, wasza miłość, panu hetmanowi tej ujmy okazać i niewdzięcznością za serce zapłacić — rzekł oficer.", + "132434": "Kmicic zsiadł z konia i poszedł naradzić się z towarzyszami.", + "132435": "— Okrutnie mi to nie na rękę! — rzekł. — Słyszałem, że jakiś znaczny oddział jazdy wedle Babic się ukazał. Samże hetman kazał mi jechać i koniecznie dowiedzieć się, co to za żołnierze, a teraz na ucztę prosi? Co mam czynić?", + "132436": "— Pan hetman przysyła rozkaz, aby z podjazdem Akbah-Ułan poszedł — odparł ordynansowy.", + "132437": "— Rozkaz to rozkaz! — rzekł Zagłoba — a kto żołnierz, ten słuchać musi. Waćpan strzeż się, aby złego przykładu nie dawać, a przy tym niedobrze by było dla waćpana ściągnąć na się nieżyczliwość hetmańską.", + "132438": "— Powiedz waść, że się stawię! — rzekł do ordynansowego Kmicic.", + "132439": "Oficer wyszedł. Za nim odjechali pod Akbah-Ułanem Tatarzy, a pan Andrzej począł się nieco stroić, w czasie zaś ubierania tak mówił do towarzyszów:", + "132440": "— Dziś jest uczta na cześć króla jegomości; jutro będzie na cześć ichmościów panów hetmanów koronnych i tak aż do końca oblężenia.", + "132441": "— Niech jeno król nadciągnie, skończy się to — odpowiedział Wołodyjowski — bo chociaż i nasz pan miłościwy lubi się także we wszelakim frasunku pocieszyć, ale przecie służba musi pójść pilniej, ile że każdy, a między innymi i pan Sapieha, będzie się starał gorliwość swoją okazać.", + "132442": "— Za dużo tego, za dużo! nie ma i gadania! — rzekł Jan Skrzetuski. — Czy wam to niedziwno, że tak przezorny i pracowity wódz, tak cnotliwy człowiek, tak godny obywatel ma tę słabość?", + "132443": "— Niech jeno wieczór się uczyni, inny to zaraz człowiek i z wielkiego hetmana w hulakę się przemienia.", + "132444": "— A wiecie, czemu mi tak uczty nie w smak? — ozwał się Kmicic. — Bo i Janusz Radziwiłł miał ten zwyczaj, że je co wieczora wyprawiał. Imainujcie sobie, że się tak jakoś dziwnie składało, że co uczta, to się albo nieszczęście jakoweś trafiało, albo zła nowina spadła, albo się nowa hetmańska zdrada wykrywała. Nie wiem, czyli ślepy traf, czyli zrządzenie boskie, dość, że zło nigdy nie przychodziło kiedy indziej, jeno w czasie uczty. To mówię wam, że w końcu do tego doszło, że jak tylko do stołów nakrywali, to aż skóra na nas cierpła.", + "132445": "— Prawda, jak mi Bóg miły! — rzekł Charłamp. — Ale było to i z tego, że książę hetman zawsze tę porę do promulgowania swych praktyk z nieprzyjacielem ojczyzny wybierał.", + "132446": "— No! — ozwał się Zagłoba. — Przynajmniej ze strony poczciwego Sapia nie mamy się czego obawiać. Jeśli on kiedy zdradzi, to ja tyle wart, co wichtarze u moich butów.", + "132447": "— O tym i nie ma mowy! Zacny to pan jako chleb bez zakalca! — zawołał Wołodyjowski.", + "132448": "— A co wieczorem zaniedba, to w dzień naprawi — dodał Charłamp.", + "132449": "— To już wreszcie chodźmy — rzekł Zagłoba — bo prawdę rzekłszy, vacuum w brzuchu czuję.", + "132450": "Wyszli, siedli na konie i pojechali, gdyż pan Sapieha stał w innej stronie za miastem i było dość daleko. Przybywszy przed hetmańską kwaterę, znaleźli już mnóstwo koni na podwórcu i ścisk trzymających je pachołków, dla których też stała kufa piwa na majdanie, a którzy jako zwykle, pijąc bez miary, zaczęli się już wadzić przy niej; uciszyli się jednak na widok nadjeżdżających rycerzy, zwłaszcza że pan Zagłoba począł okładać płazem tych, którzy mu na drodze stali, wołając stentorowym głosem:", + "132451": "— Do koni, hultaje! do koni! Nie was tu na ucztę proszono!", + "132452": "Pan Sapieha przyjął towarzyszów, jak zwykle, z otwartymi rękoma, a że był sobie już nieco podchmielił, przepijając do gości, począł się zaraz z Zagłobą przekomarzać.", + "132453": "— Czołem, panie regimentarzu! — rzekł mu.", + "132454": "— Czołem, panie kiper — odparł Zagłoba.", + "132455": "— Kiedy mnie kiprem zowiesz, to ci dam takiego wina, które jeszcze robi!", + "132456": "— Byle nie takiego, które z hetmana robi bibosza!", + "132457": "Niektórzy z gości, słysząc to, zlękli się, lecz pan Zagłoba, gdy widział hetmana w dobrym humorze, na wszystko sobie pozwalał, Sapieha zaś taką miał do niego słabość, iż nie tylko się nie gniewał, ale za boki się brał, powołując przy tym na świadków obecnych, co to go od tego szlachcica spotyka.", + "132458": "Rozpoczęła się tedy uczta gwarna, wesoła. Sam pan Sapieha przepijał raz po raz do gości, to wznosił toasty na cześć króla, hetmanów, wojsk obojga narodów, pana Czarnieckiego i całej Rzeczypospolitej. Ochota rosła, a z nią gwar i szum. Od toastów przyszło do pieśni. Izba zapełniła się oparem ze łbów i wyziewami miodów i win. Zza okien nie mniejszy dochodził hałas, a nawet szczękanie żelaza. To czeladź poczęła się bić szablami. Wypadło na dwór kilku szlachty, by ład przywrócić, lecz większe tylko uczyniło się zamieszanie.", + "132459": "Nagle krzyk powstał tak wielki, że aż ucztujący w izbie umilkli.", + "132460": "— Co to jest? — spytał któryś z pułkowników. — Pachołkowie nie mogą takiego wrzasku czynić!", + "132461": "— Cicho no, mości panowie! — rzekł, nasłuchując, zaniepokojony hetman.", + "132462": "— To nie zwykłe okrzyki!", + "132463": "Nagle wszystkie okna zadrżały od huku dział i muszkietowej palby.", + "132464": "— Wycieczka! — krzyknął Wołodyjowski — nieprzyjaciel następuje!", + "132465": "— Do koni! Do szabel!", + "132466": "Wszyscy zerwali się na równe nogi. Ciżba stała się przy drzwiach, następnie tłum oficerów wypadł na majdan, nawołując na pachołków, by im podawali konie.", + "132467": "Lecz w zamęcie niełatwo było każdemu do swego trafić; tymczasem zza majdanu głosy trwożne poczęły wołać w ciemności:", + "132468": "— Nieprzyjaciel nastąpił! Pan Kotwicz w ogniu!", + "132469": "Ruszyli tedy wszyscy, co tchu w koniach, do swych chorągwi, skacząc przez płoty i łamiąc karki w ciemności. A tam już larum poczęło się w całym obozie. Nie wszystkie chorągwie miały konie pod ręką i te najpierwsze wszczęły zamieszanie. Tłumy żołnierstwa pieszego i konnego tłoczyły się na siebie wzajem, nie mogąc przyjść do sprawy, nie wiedząc, kto swój, kto nieprzyjaciel, krzycząc i hałasując wśród nocy ciemnej. Niektórzy poczęli już wołać, że to król szwedzki z całą armią następuje.", + "132470": "Tymczasem wycieczka szwedzka uderzyła istotnie z gwałtownym zapędem na Kotwiczowych ludzi. Na szczęście, sam, chorym nieco będąc, nie był na uczcie i dlatego mógł dać jaki taki odpór na razie, jednak niedługotrwały, bo napadnięto go przeważną liczbą i zasypywano ogniem muszkietowym, więc cofać się musiał.", + "132471": "Pierwszy Oskierko przybył mu w pomoc ze spieszoną dragonią. Na strzały poczęto odpowiadać strzałami. Lecz i dragonia Oskierkowa długo również nie mogła wytrzymać naporu i w mig, usławszy pole trupami, poczęła ściągać się z pola w tył coraz pospieszniej. Dwa razy próbował Oskierko stanąć w sprawie i po dwakroć rozbito go tak, iż żołnierze jego kupkami jeno mogli się odstrzeliwać. Wreszcie rozsypali się zupełnie, a Szwedzi parli jak niepowstrzymany potok ku hetmańskiej kwaterze. Coraz nowe pułki wychodziły z miasta w pole; z piechurami szła jazda, wytaczano nawet działa polowe. Zanosiło się na walną bitwę i zdawało się, że nieprzyjaciel jej pragnie.", + "132472": "Tymczasem Wołodyjowski, wypadłszy z kwatery hetmańskiej, spotkał już wpół drogi swą chorągiew idącą na odgłos alarmu i wystrzałów, bo była zawsze w gotowości. Wiódł ją teraz Roch Kowalski, który również, jak pan Kotwicz, na uczcie nie był, ale z tego powodu, że go na nią nie zaproszono. Wołodyjowski kazał co duchu zapalić parę szop, by pole oświetlić, i pomknął ku bitwie. Po drodze przyłączył się doń Kmicic ze swymi strasznymi wolentarzami i tą połową Tatarów, która na podjazd nie poszła. Obaj przybyli w samą porę, aby Kotwicza i Oskierkę od zupełnej klęski uratować.", + "132473": "Tymczasem szopy rozpaliły się już tak dobrze, że widno było jak w dzień. Przy tym blasku uderzyli laudańscy z pomocą Kmicica na pułk piechurów i wytrzymawszy ogień, wzięli ich na szable. Skoczyła swoim w pomoc rajtaria szwedzka i zwarła się z laudańskimi potężnie. Przez jakiś czas przepierali się, zupełnie jak zapaśnicy, którzy, chwyciwszy się za bary, dobywają ostatnich sił i coraz to ten tego, to tamten owego przechyli; lecz tak gęsty trup jął lecieć u Szwedów, że wreszcie poczęli się mieszać. Kmicic rzucał się okropnie w gęstwie ze swymi zabijakami, pan Wołodyjowski pustkę, jako zwykle, przed sobą szerzył; obok niego pracowali krwawo dwaj olbrzymi Skrzetuscy i Charłamp, i Roch Kowalski; laudańscy siekli na wyścigi z Kmicicowymi zabijakami, jedni pokrzykując przeraźliwie, inni, jako na przykład Butrymowie, waląc kupą a w milczeniu.", + "132474": "Przełamanym Szwedom znów skoczyły na ratunek nowe pułki, a Wołodyjowskiego i Kmicica wsparł Wańkowicz, który blisko nich kwaterami stojąc, wkrótce po nich był gotów. Wreszcie przyprowadził pan hetman wszystko wojsko do sprawy i począł porządnie następować. Sroga bitwa zawrzała na całej linii od Mokotowa aż ku Wiśle.", + "132475": "Wtem Akbah-Ułan, który jeździł z podjazdem, pojawił się na spienionym koniu przed hetmanem.", + "132476": "— Effendi! — krzyknął — czambuł jazdy idzie od Babic ku miastu i wozy wiodą, chcą się za mury dostać!", + "132477": "Sapieha zrozumiał w jednej chwili, co znaczyła owa wycieczka w stronę Mokotowa. Oto nieprzyjaciel chciał odciągnąć wojska stojące na trakcie błońskim, aby owa posiłkowa jazda i wozy z żywnością mogły się dostać w obręb murów.", + "132478": "— Ruszaj do Wołodyjowskiego! — krzyknął na Akbah-Ułana — niech laudańska, Kmicic i Wańkowicz przebiegną im drogę, zaraz im pomoc wyślę!", + "132479": "Akbah-Ułan wspiął konia, za nim poleciał drugi i trzeci ordynans. Wszyscy dopadli Wołodyjowskiego i powtórzyli mu rozkaz hetmański.", + "132480": "Wołodyjowski zwrócił natychmiast chorągwie, Kmicic z Tatarami dognał go, idąc na przełaj, i pomknęli razem, a Wańkowicz za nimi.", + "132481": "Lecz przybyli za późno. Blisko dwieście wozów wjeżdżało już w bramę, idący zaś za nimi świetny oddział ciężkiej jazdy był już prawie cały w promieniu fortecznym. Tylko tylna straż złożona z około stu ludzi nie nadążyła jeszcze pod osłonę dział. Ale i ci szli całym pędem. Oficer jadący z tyłu przynaglał ich jeszcze krzykiem.", + "132482": "Kmicic, ujrzawszy ich przy blasku płonących szop, wydał krzyk przeraźliwy i straszny, że aż konie spłoszyły się obok; poznał Bogusławową rajtarię, tę samą, która przejechała po nim i po jego Tatarach pod Janowem.", + "132483": "I niepomny na nic, rzucił się jak szalony ku nim, wyprzedził swoich własnych ludzi i wpadł pierwszy na oślep między szeregi. Szczęściem, dwaj młodzi Kiemlicze, Kosma i Damian, siedzący na przednich koniach, wpadli tuż za nim. W tej chwili Wołodyjowski przesunął się ukosem jak błyskawica i tym jednym ruchem odciął tylną straż od głównego oddziału.", + "132484": "Działa z murów poczęły grzmieć, lecz główny oddział, poświęciwszy swych towarzyszów, wpadł co prędzej za wozami do twierdzy. Wówczas laudańscy i Kmicicowi opasali pierścieniem ową tylną straż i rozpoczęła się rzeźba bez miłosierdzia.", + "132485": "Lecz krótko trwała. Bogusławowi ludzie, widząc, że nie masz znikąd ratunku, w mgnieniu oka pozeskakiwali z koni i rzucili broń pod nogi, krzycząc wniebogłosy, aby ich usłyszano w ciżbie i gwarze, że się poddają.", + "132486": "Nie zważali na to wolentarze ni Tatarzy i siekli dalej, lecz w tejże chwili rozległ się groźny a przeraźliwy głos Wołodyjowskiego, któremu chodziło o języka:", + "132487": "— Żywych brać! Gas! gas! żywych brać!", + "132488": "— Żywych brać! — zakrzyknął Kmicic.", + "132489": "Zgrzyt żelaza ustał. Rozkazano teraz troczyć jeńców Tatarom, którzy z właściwą sobie wprawą uczynili to w mgnieniu oka, po czym chorągwie cofnęły się spiesznie spod działowego ognia.", + "132490": "Pułkownicy skierowali się ku szopom. Laudańska szła naprzód, Wańkowiczowi z tyłu, a Kmicic z jeńcami w pośrodku, wszyscy w zupełnej gotowości, aby napad, jeżeliby się zdarzył, odeprzeć. Jeńców prowadzili Tatarzy na smyczach, inni powodowali zdobyczne konie. Kmicic, zbliżywszy się do szop, bacznie spoglądał w twarze jeńców, czy Bogusławowej między nimi nie zobaczy, bo choć mu już jeden z rajtarów pod sztychem zaprzysiągł, że księcia samego nie było w oddziale, jednak jeszcze myślał, że nuż umyślnie tają. Wtem jakiś głos spod strzemienia tatarskiego zawołał nań:", + "132491": "— Panie Kmicic! panie pułkowniku! Ratuj znajomego! Każ mnie puścić ze sznura na parol.", + "132492": "— Hassling! — zakrzyknął Kmicic.", + "132493": "Hassling był to Szkot, niegdyś oficer rajtarii księcia wojewody wileńskiego, którego Kmicic znał w Kiejdanach i swego czasu bardzo lubił.", + "132494": "— Puść jeńca! — zakrzyknął na Tatara — i sam precz z konia!", + "132495": "Tatar skoczył z kulbaki, jakby go wiatr zmiótł, bo wiedział, jak niebezpiecznie marudzić, gdy „bagadyr” rozkazuje.", + "132496": "Hassling, postękując, wdrapał się na wysokie siedzenie ordyńca.", + "132497": "Wtem Kmicic chwycił go powyżej dłoni i gniotąc mu rękę tak, jakby chciał ją zgruchotać, począł pytać natarczywie:", + "132498": "— Skąd jedziecie? Wraz powiadaj, skąd jedziecie? Na Boga, spiesz się!", + "132499": "— Z Taurogów! — odparł oficer.", + "132500": "Kmicic pocisnął go jeszcze silniej.", + "132501": "— A… Billewiczówna… tam jest?", + "132502": "— Jest!", + "132503": "Pan Andrzej mówił coraz trudniej, bo coraz mocniej zaciskał zęby.", + "132504": "— I… co książę z nią uczynił?", + "132505": "— Nic nie wskórał.", + "132506": "Nastało milczenie, po chwili Kmicic zdjął rysi kołpaczek, pociągnął ręką po czole i ozwał się:", + "132507": "— Zacięto mnie w spotkaniu, krew mi idzie i zesłabłem…", + "132508": "Rozdział XII", + "132509": "Wycieczka szwedzka w części tylko dopięła celu, gdyż oddział Bogusławowy wszedł do miasta; natomiast sama nie dokazała wielkich rzeczy. Wprawdzie chorągiew pana Kotwicza i Oskierczyna dragonia silnie ucierpiały, lecz i Szwedzi gęstym trupem zasłali pole, a nawet jeden pułk piechoty, na który wpadł Wołodyjowski z Wańkowiczem, całkiem niemal został zniesiony. Chlubili się nawet Litwini, że większe straty zadali nieprzyjacielowi, niż sami ponieśli, jeden tylko pan Sapieha trapił się wewnętrznie, że nowa spotkała go „konfuzja”, od której sława jego wielce może ucierpieć. Przywiązani do niego pułkownicy pocieszali go, jak mogli, i prawdę rzekłszy, istotnie wyszła mu na pożytek ta nauka, albowiem odtąd nie bywało już uczt tak zapamiętałych, a jeśli zdarzyła się jakowaś ochota, to właśnie w czasie niej rozwijano największą czujność. Złapali się Szwedzi zaraz nazajutrz, przypuszczając bowiem, że hetman nie będzie się spodziewał, aby w tak krótkim terminie powtórzyła się wycieczka, wyszli znów za mury, lecz z miejsca odbici, zostawiwszy kilku poległych, wrócili nazad.", + "132510": "Tymczasem badano w kwaterze hetmańskiej Hasslinga, co niecierpliwiło tak pana Andrzeja, iż mało ze skóry nie wyskoczył, chciał bowiem jak najprędzej mieć go u siebie i rozgadać się z nim o Taurogach. Cały dzień więc krążył koło kwatery, co chwila wchodził do środka, słuchał zeznań i aż podnosił się na ławie, gdy w badaniach wspominano imię Bogusława.", + "132511": "Zaś wieczorem odebrał rozkaz, aby na podjazd ruszył. Nie rzekł na to nic, zęby tylko zacisnął, bo się już był bardzo zmienił i nauczył się prywatę dla służby publicznej odkładać. Tatarów tylko srodze w czasie podjazdu gnębił i o lada co gniewem wybuchając, buzdyganem tak walił, że aż kości trzeszczały. A ci mówili między sobą, że „bagadyr” się wściekł, i szli cicho jak trusie, w oczy tylko groźnemu przywódcy patrząc i myśli w lot zgadując.", + "132512": "Wróciwszy, zastał już Hasslinga u siebie, ale tak chorego, że mówić nie mógł, bo przecie biorąc go w niewolę, poturbowano go srodze, tak iż teraz, po całym dniu badań w dodatku, miał gorączkę i pytań nawet nie rozumiał. Musiał się więc Kmicic kontentować tym, co mu pan Zagłoba o Hasslingowych zeznaniach powiadał; ale to tyczyło spraw publicznych, nie prywatnych. O Bogusławie zeznał młody oficer tylko tyle, że po powrocie z wyprawy na Podlasie i po klęsce janowskiej chorzał srodze. Z cholery i melancholii w malignę wpadał, a przyszedłszy nieco do zdrowia, zaraz z wojskiem na Pomorze wyruszył, dokąd go Szteinbok i elektor jak najpilniej wzywali.", + "132513": "— A teraz gdzie on jest? — pytał Kmicic.", + "132514": "— Wedle tego, co Hassling powiada, a nie miał potrzeby łgać, teraz z bratem królewskim i Duglasem stoją w warownym obozie u Narwi i Buga, gdzie Bogusław całą jazdą dowodzi — odrzekł Zagłoba.", + "132515": "— Ha! I myślą tu na odsiecz przyjść. To się spotkamy, jako Bóg na niebie, choćbym miał w przebraniu do niego pójść!", + "132516": "— Nie choleryzuj waść na próżno! Do Warszawy oni by na odsiecz radzi, ale nie mogą, bo im się pan Czarniecki położył na drodze, i ot, co się dzieje: on, nie mając piechot ni dział, nie może na obóz uderzyć, oni zaś boją się do niego wyjść, bo przekonali się, że w gołym polu ich żołnierz czarniecczykom nie wytrzyma. Wiedzą też, że i rzeką nie pomoże się zastawiać. Ba, żeby tam sam król był, to by dał pole, bo pod jego komendą i żołnierz lepiej się bije, dufając, że to wojownik wielki, ale Duglas ani brat królewski, ani książę Bogusław, chociaż to wszyscy trzej rezoluci, przecie się nie odważą!", + "132517": "— A gdzie król?", + "132518": "— Poszedł do Prus. Król nie wierzy, żebyśmy się już na Warszawę i Wittenberga porwać mieli. Zresztą, wierzy czy nie wierzy, musiał tam iść z dwóch powodów: raz, żeby elektora ostatecznie spraktykować, choćby za cenę całej Wielkopolski, a po wtóre: że to wojsko, które z saku wyprowadził, póki nie wypocznie, to na nic. Trudy i niewywczasy a ciągłe alarmy tak ich zjadły, iż już żołnierze muszkietów w ręku utrzymać nie mogą, a przecie najwybrańsze to pułki z całej armii, które po wszystkich niemieckich i duńskich krainach znamienite wiktorie odnosiły.", + "132519": "Dalszą rozmowę przerwało wejście Wołodyjowskiego.", + "132520": "— Jak się ma Hassling? — spytał zaraz w progu.", + "132521": "— Chory, i trzy po trzy imaginuje! — odparł Kmicic.", + "132522": "— A ty czego, Michałku, od Hasslinga chcesz? — ozwał się Zagłoba.", + "132523": "— Niby to waćpan nie wiesz?", + "132524": "— Jaż bym nie miał wiedzieć, że ci o ową wiśnię chodzi, którą książę Bogusław w swoim ogródku zasadził. Gorliwy to ogrodnik, nie bój się! Nie potrzeba mu i roku, żeby się owoców doczekał.", + "132525": "— Bodaj waści zabito za taką pociechę! — krzyknął mały rycerz.", + "132526": "— Patrzcie go: powiedzieć mu najniewinniejszy iocus, to zaraz wąsikami rusza jak wściekły chrabąszcz! Com ci winien? Na Bogusławie szukaj pomsty, nie na mnie!", + "132527": "— Da Bóg, poszukam i znajdę!", + "132528": "— Dopiero co to samo Babinicz powiadał! Niedługo, widzę, całe wojsko się na niego sprzysięże; ale strzeże on się dobrze i bez moich fortelów nie dacie sobie rady!", + "132529": "Tu obaj młodzi zerwali się na równe nogi.", + "132530": "— Maszże waść jaki fortel?", + "132531": "— A wy myślicie, że fortel tak łatwo z głowy wyjąć jak szablę z pochwy? Gdyby Bogusław był tuż, pewno bym znalazł niejeden, ale na tę odległość nie tylko fortel, ale i armata nie doniesie. Panie Andrzeju, każ mi dać kubek miodu, bo dziś gorąco.", + "132532": "— Dam i kufę, byłeś waćpan co wymyślił!", + "132533": "— Naprzód, czego wy nad tym Hasslingiem jak kat nad dobrą duszą stoicie. Nie jego jednego wzięto w niewolę, możecie się innych wypytać.", + "132534": "— Jużem ci ja tamtych brał na pytki, ale to gemajny; nie wiedzą nic, a on, jako oficer, był przy dworze — odrzekł Kmicic.", + "132535": "— To i racja! — odpowiedział Zagłoba. — Ja też muszę się z nim rozgadać; od tego, co mi powie o sobie i obyczajach księcia, mogą i fortele zależeć. Teraz grunt, żeby się to oblężenie prędko skończyło, bo potem pewno przeciw tamtej armii ruszymy. Ale coś naszego pana miłościwego i hetmanów długo nie widać!", + "132536": "— Jakże? — odrzekł mały rycerz. — W tej chwili wracam od hetmana, który dopiero co odebrał wiadomość, że król jegomość jeszcze dziś wieczorem z przybocznymi chorągwiami tu stanie, a hetmani z komputem jutro nadciągną. Od samego Sokala szli, mało co wypoczywając, wielkie pochody czyniąc. Przecie zresztą już od paru dni wiadomo, że tylko co ich nie widać.", + "132537": "— A wojska siła ze sobą prowadzą?", + "132538": "— Blisko pięć razy tyle co przy panu Sapieże, piechoty ruskie i węgierskie, bardzo przednie; idzie i sześć tysięcy ordy pod Subaghazim, ale podobnoć nie można ich na dzień spod ręki puścić, bo bardzo swawolą i krzywdy naokoło czynią.", + "132539": "— Pana Andrzeja by im na przywódcę dać! — rzekł Zagłoba.", + "132540": "— Ba! — odparł Kmicic. — Zaraz bym ich spod Warszawy wyprowadził, bo oni w oblężeniu na nic, i powiódłbym ich do Buga i Narwi.", + "132541": "— Na nic, nie na nic — odrzekł Wołodyjowski — gdyż nikt lepiej nie upilnuje, aby żywność do fortecy nie przychodziła.", + "132542": "— No, będzie Wittenbergowi ciepło! Postój, stary złodzieju! — zawołał Zagłoba. — Wojowałeś dobrze, tego ci nie neguję, ale kradłeś i łupiłeś jeszcze lepiej; dwie gęby miałeś: jedną do fałszywych przysiąg, drugą do łamania obietnic, ale teraz dwoma się nie wyprosisz. Swędzi cię od galickiej choroby skóra i medykowie ci ją drapią, czekaj, my cię lepiej podrapiemy, Zagłoby w tym głowa!", + "132543": "— Ba! Zda się na kondycję królowi i co mu kto uczyni? — odrzekł pan Michał. — Jeszcze mu honory wojskowe będziemy musieli oddawać!", + "132544": "— Zda się na kondycję? tak! — zakrzyknął Zagłoba. — Dobrze!", + "132545": "Tu zaczął pięścią w stół walić tak silnie, że aż Roch Kowalski, który w tej chwili wszedł do izby, zląkł się i stanął, jako wryty, w progu.", + "132546": "— Niech Żydom za parobka służę! — krzyczał dalej stary — jeżeli ja tego bluźniciela przeciw wierze, tego zdziercę kościołów, tego ciemięzcę panienek, tego kata męża i niewiasty, tego podpalacza, tego szelmę, tego felczera od puszczania krwi i pieniędzy, tego mieszkogryza, tego skórołupa wolno z Warszawy wypuszczę! Dobrze! Król go na kondycje wypuści, hetmani na kondycje wypuszczą, ale ja, jakom katolik, jakom Zagłoba, jako szczęścia za życia, a Boga przy śmierci pragnę, taki tumult przeciw niemu uczynię, o jakim nikt jeszcze w tej Rzeczypospolitej nie słyszał! Nie machaj ręką, panie Michale! Tumult uczynię! powtarzam! tumult uczynię!", + "132547": "— Wuj tumult uczyni! — zagrzmiał Roch Kowalski.", + "132548": "Wtem Akbah-Ułan wsadził swą zwierzęcą twarz przeze drzwi.", + "132549": "— Effendi! — rzekł do Kmicica — wojska królewskie za Wisłą widać!", + "132550": "Porwali się na to wszyscy na równe nogi i wypadli przed sień.", + "132551": "Król istotnie przybył. Najpierwej przyciągnęły tatarskie chorągwie pod Subaghazim, ale nie w tej liczbie, w jakiej ich się spodziewano. Za nimi nadeszło wojsko koronne, mnogie i dobrze uzbrojone, a przede wszystkim pełne zapału. Do wieczora cała armia przeszła po świeżo zbudowanym przez pana Oskierkę moście. Sapieha czekał na króla z uszykowanymi jak do bitwy chorągwiami stojącymi wzdłuż, jedna podle drugiej, na kształt niezmiernego muru, którego końca okiem trudno było dosięgnąć. Rotmistrze stali przed pułkami, przy nich chorążowie, każden z rozpuszczonym znakiem; trąby, kotły, krzywuły, bębny i litaury czyniły zgiełk nieopisany. Koronne chorągwie, w miarę jak która przeszła, stawały również naprzeciw litewskich w ordynku; między jednym a drugim wojskiem zostało na sto kroków pustego miejsca.", + "132552": "Sapieha, trzymając buławę w ręku, wyszedł piechotą na ów pusty majdan, za nim szło kilkunastu przedniejszych wojskowych i cywilnych dygnitarzy. Z drugiej strony, od wojsk koronnych, podjechał król konno na wspaniałym fryzie podarowanym mu jeszcze w Lubowli przez pana marszałka Lubomirskiego, przybrany jak do bitwy w błękitny lekki pancerz ze złotymi rzutami, spod którego widać było czarny aksamitny kaftan, z wyłożoną aż na pancerz koronkową kryzą; tylko zamiast hełmu miał na głowie zwykły szwedzki kapelusz z czarnymi piórami, natomiast rękawice bojowe i na nogach długie, chrabąszczowego koloru buty, aż wysoko za kolana zachodzące.", + "132553": "Za nim jechał nuncjusz, ksiądz arcybiskup lwowski, ksiądz biskup kamieniecki, ksiądz nominat łucki, ksiądz Cieciszowski, pan wojewoda krakowski, pan wojewoda ruski, baron Lisola, hrabia Pöttingen, pan kasztelan kamieniecki, poseł moskiewski, pan Grodzicki, jenerał artylerii, Tyzenhauz i wielu innych. Posunął się Sapieha, jak ongi marszałek koronny, do strzemienia pańskiego, lecz król, nie czekając, zeskoczył lekko z kulbaki, podbiegł ku Sapieże i nie rzekłszy ani słowa, chwycił go w objęcia.", + "132554": "I chwyciwszy, trzymał długo, na oczach obu wojsk; milczał ciągle, jeno łzy płynęły mu ciurkiem po twarzy, bo oto przyciskał do piersi najwierniejszego sługę swego i ojczyzny, który choć geniuszem nie dorównał innym, który choć czasem pobłądził, przecie poczciwością wystrzelił nad wszystkie panięta tej Rzeczypospolitej, w wierności nigdy się nie zawahał, poświęcił bez chwili namysłu całą fortunę i od początku wojny piersi za swego monarchę i swój kraj nadstawiał.", + "132555": "Litwini, którzy sobie poprzednio szeptali, że za wypuszczenie Karola spod Sandomierza i za ostatnią warszawską nieostrożność może i spotkają pana Sapiehę wymówki, a co najmniej zimne przyjęcie, widząc ową dobroć królewską, uczynili na cześć dobrego pana huk tak srogi, że echo niebiosów dosięgło. Odpowiedziały im zaraz jednym grzmotem wojska królewskie i przez czas jakiś nad wrzawą kapeli, nad warczeniem bębnów, nad łoskotem strzałów słychać było tylko okrzyki:", + "132556": "— Vivat Joannes Casimirus!", + "132557": "— Vivant koroniarze!", + "132558": "— Vivant Litwini!", + "132559": "Tak to oni witali się pod Warszawą. Drżały mury, a za murami Szwedzi.", + "132560": "— Ryknę! jak mi Bóg miły, ryknę! — wołał rozczulony Zagłoba — nie wytrzymam! Oto pan nasz! ojciec! (mości panowie! już szlocham!) ojciec!… nasz król, niedawno tułacz od wszystkich opuszczon, a teraz… a teraz… toćże tu sto tysięcy szabel na zawołanie!… O Boże miłosierny!… Nie mogę od łez… Wczoraj był tułaczem, dziś… cesarz niemiecki nie ma wojsk tak zacnych!", + "132561": "Tu otwarły się śluzy w oczach pana Zagłoby i począł chlipać raz po razu, nagle zwrócił się do Rocha:", + "132562": "— Cicho bądź! czego buczysz!", + "132563": "— A wuj to nie buczy? — odparł Roch.", + "132564": "— Prawda, jak mi Bóg miły, prawda!… Wstydziłem się, mości panowie, za tę Rzeczpospolitą… Ale teraz już bym się z żadną inną nacją nie pomieniał!… Sto tysięcy szabel, jak gołębiowi z gardła!… Niech to inni pokażą!… Bóg dał opamiętanie, Bóg dał! Bóg dał!…", + "132565": "Pan Zagłoba nie pomylił się o wiele, bo istotnie stanęło pod Warszawą blisko siedmdziesiąt tysięcy ludzi, nie licząc dywizji pana Czarnieckiego, która jeszcze nie nadeszła, i nie licząc orężnej czeladzi obozowej, która w potrzebie stawała do sprawy, a której ćmy nieprzejrzane wlokły się za każdym obozem.", + "132566": "Po przywitaniu się i pobieżnej lustracji wojska król podziękował Sapieżyńskim, wśród ogólnego zapału, za wierne służby i odjechał do Ujazdowa, wojska zaś stawały na pozycjach, które im wyznaczono. Niektóre chorągwie pozostały na Pradze, inne rozrzuciły się naokół miasta. Olbrzymi tabor wozów przeprawiał się jeszcze do drugiego południa przez Wisłę.", + "132567": "Nazajutrz okolice miasta zabieliły się tak namiotami, jakoby je śniegi pokryły. Nieprzeliczone stada koni rżały na przyległych błoniach. Za wojskiem ciągnęli kupcy ormiańscy, żydowscy i tatarscy; drugie miasto, większe i gwarniejsze od obleganego, wyrosło na równinie.", + "132568": "Szwedzi, przerażeni pierwszych dni potęgą króla polskiego, nie czynili żadnych wycieczek, tak że pan Grodzicki, jenerał artylerii, mógł spokojnie objeżdżać miasto i plan oblężenia układać.", + "132569": "Na drugi zaraz dzień czeladź poczęła tu i owdzie wznosić, wedle jego konceptu, szańce; zaciągano na nie tymczasem mniejsze działa, większe bowiem miały dopiero za parę tygodni nadciągnąć.", + "132570": "Król Jan Kazimierz posłał do starego Wittenberga, wzywając go do poddania miasta, do złożenia broni, i dając warunki łaskawe, które gdy o nich dowiedziano się, wzbudziły nieukontentowanie w wojsku. Szerzył owo nieukontentowanie głównie pan Zagłoba, który miał szczególną do pomienionego jenerała nienawiść.", + "132571": "Wittenberg, jak łatwo było przewidzieć, odrzucił warunki i postanowił bronić się do ostatniej kropli krwi, i raczej zagrzebać się w gruzach miasta niż wydać je w ręce królewskie. Wielość oblegających wojsk nie przestraszała go wcale, wiedział bowiem, że zbytnia liczba jest raczej zawadą niżeli pomocą w oblężeniu. Wcześnie też doniesiono mu, że w obozie królewskim nie masz ani jednego oblężniczego działa, podczas gdy Szwedzi mieli ich aż nadto dosyć, nie licząc niewyczerpanych zasobów amunicji.", + "132572": "Jakoż było do przewidzenia, że będą bronili się zapamiętale. Warszawa bowiem służyła im dotychczas za skład zdobyczy. Wszystkie niezmierne skarby, złupione po zamkach, kościołach, klasztorach i miastach w całej Rzeczypospolitej, przychodziły do stolicy, skąd wyprawiano je partiami wodą do Prus i dalej do Szwecji. W chwili zaś obecnej, gdy kraj cały podniósł się i zamki bronione przez mniejsze szwedzkie załogi nie zapewniały bezpieczeństwa, tym bardziej nazwożono zdobyczy do Warszawy. Szwedzki zaś żołnierz chętniej poświęcał życie niż zdobycz. Ubogi lud, dobrawszy się do skarbów bogatej krainy, rozłakomił się tak dalece, że świat nie widział łapczywszych drapieżników. Sam król rozsławił się chciwością, jenerałowie szli za jego przykładem, a wszystkich przewyższał Wittenberg. Gdy o zysk chodziło, nie powstrzymywał oficerów ani honor kawalerski, ani wzgląd na powagę stopnia. Brali, wyciskali, łupili wszystko, co się wziąć dało. W samej Warszawie pułkownicy wysokiej szarży i szlachetnego urodzenia nie wstydzili się sprzedawać gorzałkę i tabakę własnym żołnierzom, byle tylko napchać kieszenie ich żołdem.", + "132573": "Do zaciekłości w obronie mogło podniecać Szwedów i to, że najcelniejsi ich ludzie byli naówczas w Warszawie zamknięci. Więc naprzód sam Wittenberg, drugi główny po Karolu dowódca, a pierwszy, który wstąpił w granice Rzeczypospolitej i do upadku ją pod Ujściem przywiódł. Miał on za to przygotowany w Szwecji tryumf, jako zdobywca. Prócz niego, był w mieście kanclerz Oxenstierna, statysta na cały świat sławny, dla uczciwości swej nawet przez nieprzyjaciół szanowany. Nazywano go Minerwą królewską, gdyż jego to radom zawdzięczał Karol wszystkie swe przy układach zwycięstwa. Byli także jenerałowie: Wrangel młodszy, Horn, Erskin, drugi Loewenhaupt, i mnóstwo dam szwedzkich wielkiego urodzenia, które za mężami swymi do tego kraju jako do nowej posiadłości szwedzkiej przyjechały.", + "132574": "Mieli więc Szwedzi czego bronić. Rozumiał też król Jan Kazimierz, że oblężenie, zwłaszcza przy braku ciężkich dział, będzie długie i krwawe; rozumieli i hetmani, ale nie chciało myśleć o tym wojsko. Ledwie pan Grodzicki szańce jakie takie wysypał, ledwie do murów nieco się przysunął, już poszły deputacje do króla od wszystkich chorągwi, by ochotnikom do szturmu iść pozwolono. Długo musiał tłumaczyć król, że szablami nie zdobywa się fortec, nim zapał pohamował.", + "132575": "Tymczasem posuwano, o ile możności, roboty. Wojsko, nie mogąc iść do szturmu, wzięło w nich obok ciurów udział gorliwy. Towarzysze spod najprzedniejszych znaków, ba! nawet oficerowie sami, wozili taczkami ziemię, znosili faszynę, pracowali przy podkopach ziemnych. Nieraz Szwedzi próbowali przeszkadzać robotom i dzień jeden nie upływał bez wycieczek, lecz ledwie muszkieterowie szwedzcy zdołali przejść bramę, pracujący przy szańcach Polacy porzucali taczki, pęki chrustu, łopaty, oskardy i biegli z szablami w dym tak zaciekle, iż wycieczka z największym pośpiechem musiała się chronić do twierdzy. Trup padał przy owych starciach gęsto, fosy i majdany aż do szańców zjeżyły się mogiłami, w które chowano podczas krótkich zawieszeń broni poległych. Wreszcie i czasu nie stało na grzebanie, leżały więc ciała na wierzchu, owiewając straszliwym zaduchem miasto i oblegających.", + "132576": "Mimo największych trudności co dzień przekradali się do obozu królewskiego mieszczanie, donosząc, co się w mieście dzieje, i na kolanach żebrząc o przyśpieszenie szturmu. Szwedzi bowiem mieli jeszcze dosyć żywności, ale lud umierał z głodu po ulicach, żył w nędzy, w ucisku, pod straszliwą ręką załogi. Codziennie echa donosiły aż do obozu królewskiego odgłosy strzałów muszkietowych w mieście i dopiero zbiegowie donosili, że to rozstrzeliwano mieszczan podejrzanych o życzliwość swemu królowi. Włosy powstawały od opowiadań zbiegów. Mówili, że cała ludność, chore niewiasty, nowo narodzone dzieci, starcy, wszyscy nocują na ulicach, bo Szwedzi powyganiali ich z domów, w których poprzebijano od muru do muru przejścia, by załoga, w razie wkroczenia wojsk królewskich do miasta, chronić się i cofać mogła. Na koczowniczą ludność padały deszcze, w dnie pogodne paliło ją słońce, nocami szczypały chłody. Ognia nie wolno było mieszkańcom palić, nie mieli przy czym łyżki ciepłej strawy uwarzyć. Różne choroby szerzyły się coraz bardziej i zabierały setki ofiar.", + "132577": "Królowi, gdy słuchał tych opowiadań, pękało serce, więc słał gońców za gońcami, by przyjście ciężkich dział przyspieszyć. Zaś czas płynął, upływały dnie, tygodnie i prócz odbijania wycieczek nie można było nic ważniejszego przedsięwziąć. Krzepiła tylko oblegających myśl, że i załodze musi w końcu zabraknąć żywności, gdyż drogi były tak poprzecinane, że i mysz nie zdołałaby się dostać do fortecy. Tracili też oblężeni z każdym dniem nadzieję odsieczy; owa armia pod Duglasem, stojąca najbliżej, nie tylko nie mogła pospieszyć z ratunkiem, ale o własnej musiała myśleć skórze, król bowiem Kazimierz, mając aż nadto sił, zdołał i tamtych przyciszyć.", + "132578": "Poczęto wreszcie, jeszcze przed przyjściem ciężkich kartaunów, ostrzeliwać fortecę z mniejszych. Pan Grodzicki od strony Wisły, sypiąc przed sobą jak kret ziemne zasłony, przysunął się o sześć kroków do fosy i zionął nieustannym ogniem na nieszczęsne miasto. Przepyszny pałac Kazanowskich został zrujnowany i nie żałowano go, bo do zdrajcy Radziejowskiego należał. Ledwie trzymały się jeszcze porozszczepiane mury, świecące pustymi oknami; na wspaniałe tarasy i sady padały dzień i noc kule, burząc cudne fontanny, mostki, altany, marmurowe posągi i płosząc pawie, które żałosnym wrzaskiem dawały znać o swym nieszczęsnym położeniu.", + "132579": "Pan Grodzicki sypał ogień i na dzwonnicę bernardyńską i na Bramę Krakowską, z tej strony bowiem postanowił do szturmu przystąpić.", + "132580": "Tymczasem ciurowie obozowi poczęli się prosić, aby im wolno było uderzyć na miasto, bardzo bowiem pragnęli pierwsi do skarbów szwedzkich się dostać. Król raz odmówił, lecz wreszcie pozwolił. Kilku znacznych oficerów podjęło się stanąć na czele, a między innymi i Kmicic, któremu nie tylko sprzykrzyła się bezczynność, ale w ogóle rady sobie dać nie mógł z tej przyczyny, że Hassling, zapadłszy w ciężką chorobę, od kilku tygodni leżał bez duszy i o niczym mówić nic nie mógł.", + "132581": "Skrzyknięto się zatem na szturm. Pan Grodzicki sprzeciwiał mu się do ostatniej chwili, twierdząc, że póki wyłom nie zrobiony, miasto nie może być wzięte, choćby nie tylko ciurowie, ale sama regularna piechota poszła do ataku. Lecz ponieważ król dał już poprzednio pozwolenie, musiał ustąpić.", + "132582": "Dnia 15 czerwca zebrało się około sześciu tysięcy obozowej czeladzi, przygotowano drabiny, pęki chrustu, wory z piaskiem, bosaki, i pod wieczór tłum, zbrojny po większej części tylko w szable, począł ściągać się w miejsce, gdzie podkopy i ziemne osłony przymykały najbliżej do fosy. Gdy się już ściemniło zupełnie, na dany znak ruszyli pacholikowie z wrzaskiem okropnym ku fosie i poczęli ją zasypywać. Czujni Szwedzi przyjęli ich morderczym ogniem z muszkietów, dział i bitwa zaciekła zawrzała na całej wschodniej stronie miasta. Ciurowie pod zasłoną ciemności zarzucili w mgnieniu oka fosę i kupą bezładną dotarli aż do murów. Pan Kmicic uderzył we dwa tysiące na ziemny fort, który Polacy zwali „kretowiskiem”, stojący w pobliżu Bramy Krakowskiej, i mimo rozpaczliwej obrony zdobył go jednym zamachem. Załogę rozniesiono na szablach, nikogo nie żywiąc. Działa rozkazał zwrócić pan Andrzej ku Bramie, częścią zaś ku dalszym murom, aby przyjść z pomocą i osłonić nieco te kupy, które usiłowały się na nie wdrapać.", + "132583": "Tym zaś nie poszczęściło się w równym stopniu. Pachołkowie przystawiali drabiny i darli się na nie tak zapamiętale, że najbardziej ćwiczona piechota nie potrafiłaby lepiej, lecz Szwedzi, sami zabezpieczeni blankami, sypali im ogień w same twarze, spychali przygotowane kamienie i kłody, pod których ciężarem łamały się w drobne drzazgi drabiny, wreszcie piechota spychała szturmujących z pomocą długich dzid, przeciw którym szable nie mogły nic wskórać.", + "132584": "Przeszło pięciuset co najdzielniejszej czeladzi legło pod murem; reszta, pod nieustającym ogniem, schroniła się na powrót przez fosę do polskich przykopów.", + "132585": "Szturm był odparty, ale ów forcik pozostał w ręku polskim. Próżno Szwedzi walili doń przez całą noc z najcięższych kartaunów; Kmicic odpowiadał im również przez całą noc z tych dział, które zdobył. Dopiero nad ranem, gdy uczyniło się widno, rozbito mu je co do jednego. Wittenberg, któremu o ów szaniec jak o głowę chodziło, wysłał wówczas piechotę z rozkazem, by nie ważyła się wracać, nie odzyskawszy straty, lecz pan Grodzicki w tejże chwili posłał Kmicicowi posiłki, z pomocą których ten nie tylko odparł piechotę, lecz wypadł za nią i gnał aż do Krakowskiej Bramy.", + "132586": "Pan Grodzicki tak był uradowany, że osobiście pobiegł do króla z relacją.", + "132587": "— Miłościwy panie! — rzekł. — Byłem przeciwny wczorajszej robocie, ale teraz widzę, że nie stracona! Póki ten szaniec był w ich ręku, póty nie mogłem nic wskórać przeciw Bramie, a teraz niech jeno działa ciężkie nadejdą, w jedną noc wyłom uczynię.", + "132588": "Król, który był frasobliwy, że tylu dobrych pachołków pobito, uradował się słowami pana Grodzickiego i zaraz spytał:", + "132589": "— A kto tam w owym szańcu ma komendę?", + "132590": "— Pan Babinicz! — odpowiedziało kilka głosów.", + "132591": "Król w ręce klasnął.", + "132592": "— Ten wszędy musi być pierwszy! Mości jenerale, znam ja go! Okrutnie to zacięty kawaler, i nie da się wykurzyć!", + "132593": "— Wina by to była nie do odpuszczenia, miłościwy panie — odrzekł Grodzicki — gdybyśmy na to pozwolili. Jużem mu tam piechoty posłał i działek, bo że go będą wykurzać, to będą! O Warszawę chodzi! Tyle ten kawaler złota wart, ile sam waży!", + "132594": "— Więcej wart! bo to nie pierwszy i nie dziesiąty jego postępek! — odrzekł król.", + "132595": "Po czym kazał sobie podać co duchu konia, lunetę i pojechał patrzeć na szaniec. Lecz zza dymów wcale nie było go widać, bo kilkanaście kartaunów ziało nań ogniem nieustannym, rzucano weń faskule, granaty, blachy napełnione kartaczami. A przecie szaniec ów leżał tak niedaleko Bramy, że nieledwie i strzały muszkietowe donosiły; toteż granaty widać było doskonale, jak wylatywały na kształt obłoczków w górę i opisując łuk bardzo zgięty, wpadały w ową chmurę dymu, roztrzaskując się w niej z hukiem okropnym. Wiele padało aż za szaniec i te tamowały przystęp posiłkom.", + "132596": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! — rzekł król. — Tyzenhauz! patrz!", + "132597": "— Nic nie widać, miłościwy królu!", + "132598": "— Kupa ziemi porytej jeno zostanie! Nie może inaczej być! Tyzenhauz, wiesz, kto tam siedzi?", + "132599": "— Wiem, miłościwy królu, Babinicz! Jeśli żyw wyjdzie, będzie mógł powiedzieć, że za życia był w piekle.", + "132600": "— Trzeba mu tam jeszcze świeżych ludzi podesłać! Mości jenerale!….", + "132601": "— Już rozkazy wydane, ale trudno im dojść, bo granaty przenoszą i okrutnie gęsto z tej strony fortu padają.", + "132602": "— Ze wszystkich dział do murów mi bić, żeby dywersję uczynić!", + "132603": "Grodzicki ścisnął konia ostrogami i skoczył ku szańcom. Po chwili ozwały się działa na całej linii, a nieco później widać było, jak świeży oddział piechoty mazurskiej wyszedł z przykopów i kopnął się biegiem ku kretowisku.", + "132604": "Król wciąż stał i patrzył. Na koniec zakrzyknął:", + "132605": "— Godzi się Babinicza zluzować w komendzie. A kto, mości panowie, zechce go na ochotnika zastąpić?", + "132606": "Skrzetuskich ni Wołodyjowskiego nie było w tej chwili przy osobie pana, więc nastała chwila milczenia.", + "132607": "— Ja! — ozwał się nagle pan Topór Grylewski, towarzysz lekkiego znaku imienia prymasa.", + "132608": "— Ja! — powtórzył Tyzenhauz.", + "132609": "— Ja! ja! ja! — ozwało się zaraz kilkanaście głosów.", + "132610": "— Kto pierwszy się ofiarował, niech ten idzie! — rzekł król.", + "132611": "Pan Topór Grylewski przeżegnał się, następnie przechylił do ust manierkę i skoczył.", + "132612": "Król stał i patrzył ciągle w chmurę dymów, którymi przykryte było kretowisko, a które ciągnęły się wyżej nad nim, na kształt mostu, aż do samych murów. Ponieważ fort leżał bliżej Wisły, więc mury miejskie górowały nad nim, i dlatego ogień był tak straszliwy.", + "132613": "Tymczasem huk dział zmniejszył się nieco, choć granaty nie ustawały opisywać łuków, natomiast grzechot strzałów muszkietowych rozlegał się tak, jakby tysiące chłopów biło cepami w klepisko.", + "132614": "— Widać, znów idą do ataku — rzekł Tyzenhauz. — Gdyby mniej było dymów, widzielibyśmy piechotę.", + "132615": "— Podjedźmy nieco — rzekł król, ruszając koniem.", + "132616": "Za nim ruszyli inni i jadąc brzegiem Wisły od Ujazdowa, podjechali prawie do samego Solca, a ponieważ sady pałaców i klasztorów, schodzących ku Wiśle, były jeszcze w zimie przez Szwedów na opał wycięte i drzewa nie zasłaniały widoku, mogli więc przekonać się i bez lunet, że Szwedzi istotnie znów ruszyli do szturmu.", + "132617": "— Wolałbym tę pozycję stracić — ozwał się nagle król — niż żeby Babinicz miał zginąć!", + "132618": "— Bóg go obroni! — rzekł ksiądz Cieciszowski.", + "132619": "— I pan Grodzicki nie omieszka posiłków posłać! — dodał Tyzenhauz.", + "132620": "Dalszą rozmowę przerwał jakiś jeździec, który zbliżał się całym pędem od strony miasta. Tyzenhauz, mając wzrok tak bystry, że gołym okiem lepiej widział niż inni przez perspektywy, porwał się na jego widok za głowę i krzyknął:", + "132621": "— Grylewski wraca! Babinicz musiał polec i fort zdobyto!", + "132622": "Król przysłonił oczy rękoma, tymczasem Grylewski przyskoczył, osadził konia na miejscu i łapiąc powietrze ustami, zawołał:", + "132623": "— Miłościwy panie!", + "132624": "— Co tam? zabit? — spytał król.", + "132625": "— Pan Babinicz powiada, że mu tam dobrze i nie chce zastępcy, prosi tylko, by mu jeść przysłać, bo od rana nic w gębie nie mieli!", + "132626": "— Żyje zatem? — krzyknął król.", + "132627": "— Powiada, że mu dobrze! — powtórzył pan Grylewski.", + "132628": "Inni zaś, ochłonąwszy ze zdumienia, poczęli wołać:", + "132629": "— To fantazja kawalerska!", + "132630": "— To żołnierz!", + "132631": "Później zaś do pana Grylewskiego:", + "132632": "— A już potrzeba było zostać i koniecznie go zluzować. Nie wstyd to wracać? Tchórz waści obleciał czy co? Lepiej się było nie podejmować!", + "132633": "Na to pan Grylewski:", + "132634": "— Miłościwy panie! Kto mi tchórza zadaje, temu się sprawię na każdym polu, ale przed majestatem muszę się usprawiedliwić. Byłem w samym kretowisku, czego by może niejeden z ichmościów nie dokazał, ale ów Babinicz jeszcze mi do oczu za moją intencję skoczył. „Idź waść (powiada) do kaduka! Ja tu pracuję, ledwo (powiada) ze skóry nie wylezę, i na gawędy nie mam czasu, a ni sławą, ni komendą dzielić się z nikim nie chcę. Dobrze mi tu (powiada) i ostanę, a waści za okop każę wyprowadzić! Bodaj cię zabito! (powiada). Żreć nam się chce, a tu mi komendanta, nie strawę przysyłają!” Com miał robić, miłościwy panie! Nawet się i humorowi jego nie dziwuję, bo tam im ręce od roboty opadają!", + "132635": "— A jakże? — spytał król — utrzyma on się tam?", + "132636": "— Taki straceniec! Gdzie on się nie utrzyma! Tegom jeszcze zapomniał powiedzieć, co mi na odchodnym krzyknął: „Będę tu i tydzień siedział i nie dam się, bylem miał co jeść!”", + "132637": "— Możnaże tam wysiedzieć?", + "132638": "— Tam, miłościwy królu, istny dzień sądu! Granat pada za granatem, czerepy jako diabły koło uszu świszczą, ziemia w doły powybijana, od dymu mówić nie można! Piaskiem i darnią tak kule rzucają, że co chwila trzeba się otrząsać, żeby nie przysypało. Siła ich poległo, ale ci, co żywi, w bruzdach na okopie leżą i płotki sobie przed głowami z kołów porobili, ziemią je umocniwszy. Bardzo starownie Szwedzi ten nasyp uczynili, a teraz przeciw nim służy. Przy mnie jeszcze przyszły piechoty pana Grodzickiego i teraz biją się tam na nowo.", + "132639": "— Skoro na mury nie można, póki wyłomu nie ma — rzekł król — to na pałace na Krakowskim dziś jeszcze uderzymy; to będzie najlepsza dywersja.", + "132640": "— Okrutnie i pałace umocnione, prawie w fortece pozmieniane — zauważył Tyzenhauz.", + "132641": "— Ale im z pomocą z miasta nie pospieszą, bo całą zawziętość na Babinicza obracają — odrzekł król. — Tak będzie, jakom tu żyw, tak będzie! I zaraz szturm nakażę, jeno jeszcze Babinicza przeżegnam.", + "132642": "To rzekłszy, król wziął z ręki księdza Cieciszowskiego złocisty krucyfiks, w którym drzazgi krzyża świętego były osadzone, i podniósłszy go do góry, począł żegnać daleki nasyp, okryty ogniem i dymami, mówiąc:", + "132643": "— Boże Abrahamów, Boże Izaaków i Jakubów, zmiłuj się nad ludem Twoim i daj ratunek tym ginącym! Amen! amen! amen!", + "132644": "Rozdział XIII", + "132645": "Nastąpił krwawy szturm od strony Nowego Światu ku Krakowskiemu Przedmieściu, niezbyt szczęśliwy, ale o tyle skuteczny, że odwrócił uwagę Szwedów od szańca bronionego przez Kmicica i pozwolił zawartej w nim załodze nieco odetchnąć. Posunęli się jednak Polacy aż do pałacu Kazimierowskiego, lubo nie mogli utrzymać owego punktu.", + "132646": "Z drugiej strony szturmowano do pałacu Daniłłowiczowskiego i do Gdańskiego Domu, również bezskutecznie. Legło znów ludzi kilkaset. Tę jedną miał król pociechę, iż widział, że nawet pospolite ruszenie z największym męstwem i poświęceniem rwie się na mury i że po owych próbach, mniej więcej niepomyślnych, duch nie tylko nie upadł, ale przeciwnie, umocniła się w wojsku pewność zwycięstwa.", + "132647": "Lecz najpomyślniejszym dni tych wydarzeniem było przybycie pana Jana Zamoyskiego i pana Czarnieckiego. Pierwszy z nich sprowadził piechotę bardzo doskonałą i tak ciężkie kartauny z Zamościa, iż Szwedzi nie mieli w Warszawie podobnych. Drugi, obsadziwszy Duglasa w porozumieniu z panem Sapiehą częścią wojsk litewskich i pospolitego ruszenia podlaskiego, nad którym Skrzetuskiemu Janowi powierzono dowództwo, przybył do Warszawy, aby wziąć udział w szturmie jeneralnym. Spodziewano się, a i Czarniecki dzielił tę wiarę, że ten szturm będzie ostatnim.", + "132648": "Na szańcu, zdobytym przez Kmicica, ustawiono owe działa potężne, które natychmiast poczęły pracować przeciw murom i Bramie i na początek zmusiły do milczenia granatniki szwedzkie. Wówczas sam jenerał Grodzicki zajął tę pozycję, Kmicic zaś powrócił do swych Tatarów.", + "132649": "Ale nie dojechał jeszcze do swej kwatery, gdy już wezwano go do Ujazdowa. Król wobec całego sztabu wysławiał młodego rycerza, nie szczędził mu pochwał sam Czarniecki ni Sapieha, ni Lubomirski, ni hetmani koronni, on zaś stał przed nimi w podartym i zasypanym ziemią ubraniu, na twarzy całkiem dymami prochowymi okopcony, niewyspany, utrudzon, lecz radosny, że szaniec utrzymał, na tyle pochwał zasłużył i sławę niezmierną u obu wojsk pozyskał.", + "132650": "Winszowali mu też, między innymi kawalerami, pan Wołodyjowski i pan Zagłoba.", + "132651": "— Nie wiesz nawet, panie Andrzeju — rzekł mu mały rycerz — jak wielkie i u króla masz zachowanie. Wczoraj byłem na radzie wojennej, bo mnie pan Czarniecki wziął ze sobą. Mówiono o szturmie, a potem o wiadomościach, które właśnie z Litwy nadeszły, o tamtejszej wojnie i o okrucieństwach, jakich się Pontus i Szwedzi dopuszczają. Radzą tedy, jak by tam wojnę podsycić. Powiada Sapieha, że najlepiej parę chorągwi posłać i człeka, któren by umiał być tam tym, czym pan Czarniecki był na początku wojny w Koronie. Na to król: „Taki jest tylko jeden: Babinicz.” Inni zaraz przyświadczyli.", + "132652": "— Ja na Litwę, a zwłaszcza na Żmudź, najchętniej pojadę — odrzekł Kmicic — i sam króla jegomości o to prosić miałem, czekam jeno, póki Warszawy nie weźmiem.", + "132653": "— Szturm jeneralny na jutro — rzekł, zbliżając się, Zagłoba.", + "132654": "— Wiem, a jak się ma Ketling?", + "132655": "— Kto taki? Chyba Hassling?", + "132656": "— Wszystko jedno, bo on ma dwa nazwiska, jako to u Angielczyków, Szkotów i wielu innych nacyj obyczaj.", + "132657": "— Prawda — odrzekł Zagłoba — a Hiszpan to ci na każdy dzień tygodnia ma inne. Powiadał mi waszmościów pacholik, że Hassling, czyli też ów Ketling, zdrowy; już przemówił, chodzi i gorączka go opuściła, jeno jeść co godzina woła.", + "132658": "— A waść to nie byłeś u niego? — pytał Kmicic małego rycerza.", + "132659": "— Nie byłem, bom czasu nie miał. Kto tam przed szturmem ma głowę do czegokolwiek?", + "132660": "— To pójdźmy teraz.", + "132661": "— Waćpan idź naprzód spać — rzekł Zagłoba.", + "132662": "— Prawda! prawda! Ledwie na nogach stoję!", + "132663": "Jakoż wróciwszy do siebie, poszedł pan Andrzej za tą radą, tym bardziej że i Hasslinga zastał śpiącego. Natomiast wieczorem przyszli go odwiedzić Zagłoba z Wołodyjowskim i zasiedli w przestronnym letniku, który Tatarowie dla swego „bagadyra” wznieśli. Kiemlicze miód im leli stary, stuletni, który król Kmicicowi przysłał, a oni popijali go ochotnie, gdyż gorąco było na dworze. Hassling, blady jeszcze i wyniszczony, zdawał się życie i siły czerpać w cennym napitku. Zagłoba językiem mlaskał i pot z czoła obcierał.", + "132664": "— Hej! jak tam te kartauny grzmią — ozwał się, nasłuchując, młody Szkot. — Jutro pójdziecie do szturmu… dobrze zdrowym!… Boże was błogosław! Obcej krwi jestem i służyłem, komum był powinien, ale wam lepiej życzę! Ach, co to za miód! Życie, życie we mnie wstępuje…", + "132665": "Tak mówiąc, odrzucał swe złote włosy w tył i oczy błękitne wznosił ku niebu; a twarz miał cudną i pół jeszcze dziecinną. Zagłoba spoglądał na niego z pewnym rozrzewnieniem.", + "132666": "— Waćpan tak dobrze po polsku mówisz, panie kawalerze, jak każdy z nas. Zostań Polakiem, pokochaj tę naszą ojczyznę, a zacną rzecz uczynisz i miodu ci nie zabraknie! O indygenat też żołnierzowi nie tak u nas trudno.", + "132667": "Na to Hassling:", + "132668": "— Tym bardziej że szlachcicem jestem. Całe moje nazwisko jest: Hassling-Ketling of Elgin. Rodzina moja z Anglii pochodzi, choć w Szkocji osiadła.", + "132669": "— Dalekie to są i zamorskie kraje, a tu jakoś przystojniej człowiekowi żyć — odparł Zagłoba.", + "132670": "— Mnie też tu dobrze!", + "132671": "— Ale nam źle — rzekł Kmicic, który kręcił się od początku niecierpliwie na ławie — bo nam pilno słyszeć, co w Taurogach się działo, waćpanowie zaś o rodowodach rozprawiacie.", + "132672": "— Pytajcie mnie, będę odpowiadał.", + "132673": "— Często widywałeś pannę Billewiczównę?", + "132674": "Po bladej twarzy Hasslinga przeleciały rumieńce.", + "132675": "— Co dzień! — rzekł.", + "132676": "A pan Kmicic zaraz począł na niego bystro patrzeć.", + "132677": "— Cóżeś to był taki konfident? Czego płoniesz? Co dzień? Jak to co dzień?", + "132678": "— Bo wiedziała, żem był jej życzliwy i usług jej kilka oddałem. To się z dalszego opowiadania pokaże, a teraz trzeba od początku zacząć. Waćpanowie może nie wiecie, że nie byłem w Kiejdanach wówczas, gdy książę koniuszy przyjechał i pannę ową do Taurogów wywiózł? Owóż, dlaczego się to stało, nie będę powtarzał, bo różni różnie mówili, to tylko powiem, iż ledwie przyjechali, wszyscy zaraz spostrzegli, że książę okrutnie zakochany.", + "132679": "— Bodaj go Bóg skarał! — zakrzyknął Kmicic.", + "132680": "— Nastały zabawy, jakich przedtem nie bywało, a gonitwy do pierścienia i turnieje. Myślałby kto, że najspokojniejsze czasy, a tu co dzień listy biegały, przyjeżdżali posłowie od elektora, od księcia Janusza. Wiedzieliśmy, że książę Janusz, przez pana Sapiehę i konfederatów przyciśnięty, o ratunek na miłosierdzie boskie błaga, bo mu zguba grozi. My nic! Na granicy elektorskiej gotowe wojska stoją, kapitanowie z zaciągami nadchodzą, ale w pomoc nie idziem, bo księciu od panny niesporo.", + "132681": "— To dlatego Bogusław bratu z pomocą nie przychodził? — ozwał się Zagłoba.", + "132682": "— Tak jest. Toż samo mówił Paterson i wszyscy osoby jego najbliżsi. Niektórzy sarkali na to, inni radzi byli, że Radziwiłłowie zginą. Sakowicz za księcia sprawy publiczne odrabiał i na listy odpowiadał, i z posłami się naradzał, książę zaś jedynie na to koncept wysilał, żeby ułożyć jakowąś zabawę albo konną kawalkadę, albo polowanie. Pieniędzmi — on, skąpiec — na wszystkie strony sypał, lasy kazał na mile całe wycinać, by panna z okien miała prospekt lepszy, słowem, że naprawdę kwiaty jej pod nogi sypał i tak ją przyjmował, że gdyby była królewną szwedzką, nic by lepszego nie wymyślił. Żałowało ją z tego powodu wielu, bo mówiono: „Wszystko to na jej zgubę, ożenić się książę nie ożeni, a niech ją jeno za serce chwyci, to ją, dokąd chce, doprowadzi.” Aleć się pokazało, że to nie taka panna, którą by można doprowadzić tam, gdzie cnota nie chodzi. Oho!", + "132683": "— A co? — zawołał, zrywając się, Kmicic. — Wiem ci ja to lepiej od innych!", + "132684": "— Jakże panna Billewiczówna owe królewskie hołdy przyjmowała? — spytał Wołodyjowski.", + "132685": "— Z początku z uprzejmą twarzą, lubo było widać po niej, że jakowyś żal w sercu nosi. Bywała na łowach, na maszkarach i kawalkadach, i turniejach, myśląc ponoć, że to zwykły dworski u księcia obyczaj. Aleć wprędce się spostrzegła, że to wszystko dla niej. Raz się trafiło, że książę, wysiliwszy już koncept na rozmaite widowiska, zapragnął pannie konterfekt wojny pokazać: zapalono tedy osadę blisko Taurogów, piechota broniła, książę szturmował. Oczywiście wiktorię wielką odniósł, po której, syt chwały, upadł, jak powiadają, pannie do nóg i o wzajemność w afektach prosił. Nie wiadomo, co jej tam proposuit, ale od tej pory skończyła się ich amicycja. Ona poczęła się stryja swego, pana miecznika rosieńskiego, dzień i noc za rękaw trzymać, książę zaś…", + "132686": "— Począł jej grozić? — zakrzyknął Kmicic.", + "132687": "— Gdzie tam! Za greckiego pasterza się przebierał, za Philemona; umyślni kurierowie latali do Królewca po modeliusze pasterskich strojów, po wstęgi i peruki. On desperację udawał, pod jej oknami chodził i na lutni grywał. A tu powiem waćpanom, co rzetelnie myślę: kat to był na cnotę panien zawzięty i śmiało można o nim rzec, co w naszej ojczyźnie o podobnych ludziach mówią: że jego westchnienia niejeden panieński żagiel wydęły, ale tym razem naprawdę się zakochał, co i nie dziwota, bo panna więcej boginie niźli mieszkanki ziemskiego padołu przypomina.", + "132688": "Tu Hassling zarumienił się znowu, lecz pan Andrzej tego nie spostrzegł, bo chwyciwszy się z zadowolenia i dumy w boki, spoglądał właśnie tryumfującym wzrokiem na Zagłobę i Wołodyjowskiego.", + "132689": "— Znamy ją, wykapana Diana, jeno jej miesiąca we włosach brak! — rzekł mały rycerz.", + "132690": "— Co to Diana?! Własne psy by na Dianę wyły, gdyby ją ujrzały! — zakrzyknął Kmicic.", + "132691": "— Dlategom rzekł: „nie dziwota” — odpowiedział Hassling.", + "132692": "— Dobrze! Jeno za tę niedziwotę małym ogniem bym go przypalał; za tę niedziwotę hufnalami bym go podkuć kazał…", + "132693": "— Daj waćpan spokój! — przerwał Zagłoba — pierw go dostań, potem będziesz wydziwiał, teraz zasię daj temu kawalerowi mówić.", + "132694": "— Nieraz trzymałem wartę przed komnatą, w której sypiał — mówił dalej Hassling — i wiem, jako się na łożu przewracał, a wzdychał, a gadał do siebie, a syczał jako z bólu, tak go widocznie żądze piekły. Zmienił się okrutnie, wysechł; może też go ta choroba już nurtowała, w którą później zapadł. Tymczasem rozleciały się po całym dworze wieści, iż książę tak dalece się zapamiętał, że się chce żenić. Doszło to i do księżnej Januszowej, która z księżniczką w Taurogach mieszkała. Zaczęły się gniewy a kwasy, bo jak waćpaństwu wiadomo, miał Bogusław, wedle układu, poślubić księżniczkę Januszównę, byle do lat doszła. Lecz on o wszystkim już zapomniał, tak miał przeszyte serce. Księżna Januszowa, wpadłszy w pasję, pojechała z córką do Kurlandii, on zaś oświadczył się o pannę Billewiczównę tego samego wieczora.", + "132695": "— Oświadczył się?! — zawołali ze zdumieniem Zagłoba, Kmicic i Wołodyjowski.", + "132696": "— Tak! Naprzód panu miecznikowi rosieńskiemu, który nie mniej od waszmościów był zdumion i uszom własnym wierzyć nie chciał, ale uwierzywszy wreszcie, z radości ledwie się posiadał, boć to dla całego domu Billewiczów splendor niemały z Radziwiłłami się połączyć; wprawdzie powiadał Paterson, że i tak koligacja jakaś jest, ale dawna i zapomniana.", + "132697": "— Powiadaj dalej! — ozwał się, drżąc z niecierpliwości, Kmicic.", + "132698": "— Obaj tedy ruszyli do panny z całą ostentacją, jaka w takich razach we zwyczaju. Cały dwór aż się trząsł. Przyszły złe wieści od księcia Janusza, Sakowicz jeden je przeczytał, zresztą nikt na nie nie zważał ani też na Sakowicza, bo był tego czasu wypadł z łaski za to, że małżeństwo perswadował. A u nas jedni mówili, że to nie pierwszyzna się Radziwiłłom ze szlachciankami żenić, że w tej Rzeczypospolitej wszystka szlachta równa, a billewiczowski dom rzymskich czasów sięga. I to mówili ci, którzy już sobie chcieli łaski przyszłej pani zarobić. Inni twierdzili, że to tylko fortel księcia, aby do większej przyjść z panną konfidencji (jako to między narzeczonymi niejedno uchodzi) i przy sposobności kwiat dziewictwa uszczknąć.", + "132699": "— Pewnie to było! Nic innego! — ozwał się pan Zagłoba.", + "132700": "— I ja tak mniemam — rzekł Hassling — ale słuchajcie dalej. Gdy tak między sobą na dworze deliberujem, nagle jak grom rozchodzi się, że panna przecięła wątpliwości jak szablą, bo odmówiła wprost.", + "132701": "— Boże jej błogosław! — krzyknął Kmicic.", + "132702": "— Odmówiła tedy wprost! — mówił dalej Hassling. — Dość było spojrzeć na księcia, by to poznać. On, któremu księżniczki ulegały, nie znosił oporu i mało nie oszalał. Niebezpiecznie mu się było pokazywać. Wiedzieliśmy wszyscy, że tak długo nie pozostanie i że książę prędzej, później siły użyje. Jakoż porwano na drugi dzień pana miecznika i osadzono w Tylży, już za granicą elektorską. Tegoż dnia panna ubłagała oficera trzymającego straż przed jej drzwiami, że jej krócicę nabitą dał. Oficer jej tego nie odmówił, bo szlachcicem i honorowym człekiem będąc, czuł litość dla nieszczęść damy, a uwielbienie dla jej urody i stałości.", + "132703": "— Kto ów oficer? — zawołał Kmicie.", + "132704": "— Ja! — odrzekł sucho Hassling.", + "132705": "Pan Andrzej porwał go tak w ramiona, że młody Szkot, słabym jeszcze będąc, krzyknął z bólu.", + "132706": "— Nic to! — zawołał Kmicic. — Nie jesteś jeńcem, jesteś moim bratem, przyjacielem! Mów, czego chcesz? Na Boga, powiadaj, czego chcesz?", + "132707": "— Spocząć chwilę! — odrzekł, dysząc, Hassling.", + "132708": "I umilkł, ściskał tylko ręce, które mu podawali Wołodyjowski i Zagłoba, na koniec sam widząc, że wszyscy płoną z ciekawości, mówił dalej:", + "132709": "— Ostrzegłem ją też, o czym wszyscy wiedzieli, że medyk książęcy przygotowywał jakieś bezoary i dekokta odurzające. Tymczasem obawy okazały się płonne, bo wmieszał się do sprawy Pan Bóg. Ten, tknąwszy księcia palcem, obalił go na łoże boleści i miesiąc trzymał. Dziw, mości panowie, ale padł tak, jakby go kosą z nóg ścięto, tego samego dnia, gdy miał na cnotę tej panienki nastąpić. Ręka boża, mówię, nic więcej! Sam on to pomyślał i zląkł się, może też w chorobie wypaliły się w nim żądze, a może czekał na odzyskanie sił, dość, że przyszedłszy do siebie, dał jej spokój, a nawet miecznika z Tylży dozwolił sprowadzić. Co prawda, to opuściła go choroba obłożna, ale nie febra, która do tej pory ponoć go gnębi. Co prawda także, to wkrótce po opuszczeniu łoża na wyprawę ową musiał iść pod Tykocin, w której klęska go spotkała. Wrócił z febrą jeszcze większą, za czym elektor przywołał go do siebie, a tymczasem w Taurogach zaszła taka zmiana, o której i dziwnie, i śmieszno powiadać, dość, że książę nie może tam już na wierność żadnego oficera ani dworzanina liczyć, chyba na bardzo starych, którzy niedowidzą i niedosłyszą, zatem i nie dopilnują.", + "132710": "— Cóż się takiego stało? — spytał Zagłoba.", + "132711": "— W czasie tykocińskiej wyprawy porwano, jeszcze przed janowską klęską, niejaką pannę Annę Borzobohatą-Krasieńską i przysłano ją do Taurogów.", + "132712": "— Masz babo placek! — zawołał Zagłoba.", + "132713": "A pan Wołodyjowski począł oczyma mrugać i srodze wąsikami ruszać, wreszcie rzekł:", + "132714": "— Panie kawalerze, nie powiadaj o niej jeno nic złego, bo po wyzdrowieniu ze mną miałbyś do czynienia.", + "132715": "— Choćbym chciał, nie mogę nic złego o niej powiedzieć, ale jeśli to waszej mości narzeczona, to powiem, że jej źle pilnujesz, a jeśli krewna, to zbyt ją dobrze znasz, abyś temu, co powiem, miał negować; dość, że w tydzień rozkochała ta panna w sobie wszystkich w czambuł, starszych i młodszych, niczym innym, jeno oczu strzyżeniem z dodatkiem jakichś sztuk czarodziejskich, z których już relacji zdać nie mogę.", + "132716": "— Ona! W piekle bym ją po tym poznał! — mruknął Wołodyjowski.", + "132717": "— Dziwna rzecz! — mówił Hassling. — Przecież panna Billewiczówna dorównywa tamtej urodą, ale taka w niej powaga i nieprzystępność, jakby w jakowej ksieni, że człek, admirując i wielbiąc, nie śmie nawet i oczu podnieść, a cóż dopiero jakowąś nadzieję powziąć. Sami przyznacie, że bywają różne panny: jedne jako starożytne westalki, drugie — co to ledwie spojrzysz, już chciałbyś…", + "132718": "— Mości panie! — rzekł groźnie pan Michał.", + "132719": "— Nie bzdycz się, panie Michale, bo prawdę powiada! — rzekł Zagłoba. — Sam przy niej nogami przebierasz jako młody kurek i oczy ci bielmem zachodzą, a że bałamutna, wszyscy wiemy i ty mało sto razy to mówiłeś.", + "132720": "— Porzućmy tę materię — rzekł Hassling. — Chciałem tylko waćpanom wytłumaczyć, dlaczego w pannie Billewiczównie zakochali się niektórzy tylko, prawdziwie niezrównaną jej doskonałość ocenić zdolni (tu zarumienił się znów Hassling), a w pannie Borzobohatej niemal wszyscy. Jak mi Bóg miły, śmiech brał, bo zupełnie tak było, jakby jakowaś zaraza padła na serca. A zwad, a pojedynków namnożyło się w mgnieniu oka. I o co? Po co? Bo i to trzeba wiedzieć, że nie masz takiego, który by się wzajemnym afektem tej panienki mógł pochlubić, w to tylko każdy ślepo wierzy, że prędzej później on jeden coś wskóra.", + "132721": "— Ona, jakoby ją malował! — mruknął znów Wołodyjowski.", + "132722": "— Za to obie panienki pokochały się okrutnie — mówił dalej Hassling — jedna bez drugiej krokiem nie ruszy, że zaś panna Borzobohata rządzi, jak sama chce, w Taurogach…", + "132723": "— Jak to? — przerwał mały rycerz.", + "132724": "— Bo rządzi wszystkimi. Sakowicz na wyprawę teraz nie pojechał, taki rozkochany, a Sakowicz pan absolutny we wszystkich książęcych posiadłościach. Przez niego rządzi panna Anna.", + "132725": "— Takiż on rozkochany? — spytał znów Wołodyjowski.", + "132726": "— I najbardziej sobie dufa, bo to człek sam przez się bardzo możny.", + "132727": "— A zowie się Sakowicz?", + "132728": "— Wasza mość chcesz go, widzę, dobrze zapamiętać?", + "132729": "— I… zapewne! — odrzekł niby niedbale Wołodyjowski, ale tak przy tym złowrogo wąsikami ruszył, że Zagłobę ciarki przeszły.", + "132730": "— Owóż to tylko chciałem dodać — rzekł Hassling — że gdyby panna Borzobohata kazała Sakowiczowi, by księcia zdradził, a jej i towarzyszce ucieczkę ułatwił, myślę, że uczyniłby to bez wahania; ale o ile wiem, woli to ona za plecami Sakowicza czynić, może na złość mu… kto wie… dość, że zwierzył mi się jeden oficer, rodak mój (tylko niekatolik), że tam już cały wyjazd pana miecznika z pannami ułożony, oficerowie do spisku wciągnięci… że to ma wkrótce nastąpić…", + "132731": "Tu Hassling począł oddychać ciężko, bo się zmęczył i resztkami sił gonił.", + "132732": "— I to jest najważniejsza rzecz, jaką miałem waćpanom powiedzieć! — dodał pospiesznie.", + "132733": "Wołodyjowski i Kmicic aż za głowy się porwali.", + "132734": "— Dokąd mają uciekać?", + "132735": "— Do puszcz i puszczami się do Białowieży przebierać… Tchu mi brak!…", + "132736": "Dalszą rozmowę przerwało wejście ordynansa sapieżyńskiego, który wręczył Wołodyjowskiemu i Kmicicowi po ćwiartce papieru złożonej we czworo. Ledwo rozwinął swoją Wołodyjowski, wnet ozwał się:", + "132737": "— Rozkaz, by już stanowiska do jutrzejszej roboty zajmować.", + "132738": "— Słyszycie, jak kartauny ryczą? — zawołał Zagłoba.", + "132739": "— No, jutro! jutro!", + "132740": "— Uf! gorąco! — rzekł pan Zagłoba. — Zły dzień do szturmu… Niech licho porwie takie upały. Matko Boska… Niejeden przecie jutro mimo upału ostygnie, ale nie ci, nie ci, którzy się Tobie polecają, Patronko nasza… Ależ grzmią działa!… Za starym już do szturmów… otwarte pole co innego.", + "132741": "Wtem nowy oficer ukazał się we drzwiach.", + "132742": "— Jest li tu jegomość pan Zagłoba? — spytał.", + "132743": "— Jestem!", + "132744": "— Z rozkazu króla miłościwego masz waćpan jutro zostawać przy jego osobie.", + "132745": "— Ha! chcą mnie od szturmu zachować, bo wiedzą, że stary pierwszy ruszy, niech jeno trąby zagrzmią. Dobry pan, pamiętny, nie chciałbym go zmartwić, ale czy wytrzymam, nie wiem, bo jak mnie ochota zeprze, tedy o niczym nie pamiętam i prosto w dym walę… Taka już natura!… Dobry pan!… Słyszycie, już i trąbki przez munsztuk grają, by każdy na stanowisko ruszał. No! jutro! jutro… Będzie miał i święty Piotr robotę; już książki przygotowywać musi… W piekle także dla Szwedów kotły ze świeżą smołą na kąpiel nastawili… Uf! uf! jutro!…", + "132746": "Rozdział XIV", + "132747": "Dnia 1 lipca, między Powązkami a osadą nazwaną później Marymontem, odbyła się wielka msza polowa, której dziesięć tysięcy ludzi wojsk kwarcianych słuchało w skupieniu ducha. Król ślub uczynił, że w razie zwycięstwa kościół Najświętszej Pannie wystawi. Ślubowali za jego przykładem, każdy wedle możności, dygnitarze, hetmani, rycerstwo, nawet prości żołnierze, gdyż ów dzień miał być dniem ostatecznego szturmu.", + "132748": "Po skończeniu mszy ruszył każdy z wodzów do swojej komendy. Więc pan Sapieha stanął naprzeciw kościoła Świętego Ducha, który wówczas za murami leżał, ale że był do nich kluczem, został zatem potężnie przez Szwedów umocnion i wojskiem należycie obsadzony. Pan Czarniecki miał Gdańskiego Domu dobywać, tylna bowiem ściana tej budowli stanowiła część obwodowego muru, i przebiwszy go, można się było dostać do miasta. Piotr Opaliński, wojewoda podlaski, z Wielkopolany i Mazurami od Krakowskiego i Wisły zmierzał. Kwarciane pułki tkwiły naprzeciw Bramy Nowomiejskiej. Luda było tyle, że niemal więcej niźli przystępu do murów; cała płaszczyzna, wszystkie okoliczne podmiejskie wioski i błonia zalane zostały morzem ludzkim, za którym bielały namioty, za namiotami wozy, aż hen! wzrok gubił się w sinym oddaleniu, nim krańca tego mrowiska sięgnąć zdołał.", + "132749": "Zastępy owe stały w zupełnej gotowości, z bronią podaną już naprzód i wysuniętą do biegu nogą, gotowe w każdej chwili rzucić się ku wyłomom uczynionym przez działa wielkiego kalibru, a zwłaszcza przez ciężkie kartauny zamojskie. Działa nie ustawały grać ani na moment, szturm zaś zwłóczył się tylko dlatego, że czekano ostatecznej odpowiedzi Wittenberga na list, który kanclerz wielki Koryciński mu posłał. Lecz gdy koło południa przyjechał oficer z odpowiedzią odmowną, zagrzmiały naokół miasta złowieszcze trąby i szturm się rozpoczął.", + "132750": "Wojska koronne pod hetmanami, czarniecczykowie, pułki królewskie, piesze regimenta pana Zamoyskiego, Litwini spod Sapiehy i zastępy pospolitego ruszenia rzuciły się jak wezbrana fala ku murom. A z murów wykwitły ku nim smugi białego dymu i rzuty płomienia: wielkie działa, hakownice, organki, muszkiety zagrzmiały naraz; ziemia wstrząsła się w posadach. Kule miesiły tę ciżbę ludzką, orały w niej bruzdy długie, lecz ona biegła naprzód i darła się ku twierdzy, nie zważając na ogień i śmierć. Obłoki dymów prochowych słońce zakryły.", + "132751": "Uderzył tedy każdy zapamiętale tam, gdzie mu było najbliżej, więc hetmani od Nowomiejskiej Bramy, Czarniecki na Gdański Dom, pan Sapieha z Litwą na kościół Świętego Ducha, a Mazury i Wielkopolanie od Krakowskiego Przedmieścia i Wisły.", + "132752": "Tym zaś ostatnim wypadła najcięższa robota, wszystkie bowiem pałace i domy wzdłuż Krakowskiego Przedmieścia zmienione były na twierdze. Lecz dnia tego ogarnęła Mazurów taka zaciekłość bojowa, że zapędowi ich nic się oprzeć nie mogło. Brali więc szturmem dom po domu, pałac po pałacu, bili się w oknach, we drzwiach, na schodach; wycinali w pień załogi.", + "132753": "Po zdobyciu jednego domostwa, nim krew przyschła im na rękach i twarzach, już rzucali się na drugie i znów rozpalała się ręczna bitwa, i znów biegli dalej. Towarzystwo szło na wyścigi z pospolitym ruszeniem, pospolite ruszenie z piechotą. Kazano im, by idąc do szturmu, nieśli przed sobą snopy niedojrzałego jeszcze zboża, które miały ich od kul zasłaniać, lecz oni w zapale i uniesieniu bojowym porzucali wszystkie zasłony, biegnąc z gołą piersią. Wśród krwawej bitwy wzięto kaplicę carów Szujskich i wspaniały pałac Koniecpolskich. Wygnieciono Szwedów co do jednego w pomniejszych budowlach, w magnackich stajniach, w ogrodach schodzących ku Wiśle. Bliżej pałacu Kazanowskich piechota próbowała postawić czoło w ulicy i posiłkowana z murów pałacu, z kościoła i dzwonnicy bernardyńskiej, zmienionych na potężną twierdzę, przyjęła rzęsistym ogniem napastników.", + "132754": "Lecz grad kul nie wstrzymał ich ani na chwilę i szlachta z okrzykiem: „Górą Mazury!”, rzuciła się z szablami w środek czworoboku; za nimi wpadła piechota łanowa, czeladź zbrojna w drągi, oskardy, siekiery. Czworobok rozbito w mgnieniu oka i poczęto ciąć. Swoi i nieprzyjaciele zmieszali się tak, że utworzyli jeden kłąb olbrzymi, który między pałacem Kazanowskich, domem Radziejowskiego a Bramą Krakowską wił się, targał i przewalał we krwi własnej.", + "132755": "Lecz coraz nowe zastępy krwią dyszących wojowników napływały, niby spieniona rzeka, od strony Krakowskiego. Wycięto wreszcie w pień piechotę i rozpoczął się ów sławny szturm do pałacu Kazanowskich i jednocześnie do Bernardynów, który w znacznej części o losach bitwy rozstrzygnął.", + "132756": "Pan Zagłoba wziął w nim udział, mylił się bowiem dnia wczorajszego sądząc, że król wzywa go do swej osoby jedynie dla asystencji. Przeciwnie bowiem: powierzono mu, jako wsławionemu i doświadczonemu wojownikowi, komendę nad czeladzią, która na ochotnika razem z kwartą i pospolitakami z tej strony miała do szturmu ruszyć. Chciał był wprawdzie pan Zagłoba iść z nią w odwodzie i kontentować się zajmowaniem zdobytych już poprzednio pałaców, lecz gdy zaraz na początku wszyscy, idąc na prześcigi, pomieszali się ze sobą zupełnie, porwał i jego prąd ludzki. On zaś poszedł, bo jakkolwiek wielką wziął od natury w udziale przezorność i wolał, gdzie było można, żywota na szwank nie wystawiać, tak się już mimo woli od tylu lat wezwyczaił do bitew, w tylu okropnych był rzeziach, że gdy konieczność wypadła, stawał z innymi, a nawet lepiej od innych, bo z desperacją i wściekłością w mężnym sercu.", + "132757": "Tak i obecnie znalazł się pod bramą pałacu Kazanowskich, a raczej w piekle, które pod ową bramą wrzało straszliwie, zatem wśród wiru, gorąca, tłoku, gradu kul, ognia, dymu, jęków ludzkich i krzyków. Tysiące siekier, oskardów, ratyszcz waliło w bramę; tysiące ramion męskich parło i targało ją wściekle; jedni padali, jakoby piorunami rażeni, drudzy pchali się na ich miejsce, deptali po ich trupach i dobijali się do wnętrza, jakby umyślnie szukając śmierci. Nikt nigdy nie widział i nie pamiętał uporczywszej obrony, ale i uporczywszego szturmowania. Z wyższych piętr nad bramą sypały się kule, lała się smoła, lecz ci, którzy byli pod ogniem, gdyby nawet byli chcieli, nie mogli ustąpić, tak popychano ich z zewnątrz. Widziałeś pojedynczych ludzi mokrych od potu, czarnych od prochu, ze ściśniętymi zębami i zdziczałymi oczyma, walących w bramę belkami tak wielkimi, że w zwyczajnym czasie zaledwie trzech tęgich chłopów władnąć by nimi zdołało. Tak uniesienie troiło siły. Szturmowano jednocześnie do wszystkich okien, przystawiano drabiny do górnych piętr, wyrąbywano kraty w murach. A przecież z owych krat, z okien, z otworów wyciętych w ścianach sterczały rury muszkietów, które ani chwili nie przestawały dymić. Lecz takie wreszcie wzbiły się dymy, taka wstała kurzawa, że przy jasnym dniu słonecznym szturmujący zaledwie mogli się rozpoznać. Mimo to walki nie zaniechali, owszem, tym bardziej darli się na drabiny, tym zacieklej łupali bramę, że wrzaski od kościoła Bernardynów zwiastowały, iż tam inne watahy szturmują z równą energią.", + "132758": "Wtem Zagłoba krzyknął głosem tak donośnym, ze usłyszano go wśród zgiełku i wystrzałów:", + "132759": "— Puszkę z prochem pod bramę!", + "132760": "Podano mu ją w mgnieniu oka, on zaś kazał zaraz rąbać wąską dziurę u samego spodu wrzeciądzów, tak wąską, aby tylko puszka w nią się zmieściła. Gdy weszła, pan Zagłoba sam nić siarkową zapalił, po czym zakomenderował:", + "132761": "— Na boki! Pod ściany!", + "132762": "Stojący bliżej umknęli się na obie strony ku tym, którzy drabiny przystawiali do dalszych okien, i nastała chwila oczekiwania.", + "132763": "Po czym łoskot ogromny wstrząsnął powietrzem i nowe kłęby dymu podniosły się ku górze. Skoczył pan Zagłoba na powrót ze swoimi ludźmi; spojrzą: wybuch nie rozniósł wprawdzie bramy w drobne szczątki, ale wyrwał zawiasę z prawej strony, odłupał parę potężnych bierwion już podrąbanych, skręcił antabę i całą jedną połowę odepchnął w dolnej części w głąb sieni, tak iż utworzyło się wejście, przez które tęgi nawet człowiek łatwo mógł się przecisnąć.", + "132764": "Wnet zaostrzone koły, topory i siekiery poczęły bić gwałtownie w nadwątloną wierzeję, setki ramion podparły ją z wysileniem, dał się słyszeć trzask przeraźliwy i cała jedna połać runęła, odkrywając głąb ciemnej sieni.", + "132765": "W ciemności owej wnet błysły wystrzały muszkietów, lecz rzeka ludzka runęła wyłomem z niepohamowanym pędem — pałac był zdobyty.", + "132766": "Jednocześnie wdarto się i przez okna i rozpoczęła się straszliwa bitwa na białą broń wewnątrz pałacu. Zdobywano komnatę po komnacie, korytarz po korytarzu, piętro po piętrze. Mury były już poprzednio tak porozszczepiane i nadwątlone, że pułapy w kilku pokojach zapadły się z łoskotem, pokrywając gruzami Polaków i Szwedów. Lecz Mazury szli jak pożar, wnikali wszędzie, waląc ośnikami, siekąc, bodąc. Nikt ze Szwedów nie prosił pardonu, ale go też i nie dawano. W niektórych korytarzach i przejściach trupy ludzkie tak zawaliły drogę, że Szwedzi porobili z nich sobie barykady, napastnicy zaś wywłóczyli je za nogi, za włosy i wyrzucali przez okna. Krew płynęła strugami po schodach. Gromady Szwedów broniły się jeszcze tu i owdzie, odbijając mdlejącymi rękoma wściekłe razy szturmujących. Krew zalewała im twarze, oczy zachodziły ciemnością, niejeden osunął się już na kolana, a jeszcze walczył; parci ze wszystkich stron, duszeni przez tłum przeciwników, umierali w milczeniu Skandynawowie, zgodnie ze swą sławą, jak na żołnierzy przystało. Kamienne figury bóstw i dawnych bohaterów, zbryzgane krwią, patrzyły martwą źrenicą na tę śmierć.", + "132767": "Roch Kowalski szalał głównie na górze, pan Zagłoba zaś rzucił się ze swoim oddziałem na tarasy i wysiekłszy broniących się tam piechurów, wpadł z tarasów do owych cudnych sadów, w całej Europie sławnych. Drzewa były już w nich wycięte, kosztowne krzewy poniszczone przez polskie kule, fontanny pogruchotane, ziemia poorana przez granaty, słowem, wszędy pustka i zniszczenie, choć Szwedzi nie przykładali do niego swej drapieżnej ręki, przez wzgląd na osobę Radziejowskiego. Obecnie bój i tam zawrzał srogi, lecz trwał tylko chwilę, bo już słaby dawali opór Szwedzi. Toż wycięto ich pod osobistym pana Zagłoby dowództwem, za czym żołnierze rozbiegli się po sadach i całym pałacu za zdobyczą.", + "132768": "A pan Zagłoba udał się aż na koniec sadu, w miejsce, gdzie mury tworzyły potężny „anguł” i gdzie nie dochodziło słońce, chciał bowiem groźny rycerz odetchnąć nieco i z potu uznojone czoło obetrzeć. Nagle spojrzał i spostrzegł dziwaczne jakieś monstra, które na niego zza kraty żelaznej klatki złowrogo patrzyły.", + "132769": "Klatka była wszczepiona w kąt murów, tak że kule padające od zewnątrz nie mogły jej dosięgnąć. Drzwi do niej szeroko były otwarte, lecz owe wychudłe i szkaradne istoty nie myślały z tego korzystać; owszem, przerażone widocznie zgiełkiem, świstem kul i srogą rzezią, na którą przed chwilą patrzyły, zacisnęły się w kąt klatki i poukrywane w słomę, jeno mruczeniem oznajmiały swój przestrach.", + "132770": "— Simiae czy diabły? — rzekł do siebie pan Zagłoba.", + "132771": "Nagle gniew go uchwycił, męstwo wezbrało mu w piersi i podniósłszy szablę, wpadł do klatki.", + "132772": "Popłoch okropny odpowiedział pierwszemu ciosowi jego miecza. Małpy, z którymi żołnierze szwedzcy dobrze się obchodzili i które ze swych szczupłych racyj karmili, bo ich bawiły, wpadły w tak okropne przerażenie, że je szał ogarnął po prostu, a ponieważ pan Zagłoba zastąpił im ode drzwi, poczęły w susach nadprzyrodzonych rzucać się po klatce, czepiać się ścian, pułapu, wrzeszczeć, zgrzytać, na koniec jedna skoczyła w obłędzie panu Zagłobie na kark i chwyciwszy go za głowę, przywarła doń z całej siły. Druga przyczepiła mu się do prawego ramienia, trzecia od przodu chwyciła za szyję, czwarta uwiesiła się u zawiązanych z tyłu wylotów, on zaś przyduszon, spocony, próżno się miotał, próżno w tył zadawał ślepe razy, samemu wkrótce zabrakło oddechu, oczy mu na wierzch wyszły i rozpaczliwym głosem krzyczeć począł:", + "132773": "— Mości panowie! ratujcie!", + "132774": "Wrzaski zwabiły kilkunastu towarzystwa, którzy nie mogąc rozeznać, co się dzieje, biegli w pomoc z dymiącymi od krwi szablami, lecz nagle stanęli w zdumieniu, spojrzeli po sobie i jakby pod wpływem czarów ryknęli jednym ogromnym śmiechem. Nadbiegło więcej żołnierzy, tłum cały, lecz śmiech, jak zaraza, udzielił się wszystkim. Więc taczali się jak pijani; brali się w boki, zamazane posoką ludzką twarze krzywiły im się spazmatycznie i im bardziej rzucał się pan Zagłoba, tym oni śmieli się więcej. Dopiero Roch Kowalski nadbiegł z góry i roztrąciwszy tłumy, uwolnił wuja z małpich uścisków.", + "132775": "— Szelmy! — krzyknął zdyszany pan Zagłoba — bodaj was zabito! To śmiejecie się, widząc katolika w opresji od monstrów afrykańskich? Bodaj was zabito! Żeby nie ja, to byście dotychczas trykali łbami o bramę, boście czego lepszego niewarci! Bodaj was zabito, żeście i onych małp niegodni!", + "132776": "— Bogdaj ciebie zabito, małpi królu! — zakrzyknął najbliżej stojący towarzysz.", + "132777": "— Simiarum destructor! — zawołał drugi.", + "132778": "— Victor! — dodał trzeci.", + "132779": "— Gdzie tam victor, chyba victus.", + "132780": "Tu Roch przyszedł znowu z pomocą wujowi i najbliższego pięścią w pierś uderzył, a ten zaraz padł, krew ustami oddawszy. Inni cofnęli się przed gniewem męża, niektórzy do szabel się brali, lecz dalszej kłótni zapobiegły wrzaski i strzały dochodzące ze strony bernardyńskiego klasztoru. Widocznie szturm trwał tam jeszcze w całej sile i sądząc z gorączkowej palby muszkietowej, Szwedzi nie myśleli się poddawać.", + "132781": "— W sukurs! pod kościół! pod kościół! — krzyknął Zagłoba.", + "132782": "Sam zaś skoczył do pałacu na górę, tam bowiem z prawego skrzydła widać było kościół, który zdawał się gorzeć w ogniu. Tłumy szturmujących wiły się pod nim konwulsyjnie, nie mogąc dostać się do środka i ginąc bezużytecznie w krzyżowym ogniu, bo i od Bramy Krakowskiej sypały się na nich kule jak piasek.", + "132783": "— Działa do okien! — krzyknął Zagłoba.", + "132784": "Działek większych i mniejszych było w pałacu Kazanowskich dosyć, wnet też przywleczono je do okien; ze złamów kosztownych sprzętów, z podstaw posągów pourządzano lawety i po upływie pół godziny kilkanaście paszcz wyjrzało przez puste otwory okien ku kościołowi.", + "132785": "— Rochu! — mówił w nadzwyczajnym rozdrażnieniu pan Zagłoba — muszę czegoś znacznego dokazać, bo inaczej przepadła moja sława! Przez te małpy — żeby je zaraza wydusiła! — całe wojsko na języki mnie weźmie, a choć i mnie słów w gębie nie brak, przecie wszystkim nie poradzę. Muszę tę konfuzję zatrzeć, inaczej, jak Rzeczpospolita szeroka, za małpiego króla mnie ogłoszą!", + "132786": "— Wuj musi tę konfuzję zatrzeć! — powtórzył grzmiącym głosem Roch.", + "132787": "— A pierwszy sposób będzie, iż jakom pałac Kazanowskich zdobył… bo niech kto powie, że to nie ja!…", + "132788": "— Niech kto powie, że to nie wuj!… — powtórzył Roch.", + "132789": "— Tak i ów kościół zdobędę, tak mi Panie Boże dopomóż, amen! — dokończył Zagłoba.", + "132790": "Po czym odwrócił się do swej czeladzi, która już stała przy armatach.", + "132791": "— Ognia!", + "132792": "Szwedów, broniących się z rozpaczą w kościele, strach zdjął, gdy nagle cała boczna ściana trząść się zaczęła. Na tych, którzy siedzieli w oknach, przy strzelnicach powycinanych w murze, na załamach wewnętrznych gzymsów, przy gołębich otworach, przez które strzelali do oblegających, jęły się sypać cegły, gruz, wapno. Straszliwa kurzawa wstała w domu bożym i pomieszana z dymem, jęła dławić spracowanych ludzi. Człek człeka nie mógł dojrzeć w ciemności, okrzyki: „Dusim się, dusim się!”, powiększyły jeszcze przerażenie. A tu kościół chwieje się, trzask muru, spadanie cegieł, łoskot kul wpadających przez okna, dźwięk ołowianych krat lecących na podłogę, żar, wyziewy ludzkie zmieniają przybytek boży w piekło ziemskie. Przerażeni żołnierze odbiegają bramy, okien, strzelnic. Popłoch zmienia się w szał. Znów przeraźliwe głosy wołają: „Dusim się! powietrza! wody!” Nagle setki gardzieli poczynają ryczeć.", + "132793": "— Białą chorągiew! białą chorągiew!", + "132794": "Komenderujący, Erskin, chwyta za nią własną ręką, aby ją wywiesić na zewnątrz, wtem brama pęka, lawa szturmujących wpada na kształt ławicy szatanów — i nastaje rzeź. Cisza nagle czyni się w kościele, słychać tylko zwierzęce sapanie walczących, zgrzyt żelaza o kości, o kamienną posadzkę, jęki, chlupotanie krwi — czasem głos jakiś, w którym nie masz nic ludzkiego, krzyknie: „Pardon! pardon!” Po godzinie walki dzwon na dzwonnicy poczyna huczeć, i huczy, huczy — Mazurom na zwycięstwo, Szwedom na pogrobne.", + "132795": "Pałac Kazanowskich, klasztor i dzwonnica zdobyte. Sam Piotr Opaliński, wojewoda podlaski, ukazuje się wśród krwawych tłumów przed pałacem na koniu.", + "132796": "— Kto nam przyszedł w sukurs z pałacu? — krzyczy, chcąc przekrzyczeć gwar i wycie ludzkie.", + "132797": "— Ten, który pałac zdobył! — mówi potężny mąż, ukazując się nagle przed wojewodą. — Ja!!!", + "132798": "— Jak waści zowią?", + "132799": "— Zagłoba.", + "132800": "— Vivat Zagłoba! — ryczą tysiące gardzieli. Lecz straszliwy Zagłoba ukazuje krzywcem zabrukanej szabli na bramę.", + "132801": "— Nie dosyć na tym! — woła — tam! do bramy! Działa ku murom i na bramę, a my naprzód! za mną!", + "132802": "Rozszalałe tłumy rzucają się w kierunku bramy, wtem — o cudo! — ogień szwedzki, zamiast się wzmagać, słabnie.", + "132803": "Jednocześnie głos jakiś donośny rozlega się niespodzianie z wierzchołka dzwonnicy.", + "132804": "— Pan Czarniecki już w mieście! Widzę nasze chorągwie!!!", + "132805": "Ogień szwedzki słabnie coraz bardziej.", + "132806": "— Stój! stój! — komenderuje wojewoda.", + "132807": "Lecz tłumy go nie słyszą i biegną na oślep. Wtem biała chorągiew ukazuje się na Bramie Krakowskiej.", + "132808": "Istotnie, Czarniecki, przebiwszy Dom Gdański, wpadł na kształt huraganu do obrębu fortecy, a gdy pałac Daniłłowiczowski już był także zdobyty, gdy w chwilę później i litewskie znaki zabłysły od strony Świętego Ducha na murach, uznał Wittenberg, że dalszy opór daremny. Mogli wprawdzie Szwedzi bronić się jeszcze w wyniosłych domach Starego i Nowego Miasta, lecz i mieszczanie chwycili już za broń: obrona musiałaby się skończyć na straszliwej rzezi Szwedów, bez nadziei zwycięstwa.", + "132809": "Trębacze poczęli tedy trąbić na murach i wiewać białymi chorągwiami. Widząc to, komendanci polscy wstrzymali szturm, po czym jenerał Loewenhaupt, w otoczeniu kilku pułkowników, wyjechał Bramą Nowomiejską i popędził, co tchu, do króla.", + "132810": "Jan Kazimierz miał już miasto w ręku, lecz dobry pan pragnął wstrzymać rozlew krwi chrześcijańskiej, więc przystał na podawane poprzednio Wittenbergowi warunki. Miasto miało być oddane ze wszystkimi nagromadzonymi w nim łupami. Każdemu Szwedowi pozwolono było zabrać to tylko, co ze Szwecji ze sobą przywiózł. Załoga ze wszystkimi jenerałami i z bronią w ręku miała prawo wyjść z miasta, zabrawszy chorych i rannych oraz damy szwedzkie, których kilkadziesiąt było w Warszawie. Polakom, którzy przy Szwedach jeszcze służyli, udzielono amnestii, ze względu, że zapewne nie było już wysługujących się dobrowolnie. Wyłączon został jeden Bogusław Radziwiłł, na co Wittenberg zgodził się tym łatwiej, iż książę stał w tej chwili z Duglasem u Buga.", + "132811": "Warunki podpisano natychmiast. Wszystkie dzwony w kościołach poczęły głosić miastu i światu, że stolica przechodzi znów do rąk prawego monarchy. W godzinę później wysypało się mnóstwo co najbiedniejszego ludu zza wałów szukać miłosierdzia i chleba w polskich obozach, wszystkim już bowiem, prócz Szwedów, brakło w mieście żywności. Król kazał dawać, co było można, sam zaś odjechał patrzeć na wyjście załogi szwedzkiej.", + "132812": "Stanął więc otoczony dostojnikami duchownymi i świeckimi, w asystencji tak wspaniałej, iż oczy ludzkie ćmiła. Wszystkie niemal wojska, więc koronne pod hetmanami, dywizja Czarnieckiego, litewskie pod Sapiehą i niezmierne tłumy pospolitego ruszenia wraz z czeladzią, zebrały się obok majestatu, bo wszyscy ciekawi byli widzieć tych Szwedów, z którymi przed kilku godzinami tak straszliwie i krwawo walczyli. Przy wszystkich bramach, od chwili podpisania ugody, stali komisarze polscy; powierzono im zbadanie, czy Szwedzi jakowych łupów nie wywożą. Osobna komisja zajęta była przejmowaniem łupów w samym mieście.", + "132813": "Ukazała się więc naprzód jazda, której było niewiele, zwłaszcza że wyłączono od prawa wyjścia Bogusławową; za nią szła artyleria polowa z lekkimi działami, ciężkie bowiem miały być wydane Polakom. Szli tedy żołnierze obok dział z zapalonymi lontami. Nad nimi chwiały się rozwinięte chorągwie, które przed królem polskim, niedawno tułaczem, na znak czci zniżano. Artylerzyści postępowali hardo, patrząc wprost w oczy polskiemu rycerstwu, jak gdyby chcieli mówić: „Spotkamy się jeszcze!”, a Polacy podziwiali ich butną postawę i nieugięty nieszczęściem animusz. Za czym ukazały się wozy z oficerami i rannymi. W naczelnym leżał Benedykt Oxenstierna, kanclerz, przed którym król kazał broń prezentować piechocie, chcąc okazać, że nawet w nieprzyjacielu cnotę uszanować umie.", + "132814": "Potem, przy odgłosie bębnów i także z rozpuszczonymi chorągwiami, szły czworoboki nieporównanej piechoty szwedzkiej, podobne, wedle wyrażenia Subaghaziego, do chodzących zamków. Za nimi ukazał się świetny orszak rajtarii, przybranej w blachy od stóp do głowy, z błękitną chorągwią, na której złoty lew był wyszyty. Rajtarowie ci otaczali sztab główny. Na ich widok poszedł szmer przez tłumy:", + "132815": "— Wittenberg jedzie! Wittenberg!", + "132816": "Jakoż jechał sam feldmarszałek, a przy nim Wrangel młodszy, Horn, Erskin, Loewenhaupt, Forgell. Oczy polskich rycerzy zwróciły się z chciwością w ich stronę, a zwłaszcza na twarz Wittenberga. Lecz oblicze jego nie zwiastowało tak straszliwego wojownika, jakim był w samej istocie. Była to twarz stara, blada, wyniszczona przez chorobę. Rysy miał ostre, nad ustami nosił rzadki i mały wąs, zadarty w końcach ku górze. Zaciśnięte usta i spiczasty, długi nos nadawały mu pozór starego i drapieżnego skąpca. Przybrany w czarny aksamit i w czarny kapelusz na głowie, wyglądał raczej na uczonego astrologa lub na medyka, i tylko złoty łańcuch na szyi oraz brylantowa gwiazda na piersiach i buława feldmarszałkowska w ręku zdradzały jego wysoką hetmańską szarżę.", + "132817": "Jadąc, rzucał niespokojnie oczyma na króla, na sztab królewski, na stojące w szyku chorągwie, po czym wzrok jego ogarniał niezmierzone tłumy pospolitego ruszenia i ironiczny uśmiech ukazywał mu się na bladych wargach.", + "132818": "A w tych tłumach szmer rosnął coraz bardziej i słowo: „Wittenberg! Wittenberg!” — było na wszystkich ustach.", + "132819": "Po chwili szmer zmienił się w pomruk głuchy, ale groźny, jak pomruk morza przed burzą. Od chwili do chwili cichł; a wówczas hen! w dali, w ostatnich szeregach, słychać było jakiś głos perorujący. Temu głosowi odpowiadały inne, odpowiadało ich coraz więcej, rozlegały się coraz silniej, rozbiegały się coraz szerzej jakby jakieś echa złowrogie. Przysiągłbyś, że burza idzie z oddali, że wybuchnie z całą siłą.", + "132820": "Dostojnicy stropili się i poczęli niespokojnie spoglądać na króla.", + "132821": "— Co to jest? co to znaczy? — pytał Jan Kazimierz.", + "132822": "Wtem pomruk przeszedł w huk tak straszny, jakby grzmoty poczęły w niebie walczyć ze sobą. Niezmierne tłumy pospolitego ruszenia poruszyły się gwałtownie, zupełnie jak łan zboża, gdy huragan zawadzi o niego swym olbrzymim skrzydłem. Nagle kilkadziesiąt tysięcy szabel zabłysło w słońcu.", + "132823": "— Co to jest? co to znaczy? — spytał powtórnie król.", + "132824": "Nikt nie umiał mu odpowiedzieć.", + "132825": "Wtem Wołodyjowski stojący w pobliżu przy panu Sapieże zakrzyknął:", + "132826": "— To pan Zagłoba!", + "132827": "Wołodyjowski odgadł. Jak tylko bowiem warunki kapitulacji zostały ogłoszone i doszły do uszu pana Zagłoby, stary szlachcic wpadł w gniew tak straszny, że mowa była mu przez jakiś czas odjętą. Przyszedłszy do siebie, zaczął od tego, iż wskoczył między szeregi pospolitego ruszenia i począł burzyć umysły. Słuchano go chętnie, bo wszystkim się zdało, że za tyle męstwa, za tyle trudów, za tyle krwi wylanej pod murami Warszawy lepszą powinni mieć nad nieprzyjacielem zemstę. Otaczały więc Zagłobę potężne koła niesfornej i burzliwej szlachty, a on całymi garściami rzucał rozżarzone węgle na prochy i wymową rozdmuchiwał coraz większy pożar, który tym łatwiej ogarniał głowy, że już i tak dymiły od zwykłych po zwycięstwie libacji.", + "132828": "— Mości panowie! — mówił Zagłoba. Oto te stare ręce pięćdziesiąt lat już pracują dla ojczyzny, pięćdziesiąt lat przelewały krew nieprzyjacielską przy wszystkich ścianach Rzeczypospolitej, teraz zasię — mam świadków! — one to pałac Kazanowskich i kościół bernardyński zdobyły! A kiedy, mości panowie, Szwedzi stracili otuchę, kiedy na kapitulację się zgodzili? — oto wówczas, gdyśmy armaty od Bernardynów na Stare Miasto wyrychtowali. Nie żałowano tu naszej krwi, bracia, hojnie nią szafowano, a pożałowano tylko samego nieprzyjaciela. To my, bracia, substancję zostawiamy bez gospodarza, czeladź bez pana, żonę bez męża, dziatki bez ojca… (o moje dziatki, co się z wami teraz dzieje!) i przychodzimy tu z gołą piersią na armaty, a jakaż nam za to nagroda? Oto taka: Wittenberg wolny odchodzi i jeszcze go honorują na drogę. Odchodzi kat naszej ojczyzny, odchodzi bluźniciel przeciw wierze, Najświętszej Panny wróg zaciekły, podpalacz naszych domów, zdzierca naszych szat ostatnich, morderca żon i dziatek naszych! (o moje dziatki, gdzie wy teraz!) hańbiciel duchowieństwa i panienek Bogu poświęconych… Biada tobie, ojczyzno! hańba tobie, szlachto! paroksyzm tobie nowy, wiaro nasza święta! biada wam, kościoły utrapione, płacz tobie i narzekanie, Częstochowo! — bo Wittenberg odchodzi wolno i wróci wkrótce łzy i krew wyciskać, dobijać, których nie dobił, palić, czego jeszcze nie spalił, hańbić, czego jeszcze nie zhańbił. Płacz, Korono i Litwo, płaczcie, wszystkie stany, jako ja płaczę, stary żołnierz, który, do grobu zstępując, na paroksyzm wasz patrzeć musi… Biada tobie, Illium, miasto starego Priama! Biada! biada! biada!", + "132829": "Tak to prawił pan Zagłoba, a tysiące słuchały go i gniew podnosił szlachcie włosy na czuprynach, on zaś jechał dalej i znów biadał, i szaty darł na sobie, i piersi odkrywał. Wnikał też i w wojsko, które także chętnie skargom jego ucho podawało, istotnie bowiem straszliwa była przeciw Wittenbergowi we wszystkich sercach zawziętość. Tumult byłby wybuchł od razu, ale powstrzymał go sam Zagłoba z obawy, że gdy za wcześnie wybuchnie, wówczas Wittenberg może się jeszcze jakoś wyratować, a jeśli wybuchnie wówczas, gdy będzie wyjeżdżał z miasta i na oczy się pospolitemu ruszeniu pokaże, to go na szablach rozniosą, zanim się kto opatrzy, co się dzieje.", + "132830": "I wyrachowania jego sprawdziły się zupełnie. Na widok okrutnika szał ogarnął mózgi niesfornej a podpiłej szlachty i w mgnieniu oka burza wybuchła straszliwa. Czterdzieści tysięcy szabel zabłysło w słońcu, czterdzieści tysięcy gardzieli poczęło ryczeć: „Śmierć Wittenbergowi!” — „Dawajcie go sam!” — „Bigosować! bigosować!” Do tłumów szlacheckich przyłączyły się tłumy niesforniejszej jeszcze, a rozbestwionej niedawnym przelewem krwi czeladzi, nawet karniejsze regularne chorągwie jęły szemrać groźnie przeciw ciemięzcy i burza poczęła lecieć z wściekłością na sztab szwedzki.", + "132831": "W pierwszej chwili stracili wszyscy głowę, choć wszyscy od razu zrozumieli, o co idzie. „Co czynić!” — ozwały się głosy przy królu. „Jezu miłosierny!” — „Ratować! osłaniać!” — „Hańba nie dotrzymać umowy!”", + "132832": "Wtem tłumy rozżarte wpadają między chorągwie, cisną je, chorągwie mieszają się, nie mogąc ustać na miejscu. Naokół widać szable, szable i szable, pod nimi rozpalone twarze, wytrzeszczone oczy, wyjące usta; zgiełk, szum i dzikie okrzyki rosną z przerażającą szybkością, na czele leci czeladź, ciury i wszelka wojskowa hołota, podobniejsza do zwierząt lub diabłów niż do ludzi.", + "132833": "Zrozumiał i Wittenberg, co się dzieje. Twarz mu pobladła jak płótno, pot obfity a zimny zrosił mu w jednej chwili czoło i — o dziwo! — ów feldmarszałek, który przedtem światu całemu gotów był przegrażać, ów pogromca tylu armii, zdobywca tylu miast, ów stary żołnierz, zląkł się teraz tak okropnie wyjącej tłuszczy, iż przytomność opuściła go zupełnie. I począł dygotać całym ciałem, i ręce opuścił, i jęczał, i ślina poczęła mu ciec z ust na złoty łańcuch, a buława marszałkowska z ręki wypadła. Tymczasem straszliwa ciżba była coraz bliżej i bliżej; już, już okropne postacie otaczały nieszczęsnych jenerałów naokół, chwila jeszcze, a rozniosą tak wszystkich na szablach, że jednego szczątka nie zostanie.", + "132834": "Inni jenerałowie powydobywali szpady, chcąc umrzeć z bronią w ręku, jak na rycerzy przystało, lecz stary ciemięzca zesłabł zupełnie i przymrużył oczy.", + "132835": "Wtem pan Wołodyjowski skoczył sztabowi na ratunek. Chorągiew, idąc w skok klinem, roztrąciła tak tłuszczę, jak okręt płynący wszystkimi żaglami roztrąca spiętrzone fale morza. Krzyk tratowanej hołoty pomieszał się z krzykiem laudańskich, lecz jeźdźcy pierwej dopadli sztabu i otoczyli go w mgnieniu oka murem koni, murem piersi własnych i szabel.", + "132836": "— Do króla! — krzyknął mały rycerz.", + "132837": "I ruszyli. Tłum otoczył ich ze wszystkich stron, biegł z boków, z tyłu, wywijał szablami i drągami, wył coraz straszniej, lecz oni parli naprzód, tnąc szablami od czasu do czasu na boki, jak tnie potężny odyniec otoczony przez stado wilków.", + "132838": "Wtem Wojniłłowicz skoczył w pomoc Wołodyjowskiemu, za nim Wilczkowski z królewskim pułkiem, za nim kniaź Połubiński i wszyscy razem, oganiając się ustawicznie, przyprowadzili sztab przed oblicze Jana Kazimierza.", + "132839": "Tumult, zamiast zmniejszać się, rósł coraz bardziej. Zdawało się przez chwilę, że rozhukana tłuszcza, bez względu na majestat, będzie chciała dostać w ręce jenerałów. Wittenberg oprzytomniał, ale strach nie opuścił go bynajmniej, więc zeskoczył z konia, jak zając napierany przez psy lub wilki chroni się aż pod wozy zaprzężone, tak on kopnął się, mimo podagry, aż pod nogi królewskie.", + "132840": "Tam rzucił się na kolana i chwyciwszy za strzemię, począł krzyczeć:", + "132841": "— Ratuj, miłościwy panie! ratuj! Mam twoje słowo królewskie, ugoda podpisana, ratuj, ratuj! Zmiłuj się nad nami! Nie pozwalaj mnie zamordować!", + "132842": "Król na widok takiego upokorzenia i takiej hańby odwrócił ze wstrętem oczy i rzekł:", + "132843": "— Panie feldmarszałku, uspokój się pan!", + "132844": "Lecz sam miał twarz strapioną, bo nie wiedział, co czynić. Naokół zbierały się coraz większe tłumy i zbliżały się coraz natarczywiej. Wprawdzie stanęły chorągwie jakby do boju, a piechota zamojska utworzyła naokół groźny czworobok, lecz jaki miał być wszystkiego koniec?", + "132845": "Król spojrzał na Czarnieckiego, lecz ten tylko brodę kręcił z wściekłością, takim gniewem wzburzyła mu się dusza przeciw niekarności pospolitego ruszenia.", + "132846": "Tymczasem kanclerz Koryciński rzekł:", + "132847": "— Miłościwy panie, trzeba ugody dotrzymać.", + "132848": "— Tak jest! — rzekł król.", + "132849": "Wittenberg, który pilno patrzył im w oczy, odetchnął swobodniej.", + "132850": "— Najjaśniejszy panie! — zawołał — wierzyłem w twoje słowo jak w Boga!", + "132851": "A na to stary hetman koronny, pan Potocki:", + "132852": "— A czemuś to waść tyle przysiąg, tyle ugód i kapitulacyj łamał? Kto czym wojuje, od tego ginie… Wszakżeś to Wolfa, pułk królewski, wbrew kapitulacji zagarnął?", + "132853": "— To nie ja, to Miller, to Miller — odrzekł Wittenberg.", + "132854": "Hetman spojrzał z pogardą, za czym odwrócił się do króla.", + "132855": "— Miłościwy panie! Nie mówię tego, abym waszą królewską mość miał do złamania także ugody pobudzać, bo niechże wiarołomstwo po ich jeno stronie będzie.", + "132856": "— Więc co czynić? — spytał król.", + "132857": "— Jeśli go teraz do Prus odeślem, to z pięćdziesiąt tysięcy szlachty ruszy za nim i nim do Pułtuska dojedzie, już go rozsiekają… Chybaby mu cały komput wojska za stróżę dodać, a tego czynić nie możem… Słyszysz, wasza królewska mość, jako tam wyją. Revera… słuszna jest przeciw niemu zawziętość… Trzeba naprzód jego osobę ubezpieczyć, a odesłać wszystkich wówczas, gdy ten ogień ugaśnie.", + "132858": "— Nie może inaczej być! — rzekł kanclerz Koryciński.", + "132859": "— Ale gdzie go ubezpieczyć? Tu go trzymać nie możem, bo tu, u licha, wojna domowa wybuchnąć gotowa — ozwał się pan wojewoda ruski.", + "132860": "Na to wystąpił pan starosta kałuski, Sobiepan, i wydymając mocno wargi, rzekł ze zwykłą sobie fantazją:", + "132861": "— A cóż! miłościwy panie! Dajcie mi ich do Zamościa, niech posiedzą, póki się spokój nie uczyni. Już ja go tam przed szlachtą obronię… Ba! niech mi spróbują go wydrzeć! Ba!", + "132862": "— Ale w drodze, jak go wasza dostojność obronisz? — spytał kanclerz.", + "132863": "— Ha! jeszcze mnie na pachołków stać. Albo to nie mam piechoty i dział, co? Niech go Zamoyskiemu wydrą! Obaczym!", + "132864": "Tu zaczął się w boki brać, po udach klepać i na kulbace na obie strony się przechylać.", + "132865": "— Nie ma innej rady! — rzekł kanclerz.", + "132866": "— I ja nie widzę! — dodał pan Lanckoroński.", + "132867": "— To ich i weźcie, panie starosto! — rzekł do Zamoyskiego król.", + "132868": "Lecz Wittenberg widząc, że już życiu jego nic nie grozi, uznał za stosowne protestować.", + "132869": "— Nie tegośmy się spodziewali! — rzekł.", + "132870": "Na to pan Potocki, ukazując w dal ręką:", + "132871": "— A to proszę, nie zatrzymujem, wolna droga!", + "132872": "Wittenberg umilkł.", + "132873": "Tymczasem kanclerz rozesłał kilkudziesięciu oficerów, aby głosili wzburzonej szlachcie, że Wittenberg nie odejdzie wolno, ale zostanie odesłany do Zamościa. Tumult nie zaraz wprawdzie się uciszył, jednakże wieść podziałała uspokajająco. Nim wieczór zapadł, umysły zwróciły się w inną stronę. Wojska poczęły wchodzić do miasta i widok odzyskanej stolicy napełnił wszystkie dusze radością tryumfu.", + "132874": "Radował się i król, jednakże myśl, że nie mógł w zupełności dotrzymać warunków ugody, trapiła go niepomału, zarówno jak wieczna niekarność pospolitego ruszenia.", + "132875": "Czarniecki żuł w sobie gniew.", + "132876": "— Z takim wojskiem nigdy nie można być jutra pewnym — mówił do króla. — Czasem bije się źle, czasem po bohatersku, wszystko od fantazji, a lada podmuch, to i bunt gotowy.", + "132877": "— Daj Boże, by się nie zaczęli rozjeżdżać — rzekł król — bo jeszcze potrzebni, a już myślą, że wszystkiego dokonali.", + "132878": "— Sprawca tego rozruchu powinien być końmi rozerwan, bez względu na usługi, jakie oddał! — mówił dalej Czarniecki.", + "132879": "Kazano też najsurowiej szukać pana Zagłoby, bo nikomu nie było tajno, że on to podniósł burzę, lecz pan Zagłoba jak w wodę wpadł. Szukano go w mieście, w namiotach, między taborem, nawet między Tatarami, wszystko na próżno. Powiadał przy tym Tyzenhauz, że król, jak zawsze dobry i miłościw, życzył sobie z całej duszy, żeby go nie znaleziono, i że nawet nowennę na to odprawiał.", + "132880": "Zaś w tydzień później, po jakowymś obiedzie, gdy monarsze serce wezbrało radością, usłyszano z ust Jana Kazimierza słowa następujące:", + "132881": "— A rozgłoście tam, żeby się pan Zagłoba dłużej nie chował, bo już nam po nim i jego krotochwilach tęskno!", + "132882": "Gdy kasztelan kijowski żachnął się na to, król dodał:", + "132883": "— Kto by w tej Rzeczypospolitej jeno sprawiedliwość, nie miłosierdzie miał w sercu, ten by, zamiast serca, topór w piersiach nosić musiał. O winę tu łatwiej niż gdzie indziej, ale też i poprawa nigdzie tak rychło nie następuje!", + "132884": "A mówiąc to, miał pan więcej jeszcze Babinicza na myśli niż Zagłobę, zaś o Babiniczu myślał dlatego, że młody junak właśnie poprzedniego dnia pokłonił się do nóg królewskich z prośbą, by mu na Litwę nie było wzbroniono jechać. Mówił, że chce tam wojnę ożywić i Szwedów podchodzić, jak niegdyś Chowańskiego podchodził. A ponieważ król i tak miał zamiar posłać tam doświadczonego w podjazdowej wojnie żołnierza, więc pozwolił, opatrzył, pobłogosławił i jeszcze mu czegoś tam po cichu do ucha życzył, po którym życzeniu padł mu młody rycerz do nóg jak długi.", + "132885": "Po czym nie zwłócząc ruszył raźno na wschód. Subaghazi, znacznym podarkiem ujęty, pozwolił mu nowych pięciuset dobrudzkich ordyńców z sobą zabrać, szło więc za nim półtora tysiąca ludzi dobrych, siła, z którą można było przecie coś począć. I paliła się głowa junacka chęcią bojów i wojennych czynów, śmiała mu się nadzieja sławy; słyszał już, jak cała Litwa wymawia z chlubą i podziwem jego imię… Słyszał zwłaszcza, jak powtarzają je jedne kochane usta, i dusza dostawała mu skrzydeł.", + "132886": "A jeszcze i dlatego tak mu się jechało raźno, że gdzie przyjechał, tam pierwszy szczęsną wieść zwiastował, iż Szwed pobit i Warszawa wzięta. Warszawa wzięta! Gdzie zatętniły kopyta jego konia, tam całe okolice rozbrzmiewały tymi słowami, tam lud witał go z płaczem na drogach, tam bito we dzwony po kościołach i śpiewano Te Deum laudamus! Gdy jechał lasem, to sosny ciemne, gdy polami, to łany zbóż złocistych, wiatrem kołysane, zdawały się powtarzać, szumiąc radośnie:", + "132887": "— Szwed pobit! Warszawa wzięta! Warszawa wzięta!", + "132888": "Rozdział XV", + "132889": "Jakkolwiek Ketling bliskim był osoby księcia Bogusława, jednakże nie wszystko wiedział i nie wszystko umiał opowiedzieć Kmicicowi, co się działo w Taurogach, albowiem zaślepiało go to, że sam się w Billewiczównie kochał.", + "132890": "Bogusław innego także miał powiernika, a mianowicie pana Sakowicza, starostę oszmiańskiego, i ten jeden tylko wiedział, jak głęboko zabrnął książę w afekt dla swej wdzięcznej branki oraz jakich sposobów używał, aby jej serce i osobę posiąść.", + "132891": "Miłość ta była po prostu żądzą piekącą, bo do innych uczuć serce Bogusławowe nie było zdolne, ale tak gwałtowną, iż ów doświadczony w amorach kawaler głowę tracił. I nieraz wieczorami, gdy zostali ze starostą oszmiańskim sam na sam, chwytał się Bogusław za włosy, wołając:", + "132892": "— Gorzeję, Sakowicz, gorzeję!", + "132893": "Sakowicz wnet sposób znajdował.", + "132894": "— Kto chce miód wybrać — mówił — musi pszczoły odurzyć, a małoż to durzących dryjakwi ma medyk waszej książęcej mości? Dziś mu słowo rzec, jutro będzie po harapie.", + "132895": "Lecz książę nie chciał chwytać się tego sposobu, a to z rozmaitych przyczyn. Naprzód, któregoś dnia pojawił mu się we śnie stary pułkownik Billewicz, dziadek Oleńki, i stanąwszy wedle wezgłowia, wpatrywał się w niego, aż do pierwszego piania kogutów, groźnymi oczyma. Bogusław ten sen zapamiętał, tak zaś był ów rycerz bez trwogi przesądny, tak się bał czarów, sennych ostrzeżeń i nadprzyrodzonych zjawisk, iż dreszcz go przejmował na myśl, w jakiej grozie i w jakiej postawie pojawiłoby się po raz wtóry owo widziadło, gdyby za radą Sakowicza poszedł. Sam starosta oszmiański, który w Boga nie bardzo wierzył, ale snów i czarów bał się także, zachwiał się nieco w radach.", + "132896": "Drugą przyczyną powściągliwości Bogusławowej było to, że „Wołoszka” bawiła z pasierbicą w Taurogach. Nazywano „Wołoszką” księżnę Januszową Radziwiłłową. Pani ta, pochodząc z kraju, w którym niewiasty dość wolne miewają obyczaje, nie była wprawdzie zbyt surową, owszem, może aż nadto na uciechy dworzan i fraucymeru wyrozumiałą, jednakże nie mogłaby ścierpieć, aby pod jej bokiem człowiek, mający być mężem jej pasierbicy, spełnił występek wołający o pomstę do nieba.", + "132897": "Lecz i później, gdy wskutek namów Sakowicza i z wolą księcia wojewody wileńskiego „Wołoszka” wyjechała z księżniczką Januszówną do Kurlandii, Bogusław nie ośmielił się na występek. Bał się straszliwego krzyku, który by na Litwie całej powstać musiał. Billewiczowie, ludzie możni, nie omieszkaliby go gnębić procesem, prawo zaś karało podobne uczynki utratą mienia, czci i gardła.", + "132898": "Radziwiłłowie byli wprawdzie dość potężni i mogli deptać po prawie, lecz gdyby zwycięstwo przechyliło się w wojnie na stronę Jana Kazimierza, wówczas i tak mógł młody książę popaść w srogie terminy, w których zbrakłoby mu potęgi, przyjaciół i popleczników. A właśnie trudno już było przewidzieć, jak się wojna skończy, gdy Kazimierzowi co dzień sił przybywało, Karolowa zaś potęga malała konieczną ludzi utratą i wyczerpywaniem się pieniędzy.", + "132899": "Książę Bogusław, człowiek popędliwy, ale i polityk, liczył się z położeniem. Żądze trawiły go ogniem, rozum doradzał powściągliwość, strach zabobonny kiełznał porywy krwi, jednocześnie przyszły nań choroby, jednocześnie zwaliły się sprawy wielkie a pilne, od których częstokroć los całej wojny zależał, i te wszystkie przyczyny targały duszę książęcą, aż ją znużyły śmiertelnie.", + "132900": "Wszelako nie wiadomo, jak by się skończyła walka, gdyby i nie miłość własna Bogusławowa. Był to pan niezmiernego o sobie rozumienia. Poczytywał się za niezrównanego statystę, wielkiego wodza, wielkiego rycerza i niezwyciężonego zdobywcę serc niewieścich. Miałżeby uciekać się do siły lub odurzających napojów on, który skrzynię kowaną listów miłosnych od różnych znamienitych zagranicznych dam ze sobą woził? Miałyżby jego dostatki, jego tytuły, jego potęga, królewskiej niemal równa, jego wielkie imię, uroda i dworność nie wystarczyć do pokonania jednej trusi szlacheckiej?", + "132901": "A przy tym, o ileż triumf większy, o ileż więcej rozkoszy, gdy opór dziewczyny sfolżeje i gdy sama dobrowolnie, z bijącym jak u schwytanego ptaka sercem, z palącą twarzą i oczyma zaszłymi mgłą, obsunie się w te ramiona, które się ku niej wyciągają.", + "132902": "Bogusława przechodził dreszcz na myśl o tej chwili i pragnął jej tak prawie mocno jak samej Oleńki. Spodziewał się ciągle, że taka chwila nastąpi, zżymał się, niecierpliwił, łudził samego siebie, czasem zdawało mu się, że jest od niej bliżej, czasem, że dalej, i wówczas wołał, że gorzeje, lecz pracować nie przestawał.", + "132903": "Otoczył naprzód dziewczynę drobiazgową troskliwością, tak aby musiała mu być wdzięczną i myśleć, że jest dobry, rozumiał bowiem, że uczucie wdzięczności i przyjaźni jest to łagodny i ciepły płomyk, który później należy tylko rozdmuchać, a wraz w wielki żar się zamieni. Częste przestawanie ich ze sobą miało służyć do tego, aby to przyszło tym pewniej, dlatego też nie okazywał Bogusław żadnej natarczywości, nie chcąc zmrozić zaufania ani przestraszyć.", + "132904": "Tymczasem każde spojrzenie, każde dotknięcie ręki, każde słowo, nic nie szło na darmo, jeno musiało być kroplą drążącą kamień. Wszystko, co czynił dla Oleńki, mogło się tłumaczyć gościnnością gospodarza, owym niewinnym pociągiem przyjaznym, jaki jedna istota dla drugiej uczuwa, ale jednak było to czynione tak, jakby czyniła miłość. Granica była umyślnie zatarta i niewyraźna, aby przekroczenie jej stało się z czasem łatwiejszym i aby dziewczyna snadniej zabłądziła w tych manowcach, gdzie każdy kształt mógł coś, ale mógł i nic nie znaczyć. Gra ta nie godziła się wprawdzie z wrodzoną popędliwością Bogusława, wszelako hamował się, bo sądził, że ona jedynie może doprowadzić do celu, a zarazem znajdował w niej upodobanie takie, jakie znajduje pająk napinający sieć, zdradliwy ptasznik zastawiający sidła lub strzelec tropiący cierpliwie a wytrwale zwierza. Bawiła księcia własna przenikliwość, subtelność i bystrość, których nauczył go pobyt na dworze francuskim.", + "132905": "Jednocześnie podejmował pannę Aleksandrę jakby księżnę udzielną, ale tak, że znowu niełatwo było jej odgadnąć, czyli to dzieje się wyłącznie dla niej, czy też wypływa z jego przyrodzonej i nabytej dworności dla płci białej w ogóle.", + "132906": "Wprawdzie czynił ją główną osobą wszystkich zabaw, igrzysk, kawalkad i wypraw myśliwskich, lecz wypływało to nieco z natury rzeczy; po wyjeździe księżnej Januszowej do Kurlandii ona była istotnie najdostojniejszą wśród niewiast zgromadzonych w Taurogach. Schroniło się wprawdzie do Taurogów, jako do miejsca leżącego tuż przy granicy, mnóstwo szlachcianek z całej Żmudzi, aby się pod opieką książęcą od Szwedów uchronić, te jednak same Billewiczównie, jako córce najzacniejszego rodu, prym we wszystkim przyznawały. A tymczasem, gdy cała Rzeczpospolita zalewała się krwią, uroczystościom nie było końca. Rzekłbyś: dwór królewski ze wszystkimi dworzany i pannami zjechał na wieś dla wczasu i zabaw.", + "132907": "Bogusław rządził jak samowładny monarcha w Taurogach i w całych przyległych Prusach elektorskich, w których częstym bywał gościem, więc wszystko było na jego rozkazy. Miasta dostarczały na skrypty pieniędzy, wojsk, szlachta pruska z ochotą zjeżdżała koleśno i konno na uczty, karuzele i łowy. Bogusław wskrzesił nawet na cześć swej damy zaniechane już wówczas gonitwy rycerskie w szrankach.", + "132908": "Pewnego razu sam wziął w nich czynny udział i przybrany w srebrną zbroję, a przepasany błękitną wstęgą, którą panna Aleksandra musiała go przewiązać, zwalił z konia czterech najprzedniejszych rycerzy pruskich, piątego Ketlinga, a szóstego z kolei Sakowicza, choć ten siłę miał tak olbrzymią, że karety, uchwyciwszy za koło, w biegu zatrzymywał. I co za zapał powstał w tłumie widzów, gdy następnie srebrny rycerz, klęknąwszy przed swą damą, brał z jej rąk wieniec zwycięstwa. Okrzyki brzmiały na podobieństwo grzmotu dział, wiewały chustki, kłaniały chorągwie, on zaś uniósł przyłbicy i patrzył w jej zapłonioną twarz swymi ślicznymi oczyma, przyciskając jednocześnie do ust jej ręce.", + "132909": "Innym razem, gdy wśród parkanów rozwścieczony niedźwiedź zażerał się z psami i wszystkie z kolei rozciągnął, książę, przybrany tylko w lekką szatę hiszpańską, skoczył do środka z oszczepem i skłuł nie tylko srogą bestię, ale i trabanta, który widząc chwilę niebezpieczeństwa, poskoczył mu na ratunek.", + "132910": "Panna Aleksandra, wnuczka starego żołnierza, wychowana w tradycjach krwi, wojny i czci dla przewag rycerskich, nie mogła się oprzeć na widok tych czynów podziwowi, a nawet uwielbieniu, nauczono ją bowiem z małego uważać męstwo za pierwszy niemal przymiot męża.", + "132911": "Tymczasem książę co dzień składał dowody nadludzkiej prawie odwagi, i co dzień na cześć Oleńki. Goście zebrani, w pochwałach i uniesieniach dla księcia tak wielkich, że bóstwo samo poprzestać by na nich mogło, musieli mimo woli łączyć w rozmowach jej imię z imieniem Bogusława. On milczał, lecz oczyma wypowiadał jej to, czego nie śmiały wypowiedzieć usta… Czar otaczał ją dokoła.", + "132912": "Wszystko układało się w ten sposób, żeby ich zbliżać, łączyć, a zarazem wyłączać z tłumu innych ludzi. Trudno było wspomnieć komuś o nim, by jednocześnie o niej nie wspomniał. Myślom samej Oleńki Bogusław narzucał się z siłą nieprzepartą. Każda chwila dnia była obrachowana na to, by czar potężniał.", + "132913": "Wieczorem, po igrzyskach, pokoje płonęły od lamp różnokolorowych, rzucających blaski tajemnicze a słodkie, jakoby z krainy snów rozkosznych na jawę przeniesione; upajające wschodnie wonie przesycały powietrze, ciche dźwięki niewidzialnych harf, lutni i innych instrumentów pieściły uszy, a wśród tych aromatów, świateł, dźwięków chodził on, w glorii powszechnych uwielbień, niby zaczarowany królewicz z bajki, młody, piękny, rycerski, świecący jak słońce od klejnotów, a jako pasterz rozkochany…", + "132914": "Jakaż dziewczyna mogła się oprzeć tym urokom, jakaż cnota mogła nie zemdleć wśród tych czarów?… A unikać młodego księcia nie było możności, żyjąc z nim pod jednym dachem i korzystając z jego gościnności, którą aczkolwiek przemocą narzucił, jednakże szczerze i prawdziwie po pańsku wypełniał. Przy tym Oleńka udała się bez niechęci do Taurogów, bo je wolała od ohydnych Kiejdan, również jak wolała rycerskiego Bogusława, który udawał przed nią miłość do opuszczonego króla i ojczyzny, od jawnego zdrajcy Janusza. Owszem, w początkach swego pobytu w Taurogach, pełna była przyjaznych uczuć dla młodego księcia, a spostrzegłszy wkrótce, jak dalece i on stara się o jej przyjaźń, używała nieraz swego wpływu, aby ludziom dobrze czynić.", + "132915": "W trzecim miesiącu jej bytności pewien oficer artylerii, przyjaciel Ketlinga, skazany został na rozstrzelanie przez księcia; Billewiczówna, dowiedziawszy się o tym od młodego Szkota, wniosła za nim instancję.", + "132916": "— Bóstwo może rozkazywać, nie prosić — odrzekł jej Bogusław i przedarłszy wyrok śmierci, rzucił jej do nóg. — Rządź, rozkazuj! Taurogi spalę, jeżeli choć uśmiech za tę cenę zdołam na twej twarzy wywołać. Nie chcę innej nagrody, jeno mi bądź wesołą i zapomnij o tym, coć dawniej bolało!", + "132917": "Ona wesołą nie mogła być, mając w sercu ból, żal i niewypowiedzianą pogardę dla człowieka, którego pierwszą miłością pokochała, a który teraz był w oczach jej większym zbrodniarzem od ojcobójcy. Ów Kmicic, obiecujący za czerwone złote wydać króla jak Judasz Chrystusa, zohydzał się i szpetniał coraz bardziej w jej oczach, aż z biegiem czasu zmienił się w potwór ludzki, w zgryzotę, w wyrzut dla niej samej. Nie mogła sobie darować, iż go kochała, a zarazem nie mogła go zapomnieć, nienawidząc.", + "132918": "Wobec tych uczuć trudno jej było nawet udawać wesołość, ale natomiast musiała być księciu wdzięczną i za to, że do zbrodni Kmicicowej nie chciał przyłożyć ręki, i za wszystko, co dla niej czynił. Dziwno jej to było, że młody książę, taki rycerz i tak pełen szlachetnych uczuć, nie śpieszył na ratunek ojczyźnie, choć się na praktyki Januszowe nie zgadzał, sądziła wszelako, że taki statysta wie, co robi, i że tego wymaga polityka, której ona swym prostym panieńskim rozumem pojąć nie może. Bogusław napomykał jej też, tłumacząc swoje częste do bliskiej pruskiej Tylży wyjazdy, że sił mu już nie staje od zbytniej pracy, że prowadzi układy między Janem Kazimierzem, Karolem Gustawem, elektorem i że spodziewa się ojczyznę z toni wydźwignąć.", + "132919": "— Nie dla nagród, nie dla urzędów to czynię — mówił do niej — brata Janusza nawet poświęcam, który był mi ojcem, bo nie wiem, czy życie dla niego u zawziętości królowej Ludwiki wyproszę, ale czynię to, co mi Bóg, sumienie i afekt dla miłej matki ojczyzny nakazuje….", + "132920": "Gdy tak mówił ze smutkiem w delikatnej twarzy i oczyma ku pułapowi zwróconymi, wydawał jej się wzniosłym jako ci bohaterowie starożytni, o których stary pułkownik Billewicz jej opowiadał, co sam w Korneliuszu wyczytał. I wzbierało w niej serce podziwem, uwielbieniem. Powoli doszło do tego, że gdy myśli o nienawistnym Andrzeju Kmicicu zbyt ją zmęczyły, myślała o Bogusławie, aby się ukoić i pokrzepić. Tamten uosabiał dla niej straszliwą i ponurą ciemność, ten światło, w którym rada się kąpie każda dusza stroskana. Pan miecznik rosieński i panna Kulwiecówna, którą także sprowadzono z Wodoktów, popychali jeszcze Oleńkę po owej pochyłości, śpiewając od rana do wieczora hymny pochwalne na cześć Bogusława. Ciążyli mu wprawdzie oboje w Taurogach tak, iż o tym tylko myślał, jakby ich grzecznie precz wyprawić, ale ich sobie zjednał, a zwłaszcza pana miecznika, który z początku niechętny, nawet zagniewan, nie mógł się jednak przyjaźni i faworom Radziwiłła oprzeć.", + "132921": "Gdyby Bogusław był tylko znamienitego rodu szlachcicem, nie zaś Radziwiłłem, nie księciem, nie magnatem w monarchiczny niemal majestat przyodzianym, byłaby może Billewiczówna zakochała się w nim na śmierć i życie, wbrew testamentowi starego pułkownika, który jej wybór tylko między klasztorem a Kmicicem zostawiał. Lecz była to panna surowa dla siebie samej i dusza bardzo prawa, więc nawet nie dopuściła do głowy ani marzenia o niczym innym, jak o wdzięczności i podziwieniu dla księcia.", + "132922": "Ród jej był zbyt mały, by mogła zostać żoną, a zbyt wielki, by mogła zostać kochanicą Radziwiłła, patrzyła więc na niego, jakby patrzyła na króla, będąc przy dworze. Próżno sam starał się nasuwać inne myśli; próżno sam, zapamiętawszy się istotnie w miłości, częścią z rachuby, częścią z uniesienia, powtarzał nieraz, co swego czasu mówił pierwszego wieczoru w Kiejdanach, że Radziwiłłowie nieraz się z szlachciankami żenili; owe myśli nie czepiały się jej, jak woda nie czepia się piersi łabędziej, i pozostała, jaką była, wdzięczną, przyjazną, wielbiącą, szukającą ulgi w myśli o bohaterze, lecz w sercu spokojną.", + "132923": "On zaś nie umiał się w jej uczuciach połapać i często wydawało mu się, że jest bliskim celu. Lecz sam ze wstydem i złością wewnętrzną spostrzegał, że nie jest tak śmiałym względem niej, jak bywał względem najpierwszych dam w Paryżu, w Brukseli i w Amsterdamie. Może to było dlatego, że się naprawdę zakochał, a może dlatego, że w tej pannie, w jej twarzy, ciemnych brwiach i surowych oczach było coś takiego, co nakazywało szacunek. Jeden jedyny Kmicic nie podlegał swego czasu temu wpływowi i ani dbając, śmiało garnął się do całowania tych surowych oczu i dumnych ust, ale Kmicic był jej narzeczonym.", + "132924": "Wszyscy inni kawalerowie, począwszy od pana Wołodyjowskiego, skończywszy na bardzo rubasznej szlachcie pruskiej w Taurogach i samym księciu, mniej byli z nią poufali niż z innymi pannami takiej samej kondycji. Księcia unosiła wprawdzie popędliwość, ale gdy raz w karecie nacisnął jej nogę, szepcząc jednocześnie: „Nie bój się…” — a ona odrzekła, iż właśnie boi się, by nie pożałowała położonej w nim ufności, Bogusław zmieszał się i powrócił do dawnej drogi stopniowego podbijania jej serca.", + "132925": "Lecz wyczerpywała się i jego cierpliwość. Powoli zaczął też zapominać o strasznym widziadle, które mu się we śnie pojawiło, coraz częściej rozmyślał nad tym, co Sakowicz radził, i nad tym, że Billewiczowie w wojnie wszyscy wyginą; żądze piekły go coraz potężniej, gdy nagle zaszła okoliczność, która bieg rzeczy w Taurogach zupełnie zmieniła.", + "132926": "Pewnego dnia przyszła wieść jak piorun, że Tykocin przez pana Sapiehę wzięty, a książę hetman wielki stracił życie w zwaliskach zamku.", + "132927": "Zawrzało wszystko w Taurogach, sam Bogusław zerwał się i wyjechał tegoż samego dnia do Królewca, w którym miał widzieć się z ministrami króla szwedzkiego i elektora.", + "132928": "Pobyt jego przedłużał się nad pierwotny zamiar. Tymczasem do Taurogów poczęły ściągać oddziały wojsk pruskich, a nawet i szwedzkich. Poczęto mówić o wyprawie przeciw panu Sapieże. Naga prawda, iż Bogusław był stronnikiem Szwedów, tak jak jego stryj Janusz, wychodziła na wierzch coraz wyraźniej.", + "132929": "Zdarzyło się, że jednocześnie pan miecznik rosieński odebrał wiadomość o spaleniu rodzinnych Billewicz przez oddziały Loewenhaupta, które, pobiwszy powstańców żmudzkich pod Szawlami, niszczyły ogniem i mieczem cały kraj.", + "132930": "Wówczas szlachcic zerwał się i pojechał, chcąc szkody własnymi oczyma zobaczyć, a książę Bogusław wcale go nie wstrzymywał — owszem, chętnie wyprawił, rzekłszy tylko na drogę:", + "132931": "— Teraz waszmość rozumiesz, dlaczegom was do Taurogów sprowadził, bo po prostu mówiąc, życie mi zawdzięczacie.", + "132932": "Oleńka została sama z panną Kulwiecówną i natychmiast zamknęła się w swych komnatach, nikogo prócz niektórych niewiast nie widując. Te gdy jej przyniosły wieść, iż książę gotuje wyprawę przeciw wojskom polskim, nie chciała im zrazu wierzyć, lecz pragnąc się upewnić, kazała prosić do siebie Ketlinga, wiedziała bowiem, iż młody Szkot niczego przed nią nie utai.", + "132933": "Jakoż stawił się natychmiast, szczęśliwy, że go przywołano, że przez chwilę będzie mógł rozmawiać z tą, która opanowała mu duszę.", + "132934": "Billewiczówna poczęła go wypytywać:", + "132935": "— Panie kawalerze — rzekła — tyle wieści krąży po Taurogach, że błądzimy w nich jako wśród lasu. Jedni mówią, że książę wojewoda swoją śmiercią zmarł; drudzy, że na szablach rozniesion. Jaka jest przyczyna jego śmierci?", + "132936": "Ketling zawahał się przez chwilę; widocznym było, że walczy z wrodzoną nieśmiałością, na koniec zarumienił się mocno i odrzekł:", + "132937": "— Przyczyną upadku i śmierci księcia wojewody pani jesteś.", + "132938": "— Ja?… — zapytała ze zdumieniem panna Billewiczówna.", + "132939": "— Tak jest, bo książę nasz wolał zostać w Taurogach niż bratu iść na ratunek. O wszystkim tu zapomniał… przy tobie, pani.", + "132940": "Teraz ona z kolei zapłonęła jak róża purpurowa.", + "132941": "Nastała chwila milczenia.", + "132942": "Szkot stał z kapeluszem w ręku, ze spuszczonymi oczyma i głową schyloną na piersi, w postawie pełnej czci i uszanowania, na koniec podniósł głowę, strząsnął jasne pukle włosów i rzekł:", + "132943": "— Pani, jeżeli cię obraziły moje słowa, pozwól mi klęknąć przed tobą i na kolanach prosić cię o przebaczenie.", + "132944": "— Nie czyń tego, panie kawalerze — odrzekła żywo panna widząc, że młody rycerz zgina już kolano. — Wiem, iż coś rzekł, toś rzekł w szczerości serca, bom to z dawna spostrzegła, żeś mi życzliwy. Zali nie tak? Zali mi waćpan nie życzysz?…", + "132945": "Oficer podniósł swe anielskie oczy do góry i położywszy rękę na sercu, głosem tak cichym jak szmer wiatru, a smutnym jak westchnienie rzekł tylko:", + "132946": "— Ach, pani! pani!…", + "132947": "I w tej chwili przestraszył się, że za wiele powiedział, więc znów głowę schylił na piersi i przybrał postawę dworzanina słuchającego rozkazów ukochanej królewny.", + "132948": "— Wśród obcych tu jestem i bez opieki — rzekła Oleńka — a choć sama potrafię czuwać nad sobą i Bóg mnie od przygody uchroni, przecież i ludzkiej mi pomocy potrzeba. Chceszli waćpan być moim bratem? Chcesz mnie ostrzec w potrzebie, abym wiedziała, co czynić, i wszelakich sideł uniknąć mogła?", + "132949": "To rzekłszy, wyciągnęła doń rękę, on zaś teraz przyklęknął, mimo iż mu broniła, i ucałował końce jej palców.", + "132950": "— Mów waćpan, co tu się dzieje koło mnie?", + "132951": "— Książę kocha panią — odrzekł Ketling. — Czyś pani tego nie spostrzegła?", + "132952": "Ona zaś zakryła twarz rękoma.", + "132953": "— Widziałam i nie widziałam. Czasem wydawało mi się, że on jeno dobry bardzo…", + "132954": "— Dobry!… — powtórzył jak echo oficer.", + "132955": "— Tak jest. A czasem, gdy mi przyszło do głowy, żem, nieszczęsna, żądze wzbudzić w nim mogła, tom i tak uspokajała się tym, iż żadna mi od niego nie grozi napastliwość. Byłam mu wdzięczna za to, co dla mnie czynił, choć, Bóg widzi, nie wyglądałam jego nowych łask, bojąc się i tak tych, które już wyświadczył.", + "132956": "Ketling odetchnął:", + "132957": "— Mogęż śmiele mówić? — zapytał po chwili milczenia.", + "132958": "— Mów waćpan.", + "132959": "— Książę dwóch ma tylko powierników: pana Sakowicza i Patersona, a Paterson mnie wielce życzliwy, bo z jednych krajów pochodzim i na ręku mnie nosił. Więc co wiem, to wiem od niego. Książę kocha panią: żądze płoną w nim jako smoła w pochodni. Wszystko, co tu się dzieje, wszystkie owe uczty, łowy, karuzele i ten turniej, po którym dotąd, dzięki książęcej ręce, krew mi się rzuca ustami, dzieje się dla waćpanny. Książę miłuje cię, pani, bez pamięci, ale nieczystym ogniem, bo cię chce pohańbić, nie zaślubić; bo chociaż nie mógłby znaleźć godniejszej, królem nawet wszystkiego świata, nie tylko księciem będąc, przecie myśli o innej… Przeznaczona mu jest księżniczka Anna i jej fortuna. Wiem to od Patersona, i Boga wielkiego, jego ewangelię biorę za świadka, że szczerą prawdę mówię. Nie wierz, pani, księciu, nie ufaj jego dobrodziejstwom, nie ubezpieczaj się jego moderacją, czuwaj, strzeż się, bo ci tu zdradę na każdym kroku gotują. Dech zamiera w piersiach od tego, co mi Paterson mówił. Równego Sakowiczowi zbrodniarza w świecie nie ma… nie mogę o tym mówić, po prostu me mogę mówić! Gdyby nie przysięga, którąm księciu składał, że życia i osoby jego strzec będę, ta ręka, pani, i ta szpada uwolniłyby cię od groźby ustawicznej… Ale pierwszego zabiłbym Sakowicza… Tak jest! jego pierwszego przed wszystkimi ludźmi! przed tymi nawet, którzy w mojej ojczyźnie krew z ojca mego wytoczyli, fortunę zagarnęli i tułacza, jurgieltnika ze mnie uczynili…", + "132960": "Tu Ketling trząść się począł z uniesienia, przez chwilę gniótł tylko ręką gardę szpady, słowa wyrzec nie mogąc, następnie ochłonął i jednym tchem wypowiedział, jakie sposoby podsuwał księciu Sakowicz.", + "132961": "Panna Aleksandra, ku wielkiemu jego zdziwieniu, zachowała się dość spokojnie, ujrzawszy grożącą sobie przepaść, tylko twarz jej pobladła i stała się jeszcze poważniejszą. Nieugięta wola odbiła się w jej surowym spojrzeniu.", + "132962": "— Potrafię się uchronić! — rzekła — tak mi dopomóż Bóg i święty krzyż!", + "132963": "— Książę dotychczas nie chciał iść za radą Sakowicza — dodał Ketling — lecz gdy ujrzy, że droga, którą obrał, do niczego nie prowadzi…", + "132964": "I począł opowiadać o przyczynach, które Bogusława zatrzymywały.", + "132965": "Panna słuchała ze zmarszczoną brwią, ale niezbyt uważnie, bo już poczęła myśleć o tym, jak by się wyrwać spod tej straszliwej opieki. Lecz że w całym kraju nie było miejsca nie oblanego krwią i plany ucieczki nie przedstawiały się jasno, zatem wolała o nich nie mówić.", + "132966": "— Panie kawalerze — rzekła wreszcie — odpowiedz mi na jedno jeszcze pytanie. Stoili książę Bogusław po stronie króla szwedzkiego czy polskiego?", + "132967": "— Nikomu z nas nietajno — odrzekł młody oficer — że książę nasz pragnie należeć do rozbioru tej Rzeczypospolitej, ażeby Litwę w udzielne księstwo dla siebie zmienić!", + "132968": "Tu umilkł i rzekłbyś, że jego myśl pobiegła mimo woli śladami myśli Oleńki, bo po chwili dodał:", + "132969": "— Elektor i Szwedzi na usługi księcia, a że całą zajmują Rzeczpospolitę, więc nie ma się przed nimi gdzie schronić.", + "132970": "Oleńka nie odrzekła nic.", + "132971": "Ketling czekał jeszcze przez chwilę, czy go o co zapytać nie zechce, lecz gdy milczała, ciągle własnymi myślami zajęta, poczuł, że nie należy jej przeszkadzać, więc zgiął się we dwoje w pożegnalnym ukłonie, zamiatając ziemię piórami od kapelusza.", + "132972": "— Dziękuję, panie kawalerze — rzekła, wyciągnąwszy doń rękę.", + "132973": "Oficer, nie odwracając się, zaczął cofać się ku drzwiom.", + "132974": "Nagle na twarzy jej pojawiły się lekkie rumieńce, zawahała się przez chwilę, nareszcie rzekła:", + "132975": "— Słowo jeszcze, panie kawalerze.", + "132976": "— Każde jest dla mnie łaską…", + "132977": "— Waćpan znałeś pana… Andrzeja Kmicica…", + "132978": "— Tak jest, pani… z Kiejdan. Ostatni raz widziałem go w Pilwiszkach, gdyśmy z Podlasia w te strony ciągnęli.", + "132979": "— Czy prawda?… czy prawdę książę powiedział, iż mu się pan Kmicic ofiarował na osobę króla polskiego targnąć?…", + "132980": "— Nie wiem, pani… Wiadomo mi jeno, iż się w Pilwiszkach ze sobą naradzali, za czym książę odjechał z nim w lasy i tak długo nie wracał, że Paterson począł się bać i wysłał wojsko na spotkanie. Ja właśnie prowadziłem ten oddział. Spotkaliśmy księcia, gdy już wracał. Uważałem, że był zalterowan bardzo, jakby wielkie wzruszenie duszy przebył. Rozmawiał też sam z sobą, co mu się nigdy nie zdarza. Słyszałem też, jako rzekł: „Diabeł by się na to porwał…” Zresztą nic więcej nie wiem… Jeno później, gdy książę wspominał o tym, z czym mu się pan Kmicic ofiarował, pomyślałem sobie: jeśli to było, to wtedy być musiało.", + "132981": "Billewiczówna zacisnęła wargi.", + "132982": "— Dziękuję — rzekła.", + "132983": "I po chwili została sama.", + "132984": "Myśl ucieczki opanowała ją zupełnie. Za wszelką cenę postanowiła wyrwać się z tych ohydnych miejsc i spod władzy tego zdradzieckiego księcia. Ale dokąd się udać? Wsie i miasta były w ręku szwedzkim, klasztory poburzone, zamki zrównane z ziemią, kraj cały roił się od żołdaków i od straszniejszych od nich zbiegów wojskowych, zbójców, wszelkiego rodzaju łotrzyków. Jakiż los mógł czekać dziewczynę rzuconą na pastwę tej burzy? Kto z nią pójdzie? Ciotka Kulwiecówna, pan miecznik rosieński i kilkunastu jego czeladzi. A czyż siły te ochronią ją?… Poszedłby może i Ketling, może by nawet znalazł garść wiernych żołnierzy i przyjaciół, którzy by chcieli mu towarzyszyć, lecz Ketling kochał się w niej zbyt widocznie, więc jakże jej było zaciągać u niego dług wdzięczności, który by zbyt wielką ceną spłacać następnie przyszło?", + "132985": "Wreszcie, jakież miała prawo zamykać los temu młodzieńcowi, ledwie wyrosłemu z pacholęcia, i narażać go na pościg, na zgubę, jeżeli nie mogła nic mu w zamian prócz przyjaźni ofiarować. Więc pytała sama siebie: co czynić, dokąd uciekać, gdyż tu i tam groziła zguba, tu i tam hańba.", + "132986": "W takiej rozterce dusznej poczęła modlić się gorąco, a szczególniej powtarzała gorliwie jedną modlitwę, do której swego czasu stary pułkownik zawsze się w złych terminach uciekał, zaczynającą się od słów:", + "132987": "Bóg Cię z dzieciątkiem salwował", + "132988": "Od Herodowej złości,", + "132989": "W Egipcie drogi prostował", + "132990": "Dla Twojej przezpieczności…", + "132991": "Tymczasem powstał wicher mocny i drzewa poczęły w sadzie za oknami szumieć okrutnie. Nagle przypomniały się zamodlonej panience puszcze, na których skraju wychowała się od małego, i myśl, że w puszczach znajdzie się jedyne bezpieczne schronisko, przeleciała jej jako błyskawica przez głowę.", + "132992": "Więc odetchnęła głęboko Oleńka, bo znalazła wreszcie, czego szukała. Tak jest! Do Zielonki, do Rogowskiej! Tam nieprzyjaciel nie pójdzie, łotrzyk nie będzie łupu szukał. Tam swój nawet, jeśli się zapamięta, to może zabłądzić i błądzić aż do śmierci, coż zaś dopiero obcy, dróg nie znający. Tam obronią ją Domaszewicze myśliwi i Stakjanowie Dymni, a jeśli nie masz ich, jeśli ruszyli wszyscy za panem Wołodyjowskim, toż tymi lasami można aż hen! do innych województw ciągnąć i w innych puszczach spokoju szukać.", + "132993": "Wspomnienie pana Wołodyjowskiego rozweseliło Oleńkę. Takiego by jej opiekuna! To prawy żołnierz, to szabla, pod którą i przed Kmicicem, i przed Radziwiłłami samymi można się schronić. Tu przypomniało się jej, że on to właśnie radził wówczas, gdy Kmicica w Billewiczach schwytał, ażeby w Puszczy Białowieskiej spokoju szukać.", + "132994": "I słusznie mówił! Rogowska i Zielonka za blisko Radziwiłłów, a koło Białowieży stoi właśnie ten Sapieha, który dopiero co starł z oblicza ziemi najstraszniejszego Radziwiłła.", + "132995": "Zatem do Białowieży, do Białowieży, choćby dziś, jutro!… Niech tylko miecznik rosieński przyjedzie, nie będzie zwlekała!", + "132996": "Ochronią ją ciemne głębie Białowieży, a później, gdy burza przejdzie, klasztor. Tam jeno spokój prawdziwy być może i zapomnienie wszystkich ludzi, wszystkiego bólu, żalu, pogardy…", + "132997": "Rozdział XVI", + "132998": "Pan miecznik rosieński wrócił w kilka dni później. Mimo iż jechał z glejtem Bogusławowym, dotarł tylko do Rosień; do samych zaś Billewicz nie było po co jeździć, gdyż nie było ich już na świecie. Dwór, zabudowania, wieś, wszystko zostało do cna spalone w ostatniej bitwie, którą ksiądz Straszewicz, jezuita, stoczył na czele swego oddziału z kapitanem szwedzkim Rossą. Lud był w lasach lub w partiach zbrojnych. Zostały na miejscu wsi zamożnej jeno ziemia i woda.", + "132999": "Drogi przy tym pełne były „grasantów”, to jest zbiegów z wojsk rozmaitych, którzy znacznymi kupami chodząc, rozbojem się trudnili, tak że nawet pomniejsze komendy wojskowe nie były od nich bezpieczne. Nie zdołał się zatem pan miecznik nawet i o tym przekonać, czy zakopane w sadzie solówki ze srebrem i pieniędzmi ocalały, i powrócił do Taurogów wielce zły, zgryziony, z okrutną przeciw niszczycielom w sercu zawziętością.", + "133000": "Ledwie nogą zstąpił z kałamaszki, wciągnęła go Oleńka do swej komnaty i opowiedziała mu wszystko, co jej Hassling-Ketling powiadał.", + "133001": "Zatrząsł się na to stary szlachcic, który nie mając własnego potomstwa, dziewczynę jak córkę kochał. Przez jakiś czas łapał się tylko za głownię szabli, powtarzając: „Bij, kto cnotliwy!” — wreszcie za głowę się porwał i tak mówić począł:", + "133002": "— Mea culpa, mea maxima culpa! bo mi i samemu czasem do łba przychodziło, i ten, i ów szeptał, że ów piekielnik w amorach dla ciebie utonął, a ja nie mówiłem nic, jeszczem się w boki brał myśląc: „Nuż się ożeni!” Gosiewskim krewniśmy, Tyzenhauzom także… Czemu nie mamy być krewni Radziwiłłom? Za pychę to, za pychę Bóg mię karze… Zacne zdrajca pokrewieństwo obmyślił. Takim nam być chciał krewnym… bodaj go zabito!… jako dworski byk wiejskim jałoszkom! Bodaj go zabito! Ale poczekasz! Pierwej ta ręka i ta szabla spróchnieją!…", + "133003": "— Tu o ratunku myśleć trzeba — odrzekła Oleńka.", + "133004": "I nuż przedstawiać swe plany ucieczki.", + "133005": "Pan miecznik, wysapawszy się, słuchał uważnie, na koniec rzekł:", + "133006": "— Wolej mi poddaństwo zebrać i partię utworzyć! Będę Szwedów podchodził, jako inni podchodzą, jak niegdyś Kmicic Chowańskiego. Bezpieczniej ci będzie w lesie i w polu niż na tym dworze zdrajcy i heretyka!", + "133007": "— Dobrze — odpowiedziała panna.", + "133008": "— Nie tylko się nie sprzeciwiam — mówił w zapale miecznik — ale tak powiadam: że im prędzej, tym lepiej… A toć poddaństwa ani kos mi nie brak. Spalili mi rezydencję, mniejsza z tym! to z innych wiosek chłopstwo ściągnę… Wszyscy Billewicze, którzy już są w polu, staną przy nas. Pokażemy ci, panku, pokrewieństwo, pokażemy, co to na honor Billewiczówny nastawać… Tyś Radziwiłł! Nic to! nie masz hetmanów w billewiczowskim rodzie, ale nie masz i zdrajców!… Obaczym, za kim cała Żmudź pójdzie!…", + "133009": "Tu zwrócił się do panny:", + "133010": "— Ciebie osadzim w Białowieży, a sami wrócim! Nie może inaczej być! Musi on za ten afront odpokutować, bo to całego stanu szlacheckiego krzywda. Infamis, kto się za nami nie opowie! Bóg pomoże, bracia pomogą, obywatele pomogą, a wonczas ogień a miecz! Dotrzymają Billewicze Radziwiłłom! Infamis, kto nie z nami! infamis, kto zdrajcy szablą przed oczyma nie błyśnie! Król, sejmy, cała Rzeczpospolita z nami!", + "133011": "Tu miecznik, czerwony jak krew i ze zjeżoną czupryną, począł pięścią w stół walić.", + "133012": "— Pilniejsza ta wojna niż szwedzka, bo w nas jest cały stan rycerski, wszystkie prawa, wszystka Rzeczpospolita pokrzywdzona i w najgłębszych fundamentach zachwiana. Infamis, kto nie rozumie! Zginie ta ojczyzna, jeżeli pomsty i kary na zdrajcę nie wymierzym!", + "133013": "I tak grała stara krew coraz gwałtowniej, że aż Oleńce przyszło miecznika uspokajać. Siedział on dotychczas spokojnie, choć się zdawało, że nie tylko ojczyzna, lecz i świat cały ginie, ale dopiero gdy Billewiczów dotknięto, w tym ujrzał najstraszniejszą przepaść dla ojczyzny i jak lew ryczeć począł.", + "133014": "Lecz panna, która miała na niego wpływ wielki, zdołała go w końcu uspokoić, tłumacząc mu, że dla zbawienia ich i dla tego, iżby się ucieczka udała, potrzeba właśnie najgłębszą tajemnicę zachować i nie pokazać księciu, że się czegokolwiek domyślają.", + "133015": "Przyrzekł święcie, iż wedle jej wskazówek postąpi, po czym już radzili o samej ucieczce. Rzecz nie była zbyt trudna, bo zdawało się, że ich nie strzegą wcale. Postanowił tedy pan miecznik wyprawić naprzód pachołka z listami do ekonomów, aby natychmiast chłopstwo ze wszystkich wiosek, do niego i do innych Billewiczów należących, zbierali i zbroili.", + "133016": "Następnie sześciu zaufanych czeladzi miało niby ruszyć do Billewicz po solówki z pieniędzmi i srebrem, a w rzeczy zatrzymać się w lasach girlakolskich i tam na państwo z końmi, tobołami i żywnością czekać. Oni sami ułożyli, że z Taurogów wyjadą z dwoma czeladnikami w saniach, niby tylko do pobliskiej Gawny, po czym na konie wierzchowe przesiądą i z kopyta ruszą. Do Gawny jeździli często do państwa Kuczuków-Olbrotowskich, gdzie czasem zostawali i na noc, spodziewali się zatem, że wyjazd ich nie zwróci niczyjej uwagi i że pogoń za nimi nie pójdzie, chyba we dwa lub trzy dni potem, gdy będą już wśród kup zbrojnych i w głębi niezbrodzonych lasów. Nieobecność księcia Bogusława utwierdzała ich w tej nadziei.", + "133017": "Tymczasem pan Tomasz zajął się bardzo czynnie przygotowaniami. Pacholik z listami wyjechał na drugi dzień. Trzeciego rozmawiał pan miecznik obszernie z Patersonem o swoich zakopanych pieniądzach, których, jak mówił, było nad sto tysięcy, i o potrzebie przewiezienia ich do bezpiecznych Taurogów. Paterson uwierzył z łatwością, albowiem szlachcic i uchodził za bardzo bogatego, i był nim w istocie.", + "133018": "— Niech je przywożą jak najprędzej — rzekł Szkot — jeśli potrzeba, to i żołnierzy jeszcze dodam.", + "133019": "— Im mniej ludzi będzie wiedziało, co wiozę, tym lepiej. Czeladź moja wierna, a solówki każę im pieńką przykryć, którą często z naszych stron do Prus wożą, albo też klepkami, na które nikt się nie ułakomi.", + "133020": "— Lepiej klepką — rzekł Paterson — bo przez konopie szablą albo dzidą można namacać, że coś innego na dnie wozu leży. A pieniądze najlepiej wasza mość księciu panu na skrypt oddaj. Wiem też, że potrzebuje pieniędzy, bo intraty źle dochodzą.", + "133021": "— Chciałbym się księciu tak przysłużyć, aby niczego nie potrzebował — odparł szlachcic.", + "133022": "Na tym skończyła się rozmowa i wszystko zdawało się składać jak najpomyślniej, gdyż zaraz potem ruszyła czeladź, a miecznik z Oleńką mieli wyjechać nazajutrz.", + "133023": "Tymczasem wieczorem wrócił najniespodzianiej Bogusław na czele dwóch regimentów rajtarii pruskiej. Sprawy jego nie musiały iść zbyt pomyślnie, bo wrócił zły i zgryziony.", + "133024": "Tego jeszcze dnia zwołał radę wojenną, którą składali pełnomocnik elektorski hr. Sejdewitz, Paterson, Sakowicz i pułkownik rajtarski Kyritz. Obradowali do godziny trzeciej w nocy, a celem obrad była wyprawa na Podlasie przeciw panu Sapieże.", + "133025": "— Elektor i król szwedzki zasilili mnie w miarę wojskiem — mówił książę. — Jedno z dwojga: albo Sapiehę zastaniem jeszcze na Podlasiu i w takim razie musimy go zetrzeć; albo nie: wówczas Podlasie zajmiem bez oporu. Do wszystkiego jednak trzeba pieniędzy, a tych ni elektor, ni jego szwedzki majestat mi nie dali, bo sami nie mają.", + "133026": "— U kogóż pieniędzy szukać, jeżeli nie u waszej książęcej mości — odrzekł hr. Sejdewitz. — W całym świecie mówią o nieprzebranych radziwiłłowskich skarbach.", + "133027": "Na to Bogusław:", + "133028": "— Panie Sejdewitz, gdyby mnie dochodziło wszystko, co mi z dziedzicznych dóbr należy, pewnie bym miał więcej grosza niż pięciu waszych niemieckich książąt w kupę wziętych. Ale w kraju wojna, intraty nie dochodzą lub też przez rebelizantów bywają przejmowane. Można by gotowizny dostać na skrypty od miast pruskich, wszelako waść najlepiej wiesz, co się w nich dzieje, i że chyba dla jednego Jana Kazimierza rozwiązałyby worki.", + "133029": "— A Królewiec?", + "133030": "— Co można było wziąć, tom wziął, ale tego mało.", + "133031": "— Za szczęście sobie poczytuję, że się będę mógł waszej książęcej wysokości dobrą radą przysłużyć — rzekł Paterson.", + "133032": "— Wolałbym, żebyś się przysłużył gotówką.", + "133033": "— Warta jej ta rada. Nie dawniej jak wczoraj mówił mi pan Billewicz, że ma zacne kwoty zakopane w sadzie w Billewiczach i że właśnie chce je tu w bezpieczne miejsce przenieść, aby je waszej książęcej wysokości na skrypt oddać.", + "133034": "— A toś mi z nieba spadł i ów szlachcic także! — zawołał Bogusław. — A siłaż tam tego będzie?", + "133035": "— Nad sto tysięcy prócz sreber i kosztowności, których bodaj że drugie tyle.", + "133036": "— Sreber i kosztowności szlachcic nie zechce na gotowiznę zmieniać, ale można je będzie zastawić. Wdzięczenem ci, Paterson, bo w porę mi to przychodzi. Muszę z Billewiczem zaraz jutro pomówić.", + "133037": "— To go uprzedzę, bo właśnie jutro wybiera się z panną do Gawny, do państwa Kuczuków-Olbrotowskich.", + "133038": "— Uprzedź go, by nie wyjeżdżał, nim się ze mną nie obaczy.", + "133039": "— Czeladź już posłana, boję się tylko, czy bezpiecznie dojedzie.", + "133040": "— Można będzie posłać za nimi cały regiment, wreszcie pogadamy. W porę mi to, w porę! A i pocieszna rzecz, jeżeli Podlasie za pieniądze tego regalisty i patrioty od Rzeczypospolitej oderwę.", + "133041": "To rzekłszy, książę pożegnał radę, bo musiał jeszcze oddać się w ręce pokojowych, których zadaniem było co dzień przed nocą kąpielami, maściami i różnymi sztukami, znanymi tylko za granicą, nadzwyczajną jego urodę konserwować. Trwało to zwykle godzinę, a czasem i dwie; książę zaś i bez tego był już znużon drogą i późną godziną.", + "133042": "Nazajutrz rano Paterson zatrzymał miecznika i Oleńkę oznajmieniem, iż książę pragnie się z nimi widzieć. Trzeba było wyjazd odłożyć, ale nie zaniepokoili się tym zbytnio, bo Paterson powiedział, o co chodzi.", + "133043": "W godzinę później nadszedł książę. Mimo iż pan Tomasz i Oleńka przyrzekli sobie najświęciej, iż przyjmą go po dawnemu, i mimo wszelkich wysileń, nie mogli tego dokazać.", + "133044": "Jej twarz zmieniła się, a miecznikowa nabiegła krwią na widok młodego księcia, i przez chwilę stali oboje zmieszani, wzburzeni, próżno usiłując do zwykłej powrócić spokojności.", + "133045": "Książę, przeciwnie, swobodny był zupełnie, tylko trochę pomizerniał w oczach i twarz miał mniej ubarwioną niż zwykle, ale właśnie ta jego bladość cudnie odbijała od perłowej rannej szaty, przerabianej srebrem; spostrzegł jednak natychmiast, iż przyjmują go jakoś inaczej i mniej radzi widzą aniżeli zwyczajnie. Ale pomyślał zaraz, że pewnie tych dwoje regalistów dowiedziało się o jego stosunkach ze Szwedami, i stąd ten chłód w przyjęciu.", + "133046": "Postanowił więc sypnąć im natychmiast piaskiem w oczy, i po zwykłych komplimentach powitalnych tak zaczął:", + "133047": "— Panie mieczniku dobrodzieju, słyszałeś już zapewne waszmość, jakie nieszczęście mnie spotyka…", + "133048": "— Wasza książęca mość chce mówić o śmierci księcia wojewody? — odparł miecznik.", + "133049": "— Nie tylko o śmierci. Cios to okrutny, wszelako już zdałem się na wolę Boga, który jak tuszę, wszystkie krzywdy bratu memu hojnie wynagrodził, ale na mnie nowy ciężar zesłał, bo muszę wojnę domową prowadzić, a dla każdego obywatela, miłującego ojczyznę, gorzka to dola…", + "133050": "Miecznik nie odrzekł nic, tylko spojrzał nieco bokiem na Oleńkę. Książę zaś mówił dalej:", + "133051": "— Moją pracą, moim trudem a Bóg jeden wie, jakim kosztem doprowadziłem już pokój do skutku. Prawie o podpisanie traktatów tylko chodziło. Mieli Szwedzi wyjść z Polski, żadnej nagrody nie żądając, prócz przyzwolenia królewskiego i stanów, aby po śmierci Jana Kazimierza Carolus na tron polski był obrany. Wojownik tak wielki i potężny zbawieniem byłby dla Rzeczypospolitej. Co więcej, zaraz teraz miał zostawić posiłki na wojnę ukrainną i na moskiewską. Jeszcze byśmy granice rozszerzyli; ale panu Sapieże to nie na rękę, bo nie mógłby gnębić Radziwiłłów. Wszyscy się już na owe traktaty zgodzili, on jeden się zbrojną ręką przeciwi; za nic mu ojczyzna, byle prywaty mógł dochodzić. Aż przyszło do tego, że trzeba oręża przeciw niemu użyć, którą funkcję właśnie mnie, za tajemną zgodą Jana Kazimierza i Carolusa, powierzono. Ot, co jest! Nie wybiegałem się nigdy od żadnej służby, więc i tej podjąć się muszę, choć niejeden będzie mnie krzywo sądził i pomyśli, że bratobójczą wojnę z samej tylko zemsty wszczynam.", + "133052": "Na to miecznik:", + "133053": "— Kto waszą książęcą mość poznał tak dobrze jako my, tego pozory nie uwiodą i zawsze prawdziwe intencje waszej książęcej mości zrozumieć potrafi.", + "133054": "Tu pan miecznik, zachwycony własną chytrością i polityką, mrugnął tak wyraźnie na Oleńkę, że ta aż przelękła się, by tych znaków nie ujrzał książę.", + "133055": "Ten jednak spostrzegł.", + "133056": "„Nie wierzą mi” — pomyślał.", + "133057": "I chociaż gniewu na twarzy nie okazał, przecież ubodło go to w duszy. Był on zupełnie szczerze przekonany, że obrazą jest nie wierzyć Radziwiłłowi, nawet wówczas, gdy mu się spodoba zmyślać.", + "133058": "— Paterson mówił mi — rzekł po chwili — że wasza mość chcesz gotowiznę swą na skrypt mi oddać. Chętnie w tym waści dogodzę, gdyż przyznaję, że gotowy grosz i mnie teraz na rękę. Gdy spokój nastanie, uczynisz, co zechcesz, albo kwotę odbierzesz, alboli też dam waszmości parę wsi w zastaw, tak aby to z korzyścią dla cię było.", + "133059": "Tu zwrócił się książę do Oleńki:", + "133060": "— Przebacz waćpanna, że przy tak doskonałej istocie nie o supirach ani idyllach mówimy. Niesłuszna to rozmowa, jeno czasy takie, iż uwielbieniu i admiracji przystojnej folgi dać nie można.", + "133061": "Oleńka spuściła oczy i chwyciwszy końcami palców za suknię, uczyniła dyg przynależny, nie chcąc nic odpowiadać.", + "133062": "Tymczasem miecznik ułożył sobie w głowie projekt niesłychanie niedołężny, ale który sam za nadzwyczaj przebiegły poczytał.", + "133063": "„I z dziewczyną ucieknę, i pieniędzy nie pożyczę”. — pomyślał.", + "133064": "Za czym odchrząknąwszy i pogładziwszy kilkakroć czuba, tak rzekł:", + "133065": "— Miło mi będzie waszej książęcej mości wygodzić. Nie mówiło się też Patersonowi o wszystkim, bo i z czerwonymi złotymi półgarncówka się znajdzie, zakopana osobno, aby w razie przygody całej gotowizny nie utracić. Prócz tego są i innych Billewiczów solówki, ale te podczas mojej nieobecności pod dyrekcją tej oto panny zakopywano i ona jedna potrafi wykalkulować miejsce, bo człowiek, który je nosił, umarł. Pozwólże nam, wasza książęca mość, jechać obojgu, to przywieziem wszystko.", + "133066": "Bogusław spojrzał na niego bystro.", + "133067": "— Jak to? Paterson powiadał, żeś już waszmość czeladź wysłał, a skoro wyjechała, to musi wiedzieć, gdzie pieniądze.", + "133068": "— Ale o innych nikt nie wie, tylko ona.", + "133069": "— Przecie muszą być zakopane w jakimś wyraźnym miejscu, które wskazać słowy albo delineare na papierze łatwo.", + "133070": "— Słowa wiatr — odrzekł miecznik — a na delineacjach czeladź się nie zna. Pojedziemy oboje, ot, co!", + "133071": "— Dla Boga, toż waść musi znać dobrze swoje sady, więc jedź sam. Po co panna Aleksandra ma jechać?", + "133072": "— Sam nie pojadę! — odrzekł rezolutnie pan miecznik.", + "133073": "Bogusław po raz drugi spojrzał nań badawczo, po czym siadł wygodniej i trzciną, którą trzymał w ręku, począł uderzać się po butach.", + "133074": "— Koniecznie? — rzekł. — A dobrze! Ale w takim razie dam wam dwa regimenty jazdy, które was odwiozą i przywiozą.", + "133075": "— Nie potrzeba nam żadnych regimentów. Sami pojedziem i wrócim. To nasze strony, nic nam tam nie grozi.", + "133076": "— Jako gospodarz czuły na dobro swych gości nie mogę pozwolić, ażeby panna Aleksandra jechała bez siły zbrojnej, wybieraj więc waść: albo sam, albo oboje z eskortą.", + "133077": "Pan miecznik spostrzegł, że wpadł we własne sidła, i do takiego go to gniewu przywiodło, że zapomniawszy o wszelkich ostrożnościach, zakrzyknął:", + "133078": "— To wasza książęca mość wybieraj: albo pojedziem oboje bez regimentów, albo pieniędzy nie dam!", + "133079": "Panna Aleksandra spojrzała na niego błagalnie, lecz on już poczerwieniał i sapać począł. Był to jednak człowiek z natury ostrożny, nawet nieśmiały, lubiący zgodnie wszystkie sprawy załatwiać, ale za to gdy raz przebrano z nim miarę, gdy sobie zbytnio przeciw komu na wąs namotał lub gdy o billewiczowski honor chodziło, wówczas z desperacką jakąś odwagą rzucał się do oczu, choćby najpotężniejszemu nieprzyjacielowi.", + "133080": "Więc i teraz porwał się ręką za lewy bok i trzasnąwszy szablą, począł krzyczeć na całe gardło:", + "133081": "— Cóż to tu, jasyr? Oprymować chcą wolnego obywatela? kardynalne prawa deptać?", + "133082": "Bogusław, oparty plecami o poręcz krzesła, patrzył na niego uważnie, bez widomych oznak gniewu, jeno wzrok jego stawał się z każdą chwilą zimniejszy, a szpicrutą coraz szybciej uderzał się po butach. Gdyby pan miecznik znał go lepiej, wiedziałby, że ściąga na swą głowę groźne niebezpieczeństwo.", + "133083": "Stosunki z Bogusławem były po prostu straszne, dlatego że nigdy nie było wiadomo, kiedy nad dwornym kawalerem i przywykłym do panowania nad sobą dyplomatą weźmie górę dziki i niepohamowany magnat depcący z okrucieństwem despoty wschodniego wszelki opór. Świetne wychowanie, ogłada zdobyta na najpierwszych dworach europejskich, rozwaga, której nabrał w stosunkach ludzkich, i wykwintność były jakby cudne a potężne kwiaty, pod którymi taił się tygrys.", + "133084": "Lecz miecznik nie wiedział o tym i w zaślepieniu gniewnym krzyczał dalej:", + "133085": "— Wasza książęca mość nie udawaj dłużej, bo cię znają!… i bacz, że ni król szwedzki, ni elektor, którym obum przeciw ojczyźnie służysz, ni twoje księstwo przed trybunałem cię nie osłoni, a szable szlacheckie nauczą moresu… młodziku!…", + "133086": "Na to Bogusław wstał, w jednej chwili skruszył trzcinę w żelaznych rękach i cisnąwszy drzazgi pod nogi miecznika, rzekł strasznym, przyciszonym głosem:", + "133087": "— Ot, mi wasze prawa! Ot, wasze trybunały! Ot, wasze przywileje!", + "133088": "— Gwałt okropny! — krzyknął miecznik.", + "133089": "— Milcz, szlachetko! — krzyknął książę — bo cię w proch zetrę!", + "133090": "I szedł ku niemu, by porwać zdumiałego szlachcica za pierś i rzucić nim o ścianę.", + "133091": "Wtem Billewiczówna stanęła między nimi.", + "133092": "— Co wasza książęca mość chcesz uczynić? — rzekła.", + "133093": "Książę zatrzymał się.", + "133094": "Ona zaś stała z rozdętymi nozdrzami, z płonącą twarzą i ogniem w oczach, jak gniewna Minerwa. Pierś jej wzdymała się pod stanikiem, na kształt fali morskiej, i tak była cudna w tym gniewie, że Bogusław zapatrzył się w nią, wszystkie żądze wypełzły mu na twarz, jakoby węże w pieczarach duszy zamieszkałe.", + "133095": "Po chwili gniew jego przeszedł, przytomność wróciła, czas jakiś patrzył jeszcze w Oleńkę, na koniec twarz mu złagodniała, skłonił głowę na piersi i rzekł:", + "133096": "— Przebacz, anielska panno!… Duszę mam pełną zgryzot a bólu, więc i sobą nie władnę.", + "133097": "To rzekłszy, wyszedł z komnaty.", + "133098": "Wówczas Oleńka załamała ręce, a miecznik, oprzytomniawszy, chwycił się za czuprynę i zakrzyknął:", + "133099": "— Jam to popsował wszystko, jam przyczyną twej zguby!", + "133100": "Książę nie pokazał się przez cały dzień. Obiadował nawet u siebie, samowtór z panem Sakowiczem. Wzburzony do dna duszy, nie mógł myśleć tak jasno jak zwykle. Trawiła go jakaś gorączka. Była to zapowiedź ciężkiej febry, która miała go niebawem uchwycić z taką siłą, że w czasie jej napadów drętwiał zupełnie, tak iż musiano go rozcierać. Ale on przypisywał w tej chwili stan swój nadzwyczajnej sile miłości i rozumował, że albo musi ją zaspokoić, albo umrze.", + "133101": "Tymczasem, opowiedziawszy Sakowiczowi całą rozmowę z miecznikiem, tak mówił:", + "133102": "— Ręce i nogi mnie palą, mrowie chodzi po krzyżach, w gębie czuję gorycz i ogień. A! do wszystkich rogatych diabłów, co to jest?… Nigdy mi się to nie trafiało!…", + "133103": "— Boś wasza książęca mość skrupułami nadziany jak pieczony kapłon kaszą… Książę kurzejec, książę kurzejec! Cha! cha!", + "133104": "— Głupiś!", + "133105": "— Dobrze!", + "133106": "— Nie konceptów mi twoich trzeba!", + "133107": "— Weź, mości książę, lutnię i pójdź pod okna dziewki, może ci pokaże… pięść… miecznik. Tfu! do licha, takiż to z Bogusława Radziwiłła rezolut?", + "133108": "— Dureń-eś!", + "133109": "— Dobrze! Widzę, że wasza książęca mość zaczynasz ze sobą rozmawiać i prawdę sobie w oczy gadać. Śmiało, śmiało! Proszę na godność nie uważać!", + "133110": "— Bo widzisz, Sakowicz, że mój Kastor poufali się ze mną, to i tak często go w ziobro nogą kopnę, a ciebie cięższa mogłaby spotkać przygoda.", + "133111": "Sakowicz zerwał się na równe nogi niby zaperzony, jak niedawno miecznik rosieński, a że miał nadzwyczajny dar udawania, więc począł krzyczeć głosem tak do miecznikowego podobnym, że nie widząc, kto mówi, można by się omylić.", + "133112": "— Cóż to, jasyr? Oprymować chcą wolnego obywatela, kardynalne prawa deptać?", + "133113": "— Daj spokój, daj spokój! — mówił gorączkowo książę — bo tam ona tego starego bałwana własną osobą zastawiła, a tu nie masz, kto by cię bronił.", + "133114": "— Kiedy go zastawiła, to trzeba było ją w zastaw brać!", + "133115": "— Nie może inaczej być, tylko tu są jakoweś czary. Albo musiała mi coś zadać, albo konstelacje są takowe, że po prostu od zmysłów odchodzę… Żebyś ty ją widział, jak tego parszywego stryjca broniła… Aleś ty kiep! W głowie mi się mąci! Patrz! jako mi ręce gorzeją! Taką miłować, taką przygarnąć, z taką…", + "133116": "— Potomstwo mieć! — dodał Sakowicz.", + "133117": "— A tak! a tak! jakbyś wiedział, i musi to być, bo inaczej rozerwą mnie te płomienie, jak granat. Dla Boga, co się ze mną dzieje… Ożenię się czy co, u wszystkich ziemskich i piekielnych diabłów?", + "133118": "Sakowicz spoważniał.", + "133119": "— O tym wasza książęca mość nie powinieneś myśleć.", + "133120": "— Właśnie że myślę, właśnie że jak zechcę, to tak uczynię, choćby regiment Sakowiczów powtarzał mi przez cały dzień: „O tym wasza książęca mość nie powinieneś myśleć!”", + "133121": "— Ej, to widzę nie żarty!", + "133122": "— Chorym jest, oczarowany, nie może inaczej być!", + "133123": "— Czemu wasza książęca mość nie idzie w ostateczności za moją radą?", + "133124": "— Chyba pójdę! Niech zaraza porwie wszystkie sny, wszystkich Billewiczów, całą Litwę wraz z trybunałami i Janem Kazimierzem w dodatku. Nie wskóram inaczej… Widzę, że nie wskóram! Dość tego! Co? Wielka rzecz! wielka sprawa! I ja, kiep, ważyłem się dotąd na dwie strony! Bałem się snów, Billewiczów, procesów, chasy szlacheckiej, fortuny Jana Kazimierza!… Powiedz mi, żem kiep! Słyszysz? rozkazujęć powiedzieć mi, żem kiep!", + "133125": "— A ja nie usłucham, boś teraz właśnie Radziwiłł, a nie kalwiński wikary. Ale chory musisz być, wasza książęca mość, naprawdę, bom cię w takiej alteracji nigdy nie widział.", + "133126": "— Prawda! aha! W najcięższych terminach jenom ręką machał i pogwizdywał, a teraz czuję, jakoby mi kto ostrogi w boki wpierał.", + "133127": "— Dziwna to jest, bo jeśli ta dziewka umyślnie waszej książęcej mości co zadała, to nie dlatego, żeby potem miała uciekać, a przecież z tego, coś mi wasza książęca mość mówił, pokazuje się, że oni oboje chcieli się po cichu wynieść.", + "133128": "— Powiadał mi Ryff, że to wpływ Saturna, na którym wyziewy palące w tym właśnie miesiącu się podnoszą.", + "133129": "— Mości książę, wolej Jowisza weź sobie za patrona, bo temu bez ślubów się szczęściło. Wszystko będzie dobrze, tylko o ślubie wasza książęca mość nie wspominaj, chyba o malowanym.", + "133130": "Nagle pan starosta oszmiański uderzył się w czoło.", + "133131": "— Czekaj no, wasza książęca mość… Słyszałem o podobnym wypadku w Prusiech…", + "133132": "— Szepceli ci diabeł coś do ucha, powiadaj?", + "133133": "Lecz pan Sakowicz długo nic nie odpowiadał, wreszcie twarz mu się rozjaśniła i rzekł:", + "133134": "— Podziękuj, mości książę, swojej fortunie, że ci Sakowicza za przyjaciela dała.", + "133135": "— Co nowego? co nowego?", + "133136": "— Ej, nic! będę drużbą waszej książęcej mości — tu Sakowicz skłonił się — zaszczyt to dla takiego chudopachołka niemały…", + "133137": "— Nie błaznuj, mów prędko!", + "133138": "— Jest w Tylży niejaki Plaska, czy tam jak, który swego czasu był księdzem w Nieworanach, ale rewokowawszy, luterstwo przyjął, ożenił się i pod protekcję elektora się schronił, a teraz wędzoną rybą ze Żmudzią handluje. Swego czasu starał się nawet biskup Parczewski, aby go na powrót na Żmudź dostać, gdzie by mu pewnie stosik pod nogi podłożono, ale elektor nie chciał wspołwiercy wydać.", + "133139": "— Co mnie to obchodzi? Nie marudź!", + "133140": "— Co waszą książęcą mość to obchodzi? Owóż powinno obchodzić, bo on was zszyje jako wierzch z podszewką, rozumiesz, wasza książęca mość? A że kiepski majster i do cechu nie należy, łatwo będzie po nim rozpruć, rozumiesz, mości książę? Tego szycia cechowi za ważne nie uznają, a przecie nie będzie ni gwałtów, ni hałasów. Majstrowi będzie można potem łeb ukręcić, wasza książęca mość zaś sam będziesz narzekał, że było podejście, rozumiesz? Zaś przedtem: crescite et multiplicamini… Pierwszy daję moje błogosławieństwo.", + "133141": "— Rozumiem i nie rozumiem — rzekł książę. — Diabła tam! pojmuję doskonale. Sakowicz! musiałeś już jak strzyga z zębami na świat się urodzić. Kat cię czeka, nie może inaczej być… O, panie starosto!… Ale póki żyję, włos ci z głowy nie spadnie, a kontentacja przystojna nie minie… Ja tedy…", + "133142": "— Wasza książęca mość oświadczysz się solennie o rękę panny Billewiczówny jej samej i miecznikowi. Jeśli ci odmówią, jeśli się nie uda, to każ ze mnie skórę ściągnąć, rzemienie do sandałów z niej zrobić i iść na pokutną pielgrzymkę do… do Rzymu. Radziwiłłowi można się najeżyć, gdy zechce pokochać, ale gdy zechce się żenić, tedy żadnego szlachcica nie będzie potrzebował pod włos głaskać. Musisz tylko wasza książęca mość powiedzieć miecznikowi i pannie, że ze względu na elektora i króla szwedzkiego, którzy cię z księżniczką biponcką swatają, małżeństwo musi pozostać sekretne, dopóki pokój nie będzie zawarty. Zresztą intercyzy piszcie, jakie chcecie. Wszystko to oba kościoły muszą uznać za nieważne… A co?", + "133143": "Bogusław milczał przez chwilę, tylko na obliczu pojawiły mu się pod farbą gorączkowe plamy czerwone. Po chwili rzekł.", + "133144": "— Czasu nie ma, za trzy dni muszę, muszę na Sapiehę wyruszyć.", + "133145": "— To właśnie! Gdyby czasu było więcej, niepodobna by było pozorów usprawiedliwić. Jakże? Tylko brakiem czasu wytłumaczysz wasza książęca mość, że pierwszy lepszy ksiądz przyjeżdża, jako w nagłych razach bywa, i na pytel ślub daje. Oni toż samo pomyślą: „Prędko, bo musi być prędko!” Rycerska to dziewka, więc wasza książęca mość i na wyprawę zabrać ją ze sobą możesz… Królu miły, jeślić Sapieha pobije, to i tak w połowie Wiktorem będziesz.", + "133146": "— Dobrze, dobrze! — rzekł książę.", + "133147": "Lecz w tej chwili uchwycił go pierwszy paroksyzm, tak iż szczęki mu się zacięły i słowa więcej przemówić nie mógł. Zesztywniał cały, a potem poczęło nim rzucać i drgał jako ryba wyjęta z wody. Wszelako, nim przestraszony Sakowicz zdołał sprowadzić medyka, paroksyzm przeszedł.", + "133148": "Rozdział XVII", + "133149": "Po rozmowie z Sakowiczem książę Bogusław udał się nazajutrz po południu wprost do miecznika rosieńskiego.", + "133150": "— Panie mieczniku dobrodzieju! — rzekł na wstępie — zawiniłem ciężko ostatnim razem, bom się uniósł we własnym domu. Mea culpa!… i tym większa, żem ten afront uczynił człowiekowi z rodu od wieków zaprzyjaźnionego z Radziwiłłami. Ale przychodzę błagać o przebaczenie. Niech szczere przyznanie waszmości panu za satysfakcję, mnie za pokutę wystarczy. Waszmość znasz od dawna Radziwiłłów, wiesz, żeśmy do przeprosin nieskorzy; wszelako, żem to wiekowi i powadze uchybił, pierwszy, nie bacząc, ktom jest, przychodzę z powinną głową. A już też, stary przyjacielu naszego domu, dłoni mi, wierzę, nie umkniesz?", + "133151": "To rzekłszy, wyciągnął rękę, a miecznik, w którego duszy pierwszy impet już przeszedł, nie śmiał mu swej odmówić, choć podał ją, ociągając się, i rzekł:", + "133152": "— Wasza książęca mość, wróć nam wolność, a to będzie najlepsza kontentacja.", + "133153": "— Jesteście wolni i możecie jechać, choćby dziś.", + "133154": "— Dziękuję waszej książęcej mości — odrzekł zdziwiony miecznik.", + "133155": "— Jedną tylko stawię kondycję, której, daj Bóg, żebyś nie odrzucił.", + "133156": "— Jakąż to? — spytał z obawą miecznik.", + "133157": "— Ażebyś chciał wysłuchać cierpliwie tego, coć powiem.", + "133158": "— Jeżeli tak, tedy będę słuchał, chociażby do wieczora.", + "133159": "— Nie dawaj mi zaraz responsu, jeno się namyśl godzinę albo i dwie.", + "133160": "— Bóg widzi, że bylem wolność odzyskał, pragnę zgody.", + "133161": "— Wolność waćpan dobrodziej odzyszczesz, nie wiem tylko, czy korzystać z niej zechcesz i czy ci pilno będzie opuścić moje progi. Rad bym, żebyś mój dom i całe Taurogi za swoje uważał, ale teraz słuchaj. Czy wiesz waszmość, mój dobrodzieju, dlaczegom się sprzeciwiał wyjazdowi panny Billewiczówny? Oto dlatego, żem odgadł, iż uciec po prostu chcecie, a ja takem się w synowicy waszmościnej rozkochał, iż byle ją widzieć, Hellespont bym co dzień przepływać gotów jako ów Leander dla Hery…", + "133162": "Miecznik poczerwieniał na nowo w jednej chwili.", + "133163": "— Mnie to wasza książęca mość śmiesz mówić?…", + "133164": "— Właśnie waszmości, mój szczególniejszy dobrodzieju.", + "133165": "— Mości książę! Szukaj fortuny u dworek, a szlacheckiej dziewki nie tykaj, boć zasię! Możesz ją więzić, możesz do sklepu zamknąć, ale ci jej pohańbić nie wolno!", + "133166": "— Pohańbić nie wolno — odrzekł książę — ale wolno pokłonić się staremu Billewiczowi i rzec mu: Słuchajcie, ojcze! dajcie mi swoją synowicę za żonę, bo mi żyć bez niej nijak.", + "133167": "Miecznik tak zdumiał, że słowa przemówić nie mógł, przez czas jakiś tylko wąsami ruszał, a oczy wyszły mu na wierzch; potem jął je sobie pięściami przecierać i spoglądać to na księcia to wokoło po komnacie, wreszcie rzekł:", + "133168": "— We śnieli czy na jawie?", + "133169": "— Nie śpisz, dobrodzieju, nie śpisz, a żebyś się jeszcze lepiej przekonał, toć powtórzę cum omnibus titulis: Ja, Bogusław książę Radziwiłł, koniuszy Wielkiego Księstwa Litewskiego, proszę ciebie, Tomasza Billewicza, miecznika rosieńskiego, o rękę synowicy twej, panny łowczanki Aleksandry.", + "133170": "— Jakże to? Dla Boga! czyś wasza książęca mość rozważył?", + "133171": "— Ja rozważyłem, teraz ty rozważ, dobrodzieju, czyli kawaler godzien panny…", + "133172": "— Bo ze zdziwienia dech mi zaparło…", + "133173": "— Poznaj, czylim miał jakowe niecnotliwe intencje…", + "133174": "— I wasza książęca mość nie zważałbyś na stan nasz chudopacholski?", + "133175": "— Tacyż to Billewicze tani, także to klejnot wasz szlachecki i starożytność rodu cenisz? Zali to Billewicz mówi?", + "133176": "— Mości książę, wiem, że początków rodu naszego w Rzymie starożytnym szukać należy, ale…", + "133177": "— Ale — przerwał książę — hetmanów ni kanclerzy nie macie. Nic to! elektorami wszakże jesteście, jako mój wuj brandenburski. Skoro w naszej Rzeczypospolitej szlachcic królem obran być może, to nie masz za wysokich progów na jego nogi. Ja, mój mieczniku, a da Bóg, mój stryjaszku, rodzę się z księżniczki brandenburskiej, ojciec mój z Ostrogskiej, ale dziad, wielkiej pamięci Krzysztof Pierwszy, ten, którego Piorunem zwali, hetman wielki, kanclerz i wojewoda wileński, żonaty był primo voto z Sobkówną, a dlatego mitra mu z głowy nie spadła, bo Sobkówna była szlachcianka, tak zacnie urodzona jak i inne. Za to gdy nieboszczyk rodzic z elektorówną się żenił, to wydziwiano, że na godność nie pamięta, chociaż z panującym domem się łączył. Taka u was diabla szlachecka pycha. No, dobrodzieju, przyznaj, że nie myślisz, żeby Sobek od Billewicza był lepszy? No?…", + "133178": "Tak mówiąc, począł książę klepać z wielką poufałością pana miecznika po łopatce, a szlachcic zmiękł jak wosk i odrzekł:", + "133179": "— Bóg waszej książęcej mości zapłać za zacne intencje… Ciężar spada z serca! Ej, mości książę, żeby jeszcze nie różnica wiary!…", + "133180": "— Ksiądz katolicki będzie ślub dawał, innego ja sam nie chcę.", + "133181": "— Całe życie będziem za to wdzięczni, bo tu chodzi o błogosławieństwo boże, którego pewnie by Pan Jezus umknął, gdyby jaki paskudnik…", + "133182": "Tu ugryzł się w język pan miecznik, bo zmiarkował, że nieprzyjemną dla księcia rzecz chciał powiedzieć, lecz Bogusław ani zauważył, owszem, uśmiechnął się łaskawie i dodał:", + "133183": "— I co do potomstwa nie będę się upierał, bo nie masz takiej rzeczy, której bym dla tej waszej śliczności nie uczynił…", + "133184": "Miecznika twarz rozjaśniła się, jakby na nią promienie słońca padły.", + "133185": "— Już też Bóg tej błaźnicy nie poskąpił urody… Prawda jest!", + "133186": "Bogusław znów poklepał go po ramieniu i pochyliwszy się szlachcicowi do ucha, począł szeptać:", + "133187": "— A że pierwszy będzie chłopak, to ja ręczę, i malowanie, nie chłopak!", + "133188": "— Chi! chi!…", + "133189": "— Bo nie może inny być z Billewiczówny.", + "133190": "— Z Billewiczówny za Radziwiłłem — dodał miecznik, rozkoszując się połączeniem tych nazwisk. — Chi! chi! Ot, będzie huczek na całej Żmudzi… A co panowie Sicińscy, nasi nieprzyjaciele, powiedzą, gdy Billewicze tak wyrosną? Wszakże to oni nawet starego pułkownika nie zostawili w spokoju, choć to był mąż rzymskiego pokroju, od całej Rzeczypospolitej uwielbiany.", + "133191": "— Wyścigamy ich ze Żmudzi, mości mieczniku!", + "133192": "— Boże wielki, Boże miłosierny, niezbadane są wyroki Twoje, ale jeżeli w wyrokach Twoich leży, aby panowie Sicińscy popękali z inwidii… bądź wola Twoja!", + "133193": "— Amen! — dorzucił Bogusław.", + "133194": "— Mości książę! nie bierzże za złe, iż się w godność nie obwijam, jako przystoi temu, którego o dziewkę proszą, i że zbyt jawnie radość okazuję… Lecz owo żyliśmy w strapieniu, nie wiedząc, co nas czeka, i wszystko najgorzej sobie tłumacząc. Przyszło do tego, żeśmy i waszą książęcą mość źle sądzili, aż naraz pokazuje się, że strachy i posądzenia były niesłuszne i że pierwszemu uwielbieniu folgę dać można. To, mówię waszej książęcej mości, jakoby kto brzemię z ramion zdjął…", + "133195": "— Zali i panna Aleksandra tak mnie sądziła?", + "133196": "— Ona? Choćbym Cyceronem był, jeszcze bym jej poprzedniej admiracji dla waszej książęcej mości godnie opisać nie umiał… Tak myślę, że cnota w niej jeno i przyrodzona jakowaś nieśmiałość afektom stała na przeszkodzie. Ale gdy się dowie o szczerych waszej książęcej mości intencjach, tedy jestem pewien, że sercu zaraz cugli popuści, a ono bryknąć na pastwisko miłości z największym impetem nie omieszka.", + "133197": "— Cyceron by tego ozdobniej nie umiał wyrazić! — odrzekł Bogusław.", + "133198": "— Bo przy szczęściu i wymowa się znajdzie. Lecz skoro wasza książęca mość tak wdzięcznie wszystkiego, co prawię, słuchać raczysz, tedy już do ostatka będę szczery.", + "133199": "— Bądź szczery, panie mieczniku…", + "133200": "— Bo choć to dziewka młoda, ale hic mulier i przy męskim zgoła umyśle, dziw, jak charakterna. Tam, gdzie niejeden by doświadczony człek się zawahał, ona ani się namyśli. Co złe, to na lewo, co dobre, na prawo… a sama też na prawo. Słodkie to niby, a jak raz sobie drogę obierze, chociażby armaty, na nic! bo już nie zboczy. W dziada i we mnie się wdała; ojciec był żołnierz zawołany, ale człek miękki… matka zasię, Wojniłłowiczówna de domo, cioteczna siostra Kulwiecówny, także była charakterna.", + "133201": "— Rad to słyszę, mości mieczniku!", + "133202": "— Owóż nie uwierzysz, mości książę, jakie to licho na Szwedów, ba! na wszystkich nieprzyjaciół Rzeczypospolitej zawzięte. Gdyby kogoś o zdradę, choćby najmniejszą, posądzała, już by abominację nieprzezwyciężoną do niego czuła, choćby to anioł był, nie człowiek… Wasza książęca mość! wybacz staremu, który ojcem twoim mógłby z wieku, jeśli nie z godności być: porzuć Szweda… Toż to gorszy Tatara ojczyzny ciemięzca! Rusz przeciw takim synom swoje wojska, a nie tylko ja, ale i ona pociągnie z tobą w pole! Wybaczaj, wasza książęca mość, wybaczaj!… Ot! powiedziałem, com myślał!", + "133203": "Bogusław przemógł się po chwili milczenia i tak mówić począł:", + "133204": "— Panie mieczniku dobrodzieju! Godziło się wam wczoraj jeszcze przypuszczać, ale dziś już się nie godzi, że wam chcę jeno piaskiem w oczy rzucić, mówiąc, iż po stronie króla i ojczyzny stoję. Owóż pod przysięgą, jako krewnemu, powtarzam, że com o pokoju i o jego kondycjach rzekł, to była szczera prawda. Wolałbym i ja ruszyć w pole, bo mnie do tego natura ciągnie, ale żem widział, iż nie w tym ratunek, z czystej miłości musiałem się innego sposobu chwycić… I to mogę rzec, iżem niesłychanej rzeczy dokazał, bo żeby po straconej wojnie taki pokój zawrzeć, aby zwycięska potęga szła jeszcze na służbę zwyciężonej, tego by się sam najchytrzejszy z ludzi Mazarin nie powstydził… Nie panna Aleksandra jedna, ale i ja na równi z nią odium do nieprzyjaciół czuję. Co jednak czynić? Jako tę ojczyznę ratować? Nec Hercules contra plures! Więc pomyślałem sobie tak: „Miast zginąć, co byłoby i łatwiej, i pocieszniej, trzeba ją ratować.” A iżem się w sprawach tego rodzaju u wielkich statystów ćwiczył, żem to elektora krewny i u Szwedów, za przyczyną brata Janusza, dobrze widziany, wnet począłem rokowania, a jaki był ich cursus i dla Rzeczypospolitej pożytek, to już waszmość wiesz: koniec wojny, uwolnienie spod opresji katolickiej waszej wiary, kościołów, duchowieństwa, stanu szlacheckiego, pospólstwa, pomoc szwedzka na wojnę moskiewską i kozacką, a bogdaj rozszerzenie granic… Za to zaś wszystko to jedno ustępstwo, że Carolus po Kazimierzu królem ma zostać. Kto więcej w tych czasach dla ojczyzny uczynił, niech mi stanie do oczu!", + "133205": "— Prawda jest… ślepy by zobaczył… jeno stanowi szlacheckiemu okrutnie markotno będzie, że wolna elekcja ustanie.", + "133206": "— A co ważniejsze, elekcja czy ojczyzna?", + "133207": "— Wszystko jedno, mości książę, boć to kardynalny fundament Rzeczypospolitej… A cóż jest ojczyzna, jeżeli nie zbiór praw, przywilejów i wolności, stanowi szlacheckiemu przysługujących?… Pana i pod obcym panowaniem znaleźć można.", + "133208": "Gniew i nuda przeleciały błyskawicą po obliczu Bogusława.", + "133209": "— Carolus — rzekł — podpisze pacta conventa, jako i poprzednicy podpisywali, a po jego śmierci obierzem sobie, kogo zechcem… choćby tego Radziwiłła, który się z Billewiczówny narodzi.", + "133210": "Miecznik stał przez chwilę jakoby olśniony tą myślą, na koniec podniósł rękę w górę i zakrzyknął z wielkim zapałem:", + "133211": "— Consentior!…", + "133212": "— Tak i ja myślę, że się waść zgadzasz, choćby potem tron dziedziczny w naszej rodzinie miał zostać — rzekł ze złośliwym uśmiechem książę. — Tacyście wszyscy!… Ale to rzecz późniejsza. Tymczasem trzeba, żeby układy do skutku doszły… Rozumiesz waszmość, panie stryjcu?", + "133213": "— Trzeba, jako żywo trzeba! — powtórzył z głębokim przekonaniem miecznik.", + "133214": "— Dojść zaś mogą dlatego, że wdzięcznym jestem jego szwedzkiemu majestatowi pośrednikiem, a wiesz, waszmość, z jakowych przyczyn?… Oto, Carolus ma jedną siostrę za de la Gardie, a drugą, księżniczkę biponcką, jeszcze panną, i tę chce za mnie wydać, aby się z domem naszym skoligacić i gotową partię mieć na Litwie. Stąd jego dla mnie powolność, do której go i wuj elektor nakłania.", + "133215": "— Jakże to? — spytał zaniepokojony miecznik.", + "133216": "— Tak, mości mieczniku, że za waszego gołąbka oddałbym wszystkie księżniczki biponckie, razem z księstwem nie tylko Dwóch, ale i wszystkich na świecie Mostów. Jeno mi drażnić szwedzkiej bestii nie wypada, za czym udaję powolne dla ich rokowań ucho; ale niech jeno traktat podpiszą, zobaczymy!", + "133217": "— Ba! to gotowi nie podpisać, gdy się dowiedzą, żeś się wasza książęca mość ożenił?", + "133218": "— Mości mieczniku — rzekł z powagą książę — posądziłeś mnie o nieszczerość dla ojczyzny… Ja zaś, jako prawy obywatel, pytam cię teraz: mamli prawo dla swej prywaty dobro Rzeczypospolitej poświęcić?", + "133219": "Pan Tomasz słuchał.", + "133220": "— Więc co będzie?", + "133221": "— Pomyśl sam waszmość: co ma być?", + "133222": "— Dla Boga, widzę już, że ślub musi być odłożony, a przysłowie mówi: „Co się odwlecze, to i uciecze.”", + "133223": "— Ja serca nie zmienię, bom na całe życie pokochał, a i to trzeba waszmości wiedzieć, że wiernością samą cierpliwą Penelopę mógłbym zawstydzić.", + "133224": "Miecznik przeląkł się jeszcze bardziej, bo właśnie całkiem przeciwne o wierności książęcej miał mniemanie, które i reputacja powszechna potwierdzała, książę zaś jakby na dobitkę dodał:", + "133225": "— Ale masz wasza mość słuszność, że jutra swego nikt nie pewien: mogę zachorzeć, ba! nawet zbiera mi się na jakowąś obłożnicę, bom wczoraj tak zdrętwiał, że mnie ledwie Sakowicz odratował; mogę umrzeć, zginąć na wyprawie przeciwko Sapieże, a co będzie mitręgi, molestowań, zmartwień, tego by na wołowej skórze nie spisał.", + "133226": "— Na rany boskie, radź mości książę!", + "133227": "— Co ja poradzę? — odrzekł ze smutkiem książę — chociaż sam bym rad, ażeby klamka jak najprędzej zapadła.", + "133228": "— Otóż, żeby zapadła… Wziąć ślub, a potem co będzie, to będzie…", + "133229": "Bogusław zerwał się na równe nogi.", + "133230": "— Na świętą Ewangelię! Waszmość ze swoim rozumem kanclerzem litewskim powinien byś zostać. Przez trzy dni inny by tego nie wymyślił, co waszmości od razu do głowy przyszło! Tak jest! tak! wziąć ślub i cicho siedzieć. To głowa! Ja i tak za dwa dni na Sapiehę ruszam, bo mus! Przez ten czas przejście tajemne do komnatki panieńskiej się urządzi, a potem w drogę! To głowa statysty! Dwóch albo trzech konfidentów do tajemnicy przypuścim i za świadków weźmiem, aby ślub odbył się formaliter. Intercyzę spiszem, wiano ubezpieczym, do którego zapis dołączę, i do czasu — sza! Mieczniku dobrodzieju! dziękujęć z serca, dziękuję! Pójdź w moje objęcia, stryjcu, bo tobie najlepszą radę zawdzięczam. Nie ja będę protestował! Pójdź w moje objęcia, a potem do mojej śliczności… Będę odpowiedzi jej czekał, jako na węglach! Tymczasem zaś Sakowicza po księdza wyprawię! Bądź zdrów, ojczyku, a da Bóg, wkrótce i dziadku Radziwiłła!", + "133231": "To rzekłszy, książę wypuścił zdumionego szlachcica z objęcia i wypadł z komnaty.", + "133232": "— Dla Boga! — rzekł do siebie, ochłonąwszy, miecznik. — Dałem taką rozumną radę, że i Salomon by się nie powstydził, a wolałbym, żeby się bez niej obyło. Tajemnica tajemnicą… Wszakże, łam głowę, tłucz łbem o ścianę, nie może inaczej być… Hm! nie może inaczej być! ślepy dojrzy! Bogdaj tych Szwedów mróz ścisnął i wydusił w ostatku!… Żeby nie owe rokowania, to ślub odbyłby się z ceremoniami, jeszcze by cała Żmudź się na weselisko zjechała. A tu do własnej żony mąż musi w wojłokach chodzić, żeby hałasu nie narobić. Tfu, do licha! Nie tak prędko jeszcze Sicińscy popękają, choć Bogu chwała, że ich to nie minie…", + "133233": "To rzekłszy, poszedł do Oleńki.", + "133234": "Książę tymczasem naradzał się w dalszym ciągu z Sakowiczem.", + "133235": "— Tańcował szlachcic na dwóch łapach jak niedźwiedź — mówił Sakowiczowi — ale też mnie wymęczył! Uf! uścisnąłem go za to, aż mu żebra zatrzeszczały, i trząsłem nim tak, iż myślałem, że mu buty razem z wiechciami z nóg zlecą… A com mu powiedział: „stryjcu”, to aż w oczach pęczniał, jakby się całą faską bigosu udławił. Tfu! tfu! poczekaj! uczynię cię stryjcem, ale takich stryjców mam na kopy po całym świecie… Sakowicz! widzę już, jako ona mnie w swojej komnatce czeka i przyjmuje, oczki zamknąwszy i rączęta skrzyżowawszy… Czekaj i ty! wycałuję ja ci te oczki… Sakowicz! weźmiesz dożywociem Prudy za Oszmianą! Kiedy Plaska może tu stanąć?", + "133236": "— Przed wieczorem! Dziękuję waszej książęcej mości za Prudy…", + "133237": "— Nic to! Przed wieczorem? to znaczy lada chwila… żeby to można dziś jeszcze, choćby o północy, ów ślub wziąć. Masz gotową intercyzę?", + "133238": "— Mam. Hojny byłem w imieniu waszej książęcej mości. Birże pannie oprawą zapisałem… Będzie miecznik wył jak pies, gdy mu się to potem odbierze.", + "133239": "— Posiedzi w lochu, to się uspokoi.", + "133240": "— Nie trzeba i tego. Jak ślub pokaże się nieważny, to i wszystko nieważne. A nie mówiłem waszej książęcej mości, że się zgodzą?", + "133241": "— Nie czynił najmniejszych trudności… Ciekawym, co ona powie… Jakoś go nie widać!", + "133242": "— Padli sobie w ramiona i z rozczulenia płaczą, a błogosławią waszą książęcą mość, a nad dobrocią i urodą się unoszą.", + "133243": "— Nie wiem, czyli nad urodą, bo jakoś mizernie wyglądam. Ciąglem niezdrów i boję się, żeby ona wczorajsza zdrętwiałość znów nie przyszła.", + "133244": "— Ej, byleś wasza książęca mość ciepła zażywał…", + "133245": "Książę już stał przed zwierciadłem.", + "133246": "— Oczy mam podsiniałe i kiep Fouret brwi mi dziś krzywo uczernił. Patrz, czy nie krzywo? Każę mu palce wkręcić w kurek od muszkietu, a małpę zrobię moim kamerdynerem. Co to jest, że miecznika nie ma?… Chciałbym już do panny! Przecie pocałować się przed ślubem pozwoli… pocałować… posmakować!… Jak prędko się dziś ściemnia… Na Plaskę, jeśliby się wzdragał, trzeba obcążki do ognia wsadzić…", + "133247": "— Plaska nie będzie się wzdragał, to szelma spod ciemnej gwiazdy!", + "133248": "— I ślub da po szelmowsku.", + "133249": "— Szelma szelmę po szelmowsku ożeni.", + "133250": "Książę wpadł w dobry humor.", + "133251": "— Gdzie rajfur drużbą, nie może być innego ślubu.", + "133252": "Na chwilę umilkli i poczęli się śmiać obaj, ale rzechotanie ich dziwnie złowrogo rozlegało się po ciemnej izbie. Noc zapadała coraz głębsza.", + "133253": "Książę począł chodzić po pokoju, stukając głośno czekanikiem, którym podpierał się silnie, bo od ostatniego odrętwienia nogi mu jeszcze niezbyt służyły.", + "133254": "Wtem pachołkowie wnieśli kandelabry ze świecami i wyszli, lecz pęd powietrza pochylił płomienie świec tak, iż długo nie mogły się palić prosto, topiąc tymczasem obficie wosk.", + "133255": "— Patrz, jak się świecę palą — rzekł książę. — Cóż stąd wróżysz?", + "133256": "— Że jedna cnota stopi się dziś jak wosk.", + "133257": "— Dziw, jak długo trwa to chybotanie.", + "133258": "— Może dusza starego Billewicza przelatuje nad płomieniami.", + "133259": "— Głupiś! — rzekł porywczo książę Bogusław — ogromnieś głupi! A wybrał też sobie porę do mówienia o duchach!", + "133260": "Nastała chwila milczenia.", + "133261": "— W Anglii powiadają — ozwał się książę — że jak duch jakowy jest w izbie, to każda świeca będzie ci się palić błękitno, a te, patrz! płoną żółto, jak zwykle.", + "133262": "— Furda! — rzekł Sakowicz. — W Moskwie są ludzie…", + "133263": "— Cicho no!… — przerwał Bogusław. — Miecznik nadchodzi… Nie! to wiatr porusza okiennicą. Diabli nadali tę ciotkę dziewczyny… Kulwiec-Hippocentaurówna! Słyszał kto o czymś podobnym? Ale też i wygląda na Chimerę.", + "133264": "— Chcesz wasza książęca mość, to się z nią ożenię. Nie będzie zawadzać. Plaska nas zlutuje na poczekaniu.", + "133265": "— Dobrze. Dam jej jaworową łopatę na prezent ślubny, a tobie latarnię, żebyś jej miał czym świecić.", + "133266": "— Ale będę twoim wujaszkiem… Bogusiu…", + "133267": "— Pamiętaj na Kastora! — odparł książę.", + "133268": "— Nie gładź Kastora, mój Polluksie, pod włos, bo może ugryźć!", + "133269": "Dalszą rozmowę przerwało wejście miecznika i panny Kulwiecówny. Książę postąpił ku nim żywo, podpierając się czekanikiem. Sakowicz wstał.", + "133270": "— A co? można do Oleńki? — spytał książę.", + "133271": "Lecz miecznik tylko ręce rozłożył, a głowę spuścił na piersi.", + "133272": "— Mości książę! Synowica moja powiada, że jej testament pułkownika Billewicza zakazuje losem swym rozporządzać, a gdyby nawet nie zakazywał, tedyby za waszą książęcą mość, nie mając do niej serca, nie wyszła.", + "133273": "— Sakowicz! słyszysz? — ozwał się strasznym głosem Bogusław.", + "133274": "— O tym testamencie i ja wiedziałem — mówił miecznik — alem w pierwszej chwili nie uważał go za niezwalczone impedimentum.", + "133275": "— Drwię sobie z waszych szlacheckich testamentów! — rzekł książę. — Plwam na wasze szlacheckie testamenta! rozumiesz!…", + "133276": "— Ale my nie drwim! — odparł zaperzony pan Tomasz — a wedle testamentu wolno dziewce albo do klasztoru, albo za Kmicica.", + "133277": "— Za kogo, szerepetko? za Kmicica?… Pokażę ja wam Kmiciców!… nauczę was!…", + "133278": "— Kogo to, mości książę, szerepetką nazywasz! Billewicza?", + "133279": "I miecznik za bok się pochwycił w furii największej, lecz Bogusław w jednej chwili trzasnął go obuchem w piersi, aż w szlachcicu jękło i zwalił się na ziemię, sam zaś kopnąwszy leżącego nogą, aby drogę do drzwi otworzyć, wypadł bez kapelusza z komnaty.", + "133280": "— Jezus! Maria! Józef! — wołała panna Kulwiecówna.", + "133281": "Lecz Sakowicz chwycił ją za ramię i przyłożywszy jej kindżał do piersi, mówił:", + "133282": "— Cicho, klejnociku, cicho, turkaweczko najmilsza, bo ci twoje słodkie gardło poderżnę jako kulawej kurze. Siedź tu spokojnie i nie chodź na górę, bo tam się wesele twej siostrzenicy odprawia.", + "133283": "Lecz w pannie Kulwiecównie płynęła również krew rycerska, więc ledwie usłyszała słowa Sakowicza, natychmiast przestrach jej zmienił się w rozpacz i uniesienie.", + "133284": "— Łotrze! zbóju! poganinie! — krzyknęła — zarżnij mnie, bo będę krzyczeć na całą Rzeczpospolitę. Brat zabit, krewna pohańbiona, nie chcę i ja żyć! Bij, zbóju, zarżnij! Ludzie! schodźcie się! patrzajcie!…", + "133285": "Dalsze słowa stłumił Sakowicz, położywszy jej na ustach swą dłoń potężną.", + "133286": "— Cicho, krzywa kądziołko! cicho, zwiędła ruto! — rzekł do niej. — Jać nie będę zarzynał, po co mam diabłu dawać to, co i tak jego, ale żebyś nie mogła jako paw krzyczeć, zanim się uspokoisz, to ci twą wdzięczną buzię własną twoją chustką obwiążę, a sam lutnię wezmę i „wzdychanego” ci zagram. Nie może być inaczej, jeno musisz mnie polubić.", + "133287": "Tak mówiąc, pan starosta oszmiański, z wprawą prawdziwego rzezimieszka, okręcił głowę panny Kulwiecówny chustką, pasem skrępował jej w mgnieniu oka ręce, nogi i rzucił ją na sofę.", + "133288": "Następnie siadł przy niej i wyciągnąwszy się wygodnie, spytał tak spokojnie, jak gdyby zwykłą rozpoczynał rozmowę:", + "133289": "— Jakże waćpanna myślisz? Ja mniemam, że i Boguś równie sobie łatwo poradzi?", + "133290": "Wtem zerwał się na równe nogi, bo drzwi otworzyły się szybko i ukazała się w nich panna Aleksandra.", + "133291": "Twarz miała białą jak kreda, włos nieco rozrzucony, brew namarszczoną i zgrozę w oczach.", + "133292": "Ujrzawszy leżącego miecznika, przyklękła nad nim i poczęła ręką dotykać jego głowy i piersi.", + "133293": "Miecznik odetchnął głęboko, otworzył oczy, podniósł się na wpół i jął rozglądać się po komnacie, jakby zbudzony ze snu, następnie wsparłszy się ręką o ziemię, popróbował wstać, co mu się po chwili przy pomocy panienki udało, więc doszedł chwiejnym krokiem do krzesła i rzucił się w nie.", + "133294": "Oleńka teraz dopiero dostrzegła pannę Kulwiecównę leżącą na sofie.", + "133295": "— Czyś ją waść zamordował? — spytała Sakowicza.", + "133296": "— Uchowaj Boże! — odrzekł starosta oszmiański.", + "133297": "— Rozkazujęć rozwiązać!", + "133298": "Tyle było mocy w jej głosie, że Sakowicz nie odrzekł ani słowa, jak gdyby rozkaz wyszedł od samej księżnej Radziwiłłowej, i począł rozwiązywać zemdloną pannę Kulwiecównę.", + "133299": "— A teraz — rzekła panna — idź do twego pana, któren tam leży na górze.", + "133300": "— Co się stało? — krzyknął, oprzytomniawszy, Sakowicz. — Waćpanna odpowiesz za niego!", + "133301": "— Nie przed tobą, sługo! Precz!", + "133302": "Sakowicz skoczył jak opętany.", + "133303": "Rozdział XVIII", + "133304": "Sakowicz nie odstępował księcia przez dwa dni, bo drugi paroksyzm cięższy był od pierwszego; szczęki Radziwiłła tak się zwarły, że trzeba je było nożem otwierać, aby do ust wlać lekarstwo trzeźwiące. Zaraz potem odzyskał przytomność, jednakże trząsł się, dygotał, podskakiwał na łożu, wyprężał się jak zwierz śmiertelnie postrzelony. Gdy i to minęło, przyszło osłabienie ogromne; przez całą noc patrzył w sufit, nic nie mówiąc. Nazajutrz, po wzięciu odurzających leków, zapadł w sen twardy i ciężki, a koło południa rozbudził się znowu, zlany potem obfitym.", + "133305": "— Jak się wasza książęca mość czuje? — pytał Sakowicz.", + "133306": "— Lepiej mi. Czy nie przyszły jakowe listy?", + "133307": "— Są od elektora i Szteinboka, leżą tu na stole, ale czytanie na później trzeba odłożyć, bo wasza książęca mość sił jeszcze nie masz.", + "133308": "— Dawaj zaraz… słyszysz?", + "133309": "Starosta oszmiański wziął listy i podał, a Bogusław przeczytał je po dwakroć, po czym pomyślał chwilę i rzekł:", + "133310": "— Jutro ruszamy na Podlasie.", + "133311": "— Jutro będziesz, mości książę, w łożu, jako i dzisiaj.", + "133312": "— Będę na koniu jako i ty!… Milcz, nie przeciw się!…", + "133313": "Starosta umilkł i przez chwilę trwała cisza, którą przerywał tylko poważny i powolny tyk-tak gdańskiego zegara.", + "133314": "— Rada była głupia i pomysł głupi — rzekł nagle książę — i ja także głupi, żem cię usłuchał…", + "133315": "— Wiedziałem, że jak się nie uda, to wina na mnie spadnie — odrzekł Sakowicz.", + "133316": "— Boś podrwił głową.", + "133317": "— Rada była roztropna, ale jeśli tam jest jaki diabeł na usługach, który o wszystkim ostrzega, ja za to nie odpowiadam.", + "133318": "Książę podniósł się na łóżku.", + "133319": "— Myślisz?… — rzekł, patrząc bystro na Sakowicza.", + "133320": "— A wasza książęca mość nie zna papistów?", + "133321": "— Znam, znam! I mnie często do głowy przychodziło, że to mogą być czary. Od wczoraj pewien jestem. Utrafiłeś w moją myśl, dlategom cię spytał, zali naprawdę tak mniemasz? Ale które z nich może w komitywę z siłą nieczystą wchodzić?… Przecie nie ona, bo cnotliwa… i nie miecznik, bo za głupi?…", + "133322": "— A choćby ona ciotka…", + "133323": "— Może to być…", + "133324": "— Dla pewności na krzyż ją wczoraj wiązałem, a przed tym przyłożyłem jej nóż do gardzieli i imaginuj sobie wasza książęca mość, patrzę dziś, a ostrze jakoby w ogniu stopione.", + "133325": "— Pokaż!", + "133326": "— Cisnąłem nóż do wody, choć w rękojeści turkus był zacny. Wolałem tego już więcej nie tykać.", + "133327": "— To ci powiem, co mi się wczoraj przygodziło… Wpadłem do niej jak oszalały. Com mówił, nie pamiętam… ale to wiem, że dziewka krzyknęła: „W ogień pierwej się rzucę!” Wiesz, jako tam komin ogromny. I wraz skoczyła! Ja za nią. Porwałem ją wpół. Już się szatki na niej zatliły. Musiałem gasić i trzymać zarazem. Wtem dur mnie schwycił, szczęki mi się ścięły… Rzekłbyś, że mnie kto za żyły w szyi szarpnął… Za czym wydało mi się, że owe iskry, wedle nas latające, zmieniły się w pszczoły i brzęczą jako pszczoły… Ot, jak mnie tu widzisz, prawda!", + "133328": "— I co później?", + "133329": "— Nic już nie pamiętam, jeno taki strach, jak gdybym w niezmierną studnię zlatywał, w jakąś głębię bezdenną. Co za strach!… powiadam ci, co za strach! Teraz jeszcze włosy wstają mi na głowie… I nie sam strach, ale… Jakby powiedzieć… i czczość, i nuda niezmierna, i umęczenie niepojęte… Szczęściem, moce niebieskie były ze mną, inaczej już bym dziś z tobą nie rozmawiał.", + "133330": "— Wasza książęca mość miałeś paroksyzm… Sama choroba często różne jasełeczka przed oczy stawia, ale dla pewności można by kazać nieco lodu na rzece odrąbać i tę babę spławić.", + "133331": "— Jechał ją sęk! I tak jutro ruszamy, a potem przyjdzie wiosna, inne będą zaraz gwiazdy i noce krótkie, wszelką nieczystą siłę debilitujące.", + "133332": "— Skoro mamy jutro ruszać, to już lepiej wasza książęca mość tej dziewki zaniechaj.", + "133333": "— Choćbym nie chciał, muszę… Wcale żądze dziś ode mnie odpadły.", + "133334": "— Puść ich, niech sobie idą do diabła!", + "133335": "— Nie może być!", + "133336": "— Czemu?", + "133337": "— Bo mi się szlachcic do okrutnych pieniędzy przyznał, które są w Billewiczach zakopane. Puszczę ich, to odkopią i pójdą w lasy. Wolę ich tu potrzymać, a pieniądze w rekwizycję wziąć… Teraz wojna, to wolno! Zresztą, sam się ofiarował. Każemy sady w Billewiczach skopać piędź przy piędzi; musimy znaleźć. Miecznik zaś, siedząc tu, przynajmniej hałasu i krzyku na całą Litwę nie naczyni, że go zrabowano. Złości mnie biorą, gdy pomyślę, ilem tu pieniędzy na próżno stracił na owe uciechy i turnieje, a wszystko to na nic! na nic!…", + "133338": "— Mnie już dawno i na tę dziewkę złości brały. A mówię waszej książęcej mości, że gdy wczoraj przyszła i rzekła mi, niby ostatniemu ciurze: „Ruszaj, sługo, na górę, bo tam pan twój leży” — tylko com jej głowy nie ukręcił jako szpakowi, ile żem myślał, że to ona sama pchnęła waszą książęcą mość nożem, czyli ustrzeliła z krócicy.", + "133339": "— Ty wiesz, iż nie lubię, żeby kto u mnie rządził jak szara gęś… I dobrze, żeś tego nie uczynił, bo kazałbym cię owymi żelazkami szczypać, które na Plaskę były przygotowane… Wara ci od niej…", + "133340": "— Plaskę jużem wyprawił z powrotem. Okrutnie był zdziwiony, nie wiedząc, po co go przywieźli i po co każą precz. Chciał coś za fatygę, że to, powiada, „w handlu mam straty”, alem mu rzekł: w nagrodę skórę całą wywozisz!… Zali to naprawdę jutro mamy ruszać na Podlasie?", + "133341": "— Jako Bóg w niebie. A wojska powyprawiane wedle moich rozkazów?", + "133342": "— Rajtarie wyszły już do Kiejdan, skąd mają do Kowna ruszyć i tam czekać… Nasze polskie chorągwie są jeszcze tu, nie zdało mi się naprzód ich wyprawiać. Ludzie niby pewni, a przecie mogliby się z konfederatami zwąchać. Głowbicz pojedzie z nami; semenowie pod Wrotyńskim także, Karlström ze Szwedy idzie w przedniej straży… Po drodze ma rozkaz rebelizantów, a zwłaszcza chłopstwo wycinać.", + "133343": "— Dobrze.", + "133344": "— Kyritz z piechotą ma ciągnąć z wolna, ażeby w ciężkim terminie było się o kogo oprzeć. Jeśli mamy iść naprzód jako piorun i cały rachunek nasz na szybkości polega, to nie wiem, jeżeli pruskie i szwedzkie rajtarie będą nam przydatne. Szkoda, że nie staje polskich chorągwi, bo mówiąc między nami, nie masz nad naszą jazdę…", + "133345": "— A artyleria wyszła?", + "133346": "— Wyszła.", + "133347": "— Jakże? i Paterson?", + "133348": "— Nie! Paterson jest, pilnuje Ketlinga, który własną szpadą zranił się dość szkodliwie. On go bardzo miłuje. Gdybym Ketlinga nie znał, iż odważny oficer, myślałbym, że się umyślnie zakłuł, aby na wyprawę nie iść.", + "133349": "— Trzeba tu będzie ze sto ludzi zostawić, toż w Rosieniach, toż w Kiejdanach. Szwedzkie prezydia szczupłe, a de la Gardie i tak co dzień od Loewenhaupta ludzi żąda. Jak jeszcze i my wyjdziemy, rebelia zapomni o szawelskiej klęsce i znów głowę podniesie.", + "133350": "— Rosną oni i tak. Znów słyszałem, iż Szwedów w Telszach wycięto.", + "133351": "— Szlachta? chłopi?", + "133352": "— Chłopi pod przywództwem księdza, ale są i partie szlacheckie, szczególnie wedle Laudy.", + "133353": "— Laudańscy pod Wołodyjowskim wyszli.", + "133354": "— Siła wyrostków i starców zostało. Ci za broń chwytają, bo to wojennicy z rodu.", + "133355": "— Bez pieniędzy nic rebelia nie wskóra.", + "133356": "— A my się w Billewiczach zasilim. Trzeba być geniuszem jak wasza książęca mość, żeby tak we wszystkim znaleźć poradę.", + "133357": "Bogusław gorzko się uśmiechnął.", + "133358": "— Lepiej w tym kraju cenią tego, kto się królowej jejmości i szlachcie akomodować umie. Geniusz ni cnota nie popłaca. Szczęście, żem to i książęciem Rzeszy, a za nogę mnie przecie do sosny nie przywiążą. Byle mnie intraty z dóbr tu położonych regularnie dochodziły, nie dbam o całą Rzeczpospolitą.", + "133359": "— Żeby tylko konfiskować nie chciano?", + "133360": "— Pierwej my skonfiskujemy Podlasie, jeśli nie całą Litwę. Tymczasem zawołaj mi Patersona.", + "133361": "Sakowicz wyszedł i po chwili wrócił z Patersonem. Rozpoczęła się przy łożu książęcym narada, skutkiem której nazajutrz do dnia miano ruszać i nagłymi pochodami ciągnąć na Podlasie. Książę Bogusław wieczorem czuł się już o tyle lepiej, że ucztował razem z oficerami i żartami do późna się bawił, słuchając z przyjemnością rżenia koni i szczęku oręża gotujących się do pochodu chorągwi.", + "133362": "Chwilami oddychał głęboko i przeciągał się w krześle.", + "133363": "— Widzę, że ta wyprawa zdrowie mi wróci — mówił do oficerów — bom też wśród tych wszystkich układów i zabaw znacznie pole zależał. Ale w Bogu nadzieja, że poczują rękę moją konfederaci i nasz eks-kardynał w koronie.", + "133364": "Na to zaś Paterson ośmielił się odpowiedzieć:", + "133365": "— Szczęście to, że Dalila nie obcięła włosów Samsonowi.", + "133366": "Bogusław popatrzył na niego przez chwilę dziwnym wzrokiem, od którego Szkot już mieszać się począł, ale po chwili oblicze książęce rozjaśniło się strasznym uśmiechem.", + "133367": "— Jeśli filarem jest Sapieha — odrzekł — to nim tak potrząsnę, że cała Rzeczpospolita na łeb mu runie.", + "133368": "Rozmowa była prowadzona po niemiecku, więc wszyscy cudzoziemscy oficerowie-jurgieltnicy zrozumieli ją doskonale i odpowiedzieli chórem:", + "133369": "— Amen!", + "133370": "Nazajutrz pochód z księciem na czele wyruszył do dnia. Szlachta pruska, którą świetny dwór przywabiał, poczęła zaraz wynosić się do domów.", + "133371": "Za nimi ruszyli do Tylży ci, którzy w Taurogach szukali przed groźbami wojny schronienia, a którym Tylża wydała się teraz bezpieczniejszą. Zostali tylko miecznik, panna Kulwiecówna i Oleńka, nie licząc Ketlinga i starego oficera Brauna, który nad szczupłym prezydium miał komendę.", + "133372": "Miecznik po owym uderzeniu obuszkiem leżał dni kilkanaście, krew od czasu do czasu ustami oddając, że jednak żadna kość nie była złamana, począł z wolna przychodzić do siebie i o ucieczce zamyślać.", + "133373": "Tymczasem nadjechał ciwun z Billewicz z listem od samego Bogusława. Miecznik nie chciał z początku pisma czytać, lecz wkrótce namyślił się inaczej, idąc w tym za radą panienki, która była zdania, że lepiej znać wszystkie zamiary nieprzyjaciela.", + "133374": "„Mnie wielce miłościwy panie Billewicz! Concordia res parvae crescunt, discordia maximae dilabuntur! Fata to sprawiły, iżeśmy się nie rozstali tak zgodnie, jakby sobie moje afekta dla WPana i jego wdzięcznej synowicy życzyć mogły, w czym, dalibóg, nie moja wina, gdyż to WPan wiesz najlepiej, iżeście mnie za moje szczere intencje niewdzięcznością nakarmili. Co się zaś w gniewie czyni, tego wedle amicycji w rachubę brać nie trzeba, tuszę przeto, że popędliwe me uczynki zechcesz WPan krzywdą, której od was doznałem, zgoła wyekskuzować. Ja wam też z serca odpuszczam, jako mi chrześcijańska miłość nakazuje, i do zgody powrócić pragnę. Żeby zaś WPanu dać rękojmię, że urazy w sercu nie zostało, nie osądziłem za rzecz godną odmawiać WPanu tej przysługi, której ode mnie żądałeś, i pieniądze WMPanowe przyjmuję…”", + "133375": "Tu miecznik przestał czytać, uderzył kułakiem w stół i zakrzyknął:", + "133376": "— Pierwej mnie na marach zobaczy niż szeląg z mojej szkatuły!…", + "133377": "— Czytaj ojciec dalej — rzekła Oleńka.", + "133378": "Miecznik podniósł znów pismo do oczu.", + "133379": "„…Której gotowizny dobywaniem nie chcąc WPana trudzić i zdrowia jego w dzisiejszych burzliwych czasach na szwank wystawiać, kazałem sam ją wydobyć i obliczyć…”", + "133380": "W tym miejscu zabrakło panu miecznikowi głosu i list wypadł mu z rąk na podłogę; przez chwilę zdawało się, że mowa została szlachcicowi odjętą, bo palcami tylko chwycił się za czuprynę i targał ją z całej siły:", + "133381": "— Bij, kto w Boga wierzy! — zakrzyknął wreszcie.", + "133382": "Na to Oleńka:", + "133383": "— Jedna krzywda więcej, kara boska bliżej, bo miara wkrótce się dopełni…", + "133384": "Rozdział XIX", + "133385": "Rozpacz miecznika była tak wielka, że panna musiała go pocieszać i zapewniać, że tych pieniędzy za przepadłe uważać nie trzeba, bo przecie sam list ów za skrypt starczy, a Radziwiłła, pana tylu dóbr na Litwie i Rusi, jest na czym poszukiwać.", + "133386": "Natomiast, że trudno było przewidzieć, co ich oboje spotkać jeszcze może, zwłaszcza gdyby Bogusław powrócił zwycięsko do Taurogów, poczęli tym gorliwiej myśleć o ucieczce.", + "133387": "Oleńka radziła ją wszelako odłożyć, dopóki by Hassling-Ketling nie wyzdrowiał, bo Braun był to posępny i nieużyty żołdak, pilnujący ślepo rozkazów, i niepodobna było go przejednać.", + "133388": "Co do Ketlinga, wiedziała doskonale panienka, że dlatego się zranił, aby przy niej pozostać, zatem wierzyła głęboko, że wszystko dla niej uczynić gotów. Sumienie niepokoiło ją wprawdzie bez ustanku pytaniami, czy ma prawo dla własnego ocalenia poświęcać cudzy los, a może i życie, lecz groźby, które nad nią wisiały w Taurogach, były tak straszne, że stokroć przewyższały niebezpieczeństwa, na jakie Ketling z powodu opuszczenia służby mógł być narażony. Bo przecie Ketling, jako wyborny oficer, wszędy mógł znaleźć służbę, i to szlachetniejszą, a z nią razem i potężnych protektorów, jako król, jako pan Sapieha lub pan Czarniecki. I będzie przy tym służył dobrej sprawie, i znajdzie pole wywdzięczenia się temu krajowi, który go, wygnańca, przygarnął. Śmierć grozi mu tylko w takim razie, gdyby wpadł w ręce Bogusława, ale przecie Bogusław nie włada jeszcze w całej Rzeczypospolitej.", + "133389": "Panna przestała się wahać i gdy zdrowie młodego oficera polepszyło się już tak znacznie, że mógł służbę odbywać, wezwała go do siebie.", + "133390": "Ketling stanął przed nią blady, wynędzniały, bez kropli krwi w twarzy, ale pełen zawsze czci, uwielbienia i pokory.", + "133391": "Na jego widok łzy zakręciły się w oczach Oleńce, bo przecie była to jedyna życzliwa dusza w Taurogach, a taka przy tym biedna i cierpiąca, że gdy Oleńka na powitanie spytała go o zdrowie, młody oficer odrzekł:", + "133392": "— Niestety, pani, wraca, a tak by mi było dobrze umrzeć…", + "133393": "— Waćpanu trzeba porzucić tę służbę — odrzekła, patrząc nań ze współczuciem dziewczyna — bo tak zacnemu sercu trzeba pewności, że zacnej sprawie, zacnemu panu służy.", + "133394": "— Niestety! — powtórzył oficer.", + "133395": "— Kiedy kończy się służba waćpana?", + "133396": "— Za pół roku dopiero.", + "133397": "Oleńka pomilczała chwilę, po czym podniosła na niego swe cudne oczy, które w tej chwili przestały być surowe, i rzekła:", + "133398": "— Słuchaj mnie, panie kawalerze. Będę mówiła jako do brata, jako do serdecznego konfidenta: waćpan możesz i powinieneś się uwolnić.", + "133399": "To rzekłszy, wyznała mu wszystko: i zamiar ucieczki, i to, że na jego pomoc rachuje. Poczęła mu przedstawiać, że służbę wszędy może znaleźć, a piękną, jako jego dusza jest piękną, a zaszczytną, jak honor rycerski wymagać może; wreszcie takimi skończyła słowy:", + "133400": "— Ja waćpanu do śmierci będę wdzięczną. Pod bożą opiekę chcę się schronić i Bogu w zakonie ślubować, ale gdziekolwiek będziesz, daleko czy blisko, na wojnie, w pokoju, będę się za waćpana modliła, będę prosiła Boga, by bratu mojemu i dobroczyńcy dał spokój i szczęście, gdy ja prócz wdzięczności i modlitwy nic mu więcej dać nie mogę…", + "133401": "Tu głos jej zadrżał, a oficer słuchał jej słów, bledniejąc jak chusta, na koniec klęknął, obie dłonie przyłożył do czoła i głosem do jęku podobnym odrzekł:", + "133402": "— Nie mogę, pani! nie mogę!…", + "133403": "— Waćpan mi odmawiasz? — spytała ze zdumieniem Billewiczówna.", + "133404": "A on zamiast odpowiedzieć modlić się począł.", + "133405": "— Boże wielki i miłosierny! — mówił. — Od dziecinnych lat nigdy fałsz nie postał na wargach moich, nigdy nie splamił mnie krzywy uczynek. Wyrostkiem będąc, broniłem tą słabą ręką króla mojego i ojczyzny, za cóż, Panie, karzesz mnie tak ciężko i zsyłasz mękę, do której, sam widzisz, sił mi brakuje!", + "133406": "Tu zwrócił się do Oleńki:", + "133407": "— Pani, ty nie wiesz, co to jest rozkaz dla żołnierza, że w posłuchu nie tylko jego obowiązek, ale jego cześć i honor. Mnie, pani, wiąże przysięga, i więcej niż przysięga, bo słowo rycerskie, że służby przed terminem nie porzucę i co do niej należy, ślepo spełnię. Jam żołnierz i szlachcic i tak mi dopomóż Bóg, jako nigdy w życiu nie pójdę śladem takich jurgieltników, którzy honor i służbę zdradzają. A nawet na rozkaz, nawet na prośbę twoją, pani, słowa nie złamię, choć w męce to mówię i bólu. Gdybym, mając rozkaz nie puszczać nikogo z Taurogów, stał na straży przy bramie i gdybyś wówczas ty sama, pani, przejść ją wbrew rozkazowi chciała, tedy przeszłabyś, ale po moim trupie. Tyś mnie, pani, nie znała i zawiodłaś się na mnie. Ale zlituj się, zrozumiej, że ja ci do ucieczki pomagać nie mogę i słuchać nawet o niej nie powinienem, gdyż rozkaz jest wyraźny, gdyż odebrał go Braun i nas pięciu pozostałych tu oficerów. Boże, Boże! gdybym był przewidział taki rozkaz, wolej bym poszedł na tę wyprawę… Ja panią nie przekonam, nie uwierzysz mi, a jednak Bóg widzi, Bóg niech tak mnie sądzi po śmierci, jako prawda, że życie dałbym ci bez wahania… honoru nie mogę, nie mogę!", + "133408": "To rzekłszy, Ketling załamał ręce i umilkł wyczerpany zupełnie, jeno począł oddychać szybko.", + "133409": "Oleńka nie ochłonęła jeszcze ze zdumienia. Nie miała czasu ni zastanowić się, ni ocenić, jak należy, tej duszy wyjątkowej w swej szlachetności; czuła tylko, że usuwa się jej z rąk ostatnia deska ratunku, zawodzi ją jedyny sposób wydostania się z nienawistnej niewoli.", + "133410": "Lecz próbowała jeszcze opierać się.", + "133411": "— Panie — rzekła po chwili. — Jestem wnuczką i córką żołnierza; dziad i ojciec mój również honor nad życie cenili, ale właśnie dlatego nie do wszystkich posług daliby się byli ślepo używać…", + "133412": "Ketling wydobył drżącą ręką pismo z kalety, podał je Oleńce i rzekł:", + "133413": "— Sądź, pani, czy rozkaz służby nie tyczy?", + "133414": "Oleńka rzuciła okiem na papier i przeczytała, co następuje: „Ponieważ doszło do naszej wiadomości, że urodzony Billewicz, miecznik rosieński, zamierza opuścić skrycie rezydencję naszą w zamiarach nam nieprzyjaznych: mianowicie, aby znajomych, koligatów, krewnych i klientów swoich ad rebelionem przeciw jego szwedzkiemu majestatowi i nam excitare, przeto polecamy oficerom, na praesidium w Taurogach zostającym, urodzonego Billewicza wraz z synowicą jako zakładników i jeńców wojennych strzec i ucieczki ich nie dopuścić, pod utratą honoru i sub poena sądu wojennego…” etc.", + "133415": "— Rozkaz przyszedł z pierwszego postoju, po wyjeździe księcia — rzekł Ketling — dlatego jest na piśmie.", + "133416": "— Niech się dzieje wola boża! — rzekła po chwili milczenia Oleńka. — Stało się.", + "133417": "Ketling czuł, że wypada mu już odejść, i nie ruszał się z miejsca. Blade jego wargi poruszały się od czasu do czasu, jak gdyby chciał coś mówić i nie mógł głosu wydobyć.", + "133418": "Dławiło go pragnienie, by paść jej do nóg i żebrać przebaczenia, lecz z drugiej strony czuł, że ona dosyć ma własnego nieszczęścia, i znajdował jakąś dziką rozkosz w tym, że i on cierpi i że będzie cierpiał bez skargi.", + "133419": "Na koniec skłonił się i wyszedł w milczeniu, ale zaraz w korytarzu pozrywał bandaże, które miał na świeżej ranie, i padł zemdlony, a gdy po upływie godziny straż pałacowa znalazła go leżącego blisko schodów i odniosła do cekhauzu, rozchorował się ciężko i przez dwa tygodnie nie mógł opuścić łoża.", + "133420": "Oleńka po odejściu Ketlinga pozostała czas jakiś jakby odurzona. Spodziewała się prędzej śmierci aniżeli jego odmowy, dlatego w pierwszej chwili, pomimo całego hartu duszy, zbrakło jej sił, energii, uczuła się słabą jak zwykła niewiasta, a chociaż nieświadomie powtarzała: „Dziej się wola boża!” — przecie żal zawodu wziął górę nad rezygnacją i łzy obfite a gorzkie puściły się jej z oczu.", + "133421": "W tej chwili nadszedł miecznik, a spojrzawszy na synowicę odgadł zaraz, że mu niepomyślną wieść ma zwiastować, więc spytał żywo:", + "133422": "— Dla Boga! co tam znowu?", + "133423": "— Ketling odmawia — odrzekła dziewczyna.", + "133424": "— Wszystko tu łotry, szelmy i arcypsy! Jak to? i ten nie chce pomóc?", + "133425": "— Nie tylko nie chce on pomóc — odrzekła, skarżąc się jak małe dziecko — ale powiada jeszcze, że przeszkodzi, choćby też i polec mu przyszło.", + "133426": "— Czemu? na rany Pańskie! czemu?", + "133427": "— Bo taka już nasza dola! Ketling nie zdrajca, ale taka już nasza dola, bośmy najnieszczęśliwsi ze wszystkich ludzi!", + "133428": "— Bodaj tych wszystkich heretyków pioruny zatrzasły! — krzyknął miecznik. — Na cnotę nastają, łupią, kradną, więżą… Bodaj wszystko już przepadło! Nie żyć uczciwym ludziom w takich czasach!", + "133429": "Tu począł chodzić spiesznym krokiem po komnacie i pięściami wygrażać, na koniec ozwał się, zgrzytnąwszy zębami:", + "133430": "— Wolałem wojewodę wileńskiego, wolę tysiąc razy nawet Kmicica niż tych uperfumowanych szelmów bez czci i sumienia!", + "133431": "A gdy Oleńka nie odrzekła nic, tylko jeszcze mocniej płakać zaczęła, pan miecznik złagodniał i po chwili tak mówić począł:", + "133432": "— Nie płacz. Kmicic mi do głowy przyszedł jeno dlatego, że ten by nas przynajmniej wyrwać z tej babilońskiej niewoli potrafił. Dałby ci on wszystkim Braunom, Ketlingom, Patersonom i samemu Bogusławowi! Ale zresztą wszyscy zdrajcy jednacy! Nie płacz! Płakaniem nic nie wskórasz, a tu radzić trzeba. Nie chce Ketling pomagać… żeby go skrzywiło!… to się bez niego obejdziem… Męski niby animusz w tobie, a w ciężkim terminie jeno szlochać umiesz… Co powiada Ketling?", + "133433": "— Powiada, że książę kazał nas jako jeńców wojennych strzec, bojąc się, żebyś stryjko partii nie zebrał i do konfederatów nie poszedł.", + "133434": "Pan miecznik wziął się w boki:", + "133435": "— A! a! boi się, szelma!… I ma słuszność, bo tak uczynię, jako Bóg w niebie!", + "133436": "— Mając zaś rozkaz, który służby tyczy, Ketling pod czcią musi go spełnić.", + "133437": "— Dobrze!… Obejdziem się bez heretyckiej pomocy!", + "133438": "Oleńka otarła łzy.", + "133439": "— I stryjko myślisz, że będzie można?", + "133440": "— Myślę, że trzeba, a jak trzeba, to i można, choćbyśmy mieli po powrozach spuszczać się z tych okien.", + "133441": "A panienka zaraz na to:", + "133442": "— Moja wina, żem płakała… Radźmy jak najprędzej!", + "133443": "Łzy jej całkiem oschły i brwi ściągnęły się znowu od myślenia, z dawną stanowczością i energią.", + "133444": "Jakoż pokazało się, że miecznik nie umie rady znaleźć i że imaginacja panny o wiele w sposoby obfitsza. Lecz ciężko i jej szło, bo to było jasne, że ich tam muszą strzec pilnie.", + "133445": "Postanowili tedy nie prędzej próbować, aż pierwsze wieści od Bogusława przyjdą do Taurogów. W tym całą złożyli nadzieję, spodziewając się kary boskiej na zdrajcę ojczyzny i bezczestnego człeka. Mógł on przecie polec, mógł obłożnie zachorzeć, mógł być pobity przez Sapiehę, a wówczas niezawodnie powstałby w całych Taurogach popłoch i nie tak by już bacznie bram strzeżono.", + "133446": "— Znam ja pana Sapiehę — mówił, pokrzepiając siebie i Oleńkę, miecznik — wojennik to powolny, ale akuratny, i dziw, jak zawzięty. Exemplum jego dla majestatu i ojczyzny wierność. Zastawił się, wyprzedał, a taki potęgę zebrał, przy której Bogusławowa jedno nic. Tamto poważny senator, to fircyk, tamto prawy katolik, to heretyk, tamto sama roztropność, to paliwoda! Przy kim może być wiktoria i błogosławieństwo boże? Ustąpi ta radziwiłłowska noc przed sapieżyńskim dniem, ustąpi! Chybaby kary i sprawiedliwości na tym świecie nie było!… Czekajmy jeno wieści i módlmy się za powodzenie pana Sapieżyńskiego oręża.", + "133447": "Poczęli tedy wyczekiwać, ale przeszedł miesiąc, długi, ciężki dla strapionych serc, nim pierwszy goniec przybył, a i to wysłany nie do Taurogów, ale do Szteinboka, do Prus Królewskich.", + "133448": "Ketling, który od czasu ostatniej rozmowy nie śmiał stanąć przed oczyma Oleńki, przysłał jej zaraz kartkę z następującą wiadomością:", + "133449": "„Książę Bogusław zniósł pana Krzysztofa Sapiehę koło Brańska; kilka chorągwi jazdy i piechoty w pień wyciętych. Idzie na Tykocin, pod którym stoi Horotkiewicz.”", + "133450": "Dla Oleńki był to po prostu grom. Wielkość wodza i dzielność rycerska znaczyły dla jej dziewczęcego umysłu jedno i to samo, że zaś widziała Bogusława w Taurogach pokonywającego z łatwością najdzielniejszych rycerzy, przeto, zwłaszcza po owej wiadomości, wyobraziła go sobie jako złą, ale niezwyciężoną siłę, której nikt nie sprosta.", + "133451": "Nadzieja, aby Bogusław mógł być pokonany, zgasła w niej zupełnie. Próżno miecznik uspokajał ją i pocieszał tym, że młody książę nie zmierzył się jeszcze ze starym panem Sapiehą, próżno jej zaręczał, że sama godność hetmańska, którą król świeżo pana Sapiehę przyozdobił, musi dać temu ostatniemu stanowczą nad Bogusławem przewagę, nie wierzyła, nie śmiała wierzyć.", + "133452": "— Kto jego zwycięży? kto mu sprosta?… — odpowiadała ustawicznie.", + "133453": "Dalsze wieści zdawały się potwierdzać jej obawy.", + "133454": "W kilka dni później Ketling znów nadesłał kartkę z doniesieniem o rozbiciu Horotkiewicza i wzięciu Tykocina. „Całe Podlasie (pisał) jest już w ręku księcia, który nie czekając na pana Sapiehę, sam wielkimi pochodami ciągnie na niego.”", + "133455": "„I pan Sapieha zniesion będzie!” — pomyślała dziewczyna.", + "133456": "Tymczasem nadleciała niby jaskółka, zwiastunka wiosny, wieść z innych stron. Na te przymorskie brzegi Rzeczypospolitej przyleciała ona późno, ale za to ubrana we wszystkie tęczowe blaski cudownej legendy z pierwszych wieków chrześcijaństwa, gdy jeszcze święci chodzili po świecie, świadcząc prawdzie i sprawiedliwości.", + "133457": "— Częstochowa! Częstochowa! — powtarzały wszystkie usta.", + "133458": "Z serc lód odtajał i zakwitnęły jako kwiaty w przygrzanej wiosennym słońcem ziemi. „Częstochowa się obroniła, widziano Ją samą, Królowę Polską, okrywającą mury płaszczem niebieskim; granaty zabójcze przypadały pod Jej święte stopy, łasząc się jako psy domowe; Szwedom schły ręce, muszkiety przyrastały do twarzy, aż odstąpili ze wstydem i strachem.”", + "133459": "Ludzie sobie obcy, gdy usłyszeli tę wieść, padali sobie w objęcia, płacząc z radości. Inni narzekali, że przyszła tak późno.", + "133460": "— A my tu w płaczu — mówili — a my w bólu, my w męce tyle czasu żyli, gdy nam już weselić się było trzeba!…", + "133461": "Za czym poczęło huczeć w całej Rzeczypospolitej i roztaczały się te groźne grzmoty od Pontu Euksynu do Bałtyku, aż fale obu mórz drżały; to lud wierny, lud zbożny powstawał jak burza w obronie swej Królowej. We wszystkie serca wstąpiła otucha, wszystkie źrenice zapałały ogniem; to, co się wydawało przedtem strasznym i niezwalczonym, zmalało w oczach.", + "133462": "— Kto go pokona? — mówił do dziewczyny pan miecznik — kto mu sprosta? Teraz wiesz kto? Panna Najświętsza!", + "133463": "Oboje z Oleńką krzyżem po całych dniach leżeli, dziękując Bogu za miłosierdzie nad Rzecząpospolitą; zarazem przestali wątpić i o własnym ocaleniu.", + "133464": "O Bogusławie zaś ucichło przez długi czas zupełnie, jakby on sam wraz z całą swą siłą w wodę wpadł. Oficerowie pozostali w Taurogach poczęli się niepokoić i przyszłość swą niepewną oglądać. Woleliby wieść o klęsce niż tę głuchą ciszę. Ale żadna wieść nie mogła nadejść, bo właśnie to wówczas straszliwy Babinicz wysforował się z Tatary przed księcia i wszystkich gońców przejmował.", + "133465": "Rozdział XX", + "133466": "Pewnego jednak dnia przybyła do Taurogów z konwojem kilkudziesięciu żołnierzy panna Anna Borzobohata-Krasieńska.", + "133467": "Braun przyjął ją bardzo uprzejmie, bo musiał, gdyż mu tak nakazywał list Sakowicza, przez samego Bogusława podpisany, a polecający wszelkie dla respektowej panienki księżnej Gryzeldy Wiśniowieckiej mieć względy. Panienka też była pełna fantazji; od pierwszej chwili przyjazdu poczęła w Braunie świdrować oczkami, aż posępny Niemiec rozruszał się, jakoby go kto ogniem przypiekł; poczęła także komenderować innymi oficerami, słowem, rozporządzać się w Taurogach jak we własnym domu. Tego samego dnia wieczorem poznała się z Oleńką, która patrzyła wprawdzie na nią z nieufnością, lecz przyjmowała ją grzecznie, w nadziei, iż nowin od niej zaczerpnie.", + "133468": "Jakoż Anusia miała ich pod dostatkiem. Rozmowa poczęła się od Częstochowy, bo tych wieści najchciwsi byli taurogscy jeńcy. Miecznik szczególnie pilnie osłaniał uszy rękoma, by żadnego słowa nie uronić, przerywając tylko od czasu do czasu opowiadanie Anusi okrzykami:", + "133469": "— Chwała na wysokości Panu!", + "133470": "— Dziwno mi to — rzekła wreszcie przyjezdna panienka, że waćpaństwa dopiero niedawno wiadomość o tych cudach Najświętszej Panienki doszła, bo to już dawna historia, i ja byłam jeszcze wtedy w Zamościu, i pan Babinicz jeszcze po mnie nie przyjechał — hej! na ileż to tygodni było przedtem… Potem już zaczęli Szwedów wszędy bić, i w Wielkopolsce, i u nas, a najgorzej pan Czarniecki, przed którego imieniem samym uciekają.", + "133471": "— A! pan Czarniecki! — krzyknął, zacierając ręce, miecznik — ten im da pieprzu! Słyszałem jeszcze o nim z Ukrainy jako o wielkim żołnierzu.", + "133472": "Anusia tylko rączkami strzepnęła sukienkę i tak sobie, jakby o najmniejszą rzecz szło, zawołała z niechcenia:", + "133473": "— Oho! już po Szwedach!", + "133474": "Stary zaś pan Tomasz nie mógł wytrzymać, więc porwawszy ją za rączkę, całkiem pogrążył onę malutką w swych ogromnych wąsach i począł całować zawzięcie, wreszcie zakrzyknął:", + "133475": "— A, moje śliczności! Patoka płynie z ust waćpanny, jak mi Bóg miły!… Nie może inaczej być, jeno anioł przyjechał do Taurogów!", + "133476": "Anusia zaraz poczęła kręcić palcami kończyki warkoczyków obwiązane różowymi wstążeczkami i strzygąc spod czoła oczyma, odrzekła:", + "133477": "— Ej, daleko mnie do aniołów! Ale już i hetmani koronni poczęli Szwedów bić, i wszystkie wojsko kwarciane z nimi, i wszystkie rycerstwo, i uczynili konfederację w Tyszowcach, i król do niej przystąpił, i wydali uniwersały, i nawet chłopstwo Szwedów bije… i Najświętsza Panienka błogosławi…", + "133478": "Tak zaś mówiła, jakoby ptak szczebiotał, ale od tego szczebiotania w mieczniku serce zmiękło zupełnie, więc choć niektóre z tych nowin były już mu wiadome, ryknął wreszcie z radości jak żubr; po twarzy Oleńki poczęły także płynąć łzy ciche a duże.", + "133479": "Widząc to, Anusia, a mając od natury serce dobre, skoczyła zaraz ku niej, a objąwszy ją rękoma za szyję, poczęła mówić szybko:", + "133480": "— Nie płacz, waćpanna… mnie waćpanny żal i nie mogę na to patrzeć… Czego płaczesz?…", + "133481": "Tyle było szczerości w jej głosie, że nieufność Oleńki znikła zaraz, ale za to rozpłakała się biedna dziewczyna jeszcze serdeczniej.", + "133482": "— Waćpanna taka śliczna… — pocieszała ją Anusia — czego płaczesz?", + "133483": "— Od radości — odrzekła na to Oleńka — ale i ze strapienia, bo my tu w ciężkiej niewoli jesteśmy, dnia niepewni ani godziny…", + "133484": "— Jakże to? U księcia Bogusława?", + "133485": "— U tego zdrajcy! u tego heretyka! — huknął pan miecznik.", + "133486": "Na to Anusia:", + "133487": "— To samo i mnie się przygodziło, a dlatego nie płaczę. Nie neguję waćpanu dobrodziejowi, że książę zdrajca i heretyk, ale dworny kawaler i płeć naszą respektujący.", + "133488": "— Bodaj go tak samo w piekle respektowali! — odparł miecznik. — Panna go jeszcze nie znasz, bo na waćpannę tak nie nastawał jako na tę dziewczynę. Arcy to szelma jest, a ów Sakowicz drugi! Dałby Bóg, żeby pan hetman Sapieha obu pogrążył!", + "133489": "— Że pogrąży, to pogrąży… Książę Bogusław chory okrutnie i potęgę ma niewielką. Prawda, że nagle nastąpił i kilka chorągwi zniósł, i Tykocin zagarnął, i mnie, ale nie jemu mierzyć się z pana Sapieżyńską siłą. Możecie mi waćpaństwo wierzyć, bom obie potęgi widziała… Przy panu Sapieże najwięksi kawalerowie się znajdują, którzy sobie z księciem Bogusławem wnet poradzą.", + "133490": "— A widzisz! nie mówiłem ci? — rzekł miecznik, zwracając się do Oleńki.", + "133491": "— Księcia Bogusława znam z dawna — mówiła dalej Anusia — bo to obojga księstwa Wiśniowieckich i państwa Zamoyskich powinowaty; przyjeżdżał on raz do nas do Łubniów, wtedy kiedy sam książę Jeremi na Tatarów w Dzikie Pola chodził. Dlatego i teraz mnie szanować kazał, bo pamiętał, iżem tam domową była i księżnej pani najbliższą. Ot, taka, taka jeszcze byłam malutka! nie to co dziś!… Mój Boże, kto by się to wtedy spodział, że z niego zdrajca będzie. Ale nie frasujcie się i tak, mili państwo, bo albo on już nie wróci, albo też my się jako stąd wydostaniemy.", + "133492": "— Już my tego próbowali — odrzekła Oleńka.", + "133493": "— I nie udało się wam?", + "133494": "— Jak się miało udać? — rzekł miecznik. — Spuściliśmy się ze sekretu przed jednym oficyjerem, o którym rozumieliśmy, że nam sprzyja, a pokazało się, że on gotów przeszkodzić, nie pomóc. Najstarszy nad nimi jest tu Braun, tego zaś i sam diabeł nie przejedna.", + "133495": "Anusia spuściła oczki.", + "133496": "— Może by mnie się udało. Trzeba tylko, żeby pan Sapieha tu przyszedł, aby było się do kogo schronić.", + "133497": "— Daj go Boże jak najprędzej — odpowiedział pan Tomasz — bo też i między jego ludźmi siła mamy krewnych, znajomych i przyjaciół… Ba! tamże przecie są i dawni towarzysze spod wielkiego Jeremiego, panowie Wołodyjowski, Skrzetuski i Zagłoba.", + "133498": "— Znam ich — odrzekła ze zdziwieniem Anusia — ale ich u pana Sapiehy nie masz. Ej, żeby to byli! a zwłaszcza pan Wołodyjowski (bo pan Skrzetuski żonaty), to by mnie tu nie było, gdyż pan Wołodyjowski nie dałby się ogarnąć jako pan Kotczyc.", + "133499": "— Wielki to kawaler! — zawołał miecznik.", + "133500": "— Chluba całego wojska! — dodała Oleńka.", + "133501": "— Dla Boga! czy tylko nie polegli, żeś ich waćpanna nie widziała?", + "133502": "— Ej, nie! — odrzekła Anusia — przecieby głośno było o śmierci takich rycerzy, a nie mówiono mi nic… Waćpaństwo ich nie znacie… Nie dadzą się oni nigdy… chyba kula może ich zabić, bo żaden człowiek im nie poradzi, ani panu Skrzetuskiemu, ani panu Zagłobie, ani panu Michałowi. Chociaż pan Michał mały, ale pamiętam, co książę Jeremi o nim powiadał, że gdyby los całej Rzeczypospolitej zawisł od bitwy jednego z jednym, to by pana Michała do niej wybrał. Onże Bohuna usiekł… O, nie! pan Michał zawsze sobie da rady.", + "133503": "Miecznik kontent, że ma z kim gawędzić, począł chodzić szerokimi krokami po komnacie zapytując:", + "133504": "— Proszę, proszę! To waćpanna znasz tak dobrze pana Wołodyjowskiego?", + "133505": "— Bośmy tyle lat razem byli…", + "133506": "— Proszę!… To pewno się i bez afektów nie obeszło?", + "133507": "— Ja temu nie winna — rzekła Anusia, przybierając skromną postawę — ale do tej pory pewnie i pan Michał się ożenił.", + "133508": "— A właśnie że się nie ożenił.", + "133509": "— Choćby się i ożenił… toż mi wszystko jedno!…", + "133510": "— Daj wam Boże, abyście się zeszli… Ale to mnie martwi, co mi waćpanna mówisz, że ich u pana hetmana nie masz, bo z takimi żołnierzami wiktorie łatwiejsze.", + "133511": "— Jest tam ktoś, co za nich wszystkich stanie.", + "133512": "— Któż to taki?", + "133513": "— Pan Babinicz z Witebskiego… Waćpaństwo o nim nie słyszeli?", + "133514": "— Nic, co mi i dziwno.", + "133515": "Anusia poczęła opowiadać historię swego wyjazdu z Zamościa i wszystko, co się jej w drodze przygodziło. Pan Babinicz zaś wyrósł w jej opowiadaniu na tak wielkiego bohatera, że miecznik w głowę zachodził, kto by to był taki.", + "133516": "— Toż ja znam całą Litwę — mówił. — Są tu wprawdzie domy podobnie się nazywające, jak: Babonaubków, Babiłłów, Babinowskich, Babińskich i Babskich, ale o Babiniczach nie słyszałem… i mniemam, że to musi być nazwisko przybrane, bo tak wielu czyni z tych, którzy są w partiach, ażeby zaś nieprzyjaciel nie mścił się na substancji i rodzinach. Hm! Babinicz!… Ognisty to jakiś kawaler, skoro i pana Zamoyskiego umiał tak splantować.", + "133517": "— Oj! jak ognisty! ach! — zawołała Anusia.", + "133518": "Miecznik wpadł w dobry humor.", + "133519": "— Także to? — spytał, stając przed Anusią i biorąc się w boki.", + "133520": "— Bo waćpan dobrodziej może sobie zaraz Bóg wie co suponujesz?", + "133521": "— Boże uchowaj, nic nie suponuję!", + "133522": "— A pan Babinicz, ledwośmy z Zamościa wyjechali, zaraz mi powiedział, że jego serce kto inny w dzierżawie trzyma… i chociaż mu tenuty nie płaci, przecie dzierżawcy zmieniać nie myśli…", + "133523": "— I waćpanna temu wierzysz?", + "133524": "— Jużci, że wierzę — odparła z wielką żywością Anusia — musi on być po uszy zakochany, skoro przez tyle czasu… skoro… skoro…", + "133525": "— Oj! jakoś nieskoro! — odrzekł, śmiejąc się, pan miecznik.", + "133526": "— A ja mówię, że skoro — odrzekła, tupiąc nóżką — bo skoro o nim usłyszymy…", + "133527": "— Daj to Bóg!", + "133528": "— I powiem waćpanu, dlaczego… Oto, ile razy pan Babinicz o księciu Bogusławie wspomniał, to aż mu twarz bielała, a zębami tak skrzypiał jak drzwiami.", + "133529": "— To już będzie nasz przyjaciel!… — odrzekł pan miecznik.", + "133530": "— Pewnie!… I do niego uciekniemy, byle się pokazał!", + "133531": "— Bylem się stąd wyrwał, będę miał własną partię, i waćpanna zobaczysz, że mi także wojna nie pierwszyzna i że ta stara ręka jeszcze się na coś przyda.", + "133532": "— To idź waćpan pod komendę pana Babinicza.", + "133533": "— Waćpanna masz większą ochotę iść pod tę komendę…", + "133534": "Długo jeszcze przekomarzali się w ten sposób i coraz weselej, tak że i Oleńka, zapomniawszy o swych zgryzotach, rozweseliła się znacznie, a Anusia poczęła w końcu parskać na miecznika jak kotka. Że zaś była wypoczęta, bo na ostatnim noclegu w niedalekich Rosieniach wyspała się dobrze, odeszła więc dopiero późną nocą.", + "133535": "— Złoto, nie dziewka! — rzekł po jej odejściu pan miecznik.", + "133536": "— Szczere jakoweś serce… i myślę, że prędko przyjdziemy do konfidencji — odpowiedziała mu Oleńka.", + "133537": "— A postawiłaś jej oto z początku kozła na czole.", + "133538": "— Bom mniemała, że to ktoś nasłany. Czy ja wiem wreszcie? Wszystkiego się tu boję!", + "133539": "— Ona nasłana?… chyba przez dobre duchy!… A wykrętne to licho jak łasica… Żebym tak był młodszy, nie wiem, do czego by przyszło, choć i tak człek jeszcze jary…", + "133540": "Oleńka rozweseliła się zupełnie i wsparłszy rączki na kolanach, przekręciła na bok główkę, naśladując Anusię i patrząc z ukosa na miecznika:", + "133541": "— Tak to, stryjaszku?! Stryjnę mi chcecie z tej mąki wypiec?", + "133542": "— No, cicho! no! — odrzekł miecznik.", + "133543": "Ale uśmiechnął się i począł całą garścią wąsa w górę podkręcać. Po chwili zaś dodał:", + "133544": "— Przecie i takową sensatkę, jak ty, rozruszała. Pewien jestem, że się okrutna amicycja między wami pocznie.", + "133545": "Jakoż nie mylił się pan Tomasz, bo w niedługim czasie zawiązała się przyjaźń między dziewczętami bardzo żywa i rosła coraz bardziej, może dlatego właśnie, że obie stanowiły zupełne względem siebie przeciwieństwo. Jedna miała powagę w duszy, głębokość uczuć, niezłomną wolę i rozum; druga, przy dobrym sercu i czystości myśli, była dzierlatką. Jedna ze swej cichej twarzy, jasnych warkoczów, z niewysłowionego spokoju i uroku wysmukłej postawy do starożytnej Psyche była podobną; druga, istna czarnuszka, przypominała raczej chochlę, która nocami na wertepy ludzi wyprowadza i z frasunku ich się śmieje. Oficerów pozostałych w Taurogach, którzy na obie co dzień patrzyli, brała ochota całować Billewiczówny nogi, Anusi usta.", + "133546": "Ketling mający duszę szkockiego górala, zatem melancholii pełną, czcił i ubóstwiał Oleńkę, a od pierwszego wejrzenia począł nie znosić Anusi, która zresztą wypłacała mu się wzajemnością, wetując poniesione straty na Braunie i wszystkich pozostałych, nie wyłączając samego pana miecznika rosieńskiego.", + "133547": "Oleńka w krótkim czasie uzyskała wielką przewagę nad swą przyjaciółką, która z całą szczerością serca mawiała do pana Tomasza:", + "133548": "— Ona w dwóch słowach więcej powie, niż ja przez cały dzień wytrajkoczę.", + "133549": "Z jednej wszelako przywary nie mogła poważna panna wyleczyć swojej pustej przyjaciółki, mianowicie z zalotności. Bo niech jeno Anusia usłyszy brzęk ostróg na korytarzu, wnet udaje, że czegoś zapomniała, że chce obaczyć, czyli nowiny o panu Sapieże nie przybyły, wypada na korytarz, leci wichrem i wpadłszy na oficera, wykrzykuje:", + "133550": "— Ach! jak mnie pan przestraszył!", + "133551": "Po czym wszczyna się rozmowa przeplatana kręceniem fartuszka, spoglądaniem spod czoła i rozmaitymi innymi minkami, za pomocą których najtwardsze serce męskie snadnie pogrążone być może.", + "133552": "I tym bardziej brała jej za złe Oleńka owo bałamuctwo, że Anusia po kilku dniach znajomości przyznała się jej do cichego afektu dla pana Babinicza. Nieraz ze sobą o tym rozmawiały.", + "133553": "— Inni jako dziady żebrali — mówiła zatem Anusia — a ten smok wolał na swoich Tatarów niż na mnie spoglądać, a zaś nie mówił inaczej, jak rozkazując: „Waćpanna wysiądź! Waćpana jedz! Waćpanna pij!” Żeby przy tym był grubian, ale nie był; żeby nie był troskliwy, ale był! W Krasnymstawie zaraz powiedziałam sobie: „Nie patrzysz na mnie — czekaj!…” A to już w Łęcznej mnie samą tak rozebrało, że strach. Tu powiem ci, żem mu w te siwe oczy jeno patrzała, a gdy się roześmiał, to już i mnie radość brała, jakobym owo niewolnicą jaką była…", + "133554": "Oleńka zwiesiła głowę, bo i jej siwe oczy przyszły na pamięć. I tamten by tak samo mówił, i tamten komendę wiecznie miał na ustach, dzielność w obliczu, jeno sumienia nie miał ni bojaźni bożej.", + "133555": "A Anusia, idąc za własną myślą, mówiła dalej:", + "133556": "— Kiedy z buzdyganem na koniu po polach latał, to myślałam, że orzeł albo hetman jaki. Tatarowie się go gorzej ognia bali. Gdzie przyjechał, posłuch musiał być, a jak się bitwa zdarzyła, to ognie na niego z ochoty na krew biły. Siła ja godnych kawalerów w Łubniach widziałam, ale takiego, żeby mnie strach przed nim brał, nigdym nie widziała.", + "133557": "— Jeżeli ci go Pan Bóg przeznaczył, to go dostaniesz, ażeby zaś ciebie nie lubił, temu się wierzyć nie chce…", + "133558": "— Lubić to on mnie lubił… troszeczkę… ale inną więcej. Sam mi nieraz mówił: „Szczęście to waćpanny, że ni zapomnieć, ni odkochać się nie mogę, bo inaczej lepiej by wilkowi kozę powierzyć aniżeli mnie taką dziewczynę.”", + "133559": "— Cóżeś mu na to?", + "133560": "— Mówiłam mu tak: „Skądże waćpan wiesz, żebym mu była wzajemną?” A on odpowiadał: „Ja bym nie pytał!” I rób tu, co chcesz, z takim!… Głupia tamta, która go nie pokochała, i samą zatwardziałość musi mieć w sercu. Pytałam go, jak jej imię, nie chciał powiedzieć. „Lepiej — mówił — tego nie tykać, bo to bolączka, a druga (powiada) bolączka to Radziwiłły… zdrajcy!” I zaraz tak straszną twarz czynił, że byłabym wolała do mysiej jamy się schować. Po prostu bałam się go!… Ale co tam! nie dla mnie on, nie dla mnie!", + "133561": "— Proś o niego świętego Mikołaja; wiem od ciotki, że najlepszy to w takich terminach protektor. Bacz jeno, byś go nie obraziła, innych bałamucąc.", + "133562": "— Już nigdy nie będę, jeno tyle! odrobinę!", + "133563": "Tu Anusia pokazywała na palcu, ile sobie pozwoli, i małą sobie wyznaczała porcję, co najwięcej na pół paznokcia, by świętego Mikołaja nie obrazić.", + "133564": "— Ja nie przez pustą swawolę to czynię — tłumaczyła się panu miecznikowi, który także począł jej bałamuctwo do serca brać — ale muszę, bo jeżeli nam ci oficyjerowie nie pomogą, to się nigdy stąd nie wydostaniem.", + "133565": "— Ba! Braun nigdy nie dopuści.", + "133566": "— Braun pogrążon! — odrzekła cienkim głosikiem i spuszczając oczy.", + "133567": "— A Fitz-Gregory?", + "133568": "— Pogrążon! — odrzekła jeszcze cieniej.", + "133569": "— A Ottenhagen?", + "133570": "— Pogrążon!", + "133571": "— A von Irhen?", + "133572": "— Pogrążon!", + "133573": "— Niechże waćpannę las ogarnie!… To widzę z jednym Ketlingiem tylko nie umiałaś sobie dać rady…", + "133574": "— Nie cierpię go! Ale kto inny da sobie z nim rady. Zresztą, obejdzie się bez jego pozwolenia.", + "133575": "— I waćpanna myślisz, że jak zechcemy uciekać, to oni nie przeszkodzą?", + "133576": "— Pójdą z nami!… — odrzekła, wyciągając główkę i mrużąc oczy, Anusia.", + "133577": "— Dla Boga! to czemu tu siedzimy? Dziś bym chciał być daleko!", + "133578": "Ale z narady, która zaraz nastąpiła, wypadło, że należy czekać, póki się losy Bogusławowe nie rozstrzygną i póki pan podskarbi albo pan Sapieha nie zbliżą się w okolicę Żmudzi. Inaczej groziła sroga zguba nawet od swoich. Towarzystwo cudzoziemskich oficerów nie tylko nie stanowiłoby obrony, ale powiększało jeszcze niebezpieczeństwo, lud bowiem prosty tak strasznie był na cudzoziemców zawzięty, że każdego, kto polskich szat nie nosił, mordował bez miłosierdzia. Polscy bowiem dygnitarze noszący obce suknie, nie mówiąc o dyplomatach austriackich i francuskich, nie mogli podróżować inaczej, chyba pod osłoną potężnych oddziałów wojskowych.", + "133579": "— Waćpaństwo mi wierzcie, bom ja przejechała cały kraj — mówiła Anusia — w pierwszej lepszej wsi, w pierwszym lepszym lesie grasanci wymordują nas, nim spytają, ktośmy tacy. Nie można inaczej uciekać, jeno do wojsk.", + "133580": "— Ba, będę miał własną partię.", + "133581": "— Nim ją waćpan zbierzesz, nim do znajomej wsi dojedziesz, szyję stracisz.", + "133582": "— Wieści o księciu Bogusławie powinny wkrótce nadejść.", + "133583": "— Panu Braunowi kazałam, by zaraz mi wszystko donosił.", + "133584": "Braun jednak przez długi czas nic jej nie donosił.", + "133585": "Ketling natomiast począł odwiedzać Oleńkę, bo pierwsza, spotkawszy go pewnego dnia, wyciągnęła doń rękę. Młody oficer źle wróżył z tej głuchej ciszy. Wedle niego, książę, ze względu na elektora i Szwedów, nie zamilczałby o najmniejszym powodzeniu i raczej by je przesadzał, aniżeli milczeniem znaczenie rzeczywistych przewag osłabiał.", + "133586": "— Nie przypuszczam, żeby miał być już zniesiony ze szczętem — mówił młody oficer — ale pewnie znajduje się w ciężkim położeniu, z którego wyjście znaleźć trudno.", + "133587": "— Wszystkie wieści przychodzą tu tak późno — odrzekła Oleńka — a najlepszy dowód na Częstochowie, o której cudownej obronie dowiedzieliśmy się szczegółów dopiero od panny Borzobohatej.", + "133588": "— Ja, pani, wiedziałem już o tym dawniej, ale nie rozumiejąc, jako cudzoziemiec, waloru, który dla Polaków ma to miejsce, nawet nie wspominałem pani o tym. Bo że się w tak wielkiej wojnie jakowyś zameczek na czas obroni i kilka szturmów odeprze, to się zawsze zdarza i zwykle nie przywiązuje się do tego wagi.", + "133589": "— A przecie byłaby to dla mnie najmilsza nowina.", + "133590": "— Widzę istotnie, że źle uczyniłem, bo z tego, co jak teraz słyszę, po owej obronie zaszło, miarkuję, że to rzecz ważna, która na całą wojnę wpłynąć może. Wszelako, wracając do podlaskiej księcia ekspedycji, to inna sprawa. Częstochowa daleko, Podlasie bliżej. A gdy księciu powodziło się początkowo, pamiętasz, pani, jak prędko przychodziły nowiny… Wierzaj mi, pani: jestem młodym człowiekiem, ale od czternastego roku życia żołnierzem, i doświadczenie mi mówi, że owa cisza i źle wróży.", + "133591": "— Raczej dobrze — odrzekła panna.", + "133592": "Na to Ketling:", + "133593": "— Niech będzie dobrze!… Za pół roku kończy się moja służba!… Za pół roku rozwiązuje się moja przysięga!…", + "133594": "W kilka dni po tej rozmowie nowiny nareszcie nadeszły.", + "133595": "Przywiózł je pan Bies herbu Kornia, zwany na dworze Bogusławowym Cornutusem. Był to szlachcic polski, ale scudzoziemczały zupełnie, bo od pacholęcych niemal lat w wojskach zagranicznych służąc, prawie po polsku zapomniał, a przynajmniej mówił jak Niemiec. Duszę miał także scudzoziemczałą, dlatego wielce do osoby księcia był przywiązany. Jechał on z ważną misją do Królewca, w Taurogach zaś zatrzymał się tylko dla wypoczynku.", + "133596": "Braun z Ketlingiem przyprowadzili go zaraz do Oleńki i Anusi, które obecnie mieszkały już i sypiały razem.", + "133597": "Braun stanął frontem przed Anusią, po czym zwrócił się do pana Biesa i rzekł:", + "133598": "— To jest krewna pana Zamoyskiego, starosty kałuskiego, zatem i księcia pana, dla której kazał wszelkie mieć atencje, a która życzy sobie nowiny z ust naocznego świadka posłyszeć.", + "133599": "Pan Bies z kolei wyprostował się jak po służbie i czekał pytania.", + "133600": "Anusia nie zaprzeczała pokrewieństwa z Bogusławem, bo bawiły ją hołdy wojskowych, więc skinęła ręką na pana Biesa, by usiadł, co gdy uczynił, spytała:", + "133601": "— Gdzie książę obecnie się znajduje?", + "133602": "— Książę cofa się ku Sokółce, daj Boże szczęśliwie! — odrzekł oficer.", + "133603": "— Mów waćpan szczerą prawdę, jak mu idzie?", + "133604": "— Powiem szczerą prawdę — odrzekł oficer — i nic nie zataję, mniemając, że jej dostojność znajdziesz w duszy swej fundament do wysłuchania nowin mniej pomyślnych.", + "133605": "— Znajdę! — odrzekła Anusia, stukając pod suknią korkiem o korek z ukontentowania, że ją zwą jej dostojnością i że nowiny są „mniej pomyślne”.", + "133606": "— Z początku wszystko nam szło dobrze — mówił pan Bies. — Starliśmy po drodze kilka kup rebelizantów, rozbiliśmy pana Krzysztofa Sapiehę i wycięliśmy dwie chorągwie jazdy oraz regiment piechoty dobrej, nikogo nie żywiąc… Za czym znieśliśmy pana Horotkiewicza, iż sam ledwie uszedł, a inni powiadają, że zabit… Za czym zajęliśmy ruiny tykocińskie…", + "133607": "— To już wszystko wiemy, powiadaj prędko waćpan niepomyślne nowiny! — przerwała nagle Anusia.", + "133608": "— Racz tylko pani wysłuchać ich spokojnie. Doszliśmy aż do Drohiczyna i tam naraz odwinęła się karta… Mieliśmy wieść, że pan Sapieha jeszcze daleko; tymczasem dwa nasze podjazdy jakoby w ziemię wpadły. Nie wrócił ni świadek klęski. Wtem pokazało się, że jakieś wojska idą w przodku przed nami. Wielka stąd powstała konfuzja. Książę pan począł myśleć, że wszystkie poprzednie relacje były fałszywe i że pan Sapieha nie tylko nastąpił, ale i drogę przeciął. Poczęliśmy się tedy cofać, bo w ten sposób można było przydybać nieprzyjaciela i do walnej bitwy, której koniecznie chciał książę, go zmusić… Ale nieprzyjaciel nie dawał pola, jeno ciągle napadał i napadał. Poszły znów podjazdy i wróciły poszarpane. Odtąd poczęło nam wszystko w ręku topnieć, nie mieliśmy spokoju we dnie ni w nocy. Drogi nam psuto, groble przecinano, przejmowano wiwendę. Poczęły chodzić słuchy, że sam pan Czarniecki nas gnębi; żołnierz nie jadł, nie spał, duch upadł; w samym obozie ginęli ludzie, jakoby ich ziemia pożerała. W Białymstoku nieprzyjaciel zachwycił znów cały podjazd, kredensy i karoce książęce, i działa. Nigdy nic podobnego nie widziałem. Nie widziano też tego w poprzednich wojnach. Książę wpadł w alterację. Chciał jednej walnej bitwy, a musiał staczać co dzień po dziesięć mniejszych… i przegrywać. Ład rozprzęgał się. A cóż dopiero wyrazić zdoła naszą konfuzję i strach, gdyśmy się dowiedzieli, że sam pan Sapieha jeszcze nie nastąpił i że to tylko potężny podjazd przedostał się przed nas i tyle niewypowiedzianych klęsk nam zadał… W podjeździe tym były wojska tatarskie…", + "133609": "Dalsze słowa oficera przerwał pisk Anusi, która rzuciwszy się nagle Oleńce na szyję, zakrzyknęła:", + "133610": "— Pan Babinicz!", + "133611": "Oficer zdumiał, usłyszawszy nazwisko, ale sądził, że to przestrach i nienawiść wyrwały dostojnej pannie z piersi ten okrzyk, więc dopiero po chwili tak mówić począł:", + "133612": "— Komu Bóg dał wielkość, dał mu i siłę do zniesienia ciężkich terminów, więc racz się, pani, uspokoić! Tak istotnie zowie się ten piekielnik, który los całej wyprawy podkopał i nieobliczonych jeszcze szkód stał się przyczyną. Nazwisko jego, które jej dostojność z taką zdumiewającą bystrością odgadłaś, powtarzają teraz wszystkie usta z przerażeniem i wściekłością w naszym obozie…", + "133613": "— Tego pana Babinicza widziałam w Zamościu — odrzekła prędko Anusia — i gdybym była odgadła…", + "133614": "Tu umilkła, i nikt nie dowiedział się, co by w takim razie zaszło…", + "133615": "Oficer po chwili milczenia tak znowu mówić począł:", + "133616": "— Nastały odwilże i ciepła, wbrew, można rzec, przyrodzonemu natury porządkowi, bo mieliśmy wiadomość, iż na południu Rzeczypospolitej zima trzyma się jeszcze tęga, a my zasię brodziliśmy w roztopach wiosennych, które naszą ciężką jazdę do ziemi przykuły. On zaś, mając ludzi lekkich, tym bardziej dojeżdżał. Co krok roniliśmy wozy i działa, tak że w końcu komunikiem iść przyszło. Mieszkaniec okoliczny w ślepej zaciekłości swej jawnie sprzyjał napastnikom… Będzie, co Bóg zdarzy, ale w desperackim stanie zostawiłem cały obóz i samego księcia pana, którego w dodatku febra złośliwa nie opuszcza i po całych dniach sił pozbawia. Bitwa jeneralna wszakże nastąpi wkrótce, ale jak się to obróci, Bóg wie… i pokieruje… Cudów należy się spodziewać.", + "133617": "— Gdzieś waćpan zostawił księcia?", + "133618": "— Na dzień drogi od Sokółki; książę ma zamiar okopać się w Suchowoli lub tamtejszym Janowie i bitwę przyjąć. Pan Sapieha jest o dwa dni drogi. Gdym wyjeżdżał, mieliśmy trochę wolniejszego oddechu, bo od schwytanego języka dowiedzieliśmy się, że sam Babinicz odjechał do głównego obozu, bez niego zaś Tatarowie nie śmieją tak następować, kontentując się szarpaniem podjazdów. Książę, który jest wódz niezrównany, wszystkie nadzieje na walnej bitwie gruntuje, ale to gdy zdrów, a gdy go febra chwyci, musi inaczej myśleć, czego najlepszy dowód w tym, iż mnie wysłał do Prus.", + "133619": "— Po co tam waćpan jedziesz?", + "133620": "— Albo książę bitwę wygra, albo przegra. Jeżeli przegra, całe Prusy elektorskie pozostaną bez obrony i snadnie może się zdarzyć, że pan Sapieha przejdzie granicę, aby elektora do decyzji skłonić… Owóż (mówię to, gdy tajemnicy nie ma żadnej) jadę ostrzec, by jakowąś obronę tamtym prowincjom obmyślono, bo nieproszeni goście mogą w zbyt licznej kompanii nadciągnąć. Elektora to sprawa i Szwedów, z którymi książę pan jest w przymierzu i od których również ma prawo ratunku wyglądać.", + "133621": "Oficer skończył.", + "133622": "Anusia zarzuciła go jeszcze mnóstwem pytań, z trudnością utrzymując należytą powagę, za to gdy wyszedł, dała sobie folgę zupełną, poczęła rękoma po jubce uderzać, na korkach się jak fryga okręcać, Oleńkę po oczach całować, pana miecznika za wyloty ciągnąć i wołać:", + "133623": "— A co? a co mówiłam? Kto zgnębił księcia Bogusława? może pan Sapieha?… figę pan Sapieha! Kto Szwedów tak samo gnębi? kto zdrajców wypleni? kto największy kawaler, największy rycerz? Pan Andrzej! pan Andrzej!", + "133624": "— Jaki pan Andrzej?… — spytała nagle, blednąc, Oleńka.", + "133625": "— To ci nie mówiłam, że jemu Andrzej na imię? Sam mi to powiadał. Pan Babinicz! Pan Babinicz! Niech żyje pan Babinicz!… Już i pan Wołodyjowski lepiej by nie potrafił!… Co tobie, Oleńko?", + "133626": "Billewiczówna otrząsnęła się, jakby pragnąc zrzucić z siebie brzemię ciężkich myśli.", + "133627": "— Nic! Myślałam, że to imię sami zdrajcy noszą. Bo był ktoś, który króla podejmował się żywego lub umarłego Szwedom albo księciu Bogusławowi sprzedać, i na imię miał także… Andrzej.", + "133628": "— Niech go Bóg potępi! — huknął miecznik. — Co tam zdrajców po nocy wspominać. Radujmy się lepiej, gdy jest czego!", + "133629": "— Niech tylko tu pan Babinicz nadciągnie! — dodała Anusia.— Otóż tak! Będę, umyślnie będę jeszcze bardziej Brauna bałamuciła, by całe prezydium pobuntował i z ludźmi, z końmi i z nami razem do pana Babinicza przeszedł.", + "133630": "— Uczyń to waćpanna! uczyń! — zawołał rozochocony miecznik.", + "133631": "— A później figa tym wszystkim Niemcom… Może też on o tej niegodnej zapomni i mnie po… ko…", + "133632": "Tu znowu pisnęła cieniuteczko, zakryła oczy rękoma, nagle gniewna myśl musiała jej przyjść do głowy, bo uderzyła pięstką w pięstkę i rzekła:", + "133633": "— Jak nie, to za pana Wołodyjowskiego pójdę!", + "133634": "Rozdział XXI", + "133635": "We dwa tygodnie później zawrzało w całych Taurogach. Pewnego wieczora nadciągnęły bezładne kupy wojsk Bogusławowych, po trzydzieści lub czterdzieści koni, nędzne, obdarte, do mar podobniejsze niż do ludzi, i przyniosły wieść o klęsce Bogusławowej pod Janowem. Stracono w niej wszystko: armię, armaty, konie, tabor. Sześć tysięcy najświetniejszego luda wyszło z księciem na tę wyprawę, wróciło zaś ledwo czterystu rajtarów, których sam książę wyprowadził z pogromu.", + "133636": "Z Polaków nie wróciła, prócz Sakowicza, jedna żywa dusza, wszyscy bowiem, którzy nie polegli w boju, których nie poznosił na podjazdach straszny Babinicz, przeszli do pana Sapiehy. Wielu także cudzoziemskich oficerów wolało dobrowolnie stanąć przy rydwanie zwycięzcy. Słowem, nigdy jeszcze żaden z Radziwiłłów nie powracał z wojennej wyprawy bardziej sterany, zniszczony i pobity.", + "133637": "A jak poprzednio dworackie pochlebstwo nie znało miary w wynoszeniu Bogusława jako wodza, tak teraz wszystkie usta brzmiały nieustającą skargą przeciw niedołężnemu prowadzeniu wojny; w resztkach żołnierzy trwało nieustające wzburzenie, które w ostatnich dniach odwrotu sprowadziło zupełny bezład i doszło do tego stopnia, że książę osądził za rzecz roztropniejszą pozostać nieco w tyle.", + "133638": "Obaj z Sakowiczem zatrzymali się w Rosieniach. Hassling, dowiedziawszy się o tym od żołnierzy, poszedł natychmiast z nowiną do Oleńki.", + "133639": "— Główna rzecz — rzekła mu, wysłuchawszy relacji — czy pan Sapieha i ów Babinicz ścigają księcia i czy zamierzają wojnę przenieść w te strony?", + "133640": "— Z zeznań żołnierzy nic nie można wydobyć — odpowiedział oficer — bo przestrach przesadza wszelkie niebezpieczeństwa, są więc tacy, którzy mówią, że pan Babinicz tuż. Z tego jednak, iż książę z Sakowiczem pozostali, wnoszę, iż pościg nie może być szybki.", + "133641": "— Ale wszakże musi nastąpić? Wszakże trudno inaczej mniemać? Któż by po zwycięstwie nie ścigał pobitego nieprzyjaciela?", + "133642": "— To się pokaże. O czym innym chciałem z panią pomówić. Książę wskutek choroby i niepowodzeń musi być rozdrażniony, zatem jako desperat do gwałtownych uczynków skłonny… Nie rozłączaj się pani teraz z ciotką i panną Borzobohatą; nie zgadzaj się na to, by pana miecznika do Tylży wyprawiano, jako ostatnim razem przed wyprawą się stało.", + "133643": "Oleńka nie odrzekła nic; miecznika oczywiście nigdy do Tylży nie wyprawiano, tylko, gdy po uderzeniu go obuszkiem przez księcia chorzał dni kilka, Sakowicz, by ukryć przed ludźmi książęcy uczynek, umyślnie rozpuścił wieść, że stary do Tylży wyjechał. Oleńka wolała o tym przed Ketlingiem zamilczeć, bo dumnej dziewczynie wstyd było wyznawać, że ktoś jednego z Billewiczów, jak psa, poterał.", + "133644": "— Dziękuję waćpanu za ostrzeżenie — rzekła po chwili milczenia.", + "133645": "— Uważałem za swój obowiązek…", + "133646": "Lecz jej serce wezbrało znów goryczą. Przecież przed niedawnym czasem od Ketlinga zależało, by to nowe niebezpieczeństwo nie zawisło nad jej głową, przecież gdyby się był zgodził na ucieczkę, byłaby już daleko, raz na zawsze od Bogusława wolna.", + "133647": "— Panie kawalerze — rzekła — szczęście prawdziwe dla mnie, że to ostrzeżenie nie tyczy pańskiego honoru ani że książę nie wydał rozkazu, ażebyś pan mnie nie ostrzegał.", + "133648": "Ketling zrozumiał przymówkę i odrzekł mową, której się Oleńka po nim nie spodziewała:", + "133649": "— Co się służby mojej żołnierskiej tyczy i czego strzec mi honor nakazuje, to spełnię albo życiem przypłacę. Innego wyboru nie mam i mieć nie chcę. Poza służbą wolno mi niegodziwością zapobiegać. Więc jako prywatny człowiek zostawiam pani tę krócicę i mówię: broń się, bo niebezpieczeństwo bliskie, w razie potrzeby — zabij! Wówczas moja przysięga będzie rozwiązana i z ratunkiem ci pospieszę.", + "133650": "To rzekłszy, skłonił się i zwrócił ku drzwiom, lecz Oleńka zatrzymała go.", + "133651": "— Panie kawalerze, uwolnij się od tej służby, broń dobrej sprawy, broń skrzywdzonych, boś tego godzien, boś zacny, bo szkoda cię dla zdrajcy…", + "133652": "Na to Ketling:", + "133653": "— Byłbym się dawno uwolnił i do dymisji podał, gdyby nie to, żem mniemał, iż pozostając tu, tobie, pani, mogę być pożytecznym. Dziś za późno. Gdyby książę wracał zwycięzcą, nie wahałbym się chwili… gdy wraca zwyciężony, gdy być może, iż nieprzyjaciel za nim następuje, byłoby tchórzostwem żądać dymisji, póki sam kończący się termin mnie nie uwolni… Napatrzysz się pani do woli, jak ludzie małego serca tłumem opuszczają pobitego, ale mnie między nimi nie obaczysz… Żegnam panią. Krócica ta nawet pancerz z łatwością przebije…", + "133654": "Ketling wyszedł, pozostawiwszy broń na stole, którą Oleńka schowała natychmiast. Na szczęście, przewidywania młodego oficera i jej własne obawy okazały się płonnymi.", + "133655": "Książę nadjechał wieczorem wraz z Sakowiczem i Patersonem, ale tak pognębiony i chory, że ledwie na nogach mógł się utrzymać. Do tego sam dobrze nie wiedział, czyli pan Sapieha nie następuje lub czy nie ekspediował na pościg Babinicza z lekkimi chorągwiami.", + "133656": "Bogusław obalił był wprawdzie tego ostatniego w ataku wraz z koniem, ale nie śmiał się spodziewać, iż go zabił, gdyż zdawało mu się, że koncerz obsunął mu się w cięciu po Babiniczowej misiurce. Wreszcie raz on już przecie strzelił mu w samą twarz z pistoletu i na nic się to nie przydało.", + "133657": "Bolało księcia serce na myśl, co taki Babinicz uczyni z jego włościami, gdy się raz do nich ze swymi Tatary dostanie. A bronić ich nie miał czym! I nie tylko włości, ale nawet własnej osoby. Między jego jurgieltnikami nie było takich wielu jak Ketling i należało się spodziewać, że na pierwszą wieść o zbliżaniu się wojsk Sapieżyńskich opuszczą go wszyscy co do jednego.", + "133658": "Książę też nie zamierzał zabawić w Taurogach dłużej nad dni dwa lub trzy, musiał bowiem spieszyć do Prus Królewskich, do elektora i Szteinboka, którzy go mogli zaopatrzyć w nowe siły i użyć bądź do zdobywania miast pruskich, bądź wysłać w pomoc samemu królowi zamierzającemu wyprawę w głąb Rzeczypospolitej.", + "133659": "W Taurogach wypadło zostawić tylko kogoś z oficerów, który by ład w rozbite resztki wojsk wprowadził, opędzał się partiom chłopskim i szlacheckim, osłaniał dobra obu Radziwiłłów i porozumiewał się z Loewenhauptem, głównodowodzącym siłami szwedzkimi na Żmudzi.", + "133660": "W tym celu, po przybyciu do Taurogów i po przespanej nocy, książę wezwał na naradę Sakowicza, któremu jednemu mógł ufać i zupełnie serce otworzyć.", + "133661": "Dziwne było owo pierwsze „dzień dobry” w Taurogach, jakie sobie powiedzieli dwaj przyjaciele po nieszczęsnej wyprawie. Czas jakiś patrzyli na siebie bez słowa.", + "133662": "Przemówił pierwszy książę:", + "133663": "— Ano! diabli wzięli!", + "133664": "— Wzięli! — powtórzył Sakowicz.", + "133665": "— Musiało tak być przy takiej aurze. Gdybym miał więcej lekkich chorągwi lub gdyby licho nie przyniosło tego Babinicza… Do dwóch razy sztuka! Przezwał się wisielec. Nie powiadajże o tym nikomu, żeby mu jeszcze sławy nie przysparzać.", + "133666": "— Ja nie powiem… Ale czy oficerowie nie będą trąbili, nie zaręczam, boś przecie książę prezentował go u swoich butów, jako chorążego orszańskiego.", + "133667": "— Oficerowie Niemcy nie rozumieją się na polskich nazwiskach. Im wszystko jedno: Kmicic czy Babinicz. A! na rogi Lucypera, żebym go dostał! A miałem go… i jeszcze, szelma, ludzi mi pobuntował, Głowbiczowski oddział odprowadził!… Musi to być jakiś bastard po naszej krwi, nie może inaczej być!… Miałem go, miałem… i uszedł!… Więcej mnie to gryzie aniżeli ta cała stracona wyprawa.", + "133668": "— Miałeś go, książę, ale za cenę mojej głowy.", + "133669": "— Jasiu! powiem ci szczerze: niechby cię tam byli ze skóry obdarli, bylem z Kmicicowej bęben mógł zrobić!", + "133670": "— Dziękuję ci, Bogusiu. Mniej po twojej przyjaźni nie mogłem się spodziewać.", + "133671": "Książę rozśmiał się:", + "133672": "— A skwierczałbyś na sapieżyńskim ruszcie… Wszystkie by twoje szelmostwa z ciebie wytopili. Ma foi! chciałbym to widzieć!", + "133673": "— Ja zaś chciałbym cię widzieć w ręku Kmicica, twojego miłego krewniaka. Twarz masz inną, ale z postawy jesteście do siebie podobni i nogi macie jednej miary, i do jednej dziewki wzdychacie, tylko że ona, nie doświadczywszy, zgaduje, że tamten zdrowszy i że żołnierz lepszy.", + "133674": "— Takim dwom jak ty dałby rady, ale ja przejechałem mu po brzuchu… A gdybym był miał dwie minut czasu, mógłbym ci teraz parol dać, że mój kuzynek nie żyje. Zawsześ był głupowaty i dlategom cię polubił, ale w ostatnich czasach zjełczał ci dowcip do reszty.", + "133675": "— Zawsześ miał dowcip w piętach i dlatego takeś przed Sapiehą zmiatał, ażem cię znielubił i sam gotówem pójść do Sapiehy.", + "133676": "— Na powróz!", + "133677": "— Na ten, którym Radziwiłła zwiążą.", + "133678": "— Dosyć!", + "133679": "— Sługam waszej książęcej mości!", + "133680": "— Trzeba by kilku z tych rajtarów rozstrzelać, którzy najwięcej krzyczą, i ład wprowadzić.", + "133681": "— Kazałem dziś rano sześciu powiesić. Już i ostygli, a tańcują na sznurach zawzięcie, bo wiatr okrutny.", + "133682": "— Dobrześ zrobił. Słuchaj no! Czy chcesz zostać na załodze w Taurogach, bo muszę tutaj kogoś zostawić?", + "133683": "— I chcę, i proszę o tę funkcję. Nikt się tu lepiej nie sprawi. Żołnierz boi się mnie więcej niż innych, bo wie, że żartów ze mną nie ma. Z uwagi na Loewenhaupta lepiej, że zostanie ktoś poważniejszy od Patersona.", + "133684": "— Daszże sobie z rebelizantami rady?", + "133685": "— Upewniam waszą książęcą mość, że sosny żmudzkie będą rodziły łońskiego roku cięższe od szyszek owoce. Z chłopstwa ze dwa regimenty piechoty uczynię i po mojemu wyćwiczę. Na włości będę miał oko, a jeśli rebelizanci którą napadną, wnet rzucę podejrzenie na jakiego bogatszego szlachcica i wycisnę go jak ser w worku. Na początek potrzeba by mi tyle tylko pieniędzy, żeby lafę zaspokoić i piechoty przybrać.", + "133686": "— Co będę mógł, zostawię.", + "133687": "— Z posażnych?", + "133688": "— Jak to?", + "133689": "— To się znaczy z billewiczowskich, które w posagu z góry sam sobie wypłaciłeś.", + "133690": "— Żebyś mógł jako politycznie skręcić łeb temu miecznikowi, dobrze by było, bo to się lekko mówi, a szlachcic skrypt ma.", + "133691": "— Postaram się. Jeno w tym rzecz, czy skryptu gdzie nie wysłał albo czy go dziewka w koszulę nie zaszyła. Wasza książęca mość nie życzyłbyś sobie sprawdzić?…", + "133692": "— Przyjdzie do tego, ale teraz muszę jechać i przy tym sił mnie ta przeklęta febris całkiem zbawiła.", + "133693": "— Zazdrość mi, wasza książęca mość, że w Taurogach zostaję.", + "133694": "— Jakąś masz dziwną ochotę. Tylko… Czybyś ty czasem?… Hakami kazałbym cię rozerwać… Czemu to tak tej funkcji się napierasz?", + "133695": "— Bo się chcę żenić.", + "133696": "— Z kim? — spytał książę, siadając na łóżku.", + "133697": "— Z panną Borzobohatą-Krasieńską.", + "133698": "— To jest dobra myśl, to jest przednia myśl! — rzekł po chwili milczenia Bogusław. — Słyszałem o jakimś zapisie…", + "133699": "— Tak jest, po panu Longinie Podbipięcie. Wasza książęca mość wiesz, jaki to możny ród, a onego Longina majętności w kilku powiatach leżą. Wprawdzie jedne z nich jakieś tam dziewiąte wody po kisielu zagarnęły, w drugich moskiewskie wojska stoją. Będzie procesów, bitek i zwad, i zajazdów bez liku, ale ja dam sobie rady i jednego wyczółka nikomu nie ustąpię. Przy tym dziewka okrutnie mi się nadała, bo gładka i wabna. Jużem to zauważył zaraz po tym, kiedyśmy ją to zabrali, że udawała strach, a okiem ku mnie strzygła. Niech jeno tu jako komendant zostanę, z samego próżniactwa zaczną się amory…", + "133700": "— Jedno ci zapowiadam. Żenić się nie będę ci zabraniać, wszelako, słuchaj no dobrze, żadnych ekscesów, rozumiesz?! Bo to dziewka od Wiśniowieckich, samej księżnej Gryzeldy zaufana, a ja księżnej nie chcę obrazić przez estymę ani pana starosty kałuskiego także.", + "133701": "— Nie trzeba ostrzegać — odpowiedział Sakowicz — bo skoro się chcę żenić regularnie, to i starać się muszę regularnie.", + "133702": "— Chciałbym, żeby cię odpaliła.", + "133703": "— Znam kogoś, kogo odpalili, chociaż jest księciem, ale tak myślę, że mnie się to nie przygodzi. Dziwnie mi ono strzyżenie oczyma dodaje otuchy.", + "133704": "— Nie przymawiajże temu, kogo odpalono, aby cię rogaczem nie uczynił. Wyrobię ci w dodatku do herbu rogi albo przydomek do nazwiska przybierzesz: Sakowicz Rogaty! Ona z domu Borzobohata, a on Bardzorogaty. Dobrana z was będzie para. Owszem, żeń się, Jasiu, żeń, a daj znać o weselu, będę drużbą.", + "133705": "Srogi gniew wystąpił na straszne i bez tego lica Sakowicza. Oczy przez chwilę zaszły mu jak dymem, ale wkrótce się opamiętał i w żart obracając słowa książęce, odrzekł:", + "133706": "— Niebożę! na schody o własnej mocy ci niesporo, a grozisz… Masz tu swoją Billewiczównę, dalej, chuchraku! dalej! Będziesz ty jeszcze Babiniczowe dzieci piastował!", + "133707": "— Bodajżeś język złamał, taki synu! To z choroby się naigrawasz, która o włos mnie nie pogrążyła? Bodaj i ciebie tak oczarowano!", + "133708": "— Co tam czary! Czasem, gdy spojrzę, jak wszystko idzie naturalnym rzeczy porządkiem, to myślę, że czary głupstwo.", + "133709": "— Sameś głupi! Cicho bądź, nie wywołuj licha! Brzydniesz mi coraz więcej.", + "133710": "— Bodaj bym nie był ostatnim Polakiem, który waszej książęcej mości wierny pozostał, bo za moją wierność samą niewdzięcznością mnie karmią. Wrócę oto w domowe pielesze i będę siedział spokojnie, końca wojny wyglądając.", + "133711": "— Och, daj spokój! Wiesz, że cię miłuję.", + "133712": "— Ciężko mi to zmiarkować. Diabeł mi ten afekt dla waszej książęcej mości wszczepił. Jeśli w czym są czary, to w tym.", + "133713": "Sakowicz prawdę mówił, bo rzeczywiście Bogusława kochał; książę wiedział o tym i dlatego płacił mu, jeśli nie głębszym przywiązaniem, to wdzięcznością, jaką ludzie próżni żywią zawsze dla tych, którzy ich uwielbiają.", + "133714": "Dlatego chętnie zgodził się na jego zamiary względem Anusi Borzobohatej i sam osobiście dopomóc mu postanowił.", + "133715": "W tym celu koło południa, gdy się czuł najzdrowszy, kazał się ubrać i poszedł do Anusi.", + "133716": "— Przyszedłem po dawnej znajomości dowiedzieć się o zdrowiu waćpanny — rzekł — i spytać się, czyli się waćpannie pobyt w Taurogach podobał?", + "133717": "— Kto jest w niewoli, temu się wszystko musi podobać — odrzekła, wzdychając, Anusia. Książę rozśmiał się.", + "133718": "— Waćpanna nie jesteś w niewoli. Zagarnięto cię razem z sapieżyńskimi żołnierzami, to prawda, i kazałem waćpannę tu odesłać, ale tylko dla bezpieczeństwa. Włos tu ci z głowy nie spadnie. Wiedz o tym waćpanna, że ja mało kogo tak szanuję, jak księżnę Gryzeldę, której serca bliską jesteś. I Wiśniowieccy, i Zamoyscy moi koligaci. Waćpanna tu znajdziesz wszelką wolność i wszelką opiekę, ja zaś przychodzę jako życzliwy przyjaciel i mówię tak: chcesz, to jedź, dam ci eskortę, choć samemu mi żołnierzy szczupło, ale radzęć zostać. Waćpannę, ilem słyszał, wysłano dla odzyskania majętności zapisanych. Wiedzże, iż teraz nie czas o tym myśleć i że nawet w spokojnych czasach protekcja pana Sapieżyńska na nic, bo on jeno w Witebskiem może wskórać, tu nic. Zresztą sam się tą sprawą nie zajmie, jeno przez komisarzy… Waćpannie trzeba by człowieka życzliwego a obrotnego, który by strach i estymę u ludzi miał. Taki, gdyby się zajął, pewnie nie dałby sobie słomy zamiast ziarna w garść wetknąć.", + "133719": "— Gdzie ja sierota znajdę takiego opiekuna?! — zawołała Anusia.", + "133720": "— Właśnie, że w Taurogach.", + "133721": "— Wasza książęca mość raczyłby sam…", + "133722": "Tu Anusia złożyła rączki i spojrzała tak ślicznie w Bogusławowe oczy, że gdyby książę nie był tak umęczon i sterany, pewnie by zaraz mniej szczerze począł o Sakowiczowskiej sprawie myśleć, lecz że mu amory nie były w głowie, więc odrzekł prędko:", + "133723": "— Gdybym jeno mógł, nikomu bym tak wdzięcznej funkcji nie powierzał; ale ja wyjeżdżam, bo muszę. Na moim miejscu zostaje komendantem w Taurogach pan starosta oszmiański, Sakowicz, kawaler wielki, żołnierz sławny i człek tak obrotny, jak drugiego na całej Litwie nie masz. Owóż, powtarzam, ostań się waćpanna w Taurogach, bo jechać nie masz gdzie, gdy wszędzie pełno grasantów i łotrzykowie a rebelizanci wszystkie drogi infestują. Sakowicz ci tu da opiekę, Sakowicz cię obroni, Sakowicz rozpatrzy się, co można dla wywindykowania tych majętności uczynić, a gdy się tylko do tego raz weźmie, zaręczam, że nikt w świecie prędzej do pomyślnego końca nie doprowadzi. Mój to przyjaciel, więc go znam, i tyle tylko o nim waćpannie powiem, że gdybym ja sam majętności waćpanny zagarnął, a potem dowiedział się, że Sakowicz przeciwko mnie występuje, to bym się wolał ich zrzec dobrowolnie, bo z nim niebezpieczna się spierać.", + "133724": "— Byleby tylko pan Sakowicz zechciał sierocie przyjść w pomoc…", + "133725": "— Nie bądź mu jeno krzywa, a dla waćpanny wszystko on uczyni, bo mu twoje śliczności głęboko w serce zapadły. Już on tam chodzi i wzdycha…", + "133726": "— Gdzie ja bym tam komu mogła wpaść w serce.", + "133727": "„Szelma dziewczyna!” — pomyślał książę.", + "133728": "Głośno zaś dodał:", + "133729": "— Niechże Sakowicz wytłumaczy, jak się to stało, a waćpanna nie bądź mu tylko krzywa, bo to człek zacny i ze znamienitego rodu, więc takim nie życzę pogardzać.", + "133730": "Rozdział XXII", + "133731": "Nazajutrz rano książę odebrał wezwanie od elektora, aby co prędzej pospieszył do Królewca dla objęcia komendy nad świeżo zaciągniętymi wojskami, które miały iść pod Malborg lub pod Gdańsk. List zawierał także wiadomości o śmiałej wyprawie Karola Gustawa w dół Rzeczypospolitej, aż do krajów ruskich. Elektor przewidywał zły koniec tej wyprawy, ale właśnie dlatego pragnął stanąć na czele sił jak największych, aby w razie potrzeby jednej lub drugiej stronie stać się niezbędnym, drogo się sprzedać i losy wojny przeważyć. Z tych powodów zalecał młodemu księciu wszelki możliwy pośpiech, tak dalece zaś chodziło mu o uniknięcie mitręgi, że za pierwszym gońcem wysłał i drugiego, który przybył we dwanaście godzin później.", + "133732": "Książę więc nie miał ani chwili do stracenia i nie dość czasu do odpoczynku, febra bowiem wróciła znowu z dawną siłą. Jednak trzeba było jechać. Za czym, zdawszy władzę Sakowiczowi, rzekł mu:", + "133733": "— Być może, iż przyjdzie miecznika i dziewczynę przewieźć do Królewca. Tam łatwiej przyjdzie się po cichu z nieprzyjaznym człekiem uporać; dziewkę łaś, bylem był zdrów, wezmę ze sobą do obozu, bo dość mi tych ceremonij.", + "133734": "— Dobrze, to się i komput wojsk może powiększyć — odparł na pożegnanie Sakowicz.", + "133735": "W godzinę później nie było już księcia w Taurogach. Został Sakowicz jako pan samowładny, uznający nad sobą jedną tylko władzę: władzę Anusi Borzobohatej. I proch przed jej stopami zaczął zdmuchiwać, jak niegdyś sam książę przed stopami Oleńki. Hamując dziką swą naturę, był dwornym, uprzedzającym chęci, zgadującym myśli, a zarazem trzymał się z dala, z całym szacunkiem, z jakim powinien być światowy kawaler dla panny, o której rękę i serce się stara.", + "133736": "Jej zaś, trzeba wyznać, spodobało się owo królowanie w Taurogach; miło jej było pomyśleć, że gdy wieczór nadchodzi, w dolnych salach, na korytarzach, w cekhauzie, w sadzie, jeszcze zimowym szronem okrytym, rozlegają się wzdychania starszych i młodszych oficerów, że nawet astrolog wzdycha, patrząc w gwiazdy ze swej samotnej wieży, że nawet stary miecznik westchnieniami przerywa wieczorny różaniec.", + "133737": "Najlepszą będąc dziewczyną, była przecie rada, że nie ku Oleńce idą owe afekta strzeliste, ale ku niej; była rada i ze względu na Babinicza, bo czuła swoją moc i przychodziło jej do głowy, że jeśli nigdy nikt się jej nie oparł, to musiała i na jego sercu trwałe oczyma wypalić znaki.", + "133738": "„O tamtej zapomni, nie może inaczej być, bo niewdzięcznością go tam karmią, a gdy się to stanie, wie, gdzie mnie szukać, i poszuka… rozbójnik jeden!”", + "133739": "Zaraz potem odgrażała mu się w duszy:", + "133740": "„Czekaj! odpłacę ja ci, nim pocieszę.”", + "133741": "Sakowicza tymczasem, niezbyt nawet lubiąc, mile widziała. Prawda, że usprawiedliwił się w jej oczach z zarzutu zdrady w ten sam sposób, w jaki miecznikowi wytłumaczył się Bogusław. Zatem mówił, że ze Szwedem już był pokój zawarty, już Rzeczpospolita odetchnąć i zakwitnąć miała, gdy pan Sapieha dla swojej prywaty wszystko popsował.", + "133742": "Anusia, niezbyt się na tych sprawach znając, puszczała te słowa mimo uszu. Lecz natomiast uderzyło ją coś innego w opowiadaniach pana starosty oszmiańskiego.", + "133743": "— Billewicze — mówił — krzyczą wniebogłosy na swą krzywdę i niewolę, a przecież nic im się tu nie stało i nie stanie. Nie puszczał ich książę z Taurogów, prawda, ale to dla ich dobra, bo o trzy staje za bramą zginąć już od grasantów lub leśnych osaczników mogli. Nie puszczał ich i dlatego, że pannę Billewiczównę pokochał, i to prawda! Któż wszelako go nie usprawiedliwi? Kto, czułe serce mając i wzdychaniami obarczone piersi, inaczej by postąpił? Gdyby miał mniej zacne intencje, pewnie by jako pan tak potężny mógł wodzów sobie popuścić, lecz on chciał się żenić, chciał wynieść tę oporną pannę do swego książęcego stanu, szczęśliwościami ją obsypać, koronę radziwiłłowską na jej głowę włożyć, i za to inwektywy nań ci niewdzięczni ludzie rzucają, sławy mu i zacności ujmując…", + "133744": "Anusia, niezbyt wierząc, spytała zaraz tego samego dnia Oleńki, czy prawda, że książę chciał się z nią żenić? Oleńka zaprzeczyć nie mogła, a że były już ze sobą poufałe, więc przytoczyła swoje racje. Wydały się one Anusi słuszne i dostateczne, ale przecie pomyślała sobie, że Billewiczom nie było znów tak ciężko w Taurogach ani książę z Sakowiczem nie byli takimi zbrodniarzami, za jakich ich pan miecznik rosieński ogłosił.", + "133745": "Toteż gdy nadeszły wieści, że pan Sapieha z Babiniczem nie tylko nie zbliżają się ku Taurogom, ale pociągnęli wielkimi pochodami na króla szwedzkiego aż hen, ku Lwowu, Anusia wpadła naprzód w złość, a potem jęła rozumować, że gdy ich nie ma, to na nic uciekać z Taurogów, bo można życie stracić lub w najlepszym razie spokojny pobyt zmienić w pełną niebezpieczeństw niewolę.", + "133746": "Przyszło z tego powodu do sporów między nią a Oleńką i miecznikiem; lecz i oni nawet przyznać musieli, że odejście pana Sapiehy wielce ucieczkę utrudnia, jeżeli całkiem niepodobną jej nie uczyni, tym bardziej że w kraju wrzało coraz bardziej i nikt z mieszkańców jutra pewien być nie mógł. Zresztą, chociażby i nie przyznawali racyj Anusinych, ucieczka bez jej pomocy, wobec czujności Sakowicza i innych oficerów, była niemożliwą. Ketling jeden był im oddany, ale do żadnego układu przeciwnego służbie wciągnąć się nie dawał, przy tym często bywał nieobecny, bo go Sakowicz jako doświadczonego żołnierza i zdolnego oficera rad używał przeciwko zbrojnym kupom konfederatów i grasantów, za czym często z Taurogów wysyłał.", + "133747": "A Anusi coraz było w nich lepiej.", + "133748": "Sakowicz oświadczył jej się w miesiąc po wyjeździe księcia, ale zwodnica dała mu chytrą odpowiedź, że go nie zna, że różnie o nim mówią, że nie miała czasu jeszcze go polubić, że bez pozwolenia księżnej Gryzeldy wychodzić za mąż nie może, a na koniec, że chce go na rok próby wystawić.", + "133749": "Starosta zżuł gniew, kazał dać tego dnia jednemu rajtarowi za błahe przewinienie trzy tysiące rózg, po których pochowano biednego żołdaka, lecz musiał się na Anusine kondycje zgodzić. Ona zaś zapowiedziała pankowi, że jeżeli będzie służył jeszcze wierniej, pilniej i pokorniej, to za rok i tak dostanie tylko tyle, ile będzie jej łaska.", + "133750": "W ten sposób igrała z niedźwiedziem, lecz tak już zdążyła go opanować, że stłumił nawet mruczenie, odrzekł jej tylko:", + "133751": "— Z wyjątkiem zdrady księcia, wszystkiego waćpanna ode mnie wymagaj, choćby tego, bym na kolanach chodził…", + "133752": "Gdyby Anusia wiedziała, jak straszne Sakowiczowego zniecierpliwienia skutki spadają na całą okolicę, może by go tak nie drażniła. Żołnierze i mieszczanie w Taurogach drżeli przed nim, bo karał ciężko całkiem bez winy, nad wszelką miarę. Jeńcy konali w łańcuchach z głodu lub przypiekani żelazem.", + "133753": "Nieraz zdawało się, że dziki starosta chce ochłodzić wzburzoną i spiekłą żarem miłości duszę w krwi ludzkiej, bo zrywał się nagle i sam chodził na wyprawy. A zwycięstwo chodziło najczęściej jego śladem. Wycinał w pień kupy rebelizantów; wziętym do niewoli chłopom kazał dla przykładu ucinać prawe ręce i puszczał do domów wolno.", + "133754": "Groza jego imienia opasała też jakby murem Taurogi, znaczniejsze nawet oddziały patriotów nie ośmielały się zapuszczać dalej jak pod Rosienie.", + "133755": "Cisza stała się wszędzie, a on z powsinogów niemieckich, z miejscowego chłopstwa formował za pieniądze wyciśnięte z okolicznych mieszczan i szlachty coraz nowe pułki i rósł w siły, ażeby ich swemu księciu w razie ciężkiej potrzeby dostarczyć.", + "133756": "Wierniejszego i straszniejszego sługi nie mógł Bogusław znaleźć.", + "133757": "W Anusię za to patrzył Sakowicz coraz tkliwiej swymi strasznymi bladoniebieskimi oczyma i na lutni jej grywał.", + "133758": "Płynęło tedy życie w Taurogach dla Anusi wesoło i zabawnie, dla Oleńki ciężko i jednostajnie. Z jednej szły promienie wesołości jako owo światełko, które nocami bije od świętojańskiego robaczka; drugiej twarz stawała się coraz bledszą, poważniejszą, surowszą, czarne brwi ściągały się coraz mocniej na białym czole, tak że w końcu przezwano ją zakonnicą i miała w sobie coś z mniszki. Poczęła się oswajać z tą myślą, że nią zostanie, że ją sam Bóg, przez ból, przez zawody, za kratę do spokoju prowadzi.", + "133759": "Nie ta to już była dziewczyna ze ślicznymi rumieńcami na twarzy i szczęściem w oczach, nie ta Oleńka, która niegdyś, jadąc w saniach z narzeczonym, panem Andrzejem Kmicicem, krzyczała: „Hej! hej!”, na bory i lasy!", + "133760": "Wiosna czyniła się na świecie. Rozpętane z lodu wody Bałtyku począł kołysać wiatr duży a ciepły, potem drzewa zakwitły, strzeliły kwiaty z surowych liściastych obsłon, potem słońce zaczęło bywać znojne, a biedna dziewczyna próżno wyglądała końca taurożańskiej niewoli, bo i Anusia nie chciała uciekać, i w kraju coraz straszniej było.", + "133761": "Miecz i ogień srożył się tak, jakby nigdy zmiłowanie boże nastąpić nie miało. Owszem, kto nie chwycił szabli lub dzidy zimą, ten schwytał ją wiosną; śnieg śladów nie zdradzał, gdy bór dawał lepsze schronienie i ciepło wojnę czyniło łatwiejszą.", + "133762": "Wieści jako jaskółki nadlatywały do Taurogów, czasem groźne, czasem pocieszające. I jedne, i drugie święciła czysta dziewczyna modlitwą, a oblewała łzami smutku lub radości.", + "133763": "Więc naprzód mówiono o okropnym całego narodu powstaniu. Ile było drzew w borach Rzeczypospolitej, ile kłosów kołysało się na jej łanach, ile gwiazd świeciło po nocach między Tatrami a Bałtykiem, tyle wstało przeciw Szwedom wojowników: którzy szlachtą będąc, do miecza a wojny z woli bożej i przyrodzonego rzeczy porządku się rodzili; którzy skiby pługiem krając, obsiewali ziarnem tę krainę; którzy handlem i rzemiosły po miastach się parali; którzy żyli w puszczach z pszczelnej pracy, z wypalania smoły, z topora lub strzelby; którzy nad rzekami siedząc, rybactwem się trudnili; którzy na stepach koczowali ze stadami — wszyscy chwycili za broń, aby najezdnika z kraju wyżenąć.", + "133764": "Już Szwed tonął w tej liczbie jako w rzece wezbranej.", + "133765": "Ku podziwowi całego świata, bezsilna jeszcze niedawno Rzeczpospolita znalazła więcej szabel w swojej obronie, niż mógł ich mieć cesarz niemiecki lub król francuski.", + "133766": "Potem przyszły wieści o Karolu Gustawie, jako szedł coraz w głąb Rzeczypospolitej z nogami we krwi, z głową w dymach i płomieniach, bluźniąc. Spodziewano się lada chwila usłyszeć wieść o jego śmierci i zagubie wszystkich wojsk szwedzkich.", + "133767": "Imię Czarnieckiego rozlegało się coraz potężniej od ściany do ściany, przejmując strachem nieprzyjaciół, wlewając otuchę w serca polskie.", + "133768": "— Zbił pod Kozienicami! — mówiono jednego dnia — zbił pod Jarosławiem! — powtarzano w kilka tygodni później — zbił pod Sandomierzem! — powtarzało dalekie echo. Dziwiono się temu tylko, skąd się jeszcze bierze tyle Szwedów po takich pogromach.", + "133769": "Na koniec przyleciały nowe stada jaskółek, a z nimi fama o uwięzieniu króla i całej armii szwedzkiej w widłach rzecznych. Zdawało się, że koniec tuż, tuż.", + "133770": "Sam Sakowicz w Taurogach przestał chodzić na wyprawy, jeno listy po nocach pisywał i w różne strony rozsyłał.", + "133771": "Miecznik był jakoby obłąkany. Co dzień wieczór wpadał z wieściami do Oleńki. Czasem gryzł ręce, gdy sobie wspomniał, że trzeba siedzieć w Taurogach. Tęskniła w pole stara żołnierska dusza. W końcu zaczął się zamykać w swojej stancji i nad czymś po całych godzinach rozmyślać. Raz chwycił niespodzianie Oleńkę w ramiona, zaryczał wielkim płaczem i rzekł jej:", + "133772": "— Miłaś ty, dziewczyno, córuchno jedyna, ale ojczyzna milsza.", + "133773": "I nazajutrz dzień znikł, jakoby w ziemię się zapadł.", + "133774": "Oleńka znalazła tylko list, a w nim słowa następujące:", + "133775": "„Bóg cię błogosław, dziecko kochane. Rozumiałem ja ci dobrze, że ciebie, a nie mnie strzegą i że samemu mi łatwiej wymknąć się przyjdzie. Niechże mnie Bóg sądzi, jeślim ja to, niebogo sieroto, z zatwardziałości serca i braku ojcowskiego afektu dla ciebie uczynił. Ale męka była od pacjencji większa i nie mogłem, na rany Chrystusa Pana przysięgam, nie mogłem już dłużej wysiedzieć. Bo jakem pomyślał, że się tam najszczersza krew polska rzeką pro patria et libertate leje, a mojej ni kropli w tej rzece nie masz, tedy mi się wydało, że mnie anieli niebiescy za to potępią… Nie rodzić mi się było na świętej Żmudzi naszej, gdzie żywieamor patriae i męstwo, nie rodzić mi się było ni szlachcicem, ni Billewiczem, to bym przy tobie został i ciebie strzegł. Ale ty, mężem będąc, uczyniłabyś to samo, więc i mnie odpuścisz, iżem cię, jako Daniela, samą w jaskini lwów porzucił. Którego że Bóg w miłosierdziu swoim konserwował, tak też mniemam, że i nad tobą będzie lepsza od mojej, Najświętszej Panny, Królowej naszej, protekcja.”", + "133776": "Oleńka łzami oblała pismo, ale pokochała stryjca za ten postępek jeszcze lepiej, bo jej serce dumą wezbrało. Tymczasem uczynił się w Taurogach hałas niemały. Sam Sakowicz wpadł do dziewczyny z furią wielką i nie zdejmując czapki z głowy, spytał:", + "133777": "— Gdzie stryj waćpanny?", + "133778": "— Gdzie wszyscy, prócz zdrajców, są!… W polu!", + "133779": "— Waćpanna wiedziałaś o tym!… — krzyknął starosta.", + "133780": "A ona, zamiast się stropić, postąpiła kilka kroków ku niemu i mierząc go oczyma z niewypowiedzianą pogardą odrzekła:", + "133781": "— Wiedziałam — i cóż?", + "133782": "— Waćpanna… ej! gdyby nie książę!… Waćpanna przed księciem odpowiesz!…", + "133783": "— Ni przed księciem, ni przed jego pachołkiem. A teraz proszę!…", + "133784": "I palcem wskazała mu drzwi.", + "133785": "Sakowicz zgrzytnął zębami i wyszedł.", + "133786": "Tego samego dnia zagrzmiało w całych Taurogach o zwycięstwie wareckim i taka trwoga padła na wszystkich stronników szwedzkich, że sam Sakowicz nie śmiał karać księży, którzy publicznie odśpiewali w okolicznych kościołach Te Deum.", + "133787": "Wielki też ciężar spadł mu z serca, gdy w kilka tygodni później przyszło spod Malborga pismo Bogusławowe z doniesieniem, iż król wymknął się z rzecznego saku. Lecz inne nowiny były wielce niepocieszne. Książę żądał posiłków i nie kazał zostawiać w Taurogach więcej wojsk, niżby tego konieczna obrona wymagała. Gotowe rajtarie wyszły na drugi dzień, a z nimi Ketling, Oettingen, Fitz-Gregory, słowem, wszyscy znamienitsi oprócz Brauna, który był koniecznie Sakowiczowi potrzebny.", + "133788": "Taurogi opustoszały jeszcze bardziej niż po wyjeździe księcia.", + "133789": "Anusia Borzobohata poczęła się nudzić i tym bardziej Sakowiczowi dokuczać. On zaś myślał, czyby się do Prus nie przenieść, bo ośmielone odejściem wojsk partie jęły znowu przesuwać się za Rosienie i zbliżać do Taurogów. Sami Billewicze zebrali do pięciuset koni z obywatelstwa, drobnej szlachty i chłopów. Porazili oni znacznie pułkownika Bützowa, który przeciw nim wyciągnął, i przepłukiwali bez miłosierdzia wszystkie wsie radziwilłowskie.", + "133790": "Ludność garnęła się do nich chętnie, bo żaden ród, sami nawet Chlebowiczowie, nie cieszyli się taką między pospólstwem czcią i powagą. Sakowiczowi żal było zostawiać Taurogi na łaskę nieprzyjaciół, wiedział także, że w Prusach trudno mu będzie o pieniądze, o posiłki, że tu rządzi, jak chce, tam władza jego zmaleć musi, jednakże tracił coraz bardziej nadzieję, czy się potrafi utrzymać.", + "133791": "Pobity Bützow schronił się pod jego opiekę, a wieści, które przywiózł o potędze i wzroście rebelii, skłoniły ostatecznie Sakowicza na stronę pruską.", + "133792": "Jako zaś człowiek stanowczy i lubiący prędko doprowadzić do skutku to, co zamierzył, w dziesięć dni ukończył przygotowania, wydał rozkazy i miał ruszyć.", + "133793": "Nagle trafił na niespodziewany opór i to ze strony, z której najmniej go się spodziewał, bo ze strony Anusi Borzobohatej.", + "133794": "Anusia nie myślała do Prus jechać. W Taurogach było jej dobrze. Postępy konfederackich partyj nie przestraszały jej bynajmniej, i gdyby Billewicze uderzyli na same Taurogi, jeszcze by była rada. Rozumowała sobie przy tym, że na obczyźnie, między Niemcami, zostawałaby zupełnie na łasce Sakowicza, że łatwiej by tam mogło przyjść do jakowychś zobowiązań, do których nie miała ochoty, więc postanowiła upierać się przy pozostaniu. Oleńka, której wyznała swoje przyczyny, nie tylko potwierdziła ich słuszność, ale najmocniej, ze łzami w oczach, poczęła ją błagać, aby oparła się wyjazdowi.", + "133795": "— Tu zbawienie może jeszcze przyjść, nie dziś, to jutro — mówiła — tam zginiemy obie.", + "133796": "Anusia zaś jej na to:", + "133797": "— A widzisz! A małoś to mnie nałajała za to, że i pana starostę chciałam pogrążyć, choć ja o niczym nie wiedziałam, jak księżnę Gryzeldę kocham, tylko to jakoś tak samo z siebie przyszło. A teraz zważałli by on na mój opór, gdyby nie był pogrążon? A co?", + "133798": "— Prawda, Anusiu, prawda! — odrzekła Oleńka.", + "133799": "— Nie turbujże się, kwiatuszku najśliczniejszy! Nogą się z Taurogów nie ruszymy, jeszcze Sakowiczowi dokuczę w dodatku okrutnie.", + "133800": "— Dajże Boże, byś co wskórała.", + "133801": "— Ja bym nie miała wskórać?… Wskóram, raz dlatego, że mu chodzi o mnie, a po wtóre, jak mniemam, o moje majętności. Pogniewać mu się ze mną łatwo, a nawet szablą mnie zranić, ale w takim razie wszystko by przepadło.", + "133802": "I pokazało się, że ma słuszność. Sakowicz przyszedł do niej wesół i pewien siebie, ona zaś przywitała go z minką wielce pogardliwą.", + "133803": "— Podobno — spytała — waćpan ze strachu przed panami Billewiczami do Prus chcesz uciekać?", + "133804": "— Nie przed panami Billewiczami — odrzekł, marszcząc brwi — i nie ze strachu, jeno się tam przenoszę z roztropności, abym więcej przeciw tym zbójom mógł ze świeżymi siłami dokazać.", + "133805": "— To szczęśliwej drogi.", + "133806": "— Jak to? Zali myślisz, że bez ciebie pojadę, moja nadziejo najmilejsza?", + "133807": "— Kogo tchórz oblatuje, niech w ucieczce ma nadzieję, nie we mnie. Zbytnioś waćpan poufały, ja zaś, gdybym potrzebowała konfidenta, pewnie byś nie waćpan nim został.", + "133808": "Sakowicz pobladł z gniewu. Dałby on jej, gdyby nie była Anusią Borzobohatą! Lecz bacząc, przed kim stoi, pomiarkował się, straszną swą twarz ocukrzył uśmiechem i odrzekł, niby żartując:", + "133809": "— Ej, nie będę pytał! Wsadzę do kolaski i powiozę!", + "133810": "— Tak? — spytała dziewczyna. — Tom, widzę, wbrew intencjom księcia w niewoli tu trzymana? Wiedzże waćpan o tym, że jeśli to uczynisz, słowa więcej w życiu do waćpana nie przemówię, tak niech mi Pan Bóg dopomoże, bo ja w Łubniach chowana i dla tchórzów największą mam pogardę. Bodajem nie była wpadła w takie ręce!… Bodaj mnie pan Babinicz do sądnego dnia na Litwę wiózł, bo ten się nie bał nikogo!", + "133811": "— Dla Boga! — krzyknął Sakowicz. — Powiedzże mi przynajmniej, czemu do Prus nie chcesz jechać?", + "133812": "Lecz Anusia poczęła udawać płacz i desperację.", + "133813": "— Wzięli mnie jako Tatarzyni w niewolę, choć ja księżnej Gryzeldy wychowanka i nikt do mnie nie miał prawa. Wzięli i więżą, za morza gwałtem wywożą, na wygnanie mnie skazują, rychło patrzeć, jak kleszczami będą szarpali!… O Boże! o Boże!", + "133814": "— Bójże się waćpanna tego Boga, którego wzywasz! — zawołał pan starosta.— Kto cię kleszczami będzie szarpał?", + "133815": "— Ratujcie mnie, wszyscy święci! — powtarzała, łkając, Anusia.", + "133816": "Sakowicz sam nie wiedział, co ma czynić; dusiła go wściekłość, gniew; chwilami myślał, że zwariuje albo że Anusia zwariowała. Na koniec rzucił się jej do nóg i przyrzekł, że w Taurogach zostanie. Wówczas ona zaczęła go prosić, iżby odjechał, jeśli się boi, czym go do ostatniej doprowadziła rozpaczy, tak że się zerwał i wychodząc, rzekł:", + "133817": "— Dobrze! Zostajem w Taurogach, a czy się boję panów Billewiczów, to się wkrótce pokaże.", + "133818": "I tego samego dnia, zebrawszy resztki pobitych wojsk, Bützowa i swoje własne, poszedł, ale nie do Prus, tylko za Rosirnie, przeciw panom Billewiczom, którzy w lasach girlakolskich stali obozem. Nie spodziewali się oni żadnego napadu, bo już wieść o zamierzonym wyjściu wojsk z Taurogów powtarzano od kilku dni w okolicy, więc starosta, napadłszy nie ubezpieczonych, rozniósł ich na szablach i kopytach. Sam miecznik, pod którego dowództwem stał oddział, ocalał z pogromu, ale dwóch Billewiczów z innej linii poległo; z nimi trzecia część żołnierzy; pozostali rozpierzchli się na cztery świata strony. Kilkudziesięciu jeńców przyprowadził starosta do Taurogów i stracić wszystkich rozkazał, zanim Anusia mogła wystąpić w ich obronie.", + "133819": "O opuszczeniu Taurogów nie było już mowy i nie potrzebował pan starosta tego czynić, bo po tym nowym zwycięstwie partie nie śmiały przechodzić na tę stronę Dubisy.", + "133820": "Sakowicz spanoszał i chełpił się niezmiernie, że byle mu Loewenhaupt przysłał tysiąc dobrych koni, on w całej Żmudzi rebelię zetrze. Ale Loewenhaupta nie było już w tych stronach; Anusia zaś źle przyjęła starościńską chełpliwość.", + "133821": "— To z panem miecznikiem — rzekła — łatwo się udało… Ale niechby tam był ten, przed którym obaście z księciem precz umykali, pewnie byłbyś waćpan i beze mnie do Prus za morze wyjechał.", + "133822": "Starostę ubodły te słowa do żywego.", + "133823": "— Naprzód, nie imaginuj sobie waćpanna, żeby Prusy były za morzem, bo za morzem jest Szwecja, a po wtóre: przed kimżeśmy to tak z księciem umykali?", + "133824": "— Przed panem Babiniczem! — odrzekła, dygając z wielką ceremonią.", + "133825": "— Bodajem go kiedyś na długość szabli spotkał!", + "133826": "— Pewnie byś waćpan na głębokość szabli leżał w ziemi… Ale nie wywołuj wilka z lasu!", + "133827": "Sakowicz rzeczywiście nieszczerze tego wilka wywoływał, bo lubo był człowiekiem niezrównanej odwagi, jednakże przed Babiniczem czuł on jakiś strach, prawie zabobonny, tak okropne zostały mu po nim z ostatniej wojny wspomnienia. Nie wiedział przy tym, jak prędko już to groźne nazwisko usłyszy.", + "133828": "Nim jednak rozebrzmiało po całej Żmudzi, przyszła w czas jakiś inna, dla jednych najradośniejsza z radosnych, dla Sakowicza zaś straszliwa wieść, którą w dwóch słowach powtarzały wszystkie usta w całej Rzeczypospolitej:", + "133829": "— Warszawa wzięta!", + "133830": "Zdawało się, że ziemia rozstępuje się pod nogami zdrajców lub że cale niebo szwedzkie wali się na ich głowy wraz ze wszystkimi bóstwami, które na nim świeciły dotychczas jako słońca. Uszy nie chciały wierzyć, że kanclerz Oxenstierna w niewoli, Ersken w niewoli, Loewenhaupt w niewoli, Wrangel w niewoli, Wittenberg, sam wielki Wittenberg, który całą tę Rzeczpospolitę krwią oblał, który połowę jej jeszcze przed nadejściem Karolowym podbił, w niewoli! Że król Jan Kazimierz triumfuje, a po zwycięstwie sąd będzie czynił nad grzesznymi.", + "133831": "A wieść biegła jakby na skrzydłach, huczała jak grzmot nad całą Rzecząpospolitą, szła przez wsie, bo chłop powtarzał ją chłopu; szła przez pola, bo łan zbożowy nią szumiał; szła przez lasy, bo sosna powtarzała ją sośnie, orły krakały o niej w powietrzu — i tym bardziej, kto żyw, chwytał za broń.", + "133832": "W mig zapomniano koło Taurogów o girlakolskiej klęsce. Straszny niedawno Sakowicz zmalał we wszystkich, ba, nawet we własnych swoich oczach; partie poczęły na nowo wpadać na oddziały szwedzkie; Billewicze, ochłonąwszy po ostatnim pogromie, przeszli znów Dubisę na czele swych chłopów i resztek szlachty laudańskiej.", + "133833": "Sakowicz sam nie wiedział, co począć, gdzie się obrócić, skąd wyglądać ratunku. Od dawna nie miał wieści od księcia Bogusława i próżno łamał sobie głowę, gdzie on, przy jakich wojskach może się znajdować? I chwilami niepokój ogarniał go śmiertelny, czy książę nie dostał się także do niewoli?", + "133834": "Z przerażeniem przypominał sobie, iż książę mówił mu, że tabor skieruje ku Warszawie i że jeżeli uczynią go komendantem nad załogą w stolicy, to woli tam być, gdyż łatwiej się stamtąd na wszystkie strony oglądać.", + "133835": "Nie brakło też ludzi, którzy twierdzili na pewno, że książę musiał wpaść w ręce Jana Kazimierza.", + "133836": "— Gdyby księcia nie było w Warszawie — mówiono — po cóż by miłościwy pan nasz z amnestii, którą wszystkim Polakom przy załodze zostającym z góry udzielił, jego jednego wyjmował? Musi on już być w mocy królewskiej, a że wiadomo, iż głowa księcia Janusza na pień była przeznaczona, przeto i Bogusławowa pewno spadnie.", + "133837": "Skutkiem rozmyślań doszedł Sakowicz do tego samego przekonania i borykał się z rozpaczą, bo raz, że księcia kochał, a po wtóre, wiedział, że w razie śmierci tego potężnego protektora łatwiej najdzikszy zwierz zdoła uchronić głowę w tej Rzeczypospolitej niż on, który był prawą ręką zdrajcy.", + "133838": "Zdawało mu się, że pozostaje jedno tylko: nie zważać już na Anusin opór i uciec do Prus, tam szukać chleba, służby.", + "133839": "— Lecz co będzie — pytał się nieraz sam siebie starosta — gdy i elektor ulęknie się gniewu polskiego majestatu i wszystkich zbiegów wyda?", + "133840": "Nie było wyjścia, a schronienie chyba za morzem, w Szwecji samej.", + "133841": "Na szczęście po tygodniu tych niepewności i męki, przybył od księcia Bogusława goniec z długim listem własnoręcznym:", + "133842": "„Warszawa odjęta Szwedom — pisał książę. — Tabor mój i rzeczy przepadły. Recedere już za późno, bo taka na mnie tam zawziętość, żem był od amnestii wyłączon. Ludzi moich u samych bram Warszawy poszarpał Babinicz. Ketling w niewoli. Król szwedzki, elektor i ja, razem ze Szteinbokiem i wszystkimi siłami, idziemy pod stolicę, gdzie walna bitwa niebawem nastąpi. Carolus klnie się, że ją wygra, chociaż biegłość Kazimierzowa w prowadzeniu wojny konfunduje go niepomału. Kto by się spodziewał, że w eks-jezuicie tak wielki strategos siedzi? Ale jam to poznał jeszcze pod Beresteczkiem, bo tam wszystko się działo jego i Wiśniowieckiego głową. Mamy nadzieję w tym, że pospolite ruszenie, którego przy Kazimierzu było na kilkadziesiąt tysięcy, rozlezie się do domów albo że pierwszy zapał ostygnie i bić się tak dobrze nie będzie. Daj Bóg popłoch jakowy między tą chasą, wówczas Carolus walną może klęskę zadać, choć co po niej będzie, nie wiadomo, i sami jenerałowie powiadają sobie po cichu, że ta rebelia to hydra, której coraz nowe głowy rosną. Mówi się: „Naprzód odebrać znów Warszawę.” Gdym to z ust Karola usłyszał, pytałem, co potem. Nie rzekł nic. A tu siły nasze kruszeją, ich zaś rosną. Nowej wojny zaczynać nie ma z czym. I animusz już nie ten, i nikt się z naszych nie chwyci tak Szwedów, jak na początku. Wuj elektor milczy, jak zwykle, ale to widzę dobrze, że jeśli bitwę przegramy, pocznie Szwedów nazajutrz bić, aby się w łaski Kazimierzowe wkupić. Ciężko uderzać w pokorę, ale musimy! Daj tylko Bóg, żeby mnie przyjęto i żebym cały wyszedł, substancji wszystkiej nie straciwszy. W Bogu tylko ufność, ale bojaźni trudno się uchronić i trzeba zło przewidywać. Dlatego, co można z majętności za gotowy grosz zastawić albo i przedać, to uczyń, choćby z konfederatami po cichu w praktyki wejść. Sam z całym taborem jedź do Birż, jako że stamtąd do Kurlandii bliżej. Radziłbym ci do Prus, ale tam wkrótce przed ogniem i mieczem nie będzie bezpieczno, bo zaraz po wzięciu Warszawy ordynowano Babinicza, aby przez Prusy na Litwę szedł rebelię ekscytować, a po drodze palił i ścinał. A wiesz, że on to potrafi. Chcieliśmy go złowić u Bugu i sam Szteinbok wysłał nań znaczny podjazd, z którego ni zwiastun klęski nie wrócił. Nie bierz tego na się, abyś miał się z Babiniczem mierzyć, bo nie zdużasz, jeno do Birż pospieszaj.", + "133843": "Febris opuściła mnie zupełnie, ile że tu wszędy wysokie i suche równie, nie takie paludes jako na Żmudzi. Bogu cię polecam etc.”", + "133844": "O ile pan starosta uradował się, iż książę żyw i zdrowy, o tyle zatroskały go wielce nowiny. Jeżeli bowiem książę przewidywał, że nawet wygrana walna bitwa nie zdoła zbyt poprawić zachwianej fortuny szwedzkiej, to czego należało się spodziewać w przyszłości? Być może, iż książę zdoła się uchronić od zagłady pod płaszczem chytrego elektora, a on, pan Sakowicz, pod książęcym, lecz co czynić tymczasem? Iść do Prus?", + "133845": "Pan Sakowicz nie potrzebował rad książęcych, aby nie wchodzić w drogę Babiniczowi. Brakło mu do tego zarówno sił, jak chęci. Pozostawały Birże, ale i to zbyt późno! Na drodze do nich leży partia billewiczowska, leży kopa innych, szlacheckich, chłopskich i księżych, i Bóg wie nie jakich, które na samą wieść połączą się i rozniosą go jak wicher suche liście; a choćby się nie połączyły, choćby uprzedzić je szybkim a śmiałym pochodem, trzeba po drodze w każdej wsi, na każdym bagnie, w każdym polu i lesie staczać nową bitwę. Jakież by siły mieć należało, by choć w trzydzieści koni dojść do Birż? Więc zostać w Taurogach? I to źle, bo tymczasem przyjdzie na czele potężnego tatarskiego zastępu straszny Babinicz; wszystkie partie zlecą się do niego i zaleją Taurogi jak powódź, i zemstę taką wywrze, o jakiej ludzie dotąd nie słyszeli.", + "133846": "Pierwszy raz w życiu poczuł zuchwały do niedawna starosta, że brak mu rady w głowie, mocy w przedsięwzięciu, wyboru w niebezpieczeństwie.", + "133847": "I na drugi dzień zwołał na radę Bützowa, Brauna i kilku znaczniejszych oficerów.", + "133848": "Postanowiono zostać w Taurogach i czekać na nowiny spod Warszawy.", + "133849": "Lecz Braun z tej narady udał się wprost na inną, mianowicie do Anusi Borzobohatej.", + "133850": "Długo, długo naradzali się ze sobą, na koniec Braun wyszedł z twarzą wielce poruszoną. Anusia zaś wpadła jak burza do Oleńki.", + "133851": "— Oleńka! przyszedł czas! — krzyknęła zaraz w progu. — Musimy uciekać!", + "133852": "— Kiedy? — spytała dzielna dziewczyna, blednąc nieco, lecz wstając zaraz, na znak natychmiastowej gotowości.", + "133853": "— Jutro, jutro! Braun ma komendę, a Sakowicz będzie spał w mieście, bo go pan Dzieszuk na ucztę zaprosi. Pan Dzieszuk dawno namówion i do wina czegoś mu namiesza. Braun powiada, że sam pójdzie i pięćdziesiąt koni wyprowadzi. Oj, Oleńka! Oleńka, jaka ja szczęśliwa! jaka ja szczęśliwa!", + "133854": "Tu Anusia rzuciła się na szyję Billewiczówny i poczęła ją ściskać z takim wybuchem radości, że aż ta zdziwiona spytała:", + "133855": "— Co ci jest, Anusiu? Wszakże mogłaś dawno Brauna do tego skłonić?", + "133856": "— Mogłam skłonić? Tak, mogłam! To ja ci jeszcze nic nie mówiłam? O Boże! Boże! Nic nie wiesz? Pan Babinicz tu idzie! Sakowicz ze strachu mrze i wszyscy oni!… Pan Babinicz idzie! pali! ścina! Podjazd jeden zniósł ze szczętem, samego Szteinboka poraził i idzie wielkimi pochodami, jakby się spieszył! A do kogóż on się tu może spieszyć? Powiedz, czy ja nie głupia?", + "133857": "Tu łzy błysnęły w Anusinych źrenicach, Oleńka zaś złożyła ręce jak do modlitwy i wzniósłszy oczy, rzekła:", + "133858": "— Do kogokolwiek się spieszy, niech Bóg prostuje drogi jego, niech go błogosławi i chroni.", + "133859": "Rozdział XXIII", + "133860": "Pan Kmicic, chcąc się przedostać od Warszawy ku Prusom Książęcym i Litwie, rzeczywiście niełatwe miał zaraz w początkach zadanie, bo nie dalej jak w Serocku stała wielka potęga szwedzka. Karol Gustaw kazał jej swego czasu umyślnie tam stanąć, aby przeszkadzała oblężeniu Warszawy, lecz ponieważ Warszawa była już wzięta, przeto armia ta nie miała tymczasem nic lepszego do roboty, jak nie puszczać oddziałów, które Jan Kazimierz chciałby na Litwę lub do Prus posłać. Stał na jej czele Duglas, biegły wojownik, wyćwiczony jak żaden ze szwedzkich jenerałów w dorywczej wojnie, i dwóch zdrajców polskich, Radziejowski i Radziwiłł. Było z nimi dwa tysiące wybornej piechoty, a drugie tyle jazdy i artylerii. Wodzowie, zasłyszawszy o ekspedycji Kmicica, gdy i tak trzeba im było zbliżyć się ku Litwie dla ratowania na nowo obleganego przez Mazurów i Podlasian Tykocina, rozciągnęli szeroko na pana Andrzeja sieci w trójkącie nad Bugiem, między Serockiem z jednej, Złotoryją z drugiej strony i Ostrołęką na szczycie.", + "133861": "Kmicic zaś musiał przez ów trójkąt przechodzić, bo spieszył się, a tamtędy była mu droga najbliższa. Wcześnie też pomiarkował się, że jest w sieci, ale że przywykł do tego sposobu wojowania, więc się nie zrażał. Liczył na to, że sieć ta zbyt jest rozciągnięta, i dlatego oka w niej tak szerokie, iż się w razie potrzeby przedostać przez nie zdoła. Co więcej: jakkolwiek polowano na niego pilnie, on nie tylko kluczył, nie tylko się wymykał, ale i sam polował. Naprzód przeszedł Bug za Serockiem, dotarł brzegiem rzeki do Wyszkowa, w Brańszczyku zniósł ze szczętem trzysta koni wysłanych na podjazd, tak iż, jak książę pisał, ni zwiastun klęski nie został. Sam Duglas nacisnął go w Długosiodle, lecz on, rozbiwszy jazdę, przedostał się poza nią i zamiast umykać co duchu, szedł im na oczach aż do Narwi, którą wpław przebył. Duglas został nad jej brzegiem, czekając na promy, ale nim je sprowadzono, Kmicic głuchą nocą wrócił się znów przez rzekę i uderzywszy na przednie straże szwedzkie, wzniecił popłoch i zamieszanie w całej Duglasowej dywizji.", + "133862": "Zdumiał się tym postępkiem stary jenerał, lecz nazajutrz zdumienie jego jeszcze było większe, gdy dowiedział się, iż Kmicic obszedł armię i wróciwszy na miejsce, z którego ruszono go jak zwierza, zagarnął w Brańszczyku podążające za wojskiem wozy szwedzkie wraz z łupami i kasą, wyciąwszy przy tym pięćdziesiąt piechoty konwoju.", + "133863": "Upływały czasem całe dnie, że Szwedzi widzieli jego Tatarów gołym okiem na krańcu widnokręgu, a dosięgnąć ich nie mogli. Za to pan Andrzej co chwila coś urywał. Żołnierz szwedzki nużył się, a polskie chorągwie, które trzymały się jeszcze przy Radziejowskim, lubo z dysydentów złożone, służyły nieszczerze. Natomiast ludność wysługiwała się z zapałem głośnemu partyzantowi. Wiedział o każdym ruchu, o najmniejszym podjeździe, o każdym wozie, który wyruszał naprzód lub pozostawał w tyle. Częstokroć zdawało się, że igra ze Szwedami, ale były to igraszki tygrysie. Jeńców nie żywił, kazał ich wieszać Tatarom, gdyż tak samo zresztą czynili w całej Rzeczypospolitej Szwedzi. Chwilami, rzekłbyś, napadała go wściekłość niepohamowana, bo ze ślepym zuchwalstwem rzucał się na przeważne siły.", + "133864": "— Wariat dowodzi tym oddziałem — mówił o nim Duglas.", + "133865": "— Albo wściekły pies! — odpowiedział Radziejowski.", + "133866": "Bogusław był zdania, że jedno i drugie, ale podszyte znamienitym żołnierzem. Z chlubą też opowiadał jenerałom, że tego kawalera po dwakroć własną ręką zwalił na ziemię.", + "133867": "Jakoż na niego najzacieklej następował pan Babinicz. Szukał go widocznie; sam ścigany, ścigał.", + "133868": "Duglas odgadł, że musi być w tym jakaś prywatna nienawiść.", + "133869": "Książę nie zapierał, chociaż objaśnień żadnych nie dawał. Płacił też Babiniczowi równą monetą, bo idąc za przykładem Chowańskiego, wyznaczył cenę na jego głowę, a gdy to nie pomogło, zamyślił skorzystać z jego ku sobie nienawiści i właśnie przez nią w potrzask go wprowadzić.", + "133870": "— Wstyd nam już porać się tak długo z tym rozbójnikiem — rzekł do Duglasa i Radziejowskiego — kręci się on koło nas jak wilk koło owczarni i spomiędzy palców wymyka. Pójdę mu tedy z niewielkim oddziałem na przynętę, a gdy na mnie uderzy, póty go na sobie zatrzymam, dopóki wasze dostojnoście nie nadciągniecie; wówczas nie wypuścim raka z kobieli.", + "133871": "Duglas, któremu gonitwa dawno się już uprzykrzyła, mały tylko stawiał opór, twierdząc, że nie może i nie powinien życia tak wielkiego dostojnika i krewnego królów dla schwytania jednego grasanta azardować. Lecz gdy książę nalegał, zgodził się.", + "133872": "Ułożono, że książę pójdzie z oddziałem pięciuset jeźdźców, ale każdemu rajtarowi wsadzi za plecy piechura z muszkietem. Fortel ten miał posłużyć do wprowadzenia w błąd Babinicza.", + "133873": "— Nie wytrzyma on, gdy usłyszy o pięciuset tylko rajtarach, i uderzy niezawodnie — mówił książę — tymczasem, gdy mu piechota w oczy plunie, rozproszą się jego Tatarzy jak piasek… i sam polegnie lub żywcem go dostaniem…", + "133874": "Plan ów przeprowadzono szybko i z wielką dokładnością. Naprzód puszczano przez dwa dni wieści, iż podjazd z pięciuset koni ma być pod Bogusławem wysłany. Jenerałowie liczyli na pewno, że miejscowa ludność uwiadomi o tym Babinicza. Jakoż tak się stało.", + "133875": "Książę ruszył głęboką i ciemną nocą ku Wąsowu i Jelonce, przeszedł w Czerewinie rzekę i zostawiwszy jazdę w gołym polu, zasadził piechotę w pobliskich zagajnikach, aby niespodzianie wychylić się mogła. Tymczasem Duglas miał się posuwać brzegiem Narwi udając, że idzie ku Ostrołęce. Radziejowski zaś zachodzić miał z lżejszymi chorągwiami jazdy od Księżopola.", + "133876": "Wszyscy trzej wodzowie nie wiedzieli dobrze, gdzie w tej chwili jest Babinicz, bo od chłopów niepodobna się było dowiedzieć, rajtarowie zaś nie umieli chwytać Tatarów. Przypuszczał jednak Duglas, że główna siła Babiniczowa stoi w Śniadowie, i chciał ją otoczyć tak, aby jeśli Babinicz ruszy na księcia Bogusława, zajść mu od granicy litewskiej i przeciąć odwrót.", + "133877": "Wszystko zdało się sprzyjać szwedzkim zamiarom. Kmicic istotnie był w Śniadowie i zaledwie doszła go wiadomość o Bogusławowym podjeździe, zapadł natychmiast w lasy, aby niespodzianie wynurzyć się z nich pod Czerewinem.", + "133878": "Duglas, zawróciwszy od Narwi, trafił po kilku dniach na ślady tatarskiego pochodu i szedł tym samym szlakiem, zatem już z tyłu za Babiniczem. Upał mordował straszliwie konie i ludzi poprzybieranych w żelazne blachy, lecz jenerał szedł naprzód, nie zważając na te przeszkody, pewien już zupełnie, że zajdzie Babiniczowa watahę niespodzianie i w chwili bitwy.", + "133879": "Na koniec po dwóch dniach pochodu dotarł tak blisko Czerewina, że dymy chałup widać było. Wówczas stanął i poobsadzawszy wszystkie przejścia, najmniejsze ścieżki, czekał.", + "133880": "Niektórzy oficerowie chcieli iść na ochotnika i zaraz uderzać, lecz on wstrzymał ich mówiąc:", + "133881": "— Babinicz, po uderzeniu na księcia, gdy pozna, że nie z samą jazdą, ale i z piechotą ma do czynienia, cofać się musi… a może wracać tylko dawnym szlakiem, wówczas zaś wpadnie nam jakby w otwarte ramiona.", + "133882": "Jakoż pozostawało tylko nadstawiać ucha, rychłoli odezwą się wycia tatarskie i pierwsze strzały muszkietów.", + "133883": "Tymczasem upłynął jeden dzień i w lasach czerewińskich cicho było, jak gdyby nigdy nie postała w nich noga żołnierska.", + "133884": "Duglas począł się niecierpliwić i pod noc wysłał maleńki podjazd ku polom, przykazawszy mu największą ostrożność.", + "133885": "Podjazd wrócił głęboką nocą, nic nie widziawszy i niczego nie sprawdziwszy. Świtaniem ruszył sam Duglas z całą siłą naprzód.", + "133886": "Po kilku godzinach drogi dotarł do miejsca, na którym pełno było śladów żołnierskiego postoju. Znaleziono resztki sucharów, potłuczone szkło, kawałki ubioru i pas z ładunkami, jakich używali piechurowie szwedzcy; niewątpliwie więc stała w tym miejscu Bogusławowa piechota, lecz nigdzie nie było jej widać. Dalej, na mokrej łące, przednia straż Duglasowa spostrzegła mnóstwo wycisków ciężkich rajtarskich koni, na brzegu zaś ślady tatarskich bachmatów; jeszcze dalej leżało padło jednego konia, z którego wilcy świeżo wyciągnęli wnętrzności. O staję stamtąd znaleziono strzałę tatarską bez grotu, ale z całkowitą brzechwą i bełtem. Widocznie Bogusław cofał się, a Babinicz szedł za nim.", + "133887": "Duglas zrozumiał, że musiało zajść coś niezwykłego.", + "133888": "Lecz co? Na to nie było odpowiedzi. Duglas zamyślił się. Nagle zadumę przerwał mu oficer z przedniej straży.", + "133889": "— Wasza dostojność! — rzekł. — Przez zarośla widać o staję kilku ludzi w kupie. Nie ruszają się, jakby wartownicy. Wstrzymałem straż, by waszej dostojności o tym donieść.", + "133890": "— Jezdni czy piesi? — spytał Duglas.", + "133891": "— Piesi, jest ich czterech czy pięciu w kupie, dobrze policzyć nie można, bo gałęzie zasłaniają. Ale migają się żółto, jakby nasi muszkietnicy.", + "133892": "Duglas ścisnął kolanami konia, szybko popędził do pierwszej straży i ruszył z nią naprzód. Przez rzednące zarośla w dalszym głębokim lesie widać było grupę żołnierzy zupełnie nieruchomą, stojącą pod drzewem.", + "133893": "— Nasi, nasi! — rzekł Duglas. — Książę musi być w pobliżu.", + "133894": "— Dziw! — ozwał się po chwili oficer — stoją na warcie i żaden się nie ozwie, choć hałaśliwie idziemy.", + "133895": "Wtem zarośla skończyły się i odsłonił się las niepodszyty. Wówczas nadjeżdżający ujrzeli czterech ludzi stojących w kupie, tuż jeden obok drugiego, jakby patrzyli czegoś w ziemię. Od głowy podnosiło się każdemu czarne pasmo prosto ku górze.", + "133896": "— Wasza dostojność! — rzekł nagle oficer — ci ludzie wiszą!", + "133897": "— Tak jest! — odpowiedział Duglas.", + "133898": "I przyśpieszywszy kroku, stanęli za chwilę tuż koło trupów. Czterech piechurów wisiało na pętlach razem, jak kupa drozdów, z nogami ledwie na cal wyniesionymi nad ziemię, bo na niskiej gałęzi.", + "133899": "Duglas popatrzył na nich dość obojętnie, po czym rzekł jakby do samego siebie:", + "133900": "— To wiemy, że i książę, i Babinicz tędy przechodzili.", + "133901": "I zamyślił się znowu, bo sam dobrze nie wiedział, czyli ma iść dalej tym leśnym szlakiem, czy się przebrać na wielki gościniec ostrołęcki.", + "133902": "Tymczasem w pół godziny później odkryto znów dwa trupy. Widocznie byli to maruderowie lub chorzy, których babiniczowscy Tatarzy schwytali, postępując za księciem.", + "133903": "Lecz czemu książę się cofał?", + "133904": "Duglas znał go zbyt dobrze, to jest zarówno jego odwagę, jak doświadczenie wojenne, ażeby chociaż na chwilę przypuścił, że książę nie miał dostatecznych przyczyn. Musiało tam coś zajść koniecznie.", + "133905": "Na drugi dzień dopiero sprawa się wyjaśniła. Mianowicie przyjechał z podjazdem w trzydzieści koni pan Bies Kornia od księcia Bogusława z doniesieniem, iż król Jan Kazimierz wyprawił za Bug przeciw Duglasowi pana hetmana polnego Gosiewskiego w sześć tysięcy litewskich i tatarskich koni.", + "133906": "— Dowiedzieliśmy się o tym — mówił pan Bies — zanim Babinicz nadciągnął, bo szedł bardzo ostrożnie i często przypadał, zatem marudnie. Pan Gosiewski jest w czterech lub pięciu milach. Książę, powziąwszy wiadomość, cofać się spiesznie musiał, aby się z panem Radziejowskim połączyć, który łatwo mógł być zniesion. Ale szybko idąc, połączyliśmy się szczęśliwie. Zaraz też książę podjazdy ordynował po kilkanaście koni we wszystkie strony z doniesieniem do waszej dostojności. Siła ich wpadnie w tatarskie albo chłopskie ręce, ale w takiej wojnie nie może inaczej być.", + "133907": "— Gdzie są książę i pan Radziejowski?", + "133908": "— W dwóch milach stąd, u brzegu.", + "133909": "— Książę całąli siłę wyprowadził?", + "133910": "— Piechotę zostawić musiał, która się przebiera co najgęstszymi lasami, by się od Tatarów uchronić.", + "133911": "— Taka jazda, jak tatarska, by i największymi gąszczami iść umie. Nie spodziewam się już ujrzeć tej piechoty. Ale niczyjej w tym winy nie ma i książę postąpił jako wódz doświadczony.", + "133912": "— Książę rzucił jeden znaczniejszy podjazd ku Ostrołęce, aby pana podskarbiego litewskiego w błąd wprowadzić. Ruszą oni tam nie mieszkając, w tej myśli, że całe nasze wojsko na Ostrołękę poszło.", + "133913": "— To dobrze! — rzekł ucieszony Duglas. — Damy panu podskarbiemu rady.", + "133914": "I nie tracąc chwili, nakazał pochód, aby się z księciem Bogusławem i Radziejowskim połączyć. Nastąpiło to tego samego dnia ku wielkiej uciesze, zwłaszcza pana Radziejowskiego, który niewoli gorzej od samej śmierci się obawiał, wiedział bowiem, że jako zdrajca i sprawca wszystkich nieszczęść Rzeczypospolitej srodze odpowiadać by musiał.", + "133915": "Teraz wszelako, po połączeniu się z Duglasem, armia szwedzka wynosiła przeszło cztery tysiące ludzi, zatem mogła stawić skuteczny opór siłom pana hetmana polnego. Miał on wprawdzie sześć tysięcy jazdy, lecz Tatarzy prócz Babiniczowych, bardzo wyćwiczonych, użyci być we wstępnym boju nie mogli, a i sam pan Gosiewski, lubo wojownik biegły i uczony, nie umiał śladem Czarnieckiego natchnąć ludzi takim zapałem, przeciw któremu nic ostać się nie zdołało.", + "133916": "Duglas jednak w głowę zachodził, w jakim celu Jan Kazimierz mógł wysłać hetmana polnego za Bug. Król szwedzki wraz z elektorem szedł na Warszawę, walna bitwa musiała więc tam prędzej, później nastąpić. A lubo Kazimierz stał już na czele potęgi liczebnie od Szwedów i Brandenburczyków większej, jednakże sześć tysięcy bitnego ludu stanowiło zbyt wielki zasiłek, aby się król polski miał go dobrowolnie pozbawiać.", + "133917": "Prawda, że i pan Gosiewski wyrwał Babinicza z toni, ale przecie na ratunek Babinicza nie potrzebował król całej dywizji wysyłać. Był zatem w tej wyprawie jakiś cel ukryty, którego jenerał szwedzki, mimo całej przenikliwości, odgadnąć nie umiał.", + "133918": "W liście króla szwedzkiego, nadesłanym w tydzień później, znać było wielki niepokój i jakoby przerażenie z powodu tej ekspedycji, ale kilka słów wyjaśniało jej przyczyny. Wedle zdania Karola Gustawa pan hetman nie po to był posłany, by na Duglasową armię uderzać, ni by iść na Litwę, tamtejsze powstanie wspomagać, bo tam i tak Szwedzi już nastarczyć nie mogli, ale po to, żeby Prusom Książęcym, mianowicie wschodniej ich części, całkowicie wojsk pozbawionej, zagrozić.", + "133919": "„Obliczono na to — pisał król — by elektora w wierności dla malborskiego traktatu i dla nas zachwiać, co łatwo może się stać, gdyż on z Chrystusem przeciw diabłu i z diabłem przeciw Chrystusowi jednocześnie wejść w sojusz gotowy, aby od obudwu skorzystać.”", + "133920": "List kończył się poleceniem, aby Duglas starał się wszelkimi siłami pana hetmana do Prus nie dopuścić, który jeśli w ciągu kilku tygodni wkroczyć tam nie zdoła, niechybnie pod Warszawę wracać musi.", + "133921": "Duglas uznał, że zadanie, jakie nań włożono, wcale sił jego nie przechodzi. Jeszcze niedawno stawiał on z pewnym powodzeniem czoła samemu Czarnieckiemu, dlatego Gosiewski nie był mu straszny. Nie spodziewał się wprawdzie znieść jego dywizji, ale był pewien, że potrafi ją osadzić i wszelkie jej ruchy zahamować.", + "133922": "Jakoż od tej chwili poczęły się bardzo sztuczne podchody obu armii, które unikając wzajemnie walnej bitwy, starały się obejść jedna drugą. Obaj wodzowie godnie współzawodniczyli ze sobą, jednakże doświadczony Duglas o tyle był górą, że wyżej jak do Ostrołęki pana hetmana polnego nie puścił.", + "133923": "Zaś ocalony od Bogusławowego podejścia pan Babinicz wcale się także z połączeniem z litewską dywizją nie spieszył, albowiem z wielką gorliwością zajął się ową piechotą, którą Bogusław w spiesznym swym pochodzie ku Radziejowskiemu musiał po drodze zostawić. Tatarzy jego, prowadzeni przez miejscowych leśników, szli za nią dzień i noc, łuszcząc co chwila nieostrożnych lub tych, którzy pozostawali w tyle. Brak żywności zmusił na koniec Szwedów do podzielenia się na małe oddziały, które łatwiej o spyżę starać się mogły, ale tego tylko czekał pan Babinicz.", + "133924": "Podzieliwszy swą watahę na trzy komendy, pod dowództwem własnym, Akbah-Ułana i Soroki, w kilka dni wygniótł większą część owych piechurów. Była to jakby nieustająca obława na ludzi po gąszczach leśnych, łozach i trzcinach, pełna hałasu, wrzasków, nawoływań, strzałów i śmierci.", + "133925": "Szeroko rozsławiła ona imię Babinicza między Mazurami. Watahy zebrały się i połączyły z panem Gosiewskim dopiero pod samą Ostrołęką, kiedy pan hetman polny, którego wyprawa była tylko demonstracją, odebrał już rozkaz królewski ciągnienia z powrotem pod Warszawę. Krótko tylko mógł pan Babinicz cieszyć się znajomymi, mianowicie panem Zagłobą i Wołodyjowskim, którzy na czele laudańskiej chorągwi towarzyszyli hetmanowi. Witali się jednak bardzo serdecznie, bo już była wielka przyjaźń i zażyłość pomiędzy nimi. Obu młodym pułkownikom markotno było wielce, że nie mogli tym razem nic wskórać przeciw Bogusławowi, ale pan Zagłoba pocieszał ich, dolewając im gęsto do szklenic i tak mówiąc:", + "133926": "— Nic to! Już moja głowa od maja pracuje nad fortelami, a nigdy jeszcze na darmo jej nie łamałem. Mam kilka gotowych, bardzo przednich, jeno do aplikowania już czasu nie ma, chyba pod Warszawą, dokąd wszyscy ruszymy.", + "133927": "— Ja muszę do Prus! — odparł Babinicz — i pod Warszawą nie będę.", + "133928": "— Zali się do Prus dostać zdołasz? — spytał Wołodyjowski.", + "133929": "— Jak Bóg na niebie, tak się przemknę, i to święcie wam przyrzekam, że bigosu narobię niepośledniego, bo jużci powiem moim Tatarom: „Hulaj dusza!” Radzi by oni i tu nożami po gardłach ludziom przeciągać, alem im zapowiedział, że za każdy gwałt powróz! Za to w Prusiech i własnej ochocie pofolguję. Zaś bym nie miał się przemknąć! Wyście nie mogli, ale to inna rzecz, bo łatwiej większej sile drogę zagrodzić niźli takiej wataże, jako jest moja, z którą ukryć się łatwo. Nieraz ja już w trzcinach siedział, a Duglasowi przechodzili tuż, tuż, ani o tym wiedząc. Duglas też pójdzie pewnie za wami i mnie tu pole wolne odsłoni.", + "133930": "— Aleś go też, słyszę, zmachał! — rzekł z zadowoleniem Wołodyjowski.", + "133931": "— Ha, szelma! — dodał pan Zagłoba. — Co dzień musiał koszulę brać, tak się pocił. Jużeś waćpan i Chowańskiego sprawniej nie podchodził, i to ci muszę przyznać, że sam bym lepiej nie potrafił, gdybym się na waćpanowym miejscu znajdował, chociaż jeszcze pan Koniecpolski powiadał, że do podjazdowej wojny nie masz nad Zagłobę.", + "133932": "— Widzi mi się — rzekł do Kmicica Wołodyjowski — iż jeśli Duglas wróci, to Radziwiłła tu zostawi, by na cię następował.", + "133933": "— Daj to Bóg! Tę samą mam nadzieję — odparł żywo Kmicic. — Jakbym ja zaczął jego szukać, a on mnie także, to byśmy się przecie znaleźli. Trzeci raz już przeze mnie nie przejedzie, a jeśli przejedzie, to się chyba więcej nie podniosę. Twoje arkana pamiętam dobrze i wszystkie sztychy łubniańskie mam jako pacierz w pamięci. Co dzień ich też z Soroką próbuję, ażeby sobie rękę wkładać.", + "133934": "— Co tam fortele! — zawołał Wołodyjowski — szabla grunt!", + "133935": "Dotknęła nieco ta maksyma pana Zagłobę, który też zaraz odrzekł:", + "133936": "— Każdy wiatrak myśli, że grunt skrzydłami machać, a wiesz, Michałku, czemu? Bo ma plewy pod dachem, alias w głowie. Sztuka wojenna także na fortelach polega, inaczej Roch mógłby być hetmanem wielkim, a ty polnym.", + "133937": "— A co pan Kowalski porabia? — spytał Kmicic.", + "133938": "— Pan Kowalski? Już żelazny hełm na głowie nosi i słusznie, bo kapusta z sagana najlepsza. Obłowił się okrutnie w Warszawie, zdobył się na poczet zacny i poszedł do husarzów, do kniazia Połubińskiego, a wszystko dlatego, żeby móc kopią się do Carolusa złożyć. Przychodzi do nas co dzień pod namiot i ślipiami łypie, czyli szyja od gąsiora ze słomy nie wygląda. Nie mogę tego chłopca od pijaństwa odzwyczaić. Na nic dobry przykład! Alem mu prorokował, że mu na złe wyjdzie to chorągwi laudańskiej opuszczenie. Szelma! niewdzięcznik! za tyle dobrodziejstw, którem mu wyświadczył, opuścił mnie, taki syn, dla kopii!", + "133939": "— Waćpan żeś jego chował?", + "133940": "— Mój mosanie! nie czyńże mnie niedźwiednikiem. Panu Sapieże, któren mnie o to pytał, powiedziałem, że jednego z Rochem mieli praeceptora, ale nie mnie, bo ja za młodych lat byłem bednarzem i klepki umiałem dobrze wstawiać.", + "133941": "— Naprzód, tego byś waćpan panu Sapieże nie śmiał powiedzieć — odpowiedział Wołodyjowski — a po wtóre, niby mruczysz na Kowalskiego, a miłujesz go jako źrenicę oka.", + "133942": "— Wolę go od ciebie, panie Michale, gdyż chrabąszczów nigdy znosić nie mogłem ani kochliwych mydłków, którzy na widok pierwszej lepszej niewiasty koziołki zaczynają zaraz przewracać jako niemieckie muce.", + "133943": "— Albo jako te małpy u Kazanowskich, z którymi waćpan wojował!", + "133944": "— Śmiejcie się, śmiejcie, będziecie drugi raz sami Warszawę zdobywali!", + "133945": "— Toś to niby waćpan ją zdobył?", + "133946": "— A kto Krakowską Bramę expugnavit? Kto niewolę dla jenerałów obmyślił? Siedzą teraz na chlebie i wodzie w Zamościu, a co Wittenberg spojrzy na Wrangla, to powiada: „Zagłoba nas tu wsadził!” — i oba w płacz. Żeby pan Sapieha nie był chory i żeby tu był obecny, powiedziałby wam, kto szwedzkiego kleszcza z warszawskiej skóry najpierwszy wyciągnął.", + "133947": "— Dla Boga! — rzekł Kmicic — uczyńcieże to dla mnie i przyślijcie mi wiadomość o onej bitwie, na którą się pod Warszawą zbiera. Dnie i noce będę na palcach liczył i spokoju nie zaznam, póki się czego pewnego nie dowiem.", + "133948": "Zagłoba przyłożył palec do czoła.", + "133949": "— Posłuchajcie mojej polityki — rzekł — bo co powiem, to się tak pewno spełni… jako i to jest pewne, że ta szklenica stoi przede mną… Czy nie stoi? co?", + "133950": "— Stoi, stoi! Mów waść!", + "133951": "— Tę bitwę walną albo przegramy, albo wygramy…", + "133952": "— To każdy wie! — wtrącił Wołodyjowski.", + "133953": "— Milczałbyś, panie Michale, i uczył się. Suponując, że tę bitwę przegramy, wiesz, co dalej będzie?… Widzisz! nie wiesz, bo już swymi szydełkami pod nosem, jak zając, ruszasz… Otóż ja mówię wam, że nic nie będzie…", + "133954": "Kmicic, który był bardzo żywy, zerwał się, stuknął szklanką o stół i zawołał:", + "133955": "— Marudzisz waść!", + "133956": "— Mówię, że nic nie będzie! — odparł Zagłoba. — Młodziście, to tego nie rozumiecie, że jako teraz rzeczy stoją, nasz król, nasza miła ojczyzna, nasze wojska mogą pięćdziesiąt bitew jedna po drugiej przegrać… i po staremu wojna pójdzie dalej, szlachta będzie się zbierała, z nią i wszystkie podlejsze stany… I nie uda się raz, to uda się drugi, dopóki moc nieprzyjacielska nie stopnieje. Ale jak Szwedzi jedną batalię większą przegrają, to ich diabli bez ratunku wezmą, a elektora z nimi w dodatku.", + "133957": "Tu ożywił się Zagłoba, wychylił szklankę, palnął nią o stół i mówił dalej:", + "133958": "— Słuchajcie, bo tego z lada gęby nie usłyszycie, bo nie każdy umie patrzyć generalnie. Niejeden myśli: co tu nas jeszcze czeka? ile bitew, ile klęsk, o które, wojując z Carolusem, nietrudno… ile łez? ile krwi wylanej? ile ciężkich paroksyzmów?… I niejeden wątpi, i niejeden przeciw miłosierdziu bożemu i Matce Najświętszej bluźni… A ja wam powiadam tak: Wiecie, co nieprzyjaciół onych wandalskich czeka? — zguba; wiecie, co nas czeka? — zwycięstwo! Pobiją nas jeszcze sto razy… dobrze… ale my pobijemy sto pierwszy, i będzie koniec.", + "133959": "Rzekłszy to, pan Zagłoba przymknął na chwilę oczy, lecz zaraz je otworzył, spojrzał błyszczącymi źrenicami przed siebie i nagle zakrzyknął całą siłą piersi:", + "133960": "— Zwycięstwo! zwycięstwo!", + "133961": "Kmicic aż zaczerwienił się z radości.", + "133962": "— Dalibóg, ma rację! dalibóg, słusznie mówi! Nie może inaczej być! Musi taki przyjść koniec!", + "133963": "— Już to trzeba waści przyznać, że ci tu nie brakuje — rzekł Wołodyjowski, palnąwszy się w głowę. — Rzeczpospolitę można zająć, ale dosiedzieć w niej nie lża… i tak w końcu trzeba się będzie wynieść.", + "133964": "— Ha! co? nie brakuje! — rzekł uradowany z pochwały Zagłoba. — Kiedy tak, to wam jeszcze będę prorokował. Bóg przy sprawiedliwych! Waćpan (tu zwrócił się do Kmicica) zdrajcę Radziwiłła pokonasz, do Taurogów pójdziesz, dziewczynę odbierzesz, za żonę ją pojmiesz, potomstwo wychowasz… Niech pypcia na języku dostanę, jeżeli tak nie będzie, jakom rzekł… Dla Boga! tylko nie uduś!", + "133965": "Słusznie zastrzegł się pan Zagłoba, bo pan Kmicic porwał go w swoje ramiona, podniósł w górę i tak ściskać począł, że aż oczy staremu wyszły na wierzch, ledwie zaś stanął na własnych nogach, ledwie odsapnął, już pan Wołodyjowski rozochocony wielce chwycił go za rękę.", + "133966": "— Moja kolej! Mów waćpan, co mnie czeka?", + "133967": "— Boże ci błogosław, panie Michale!… Wywiedzie ci twoja misterna dzierlatka całe stadko… nie bój się. Uf!", + "133968": "— Vivat! — krzyknął Wołodyjowski.", + "133969": "— Ale pierwej ze Szwedami koniec uczynim! — dodał Zagłoba.", + "133970": "— Uczynim! uczynim! — zawołali, trzaskając szablami młodzi pułkownicy.", + "133971": "— Vivat! zwycięstwo!", + "133972": "Rozdział XXIV", + "133973": "W tydzień później przedostał się pan Kmicic w granice Prus elektorskich pod Rajgrodem. Przyszło mu to dość łatwo, gdyż przed samym odejściem pana hetmana polnego zapadł w lasy tak skrycie, iż Duglas był pewien, że i jego wataha pociągnęła razem z całą dywizją tatarsko-litewską pod Warszawę, i małe tylko załogi po zameczkach do obrony tych stron zostawił.", + "133974": "Duglas odszedł także w ślad za Gosiewskim, z nim i Radziejowski, i Radziwiłł.", + "133975": "Kmicic dowiedział się o tym jeszcze przed przejściem granicy i zgryzł się srodze, że nie będzie się mógł oko w oko ze swym śmiertelnym wrogiem spotkać i że kara może Bogusława dojść z innych rąk, mianowicie z rąk pana Wołodyjowskiego, który także przeciw niemu ślubował.", + "133976": "Za czym, nie mogąc wywrzeć zemsty za krzywdy Rzeczypospolitej i swoje na osobie zdrajcy, wywarł ją w straszliwy sposób na posiadłościach elektorskich.", + "133977": "Tej samej nocy jeszcze, w której Tatarzy minęli słup graniczny, niebo zaczerwieniło się łunami, rozległy się wrzaski i płacz ludzi deptanych stopą wojny. Kto polską mową o litość umiał prosić, ten z rozkazu wodza był oszczędzany, ale natomiast niemieckie osady, kolonie, wsie i miasteczka zmieniały się w rzekę ognia, a przerażony mieszkaniec szedł pod nóż.", + "133978": "I nie tak prędko oliwa rozlewa się po morzu, gdy ją żeglarze dla uspokojenia fal wyleją, jak rozlał się ów czambuł Tatarów i wolentarzy po spokojnych i ubezpieczonych dotąd stronach. Zdawało się, iż każdy Tatar umiał się dwoić i troić, być naraz w kilku miejscach, palić, ścinać. Nie oszczędzano nawet łanów zbożowych, nawet drzew w sadach.", + "133979": "Tyle przecież czasu trzymał pan Kmicic na smyczy swych Tatarów, że wreszcie, gdy ich puścił na kształt stada drapieżnych ptaków, prawie zapamiętali się wśród rzezi i zniszczenia. Jeden przesadzał się nad drugiego, a że jasyru brać nie mogli, więc pławili się od rana do wieczora we krwi ludzkiej.", + "133980": "Sam pan Kmicic, mając w sercu niemało dzikości, dał jej folgę zupełną i choć własnych rąk we krwi bezbronnych nie walał, przecie patrzył z zadowoleniem na płynącą. Na duszy zasię był spokojny i sumienie nic mu nie wyrzucało, bo była to krew niepolska i w dodatku heretycka, więc nawet sądził, że miłą rzecz Bogu, a zwłaszcza świętym Pańskim czyni.", + "133981": "Przecie elektor, lennik, zatem sługa Rzeczypospolitej z dobrodziejstw jej żyjący, pierwszy podniósł świętokradzką rękę na swą królową i panią, więc należała mu się kara, więc pan Kmicic był tylko narzędziem gniewu bożego.", + "133982": "Dlatego co wieczora spokojnie odmawiał różaniec przy blasku płonących osad niemieckich, a gdy krzyki mordowanych zmyliły mu rachunek, tedy zaczynał od początku, aby duszy grzechem niedbalstwa w służbie bożej nie obciążyć.", + "133983": "Nie same jednak okrutne uczucia w sercu hodował, bo oprócz pobożności ożywiały je różne wzruszenia związane pamięcią z dawnymi laty. Często więc przychodziły mu na myśl owe czasy, w których Chowańskiego z tak wielką sławą podchodził, i dawni kompanionowie stawali mu jakby żywi przed oczyma: Kokosiński, olbrzymi Kulwiec-Hippocentaurus, raby Ranicki z senatorską krwią w żyłach, Uhlik, na czekaniku grywający, Rekuć, na którym krew ludzka nie ciężyła, i Zend, ptactwo i wszelkiego zwierza biegłe naśladujący.", + "133984": "— Wszyscy oni, prócz może jednego Rekucia, w piekle skwierczą, a ot! użyliby teraz, ot by się we krwi ubabrali, grzechu na duszę nie ściągając i z pożytkiem dla Rzeczypospolitej!…", + "133985": "Tu wzdychał pan Andrzej na myśl, jak zgubną rzeczą jest swawola, skoro w zaraniu młodości drogę do pięknych uczynków na wieki wieków zamyka.", + "133986": "Lecz najwięcej wzdychał do Oleńki. Im bardziej zapuszczał się w granice pruskie, tym srożej paliły go rany serca, jakby owe pożary, które rozniecał i dawną miłość zarazem podsycały. Co dzień też prawie mówił w swym sercu do dziewczyny:", + "133987": "„Gołąbku najmilszy, możeś tam już o mnie zapomniał, a jeżeli wspomnisz, to jeno niechęć ci serce zaleje, ja zaś, daleki czy bliski, w nocy i we dnie, w pracy dla ojczyzny i trudzie, o tobie ciągle myślę i dusza leci ku tobie przez bory i wody, jak zmęczony ptak, aby zaś u nóg twoich się położyć. Rzeczypospolitej i tobie jednej oddałbym wszystką krew moją, ale gorze mi, jeśli w sercu na wieki banitem mnie ogłosisz!”", + "133988": "Tak rozmyślając, szedł coraz wyżej ku północy pasem granicznym, palił i ścinał, nikogo nie żywił. Tęsknota dławiła go okrutna. Chciałby jutro być w Taurogach, a tymczasem droga była jeszcze tak daleka i tak trudna, bo wreszcie poczęto bić we wszystkie dzwony w całej prowincji pruskiej.", + "133989": "Kto żyw, chwytał za broń, by dać opór strasznym niszczycielom; sprowadzano prezydia nawet z bardzo odległych miast, formowano pułki nawet z pachołków miejskich, i wkrótce wszędy mogło stanąć ze dwudziestu chłopa przeciw jednemu Tatarowi.", + "133990": "Kmicic rzucał się na owe komendy jak piorun, gromił, rozpraszał, wieszał, wywijał się, krył i znów wypływał na fali ognia, ale jednak nie mógł już iść tak szybko jako wprzódy. Nieraz trzeba było tatarskim sposobem zapadać i taić się całymi tygodniami w gąszczu lub trzcinach nad brzegami jezior. Ludność wysypywała się coraz gęściej, jakby na wilka, a on kąsał też jak wilk, co jednym uderzeniem kłów śmierć zadaje, i nie tylko się bronił, ale zaczepnej wojny nie zaniechał.", + "133991": "Miłując pracę rzetelną, czasem, mimo pościgu, tak długo nie ruszał się z jakiejś okolicy, póki jej mieczem i ogniem na kilka mil nie zniszczył. Nazwisko jego dostało się, nie wiadomo jakim sposobem, do ust ludzkich i grzmiało, okryte zgrozą i przerażeniem, aż do brzegów Bałtyku.", + "133992": "Mógł wprawdzie pan Babinicz wejść na powrót w granice Rzeczypospolitej i mimo komend szwedzkich spieszniej ruszyć do Taurogów, ale nie chciał tego uczynić, bo pragnął nie sobie tylko, lecz Rzeczypospolitej służyć.", + "133993": "Tymczasem przyszły wieści, które miejscowym mieszkańcom dodały ducha do obrony i zemsty, a srogą żałością przejęły serce pana Babinicza. Gruchnęło o wielkiej bitwie pod Warszawą, którą król polski miał przegrać. „Karol Gustaw i elektor pobili wszystkie wojska Kazimierzowe” — powtarzano sobie w Prusach z radością. „Warszawa znów wzięta! Największa to w całej wojnie wiktoria i teraz będzie już koniec Rzeczypospolitej!”", + "133994": "Wszyscy ludzie, których zagarniali i kładli na węgle dla zeznań Tatarzy, powtarzali to samo; były i przesadne wieści, jako zwykle w czasach wojennych a niepewnych. Wedle tych wieści wojska były doszczętnie zniesione, hetmani polegli, a Jan Kazimierz dostał się do niewoli.", + "133995": "Więc wszystko się skończyło? Więc owa powstająca i zwycięska Rzeczpospolita była tylko czczym mamidłem? Tyle potęgi, tyle wojsk, tylu wielkich ludzi i znamienitych wojowników: hetmani, król, pan Czarniecki ze swoją niezwyciężoną dywizją, pan marszałek koronny, inni panowie ze swymi pocztami, wszystko przepadło, wszystko jak dym się rozwiało? I nie masz już innych obrońców tego nieszczęsnego kraju, prócz luźnych partyj powstańczych, które zapewne na wieść o klęsce jak tuman się rozwieją?!", + "133996": "Pan Kmicic włosy z czupryny darł i ręce łamał, chwytał wilgotną ziemię garściami i do płonącej głowy przyciskał.", + "133997": "— Polegnę i ja! — mówił sobie — ale wprzód ziemia ta krwią spłynie!", + "133998": "I począł wojować jak desperat; nie ukrywał się już więcej, nie zapadał po lasach i trzcinach, śmierci szukał, rzucał się jak szalony na siły trzykroć większe i roznosił je w puch na szablach i kopytach. W Tatarach jego zamarły wszystkie resztki uczuć ludzkich i zmienili się w stado dzikich zwierząt. Drapieżny, ale niezbyt przydatny do walki w otwartym polu lud, nie utraciwszy nic ze swej zdolności do zasadzek i podstępów, przez ciągłą wprawę, przez ciągłe walki wyćwiczył się tak, że najpierwszej w świecie jeździe mógł pierś w pierś dotrzymać pola i roznosić czworoboki nawet szwedzkiej dalekarlijskiej gwardii. W zapasach ze zbrojną chasą pruską stu tych Tatarów rozbijało z łatwością dwieście i trzysta tęgich, zbrojnych w muszkiety i włócznie pachołków.", + "133999": "Kmicic oduczył ich obciążania się łupem, brali tylko pieniądze, a mianowicie złoto, które zaszywali w kulbaki. Toteż, gdy który poległ, pozostali bili się z wściekłością o jego konia i siodło. Bogacąc się w ten sposób, nie stracili nic ze swej nadludzkiej prawie lotności. Poznawszy, że pod żadnym w świecie wodzem nie mieliby żniw tak obfitych, przywiązali się do Babinicza jako psy gończe do myśliwca i z prawdziwie mahometańską uczciwością składali po bitwach w ręce Soroki i Kiemliczów lwią część łupów „bagadyrowi” przynależną.", + "134000": "— Ałła! — mawiał Akbah-Ułan — mało ich Bakczysaraj zobaczy, ale ci, którzy wrócą, murzami wszyscy zostaną.", + "134001": "Babinicz, który z dawna umiał się z wojny żywić, zebrał bogactwa potężne; natomiast śmierci, której więcej od złota szukał, nie znalazł.", + "134002": "Upłynął znów miesiąc na harcach i trudach wiarę ludzką przechodzących. Bachmatom, lubo jęczmieniem i pruską pszenicą pasionym, trzeba było koniecznie dać choć parę dni wypoczynku, zatem młody pułkownik, chcąc także wieści zasięgnąć i szczerby w ludziach nowymi wolentarzami zastąpić, cofnął się koło Dospady w granice Rzeczypospolitej.", + "134003": "Wieści wkrótce przyszły i to tak radosne, że Kmicic mało rozumu nie stracił. Okazywało się prawdą, że równie dzielny, jak niefortunny Jan Kazimierz przegrał wielką trzydniową bitwę pod Warszawą, ale z jakiejże przyczyny?", + "134004": "Oto pospolite ruszenie w ogromnej części rozeszło się przedtem do domów, a pozostała część nie biła się już z takim animuszem jak przy wzięciu Warszawy i trzeciego dnia bitwy wszczęła popłoch. Natomiast przez dwa pierwsze dni ważyło się zwycięstwo na stronę polską. Wojska regularne już nie w dorywczej podjazdowej wojnie, ale w wielkiej bitwie z najbardziej wyćwiczonym w Europie żołnierzem okazały taką umiejętność i wytrwałość, że samych jenerałów szwedzkich i brandenburskich ogarnęło zdumienie.", + "134005": "Król Jan Kazimierz nieśmiertelną sławę pozyskał. Mówiono, że okazał się być równym Karolowi Gustawowi wodzem i że gdyby wszystkie jego rozporządzenia spełnione zostały, nieprzyjaciel straciłby walną bitwę i wojna byłaby ukończona.", + "134006": "Kmicic miał już też wiadomości z ust naocznych świadków, natknął się bowiem na szlachtę, która służąc w pospolitakach, brała w bitwie udział. Jeden z nich opowiadał mu o świetnym uderzeniu husarii, w czasie którego sam Carolus, który mimo zaklęć jenerałów cofać się nie chciał, omal nie zginął. Wszyscy też potwierdzali, że nieprawda, jakoby wojska były zniesione lub żeby hetmani polegli. Owszem, cała potęga, prócz pospolitego ruszenia, pozostała nie naruszona i cofnęła się w dobrym ładzie w dół kraju.", + "134007": "Na moście warszawskim, który się załamał, uroniono tylko armaty, ale „ducha przewieziono przez Wisłę”. Wojsko klęło się na wszystko, że pod takim wodzem jak Jan Kazimierz pobije w następnym spotkaniu Karola Gustawa, elektora i kogo będzie trzeba, bo ta bitwa to była tylko próba, lubo niepomyślna, ale dobrej otuchy na przyszłość pełna.", + "134008": "Kmicic zachodził w głowę, skąd pierwsze wieści mogły być tak straszne. Wytłumaczono mu, że Karol Gustaw umyślnie porozsyłał przesadzone nowiny, w rzeczy zaś nie bardzo wiedział, co czynić. Oficerowie szwedzcy, których pan Andrzej w tydzień później ułowił, potwierdzili to zdanie.", + "134009": "Dowiedział się też od nich, że zwłaszcza elektor żył w wielkim przerażeniu i o własnej skórze coraz bardziej poczynał myśleć, że z wojsk jego siła pod Warszawą legło, na pozostałe rzuciły się choroby tak straszne, iż gorzej bitew je niszczą. Tymczasem zaś Wielkopolanie, pragnąc za Ujście i wszystkie krzywdy zapłacić, najechali samą marchię brandenburską, paląc, ścinając, wodę a ziemię zostawując. Wedle oficerów bliską była godzina, w której elektor porzuci Szwedów, a z mocniejszym się połączy.", + "134010": "„Trzeba mu tedy przypiekać — pomyślał Kmicic — żeby prędzej to uczynił.”", + "134011": "I mając konie już wypoczęte a szczerby zapełnione, znów przekroczył Dospadę i jak duch zniszczenia na osady niemieckie się rzucił.", + "134012": "Różne partie poszły za jego przykładem. Zastał obronę już słabszą, więc tym bardziej dokazywał. Nowiny przychodziły coraz radośniejsze, tak radosne, że wierzyć w nie było trudno.", + "134013": "Oto naprzód poczęto prawić, że Karol Gustaw, który po bitwie warszawskiej aż do Radomia się posunął, cofa się teraz na złamanie szyi ku Prusom Królewskim. Co się stało? czemu się cofa? — na to nie było czas jakiś odpowiedzi, aż wreszcie gruchnęło znów po Rzeczypospolitej nazwisko pana Czarnieckiego. Zbił pod Lipcem, zbił pod Strzemesznem, pod samą Rawą wyciął w pień tylną straż umykającego Karola, za czym dowiedziawszy się, iż dwa tyciące rajtarii wraca z Krakowa, napadł na nią wstępnym bojem i ani zwiastuna klęski żywcem nie puścił. Pułkownik Forgell, brat jenerała, czterech innych pułkowników, trzech majorów, trzynastu rotmistrzów i dwudziestu trzech poruczników poszło w łyka. Inni podawali liczbę podwójną, niektórzy twierdzili już w uniesieniu, że pod Warszawą nie klęskę, ale zwycięstwo odniósł Jan Kazimierz, i że jego pochód w dół kraju był tylko fortelem dla pogrążenia nieprzyjaciela.", + "134014": "Sam pan Kmicic tak począł myśleć, bo od pacholęcych lat przecież żołnierzem będąc, rozumiał się na wojnie, a nigdy nie słyszał o takim zwycięstwie, po którym by się zwycięzcom gorzej dziać miało. A Szwedom widocznie było gorzej i właśnie od bitwy warszawskiej.", + "134015": "Panu Andrzejowi przypomniały się wówczas słowa Zagłoby, gdy przy ostatnim widzeniu się mówił, że wiktorie nie naprawią już szwedzkiej sprawy, zaś jedna walna przegrana może ich zgubić.", + "134016": "„Kanclerska to głowa! — pomyślał Kmicic — która jakoby w księdze w przyszłości umie czytać.”", + "134017": "Tu przypomniały mu się i dalsze proroctwa pana Zagłoby, jako on, Kmicic alias Babinicz, do Taurogów dojdzie, Oleńkę swoją odnajdzie, przebłaga, zaślubi i potomstwo z niej na chwałę kraju wyprowadzi. Gdy sobie to wspomniał, ogień wstąpił mu w żyły; już i chwili tracić nie chciał, jeno Prusaków i rzezi na czas zaniechać i do Taurogów lecieć.", + "134018": "Wtem w wilię wyjazdu przybył do niego szlachcic laudański spod chorągwi pana Wołodyjowskiego z listem od małego rycerza.", + "134019": "„Idziemy z panem hetmanem polnym litewskim i księciem krajczym za Bogusławem i Waldekiem — pisał pan Michał. — Połączże się z nami, bo pole do słusznej zemsty się znajdzie, a i prusactwu za opresję Rzeczypospolitej spłacić się przygodzi.”", + "134020": "Pan Andrzej własnym oczom wierzyć nie chciał i czas jakiś posądzał szlachcica, iż chyba przez jakiego komendanta pruskiego czy szwedzkiego umyślnie był nasłany, aby go wraz z czambułem w zasadzkę wprowadzić. Miałżeby pan Gosiewski istotnie drugi raz do Prus ciągnąć? Niepodobna było nie wierzyć. Ręka była pana Wołodyjowskiego, herb pana Wołodyjowskiego, a i szlachcica sobie pan Andrzej przypomniał. Więc indagować go począł, gdzie pan Gosiewski się znajduje i dokąd dojść zamierza?", + "134021": "Szlachcic dość był głupkowaty. Nie jemu wiedzieć, dokąd pan hetman chce iść; wie tylko, że pan hetman z tą samą dywizją litewsko-tatarską o dwa dni drogi, a przy nim jest i chorągiew laudańska. Pożyczył jej sobie na czas pan Czarniecki, ale już z dawna odesłał, a teraz idą, gdzie pan hetman polny prowadzi.", + "134022": "— Mówią — kończył szlachcic — że do Prus pójdziem, i żołnierz cieszy się okrutnie… Ale zresztą nasza rzecz słuchać i bić.", + "134023": "Kmicic, wysłuchawszy relacji, nie namyślał się długo, zawrócił czambuł i poszedł wielkim pochodem ku panu hetmanowi, a po dwóch dniach, już późną nocą, padł w ramiona panu Wołodyjowskiemu, który wyściskawszy go, zaraz zakrzyknął:", + "134024": "— Graf Waldek i książę Bogusław są w Prostkach, szańce sypią, by się warownym obozem ubezpieczyć. Pójdziem na nich.", + "134025": "— Dziś? — rzekł Kmicic.", + "134026": "— Jutro do dnia, to jest za dwie lub za trzy godziny.", + "134027": "Tu padli sobie znów w objęcia.", + "134028": "— Tak mi coś mówi, że go Bóg wyda w ręce nasze! — zawołał wzruszony Kmicic.", + "134029": "— I ja tak myślę.", + "134030": "— Ślubowałem sobie do śmierci ten dzień pościć, w którym go spotkam.", + "134031": "— Protekcja boża nie zawadzi — odrzekł pan Michał. — Nie będę też czuł inwidii, jeśli tobie ten los przypadnie, bo twoja krzywda większa.", + "134032": "— Michale! zacniejszego od ciebie kawalera nie widziałem!", + "134033": "— A niechże ci się, Jędrek, przypatrzę. Sczerniałeś od wiatru do reszty; aleś się spisał. Z wielką estymą patrzyła cała dywizja na twoją robotę. Nic, jeno zgliszcza i cadavera. Żołnierz z ciebie zawołany. I samemu panu Zagłobie, gdyby tutaj był, ciężko by przyszło coś lepszego o sobie wymyślić.", + "134034": "— Dla Boga! a gdzie pan Zagłoba?", + "134035": "— Przy panu Sapieże został, bo spuchł całkiem z płaczu i z desperacji po Rochu Kowalskim…", + "134036": "— To pan Kowalski zginął?", + "134037": "Wołodyjowski zacisnął wargi.", + "134038": "— Wiesz, kto go zabił?", + "134039": "— Skąd mam wiedzieć?… Powiadaj!", + "134040": "— Książę Bogusław.", + "134041": "Kmicic zakręcił się na miejscu, jakby sztychem pchnięty, i począł z sykiem wciągać w siebie powietrze, na koniec zgrzytnął strasznie zębami i rzuciwszy się na ławę, wsparł w milczeniu głowę na dłoniach.", + "134042": "Pan Wołodyjowski klasnął w ręce i kazał czeladnikowi napitku przynieść, po czym siadł około Kmicica, nalał kusztyki i począł mówić:", + "134043": "— Roch Kowalski tak kawalerską śmiercią zginął, że nie daj Boże żadnemu z nas gorzej. Dość ci powiedzieć, że mu sam Carolus po otrzymaniu pola pogrzeb wyprawił i cały regiment gwardii ognia nad jego trumną dawał.", + "134044": "— Żeby nie z tych rąk, żeby nie z tych piekielnych rąk! — zawołał Kmicic.", + "134045": "— Owszem, z rąk Bogusławowych, wiem to od usarzy, którzy własnymi oczyma na ów żałosny termin patrzyli.", + "134046": "— Toś tam nie był?", + "134047": "— W bitwie miejsca się nie wybiera, jeno się stoi, gdzie każą. Gdybym ja tam był, to albo tu bym teraz nie był, albo Bogusław nie sypałby wałów w Prostkach.", + "134048": "— Mów, jak wszystko się odbyło. Zawziętości tylko przybędzie.", + "134049": "Pan Wołodyjowski napił się, obtarł żółte wąsiki i począł:", + "134050": "— Pewnie ci nie brakło relacji o warszawskiej bitwie, bo wszyscy o niej mówią, więc też i ja nie będę się nad nią zbyt długo rozwodził. Nasz pan miłościwy… dajże mu Boże zdrowie i długie lata, bo pod innym królem zginęłaby ta ojczyzna wśród klęsk… okazał się wodzem znamienitym. Gdyby był taki posłuch jak wódz, gdybyśmy byli go godni, kroniki zapisałyby nową polską wiktorię pod Warszawą, grunwaldzkiej i beresteckiej równą. Krótko mówiąc, pierwszego dnia biliśmy Szwedów. Drugiego poczęła fortuna to na tę, to na tamtą stronę wagi nachylać, ale przecie byliśmy górą. Wtedy to poszła do ataku litewska husaria, w której i Roch służył pod kniaziem Połubińskim, żołnierzem wielkim. Widziałem ich, gdy szli, jako ciebie widzę, bo stałem z laudańskimi na wyżynie pod szańcami. Było ich tysiąc dwieście ludzi i koni, jakich świat nie widział. Szli na pół staja wedle nas i mówię ci, ziemia drżała pod nimi. Widzieliśmy piechotę brandenburską, na gwałt zatykającą piki w ziemię, aby pierwszemu impetowi się oprzeć. Inni walili z muszkietów, aż dymy zasłoniły ich zupełnie. Spojrzymy: husaria już rozpuściła konie. Boże, co za impet! Wpadli w dym… znikli! U mnie żołnierze poczną krzyczeć: „Złamią! złamią!” Przez chwilę nie widać nic. Aż zagrzmiało coś i dźwięk się uczynił, jakby w tysiącu kuźni kowale młotami bili. Spojrzymy: Jezus Maria! Elektorscy mostem już leżą jako żyto, przez które burza przejdzie, a oni już hen za nimi! jeno proporce migocą! Idą na Szwedów! Uderzyli na rajtarię — rajtaria mostem! uderzyli na drugi regiment — mostem! Tu huk, armaty grzmią… widzimy ich, gdy wiatr dym zwieje. Łamią piechotę szwedzką… Wszystko pierzcha, wszystko się wali, rozstępuje, idą jak gdyby ulicą… bez mała przez całą armię już przeszli!… Zderzą się z pułkiem konnej gwardii, wśród którego Carolus stoi… i gwardię jakoby wicher rozegnał!…", + "134051": "Tu przerwał Wołodyjowski opowiadanie, bo Kmicic pięściami oczy zatkał i krzyczeć począł:", + "134052": "— Matko Boża! raz widzieć i polec!", + "134053": "— Takiego ataku nie zobaczą już oczy moje — ciągnął dalej mały rycerz. — Nam też skoczyć kazano… Więcej nie widziałem, ale coć powiem, tom słyszał z ust szwedzkiego oficera, który przy boku Karolowym wówczas był i własnymi oczyma na termin patrzył. Gdy już husaria wszystko złamała po drodze, ten Forgell, który później pod Rawą wpadł w nasze ręce, rzucił się do rąk Karolowych: „Królu, ratuj Szwecję! ratuj siebie! — krzyknął. — Ustępuj, ustępuj! Nic ich nie wstrzyma!” A Carolus na to: „Na nic przed nimi ustępować, trzeba opór dać lub zginąć!” Przypadają inni jenerałowie, błagają, proszą, nie chce. Ruszył naprzód… zderzyli się i złamano Szwedów prędzej, niżbyś do dziesięciu zrachował. Kto legł, tego stratowano; inni rozsypali się jak groch. Nuż ich ciąć. Król odbił się samowtór; najechał go Kowalski i poznał, bo go już dwa razy widział. Kiedy nie natrze!… Rajtar zastawił króla… Ale owo, powiadali ci, którzy widzieli, że piorun prędzej nie zabija, jako Roch rozwalił go na dwoje. Wówczas sam król rzucił się na niego…", + "134054": "Wołodyjowski przerwał znów opowiadanie i odetchnął głęboko, lecz Kmicic zaraz zawołał:", + "134055": "— Kończ już, bo dusza ze mnie wyjdzie!", + "134056": "— Starli się tedy w środku pola, iże piersi końskie uderzyły o piersi. Zakotłowało się! „Spojrzę — powiada nam oficer — aż król wraz z koniem już na ziemi!” Wydostał się, ruszył cyngla krócicy, chybił. Roch go za łeb, bo mu kapelusz spadł. Już miecz wznosił, już Szwedzi mdleli z przerażenia, bo nie czas było iść na ratunek, gdy Bogusław jakoby spod ziemi wyrósł i w samo ucho Kowalskiemu wystrzelił, że mu głowę wraz z hełmem rozniosło.", + "134057": "— Dla Boga! Nie miałże czasu miecza spuścić?! — krzyknął pan Andrzej, targając się za czuprynę.", + "134058": "— Bóg nie dał mu tej łaski — odrzekł pan Michał. — Zgadliśmy też z Zagłobą, co się stało. Oto służyło chłopisko u Radziwiłłów od pacholęcych lat, za panów ich swoich uważało, i na widok Radziwiłła musiało się skonfundować. Może mu nigdy ta myśl w głowie nie postała, żeby na Radziwiłła można rękę podnieść. Bywa tak, bywa! Ha! życiem to przypłacił. Dziwny człek jest pan Zagłoba, bo on mu wcale wujem ni krewnym nie był, a przecie inny by po synu tak nie desperował… Prawdę zaś rzekłszy, nie było czego, bo tak sławnej śmierci zazdrościć by Kowalskiemu można. Toż szlachcic i żołnierz na to się rodzi, by nie dziś, to jutro gardło dać, a o Kowalskim dzieje pisać będą i potomność jego imię wysławi.", + "134059": "Umilkł pan Wołodyjowski, po chwili zaś przeżegnał się i rzekł:", + "134060": "— Wieczny odpoczynek racz mu dać, Panie, a światłość wiekuista niech mu świeci…", + "134061": "— Na wieki wieków! — zakończył Kmicic.", + "134062": "Czas jakiś szeptali modlitwy, może o podobną śmierć dla siebie prosząc, byle nie z rąk Bogusławowych, wreszcie pan Michał rzekł:", + "134063": "— Ksiądz Piekarski zaręczał nam, że on wprost do raju poszedł.", + "134064": "— Pewnie, że tak, to mu i modlitwy nasze niepotrzebne.", + "134065": "— Modlitwy zawsze potrzebne, bo na rejestr innych będą wpisane, a może na nasz własny.", + "134066": "Kmicic westchnął.", + "134067": "— W miłosierdziu bożym nadzieja — rzekł — tuszę też, że za to, com tu w Prusach dokazywał, choć z parę lat czyśćca będzie mi odpuszczonych.", + "134068": "— Wszystko się tam karbuje. Co tu człowiek szablą wyrąbie, to tam sekretarze niebiescy zapisują.", + "134069": "— Służyłem i ja u Radziwiłła — rzekł Kmicic — ale się widokiem Bogusława nie skonfunduję. Boże, Boże! toć Prostki niedaleko! Pomnij, Panie, że on i Twój nieprzyjaciel, bo heretyk, któren nieraz prawdziwej Twej wierze bluźnił!", + "134070": "— I ojczyzny nieprzyjaciel! — dodał Wołodyjowski. — Miejmy nadzieję, że jego termin się zbliża. Pan Zagłoba to samo po owym ataku husarii prorokował, a mówił w żalu, we łzach, jakoby natchniony. I przeklinał Bogusława tak, że aż słuchającym włosy w czuprynach stawały. Książę Kazimierz Michał, który z nami przeciw nim ciągnie, widział też we śnie dwie złote trąby, które Radziwiłłowie w tarczy noszą, pogryzione przez niedźwiedzia i zaraz na drugi dzień powiadał: „Albo mnie, albo którego z innych Radziwiłłów nieszczęście spotka.”", + "134071": "— Przez niedźwiedzia? — spytał, blednąc, Kmicic.", + "134072": "— Tak jest.", + "134073": "Twarz pana Andrzeja rozjaśniła się, jak gdyby na nią blask zórz porannych upadł, oczy wzniósł do góry, ręce ku niebu wyciągnął i uroczystym głosem zawołał:", + "134074": "— Jaż w herbie mam niedźwiedzia. Chwała Ci, Panie, na wysokościach! Chwała Ci, Matko Najświętsza!… Panie, Panie! nie jestem godzien tej łaski!", + "134075": "Usłyszawszy to, Wołodyjowski wielce także się wzruszył, bo poznał zaraz, że w tym jest omen niebieski.", + "134076": "— Jędrek! — zawołał — ściśnijże dla pewności przed bitwą nóżki Chrystusowi, a ja o Sakowicza Go poproszę.", + "134077": "— Prostki! Prostki! — powtarzał jakby w gorączce Kmicic. — Kiedy ruszamy?", + "134078": "— Do dnia, a niedługo już świtać pocznie.", + "134079": "Kmicic zbliżył się do wybitego okienka chałupy, spojrzał w niebo i zawołał:", + "134080": "— Bledną już gwiazdy, bledną. Ave Maria…", + "134081": "Wtem rozległo się dalekie pianie koguta, a jednocześnie zabrzmiało ciche trąbienie przez munsztuk. W kilka pacierzy później ruch począł się w całej wsi. Słychać było szczęk żelaza, parskanie koni. Ciemne masy jazdy zbierały się na gościńcu.", + "134082": "Powietrze poczęło się nasycać światłem; blady blask jął srebrzyć groty włóczni, migotać na gołych szablach, wydobywać z cienia wąsate, groźne twarze, hełmy, kołpaki, kapuzy, tatarskie baranie czapki, tołuby, sajdaki. Wreszcie pochód z panem Kmicicem w przedniej straży ruszył ku Prostkom; wojska rozciągnęły się długim wężem po drodze i szły żywo.", + "134083": "Konie poczęły parskać okrutnie w pierwszych szeregach, za nimi inne na dobrą dla żołnierzy wróżbę.", + "134084": "Białe tumany zakrywały jeszcze łąki i pola.", + "134085": "Naokół była cisza, jeno derkacze grały w zroszonych trawach.", + "134086": "Rozdział XXV", + "134087": "Dnia 6 września doszły wojska polskie do Wąsoszy i stanęły na odpoczynek, aby przed bitwą konie i ludzie mogli sił nabrać. Postanowił pan podskarbi cztery albo pięć dni się tam zatrzymać, ale wypadki pomieszały jego rachubę.", + "134088": "Pana Babinicza, jako znającego już dobrze pogranicze, wyprawiono na podjazd, dawszy mu dwie lekkie litewskie chorągwie i świeży czambulik ordy, bo jego właśni Tatarzy zbyt byli pomęczeni.", + "134089": "Pan podskarbi wielce mu przed drogą zalecał, by się o języka starał i z próżnymi rękoma nie wracał. Babinicz zaś uśmiechnął się tylko, myśląc sobie, iż nie potrzeba mu żadnej zachęty i że jeńców przywiedzie, choćby ich za okopami w Prostkach miał szukać.", + "134090": "Jakoż wrócił we dwie doby, przywiódłszy kilkunastu Prusaków i Szwedów, a pomiędzy nimi znacznego oficera von Rössela, kapitana z pruskiego regimentu Bogusława.", + "134091": "Przyjęto podjazd w obozie z wielkim aplauzem. Kapitana nie potrzeba było brać na pytki, bo już to Babinicz w drodze, przyłożywszy mu sztych do gardła, uczynił. Z zeznań jego okazywało się, że nie same pruskie pułki grafa Waldeka stoją w Prostkach, ale i sześć regimentów szwedzkich pod komendą jenerał-majora Izraela, z tych cztery jazdy pod Petersem, Frytiotsonem, Taubenem, Ammersteinem i dwa piechoty pod braćmi Engel. Z pułków pruskich, bardzo okrytych, prócz własnego grafa Waldeka, był księcia Wismaru, Bruncla, Konnaberga, jenerała Walrata oraz cztery chorągwie z komendy Bogusławowej: dwie szlachty pruskiej i dwie jego własne.", + "134092": "Naczelną komendę miał rzekomo graf Waldek, lecz w rzeczywistości słuchał we wszystkim księcia Bogusława, którego wpływom ulegał także i szwedzki jenerał Izrael.", + "134093": "Najważniejszą wszelako wiadomością, jakiej von Rössel udzielił, była ta, że z Ełku spieszy na pomoc pod Prostki dwa tysiące wyborowej pomorskiej piechoty, graf Waldek zaś bojąc się, aby oddziały owe nie zostały zagarnięte przez ordę, pragnie wyjść z warownego obozu i dopiero po połączeniu się z nimi, drugi raz się okopać. Bogusław był, wedle Rössela, aż dotąd dość przeciwny opuszczeniu Prostek i dopiero w ostatnich dniach skłaniać się do tego zaczął.", + "134094": "Usłyszawszy to, pan Gosiewski wielce się uradował, bo już był pewien, że go zwycięstwo nie minie. Nieprzyjaciel długo potrafiłby bronić się w okopie, lecz ani szwedzka, ani pruska jazda nie mogła dotrzymać litewskiej w otwartym polu.", + "134095": "Książę Bogusław rozumiał to widocznie tak samo dobrze jak pan podskarbi i dlatego właśnie nie bardzo pochwalał Waldekowe plany. Lecz zbyt był próżnym, aby nie ustąpił przed zarzutem nawet zbytniej ostrożności. Wreszcie nie odznaczał się cierpliwością. Można było niemal na pewno rachować, że sprzykrzy sobie leżenie w wałach i w otwartej bitwie sławy i zwycięstwa poszuka. Pan podskarbi powinien był tylko spieszyć się, aby nastąpić na nieprzyjaciela właśnie w chwili, gdy będzie okopy opuszczał.", + "134096": "Tak też myślał i on sam, i inni pułkownicy, jako Hassun-bej, który ordą dowodził, pan Wojniłłowicz z królewskiego znaku, pan Korsak, pułkownik petyhorski, pan Wołodyjowski, pan Kotwicz i pan Babinicz. Wszyscy zgodzili się na jedno, że trzeba dalszego odpoczynku zaniechać i na noc, to jest za kilka godzin, ruszać; tymczasem pan Korsak wysłał natychmiast swego chorążego, Biegańskiego, aby szedł pod Prostki i nadciągającemu wojsku każdej godziny znać dawał, co się w obozie dzieje. Wołodyjowski zaś i Babinicz wzięli do swej kwatery Rössela, aby o Bogusławie czegoś więcej od niego się dowiedzieć.", + "134097": "Kapitan z początku przerażony był wielce, bo jeszcze sztych Kmicicowy czuł na gardle, ale wkrótce wino rozwiązało mu język. Że zaś kiedyś, służąc w Rzeczypospolitej w cudzoziemskim autoramencie, wyuczył się po polsku, przeto mógł i na pytania małego rycerza, nie umiejącego po niemiecku, odpowiadać.", + "134098": "— Dawno waść służysz u księcia Bogusława? — pytał mały rycerz.", + "134099": "— Ja u księcia w jego nadwornym wojsku nie służę — odrzekł Rössel — jeno w elektorskim pułku, który pod jego komendę został oddany.", + "134100": "— To i pana Sakowicza waść nie znasz?", + "134101": "— Pana Sakowicza widywałem w Królewcu.", + "134102": "— Jestli on przy księciu?", + "134103": "— Nie masz go. W Taurogach został.", + "134104": "Mały rycerz westchnął i wąsikami ruszył.", + "134105": "— Nie mam szczęścia, jako zwykle! — rzekł.", + "134106": "— Nie frasuj się, Michale — rzekł Babinicz — odnajdziesz go, a nie, to ja odnajdę.", + "134107": "Po czym zwrócił się do Rössela:", + "134108": "— Waść jesteś stary żołnierz, widziałeś oba wojska, a naszą jazdę znasz od dawna; jakże myślisz, po czyjej stronie będzie wiktoria?", + "134109": "— Jeżeli wam pole dadzą za okopem, to po waszej, ale okopu bez piechoty i armat nie zdobędziecie, zwłaszcza że tam się wszystko księcia Radziwiłła głową dzieje.", + "134110": "— Za takiegoż to wielkiego masz go waść wodza?", + "134111": "— Nie tylko ja, ale ogólne to jest mniemanie w obu wojskach. Powiadają też, że pod Warszawą serenissimus rex Sueciae we wszystkim szedł za jego radą i dlatego wielką bitwę wygrał. Książę, jako Polak, lepiej zna wasz sposób wojowania i prędzej radę wymyślić umie. Sam widziałem, jak król szwedzki po trzecim dniu bitwy przed frontem wojsk księcia ściskał i całował. Prawda, że mu życie był winien, bo gdyby nie strzał książęcy… no! strach myśleć!… Rycerz to jest przy tym niezrównany, z którym się nikt na żadną broń mierzyć nie może.", + "134112": "— Ej! — rzekł pan Wołodyjowski — może by się taki znalazł…", + "134113": "To rzekłszy, wąsikami groźnie ruszył. Rössel popatrzył na niego i nagle poczerwieniał. Przez chwilę zdawało się, że albo krew go zaleje, albo śmiechem wybuchnie; lecz wreszcie wspomniał, iż jest w niewoli, więc opamiętał się zaraz.", + "134114": "Kmicic zaś popatrzył na niego pilnie swoimi stalowymi oczyma i rzekł, zaciskając nieco wargi:", + "134115": "— Jutro się pokaże…", + "134116": "— A zdrów teraz Bogusław? — pytał pan Wołodyjowski — bo go to febra długo trzęsła i osłabić go musiała…", + "134117": "— Zdrów od dawna jak ryba i lekarstw żadnych nie bierze. Chciał mu medyk z początku dawać różne prezerwatywy, ale właśnie po pierwszej zdarzył się zaraz paroksyzm. Wprawdzie nie powtórzył się więcej. Książę Bogusław kazał też rzucać medykiem w prześcieradłach i to mu pomogło, bo medyk sam febry ze strachu dostał.", + "134118": "— Rzucać w prześcieradłach? — spytał pan Wołodyjowski.", + "134119": "— Sam widziałem — odrzekł Rössel. — Złożono dwa prześcieradła do kupy, w środku położono medyka, za czym czterech silnych i trabantów wzięło prześcieradła za rogi i kiedy to nie poczną rzucać nieborakiem, to, mówię waszym miłościom, mało na dziesięć łokci w górę podlatywał, a oni ledwie go złapią i znów w górę. Jenerał Izrael, graf Waldek i książę za boki trzymali się od śmiechu. Nas też oficerów wielu patrzyło na owo widowisko, póki medyk nie omdlał. Księciu potem jakby ręką odjął.", + "134120": "Jakkolwiek Wołodyjowski i Babinicz nienawidzili Bogusława, nie mogli jednak wstrzymać się także od śmiechu, słysząc o tej krotofili. Pan Babinicz zaś uderzył się rękoma po kolanach i zawołał:", + "134121": "— Ha! szelma, jak sobie poradził!", + "134122": "— Trzeba panu Zagłobie o tym lekarstwie powiedzieć — rzekł mały rycerz.", + "134123": "— Na febrę to pomogło — rzecze Rössel — ale co po tym, kiedy książę nie dość zapędy krwi hamuje i dlatego nie dożyje późnego wieku.", + "134124": "— I ja tak myślę — mruknął przez zęby Babinicz. — Tacy jak on długo nie żyją.", + "134125": "— Zali i w obozie jeszcze sobie folguje? — spytał pan Wołodyjowski.", + "134126": "— Jakże nie? — odrzekł Rössel. — Śmiał się nieraz graf Waldek mówiąc, że jego książęca mość fraucymer ze sobą wozi… Ja zaś sam dwie gładkie panny widziałem, o których mówili mi dworzanie, że do prasowania kryz służą… Ale Boga tam!", + "134127": "Babinicz, usłyszawszy to, zaczerwienił się i zbladł, nagle zerwał się na równe nogi i porwawszy Rössela za ramię, począł nim potrząsać gwałtownie.", + "134128": "— Polki to są czyli Niemkinie? Powiadaj!", + "134129": "— Nie Polki — odparł przestraszony Rössel — jedna jest szlachcianka pruska, a druga Szwedka, która przedtem u żony jenerała Izraela służyła.", + "134130": "Babinicz spojrzał na Wołodyjowskiego i odetchnął głęboko; mały rycerz odetchnął także i przestał wąsikami ruszać.", + "134131": "— Pozwólcie mi, wasze miłoście, pójść spocząć — rzekł Rössel — okrutniem utrudzon, bo dwie mile mnie Tatarzyn na arkanie prowadził.", + "134132": "Kmicic zaklasnął na Sorokę i powierzył mu jeńca, po czym zwrócił się szybkim krokiem do pana Wołodyjowskiego.", + "134133": "— Dość już tego! — rzekł — wolę zginąć, wolę sto razy zginąć aniżeli żyć w tych ustawicznych trwogach i niepewności. Ot i teraz, gdy Rössel wspomniał o onych dziewkach, myślałem, że mnie kto obuchem w skroń zajechał.", + "134134": "Na to pan Wołodyjowski trzasnął rapierem.", + "134135": "— Czas skończyć! — rzekł.", + "134136": "Wtem zatrąbiono przy hetmańskiej kwaterze i wnet po wszystkich litewskich chorągwiach odezwały się trąbki, a w czambułach piszczałki.", + "134137": "Wojsko poczęło się zbierać i w godzinę później było w pochodzie.", + "134138": "Zanim uszli milę, nadbiegł posłaniec od chorążego Biegańskiego, z chorągwi pana Korsakowej, z wiadomością do hetmana, iż schwytano kilku rajtarów z większej kupy, która z tej strony rzeki zabierała wszystkie wozy i konie chłopskie. Badani na miejscu, wyznali, że tabor i całe wojsko ma opuścić Prostki nazajutrz o ósmej rano i że rozkazy są już wydane.", + "134139": "— Chwalmy Boga i popędzajmy konie — rzekł na to pan podskarbi. — Do wieczora nie będzie już tych wojsk!", + "134140": "Posłano tedy ordę na łeb na szyję, aby jak najprędzej starała się dostać między wojska Waldekowe a ową piechotę pruską śpieszącą na pomoc. Za nią litewskie chorągwie poszły rysią, że zaś najwięcej było lekkich, więc szły tak wartko, iż tuż, tuż za ordą nadążały.", + "134141": "Kmicic poszedł w pierwszej ordzińskiej straży i parł swoją watahę, aż z koni dymiło. Po drodze kładł się na kulbace, czołem bił o kark koński i modlił się ze wszystkich sił duszy:", + "134142": "— Nie za moją krzywdę daj mi się, Chryste, pomścić, ale za insulty ojczyźnie wyrządzone! Jam grzesznik, jam łaski Twojej niegodzien, ale zmiłuj się nade mną, pozwól mi tę krew heretycką rozlać, a na chwałę Twoją będę suszył i będę się biczował każdego tygodnia w ten dzień po wiek życia mego!", + "134143": "Potem Najświętszej Pannie Częstochowskiej, której krwią własną służył, i patronowi swojemu jeszcze się polecał, a tak protekcję ich sobie zapewniwszy, uczuł zaraz, że ogromna nadzieja wstępuje mu do duszy, że moc nadzwyczajna przejmuje jego członki, moc taka, przed którą w proch musi upaść wszystko. Zdawało mu się, że z ramion wyrastają mu skrzydła; radość ogarnęła go jak wicher i leciał na czele Tatarów, aż iskry sypały się spod kopyt jego konia. Tysiące dzikich wojowników, pochylonych na karki końskie, pędziło za nim.", + "134144": "Fala spiczastych czapek chwiała się w takt końskiego pędu, łuki kołysały się na plecach, przed nimi biegł tętent bachmatów, z tyłu dolatywał głuchy szum nadążających litewskich chorągwi, podobny do szumu wezbranej rzeki.", + "134145": "I lecieli tak wśród nocy pysznej, gwiaździstej, pokrywającej drogi i pola, na kształt olbrzymiego stada drapieżnych ptaków, które krew zwietrzyły w oddaleniu.", + "134146": "Mijali pola bujne, dąbrowy, łąki, aż wreszcie sierp miesiąca pobladł i pochylił się ku zachodowi. Wówczas zwolnili koniom i stanęli na popas ostatni. Byli już nie dalej jak pół mili niemieckiej od Prostek.", + "134147": "Tatarzy poczęli karmić konie z rąk jęczmieniem, aby nowych sił nabrały przed bitwą. Kmicic zaś, przesiadłszy się na zapaśnego dzianeta, pojechał dalej, aby na obóz nieprzyjaciela okiem rzucić.", + "134148": "Po pół godziny drogi trafił w łozie nad rzeczką na ów podjeździk petyhorski, który pan Korsak wysłał na zwiady.", + "134149": "— A co? — spytał chorążego pan Kmicic. — Co słychać?", + "134150": "— Nie śpią już i huczą jak pszczoły w ulu — odparł chorąży. — Byliby się już ruszyli, ale nie mieli dość wozów.", + "134151": "— Zali można gdzie z pobliża obóz widzieć?", + "134152": "— Można z onego wyniesienia, które krzami pokryte. Obóz hen tam leży w dole rzeki. Chce wasza miłość popatrzyć?", + "134153": "— Prowadź waść!", + "134154": "Chorąży ruszył koniem i wyjechali na wzniesienie. Już też zorze były na niebie i powietrze przesycało się złotym światłem, ale wedle rzeki, na drugim niskim brzegu, leżała jeszcze mgła surowa. Oni, ukryci w krzach, patrzyli w ową mgłę rzednącą coraz bardziej.", + "134155": "Na koniec o dwie staje odsłonił się w dolinie kwadratowy okop ziemny, wzrok Kmicica wpił się weń z chciwością, lecz w pierwszej chwili dojrzał tylko mgliste zarysy namiotów wozów stojących w środku wzdłuż wałów. Płomienia ognisk nie było już widać, tylko dymy podnosiły się wysokimi smugami ku niebu na znak pogody. Lecz w miarę jak mgła roztapiała się coraz bardziej, mógł pan Babinicz z pomocą perspektywy odróżnić pozatykane na wałach chorągwie: błękitne szwedzkie i żółte pruskie, następnie masy żołnierzy, działa i konie.", + "134156": "Naokoło była cisza, przerywana tylko szelestem krzów poruszanych przez powiew i wesołym porannym czyrykaniem szarego ptactwa. Ale z obozu dochodził przytłumiony szum.", + "134157": "Widocznie nikt tam już nie spał, widocznie gotowane się do pochodu, bo w środku okopu panował ruch niezwyczajny. Całe pułki przenosiły się z miejsca na miejsce, niektóre wychodziły przed wały; około wozów panowała sroga krętanina. Staczano również armaty z wałów.", + "134158": "— Nie może inaczej być, tylko się do pochodu gotują — rzekł Kmicic.", + "134159": "— Wszyscy jeńcy to zeznawali. Chcą się ze swoją piechotą połączyć. Nie spodziewają się też, aby pan hetman mógł na nich nastąpić prędzej jak wieczorem, a choćby miał i nastąpić, wolą bitwę w otwartym polu przyjąć niż onę piechotę pod nóż wydać.", + "134160": "— Ze dwie godzin upłynie, nim wyruszą, a za dwie godzin pan podskarbi tu będzie.", + "134161": "— Chwalić Boga! — odrzekł chorąży.", + "134162": "— Poślijże waść jeszcze ludzi, by tam nie popasali za długo.", + "134163": "— Wedle rozkazu.", + "134164": "— A nie wysyłali jakich podjazdów na tę stronę rzeki?", + "134165": "— Na tę stronę ani jeden nie wyszedł. Wysłali, ale ku swojej piechocie, która od Ełku nadciąga.", + "134166": "— Dobrze! — rzekł Kmicic.", + "134167": "I zjechał z pagórka, a przykazawszy podjazdowi taić się dalej w trzcinach, sam ruszył, ile tchu w koniu, z powrotem do chorągwi.", + "134168": "Pan Gosiewski właśnie na koń siadał, gdy Babinicz nadjechał. Prędko opowiedział mu młody rycerz, co widział i jaka jest pozycja okolicy; hetman wysłuchał relacji z wielkim zadowoleniem i nie mieszkając chorągwie ruszył.", + "134169": "Ale tym razem poszła naprzód Babiniczowa wataha, za nią litewskie: więc Wojniłłowicza, laudańska, własna pana hetmanowa, trzy księcia Michała Radziwiłła, Korsakowa i inne. Orda pozostała za nimi, bo o to usilnie Hassun-bej prosił, obawiając się, czy lud jego pierwsze natarcie ciężkiej jazdy wytrzyma. Miał także i inne wyrachowanie.", + "134170": "Oto chciał, aby podczas gdy Litwa uderzy na czoło wojsk, on z Tatary mógł ogarnąć tabor, w którym łupu najobfitszego się spodziewał. Pan hetman zezwolił, słusznie mniemając, że ordyńcy miękko by może uderzali na komunik, ale wpadną jak wściekli na tabor i popłoch wzniecić mogą, zwłaszcza że konie pruskie mniej były straszliwego ich wycia zwyczajne.", + "134171": "We dwie godziny, jak przepowiedział Kmicic, stanęli przy owym wzniesieniu, z którego podjazd zaglądał w okopy, a które teraz pochód wszystkich wojsk zasłaniało. Chorąży, na widok zbliżających się wojsk, skoczył jak piorun z wiadomością, że nieprzyjaciel, pościągawszy straże z tamtej strony rzeki, już wyruszył i że właśnie koniec ogona taboru wychodzi z okopu.", + "134172": "Usłyszawszy to pan Gosiewski, wyciągnął buławę z tulei przy kulbace i rzekł:", + "134173": "— To już zawrócić nie mogą, bo wozy drogę zasłaniają. W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! Nie ma już po co dłużej się ukrywać!", + "134174": "I skinął na buńczucznego, a ów buńczuk podniósł w górę i począł nim machać na wszystkie strony. Na ten znak wszystkie buńczuki poczęły się kołysać, huknęły trąby i krzywuły, zawrzasły tatarskie piszczałki, zadźwięczały litaury sześć tysięcy szabel rozbłysło w powietrzu i sześć tysięcy gardzieli krzyknęło:", + "134175": "— Jezus, Maria!", + "134176": "— Ałła-hu-Ałła!", + "134177": "Za czym chorągiew za chorągwią wynurzała się rysią zza wzniesienia. W Waldekowym obozie nie spodziewano się tak prędko gości, bo ruch powstał gorączkowy. Bębny poczęły huczeć nieustającym grzmotem; pułki zwracały się frontem ku rzece.", + "134178": "Gołym już okiem można było dostrzec przelatujących między regimentami jenerałów i pułkowników. We środku zajeżdżano co duchu z armatami, by je odprzodkować ku rzece. Po chwili oba wojska nie były już więcej od siebie jak o tysiąc kroków. Dzieliło je tylko błonie rozległe, środkiem którego płynęła rzeczka.", + "134179": "Chwila jeszcze i pierwsza smuga białego dymu wykwitła od strony pruskiej ku Polakom.", + "134180": "Bitwa była rozpoczęta. Pan hetman sam skoczył ku Kmicicowej wataże.", + "134181": "— Następuj, mości Babinicz! następuj w imię boże! ot, na tę ścianę!", + "134182": "I buławą wskazał błyszczący pułk rajtarii.", + "134183": "— Za mną! — skomenderował pan Andrzej.", + "134184": "I ścisnąwszy konia ostrogami, ruszył w skok z miejsca ku rzece. Nim jedno strzelenie z łuku przebiegli, konie już wzięły pęd największy i biegły ze stulonymi uszami, wyciągnięte jako charty. Jeźdźcy pochyleni na karkach, wyjąc, smagali jeszcze rumaki, które już ziemi zdawały się nie tykać; tymże impetem wpadli w rzekę, która ich nie wstrzymała, bo trafili na obszerny bród, zupełnie płytki i piaszczysty; dopadli drugiego brzegu i skoczyli ławą dalej.", + "134185": "Widząc to, pułk pancernej rajtarii ruszył ku nim, z początku stępą, potem rysią i nie szedł prędzej, tylko gdy wataha zbliżyła się już na dwadzieścia kroków, rozległa się komenda: Feuer! — i tysiące ramion, zbrojnych w pistolety, wyciągnęło się ku nadbiegającym.", + "134186": "Wstęga dymu przeleciała z jednego końca szeregu w drugi, potem dwie ławy jeźdźców i koni uderzyły o siebie z łoskotem. Konie wspięły się w pierwszym uderzeniu; nad głowami walczących zamigotały przez całą długość linii szable, jakby wąż błyskawiczny przeleciał z końca w koniec. Złowrogi dźwięk żelaza o hełmy i pancerze dosłyszano aż na drugiej stronie rzeki. Zdało się, że to w kuźnicach młoty biją w stalowe blachy.", + "134187": "Linia wygięła się w jednej chwili w półksiężyc, bo gdy środek rajtarii ustąpił, zepchnięty pierwszym natarciem, skrzydła, na które mniejszy impet przyszedł, stały ciągle na miejscu. Lecz i w środku pancerni żołnierze nie pozwolili się rozerwać i rozpoczęła się rzeźba straszliwa. Z jednej strony lud olbrzymi, przybrany w blachy, opierał się całą potęgą ciężaru koni, z drugiej szara ćma tatarska parła go siłą nabytego rozpędu, siekąc i tnąc z taką niepojętą szybkością, jaką tylko nadzwyczajna lekkość i ciągła wprawa dać może. Jak gdy ćma drwali rzuci się na las sosen gonnych, słychać tylko huk siekier i raz wraz wyniosłe drzewo jakieś spada w dół z trzaskiem straszliwym, tak co chwila któryś z rajtarów pochylał błyszczącą głowę i zwalał się pod konia. Szable Kmicicowych migotały im w oczach, oślepiały ich, furkały koło twarzy, oczu, rąk. Daremnie potężny żołnierz wzniesie do góry ciężki miecz; nim go opuści, już czuje zimne ostrze przenikające w ciało, więc miecz wysuwa mu się z ręki, a sam pada krwawym obliczem na kark koński. I jako stado ós napadnie w ogrodach człowieka, który chciał owoce otrząsać, próżno ten trzepie rękoma, wywija się, uchyla, one umieją przeniknąć do twarzy, szyi i każda wbija weń ostrze kłujące, tak ów zaciekły, a w tylu bojach wyćwiczony lud Kmicicowy rzucał się oślep, ciął, kąsał, kłuł, szerzył strach i śmierć coraz natarczywiej, o tyle właśnie przewyższając swych przeciwników, o ile biegły mistrz w rzemiośle przewyższa choćby silniejszego od się chłopa, któremu praktyki brakuje.", + "134188": "Więc poczęła rajtaria coraz gęstszym padać trupem, i środek, w którym walczył sam Kmicic, rzedniał tak bardzo, iż lada chwila mógł się już przerwać. Krzyk oficerów, zwołujących w nadwątlone miejsce żołnierzy, ginął w zgiełku i dzikich wrzaskach, szereg nie zaciskał się dość szybko, a Kmicic parł coraz potężniej. Sam zbrojny w stalową kolczugę, którą od pana Sapiehy dostał w darze, walczył jak prosty żołnierz, mając za sobą młodych Kiemliczów i Sorokę. Ci na zdrowie pana baczenie mieli dawać, i coraz to któryś odwrócił się w prawo lub lewo, zadając cios okropny, a on rzucał się na swym cisawym koniu w gęstwę największą, i wszystkie tajemnice pana Wołodyjowskiego posiadłszy, a siłę mając olbrzymią, gasił żywoty ludzkie jak świece. Czasem całą szablą uderzy, czasem ledwie końcem dosięgnie, czasem ledwie kółeczko niewielkie a jako piorun szybkie zatoczy i rajtar leci głową w dół pod konia, jakby go grom zmiótł z kulbaki. Inni cofają się przed strasznym mężem.", + "134189": "Wreszcie ciął pan Andrzej przez skroń chorążego, a ten zapiał tylko jak zarzynany kur i chorągiew z ręki wypuścił; w tej chwili środek się przerwał, a pomieszane skrzydła uczyniły dwie kupy bezładne i cofające się szybko ku dalszym liniom wojsk pruskich.", + "134190": "Kmicic spojrzał przez rozerwany środek w głąb pola i nagle ujrzał regiment czerwonych dragonów, lecący jak wicher w pomoc rozerwanej rajtarii.", + "134191": "„Nic to! — pomyślał — za chwilę Wołodyjowski tym brodem przyjdzie mi w pomoc…”", + "134192": "Tymczasem rozległ się huk armat tak gwałtowny, że ziemia zatrzęsła się w posadach; muszkiety poczęły grzechotać od okopu aż hen do najbardziej wysuniętych szeregów nieprzyjacielskich. Całe pole pokryło się dymem i w tymże dymie wolentarze Kmicicowi wraz z Tatarami sczepili się z dragonią.", + "134193": "Ale od strony rzeki nikt nie przybywał na pomoc.", + "134194": "Pokazało się, że nieprzyjaciel umyślnie puścił Kmicicową watahę przez bród, następnie począł go zasypywać tak straszliwie z dział i muszkietów, że żywa noga przejść nie mogła.", + "134195": "Pierwsi poszli ku niemu ludzie pana Korsaka i powrócili w nieładzie; druga, Wojniłłowiczowska, doszła do pół brodu i cofnęła się, wprawdzie z wolna, bo był to królewski pułk, jeden z najdzielniejszych w całym wojsku, ale ze stratą dwudziestu towarzystwa, znakomitej szlachty, i dziewięćdziesięciu pocztowych.", + "134196": "Woda w szczerku, który stanowił jedyne tylko przejście przez rzekę, pluskała tak pod uderzeniami kul, jak pod ciężkim ulewnym deszczem. Armatnie przelatywały na drugą stronę, rozrzucając tumany piasku.", + "134197": "Sam pan podskarbi nadjechał skokiem i popatrzywszy, uznał, że niepodobna, aby jeden żywy człek mógł przedostać się na brzeg przeciwny.", + "134198": "A jednak mogło to stanowić o losach bitwy. Toteż czoło hetmana zachmurzyło się srodze. Przez chwilę patrzył przez perspektywę na całą linię wojsk nieprzyjacielskich i krzyknął na ordynansa:", + "134199": "— Ruszaj do Hassun-beja — niechaj orda, jako może, przeprawi się przez głęboki brzeg i na tabor niech uderzy. Co w wozach znajdą, to ich! Armat tam nie masz, jedno z rzeką będą mieli robotę.", + "134200": "Oficer skoczył, ile tchu w koniu; hetman zaś posunął się dalej, gdzie pod wierzbiną na łące stała chorągiew laudańska, i zatrzymał się tuż przed nią.", + "134201": "Wołodyjowski stał na jej czele, posępny, ale milczący, jeno w oczy hetmańskie patrzył, a wąsikami ruszał.", + "134202": "— Co myślisz waść? — spytał hetman — przeprawią się Tatarzy?", + "134203": "— Tatarzy przeprawią się, ale Kmicic zginie! — rzekł Wołodyjowski.", + "134204": "— Na Boga! — krzyknął nagle hetman — ten Kmicic, żeby jeno miał głowę na karku, mógłby bitwę wygrać, nie zginąć!", + "134205": "Wołodyjowski nie odrzekł nic, jednakowoż pomyślał w duszy:", + "134206": "„Nie trzeba było puszczać albo żadnej chorągwi za rzekę, albo pięć…”", + "134207": "Przez chwilę hetman znów patrzył przez perspektywę na daleki zamęt, który za rzeką sprawował pan Kmicic; wtem mały rycerz, nie mogąc dłużej ustać, przysunął się i trzymając szablę ostrzem do góry, rzekł:", + "134208": "— Wasza dostojność! gdyby rozkaz, to ja bym jeszcze tego brodu spróbował.", + "134209": "— Stać! — odrzekł dość ostro pan podskarbi. — Dość, że tamci zginą.", + "134210": "— Giną już! — rzekł Wołodyjowski.", + "134211": "Rzeczywiście zgiełk stał się wyraźniejszy i potężniał coraz bardziej. Widocznie Kmicic cofał się na powrót ku rzece.", + "134212": "— Na Boga! tegom chciał! — krzyknął nagle pan hetman i skoczył jak piorun ku Wojniłłowiczowskiej chorągwi.", + "134213": "Pan Kmicic zaś cofał się rzeczywiście. Po uderzeniu na czerwonych dragonów ludzie jego cięli się z nimi, ostatka sił dobywając; lecz tchu już brakło im w piersiach, zmachane ręce mdlały, trup padał coraz gęściej i tylko nadzieja, że odsiecz zza rzeki przyjdzie lada chwila, podtrzymywała w nich jeszcze ducha.", + "134214": "Tymczasem upłynęło pół godziny i okrzyk „bij!” nie dawał się słyszeć; natomiast czerwonym dragonom skoczył na odsiecz Bogusławowy pułk ciężkiej jazdy.", + "134215": "„Śmierć idzie!” — pomyślał Kmicic, widząc ich zajeżdżających z boku.", + "134216": "Lecz był to żołnierz, który do ostatniej chwili nie wątpił nigdy nie tylko o swoim życiu, ale i o wygranej. Długa i hazardowna praktyka dała mu także wielką znajomość wojny — więc nie tak szybko wieczorna błyskawica zapala się i gaśnie, jak Kmicicowi mignęła w głowie myśl następująca:", + "134217": "„Widocznie przez bród do nieprzyjaciela przedostać się nie mogą, a skoro nie mogą, to im go podprowadzę…”", + "134218": "Więc, że pułk Bogusławowy nie był już dalej jak o sto kroków, a idąc całym pędem, lada chwila mógł uderzyć i roznieść jego Tatarów, pan Andrzej podniósł piszczałkę do ust i świsnął tak przeraźliwie, że aż najbliższe konie dragońskie osadziły się na zadach.", + "134219": "Świst powtórzyły natychmiast inne piszczałki starszyzny tatarskiej i nie tak prędko wicher zakręca piaskiem, jak prędko cały czambuł zwrócił konie do ucieczki.", + "134220": "Niedobitki rajtarii, czerwona dragonia i pułk Bogusławowy kopnęły się za nimi z kopyta.", + "134221": "Krzyki oficerskie: „Naprzód!” i „Gott mit uns!”, zagrzmiały jak burza i stał się cudny widok. Na rozległej grodzi pędził bezładny i pomieszany czambuł wprost do zasypywanego kulami brodu i rwał, jakby go skrzydła niosły. Każdy ordyniec przyległ był do konia, rozpłaszczył się, pochował w grzywie i karku, tak iż gdyby nie chmura strzał lecących ku rajtarii, rzekłbyś, iż same konie bez jeźdźców biegną; za nimi z hukiem, krzykiem i tętentem biegł lud olbrzymi, migocąc wzniesionymi w prawicach mieczami.", + "134222": "Bród był coraz bliżej: biegli staję, pół jeszcze i widocznie konie tatarskie dobywały już ostatnich sił, bo odległość między nimi a rajtarią poczęła się zmniejszać szybko.", + "134223": "W kilka minut potem pierwsze rajtarskie szeregi poczęły już siec mieczami zmykających na ostatku Tatarów, bród był tuż, tuż. Zdawało się, że w kilku skokach konie go dosięgną.", + "134224": "Nagle stało się coś dziwnego.", + "134225": "Oto, gdy czambuł dobiegł brodu, przeraźliwy świst piszczałek rozległ się znowu na skrzydłach czambułu i cała wataha zamiast wpaść w rzekę, aby na drugim jej brzegu szukać ocalenia, rozdzieliła się na dwie kupy i z szybkością stada jaskółek skoczyła w prawo i w lewo, wzdłuż jej biegu.", + "134226": "Lecz jadące na ich karkach ciężkie pułki, których konie wzięły już największy rozpęd, wpadły tąż samą siłą w bród i dopiero w wodzie już jeźdźcy poczęli hamować rozhukane rumaki.", + "134227": "Artyleria, która dotąd zasypywała szczerk deszczem żelaza, umilkła nagle, aby swoich nie razić.", + "134228": "Lecz tej właśnie chwili czekał jak zbawienia hetman Gosiewski.", + "134229": "I jeszcze rajtarie nie dotknęły prawie wody, gdy straszna królewska chorągiew Wojniłłowicza ruszyła ku nim jak huragan, za nią laudańska, za nią Korsakowa, za nimi dwie hetmańskie, za nimi wolentarska, za nią pancerna księcia krajczego Michała Radziwiłła.", + "134230": "Krzyk straszny „Bij, zabij!”, zagrzmiał w powietrzu i nim pruskie pułki zdołały ściągnąć konie, zatrzymać się, zastawić mieczami, już Wojniłłowiczowska rozniosła je jak trąba powietrzna roznosi liście, zgniotła czerwonych dragonów, wsparła pułk Bogusławowy, rozbiła go na dwoje i poniosła się w pole ku głównej armii pruskiej.", + "134231": "Rzeka zrumieniła się krwią w jednej chwili, armaty poczęły grać na nowo, lecz zbyt późno, bo już ośm chorągwi litewskiej jazdy mknęło z hukiem i szumem po błoniu i cała bitwa przeniosła się na drugą stronę rzeki.", + "134232": "Sam pan podskarbi leciał przy jednej ze swych chorągwi z promiennym szczęściem w twarzy, a z ogniem w oczach, bo raz wyprowadziwszy jazdę za rzekę, już był pewien zwycięstwa.", + "134233": "Chorągwie, siekąc i bodąc na wyścigi, gnały przed sobą resztki dragonii i rajtarów, które kładły się mostem, ile że ciężkie konie nie mogły dość spiesznie umykać i tylko zasłaniały goniących przed pociskami.", + "134234": "Tymczasem Waldek, Bogusław Radziwiłł i Izrael pchnęli wszystką swą jazdę, by natarcie powstrzymać, sami zaś szykowali na gwałt piechotę. Pułk za pułkiem wybiegał od taboru i osadzał się na grodzi. Wbijano ciężkie dzidy tylnymi końcami w górę, pochylając je płotem ku nieprzyjacielowi.", + "134235": "W drugim szeregu muszkietnicy wyciągnęli rury muszkietów. Między czworobokami pułków ustawiano na łeb na szyję armaty. Ani Bogusław, ani Waldek, ani Izrael nie łudzili się, aby ich jazda mogła długo wręcz wytrzymać polskiej, i cała nadzieja ich była w armatach i w piechocie. Tymczasem przed piechotą już konne pułki uderzyły o siebie pierś w pierś. Ale stało się to, co przewidzieli pruscy wodzowie.", + "134236": "Oto natarcie litewskiej jazdy było tak straszne, że masy kawalerii nie mogły ani na chwilę ich powstrzymać i że pierwsza husarska chorągiew rozszczepiła ich niby klin drzewo i szła, nie krusząc kopii, wśród gęstwy, jak statek gnany gwałtownym wichrem idzie wśród fal. Już, już coraz bliżej widać było proporce; po chwili łby husarskich koni wynurzyły się z tłumów pruskich.", + "134237": "— Baczność! — krzyknęli oficerowie stojący w czworoboku piechoty.", + "134238": "Na to hasło knechtowie pruscy osadzili się silniej na nogach i wytężyli ręce, trzymając dzidy. A wszystkim serca waliły w piersiach gwałtownie, bo straszliwa husaria wynurzyła się już zupełnie i gnała wprost na nich.", + "134239": "— Ognia! — rozległa się znów komenda.", + "134240": "Muszkiety zagrzechotały w drugim i trzecim szeregu czworoboku. Dym owionął ludzi. Chwila jeszcze: huk nadlatującej chorągwi coraz bliżej. Już, już dobiegają!… Nagle, wśród dymu, pierwszy szereg piechurów spostrzega tuż nad sobą, prawie nad głowami, tysiące końskich kopyt, rozwartych chrapów, rozpalonych oczu; słychać trzask łamanych dzid; krzyk okropny rozdziera powietrze; polskie głosy wrzeszczą: „Bij!” — niemieckie zaś „Gott erbarme Dich meiner!”", + "134241": "Pułk rozbity, zgnieciony, ale między innymi poczynają grać armaty. Już i inne chorągwie dobiegają; każda za chwilę uderzy się o las dzid, ale być może, że nie każda go przełamie, bo żadna nie ma w sobie tak strasznej jak Wojniłłowiczowa siły. Krzyk wzmaga się na całym pobojowisku. Nie widać nic. Lecz z masy walczącej znów poczynają bezładnie wymykać się kupy żółtych piechurów z jakiegoś innego pułku, który widocznie także został rozbity.", + "134242": "Jeźdźcy w szarej barwie gnają za nimi, sieką i tratują z okrzykiem:", + "134243": "— Lauda! Lauda!", + "134244": "To pan Wołodyjowski uporał się z drugim czworobokiem.", + "134245": "Wszelako inne „tkwią” jeszcze; jeszcze zwycięstwo może przechylić się na stronę pruską, zwłaszcza że przy taborze stoją dwa nie naruszone regimenta, które ponieważ tabor zostawiono w spokoju, w każdej chwili mogą być przywołane.", + "134246": "Waldek stracił już wprawdzie głowę, Izraela nie masz, bo z jazdą go wysłano, ale Bogusław czuwa, rządzi wszystkim, prowadzi całą bitwę i widząc coraz straszniejsze niebezpieczeństwo, wysyła pana Biesa po owe regimenta.", + "134247": "Pan Bies wypuszcza konia i w pół godziny wraca bez kołpaka, z przerażeniem i rozpaczą w twarzy.", + "134248": "— Orda w taborze! — krzyczy, dobiegłszy do Bogusława.", + "134249": "Jakoż w tej chwili na prawym skrzydle rozlegają się nieludzkie wycia i zbliżają się w każdej chwili.", + "134250": "Nagle ukazują się gromady jeźdźców szwedzkich pędzące w okropnym popłochu, za nimi umykają, bez broni już i bez kapeluszy, piechurowie, za nimi w zamieszaniu, w bezładzie pędzą wozy, ciągnięte przez zhukane i przerażone konie. Wszystko to leci oślep od taboru na własną piechotę. Za chwilę wpadną, zamieszają ją, rozbiją, zwłaszcza że od czoła gna na nią jazda litewska.", + "134251": "— Hassun-bej przedostał się do taboru! — woła w uniesieniu pan Gosiewski i puszcza ostatnie swe dwie chorągwie, jak dwa sokoły z berła.", + "134252": "I w tej samej chwili, gdy chorągwie owe uderzają na piechotę z czoła, jej własne wozy wpadają na nią z boku. Ostatnie czworoboki pękają jak pod uderzeniem młota. Z całej świetnej armii szwedzko-pruskiej czyni się jedna olbrzymia kupa, w której jazda miesza się z piechotą. Ludzie tratują się wzajemnie, przewracają, duszą, zrzucają odzież, ciskają broń. Jazda prze ich, tnie, gniecie, miażdży. To już nie bitwa przegrana, to klęska, jedna z najokropniejszych w całej wojnie.", + "134253": "Lecz Bogusław widząc, że wszystko stracone, postanawia przynajmniej siebie i nieco jazdy ocalić z pogromu.", + "134254": "Nadludzkim wysileniem zbiera koło siebie kilkuset jeźdźców i wymyka się w dal lewym skrzydłem, w kierunku biegu rzeki.", + "134255": "Już wydostał się z głównego wiru, gdy oto drugi Radziwiłł, książę Michał Kazimierz, uderza nań z boku ze swą nadworną husarią i jednym uderzeniem rozprasza cały oddział.", + "134256": "Rozproszeni, uciekają pojedynczo lub małymi kupkami. Jedynie szybkością koni mogą być ocaleni.", + "134257": "Jakoż husaria ich nie goni, bo uderza na główną kupę piechurów, których wycinają wszystkie inne chorągwie — wiec tamci mkną jak rozproszone stado sarn po błoniu.", + "134258": "Bogusław na karym Kmicicowym rumaku umyka jak wicher, próżno usiłując krzykiem skupić przy sobie choć kilkunastu ludzi. Nikt go nie słucha; każdy umyka na własną rękę, kontent, że wysunął się z pogromu i że nie ma już nieprzyjaciela przed sobą.", + "134259": "Lecz próżna radość. Nie ubiegli jeszcze tysiąca kroków, gdy wycie rozległo się nagle przed nimi i szara ćma tatarska wysunęła się od rzeki, przy której czaiła się aż dotąd.", + "134260": "Był to pan Kmicic ze swoją watahą. Wysunąwszy się z pola po przyprowadzeniu nieprzyjaciela do brodu, wrócił teraz, aby uciekającym przeciąć odwrót.", + "134261": "Tatarzy, widząc rozproszonych jeźdźców, w jednej chwili rozproszyli się i sami, aby ich łowić swobodniej, i rozpoczął się pościg morderczy. Po dwóch, po trzech Tatarów przebiegało jednemu rajtarowi, a ów bronił się rzadko, częściej chwytał rapier za ostrze i rękojeścią wyciągał go ku ordyńcom, wzywając miłosierdzia. Lecz ordyńcy, wiedząc, że nie odprowadzą tych jeńców do domu, brali żywcem tylko starszyznę, która mogła się wykupić; pospolity żołnierz dostawał nożem po gardle i konał, nie mogąc nawet „Gott!” wykrzyknąć. Tych, którzy uciekali do ostatka, kłuto nożami w karki i plecy; tych, pod którymi nie rozpierały się konie, łowiono arkanami.", + "134262": "Kmicic rzucał się czas jakiś po pobojowisku, strącając jeźdźców, i szukał oczyma Bogusława; na koniec ujrzał go i poznał natychmiast po koniu, po błękitnej wstędze i kapeluszu z czarnymi, strusimi piórami.", + "134263": "Chmurka białego dymu otaczała księcia, bo właśnie przed chwilą napadło go dwóch nohajców, lecz on jednego powalił wystrzałem z pistoletu, drugiego przebódł na wylot rapierem, za czym ujrzawszy większą watahę pędzącą z jednej, a Kmicica z drugiej strony, ścisnął konia ostrogami i pomknął jak jeleń ścigany przez psy gończe.", + "134264": "Przeszło pięćdziesięciu ludzi rzuciło się kupą za nim, lecz nie wszystkie konie biegły jednakowo, więc wkrótce kupa rozciągnęła się w długiego węża, którego głowę stanowił Bogusław, szyję Kmicic.", + "134265": "Książę pochylił się w kulbace; kary koń zdawał się ziemi nie tykać nogami, jeno czernił się na zielonej trawie jak śmigająca nad ziemią jaskółka; cisawy wyciągał szyję na kształt żurawia, uszy stulił i zdawał się z własnej skóry chcieć wyskoczyć. Mijali samotne krzaki wierzbowe, kępy, gaiki olszynowe; Tatarzy zostali w tyle na staję, na dwie, na trzy, a oni biegli i biegli. Kmicic wyrzucił pistolety z olster, aby koniowi ulżyć, sam zaś ze wzrokiem wbitym w Bogusława, z zaciśniętymi zębami, leżąc prawie na szyi rumaka, bódł ostrogami spienione jego boki, aż wkrótce piana spadająca na ziemię stała się różową.", + "134266": "Lecz odległość pomiędzy nim a księciem nie tylko nie zmniejszyła się na jeden cal, ale poczęła się powiększać. „Gorze! — pomyślał pan Andrzej — tego konia żaden bachmat w świecie nie zgoni!”", + "134267": "I gdy po kilku skokach odległość powiększyła się jeszcze bardziej, wyprostował się w kulbace, szablę puścił na temblak i złożywszy ręce koło ust, począł krzyczeć głosem spiżowym.", + "134268": "— Umykaj, zdrajco, przed Kmicicem! Nie dziś, to jutro cię dostanę!", + "134269": "Nagle, ledwie słowa te przebrzmiały w powietrzu, książę, który je usłyszał, obejrzał się szybko, a widząc, że pan Kmicic sam go tylko goni, zamiast umykać dalej, zatoczył koło i z rapierem w ręku rzucił się ku niemu.", + "134270": "Pan Andrzej wydał okropny krzyk radości i nie wstrzymując pędu, wzniósł szablę do cięcia.", + "134271": "— Trup! trup! — zawołał książę.", + "134272": "I chcąc tym pewniej uderzyć, począł konia hamować.", + "134273": "Kmicic, dobiegłszy, osadził też swego, aż kopyta zaryły się w ziemi, i związał rapier z szablą.", + "134274": "Zwarli się tedy tak, że dwa konie uczyniły niemal jedną całość. Rozległ się straszny dźwięk żelaza, szybki jak myśl; żadne oczy nie mogłyby ułowić błyskawicznych ruchów rapiera i szabli ni odróżnić księcia od Kmicica. Czasem zaczernił się Bogusławowy kapelusz, czasem błysnęła Kmicicowa misiurka. Konie szły młyńcem obok siebie. Miecze dźwięczały coraz okropniej.", + "134275": "Bogusław po kilku uderzeniach przestał lekceważyć przeciwnika. Wszystkie straszliwe pchnięcia, których wyuczył się od mistrzów francuskich, były odbite. Już pot spływał mu obficie z czoła, mieszając się na twarzy z barwiczką i bielidłem, już czuł znużenie w prawicy… Począł go chwytać podziw, potem niecierpliwość, potem złość, więc postanowił skończyć i pchnął okropnie, aż kapelusz spadł mu z głowy.", + "134276": "Kmicic odbił z taką siłą, że rapier księcia aż do boku końskiego odleciał i nim Bogusław zdołał zastawić się na nowo, ciął go samym końcem szabli w czoło.", + "134277": "— Christ! — krzyknął po niemiecku książę.", + "134278": "I zwalił się w trawę. Padł wznak.", + "134279": "Pan Andrzej stał przez chwilę jakby oszołomiony, lecz oprzytomniał prędko; szablę puścił na temblak, przeżegnał się, po czym zeskoczył z konia i chwyciwszy na nowo rękojeść, zbliżył się do księcia.", + "134280": "Straszny był, bo blady z umęczenia jak chusta, wargi miał zaciśnięte i nieubłaganą nienawiść w twarzy.", + "134281": "Oto śmiertelny, a tak potężny wróg leżał teraz u jego nóg we krwi, żywy jeszcze i przytomny, ale zwyciężon, i niecudzą bronią ani też z cudzą pomocą.", + "134282": "Bogusław patrzył na niego szeroko otwartymi oczyma, pilnie bacząc na każdy ruch zwycięzcy, a gdy Kmicic stanął tuż nad nim, zawołał prędko:", + "134283": "— Nie zabijaj mnie! Okup!", + "134284": "Kmicic, zamiast odpowiedzieć, stanął mu nogą na piersiach i przycisnął z całej siły, po czym sztych szabli oparł mu na gardle, aż skóra ugięła się pod ostrzem; potrzebował tylko ręką ruszyć, tylko pocisnąć mocniej, lecz nie zabijał od razu; chciał się jeszcze nasycić widokiem i śmierć uczynić nieprzyjacielowi cięższą. Oczy wbił w jego oczy i stał nad nim, jak stoi lew nad obalonym bawołem.", + "134285": "Wtem książę, któremu coraz więcej krwi wypływało z czoła, tak iż cały wierzch głowy nurzał się jakoby w kałuży, ozwał się raz jeszcze, ale już bardzo przyduszonym głosem, bo stopa pana Andrzeja ciągle gniotła mu piersi:", + "134286": "— Dziewka… słuchaj…", + "134287": "Ledwie pan Andrzej usłyszał te słowa, zdjął nogę z piersi książęcych i szablę podniósł.", + "134288": "— Mów! — rzekł.", + "134289": "Lecz książę Bogusław czas jakiś oddychał tylko głęboko, wreszcie mocniejszym już głosem odpowiedział:", + "134290": "— Dziewka zginie, jeśli mnie zabijesz… Rozkazy wydane!", + "134291": "— Coś z nią uczynił? — spytał Kmicic.", + "134292": "— Zaniechaj mnie, to ci ją oddam, przysięgam… na Ewangelię…", + "134293": "Na to pan Andrzej uderzył się pięścią w czoło, przez chwilę znać było, że walczył ze sobą i ze swymi myślami, po czym rzekł:", + "134294": "— Słuchaj, zdrajco! Ja bym stu takich wyrodków za jeden jej włos oddał!… Ale ja tobie nie wierzę, krzywoprzysięzco!", + "134295": "— Na Ewangelię! — powtórzył książę. — Dam ci glejt i rozkaz na piśmie.", + "134296": "— Niechże tak będzie, daruję cię zdrowiem, ale cię z rąk nie puszczę. Dasz mi na piśmie… Tymczasem Tatarom cię oddam, u których w niewoli będziesz.", + "134297": "— Zgoda — rzekł książę.", + "134298": "— Pamiętaj! — odrzekł pan Andrzej. — Nie uchroniło cię przed moją ręką twoje księstwo, twoje wojska, twoje szermierstwo… I wiedz, że ilekroć mi wejdziesz w drogę albo nie dotrzymaszli słowa, nic cię nie uchroni, choćby cię cesarzem niemieckim kreowano… Poznajże mnie! Raz cię już miałem w ręku, teraz mi pod nogami leżysz!", + "134299": "— Przytomność mnie opuszcza — rzekł książę. — Panie Kmicic, woda musi tu być blisko… Daj mi pić i ranę zalej.", + "134300": "— Zdychaj, parrycydo! — rzekł Kmicic.", + "134301": "Lecz książę, bezpieczen już o życie, odzyskał, lubo ranny, całą pewność siebie i ozwał się:", + "134302": "— Głupiś, panie Kmicic! Jeśli umrę i ona…", + "134303": "Tu wargi mu zbielały.", + "134304": "Kmicic zaś skoczył szukać, czy w okolicy nie ma jakiego rowu lub też kałuży.", + "134305": "Książę omdlał, ale na krótką chwilę, i obudził się na szczęście swoje, gdyż tymczasem nadbiegł pierwszy Tatarzyn, Selim, syn Gazy-agi, chorąży z Kmicicowej watahy, a widząc broczącego we krwi nieprzyjaciela, postanowił przyszpilić go grotem od chorągwi do ziemi. Książę w tej chwili strasznej znalazł jeszcze tyle sił, że za grot ręką pochwycił, który słabo przytwierdzon oderwał się od drzewca.", + "134306": "Odgłos tej krótkiej walki ściągnął na powrót pana Andrzeja.", + "134307": "— Stój, psi synu! — zakrzyknął, nadbiegając z daleka.", + "134308": "Tatar na dźwięk znanego głosu przyległ ze strachu do konia. Kmicic kazał mu ruszyć po wodę, sam zaś został przy księciu, bo z dala widać było nadjeżdżających w skok Kiemliczów, Sorokę i cały czambuł, który wyłowiwszy wszystkich rajtarów, puścił się na poszukiwanie wodza.", + "134309": "Ujrzawszy pana Andrzeja, wierni nohajcy wyrzucili z gromkim okrzykiem czapki w górę.", + "134310": "Akbah-Ułan zeskoczył z konia i począł mu się kłaniać, dotykając ręką czoła, ust i piersi. Inni, cmokając po tatarsku ustami, patrzyli z drapieżnością w oczach na leżącego rycerza, a z podziwem na jego zwycięzcę; niektórzy ruszyli łapać dwa konie, cisawego i karego, które biegały opodal z rozwianymi grzywami.", + "134311": "— Akbahu-Ułanie — rzekł Kmicic — to jest wódz wojsk, które pobiliśmy dziś rano: książę Bogusław Radziwiłł. Daruję wam go, a wy go trzymajcie, bo za żywego czy za umarłego zapłacą wam sowicie. Teraz opatrzyć go, wziąć na arkan i zaprowadzić do obozu!", + "134312": "— Ałła! ałła! Dziękujem, wodzu! dziękujem, zwycięzco! — zawołali jednym głosem ordyńcy.", + "134313": "I znów rozległo się cmokanie tysiąca warg.", + "134314": "Kmicic kazał sobie podać konia, siadł i puścił się z częścią Tatarów ku polu bitwy.", + "134315": "Z dala już ujrzał chorążych, stojących ze znakami, ale przy chorągwiach było zaledwie po kilkunastu towarzystwa, reszta zagnała się za nieprzyjacielem. Gromady czeladzi kręciły się po pobojowisku, obdzierając trupy i czubiąc się tu i owdzie z Tatarami, którzy czynili to samo. Szczególniej ci ostatni wyglądali po prostu strasznie, z nożami w ręku i ubroczonymi po łokcie rękoma. Rzekłbyś: stado kruków spadło z chmur na pobojowisko. Dzikie ich śmiechy i wrzaski rozlegały się po całym polu.", + "134316": "Niektórzy, trzymając dymiące jeszcze noże w wargach, ciągnęli obu rękoma za nogi poległych, inni rzucali w siebie z żartów odciętymi głowami, inni ładowali sakwy, inni jak na bazarze podnosili w górę pokrwawione szaty, zachwalając ich doskonałość, lub oglądali broń zdobytą.", + "134317": "Kmicic przejechał naprzód przez pole, na którym pierwszy spotkał się z rajtarią. Trupy ludzkie i końskie, pocięte mieczami, leżały tu w rozproszeniu; lecz tam, gdzie chorągwie cięły piechotę, wznosiły się ich całe stosy, a kałuże zakrzepłej już krwi świegotały pod kopytami końskimi na kształt błota.", + "134318": "Trudno było tamtędy przejechać wśród szczątków połamanych dzid, muszkietów, trupów, poprzewracanych wozów taborowych i uwijających się kup tatarstwa.", + "134319": "Pan Gosiewski stał dalej jeszcze na okopie warownego obozu, a przy nim książę krajczy Radziwiłł, Wojniłłowicz, Wołodyjowski, Korsak i kilkudziesięciu ludzi. Z wysokości tej ogarniali oczyma pole aż hen, do najdalszych krańców, i mogli cały rozmiar swego zwycięstwa a nieprzyjacielskiej klęski ocenić.", + "134320": "Kmicic, ujrzawszy panów, przyspieszył kroku, a pan Gosiewski, jako że był nie tylko wojennik szczęśliwy, ale i człowiek zacny, bez cienia zazdrości w sercu, ledwie go ujrzał, zakrzyknął:", + "134321": "— Oto przybywa victor prawdziwy! Za jego to przyczyną ta potrzeba wygrana, ja pierwszy publicznie to oświadczam. Mości panowie! dziękujcie panu Babiniczowi, bo gdyby nie on, nie dostalibyśmy się przez rzekę!", + "134322": "— Vivat Babinicz! — krzyknęło kilkadziesiąt głosów — vivat! vivat!", + "134323": "— Gdzieś ty się, żołnierzu, wojny uczył — spytał z uniesieniem hetman — żeś tak od razu zrozumiał, co czynić należy?", + "134324": "Kmicic nie odpowiadał, bo nadto był utrudzon, tylko się kłaniał na wszystkie strony i ręką po zabrukanej od potu i prochowego dymu twarzy wodził. Oczy świeciły mu blaskiem nadzwyczajnym, a tymczasem wiwaty brzmiały ciągle. Oddział za oddziałem nadciągał z pola na spienionych koniach i co który nadciągnął, łączył się z całej piersi z głosami na cześć Babinicza. Czapki wylatywały w górę, kto bandolety miał nie wystrzelone, ten ognia dawał.", + "134325": "Nagle pan Andrzej stanął w kulbace i podniósłszy obie ręce do góry, huknął jak grzmot:", + "134326": "— Vivat Jan Kazimierz! pan nasz i ojciec miłościwy!", + "134327": "Tu powstał taki krzyk, jakby nowa bitwa się zaczęła. Zapał niewypowiedziany ogarnął wszystkich.", + "134328": "Książę Michał odpasał szablę z pochwą diamentami sadzoną i oddał ją Kmicicowi, hetman delię własną kosztowną zarzucił mu na ramiona, a on znów wzniósł ręce do góry.", + "134329": "— Vivat nasz hetman, wódz zwycięski!", + "134330": "— Crescat! floreat! — odpowiedziano chórem.", + "134331": "Za czym poczęto chorągwie zdobyte zwozić i zatykać w wale pod nogami wodzów. Ani jednej nie uniósł nieprzyjaciel: były pruskie komputowe, pruskie pospolitego ruszenia, szlacheckie, były szwedzkie, Bogusławowe, cała ich tęcza powiała u wału.", + "134332": "— Jedna to z największych wiktorii w tej wojnie! — zawołał hetman. — Izrael i Waldek w niewoli, pułkownicy polegli lub w niewoli, wojsko w pień wycięte…", + "134333": "Tu zwrócił, się do Kmicica:", + "134334": "— Panie Babinicz, waść w tamtej stronie z Bogusławem musiałeś się spotkać… Co się z nim dzieje?", + "134335": "Tu i pan Wołodyjowski począł pilnie patrzeć w oczy Kmicica, ów zaś odrzekł spiesznie:", + "134336": "— Księcia Bogusława Bóg pokarał tą oto ręką!", + "134337": "To rzekłszy, wyciągnął prawicę, lecz w tej chwili mały rycerz rzucił mu się w objęcia.", + "134338": "— Jędrek! — krzyknął — nie zajrzę ci! Niech cię Bóg błogosławi!", + "134339": "— Tyś to mi rękę formował! — odrzekł z wylaniem pan Andrzej.", + "134340": "Lecz dalszy wylew braterskich uczuć powstrzymał książę krajczy.", + "134341": "— Zali brat mój zabit? — spytał żywo.", + "134342": "— Nie zabit — odparł Kmicic — bom mu życie darował, ale ranny i pojman. A owo, tam ot, prowadzą go moi nohajcy!", + "134343": "Na te słowa zdumienie odmalowało się w twarzy pana Wołodyjowskiego, a oczy rycerstwa zwróciły się ku równinie, na której ukazał się oddział kilkudziesięciu Tatarów i zbliżał się wolno; na koniec, minąwszy kupy połamanych wozów, przysunął się o kilkadziesiąt kroków do okopu.", + "134344": "Wówczas ujrzano, że jadący w przodzie Tatar prowadzi jeńca; poznali wszyscy Bogusława, lecz w jakiejże losów odmianie!…", + "134345": "On, jeden z najpotężniejszych panów w Rzeczypospolitej, on, który wczoraj jeszcze o państwie udzielnym marzył, on, książę Rzeszy Niemieckiej, szedł teraz z arkanem na szyi, pieszo, przy koniu tatarskim, bez kapelusza, z krwawą głową, obwiązaną w brudną szmatę. Taka jednak zawziętość była przeciw temu magnatowi w sercach rycerstwa, że straszne to upokorzenie nie wzbudziło niczyjej litości, owszem, wszystkie niemal usta zawrzasły w jednej chwili:", + "134346": "— Śmierć zdrajcy! Na szablach go roznieść! śmierć! śmierć!", + "134347": "A książę Michał oczy ręką zatkał, bo przecie to Radziwiłła prowadzono w takim upodleniu. Nagle poczerwieniał i krzyknął:", + "134348": "— Mości panowie! to mój brat, to moja krew, a jam ni zdrowia, ni mienia nie żałował dla ojczyzny! Wróg mój, kto na tego nieszczęśnika rękę podniesie.", + "134349": "Rycerze umilkli zaraz.", + "134350": "Księcia Michała kochano powszechnie za męstwo, hojność i serce wylane dla ojczyzny. Wszakże, gdy cała Litwa wpadła w moc hiperborejską, on jeden bronił się w Nieświeżu, za wojen szwedzkich wzgardził namowami Janusza i jeden z pierwszych przystał do konfederacji tyszowieckiej, więc też głos jego znalazł i teraz posłuch. Wreszcie, może nikt nie chciał narazić się tak potężnemu panu, dość, że szable schowały się zaraz do pochew, a nawet kilku oficerów, klientów radziwiłłowskich, zawołało:", + "134351": "— Odjąć go Tatarom! Niech go Rzeczpospolita sądzi, ale nie dajmy poniewierać krwi zacnej poganom!", + "134352": "— Odjąć go Tatarom! — powtórzył książę. — Znajdziemy zakładnika, a okup on sam zapłaci! Panie Wojniłłowicz, rusz no swoich ludzi i niech siłą go wezmą, jeśli inaczej nie będzie można!", + "134353": "— Ja się jako zakładnik Tatarom ofiaruję! — zawołał pan Gnoiński.", + "134354": "Tymczasem Wołodyjowski przysunął się do Kmicica i rzekł:", + "134355": "— Jędrek! coś ty najlepszego uczynił! Toż on cało wyjdzie z tych terminów!", + "134356": "Na to Kmicic skoczył jak ranny żbik.", + "134357": "— Za pozwoleniem, mości książę! — krzyknął. — To mój jeniec! Jam go zdrowiem darował, ale pod kondycjami, które mi na swoją heretycką Ewangelię zaprzysiągł, i niech trupem padnę, jeśli wyjdzie z rąk, w które go oddałem, nim mi wszystkiego dotrzyma!", + "134358": "To rzekłszy, zdarł konia, zastawił drogę i już, już wrodzona popędliwość poczęła go unosić, bo twarz mu się skurczyła, rozdął nozdrza i oczyma błyskawice jął rzucać.", + "134359": "A tymczasem pan Wojniłłowicz nacisnął go koniem.", + "134360": "— Na bok, panie Babinicz! — zakrzyknął.", + "134361": "— Na bok, panie Wojniłłowicz! — wrzasnął pan Andrzej i uderzył rękojeścią szabli Wojniłłowiczowskiego konia z tak straszną siłą, że rumak zachwiał się na nogach, jakby uderzony kulą, i nozdrzami zarył w ziemię.", + "134362": "Stał się tedy huk srogi między rycerstwem, aż pan Gosiewski wysunął się naprzód i rzekł:", + "134363": "— Milczeć waszmościom! Mości książę, z mocy mojej władzy hetmańskiej oświadczam, że pan Babinicz ma prawo do jeńca i że kto chce go z rąk tatarskich wydobyć, musi dać jego zwycięzcy porękę!", + "134364": "Książę Michał opanował wzburzenie, uspokoił się i rzekł, zwracając mowę do pana Andrzeja:", + "134365": "— Mów waść, czego chcesz?", + "134366": "— By mi kondycji dotrzymał, zanim z niewoli wyjdzie.", + "134367": "— To ci dotrzyma, wyszedłszy.", + "134368": "— Nie może być! Nie wierzę!", + "134369": "— Tedy ja za niego przysięgam na Matkę Najświętszą, którą wyznaję, i na parol rycerski, że wszystko ci będzie dotrzymane. W przeciwnym razie możesz mnie na honorze i majętności poszukiwać.", + "134370": "— Dość mi! — rzekł Kmicic. — Niech pan Gnoiński na zakładnika jedzie, bo inaczej Tatarzy opór stawią. Ja poprzestaję na słowie.", + "134371": "— Dziękuję ci, panie kawalerze! — odrzekł książę krajczy. — Nie bój się także, aby wolność zaraz odzyskał, bo go panu hetmanowi z prawa oddam i jeńcem aż do królewskiego wyroku pozostanie.", + "134372": "— Tak będzie! — rzekł hetman.", + "134373": "I rozkazawszy Wojniłłowiczowi siąść na świeżego konia, bo tamten ledwie już drgał, wysłał go wraz z panem Gnoińskim po księcia.", + "134374": "Lecz sprawa nie poszła jeszcze łatwo. Jeńca trzeba było siłą brać, bo sam Hassun-bej stawił groźny opór i dopiero widok pana Gnoińskiego i umówiony okup stu tysięcy talarów zdołał go uspokoić.", + "134375": "Za czym wieczorem książę Bogusław znajdował się już w namiotach pana Gosiewskiego. Opatrzono go tam starannie, dwóch medyków nie opuszczało go ani chwili i obaj ręczyli za jego zdrowie, gdyż rana, jako zadana samym końcem szabli, nie była zbyt ciężką.", + "134376": "Pan Wołodyjowski nie mógł przebaczyć Kmicicowi, że księciu życie darował, i z żalu unikał go cały dzień, dopiero wieczorem sam pan Andrzej przyszedł do jego namiotu.", + "134377": "— Bój się ran boskich! — wykrzyknął na jego widok mały rycerz. — Prędzej bym się po każdym tego spodziewał aniżeli po tobie, że żywcem tego zdrajcę wypuści!…", + "134378": "— Słuchaj mnie, Michale, zanim potępisz — odrzekł ponuro Kmicic. — Miałem go już pod nogą i sztych trzymałem mu przy gardzieli, a wówczas wiesz, co mi ten zdrajca rzekł?… Oto, że są rozkazy wydane, aby Oleńkę na gardle w Taurogach karano, jeśli on zginie… Com miał, nieszczęsny, czynić? Kupiłem jej życie za jego życie… Com miał czynić?… na krzyż Chrystusów… Com miał czynić?", + "134379": "Tu zaczął targać się za czuprynę pan Andrzej i nogami z uniesienia tupał, a pan Wołodyjowski zamyślił się przez chwilę, po czym rzekł:", + "134380": "— Pojmuję twoją desperację… ale zawsze… tyś, widzisz, zdrajcę ojczyzny wypuścił, który ciężkie paroksyzmy na Rzeczpospolitą w przyszłości sprowadzić może… Nie ma co, Jędrek! Zasłużyłeś się dzisiaj okrutnie, aleś w końcu dobro publiczne dla prywaty poświęcił.", + "134381": "— A ty, ty sam, co byś uczynił, gdyby ci powiedziano, że nóż na gardle panny Anny Borzobohatej trzymają?…", + "134382": "Wołodyjowski począł okrutnie wąsikami ruszać.", + "134383": "— Jać się za przykład nie podawam. Hm! co bym uczynił?… Ale Skrzetuski, który ma duszę rzymską, ten by go nie żywił, a przecie jestem pewien, że Bóg nie pozwoliłby, aby krew niewinna dlatego została rozlana.", + "134384": "— Niechże ja pokutuję. Ukarz mnie, Boże, nie wedle winy mej ciężkiej, jeno wedle Twojego miłosierdzia… bo żeby wyrok na tego gołębia podpisać…", + "134385": "Tu Kmicic oczy zatkał.", + "134386": "— Ratujcież mnie, anieli! Nigdy! nigdy!", + "134387": "— Stało się! — rzekł Wołodyjowski.", + "134388": "Na to pan Andrzej wydobył z zanadrza papiery.", + "134389": "— Patrz, Michale! oto, com zyskał. To rozkaz do Sakowicza, to do wszystkich oficerów radziwiłłowskich i do komendantów szwedzkich… Kazali mu podpisać, choć ledwo ręką ruszał… Książę krajczy sam pilnował… Oto jej wolność, jej bezpieczeństwo! Dla Boga, krzyżem będę przez rok co dzień leżał, kańczugami ciąć się każę, kościół nowy będę erygował, ale jej życia nie poświęcę! Nie mam rzymskiej duszy… dobrze! Nie jestem Katonem jako pan Skrzetuski… dobrze! Ale nie poświęcę! nie, do stu piorunów! i niechaj mnie w ostatku w piekle na rożen…", + "134390": "Kmicic nie dokończył, bo pan Wołodyjowski skoczył i zatkał mu usta ręką, krzyknąwszy przeraźliwym głosem:", + "134391": "— Nie bluźnij! bo na nią pomstę bożą ściągniesz! Bij się w piersi! żywo, żywo!", + "134392": "I Kmicic począł się walić w piersi: Mea culpa! mea culpa! mea maxima culpa! Nareszcie ryknął wielkim płaczem biedne żołnierzysko, bo już sam nie wiedział, co ma czynić.", + "134393": "Wołodyjowski pozwolił mu się wypłakać do woli, wreszcie, gdy się uspokoił, spytał go:", + "134394": "— A co teraz przedsięweźmiesz?", + "134395": "— Pójdę z watahą, gdzie mnie posłano, aż hen! pod Birże! Niech jeno ludzie i konie odetchną. Po drodze, co będę mógł heretyckiej krwi na chwałę bożą rozlać, to jeszcze rozleję.", + "134396": "— I będziesz miał zasługę. Nie trać fantazji, Jędrek. Bóg miłosierny!", + "134397": "— Pójdę prosto, jako sierpem rzucił. Całe Prusy teraz stoją otworem, chyba gdzieniegdzie małe prezydia nadybię.", + "134398": "Pan Michał westchnął:", + "134399": "— Ej, poszedłbym z tobą z taką ochotą jakby do raju! Ale komendy trzymać się muszę. Szczęśliwyś ty, że wolentarzami dowodzisz… Jędrek, słuchaj, bracie!… a jak je obie odnajdziesz, to… opiekujże się i tamtą, aby zaś jej źle nie było… Bóg wie, może mi ona pisana…", + "134400": "To rzekłszy, mały rycerz rzucił się w objęcia pana Kmicica.", + "134401": "Rozdział XXVI", + "134402": "Oleńka i Anusia, wydostawszy się pod opieką Brauna z Taurogów, dotarły szczęśliwie do partii pana miecznika, który stał podówczas pod Olzą, zatem od Taurogów niezbyt daleko.", + "134403": "Stary szlachcic, gdy je obie w dobrym zdrowiu zobaczył, naprzód oczom własnym wierzyć nie chciał, potem zapłakał z radości, a następnie wpadł w taki wojowniczy zapał, iż nie było już dla niego niebezpieczeństw. Niechby nie tylko Bogusław, ale sam król szwedzki z całą potęgą nastąpił, pan miecznik gotów był bronić swoich dziewczyn przed wszelkim nieprzyjacielem.", + "134404": "— Pierwej polegnę — mówił — niż włos wam z głowy spadnie. Nie ten ja już człowiek, któregoście znały w Taurogach, i tak myślę, że długo popamiętają Szwedzi Girlakole, Jaswojnię i te cięgi, które im pod samymi Rosieniami zadałem. Prawda, że zdrajca Sakowicz napadł nas niespodzianie i rozproszył, ale oto znów kilkaset szabel ma się na usługi.", + "134405": "Pan miecznik nie bardzo przesadzał, bo rzeczywiście trudno w nim było poznać upadłego na duchu taurożańskiego jeńca. Inną wcale miał fantazję; energia jego odżyła; w polu, na koniu, znalazł się w swoim żywiole, a będąc żołnierzem dobrym, rzeczywiście kilkakrotnie już Szwedów mocno poszarpał. Że zaś wielką miał powagę w okolicy, więc też kupiła się do niego chętnie szlachta i lud prosty, a i z dalszych powiatów raz wraz któryś z Billewiczów przyprowadzał po kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt koni.", + "134406": "Partia miecznikowa składała się z trzystu piechoty chłopskiej i około pięciuset jeźdźców. W piechocie rzadko kto miał rusznicę, większość zbrojna była w kosy i widły; jazda stanowiła zbieraninę zamożniejszej szlachty, która z czeladzią w lasy ruszyła, i uboższej z zaścianków. Uzbrojenie jej lepsze było niż piechoty, ale bardzo rozmaite. Tyki chmielowe służyły wielu za kopie; inni nosili broń rodzinną bogatą, ale częstokroć zeszłowieczną; konie rozmaitej krwi i dobroci nie nadawały się do jednego szeregu.", + "134407": "Mógł miecznik z takim wojskiem zastępować drogę patrolom szwedzkim, mógł wycinać większe nawet oddziały jazdy, mógł oczyszczać lasy i wsie z grasantów, których liczne watahy, złożone ze zbiegów szwedzkich, pruskich i miejscowych łotrzyków, trudniły się rozbojem, ale nie mógł na żadne miasto uderzyć.", + "134408": "Owóż Szwedzi zmądrzeli już. Zaraz po wybuchu powstania wycięto na całej Żmudzi i Litwie tych, którzy w kwaterach rozproszeni po wsiach stali; teraz więc ci, którzy ocaleli, trzymali się naprędce obwarowanych miast, z których wychylali się tylko na bliższe ekspedycje. Stało się zatem, że pola, lasy, wioski i pomniejsze miasteczka były w ręku polskim, a za to wszystkie większe grody dzierżyli Szwedzi i rugować ich nie było sposobu.", + "134409": "Miecznikowa partia była jedną z najlepszych; inne mniej jeszcze mogły wskórać. Na granicy Inflant powstańcy uzuchwalili się wprawdzie tak dalece, że po dwakroć Birże oblegli, które za drugim razem zmuszone były poddać się, ale chwilowa ta przewaga wypłynęła stąd, że de la Gardie pościągał na obronę Rygi przeciw carskiej potędze wszystkie wojska z pogranicznych Inflantom powiatów.", + "134410": "Świetne jego i rzadkie w dziejach zwycięstwa kazały się jednak spodziewać, że tamta wojna wkrótce zostanie ukończoną, a potem na Żmudź nadciągną nowe i upojone triumfami wojska szwedzkie. Wszelako tymczasem dość było w lasach bezpiecznie i liczne partie powstańcze, same niewiele zdolne przedsięwziąć, mogły być wszelako pewne, że ich nieprzyjaciel po zapadłych puszczach szukać nie będzie.", + "134411": "Dlatego pan miecznik porzucił myśl schronienia się do Puszczy Białowieskiej, bo droga do niej była bardzo daleka, a po drodze siła miast znacznych, opatrzonych w liczne prezydia.", + "134412": "— Pan Bóg dał suchą jesień — mówił do swoich dziewcząt — za czym i łatwiej żyć sub Iove. Każę wam namiocik foremny sporządzić, babę do usług wam dam, i zostaniecie w obozie. Nie masz w tych czasiech bezpieczniejszego schronienia jak w lasach. Billewicze moje do cna spalone; na dwory grasanci nachodzą, a często i podjazdy szwedzkie. Gdzie wam bezpieczniej głowy przytulić jako przy mnie, który kilkaset szabel mam do rozporządzenia? Przyjdą zaś później słoty, to wam się jaką chacinę w głębokich ostępach wynajdzie.", + "134413": "Myśl ta podobała się bardzo pannie Borzobohatej, bo w partii było kilku młodych Billewiczów, grzecznych kawalerów, a wreszcie mówiono bez ustanku, że pan Babinicz w te strony ciągnie.", + "134414": "Spodziewała się tedy Anusia, że nadciągnąwszy, w mig Szwedów wyżenie, a potem… potem będzie, co Bóg da. Oleńka sądziła również, że najbezpieczniej przy partii, chciała się tylko od Taurogów oddalić, pościgu Sakowicza się obawiając.", + "134415": "— Pójdźmy ku Wodoktom — rzekła — tam będziem między swymi. Choćby też były spalone, są Mitruny i wszystkie zaścianki okoliczne. Niepodobna, by cały kraj tamtejszy w pustynię miał być zmieniony. Lauda w razie niebezpieczeństwa będzie nas bronić.", + "134416": "— Ba, wszyscy laudańscy z Wołodyjowskim wyszli — zaoponował młody Jur Billewicz.", + "134417": "— Zostali starzy i wyrostki, wreszcie nawet niewiasty tamtejsze bronić się w razie potrzeby umieją. Puszcze tam także większe niż tu; Domaszewicze Myśliwi albo Gościewicze Dymni do Rogowskiej nas zawiodą, w której żaden nieprzyjaciel nas nie odnajdzie.", + "134418": "— A ja, taborek i was ubezpieczywszy, będę na Szwedów wypadał i znosił tych, którzy się na brzegi puszczańskie odważą — rzekł pan miecznik. — To jest przednia myśl! Nic tu po nas, tam większe usługi oddać można.", + "134419": "Kto wie, czy miecznik nie dlatego chwycił się tak skwapliwie rady panny Aleksandry, że w duszy także nieco się Sakowicza obawiał, który do rozpaczy przywiedzion mógł być straszny.", + "134420": "Rada jednak była sama w sobie mądrą, dlatego wszystkim od razu przypadła do smaku, więc miecznik tego samego jeszcze dnia wysłał pod dowództwem Jura Billewicza piechotę, ażeby się przedzierała lasami w kierunku Krakinowa; sam zaś z jazdą ruszył w dwa dni później, zasięgnąwszy wprzód dokładnych wieści, czy z Kiejdan lub z Rosień, między którymi musiał przechodzić, nie wyszły jakie znaczniejsze szwedzkie wojska.", + "134421": "Szli z wolna i ostrożnie. Panny jechały na chłopskich wózkach, a czasami na podjezdkach, o które miecznik się wystarał.", + "134422": "Anusia, dostawszy w darze od Jura lekką szabelkę, przewiesiła ją mężnie przez siebie na jedwabnych rapciach i w kołpaczku nałożonym z fantazją na głowę oganiała, niby jaki rotmistrz, chorągiew. Bawił ją pochód i szable błyszczące w słońcu, i rozkładane nocą ogniska. Zachwycali się nią wielce młodzi oficerowie i żołnierze, a ona strzygła oczyma na wszystkie strony, rozpuszczała w pochodzie warkocze po to, by je po trzy razy na dzień zaplatać nad brzegami jasnych strumieni, które zastępowały jej zwierciadło. Mówiła często, że chce widzieć bitwę, aby dać przykład męstwa, ale w rzeczy samej wcale nie pragnęła bitwy; chciała tylko pogrążyć serca wszystkich młodych wojowników, jakoż i pogrążyła ich liczbę niepomierną.", + "134423": "Oleńka także jakoby na nowo odżyła po opuszczeniu Taurogów. Tam zabijała ją niepewność losu i ciągła obawa, teraz czuła się bezpieczniejszą w głębinach leśnych. Zdrowe powietrze wracało jej siły. Widok żołnierstwa, broni, ruch i gwar obozowy działały jak balsam na zmęczoną jej duszę. I jej również sprawiał przyjemność pochód wojsk, a możliwe niebezpieczeństwa nie przestraszały bynajmniej, bo przecie rycerska krew płynęła w jej żyłach. Mniej okazując się żołnierzom, nie pozwalając sobie buszować na podjezdku przed szeregami, mniej też ściągała na się oczu. Ale natomiast otaczał ją szacunek powszechny.", + "134424": "Uśmiechały się wąsate twarze żołnierskie na widok Anusi, a odkrywały się głowy, gdy Oleńka zbliżała się do ognisk. Szacunek ów zmienił się później w uwielbienie. Nie było też bez tego, by jakie serce nie zabiło dla niej w młodej piersi, jeno że oczy nie śmiały na nią patrzeć tak wprost, jak na ową czarnuszkę-Ukrainkę.", + "134425": "Szli lasami, zaroślami, często wysyłając przed sobą zwiady, i aż dopiero siódmego dnia przybyli późną już nocą do Lubicza, który leżał na skraju laudańskiej okolicy, stanowiąc jakoby wrota do niej. Konie tak były dnia tego zmęczone, że mimo przedstawień Oleńki niepodobna było ruszyć dalej, więc miecznik zakazał dziewczynie wydziwiać i roztasował partię na nocleg. Sam z pannami stanął we dworze, bo i czas był mglisty, a chłodny bardzo. Dziwnym trafem dwór nie był spalony. Nieprzyjaciel oszczędził go prawdopodobnie z poleceń księcia Janusza Radziwiłła, dlatego że był Kmicicowy, a chociaż później książę dowiedział się o odstępstwie pana Andrzeja, zapomniał lub nie miał czasu wydać nowych rozkazów. Powstańcy uważali całą majętność za billewiczowską własność, grasanci nie śmieli rabować pod bokiem Laudy. Więc nie zmieniło się w nim nic. Oleńka wchodziła ze strasznym uczuciem bólu i goryczy pod ten dach. Znała tu każdy kąt, lecz niemal z każdym łączyło się jakoweś wspomnienie Kmicicowego występku. Oto przed nią sala jadalna, ubrana w konterfekty Billewiczów i w czaszki leśnego zwierza. Potrzaskane kulami czaszki są jeszcze na gwoździach, pochlastane szablami portrety spoglądają surowe ze ścian, jakoby chciały mówić: „Patrz, dziewczyno, patrz, nasza wnuczko, to on świętokradzką ręką pociął wizerunki naszych ziemskich postaci, dawno spoczywających już w grobach!”", + "134426": "Oleńka czuła, że oczu nie zmruży w tym domu splamionym. Zdało jej się, że w ciemnych kątach komnat snują się jeszcze widma strasznych kompanionów, buchające ogniem z nozdrzy. I jakże prędko przechodził ten człowiek, tak przez nią kochany, od swawoli do występku, od występku do coraz większych zbrodni, od porąbania wizerunków do rozpusty, do spalenia Upity i Wołmontowicz, do porwania jej samej z Wodoktów, dalej do służby radziwiłłowskiej, do zdrady, ukoronowanej obietnicą podniesienia ręki na króla, na ojca całej Rzeczypospolitej…", + "134427": "Noc biegła, a sen nie chwytał się powiek nieszczęsnej Oleńki. Wszystkie rany duszy odnowiły się w niej i poczęły piec boleśnie. Wstyd na nowo palił jej policzki; oczy nie roniły w tej chwili łez, ale serce ogarniała taka żałość niezmierna, że nie mogąca się w tym biednym sercu pomieścić…", + "134428": "Żałość za czym? Za tym, co by być mogło, gdyby on był inny, gdyby przy swych narowach, dzikości i swawoli choć serce przynajmniej miał uczciwe, gdyby wreszcie miał choć miarę w zbrodni, gdyby istniała jakaś granica, przez którą by przejść nie był zdolen. Przecie jej serce przebaczyłoby tak wiele…", + "134429": "Spostrzegła mękę towarzyszki Anusia i dorozumiała się powodu, bo jej poprzednio już całą historię stary miecznik wyśpiewał, więc mając serce dobre, podeszła ku pannie Billewiczównie i zarzuciwszy jej ręce na szyję, rzekła:", + "134430": "— Oleńka! ty w tym domu od boleści się wijesz…", + "134431": "Oleńka z początku nie chciała nic mówić, jeno poczęła się trząść całym ciałem jako osinowy liść, a w końcu płacz straszny, rozpaczliwy wyrwał się z jej piersi. Chwyciwszy konwulsyjnie rękę Anusi, głowę swą jasną wsparła na jej ramieniu i łkanie targało nią jak wicher krzewem.", + "134432": "Anusia długo czekać musiała, zanim przeszło, wreszcie gdy Oleńka uspokoiła się nieco, ozwała się po cichu:", + "134433": "— Oleńka, módlmy się za niego…", + "134434": "A tamta obu rękoma zakryła oczy.", + "134435": "— Nie… mogę!… — rzekła z wysileniem.", + "134436": "I po chwili zagarniając gorączkowo w tył włosy, które opadły jej na skronie, poczęła mówić zdyszanym głosem:", + "134437": "— Widzisz… nie mogę… Ty szczęśliwa!… Twój Babinicz zacny, sławny… przed Bogiem… i ojczyzną… Ty szczęśliwa! Mnie się nie wolno nawet modlić… Tu wszędy krew ludzka… zgliszcza! Żeby choć ojczyzny nie zdradził! żeby się króla sprzedać nie podjął!… Ja poprzednio już wszystko przebaczyłam… w Kiejdanach… bom myślała… bo miłowałam go… z całego serca!… Ale teraz nie mogę… O Boże miłosierny! nie mogę!… Chciałabym sama nie żyć… i żeby on już nie żył!", + "134438": "Ma to Anusia:", + "134439": "— Za każdą duszę modlić się wolno, bo Bóg miłosierniejszy od ludzi i przyczyny wie, których ludzie często nie wiedzą.", + "134440": "To rzekłszy, klękła do modlitwy, a Oleńka rzuciła się krzyżem na ziemię i przeleżała tak aż do rana.", + "134441": "Nazajutrz gruchnęła wieść po okolicy, że pan miecznik Billewicz jest na Laudzie. Na tę wieść, kto żyw był, wychodził witać. Więc z lasów okolicznych wychodzili starcy zgrzybiali i niewiasty z dziećmi małymi. Dwa lata nie siał już nikt ni orał w zaściankach. Same zaścianki były częścią spalone i puste. Ludność żyła w lasach. Mężowie w sile wieku poszli z panem Wołodyjowskim lub do różnych partii, tylko wyrostkowie strzegli i bronili resztek dobytku, i bronili dobrze, ale pod osłoną puszcz.", + "134442": "Witano tedy miecznika, jak zbawcę, wielkim płaczem radości, bo tym prostym ludziom zdało się, że kiedy miecznik przyszedł i panna wraca do dawnego gniazda, to już musi być wojnie i klęskom koniec. Jakoż zaraz poczęli wracać do zaścianków i zganiać półdziki dobytek z najgłębszych ostępów.", + "134443": "Szwedzi siedzieli wprawdzie niedaleko, obwarowani szańcami w Poniewieżu, ale wobec miecznikowej siły i innych okolicznych partii, które można było przywołać w razie potrzeby, mniej już na nich zważano.", + "134444": "Pan Tomasz zamierzał nawet uderzyć na Poniewież, aby całkiem powiat oczyścić; czekał tylko, by jeszcze więcej luda zebrało się pod jego chorągiew, a zwłaszcza by jego piechocie dostarczono strzelb, których znaczną liczbę mieli ukrytą w lasach Domaszewicze Myśliwi; tymczasem oglądał się po okolicy, przejeżdżając od wioski do wioski.", + "134445": "Ale smutna to była lustracja. W Wodoktach dwór był spalony i połowa wsi; Mitruny również; Wołmontowicze Butrymów, które swego czasu spalił Kmicic, odbudowały się po pożarze i dziwnym trafem ocalały; za to Drożejkany i Mozgi Domaszewiczów były spalone do cna; Pacunele do połowy, Morozy całkiem, Goszczuny najsroższego losu doznały, bo i ludność była do połowy w pień wycięta, a wszyscy mężczyźni, od starców do kilkunastoletnich chłopaków, mieli z rozkazu pułkownika Rosy poucinane ręce.", + "134446": "Tak wojna deptała strasznie te okolice, takie były skutki zdrady księcia Janusza Radziwiłła.", + "134447": "Lecz nim miecznik skończył lustrację i postawił swoje chorągwie piechoty, przyszły znów wieści radosne zarazem i straszne, które tysiącznym echem rozbrzmiały od chaty do chaty.", + "134448": "Jurek Billewicz, poszedłszy w kilkadziesiąt koni z podjazdem pod Poniewież i zachwyciwszy kilku Szwedów, pierwszy dowiedział się o bitwie pod Prostkami. Następnie co nowina, to przychodziło więcej szczegółów, tak cudownych, że na baśń zakrawały.", + "134449": "— Pan Gosiewski — powtarzano — zbił grafa Waldeka, Izraela i księcia Bogusława. Wojsko zniesione ze szczętem, wodzowie w niewoli! Całe Prusy jednym ogniem płoną!", + "134450": "W kilka tygodni później jeszcze jedno groźne nazwisko poczęły powtarzać usta ludzkie: nazwisko Babinicza.", + "134451": "— Babinicz głównie do wiktorii pod Prostkami się przyczynił — mówiono na całej Żmudzi. — Babinicz księcia Bogusława własną ręką usiekł i pojmał.", + "134452": "A dalej:", + "134453": "— Babinicz pali Prusy elektorskie, idzie jako śmierć ku Żmudzi, ścina, ziemię a niebo zostawuje.", + "134454": "W końcu zaś:", + "134455": "— Babinicz Taurogi spalił. Sakowicz uciekł przed nim i po lasach się kryje…", + "134456": "Ostatni wypadek zaszedł zbyt blisko, by długo pozostać mógł wątpliwym. Jakoż wieść sprawdziła się w zupełności.", + "134457": "Anusia Borzobohata przez cały czas, gdy te wieści dochodziły, żyła jakby w odurzeniu, śmiała się i płakała na przemian, tupała nogami, gdy kto nie wierzył, i powtarzała wszystkim, czy kto chciał, czy nie chciał słuchać:", + "134458": "— Ja pana Babinicza znam! On mnie z Zamościa do pana Sapiehy przywiózł. Największy to w świecie wojownik. Nie wiem, czyli pan Czarniecki mu dorówna. On to — pod panem Sapiehą służąc — całkiem księcia Bogusława w czasie pierwszej wyprawy pognębił… On, jestem pewna, że nie kto inny, pod Prostkami go usiekł. Da on panu Sakowiczowi i takim dziesięciu jak Sakowicz!… A Szwedów w miesiąc z całej Żmudzi wymiecie!", + "134459": "Jakoż zaręczenia jej poczęły się prędko sprawdzać. Nie było już najmniejszej wątpliwości, że groźny wojownik, zwany Babiniczem, posunął się od Taurogów w głąb ku północy kraju.", + "134460": "Pod Kołtyniami zbił pułkownika Baldona i oddział jego zniósł ze szczętem; pod Worniami wyciął piechotę szwedzką, która cofała się przed nim do Telsz; pod Telszami stoczył większą zwycięską bitwę z dwoma pułkownikami, Normanem i Hudenskiöldem, w której Hudenskiöld poległ, a Norman z niedobitkami nie oparł się aż w Zagórach, na samej granicy żmudzkiej.", + "134461": "Z Telsz ruszył Babinicz ku Kurszanom, pędząc przed sobą mniejsze oddziały szwedzkie, które na gwałt chroniły się przed nim pod skrzydła znaczniejszych załóg.", + "134462": "Od Taurogów i Połągi do Birż i Wiłkomierza brzmiało imię zwycięzcy. Rozpowiadano o okrucieństwach, których się nad Szwedami dopuszczał; mówiono, że wojska jego, złożone początkowo z niewielkiego czambułu Tatarów i chorągiewki wolentarzy, rosną z dnia na dzień, bo kto żyw, biegnie do niego, wszystkie partie łączą się z nim, a on ujmuje je w kluby żelazne i prowadzi na nieprzyjaciela.", + "134463": "Umysły tak dalece były jego zwycięstwami zajęte, że wieść o klęsce, jaką pan Gosiewski poniósł od Szteinboka pod Filipowem, przeszła prawie bez echa. Babinicz był bliższym, i Babiniczem więcej się zajmowano.", + "134464": "Anusia co dzień błagała miecznika, ażeby szedł łączyć się ze wsławionym wojownikiem. Popierała ją i Oleńka, naglili wszyscy oficerowie i szlachta, którą sama ciekawość podniecała.", + "134465": "Ale nie była to rzecz łatwa. Naprzód, Babinicz był w innej stronie; po wtóre, często zapadał tak, że po całych tygodniach nie było o nim słychać, i wypływał znów razem z wieścią o nowym zwycięstwie; po trzecie, wszystkie oddziały i załogi szwedzkie z miast i miasteczek, chroniąc się przed nim, zagrodziły wielkimi kupami drogę, na koniec za Rosieniami pojawił się znaczny oddział Sakowicza, o którym przyniesiono wiadomość, że niszczy wszystko przed sobą straszliwie i mękami ludzi morząc, o partię billewiczowską ich bada.", + "134466": "Miecznik nie tylko nie mógł ruszyć ku Babiniczowi, ale obawiał się, czy mu w okolicach Laudy nie stanie się wkrótce za ciasno.", + "134467": "Więc sam nie wiedząc, co począć, zwierzył się Jurkowi Billewiczowi, że ma zamiar w lasy rogowskie na wschód się cofać. Jurek wygadał się zaraz z nowiną przed Anusią, ta zaś poszła wprost do miecznika.", + "134468": "— Stryjku najmilszy — rzekła do niego (bo tak nazywała go zawsze, gdy chciała coś na nim wydębić) — słyszałam, iż uciekać mamy. Zali to nie wstyd tak znamienitemu żołnierzowi pierzchać na samą wieść o nieprzyjacielu?", + "134469": "— Waćpanna musisz we wszystko swoje trzy grosze wścibić — odrzekł skłopotany miecznik. — To nie waćpanny rzecz.", + "134470": "— Dobrze, to się sobie cofajcie, a ja tu zostanę.", + "134471": "— Żeby cię Sakowicz złowił? obaczysz!", + "134472": "— Sakowicz mnie nie złowi, bo mnie pan Babinicz obroni.", + "134473": "— Właśnie też będzie wiedział, gdzie waćpanna jesteś! Powiedziałem raz, że się nie zdołamy do niego przedrzeć.", + "134474": "— Ale on może przyjść do nas. Ja jego znajoma; żebym tylko mogła wysłać do niego list, jestem pewna, że by tu przyszedł, wprzód Sakowicza pobiwszy. On mnie trochę lubił, to by i nie odmówił ratunku.", + "134475": "— A kto się podejmie list zanieść?", + "134476": "— Przez pierwszego lepszego chłopa można posłać…", + "134477": "— A nie zawadzi, nie zawadzi, w żadnym razie nie zawadzi. Oleńka ma bystry rozum, ale i waćpannie go nie brakuje. Choćbyśmy się mieli tymczasem przed przeważną siłą w lasy uchylić, zawsze będzie dobrze, żeby Babinicz przyszedł w te strony, bo tym sposobem prędzej się z nim połączym. Próbuj waćpanna. Posłańcy się znajdą i ludzie pewni…", + "134478": "Uradowana Anusia tak dobrze zaczęła próbować, że tego samego dnia znalazła sobie aż dwóch posłańców, i to nie chłopów, bo jednego Jurka Billewicza, drugiego Brauna. Obaj mieli wziąć po liście jednobrzmiącym, aby w każdym razie, jeśli nie ten, to ów mógł go wręczyć Babiniczowi. Z samym listem miała Anusia więcej kłopotu, lecz wreszcie napisała go w następujących słowach:", + "134479": "„W ostatniej toni piszę do Waćpana, jeśli mnie pamiętasz (choć wątpię, bo co byś tam miał Waćpan pamiętać!), abyś mi na ratunek przybył. Lecz tylko po życzliwości Waćpana, którą mi w drodze z Zamościa okazywałeś, śmiem się tego spodziewać, że mnie w nieszczęściu nie zaniechasz. Jestem w partii pana Billewicza, miecznika rosieńskiego, który mi przytułek dał, bom jego krewną, pannę Billewiczównę, z niewoli taurożańskiej wyprowadziła. I jego, i nas obie oblega zewsząd nieprzyjaciel, a mianowicie Szwedzi i niejaki pan Sakowicz, przed którego grzeszną natarczywością musiałam uciekać i w obozie szukać schronienia. Wiem, żeś mnie Waćpan nie lubił, choć Bóg widzi, nic ci nie uczyniłam złego, a życzyłam i życzę zawsze z całego serca. Ale i nie lubiąc, ocal biedną sierotę ze srogich rąk nieprzyjacielskich. Bóg zasię wynagrodzi ci to stokrotnie i ja będę się modlić za Waćpana, którego dziś jeno dobrym opiekunem, potem zaś zbawcą moim będę nazywała do śmierci…”", + "134480": "Gdy wysłańcy opuszczali już obóz, Anusia, bacząc, na jakie niebezpieczeństwa się narażają, zlękła się o nich i koniecznie zatrzymać ich pragnęła. Nawet ze łzami w oczach poczęła prosić miecznika, żeby im jechać nie pozwolił, bo listy i chłopi mogą zanieść, chłopom zaś i przedostać się będzie łatwiej.", + "134481": "Lecz Braun i Jurko Billewicz uparli się tak, że żadne przedstawienia nie pomogły. Jeden i drugi chcieli się w gotowości do usług przesadzić, żaden zaś nie przewidywał, co go czeka.", + "134482": "Albowiem w tydzień później Braun wpadł w ręce Sakowicza, który kazał go ze skóry obedrzeć, biedny zaś Jurko został zastrzelony za Poniewieżem, w ucieczce przed podjazdem szwedzkim.", + "134483": "Oba listy wpadły w ręce nieprzyjaciół.", + "134484": "Rozdział XXVII", + "134485": "Sakowicz po schwytaniu Brauna i obdarciu go ze skóry, porozumiał się natychmiast z obersztem Hamiltonem, Anglikiem w służbie szwedzkiej i komendantem w Poniewieżu, celem wspólnego uderzenia na partię miecznika Billewicza.", + "134486": "Babinicz właśnie był gdzieś zapadł w lasy i od kilkunastu dni żaden słuch o nim nie doszedł. Zresztą Sakowicz nie byłby już zważał na jego bliskość. Miał on wprawdzie, mimo całej swej odwagi, jakąś instynktową obawę przed Babiniczem, ale teraz gotów był sam zginąć, byle zemsty dokonać. Od czasu ucieczki Anusinej wściekłość nie przestawała ani na chwilę targać jego duszy. Zmylone rachuby i zraniona miłość własna w szał go wprawiały, a przy tym cierpiało w nim i serce. Z początku pragnął on pojąć Anusię za żonę tylko dla majętności zapisanych jej przez pierwszego narzeczonego, pana Podbipiętę, lecz później zakochał się w niej ślepo i na zabój, jak tylko taki człowiek mógł się zakochać. I doszło do tego, że on, który oprócz Bogusława nikogo się nie bał na świecie, on, przed którego wzrokiem samym ludzie bledli, patrzył jak pies w oczy tej dziewczyny, ulegał jej, znosił jej wydziwiania, spełniał wszystkie chęci, starał się myśli zgadywać.", + "134487": "Ona używała i nadużywała swego wpływu, łudząc go słowy, spojrzeniem, wysługiwała się nim jak niewolnikiem, w końcu zdradziła.", + "134488": "Sakowicz należał do tego rodzaju ludzi, którzy za jedyne dobro i cnotę poczytują to, co dla nich dobre, za złe i winę to, co im szkodę przynosi. Więc w oczach jego Anusia popełniła najstraszliwszą zbrodnię i nie było dla niej dość wielkiej kary. Gdyby to kogo innego spotkało, pan starosta śmiałby się i drwił, lecz gdy dotknęło jego osobę, ryczał jak ranny zwierz i myślał tylko o pomście. Chciał dostać w ręce winowajczynię umarłą albo żywą. Wolałby żywą, bo mógłby naprzód kawalerską zemstę wywrzeć, lecz choćby dziewczyna miała i polec w czasie napadu, mniejsza mu było z tym, byle się komu innemu nie dostała.", + "134489": "Chcąc działać na pewno, posłał do miecznika przekupionego człowieka z listem niby od Babinicza, w którym oznajmiał w imieniu tego ostatniego, że w Wołmontowiczach w ciągu tygodnia stanie.", + "134490": "Miecznik uwierzył łatwo, ufając zaś w niezwyciężoną siłę Babinicza i tajemnicy z tego nie czynił, za czym nie tylko sam zakwaterował się na dobre w Wołmontowiczach, ale poruszył przez rozgłoszenie nowiny całą prawie ludność laudańską. Resztki jej zbiegły się z lasów, raz dlatego, że to już był koniec jesieni i chłody wielkie nastały, a po wtóre, przez samą ciekawość widzenia wsławionego wojownika.", + "134491": "A tymczasem od strony Poniewieża ciągnęli ku Wołmontowiczom hamiltonowscy Szwedzi, od strony Kiejdan przekradał się po wilczemu Sakowicz.", + "134492": "Ten ostatni jednak ani się domyślał, że za nim, również po wilczemu, ciągnie na krok ktoś trzeci, który lubo żadnych wezwań nie otrzymał, miał właśnie we zwyczaju zjawiać się tam, gdzie się go najmniej spodziewano.", + "134493": "Kmicic nie wiedział zupełnie, że Oleńka znajduje się w billewiczowskiej partii. W Taurogach, które splądrował ogniem i mieczem, zasięgnął języka o tym, że uszła wraz z panną Borzobohatą, lecz przypuszczał, że uszły do Puszczy Białowieskiej, gdzie chroniła się także pani Skrzetuska i wiele innych szlachcianek. Mógł to przypuszczać tym bardziej, iż wiedział, że stary miecznik od dawna miał zamiar odwiezienia do tych nieprzebytych borów synowicy.", + "134494": "Zmartwiło to pana Andrzeja niepomiernie, że jej w Taurogach nie znalazł, ale z drugiej strony pocieszał się, że umknęła z rąk Sakowicza i że aż do końca wojny znajdzie bezpieczne przytulenie.", + "134495": "Nie mogąc do puszczy zaraz po nią iść, postanowił nieprzyjaciela na Żmudzi dopóty podchodzić i niszczyć, dopóki całkiem go nie zgnębi. I szczęście szło jego śladem. Od półtora miesiąca zwycięstwo następowało po zwycięstwie, lud zbrojny sypał się do niego tak obficie, że wkrótce czambulik stanowił ledwie czwartą część jego siły. Wreszcie wyżenął nieprzyjaciół z całej zachodniej Żmudzi, a zasłyszawszy o Sakowiczu i mając z nim dawne rachunki do załatwienia, puścił się w swe dawne strony i szedł za nim.", + "134496": "W ten sposób dotarli obaj w pobliże Wołmontowicz.", + "134497": "Miecznik, który poprzednio stał niedaleko, rezydował tam już od tygodnia i nawet w głowie nie postała mu myśl, jak strasznych wkrótce będzie miał gości.", + "134498": "Aż pewnego wieczora wyrostkowie Butrymi, pasący za Wołmontowiczami konie, dali znać, że jakieś wojsko wyszło z lasów i zbliża się od południowej strony. Miecznik zbyt był jednak starym i doświadczonym żołnierzem, aby nie przedsięwziąć żadnych ostrożności. Piechotę swoją, częścią już opatrzoną przez Domaszewiczów w strzelbę, umieścił w niedawno odbudowanych domach, częścią obsadził kołowrót, sam zaś z jazdą stanął nieco z tyłu poza płotami, na obszernym pastewniku dotykającym jedną stroną rzeczki. Miecznik uczynił to głównie dlatego, żeby uzyskać pochwały Babinicza, który na dobrych rozporządzeniach znać się musiał; ale pozycja jego istotnie była silna.", + "134499": "Zaścianek, od czasu jak go Kmicic z zemsty za wymordowanie kompanionów spalił, odbudowywał się z wolna; że zaś później wojna szwedzka robotę przerwała, było więc nagromadzonych w głównej ulicy mnóstwo bali, bierwion, desek. Całe ich kupy wznosiły się przy kołowrocie, i piechota, choćby mniej wyćwiczona, mogła się spoza nich długo bronić.", + "134500": "W każdym razie zabezpieczała ona jazdę od pierwszego natarcia. Miecznik tak dalece pragnął popisać się ze swoją znajomością żołnierki przed Babiniczem, że nawet podjeździk wysłał na zwiady.", + "134501": "Jakież było jego zdumienie, a w pierwszej chwili i przerażenie, gdy z dala, zza borku, doszedł go odgłos strzałów, następnie podjazd ukazał się na drodze, ale idący w skok i z chmurą nieprzyjaciół na karku.", + "134502": "Miecznik skoczył natychmiast do piechoty, aby ostatnie rozkazy wydać, a tymczasem z borku poczęły się wysypywać gęstsze zastępy nieprzyjaciół i szły jak szarańcza ku Wołmontowiczom, świecąc w zachodzącym słońcu bronią.", + "134503": "Borek był blisko, więc podjechawszy nieco, jazda owa puściła zaraz w skok konie, pragnąc jednym zamachem przedostać się przez kołowrót, lecz nagły ogień piechoty osadził ją na miejscu. Pierwsze szeregi cofnęły się nawet dość bezładnie i tylko kilkunastu dotarło piersiami końskimi do zasieków.", + "134504": "Miecznik też ochłonął tymczasem i skoczywszy do jazdy, kazał wszystkim, którzy mieli pistolety lub strzelby, iść na posiłek piechocie.", + "134505": "Nieprzyjaciel był widocznie również zaopatrzony w muszkiety bo zaraz po pierwszym natarciu rozpoczął ogień bardzo gwałtowny chociaż nieregularny.", + "134506": "Więc z obu stron poczęło grzmieć to szybciej, to powolniej; kule, świszcząc, dolatywały aż do jazdy, stukały po domach, płocie, kupach belek; dym rozciągał się nad Wołmontowiczami, zapach prochu napełnił ulicę.", + "134507": "Anusia zatem miała to, czego chciała, to jest bitwę.", + "134508": "Obie panny zaraz w pierwszej chwili dosiadły z rozkazu miecznika podjezdków, aby w danym razie, gdyby siły nieprzyjacielskie okazały się zbyt wielkie, mogły uchodzić razem z partią. Pomieszczono je więc w tylnych szeregach jazdy.", + "134509": "Lecz Anusi, mimo że szabelkę miała przy boku i kołpaczek rysi na głowie, dusza zaraz z początku uciekła na ramię. Ona, która tak dobrze umiała sobie radzić w pokoju z oficerami, nie znalazła ani szczypty energii, gdy przyszło stanąć jej oko w oko synom Bellony w polu. Świst i stukanie kul przerażało ją, zamęt, bieganie ordynansów, huk muszkietów i jęki rannych odejmowały jej przytomność, a zapach prochu przytłumiał oddech w piersiach. Uczyniło się jej mdło i słabo, twarz zbladła jak chusta i poczęła wić się a piszczeć jak dziecko; aż jeden z towarzyszów, młody pan Olesza z Kiemnar, musiał uchwycić ją w ramiona. Trzymał zaś mocno, mocniej aniżeli trzeba było i gotów był trzymać tak do końca świata.", + "134510": "Lecz żołnierze śmiać się naokoło poczęli.", + "134511": "— Rycerz w spódnicy! — ozwały się głosy. — A kury sadzić, a pierze drzeć!", + "134512": "Inni zaś wołali:", + "134513": "— Panie Olesza! przypadła ci tarcza do ramienia, ale cię przez nią tym łatwiej Kupido strzałą przeszyje!…", + "134514": "I dobry humor ogarnął żołnierzy.", + "134515": "Inni woleli wszelako patrzeć na Oleńkę, która zachowywała się całkiem inaczej. Z początku, gdy kilka kul przeleciało opodal, przybladła i ona, nie mogąc się wstrzymać od uchylania głowy i zamykania oczu; lecz następnie krew rycerska grać w niej poczęła, więc spłonąwszy na twarzy jak róża, podniosła głowę i patrzyła nieulękłym okiem przed siebie. Rozdęte jej nozdrza wciągały jakby z lubością zapach prochu. Że zaś dym czynił się wedle kołowrotu coraz większy i widok bardzo przysłaniał, więc odważna panna, widząc, że oficerowie wyjeżdżają naprzód, aby dokładniej przebieg bitwy śledzić, poruszyła się wraz z nimi, nie myśląc nawet o tym, co czyni.", + "134516": "A w gęstwie jazdy podniósł się szmer pochwalny:", + "134517": "— O, to krew! to żona dla żołnierza, to słuszny wolentarzyk!", + "134518": "— Vivat Billewiczówna!", + "134519": "— Popiszmy się, mości panowie, bo przed takimi oczyma warto!", + "134520": "— I amazonki lepiej przeciw muszkietom nie stawały! — krzyknął któryś z młodych towarzyszów, zapominając w zapale, że amazonki żyły przed wynalezieniem prochu.", + "134521": "— Czas by już skończyć. Piechota grzecznie się sprawiła i hostes mocno nadwerężeni.", + "134522": "Rzeczywiście, nieprzyjaciel nie mógł nic wskórać jazdą. Co chwila rozpuszczał konie, podpadał do kołowrotu, ale po salwie cofał się bezładnie. I jako fala, rozlawszy się po płaskim brzegu, zostawia po sobie muszle, kamyki, martwą rybę, tak po każdym ataku zostawało kilkanaście ciał końskich i ludzkich na drodze przed kołowrotem.", + "134523": "Wreszcie ataki ustały. Podjeżdżali tylko ochotnicy, paląc w stronę wsi z pistoletów i muszkietów dość gęsto, aby uwagę Billewiczowskich zająć. Natomiast pan miecznik, wylazłszy po węgłach pod okap dworku, dojrzał ruch w tylnych szeregach nieprzyjacielskich ku polom i chruśniakom, ciągnącym się z lewej strony Wołmontowicz.", + "134524": "— Stąd będą tentowali! — zakrzyknął i natychmiast posłał część jazdy między chałupy, żeby z sadów dała nieprzyjacielowi odpór.", + "134525": "W pół godziny nowa bitwa, ale także na palną broń, zawiązała się z lewego skrzydła partii.", + "134526": "Sady ogrodzone utrudniały jeszcze atak wręcz, ale utrudniały zarówno dla stron obu. Przy tym nieprzyjaciel, rozrzuciwszy się na długiej linii, mniej był narażony na strzały.", + "134527": "Bitwa z wolna stawała się coraz zażartszą i coraz pracowitszą, nie przestano bowiem atakować i kołowrotu.", + "134528": "Miecznik począł się niepokoić.", + "134529": "Z prawej strony miał za sobą błonia wolne jeszcze, kończące się rzeczką niezbyt szeroką, lecz głęboką i bagnistą, przez którą przeprawa, zwłaszcza w pośpiechu, mogła być trudną. W jednym miejscu tylko była wydeptana droga do płaskiego brzegu, przez który przepędzano bydło do boru. Pan Tomasz coraz częściej jakoś jął się oglądać w tamtą stronę.", + "134530": "Naraz, między przejrzystą, bo pozbawioną już liści wierzbinową gęstwą, ujrzał przy zorzy wieczornej połyskującą broń i czarniawą chmurę żołnierstwa.", + "134531": "„Babinicz nadchodzi!” — pomyślał.", + "134532": "Lecz w tej chwili przypadł do niego pan Chrząstowski, który szwadronem jazdy dowodził.", + "134533": "— Od rzeki szwedzką piechotę widać! — krzyknął w przerażeniu.", + "134534": "— Zdrada jakowaś! — zawołał pań Tomasz. — Na rany Chrystusa! skoczże waść ze swoim szwadronem na tę piechotę; inaczej w bok nam przyjdzie!", + "134535": "— Siła wielka! — odrzekł pan Chrząstowski.", + "134536": "— Wesprzyjcie ją choć na godzinę, my zaś będziem się w tył ku lasom salwować.", + "134537": "Pan Chrząstowski skoczył i wkrótce ruszył błoniem na czele dwustu ludzi, co widząc, nieprzyjacielska piechota poczęła się szybko formować w gąszczach na przyjęcie nieprzyjaciela; po chwili szwadron rozpuścił konie, a zaś z wierzbinowych krzów zagrzmiała muszkietowa palba.", + "134538": "Miecznik zwątpił już nie tylko o zwycięstwie, ale nawet o ocaleniu własnej piechoty.", + "134539": "Mógł jeszcze wycofać się w tył z częścią jazdy, z pannami i szukać schronienia w lesie, lecz taki odwrót równał się wielkiej klęsce, bo prowadził za sobą wydanie pod miecz większej części partii i resztek ludności laudańskiej, która zgromadziła się w Wołmontowiczach dla widzenia Babinicza. Same Wołmontowicze zostałyby naturalnie w takim razie z ziemią zrównane.", + "134540": "Pozostawała jeszcze jedynie nadzieja, że pan Chrząstowski przełamie ową piechotę.", + "134541": "Tymczasem ściemniło się na niebie, ale w zaścianku blask czynił się coraz większy, bo zapaliły się wióry, drzazgi i heblowiny leżące kupą przy pierwszym domu od kołowrotu. Od nich zajął się sam dom i krwawa łuna zaświeciła nad wioską.", + "134542": "Przy jej blasku ujrzał pan miecznik jazdę Chrząstowskiego, wracającą w popłochu i nieładzie, za nią zaś piechota szwedzka wysypywała się z gąszczów, idąc pędem do ataku.", + "134543": "Wówczas zrozumiał, że trzeba cofać się jedyną wolną drogą.", + "134544": "Już więc dopadł do resztek jazdy, już machnął szablą i krzyknął: „W tył, mości panowie! a w ordynku! w ordynku!” — gdy nagle i z tyłu ozwały się strzały, pomieszane z okrzykiem żołnierstwa.", + "134545": "Poznał tedy miecznik, że jest otoczony, że wpadł jakoby w pułapkę, z której nie ma ni wyjścia, ni ratunku.", + "134546": "Pozostawało mu tylko zginąć z chwałą, więc wyskoczył przed szereg jazdy i zawołał:", + "134547": "— Padniemy jeden na drugim! Nie pożałujem krwi za wiarę i ojczyznę!", + "134548": "Tymczasem ogień jego piechoty, broniącej kołowrotu i lewej strony zaścianka, zesłabł, a coraz potężniejszy krzyk nieprzyjaciela zwiastował jego bliski triumf.", + "134549": "Lecz co znaczą te chrapliwe głosy krzywuł w szeregach Sakowiczowskiej watahy i warczenie bębnów w szeregach szwedzkich? Wrzaski słychać coraz przeraźliwsze, jakieś dziwne, zamieszane, jakby nie triumf, ale przerażenie w nich brzmiało.", + "134550": "Ogień przy kołowrocie ustaje naraz, jakby kto nożem przeciął. Kupy jazdy Sakowiczowskiej lecą na złamanie karku od lewej strony ku głównej drodze. Z prawej strony piechota staje i zamiast naprzód, poczyna się cofać ku zaroślom.", + "134551": "— Co to jest?… Na rany Chrystusa! Co to jest? — krzyczy miecznik.", + "134552": "Wtem odpowiedź przychodzi ze strony owego borku, z którego wyszedł Sakowicz, a teraz sypią się z niego ludzie, konie, chorągwie, buńczuki, szable i idą — nie! raczej pędzą jak wicher i nie jak wicher, ale jak trąba powietrzna. W krwawych blaskach pożaru widać ich jak na dłoni. Idzie ich tysiące! Ziemia zdaje się uciekać spod ich nóg, a ci lecą ławą zbitą, rzekłbyś: jakiś potwór wychylił się z dąbrowy i sadzi przez pola ku wiosce, by ją pochłonąć. Leci przed nimi gnane pędem powietrze, leci strach i zatracenie… Już, już są! już dopadają! Zwieją Sakowicza jak wicher!", + "134553": "— Boże! Boże wielki! — krzyczy jak w obłąkaniu miecznik — to nasi! to chyba Babinicz!", + "134554": "— Babinicz! — wrzeszczą za nim wszystkie gardziele.", + "134555": "— Babinicz! — rozlegają się przerażone głosy w Sakowiczowskim oddziele. I cała nieprzyjacielska wataha wykręca w prawo, chcąc umykać ku swojej piechocie.", + "134556": "Płot łamie się z trzaskiem przeraźliwym pod parciem piersi końskich; pastewnik zapełnia się uciekającymi, lecz tamci już siedzą na ich karkach, tną, sieką, bodą, tną bez wytchnienia, tną bez miłosierdzia. Słychać krzyk, jęki, świst szabel. Jedni i drudzy wpadają na piechotę, przewracają ją, łamią, roznoszą. Rzekłbyś: tysiące chłopów stanęło do młocki i cepami bije. Wreszcie cała masa zwala się ku rzece, ginie w zaroślach, przetacza się na drugi brzeg. Jeszcze ich widać, gonią ciągle i tną a tną! Oddalają się. Zabłyśli raz jeszcze szablami i znikli wreszcie w krzach, w przestrzeni, w ciemności.", + "134557": "Piechota miecznikowa poczęła ściągać się od kołowrotu i z domów, których już bronić nie potrzeba; jazda stoi czas jakiś w takim zdumieniu, że milczenie głuche panuje w szeregach, i dopiero gdy płonący dom zawala się z trzaskiem, głos jakiś odzywa się nagle:", + "134558": "— W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego! Burza to przeleciała!", + "134559": "— Noga żywa z tego pościgu nie wyjdzie! — dodaje drugi głos.", + "134560": "— Mości panowie! — woła nagle miecznik — a my nie skoczym na tych, którzy nam z tyłu zachodzili? W odwrocie oni teraz, ale ich dogonim!", + "134561": "— Bij! zabij! — odpowiadają chórem głosy.", + "134562": "I cała jazda, zawróciwszy się, wypuszcza konie za ostatnim oddziałem nieprzyjaciół. W Wołmontowiczach zostają tylko starcy, niewiasty, dzieci i panienka z towarzyszką.", + "134563": "Dom ugaszono w mgnieniu oka, po czym radość niepojęta pochwytuje wszystkie serca. Kobiety z płaczem i szlochaniem wznoszą ręce ku niebu i zwracając się ku stronie, w którą popędził Babinicz, wołają:", + "134564": "— Boże ci błogosław, wojenniku niezwyciężony! Zbawco, któryś nas, nasze dzieci i domy od zagłady ocalił!", + "134565": "Zgrzybiali Butrymowie powtarzają chórem:", + "134566": "— Boże ci błogosław! Boże cię prowadź! Bez ciebie byłoby już po Wołmontowiczach!", + "134567": "Ach! gdyby w tym tłumie wiedziano, że wieś od ognia i ludność od miecza ocaliła właśnie ta sama ręka, która przed dwoma laty do tej samej wioski wniosła ogień i miecz!…", + "134568": "Po ugaszeniu pożaru, kto żyw, począł zbierać rannych, groźni zaś wyrostkowie, przebiegając z kłonicami pobojowisko, dobijali Szwedów i Sakowiczowskich grasantów.", + "134569": "Oleńka wnet wzięła komendę nad opatrunkiem. Przytomna zawsze, pełna energii i siły, nie ustała w pracy póty, póki każdy ranny nie spoczął w chacie z przewiązanymi ranami.", + "134570": "Po czym cała ludność poszła za jej przykładem pod krzyż, odmawiać litanię za poległych; przez całą noc nikt oka nie zmrużył w Wołmontowiczach, wszyscy czekali na powrót miecznika i Babinicza krzątając się przy tym, aby zwycięzcom należyte zgotować przyjęcie. Szły pod nóż hodowane w lasach woły i barany; ogniska huczały aż do rana.", + "134571": "Anusia jedna w niczym nie mogła brać udziału, bo naprzód odjął jej siły strach, a potem radość tak wielka, że do szału podobna. Oleńka musiała mieć i o niej staranie, a ona śmiała się i płakała na przemian, to znów rzucała się w ramiona towarzyszce, powtarzając bez ładu i porządku:", + "134572": "— A co? Kto nas ocalił, i miecznika, i partię, i całe Wołmontowicze? Przed kim Sakowicz uciekł? Kto go pogrążył i Szwedów razem z nim?… Pan Babinicz! A co? Wiedziałam, że przyjdzie. Przeciem do niego pisała. A on nie zapomniał! Wiedziałam, wiedziałam, że przyjdzie. Ja to go sprowadziłam! Oleńko! Oleńko! ja szczęśliwa! Nie mówiłamże ci? Jego nikt nie zwycięży! Jemu pan Czarniecki nie dorówna… O Boże! Boże! Prawda, że on tu wróci? Dziś jeszcze? Bo żeby nie miał wrócić, to by nie przychodził, prawda?… Słyszysz, Oleńka, jakieś konie rżą w oddali…", + "134573": "Ale w oddali nic nie rżało. Nad ranem dopiero rozległ się tętent, okrzyk, śpiewy i wrócił pan miecznik. Jazda na spienionych od pogoni koniach zapełniła cały zaścianek. Śpiewom, krzykom, opowiadaniom nie było końca.", + "134574": "Miecznik, umazany krwią, zdyszany, ale radosny, opowiadał do wschodu słońca, jako zniósł oddział rajtarii nieprzyjacielskiej, jako dwie mile na nich jechał i prawie do nogi wytępił.", + "134575": "On, również jak całe wojsko i wszyscy laudańscy byli przekonani, że Babinicz wróci lada chwila.", + "134576": "Lecz przyszło południe, potem słońce odbyło drugą połowę drogi i poczęło się zniżać, a Babinicz nie wracał.", + "134577": "Anusia atoli pod wieczór dostała wypieków na twarzy.", + "134578": "„Zaliby mu tylko o Szwedów, nie o mnie chodziło? — myślała sobie w duszy. — Przecie list odebrał, skoro tu przyszedł…”", + "134579": "Biedna, nie wiedziała, że dusze Brauna i Jurka Billewicza były dawno już na tamtym świecie i że Babinicz żadnego listu nie odebrał.", + "134580": "Bo gdyby był odebrał, błyskawicą wróciłby do Wołmontowicz, tylko… nie dla ciebie, Anusiu!", + "134581": "Upłynął znowu dzień; miecznik nie tracił jeszcze nadziei i nie ruszał się z zaścianka.", + "134582": "Anusia zacięła się w milczeniu.", + "134583": "— Spostponował mnie strasznie! Ale dobrze mi tak za moją płochość, za moje grzechy! — mówiła do siebie.", + "134584": "Na trzeci dzień pan Tomasz wysłał kilkunastu ludzi na zwiady.", + "134585": "Ci wrócili czwartego dnia z doniesieniem, że pan Babinicz wziął Poniewież, a ze Szwedów nikogo nie żywił. Po czym poszedł nie wiadomo dokąd, bo słuch o nim przepadł.", + "134586": "— Już go nie znajdziem, póki znowu nie wypłynie! — rzekł na to miecznik.", + "134587": "Anusia zmieniła się w pokrzywę; kto z młodszej szlachty i oficerów dotknął się jej, wnet się sparzył. Piątego zasię dnia rzekła do Oleńki:", + "134588": "— Pan Wołodyjowski taki sam dobry żołnierz, ale mniejszy grubian.", + "134589": "— A może — odrzekła na to w zamyśleniu Oleńka — może pan Babinicz wierności dla tamtej dochowuje, o której ci w drodze z Zamościa wspominał.", + "134590": "Na to Anusia:", + "134591": "— Dobrze! Wszystko mi jedno…", + "134592": "Ale nie powiedziała prawdy, bo jej wcale nie było jeszcze wszystko jedno.", + "134593": "Rozdział XXVIII", + "134594": "Sakowicz tak doszczętnie został zniesiony, iż zaledwie samopięt zdołał się schronić do lasów w pobliżu Poniewieża. Następnie tułał się po nich w przebraniu chłopskim przez całe miesiące, nie śmiejąc wychylić się na świat jasny.", + "134595": "Babinicz zaś rzucił się na Poniewież, piechotę szwedzką tamże na załodze stojącą wyciął i gonił za Hamiltonem, który nie mogąc ku Inflantom uchodzić z powodu znacznych sił polskich zebranych w Szawlach i dalej pod Birżami, zawrócił w bok ku wschodowi w nadziei, że do Wiłkomierza zdoła się przedrzeć. Zwątpił on już o ocaleniu swego regimentu, nie chciał tylko wpaść w ręce Babinicza, bo wieść głosiła powszechnie, że ów srogi wojownik, aby się kłopotem nie obarczać, jeńców do nogi każe wycinać.", + "134596": "Umykał więc nieszczęsny Anglik, jak jeleń ścigany przez stado wilków, a Babinicz gonił go tym zawzięciej; dlatego to do Wołmontowicz nie wrócił i nawet nie pytał, jaką partię udało mu się ocalić.", + "134597": "Już też pierwsze szrony poczęły rankami okrywać ziemię, więc ucieczka stawała się tym trudniejsza, bo ślady kopyt zostawały na gruncie leśnym. Paszy nie było w polach, konie cierpiały głód srogi.", + "134598": "Rajtarowie nie śmieli zatrzymywać się na dłużej po wsiach z obawy, że uparty nieprzyjaciel może ich lada chwila doścignąć.", + "134599": "W końcu nędza ich przeszła wszelką granicę; żywili się tylko liśćmi, korą i własnymi końmi, które upadały ze znużenia.", + "134600": "Po tygodniu sami poczęli prosić swego pułkownika, by odwrócił się czołem ku Babiniczowi i dał mu pole, bo wolą ginąć od miecza niż od głodowej śmierci.", + "134601": "Hamilton usłuchał i stanął do bitwy w Androniszkach. Siły szwedzkie o tyle były mniejsze, że Anglik nie mógł nawet i marzyć o zwycięstwie, zwłaszcza nad takim przeciwnikiem. Ale i sam był już umęczon bardzo i chciał zginąć.", + "134602": "Jednakże bitwa, poczęta w Androniszkach, skończyła się w pobliżu Troupiów, pod którymi ostatni Szwedzi polegli.", + "134603": "Hamilton zginął bohaterską śmiercią, broniąc się pod krzyżem przydrożnym przeciw kilkunastu ordyńcom, którzy początkowo chcieli go brać żywcem, ale rozjątrzeni uporem, roznieśli wreszcie na szablach.", + "134604": "Lecz i Babiniczowe chorągwie były tak pomęczone, że nie miały sił ni chęci iść nawet do pobliskich Troupiów, jeno jak gdzie która w czasie bitwy stała, tam zaraz poczęła się roztasowywać na nocleg, rozpalając ognie wśród trupów nieprzyjacielskich.", + "134605": "Po posiłku zasnęli wszyscy kamiennym snem.", + "134606": "Sami zaś Tatarzy odłożyli do jutra obszukiwanie trupów.", + "134607": "Kmicic, któremu głównie o konie chodziło, nie sprzeciwiał się temu wypoczynkowi.", + "134608": "Nazajutrz jednak wstał dość rano, aby straty własne po zażartej potyczce obliczyć i łup sprawiedliwie rozdzielić. Zaraz po posiłku stanął na wzniesieniu pod tym samym krzyżem, pod którym zginął Hamilton, a starszyzna polska i tatarska podchodziła ku niemu z kolei, mając zakarbowany na laskach ubytek ludzi, i czyniła relacje. On słuchał, jako gospodarz wiejski słucha latem włodarzy i radował się w sercu żniwem obfitym.", + "134609": "Wtem zbliżył się ku niemu Akbah-Ułan, podobniejszy do straszydła niż do człowieka, bo mu w wołmontowickiej bitwie nos rozbito głownią od szabli, skłonił się, dał Kmicicowi zakrwawione papiery i rzekł:", + "134610": "— Effendi, pisma jakoweś znaleziono przy wodzu szwedzkim, które wedle rozkazu oddaję.", + "134611": "Rzeczywiście Kmicic raz na zawsze wydał rozkazy, aby wszystkie papiery, znalezione przy trupach, odnoszono mu zaraz po bitwie, częstokroć bowiem mógł wymiarkować z nich zamiary nieprzyjaciół i stosownie postąpić.", + "134612": "Lecz w tej chwili nie było mu tak pilno, więc kiwnąwszy głową Akbahowi, schował papiery w zanadrze. Akbaha zań odesłał do czambułu, poleciwszy mu, ażeby zaraz ruszał do Troupiów, w których na dłuższy odpoczynek pozostać mieli.", + "134613": "Przeciągały tedy chorągwie przed nim jedna po drugiej. W przodku szedł czambulik, który obecnie niespełna pięćset głów tylko liczył, reszta wykruszyła się w ciągłych bitwach, ale każdy Tatar tyle miał zaszytych w kulbace, tołubie i czapce szwedzkich riksdalerów, pruskich talarów i dukatów, że go można było brać na wagę srebra. Był to przy tym lud wcale do zwykłych czambułowych Tatarów niepodobny, bo co było słabsze, to z trudów zmarniało, zostały tylko chłopy na schwał, pleczyste, żelaznej wytrzymałości i jadowite na kształt szerszeni. Ciągła praktyka tak ich wyćwiczyła, że w ręcznym spotkaniu mogliby dotrzymać nawet polskiej komputowej jeździe, na rajtarów zaś lub dragonów pruskich, o ile liczba była równą, chodzili jak wilcy na owce. W bitwie bronili szczególniej ze straszną zajadłością ciał swych towarzyszów, aby się potem skarbami ich podzielić.", + "134614": "Teraz przechodzili przed panem Kmicicem z wielką fantazją, brząkając w litaury, świszcząc na końskich piszczelach i potrząsając buńczukiem, a szli tak sfornie, że i regularny żołnierz nie szedłby lepiej. Za nimi ciągnęła dragonia, przez pana Andrzeja z mozołem wielkim z ochotników wszelkiego rodzaju utworzona, zbrojna w rapiery i muszkiety. Dowodził nią dawny wachmistrz Soroka, teraz do godności oficerskiej, a nawet kapitańskiej podniesion. Pułk ów, przybrany jednostajnie w mundury zdobyczne, zdarte z dragonów pruskich, składał się przeważnie z ludzi niskiego stanu, ale właśnie pan Kmicic lubił ten rodzaj ludzi, bo słuchał ślepo i wszelkie trudy bez szemrania znosił.", + "134615": "W dwóch następnie idących chorągwiach wolentarskich służyła sama szlachta, mniejsza i większa. Były to duchy burzliwe i niespokojne, które pod innym wodzem zmieniłyby się w kupę drapieżników, ale w tych żelaznych rękach stały się podobne do regularnych chorągwi i same rade zwały się „petyhorskimi”. Ci, mniej na ogień od dragonów wytrzymali, byli za to w pierwszej furii straszniejsi, biegłością zaś w ręcznym spotkaniu przewyższali całe wojsko, bo każdy sztukę fechtów posiadał.", + "134616": "Za nimi na koniec przeciągnęło około tysiąca świeżych wolentariuszów, ludu dobrego, ale nad którym siła trzeba było jeszcze pracować, by się stali do sprawnego wojska podobni.", + "134617": "Każda z tych chorągwi, przechodząc koło figury, podnosiła okrzyk, salutując przy tym pana Andrzeja szablami. On zaś radował się coraz więcej. Siła to przecie znaczna i nielicha! Wiele już z nią dokazał, wiele krwi nieprzyjacielskiej wytoczył a Bóg wie, czego jeszcze dokonać potrafi.", + "134618": "Dawne jego winy wielkie, ale i świeże zasługi niemałe. Oto powstał z upadku, z grzechu i poszedł pokutować nie w kruchcie, ale w polu, nie w popiele, ale we krwi. Bronił Najświętszej Panny, ojczyzny, króla, i teraz czuje, że mu na duszy lżej, weselej. Ba! nawet dumą wzbiera serce junackie, bo nie każdy tak by sobie dał rady jako on!", + "134619": "Tyle przecie jest szlachty ognistej, tylu kawalerów w tej Rzeczypospolitej, a czemu to żaden na czele takiej potęgi nie stoi, ani nawet Wołodyjowski, ani Skrzetuski? Kto przy tym Częstochowę osłaniał, króla w wąwozach bronił? Kto Bogusława usiekł? Kto pierwszy wniósł miecz i ogień do Prus elektorskich?! A owo i teraz na Żmudzi prawie już nie masz nieprzyjaciół.", + "134620": "Tu pan Andrzej uczuł to, co czuje sokół, gdy rozciągnąwszy skrzydła, wzbija się wyżej i wyżej! Przeciągające chorągwie witały go gromkim okrzykiem, a on głowę podniósł i pytał sam siebie: „Dokąd też dolecę?” — I twarz mu spłonęła, bo w tej chwili wydało mu się, że hetmana w sobie nosi. Lecz ta buława, jeżeli go dojdzie, to dojdzie z pola, z ran, z zasługi, z chwały. Nie zamigoce mu już nią przed oczyma żaden zdrajca, jak w swoim czasie migotał Radziwiłł, jeno wdzięczna ojczyzna włoży mu ją w dłoń z woli królewskiej. A jemu nie troskać się o to, kiedy to przyjdzie, jeno bić i bić — bić jutro, jak pobił wczoraj!", + "134621": "Tu rozbujała wyobraźnia kawalerska powróciła do rzeczywistości. Dokąd ma ruszyć z Troupiów, w jakim nowym miejscu o Szwedów zahaczyć?", + "134622": "Wtem przypomniały mu się listy oddane przez Akbah-Ułana, a znalezione przy trupie Hamiltona; sięgnął więc ręką w zanadrze, wydobył, spojrzał i zaraz zdumienie odbiło się na jego twarzy.", + "134623": "Na liście bowiem stał wyraźnie napis, niewieścią skreślony ręką: „Do JMP Babinicza, pułkownika wojsk tatarskich i wolentarskich.”", + "134624": "— Do mnie?… — rzekł pan Andrzej.", + "134625": "Pieczęć była złamana, więc prędko otworzył list, uderzył wierzchem dłoni po papierze i począł czytać.", + "134626": "Ale jeszcze nie skończył, gdy mu ręce zadrgały, zmienił się na twarzy i zakrzyknął:", + "134627": "— Pochwalone imię Pańskie! Boże miłosierny! oto i nagroda dochodzi mnie z rąk Twoich!", + "134628": "Tu chwycił podnóże krzyża w obie ręce i płową czupryną począł bić w cokół. Inaczej dziękować Bogu w tej chwili nie umiał, na więcej słów modlitwy się nie zdobył, bo radość objęła go do wichru podobna i aż hen, pod niebo uniosła.", + "134629": "Oto list był od Anusi Borzobohatej. Szwedzi znaleźli go przy Jurku Billewiczu, a teraz przez drugiego trupa doszedł rąk Kmicicowych. W głowie pana Andrzeja tysiączne myśli przelatywały z szybkością strzał tatarskich.", + "134630": "Więc Oleńka była nie w puszczy, ale w partii billewiczowskiej? I on właśnie ocalił ją, a z nią razem te Wołmontowicze, które niegdyś za kompanionów z dymem puścił! Widocznie ręka boska kierowała jego krokami tak, aby za jednym zamachem wynagrodził za wszystkie krzywdy i Oleńce, i Laudzie. Oto zmazane jego winy? Możeli ona teraz mu nie przebaczyć albo ta szara brać laudańska? Mogąli go nie błogosławić? I co powie umiłowana dziewczyna, która go za zdrajcę uważa, gdy się dowie, że ów Babinicz, który Radziwiłła obalił, który po pas nurzał się we krwi niemieckiej i szwedzkiej, który na Żmudzi nieprzyjaciela wygniótł, wyniszczył, do Prus i Inflant przepędził, to on, to Kmicic, ale już nie zabijaka, nie banit, nie zdrajca, jeno obrońca wiary, króla, ojczyzny!", + "134631": "A przecie zaraz po przestąpieniu granicy żmudzkiej byłby pan Andrzej na cztery strony świata rozgłosił, kim jest ów przesławny Babinicz, i jeśli tego nie uczynił, to jeno dlatego, że się obawiał, iż na sam dźwięk prawdziwego jego nazwiska wszyscy się od niego odwrócą, wszyscy go będą podejrzewać, odmówią pomocy i ufności. Dopieroż ledwie dwa lata upłynęły, jak obłąkany przez Radziwiłła wycinał te chorągwie, które razem z Radziwiłłem przeciw królowi i ojczyźnie powstać nie chciały. Przed dwoma ledwie laty był prawą ręką wielkiego zdrajcy!", + "134632": "Lecz teraz zmieniło się wszystko! Teraz, po tylu zwycięstwach, w takiej chwale, ma prawo przyjść do dziewczyny i powiedzieć jej: „Jam Kmicic, ale twój zbawca!” Ma prawo krzyknąć całej Żmudzi: „Jam Kmicic, ale twój zbawca!”", + "134633": "A zatem Wołmontowicze przecie niedaleko! Tydzień ścigał Babinicz Hamiltona, lecz Kmicic prędzej jak w tydzień będzie u nóg Oleńki.", + "134634": "Tu powstał pan Andrzej, blady ze wzruszenia, z płonącymi oczyma, z promienną twarzą, i krzyknął na pachołka:", + "134635": "— Konia mi prędzej! żywo! żywo!", + "134636": "Pacholik podprowadził karego dzianeta i sam zeskoczył strzemię podawać, lecz stanąwszy na ziemi, rzekł:", + "134637": "— Wasza miłość! obcy ludzie jacyś ku nam od Troupiów z panem Soroką jadą i suną rysią.", + "134638": "— Mniejsza mi z nimi! — odrzekł pan Andrzej.", + "134639": "Tymczasem obaj jeźdźcy zbliżyli się na kilkanaście kroków, następnie jeden z nich w towarzystwie Soroki wysunął się w skok naprzód, przybiegł i uchyliwszy rysiego kołpaka, odkrył rudą jak ogień czuprynę.", + "134640": "— Widzę, że przed panem Babiniczem stoję! — rzekł. — Rad jestem, żem waści odszukał.", + "134641": "— Z kim mam honor? — rzekł niecierpliwie pan Kmicic.", + "134642": "— Jestem Wierszułł, niegdyś rotmistrz tatarski chorągwi księcia Jaremy Wiśniowieckiego; przybywam w rodzinne strony, by tu na nową wojnę zaciągi czynić, a oprócz tego przywiozłem list dla waszmości od pana hetmana wielkiego Sapiehy.", + "134643": "— Na nową wojnę? — spytał Kmicic, marszcząc brwi. — Co waść prawisz?", + "134644": "— Ten list lepiej ode mnie waćpana objaśni — rzekł Wierszułł, podając pismo hetmańskie.", + "134645": "Kmicic rozerwał gorączkowo pieczęć. List Sapiehy brzmiał, jak następuje:", + "134646": "„Mnie wielce uprzejmy panie Babinicz! Nowy potop na ojczyznę! Liga Szweda z Rakoczym stanęła i podział Rzeczypospolitej ułożony. Ośmdziesiąt tysięcy Węgrzynów, Siedmiogrodzian, Wołoszy i Kozaków przekroczy lada godzina południową granicę. A gdy w takiej ostatniej toni trzeba nam wszystkie siły wytężyć, aby choć imię sławne po naszym narodzie na przyszłe wieki zostało, posyłam WMści ten ordynans, wedle którego masz WMść, nie tracąc chwili czasu, wprost na południe konie obrócić i wielkimi drogami ku nam dążyć. Zastaniesz nas w Brześciu, skąd, nie mieszkając, dalej cię wyślem. Tymczasem periculum in mora! Książę Bogusław eliberował się z niewoli, ale pan Gosiewski ma mieć na Prusy i Żmudź oko. Raz jeszcze zalecając WMści pośpiech dufam, że miłość do ginącej ojczyzny najlepszą ci będzie ostrogą.”", + "134647": "Kmicic, skończywszy czytać, wypuścił list na ziemię i począł przeciągać rękoma po zwilgotniałej twarzy, na koniec spojrzał błędnie na Wierszułła i spytał cichym, zduszonym głosem:", + "134648": "— Dlaczegóż to pan Gosiewski ma na Żmudzi zostawać, a ja ruszać na południe?", + "134649": "Wierszułł wzruszył ramionami.", + "134650": "— Spytaj się waszmość pana hetmana w Brześciu o racje! Jać nic nie powiem.", + "134651": "Nagle straszny gniew schwycił pana Andrzeja za gardło, oczy mu zabłysły, twarz zsiniała i krzyknął przeraźliwym głosem:", + "134652": "— A ja stąd nie pójdę! Rozumiesz waść?!", + "134653": "— Tak? — odrzekł Wierszułł. — Moja rzecz była ordynans oddać, a reszta waści sprawa! Czołem, czołem! Chciałem się na parę godzin do kompanii zaprosić, ale po tym, com usłyszał, wolę poszukać innej.", + "134654": "To rzekłszy, odwrócił konia i odjechał.", + "134655": "Pan Andrzej siadł znów pod figurą i począł bezmyślnie rozglądać się po niebie, jakby pogodę chciał wymiarkować. Pacholik usunął się z końmi opodal i cisza uczyniła się naokół.", + "134656": "Ranek był pogodny, blady, pół jesienny i pół już zimowy. Wiatr nie wiał, ale z brzóz rosnących pod męką Pańską spływały bez szelestu resztki pożółkłych i skręconych od chłodu liści. Nieprzeliczone stada wron i kawek leciały nad lasami, niektóre zapadały z wielkim krakaniem tuż obok figury, na polu bowiem i na drodze leżało jeszcze pełno nie pogrzebionych trupów szwedzkich. Pan Andrzej patrzył na owe czarne ptastwo, mrugając oczyma, rzekłbyś: chce je przeliczyć. Potem przymknął powieki i długo siedział bez ruchu. Na koniec wzdrygnął się, zmarszczył brwi, przytomność wróciła mu na twarz i tak począł do się mówić:", + "134657": "— Nie może inaczej być! Pójdę za dwa tygodnie, ale nie teraz. Niech się dzieje, co chce! Nie jam Rakoczego sprowadził. Nie mogę! Co nadto, to nadto!… Małom to się natłukł, nakołatał, nocy bezsennych na kulbace spędził, krwi swojej i cudzej narozlewał? Takaż za to nagroda?!… Żebym to choć tamtego listu nie odebrał, poszedłbym; ale oba przyszły w jednej godzinie, jakoby na większy ból, na większy żal dla mnie… Niechże świat się zapada, nie pójdę! Nie zginie przez dwa tygodnie ojczyzna, a zresztą widocznie gniew boży jest nad nią, i nie w mocy ludzkiej na to wskórać. Boże, Boże! Hiperboreje, Szwedzi, Prusacy, Węgrzyni, Siedmiogrodzianie, Wołosza, Kozacy, wszystko naraz! Kto się temu oprze? O Panie, co Ci zawiniła ta nieszczęsna ojczyzna, ten król pobożny, żeś odwrócił od nich oblicze i ni miłosierdzia, ni ratunku nie dajesz, i plagi coraz nowe zsyłasz? Małoż jeszcze krwi? mało łez? Toż tu ludzie już się weselić zapomnieli, toć tu wichry nie wieją, jeno jęczą… Toć tu dżdże nie padają, jeno płaczą, a ty smagasz i smagasz! Miłosierdzia, Panie! ratunku, Ojcze!… Grzeszyliśmy… ale przecie już przyszła poprawa!… Oto odstąpiliśmy naszych fortun, siedliśmy na koń i bijem a bijem! Poniechaliśmy swawoli, zrzekliśmy się prywaty… Więc czemu nie odpuścisz? Czemu nie pocieszysz?", + "134658": "Tu nagle sumienie porwało go za włosy i zatrzęsło nim, aż krzyknął, bo zarazem zdało mu się, że słyszy jakiś głos nieznany, z całego sklepienia niebios płynący, który mówi:", + "134659": "— Zaniechaliście prywat? A tyż, nieszczęśniku, co w tej chwili czynisz? Zasługi swoje podnosisz, a gdy przyszła pierwsza chwila próby, jako zhukany koń dęba stajesz i krzyczysz: „Nie pójdę!” Ginie matka, nowe miecze pierś jej przeszywają, a ty się od niej odwracasz, nie chcesz jej wesprzeć ramieniem, za własnym szczęściem gonisz i krzyczysz: „Nie pójdę!” Ona ręce krwawe wyciąga, już, już pada, już mdleje, już kona i ostatnim głosem woła: „Dzieci! ratujcie!” A ty jej odpowiadasz: „Nie pójdę!” Biada wam! Biada takiemu narodowi, biada tej Rzeczypospolitej!", + "134660": "Tu panu Kmicicowi strach podniósł włosy na głowie i całe jego ciało dygotać poczęło, jakby je paroksyzm febry chwycił… I naraz rymnął twarzą do ziemi, i nie wołać, ale krzyczeć jął w przerażeniu:", + "134661": "— Jezu, nie karz! Jezu, zmiłuj się! Bądź wola Twoja! Już pójdę, pójdę!", + "134662": "Potem czas jakiś leżał w milczeniu i szlochał, a gdy podniósł się wreszcie, twarz miał rezygnacji pełną i spokojniejszą i tak dalej się modlił:", + "134663": "— Ty się, Panie, nie dziwuj, że mi żal, bom był w wilię szczęśliwości mojej. Ale niech już tak będzie, jak Ty rozporządzisz! Teraz już rozumiem, żeś mnie chciał doświadczyć, i dlategoś mnie jakoby na rozstajnych drogach postawił. Bądź jeszcze raz wola Twoja. Ani się obejrzę za siebie! Tobie, Panie, ofiaruję ten mój żal okrutny, te moje tęskności, to moje ciężkie zmartwienie. Niechże mi wszystko będzie policzone za to, żem księcia Bogusława oszczędził, nad czym płakała ojczyzna. Widzisz teraz, Panie, że to była ostatnia moja prywata. Już więcej nie będę. Ojcze miłościwy! Ano jeszcze tę ziemię kochaną ucałuję, ano jeszcze nóżki Twoje krwawe ścisnę… i idę, Chryste! idę!…", + "134664": "I poszedł.", + "134665": "A w rejestrze niebieskim, w którym zapisują złe i dobre uczynki ludzkie, przemazano mu w tej chwili wszystkie winy, bo to był człowiek zupełnie poprawiony.", + "134666": "Rozdział XXIX", + "134667": "Żadna księga nie wypisała, ile jeszcze bitew stoczyły wojska, szlachta i lud Rzeczypospolitej z nieprzyjaciółmi. Walczono po lasach, polach, po wsiach, miasteczkach i miastach; walczono w Prusach Królewskich i Książęcych, na Mazowszu, w Wielkopolsce, w Małopolsce, na Rusi, na Litwie i Żmudzi, walczono bez wytchnienia we dnie i w nocy.", + "134668": "Każda grudka ziemi nasyciła się krwią. Nazwiska rycerzy, prześwietne czyny, wielkie poświęcenia zginęły w pamięci, bo nie zapisał ich kronikarz i nie wyśpiewała lutnia. Ale pod potęgą tych usiłowań ugięła się wreszcie moc nieprzyjacielska.", + "134669": "I jako gdy wspaniały lew, który przed chwilą, przeszyty pociskami, leżał jak martwy, podniesie się nagle, a wstrząsnąwszy królewską grzywą, ryknie potężnie, wnet myśliwców przejmuje strach blady i nogi ich zwracają się ku ucieczce, tak owa Rzeczpospolita powstawała coraz groźniejsza, jowiszowego gniewu pełna, światu całemu stawić czoło gotowa; w kości zaś napastników zstąpiła niemoc i strach. Nie o zdobyczy już myśleli, ale o tym jeno, by ze lwiej paszczęki głowy całe do domowych pieleszy unieść.", + "134670": "Nie pomogły nowe ligi, nowe zastępy Węgrów, Siedmiogrodzian, Kozaków i Wołoszy. Przeszła wprawdzie jeszcze raz burza między Krakowem, Warszawą i Brześciem, lecz się o piersi polskie rozbiła i wkrótce marnym rozwiała się tumanem.", + "134671": "Król szwedzki, pierwszy zwątpiwszy o sprawie, na duńską wojnę odjechał; zdradziecki elektor, korny przed silnym, zuchwały przed słabszym, czołem do nóg Rzeczypospolitej uderzył i Szwedów bić począł; zbójeckie zastępy „rzeźników” Rakoczego zmykały co sił ku swym siedmiogrodzkim komyszom, które pan Lubomirski ogniem i mieczem spustoszył.", + "134672": "Lecz łatwiej im było wtargnąć w granice Rzeczypospolitej niż wyjść z nich bez kary. Więc gdy dopadnięto ich u przeprawy, grafowie siedmiogrodzcy, klęcząc przed panem Potockim, Lubomirskim i Czarnieckim, w prochu żebrali o litość.", + "134673": "— Oddamy broń, oddamy miliony! — wołali — jeno pozwólcie nam odejść!", + "134674": "I przyjąwszy okup, hetmani zlitowali się nad tym wojskiem nędzników; lecz orda rozniosła ich na kopytach końskich u samych już progów domowych.", + "134675": "Spokój począł z wolna wracać na polskie równiny. Król jeszcze pruskie fortece odbierał, pan Czarniecki miał do Danii zanieść miecz polski, bo Rzeczpospolita nie chciała już poprzestać na samym wypędzeniu nieprzyjaciół.", + "134676": "Odbudowywały się ze zgliszczów wsie i miasta; ludność wracała z lasów, pługi pojawiły się na roli.", + "134677": "Jesienią 1657 roku, zaraz po wojnie węgierskiej, cicho już było w większej części ziem i powiatów, cicho zwłaszcza na Żmudzi.", + "134678": "Ci z laudańskich, którzy swego czasu poszli z panem Wołodyjowskim, byli jeszcze gdzieś hen! w polu, ale już oczekiwano ich powrotu.", + "134679": "Tymczasem w Morozach, Wołmontowiczach, Drożejkanach, Mozgach, w Goszczunach i Pacunelach niewiasty, podloty obu płci i starcy orali, siali oziminy, odbudowywali wspólnymi siłami chaty w tych okolicach, przez które pożar przeszedł, aby wojownicy po powrocie znaleźli przynajmniej dach nad głową i głodem nie potrzebowali przymierać.", + "134680": "Oleńka siedziała od niejakiego czasu w Wodoktach z Anusią Borzobohatą i miecznikiem. Pan Tomasz do swoich Billewicz się nie spieszył, raz dlatego, że były spalone, a po wtóre, że mu milej było przy dziewczynach niż samemu. Tymczasem przy pomocy Oleńki zagospodarowywał Wodokty.", + "134681": "Panna zaś chciała jak najlepiej zagospodarować Wodokty, te bowiem miały wraz z Mitrunami stanowić jej wiano klasztorne, inaczej mówiąc, przejść na własność zakonu benedyktynek, u których w sam dzień przyszłego Nowego Roku namierzała biedna Oleńka rozpocząć nowicjat.", + "134682": "Rozważywszy bowiem wszystko, co ją spotkało, i owe losów odmiany, i zawody, i boleści, przyszła do przekonania, że taka, a nie inna musi być wola boża. Zdawało się jej, że jakaś ręka wszechmocna popycha ją do celi, że jakiś głos mówi jej:", + "134683": "„Tam ono najlepsze uspokojenie i koniec wszystkich trosk światowych!”", + "134684": "Więc postanowiła pójść za tym głosem; czując jednak w głębi sumienia, że jeszcze jej dusza nie zdołała oderwać się zupełnie od ziemi, pragnęła pierwej przygotować ją gorącą pobożnością, dobrymi uczynkami i pracą. Często też w tych usiłowaniach przeszkadzały jej echa ze świata.", + "134685": "Oto, na przykład, poczęli ludzie przebąkiwać, że ów przesławny Babinicz był to Kmicic. Jedni zaprzeczali gorąco, drudzy powtarzali wieść uporczywie.", + "134686": "Oleńka nie uwierzyła. Nadto przytomne były w jej pamięci wszystkie uczynki Kmicica i jego u Radziwiłłów służby, aby chociaż na chwilę przypuszczać mogła, że on jest pogromcą Bogusława i tak wiernym sługą królewskim, takim gorącym patriotą. Jednak jej spokój został zmącony, a żal i ból podniosły się na nowo w jej piersi.", + "134687": "Można było temu zaradzić przyspieszonym wejściem do klasztoru, lecz klasztory były rozproszone; mniszki, które nie zginęły od żołdackiej swawoli w czasie wojny, poczynały dopiero się zbierać.", + "134688": "Nędza też panowała w kraju powszechna, i kto się chciał w mury konwentów chronić, musiał nie tylko z własnym chlebem przychodzić, ale i cały konwent nim żywić.", + "134689": "Oleńka chciała przyjść właśnie z chlebem do klasztoru, zostać nie tylko siostrzyczką, ale i karmicielką mniszek.", + "134690": "Miecznik wiedząc, że na chwałę bożą ma iść jego praca, pracował gorliwie. Objeżdżali więc razem pola i folwarki, pilnując prac jesiennych, które z przyszłą wiosną miały plon przynieść. Czasem towarzyszyła im Anusia Borzobohata, która nie mogąc przenieść afrontu, jaki jej Babinicz uczynił, groziła, że także do klasztoru wstąpi i że czeka tylko, aby pan Wołodyjowski odprowadził laudańskich, bo się chce z dawnym przyjacielem pożegnać. Częściej jednak miecznik z samą tylko Oleńką puszczał się na objazdy, bo Anusię nudziło gospodarstwo.", + "134691": "Pewnego razu wyjechali oboje na podjezdkach do Mitrunów, w których odbudowywano pogorzałe czasu wojny stodoły i obory.", + "134692": "Po drodze mieli też wstąpić do kościoła, bo to była właśnie rocznica wołmontowickiej bitwy, w której z ostatniej toni zostali przez nadejście Babinicza uratowani. Cały dzień zeszedł im na rozlicznych zajęciach, tak że dopiero pod wieczór mogli wyruszyć z Mitrunów.", + "134693": "W tamtą stronę jechali drogą kościelną, ale wracać wypadało im koniecznie na Lubicz i Wołmontowicze. Panna, ledwie ujrzała pierwsze dymy lubickie, zaraz odwróciwszy oczy, poczęła szybko odmawiać pacierze, aby bolesne myśli odegnać, miecznik zaś jechał w milczeniu i tylko rozglądał się dokoła.", + "134694": "Wreszcie, gdy już minęli kołowrót, rzekł:", + "134695": "— Senatorska to gleba! Lubicz za dwoje Mitrunów stanie.", + "134696": "Oleńka dalej odmawiała pacierze.", + "134697": "Lecz w mieczniku przebudził się widocznie dawny zawołany gospodarz, a może i szlachcic do pieniactwa po trosze skłonny, bo po chwili rzekł znowu jakby sam do siebie:", + "134698": "— A przecie po prawdzie to nasze… Stara billewiczowska substancja, nasz pot, nasz trud. Tamten nieszczęśnik musiał dawno zginąć, skoro się nie zgłosił, a choćby się i zgłosił, prawo za nami.", + "134699": "Tu zwrócił się do Oleńki:", + "134700": "— Co myślisz, proszę?", + "134701": "Na to panna:", + "134702": "— Przeklęte to miejsce. Niech się z nim, co chce, dzieje.", + "134703": "— Ale bo, widzisz, prawo za nami. Miejsce przeklęte było w złych rękach, a stanie się błogosławione w dobrych. Prawo za nami!", + "134704": "— Nigdy! Nie chcę o niczym wiedzieć. Dziaduś bez restrykcji zapisał, niechże jego krewni biorą.", + "134705": "To rzekłszy, popędziła podjezdka; miecznik dał także swojemu ostrogi i nie zwolnili aż w czystym polu. Tymczasem zapadła noc, ale widno było zupełnie, bo ogromny czerwony miesiąc wynurzył się zza wołmontowickiego lasu i rozświecił całą okolicę złotym blaskiem.", + "134706": "— Ano! dał Bóg piękną noc — ozwał się miecznik, patrząc w kolisko księżyca.", + "134707": "— Jak to się Wołmontowicze świecą z daleka! — rzekła Oleńka.", + "134708": "— Bo drzewo jeszcze na domach nie sczerniało.", + "134709": "Dalszą rozmowę przerwało im skrzypienie wozu, którego zrazu dojrzeć nie mogli, bo droga w tym miejscu szła falisto, wkrótce jednak ujrzeli parę koni, za nią następną parę przy dyszlu, a w końcu drabiniasty półtorak otoczony przez kilku jeźdźców.", + "134710": "— Co to za ludzie mogą być? — rzekł miecznik.", + "134711": "I zatrzymał konia; Oleńka stanęła przy nim.", + "134712": "Tamci przez ten czas zbliżali się coraz więcej, na koniec przyjechali tuż.", + "134713": "— Stój! — zawołał miecznik. — A kogo to tam wieziecie?", + "134714": "Jeden z jeźdźców zwrócił się ku nim:", + "134715": "— Pana Kmicica wieziem, który pod Magierowem od Węgrzynów postrzelon.", + "134716": "— Słowo stało się ciałem! — zakrzyknął miecznik.", + "134717": "Oleńce świat cały zakręcił się nagle w oczach; serce w niej zamarło, piersiom zabrakło oddechu. Głosy jakieś wołały jej w duszy: „Jezusie, Mario! To on!” Po czym całkiem opuściła ją świadomość, gdzie jest, co się z nią dzieje.", + "134718": "Ale nie spadła z konia na ziemię, bo ręką chwyciła konwulsyjnie za drabinę wozu. I z chwilą gdy przyszła do przytomności, oczy jej padły na nieruchomy kształt ludzki leżący na wozie. Tak, to był on, pan Andrzej Kmicic, chorąży orszański. I leżał na wznak na wozie; głowę miał obwiniętą w chusty, ale przy czerwonym blasku miesiąca widać było doskonale jego twarz białą i spokojną, jakby z marmuru wykutą lub zlodowaciałą pod tchnieniem śmierci. Oczy miał głęboko zapadłe i zamknięte, życie nie zdradzało się w nim najmniejszym ruchem.", + "134719": "— Z Bogiem!… — rzekł, zdejmując czapkę, pan miecznik.", + "134720": "— Stój! — zawołała Oleńka.", + "134721": "I poczęła pytać cichym, ale prędkim, jakoby gorączkowym głosem:", + "134722": "— Żyw jeszcze czy zmarły?", + "134723": "— Żyw, ale śmierć nad nim.", + "134724": "Tu miecznik, spojrzawszy na twarz Kmicica, ozwał się znowu:", + "134725": "— Nie dowieziecie go do Lubicza.", + "134726": "— Kazał się koniecznie tam wieźć, bo tam chce umrzeć.", + "134727": "— Z Bogiem! Spieszcie się!", + "134728": "— Czołem bijemy!", + "134729": "I wóz ruszył dalej, a Oleńka z miecznikiem skoczyli co tchu w koniach w przeciwną stronę. Przelecieli przez Wołmontowicze jak dwa widziadła nocne i dopadli do Wodoktów, nie mówiąc do siebie ni słowa przez drogę; dopiero zsiadając z konia, Oleńka zwróciła się do stryja:", + "134730": "— Księdza mu trzeba posłać! — rzekła zdyszanym głosem — niech w tej chwili ktoś do Upity rusza!", + "134731": "Miecznik zajął się żywo spełnieniem polecenia, ona zaś wpadła do swojej izby i rzuciła się na kolana przed obrazem Najświętszej Panny.", + "134732": "W parę godzin potem, późną już nocą, dzwonek ozwał się przed bramą Wodoktów. To ksiądz przejeżdżał z Panem Jezusem do Lubicza.", + "134733": "Panna Aleksandra klęczała ciągle. Usta jej powtarzały litanię, którą się przy konających odmawia. A gdy ją odmówiła, po trzykroć poczęła bić głową o podłogę i powtarzać ustawicznie:", + "134734": "— Panie, policz mu, że z ręki nieprzyjaciół ginie… Panie, policz mu, że z ręki nieprzyjaciół ginie… Odpuść mu! zmiłuj się nad nim!…", + "134735": "Na tym zeszła jej cała noc. Ksiądz bawił w Lubiczu aż do rana, a wracając, sam wstąpił do Wodoktów. Ona wybiegła na jego spotkanie.", + "134736": "— Czy już? — spytała.", + "134737": "I nie mogła mówić więcej, bo jej oddechu zbrakło.", + "134738": "— Żyw jeszcze — odrzekł ksiądz.", + "134739": "Przez następnych dni kilkanaście co dzień posłańcy latali z Wodoktów do Lubicza i każdy wracał z odpowiedzią, że pan chorąży „żyw jeszcze”, na koniec jeden przywiózł wiadomość, którą od cyrulika, sprowadzonego z Kiejdan, usłyszał, że nie tylko żyw, ale i zdrowy będzie, bo postrzały goją się szczęśliwie i siły rycerzowi wracają.", + "134740": "Panna Aleksandra posłała hojne ofiary na mszę dziękczynną do Upity, ale od owego dnia przestali chodzić posłańcy, i dziwna rzecz! w sercu dziewczyny, razem z uspokojeniem, począł się budzić dawny żal do pana Andrzeja. Winy jego przychodziły jej znowu co chwila do myśli, tak ciężkie, że nie do odpuszczenia. Śmierć jedynie mogła je pokryć niepamięcią… Gdy wracał do zdrowia, ciążyły znów nad nim… A jednak wszystko, co było można przytoczyć na jego obronę, powtarzała sobie co dzień biedna Oleńka.", + "134741": "Tyle się zaś nagryzła przez te dni, tyle jednak rozterki było w jej duszy, że aż na zdrowiu poczęła szwankować.", + "134742": "Zaniepokoiło to wielce pana Tomasza, więc pewnego wieczora, gdy zostali sami, spytał ją:", + "134743": "— Oleńka, powiedz no mi szczerze, co ty myślisz o chorążym orszańskim?", + "134744": "— Bogu wiadomo, że nie chcę o nim myśleć! — odrzekła.", + "134745": "— Bo to widzisz… pochudłaś… Hm!… Być może, że ty jeszcze… Jać nie nalegam na nic, jeno rad bym wiedzieć, co się tam w tobie dzieje… Zali nie mniemasz, że wola nieboszczyka dziada twego powinna się spełnić?", + "134746": "— Nigdy! — odrzekła Oleńka. — Dziaduś zostawił mi też furtę otwartą… a ja do niej na Nowy Rok zapukam. W tym spełni się jego wola.", + "134747": "— Nie wierzyłem i ja temu zgoła — odparł miecznik — co tu niektórzy przebąkiwali, że Babinicz a Kmicic to jedno, ale przecie pod Magierowem przy ojczyźnie a przeciw nieprzyjaciołom się już oponował i krew rozlał. Późna to poprawa, aleć zawsze poprawa!", + "134748": "— A przecie i książę Bogusław już teraz królowi i Rzeczypospolitej służy — odpowiedziała z żalem panna. — Niechże im Bóg obudwom przebaczy, a zwłaszcza temu, który krew rozlał… Ludzie wszelako zawsze będą mieli prawo powiedzieć, że oto w chwili największego nieszczęścia, w chwili klęsk i upadku na tę ojczyznę nastawali, a nawrócili się do niej dopiero wtedy, gdy nieprzyjaciołom powinęła się już noga i gdy korzyść własna nakazywała ze zwycięzcą trzymać. Ot, w czym ich wina! Teraz już nie ma zdrajców, bo nie ma zysku ze zdrady! Ale jaka w tym zasługa?… Zali nie nowy to dowód, że tacy ludzie gotowi zawsze mocniejszemu służyć? Bóg by dał, Bóg by dał! żeby inaczej było, ale takich win Magierów nie opłaci…", + "134749": "— Prawda jest! Nie mogę negować — odrzekł miecznik. — Ciężka prawda, ale zawsze prawda! Wszyscy dawniejsi zdrajcy w czambuł do króla przeszli.", + "134750": "— Nad chorążym orszańskim — mówiła dalej panna — ciąży jeszcze straszniejszy niż na księciu Bogusławie zarzut, bo pan Kmicic ofiarował się przecie na króla rękę podnieść, czego się sam książę przeląkł. Zali przypadkowy postrzał może to zmazać?… Tę rękę pozwoliłabym sobie uciąć, gdyby tego nie było… ale to było, jest i nie odstanie się więcej! Bóg widocznie zostawił mu życie właśnie dlatego, żeby mógł pokutować… Mój stryju! Mój stryju! toż byśmy się oszukiwali sami, gdybyśmy chcieli w siebie wmówić, że on jest czysty. I co stąd za zysk? Zali sumienie da się oszukać? Niechże się dzieje wola boska. Co się rozerwało, to nie zwiąże się więcej, i nie powinno! Szczęśliwam, że pan chorąży żywie… przyznaję, bo znać, że Bóg nie odwrócił jeszcze całkiem od niego łaski swojej… Ale dość mi na tym! Szczęśliwa będę, gdy usłyszę, że zmazał winy, ale niczego więcej nie chcę, nie pragnę! choćby tam dusza we mnie jeszcze pocierpieć miała… Niechaj go Bóg wspomaga…", + "134751": "Tu Oleńka dłużej nie mogła mówić, bo płacz ją porwał wielki i żałosny, ale był to płacz ostatni. Wypowiedziała wszystko, co nosiła w sercu, i od tej pory spokój znów począł jej wracać.", + "134752": "Rozdział XXX", + "134753": "Rogata dusza junacka nie chciała istotnie wychodzić z cielesnej powłoki i nie wyszła. W miesiąc po powrocie do Lubicza rany pana Andrzeja poczęły się goić, wcześniej zaś jeszcze odzyskał przytomność i rozejrzawszy się po izbie, zgadł zaraz, iż już jest w Lubiczu.", + "134754": "Następnie począł wołać wiernego Soroki.", + "134755": "— Soroka! — rzekł — miłosierdzie boże jest nade mną! Czuję, iż nie umrę!", + "134756": "— Wedle rozkazu! — odpowiedział stary żołnierz, rozgniatając łzę kułakiem.", + "134757": "A Kmicic mówił dalej, jakby sam do siebie:", + "134758": "— Skończona pokuta… widzę to jaśnie. Miłosierdzie boże jest nade mną!", + "134759": "Potem milczał przez chwilę, jeno mu się wargi poruszały modlitwą.", + "134760": "— Soroka! — rzekł znów po chwili.", + "134761": "— Do usług waszej miłości!", + "134762": "— A kto tam jest w Wodoktach?", + "134763": "— Jest panna i pan miecznik rosieński.", + "134764": "— Pochwalone imię Pańskie! Przychodziłli tu kto pytać się o mnie?", + "134765": "— Przysyłali z Wodoktów, pókiśmy nie powiedzieli, że wasza miłość zdrów będzie.", + "134766": "— A potem przestali przysyłać?", + "134767": "— Potem przestali.", + "134768": "Na to Kmicic:", + "134769": "— Nic jeszcze nie wiedzą, ale się ode mnie samego dowiedzą. Nie mówiłżeś nikomu, żem tutaj jako Babinicz wojował?", + "134770": "— Nie było rozkazu — odrzekł żołnierz.", + "134771": "— A laudańscy z panem Wołodyjowskim nie wrócili jeszcze?", + "134772": "— Nie masz ich jeszcze, ale lada dzień zjadą.", + "134773": "Na tym skończyła się pierwszego dnia rozmowa. We dwa tygodnie później pan Kmicic wstawał już i chodził na kulach, a następnej niedzieli uparł się jechać do kościoła.", + "134774": "— Pojedziem do Upity — rzekł do Soroki — bo od Boga trzeba poczynać, a po mszy do Wodoktów.", + "134775": "Soroka nie śmiał się sprzeciwiać, więc kazał jeno wymościć sianem skarbniczek, a pan Andrzej wystroił się odświętnie i pojechali.", + "134776": "Przyjechali w czas, gdy mało jeszcze ludzi było w kościele. Pan Andrzej, wsparty na ramieniu Soroki, podszedł pod sam wielki ołtarz i klęknął w kolatorskiej ławce; nikt też go nie poznał, tak zmienił się wielce; twarz miał bardzo chudą, wynędzniałą, a przy tym nosił długą brodę, która mu czasu wojny i choroby wyrosła. Kto i spojrzał na niego, pomyślał, że jakiś przejezdny personat na mszę wstąpił; kręciło się bowiem wszędzie pełno przejezdnej szlachty, która z pola do swych majętności wracała.", + "134777": "Lecz kościół z wolna napełniał się ludem i okoliczną szlachtą; za czym poczęli zjeżdżać i posesjonaci z dalekich nawet stron, bo w wielu miejscach kościoły były popalone i mszy trzeba było aż w Upicie szukać.", + "134778": "Kmicic, zatopiony w modlitwie, nie widział nikogo; z pobożnego zamyślenia zbudziło go dopiero skrzypienie ławki pod nogami wchodzących do niej osób.", + "134779": "Wówczas podniósł głowę, spojrzał i spostrzegł tuż nad sobą słodką a smutną twarz Oleńki.", + "134780": "Ona także dostrzegła go i poznała w tej chwili, bo cofnęła się nagle, jakby przerażona; naprzód płomień, a potem bladość śmiertelna wystąpiła na jej twarz, lecz najwyższym wysileniem woli przemogła wrażenie i klękła tuż koło niego; trzecie miejsce zajął pan miecznik.", + "134781": "I Kmicic, i ona pochylili głowy i wsparłszy twarz na dłoniach, klęczeli obok siebie w milczeniu, a serca biły im tak, że je słyszeli oboje doskonale.", + "134782": "Wreszcie pan Andrzej przemówił pierwszy:", + "134783": "— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!", + "134784": "— Na wieki wieków… — odrzekła półgłosem Oleńka. I więcej nie mówili do siebie.", + "134785": "Tymczasem ksiądz wyszedł z kazaniem; słuchał go Kmicic, ale mimo usiłowań i nie słyszał, i nie rozumiał. Oto ona, ta upragniona, do której od lat całych już tęsknił, która nigdy nie schodziła mu z myśli i z serca, była teraz tuż pod jego bokiem. I czuł ją koło siebie, i nie śmiał zwracać ku niej oczu, bo był w kościele, lecz przymknąwszy powieki, łowił uchem jej oddech.", + "134786": "— Oleńka, Oleńka przy mnie! — mówił sobie — oto Bóg nam się w kościele po rozłące spotkać kazał.", + "134787": "Więc myśli jego i serce powtarzały bez ustanku to imię:", + "134788": "— Oleńka, Oleńka, Oleńka!", + "134789": "I chwilami płacz radości chwytał go za gardło, to znów porywało go takie uniesienie dziękczynnej modlitwy, że aż świadomość tracił, co się z nim dzieje.", + "134790": "Ona klęczała ciągle z twarzą ukrytą w dłoniach.", + "134791": "Ksiądz skończył kazanie i zszedł z ambony.", + "134792": "Nagle przed kościołem rozległ się szczęk broni i tętent kopyt końskich. Ktoś krzyknął przed progiem kościoła: „Lauda wraca!” — i wnet w samej świątyni zerwały się szmery, potem gwar, potem coraz głośniejsze wołanie:", + "134793": "— Lauda! Lauda!", + "134794": "Tłumy poczęły się kołysać, wszystkie głowy zwróciły się naraz ku drzwiom.", + "134795": "A wtem zaroiło się we drzwiach i hufiec zbrojny pojawił się w kościele. Na czele szli z brzękiem ostróg pan Wołodyjowski i pan Zagłoba. Tłumy rozstępowały się przed nimi, a oni przeszli przez cały kościół, klękli przed ołtarzem, pomodlili się krótką chwilę, po czym obaj weszli do zakrystii.", + "134796": "Laudańscy zatrzymali się wpół nawy, nie witając się dla powagi miejsca z nikim.", + "134797": "Ach, co za widok! Groźne twarze, ogorzałe od wichrów, wychudłe z trudów bojowych, pocięte szablami Szwedów, Niemców, Węgrów, Wołochów. Cała historia wojny i chwała pobożnej Laudy mieczem na nich wypisana. Oto ponure Butrymy, oto Stakjany, Domaszewicze, Gościewicze, wszystkich po trochu. Lecz ledwie czwarta część wróciła z tych, którzy ongi pod Wołodyjowskim z Laudy ruszyli.", + "134798": "Wiele niewiast na próżno szuka mężów, wielu starców na próżno wypatruje synów, więc płacz wzmaga się, bo i ci, którzy znajdują swoich, płaczą z radości. Cały kościół rozlega się szlochaniem; od czasu do czasu głos jakiś imię kochane wykrzyknie i zmilknie, a oni stoją w chwale, wsparci na mieczach, lecz i im po srogich bliznach łzy spływają na wąsiska.", + "134799": "Wtem dzwonek targnięty przy drzwiach zakrystii uciszył płacze i gwary. Wszyscy klękli, wyszedł ksiądz ze mszą, a za nim w komżach pan Wołodyjowski i pan Zagłoba, i ofiara się rozpoczęła.", + "134800": "Lecz ksiądz także był wzruszony i gdy pierwszy raz zwrócił się do ludu mówiąc: Dominus vobiscum! — głos mu drgał; gdy zaś przyszło do Ewangelii i wszystkie szable naraz wysunęły się z pochew na znak, że Lauda zawsze gotowa wiary bronić, a w kościele stało się aż jasno od stali, to ledwie mógł odśpiewać Ewangelię.", + "134801": "Odśpiewano potem wśród powszechnego uniesienia suplikacje, wreszcie msza się skończyła, lecz ksiądz, pochowawszy Sakrament w cyborium, odwrócił się już po Ostatniej Ewangelii ku tłumom, na znak, że pragnie coś powiedzieć.", + "134802": "Więc uczyniło się cicho; ksiądz zaś w serdecznych słowach powitał naprzód wracających żołnierzy, wreszcie oznajmił, że list królewski zostanie odczytany, przez pułkownika chorągwi laudańskiej przywieziony.", + "134803": "Więc uczyniło się jeszcze ciszej i po chwili po całym kościele rozległ się głos od ołtarza:", + "134804": "„My, Jan Kazimierz, król polski, wielki książę litewski, mazowiecki, pruski etc., etc., etc. W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego, amen.", + "134805": "Jako złych ludzi szpetne przeciw majestatowi i ojczyźnie występki, zanim przed sądem niebieskim staną, już w tym życiu doczesnym mają otrzymać karę, tak równie słusznym jest, ażeby cnota nie zostawała bez nagrody, która cnocie samej blasku chwały, a potomnym zachęty do naśladowania cnych przykładów dodawać winna.", + "134806": "Przeto wiadomo czynimy całemu stanowi rycerskiemu, mianowicie zaś ludziom wojskowym i świeckim, urzędy mającym cuiusvis dignitatis et praeeminentiae, oraz wszystkiemu obywatelstwu Wielkiego Księstwa Litewskiego i naszego starostwa żmudzkiego, że jakiekolwiek gravamina ciążyłyby na urodzonym a nam wielce miłym panu Andrzeju Kmicicu, chorążym orszańskim, te coram jego następnych zasług i chwały zniknąć z pamięci ludzkiej mają, w niczym czci i sławy pomienionemu chorążemu orszańskiemu nie ujmując.”", + "134807": "Tu ksiądz przestał czytać i spojrzał ku ławce, w której pan Andrzej siedział, on zaś powstał na chwilę i wnet usiadł znowu, głowę swą wynędzniałą wsparł o stalle i przymknął powieki jakoby w omdleniu.", + "134808": "A wszystkie oczy zwróciły się ku niemu, wszystkie usta poczęły szeptać:", + "134809": "— Pan Kmicic! Kmicic! Kmicic!… tam, obok Billewiczów!", + "134810": "Lecz ksiądz skinął ręką i począł czytać dalej wśród głuchego milczenia:", + "134811": "„Który chorąży orszański, lubo w początkach nieszczęsnej owej szwedzkiej inkursji po stronie księcia wojewody się opowiedział, przecie uczynił to nie z żadnej prywaty, ale z najszczerszej ku ojczyźnie intencji, perswazją tegoż księcia do błędu przywiedzion, jakoby taka jeno, a nie inna droga salutis Reipublicae zostawała, jaką sam książę kroczył!", + "134812": "A przybywszy do księcia Bogusława, który za przedawczyka go mając, wszystkie nieżyczliwe praktyki przeciw ojczyźnie jaśnie przed nim odkrył, nie tylko pomieniony chorąży orszański na osobę naszą ręki podnosić nie obiecywał, ale samego księcia zbrojną ręką porwał, aby się za nas i za utrapioną ojczyznę pomścić…”", + "134813": "— Boże, bądź miłościw mnie grzesznej! — zawołał niewieści głos tuż około pana Andrzeja, a w kościele zerwał się znowu gwar zdumienia.", + "134814": "Ksiądz czytał dalej:", + "134815": "„Przez tegoż księcia postrzelon, ledwie do zdrowia przyszedłszy, do Częstochowy się udał i tam piersią własną najświętszy przybytek osłaniał, przykład wytrwania i męstwa wszystkim dając; tamże z niebezpieczeństwem zdrowia i życia największe działo burzące prochami rozsadził, przy którym hazardzie pojman, na śmierć przez okrutnych nieprzyjaciół był skazany, a przedtem żywym ogniem palony…”", + "134816": "Tu już płacz niewieści rozległ się tu i owdzie po kościele. Oleńka trzęsła się cała, jak w paroksyzmie febry.", + "134817": "„Ale i z tych srogich terminów mocą Królowej Anielskiej wyratowan, do nas na Śląsk się udał i w powrocie naszym do miłej ojczyzny, gdy zdradliwy nieprzyjaciel zasadzkę nam nagotował, pomieniony chorąży orszański samoczwart tylko na całą potęgę nieprzyjacielską się rzucił, osobę naszą ratując. Tam posieczon i rapierami skłuty, do pół boków we krwi własnej rycerskiej się pławiąc, z pobojowiska jako bez duszy był podniesion…”", + "134818": "Oleńka obie ręce przyłożyła do skroni i podniósłszy głowę, poczęła łowić w spieczone usta powietrze. Z piersi jej wychodził jęk:", + "134819": "— Boże! Boże! Boże!", + "134820": "I znów zabrzmiał głos księdza, także coraz bardziej wzruszony:", + "134821": "„A gdy staraniem naszym do zdrowia przyszedł, i wtedy nie spoczął, ale dalsze wojny odprawował, z chwałą niezmierną stawając w każdej potrzebie, za wzór rycerstwu przez hetmanów obojga narodów podawany, aż do szczęśliwego zdobycia Warszawy, po którym do Prus pod przybranym nazwiskiem Babinicza był wyprawiony…”", + "134822": "Gdy to imię zabrzmiało w kościele, gwar ludzki zmienił się jakoby w szmer fali. Więc Babinicz to on?! Więc ów pogromca Szwedów, zbawca Wołmontowicz, zwycięzca w tylu bitwach to Kmicic?!… Szum wzmagał się coraz bardziej, tłumy poczęły cisnąć się ku ołtarzowi, aby go widzieć lepiej.", + "134823": "— Boże, błogosław mu! Boże, błogosław! — ozwały się setki głosów.", + "134824": "Ksiądz zwrócił się ku ławce i przeżegnał pana Andrzeja, który, wsparty ciągle o stalle, do umarłego niż żywego był podobniejszy, bo dusza wyszła zeń ze szczęścia i uleciała ku niebiosom.", + "134825": "Po czym kapłan dalej czytał:", + "134826": "„Tamże nieprzyjacielski kraj ogniem i mieczem spustoszył, do wiktorii pod Prostkami głównie się przyczynił, księcia Bogusława własną ręką obalił i pojmał, następnie do starostwa naszego żmudzkiego powołany, jak niezmierne usługi oddał, ile miast i wsiów od nieprzyjacielskiej ręki uchronił, o tym tamtejsi incolae najlepiej wiedzieć powinni.”", + "134827": "— Wiemy! wiemy! wiemy! — grzmiało w całym kościele.", + "134828": "— Uciszcie się — rzekł ksiądz, podnosząc pismo królewskie ku górze.", + "134829": "„Przeto my (czytał dalej) rozważywszy wszystkie jego zasługi względem naszego majestatu i ojczyzny tak niezmierne, że i syn większych ojcu i matce oddać by nie mógł, postanowiliśmy je w tym liście naszym promulgować, ażeby tak wielkiego kawalera, wiary, majestatu i Rzeczypospolitej obrońcę nieżyczliwość ludzka dłużej już nie ścigała, lecz aby przynależną cnotliwym chwałą i powszechną miłością okryty chodził. Nim zaś sejm następny, chęci te nasze potwierdzając, wszelką zmazę z niego zdejmie, i nim starostwem upickim, które vacat, nagrodzić go będziem mogli, prosim uprzejmie nam miłych obywatelów starostwa naszego żmudzkiego, aby te słowa nasze w sercach i umysłach zatrzymali, które nam sama iustitia, fundamentum regnorum, przesłać, ku ich pamięci, nakazała.”", + "134830": "Tu skończył ksiądz i zwróciwszy się do ołtarza, modlić się począł; pan Andrzej zaś uczuł nagle, że jakaś dłoń miękka chwyta jego rękę, spojrzał: była to Oleńka, i nim miał czas pomiarkować się, cofnąć dłoń, panna podniosła ją i przycisnęła do ust wobec wszystkich w obliczu ołtarza i tłumów.", + "134831": "— Oleńka! — krzyknął zdumiony Kmicic.", + "134832": "Lecz ona wstała i zakrywszy twarz zasłoną, rzekła do miecznika:", + "134833": "— Stryju! chodźmy, chodźmy stąd prędko!", + "134834": "I wyszli przez drzwi zakrystii.", + "134835": "Pan Andrzej próbował wstać, wyjść za nią, lecz nie mógł…", + "134836": "Siły opuściły go zupełnie.", + "134837": "Natomiast w kwadrans później znalazł się przed kościołem, trzymany pod ręce przez pana Wołodyjowskiego i pana Zagłobę.", + "134838": "Tłumy obywatelstwa, drobnej szlachty i pospolitego ludu cisnęły się dokoła; niewiasty — zaledwie która zdołała się oderwać od piersi wracającego z wojny męża — już wiedzione ciekawością, płci swojej właściwą, biegły popatrzyć na tego strasznego ongi Kmicica, dziś zbawcę Laudy i przyszłego starostę. Koło zaciskało się coraz więcej, aż laudańscy musieli w końcu otoczyć i bronić od natłoku rycerza.", + "134839": "— Panie Andrzeju! — wołał pan Zagłoba — ot, przywieźliśmy ci gościńca. Sam się takiego nie spodziewałeś! Do Wodoktów teraz, do Wodoktów, na zrękowiny i wesele!…", + "134840": "Dalsze słowa pana Zagłoby zginęły w gromkim okrzyku, który naraz pod przywództwem Józwy Beznogiego podnieśli wszyscy laudańscy:", + "134841": "— Niech żyje pan Kmicic!", + "134842": "— Niech żyje! — powtórzyły tłumy. — Nasz starosta upicki niech żyje! niech żyje!", + "134843": "— Do Wodoktów! wszyscy! — huknął znowu pan Zagłoba.", + "134844": "— Do Wodoktów! do Wodoktów! — wrzasnęło tysiąc ust. — W swaty do Wodoktów, z panem Kmicicem, z naszym zbawcą! Do panienki! do Wodoktów!", + "134845": "I ruch uczynił się ogromny. Lauda siadła na koń; z tłumów, kto żyw, dopadał wozów, bryczek, wasągów, podjezdków. Piesi na przełaj poczęli biec przez lasy i pola. Okrzyk: „Do Wodoktów!”, brzmiał w całym miasteczku. Drogi zaroiły się różnobarwnymi kupami ludzi.", + "134846": "Pan Kmicic jechał w skarbniczku między Wołodyjowskim i Zagłobą i raz wraz któregoś brał w ramiona. Mówić jeszcze nie mógł, bo zbyt był wzruszony, zresztą pędzili tak, jakby Tatarzy na Upitę napadli. Wszystkie bryki i wozy pędziły tak samo koło nich.", + "134847": "Byli już dobrze za miastem, gdy nagle pan Wołodyjowski pochylił się do ucha Kmicica:", + "134848": "— Jędrek — spytał się — a nie wiesz, gdzie tamta?", + "134849": "— W Wodoktach! — odpowiedział rycerz.", + "134850": "Wówczas, czy wiatr począł tak poruszać wąsikami pana Michała, czy wzruszenie, nie wiadomo, dość, że przez całą drogę nie przestawały wysuwać się naprzód, jakby dwa szydła lub dwie macki chrabąszcza.", + "134851": "Pan Zagłoba śpiewał z radości tak okrutnym basem, że aż się konie płoszyły:", + "134852": "Dwoje nas było, Kasieńko, dwoje na świecie,", + "134853": "Ale mi się coś wydaje, że jedzie trzecie.", + "134854": "Anusia nie była tej niedzieli w kościele, bo przy słabej pannie Kulwiecównie z kolei zostać musiała, przy której się z Oleńką dzień po dniu zmieniały.", + "134855": "Cały ranek zajęta była doglądaniem i opatrunkiem chorej, tak że późno dopiero mogła się zabrać do pacierzy.", + "134856": "Zaledwie jednak wymówiła ostatnie: „Amen”, gdy zaturkotało przed bramą i Oleńka wpadła jak wicher do pokoju.", + "134857": "— Jezus, Maria! Co się stało? — krzyknęła, spojrzawszy na nią, panna Borzobohata.", + "134858": "— Anusiu! wiesz, kto jest pan Babinicz? To pan Kmicic!", + "134859": "Anusia zerwała się na równe nogi.", + "134860": "— Kto ci powiedział?", + "134861": "— Czytano list królewski… pan Wołodyjowski przywiózł… laudańscy…", + "134862": "— To pan Wołodyjowski wrócił?… — krzyknęła Anusia.", + "134863": "I nagle rzuciła się w ramiona Oleńki.", + "134864": "Oleńka przyjęła ten wybuch czułości jako dowód Anusinego afektu dla siebie, bo zresztą była zgorączkowana, prawie nieprzytomna. Na twarzy miała ogniste wypieki, a pierś jej falowała, jak gdyby z wielkiego zmęczenia.", + "134865": "Więc poczęła opowiadać bez ładu i przerywanym głosem wszystko, co w kościele słyszała, biegając przy tym jak szalona po komnacie i powtarzając co chwila: „To ja go niewarta!” — czyniąc sobie zarzuty okrutne, że go najgorzej ze wszystkich skrzywdziła, że nawet modlić się za niego nie chciała wówczas, gdy on we krwi własnej za Najświętszą Pannę, za ojczyznę i za króla się pławił.", + "134866": "Próżno Anusia, biegając za nią po izbie, próbowała ją pocieszać. Ona powtarzała wciąż jedno, że go niewarta, że nie śmiałaby mu w oczy spojrzeć; to znów poczynała mówić o czynach Babinicza, o porwaniu Bogusława, o jego zemście, o ocaleniu króla, o Prostkach i Wołmontowiczach, i Częstochowie; to wreszcie o swoich winach i o swej zawziętości, za którą musi odpokutować w klasztorze.", + "134867": "Dalsze jej wyrzekania przerwał pan Tomasz, który wpadłszy jak bomba do komnaty, zakrzyknął:", + "134868": "— Na Boga! cała Upita do nas wali! Już są we wsi, a Babinicz pewnie z nimi!", + "134869": "Jakoż za chwilę daleki okrzyk zwiastował zbliżanie się tłumów. Miecznik porwał Oleńkę i wyprowadził na ganek; Anusia wypadła za nimi.", + "134870": "Wtem tłumy ludzi i koni zaczerniły się w dali i jak okiem sięgnąć cała droga była jeszcze nimi zapchana. Dobiegli w końcu do dziedzińca. Piesi przedostawali się szturmem przez fosę i płoty; wozy tłoczyły się w bramie, a wszystko to krzyczało, wyrzucało czapki w górę.", + "134871": "Wreszcie ukazał się huf zbrojny laudańskich, otaczających skarbniczek, w którym siedziało trzech mężów: pan Kmicic, pan Wołodyjowski i pan Zagłoba.", + "134872": "Skarbniczek zatrzymał się nieco opodal, bo już tyle ludu natłoczyło się przed gankiem, że nie można było tuż dojechać. Zagłoba z Wołodyjowskim wyskoczyli pierwsi i pomógłszy Kmicicowi zsiąść, zaraz chwycili go pod ramiona.", + "134873": "— Rozstąpcie się! — krzyknął Zagłoba.", + "134874": "— Rozstąpić się! — powtórzyli laudańscy.", + "134875": "Ludzie usunęli się zaraz, tak że środkiem tłumu utworzyła się pusta droga, po której wiedli Kmicica aż do ganku dwaj rycerze. On słaniał się i blady był bardzo, ale szedł z głową podniesioną, zarazem zmieszany i szczęśliwy.", + "134876": "Oleńka oparła się o odrzwia i ręce opuściła bezwładnie po sukni; lecz gdy był już blisko, gdy spojrzała w twarz tego mizeraka, który po tylu latach rozłąki zbliżał się oto jak Łazarz, bez kropli krwi w twarzy, wówczas szlochanie rozdarło na nowo jej piersi. On ze słabości, ze szczęścia i zmieszania nie wiedział sam, co ma mówić, więc wstępując na ganek, powtarzał tylko przerywanym głosem:", + "134877": "— A co, Oleńka, a co?", + "134878": "Ona zaś obsunęła mu się nagle do kolan.", + "134879": "— Jędruś! ran twoich niegodnam całować!", + "134880": "Ale w tej chwili wyczerpane siły wróciły rycerzowi, więc porwali ją z ziemi jak piórko i do piersi przycisnął.", + "134881": "Okrzyk jeden ogromny, od którego zadrżały ściany domów i ostatki liści z drzew opadły, zgłuszył wszystkie uszy. Laudańscy poczęli palić z samopałów, czapki wylatywały w górę, naokół widziałeś tylko uniesione radością twarze, rozpalone oczy i otwarte usta wrzeszczące:", + "134882": "— Vivat Kmicic! vivat Billewiczówna! Vivat młoda para!", + "134883": "— Vivant dwie pary! — huczał Zagłoba. Ale głos jego ginął w burzy ogólnej.", + "134884": "Wodokty zmieniły się jakoby w obóz. Przez cały dzień rżnięto z rozkazu miecznika barany i woły, wykopywano z ziemi beczki miodu i piwa. Wieczorem zasiedli wszyscy do uczty, starsi i znamienitsi w komnatach, młodsi w czeladnej, prostactwo również weseliło się przy ogniskach na podwórzu.", + "134885": "Przy głównym stole krążyły kielichy na cześć dwóch par szczęśliwych, gdy zaś ochota doszła do najwyższego stopnia, pan Zagłoba wzniósł jeszcze toast następujący:", + "134886": "— Do cię zwracam się, cny panie Andrzeju, i do cię, stary druhu, panie Michale! Nie dość było piersi nadstawiać, krew rozlewać, nieprzyjaciół wycinać! Nie skończony trud wasz, bo gdy siła ludzi czasu tej okrutnej wojny poległo, musicie teraz nowych obywatelów, nowych obrońców tej miłej Rzeczypospolitej przysporzyć, do czego, tuszę, nie zbraknie wam męstwa ni ochoty! Mości panowie! na cześć onych przyszłych pokoleń! Niechże im Bóg błogosławi i pozwoli ustrzec tej spuścizny, którą im odrestaurowaną naszym trudem, naszym potem i naszą krwią zostawujem. Niech, gdy ciężkie czasy nadejdą, wspomną na nas i nie desperują nigdy, bacząc na to, że nie masz takowych terminów, z których by się viribus unitis przy boskich auxiliach podnieść nie można.", + "134887": "*", + "134888": "Pan Andrzej niedługo po ślubie na nową wojnę ruszył, która od wschodniej ściany wybuchła. Lecz piorunujące zwycięstwo Czarnieckiego i Sapiehy nad Chowańskim i Dołgorukim, a hetmanów koronnych nad Szeremetem ukończyły ją wkrótce. Wówczas wrócił Kmicic świeżą chwałą okryty i na stałe w Wodoktach osiadł. Chorąstwo orszańskie wziął po nim stryjeczny jego, Jakub, który później do nieszczęsnej konfederacji wojskowej należał, pan Andrzej zaś, duszą i sercem stojąc przy królu, starostwem upickim nagrodzon, żył długo w przykładnej zgodzie i miłości z Laudą, powszechnym szacunkiem otoczony. Niechętni (bo któż ich nie ma) mówili wprawdzie, że żony we wszystkim zbytnio słucha, ale on się tego nie wstydził, owszem, sam przyznawał, że w każdej ważniejszej sprawie zawsze rady jej zasięga.", + "134889": "Henryk Sienkiewicz", + "134890": "Quo vadis", + "134891": "Rozdział pierwszy", + "134892": "Petroniusz obudził się zaledwie koło południa i jak zwykle, zmęczony bardzo. Poprzedniego dnia był na uczcie u Nerona, która przeciągnęła się do późna w noc. Od pewnego czasu zdrowie jego zaczęło się psuć. Sam mówił, że rankami budzi się jakby zdrętwiały i bez możności zebrania myśli. Ale poranna kąpiel i staranne wygniatanie ciała przez wprawionych do tego niewolników przyśpieszało stopniowo obieg jego leniwej krwi, rozbudzało go, cuciło, wracało mu siły, tak że z elaeothesium, to jest z ostatniego kąpielowego przedziału, wychodził jeszcze jakby wskrzeszony, z oczami błyszczącymi dowcipem i wesołością, odmłodzon, pełen życia, wykwintny, tak niedościgniony, że sam Otho nie mógł się z nim porównać, i prawdziwy, jak go nazywano: arbiter elegantiarum.", + "134893": "W łaźniach publicznych bywał rzadko: chyba że zdarzył się jakiś budzący podziw retor, o którym mówiono w mieście, lub gdy w efebiach odbywały się wyjątkowo zajmujące zapasy. Zresztą miał w swej insuli własne kąpiele, które słynny wspólnik Sewerusa, Celer, rozszerzył mu, przebudował i urządził z tak nadzwyczajnym smakiem, iż sam Nero przyznawał im wyższość nad cezariańskimi, chociaż cezariańskie były obszerniejsze i urządzone z nierównie większym przepychem.", + "134894": "Po owej więc uczcie, na której znudziwszy się błaznowaniem Watyniusza brał wraz z Neronem, Lukanem i Senecjonem udział w diatrybie: czy kobieta ma duszę — wstawszy późno, zażywał, jak zwykle, kąpieli. Dwaj ogromni balneatorzy złożyli go właśnie na cyprysowej mensie, pokrytej śnieżnym egipskim byssem, i dłońmi, maczanymi w wonnej oliwie, poczęli nacierać jego kształtne ciało — on zaś z zamkniętymi oczyma czekał, aż ciepło laconicum i ciepło ich rąk przejdzie w niego i usunie zeń znużenie.", + "134895": "Lecz po pewnym czasie przemówił — i otworzywszy oczy jął rozpytywać o pogodę, a następnie o gemmy, które jubiler Idomen obiecał mu przysłać na dzień dzisiejszy do obejrzenia… Pokazało się, że pogoda jest piękna, połączona z lekkim powiewem od Gór Albańskich, i że gemmy nie przyszły. Petroniusz znów przymknął oczy i wydał rozkaz, by przeniesiono go do tepidarium, gdy wtem spoza kotary wychylił się nomenclator oznajmiając, że młody Markus Winicjusz, przybyły świeżo z Azji Mniejszej, przyszedł go odwiedzić.", + "134896": "Petroniusz kazał wpuścić gościa do tepidarium, dokąd i sam się przeniósł. Winicjusz był synem jego starszej siostry, która przed laty wyszła za Marka Winicjusza, męża konsularnego z czasów Tyberiuszowych. Młody służył obecnie pod Korbulonem przeciw Partom i po ukończonej wojnie wracał do miasta. Petroniusz miał dla niego pewną słabość, graniczącą z przywiązaniem, albowiem Markus był pięknym i atletycznym młodzieńcem, a zarazem umiał zachowywać pewną estetyczną miarę w zepsuciu, co Petroniusz cenił nad wszystko.", + "134897": "— Pozdrowienie Petroniuszowi! — rzekł młody człowiek wchodząc sprężystym krokiem do tepidarium — niech wszyscy bogowie darzą cię pomyślnością, a zwłaszcza Asklepios i Kipryda, albowiem pod ich podwójną opieką nic złego spotkać cię nie może.", + "134898": "— Witaj w Rzymie i niech ci odpoczynek będzie słodki po wojnie — odrzekł Petroniusz wyciągając rękę spomiędzy fałd miękkiej karbassowej tkaniny, w którą był obwinięty. — Co słychać w Armenii i czy bawiąc w Azji nie zawadziłeś o Bitynię?", + "134899": "Petroniusz był niegdyś rządcą Bitynii i co większa, rządził nią sprężyście i sprawiedliwie. Stanowiło to dziwną sprzeczność z charakterem człowieka słynnego ze swej zniewieściałości i zamiłowania do rozkoszy — dlatego lubił wspominać te czasy, albowiem stanowiły one dowód, czym by być mógł i umiał, gdyby mu się podobało.", + "134900": "— Zdarzyło mi się być w Heraklei — odrzekł Winicjusz. — Wysłał mnie tam Korbulo z rozkazem ściągnięcia posiłków.", + "134901": "— Ach, Heraklea! Znałem tam jedną dziewczynę z Kolchidy, za którą oddałbym wszystkie tutejsze rozwódki, nie wyłączając Poppei. Ale to dawne dzieje. Mów raczej, co słychać od ściany partyjskiej. Nudzą mnie wprawdzie te wszystkie Wologezy, Tyrydaty, Tygranesy i cała ta barbaria, która, jak twierdzi młody Arulanus, chodzi u siebie w domu jeszcze na czworakach, a tylko wobec nas udaje ludzi. Ale teraz dużo się o nich mówi w Rzymie, choćby dlatego, że niebezpiecznie mówić o czym innym.", + "134902": "— Ta wojna źle idzie i gdyby nie Korbulo, mogłaby się zmienić w klęskę.", + "134903": "— Korbulo! Na Bakcha! Prawdziwy to bożek wojny, istny Mars: wielki wódz, a zarazem zapalczywy, prawy i głupi. Lubię go, choćby dlatego, że Nero go się boi.", + "134904": "— Korbulo nie jest człowiekiem głupim.", + "134905": "— Może masz słuszność, a zresztą wszystko to jedno. Głupota, jak powiada Pyrron, w niczym nie jest gorsza od mądrości i w niczym się od niej nie różni.", + "134906": "Winicjusz począł opowiadać o wojnie, lecz gdy Petroniusz przymknął powieki, młody człowiek, widząc jego znużoną i nieco wychudłą twarz, zmienił przedmiot rozmowy i jął wypytywać go z pewną troskliwością o zdrowie.", + "134907": "Petroniusz otworzył znów oczy.", + "134908": "Zdrowie!… Nie. On nie czuł się zdrów. Nie doszedł jeszcze wprawdzie do tego, do czego doszedł młody Sisenna, który stracił do tego stopnia czucie, że gdy go przynoszono rano do łaźni, pytał: „Czy ja siedzę?” Ale nie był zdrów. Winicjusz oddał go oto pod opiekę Asklepiosa i Kiprydy. Ale on, Petroniusz, nie wierzy w Asklepiosa. Nie wiadomo nawet, czyim był synem ten Asklepios, czy Arsinoe, czy Koronidy, a gdy matka niepewna, cóż dopiero mówić o ojcu. Kto teraz może ręczyć nawet za swego własnego ojca!", + "134909": "Tu Petroniusz począł się śmiać, po czym mówił dalej:", + "134910": "— Posłałem wprawdzie dwa lata temu do Epidauru trzy tuziny żywych paszkotów i kubek złota, ale wiesz dlaczego? Oto powiedziałem sobie: pomoże — nie pomoże, ale nie zaszkodzi. Jeśli ludzie składają jeszcze na świecie ofiary bogom, to jednak myślę, że wszyscy rozumują tak jak ja. Wszyscy! Z wyjątkiem może mulników, którzy najmują się podróżnym przy Porta Capena. Prócz Asklepiosa miałem także do czynienia i z asklepiadami, gdym zeszłego roku chorował trochę na pęcherz. Odprawiali za mnie inkubację. Wiedziałem, że to oszuści, ale również mówiłem sobie: co mi to szkodzi! Świat stoi na oszustwie, a życie jest złudzeniem. Dusza jest także złudzeniem. Trzeba mieć jednak tyle rozumu, by umieć rozróżnić złudzenia rozkoszne od przykrych. W moim hypocaustum każę palić cedrowym drzewem posypywanym ambrą, bo wolę w życiu zapachy od zaduchów. Co do Kiprydy, której mnie także poleciłeś, doznałem jej opieki o tyle, że mam strzykanie w prawej nodze. Ale zresztą to dobra bogini! Przypuszczam, że i ty także poniesiesz teraz prędzej czy później białe gołębie na jej ołtarz.", + "134911": "— Tak jest — rzekł Winicjusz. — Nie dosięgnęły mnie strzały Partów, ale trafił mnie grot Amora… najniespodzianiej, o kilka stadiów od bramy miasta.", + "134912": "— Na białe kolana Charytek! Opowiesz mi to wolnym czasem — rzekł Petroniusz.", + "134913": "— Właśnie przyszedłem zasięgnąć twej rady — odpowiedział Markus.", + "134914": "Lecz w tej chwili weszli epilatorowie, którzy zajęli się Petroniuszem, Markus zaś zrzuciwszy tunikę wstąpił do wanny z letnią wodą, albowiem Petroniusz zaprosił go do kąpieli.", + "134915": "— Ach, nie pytam nawet, czy masz wzajemność — odrzekł Petroniusz spoglądając na młode, jakby wykute z marmuru ciało Winicjusza. — Gdyby Lizypp był cię widział, zdobiłbyś teraz bramę wiodącą do Palatynu, jako posąg Herkulesa w młodzieńczym wieku.", + "134916": "Młody człowiek uśmiechnął się z zadowoleniem i począł zanurzać się w wannie, wychlustywując przy tym obficie ciepłą wodę na mozaikę przedstawiającą Herę w chwili, gdy prosi Sen o uśpienie Zeusa. Petroniusz patrzył na niego zadowolonym okiem artysty.", + "134917": "Lecz gdy skończył i oddał się z kolei epilatorom, wszedł lector z puszką brązową na brzuchu i zwojami papieru w puszce.", + "134918": "— Czy chcesz posłuchać? — spytał Petroniusz.", + "134919": "— Jeśli to twój utwór, chętnie! — odpowiedział Winicjusz — ale jeśli nie, wolę rozmawiać. Poeci łapią dziś ludzi na wszystkich rogach ulic.", + "134920": "— A jakże. Nie przejdziesz koło żadnej bazyliki, koło termów, koło biblioteki lub księgarni, żebyś nie ujrzał poety gestykulującego jak małpa. Agryppa, gdy tu przyjechał ze Wschodu, wziął ich za opętanych. Ale to teraz takie czasy. Cezar pisuje wiersze, więc wszyscy idą w jego ślady. Nie wolno tylko pisywać wierszy lepszych od cezara i z tego powodu boję się trochę o Lukana… Ale ja pisuję prozą, którą jednak nie częstuję ani samego siebie, ani innych. To, co lector miał czytać, to są codicilli tego biednego Fabrycjusza Wejenta.", + "134921": "— Dlaczego „biednego”?", + "134922": "— Bo mu powiedziano, żeby zabawił się w Odysa i nie wracał do domowych pieleszy aż do nowego rozporządzenia. Ta odyseja o tyle mu będzie lżejsza niż Odyseuszowi, że żona jego nie jest Penelopą. Nie potrzebuję ci zresztą mówić, że postąpiono głupio. Ale tu nikt inaczej rzeczy nie bierze, jak po wierzchu. To dość licha i nudna książka, którą zaczęto namiętnie czytać dopiero wówczas, gdy autor został wygnany. Teraz słychać na wszystkie strony: „Scandala! Scandala!” , i być może, że niektóre rzeczy Wejento wymyślał, ale ja, który znam miasto, znam naszych patres i nasze kobiety, upewniam cię, iż to wszystko bledsze niż rzeczywistość. Swoją drogą każdy szuka tam obecnie — siebie z obawą, a znajomych z przyjemnością. W księgarni Awirunusa stu skrybów przepisuje książkę za dyktandem — i powodzenie jej zapewnione.", + "134923": "— Twoich sprawek tam nie ma?", + "134924": "— Są, ale autor chybił, albowiem jestem zarazem i gorszy, i mniej płaski, niż mnie przedstawił. Widzisz, my tu dawno zatraciliśmy poczucie tego, co jest godziwe lub niegodziwe, i mnie samemu wydaje się, że tak naprawdę to tej różnicy nie ma, chociaż Seneka, Muzoniusz i Trazea udają, że ją widzą. Mnie to wszystko jedno! Na Herkulesa, mówię, jak myślę! Ale zachowałem tę wyższość, że wiem, co jest szpetne, a co piękne, a tego na przykład nasz miedzianobrody poeta, furman, śpiewak, tancerz i histrio — nie rozumie.", + "134925": "— Żal mi jednak Fabrycjusza! To dobry towarzysz.", + "134926": "— Zgubiła go miłość własna. Każdy go podejrzewał, nikt dobrze nie wiedział, ale on sam nie mógł wytrzymać i na wszystkie strony rozgadywał pod sekretem. Czy ty słyszałeś historię Rufinusa?", + "134927": "— Nie.", + "134928": "— To przejdźmy do frigidarium, gdzie wychłodniemy i gdzie ci ją opowiem.", + "134929": "Przeszli do frigidarium, na środku którego biła fontanna zabarwiona na kolor jasnoróżowy i roznosząca woń fiołków. Tam siadłszy w niszach wysłanych jedwabiem, poczęli się ochładzać. Przez chwilę panowało milczenie. Winicjusz patrzył czas jakiś w zamyśleniu na brązowego fauna, który przegiąwszy sobie przez ramię nimfę szukał chciwie ustami jej ust, po czym rzekł:", + "134930": "— Ten ma słuszność. Oto co jest w życiu najlepsze.", + "134931": "— Mniej więcej! Ale ty prócz tego kochasz wojnę, której ja nie lubię, albowiem pod namiotami paznokcie pękają i przestają być różowe. Zresztą każdy ma swoje zamiłowania. Miedzianobrody lubi śpiew, zwłaszcza swój własny, a stary Scaurus swoją wazę koryncką, która w nocy stoi przy jego łożu i którą całuje, jeśli nie może spać. Wycałował już jej brzegi. Powiedz mi, czy ty nie pisujesz wierszy?", + "134932": "— Nie. Nie złożyłem nigdy całego heksametru.", + "134933": "— A nie grywasz na lutni i nie śpiewasz?", + "134934": "— Nie.", + "134935": "— A nie powozisz?", + "134936": "— Ścigałem się swego czasu w Antiochii, ale bez powodzenia.", + "134937": "— Tedy jestem o ciebie spokojny. A do jakiego stronnictwa należysz w hipodromie?", + "134938": "— Do Zielonych.", + "134939": "— Tedy jestem zupełnie spokojny, zwłaszcza że posiadasz wprawdzie duży majątek, ale nie jesteś tak bogaty jak Pallas albo Seneka. Bo widzisz, u nas teraz dobrze jest pisać wiersze, śpiewać przy lutni, deklamować i ścigać się w cyrku, ale jeszcze lepiej, a zwłaszcza bezpieczniej jest nie pisywać wierszy, nie grać, nie śpiewać i nie ścigać się w cyrku. Najlepiej zaś jest umieć podziwiać, gdy to czyni Miedzianobrody. Jesteś pięknym chłopcem, więc ci to chyba może grozić, że Poppea zakocha się w tobie. Ale ona zbyt na to doświadczona. Miłości zażyła dość przy dwóch pierwszych mężach, a przy trzecim chodzi jej o co innego. Czy wiesz, że ten głupi Otho kocha ją dotąd do szaleństwa… Chodzi tam po skałach Hiszpanii i wzdycha, tak zaś stracił dawne przyzwyczajenia i tak przestał dbać o siebie, że na układanie fryzury wystarczy mu teraz trzy godziny dziennie. Kto by się tego spodziewał, zwłaszcza po Othonie.", + "134940": "— Ja go rozumiem — odrzekł Winicjusz. — Ale na jego miejscu robiłbym co innego.", + "134941": "— Co mianowicie?", + "134942": "— Tworzyłbym wierne sobie legie z tamtejszych górali. To tędzy żołnierze ci Iberowie.", + "134943": "— Winicjuszu! Winicjuszu! Chce mi się prawie powiedzieć, że nie byłbyś do tego zdolny. A wiesz dlaczego? Oto takie rzeczy się robi, ale się o nich nie mówi nawet warunkowo. Co do mnie, śmiałbym się na jego miejscu z Poppei, śmiałbym się z Miedzianobrodego i formowałbym sobie legie, ale nie z Iberów, tylko z Iberek. Co najwyżej, pisałbym epigramata, których bym zresztą nie odczytywał nikomu, jak ten biedny Rufinus.", + "134944": "— Miałeś mi opowiedzieć jego historię.", + "134945": "— Opowiem ci ją w unctuarium.", + "134946": "Ale w unctuarium uwaga Winicjusza zwróciła się na co innego, mianowicie na cudne niewolnice, które czekały tam na kąpiących się. Dwie z nich, Murzynki, podobne do wspaniałych posągów z hebanu, poczęły maścić ich ciała delikatnymi woniami Arabii, inne, biegłe w czesaniu Frygijki, trzymały w rękach, miękkich i giętkich jak węże, polerowane stalowe zwierciadła i grzebienie, dwie zaś, wprost do bóstw podobne greckie dziewczyny z Kos, czekały jako vestiplicae, aż przyjdzie chwila posągowego układania fałd na togach panów.", + "134947": "— Na Zeusa Chmurozbiórcę! — rzekł Markus Winicjusz — jaki ty masz u siebie wybór!", + "134948": "— Wolę wybór niż liczbę — odpowiedział Petroniusz. — Cała moja familia w Rzymie nie przenosi czterystu głów i sądzę, że do osobistej posługi chyba dorobkiewicze potrzebują większej ilości ludzi.", + "134949": "— Piękniejszych ciał nawet i Miedzianobrody nie posiada — mówił rozdymając nozdrza Winicjusz.", + "134950": "Na to Petroniusz odrzekł z pewną przyjazną niedbałością:", + "134951": "— Jesteś moim krewnym, a ja nie jestem ani taki nieużyty jak Bassus, ani taki pedant jak Aulus Plaucjusz.", + "134952": "Lecz Winicjusz usłyszawszy to ostatnie imię zapomniał na chwilę o dziewczynach z Kos i podniósłszy żywo głowę, spytał:", + "134953": "— Skąd ci przyszedł na myśl Aulus Plaucjusz? Czy wiesz, że ja, wybiwszy rękę pod miastem, spędziłem kilkanaście dni w ich domu. Zdarzyło się, że Plaucjusz nadjechał w chwili wypadku i widząc, że cierpię bardzo, zabrał mnie do siebie, tam zaś niewolnik jego, lekarz Merion, przyprowadził mnie do zdrowia. O tym właśnie chciałem z tobą mówić.", + "134954": "— Dlaczego? Czy nie zakochałeś się wypadkiem w Pomponii? W takim razie żal mi cię: niemłoda i cnotliwa! Nie umiem sobie wyobrazić gorszego nad to połączenia. Brr!", + "134955": "— Nie w Pomponii — eheu! — rzekł Winicjusz.", + "134956": "— Zatem w kim?", + "134957": "— Gdybym ja sam wiedział w kim? Ale ja nie wiem nawet dobrze, jak jej imię: Ligia czy Kallina? Nazywają ją w domu Ligią, gdyż pochodzi z narodu Ligów, a ma swoje barbarzyńskie imię: Kallina. Dziwny to dom tych Plaucjuszów. Rojno w nim, a cicho jak w gajach w Subiacum. Przez kilkanaście dni nie wiedziałem, że mieszka w nim bóstwo. Aż raz o świcie zobaczyłem ją myjącą się w ogrodowej fontannie. I przysięgam ci na tę pianę, z której powstała Afrodyta, że promienie zorzy przechodziły na wylot przez jej ciało. Myślałem, że gdy słońce zejdzie, ona rozpłynie mi się w świetle, jak rozpływa się jutrzenka. Od tej pory widziałem ją dwukrotnie i od tej pory również nie wiem, co spokój, nie wiem, co inne pragnienia, nie chcę wiedzieć, co może mi dać miasto, nie chcę kobiet, nie chcę złota, nie chcę korynckiej miedzi ani bursztynu, ani perłowca, ani wina, ani uczt, tylko chcę Ligii. Mówię ci szczerze, Petroniuszu, że tęsknię za nią, jak tęsknił ten Sen, wyobrażony na mozaice w twoim tepidarium, za Pasyteją, tęsknię po całych dniach i nocach.", + "134958": "— Jeśli to niewolnica, to ją odkup.", + "134959": "— Ona nie jest niewolnicą.", + "134960": "— Czymże jest? Wyzwolenicą Plaucjusza?", + "134961": "— Nie będąc nigdy niewolnicą, nie mogła być wyzwolona.", + "134962": "— Więc?", + "134963": "— Nie wiem: córką królewską czy czymś podobnym.", + "134964": "— Zaciekawiasz mnie, Winicjuszu.", + "134965": "— Lecz jeśli zechcesz mnie posłuchać, zaraz zaspokoję twoją ciekawość. Historia nie jest zbyt długa. Ty może osobiście znałeś Wanniusza, króla Swebów, który, wypędzony z kraju, długi czas przesiadywał tu w Rzymie, a nawet wsławił się szczęśliwą grą w kości i dobrym powożeniem. Cezar Drusus wprowadził go znów na tron. Wanniusz, który był w istocie rzeczy tęgim człowiekiem, rządził z początku dobrze i prowadził szczęśliwe wojny, później jednak począł nadto łupić ze skóry nie tylko sąsiadów, ale i własnych Swebów. Wówczas Wangio i Sido, dwaj jego siostrzeńcy, a synowie Wibiliusza, króla Hermandurów, postanowili zmusić go, by znów pojechał do Rzymu… próbować szczęścia w kości.", + "134966": "— Pamiętam, to Klaudiuszowe, niedawne czasy.", + "134967": "— Tak. Wybuchła wojna. Wanniusz wezwał na pomoc Jazygów, jego zaś mili siostrzeńcy Ligów, którzy, zasłyszawszy o bogactwach Wanniusza i zwabieni nadzieją łupów, przybyli w takiej liczbie, iż sam cezar Klaudiusz począł obawiać się o spokój granicy. Klaudiusz nie chciał mieszać się w wojny barbarzyńców, napisał jednak do Ateliusza Histera, który dowodził legią naddunajską, by zwracał pilne oko na przebieg wojny i nie pozwolił zamącić naszego pokoju. Hister zażądał wówczas od Ligów, by przyrzekli, iż nie przekroczą granicy, na co nie tylko zgodzili się, ale dali zakładników, między którymi znajdowała się żona i córka ich wodza… Wiadomo ci, że barbarzyńcy wyciągają na wojny z żonami i dziećmi… Otóż moja Ligia jest córką owego wodza.", + "134968": "— Skąd to wszystko wiesz?", + "134969": "— Mówił mi to sam Aulus Plaucjusz. Ligowie nie przekroczyli istotnie wówczas granicy, ale barbarzyńcy przychodzą jak burza i uciekają jak burza. Tak znikli i Ligowie, razem ze swymi turzymi rogami na głowach. Zbili Wanniuszowych Swebów i Jazygów, ale król ich poległ, za czym odeszli z łupami, a zakładniczki zostały w ręku Histera. Matka wkrótce umarła, dziecko zaś Hister, nie wiedząc, co z nim robić, odesłał do rządcy całej Germanii, Pomponiusza. Ów po ukończeniu wojny z Kattami wrócił do Rzymu, gdzie Klaudiusz, jak wiesz, pozwolił mu odprawić tryumf. Dziewczyna szła wówczas za wozem zwycięzcy, ale po skończonej uroczystości, ponieważ zakładniczki nie można było uważać za brankę, z kolei i Pomponiusz nie wiedział, co z nią zrobić, a wreszcie oddał ją swej siostrze, Pomponii Grecynie, żonie Plaucjusza. W tym domu, gdzie wszystko, począwszy od panów, a skończywszy na drobiu w kurniku, jest cnotliwe, wyrosła na dziewicę, niestety, tak cnotliwą jak sama Grecyna, a tak piękną, że nawet Poppea wyglądałaby przy niej jak jesienna figa przy jabłku hesperyjskim.", + "134970": "— I co?", + "134971": "— I powtarzam ci, że od chwili gdy widziałem, jak promienie przechodziły przy fontannie na wskroś przez jej ciało, zakochałem się bez pamięci.", + "134972": "— Jest więc tak przezroczysta jak lampryska albo jak młoda sardynka?", + "134973": "— Nie żartuj, Petroniuszu, a jeśli cię łudzi swoboda, z jaką ja sam o mojej żądzy mówię, wiedz o tym, że jaskrawa suknia częstokroć głębokie rany pokrywa. Muszę ci też powiedzieć, że wracając z Azji przespałem jedną noc w świątyni Mopsusa, aby mieć sen wróżebny. Otóż we śnie pojawił mi się sam Mopsus i zapowiedział, że w życiu moim nastąpi wielka przemiana przez miłość.", + "134974": "— Słyszałem, jak Pliniusz mówił, że nie wierzy w bogów, ale wierzy w sny i być może, że ma słuszność. Moje żarty nie przeszkadzają mi też myśleć czasem, że naprawdę jest tylko jedno bóstwo, odwieczne, wszechwładne, twórcze — Venus Genitrix. Ona skupia dusze, skupia ciała i rzeczy. Eros wywołał świat z chaosu. Czy dobrze uczynił, to inna rzecz, ale gdy tak jest, musimy uznać jego potęgę, choć wolno jej nie błogosławić…", + "134975": "— Ach, Petroniuszu! Łatwiej na świecie o filozofię niż o dobrą radę.", + "134976": "— Powiedz mi, czego ty właściwie chcesz?", + "134977": "— Chcę mieć Ligię. Chcę, by te moje ramiona, które obejmują teraz tylko powietrze, mogły objąć ją i przycisnąć do piersi. Chcę oddychać jej tchnieniem. Gdyby była niewolnicą, dałbym za nią Aulusowi sto dziewcząt z nogami pobielonymi wapnem na znak, że je pierwszy raz wystawiono na sprzedaż. Chcę ją mieć w domu moim dopóty, dopóki głowa moja nie będzie tak biała, jak szczyt Soracte w zimie.", + "134978": "— Ona nie jest niewolnicą, ale ostatecznie należy do familii Plaucjusza, a ponieważ jest dzieckiem opuszczonym, może być uważana jako alumna. Plaucjusz mógłby ci ją odstąpić, gdyby chciał.", + "134979": "— To chyba nie znasz Pomponii Grecyny. Zresztą oboje przywiązali się do niej jak do własnego dziecka.", + "134980": "— Pomponię znam. Istny cyprys. Gdyby nie była żoną Aulusa, można by ją wynajmować jako płaczkę. Od śmierci Julii nie zrzuciła ciemnej stoli i w ogóle wygląda, jakby za życia jeszcze chodziła po łące porosłej asfodelami. Jest przy tym univira, a więc między naszymi cztero— i pięciokrotnymi rozwódkami jest zarazem Feniksem… Ale… czy słyszałeś, że Feniks jakoby naprawdę wylągł się teraz w górnym Egipcie, co mu się zdarza nie częściej jak raz na pięćset lat?", + "134981": "— Petroniuszu! Petroniuszu! O Feniksie pogadamy kiedy indziej.", + "134982": "— Cóż ja ci powiem, mój Marku. Znam Aula Plaucjusza, który lubo nagania mój sposób życia, ma do mnie pewną słabość, a może nawet szanuje mnie więcej od innych, wie bowiem, że nie byłem nigdy donosicielem, jak na przykład Domicjusz Afer, Tygellinus i cała zgraja przyjaciół Ahenobarba. Nie udając przy tym stoika krzywiłem się jednak nieraz na takie postępki Nerona, na które Seneka i Burrhus patrzyli przez szpary. Jeśli sądzisz, że mogę coś dla ciebie u Aulusa wyjednać — jestem na twoje usługi.", + "134983": "— Sądzę, że możesz. Ty masz na niego wpływ, a przy tym umysł twój posiada niewyczerpane sposoby. Gdybyś się rozejrzał w położeniu i pomówił z Plaucjuszem…", + "134984": "— Zbytnie masz pojęcie o moim wpływie i o dowcipie, ale jeśli tylko o to chodzi, pomówię z Plaucjuszem, jak tylko przeniosą się do miasta.", + "134985": "— Oni wrócili dwa dni temu.", + "134986": "— W takim razie pójdziemy do triclinium, gdzie czeka na nas śniadanie, a następnie, nabrawszy sił, każemy się zanieść do Plaucjusza.", + "134987": "— Zawsześ mi był miły — odrzekł na to z żywością Winicjusz — ale teraz każę chyba ustawić wśród moich larów twój posąg — ot, taki piękny jak ten — i będę mu składał ofiary.", + "134988": "To rzekłszy zwrócił się w stronę posągów, które zdobiły całą jedną ścianę wonnej świetlicy, i wskazał ręką na posąg Petroniusza, przedstawiający go jako Hermesa z posochem w dłoni.", + "134989": "Po czym dodał:", + "134990": "— Na światło Heliosa! Jeśli „boski” Aleksander był do ciebie podobny— nie dziwić się Helenie.", + "134991": "I w okrzyku tym było tyleż szczerości, ile pochlebstwa, Petroniusz bowiem, lubo starszy i mniej atletyczny, piękniejszy był nawet od Winicjusza. Kobiety w Rzymie podziwiały nie tylko jego giętki umysł i smak, który mu zjednał nazwę arbitra elegancji, ale i ciało. Podziw ów znać było nawet na twarzach owych dziewcząt z Kos, które układały teraz fałdy jego togi, a z których jedna, imieniem Eunice, skrycie go kochająca, patrzyła mu w oczy z pokorą i zachwytem.", + "134992": "Lecz on nie zwrócił nawet na to uwagi, jeno uśmiechnąwszy się do Winicjusza począł cytować mu w odpowiedzi wyrażenie Seneki o kobietach:", + "134993": "— Animal impudens… etc…", + "134994": "A następnie otoczywszy ręką jego ramiona wyprowadził go do triclinium.", + "134995": "W unctuarium dwie greckie dziewczyny, Frygijki i dwie Murzynki poczęły uprzątać epilichnia z woniami. Lecz w tejże chwili spoza uchylonej kotary od frigidarium ukazały się głowy balneatorów i rozległo się ciche: „psst” — a na to wezwanie jedna z Greczynek, Frygijki i dwie Etiopki, poskoczywszy żywo, znikły w mgnieniu oka za kotarą. W termach rozpoczynała się chwila swawoli i rozpusty, której inspektor nie przeszkadzał, albowiem sam częstokroć brał w podobnych hulankach udział. Domyślał się ich zresztą i Petroniusz, ale jako człowiek wyrozumiały i nie lubiący karać, patrzył na nie przez szpary.", + "134996": "W unctuarium pozostała tylko Eunice. Czas jakiś nasłuchiwała oddalających się w kierunku laconicum głosów i śmiechów, wreszcie uniósłszy wykładany bursztynem i kością słoniową stołek, na którym przed chwilą siedział Petroniusz, przysunęła się ostrożnie do jego posągu.", + "134997": "Unctuarium pełne było słonecznego światła i kolorów bijących od tęczowych marmurów, którymi wyłożone były ściany.", + "134998": "Eunice wstąpiła na stołek — i znalazłszy się na wysokości posągu, nagle zarzuciła mu na szyję ramiona, po czym odrzuciwszy w tył swe złote włosy i tuląc różowe ciało do białego marmuru, poczęła przyciskać w uniesieniu usta do zimnych warg Petroniusza.", + "134999": "Rozdział drugi", + "135000": "Po posiłku, który zwał się śniadaniem, a do którego dwaj towarzysze zasiedli wówczas, gdy zwykli śmiertelni byli już dawno po południowym prandium, Petroniusz zaproponował lekką drzemkę. Według niego pora była jeszcze za wczesna na odwiedziny. Są wprawdzie ludzie, którzy poczynają odwiedzać znajomych o wschodzie słońca, uważając w dodatku zwyczaj ten za stary, rzymski. Ale on, Petroniusz, uważa go za barbarzyński. Godziny popołudniowe są najwłaściwsze, nie wcześniej jednak, zanim słońce nie przejdzie w stronę świątyni Jowisza Kapitolińskiego i nie pocznie patrzeć z ukosa na Forum. Jesienią bywa jeszcze gorąco i ludzie radzi śpią po jedzeniu. Tymczasem miło jest posłuchać szumu fontanny w atrium i po obowiązkowym tysiącu kroków zdrzemnąć się w czerwonym świetle, przecedzonym przez purpurowe, na wpół zaciągnięte velarium.", + "135001": "Winicjusz uznał słuszność jego słów i poczęli się przechadzać rozmawiając w sposób niedbały o tym, co słychać na Palatynie i w mieście, a po trochu filozofując nad życiem. Po czym Petroniusz udał się do cubiculum, lecz nie spał długo. Po upływie pół godziny wyszedł i kazawszy sobie przynieść werweny począł ją wąchać i nacierać sobie nią ręce i skronie.", + "135002": "— Nie uwierzysz — rzekł — jak to ożywia i orzeźwia. Teraz jestem gotów.", + "135003": "Lektyka czekała już od dawna, więc wsiedli i kazali się ponieść na Vicus Patricius, do domu Aulusa. Insula Petroniusza leżała na południowym stoku Palatynu około tak zwanych Carinae, najkrótsza więc droga wypadała im poniżej Forum, lecz ponieważ Petroniusz chciał zarazem wstąpić do złotnika Idomena, wydał przeto polecenie, by niesiono ich przez Vicus Apollinis i Forum w stronę Vicus Sceleratus, na rogu którego pełno było wszelkiego rodzaju tabern.", + "135004": "Olbrzymi Murzyni podnieśli lektykę i ruszyli, poprzedzani przez niewolników zwanych pedisequi. Petroniusz przez czas jakiś podnosił w milczeniu swe dłonie, pachnące werweną, ku nozdrzom i zdawał się nad czymś namyślać, po chwili zaś rzekł:", + "135005": "— Przychodzi mi do głowy, że jeśli twoja leśna boginka nie jest niewolnicą, tedy mogłaby porzucić dom Plaucjuszów, a przenieść się do twego. Otoczyłbyś ją miłością i obsypał bogactwami, tak jak ja moją ubóstwioną Chryzotemis, której, mówiąc między nami, mam przynajmniej o tyle dosyć, o ile ona mnie.", + "135006": "Markus potrząsnął głową.", + "135007": "— Nie? — pytał Petroniusz. — W najgorszym razie sprawa oparłaby się o cezara, a możesz być pewny, że choćby dzięki moim wpływom nasz Miedzianobrody byłby po twojej stronie.", + "135008": "— Nie znasz Ligii! — odparł Winicjusz.", + "135009": "— To pozwólże się zapytać, czy ty ją znasz — inaczej jak z widzenia? Mówiłżeś z nią? Wyznałżeś jej swą miłość?", + "135010": "— Widziałem ją naprzód przy fontannie, a potem spotkałem ją dwukrotnie. Pamiętaj, że podczas pobytu w domu Aulusów mieszkałem w bocznej willi, przeznaczonej dla gości, i mając wybitą rękę nie mogłem zasiadać do wspólnego stołu. Dopiero w wigilię dnia, na który zapowiedziałem swój odjazd, spotkałem Ligię przy wieczerzy — i nie mogłem słowa do niej przemówić. Musiałem słuchać Aulusa i jego opowiadań o zwycięstwach, jakie odniósł w Brytanii, a następnie o upadku małych gospodarstw w Italii, któremu jeszcze Licyniusz Stolo starał się zapobiec. W ogóle nie wiem, czy Aulus potrafi mówić o czym innym i nie mniemaj, że zdołamy się od tego wykręcić, chyba że zechcesz słuchać o zniewieściałości czasów dzisiejszych. Oni tam mają bażanty w kurnikach, ale ich nie jedzą wychodząc z zasady, że każdy zjedzony bażant przybliża koniec potęgi rzymskiej. Drugi raz spotkałem ją koło ogrodowej cysterny ze świeżo wyrwaną trzciną w ręku, którą zanurzała kiścią w wodzie i skrapiała rosnące wokoło irysy. Spójrz na moje kolana. Na tarczę Herakla, mówię ci, że nie drżały, gdy na nasze maniple szły z wyciem chmury Partów, ale drżały przy owej cysternie. I zmieszany jak pacholę, które nosi jeszcze bullę na szyi, oczyma tylko żebrałem litości, długo nie mogąc słowa przemówić.", + "135011": "Petroniusz spojrzał na niego jakby z pewną zazdrością.", + "135012": "— Szczęśliwy! — rzekł. — Choćby świat i życie były jak najgorsze, jedno w nich zostanie wieczne dobro — młodość!", + "135013": "Po chwili zaś spytał:", + "135014": "— I nie przemówiłeś do niej?", + "135015": "— Owszem. Oprzytomniawszy nieco, rzekłem, że wracam z Azji, żem wybił rękę pod miastem i cierpiałem srodze, ale w chwili gdy mi przychodzi porzucić ten dom gościnny, widzę, że cierpienie w nim więcej jest warte niż gdzie indziej rozkosz — choroba więcej niż gdzie indziej zdrowie. Ona słuchała słów moich także zmieszana i ze schyloną głową, kreśląc coś trzciną na szafrannym piasku. Po czym podniosła oczy, raz jeszcze spojrzała na owe skreślone znaki, raz jeszcze na mnie, jakby chcąc o coś spytać — i nagle uciekła jak hamadriada przed głupowatym faunem.", + "135016": "— Musi mieć piękne oczy.", + "135017": "— Jak morze — i utonąłem w nich też jak w morzu. Wierz mi, że Archipelag mniej jest błękitny. Po chwili przybiegł mały Plaucjusz i począł o coś pytać. Ale ja nie rozumiałem, o co mu chodzi.", + "135018": "— O Atene! — zawołał Petroniusz — zdejm temu chłopcu opaskę z oczu, którą zawiązał Eros, bo inaczej rozbije sobie głowę o kolumnę świątyni Wenus.", + "135019": "Po czym zwrócił się do Winicjusza:", + "135020": "— O ty wiosenny pączku na drzewie życia, ty pierwsza zielona gałązko winogradu! Powinien bym zamiast do Plaucjuszów kazać cię zanieść do domu Gelocjusza, gdzie jest szkoła dla nieświadomych życia chłopców.", + "135021": "— Czego ty właściwie chcesz?", + "135022": "— A co skreśliła na piasku? Czy nie imię Amora, czy nie serce przeszyte jego grotem lub nie coś takiego, z czego mógłbyś poznać, że satyry szeptały już tej nimfie do ucha różne tajemnice życia? Jak można było nie spojrzeć na te znaki!", + "135023": "— Dawniej wdziałem togę, niż myślisz — rzeki Winicjusz — i zanim nadbiegł mały Aulus, patrzyłem pilnie na te znaki. Wszakże wiem, że i w Grecji, i w Rzymie nieraz dziewczęta kreślą na piasku wyznania, których nie chcą wymówić ich usta… Ale zgadnij, co nakreśliła?", + "135024": "— Jeśli co innego, niż przypuszczałem, to nie zgadnę.", + "135025": "— Rybę.", + "135026": "— Jak powiadasz?", + "135027": "— Powiadam: rybę. Czy miało to znaczyć, że w żyłach jej zimna dotąd krew płynie — nie wiem! Ale ty, któryś mnie nazwał wiosennym pąkowiem na drzewie życia — zapewne potrafisz lepiej ten znak zrozumieć.", + "135028": "— Carissime! O taką rzecz spytaj Pliniusza. On się zna na rybach. Gdyby stary Apicjusz żył jeszcze, może by ci także umiał coś o tym powiedzieć, albowiem zjadł w ciągu życia więcej ryb, niż może ich od razu pomieścić Zatoka Neapolitańska.", + "135029": "Lecz dalsza rozmowa urwała się, wniesiono ich bowiem na rojne ulice, na których przeszkadzał jej gwar ludzki. Przez Vicus Apollinis skręcili na Forum Romanum, gdzie w dnie pogodne przed zachodem słońca gromadziły się tłumy próżniaczej ludności, by przechadzać się wśród kolumn, opowiadać nowiny i słuchać ich, widzieć przenoszone lektyki ze znakomitymi ludźmi, a wreszcie zaglądać do sklepów złotniczych, do księgarni, do sklepów, w których zmieniano monetę, do bławatnych, brązowniczych i wszelkich innych, których pełno było w domach obejmujących część Rynku położoną naprzeciw Kapitolu. Połowa Forum, leżąca tuż pod wiszarami zamku, pogrążona była już w cieniu, natomiast kolumny położonych wyżej świątyń złociły się w blasku i na błękicie. Leżące niżej rzucały wydłużone cienie na marmurowe płyty, wszędzie zaś było ich tak pełno, że oczy gubiły się wśród nich jak w lesie. Zdawało się, że tym budowlom i kolumnom aż ciasno koło siebie. Piętrzyły się jedne nad drugimi, biegły w prawo i w lewo, wdzierały się na wzgórza, tuliły się do zamkowego muru lub jedne do drugich, na podobieństwo większych i mniejszych, grubszych i cieńszych, złotawych i białych pni, to rozkwitłych pod architrawami kwiatami akantu, to pozawijanych w jońskie rogi, to zakończonych prostym doryckim kwadratem. Nad owym lasem błyszczały barwne tryglify, z tympanów wychylały się rzeźbione postaci bogów, ze szczytów uskrzydlone złote kwadrygi zdawały się chcieć ulecieć w powietrze, w ów błękit, który zwieszał się spokojnie nad owym zbitym miastem świątyń. W środku Rynku i po brzegach płynęła rzeka ludzka: tłumy przechadzały się pod łukami bazyliki Juliusza Cezara, tłumy siedziały na schodach Kastora i Polluksa i kręciły się koło świątyńki Westy, podobne na tym wielkim marmurowym tle do różnokolorowych rojów motyli lub żuków. Z góry, przez ogromne stopnie, od strony świątyni poświęconej „Jovi Optimo Maximo”, napływały nowe fale; przy rostrach słuchano jakichś przygodnych mówców; tu i ówdzie słychać było okrzyki przekupniów sprzedających owoce, wino lub wodę pomieszaną z figowym sokiem, oszustów polecających cudowne lekarstwa, wróżbitów, odgadywaczy ukrytych skarbów, tłumaczów snów. Gdzieniegdzie z gwarem rozmów i nawoływań mieszały się dźwięki sistry, egipskiej sambuki lub greckich fletów. Gdzieniegdzie chorzy, pobożni lub stroskani nieśli do świątyń ofiary. Wśród ludzi, na kamiennych płytach, zbierały się chciwe na ofiarne ziarno, podobne do ruchomych, pstrych i ciemnych plam, stadka gołębi, to wzbijając się chwilowo z rozgłośnym szumem skrzydeł w górę, to znów zapadając na opróżnione przez tłum miejsca. Od czasu do czasu gromady ludzkie rozstępowały się przed lektykami, w których widać było wykwintne twarze kobiece lub głowy senatorów i rycerzy, o rysach jakby zakrzepłych i wyniszczonych życiem. Różnojęzyczna ludność powtarzała w głos ich imiona z dodatkiem przezwisk, szyderstw lub pochwał. Między bezładnymi grupami przeciskały się czasem postępujące miarowym krokiem oddziały żołnierzy lub wigilów czuwających nad ulicznym porządkiem. Język grecki dawał się słyszeć naokół równie często, jak łaciński.", + "135030": "Winicjusz, który dawno nie był w mieście, patrzył z pewną ciekawością na owo rojowisko ludzkie i na owo Forum Romanum, zarazem panujące nad falą świata i zarazem tak nią zalane, że Petroniusz, który odgadł myśl towarzysza, nazwał je „gniazdem Kwirytów — bez Kwirytów”. Istotnie, miejscowy żywioł ginął niemal w tym tłumie złożonym ze wszystkich ras i narodów. Widać tu było Etiopów, olbrzymich jasnowłosych ludzi z dalekiej północy, Brytanów, Galów i Germanów, skośnookich mieszkańców Sericum, ludzi znad Eufratu i ludzi znad Indu, o brodach barwionych na kolor cegły, Syryjczyków znad brzegów Orontu, o oczach czarnych i słodkich; wyschniętych jak kość mieszkańców pustyń arabskich, Żydów z zapadłą piersią, Egipcjan z wiecznym, obojętnym uśmiechem w twarzach i Numidów, i Afrów; Greków z Hellady, którzy na równi z Rzymianami władali nad miastem, ale władali wiedzą, sztuką, rozumem i szalbierstwem, Greków z wysp i z Azji Mniejszej, i z Egiptu, i z Italii, i z Narbońskiej Galii. W tłumie niewolników z podziurawionymi uszami nie brakło i wolnej, próżniaczej ludności, którą cezar bawił, żywił, a nawet odziewał, i wolnych przybyszów, których do olbrzymiego miasta zwabiła łatwość życia i widoki fortuny; nie brakło przekupniów i kapłanów Serapisa z palmowymi gałęziami w ręku, i kapłanów Izydy, na której ołtarze znoszono więcej ofiar niż do świątyni Kapitolińskiego Jowisza, i kapłanów Kibeli, noszących w ręku złote kiście ryżu, i kapłanów wędrownych bóstw, i tanecznic wschodnich z jaskrawymi mitrami, i sprzedających amulety, i poskromców wężów, i chaldejskich magów, wreszcie ludzi bez wszelkich zajęć, którzy co tydzień zgłaszali się do spichlerzy nadtybrzańskich po zboże, bili się o loteryjne bilety w cyrkach, spędzali noce w walących się ustawicznie w zatybrzańskiej dzielnicy domach, a dnie słoneczne i ciepłe w kryptoportykach, w brudnych garkuchniach Subury, na moście Milwiusa lub przed insulami możnych, gdzie im od czasu do czasu wyrzucano resztki ze stołu niewolników.", + "135031": "Petroniusz dobrze był znany przez te tłumy. O uszy Winicjusza obijało się ustawiczne: „Hic est!” — „To on!” — Lubiono go za hojność, a zwłaszcza popularność jego wzrosła od czasu, gdy dowiedziano się, że przemawiał przed cezarem przeciw wyrokowi śmierci wydanemu na całą familię, to jest na wszystkich bez różnicy płci i wieku niewolników prefekta Pedaniusza Sekunda, za to, iż jeden z nich zabił tego okrutnika w chwili rozpaczy. Petroniusz powtarzał wprawdzie głośno, że mu to było wszystko jedno i że przemawiał do cezara tylko prywatnie, jako arbiter elegantiarum, którego estetyczne uczucia oburzała owa barbarzyńska rzeź, godna jakichś Scytów, nie Rzymian. Niemniej lud, który wzburzył się z powodu tej rzezi, kochał od tej pory Petroniusza.", + "135032": "Lecz on o to nie dbał. Pamiętał, że ten lud kochał także i Brytanika, którego Nero otruł, i Agrypinę, którą kazał zamordować, i Oktawię, którą na Pandatarii uduszono po uprzednim otwarciu jej żył w gorącej parze, i Rubeliusza Plauta, który został wygnany, i Trazeasza, któremu każde jutro mogło przynieść wyrok śmierci. Miłość ludu mogła być uważana raczej za złą wróżbę, a sceptyczny Petroniusz był zarazem przesądny. Tłumem gardził podwójnie: i jako arystokrata, i jako esteta. Ludzie pachnący prażonym bobem, który nosili w zanadrzu, a przy tym wiecznie schrypnięci i spotnieli od gry w morę po rogach ulic i perystylach, nie zasługiwali w jego oczach na miano ludzi.", + "135033": "Nie odpowiadając też wcale ani na oklaski, ani na posyłane tu i owdzie od ust pocałunki, opowiadał Markowi sprawę Pedaniusza, drwiąc przy tym ze zmienności ulicznej hałastry, która nazajutrz po groźnym wzburzeniu oklaskiwała Nerona przejeżdżającego do świątyni Jowisza Statora. Lecz przed księgarnią Awirunusa kazał się zatrzymać i wysiadłszy zakupił ozdobny rękopis, który oddał Winicjuszowi.", + "135034": "— To podarek dla ciebie — rzekł.", + "135035": "— Dzięki! — odrzekł Winicjusz. Po czym spojrzawszy na tytuł zapytał: — Satyricon. To coś nowego. Czyje to?", + "135036": "— Moje. Ale ja nie chcę iść śladem Rufinusa, którego historię miałem ci opowiedzieć, ani też śladem Fabrycjusza Wejenta, dlatego nikt o tym nie wie, ty zaś nikomu nie mów.", + "135037": "— A mówiłeś, że nie piszesz wierszy — rzekł Winicjusz zaglądając do środka — tu zaś widzę prozę gęsto nimi przeplataną.", + "135038": "— Jak będziesz czytał, zwróć uwagę na ucztę Trymalchiona. Co do wierszy, zbrzydły mi od czasu, jak Nero pisze epos. Witeliusz, widzisz, chcąc sobie ulżyć, używa pałeczki z kości słoniowej, którą zasuwa sobie w gardło; inni posługują się piórami flamingów maczanymi w oliwie lub w odwarze macierzanki — ja zaś odczytuję poezje Nerona — i skutek jest natychmiastowy. Mogę je potem chwalić, jeśli nie z czystym sumieniem, to z czystym żołądkiem.", + "135039": "To rzekłszy zatrzymał znów lektykę przed złotnikiem Idomenem i załatwiwszy sprawę gemm kazał nieść lektykę wprost do domu Aulusa.", + "135040": "— Po drodze opowiem ci na dowód, co jest miłość własna autorska, historię Rufinusa — rzekł.", + "135041": "Lecz zanim ją rozpoczął, skręcili na Vicus Patricius i niebawem znaleźli się przed mieszkaniem Aulusa. Młody i tęgi ianitor otworzył im drzwi wiodące do ostium, nad którymi sroka, zamknięta w klatce, witała ich wrzaskliwie słowem: „Salve!”", + "135042": "Po drodze z drugiej sieni, zwanej ostium, do właściwego atrium, Winicjusz rzekł:", + "135043": "— Czyś zauważył, że odźwierny tu bez łańcuchów?", + "135044": "— To dziwny dom — odpowiedział półgłosem Petroniusz — Pewno ci wiadomo, że Pomponię Grecynę podejrzewano o wyznawanie wschodniego zabobonu, polegającego na czci jakiegoś Chrestosa. Zdaje się, że przysłużyła się jej Kryspinilla, która nie może darować Pomponii, że jeden mąż wystarczył jej na całe życie. — Univira!… Łatwiej dziś w Rzymie o półmisek rydzów z Noricum. Sądzono ją sądem domowym…", + "135045": "— Masz słuszność, że to dziwny dom. Później opowiem ci, com tu słyszał i widział.", + "135046": "Tymczasem znaleźli się w atrium. Przełożony nad nim niewolnik, zwany atriensis, wysłał nomenclatora, by oznajmił gości, jednocześnie zaś służba podsunęła im krzesła i stołeczki pod nogi. Petroniusz, który wyobrażając sobie, że w tym surowym domu panuje wieczny smutek, nigdy w nim nie bywał, spoglądał naokół z pewnym zdziwieniem i jakby z poczuciem zawodu, albowiem atrium czyniło raczej wesołe wrażenie. Z góry przez duży otwór wpadał snop jasnego światła, łamiącego się w tysiące skier na wodotrysku. Kwadratowa sadzawka z fontanną w środku, przeznaczona do przyjmowania dżdżu wpadającego w czasie niepogody przez górny otwór, a zwana impluvium, otoczona była anemonami i liliami. Szczególnie w liliach widocznie kochano się w domu, gdyż były ich całe kępy, i białych, i czerwonych, i wreszcie szafirowych irysów, których delikatne płatki były jakby posrebrzone od wodnego pyłu. Wśród mokrych mchów, w których ukryte były donice z liliami, i wśród pęków liści widniały brązowe posążki, przedstawiające dzieci i ptactwo wodne. W jednym rogu odlana również z brązu łania pochylała swą zaśniedziałą od wilgoci, zielonawą głowę ku wodzie, jakby się chciała napić. Podłoga atrium była z mozaiki; ściany, częścią wykładane czerwonym marmurem, częścią malowane w drzewa, ryby, ptaki i gryfy, nęciły oczy grą kolorów. Odrzwia do bocznych izb zdobne były żółwiowcem lub nawet kością słoniową; przy ścianach, między drzwiami, stały posągi przodków Aulusa. Wszędy znać było spokojny dostatek, daleki od zbytku, ale szlachetny i pewny siebie.", + "135047": "Petroniusz, który mieszkał nierównie okazalej i wykwintniej, nie mógł tu jednak znaleźć żadnej rzeczy, która by raziła jego smak — i właśnie zwrócił się z tą uwagą do Winicjusza, gdy wtem niewolnik velarius odsunął kotarę dzielącą atrium od tablinum i w głębi domu ukazał się nadchodzący śpiesznie Aulus Plaucjusz.", + "135048": "Był to człowiek zbliżający się do wieczornych dni życia, z głową pobieloną szronem, ale czerstwy, o twarzy energicznej, nieco za krótkiej, ale też nieco podobnej do głowy orła. Tym razem malowało się na niej pewne zdziwienie, a nawet niepokój, z powodu niespodziewanego przybycia Neronowego przyjaciela, towarzysza i zausznika.", + "135049": "Lecz Petroniusz był nadto światowcem i nadto bystrym człowiekiem, by tego nie zauważyć, zatem po pierwszych powitaniach oznajmił z całą wymową i swobodą, na jaką było go stać, że przychodzi podziękować za opiekę, jakiej w tym domu doznał syn jego siostry, i że jedynie wdzięczność jest powodem jego odwiedzin, do których zresztą ośmieliła go dawna z Aulusem znajomość.", + "135050": "Aulus zapewnił go ze swej strony, iż miłym jest gościem, a co do wdzięczności, oświadczył, że sam się do niej poczuwa, chociaż zapewne Petroniusz nie domyśla się jej powodów.", + "135051": "Jakoż Petroniusz nie domyślał się ich rzeczywiście. Próżno, podniósłszy swe orzechowe oczy w górę, biedził się, by sobie przypomnieć najmniejszą usługę oddaną Aulusowi lub komukolwiek. Nie przypomniał sobie żadnej, prócz tej chyba, którą zamierzał wyświadczyć Winicjuszowi. Mimo woli mogło się wprawdzie coś podobnego zdarzyć, ale tylko mimo woli.", + "135052": "— Kocham i cenię bardzo Wespazjana — odrzekł Aulus — któremu uratowałeś życie, gdy raz zdarzyło mu się nieszczęście usnąć przy słuchaniu wierszy cezara.", + "135053": "— Zdarzyło mu się szczęście — odrzekł Petroniusz — bo ich nie słyszał, nie przeczę jednak, że mogło się ono skończyć nieszczęściem. Miedzianobrody chciał mu koniecznie posłać centuriona z przyjacielskim zleceniem, by sobie otworzył żyły.", + "135054": "— Ty zaś, Petroniuszu, wyśmiałeś go.", + "135055": "— Tak jest, a raczej przeciwnie: powiedziałem mu, że jeśli Orfeusz umiał pieśnią usypiać dzikie bestie, jego tryumf jest równy, skoro potrafił uśpić Wespazjana. Ahenobarbowi można przyganiać pod warunkiem, żeby w małej przyganie mieściło się wielkie pochlebstwo. Nasza miłościwa Augusta, Poppea, rozumie to doskonale.", + "135056": "— Niestety, takie to czasy — odrzekł Aulus. — Brak mi na przodzie dwóch zębów, które mi wybił kamień rzucony ręką Brytana, i przez to mowa moja stała się świszczącą, a jednak najszczęśliwsze chwile mego życia spędziłem w Brytanii…", + "135057": "— Bo zwycięskie — dorzucił Winicjusz.", + "135058": "Lecz Petroniusz zląkłszy się, by stary wódz nie zaczął opowiadać o dawnych swych wojnach, zmienił przedmiot rozmowy. Oto w okolicy Praeneste wieśniacy znaleźli martwe wilcze szczenię o dwu głowach, w czasie zaś onegdajszej burzy piorun oberwał narożnik w świątyni Luny, co było rzeczą, ze względu na spóźnioną jesień, niesłychaną. Niejaki też Kotta, który mu to opowiadał, dodawał zarazem, iż kapłani tejże świątyni przepowiadają z tego powodu upadek miasta lub co najmniej ruinę wielkiego domu, która tylko nadzwyczajnymi ofiarami da się odwrócić.", + "135059": "Aulus wysłuchawszy opowiadania wyraził zdanie, że takich oznak nie można jednak lekceważyć. Że bogowie mogą być zgniewani przebraną miarą zbrodni, w tym nie masz nic dziwnego — a w takim razie ofiary błagalne są zupełnie na miejscu.", + "135060": "Na to Petroniusz rzekł:", + "135061": "— Twój dom, Plaucjuszu, nie jest zbyt wielki, choć mieszka w nim wielki człowiek; mój jest wprawdzie za duży na tak lichego właściciela, ale również mały. A jeśli chodzi o ruinę jakiegoś tak wielkiego, jak na przykład domus transitoria, to czy opłaci się nam składać ofiary, by tę ruinę odwrócić?", + "135062": "Plaucjusz nie odpowiedział na to pytanie, która to ostrożność dotknęła nawet nieco Petroniusza, albowiem przy całym swym braku poczucia różnicy między złem a dobrem nie był nigdy donosicielem i można z nim było rozmawiać z zupełnym bezpieczeństwem. Za czym zmienił znów rozmowę i począł wychwalać mieszkanie Plaucjuszowe oraz dobry smak panujący w domu.", + "135063": "— Stara to siedziba — odrzekł Plaucjusz — w której nic nie zmieniłem od czasu, jakem ją odziedziczył.", + "135064": "Po odsunięciu kotary dzielącej atrium od tablinum dom otwarty był na przestrzał, tak że przez tablinum, przez następny perystyl i leżącą za nim salę, zwaną oecus, wzrok biegł aż do ogrodu, który widniał z dala jak jasny obraz, ujęty w ciemną ramę. Wesołe dziecinne śmiechy dolatywały stamtąd do atrium.", + "135065": "— Ach, wodzu — rzekł Petroniusz — pozwól nam posłuchać z bliska tego szczerego śmiechu, o który dziś tak trudno.", + "135066": "— Chętnie — odrzekł powstając Plaucjusz. — To mój mały Aulus i Ligia bawią się w piłki. Ale co do śmiechu, mniemam, Petroniuszu, że całe życie schodzi ci na nim.", + "135067": "— Życie jest śmiechu warte, więc się śmieję — odpowiedział Petroniusz — tu jednak śmiech brzmi inaczej.", + "135068": "— Petroniusz — dodał Winicjusz — nie śmieje się zresztą po całych dniach, ale raczej po całych nocach.", + "135069": "Tak rozmawiając przeszli przez długość domu i znaleźli się w ogrodzie, gdzie Ligia i mały Aulus bawili się piłkami, które niewolnicy wyłącznie do tej zabawy przeznaczeni, zwani spheristae, zbierali z ziemi i podawali im do rąk. Petroniusz rzucił szybkie, przelotne spojrzenie na Ligię, mały Aulus ujrzawszy Winicjusza przybiegł się z nim witać, ów zaś przechodząc schylił głowę przed piękną dziewczyną, która stała z piłką w ręku, z włosem nieco rozwianym, trochę zdyszana i zarumieniona.", + "135070": "Lecz w ogrodowym triclinium, zacienionym przez bluszcze, winograd i kozie ziele, siedziała Pomponia Grecyna; poszli się więc z nią witać. Petroniuszowi, jakkolwiek nie uczęszczał do domu Plaucjuszów, była ona znajoma, albowiem widywał ją u Antystii, córki Rubeliusza Plauta, a dalej w domu Seneków i u Poliona. Nie mógł też oprzeć się pewnemu podziwowi, jakim przejmowała go jej twarz smutna, ale pogodna, szlachetność jej postawy, ruchów, słów. Pomponia mąciła do tego stopnia jego pojęcia o kobietach, że ów zepsuty do szpiku kości i pewny siebie, jak nikt w całym Rzymie, człowiek nie tylko odczuwał dla niej pewien rodzaj szacunku, ale nawet tracił poniekąd pewność siebie. I teraz oto dziękując jej za opiekę nad Winicjuszem wtrącał jakby mimo woli wyraz: „domina”, który nigdy nie przychodził mu na myśl, gdy na przykład rozmawiał z Kalwią Kryspinillą, ze Skrybonią, z Walerią, Soliną i innymi niewiastami z wielkiego świata. — Po przywitaniu i złożeniu podzięki począł też zaraz narzekać, że Pomponię widuje się tak rzadko, że jej nie można spotkać ni w cyrku, ni w amfiteatrze, na co odpowiedziała mu spokojnie, położywszy dłoń na dłoni męża:", + "135071": "— Starzejemy się i oboje lubimy coraz więcej domowe zacisze.", + "135072": "Petroniusz chciał przeczyć, lecz Aulus Plaucjusz dodał swoim świszczącym głosem:", + "135073": "— I coraz nam bardziej obco między ludźmi, którzy nawet naszych bogów rzymskich greckimi nazywają imionami.", + "135074": "— Bogowie stali się od pewnego czasu tylko retorycznymi figurami — odrzekł niedbale Petroniusz — że zaś retoryki uczyli nas Grecy, przeto mnie samemu łatwiej na przykład powiedzieć: Hera niż Juno.", + "135075": "To rzekłszy zwrócił oczy na Pomponię, jakby na znak, że wobec niej żadne inne bóstwo nie mogło mu przyjść na myśl, a następnie jął przeczyć temu, co mówiła o starości: „Ludzie starzeją się wprawdzie prędko, ale tacy, którzy żyją zgoła innym życiem, a prócz tego są twarze, o których Saturn zdaje się zapominać.” Petroniusz mówił to z pewną nawet szczerością, albowiem Pomponia Grecyna, jakkolwiek schodziła z południa życia, zachowała niezwykłą świeżość cery, a że głowę miała małą i twarz drobną, chwilami więc, mimo swej ciemnej sukni, mimo powagi i smutku, czyniła wrażenie kobiety zupełnie młodej.", + "135076": "Tymczasem mały Aulus, który podczas pobytu Winicjusza w domu zaprzyjaźnił się był z nim nadzwyczajnie, zbliżywszy się począł go zapraszać do gry w piłkę. Za chłopcem weszła do triclinium i Ligia. Pod firanką bluszczów, ze światełkami drgającymi na twarzy, wydała się teraz Petroniuszowi ładniejszą niż na pierwszy rzut oka i istotnie podobną do jakiejś nimfy. Że zaś nie przemówił do niej dotąd, więc podniósł się, pochylił przed nią głowę i zamiast zwykłych wyrazów powitania począł cytować słowa, którymi Odys powitał Nauzykaę:", + "135077": "Nie wiem, czyliś jest bóstwem, czy panną śmiertelną,", + "135078": "Lecz jeśliś jest mieszkanką ziemskiego padołu,", + "135079": "Błogosławiony ojciec z matką twą pospołu,", + "135080": "Błogosławieni bracia .", + "135081": "Nawet Pomponii podobała się wykwintna grzeczność tego światowca. Co do Ligii, słuchała zmieszana i zapłoniona, nie śmiąc oczu podnieść. Lecz stopniowo w kątach jej ust począł drgać swawolny uśmiech, na twarzy znać było walkę między dziewczęcym zawstydzeniem a chęcią odpowiedzi — i widocznie chęć ta przemogła, spojrzawszy bowiem nagle na Petroniusza, odpowiedziała mu słowami tejże Nauzykai, cytując je jednym tchem i trochę jak wydawaną lekcję:", + "135082": "Nie byle kto ty jesteś — i nie byle głowa!", + "135083": "Po czym, zawróciwszy w miejscu, uciekła, jak ucieka spłoszony ptak.", + "135084": "Teraz na Petroniusza przyszła kolej zdziwienia — nie spodziewał się bowiem usłyszeć Homerowego wiersza w ustach dziewczyny, o której barbarzyńskim pochodzeniu był przez Winicjusza uprzedzony. Spojrzał też pytającym wzrokiem na Pomponię, lecz ta nie mogła mu dać odpowiedzi, patrzyła bowiem w tej chwili, uśmiechając się, na dumę, jaka odbiła się w obliczu starego Aulusa.", + "135085": "On zaś nie umiał tej dumy ukryć. Naprzód przywiązał się był do Ligii jak do własnego dziecka, a po wtóre, mimo swych starorzymskich uprzedzeń, które kazały mu przeciw greczyźnie i jej rozpowszechnieniu piorunować, uważał ją za szczyt towarzyskiej ogłady. Sam nie mógł się jej nigdy dobrze nauczyć, nad czym skrycie bolał, rad był więc teraz, że temu wytwornemu panu, a zarazem i literatowi, który gotów był uważać dom jego za barbarzyński, odpowiedziano w nim językiem i wierszem Homera.", + "135086": "— Jest w domu pedagogus Grek — rzekł zwracając się do Petroniusza — który uczy naszego chłopaka, a dziewczyna przysłuchuje się lekcjom. Pliszka to jeszcze, ale miła pliszka, do której nawykliśmy oboje.", + "135087": "Petroniusz patrzył teraz poprzez skręty bluszczów i kapryfolium na ogród i na bawiącą się trójkę. Winicjusz zrzucił togę i w tunice tylko podbijał w górę piłkę, którą stojąca naprzeciw z wzniesionymi ramionami Ligia usiłowała schwytać. Dziewczyna na pierwszy rzut oka nie uczyniła wielkiego na Petroniuszu wrażenia. Wydała mu się zbyt szczupła. Lecz od chwili gdy w triclinium spojrzał na nią bliżej, pomyślał sobie, że tak jednak mogłaby wyglądać jutrzenka — i jako znawca zrozumiał, że jest w niej coś niezwykłego. Wszystko zauważył i wszystko ocenił: więc i twarz różową i przezroczą, i świeże usta, jakby do pocałunku złożone, i niebieskie jak lazur mórz oczy, i alabastrową białość czoła, i bujność ciemnych włosów przeświecających na skrętach odblaskiem bursztynu albo korynckiej miedzi, i lekką szyję, i „boską” spadzistość ramion, i całą postać giętką, smukłą, młodą młodością maju i świeżo rozkwitłych kwiatów. Zbudził się w nim artysta i czciciel piękności, który odczuł, że pod posągiem tej dziewczyny można by podpisać: „Wiosna” . — Nagle przypomniał sobie Chryzotemis i wziął go pusty śmiech. Wydała mu się razem ze swoim złotym pudrem na włosach i uczernionymi brwiami bajecznie zwiędłą, czymś w rodzaju pożółkłej i roniącej płatki róży. A jednak tej Chryzotemis zazdrościł mu cały Rzym. Następnie przypomniał sobie Poppeę — i owa przesławna Poppea również wydała mu się bezduszną woskową maską. W tej dziewczynie o tanagryjskich kształtach była nie tylko wiosna — była i promienista „Psyche”, która przeświecała przez jej różane ciało, jak promyk prześwieca przez lampę.", + "135088": "„Winicjusz ma słuszność — pomyślał — a moja Chryzotemis jest stara, stara… jak Troja!”", + "135089": "Po czym zwrócił się do Pomponii Grecyny — i wskazawszy na ogród, rzekł:", + "135090": "— Rozumiem teraz, domina, że wobec takich dwojga wolicie dom od uczt na Palatynie i cyrku.", + "135091": "— Tak — odpowiedziała zwracając oczy w stronę małego Aulusa i Ligii.", + "135092": "A stary wódz począł opowiadać historię dziewczyny i to, co słyszał przed laty od Ateliusza Histera o siedzącym w mrokach północy narodzie Ligów.", + "135093": "Tamci zaś skończyli grać w piłkę i przez czas jakiś chodzili po piasku ogrodowym, odbijając na czarnym tle mirtów i cyprysów jak trzy białe posągi. Ligia trzymała małego Aulusa za rękę. Pochodziwszy nieco, siedli na ławce przy piscinie zajmującej środek ogrodu. Lecz po chwili Aulus zerwał się, by płoszyć ryby w przezroczej wodzie. Winicjusz zaś prowadził dalej rozmowę zaczętą w czasie przechadzki:", + "135094": "— Tak jest — mówił niskim, drgającym głosem. — Zaledwiem zrzucił pretekstę, wysłano mnie do azjatyckich legii. Miastam nie zaznał — ani życia, ani miłości. Umiem na pamięć trochę Anakreonta i Horacjusza, ale nie potrafiłbym tak jak Petroniusz mówić wierszy wówczas, gdy rozum niemieje z podziwu i własnych słów znaleźć nie może. Chłopcem będąc chodziłem do szkoły Muzoniusza, który mawiał nam, że szczęście polega na tym, by chcieć tego, czego chcą bogi — a zatem od naszej woli zależy. Ja jednak myślę, że jest inne, większe i droższe, które od woli nie zależy, bo je tylko miłość dać może. Szukają tego szczęścia sami bogowie, więc i ja, o Ligio, którym nie zaznał dotąd miłości, idąc w ich ślady szukam także tej, która by mi szczęście dać chciała…", + "135095": "Umilkł i przez czas jakiś słychać było tylko lekki plusk wody, w którą mały Aulus ciskał kamyki płosząc nimi ryby. Po chwili jednak Winicjusz znów mówić począł głosem jeszcze miększym i cichszym:", + "135096": "— Wszak znasz Wespazjanowego syna, Tytusa? Mówią, że zaledwie z chłopięcego wieku wyszedłszy pokochał tak Berenikę, iż omal tęsknota nie wyssała mu życia… Tak i ja bym umiał pokochać, o Ligio!… Bogactwo, sława, władza — czczy dym! marność! Bogaty znajdzie bogatszego od siebie, sławnego zaćmi cudza większa sława, potężnego potężniejszy pokona… Lecz zali sam cezar, zali który bóg nawet może doznawać większej rozkoszy lub być szczęśliwszym niż prosty śmiertelnik, w chwili gdy mu przy piersi dyszy pierś droga lub gdy całuje usta kochane… Więc miłość z bogami nas równa — o Ligio!…", + "135097": "A ona słuchała w niepokoju, w zdziwieniu i zarazem tak, jakby słuchała głosu greckiej fletni lub cytry. Zdawało się jej chwilami, że Winicjusz śpiewa jakąś pieśń dziwną, która sączy się w jej uszy, porusza w niej krew, a zarazem przejmuje serce omdleniem, strachem i jakąś niepojętą radością… Zdawało jej się też, że on mówi coś takiego, co w niej już było poprzednio, ale z czego nie umiała sobie zdać sprawy. Czuła, że on w niej coś budzi, co drzemało dotąd, i że w tej chwili zamglony sen zmienia się w kształt coraz wyraźniejszy, bardziej upodobany i śliczny.", + "135098": "Tymczasem słońce przetoczyło się dawno za Tyber i stanęło nisko nad Janikulskim wzgórzem. Na nieruchome cyprysy padało czerwone światło — i całe powietrze było nim przesycone. Ligia podniosła swoje błękitne, jakby rozbudzone ze snu oczy na Winicjusza i nagle — w wieczornych odblaskach, pochylony nad nią, z prośbą drgającą w oczach, wydał się jej piękniejszy od wszystkich ludzi i od wszystkich greckich i rzymskich bogów, których posągi widywała na frontonach świątyń. On zaś objął z lekka palcami jej rękę powyżej kostki i pytał:", + "135099": "— Zali ty nie odgadujesz, Ligio, czemu ja mówię to tobie?…", + "135100": "— Nie — odszeptała tak cicho, że Winicjusz zaledwie dosłyszał.", + "135101": "Lecz nie uwierzył jej i przyciągając coraz silniej jej rękę, byłby ją przyciągnął do serca, bijącego jak młotem pod wpływem żądzy rozbudzonej przez cudną dziewczynę — i byłby wprost do niej zwrócił palące słowa, gdyby nie to, że na ścieżce, ujętej w ramy mirtów, ukazał się stary Aulus, który zbliżywszy się rzekł:", + "135102": "— Słońce zachodzi, więc strzeżcie się wieczornego chłodu i nie żartujcie z Libityną…", + "135103": "— Nie — odrzekł Winicjusz — nie wdziałem dotąd togi i nie poczułem chłodu.", + "135104": "— A oto już ledwie pół tarczy zza wzgórz wygląda — odpowiedział stary wojownik. — Bogdaj to słodki klimat Sycylii, gdzie wieczorami lud zbiera się na rynkach, aby chóralnym śpiewem żegnać zachodzącego Feba.", + "135105": "I zapomniawszy, że przed chwilą sam ostrzegał przed Libityną, począł opowiadać o Sycylii, gdzie miał swe posiadłości i duże gospodarstwo rolne, w którym się kochał. Wspomniał też, że nieraz przychodziło mu na myśl przenieść się do Sycylii i tam dokonać spokojnie życia. Dość ma zimowych szronów ten, komu zimy ubieliły już głowę. Jeszcze liść nie opada z drzew i nad miastem śmieje się niebo łaskawie, ale gdy winograd pożółknie, gdy śnieg spadnie w Górach Albańskich, a bogowie nawiedzą przejmującym wichrem Kampanię, wówczas kto wie, czy z całym domem nie przeniesie się do swojej zacisznej wiejskiej sadyby.", + "135106": "— Miałżebyś chęć opuścić Rzym, Plaucjuszu? — spytał z nagłym niepokojem Winicjusz.", + "135107": "— Chęć tę mam dawno — odpowiedział Aulus — bo tam spokojniej i bezpieczniej.", + "135108": "I jął znowu wychwalać swoje sady, stada, dom ukryty w zieleni i wzgórza porosłe tymem i cząbrami, wśród których brzęczą roje pszczół. Lecz Winicjusz nie zważał na tę bukoliczną nutę — i myśląc tylko o tym, że może utracić Ligię, spoglądał w stronę Petroniusza, jakby od niego jedynie wyglądał ratunku.", + "135109": "Tymczasem Petroniusz siedząc przy Pomponii lubował się widokiem zachodzącego słońca, ogrodu i stojących przy sadzawce ludzi. Białe ich ubrania na ciemnym tle mirtów świeciły złotem od wieczornych blasków. Na niebie zorza poczęła zabarwiać się purpurą, fioletem i mienić się na kształt opalu. Strop nieba stał się liliowy. Czarne sylwetki cyprysów uczyniły się jeszcze wyrazistsze niż w dzień biały, zaś w ludziach, w drzewach i w całym ogrodzie zapanował spokój wieczorny.", + "135110": "Petroniusza uderzył ten spokój i uderzył go zwłaszcza w ludziach. W twarzy Pomponii, starego Aulusa, ich chłopca i Ligii — było coś, czego nie widywał w tych twarzach, które go co dzień, a raczej co noc otaczały: było jakieś światło, jakieś ukojenie i jakaś pogoda płynąca wprost z takiego życia, jakim tu wszyscy żyli. I z pewnym zdziwieniem pomyślał, że jednak mogła istnieć piękność i słodycz, których on, wiecznie goniący za pięknością i słodyczą, nie zaznał. Myśli tej nie umiał ukryć w sobie i zwróciwszy się do Pomponii rzekł:", + "135111": "— Rozważam w duszy, jak odmienny jest wasz świat od tego świata, którym włada nasz Nero.", + "135112": "Ona zaś podniosła swoją drobną twarz ku zorzy wieczornej i odrzekła z prostotą:", + "135113": "— Nad światem włada nie Nero — ale Bóg.", + "135114": "Nastała chwila milczenia. W pobliżu triclinium dały się słyszeć w alei kroki starego wodza, Winicjusza, Ligii i małego Aula — lecz nim nadeszli, Petroniusz spytał jeszcze:", + "135115": "— A więc ty wierzysz w bogi, Pomponio?", + "135116": "— Wierzę w Boga, który jest jeden, sprawiedliwy i wszechmocny — odpowiedziała żona Aula Plaucjusza.", + "135117": "Rozdział trzeci", + "135118": "Wierzy w Boga, który jest jeden, wszechmocny i sprawiedliwy — powtórzył Petroniusz, w chwili gdy znów znalazł się w lektyce sam na sam z Winicjuszem. — Jeśli jej Bóg jest wszechmocny, tedy rządzi życiem i śmiercią; a jeśli jest sprawiedliwy, tedy słusznie zsyła śmierć. Czemu więc Pomponia nosi żałobę po Julii? Żałując Julii przygania swemu Bogu. Muszę to rozumowanie powtórzyć naszej miedzianobrodej małpie, uważam bowiem, że w dialektyce dorównywam Sokratesowi. Co do kobiet, zgadzam się, że każda posiada trzy lub cztery dusze, ale żadna nie ma duszy rozumnej. Niechby Pomponia rozmyślała sobie z Seneką lub z Kornutusem nad tym, czym jest ich wielki Logos… Niechby razem wywoływali cienie Ksenofanesa, Parmenida, Zenona i Platona, które nudzą się tam w kimeryjskich krainach jak czyże w klatce. Ja chciałem mówić z nią i z Plaucjuszem o czym innym. Na święty brzuch egipskiej Izys! Gdybym im tak po prostu powiedział, po cośmy przyszli, przypuszczam, że cnota ich zadźwięczałaby jak miedziana tarcza, w którą ktoś pałką uderzy. I nie śmiałem! Dasz wiarę, Winicjuszu, żem nie śmiał! Pawie są piękne ptaki, ale krzyczą zbyt przeraźliwie. Zląkłem się krzyku. Muszę jednak pochwalić twój wybór. Istna „różanopalca Jutrzenka”… i wiesz, co mi także przypomniała? Wiosnę! — i to nie naszą w Italii, gdzie ledwie tu i ówdzie jabłoń pokryje się kwiatem, a oliwki szarzeją, jak szarzały, ale tę wiosnę, którą niegdyś widziałem w Helwecji, młodą, świeżą, jasnozieloną… Na tę bladą Selenę — nie dziwię ci się, Marku — wiedz jednak, że Dianę miłujesz i że Aulus i Pomponia gotowi cię rozszarpać, jak niegdyś psy rozszarpały Akteona.", + "135119": "Winicjusz, nie podnosząc głowy, przez chwilę milczał, po czym jął mówić przerywanym przez żądzę głosem:", + "135120": "— Pragnąłem jej poprzednio, a teraz pragnę jeszcze więcej. Gdym objął jej rękę, owionął mnie ogień… Muszę ją mieć. Gdybym był Zeusem, otoczyłbym ją chmurą, jak on otoczył Io, lub spadłbym na nią dżdżem, jak on spadł na Danae. Chciałbym całować jej usta aż do bólu! Chciałbym słyszeć jej krzyk w moich ramionach. Chciałbym zabić Aula i Pomponię, a ją porwać i zanieść na ręku do mego domu. Nie będę dziś spał. Rozkażę ćwiczyć którego z niewolników i będę słuchał jego jęków…", + "135121": "— Uspokój się — rzekł Petroniusz. — Masz zachcianki cieśli z Subury.", + "135122": "— Wszystko mi jedno. Muszę ją mieć. Udałem się do ciebie po radę, lecz jeśli ty jej nie znajdziesz, znajdę ją sam… Aulus uważa Ligię za córkę, czemuż bym ja miał patrzeć na nią jak na niewolnicę? Więc skoro nie ma innej drogi, niechże oprzędzie drzwi mego domu, niech je namaści wilczym tłuszczem i niechaj siędzie jako żona przy moim ognisku.", + "135123": "— Uspokój się, szalony potomku konsulów. Nie po to sprowadzamy barbarzyńców na sznurach za naszymi wozami, byśmy mieli zaślubiać ich córki. Strzeż się ostateczności. Wyczerpnij proste, uczciwe sposoby i zostaw sobie i mnie czas do namysłu. Mnie także Chryzotemis wydawała się córką Jowisza, a jednak nie zaślubiłem jej — tak jak i Nero nie zaślubił Akte, choć ją czyniono córką króla Attala… Uspokój się… Pomyśl, że jeśli ona zechce opuścić Aulusów dla ciebie, oni nie mają prawa jej wstrzymać, wiedz zaś o tym, że nie tylko sam gorejesz, bo i w niej Eros rozniecił płomień… Jam to widział, a mnie należy wierzyć. Miej cierpliwość. Na wszystko jest sposób, ale dziś i tak już za dużo myślałem, a to mnie nuży. Natomiast przyrzekam ci, że jutro pomyślę jeszcze o twojej miłości, i chyba Petroniusz nie byłby Petroniuszem, gdyby jakiegoś środka nie znalazł.", + "135124": "Umilkli znów obaj — wreszcie po niejakim czasie Winicjusz rzekł już spokojniej:", + "135125": "— Dziękuję ci i niech Fortuna szczodrą ci będzie.", + "135126": "— Bądź cierpliwy.", + "135127": "— Dokąd się nieść kazałeś?", + "135128": "— Do Chryzotemis…", + "135129": "— Szczęśliwyś, że posiadasz tę, którą kochasz.", + "135130": "— Ja? Wiesz, co mnie jeszcze bawi w Chryzotemis? Oto, że ona mnie zdradza z moim własnym wyzwoleńcem, lutnistą Teoklesem, i myśli, że tego nie widzę. Niegdyś kochałem ją, a teraz bawią mnie jej kłamstwa i jej głupota. Chodź ze mną do niej. Jeśli pocznie cię bałamucić i kreślić ci litery na stole palcem umoczonym w winie, wiedz o tym, że nie jestem zazdrosny.", + "135131": "I kazali się ponieść razem do Chryzotemis.", + "135132": "Lecz w przedsionku Petroniusz położył rękę na ramieniu Winicjusza i rzekł:", + "135133": "— Czekaj, zdaje mi się, że obmyśliłem sposób.", + "135134": "— Niech wszystkie bogi ci nagrodzą…", + "135135": "— Tak jest! Sądzę, że środek jest nieomylny. — Wiesz co, Marku?", + "135136": "— Słucham cię, moja Atene…", + "135137": "— Oto za kilka dni boska Ligia będzie spożywała w twoim domu ziarno Demetry.", + "135138": "— Jesteś większy niż cezar! — zawołał z uniesieniem Winicjusz.", + "135139": "Rozdział czwarty", + "135140": "Jakoż Petroniusz dotrzymał obietnicy. Nazajutrz, po odwiedzinach u Chryzotemis, spał wprawdzie cały dzień, ale wieczorem kazał się zanieść na Palatyn i miał z Neronem poufną rozmowę, skutkiem której na trzeci dzień przed domem Plaucjusza pojawił się centurion na czele kilkunastu pretoriańskich żołnierzy.", + "135141": "Czasy były niepewne i straszne. Posłańcy tego rodzaju byli zarazem najczęściej zwiastunami śmierci. Toteż z chwilą, w której centurion uderzył młotkiem we drzwi Aulusa, i gdy nadzorca atrium dał znać, iż w sieni znajdują się żołnierze, przerażenie zapanowało w całym domu. Rodzina wnet otoczyła starego wodza, nikt bowiem nie wątpił, że niebezpieczeństwo przede wszystkim nad nim zawisło. Pomponia objąwszy ramionami jego szyję przytuliła się do niego ze wszystkich sił, a zsiniałe jej usta poruszały się szybko, wymawiając jakieś ciche wyrazy; Ligia, z twarzą bladą jak płótno, całowała jego rękę; mały Aulus czepiał się togi — z korytarzy, z pokoi leżących na piętrze i przeznaczonych dla służebnic, z czeladnej, z łaźni, ze sklepionych dolnych mieszkań, z całego domu poczęły się wysypywać roje niewolników i niewolnic. Dały się słyszeć okrzyki: „Heu, heu, me miserum!” — kobiety uderzyły w wielki płacz; niektóre poczęły już sobie drapać policzki lub nakrywać głowy chustkami.", + "135142": "Sam tylko stary wódz, przywykły od lat całych patrzeć śmierci prosto w oczy, pozostał spokojny i tylko jego krótka orla twarz stała się jakby z kamienia wykutą. Po chwili, uciszywszy wrzaski i rozkazawszy rozejść się służbie, rzekł:", + "135143": "— Puść mnie, Pomponio. Jeśli mi nadszedł kres, będziemy mieli czas się pożegnać.", + "135144": "I usunął ją z lekka — ona zaś rzekła:", + "135145": "— Bodajby twój los był zarazem i moim, o Aulu!", + "135146": "Po czym padłszy na kolana, poczęła się modlić z tą siłą, jaką jedynie bojaźń o drogą istotę dać może.", + "135147": "Aulus przeszedł do atrium, gdzie czekał nań centurion. Był to stary Kajusz Hasta, dawny jego podwładny i towarzysz z wojen brytańskich.", + "135148": "— Witaj, wodzu — rzekł. — Przynoszę ci rozkaz i pozdrowienie cezara — a oto są tabliczki i znak, że w jego imieniu przychodzę.", + "135149": "— Wdzięcznym jest cezarowi za pozdrowienie, a rozkaz wykonam — odrzekł Aulus. — Witaj, Hasto, i mów, z jakim zleceniem przychodzisz.", + "135150": "— Aulu Plaucjuszu — począł Hasta — cezar dowiedział się, iż w domu twoim przebywa córka króla Ligów, którą ów król jeszcze za życia boskiego Klaudiusza oddał w ręce Rzymian jako rękojmię, że granice imperium nigdy nie zostaną przez Ligów naruszone. Boski Nero wdzięczny ci jest, o wodzu, za to, iżeś jej przez lat tyle dawał gościnność u siebie, lecz nie chcąc dłużej obarczać twego domu, jak również bacząc, iż dziewica, jako zakładniczka, winna zostawać pod opieką samego cezara i senatu — rozkazuje ci ją wydać w moje ręce.", + "135151": "Aulus nadto był żołnierzem i nadto hartownym mężem, by wobec rozkazu pozwolić sobie na żal, na marne słowa lub skargi. Jednakże zmarszczka nagłego gniewu i bólu zjawiła mu się na czole. Przed takim zmarszczeniem brwi drżały niegdyś legie brytańskie — i nawet w tej chwili jeszcze na twarzy Hasty odbił się przestrach. Lecz obecnie, wobec rozkazu, Aulus Plaucjusz uczuł się bezbronnym. Przez czas jakiś patrzył na tabliczki, na znak, po czym podniósłszy oczy na starego centuriona rzekł już spokojnie:", + "135152": "— Zaczekaj, Hasto, w atrium, zanim zakładniczka zostanie ci wydana.", + "135153": "I po tych słowach przeszedł na drugi koniec domu do sali zwanej oecus, gdzie Pomponia Grecyna, Ligia i mały Aulus czekali nań w niepokoju i trwodze.", + "135154": "— Nikomu nie grozi śmierć ani wygnanie na dalekie wyspy — rzekł — a jednak poseł cezara jest zwiastunem nieszczęścia. O ciebie chodzi, Ligio.", + "135155": "— O Ligię? — zawołała ze zdumieniem Pomponia.", + "135156": "— Tak jest — odrzekł Aulus.", + "135157": "I zwróciwszy się do dziewczyny, począł mówić:", + "135158": "— Ligio, byłaś chowana w naszym domu jak własne nasze dziecko i oboje z Pomponią miłujemy cię jak córkę. Ale wiesz o tym, że nie jesteś naszą córką. Jesteś zakładniczką daną przez twój naród Rzymowi i opieka nad tobą należy do cezara. Otóż cezar zabiera cię z naszego domu.", + "135159": "Wódz mówił spokojnie, ale jakimś dziwnym, niezwykłym głosem. Ligia słuchała słów jego mrugając oczyma i jakby nie rozumiejąc, o co chodzi; policzki Pomponii pokryły się bladością; we drzwiach, wiodących z korytarza do oecus, poczęły się znów ukazywać przerażone twarze niewolnic.", + "135160": "— Wola cezara musi być spełniona — rzekł Aulus.", + "135161": "— Aulu! — zawołała Pomponia obejmując ramionami dziewczynę, jakby chciała jej bronić — lepiej by dla niej było umrzeć.", + "135162": "Ligia zaś, tuląc się do jej piersi, powtarzała: „Matko! matko!”, nie mogąc zdobyć się wśród łkań na inne słowa.", + "135163": "Na twarzy Aulusa znów odbił się gniew i ból.", + "135164": "— Gdybym był sam na świecie — rzekł ponuro — nie oddałbym jej żywej — i krewni moi dziś jeszcze mogliby złożyć za nas ofiary Jovi Liberatori… Lecz nie mam prawa gubić ciebie i naszego dziecka, które może szczęśliwszych dożyć czasów… Udam się dziś jeszcze do cezara i będę go błagał, by rozkaz odmienił. Czy mnie wysłucha — nie wiem. Tymczasem bądź zdrowa, Ligio, i wiedz o tym, że i ja, i Pomponia błogosławiliśmy zawsze dzień, w którym zasiadłaś przy naszym ognisku.", + "135165": "To rzekłszy położył jej rękę na głowie, ale choć starał się zachować spokój, jednakże w chwili gdy Ligia zwróciła ku niemu oczy zalane łzami, a potem chwyciwszy jego rękę poczęła ją do ust przyciskać, w głosie jego zadrgał żal głęboki, ojcowski.", + "135166": "— Żegnaj, radości nasza i światło oczu naszych! — rzekł.", + "135167": "I prędko wyszedł z powrotem do atrium, by nie pozwolić opanować się niegodnemu Rzymianina i wodza wzruszeniu.", + "135168": "Tymczasem Pomponia zaprowadziwszy Ligię do cubiculum poczęła ją uspokajać, pocieszać, dodawać jej otuchy i mówić słowa — brzmiące dziwnie w tym domu, w którym tuż obok, w przyległej świetlicy, stało jeszcze lararium i ognisko, na którym Aulus Plaucjusz, wierny dawnemu obyczajowi, poświęcał ofiary bogom domowym. Oto czas próby nadszedł. Niegdyś Wirginiusz przebił pierś własnej córki, by ją wyzwolić z rąk Appiusza; dawniej jeszcze Lukrecja dobrowolnie przypłaciła życiem hańbę. Dom cezara jest jaskinią hańby, zła, zbrodni. „Lecz my, Ligio, wiemy, dlaczego nie mamy prawa podnieść na siebie ręki!…” Tak jest! To prawo, pod którym obie żyją, jest inne, większe, świętsze, pozwala jednak bronić się od zła i hańby, choćby tę obronę życiem i męką przyszło przypłacić. Kto czysty wychodzi z przybytku zepsucia, tym większa jego zasługa. Ziemia jest takim przybytkiem, ale na szczęście życie jest jednym mgnieniem oka, a zmartwychwstaje się tylko z grobu, za którym nie władnie już Nero, lecz Miłosierdzie —- i zamiast bólu jest radość, i zamiast łez — wesele.", + "135169": "Po czym jęła mówić o sobie. Tak! Spokojna jest, ale i w jej piersiach nie brak ran bolesnych. Oto na oczach jej Aulusa leży jeszcze bielmo, jeszcze nie spłynął na niego zdrój światła. Nie wolno jej także wychowywać syna w Prawdzie. Więc gdy pomyśli, że tak może być do kresu życia i że nadejść może chwila rozłączenia się z nimi, stokroć większego i straszniejszego niż to czasowe, nad którym obie teraz boleją — nie umie nawet pojąć, jakim sposobem potrafi być bez nich, nawet w niebie, szczęśliwa. I wiele już nocy przepłakała, wiele spędziła na modlitwie, żebrząc o zmiłowanie i łaskę. Lecz swój ból ofiaruje Bogu — i czeka — i ufa. A gdy teraz nowy spotyka ją cios, gdy rozkaz okrutnika zabiera jej drogą głowę — tę, którą Aulus nazwał światłem oczu, ufa jeszcze, wierząc, że jest moc nad Neronową większa i Miłosierdzie od jego złości silniejsze.", + "135170": "I przycisnęła jeszcze silniej do piersi główkę dziewczyny, ta zaś osunęła się po chwili do jej kolan i ukrywszy oczy w fałdach jej peplum, pozostała tak przez długi czas w milczeniu, lecz gdy się wreszcie podniosła, na twarzy jej widać już było nieco spokoju.", + "135171": "— Żal mi ciebie, matko, i ojca, i brata, ale wiem, że opór nie przydałby się na nic, a zgubił was wszystkich. Natomiast przyrzekam ci, że słów twoich nie zapomnę nigdy w domu cezara.", + "135172": "Raz jeszcze zarzuciła jej ramiona na szyję, a potem, gdy obie wyszły do oecus, poczęła się żegnać z małym Plaucjuszem — ze staruszkiem Grekiem, który był ich nauczycielem, ze swoją szatną, która niegdyś niańczyła ją, i ze wszystkimi niewolnikami.", + "135173": "Jeden z nich, wysoki i barczysty Ligijczyk, którego w domu zwano Ursus, a który w swoim czasie razem z matką Ligii i z nią przybył z inną ich służbą do obozu Rzymian, padł teraz do jej nóg, a następnie pochylił się do kolan Pomponii, mówiąc:", + "135174": "— O domina! Pozwólcie mi iść z moją panią, abym jej służył i czuwał nad nią w domu cezara.", + "135175": "— Nie naszym, lecz Ligii jesteś sługą — odrzekła Pomponia Grecyna — lecz zali cię dopuszczą do drzwi cezara? I w jaki sposób potrafisz czuwać nad nią?", + "135176": "— Nie wiem, domina, wiem jeno, że żelazo kruszy się w moich rękach jak drzewo…", + "135177": "Aulus Plaucjusz, który nadszedł na tę chwilę, dowiedziawszy się, o co chodzi, nie tylko nie sprzeciwił się chęci Ursusa, ale oświadczył, że nie mają nawet prawa go zatrzymywać. Odsyłają Ligię jako zakładniczkę, o którą upomina się cezar — a zatem obowiązani są odesłać jej orszak, który przechodzi wraz z nią pod opiekę cezara. Tu szepnął Pomponii, że pod pozorem orszaku może jej dodać tyle niewolnic, ile uzna za stosowne — centurion bowiem nie może odmówić ich przyjęcia.", + "135178": "Dla Ligii była w tym pewna pociecha. Pomponia zaś również była rada, że może ją otoczyć służbą swego wyboru. Jakoż prócz Ursusa wyznaczyła jej starą szatną, dwie Cypryjki biegłe w czesaniu i dwie kąpielowe dziewki germańskie. Wybór jej padł wyłącznie na wyznawców nowej nauki, gdy zaś i Ursus wyznawał ją już od lat kilku, Pomponia mogła liczyć na wierność tej służby, a zarazem cieszyć się myślą, że ziarna prawdy zostaną posiane w domu cezara.", + "135179": "Napisała też kilka słów polecając opiekę nad Ligią wyzwolenicy Neronowej, Akte. Pomponia nie widywała jej wprawdzie na zebraniach wyznawców nowej nauki, słyszała jednak od nich, że Akte nie odmawia im nigdy usług i że czytuje chciwie listy Pawła z Tarsu. Wiadomym jej było zresztą, iż młoda wyzwolenica żyje w ciągłym smutku, że jest istotą odmienną od wszystkich domowniczek Nerona i że w ogóle jest dobrym duchem pałacu.", + "135180": "Hasta podjął się sam wręczyć list Akte. Uważając też za rzecz naturalną, że córka królewska musi mieć orszak swych sług, nie czynił najmniejszej trudności w zabraniu ich do pałacu, dziwiąc się raczej małej ich liczbie. Prosił jednakże o pośpiech, z obawy, by nie być posądzonym o brak gorliwości w spełnianiu rozkazów. Godzina rozstania nadeszła. Oczy Pomponii i Ligii znów zapłynęły łzami; Aulus jeszcze raz złożył dłoń na jej głowie i po chwili żołnierze, przeprowadzani krzykiem małego Aulusa, który w obronie siostry wygrażał swymi małymi pięściami centurionowi — uprowadzili Ligię do domu cezara.", + "135181": "Lecz stary wódz kazał gotować dla siebie lektykę, tymczasem zaś zamknąwszy się z Pomponią w przyległej do oecus pinakotece, rzekł jej:", + "135182": "— Słuchaj mnie, Pomponio. Udaję się do cezara, choć sądzę, że na próżno, a jakkolwiek słowo Seneki nic już u niego nie znaczy, będę i u Seneki. Dziś więcej znaczą: Sofroniusz, Tygellinus, Petroniusz lub Watyniusz… Co do cezara, może i nie słyszał on nigdy w życiu o narodzie Ligów i jeśli zażądał wydania Ligii jako zakładniczki, to dlatego, iż ktoś go do tego podmówił, łatwo zaś odgadnąć, kto mógł to uczynić.", + "135183": "A ona podniosła na niego nagle oczy.", + "135184": "— Petroniusz?", + "135185": "— Tak jest.", + "135186": "Nastała chwila milczenia, po czym wódz mówił dalej:", + "135187": "— Oto co jest wpuścić przez próg którego z tych ludzi bez czci i sumienia. Przeklęta niech będzie chwila, w której Winicjusz wszedł w nasz dom! On to sprowadził do nas Petroniusza. Biada Ligii, albowiem nie o zakładniczkę, tylko o nałożnicę im chodzi.", + "135188": "I mowa jego z gniewu, z bezsilnej wściekłości i z żalu za przybranym dzieckiem stała się jeszcze bardziej świszcząca niż zwykle. Czas jakiś zmagał się sam ze sobą i tylko zaciśnięte pięści świadczyły, jak ta wewnętrzna walka jest ciężka.", + "135189": "— Czciłem dotychczas bogów — rzekł — ale w tej chwili myślę, że nie masz ich nad światem i że jest tylko jeden, zły, szalony i potworny, któremu imię Nero.", + "135190": "— Aulu! — rzekła Pomponia. — Nero jest tylko garścią zgniłego prochu wobec Boga.", + "135191": "On zaś począł chodzić szerokimi krokami po mozaice pinakoteki. W życiu jego były wielkie czyny, ale nie było wielkich nieszczęść, więc nie był do nich przyzwyczajony. Stary żołnierz przywiązał się był do Ligii więcej, niż sam o tym wiedział, i teraz nie umiał się pogodzić z myślą, iż ją stracił. Prócz tego czuł się upokorzony. Zaciężyła nad nim ręka, którą pogardzał, a jednocześnie czuł, że wobec jej siły jego siła jest niczym.", + "135192": "Lecz gdy wreszcie potłumił w sobie gniew, który mieszał mu myśli, rzekł:", + "135193": "— Sądzę, że Petroniusz nie odjął nam jej dla cezara, nie chciałby bowiem narazić się Poppei. Więc albo dla siebie, albo dla Winicjusza… Dziś jeszcze dowiem się o tym.", + "135194": "I po chwili lektyka unosiła go w stronę Palatynu, Pomponia zaś, zostawszy sama, poszła do małego Aula, który nie ustawał w płaczu za siostrą i w pogróżkach przeciw cezarowi.", + "135195": "Rozdział piąty", + "135196": "Aulus słusznie jednak domyślał się, że nie zostanie dopuszczony przed oblicze Nerona. Odpowiedziano mu, że cezar zajęty jest śpiewem z lutnistą Terpnosem i że w ogóle nie przyjmuje tych, których sam nie wezwał. Innymi słowy, znaczyło to, by Aulus nie próbował i na przyszłość widzieć się z nim. Natomiast Seneka, jakkolwiek chory na gorączkę, przyjął starego wodza ze czcią mu przynależną, ale gdy wysłuchał, o co mu chodzi, uśmiechnął się gorzko i rzekł:", + "135197": "— Jedną ci tylko mogę oddać usługę, szlachetny Plaucjuszu, to jest — nie okazać nigdy cezarowi, że serce moje odczuwa twój ból i że chciałbym ci dopomóc, gdyby bowiem cezar powziął najmniejsze pod tym względem podejrzenie, wiedz o tym, że nie oddałby ci Ligii, choćby nie miał do tego żadnych innych powodów, jak tylko, by mi uczynić na złość.", + "135198": "Nie radził mu również udawać się ni do Tygellina, ni do Watyniusza, ni do Witeliusza. Może pieniędzmi można by z nimi coś wskórać, może także chcieliby uczynić na złość Petroniuszowi, którego wpływ starają się podkopać, lecz najprawdopodobniej zdradziliby przed cezarem, jak dalece Ligia jest dla Plaucjuszów droga, a wówczas cezar tym bardziej by jej nie oddał. Tu stary mędrzec począł mówić z gryzącą ironią, którą zwracał przeciw sobie samemu:", + "135199": "— Milczałeś, Plaucjuszu, milczałeś przez lata całe, a cezar nie lubi tych, którzy milczą! Jakże ci było nie unosić się nad jego pięknością, cnotą, śpiewem, nad jego deklamacją, powożeniem i wierszami. Jakże ci było nie wysławiać śmierci Brytanika, nie powiedzieć mowy pochwalnej na cześć matkobójcy i nie złożyć życzeń z powodu uduszenia Oktawii. Brak ci przezorności, Aulu, którą my, żyjący szczęśliwie przy dworze, posiadamy w stopniu odpowiednim.", + "135200": "Tak mówiąc wziął kubek, który nosił u pasa, zaczerpnął wody z fontanny impluvium, odświeżył spalone usta i mówił dalej:", + "135201": "— Ach, Nero ma wdzięczne serce. Kocha ciebie, boś służył Rzymowi i imię jego rozsławił na krańcach świata, i kocha mnie, bom mu był mistrzem w młodości. Dlatego, widzisz, wiem, że ta woda nie jest zatruta, i piję ją spokojny. Wino w moim domu byłoby mniej pewne, ale jeśliś spragniony, to napij się śmiało tej wody. Wodociągi prowadzą ją aż z Gór Albańskich i chcąc ją zatruć, trzeba by zatruć wszystkie fontanny w Rzymie. Jak widzisz, można być jeszcze na tym świecie bezpiecznym i mieć spokojną starość. Jestem chory wprawdzie, ale to raczej dusza choruje, nie ciało.", + "135202": "Była to prawda. Senece brakło tej siły duszy, jaką posiadał na przykład Kornutus lub Trazeasz, więc życie jego było szeregiem ustępstw czynionych zbrodni. Sam to czuł, sam rozumiał, że wyznawca zasad Zenona z Citium inną powinien był iść drogą, i cierpiał z tego powodu więcej niż z obawy samej śmierci.", + "135203": "Lecz wódz przerwał mu teraz zgryźliwe rozmyślania.", + "135204": "— Szlachetny Anneuszu — rzekł — wiem, jak cezar wypłacił ci się za opiekę, którą otoczyłeś jego młode lata. Lecz sprawcą porwania nam dziecka jest Petroniusz. Wskaż mi na niego sposoby, wskaż wpływy, jakim ulega, i sam wreszcie użyj z nim całej wymowy, jaką cię stara przyjaźń dla mnie natchnąć zdoła.", + "135205": "— Petroniusz i ja — odpowiedział Seneka — jesteśmy ludzie z dwóch przeciwnych obozów. Sposobów na niego nie wiem, wpływom niczyim nie podlega. Być może, że przy całym swym zepsuciu więcej on jeszcze wart od tych łotrów, którymi Nero dziś się otacza. Ale dowodzić mu, że popełnił zły uczynek, jest to tylko czas tracić; Petroniusz dawno zatracił ten zmysł, który złe od dobrego odróżnia. Dowiedź mu, że jego postępek jest szpetny, wówczas zawstydzi się. Gdy się z nim zobaczę, powiem mu: „Czyn twój jest godny wyzwoleńca”. Jeśli to nie pomoże, nic nie pomoże.", + "135206": "— Dzięki i za to — odrzekł wódz.", + "135207": "Po czym kazał się nieść do Winicjusza, którego zastał fechtującego się z domowym lanistą. Aulusa na widok młodego człowieka oddającego się spokojnie ćwiczeniom w chwili, gdy zamach na Ligię został spełniony, porwał straszliwy gniew, który też, zaledwie zasłona opadła za lanistą, wybuchnął potokiem gorzkich wyrzutów i obelg. Lecz Winicjusz dowiedziawszy się, że Ligia została porwana, pobladł tak straszliwie, iż ani na chwilę nawet Aulus nie mógł go posądzać o wspólnictwo w zamachu.", + "135208": "Czoło młodzieńca pokryło się kroplami potu; krew, która na chwilę uciekła do serca, napłynęła znów gorącą falą do twarzy, oczy poczęły sypać skrami, usta rzucać bezładne pytania. Zazdrość i wściekłość miotały nim na przemian jak wicher. Zdawało mu się, że Ligia, raz przestąpiwszy próg domu cezara, jest dla niego stracona na zawsze, gdy zaś Aulus wymówił imię Petroniusza, podejrzenie, niby błyskawica, przeleciało przez myśl młodego żołnierza, że Petroniusz zadrwił z niego i że albo podarkiem Ligii chciał sobie zjednać nowe łaski cezara, albo ją chciał zatrzymać dla siebie. To, żeby ktoś ujrzawszy Ligię nie zapragnął jej zarazem, nie mieściło mu się w głowie.", + "135209": "Zapamiętałość, dziedziczna w jego rodzie, unosiła go teraz jak rozhukany koń i odejmowała mu przytomność.", + "135210": "Wodzu — rzekł przerywanym głosem — wracaj do siebie i czekaj na mnie… Wiedz, że gdyby Petroniusz był ojcem moim, jeszcze bym pomścił na nim krzywdę Ligii. Wracaj do siebie i czekaj mnie. Ni Petroniusz, ni cezar mieć jej nie będą.", + "135211": "Po czym zwrócił zaciśnięte pięści ku woskowym maskom stojącym w szafach w atrium i wybuchnął:", + "135212": "— Na te maski śmiertelne! Pierwej zabiję ją i siebie.", + "135213": "To rzekłszy zerwał się i rzuciwszy raz jeszcze Aulusowi słowo: ”Czekaj mnie”, wybiegł jak szalony z atrium i leciał do Petroniusza roztrącając po drodze przechodniów.", + "135214": "Aulus zaś wrócił do domu z pewną otuchą. Sądził, że jeśli Petroniusz namówił cezara do porwania Ligii dla oddania jej Winicjuszowi, to Winicjusz odprowadzi ją do ich domu. Wreszcie niemałą pociechą była mu myśl, że Ligia, jeśli nie zostanie uratowaną, to będzie pomszczoną i zasłoniętą przez śmierć od hańby. Wierzył, że Winicjusz dokona wszystkiego, co przyrzekł. Widział jego wściekłość i znał zapalczywość wrodzoną całemu temu rodowi. On sam, choć miłował Ligię jak rodzony ojciec, wolałby był ją zabić niż oddać cezarowi, i gdyby nie wzgląd na syna, ostatniego potomka rodu, byłby niechybnie to uczynił. Aulus był żołnierzem, o stoikach zaledwie słyszał, ale charakterem nie był od nich daleki i do jego pojęć, do jego dumy śmierć przypadała łatwiej i lepiej od hańby.", + "135215": "Wróciwszy do domu uspokoił Pomponię, przelał w nią swą otuchę i oboje poczęli oczekiwać wieści od Winicjusza. Chwilami, gdy w atrium odzywały się kroki którego z niewolników, sądzili, że to może Winicjusz odprowadza im kochane dziecko, i gotowi byli z głębi duszy pobłogosławić obojgu. Ale czas upływał i wieść żadna nie nadchodziła. Wieczorem dopiero ozwał się młotek przy bramie.", + "135216": "Po chwili niewolnik wszedł i oddał Aulusowi list. Stary wódz, jakkolwiek lubił okazywać panowanie nad sobą, wziął go jednak nieco drżącą ręką i począł czytać tak skwapliwie, jakby chodziło o cały jego dom.", + "135217": "Nagle twarz mu zmierzchła, jak gdyby padł na nią cień od przelatującej chmury.", + "135218": "— Czytaj — rzekł zwróciwszy się do Pomponii.", + "135219": "Pomponia wzięła list i czytała, co następuje:", + "135220": "„Markus Winicjusz pozdrowienie Aulowi Plaucjuszowi. Co się stało, stało się z woli cezara, przed którą schylcie głowy, jako schylamy ja i Petroniusz.”", + "135221": "Po czym nastało długie milczenie.", + "135222": "Rozdział szósty", + "135223": "Petroniusz był w domu. Odźwierny nie śmiał zatrzymać Winicjusza, który wpadł do atrium jak burza i dowiedziawszy się, że gospodarza należy szukać w bibliotece, tym samym pędem wpadł do biblioteki i zastawszy Petroniusza piszącego, wyrwał mu trzcinę z ręki, złamał ją, cisnął na ziemię, następnie wpił palce w jego ramiona i zbliżając twarz do jego twarzy, począł pytać chrapliwym głosem:", + "135224": "— Coś z nią uczynił? Gdzie ona jest?", + "135225": "Lecz nagle stała się rzecz zdumiewająca. Oto ów wysmukły i zniewieściały Petroniusz chwycił wpijającą mu się w ramię dłoń młodego atlety, za czym chwycił drugą i trzymając je obie w swojej jednej z siłą żelaznych kleszczy, rzekł:", + "135226": "— Ja tylko z rana jestem niedołęgą, a wieczorem odzyskuję dawną sprężystość. Spróbuj się wyrwać. Gimnastyki musiał cię uczyć tkacz, a obyczajów kowal. — Na twarzy jego nie znać było nawet gniewu, tylko w oczach mignął mu jakiś płowy odblask odwagi i energii. Po chwili puścił ręce Winicjusza, który stał przed nim upokorzony, zawstydzony i wściekły.", + "135227": "— Stalową masz rękę — rzekł — ale na wszystkich bogów piekielnych przysięgam ci, że jeśliś mnie zdradził, wepchnę ci nóż w gardło, choćby w pokojach cezara.", + "135228": "— Pogadajmy spokojnie — odpowiedział Petroniusz. — Stal mocniejsza jest, jak widzisz, od żelaza, więc choć z twego jednego ramienia można by moich dwa uczynić, nie potrzebuję się ciebie bać. Natomiast boleję nad twym grubiaństwem, a gdyby niewdzięczność ludzka mogła mnie jeszcze dziwić, dziwiłbym się twej niewdzięczności.", + "135229": "— Gdzie jest Ligia?", + "135230": "— W lupanarze, to jest w domu cezara.", + "135231": "— Petroniuszu!", + "135232": "— Uspokój się i siadaj. Poprosiłem cezara o dwie rzeczy, które mi przyrzekł: naprzód o wydobycie Ligii z domu Aulusów, a po wtóre o oddanie jej tobie. Czy nie masz tam gdzie noża w fałdach togi? Może mnie pchniesz? Ale ja ci radzę poczekać parę dni, bo wzięto by cię do więzienia, a tymczasem Ligia nudziłaby się w twym domu.", + "135233": "Nastało milczenie. Winicjusz poglądał czas jakiś zdumionymi oczyma na Petroniusza, po czym rzekł:", + "135234": "— Przebacz mi. Miłuję ją i miłość miesza moje zmysły.", + "135235": "— Podziwiaj mnie, Marku. Onegdaj rzekłem cezarowi tak: „Mój siostrzeniec Winicjusz pokochał tak pewną chuderlawą dziewczynę, która hoduje się u Aulusów, że dom jego zmienił się w łaźnię parową od westchnień. Ty (powiadam), cezarze, ani ja, którzy wiemy, co jest prawdziwa piękność, nie dalibyśmy za nią tysiąca sestercji, ale to chłopak zawsze był głupi jak trójnóg, a teraz zgłupiał do reszty.”", + "135236": "— Petroniuszu!", + "135237": "— Jeśli nie rozumiesz, żem to powiedział chcąc zabezpieczyć Ligię, gotówem uwierzyć, żem powiedział prawdę. Wmówiłem w Miedzianobrodego, że taki esteta jak on nie może uważać takiej dziewczyny za piękność, i Nero, który dotąd nie śmie patrzeć inaczej, jak przez moje oczy, nie znajdzie w niej piękności, a nie znalazłszy, nie będzie jej pożądał. Trzeba się było przed małpą zabezpieczyć i wziąć ją na sznur. Na Ligii pozna się teraz nie on, ale Poppea, i oczywiście postara się ją jak najprędzej z pałacu wyprawić. Ja zaś mówiłem dalej z niechcenia Miedzianej Brodzie: „Weź Ligię i daj ją Winicjuszowi! Masz prawo to uczynić, bo jest zakładniczką, a gdy tak postąpisz, wyrządzisz krzywdę Aulusowi.” I zgodził się. Nie miał najmniejszego powodu nie zgodzić się, tym bardziej że dałem mu sposobność dokuczenia porządnym ludziom. Uczynią cię urzędowym stróżem zakładniczki, oddadzą ci w ręce ów skarb ligijski, ty zaś, jako sprzymierzeniec walecznych Ligów, a zarazem wierny sługa cezara, nie tylko nic ze skarbu nie strwonisz, ale postarasz się o jego pomnożenie. Cezar dla zachowania pozorów zatrzyma ją kilka dni w domu, a potem odeśle do twojej insuli, szczęśliwcze!", + "135238": "— Prawdąż to jest? Nicże jej tam nie grozi w domu cezara?", + "135239": "— Gdyby tam miała stale zamieszkać, Poppea pogadałaby o niej z Lokustą, ale przez kilka dni nic jej nie grozi. W pałacu cezara jest dziesięć tysięcy ludzi. Być może, że jej Nero wcale nie zobaczy, tym bardziej że wszystko powierzył mi do tego stopnia, iż przed chwilą centurion był u mnie z wiadomością, że odprowadził dziewczynę do pałacu i zdał ją w ręce Akte. To dobra dusza ta Akte, dlatego kazałem jej ją oddać. Pomponia Grecyna jest widocznie również tego zdania, bo do niej pisała. Jutro jest uczta u Nerona. Wymówiłem ci miejsce obok Ligii.", + "135240": "— Wybacz mi, Kaju, moją porywczość — rzekł Winicjusz. — Sądziłem, żeś ją kazał uprowadzić dla siebie lub dla cezara.", + "135241": "— Ja mogę ci wybaczyć porywczość, ale trudniej mi wybaczyć gminne gesta, rubaszne krzyki i głos przypominający grających w morę. Tego nie lubię, Marku, i tego się strzeż. Wiedz, że stręczycielem cezara jest Tygellinus, i wiedz także, że gdybym dziewczynę chciał wziąć dla siebie, to bym teraz, patrząc ci prosto w oczy, powiedział, co następuje: „Winicjuszu, odbieram ci Ligię i będę ją trzymał póty, póki mi się nie znudzi.”", + "135242": "Tak mówiąc począł patrzeć swymi orzechowymi źrenicami wprost w oczy Winicjusza, z wyrazem chłodnym i zuchwałym, młody człowiek zaś zmieszał się do reszty.", + "135243": "— Wina jest moja — rzekł. — Jesteś dobry, zacny, i dziękuję ci z całej duszy. Pozwól mi tylko zadać ci jeszcze jedno pytanie. Czemu nie kazałeś odesłać Ligii wprost do mego domu?", + "135244": "— Bo cezar chce zachować pozory. Będą o tym ludzie mówili w Rzymie, że zaś Ligię zabieramy jako zakładniczkę, więc póki będą mówili, póty zostanie w pałacu cezara. Potem odeślą ci ją po cichu i będzie koniec. Miedzianobrody jest tchórzliwym psem. Wie, że władza jego jest bez granic, a jednak stara się upozorować każdy postępek. Czy ochłonąłeś już do tego stopnia, abyś mógł trochę pofilozofować? Mnie samemu nie raz przychodziło na myśl, dlaczego zbrodnia, choćby była potężna jak cezar i pewna jak on bezkarności, stara się zawsze o pozory prawa, sprawiedliwości i cnoty?… Na co jej ten trud? Ja uważam, że zamordować brata, matkę i żonę jest rzeczą godną jakiegoś azjatyckiego królika, nie rzymskiego cezara; ale gdyby mi się to przytrafiło, nie pisałbym usprawiedliwiających listów do senatu… Nero zaś pisze — Nero szuka pozorów, bo Nero jest tchórzem. Ale taki Tyberiusz nie był tchórzem, a jednak usprawiedliwiał każdy swój występek. Czemu tak jest? Co to za dziwny, mimowolny hołd, składany przez zło cnocie? I wiesz, co mi się zdaje? Otóż, iż dzieje się tak dlatego, że występek jest szpetny, a cnota piękna. Ergo, prawdziwy esteta jest tym samym cnotliwym człowiekiem. Ergo, ja jestem cnotliwym człowiekiem. Muszę dziś wylać nieco wina cieniom Protagora, Prodyka i Gorgiasa. Pokazuje się, że i sofiści mogą się na coś przydać. Słuchaj, albowiem mówię dalej. Odjąłem Ligię Aulusom, by ją oddać tobie. Dobrze. Ale Lizypp utworzyłby z was cudowne grupy. Oboje jesteście piękni, a więc i mój postępek jest piękny, a będąc pięknym nic może być złym. Patrz, Marku, oto siedzi przed tobą cnota wcielona w Petroniusza! Gdyby Arystydes żył, powinien by przyjść do mnie i ofiarować mi sto min za krótki wykład o cnocie.", + "135245": "Lecz Winicjusz, jako człowiek, którego rzeczywistość więcej obchodziła od wykładów o cnocie, rzekł:", + "135246": "— Jutro zobaczę Ligię, a potem będę ją miał w domu moim co dzień, ciągle i do śmierci.", + "135247": "— Ty będziesz miał Ligię, a ja będę miał na głowie Aulusa. Wezwie na mnie pomsty wszystkich podziemnych bogów. I gdyby przynajmniej bestia wzięła przedtem lekcję porządnej deklamacji… Ale on będzie wymyślał tak, jak moim klientom wymyślał dawny mój odźwierny, którego zresztą wysłałem za to na wieś do ergastulum.", + "135248": "— Aulus był u mnie. Obiecałem mu przesłać wiadomość o Ligii.", + "135249": "— Napisz mu, że wola „boskiego” cezara jest najwyższym prawem i że pierwszy twój syn będzie miał na imię Aulus. Trzeba, żeby stary miał jakąś pociechę. Jestem gotów prosić Miedzianobrodego, by go wezwał jutro na ucztę. Niechby cię zobaczył w triclinium obok Ligii.", + "135250": "— Nie czyń tego — rzekł Winicjusz. — Mnie ich jednak żal, zwłaszcza Pomponii.", + "135251": "I zasiadł, by napisać ów list, który staremu wodzowi odebrał resztę nadziei.", + "135252": "Rozdział siódmy", + "135253": "Przed Akte, dawną kochanką Nerona, schylały się niegdyś najwyższe głowy w Rzymie. Lecz ona i wówczas nawet nie chciała się mieszać do spraw publicznych i jeśli kiedykolwiek używała swego wpływu na młodego władcę, to chyba dla wyproszenia dla kogoś litości. Cicha i pokorna, zjednała sobie wdzięczność wielu, nikogo zaś nie uczyniła swym nieprzyjacielem. Nie potrafiła jej znienawidzić nawet Oktawia. Zazdrosnym wydawała się zbyt mało niebezpieczną. Wiedziano o niej, że kocha zawsze Nerona miłością smutną i zbolałą, która żyje już nie nadzieją, ale tylko wspomnieniami chwil, w których ów Nero był nie tylko młodszym i kochającym, ale lepszym. Wiedziano, że od tych wspomnień nie może oderwać duszy i myśli, ale niczego już nie czeka, że zaś nie było istotnie obawy, aby cezar do niej wrócił, patrzano na nią jak na istotę zgoła bezbronną i z tego powodu pozostawiano ją w spokoju. Poppea miała ją tylko za cichą sługę, tak dalece nieszkodliwą, że nie domagała się nawet usunięcia jej z pałacu.", + "135254": "Ponieważ jednak cezar kochał ją niegdyś i porzucił bez urazy, w spokojny, a nawet poniekąd przyjazny sposób, zachowano dla niej pewne względy. Nero wyzwoliwszy ją dał jej w pałacu mieszkanie, a w nim osobne cubiculum i garść ludzi ze służby. A gdy swego czasu Pallas i Narcyz, chociaż Klaudiuszowi wyzwoleńcy, nie tylko zasiadali z Klaudiuszem do uczt, ale jako potężni ministrowie zabierali poczesne miejsca, więc i ją zapraszano czasem do stołu cezara. Czyniono to może dlatego, że jej śliczna postać stanowiła prawdziwą ozdobę uczty. Zresztą cezar w doborze towarzystwa od dawna już przestał się rachować z jakimikolwiek względami. Do stołu jego zasiadała najróżnorodniejsza mieszanina ludzi wszelkich stanów i powołań. Byli między nimi senatorowie, ale przeważnie tacy, którzy godzili się być zarazem błaznami. Byli patrycjusze starzy i młodzi, spragnieni rozkoszy, zbytku i użycia. Bywały kobiety noszące wielkie imiona, lecz nie wahające się wkładać wieczorem płowych peruk i szukać dla rozrywki przygód na ciemnych ulicach. Bywali i wysocy urzędnicy, i kapłani, którzy przy pełnych czarach sami radzi drwili z własnych bogów, obok nich zaś wszelkiego rodzaju hałastra, złożona ze śpiewaków, z mimów, muzyków, tancerzy i tancerek, z poetów, którzy deklamując wiersze myśleli o sestercjach, jakie im za pochwałę wierszy cezarowych spaść mogą, z filozofów-głodomorów odprowadzających chciwymi oczyma podawane potrawy, wreszcie ze słynnych woźniców, sztukmistrzów, cudotwórców, bajarzy, trefnisiów, wreszcie z przeróżnych pasowanych przez modę lub głupotę na jednodniowe znakomitości drapichrustów, między którymi nie brakło i takich, co długimi włosami pokrywali przekłute na znak niewolnictwa uszy.", + "135255": "Słynniejsi zasiadali wprost do stołów, mniejsi służyli do rozrywki w czasie jedzenia, czekając na chwilę, w której służba pozwoli im rzucić się na resztki potraw i napojów. Gości tego rodzaju dostarczali Tygellinus, Watyniusz i Witeliusz, gościom zaś zmuszeni byli nieraz dostarczać odzieży odpowiedniej do pokojów cezara, który zresztą lubił takie towarzystwo czując się w nim nąjswobodniejszym. Zbytek dworu złocił wszystko i wszystko pokrywał blaskiem. Wielcy i mali, potomkowie wielkich rodów i hołota z bruku miejskiego, potężni artyści i liche wyskrobki talentów cisnęli się do pałacu, by nasycić olśnione oczy przepychem, niemal przechodzącym ludzkie pojęcie, i zbliżyć się do rozdawcy wszelkich łask, bogactw i dobra, którego jedno widzimisię mogło wprawdzie poniżyć, ale mogło i wynieść bez miary.", + "135256": "Dnia tego i Ligia miała wziąć udział w podobnej uczcie. Strach, niepewność i oburzenie, niedziwne po nagłym przejściu, walczyły w niej z chęcią oporu. Bała się cezara, bała się ludzi, bała się pałacu, którego gwar odejmował jej przytomność, bała się uczt, o których sromocie słyszała od Aulusa, od Pomponii Grecyny i ich przyjaciół. Będąc młodą dziewczyną nie była jednak nieświadomą, albowiem świadomość złego w owych czasach wcześnie dochodziła nawet do dziecięcych uszu. Wiedziała więc, że w tym pałacu grozi jej zguba, o której zresztą ostrzegała ją w chwili rozstania i Pomponia. Mając jednak duszę młodą, nieobytą z zepsuciem, i wyznając wysoką naukę wszczepioną jej przez przybraną matkę, przyrzekła bronić się od owej zguby: matce, sobie i zarazem temu Boskiemu Nauczycielowi, w którego nie tylko wierzyła, ale którego pokochała swym wpółdziecinnym sercem za słodycz nauki, za gorycz śmierci i za chwałę zmartwychpowstania.", + "135257": "Była też pewna, że teraz już ni Aulus, ni Pomponia Grecyna nie będą odpowiadali za jej postępki, zamyślała więc, czy nie lepiej będzie stawić opór i nie iść na ucztę. Z jednej strony strach i niepokój głośno gadały w jej duszy, z drugiej rodziła się w niej chęć okazania odwagi, wytrwałości, narażenia się na mękę i śmierć. Wszakże Boski Nauczyciel tak kazał. Wszakże sam dał przykład. Wszakże Pomponia opowiadała jej, że gorliwsi między wyznawcami pożądają całą duszą takiej próby i modlą się o nią. I Ligię, gdy jeszcze była w domu Aulusów, opanowywała chwilami podobna żądza. Widziała się męczennicą, z ranami w rękach i stopach, białą jak śniegi, piękną nadziemską pięknością, niesioną przez równie białych aniołów w błękit, i podobnymi widzeniami lubowała się jej wyobraźnia. Było w tym dużo marzeń dziecinnych, ale było i nieco upodobania w samej sobie, które karciła Pomponia. Teraz zaś, gdy opór woli cezara mógł pociągnąć za sobą jakąś okrutną karę i gdy widywane w marzeniach męczarnie mogły się stać rzeczywistością, do pięknych widzeń, do upodobań dołączyła się jeszcze, pomieszana ze strachem, jakaś ciekawość, jak też ją skażą i jaki rodzaj męk dla niej obmyślą.", + "135258": "I tak wahała się jej wpół jeszcze dziecinna dusza na dwie strony. Lecz Akte dowiedziawszy się o tych wahaniach spojrzała na nią z takim zdumieniem, jakby dziewczyna mówiła w gorączce. Okazać opór woli cezara? Narazić się od pierwszej chwili na jego gniew? Na to trzeba chyba być dzieckiem, które nie wie, co mówi. Z własnych oto słów Ligii pokazuje się, że właściwie nie jest ona zakładniczką, ale dziewczyną zapomnianą przez swój naród. Nie broni jej żadne prawo narodów, a gdyby jej nawet broniło, cezar dość jest potężny, by je w chwili gniewu podeptać. Cezarowi spodobało się ją wziąć i odtąd nią rozporządza. Odtąd jest ona na jego woli, nad którą nie masz innej na świecie.", + "135259": "— Tak jest — mówiła dalej — i ja czytałam listy Pawła z Tarsu, i ja wiem, że nad ziemią jest Bóg i jest Syn Boży, który zmartwychwstał, ale na ziemi jest tylko cezar. Pamiętaj o tym, Ligio. Wiem także, że twoja nauka nie pozwala ci być tym, czym ja byłam, i że wam, jak i stoikom, o których opowiadał mi Epiktet, gdy przyjdzie wybór między sromotą a śmiercią, śmierć tylko wybrać wolno. Ale czy możesz zgadnąć, że cię czeka śmierć, nie sromota? Zali nie słyszałaś o córce Sejana, która małym była jeszcze dziewczątkiem, a która z Tyberiuszowego rozkazu musiała dla zachowania prawa, które zabrania karać dziewic śmiercią, przejść przez hańbę przed zgonem! Ligio, Ligio, nie drażnij cezara! Gdy przyjdzie chwila stanowcza, gdy musisz wybierać między hańbą a śmiercią, postąpisz tak, jak ci twoja Prawda wskazuje, ale nie szukaj dobrowolnie zguby i nie drażnij z błahego powodu ziemskiego, a przy tym okrutnego boga.", + "135260": "Akte mówiła z wielką litością i nawet z uniesieniem, a mając z natury wzrok nieco krótki, przysunęła blisko swą słodką twarz do twarzy Ligii, jakby chcąc sprawdzić, jakie jej słowa czynią wrażenie.", + "135261": "Ligia zaś, zarzuciwszy z ufnością dziecka ręce na jej szyję, rzekła:", + "135262": "— Ty dobra jesteś, Akte.", + "135263": "Akte, ujęta pochwałą i ufnością, przycisnęła ją do serca, a następnie uwolniwszy się z ramion dziewczyny odpowiedziała:", + "135264": "— Moje szczęście minęło i radość minęła, ale zła nie jestem.", + "135265": "Po czym jęła chodzić szybkimi krokami po izbie i mówić do siebie jakby z rozpaczą:", + "135266": "— Nie! I on nie był zły. On sam myślał wówczas, że jest dobry, i chciał być dobrym. Ja to wiem najlepiej. To wszystko przyszło później… gdy przestał kochać… To inni uczynili go takim, jak jest — to inni — i Poppea!", + "135267": "Tu rzęsy jej pokryły się łzami. Ligia wodziła za nią czas jakiś swymi błękitnymi oczyma, a wreszcie rzekła:", + "135268": "— Ty go żałujesz, Akte?", + "135269": "— Żałuję! — odpowiedziała głucho Greczynka.", + "135270": "I znów poczęła chodzić ze ściśniętymi jakby z bólu rękoma i twarzą bezradną.", + "135271": "A Ligia pytała nieśmiało dalej:", + "135272": "— Ty go jeszcze kochasz, Akte?", + "135273": "— Kocham…", + "135274": "Po chwili zaś dodała:", + "135275": "— Jego nikt prócz mnie nie kocha…", + "135276": "Nastało milczenie, podczas którego Akte usiłowała odzyskać zmąconą wspomnieniami spokojność, i gdy wreszcie twarz jej przybrała znowu zwykły wyraz cichego smutku, rzekła:", + "135277": "— Mówmy o tobie, Ligio. Nie myśl nawet o tym, by sprzeciwić się cezarowi. To byłoby szaleństwem. Wreszcie uspokój się. Znam dobrze ten dom i sądzę, że ze strony cezara nic ci nie grozi. Gdyby Nero kazał cię porwać dla siebie, nie sprowadzaliby cię na Palatyn. Tu włada Poppea, a Nero, od czasu gdy mu powiła córkę, jest jeszcze bardziej pod jej władzą… Nie. Nero kazał wprawdzie, byś była na uczcie, ale nie widział cię dotąd, nie zapytał o ciebie, więc mu o ciebie nie chodzi. Może odebrał cię Aulusowi i Pomponii tylko przez złość do nich… Do mnie Petroniusz pisał, bym miała nad tobą opiekę, a że pisała, jak wiesz, i Pomponia, więc chyba porozumieli się ze sobą. Może on to uczynił na jej prośbę. Jeśli tak jest, jeśli i on na prośbę Pomponii zaopiekuje się tobą, nic ci nie grozi i kto wie nawet, czy Nero za jego namową nie odeśle cię do Aulusów. Nie wiem, czy Nero zbyt go kocha, ale wiem, że rzadko śmie być przeciwnego z nim zdania.", + "135278": "— Ach Akte! — odpowiedziała Ligia. — Petroniusz był u nas przedtem, nim mnie zabrali, i matka moja była przekonana, iż Nero zażądał wydania mnie z jego namowy.", + "135279": "— To byłoby źle — rzekła Akte.", + "135280": "Lecz zamyśliwszy się przez chwilę, mówiła dalej:", + "135281": "— Może jednak Petroniusz wygadał się tylko przed Neronem przy jakiej wieczerzy, że widział u Aulusów zakładniczkę Ligów, i Nero, który jest zazdrosny o swoją władzę, zażądał cię dlatego, że zakładnicy należą do cezara. On zresztą nie lubi Aulusa i Pomponii… Nie! Nie zdaje mi się, by Petroniusz, gdyby cię chciał odebrać Aulusowi, chwycił się takiego sposobu. Nie wiem, czy Petroniusz jest lepszy od tych, którzy otaczają cezara, ale jest inny… Może wreszcie prócz niego znajdziesz jeszcze kogo, kto by się chciał wstawić za tobą. Czy u Aulusów nie poznałaś kogo z bliskich cezara?", + "135282": "— Widywałam Wespazjana i Tytusa.", + "135283": "— Cezar ich nie lubi.", + "135284": "— I Senekę.", + "135285": "— Dość, by Seneka coś poradził, aby Nero postąpił inaczej.", + "135286": "Jasna twarz Ligii poczęła pokrywać się rumieńcem.", + "135287": "— I Winicjusza…", + "135288": "— Nie znam go.", + "135289": "— To krewny Petroniusza, który wrócił niedawno z Armenii.", + "135290": "— Czy myślisz, że Nero rad go widzi?", + "135291": "— Winicjusza lubią wszyscy.", + "135292": "— I chciałby się wstawić za tobą?", + "135293": "— Tak.", + "135294": "Akte uśmiechnęła się tkliwie i rzekła:", + "135295": "— To go pewnie na uczcie zobaczysz. Być na niej musisz, naprzód dlatego, że musisz… Tylko takie dziecko jak ty mogło pomyśleć inaczej. Po wtóre, jeśli chcesz wrócić do domu Aulusów, znajdziesz sposobność proszenia Petroniusza i Winicjusza, by swoim wpływem wyjednali dla cię prawo powrotu. Gdyby tu byli, obaj powiedzieliby ci to co ja, że szaleństwem i zgubą byłoby próbować oporu. Cezar mógłby wprawdzie nie dostrzec twej nieobecności, lecz gdyby dostrzegł i pomyślał, że śmiałaś się sprzeciwić jego woli, nie byłoby już dla ciebie ratunku. Chodź, Ligio… Czy słyszysz ten gwar w domu? Słońce się zniża i goście już wkrótce zaczną przybywać.", + "135296": "— Masz słuszność, Akte — odpowiedziała Ligia — i pójdę za twoją radą.", + "135297": "Ile w tym postanowieniu było chęci zobaczenia Winicjusza i Petroniusza, ile kobiecej ciekawości, by raz w życiu ujrzeć taką ucztę, a na niej cezara, dwór, słynną Poppeę i inne piękności, i cały ten niesłychany przepych, o którym cuda opowiadano w Rzymie, sama Ligia nie umiała sobie zapewne zdać sprawy. Lecz Akte swoją drogą miała słuszność i dziewczyna czuła to dobrze. Iść było trzeba, więc gdy konieczność i prosty rozum wsparły ukrytą pokusę, przestała się wahać.", + "135298": "Akte zaprowadziła ją wówczas do własnego unctuarium, by ją namaścić i ubrać, a jakkolwiek w domu cezara nie brakło niewolnic i Akte miała ich sporo dla osobistej usługi, jednak przez współczucie dla dziewczyny, której niewinność i piękność chwyciła ją za serce, sama postanowiła ją ubrać, i zaraz pokazało się, że w młodej Greczynce, mimo jej smutku i mimo wczytywania się w listy Pawła z Tarsu, zostało wiele jeszcze dawnej duszy helleńskiej, do której piękność ciała przemawiała silniej niż wszystko inne na świecie. Obnażywszy Ligię, na widok jej kształtów zarazem wiotkich i pełnych, utworzonych jakby z perłowej masy i róży, nie mogła wstrzymać okrzyku podziwienia i odstąpiwszy kilka kroków, patrzyła z zachwytem na tę niezrównaną, wiosenną postać.", + "135299": "— Ligio! — zawołała wreszcie — tyś stokroć piękniejsza od Poppei!", + "135300": "Lecz dziewczyna, wychowana w surowym domu Pomponii, gdzie skromności przestrzegano nawet wówczas, gdy kobiety były same ze sobą, stała — cudna jak cudny sen, harmonijna jak dzieło Praksytelesa lub jak pieśń, ale zmieszana, różowa od wstydu, ze ściśniętymi kolany, z rękoma na piersi i ze spuszczonymi na oczy rzęsami. Wreszcie, podniósłszy nagłym ruchem ramiona, wyjęła szpilki podtrzymujące włosy i w jednej chwili, jednym wstrząśnieniem głowy, okryła się nimi jak płaszczem.", + "135301": "Akte zaś zbliżywszy się i dotykając jej ciemnych splotów, mówiła:", + "135302": "— O, jakie ty masz włosy! Nie posypię ich złotym pudrem, one same przeświecają gdzieniegdzie złotem na skrętach… Ledwie że może tu i ówdzie dodam złotego połysku, lecz lekko, lekko, jakby rozjaśnił je promień… Cudny musi być wasz kraj ligijski, gdzie takie się rodzą dziewczyny.", + "135303": "— Ja go nie pamiętam — odrzekła Ligia. — Ursus tylko mi mówił, że u nas lasy, lasy i lasy.", + "135304": "— A w lasach kwiaty kwitną — mówiła Akte maczając dłonie w wazie pełnej werweny i zwilżając nią włosy Ligii.", + "135305": "Po ukończeniu zaś tej roboty poczęła maścić leciuchno całe jej ciało wonnymi olejkami z Arabii, a następnie przyoblekła je w miękką złotej barwy tunikę bez rękawów, na którą miało przyjść śnieżne peplum. Lecz że przedtem trzeba było uczesać włosy, więc tymczasem owinęła ją w rodzaj obszernej szaty, zwanej synthesis, i usadziwszy na krześle, oddała ją na chwilę w ręce niewolnic, by czuwać z daleka nad czesaniem. Dwie niewolnice poczęły nakładać jednocześnie na nóżki Ligii białe, haftowane purpurą trzewiki, przypasując je na krzyż złotymi taśmami do alabastrowych kostek. Gdy wreszcie czesanie było skończone, ułożono na niej peplum w prześliczne lekkie fałdy, po czym Akte, zapiąwszy jej perły na szyi i dotknąwszy włosów na skrętach złocistym pyłem, sama kazała się przybierać, wodząc przez cały czas zachwyconymi oczyma za Ligią.", + "135306": "Lecz wnet była gotowa, a gdy przed główną bramą pierwsze dopiero zaczęły ukazywać się lektyki, weszły obie do bocznego kryptoportyku, z którego widać było główną bramę, wewnętrzne galerie i dziedziniec otoczony kolumnadą z numidyjskiego marmuru.", + "135307": "Stopniowo coraz więcej ludzi przechodziło pod wyniosłym łukiem bramy, nad którą wspaniała kwadryga Lizyppa zdawała się unosić w powietrzu Apollina i Dianę. Oczy Ligii uderzył pyszny widok, o którym skromny dom Aulusa nie mógł jej dać najmniejszego pojęcia. Była to chwila zachodu słońca i ostatnie jego promienie padały na żółty numidyjski marmur kolumn, który w tych blaskach świecił jak złoto i zarazem mienił się na różowo. Wśród kolumn, obok białych posągów Danaid i innych, przedstawiających bogów lub bohaterów, przepływały tłumy ludzi, mężczyzn i kobiet, podobnych również do posągów, bo udrapowanych w togi, peplumy i stole spływające z wdziękiem ku ziemi miękkimi fałdami, na których dogasały blaski zachodzącego słońca. Olbrzymi Herkules, z głową jeszcze w świetle, od piersi pogrążon już w cieniu rzucanym przez kolumnę, spoglądał z góry na ów tłum. Akte pokazywała Ligii senatorów w szeroko obramowanych togach, w barwnych tunikach i z półksiężycami na obuwiu, i rycerzy, i słynnych artystów, i rzymskie panie przybrane w sposób rzymski, to grecki, to w fantastyczne wschodnie stroje, z włosami upiętymi w wieże, w piramidy lub zaczesane na wzór posągów bogiń nisko przy głowie, a strojne w kwiaty. Wielu mężczyzn i wiele kobiet nazywała Akte po imieniu, dodając do imion krótkie i nieraz straszne historie, przejmujące Ligię strachem, podziwem, zdumieniem. Był to dla niej świat dziwny, którego pięknością napawały się jej oczy, ale którego przeciwieństw nie umiał pojąć jej dziewczęcy rozum. W tych zorzach na niebie, w tych szeregach nieruchomych kolumn, ginących w głębi, i w tych ludziach, podobnych do posągów, był jakiś wielki spokój; zdawało się, że wśród owych prostolinijnych marmurów powinni żyć jacyś próżni trosk, ukojeni i szczęśliwi półbogowie, tymczasem cichy głos Akte odkrywał raz po raz coraz inną, straszną tajemnicę i tego pałacu, i tych ludzi. Oto tam z dala widać kryptoportyk, na którego kolumnach i podłodze czerwienią się jeszcze krwawe plamy krwi, którą obluzgał białe marmury Kaligula, gdy padł pod nożem Kasjusza Cherei; tam zamordowano jego żonę, tam dziecko rozbito o kamienie; tam pod tym skrzydłem jest podziemie, w którym gryzł ręce z głodu młodszy Drusus; tam otruto starszego, tam wił się ze strachu Gemellus, tam z konwulsji Klaudiusz, tam Germanik. Wszędy te ściany słyszały jęki i chrapanie konających, a ci ludzie, którzy śpieszą teraz na ucztę w togach, w barwnych tunikach, w kwiatach i klejnotach, to może jutrzejsi skazańcy; może na niejednej twarzy uśmiech pokrywa strach, niepokój, niepewność jutra; może gorączka, chciwość, zazdrość wżerają się w tej chwili w serca tych na pozór beztroskich, uwieńczonych półbogów. Spłoszone myśli Ligii nie mogły nadążyć za słowami Akte i gdy ów cudny świat przyciągał z coraz większą siłą jej oczy, serce ścisnęło się w niej przestrachem, a w duszy zerwała się nagle niewypowiedziana i niezmierna tęsknota za kochaną Pomponią Grecyną i za spokojnym domem Aulusów, w którym panowała miłość, nie zbrodnia.", + "135308": "Tymczasem od Vicus Apollinis napływały coraz nowe fale gości. Zza bramy dochodził gwar i okrzyki klientów odprowadzających swych patronów. Dziedziniec i kolumnady zaroiły się od mnóstwa cezarowych niewolników, niewolnic, małych pacholąt i pretoriańskich żołnierzy utrzymujących straż w pałacu. Gdzieniegdzie między białymi lub smagłymi twarzami zaczerniała twarz Numida w pierzastym hełmie i z wielkimi złocistymi kółkami w uszach. Niesiono lutnie, cytry, pęki sztucznie wyhodowanych, mimo późnej jesieni, kwiatów, lampy ręczne srebrne, złote i miedziane. Coraz głośniejszy szmer rozmów mieszał się z pluskiem fontanny, której różowe od wieczornych blasków warkocze, spadając z wysoka na marmury, rozbijały się na nich jakby z łkaniem.", + "135309": "Akte przestała opowiadać, lecz Ligia patrzyła ciągle, jakby wypatrując kogoś w tłumach. I nagle twarz jej pokryła się rumieńcem. Spomiędzy kolumn wysunęli się Winicjusz i Petroniusz i szli ku wielkiemu triclinium, piękni, spokojni, podobni w swoich togach do białych bogów. Ligii, gdy wśród obcych ludzi ujrzała te dwie znajome i przyjazne twarze, a zwłaszcza gdy ujrzała Winicjusza, zdawało się, że wielki ciężar spadł z jej serca. Uczuła się mniej samotną. Ta niezmierna tęsknota za Pomponią i domem Aulusów, która zerwała się w niej przed chwilą, przestała nagle być dotkliwą. Pokusa widzenia Winicjusza i rozmowy z nim zgłuszyła inne głosy. Próżno przypominała sobie wszystko złe, które słyszała o domu cezara, i słowa Akte, i przestrogi Pomponii. Mimo tych słów i przestróg poczuła nagle, że na tej uczcie nie tylko być musi, ale chce: na myśl, że za chwilę usłyszy ten miły i upodobany głos, który jej mówił o miłości i o szczęściu godnym bogów i który brzmiał dotąd w jej uszach jak pieśń, chwyciła ją wprost radość.", + "135310": "Lecz nagle zlękła się tej radości. Wydało jej się, że w tej chwili zdradza i tę czystą naukę, w jakiej ją wychowano, i Pomponię, i siebie samą. Inna rzecz jest iść pod przymusem, a inna radować się taką koniecznością. Uczuła się winną, niegodną i zgubioną. Porwała ją rozpacz i chciało jej się płakać. Gdyby była sama, byłaby klękła i poczęła się bić w piersi, powtarzając: moja wina, moja wina! Akte, wziąwszy teraz jej rękę, wiodła ją przez wewnętrzne pokoje do wielkiego triclinium, w którym miała odbywać się uczta, a jej ćmiło się w oczach, szumiało od wewnętrznych wzruszeń w uszach i bicie serca tamowało jej oddech. Jak przez sen ujrzała tysiące lamp migoczących i na stołach, i na ścianach, jak przez sen usłyszała okrzyk, którym witano cezara, jak przez mgłę dojrzała jego samego. Okrzyk zgłuszył ją, blask olśnił, odurzyły wonie i straciwszy resztę przytomności, zaledwie mogła rozeznać Akte, która umieściwszy ją przy stole, sama zajęła miejsce obok.", + "135311": "Lecz po chwili niski, znajomy głos ozwał się z drugiej strony:", + "135312": "— Bądź pozdrowiona, najpiękniejsza z dziewic na ziemi i z gwiazd na niebie! Bądź pozdrowiona, boska Kallino!", + "135313": "Ligia, oprzytomniawszy nieco, spojrzała: obok niej spoczywał Winicjusz.", + "135314": "Był bez togi, albowiem wygoda i zwyczaj nakazywały zrzucać togi do uczty. Ciało okrywała mu tylko szkarłatna tunika bez rękawów, wyszyta w srebrne palmy. Ramiona miał nagie, ozdobione obyczajem wschodnim dwoma szerokimi złotymi naramiennikami upiętymi powyżej łokci, niżej starannie oczyszczone z włosów, gładkie, lecz zbyt muskularne, prawdziwe ramiona żołnierza, stworzone do miecza i tarczy. Na głowie nosił wieniec z róż. Ze swymi zrośniętymi nad nosem brwiami, z przepysznymi oczyma i smagłą cerą był jakby uosobieniem młodości i siły. Ligii wydał się tak piękny, że jakkolwiek pierwsze jej odurzenie już przeszło, zaledwie zdołała odpowiedzieć:", + "135315": "— Bądź pozdrowiony, Marku…", + "135316": "On zaś mówił:", + "135317": "— Szczęśliwe oczy moje, które cię widzą; szczęśliwe uszy, które słyszały twój głos, milszy mi od głosu fletni i cytr. Gdyby mi kazano wybierać, kto ma spoczywać przy mnie na tej uczcie, czy ty, Ligio, czy Wenus, wybrałbym ciebie, o boska!", + "135318": "I począł patrzeć na nią, jakby chciał nasycić się jej widokiem, i palił ją oczyma. Wzrok jego ześlizgiwał się z jej twarzy na szyję i obnażone ramiona, pieścił jej śliczne kształty, lubował się nią, ogarniał ją, pochłaniał, lecz obok żądzy świeciło w nim szczęście i rozmiłowanie, i zachwyt bez granic.", + "135319": "— Wiedziałem, że cię zobaczę w domu cezara — mówił dalej — a jednak gdym cię ujrzał, całą duszą moją wstrząsnęła taka radość, jakby mnie całkiem niespodziane szczęście spotkało.", + "135320": "Ligia oprzytomniawszy i czując, że w tym tłumie i w tym domu jest on jedyną bliską jej istotą, poczęła mówić z nim i wypytywać go o wszystko, co było dla niej niezrozumiałe i co przejmowało ją strachem. Skąd wiedział, że ją znajdzie w domu cezara, i dlaczego ona tu jest? Dlaczego cezar odebrał ją Pomponii? Ona się tu boi i chce do niej powrócić. Umarłaby z tęsknoty i niepokoju, gdyby nie nadzieja, że Petroniusz i on wstawią się za nią do cezara.", + "135321": "Winicjusz tłumaczył jej, iż o jej porwaniu dowiedział się od samego Aulusa. Dlaczego ona tu jest, nie wie. Cezar nikomu nie zdaje sprawy ze swoich rozporządzeń i rozkazów. Jednakże niechaj się nie boi. Oto on, Winicjusz, jest przy niej i pozostanie przy niej. Wolałby stracić oczy niż jej nie widzieć, wolałby stracić życie niż ją opuścić. Ona jest jego duszą, więc będzie jej strzegł jak własnej duszy. Zbuduje jej u siebie w domu ołtarz jak swemu bóstwu, na którym będzie ofiarowywał mirrę i aloes, a wiosną sasanki i kwiat jabłoni… A skoro się boi domu cezara, więc jej przyrzeka, że w domu tym nie pozostanie.", + "135322": "A jakkolwiek mówił wykrętnie i chwilami zmyślał, w głosie jego czuć było prawdę, ponieważ uczucia jego były prawdziwe. Ogarniała go także szczera litość i słowa jej wnikały mu do duszy tak, że gdy zaczęła dziękować i zapewniać go, że Pomponia pokocha go za jego dobroć, a ona sama będzie mu całe życie wdzięczna, nie mógł opanować wzruszenia i zdawało mu się, że nigdy w życiu nie potrafi się oprzeć jej prośbie. Serce poczęło w nim topnieć. Piękność jej upajała jego zmysły i pragnął jej, lecz zarazem czuł, że jest mu bardzo droga i że naprawdę mógłby ją wielbić jak bóstwo; czuł również niepohamowaną potrzebę mówienia o jej piękności i o swym dla niej uwielbieniu, że zaś gwar przy uczcie wzmagał się, więc przysunąwszy się bliżej, począł jej szeptać wyrazy dobre, słodkie, płynące z głębi duszy, dźwięczne jak muzyka, a upajające jak wino.", + "135323": "I upajał ją. Wśród tych obcych, którzy ją otaczali, wydawał jej się coraz bliższym, coraz milszym i zupełnie pewnym, i całą duszą oddanym. Uspokoił ją, obiecał wyrwać z domu cezara, obiecał, że jej nie opuści i że będzie jej służył. Prócz tego przedtem u Aulusów rozmawiał z nią tylko ogólnie o miłości i o szczęściu, jakie ona dać może, teraz zaś mówił już wprost, że ją kocha, że mu jest najmilszą i najdroższą. Ligia po raz pierwszy słyszała takie słowa z męskich ust i w miarę jak słuchała, zdawało się jej, że coś budzi się w niej jak ze snu, że ogarnia ją jakieś szczęście, w którym niezmierna radość miesza się z niezmiernym niepokojem. Policzki jej poczęły pałać, serce bić, usta rozchyliły się jakby z podziwu. Brał ją strach, że takich rzeczy słucha, a nie chciałaby za nic w świecie uronić jednego słowa. Chwilami spuszczała oczy, to znów podnosiła na Winicjusza wzrok świetlisty, bojaźliwy i zarazem pytający, jakby pragnęła mu powiedzieć: „Mów dalej!” Gwar, muzyka, woń kwiatów i woń arabskich kadzideł poczęły ją znów odurzać. W Rzymie było zwyczajem spoczywać przy ucztach, lecz w domu Ligia zajmowała miejsce między Pomponią i małym Aulusem, teraz zaś spoczywał obok niej Winicjusz, młody, ogromny, rozkochany, pałający, ona zaś czując żar, który od niego bił, doznawała zarazem wstydu i rozkoszy. Ogarniała ją jakaś słodka niemoc, jakaś omdlałość i zapomnienie, jakby ją morzył sen.", + "135324": "Lecz bliskość jej poczęła działać i na niego. Twarz mu zbladła. Nozdrza rozdęły mu się jak u wschodniego konia. Widać i jego serce biło pod szkarłatną tuniką niezwykłym tętnem, bo oddech jego stał się krótki, a wyrazy rwały mu się w ustach. I on po raz pierwszy był tak tuż przy niej. Myśli poczęły mu się mącić; w żyłach czuł płomień, który próżno chciał ugasić winem. Nie wino jeszcze, ale jej cudna twarz, jej nagie ręce, jej dziewczęca pierś, falująca pod złotą tuniką, i jej postać, ukryta w białych fałdach peplum, upajały go coraz więcej. Wreszcie objął jej rękę powyżej kostki, jak to raz już uczynił w domu Aulusów, i ciągnąc ją ku sobie, począł szeptać drżącymi wargami:", + "135325": "— Ja ciebie kocham, Kallino… boska moja!…", + "135326": "— Marku, puść mnie — rzekła Ligia.", + "135327": "On zaś mówił dalej z oczyma zaszłymi mgłą:", + "135328": "— Boska moja! Kochaj mnie…", + "135329": "Lecz w tej chwili ozwał się głos Akte, która spoczywała z drugiej strony Ligii:", + "135330": "— Cezar patrzy na was.", + "135331": "Winicjusza porwał nagły gniew i na cezara, i na Akte. Oto słowa jej rozproszyły czar upojenia. Młodemu człowiekowi nawet przyjazny głos wydałby się w takiej chwili natrętnym, sądził zaś, że Akte pragnie umyślnie przeszkodzić jego rozmowie z Ligią.", + "135332": "Więc podniósłszy głowę i spojrzawszy na młodą wyzwolenicę poprzez ramiona Ligii, rzekł ze złością:", + "135333": "— Minął czas, Akte, gdyś na ucztach spoczywała obok cezara, i mówią, że ci grozi ślepota, więc jakże możesz go dojrzeć?", + "135334": "A ona odpowiedziała jakby ze smutkiem:", + "135335": "— Widzę go jednak… On także ma krótki wzrok i patrzy na was przez szmaragd.", + "135336": "Wszystko, co czynił Nero, wzbudzało czujność nawet w jego najbliższych, więc Winicjusz zaniepokoił się, ochłonął — i począł spoglądać nieznacznie w stronę cezara. Ligia, która na początku uczty widziała go ze zmieszania jak przez mgłę, a potem, pochłonięta przez obecność i rozmowę Winicjusza, nie patrzyła nań wcale, teraz zwróciła także ku niemu zarazem ciekawe i przestraszone oczy.", + "135337": "Akte mówiła prawdę. Cezar pochylony nad stołem i zmrużywszy jedno oko, a trzymając palcami przy drugim okrągły, wypolerowany szmaragd, którym stale się posługiwał, patrzył na nich. Na chwilę wzrok jego spotkał się z oczyma Ligii i serce dziewczyny ścisnęło się przerażeniem. Gdy, dzieckiem jeszcze, bywała w wiejskiej sycylijskiej posiadłości Aulusów, stara niewolnica egipska opowiadała jej o smokach zamieszkujących czeluści gór, i otóż teraz wydało jej się, że nagle spojrzało na nią zielonawe oko takiego smoka. Dłonią chwyciła rękę Winicjusza, jak dziecko, które się boi, a do głowy poczęły jej się cisnąć bezładne i szybkie wrażenia. Więc to był on? Ten straszny i wszechmocny? Nie widziała go dotąd nigdy, a myślała, że wygląda inaczej. Wyobrażała sobie jakieś okropne oblicze ze skamieniałą w rysach złością, tymczasem ujrzała wielką, osadzoną na grubym karku głowę, straszną wprawdzie, ale niemal śmieszną, albowiem podobną z daleka do głowy dziecka. Tunika ametystowej barwy, zabronionej zwykłym śmiertelnikom, rzucała sinawy odblask na jego szeroką krótką twarz. Włosy miał ciemne, utrefione modą zaprowadzoną przez Othona, w cztery rzędy pukli. Brody nie nosił, gdyż przed niedawnym czasem poświęcił ją Jowiszowi, za co cały Rzym składał mu dziękczynienie, jakkolwiek po cichu szeptano sobie, iż poświęcił ją dlatego, że jak wszyscy z jego rodziny zarastał na czerwono. W jego silnie występującym nad brwiami czole było jednak coś olimpijskiego. W ściągniętych brwiach znać było świadomość wszechmocy; lecz pod tym czołem półboga mieściła się twarz małpy, pijaka i komedianta, próżna, pełna zmiennych żądz, zalana mimo młodego wieku tłuszczem, a jednak chorobliwa i plugawa. Ligii wydał się wrogim, lecz przede wszystkim ohydnym.", + "135338": "Po chwili położył szmaragd i przestał patrzeć na nią. Wówczas ujrzała jego wypukłe, niebieskie oczy, mrużące się pod nadmiarem światła, szkliste, bez myśli, podobne do oczu umarłych.", + "135339": "On zaś zwróciwszy się do Petroniusza rzekł:", + "135340": "— Czy to jest owa zakładniczka, w której się kocha Winicjusz?", + "135341": "— To ona — rzekł Petroniusz.", + "135342": "— Jak się nazywa jej naród?", + "135343": "— Ligowie.", + "135344": "— Winicjusz uważa ją za piękną?", + "135345": "— Przybierz w niewieście peplum spróchniały pień oliwny, a Winicjusz uzna go za piękny. Ale na twoim obliczu, o znawco niezrównany, czytam już wyrok na nią! Nie potrzebujesz go ogłaszać! Tak jest! Za sucha! Chuderlawa, istna makówka na cienkiej łodydze, a ty, boski esteto, cenisz w kobiecie łodygę, i po trzykroć, po czterykroć masz słuszność! Sama twarz nic nie znaczy. Jam dużo skorzystał przy tobie, ale tak pewnego rzutu oka nie mam jeszcze… I gotówem oto się założyć z Tuliuszem Senecjonem o jego kochankę, że jakkolwiek przy uczcie, gdy wszyscy leżą, trudno o całej postaci wyrokować, ty jużeś sobie powiedział: „Za wąska w biodrach.”", + "135346": "— Za wąska w biodrach — odrzekł przymykając oczy Nero.", + "135347": "Na ustach Petroniusza pojawił się ledwo dostrzegalny uśmiech, zaś Tuliusz Senecjo, który był zajęty aż do tej chwili rozmową z Westynusem, a raczej przedrwiwaniem snów, w które Westynus wierzył, zwrócił się do Petroniusza i chociaż nie miał najmniejszego pojęcia, o co chodzi, rzekł:", + "135348": "— Mylisz się! Ja trzymam z cezarem.", + "135349": "— Dobrze — odparł Petroniusz. — Dowodziłem właśnie, że masz szczyptę rozumu, cezar zaś twierdzi, iż jesteś osłem bez domieszki.", + "135350": "— Habet! — rzekł Nero śmiejąc się i zwracając w dół wielki palec ręki, jak to czyniło się w cyrkach na znak, że gladiator otrzymał cios i ma być dobity.", + "135351": "A Westynus sądząc, że mowa ciągle o snach, zawołał:", + "135352": "— A ja wierzę w sny i Seneka mówił mi kiedyś, że wierzy także.", + "135353": "— Ostatniej nocy śniło mi się, żem została westalką — rzekła przechylając się przez stół Kalwia Kryspinilla.", + "135354": "Na to Nero począł bić w dłonie, inni poszli za jego przykładem i przez chwilę naokół rozlegały się oklaski, albowiem Kryspinilla, kilkakrotna rozwódka, znana była ze swej bajecznej rozpusty w całym Rzymie.", + "135355": "Lecz ona nie zmieszawszy się bynajmniej rzekła:", + "135356": "— I cóż! Wszystkie one stare i brzydkie. Jedna Rubria do ludzi podobna, a tak byłoby nas dwie, chociaż i Rubria dostaje latem piegów.", + "135357": "— Pozwól jednak, przeczysta Kalwio — rzekł Petroniusz — iż westalką mogłaś zostać chyba przez sen.", + "135358": "— A gdyby cezar kazał?", + "135359": "— Uwierzyłbym, że sprawdzają się sny nawet najdziwaczniejsze.", + "135360": "— Bo się sprawdzają — rzekł Westynus. — Rozumiem ludzi, którzy nie wierzą w bogów, ale jak można nie wierzyć w sny?", + "135361": "— A wróżby? — spytał Nero. — Wróżono mi niegdyś, że Rzym przestanie istnieć, a ja będę panował nad całym Wschodem.", + "135362": "— Wróżby i sny to się ze sobą łączy — mówił Westynus. — Raz jeden prokonsul, wielki niedowiarek, posłał do świątyni Mopsusa niewolnika z opieczętowanym listem, którego nie pozwolił otwierać, by sprawdzić, czy bożek potrafi odpowiedzieć na pytanie w liście zawarte. Niewolnik przespał noc w świątyni, by mieć sen wróżebny, po czym wrócił i rzekł tak: „Śnił mi się młodzian, jasny jak słońce, który rzekł mi jeden tylko wyraz: »czarnego«.” Prokonsul usłyszawszy to zbladł i zwracając się do swych gości, równych mu niedowiarków, powiedział: „Czy wiecie, co było w liście?”", + "135363": "Tu Westynus przerwał i podniósłszy czaszę z winem począł pić.", + "135364": "— Co było w liście? — spytał Senecjo.", + "135365": "— W liście było pytanie: „Jakiego byka mam ofiarować: białego czy czarnego?”", + "135366": "Lecz zajęcie wzbudzone opowiadaniem przerwał Witeliusz, który, przyszedłszy już podpity na ucztę, wybuchnął nagle, bez żadnego powodu, bezmyślnym śmiechem.", + "135367": "— Z czego ta beczka łoju śmieje się? — spytał Nero.", + "135368": "— Śmiech odróżnia ludzi od zwierząt — rzekł Petroniusz — a on nie ma innego dowodu, że nie jest wieprzem.", + "135369": "Witeliusz zaś urwał wpół śmiechu i cmokając świecącymi od sosów i tłuszczów wargami, począł spoglądać na obecnych z takim zdumieniem, jakby ich nigdy przedtem nie widział.", + "135370": "Następnie podniósł swą podobną do poduszki dłoń i rzekł ochrypłym głosem:", + "135371": "— Spadł mi z palca rycerski pierścień po ojcu.", + "135372": "— Który był szewcem — dodał Nero.", + "135373": "Lecz Witeliusz wybuchnął znowu niespodzianym śmiechem i począł szukać pierścienia w peplum Kalwii Kryspinilli.", + "135374": "Na to Watyniusz jął udawać okrzyki przestraszonej kobiety, Nigidia zaś, przyjaciółka Kalwii, młoda wdowa z twarzą dziecka, a oczyma nierządnicy, rzekła w głos:", + "135375": "— Szuka, czego nie zgubił.", + "135376": "— I co mu się na nic nie przyda, choćby znalazł — dokończył poeta Lukan.", + "135377": "Uczta stawała się weselszą. Tłumy niewolników roznosiły coraz nowe dania; z wielkich waz, napełnionych śniegiem i okręconych bluszczem, wydobywano co chwila mniejsze kratery z licznymi gatunkami win. Wszyscy pili obficie. Z pułapu na stół i na biesiadników spadały raz wraz róże.", + "135378": "Petroniusz począł jednak prosić Nerona, by nim goście się popiją, uszlachetnił ucztę swym śpiewem. Chór głosów poparł jego słowa, ale Nero począł się wzbraniać. Nie o samą odwagę chodzi, chociaż brak mu jej zawsze… Bogowie wiedzą, ile go kosztują wszelkie popisy… Nie uchyla się wprawdzie od nich, boć trzeba coś uczynić dla sztuki, i zresztą, jeśli Apollo obdarzył go pewnym głosem, to darów bożych nie godzi się marnować. Rozumie nawet, że jest to jego obowiązkiem względem państwa. Ale dziś jest naprawdę zachrypnięty. W nocy położył sobie ołowiane ciężarki na piersiach, ale i to nie pomogło… Myśli nawet jechać do Ancjum, by odetchnąć morskim powietrzem.", + "135379": "Lecz Lukan począł go zaklinać w imię sztuki i ludzkości. Wszyscy wiedzą, że boski poeta i śpiewak ułożył nowy hymn do Wenus, wobec którego Lukrecjuszowy jest skomleniem rocznego wilczęcia. Niechże ta uczta będzie prawdziwą ucztą. Władca tak dobry nie powinien zadawać takich mąk swym poddanym: „Nie bądź okrutnikiem, cezarze!”", + "135380": "— Nie bądź okrutnikiem! — powtórzyli wszyscy siedzący bliżej.", + "135381": "Nero rozłożył ręce na znak, że musi ustąpić. Wówczas wszystkie twarze ubrały się w wyraz wdzięczności, a wszystkie oczy zwróciły się ku niemu. Lecz on kazał jeszcze przedtem oznajmić Poppei, że będzie śpiewał, obecnym zaś oświadczył, że nie przyszła ona na ucztę, bo nie czuła się zdrową, ponieważ jednak żadne lekarstwo nie sprawia jej takiej ulgi jak jego śpiew, przeto żal by mu było pozbawić ją sposobności.", + "135382": "Jakoż Poppea nadeszła niebawem. Władała ona dotąd Neronem jak poddanym, wiedziała jednak, że gdy chodziło o jego miłość własną jako śpiewaka, woźnicy lub poety, niebezpiecznie byłoby ją zadrażnić. Weszła więc, piękna jak bóstwo, przybrana równie jak Nero w ametystowej barwy szatę i w naszyjnik z olbrzymich pereł, złupiony niegdyś na Masynissie, złotowłosa, słodka i jakkolwiek po dwóch mężach rozwódka, z twarzą i wejrzeniem dziewicy.", + "135383": "Witano ją okrzykami i mianem „boskiej Augusty”. Ligia nigdy w życiu nie widziała nic równie pięknego, i oczom własnym nie chciało jej się wierzyć, albowiem wiadomo jej było, że Poppea Sabina jest jedną z najniegodziwszych w świecie kobiet. Wiedziała od Pomponii, że ona doprowadziła cezara do zamordowania matki i żony, znała ją z opowieści Aulusowych gości i służby; słyszała, że jej to posągi obalano po nocach w mieście; słyszała o napisach, których sprawców skazywano na najcięższe kary, a które jednak zjawiały się każdego rana na murach miasta. Tymczasem teraz na widok tej osławionej Poppei, uważanej przez wyznawców Chrystusa za wcielenie zła i zbrodni, wydało jej się, że tak mogli wyglądać aniołowie lub jakieś duchy niebiańskie. Po prostu nie umiała od niej oderwać oczu, a z ust mimo woli wyrwało się jej pytanie:", + "135384": "— Ach, Marku, czy to być może?…", + "135385": "On zaś, podniecony winem i jakby zniecierpliwiony, że tyle rzeczy rozpraszało jej uwagę i odrywało ją od niego i jego słów, mówił:", + "135386": "— Tak, ona piękna, aleś ty stokroć piękniejsza. Ty się nie znasz, inaczej zakochałabyś się w sobie jak Narcyz… Ona się kąpie w mleku oślic, a ciebie chyba Wenus wykąpała we własnym. Ty się nie znasz, ocelle mi! Nie patrz na nią. Zwróć oczy ku mnie, ocelle mi!… Dotknij ustami tej kruży wina, a potem ja oprę na tym samym miejscu moje…", + "135387": "I przysuwał się coraz bliżej, a ona poczęła się cofać ku Akte. Ale w tej chwili nakazano ciszę, albowiem cezar powstał. Śpiewak Diodor podał mu lutnię z rodzaju zwanych delta, drugi, Terpnos, który miał mu towarzyszyć w graniu, zbliżył się z instrumentem zwanym nablium, Nero zaś, oparłszy deltę o stół, wzniósł oczy w górę i przez chwilę w triclinium zapanowała cisza przerywana tylko szmerem, jaki wydawały spadające wciąż z pułapu róże.", + "135388": "Po czym jął śpiewać, a raczej mówić śpiewnie i rytmicznie, przy odgłosie dwóch lutni, swój hymn do Wenus. Ani głos, lubo nieco przyćmiony, ani wiersz nie były złe, tak że biedną Ligię znowu opanowały wyrzuty sumienia, albowiem hymn, jakkolwiek sławiący nieczystą pogańską Wenus, wydał się jej aż nadto piękny, a i sam cezar, ze swoim wieńcem laurowym na czole i wzniesionymi oczyma, wspanialszym, daleko mniej strasznym i mniej ohydnym niż na początku uczty.", + "135389": "Lecz biesiadnicy ozwali się grzmotem oklasów. Wołania: „O, głosie niebiański!”, rozległy się naokół; niektóre z kobiet, podniósłszy dłonie w górę, pozostały tak na znak zachwytu nawet po skończeniu śpiewu, inne obcierały załzawione oczy; w całej sali zawrzało jak w ulu. Poppea, schyliwszy swą złotowłosą główkę, podniosła do ust rękę Nerona i trzymała ją długo w milczeniu, młody zaś Pitagoras, Grek przecudnej urody, ten sam, z którym później na wpół już obłąkany Nero kazał sobie dać ślub flaminom z zachowaniem wszelkich obrzędów, ukląkł teraz u jego nóg.", + "135390": "Lecz Nero patrzył pilnie na Petroniusza, którego pochwały przede wszystkim były mu zawsze pożądane, ów zaś rzekł:", + "135391": "— Jeśli chodzi o muzykę, Orfeusz musi być w tej chwili tak żółty z zazdrości, jak tu obecny Lukan, a co do wierszy, żałuję, że nie są gorsze, bo może bym znalazł wówczas odpowiednie na ich pochwałę słowa.", + "135392": "Lecz Lukan nie wziął mu za złe wzmianki o zazdrości, owszem, spojrzał na niego z wdzięcznością i udając zły humor począł mruczeć:", + "135393": "— Przeklęte Fatum, które kazało mi żyć współcześnie z takim poetą. Miałby człek miejsce w pamięci ludzkiej i na Parnasie, a tak zgaśnie jak kaganek przy słońcu.", + "135394": "Petroniusz jednak, który miał pamięć zadziwiającą, począł powtarzać ustępy z hymnu, cytować pojedyncze wiersze, podnosić i rozbierać piękniejsze wyrażenia. Lukan, zapomniawszy niby o zazdrości wobec uroku poezji, dołączył do jego słów swoje zachwyty. Na twarzy Nerona odbiła się rozkosz i bezdenna próżność, nie tylko granicząca z głupotą, lecz zupełnie jej równa. Sam podsuwał im wiersze, które uważał za najpiękniejsze, a wreszcie jął pocieszać Lukana i mówić mu, by nie tracił odwagi, bo jakkolwiek czym się kto urodzi, tym jest, jednakże cześć, jaką ludzie oddają Jowiszowi, nie wyłącza czci innych bogów.", + "135395": "Po czym wstał, by odprowadzić Poppeę, która będąc istotnie niezdrową pragnęła odejść. Wszelako biesiadnikom, którzy pozostali, rozkazał zająć znów miejsca i zapowiedział, że wróci. Jakoż wrócił po chwili, by odurzać się dymem kadzideł i patrzeć na dalsze widowiska, jakie on sam, Petroniusz lub Tygellinus przygotowali na ucztę.", + "135396": "Czytano znów wiersze lub słuchano dialogów, w których dziwactwo zastępowało dowcip. Za czym słynny mima, Parys, przedstawiał przygody Iony, córki Inacha. Gościom, a zwłaszcza Ligii, nieprzywykłej do podobnych widowisk, wydało się, że widzą cuda i czary. Parys ruchami rąk i ciała umiał wyrażać rzeczy na pozór do wyrażenia w tańcu niemożliwe. Dłonie jego zamąciły powietrze, tworząc chmurę świetlistą, żywą, pełną drgań, lubieżną, otaczającą na wpół omdlały dziewiczy kształt, wstrząsany spazmem rozkoszy. Był to obraz, nie taniec, obraz jasny, odsłaniający tajnie miłości, czarowny i bezwstydny, a gdy po jego ukończeniu weszli korybanci i rozpoczęli z syryjskimi dziewczętami, przy odgłosie cytr, fletni, cymbałów i bębenków, taniec bachiczny, pełen dzikich wrzasków i dzikszej jeszcze rozpusty, Ligii wydało się, że spali ją żywy ogień, że piorun powinien uderzyć w ten dom lub pułap zapaść się na głowy biesiadników.", + "135397": "Lecz ze złotego niewodu upiętego pod pułapem padały tylko róże, a natomiast na wpół pijany już Winicjusz mówił jej:", + "135398": "— Widziałem cię w domu Aulusów przy fontannie i pokochałem cię. Był świt i myślałaś, że nikt nie patrzy, a jam cię widział… I widzę cię taką dotąd, chociaż kryje mi cię to peplum. Zrzuć peplum jak Kryspinilla. Widzisz! Bogowie i ludzie szukają miłości. Nie ma prócz niej nic w świecie! Oprzyj mi głowę na piersiach i zmruż oczy.", + "135399": "A jej tętna biły ciężko w skroniach i rękach. Ogarniało ją wrażenie, że leci w jakąś przepaść, a ten Winicjusz, który przedtem wydawał jej się tak bliskim i pewnym, zamiast ratować, ciągnie ją do niej. I uczuła do niego żal. Poczęła się znów bać i tej uczty, i jego, i siebie samej. Jakiś głos, podobny do głosu Pomponii, wołał jeszcze w jej duszy: „Ligio, ratuj się!”, ale coś mówiło jej także, że już za późno i że kogo obwiał podobny płomień, kto to wszystko, co działo się na tej uczcie, widział, w kim serce tak biło, jak biło w niej, gdy słuchała słów Winicjusza, i kogo przejmował taki dreszcz, jaki przejmował ją, gdy on przybliżał się do niej, ten jest już zgubiony bez ratunku. Czyniło jej się słabo. Chwilami zdawało jej się, że zemdleje, a potem stanie się coś strasznego. Wiedziała, że pod groźbą gniewu cezara nie wolno nikomu wstać, póki nie wstanie cezar, ale choćby i tak nie było, nie miałaby już na to sił.", + "135400": "Tymczasem do końca uczty było daleko. Niewolnicy przynosili jeszcze nowe dania i ustawicznie napełniali kruże winem, a przed stołem, ustawionym w otwartą z jednej strony klamrę, zjawili się dwaj atleci, by dać gościom widok zapasów.", + "135401": "I wnet poczęli się zmagać. Potężne, świecące od oliwy ciała utworzyły jedną bryłę, kości ich chrzęściały w żelaznych ramionach, z zaciśniętych szczęk wydobywał się zgrzyt złowrogi. Chwilami słychać było szybkie, głuche uderzenia ich stóp o przytrząśniętą szafranem podłogę, to znów stawali nieruchomie, cichli i widzom wydawało się, że mają przed sobą grupę wykutą z kamienia. Oczy Rzymian z lubością śledziły grę straszliwie napiętych grzbietów, łyd i ramion. Lecz walka nie trwała zbyt długo, albowiem Kroto, mistrz i przełożony szkoły gladiatorów, niepróżno uchodził za najsilniejszego w państwie człowieka. Przeciwnik jego począł oddychać coraz śpieszniej, potem rzęzić, potem twarz mu posiniała, wreszcie wyrzucił krew ustami i zwisł.", + "135402": "Grzmot oklasków powitał koniec walki, zaś Kroto, oparłszy stopy na plecach przeciwnika, skrzyżował olbrzymie ramiona na piersiach i toczył oczyma tryumfatora po sali.", + "135403": "Weszli następnie udawacze zwierząt i ich głosów, kuglarze i błazny, lecz mało na nich patrzono, gdyż wino ćmiło już oczy patrzących. Uczta zmieniała się stopniowo w pijacką i rozpustną orgię. Syryjskie dziewczęta, które poprzednio tańczyły taniec bachiczny, pomieszały się z gośćmi. Muzyka zmieniła się w bezładny i dziki hałas cytr, lutni, cymbałów armeńskich, sistr egipskich, trąb i rogów, gdy zaś niektórzy z biesiadników pragnęli rozmawiać, poczęto krzyczeć na muzykantów, by poszli precz. Powietrze przesycone zapachem kwiatów, pełne woni olejków, którymi śliczne pacholęta przez czas uczty skrapiały stopy biesiadników, przesycone szafranem i wyziewami ludzkimi stało się duszne; lampy paliły się mdłym płomieniem, poprzekrzywiały się wieńce na czołach, twarze pobladły i pokryły się kroplami potu.", + "135404": "Witeliusz zwalił się pod stół. Nigidia, obnażywszy się do wpół ciała, wsparła swą pijaną, dziecinną głowę na piersi Lukana, a ów, równie pijany, począł zdmuchiwać złoty puder z jej włosów, podnosząc oczy z niezmierną uciechą ku górze. Westynus z uporem pijaka powtarzał po raz dziesiąty odpowiedź Mopsusa na zapieczętowany list prokonsula. Tuliusz zaś, który drwił z bogów, mówił przerywanym przez czkawkę, rozwlekłym głosem:", + "135405": "— Bo jeśli Sferos Ksenofanesa jest okrągły, to uważasz, takiego boga można toczyć nogą przed sobą jak beczkę.", + "135406": "Lecz Domicjusz Afer, stary złodziej i donosiciel, oburzył się tą rozmową i z oburzenia polał sobie falernem całą tunikę. On zawsze wierzył w bogów. Ludzie mówią, że Rzym zginie, a są nawet tacy, którzy twierdzą, że już ginie. I pewno!… Ale jeśli to nastąpi, to dlatego, że młodzież nie ma wiary, a bez wiary nie może być cnoty. Zaniechano także dawnych surowych obyczajów i nikomu nie przychodzi do głowy, że epikurejczycy nie oprą się barbarzyńcom. A to darmo! Co do niego, żałuje, że dożył takich czasów i że w uciechach szukać musi obrony przed zmartwieniami, które inaczej rychło by sobie dały z nim rady.", + "135407": "To rzekłszy przygarnął ku sobie syryjską tancerkę i bezzębnymi ustami począł całować jej kark i plecy, co widząc konsul Memmiusz Regulus rozśmiał się i podniósłszy swą łysinę przybraną w wieniec na bakier, rzekł:", + "135408": "— Kto mówi, że Rzym ginie?… Głupstwo!… Ja, konsul, wiem najlepiej… Videant consules!… trzydzieści legii… strzeże naszej pax romana!…", + "135409": "Tu przyłożył pięści do skroni i począł krzyczeć na całą komnatę:", + "135410": "— Trzydzieści legii! — trzydzieści legii!… od Brytanii do granic Partów!", + "135411": "Lecz nagle zastanowił się i przyłożywszy palec do czoła, rzekł:", + "135412": "— A bodaj że nawet trzydzieści dwie…", + "135413": "I stoczył się pod stół, gdzie po chwili począł oddawać języki flamingów, pieczone rydze, mrożone grzyby, szarańcze na miodzie, ryby, mięsiwa i wszystko, co zjadł lub wypił.", + "135414": "Domicjusza nie uspokoiła jednak ilość legii strzegących rzymskiego pokoju: Nie, nie! Rzym musi zginąć, bo zginęła wiara w bogów i surowy obyczaj! Rzym musi zginąć, a szkoda, bo życie jednak jest dobre, cezar łaskawy, wino dobre! Ach, co za szkoda!", + "135415": "I ukrywszy głowę w łopatki syryjskiej bachantki, rozpłakał się.", + "135416": "Co tam to życie przyszłe!… Achilles miał słuszność, że lepiej jest być parobkiem w podsłonecznym świecie niż królować w kimeryjskich krainach. A i to pytanie, czy istnieją jacy bogowie, chociaż niewiara gubi młodzież…", + "135417": "Lukan tymczasem rozdmuchał wszystek złoty puder z włosów Nigidii, która, spiwszy się, usnęła. Następnie zdjął zwoje bluszczów ze stojącej przed nim wazy i obwinął w nie śpiącą, a po dokonaniu dzieła jął patrzyć na obecnych wzrokiem rozradowanym i pytającym.", + "135418": "Po czym ustroił i siebie w bluszcz, powtarzając tonem głębokiego przekonania:", + "135419": "— Wcale nie jestem człowiekiem, tylko faunem.", + "135420": "Petroniusz nie był pijany, ale Nero, który z początku pił ze względu na swój „niebieski” głos mało, pod koniec wychylał czaszę po czaszy i upił się. Chciał nawet śpiewać dalej swe wiersze, tym razem greckie, ale ich zapomniał i przez omyłkę zaśpiewał piosenkę Anakreona. Wtórowali mu do niej Pitagoras, Diodor i Terpnos, ale ponieważ wszystkim nie szło, więc dali spokój. Nero natomiast począł się zachwycać, jako znawca i esteta, urodą Pitagorasa i z zachwytu całować go po rękach. Tak piękne ręce widział tylko niegdyś… u kogo?", + "135421": "I przyłożywszy dłoń do mokrego czoła począł sobie przypominać. Po chwili na twarzy jego odbił się strach:", + "135422": "— Aha! U matki! U Agrypiny!", + "135423": "I nagle opanowały go posępne widzenia.", + "135424": "— Mówią — rzekł — że ona nocami chodzi przy księżycu po morzu, koło Baiae i Bauli… Nic, tylko chodzi, chodzi, jakby czego szukała. A jak zbliży się do łódki, to popatrzy i odejdzie, ale rybak, na którego spojrzała, umiera.", + "135425": "— Niezły temat — rzekł Petroniusz.", + "135426": "Westynus zaś wyciągnąwszy szyję jak żuraw, szeptał tajemniczo:", + "135427": "— Nie wierzę w bogów, ale wierzę w duchy… oj!", + "135428": "Lecz Nero nie uważał na ich słowa i mówił dalej:", + "135429": "— Przecie odbyłem lemuralia. Nie chcę jej widzieć! To już piąty rok. Musiałem, musiałem ją skazać, bo nasłała na mnie mordercę, i gdybym jej nie był uprzedził, nie słyszelibyście dziś mego śpiewu.", + "135430": "— Dzięki, cezarze, w imieniu miasta i świata — zawołał Domicjusz Afer.", + "135431": "— Wina! I niech uderzą w tympany.", + "135432": "Hałas wszczął się na nowo. Lukan, cały w bluszczach, chcąc go przekrzyczeć wstał i począł wołać:", + "135433": "— Nie jestem człowiekiem, jeno faunem i mieszkam w lesie. E…cho…oooo!", + "135434": "Spił się wreszcie cezar, spili się mężczyźni i kobiety. Winicjusz nie mniej był pijany od innych, a w dodatku obok żądzy budziła się w nim chęć do kłótni, co zdarzało mu się zawsze, ilekroć przebrał miarę. Jego czarniawa twarz stała się jeszcze bledszą i język plątał mu się już, gdy mówił głosem podniesionym i rozkazującym:", + "135435": "— Daj mi usta! Dziś, jutro, wszystko jedno!… Dość tego! Cezar wziął cię od Aulusów, by cię darować mnie, rozumiesz! Jutro o zmroku przyszlę po ciebie, rozumiesz!… Cezar mi cię obiecał, nim cię wziął… Musisz być moją! Daj mi usta! Nie chcę czekać jutra… daj prędko usta!", + "135436": "I objął ją, ale Akte poczęła jej bronić, a i ona sama broniła się ostatkiem sił, bo czuła, że ginie. Próżno jednak usiłowała obu rękami zdjąć z siebie jego bezwłose ramię; próżno głosem, w którym drgał żal i strach, błagała go, by nie był takim, jak jest, i by miał nad nią litość. Przesycony winem oddech oblewał ją coraz bliżej, a twarz jego znalazła się tuż koło jej twarzy. Nie był to już dawny, dobry i niemal drogi duszy Winicjusz, ale pijany, zły satyr, który napełniał ją przerażeniem i wstrętem.", + "135437": "Siły jednak opuszczały ją coraz bardziej. Daremnie, przechyliwszy się, odwracała twarz, by uniknąć jego pocałunków. On podniósł się, chwycił ją w oba ramiona i przyciągnąwszy jej głowę ku piersiom, począł dysząc rozgniatać ustami jej zbladłe usta.", + "135438": "Lecz w tejże chwili jakaś straszna siła odwinęła jego ramiona z jej szyi z taką łatwością, jakby to były ramiona dziecka, jego zaś odsunęła na bok jak suchą gałązkę lub zwiędły liść. Co się stało? Winicjusz przetarł zdumione oczy i nagle ujrzał nad sobą olbrzymią postać Liga zwanego Ursusem, którego poznał w domu Aulusów.", + "135439": "Lig stał spokojny i tylko patrzył na Winicjusza błękitnymi oczyma tak dziwnie, iż młodemu człowiekowi krew ścięła się w żyłach, po czym wziął na ręce swą królewnę i krokiem równym, cichym wyszedł z triclinium.", + "135440": "Akte w tej chwili wyszła za nim.", + "135441": "Winicjusz siedział przez mgnienie oka jak skamieniały, po czym zerwał się i począł biec ku wyjściu:", + "135442": "— Ligio! Ligio!…", + "135443": "Lecz żądza, zdumienie, wściekłość i wino podcięły mu nogi. Zatoczył się raz i drugi, po czym chwycił za nagie ramiona jednej z bachantek i począł pytać mrugając oczyma:", + "135444": "— Co się stało?", + "135445": "A ona wziąwszy krużę z winem podała mu ją z uśmiechem w zamglonych oczach.", + "135446": "— Pij! — rzekła.", + "135447": "Winicjusz wypił i zwalił się z nóg.", + "135448": "Większa część gości leżała już pod stołem; inni chodzili chwiejnym krokiem po triclinium, inni spali na sofach stołowych, chrapiąc lub oddając przez sen zbytek wina, a na pijanych konsulów i senatorów, na pijanych rycerzy, poetów, filozofów, na pijane tancerki i patrycjuszki, na cały ten świat, wszechwładny jeszcze, ale już bezduszny, uwieńczony i rozpasany, ale już gasnący, ze złotego niewodu upiętego pod pułapem kapały i kapały wciąż róże.", + "135449": "Na dworze poczęło świtać.", + "135450": "Rozdział ósmy", + "135451": "Ursusa nikt nie zatrzymał, nikt nie zapytał nawet, co czyni. Ci z gości, którzy nie leżeli pod stołem, nie pilnowali już swych miejsc, więc służba, widząc olbrzyma niosącego na ręku biesiadniczkę, sądziła, że to jakiś niewolnik wynosi pijaną swoją panią. Zresztą Akte szła z nimi i obecność jej usuwała wszelkie podejrzenia.", + "135452": "W ten sposób wyszli z triclinium do przyległej komnaty, a stamtąd na galerię wiodącą do mieszkania Akte.", + "135453": "Ligię opuściły siły tak dalece, że ciężyła jak martwa na ramieniu Ursusa. Ale gdy oblało ją chłodne i czyste poranne powietrze, otworzyła oczy. Na świecie czyniło się coraz widniej. Po chwili, idąc kolumnadą, skręcili w boczny portyk wychodzący nie na dziedziniec, ale na pałacowe ogrody, w których wierzchołki pinij i cyprysów rumieniły się już od zorzy porannej. W tej części gmachu było pusto, a odgłosy muzyki i wrzaski biesiadne dochodziły ich coraz niewyraźniej. Ligii wydało się, że wyrwano ją z piekła i wyniesiono na jasny świat boży. Było jednak coś poza tym ohydnym triclinium. Było niebo, zorze, światło i cisza. Dziewczynę chwycił nagły płacz i tuląc się do ramienia olbrzyma, poczęła powtarzać ze łkaniem:", + "135454": "— Do domu, Ursusie, do domu, do Aulusów!", + "135455": "— Pójdziemy! — odrzekł Ursus.", + "135456": "Tymczasem jednak znaleźli się w małym atrium przynależnym do mieszkania Akte. Tam Ursus posadził Ligię na marmurowej ławce opodal fontanny. Akte zaś poczęła ją uspokajać i zachęcać do spoczynku upewniając, że chwilowo nic jej nie grozi, gdyż pijani biesiadnicy będą po uczcie spali do wieczora. Lecz Ligia przez długi czas nie chciała się uspokoić i przycisnąwszy rękoma skronie powtarzała tylko jak dziecko:", + "135457": "— Do domu, do Aulusów!…", + "135458": "Ursus był gotów. Przy bramach stoją wprawdzie pretorianie, ale on i tak przejdzie. Żołnierze nie zatrzymują wychodzących. Przed łukiem mrowi się od lektyk. Ludzie poczną wychodzić całymi kupami. Nikt ich nie zatrzyma. Wyjdą razem z tłumem i pójdą prosto do domu. Zresztą, co mu tam! Jak królewna każe, tak musi być. Po to on tu jest.", + "135459": "A Ligia powtarzała:", + "135460": "— Tak, Ursusie, wyjdziemy.", + "135461": "Lecz Akte musiała mieć rozum za oboje. Wyjdą! Tak! Nikt ich nie zatrzyma. Ale z domu cezara uciekać nie wolno i kto to czyni, obraża jego majestat. Wyjdą, ale wieczorem centurion na czele żołnierzy przyniesie wyrok śmierci Aulusowi, Pomponii Grecynie, Ligię zaś zabierze na powrót do pałacu i wówczas już nie będzie dla niej ratunku. Jeśli Aulusowie przyjmą ją pod swój dach, śmierć czeka ich na pewno.", + "135462": "Ligii opadły ręce. Nie było rady. Musiała wybierać między zgubą Plaucjuszów a własną. Idąc na ucztę miała nadzieję, że Winicjusz i Petroniusz wyproszą ją od cezara i oddadzą Pomponii, teraz zaś wiedziała, że to oni właśnie namówili cezara, by ją odebrał Aulusom. Nie było rady. Cud chyba mógł ją wyrwać z tej przepaści. Cud i potęga Boża.", + "135463": "— Akte — rzekła z rozpaczą — czy słyszałaś, co mówił Winicjusz, że mu cezar mnie darował i że dziś wieczór przyśle po mnie niewolników i zabierze mnie do swego domu?", + "135464": "— Słyszałam — rzekła Akte.", + "135465": "I rozłożywszy ręce umilkła. Rozpacz, z jaką mówiła Ligia, nie znajdowała w niej echa. Ona sama była przecie kochanką Nerona. Serce jej, jakkolwiek dobre, nie umiało dość odczuć sromoty takiego stosunku. Jako dawna niewolnica, nadto zżyła się z prawem niewoli, a oprócz tego kochała dotąd Nerona. Gdyby chciał powrócić do niej, wyciągnęłaby do niego ręce jak do szczęścia. Rozumiejąc teraz jasno, że Ligia albo musi zostać kochanką młodego i pięknego Winicjusza, albo narazić siebie i Aulusów na zgubę, nie pojmowała po prostu, jak dziewczyna mogła się wahać.", + "135466": "— W domu cezara — rzekła po chwili — nie byłoby ci bezpieczniej niż w domu Winicjusza.", + "135467": "I nie przyszło jej na myśl, że jakkolwiek mówiła prawdę, słowa jej znaczyły: „Zgódź się z losem i zostań nałożnicą Winicjusza.” Lecz Ligii, która czuła jeszcze na ustach jego pełne zwierzęcej żądzy i palące jak węgiel pocałunki, krew napłynęła ze wstydu na samo wspomnienie o nich do twarzy.", + "135468": "— Nigdy! — zawołała z wybuchem. — Nie zostanę ani tu, ani u Winicjusza, nigdy!", + "135469": "Akte zadziwił ów wybuch.", + "135470": "— Zali — spytała — Winicjusz jest ci tak nienawistny?", + "135471": "Lecz Ligia nie mogła odpowiedzieć, gdyż porwał ją znów płacz. Akte przygarnęła ją do piersi i poczęła uspokajać. Ursus oddychał ciężko i zaciskał olbrzymie pięści, albowiem kochając z wiernością psa swą królewnę, nie mógł znieść widoku jej łez. W jego ligijskim, półdzikim sercu rodziła się chęć, by wrócić do sali, zdławić Winicjusza, a w razie potrzeby cezara, bał się jednak zaofiarować z tym swej pani, nie będąc pewnym, czy taki postępek, który zrazu wydał mu się nader prostym, byłby odpowiednim dla wyznawcy Ukrzyżowanego Baranka.", + "135472": "A Akte utuliwszy Ligię poczęła znów pytać:", + "135473": "— Zali on ci tak nienawistny?", + "135474": "— Nie — rzekła Ligia — nie wolno mi go nienawidzić, bo jestem chrześcijanką.", + "135475": "— Wiem, Ligio. Wiem także z listów Pawła z Tarsu, iż wam nie wolno ni się pohańbić, ni bać się więcej śmierci niż grzechu, ale powiedz mi, czy twoja nauka pozwala śmierć zadawać?", + "135476": "— Nie.", + "135477": "— Więc jakże możesz ściągać pomstę cezara na dom Aulusów?", + "135478": "Nastała chwila milczenia. Przepaść bez dna otworzyła się przed Ligią na nowo.", + "135479": "Zaś młoda wyzwolenica mówiła dalej:", + "135480": "— Pytam, bo mi cię żal i żal dobrej Pomponii, i Aulusa, i ich dziecka. Ja dawno żyję w tym domu i wiem, czym grozi gniew cezara. Nie! Wy nie możecie stąd uciekać. Jedna ci droga zostaje: błagać Winicjusza, aby cię wrócił Pomponii.", + "135481": "Lecz Ligia obsunęła się na kolana, by błagać kogo innego. Ursus ukląkł po chwili także i oboje poczęli się modlić w domu cezara, przy rannej zorzy.", + "135482": "Akte po raz pierwszy widziała taką modlitwę i nie mogła oczu oderwać od Ligii, która zwrócona do niej profilem, ze wzniesioną głową i rękoma, patrzyła w niebo, jakby czekając stamtąd ratunku. Świt obrzucił światłem jej ciemne włosy i białe peplum, odbił się w źrenicach i cała w blasku, sama wyglądała jak światło. W jej pobladłej twarzy, w otwartych ustach, we wzniesionych rękach i oczach znać było jakieś nadziemskie uniesienie.", + "135483": "I Akte zrozumiała teraz, dlaczego Ligia nie może zostać niczyją nałożnicą. Przed dawną kochanką Nerona uchylił się jakby róg zasłony kryjącej świat zgoła inny niż ów, do którego przywykła. Zdumiewała ją ta modlitwa w tym domu zbrodni i sromoty. Przed chwilą wydawało się jej, że nie ma dla Ligii ratunku, teraz zaś poczęła wierzyć, że może stać się coś nadzwyczajnego, że przyjdzie jakiś ratunek tak potężny, iż i sam cezar oprzeć mu się nie zdoła, że z nieba zejdą jakieś skrzydlate wojska w pomoc dziewczynie albo że słońce podściele pod nią promienie i pociągnie ją ku sobie. Słyszała już o wielu cudach między chrześcijanami i myślała teraz, że widocznie wszystko to prawda, skoro Ligia tak się modli.", + "135484": "Ligia zaś podniosła się wreszcie z twarzą rozjaśnioną nadzieją. Ursus podniósł się także i przykucnąwszy obok ławki, patrzył w swą panią czekając jej słów.", + "135485": "A jej oczy zaszły mgłą i po chwili dwie wielkie łzy poczęły się toczyć z wolna po jej policzkach.", + "135486": "— Niech Bóg błogosławi Pomponii i Aulusowi — rzekła. — Nie wolno mi ściągać zguby na nich, więc nie zobaczę ich nigdy więcej.", + "135487": "Po czym zwróciwszy się do Ursusa poczęła mu mówić, iż on jeden zostaje jej teraz na świecie, że musi być teraz jej ojcem i opiekunem. Nie mogą szukać schronienia u Aulusów, albowiem ściągnęliby na nich gniew cezara. Ale ona nie może pozostać także ni w domu cezara, ni Winicjusza. Niechże więc Ursus ją weźmie, niech wyprowadzi z miasta, niech ukryje gdzieś, gdzie jej nie znajdzie ni Winicjusz, ni jego słudzy. Ona wszędzie pójdzie za nim, choćby za morza, choćby za góry, do barbarzyńców, gdzie nie słyszano rzymskiego imienia i gdzie władza cezara nie sięga. Niech ją weźmie i ratuje, bo on jej jeden pozostał.", + "135488": "Lig był gotów i na znak posłuszeństwa pochyliwszy się objął jej nogi. Lecz na twarzy Akte, która spodziewała się cudu, odbiło się rozczarowanie. Tyleż tylko sprawiła ta modlitwa? Uciec z domu cezara jest to dopuścić się zbrodni obrazy majestatu, która musi być pomszczona, i gdyby nawet Ligia zdołała się ukryć, cezar pomści się na Aulusach. Jeśli chce uciekać, niech ucieka z domu Winicjusza. Wówczas cezar, który nie lubi zajmować się cudzymi sprawami, może nawet nie zechce pomagać Winicjuszowi w pościgu, a w każdym razie nie będzie zbrodni obrażonego majestatu.", + "135489": "Lecz Ligia tak właśnie myślała. Aulusowie nie będą nawet wiedzieli, gdzie ona jest, nawet Pomponia. Ucieknie jednak nie z domu Winicjusza, tylko z drogi. On oświadczył jej po pijanemu, iż wieczorem przyśle po nią swych niewolników. Mówił pewno prawdę, której nie byłby wyznał, gdyby był trzeźwym. Widocznie on sam lub może obaj z Petroniuszcm widzieli przed ucztą cezara i wymogli na nim obietnicę, że ją nazajutrz wieczorem wyda. A jeśliby dziś zapomnieli, to przyślą po nią jutro. Ale Ursus ją uratuje. Przyjdzie, wyniesie ją z lektyki, jak wyniósł z triclinium, i pójdą w świat. Ursusowi nie potrafi się oprzeć nikt. Jemu nie oparłby się nawet ów straszny zapaśnik, który wczoraj zmagał się w triclinium. Ale że Winicjusz może przysłać bardzo dużo niewolników, więc Ursus pójdzie zaraz do biskupa Linusa o radę i pomoc. Biskup ulituje się nad nią, nie zostawi jej w rękach Winicjusza i każe chrześcijanom iść z Ursusem na jej ratunek. Odbiją ją i uprowadzą, a potem Ursus potrafi ją wywieść z miasta i ukryć gdzieś przed mocą rzymską.", + "135490": "I twarz jej poczęła się powlekać rumieńcem i śmiać. Otucha wstąpiła w nią na nowo, tak jakby nadzieja ratunku zmieniła się już w rzeczywistość. Nagle rzuciła się na szyję Akte i przyłożywszy swe śliczne usta do jej policzka, poczęła szeptać:", + "135491": "— Ty nas nie zdradzisz, Akte, nieprawda?", + "135492": "— Na cień matki mojej — odpowiedziała wyzwolenica — nie zdradzę was i proś tylko swego Boga, by Ursus potrafił cię odebrać.", + "135493": "Ale niebieskie, dziecinne oczy olbrzyma świeciły szczęściem. Oto nie potrafił nic wymyśleć, choć łamał swą biedną głowę, ale taką rzecz to on potrafi. I czy w dzień, czy w nocy, wszystko mu jedno!… Pójdzie do biskupa, bo biskup w niebie czyta, co trzeba, a czego nie trzeba. Ale chrześcijan to by i tak potrafił zebrać. Małoż to on ma znajomych i niewolników, i gladiatorów, i wolnych ludzi, i na Suburze, i za mostami. Zebrałby ich tysiąc i dwa. I odbije swoją panią, a wyprowadzić ją z miasta także potrafi, i pójść z nią potrafi. Pójdą choćby na koniec świata, choćby tam, skąd są, gdzie i nie słyszał nikt o Rzymie.", + "135494": "Tu począł wpatrywać się przed siebie, jakby chciał dojrzeć jakieś rzeczy przeszłe i niezmiernie odległe, po czym jął mówić:", + "135495": "— Do boru? Hej, jaki bór, jaki bór!…", + "135496": "Lecz po chwili otrząsnął się z widzeń.", + "135497": "Ot, pójdzie zaraz do biskupa, a wieczorem będzie już w jakie sto głów czatował na lektykę. I niechby ją prowadzili nie tylko niewolnicy, ale nawet pretorianie! Już tam lepiej nikomu nie podsuwać się pod jego pięści, choćby w żelaznej zbroi… Bo czy to żelazo takie mocne! Jak godnie stuknąć w żelazo, to i głowa pod nim nie wytrzyma.", + "135498": "Lecz Ligia z wielką, a zarazem dziecinną powagą podniosła palec w górę:", + "135499": "— Ursusie! „Nie zabijaj!” — rzekła.", + "135500": "Lig założył swą podobną do maczugi rękę na tył głowy i począł mrucząc pocierać kark z wielkim zakłopotaniem. On przecie musi ją odebrać… „swoje światło”… Sama powiedziała, że teraz jego kolej… Będzie się starał, ile będzie mógł. Ale jakby się zdarzyło niechcący?… Przecie musi ją odebrać! No, jakby się zdarzyło, to już on tak będzie pokutował, tak Baranka Niewinnego przepraszał, że Baranek Ukrzyżowany zlituje się nad nim biednym… On by przecie Baranka nie chciał obrazić, tylko że ręce ma takie ciężkie…", + "135501": "I wielkie rozczulenie odmalowało się na jego twarzy, lecz pragnąc je ukryć pokłonił się i rzekł:", + "135502": "— To ja idę do świętego biskupa.", + "135503": "Akte zaś objąwszy szyję Ligii poczęła płakać…", + "135504": "Raz jeszcze zrozumiała, że jest jakiś świat, w którym nawet w cierpieniu więcej jest szczęścia niż we wszystkich zbytkach i rozkoszach domu cezara; raz jeszcze uchyliły się przed nią jakieś drzwi na światło, lecz zarazem uczuła, że niegodna jest przejść przez te drzwi.", + "135505": "Rozdział dziewiąty", + "135506": "Ligii żal było Pomponii Grecyny, którą kochała z całej duszy, i żal całego domu Aulusów, jednakże rozpacz jej minęła. Czuła nawet pewną słodycz w myśli, że oto dla swej Prawdy poświęca dostatek, wygodę i idzie na życie tułacze i nieznane. Może było w tym trochę i dziecinnej ciekawości, jakim będzie to życie gdzieś w odległych krajach, wśród barbarzyńców i dzikich zwierząt, było wszelako jeszcze więcej głębokiej i ufnej wiary, że postępując w ten sposób, czyni tak, jak nakazał Boski Mistrz, i że odtąd On sam będzie czuwał nad nią jak nad dzieckiem posłusznym i wiernym. A w takim razie cóż złego mogło ją spotkać? Przyjdą-li jakie cierpienia, to ona je zniesie w Jego imię. Przyjdzie-li śmierć niespodziana, to On ją zabierze, i kiedyś, gdy umrze Pomponia, będą razem przez całą wieczność. Nieraz, jeszcze w domu Aulusów, trapiła swą dziecinną główkę, że ona, chrześcijanka, nic nie może uczynić dla tego Ukrzyżowanego, o którym z takim rozczuleniem wspominał Ursus. Lecz teraz chwila nadeszła. Ligia czuła się prawie szczęśliwa i poczęła mówić o swoim szczęściu Akte, która jednak nie mogła jej zrozumieć. Porzucić wszystko, porzucić dom, dostatki, miasto, ogrody, świątynie, portyki, wszystko, co jest piękne, porzucić kraj słoneczny i ludzi bliskich, i dlaczego? Dlatego, by skryć się przed miłością młodego i pięknego rycerza?… W głowie Akte nie chciały się te rzeczy pomieścić. Chwilami odczuwała, że jest w tym słuszność, że może być nawet jakieś ogromne, tajemnicze szczęście, ale jasno nie umiała zdać sobie z tego sprawy, zwłaszcza że Ligię czekało jeszcze przejście, które mogło się źle skończyć i w którym mogła stracić wprost życie. Akte była bojaźliwą z natury i ze strachem myślała o tym, co ów wieczór może przynieść. Lecz o obawach swych nie chciała mówić Ligii, że zaś tymczasem uczynił się dzień jasny i słońce zajrzało do atrium, więc poczęła ją namawiać na spoczynek, potrzebny po bezsennie spędzonej nocy. Ligia nie stawiła oporu i obie weszły do cubiculum, które było obszerne i urządzone z przepychem, skutkiem dawnych stosunków Akte z cezarem. Tam położyły się jedna obok drugiej, lecz Akte mimo zmęczenia nie mogła zasnąć. Od dawna była smutna i nieszczęśliwa, lecz teraz począł ją chwytać jakiś niepokój, którego nie doznawała nigdy przedtem. Dotychczas życie wydawało się jej tylko ciężkim i pozbawionym jutra, teraz wydało się jej nagle bezecnym.", + "135507": "W głowie jej powstawał coraz większy zamęt. Drzwi na światło poczęły się znów to odchylać, to zamykać. Ale w chwili, gdy się otwierały, światło owo olśniewało ją tak, że nie widziała nic wyraźnie. Raczej odgadywała tylko, że tkwi w tej jasności jakieś szczęście po prostu bez miary, wobec którego wszelkie inne jest tak dalece niczym, że gdyby na przykład cezar oddalił Poppeę a pokochał na nowo ją, Akte, to i to byłoby marnością. Naraz przyszła jej myśl, że ten cezar, którego kochała i którego mimo woli uważała za jakiegoś półboga, jest czymś tak lichym jak i każdy niewolnik, a ów pałac z kolumnadami z numidyjskiego marmuru czymś nie lepszym od kupy kamieni. Lecz w końcu te poczucia, z których nie umiała sobie zdać sprawy, poczęły ją męczyć. Pragnęła zasnąć, lecz nurtowana przez niepokój nie mogła.", + "135508": "Na koniec, sądząc, że Ligia, nad którą zawisło tyle gróźb i niepewności, nie śpi także, zwróciła się ku niej, by rozmawiać o jej wieczornej ucieczce.", + "135509": "Lecz Ligia spała spokojnie. Do ciemnego cubiculum przez zasuniętą nie dość szczelnie zasłonę wpadało kilka jasnych promieni, w których kręcił się pył złoty. Przy ich świetle Akte spostrzegła jej delikatną twarz, wspartą na obnażonym ramieniu, zamknięte oczy i otwarte nieco usta. Oddychała równo, ale tak, jak oddycha się we śnie.", + "135510": "„Śpi, może spać! — pomyślała Akte. — To jeszcze dziecko.”", + "135511": "Wszelako po chwili przyszło jej do głowy, że to dziecko woli jednak uciekać niż zostać kochanką Winicjusza, woli nędzę niż hańbę, tułactwo niż wspaniały dom koło Karynów, niż stroje, klejnoty, niż uczty, głosy lutni i cytr.", + "135512": "„Dlaczego?”", + "135513": "I poczęła patrzeć na Ligię, jakby chcąc znaleźć odpowiedź w jej uśpionej twarzy. Patrzyła na jej przeczyste czoło, na pogodny łuk brwi, na ciemne rzęsy, na rozchylone usta, na poruszaną spokojnym oddechem pierś dziewczęcą, po czym pomyślała znów:", + "135514": "„Jaka ona inna ode mnie!”", + "135515": "I Ligia wydała jej się cudem, jakimś boskim widzeniem, jakimś ukochaniem bogów, stokroć piękniejszym od wszystkich kwiatów w ogrodzie cezara i od wszystkich rzeźb w jego pałacu. Lecz w sercu Greczynki nie było zazdrości. Owszem, na myśl o niebezpieczeństwach, jakie groziły dziewczynie, chwyciła ją wielka litość. Zbudziło się w niej jakieś uczucie matki; Ligia wydała się jej nie tylko piękną jak piękny sen, ale zarazem bardzo kochaną, i zbliżywszy usta do jej ciemnych włosów poczęła je całować.", + "135516": "A Ligia spała spokojnie jakby w domu, pod opieką Pomponii Grecyny. I spała dość długo. Południe przeszło już, gdy otworzyła swe błękitne oczy i poczęła spoglądać po cubiculum z wielkim zdziwieniem.", + "135517": "Widocznie dziwiło ją, że nie jest w domu, u Aulusów.", + "135518": "— To ty, Akte? — rzekła wreszcie, dojrzawszy w mroku twarz Greczynki.", + "135519": "— Ja, Ligio.", + "135520": "— Czy to już wieczór?", + "135521": "— Nie, dziecko, ale południe już minęło.", + "135522": "— A Ursus nie wrócił?", + "135523": "— Ursus nie mówił, że wróci, tylko że wieczorem będzie czatował z chrześcijanami na lektykę.", + "135524": "— Prawda.", + "135525": "Po czym opuściły cubiculum i udały się do łaźni, gdzie Akte, wykąpawszy Ligię, zaprowadziła ją na śniadanie, a potem do ogrodów pałacowych, w których żadnego niebezpiecznego spotkania nie należało się obawiać, albowiem cezar i jego przedniejsi dworscy spali jeszcze. Ligia po raz pierwszy w życiu widziała te wspaniałe ogrody, pełne cyprysów, pinii, dębów, oliwek i mirtów, wśród których bielił się cały lud posągów, błyszczały spokojne zwierciadła sadzawek, kwieciły się całe gaiki róż zraszanych pyłem fontann, gdzie wejścia do czarownych grot obrastał bluszcz lub winograd, gdzie na wodach pływały srebrne łabędzie, a wśród posągów i drzew chodziły przyswojone gazele z pustyń Afryki i barwne ptactwo sprowadzane ze wszystkich znanych krain świata.", + "135526": "Ogrody były puste; tu i ówdzie tylko pracowali z łopatami w ręku niewolnicy, śpiewając półgłosem pieśni; inni, którym dano chwilę wypoczynku, siedzieli nad sadzawkami lub w cieniu dębów, w drgających światełkach utworzonych od promieni słońca przedzierających się przez liście, inni na koniec zraszali róże lub bladolila kwiaty szafranu. Akte z Ligią chodziły dość długo, oglądając wszelkie cuda ogrodów, i jakkolwiek Ligii brakło swobody myśli, była jednak jeszcze nadto dzieckiem, aby mogła oprzeć się zajęciu, ciekawości i podziwowi. Przychodziło jej nawet na myśl, że gdyby cezar był dobry, to w takim pałacu i w takich ogrodach mógłby być bardzo szczęśliwy.", + "135527": "Lecz wreszcie, zmęczone nieco, siadły na ławce ukrytej prawie całkiem w gąszczu cyprysów i poczęły rozmawiać o tym, co im najbardziej ciążyło na sercu, to jest o wieczornej ucieczce Ligii. Akte była daleko mniej spokojną od Ligii o powodzenie tej ucieczki. Chwilami wydawało się jej nawet, że to jest zamiar szalony, który nie może się udać. Czuła coraz większą litość nad Ligią. Przychodziło jej też do głowy, że stokroć bezpieczniej byłoby próbować przejednać Winicjusza. Po chwili poczęła ją wypytywać, jak dawno zna Winicjusza i czy nie myśli, że dałby się może ubłagać i wrócił ją Pomponii.", + "135528": "Lecz Ligia potrząsnęła smutno swą ciemną główką.", + "135529": "— Nie. W domu Aulusów Winicjusz był inny, dobry bardzo, ale od wczorajszej uczty boję się go i wolę uciec do Ligów.", + "135530": "Akte pytała dalej:", + "135531": "— Jednak w domu Aulusów był ci miłym?", + "135532": "— Tak — odrzekła Ligia schylając głowę.", + "135533": "— Ty przecie nie jesteś niewolnicą, tak jak ja byłam — rzekła po chwili namysłu Akte. — Ciebie Winicjusz mógłby zaślubić. Jesteś zakładniczką i córką króla Ligów. Aulusowie kochają cię jak własne dziecko i jestem pewna, że gotowi cię przyjąć za córkę. Winicjusz mógłby cię zaślubić, Ligio.", + "135534": "Lecz ona odpowiedziała cicho i jeszcze smutniej:", + "135535": "— Wolę uciec do Ligów.", + "135536": "— Ligio, czy chcesz, bym zaraz poszła do Winicjusza, zbudziła go, jeśli śpi, i powiedziała mu to, co tobie mówię w tej chwili? Tak, droga moja, pójdę do niego i powiem mu: „Winicjuszu, to córka królewska i drogie dziecko sławnego Aulusa; jeśli ją kochasz, wróć ją Aulusom, a potem weź ją jako żonę z ich domu.”", + "135537": "A dziewczyna odpowiedziała głosem tak już cichym, że Akte zaledwie mogła dosłyszeć:", + "135538": "— Wolę do Ligów…", + "135539": "I dwie łzy zawisły na jej spuszczonych rzęsach.", + "135540": "Lecz dalszą rozmowę przerwał szelest zbliżających się kroków i zanim Akte miała czas zobaczyć, kto nadchodzi, przed ławką ukazała się Sabina Poppea z małym orszakiem niewolnic. Dwie z nich trzymały nad jej głową pęki strusich piór, osadzone na złotych prętach, którymi wachlowały ją lekko, a zarazem i zasłaniały przed palącym jeszcze jesiennym słońcem, przed nią zaś czarna jak heban Etiopka, o wydętych, jakby wezbranych mlekiem piersiach, niosła na ręku dziecko owinięte w purpurę ze złotą frędzlą. Akte i Ligia powstały mniemając, że Poppea przejdzie obok ławki nie zwróciwszy na nie uwagi, lecz ona zatrzymała się przed nimi i rzekła:", + "135541": "— Akte, dzwonki, któreś przyszyła na icunculi (lalce), źle były przyszyte; dziecko oderwało jeden i poniosło do ust; szczęście, że Lilith zobaczyła dość wcześnie.", + "135542": "— Wybacz, boska — odpowiedziała Akte krzyżując ręce na piersi i pochylając głowę.", + "135543": "Lecz Poppea poczęła patrzeć na Ligię.", + "135544": "— Co to za niewolnica? — spytała po chwili.", + "135545": "— To nie jest niewolnica, boska Augusto, ale wychowanka Pomponii Grecyny i córka króla Ligów, dana przez tegoż jako zakładniczka Rzymowi.", + "135546": "— I przyszła cię odwiedzić?", + "135547": "— Nie, Augusto. Od onegdaj mieszka w pałacu.", + "135548": "— Była wczoraj na uczcie?", + "135549": "— Była, Augusto.", + "135550": "— Z czyjego rozkazu?", + "135551": "— Z rozkazu cezara…", + "135552": "Poppea poczęła jeszcze uważniej patrzeć na Ligię, która stała przed nią z głową pochyloną, to wznosząc z ciekawości swe promienne oczy, to nakrywając je znów powiekami. Nagle zmarszczka zjawiła się między brwiami Augusty. Zazdrosna o własną urodę i o władzę, żyła ona w ustawicznej trwodze, by kiedyś jakaś szczęśliwa współzawodniczka nie zgubiła jej tak, jak ona sama zgubiła Oktawię. Dlatego każda piękna twarz w pałacu wzbudzała w niej podejrzenie. Okiem znawczyni ogarnęła od razu wszystkie kształty Ligii, oceniła każdy szczegół jej twarzy i zlękła się. „To jest wprost nimfa — rzekła sobie. — Ją urodziła Wenus.” I nagle przyszło jej do głowy to, co nie przychodziło jej nigdy dotąd na widok żadnej piękności: że jest znacznie starsza! Zadrgała w niej zraniona miłość własna, chwycił ją niepokój i różne obawy poczęły jej przesuwać się szybko przez głowę. „Może jej Nero nie widział albo patrząc przez szmaragd, nie ocenił. Ale co może się zdarzyć, jeśli ją spotka w dzień, przy słońcu, taką cudną?… W dodatku nie jest niewolnicą! Jest córką królewską, z barbarzyńców wprawdzie, ale córką królewską!… Bogowie nieśmiertelni! Ona równie piękna jak ja, a młodsza!” I zmarszczka między brwiami stała się jeszcze większą, a oczy jej spod złotych rzęs poczęły świecić zimnym blaskiem.", + "135553": "Lecz zwróciwszy się do Ligii poczęła pytać z pozornym spokojem:", + "135554": "— Mówiłaś z cezarem?", + "135555": "— Nie, Augusto.", + "135556": "— Dlaczego wolisz tu być niż u Aulusów?", + "135557": "— Ja nie wolę, pani. Petroniusz namówił cezara, by mnie odebrał Pomponii, ale jam tu po niewoli, o pani!…", + "135558": "— I chciałabyś wrócić do Pomponii?", + "135559": "Ostatnie pytanie Poppea zadała głosem miększym i łagodniejszym, więc w serce Ligii wstąpiła nagle nadzieja.", + "135560": "— Pani! — rzekła wyciągając ku niej ręce — cezar obiecał oddać mnie, jak niewolnicę, Winicjuszowi, ale ty się wstaw za mną i wróć mnie Pomponii.", + "135561": "— Więc Petroniusz namówił cezara, by cię zabrał Aulusowi i oddał Winicjuszowi?", + "135562": "— Tak, pani. Winicjusz ma dziś jeszcze przysłać po mnie, lecz ty, dobra, ulituj się nade mną.", + "135563": "To rzekłszy schyliła się i chwyciwszy za brzeg sukni Poppei poczęła czekać na jej słowo z bijącym sercem. Poppea zaś patrzyła na nią przez chwilę z twarzą rozjaśnioną złym uśmiechem, po czym rzekła:", + "135564": "— Więc ci obiecuję, że dziś jeszcze zostaniesz niewolnicą Winicjusza.", + "135565": "I odeszła jak widziadło piękne, ale złe. Do uszu Ligii i Akte doszedł tylko krzyk dziecka, które nie wiadomo dlaczego zaczęło płakać.", + "135566": "Ligii oczy również wezbrały łzami, lecz po chwili wzięła rękę Akte i rzekła:", + "135567": "— Wróćmy. Pomocy stąd tylko czekać należy, skąd przyjść może.", + "135568": "I wróciły do atrium, którego nie opuszczały już do wieczora. Gdy się ściemniło i gdy niewolnicy wnieśli poczwórne kaganki o wielkich płomieniach, obie były bardzo blade. Rozmowa ich rwała się co chwila. Obie nasłuchiwały wciąż, czy się kto nie zbliża. Ligia powtarzała ustawicznie, że jakkolwiek żal jej porzucać Akte, ale ponieważ Ursus musi tam już czekać w ciemnościach, wiec wolałaby, żeby wszystko stało się dziś. Jednakże oddech jej uczynił się ze wzruszenia szybszy i głośniejszy. Akte gorączkowo zgarniała, jakie mogła, klejnoty i wiążąc je w róg peplum zaklinała Ligię, by nie odrzucała tego daru i tego środka ucieczki. Chwilami zapadała głucha cisza, pełna złudzeń słuchu. Obydwom zdawało się, że słyszą to jakiś szept za kotarą, to daleki płacz dziecka, to szczekanie psów.", + "135569": "Nagle zasłona od przedsionka poruszyła się bez szelestu i wysoki, czarniawy człowiek z twarzą poznaczoną ospą zjawił się jak duch w atrium. Ligia w jednej chwili poznała Atacyna, wyzwoleńca Winicjuszowego, który przychodził do domu Aulusów.", + "135570": "Akte krzyknęła, lecz Atacynus skłonił się nisko i rzekł:", + "135571": "— Pozdrowienie boskiej Ligii od Marka Winicjusza, który czeka ją z ucztą w domu przybranym w zieleń.", + "135572": "Usta dziewczyny pobielały zupełnie.", + "135573": "— Idę — rzekła.", + "135574": "I zarzuciła na pożegnanie ręce na szyję Akte.", + "135575": "Rozdział dziesiąty", + "135576": "Dom Winicjusza przybrany był istotnie w zieleń mirtową i bluszcze, z których poczyniono upięcia na ścianach i nad drzwiami. Kolumny okręcono zwojami winogradu. W atrium, nad którego otworem rozciągnięto dla ochrony od nocnego chłodu wełnianą purpurową zasłonę, widno było jak w dzień. Płonęły ośmio- i dwunastopłomienne kaganki, mające kształt naczyń, drzew, zwierząt, ptaków lub posągów trzymających lampy napełnione wonną oliwą, wykutych z alabastru, z marmuru, ze złoconej miedzi korynckiej, nie tak cudnych jak ów sławny świecznik ze świątyni Apollina, którym posługiwał się Nero, ale pięknych i przez sławnych mistrzów rzeźbionych. Niektóre poosłaniane były aleksandryjskim szkłem lub przeźroczymi tkaninami znad Indu, barwy czerwonej, błękitnej, żółtej, fioletowej, tak że całe atrium pełne było różnokolorowych promieni. Wszędy rozchodziła się woń nardu, do której Winicjusz przywykł i którą polubił na Wschodzie. Głąb domu, w której snuły się żeńskie i męskie postacie niewolników, jaśniała także światłem. W triclinium stół był przygotowany na cztery osoby, do uczty bowiem prócz Winicjusza i Ligii miał zasiąść Petroniusz i Chryzotemis.", + "135577": "Winicjusz szedł we wszystkim za słowami Petroniusza, który radził mu nie iść po Ligię, ale posłać Atacyna z uzyskanym od cezara pozwoleniem, samemu zaś przyjąć ją w domu i przyjąć uprzejmie, a nawet z oznakami czci.", + "135578": "— Wczoraj byłeś pijany — mówił mu. — Widziałem cię: postępowałeś z nią jak kamieniarz z Gór Albańskich. Nie bądź zbyt natarczywy i pamiętaj, że dobre wino należy pić powoli. Wiedz także, że słodko jest pożądać, lecz jeszcze słodziej być pożądanym.", + "135579": "Chryzotemis miała o tym własne, nieco odmienne zdanie, lecz Petroniusz, nazywając ją swoją westalką i gołąbką, począł jej tłumaczyć różnicę, jaka być musi między wprawnym cyrkowym woźnicą a pacholęciem, które po raz pierwszy wsiada na kwadrygę. Po czym zwróciwszy się do Winicjusza mówił dalej:", + "135580": "— Zyskaj jej ufność, rozwesel ją, bądź z nią wspaniałomyślny. Nie chciałbym widzieć smutnej uczty. Przysięgnij jej nawet na Hades, że ją wrócisz Pomponii, a już twoją będzie rzeczą, by wolała nazajutrz zostać niż wrócić.", + "135581": "Po czym ukazując na Chryzotemis dodał:", + "135582": "— Ja od pięciu lat co dzień postępuję w ten mniej więcej sposób z tą płochliwą turkawką i nie mogę się uskarżać na jej srogość…", + "135583": "Chryzotemis uderzyła go na to wachlarzem z pawich piór i rzekła:", + "135584": "— Alboż się nie opierałam, satyrze!", + "135585": "— Ze względu na mego poprzednika…", + "135586": "— Alboż nie byłeś u moich nóg?", + "135587": "— Żeby na ich palce zakładać pierścionki.", + "135588": "Chryzotemis spojrzała mimo woli na swe stopy, na których palcach połyskiwały istotnie skry klejnotów, i oboje z Petroniuszem poczęli się śmiać. Lecz Winicjusz nie słuchał ich sprzeczki. Serce biło mu niespokojnie pod wzorzystą szatą syryjskiego kapłana, w którą się przybrał na przyjęcie Ligii.", + "135589": "— Już powinni byli wyjść z pałacu — rzekł, jakby mówiąc sam do siebie.", + "135590": "— Powinni byli — odpowiedział Petroniusz. — Może ci tymczasem opowiedzieć o wróżbach Apoloniusza z Tiany lub ową historię o Rufinie, której, nie pamiętam dlaczego, nie skończyłem.", + "135591": "Lecz Winicjusza zarówno mało obchodził Apoloniusz z Tiany, jak i historia Rufina. Myśl jego była przy Ligii i choć czuł, że piękniej było przyjąć ją w domu niż iść w roli zbira do pałacu, żałował jednak chwilami, że nie poszedł, tylko dlatego, że mógłby wcześniej widzieć Ligię i siedzieć koło niej w ciemnościach w podwójnej lektyce.", + "135592": "Tymczasem niewolnicy wnieśli trójnożne, zdobne głowami tryków, brązowe misy z węglami, na które poczęli sypać małe źdźbła mirry i nardu.", + "135593": "— Już skręcają ku Karynom — rzekł znów Winicjusz.", + "135594": "— On nie wytrzyma, wybiegnie naprzeciw i gotów się jeszcze z nimi rozminąć — zawołała Chryzotemis.", + "135595": "Winicjusz uśmiechnął się bezmyślnie i rzekł:", + "135596": "— Owszem, wytrzymam.", + "135597": "Lecz począł poruszać nozdrzami i sapać, co widząc Petroniusz wzruszył ramionami.", + "135598": "— Nie ma w nim filozofa za jedną sestercję — rzekł — i nigdy nie zrobię z tego syna Marsa człowieka.", + "135599": "Winicjusz nawet nie usłyszał.", + "135600": "— Są już na Karynach!…", + "135601": "Oni zaś rzeczywiście skręcili ku Karynom. Niewolnicy, zwani lampadarii, szli na przedzie, inni zwani pedisequi — po obu stronach lektyki, Atacynus zaś tuż za nią czuwając nad pochodem.", + "135602": "Lecz posuwali się z wolna, bo latarnie w mieście wcale nie oświetlonym źle rozjaśniały drogę. Przy tym ulice w pobliżu pałacu były puste, zaledwie gdzieniegdzie jakiś człowiek przesuwał się z latarką, ale dalej niezwykle ożywione. Z każdego prawie zaułku wychodzili ludzie po trzech, po czterech, wszyscy bez pochodni, wszyscy w ciemnych płaszczach. Niektórzy szli razem z pochodem, mieszając się z niewolnikami, inni w większych gromadach zachodzili z naprzeciwka. Niektórzy taczali się jak pijani. Chwilami pochód stawał się tak trudny, że lampadarii poczęli wołać:", + "135603": "— Miejsce dla szlachetnego trybuna, Marka Winicjusza!", + "135604": "Ligia widziała przez rozsunięte firanki te ciemne gromady i poczęła dygotać ze wzruszenia. Porywała ją na przemian to nadzieja, to trwoga. „To on! to Ursus i chrześcijanie! To stanie się już zaraz — mówiła drżącymi ustami. — O Chryste, pomagaj! o Chryste, ratuj!”", + "135605": "Ale i Atacynus, który z początku nie zważał na owo niezwykłe ożywienie ulicy, począł się wreszcie niepokoić. Było w tym coś dziwnego. Lampadarii musieli coraz częściej wołać: „Miejsce dla lektyki szlachetnego trybuna!” Z boków nieznani ludzie naciskali tak lektykę, że Atacynus kazał niewolnikom odganiać ich kijami.", + "135606": "Nagle krzyk uczynił się na przodzie pochodu, w jednej chwili pogasły wszystkie światła. Koło lektyki uczynił się tłok, zamieszanie i bitwa.", + "135607": "Atacynus zrozumiał: był to wprost napad.", + "135608": "I zrozumiawszy struchlał. Wiadomym było wszystkim, że cezar często dla zabawy rozbija w gronie augustianów i na Suburze, i w innych dzielnicach miasta. Wiadomym było, że czasem nawet przynosił z tych nocnych wycieczek guzy i sińce, lecz kto się bronił, szedł na śmierć, choćby był senatorem. Dom wigilów, których obowiązkiem było czuwać nad miastem, nie był zbyt odległy, ale straż udawała w podobnych wypadkach, że była głuchą i ślepą. Tymczasem koło lektyki wrzało; ludzie poczęli się zmagać, bić, obalać i deptać. Atacynusowi błysnęła myśl, że przede wszystkim należy ocalić Ligię i siebie, a resztę zostawić losowi. Jakoż wyciągnąwszy ją z lektyki, porwał na ręce i usiłował się wymknąć w ciemności.", + "135609": "Lecz Ligia poczęła wołać:", + "135610": "— Ursus! Ursus!", + "135611": "Była biało ubrana, więc łatwo było ją dojrzeć. Atacynus począł drugą wolną ręką narzucać na nią gwałtownie własny płaszcz, gdy naraz straszliwe cęgi chwyciły jego kark, a na głowę spadła mu, jak kamień, olbrzymia druzgocąca masa.", + "135612": "On zaś padł w jednej chwili, jak wół uderzony obuchem przed ołtarzem Jowisza.", + "135613": "Niewolnicy leżeli po większej części na ziemi lub ratowali się, rozbijając się wśród grubych ciemności o załomy murów. Na miejscu pozostała tylko podruzgotana w zamieszaniu lektyka. Ursus unosił Ligię ku Suburze, towarzysze jego dążyli za nim rozpraszając się stopniowo po drodze.", + "135614": "Lecz niewolnicy poczęli się zbierać przed domem Winicjusza i naradzać. Nie śmieli wejść. Po krótkiej naradzie wrócili na miejsce spotkania, na którym znaleźli kilka ciał martwych, a między nimi ciało Atacyna. Ten drgał jeszcze, lecz po chwilowej silniejszej konwulsji wyprężył się i pozostał nieruchomy.", + "135615": "Wówczas zabrali go i wróciwszy zatrzymali się znów przed bramą. Trzeba było jednak oznajmić panu, co się stało.", + "135616": "— Gulo niech oznajmi — zaczęło szeptać kilka głosów. — Krew mu płynie, jak i nam, z twarzy i pan go kocha. Gulowi bezpieczniej od innych.", + "135617": "A Germanin Gulo, stary niewolnik, który niegdyś wyniańczył Winicjusza, a odziedziczony był przez niego po matce, siostrze Petroniusza, rzekł:", + "135618": "— Ja oznajmię, ale pójdźmy wszyscy. Niech na mnie jednego nie spada jego gniew.", + "135619": "Winicjusz zaś począł się już niecierpliwić zupełnie. Petroniusz i Chryzotemis wyśmiewali go, lecz on chodził szybkim krokiem po atrium powtarzając:", + "135620": "— Już powinni być!… Już powinni być!", + "135621": "I chciał iść, a tamci oboje go wstrzymywali.", + "135622": "Lecz nagle w przedsionku dały się słyszeć kroki i do atrium wpadli hurmem niewolnicy, a stanąwszy szybko pod ścianą, podnieśli ręce w górę i poczęli powtarzać jękliwymi głosami:", + "135623": "— Aaaa! — aa!", + "135624": "Winicjusz skoczył ku nim.", + "135625": "— Gdzie Ligia? — zawołał strasznym, zmienionym głosem.", + "135626": "— Aaaa!…", + "135627": "Wtem Gulo wysunął się naprzód ze swoją pokrwawioną twarzą, wołając z pośpiechem i żałośnie:", + "135628": "— Oto krew, panie! Broniliśmy! Oto krew, panie, oto krew!…", + "135629": "Lecz nie zdołał dokończyć, gdyż Winicjusz chwycił brązowy świecznik i jednym uderzeniem strzaskał czerep niewolnika, po czym, objąwszy się za głowę rękoma, wpił palce we włosy, powtarzając chrapliwie:", + "135630": "— Me miserum! Me miserum!…", + "135631": "Twarz mu posiniała, oczy uciekły pod czoło, piana wystąpiła na usta.", + "135632": "— Rózeg! — ryknął wreszcie nieludzkim głosem.", + "135633": "— Panie! Aaaa!… Ulituj się! — jęczeli niewolnicy.", + "135634": "Lecz Petroniusz podniósł się z wyrazem niesmaku w twarzy.", + "135635": "— Chodź, Chryzotemis! — rzekł. — Jeśli chcesz patrzeć na mięso, każę odbić sklep rzeźnika na Karynach.", + "135636": "I wyszedł z atrium, w całym zaś domu, ubranym w zieleń bluszczów i gotowym do uczty, rozległy się po chwili jęki i świst rózeg, który trwał niemal do rana.", + "135637": "Rozdział jedenasty", + "135638": "Tej nocy Winicjusz nie kładł się wcale. W czas jakiś po odejściu Petroniusza, gdy jęki smaganych niewolników nie mogły ukoić ani jego bólu, ani wściekłości, zebrał gromadę innych sług i na ich czele późną już nocą wypadł na poszukiwanie Ligii. Zwiedził dzielnicę eskwilińską, potem Suburę, Vicus Sceleratus i wszystkie przyległe zaułki. Po czym obszedłszy Kapitol, przez most Fabrycjusza przedostał się na wyspę, za czym przebiegł część miasta zatybrzańską. Lecz była to gonitwa bez celu, gdyż sam nie miał nadziei odnalezienia Ligii i jeśli jej szukał, to głównie dlatego, by zapełnić czymkolwiek noc straszną. Jakoż wrócił do domu dopiero o świtaniu, gdy już w mieście poczęły się zjawiać wozy i muły przekupniów jarzyn i gdy piekarze otwierali już sklepy. Wróciwszy kazał uprzątnąć ciało Gula, którego nikt nie śmiał tknąć dotąd, następnie tych niewolników, którym odbito Ligię, kazał wysłać do wiejskich ergastulów, co było karą straszniejszą niemal od śmierci, wreszcie, rzuciwszy się na wysłaną ławę w atrium, począł bezładnie rozmyślać, jakim sposobem odnajdzie i zabierze Ligię.", + "135639": "Wyrzec się jej, stracić ją, nie zobaczyć jej więcej, wydawało mu się niepodobieństwem i na samą myśl o tym ogarniał go szał. Samowolna natura młodego żołnierza pierwszy raz w życiu trafiła na opór, na inną niezłomną wolę, i wprost nie mogła pojąć, jak to być może, by ktoś śmiał stawać w poprzek jego żądzy. Winicjusz wolałby raczej, żeby świat i miasto zapadły w gruzy, niż żeby on nie miał dopiąć tego, czego chciał. Odjęto mu czarę rozkoszy niemal sprzed ust, więc wydało mu się, iż spełniło się coś niesłychanego, wołającego o pomstę do praw boskich i ludzkich.", + "135640": "Lecz przede wszystkim nie chciał i nie mógł się pogodzić z losem, albowiem nigdy niczego tak nie pragnął w życiu jak Ligii. Zdawało mu się, że nie potrafi bez niej istnieć. Nie umiał sobie odpowiedzieć, co zrobiłby bez niej jutro, jak by mógł przeżyć dni następne. Chwilami porywał go na nią gniew bliski obłędu. Chciałby ją mieć po to, by ją bić, włóczyć za włosy do cubiculów i pastwić się nad nią, to znów porywała go straszna tęsknota za jej głosem, postacią, oczyma, i czuł, że gotów by był leżeć u jej nóg. Wołał na nią, gryzł palce, obejmował głowę rękoma. Zmuszał się ze wszystkich sił, by myśleć spokojnie o jej odzyskaniu, i nie mógł. Przez głowę przelatywały mu tysiączne środki i sposoby, ale jedne od drugich szaleńsze. Wreszcie błysnęła mu myśl, że nikt inny jej nie odbił, tylko Aulus, że w najgorszym razie Aulus musiał wiedzieć, gdzie ona się ukrywa.", + "135641": "I zerwał się, by biec do domu Aulusów. Jeśli mu jej nie oddadzą, jeśli nie ulękną się gróźb, pójdzie do cezara, oskarży starego wodza o nieposłuszeństwo i uzyska na niego wyrok śmierci, ale przedtem wydobędzie z nich wyznanie, gdzie jest Ligia. Lecz jeśli ją oddadzą, nawet dobrowolnie, i tak się pomści. Przyjęli go wprawdzie w dom i pielęgnowali, ale to nic. Tą jedną krzywdą uwolnili go od wszelkiej wdzięczności. Tu mściwa i zawzięta jego dusza poczęła się lubować myślą o rozpaczy Pomponii Grecyny, gdy staremu Aulusowi centurion przyniesie wyrok śmierci. Był zaś niemal pewny, że go uzyska. Pomoże mu w tym Petroniusz. Zresztą i sam cezar nie odmawia niczego swym towarzyszom augustianom, chyba że mu nakazuje odmówić osobista niechęć lub żądza.", + "135642": "I nagle serce zamarło w nim niemal pod wpływem strasznego przypuszczenia.", + "135643": "A nuż to sam cezar odbił Ligię?", + "135644": "Wszyscy wiedzieli, że cezar często szukał w nocnych rozbojach rozrywek wśród nudów. Nawet Petroniusz przyjmował udział w tych zabawach. Głównym ich celem było wprawdzie chwytanie kobiet i podrzucanie ich na płaszczu żołnierskim aż do omdlenia. Jednakże sam Nero nazywał czasami owe wyprawy „połowem pereł”; zdarzało się bowiem, że w głębi dzielnic zamieszkałych przez rojną ubogą ludność wyławiano prawdziwą perłę wdzięku i młodości. Wówczas sagatio, jak nazywano podrzucanie na żołnierskiej guni, zmieniało się na prawdziwe porwanie i „perłę” odsyłano albo na Palatyn, albo do którejś z niezliczonych willi cezara, albo wreszcie Nero odstępował ją któremu z towarzyszów. Tak mogło zdarzyć się z Ligią. Cezar przypatrywał się jej w czasie uczty i Winicjusz ani na chwilę nie wątpił, że musiała mu się wydać najpiękniejszą z kobiet, jakie dotąd widział. Jakżeby mogło być inaczej! Wprawdzie Nero ją miał u siebie na Palatynie i mógł otwarcie zatrzymać, lecz, jak słusznie mówił Petroniusz, cezar nie miał odwagi w zbrodniach i mogąc działać otwarcie, wolał zawsze działać tajemnie. Tym razem mogła go do tego skłonić i obawa przed Poppeą. Winicjuszowi przyszło teraz do głowy, że Aulusowie może by nie śmieli porywać przemocą dziewczyny podarowanej mu przez cezara. Kto by zresztą śmiał? Czy może ów olbrzymi Lig z błękitnymi oczyma, który odważył się jednak wejść do triclinium i wynieść ją z uczty na ręku? Ale gdzież by się z nią schronił, dokąd by ją mógł zaprowadzić? Nie, niewolnik nie zdobyłby się na to. Zatem nie uczynił tego nikt inny jak cezar.", + "135645": "Na tę myśl Winicjuszowi pociemniało w oczach i krople potu pokryły mu czoło. W takim razie Ligia była straconą na zawsze. Można ją było wyrwać z każdych innych rąk, lecz nie z takich. Teraz z większą niż przedtem słusznością mógł powtarzać: Vae misero mihi! Wyobraźnia przedstawiła mu Ligię w ramionach Nerona i po raz pierwszy w życiu zrozumiał, że są myśli, których człowiek po prostu znieść nie może. Dopiero teraz poznał, jak ją pokochał. Jak tonącemu przesuwa się błyskawicznie przez pamięć całe jego życie, tak jemu poczęła się przesuwać Ligia. Widział ją i słyszał każde jej słowo. Widział ją przy fontannie, widział u Aulusów i na uczcie. Czuł ją znów blisko, czuł zapach jej włosów, ciepło jej ciała, rozkosz pocałunków, którymi na uczcie rozgniatał jej niewinne usta. Wydała mu się stokroć piękniejszą, pożądańszą, słodszą, stokroć więcej jedyną, wybraną spośród wszystkich śmiertelnych i wszystkich bóstw niż kiedykolwiek. I gdy pomyślał, że to wszystko, co tak wszczepiło mu się w serce, co stało się krwią i życiem, mógł posiąść Nero, chwycił go ból zupełnie fizyczny, tak straszny, że chciało mu się bić głową o ściany atrium, póki jej nie roztrzaska. Czuł, że może oszaleć i że oszalałby z pewnością, gdyby mu jeszcze nie pozostawała zemsta. Lecz jak poprzednio wydało mu się, że nie będzie mógł żyć, jeśli Ligii nie odzyska, tak obecnie, że nie będzie mógł umrzeć, póki jej nie pomści. Ta jedna myśl sprawiała mu niejaką ulgę. „Będę twoim Kasjuszem Chereą!” — powtarzał sobie, myśląc o Neronie. Po chwili chwyciwszy w ręce ziemi z waz kwiatowych otaczających impluvium, wykonał straszną przysięgę Erebowi, Hekacie i własnym domowym larom, że zemsty dokona.", + "135646": "I doznał istotnie ulgi. Miał przynajmniej dla czego żyć i czym zapełnić dnie i noce. Po czym zaniechawszy myśli udania się do Aulusów kazał się nieść na Palatyn. Po drodze myślał, że jeśli go nie dopuszczą do cezara lub zechcą sprawdzać, czy nie ma przy sobie broni, to będzie dowód, że Ligię porwał cezar. Broni jednak nie wziął. Stracił przytomność w ogóle, lecz jak zwykle ludzie pochłonięci jedną myślą, zachował ją w tym, co się tyczyło zemsty. Nie chciał, by mu spełzła przedwcześnie. Prócz tego pragnął przede wszystkim zobaczyć Akte, sądził bowiem, że od niej może dowiedzieć się prawdy. Chwilami przebłyskiwała mu nadzieja, że może zobaczy Ligię, i na tę myśl poczynał drżeć. Nuż bowiem cezar porwał ją nie wiedząc, kogo porywa, i dziś mu ją wróci? Ale po chwili odrzucił to przypuszczenie. Gdyby chciano mu ją odesłać, odesłano by wczoraj. Akte jedna mogła wszystko wyjaśnić i ją przed innymi należało zobaczyć.", + "135647": "Utwierdziwszy się w tym, kazał niewolnikom przyśpieszyć kroku, po drodze zaś rozmyślał bezładnie to o Ligii, to o zemście. Słyszał, że kapłani egipskiej bogini Pacht umieją sprowadzać choroby, na kogo zechcą, i postanowił dowiedzieć się od nich o sposobie. Na Wschodzie mówiono mu także, że Żydzi mają jakieś zaklęcia, za pomocą których pokrywają wrzodami ciała nieprzyjaciół. Między niewolnikami miał w domu kilkunastu Żydów, obiecał sobie więc, że za powrotem każe ich ćwiczyć, póki mu tej tajemnicy nie wyjawią. Z największą jednak rozkoszą myślał o krótkim mieczu rzymskim, który wytacza strumienie krwi, takie właśnie, jakie wytrysły z Kajusa Kaliguli i potworzyły niestarte plamy na kolumnie portyku. Gotów był teraz wymordować cały Rzym, a gdyby jacy mściwi bogowie obiecali mu, że wszyscy ludzie wymrą z wyjątkiem jego i Ligii, byłby się na to zgodził.", + "135648": "Przed łukiem zebrał całą przytomność i na widok straży pretoriańskiej pomyślał, że jeśli mu będą czynili choćby najmniejsze trudności przy wejściu, to będzie dowód, że Ligia jest z woli cezara w pałacu. Lecz pryncypilarny centurion uśmiechnął się do niego przyjaźnie i postąpiwszy kilka kroków rzekł:", + "135649": "— Witaj, szlachetny trybunie. Jeśli pragniesz złożyć pokłon cezarowi, na złą trafiłeś chwilę i nie wiem, czy będziesz mógł go zobaczyć.", + "135650": "— Co się stało? — spytał Winicjusz.", + "135651": "— Boska mała Augusta zachorowała niespodzianie od dnia wczorajszego. Cezar i Augusta Poppea są przy niej wraz z lekarzami, których z całego miasta wezwano.", + "135652": "Był to wypadek ważny. Cezar, gdy mu się urodziła ta córka, szalał po prostu ze szczęścia i przyjął ją extra humanium gaudium. Przedtem jeszcze senat polecał najuroczyściej bogom łono Poppei. Czyniono wota i wyprawiano w Ancjum, gdzie nastąpiło rozwiązanie, wspaniałe igrzyska, a oprócz tego wzniesiono świątynię dwom Fortunom. Nero, który w niczym nie umiał zachować miary, bez miary również kochał to dziecię, Poppei zaś było ono także drogim, choćby dlatego, że umacniało jej stanowisko i wpływ czyniło nieprzepartym.", + "135653": "Od zdrowia i życia małej Augusty mogły zależeć losy całego imperium, lecz Winicjusz tak był zajęty sobą, własną sprawą i własną miłością, że nie zwróciwszy prawie uwagi na wiadomość centuriona, odrzekł:", + "135654": "— Chcę widzieć się tylko z Akte.", + "135655": "I przeszedł.", + "135656": "Lecz Akte zajęta była także przy dziecku i musiał czekać na nią długo. Nadeszła dopiero koło południa z twarzą zmęczoną i bladą, która na widok Winicjusza pobladła jeszcze bardziej.", + "135657": "— Akte — zawołał chwytając jej ręce Winicjusz i ciągnąc ją na środek atrium — gdzie jest Ligia?", + "135658": "— Chciałam się ciebie o to zapytać — odrzekła patrząc mu z wyrzutem w oczy.", + "135659": "A on, jakkolwiek przyrzekał sobie, że wybada ją spokojnie, ścisnął znów dłońmi głowę i począł powtarzać z twarzą ściągniętą przez ból i gniew:", + "135660": "— Nie ma jej. Porwano mi ją w drodze!", + "135661": "Po chwili jednak opamiętał się i zbliżywszy swą twarz do twarzy Akte, począł mówić przez zaciśnięte zęby:", + "135662": "— Akte… Jeśli ci życie miłe, jeśli nie chcesz stać się przyczyną nieszczęść, których nie potrafisz sobie nawet wyobrazić, odpowiedz mi prawdę: czy nie cezar ją odbił?", + "135663": "— Cezar nie wychodził wczoraj z pałacu.", + "135664": "— Na cień matki twojej, na wszystkich bogów! Czy nie ma jej w pałacu?", + "135665": "— Na cień matki mojej, Marku, nie masz jej w pałacu i nie cezar ją odbił. Od wczoraj zachorowała mała Augusta i Nero nie oddala się od jej kołyski.", + "135666": "Winicjusz odetchnął. To, co wydawało mu się najstraszniejszym, przestało mu grozić.", + "135667": "— A więc — rzekł siadając na ławie i zaciskając pięści — porwali ją Aulusowie i w takim razie biada im!", + "135668": "— Aulus Plaucjusz był tu dziś rano. Nie mógł się ze mną widzieć, gdyż byłam zajęta przy dziecku, ale wypytywał o Ligię Epafrodyta i innych ze służby cesarskiej, a potem oświadczył im, że przyjdzie jeszcze, aby się widzieć ze mną.", + "135669": "— Chciał odwrócić od siebie podejrzenia. Gdyby nie wiedział, co się stało z Ligią, byłby przyszedł szukać jej do mego domu.", + "135670": "— Zostawił mi kilka słów na tabliczce, z których zobaczysz, że wiedząc, iż Ligia została zabrana z jego domu przez cezara na twoje i Petroniusza żądanie, spodziewał się, iż zostanie tobie odesłana, i dziś rano był w twoim domu, gdzie mu powiedziano, co się stało.", + "135671": "To rzekłszy poszła do cubiculum i po chwili wróciła z tabliczką, którą jej zostawił Aulus.", + "135672": "Winicjusz przeczytał i zamilkł. Akte zaś zdawała się czytać myśli w jego posępnej twarzy, gdyż po chwili rzekła:", + "135673": "— Nie, Marku. Stało się to, czego chciała sama Ligia.", + "135674": "— Tyś wiedziała, że ona chce uciec! — wybuchnął Winicjusz.", + "135675": "A ona spojrzała na niego swymi mglistymi oczyma niemal surowo.", + "135676": "— Wiedziałam, że nie chce zostać twoją nałożnicą.", + "135677": "— A ty czym byłaś całe życie?", + "135678": "— Ja byłam przedtem niewolnicą.", + "135679": "Lecz Winicjusz nie przestał się burzyć. Cezar darował mu Ligię, więc on nie potrzebuje pytać, czym była przedtem. Wynajdzie ją choćby pod ziemią i uczyni z niej wszystko, co mu się podoba. Tak jest! Będzie jego nałożnicą. Każe ją chłostać, ilekroć mu się podoba. Gdy mu się sprzykrzy, odda ją ostatniemu ze swoich niewolników albo każe jej obracać żarna w swoich posiadłościach w Afryce. Będzie jej teraz szukał i odnajdzie ją tylko po to, by ją zgnieść, zdeptać i upokorzyć.", + "135680": "I podniecając się coraz bardziej, tracił wszelką miarę do tego stopnia, że nawet Akte poznała, iż zapowiadał więcej, niż byłby zdolny dotrzymać, i że mówi przez niego gniew i męka. Nad męką miałaby litość, lecz przebrana miara wyczerpała jej cierpliwość, tak że wreszcie spytała go, dlaczego do niej przyszedł.", + "135681": "Winicjusz nie znalazł na razie odpowiedzi. Przyszedł do niej, bo tak chciał, bo sądził, że udzieli mu jakich wiadomości, ale właściwie przyszedł tylko do cezara, a nie mogąc się z nim zobaczyć wstąpił do niej. Ligia uciekając sprzeciwiła się woli cezara, więc on ubłaga go, by nakazał jej szukać w całym mieście i państwie, choćby przyszło użyć do tego wszystkich legii i przetrząsnąć kolejno każdy dom w imperium. Petroniusz poprze jego prośbę i poszukiwania rozpoczną się od dziś dnia.", + "135682": "Na to Akte rzekła:", + "135683": "— Strzeż się, byś jej nie stracił na zawsze wówczas dopiero, gdy ją z rozkazu cezara odnajdą.", + "135684": "Winicjusz zmarszczył brwi.", + "135685": "— Co to znaczy? — spytał.", + "135686": "— Słuchaj mnie, Marku! Wczoraj byłyśmy z Ligią w tutejszych ogrodach i spotkałyśmy Poppeę, a z nią małą Augustę, którą niosła Murzynka Lilith. Wieczorem dziecko zachorowało, a Lilith twierdzi, że zostało urzeczone i że urzekła je ta cudzoziemka, którą spotkały w ogrodach. Jeśli dziecko wyzdrowieje, zapomną o tym, lecz w razie przeciwnym pierwsza Poppea oskarży Ligię o czary, a wówczas, gdziekolwiek ją odnajdą, nie będzie dla niej ratunku.", + "135687": "Nastała chwila milczenia, po czym Winicjusz ozwał się:", + "135688": "— A może ją urzekła? I mnie urzekła.", + "135689": "— Lilith powtarza, że dziecko zaraz zapłakało, gdy je przeniosła koło nas. I prawda! Zapłakało. Pewno wyniesiono je do ogrodów już chore. Marku, szukaj jej sam, gdzie chcesz, ale póki mała Augusta nie wyzdrowieje, nie mów o niej z cezarem, bo ściągniesz na nią pomstę Poppei. Dość już jej oczy płakały przez ciebie i niech wszyscy bogowie strzegą teraz jej biednej głowy.", + "135690": "— Ty ją kochasz, Akte? — spytał posępnie Winicjusz.", + "135691": "A w oczach wyzwolenicy błysnęły łzy.", + "135692": "— Tak! Pokochałam ją.", + "135693": "— Bo ci nie odpłaciła nienawiścią jak mnie.", + "135694": "Akte popatrzyła na niego przez chwilę, jakby wahając się lub jakby pragnąc zbadać, czy mówił szczerze, po czym odrzekła:", + "135695": "— Człowieku zapalczywy i ślepy! Ona cię kochała.", + "135696": "Winicjusz zerwał się pod wpływem tych słów jak opętany. Nieprawda! Nienawidziła go. Skąd Akte może wiedzieć?! Czy po jednym dniu znajomości Ligia uczyniła jej wyznanie? Co to jest za miłość, która woli tułactwo, hańbę ubóstwa, niepewność jutra, a może i nędzną śmierć — od uwieńczonego domu, w którym czeka z ucztą kochany! Lepiej mu takich rzeczy nie słyszeć, bo gotów oszaleć. Oto nie oddałby tej dziewczyny za wszystkie skarby tego pałacu, a ona uciekła. Co to jest za miłość, która boi się rozkoszy, a płodzi boleść! Kto to pojmie? Kto może zrozumieć? Gdyby nie nadzieja, że ją odnajdzie, to utopiłby w sobie miecz! Miłość się oddaje, nie odbiera. Były chwile u Aulusów, że sam wierzył w bliskie szczęście, ale teraz wie, że go nienawidziła, nienawidzi i umrze z nienawiścią w sercu.", + "135697": "Lecz Akte, zwykle bojaźliwa i łagodna, wybuchnęła z kolei oburzeniem. Jakże to on starał się ją pozyskać? Zamiast pokłonić się o nią Aulusowi i Pomponii, odebrał dziecko podstępem rodzicom. Chciał ją uczynić nie żoną, ale nałożnicą, ją, wychowankę zacnego domu, ją, córkę królewską. I sprowadził ją do tego domu zbrodni i sromoty, pokalał jej niewinne oczy widokiem bezecnej uczty, postępował z nią jak z nierządnicą. Zali zapomniał, czym jest dom Aulusów i kim Pomponia Grecyna, która wychowała Ligię? Zali nie ma dość rozumu na to, by odgadnąć, że to są kobiety inne niż Nigidia, niż Kalwia Kryspinilla, niż Poppea i niż te wszystkie, które napotyka w domu cezara? Zali ujrzawszy Ligię nie zrozumiał od razu, że to jest czyste dziewczę, które woli śmierć od hańby? Skądże wie, jakich ona bogów wyznaje i czy nie czystszych, nie lepszych niż nierządna Wenus lub niż Izys, którą czczą rozpustne Rzymianki? Nie! Ligia nie czyniła jej wyznań, ale mówiła jej, że ratunku wygląda od niego, od Winicjusza; miała nadzieję, że on wyprosi dla niej od cezara powrót do domu i że wróci ją Pomponii. A mówiąc o tym płoniła się jak dziewczę, które kocha i ufa. I jej serce biło dla niego, ale on sam przestraszył ją, zraził, oburzył i niechże teraz jej szuka z pomocą żołnierzy cezara, ale niech wie, że jeśli dziecko Poppei umrze, to na nią padnie podejrzenie i zguba jej będzie nieuchronna.", + "135698": "Przez gniew i ból Winicjusza poczęło się przeciskać wzruszenie. Wiadomość, że Ligia kochała go, wstrząsnęła do głębi jego duszą. Przypomniał ją sobie w ogrodzie u Aulusów, gdy słuchała jego słów z rumieńcem na twarzy i z oczyma pełnymi światła. Wydało mu się, że wówczas istotnie poczynała go kochać, i nagle ogarnęło go na tę myśl poczucie jakiegoś szczęścia stokroć jeszcze większego niż to, którego pragnął. Pomyślał, że istotnie mógł ją mieć powolną, a w dodatku kochającą. Oto byłaby oprzędła drzwi jego i namaściła je wilczym tłuszczem, a potem zasiadła, jako żona, na owczym runie, u jego ogniska. Oto usłyszałby z jej ust sakramentalne: „Gdzie ty Kajus, tam i ja Kaja”, i byłaby na zawsze jego. Czemu on tak nie postąpił? Był przecie gotów. A teraz jej nie ma i może jej nie odnaleźć, a gdyby odnalazł, może ją zgubić, a gdyby nawet nie zgubił, nie zechcą go już ani Aulusowie, ani ona. Tu gniew począł mu znów podnosić włosy na głowie, lecz teraz zwrócił się już nie przeciw Aulusom lub Ligii, lecz przeciw Petroniuszowi. On był wszystkiemu winien. Gdyby nie on, Ligia nie potrzebowałaby się tułać, byłaby jego narzeczoną i żadne niebezpieczeństwo nie wisiałoby nad jej drogą głową. A teraz stało się i za późno naprawiać złe, które się naprawić nie da.", + "135699": "— Za późno!", + "135700": "I zdawało mu się, że otchłań otworzyła się przed jego nogami. Nie wiedział, co przedsięwziąć, jak postąpić, dokąd się udać. Akte powtórzyła, jak echo, słowo „za późno”, które w cudzych ustach zabrzmiało mu jak wyrok śmierci. Rozumiał tylko jedną rzecz, że trzeba mu znaleźć Ligię, bo inaczej stanie się z nim coś złego.", + "135701": "I okręciwszy się machinalnie w togę chciał odejść nie żegnając się nawet z Akte, gdy wtem zasłona dzieląca przedsionek od atrium uchyliła się i nagle ujrzał przed sobą żałobną postać Pomponii Grecyny.", + "135702": "Widocznie i ona dowiedziała się już o zniknięciu Ligii i sądząc, że jej łatwiej będzie niż Aulusowi widzieć się z Akte, przychodziła do niej po wiadomości.", + "135703": "Lecz spostrzegłszy Winicjusza zwróciła ku niemu swą drobną, bladą twarz i po chwili rzekła:", + "135704": "— Marku, niech Bóg ci przebaczy krzywdę, jaką wyrządziłeś nam i Ligii.", + "135705": "A on stał z czołem spuszczonym, z poczuciem nieszczęścia i winy, nie rozumiejąc, jaki Bóg miał i mógł mu przebaczyć ni dlaczego Pomponia mówiła o przebaczeniu, gdy powinna była mówić o zemście.", + "135706": "I wreszcie wyszedł z głową bezradną, pełną ciężkich myśli, ogromnej troski i zdumienia.", + "135707": "Na dziedzińcu i pod galerią stały niespokojne gromady ludzi. Między pałacowymi niewolnikami widać było rycerzy i senatorów, którzy przybyli dowiedzieć się o zdrowie małej Augusty, a zarazem pokazać się w pałacu i złożyć dowód swej troskliwości choćby wobec niewolników cezariańskich. Wieść o chorobie „bogini” rozeszła się widać szybko, bo w bramie ukazywały się coraz nowe postacie, a przez otwór łuku widać było całe tłumy. Niektórzy z przybywających widząc, że Winicjusz wychodził z pałacu, zaczepiali go o nowiny, lecz on nie odpowiadając na pytania szedł przed siebie, dopóki Petroniusz, który także przybył już po wiadomości, nie potrącił go omal piersią i nie zatrzymał.", + "135708": "Winicjusz byłby niechybnie zawrzał na jego widok i dopuścił się jakiego bezprawia w pałacu cezara, gdyby nie to, że od Akte wyszedł jak złamany, w takim wyczerpaniu i pognębieniu, że chwilowo opuściła go nawet wrodzona mu zapalczywość. Odsunął jednak Petroniusza i chciał przejść, lecz ów zatrzymał go prawie przemocą.", + "135709": "— Jak się ma boska? — spytał.", + "135710": "Ale owa przemoc rozdrażniła znów Winicjusza i wzburzyła go w jednej chwili.", + "135711": "— Niech piekło pochłonie ją i cały ten dom! — odpowiedział ściskając zęby.", + "135712": "— Milcz, nieszczęśliwy! — rzekł Petroniusz i rozejrzawszy się naokół dodał pośpiesznie:", + "135713": "— Chcesz wiedzieć coś o Ligii, to chodź ze mną. Nie! Tu nic nie powiem! Chodź ze mną, powiem ci moje domysły w lektyce.", + "135714": "I otoczywszy ramieniem młodego człowieka wyprowadził go co prędzej z pałacu.", + "135715": "Lecz o to mu głównie chodziło, gdyż nowin nie miał żadnych. Natomiast będąc człowiekiem zaradnym i mając mimo wczorajszego oburzenia dużo współczucia dla Winicjusza, a wreszcie poczuwając się poniekąd do odpowiedzialności za wszystko, co się stało, już był coś przedsięwziął i gdy wsiedli do lektyki, rzekł:", + "135716": "— Przy wszystkich bramach kazałem czuwać moim niewolnikom, dawszy im dokładny opis dziewczyny i tego olbrzyma, który ją u cezara wyniósł z uczty, nie ma bowiem wątpliwości, że to on ją odbił. Słuchaj mnie! Być może, że Aulusowie zechcą ją ukryć w której ze swych wiejskich posiadłości, a w takim razie będziemy wiedzieli, w którą stronę ją uprowadzą. Jeśli zaś przy bramach jej nie dostrzegą, to będzie dowód, że została w mieście, i dziś jeszcze w mieście rozpoczniemy poszukiwania.", + "135717": "— Aulusowie nie wiedzą, gdzie ona jest — odrzekł Winicjusz.", + "135718": "— Masz-li pewność, że tak jest?", + "135719": "— Widziałem Pomponię. Oni szukają jej także.", + "135720": "— Wczoraj nie mogła z miasta wyjść, bo nocą bramy zamknięte. Dwóch z moich ludzi krąży koło każdej bramy. Jeden ma iść w ślad za Ligią i za olbrzymem, drugi wróci natychmiast, by dać znać. Jeśli jest w mieście, znajdziemy ją, bo owego Liga, choćby po wzroście i barkach, rozpoznać łatwo. Szczęśliwyś, że nie porwał jej cezar, mogę cię zaś upewnić, że nie, bo na Palatynie nie ma dla mnie tajemnic.", + "135721": "Lecz Winicjusz wybuchnął więcej jeszcze żalem niż gniewem i głosem przerywanym przez wzruszenie począł Petroniuszowi opowiadać, co słyszał od Akte i jakie nowe niebezpieczeństwa zawisły nad głową Ligii, tak straszne, że wobec nich, znalazłszy zbiegów, trzeba będzie ukrywać ją jak najstaranniej przed Poppeą. Po czym jął wyrzucać gorzko Petroniuszowi jego rady. Gdyby nie on, wszystko by poszło inaczej. Ligia byłaby u Aulusów, a on, Winicjusz, mógłby ją widywać codziennie i byłby szczęśliwszy od cezara. I unosząc się w miarę opowiadania, poddawał się coraz bardziej wzruszeniu, aż wreszcie łzy żalu i wściekłości poczęły mu kapać z oczu.", + "135722": "Petroniusz zaś, który wprost nie spodziewał się, by młody człowiek mógł kochać i pożądać do tego stopnia, widząc te łzy rozpaczy mówił sobie w duchu z pewnym zdziwieniem:", + "135723": "— O potężna pani Cypru! Ty jedna królujesz bogom i ludziom!", + "135724": "Rozdział dwunasty", + "135725": "Lecz gdy wysiedli przed domem Petroniusza, przełożony nad atrium oświadczył im, że żaden z niewolników, wysłanych do bram, jeszcze nie wrócił. Atriensis kazał im ponieść żywność i nowy rozkaz, by pod groźbą chłosty dawali pilne baczenie na wszystkich wychodzących z miasta.", + "135726": "— Widzisz — rzekł Petroniusz — niewątpliwie są dotąd w mieście, a w takim razie znajdziemy ich. Każ jednak i swoim ludziom czuwać przy bramach, tym mianowicie, którzy byli posłani po Ligię, bo ci łatwo ją rozpoznają.", + "135727": "— Kazałem ich zesłać do wiejskich ergastulów — rzeki Winicjusz — ale wnet rozkaz odwołam, niech idą do bram.", + "135728": "I skreśliwszy kilka słów na powleczonej woskiem tabliczce oddał ją Petroniuszowi, który polecił odesłać ją natychmiast do domu Winicjusza.", + "135729": "Po czym przeszli do wewnętrznego portyku i tam zasiadłszy na marmurowej ławie, poczęli rozmawiać.", + "135730": "Złotowłosa Eunice i Iras podsunęły im pod nogi brązowe stołeczki, a następnie przystawiwszy do ławki stolik poczęły im lać wino do czasz z cudnych wąskoszyjastych dzbanków, które sprowadzono z Volaterrae i Ceryny.", + "135731": "— Czy masz między swymi ludźmi kogo, co by znał tego olbrzymiego Liga? — spytał Petroniusz.", + "135732": "— Znał go Atacynus i Gulo. Ale Atacynus legł wczoraj przy lektyce, a Gula zabiłem ja.", + "135733": "— Szkoda mi go — rzekł Petroniusz. — On nosił na ręku nie tylko ciebie, ale i mnie.", + "135734": "— Chciałem go nawet wyzwolić — odparł Winicjusz — lecz mniejsza z tym. Mówmy o Ligii. Rzym to morze…", + "135735": "— Perły poławiają się właśnie w morzu… Zapewne nie znajdziemy jej dziś lub jutro, jednakże znajdziemy niechybnie. Ty mnie obecnie obwiniasz, żem ci podał ten środek, ale środek sam w sobie był dobry, a stał się zły dopiero wówczas, gdy na złe się obrócił. Wszakżeś słyszał od samego Aulusa, że zamierza z całą rodziną przenieść się do Sycylii. W ten sposób dziewczyna byłaby i tak daleko od ciebie.", + "135736": "— Byłbym za nimi pojechał — odrzekł Winicjusz — a w każdym razie byłaby bezpieczna, teraz zaś, jeśli tamto dziecko umrze, Poppea i sama uwierzy, i wmówi w cezara, że to z winy Ligii.", + "135737": "— Tak jest. To mnie zaniepokoiło także. Ale ta mała kukła może jeszcze wyzdrowieć. Gdyby zaś miała umrzeć, znajdziemy i wówczas jakiś sposób.", + "135738": "Tu Petroniusz zamyślił się na chwilę, po czym rzekł:", + "135739": "— Poppea wyznaje jakoby religię Żydów i wierzy w złe duchy. Cezar jest przesądny… Jeśli rozpuścimy wieść, że Ligię porwały złe duchy, wieść znajdzie wiarę, zwłaszcza że, gdy nie odbił jej ani cezar, ani Aulus Plaucjusz, zniknęła w sposób istotnie tajemniczy. Lig sam jeden nie byłby tego dokazał. Musiałby mieć pomoc, a skąd by niewolnik w ciągu jednego dnia mógł zebrać tylu ludzi?", + "135740": "— Niewolnicy wspierają się wzajem w całym Rzymie.", + "135741": "— Który krwawo to kiedykolwiek przypłaci. Tak, wspierają się, ale nie jedni przeciw drugim, a tu wiadomo było, że na twoich spadnie odpowiedzialność i kara. Gdy poddasz swoim myśl o złych duchach, potwierdzą natychmiast, że je na własne oczy widzieli, bo to ich wobec ciebie od razu uniewinni… Spytaj którego na próbę, czy nie widział, jak unosiły Ligię w powietrzu, a na egidę Zeusa, zaprzysięgnie natychmiast, że tak było.", + "135742": "Winicjusz, który był także przesądny, spojrzał na Petroniusza z nagłym, ogromnym niepokojem.", + "135743": "— Jeśli Ursus nie mógł mieć ludzi do pomocy i nie mógł sam jeden jej porwać, to kto ją porwał?", + "135744": "Lecz Petroniusz począł się śmiać.", + "135745": "— Widzisz — rzekł — uwierzą, skoro i ty już na wpół wierzysz. Taki jest nasz świat, który drwi z bogów. Uwierzą i nie będą jej szukali, a my tymczasem umieścimy ją gdzieś daleko od miasta, w jakiejś mojej lub twojej willi.", + "135746": "— Jednakże kto mógł jej pomóc?", + "135747": "— Jej współwyznawcy — odpowiedział Petroniusz.", + "135748": "— Jacy? Jakież ona czci bóstwo? Powinien bym wiedzieć lepiej od ciebie.", + "135749": "— Każda niemal kobieta w Rzymie czci inne. Jest rzeczą niezawodną, że Pomponia wychowała ją w czci dla tego bóstwa, które sama wyznaje, jakie zaś wyznaje, nie wiem. Jedna jest rzecz pewna, że nikt nie widział jej, by w którejkolwiek z naszych świątyń ofiarowała naszym bogom. Oskarżano ją nawet, że jest chrześcijanką, ale to rzecz niepodobna. Sąd domowy oczyścił ją z tego zarzutu. O chrześcijanach mówią, że nie tylko czczą oślą głowę, ale są nieprzyjaciółmi rodzaju ludzkiego i dopuszczają się najbezecniejszych zbrodni. Zatem Pomponia nie może być chrześcijanką, gdyż cnota jej jest znaną, a nieprzyjaciółka rodzaju ludzkiego nie obchodziłaby się tak z niewolnikami, jak ona się obchodzi.", + "135750": "— W żadnym domu nie obchodzą się z nimi tak jak u Aulusów — przerwał Winicjusz.", + "135751": "— Więc widzisz. Pomponia wspominała mi o jakimś bogu, który ma być jeden, wszechmocny i miłosierny. Gdzie pochowała wszystkich innych, to jej rzecz, dość, że ten jej Logos nie byłby chyba bardzo wszechmocny, a raczej musiałby być marnym bogiem, gdyby miał tylko dwie czcicielki, to jest Pomponię i Ligię z dodatkiem ich Ursusa. Musi ich być więcej, tych wyznawców, i ci dali pomoc Ligii.", + "135752": "— Ta wiara każe przebaczać — rzekł Winicjusz. — Spotkałem u Akte Pomponię, która powiedziała mi: „Niech ci Bóg przebaczy krzywdę, jaką wyrządziłeś Ligii i nam.”", + "135753": "— Widocznie ich bóg to jakiś curator bardzo dobrowolny. Ha, niechże ci przebaczy, a na znak przebaczenia niechaj ci wróci dziewczynę.", + "135754": "— Ofiarowałbym mu jutro hekatombę. Nie chcę jadła ni kąpieli, ni snu. Wezmę ciemną lacernę i pójdę włóczyć się po mieście. Może ją w przebraniu znajdę. Chory jestem!", + "135755": "Petroniusz spojrzał na niego z pewnym politowaniem. Istotnie, oczy Winicjusza podsiniały, źrenice świeciły gorączką; nie ogolony rano zarost powlókł ciemnym pasem jego silnie zarysowane szczęki, włosy miał w nieładzie i wyglądał naprawdę jak chory. Iras i złotowłosa Eunice patrzyły na niego także ze współczuciem, lecz on zdawał się ich nie widzieć i obaj z Petroniuszem tak nic nie zważali na obecność niewolnic, jak by nie zważali na kręcące się koło nich psy.", + "135756": "— Gorączka cię trawi — rzekł Petroniusz.", + "135757": "— Tak jest.", + "135758": "— Więc posłuchaj mnie… Nie wiem, co by ci zapisał lekarz, ale wiem, jak ja bym postąpił na twoim miejscu, ja. Oto zanim się tamta odnajdzie, poszukałbym w innej tego, czego mi wraz z tamtą zabrakło. Widziałem w twojej willi ciała wyborne. Nie przecz mi… Wiem, co jest miłość, i wiem, że gdy się jednej pożąda, inna jej zastąpić nie może. Ale w pięknej niewolnicy można zawsze znaleźć chociaż chwilową rozrywkę…", + "135759": "— Nie chcę! — odpowiedział Winicjusz.", + "135760": "Lecz Petroniusz, który miał do niego rzeczywistą słabość i który pragnął istotnie złagodzić jego cierpienie, począł rozmyślać, jak by to uczynić.", + "135761": "— Może twoje nie mają dla ciebie uroku nowości — rzekł po chwili — lecz (i tu jął patrzeć kolejno na Iras i na Eunice, a wreszcie położył dłoń na biodrze złotowłosej Greczynki) przypatrz się tej Charytce. Kilka dni temu młodszy Fontejus Kapiton dawał mi za nią troje cudnych pacholąt z Klazomene, albowiem piękniejszego ciała chyba i Skopas nie stworzył. Sam nie rozumiem, dlaczego dotąd pozostałem dla niej obojętny, nie wstrzymała mnie przecie myśl o Chryzotemis! Otóż daruję ci ją, weź ją sobie!", + "135762": "A złotowłosa Eunice usłyszawszy to pobladła w jednej chwili jak płótno i patrząc przestraszonymi oczyma na Winicjusza, zdawała się bez tchu w piersi czekać na jego odpowiedź.", + "135763": "Lecz on zerwał się nagle i ścisnąwszy rękoma skronie począł mówić prędko jak człowiek, który trawiony chorobą, nie chce słyszeć o niczym:", + "135764": "— Nie!… nie!… Nic mi po niej! Nic mi po innych… Dziękuję ci, ale nie chcę! I idę szukać tamtej po mieście. Każ mi dać galijską lacernę z kapturem. Pójdę za Tyber. Gdybym choć Ursusa mógł zobaczyć!…", + "135765": "I wyszedł śpiesznie. Petroniusz zaś widząc, że istotnie nie może usiedzieć na miejscu, nie próbował go wstrzymywać. Biorąc jednak odmowę Winicjusza za chwilową niechęć do każdej kobiety, która nie była Ligią, i nie chcąc, by wspaniałomyślność jego poszła na marne, zwróciwszy się do niewolnicy rzekł:", + "135766": "— Eunice, wykąpiesz się, namaścisz i przybierzesz, a potem pójdziesz do domu Winicjusza.", + "135767": "Lecz ona padła przed nim na kolana i ze złożonymi rękoma poczęła go błagać, by jej nie oddalał z domu. Ona nie pójdzie do Winicjusza i woli tu nosić drwa do hypocaustum niż tam być pierwszą ze sług! Nie chce! nie może! I błaga go, by zlitował się nad nią. Niechaj ją każe chłostać codziennie, byle jej nie wysyłał z domu.", + "135768": "I trzęsąc się jak liść, zarazem z bojaźni i uniesienia, wyciągała ku niemu ręce, on zaś słuchał jej ze zdumieniem. Niewolnica, która śmie się wypraszać od spełnienia rozkazu, która mówi: „Nie chcę i nie mogę”, była czymś tak niesłychanym w Rzymie, że Petroniusz na razie nie chciał uszom uwierzyć. Wreszcie zmarszczył brwi. Był on zbyt wykwintnym, by być okrutnym. Niewolnikom jego, zwłaszcza w zakresie rozpusty, więcej było wolno niż innym, pod warunkiem, by wzorowo spełniali służbę i wolę pańską czcili na równi z bożą. W razie uchybienia tym dwom obowiązkom umiał jednak nie żałować kar, jakim wedle ogólnego obyczaju podlegali. A gdy prócz tego nie cierpiał i wszelkich przeciwności, i wszystkiego, co mu mieszało spokój, więc popatrzywszy chwilę na klęczącą rzekł:", + "135769": "— Przywołasz mi Tejrezjasza i powrócisz tu z nim razem.", + "135770": "Eunice wstała drżąca, ze łzami w oczach, i odeszła, po chwili zaś wróciła z przełożonym nad atrium Kreteńczykiem Tejrezjaszem.", + "135771": "— Weźmiesz Eunice — rzekł mu Petroniusz — i dasz jej dwadzieścia pięć plag, tak jednak, by nie popsuć skóry.", + "135772": "To rzekłszy przeszedł do biblioteki i zasiadłszy przy stole z różowego marmuru począł pracować nad swoją Ucztą Trymalchiona.", + "135773": "Ale ucieczka Ligii i choroba małej Augusty nadto rozrywały mu myśl, tak że nie mógł długo pracować. Zwłaszcza choroba owa była ważnym wypadkiem. Petroniuszowi przyszło do głowy, że jeśli cezar uwierzy, iż Ligia rzuciła czar na małą Augustę, to odpowiedzialność może spaść i na niego, albowiem na jego to prośbę sprowadzono dziewczynę do pałacu. Liczył jednak, że za pierwszym widzeniem się z cezarem potrafi w jakikolwiek sposób wytłumaczyć mu całą niedorzeczność podobnego przypuszczenia, a po trochu liczył i na pewną słabość, jaką czuła dla niego Poppea, ukrywając ją wprawdzie starannie, ale nie tak starannie, by nie miał jej odgadnąć. Po chwili też wzruszył ramionami na swe obawy i postanowił zejść do triclinium, by się posilić, a następnie kazać się zanieść jeszcze raz do pałacu, potem na Pole Marsowe, a potem do Chryzotemis.", + "135774": "Lecz po drodze do triclinium, przy wejściu do korytarza przeznaczonego dla służby, dojrzał nagle stojącą pod ścianą wśród innych niewolników wysmukłą postać Eunice i zapomniawszy, że nie wydał Tejrezjaszowi innego rozkazu, jak aby ją wychłostał, zmarszczył znów brwi i począł się za nim oglądać.", + "135775": "Nie dostrzegłszy go jednak między służbą zwrócił się do Eunice:", + "135776": "— Czy otrzymałaś chłostę?", + "135777": "A ona po raz drugi rzuciła się do jego nóg, przycisnęła na chwilę do ust brzeg jego togi, po czym odrzekła:", + "135778": "— O tak, panie! Otrzymałam! O tak, panie!…", + "135779": "W głosie jej brzmiała jakby radość i wdzięczność.", + "135780": "Widocznym było, iż sądziła, że chłosta miała zastąpić oddanie jej z domu i że teraz może już pozostać. Petroniusza, który to zrozumiał, zadziwił ten namiętny opór niewolnicy, ale nadto był biegłym znawcą natury ludzkiej, by nie odgadnąć, że jedna chyba miłość mogła być takiego oporu powodem.", + "135781": "— Masz-li kochanka w tym domu? — spytał.", + "135782": "A ona podniosła na niego swoje niebieskie, łzawe oczy i odrzekła tak cicho, że ledwo można ją było usłyszeć:", + "135783": "— Tak, panie!…", + "135784": "I z tymi oczyma, z odrzuconym w tył złotym włosem, z obawą i nadzieją w twarzy, była tak piękna, patrzyła na niego tak błagalnie, że Petroniusz, który, jako filozof, sam głosił potęgę miłości, a jako esteta, czcił wszelką piękność, uczuł dla niej pewien rodzaj politowania.", + "135785": "— Który z nich jest twoim kochankiem? — spytał wskazując głową na służbę.", + "135786": "Lecz na to nie było odpowiedzi, tylko Eunice schyliła twarz aż do jego stóp i pozostała nieruchoma.", + "135787": "Petroniusz spojrzał po niewolnikach, między którymi byli piękni i dorodni młodzieńcy, lecz z żadnego oblicza nie mógł nic wyczytać, a natomiast wszystkie miały jakieś dziwne uśmiechy; za czym popatrzył chwilę jeszcze na leżącą u jego nóg Eunice i odszedł w milczeniu do triclinium.", + "135788": "Po posiłku kazał się zanieść do pałacu, a potem do Chryzotemis, u której pozostał do późnej nocy. Lecz wróciwszy rozkazał wezwać do siebie Tejrezjasza.", + "135789": "— Czy Eunice dostała chłostę? — spytał go.", + "135790": "— Tak, panie. Nie pozwoliłeś jednak przecinać skóry.", + "135791": "— Czym nie wydał co do niej innego rozkazu?", + "135792": "— Nie, panie — odpowiedział z niepokojem atriensis.", + "135793": "— To dobrze. Kto z niewolników jest jej kochankiem?", + "135794": "— Nikt, panie.", + "135795": "— Co o niej wiesz?", + "135796": "Tejrezjasz począł mówić nieco niepewnym głosem:", + "135797": "— Eunice nigdy nie opuszcza nocą cubiculum, w którym sypia ze starą Akryzjoną i Ifidą; nigdy po twej kąpieli, panie, nie zostaje w łaźni… Inne niewolnice śmieją się z niej i nazywają ją Dianą.", + "135798": "— Dosyć — rzekł Petroniusz. — Mój krewny, Winicjusz, któremu darowałem dziś rano Eunice, nie przyjął jej, więc pozostanie w domu. Możesz odejść.", + "135799": "— Czy wolno mi jeszcze mówić o Eunice, panie?", + "135800": "— Kazałem ci mówić wszystko, co wiesz.", + "135801": "— Cała familia mówi, panie, o ucieczce dziewicy, która miała zamieszkać w domu szlachetnego Winicjusza. Po twoim odejściu Eunice przyszła do mnie i powiedziała mi, iż zna człowieka, który potrafi ją odnaleźć.", + "135802": "— A! — rzekł Petroniusz. — Co to za człowiek?", + "135803": "— Nie znam go, panie, myślałem jednak, że powinienem ci to oznajmić.", + "135804": "— Dobrze. Niech ten człowiek czeka jutro w moim domu na przybycie trybuna, którego jutro poprosisz w moim imieniu, by rano mnie odwiedził.", + "135805": "Atriensis skłonił się i wyszedł.", + "135806": "Petroniusz zaś począł mimo woli myśleć o Eunice. Z początku zdawało mu się rzeczą jasną, że młoda niewolnica pragnie, by Winicjusz odzyskał Ligię dlatego tylko, by nie być zmuszoną do zastąpienia jej w jego domu. Lecz następnie przyszło mu do głowy, że ów człowiek, którego Eunice nastręcza, może być jej kochankiem, i ta myśl wydała mu się nagle przykrą. Był wprawdzie prosty sposób dowiedzenia się prawdy, wystarczało bowiem kazać zawołać Eunice, lecz godzina była późna, Petroniusz zaś czuł się strudzony po długich odwiedzinach u Chryzotemis i pilno mu było do snu. Jednakże idąc do cubiculum przypomniał sobie, nie wiadomo dlaczego, że w kątach oczu Chryzotemis dostrzegł dziś zmarszczki. Pomyślał też, że jej piękność była bardziej rozgłośną w całym Rzymie niż prawdziwą i że Fontejus Kapiton, który mu ofiarował trzy pacholęta z Klazomene za Eunice, chciał ją jednak kupić zbyt tanio.", + "135807": "Rozdział trzynasty", + "135808": "Nazajutrz Petroniusz kończył się zaledwie ubierać w unctuarium, gdy nadszedł wezwany przez Tejrezjasza Winicjusz. Wiedział on już, że żadne nowiny od bram nie przyszły, i wiadomość ta zamiast go ucieszyć, jako dowód, że Ligia znajduje się w mieście, przygnębiła go jeszcze bardziej, albowiem począł przypuszczać, że Ursus mógł ją wyprowadzić z miasta natychmiast po porwaniu, a więc przedtem, zanim niewolnicy Petroniusza poczęli przy bramach strażować. Wprawdzie jesienią, gdy dni stawały się krótsze, zamykano je dość wcześnie, ale też i otwierano je dla wyjeżdżających, których liczba bywała znaczna. Za mury można się też było wydostać i innymi sposobami, o których na przykład niewolnicy, którzy chcieli zbiec z miasta, wiedzieli dobrze. Winicjusz wysłał wprawdzie swych ludzi i na wszystkie drogi, wiodące na prowincję do wigilów w pomniejszych miastach, z ogłoszeniem o zbiegłej parze niewolników, z dokładnym opisem Ursusa i Ligii i z oznajmieniem nagrody za ich schwytanie. Było jednak rzeczą wątpliwą, czy ten pościg może ich dosięgnąć, a gdyby nawet dosięgnął, czy władze miejscowe będą się czuły w prawie zatrzymać ich na prywatne żądanie Winicjusza, nie poświadczone przez pretora. Owóż na podobne poświadczenie nie było czasu. Ze swej strony Winicjusz przez cały wczorajszy dzień szukał Ligii w przebraniu niewolnika po wszystkich zaułkach miasta, nie zdołał jednak odnaleźć najmniejszego śladu ni wskazówki. Widział wprawdzie ludzi Aulusowych, ale ci zdawali się także czegoś szukać i to utwierdziło go tylko w mniemaniu, że nie Aulusowie ją odbili i że nie wiedzą także, co się z nią stało.", + "135809": "Gdy więc Tejrezjasz oświadczył mu, że jest człowiek, który podejmuje się jej odszukać, pośpieszył co tchu do domu Petroniusza i zaledwie się z nim powitawszy począł o owego człowieka wypytywać.", + "135810": "— Zaraz go zobaczymy — rzekł Petroniusz. — Jest to znajomy Eunice, która w tej chwili nadejdzie ułożyć fałdy mojej togi i która da nam o nim bliższą wiadomość.", + "135811": "— Ta, którą wczoraj chciałeś mi darować?", + "135812": "— Ta, którą wczoraj odrzuciłeś, za co ci zresztą jestem wdzięczny, jest to bowiem najlepsza vestiplica w całym mieście.", + "135813": "Jakoż vestiplica nadeszła, prawie zanim skończył mówić, i wziąwszy togę, złożoną na krześle wykładanym kością słoniową, rozwinęła ją, by zarzucić na ramiona Petroniusza. Twarz miała jasną, cichą, a w oczach jej świeciła radość.", + "135814": "Petroniusz spojrzał na nią i wydała mu się bardzo piękna. Po chwili, gdy okręciwszy go w togę, poczęła ją układać, schylając się chwilami dla wydłużenia fałd, spostrzegł, że jej ramiona mają przecudny kolor bladej róży, a pierś i barki przeźrocze odblaski perłowca lub alabastru.", + "135815": "— Eunice — rzekł — czy jest ten człowiek, o którym wspominałaś wczoraj Tejrezjaszowi?", + "135816": "— Jest, panie.", + "135817": "— Jak się zowie?", + "135818": "— Chilon Chilonides, panie.", + "135819": "— Kto on jest?", + "135820": "— Lekarz, mędrzec i wróżbita, który umie czytać w losach ludzkich i przepowiadać przyszłość.", + "135821": "— Czy przepowiedział przyszłość i tobie?", + "135822": "Eunice oblała się rumieńcem, który zaróżowił nawet jej uszy i szyję.", + "135823": "— Tak, panie.", + "135824": "— Cóż ci wywróżył?", + "135825": "— Że spotka mnie boleść i szczęście.", + "135826": "— Boleść spotkała cię wczoraj z ręki Tejrezjasza, a więc powinno przyjść i szczęście.", + "135827": "— Już przyszło, panie.", + "135828": "— Jakie?", + "135829": "A ona szepnęła cicho:", + "135830": "— Zostałam.", + "135831": "Petroniusz położył dłoń na jej złotej głowie.", + "135832": "— Dobrześ ułożyła dziś fałdy i rad jestem z ciebie, Eunice.", + "135833": "Jej zaś pod tym dotknięciem oczy w jednej chwili zaszły mgłą szczęścia i pierś poczęła się szybko poruszać.", + "135834": "Lecz Petroniusz z Winicjuszem przeszli do atrium, gdzie czekał na nich Chilon Chilonides, który ujrzawszy ich oddał głęboki pokłon. Petroniuszowi na myśl o przypuszczeniu, które uczynił wczoraj, że może to być kochanek Eunice, uśmiech wybiegł na usta. Człowiek, który stał przed nim, nie mógł być niczyim kochankiem. W tej dziwnej figurze było coś i plugawego, i śmiesznego. Nie był stary: w jego niechlujnej brodzie i kręconej czuprynie ledwie gdzieniegdzie przeświecał włos siwy. Brzuch miał zapadły, plecy zgarbione tak, że na pierwszy rzut oka wydawał się być garbatym, nad owym garbem zaś wznosiła się głowa wielka, o twarzy małpiej i zarazem lisiej, i przenikliwym wejrzeniu. Żółtawa jego cera popstrzona była pryszczami, a pokryty nimi całkowicie nos mógł wskazywać zbytnie zamiłowanie do butelki. Zaniedbany ubiór, składający się z ciemnej tuniki utkanej z koziej wełny i takiegoż dziurawego płaszcza, dowodził prawdziwej lub udanej nędzy. Petroniuszowi na jego widok przyszedł na myśl Homerowy Tersytes, więc też odpowiedziawszy skinieniem ręki na jego ukłon rzekł:", + "135835": "— Witaj, boski Tersytesie! Jak się miewają twoje guzy, których ci nabił pod Troją Ulisses, i co on sam porabia na Polach Elizejskich?", + "135836": "— Szlachetny panie — odpowiedział Chilon Chilonides — najmędrszy z umarłych, Ulisses, zasyła przeze mnie najmędrszemu z żyjących, Petroniuszowi, pozdrowienie i prośbę, by okrył nowym płaszczem moje guzy.", + "135837": "— Na Hekate Triformis! — zawołał Petroniusz — odpowiedź warta płaszcza…", + "135838": "Lecz dalszą rozmowę przerwał niecierpliwy Winicjusz, który spytał wręcz:", + "135839": "— Czy wiesz dokładnie, czego się podejmujesz?", + "135840": "— Gdy dwie familie w dwóch wspaniałych domach nie mówią o niczym innym, a za nimi powtarza wiadomość połowa Rzymu, nietrudno wiedzieć — odparł Chilon. — Wczorajszej nocy odbito dziewicę, wychowaną w domu Aula Plaucjusza, imieniem Ligia albo właściwie: Kallina, którą twoi niewolnicy, o panie, przeprowadzali z pałacu cezara do twej insuli, ja zaś podejmuję się odnaleźć ją w mieście lub, jeśli, co jest mało prawdopodobnym, opuściła miasto, wskazać ci, szlachetny trybunie, dokąd uciekła i gdzie się ukryła.", + "135841": "— Dobrze! — rzekł Winicjusz, któremu podobała się ścisłość odpowiedzi.— Jakie masz do tego środki?", + "135842": "Chilo uśmiechnął się chytrze:", + "135843": "— Środki ty posiadasz, panie, ja mam tylko rozum.", + "135844": "Petroniusz uśmiechnął się także, albowiem był zupełnie zadowolony ze swego gościa.", + "135845": "„Ten człowiek może odnaleźć dziewczynę” — pomyślał.", + "135846": "Tymczasem Winicjusz zmarszczył swe zrośnięte brwi i rzekł:", + "135847": "— Nędzarzu, jeśli mnie zwodzisz dla zysku, każę cię zabić pod kijami.", + "135848": "— Filozofem jestem, panie, a filozof nie może być chciwym na zysk, zwłaszcza na taki, jaki wspaniałomyślnie obiecujesz.", + "135849": "— Ach, jesteś filozofem? — spytał Petroniusz. — Eunice mówiła mi, że jesteś lekarzem i wróżbitą. Skąd znasz Eunice?", + "135850": "— Przychodziła do mnie po radę, gdyż sława moja obiła się o jej uszy.", + "135851": "— Jakiejże chciała rady?", + "135852": "— Na miłość, panie. Chciała się wyleczyć z bezwzajemnej miłości.", + "135853": "— I wyleczyłeś ją?", + "135854": "— Uczyniłem więcej, panie, dałem jej bowiem amulet, który zapewnia wzajemność. W Pafos, na Cyprze, jest świątynia, o panie, w której chowają przepaskę Wenery. Dałem jej dwie nitki z tej przepaski, zamknięte w skorupie migdała.", + "135855": "— I kazałeś sobie dobrze zapłacić?", + "135856": "— Za wzajemność nigdy nie można dość zapłacić, ja zaś nie mając dwóch palców u prawej ręki zbieram na niewolnika-skrybę, który by spisywał moje myśli i zachował moją naukę dla świata.", + "135857": "— Do jakiejże szkoły należysz, boski mędrcze?", + "135858": "— Jestem cynikiem, panie, bo mam dziurawy płaszcz; jestem stoikiem, bo biedę znoszę cierpliwie, a jestem perypatetykiem, bo nie posiadając lektyki chodzę piechotą od winiarza do winiarza i po drodze nauczam tych, którzy obiecują za dzban zapłacić.", + "135859": "— Przy dzbanku zaś stajesz się retorem?", + "135860": "— Heraklit powiedział: „Wszystko płynie”, a czy możesz zaprzeczyć, panie, że wino jest płynem?", + "135861": "— I głosi, że ogień jest bóstwem, bóstwo zaś to płonie na twym nosie.", + "135862": "— A boski Diogenes z Apolonii głosił, że istotą rzeczy jest powietrze, a im powietrze cieplejsze, tym doskonalsze tworzy istoty, a z najcieplejszego tworzą się dusze mędrców. Że zaś jesienią przychodzą chłody, ergo prawdziwy mędrzec powinien ogrzewać duszę winem… Bo również nie możesz zaprzeczyć, panie, by dzban, choćby cienkusza spod Kapui lub Telezji, nie roznosił ciepła po wszystkich kościach znikomego ludzkiego ciała.", + "135863": "— Chilonie Chilonidesie, gdzie jest twoja ojczyzna?", + "135864": "— Nad Pontem Euxynem. Pochodzę z Mezembrii.", + "135865": "— Chilonie, jesteś wielki!", + "135866": "— I zapoznany! — dodał melancholijnie mędrzec.", + "135867": "Jednakże Winicjusz zniecierpliwił się znowu. Wobec nadziei, jaka mu zabłysła, chciałby, by Chilo natychmiast wyruszył na wyprawę, i cała rozmowa wydała mu się tylko marną stratą czasu, o którą zły był na Petroniusza.", + "135868": "— Kiedy rozpoczniesz poszukiwania? — rzekł zwracając się do Greka.", + "135869": "— Już je rozpocząłem — odpowiedział Chilon. — I gdy tu jestem, gdy odpowiadam na twe uprzejme pytania, szukam także. Miej tylko ufność, cny trybunie, i wiedz, że gdyby ci zginęła zawiązka od obuwia, potrafiłbym odszukać zawiązkę lub tego, który ją na ulicy podjął.", + "135870": "— Czy byłeś już używany do podobnych posług? — spytał Petroniusz.", + "135871": "Grek podniósł w górę oczy:", + "135872": "— Zbyt nisko dziś cenią cnotę i mądrość, by nawet filozof nie był zmuszony szukać innych do życia sposobów.", + "135873": "— Jakież są twoje?", + "135874": "— Widzieć wszystko i służyć nowinami tym, którzy ich pragną.", + "135875": "— I którzy za nie płacą?", + "135876": "— Ach, panie, potrzebuję kupić pisarza. Inaczej moja mądrość umrze wraz ze mną.", + "135877": "— Jeśliś nie zebrał dotąd nawet na cały płaszcz, zasługi twe nie muszą być znakomite.", + "135878": "— Skromność przeszkadza mi je wynosić. Lecz pomyśl, panie, że nie ma dziś takich dobroczyńców, jakich było pełno dawniej i którym obsypać złotem zasługę było tak miło, jak połknąć ostrygę z Puteoli. Nie zasługi moje są małe, lecz wdzięczność ludzka jest mała. Czasem, gdy ucieknie cenny niewolnik, kto go wynajdzie, jeśli nie jedyny syn mego ojca? Gdy na murach zjawią się napisy na boską Poppeę, kto wskaże sprawców? Kto wyszpera u księgarzy wiersz na cezara? Kto doniesie, co mówią w domach senatorów i rycerzy? Kto nosi listy, których nie chcą powierzyć niewolnikom, kto nasłuchuje nowin przy drzwiach balwierzy, dla kogo nie mają tajemnic winiarze i piekarczycy, komu ufają niewolnicy, kto umie przejrzeć na wylot każdy dom od atrium do ogrodu? Kto zna wszystkie ulice, zaułki, kryjówki, kto wie, co mówią w termach, w cyrku, na targach, w szkołach lanistów, w szopach u handlarzy niewolników i nawet w arenariach?…", + "135879": "— Na bogi, dosyć, szlachetny mędrcze! — zawołał Petroniusz — bo utoniemy w twych zasługach, cnocie, mądrości i wymowie. Dosyć! Chcieliśmy wiedzieć, kim jesteś, i wiemy.", + "135880": "Lecz Winicjusz rad był, pomyślał bowiem, że człowiek ten, podobnie jak pies gończy, raz puszczony na trop, nie ustanie, póki nie odnajdzie kryjówki.", + "135881": "— Dobrze — rzekł. — Czy potrzebujesz wskazówek?", + "135882": "— Potrzebuję broni.", + "135883": "— Jakiej? — spytał ze zdziwieniem Winicjusz.", + "135884": "Grek nadstawił jedną dłoń, drugą zaś uczynił gest liczenia pieniędzy.", + "135885": "— Takie dziś czasy, panie — rzekł z westchnieniem.", + "135886": "— Będziesz więc osłem — rzekł Petroniusz — który zdobywa fortecę za pomocą worków złota.", + "135887": "— Jestem tylko biednym filozofem, panie — odrzekł z pokorą Chilon — złoto macie wy.", + "135888": "Winicjusz cisnął mu kieskę, którą Grek chwycił w powietrzu, jakkolwiek istotnie nie miał dwóch palców u prawej ręki.", + "135889": "Po czym podniósł głowę i rzekł:", + "135890": "— Panie, wiem już więcej, niż się spodziewasz. Nie przyszedłem tu z próżnymi rękoma. Wiem, że dziewicy nie porwali Aulusowie, gdyż mówiłem już z ich sługami. Wiem, że jej nie ma na Palatynie, gdzie wszyscy zajęci są chorą małą Augustą, i może nawet domyślam się, dlaczego wolicie szukać dziewicy z moją pomocą niż z pomocą wigilów i żołnierzy cezara. Wiem, że ułatwił jej ucieczkę sługa pochodzący z tegoż samego co i ona kraju. Nie mógł on znaleźć pomocy u niewolników, bo niewolnicy, którzy się wszyscy razem trzymają, nie pomogliby mu przeciw twoim. Mogli mu pomóc tylko współwyznawcy…", + "135891": "— Słuchaj, Winicjuszu — przerwał Petroniusz — czym ci tego samego słowo w słowo nie mówił?", + "135892": "— Honor to dla mnie — rzekł Chilo. — Dziewica, panie — mówił zwracając się znów do Winicjusza — niechybnie czci jednakie bóstwo z tą najcnotliwszą z Rzymianek, z tą prawdziwą matroną stolatą, Pomponią. Słyszałem i to, że Pomponia była sądzona w domu za wyznawanie jakichś obcych bóstw, nie mogłem się jednak od jej sług dowiedzieć, jakie jest owo bóstwo i jak się zowią jego wyznawcy. Gdybym mógł o tym wiedzieć, udałbym się do nich, stałbym się najpobożniejszym między nimi i zyskał ich ufność. Lecz ty, panie, który, jak wiem, także spędziłeś kilkanaście dni w domu szlachetnego Aulusa, czy możesz dać mi jaką o tym wiadomość?", + "135893": "— Nie mogę — rzekł Winicjusz.", + "135894": "— Pytaliście mnie długo o różne rzeczy, szlachetni panowie, i ja odpowiadałem na pytania, pozwólcie, bym je teraz zadawał. Czy nie widziałeś, cny trybunie, żadnych posążków, żadnych ofiar, żadnych oznak, żadnych amuletów na Pomponii lub na twej boskiej Ligii? Czy nie widziałeś, aby kreśliły między sobą jakieś znaki zrozumiałe dla nich tylko?", + "135895": "— Znaki?… Czekaj!… Tak! Widziałem raz, jak Ligia nakreśliła na piasku rybę.", + "135896": "— Rybę? Aa! Ooo! Czy uczyniła to raz, czy kilkakrotnie?", + "135897": "— Raz jeden.", + "135898": "— I jesteś, panie, pewien, że nakreśliła… rybę? Oo!…", + "135899": "— Tak jest! — odrzekł zaciekawiony Winicjusz. — Czy odgadujesz, co to znaczy?", + "135900": "— Czy odgaduję?! — zawołał Chilon.", + "135901": "I skłoniwszy się na znak pożegnania, dodał:", + "135902": "— Niechaj Fortuna rozsypie na was po równie wszystkie dary, dostojni panowie.", + "135903": "— Każ sobie dać płaszcz! — rzekł mu na drogę Petroniusz.", + "135904": "— Ulisses składa ci dzięki za Tersytesa — odpowiedział Grek.", + "135905": "I skłoniwszy się powtórnie wyszedł.", + "135906": "— Cóż powiesz o tym szlachetnym mędrcu? — spytał Winicjusza Petroniusz.", + "135907": "— Powiem, że on odnajdzie Ligię! — zawołał z radością Winicjusz — ale powiem także, że gdyby istniało państwo łotrów, on mógłby być królem w tym państwie.", + "135908": "— Niewątpliwie. Muszę z tym stoikiem zabrać bliższą znajomość, ale tymczasem każę wykadzić po nim atrium.", + "135909": "A Chilon Chilonides, okręciwszy się swym nowym płaszczem, podrzucał na dłoni pod jego fałdami otrzymaną od Winicjusza kieskę i lubował się zarówno jej ciężarem, jak dźwiękiem. Idąc z wolna i oglądając się, czy z domu Petroniusza za nim nie patrzą, minął portyk Liwii i doszedłszy do rogu Clivus Virbius skręcił na Suburę.", + "135910": "„Trzeba pójść do Sporusa — mówił sobie — i ulać trochę wina Fortunie. Znalazłem wreszcie, czegom od dawna szukał. Młody jest, zapalczywy, hojny jak kopalnie Cypru i za tę ligijską makolągwę gotów by oddać pół mienia. Tak, takiego właśnie szukałem od dawna. Trzeba jednak być z nim ostrożnym, bo jego zmarszczenie brwi nie zapowiada nic dobrego. Ach! Szczenięta wilcze panują dziś nad światem!… Mniej bym się bał tego Petroniusza. O, bogowie! Przecz stręczycielstwo lepiej dziś popłaca niż cnota? Ha! Nakreśliła ci rybę na piasku? Jeśli wiem, co to znaczy, niech się udławię kawałkiem koziego sera! Ale będę wiedział! Ponieważ jednak ryby żyją pod wodą, a poszukiwanie pod wodą trudniejsze jest niż na lądzie, ergo: zapłaci mi za tę rybę osobno. Jeszcze jedna taka kieska, a mógłbym porzucić dziadowskie biesagi i kupić sobie niewolnika… Lecz co byś powiedział, Chilonie, gdybym ci doradził kupić nie niewolnika, ale niewolnicę?… Znam cię! Wiem, że się zgodzisz!… Gdyby była piękna, jak na przykład Eunice, sam byś przy niej odmłodniał, a zarazem miałbyś z niej uczciwy i pewny dochód. Sprzedałem tej biednej Eunice dwie nitki z mego własnego starego płaszcza… Głupia jest, ale gdyby mi ją Petroniusz darował, to bym ją wziął… Tak, tak, Chilonie, synu Chilona… Straciłeś ojca i matkę!… Jesteś sierotą, więc kup sobie na pociechę choć niewolnicę. Musi ona wprawdzie gdzieś mieszkać, więc Winicjusz najmie jej mieszkanie, w którym i ty się przytulisz; musi się ubrać, więc Winicjusz zapłaci za jej ubiór, i musi jeść, więc będzie ją żywił… Och, jakie życie ciężkie! Gdzie te czasy, w których za obola można było dostać tyle bobu ze słoniną, ile można było w obie dłonie objąć, lub kawał koziej kiszki, nalanej krwią, tak długi jak ramię dwunastoletniego pacholęcia!… Ale oto i ten złodziej, Sporus! W winiarni najłatwiej czegoś się dowiedzieć.”", + "135911": "Tak mówiąc wszedł do winiarni i kazał sobie podać dzbaniec „ciemnego”, widząc zaś nieufne spojrzenie gospodarza wydłubał złoty pieniądz z kieski i położywszy go na stole rzekł:", + "135912": "— Sporusie, pracowałem dziś z Seneką od świtu do południa i oto, czym mój przyjaciel obdarzył mnie na drogę.", + "135913": "Okrągłe oczy Sporusa uczyniły się na ten widok jeszcze okrąglejsze i wino wnet znalazło się przed Chilonem, ten zaś umoczywszy w nim palec nakreślił rybę na stole i rzekł:", + "135914": "— Wiesz, co to znaczy?", + "135915": "— Ryba? No, ryba to ryba!", + "135916": "— Głupiś, choć dolewasz tyle wody do wina, że mogłaby się w nim znaleźć i ryba. To jest symbol, który w języku filozofów znaczy: uśmiech Fortuny. Gdybyś go był odgadł, byłbyś i ty może zrobił fortunę. Szanuj filozofię, mówię ci, bo inaczej zmienię winiarnię, do czego mój osobisty przyjaciel, Petroniusz, od dawna mnie namawia.", + "135917": "Rozdział czternasty", + "135918": "Przez kilka dni następnych Chilon nie pokazywał się nigdzie. Winicjusz, który od czasu, jak dowiedział się od Akte, że Ligia go kochała, stokroć jeszcze więcej pragnął ją odnaleźć, rozpoczął poszukiwania na własną rękę, nie chcąc, a zarazem i nie mogąc udać się o pomoc do cezara, pogrążonego w trwodze z powodu zdrowia małej Augusty.", + "135919": "Jakoż nie pomogły ofiary składane w świątyniach, modły i wota, jak również sztuka lekarska i wszelkie czarodziejskie środki, jakich się w ostateczności chwytano. Po tygodniu dziecko umarło. Żałoba padła na dwór i na Rzym. Cezar, który przy urodzeniu dziecka szalał z radości, szalał teraz z rozpaczy i zamknąwszy się u siebie, przez dwa dni nie przyjmował pokarmu, a jakkolwiek pałac roił się tłumami senatorów i augustianów, którzy śpieszyli z oznakami żalu i współczucia, nie chciał nikogo widzieć. Senat zebrał się na nadzwyczajne posiedzenie, na którym zmarłe dziecko ogłoszone zostało boginią; uchwalono wznieść jej świątynię i ustanowić osobnego przy niej kapłana. Składano też w innych nowe na cześć zmarłej ofiary, odlewano jej posągi z drogocennych metali, a pogrzeb był jedną niezmierną uroczystością, na której lud podziwiał niepomiarkowane oznaki żalu, jakie dawał cezar, płakał z nim razem, wyciągał ręce po podarki i nade wszystko bawił się niezwykłym widowiskiem.", + "135920": "Petroniusza zaniepokoiła ta śmierć. Wiadomym już było w całym Rzymie, że Poppea przypisuje ją czarom. Powtarzali to za nią i lekarze, którzy w ten sposób mogli usprawiedliwić bezskuteczność swych wysiłków, i kapłani, których ofiary okazały się bezsilne, i zamawiacze, którzy drżeli o swoje życie, i lud. Petroniusz rad był teraz, że Ligia uciekła; ponieważ jednak nie życzył źle Aulusom, a życzył dobrze i sobie, i Winicjuszowi, przeto gdy zdjęto cyprys zatknięty na znak żałoby przed Palatynem, udał się na przyjęcie zgotowane dla senatorów i augustianów, by się przekonać, o ile Nero podał ucho wieści o czarach, i zapobiec następstwom, jakie by mogły z tego wyniknąć.", + "135921": "Przypuszczał też, znając Nerona, że ten choćby w czary nie uwierzył, będzie udawał, że wierzy, i dlatego, by oszukać własny ból, i dlatego, by się na kimkolwiek pomścić, i wreszcie, by zapobiec przypuszczeniom, że bogowie poczynają go karać za zbrodnie. Petroniusz nie sądził, by cezar mógł nawet własne dziecko kochać prawdziwie i głęboko, jakkolwiek kochał je zapalczywie, był jednak pewien, że będzie przesadzał w boleści. Jakoż nie omylił się. Nero słuchał pociech senatorów i rycerzy z kamienną twarzą, z oczyma utkwionymi w jeden punkt, i widać było, że jeśli nawet cierpi istotnie, to zarazem myśli o tym, jakie wrażenie czyni jego ból na obecnych, zarazem pozuje na Niobe i daje przedstawienie rodzicielskiego żalu, tak jakby je dawał komediant na scenie. Nie umiał nawet przy tym wytrwać w milczącej i niby skamieniałej boleści, albowiem chwilami czynił gesta, jak gdyby posypywał głowę prochem ziemi, a chwilami jęczał głucho, ujrzawszy zaś Petroniusza zerwał się i tragicznym głosem począł wołać tak, aby go wszyscy mogli dosłyszeć:", + "135922": "— Eheu!… I tyś winien jej śmierci! Za twoją to radą wszedł w te mury zły duch, który jednym spojrzeniem wyssał życie z jej piersi… Biada mi! I wolej, by oczy moje nie patrzyły na światło Heliosa… Biada mi! Eheu! Eheu!…", + "135923": "I podnosząc coraz głos, przeszedł w krzyk rozpaczliwy, lecz Petroniusz w tejże samej chwili postanowił stawić wszystko na jeden rzut kości, za czym, wyciągnąwszy rękę, zerwał szybko jedwabną chustkę, którą Nero zawsze nosił na szyi, i położył mu ją na ustach.", + "135924": "— Panie! — rzekł z powagą. — Spal Rzym i świat z boleści, lecz zachowaj nam swój głos!", + "135925": "Zdumieli się obecni, zdumiał się na chwilę sam Nero, jeden tylko Petroniusz pozostał niewzruszony. Wiedział on nadto dobrze, co robi. Pamiętał przecie, że Terpnos i Diodor mieli wprost rozkaz zatykać usta cezarowi, gdyby podnosząc zbyt głos narażał go na szwank jakikolwiek.", + "135926": "— Cezarze — mówił dalej z tą samą powagą i smutkiem — ponieśliśmy stratę niezmierną, niech nam choć ten skarb pociechy zostanie!", + "135927": "Twarz Nerona zadrgała i po chwili z oczu puściły mu się łzy; nagle wsparł dłonie na ramionach Petroniusza i złożywszy głowę na jego piersiach jął powtarzać wśród łkań:", + "135928": "— Tyś jeden ze wszystkich o tym pomyślał, ty jeden, Petroniuszu! Ty jeden!", + "135929": "Tygellinus pożółkł z zazdrości. Petroniusz zaś mówił:", + "135930": "— Jedź do Ancjum! Tam ona przyszła na świat, tam spłynęła na cię radość, tam spłynie ukojenie. Niech morskie powietrze odświeży twe boskie gardło; niechaj pierś twoja odetchnie słoną wilgocią. My, wierni, pójdziemy wszędy za tobą i gdy twój ból będziemy koili przyjaźnią, ty ukoisz nas pieśnią.", + "135931": "— Tak! — odrzekł żałośnie Nero — napiszę hymn na jej cześć i ułożę do niego muzykę.", + "135932": "— A potem poszukasz ciepłego słońca w Baiae.", + "135933": "— A potem zapomnienia w Grecji.", + "135934": "— W ojczyźnie poezji i pieśni!", + "135935": "I kamienny, ponury nastrój mijał stopniowo, jak mijają chmury pokrywające słońce, a natomiast poczęła się rozmowa niby pełna jeszcze smutku, lecz pełna i układów na przyszłość, tyczących podróży, artystycznych wystąpień, a nawet i przyjęć, jakich wymagało zapowiedziane przybycie Tyrydata, króla Armenii. Tygellinus próbował wprawdzie jeszcze wspomnieć o czarach, lecz Petroniusz, pewny już wygranej, podjął wprost wyzwanie.", + "135936": "— Tygellinie — rzekł — czy sądzisz, że czary mogą szkodzić bogom?", + "135937": "— Sam cezar o nich mówił — odpowiedział dworak.", + "135938": "— Boleść mówiła, nie cezar, lecz ty co o tym mniemasz?", + "135939": "— Bogowie są zbyt potężni, by mogli podlegać urokom.", + "135940": "— Miałżebyś zaś odmawiać boskości cezarowi i jego rodzinie?", + "135941": "— Peractum est! — mruknął stojący obok Epriusz Marcellus powtarzając okrzyk, jaki wydawał lud, gdy gladiator w arenie ugodzony został od razu tak, że nie potrzebował dobicia.", + "135942": "Tygellinus zgryzł w sobie gniew. Między nim i Petroniuszem z dawna istniało współzawodnictwo wobec Nerona i Tygellinus miał tę wyższość, że Nero mniej albo raczej wcale się wobec niego nie krępował, aż dotąd jednak Petroniusz, ilekroć się zetknęli, pokonywał go rozumem i dowcipem.", + "135943": "Tak się stało i teraz. Tygellinus umilkł i tylko zapisywał sobie w pamięci tych senatorów i rycerzy, którzy w chwili, gdy Petroniusz cofnął się w głąb sali, otoczyli go zaraz, mniemając, że po tym, co zaszło, on będzie stanowczo pierwszym ulubieńcem cezara.", + "135944": "Petroniusz zaś wyszedłszy z pałacu udał się do Winicjusza i opowiedziawszy mu zajście z cezarem i Tygellinem rzekł:", + "135945": "— Nie tylko odwróciłem niebezpieczeństwo od Aulusa Plaucjusza i Pomponii, a zarazem od nas obydwóch, ale nawet od Ligii, której nie będą poszukiwali choćby dlatego, że namówiłem tamtą miedzianobrodą małpę, by pojechała do Ancjum, a stamtąd do Neapolis lub Baiae. I pojedzie, w Rzymie bowiem nie śmiał dotąd wystąpić publicznie w teatrze, wiem zaś, że od dawna ma zamiar wystąpić w Neapolis. Potem marzy o Grecji, gdzie chce mu się śpiewać we wszystkich znaczniejszych miastach, a potem wraz ze wszystkimi wieńcami, które mu ofiarują Graeculi, odprawić triumfalny wjazd do Rzymu. Przez ten czas będziemy mogli szukać Ligii swobodnie i ukryć ją bezpiecznie. A cóż? Czy nasz szlachety filozof nie był dotąd?", + "135946": "— Twój szlachetny filozof jest oszust. Nie! Nie był, nie pokazał się i nie pokaże się więcej!", + "135947": "— A ja lepsze mam pojęcie, jeśli nie o jego uczciwości, to o rozumie. Upuścił już raz krwi twemu workowi i przyjdzie choćby po to, żeby jej upuścić po raz drugi.", + "135948": "— Niech się strzeże, bym ja mu krwi nie upuścił!", + "135949": "— Nie czyń tego; miej z nim cierpliwość, póki się dowodnie o oszustwie nie przekonasz. Nie dawaj mu więcej pieniędzy, a natomiast obiecuj hojną nagrodę, jeśli ci przyniesie wiadomość pewną. Czy przedsiębierzesz coś także na własną rękę?", + "135950": "— Dwaj moi wyzwoleńcy, Nimfidiusz i Demas, szukają jej na czele sześćdziesięciu ludzi. Ten z niewolników, który ją odnajdzie, ma obiecaną wolność. Wysłałem prócz tego umyślnych na wszystkie drogi wiodące z Rzymu, by w gospodach wypytywali o Liga i dziewicę. Sam przebiegam miasto dniem i nocą, licząc na traf szczęśliwy.", + "135951": "— Cokolwiek będziesz wiedział, daj mi znać, bo ja muszę jechać do Ancjum.", + "135952": "— Dobrze.", + "135953": "— A jeśli któregokolwiek rana obudziwszy się powiesz sobie, że dla jednej dziewczyny nie warto się dręczyć i czynić dla niej tylu zabiegów, to przyjeżdżaj do Ancjum. Tam nie zbraknie ni kobiet, ni uciech.", + "135954": "Winicjusz począł chodzić szybkimi krokami, Petroniusz zaś spoglądał czas jakiś za nim, wreszcie rzekł:", + "135955": "— Powiedz mi szczerze — nie jak zapaleniec, który coś w siebie wmawia i sam się podnieca, ale jak człowiek rozsądny, który odpowiada przyjacielowi: czy tobie zawsze jednakowo chodzi o tę Ligię?", + "135956": "Winicjusz zatrzymał się na chwilę i spojrzał tak na Petroniusza, jak gdyby go przedtem nie widział, po czym znów począł chodzić. Widocznym było, że hamuje w sobie wybuch. Wreszcie w oczach, z poczucia własnej bezsilności, z żalu, gniewu i niepokonanej tęsknoty, zebrały mu się dwie łzy, które przemówiły silniej do Petroniusza niż najwymowniejsze słowa.", + "135957": "Więc zamyśliwszy się przez chwilę rzekł:", + "135958": "— Świat dźwiga na barkach nie Atlas, ale kobieta, i czasem igra nim jak piłką.", + "135959": "— Tak! — rzekł Winicjusz.", + "135960": "I poczęli się żegnać. Lecz w tej chwili niewolnik dał znać, że Chilon Chilonides czeka w przedsionku i prosi, aby mógł być dopuszczony przed oblicze pana.", + "135961": "Winicjusz kazał wpuścić go natychmiast, Petroniusz zaś rzekł:", + "135962": "— Ha! Nie mówiłem ci! Na Herkulesa! Zachowaj tylko spokój; inaczej on tobą owładnie, nie ty nim.", + "135963": "— Pozdrowienie i cześć szlachetnemu wojskowemu trybunowi i tobie, panie! — mówił wchodząc Chilon. — Niech szczęście wasze równe będzie waszej sławie, a sława niech obiegnie świat cały, od słupów Herkulesa aż po granice Arsacydów.", + "135964": "— Witaj, prawodawco cnoty i mądrości! — odpowiedział Petroniusz.", + "135965": "Lecz Winicjusz spytał z udanym spokojem:", + "135966": "— Co przynosisz?", + "135967": "— Za pierwszym razem przyniosłem ci, panie, nadzieję, obecnie przynoszę pewność, że dziewica zostanie odnaleziona.", + "135968": "— To znaczy, żeś jej nie odnalazł dotąd?", + "135969": "— Tak, panie, alem odnalazł, co znaczy znak, który ci uczyniła; wiem, kto są ludzie, którzy ją odbili, i wiem, między jakiego bóstwa wyznawcami szukać jej należy.", + "135970": "Winicjusz chciał się zerwać z krzesła, na którym siedział, lecz Petroniusz położył mu dłoń na ramieniu i zwracając się do Chilona rzekł:", + "135971": "— Mów dalej!", + "135972": "— Czy jesteś zupełnie pewny, panie, że dziewica nakreśliła ci rybę na piasku?", + "135973": "— Tak jest! — wybuchnął Winicjusz.", + "135974": "— A zatem jest chrześcijanką i odbili ją chrześcijanie.", + "135975": "Nastała chwila milczenia.", + "135976": "— Słuchaj, Chilonie — rzekł wreszcie Petroniusz. — Krewny mój przeznaczył ci za odszukanie dziewczyny znaczną ilość pieniędzy, ale nie mniej znaczną ilość rózeg, jeśli go zechcesz oszukiwać. W pierwszym razie kupisz nie jednego, ale trzech skrybów, w drugim filozofia wszystkich siedmiu mędrców, z dodatkiem twojej własnej, nie stanie ci za maść gojącą.", + "135977": "— Dziewica jest chrześcijanką, panie! — zawołał Grek.", + "135978": "— Zastanów się, Chilonie. Tyś człek niegłupi! Wiemy, że Junia Sylana wraz z Kalwią Kryspinillą oskarżyły Pomponię Grecynę o wyznawanie chrześcijańskiego zabobonu, ale wiemy także, że sąd domowy uwolnił ją od tego zarzutu. Czyżbyś ty chciał go teraz podnosić? Czy chciałbyś w nas wmówić, że Pomponia, a z nią razem i Ligia mogą należeć do nieprzyjaciół rodu ludzkiego, do zatruwaczy fontann i studzien, do czcicieli oślej głowy, do ludzi, którzy mordują dzieci i oddają się najplugawszej rozpuście? Pomyśl, Chilonie, czy ta teza, którą nam głosisz, nie odbije się jako antyteza na twoim grzbiecie.", + "135979": "Chilon rozłożył ręce na znak, że to nie jego wina, po czym rzekł:", + "135980": "— Panie! Wymów po grecku następujące zdanie: Jezus Chrystus, Boga Syn, Zbawiciel.", + "135981": "— Dobrze. Oto mówię!… Cóż z tego?", + "135982": "— A teraz weź pierwsze litery każdego z tych wyrazów i złóż je tak, aby stworzyły jeden wyraz.", + "135983": "— Ryba! — rzekł ze zdziwieniem Petroniusz.", + "135984": "— Oto dlaczego ryba stała się godłem chrześcijan — odpowiedział z dumą Chilon.", + "135985": "Nastała chwila milczenia. W wywodach Greka było jednak coś tak uderzającego, że obaj przyjaciele nie mogli się oprzeć zdumieniu.", + "135986": "— Winicjuszu — spytał Petroniusz — czy się nie mylisz i czy istotnie Ligia nakreśliła ci rybę?", + "135987": "— Na wszystkich bogów podziemnych, można oszaleć! — zawołał z uniesieniem młody człowiek. — Gdyby mi nakreśliła ptaka, powiedziałbym, że ptaka!", + "135988": "— A więc jest chrześcijanką — powtórzył Chilon.", + "135989": "— To znaczy — rzekł Petroniusz — że Pomponia i Ligia zatruwają studnie, mordują schwytane na ulicy dzieci i oddają się rozpuście! Głupstwo! Ty, Winicjuszu, byłeś dłużej w ich domu, ja byłem krótko, ale znam dość i Aulusa, i Pomponię, dość nawet znam Ligię, żeby powiedzieć: potwarz i głupstwo! Jeśli ryba jest godłem chrześcijan, czemu istotnie zaprzeczyć trudno, i jeśli one są chrześcijankami, to na Prozerpinę! widocznie chrześcijanie nie są tym, za co ich mamy.", + "135990": "— Mówisz jak Sokrates, panie — odpowiedział Chilon. — Kto kiedy badał chrześcijanina? Kto poznał ich naukę? Gdym wędrował przed trzema laty z Neapolis tu, do Rzymu (o, czemuż tam nie zostałem!), przyłączył się do mnie człowiek, lekarz, imieniem Glaukos, o którym mówiono, że był chrześcijaninem, a mimo tego przekonałem się, że był to dobry i cnotliwy człowiek.", + "135991": "— Czy nie od tego cnotliwego człowieka dowiedziałeś się teraz, co znaczy ryba?", + "135992": "— Niestety, panie! Po drodze w jednej gospodzie pchnął ktoś poczciwego starca nożem, a żonę i dziecko jego uprowadzili handlarze niewolników, ja zaś w obronie ich straciłem te oto dwa palce. Ale że między chrześcijanami nie brak, jak mówią, cudów, więc mam nadzieję, że mi odrosną.", + "135993": "— Jak to? Zali zostałeś chrześcijaninem?", + "135994": "— Od wczoraj, panie! Od wczoraj! Uczyniła mnie nim ta ryba. Patrz, jaka jednak w niej siła! I za kilka dni będę najgorliwszym z gorliwych, aby mnie przypuścili do wszystkich swych tajemnic, a gdy mnie przypuszczą do wszystkich tajemnic, będę wiedział, gdzie się ukrywa dziewica. Wówczas może moje chrześcijaństwo lepiej mi się opłaci od mojej filozofii. Uczyniłem też Merkuremu ślub, że jeśli mi pomoże do odszukania dziewicy, ofiaruję mu dwie jałówki jednych lat i jednakiej miary, którym każę pozłocić rogi.", + "135995": "— Więc twoje wczorajsze chrześcijaństwo i twoja dawniejsza filozofia pozwalają ci wierzyć w Merkurego?", + "135996": "— Wierzę zawsze w to, w co mi wierzyć potrzeba, i to jest moja filozofia, która zwłaszcza Merkuremu powinna przypaść do smaku. Na nieszczęście, wiecie, dostojni panowie, jaki to jest bóg podejrzliwy. Nie ufa on obietnicom nawet nieskazitelnych filozofów i wolałby może naprzód dostać jałówki, a tymczasem to jest wydatek ogromny. Nie każdy jest Seneką i mnie na to nie stać, gdyby jednak szlachetny Winicjusz chciał na rachunek tej sumy, którą mi obiecał… cośkolwiek…", + "135997": "— Ani obola, Chilonie! — rzekł Petroniusz — ani obola! Hojność Winicjusza przewyższy twoje nadzieje, ale dopiero wówczas, gdy Ligia zostanie odnaleziona, to jest, gdy nam wskażesz jej kryjówkę. Merkury musi ci zakredytować dwie jałówki, chociaż nie dziwię mu się, że nie ma do tego ochoty, i poznaję w tym jego rozum.", + "135998": "— Posłuchajcie mnie, dostojni panowie. Odkrycie, jakie uczyniłem, jest wielkie, albowiem chociaż nie odnalazłem dotąd dziewicy, odnalazłem drogę, na której jej szukać należy. Oto rozesłaliście wyzwoleńców i niewolników na całe miasto i prowincję, a czyż który dał wam jakąś wskazówkę? Nie! Ja jeden dałem. I powiem wam więcej. Między waszymi niewolnikami mogą być chrześcijanie, o których nie wiecie, gdyż zabobon ten rozszerzył się już wszędzie, i ci, zamiast pomagać, będą was zdradzali. Źle nawet jest, że mnie tu widzą, i dlatego ty, szlachetny Petroniuszu, nakaż milczenie Eunice, ty zaś, równie szlachetny Winicjuszu, rozgłoś, iż ci sprzedaję maść, która posmarowanym nią koniom zapewnia zwycięstwo w cyrku… Ja jeden będę szukał i ja jeden zbiegów odnajdę, wy zaś ufajcie mi i wiedzcie, że cokolwiek bym dostał naprzód, będzie to tylko dla mnie zachętą, gdyż zawsze będę się spodziewał więcej i tym większą miał pewność, że przyobiecana nagroda mnie nie minie. Ach, tak! Jako filozof, pogardzam pieniędzmi, chociaż nie pogardzają nimi ani Seneka, ani nawet Muzoniusz lub Kornutus, którzy jednak nie stracili palców w niczyjej obronie i którzy sami pisać i imiona swe potomności przekazać mogą. Ale prócz niewolnika, którego kupić zamierzam, i prócz Merkurego, któremu obiecałem jałówkę (a wiecie, jak bydło podrożało), samo poszukiwanie pociąga mnóstwo wydatków. Posłuchajcie tylko cierpliwie. Oto od tych kilku dni na nogach poczyniły mi się rany od ciągłego chodzenia. Zachodziłem do winiarni, by gadać z ludźmi, do piekarzy, rzeźników, do sprzedających oliwę i do rybaków. Przebiegłem wszystkie ulice i zaułki; byłem w kryjówkach zbiegłych niewolników; przegrałem blisko sto asów w morę; byłem w pralniach, suszarniach i garkuchniach, widziałem mulników i rzeźbiarzy; widziałem ludzi, którzy leczą na pęcherz i wyrywają zęby, gadałem z przekupniami suszonych fig, byłem na cmentarzach, a wiecie po co? Oto, aby kreślić wszędzie rybę, patrzeć ludziom w oczy i słuchać, co na ów znak powiedzą. Długi czas nie mogłem dostrzec nic, aż raz spostrzegłem starego niewolnika przy fontannie, który czerpał wiadrami wodę i płakał. Zbliżywszy się wówczas do niego spytałem o przyczynę łez. Na to, gdyśmy siedli na stopniach fontanny, odrzekł mi, że zbierał całe życie sestercję do sestercji, by wykupić umiłowanego syna, ale pan jego, niejaki Pansa, gdy zoczył pieniądze, zabrał mu je, syna zaś zatrzymał nadal w niewoli. „I tak płaczę — mówił stary — bo choć powtarzam: dziej się wola boska, nie mogę, biedny grzesznik, łez powstrzymać.” Wówczas, jakby tknięty przeczuciem, umoczywszy palec w wiadrze, nakreśliłem mu rybę, on zaś odrzekł: „I moja nadzieja w Chrystusie”. A jam spytał: „Poznałeś mnie po znaku?” On rzekł: „Tak jest i pokój niech będzie z tobą.” Wtedy począłem go ciągnąć za język i poczciwina wygadał wszystko. Jego pan, ów Pansa, sam jest wyzwoleńcem wielkiego Pansy i dostawia kamienie Tybrem do Rzymu, które niewolnicy i ludzie najemni wyładowują z tratew i dźwigają do budujących się domów nocami, by we dnie nie tamować ruchu na ulicach. Pracuje między nimi wielu chrześcijan i jego syn, lecz że to robota nad siły, więc dlatego chciał go wykupić. Lecz Pansa wolał zatrzymać i pieniądze, i niewolnika. Tak mówiąc, znów począł płakać, ja zaś pomieszałem z jego łzami moje, co mi przyszło łatwo z powodu dobroci serca i strzykania w nogach, którego ze zbytniego chodzenia dostałem. Począłem też przy tym narzekać, że przyszedłszy przed kilku dniami z Neapolis, nie znam nikogo z braci, nie wiem, gdzie się zbierają, by modlić się razem. On zdziwił się, że mi chrześcijanie z Neapolis nie dali listów do rzymskich braci, alem mu powiedział, że mi je ukradziono w drodze. Wówczas rzekł mi, bym przyszedł w nocy nad rzekę, a on mnie z braćmi pozna, ci zaś doprowadzą mnie do domów modlitwy i do starszych, którzy rządzą gminą chrześcijańską. Co usłyszawszy ucieszyłem się tak, iż dałem mu sumę potrzebną na wykupienie syna, w tej nadziei, że wspaniały Winicjusz w dwójnasób mi ją powróci…", + "135999": "— Chilonie — przerwał Petroniusz — w twoim opowiadaniu kłamstwo pływa po powierzchni prawdy jak oliwa po wodzie. Przyniosłeś wiadomości ważne, temu nie przeczę. Twierdzę nawet, że na drodze do odszukania Ligii wielki krok został uczyniony, lecz ty nie omaszczaj kłamstwem swych nowin. Jak się nazywa ów starzec, od którego dowiedziałeś się, że chrześcijanie poznają się za pomocą znaku ryby?", + "136000": "— Eurycjusz, panie. Biedny, nieszczęśliwy starzec! Przypomniał mi Glauka lekarza, którego broniłem od zbójców, i tym mnie głównie wzruszył.", + "136001": "— Wierzę, że go poznałeś i że potrafisz skorzystać z tej znajomości, aleś mu pieniędzy nie dał. Nie dałeś mu ani asa, rozumiesz mnie! Nie dałeś nic!", + "136002": "— Alem mu pomógł dźwigać wiadra i o jego synu mówiłem z największym współczuciem. Tak, panie! Cóż się może ukryć przed przenikliwością Petroniusza? A więc nie dałem mu pieniędzy, a raczej dałem mu je, ale tylko w duszy, w umyśle, co, gdyby był prawdziwym filozofem, powinno mu było wystarczyć… Dałem zaś dlatego, żem uznał taki postępek za niezbędny i pożyteczny, albowiem pomyśl, panie, jak by on mi zjednał od razu wszystkich chrześcijan, jaki do nich przystęp otworzył i jaką wzbudził w nich ufność.", + "136003": "— Prawda — rzekł Petroniusz — i powinieneś to był uczynić.", + "136004": "— Właśnie dlatego tu przychodzę, abym mógł to uczynić.", + "136005": "Petroniusz zwrócił się do Winicjusza:", + "136006": "— Każ mu wyliczyć pięć tysięcy sestercji, ale w duszy, w umyśle…", + "136007": "Lecz Winicjusz rzekł:", + "136008": "— Dam ci pachołka, który poniesie sumę potrzebną, ty zaś powiesz Eurycjuszowi, że pachołek jest twoim niewolnikiem, i wyliczysz staremu przy nim pieniądze. Ponieważ jednak przyniosłeś wiadomość ważną, otrzymasz drugie tyle dla siebie. Przyjdź po pachołka i po pieniądze dziś wieczór.", + "136009": "— Oto prawdziwy cezar!— rzekł Chilon. — Pozwolisz, panie, że ci zadedykuję moje dzieło, ale pozwolisz także, że dziś wieczór przyjdę tylko po pieniądze, albowiem Eurycjusz powiedział mi, że wyładowano już wszystkie tratwy, a nowe przyholują z Ostii dopiero za dni kilka. Pokój niech będzie z wami! Tak się żegnają chrześcijanie… Kupię sobie niewolnicę, to jest, chciałem powiedzieć: niewolnika. Ryby łapią się na wędkę, a chrześcijanie na rybę. Pax vobiscum! Pax!… Pax!… Pax!…", + "136010": "Rozdział piętnasty", + "136011": "Petroniusz do Winicjusza:", + "136012": "„Przez zaufanego niewolnika posyłam ci z Ancjum ten list, na który, jakkolwiek ręka twa więcej do miecza i do włóczni niż do pióra przywykła, mniemam, że przez tegoż samego posłańca bez zbytniej zwłoki odpiszesz. Zostawiłem cię na dobrym śladzie i pełnego nadziei, tuszę więc, że alboś już słodkie żądze w objęciach Ligii ukoił, albo że ukoisz je, zanim prawdziwy zimowy wicher powieje na Kampanię ze szczytów Sorakte. O, mój Winicjuszu! Niech ci mistrzynią będzie złota bogini Cypru, ty zaś bądź mistrzem tej ligijskiej jutrzenki, która ucieka przed słońcem miłości. A pomnij zawsze, że marmur, sam w sobie choćby najdroższy, jest niczym i że prawdziwej wartości nabiera wówczas dopiero, gdy go w arcydzieło przemieni ręka rzeźbiarza. Bądź takim rzeźbiarzem ty, carissime! Kochać jest nie dość, trzeba umieć kochać i trzeba umieć nauczyć miłości. Wszak rozkosz odczuwa i plebs, i nawet zwierzęta, lecz prawdziwy człowiek tym się właśnie od nich odróżnia, że ją niejako w szlachetną sztukę zamienia, a lubując się nią, wie o tym, całą jej boską wartość w myśli uprzytomnia, a przez to nie tylko ciało, ale i duszę nasyca. Nieraz, gdy tu pomyślę o czczości, niepewności i nudzie naszego życia, przychodzi mi do głowy, że ty może i lepiej wybrałeś i że nie dwór cezara, ale wojna i miłość są dwiema jedynymi rzeczami, dla których się rodzić i żyć warto.", + "136013": "W wojnie byłeś szczęśliwym, bądźże nim i w miłości, a jeśliś ciekaw, co się dzieje na dworze cezara, ja ci o tym od czasu do czasu doniosę. Siedzimy tedy w Ancjum i pielęgnujemy nasz niebiański głos, czujemy zawsze jednak nienawiść do Rzymu, a na zimę zamierzamy się udać do Baiae, aby wystąpić publicznie w Neapolis, którego mieszkańcy, jako Grecy, lepiej potrafią nas ocenić niż wilcze plemię zamieszkujące pobrzeże Tybru. Zbiegną się ludzie z Baiae, Pompei, z Puteoli, z Cumae, ze Stabiów, oklasków ni wieńców nam nie zbraknie i to będzie zachętą do zamierzonej wyprawy do Achai.", + "136014": "A pamięć małej Augusty? Tak! Jeszcze ją opłakujemy. Śpiewamy hymny własnego układu tak cudnie, że syreny z zazdrości pochowały się w najgłębszych jaskiniach Amfitryty. Słuchałyby nas natomiast delfiny, gdyby im nie przeszkadzał szum morza. Boleść nasza nie uspokoiła się dotąd, pokazujemy więc ją ludziom we wszystkich postaciach, jakich naucza rzeźba, bacząc przy tym pilnie, czy nam z nią pięknie i czy ludzie umieją się na tej piękności poznać. Ach, mój drogi! Pomrzemy jako błazny i komedianci.", + "136015": "Są tu wszyscy augustianie i wszystkie augustianki, nie licząc pięciuset oślic, w których mleku kąpie się Poppea, i dziesięciu tysięcy sług. Czasem też bywa wesoło. Kalwia Kryspinilla starzeje się; mówią, że uprosiła Poppei, by wolno jej było brać kąpiel zaraz po niej. Nigidii Lukan dał w twarz posądzając ją o związek z gladiatorem. Sporus przegrał żonę w kości do Senecjona. Torkwatus Sylanus ofiarował mi za Eunice cztery kasztany, które w tym roku niewątpliwie wyścig wygrają. Nie chciałem! A tobie dzięki także, żeś jej nie przyjął. Co do Torkwata Sylana, ani domyśla się biedak, że jest już więcej cieniem niż człowiekiem. Śmierć jego jest postanowiona. A czy wiesz, jaka jego wina? Oto jest prawnukiem boskiego Augusta. Nie ma dla niego ratunku. Taki jest nasz świat!", + "136016": "Spodziewaliśmy się tu, jak ci wiadomo, Tyrydata, tymczasem Wologezes napisał list obraźliwy. Ponieważ podbił Armenię, prosi, żeby mu ją zostawić dla Tyrydata, bo jeśli nie, to i tak jej nie odda. Czyste drwiny! Więc postanowiliśmy wojnę. Korbulon dostanie taką władzę, jaką za czasów wojny z rozbójnikami morskimi miał wielki Pompejusz. Była jednak chwila, że Nero wahał się: boi się widocznie sławy, jaką na wypadek zwycięstw może uzyskać Korbulon. Namyślano się nawet, czy naczelnego dowództwa nie ofiarować naszemu Aulusowi. Sprzeciwiała się Poppea, której cnota Pomponii jest widocznie solą w oku.", + "136017": "Watyniusz zapowiedział nam jakieś nadzwyczajne walki gladiatorów, które ma wyprawić w Benewencie. Patrz, do czego, wbrew zdaniu: ne sutor supra crepidam, dochodzą szewcy w naszych czasach! Witeliusz — potomek szewca, a Watyniusz — syn rodzony! Może sam jeszcze ciągnął dratwę! Histrio Aliturus cudnie wczoraj przedstawiał Edypa. Pytałem go też, jako Żyda, czy chrześcijanie a Żydzi to jedno? Odpowiedział mi, że Żydzi mieli odwieczną religię, chrześcijanie zaś są nową sektą, która niedawno powstała w Judei. Ukrzyżowano tam za czasów Tyberiusa pewnego człowieka, którego wyznawcy mnożą się z dniem każdym, uważają go zaś za boga. Zdaje się, że żadnych innych bogów, a zwłaszcza naszych, znać nie chcą. Nie rozumiem, co by im to mogło szkodzić.", + "136018": "Tygellinus okazuje mi już jawną nieprzyjaźń. Dotychczas nie może mi dać rady, ma wszelako nade mną jedną wyższość. Oto bardziej dba o życie i zarazem jest większym ode mnie łotrem, co go zbliża do Ahenobarba. Ci dwaj porozumieją się prędzej, później, a wówczas przyjdzie moja kolej. Kiedy to nastąpi, nie wiem, ale że i tak kiedyś musi nastąpić, więc mniejsza o termin. Trzeba się tymczasem bawić. Życie samo w sobie byłoby niezłe, gdyby nie Miedzianobrody. Dzięki jemu człowiek czasem brzydzi się samym sobą. Próżno uważać walkę o jego łaski za jakiś wyścig cyrkowy, za jakąś grę, za jakieś zapasy, w których zwycięstwo schlebia miłości własnej. Ja wprawdzie często sobie tak to tłumaczę, a jednak czasem wydaje mi się, że jestem takim Chilonem i niczym lepszym od niego. Gdy ci przestanie być potrzebny, przyślij mi go. Polubiłem jego budującą rozmowę. Pozdrów ode mnie twą boską chrześcijankę, a raczej proś jej w moim imieniu, by nie była dla ciebie rybą. Donieś mi o swym zdrowiu, donieś o miłości, umiej kochać, naucz kochać i żegnaj!”", + "136019": "M. C. Winicjusz do Petroniusza:", + "136020": "„Ligii nie ma dotąd! Gdyby nie nadzieja, że ją wkrótce odnajdę, nie otrzymałbyś odpowiedzi, bo gdy życie się mierzi, to i pisać się nie chce. Chciałem sprawdzić, czy Chilon mnie nie oszukuje, i tej nocy, której przyszedł po pieniądze dla Eurycjusza, okryłem się płaszczem wojskowym i poszedłem niepostrzeżenie za nim i za chłopcem, którego mu dodałem. Gdy przyszli na miejsce, śledziłem ich z daleka, ukryty za słupem portowym, i przekonałem się, że Eurycjusz nie był zmyśloną postacią. W dole, przy rzece, kilkudziesięciu ludzi wyładowywało przy pochodniach kamienie z wielkiej komięgi i układało je przy brzegu. Widziałem, jak Chilo zbliżył się ku nim i począł rozmawiać z jakimś starcem, który po chwili upadł mu do nóg. Inni otoczyli ich wkoło, wydając okrzyki podziwu. W moich oczach pachołek oddał worek Eurycjuszowi, który chwyciwszy go jął się modlić ze wzniesionymi w górę rękoma, a przy nim klęknął ktoś drugi, widocznie jego syn. Chilon mówił coś jeszcze, czego nie mogłem dosłyszeć, i błogosławił zarówno tych dwóch klęczących, jak i innych, czyniąc w powietrzu znaki na kształt krzyża, który oni czczą widocznie, bo wszyscy zginali kolana. Brała mnie ochota zejść między nich i obiecać trzy takie worki temu, który by mi wydał Ligię, ale bałem się popsuć Chilonowi robotę i po chwili zastanowienia odszedłem.", + "136021": "Działo się to w dni przynajmniej dwanaście od twego wyjazdu. Od tej pory był u mnie kilkakrotnie. Sam mi powiadał, że nabrał między chrześcijanami wielkiego znaczenia. Mówi, że jeśli Ligii dotąd nie znalazł, to dlatego, że ich jest już nieprzeliczone mnóstwo w samym Rzymie, więc nie wszyscy się znają i nie wszystko mogą wiedzieć, co się między nimi dzieje. Są też ostrożni i w ogóle małomówni, on jednak zaręcza, że byle dotarł do starszych, których prezbiterami zowią, potrafi od nich wszystkie tajemnice wydobyć. Kilku już poznał i próbował ich badać, ale ostrożnie, by przez pośpiech nie wzbudzić podejrzeń i nie utrudnić dzieła. I chociaż czekać ciężko, chociaż nie staje cierpliwości, czuję, że ma słuszność, i czekam.", + "136022": "Dowiedział się już także, że na modlitwy mają wspólne miejsca, często za bramami miasta, w pustych domach, a nawet w arenariach. Tamże czczą Chrystusa, śpiewają i ucztują. Miejsc takich jest wiele, Chilon przypuszcza, iż Ligia chodzi umyślnie do innych niż Pomponia dlatego, by ta w razie sądu i badania śmiało mogła zaprzysiąc, że o jej schronieniu nie wie. Być może, że prezbiterowie doradzili jej tę ostrożność. Gdy Chilon pozna już te miejsca, będę chodził z nim razem i jeśli bogowie pozwolą mi ujrzeć Ligię, przysięgam ci na Jowisza, że tym razem nie ujdzie z rąk moich.", + "136023": "Myślę ciągle o tych miejscach modlitwy. Chilon nie chce, bym z nim chodził. Boi się, ale ja nie mogę siedzieć w domu. Poznam ją od razu, choćby w przebraniu lub za zasłoną. Oni się zbierają tam w nocy, ale ja ją poznam i w nocy. Poznałbym wszędzie jej głos i ruchy. Sam pójdę w przebraniu i będę uważał na każdego, kto wchodzi i wychodzi. Ciągle o niej myślę, więc ją poznam. Chilon powinien przyjść jutro i pójdziemy. Wezmę ze sobą broń. Kilku moich niewolników, wysłanych na prowincję, wróciło z niczym. Ale teraz jestem pewny, że ona tu jest, w mieście, może nawet niedaleko. Zwiedziłem i sam dużo domów pod pozorem najmu. U mnie będzie jej stokroć lepiej, bo tam żyje całe mrowie ubóstwa. Ja przecie niczego jej nie pożałuję. Piszesz, żem dobrze wybrał: wybrałem oto troski i zgryzotę. Pójdziemy naprzód do tych domów, które są w mieście, potem za bramy. Nadzieja czegoś od każdego jutra wygląda, inaczej nie można by żyć. Ty mówisz, że trzeba umieć kochać, i ja umiałem mówić z Ligią o miłości, ale teraz tylko tęsknię, tylko wyczekuję Chilona i w domu jest mi nieznośnie. Żegnaj.”", + "136024": "Rozdział szesnasty", + "136025": "Chilon nie pokazywał się jednak dość długo, tak że Winicjusz nie wiedział w końcu, co o tym sądzić. Próżno powtarzał sobie, że poszukiwania, jeśli mają doprowadzić do wyników pomyślnych i pewnych, muszą być powolne. Zarówno jego krew, jak i porywcza natura burzyły się przeciw głosowi rozsądku. Nie czynić nic, czekać, siedzieć z założonymi rękoma było czymś tak przeciwnym jego usposobieniu, że w żaden sposób nie umiał się z tym pogodzić. Przebieganie zaułków miasta w ciemnym niewolniczym płaszczu przez to samo, że było daremnym, wydało mu się tylko oszukiwaniem własnej bezczynności i nie mogło go zaspokoić. Wyzwoleńcy jego, ludzie przebiegli, którym kazał czynić poszukiwania na własną rękę, okazywali się stokroć mniej zręcznymi od Chilona. Tymczasem obok miłości, jaką czuł dla Ligii, rodziła się w nim jeszcze zawziętość gracza, który chce wygrać. Winicjusz takim był zawsze. Od najmłodszych lat przeprowadzał, co chciał z namiętnością człowieka, który nie rozumie, że może się coś nie udać i że trzeba się czegoś wyrzec. Karność wojskowa ujęła wprawdzie na czas w karby jego samowolę, ale wszczepiła weń zarazem przekonanie, że każdy rozkaz, który wydawał niższym od siebie, musi być spełniony, dłuższy zaś pobyt na Wschodzie, wśród ludzi giętkich i do niewolniczego posłuchu przywykłych, utwierdził go tylko w wierze, że dla jego ”chcę” nie ma granic. Obecnie więc krwawiła ciężko i jego miłość własna. Było przy tym w tych przeciwnościach, w tym oporze i w samej ucieczce Ligii coś dla niego niezrozumiałego, jakaś zagadka, nad której rozwiązaniem męczył śmiertelnie głowę. Czuł, że Akte powiedziała prawdę i że nie był dla Ligii obojętnym. Ale jeśli tak, to dlaczego przełożyła tułactwo i nędzę nad jego miłość, nad jego pieszczoty i nad pobyt w jego rozkosznym domu? Na to pytanie nie umiał znaleźć odpowiedzi, a natomiast dochodził tylko do pewnego niejasnego poczucia, że między nim a Ligią i między ich pojęciami, i między światem jego i Petroniusza a światem Ligii i Pomponii Grecyny istnieje jakaś różnica i jakieś nieporozumienie głębokie jak przepaść, której nic nie zdoła zapełnić i wyrównać. Wówczas zdawało mu się, że musi Ligię stracić, i na tę myśl tracił tę resztę równowagi, którą chciał w nim utrzymać Petroniusz. Były chwile, w których sam nie wiedział, czy Ligię kocha, czy jej nienawidzi, rozumiał tylko, że musi ją znaleźć i że wolałby, żeby go ziemia pochłonęła, niż żeby nie miał jej zobaczyć i posiąść. Mocą wyobraźni widywał ją czasem tak dokładnie, jakby przed nim stała; przypominał sobie każde słowo, które do niej mówił i które od niej usłyszał. Czuł ją blisko; czuł ją na piersi, w ramionach, i wówczas żądza obejmowała go jak płomień. Kochał ją i wzywał jej. A gdy pomyślał, że był przez nią kochany i że mogła dobrowolnie spełnić wszystko, czego od niej żądał, chwytał go żal ciężki, nieprzebrany i jakaś wielka tkliwość zalewała mu serce na kształt niezmiernej fali. Lecz miewał i chwile, w których bladł z wściekłości i lubował się myślami o upokorzeniu i mękach, jakie Ligii zada, gdy ją odnajdzie. Chciał ją nie tylko mieć, ale mieć zdeptaną niewolnicą, a jednocześnie czuł, że gdyby mu zostawiono wybór; czy być jej niewolnikiem, czy nie widzieć jej więcej w życiu, to wolałby być jej niewolnikiem. Bywały dnie, w których myślał o znakach, jakie na jej różanym ciele zostawiłby batog, i zarazem chciałby całować te ślady. Przychodziło mu także do głowy, że byłby szczęśliwy, gdyby ją mógł zabić.", + "136026": "W tej rozterce, w zmęczeniu, niepewności i zgryzocie tracił zdrowie, a nawet i piękność. Stał się też panem niewyrozumiałym i okrutnym. Niewolnicy, a nawet wyzwoleńcy zbliżali się do niego z drżeniem, a gdy kary spadały na nich bez żadnego powodu, zarówno niemiłosierne, jak niesłuszne, poczęli go skrycie nienawidzieć. On zaś czując to i czując swoje osamotnienie, mścił się na nich tym bardziej. Hamował się teraz z jednym tylko Chilonem z obawy, żeby nie zaprzestał poszukiwań, ów zaś zmiarkowawszy to począł go opanowywać i stawać się coraz bardziej wymagającym. Z początku za każdą bytnością upewniał Winicjusza, że sprawa pójdzie łatwo i prędko, teraz jął sam wynajdywać trudności i nie przestając wprawdzie zaręczać za niezawodny skutek poszukiwań, nie ukrywał jednak, że muszą one trwać jeszcze długo.", + "136027": "Przyszedł wreszcie, po długich dniach oczekiwania, z twarzą tak posępną, że młody człowiek zbladł na jego widok i skoczywszy ku niemu, zaledwie miał siłę zapytać:", + "136028": "— Nie ma jej między chrześcijanami?", + "136029": "— Owszem, panie — odpowiedział Chilon — ale znalazłem między nimi Glauka lekarza.", + "136030": "— O czym mówisz i co to za jeden?", + "136031": "— Zapomniałeś więc, panie, o starcu, z którym wędrowałem z Neapolis do Rzymu i w którego obronie straciłem te oto dwa palce, których strata nie pozwala mi utrzymać pióra w dłoni. Rozbójnicy, którzy porwali jego żonę i dzieci, pchnęli go nożem. Zostawiłem go konającego w gospodzie pod Minturnae i opłakiwałem go długo. Niestety! Przekonałem się, że żyje dotąd i należy do gminy chrześcijańskiej w Rzymie.", + "136032": "Winicjusz, który nie mógł pojąć, o co chodzi, zrozumiał tylko, że ów Glaukus stanowi jakąś przeszkodę w odnalezieniu Ligii, więc potłumił gniew, który w nim wzbierał, i rzekł:", + "136033": "— Jeśliś go bronił, to powinien być ci wdzięczny i pomagać.", + "136034": "— Ach, dostojny trybunie! Nawet bogowie nie zawsze bywają wdzięczni, a cóż dopiero ludzie. Tak! powinien mi być wdzięczny. Na nieszczęście jednak jest to starzec słabego umysłu, przyćmionego przez wiek i zmartwienia, z którego to powodu nie tylko nie jest mi wdzięczny, ale, jak dowiedziałem się właśnie od jego współwyznawców, oskarża mnie, żem się zmówił z rozbójnikami i że to ja jestem powodem jego nieszczęść. Oto mi nagroda za dwa palce!", + "136035": "— Jestem pewny, łotrze, że tak było, jak on mówi! — rzekł Winicjusz.", + "136036": "— Tedy wiesz więcej od niego, panie — odpowiedział z godnością Chilo — on bowiem tylko przypuszcza, że tak było, co jednak nie przeszkadzałoby mu wezwać chrześcijan i pomścić się na mnie okrutnie. Uczyniłby to niechybnie, inni zaś również niechybnie by mu pomogli. Szczęściem, nie wie mego imienia, w domu zaś modlitwy, w którym spotkaliśmy się, nie dostrzegł mnie. Ja jednak poznałem go od razu i w pierwszej chwili chciałem się mu rzucić na szyję. Wstrzymała mnie tylko roztropność i zwyczaj zastanawiania się nad każdym krokiem, który zamierzam uczynić. Począłem się więc po wyjściu z domu modlitwy o niego wypytywać i ci, którzy go znają, powiedzieli mi, iż jest to człowiek, którego zdradził towarzysz podróży z Neapolis… Inaczej nie wiedziałbym przecie, że on tak opowiada.", + "136037": "— Co mnie to obchodzi! Mów, coś widział w domu modlitwy!", + "136038": "— Ciebie nie obchodzi, panie, ale mnie obchodzi zupełnie tyle, ile własna moja skóra. Ponieważ zaś chcę, by nauka moja mnie przeżyła, wolę się wyrzec nagrody, jaką mi obiecałeś, niż narażać życie dla marnej mamony, bez której, jako prawdziwy filozof, żyć i szukać boskiej prawdy potrafię.", + "136039": "Lecz Winicjusz zbliżył się ku niemu z twarzą złowrogą i począł mówić stłumionym głosem:", + "136040": "— A kto ci powiedział, że z ręki Glauka prędzej cię śmierć spotka niż z mojej? Skąd wiesz, psie, czy cię zaraz nie zakopią w moim ogrodzie?", + "136041": "Chilo, który był tchórzem, spojrzał na Winicjusza i w mgnieniu oka zrozumiał, że jeszcze jedno niebaczne słowo, a zginie bez ratunku.", + "136042": "— Będę jej szukał, panie, i znajdę ją! — zawołał pośpiesznie.", + "136043": "Nastało milczenie, w czasie którego słychać było tylko szybki oddech Winicjusza i odległy śpiew niewolników, którzy pracowali w ogrodzie.", + "136044": "Po chwili dopiero Grek spostrzegłszy, że młody patrycjusz uspokoił się już nieco, począł mówić:", + "136045": "— Śmierć przeszła koło mnie, ale ja patrzyłem na nią z takim spokojem jak Sokrates. Nie, panie! Nie powiedziałem, że wyrzekam się szukania dziewicy, i chciałem ci tylko powiedzieć, że szukanie jej połączone jest teraz z wielkim dla mnie niebezpieczeństwem. Wątpiłeś w swoim czasie, czy jest na świecie jaki Eurycjusz, a chociaż na własne oczy przekonałeś się, że syn mojego ojca mówił ci prawdę, posądzasz teraz, żem ci wymyślił Glaukusa. Niestety! Gdyby to on był tylko wymysłem, gdybym mógł z zupełnym bezpieczeństwem chodzić między chrześcijan, tak jak chodziłem dawniej, odstąpiłbym za to tę biedną starą niewolnicę, którą kupiłem trzy dni temu, aby miała pieczę nad moim wiekiem i kalectwem. Lecz Glaukus żyje, panie, i gdyby mnie raz ujrzał, ty byś nie ujrzał mnie więcej, a w takim razie kto by ci odnalazł dziewicę?", + "136046": "Tu umilkł znów i począł obcierać łzy, po czym mówił dalej:", + "136047": "— Lecz póki Glaukus żyje, jakże mi jej szukać, gdy w każdej chwili mogę go napotkać, a gdy go napotkam, zginę i wraz ze mną przepadną moje poszukiwania.", + "136048": "— Do czego zmierzasz? jaka jest rada? i co chcesz przedsięwziąć? — spytał Winicjusz.", + "136049": "— Arystoteles uczy nas, panie, że mniejsze rzeczy trzeba poświęcać dla większych, a król Priam mawiał często, że starość jest ciężkim brzemieniem. Owóż brzemię starości i nieszczęść przygniata Glauka od dawna i tak ciężko, że śmierć byłaby dla niego dobrodziejstwem. Czymże bowiem wedle Seneki jest śmierć, jeśli nie wyzwoleniem?…", + "136050": "— Błaznuj z Petroniuszem, nie ze mną, i mów, czego chcesz.", + "136051": "— Jeśli cnota jest błazeństwem, niech mi bogowie pozwolą zostać błaznem na zawsze. Chcę, panie, usunąć Glauka, albowiem póki on żyje, i życie moje, i poszukiwania w ciągłym są niebezpieczeństwie.", + "136052": "— Najmij więc ludzi, którzy go zatłuką kijami, ja ich zapłacę.", + "136053": "— Zedrą cię, panie, i będą później wyzyskiwali tajemnicę. Łotrów w Rzymie tylu jest, ile ziarn piasku w arenie, nie uwierzysz jednak, jak się drożą, gdy uczciwy człowiek potrzebuje wynająć ich łotrostwo. Nie, dostojny trybunie! A nużby wigilowie schwytali zbójców na zabójstwie? Ci niewątpliwie wyznaliby, kto ich najął, i miałbyś kłopot. Mnie zaś nie wskażą, bo im imienia swego nie powiem. Źle robisz, że mi nie ufasz, albowiem pomijając nawet moją rzetelność, pomnij, że tu chodzi o dwie inne rzeczy: o moją własną skórę i o nagrodę, jaką mi przyrzekłeś.", + "136054": "— Ile ci potrzeba?", + "136055": "— Potrzeba mi tysiąc sestercji, albowiem zwróć, panie, uwagę, że muszę znaleźć łotrów uczciwych, takich, którzy by wziąwszy zadatek nie zniknęli z nim razem bez wieści. Za dobrą robotę dobra zapłata! Przydałoby się też coś i dla mnie na obtarcie łez, które wyleję z żalu nad Glaukiem. Bogów biorę na świadectwo, jakem go kochał. Jeśli dziś dostanę tysiąc sestercji, za dwa dni dusza jego będzie w Hadesie i tam dopiero, jeśli dusze zachowują pamięć i dar myśli, pozna, jakem go kochał. Ludzi znajdę dziś jeszcze i zapowiem im, że od jutra wieczór za każdy dzień życia Glauka strącam po sto sestercji.Mam też pewien pomysł, który mi się wydaje niechybnym.", + "136056": "Winicjusz raz jeszcze przyobiecał mu żądaną sumę, lecz zabronił mówić więcej o Glauku, a natomiast zapytał, jakie inne przynosi nowiny, gdzie przez ten czas był, co widział i co odkrył. Lecz Chilo niewiele nowego mógł mu powiedzieć. Był w dwóch jeszcze domach modlitwy i uważał pilnie na wszystkich, a zwłaszcza na kobiety, ale nie spostrzegł żadnej, która byłaby podobną do Ligii. Chrześcijanie jednak uważają go za swego, a od czasu gdy dał na wykupno syna Eurycjusza, czczą go jako człowieka, który wstępuje w ślady Chrestosa. Dowiedział się też od nich, że jeden wielki prawodawca, niejaki Paweł z Tarsu, znajduje się w Rzymie, uwięziony skutkiem skargi podanej przez Żydów, i postanowił się z nim poznać. Ale najbardziej ucieszyła go inna wiadomość, mianowicie, że najwyższy kapłan całej sekty, który był uczniem Chrystusa i któremu tenże powierzył zarząd chrześcijan całego świata, ma także lada chwila przyjechać do Rzymu. Wszyscy chrześcijanie zechcą go oczywiście widzieć i słuchać jego nauk. Nastąpią jakieś wielkie zebrania, na których i on, Chilo, będzie obecny, a co więcej, ponieważ w tłumie ukryć się łatwo, więc wprowadzi na nie i Winicjusza. Wówczas odnajdą Ligię na pewno. Gdy Glauka raz się usunie, nie będzie to połączone nawet z wielkim niebezpieczeństwem. Zemścić, zemściliby się oczywiście i chrześcijanie, ale w ogóle są to ludzie spokojni.", + "136057": "Tu Chilon począł opowiadać z pewnym zdziwieniem, że nie dostrzegł nigdy, by oddawali się rozpuście, zatruwali studnie i fontanny, by byli nieprzyjaciółmi rodzaju ludzkiego, czcili osła lub karmili się mięsem dzieci. Nie! Nie! Tego nie widział. Zapewne, że znajdzie między nimi i takich, którzy za pieniądze sprzątną Glauka, ale nauka ich, o ile mu wiadomo, do żadnych zbrodni nie zachęca, owszem, każe urazy przebaczać.", + "136058": "Winicjusz zaś przypomniał sobie, co mu u Akte powiedziała Pomponia Grecyna, i w ogóle słów Chilona słuchał z radością. Jakkolwiek uczucie jego dla Ligii przybierało pozory nienawiści, doznawał ulgi słysząc, że nauka, którą i ona, i Pomponia wyznawały, nie była ani zbrodniczą, ani plugawą. Powstawało w nim jednak jakieś niejasne poczucie, że to ona właśnie, że to ta nie znana mu i tajemnicza cześć dla Chrystusa stworzyła rozdział między nim i Ligią, więc począł zarazem bać się tej nauki i nienawidzieć jej.", + "136059": "Rozdział siedemnasty", + "136060": "Chilonowi zaś istotnie chodziło o usunięcie Glauka, który jakkolwiek podeszły w leciech, nie był wcale niedołężnym starcem.W tym, co Chilo opowiadał Winicjuszowi, była znaczna część prawdy. Znał on w swoim czasie Glauka, zdradził go, zaprzedał rozbójnikom, pozbawił rodziny, mienia i wydał na mord. Pamięć tych zdarzeń znosił jednak lekko, albowiem porzucił go konającego nie w gospodzie, ale w polu pod Minturnae, i nie przewidział tej jednej tylko rzeczy, że Glaukus wyleczy się z ran i przybędzie do Rzymu. Toteż gdy ujrzał go w domu modlitwy, przeraził się rzeczywiście i w pierwszej chwili chciał naprawdę zrzec się poszukiwania Ligii. Lecz z drugiej strony Winicjusz przeraził go jeszcze więcej. Zrozumiał, że musi wybrać między obawą Glauka a pościgiem i zemstą potężnego patrycjusza, któremu niechybnie przyszedłby w pomoc drugi, jeszcze większy, Petroniusz. Wobec tego Chilo przestał się wahać. Pomyślał, że lepiej jest mieć nieprzyjaciół małych niż wielkich, i jakkolwiek tchórzliwa jego natura wzdragała się nieco przed krwawymi sposobami, uznał jednak za konieczność zamordowanie Glauka za pomocą obcych rąk.", + "136061": "Obecnie chodziło mu tylko o wybór ludzi i do nich to właśnie odnosił się jego pomysł, o którym Winicjuszowi wspominał. Spędzając najczęściej noce w winiarniach i nocując w nich między ludźmi bez dachu, bez czci i wiary, łatwo mógł znaleźć takich, którzy by podjęli się każdej roboty, ale jeszcze łatwiej takich, którzy zwietrzywszy u niego pieniądze, zaczęliby od niego robotę lub wziąwszy zadatek, wymusili z niego całą sumę postrachem wydania go w ręce wigilów. Zresztą od pewnego czasu Chilo czuł wstręt do hołoty, do plugawych, a zarazem strasznych figur, które gnieździły się w podejrzanych domach na Suburze lub na Zatybrzu. Mierząc wszystko własną miarą i nie zgłębiwszy dostatecznie chrześcijan ani ich nauki, sądził, że i między nimi znajdzie powolne narzędzia, że zaś wydawali mu się rzetelniejsi od innych, do nich postanowił się udać i sprawę przedstawić w ten sposób, aby podjęli się jej nie tylko dla pieniędzy, ale i przez gorliwość.", + "136062": "W tym celu poszedł wieczorem do Eurycjusza, o którym wiedział, że jest mu oddanym całą duszą i że uczyni wszystko, by mu pomóc. Będąc jednak z natury ostrożnym, ani myślał zwierzyć mu się ze swych prawdziwych zamiarów, które zresztą stałyby w jawnym przeciwieństwie z wiarą starca w jego cnotę i bogobojność. Chciał mieć gotowych na wszystko ludzi i z nimi dopiero ułożyć się o sprawę w ten sposób, by ze względu na samych siebie zachowali ją w wieczystej tajemnicy.", + "136063": "Starzec Eurycjusz, wykupiwszy syna, wynajął jeden z takich małych kramików, jakie mrowiły się przy Circus Maximus, aby sprzedawać w nim oliwki, bób, przaśne ciasto i osłodzoną miodem wodę widzom przybywającym na wyścigi. Chilo zastał go w domu, urządzającego kramik, i powitawszy w imię Chrystusa, począł mówić o sprawie, która go do niego przywiodła. Oto oddawszy mu usługę liczył, że mu się wypłacą wdzięcznością. Potrzeba mu dwóch lub trzech ludzi silnych i odważnych dla odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego nie tylko jemu, ale wszystkim chrześcijanom. Jest wprawdzie biedny, gdyż niemal wszystko, co miał, oddał Eurycjuszowi, jednakże ludziom takim zapłaciłby za ich usługi, pod warunkiem, aby mu ufali i spełnili wiernie, co im spełnić nakaże.", + "136064": "Eurycjusz i syn jego Kwartus słuchali go, jako swego dobroczyńcy, niemal na kolanach. Obaj oświadczyli też, że sami gotowi są wykonać wszystko, czego od nich zażąda, wierząc, że mąż tak święty nie może żądać uczynków, które by nie były zgodne z nauką Chrystusa.", + "136065": "Chilo zapewnił ich, że tak jest, i podniósłszy oczy w górę, zdawał się modlić, w rzeczywistości zaś namyślał się, czy nie będzie dobrze przyjąć ich ofiary, która mogłaby zaoszczędzić mu tysiąc sestercji. Lecz po chwili namysłu odrzucił ją. Eurycjusz był starcem, może nie tyle przyciśniętym przez wiek, ile wycieńczonym przez troski i chorobę. Kwartus liczył lat szesnaście, Chilonowi zaś trzeba było ludzi sprawnych, a przede wszystkim silnych. Co do tysiąca sestercji, spodziewał się, że dzięki pomysłowi, na jaki wpadł, potrafi w każdym razie znaczną ich część oszczędzić.", + "136066": "Oni napierali się czas jakiś, lecz gdy odmówił stanowczo, ustąpili. Kwartus rzekł wówczas:", + "136067": "— Znam piekarza Demasa, panie, u którego przy żarnach pracują niewolnicy i ludzie najemni. Jeden z tych najemników jest tak silny, że starczyłby nie za dwóch, ale za czterech, sam bowiem widziałem, jak podnosił kamienie, których czterech ludzi ruszyć z miejsca nie mogło.", + "136068": "— Jeśli to jest człowiek bogobojny i zdolny poświęcić się za braci, poznaj mnie z nim — rzekł Chilo.", + "136069": "— Jest chrześcijaninem, panie — odpowiedział Kwartus — gdyż u Demasa pracują po większej części chrześcijanie. Są tam robotnicy nocni i dzienni, ów zaś należy do nocnych. Gdybyśmy teraz poszli, trafilibyśmy na ich wieczerzę i mógłbyś się z nim swobodnie rozmówić. Demas mieszka koło Emporium.", + "136070": "Chilo zgodził się najchętniej. Emporium leżało u stóp wzgórza Awentyńskiego, zatem niezbyt od Wielkiego Cyrku daleko. Można było, nie obchodząc wzgórz, udać się wzdłuż rzeki, przez Porticus Aemilia, co jeszcze znacznie skracało drogę.", + "136071": "— Stary jestem — rzekł Chilo, gdy weszli pod kolumnadę — i czasem miewam zaćmienia pamięci. Tak! Wszakże nasz Chrystus wydany został przez jednego ze swoich uczniów! Ale imienia zdrajcy nie mogę sobie w tej chwili przypomnieć…", + "136072": "— Judasz, panie, który się powiesił — odpowiedział Kwartus dziwiąc się nieco w duszy, jak można było tego imienia nie pamiętać.", + "136073": "— A tak! Judasz! Dziękuję ci — powiedział Chilo.", + "136074": "I czas jakiś szli w milczeniu. Doszedłszy do Emporium, które było już zamknięte, minęli je i obszedłszy spichlerze, w których wydawano ludowi zboże, skręcili na lewo, ku domom, które ciągnęły się wzdłuż Via Ostiensis, aż do wzgórka Testacius i Forum Pistorium. Tam zatrzymali się przed drewnianym budynkiem, z którego wnętrza dochodził huk żaren. Kwartus wszedł do środka, Chilo zaś, który nie lubił pokazywać się wielkiej ilości ludzi i który w ciągłej był obawie, że jakieś fatum może go zetknąć z Glaukiem lekarzem, pozostał na zewnątrz.", + "136075": "„Ciekawym tego Herkulesa, który służy za młynarczyka — mówił sobie spoglądając na jasno świecący księżyc — jeśli to jest łotr i człowiek mądry, będzie mnie trochę kosztował, jeśli zaś cnotliwy chrześcijanin a głupi, zrobi za darmo wszystko, czego od niego zażądam.”", + "136076": "Dalsze rozmyślania przerwał mu powrót Kwartusa, który wyszedł z budynku z drugim człowiekiem, przybranym tylko w tunikę zwaną exomis, skrajaną w ten sposób, że prawe ramię i prawa pierś pozostawały nagie. Odzieży podobnej, jako pozostawiającej zupełną swobodę ruchów, używali szczególniej robotnicy. Chilo spojrzawszy na przybysza odetchnął z zadowoleniem, w życiu bowiem nie widział dotąd takiego ramienia i takiej piersi.", + "136077": "— Oto jest, panie — rzekł Kwartus — brat, którego chciałeś widzieć.", + "136078": "— Niechaj pokój Chrystusów będzie z tobą — ozwał się Chilo — ty zaś, Kwartusie. powiedz temu bratu, czy zasługuję na wiarę i ufność, a potem wracaj w imię Boże, albowiem nie trzeba, abyś sędziwego ojca zostawiał w samotności.", + "136079": "— Jest to święty człowiek — rzekł Kwartus — który oddał całe mienie, aby mnie, nie znanego sobie, wykupić z niewoli. Niechaj mu Pan nasz, Zbawiciel, zgotuje za to niebieską nagrodę.", + "136080": "Olbrzymi robotnik usłyszawszy to schylił się i ucałował rękę Chilona.", + "136081": "— Jak ci na imię, bracie? — spytał Grek.", + "136082": "— Na chrzcie świętym dano mi, ojcze, imię Urbana.", + "136083": "— Urbanie, bracie mój, masz-li czas, aby pomówić ze mną swobodnie?", + "136084": "— Robota nasza poczyna się o północy, a teraz gotują nam dopiero wieczerzę.", + "136085": "— Czasu jest więc dość — pójdźmy nad rzekę, a tam wysłuchasz słów moich.", + "136086": "Poszli i siedli na kamiennej brzeźnicy w ciszy przerywanej tylko przez odległy huk żaren i bełkotanie płynącej w dole fali. Tam Chilo wpatrzył się w twarz robotnika, która mimo nieco groźnego i smutnego wyrazu, jaki miewały zazwyczaj twarze barbarzyńców zamieszkałych w Rzymie, wydała mu się jednak dobrotliwą i szczerą.", + "136087": "„Tak jest! — rzekł sobie w duchu. — To jest człowiek dobry i głupi, który darmo zabije Glauka.”", + "136088": "Po czym spytał:", + "136089": "— Urbanie, miłujesz ty Chrystusa?", + "136090": "— Miłuję z duszy, serca — odpowiedział robotnik.", + "136091": "— A braci swoich? A siostry, a tych, którzy nauczyli cię prawdy i wiary w Chrystusa?", + "136092": "— Miłuję ich także, ojcze.", + "136093": "— Tedy niech pokój będzie z tobą.", + "136094": "— I z tobą, ojcze.", + "136095": "Nastała znów cisza — tylko w oddaleniu huczały żarna, a w dole bełkotała rzeka.", + "136096": "Chilo wpatrzył się w jasny blask miesięczny i wolnym, stłumionym głosem począł mówić o śmierci Chrystusa. Mówił jakby nie do Urbana, ale jakby sam dla siebie rozpamiętywał ową śmierć lub jakby jej tajemnicę zwierzał temu uśpionemu miastu. Było w tym coś wzruszającego i zarazem uroczystego. Robotnik płakał, a gdy Chilo począł jęczeć i ubolewać nad tym, że w chwili śmierci Zbawiciela nie było nikogo, kto by go bronił, jeśli nie od ukrzyżowania, to przynajmniej od zniewag żołnierzy i Żydów, olbrzymie pięści barbarzyńcy poczęły zaciskać się z żalu i tłumionej wściekłości. Śmierć wzruszała go tylko, lecz na myśl o tej tłuszczy, szydzącej z przybitego na krzyżu Baranka, burzyła się w nim prostacza dusza i ogarniała go dzika chęć zemsty.", + "136097": "A Chilo spytał nagle:", + "136098": "— Urbanie, zali wiesz, kto był Judasz?", + "136099": "— Wiem, wiem! Ale on się powiesił! — zawołał robotnik.", + "136100": "I w głosie jego był jakby żal, że zdrajca sam już wymierzył sobie karę i że nie może wpaść w jego ręce.", + "136101": "A Chilon mówił dalej:", + "136102": "— Gdyby się jednak nie był powiesił i gdyby który z chrześcijan spotkał go na lądzie lub na morzu, czy by nie powinien się pomścić za mękę, krew i śmierć Zbawiciela?", + "136103": "— Kto by się nie pomścił, ojcze!", + "136104": "— Pokój z tobą, wierny sługo Baranka. Tak! Wolno swoje krzywdy odpuszczać, któż jednakże ma prawo odpuścić krzywdę Boga? Ale jako wąż płodzi węża, jako złość złość i jako zdrada zdradę, tak z jadu Judasza zrodził się drugi zdrajca, a jako tamten wydał Żydom i żołnierzom rzymskim Zbawiciela, tak ów, który żyje między nami, chce wydać wilkom owieczki jego i jeśli nikt nie zapobieży zdradzie, jeśli nikt nie zetrze przed czasem głowy węża, wszystkich nas czeka zguba, a z nami razem zginie i cześć Baranka.", + "136105": "Robotnik patrzył na niego z ogromnym niepokojem, jakby nie zdając sobie sprawy z tego, co słyszał, Grek zaś, okrywszy głowę rogiem płaszcza, począł powtarzać głosem jakby spod ziemi wychodzącym:", + "136106": "— Biada wam, słudzy prawdziwego Boga, biada wam, chrześcijanie i chrześcijanki!", + "136107": "I znów nastało milczenie, znów było słychać tylko huk żaren, głuchy śpiew młynarczyków i szum rzeki.", + "136108": "— Ojcze — spytał wreszcie robotnik — co to za zdrajca?", + "136109": "Chilo opuścił głowę. Co to za zdrajca? Syn Judasza, syn jego jadu, który udaje chrześcijanina i chodzi do domów modlitwy dlatego tylko, by oskarżać braci przed cezarem, że cezara nie chcą uznawać za boga, że zatruwają fontanny, mordują dzieci i chcą zniszczyć to miasto tak, żeby kamień na kamieniu nie został. Oto za kilka dni będzie wydany rozkaz pretorianom, by uwięzili starców, niewiasty i dzieci i powiedli ich na stracenie, tak jak posłano na śmierć niewolników Pedaniusza Sekunda. I wszystko to uczynił ów drugi Judasz. Ale jeśli pierwszego nikt nie skarał, jeśli nikt się nad nim nie pomścił, jeśli nikt nie bronił Chrystusa w godzinę męki, któż zechce tego ukarać, kto zetrze węża, zanim go cezar wysłucha, kto go zgładzi, kto obroni przed zgubą braci i wiarę w Chrystusa?", + "136110": "A Urban, który siedział dotąd na kamiennej cembrowinie, powstał nagle i rzekł:", + "136111": "— Ja to uczynię, ojcze.", + "136112": "Chilon powstał również, przez chwilę patrzył na twarz robotnika, oświeconą blaskiem księżyca, po czym wyciągnąwszy ramię położył z wolna dłoń na jego głowie.", + "136113": "— Idź między chrześcijan — rzekł uroczyście — idź do domu modlitwy i pytaj braci o Glauka lekarza, a gdy ci go wskażą, wówczas, w imię Chrystusa, zabij!…", + "136114": "— O Glauka?… — powtórzył robotnik, jakby chcąc utwierdzić sobie w pamięci to imię.", + "136115": "— Znasz-li go?", + "136116": "— Nie, nie znam. Chrześcijan jest tysiące w całym Rzymie i nie wszyscy się znają. Ale jutro w Ostrianum zbiorą się w nocy bracia i siostry, co do jednej duszy, albowiem przybył Wielki Apostoł Chrystusowy, który tam będzie nauczał, i tam bracia wskażą mi Glauka.", + "136117": "— W Ostrianum? — spytał Chilon. — Wszak to za bramami miasta. Bracia i wszystkie siostry? W nocy? Za bramami w Ostrianum?", + "136118": "— Tak, ojcze. To jest nasz cmentarz, między Via Salaria a Nomentana. Zali ci nie wiadomo, że tam będzie nauczał Wielki Apostoł?", + "136119": "— Nie byłem dwa dni w domu, przetom nie odebrał jego listu, a nie wiedziałem, gdzie jest Ostrianum, ponieważ niedawno przybyłem tu z Koryntu, gdzie zarządzam gminą chrześcijańską… Ale tak jest! I skoro Chrystus tak cię natchnął, pójdziesz w nocy, mój synu, do Ostrianum, tam wynajdziesz między braćmi Glauka i zabijesz go w drodze powrotnej do miasta, za co będą ci odpuszczone wszystkie grzechy. A teraz pokój niech będzie z tobą.", + "136120": "— Ojcze…", + "136121": "— Słucham cię, sługo Baranka.", + "136122": "Na twarzy robotnika odbiło się zakłopotanie. Oto niedawno zabił człowieka, a może i dwóch, a nauka Chrystusa zabrania zabijać. Nie zabił ich wszelako w swojej obronie bo i tego nie wolno! Nie zabił, Chryste uchowaj, dla zysku… Biskup sam mu dał braci do pomocy, ale zabijać nie pozwolił, on zaś niechcący zabił, bo Bóg pokarał go silą zbyt wielką… I teraz ciężko pokutuje… Inni śpiewają przy żarnach, a on nieszczęsny myśli o swoim grzechu, o obrazie Baranka… Ile się już namodlił, napłakał! Ile Baranka naprzepraszał! I czuje dotąd, że nie odpokutował dosyć… A teraz znów przyrzekł zabić zdrajcę… I dobrze! Własne tylko krzywdy wolno przebaczać, więc zabije go choćby w oczach wszystkich braci i sióstr, które jutro będą w Ostrianum. Ale niech Glaukus będzie wprzód skazany przez starszych między bracią, przez biskupa albo przez Apostoła. Zabić niewielka rzecz, a zabić zdrajcę to nawet i miło, jak zabić wilka lub niedźwiedzia, ale nużby Glaukus zginął niewinnie? Jakże brać na sumienie nowe zabójstwo, nowy grzech i nową obrazę Baranka?", + "136123": "— Na sąd nie ma czasu, mój synu — odrzekł Chilon — albowiem zdrajca prosto z Ostrianum podąży do cezara do Ancjum lub schroni się w domu pewnego patrycjusza, na którego jest usługach, ale oto dam ci znak, który gdy pokażesz po zabiciu Glauka, i biskup, i Wielki Apostoł pobłogosławią twój uczynek.", + "136124": "To rzekłszy wydobył pieniążek, po czym jął szukać za pasem noża, a znalazłszy go wyskrobał na sestercji ostrzem znak krzyża i podał ją robotnikowi.", + "136125": "— Oto wyrok na Glauka i znak dla ciebie. Gdy go po zgładzeniu Glauka pokażesz biskupowi, odpuści ci i tamto zabójstwo, któregoś się niechcący dopuścił.", + "136126": "Robotnik wyciągnął mimo woli rękę po pieniądz, ale mając właśnie zbyt świeżo w pamięci pierwsze zabójstwo, doznał jakby uczucia przestrachu.", + "136127": "— Ojcze — rzekł prawie błagalnym głosem — zali bierzesz na sumienie ten uczynek i zali sam słyszałeś Glaukusa zaprzedającego braci?", + "136128": "Chilo zrozumiał, że trzeba dać jakieś dowody, wymienić jakieś nazwiska, albowiem inaczej w serce olbrzyma może się wkraść wątpliwość. I nagle szczęśliwa myśl zaświtała mu w głowie.", + "136129": "— Słuchaj, Urbanie — rzekł — mieszkam w Koryncie, ale pochodzę z Kos i tu, w Rzymie, uczę nauki Chrystusa pewną służebną dziewczynę z mojego kraju, której imię jest Eunice. Służy ona jako vestiplica w domu przyjaciela cezara, niejakiego Petroniusza. Otóż w tym domu słyszałem, jak Glaukus podejmował się wydać wszystkich chrześcijan, a oprócz tego obiecywał innemu zausznikowi cesarskiemu, Winicjuszowi, że odnajdzie mu między chrześcijanami dziewicę…", + "136130": "Tu przerwał i spojrzał ze zdumieniem na robotnika, którego oczy zaświeciły nagle jak oczy zwierza, a twarz przybrała wyraz dzikiego gniewu i groźby.", + "136131": "— Co tobie jest? — zapytał prawie z przestrachem.", + "136132": "— Nic, ojcze. Zabiję jutro Glauka!…", + "136133": "Lecz Grek umilkł; po chwili wziąwszy za ramiona robotnika, zwrócił go tak, aby światło księżyca padało wprost na jego twarz, i począł mu się przypatrywać uważnie. Widocznym było, że w duszy wahał się, czy go pytać dalej i wydobyć wszystko na jaw, czy też na razie poprzestać na tym, czego się dowiedział lub domyślił.", + "136134": "W końcu jednak wrodzona mu ostrożność przemogła.", + "136135": "Odetchnął głęboko raz i drugi, po czym, położywszy znów dłoń na głowie robotnika, spytał uroczystym, dobitnym głosem:", + "136136": "— Wszakże na chrzcie świętym dano ci imię Urbana?", + "136137": "— Tak jest, ojcze.", + "136138": "— A zatem niech pokój będzie z tobą, Urbanie.", + "136139": "Rozdział osiemnasty", + "136140": "Petroniusz do Winicjusza:", + "136141": "„Źle z tobą, carissime! Wenus widocznie pomieszała ci zmysły, odjęła rozum, pamięć i dar myślenia o czymkolwiek innym jak miłość. Odczytaj kiedyś to, coś mi na mój list odpowiedział, a poznasz, jak twój umysł zobojętniał teraz na wszystko, co nie jest Ligią, jak nią się tylko zajmuje, do niej ustawicznie wraca i krąży nad nią niby jastrząb nad upatrzonym łupem. Na Polluksa! Znajdżże ją prędzej; inaczej, o ile cię ogień w popiół nie obróci, zmienisz się w egipskiego Sfinksa, który zakochawszy się, jak mówią, w bladej Izys, stał się na wszystko głuchy, obojętny i czeka tylko nocy, aby mógł wpatrywać się w kochankę kamiennymi oczyma.", + "136142": "Przebiegaj sobie wieczorami miasto w przebraniu, uczęszczaj nawet wraz z twoim filozofem do chrześcijańskich domów modlitwy. Wszystko, co budzi nadzieję i zabija czas, jest godnym pochwały. Ale dla mojej przyjaźni uczyń rzecz jedną: oto ów Ursus, niewolnik Ligii, jest podobno człowiekiem siły niezwykłej, najmij więc sobie Krotona i przedsiębierzcie we trzech wyprawy. Tak będzie bezpieczniej i rozumniej. Chrześcijanie, skoro do nich należy Pomponia Grecyna i Ligia, nie są zapewne takimi łotrami, za jakich mają ich powszechnie, dali jednak przy porwaniu Ligii dowód, że gdy chodzi o jaką owieczkę z ich stada, umieją nie żartować. Gdy ujrzysz Ligię, wiem, że się wstrzymać nie zdołasz i zechcesz ją uprowadzić natychmiast, jakże zaś tego z samym Chilonidesem dokonasz? A Kroto da sobie rady, choćby jej dziesięciu takich, jak ów Ursus, Ligów broniło. Nie daj się wyzyskiwać Chilonowi, lecz na Krotona pieniędzy nie żałuj. Ze wszystkich rad, jakie ci mogę przesłać, ta jest najlepszą.", + "136143": "Tu już przestali mówić o małej Auguście i o tym, że z czarów umarła. Wspomina jeszcze czasem o niej Poppea, ale cezara umysł zaprzątnięty jest czym innym; zresztą, jeśli prawda, że diva Augusta jest znów w stanie odmiennym, to i w niej pamięć tamtego dziecka rozwieje się bez śladu. Jesteśmy już od dni kilkunastu w Neapolis, a raczej w Baiae. Gdybyś był zdolny do myślenia o czymkolwiek, to echa naszego tu pobytu musiałyby się obić o twe uszy, albowiem cały Rzym nie mówi zapewne o niczym innym. Zajechaliśmy tedy wprost do Baiae, gdzie naprzód opadły nas wspomnienia matki i wyrzuty sumienia. Ale czy wiesz, do czego Ahenobarbus już doszedł? Oto, że nawet zabójstwo matki jest dla niego tylko tematem do wierszy i powodem do odegrywania błazeńsko-tragicznych scen. On czuł dawniej prawdziwe wyrzuty o tyle jedynie, o ile jest tchórzem. Teraz, gdy się przekonał, że świat jest, jak był, pod jego stopami, a żaden bóg nie pomścił się nad nim, udaje je tylko, aby wzruszać ludzi swym losem. Czasem zrywa się po nocach, twierdząc, że go ścigają Furie, budzi nas, spogląda za siebie, przybiera postawę komedianta grającego rolę Oresta, i to lichego komedianta, deklamuje greckie wiersze i patrzy, czy go podziwiamy. A my, oczywiście, podziwiamy! I zamiast powiedzieć mu: „Idź spać, błaźnie!”, nastrajamy się także na ton tragedii i bronimy wielkiego artysty od Furii. Na Kastora! Musiało cię dojść przynajmniej to, że wystąpił już publicznie w Neapolis. Spędzono wszystkich greckich drapichrustów z Neapolis i miast okolicznych, którzy napełnili arenę tak nieprzyjemnymi wyziewami czosnku i potu, iż dziękowałem bogom, że zamiast siedzieć w pierwszych rzędach między augustianami, byłem z Ahenobarbem za sceną. I czy dasz wiarę, że się bał? Bał się naprawdę! Brał moją rękę i przykładał ją sobie do serca, które biło rzeczywiście przyśpieszonym tętnem. Oddech miał krótki, a w chwili gdy trzeba było wychodzić, pobladł jak pergamin i czoło pokryło mu się kroplami potu. A przecie wiedział, że po wszystkich rzędach siedzą gotowi pretorianie, zbrojni w kije, którymi w razie potrzeby mieli podniecać zapał. Ale potrzeby nie było. Żadne stado małp z okolic Kartaginy nie potrafi tak wyć, jak wyła owa hołota. Mówię ci, że zapach czosnku dolatywał aż na scenę. Nero zaś kłaniał się, przyciskał ręce do serca, posyłał od ust pocałunki i płakał. Potem wpadł między nas, którzyśmy czekali za sceną, jak spity, wołając: „Czymże są wszystkie tryumfy wobec tego mego tryumfu?” A tam hołota ciągle jeszcze wyła i klaskała wiedząc, że wyklaskuje sobie łaskę, dary, biesiadę, bilety loteryjne i nowe widowisko z cezara-błazna. Ja im się nawet nie dziwię, że klaskali, bo tego dotąd nie widziano. On zaś powtarzał co chwila: „Oto, co są Grecy! Oto, co są Grecy!” I zdaje mi się, że od tej chwili jego nienawiść do Rzymu wzmogła się jeszcze. Swoją drogą do Rzymu wysłani zostali umyślni gońce z doniesieniem o tryumfie, i spodziewamy się w tych dniach dziękczynień senatu. Zaraz po pierwszym wystąpieniu Nerona zaszedł tu dziwny przypadek. Oto teatr zawalił się nagle, ale wówczas, gdy ludzie już byli wyszli. Byłem na miejscu wypadku i nie widziałem, by wydobyto choć jednego trupa spod gruzów. Wielu, nawet między Grekami, patrzy na to jak na gniew bogów za sponiewieranie cesarskiej władzy, ale on, przeciwnie, twierdzi, iż to jest łaska bogów, którzy mają w widocznej opiece jego śpiew i tych, którzy go słuchają. Stąd ofiary po wszystkich świątyniach i wielkie dziękczynienia, dla niego zaś nowa zachęta do podróży do Achai. Przed kilku dniami mówił mi jednak, że boi się, co na to powie lud rzymski i czy się nie wzburzy, tak z miłości dla niego, jak z obawy o rozdawnictwo zboża i igrzyska, które by go mogły w razie dłuższej nieobecności cezara ominąć.", + "136144": "Jedziemy jednak do Benewentu oglądać szewckie przepychy, z którymi się popisze Watyniusz, a stamtąd, pod opieką boskich braci Heleny, do Grecji. Co do mnie, zauważyłem jedną rzecz, że gdy się jest między szalonymi, staje się także szalonym, a co więcej, znajduje się pewien urok w szaleństwach. Grecja i podróż w tysiąc cytr, jakiś tryumfalny pochód Bakcha, wśród uwieńczonych w zieleń mirtową, w liście winogradu i w wiciokrzew nimf i bachantek, wozy zaprzężone w tygrysy, kwiaty, tyrsy, wieńce, okrzyki: evoe! muzyka, poezja i Hellada klaszcząca, wszystko dobrze, ale my tu żywimy jeszcze śmielsze zamysły. Chce nam się stworzyć jakieś wschodnie bajeczne imperium, państwo palm, słońca, poezji i zmienionej w sen rzeczywistości, i zmienionego w jedną rozkosz życia. Chce nam się zapomnieć o Rzymie, a wagę świata umieścić gdzieś między Grecją, Azją i Egiptem, żyć życiem nie ludzi, ale bogów, nie znać, co to powszedniość, błąkać się w złotych galerach pod cieniem purpurowych żagli po Archipelagu, być Apollinem, Ozyrysem i Baalem w jednej osobie, różowieć z zorzą, złocić się ze słońcem, srebrzyć z księżycem, władać, śpiewać, śnić… I czy uwierzysz, że ja, który mam jeszcze za sestercję rozsądku, a za asa sądu, daję się jednak porywać tym fantazjom, a daję się porywać dlatego, że jeśli są niemożliwe, to są przynajmniej wielkie i niezwykłe… Takie imperium bajeczne byłoby jednak czymś, co kiedyś, kiedyś, po długich wiekach, wydałoby się ludziom snem. O ile Wenus nie przybierze na się postaci takiej Ligii lub chociaż takiej niewolnicy jak Eunice i o ile nie przyozdobi go sztuka, to życie samo jest czcze i częstokroć miewa twarz małpy. Ale Miedzianobrody nie urzeczywistni swych pomysłów choćby dlatego, że w owym bajecznym królestwie poezji i Wschodu nie powinno być miejsca na zdrady, podłości i śmierć, a w nim pod pozorami poety siedzi lichy komediant, głupowaty furman i płaski tyran. Jakoż tymczasem dusimy ludzi, gdy nam w jakikolwiek sposób zawadzą. Biedny Torkwatus Sylanus jest już cieniem. Otworzył sobie żyły kilka dni temu. Lekaniusz i Licyniusz ze strachem przyjmują konsulat, stary Trazeasz nie ujdzie śmierci, albowiem śmie być uczciwym. Tygellinus nie może dotąd wyrobić dla mnie rozkazu, bym sobie żyły otworzył. Potrzebny jestem jeszcze nie tylko jako elegantiae arbiter, ale jako człowiek, bez którego rad i smaku wycieczka do Achai mogłaby się nie udać. Nieraz jednak myślę, że prędzej, później, musi się na tym skończyć, i wiesz-li, o co mi wówczas chodzi: o to, aby Miedzianobrody nie dostał tej mojej czary mirreńskiej, którą znasz i podziwiasz. Jeśli w chwili mej śmierci będziesz przy mnie, to ci ją oddam, jeśli będziesz daleko, to ją rozbiję. Ale tymczasem mamy przed sobą jeszcze szewcki Benewent, olimpijską Grecję i Fatum, które nieznaną i nieprzewidzianą wytyka każdemu drogę. Bądź zdrów i najmij Krotona, inaczej po raz drugi wydrą ci Ligię. Chilonidesa, gdy ci przestanie być potrzebny, przyślij mi, gdziekolwiek będę. Może uczynię z niego drugiego Watyniusza i może konsularni męże i senatorowie będą jeszcze drżeli przed nim, jak drżą przed tamtym rycerzem Dratewką. Warto by się doczekać tego widowiska. Gdy odzyskasz Ligię, daj mi znać, abym ofiarował za was parę łabędzi i parę gołębi w tutejszej okrągłej świątyńce Wenery. Widziałem kiedyś we śnie Ligię na twoich kolanach, szukającą twych pocałunków. Postaraj się, by to był sen wróżebny. Niech na twym niebie nie będzie chmur, a jeśli będą, to niech mają kolor i zapach róży. Bądź zdrów i żegnaj!”", + "136145": "Rozdział dziewiętnasty", + "136146": "Zaledwie Winicjusz skończył czytać, gdy do biblioteki wsunął się cicho niezapowiedziany przez nikogo Chilon, służba bowiem miała rozkaz puszczać go o każdej godzinie dnia i nocy.", + "136147": "— Niech boska matka twego wielkodusznego przodka, Eneasza — rzekł — będzie na cię tak łaskawą, panie, jako na mnie był łaskawym boski syn Mai.", + "136148": "— To się znaczy? — spytał Winicjusz, zrywając się od stołu, przy którym siedział.", + "136149": "A Chilon podniósł głowę i rzekł:", + "136150": "— Eureka!", + "136151": "Młody patrycjusz wzruszył się tak, że przez dłuższy czas nie mógł słowa przemówić.", + "136152": "— Widziałeś ją? — spytał nareszcie.", + "136153": "— Widziałem Ursusa, panie, i mówiłem z nim.", + "136154": "— I wiesz, gdzie się skryli?", + "136155": "— Nie, panie. Inny byłby przez samą miłość własną dał poznać Ligowi, że odgadł, kto on jest, inny starałby się wybadać go, gdzie mieszka, i byłby albo otrzymał uderzenie pięścią, po którym wszystkie ziemskie sprawy stałyby mu się obojętne, albo wzbudziłby nieufność olbrzyma i sprawił to, że dla dziewicy poszukano by może jeszcze tej nocy innej kryjówki. Jam tego nie uczynił, panie. Dość mi wiedzieć, że Ursus pracuje u młynarza koło Emporium, który zowie się Demas, tak jak twój wyzwoleniec, a dość mi dlatego, że teraz pierwszy lepszy zaufany twój niewolnik może rano pójść jego śladem i wyśledzić ich kryjówkę. Ja przynoszę ci tylko pewność, panie, że skoro Ursus się tu znajduje, to i boska Ligia jest w Rzymie, i drugą wiadomość, że dzisiejszej nocy będzie niemal na pewno w Ostrianum…", + "136156": "— W Ostrianum? Gdzie to jest? — przerwał Winicjusz, chcąc widocznie biec zaraz na wskazane miejsce.", + "136157": "— Stare hypogeum między Via Salaria a Nomentana. Ów pontifex maximus chrześcijan, o którym wspominałem ci, panie, a którego spodziewano się znacznie później, przyjechał już i dziś w nocy będzie chrzcił i nauczał na tym cmentarzu. Oni kryją się ze swoją nauką, bo jakkolwiek nie ma dotąd żadnych edyktów, które by jej wzbraniały, ludność ich nienawidzi, więc muszą być ostrożni. Sam Ursus mówił mi, że wszyscy, co do jednej duszy, zgromadzą się dziś w Ostrianum, każdy bowiem chce widzieć i słyszeć tego, który był pierwszym uczniem Chrystusa i którego oni zowią Wysłannikiem. Że zaś u nich niewiasty na równi z mężami słuchają nauk, przeto z niewiast nie będzie może jedna Pomponia, ta bowiem nie mogłaby się usprawiedliwić przed Aulusem, czcicielem dawnych bogów, dlaczego nocą opuszcza dom, Ligia jednak, o panie, która zostaje pod opieką Ursusa i starszych gminy, pójdzie wraz z innymi niewiastami niewątpliwie.", + "136158": "Winicjusz, który żył dotąd jakby w gorączce, podtrzymywany jedynie nadzieją, teraz, gdy ta nadzieja zdawała się spełniać, uczuł nagle takie osłabienie, jakie odczuwa człowiek po podróży nad siły, u celu. Chilon zauważył to i postanowił z tego korzystać:", + "136159": "— Bramy są wprawdzie strzeżone przez twoich ludzi, panie, i chrześcijanie muszą o tym wiedzieć. Ale oni nie potrzebują bram. Tyber także ich nie potrzebuje, a choć od rzeki do tamtych dróg daleko, warto nadłożyć drogi dla widzenia „Wielkiego Apostoła”. Zresztą oni mieć mogą tysiączne sposoby wydostania się za mury i wiem, że je mają. W Ostrianum znajdziesz, panie, Ligię, a gdyby nawet, czego nie przypuszczam, jej nie było, będzie Ursus, albowiem ten przyrzekł mi zamordować Glauka. Sam mi mówił, że będzie i tam go zamorduje, słyszysz, szlachetny trybunie? Otóż albo pójdziesz w ślad za nim i dowiesz się, gdzie Ligia mieszka, albo każesz go schwytać swoim ludziom jako mordercę i mając go w ręku, wydobędziesz z niego wyznanie, gdzie ukrył Ligię. Ja swoje zrobiłem! Inny, o panie, powiedziałby ci, że wypił z Ursusem dziesięć kantarów najprzedniejszego wina, zanim tajemnicę z niego wydobył; inny powiedziałby ci, że przegrał do niego tysiąc sestercji w scriptae duodecim lub że za dwa tysiące kupił wiadomość… Wiem, że wróciłbyś mi to podwójnie, ale mimo tego raz w życiu… to jest, chciałem powiedzieć: jak zawsze w życiu, będę uczciwym, tuszę bowiem, że jak mówił wielkoduszny Petroniusz, wszelkie moje wydatki i nadzieje twoja wspaniałomyślność przewyższy.", + "136160": "Lecz Winicjusz, który był żołnierzem i przywykł nie tylko radzić sobie wobec wszelkich zdarzeń, ale i działać, wnet opanował chwilową słabość i rzekł:", + "136161": "— Nie zawiedziesz się na mojej wspaniałomyślności, pierwej jednak pójdziesz ze mną do Ostrianum.", + "136162": "— Ja do Ostrianum? — pytał Chilo, który nie miał najmniejszej chęci tam iść. — Ja, szlachetny trybunie, obiecałem ci wskazać Ligię, ale nie przyrzekłem jej porywać… Pomyśl, panie, co by się ze mną stało, gdyby ten niedźwiedź ligijski rozdarłszy Glauka przekonał się jednocześnie, że nie całkiem słusznie go rozdarł? Czy nie poczytałby mnie (zresztą niesłusznie) za sprawcę spełnionego morderstwa? Pamiętaj, panie, że im kto większym jest filozofem, tym mu trudniej odpowiadać na głupie pytania prostaków, cóż bym mu więc odpowiedział, gdyby mnie spytał, dlaczegom oskarżył Glauka lekarza? Jeśli jednak posądzasz mnie, że cię zwodzę, tedy ci powiem, zapłać mi wówczas dopiero, gdy ci wskażę dom, w którym mieszka Ligia, dziś okaż mi zaś tylko cząstkę twej szczodrobliwości, abym, gdybyś i ty, o panie (czego niech wszystkie bogi bronią), miał ulec jakiemu wypadkowi, nie pozostał całkiem bez nagrody. Serce twoje nie zniosłoby tego nigdy.", + "136163": "Winicjusz poszedł do skrzyni stojącej na marmurowym podnóżu, zwanej arca, i wydobywszy z niej kieskę cisnął ją Chilonowi.", + "136164": "— To są scrupula — rzekł. — Gdy Ligia będzie u mnie w domu, dostaniesz taką samą napełnioną aureusami.", + "136165": "— Jowiszu! — zawołał Chilon.", + "136166": "Lecz Winicjusz zmarszczył brwi.", + "136167": "— Tu dostaniesz jeść, po czym możesz odpocząć. Do wieczora nie ruszysz się stąd, gdy zaś noc zapadnie, będziesz mi towarzyszył do Ostrianum.", + "136168": "Na twarzy Greka odbiły się przez chwilę strach i wahanie, po czym jednak uspokoił się i rzekł:", + "136169": "— Któż ci się oprze, panie! Przyjmij te słowa za dobrą wróżbę, tak jak przyjął podobne wielki nasz bohater w świątyni Ammona. Co do mnie, te „skrupuły” (tu potrząsnął kieską) przeważyły moje, nie mówiąc już o twym towarzystwie, które dla mnie jest szczęściem i rozkoszą.", + "136170": "Lecz Winicjusz przerwał mu niecierpliwie i począł wypytywać o szczegóły rozmowy z Ursusem. Jedna rzecz wykazywała się z nich jasno: to jest, że albo schronienie Ligii zostanie jeszcze tej nocy wykrytym, albo ją samą można będzie porwać w czasie drogi powrotnej z Ostrianum. I na tę myśl Winicjusza porywała szalona radość. Teraz, gdy miał niemal pewność, że Ligię odzyska, i gniew przeciw niej, i uraza, jaką dla niej żywił, znikły. Za tę właśnie radość darowywał jej wszystkie winy. Myślał tylko o niej jak o drogiej i pożądanej istocie i miał takie wrażenie, jakby po długiej podróży miała wrócić. Brała go ochota zwołać niewolników i kazać im przybrać dom w girlandy. Nie miał w tej chwili żalu nawet do Ursusa. Gotów był wszystko wszystkim przebaczyć. Chilo, do którego dotychczas mimo jego usług czuł pewien wstręt, po raz pierwszy wydał mu się człowiekiem zabawnym i zarazem niepospolitym. Rozjaśnił mu się dom, rozjaśniły się oczy i rozjaśniła twarz. Począł na nowo czuć młodość i rozkosz życia. Dawniejsze ponure cierpienie nie dało mu jeszcze dostatecznej miary, jak Ligię pokochał. Zrozumiał to dopiero teraz, gdy spodziewał się ją mieć. Pragnienie jej budziło się w nim, jak na wiosnę budzi się ziemia przygrzana słońcem, ale żądze jego były obecnie jakby mniej ślepe i dzikie, a więcej radosne i tkliwe. Czuł też w sobie energię bez granic i był przekonany, że gdy tylko zobaczy Ligię własnymi oczyma, wówczas nie odbiorą mu już jej wszyscy chrześcijanie całego świata ani nawet sam cezar.", + "136171": "Chilon jednakże, ośmielony jego radością, zabrał głos i począł dawać rady. Według niego należało sprawy nie uważać jeszcze za wygraną i zachować jak największą ostrożność, bez której całe dzieło może pójść na nic. Zaklinał też Winicjusza, by nie porywał Ligii z Ostrianum. Powinni tam pójść w kapturach na głowach, z twarzami przysłoniętymi, i poprzestać na przypatrywaniu się z jakiego mrocznego kąta wszystkim obecnym. Dopiero gdy ujrzą Ligię, najbezpieczniej będzie pójść za nią z daleka, obaczyć, do którego domu wchodzi, a nazajutrz o świcie otoczyć go wielką siłą niewolników i zabrać ją w biały dzień. Ponieważ jest ona zakładniczką i należy właściwie do cezara, zatem można to uczynić bez obawy prawa. W razie gdyby jej nie znaleźli w Ostrianum, pójdą za Ursusem i skutek będzie ten sam. Na cmentarz z wielką liczbą ludzi udawać się nie można, łatwo bowiem mogliby zwrócić na siebie uwagę, a wówczas chrześcijanie potrzebowaliby tylko pogasić wszystkie światła, tak jak to uczynili przy pierwszym porwaniu, i rozproszyć się lub pochować w ciemnościach, w kryjówkach im tylko znanych. Natomiast trzeba się uzbroić, a jeszcze lepiej wziąć ze sobą ze dwóch ludzi pewnych i silnych, aby w danym razie mieć w nich obronę.", + "136172": "Winicjusz przyznawał mu słuszność zupełną i wspomniawszy zarazem na rady Petroniusza, wydał rozkaz niewolnikom, aby sprowadzili do niego Krotona. Chilo, który wszystkich znał w Rzymie, uspokoił się znacznie słysząc nazwisko znanego atlety, którego nadludzką siłę podziwiał niejednokrotnie na arenie, i oświadczył, że do Ostrianum pójdzie. Kieska, napełniona wielkimi aureusami, wydawała mu się przy pomocy Krotona o wiele łatwiejszą do zdobycia.", + "136173": "Zasiadł więc z dobrą myślą do stołu, do którego wezwał go po niejakim czasie przełożony nad atrium, i w czasie jedzenia opowiadał niewolnikom, jako dostarczył ich panu cudownej maści, którą dość posmarować kopyta najlichszym koniom, aby pozostawiły daleko za sobą wszystkie inne. Nauczył go przyrządzać tę maść pewien chrześcijanin, albowiem starsi chrześcijańscy daleko lepiej rozumieją się na czarach i cudach niż nawet Tesalczycy, chociaż Tesalia słynie ze swoich czarownic. Chrześcijanie mają do niego ufność ogromną, dlaczego zaś ją mają, domyśli się łatwo każdy, kto wie, co znaczy ryba. Tak rozmawiając patrzył pilnie w twarze niewolników, w nadziei, że może odkryje między nimi chrześcijanina i doniesie o nim Winicjuszowi. Gdy jednak ta nadzieja go zawiodła, począł jeść i pić nadzwyczaj obficie, nie szczędząc pochwał kucharzowi i zapewniając, że postara się go od Winicjusza odkupić. Wesołość jego mąciła jedynie myśl, że nocą trzeba będzie pójść do Ostrianum, pocieszał się jednak, że to będzie w przebraniu, po ciemku i w towarzystwie dwóch ludzi, z których jeden jest, jako siłacz, bożyszczem całego Rzymu, drugi patrycjuszem i wysokim urzędnikiem wojskowym. „Choćby Winicjusza i odkryli — mówił sobie — nie ośmielą się podnieść na niego ręki, co do mnie zaś, będą mądrzy, jeśli zobaczą choć koniec mego nosa.”", + "136174": "Po czym jął sobie przypominać rozmowę z robotnikiem i rozpamiętywanie to nową napełniło go otuchą. Nie miał najmniejszej wątpliwości, że ów robotnik był Ursusem. Wiedział z opowiadań Winicjusza i tych, którzy przeprowadzali Ligię z pałacu cezara, o niezwykłej sile tego człowieka. Otóż ponieważ u Eurycjusza wypytywał o ludzi wyjątkowo silnych, nie było nic dziwnego, że wskazano mu Ursusa. Potem zmieszanie i wzburzenie robotnika na wzmiankę o Winicjuszu i Ligii nie pozwalało wątpić, że osoby te szczególniej go obchodzą; robotnik wspominał także o pokucie za zabicie człowieka, Ursus zaś zabił Atacyna; na koniec rysopis robotnika odpowiadał zupełnie temu, co Winicjusz opowiadał o Ligu. Jedno tylko zmienione imię mogło wzbudzać wątpliwość, lecz Chilo już wiedział, że chrześcijanie często przy chrzcie przyjmują nowe imiona.", + "136175": "„Jeśli Ursus zabije Glauka — mówił sobie Chilo — to będzie jeszcze lepiej, jeśli zaś nie zabije, to także będzie dobry znak, pokaże się bowiem, z jaką trudnością przychodzi chrześcijanom zabójstwo. Przedstawiłem przecie tego Glauka jako rodzonego syna Judasza i zdrajcę wszystkich chrześcijan; byłem tak wymowny, że kamień by się wzruszył i obiecałby spaść na głowę Glaukowi, a jednak ledwiem nakłonił tego ligijskiego niedźwiedzia, by mi przyrzekł położyć na nim łapę… Wahał się, nie chciał, opowiadał o swoim żalu i pokucie. Widocznie między nimi to nie uchodzi… Swoje krzywdy trzeba przebaczać, za cudze nie bardzo wolno się mścić, ergo, zastanów się, Chilonie, cóż ci może grozić? Glaukusowi nie wolno się nad tobą pomścić… Ursus, jeśli nie zabije Glauka za tak wielką winę, jak zdrada wszystkich chrześcijan, to tym bardziej nie zabije ciebie za tak małą, jak zdrada jednego chrześcijanina. Zresztą, gdy raz wskażę temu jurnemu grzywaczowi gniazdo tamtej turkawki, umywam ręce od wszystkiego i przenoszę się na powrót do Neapolis. Chrześcijanie mówią także o jakimś umywaniu rąk, jest to więc widocznie sposób, w który, jeśli się ma z nimi sprawę, można ją ostatecznie zakończyć. Jacyś dobrzy ludzie ci chrześcijanie, a tak źle o nich mówią! O, bogowie! Taka to sprawiedliwość na świecie. Lubię jednak tę naukę za to, że nie pozwala zabijać. Ale jeśli nie pozwala zabijać, to nie pozwala zapewne ani kraść, ani oszukiwać, ani fałszywie świadczyć, a zatem nie powiem, żeby była łatwą. Uczy ona widocznie nie tylko uczciwie umierać, jak uczą stoicy, ale i uczciwie żyć. Jeśli kiedy dojdę do majątku i będę miał taki dom jak ten i tylu niewolników, to może zostanę chrześcijaninem na tak długo, jak mi to będzie na rękę. Bo bogaty może sobie na wszystko pozwolić, nawet na cnotę… Tak! To jest religia dla bogatych i dlatego nie rozumiem, jakim sposobem jest między nimi tylu biednych. Co im z tego przyjdzie i dlaczego pozwalają cnocie zawiązywać sobie ręce? Muszę się kiedyś nad tym zastanowić. Tymczasem chwała ci, Hermesie, żeś mi pomógł odnaleźć tego borsuka… Ale jeśliś to uczynił dla dwóch jałówek, białych jednolatek z pozłoconymi rogami, to cię nie poznaję. Wstydź się, Argobójco! Taki mądry bóg, żeby też z góry nie przewidział, że nic nie dostanie! Ofiaruję ci za to moją wdzięczność, a jeśli wolisz od mojej wdzięczności dwoje bydląt, tedy sam jesteś trzecim i w najlepszym razie powinieneś być pastuchem, nie bogiem. Strzeż się także, żebym jako filozof nie dowiódł ludziom, że cię nie ma, bo wówczas wszyscy by ci przestali składać ofiary. Z filozofami lepiej być dobrze.”", + "136176": "Tak rozmawiając ze sobą i z Hermesem, wyciągnął się na ławie, podłożył sobie płaszcz pod głowę i gdy niewolnicy sprzątnęli naczynia, zasnął. Zbudził się dopiero, a raczej zbudzono go, gdy nadszedł Kroto. Wówczas udał się do atrium i z przyjemnością począł przyglądać się potężnej postaci lanisty, eks-gladiatora, która swym ogromem zdawała się wypełniać całe atrium. Kroto już był się ułożył o cenę wyprawy i mówił właśnie Winicjuszowi:", + "136177": "— Na Herkulesa! Dobrze, panie, żeś się dziś do mnie zgłosił, albowiem jutro udaję się do Benewentu, dokąd wezwał mnie szlachetny Watyniusz, abym się tam wobec cezara próbował z niejakim Syfaksem, najsilniejszym Negrem, jakiego wydała kiedykolwiek Afryka. Czy wyobrażasz sobie, panie, jak jego kość pacierzowa chrupnie w moich ramionach, ale prócz tego strzaskam mu pięścią jego czarną szczękę.", + "136178": "— Na Polluksa! — odpowiedział Winicjusz. — Jestem pewien, że tak uczynisz, Krotonie.", + "136179": "— I wyśmienicie postąpisz — dodał Chilo. — Tak!… Prócz tego strzaskaj mu szczękę! To dobra myśl i godny ciebie czyn. Gotów jestem założyć się, że mu strzaskasz szczękę. Posmaruj jednak tymczasem członki oliwą, mój Herkulesie, i przepasz się, albowiem wiedz o tym, iż z prawdziwym Kakusem możesz mieć sprawę. Człowiek, co strzeże tej dziewicy, o którą chodzi dostojnemu Winicjuszowi, posiada podobno wyjątkową siłę.", + "136180": "Chilon mówił tak tylko dla podniecenia ambicji Krotona, lecz Winicjusz rzekł:", + "136181": "— Tak jest, nie widziałem tego, ale mówiono mi o nim, że byka chwyciwszy za rogi, może go zawlec, dokąd chce.", + "136182": "— Oj! — zawołał Chilo, który nie wyobrażał sobie, by Ursus był tak silnym.", + "136183": "Lecz Kroto uśmiechnął się pogardliwie.", + "136184": "— Podejmuję się, dostojny panie — rzekł — porwać tą oto ręką, kogo mi każesz, a tą drugą obronić się przeciw siedmiu takim Ligom i przynieść ci dziewicę do domu, choćby wszyscy chrześcijanie z Rzymu gonili za mną jak kalabryjskie wilki. Jeśli tego nie dokażę, pozwolę sobie dać batogi na tym impluvium.", + "136185": "— Nie pozwól mu na to, panie! — zawołał Chilo. — Poczną w nas godzić kamieniami, a wówczas co jego siła pomoże? Czyż nie lepiej zabrać dziewicę z domu i nie narażać ani jej, ani siebie na zgubę?", + "136186": "— Tak ma być, Krotonie — rzekł Winicjusz.", + "136187": "— Twoje pieniądze, twoja wola! Pamiętaj tylko, panie, że jutro jadę do Benewentu.", + "136188": "— Mam pięciuset niewolników w samym mieście — odpowiedział Winicjusz.", + "136189": "Po czym dał im znak, by odeszli, sam zaś udał się do biblioteki i usiadłszy, napisał do Petroniusza następne słowa:", + "136190": "„Chilon odnalazł Ligię. Dziś wieczór udaję się z nim i z Krotonem do Ostrianum i porwę ją zaraz lub jutro z domu. Niech bogowie zleją na cię wszelkie pomyślności. Bądź zdrów, carissime, gdyż radość nie pozwala mi pisać dłużej.”", + "136191": "I złożywszy trzcinę począł przechadzać się szybkim krokiem, albowiem prócz radości, która zalewała mu duszę, trawiła go gorączka. Mówił sobie, że nazajutrz Ligia będzie w tym domu. Nie wiedział, jak z nią postąpi, czuł jednak, że jeśli go zechce kochać, to będzie jej sługą. Przypominał sobie upewnienia Akte, że był kochanym, i wzruszał się do głębi. Więc będzie chodziło tylko o przezwyciężenie jakiegoś dziewiczego wstydu i jakichś ślubów, które widocznie nauka chrześcijańska nakazuje? Ale jeśli tak, to gdy Ligia raz będzie w jego domu i ulegnie namowie lub przemocy, wówczas musi powiedzieć sobie: „Stało się”, i następnie będzie już powolną i kochającą.", + "136192": "Lecz wejście Chilona przerwało mu bieg tych błogich myśli.", + "136193": "— Panie — rzekł Grek — oto co mi jeszcze przyszło do głowy: nuż chrześcijanie mają jakoweś znaki, jakoweś tessery, bez których nikt nie będzie dopuszczony do Ostrianum? Wiem, że w domach modlitwy tak bywa i że takową tesserę dostałem od Eurycjusza; pozwól mi więc pójść do niego, panie, rozpytać dokładnie i zaopatrzyć się w owe znaki, jeśli okażą się konieczne.", + "136194": "— Dobrze, szlachetny mędrcze — odpowiedział wesoło Winicjusz. — Mówisz jak człek przezorny i należy ci się za to pochwała. Pójdziesz więc do Eurycjusza lub gdzie ci się podoba, ale dla pewności zostawisz na tym oto stole tę sakiewkę, którą dostałeś.", + "136195": "Chilo, który zawsze niechętnie rozstawał się z pieniędzmi, skrzywił się, jednakże uczynił zadość rozkazowi i wyszedł. Z Karyn do Cyrku, przy którym leżał sklepik Eurycjusza, nie było zbyt daleko, dlatego też wrócił znacznie jeszcze przed wieczorem.", + "136196": "— Oto są znaki, panie. Bez nich nie puszczono by nas. Rozpytałem się też dobrze o drogę, a zarazem powiedziałem Eurycjuszowi, że potrzebuję znaków tylko dla moich przyjaciół, sam zaś nie pójdę, bo to dla mnie starego za daleko, i wreszcie, że jutro zobaczę Wielkiego Apostoła, który mi powtórzy najpiękniejsze ustępy ze swego przemówienia.", + "136197": "— Jak to: nie będziesz? Musisz iść! — rzekł Winicjusz.", + "136198": "— Wiem, że muszę, ale pójdę dobrze zakapturzony i wam radzę toż samo uczynić, inaczej możemy spłoszyć ptaki.", + "136199": "Jakoż niebawem poczęli się zbierać, albowiem mrok czynił się na świecie. Wzięli galijskie płaszcze z kapturami, wzięli latarki; Winicjusz uzbroił nadto siebie i towarzyszów w krótkie zakrzywione noże. Chilon zaś wdział perukę, w którą się po drodze od Eurycjusza zaopatrzył, i wyszli, śpiesząc się, by do odległej bramy Nomentańskiej dojść przed jej zamknięciem.", + "136200": "Rozdział dwudziesty", + "136201": "Szli przez Vicus Patricius, wzdłuż Wiminalu, do dawnej bramy Wiminalskiej, koło płaszczyzny, na której Dioklecjan wzniósł później wspaniałe łaźnie. Minęli resztki muru Serwiusza Tuliusza i przez bardziej już puste miejsca doszli do drogi Nomentańskiej, tam zaś skręciwszy na lewo, ku Salaria, znaleźli się wśród wzgórz, pełnych kopalni piasku, a gdzieniegdzie i cmentarzy. Ściemniło się tymczasem już zupełnie, że zaś księżyc jeszcze nie wszedł, więc drogę dość trudno przyszłoby im znaleźć, gdyby nie to, że jak przewidział Chilo, wskazywali ją sami chrześcijanie. Jakoż na prawo, na lewo i na przodzie widać było ciemne postaci, zdążające ostrożnie ku piaszczystym wądołom. Niektórzy z owych ludzi nieśli latarki, okrywając je jednak ile możności płaszczami, inni, znający lepiej drogę, szli po ciemku. Wprawne żołnierskie oczy Winicjusza odróżniały po ruchach młodszych mężczyzn od starców wlokących się na kijach i od kobiet poobwijanych starannie w długie stole. Rzadcy przechodnie i wieśniacy, wyjeżdżający z miasta, brali widocznie tych nocnych wędrowców za robotników zdążających do arenariów lub za bractwa pogrzebowe, których członkowie wyprawiali sobie czasami obrzędowe agapy w nocy. W miarę jednak, jak młody patrycjusz i jego towarzysze posuwali się naprzód, naokół migało coraz więcej latarek i zwiększała się liczba osób. Niektóre z nich śpiewały przyciszonymi głosami pieśni, które Winicjuszowi wydawały się jakby pełne tęsknoty. Chwilami ucho jego chwytało urywane słowa lub zdania pieśni, jak na przykład: „Wstań, który śpisz” lub „Powstań z martwych”, czasem znów imię Chrystusa powtarzało się w ustach mężczyzn i kobiet. Lecz Winicjusz mało zwracał uwagi na słowa, albowiem przez głowę przechodziło mu, że może która z owych ciemnych postaci jest Ligią. Niektóre, przechodząc blisko, mówiły: „Pokój z wami” lub „Chwała Chrystusowi!”, jego zaś ogarniał niepokój i serce poczynało mu bić żywiej, albowiem wydawało mu się, że słyszy głos Ligii. Podobne kształty lub podobne ruchy zwodziły go w ciemnościach co chwila i dopiero sprawdziwszy kilkakrotnie swą omyłkę począł nie ufać oczom.", + "136202": "Droga wydała mu się jednak długą. Okolicę znał dobrze, ale po ciemku nie umiał się w niej rozeznać. Co chwila trafiały się to jakieś wąskie przejścia, to części murów, to jakieś budynki, których sobie koło miasta nie przypominał. Wreszcie brzeg księżyca ukazał się sponad nagromadzonych chmur i oświecił okolicę lepiej od mdłych latarek. Coś z dala poczęło wreszcie błyszczeć, jakby ognisko lub płomień pochodni. Winicjusz pochylił się ku Chilonowi i spytał, czy to Ostrianum.", + "136203": "Chilo, na którym noc, odległość od miasta i te postaci, do widm podobne, czyniły widocznie silne wrażenie, odrzekł nieco niepewnym głosem:", + "136204": "— Nie wiem, panie, nie byłem nigdy w Ostrianum. Ale mogliby chwalić Chrystusa gdzieś bliżej miasta.", + "136205": "Po chwili zaś, czując potrzebę rozmowy i pokrzepienia odwagi, dodał:", + "136206": "— Schodzą się jak zbójcy, a przecie nie wolno im zabijać, chyba że mnie ów Lig zwiódł niegodnie.", + "136207": "Lecz Winicjusza, który myślał o Ligii, zdziwiła także ta ostrożność i tajemniczość, z jaką jej współwyznawcy zbierali się dla słuchania swego najwyższego kapłana, więc rzekł:", + "136208": "— Jak wszystkie religie, tak i ta ma między nami swych zwolenników, ale chrześcijanie to sekta żydowska. Czemuż zbierają się tu, gdy na Zatybrzu stoją świątynie żydowskie, w których w biały dzień Żydzi składają ofiary?", + "136209": "— Nie, panie. Żydzi właśnie są ich najzaciętszymi nieprzyjaciółmi. Mówiono mi, że już przed dzisiejszym cezarem przyszło niemal do wojny między Żydami a nimi. Cezara Klaudiusza znudziły tak te rozruchy, że wygnał wszystkich Żydów, dziś jednak edykt ten jest zniesiony. Lecz chrześcijanie kryją się przed Żydami i przed ludnością, która, jak ci wiadomo, posądza ich o zbrodnie i nienawidzi.", + "136210": "Czas jakiś szli w milczeniu, po czym Chilo, którego strach zwiększał się w miarę odległości od bram, rzekł:", + "136211": "— Wracając od Eurycjusza pożyczyłem od jednego balwierza peruki i w nozdrza wsadziłem sobie dwa ziarnka bobu. Nie powinni mnie poznać. Ale gdyby i poznali, to nie zabiją. To nieźli ludzie! To nawet bardzo uczciwi ludzie, których kocham i cenię.", + "136212": "— Nie ujmuj ich sobie pochwałami przedwcześnie — odpowiedział Winicjusz.", + "136213": "Weszli teraz w wąski wądół, zamknięty z boku jakby dwoma okopami, nad którymi przerzucał się w jednym miejscu akwedukt. Księżyc tymczasem wychylił się zza chmur i na końcu wąwozu ujrzeli mur, pokryty obficie srebrzącymi się w świetle miesięcznym bluszczami. Było to Ostrianum.", + "136214": "Winicjuszowi zaczęło bić serce żywiej.", + "136215": "Przy bramie dwaj fossorowie odbierali znaki. Po chwili Winicjusz i jego towarzysze znaleźli się w miejscu dość obszernym, zamkniętym ze wszystkich stron murem. Gdzieniegdzie stały tu osobne pomniki, w środku zaś widać było właściwe hypogeum, czyli kryptę leżącą w niższej swej części pod powierzchnią gruntu, w której były grobowce; przed wejściem do krypty szumiała fontanna. Widocznym jednak było, że zbyt wielka liczba osób nie zdołałaby się w samym hypogeum pomieścić. Winicjusz więc domyślił się łatwo, że obrządek będzie się odbywał pod gołym niebem na dziedzińcu, na którym wkrótce zgromadził się tłum bardzo liczny. Jak okiem dojrzeć, latarka migotała przy latarce, wielu zaś z przybyłych nie miało wcale światła. Z wyjątkiem kilku głów, które się odkryły, wszyscy, z obawy zdrajców czy też chłodu, pozostali zakapturzeni, i młody patrycjusz z trwogą pomyślał, że jeśli tak pozostaną do końca, to w tym tłumie, przy mdłym świetle, niepodobna mu będzie Ligii rozeznać.", + "136216": "Lecz nagle przy krypcie zapalono kilka smolnych pochodni, które ułożono w mały stos. Stało się jaśniej. Tłum począł po chwili śpiewać, z początku cicho, potem coraz głośniej, jakiś dziwny hymn. Winicjusz nigdy w życiu nie słyszał podobnej pieśni. Ta sama tęsknota, która już uderzyła go w śpiewach nuconych półgłosem przez pojedynczych ludzi w czasie drogi na cmentarz, odezwała się i teraz w tym hymnie, tylko daleko wyraźniej i silniej, a w końcu stała się tak przejmującą i ogromną, jakby wraz z ludźmi począł tęsknić cały ten cmentarz, wzgórza, wądoły i okolica. Zdawać się przy tym mogło, iż jest w tym jakieś wołanie po nocy, jakaś pokorna prośba o ratunek w zabłąkaniu i ciemności. Głowy, podniesione ku górze, zdawały się widzieć kogoś, hen, wysoko, a ręce wzywać go, by zstąpił. Gdy pieśń cichła, następowała jakby chwila oczekiwania, tak przejmująca, że i Winicjusz, i jego towarzysze mimo woli spoglądali ku gwiazdom, jakby w obawie, że stanie się coś niezwykłego i że ktoś naprawdę zstąpi. Winicjusz w Azji Mniejszej, w Egipcie i w samym Rzymie widział mnóstwo przeróżnych świątyń, poznał mnóstwo wyznań i słyszał mnóstwo pieśni, tu jednak dopiero po raz pierwszy ujrzał ludzi wzywających bóstwo pieśnią nie dlatego, że chcieli wypełnić jakiś ustalony rytuał, ale spod serca, z takiej prawdziwej za nim tęsknoty, jaką mogą mieć dzieci za ojcem lub matką. Trzeba było być ślepym, by nie dostrzec, że ci ludzie nie tylko czcili swego boga, ale go z całej duszy kochali, tego zaś Winicjusz nie widział dotąd w żadnej ziemi, w żadnych obrzędach, w żadnej świątyni, w Rzymie bowiem i w Grecji ci, którzy jeszcze oddawali cześć bogom, czynili to dla zjednania sobie ich pomocy lub z bojaźni, ale nikomu nie przychodziło nawet do głowy, by ich kochać.", + "136217": "Jakkolwiek też miał myśl zajętą Ligią, a uwagę wypatrywaniem jej wśród tłumów, nie mógł jednak nie widzieć tych rzeczy dziwnych i nadzwyczajnych, które się koło niego działy. Tymczasem dorzucono kilka pochodni na ognisko, które oblało czerwonym światłem cmentarz i przyćmiło blask latarek, w tej samej zaś chwili z hypogeum wyszedł starzec przybrany w płaszcz z kapturem, ale z odkrytą głową, i wstąpił na kamień leżący w pobliżu stosu.", + "136218": "Tłum zakołysał się na jego widok. Głosy obok Winicjusza poczęły szeptać: „Petrus! Petrus!…” Niektórzy poklękali, inni wyciągali ku niemu ręce. Nastała cisza tak głęboka, że słychać było każdy opadający z pochodni węgielek, oddalony turkot kół na Nomentańskiej drodze i szmer wiatru w kilku piniach rosnących obok cmentarza.", + "136219": "Chilo pochylił się ku Winicjuszowi i szepnął:", + "136220": "— To ten! Pierwszy uczeń Chrestosa, rybak!", + "136221": "Starzec zaś wzniósł do góry dłoń i znakiem krzyża przeżegnał zgromadzonych, którzy tym razem padli na kolana. Towarzysze Winicjusza i on sam, nie chcąc się zdradzić, poszli za przykładem innych. Młody człowiek nie umiał na razie pochwytać swych wrażeń, albowiem wydało mu się, że owa postać, którą przed sobą widział, jest i dość prostaczą, i nadzwyczajną, a co więcej, że ta nadzwyczajność wypływa właśnie z jej prostoty. Starzec nie miał ani mitry na głowie, ani dębowego wieńca na skroniach, ani palmy w ręku, ani złotej tablicy na piersiach, ani szat usianych w gwiazdy lub białych, słowem, żadnych takich oznak, jakie nosili kapłani wschodni, egipscy, greccy lub flaminowie rzymscy.", + "136222": "I znów uderzyła Winicjusza taż sama różnica, którą odczuł słuchając pieśni chrześcijańskich, albowiem i ten „rybak” wydał mu się nie jakimś arcykapłanem biegłym w ceremoniach, ale jakby prostym, wiekowym i niezmiernie czcigodnym świadkiem, który przychodzi z daleka, by opowiedzieć jakąś prawdę, którą widział, której dotykał, w którą uwierzył, jak wierzy się w oczywistość, i ukochał właśnie dlatego, że uwierzył. Była też w jego twarzy taka siła przekonania, jaką posiada prawda sama. I Winicjusz, który będąc sceptykiem, nie chciał się poddać jego urokowi, poddał się jednakże jakiejś gorączkowej ciekawości, co też wypłynie z ust tego towarzysza tajemniczego „Chrestosa” i jaka jest ta nauka, którą wyznają Ligia i Pomponia Grecyna.", + "136223": "Tymczasem Piotr począł mówić i mówił z początku jak ojciec, który upomina dzieci i uczy je, jak mają żyć. Nakazywał im, by wyrzekli się zbytków i rozkoszy, miłowali zaś ubóstwo, czystość obyczajów, prawdę, by znosili cierpliwie krzywdy i prześladowania, słuchali przełożonych i władzy, wystrzegali się zdrady, obłudy i obmówiska, a w końcu, żeby dawali przykład i jedni drugim między sobą, i nawet poganom. Winicjusza, dla którego dobrym było to tylko, co mogło mu wrócić Ligię, a złym wszystko, co stawało między nimi jako przeszkoda, dotknęły i rozgniewały niektóre z tych rad, albowiem wydało mu się, że zalecając czystość i walkę z żądzami starzec śmie tym samym nie tylko potępiać jego miłość, ale zraża Ligię do niego i utwierdza ją w oporze. Zrozumiał, że jeśli ona jest między zebranymi i słucha tych słów, a bierze je do serca, to w tej chwili musi myśleć o nim jako o wrogu tej nauki i niegodziwcu. Na tę myśl porwała go złość: „Cóżem nowego usłyszał — mówił sobie. — Toż ma być owa nieznana nauka? Każdy to wie, każdy to słyszał, wszak ubóstwo i ograniczenie potrzeb zalecają i cynicy, wszak cnotę polecał i Sokrates, jako rzecz starą a dobrą; wszak pierwszy lepszy stoik, nawet taki Seneka, który ma pięćset stołów cytrynowych, sławi umiarkowanie, zaleca prawdę, cierpliwość w przeciwnościach, stałość w nieszczęściu, i to wszystko jest jakoby zleżałe zboże, które myszy jedzą, ludzie zaś już jeść nie chcą, dlatego że ze starości zatęchło.” I obok gniewu doznał jakby uczucia zawodu, spodziewał się bowiem odkrycia jakichś nieznanych, czarodziejskich tajemnic, a przynajmniej mniemał, że usłyszy jakiegoś zadziwiającego swą wymową retora, tymczasem słyszał jeno słowa ogromnie proste, pozbawione wszelkich ozdób. Dziwiła go tylko ta cisza i to skupienie, z jakim tłum słuchał. Lecz starzec mówił dalej do tych zasłuchanych ludzi, że mają być dobrzy, cisi, sprawiedliwi, ubodzy i czyści nie dlatego, by za życia mieć spokój, ale by po śmierci żyć wiecznie w Chrystusie, w takim weselu, w takiej chwale, rozkwicie i radości, jakich nikt na ziemi nigdy nie dostąpił.", + "136224": "I tu Winicjusz, jakkolwiek uprzedzony przed chwilą niechętnie, nie mógł nie zauważyć, że jednak jest różnica między nauką starca a tym, co mówili cynicy, stoicy lub inni filozofowie, ci bowiem dobro i cnotę zalecali jako rzecz rozumną i jedynie w życiu praktyczną, on zaś obiecywał za nią nieśmiertelność, i to nie jakąś lichą nieśmiertelność pod ziemią, w nudzie, czczości, pustkowiu, ale wspaniałą, równą niemal bytowi bogów. Mówił przy tym o niej jak o rzeczy zupełnie pewnej, więc wobec takiej wiary cnota nabierała ceny po prostu bez granic, a klęski życia stawały się czymś niesłychanie błahym, albowiem cierpieć chwilowo, dla nieprzebranego szczęścia, jest rzeczą zupełnie inną niż cierpieć dlatego tylko, że taki jest porządek natury. Lecz starzec mówił dalej, że cnotę i prawdę należy miłować dla nich samych, albowiem najwyższym przedwiecznym dobrem i przedwieczną cnotą jest Bóg, kto więc je miłuje, ten miłuje Boga i przez to sam staje się jego umiłowanym dzieckiem. Winicjusz nie rozumiał tego dobrze, wiedział jednak już dawniej ze słów, które Pomponia Grecyna powiedziała do Petroniusza, że ten Bóg jest wedle mniemania chrześcijan jeden i wszechmocny, gdy więc teraz usłyszał jeszcze, że jest on wszechdobrem i wszechprawdą, mimo woli pomyślał, że wobec takiego Demiurga Jowisz, Saturn, Apollo, Juno, Westa i Wenus wyglądaliby jak jakaś marna i hałaśliwa zgraja, w której broją wszyscy razem i każdy na swoją rękę. Ale największe zdumienie ogarnęło młodego człowieka, gdy starzec począł nauczać, że Bóg jest również wszechmiłością, kto więc kocha ludzi, ten spełnia najwyższe jego przykazanie. Lecz nie dość jest kochać ludzi ze swego narodu, albowiem Bóg-człowiek za wszystkich krew przelał i między poganami znalazł już takich swoich wybranych, jak Korneliusz centurion, i nie dość jest kochać tych, którzy nam dobrze czynią, albowiem Chrystus przebaczył i Żydom, którzy go wydali na śmierć, i żołnierzom rzymskim, którzy go do krzyża przybili, należy więc tym, którzy krzywdy nam czynią, nie tylko przebaczać, ale kochać ich i płacić im dobrem za złe; i nie dość kochać dobrych, ale trzeba kochać i złych, gdyż tylko miłością można z nich złość wyplenić.Chilo przy tych słowach pomyślał sobie, że jego robota poszła na marne i że Ursus nigdy w świecie nie odważy się zabić Glauka ani tej nocy, ani żadnej innej. Pocieszył się jednak natychmiast drugim wnioskiem wyprowadzonym z nauki starca: mianowicie, że i Glaukus nie zabije jego, choćby go odkrył i poznał. Winicjusz nie myślał już jednak, że w słowach starca nie masz niczego nowego, ale ze zdumieniem zadawał sobie pytanie: co to za Bóg? co to za nauka? i co to za lud? Wszystko, co słyszał, nie mieściło się wprost w jego głowie. Był to dla niego jakiś niesłychany nów pojęć. Czuł, że gdyby na przykład chciał pójść za tą nauką, musiałby złożyć na stos swoje myślenie, zwyczaje, charakter, całą dotychczasową naturę i wszystko to spalić na popiół, a wypełnić się jakimś zgoła innym życiem i całkowicie nową duszą. Nauka, która mu nakazywała kochać Partów, Syryjczyków, Greków, Egipcjan, Galów i Brytanów, przebaczać nieprzyjaciołom, płacić im dobrem za złe i kochać ich, wydała mu się szaloną, jednocześnie zaś miał poczucie, że jednak w samym jej szaleństwie jest coś potężniejszego niż we wszelkich dotychczasowych filozofiach. Mniemał, że z powodu jej szaleństwa jest niewykonalną, a z powodu niewykonalności boską. Odrzucał ją w duszy, a czuł, że rozchodzi się od niej, jakby od łąki pełnej kwiatów, jakaś woń upajająca, którą gdy ktoś raz odetchnął, musi, jako w kraju Lotofagów, zapomnieć o wszystkim innym i tylko do niej tęsknić. Zdawało mu się, że nie ma w niej nic rzeczywistego, i zarazem, że rzeczywistość wobec niej jest czymś tak lichym, że nie warto zatrzymywać nad nią myśli. Otoczyły go jakieś przestwory, których się ani domyślał, jakieś ogromy, jakieś chmury. Ów cmentarz począł czynić na nim wrażenie zbiorowiska szaleńców, lecz także i miejsca tajemniczego i strasznego, na którym, jakby na jakimś mistycznym łożu, rodzi się coś, czego nie było dotąd na świecie. Uprzytomniał sobie wszystko, co od pierwszej chwili starzec mówił o życiu, prawdzie, miłości, Bogu, i myśli jego olśniewały od blasku, jak olśniewają oczy od błyskawic nieustannie po sobie następujących. Jak zwykle ludzie, którym życie zmieniło się w jedną namiętność, myślał o tym wszystkim przez swoją miłość do Ligii i przy świetle owych błyskawic ujrzał jasno jedną rzecz: że jeśli Ligia jest na cmentarzu, jeśli wyznaje tę naukę, słucha i czuje, to przenigdy nie zostanie jego kochanką.", + "136225": "Po raz też pierwszy od czasu, jak ją u Aulusów poznał, Winicjusz poczuł, że choćby ją teraz odzyskał, to i tak jej nie odzyska. Nic podobnego nie przyszło mu dotąd do głowy, a i obecnie nie umiał sobie z tego zdać sprawy, gdyż było to nie tyle wyraźne zrozumienie, ile raczej mętne poczucie jakowejś niepowetowanej straty i jakowegoś nieszczęścia. Wstał w nim niepokój, który wnet zmienił się w burzę gniewu przeciw chrześcijanom w ogóle, a przeciw starcowi w szczególności. Ów rybak, którego na pierwszy rzut oka poczytał za prostaka, przejmował go teraz niemal bojaźnią i zdawał mu się być jakimś tajemniczym Fatum, rozstrzygającym nieubłaganie, a zarazem tragicznie jego losy.", + "136226": "Fossor przyłożył znów nieznacznie kilka pochodni na ogień, wiatr przestał szumieć w piniach, płomień wznosił się równo, wysmukłym ostrzem, ku skrzącym się na wypogodzonym niebie gwiazdom, starzec zaś wspomniawszy o śmierci Chrystusa począł już tylko o Nim mówić. Wszyscy zatrzymali dech w piersiach i cisza zrobiła się jeszcze większa niż poprzednio, taka, że słyszeć można było niemal bicie serc. Ten człowiek widział! I opowiadał jako ten, któremu każda chwila wyryła się tak w pamięci, że gdy przymknie oczy, to jeszcze widzi. Mówił więc, jak wróciwszy od Krzyża, przesiedzieli z Janem dwa dni i dwie noce w wieczorniku, nie śpiąc, nie jedząc, w znękaniu, żalu, trwodze, w zwątpieniu, głowy trzymając w rękach i rozmyślając, że On umarł. Oj, ach! Jak było ciężko! jak ciężko! Już wstał dzień trzeci i świt pobielił mury, a oni obaj z Janem siedzieli tak pod ścianą bez rady i nadziei. Co ich sen zmorzył (bo i noc przed męką spędzili bezsennie), to budzili się i poczynali biadać na nowo. Aż ledwo weszło słońce, wpadła Maria z Magdali, bez tchu, z rozwiązanym włosem i z krzykiem: „Wzięli Pana!” Oni zaś posłyszawszy zerwali się i poczęli biec na miejsce. Lecz Jan, człek młodszy, przybieżał pierwszy, obaczył grób pusty i nie śmiał wejść. Dopiero gdy było ich troje u wejścia, on, który im to mówi, wszedł, ujrzał na kamieniu giezło i zawijacze, ale ciała nie znalazł.", + "136227": "Więc spadł na nich strach, bo myśleli, że porwali Chrystusa kapłani, i obaj wrócili do domu w większym jeszcze udręczeniu. Potem nadeszli inni uczniowie i podnosili lament, to wszyscy razem, by ich usłyszał łacniej Pan Zastępów, to kolejno. Zamarł w nich duch, bo się spodziewali, że mistrz miał odkupić Izraela, a oto był trzeci dzień, jak umarł, więc nie rozumieli, dlaczego Ojciec opuścił Syna, i woleliby nie oglądać dnia i pomrzeć, tak ciężkie było to brzemię.", + "136228": "Wspomnienie tych strasznych chwil jeszcze teraz wycisnęło dwie łzy z oczu starca, które widać było dobrze przy blasku ognia, ściekające po siwej brodzie. Stara, obnażona z włosów głowa poczęła mu się trząść i głos zamarł mu w piersi. Winicjusz rzekł w duchu: „Ten człowiek mówi prawdę i płacze nad nią!” — a słuchaczów o prostych sercach żal chwycił także za gardła. Słyszeli już nieraz o męce Chrystusa i wiadomo im było, że radość nastąpi po smutku, ale że to opowiadał Apostoł, który widział, więc pod wrażeniem załamywali ręce łkając lub bili się po piersiach.", + "136229": "Lecz z wolna uspokoili się, bo chęć dalszego słuchania przemogła. Starzec przymknął oczy, jakby chcąc widzieć lepiej w duszy rzeczy odległe, i mówił dalej:", + "136230": "„Gdy tak czynili lament, wpadła znów Maria z Magdali wołając, że widziała Pana. Nie mogąc Go dla wielkiego blasku rozeznać, myślała, że ogrodnik, ale On rzekł: „Mario!” Wówczas krzyknęła: „Rabboni!”, i padła mu do nóg. On zaś kazał jej iść do uczniów, a potem znikł. Ale oni, uczniowie, nie wierzyli jej, a gdy płakała od radości, jedni przyganiali jej, inni myśleli, że żal pomieszał jej zmysły, bo mówiła także, że w grobie widziała aniołów, oni zasię przybieżawszy raz wtóry, widzieli grób pusty. Potem wieczorem przyszedł Kleofas, który chodził z innymi do Emmaus, i wrócili co żywo, mówiąc: „Prawdziwie zmartwychwstał Pan!” i poczęli się spierać przy drzwiach zamkniętych dla bojaźni Żydów. Wtem On stanął między nimi, choć nie skrzypiały drzwi, a gdy struchleli, rzekł im: „Pokój z wami.”", + "136231": "„I widziałem Go, jako widzieli wszyscy, a On był jako światłość i jako szczęśliwość serc naszych, bośmy uwierzyli, że zmartwychwstał i że morza wyschną, góry się w proch obrócą, a Jego chwała nie przeminie.”", + "136232": "„A po ośmiu dniach Tomasz Dydymus wkładał palce w Jego rany i dotykał boku Jego, a potem padł Mu do nóg i wołał: „Pan mój i Bóg mój!” Któren mu odpowiedział: „Iżeś mnie ujrzał, uwierzyłeś. Błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli.” I te słowa słyszeliśmy, i oczy nasze patrzyły na Niego, albowiem był między nami.”", + "136233": "Winicjusz słuchał i działo się z nim coś dziwnego. Zapomniał na chwilę, gdzie jest, począł tracić czucie rzeczywistości, miarę, sąd. Stał wobec dwóch niepodobieństw. Nie mógł uwierzyć w to, co starzec mówił, a czuł, że trzeba by być chyba ślepym i zaprzeć się własnego rozumu, by przypuścić, że ów człowiek, który mówił: „Widziałem”, kłamał. Było coś w jego wzruszeniu, w jego łzach, w jego całej postaci i w szczegółach zdarzeń, które opowiadał, co czyniło niemożliwym wszelkie posądzenie. Winicjuszowi wydawało się chwilami, że śni. Lecz naokół widział uciszony tłum; kopeć latarek dolatywał do jego nozdrzy; opodal płonęły pochodnie, a obok na kamieniu stał człowiek stary, bliski grobu, z drżącą nieco głową, który dając świadectwo, powtarzał: „Widziałem!”", + "136234": "I opowiedział im wszystko dalej, aż do Wniebowstąpienia. Chwilami wypoczywał, bo mówił bardzo szczegółowo, ale czuć było, że każdy najmniejszy szczegół tak wyrył się w jego pamięci jak na kamieniu. Tych, którzy go słuchali, ogarnęło upojenie. Pozrzucali z głów kaptury, by słyszeć lepiej i by nie uronić żadnego z tych słów, które były dla nich bez ceny. Zdawało im się, że jakaś moc nadludzka przenosi ich do Galilei, że chodzą razem z uczniami po tamtejszych gajach i nad wodami, że ten cmentarz zmienia się w Tyberiadzkie Jezioro, a na brzegu, w porannym tumanie, stoi Chrystus, tak jak stał wówczas, gdy Jan, patrząc z łódki, rzekł: „Pan jest!” — a Piotr rzucił się wpław, by prędzej przypaść do nóg umiłowanych. W twarzach znać było zachwyt bez granic i zapomnienie życia, i szczęście, i niezmierzoną miłość. Widocznym było, że w czasie długiego opowiadania Piotra niektórzy mieli widzenia, gdy zaś począł mówić, jak w chwili Wniebowstąpienia obłoki poczęły zasuwać się pod stopy Zbawiciela i przesłaniać Go, i zakrywać przed oczyma apostołów, wszystkie głowy podniosły się mimo woli ku niebu i nastała chwila jakby oczekiwania, jakby owi ludzie mieli nadzieję dojrzeć Go jeszcze lub jakby się spodziewali, że zstąpi znów z pól niebieskich, by zobaczyć, jak stary Apostoł pasie powierzone mu owce, i pobłogosławić jego i stado.", + "136235": "I dla tych ludzi nie było w tej chwili Rzymu, nie było szalonego cezara, nie było świątyń, bogów, pogan, był tylko Chrystus, który wypełniał ziemię, morze, niebo, świat.", + "136236": "W odległych domach, porozrzucanych wzdłuż Via Nomentana, koguty poczęły piać oznajmując północ. W tej chwili Chilo pociągnął Winicjusza za róg płaszcza i szepnął:", + "136237": "— Panie, tam, niedaleko starca, widzę Urbana, a przy nim jakąś dziewicę.", + "136238": "Winicjusz otrząsnął się jak ze snu i zwróciwszy się w kierunku wskazywanym przez Greka, ujrzał Ligię.", + "136239": "Rozdział dwudziesty pierwszy", + "136240": "Każda kropla krwi zadrgała w młodym patrycjuszu na jej widok. Zapomniał o tłumach, o starcu, o własnym zdumieniu wobec tych niepojętych rzeczy, jakie słyszał, i widział przed sobą tylko ją jedną. Oto wreszcie po wszystkich wysiłkach, po długich dniach niepokoju, szarpania się, zmartwień odnalazł ją! Po raz pierwszy w życiu doświadczył, że radość może się rzucić na piersi jak dziki zwierz i przygnieść je aż do utraty oddechu. On, który dotąd sądził, że Fortuna ma niejako obowiązek spełniać wszelkie jego życzenia, teraz zaledwie wierzył własnym oczom i własnemu szczęściu. Gdyby nie to niedowierzanie, jego zapalczywa natura mogła go była popchnąć do jakiego nierozważnego kroku, ale chciał się pierwej przekonać, czy to nie dalszy ciąg tych cudów, którymi miał przepełnioną głowę, i czy nie śni. Ale nie było wątpliwości: widział Ligię i dzieliła go od niej odległość zaledwie kilkunastu kroków. Stała w pełnym świetle, więc mógł napawać się jej widokiem, ile sam chciał. Kaptur zesunął się jej z głowy i rozrzucił włosy; usta miała nieco otwarte, oczy wzniesione ku Apostołowi, twarz zasłuchaną i zachwyconą. W płaszczu z ciemnej wełny, ubrana była jak dziewczyna z ludu, Winicjusz jednak nigdy nie widział jej piękniejszą i mimo całego zamętu, jaki w nim powstał, uderzyła go w przeciwstawieniu do tego niewolniczego niemal ubioru szlachetność tej cudnej patrycjuszowskiej głowy. Miłość przeleciała po nim jak płomień, ogromna, pomieszana z jakimś dziwnym uczuciem tęsknoty, uwielbienia, czci i żądzy. Czuł rozkosz, jaką sprawiał mu sam jej widok, i napawał się nią jakby ożywczą wodą po długim pragnieniu. Stojąc przy olbrzymim Ligu wydawała mu się mniejszą, niż była przedtem, niemal dzieckiem; spostrzegł także, iż wyszczuplała. Płeć jej była prawie przezrocza; czyniła na nim wrażenie kwiatu i duszy. Ale tym bardziej tylko pragnął posiąść tę istotę, tak odmienną od kobiet, które widział lub posiadał na Wschodzie i w Rzymie. Czuł, że oddałby za nią tamte wszystkie, a z nimi Rzym i świat w dodatku.", + "136241": "Byłby się zapatrzył i zapamiętał zupełnie, gdyby nie Chilo, który ciągnął go za róg płaszcza, w strachu, aby nie uczynił czegoś, co mogło podać ich na niebezpieczeństwo. Chrześcijanie tymczasem zaczęli się modlić i śpiewać. Za chwilę zagrzmiało: Maranatha! a potem Wielki Apostoł począł chrzcić wodą z fontanny tych, których prezbiterowie przedstawiali jako do przyjęcia chrztu przygotowanych. Winicjuszowi zdawało się, że ta noc nigdy się nie skończy. Chciał teraz iść jak najprędzej za Ligią i pochwycić ją w drodze lub w jej mieszkaniu.", + "136242": "Wreszcie niektórzy poczęli opuszczać cmentarz. Chilo wówczas szepnął:", + "136243": "— Wyjdźmy, panie, przed bramę, albowiem nie zdjęliśmy kapturów i ludzie patrzą na nas.", + "136244": "Tak było rzeczywiście. Gdy podczas słów Apostoła wszyscy odrzucili kaptury, ażeby lepiej słyszeć, oni nie poszli za ogólnym przykładem. Rada Chilona wydała się też roztropną. Stojąc przy bramie mogli uważać na wszystkich wychodzących. Ursusa zaś nietrudno było rozpoznać po wzroście i postawie.", + "136245": "— Pójdziemy za nimi — rzekł Chilo — zobaczymy, do jakiego domu wchodzą, jutro zaś, a raczej dziś jeszcze, otoczysz, panie, wszystkie wejścia do domu niewolnikami i zabierzesz ją.", + "136246": "— Nie! — rzekł Winicjusz.", + "136247": "— Co chcesz uczynić, panie?", + "136248": "— Wejdziemy za nią do domu i porwiemy ją natychmiast: wszak podjąłeś się tego, Krotonie?", + "136249": "— Tak jest — rzekł lanista — i oddaję ci się, panie, jako niewolnik, jeśli nie złamię krzyża temu bawołowi, który jej strzeże.", + "136250": "Lecz Chilo począł odradzać i zaklinać ich na wszystkich bogów, ażeby tego nie czynili. Przecie Kroto miał być wzięty tylko dla obrony, na wypadek, gdyby ich poznano, nie dla porwania dziewicy. Biorąc ją we dwóch tylko, sami narażą się na śmierć i co więcej, mogą ją wypuścić z rąk, a wówczas ona skryje się w innym miejscu lub opuści Rzym. I co uczynią? Dlaczego nie działać na pewno, po co narażać siebie na zgubę i całe przedsięwzięcie na los niepewny?", + "136251": "Winicjusz, mimo że z największym wysiłkiem wstrzymywał się, by zaraz na cmentarzu nie pochwycić Ligii w ramiona, czuł jednak, że Grek ma słuszność, i byłby może podał ucho jego radom, gdyby nie Kroto, któremu chodziło o nagrodę.", + "136252": "— Każ, panie, milczeć temu staremu capowi — rzekł — albo pozwól mi spuścić pięść na jego głowę. Raz w Buxentum, dokąd mnie na igrzyska sprowadził Lucjusz Saturninus, napadło na mnie w gospodzie siedmiu pijanych gladiatorów i żaden nie wyszedł z całymi żebrami. Nie mówię, żeby dziewicę porywać teraz, spośród tłumu, bo mogliby nam rzucić pod nogi kamienie, ale gdy raz będzie w domu, porwę ci ją i zaniosę, dokąd chcesz.", + "136253": "Winicjusz ucieszył się słuchając tych słów i odrzekł:", + "136254": "— Tak się stanie, na Herkulesa! Jutro moglibyśmy jej nie znaleźć wypadkiem w domu, gdybyśmy zaś rzucili między nich popłoch, uprowadziliby ją niechybnie.", + "136255": "— Ten Lig wydaje mi się strasznie silny! — jęknął Chilo.", + "136256": "— Nie tobie każą trzymać mu ręce — odpowiedział Kroto.", + "136257": "Musieli jednak czekać jeszcze długo i kury poczęły piać na przedświt, nim ujrzeli wychodzącego z bramy Ursusa, a z nim Ligię. Towarzyszyło im kilka innych osób. Chilonowi wydało się, że rozpoznaje między nimi Wielkiego Apostoła, obok niego szedł drugi starzec, znacznie niższy wzrostem, dwie niemłode niewiasty i pacholę, które świeciło latarnią. Za tą garstką szedł tłum liczący ze dwieście osób. Winicjusz, Chilo i Kroto pomieszali się z owym tłumem.", + "136258": "— Tak, panie — rzekł Chilo — twoja dziewica znajduje się pod możną opieką. To on z nią jest, Wielki Apostoł, bo patrz, jak ludzie klękają przed nim na przodzie.", + "136259": "Ludzie rzeczywiście klękali, ale Winicjusz nie patrzył na nich. Nie tracąc ani na chwilę z oczu Ligii myślał tylko o jej porwaniu i przywykłszy w wojnach do wszelkiego rodzaju podstępów, układał sobie w głowie z żołnierską ścisłością cały plan porwania. Czuł, że krok, na który się ważył, był zuchwały, ale wiedział dobrze, że zuchwałe napady zwykle kończą się powodzeniem.", + "136260": "Droga była jednak długa, więc chwilami myślał także o przepaściach, jakie wykopała między nim a Ligią ta dziwna nauka, którą ona wyznawała. Rozumiał teraz wszystko, co się w przeszłości stało, i rozumiał, dlaczego się stało. Był na to dość przenikliwym. Oto on dotąd Ligii nie znał. Widział w niej cudną nad wszystkie dziewczynę, do której zapaliły się jego zmysły, teraz zaś poznał, że ta nauka czyniła z niej jakąś różną od innych kobiet istotę i że nadzieja, aby ją także pociągnęły zmysły, żądza, bogactwo, rozkosz, jest czczym złudzeniem. Pojął nareszcie to, czego obaj z Petroniuszem nie rozumieli, że owa nowa religia wszczepiała w duszę coś nie znanego temu światu, w którym żył, i że Ligia, gdyby go nawet kochała, nic ze swych chrześcijańskich prawd dla niego nie poświęci; że jeśli istnieje dla niej rozkosz, to całkiem odmienna od tej, za jaką ubiegał się on i Petroniusz, i dwór cezara, i cały Rzym. Każda inna z kobiet, które znał, mogła zostać jego kochanką, ta chrześcijanka mogła być tylko ofiarą.", + "136261": "I myśląc o tym doznawał piekącego bólu i gniewu, czuł zaś zarazem, że ów gniew jest bezsilnym. Porwać Ligię wydawało mu się rzeczą możliwą i tego był prawie pewien, ale również pewien był, że wobec nauki on sam, jego męstwo, jego potęga są niczym i że z nią sobie nie poradzi. Ów rzymski trybun wojskowy, przekonany, że ta siła miecza i pięści, która zawładnęła światem, zawsze nim władać będzie, po raz pierwszy w życiu ujrzał, że poza nią może być jeszcze coś innego, więc ze zdumieniem zadawał sobie pytanie: co to jest?", + "136262": "I nie umiał sobie jasno odpowiedzieć, przez głowę przelatywały mu tylko obrazy cmentarza, zebranego tłumu i Ligii, zasłuchanej całą duszą w słowa starca opowiadającego o męce, śmierci i zmartwychwstaniu Boga-człowieka, który odkupił świat i obiecał mu szczęście po drugiej stronie Styksu.", + "136263": "Gdy zaś o tym myślał, w głowie jego powstawał chaos.", + "136264": "Lecz z owego zamętu wyprowadziły go narzekania Chilona, który począł biadać na swoje losy: był przecie zgodzony do odszukania Ligii, którą też z niebezpieczeństwem życia odszukał i wskazał ją. Ale czegóż od niego chcą więcej? Czy się podejmował ją porywać, i kto mógł nawet wymagać czegoś podobnego od kaleki pozbawionego dwóch palców, od człowieka starego, oddanego rozmyślaniom, nauce i cnocie? Co się stanie, jeśli pan tak dostojny, jak Winicjusz, poniesie jakowy szwank przy porywaniu dziewicy? Zapewne, że bogowie powinni czuwać nad wybranymi, ale czyż nie trafiają się nieraz takie rzeczy, jakby bogowie grywali w bierki, zamiast patrzeć, co się na świecie dzieje. Fortuna, jak wiadomo, ma zawiązane oczy, więc nie widzi nawet we dnie, a cóż dopiero w nocy. Niechże się coś stanie, niechże ten niedźwiedź ligijski rzuci na szlachetnego Winicjusza kamieniem od żaren, beczką wina albo co gorzej, wody, któż zaręczy, czy na biednego Chilona zamiast nagrody nie spadnie odpowiedzialność? On, biedny mędrzec, przywiązał się też do szlachetnego Winicjusza jak Arystoteles do Aleksandra Macedońskiego i gdyby przynajmniej szlachetny Winicjusz oddał mu tę kieskę, którą w jego oczach zatknął za pas, wychodząc z domu, byłoby za co, w razie nieszczęścia, wezwać natychmiast pomocy lub przejednać samych chrześcijan. O! dlaczego nie chcą słuchać rad starca, które dyktuje roztropność i doświadczenie?", + "136265": "Winicjusz usłyszawszy to wydobył kieskę zza pasa i rzucił ją między palce Chilonowi.", + "136266": "— Masz i milcz.", + "136267": "Grek poczuł, że była niezwykle ciężka, i nabrał odwagi.", + "136268": "— Cała moja nadzieja w tym — rzekł — że Herkules lub Tezeusz trudniejszych jeszcze dokonywali czynów, czymże zaś jest mój osobisty, najbliższy przyjaciel, Kroto, jeśli nie Herkulesem? Ciebie zaś, dostojny panie, nie nazwę półbogiem, albowiem jesteś całym bogiem, i nadal nie zapomnisz o słudze ubogim a wiernym, którego potrzeby trzeba od czasu do czasu opatrywać, albowiem sam on, gdy raz zagłębi się w księgi, nie dba o nic zupełnie… Jakieś kilka staj ogrodu i domek, choćby z najmniejszym portykiem dla chłodu w lecie, byłoby czymś godnym takiego dawcy. Tymczasem będę podziwiał z dala wasze bohaterskie czyny, wzywał Jowisza, aby wam sprzyjał, w razie czego zaś narobię takiego hałasu, że pół Rzymu rozbudzi się i przyjdzie wam w pomoc. Co za zła i nierówna droga! Oliwa wypaliła się w latarce i gdyby Kroto, który równie jest szlachetny, jak silny, chciał mnie wziąć na ręce i donieść aż do bramy, naprzód poznałby, czy łatwo uniesie dziewicę, po wtóre postąpiłby jak Eneasz, a w końcu zjednałby sobie wszystkich uczciwych bogów w takim stopniu, że o wynik przedsięwzięcia byłbym zupełnie spokojny.", + "136269": "— Wolałbym nieść padlinę owcy zdechłej na krosty przed miesiącem — odparł lanista — ale jeśli oddasz mi tę kiesę, którą ci rzucił dostojny trybun, to poniosę cię aż do bramy.", + "136270": "— Obyś wybił wielki palec u nogi! — odpowiedział Grek. — Takżeś to skorzystał z nauk tego czcigodnego starca, który przedstawiał ubóstwo i litość jako dwie najprzedniejsze cnoty?… Czyż ci nie nakazał wyraźnie miłować mnie? Widzę, że nigdy nie zrobię z ciebie nawet lada jakiego chrześcijanina i że łatwiej słońcu przeniknąć przez mury Mamertyńskiego więzienia niż prawdzie przez twoją czaszkę hipopotama.", + "136271": "Kroto zaś, który posiadał zwierzęcą siłę, ale natomiast nie posiadał żadnych ludzkich uczuć, rzekł:", + "136272": "— Nie bój się! Chrześcijaninem nie zostanę! Nie chcę tracić kawałka chleba!", + "136273": "— Tak, ale gdybyś miał choć początkowe wiadomości z filozofii, wiedziałbyś, że złoto jest marnością!", + "136274": "— Pójdź do mnie z filozofią, a ja ci dam tylko jedno uderzenie głową w brzuch i zobaczymy, kto wygra.", + "136275": "— To samo mógł powiedzieć wół do Arystotelesa — odparł Chilo.", + "136276": "Na świecie szarzało. Brzask powłóczył bladą barwą zręby murów. Przydrożne drzewa, budynki i rozrzucone tu i ówdzie pomniki grobowe poczęły się wychylać z cienia. Droga nie była już zupełnie pusta. Przekupnie jarzyn zdążali na otwarcie bram, prowadząc osły i muły obładowane warzywem; gdzieniegdzie skrzypiały wozy, na których wieziono zwierzynę. Na drodze i po obu stronach leżała przy samej ziemi lekka mgła, zwiastująca pogodę. Ludzie, widziani z nieco większej odległości, wyglądali w tej mgle jak duchy. Winicjusz wpatrywał się w wysmukłą postać Ligii, która, w miarę jak brzask się powiększał, czyniła się coraz bardziej srebrzystą.", + "136277": "— Panie — rzekł Chilo — ubliżyłbym ci, gdybym przewidywał, że twoja hojność skończy się kiedykolwiek, lecz teraz, gdyś mi zapłacił, nie możesz mnie posądzać, abym przemawiał tylko dla mej korzyści. Otóż radzę ci raz jeszcze, abyś dowiedziawszy się, w którym domu mieszka boska Ligia, wrócił do siebie po niewolników i lektykę i nie słuchał tej słoniowej trąby, Krotona, który dlatego tylko podejmuje się sam porwać dziewicę, aby wycisnąć twoją kapsę jak worek twarogu.", + "136278": "— Masz u mnie uderzenie pięścią między łopatki, to znaczy, że zginiesz — odezwał się Kroto.", + "136279": "— Masz u mnie diotę kefalońskiego wina, to znaczy, że zdrów będę — odrzekł Grek.", + "136280": "Winicjusz nie odpowiedział nic, albowiem zbliżyli się do bramy, przy której dziwny widok uderzył ich oczy. Oto dwóch żołnierzy klękło, gdy przechodził Apostoł, on zaś trzymał przez chwilę ręce na ich żelaznych szyszakach, a potem uczynił nad nimi znak krzyża. Młodemu patrycjuszowi nigdy nie przyszło dotąd na myśl, że już i między żołnierzami mogą być chrześcijanie, i ze zdumieniem pomyślał, że jak w palącym się mieście pożar ogarnia coraz nowe domy, tak ta nauka z każdym dniem obejmuje widocznie coraz nowe dusze i szerzy się nad wszelkie ludzkie pojęcie. Uderzyło go też to i ze względu na Ligię, przekonał się bowiem, że gdyby była chciała uciec z miasta, znaleźliby się strażnicy, którzy sami ułatwiliby jej potajemnie wyjście. Błogosławił też w tej chwili wszystkim bogom, że się tak nie stało.", + "136281": "Przebywszy niezabudowane miejsca, znajdujące się za murem, gromadki chrześcijan poczęły się rozpraszać. Trzeba było teraz iść za Ligią dalej i ostrożniej, by nie zwrócić na się uwagi. Chilo począł też narzekać na rany i strzykanie w nogach i pozostawał coraz bardziej w tyle, czemu Winicjusz nie sprzeciwiał się, sądząc, że obecnie tchórzliwy a niedołężny Grek nie będzie mu już potrzebny. Byłby mu nawet pozwolił ruszyć, gdzie by chciał, jednakże zacnego mędrca wstrzymywała przezorność, ale parła widocznie ciekawość, szedł bowiem ciągle za nimi, a nawet chwilami przybliżał się, powtarzając swoje poprzednie rady oraz czyniąc przypuszczenia, że starzec towarzyszący Apostołowi, gdyby nie wzrost nieco za niski, mógłby być Glaukiem.", + "136282": "Szli jednak jeszcze długo, aż na Zatybrze, i słońce było już bliskie wschodu, gdy gromadka, w której była Ligia, rozdzieliła się. Apostoł, stara kobieta i pacholę udali się wzdłuż i w górę rzeki, starzec zaś niższego wzrostu, Ursus i Ligia wsunęli się w wąski vicus i uszedłszy jeszcze ze sto kroków, weszli do sieni domu, w którym były dwa sklepy: jeden oliwny, drugi ptasznika.", + "136283": "Chilo, który szedł o jakie pięćdziesiąt kroków za Winicjuszem i Krotonem, stanął zaraz jak wryty i przycisnąwszy się do muru począł na nich psykać, aby do niego wrócili.", + "136284": "Oni zaś uczynili to, bo należało się naradzić.", + "136285": "— Idź — rzekł mu Winicjusz — i obacz, czy ten dom nie wychodzi drugą stroną na inną ulicę.", + "136286": "Chilon, mimo iż poprzednio narzekał na rany w nogach, skoczył tak żywo, jakby przy kostkach miał skrzydełka Merkurego, i za chwilę powrócił.", + "136287": "— Nie — rzekł — wyjście jest jedno.", + "136288": "Po czym złożył ręce:", + "136289": "— Na Jowisza, Apollina, Westę, Kibelę, Izys i Ozyrysa, na Mitrę, Baala i wszystkie bogi ze Wschodu i Zachodu, zaklinam cię, panie, zaniechaj tego zamiaru… Posłuchaj mnie…", + "136290": "Lecz nagle urwał, gdyż spostrzegł, że twarz Winicjusza pobladła ze wzruszenia, oczy zaś jego skrzyły się jak źrenice wilka. Dość było na niego spojrzeć, by zrozumieć, iż nic w świecie nie powstrzyma go od przedsięwzięcia. Kroto począł nabierać oddechu w swą herkulesową pierś i kiwać swą nierozwiniętą czaszką w obie strony, jak czynią niedźwiedzie zamknięte w klatce. Zresztą nie znać było na jego twarzy najmniejszego niepokoju.", + "136291": "— Ja wejdę pierwszy! — rzekł.", + "136292": "— Pójdziesz za mną — rzekł rozkazującym głosem Winicjusz.", + "136293": "I po chwili zniknęli obaj w ciemnej sieni.", + "136294": "Chilo skoczył do rogu najbliższej uliczki i jął wyzierać zza węgła czekając, co się stanie.", + "136295": "Rozdział dwudziesty drugi", + "136296": "Winicjusz dopiero w sieni zrozumiał całą trudność przedsięwzięcia. Dom był duży, kilkopiętrowy, jeden z takich, jakich tysiące budowano w Rzymie w widokach zysku z najmu mieszkań, zwykle zaś budowano tak pośpiesznie i licho, że nie było niemal roku, aby kilka z nich nie zapadło się na głowy mieszkańców. Były to prawdziwe ule, zbyt wysokie i zbyt wąskie, pełne komórek i zakamarków, w których gnieździła się ludność uboga, a zarazem nader liczna. W mieście, w którym wiele ulic nie miało nazw, domy owe nie miały numerów; właściciele powierzali pobór komornego niewolnikom, ci jednak, nie obowiązani przez władzę miejską do podawania imion mieszkańców, częstokroć nie znali ich sami. Dopytać się o kogoś w takim domu bywało nieraz niezmiernie trudno, zwłaszcza gdy przy bramie nie było odźwiernego.", + "136297": "Winicjusz z Krotonem przez długą, podobną do korytarza sień dostali się na wąskie, zabudowane z czterech stron podwórko, stanowiące rodzaj wspólnego dla całego domu atrium, z fontanną w środku, której strumień spadał w kamienną misę, wmurowaną w ziemię. Przy wszystkich ścianach biegły w górę zewnętrzne schody, częścią kamienne, częścią drewniane, prowadzące do galerii, z których wchodziło się do mieszkań. Na dole były również mieszkania, niektóre zaopatrzone w drewniane drzwi, inne oddzielone od podwórza tylko za pomocą wełnianych, po większej części wystrzępionych i podartych lub połatanych zasłon.", + "136298": "Godzina była wczesna i na podwórku żywej duszy. Widocznie w całym domu spali jeszcze wszyscy, z wyjątkiem tych, którzy wrócili z Ostrianum.", + "136299": "— Co uczynimy, panie? — spytał Kroton zatrzymując się.", + "136300": "— Czekajmy tu; może się ktoś zjawi — odrzekł Winicjusz. — Nie trzeba, by nas widziano na podwórzu.", + "136301": "Lecz zarazem myślał, że rada Chilona była praktyczną. Gdyby się miało kilkudziesięciu niewolników, można było obsadzić bramę, która zdawała się być jedynym wyjściem, i przetrząsnąć wszystkie mieszkania, tak zaś należało od razu trafić do mieszkania Ligii, inaczej bowiem chrześcijanie, których zapewne w tym domu nie brakło, mogli ją ostrzec, że jej szukają. Z tego względu było niebezpiecznym i rozpytywanie się obcych osób. Winicjusz przez chwilę namyślał się, czy nie wrócić się po niewolników, gdy wtem spod jednej z zasłon zamykających dalsze mieszkania wyszedł człowiek z sitem w ręku i zbliżył się do fontanny.", + "136302": "Młody człowiek na pierwszy rzut oka poznał Ursusa.", + "136303": "— To Lig! — szepnął Winicjusz.", + "136304": "— Czy mam zaraz połamać mu kości?", + "136305": "— Czekaj.", + "136306": "Ursus nie dostrzegł ich, albowiem stali w mroku sieni, i począł spokojnie opłukiwać w wodzie jarzyny napełniające sito. Widocznym było, że po całej nocy spędzonej na cmentarzu zamierzał przygotować z nich śniadanie. Po chwili, ukończywszy swą czynność, wziął mokre sito i zniknął z nim razem za zasłoną. Kroton i Winicjusz ruszyli za nim, sądząc, że wpadną wprost do mieszkania Ligii.", + "136307": "Więc zdziwienie ich było niepomierne, gdy spostrzegli, że zasłona oddzielała od podwórza nie mieszkanie, ale drugi ciemny korytarz, na końcu którego widać było ogródek, złożony z kilku cyprysów, kilku mirtowych krzaków, i mały domek, przylepiony do ślepej tylnej ściany innej kamienicy.", + "136308": "Obaj zrozumieli natychmiast, że jest to dla nich okoliczność pomyślna. Na podwórzu mogło powstać zbiegowisko wszystkich mieszkańców, ustronność zaś domku ułatwiała przedsięwzięcie. Prędko uwiną się z obrońcami, a raczej z Ursusem, po czym z porwaną Ligią równie prędko dostaną się na ulicę, a tam już dadzą sobie rady. Prawdopodobnie nikt ich nie zaczepi, gdyby ich zaczepiono, powiedzą, że chodzi o zbiegłą zakładniczkę cezara, w ostatnim zaś razie Winicjusz da się poznać wigilom i wezwie ich pomocy.", + "136309": "Ursus wchodził już prawie do domku, gdy szelest kroków zwrócił jego uwagę, więc przystanął, a ujrzawszy dwóch ludzi złożył sito na balustradzie i zawrócił ku nim.", + "136310": "— A czego tu szukacie? — spytał.", + "136311": "— Ciebie! — odparł Winicjusz.", + "136312": "Po czym zwróciwszy się do Krotona zawołał prędkim, cichym głosem:", + "136313": "— Zabij!", + "136314": "Kroto rzucił się jak tygrys i w jednej chwili, zanim Lig zdołał się opamiętać lub rozpoznać nieprzyjaciół, chwycił go w swoje stalowe ramiona.", + "136315": "Lecz Winicjusz zbyt był pewien jego nadludzkiej siły, by czekać na koniec walki, więc pominąwszy ich skoczył ku drzwiom domku, pchnął je i znalazł się w ciemnej nieco izbie, rozświeconej jednak przez ogień palący się na kominie. Blask tego płomienia padał wprost na twarz Ligii. Drugą osobą siedzącą przy ognisku był ów starzec, który towarzyszył dziewczynie i Ursusowi w drodze z Ostrianum.", + "136316": "Winicjusz wpadł tak nagle, że zanim Ligia mogła go rozpoznać, chwycił ją wpół i uniósłszy w górę, rzucił się znów ku drzwiom. Starzec zdołał mu je wprawdzie zastąpić, lecz on, przycisnąwszy dziewczynę jednym ramieniem do piersi, odtrącił go drugą, wolną ręką. Kaptur spadł mu z głowy i wówczas na widok tej znajomej sobie, a straszliwej w tej chwili twarzy krew ścięła się w Ligii z przerażenia, a głos zamarł jej w gardle. Chciała wołać o pomoc i nie mogła. Również na próżno chciała uchwycić za ramę drzwi, by dać opór. Palce jej zesunęły się po kamieniu i byłaby straciła przytomność, gdyby nie okropny obraz, który uderzył jej oczy, gdy Winicjusz wypadł z nią do ogrodu.", + "136317": "Oto Ursus trzymał w ramionach jakiegoś człowieka, całkiem przegiętego w tył, z przechyloną głową i ustami we krwi. Ujrzawszy ich, raz jeszcze uderzył pięścią w tę głowę i w jednym mgnieniu oka skoczył, jak rozjuszony zwierz, ku Winicjuszowi.", + "136318": "„Śmierć!” — pomyślał młody patrycjusz.", + "136319": "A potem usłyszał, jakby przez sen, okrzyk Ligii: „Nie zabijaj!” — następnie uczuł, że coś, jakby piorun, rozwiązało jego ręce, którymi ją obejmował, wreszcie ziemia zakręciła się z nim i światło dnia zgasło w jego oczach.", + "136320": "Chilo jednakże, ukryty za węgłem narożnika, czekał, co się stanie, albowiem ciekawość walczyła w nim ze strachem. Myślał również, że jeśli im się uda porwać Ligię, to dobrze będzie być przy Winicjuszu. Urbana nie obawiał się już, był bowiem także pewny, że Kroto go zabije. Natomiast liczył, że w razie gdyby na pustych dotąd ulicach zaczęło się tworzyć zbiegowisko, gdyby chrześcijanie lub jacykolwiek ludzie chcieli stawić opór Winicjuszowi, tedy on przemówi do nich jako przedstawiciel władzy, jako wykonawca woli cezara, a w ostatnim razie wezwie wigilów na pomoc młodemu patrycjuszowi przeciw ulicznej hołocie i tym zaskarbi sobie nowe łaski. W duszy sądził zawsze, że postępek Winicjusza jest nieroztropny, bacząc jednak na straszliwą siłę Krotona, przypuszczał, że może się udać. „Gdyby było z nimi źle, sam trybun będzie niósł dziewczynę, a Kroto utoruje mu drogę”. Czas jednakże dłużył mu się, niepokoiła go cisza sieni, na którą z daleka spoglądał.", + "136321": "„Jeśli nie trafią do jej kryjówki, a naczynią hałasu, to ją spłoszą”.", + "136322": "I myśl o tym nie była mu zresztą przykrą, rozumiał bowiem, że w takim razie będzie znów potrzebny Winicjuszowi i znów potrafi z niego wycisnąć pokaźną ilość sestercji.", + "136323": "— Cokolwiek uczynią — mówił sobie — dla mnie uczynią, choć żaden się tego nie domyśla… Bogowie, bogowie, pozwólcie mi tylko…", + "136324": "I nagle urwał, zdawało mu się bowiem, że coś wychyliło się z sieni, więc przycisnąwszy się do muru, począł patrzeć, tamując dech w piersiach.", + "136325": "I nie mylił się, z sieni bowiem wysunęła się do wpół jakaś głowa i poczęła się rozglądać dookoła.", + "136326": "Po chwili jednak znikła.", + "136327": "„To Winicjusz albo Kroto — pomyślał Chilo — ale jeśli porwali dziewkę, dlaczego ona nie krzyczy i po co wyglądają na ulicę? Ludzi i tak muszą napotkać, bo nim dojdą do Karynów, ruch się zrobi na mieście. Co to? Na wszystkich bogów nieśmiertelnych!…”", + "136328": "I nagle resztki włosów zjeżyły mu się na głowie.", + "136329": "We drzwiach pokazał się Ursus z przewieszonym przez ramię ciałem Krotona i rozejrzawszy się raz jeszcze, począł z nim biec pustą ulicą ku rzece.", + "136330": "Chilo uczynił się przy murze tak płaski jak kawał tynku.", + "136331": "„Zginąłem, jeśli mnie dojrzy!” — pomyślał.", + "136332": "Lecz Ursus przebiegł szybko koło narożnika i zniknął za następnym domem. Chilo zaś, nie czekając dłużej, począł biec w głąb poprzecznej uliczki, dzwoniąc zębami z przerażenia i z chyżością, która by nawet w młodzieńcu mogła dziwić.", + "136333": "„Jeśli wracając dojrzy mnie z daleka, to dogna i zabije — mówił sobie. — Ratuj mnie, Zeusie, ratuj, Apollinie, ratuj, Hermesie, ratuj, Boże chrześcijan! Opuszczę Rzym, wrócę do Mezembrii, ale ocalcie mnie z rąk tego demona”.", + "136334": "I ten Lig, który zabił Krotona, wydawał mu się w tej chwili rzeczywiście jakąś nadludzką istotą. Biegnąc myślał, że to może być jaki bóg, który wziął na siebie postać barbarzyńcy. W tej chwili wierzył we wszystkich bogów świata i we wszystkie mity, z których drwił zwykłego czasu. Przelatywało mu także przez głowę, że Krotona mógł zabić Bóg chrześcijan, i włosy zjeżały mu się znów na głowie na myśl, że zadarł z taką potęgą.", + "136335": "Dopiero przebiegłszy kilka zaułków i spostrzegłszy jakichś robotników idących z dala naprzeciw, uspokoił się nieco. W piersiach brakło mu już tchu, siadł więc na progu domu i począł rogiem płaszcza obcierać pokryte potem czoło.", + "136336": "„Stary jestem i potrzebuję spokoju” — rzekł.", + "136337": "Ludzie, idący naprzeciw, skręcili na jakąś boczną uliczkę i znów ogarnęła go pustka. Miasto spało jeszcze. Rankami ruch czynił się wcześniej właśnie w zamożniejszych dzielnicach, gdzie niewolnicy bogatych domów zmuszeni byli wstawać do dnia, w tych zaś, które zamieszkiwała ludność wolna, żywiona kosztem państwa, zatem próżniacza, budzono się, zwłaszcza w zimie, dość późno. Chilo, przesiedziawszy czas jakiś na progu, uczuł dojmujący chłód, więc powstał i przekonawszy się, że nie zgubił kieski, którą dostał od Winicjusza, wolniejszym już krokiem skierował się ku rzece.", + "136338": "— Może obaczę gdzie ciało Krotona — mówił sobie. — Bogowie! Ten Lig, jeśli jest człowiekiem, mógłby w ciągu jednego roku zarobić miliony sestercji, albowiem jeśli Krotona udusił jak szczenię, to któż mu się oprze? Za każde wystąpienie na arenie dano by mu złota tyle, ile sam waży. Lepiej on strzeże tej dziewki niż Cerber piekła. Ale niech go też to piekło pochłonie! Nie chcę mieć z nim do czynienia. Zanadto jest kościsty. Co tu jednak począć? Stała się rzecz straszna. Jeśli on takiemu Krotonowi połamał kości, to pewno i dusza Winicjusza kwili tam nad tym przeklętym domem, czekając pogrzebu. Na Kastora! To przecie patrycjusz, przyjaciel cezara, krewny Petroniusza, pan znany w całym Rzymie i trybun wojskowy. Śmierć jego nie ujdzie im na sucho… Gdybym też na przykład udał się do obozu pretorianów albo do wigilów?…", + "136339": "Tu zamilkł i począł się namyślać, lecz po chwili rzekł:", + "136340": "— Biada mi! Któż wprowadził go do tego domu, jeśli nie ja?… Jego wyzwoleńcy i niewolnicy wiedzą, żem do niego przychodził, a niektórzy wiedzą, w jakim celu. Co będzie, gdy posądzą mnie, żem umyślnie wskazał mu dom, w którym spotkała go śmierć? Choćby pokazało się potem w sądzie, żem jej nie chciał, i tak powiedzą, żem ja jej przyczyną… A to przecie patrycjusz, więc w żadnym razie nie ujdzie mi to bezkarnie. Ale gdybym milczkiem opuścił Rzym i przeniósł się gdzieś daleko, to podałbym się w tym większe podejrzenie.", + "136341": "I tak, i tak było źle. Chodziło tylko o to, by wybrać złe mniejsze. Rzym był ogromnym miastem, a jednak Chilon uczuł, że może mu być w nim za ciasno. Bo każdy inny mógłby pójść wprost do prefekta wigilów, opowiedzieć, co się stało, i choćby padło na niego jakoweś podejrzenie, czekać spokojnie na śledztwo. Ale cała przeszłość Chilona była tego rodzaju, że wszelka bliższa znajomość bądź z prefektem miasta, bądź z prefektem wigilów musiałaby nań sprowadzić nader poważne kłopoty, a zarazem uzasadnić wszelkie podejrzenia, jakie by przyjść mogły do głowy urzędnikom.", + "136342": "Z drugiej strony, uciec było to utwierdzić Petroniusza w mniemaniu, że Winicjusz został zdradzony i zamordowany skutkiem zmowy. Owóż Petroniusz był człowiek potężny, który mógł mieć na rozkazy policję w całym państwie i który niechybnie postarałby się odnaleźć winowajców choćby na krańcach świata. Jednakże Chilonowi przyszło do głowy, czyby nie udać się wprost do niego i nie opowiedzieć mu, co się zdarzyło. Tak! był to najlepszy sposób. Petroniusz był człowiekiem spokojnym i Chilo mógł być pewnym przynajmniej tego, że go wysłucha do końca. Petroniusz, który znał sprawę od początku, łatwiej też uwierzyłby w niewinność Chilona niż prefekci.", + "136343": "Żeby jednak udać się do niego, trzeba było wiedzieć na pewno, co stało się z Winicjuszem, Chilo zaś tego nie wiedział. Widział wprawdzie Liga skradającego się do rzeki z ciałem Krotona, ale nic więcej. Winicjusz mógł być zabitym, ale mógł też być rannym lub schwytanym. Teraz dopiero przyszło Chilonowi do głowy, że chrześcijanie zapewne nie ośmieliliby się zabić człowieka tak potężnego, augustianina i wysokiego urzędnika wojskowego, albowiem tego rodzaju postępek mógł ściągnąć na nich ogólne prześladowanie. Prawdopodobniejszym było, że zatrzymali go przemocą, aby dać czas Ligii do ponownego ukrycia się w innym miejscu.", + "136344": "Myśl ta napełniła Chilona otuchą.", + "136345": "„Jeśli ten ligijski smok nie rozdarł go w pierwszym zapędzie, tedy jest żywy, a jeśli jest żywy, tedy sam da świadectwo, żem go nie zdradził, a wówczas nie tylko nic mi nie grozi, ale (o Hermesie, licz znów na dwie jałówki!) otwiera się przede mną nowe pole… Mogę dać znać jednemu z wyzwoleńców, gdzie ma szukać pana, a czy on uda się do prefekta, czy nie, to jego rzecz, bylebym ja się do niego nie udawał… Mogę także pójść do Petroniusza i liczyć na nagrodę… Szukałem Ligii, teraz będę szukał Winicjusza, a potem znów Ligii… Trzeba jednak naprzód wiedzieć, czy żyw, czy zabit”.", + "136346": "Tu przeszło mu przez głowę, że mógłby nocą udać się do piekarza Demasa i spytać o to Ursusa. Ale myśl tę porzucił natychmiast. Wolał nie mieć nic do czynienia z Ursusem. Mógł słusznie przypuszczać, że jeśli Ursus nie zabił Glauka, to widocznie został przestrzeżony przez któregoś ze starszych chrześcijańskich, któremu wyznał swój zamiar, że to sprawa nieczysta i że chciał go do niej namówić jakiś zdrajca. Zresztą na samo wspomnienie Ursusa Chilona przebiegał dreszcz po całym ciele. Natomiast pomyślał, że wieczorem wyśle Eurycjusza po wieści do tego domu, w którym wypadek się zdarzył. Tymczasem potrzebował pożywić się, wykąpać i wypocząć. Niespana noc, droga do Ostrianum i ucieczka z Zatybrza strudziły go istotnie nad wszelką miarę.", + "136347": "Jedna rzecz pocieszała go stale: oto, że miał przy sobie dwie kieski: tę, którą Winicjusz dał mu w domu, i tę, którą mu rzucił w powrotnej drodze z cmentarza. Ze względu też na tę szczęśliwą okoliczność, jak również ze względu na wszelkie wzruszenia, przez jakie przeszedł, postanowił zjeść obficiej i napić się lepszego wina niż zwykle.", + "136348": "I gdy wreszcie nadeszła godzina otwarcia winiarni, uczynił to w mierze tak znacznej, iż zapomniał o kąpieli. Chciało mu się przede wszystkim spać i senność odjęła mu siły do tego stopnia, że wrócił zupełnie chwiejnym krokiem do swego mieszkania na Suburze, gdzie czekała go zakupiona za Winicjuszowe pieniądze niewolnica.", + "136349": "Tam, wszedłszy do ciemnego jak lisia jama cubiculum, rzucił się na posłanie i zasnął w jednej chwili.", + "136350": "Zbudził się dopiero wieczorem, a raczej zbudziła go niewolnica wzywając go, by wstawał, albowiem ktoś szuka go i chce się z nim widzieć w pilnej sprawie.", + "136351": "Czujny Chilo oprzytomniał w jednej chwili, zarzucił naprędce płaszcz z kapturem i kazawszy się niewolnicy usunąć na bok, wyjrzał naprzód ostrożnie na zewnątrz.", + "136352": "I zmartwiał! Albowiem przez drzwi cubiculum ujrzał olbrzymią postać Ursusa.", + "136353": "Na ów widok uczuł, że nogi i głowa jego stają się zimne jak lód, serce przestaje bić w piersiach, po krzyżu chodzą roje mrówek… Czas jakiś nie mógł przemówić, następnie jednak, szczękając zębami, rzekł, a raczej wyjęczał:", + "136354": "— Syro! Nie ma mnie… nie znam… tego… dobrego człowieka…", + "136355": "— Powiedziałam mu, że jesteś i że śpisz, panie — odrzekła dziewczyna — on zaś żądał, by cię rozbudzić…", + "136356": "— O bogi!… Każę cię…", + "136357": "Lecz Ursus, jakby zniecierpliwiony zwłoką, zbliżył się do drzwi cubiculum i schyliwszy się wsadził do wnętrza głowę.", + "136358": "— Chilonie Chilonidesie! — rzekł.", + "136359": "— Pax tecum! Pax, pax! — odpowiedział Chilon. — O najlepszy z chrześcijan! Tak! Jestem Chilonem, ale to omyłka… Nie znam cię!", + "136360": "— Chilonie Chilonidesie — powtórzył Ursus. — Pan twój, Winicjusz, wzywa cię, abyś się do niego udał wraz ze mną.", + "136361": "Rozdział dwudziesty trzeci", + "136362": "Winicjusza obudził dotkliwy ból. W pierwszej chwili nie mógł zrozumieć, gdzie jest i co się z nim dzieje. W głowie czuł szum i oczy jego były zakryte jakby mgłą. Stopniowo jednak wracała mu przytomność i wreszcie przez ową mgłę dojrzał trzech schylonych nad sobą ludzi. Dwóch rozpoznał: jeden był Ursus, drugi — ten starzec, którego obalił unosząc Ligię. Trzeci, zupełnie obcy, trzymał jego lewą rękę i dotykając jej wzdłuż łokcia aż do ramienia i obojczyka, zadawał mu właśnie ból tak straszny, iż Winicjusz sądząc, że to jest jakiś rodzaj dokonywanej nad nim zemsty, rzekł przez zaciśnięte zęby:", + "136363": "— Zabijcie mnie.", + "136364": "Lecz oni nie zdawali się uważać na jego słowa, jakby nie słyszeli ich lub jakby je poczytywali za zwykły jęk cierpienia. Ursus, ze swoją zatroskaną, a zarazem groźną twarzą barbarzyńcy, trzymał pęki białych szmat podartych na długie pasy, starzec zaś mówił do człowieka, który naciskał ramię Winicjusza:", + "136365": "— Glauku, jestżeś pewny, że ta rana w głowie nie jest śmiertelna?", + "136366": "— Tak jest, cny Kryspie — odpowiedział Glaukus. — Służąc jako niewolnik na flocie, a potem mieszkając w Neapolis, opatrywałem wiele ran, i z zysków, jakie mi przynosiło to zajęcie, wykupiłem wreszcie siebie i swoich… Rana w głowie jest lekka. Gdy ten człowiek (tu wskazał głową na Ursusa) odebrał młodzieńcowi dziewczynę i pchnął go na mur, ów widocznie, padając, zasłonił się ręką, którą wybił i złamał, ale przez to ocalił głowę — i życie.", + "136367": "— Niejednego już z braci miałeś w swej opiece — odpowiedział Kryspus — i słyniesz jako biegły lekarz… Dlatego to posłałem po ciebie Ursusa.", + "136368": "— Który po drodze wyznał mi, iż jeszcze wczoraj gotów był mnie zabić.", + "136369": "— Ale pierwej niż tobie wyznał swój zamiar mnie — ja zaś, który znam ciebie i twoją miłość do Chrystusa, wytłumaczyłem mu, że nie ty jesteś zdrajcą, ale ów nieznajomy, który go do zabójstwa chciał namówić.", + "136370": "— To był zły duch, ale ja wziąłem go za anioła — odrzekł z westchnieniem Ursus.", + "136371": "— Kiedy indziej opowiesz mi to — rzekł Glaukus — ale teraz musimy myśleć o rannym.", + "136372": "I to rzekłszy począł nastawiać ramię Winicjusza, który mimo iż Kryspus skrapiał mu twarz wodą, mdlał ciągle z bólu. Była to zresztą szczęśliwa dla niego okoliczność, nie czuł bowiem nastawiania nogi ani opasywania złamanego ramienia, które Glaukus ujął w dwie wklęsłe deseczki, a następnie obwiązał szybko i silnie, aby je unieruchomić.", + "136373": "Lecz po dokonaniu operacji rozbudził się znowu — i ujrzał nad sobą Ligię.", + "136374": "Stała tuż przy jego łóżku, trzymając przed sobą miedziane wiaderko z wodą, w której Glaukus zanurzał od czasu do czasu gąbkę i zwilżał nią jego głowę.", + "136375": "Winicjusz patrzył i oczom nie wierzył. Zdawało mu się, że to sen albo gorączka stawia przed nim drogie widmo — i po długiej dopiero chwili zdołał wyszeptać:", + "136376": "— Ligio…", + "136377": "Na jego głos wiaderko zadrżało w jej ręku, lecz zwróciła na niego oczy pełne smutku.", + "136378": "— Pokój z tobą! — odrzekła z cicha.", + "136379": "I stała z wyciągniętymi przed się rękoma, z twarzą pełną litości i żalu.", + "136380": "On zaś patrzył na nią, jakby chcąc napełnić nią źrenice tak, aby po zamknięciu powiek obraz jej został mu pod nimi. Patrzył na jej twarz, bledszą i szczuplejszą niż dawniej, na skręty ciemnych włosów, na ubogi ubiór robotnicy; patrzył tak uporczywie, że aż pod wpływem jego wzroku jej śnieżne czoło poczęło różowieć — i naprzód pomyślał, że ją kocha zawsze, a po wtóre, że ta jej bladość i to jej ubóstwo są jego dziełem, że on to wypędził ją z domu, gdzie ją kochano i gdzie ją otaczał dostatek i wygody, a wtrącił do tej mizernej izby i odział w ten nędzny płaszcz z ciemnej wełny.", + "136381": "Ponieważ zaś pragnąłby ją odziać w najdroższe złotogłowy i we wszystkie klejnoty świata, więc zdjęło go zdumienie, trwoga, litość — i żal tak wielki, że byłby jej do nóg padł, gdyby mógł się poruszyć.", + "136382": "— Ligio — rzekł — nie pozwoliłaś mnie zabić.", + "136383": "A ona odpowiedziała ze słodyczą:", + "136384": "— Niech Bóg wróci ci zdrowie.", + "136385": "Dla Winicjusza, który miał poczucie i tych krzywd, które jej dawniej wyrządził, i tej, którą chciał wyrządzić świeżo, był w słowach Ligii prawdziwy balsam. Zapomniał w tej chwili, że przez jej usta może mówić chrześcijańska nauka, a czuł tylko, że mówi umiłowana kobieta i że w odpowiedzi jej jest jakaś osobista tkliwość i wprost nadludzka dobroć, która wstrząsa nim do głębi duszy. Jak poprzednio z bólu, tak teraz osłabł ze wzruszenia. Ogarnęła go jakaś niemoc, zarazem ogromna i słodka. Doznał takiego wrażenia, jakby się zapadał gdzieś w otchłań, ale czuł przy tym, że mu jest dobrze — i że jest szczęśliwy. Myślał też w tej chwili osłabienia, że stoi nad nim bóstwo.", + "136386": "Tymczasem Glaukus skończył obmywać ranę w jego głowie i przyłożył do niej maść gojącą. Ursus zabrał miednik z rąk Ligii, ona zaś, wziąwszy przygotowaną na stole czarę z wodą pomieszaną z winem, przyłożyła ją do ust rannego. Winicjusz wypił chciwie, po czym doznał ogromnej ulgi. Po dokonanym opatrunku ból prawie minął. Rany i stłuczenia poczęły tężeć. Wróciła mu zupełna przytomność.", + "136387": "— Daj mi pić jeszcze — rzekł.", + "136388": "Ligia odeszła z próżną czarą do drugiej izby, natomiast Kryspus, po krótkich słowach zamienionych z Glaukiem, zbliżył się do łóżka i rzekł:", + "136389": "— Winicjuszu, Bóg nie pozwolił ci popełnić złego uczynku, ale zachował cię przy życiu, byś opamiętał się w duszy. Ten, wobec którego człowiek jest tylko prochem — podał cię bezbronnego w ręce nasze, lecz Chrystus, w którego wierzymy, kazał nam miłować nawet nieprzyjaciół. Więc opatrzyliśmy twoje rany i jako rzekła Ligia, będziemy modlić się, aby Bóg wrócił ci zdrowie, ale dłużej nad tobą czuwać nie możemy. Zostań więc w spokoju i pomyśl, czyli godziłoby ci się prześladować dłużej Ligię, którą pozbawiłeś opiekunów, dachu — i nas, którzyśmy ci dobrym za złe wypłacili?", + "136390": "— Chcecie mnie opuścić? — spytał Winicjusz.", + "136391": "— Chcemy opuścić ten dom, w którym może nas dosięgnąć prześladowanie prefekta miasta. Towarzysz twój został zabity, ty zaś, który jesteś możnym między swymi, leżysz ranny. Nie z naszej to winy się stało, ale na nas musiałby spaść gniew prawa…", + "136392": "— Prześladowania się nie bójcie — rzekł Winicjusz. — Ja was osłonię.", + "136393": "Kryspus nie chciał mu odpowiedzieć, że chodzi im nie tylko o prefekta i policję, ale że nie mając zaufania i do niego także, chcą zabezpieczyć Ligię przed dalszym jego pościgiem.", + "136394": "— Panie — rzekł — prawa twoja ręka jest zdrowa — więc oto tabliczki i styl: napisz do sług, aby przyszli do ciebie dziś wieczór z lektyką i odnieśli cię do twego domu, w którym ci będzie wygodniej niż wśród naszego ubóstwa. My tu mieszkamy u biednej wdowy, która wkrótce nadejdzie z synem swoim — i owo pacholę odniesie twój list, my zaś musimy wszyscy szukać innego schronienia.", + "136395": "Winicjusz pobladł, pojął bowiem, że chcą go rozłączyć z Ligią i że gdy straci ją ponownie, to może nigdy w życiu jej nie ujrzeć… Rozumiał wprawdzie, że zaszły między nią i nim rzeczy wielkie, na mocy których, chcąc ją posiąść, musi szukać jakichś nowych dróg, o których nie miał jeszcze czasu myśleć. Rozumiał również, że cokolwiek by powiedział tym ludziom — choćby im zaprzysiągł, że wróci Ligię Pomponii Grecynie, to mają prawo mu nie uwierzyć i nie uwierzą. Przecie mógł to uczynić już dawniej; przecie mógł, zamiast prześladować Ligię, udać się do Pomponii — i przysiąc jej, że się pościgu wyrzeka, a w takim razie sama Pomponia byłaby odszukała i zabrała na powrót dziewczynę. — Nie! Czuł, że żadne tego rodzaju przyrzeczenia nie zdołają ich wstrzymać i żadna uroczysta przysięga nie zostanie przyjęta, tym bardziej że nie będąc chrześcijaninem mógłby im chyba przysiąc na bogów nieśmiertelnych, w których sam nie bardzo wierzył, a których oni uważali za złe duchy.", + "136396": "Pragnął jednak rozpaczliwie przejednać i Ligię, i tych jej opiekunów — jakimkolwiek sposobem, na to zaś potrzebował czasu. Chodziło mu także o to, by choć kilka dni patrzeć na nią. Jak tonącemu każdy odłam deski lub wiosła wydaje się zbawieniem, tak i jemu wydawało się, iż przez te kilka dni zdoła może powiedzieć coś takiego, co go do niej zbliży, że może coś obmyśli, że może coś zajdzie pomyślnego.", + "136397": "Więc zebrawszy myśli rzekł:", + "136398": "— Posłuchajcie mnie, chrześcijanie. Wczoraj byłem wraz z wami na Ostrianum i słuchałem waszej nauki, ale choćbym jej nie znał, wasze uczynki przekonałyby mnie, iż jesteście ludzie uczciwi i dobrzy. Powiedzcie owej wdowie, która zamieszkuje ten dom, aby została w nim, wy zostańcie także i mnie pozwólcie zostać. Niech ten człowiek (tu zwrócił wzrok na Glauka), który jest lekarzem lub przynajmniej zna się na opatrywaniu ran, powie, czy można mnie dziś przenosić. Jestem chory i mam złamane ramię, które musi choć kilka dni zostać nieruchome — i dlatego oświadczam wam, iż nie ruszę się stąd, chyba mnie przemocą wyniesiecie.", + "136399": "Tu przerwał, bo w rozbitej jego piersi zbrakło oddechu, Kryspus zaś rzekł:", + "136400": "— Nikt, panie, nie użyje przeciw tobie przemocy, my tylko uniesiemy stąd nasze głowy.", + "136401": "Na to nieprzywykły do oporu młody człowiek zmarszczył brwi i rzekł:", + "136402": "— Pozwól mi odetchnąć.", + "136403": "Po chwili zaś począł znów mówić:", + "136404": "— O Krotona, którego zdusił Ursus, nikt nie zapyta, miał dziś jechać do Benewentu, dokąd wezwał go Watyniusz, wszyscy więc będą myśleli, że wyjechał. Gdyśmy weszli z Krotonem do tego domu, nie widział nas nikt prócz jednego Greka, który był z nami w Ostrianum. Powiem wam, gdzie mieszka, sprowadźcie mi go — ja zaś nakażę mu milczenie, albowiem jest to człowiek przeze mnie płatny. Do domu mego napiszę list, żem wyjechał także do Benewentu. Gdyby Grek już dał znać prefektowi, oświadczę mu, żem Krotona sam zabił i że on to złamał mi rękę. Tak uczynię, na cienie ojca i matki mojej! — a więc możecie tu pozostać bezpiecznie, gdyż włos nie spadnie z żadnej głowy. Sprowadźcie mi prędko Greka, który zwie się Chilo Chilonides!", + "136405": "— Więc Glaukus zostanie przy tobie, panie — rzekł Kryspus — i wraz z wdową będzie miał pieczę nad tobą.", + "136406": "Winicjusz zmarszczył brwi jeszcze silniej.", + "136407": "— Uważ, stary człowieku, co powiem — rzekł. — Winienem ci wdzięczność i wydajesz się dobrym i uczciwym człowiekiem, ale nie mówisz mi tego, co masz na dnie duszy. Ty się obawiasz, bym nie wezwał moich niewolników i nie kazał im zabrać Ligii? Zali tak nie jest?", + "136408": "— Tak jest! — odrzekł z pewną surowością Kryspus.", + "136409": "— Tedy zważ, że z Chilonem będę rozmawiał przy was i że przy was napiszę list do domu, iżem wyjechał — i że innych posłańców, jak wy, później nie znajdę… Rozważ to sam i nie drażnij mnie dłużej.", + "136410": "Tu wzburzył się i twarz skurczyła mu się z gniewu, po czym jął mówić w uniesieniu:", + "136411": "— Zaliś ty myślał, że ja się zaprę, iż chcę pozostać dlatego, by ją widzieć?… Głupi by odgadł, choćbym się zaparł. Ale przemocą nie będę jej więcej brał… Tobie zaś powiem co innego. Jeśli ona tu nie zostanie, to tą zdrową ręką pozrywam wiązania z ramienia, nie przyjmę jadła ni napoju i niech śmierć moja spadnie na ciebie i na twoich braci. Czemuś mnie opatrywał, czemuś nie kazał mnie zabić?", + "136412": "I pobladł z gniewu i osłabienia. Lecz Ligia, która z drugiej izby słyszała całą rozmowę i która była pewną, iż Winicjusz spełni to, co zapowiada, zlękła się jego słów. Nie chciała za nic jego śmierci. Raniony i bezbronny budził w niej tylko litość, nie strach. Od czasu ucieczki żyjąc wśród ludzi pogrążonych w ciągłym upojeniu religijnym, rozmyślających tylko o ofiarach, poświęceniach i miłosierdziu bez granic, sama upoiła się tym nowym tchnieniem do tego stopnia, że zastąpiło ono dla niej dom, rodzinę, stracone szczęście i zarazem uczyniło z niej jedną z takich dziewic chrześcijanek, które zmieniły później starą duszę świata. Winicjusz zbyt zaważył w jej losach i zbyt się jej narzucił, by mogła o nim zapomnieć. Myślała o nim po całych dniach i nieraz prosiła Boga o taką chwilę, w której, idąc za tchnieniem nauki, mogłaby mu wypłacić się dobrem za złe, miłosierdziem za prześladowanie, złamać go, zdobyć dla Chrystusa i zbawić. A teraz zdawało się jej właśnie, że taka chwila nadeszła i że modlitwy jej zostały wysłuchane.", + "136413": "Zbliżyła się więc do Kryspusa z twarzą jakby natchnioną i poczęła mówić tak, jakby przez nią mówił głos jakiś inny:", + "136414": "— Kryspie, niech on zostanie między nami i my pozostaniemy z nim, dopóki Chrystus go nie uzdrowi.", + "136415": "A stary prezbiter, przywykły szukać we wszystkim tchnień Bożych, widząc jej egzaltację pomyślał zaraz, że może mówi przez nią moc wyższa, i uląkłszy się w sercu, pochylił swą głowę.", + "136416": "— Niech się tak stanie, jak mówisz — rzekł.", + "136417": "Na Winicjuszu, który przez cały czas nie spuszczał jej z oczu, to szybkie posłuszeństwo Kryspa uczyniło dziwne i przejmujące wrażenie. Wydało mu się, że Ligia jest między chrześcijanami jakąś Sybillą czy kapłanką, którą otacza cześć i posłuch. I mimo woli poddał się także tej czci. Do miłości, jaką czuł, przyłączyła się teraz jakby pewna obawa, wobec której miłość sama stawała się czymś niemal zuchwałym. Nie umiał przy tym oswoić się z myślą, że stosunek ich został zmieniony, że teraz nie ona od jego, ale on zależy od jej woli, że leży oto chory, złamany, że przestał być siłą napastniczą — zdobywczą i że jest jakby bezbronnym dzieckiem na jej opiece. Dla jego natury dumnej i samowolnej stosunek podobny względem każdej innej istoty byłby upokorzeniem — tym razem jednak nie tylko nie odczuł upokorzenia, ale był jej wdzięczny jak swojej pani. Były to poczucia w nim niesłychane, które dniem przedtem nie chciałyby mu się w głowie pomieścić i które zdumiewałyby go nawet w tej jeszcze chwili, gdyby umiał sobie jasno zdać z nich sprawę. Lecz on nie pytał teraz, dlaczego tak jest, jakby to było rzeczą zupełnie naturalną, czuł się tylko szczęśliwy, że zostaje.", + "136418": "I chciał jej dziękować — z wdzięcznością i jeszcze z jakimś uczuciem tak dalece mu nie znanym, że go nawet nazwać nie umiał, ponieważ było po prostu pokorą. Lecz poprzednie uniesienie wyczerpało go tak, że nie mógł mówić i dziękował jej tylko oczyma, w których świeciła radość, że zostaje przy niej i że będzie mógł na nią patrzeć jutro, pojutrze, może długo. Radość tę mieszała mu tylko obawa, by nie stracić tego, co zyskał, tak wielka, że gdy Ligia podała mu znów po chwili wody i gdy chwyciła go przy tym ochota, by objąć jej dłoń — bał się tego uczynić, bał się — on, ten sam Winicjusz, który na uczcie u cezara całował przemocą jej usta, a po jej ucieczce obiecał sobie, że będzie ją za włosy włóczył do cubiculum lub każe ją smagać.", + "136419": "Rozdział dwudziesty czwarty", + "136420": "Lecz począł się również obawiać, by jakaś niewczesna pomoc z zewnątrz nie zburzyła mu radości. Chilo mógł dać znać o jego zniknięciu prefektowi miasta lub wyzwoleńcom w domu — a w takim razie wtargnięcie wigilów było prawdopodobne. Przez głowę przeleciała mu wprawdzie myśl, że wówczas mógłby kazać pochwycić Ligię i zamknąć ją w swoim domu, lecz czuł, że tego uczynić nie powinien — i nie zdoła. Był człowiekiem samowolnym, zuchwałym i dość zepsutym, a w potrzebie nieubłaganym, nie był jednakże ni Tygellinem, ni Neronem. Życie wojskowe pozostawiło mu pewne poczucie sprawiedliwości, wiary i tyle sumienia, iż rozumiał, że taki postępek byłby czymś potwornie podłym. Byłby może wreszcie zdolny dopuścić się go w napadzie złości i w pełni sił, ale w tej chwili był zarazem rozczulony i chory, więc chodziło mu o to tylko, by nikt nie stanął między nim a Ligią.", + "136421": "Zauważył zaś ze zdziwieniem, że od chwili gdy Ligia stanęła po jego stronie, ani ona sama, ani Kryspus nie żądają od niego żadnych zapewnień, tak jak gdyby byli pewni, że w razie potrzeby obroni ich jakaś moc nadprzyrodzona. Winicjusz, w którego głowie — od czasu jak słyszał w Ostrianum naukę i opowiadanie Apostoła — poczęła się plątać i zacierać różnica między rzeczami możliwymi a niemożliwymi, nie był także zbyt daleki od przypuszczenia, że tak by być mogło. Jednakże biorąc rzeczy trzeźwiej, sam przypomniał im, co mówił o Greku, i znów zażądał, by sprowadzono mu Chilona.", + "136422": "Kryspus zgodził się na to i postanowiono wysłać Ursusa. Winicjusz, który w ostatnich dniach przed Ostrianum często, lubo bez skutku, wysyłał był niewolników swych do Chilona, wskazał Ligowi dokładnie jego mieszkanie, po czym skreśliwszy kilka słów na tabliczce rzekł zwróciwszy się do Kryspa:", + "136423": "— Daję tabliczkę, gdyż to jest człowiek podejrzliwy i chytry, który często, wzywany przeze mnie, kazał odpowiadać ludziom moim, że nie ma go w domu, czynił to zaś zawsze, gdy nie mając dla mnie dobrych nowin obawiał się mojego gniewu.", + "136424": "— Bylem go znalazł, to go przyprowadzę, czy będzie chciał, czy nie — odpowiedział Ursus.", + "136425": "Po czym wziąwszy płaszcz wyszedł spiesznie.", + "136426": "Odnaleźć kogoś w Rzymie nie było łatwo, nawet przy najlepszych wskazówkach, ale Ursusowi pomagał w takich razach instynkt człowieka leśnego, a zarazem i wielka znajomość miasta, tak że po niejakim czasie znalazł się w mieszkaniu Chilona.", + "136427": "Nie poznał go jednak. Poprzednio widział go tylko raz w życiu, i do tego w nocy. Wreszcie tamten wyniosły i pewny siebie starzec, który go namawiał do zamordowania Glauka, tak był niepodobny do tego zgiętego we dwoje ze strachu Greka, że nikt nie mógł przypuścić, iż obaj stanowią jedną osobę. Chilo też, pomiarkowawszy, że Ursus patrzy na niego jak na człowieka zupełnie obcego, ochłonął z pierwszego wrażenia. Widok tabliczki z pismem Winicjusza uspokoił go jeszcze bardziej. Nie groziło mu przynajmniej podejrzenie, że wprowadził go umyślnie w zasadzkę. Pomyślał przy tym, że chrześcijanie nie zabili Winicjusza widocznie dlatego, że nie ośmielili się podnieść ręki na osobę tak znakomitą.", + "136428": "„A zatem Winicjusz osłoni i mnie w potrzebie — rzekł sobie w duchu — albowiem nie wzywa mnie przecie po to, by mnie dać zabić”.", + "136429": "Nabrawszy więc nieco ducha, spytał:", + "136430": "— Dobry człowieku, zali przyjaciel mój, szlachetny Winicjusz, nie przysłał po mnie lektyki? — Nogi mam popuchnięte i iść tak daleko nie mogę.", + "136431": "— Nie — odrzekł Ursus — pójdziemy piechotą.", + "136432": "— A jeśli odmówię?", + "136433": "— Nie czyń tego, gdyż pójść musisz.", + "136434": "— I pójdę, ale z własnej chęci. Inaczej nikt by mnie nie zmusił, albowiem jestem człowiekiem wolnym i przyjacielem prefekta miasta. Jako mędrzec, posiadam również sposoby na przemoc — i umiem zamieniać ludzi w drzewa i zwierzęta. Ale pójdę — pójdę! Wdzieję tylko płaszcz jeszcze nieco cieplejszy i kaptur, aby mnie nie poznali niewolnicy tej dzielnicy — inaczej bowiem zatrzymywaliby nas ustawicznie, aby całować moje ręce.", + "136435": "To rzekłszy nawdział inny płaszcz, na głowę zaś spuścił galicki obszerny kaptur, z obawy, by Ursus nie przypomniał sobie jego rysów, gdy wyjdą na większe światło.", + "136436": "— Gdzie mnie prowadzisz? — spytał po drodze Ursusa.", + "136437": "— Na Zatybrze.", + "136438": "— Niedawno jestem w Rzymie i nigdy tam nie byłem, ale i tam żyją zapewne ludzie, którzy kochają cnotę.", + "136439": "Ale Ursus, który był człowiekiem naiwnym i który słyszał Winicjusza mówiącego, iż Grek był z nim na cmentarzu Ostrianum, a potem widział, gdy wchodzili z Krotonem do domu, w którym mieszkała Ligia, zatrzymał się na chwilę i rzekł:", + "136440": "— Nie kłam, stary człowieku, albowiem dziś byłeś z Winicjuszem na Ostrianum i pod naszą bramą.", + "136441": "— Ach! — rzekł Chilo — więc to wasz dom stoi na Zatybrzu? Od niedawna jestem w Rzymie i nie wiem dobrze, jak się zwą różne dzielnice. Tak jest, przyjacielu! Byłem pod waszą bramą i zaklinałem pod nią w imię cnoty Winicjusza, by nie wchodził. Byłem i w Ostrianum, a wiesz dlaczego? Oto od pewnego czasu pracuję nad nawróceniem Winicjusza i chciałem, aby posłuchał najstarszego z apostołów. Niech światło przeniknie do jego duszy i do twojej! Wszakże jesteś chrześcijaninem i wszak pragniesz, aby prawda zapanowała nad fałszem?", + "136442": "— Tak jest — odrzekł z pokorą Ursus.", + "136443": "Chilonowi wróciła zupełnie odwaga.", + "136444": "— Winicjusz jest to pan możny — rzekł — i przyjaciel cezara. Często on jeszcze słucha podszeptów złego ducha, ale gdyby choć włos spadł z jego głowy, cezar pomściłby się na wszystkich chrześcijanach.", + "136445": "— Nas większa moc strzeże.", + "136446": "— Słusznie! Słusznie! Ale co zamierzacie uczynić z Winicjuszem? — spytał z nowym niepokojem Chilon.", + "136447": "— Nie wiem. Chrystus nakazuje miłosierdzie.", + "136448": "— Toś wyśmienicie powiedział. Pamiętaj o tym zawsze, inaczej będziesz się skwarzył w piekle jak kiszka na patelni.", + "136449": "Ursus westchnął. Chilo zaś pomyślał, że z tym straszliwym w chwili pierwszego porywu człowiekiem zrobiłby zawsze, co by chciał.", + "136450": "Więc pragnąc wiedzieć, jak rzeczy odbyły się przy porywaniu Ligii, pytał dalej głosem surowego sędziego:", + "136451": "— Jak postąpiliście z Krotonem? Mów i nie zmyślaj.", + "136452": "Ursus westchnął po raz drugi:", + "136453": "— Powie ci to Winicjusz.", + "136454": "— To się znaczy, że pchnąłeś go nożem lub zabiłeś pałką?", + "136455": "— Byłem bezbronny.", + "136456": "Grek nie mógł jednak oprzeć się podziwowi nad nadludzką siłą barbarzyńcy.", + "136457": "— Niech cię Pluto!… To jest, chciałem powiedzieć: niech ci Chrystus przebaczy!", + "136458": "Czas jakiś szli w milczeniu, po czym Chilo rzekł:", + "136459": "— Nie ja cię zdradzę, ale strzeż się wigilów.", + "136460": "— Ja boję się Chrystusa, nie wigilów.", + "136461": "— I to słusznie. Nie masz cięższej winy nad zabójstwo. Będę się za ciebie modlił, ale nie wiem, czy nawet moja modlitwa co wskóra — chyba że uczynisz ślub, iż nigdy w życiu nikogo nie tkniesz palcem.", + "136462": "— Ja i tak nie zabijałem rozmyślnie — odpowiedział Ursus.", + "136463": "Chilo jednak, który pragnął się na wszelki wypadek zabezpieczyć, nie przestawał obrzydzać w dalszym ciągu zabójstwa Ursusowi i zachęcać go do wykonania ślubu. Wypytywał też i o Winicjusza, lecz Lig odpowiadał na jego pytania niechętnie, powtarzając, że z ust samego Winicjusza usłyszy to, co usłyszeć powinien. Rozmawiając w ten sposób, przebyli wreszcie daleką drogę dzielącą mieszkanie Greka od Zatybrza i znaleźli się przed domem. Serce Chilona poczęło znów bić niespokojnie. Ze strachu wydało mu się, że Ursus poczyna spoglądać na niego jakimś łakomym wzrokiem. „Mała mi pociecha — mówił sobie — jeśli mnie zabije niechcący, i wolałbym w każdym razie, aby go ruszył paraliż, a razem z nim i wszystkich Ligów, co daj, Zeusie, jeśli potrafisz”. Tak rozmyślając zatulał się coraz mocniej w swoją galicką gunię, powtarzając, iż boi się chłodu. Wreszcie, gdy przebywszy sień i pierwsze podwórze znaleźli się w korytarzu prowadzącym do ogródka domku, zatrzymał się nagle i rzekł:", + "136464": "— Pozwól mi tchu nabrać, inaczej bowiem nie będę mógł rozmówić się z Winicjuszem i udzielić mu rad zbawiennych.", + "136465": "To rzekłszy stanął — gdyż jakkolwiek powtarzał sobie, że żadne niebezpieczeństwo mu nie grozi, jednakże na myśl, że stanie wśród tych tajemniczych ludzi, których widział w Ostrianum, nogi trzęsły się nieco pod nim.", + "136466": "Tymczasem z domku poczęły dochodzić uszu jego śpiewy.", + "136467": "— Co to jest? — pytał.", + "136468": "— Mówisz, żeś chrześcijaninem, a nie wiesz, że między nami jest zwyczaj po każdym posiłku wielbić Zbawiciela naszego śpiewaniem — odpowiedział Ursus. — Miriam z synem musiała już wrócić, a może i Apostoł jest z nimi, codziennie bowiem nawiedza wdowę i Kryspa.", + "136469": "— Prowadź mnie wprost do Winicjusza.", + "136470": "— Winicjusz jest w tej izbie, gdzie i wszyscy, bo ta jedna jest większa, a zresztą same ciemne cubicula, do których tylko spać chodzimy. Wejdźmy już — tam odpoczniesz.", + "136471": "I weszli. W izbie było ciemnawo, wieczór był chmurny, zimowy, a płomień kilku kaganków niezupełnie rozpraszał mrok. Winicjusz raczej domyślił się, niż rozeznał w zakapturzonym człowieku Chilona, ten zaś ujrzawszy łoże w rogu izby i na nim Winicjusza, ruszył, nie patrząc na innych, wprost ku niemu — jakby w przekonaniu, że przy nim będzie mu najbezpieczniej.", + "136472": "— O panie! czemuś nie słuchał moich rad! — zawołał składając ręce.", + "136473": "— Milcz — rzekł Winicjusz — i słuchaj!", + "136474": "Tu począł patrzeć bystro w oczy Chilona i mówić z wolna a dobitnie, jakby chciał, by każde jego słowo zrozumiane było jako rozkaz i zostało raz na zawsze w Chilonowej pamięci:", + "136475": "— Kroto rzucił się na mnie, by mnie zamordować i ograbić — rozumiesz! Wówczas zabiłem go, ci zaś ludzie opatrzyli rany, jakie otrzymałem w walce z nim.", + "136476": "Chilo od razu zrozumiał, że jeśli Winicjusz tak mówi, to chyba na mocy jakiegoś układu z chrześcijanami, a w takim razie chce, by mu wierzono. Poznał też to z jego twarzy, więc w jednej chwili, nie okazawszy ni powątpiewania, ni zdziwienia, podniósł oczy w górę i zawołał:", + "136477": "— Łotr to był wierutny, panie! Wszakżem cię ostrzegał, byś mu nie ufał. Wszystkie moje nauki obijały się o jego głowę jak groch o ścianę. W całym Hadesie nie ma dla niego mąk dostatecznych. Bo kto nie może być uczciwym człowiekiem, ten poniekąd musi być łotrem; komuż zaś trudniej zostać uczciwym niż łotrowi? Ale żeby napadać na swego dobroczyńcę i pana tak wspaniałomyślnego… O, bogowie!…", + "136478": "Tu jednak wspomniał, że w czasie drogi przedstawiał się Ursusowi jako chrześcijanin — i umilkł.", + "136479": "Winicjusz rzekł:", + "136480": "— Gdyby nie sica, którą miałem ze sobą, byłby mnie zabił.", + "136481": "— Błogosławię tę chwilę, w której doradziłem ci wziąć choć nóż.", + "136482": "Lecz Winicjusz zwrócił na Greka badawcze spojrzenie i spytał:", + "136483": "— Coś czynił dziś?", + "136484": "— Jak to? Czym ci, panie, nie powiedział, żem czynił śluby za twoje zdrowie?", + "136485": "— I nic więcej?", + "136486": "— I wybierałem się właśnie odwiedzić cię, gdy tamten dobry człowiek nadszedł. I powiedział mi, że mnie wzywasz.", + "136487": "— Oto jest tabliczka. Pójdziesz z nią do mego domu, odnajdziesz mego wyzwoleńca i oddasz mu ją. Napisano jest na niej, żem wyjechał do Benewentu. Powiesz Demasowi od siebie, żem to uczynił dziś rano, wezwany pilnym listem przez Petroniusza.", + "136488": "Tu powtórzył z naciskiem:", + "136489": "— Wyjechałem do Benewentu — rozumiesz?", + "136490": "— Wyjechałeś, panie! Rano żegnałem cię przecie przy Porta Capena — i od czasu twego wyjazdu taka ogarnia mnie tęsknota, że jeśli twa wspaniałomyślność jej nie utuli, zakwilę się na śmierć, jak nieszczęsna żona Zethosa z żalu po Itylu.", + "136491": "Winicjusz, lubo chory i nawykły do giętkości Greka, nie mógł jednak wstrzymać uśmiechu. Rad był przy tym, że Chilo w lot go zrozumiał, więc rzekł:", + "136492": "— Zatem dopiszę, by ci łzy obtarto. Daj mi kaganek.", + "136493": "Chilo, uspokojony już zupełnie, wstał i uczyniwszy kilka kroków w stronę kominka, zdjął jeden z palących się na murku kaganków.", + "136494": "Lecz gdy kaptur zesunął się przy tej czynności z jego głowy i światło padło wprost na jego twarz, Glaukus zerwał się z ławy i zbliżywszy się szybko, stanął przed nim.", + "136495": "— Nie poznajesz mnie, Cefasie? — spytał.", + "136496": "I w głosie jego było coś tak strasznego, że dreszcz przebiegł wszystkich obecnych.", + "136497": "Chilo podniósł kaganek i upuścił go prawie w tej chwili na ziemię — po czym zgiął się we dwoje i począł jęczeć:", + "136498": "— Nie jestem… nie jestem!… litości!", + "136499": "Glaukus zaś zwrócił się w stronę wieczerzających i rzekł:", + "136500": "— Oto jest człowiek, który zaprzedał i zgubił mnie i rodzinę moją!…", + "136501": "Historia jego była znaną i wszystkim chrześcijanom, i Winicjuszowi, który dlatego tylko nie domyślił się, kim jest ów Glaukus, że mdlejąc ustawicznie z bólu przy opatrunku, nazwiska jego nie słyszał. Lecz dla Ursusa krótka ta chwila, w połączeniu ze słowami Glauka, była jakby błyskawicą w ciemności. Rozpoznawszy Chilona, jednym skokiem znalazł się przy nim, chwycił go za ramiona i wygiąwszy je w tył, zawołał:", + "136502": "— On to namówił mnie, bym zamordował Glauka!", + "136503": "— Litości! — jęczał Chilo — oddam wam… Panie! — zawołał zwracając głowę do Winicjusza — ratuj mnie! Tobiem zaufał, wstaw się za mną… Twój list… odniosę. Panie! panie!…", + "136504": "Lecz Winicjusz, który najobojętniej ze wszystkich patrzył na to, co zaszło, raz dlatego, że wszystkie sprawy Greka były mu znane, a po wtóre, że serce jego nie znało, co to litość, rzekł:", + "136505": "— Zakopcie go w ogrodzie: list poniesie kto inny.", + "136506": "Chilonowi wydało się, że słowa te są ostatecznym wyrokiem. Kości jego poczęły trzeszczeć w strasznych rękach Ursusa, oczy zachodziły łzami z bólu.", + "136507": "— Na waszego Boga! litości! — wołał — jestem chrześcijaninem!…Pax vobiscum! jestem chrześcijaninem, a jeśli mi nie wierzycie, ochrzcijcie mnie jeszcze raz, jeszcze dwa, jeszcze dziesięć razy! Glauku, to pomyłka! Pozwólcie mi mówić! Uczyńcie mnie niewolnikiem… Nie zabijajcie mnie! Litości!…", + "136508": "I głos jego, dławiony bólem, słabł coraz bardziej, gdy wtem za stołem podniósł się Apostoł Piotr, przez chwilę chwiał swą białą głową zniżając ją ku piersiom i oczy miał zamknięte, ale następnie otworzył je i rzekł wśród ciszy:", + "136509": "— A oto powiedział nam Zbawiciel: „Jeśli by twój brat zgrzeszył przeciw tobie, strofuj go; a jeśli by żałował, odpuść mu. A jeśli by siedmkroć na dzień zgrzeszył przeciw tobie i siedmkroć nawrócił się k'tobie mówiąc: — Żal ci mi! — odpuść mu!”", + "136510": "Po czym zapadła cisza jeszcze większa.", + "136511": "Glaukus stał długi czas z twarzą nakrytą dłońmi, wreszcie odjął je i rzekł:", + "136512": "— Cefasie, niech ci tak Bóg odpuści krzywdy moje, jako ja ci je w imię Chrystusa odpuszczam.", + "136513": "A Ursus uwolniwszy ramiona Greka dodał zaraz:", + "136514": "— Niech mi tak Zbawiciel będzie miłościwy, jako i ja ci odpuszczam.", + "136515": "Ów upadł na ziemię i wsparty na niej rękoma, kręcił głową jak zwierz schwytany w sidła, rozglądając się naokół i czekając, skąd śmierć przyjdzie. Oczom i uszom jeszcze nie wierzył i nie śmiał spodziewać się przebaczenia.", + "136516": "Lecz z wolna wracała mu przytomność, tylko zsiniałe wargi trzęsły mu się jeszcze z przerażenia. Tymczasem Apostoł rzekł:", + "136517": "— Odejdź w spokoju!", + "136518": "Chilo powstał, lecz nie mógł jeszcze przemówić. Mimo woli zbliżył się do łoża Winicjusza, jakby jeszcze szukając u niego opieki, albowiem nie miał dotąd czasu pomyśleć, że ów, jakkolwiek korzystał z jego usług i był poniekąd jego wspólnikiem, potępił go, gdy tymczasem ci właśnie, przeciw którym służył, przebaczyli. Myśl ta miała mu przyjść później. Obecnie we wzroku jego widać było tylko zdumienie i niedowierzanie. Jakkolwiek zmiarkował już, że mu przebaczono, chciał jednak jak najprędzej wynieść głowę spośród tych niepojętych ludzi, których dobroć przerażała go prawie równie, jak przerażałoby okrucieństwo. Zdawało mu się, że gdyby dłużej został, zaszłoby znów coś niespodzianego, więc stanąwszy nad Winicjuszem, począł mówić przerywanym głosem:", + "136519": "— Daj, panie, list! Daj list!", + "136520": "I porwawszy tabliczkę, którą mu podał Winicjusz, wybił jeden pokłon chrześcijanom, drugi choremu i chyłkiem, sunąc przy samej ścianie, wypadł za drzwi.", + "136521": "W ogródku, gdy ogarnęła go ciemność, strach jeżył mu znów włosy na głowie, był bowiem pewny, że Ursus wypadnie za nim i zabije go wśród nocy. Byłby uciekał ze wszystkich sił, ale nogi odmówiły mu posłuszeństwa, po chwili zaś uczyniły się zupełnie bezwładne, albowiem Ursus istotnie stanął przy nim.", + "136522": "Chilo upadł twarzą na ziemię i począł jęczeć:", + "136523": "— Urbanie… W imię Chrystusa…", + "136524": "Lecz Urban rzekł:", + "136525": "— Nie bój się. Apostoł kazał mi wywieść cię za bramę, abyś nie zabłądził w ciemności, a jeślić sił brak, to odprowadzę cię do domu.", + "136526": "Chilo podniósł twarz.", + "136527": "— Co mówisz? Co?… Nie zabijesz mnie?", + "136528": "— Nie! nie zabiję cię, a jeślim chwycił cię zbyt silnie i nadwyrężył ci kości, to mi odpuść.", + "136529": "— Pomóż mi wstać — rzekł Grek. — Nie zabijesz mnie? Co? Wyprowadź mnie na ulicę, dalej sam pójdę.", + "136530": "Ursus podniósł go z ziemi jak piórko i postawił na nogach, potem zaś prowadził przez ciemne przejście na drugie podwórze, z którego wychodziło się do sieni i na ulicę. W korytarzu Chilo powtarzał znów w duszy: „Już po mnie!”, i dopiero gdy znaleźli się na ulicy, ochłonął i rzekł:", + "136531": "— Dalej sam pójdę.", + "136532": "— Pokój niech będzie z tobą!", + "136533": "— I z tobą, i z tobą!… Daj mi odetchnąć.", + "136534": "I po odejściu Ursusa odetchnął całą piersią. Rękoma macnął się po pasie i biodrach, jakby chcąc się przekonać, że żyje, i ruszył śpiesznym krokiem przed siebie.", + "136535": "Lecz uszedłszy kilkadziesiąt kroków stanął i rzekł:", + "136536": "— Czemu jednak oni mnie nie zabili?", + "136537": "I pomimo iż już z Eurycjuszem rozmawiał o nauce chrześcijańskiej, pomimo rozmowy nad rzeką z Urbanem i pomimo wszystkiego, co słyszał na Ostrianum, nie umiał znaleźć na to pytanie odpowiedzi.", + "136538": "Rozdział dwudziesty piąty", + "136539": "Winicjusz również nie umiał zdać sobie sprawy z tego, co zaszło, i na dnie duszy prawie nie mniej zdumiony był od Chilona. Bo że z nim samym ludzie ci obeszli się tak, jak się obeszli, i zamiast pomścić się nad nim za napaść, opatrzyli troskliwie jego rany, przypisywał to w części nauce, którą wyznawali, bardziej Ligii, a po trochu i swemu wielkiemu znaczeniu. Ale postąpienie ich z Chilonem przechodziło wprost jego pojęcia o ludzkiej zdolności przebaczania. I jemu mimo woli nasuwało się na myśl pytanie: dlaczego oni nie zabili Greka? Wszakże mogli to uczynić bezkarnie. Ursus byłby go zakopał w ogrodzie lub nocą wyniósł do Tybru, który w owych czasach nocnych rozbojów, dokonywanych przez samego cezara, tak często wyrzucał rankami ciała ludzkie, iż nikt nawet nie dochodził, skąd się brały. Przy tym wedle Winicjusza chrześcijanie nie tylko mogli, ale powinni byli zabić Chilona. Litość nie była wprawdzie całkiem obcą temu światu, do którego należał młody patrycjusz. Ateńczycy wznieśli przecie jej ołtarz i długi czas opierali się wprowadzeniu do Aten walk gladiatorów. Bywało, że i w Rzymie zwyciężeni otrzymywali przebaczenie, jak na przykład Kalikratus, król Brytanów, który wzięty w niewolę za Klaudiusza i opatrzony przez tegoż suto, mieszkał swobodnie w mieście. Ale zemsta za krzywdy osobiste wydawała się Winicjuszowi, tak jak i wszystkim, słuszną i usprawiedliwioną. Niechanie jej było zgoła przeciwne jego duszy. Słyszał wprawdzie i on w Ostrianum, że należy miłować nawet nieprzyjaciół, uważał to jednak za jakąś teorię nie mającą w życiu znaczenia. I teraz jeszcze przechodziło mu przez głowę, że może nie zabito Chilona dlatego tylko, że była jakaś pora świąt lub jakaś kwadra księżyca, podczas której chrześcijanom nie godziło się zabijać. Słyszał, że bywają takie terminy, w których różnym narodom nie wolno nawet i wojny poczynać. Lecz dlaczego w takim razie nie oddano Greka w ręce sprawiedliwości, dlaczego Apostoł mówił, że gdyby ktoś siedemkroć zawinił, to siedemkroć należy mu przebaczyć, i dlaczego Glaukus powiedział Chilonowi: „Niech ci tak Bóg odpuści, jako ja ci odpuszczam”? A przecie Chilo wyrządził mu najstraszliwszą krzywdę, jaką człowiek człowiekowi może wyrządzić, i w Winicjuszu na samą myśl o tym, jak by postąpił z takim, kto by na przykład zabił Ligię, zawrzało serce jak ukrop; nie byłoby takich mąk, którymi by jej nie pomścił! A tamten przebaczył! I Ursus przebaczył także, on, który w istocie rzeczy mógł zabić w Rzymie, kogo by chciał, zupełnie bezkarnie, albowiem następnie potrzebował zabić tylko króla Nemoreńskiego gaju i zająć jego miejsce… Czyż człowiekowi, któremu nie oparł się Kroto, oparłby się piastujący tę godność gladiator, do której dochodziło się tylko przez zabójstwo poprzedniego „króla”? Jedna była tylko na te wszystkie pytania odpowiedź. Oto oni nie zabijali przez jakąś dobroć tak wielką, że podobnej nie było dotąd na świecie, i przez miłość do ludzi bezgraniczną, która nakazywała zapominać o sobie, o swoich krzywdach, o swoim szczęściu i swej niedoli — i żyć dla innych. Jaką zapłatę mieli ludzie ci za to odebrać, Winicjusz słyszał w Ostrianum, lecz nie mieściło mu się to w głowie. Czuł natomiast, że to życie ziemskie, połączone z obowiązkiem wyrzekania się wszystkiego, co jest dobrem i rozkoszą, na korzyść innych, musiałoby być nędzne. Toteż w tym, co o chrześcijanach w tej chwili myślał, obok największego zdumienia była i litość, i jakby cień pogardy. Wydało mu się, że to są owce, które muszą prędzej czy później być zjedzone przez wilki, jego zaś rzymska natura nie była zdolną zdobyć się na uznanie dla tych, którzy pozwalają się zjadać. Uderzyła go wszelako jedna rzecz. Oto po wyjściu Chilona jakaś głęboka radość rozjaśniła wszystkie twarze. Apostoł zbliżył się do Glauka i położywszy dłoń na jego głowie, rzekł:", + "136540": "— Chrystus w tobie zwyciężył!", + "136541": "Ów zaś wzniósł oczy ku górze tak ufne i pełne wesela, jakby zlało się na niego jakieś wielkie, niespodziane szczęście. Winicjusz, który byłby zrozumiał tylko radość z dokonanej zemsty, patrzył na niego rozszerzonymi przez gorączkę oczyma, trochę tak, jak patrzyłby na obłąkanego. Widział jednak, i widział nie bez wewnętrznego oburzenia, jak następnie Ligia przycisnęła swoje usta królewny do ręki tego człowieka, który z pozoru wyglądał na niewolnika, i zdawało mu się, że porządek tego świata odwraca się zupełnie. Potem nadszedł Ursus i jął opowiadać, jak wyprowadził Chilona na ulicę i jak prosił go o przebaczenie za krzywdę, jaką mógł wyrządzić jego kościom, za co Apostoł pobłogosławił i jego, a Kryspus oświadczył, że to jest dzień wielkiego zwycięstwa. Posłyszawszy o tym zwycięstwie Winicjusz stracił całkiem wątek myśli.", + "136542": "Lecz gdy Ligia podała mu znów po chwili napój chłodzący, zatrzymał na chwilę jej rękę i spytał:", + "136543": "— To i ty mi przebaczyłaś?", + "136544": "— My chrześcijanie. Nam nie wolno chować w sercu gniewu.", + "136545": "— Ligio — rzekł wówczas — kimkolwiek jest twój Bóg, uczczę Go stuwołem dlatego tylko, że jest twoim.", + "136546": "Ona zaś rzekła:", + "136547": "— Uczcisz Go w sercu, gdy Go pokochasz.", + "136548": "— Dlatego tylko, że jest twoim… — powtórzył słabszym głosem Winicjusz.", + "136549": "I przymknął powieki, albowiem opanowało go znów osłabienie.", + "136550": "Ligia odeszła, ale po chwili wróciła i stanąwszy blisko, pochyliła się nad nim, by się przekonać, czy śpi. Winicjusz odczuł jej bliskość i otworzywszy oczy uśmiechnął się, ona zaś położyła mu na nich lekko rękę, jakby chcąc go do snu nakłonić. Wówczas ogarnęła go wielka słodycz, ale zarazem czuł się mocniej chorym. I tak było w istocie. Noc już zrobiła się zupełna, a wraz z nią przyszła i silniejsza gorączka. Z tego powodu nie mógł zasnąć i wodził za Ligią wzrokiem, gdziekolwiek się ruszyła. Chwilami jednak zapadał w jakiś półsen, w którym widział i słyszał wszystko, co się naokół niego działo, ale w którym rzeczywistość mieszała się z gorączkowymi widzeniami. Zdawało mu się więc, że na jakimś starym, opuszczonym cmentarzu wznosi się świątynia w kształcie wieży, w której Ligia jest kapłanką. I oto nie spuszczał z niej oczu, ale widział ją na szczycie wieży, z lutnią w ręku, całą w świetle, podobną do tych kapłanek, które nocami śpiewały hymny na cześć księżyca, a które widywał na Wschodzie. On sam wspinał się z wielkim wysileniem po wężowatych schodach, by ją porwać, za nim zaś pełzł Chilon szczękając zębami z przerażenia i powtarzając: „Nie czyń tego, panie, bo to kapłanka, za którą On się pomści…” Winicjusz nie wiedział, kto był ów On, rozumiał jednakże, że idzie spełnić świętokradztwo, i czuł także przestrach niezmierny. Ale gdy doszedł do balustrady otaczającej szczyt wieży, przy Ligii stanął nagle Apostoł ze srebrną brodą i rzekł: „Nie podnoś na nią ręki, albowiem ona należy do mnie”. I rzekłszy to, począł z nią razem iść szlakiem księżycowego światła, jakby drogą ku niebu, on zaś, Winicjusz, wyciągnąwszy ku nim ręce począł ich błagać, by zabrali go ze sobą.", + "136551": "Tu rozbudził się, otrzeźwiał i począł patrzeć przed siebie. Ognisko na wysokim trzonie żarzyło się już słabiej, ale rzucało blask jeszcze dość żywy, oni zaś siedzieli wszyscy przed ogniem, grzejąc się, ponieważ noc była chłodna, a izba dość zimna. Winicjusz widział ich oddechy wychodzące z ust w kształcie pary. W środku siedział Apostoł, u jego kolan na niskim podnóżku Ligia, dalej Glaukus, Kryspus, Miriam, a na krańcach z jednej strony Ursus, z drugiej Nazariusz, syn Miriam, młode pacholę o ślicznej twarzy i długich, czarnych włosach, które spadały mu aż na ramiona.", + "136552": "Ligia słuchała z oczyma wzniesionymi ku Apostołowi i wszystkie głowy były zwrócone ku niemu, on zaś mówił coś półgłosem. Winicjusz począł patrzeć na niego z pewną zabobonną bojaźnią, mało co mniejszą od tego strachu, jakiego doznawał w gorączkowym widzeniu. Przeszło mu przez myśl, iż w gorączce czuł prawdę i że ten sędziwy przychodzień z dalekich brzegów rzeczywiście zabiera mu Ligię i prowadzi ją gdzieś w nieznane drogi. Był też pewny, że starzec o nim mówi, a może radzi, jak rozłączyć go z nią, zdawało się bowiem Winicjuszowi rzeczą niepodobną, by ktoś mógł mówić o czym innym, więc zebrawszy całą przytomność począł nasłuchiwać słów Piotra.", + "136553": "Lecz omylił się najzupełniej, Apostoł bowiem mówił znów o Chrystusie.", + "136554": "„Oni tym imieniem tylko żyją!” — pomyślał Winicjusz.", + "136555": "Starzec zaś opowiadał o pochwyceniu Chrystusa.", + "136556": "— Przyszła rota i słudzy kapłańscy, aby Go chwycili. Gdy Zbawiciel spytał ich, kogo szukają, odpowiedzieli: „Jezusa Nazareńskiego!” Lecz gdy im rzekł: „Jam jest!” — padli na ziemię i nie śmieli na Niego podnieść ręki, i aż dopiero po powtórnym pytaniu chwycili Go.", + "136557": "Tu Apostoł przerwał i wyciągnąwszy ręce do ognia, rzekł:", + "136558": "— Noc była chłodna jak dziś, ale zawrzało we mnie serce, więc wydobyłem miecz, by Go bronić, i uciąłem ucho sługi arcykapłana. I byłbym Go bronił więcej niż żywota własnego, gdyby mi nie był rzekł: „Włóż twój miecz do pochwy. Zali kielicha, który mi dał Ojciec, pić nie będę?…”", + "136559": "Wówczas Go pojmali i związali…", + "136560": "To rzekłszy przyłożył dłonie do czoła i umilkł, chcąc przed dalszym opowiadaniem moc wspomnień pokonać. Lecz Ursus, nie mogąc wytrzymać, zerwał się, żeleźcem poprawił ogień na trzonie, aż iskry sypnęły się złotym deszczem i płomień strzelił żywiej, po czym siadł i zawołał:", + "136561": "— A niechby się stało, co chciało — hej!…", + "136562": "Lecz urwał nagle, gdyż Ligia położyła palec na ustach. Oddychał tylko rozgłośnie i znać było, że burzy się w duszy i że choć zawsze gotów całować stopy Apostoła, przecie tego jednego postępku uznać w duszy nie może, bo gdyby tak ot przy nim podniósł kto rękę na Zbawiciela, gdyby on był z nim tej nocy, oj, poleciałyżby wióry i z żołnierzy, i ze sług kapłańskich, i ze służebników… I aż oczy zaszły mu łzami na samą myśl o tym, zarazem z żalu i z dusznej rozterki, bo z jednej strony pomyślał, że nie tylko sam by Zbawiciela bronił, ale jeszcze skrzyknąłby mu w pomoc Ligów, chłopów na schwał, a z drugiej, że gdyby to uczynił, to okazałby nieposłuszeństwo Zbawicielowi i przeszkodził odkupieniu świata.", + "136563": "Więc dlatego nie mógł powstrzymać łez.", + "136564": "Po chwili Piotr, odjąwszy dłonie z czoła, począł opowiadać dalej, lecz Winicjusza opanował znów półsen gorączkowy. To, co teraz słyszał, pomieszało mu się z tym, co Apostoł opowiadał poprzedniej nocy w Ostrianum o owym dniu, w którym Chrystus ukazał się na brzegu Tyberiadzkiego Morza. Widział więc szeroko rozlaną toń, na niej łódź rybaczą, a w łodzi Piotra i Ligię. On sam płynął ze wszystkich sił za nimi, lecz ból w złamanym ramieniu przeszkadzał mu ich doścignąć. Burza jęła mu rzucać fale w oczy i począł tonąć wołając błagalnym głosem o ratunek. Wówczas Ligia uklękła przed Apostołem, on zaś zwrócił łódź i wyciągnął ku niemu wiosło, które on schwyciwszy wydostał się przy ich pomocy na łódź i upadł na jej dno. Lecz następnie zdawało mu się, że powstawszy ujrzał mnóstwo ludzi płynących za łodzią. Fale nakrywały pianą ich głowy; niektórym widać było już z odmętu tylko ręce, ale Piotr raz po raz ratował tonących i zabierał ich do łodzi, która rozszerzała się jakby cudem. Wkrótce wypełniły ją całe tłumy, tak wielkie jak te, które były zebrane w Ostrianum, a potem jeszcze większe. Winicjusz zdziwił się, jak się mogły w niej pomieścić, i wziął go strach, że pójdą na dno. Lecz Ligia poczęła go uspokajać i pokazywała mu jakieś światło na dalekim brzegu, do którego płynęli. Tu marzenia Winicjusza pomieszały się znów z tym, co słyszał w Ostrianum z ust Apostoła, jako się Chrystus objawił raz nad jeziorem. Więc teraz widział w owym nadbrzeżnym świetle jakąś postać, ku której Piotr sterował. I w miarę jak zbliżali się ku niej, pogoda czyniła się cichsza, toń gładsza, a światłość większa. Tłumy poczęły śpiewać hymn słodki, powietrze wypełniło się zapachem nardu; woda grała tęczą, jakby z dna przeglądały lilie i róże, a wreszcie łódź uderzyła łagodnie piersią o piasek. Wówczas Ligia wzięła go za rękę i rzekła: „Pójdź, zaprowadzę cię!” I wiodła go w światłość.", + "136565": "……………………………….", + "136566": "Winicjusz rozbudził się znowu, lecz marzenia jego rozpraszały się z wolna i nie od razu odzyskał poczucie rzeczywistości. Przez czas jakiś zdawało mu się jeszcze, że jest nad jeziorem i że otaczają go tłumy, wśród których, sam nie wiedząc dlaczego, począł szukać Petroniusza i zdziwił się, że go nie może odnaleźć. Żywe światło od komina, przy którym nie było już nikogo, otrzeźwiło go jednak zupełnie. Pieńki oliwne żarzyły się leniwie pod różowym popiołem, lecz za to szczapy pinii, których widocznie świeżo dorzucono na zarzewie, strzelały jasnym płomieniem i w blasku tym Winicjusz ujrzał Ligię siedzącą nie opodal od jego łóżka.", + "136567": "Widok jej wzruszył go do głębi duszy. Pamiętał, że zeszłą noc spędziła w Ostrianum, a cały dzień krzątała się przy opatrunku, teraz zaś, gdy wszyscy udali się na spoczynek, ona jedna czuwała u jego łoża. Łatwo było zgadnąć, że musi być jednak zmęczona, albowiem siedząc nieruchomie oczy miała zamknięte. Winicjusz nie wiedział, czy śpi, czy pogrążona jest w myślach. Patrzył na jej profil, na spuszczone rzęsy, na ręce złożone na kolanach i w pogańskiej głowie jego poczęło się z trudem wykluwać pojęcie, że obok nagiej, pewnej siebie i dumnej ze swych kształtów piękności greckiej i rzymskiej, jest na świecie jakaś inna, nowa, ogromnie czysta, w której tkwi dusza.", + "136568": "Nie umiał zdobyć się na to, by ją nazwać chrześcijańską, myśląc jednak o Ligii nie mógł już oddzielić jej od nauki, którą wyznawała. Pojmował nawet, że jeśli wszyscy inni udali się na spoczynek, a Ligia jedna, ona, którą pokrzywdził, czuwała nad nim, to właśnie dlatego, że ta nauka tak nakazuje. Lecz myśl ta, przejmująca go podziwem dla nauki, była mu zarazem i przykrą. Wolałby był, by Ligia czyniła tak z miłości dla niego, dla jego twarzy, oczu, dla posągowych kształtów, słowem, dla tych wszystkich powodów, dla których nieraz obwijały się naokół jego szyi śnieżne ramiona greckie i rzymskie.", + "136569": "Nagle jednak poczuł, że gdyby ona była taka jak inne kobiety, to by mu już w niej czegoś nie dostawało. Wówczas zdumiał się i sam nie wiedział, co się z nim dzieje, albowiem spostrzegł, że i w nim poczynają powstawać jakieś nowe uczucia i nowe upodobania, obce światu, w którym żył dotąd.", + "136570": "Tymczasem ona otworzyła oczy i widząc, że Winicjusz na nią patrzy zbliżyła się ku niemu i rzekła:", + "136571": "— Jestem przy tobie.", + "136572": "A on odpowiedział:", + "136573": "— Widziałem we śnie twoją duszę.", + "136574": "Rozdział dwudziesty szósty", + "136575": "Nazajutrz ocknął się osłabiony, ale z głową chłodną i bez gorączki. Zdawało mu się, iż rozbudził go szept rozmowy, ale gdy otworzył oczy, Ligii nie było przy nim, Ursus tylko, pochylony przed kominem, rozgrzebywał siwy popiół i szukał pod nim żaru, który znalazłszy począł rozdmuchiwać węgle tak, jakby czynił to nie ustami, ale miechem kowalskim. Winicjusz przypomniawszy sobie, że człowiek ów zgniótł wczoraj Krotona, przypatrywał się z zajęciem, godnym lubownika areny, jego olbrzymiemu grzbietowi podobnemu do grzbietu cyklopa i potężnym jak kolumny udom.", + "136576": "„Dzięki Merkuremu, że mi karku nie skręcił — pomyślał w duszy. — Na Polluksa! Jeśli inni Ligowie do niego podobni, legie danubijskie mogą mieć z nimi kiedyś ciężką robotę!”", + "136577": "Głośno zaś ozwał się:", + "136578": "— Hej, niewolniku!", + "136579": "Ursus usunął głowę z komina i uśmiechnąwszy się niemal przyjaźnie, rzekł:", + "136580": "— Bóg ci daj, panie, dobry dzień i dobre zdrowie, ale ja człek wolny, nie niewolnik.", + "136581": "Winicjuszowi, który miał ochotę rozpytać Ursusa o ojczysty kraj Ligii, słowa te sprawiły pewną przyjemność, albowiem rozmowa z człowiekiem wolnym, jakkolwiek prostym, mniejszą przynosiła ujmę jego rzymskiej i patrycjuszowskiej godności niż rozmowa z niewolnikiem, w którym ni prawo, ni obyczaj nie uznawały ludzkiej istoty.", + "136582": "— Toś ty nie Aulusów? — spytał.", + "136583": "— Nie, panie. Ja służę Kallinie, jako służyłem jej matce, ale po dobrej woli.", + "136584": "Tu schował znów głowę w komin, by podmuchać na węgle, na które narzucił poprzednio drew, po czym wyjął ją i rzekł:", + "136585": "— U nas nie ma niewolników.", + "136586": "Lecz Winicjusz spytał:", + "136587": "— Gdzie jest Ligia?", + "136588": "— Dopiero co odeszła, a ja mam uwarzyć śniadanie dla ciebie, panie. Czuwała nad tobą całą noc.", + "136589": "— Czemuś jej nie wyręczył?", + "136590": "— Bo tak chciała, a moja rzecz słuchać.", + "136591": "Tu oczy zasępiły mu się i po chwili dodał:", + "136592": "— Gdybym ja jej nie słuchał, to ty byś, panie, nie żył.", + "136593": "— Zali żałujesz, żeś mnie nie zabił?", + "136594": "— Nie, panie. Chrystus nie kazał zabijać.", + "136595": "— A Atacynus? A Kroto?", + "136596": "— Nie mogłem inaczej — mruknął Ursus.", + "136597": "I począł patrzeć jakby z żalem na swe ręce, które widocznie zostały pogańskie, mimo iż dusza chrzest przyjęła.", + "136598": "Następnie postawił garnek na trzonie i kucnąwszy przed kominem, utkwił zamyślone oczy w płomień.", + "136599": "— To twoja wina, panie — rzekł wreszcie. — Po coś podnosił rękę na nią, na córkę królewską?", + "136600": "W Winicjuszu zawrzała w pierwszej chwili duma, że prostak i barbarzyńca śmie nie tylko przemawiać do niego tak poufale, ale jeszcze przyganiać mu. Do tych nadzwyczajnych i nieprawdopodobnych rzeczy, które spotkały go od onegdajszej nocy, przybyła jeszcze jedna. Lecz będąc słabym i nie mając pod ręką swych niewolników, pohamował się, zwłaszcza że i chęć dowiedzenia się jakichś szczegółów z życia Ligii przemogła.", + "136601": "Więc uspokoiwszy się począł wypytywać o wojnę Ligów przeciw Wanniuszowi i Swebom. Ursus rad opowiadał, lecz nie mógł dodać wiele nowego do tego, co Winicjuszowi opowiadał w swoim czasie Aulus Plaucjusz. Ursus w bitwie nie był, towarzyszył bowiem zakładniczkom do obozu Ateliusza Histra. Wiedział tylko, że Ligowie zbili Swebów i Jazygów, ale wódz ich i król poległ od strzały Jazyga. Zaraz potem odebrali wieści, że Semnonowie zapalili lasy na ich granicach, i wrócili w lot, by pomścić krzywdę, a zakładniczki zostały u Ateliusza, który z początku kazał im oddawać honory królewskie. Później matka Ligii zmarła. Wódz rzymski nie wiedział, co robić z dzieckiem. Ursus chciał wracać z nim do kraju, ale droga była niebezpieczna z powodu zwierza i dzikich plemion; gdy więc przyszła wieść, że jakieś poselstwo Ligów znajduje się u Pomponiusza, ofiarując mu pomoc przeciw Markomanom, Hister odesłał ich do Pomponiusza. Przybywszy do niego dowiedzieli się jednak, że posłów żadnych nie było — i w ten sposób zostali w obozie, skąd Pomponiusz przywiózł ich do Rzymu, a po odbytym tryumfie oddał królewskie dziecko Pomponii Grecynie.", + "136602": "Winicjusz, jakkolwiek w tym opowiadaniu drobne tylko szczegóły były mu nie znane, słuchał z przyjemnością, albowiem niezmierną jego pychę rodową łechtało mile to, że naoczny świadek stwierdzał królewskie pochodzenie Ligii. Jako córka królewska, mogła była ona zająć na dworze cezara stanowisko równe córkom najpierwszych rodów, tym bardziej że naród, którego władcą był jej ojciec, nigdy dotąd nie wojował z Rzymem, a jakkolwiek barbarzyński, mógł się okazać groźnym, gdyż wedle świadectwa samego Ateliusza Histra posiadał „niezliczoną moc” wojowników.", + "136603": "Ursus zresztą potwierdził w zupełności owo świadectwo, albowiem na pytanie Winicjusza o Ligów odrzekł:", + "136604": "— My siedzim w lasach, ale ziemi u nas tyle, że nikt nie wie, gdzie koniec puszczy, i ludu w niej dużo. Są też w puszczy i grody drewniane, w których dostatek wielki, bo co Semnony, Markomany, Wandale i Kwady złupią po świecie, to my im odbieramy. Oni zaś nie śmią do nas iść, jeno gdy wiatr od nich, to palą nam lasy. I nie boimy się ni ich, ni rzymskiego cezara.", + "136605": "— Bogowie dali Rzymianom zwierzchnictwo nad ziemią — rzekł surowo Winicjusz.", + "136606": "— Bogowie to złe duchy — odpowiedział z prostotą Ursus — a gdzie nie ma Rzymian, tam nie ma i zwierzchnictwa.", + "136607": "Tu poprawił ogień i mówił jakby sam do siebie:", + "136608": "— Gdy Kallinę wziął cezar na dwór, a ja myślałem, że może ją spotkać krzywda, tom chciał iść aż hen do lasów i sprowadzić Ligów na pomoc królewnie. I Ligowie ruszyliby ku Dunajowi, bo to lud dobry, choć pogański. Ot, zaniósłbym im „dobrą nowinę”. Ale ja i tak kiedy, jak Kallina wróci do Pomponii, pokłonię się jej, by pozwoliła mi iść do nich, bo Chrystus narodził się daleko i oni nawet nie słyszeli o Nim… Wiedział on lepiej ode mnie, gdzie Mu się trzeba narodzić, ale gdyby tak u nas, w puszczy, przyszedł na świat, pewnie byśmy Go nie umęczyli, ale hodowalibyśmy Dzieciątko i dbali, by Mu nigdy nie zbrakło ni zwierzyny, ni grzybów, ni skór bobrowych, ni bursztynu. A co byśmy na Swebach albo Markomanach złupili, to byśmy Mu oddali, by zaś miał dostatek i wygodę.", + "136609": "Tak mówiąc przystawił do ognia naczynie z polewką przeznaczoną dla Winicjusza i umilkł. Myśl jego błądziła widocznie czas jakiś po puszczach ligijskich, aż dopiero gdy płyn począł syczeć, wylał go w płaską misę i ostudziwszy należycie, rzekł:", + "136610": "— Glaukus radzi, byś jak najmniej poruszał, panie, nawet tą ręką, która została zdrowa, więc Kallina rozkazała mi cię karmić.", + "136611": "Ligia rozkazała! Na to nie było odpowiedzi. Winicjuszowi nie przyszło nawet na myśl sprzeciwić się jej woli, jakby była córką cezara lub boginią, nie odpowiedział przeto ani słowem, Ursus zaś, siadłszy koło jego łóżka, począł czerpać polewkę z misy małym kubkiem i podawać mu ją do ust. Czynił to tak troskliwie i z takim dobrym uśmiechem w swoich błękitnych oczach, iż Winicjusz oczom swoim nie wierzył, by to mógł być ten sam straszliwy tytan, który w dniu wczorajszym, zgniótłszy Krotona, rzucił się na niego samego jak burza i byłby go rozniósł, gdyby nie litość Ligii. Młody patrycjusz po raz pierwszy w życiu począł się zastanawiać nad tym, co też może dziać się w piersi prostaka, sługi i barbarzyńcy.", + "136612": "Lecz Ursus okazał się niańką o tyle niezgrabną, o ile troskliwą. Kubek ginął całkowicie w jego herkulesowych palcach, tak że nie pozostawało nic miejsca dla ust Winicjusza. Po kilku nieudanych próbach olbrzym zatroskał się wielce i rzekł:", + "136613": "— Ej, łatwiej żubra z ostępu wywieść…", + "136614": "Winicjusza zabawiło zakłopotanie Liga, lecz nie mniej zajęła go jego uwaga. Widywał on w cyrkach straszliwe „ury”, sprowadzane z puszcz północnych, na które najdzielniejsi bestiarii polowali z obawą i które jednym tylko słoniom ustępowały w wielkości i sile.", + "136615": "— Zaliś próbował brać takie bestie za rogi? — spytał ze zdumieniem.", + "136616": "— Póki nie przeszło nade mną dwadzieścia zim, tom się bał — odrzekł Ursus — ale potem — bywało.", + "136617": "I jął znów karmić Winicjusza, jeszcze niezgrabnie] niż przedtem.", + "136618": "— Muszę poprosić Miriam lub Nazariusza — rzekł.", + "136619": "Lecz tymczasem blada główka Ligii wychyliła się spoza zasłony.", + "136620": "— Zaraz pomogę — rzekła.", + "136621": "I wyszła po chwili z cubiculum, w którym gotowała się widocznie do snu, gdyż przybrana była tylko w obcisłą tunikę, zwaną u starożytnych capitium, zakrywającą szczelnie piersi, i włosy miała rozwiązane. Winicjusz, którego serce zabiło żywiej na jej widok, począł jej wymawiać, że dotąd nie pomyślała o śnie, lecz ona odrzekła wesoło:", + "136622": "— Właśnie chciałam to uczynić, ale pierwej zastąpię Ursusa.", + "136623": "I wziąwszy kubek siadła na krawędzi łóżka i poczęła karmić Winicjusza, który czuł się zarazem upokorzony i szczęśliwy. Gdy pochylała się ku niemu, biło na niego ciepło jej ciała i rozwiązane jej włosy spływały mu na piersi, on zaś bladł z wrażenia, ale w zamęcie i porywie żądz odczuwał zarazem, że to jest nad wszystko droga i nad wszystko uwielbiona głowa, wobec której świat cały jest niczym. Pierwej pożądał jej, teraz poczynał ją kochać pełną piersią. Dawniej, jak w ogóle w życiu, tak i w uczuciu, był, jak wszyscy ówcześni ludzie, ślepym, bezwzględnym egoistą, któremu chodziło tylko o siebie, obecnie poczęło mu chodzić i o nią.", + "136624": "Po chwili też odmówił dalszego posiłku i choć w patrzeniu na nią i w jej obecności znajdował nieprzebraną rozkosz, rzekł:", + "136625": "— Dosyć. Idź spocząć, boska moja.", + "136626": "— Nie nazywaj mnie tak — odpowiedziała — mnie się tego słuchać nie godzi.", + "136627": "Jednakże uśmiechała się do niego, a następnie rzekła mu, że sen ją odbiegł, że trudu nie czuje i że nie uda się na spoczynek, póki nie przyjdzie Glaukus. On słuchał jej słów jak muzyki, a zarazem serce wzbierało mu coraz większym wzruszeniem, coraz większym zachwytem, coraz większą wdzięcznością, a myśl biedziła się, jak by jej tę wdzięczność okazać.", + "136628": "— Ligio — rzekł po chwili milczenia — jam cię poprzednio nie znał. Ale teraz wiem, żem chciał dojść do ciebie błędną drogą, więc ci powiadam: wróć do Pomponii Grecyny i bądź pewna, że odtąd nikt nie podniesie na ciebie ręki.", + "136629": "A jej twarz posmutniała nagle.", + "136630": "— Byłabym szczęśliwa — odrzekła — gdybym ją choć z daleka mogła zobaczyć, ale wrócić do niej już nie mogę.", + "136631": "— Dlaczego? — zapytał ze zdziwieniem Winicjusz.", + "136632": "— My, chrześcijanie, wiemy przez Akte, co się na Palatynie dzieje. Zaliś nie słyszał, że cezar wkrótce po mojej ucieczce, a przed swym wyjazdem do Neapolis, wezwał Aulusa i Pomponię — i mniemając, że mi pomogli, groził im swym gniewem. Szczęściem Aulus mógł mu odrzec: „Wiesz, panie, że nigdy kłamstwo nie przeszło mi przez usta; otóż przysięgam ci, żeśmy jej nie pomogli do ucieczki i że równie jak ty nie wiemy, co się z nią stało”. I cezar uwierzył, a potem zapomniał — ja zaś z porady starszych nigdy nie pisałam do matki, gdzie jestem, by zawsze śmiało mogła zaprzysiąc, że nic o mnie nie wie. Ty może tego nie pojmiesz, Winicjuszu, ale nam kłamać nie wolno, nawet gdyby o życie chodziło. Taka jest nasza nauka, do której chcemy stosować serca, więc nie widziałam Pomponii od czasu, gdym opuściła jej dom, ją zaś zaledwie od czasu do czasu dolatywały dalekie echa, że żyję i żem bezpieczna.", + "136633": "Tu porwała ją tęsknota, bo oczy jej zrosiły się łzami, lecz wkrótce uspokoiła się i rzekła:", + "136634": "— Wiem, że i Pomponia tęskni za mną, my jednak mamy nasze pociechy, których nie mają inni.", + "136635": "— Tak — odrzekł Winicjusz — waszą pociechą Chrystus, ale ja tego nie rozumiem.", + "136636": "— Patrz na nas: nie ma dla nas rozłączeń, nie ma boleści i cierpień, a jeśli przyjdą, to zmieniają się w radość. I śmierć sama, która dla was jest końcem życia, dla nas jest tylko jego początkiem i zmianą gorszego szczęścia na lepsze, mniej spokojnego na spokojniejsze i wieczyste. Zważ, jaką musi być nauka, która nakazuje nam miłosierdzie nawet względem nieprzyjaciół, broni kłamstwa, oczyszcza dusze nasze od złości i obiecuje po śmierci szczęście nieprzebrane.", + "136637": "— Słyszałem to w Ostrianum i widziałem, jak postąpiliście ze mną i z Chilonem, a gdy o tym myślę, dotychczas zdaje mi się, że to sen i że ni uszom, ni oczom nie powinienem wierzyć. Lecz ty mi odpowiedz na inne pytanie: jestżeś szczęśliwa?", + "136638": "— Tak! — odrzekła Ligia. — Wyznając Chrystusa nie mogę być nieszczęśliwą.", + "136639": "Winicjusz spojrzał na nią, jak gdyby to, co mówiła, przechodziło całkiem miarę ludzkiego rozumowania.", + "136640": "— I nie chciałabyś wrócić do Pomponii?", + "136641": "— Chciałabym z całej duszy i wrócę, jeśli taka będzie wola Boga.", + "136642": "— Więc ci mówię: wróć, a ja ci przysięgnę na moje lary, że nie podniosę na ciebie ręki.", + "136643": "Ligia zamyśliła się przez chwilę, po czym odrzekła:", + "136644": "— Nie. Nie mogę bliskich moich podać na niebezpieczeństwo. Cezar nie kocha rodu Plaucjuszów. Gdybym wróciła — ty wiesz, jak przez niewolników rozchodzi się każda wiadomość po Rzymie — więc i mój powrót stałby się rozgłośny w mieście, i Nero dowiedziałby się o nim przez swoich niewolników niewątpliwie. Wówczas skarałby Aulusów, a co najmniej odebrałby mnie im znowu.", + "136645": "— Tak — rzekł marszcząc brwi Winicjusz — to by być mogło. Uczyniłby to choćby dlatego, by okazać, że woli jego musi się stać zadosyć. Prawdą jest, że on tylko zapomniał o tobie lub nie chciał myśleć mniemając, że nie jemu, ale mnie stała się ujma. Lecz może… odjąwszy cię Aulusom… oddałby mnie, a ja wróciłbym cię Pomponii.", + "136646": "Lecz ona zapytała ze smutkiem:", + "136647": "— Winicjuszu, czy chciałbyś mnie widzieć znów na Palatynie?", + "136648": "On zaś zacisnął zęby i odrzekł:", + "136649": "— Nie. Masz słuszność. Mówiłem jak głupiec! Nie!", + "136650": "I nagle ujrzał przed sobą jakby przepaść bez dna. Był patrycjuszem, był trybunem wojskowym, był człowiekiem potężnym, ale nad wszystkimi potęgami tego świata, do którego należał, stał przecie szaleniec, którego ni woli, ni złośliwości niepodobna było przewidzieć. Nie liczyć się z nim, nie bać się go mogli chyba tacy ludzie jak chrześcijanie, dla których cały ten świat, jego rozłąki, cierpienia i śmierć sama była niczym. Wszyscy inni musieli drżeć przed nim. Groza czasów, w których żyli, ukazała się Winicjuszowi w całej swej potwornej rozciągłości. Nie mógł oto oddać Ligii Aulusom z obawy, by potwór nie przypomniał sobie jej i nie zwrócił na nią swego gniewu; z tego samego powodu, gdyby ją teraz wziął za żonę, mógł narazić ją, siebie i Aulusów. Chwila złego humoru wystarczała, by zgubić wszystkich. Winicjusz po raz pierwszy w życiu poczuł, że albo świat musi się zmienić i przerodzić, albo życie stanie się zgoła niemożliwe. Zrozumiał również to, co przed chwilą jeszcze było dla niego ciemne, że w takich czasach jedni tylko chrześcijanie mogli być szczęśliwi.", + "136651": "Lecz przede wszystkim chwycił go żal, gdyż zrozumiał i to, że to on sam tak poplątał życie sobie i Ligii, iż z tej plątaniny nie było prawie wyjścia. I pod wpływem tego żalu począł mówić:", + "136652": "— Czy ty wiesz, żeś ty szczęśliwsza ode mnie? Ty w ubóstwie i w tej jednej izbie wśród prostaków miałaś swoją naukę i swego Chrystusa, ja zaś mam tylko ciebie i gdy mi cię zbrakło, byłem jak nędzarz, który nie ma ni dachu nad sobą, ni chleba. Tyś mi droższa niż cały świat. Szukałem cię, bom nie mógł żyć bez ciebie. Nie chciałem ni uczt, ni snu. Gdyby nie nadzieja, że cię znajdę, byłbym się rzucił na miecz. Ale boję się śmierci, bo nie mógłbym na ciebie patrzeć. Mówię ci szczerą prawdę, iż nie potrafię bez ciebie żyć i dotąd żyłem tylko nadzieją, że cię znajdę i zobaczę. Czy pamiętasz nasze rozmowy u Aulusów? Raz nakreśliłaś mi rybę na piasku, a jam nie rozumiał, co to znaczy. Pamiętasz, jak bawiliśmy się w piłkę? Kochałem cię już wówczas nad życie, a i ty poczęłaś się domyślać, że cię kocham… Nadszedł Aulus, straszył nas Libityną i przerwał nam rozmowę. Pomponia powiedziała na pożegnanie Petroniuszowi, że Bóg jest jeden, wszechmocny i miłosierny, ale nam ani do głowy nie przyszło, że waszym Bogiem jest Chrystus. Niech mi odda ciebie, a pokocham Go, choć wydaje mi się Bogiem niewolników, cudzoziemców i nędzarzy. Ty siedzisz przy mnie i myślisz o Nim tylko. Myśl i o mnie, bo inaczej Go znienawidzę. Dla mnie tyś jedna bóstwem. Błogosławiony ojciec twój i matka, błogosławiona ziemia, która cię wydała. Chciałbym objąć twoje nogi i modlić się do ciebie, tobie składać cześć, tobie ofiary, tobie pokłony — ty trzykroć boska! Ty nie wiesz, ty nie możesz wiedzieć, jak ja cię kocham…", + "136653": "Tak mówiąc pociągnął ręką po pobladłym czole i przymknął oczy. Natura jego nie znała nigdy tamy, tak w gniewie, jak i w miłości. Mówił z uniesieniem, jak człowiek, który przestawszy nad sobą panować nie chce liczyć się z żadną miarą ni w słowach, ni w czci. Lecz mówił z głębi duszy i szczerze. Czuć było, że ból, zachwyt, żądza i uwielbienie, nagromadziwszy się w jego piersi, buchnęły wreszcie niepowstrzymanym potokiem słów. Ligii słowa jego wydały się bluźniercze, a jednak serce jej poczęło bić, jakby chciało rozerwać krępującą piersi tunikę. Nie mogła oprzeć się litości nad nim i nad jego męką. Wzruszyła ją cześć, z jaką do niej mówił. Czuła się kochaną i ubóstwianą bez granic, czuła, że ten nieugięty i niebezpieczny człowiek należy teraz do niej duszą i ciałem, jak niewolnik, i to poczucie jego pokory, własnej potęgi napełniło ją szczęściem. Wspomnienia jej ożyły w jednej chwili. Był to dla niej znów ten przepyszny i piękny, jak pogański bóg, Winicjusz, który w domu Aulusów mówił jej o miłości i budził jak ze snu jej półdziecinne naówczas serce; ten sam, którego pocałunki czuła jeszcze na ustach i z którego objęć wyrwał ją na Palatynie Ursus, jakby ją wyrwał z płomienia. Tylko obecnie, z zachwytem, a zarazem z bólem w swojej orlej twarzy, z pobladłym czołem i błagalnym wyrazem oczu, ranny, złamany miłością, kochający, pełen ubóstwienia i pokory, wydał się jej takim, jakim go chciała mieć wówczas i jakiego byłaby pokochała całą duszą, a więc droższym niż kiedykolwiek.", + "136654": "I nagle zrozumiała, że może przyjść chwila, w której jego miłość ogarnie i porwie ją jak wicher, a poczuwszy to doznała takiego samego wrażenia, jakiego przed chwilą doznał on: mianowicie, że stoi nad brzegiem przepaści. Na toż porzuciła dom Aulusów? Na toż ratowała się ucieczką? Na toż kryła się tyle czasu w nędznych dzielnicach miasta? Kto był ów Winicjusz? Augustianin, żołnierz i dworzanin Nerona! Wszakże brał udział w jego rozpuście i szaleństwach, jak świadczyła o tym ta uczta, której Ligia nie mogła zapomnieć; wszakże chodził razem z innymi do świątyń i składał ofiary bezecnym bogom, w których może i nie wierzył, ale oddawał im jednak cześć urzędową. Wszakże ją ścigał po to, by z niej uczynić swoją niewolnicę i kochankę, a zarazem wtrącić ją w ów straszny świat zbytku, rozkoszy, zbrodni i bezeceństw, wołających o gniew i pomstę Bożą. Wydawał się wprawdzie zmieniony, ale przecie dopiero co sam jej rzekł, że jeśli będzie więcej myślała o Chrystusie niż o nim, to gotów Go znienawidzić. Ligii wydało się, że sama myśl o jakiejkolwiek innej miłości, niż miłość do Chrystusa, jest już grzechem przeciw Niemu i przeciw nauce, gdy więc spostrzegła, że na dnie jej duszy mogą się zbudzić inne uczucia i pragnienia, chwyciła ją trwoga przed własną przyszłością i własnym sercem.", + "136655": "Na tę chwilę wewnętrznej rozterki trafił Glaukus, który przyszedł opatrzyć chorego i zbadać jego zdrowie. Na twarzy Winicjusza w mgnieniu oka odbił się gniew i zniecierpliwienie. Zły był, iż mu przerwano rozmowę z Ligią, i gdy Glaukus począł zadawać mu pytania, odpowiadał niemal z pogardą. Wprawdzie pomiarkował się wkrótce, lecz jeśli Ligia miała jakiekolwiek złudzenia, że to, co słyszał na Ostrianum, mogło podziałać na jego nieużytą naturę, to złudzenia owe musiały pierzchnąć. Zmienił się tylko dla niej, lecz poza tym jednym uczuciem pozostało mu w piersi dawne surowe i samolubne, prawdziwie rzymskie i zarazem wilcze serce, niezdolne nie tylko do uczucia słodkiej nauki chrześcijańskiej, ale nawet i wdzięczności.", + "136656": "Odeszła wreszcie, pełna wewnętrznej troski i niepokoju. Niegdyś w modlitwie ofiarowała Chrystusowi serce pogodne i istotnie czyste jak łza. Teraz pogoda ta była zmącona. Do wnętrza kwiatu dostał się jadowity robak i począł w nim huczeć.", + "136657": "Nawet sen, mimo nieprzespanych dwóch nocy, nie przyniósł jej ukojenia. Śniło jej się, że na Ostrianum Nero, na czele orszaku augustianów, bachantek, korybantów i gladiatorów, tratuje uwieńczonym w róże wozem tłumy chrześcijan, a Winicjusz chwyta ją w ramiona, wciąga na kwadrygę i cisnąc ją do piersi, szepce: „Pójdź z nami!”", + "136658": "Rozdział dwudziesty siódmy", + "136659": "Od tej chwili rzadziej pokazywała się we wspólnej izbie i rzadziej zbliżała się do jego łóżka. Lecz spokój jej nie wracał. Widziała, że Winicjusz wodzi za nią błagalnym wzrokiem, że czeka na każde jej słowo jak na łaskę, że cierpi i nie śmie się skarżyć, by jej do siebie nie zrazić, że ona jedna jest mu zdrowiem i radością, i wówczas serce wzbierało w niej politowaniem. Wkrótce też spostrzegła, że im bardziej stara się go unikać, tym większy jej go żal, a tym samym tym tkliwsze rodzą się w niej dla niego uczucia. Opuściła ją spokojność. Czasem mówiła sobie, że właśnie powinna być ciągle przy nim, raz dlatego, że boska nauka nakazuje dobrem za złe płacić, a po wtóre, że rozmawiając z nim mogłaby go do tej nauki pociągnąć. Lecz zaraz sumienie mówiło jej, że oszukuje sama siebie i że ciągnie ją ku niemu nie co innego, tylko jego miłość i jego urok. W ten sposób żyła w ciągłej rozterce, która powiększała się z dniem każdym. Chwilami wydawało jej się, że ją otacza jakaś sieć, ona zaś chcąc ją przebić, wikła się w niej coraz bardziej. Musiała też wyznać przed sobą, że widok jego co dzień staje się jej potrzebniejszym, głos jego milszym i że potrzeba jej całą siłą walczyć z chęcią przesiadywania przy jego łożu. Gdy zbliżała się do niego, a on rozpromieniał się, radość zalewała i jej serce. Pewnego dnia dostrzegła ślady łez na jego rzęsach i po raz pierwszy w życiu przyszła jej myśl, że mogłaby je osuszyć pocałunkami. Przestraszona tą myślą i pełna pogardy dla siebie, przepłakała noc następną.", + "136660": "On zaś był cierpliwy, jakby sobie cierpliwość poprzysiągł. Gdy chwilami zaświeciły mu oczy zniecierpliwieniem, samowolą i gniewem, wnet hamował te błyski, a potem patrzył na nią z niepokojem, jakby chcąc ją przeprosić, ją zaś ujmowało to jeszcze bardziej. Nigdy nie miała poczucia, że jest tak bardzo kochana, i gdy myślała o tym, czuła się zarazem winną i szczęśliwą. Winicjusz też zmieniał się istotnie. W rozmowach jego z Glaukiem mniej było dumy. Często przychodziło mu do głowy, że i ten biedny lekarz niewolnik, i cudzoziemka, stara Miriam, która otaczała go troskliwością, i Kryspus, którego widywał pogrążonego ciągle w modlitwie, to jednak są ludzie. Dziwił się podobnym myślom — jednakże je miewał. Ursusa polubił z czasem i rozmawiał z nim teraz całymi dniami, albowiem mógł z nim mówić o Ligii, olbrzym zaś był niewyczerpany w opowiadaniach i spełniając przy chorym najprostsze usługi począł mu również okazywać pewien rodzaj przywiązania. Ligia była zawsze dla Winicjusza istotą jakby do innego gatunku należącą, wyższą stokrotnie od tych, którzy ją otaczali; niemniej jednak począł przypatrywać się ludziom prostym i ubogim, czego nie czynił nigdy w życiu, i począł odkrywać w nich różne godne uwagi strony, których istnienie nigdy przedtem nie przychodziło mu do głowy.", + "136661": "Nazariusza tylko nie mógł ścierpieć, albowiem zdawało mu się, że młody chłopak ośmiela kochać się w Ligii. Długi czas wstrzymywał się wprawdzie z okazywaniem mu niechęci, lecz raz, gdy ten przyniósł dziewczynie dwie przepiórki, które zakupił na targu za własne zarobione pieniądze, w Winicjuszu odezwał się potomek Kwirytów, dla którego przybłęda z obcego narodu mniej znaczył niż robak najlichszy. Słysząc podziękowanie Ligii pobladł straszliwie i gdy Nazariusz wyszedł po wodę dla ptaków, rzekł:", + "136662": "— Ligio, zali możesz ścierpieć, by on składał ci dary? Zali nie wiesz, że ludzi jego narodu Grecy psami żydowskimi nazywają?", + "136663": "— Nie wiem, jak ich nazywają Grecy — odpowiedziała — ale wiem, że Nazariusz jest chrześcijaninem i bratem moim.", + "136664": "To rzekłszy spojrzała na niego ze zdziwieniem i żalem, bo już ją był odzwyczaił od podobnych wybuchów, on zaś zacisnął zęby, by jej nie powiedzieć, że takiego jej brata kazałby na śmierć zasmagać batami lub zesłałby go na wieś, by jako compeditus kopał ziemię w jego sycylijskich winnicach… Pohamował się jednak, zdusił w sobie gniew i dopiero po chwili rzekł:", + "136665": "— Wybacz mi, Ligio. Tyś dla mnie córką królewską i przybranym dzieckiem Plaucjuszów.", + "136666": "I przemógł się do tego stopnia, że gdy Nazariusz pokazał się znów w izbie, obiecał mu, iż po powrocie do swej willi podaruje mu parę pawi lub parę flamingów, których miał pełne ogrody.", + "136667": "Ligia rozumiała, ile go muszą kosztować podobne zwycięstwa nad samym sobą. Lecz im częściej je odnosił, tym bardziej jej serce szło ku niemu. Zasługa jego względem Nazariusza była jednak mniejsza, niż przypuszczała. Winicjusz mógł przez chwilę oburzyć się na niego, ale nie mógł być o niego zazdrosnym. Syn Miriam istotnie niewiele więcej znaczył w jego oczach od psa, a prócz tego był jeszcze dzieckiem, które jeśli kochało Ligię, to kochało ją zarazem bezwiednie i służebniczo. Większe walki musiał ze sobą staczać młody trybun, by poddać się, choćby w milczeniu, tej czci, jaką wśród tych ludzi było otoczone imię Chrystusa i jego nauka. Pod tym względem działy się w Winicjuszu rzeczy dziwne. Była to bądź co bądź nauka, w którą wierzyła Ligia, więc dla tego samego gotów był ją uznać. Następnie, im bardziej przychodził do zdrowia, im lepiej przypominał sobie cały szereg zdarzeń, które zaszły od owej nocy na Ostrianum, i cały szereg pojęć, które napłynęły od tego czasu do jego głowy, tym bardziej zdumiewał się nad nadludzką siłą tej nauki, która przeradzała tak do gruntu dusze ludzkie. Rozumiał, że jest w niej coś nadzwyczajnego, coś, czego nie było dotąd na świecie, i czuł, że gdyby ona ogarnęła świat cały, gdyby wszczepiła weń swoją miłość i swoje miłosierdzie, to chyba nastałaby jakaś epoka przypominająca ową, w której jeszcze nie Jowisz, ale Saturn rządził światem. Nie śmiał też wątpić ani o nadprzyrodzonym pochodzeniu Chrystusa, ani o Jego zmartwychwstaniu, ani o innych cudach. Naoczni świadkowie, którzy o tym mówili, zbyt byli wiarogodni i zbyt brzydzili się kłamstwem, by mógł przypuścić, że opowiadają rzeczy niebywałe. Wreszcie sceptycyzm rzymski pozwalał sobie na niewiarę w bogów, ale wierzył w cuda. Winicjusz stał wobec jakiejś dziwnej zagadki, której nie umiał rozplątać. Z drugiej strony jednak cała ta nauka wydawała mu się tak przeciwną istniejącemu porządkowi rzeczy, tak niepodobną do przeprowadzenia w praktyce i tak szaloną jak żadna inna. Według niego ludzie i w Rzymie, i na całym świecie mogli być źli, ale porządek rzeczy był dobry. Gdyby cezar był na przykład uczciwym człowiekiem, gdyby senat składał się nie ze znikczemniałych rozpustników, ale z ludzi takich, jakim był Trazeasz, czegóż by więcej można sobie życzyć? Wszak pokój rzymski i zwierzchność rzymska były rzeczą dobrą, rozdział między ludźmi słusznym i sprawiedliwym. A tymczasem ta nauka, wedle rozumienia Winicjusza, musiałaby zburzyć wszelki porządek, wszelką zwierzchność i znieść wszelkie różnice. I co wówczas stałoby się choćby z władztwem i państwem rzymskim? Zali Rzymianie mogli przestać panować lub uznać całą trzodę podbitych narodów za równą sobie? To już nie mieściło się w głowie patrycjusza. A przy tym osobiście nauka ta była przeciwną wszelkim jego wyobrażeniom, przyzwyczajeniu, charakterowi i pojęciom o życiu. Nie mógł sobie zgoła wyobrazić, jak by mógł istnieć, gdyby ją na przykład przyjął. Obawiał się jej i podziwiał ją, ale przed przyjęciem jej wzdrygała się po prostu jego natura. Rozumiał na koniec, że nic innego, tylko ona rozdzieliła go z Ligią, i gdy o tym myślał, nienawidził jej ze wszystkich sił duszy.", + "136668": "Jednakże zdawał sobie już sprawę, że to ona ubrała Ligię w tę jakąś wyjątkową, niewysłowioną piękność, która w jego sercu zrodziła prócz miłości cześć, prócz żądzy uwielbienie, i z samej Ligii uczyniła drogą mu nad wszystko w świecie istotę. A wówczas chciało mu się znów kochać Chrystusa. I pojmował jasno, że albo Go musi pokochać, albo znienawidzić, obojętnym zaś zostać nie może. Tymczasem parły go jakby dwie przeciwne fale, wahał się w myślach, wahał się w uczuciach, nie umiał wybrać, skłaniał jednak głowę i okazywał milczącą cześć temu niepojętemu dla siebie Bogu, dlatego tylko, że był to Bóg Ligii.", + "136669": "Ligia zaś widziała, co się w nim działo, jak się przełamywał, jak natura jego odrzucała tę naukę, i jeśli z jednej strony martwiło ją to śmiertelnie, z drugiej strony żal, litość i wdzięczność za owo milczące poszanowanie, jakie dla Chrystusa okazywał, skłaniały ku niemu z nieprzepartą siłą jej serce. Przypomniała sobie Pomponię Grecynę i Aulusa. Dla Pomponii źródłem nieustannego smutku i nigdy nie osychających łez była myśl, że za grobem nie odnajdzie Aulusa. Ligia poczęła teraz lepiej rozumieć tę gorycz i ten ból. I ona znalazła drogą istotę, z którą groził jej wiekuisty rozdział. Czasem łudziła się wprawdzie, że jego dusza otworzy się jeszcze na Chrystusowe prawdy, ale złudzenia te nie mogły się ostać. Znała i rozumiała go już zbyt dobrze. Winicjusz — chrześcijaninem! Te dwa pojęcia nawet w jej niedoświadczonej głowie nie mogły się obok siebie pomieścić. Jeśli rozważny i pełen stateczności Aulus nie został nim pod wpływem mądrej i doskonałej Pomponii, jakże mógł nim zostać Winicjusz? Na to nie było odpowiedzi, a raczej istniała tylko jedna: że nie masz dla niego ni nadziei, ni ratunku.", + "136670": "Lecz Ligia spostrzegła z przestrachem, że ten wyrok zatraty, który nad nim wisi, zamiast ją zrażać do niego, przez samo politowanie czyni go jej jeszcze droższym. Chwilami brała ją ochota mówić z nim szczerze o jego ciemnej przyszłości, lecz gdy raz siadłszy przy nim rzekła mu, że poza nauką chrześcijańską nie ma życia, on, będąc już silniejszym, przypodniósł się na swym zdrowym ramieniu i nagle złożył jej głowę na kolanach, mówiąc: „Tyś jest życie!” A wówczas oddech zamarł jej w piersi, przytomność opuściła ją, jakiś dreszcz rozkoszy przebiegł ją od stóp do głowy. Chwyciwszy dłońmi jego skronie usiłowała go podnieść, lecz sama pochyliła się przy tym ku niemu tak, że ustami dotknęła jego włosów, i przez chwilę zmagali się tak w upojeniu ze sobą i z miłością, która pchała jedno ku drugiemu.", + "136671": "Ligia podniosła się wreszcie i uciekła czując płomień w żyłach i zawrót w głowie. Lecz to była kropla, która przelała ostatecznie pełny już kielich. Winicjusz nie domyślił się, jak drogo przyjdzie mu opłacić szczęsną chwilę, lecz Ligia zrozumiała, że teraz ona sama potrzebuje ratunku. Noc po owym wieczorze spędziła bezsennie, we łzach i na modlitwie, z poczuciem, że niegodna jest się modlić i że nie może być wysłuchaną. Nazajutrz wyszła wcześnie z cubiculum i wywoławszy Kryspa do ogrodowego letnika, pokrytego bluszczem i zwiędłymi powojami, otworzyła mu całą duszę, błagając go zarazem, by pozwolił jej porzucić dom Miriam, albowiem nie ufa już sobie i nie może przemóc w sercu miłości dla Winicjusza.", + "136672": "Kryspus, który był człowiekiem starym, surowym i pogrążonym w ciągłym uniesieniu, zgodził się na zamiar opuszczenia domu Miriam, lecz nie znalazł słów przebaczenia dla grzesznej wedle jego pojęć miłości. Serce wezbrało mu oburzeniem na samą myśl, że owa Ligia, którą opiekował się od chwili ucieczki, którą pokochał, utwierdził w wierze i na którą patrzył dotychczas jakby na białą lilię wyrosłą na gruncie nauki chrześcijańskiej i nieskażoną żadnym tchnieniem ziemskim, mogła znaleźć w duszy miejsce na inną miłość niż niebieską. Wierzył dotąd, że nigdzie w całym świecie nie biło czystsze serce na chwałę Chrystusa. Chciał ją Mu ofiarować jak perłę, jak klejnot i drogie dzieło rąk własnych, więc doznany zawód napełnił go i zdumieniem, i goryczą.", + "136673": "— Idź i błagaj Boga, by ci przebaczył winy — rzekł jej posępnie. — Uciekaj, póki zły duch, który cię oplątał, nie przywiedzie cię do zupełnego upadku i póki nie zaprzesz się Zbawiciela. Bóg umarł dla cię na krzyżu, by krwią własną odkupić twą duszę, lecz ty wolałaś umiłować tego, który chciał cię uczynić swoją nałożnicą. Bóg cudem ocalił cię z rąk jego, lecz ty otworzyłaś serce żądzy nieczystej i pokochałaś syna ciemności. Któż on jest? — Przyjaciel i sługa antychrysta, wspólnik rozpusty i zbrodni. Gdzież on cię zawiedzie, jeśli nie do tej otchłani i do tej Sodomy, w której sam żyje, a którą Bóg zniszczy płomieniem swego gniewu? A ja ci mówię: bogdajbyś była umarła, bogdajby ściany tego domu były zawaliły się na głowę twoją pierwej, niż ów wąż wpełznął do twojej piersi i poślinił ją jadem swej nieprawości.", + "136674": "I unosił się coraz bardziej, albowiem wina Ligii napełniła go nie tylko gniewem, ale obrzydzeniem i pogardą dla natury ludzkiej w ogóle, w szczególności zaś dla kobiecej, której nawet nauka chrześcijańska nie uchroniła od słabości Ewy. Niczym dla niego było, że dziewczyna pozostała jeszcze czystą, że chciała uciekać od tej miłości i że wyznawała ją z żalem i skruchą. Kryspus chciał ją był zmienić w anioła i wynieść na wysokości, na których istniała tylko miłość dla Chrystusa, a ona pokochała oto augustianina! Sama myśl o tym napełniała jego serce zgrozą, spotęgowaną uczuciem rozczarowania i zawodu. Nie! Nie mógł jej tego przebaczyć! Słowa zgrozy paliły mu wargi na kształt gorejących węgli; walczył jeszcze ze sobą, by ich nie wymówić, lecz trząsł swymi wychudłymi rękoma nad przerażoną dziewczyną. Ligia czuła się winną, lecz nie do tego stopnia winną. Sądziła nawet, że oddalenie się z domu Miriam będzie jej zwycięstwem nad pokusą i złagodzeniem winy. Kryspus starł ją w proch; ukazał jej całą lichotę i nikczemność jej duszy, o jaką nie podejrzewała się dotąd. Ona sądziła nawet, że stary prezbiter, który od chwili jej ucieczki z Palatynu był dla niej jakby ojcem, okaże trochę litości, że ją pocieszy, doda otuchy, umocni.", + "136675": "— Bogu ofiaruję mój zawód i moją boleść — mówił — aleś ty zawiodła i Zbawiciela, boś zeszła jakoby na bagno, którego wyziewy zatruły ci duszę. Mogłaś ofiarować ją Chrystusowi jako naczynie kosztowne i rzec Mu: „Wypełnij je, Panie, łaską!”, a wolałaś ofiarować słudze złego ducha. Niechaj ci Bóg przebaczy i niechaj zmiłuje się nad tobą, gdyż ja, póki nie wyrzucisz węża… ja, który miałem cię za wybraną…", + "136676": "I nagle przestał mówić, albowiem spostrzegł, że nie byli sami.", + "136677": "Przez zwiędłe powoje i przez bluszcze zieleniące się jednako latem i zimą ujrzał dwóch ludzi, z których jeden był Piotr Apostoł. Drugiego nie mógł zrazu rozpoznać, albowiem płaszcz z grubej włosianej tkaniny, zwanej cilicium, zasłaniał mu część twarzy. Kryspowi wydawało się przez chwilę, iż to był Chilon.", + "136678": "Oni zaś usłyszawszy podniesiony głos Kryspa weszli do letnika i siedli na kamiennej ławce. Towarzysz Piotra odsłonił wówczas twarz chudą, z łysiejącą czaszką pokrytą po bokach kędzierzawym włosem, z zaczerwienionymi powiekami i z zakrzywionym nosem — brzydką i zarazem natchnioną, w której Kryspus rozpoznał rysy Pawła z Tarsu.", + "136679": "Lecz Ligia rzuciwszy się na kolana objęła ramionami jakby z rozpaczą nogi Piotra i przytuliwszy swą znękaną główkę do fałd jego płaszcza, pozostała tak w milczeniu.", + "136680": "A Piotr rzekł:", + "136681": "— Pokój duszom waszym.", + "136682": "I widząc dziecko u swych nóg, zapytał, co się stało. Wówczas Kryspus począł opowiadać wszystko, co mu wyznała Ligia, jej grzeszną miłość, jej chęć ucieczki z domu Miriam i swój żal, że dusza, którą chciał ofiarować Chrystusowi czystą jak łza, zbrudziła się ziemskim uczuciem dla uczestnika wszystkich zbrodni, w których grzęznął świat pogański i które wołały o pomstę Bożą.", + "136683": "Ligia w czasie jego słów obejmowała coraz silniej nogi Apostoła, jakby chcąc przy nich szukać ucieczki i wyżebrać choć trochę litości.", + "136684": "Apostoł zaś, wysłuchawszy do końca, pochylił się i położył zgrzybiałą rękę na jej głowie, po czym podniósł oczy na starego kapłana i rzekł:", + "136685": "— Kryspie, zaliś nie słyszał, że Mistrz nasz ukochany był w Kanie na godach i błogosławił miłość między niewiastą i mężem?", + "136686": "Kryspowi opadły ręce i spojrzał ze zdumieniem na mówiącego, nie mogąc słowa przemówić.", + "136687": "A ów pomilczawszy chwilę spytał znowu:", + "136688": "— Kryspie, zali mniemasz, że Chrystus, który dopuszczał Marii z Magdali leżeć u nóg swoich i który przebaczył jawnogrzesznicy, odwróciłby się od tego dziecka czystego jak lilie polne?", + "136689": "Ligia ze łkaniem przytuliła się jeszcze silniej do nóg Piotrowych, zrozumiawszy, że niepróżno szukała przy nich ucieczki. Apostoł, podniósłszy jej łzami zalaną twarz, mówił do niej:", + "136690": "— Póki oczy tego, którego miłujesz, nie otworzą się na światło prawdy, póty unikaj go, aby nie przywiódł cię do grzechu, lecz módl się za niego i wiedz, że nie masz winy w miłości twojej. A iż chcesz się chronić pokusy, przeto ta zasługa policzona ci będzie. Nie martw się i nie płacz, albowiem powiadam ci, że łaska Zbawiciela nie opuściła cię i że modlitwy twoje zostaną wysłuchane, po smutkach zaś poczną się dni wesela.", + "136691": "To rzekłszy położył obie dłonie na jej włosach i wzniósłszy w górę oczy błogosławił jej. Z twarzy świeciła mu nadziemska dobroć.", + "136692": "Lecz skruszony Kryspus począł się z pokorą usprawiedliwiać:", + "136693": "— Zgrzeszyłem przeciw miłosierdziu — rzekł — alem mniemał, że dopuszczając do serca miłość ziemską zaparła się Chrystusa…", + "136694": "Piotr zaś odpowiedział:", + "136695": "— Po trzykroć się Go zaparłem, a jednak przebaczył mi i kazał paść baranki swoje.", + "136696": "— …i dlatego — kończył Kryspus — że Winicjusz jest augustianinem…", + "136697": "— Chrystus kruszył twardsze jeszcze serca — odrzekł Piotr.", + "136698": "Na to Paweł z Tarsu, który milczał dotąd, przyłożył palce do swej piersi i wskazując na siebie, rzekł:", + "136699": "— Jam jest, którym prześladował i porywał na śmierć sługi Chrystusa. Jam podczas kamienowania Szczepana pilnował szat tych, którzy go kamienowali, jam chciał wyplenić prawdę po wszystkiej ziemi, którą zamieszkują ludzie, a jednak — mnie to przeznaczył Pan, abym ją po wszystkiej ziemi opowiadał. I opowiadałem ją w Judei, w Grecji, na wyspach i w tym bezbożnym mieście, gdym po raz pierwszy, jako więzień, w nim mieszkał. A teraz, gdy mnie wezwał Piotr, mój zwierzchnik, wstąpię do domu tego, aby ugiąć tę dumną głowę do nóg Chrystusowych i rzucić ziarno w tę kamienistą rolę, którą użyźnił Pan, aby wydała plon obfity.", + "136700": "I powstał. Kryspowi zaś ten mały, zgarbiony człowiek wydał się w tej chwili tym, czym był w istocie, to jest olbrzymem, który wzruszy świat z posad i zagarnie ludy i ziemię.", + "136701": "Rozdział dwudziesty ósmy", + "136702": "Petroniusz do Winicjusza:", + "136703": "„Zmiłuj się, carissime, nie naśladuj w listach swych ani Lacedemończyków, ani Juliusza Cezara. Gdybyś przynajmniej tak jak on mógł napisać: veni, vidi, vici! — rozumiałbym jeszcze lakonizm. Ale twój list znaczy ostatecznie: veni, vidi, fugi; że zaś takie zakończenie sprawy jest wprost przeciwne twej naturze, że byłeś ranny i że na koniec działy się z tobą rzeczy nadzwyczajne, więc list twój potrzebuje objaśnień. Oczom nie wierzyłem, gdym wyczytał, że ów Lig zadusił tak łatwo Krotona, jak pies kaledoński dusi wilka w wąwozach Hibernii. Ten człowiek wart tyle złota, ile sam waży, i od niego tylko zależałoby zostać ulubieńcem cezara. Gdy wrócę do miasta, muszę z nim zabrać bliższą znajomość i każę go sobie odlać z brązu. Miedzianobrody pęknie z ciekawości, gdy mu powiem, że to z natury. Prawdziwie atletyczne ciała coraz są rzadsze i w Italii, i w Grecji; o Wschodzie nie ma co i mówić, Germanowie zaś, jakkolwiek rośli, mają muskuły pokryte tłuszczem i więcej ogromu niż siły. Dowiedz się od Liga, czy stanowi wyjątek, czy też w jego kraju znajduje się więcej ludzi do niego podobnych. Nuż tobie lub mnie wypadnie kiedy z urzędu wyprawiać igrzyska, dobrze by było wiedzieć, gdzie szukać ciał najlepszych.", + "136704": "Ale chwała bogom wschodnim i zachodnim, żeś wyszedł z duszą z rąk podobnych. Ocalałeś zapewne dlatego, żeś patrycjuszem i synem konsularnego męża, ale wszystko, co cię spotkało, zdumiewa mnie w najwyższym stopniu: i ten cmentarz, na którym znalazłeś się wśród chrześcijan, i oni sami, i ich postępowanie z tobą, i następnie ucieczka Ligii, wreszcie ten jakiś smutek i niepokój, który wieje z twego krótkiego listu. Objaśnij mnie, albowiem wielu rzeczy nie rozumiem, a jeśli chcesz prawdy, powiem otwarcie, że nie rozumiem: ani chrześcijan, ani ciebie, ani Ligii. I nie dziw się, że ja, którego poza moją własną osobą mało rzeczy obchodzi na świecie, dopytuję się o to wszystko tak skwapliwie. Jam przyczynił się do tego wszystkiego, co zaszło, więc jest to poniekąd moja sprawa. Pisz śpiesznie, albowiem nie umiem dokładnie przewidzieć, kiedy się zobaczymy. W głowie Miedzianobrodego zamiary zmieniają się jak wiatry wiosenne. Obecnie, siedząc w Benewencie, ma chęć jechać wprost do Grecji i nie wracać do Rzymu. Tygellinus jednak radzi mu, by wrócił choć na czas pewien, albowiem lud, zbyt stęskniony do jego osoby (czytaj: do igrzysk i chleba), może się wzburzyć. Otóż nie wiem, jak będzie. Jeśli Achaja przeważy, to może zachce nam się Egiptu. Nalegałbym najmocniej, byś tu przyjechał, gdyż uważam, że w tym stanie duszy podróż i nasze rozrywki byłyby lekarstwem, ale mógłbyś nas nie zastać. Pomyśl jednak, czy w takim razie nie wolałbyś wypocząć w twoich ziemiach w Sycylii niż siedzieć w Rzymie. Pisz mi obszernie o sobie — i żegnaj. Życzeń żadnych, prócz zdrowia, tym razem nie załączam, bo, na Polluksa, nie wiem, czego ci życzyć”.", + "136705": "Winicjusz odebrawszy ów list nie czuł początkowo żadnej chęci do odpowiadania. Miał jakieś poczucie, że odpowiadać nie warto, że to na nic nikomu nie posłuży, nic nie wyjaśni i niczego nie rozwiąże. Ogarnęło go zniechęcenie i poczucie marności życia. Zdawało mu się przy tym, że Petroniusz w żadnym razie go nie zrozumie i że zaszło coś takiego, co ich wzajem od siebie oddaliło. Nie mógł przyjść do ładu nawet i sam ze sobą. Wróciwszy z Zatybrza do swej rozkosznej insuli na Karynach, był jeszcze osłabiony, wyczerpany i przez pierwsze dni doznawał pewnego zadowolenia z wypoczynku, wygód i dostatku, jaki go otaczał. Lecz zadowolenie to trwało krótko. Wkrótce uczuł, że żyje w próżni, że to wszystko, co stanowiło dla niego dotychczas interes życia, albo zupełnie dla niego nie istnieje, albo zmniejszyło się do zaledwie dostrzegalnych rozmiarów. Miał takie uczucie, jakoby podcięto w jego duszy te struny, które dotychczas łączyły go z życiem, a nie nawiązano żadnych nowych. Na myśl, że mógłby pojechać do Benewentu, a następnie do Achai, i zanurzyć się w życiu rozkoszy i szalonych wybryków, doznał uczucia czczości. „Po co? Co mi z tego przyjdzie?” Oto były pierwsze pytania, które przesunęły mu się przez głowę. Również po raz pierwszy w życiu pomyślał, że gdyby pojechał, to rozmowa Petroniusza, jego dowcip, byskotliwość, jego wykwintne określanie myśli i dobieranie trafnych słów dla każdej idei mogłyby go obecnie nużyć.", + "136706": "Z drugiej strony jednak poczęła go nużyć także i samotność. Wszyscy jego znajomi bawili z cezarem w Benewencie, musiał więc siedzieć w domu sam, z głową pełną myśli i sercem pełnym poczuć, z których nie umiał sobie zdać sprawy. Miewał jednak chwile, w których sądził, że gdyby mógł z kim porozmawiać o tym wszystkim, co się w nim dzieje, to może sam zdołałby to wszystko jakoś uchwycić, uporządkować i rozpoznać lepiej. Pod wpływem tej nadziei po kilku dniach wahania postanowił jednak odpowiedzieć Petroniuszowi i lubo nie był pewien, czy mu ową odpowiedź wyśle, skreślił ją jednak w następnych słowach:", + "136707": "„Chcesz, bym pisał obszerniej, więc zgoda; czy potrafię jaśniej, nie wiem, albowiem i sam nie umiem wielu węzłów rozwiązać. Doniosłem ci o moim pobycie wśród chrześcijan, o ich postępkach z nieprzyjaciółmi, do których mieli prawo liczyć i mnie, i Chilona, i wreszcie o dobroci, z jaką byłem pielęgnowany, i o zniknięciu Ligii. Nie, drogi: nie dlatego mnie oszczędzono, że jestem synem konsularnego męża. Takie względy dla nich nie istnieją, bo przecie przebaczyli i Chilonowi, choć sam zachęcałem ich, by go zakopali w ogrodzie. To są ludzie, jakich dotąd świat nie widział, i nauka, o jakiej dotąd świat nie słyszał. Nic ci innego powiedzieć nie mogę i ktokolwiek ich zechce mierzyć naszą miarą — chybi. Powiem ci natomiast, że gdybym leżał ze złamaną ręką we własnym domu i gdyby mnie doglądali ludzie moi lub nawet moja rodzina, miałbym zapewne większe wygody, ale nie doznałbym ani w połowie takiej troskliwości, jakiej doznałem między nimi. Wiedz też o tym, że i Ligia jest taką jak inni. Gdyby była moją siostrą lub moją małżonką, nie mogłaby mnie pielęgnować tkliwiej. Nieraz radość zalewała mi serce, sądziłem bowiem, że tylko miłość może podobną tkliwością natchnąć. Nieraz czytałem ją w jej twarzy i spojrzeniu, a wówczas, czy uwierzysz, że wśród tych prostaków, w ubogiej izbie, która zastępowała im zarazem kuchnię i triclinium, czułem się szczęśliwszy niż kiedykolwiek? Nie! Nie byłem jej obojętny i dziś jeszcze wydaje mi się niepodobieństwem myśleć inaczej. A jednak taż sama Ligia opuściła potajemnie przede mną mieszkanie Miriam. Przesiaduję teraz oto całymi dniami z głową opartą na rękach i rozmyślam, czemu ona to uczyniła. Czym ci pisał, że sam ofiarowałem się jej wrócić ją Aulusom? Wprawdzie odrzekła mi, że to jest już niemożliwe i ze względu na to, że Aulusowie wyjechali do Sycylii, i ze względu na wieści, jakie przechodząc przez niewolników z domu do domu, dostają się na Palatyn. Cezar mógłby ją znów odebrać Aulusom. Prawda! Ona jednak wiedziała, że dłużej już nastawać na nią nie będę, że porzucam drogę przemocy, a nie mogąc ni przestać jej kochać, ni żyć bez niej, wprowadzę ją do domu mego przez uwieńczone drzwi i posadzę na uświęconej skórze przy ognisku… A jednak uciekła! Dlaczego? Nic jej już nie groziło. Jeśli mnie nie kochała, mogła mnie odrzucić. Na dzień przedtem poznałem dziwnego człowieka, niejakiego Pawła z Tarsu, który rozmawiał ze mną o Chrystusie i Jego nauce i rozmawiał tak potężnie, że mi się wydało, iż każde jego słowo mimo jego woli obraca w perzynę wszystkie podstawy naszego świata. Ten sam człowiek odwiedzał mnie po jej ucieczce i rzekł mi: »Gdy Bóg otworzy oczy twoje na światło i zdejmie z nich bielmo, jak zdjął z moich, wówczas odczujesz, że postąpiła słusznie, i wówczas może ją odnajdziesz.« I oto łamię głowę nad tymi słowy, jakbym je usłyszał z ust Pytii w Delfach. Chwilami zdaje mi się, że już coś rozumiem. Oni kochając ludzi są nieprzyjaciółmi naszego życia, naszych bogów i… naszych zbrodni, więc ona uciekła ode mnie, jako od człowieka, który do tego świata należy i z którym musiałaby podzielić życie uważane przez chrześcijan za występne. Powiesz, że skoro mogła mnie odrzucić, więc nie potrzebowała się oddalać. A jeśli i ona mnie kocha? W takim razie chciała uciec przed miłością. Na samą myśl o tym chce mi się wysłać niewolników we wszystkie zaułki Rzymu i nakazać im, aby krzyczeli po domach: »Wróć, Ligio!« Ale przestaję rozumieć, dlaczego ona to uczyniła. Ja bym jej przecie nie bronił wierzyć w jej Chrystusa i sam wzniósłbym Mu ołtarz w atrium. Co jeden nowy Bóg więcej mógłby mi szkodzić i dlaczego nie miałbym w Niego uwierzyć, ja, który nie bardzo wierzę w starych? Wiem z wszelką pewnością, że chrześcijanie nigdy nie kłamią, a mówią, że zmartwychwstał. Człowiek przecie tego zrobić nie mógł. Ów Paweł z Tarsu, który jest obywatelem rzymskim, ale który, jako Żyd, zna stare księgi hebrajskie, mówił mi, iż przyjście Chrystusa było zapowiadane od całych tysięcy lat przez proroków. Wszystko to są rzeczy nadzwyczajne, ale czyż nadzwyczajność nie otacza nas ze wszystkich stron? Nie przestano jeszcze przecie mówić i o Apoloniuszu z Tiany. To, co potwierdził Paweł, że nie masz całej gromady bogów, ale jest jeden, wydaje mi się rozsądnym. Podobno i Seneka jest tego zdania, a przed nim było wielu innych. Chrystus był, dał się ukrzyżować dla zbawienia świata i zmartwychwstał. Wszystko to jest zupełnie pewne, nie widzę zatem powodu, dlaczego bym miał się upierać w zdaniu przeciwnym lub dlaczego nie miałbym Mu wznieść ołtarza, skoro gotów byłbym wznieść go na przykład Serapisowi. Nietrudno by mi nawet przyszło wyrzec się innych bogów, bo wszakże żaden rozumniejszy umysł i tak w nich nie wierzy. Ale zdaje się, że to wszystko chrześcijanom jeszcze nie wystarcza. Nie dość uczcić Chrystusa, trzeba jeszcze żyć wedle jego nauki; i tu dopiero stajesz jakby nad brzegiem morza, które ci każą przebrnąć piechotą. Gdybym to im obiecał, sami czuliby, że to jest pusty dźwięk słów w moich ustach. Paweł powiedział mi to otwarcie. Ty wiesz, jak kocham Ligię, i wiesz, że nie ma nic takiego, czego bym dla niej nie uczynił. Ale nie mógłbym przecie nawet na jej żądanie podnieść na ramionach Sorakte lub Wezuwiusza ani pomieścić w dłoni Trazymeńskiego Jeziora, ani zmienić oczu moich z czarnych na niebieskie, jakie mają Ligowie. Gdyby żądała, chciałbym, ale to nie leży w mojej mocy. Jam nie filozof, ale też nie jestem i taki głupi, jak ci się może nieraz wydawałem. Otóż powiem ci tak: nie wiem, jak chrześcijanie radzą sobie, by żyć, wiem natomiast, że gdzie się zaczyna ich nauka, tam się kończy władztwo rzymskie, kończy się Rzym, kończy się życie, różnica między zwyciężonym i zwycięzcą, możnym i biednym, panem i niewolnikiem, kończy się urząd, kończy się cezar, prawo i cały porządek świata, a zamiast tego wszystkiego przychodzi Chrystus i jakieś miłosierdzie, którego dotąd nie bywało, i jakaś dobrotliwość, przeciwna ludzkim i naszym rzymskim instynktom. Mnie wprawdzie Ligia obchodzi więcej niż cały Rzym i jego panowanie i niechby się lepiej świat zapadł, byłem ją mógł mieć w swoim domu. Ale to inna rzecz. Dla nich, dla chrześcijan, nie dość się zgodzić w słowach, trzeba jeszcze czuć, że tak jest dobrze, i nie mieć w duszy niczego innego. A ja, bogowie mi świadkami — nie mogę. Czy rozumiesz, co to znaczy? Jest coś w mojej naturze, co się wzdryga na tę naukę, i choćby usta moje ją sławiły, choćbym się do jej przepisów stosował, rozum i dusza mówiłyby mi, że to czynię dla miłości, dla Ligii i że gdyby nie ona, to nic w świecie nie byłoby dla mnie przeciwniejszego. I rzecz dziwna, że taki Paweł z Tarsu to rozumie i że rozumie, mimo całej swej prostoty i niskiego pochodzenia, ów stary teurgus, największy między nimi, Piotr, który był uczniem Chrystusa. I czy wiesz, co czynią? Oto modlą się za mnie i proszą dla mnie o coś, co nazywają łaską, a na mnie zstępuje tylko niepokój i coraz większa tęsknota za Ligią.", + "136708": "Wszakżem ci pisał, że ona odeszła tajemnie, ale odchodząc zostawiła mi krzyż, który sama powiązała z gałązek bukszpanu. Zbudziwszy się, znalazłem go przy łóżku. Mam go teraz w lararium i sam nie umiem zdać sobie sprawy, dlaczego zbliżam się jednak do niego tak, jakby w nim było coś boskiego, to jest ze czcią i obawą. Kocham go, bo jej ręce go wiązały, a nienawidzę, bo on nas dzieli. Czasem mi się zdaje, że są w tym wszystkim jakieś czary i że teurgus Piotr, choć się powiada być prostym rybakiem, jest większy i od Apoloniusza, i od wszystkich, jacy przed nim byli, i że on to opętał ich tam wszystkich, Ligię, Pomponię i mnie samego.", + "136709": "Ty piszesz, że w liście mym poprzednim znać niepokój i smutek. Smutek musi być, bom ją znowu utracił, a niepokój jest dlatego, że coś się jednak zmieniło we mnie. Szczerze ci mówię, że nic przeciwniejszego mej naturze, jak ta nauka, a jednak od czasu, jakem się z nią zetknął, nie mogę się poznać. Czary czy miłość?… Kirke zmieniała dotknięciem ciała ludzkie, a mnie zmieniono duszę. Chyba Ligia jedna mogła to uczynić albo raczej Ligia przez tę dziwną naukę, którą wyznaje. Gdym od nich wrócił do siebie, nikt się mnie nie spodziewał. Mniemano, że jestem w Benewencie i że nieprędko wrócę, więc w domu zastałem nieład, pijanych niewolników i ucztę, którą sobie wydawali w moim triclinium. Śmierci raczej spodziewali się niż mnie i mniej by się jej przerazili. Ty wiesz, jak silną ręką trzymam mój dom, wszystko więc, co żyło, rzuciło się na kolana, a niektórzy poomdlewali ze strachu. A ja, wiesz, jak postąpiłem? Oto w pierwszej chwili chciałem wołać o rózgi i rozpalone żelazo, ale zaraz potem chwycił mnie jakiś wstyd i dasz wiarę — jakiś żal tych nędzników; są między nimi i starzy niewolnicy, których jeszcze mój dziad M. Winicjusz przywiódł za czasów Augusta znad Renu. Zamknąłem się samotny w bibliotece i tam przyszły mi jeszcze dziwniejsze myśli do głowy, mianowicie, że po tym, co słyszałem i widziałem między chrześcijanami, nie godzi mi się postępować z niewolnikami tak, jak postępowałem dotąd, i że to są także ludzie. Oni przez kilka dni chodzili w trwodze śmiertelnej, sądząc, że zwłóczę dlatego, by tym okrutniejszą karę obmyślić, a ja nie karałem i nie ukarałem, bo nie mogłem. Zwoławszy ich trzeciego dnia, rzekłem: »Przebaczam wam, wy zaś pilną służbą starajcie się winy naprawić!” Na to padli na kolana, zalewając się łzami, wyciągając z jękiem ręce i zowiąc mnie panem i ojcem, ja zaś — ze wstydem ci to mówię — byłem również wzruszony. Wydało mi się, że w tej chwili widzę słodką twarz Ligii i jej oczy zalane łzami, dziękujące mi za ten postępek. I pro pudor! czułem, że i mnie zwilgotniały źrenice… Wiesz, co ci wyznam: oto, że nie mogę sobie dać rady bez niej, że mi źle jest samemu, żem jest po prostu nieszczęśliwy i że mój smutek większy jest, niż przypuszczasz… Lecz co do moich niewolników, zastanowiła mnie jedna rzecz. Przebaczenie, jakie otrzymali, nie tylko nie rozzuchwaliło ich, nie tylko nie rozluźniło karności, ale nigdy strach nie pobudzał ich do tak skwapliwej służby, do jakiej pobudziła wdzięczność. Nie tylko służą, ale zdają się na wyścigi zgadywać moje myśli, ja zaś wspominam ci o tym dlatego, że gdym na dzień przed opuszczeniem chrześcijan powiedział Pawłowi, że świat rozleciałby się na skutek jego nauki jak beczka bez obręczy, ów odrzekł mi: »Silniejszą obręczą jest miłość niż groza.« A teraz widzę, że w pewnych wypadkach zdanie to może być słuszne. Sprawdziłem je również i w stosunku do klientów, którzy zwiedziawszy się o moim powrocie, zbiegli się, by mnie przywitać. Wiesz, że nie byłem nigdy dla nich zbyt skąpy, ale jeszcze ojciec mój postępował z zasady z nimi wyniośle i mnie do podobnego postępowania przyuczył. Otóż teraz, widząc te wytarte płaszcze i wygłodniałe twarze, znów doznałem jakby uczucia litości. Kazałem im dać jeść, a nadto mówiłem z nimi; nazwałem kilku po imieniu, kilku spytałem o ich żony i dzieci i znów widziałem łzy w oczach, a nadto znów wydało mi się, że Ligia to widzi, że cieszy się i pochwala… Czy mój umysł poczyna się błąkać, czy miłość miesza mi zmysły, nie wiem, wiem jednak, iż mam ciągle uczucie, że ona na mnie z dala patrzy, i boję się uczynić coś takiego, co by ją mogło zasmucić i obrazić. Tak, Kaju! Zmieniono mi jednak duszę i czasem dobrze mi z tym, czasem znów dręczę się tą myślą, albowiem obawiam się, że zabrano mi dawne męstwo, dawną energię i że może niezdatny już jestem nie tylko do rady, sądu, uczt, ale nawet i do wojny. To są niechybnie czary! I tak dalece mnie zmieniono, że powiem ci i to, co mi przychodziło do głowy jeszcze wówczas, gdym leżał chory: że gdyby Ligia była podobną do Nigidii, do Poppei, do Kryspinilli i do innych naszych rozwódek, gdyby była równie plugawą, równie niemiłosierną i równie łatwą jak one, to bym jej nie kochał tak, jak kocham. Ale gdy kocham ją za to, co nas dzieli, domyślisz się, jaki chaos rodzi się w mej duszy, w jakich żyję ciemnościach, jak nie widzę przed sobą dróg pewnych i jak dalece nie wiem, co mam począć. Jeśli życie może być porównywanym do źródła, w moim źródle zamiast wody płynie niepokój. Żyję nadzieją, że ją może ujrzę, i czasem zdaje mi się, że to musi nastąpić… Ale co będzie ze mną za rok lub dwa, nie wiem i nie mogę odgadnąć. Z Rzymu nie wyjadę. Nie mógłbym znieść towarzystwa augustianów, a przy tym jedyną ulgą w moim smutku i niepokoju jest mi myśl, że jestem blisko Ligii, że przez Glauka lekarza, który obiecał mnie odwiedzić, albo przez Pawła z Tarsu może się czasem czegoś o niej dowiem. Nie! Nie opuściłbym Rzymu, choćbyście mi ofiarowali zarząd Egiptu. Wiedz także, że kazałem rzeźbiarzowi obrobić kamień grobowy dla Gula, którego zabiłem w gniewie. Za późno przyszło mi na myśl, że on jednak na ręku mnie nosił i pierwszy uczył, jak strzałę na łuk nakładać. Nie wiem, dlaczego zbudziła się teraz we mnie pamięć o nim, podobna do żalu i do wyrzutu… Jeśli cię zdziwi to, co piszę, odpowiem ci, ze mnie to nie mniej dziwi, ale piszę ci szczerą prawdę. Żegnaj”.", + "136710": "Rozdział dwudziesty dziewiąty", + "136711": "Na ten list Winicjusz nie miał już odpowiedzi, gdyż Petroniusz nie odpisywał spodziewając się widocznie, że cezar lada dzień nakaże powrót do Rzymu. Jakoż wieść o tym rozeszła się w mieście i wzbudziła radość wielką w sercach tłuszczy, tęskniącej do igrzysk i rozdawnictwa zboża i oliwy, których wielkie zapasy nagromadzone były w Ostii. Helius, wyzwoleniec Nerona, zapowiedział wreszcie jego powrót w senacie. Lecz Nero, wsiadłszy wraz z dworem na statki u przylądka Misenum, wracał z wolna, wstępując do miast nadbrzeżnych dla wypoczynku lub dla występów w teatrach. W Minturnae, gdzie znów śpiewał publicznie, zabawił dni kilkanaście, a nawet znów się namyślał, czy nie wrócić do Neapolu i nie czekać tam na nadejście wiosny, która zresztą czyniła się wcześniejsza niż zwykle i ciepła. Przez cały ten czas Winicjusz żył zamknięty w swym domu, z myślą o Ligii i o tych wszystkich nowych rzeczach, które zajmowały mu duszę i wnosiły do niej obce jej dotąd pojęcia i uczucia. Widywał tylko od czasu do czasu Glauka lekarza, którego każde odwiedziny napełniały go wewnętrzną radością, albowiem mógł z nim rozmawiać o Ligii. Glaukus nie wiedział wprawdzie, gdzie znalazła schronienie, zapewniał go jednak, że starsi otoczyli ją troskliwą opieką. Raz też, wzruszony smutkiem Winicjusza, powiedział mu, że Piotr Apostoł zganił Kryspa za to, iż wyrzucał Ligii jej ziemską miłość. Młody patrycjusz usłyszawszy to pobladł ze wzruszenia. I jemu zdawało się niejednokrotnie, że nie jest obojętnym dla Ligii, ale również często wpadał w zwątpienie i niepewność, teraz zaś po raz pierwszy usłyszał potwierdzenie swoich pragnień i nadziei z ust obcych, a do tego chrześcijańskich. W pierwszej chwili wdzięczności chciał biec do Piotra, dowiedziawszy się zaś, że nie masz go w mieście i że naucza w okolicy, zaklinał Glauka, by go do niego przyprowadził, obiecując obdarzyć za to hojnie ubogich gminy. Zdawało mu się, że jeśli Ligia go kocha, to tym samym wszystkie przeszkody są usunięte, gdyż gotów był w każdej chwili uczcić Chrystusa. Lecz Glaukus, jakkolwiek namawiał go usilnie do przyjęcia chrztu, nie śmiał mu ręczyć, czy zyszcze przez to od razu Ligię, i mówił mu, że chrztu należy żądać dla chrztu samego i dla miłości Chrystusa, nie zaś dla innych celów. „Trzeba mieć i duszę chrześcijańską” — rzekł mu — a Winicjusz, lubo każda przeszkoda wzburzała go, poczynał już rozumieć, że Glaukus, jako chrześcijanin, mówi to, co mówić powinien. Sam on nie zdawał sobie dokładnie sprawy, że jedną z najgłębszych zmian w jego naturze stanowiło to, iż dawniej mierzył ludzi i rzeczy tylko przez własny egoizm, obecnie zaś z wolna przyuczał się do myśli, że inne oczy mogą inaczej patrzeć, inne serce inaczej czuć i że słuszność nie zawsze toż samo znaczy, co osobista korzyść.", + "136712": "Brała go też często chęć zobaczenia Pawła z Tarsu, którego słowa rozciekawiały go i niepokoiły. Układał sobie w duszy dowody, którymi będzie zwalczał jego naukę, opierał mu się w myśli, chciał go jednakże widzieć i słyszeć. Lecz Paweł wyjechał do Arycji, gdy zaś i odwiedziny Glauka stawały się coraz rzadsze, Winicjusza otoczyła zupełna samotność. Wówczas począł znów przebiegać zaułki przyległe do Subury i wąskie uliczki Zatybrza, w nadziei, że choć z daleka ujrzy Ligię, lecz gdy i ta nadzieja go zawiodła, w sercu poczęła mu wzbierać nuda i zniecierpliwienie. Przyszedł na koniec czas, że dawna natura odezwała się w nim raz jeszcze z taką siłą, z jaką fala w chwili przypływu wraca na brzeg, z którego ustąpiła. Wydało mu się, że był głupcem, że niepotrzebnie zaprzątał sobie głowę rzeczami, które doprowadziły go do smutku, i że powinien brać z życia, co się da. Postanowił zapomnieć o Ligii, a przynajmniej szukać rozkoszy i użycia poza nią. Czuł jednak, że to jest ostatnia próba, rzucił się więc w wir życia z całą ślepą, właściwą mu energią i zapalczywością. Życie zaś samo zdawało się go do tego zachęcać. Obumarłe i wyludnione przez zimę miasto poczęło się ożywiać nadzieją bliskiego przyjazdu cezara. Gotowano mu uroczyste przyjęcie. Przy tym szła wiosna: śniegi znikły pod tchnieniem afrykańskich wiatrów ze szczytów Gór Albańskich. Trawniki w ogrodach pokryły się fiołkami. Fora i Pole Marsowe zaroiły się ludźmi, których przygrzewało coraz gorętsze słońce. Na Via Appia, która była zwykłym miejscem zamiejskich przejażdżek, zapanował ruch bogato zdobnych wozów. Czyniono już wycieczki do Gór Albańskich. Młode kobiety, pod pozorem uczczenia Junony w Lanuvium lub Diany w Arycji, wymykały się z domów, aby za miastem szukać wrażeń, towarzystwa, spotkań i rozkoszy. Tu Winicjusz wśród wspaniałych rydwanów spostrzegł pewnego dnia przepyszną, poprzedzaną przez dwa molosy, karrukę Petroniuszowej Chryzotemis, otoczoną przez całe grono młodzieży i starych senatorów, których urząd zatrzymał w mieście. Chryzotemis, powożąc sama czterema korsykańskimi kucami, rozdawała naokół uśmiechy i lekkie uderzenia złotym biczem, lecz spostrzegłszy Winicjusza wstrzymała konie i zabrała go do karruki, a następnie na ucztę do domu, która trwała przez całą noc. Winicjusz spił się tak na owej uczcie, iż nie pamiętał nawet, kiedy odwieziono go do domu, przypomniał sobie jednak, że gdy Chryzotemis spytała go o Ligię, obraził się i będąc już pijanym wylał jej na głowę puchar falernu. Rozmyślając o tym po trzeźwemu odczuwał jeszcze gniew. Lecz w dzień później Chryzotemis, zapomniawszy widocznie o obeldze, odwiedziła go w jego domu i zabrała go znów na drogę Appijską, po czym była u niego na wieczerzy, na której wyznała, że nie tylko Petroniusz, ale i jego lutnista znudził ją już od dawna i że serce jej jest wolne. Przez tydzień ukazywali się razem, lecz stosunek nie obiecywał być trwałym. Jakkolwiek od wypadku z falernem imię Ligii nie było nigdy wspominane, Winicjusz nie mógł się jednak pozbyć myśli o niej. Miał ciągle uczucie, że oczy jej patrzą na niego, i uczucie to przejmowało go jakby obawą. Zżymał się sam na siebie, nie mogąc wszelako pozbyć się ani myśli, że Ligię zasmuca, ani żalu, który się z tej myśli rodził. Po pierwszej scenie zazdrości, jaką Chryzotemis uczyniła mu z powodu dwóch dziewcząt syryjskich, które nabył, przepędził ją w sposób grubiański. Nie przestał wprawdzie od razu nurzać się w rozkoszy i rozpuście, owszem, czynił to jakby na złość Ligii, ale w końcu spostrzegł, że myśl o niej nie opuszcza go ani na chwilę, że ona wyłącznie jest powodem jego tak złych, jak dobrych czynności i że naprawdę nic go w świecie nie obchodzi poza nią. Wówczas opanował go niesmak i zmęczenie. Rozkosz mu zbrzydła i zostawiła tylko wyrzuty. Zdawało mu się, że jest nędznikiem, i to ostatnie uczucie napełniło go niezmiernym zdumieniem, dawniej bowiem uznawał za dobre wszystko, co mu dogadzało. Wreszcie stracił swobodę, pewność siebie i wpadł w zupełne odrętwienie, z którego nie mogła go rozbudzić nawet wieść o powrocie cezara. Nic go już teraz nie obchodziło i nawet do Petroniusza nie wybrał się dopóty, dopóki ten nie przysłał mu wezwania i swojej własnej lektyki.", + "136713": "Ujrzawszy go, lubo powitany radośnie, odpowiadał na jego pytania niechętnie, lecz wreszcie długo tłumione uczucia i myśli wybuchły i popłynęły mu z ust obfitym potokiem słów. Raz jeszcze opowiedział szczegółowo historię swych poszukiwań za Ligią i pobytu między chrześcijanami, wszystko, co tam widział i słyszał, wszystko, co mu przechodziło przez głowę i serce, i wreszcie począł narzekać, że wpadł w chaos, w którym stracił spokojność, dar rozróżniania rzeczy i sąd o nich. Nic go oto nie nęci, nic mu nie smakuje, nie wie, czego się trzymać i jak postępować. Gotów jest czcić Chrystusa i prześladować Go, rozumie wzniosłość Jego nauki i zarazem czuje do niej wstręt nieprzezwyciężony. Rozumie, że choćby posiadł Ligię, to jej nie posiądzie zupełnie, bo się musi nią dzielić z Chrystusem. Na koniec żyje, jakby nie żył: bez nadziei, bez jutra, bez wiary w szczęście, a naokół otacza go ciemność, z której szuka po omacku wyjścia i nie może znaleźć.", + "136714": "Petroniusz patrzył w czasie opowiadania na jego zmienioną twarz, na ręce, które mówiąc wyciągał w dziwny sposób przed siebie, jakby rzeczywiście szukał drogi w ciemności, i rozmyślał. Nagle wstał i zbliżywszy się do Winicjusza począł rozgarniać palcami jego włosy nad uchem.", + "136715": "— Czy ty wiesz — spytał — że masz kilka siwych włosów na skroni?", + "136716": "— Może być — odpowiedział Winicjusz. — Nie zdziwię się, jeśli wkrótce wszystkie mi zbieleją.", + "136717": "Po czym nastało milczenie. Petroniusz był człowiekiem rozumnym i nieraz zastanawiał się nad duszą ludzką i nad życiem. Lecz w ogóle życie to w tym świecie, w którym obaj żyli, mogło być zewnętrznie szczęśliwe lub nieszczęśliwe, ale wewnętrznie bywało spokojne. Równie jak piorun lub trzęsienie ziemi mogło obalić świątynię, tak nieszczęście mogło zburzyć życie, samo w sobie jednak składało się ono z prostych i harmonijnych linii, wolnych od wszelkich zawikłań. Tymczasem co innego było w słowach Winicjusza i Petroniusz po raz pierwszy stanął wobec szeregu duchowych węzłów, których nikt dotąd nie rozplątywał. Był o tyle rozumny, że czuł ich wagę, ale przy całej swej bystrości nie umiał nic na zadane pytania odpowiedzieć i wreszcie po długiej chwili milczenia rzekł:", + "136718": "— To są chyba czary.", + "136719": "— I ja tak sądziłem — odpowiedział Winicjusz. — Nieraz wydawało mi się, że oczarowano nas oboje.", + "136720": "— A gdybyś — rzekł Petroniusz — udał się na przykład do kapłanów Serapisa. Bez wątpienia jest między nimi, jak w ogóle między kapłanami, wielu oszustów, są jednak tacy, którzy zgłębili dziwne tajemnice.", + "136721": "Lecz mówił to bez wiary i głosem niepewnym, sam bowiem czuł, jak w ustach jego ta rada może wydawać się marną, a nawet śmieszną.", + "136722": "Winicjusz zaś począł trzeć czoło — i mówił:", + "136723": "— Czary!… Widziałem czarowników, którzy podziemnych, nieznanych sił używali dla zysku, widziałem i takich, którzy używali ich na szkodę swych nieprzyjaciół. Lecz chrześcijanie żyją w ubóstwie, nieprzyjaciołom przebaczają, głoszą pokorę, cnotę i miłosierdzie, co im tedy może przyjść z czarów i dlaczego mieliby je rzucać?…", + "136724": "Petroniusza poczęło gniewać, iż rozum jego nie może znaleźć na nic odpowiedzi, nie chcąc się jednak do tego przyznać, odpowiedział, byle dać jakąkolwiek odpowiedź:", + "136725": "— To nowa sekta…", + "136726": "Po chwili zaś rzekł:", + "136727": "— Na boską mieszkankę pafijskich gajów, jak to wszystko psuje życie! Ty podziwiasz dobroć i cnotę tych ludzi, a ja ci powiadam, że są źli, gdyż są nieprzyjaciółmi życia, jak choroby i jak śmierć sama. Dosyć ich mamy i tak! Nie potrzeba nam jeszcze chrześcijan. Policz tylko: choroby, cezar, Tygellinus, wiersze cezara, szewcy, którzy rządzą potomkami dawnych Kwirytów, wyzwoleńcy, którzy zasiadają w senacie. Na Kastora! Dość tego! To jest zgubna i obrzydła sekta! Próbowałżeś otrząsnąć się z tych smutków i użyć trochę życia?", + "136728": "— Próbowałem — odpowiedział Winicjusz.", + "136729": "A Petroniusz rozśmiał się i rzekł:", + "136730": "— Ach, zdrajco! Przez niewolników prędko rozchodzą się wiadomości: uwiodłeś mi Chryzotemis!", + "136731": "Winicjusz kiwnął z niesmakiem ręką.", + "136732": "— W każdym razie dziękuję ci — mówił Petroniusz. — Poślę jej parę trzewików naszywanych perłami; w moim języku miłosnym znaczy to: „Odejdź”. Winienem ci podwójną wdzięczność: raz za to, że nie przyjąłeś Eunice, drugi raz, żeś mnie uwolnił od Chryzotemis. Posłuchaj mnie: widzisz przed sobą człowieka, który wstawał rano, kąpał się, ucztował, posiadał Chryzotemis, pisywał satyry, a nawet czasem prozę przeplatał wierszami, ale który nudził się jak cezar i często nie umiał opędzić się posępnym myślom. A czy wiesz, dlaczego tak było? Oto dlatego, żem szukał daleko tego, co było blisko… Kobieta piękna warta jest zawsze tyle złota, ile waży, ale kobieta, która przy tym kocha, nie ma wprost ceny. Tego nie kupisz za wszystkie skarby Werresa. Teraz mówię sobie oto, co następuje: napełniam życie szczęściem jak puchar najprzedniejszym winem, jakie wydała ziemia, i piję, póki nie zmartwieje mi ręka i nie pobledną usta. Co będzie dalej, nie dbam, i oto jest moja najnowsza filozofia.", + "136733": "— Wyznawałeś ją zawsze. Nic w niej nowego!", + "136734": "— Jest w niej treść, której brakło.", + "136735": "To rzekłszy zawołał Eunice, która weszła, ubrana w białą draperię, złotowłosa, już nie dawna niewolnica, ale jakby bogini miłości i szczęścia.", + "136736": "On zaś otworzył jej ramiona i rzekł:", + "136737": "— Pójdź!", + "136738": "Na to przybiegła ku niemu i siadłszy na jego kolanach oplotła mu ramionami szyję, głowę zaś złożyła na jego piersiach. Winicjusz widział, jak z wolna policzki jej poczęły się pokrywać odblaskiem purpury, jak oczy zatapiały się stopniowo we mgle. Razem tworzyli cudną grupę miłosną i szczęśliwą. Petroniusz sięgnął ręką do płaskiej wazy stojącej obok na stole i wydobywszy z niej pełną garść fiołków począł obsypywać nimi głowę, piersi i stolę Eunice, następnie obsunął tunikę z jej ramion i rzekł:", + "136739": "— Szczęśliwy, kto jak ja znalazł miłość w takim zamkniętą kształcie… Czasem wydaje mi się, że jesteśmy dwojgiem bogów… Patrz sam: czy Praksyteles, czy Miron, czy Skopas lub Lizypp stworzyli kiedy cudniejsze linie? Czy na Paros lub w Pentelikonie istnieje podobny marmur, ciepły, różowy i rozkochany? Są ludzie, którzy wycałowują brzegi waz, lecz ja wolę szukać rozkoszy tam, gdzie ją prawdziwie znaleźć można.", + "136740": "To rzekłszy począł wodzić ustami po jej ramionach i szyi, ją zaś przejmowało drganie i oczy jej to zamykały się, to otwierały z wyrazem niewysłowionej rozkoszy. Petroniusz podniósł po chwili swą wykwintną głowę i zwróciwszy się do Winicjusza, rzekł:", + "136741": "— A teraz pomyśl, czym są wobec tego twoi posępni chrześcijanie, i jeśli nie zrozumiesz różnicy, to idź sobie do nich… Ale ten widok cię uleczy.", + "136742": "Winicjusz rozdął nozdrza, przez które wchodziła woń fiołków, napełniająca cały pokój, i pobladł, pomyślał bowiem, że gdyby mógł tak wodzić ustami po ramionach Ligii, to byłaby jakaś świętokradzka rozkosz, tak wielka, że potem niechby się zapadł świat. Lecz przywykłszy już do prędkiego uświadamiania tego, co się w nim dzieje, spostrzegł, że i w tej chwili myśli o Ligii, tylko o niej.", + "136743": "Petroniusz zaś rzekł:", + "136744": "— Eunice, każ nam, boska, przygotować wieńce na głowę i śniadanie.", + "136745": "Potem, gdy odeszła, zwrócił się do Winicjusza:", + "136746": "— Chciałem ją wyzwolić, ona zaś, wiesz, co mi odpowiedziała: „Wolałabym być twoją niewolnicą niż żoną cezara”. I nie chciała się zgodzić. Wówczas wyzwoliłem ją mimo jej wiedzy. Pretor zrobił to dla mnie, że nie wymagał jej obecności. Ale ona nie wie o tym, jak również nie wie, że ten dom i wszystkie moje klejnoty, z wyjątkiem gemm, do niej będą należały na wypadek mojej śmierci.", + "136747": "To rzekłszy wstał, przeszedł się po pokoju i rzekł:", + "136748": "— Miłość zmienia jednych więcej, drugich mniej, ale zmieniła i mnie. Niegdyś lubiłem zapach werweny, lecz ponieważ Eunice woli fiołki, więc i ja polubiłem je teraz nad wszystko, i od czasu jak wiosna nadeszła, oddychamy tylko fiołkami.", + "136749": "Tu zatrzymał się przed Winicjuszem i zapytał:", + "136750": "— A ty? zawsze trzymasz się nardu?", + "136751": "— Daj mi pokój! — odpowiedział młody człowiek.", + "136752": "— Ja chciałem, byś się przypatrzył Eunice, i mówię ci o niej dlatego, że może i ty szukasz daleko tego, co jest bliskie. Może i dla ciebie bije gdzieś w twoich niewolniczych cubiculach serce wierne i proste. Przyłóż taki balsam na twe rany. Mówisz, że Ligia cię kocha? Być może! Ale co to jest za miłość, która się wyrzeka? Czy to nie znaczy, że jest coś od niej silniejszego? Nie, drogi: Ligia to nie Eunice.", + "136753": "Na to Winicjusz odrzekł:", + "136754": "— Wszystko jest tylko jednym udręczeniem. Widziałem cię całującego ramiona Eunice i pomyślałem wówczas, że gdyby mi tak Ligia odkryła swoje, to niechby potem ziemia otworzyła się pod nami! Ale na samą myśl o tym chwycił mnie jakiś lęk, jak gdybym porwał się na westalkę lub zamierzał pohańbić bóstwo… Ligia to nie Eunice, tylko że ja inaczej rozumiem tę różnicę niż ty. Tobie miłość zmieniła nozdrza, więc wolisz fiołki od werweny, a mnie zmieniła duszę, więc mimo mojej nędzy i żądzy wolę, że Ligia jest taką, jak jest, niż żeby była podobna do innych.", + "136755": "Petroniusz wzruszył ramionami.", + "136756": "— W takim razie nie dzieje ci się krzywda. Ale ja tego nie rozumiem.", + "136757": "A Winicjusz odpowiedział gorączkowo:", + "136758": "— Tak! tak!… My się już nie możemy zrozumieć!", + "136759": "Nastała znów chwila milczenia, po czym Petroniusz rzekł:", + "136760": "— Niech Hades pochłonie twoich chrześcijan! Napełnili cię niepokojem i zniszczyli zmysł życia. Niech ich Hades pochłonie! Mylisz się mniemając, że to jest nauka dobroczynna, bo dobroczynnym jest to, co ludziom daje szczęście, to jest piękność, miłość i moc, oni zaś nazywają to marnością. Mylisz się, że są sprawiedliwi, bo jeśli za złe będziemy płacili dobrem, to czymże będziemy płacili za dobro? A przy tym jeśli za to i za to jednaka zapłata, to po cóż ludzie mają być dobrzy?", + "136761": "— Nie: zapłata nie jest jednaka, ale się zaczyna, wedle ich nauki, w życiu przyszłym, które nie jest doczesne.", + "136762": "— W to się nie wdaję, bo to dopiero zobaczymy, jeśli coś można zobaczyć… bez oczu. Tymczasem są to po prostu niedołęgi. Ursus zadusił Krotona, bo ma członki ze spiżu, ale to są mazgaje, przyszłość zaś nie może do mazgajów należeć.", + "136763": "— Życie dla nich zaczyna się wraz ze śmiercią.", + "136764": "— To jakby ktoś powiedział: dzień zaczyna się razem z nocą. Czy ty masz zamiar porwać Ligię?", + "136765": "— Nie. Nie mogę jej złem za dobre płacić i przysiągłem, że tego nie uczynię.", + "136766": "— Czy masz zamiar przyjąć naukę Chrystusa?", + "136767": "— Chcę, ale moja natura jej nie znosi.", + "136768": "— A potrafisz zapomnieć o Ligii?", + "136769": "— Nie.", + "136770": "— To podróżuj.", + "136771": "Niewolnicy dali w tej chwili znać, że śniadanie gotowe, lecz Petroniusz, któremu zdawało się, że wpadł na dobrą myśl, mówił dalej w drodze do triclinium:", + "136772": "— Zjeździłeś kawał świata, ale tylko jako żołnierz, który śpieszy na miejsce przeznaczenia i nie zatrzymuje się po drodze. Wybierz się z nami do Achai. Cezar nie zarzucił dotąd zamiaru podróży. Będzie się zatrzymywał wszędzie po drodze, śpiewał, zbierał wieńce, łupił świątynie i wreszcie wróci jako tryumfator do Italii. Będzie to coś jakby pochód Bachusa i Apollina w jednej osobie. Augustianie, augustianki, tysiące cytr — na Kastora! Warto to widzieć, bo świat nie widział dotąd niczego podobnego.", + "136773": "Tu położył się na ławce przed stołem, obok Eunice, a gdy niewolnik kładł mu na głowę wieniec z anemonów, mówił dalej:", + "136774": "— Coś ty widział w służbie Korbulona? Nic! Czyś zwiedzał porządnie świątynie greckie, tak jak ja, który przeszło dwa lata przechodziłem z rąk jednego przewodnika do rąk drugiego? Czyś był na Rodos oglądać miejsce, gdzie stał kolos? Czyś widział w Panopie, w Focydzie glinę, z której Prometeusz lepił ludzi, albo w Sparcie jaje, które zniosła Leda, albo w Atenach sławny pancerz sarmacki, zrobiony z kopyt końskich, albo na Eubei okręt Agamemnona, albo czaszę, dla której za formę służyła lewa pierś Heleny? Czyś widział Aleksandrię, Memfis, piramidy, włos Izydy, który sobie wyrwała z żalu za Ozyrysem? Czyś słyszał jęk Memnona? Świat jest szeroki i nie wszystko się kończy na Zatybrzu! Ja będę towarzyszył cezarowi, a potem, gdy będzie wracał, opuszczę go i pojadę na Cypr, bo ta złotowłosa moja boginka życzy sobie, byśmy razem ofiarowali w Pafos Cyprydzie gołębie, a trzeba ci wiedzieć, że czego ona sobie życzy, to się staje.", + "136775": "— Niewolnicą twoją jestem — rzekła Eunice.", + "136776": "On zaś wsparł uwieńczoną głowę na jej łonie i rzekł z uśmiechem:", + "136777": "— Więc jestem niewolnikiem niewolnicy. Podziwiam cię, boska, od stóp do głów.", + "136778": "Po czym zwrócił się do Winicjusza:", + "136779": "— Jedź z nami na Cypr. Przedtem jednak pamiętaj, że musisz widzieć się z cezarem. Źle, żeś dotąd u niego nie był; Tygellinus gotów wyzyskać to na twoją niekorzyść. Nie ma on wprawdzie do ciebie osobistej nienawiści, jednakże nie może cię kochać choćby dlatego, że jesteś moim siostrzeńcem… Powiemy, że byłeś chory. Musimy się namyśleć, co masz mu odpowiedzieć, jeśli spyta cię o Ligię. Najlepiej machnij ręką i powiedz mu, że była, póki ci się nie znudziła. On to zrozumie. Powiedz mu również, że choroba zatrzymała cię w domu, że gorączkę powiększyło zmartwienie, iż nie mogłeś być w Neapolu i słuchać jego śpiewu, a do zdrowia pomogła ci jedynie nadzieja, że go usłyszysz. Nie lękaj się przesadzić. Tygellinus zapowiada, że wymyśli dla cezara coś nie tylko wielkiego, ale i grubego… Boję się jednak, by mnie nie podkopał. Boję się także twego usposobienia.", + "136780": "— Czy wiesz — rzekł Winicjusz — że są ludzie, którzy się cezara nie boją i żyją tak spokojnie, jakby go na świecie nie było?", + "136781": "— Wiem, kogo wymienisz: chrześcijan.", + "136782": "— Tak. Oni jedni!… Nasze zaś życie czymże jest, jeśli nie ciągłym strachem?", + "136783": "— Daj mi pokój z twoimi chrześcijanami. Nie boją się cezara, bo on może o nich i nie słyszał, a w każdym razie nic o nich nie wie i tyle go oni obchodzą, ile zwiędłe liście. A ja ci powiadam, że to są niedołęgi, że sam to czujesz i że jeśli twoja natura otrząsa się na ich naukę, to właśnie dlatego, że czujesz ich niedołęstwo. Tyś człowiek z innej gliny i dlatego daj sobie i mnie z nimi spokój. Potrafimy żyć i umrzeć, a co oni potrafią, to nie wiadomo.", + "136784": "Winicjusza uderzyły te słowa i wróciwszy do siebie począł rozmyślać, że może w istocie owa dobrotliwość i miłosierdzie chrześcijan dowodzi niedołęstwa ich dusz. Zdawało mu się, że ludzie mający tęgość i hart nie umieliby tak przebaczać. Przyszło mu do głowy, że istotnie to może być powodem wstrętu, jaki jego rzymska dusza odczuwa do tej nauki. „Potrafimy żyć i umrzeć!” — mówił Petroniusz. A oni? Oni umieją tylko przebaczać, ale nie rozumieją ni prawdziwej miłości, ni prawdziwej nienawiści.", + "136785": "Rozdział trzydziesty", + "136786": "Cezar wróciwszy do Rzymu zły był, że wrócił, i po kilku dniach już zapłonął na nowo chęcią wyjazdu do Achai. Wydał nawet edykt, w którym oświadczał, że nieobecność jego nie potrwa długo i że rzeczy publiczne na żadną szkodę z tego powodu nie będą narażone. Za czym w towarzystwie augustianów, między którymi znajdował się i Winicjusz, udał się na Kapitol, by złożyć bogom ofiary za pomyślną podróż. Lecz na drugi dzień, gdy z kolei odwiedził przybytek Westy, zaszedł wypadek, który wpłynął na zmianę wszystkich zamiarów. Nero nie wierzył w bogów, ale bał się ich, zwłaszcza zaś tajemnicza Westa taką przejmowała go obawą, że na widok bóstwa i świętego ognia włosy podniosły mu się nagle z przerażenia, zwarły się zęby, drżenie przebiegło po wszystkich członkach i osunął się na ręce Winicjusza, który wypadkiem znajdował się tuż za nim. Wyniesiono go natychmiast ze świątyni i przeprowadzono na Palatyn, gdzie, lubo niebawem przyszedł zupełnie do siebie, nie opuszczał jednak łoża przez cały dzień. Oświadczył też, ku wielkiemu zdziwieniu obecnych, że zamiar wyjazdu odkłada stanowczo do czasów późniejszych, gdyż bóstwo ostrzegło go tajemnie przed pośpiechem. W godzinę później głoszono już publicznie ludowi po całym Rzymie, że cezar widząc zasmucone twarze obywateli, powodowany miłością ku nim, jako ojciec ku dzieciom, zostaje z nimi, by dzielić ich uciechy i dolę. Lud, uradowany z postanowienia, a zarazem pewien, że nie chybią igrzyska i rozdawnictwo zboża, zebrał się tłumnie przed bramą Palatyńską, wydając okrzyki na cześć boskiego cezara, ów zaś przerwał grę w kości, w którą się zabawiał z augustianami, i rzekł:", + "136787": "— Tak, trzeba było odłożyć; Egipt i władztwo nad Wschodem wedle przepowiedni nie może mnie minąć, więc i Achaja mi nie przepadnie. Każę przekopać istm koryncki, a w Egipcie wzniesiem takie pomniki, przy których piramidy wydadzą się igraszką dziecinną. Każę zbudować Sfinksa większego siedem razy od tego, który koło Memfis patrzy w pustynię, ale każę mu dać twarz moją. Wieki potomne będą mówiły tylko o tym pomniku i o mnie.", + "136788": "— Zbudowałeś sobie już pomnik swymi wierszami, większy nie siedem, ale trzy razy po siedem od piramidy Cheopsa — rzekł Petroniusz.", + "136789": "— A śpiewem? — spytał Nero.", + "136790": "— Niestety! Gdyby to umiano zbudować ci taki posąg jak posąg Memnona, który by odzywał się twoim głosem o wschodzie słońca! Morza przyległe Egiptowi roiłyby się po wiek wieków od okrętów, na których tłumy z trzech części świata wsłuchiwałyby się w pieśń twoją.", + "136791": "— Niestety, któż to potrafi? — rzekł Nero.", + "136792": "— Ale możesz kazać wyciąć z bazaltu siebie powożącego kwadrygą.", + "136793": "— Prawda! Uczynię to!", + "136794": "— Uczynisz podarek ludzkości.", + "136795": "— W Egipcie zaślubię też Lunę, która jest wdową, i będę naprawdę bogiem.", + "136796": "— A nam dasz na żony gwiazdy, my zaś utworzymy nową konstelację, która będzie się zwała konstelacją Nerona. Witeliusza jednak ożeń z Nilem, aby płodził hipopotamy. Tygellinowi podaruj pustynię, będzie wówczas królem szakalów…", + "136797": "— A mnie co przeznaczasz? — spytał Watyniusz.", + "136798": "— Niech cię Apis błogosławi! Wyprawiłeś nam tak wspaniałe igrzyska w Benewencie, że nie mogę ci źle życzyć: zrób parę butów Sfinksowi, któremu łapy drętwieją w czasie ros nocnych, a potem będziesz robił obuwie dla kolosów tworzących aleje przed świątyniami. Każdy tam znajdzie odpowiednie zajęcie. Domicjusz Afer na przykład zostanie skarbnikiem, jako znany z uczciwości. Lubię, cezarze, gdy marzysz o Egipcie, i smuci mnie to, żeś odłożył zamiar wyjazdu.", + "136799": "Nero zaś rzekł:", + "136800": "— Wasze śmiertelne oczy nic nie widziały, bo bóstwo czyni się niewidzialnym, dla kogo zechce. Wiedzcie, że gdym był w świątyni Westy, ona sama stanęła koło mnie i rzekła mi w ucho: „Odłóż wyjazd”. Stało się to tak niespodziewanie, żem się przeraził, choć za taką widoczną opiekę bogów nade mną powinien bym im być wdzięczny.", + "136801": "— Wszyscyśmy się przerazili — rzekł Tygellinus — a westalka Rubria zemdlała.", + "136802": "— Rubria! — rzekł Nero. — Jaką ona ma śnieżną szyję.", + "136803": "— Lecz się rumieni na twój widok, boski cezarze…", + "136804": "— Tak! Zauważyłem to i ja. To dziwne! Westalka! Jest coś boskiego w każdej westalce, a Rubria jest bardzo piękna.", + "136805": "Tu zamyślił się na chwilę, po czym zapytał:", + "136806": "— Powiedzcie mi, dlaczego Westy ludzie się więcej boją niż innych bogów? Co w tym jest? Ot, mnie samego lęk ogarnął, chociaż jestem najwyższym kapłanem. Pamiętam tylko, że padłem na wznak i byłbym runął na ziemię, gdyby mnie ktoś nie podtrzymał. Kto mnie podtrzymał?", + "136807": "— Ja — odrzekł Winicjusz.", + "136808": "— Ach, ty „srogi Aresie”? Czemu nie byłeś w Benewencie? Mówiono mi, żeś chory, i istotnie twarz masz zmienioną. Ale! Słyszałem, że Kroto chciał cię zamordować? Czy to prawda?", + "136809": "— Tak jest — i złamał mi ramię, ale się obroniłem.", + "136810": "— Złamanym ramieniem?", + "136811": "— Pomógł mi pewien barbarzyńca, który był od Krotona silniejszy.", + "136812": "Nero spojrzał na niego ze zdziwieniem.", + "136813": "— Silniejszy od Krotona? Chyba żartujesz? Kroto był najsilniejszy z ludzi, a teraz jest Syfaks z Etiopii.", + "136814": "— Mówię ci, cezarze, com widział na własne oczy.", + "136815": "— Gdzież jest ta perła? Czy nie został królem Nemoreńskim?", + "136816": "— Nie wiem, cezarze. Straciłem go z oczu.", + "136817": "— Nie wiesz nawet, z jakiego narodu?", + "136818": "— Miałem złamaną rękę, więc nie mogłem się o nic go wypytać.", + "136819": "— Poszukaj mi go i znaleź.", + "136820": "Na to Tygellinus rzekł:", + "136821": "— Ja się tym zajmę.", + "136822": "Lecz Nero mówił dalej do Winicjusza:", + "136823": "— Dziękuję ci, żeś mnie podtrzymał. Mogłem, padłszy, rozbić głowę. Niegdyś dobry był z ciebie towarzysz, ale od czasu wojny i służby pod Korbulonem zdziczałeś jakoś i rzadko cię widuję.", + "136824": "Po czym pomilczawszy chwilę rzekł:", + "136825": "— Jak się ma owa dziewczyna… za wąska w biodrach… w której się kochałeś i którą odebrałem Aulusom dla ciebie?…", + "136826": "Winicjusz zmieszał się, lecz Petroniusz w tej chwili przyszedł mu z pomocą:", + "136827": "— Założę się, panie — rzekł — że zapomniał. Czy widzisz jego zmieszanie? Pytaj go o to, ile ich było od tego czasu, a nie ręczę, czy i na to potrafi odpowiedzieć. Z Winicjuszów dobrzy żołnierze, ale lepsze jeszcze koguty. Trzeba im stada. Ukarz go za to, panie, i nie zaproś go na ucztę, jaką nam Tygellinus obiecuje wyprawić na twoją cześć na stawie Agryppy.", + "136828": "— Nie, nie uczynię tego. Ufam Tygellinowi, że tam właśnie stada nie zabraknie.", + "136829": "— Miałożby braknąć Charytek tam, gdzie będzie Amor? — odpowiedział Tygellin.", + "136830": "Lecz Nero rzekł:", + "136831": "— Nuda mnie dręczy! Zostałem z woli bogini w Rzymie, ale go nie mogę znosić. Wyjadę do Ancjum. Duszę się w tych ciasnych ulicach, wśród tych walących się domów, wśród tych plugawych zaułków. Smrodliwe powietrze zalatuje aż tu, do mego domu i do moich ogrodów. Ach, gdyby trzęsienie ziemi zniszczyło Rzym, gdyby jaki rozgniewany bóg zrównał go z ziemią, dopiero pokazałbym wam, jak powinno się budować miasto, które jest głową świata i moją stolicą.", + "136832": "— Cezarze — odpowiedział Tygellinus — mówisz: „Gdyby jaki rozgniewany bóg zniszczył miasto” — czy tak?", + "136833": "— Tak! Więc cóż?", + "136834": "— Alboż nie jesteś bogiem?", + "136835": "Nero machnął ręką z wyrazem znużenia, po czym rzekł:", + "136836": "— Zobaczymy, co nam urządzisz na stawach Agryppy. Potem wyjadę do Ancjum. Wy wszyscy jesteście mali, więc nie rozumiecie, że mi potrzeba rzeczy wielkich.", + "136837": "To powiedziawszy przymknął oczy dając w ten sposób znać, że potrzebuje spoczynku. Jakoż augustianie poczęli się rozchodzić. Petroniusz wyszedł z Winicjuszem i rzekł mu:", + "136838": "— Jesteś więc wezwany do udziału w zabawie. Miedzianobrody wyrzekł się podróży, ale natomiast będzie szalał więcej niż kiedykolwiek i rozpościerał się w mieście jak we własnym domu. Staraj się i ty znaleźć w szaleństwach rozrywkę i zapomnienie. U licha! Podbiliśmy przecie świat i mamy prawo się bawić. Ty, Marku, jesteś bardzo pięknym chłopcem i temu w części przypisuję słabość, jaką mam do ciebie. Na Dianę efeską! Gdybyś ty mógł widzieć swoje zrośnięte brwi i swoją twarz, w której znać starą krew Kwirytów! Tamci wyglądają przy tobie jak wyzwoleńcy. Tak jest! Gdyby nie ta dzika nauka, Ligia byłaby dziś w domu twoim. Próbujże mi jeszcze dowodzić, że to nie są nieprzyjaciele życia i ludzi… Obeszli się z tobą dobrze, więc możesz być im wdzięczny, ale na twoim miejscu znienawidziłbym tę naukę, a szukał rozkoszy tam, gdzie ją znaleźć można. Jesteś pięknym chłopcem, powtarzam ci, a Rzym roi się od rozwódek.", + "136839": "— Dziwię się tylko, że cię to wszystko jeszcze nie męczy — odpowiedział Winicjusz.", + "136840": "— Kto ci to powiedział? Mnie męczy to od dawna, ale ja nie mam twoich lat. Ja zresztą mam inne zamiłowania, których tobie brak. Lubię książki, których ty nie lubisz, lubię poezję, która cię nudzi, lubię naczynia, gemmy i mnóstwo rzeczy, na które ty nie patrzysz, mam bóle w krzyżu, których ty nie miewasz, i wreszcie znalazłem Eunice, ty zaś nic podobnego nie znalazłeś… Mnie dobrze w domu, wśród arcydzieł, z ciebie zaś nigdy nie zrobię estety. Ja wiem, że w życiu nic już więcej nie znajdę nad to, com znalazł, ty sam nie wiesz, że ciągle jeszcze spodziewasz się i szukasz. Gdyby na ciebie śmierć przyszła, przy całej twej odwadze i wszystkich smutkach umarłbyś ze zdziwieniem, że już trzeba świat opuścić, ja zaś przyjąłbym ją jako konieczność z tym przeświadczeniem, że nie ma na całym świecie takich jagód, których bym nie spróbował. Nie śpieszę się, ale też nie będę się ociągał, postaram się tylko, by mi było do ostatka wesoło. Są na świecie weseli sceptycy. Stoicy są dla mnie głupcami, ale stoicyzm przynajmniej hartuje, twoi zaś chrześcijanie wprowadzają na świat smutek, który jest tym w życiu, czym deszcz w naturze. Czy wiesz, czegom się dowiedział? — Oto że w czasie uroczystości, które wyprawi Tygellin, na brzegach stawu Agryppy staną lupanaria, a w nich zebrane będą kobiety z najpierwszych domów w Rzymie. Czyż nie znajdzie się choć jedna dość piękna, by mogła cię pocieszyć? Będą i dziewice, które po raz pierwszy na świat wystąpią… jako nimfy. Takie nasze cesarstwo rzymskie… Ciepło już! Południowy wiatr ogrzeje wody i nie spryszczy nagich ciał. A ty, Narcyzie, wiedz o tym, że nie znajdzie się ani jedna, która by ci się oparła. Ani jedna — choćby była westalką.", + "136841": "Winicjusz począł się uderzać w głowę dłonią jak człowiek zajęty wiecznie jedną myślą.", + "136842": "— Trzebaż szczęścia, żebym na taką jedyną trafił…", + "136843": "— A któż to sprawił, jeśli nie chrześcijanie!… Ale ludzie, których godłem jest krzyż, nie mogą być inni. Słuchaj mnie: Grecja była piękna i stworzyła mądrość świata, my stworzyliśmy siłę, a co, jak myślisz, może stworzyć ta nauka? Jeśli wiesz, to objaśnij mnie, bo, na Polluksa, nie mogę się domyśleć.", + "136844": "Winicjusz wzruszył ramionami.", + "136845": "— Zdawałoby się, iż boisz się, abym nie został chrześcijaninem.", + "136846": "— Boję się, byś sobie życia nie popsuł. Jeśli nie potrafisz być Grecją, bądź Rzymem: władaj i używaj! Szaleństwa nasze mają dlatego pewien sens, że w nich tkwi taka właśnie myśl. Miedzianobrodym pogardzam, bo jest błaznem-Grekiem. Gdyby się miał za Rzymianina, przyznałbym mu, że ma słuszność pozwalając sobie na szaleństwa. Przyrzecz mi, że jeśli teraz wróciwszy do domu zastaniesz jakiego chrześcijanina, pokażesz mu język. Jeśli to będzie Glaukus lekarz, to się nawet nie zdziwi. Do widzenia na stawie Agryppy.", + "136847": "Rozdział trzydziesty pierwszy", + "136848": "Pretorianie okrążali gaje rosnące po brzegach stawu Agryppy, aby zbyt wielkie tłumy widzów nie przeszkadzały cezarowi i jego gościom, gdyż i tak mówiono, że co tylko było w Rzymie odznaczającego się bogactwem, umysłem lub pięknością, stawiło się na ową ucztę, która nie miała równej sobie w dziejach miasta. Tygellinus chciał wynagrodzić cezarowi odłożoną podróż do Achai, a zarazem przewyższyć wszystkich, którzy kiedykolwiek podejmowali Nerona, i dowieść mu, że nikt go tak zabawić nie potrafi. W tym celu, jeszcze bawiąc przy cezarze w Neapolis, a potem w Benewencie, czynił przygotowania i wysyłał rozkazy, by z najodleglejszych krańców świata sprowadzono zwierzęta, ptaki, rzadkie ryby i rośliny, nie pomijając naczyń i tkanin, które miały ucztę uświetnić. Dochody z całych prowincji szły na zaspokojenie szalonych pomysłów, lecz na to potężny faworyt nie potrzebował się oglądać. Wpływ jego wzrastał z dniem każdym. Tygellinus może nie był jeszcze Neronowi milszy od innych, ale stawał się coraz niezbędniejszym. Petroniusz przewyższał go nieskończenie polorem, umysłem, dowcipem i w rozmowach lepiej umiał bawić cezara, ale na swoje nieszczęście przewyższał w tym i cezara, wskutek czego budził jego zazdrość. Nie umiał też być posłusznym we wszystkim narzędziem i cezar bał się jego zdania, gdy chodziło o rzeczy smaku. Z Tygellinem zaś nie czuł się nigdy skrępowanym. Sama nazwa: arbiter elegantiarum, jaką nadawano Petroniuszowi, drażniła miłość własną Nerona, któż bowiem, jeśli nie on sam, powinien ją nosić? Tygellinus miał jednak tyle rozumu, iż zdawał sobie sprawę ze swych braków, a widząc, że nie może iść w zawody ani z Petroniuszem, ani z Lukanem, ani z innymi, których wyróżniało czy to urodzenie, czy talenty, czy nauka — postanowił zgasić ich podatnością swych służb, a przede wszystkim zbytkiem takim, żeby i wyobraźnia Nerona została nim uderzona.", + "136849": "Ucztę więc kazał zastawić na olbrzymiej tratwie zbudowanej z pozłoconych belek. Brzegi jej przybrane były w przepyszne konchy, poławiane w Morzu Czerwonym i w Oceanie Indyjskim, grające kolorami pereł i tęczy. Boki były pokryte kępami palm, gaikami lotosów i róż rozkwitłych, wśród których ukryto fontanny tryskające wonnościami, posągi bogów i złote lub srebrne klatki napełnione różnokolorowym ptactwem. W środku wznosił się olbrzymi namiot albo raczej, dla niezasłaniania widoku, tylko wierzch namiotu z syryjskiej purpury, wsparty na srebrnych słupkach, pod nim zaś błyszczały jak słońca stoły przygotowane dla biesiadników, obciążone szkłem aleksandryjskim, kryształem i naczyniami wprost bez ceny, złupionymi w Italii, Grecji i Azji Mniejszej. Tratwa, mająca z powodu nagromadzonych na niej roślin pozór wyspy i ogrodu, połączona była sznurami ze złota i purpury z łodziami w kształcie ryb, łabędzi, mew i flamingów, w których przy kolorowych wiosłach siedzieli nadzy wioślarze i wioślarki, o kształtach i rysach cudnej piękności, z włosami utrefionymi na sposób wschodni lub ujętymi w złote siatki. Gdy Nero, przybywszy z Poppeą i augustianami, przybił do głównej tratwy i zasiadł pod purpurowym namiotem, łodzie owe poruszyły się, wiosła poczęły uderzać wodę, wyprężyły się złote sznury i tratwa wraz z ucztą i gośćmi poczęła się poruszać i opisywać kręgi po stawie. Otoczyły ją też inne łodzie i inne mniejsze tratwy, pełne cytrzystek i harfiarek, których różowe ciała, na tle błękitu nieba i wody i w odblaskach od złotych instrumentów, zdawały się wsiąkać w siebie owe błękity i odblaski, mienić się i kwitnąć jak kwiaty.", + "136850": "Z gajów pobrzeżnych, z dziwacznych budynków, powznoszonych umyślnie i poukrywanych wśród gęstwy, ozwały się także odgłosy muzyki i śpiewu. Zabrzmiała okolica, zabrzmiały gaje, echa rozniosły dźwięk rogów i trąb. Sam cezar, mając po jednej stronie Poppeę, po drugiej Pitagorasa, podziwiał i zwłaszcza gdy między łodziami pojawiły się młode niewolnicze dziewczęta poprzebierane za syreny, pokryte zieloną siatką naśladującą łuskę, nie szczędził pochwał Tygellinowi. Z przyzwyczajenia spoglądał jednak na Petroniusza, chcąc poznać zdanie „arbitra”, lecz ów zachowywał się przez długi czas obojętnie i dopiero wręcz zapytany odrzekł:", + "136851": "— Ja sądzę, panie, że dziesięć tysięcy obnażonych dziewic czyni mniejsze wrażenie niż jedna.", + "136852": "Cezarowi podobała się jednak „pływająca uczta”, albowiem była czymś nowym. Podawano zresztą, jak zwykle, tak wyszukane potrawy, że i wyobraźnia Apicjusza omdlałaby na ich widok, i wina w tylu gatunkach, że Othon, który podawał ich osiemdziesiąt, skryłby się pod wodę ze wstydu, gdyby mógł widzieć ów przepych. Do stołu prócz kobiet zasiedli sami augustianie, wśród których Winicjusz gasił wszystkich pięknością. Niegdyś postać i twarz jego zbyt znamionowały żołnierza z zawodu, teraz troski wewnętrzne i ból fizyczny, przez który przeszedł, wyrzeźbiły tak jego rysy, jakby przeszła po nich delikatna ręka mistrza rzeźbiarza. Płeć jego straciła dawną śniadość, lecz zostały jej złotawe połyski numidyjskiego marmuru. Oczy stały się większe, smutniejsze. Tylko tors jego zachował dawne potężne formy, jakby stworzone do pancerza, lecz nad tym torsem legionisty widniała głowa greckiego boga albo przynajmniej wyrafinowanego patrycjusza, zarazem subtelna i przepyszna. Petroniusz mówiąc mu, że żadna z augustianek i nie potrafi, i nie zechce mu się oprzeć, mówił jak człowiek doświadczony. Patrzyły na niego teraz wszystkie, nie wyjmując Poppei ani westalki Rubrii, którą cezar życzył sobie mieć na uczcie.", + "136853": "Wina, mrożone w śniegach z gór, wkrótce rozgrzały serca i głowy biesiadników. Z gęstwiny pobrzeżnej wysuwały się coraz nowe łódki o kształtach koników polnych i łątek. Błękitna szyba stawu wyglądała, jakby ją kto przyrzucił płatkami kwiatów lub jakby ją poobsiadały motyle. Nad łodziami unosiły się tu i ówdzie poprzywiązywane na srebrnych i niebieskich niciach lub sznurkach gołębie i inne ptaki z Indii i Afryki. Słońce przebiegło już większą część nieba, ale dzień, lubo uczta odbywała się w początkach maja, był ciepły, a nawet upalny. Staw kołysał się od uderzeń wioseł, które biły toń w takt muzyki, lecz w powietrzu nie było najmniejszego tchnienia wiatru i gaje stały nieruchome, jakby zasłuchane i zapatrzone w to, co działo się na wodzie. Tratwa krążyła wciąż po stawie wioząc coraz bardziej pijanych i wrzaskliwych biesiadników. Jeszcze uczta nie dobiegła do połowy, gdy nie pilnowano już porządku, w jakim wszyscy zasiedli przy stole. Sam cezar dał przykład, wstawszy bowiem kazał ustąpić Winicjuszowi, który spoczywał przy Rubrii westalce, i zająwszy jego triclinium począł jej szeptać coś do ucha. Winicjusz znalazł się przy Poppei, która po chwili wyciągnęła doń ramię prosząc, by zapiął jej rozluźniony naramiennik, a gdy uczynił to trochę drżącymi rękoma, rzuciła mu spod swoich długich rzęs spojrzenie jakby zawstydzone i potrząsnęła swą złotą głową, niby czemuś przecząc. Tymczasem słońce stało się większe, czerwieńsze i z wolna staczało się za szczyty gajów; goście byli po większej części zupełnie pijani. Tratwa krążyła teraz blisko brzegów, na których wśród kęp drzew i kwiatów widać było grupy ludzi poprzebieranych za faunów lub za satyrów, grających na fletniach, multankach i bębenkach, oraz grupy dziewcząt przedstawiających nimfy, driady i hamadriady. Mrok zapadł wreszcie wśród pijanych okrzyków na cześć Luny, dochodzących spod namiotu; wówczas gaje zaświeciły tysiącem lamp. Z lupanariów, stojących po brzegach, popłynęły roje światła: na tarasach ukazały się nowe grupy, również obnażone, składające się z żon i córek pierwszych domów rzymskich. Te głosem i wyuzdanymi ruchami poczęły przyzywać biesiadników. Tratwa przybiła wreszcie do brzegu, cezar i augustianie wypadli do gajów, rozproszyli się w lupanariach, w namiotach ukrytych wśród gęstwy, w grotach sztucznie urządzonych wśród źródeł i fontann. Szał ogarnął wszystkich; nikt nie wiedział, gdzie podział się cezar, kto jest senatorem, kto rycerzem, kto skoczkiem lub muzykiem. Satyry i fauny poczęły gonić z krzykiem za nimfami. Bito tyrsami w lampy, by je pogasić. Niektóre części gajów ogarnęła ciemność. Wszędzie jednak słychać było to głośne krzyki, to śmiechy, to szept, to zdyszany oddech ludzkich piersi. Rzym istotnie nie widział dotąd nic podobnego.", + "136854": "Winicjusz nie był pijany jak na owej uczcie w pałacu cezara, na której była Ligia, ale i jego olśnił i upoił widok wszystkiego, co się działo, a wreszcie ogarnęła go gorączka rozkoszy. Wypadłszy do lasu, biegł razem z innymi, upatrując, która z driad wyda mu się najpiękniejszą. Co chwila przelatywały koło niego ze śpiewem i okrzykami coraz nowe ich stada, gonione przez faunów, satyrów, senatorów, rycerzy i przez odgłosy muzyki. Ujrzawszy nareszcie orszak dziewic prowadzony przez jedną, przybraną za Dianę, skoczył ku niemu chcąc bliżej spojrzeć na boginię i nagle serce zamarło mu w piersiach. Oto zdawało mu się, że w bogini z księżycem na głowie poznaje Ligię.", + "136855": "One zaś otoczyły go szalonym korowodem, a po chwili, chcąc go widocznie skłonić do pościgu, pierzchły jak stado sarn. Lecz on został na miejscu z bijącym sercem, bez oddechu, bo jakkolwiek rozpoznał, że Diana nie była Ligią i z bliska nie była nawet do niej podobna, zbyt silne wrażenie pozbawiło go sił. Nagle ogarnęła go tęsknota za Ligią tak niezmierna, jakiej nigdy w życiu nie doświadczał, i miłość do niej napłynęła mu nową ogromną falą do piersi. Nigdy nie wydała mu się droższą, czystszą i bardziej umiłowaną jak w tym lesie szału i dzikiej rozpusty. Przed chwilą sam chciał pić z tego kielicha i wziąć udział w owym rozpętaniu zmysłów i bezwstydu, teraz przejął go wstręt i obrzydzenie. Poczuł, że dusi go ohyda, że piersiom potrzeba powietrza, a oczom gwiazd nie zaćmionych przez gęstwę tego strasznego gaju, i postanowił uciekać. Lecz zaledwie ruszył, stanęła przed nim jakaś postać z głową owiniętą w zasłonę i wsparłszy się dłońmi na jego ramionach, poczęła szeptać oblewając mu gorącym tchnieniem twarz:", + "136856": "— Kocham cię!… Pójdź! Nikt nas nie ujrzy. Śpiesz się!", + "136857": "Winicjusz obudził się jakby ze snu:", + "136858": "— Ktoś ty?", + "136859": "Lecz ona wsparła się na nim piersią i poczęła nalegać:", + "136860": "— Śpiesz się! Patrz, jak tu pusto, a ja cię kocham. Pójdź!", + "136861": "— Ktoś ty? — powtórzył Winicjusz.", + "136862": "— Zgadnij!…", + "136863": "To rzekłszy przycisnęła przez zasłonę usta do jego ust, ciągnąc jednocześnie ku sobie jego głowę, aż wreszcie, gdy jej zbrakło oddechu, oderwała od niego twarz.", + "136864": "— Noc miłości!… noc zapamiętania! — mówiła chwytając szybko powietrze. — Dziś wolno… Masz mnie!", + "136865": "Lecz Winicjusza sparzył ów pocałunek i napełnił go nowym obrzydzeniem. Dusza i serce jego były gdzie indziej i na całym świecie nie istniało dla niego nic prócz Ligii.", + "136866": "Więc odsunąwszy ręką zakwefioną postać rzekł:", + "136867": "— Ktokolwiek jesteś, kocham inną i nie chcę cię.", + "136868": "A ona zniżyła ku niemu głowę:", + "136869": "— Uchyl zasłony.", + "136870": "Lecz w tej chwili zaszeleściły liście pobliskich mirtów; postać znikła jak senne widziadło, tylko z daleka rozległ się jej śmiech, jakiś dziwny i złowrogi.", + "136871": "Petroniusz stanął przed Winicjuszem.", + "136872": "— Słyszałem i widziałem — rzekł.", + "136873": "Winicjusz zaś odpowiedział:", + "136874": "— Pójdźmy stąd!…", + "136875": "I poszli. Minęli gorejące światłem lupanaria, gaj, łańcuch konnych pretorianów i odnaleźli lektyki.", + "136876": "— Wstąpię do ciebie — rzekł Petroniusz.", + "136877": "I wsiedli razem. Lecz przez drogę milczeli obaj. Dopiero gdy znaleźli się w atrium Winicjuszowego domu, Petroniusz rzekł:", + "136878": "— Czy wiesz, kto to był?", + "136879": "— Rubria? — spytał Winicjusz wstrząsnąwszy się na samą myśl, że Rubria była westalką.", + "136880": "— Nie.", + "136881": "— Więc kto?", + "136882": "Petroniusz zniżył głos:", + "136883": "— Ogień Westy został splugawiony, bo Rubria była z cezarem. Z tobą zaś mówiła…", + "136884": "Tu dokończył jeszcze ciszej:", + "136885": "— Diva Augusta.", + "136886": "Nastała chwila milczenia.", + "136887": "— Cezar — rzekł Petroniusz — nie umiał ukryć przy niej swej żądzy do Rubrii, więc może chciała się zemścić, a ja przeszkodziłem wam dlatego, że gdybyś poznawszy Augustę odmówił jej, to byłbyś zgubiony bez ratunku: ty, Ligia, a może i ja.", + "136888": "Lecz Winicjusz wybuchnął:", + "136889": "— Mam dosyć Rzymu, cezara, uczt, Augusty, Tygellina i was wszystkich! Duszę się! Nie mogę tak żyć, nie mogę! Rozumiesz mnie?", + "136890": "— Tracisz głowę, sąd, miarę!… Winicjuszu!", + "136891": "— Kocham ją jedną w świecie!", + "136892": "— Więc co?", + "136893": "— Więc nie chcę innej miłości, nie chcę waszego życia, waszych uczt, waszego bezwstydu i waszych zbrodni!", + "136894": "— Co się z tobą dzieje? Czyś ty chrześcijanin?", + "136895": "A młody człowiek objął rękoma głowę i począł powtarzać jakby z rozpaczą:", + "136896": "— Jeszcze nie! Jeszcze nie!", + "136897": "Rozdział trzydziesty drugi", + "136898": "Petroniusz odszedł do domu wzruszając ramionami i niezadowolony mocno. Spostrzegł teraz i on, że przestali się z Winicjuszem rozumieć i że dusze ich rozbiegły się zupełnie. Niegdyś Petroniusz miał nad młodym żołnierzem ogromny wpływ. Był mu we wszystkim wzorem i często kilka ironicznych słów z jego strony wystarczało, by Winicjusza od czegoś powstrzymać lub do czegoś popchnąć. Obecnie nie zostało z tego nic, tak dalece, że Petroniusz nie próbował nawet dawnych sposobów, czując, że jego dowcip i ironia ześlizną się bez żadnego skutku po nowych pokładach, jakie na duszę Winicjusza nałożyła miłość i zetknięcie się z niepojętym światem chrześcijańskim. Doświadczony sceptyk rozumiał, że stracił klucz do tej duszy. Przejmowało go też to niezadowoleniem, a nawet i obawą, którą spotęgowały jeszcze wypadki tej nocy. „Jeśli to ze strony Augusty nie przemijające zachcenie, lecz trwalsza żądza — myślał Petroniusz — to będzie jedno z dwojga: albo Winicjusz jej się nie oprze i może być przez lada wypadek zgubiony, albo, co dziś do niego podobne, oprze się i w takim razie będzie zgubiony na pewno, a z nim mogę być i ja, choćby dlatego, że jestem jego krewnym i że Augusta, objąwszy niechęcią całą rodzinę, przerzuci wagę swego wpływu na stronę Tygellina…” I tak, i tak było źle. Petroniusz był człowiekiem odważnym i śmierci się nie bał, ale nie spodziewając się od niej niczego, nie chciał jej wywoływać. Po długim namyśle postanowił wreszcie, że najlepiej i najbezpieczniej będzie wyprawić Winicjusza z Rzymu w podróż. Ach, gdyby mógł dać mu w dodatku na drogę Ligię, byłby to z radością uczynił. Lecz i tak spodziewał się, że nie będzie mu go zbyt trudno namówić. Wówczas rozpuściłby na Palatynie wieść o chorobie Winicjusza i odsunąłby niebezpieczeństwo zarówno od niego jak i od siebie. Augusta ostatecznie nie wiedziała, czy była przez Winicjusza poznana; mogła przypuszczać, że nie, więc jej miłość własna dotychczas niezbyt ucierpiała. Inaczej mogło być jednak w przyszłości i należało temu zapobiec. Petroniusz chciał przede wszystkim wygrać na czasie, rozumiał bowiem, że skoro raz cezar ruszy do Achai, wówczas Tygellinus, który się na niczym z zakresu sztuki nie rozumiał, zejdzie na drugi plan i straci swój wpływ. W Grecji Petroniusz pewien był zwycięstwa nad wszystkimi współzawodnikami.", + "136899": "Tymczasem postanowił czuwać nad Winicjuszem i zachęcać go do podróży. Przez kilkanaście dni rozmyślał nawet nad tym, że gdyby wyrobił u cezara edykt, wypędzający chrześcijan z Rzymu, to Ligia opuściłaby go razem z innymi wyznawcami Chrystusa, a za nią i Winicjusz. Wówczas nie potrzeba by go namawiać. Sama zaś rzecz była możliwa. Wszakże nie tak dawno jeszcze, gdy Żydzi wszczęli rozruchy z nienawiści do chrześcijan, Klaudiusz cezar, nie umiejąc odróżnić jednych od drugich, wypędził Żydów. Czemu by zatem Nero nie miał wypędzić chrześcijan? W Rzymie byłoby przestronniej. Petroniusz po owej „pływającej uczcie” widywał codziennie Nerona i na Palatynie, i w innych domach. Podsunąć mu podobną myśl było łatwo, bo cezar nie opierał się nigdy namowom przynoszącym komuś zgubę lub szkodę. Po dojrzałym zastanowieniu Petroniusz ułożył sobie cały plan. Oto wyprawi u siebie ucztę i na niej skłoni cezara do wydania edyktu. Miał nawet niepłonną nadzieję, że cezar jemu powierzy wykonanie. Wówczas wyprawiłby Ligię, ze wszystkimi należnymi kochance Winicjusza względami, na przykład do Baiae i niechby się tam kochali i bawili w chrześcijaństwo, ile by im się podobało.", + "136900": "Tymczasem odwiedzał Winicjusza często, raz dlatego, że przy całym swym rzymskim egoizmie nie mógł się pozbyć przywiązania do niego, a po wtóre, by namawiać go do podróży. Winicjusz udawał chorego i nie pokazywał się na Palatynie, gdzie co dzień powstawały inne zamiary. Pewnego dnia wreszcie Petroniusz usłyszał z własnych ust cezara, że wybiera się stanowczo za trzy dni do Ancjum, i zaraz nazajutrz poszedł zawiadomić o tym Winicjusza.", + "136901": "Lecz ów pokazał mu listę osób zaproszonych do Ancjum, którą rano przyniósł mu wyzwoleniec cezara.", + "136902": "— Jest na niej moje nazwisko — rzekł — jest i twoje. Wróciwszy zastaniesz taką samą u siebie.", + "136903": "— Gdyby mnie nie było między zaproszonymi — odpowiedział Petroniusz — to by znaczyło, że trzeba umrzeć, nie spodziewam się zaś, by to nastąpiło przed podróżą do Achai. Będę tam Neronowi zbyt potrzebny.", + "136904": "Po czym przejrzawszy listę rzekł:", + "136905": "— Ledwośmy przybyli do Rzymu, trzeba znów opuścić dom i wlec się do Ancjum. Ale trzeba! Bo to nie tylko zaproszenie, to zarazem rozkaz.", + "136906": "— A gdyby kto nie posłuchał?", + "136907": "— Dostałby innego rodzaju wezwanie: by się wybrał w znacznie dłuższą podróż, w taką, z której się nie wraca. Co za szkoda, żeś nie posłuchał mojej rady i nie wyjechał, póki był czas. Teraz musisz do Ancjum.", + "136908": "— Teraz muszę do Ancjum… Patrzże, w jakich my czasach żyjemy i jakimi podłymi jesteśmy niewolnikami.", + "136909": "— Czyś to dziś dopiero spostrzegł?", + "136910": "— Nie. Ale widzisz, tyś mi dowodził, że nauka chrześcijańska jest nieprzyjaciółką życia, bo nakłada na nie więzy. A czyż mogą być twardsze niż te, które nosimy? Tyś mówił: „Grecja stworzyła mądrość i piękność, a Rzym moc”. Gdzież nasza moc?", + "136911": "— Zawołaj sobie Chilona. Nie mam dziś żadnej ochoty do filozofowania. Na Herkulesa! Nie ja stworzyłem te czasy i nie ja za nie odpowiadam. Mówmy o Ancjum. Wiedz, że czeka cię tam wielkie niebezpieczeństwo i że lepiej by może było dla ciebie zmierzyć się z tym Ursusem, który zdławił Krotona, niż tam jechać, a jednak nie możesz nie jechać.", + "136912": "Winicjusz skinął niedbale dłonią i rzekł:", + "136913": "— Niebezpieczeństwo! My wszyscy brodzimy w mroku śmierci i co chwila jakaś głowa zanurza się w ów mrok.", + "136914": "— Czy mam ci wyliczać wszystkich, którzy mieli trochę rozumu i dlatego mimo czasów Tyberiusza, Kaliguli, Klaudiusza i Nerona dożyli osiemdziesięciu lub dziewięćdziesięciu lat? Niech ci za przykład posłuży choćby tylko taki Domicjusz Afer. Ten zestarzał się spokojnie, choć całe życie był złodziejem i łotrem.", + "136915": "— Może dlatego! Może właśnie dlatego! — odpowiedział Winicjusz.", + "136916": "Po czym jął przeglądać listę i rzekł:", + "136917": "— Tygellinus, Watyniusz, Sekstus Afrykanus, Akwilinus Regulus, Suiliusz Nerulinus, Epriusz Marcelus i tak dalej! Co za zbiór hołoty i łotrów!… I powiedzieć, że to rządzi światem!… Czy nie lepiej by im przystało obwozić jakieś egipskie albo syryjskie bóstwo po miasteczkach, brząkać w sistry i zarabiać na chleb wróżbiarstwem albo skokami?…", + "136918": "— Lub pokazywać uczone małpy, rachujące psy albo osła dmuchającego we flet — dodał Petroniusz. — Wszystko to prawda, ale mówmy o czymś ważniejszym. Zbierz uwagę i słuchaj mnie: opowiadałem na Palatynie, żeś chory i nie możesz opuszczać domu, tymczasem nazwisko twoje znajduje się jednak na liście, co dowodzi, że ktoś nie uwierzył moim opowiadaniom i postarał się o to umyślnie. Neronowi nic na tym nie zależało, albowiem jesteś dla niego żołnierzem, z którym co najwyżej można gadać o gonitwach w cyrku i który o poezji i muzyce nie ma pojęcia. Otóż o umieszczenie twego nazwiska postarała się chyba Poppea, a to znaczy, że jej żądza ku tobie nie była przemijającym zachceniem i że pragnie cię zdobyć.", + "136919": "— Odważna z niej Augusta!", + "136920": "— Odważna zaiste, bo może cię zgubić bez ratunku. A niechby Wenus natchnęła ją jak najprędzej inną miłością, ale póki chce jej się ciebie, musisz zachować jak największe ostrożności. Miedzianobrodemu ona już poczyna powszednieć, woli już dziś Rubrię lub Pitagorasa, lecz przez samą miłość własną wywarłby na was najstraszniejszą zemstę.", + "136921": "— W gaju nie wiedziałem, że to ona do mnie mówiła, ale przecieżeś podsłuchiwał i wiesz, co jej odpowiedziałem: że kocham inną i że jej nie chcę.", + "136922": "— A ja cię zaklinam na wszystkich bogów podziemnych, nie trać tej resztki rozumu, którą ci jeszcze chrześcijanie zostawili. Jak można się wahać mając wybór między zgubą prawdopodobną a pewną? Zali nie mówiłem ci już, że gdybyś zranił miłość własną Augusty, nie byłoby dla ciebie ratunku? Na Hades! Jeśli ci życie zbrzydło, to lepiej sobie zaraz żyły otwórz lub rzuć się na miecz, bo gdy obrazisz Poppeę, może cię spotkać śmierć mniej lekka. Niegdyś przyjemniej było z tobą mówić! O co właściwie ci chodzi? Czy cię ubędzie? Czy ci to przeszkodzi kochać twoją Ligię? Pamiętaj przy tym, że Poppea widziała ją na Palatynie i że nietrudno jej się będzie domyśleć, dla kogo odrzucasz tak wysokie łaski. A wówczas wydobędzie ją choćby spod ziemi. Zgubisz nie tylko siebie, ale i Ligię, rozumiesz?", + "136923": "Winicjusz słuchał, jakby myśląc o czym innym, i wreszcie rzekł:", + "136924": "— Ja muszę ją widzieć.", + "136925": "— Kogo? Ligię?", + "136926": "— Ligię.", + "136927": "— Wiesz, gdzie ona jest?", + "136928": "— Nie.", + "136929": "— Więc zaczniesz znów szukać jej po starych cmentarzach i na Zatybrzu?", + "136930": "— Nie wiem, ale muszę ją widzieć.", + "136931": "— Dobrze. Jakkolwiek jest chrześcijanką, może się okaże, iż jest rozsądniejsza od ciebie, a okaże się to z pewnością, jeśli nie chce twojej zguby.", + "136932": "Winicjusz ruszył ramionami.", + "136933": "— Wyratowała mnie z rąk Ursusa.", + "136934": "— W takim razie śpiesz się, bo Miedzianobrody nie będzie zwlekał z wyjazdem. Wyroki śmierci może wydawać i z Ancjum.", + "136935": "Lecz Winicjusz nie słuchał. Zajmowała go tylko jedna myśl: zobaczenia się z Ligią, więc począł rozmyślać nad sposobami.", + "136936": "Tymczasem zdarzyła się okoliczność, która mogła usunąć wszystkie trudności. Oto nazajutrz przyszedł niespodzianie do niego Chilo.", + "136937": "Przyszedł nędzny i obdarty, z oznakami głodu w twarzy i w podartym łachmanie, służba jednak, która miała dawniej rozkaz puszczania go o każdej porze dnia i nocy, nie śmiała go wstrzymywać, tak że wszedł prosto do atrium, i stanąwszy przed Winicjuszem, rzekł:", + "136938": "— Niech ci bogowie dadzą nieśmiertelność i podzielą się z tobą władzą nad światem.", + "136939": "Winicjusz w pierwszej chwili miał ochotę kazać wyrzucić go za drzwi. Lecz przyszła mu myśl, że może Grek wie coś o Ligii, i ciekawość przemogła obrzydzenie.", + "136940": "— To ty? — spytał. — Co się z tobą dzieje?", + "136941": "— Źle, synu Jowisza — odpowiedział Chilon. — Prawdziwa cnota to towar, o który nikt dziś nie zapyta, i prawdziwy mędrzec musi być rad i z tego, jeśli raz na pięć dni ma za co kupić baranią głowę u rzeźnika, którą ogryza na poddaszu, popijając łzami. Ach, panie! Wszystko, coś mi dał, wydałem na księgi u Atraktusa, a potem okradziono mnie, zniszczono; niewolnica, która miała spisywać moją naukę, uciekła zabrawszy resztę tego, czym twoja wspaniałomyślność mnie obdarzyła. Nędzarz jestem, alem pomyślał sobie: do kogóż mam się udać, jeśli nie do ciebie, Serapisie, którego kocham, ubóstwiam i za którego narażałem życie moje!", + "136942": "— Po coś przyszedł i co przynosisz?", + "136943": "— Po pomoc, Baalu, a przynoszę ci moją nędzę, moje łzy, moją miłość i wreszcie wiadomości, które przez miłość dla ciebie zebrałem. Pamiętasz, panie, com ci w swoim czasie mówił, że odstąpiłem niewolnicy boskiego Petroniusza jedną nitkę z przepaski Wenery w Pafos?… Dowiadywałem się teraz, czy jej to pomogło, i ty, synu Słońca, który wiesz, co się w tamtym domu dzieje, wiesz także, czym jest tam Eunice. Mam jeszcze taką jedną nitkę. Zachowałem ją dla ciebie, panie.", + "136944": "Tu przerwał spostrzegłszy gniew zbierający się w brwiach Winicjusza i chcąc uprzedzić wybuch rzekł prędko:", + "136945": "— Wiem, gdzie mieszka boska Ligia, wskażę ci, panie, dom i zaułek.", + "136946": "Winicjusz potłumił wzruszenie, jakim przejęła go ta wiadomość, i rzekł:", + "136947": "— Gdzie ona jest?", + "136948": "— U Linusa, starszego kapłana chrześcijan. Ona tam jest wraz z Ursusem, a ten po dawnemu chodzi do młynarza, który zwie się tak jak twój dyspensator, panie, Demas… Tak, Demas. Ursus pracuje nocami, więc otoczywszy dom w nocy, nie znajdzie się go… Linus jest stary… a w domu prócz niego są tylko jeszcze starsze dwie niewiasty.", + "136949": "— Skąd to wszystko wiesz?", + "136950": "— Pamiętasz, panie, że chrześcijanie mieli mnie w swym ręku i oszczędzili. Glaukus myli się wprawdzie, mniemając, żem ja przyczyną jego nieszczęść, ale uwierzył w to nieborak i wierzy dotąd, a jednak oszczędzili mnie! Więc nie dziw się, panie, że wdzięczność napełniła mi serce. Jam człowiek z dawnych, lepszych czasów. Zatem myślałem: mamże zaniechać moich przyjaciół i dobroczyńców? Zali nie byłoby zatwardziałością nie zapytać o nich, nie wywiedzieć się, co się z nimi dzieje, jak im służy zdrowie i gdzie mieszkają? Na pessinuncką Cybelę! Nie ja jestem do tego zdolny. Wstrzymywała mnie z początku obawa, żeby źle nie zrozumieli mych zamiarów. Ale miłość, jaką do nich miałem, okazała się większą od obawy, a zwłaszcza dodała mi otuchy ta łatwość, z jaką oni przebaczają wszelkie krzywdy. Przede wszystkim jednak myślałem o tobie, panie. Ostatnia nasza wyprawa zakończyła się porażką, a czyż taki syn Fortuny może pogodzić się z tą myślą? Więc przygotowałem ci zwycięstwo. Dom stoi osobno. Możesz go kazać otoczyć niewolnikom tak, że i mysz się nie wyśliźnie. O, panie, panie! od ciebie zależy tylko, by jeszcze dzisiejszej nocy ta wielkoduszna królewna znalazła się w domu twoim. Ale jeśli się to stanie, pomyśl, że przyczynił się do tego bardzo biedny i zgłodniały syn mojego ojca.", + "136951": "Winicjuszowi krew napłynęła do głowy. Pokusa raz jeszcze wstrząsnęła całym jego jestestwem. Tak jest! To był sposób i tym razem sposób pewny. Gdy raz będzie miał Ligię u siebie, któż zdoła mu ją odjąć? Gdy raz uczyni Ligię swoją kochanką, cóż jej pozostanie innego, jak zostać nią na zawsze? I niech zginą wszelkie nauki! Co dla niego będą znaczyli wówczas chrześcijanie, razem z ich miłosierdziem i posępną wiarą? Zali nie czas otrząsnąć się z tego wszystkiego? Zali nie czas rozpocząć żyć, jak wszyscy żyją? Co następnie uczyni Ligia, jak pogodzi swój los z nauką, którą wyznaje, to również rzecz mniejsza. To są rzeczy bez wagi! Przede wszystkim będzie jego i to dziś jeszcze. A i to pytanie, czy się w jej duszy ostoi owa nauka wobec tego nowego dla niej świata, wobec rozkoszy i uniesień, którym musi się poddać? A stać się to może jeszcze dziś. Dość zatrzymać Chilona i wydać o zmroku rozkazy. I potem radość bez końca! „Czym było moje życie? — myślał Winicjusz. — Cierpieniem, niezaspokojoną żądzą i zadawaniem sobie ciągłych pytań bez odpowiedzi”. W ten sposób przetnie i skończy się wszystko. Przypomniał sobie wprawdzie, że przyrzekł jej, iż nie wzniesie na nią ręki. Ale na cóż przysięgał? Nie na bogów, bo w nich już nie wierzył, nie na Chrystusa, bo w Niego jeszcze nie wierzył. Zresztą, jeśli będzie się czuła pokrzywdzona, zaślubi ją i w ten sposób wynagrodzi jej krzywdę. Tak! Do tego czuje się zobowiązanym, bo przecież zawdzięcza jej życie. Tu przypomniał mu się ów dzień, w którym wraz z Krotonem wpadł do jej schronienia; przypomniał sobie wzniesioną nad sobą pięść Ursusa i wszystko, co nastąpiło potem. Ujrzał ją znów schyloną nad jego łożem, przebraną w strój niewolnicy, piękną jak bóstwo, dobroczynną i uwielbioną. Oczy jego mimo woli przeniosły się na lararium i na ów krzyżyk, który zostawiła mu odchodząc. Zali jej za to wszystko zapłaci nowym zamachem? Zali będzie ją ciągał za włosy do cubiculum jak niewolnicę? I jakże potrafi to uczynić, skoro nie tylko jej pożąda, ale ją kocha, a kocha za to właśnie, że jest taką, jaką jest? I nagle uczuł, że nie dość mu ją mieć w domu, nie dość chwycić przemocą w ramiona i że jego miłość chce już czegoś więcej, to jest: jej zgody, jej kochania i jej duszy. Błogosławiony ten dach, jeśli ona wejdzie pod niego dobrowolnie, błogosławiona chwila, błogosławiony dzień, błogosławione życie. Wówczas szczęście obojga będzie jako morze nieprzebrane i jako słońce. Ale porwać ją przemocą byłoby to zabić na wieki takie szczęście, a zarazem zniszczyć, splugawić i zohydzić to, co jest najdroższe i jedynie ukochane w życiu.", + "136952": "Zgroza przejęła go teraz na samą myśl o tym. Spojrzał na Chilona, który, wpatrując się w niego, zasunął rękę pod łachman i drapał się niespokojnie, po czym przejęło go niewypowiedziane obrzydzenie i chęć zdeptania tego dawnego pomocnika tak, jak depce się plugawe robactwo lub jadowitego węża. Po chwili wiedział już, co ma uczynić. Lecz nie znając w niczym miary, a idąc za popędem swej srogiej rzymskiej natury, zwrócił się do Chilona i rzekł:", + "136953": "— Nie uczynię tego, co mi radzisz, byś jednak nie odszedł bez nagrody, na jaką zasługujesz, każę ci dać trzysta rózeg w domowym ergastulum .", + "136954": "Chilo zbladł. W pięknej twarzy Winicjusza tyle było zimnej zawziętości, iż ani chwili nie mógł się łudzić nadzieją, by obiecana zapłata była tylko okrutnym żartem.", + "136955": "Więc rzucił się w jednej chwili na kolana i zgiąwszy się począł jęczeć przerywanym głosem:", + "136956": "— Jak to, królu perski? za co?… Piramido łaski! Kolosie miłosierdzia! za co?… Jam stary, głodny, nędzny… Służyłem ci. Tak że się odwdzięczasz?…", + "136957": "— Jak ty chrześcijanom — odparł Winicjusz.", + "136958": "I zawołał dyspensatora.", + "136959": "Lecz Chilo skoczył do jego nóg i objąwszy je konwulsyjnie, wołał jeszcze, z twarzą pokrytą śmiertelną bladością:", + "136960": "— Panie, panie!… Jam stary! Pięćdziesiąt, nie trzysta… Pięćdziesiąt dosyć!… Sto, nie trzysta!… Litości! litości!", + "136961": "Winicjusz odtrącił go nogą i wydał rozkaz. W mgnieniu oka za dyspensatorem wbiegło dwóch silnych Kwadów, którzy, porwawszy Chilona za resztki włosów, okręcili mu głowę jego własnym łachmanem i powlekli go do ergastulum.", + "136962": "— W imię Chrystusa!… — zawołał Grek we drzwiach do korytarza.", + "136963": "Winicjusz został sam. Wydany rozkaz podniecił go i ożywił. Tymczasem starał się zebrać rozpierzchłe myśli i przyprowadzić je do ładu. Czuł wielką ulgę i zwycięstwo, jakie nad sobą odniósł, napełniało go otuchą. Zdawało mu się, że uczynił jakiś wielki krok ku Ligii i że powinna go spotkać za to jakaś nagroda. W pierwszej chwili nie przyszło mu nawet na myśl, jak ciężkiej dopuścił się niesprawiedliwości względem Chilona i że kazał go smagać za to samo, za co przedtem nagradzał. Nadto był jeszcze Rzymianinem, by go miał boleć cudzy ból i by miał zaprzątać swą uwagę jednym nędznym Grekiem. Gdyby nawet był pomyślał o tym, sądziłby, iż postąpił słusznie, rozkazawszy ukarać nikczemnika. Lecz on myślał o Ligii i mówił jej: „Nie zapłacę ci złem za dobre, a gdy się kiedyś dowiesz, jak postąpiłem z tym, który chciał mnie namówić do podniesienia na ciebie ręki, będziesz mi za to wdzięczna”. Tu jednak zastanowił się, czy Ligia pochwaliłaby jego postępek z Chilonem. Wszakże nauka, którą ona wyznaje, każe przebaczać; wszak chrześcijanie przebaczyli nędznikowi, choć większe mieli do zemsty powody. Wówczas dopiero ozwał mu się w duszy krzyk: „W imię Chrystusa!” Przypomniał sobie, że podobnym okrzykiem Chilo wykupił się z rąk Liga, i postanowił darować mu resztę kary.", + "136964": "W tym celu miał właśnie zawołać dyspensatora, gdy ten sam stanął przed nim i rzekł:", + "136965": "— Panie, ów starzec omdlał, a może i umarł. Czy mam kazać go ćwiczyć dalej?", + "136966": "— Ocucić go i stawić przede mną.", + "136967": "Rządca atrium znikł za zasłoną, lecz cucenie nie musiało iść łatwo, albowiem Winicjusz czekał jeszcze czas długi i poczynał się już niecierpliwić, gdy wreszcie niewolnicy wprowadzili Chilona i na znak dany sami cofnęli się natychmiast.", + "136968": "Chilo blady był jak płótno i wzdłuż nóg jego spływały na mozaikę atrium nitki krwi. Był jednak przytomny i padłszy na kolana począł mówić z wyciągniętymi rękoma:", + "136969": "— Dzięki ci panie! Jesteś miłosierny i wielki.", + "136970": "— Psie — rzekł Winicjusz — wiedz, żem ci przebaczył dla tego Chrystusa, któremu i sam życie zawdzięczam.", + "136971": "— Będę służył, panie, Jemu i tobie.", + "136972": "— Milcz i słuchaj. Wstań! Pójdziesz ze mną i pokażesz mi dom, w którym mieszka Ligia.", + "136973": "Chilo zerwał się, lecz zaledwie stanął na nogach, pobladł jeszcze śmiertelniej i rzekł mdlejącym głosem:", + "136974": "— Panie, jam naprawdę głodny… Pójdę, panie, pójdę! Lecz nie mam sił… Każ mi dać choć resztki z misy twego psa, a pójdę!", + "136975": "Winicjusz kazał mu dać jeść, sztukę złota i płaszcz. Lecz Chilo, którego osłabiły razy i głód, nie mógł iść nawet po posiłku, choć strach podnosił mu włosy na głowie, by Winicjusz nie wziął jego osłabienia za opór i nie kazał go smagać na nowo.", + "136976": "— Niech jeno wino mnie rozgrzeje — powtarzał szczękając zębami — będę mógł iść zaraz, choćby do Wielkiej Grecji.", + "136977": "Jakoż po pewnym czasie odzyskał trochę sił i wyszli. Droga była długa. Linus bowiem mieszkał, jak większa część chrześcijan, na Zatybrzu, niedaleko od domu Miriam. Chilo pokazał wreszcie Winicjuszowi osobny mały domek, otoczony murem pokrytym całkiem przez bluszcze, i rzekł:", + "136978": "— To tu, panie.", + "136979": "— Dobrze — rzekł Winicjusz — idź teraz precz, ale pierwej posłuchaj, co ci powiem: zapomnij, żeś mi służył; zapomnij, gdzie mieszka Miriam, Piotr i Glaukus; zapomnij również o tym domu i o wszystkich chrześcijanach. Przyjdziesz każdego miesiąca do mego domu, gdzie Demas wyzwoleniec będzie ci wypłacał po dwie sztuki złota. Lecz gdybyś dalej szpiegował chrześcijan, każę cię zaćwiczyć lub oddam w ręce prefekta miasta.", + "136980": "Chilo skłonił się i rzekł:", + "136981": "— Zapomnę.", + "136982": "Lecz gdy Winicjusz znikł na zakręcie uliczki, wyciągnął za nim ręce i grożąc pięściami, zawołał:", + "136983": "— Na Ate i na Furie, nie zapomnę!", + "136984": "Po czym znów osłabł.", + "136985": "Rozdział trzydziesty trzeci", + "136986": "Winicjusz udał się wprost do domu, w którym zamieszkiwała Miriam. Przed bramą spotkał Nazariusza, który zmieszał się na jego widok, ale on pozdrowił go uprzejmie i kazał się prowadzić do mieszkania matki.", + "136987": "W mieszkaniu prócz Miriam zastał Piotra, Glauka, Kryspa, a nadto i Pawła z Tarsu, który świeżo był wrócił z Fregellae.", + "136988": "Na widok młodego trybuna zdziwienie odbiło się na wszystkich twarzach, on zaś rzekł:", + "136989": "— Pozdrawiam was w imię Chrystusa, którego czcicie.", + "136990": "— Niech imię Jego będzie wysławiane na wieki.", + "136991": "— Widziałem waszą cnotę i doświadczyłem dobroci, więc przychodzę jako przyjaciel.", + "136992": "— I pozdrawiamy cię jako przyjaciela — odpowiedział Piotr. — Siądź, panie, i podziel z nami posiłek jako gość nasz.", + "136993": "— Siądę i podzielę z wami posiłek, jeno pierwej wysłuchajcie mnie: ty, Piotrze, i ty, Pawle z Tarsu, abyście poznali szczerość moją. Wiem, gdzie jest Ligia; wracam sprzed domu Linusa, który leży blisko tego mieszkania. Mam prawo do niej, dane mi od cezara, mam w mieście, w domach moich, blisko pięćset niewolników; mógłbym otoczyć jej schronienie i pochwycić ją, a jednak nie uczyniłem tego i nie uczynię.", + "136994": "— Przeto błogosławieństwo Pana będzie nad tobą i będzie oczyszczone serce twoje — rzekł Piotr.", + "136995": "— Dziękuję ci, ale posłuchajcie mnie jeszcze: nie uczyniłem tego, choć żyję w męce i tęsknocie. Przedtem, nim byłem z wami, byłbym niechybnie wziął ją i zatrzymał przemocą, ale wasza cnota i wasza nauka, chociaż jej nie wyznawam, zmieniła coś i w mojej duszy tak, że nie ważę się już na przemoc. Sam nie wiem, dlaczego się tak stało, ale tak jest! Za czym przychodzę do was, bo wy Ligii zastępujecie ojca i matkę, i mówię wam: dajcie mi ją za żonę, a ja przysięgnę wam, że nie tylko jej nie wzbronię wyznawać Chrystusa, ale i sam pocznę się uczyć Jego nauki.", + "136996": "Mówił z podniesioną głową, głosem stanowczym, ale był jednak wzruszony i nogi drżały mu pod pasiastym płaszczem, gdy zaś po słowach jego nastało milczenie, począł mówić dalej, jakby chcąc uprzedzić niepomyślną odpowiedź:", + "136997": "— Wiem, jakie są przeszkody, ale miłuję ją jak oczy własne i chociaż nie jestem jeszcze chrześcijaninem, nie jestem nieprzyjacielem ni waszym, ni Chrystusa. Chcę przed wami być w prawdzie, abyście mogli mi ufać. Idzie w tej chwili o życie moje, a jednak mówię wam prawdę. Inny rzekłby wam może: „Ochrzcijcie mnie!” — ja mówię: „Oświećcie mnie!” Wierzę, że Chrystus zmartwychwstał, bo to prawią ludzie prawdą żyjący, którzy Go widzieli po śmierci. Wierzę, bom sam widział, że wasza nauka płodzi cnotę, sprawiedliwość i miłosierdzie, nie zaś zbrodnie, o które was posądzają. Niewielem jej dotąd poznał. Tyle, co od was, z waszych uczynków, tyle, co od Ligii, tyle, co z rozmów z wami. A przecie, powtarzam wam, że i we mnie coś się już przez nią zmieniło. Trzymałem dawniej żelazną ręką sługi moje, teraz — nie mogę. Nie znałem litości, teraz znam. Kochałem się w rozkoszy, teraz uciekłem ze stawu Agryppy, bo mi tchu od obrzydzenia nie stało. Dawniej wierzyłem w przemoc, dziś się jej wyrzekłem. Wiedzcie, że sam siebie nie poznaję, ale zbrzydły mi uczty, zbrzydło wino, śpiewanie, cytry i wieńce, zbrzydł dwór cezara i nagie ciała, i wszystkie zbrodnie. A gdy myślę, że Ligia jest jako śnieg w górach, to miłuję ją tym bardziej; a gdy pomyślę, że jest taka przez waszą naukę, to miłuję i tę naukę i chcę jej! Ale że jej nie rozumiem, że nie wiem, czy w niej żyć potrafię i czy zniesie ją natura moja, przeto żyję w niepewności i męce, jakobym żył w ciemnicy.", + "136998": "Tu brwi na czole zbiegły mu się w bolesną fałdę i rumieniec wystąpił na policzki, po czym znów mówił coraz spieszniej i z coraz większym wzruszeniem:", + "136999": "— Widzicie! Męczę się i z miłości, i od mroku. Mówili mi, że w waszej nauce nie ostoi się ni życie, ni radość ludzka, ni szczęście, ni prawo, ni porządek, ni zwierzchność, ni władztwo rzymskie. Zali tak jest? Mówili mi, żeście ludzie szaleni; powiedzcie, co przynosicie? Czy grzech miłować? Czy grzech czuć radość? Czy grzech chcieć szczęścia? Czy wyście nieprzyjaciółmi życia? Czy trzeba chrześcijaninowi być nędzarzem? Czy miałbym się wyrzec Ligii? Jaka jest wasza prawda? Wasze uczynki i wasze słowa są jako woda przejrzysta, ale jakie dno tej wody? Widzicie, żem szczery. Rozproszcie ciemności! Bo mnie powiedzieli jeszcze i to: „Grecja stworzyła mądrość i piękność, Rzym moc, a oni co przynoszą?” Więc powiedzcie, co przynosicie? Jeśli za drzwiami waszymi jest jasność, to mi otwórzcie!", + "137000": "— Przynosim miłość — rzekł Piotr.", + "137001": "A Paweł z Tarsu dodał:", + "137002": "— Gdybym mówił językami ludzkimi i anielskimi, a miłości bym nie miał, byłbym jako miedź brząkająca…", + "137003": "Lecz serce starego Apostoła wzruszyło się tą duszą w męce, która, jak ptak zamknięty w klatce, rwała się do powietrza i słońca, więc wyciągnął ku Winicjuszowi ręce i rzekł:", + "137004": "— Kto puka, będzie mu otworzono, i łaska Pana jest nad tobą, przeto błogosławię tobie, twojej duszy i twojej miłości w imię Zbawiciela świata.", + "137005": "Winicjusz, który i tak mówił w uniesieniu, usłyszawszy błogosławieństwo skoczył ku Piotrowi i wówczas stała się rzecz nadzwyczajna. Oto ten potomek Kwirytów, który do niedawna nie uznawał w obcym człowieka, chwycił ręce starego Galilejczyka i począł je z wdzięcznością do ust przyciskać.", + "137006": "A Piotr ucieszył się, albowiem rozumiał, że siejba znów padła na jedną więcej rolę i że jego sieć rybacza ogarnęła jedną więcej duszę.", + "137007": "Obecni zaś, nie mniej ucieszeni tym jawnym znakiem czci dla Bożego Apostoła, zawołali jednym głosem:", + "137008": "— Chwała na wysokościach Panu!", + "137009": "Winicjusz powstał z rozjaśnioną twarzą i począł mówić:", + "137010": "— Widzę, że szczęście może między wami mieszkać, bo czuję się szczęśliwy, i mniemam, że tak samo w innych mnie przekonacie rzeczach. Ale to wam jeszcze powiem, że nie stanie się to w Rzymie; cezar jedzie do Ancjum, a ja z nim muszę, gdyż mam rozkaz. Wiecie, że nie posłuchać — to śmierć. Ale jeślim znalazł łaskę w waszych oczach, jedźcie ze mną, abyście mnie nauczali prawdy waszej. Bezpieczniej wam tam będzie niż mnie samemu; w tym wielkim natłoku ludzi będziecie mogli opowiadać waszą prawdę na samym dworze cezara. Mówią, że Akte jest chrześcijanką, a i między pretorianami są chrześcijanie, bom sam widział, jak żołnierze klękali przed tobą, Piotrze, u bramy Nomentańskiej. W Ancjum mam willę, w której zbierać się będziemy, aby pod bokiem Nerona słuchać nauk waszych. Mówił mi Glaukus, że wy dla jednej duszy gotowiście na krańce świata wędrować, więc uczyńcie to dla mnie, coście uczynili dla tych, dla których przyszliście tu aż z Judei, uczyńcie i nie opuszczajcie duszy mojej!", + "137011": "Oni usłyszawszy to poczęli się naradzać, myśląc z radością o zwycięstwie swej nauki i o znaczeniu, jakie dla pogańskiego świata mieć będzie nawrócenie się augustianina i potomka jednego z najstarszych rodów rzymskich. Gotowi byli istotnie wędrować na krańce świata dla jednej duszy ludzkiej i od śmierci Mistrza nic przecie innego nie czynili, więc odpowiedź odmowna nie przeszła im nawet przez myśl. Ale Piotr był w tej chwili pasterzem całej rzeszy, więc jechać nie mógł, natomiast Paweł z Tarsu, który niedawno był w Arycji i we Fregellae, a wybierał się znów w długą podróż na Wschód, aby odwiedzić tamtejsze kościoły i ożywić je nowym duchem gorliwości, zgodził się towarzyszyć młodemu trybunowi do Ancjum, łatwo mu bowiem było znaleźć tam statek idący na morza greckie.", + "137012": "Winicjusz, jakkolwiek zasmucił się, że Piotr, któremu był tyle obowiązany, nie będzie mu towarzyszył, podziękował jednak z wdzięcznością, a następnie zwrócił się do starego Apostoła z ostatnią prośbą.", + "137013": "— Wiedząc mieszkanie Ligii — rzekł — mógłbym sam pójść do niej i spytać, jako jest rzecz słuszna, czyli zechce mnie za męża, jeśli dusza moja stanie się chrześcijańską, ale wolę cię prosić, Apostole: pozwól mi ją widzieć albo wprowadź mnie sam do niej. Nie wiem, jak długo przyjdzie mi zabawić w Ancjum, i pamiętajcie, że przy cezarze nikt nie jest pewny swego jutra. Już mi mówił i Petroniusz, że nie całkiem mi tam będzie bezpiecznie. Niechże ją ujrzę przedtem, niech nasycę nią oczy i niech ją zapytam, czy mi złe zapomni i czy dobre ze mną podzieli.", + "137014": "A Piotr Apostoł uśmiechnął się dobrotliwie i rzekł:", + "137015": "— A któż by ci słusznej radości miał odmawiać, synu mój.", + "137016": "Winicjusz znów pochylił się do jego rąk, albowiem całkiem już nie mógł wezbranego serca pohamować. Apostoł zaś wziął go za skronie i rzekł:", + "137017": "— Ale ty się cezara nie bój, bo to ci powiadam, że włos nie spadnie ci z głowy.", + "137018": "Po czym wysłał Miriam po Ligię, przykazując, by nie mówiła jej, kogo między nimi znajdzie, by i dziewczynie tym większą sprawić radość.", + "137019": "Było niedaleko, więc po krótkim czasie zgromadzeni w izbie ujrzeli wśród mirtów ogródka Miriam prowadzącą za rękę Ligię.", + "137020": "Winicjusz chciał biec naprzeciw, lecz na widok tej umiłowanej postaci szczęście odjęło mu siły — i stał z bijącym sercem, bez tchu, zaledwie mogąc się utrzymać na nogach, stokroć więcej wzruszony niż wówczas, kiedy po raz pierwszy w życiu usłyszał strzały Partów warczące koło swojej głowy.", + "137021": "Ona wbiegła nie spodziewając się niczego i na jego widok stanęła również jak wryta. Twarz jej zaczerwieniła się i wraz pobladła bardzo, po czym jęła spoglądać zdumionymi, a zarazem przelękłymi oczyma na obecnych.", + "137022": "Lecz naokół widziała jasne, pełne dobroci spojrzenia, Apostoł zaś Piotr zbliżył się do niej i rzekł:", + "137023": "— Ligio, miłujeszże ty go zawsze?", + "137024": "Nastała chwila milczenia. Usta poczęły jej drżeć jak u dziecka, któremu zbiera się na płacz i które czując się winnym widzi jednak, że trzeba przyznać się do winy.", + "137025": "— Odpowiedz — rzekł Apostoł.", + "137026": "Wówczas z pokorą i lękiem w głosie wyszeptała obsuwając się do kolan Piotra:", + "137027": "— Tak jest…", + "137028": "Lecz Winicjusz w jednej chwili klęknął przy niej, Piotr zaś położył ręce na ich głowach i rzekł:", + "137029": "— Miłujcie się w Panu i na chwałę Jego, albowiem nie masz grzechu w miłości waszej.", + "137030": "Rozdział trzydziesty czwarty", + "137031": "Chodząc po ogródku Winicjusz opowiadał jej w krótkich, wyrwanych z głębi serca słowach to, co przed chwilą wyznał Apostołom: więc niepokój swej duszy, zmiany, jakie w nim zaszły, i wreszcie tę niezmierną tęsknotę, która przesłoniła mu życie od czasu, jak opuścił mieszkanie Miriam. Przyznał się Ligii, że chciał o niej zapomnieć, ale nie mógł. Myślał o niej po całych dniach i nocach. Przypominał mu ją ów krzyżyk związany z gałązek bukszpanu, który mu zostawiła, a który umieścił w lararium i mimo woli czcił jak coś boskiego. I tęsknił coraz mocniej, bo kochanie było od niego silniejsze i już u Aulusów objęło całkiem jego duszę… Innym przędą nić życia Parki, a jemu przędła ją miłość, tęsknota i smutek. Złe były jego postępki, ale płynęły z miłości. Kochał ją u Aulusów i na Palatynie, i gdy ją widział na Ostrianum słuchającą słów Piotra, i gdy szedł ją porywać z Krotonem, i gdy czuwała przy jego łożu, i gdy go opuściła. Przyszedł oto Chilo, który odkrył jej mieszkanie i radził ją porwać, ale on wolał ukarać Chilona i pójść do Apostołów prosić o prawdę i o nią…", + "137032": "I niech będzie błogosławiona ta chwila, w której taka myśl przyszła mu do głowy, bo oto jest przy niej, a wszakże już ona nie będzie więcej uciekała przed nim, tak jak ostatnim razem uciekła z mieszkania Miriam?", + "137033": "— Ja nie przed tobą uciekłam — rzekła Ligia.", + "137034": "— Więc czemuś to uczyniła?", + "137035": "A ona podniosła na niego swe oczy koloru irysów, po czym schyliwszy zawstydzoną głowę odrzekła:", + "137036": "— Ty wiesz…", + "137037": "Winicjusz umilkł na chwilę z nadmiaru szczęścia, po czym znów jął mówić, jak powoli otwierały mu się oczy, że ona jest całkiem różna od Rzymianek i chyba do jednej Pomponii podobna. Nie umiał jej zresztą dobrze wypowiedzieć, albowiem sam nie zdawał sobie sprawy z tego, co czuł, że w niej przychodzi na świat jakaś zupełnie inna piękność, której dotąd na świecie nie bywało, a która nie tylko jest posągiem, ale i duszą. Powiedział jej natomiast to, co napełniło ją radością, że ją pokochał nawet za to, iż uciekała przed nim, i że będzie mu świętą przy ognisku.", + "137038": "Po czym chwyciwszy jej rękę nie mógł więcej mówić, patrzał tylko na nią z zachwytem, jak na odzyskane szczęście życia, i powtarzał jej imię, jakby chcąc się upewnić, że ją odnalazł i że jest przy niej:", + "137039": "— O Ligio! O Ligio!…", + "137040": "Wreszcie jął ją rozpytywać, co się działo w jej duszy, a ona przyznała mu się, że go pokochała jeszcze w domu Aulusów i że gdyby ją był odprowadził do nich z Palatynu, byłaby wyznała im swoją miłość i starała się przebłagać ich gniew na niego.", + "137041": "— Ja ci przysięgam — rzekł Winicjusz — że mnie w myśli nawet nie postało odbierać cię Aulusom. Petroniusz powie ci kiedyś, żem już wówczas mówił mu, że cię kocham i że pragnę cię zaślubić. Powiedziałem mu: „Niech omaści drzwi moje wilczym tłuszczem i niech zasiądzie przy moim ognisku!” Ale on mnie wyśmiał i poddał cezarowi myśl, by cię zażądał jako zakładniczki i oddał mnie. Ileż razy przeklinałem go w moim żalu, ale może to pomyślny los tak zrządził, bo inaczej bym nie poznał chrześcijan i nie zrozumiał ciebie…", + "137042": "— Wierz mi, Marku — odrzekła Ligia — że to Chrystus umyślnie prowadził cię ku sobie.", + "137043": "Winicjusz podniósł głowę z pewnym zdziwieniem.", + "137044": "— Prawda! — odpowiedział z żywością — wszystko składało się tak dziwnie, żem szukając ciebie spotkał się z chrześcijanami… W Ostrianum ze zdumieniem słuchałem Apostoła, bom takich rzeczy nigdy nie słyszał. To tyś modliła się za mnie.", + "137045": "— Tak — odpowiedziała Ligia.", + "137046": "Przeszli koło letnika pokrytego gęstwą bluszczu i zbliżyli się do miejsca, w którym Ursus, zdławiwszy Krotona, rzucił się na Winicjusza.", + "137047": "— Tu — rzekł młody człowiek — gdyby nie ty, byłbym zginął.", + "137048": "— Nie przypominaj! — odpowiedziała Ligia — i nie pamiętaj tego Ursusowi.", + "137049": "— Mógłżebym mścić się nad nim za to, że cię bronił? Gdyby był niewolnikiem, zaraz darowałbym mu wolność.", + "137050": "— Gdyby był niewolnikiem, Aulusowie dawno by go wyzwolili.", + "137051": "— Pamiętasz — rzekł Winicjusz — żem cię chciał wrócić Aulusom? Aleś ty mi odrzekła, że cezar mógłby się o tym dowiedzieć i mścić się nad nimi. Patrzże: teraz będziesz ich mogła widywać, ilekroć zechcesz.", + "137052": "— Dlaczego, Marku?", + "137053": "— Mówię: „teraz”, a myślę, że będziesz ich mogła widywać bezpiecznie wówczas, gdy będziesz moja. Tak!… Bo gdyby cezar dowiedziawszy się o tym zapytał, com uczynił z zakładniczką, którą mi powierzył, rzeknę: „Zaślubiłem ją, i do Aulusów chodzi z mojej woli”. On długo w Ancjum nie zabawi, bo mu się chce do Achai, a choćby i zabawił, nie potrzebuję widywać go codziennie. Gdy Paweł z Tarsu nauczy mnie waszej Prawdy, zaraz chrzest przyjmę i wrócę tu, odzyskam przyjaźń Aulusów, którzy w tych dniach wracają do miasta, i nie będzie już przeszkód, a wówczas zabiorę cię i posadzę przy moim ognisku. O carissima! carissima!", + "137054": "To rzekłszy wyciągnął ręce, jakby niebo biorąc na świadka swej miłości, a Ligia podniósłszy na niego świetliste oczy rzekła:", + "137055": "— I wówczas powiem: „Gdzie ty, Kajus, tam i ja, Kaja”.", + "137056": "— Nie, Ligio! — zawołał Winicjusz — przysięgam ci, że nigdy żadna kobieta nie była tak czczona w domu męża, jak ty będziesz w moim.", + "137057": "Przez chwilę szli w milczeniu, nie mogąc objąć piersiami szczęścia, rozkochani w sobie, podobni do dwojga bóstw i tak piękni, jakby ich wraz z kwiatami wydała na świat wiosna.", + "137058": "Stanęli wreszcie pod cyprysem rosnącym blisko wejścia do izby. Ligia oparła się o jego pień. Winicjusz zaś znów począł prosić drgającym głosem:", + "137059": "— Każ Ursusowi pójść do domu Aulusów, zabrać twoje sprzęty i zabawki dziecinne i przenieść do mnie.", + "137060": "A ona, spłonąwszy jak róża lub jak jutrzenka, odrzekła:", + "137061": "— Zwyczaj każe inaczej.", + "137062": "— Ja wiem. Zanosi je zwykle pronuba dopiero za oblubienicą, ale uczyń to dla mnie. Ja zabiorę je do mojej willi w Ancjum i będą mi cię przypominały.", + "137063": "Tu złożył ręce i jął powtarzać jak dziecko, które prosi:", + "137064": "— Pomponia wróci w tych dniach, więc uczyń to, diva, uczyń, carissima.", + "137065": "— Niech Pomponia zrobi, jak zechce — odrzekła Ligia płonąc na wspomnienie „pronuby” jeszcze silniej.", + "137066": "I znów umilkli, gdyż miłość poczęła im tamować dech w piersiach. Ligia stała oparta plecami o cyprys, z twarzą bielejącą w cieniu na kształt kwiatu, ze spuszczonymi oczyma i falującą żywiej piersią, a Winicjusz mienił się na twarzy i bladł. W ciszy południowej słyszeli bicie własnych serc i w upojeniu wzajemnym ów cyprys, krzewy mirtowe i bluszcze letnika zmieniały im się w ogród miłości.", + "137067": "Lecz Miriam ukazała się we drzwiach i zaprosiła ich na południowy posiłek. Zasiedli wówczas wśród Apostołów, ci zaś patrzyli na nich z uciechą, jako na młode pokolenie, które po ich śmierci miało zachować i siać dalej ziarno nowej nauki. Piotr łamał i błogosławił chleb; na wszystkich twarzach był spokój i jakieś ogromne szczęście zdawało się przepełniać całą tę izbę.", + "137068": "— Patrzże — rzekł wreszcie Paweł zwracając się do Winicjusza — zaliśmy nieprzyjaciółmi życia i radości?", + "137069": "Ów zaś odpowiedział:", + "137070": "— Wiem, jako jest, bom nigdy nie był tak szczęśliwy jak między wami.", + "137071": "Rozdział trzydziesty piąty", + "137072": "Wieczorem dnia tego Winicjusz przechodząc przez Forum do domu spostrzegł przy wejściu na Vicus Tuscus złoconą lektykę Petroniusza, niesioną przez ośmiu Bityńczyków, i zatrzymawszy ich znakiem ręki, zbliżył się do firanek.", + "137073": "— Obyś miał sen przyjemny i błogi! — zawołał śmiejąc się na widok uśpionego Petroniusza.", + "137074": "— Ach, to ty! — rzekł ocknąwszy się Petroniusz. — Tak, zdrzemnąłem się, bom noc spędził na Palatynie. Teraz wybrałem się, by sobie kupić coś do czytania do Ancjum… Co słychać?", + "137075": "— Chodzisz po księgarniach? — spytał Winicjusz.", + "137076": "— Tak. Nie chcę wprowadzić nieładu w bibliotece, więc na drogę czynię osobne zapasy. Podobno wyszły nowe rzeczy Musoniusza i Seneki. Szukam także Persjusza i pewnego wydania eklog Wergilego, którego nie mam. Och, jakiż jestem zmęczony i jak ręce mnie bolą od zdejmowania zwojów z kołków… Bo gdy się jest raz w księgarni, ciekawość bierze to i owo zobaczyć. Byłem u Awiruna, u Atraktusa na Argiletum, a przedtem jeszcze u Sozjuszów na Vicus Sandalarius. Na Kastora! Jak mi się spać chce!…", + "137077": "— Byłeś na Palatynie, więc ja ciebie spytam, co słychać? Albo wiesz co? Odeślij lektykę i puszki z książkami, a pójdź do mnie. Pomówimy o Ancjum i o czymś jeszcze.", + "137078": "— Dobrze — odrzekł Petroniusz wysuwając się z lektyki. — Musisz przecie wiedzieć, że pojutrze wybieramy się do Ancjum.", + "137079": "— Skądże bym miał wiedzieć?", + "137080": "— Na jakim ty świecie żyjesz? A więc ja pierwszy zwiastuję ci nowinę? Tak! Bądź gotów na pojutrze rano. Groch na oliwie nie pomógł, chustka na grubym karku nie pomogła i Miedzianobrody ochrypł. Wobec tego nie ma mowy o zwłoce. Przeklina Rzym i jego powietrze, na czym świat stoi, rad by go z ziemią zrównać albo zniszczyć ogniem i chce mu się morza jak najprędzej. Powiada, że te zapachy, które wiatr niesie z wąskich uliczek, wtrącą go do grobu. Dziś czyniono wielkie ofiary we wszystkich świątyniach, by mu wrócił głos — i biada Rzymowi, a zwłaszcza senatowi, jeśli prędko nie wróci.", + "137081": "— Nie byłoby po co jechać wówczas do Achai.", + "137082": "— Alboż nasz boski cezar ten jeden tylko talent posiada? — odrzekł śmiejąc się Petroniusz. — Wystąpiłby na igrzyskach olimpijskich jako poeta ze swoim pożarem Troi, jako woźnica, jako muzyk, jako atleta, ba, nawet jako tancerz i zabrałby w każdym razie wszystkie korony przeznaczone dla zwycięzców. Czy wiesz, dlaczego ta małpa ochrypła? Oto wczoraj zachciało mu się dorównać w tańcu naszemu Parysowi i tańczył nam przygodę Ledy, przy czym spotniał i zaziębił się. Cały był mokry i klejki jak węgorz świeżo wyjęty z wody. Zmieniał maski jedna po drugiej, kręcił się jak wrzeciono, machał rękami jak spity majtek i aż obrzydliwość brała patrzeć na ten wielki brzuch i na te cienkie nogi. Parys uczył go od dwóch tygodni, ale wyobraźże sobie Ahenobarba jako Ledę albo boga-łabędzia. To łabędź! Nie ma co mówić! Ale on chce publicznie wystąpić z tą pantominą, naprzód w Ancjum, a potem w Rzymie.", + "137083": "— Gorszono się już tym, że śpiewał publicznie, ale pomyśleć sobie, że cezar rzymski wystąpi jako mima, nie! Tego chyba Rzym nie zniesie!", + "137084": "— Mój drogi! Rzym wszystko zniesie, a senat uchwali dziękczynienie „ojcu ojczyzny”.", + "137085": "Po chwili zaś dodał:", + "137086": "— A gawiedź dumna jeszcze z tego, że cezar jest jej błaznem.", + "137087": "— Powiedz sam, czy można było więcej spodleć?", + "137088": "Petroniusz ruszył ramionami.", + "137089": "— Ty sobie żyjesz w domu i w swoich rozmyślaniach to o Ligii, to o chrześcijanach, więc chyba nie wiesz, co się stało przed paru dniami. Przecie Nero zaślubił publicznie Pitagorasa. Występował jako panna młoda. Zdawałoby się, że to już miara szaleństwa przebrana, nieprawda? I cóż powiesz: przyszli wezwani flaminowie i dali mu uroczyście ślub. Byłem przy tym! I ja dużo mogę znieść, a jednak wyznaję, iżem pomyślał, że bogowie, jeśli są, to powinni dać jaki znak… Ale cezar nie wierzy w bogów i ma rację.", + "137090": "— Jest zatem w jednej osobie najwyższym kapłanem, bogiem i ateistą — rzekł Winicjusz.", + "137091": "Petroniusz począł się śmiać:", + "137092": "— Prawda! Nie przyszło mi to do głowy, a to jest połączenie, jakiego świat dotąd nie widział.", + "137093": "Po czym przystanąwszy rzekł:", + "137094": "— Bo trzeba jeszcze dodać, że ten najwyższy kapłan, który nie wierzy w bogów, i ten bóg, który z nich drwi, boi się ich, jako ateista.", + "137095": "— Dowodem to, co zaszło w świątyni Westy.", + "137096": "— Co za świat!", + "137097": "— Jaki świat, taki cezar! — Ale to długo nie potrwa.", + "137098": "Tak rozmawiając weszli do domu Winicjusza, który wesoło zawołał o wieczerzę, a następnie zwrócił się do Petroniusza i rzekł:", + "137099": "— Nie, mój drogi, świat musi się odrodzić.", + "137100": "— My go nie odrodzim — odpowiedział Petroniusz — choćby dlatego, że w czasach Nerona człowiek jest jako motyl: żyje w słońcu łaski, a przy pierwszym chłodnym powiewie ginie… choćby nie chciał! Na syna Mai! Nieraz zadaję sobie pytanie, jakim cudem taki Lucjusz Saturninus mógł dożyć dziewięćdziesięciu trzech lat, przeżyć Tyberiusza, Kaligulę, Klaudiusza?... Ale mniejsza z tym. Czy pozwolisz mi posłać twoją lektykę po Eunice? Przeszła mi jakoś ochota do snu i chciałbym się weselić. Każ na wieczerzę przyjść cytrzyście, a potem pogadamy o Ancjum. Trzeba o tym pomyśleć, a zwłaszcza tobie.", + "137101": "Winicjusz wydał rozkaz, by posłano po Eunice, ale oświadczył, że nad pobytem w Ancjum nie myśli sobie łamać głowy. Niech ją łamią ci, którzy nie umieją żyć inaczej, jak w promieniach łaski cezara. Świat nie kończy się na Palatynie, zwłaszcza dla tych, którzy co innego mają w sercu i w duszy.", + "137102": "I mówił to tak niedbale, z takim ożywieniem i tak wesoło, że wszystko to uderzyło Petroniusza, więc popatrzywszy na niego przez chwilę, rzekł:", + "137103": "— Co się z tobą dzieje? Tyś dziś taki, jak byłeś wówczas, gdyś jeszcze nosił złotą bullę na szyi.", + "137104": "— Jestem szczęśliwy — odrzekł Winicjusz. — Zaprosiłem cię do siebie umyślnie, by ci to powiedzieć.", + "137105": "— Co ci się zdarzyło?", + "137106": "— Coś takiego, czego bym nie odstąpił za imperium rzymskie.", + "137107": "To rzekłszy siadł, wsparł ramię na poręczy krzesła, głowę na ramieniu i począł mówić z twarzą pełną uśmiechów i z jaśniejącym wzrokiem:", + "137108": "— Czy pamiętasz, jak byliśmy razem u Aulusa Plaucjusza i tam po raz pierwszy widziałeś boską dziewczynę, którąś sam nazwał jutrzenką i wiosną? Pamiętasz tę Psyche, tę nieporównaną, tę najpiękniejszą z dziewic i z waszych bogiń?", + "137109": "Petroniusz patrzył na niego z takim zdziwieniem, jakby chciał sprawdzić, czy głowa jego jest w porządku.", + "137110": "— Po jakiemu ty mówisz? — rzekł wreszcie. — Oczywiście, że pamiętam Ligię.", + "137111": "A Winicjusz rzekł:", + "137112": "— Jestem jej narzeczonym.", + "137113": "— Co?…", + "137114": "Lecz Winicjusz zerwał się i zawołał dyspensatora.", + "137115": "— Niech niewolnicy staną tu przede mną co do jednej duszy! Żywo!", + "137116": "— Jesteś jej narzeczonym? — powtórzył Petroniusz.", + "137117": "Lecz nim ochłonął ze zdziwienia, ogromne atrium Winicjuszowego domu zaroiło się od ludzi. Biegli zdyszani starcy, mężczyźni w sile wieku, kobiety, chłopięta i dziewczyny. Z każdą chwilą atrium napełniało się coraz szczelniej: na korytarzach, zwanych fauces, słychać było głosy nawołujące się w rozmaitych językach. Wreszcie ustawili się wszyscy murem pod ścianami i wśród kolumn, Winicjusz zaś, stanąwszy koło impluvium, zwrócił się do Demasa wyzwoleńca i rzekł:", + "137118": "— Którzy wysłużyli w domu lat dwadzieścia, mają się stawić jutro u pretora, gdzie otrzymają wolność; którzy nie wysłużyli, otrzymają po trzy sztuki złota i podwójną porcję przez tydzień. Do ergastulów wiejskich posłać rozkaz, by odpuszczono kary, zdjęto kajdany z nóg ludziom i karmiono ich dostatnio. Wiedzcie, że nastał dla mnie szczęśliwy dzień, i chcę, by radość była w domu.", + "137119": "Oni przez chwilę stali w milczeniu, jakby uszom własnym nie wierząc, po czym wszystkie ręce podniosły się naraz do góry i wszystkie usta zawołały:", + "137120": "— Aa! Panie! aaa!…", + "137121": "Winicjusz odprawił ich znakiem ręki, więc choć mieli ochotę dziękować i padać mu do nóg, odeszli spiesznie, napełniając dom szczęściem od podziemi do dachu.", + "137122": "— Jutro — rzekł Winicjusz — każę im jeszcze zejść się w ogrodzie i kreślić przed sobą znaki, jakie chcą. Tych, którzy nakreślą rybę, wyzwoli Ligia.", + "137123": "Lecz Petroniusz, który nie dziwił się nigdy długo niczemu, ochłódł już i zapytał:", + "137124": "— Rybę? Aha! Pamiętam, co mówił Chilo: to znak chrześcijan.", + "137125": "Po czym wyciągnął rękę do Winicjusza i rzekł:", + "137126": "— Szczęście jest zawsze tam, gdzie je człowiek widzi. Niech Flora sypie wam kwiaty pod nogi przez długie lata. Życzę ci wszystkiego, czego sam sobie życzysz.", + "137127": "— To ci dziękuję, bom myślał, że będziesz odradzał, a to, widzisz, byłby stracony czas.", + "137128": "— Ja, odradzać? Bynajmniej. Owszem, mówię ci, że dobrze robisz.", + "137129": "— Ha, zmienniku! — odrzekł wesoło Winicjusz — zaliś zapomniał, coś mi niegdyś mówił, gdyśmy wychodzili z domu Grecyny?", + "137130": "Lecz Petroniusz odpowiedział z zimną krwią:", + "137131": "— Nie, ale zmieniłem zdanie.", + "137132": "Po chwili zaś dodał:", + "137133": "— Mój kochany! W Rzymie wszystko się zmienia. Mężowie zmieniają żony, żony zmieniają mężów, dlaczegóż ja bym nie miał zmienić zdania? Niewiele brakło, a Nero byłby zaślubił Akte, którą umyślnie dla niego wywiedli z królewskiego rodu. I cóż! Miałby uczciwą żonę, a my uczciwą Augustę. Na Proteusza i jego morskie pustkowia! Zawsze będę zmieniał zdanie, ilekroć uznam to za stosowne lub wygodne. Co do Ligii, jej królewskie pochodzenie pewniejsze jest niż pergamscy przodkowie Akte. Ale ty się strzeż w Ancjum Poppei, która jest mściwa.", + "137134": "— Ani myślę! Włos mi nie spadnie z głowy w Ancjum.", + "137135": "— Jeśli sądzisz, że mnie jeszcze raz zadziwisz, to się mylisz, ale skąd masz tę pewność?", + "137136": "— Powiedział mi to Piotr Apostoł.", + "137137": "— A! Powiedział ci to Piotr Apostoł! Na to nie ma argumentu, pozwól jednak, bym ja przedsięwziął pewne środki ostrożności, choćby dlatego, by Piotr nie okazał się fałszywym prorokiem, bo gdyby Piotr Apostoł wypadkiem się omylił, mógłby stracić twoją ufność, która i nadal zapewne Piotrowi Apostołowi się przyda.", + "137138": "— Czyń, co chcesz, ale ja mu wierzę. I jeśli myślisz, że mnie do niego zrazisz powtarzając z przekąsem w kółko jego imię, to się mylisz.", + "137139": "— Więc jeszcze jedno pytanie: czyś został już chrześcijaninem?", + "137140": "— Dotąd nie, ale Paweł z Tarsu jedzie ze mną, aby mi tłumaczyć naukę Chrystusa, a potem przyjmę chrzest, bo to, coś mówił, że oni są nieprzyjaciółmi życia i radości, to nieprawda!", + "137141": "— To tym lepiej dla ciebie i dla Ligii — odpowiedział Petroniusz.", + "137142": "Po czym wzruszywszy ramionami rzekł jakby sam do siebie:", + "137143": "— Zadziwiająca jednak rzecz, jak ci ludzie umieją zdobywać wyznawców i jak ta sekta się szerzy.", + "137144": "A Winicjusz odpowiedział z takim zapałem, jakby i sam był ochrzczony.", + "137145": "— Tak! Tysiące i dziesiątki tysięcy są w Rzymie, w miastach Italii, w Grecji i Azji. Są chrześcijanie wśród legii i wśród pretorianów, są w samym pałacu cezara. Wyznają tę naukę niewolnicy i obywatele, ubodzy i bogaci, plebs i patrycjat. Zali wiesz, że niektórzy Korneliusze są chrześcijanami, że jest chrześcijanką Pomponia Grecyna, że była nią podobno Oktawia, a jest Akte? Tak, ta nauka ogarnia świat i ona jedna może go odrodzić. Nie wzruszaj ramionami, bo kto wie, czy za miesiąc lub za rok sam jej nie przyjmiesz.", + "137146": "— Ja? — rzekł Petroniusz. — Nie, na syna Lety! Ja jej nie przyjmę, choćby w niej tkwiła prawda i mądrość zarówno ludzka, jak boska… To wymagałoby trudu, a ja się nie lubię trudzić. To wymagałoby zrzeczeń się, a ja się nie lubię niczego w życiu zrzekać… Z twoją naturą, podobną do ognia i ukropu, zawsze mogło się coś podobnego przytrafić, ale ja? Ja mam swoje gemmy, swoje kamee, swoje wazy i swoją Eunice. W Olimp nie wierzę, ale go sobie urządzam na ziemi i będę kwitnął, póki mnie nie przeszyją strzały boskiego łucznika lub póki mi cezar nie każe otworzyć sobie żył. Ja nadto lubię woń fiołków i wygodne triclinium. Lubię nawet naszych bogów… jako figury retoryczne, i Achaję, do której wybieram się z naszym otyłym, cienkonogim, nieporównanym boskim cezarem, Augustem, Periodonicesem… Herkulesem, Neronem!…", + "137147": "To rzekłszy rozweselił się na samo przypuszczenie, że mógłby przyjąć naukę rybaków galilejskich, i począł półgłosem śpiewać:", + "137148": "W zieleń mirtową owinę jasny miecz mój,", + "137149": "W ślad Harmodiosa i Arystogitona…", + "137150": "Lecz przerwał, gdyż wywoływacz dał znać, że przybyła Eunice.", + "137151": "Wraz też po jej przybyciu podano i wieczerzę, w czasie której, po kilku pieśniach odśpiewanych przez cytrzystę, Winicjusz opowiadał Petroniuszowi o odwiedzinach Chilona i o tym, jak te odwiedziny podały mu myśl udania się wprost do Apostołów, która przyszła mu właśnie podczas chłosty Chilona.", + "137152": "Na to Petroniusz, którego znów poczęła ogarniać senność, przyłożył rękę do czoła i rzekł:", + "137153": "— Myśl była dobra, skoro skutek dobry. A co do Chilona, ja kazałbym mu dać pięć sztuk złota, ale skoro kazałeś go ćwiczyć, to już lepiej było i zaćwiczyć, bo kto wie, czy z czasem nie będą mu się jeszcze senatorowie kłaniali, jak dziś kłaniają się naszemu rycerzowi-Dratewce-Watyniuszowi. Dobranoc.", + "137154": "I zdjąwszy wieńce poczęli się razem z Eunice zbierać do domu, a gdy wyszli, Winicjusz udał się do biblioteki i pisał do Ligii, co następuje:", + "137155": "„Chcę, aby gdy otworzysz twoje śliczne oczy, o boska, list ten powiedział ci: dzień dobry! Dlatego dziś piszę, choć jutro cię zobaczę. Cezar pojutrze wyjeżdża do Ancjum i ja, eheu! muszę mu towarzyszyć. Wszak ci już powiedziałem, że nie posłuchać byłoby to narazić życie, a ja teraz nie miałbym odwagi umierać. Lecz jeśli ty nie chcesz, odpisz mi jedno słowo, a zostanę, a już Petroniusza rzeczą będzie odwrócić ode mnie niebezpieczeństwo. Dziś, w dniu radości, rozdałem nagrody wszystkim niewolnikom, a tych, którzy przesłużyli w domu lat dwadzieścia, zawiodę jutro do pretora, by ich wyzwolić. Ty, droga, powinnaś mi to pochwalić, gdyż mi się zdaje, że to będzie zgodne z tą słodką nauką, którą wyznajesz, a po wtóre, uczyniłem to dla ciebie. Powiem im jutro, że tobie zawdzięczają wolność, aby ci byli wdzięczni i sławili imię twoje. Sam za to oddaję się w niewolę szczęściu i tobie i bogdajem nigdy nie zaznał wyzwolenia. Przeklęte niech będzie Ancjum i podróże Ahenobarba. Trzykroć, czterykroć szczęśliwym, żem nie tak mądry jak Petroniusz, bo może musiałbym jechać do Achai. Tymczasem chwile rozstania osłodzi mi pamięć o tobie. Ilekroć będę się mógł wyrwać, siędę na konia i popędzę do Rzymu, by oczy twoim widokiem, uszy twym słodkim głosem ucieszyć. Ilekroć nie zdołam, wyślę niewolnika z listem i zapytaniem o ciebie. Pozdrawiam cię, boska, i obejmuję nogi twoje. Nie gniewaj się, że cię zwę boską. Jeśli zakażesz, usłucham, ale dziś jeszcze nie umiem inaczej. Pozdrawiam cię z przyszłego twego domu — duszą całą”.", + "137156": "Rozdział trzydziesty szósty", + "137157": "Wiadomo było w Rzymie, że cezar chce odwiedzić po drodze Ostię, a raczej największy statek na świecie, który świeżo przywiózł był zboże z Aleksandrii, stamtąd zaś drogą Pobrzeżną uda się do Ancjum. Rozkazy były wydane już kilka dni temu, dlatego od rana przy Porta Ostiensis zbierały się tłumy złożone z miejscowej gawiedzi i wszystkich narodów świata, by oczy nasycić widokiem orszaku cesarskiego, któremu plebs rzymski nigdy nie mógł się dostatecznie napatrzyć. Do Ancjum droga nie była trudna ni daleka, w samym zaś mieście, złożonym z urządzonych wspaniale pałaców i willi, można było znaleźć wszystko, czego wymagała wygoda, a nawet najwyszukańszy ówczesny zbytek. Jednakże cezar miał zwyczaj zabierać ze sobą w drogę wszelkie przedmioty, w których miał upodobanie, począwszy od narzędzi muzycznych i sprzętów domowych, skończywszy na posągach i mozaikach, które układano nawet wówczas, gdy chciał na krótką tylko chwilę zatrzymać się w drodze czy to dla odpoczynku, czy to dla posiłku. Z tego powodu towarzyszyły mu w każdej wycieczce całe zastępy sług, nie licząc oddziałów pretoriańskich i augustianów, z których każdy miewał osobny orszak niewolników.", + "137158": "Wczesnym rankiem dnia tego pastuchy z Kampanii, przyodziani w koźle skóry na nogach i z twarzami spieczonymi przez słońce, przepędzili naprzód przez bramę pięćset oślic, aby Poppea nazajutrz po przybyciu do Ancjum mogła mieć swą zwyczajną kąpiel w ich mleku. Gawiedź ze śmiechem i zadowoleniem patrzyła na kołyszące się wśród kłębów kurzu długie uszy stada i z radością słuchała świstu biczów oraz dzikich okrzyków pastuchów. Po przejściu oślic roje pachołków rzuciły się na drogę i oczyściwszy ją starannie, poczęły posypywać kwiatami i igliwiem pinii. W tłumach powtarzano sobie z pewnym uczuciem dumy, że cała droga aż do Ancjum miała być tak przytrzaśnięta kwieciem, które zebrano z ogrodów prywatnych z okolicy, a nawet zakupiono za drogie pieniądze od przekupek przy Porta Mugionis. W miarę jak upływały godziny poranku, ciżba zwiększała się z każdą chwilą. Niektórzy poprzyprowadzali całe rodziny, by zaś czas nie wydał się im zbyt długi, rozkładali zapasy żywności na kamieniach przeznaczonych pod nową świątynię Cerery i jedli prandium pod gołym niebem. Gdzieniegdzie potworzyły się gromady, w których rej wodzili bywalcy. Rozprawiano z powodu wyjazdu cesarskiego o jego przyszłych podróżach i o podróżach w ogóle, przy czym majtkowie i wysłużeni żołnierze opowiadali dziwy o krajach, o których zasłyszeli w czasie dalekich wypraw, a w których nie postała dotąd noga rzymska. Mieszczuchowie, którzy nie byli nigdy w życiu dalej jak na Via Appia, słuchali ze zdumieniem o cudach Indii i Arabii, o archipelagach otaczających Brytanię, gdzie na pewnej wysepce Briarius więził uśpionego Saturna i gdzie mieszkały duchy, o krainach hiperborejskich, o stężałych morzach, o syczeniu i ryku, jaki wydawały wody Oceanu w chwili, gdy zachodzące słońce zanurzało się w topieli. Łatwo znajdowały wiarę wśród hałastry podobne wieści, w które wierzyli tacy nawet ludzie, jak Pliniusz i Tacyt. Mówiono również o owym okręcie, który miał zwiedzić cezar, iż wiezie na dwa lata pszenicy, nie licząc czterystu podróżnych, tyleż załogi i mnóstwa dzikich zwierząt, które miały być użyte w czasie letnich igrzysk. Jednało to ogólną przychylność dla cezara, który nie tylko karmił, ale bawił lud. Gotowano się też na pełne zapału powitanie.", + "137159": "Tymczasem ukazał się oddział numidyjskich jeźdźców, należących do wojsk pretoriańskich. Przybrani byli w żółte szaty, czerwone przepaski i wielkie zausznice, rzucające złoty blask na ich czarne twarze. Ostrza ich bambusowych dzid świeciły w słońcu jak płomyki. Po przejściu ich rozpoczął się pochód podobny do procesji. Tłumy cisnęły się, by bliżej przypatrzeć się przejściu, lecz nadeszły oddziały pieszych pretorianów i ustawiwszy się wzdłuż po jednej i drugiej stronie bramy, broniły przystępu do drogi. Szły naprzód wozy wiozące namioty z purpury, czerwone i fioletowe, i namioty z białego jak śnieg byssu przetykanego złotymi nićmi, i kobierce wschodnie, i stoły cytrusowe, i kawałki mozaik, sprzęty kuchenne, i klatki z ptakami ze Wschodu, Południa i Zachodu, których mózgi lub języki miały iść na stół cesarski, i amfory z winem, i kosze z owocami. Lecz przedmioty, których nie chciano narażać na pogięcie lub potłuczenie na wozach, nieśli piesi niewolnicy. Widziano więc całe setki ludzi niosących naczynia i posążki z miedzi korynckiej; widziano osobnych do waz etruskich, osobnych do greckich, osobnych do naczyń złotych, srebrnych lub wyrobionych ze szkła aleksandryjskiego. Przegradzały ich małe oddziały pretorianów pieszych i konnych, nad każdym zaś niewolniczym zastępem czuwali dozorcy uzbrojeni w bicze, zakończone kawałkami ołowiu i żelaza zamiast trzaskawek. Pochód, złożony z ludzi niosących z uwagą i skupieniem rozmaite przedmioty, wyglądał jak jakaś uroczysta procesja religijna, a podobieństwo stawało się jeszcze wyraźniejsze, gdy poczęły iść narzędzia muzyczne cezara i dworu. Widać tam było harfy, lutnie greckie, lutnie hebrajskie, i egipskie, liry, formingi, cytry, piszczałki, długie powyginane bucyny i cymbały. Patrząc na to morze instrumentów, połyskujących w słońcu złotem, brązem, drogimi kamieniami i perłowcem, można by sądzić, że Apollo lub Bachus wybrali się w podróż po świecie. Za czym pojawiły się wspaniałe karruki, pełne skoczków, tancerzy, tancerek malowniczo zgrupowanych, z tyrsami w ręku. Za nimi jechali niewolnicy przeznaczeni nie do posług, lecz do zbytku: więc pacholęta i małe dziewczątka, wybrane z całej Grecji i Azji Mniejszej; długowłose lub z wijącymi się puklami ujętymi w złote siatki, podobne do amorów, o twarzach cudnych, ale całkiem pokrytych grubą warstwą kosmetyków z obawy, by delikatnej ich płci nie opalił wiatr Kampanii.", + "137160": "I znów następował pretoriański oddział olbrzymich Sykambrów, brodatych, jasno- i rudowłosych, a błękitnookich. Przed nimi chorążowie, zwani imaginarii, nieśli orły rzymskie, tablice z napisami, posążki bogów germańskich i rzymskich, a wreszcie posążki i popiersia cezara. Spod skór i pancerzy żołnierskich wyglądały ramiona ogorzałe i silne jak machiny wojenne, zdolne władać ciężką bronią, w którą zbrojne były tego rodzaju straże. Ziemia zdawała się uginać pod ich równym, ciężkim krokiem, oni zaś jakby świadomi swej siły, której mogli użyć przeciw samym cezarom, spoglądali wyniośle na czerń uliczną, widocznie zapominając, że wielu z nich przyszło do tego miasta w łańcuchach. Lecz była ich garść nieznaczna, główne bowiem pretoriańskie siły pozostawały w obozach na miejscu, by czuwać nad miastem i trzymać je w ryzach. Gdy przeszli, wiedziono pociągowe tygrysy i lwy Nerona, aby jeśli mu przyjdzie chęć naśladować Dionizosa, było co zaprząc do pochodowych wozów. Prowadzili je Hindusi i Arabowie na stalowych łańcuchach z pętlicą, ale owiniętych tak w kwiaty, że zdawały się z samych kwiatów uwite. Przyswojone przez biegłych bestiariów zwierzęta patrzyły na tłumy swymi zielonymi, jakby sennymi oczyma, czasem zaś wznosząc olbrzymie głowy, wciągały chrapliwie w nozdrza wyziewy ludzkie, oblizując kolczastymi językami paszcze.", + "137161": "Szły jeszcze wozy cesarskie i lektyki, większe i mniejsze, złote lub purpurowe, wykładane kością słoniową, perłami lub grające blaskiem klejnotów; za nimi znów mały oddział pretorianów w rzymskich zbrojach złożony z samych italskich żołnierzy-ochotników; znów tłumy wykwintnej służby niewolniczej i chłopiąt, a wreszcie jechał sam cezar, którego zbliżanie się zwiastował z daleka okrzyk tłumów.", + "137162": "W ciżbie znajdował się i Piotr Apostoł, który raz w życiu chciał ujrzeć cezara. Towarzyszyła mu Ligia, mając twarz ukrytą pod gęstą zasłoną, i Ursus, którego siła stanowiła najpewniejszą dla dziewczyny opiekę pośród niesfornych i rozpasanych tłumów. Lig wziął w ręce jeden z głazów przeznaczonych pod budowę świątyni i przyniósł go Apostołowi, aby ten, wstąpiwszy na niego, mógł lepiej widzieć od innych. Ciżba poczęła z początku szemrać, gdyż Ursus rozsuwał ją, jak statek rozsuwa fale, gdy jednak sam jeden podniósł kamień, którego czterech najtęższych z ludu mocarzy nie zdołałoby poruszyć, szemranie zmieniło się w podziw i okrzyki: „Macte!”, odezwały się naokoło. Lecz tymczasem nadjechał cezar. Siedział na wozie mającym kształt namiotu, ciągnionym przez sześć białych idumejskich ogierów, podkutych złotem. Wóz miał kształt namiotu z otwartymi umyślnie bokami, tak aby tłumy mogły cezara widzieć. Mogło się tam pomieścić kilka osób, lecz Nero chcąc, by uwaga skupiała się wyłącznie na nim, jechał przez miasto sam, mając u nóg tylko dwóch karzełków-wyrodków. Przybrany był w białą tunikę i w ametystową togę, która rzucała sinawy blask na jego oblicze. Na głowie miał laurowy wieniec. Od czasu wyjazdu do Neapolis utył znacznie. Twarz mu się rozlała; pod dolną szczęką zwieszał się podwójny podbródek, przez co usta jego, zawsze zbyt blisko nosa położone, teraz zdawały się być wycięte tuż pod nozdrzami. Grubą szyję osłaniał, jak zwykle, chustką jedwabną, którą poprawiał co chwila ręką białą i tłustą, porośniętą na przegubie rudawym włosem tworzącym jakby krwawe plamy, którego nie pozwolił wyrywać sobie epilatorom, gdyż mu powiedziano, że sprowadza to drżenie palców i przeszkadza w grze na lutni. Bezdenna próżność malowała się, jak zawsze, na jego twarzy, w połączeniu ze zmęczeniem i nudą. W ogóle była to twarz zarazem straszna i błazeńska. Jadąc obracał głowę na obie strony, przymrużając chwilami oczy i nasłuchując bacznie, jak go witają. Witała go burza oklasków i okrzyki: „Witaj, boski! Cezarze, imperatorze, witaj, zwycięski! Witaj, niezrównany — synu Apollina, Apollinie!” Słuchając tych słów uśmiechał się, lecz chwilami przelatywała mu po twarzy jakby chmura, tłum bowiem rzymski był szyderczy i zaufany w liczbę pozwalał sobie na drwiące docinki nawet względem wielkich tryumfatorów, takich, których istotnie kochał i szanował. Wszakże wiadomo było, że niegdyś krzyczano przy wjeździe Juliusza Cezara do Rzymu: „Obywatele, pochowajcie żony, bo wjeżdża urwis z łysiną!” Lecz potworna miłość własna Nerona nie znosiła najmniejszych przygan ni docinków, tymczasem w tłumie wśród okrzyków pochwalnych odzywały się wołania: „Miedzianobrody!… Miedzianobrody! Dokąd wieziesz swą płomienną brodę? Czy boisz się, by Rzym od niej nie spłonął?” I ci, którzy tak wołali, nie wiedzieli, że żart ich kryje w sobie straszliwe proroctwo. Cezara niezbyt zresztą gniewały podobne głosy, tym bardziej że brody nie nosił, albowiem dawniej jeszcze ofiarował ją w złotej puszce Jowiszowi Kapitolińskiemu. Lecz inni, ukryci za stosami głazów i przy zrębie świątyni, krzyczeli: „Matricida! Nero! Orestes! Alkmeon!”, a inni: „Gdzie Oktawia?”, „Oddaj purpurę!” — na jadącą zaś tuż za nim Poppeę wołano: „Flava coma!” — którą to nazwą oznaczano ulicznice. Muzykalne ucho Nerona chwytało i takie okrzyki, a wówczas podnosił palcami do oka swój wypolerowany szmaragd, jakby chcąc zobaczyć i zapamiętać tych, którzy je wydali. W ten sposób wzrok jego zatrzymał się na stojącym na kamieniu Apostole. Przez chwilę dwaj ci ludzie patrzyli na siebie, nikomu zaś ni z tego świetnego orszaku, ni z tych nieprzeliczonych tłumów nie przyszło na myśl, że spoglądają na siebie w tej minucie dwaj władcy ziemi, z których jeden minie wkrótce jak krwawy sen, drugi zaś, ów starzec przybrany w prostaczą lacernę, obejmie w wieczyste posiadanie świat i miasto.", + "137163": "Tymczasem cezar przejechał, a tuż za nim ośmiu Afrów przeniosło wspaniałą lektykę, w której siedziała znienawidzona przez lud Poppea. Przybrana, jak i Nero, w szatę ametystowej barwy, z grubym pokładem kosmetyków na twarzy, nieruchoma, zamyślona i obojętna, wyglądała jak jakieś bóstwo zarazem piękne i złe, które niesiono jak na procesji. Ciągnął w jej ślady znów cały dwór męskiej i żeńskiej służby oraz szeregi wozów z przyborami do wygód i stroju. Słońce dobrze już schodziło z południa, gdy zaczął się przejazd augustianów — korowód świetny, migotliwy, mieniący się jak wąż i nieskończony. Leniwy Petroniusz, życzliwie witany przez tłumy, kazał się wraz ze swoją do bogini podobną niewolnicą nieść w lektyce. Tygellinus jechał w karruce ciągniętej przez małe koniki przybrane w białe i purpurowe pióra. Widziano go, jak wstawał z wozu i wyciągając szyję wypatrywał, rychło mu li cezar da znak, żeby się do niego przesiadł. Spośród innych tłumy witały oklaskami Licynianusa Pizona, śmiechem Witeliusza, gwizdaniem Watyniusza. Względem Licyniusza i Lekaniusza, konsulów, zachowywano się obojętnie, lecz Tuliusz Senecjo, którego lubiono nie wiadomo za co, równie jak i Westynus zyskali poklask tłuszczy. Dwór był nieprzeliczony. Zdawało się, że wszystko, co jest bogatsze i świetniejsze lub znakomite w Rzymie, emigruje do Ancjum. Nero nigdy nie podróżował inaczej, jak w tysiąc wozów, zastęp zaś towarzyszących mu prawie zawsze przenosił liczbę żołnierzy w legii. Pokazywano więc sobie i Domicjusza Afra, i zgrzybiałego Lucjusza Saturnina; widziano Wespazjana, który nie był jeszcze wyciągnął na swą wyprawę do Judei, z której wrócił dopiero po koronę cesarską, i jego synów, i młodego Nerwę, i Lukana, i Anniusza Gallona, i Kwintianusa, i mnóstwo kobiet znanych z bogactw, piękności, zbytku i rozpusty. Oczy tłuszczy przenosiły się ze znajomych twarzy na uprzęże, wozy, konie, dziwaczne stroje służby, złożonej ze wszystkich narodów świata. W tej powodzi przepychu i wielkości nie wiadomo było, na co patrzeć, i nie tylko oczy, ale i myśl olśniewała od tych blasków złotych, od tych barw purpury i fioletu, od migotania drogich kamieni, od połysków bisiorów, perłowca, kości słoniowej. Zdawało się, że same promienie słoneczne rozpraszają się w tej świetnej topieli. A choć wśród tłuszczy nie brakło nędzarzy z zaklęśniętymi brzuchami i głodem w oczach, przecie widok ów zapalał ich nie tylko chęcią użycia i zazdrością, ale napełniał zarazem rozkoszą i dumą, dając poczucie tej mocy i niepożytości Rzymu, na którą się składał i przed którą klęczał świat. Jakoż w świecie całym nie było nikogo, kto by śmiał mniemać, że ta potęga nie przetrwa wszystkich wieków, nie przeżyje wszystkich narodów i że coś może jej na ziemi się oprzeć.", + "137164": "Winicjusz, jadąc na końcu orszaku, na widok Apostoła i Ligii, której nie spodziewał się widzieć, wyskoczył z wozu i powitawszy ich z rozpromienioną twarzą, począł mówić przyśpieszonym głosem jak człowiek, który nie ma czasu do stracenia:", + "137165": "— Przyszłaś? Nie wiem, jak ci mam dziękować, o Ligio!… Bóg nie mógł mi zesłać lepszej wróżby. Pozdrawiam cię jeszcze, żegnając, ale nie żegnam na długo. Po drodze rozstawię konie partyjskie i w każdy dzień wolny będę przy tobie, póki powrotu sobie nie wyproszę. Bądź zdrowa!", + "137166": "— Bądź zdrów, Marku — odrzekła Ligia i potem dodała ciszej:", + "137167": "— Niech cię Chrystus prowadzi i otworzy ci duszę na słowa Pawła.", + "137168": "On zaś ucieszył się w sercu, iż chodzi jej o to, by prędko został chrześcijaninem, więc odpowiedział:", + "137169": "— Ocelle mi! Niech się tak stanie, jak mówisz. Paweł woli jechać między mymi ludźmi, ale jest ze mną i będzie mi mistrzem i towarzyszem… Uchyl zasłony, radości moja, abym cię jeszcze ujrzał przed drogą. Czemu się tak zakryłaś?", + "137170": "Ona podniosła ręką zasłonę i ukazała mu swą jasną twarz i cudne śmiejące się oczy, pytając:", + "137171": "— To źle?", + "137172": "I uśmiech jej miał w sobie trochę dziewczęcej przekory, lecz Winicjusz, patrząc na nią z uniesieniem, odpowiedział:", + "137173": "— Źle dla oczu moich, które niechby do śmierci patrzyły na ciebie jedną.", + "137174": "Po czym zwrócił się do Ursusa i rzekł:", + "137175": "— Ursusie, pilnuj jej jak źrenicy oka, bo to nie tylko twoja, lecz i moja — domina!", + "137176": "To powiedziawszy chwycił jej rękę i przycisnął do niej usta ku wielkiemu zdumieniu gawiedzi, która nie mogła zrozumieć oznaki takiej czci ze strony świetnego augustianina dla dziewczyny przybranej w proste, niemal niewolnicze szaty.", + "137177": "— Bądź zdrowa…", + "137178": "Po czym oddalił się prędko, gdyż cały orszak cezariański posunął się był znacznie naprzód. Apostoł Piotr przeżegnał go nieznacznym znakiem krzyża, zaś dobry Ursus począł go zaraz wysławiać, rad, że młoda pani słucha chciwie i patrzy na niego z wdzięcznością.", + "137179": "Orszak oddalał się i przesłaniał kłębami złotej kurzawy, lecz oni patrzyli jeszcze długo w ślad za nim, póki nie zbliżył się do nich Demas młynarz, ten sam, u którego pracował nocami Ursus.", + "137180": "Ów ucałowawszy rękę Apostoła począł go prosić, by wstąpili do niego na posiłek, mówiąc, że dom jego jest blisko Emporium, oni zaś muszą być głodni i zmęczeni spędziwszy większą część dnia przy bramie.", + "137181": "Poszli więc razem i odpocząwszy, i posiliwszy się w jego domu, pod wieczór dopiero wracali na Zatybrze. Mając zamiar przejść rzekę przez most Emiliusza, szli przez Clivus Publicus, idący środkiem wzgórza Awentyńskiego między świątyniami Diany i Merkurego. Apostoł Piotr patrzył z wyżyny na otaczające go i na dalsze, ginące w oddaleniu gmachy i pogrążywszy się w milczeniu, rozmyślał nad ogromem i władzą tego miasta, do którego przyszedł opowiadać słowo Boże. Dotychczas widywał on panowanie rzymskie i legiony w różnych krajach, po których wędrował, lecz były to jakby pojedyncze członki tej siły, której uosobienie w postaci cezara ujrzał dziś po raz pierwszy. To miasto niezmierne, drapieżne i chciwe, a zarazem wyuzdane, zgniłe do szpiku kości, a zarazem niewzruszone w swej nadludzkiej mocy, ten cezar, bratobójca, matkobójca i żonobójca, za którym wlókł się nie mniejszy od jego dworu orszak krwawych mar, ten rozpustnik i błazen, a zarazem pan trzydziestu legii, a przez nie ziemi całej; ci dworzanie, pokryci złotem i szkarłatem, niepewni jutra, a zarazem władniejsi od królów — wszystko to razem wzięte wydało mu się jakimś piekielnym królestwem zła i nieprawości. I zadziwił się w sercu prostaczym, jak Bóg może dawać tak niepojętą wszechmoc szatanowi i jak może oddawać mu ziemię, by ją miesił, przewracał, deptał, wyciskał łzy i krew; wichrzył jak wicher, burzył jak burza, palił jak płomień. A od tych myśli zatrwożyło się jego apostolskie serce i począł mówić w duchu do Mistrza: „Panie, co pocznę wobec tego miasta, do którego mnie posłałeś? Jego są morza i lądy, jego zwierz na ziemi i twór wodny, jego są inne królestwa i grody, i trzydzieści legii, które ich strzegą, a jam, Panie, rybak z jeziora! Co pocznę? I jakoż jego złość przezwyciężę?”", + "137182": "Tak mówiąc wznosił swą siwą, drżącą głowę ku niebu, modląc się i wołając z głębi serca do swego Boskiego Mistrza, pełen smutku i trwogi.", + "137183": "A wtem modlitwę przerwał mu głos Ligii, która rzekła:", + "137184": "— Miasto całe jak w ogniu…", + "137185": "Rzeczywiście słońce zachodziło dnia tego dziwnie. Ogromna jego tarcza zasunęła się już do połowy za Janikulskie wzgórze, cały zaś przestwór nieba napełnił się czerwonym blaskiem. Z miejsca, na którym stali, wzrok ich obejmował znaczne przestrzenie. Nieco na prawo widzieli wydłużone mury Circus Maximus, nad nim piętrzące się pałace Palatynu, a wprost przed sobą, za Forum Boarium i Velabrum, szczyt Kapitolu ze świątynią Jowisza. Ale mury, kolumny i szczyty świątyń były jakby zanurzone w ów blask złoty i purpurowy. Widne z dala części rzeki płynęły jakby krwią i w miarę jak słońce zasuwało się coraz bardziej za wzgórze, blask czynił się coraz czerwieńszy, coraz do łuny pożaru podobniejszy, i wzmagał się, rozszerzał, aż wreszcie objął siedem wzgórz, z których zdawał się spływać na całą okolicę.", + "137186": "— Miasto całe jak w ogniu — powtórzyła Ligia.", + "137187": "A Piotr przysłonił oczy ręką i rzekł:", + "137188": "— Gniew Boży jest nad nim.", + "137189": "Rozdział trzydziesty siódmy", + "137190": "Winicjusz do Ligii:", + "137191": "„Niewolnik Flegon, przez którego posyłam ci ten list, jest chrześcijaninem, będzie zatem jednym z tych, którzy otrzymają wolność z rąk twoich, najdroższa moja. Stary to sługa naszego domu, mogę więc pisać przez niego z całą ufnością i bez obawy, aby list wpadł w inne ręce niż twoje. Piszę z Laurentum, gdzie zatrzymaliśmy się z powodu upału. Otho posiadał tu wspaniałą willę, którą swego czasu darował Poppei, a ta, lubo rozwiedziona z nim, uznała za stosowne zatrzymać piękny podarek… Gdy myślę o tych kobietach, które mnie teraz otaczają, i o tobie, wydaje mi się, że z kamieni Deukaliona musiały powstać różne, zgoła do siebie niepodobne gatunki ludzi, i że ty należysz do tego, który się zrodził z kryształu. Podziwiam cię i kocham z całej duszy tak, że chciałbym ci mówić tylko o tobie i trzeba mi się zmuszać, bym ci pisał o podróży, o tym, co się ze mną dzieje, i o nowinach dworskich. Cezar był więc gościem Poppei, która w tajemnicy przygotowała wspaniałe przyjęcie. Niewielu zresztą zaprosiła augustianów, ale i ja, i Petroniusz dostaliśmy wezwanie. Po prandium pływaliśmy złotymi łodziami po morzu, które było tak ciche, jakby spało, a tak niebieskie jak twoje oczy, o boska. Wiosłowaliśmy sami, albowiem pochlebiało to widocznie Auguście, że ją wiozą konsularni mężowie albo ich synowie. Cezar, stojąc u rudla w purpurowej todze, śpiewał hymn na cześć morza, który ułożył poprzedniej nocy i do którego dorobił muzykę wraz z Diodorem. Na innych łodziach wtórowali niewolnicy z Indii, którzy umieją grać na konchach morskich, a wkoło ukazywały się liczne delfiny, jakby istotnie wywabione z głębin Amfitrydy muzyką. A ja, czy wiesz, com czynił? Otom myślał o tobie i tęskniłem za tobą, i chciałem zabrać to morze, i tę pogodę, i tę muzykę, i oddać wszystko tobie. Czy chcesz, byśmy kiedyś zamieszkali nad brzegiem morskim, Augusto moja, z dala od Rzymu? Mam w Sycylii ziemię, gdzie jest las migdałów, które wiosną kwitną różowo, a schodzą tak blisko do morza, że końce gałęzi prawie dotykają się wody. Tam będę kochał ciebie i wielbił tę naukę, której mnie Paweł nauczył, bo to już wiem, że ona nie przeciwi się miłości i szczęściu. Czy chcesz? Lecz nim odpowiedź z twoich kochanych ust usłyszę, piszę ci dalej, co się zdarzyło na łodzi. Skoro brzeg został już daleko za nami, ujrzeliśmy żagiel w dali przed sobą i wnet powstała sprzeczka, czy to zwyczajna łódź rybacka, czy wielki statek z Ostii. Rozpoznałem go pierwszy, a wówczas Augusta rzekła, że dla moich oczu nie ma widocznie nic skrytego, i spuściwszy nagle na twarz zasłonę, spytała, czy i tak bym nawet ją rozpoznał. Petroniusz odpowiedział zaraz, że za chmurą nawet i słońca dostrzec nie można, lecz ona niby się śmiejąc, mówiła, iż tak bystry wzrok chyba jedna miłość mogłaby oślepić, i wymieniając różne augustianki poczęła pytać i zgadywać, w której się kocham. Odpowiadałem spokojnie, lecz ona w końcu wymieniła i twoje imię. Mówiąc o tobie odkryła znów twarz i poczęła patrzeć na mnie złymi i zarazem badawczymi oczyma. Prawdziwą wdzięczność czuję dla Petroniusza, który pochylił w tej chwili łódź, przez co uwaga powszechna odwróciła się ode mnie; gdybym był bowiem usłyszał o tobie niechętne lub szyderskie słowa, byłbym nie umiał ukryć gniewu i musiałbym walczyć z chęcią rozbicia wiosłem głowy tej przewrotnej i złej kobiecie… Wszak pamiętasz, com ci w wigilię wyjazdu opowiadał w domu Linusa o zajściu na stawie Agryppy? Petroniusz boi się o mnie i jeszcze dziś zaklinał mnie, bym nie drażnił miłości własnej Augusty. Ale Petroniusz już mnie nie rozumie i nie wie, że poza tobą nie masz dla mnie ni rozkoszy, ni piękności, ni kochania i że dla Poppei mam tylko wstręt i pogardę. Tyś już bardzo zmieniła duszę moją i tak dalece, że do dawnego życia już bym nawet wrócić nie umiał. Lecz nie obawiaj się, aby mnie tu mogło spotkać coś złego. Poppea nie kocha mnie, bo ona nikogo kochać niezdolna, i jej zachcianki płyną tylko z gniewu na cezara, który jest jeszcze pod jej wpływem i który może nawet ją jeszcze miłuje, wszelako już jej nie szczędzi i nie ukrywa przed nią swego bezwstydu i swych występków. Powiem ci zresztą i inną rzecz, która cię uspokoić powinna: oto Piotr rzekł mi na wyjezdnym, abym się nie obawiał cezara, gdyż włos nie spadnie z głowy mojej, i ja mu wierzę. Jakiś głos mówi mi w duszy, że każde słowo jego musi się spełnić, że zaś on pobłogosławił miłość naszą, więc ani cezar, ani wszystkie potęgi Hadesu, ani samo nawet Przeznaczenie nie zdoła mi cię odebrać, o Ligio! Gdy o tym myślę, jestem szczęśliwy, jak gdybym był Niebem, które samo jedno jest szczęśliwe i spokojne. Lecz ciebie, chrześcijankę, może uraża to, co mówię o Niebie i Przeznaczeniu? W takim razie przebacz mi, bo grzeszę niechcący. Chrzest jeszcze nie obmył mnie, ale serce moje jest jako czara próżna, którą Paweł z Tarsu ma napełnić słodką nauką waszą, tym słodszą dla mnie, że jest twoją. Ty, boska, policz mi za zasługę choć to, żem z tej czary wylał płyn, który ją napełniał poprzednio, i że nie cofam jej, ale ją wyciągam jak człowiek spragniony, który stanął u czystego zdroju. Niech znajdę łaskę w twych oczach. W Ancjum dni i noce będą mi schodziły na słuchaniu Pawła, który wśród moich ludzi w pierwszym już dniu podróży pozyskał wpływ taki, że otaczają go bez ustanku, widząc w nim nie tylko teumaturga, ale nadprzyrodzoną niemal istotę. Wczoraj widziałem radość na jego twarzy, a gdym go spytał, co czyni, odrzekł mi: „Sieję”. Petroniusz wie, iż on znajduje się między mymi ludźmi, i pragnie go widzieć, jak również Seneka, który słyszał o nim od Gallona. Ale już gwiazdy bledną, o Ligio, a poranny „Lucyfer” świeci coraz mocniej. Wkrótce jutrzenka zaróżowi morze — i śpi wszystko naokół, tylko ja myślę o tobie i kocham cię. Bądź pozdrowiona wraz z zorzą ranną, sponsa mea!”", + "137192": "Rozdział trzydziesty ósmy", + "137193": "Winicjusz do Ligii:", + "137194": "„Czyś ty, droga, była kiedy z Aulusami w Ancjum? Jeśli nie, będę szczęśliwy, gdy ci je z czasem pokażę. Już od Laurentum ciągną się na pobrzeżu wille jedna za drugą, a samo Ancjum to nieskończony szereg pałaców i portyków, których kolumny przeglądają się czasu pogody w wodzie. Mam i ja tu siedzibę tuż nad wodą, z oliwnikiem i lasem cyprysów za willą, i gdy pomyślę, że ta siedziba stanie się kiedyś twoją, bielsze wydają mi się jej marmury, cienistsze ogrody i lazurowsze morze. O Ligio, jak dobrze jest żyć i kochać! Stary Menikles, który zarządza tu willą, posadził na łąkach pod mirtami całe kępy irysów i na ich widok przyszedł mi na myśl dom Aulusów, wasze impluvium i wasz ogród, w którym siadywałem przy tobie. I tobie te irysy będą przypominały dom rodzinny, dlatego jestem pewien, że polubisz Ancjum i tę willę. Zaraz po przybyciu długo rozmawialiśmy z Pawłem przy prandium. Mówiliśmy o tobie, a potem on począł nauczać, ja zaś słuchałem długo i to ci powiem tylko, że gdybym nawet tak umiał pisać jak Petroniusz, jeszcze bym nie potrafił wypowiedzieć ci wszystkiego, co przeszło mi przez myśl i duszę. Jam się nie spodziewał, że może być na świecie jeszcze takie szczęście, piękność i spokój, o których ludzie dotąd nie wiedzą. Lecz to wszystko chowam na rozmowę z tobą, gdy z pierwszą wolną chwilą przybędę do Rzymu. Powiedz mi, jak ziemia może pomieścić razem takich ludzi, jak Piotr Apostoł, jak Paweł z Tarsu i cezar? Pytam dlatego, żem wieczór po nauce Pawła spędził u Nerona, i czy wiesz, com tam usłyszał? Oto naprzód on sam czytał swój poemat o zburzeniu Troi i począł narzekać, że nigdy nie widział płonącego miasta. Zazdrościł Priamowi i zwał go szczęśliwym człowiekiem dlatego właśnie, iż mógł oglądać pożogę i zgubę ojczystego grodu. Na to Tygellinus rzekł: „Powiedz słowo, boski, a wezmę pochodnię i nim noc upłynie, ujrzysz płonące Ancjum”. Lecz cezar nazwał go głupcem. „Gdzież — mówił — przyjeżdżałbym oddychać morskim powietrzem i ochraniać ten głos, którym obdarzyli mnie bogowie i o który, jak mówią, dla dobra ludu dbać powinienem? Zali nie Rzym mi szkodzi, zali nie duszne wyziewy z Subury i Eskwilinu nabawiają mnie chrypki i czyż palący się Rzym nie przedstawiałby stokroć wspanialszego i tragiczniejszego widoku od Ancjum?” Tu wszyscy poczęli mówić, jaką tragedią niesłychaną byłby obraz takiego miasta, które podbiło świat, zmienionego w kupę siwych popiołów. Cezar zapowiedział, że wówczas poemat jego przeszedłby pieśni Homera, a potem jął mówić, jak odbudowałby miasto i jak by potomne wieki musiały podziwiać jego dzieło, wobec którego zmalałyby wszystkie inne dzieła ludzkie. Wówczas pijani biesiadnicy poczęli wołać: „Uczyń to! Uczyń!”, on zaś rzekł: „Musiałbym mieć wierniejszych i bardziej oddanych mi przyjaciół”. Ja, wyznaję, słuchając tego zaniepokoiłem się zrazu, bo w Rzymie ty jesteś, carissima. Sam śmieję się teraz z tej obawy i myślę, że cezar i augustianie, jakkolwiek szaleni, nie odważyliby się podobnego szaleństwa dopuścić, a jednak, patrz, jak człowiek boi się o swoje kochanie, jednak wolałbym, by dom Linusa nie stał na wąskim zatybrzańskim zaułku i w dzielnicy zamieszkałej przez obcą ludność, na którą mniej by w danym razie zważano. Dla mnie same pałace palatyńskie nie byłyby mieszkaniem godnym ciebie, więc chciałbym także, by ci nie brakło niczego z tych ozdób i wygód, do których z dzieciństwa przywykłaś. Przenieś się do domu Aulusów, Ligio moja. Ja dużo tu o tym myślałem. Gdyby cezar był w Rzymie, wieść o twym powrocie mogłaby istotnie dojść przez niewolników na Palatyn, zwrócić na ciebie uwagę i ściągnąć prześladowanie za to, żeś się ośmieliła postąpić wbrew woli cezara. Ale on długo zostanie tu w Ancjum, a nim wróci, dawno i niewolnicy przestaną o tym mówić. Linus i Ursus mogą zamieszkać z tobą. Zresztą żyję nadzieją, że zanim Palatyn ujrzy cezara, ty, moja boska, będziesz już mieszkała we własnym domu na Karynach. Błogosławiony dzień, godzina i chwila, w której przestąpisz mój próg, i jeśli Chrystus, którego uczę się wyznawać, to sprawi, niech będzie błogosławione i Jego imię. Będę Mu służył i oddam za Niego życie i krew. Źle mówię: będziemy Mu służyli oboje, póki starczy nam przędzy życia. Kocham cię i pozdrawiam duszą całą”.", + "137195": "Rozdział trzydziesty dziewiąty", + "137196": "Ursus czerpał wodę w cysternie i ciągnąc sznurem podwójne amfory śpiewał półgłosem dziwną pieśń ligijską, a zarazem spoglądał rozradowanymi oczyma na Ligię i Winicjusza, którzy wśród cyprysów w ogródku Linusa bielili się jak dwa posągi. Najmniejszy wiatr nie poruszał ich odzieży. Na świecie zapadał zmrok złoty i liliowy, oni zaś wśród spokoju wieczora rozmawiali trzymając się za ręce.", + "137197": "— Czy nic złego spotkać cię nie może, Marku, za to, że opuściłeś Ancjum bez wiedzy cezara? — pytała Ligia.", + "137198": "— Nie, droga moja — odpowiedział Winicjusz. — Cezar zapowiedział, że zamknie się na dwa dni z Terpnosem i będzie układał nowe pieśni. Często on tak czyni i wówczas o niczym innym nie wie i nie pamięta. Zresztą co mi cezar, gdy jestem przy tobie i patrzę na ciebie. Zbyt już tęskniłem, a w ostatnich nocach opuścił mnie sen. Nieraz, gdym zdrzemnął ze znużenia, budziłem się nagle z uczuciem, że nad tobą wisi niebezpieczeństwo; czasem śniłem, że zrabowano mi rozstawne konie, które miały mnie przynieść z Ancjum do Rzymu i na których przebiegłem tę drogę tak szybko jak nigdy żaden goniec cesarski. I dłużej już bez ciebie wytrzymać nie mogłem. Zbyt cię kocham, droga, najdroższa moja!", + "137199": "— Wiedziałam, że przyjedziesz. Dwa razy Ursus wybiegał na moją prośbę na Karyny i pytał o ciebie w twoim domu. Linus śmiał się ze mnie i Ursus także.", + "137200": "Rzeczywiście znać było, że się go spodziewała, gdyż zamiast zwykłej ciemnej odzieży miała na sobie miękką białą stolę, z której ślicznych fałd jej ramiona i głowa wychylały się jak rozkwitłe pierwiosnki ze śniegu. Kilka różowych anemonów zdobiło jej włosy.", + "137201": "Winicjusz przycisnął usta do jej ręki, po czym siedli na kamiennej ławce wśród dzikiego wina i wsparłszy się o siebie ramionami milczeli poglądając ku zorzom, których ostatnie blaski odbijały się w ich oczach.", + "137202": "Urok cichego wieczora opanowywał ich z wolna.", + "137203": "— Jak tu cicho i jaki świat śliczny — rzekł zniżonym głosem Winicjusz. — Noc idzie ogromnie pogodna. Czuję się tak szczęśliwy, jak nigdy w życiu nie byłem. Powiedz mi, Ligio, co to jest. Jam nigdy nie przypuszczał, żeby mogła być taka miłość. Myślałem, że to jest tylko ogień we krwi i żądza, a teraz dopiero widzę, że można kochać każdą kroplą krwi i każdym tchnieniem, a zarazem czuć taki spokój słodki i niezmierny, jakby już ukoiły duszę Sen i Śmierć. To dla mnie coś nowego. Patrzę na ten spokój drzew i zdaje mi się, że on jest we mnie. Teraz dopiero rozumiem, że może być szczęście, o jakim ludzie dotąd nie wiedzieli. Teraz dopiero rozumiem, dlaczego i ty, i Pomponia Grecyna jesteście takie pogodne… Tak!… To daje Chrystus…", + "137204": "A ona w tej chwili położyła swą śliczną twarz na jego ramieniu i rzekła:", + "137205": "— Mój Marku drogi…", + "137206": "I nie mogła mówić więcej. Radość, wdzięczność i poczucie, że teraz dopiero wolno jej kochać, odjęły jej głos, a natomiast napełniły oczy łzami wzruszenia. Winicjusz, objąwszy ramieniem jej drobne ciało, tulił ją przez chwilę do siebie, po czym rzekł:", + "137207": "— Ligio! Niech będzie błogosławiona chwila, w której pierwszy raz usłyszałem Jego imię.", + "137208": "Ona zaś odpowiedziała cicho:", + "137209": "— Kocham cię, Marku.", + "137210": "Po czym umilkli znów oboje, nie mogąc słów dobyć z wezbranych piersi. Na cyprysach zgasły ostatnie liliowe odblaski i ogród począł się srebrzyć od księżycowego sierpa.", + "137211": "Po chwili Winicjusz począł mówić:", + "137212": "— Ja wiem… Ledwiem tu wszedł, ledwiem ucałował twoje drogie ręce, wyczytałem w twoich oczach pytanie, czym pojął tę Boską naukę, którą ty wyznajesz, i czym został ochrzczony? Nie! Ochrzczony jeszcze nie jestem, ale czy wiesz, kwiecie, dlaczego? Oto Paweł mi rzekł: „Jam cię przekonał, że Bóg przyszedł na świat i dał się ukrzyżować dla zbawienia świata, ale niech w zdroju łaski obmyje cię Piotr, który pierwszy wyciągnął nad tobą ręce i pierwszy cię błogosławił”. A i ja także chciałem, byś ty, najdroższa, patrzyła na mój chrzest i by mi matką była Pomponia. Więc dlatego nie jestem dotąd ochrzczony, choć wierzę w Zbawiciela i w Jego słodką naukę. Paweł mnie przekonał, nawrócił i zali mogło być inaczej? Jakżebym mógł nie uwierzyć, że Chrystus przyszedł na świat, skoro tak mówi Piotr, który był Jego uczniem, i Paweł, któremu się objawił? Jakże mógłbym nie wierzyć, że był Bogiem, skoro zmartwychwstał? Widzieli Go przecie i w mieście, i nad jeziorem, i na górze, i widzieli ludzie, których usta kłamstwa nie zaznały. Jam już w to wierzył od czasu, gdym usłyszał Piotra w Ostrianum, bom sobie już wówczas powiedział: na całym świecie prędzej by każdy inny człowiek mógł skłamać niż ten, który powiada: „Widziałem!” Ale nauki waszej się bałem. Zdawało mi się, że ona odbiera mi ciebie. Mniemałem, że nie masz w niej ani mądrości, ani piękności, ani szczęścia. Dziś jednak, gdym ją poznał, cóż bym był za człowiek, gdybym nie chciał, by na świecie panowała prawda, a nie kłamstwo, miłość, a nie nienawiść, dobro, nie zbrodnia, wierność, nie zaś niewierność, litość, nie zemsta? Któż by taki był, który by tego nie wolał i nie chciał? A przecie tego uczy wasza nauka. Inne chcą także sprawiedliwości, ale ta jedna czyni serce ludzkie sprawiedliwym. I prócz tego czyni je czystym, jak twoje i Pomponii, i czyni je wiernym, jak twoje i Pomponii. Ślepym bym był, gdybym tego nie widział. A jeśli przy tym Chrystus Bóg obiecał życie wieczne i szczęście tak nieprzebrane, jakie tylko wszechmoc Boska dać może, to czegóż człowiek może chcieć więcej? Gdybym spytał Seneki, z jakich powodów zaleca cnotę, skoro przewrotność więcej szczęścia przynosi, nie umiałby mi naprawdę nic rozsądnego odpowiedzieć. Ale ja wiem teraz, dlaczego mam być cnotliwy. Oto dlatego, że dobro i miłość płynie z Chrystusa, i dlatego, aby gdy śmierć mi zamknie oczy, odnaleźć życie, odnaleźć szczęście, odnaleźć siebie samego i ciebie, najdroższa moja… Jakże nie pokochać i nie przyjąć nauki, która zarazem mówi prawdę i znosi śmierć? Kto by nie przełożył dobra nad zło? Ja myślałem, że ta nauka przeciwi się szczęściu, a tymczasem Paweł przekonał mnie, że ona nie tylko nic nie odbiera, ale jeszcze dodaje. Wszystko to zaledwie mi się w głowie chce pomieścić, ale czuję, że tak jest, bom nigdy nie był równie szczęśliwy i nie mogłem być, choćbym cię był zabrał przemocą i miał w domu swoim. Otoś mi powiedziała przed chwilą: „Kocham cię”, a tych wyrazów nie byłbym z ciebie wydobył za całą potęgę Rzymu. O Ligio! Rozum mówi, że ta nauka jest boska i najlepsza, serce to czuje, a takim dwom potęgom któż się oprze?", + "137213": "Ligia słuchała go utkwiwszy w niego swe niebieskie oczy, podobne przy blasku księżyca do kwiatów mistycznych i równie zroszone jak kwiaty.", + "137214": "— Tak, Marku! Prawda! — rzekła przytulając silniej głowę do jego ramienia.", + "137215": "I w tej chwili czuli się oboje ogromnie szczęśliwi, albowiem rozumieli, że prócz miłości łączy ich jeszcze jakaś inna siła, zarazem słodka i nieprzeparta, przez którą sama miłość staje się czymś niepożytym, niepodległym zmianom, zawodom, zdradzie i nawet śmierci. Serca ich przepełniła zupełna pewność, że cokolwiek by się mogło zdarzyć, oni nie przestaną się kochać i należeć do siebie. I z tego powodu spływał w ich dusze niewypowiedziany spokój. Winicjusz czuł przy tym, że to jest miłość nie tylko czysta i głęboka, ale całkiem nowa, taka, jakiej świat dotąd nie znał i dać nie mógł. Składało się na nią w jego sercu wszystko: i Ligia, i nauka Chrystusa, i światło księżyca śpiące cicho na cyprysach, i pogodna noc, tak że cały wszechstwór wydał mu się nią jedną przepełniony.", + "137216": "Po chwili znów mówić począł głosem przyciszonym i drgającym:", + "137217": "— Ty będziesz duszą mojej duszy i będziesz mi w świecie najdroższą. Razem nam będą biły serca, jedna będzie modlitwa i jedna będzie wdzięczność Chrystusowi. O, moja droga! Żyć razem, czcić razem słodkiego Boga i wiedzieć, że gdy nadejdzie śmierć, oczy nasze otworzą się znów, jak po śnie błogim, na nowe światło, cóż można lepszego pomyśleć! Więc dziwię się tylko, żem tego pierwej nie zrozumiał. I wiesz, co mi się teraz zdaje? Oto, że tej nauce nie oprze się nikt. Za dwieście lub trzysta lat przyjmie ją cały świat; ludzie zapomną o Jowiszu i nie będzie innych bogów, tylko Chrystus, i innych świątyń, jak chrześcijańskie. Któż by nie chciał własnego szczęścia? Ach, słyszałem przecie rozmowę Pawła z Petroniuszem i czy wiesz, co Petroniusz rzekł w końcu? „To nie dla mnie”, ale nic więcej odpowiedzieć nie umiał.", + "137218": "— Powtórz mi słowa Pawła — rzekła Ligia.", + "137219": "— Było to u mnie wieczorem. Petroniusz począł lekko mówić i żartować, jak on czyni zwykle, a wówczas Paweł rzekł mu: „Jak możesz, mądry Petroniuszu, przeczyć, że Chrystus istniał i zmartwychwstał, gdyś nie był wówczas na świecie, Piotr zaś i Jan widzieli Go, i ja widziałem w drodze do Damaszku? Pierwej zatem niech twoja mądrość wykaże, iż jesteśmy kłamcami, a potem dopiero zaprzeczy naszym świadectwom”. Lecz Petroniusz odpowiedział, że przeczyć nie myśli, gdyż wie, iż dzieje się wiele rzeczy niepojętych, które jednak wiarygodni ludzie stwierdzają. Ale mówił, że inną jest rzeczą odkrycie jakiegoś nowego cudzoziemskiego Boga, a inną przyjęcie Jego nauki. „Nie chcę — rzekł — wiedzieć o niczym, co mogłoby mi popsuć życie i zniweczyć jego piękność. Mniejsza, czy nasi bogowie są prawdziwi, ale są piękni, jest nam przy nich wesoło i możemy żyć bez troski”. Wówczas Paweł tak odpowiedział: „Odrzucasz naukę miłości, sprawiedliwości i miłosierdzia z obawy przed troskami życia, lecz pomyśl, Petroniuszu, czy życie wasze istotnie jest od trosk wolne? Oto i ty, panie, i nikt spomiędzy najbogatszych i najmożniejszych nie wie, czy zasypiając wieczorem, nie zbudzi się z wyrokiem śmierci. Lecz powiedz: gdyby cezar wyznawał tę naukę, która nakazuje miłość i sprawiedliwość, zali twoje szczęście nie byłoby pewniejsze? Boisz się o swoje radości, lecz czy życie nie byłoby wówczas weselsze? A co do ozdoby życia i piękności, jeśliście nabudowali tyle pięknych świątyń i posągów na cześć bóstw złych, mściwych, cudzołożnych i fałszywych, czegóż byście nie dokonali dla czci jedynego Boga miłości i prawdy? Chwalisz sobie swój los, gdyż jesteś możnym i żyjesz w rozkoszy, lecz zarówno mogłeś być biednym i opuszczonym, chociaż z wielkiego domu pochodzisz, a wówczas lepiej by ci było zaiste na świecie, gdyby ludzie Chrystusa wyznawali. W mieście waszym możni nawet rodzice, nie chcąc się trudzić wychowaniem dzieci, wyrzucają je częstokroć z domu, które to dzieci zowią alumnami. I ty, panie, mogłeś być takim alumnem. Ale gdyby rodzice twoi żyli wedle nauki naszej, tedy nie mogłoby ci się to przygodzić. Gdybyś doszedłszy męskich lat zaślubił umiłowaną niewiastę, wolałbyś, by ci została wierną do śmierci. A tymczasem patrz, co się u was dzieje, ile jest sromoty, ile hańby, frymarku wiarą małżeńską! Wszakże już sami dziwicie się, gdy się zdarzy niewiasta, którą zowiecie univira. Ale ja ci mówię, że te, które Chrystusa w sercu nosić będą, nie złamią wiary mężom, równie jak i chrześcijańscy mężowie dochowają jej żonom. Ale wyście niepewni ni waszych władców, ni waszych ojców, ni żon, ni dzieci, ni sług. Przed wami drży świat cały, a wy drżycie przed własnymi niewolnikami, wiecie bowiem, że każdej godziny mogą podnieść przeciw waszemu ciemięstwu wojnę straszliwą, jaką już nieraz podnosili. Bogatym jesteś, lecz nie wiesz, czy jutro nie każą ci porzucić bogactw; młodym jesteś, lecz jutro może ci trzeba będzie umrzeć. Miłujesz, lecz czyha na ciebie zdrada; kochasz się w willach i posągach, lecz jutro możesz być wypędzon na pustkowia Pandatarii; masz tysiące sług, lecz jutro ci słudzy mogą wytoczyć z ciebie krew. A jeśli tak jest, to jakże możecie być spokojni, szczęśliwi i żyć w radości? Lecz oto ja głoszę miłość i głoszę naukę, która nakazuje władcom kochać poddanych, panom niewolników, niewolnikom służyć z miłości, czynić sprawiedliwość i miłosierdzie, a w końcu obiecuję szczęśliwość jako morze nieprzebrane bez końca. Jakże więc, Petroniuszu, możesz mówić, że ta nauka psuje życie, skoro ona je naprawia i skoro sam byłbyś stokroć szczęśliwszym i pewniejszym, gdyby ona ogarnęła tak świat, jak ogarnęło go wasze władztwo rzymskie.”", + "137220": "Tak mówił Paweł, o Ligio, a wówczas Petroniusz rzekł: „To nie dla mnie”, i udając śpiącego wyszedł, a na odchodnym rzekł jeszcze: „Wolę moją Eunice niż twoją naukę, Judejczyku, ale nie chciałbym walczyć z tobą z mównicy”. Lecz ja słuchałem słów jego całą duszą, a gdy mówił o niewiastach naszych, całym sercem wielbiłem tę naukę, z której wyrosłaś, jako na wiosnę wyrastają lilie z bujnej roli. I myślałem wówczas: oto Poppea porzuciła dwóch mężów dla Nerona, oto Kalwia Kryspinilla, oto Nigidia, oto wszystkie niemal, które znam, prócz jednej Pomponii, kupczyły wiarą i przysięgami, i tylko ta jedna, i tylko ta moja nie odstąpi, nie zwiedzie i nie przygasi ogniska, choćby mnie zawiodło i odstąpiło wszystko, w czym położyłem ufność. Więc mówiłem do ciebie w duszy: czymże ci się odwdzięczę, jeśli nie miłością i czcią? Czyś ty czuła, żem tam w Ancjum przemawiał do ciebie i rozmawiałem ciągle, bez ustanku, jak gdybyś była przy mnie? Stokroć cię więcej kocham za to, żeś uciekła przede mną z domu cezara. Nie chcę go już i ja. Nie chcę jego rozkoszy i muzyki, tylko ciebie jednej. Powiedz słowo, a opuścimy Rzym, by osiąść gdzieś daleko.", + "137221": "Ona zaś, nie odrywając głowy od jego ramienia, podniosła oczy, jakby w zamyśleniu, na osrebrzone wierzchołki cyprysów i odrzekła:", + "137222": "— Dobrze, Marku. Tyś pisał mi o Sycylii, gdzie i Aulusowie chcą osiąść na stare lata…", + "137223": "A Winicjusz przerwał z radością:", + "137224": "— Tak, droga moja! Ziemie nasze znajdują się w pobliżu. Cudny to brzeg, gdzie klimat jeszcze słodszy, a noce jeszcze pogodniejsze od rzymskich, wonne i widne… Tam życie i szczęście to prawie jedno i to samo.", + "137225": "Po czym zaczął marzyć o przyszłości.", + "137226": "— Tam można zapomnieć o troskach. W gajach, wśród oliwników, będziemy chodzili i spoczywali w cieniu. O Ligio! Co za życie kochać się, koić, razem spoglądać na morze, razem na niebo, razem czcić słodkiego Boga, czynić wokoło dobro i sprawiedliwość w spokoju.", + "137227": "Umilkli oboje, patrząc w przyszłość; on tylko tulił ją coraz silniej do siebie, przy czym w blaskach księżyca migotał na jego ręku rycerski złoty pierścień. W dzielnicy, zamieszkałej przez ubogą ludność roboczą, spało już wszystko i żaden szmer nie mącił ciszy.", + "137228": "— Pozwolisz mi widywać Pomponię? — spytała Ligia.", + "137229": "— Tak, droga. Będziemy ich zapraszali w dom nasz lub sami jeździli do nich. Czy chcesz, byśmy zabrali ze sobą Piotra Apostoła? On przyciśnięty wiekiem i pracą. Paweł będzie nas także odwiedzał, nawróci Aulusa Plaucjusza, i jako żołnierze zakładają kolonie w odległych krajach, tak my założymy kolonię chrześcijan.", + "137230": "Ligia podniosła rękę i wziąwszy dłoń Winicjusza chciała przycisnąć do niej usta, lecz on począł mówić szepcąc, jakby się bał spłoszyć szczęście:", + "137231": "— Nie, Ligio, nie! To ja czczę cię i uwielbiam, daj mi ty ręce.", + "137232": "— Kocham cię.", + "137233": "Lecz on przycisnął już usta do jej białych jak jaśmin dłoni i przez chwilę słyszeli tylko bicie własnych serc. W powietrzu nie było najmniejszego powiewu i cyprysy stały tak nieruchome, jakby również zatrzymały dech w piersiach…", + "137234": "Nagle ciszę przerwał grzmot niespodziany, głęboki i jakby wychodzący spod ziemi. Dreszcz przebiegł przez ciało Ligii, Winicjusz zaś powstawszy rzekł:", + "137235": "— To lwy ryczą w vivariach…", + "137236": "I poczęli oboje nasłuchiwać. Tymczasem pierwszemu grzmotowi odpowiedział drugi, trzeci, dziesiąty, ze wszystkich stron i dzielnic. W mieście bywało czasem po kilka tysięcy lwów pomieszczonych przy różnych arenach i nieraz nocami, zbliżając się do krat i opierając o nie olbrzymie głowy, głosiły w ten sposób swą tęsknotę za wolnością i pustynią. Tak poczęły tęsknić i teraz, i podając jeden drugiemu głos w ciszy nocnej, napełniły rykiem całe miasto. Było w tym coś niewypowiedzianie groźnego i posępnego, toteż Ligia, której owe głosy spłoszyły jasne i spokojne widzenia przyszłości, słuchała ich z sercem ściśniętym jakąś dziwną trwogą i smutkiem.", + "137237": "Lecz Winicjusz otoczył ją ramieniem i rzekł:", + "137238": "— Nie bój się, droga. Igrzyska blisko, więc wszystkie vivaria przepełnione.", + "137239": "Po czym weszli oboje do domku Linusa, przeprowadzeni coraz potężniejszym grzmotem lwich głosów.", + "137240": "Rozdział czterdziesty", + "137241": "W Ancjum tymczasem Petroniusz odnosił niemal każdego dnia nowe zwycięstwa nad augustianami współubiegającymi się z nim o łaskę cezara. Wpływ Tygellina upadł zupełnie. W Rzymie, gdy trzeba było usuwać ludzi, którzy wydawali się niebezpieczni, łupić ich mienie, załatwiać sprawy polityczne, dawać widowiska, zdumiewające przepychem i złym smakiem, a wreszcie zaspakajać potworne zachcenia cezara, Tygellinus, zarówno przebiegły, jak gotów na wszystko, okazywał się niezbędnym. Ale w Ancjum, wśród pałaców przeglądających się w lazurach morza, cezar żył życiem helleńskim. Od rana do wieczora czytywano wiersze, rozprawiano nad ich budową i doskonałością, zachwycano się szczęśliwymi zwrotami, zajmowano się muzyką, teatrem, słowem, wyłącznie tym, co wynalazł i czym przyozdobił życie geniusz grecki. Lecz w takich warunkach, niezrównanie więcej wykształcony od Tygellina i innych augustianów, Petroniusz, dowcipny, wymowny, pełen subtelnych poczuć i smaku, musiał uzyskać przewagę. Cezar szukał jego towarzystwa, zasięgał jego zdania, pytał o radę, gdy sam tworzył, i okazywał przyjaźń żywszą niż kiedykolwiek. Otaczającym wydawało się, że wpływ jego odniósł wreszcie ostateczne zwycięstwo, że przyjaźń między nim i cezarem weszła już w okres stały i że przetrwa lata. Ci nawet, którzy dawniej okazywali niechęć wykwintnemu epikurejczykowi, poczęli go teraz otaczać i ubiegać się o jego łaski. Niejeden rad był nawet szczerze w duszy, że przewagę uzyskał człowiek, który wiedział wprawdzie, co o kim ma myśleć, i przyjmował ze sceptycznym uśmiechem pochlebstwa wczorajszych wrogów, lecz czy to przez lenistwo, czy przez wytworność nie był mściwym i potęgi swej nie używał na cudzą zgubę lub szkodę. Bywały chwile, że mógł zgubić nawet i Tygellina, ale on wolał go wyśmiewać i wyprowadzać na jaw jego brak wykształcenia i pospolitość. Senat w Rzymie odetchnął, gdyż od półtora miesiąca żaden wyrok śmierci nie został wydany. I w Ancjum, i w mieście opowiadano wprawdzie dziwy o wyrafinowaniu, do jakiego doszła rozpusta cezara i jego faworyta, każdy jednak wolał czuć nad sobą cezara wyrafinowanego niż zezwierzęconego w rękach Tygellina. Sam Tygellinus tracił głowę i wahał się, czy nie dać za wygraną, albowiem cezar wielokrotnie odzywał się, że w całym Rzymie i na całym dworze są tylko dwie dusze zdolne się zrozumieć i dwóch prawdziwych Hellenów: on i Petroniusz.", + "137242": "Zdumiewająca zręczność tego ostatniego utwierdziła ludzi w przekonaniu, iż jego wpływ przetrwa wszystkie inne. Nie zdawano już sobie sprawy, jak by cezar zdołał się bez niego obejść, z kim by mógł rozmawiać o poezji, muzyce, wyścigach i w czyje oczy by patrzył chcąc sprawdzić, czy to, co tworzy, jest naprawdę doskonałym. Petroniusz zaś, ze zwykłą sobie niedbałością, zdawał się nie przywiązywać żadnej wagi do swego stanowiska. Bywał, jak zwykle, opieszały, leniwy, dowcipny i sceptyczny. Częstokroć czynił na ludziach wrażenie człowieka, który drwi z nich, z siebie, z cezara i z całego świata. Chwilami ośmielał się przyganiać w oczy cezarowi i gdy inni sądzili, iż posuwa się za daleko lub wprost gotuje sobie zgubę, on umiał przyganę przyprawić nagle w taki sposób, że wychodziła na jego korzyść, w obecnych zaś budziła podziw i przekonanie, że nie masz położenia, z którego nie wyszedłby z tryumfem. Raz, mniej więcej w tydzień po powrocie Winicjusza z Rzymu, cezar czytał w małym kółku ustęp ze swej Troiki gdy zaś skończył i gdy przebrzmiały okrzyki zachwytu, Petroniusz zapytywany wzrokiem przez cezara rzekł:", + "137243": "— Niegodziwe wiersze, godne rzucenia w ogień.", + "137244": "Obecnym serca przestały bić z przerażenia, Nero bowiem od dziecinnych lat nie usłyszał nigdy z niczyich ust podobnego wyroku; tylko twarz Tygellina zaświeciła radością. Winicjusz natomiast pobladł, sądząc, że Petroniusz, który nie upijał się nigdy, upił się tym razem.", + "137245": "A Nero począł pytać miodowym głosem, w którym drgała wszelako zraniona miłość własna:", + "137246": "— Co znajdujesz w nich niedobrego?", + "137247": "Petroniusz zaś napadł na niego.", + "137248": "— Nie wierz im — rzekł wskazując ręką na obecnych — oni się na niczym nie znają. Pytasz, co niedobrego w tych wierszach? Jeśli chcesz prawdy, to ci powiem: dobre są dla Wergiliusza, dobre dla Owidiusza, dobre nawet dla Homera, ale nie dla ciebie. Tobie nie wolno takich pisać. Ten pożar, który opisujesz, nie dość płonie, twój ogień nie dość parzy. Nie słuchaj pochlebstw Lukana. Jemu za takie same wiersze przyznałbym geniusz, ale nie tobie. A wiesz dlaczego? Boś większy od nich. Komu bogowie dali tyle co tobie, od tego więcej można wymagać. Ale ty się lenisz. Wolisz sypiać po prandium niż przysiedzieć fałdów. Ty możesz stworzyć dzieło, o jakim świat dotąd nie słyszał, i dlatego w oczy ci powiadam: napisz lepsze!", + "137249": "I mówił to od niechcenia, jakby drwiąc, a zarazem zrzędząc, lecz oczy cezara zaszły mgłą rozkoszy i rzekł:", + "137250": "— Bogowie dali mi trochę talentu, ale dali prócz tego więcej, bo prawdziwego znawcę i przyjaciela, który jeden umie mówić prawdę w oczy.", + "137251": "To rzekłszy wyciągnął swą tłustą, pokrytą rdzawym włosem rękę do złotego kandelabru, złupionego w Delfach, by spalić wiersze.", + "137252": "Lecz Petroniusz odebrał mu je, nim płomień dotknął papirusu.", + "137253": "— Nie, nie! — rzekł — nawet tak niegodziwe należą do ludzkości. Zostaw mi je.", + "137254": "— Pozwól mi w takim razie odesłać ci je w puszce mego pomysłu — odpowiedział ściskając go Nero.", + "137255": "I po chwili mówić począł:", + "137256": "— Tak jest. Masz słuszność. Mój pożar Troi nie dość świeci, mój ogień nie dość parzy. Myślałem jednak, że gdy wyrównam Homerowi, to wystarczy. Pewna nieśmiałość i małe rozumienie o sobie przeszkadzały mi zawsze. Tyś mi otworzył oczy. Ale czy wiesz, dlaczego jest tak, jak mówisz? Oto gdy rzeźbiarz chce stworzyć postać boga, szuka sobie wzoru, jam zaś nie miał wzoru. Nie widziałem nigdy płonącego miasta i dlatego w opisie moim brak prawdy.", + "137257": "— Więc ci powiem, że trzeba jednak być wielkim artystą, by to zrozumieć.", + "137258": "Nero zamyślił się, po chwili zaś rzekł:", + "137259": "— Odpowiedz mi, Petroniuszu, na jedno pytanie: czy ty żałujesz, że Troja się spaliła?", + "137260": "— Czy żałuję?… Na chromego małżonka Wenery, bynajmniej! I powiem ci, dlaczego. Oto Troja nie spaliłaby się, gdyby Prometeusz nie podarował ludziom ognia i gdyby Grecy nie wypowiedzieli Priamowi wojny; gdyby zaś nie było ognia, Eschilos nie napisałby swego Prometeusza, równie jak bez wojny Homer nie napisałby Iliady, a ja wolę, że istnieje Prometeusz i Iliada, niż żeby zachowała się mieścina, prawdopodobnie licha i brudna, w której by teraz co najmniej siedział jakiś zakazany prokurator i nudził cię zatargami z miejscowym areopagiem.", + "137261": "— Oto co się nazywa mówić rozumnie — odpowiedział cezar. — Dla poezji i sztuki wolno i należy wszystko poświęcić. Szczęśliwi Achaje, którzy dostarczyli Homerowi treści do Iliady, i szczęśliwy Priam, który oglądał zgubę ojczyzny. A ja? Ja nie widziałem płonącego miasta.", + "137262": "Nastała chwila milczenia, którą przerwał wreszcie Tygellinus.", + "137263": "— Wszakżem ci już mówił, cezarze — rzekł — rozkaż, a spalę Ancjum. Albo wiesz co? Jeśli ci żal tych willi i pałaców, każę spalić okręty w Ostii lub zbuduję ci na podgórzu albańskim drewniane miasto, w które sam rzucisz płomień. Czy chcesz?", + "137264": "Lecz Nero rzucił mu spojrzenie pełne pogardy.", + "137265": "— Ja mam patrzeć na płonące drewniane budy? Twój umysł zupełnie wyjałowiał, Tygellinie! I widzę przy tym, że nie bardzo cenisz mój talent i moją Troikę, skoro sądzisz, że jakaś inna ofiara byłaby dla niej za wielka.", + "137266": "Tygellinus zmieszał się, Nero zaś po chwili, jakby chcąc zmienić rozmowę, dodał:", + "137267": "— Lato idzie… O, jak ten Rzym musi teraz cuchnąć!… A jednak na letnie igrzyska trzeba tam będzie wrócić.", + "137268": "Wtem Tygellinus rzekł:", + "137269": "— Gdy odprawisz augustianów, cezarze, pozwól mi na chwilę zostać ze sobą…", + "137270": "W godzinę później Winicjusz, wracając z Petroniuszem z cesarskiej willi, mówił:", + "137271": "— Miałem przez ciebie chwilę trwogi. Sądziłem, żeś się po pijanemu zgubił bez ratunku. Pamiętaj, że igrasz ze śmiercią.", + "137272": "— To jest moja arena — odrzekł niedbale Petroniusz — i bawi mnie poczucie, że jestem na niej najlepszym z gladiatorów. Patrzże, jak się skończyło. Wpływ mój urósł jeszcze tego wieczoru. Odeśle mi swoje wiersze w puszce, która (chcesz się założyć?) będzie ogromnie bogata i ogromnie w złym smaku. Każę memu lekarzowi trzymać w niej środki czyszczące. Ja uczyniłem to i dlatego jeszcze, że Tygellinus widząc, jak takie rzeczy się udają, zechce mnie niechybnie naśladować, i wyobrażam sobie, co się stanie, skoro ruszy konceptem. To będzie, jak gdyby pirenejski niedźwiedź chciał chodzić po linie. Będę się śmiał jak Demokryt. Gdybym koniecznie chciał, potrafiłbym może zgubić Tygellina i zostać na jego miejscu prefektem pretorianów. Wówczas miałbym w ręku samego Ahenobarba. Ale się lenię… Wolę od biedy takie życie, jakie prowadzę, i nawet wiersze cezara.", + "137273": "— Co za zręczność, która nawet z nagany potrafi zrobić pochlebstwo! Ale czy istotnie te wiersze są tak złe? Ja się na tym nie znam.", + "137274": "— Nie są gorsze od innych. Lukan ma w jednym palcu więcej talentu, ale i w Miedzianobrodym coś jest. Jest przede wszystkim niezmierne zamiłowanie do poezji i muzyki. Za dwa dni mamy być u niego, by wysłuchać muzyki do hymnu na cześć Afrodyty, który dziś lub jutro skończy. Będziemy w małym kółku. Tylko ja, ty, Tuliusz Senecjo i młody Nerwa. A co do wierszy, to, com ci mówił, że używam ich po uczcie, tak jak Witeliusz używa pióra flaminga, to nieprawda!… Bywają czasem wymowne. Słowa Hekuby są wzruszające… Skarży się ona na męki porodu i Nero umiał znaleźć szczęśliwe wyrażenia, może dlatego, że sam rodzi w męce każdy wiersz… Czasem mi go żal. Na Polluksa! Co to za dziwna mieszanina! Kaliguli brakło piątej klepki, ale nie był jednak takim dziwotworem.", + "137275": "— Kto przewidzi, dokąd może zajść szaleństwo Ahenobarba? — rzekł Winicjusz.", + "137276": "— Nikt zgoła. Mogą się jeszcze zdarzyć rzeczy takie, że ludziom przez wieki całe będą na myśl o nich powstawały włosy na głowie. Ale to właśnie jest ciekawe, jest zajmujące i chociaż nudzę się nieraz, jak Jowisz Ammoński na pustyni, myślę, że pod innym cezarem nudziłbym się jeszcze setniej. Twój Judejczyk Paweł jest wymowny, to mu przyznaję, i jeśli podobni ludzie będą opowiadali tę naukę, nasi bogowie muszą się strzec nie żartem, by z czasem nie pójść na strych. Prawda, że gdyby na przykład cezar był chrześcijaninem, wszyscy czulibyśmy się bezpieczniejsi. Ale twój prorok z Tarsu, stosując swoje dowody do mnie, nie pomyślał, widzisz, że dla mnie ta niepewność stanowi ponętę życia. Kto nie gra w kości, nie przegra mienia, a jednak ludzie w kości grywają. Jest w tym jakaś rozkosz i jakieś zapomnienie. Znałem synów rycerzy i senatorów, którzy dobrowolnie zostali gladiatorami. Ja, mówisz, igram z życiem, i tak jest, ale czynię to, bo mnie to bawi, zaś wasze cnoty chrześcijańskie znudziłyby mnie, jak rozprawy Seneki, w jeden dzień. Dlatego wymowa Pawła poszła na marne. On powinien rozumieć, że tacy ludzie, jak ja, nie przyjmą tej nauki nigdy. Ty co innego! Z twoim usposobieniem mogłeś albo nienawidzieć imienia chrześcijanina jak zarazy, albo nim zostać. Ja przyznaję im słuszność, ziewając. Szalejem, dążym do przepaści, coś nieznanego idzie ku nam z przyszłości, coś się załamuje pod nami, coś umrze obok nas, zgoda! Ale umrzeć potrafimy, a tymczasem nie chce się nam obarczać życia i służyć śmierci wpierw, nim nas zabierze. Życie istnieje dla siebie samego, nie dla niej.", + "137277": "— A mnie ciebie żal, Petroniuszu.", + "137278": "— Nie żałuj mnie więcej niż ja sam siebie. Dawniej było ci między nami nieźle i wojując w Armenii, tęskniłeś za Rzymem.", + "137279": "— I teraz tęsknię za Rzymem.", + "137280": "— Tak! boś pokochał chrześcijańską westalkę, która siedzi na Zatybrzu. Ani się temu dziwię, ani ci to naganiam. Dziwię się więcej temu, że mimo tej nauki, o której mówisz, iż jest morzem szczęścia, i mimo tej miłości, która ma być wkrótce uwieńczoną, smutek nie schodzi z twojej twarzy. Pomponia Grecyna jest wiecznie smutna, ty od czasu, jak zostałeś chrześcijaninem, przestałeś się uśmiechać. Nie wmawiajże we mnie, że to jest wesoła nauka! Z Rzymu wróciłeś jeszcze smutniejszy. Jeśli wy się tak po chrześcijańsku kochacie, na jasne kędziory Bakcha! nie pójdę waszym śladem.", + "137281": "— To jest co innego — odpowiedział Winicjusz. — Ja ci przysięgam nie na kędziory Bakcha, ale na duszę ojca mego, że nigdy za dawnych czasów nie doznałem nawet przedsmaku takiego szczęścia, jakim oddycham dzisiaj. Ale tęsknię niezmiernie i co dziwniejsza, gdy jestem od Ligii daleko, zdaje mi się, że wisi nad nią jakieś niebezpieczeństwo. Nie wiem jakie i nie wiem, skąd by przyjść mogło, ale przeczuwam je tak, jak się przeczuwa burzę.", + "137282": "— Za dwa dni podejmuję się wyrobić dla ciebie pozwolenie opuszczenia Ancjum na tak długo, jak zechcesz, Poppea jakaś spokojniejsza i, o ile wiem, nic od niej nie grozi ni tobie, ni Ligii.", + "137283": "— Dziś jeszcze pytała mnie, com czynił w Rzymie, choć wyjazd mój był tajemnicą.", + "137284": "— Być może, że kazała cię szpiegować. Teraz jednak i ona musi się ze mną liczyć.", + "137285": "Winicjusz zatrzymał się i rzekł:", + "137286": "— Paweł mówił, że Bóg czasem przestrzega, ale we wróżby wierzyć nie dozwala, więc bronię się przeciw tej wierze i nie mogę się obronić. Powiem ci, co się zdarzyło, by zrzucić ciężar z serca. Siedzieliśmy z Ligią obok siebie w noc tak pogodną jak dzisiejsza i układaliśmy sobie przyszłe życie. Nie umiem ci powiedzieć, jak byliśmy szczęśliwi i spokojni. A wtem poczęły ryczeć lwy. Rzecz to w Rzymie zwykła, a jednak od tej chwili nie mam spokoju. Wydaje mi się, że była w tym jakby groźba, jakby zapowiedź nieszczęścia… Wiesz, że trwoga nie chwyta mnie łatwo, ale wówczas zrobiło się coś takiego, że trwoga napełniła całą ciemność nocy. Tak to przyszło dziwnie i niespodzianie, że teraz ciągle mam w uszach te odgłosy i ciągły niepokój w sercu, jakby Ligia potrzebowała mojej obrony od czegoś strasznego… choćby od tych samych lwów. I męczę się. Uzyskajże dla mnie pozwolenie wyjazdu, bo inaczej wyjadę bez pozwolenia. Nie mogę tu siedzieć, powtarzam ci, nie mogę!", + "137287": "Petroniusz począł się śmiać.", + "137288": "— Jeszcze też do tego nie przyszło — rzekł — by synowie mężów konsularnych lub ich żony były oddawane lwom na arenach. Może was spotkać każda inna śmierć, ale nie taka. Kto wie zresztą, czy to były lwy, bo tury germańskie wcale nie gorzej od nich ryczą. Co do mnie, drwię z wróżb i losów. Wczoraj noc była ciepła i widziałem gwiazdy spadające jak deszcz. Niejednemu czyni się niemiło na taki widok, ale ja pomyślałem sobie: jeśli między nimi jest i moja, to mi przynajmniej towarzystwa nie zbraknie!…", + "137289": "Po czym umilkł na chwilę i pomyślawszy rzekł:", + "137290": "— Zresztą, widzisz, jeśli wasz Chrystus zmartwychwstał, to może i was oboje obronić od śmierci.", + "137291": "— Może — odpowiedział Winicjusz, spoglądając na nabite gwiazdami niebo.", + "137292": "Rozdział czterdziesty pierwszy", + "137293": "Nero grał i śpiewał hymn na cześć „Pani Cypru”, do którego sam ułożył wiersze i muzykę. Był tego dnia przy głosie i czuł, że muzyka jego naprawdę porywa obecnych, a poczucie to tyle dodało siły dźwiękom, które z siebie wydobywał, i tak rozkołysało jego własną duszę, że wydawał się być natchniony. W końcu pobladł sam ze szczerego wzruszenia. Pierwszy też zapewne raz w życiu nie chciał słuchać pochwał obecnych. Przez chwilę siedział z rękoma wspartymi na cytrze i z pochyloną głową, po czym powstał nagle i rzekł:", + "137294": "— Zmęczony jestem i potrzeba mi powietrza. Nastrójcie tymczasem cytry.", + "137295": "To powiedziawszy obwinął gardło jedwabną chustką.", + "137296": "— Wy pójdźcie za mną — rzekł zwracając się do Petroniusza i Winicjusza siedzących w kącie sali. — Ty, Winicjuszu, podaj mi rękę, bo mi sił brak, Petroniusz zaś będzie mi mówił o muzyce.", + "137297": "Po czym wyszli razem na wyłożony alabastrem i posypany szafranem taras pałacowy.", + "137298": "— Tu się oddycha swobodniej — rzekł Nero. — Duszę mam wzruszoną i smutną, choć widzę, że z tym, co wam na próbę zaśpiewałem, mogę wystąpić publicznie i że to będzie tryumf, jakiego nigdy jeszcze żaden Rzymianin nie odniósł.", + "137299": "— Możesz wystąpić tu, w Rzymie i w Achai. Podziwiałem cię całym sercem i umysłem, boski! — odpowiedział Petroniusz.", + "137300": "— Wiem. Jesteś zbyt leniwy, byś się miał zmuszać do pochwał. I szczery jesteś jak Tuliusz Senecjo, ale się lepiej znasz od niego. Powiedz mi, co ty sądzisz o muzyce?", + "137301": "— Gdy słucham poezji, gdy patrzę na kwadrygę, którą powozisz w cyrku, na piękny posąg, piękną świątynię lub obraz, czuję, że ogarniam to, co widzę, w całości i że w moim zachwycie mieści się wszystko, co te rzeczy dać mogą. Ale gdy słucham muzyki, zwłaszcza twojej, otwierają się przede mną coraz nowe piękności i rozkosze. Biegnę za nimi, chwytam je, lecz zanim przyjmę je w siebie, napływają znów nowe i nowe, zupełnie jak fale morskie, które idą z nieskończoności. Więc oto powiem ci, że muzyka jest jak morze. Stoimy na jednym brzegu i widzimy dal, ale drugiego brzegu dojrzeć niepodobna.", + "137302": "— Ach, jakim ty jesteś głębokim znawcą! — rzekł Nero.", + "137303": "I przez chwilę chodzili w milczeniu, tylko szafran szeleścił cicho pod ich stopami.", + "137304": "— Wypowiedziałeś moją myśl — rzekł wreszcie Nero — i dlatego powiadam zawsze, że w całym Rzymie ty jeden potrafisz mnie zrozumieć. Tak jest. To samo i ja sądzę o muzyce. Gdy gram i śpiewam, widzę takie rzeczy, o których nie wiedziałem, że istnieją w państwie moim lub na świecie. Oto jestem cezarem i świat należy do mnie, mogę wszystko. A jednak muzyka odkrywa mi nowe królestwa, nowe góry i morza, i nowe rozkosze, których nie znałem dotąd. Najczęściej nie umiem ich nazwać ni pojąć umysłem — czuję je tylko. Czuję bogów, widzę Olimp. Jakiś wiatr zaziemski wieje na mnie; spostrzegam, jak we mgle, jakieś wielkości niezmierzone a spokojne i tak jasne jak wschód słońca… Sferos cały gra wokół mnie i powiem ci (tu głos Nerona zadrgał rzeczywistym zdziwieniem)… że ja, cezar i bóg, czuję się wówczas małym jak proch. Dasz temu wiarę?", + "137305": "— Tak. Tylko wielcy artyści mogą się czuć wobec sztuki małymi…", + "137306": "— Dziś jest noc szczerości, więc otwieram przed tobą duszę jak przed przyjacielem i powiem ci więcej… Czy sądzisz, że jestem ślepy lub pozbawiony rozumu? Czy myślisz, że nie wiem, iż w Rzymie wypisują na murach obelgi na mnie, że zwą mnie matkobójcą i żonobójcą… że mają mnie za potwora i okrutnika dlatego, że Tygellinus uzyskał ode mnie kilka wyroków śmierci na moich nieprzyjaciół… Tak, drogi, mają mnie za potwora i ja wiem o tym… Wmówili we mnie okrucieństwo do tego stopnia, iż ja sam zadaję sobie czasem pytanie, czy nie jestem okrutnikiem… Ale oni nie rozumieją tego, że czyny człowieka mogą być czasem okrutne, a człowiek może nie być okrutnikiem. Ach, nikt nie uwierzy, a może i ty, mój drogi, nie uwierzysz, że chwilami, gdy muzyka kołysze moją duszę, ja czuję się tak dobry jak dziecię w kolebce. Przysięgam ci na te gwiazdy, które nad nami świecą, że mówię szczerą prawdę: ludzie nie wiedzą, ile dobrego leży w tym sercu i jakie ja sam spostrzegam w nim skarby, gdy muzyka drzwi do nich otworzy.", + "137307": "Petroniusz, który nie miał najmniejszej wątpliwości, że Nero mówi w tej chwili szczerze i że muzyka istotnie może wydobywać na jaw różne szlachetniejsze skłonności jego duszy, zawalone górami egoizmu, rozpusty i zbrodni, rzekł:", + "137308": "— Ciebie trzeba znać tak blisko jak ja. Rzym nie umiał cię nigdy ocenić.", + "137309": "Cezar wsparł się silniej na ramieniu Winicjusza, jakby się ugiął pod brzemieniem niesprawiedliwości, i odpowiedział:", + "137310": "— Tygellin mówił mi, iż w senacie szepczą sobie do uszu, że Diodor i Terpnos lepiej grają ode mnie na cytrach. Odmawiają mi nawet i tego! Ale ty, który mówisz zawsze prawdę, powiedz mi szczerze: czy oni grają lepiej ode mnie albo równie dobrze jak ja?", + "137311": "— Bynajmniej. Ty masz słodsze dotknięcie, a zarazem więcej siły. W tobie znać artystę, w nich — biegłych rzemieślników. Owszem! Słysząc poprzednio ich muzykę, lepiej się rozumie, czym ty jesteś.", + "137312": "— Jeśli tak, to niech sobie żyją. Nie domyślą się nigdy, jaką im oddałeś w tej chwili usługę. Zresztą, gdybym ich skazał, musiałbym wziąć na ich miejsce innych.", + "137313": "— I ludzie mówiliby w dodatku, że z miłości dla muzyki tępisz w państwie muzykę. Nie zabijaj nigdy sztuki dla sztuki, boski.", + "137314": "— Jakiś ty różny od Tygellina — odpowiedział Nero. — Ale, widzisz, ja właśnie jestem we wszystkim artystą i ponieważ muzyka otwiera przede mną przestwory, których nie domyślałem się istnienia, krainy, którymi nie władam, rozkosz i szczęście, których nie zaznałem, więc ja nie mogę żyć życiem zwyczajnym. Ona mi mówi, że nadzwyczajność istnieje, przeto jej szukam całą potęgą władzy, którą bogowie złożyli w moje ręce. Czasem wydaje mi się, że aby się dostać do tych olimpijskich światów, trzeba zrobić coś takiego, czego żaden człowiek dotąd nigdy nie uczynił, trzeba przewyższyć ludzkie pogłowie w dobrym lub w złym. Wiem także, że ludzie posądzają mnie, iż szaleję. Ale ja nie szaleję, tylko szukam! A jeśli szaleję, to z nudy i niecierpliwości, że znaleźć nie mogę. Ja szukam — rozumiesz mnie — i dlatego chcę być większym niż człowiek, bo tylko w ten sposób mogę być największy jako artysta.", + "137315": "Tu zniżył głos tak, aby Winicjusz nie mógł go słyszeć, i przyłożywszy usta do ucha Petroniusza, począł szeptać:", + "137316": "— Czy wiesz, że ja głównie dlatego skazałem na śmierć matkę i żonę? U bram nieznanego świata chciałem złożyć największą ofiarę, jaką człowiek mógł złożyć. Mniemałem, że się potem coś stanie i że jakieś drzwi się otworzą, za którymi dojrzę coś nieznanego. Niechby to było cudniejsze lub straszliwsze nad ludzkie pojęcie, byle było niezwyczajne i wielkie… Ale tej ofiary nie było dość. Dla otwarcia empirejskich drzwi potrzeba widocznie większej — i niech się tak stanie, jak chcą wyroki.", + "137317": "— Co zamierzasz uczynić?", + "137318": "— Zobaczysz, zobaczysz prędzej, niż myślisz. Tymczasem wiedz, że jest dwóch Neronów: jeden taki, jakim go ludzie znają, drugi artysta, którego znasz tylko ty jeden i który, jeśli zabija jak śmierć lub szaleje jak Bachus, to właśnie dlatego, że go dławi płaskość i lichota zwykłego życia i chciałby je wyplenić, choćby przyszło użyć ognia i żelaza… O, jaki ten świat będzie płaski, gdy mnie nie stanie!… Nikt się jeszcze nie domyśla, nawet ty, drogi, jakim ja jestem artystą. Ale właśnie dlatego cierpię i szczerze ci mówię, że dusza bywa we mnie czasami tak smutna jak te cyprysy, które tam czernią się przed nami. Ciężko człowiekowi dźwigać naraz brzemię najwyższej władzy i największego talentu…", + "137319": "— Współczuję ci, cezarze, z całego serca, a ze mną ziemia i morze, nie licząc Winicjusza, który cię w duszy ubóstwia.", + "137320": "— Był mi też i on zawsze miłym — rzekł Nero — choć służy Marsowi, nie muzom.", + "137321": "— On przede wszystkim służy Afrodycie — odrzekł Petroniusz.", + "137322": "I nagle postanowił za jednym zamachem załatwić sprawę siostrzeńca, a zarazem usunąć wszelkie niebezpieczeństwa, jakie mogły mu grozić.", + "137323": "— On jest zakochany, jak Troilus w Kressydzie — rzekł. — Pozwól mu, panie, odjechać do Rzymu, bo mi uschnie. Czy wiesz, że owa zakładniczka ligijska, którą mu podarowałeś, odnalazła się i Winicjusz wyjeżdżając do Ancjum zostawił ją pod opieką niejakiego Linusa? Nie wspominałem ci o tym, gdyż układałeś swój hymn, a to jest rzecz ważniejsza od wszystkiego. Winicjusz chciał z niej mieć kochankę, lecz gdy okazała się cnotliwą jak Lukrecja, rozkochał się w jej cnocie i teraz pragnie ją poślubić. Jest to królewska córka, więc ujmy mu nie przyniesie, ale on to prawdziwy żołnierz: wzdycha, schnie, jęczy, lecz czeka na pozwolenie swego imperatora.", + "137324": "— Imperator nie wybiera żon żołnierzom. Po co mu moje pozwolenie?", + "137325": "— Mówiłem ci, panie, że on cię ubóstwia.", + "137326": "— Tym bardziej może być pewny pozwolenia. To ładna dziewczyna, ale za wąska w biodrach. Augusta Poppea skarżyła się na nią przede mną, że urzekła nasze dziecko w ogrodach Palatynu…", + "137327": "— Ale ja powiedziałem Tygellinowi, że bóstwa nie podlegają złym urokom. Pamiętasz, boski, jak się zmieszał i jak sam krzyczałeś: „Habet!”", + "137328": "— Pamiętam.", + "137329": "Tu zwrócił się do Winicjusza:", + "137330": "— Kochaszże ją tak, jak mówi Petroniusz?", + "137331": "— Kocham ją, panie! — odpowiedział Winicjusz.", + "137332": "— A więc rozkazuję ci jechać zaraz jutro do Rzymu, zaślubić ją i nie pokazywać mi się na oczy bez ślubnego pierścienia.", + "137333": "— Dzięki ci, panie, z serca i duszy.", + "137334": "— O, jak miło jest uszczęśliwiać ludzi — rzekł cezar. — Chciałbym nic innego przez całe życie nie czynić.", + "137335": "— Uczyń nam jeszcze jedną łaskę, boski — rzekł Petroniusz — i oświadcz tę swoją wolę wobec Augusty. Winicjusz nie ośmieliłby się nigdy zaślubić istoty, do której Augusta żywi niechęć, ale ty, panie, rozproszysz jednym słowem jej uprzedzenia, oznajmiając, żeś sam tak rozkazał.", + "137336": "— Dobrze — rzekł cezar — tobie i Winicjuszowi nie umiałbym niczego odmówić.", + "137337": "I zawrócił do willi, a oni poszli z nim razem, pełni w sercach radości ze zwycięstwa. Winicjusz musiał się powstrzymywać, by nie rzucić się na szyję Petroniusza, teraz bowiem wszelkie niebezpieczeństwa i przeszkody zdawały się być usunięte.", + "137338": "W atrium willi młody Nerwa i Tuliusz Senecjo zabawiali Augustę rozmową, Terpnos zaś i Diodor stroili cytry. Nero wszedłszy siadł na wykładanym szylkretem krześle i szepnąwszy coś do ucha przybocznemu greckiemu pacholęciu, czekał.", + "137339": "Pacholę wróciło niebawem ze złotą skrzynką — Nero otworzył ją i wybrawszy naszyjnik z wielkich opalów, rzekł:", + "137340": "— Oto są klejnoty godne dzisiejszego wieczora.", + "137341": "— Mieni się na nich jutrzenka — odpowiedziała Poppea w przekonaniu, że naszyjnik dla niej jest przeznaczony.", + "137342": "Cezar przez chwilę to podnosił, to zniżał różowe kamienie i wreszcie rzekł:", + "137343": "— Winicjuszu, podarujesz ode mnie ten naszyjnik młodej królewnie ligijskiej, którą nakazuję ci zaślubić.", + "137344": "Pełen gniewu i nagłego zdziwienia wzrok Poppei począł przenosić się z cezara na Winicjusza, w końcu zaś spoczął na Petroniuszu.", + "137345": "Lecz ów, przechylony niedbale przez poręcz krzesła, wodził ręką po gryfie harfy, jakby chcąc dokładnie kształt jego zapamiętać.", + "137346": "Tymczasem Winicjusz, złożywszy dzięki za podarek, zbliżył się do Petroniusza i rzekł:", + "137347": "— Czym ja ci się odwdzięczę za to, coś dziś dla mnie uczynił?", + "137348": "— Ofiaruj Euterpie parę łabędzi — odpowiedział Petroniusz — chwal pieśni cezara i śmiej się z wróżb. Spodziewam się, że ryk lwów nie będzie odtąd przerywał snu ani tobie, ani twojej lilii ligijskiej.", + "137349": "— Nie — rzekł Winicjusz — teraz jestem zupełnie spokojny.", + "137350": "— Niechże Fortuna będzie wam łaskawą. A teraz uważaj, bo cezar bierze znów formingę. Zatrzymaj oddech, słuchaj i roń łzy.", + "137351": "Jakoż cezar wziął rzeczywiście formingę do ręki i podniósł oczy w górę. W sali ustały rozmowy i ludzie siedzieli nieruchomie, jakby skamienieli. Tylko Terpnos i Diodor, którzy mieli akompaniować cezarowi, spoglądali, kręcąc głowami, to na siebie, to na jego usta, w oczekiwaniu pierwszych tonów pieśni.", + "137352": "Wtem w przedsionku wszczął się ruch i hałas, a po chwili zza zasłony wychylił się naprzód wyzwoleniec cesarski, Faon, a tuż za nim konsul Lekaniusz.", + "137353": "Nero zmarszczył brwi.", + "137354": "— Wybacz, boski imperatorze — rzekł zdyszanym głosem Faon — w Rzymie pożar! Większa część miasta w płomieniach!…", + "137355": "Na tę wiadomość wszyscy zerwali się z miejsc. Nero złożył formingę i rzekł:", + "137356": "— Bogowie!… Ujrzę płonące miasto i skończę Troikę.", + "137357": "Po czym zwrócił się do konsula:", + "137358": "— Czy wyjechawszy natychmiast, zdążę jeszcze zobaczyć pożar?", + "137359": "— Panie! — odpowiedział blady jak ściana konsul — nad miastem jedno morze płomieni: dym dusi mieszkańców i ludzie mdleją lub z szaleństwa rzucają się w ogień… Rzym ginie, panie!", + "137360": "Nastała chwila ciszy, którą przerwał okrzyk Winicjusza:", + "137361": "— Vae misero mihi!…", + "137362": "I młody człowiek, zrzuciwszy togę, w samej tunice wybiegł z pałacu.", + "137363": "Nero zaś podniósł ręce ku niebu i zawołał:", + "137364": "— Biada ci, święty grodzie Priama!…", + "137365": "Rozdział czterdziesty drugi", + "137366": "Winicjusz zaledwie miał czas rozkazać kilku niewolnikom, by jechali za nim, po czym wskoczywszy na konia, popędził wśród głębokiej nocy przez puste ulice Ancjum, w kierunku Laurentum. Wpadłszy pod wpływem straszliwej wieści w stan jakby szału i umysłowego zdziczenia, chwilami nie zdawał sobie dokładnie sprawy, co się z nim dzieje, miał tylko poczucie, że na tym samym koniu siedzi za jego plecami nieszczęście i krzycząc mu do uszu: „Rzym się pali!”, smaga jego samego, konia i pędzi ich w ten ogień. Położywszy swą odkrytą głowę na karku końskim, biegł w samej tunice na oślep, nie patrząc przed siebie i nie zważając na przeszkody, o które mógł się roztrzaskać. Wśród ciszy i wśród nocy, spokojnej i gwiaździstej, jeździec i koń, oblani blaskiem księżyca, czynili wrażenie sennych widziadeł. Idumejski ogier, stuliwszy uszy i wyciągnąwszy szyję, mknął jak strzała mijając nieruchome cyprysy i białe, pochowane wśród nich wille. Tętent kopyt o płyty kamienne budził tu i ówdzie psy, które szczekaniem przeprowadzały dziwne zjawisko, potem zaś, zaniepokojone jego nagłością, poczynały wyć podnosząc paszcze do księżyca. Niewolnicy biegnący za Winicjuszem, mając konie o wiele gorsze, wkrótce pozostali w tyle. On sam, przebiegłszy jak burza śpiące Laurentum, zawrócił ku Ardei, w której również jak w Arycji, w Bovillae i Ustrinum, trzymał od czasu przyjazdu do Ancjum rozstawne konie, aby móc w jak najkrótszym czasie przebiegać przestrzeń dzielącą go od Rzymu. Pamiętając o tym wydobywał ostatki sił z konia. Za Ardeą wydało mu się, że niebo w północno-wschodniej stronie powleka się różowym odblaskiem. Mogła to być i zorza ranna, gdyż godzina była późna, dzień zaś czynił się wcześnie w lipcu. Lecz Winicjusz nie mógł powstrzymać okrzyku rozpaczy i wściekłości, wydało mu się bowiem, że to jest łuna pożogi. Przypomniały mu się słowa Lekaniusza: „Miasto całe jednym morzem płomieni!” — i przez chwilę czuł, że grozi mu naprawdę szaleństwo, stracił bowiem całkowicie nadzieję, by mógł uratować Ligię, a nawet dobiec, zanim miasto nie zmieni się w jeden stos popiołu. Myśli jego stały się teraz jeszcze szybsze niż pęd konia i gnały przed nim jak stado czarnego ptactwa — rozpaczliwe i potworne. Nie wiedział wprawdzie, która część miasta zaczęła płonąć, przypuszczał jednak, że dzielnica zatybrzańska, pełna skupionych domów, składów drzewa i drewnianych bud, w których sprzedawano niewolników, pierwsza mogła stać się pastwą płomienia. W Rzymie pożary zdarzały się dość często, przy których równie często przychodziło do gwałtów i rabunków, zwłaszcza w dzielnicach zamieszkałych przez ludność ubogą i na wpół barbarzyńską — cóż więc mogło dziać się na takim Zatybrzu, które było gniazdem hałastry pochodzącej ze wszystkich stron świata? Tu Ursus ze swą nadludzką siłą mignął się w głowie Winicjusza, lecz cóż mógł poradzić choćby nie człowiek, ale tytan, przeciw niszczącej sile ognia? Obawa buntu niewolników była również zmorą, która dusiła Rzym od lat całych. Mówiono, iż setki tysięcy tych ludzi marzy o czasach Spartakusa i czeka tylko na sposobną chwilę, by chwycić za broń przeciw ciemięzcom i miastu. A oto chwila nadeszła! Być może, że tam w mieście obok pożogi wre rzeź i wojna. Może nawet pretorianie rzucili się na miasto i mordują z rozkazu cezara. I włosy powstały nagle z przerażenia na głowie Winicjusza. Przypomniał sobie wszystkie rozmowy o pożarach miast, które od pewnego czasu z dziwną uporczywością prowadzono na dworze cezara, przypomniał sobie jego skargi, że musi opisywać płonące miasto nie widząc nigdy prawdziwego pożaru, jego pogardliwą odpowiedź Tygellinowi, który podejmował się podpalić Ancjum lub sztuczne drewniane miasto, wreszcie jego narzekania na Rzym i smrodliwe zaułki Subury. Tak! To cezar kazał spalić miasto! On jeden mógł się na to ważyć, tak jak jeden Tygellinus mógł się podjąć wykonania podobnego rozkazu. A jeśli Rzym płonie z rozkazu cezara, to któż może zaręczyć, że i ludność nie zostanie z jego rozkazu wymordowana. Potwór był zdolnym i do takiego czynu. Więc pożar, bunt niewolników i rzeź! Jakiś straszliwy chaos, jakieś rozpętanie niszczących żywiołów i wściekłości ludzkiej, a w tym wszystkim Ligia! Jęki Winicjusza pomieszały się z chrapaniem i jękami konia, który biegnąc drogą wznoszącą się ciągle do Arycji w górę, pędził już ostatkiem tchu. Kto ją wyrwie z płonącego miasta i kto może ją ocalić? Tu Winicjusz, położywszy się całkiem na koniu, wpił palce we włosy, gotów z bólu kąsać kark koński. Lecz w tej chwili jakiś jeździec pędzący również jak wicher, ale ze strony przeciwnej, do Ancjum, krzyknął przebiegając koło niego: „Roma ginie!”, i popędził dalej. Do uszu Winicjusza doszedł tylko jeszcze wyraz: „bogowie”, resztę zgłuszył tętent kopyt. Lecz ów wyraz wytrzeźwił go. Bogowie!… Winicjusz podniósł nagle głowę i wyciągnąwszy ramiona ku niebu nabitemu gwiazdami, począł się modlić: „Nie was wzywam, których świątynie płoną, ale Ciebie!… Tyś sam cierpiał, Tyś jeden miłosierny! Tyś jeden rozumiał ludzki ból! Tyś przyszedł na świat, by ludzi nauczyć litości, więc ją teraz okaż! Jeśliś jest taki, jak mówią Piotr i Paweł, to mi uratuj Ligię. Weź ją na ręce i wynieś z płomieni. Ty to możesz! Oddaj mi ją, a ja ci oddam krew. A jeśli dla mnie nie zechcesz tego uczynić, to uczyń dla niej. Ona Cię kocha i ufa Ci. Obiecujesz życie po śmierci i szczęście, ale szczęście po śmierci nie minie, a ona nie chce jeszcze umierać. Daj jej żyć. Weź ją na ręce i wynieś z Rzymu. Ty możesz, chybabyś nie chciał…”", + "137367": "I przerwał, czuł bowiem, że dalsza modlitwa mogła się zmienić w groźbę; bał się obrazić bóstwo w chwili, gdy najbardziej potrzebował Jego litości i łaski. Zląkł się na samą myśl o tym, i, by nie dopuścić do głowy ani cienia groźby, począł znów smagać konia, tym bardziej że białe mury Arycji, która leżała na połowie drogi do Rzymu, zaświeciły już przed nim w blasku księżyca. Po pewnym czasie przebiegł w całym pędzie koło świątyni Merkurego, która leżała w gaju przed miastem. Wiedziano już tu widocznie o nieszczęściu, albowiem przed świątynią panował ruch niezwykły. Winicjusz dojrzał w przelocie na schodach i między kolumnami roje ludzi świecących sobie pochodniami, którzy cisnęli się pod opiekę bóstwa. Droga nie była też już ani tak pusta, ani tak wolna jak za Ardeą. Tłumy dążyły wprawdzie do gaju bocznymi ścieżkami, ale i na głównym gościńcu stały gromadki, które usuwały się pośpiesznie przed pędzącym jeźdźcem. Z miasta dochodził gwar głosów. Winicjusz wpadł w nie jak wicher, przewróciwszy i stratowawszy kilku ludzi po drodze. Naokół teraz otoczyły go okrzyki: „Rzym płonie! Miasto w ogniu! Bogowie, ratujcie Rzym!”", + "137368": "Koń potknął się i ściągnięty silną ręką, osiadł na zadzie przed gospodą, w której Winicjusz trzymał innego do zmiany. Niewolnicy, jakby spodziewając się przybycia pana, stali przed gospodą i na jego rozkaz ruszyli na wyścigi, by przyprowadzić nowego konia. Winicjusz zaś widząc oddział złożony z dziesięciu konnych pretorianów, którzy widocznie jechali z wieścią z miasta do Ancjum, skoczył ku nim i począł pytać:", + "137369": "— Która część miasta w ogniu?", + "137370": "— Ktoś jest? — spytał dziesiętnik.", + "137371": "— Winicjusz, trybun wojskowy i augustianin! Odpowiadaj, na głowę twoją!", + "137372": "— Pożar, panie, wybuchł w kramach przy Wielkim Cyrku. Gdy nas wysłano, środek miasta był w ogniu.", + "137373": "— A Zatybrze?", + "137374": "— Płomień tam dotychczas nie doszedł, lecz z niepowstrzymaną siłą ogarnia coraz nowe dzielnice. Ludzie giną od żaru i dymu i wszelki ratunek niemożliwy.", + "137375": "W tej chwili podano Winicjuszowi nowego konia. Młody trybun skoczył na niego i popędził dalej.", + "137376": "Jechał teraz ku Albanum, pozostawiając na prawo Albalongę i jej wspaniałe jezioro. Gościniec do Arycji szedł pod górę, która zasłaniała całkowicie widnokrąg i leżące po drugiej jej stronie Albanum. Winicjusz jednakże wiedział, że wydostawszy się na szczyt obaczy nie tylko Bovillae i Ustrinum, w których czekały na niego nowe konie, ale i Rzym, za Albanum bowiem ciągnęła się po obu bokach Appijskiej drogi równa, niska Kampania, po której biegły ku miastu tylko arkady akweduktów i nic już nie zasłaniało widoku.", + "137377": "— Ze szczytu zobaczę płomienie — mówił sobie.", + "137378": "I poczynał znów smagać konia.", + "137379": "Lecz zanim dobiegł do szczytu góry, uczuł na twarzy powiew wiatru i wraz z nim zapach dymu doszedł do jego nozdrzy.", + "137380": "A wtem i wierzchołek wzgórza zaczął się złocić.", + "137381": "„Łuna!” — pomyślał Winicjusz.", + "137382": "Noc jednak bladła już od dawna, brzask przechodził w świt i na wszystkich pobliskich wzgórzach świeciły również złote i różowe blaski, mogące pochodzić zarazem od pożogi i od jutrzni. Winicjusz dobiegł do szczytu i wówczas straszliwy widok uderzył jego oczy.", + "137383": "Cała nizina pokryta była dymami, tworzącymi jakby jedną olbrzymią, leżącą tuż przy ziemi chmurę, w której znikły miasta, akwedukty, wille, drzewa; na końcu zaś tej szarej, okropnej płaszczyzny gorzało na wzgórzach miasto.", + "137384": "Pożar jednakże nie miał kształtu ognistego słupa, jak bywa wówczas, gdy się pali pojedynczy, choćby największy budynek. Była to raczej długa, podobna do zorzy wstęga.", + "137385": "Nad tą wstęgą unosił się wał dymu, miejscami zupełnie czarny, miejscami mieniący się różowo i krwawo, zbity w sobie, wydęty, gęsty i kłębiący się jak wąż, który się kurczy i wydłuża. Potworny ów wał chwilami zdawał się przykrywać nawet wstęgę ognistą, tak iż czyniła się wąską, jak taśma, lecz chwilami ona rozświecała go od dołu, zmieniając jego dolne kłęby w fale płomienne. Oboje ciągnęły się od krańca do krańca widnokręgu, zamykając go tak, jak czasem zamyka go pasmo leśne. Gór Sabińskich nie było wcale widać.", + "137386": "Winicjuszowi na pierwszy rzut oka wydało się, że to nie tylko płonie miasto, ale świat cały, i że żadna żywa istota nie może się uratować z tego oceanu ognia i dymów.", + "137387": "Wiatr wiał coraz silniejszy od strony pożaru, niosąc zapach spalenizny i sreżogę, która poczynała przesłaniać nawet bliższe przedmioty. Dzień uczynił się zupełny i słońce oświeciło szczyty otaczające Jezioro Albańskie. Lecz jasnozłote poranne promienie wydawały się przez sreżogę jakby rude i chore. Winicjusz, spuszczając się ku Albanum, wjeżdżał w dymy coraz gęstsze i coraz mniej przenikliwe. Samo miasteczko było zupełnie w nich pogrążone. Zaniepokojeni mieszkańcy wylegli na ulice i strach było pomyśleć, co się musi dziać w Rzymie, gdyż tu już trudno było oddychać.", + "137388": "Rozpacz ogarnęła znów Winicjusza i przerażenie poczęło mu podnosić włosy na głowie. Lecz próbował się pokrzepiać, jak mógł. „Niepodobna — myślał — by całe miasto poczęło naraz płonąć. Wiatr wieje z północy i zwiewa dymy w tę tylko stronę. Po drugiej stronie nie ma ich. Zatybrze, przedzielone rzeką, może całkiem ocalało, a w każdym razie dość będzie Ursusowi przedostać się wraz z Ligią przez bramę Janikulską, by uchronić się od niebezpieczeństwa. Również niepodobna, by zginęła cała ludność i by miasto, które włada światem, starte było wraz z mieszkańcami z powierzchni ziemi. Nawet w zdobywanych miastach, gdy rzeź i ogień srożą się naraz, pewna liczba ludzi zostaje zawsze przy życiu, dlaczego więc miałaby koniecznie zginąć Ligia? „Wszak czuwa nad nią Bóg, który sam zwyciężył śmierć!” Tak rozumując począł znów modlić się i wedle obyczaju, do którego przywykł, czynić Chrystusowi wielkie śluby, wraz z obietnicami darów i ofiar. Przebiegłszy Albanum, którego cała niemal ludność siedziała na dachach i drzewach, by spoglądać na Rzym, uspokoił się cokolwiek i odzyskał zimną krew. Pomyślał też, że Ligią opiekuje się nie tylko Ursus i Linus, ale i Piotr Apostoł. Na samo wspomnienie o tym nowa otucha wstąpiła mu do serca. Piotr był zawsze dla niego istotą niepojętą, niemal nadludzką. Od chwili gdy słyszał go w Ostrianum, zostało mu dziwne wrażenie, o którym na początku pobytu w Ancjum pisał do Ligii: że każde słowo tego starca jest prawdą lub musi się stać prawdą. Bliższa znajomość, jaką zawarł z Apostołem w czasie choroby, wzmogła jeszcze to wrażenie, które następnie zmieniło się w niezachwianą wiarę. Więc skoro Piotr błogosławił jego miłości i przyobiecał mu Ligię, to Ligia nie mogła zginąć w płomieniach. Miasto może sobie spłonąć, lecz żadna iskra pożaru nie padnie na jej odzież. Pod wpływem bezsennej nocy, szalonej jazdy i wzruszeń Winicjusza poczęła ogarniać teraz dziwna egzaltacja, w której wszystko wydało mu się możliwym: Piotr przeżegna płomienie, otworzy je jednym słowem i przejdą bezpieczni wśród alei z ognia. Piotr wiedział przy tym rzeczy przyszłe, więc niechybnie przewidział i klęskę pożaru, a w takim razie jakżeby mógł nie ostrzec i nie wyprowadzić z miasta chrześcijan, a między nimi i Ligii, którą kochał jak dziecko własne. I coraz silniejsza nadzieja poczęła wstępować w serce Winicjusza. Pomyślał, że jeśli oni uciekają z miasta, to może ich znaleźć w Bovillae lub napotkać w drodze. Może oto lada chwila kochana twarz wychyli się z tych domów, rozpościerających się coraz szerzej po całej Kampanii.", + "137389": "Wydało mu się to tym prawdopodobniejszym, że na drodze począł napotykać coraz więcej ludzi, którzy opuściwszy miasto jechali do Gór Albańskich, by ocaliwszy się od ognia wydostać się następnie i poza granice dymów. Nie dojechawszy do Ustrinum musiał zwolnić z powodu zatłoczenia drogi. Obok pieszych z manatkami na plecach napotykał objuczone konie, muły, wozy naładowane dobytkiem, a wreszcie i lektyki, w których niewolnicy nieśli zamożniejszych mieszkańców. Ustrinum tak już było nabite zbiegami z Rzymu, że przez tłum trudno się było przecisnąć. Na rynku, pod kolumnami świątyń i na ulicach roiło się od zbiegów. Tu i ówdzie poczęto rozbijać już namioty, pod którymi miały szukać schronienia całe rodziny. Inni obozowali pod gołym niebem, krzycząc, wzywając bogów lub przeklinając losy. W powszechnym przerażeniu trudno się było o coś dopytać. Ludzie, do których zwracał się Winicjusz, albo nie odpowiadali mu wcale lub podnosili na niego wpółobłąkane z przerażenia oczy, odpowiadając, że ginie miasto i świat. Od strony Rzymu napływały z każdą chwilą nowe tłumy, złożone z mężczyzn, kobiet i dzieci, które wzmagały zamieszanie i lament. Niektórzy, pogubiwszy się w ścisku, szukali rozpaczliwie zaginionych. Inni bili się o obozowiska. Gromady na wpół dzikich pasterzy z Kampanii przyciągnęły do miasteczka szukając nowin lub zysków z kradzieży, którą ułatwiało zamieszanie. Tu i ówdzie tłum, złożony z niewolników wszelkiej narodowości i z gladiatorów, począł grabić domy i wille w mieście i bić się z żołnierzami występującymi w obronie mieszkańców.", + "137390": "Senator Juniusz, którego Winicjusz spostrzegł przy gospodzie otoczonego zastępem batawskich niewolników, pierwszy dał mu nieco dokładniejszą wiadomość o pożarze. Ogień wszczął się rzeczywiście przy Wielkim Cyrku, w miejscu, które dotyka Palatynu i wzgórza Caelius, lecz rozszerzył się z niepojętą szybkością, tak iż ogarnął cały środek miasta. Nigdy jeszcze od czasów Brennusa nie spotkała miasta tak straszna klęska. „Cyrk zgorzał cały, również jak otaczające go kramy i domy — mówił Juniusz — Awentyn i Caelius w ogniu. Płomień otoczywszy Palatyn dostał się na Karyny…”", + "137391": "Tu Juniusz, który na Karynach posiadał wspaniałą insulę pełną dzieł sztuki, w których się kochał, porwał garść brudnego pyłu i posypawszy nim głowę począł przez chwilę jęczeć rozpaczliwie.", + "137392": "Lecz Winicjusz potrząsnął go za ramiona.", + "137393": "— I mój dom na Karynach — rzekł — lecz gdy wszystko ginie, niech i on ginie.", + "137394": "Po czym przypomniawszy sobie, że Ligia idąc za jego radą mogła się przenieść do domu Aulusów, spytał:", + "137395": "— A Vicus Patricius?", + "137396": "— W ogniu — odpowiedział Juniusz.", + "137397": "— A Zatybrze?", + "137398": "Juniusz spojrzał na niego ze zdziwieniem.", + "137399": "— Mniejsza o Zatybrze — rzekł ściskając dłońmi zbolałe skronie.", + "137400": "— Mnie więcej chodzi o Zatybrze niż o cały Rzym — zawołał gwałtownie Winicjusz.", + "137401": "— To się tam dostaniesz chyba przez Via Portuensis, bo obok Awentynu żar cię udusi… Zatybrze?… Nie wiem. Ogień nie mógł tam chyba jeszcze dojść, lecz czy już w tej chwili nie doszedł, jedni bogowie wiedzą…", + "137402": "Tu Juniusz zawahał się przez chwilę, następnie rzekł zniżonym głosem:", + "137403": "— Wiem, że mnie nie zdradzisz, więc ci powiem, że to nie jest zwykły pożar. Cyrku nie dawano ratować… Sam słyszałem… Gdy domy poczęły wkoło płonąć, tysiące głosów wołało: „Śmierć ratującym!” Jacyś ludzie przebiegają miasto i ciskają w domy płonące pochodnie… Z drugiej strony lud się burzy i woła, że miasto płonie z rozkazu. Nic więcej nie powiem. Biada miastu, biada nam wszystkim i mnie! Co się tam dzieje, tego ludzki język nie wyrazi. Ludność ginie w ogniu lub morduje się wzajemnie w ścisku… To koniec Rzymu!…", + "137404": "I znów począł powtarzać: „Biada! Biada miastu i nam!” — lecz Winicjusz wskoczył na konia i ruszył przed siebie dalej drogą Appijską.", + "137405": "Lecz było to obecnie raczej przepychanie się wśród rzeki ludzi i wozów, która płynęła z miasta. — Miasto leżało teraz przed Winicjuszem jak na dłoni, objęte potwornym pożarem… Od morza ognia i dymu bił żar straszliwy, a wrzaski ludzkie nie mogły stłumić syczenia i huku płomieni.", + "137406": "Rozdział czterdziesty trzeci", + "137407": "W miarę jak Winicjusz zbliżał się do murów, okazywało się, że łatwiej było przyjechać do Rzymu niż dostać się do środka miasta. Przez drogę Appijską trudno było się przecisnąć z powodu natłoku ludzi. Domy, pola, cmentarze, ogrody i świątynie, leżące po obu jej stronach, zmienione były w obozowiska. W świątyni Marsa, leżącej tuż koło Porta Appia, tłum odbił drzwi, aby w jej wnętrzu znaleźć przytułek na noc. Na cmentarzach brano w posiadanie większe grobowce i toczono o nie walki, które dochodziły do rozlewu krwi. Ustrinum ze swoim nieładem dawało zaledwie lekki przedsmak tego, co działo się pod murami samego miasta. Ustał wszelki wzgląd na powagę prawa, na urząd, na węzły rodzinne, na różnice stanu. Widziano niewolników okładających kijami obywateli. Gladiatorowie, pijani winem złupionym w Emporium, połączywszy się w duże gromady przebiegali z dzikimi okrzykami place przydrożne, rozpędzając ludzi, tratując, łupiąc. Mnóstwo barbarzyńców, wystawionych na sprzedaż w mieście, pouciekało z bud sprzedażnych. Pożar i zaguba miasta były dla nich zarazem końcem niewoli i godziną pomsty, toteż gdy osiadła ludność, która w ogniu traciła całe mienie, wyciągała z rozpaczą ręce do bogów wołając o ratunek, oni z wyciem radości rozbijali tłumy, ściągając ludziom odzież z ramion i porywając młodsze niewiasty. Łączyli się z nimi niewolnicy z dawna już służący w Rzymie, nędzarze nie mający nic na ciele prócz wełnianej opaski na biodrach, straszne postacie z zaułków, których po dniu nie widywało się niemal nigdy na ulicach i których istnienia w Rzymie trudno się było domyśleć. Tłum ten, złożony z Azjatów, Afrykanów, Greków, Traków, Germanów i Brytanów, wrzeszczący wszystkimi językami ziemi, dziki i rozpasany, szalał sądząc, iż nadeszła chwila, w której wolno mu sobie wynagrodzić za lata cierpień i nędzy. Wśród tej rozkołysanej ciżby ludzkiej, w blasku dnia i pożogi migotały hełmy pretorianów, pod których opiekę chroniła się ludność spokojniejsza i którzy w wielu miejscach wstępnym bojem musieli uderzać na rozbestwioną tłuszczę. Winicjusz widział w życiu swoim zdobywane miasta, lecz nigdy oczy jego nie patrzyły na widowisko, w którym by rozpacz, łzy, ból, jęki, dzika radość, szaleństwo, wściekłość i rozpasanie zmieszały się razem w taki niezmierny chaos. Nad tą zaś falującą, obłąkaną ciżbą ludzką huczał pożar, płonęło na wzgórzach największe w świecie miasto, śląc w zamieszanie swój ognisty oddech i przykrywając je dymami, nad którymi nie było już widać błękitu nieba. Młody trybun z największym wysileniem, narażając co chwila życie, dotarł wreszcie do bramy Appijskiej, lecz tu spostrzegł, że przez dzielnicę Porta Capena nie będzie mógł dostać się do miasta nie tylko z powodu ciżby, lecz i dla straszliwego żaru, od którego tuż za bramą drżało całe powietrze. Przy tym most przy Porta Trigemina, naprzeciw świątyni Bonae Deae, jeszcze nie istniał, chcąc więc dostać się za Tyber trzeba było przedrzeć się aż do mostu Palowego, to jest przejechać koło Awentynu, przez część miasta zalaną jednym morzem płomieni. Było to zupełnym niepodobieństwem. Winicjusz zrozumiał, że musi wrócić w kierunku Ustrinum, tam skręcić z drogi Appijskiej, przejechać rzekę poniżej miasta i dostać się na Via Portuensis, która wiodła wprost na Zatybrze. Nie było i to rzeczą łatwą z powodu coraz większego zamętu panującego na drodze Appijskiej. Trzeba tam było torować sobie drogę chyba mieczem, Winicjusz zaś nie miał broni, wyjechał bowiem z Ancjum tak, jak wieść o pożarze zastała go w willi cezara. Lecz przy Źródle Merkurego ujrzał znajomego centuriona pretorianów, który na czele kilkudziesięciu ludzi bronił przystępu do obrębu świątyni, i kazał mu jechać za sobą, ten zaś poznawszy trybuna i augustianina nie śmiał się rozkazowi sprzeciwić.", + "137408": "Winicjusz sam objął dowództwo oddziału i przepomniawszy na tę chwilę nauk Pawła o miłości bliźniego, parł i rozcinał przed sobą tłum z pośpiechem zgubnym dla wielu, którzy na czas nie potrafili się usunąć. Ścigały ich przekleństwa i grad kamieni, lecz on nie zważał na to pragnąc prędzej wydostać się na miejsca wolniejsze. Jednakże można się było posuwać naprzód tylko z największym wysileniem. Ludzie, którzy rozłożyli się już obozem, nie chcieli żołnierzom ustępować z drogi, klnąc na głos cezara i pretorianów. W niektórych miejscach tłum przybierał groźną postawę. Do uszu Winicjusza dochodziły głosy oskarżające Nerona o podpalenie miasta. Grożono otwarcie śmiercią i jemu, i Poppei. Okrzyki: „Sannio!”, „Histrio!” (błazen, aktor), „Matkobójca!”, rozlegały się dookoła. Niektórzy wołali, by go powlec do Tybru, inni, że dość Rzym okazał cierpliwości. Widocznym było, że groźby owe mogą się zmienić w bunt otwarty, który byle się znalazł przywódca, może lada chwila wybuchnąć. Tymczasem wściekłość i rozpacz tłumu zwracała się przeciw pretorianom, którzy i dlatego jeszcze nie mogli się z ciżby wydobyć, że drogę zagradzały całe stosy rzeczy wyniesionych naprędce z pożaru: skrzynie i beczki z żywnością, kosztowniejsze sprzęty, naczynia, kolebki dziecinne, pościel, wozy i nosze ręczne. Tu i ówdzie przyszło do starć, lecz pretorianie prędko radzili sobie z bezbronną tłuszczą. Przejechawszy z trudem w poprzek drogę Łacińską, Numicyjską, Ardejską, Lawinijską i Ostyjską, okrążając wille, ogrody, cmentarze i świątynie, Winicjusz dotarł w końcu do miasteczka zwanego Vicus Aleksandri, za którym przeprawił się przez Tyber. Było tam już luźniej i mniej dymu. Od zbiegów, których jednak i tu nie brakło, dowiedział się, że tylko niektóre zaułki Zatybrza zostały objęte pożarem, ale że zapewne nic się nie ostoi przed potęgą ognia, ponieważ są ludzie, którzy podkładają go umyślnie i nie pozwalają ratować, krzycząc, iż czynią to z rozkazu. Młody trybun nie miał już teraz najmniejszej wątpliwości, że to cezar kazał istotnie podpalić Rzym, i pomsta, o jaką wołały tłumy, wydała mu się rzeczą słuszną i sprawiedliwą. Cóż więcej mógł był uczynić Mitrydat lub którykolwiek z najzawziętszych nieprzyjaciół Rzymu? Miara była przebrana, szaleństwo stało się zbyt potwornym, a życie ludzkie zbyt wobec niego niemożliwym. Winicjusz wierzył też, że godzina Nerona wybiła, że te gruzy, w które rozpada się miasto, powinny i muszą przywalić potwornego błazna razem z jego wszystkimi zbrodniami. Gdyby znalazł się mąż dość śmiały, by stanąć na czele zrozpaczonej ludności, stać się to mogło w przeciągu kilku godzin. Tu śmiałe i mściwe myśli poczęły przelatywać przez głowę Winicjusza. A gdyby to uczynił on? Dom Winicjuszów, który aż do ostatnich czasów liczył całe szeregi konsulów, znany był w całym Rzymie. Tłumy potrzebowałyby tylko nazwiska. Przecie już raz z powodu skazania na śmierć czterystu niewolników prefekta Pedaniusza Sekunda o mało nie przyszło do buntu i wojny domowej, cóż by więc stało się dziś wobec straszliwej klęski, przewyższającej niemal wszystkie, jakich Rzym w przeciągu ośmiu wieków doznał. Kto wezwie do broni Kwirytów (myślał Winicjusz), ten niewątpliwie obali Nerona i sam przeoblecze się w purpurę. A więc czemu by on nie miał tego uczynić? Był tęższym, dzielniejszym i młodszym od innych augustianów… Nero rozkazywał wprawdzie trzydziestu legiom stojącym na krańcach państwa, ale czyż i te legie, i ich przywódcy nie wzburzą się na wieść o spaleniu Rzymu i jego świątyń?… A w takim razie on, Winicjusz, mógłby zostać cezarem. Wszakże szeptano między augustianami, że jakiś wieszczek przepowiedział purpurę Othonowi. W czymże on gorszy? Może i Chrystus dopomógłby mu swą Boską potęgą, może to Jego natchnienie? „Oby tak było!” — wołał w duchu Winicjusz. Pomściłby się wówczas na Neronie za niebezpieczeństwo Ligii i za swój niepokój, zaprowadziłby panowanie sprawiedliwości i prawdy, rozszerzyłby naukę Chrystusa od Eufratu aż do mglistych brzegów Brytanii, a zarazem przyodziałby w purpurę Ligię i uczynił ją panią ziemi.", + "137409": "Lecz myśli te, wybuchnąwszy z jego głowy jak snop iskier z płonącego domu, zagasły jak iskry. Przede wszystkim należało Ligię ratować. Patrzył teraz na klęskę z bliska, więc lęk zdjął go na nowo, a wobec tego morza ognia i dymu, wobec zetknięcia się ze straszliwą rzeczywistością, owa ufność, z jaką wierzył, iż Piotr Apostoł uratuje Ligię, zamarła zupełnie w jego sercu. Rozpacz chwyciła go po raz drugi, więc wydostawszy się na Via Portuensis, wiodącą wprost na Zatybrze, nie opamiętał się aż w bramie, przy której powtórzono mu to, co poprzednio mówili zbiegowie, że większa część tej dzielnicy nie była jeszcze objęta pożarem, lubo ogień w kilku miejscach przerzucił się już za rzekę.", + "137410": "Zatybrze jednak pełne było także dymu i uciekających tłumów, przez które trudniej było się w głąb przedostać dlatego, że ludzie mając więcej czasu wynosili i ratowali więcej rzeczy. Sama główna droga Portowa była w wielu miejscach zupełnie nimi zawalona, a koło Naumachii Augusta wznosiły się ich całe stosy. Ciaśniejsze zaułki, w których nagromadziły się gęściej dymy, były wprost nieprzystępne. Mieszkańcy uciekali z nich tysiącami. Winicjusz widział po drodze przerażające obrazy. Nieraz dwie rzeki ludzkie płynące ze stron przeciwnych, spotkawszy się w ciasnym przejściu, parły się wzajem i walczyły ze sobą na zabój. Ludzie bili się i tratowali jedni po drugich. Rodziny gubiły się w zamieszaniu, matki nawoływały rozpaczliwie dzieci. Winicjuszowi włosy powstawały na myśl, co musiało się dziać bliżej ognia. Wśród wrzasków i zgiełku trudno było się o coś rozpytać lub zrozumieć wołania. Chwilami zza rzeki przytaczały się nowe bałwany dymów czarnych i tak ciężkich, iż toczyły się tuż przy ziemi, zakrywając tak domy, ludzi i wszystkie przedmioty, jak je zakrywa noc. Lecz wiatr, spowodowany pożarem, rozwiewał je i wówczas Winicjusz mógł posuwać się dalej ku zaułkowi, na którym stał dom Linusa. Upał lipcowego dnia, zwiększony żarem bijącym od płonących dzielnic, stał się nieznośnym. Dym gryzł w oczy, piersiom brakło tchu. Nawet i ci mieszkańcy, którzy w nadziei, że płomień nie przekroczy rzeki, zostali dotąd w domach, poczęli je opuszczać i ciżba zwiększała się z każdą godziną. Pretorianie towarzyszący Winicjuszowi pozostali w tyle. W tłoku zranił ktoś młotem jego konia, który począł rzucać zakrwawionym łbem, wspinać się i odmawiać posłuszeństwa jeźdźcowi. Poznano też po bogatej tunice augustianina i natychmiast rozległy się wokół okrzyki: „Śmierć Neronowi i jego podpalaczom!” Nadeszła chwila groźnego niebezpieczeństwa, albowiem setki rąk wyciągnęły się ku Winicjuszowi, lecz spłoszony koń uniósł go tratując ludzi, a zarazem nadpłynęła nowa fala czarnego dymu i pogrążyła w mroku ulicę. Winicjusz widząc, że nie przejedzie, zeskoczył wreszcie na ziemię i począł biec piechotą, prześlizgując się koło murów, a czasami czekając, by uciekający tłum minął go. W duszy mówił sobie, że to są próżne wysilenia. Ligia mogła nie być już w mieście, mogła w tej chwili ratować się ucieczką: łatwiej było odnaleźć szpilkę nad brzegiem morza niż ją w tym natłoku i chaosie. Chciał jednak choćby za cenę życia dotrzeć do domu Linusa. Chwilami zatrzymywał się i tarł oczy. Urwawszy brzeg tuniki zasłonił nią nos i usta i biegł dalej.", + "137411": "W miarę jak zbliżał się do rzeki, upał powiększał się straszliwie. Winicjusz wiedząc, że pożar wszczął się przy Wielkim Cyrku, sądził z początku, że żar ów bije od jego zgliszcz oraz od Forum Boarium i od Velabrum, które, leżąc w pobliżu, musiały być również ogarnięte płomieniem. Lecz gorąco stawało się nie do zniesienia. Ktoś uciekający, ostatni, jakiego Winicjusz spostrzegł, starzec o kulach, krzyknął: „Nie zbliżaj się do mostu Cestiusza! Cała wyspa w ogniu”. Jakoż nie można się było dłużej łudzić. Na zakręcie ku Vicus Judaeorum, na którym stał dom Linusa, młody trybun dojrzał wśród chmury dymów płomień: paliła się nie tylko wyspa, ale i Zatybrze, a przynajmniej drugi koniec uliczki, na której mieszkała Ligia.", + "137412": "Winicjusz jednak pamiętał, że dom Linusa otoczony był ogrodem, za którym od strony Tybru było niezbyt rozległe, niezabudowane pole. Ta myśl dodała mu otuchy. Ogień mógł zatrzymać się na pustym miejscu. W tej nadziei biegł dalej, jakkolwiek każdy powiew przynosił już nie tylko dymy, ale tysiące iskier, które mogły wzniecić pożar z drugiego końca zaułka i przeciąć odwrót.", + "137413": "Na koniec ujrzał jednak przez dymną zasłonę cyprysy w ogrodzie Linusa. Domy leżące za niezabudowanym polem paliły się już jak stosy drzewa, ale mała insula Linusowa stała jeszcze nietknięta. Winicjusz spojrzał z wdzięcznością w niebo i skoczył ku niej, jakkolwiek samo powietrze poczęło go parzyć. Drzwi były przymknięte, lecz on pchnął je i wpadł do środka.", + "137414": "W ogródku nie było żywej duszy i dom zdawał się być również zupełnie pusty.", + "137415": "„Może pomdleli od dymu i żarów” — pomyślał Winicjusz.", + "137416": "I począł wołać:", + "137417": "— Ligio! Ligio!", + "137418": "Odpowiedziało mu milczenie. W ciszy słychać było tylko huk dalekiego ognia.", + "137419": "— Ligio!", + "137420": "Nagle do uszu jego doszedł ów posępny głos, który słyszał już raz w tym ogródku. Na pobliskiej wyspie zapaliło się widocznie vivarium leżące niedaleko świątyni Eskulapa, w którym wszelkiego rodzaju zwierzęta, a między nimi lwy, poczęły ryczeć z przerażenia. Winicjusza dreszcz przebiegł od stóp do głowy. Oto drugi już raz, w chwili gdy cała jego istota była skupiona w myśli o Ligii, te straszliwe głosy odzywały się jak zapowiedź nieszczęścia, jak dziwna wróżba złowrogiej przyszłości.", + "137421": "Było to jednak krótkie, chwilowe wrażenie, albowiem jeszcze straszliwszy od ryku dzikich zwierząt huk pożaru nakazywał myśleć o czym innym. Ligia nie odpowiedziała wprawdzie na wołanie, lecz mogła znajdować się w tym zagrożonym budynku, zemdlona lub zduszona dymem. Winicjusz skoczył do środka domu. W małym atrium było pusto i ciemno od dymu. Szukając rękoma drzwi prowadzących do cubiculów, spostrzegł migocący płomyk lampki i zbliżywszy się ujrzał lararium, w którym zamiast larów był krzyż. Pod krzyżem tym płonął kaganek. Przez głowę młodego katechumena przebiegła z błyskawiczną szybkością myśl, że ów krzyż zsyła mu to światełko, przy którym może odnaleźć Ligię, wziął więc kaganek i począł szukać cubiculów. Znalazłszy jedno odsunął zasłonę i świecąc kagankiem, począł patrzeć.", + "137422": "Lecz i tu nie było nikogo. Winicjusz pewien był jednak, że trafił do cubiculum Ligii, albowiem na gwoździach nabitych w ścianę wisiała jej odzież, na łóżku zaś leżało capitium, to jest obcisła szata, którą kobiety nosiły bezpośrednio na ciele. Winicjusz porwał ją, przycisnął do ust i przewiesiwszy ją przez ramię ruszył na dalsze poszukiwania. Domek był mały, więc w krótkim przeciągu czasu zwiedził wszystkie izby, a nawet i piwnice. Lecz nigdzie nie znalazł żywej duszy. Było rzeczą aż nadto widoczną, że Ligia, Linus i Ursus musieli wraz z innymi mieszkańcami dzielnicy szukać w ucieczce ocalenia przed pożarem. „Trzeba ich szukać między tłumem, za bramami miasta” — pomyślał Winicjusz.", + "137423": "Nie zdziwiło go też zbytnio, że nie napotkał ich na Via Portuensis, mogli bowiem wyjść z Zatybrza ze strony przeciwnej, w kierunku wzgórza Watykańskiego. W każdym razie ocaleli przynajmniej od ognia. Winicjuszowi kamień spadł z piersi. Widział wprawdzie, z jak strasznymi niebezpieczeństwami była połączona ucieczka, ale myśl o nadludzkiej sile Ursusa dodawała mu otuchy. „Trzeba mi teraz (mówił sobie) uciekać stąd i przez ogrody Domicji przedostać się do ogrodów Agrypiny. Tam ich znajdę. Dymy tam niestraszne, bo wiatr wieje od Gór Sabińskich”.", + "137424": "Przyszedł jednak najwyższy czas, w którym musiał myśleć o własnym ocaleniu, albowiem fala ognia napływała coraz bliżej od strony wyspy i kłęby dymu przesłoniły niemal zupełnie zaułek. Kaganek, którym świecił sobie w domu, zgasł od przeciągu powietrza. Winicjusz wypadłszy na ulicę biegł teraz całym pędem ku Via Portuensis, w tę samą stronę, z której przyszedł, a pożar zdawał się go gonić swym ognistym oddechem, to otaczając go coraz nowymi chmurami dymu, to obsypując skrami, które padały mu na włosy, na szyję i odzież. Tunika poczęła się na nim tlić w kilku miejscach, lecz on nie zważał na to i biegł dalej, w obawie, że dym może go zadusić. Jakoż w ustach miał smak spalenizny i sadzy, gardło i płuca paliły go jak ogień. Krew napływała mu do głowy tak, iż chwilami widział wszystko czerwono i same dymy wydawały mu się również czerwone. Wówczas mówił sobie w duszy: „To żywy ogień! Lepiej mi rzucić się na ziemię i zginąć”. Bieg męczył go coraz bardziej. Głowa, szyja i plecy oblewały mu się potem, a ów pot parzył go jak ukrop. Gdyby nie imię Ligii, które powtarzał w myśli, i gdyby nie jej capitium, którym obwinął sobie usta, byłby padł. W kilka chwil później począł już jednak nie rozeznawać zaułku, którym biegł. Stopniowo opuszczała go świadomość, pamiętał tylko, że musi uciekać, albowiem na otwartym polu czeka go Ligia, którą przyobiecał mu Piotr Apostoł. I nagle ogarnęła go jakaś dziwna, na wpół już gorączkowa, podobna do przedśmiertnego widzenia pewność, że ją musi zobaczyć, zaślubić, a potem zaraz umrze.", + "137425": "Biegł już jednak jak pijany, taczając się od jednej strony ulicy do drugiej. A wtem zmieniło się coś w potwornym ognisku ogarniającym olbrzymie miasto. Wszystko, co dotychczas jeszcze się tylko tliło, wybuchnęło widocznie jednym morzem płomieni, albowiem wiatr przestał przynosić dymy, te zaś, które się nagromadziły w zaułkach, zwiał szalony pęd rozpalonego powietrza. Pęd ów gnał teraz miliony skier, tak że Winicjusz biegł jakby w ognistej chmurze. Natomiast mógł lepiej widzieć przed sobą i w chwili prawie gdy już miał padać, ujrzał koniec zaułka. Widok ten dodał mu znowu sił. Ominąwszy narożnik znalazł się w ulicy, która wiodła ku Via Portuensis i polu Kodetańskiemu. Skry przestały go gonić. Zrozumiał, że jeśli zdoła dobiec do Portowej drogi, to ocaleje, choćby mu nawet przyszło na niej zemdleć.", + "137426": "Na końcu ulicy dojrzał znów jakby chmurę, która przesłaniała wyjście.", + "137427": "„Jeśli to są dymy — pomyślał — to już nie przejdę”. Biegł resztą sił. Po drodze zrzucił z siebie tunikę, która zatlona od iskier, poczęła go palić jak koszula Nessusa, i leciał nagi, mając tylko na głowie i na ustach capitium Ligii. Dobiegłszy bliżej, rozpoznał, że to, co brał za dym, było kurzawą, z której na domiar dochodziły głosy i krzyki ludzkie.", + "137428": "„Tłuszcza rabuje domy” — rzekł sobie.", + "137429": "Lecz biegł w kierunku głosów. Zawsze byli tam ludzie, którzy mogli mu dać pomoc. W tej nadziei, zanim jeszcze dobiegł, począł krzyczeć całą siłą głosu o ratunek. Lecz było to jego ostatnie wysilenie: w oczach poczerwieniało mu jeszcze bardziej, w płucach zbrakło oddechu, w kościach siły, i padł.", + "137430": "Dosłyszano go jednak, a raczej spostrzeżono, i dwóch ludzi ruszyło mu na pomoc z gurdami pełnymi wody. Winicjusz, który padł z wyczerpania, ale nie stracił przytomności, chwycił obu rękoma naczynie i wychylił je do połowy.", + "137431": "— Dzięki — rzekł — postawcie mnie na nogi, dalej sam pójdę!", + "137432": "Drugi robotnik oblał mu głowę wodą, obaj zaś nie tylko postawili go na nogi, ale podjęli z ziemi i ponieśli do gromady innych, którzy otoczyli go wkoło, badając troskliwie, czy nie poniósł zbytniego szwanku. Troskliwość ta zdziwiła Winicjusza.", + "137433": "— Ludzie — zapytał — coście za jedni?", + "137434": "— Burzymy domy, aby pożar nie mógł dojść do drogi Portowej — odpowiedział jeden z robotników.", + "137435": "— Przyszliście mi na pomoc, gdym już padł. Dzięki wam.", + "137436": "— Nam nie wolno odmówić pomocy — ozwało się kilka głosów.", + "137437": "Wówczas Winicjusz, który poprzednio od rana patrzył na rozbestwione tłumy, na bójki i grabież, spojrzał uważniej na otaczające go twarze i rzekł:", + "137438": "— Niech wam wynagrodzi… Chrystus.", + "137439": "— Chwała imieniowi Jego! — zawołał cały chór głosów.", + "137440": "— Linus?… — spytał Winicjusz.", + "137441": "Lecz nie mógł pytać dłużej i nie dosłyszał odpowiedzi, gdyż ze wzruszenia i przebytych wysileń zemdlał. Obudził się dopiero na polu Kodetańskim, w ogrodzie, otoczony przez kilkoro kobiet i mężczyzn, i pierwsze słowa, na jakie znowu się zdobył, były:", + "137442": "— Gdzie Linus?", + "137443": "Przez chwilę nie było odpowiedzi, po czym jakiś znajomy Winicjuszowi głos rzekł nagle:", + "137444": "— Za bramą Nomentańską; wyszedł do Ostrianum… od dwóch dni… Pokój ci, królu perski!", + "137445": "Winicjusz podniósł się i siadł, ujrzawszy niespodzianie nad sobą Chilona.", + "137446": "Grek zaś mówił:", + "137447": "— Dom twój, panie, zapewne spłonął, bo Karyny w płomieniu, ale ty zawsze będziesz bogaty jak Midas. O, co za nieszczęście! Chrześcijanie, synu Serapisa, przepowiadali od dawna, że ogień zniszczy to miasto… A Linus wraz z córką Jowisza jest na Ostrianum… O, co za nieszczęście na to miasto!…", + "137448": "Winicjuszowi znów uczyniło się słabo.", + "137449": "— Widziałeś ich? — spytał.", + "137450": "— Widziałem, panie!… Niech będą dzięki Chrystusowi i wszystkim bogom, żem ci mógł dobrą wieścią odpłacić za twoje dobrodziejstwa. Ale ja ci, Ozyrysie, jeszcze odpłacę, przysięgam na ten palący się Rzym!", + "137451": "Na dworze czynił się wieczór, ale w ogrodzie widno było jak w dzień, gdyż pożar wzmógł się jeszcze. Zdawało się, że płoną już nie pojedyncze dzielnice, ale całe miasto, jak długie i szerokie. Niebo było czerwone, jak okiem sięgnąć, i na świecie czyniła się noc czerwona.", + "137452": "Rozdział czterdziesty czwarty", + "137453": "Łuna od palącego się miasta zalała niebo tak szeroko, jak wzrok ludzki mógł sięgnąć. Zza wzgórz wytoczył się księżyc wielki i pełny, który rozgorzał wnet od blasku i przybrawszy barwę rozpalonej miedzi zdawał się ze zdumieniem spoglądać na ginący gród światowładny. W zaróżowionych przepaściach nieba świeciły również różowe gwiazdy, lecz w przeciwieństwie do zwykłych nocy ziemia jaśniejsza była od niebios. Rzym oświecał na kształt olbrzymiego stosu całą Kampanię. Przy krwawym blasku widać było dalsze wzgórza miasta, wille, świątynie, pomniki i akwedukty biegnące ze wszystkich okolicznych gór ku miastu, na akweduktach zaś roje ludzi, którzy schronili się tam dla bezpieczeństwa lub dla przypatrywania się pożarowi.", + "137454": "Tymczasem straszny żywioł obejmował coraz nowe dzielnice. Nie można było wątpić, że jakieś zbrodnicze ręce podpalają miasto, gdy coraz nowe pożary wybuchały w miejscach od głównego ogniska odległych. Ze wzgórz, na których Rzym był zbudowany, płomienie spływały na kształt fal morskich na doliny, szczelnie zabudowane domami liczącymi po pięć i sześć pięter, pełne bud, kramów, drewnianych ruchomych amfiteatrów, zbudowanych przygodnie na rozmaite widowiska, i wreszcie składów drzewa, oliwy, zboża, orzechów, szyszek pinij, których ziarnem żywiła się uboga ludność, i odzieży, którą czasem z łaski cezarów rozdawano hałastrze gnieżdżącej się po ciasnych zaułkach. Tam pożar znajdując dostatek palnych materiałów zmieniał się niemal w szereg wybuchów i z niesłychaną szybkością ogarniał całe ulice. Ludzie, obozujący za miastem lub stojący na wodociągach, odgadywali z barwy płomienia, co się pali. Szalony pęd powietrza wynosił chwilami z ognistej toni tysiące i miliony rozżarzonych skorup od orzechów i migdałów, które wzbijały się nagle w górę jak nieprzeliczone stada jaśniejących motyli — i pękały z trzaskiem w powietrzu lub gnane wiatrem spadały na nowe dzielnice, na wodociągi i na pola otaczające miasto. Wszelka myśl o ratunku wydawała się niedorzeczną, zamieszanie zaś wzrastało coraz bardziej, gdy bowiem z jednej strony ludność miejska uciekała wszystkimi bramami za mury, z drugiej pożar przywabił tysiące ludzi z okolicy, tak mieszkańców małych miast, jak chłopstwa i na wpół dzikich pasterzy z Kampanii, których znęciła także nadzieja rabunku.", + "137455": "Okrzyk „Rzym ginie!” nie schodził z ust tłumu, zguba zaś miasta wydawała się w owych czasach zarazem końcem władztwa i rozwiązaniem wszelkich węzłów, które aż dotąd związywały ludzkość w jedną całość. Tłuszcza też, w której większości ludzi, złożonej z niewolników i przybyszów, nie zależało nic na panowaniu Rzymu, a którą przewrót mógł tylko uwolnić od pęt, przybierała tu i ówdzie groźną postawę. Szerzyła się przemoc i grabież. Zdawało się, że jedynie samo widowisko ginącego grodu przykuwa uwagę ludzką i powstrzymuje jeszcze wybuch rzezi, która rozpocznie się natychmiast, jak tylko miasto zmieni się w zgliszcza. Setki tysięcy niewolników zapominając, że Rzym prócz świątyń i murów posiada jeszcze kilkadziesiąt legii we wszystkich stronach świata — zdawały się tylko czekać hasła i wodza. Poczęto wspominać imię Spartakusa — lecz Spartakusa nie było — natomiast obywatele jęli się skupiać i zbroić, czym kto mógł. Najpotworniejsze wieści krążyły po wszystkich bramach. Niektórzy twierdzili, że to Wulkan z rozkazu Jowisza niszczy miasto ogniem wydobywającym się spod ziemi; inni, że to jest zemsta Westy za westalkę Rubrię. Ludzie, tak przekonani, nie chcieli nic ratować, natomiast oblegając świątynie, prosili o zmiłowanie się bogów. Lecz najpowszechniej powtarzano, iż cezar kazał spalić Rzym dlatego, by się uwolnić od zapachów zalatujących od Subury i by wybudować nowe miasto pod nazwiskiem Neronii. Na tę myśl wściekłość ogarniała ludzi i gdyby, jak to myślał Winicjusz, znalazł się przywódca, który by chciał skorzystać z tego wybuchu nienawiści, godzina Nerona byłaby wybiła o całe lata wcześniej.", + "137456": "Mówiono również, że cezar oszalał, że każe pretorianom i gladiatorom uderzyć na lud i sprawić rzeź ogólną. Niektórzy przysięgali na bogi, że zwierzęta ze wszystkich vivariów zostały z polecenia Miedzianobrodego wypuszczone. Widziano na ulicy lwy z płonącymi grzywami i rozszalałe słonie, i tury tratujące gromadami ludzi. Była w tym nawet część prawdy, gdyż w kilku miejscach słonie na widok zbliżającego się pożaru rozwaliły vivaria i wydostawszy się na wolność, gnały w dzikim popłochu w stronę od ognia przeciwną, niszcząc wszystko przed sobą jak burza. Wieść publiczna podawała na dziesiątki tysięcy liczbę osób, które zginęły w ogniu. Jakoż zginęło mnóstwo. Byli tacy, którzy straciwszy całe mienie lub najdroższe sercu istoty, dobrowolnie rzucali się z rozpaczy w płomienie. Innych udusiły dymy. W środku miasta, między Kapitolem z jednej, a Kwirynałem, Wiminalem i Eskwilinem z drugiej strony, jak również między Palatynem a wzgórzem Caelius, gdzie były najgęściej zabudowane ulice, pożar wszczynał się w tak wielu miejscach naraz, że całe gromady ludzi, uciekając w jedną stronę, trafiały najniespodzianiej na nową ścianę płomienia ze strony przeciwnej i ginęły straszną śmiercią wśród ognistego zalewiska.", + "137457": "W przestrachu, zamęcie i obłąkaniu nie wiedziano wreszcie, gdzie uciekać. Drogi były zawalone rzeczami, a w wielu ciasnych miejscach wprost zamknięte. Ci, którzy chronili się na rynki i place, w miejscu gdzie później stanął amfiteatr Flawiański, koło świątyni Ziemi, koło portyku Liwii i wyżej koło świątyń Junony i Lucyny oraz między Clivus Vibrius a starą bramą Eskwilińską, otoczeni naokół morzem ognia, poginęli od żaru. W miejscach, do których płomień nie doszedł, poznajdowano później setki ciał spieczonych na węgiel, choć i tu, i ówdzie nieszczęśliwi wyrywali płyty kamienne i dla ochrony przed żarem zagrzebywali się do połowy w ziemi. Żadna prawie z rodzin zamieszkujących środek miasta nie ocalała w zupełności, dlatego wzdłuż murów i u wszystkich bram, i na wszystkich drogach słychać było wycia rozpaczliwe kobiet, wywołujących drogie imiona zaginionych w tłoku lub w ogniu.", + "137458": "I tak, gdy jedni żebrali u bogów miłosierdzia, drudzy bluźnili im wobec tej straszliwej klęski. Widziano starców zwróconych w stronę świątyni Jowisza Liberatora, którzy wyciągając ręce wołali: „Jesteś wybawcą, wybaw twój ołtarz i miasto!” Rozpacz jednakże zwracała się głównie przeciw starym rzymskim bogom, którzy w pojęciu ludności obowiązani byli czuwać troskliwiej od innych nad grodem. Okazali się bezsilni, więc urągano im. Natomiast zdarzyło się, że gdy na Via Asinaria ukazał się zastęp kapłanów egipskich przeprowadzający posąg Izydy, który uratowano z świątyni leżącej w okolicy Porta Caelimontana, tłum rzucił się między orszak, przyprzągł się do wozu, przyciągnął go aż do bramy Appijskiej i porwawszy posąg umieścił go w świątyni Marsa, poturbowawszy zarazem kapłanów tegoż bóstwa, którzy ośmielili się stawiać opór. W innych miejscach wzywano Serapisa, Baala lub Jehowę, którego wyznawcy, wyroiwszy się z zaułków w okolicach Subury i z Zatybrza, napełniali wrzaskiem i wołaniem pola leżące pod murami. W krzykach ich brzmiały jednakże tony jakby tryumfu, dlatego też gdy jedni z mieszkańców przyłączyli się do chóru, sławiąc „Pana świata”, drudzy, oburzając się tym radosnym zgiełkiem, usiłowali go potłumić przemocą. Gdzieniegdzie słyszano, śpiewane przez mężczyzn w sile wieku, starców, kobiety i dzieci, pieśni dziwne i uroczyste, których znaczenia nie umiano pojąć, ale w których powtarzały się co chwila słowa: „Oto nadchodzi sędzia w dniu gniewu i klęski.” Tak to ruchliwa i bezsenna fala ludzka otaczała na kształt wzburzonego morza płonące miasto.", + "137459": "Lecz nic nie pomagała ni rozpacz, ni bluźnierstwa, ni pieśni. Klęska zdawała się być nieprzepartą, zupełną i nieubłaganą jak Przeznaczenie. Koło amfiteatru Pompejusza zapaliły się składy konopi i lin, których potrzebowano mnóstwa do cyrków, aren i do wszelkiego rodzaju machin używanych przy igrzyskach, a zarazem przyległe budynki zawierające beczki smoły, którą smarowano liny. Przez kilka godzin cała ta część miasta, za którą leżało pole Marsowe, świeciła tak jasnożółtym płomieniem, że na wpół przytomnym z przerażenia widzom wydawało się przez jakiś czas, iż przy powszechnej zgubie porządek dnia i nocy został również pomieszany i że widzą blask słoneczny. Lecz potem krwawy jednolity blask pokonał wszystkie inne barwy płomieni. Z morza ognia strzelały ku rozgorzałemu niebu jakby olbrzymie fontanny i słupy płomienia, rozwiewając się w górze w ogniste kiście i pióra, wiatr zaś porywał je, zmieniał w złote nici i włosy skier i niósł hen nad Kampanią, aż ku Górom Albańskim. Noc stawała się coraz widniejsza; samo powietrze zdawało się być przesiąknięte nie tylko blaskiem, ale i płomieniem. Tyber płynął żywym ogniem. Nieszczęsne miasto zmieniło się w jedno piekło. Pożar ogarniał coraz większe przestrzenie, brał szturmem wzgórza, rozlewał się po równinach, zatapiał doliny, szalał, huczał, grzmiał.", + "137460": "Rozdział czterdziesty piąty", + "137461": "Makrynus tkacz, do którego domu przyniesiono Winicjusza, obmył go, zaopatrzył w odzież i posilił, po czym młody trybun odzyskawszy zupełnie siły oświadczył, że tejże jeszcze nocy rozpocznie dalsze poszukiwania za Linusem. Makryn, który był chrześcijaninem, potwierdził słowa Chilona, że Linus wraz ze starszym kapłanem Klemensem udali się do Ostrianum, gdzie Piotr miał chrzcić całe gromady zwolenników nowej nauki. W dzielnicy wiadomo było chrześcijanom, że Linus pieczę nad domem swym powierzył od dwóch dni niejakiemu Gajusowi. Dla Winicjusza stanowiło to dowód, że ani Ligia, ani Ursus nie pozostali w domu i że musieli udać się również do Ostrianum.", + "137462": "Myśl ta sprawiła mu wielką ulgę. Linus był to człowiek stary, któremu trudno było chodzić codziennie z Zatybrza aż za odległą bramę Nomentańską i wracać znów stamtąd na Zatybrze, prawdopodobnie więc zamieszkał na te kilka dni u którego ze współwyznawców za murami, a wraz z nim i Ligia, i Ursus. W ten sposób uniknęli pożaru, który w ogóle nie przedostał się na drugi stok Eskwilinu. Winicjusz widział w tym wszystkim zrządzenie Chrystusa; poczuł nad sobą Jego opiekę i z sercem wezbranym większą niż kiedykolwiek miłością poprzysięgał Mu w duszy wypłacić się całym życiem za te widome znaki łaski.", + "137463": "Tym bardziej jednak spieszno mu było do Ostrianum. Odnajdzie Ligię, odnajdzie Linusa, Piotra i zabierze ich gdzie daleko, do którejkolwiek ze swoich ziem, choćby aż do Sycylii. Rzym oto płonie i za kilka dni zostanie po nim tylko kupa zgliszcz, po co więc mają tu zostawać wobec klęski i rozhukanej ludności? Tam otoczą ich zastępy karnych niewolników, otoczy ich cisza wsi i będą żyli spokojnie pod skrzydłami Chrystusa, pobłogosławieni przez Piotra. Byle ich tylko teraz odnaleźć.", + "137464": "Nie było to zaś rzeczą łatwą. Winicjusz pamiętał, z jakim trudem przedostał się z Via Appia na Zatybrze i jak musiał kołować, aby dotrzeć do drogi Portowej, postanowił więc teraz obejść miasto ze strony przeciwnej. Idąc drogą Tryumfalną można było dotrzeć, posuwając się wzdłuż rzeki, aż do mostu Emiliusza, stamtąd zaś, pomijając Pincius, wzdłuż pola Marsowego, obok ogrodów Pompejusza, Lukulla i Salustiusza, przedrzeć się na Via Nomentana. Była to droga najkrótsza, lecz i Makrynus, i Chilon nie radzili się na nią zapuszczać. Ogień nie objął wprawdzie dotychczas tej części miasta, lecz wszystkie rynki i ulice mogły być zupełnie zatłoczone ludźmi i ich rzeczami. Chilo radził udać się przez Ager Vaticanus aż do Porta Flaminia, tam przejść rzekę i posuwać się dalej na zewnątrz murów, za ogrodami Acyliusza, ku Porta Salaria. Winicjusz po chwili wahania zgodził się na tę radę.", + "137465": "Makryn musiał pozostać na straży domu, lecz wystarał się o dwa muły, które mogły posłużyć i do dalszej podróży dla Ligii. Chciał również dodać niewolnika, lecz Winicjusz odmówił sądząc, że jak to już zdarzyło się poprzednio, pierwszy lepszy oddział pretorianów, napotkany w drodze, podda się pod jego rozkazy.", + "137466": "I po chwili obaj z Chilonem ruszyli przez Pagus Janiculensis ku drodze Tryumfalnej. Na otwartych miejscach były i tu obozowiska, przeciskali się jednak przez nie z mniejszym trudem, albowiem większa część mieszkańców uciekała ku morzu drogą Portową. Za bramą Septymiańską jechali między rzeką a wspaniałymi ogrodami Domicji, których potężne cyprysy świeciły czerwono od pożaru jakby od zorzy zachodniej. Droga stawała się wolniejsza, czasem tylko przychodziło im walczyć z prądem napływającego wieśniactwa. Winicjusz popędzał, o ile mógł, muła, Chilo zaś, jadąc tuż za nim, rozmawiał przez całą drogę sam ze sobą:", + "137467": "„Oto pożar został za nami i teraz grzeje nas w plecy. Nigdy jeszcze na tej drodze nie było tak widno w nocy. O Zeusie! Jeśli nie spuścisz ulewy na ten pożar, to znać, że nie kochasz Rzymu. Moc ludzka nie zagasi tego ognia. Takie miasto, któremu służyła Grecja i cały świat! A teraz pierwszy lepszy Grek będzie mógł prażyć swój bób w jego popiołach! Kto by się tego spodziewał!… I nie będzie już Rzymu ni panów rzymskich… A kto zechce chodzić po zgliszczach, gdy wystygną, i świstać, ten będzie świstał bezpiecznie. O bogowie! Świstać nad takim światowładnym miastem! Kto by z Greków albo nawet z barbarzyńców mógł się tego spodziewać?… A jednak można świstać, bo kupa popiołu, czy zostanie po ognisku pastuchów, czy po spalonym grodzie, jest tylko kupą popiołów, którą prędzej czy później wiatr rozwieje.”", + "137468": "Tak mówiąc obracał się chwilami w stronę pożaru i patrzył na falę ognia z twarzą zarazem złą i radosną. Po czym mówił dalej:", + "137469": "„Ginie! Ginie! I nie będzie go już więcej na ziemi. Gdzie teraz świat będzie wysyłał swoje zboże, swoją oliwę i swoje pieniądze? Kto mu będzie wyciskał złoto i łzy? Marmur nie pali się, ale kruszeje w ogniu. Kapitol pójdzie w gruzy i Palatyn w gruzy. O Zeusie! Rzym był jako pasterz, a inne ludy jako owce. Gdy pasterz był głodny, zarzynał jedną z owiec, zjadał mięso, a tobie, ojcze bogów, ofiarował skórę. Kto, o Chmurowładny, będzie teraz zarzynał i w czyje ręce złożysz bicz pasterski? Bo Rzym gorzeje, ojcze, tak dobrze, jakbyś go sam zapalił piorunem”.", + "137470": "— Śpiesz się! — naglił Winicjusz. — Co tam robisz?", + "137471": "— Płaczę nad Rzymem, panie — odpowiedział Chilo. — Takie Jowiszowe miasto!…", + "137472": "I czas jakiś jechali w milczeniu, wsłuchując się w huk pożogi i w szum skrzydeł ptasich. Gołębie, których mnóstwo gnieździło się przy willach i po miasteczkach Kampanii, a zarazem i wszelkiego rodzaju polne ptaki znad morza i z gór okolicznych, biorąc widocznie blask pożaru za światło słoneczne, leciały całymi stadami na oślep w ogień.", + "137473": "Winicjusz pierwszy przerwał milczenie:", + "137474": "— Gdzie byłeś, gdy pożar wybuchnął?", + "137475": "— Szedłem do mego przyjaciela Eurycjusza, panie, który trzymał kram przy Wielkim Cyrku, i rozmyślałem właśnie nad nauką Chrystusa, gdy poczęto wołać: „Ogień!” Ludzie gromadzili się koło cyrku dla ratunku i przez ciekawość, ale gdy płomienie ogarnęły cały cyrk, a prócz tego poczęły się ukazywać naraz i w innych miejscach, trzeba było myśleć o własnym ocaleniu.", + "137476": "— Czy widziałeś ludzi rzucających pochodnie do domów?", + "137477": "— Czego ja nie widziałem, wnuku Eneasza! Widziałem ludzi torujących sobie w tłoku drogę mieczami; widziałem bitwy i rozdeptane na bruku wnętrzności ludzkie. Ach, panie, gdybyś na to patrzył, sądziłbyś, że barbarzyńcy zdobyli miasto i wyprawiają rzeź. Ludzie naokół wołali, że nadszedł koniec świata. Niektórzy stracili zupełnie głowy i zaniechawszy ucieczki czekali bezmyślnie, póki ich nie ogarną płomienie. Inni wpadli w obłęd, inni wyli z rozpaczy, ale widziałem i takich, którzy wyli z radości, albowiem, o panie, dużo jest na świecie złych ludzi, którzy nie umieją ocenić dobrodziejstw waszego łagodnego panowania i tych słusznych praw, na mocy których odbieracie wszystkim to, co mają, i przywłaszczacie sobie. Ludzie nie umieją się pogodzić z wolą bogów!", + "137478": "Winicjusz zbyt był zajęty własnymi myślami, by zauważyć ironię drgającą w słowach Chilona. Dreszcz przerażenia chwytał go na samą myśl, że Ligia mogła się znaleźć wśród tego zamętu, na tych strasznych ulicach, na których rozdeptywano wnętrzności ludzkie. Więc jakkolwiek mało dziesięć razy wypytywał już Chilona o wszystko, co ten mógł wiedzieć, zwrócił się do niego raz jeszcze:", + "137479": "— A ich widziałeś na Ostrianum własnymi oczyma?", + "137480": "— Widziałem, synu Wenery, widziałem dziewicę, dobrego Liga, świętego Linusa i Piotra Apostoła.", + "137481": "— Przed pożarem?", + "137482": "— Przed pożarem, Mitro!", + "137483": "Lecz w duszy Winicjusza zrodziła się wątpliwość, czy Chilo nie kłamie, więc powstrzymawszy muła spojrzał groźnie na starego Greka i spytał:", + "137484": "— Coś ty tam robił?", + "137485": "Chilo zmieszał się. Wprawdzie jak wielu ludziom, tak i jemu wydawało się, że razem z zagubą Rzymu nadchodzi kres i rzymskiego władztwa, ale tymczasem był sam na sam z Winicjuszem, przypomniał zaś sobie, że tenże zakazał mu pod straszliwą groźbą podpatrywać chrześcijan, a zwłaszcza Linusa i Ligię.", + "137486": "— Panie — rzekł — czemu mi nie wierzysz, że ich miłuję? Tak jest! Byłem na Ostrianum, albowiem jestem na wpół chrześcijaninem. Pirron nauczył mnie cenić więcej cnotę od filozofii, więc coraz bardziej lgnę do ludzi cnotliwych. A przy tym, o panie, jestem ubogim i gdy ty, Jowiszu, bawiłeś w Ancjum, często przymierałem głodem nad księgami, więc siadałem przy murze w Ostrianum, albowiem chrześcijanie, jakkolwiek sami ubodzy, więcej rozdają jałmużn niż wszyscy inni razem wzięci mieszkańcy Rzymu.", + "137487": "Powód ten wydał się Winicjuszowi wystarczającym, więc zapytał mniej groźnie:", + "137488": "— I nie wiesz, gdzie na ten czas zamieszkał Linus?", + "137489": "— Ukarałeś mnie raz za ciekawość, panie, okrutnie — odpowiedział Grek.", + "137490": "Winicjusz umilkł i jechali dalej.", + "137491": "— Panie — rzekł po chwili Chilo — nie odnalazłbyś dziewicy, gdyby nie ja, ale jeśli ją odnajdziemy, nie zapomnisz o ubogim mędrcu?", + "137492": "— Dostaniesz dom z winnicą pod Ameriolą — odpowiedział Winicjusz.", + "137493": "— Dzięki ci, Herkulesie! Z winnicą?… Dzięki ci! O, tak! Z winnicą!", + "137494": "Mijali teraz wzgórza Watykanu, które świeciły czerwono od pożaru, lecz za Naumachią skręcili w prawo, by po przebyciu pola Watykańskiego zbliżyć się do rzeki i przeprawiwszy się przez nią, dotrzeć do Porta Flaminia. Nagle Chilo powstrzymał muła i rzekł:", + "137495": "— Panie! Przyszła mi do głowy dobra myśl.", + "137496": "— Mów — odpowiedział Winicjusz.", + "137497": "— Między wzgórzem Janikulskim a Watykanem, za ogrodami Agrypiny, są podziemia, z których wybierano kamienie i piasek pod budowę cyrku Nerona. Posłuchaj mnie, panie! W ostatnich czasach Żydzi, których, jak wiesz, mnóstwo jest na Zatybrzu, poczęli okrutnie prześladować chrześcijan. Pamiętasz, że już za boskiego Klaudiusza takie tam były rozruchy, iż cezar zmuszony był wygnać ich z Rzymu. Dziś, gdy wrócili i gdy dzięki opiece Augusty czują się bezpieczni, tym zuchwalej pomiatają chrześcijanami. Ja to wiem! Jam widział. Żaden edykt przeciw chrześcijanom nie został wydany, ale Żydzi oskarżają ich przed prefektem miasta, iż mordują dzieci, czczą osła i opowiadają naukę nie uznaną przez senat, a sami biją ich i napadają na domy modlitwy tak zawzięcie, że chrześcijanie kryć się przed nimi muszą.", + "137498": "— Co więc chcesz powiedzieć? — spytał Winicjusz.", + "137499": "— To, panie, że synagogi istnieją otwarcie na Zatybrzu, ale chrześcijanie, chcąc uniknąć prześladowań, muszą się modlić w ukryciu i zbierają się w opustoszałych szopach za miastem lub w arenariach. Ci, którzy mieszkają na Zatybrzu, wybrali sobie to właśnie, które powstało z przyczyny budowy cyrku i różnych domów wzdłuż Tybru. Teraz, gdy ginie miasto, niechybnie wyznawcy Chrystusa modlą się. Znajdziemy ich nieprzeliczone mnóstwo w podziemiach, dlatego radzę ci, panie, abyśmy tam wstąpili po drodze.", + "137500": "— Wszakżeś mówił, że Linus udał się do Ostrianum! — zawołał niecierpliwie Winicjusz.", + "137501": "— A ty mi przyrzekłeś dom z winnicą pod Ameriolą — odpowiedział Chilo — więc chcę szukać dziewicy wszędzie, gdzie mam nadzieję ją znaleźć. Po wybuchu pożaru mogli powrócić na Zatybrze… Mogli okrążyć miasto, tak jak my okrążamy je w tej chwili. Linus ma dom, może chciał być bliżej domu, by obaczyć, czy pożar nie ogarnie i tej dzielnicy. Jeśli wrócili, tedy przysięgam ci, panie, na Persefonę, że znajdziemy ich na modlitwie w podziemiu, a w najgorszym razie zasięgniemy o nich wiadomości.", + "137502": "— Masz słuszność, a zatem prowadź! — rzekł trybun.", + "137503": "Chilo bez namysłu skręcił na lewo, ku wzgórzu. Na chwilę zbocze owego wzgórza przesłoniło im pożar tak, że jakkolwiek pobliskie wzniesienia były w świetle, oni sami znaleźli się w cieniu. Minąwszy cyrk skręcili jeszcze na lewo i weszli w rodzaj wąwozu, w którym było zupełnie ciemno. Ale w ciemnościach owych Winicjusz dojrzał roje migających latarek.", + "137504": "— Oto oni! — rzekł Chilo. — Będzie ich dziś więcej niż kiedykolwiek, bo inne domy modlitwy spłonęły lub pełne są dymu, jak całe Zatybrze.", + "137505": "— Tak! Słyszę śpiewy — rzekł Winicjusz.", + "137506": "Jakoż z ciemnego otworu w górze dochodziły śpiewające głosy ludzkie, latarki zaś ginęły w nim jedna za drugą. Lecz z bocznych wąwozów wysuwały się coraz nowe postacie, tak że po niejakim czasie Winicjusz i Chilo znaleźli się wśród całej gromady ludzi.", + "137507": "Chilo zsunął się z muła i skinąwszy na wyrostka, który szedł obok, rzekł mu:", + "137508": "— Jestem kapłanem Chrystusa i biskupem. Potrzymaj nam muły, a dostaniesz moje błogosławieństwo i odpuszczenie grzechów.", + "137509": "Potem nie czekając odpowiedzi, wsunął mu w rękę cugle, sam zaś przyłączył się wraz z Winicjuszem do idącej gromady.", + "137510": "Po chwili weszli do podziemia i posuwali się przy mdłym blasku latarek ciemnym korytarzem, póki nie dotarli do obszernej jaskini, z której widocznie wybierano poprzednio kamień, albowiem ściany utworzone były z świeżych jego odłamów.", + "137511": "Było tam widniej niż w korytarzu, gdyż prócz kaganków i latarek płonęły pochodnie. Przy ich świetle ujrzał Winicjusz cały tłum ludzi klęczących z rękoma wyciągniętymi do góry. Ligii, Piotra Apostoła ni Linusa nie mógł nigdzie dojrzeć, natomiast naokół otaczały go twarze uroczyste i wzruszone. W niektórych widoczne było oczekiwanie, trwoga, nadzieja. Blask odbijał się w białkach wzniesionych oczu, pot spływał po bladych jak kreda czołach; niektórzy śpiewali pieśni, inni powtarzali gorączkowo imię Jezus, niektórzy bili się w piersi. Po wszystkich znać było, iż lada chwila oczekują czegoś nadzwyczajnego.", + "137512": "Wtem pieśni umilkły i nad zgromadzeniem, we framudze powstałej po wyjęciu ogromnego głazu, ukazał się znajomy Winicjuszowi Kryspus, z twarzą jakby na wpół przytomną, bladą, fanatyczną i surową. Oczy zwróciły się ku niemu jakby w oczekiwaniu słów pokrzepienia i nadziei, on zaś przeżegnawszy zgromadzenie począł mówić głosem śpiesznym i prawie do krzyku zbliżonym:", + "137513": "— Żałujcie za grzechy wasze, albowiem chwila nadeszła. Oto na miasto zbrodni i rozpusty, oto na nowy Babilon Pan spuścił płomień niszczący. Wybiła godzina sądu, gniewu i klęski… Pan zapowiedział przyjście i wraz ujrzycie Go! Ale nie przyjdzie już jako Baranek, który ofiarował krew za grzechy wasze, jeno jako sędzia straszliwy, który w sprawiedliwości swej pogrąży w otchłań grzesznych i niewiernych… Biada światu i biada grzesznym, albowiem nie będzie już dla nich miłosierdzia… Widzę Cię, Chryste! Gwiazdy spadają deszczem na ziemię, słońce się zaćmiewa, ziemia otwiera się w przepaści i zmarli powstają, a Ty idziesz wśród dźwięku trąb i zastępów aniołów, wśród gromów i grzmotów. Widzę i słyszę Cię, o Chryste!", + "137514": "Tu umilkł i podniósłszy twarz zdawał się wpatrywać w coś dalekiego i strasznego. A wtem w podziemiu ozwał się głuchy grzmot, jeden, drugi i dziesiąty. To w płonącym mieście całe ulice przepalonych domów jęły się walić z łoskotem. Lecz większość chrześcijan wzięła owe odgłosy za widomą oznakę, iż straszliwa godzina nastaje, albowiem wiara w rychłe powtórne przyjście Chrystusa i w koniec świata była i tak między nimi rozpowszechniona, teraz zaś wzmocnił ją jeszcze pożar miasta. Toteż trwoga Boża ogarnęła zgromadzenie. Liczne głosy poczęły powtarzać: „Dzień sądu!… Oto idzie!” Niektórzy zakrywali dłońmi twarze w przekonaniu, że wnet ziemia zatrzęsie się w posadach i z jej czeluści wyjdą bestie piekielne, by rzucić się na grzesznych. Inni wołali: „Chryste, zmiłuj się! Odkupicielu, bądź miłościw!…” — inni wyznawali głośno grzechy, inni na koniec rzucali się sobie w objęcia, by w przerażającej chwili mieć jakieś bliskie serca przy sobie.", + "137515": "Lecz byli i tacy, których twarze, jakby wniebowzięte, pełne nadziemskich uśmiechów, nie okazywały trwogi. W kilku miejscach rozległa się glosa: to ludzie w uniesieniu religijnym poczęli wykrzykiwać niezrozumiałe słowa w niezrozumiałych językach. Ktoś z ciemnego kąta pieczary zawołał: „Zbudź się, który śpisz!” Nad wszystkim górował krzyk Kryspa: „Czuwajcie! Czuwajcie!”", + "137516": "Chwilami jednak zapadało milczenie, jak gdyby wszyscy, zatrzymując dech w piersiach, czekali na to, co się stanie. A wówczas słychać było daleki grzmot zapadających się w gruzy dzielnic, po którym odzywały się znów jęki, modlitwy, glosy i wołania: „Odkupicielu, zmiłuj się!” Chwilami Kryspus zabierał głos i krzyczał: „Wyrzeczcie się dobra ziemskiego, albowiem wkrótce nie stanie wam ziemi pod nogami! Wyrzeczcie się ziemskich miłości, albowiem Pan zatraci tych, którzy więcej niż Jego miłowali żony i dzieci. Biada temu, kto umiłował stworzenie więcej niż Stworzyciela! Biada możnym! Biada zbytkownikom! Biada rozpustnym! Biada mężowi, niewieście i dziecku!…”", + "137517": "Nagle silniejszy od poprzednich huk wstrząsnął kamieniołomem. Wszyscy padli na ziemię, wyciągając ramiona w krzyż, aby kształtem tym bronić się od złych duchów. Nastała cisza, w której słychać tylko było przyśpieszone oddechy, pełne przerażenia szepty: „Jezus, Jezus, Jezus!”, i gdzieniegdzie płacz dzieci. A wtem ponad tą leżącą czernią ludzką jakiś spokojny głos rzekł:", + "137518": "— Pokój z wami!", + "137519": "Był to głos Piotra Apostoła, który przed chwilą wszedł do pieczary. Na dźwięk jego słów strach przeszedł w jednej chwili, jak przechodzi strach trzody, między którą zjawił się pasterz. Ludzie popodnosili się z ziemi, bliżsi poczęli garnąć się do jego kolan, jakby szukając pod jego skrzydłami opieki, on zaś wyciągnął nad nimi ręce i mówił:", + "137520": "— Czemu trwożycie się w sercach? Kto z was odgadnie, co go może spotkać, zanim godzina nadejdzie? Pan pokarał ogniem Babilon, ale nad wami, których obmył chrzest i których grzechy odkupiła krew Baranka, będzie miłosierdzie Jego i pomrzecie z imieniem Jego na ustach waszych. Pokój z wami!", + "137521": "Po groźnych i niemiłosiernych słowach Kryspa słowa Piotrowe spadły jak balsam na obecnych. Zamiast trwogi Bożej owładnęła dusze miłość Boża. Ludzie ci odnaleźli takiego Chrystusa, jakiego pokochali z opowiadań apostolskich, a zatem nie bezlitosnego sędziego, ale słodkiego i cierpliwego Baranka, którego miłosierdzie stokroć przewyższało złość ludzką. Uczucie ulgi ogarnęło całe zgromadzenie i otucha w połączeniu z wdzięcznością dla Apostoła przepełniła serca. Głosy z różnych stron poczęły wołać: „My owce twoje, paś nas!” Bliżsi zaś mówili: „Nie opuszczaj nas w dniu klęski!” I klękali u jego kolan, co widząc Winicjusz zbliżył się, chwycił kraj jego płaszcza i pochyliwszy głowę rzekł:", + "137522": "— Panie, poratuj mnie! Szukałem jej w dymie pożaru i w tłoku ludzkim, a nigdzie znaleźć nie mogłem, ale wierzę, że ty możesz mi ją wrócić.", + "137523": "Piotr zaś położył mu rękę na głowie.", + "137524": "— Ufaj — rzekł — i pójdź za mną.", + "137525": "Rozdział czterdziesty szósty", + "137526": "Miasto płonęło ciągle. Wielki Cyrk zapadł w gruzy, potem zaś w dzielnicach, które pierwsze zaczęły płonąć, zapadały całe zaułki i ulice. Po każdym takim upadku słupy płomienia wzbijały się przez chwilę aż pod niebo. Wiatr zmieniał się i wiał teraz z niezmierną siłą od strony morza, niosąc na Caelius, na Esquilinus i na Viminalis fale ognia, głowni i węgli. Pomyślano już jednak o ratunku. Z rozkazu Tygellina, który trzeciego dnia nadbiegł z Ancjum, poczęto burzyć domy na Eskwilinie, aby ogień trafiwszy na puste miejsca zgasł sam przez się. Był to jednak czczy ratunek, przedsięwzięty dla ocalenia resztek miasta, albowiem o ocaleniu tego, co już płonęło, nie było co i myśleć. Należało przy tym zapobiegać i dalszym następstwom klęski. Wraz z Rzymem ginęły niezmierne bogactwa, ginęło całe mienie jego mieszkańców, tak że wokół murów koczowały teraz setki tysięcy samych nędzarzy. Drugiego już dnia głód począł doskwierać tej ciżbie ludzkiej, niezmierne bowiem zapasy żywności nagromadzone w mieście gorzały z nim razem, w powszechnym zaś zamęcie i rozprzężeniu urzędów nikt dotąd nie pomyślał, aby sprowadzić nowe. Dopiero po przybyciu Tygellina poszły do Ostii odpowiednie rozkazy, ale tymczasem ludność poczęła przybierać coraz groźniejszą postawę.", + "137527": "Dom przy Aqua Appia, w którym tymczasowo zamieszkał Tygellinus, otaczały tłumy kobiet krzycząc od rana do późnej nocy: „Chleba i dachu!” Próżno pretorianie, sprowadzeni z wielkiego obozu leżącego między Via Salaria a Nomentana, usiłowali utrzymać jaki taki ład. Tu i ówdzie stawiano im otwarcie zbrojny opór, gdzie indziej bezbronne gromady wskazując na palące się miasto wołały: „Mordujcie nas wobec tego ognia!” Złorzeczono cezarowi, augustianom, pretoriańskim żołnierzom i wzburzenie rosło z każdą godziną tak, że Tygellinus, spoglądając nocą na tysiące ognisk rozłożonych naokół miasta, mówił sobie, że to są ogniska nieprzyjacielskich obozów. Z rozkazu jego sprowadzono prócz mąki jak największą ilość gotowych chlebów, które ściągnięto nie tylko z Ostii, ale ze wszystkich miast i wsi okolicznych, lecz gdy pierwsze przesyłki nadeszły nocą do Emporium, lud odbił główną bramę od strony Awentynu i rozerwał w mgnieniu oka zapasy, powodując straszliwe zamieszanie. Przy blasku łuny walczono o bochenki, których mnóstwo wdeptano w ziemię. Mąka z porozrywanych worków pokryła jakby śniegiem całą przestrzeń od śpichrzów aż do łuku Drususa i Germanika i rozruch trwał dopóty, dopóki żołnierze nie obsadzili wszystkich budynków i nie poczęli odpędzać tłumów za pomocą strzał i pocisków.", + "137528": "Nigdy od czasu najścia Galów pod Brennusem nie spotkała Rzymu podobna klęska. Porównywano też z rozpaczą oba te pożary. Ale wówczas ostał się przynajmniej Kapitol. Obecnie i Kapitol otoczony był straszliwym wieńcem ognia. Marmury nie paliły się wprawdzie płomieniem, ale nocami, gdy wiatr na chwilę rozchylał płomienie, widać było szeregi kolumn górnej świątyni Jowisza, rozpalone i świecące różowo na kształt żarzących się węgli. Wreszcie za czasów Brennusa Rzym posiadał ludność karną, jednolitą, przywiązaną do miasta i ołtarzy, obecnie zaś naokół murów płonącego grodu koczowały tłumy różnojęzyczne, złożone w większej części z niewolników i wyzwoleńców, rozhukane, niesforne i gotowe pod naciskiem nędzy zwrócić się przeciw władzy i miastu.", + "137529": "Lecz sam ogrom pożaru, napełniając serca przerażeniem, obezwładniał do pewnego stopnia tłuszczę. Za klęską ognia mogła przyjść klęska głodu i chorób, albowiem na domiar nieszczęścia nastały straszne lipcowe upały. Powietrzem, rozpalonym od ognia i słońca, niepodobna było oddychać. Noc nie tylko nie przynosiła ulgi, ale stawała się piekłem. W dzień odkrywał się przerażający i złowrogi widok. W środku olbrzymie miasto na wzgórzach, zmienione w huczący wulkan, naokół zaś, aż do Gór Albańskich, jedno nieprzejrzane koczowisko, złożone z bud, namiotów, szałasów, wozów, taczek, noszy, kramów, ognisk, przesłonięte dymem, kurzawą, oświecone rudymi promieniami słońca przechodzącego przez pożogę, pełne gwaru, krzyków, gróźb, nienawiści i strachu, potworny wyraj mężczyzn, kobiet i dzieci. Wśród Kwirytów Grecy, kudłate jasnookie ludy Północy, Afrowie i Azjaci; wśród obywateli niewolnicy, wyzwoleńcy, gladiatorowie, kupcy, rzemieślnicy, chłopi i żołnierze, prawdziwe morze ludzkie oblewające wyspę ognia.", + "137530": "Rozmaite wieści poruszały tym morzem jak wiatr prawdziwą falą. Były pomyślne i niepomyślne. Opowiadano o niezmiernych zapasach zboża i odzieży, które miały nadejść do Emporium i być rozdawane darmo. Mówiono również, że z rozkazu cezara prowincje w Azji i Afryce zostaną złupione ze wszystkich bogactw, skarb zaś, zebrany tym sposobem, będzie rozdzielony między mieszkańców Rzymu, tak aby każdy mógł sobie wybudować dom własny. Lecz jednocześnie puszczano i takie nowiny, że wody zostały w wodociągach zatrute i że Nero chce zniszczyć miasto i wygubić co do nogi mieszkańców, aby przenieść się do Grecji lub Egiptu i stamtąd władać światem. Każda wieść rozbiegała się z szybkością błyskawicy i każda znajdowała wiarę wśród tłuszczy, powodując wybuchy nadziei albo gniewu, strachu lub wściekłości. Wreszcie jakaś gorączka opanowała te tysiące koczowników. Wiara chrześcijan, iż koniec świata przez ogień jest bliski, szerzyła się i między wyznawcami bogów z każdym dniem coraz bardziej. Ludzie wpadali w odrętwienie lub szaleństwo. Wśród obłoków, oświeconych przez łunę, widziano bogów przypatrujących się zagubie ziemi i wyciągano do nich ręce o litość lub przeklinano ich.", + "137531": "Tymczasem żołnierze, wspomagani przez pewną liczbę mieszkańców, burzyli wciąż domy na Eskwilinie, na Caelius, a także i na Zatybrzu, które wskutek tego w znacznej części ocalało. Lecz w samym mieście płonęły nieprzebrane skarby, nagromadzone przez wieki zwycięstw, bezcenne dzieła sztuki, wspaniałe świątynie i najdroższe pamiątki rzymskiej przeszłości i rzymskiej sławy. Przewidywano, że z całego miasta ocaleje zaledwie kilka położonych na krańcach dzielnic i że setki tysięcy ludzi pozostanie bez dachu. Inni rozszerzali jednakże wieść, że żołnierze burzą domy nie dla zatamowania ognia, ale dlatego, aby nic nie zostało z miasta. Tygellin błagał w każdym liście, by cezar przyjechał i obecnością swą uspokoił zrozpaczony lud. Lecz Nero ruszył się dopiero wówczas, gdy płomienie ogarnęły „domus transitoria”, i śpieszył się, aby nie stracić chwili, w której pożoga doszła do najwyższej potęgi.", + "137532": "Rozdział czterdziesty siódmy", + "137533": "Ogień tymczasem dosięgnął do Via Nomentana, a od niej, wraz ze zmianą wiatru, zwrócił się ku Via Lata i ku Tybrowi, okrążył Kapitol, rozlał się po Forum Boarium i niszcząc wszystko, co w pierwszym pędzie pominął, zbliżył się znów do Palatynu. Tygellinus, zebrawszy wszystkie siły pretorianów, słał gońca za gońcem do zbliżającego się cezara z oznajmieniem, że nic nie straci ze wspaniałości widowiska, albowiem pożoga wzmogła się jeszcze. Lecz Nero chciał przybyć w nocy, aby tym lepiej nasycać się obrazem ginącego miasta. W tym celu zatrzymał się w okolicach Aqua Albana i wezwawszy do namiotu tragika Aliturusa układał z pomocą jego postawę, twarz, wejrzenie i uczył się odpowiednich ruchów, spierając się z nim zawzięcie, czy przy słowach: „O święty grodzie, któryś się wydawał trwalszym od Idy” — ma podnieść do góry obie ręce, czy też trzymając w jednej formingę opuścić ją wzdłuż ciała, a podnieść tylko drugą. I pytanie to wydawało mu się w tej chwili ważniejszym od wszystkich innych. Wyruszywszy wreszcie o zmierzchu, zasięgał jeszcze rady Petroniusza, czy by w wierszu poświęconym klęsce nie umieścić kilku wspaniałych bluźnierstw przeciw bogom i czy by takowe, biorąc ze stanowiska sztuki, nie musiały same przez się wyrwać się z ust w podobnym położeniu człowiekowi tracącemu ojczyznę.", + "137534": "Koło północy zbliżył się wreszcie do murów wraz ze swym potężnym dworem, złożonym z całych zastępów dworzan, senatorów, rycerzy, wyzwoleńców, niewolników, kobiet i dzieci. Szesnaście tysięcy pretorianów, ustawionych w szyku bojowym po drodze, czuwało nad spokojem i bezpieczeństwem jego wjazdu, utrzymując zarazem w odpowiedniej odległości wzburzony lud. Lud przeklinał wprawdzie, krzyczał i gwizdał na widok orszaku, ale nie śmiał na niego uderzyć. W wielu miejscach ozwały się jednak i oklaski, dawane przez hałastrę, która nie posiadając nic, nic też nie utraciła w pożarze, a spodziewała się hojniejszego niż zwykle rozdawnictwa zboża, oliwy, odzieży i pieniędzy. Wreszcie zarówno okrzyki i gwizdania, jak i oklaski zgłuszył odgłos trąb i rogów, w które kazał dąć Tygellin. Nero po przebyciu bramy Ostyjskiej zatrzymał się na chwilę i rzekł: „Bezdomny władca bezdomnego ludu, gdzież złożę na noc nieszczęsną swą głowę!”, po czym przeszedłszy Clivus Delphini wstąpił po przygotowanych dla siebie schodach na wodociąg Appijski, a za nim augustianie i chór śpiewaków niosących cytry, lutnie i inne narzędzia muzyczne.", + "137535": "I wszyscy zatrzymali dech w piersiach, czekając, czy nie wypowie jakich wielkich słów, które dla własnego bezpieczeństwa należało zapamiętać. Lecz on stał uroczysty, niemy, przybrany w purpurowy płaszcz i wieniec ze złotych laurów, wpatrując się w rozszalałą potęgę płomieni. Gdy Terpnos podał mu złotą lutnię, wzniósł oczy ku oblanemu łuną niebu, jakby czekając natchnienia.", + "137536": "Lud wskazywał go z dala rękoma, oblanego krwawym blaskiem. W oddali syczały węże płomieni i płonęły odwieczne, najświętsze zabytki: płonęła świątynia Herkulesa, którą wzniósł Ewander, i świątynia Jowisza Statora, i świątynia Luny, zbudowana jeszcze przez Serwiusza Tuliusza, i dom Numy Pompiliusza, i przybytek Westy z penatami ludu rzymskiego; w grzywach płomieni ukazywał się czasem Kapitol, płonęła przeszłość i dusza Rzymu, on zaś, cezar, stał z lutnią w ręku, z twarzą tragicznego aktora i z myślą nie o ginącej ojczyźnie, ale o postawie i patetycznych słowach, którymi by najlepiej wielkość klęski mógł oddać, obudzić największy podziw i najgorętsze zyskać oklaski.", + "137537": "Nienawidził tego miasta, nienawidził jego mieszkańców, kochał tylko swe pieśni i wiersze; więc radował się w sercu, że wreszcie ujrzał tragedię podobną do tej, którą opisywał. Wierszorób czuł się szczęśliwy, deklamator czuł się natchniony, poszukiwacz wzruszeń poił się straszliwym widowiskiem i z rozkoszą myślał, że nawet zagłada Troi niczym była w porównaniu z zagładą tego olbrzymiego grodu. Czegóż mógł jeszcze żądać? Oto Rzym, Rzym światowładny, płonie, a on stoi na łukach wodociągu, ze złotą lutnią w ręku, widny, purpurowy, podziwiany, wspaniały i poetyczny. Gdzieś tam poniżej, w mroku, szemrze i burzy się lud! Ale niech szemrze. Wieki upłyną, tysiące lat przejdzie, a ludzie będą pamiętali i sławili tego poetę, który w taką noc śpiewał upadek i pożar Troi. Czymże wobec niego Homer? Czym sam Apollo ze swoją drążoną formingą? Tu podniósł ręce i uderzywszy w struny ozwał się słowy Priama:", + "137538": "— O gniazdo ojców moich, o kolebko droga!…", + "137539": "Głos jego na otwartym powietrzu, przy huku pożaru i przy dalekim gwarze tysiącznych tłumów, wydawał się dziwnie nikły, drżący i słaby, a dźwięk wtóru brzmiał jak brzęczenie muchy. Lecz senatorowie, urzędnicy i augustianie, zebrani na wodociągu, pochylili głowy słuchając w milczącym zachwycie. On zaś śpiewał długo i nastrajał się coraz żałośniej. W chwilach gdy przestawał dla nabrania tchu, chór śpiewaków powtarzał ostatnie wiersze, po czym znów Nero zrzucał wyuczonym od Aliturusa ruchem z ramienia tragiczną „syrmę”, uderzał w struny i śpiewał dalej. Skończywszy wreszcie ułożoną poprzednio pieśń począł improwizować szukając wielkich porównań w widoku, który się przed nim roztaczał. I twarz poczęła mu się mienić. Nie wzruszyła go wprawdzie zagłada ojczystego miasta, ale upoił się i wzruszył patosem własnych słów do tego stopnia, że nagle upuścił z brzękiem lutnię pod stopy i owinąwszy się w „syrmę” pozostał jak skamieniały, podobny do jednego z tych posągów Niobidów, które zdobiły dziedziniec Palatynu.", + "137540": "Po krótkiej chwili milczenia zawrzała burza oklasków. Lecz z oddali odpowiedziało mu wycie tłumów. Teraz nikt już tam nie wątpił, że to cezar rozkazał spalić miasto, by sobie wyprawić widowisko i śpiewać przy nim pieśni. Nero usłyszawszy ów krzyk setek tysięcy głosów zwrócił się do augustianów ze smutnym, pełnym rezygnacji uśmiechem człowieka, którego krzywdzą, i rzekł:", + "137541": "— Oto, jak Kwiryci umieją cenić mnie i poezję.", + "137542": "— Łotry! — odpowiedział Watyniusz — każ, panie, uderzyć na nich pretorianom.", + "137543": "Nero zwrócił się do Tygellina:", + "137544": "— Czy mogę liczyć na wierność żołnierzy?", + "137545": "— Tak, boski! — odpowiedział prefekt.", + "137546": "Lecz Petroniusz wzruszył ramionami.", + "137547": "— Na ich wierność, lecz nie na ich liczbę — rzekł. — Zostań tymczasem tu, gdzie jesteś, bo tu najbezpieczniej, a ten lud trzeba uspokoić.", + "137548": "Tego zdania był i Seneka, i konsul Licyniusz. Tymczasem w dole wzburzenie rosło. Lud zbroił się w kamienie, w drągi od namiotów, w deski z wozów i taczek i w rozmaite żelaziwo. Po niejakim czasie kilku z przywódców kohort przyszło z oznajmieniem, że pretorianie, napierani przez tłumy, zachowują z największym wysileniem linię bojową i nie mając rozkazu uderzenia nie wiedzą, co czynić.", + "137549": "— Bogowie! — rzekł Nero — co za noc! Z jednej strony pożar, z drugiej rozhukane morze ludu.", + "137550": "I począł szukać dalej wyrażeń, które by najwspanialej mogły określić niebezpieczeństwo chwili, lecz widząc naokół twarze blade i niespokojne spojrzenia, zląkł się także.", + "137551": "— Dajcie mi ciemny płaszcz z kapturem! — zawołał. — Czyby naprawdę miało przyjść do bitwy?", + "137552": "— Panie — odpowiedział niepewnym głosem Tygellin — ja zrobiłem wszystko, co mogłem, ale niebezpieczeństwo jest groźne… Przemów, panie, do ludu i poczyń mu obietnice.", + "137553": "— Cezar miałby przemawiać do tłuszczy? Niech to uczyni inny w moim imieniu. Kto się tego podejmie?", + "137554": "— Ja! — odrzekł spokojnie Petroniusz.", + "137555": "— Idź, przyjacielu! Tyś mi najwierniejszy w każdej potrzebie… Idź i nie szczędź obietnic.", + "137556": "Petroniusz zwrócił się do orszaku z twarzą niedbałą i szyderczą.", + "137557": "— Senatorowie tu obecni — rzekł — a oprócz nich Pizo, Nerwa i Senecjo pojadą za mną.", + "137558": "Po czym zszedł z wolna z wodociągu, owi zaś, których wezwał, szli za nim nie bez wahania, ale z pewną otuchą, którą napełniał ich jego spokój. Petroniusz, stanąwszy u stóp arkad, kazał sobie podać białego konia i siadłszy na niego pojechał na czele towarzyszy przez głębokie szeregi pretoriańskie ku czarnej, wyjącej tłuszczy, bezbronny, mając w ręku cienką laskę z kości słoniowej, którą się zwykle podpierał.", + "137559": "I przyjechawszy tuż, wparł konia w tłumy. Naokół, przy świetle pożogi widać było wzniesione ręce zbrojne we wszelakiego rodzaju broń, rozpalone oczy, spotniałe twarze i ryczące, zapienione wargi. Rozszalała fala wnet otoczyła jego i orszak, za nią widać było istotnie jakby morze głów, ruchome, kotłujące się, straszne.", + "137560": "Wrzaski wzmogły się jeszcze i zmieniły się w nieludzki ryk; drągi, widły, a nawet i miecze chwiały się nad głową Petroniusza, drapieżne ręce wyciągały się ku cuglom jego konia i ku niemu, lecz on wjeżdżał coraz głębiej, zimny, obojętny, pogardliwy. Chwilami uderzał laską po głowach najzuchwalszych, tak jakby torował sobie drogę w zwykłym ścisku, i ta jego pewność, ten spokój zdumiewały jednakże rozhukaną tłuszczę. Poznano go wreszcie i liczne głosy poczęły wołać:", + "137561": "— Petroniusz! Arbiter elegantiarum! Petroniusz!…", + "137562": "— Petroniusz! — zabrzmiało ze wszystkich stron.", + "137563": "I w miarę jak powtarzano to imię, twarze naokół stawały się mniej groźne, a wrzaski mniej wściekłe, albowiem ów wykwintny patrycjusz, jakkolwiek nigdy nie zabiegał o łaski ludu, był jednak jego ulubieńcem. Uchodził za człowieka ludzkiego i hojnego, a popularność jego wzrosła zwłaszcza od czasu sprawy Pedaniusza Sekunda, w której przemawiał za złagodzeniem okrutnego wyroku skazującego na śmierć wszystkich niewolników prefekta. Szczególniej tłumy niewolników kochały go odtąd taką niepohamowaną miłością, jaką ludzie pognębieni i nieszczęśni zwykli miłować tych, którzy okazują im choć trochę współczucia. Prócz tego w chwili obecnej dołączyła się i ciekawość, co powie wysłannik cezara, nikt bowiem nie wątpił, że cezar wysłał go umyślnie.", + "137564": "On zaś, zdjąwszy z siebie swą białą, obramowaną szkarłatnym szlakiem togę, podniósł ją w górę i począł nią wywijać nad głową na znak, że chce przemówić.", + "137565": "— Milczeć! Milczeć! — wołano ze wszystkich stron.", + "137566": "Po chwili uciszyło się istotnie. Wówczas wyprostował się na koniu i począł mówić donośnym, spokojnym głosem:", + "137567": "— Obywatele! Niech ci, którzy mnie usłyszą, powtórzą słowa moje tym, którzy stoją dalej, wszyscy zaś niechaj się zachowują jak ludzie, nie jak zwierzęta w arenach.", + "137568": "— Słuchamy! Słuchamy!…", + "137569": "— Zatem słuchajcie. Miasto zostanie odbudowane. Ogrody Lukulla, Mecenasa, Cezara i Agrypiny będą dla was otwarte! Od jutra rozpocznie się rozdawnictwo zboża, wina i oliwy, tak aby każdy mógł napełnić brzuch aż do gardła! Potem cezar wyprawi wam igrzyska, jakich świat nie widział dotąd, przy których czekają was uczty i dary. Bogatsi będziecie po pożarze jak przed pożarem!", + "137570": "Odpowiedział mu pomruk, który rozchodził się tak od środka na wszystkie strony, jak rozchodzą się fale na wodzie, w którą rzucił ktoś kamień: to bliżsi powtarzali dalszym jego słowa. Potem tu i ówdzie ozwały się okrzyki gniewne lub potakujące, które zmieniły się wreszcie w jeden powszechny, olbrzymi wrzask:", + "137571": "— Panem et circenses!…", + "137572": "Petroniusz owinął się w togę i przez czas jakiś słuchał nieruchomy, podobny w swej białej odzieży do marmurowego posągu. Wrzask wzrastał, głuszył odgłosy pożaru, odzywał się ze wszystkich stron i z coraz większych głębin, lecz wysłannik widocznie miał jeszcze coś do powiedzenia, albowiem czekał.", + "137573": "I wreszcie, nakazawszy znów wzniesioną ręką milczenie, zawołał:", + "137574": "— Obiecuję wam panem et circenses, a teraz wydajcie okrzyk na cześć cezara, który was karmi, odziewa, po czym idź spać, hołoto, albowiem niedługo świtać zacznie.", + "137575": "To rzekłszy zwrócił konia i uderzając z lekka laską po głowach i twarzach tych, którzy mu stali na drodze, odjechał z wolna do pretoriańskich szeregów.", + "137576": "Po chwili był pod wodociągiem. Na górze zastał niemal popłoch. Nie zrozumiano tam okrzyku: „Panem et circenses”, i sądzono, że to jest nowy wybuch wściekłości. Nie spodziewano się nawet, by Petroniusz mógł się uratować, toteż Nero ujrzawszy go przybiegł aż do schodów i z twarzą pobladłą ze wzruszenia począł pytać:", + "137577": "— I cóż? Co się tam dzieje? Czy już bitwa?", + "137578": "Petroniusz nabrał powietrza w płuca, odetchnął głęboko i odrzekł:", + "137579": "— Na Polluksa! Pocą się i cuchną! Niech mi kto poda epilimmę, bo zemdleję.", + "137580": "Po czym zwrócił się do cezara.", + "137581": "— Obiecałem im — rzekł — zboże, oliwę, otwarcie ogrodów i igrzyska. Ubóstwiają cię znowu i wrzeszczą spierzchłymi wargami na twoją cześć. Bogowie, jaki ten plebs ma nieprzyjemny zapach!", + "137582": "— Pretorianów miałem gotowych — zawołał Tygellin — i gdybyś ich nie uspokoił, krzykacze umilkliby na wieki. Szkoda, cezarze, iż mi nie pozwoliłeś użyć siły.", + "137583": "Petroniusz popatrzył na mówiącego, wzruszył ramionami i rzekł:", + "137584": "— To jeszcze nie stracone. Może będziesz jej musiał użyć jutro.", + "137585": "— Nie, nie — rzekł cezar. — Każę im otworzyć ogrody i rozdawać zboże. Dzięki ci, Petroniuszu! Igrzyska wyprawię, a tę pieśń, którą wam śpiewałem dzisiaj, odśpiewam publicznie.", + "137586": "To rzekłszy położył rękę na ramieniu Petroniusza, chwilę milczał, a na koniec, ochłonąwszy, zapytał:", + "137587": "— Powiedz szczerze: jak ci się wydałem, gdym śpiewał?", + "137588": "— Byłeś godnym widoku, jak widok był godnym ciebie — odpowiedział Petroniusz.", + "137589": "Po czym zwrócił się do pożaru.", + "137590": "— Ale przypatrzmy się jeszcze — rzekł — i pożegnajmy się ze starym Rzymem.", + "137591": "Rozdział czterdziesty ósmy", + "137592": "Słowa Apostoła wlały ufność w dusze chrześcijan. Koniec świata wydawał im się zawsze bliskim, poczęli jednak wierzyć, że straszliwy sąd nie nastąpi natychmiast i że przedtem jeszcze zobaczą może koniec panowania Nerona, które uważali za panowanie Antychrysta, i karę Boską na wołające o pomstę jego zbrodnie. Pokrzepieni więc w sercach, poczęli rozchodzić się po ukończeniu modłów z podziemia i wracać do swych tymczasowych schronisk, a nawet i na Zatybrze, gdyż przyszły wieści, że ogień, podłożony w kilkunastu miejscach, zwrócił się wraz ze zmianą wiatru znów ku rzece i strawiwszy tu i ówdzie, co mógł strawić, przestał się szerzyć.", + "137593": "Apostoł w towarzystwie Winicjusza i idącego za nimi Chilona opuścił również podziemie. Młody trybun nie śmiał mu przerywać modlitwy, więc czas jakiś szedł w milczeniu, oczyma tylko błagając litości i drżąc z niepokoju. Lecz wiele osób przychodziło jeszcze całować ręce i kraj odzieży Apostoła, matki wyciągały ku niemu dzieci, inni klękali w ciemnym, długim przejściu i podnosząc w górę kaganki prosili o błogosławieństwo; inni wreszcie idąc w pobok śpiewali, tak że nie było chwili sposobnej ni na zapytanie, ni na odpowiedź. Tak było i w wąwozie. Dopiero gdy wyszli na wolniejszą przestrzeń, z której widać już było płonące miasto, Apostoł przeżegnawszy je trzykrotnie, zwrócił się do Winicjusza i rzekł:", + "137594": "— Nie trwóż się. Blisko stąd jest chata fossora, w której znajdziemy Ligię z Linusem i z wiernym jej sługą. Chrystus, który ci ją przeznaczył, zachował ją dla ciebie.", + "137595": "A Winicjusz zachwiał się i wsparł ręką o skałę. Droga z Ancjum, wypadki pod murami, poszukiwanie Ligii wśród gorących dymów, bezsenność i straszny niepokój o nią wyczerpały jego siły, a reszty ich pozbawiła go wiadomość, że ta najdroższa mu w świecie głowa jest blisko i że za chwilę ją ujrzy. Ogarnęło go nagle osłabienie tak wielkie, że osunął się do nóg Apostoła i objąwszy jego kolana pozostał tak, nie mogąc słowa przemówić.", + "137596": "Apostoł zaś broniąc się od podzięki i czci rzekł:", + "137597": "— Nie mnie, nie mnie, lecz Chrystusowi!", + "137598": "— Co za walne bóstwo! — ozwał się z tyłu głos Chilona. — Ale nie wiem, co mam czynić z mułami, które tu czekają opodal.", + "137599": "— Wstań i pójdź ze mną — rzekł Piotr biorąc za rękę młodego człowieka.", + "137600": "Winicjusz wstał. Przy świetle łuny widać było łzy ściekające mu po pobladłej ze wzruszenia twarzy. Usta trzęsły się mu, jakby się modlił.", + "137601": "— Pójdźmy — rzekł.", + "137602": "Lecz Chilon znów powtórzył:", + "137603": "— Panie, co mam robić z mułami, które czekają? Może by ten godny prorok wolał jechać niż iść.", + "137604": "Winicjusz sam nie wiedział, co odpowiedzieć, lecz usłyszawszy od Piotra, że chata kopacza leży tuż, odrzekł:", + "137605": "— Odprowadź muły do Makryna.", + "137606": "— Wybacz, panie, że ci przypomnę dom w Amerioli. Wobec tego okropnego pożaru łatwo zapomnieć o rzeczy tak drobnej.", + "137607": "— Dostaniesz go.", + "137608": "— O wnuku Numy Pompiliusza, byłem zawsze pewny, ale teraz, gdy obietnicę usłyszał i ten wielkoduszny Apostoł, nie przypominam ci nawet tego, że przyrzekłeś mi i winnicę. Pax vobiscum. Ja cię odnajdę, panie. Pax vobiscum.", + "137609": "Oni zaś odpowiedzieli:", + "137610": "— I z tobą.", + "137611": "Po czym zawrócili obaj na prawo ku wzgórzom. Po drodze Winicjusz rzekł:", + "137612": "— Panie! Obmyj mnie wodą chrztu, abym mógł się nazwać prawdziwym wyznawcą Chrystusa, gdyż miłuję Go ze wszystkich sił duszy mojej. Obmyj mnie prędko, bom w sercu już gotów. I co mi przykaże, to uczynię, ale ty mi powiedz, co bym mógł nadto uczynić.", + "137613": "— Miłuj ludzi jak braci swoich — odpowiedział Apostoł — bo tylko miłością możesz Mu służyć.", + "137614": "— Tak! Ja to już rozumiem i czuję. Dzieckiem będąc wierzyłem w bogów rzymskich, alem ich nie kochał, a tego Jedynego kocham, tak, że oddałbym za Niego z radością życie.", + "137615": "I począł patrzeć w niebo, powtarzając z uniesieniem:", + "137616": "— Bo On jeden jest! Bo On jeden dobry i miłosierny! Więc niechby nie tylko ginęło to miasto, ale świat cały, Jemu jednemu będę świadczył i Jego wyznawał!", + "137617": "— A On będzie błogosławił tobie i twemu domowi — zakończył Apostoł.", + "137618": "Tymczasem skręcili w inny wąwóz, na którego końcu widać było mdłe światełko. Piotr ukazał na nie ręką i rzekł:", + "137619": "— Oto chata kopacza, który dał nam schronienie, gdy wróciwszy z chorym Linusem z Ostrianum, nie mogliśmy się przedostać na Zatybrze.", + "137620": "Po chwili doszli. Chata była raczej jaskinią wydrążoną w załomie góry, którą od zewnątrz zamknięto ścianą ulepioną z gliny i trzcin. Drzwi były zamknięte, ale przez otwór, który zastępował okno, widać było oświecone ogniskiem wnętrze.", + "137621": "Jakaś ciemna, olbrzymia postać podniosła się na spotkanie przybyłych i poczęła pytać:", + "137622": "— Kto jesteście?", + "137623": "— Słudzy Chrystusa — odrzekł Piotr. — Pokój z tobą, Ursusie.", + "137624": "Ursus pochylił się do nóg Apostoła, po czym poznawszy Winicjusza chwycił w kostce jego rękę i podniósł ją do ust.", + "137625": "— I ty, panie? — rzekł. — Błogosławione niech będzie imię Baranka za radość, jaką sprawisz Kallinie.", + "137626": "To rzekłszy otworzył drzwi i weszli. Chory Linus leżał na pęku słomy z twarzą wychudłą i żółtym jak kość słoniowa czołem. Obok ogniska siedziała Ligia trzymając w ręku pęczek małych ryb, nanizanych na sznurek i przeznaczonych widocznie na wieczerzę.", + "137627": "Zajęta zdejmowaniem ryb ze sznurka i w przekonaniu, że to wchodzi Ursus, nie podniosła wcale oczu. Lecz Winicjusz zbliżył się i wymówiwszy jej imię wyciągnął ku niej ręce. Wówczas podniosła się szybko: błyskawica zdumienia i radości przemknęła po jej twarzy i bez słowa, jak dziecko, które po dniach trwogi i klęski odzyskuje ojca lub matkę, rzuciła się w jego otwarte ramiona.", + "137628": "On zaś objął ją i czas jakiś przyciskał do piersi, również z takim uniesieniem, jakby cudownie uratowaną. Więc następnie rozplótłszy ramiona wziął w ręce jej skronie, całował czoło, oczy, i znów ją obejmował, powtarzał jej imię, potem schylał się do jej kolan i do dłoni, witał ją, wielbił, czcił. Radość jego nie miała wprost granic, jak jego miłość i szczęście.", + "137629": "Wreszcie począł jej opowiadać, jak przyleciał z Ancjum, jak szukał jej pod murami i wśród dymów, w domu Linusa, ile się namartwił i natrwożył, i ile wycierpiał, zanim Apostoł wskazał mu jej schronienie.", + "137630": "— Lecz teraz — mówił — gdym cię odnalazł, ja cię tu nie zostawię wobec tego ognia i rozszalałych tłumów. Ludzie tu mordują się pod murami, burzą się i łupią niewolnicy. Bóg jeden wie, jakie jeszcze klęski mogą spaść na Rzym. Ale ja ocalę ciebie i was wszystkich. O droga moja!… Czy chcecie jechać ze mną do Ancjum? Tam siądziemy na statek i popłyniemy do Sycylii. Ziemie moje to wasze ziemie, domy moje to wasze domy. Słuchaj mnie! W Sycylii odnajdziesz Aulusów, wrócę cię Pomponii i wezmę cię potem z jej rąk. Wszak ty, o carissima, nie lękasz się już mnie więcej. Chrzest jeszcze mnie nie obmył, ale o to zapytaj Piotra, czym mu przed chwilą, idąc do ciebie, nie rzekł, że chcę być prawdziwym wyznawcą Chrystusa, i czym go nie prosił, by mnie ochrzcił, choćby w tej chacie fossora. Zaufaj mi i zaufajcie mi wszyscy.", + "137631": "Ligia słuchała z rozjaśnioną twarzą tych słów. Wszyscy tu, przedtem z powodu prześladowań ze strony Żydów, a obecnie z powodu pożaru i zamętu wywołanego przez klęskę, żyli istotnie w ciągłej niepewności i trwodze. Wyjazd do spokojnej Sycylii położyłby koniec wszystkim niepokojom, a zarazem otworzył nową epokę szczęścia w ich życiu. Gdyby Winicjusz chciał przy tym zabrać tylko samą Ligię, zapewne oparłaby się pokusie nie chcąc porzucać Piotra Apostoła i Linusa, ale Winicjusz mówił przecie im: „Jedźcie ze mną! Ziemie moje to wasze ziemie, domy moje to wasze domy!”", + "137632": "Więc pochyliwszy się do jego ręki, by ją ucałować na znak posłuszeństwa, rzekła:", + "137633": "— Twoje ognisko moim.", + "137634": "Po czym zawstydzona, że wymówiła słowa, które wedle rzymskiego zwyczaju powtarzały tylko oblubienice przy ślubie, oblała się rumieńcem i stała w blasku ognia, ze spuszczoną głową, niepewna, czy jej nie wezmą ich za złe.", + "137635": "Lecz we wzroku Winicjusza malowało się tylko bezgraniczne uwielbienie. Zwrócił się następnie do Piotra i począł znów mówić:", + "137636": "— Rzym płonie z rozkazu cezara. Już w Ancjum skarżył się, że nie widział nigdy wielkiej pożogi. Ale jeśli nie cofnął się przed taką zbrodnią, pomyślcie, co się jeszcze stać może. Kto wie, czy ściągnąwszy wojska nie każe wymordować mieszkańców. Kto wie, jakie nastąpią proskrypcje, kto wie, czy po klęsce pożaru nie nastąpi klęska wojny domowej, mordów i głodu? Chrońcie się więc i chrońmy Ligię. Tam przeczekacie burzę w spokoju, a gdy przeminie, wrócicie znowu siać ziarno wasze.", + "137637": "Na zewnątrz, od strony Ager Vaticanus, jakby na potwierdzenie obaw Winicjusza ozwały się jakieś odległe krzyki, pełne wściekłości i przerażenia. W tej chwili nadszedł także kamieniarz, właściciel chaty, i zamknąwszy pośpiesznie drzwi zawołał:", + "137638": "— Ludzie mordują się koło cyrku Nerona. Niewolnicy i gladiatorowie uderzyli na obywateli.", + "137639": "— Słyszycie? — rzekł Winicjusz.", + "137640": "— Dopełnia się miara — rzekł Apostoł — i klęski będą jako morze nieprzebrane.", + "137641": "Po czym zwrócił się do Winicjusza i wskazując na Ligię rzekł:", + "137642": "— Weź tę dzieweczkę, którą ci Bóg przeznaczył, i ocal ją, a Linus, który jest chory, i Ursus niechaj odjadą z wami.", + "137643": "Lecz Winicjusz, który pokochał Apostoła całą siłą swej niepohamowanej duszy, zawołał:", + "137644": "— Przysięgam ci, nauczycielu, iż cię tu nie zostawię na zgubę.", + "137645": "— I pobłogosławi cię Pan za twoją chęć — odrzekł Apostoł — ale zali nie słyszałeś, że Chrystus trzykroć powtórzył mi nad jeziorem: „Paś baranki moje!”", + "137646": "Winicjusz umilkł.", + "137647": "— Więc jeśli ty, któremu nikt nie powierzył pieczy nade mną, mówisz, że mnie tu nie zostawisz na zgubę, jakże chcesz, abym ja odbieżał trzody mojej w dniu klęski? Gdy była burza na jeziorze i gdyśmy się trwożyli w sercach, On nie opuścił nas, jakoż więc ja, sługa, nie mam iść za przykładem Pana mojego?", + "137648": "Wtem Linus podniósł swą wychudłą twarz i zapytał:", + "137649": "— A jakoż ja, namiestniku Pański, nie mam iść za przykładem twoim?", + "137650": "Winicjusz począł wodzić ręką po głowie, jakby walczył ze sobą lub bił się z myślami, po czym chwyciwszy Ligię za rękę rzekł głosem, w którym drgała energia rzymskiego żołnierza:", + "137651": ">— Słuchajcie mnie, Piotrze, Linusie i ty, Ligio! Mówiłem, co mi nakazał mój ludzki rozum, ale wy macie inny, który nie własnego bezpieczeństwa patrzy, jeno przykazań Zbawiciela. Tak! Jam tego nie rozumiał i zbłądziłem, bo z oczu moich nie zdjęte jeszcze bielmo i dawna natura odzywa się we mnie. Ale że miłuję Chrystusa i chcę być Jego sługą, przeto, choć mi tu o coś więcej niż o własną głowę chodzi, klękam oto przed wami i przysięgam, że i ja spełnię przykazanie miłości i nie opuszczę braci moich w dniu klęski.", + "137652": "To rzekłszy klęknął i nagle ogarnęło go uniesienie: oczy i ręce wzniósł w górę i począł wołać:", + "137653": "— Zali rozumiem Cię już, o Chryste? Zalim Cię godzien?", + "137654": "Ręce drżały mu, oczy rozbłysły łzami, ciałem wstrząsał dreszcz wiary i miłości, Piotr zaś Apostoł wziął glinianą amforę z wodą i zbliżywszy się do niego rzekł uroczyście:", + "137655": "— Oto cię chrzczę w imię Ojca i Syna, i Ducha, amen!", + "137656": "Wówczas uniesienie religijne ogarnęło wszystkich obecnych. Zdało im się, że izba napełnia się jakimś światłem nadziemskim, że słyszą jakąś nadziemską muzykę, że skała jaskini otwiera się nad ich głowami, że z nieba spływają roje aniołów, a hen, w górze, widać krzyż i przebite ręce błogosławiące.", + "137657": "Tymczasem zewnątrz rozlegały się krzyki walczących ludzi i huk płomieni gorzejącego miasta.", + "137658": "Rozdział czterdziesty dziewiąty", + "137659": "Obozowiska ludzkie rozłożyły się we wspaniałych ogrodach cezara, dawnych Domicji i Agrypiny, na polu Marsowym, w ogrodach Pompejusza, Salustiusza i Mecenasa. Pozajmowano portyki, budynki przeznaczone na grę w piłkę, rozkoszne domy letnie i szopy zbudowane dla zwierząt. Pawie, flamingi, łabędzie i strusie, gazele i antylopy z Afryki, jelenie i sarny, służące za ozdobę ogrodów, poszły pod nóż tłuszczy. Żywność poczęto sprowadzać z Ostii tak obficie, że po tratwach i różnorodnych statkach można było przechodzić z jednej strony Tybru na drugą, jak po moście. Rozdawano zboże po niesłychanie niskiej cenie trzech sestercyj, a uboższym całkiem darmo. Ściągnięto niezmierne zapasy wina, oliwy i kasztanów; z gór przypędzano codziennie stada wołów i owiec. Nędzarze, kryjący się przed pożarem w zaułkach Subury i przymierający w zwykłych czasach głodem, żyli obecnie lepiej niż poprzednio. Groźba głodu została stanowczo usuniętą, natomiast trudniej było zapobiec rozbojom, grabieży i nadużyciom. Koczujące życie zapewniało bezkarność rzezimieszkom, tym bardziej że głosili się wielbicielami cezara i nie żałowali mu oklasków, gdziekolwiek się ukazał. Gdy przy tym urzędy siłą rzeczy były zawieszone, a zarazem brakło na miejscu i dostatecznej siły zbrojnej, która mogłaby swawoli zapobiec, w mieście, zamieszkałym przez męty całego ówczesnego świata, działy się rzeczy przechodzące wyobraźnię ludzką. Co noc zdarzały się bitwy, morderstwa, porywania kobiet i pacholąt. Przy Porta Mugionis, gdzie był postój dla przypędzanych z Kampanii stad, przychodziło do walk, w których ginęły setki ludzi. Co rano brzegi Tybru roiły się od utopionych ciał, których nikt nie grzebał, a które gnijąc szybko wskutek upałów, zwiększonych jeszcze pożarem, napełniały powietrze smrodliwymi wyziewami. W obozowiskach wszczęły się choroby i lękliwsi przewidywali wielką zarazę.", + "137660": "A miasto płonęło ciągle. Szóstego dopiero dnia pożar trafiwszy na puste przestrzenie Eskwilinu, na których zburzono umyślnie ogromną ilość domów, począł słabnąć. Lecz stosy gorejącego węgla świeciły jeszcze tak mocno, że lud nie chciał wierzyć, by to był już koniec klęski. Jakoż siódmej nocy pożar wybuchnął z nową siłą w budynkach Tygellina, dla braku jednak strawy trwał już krótko. Tylko przepalone domy zapadały się jeszcze tu i owdzie, wyrzucając w górę węże płomieni i słupy skier. Lecz z wolna żarzące się w głębi zgliszcza poczęły czernieć po wierzchu. Niebo po zachodzie słońca przestało świecić krwawą łuną i tylko podczas nocy na rozległym czarnym pustkowiu skakały błękitne języki, wydobywające się ze stosów węgla.", + "137661": "Z czternastu dzielnic Rzymu pozostały zaledwie cztery, licząc w to i Zatybrze, resztę pożarły płomienie. Gdy wreszcie spopielały stosy węgla, widać było, począwszy od Tybru aż do Eskwilinu, ogromną przestrzeń siwą, smutną, umarłą, na której sterczały szeregi kominów na kształt kolumn grobowych na cmentarzu. Między tymi kolumnami snuły się we dnie posępne gromady ludzi, poszukujących to drogich rzeczy, to kości drogich osób. Nocami psy wyły na popieliskach i zgliszczach dawnych domów.", + "137662": "Cała hojność i pomoc, jaką cezar okazał ludowi, nie powstrzymała złorzeczeń i wzburzenia. Zadowolony był tylko tłum rzezimieszków, złodziei i bezdomnych nędzarzy, który mógł do woli jeść, pić i rabować. Ale ludzie, którzy potracili najbliższe istoty i mienie, nie dali się zjednać ni otwarciem ogrodów, ni rozdawnictwem zboża, ni obietnicą igrzysk i darów. Nieszczęście było zbyt wielkie i zbyt niesłychane. Innych, w których tliła się jeszcze jakaś iskra miłości do miasta-ojczyzny, przywodziła do rozpaczy wieść, że stara nazwa „Roma” ma zniknąć z powierzchni ziemi i że cezar ma zamiar wznieść z popiołów nowe miasto pod nazwą Neropolis. Fala niechęci wzbierała i rosła z dniem każdym i mimo pochlebstw augustianów, mimo kłamstw Tygellina Nero, wrażliwy, jak żaden z poprzednich cezarów, na łaskę tłumów, z trwogą rozmyślał, że w głuchej walce na śmierć i życie, jaką prowadził z patrycjuszami i senatem, może mu zbraknąć podpory. Sami augustianie nie mniej byli zaniepokojeni, gdyż każde jutro mogło im przynieść zagładę. Tygellin zamyślał o sprowadzeniu kilku legii z Azji Mniejszej; Watyniusz, który śmiał się nawet wówczas, gdy go policzkowano, stracił humor. Witeliusz stracił apetyt.", + "137663": "Inni naradzali się między sobą, jak odwrócić niebezpieczeństwo, nikomu bowiem nie było tajnym, że gdyby jaki wybuch zmiótł cezara, to z wyjątkiem może Petroniusza ani jeden z augustianów nie uszedłby z życiem. Ich to przecie wpływom przypisywano szaleństwa Nerona, ich podszeptom wszystkie zbrodnie, jakie spełnił. Nienawiść przeciw nim była niemal silniejsza niż przeciw niemu.", + "137664": "Poczęli więc wysilać głowy, jak by zrzucić z siebie odpowiedzialność za spalenie miasta. Ale chcąc ją zrzucić z siebie, należało oczyścić od posądzeń i cezara, inaczej bowiem nikt by nie uwierzył, że nie byli sprawcami klęski. Tygellin naradzał się w tym celu z Domicjuszem Afrem, a nawet z Seneką, chociaż go nienawidził. Poppea rozumiejąc również, że zguba Nerona byłaby wyrokiem i na nią, zasięgała zdania swych powierników i kapłanów hebrajskich, przypuszczano bowiem powszechnie, że od lat kilku wyznawała wiarę w Jehowę. Nero wynajdował sposoby na swoją rękę, często straszne, częściej jeszcze błazeńskie, i na przemian to wpadał w strach, to bawił się jak dziecko, przede wszystkim jednak wyrzekał.", + "137665": "Pewnego razu w ocalonym z pożaru domu Tyberiusza trwała długa i bezskuteczna narada. Petroniusz był zdania, żeby poniechawszy kłopotów jechać do Grecji, a następnie do Egiptu i Azji Mniejszej. Podróż była przecie zamierzona od dawna, po co więc ją odkładać, gdy w Rzymie i smutno, i niebezpiecznie.", + "137666": "Cezar przyjął radę z zapałem, lecz Seneka pomyślawszy chwilę rzekł:", + "137667": "— Pojechać łatwo, ale wrócić byłoby potem trudniej.", + "137668": "— Na Herakla! — odpowiedział Petroniusz. — Wrócić można by na czele legii azjatyckich.", + "137669": "— Tak uczynię! — zawołał Nero.", + "137670": "Ale Tygellinus począł się sprzeciwiać. Nie umiał sam nic wynaleźć i gdyby pomysł Petroniusza przyszedł mu do głowy, ogłosiłby go niewątpliwie jako zbawczy, chodziło mu jednak o to, by Petroniusz nie okazał się powtórnie jedynym człowiekiem, który w ciężkich chwilach potrafi wszystko i wszystkich ocalić.", + "137671": "— Słuchaj mnie, boski! — rzekł — rada jest zgubna! Zanim dojedziesz do Ostii, rozpocznie się wojna domowa; kto wie, czy kto z żyjących jeszcze pobocznych potomków boskiego Augusta nie ogłosi się cezarem, a wówczas co uczynimy, jeśli legie staną po jego stronie?", + "137672": "— Uczynimy to — odrzekł Nero — iż przedtem postaramy się, aby zbrakło potomków Augusta. Niewielu już ich jest, więc uwolnić się od nich łatwo.", + "137673": "— Uczynić to można, ale czy tylko o nich chodzi? Ludzie moi, nie dawniej jak wczoraj, słyszeli w tłumie, że cezarem powinien być taki mąż jak Trazeasz.", + "137674": "Nero przygryzł wargi. Po chwili jednak wzniósł oczy w górę i rzekł:", + "137675": "— Nienasyceni i niewdzięczni. Mają dość zboża i węgli, na których mogą piec placki, czegóż chcą więcej?", + "137676": "Na to Tygellinus rzekł:", + "137677": "— Zemsty.", + "137678": "Nastało milczenie. Nagle cezar wstał, podniósł rękę do góry i począł deklamować:", + "137679": "Serca zemsty wołają, a zemsta ofiary.", + "137680": "Po czym zapomniawszy o wszystkim, zawołał z rozjaśnioną twarzą:", + "137681": "— Niech mi podadzą tabliczki i styl, abym ten wiersz zapisał. Nigdy Lukan nie ułożył podobnego. Czyście uważali, żem znalazł go w mgnieniu oka?", + "137682": "— O, niezrównany! — ozwało się kilka głosów.", + "137683": "Nero zapisał wiersz i rzekł:", + "137684": "— Tak! Zemsta chce ofiary.", + "137685": "Po czym powiódł wzrokiem po otaczających:", + "137686": "— A gdyby puścić wieść, że to Watyniusz kazał podpalić miasto, i poświęcić go gniewowi ludu?", + "137687": "— O boski! Kimże ja jestem? — zawołał Watyniusz.", + "137688": "— Prawda! Trzeba kogoś większego od ciebie… Witeliusza?…", + "137689": "Witeliusz pobladł, lecz począł się śmiać.", + "137690": "— Mój tłuszcz — odrzekł — mógłby chyba na nowo rozniecić pożar.", + "137691": "Ale Nero miał co innego na myśli, szukał bowiem w duszy ofiary, która by naprawdę mogła zaspokoić gniew ludu, i znalazł ją.", + "137692": "— Tygellinie — rzekł po chwili — ty spaliłeś Rzym!", + "137693": "Po zgromadzonych przebiegł dreszcz. Zrozumieli, że cezar tym razem przestał żartować i że nadchodzi chwila brzemienna w wypadki.", + "137694": "A twarz Tygellina skurczyła się jak paszcza psa gotowego kąsać.", + "137695": "— Spaliłem Rzym z twego rozkazu — rzekł.", + "137696": "I poczęli patrzeć na siebie jak dwa demony. Nastała taka cisza, że słychać było brzęk much przelatujących przez atrium.", + "137697": "— Tygellinie — ozwał się Nero — czy ty mnie kochasz?", + "137698": "— Ty wiesz, panie.", + "137699": "— Poświęć się dla mnie!", + "137700": "— Boski cezarze — odrzekł Tygellinus — czemu mi podajesz słodki napój, którego mi nie wolno do ust podnieść? Lud szemrze i burzy się, czy chcesz, by poczęli burzyć się i pretorianie?", + "137701": "Poczucie grozy ścisnęło serca obecnych. Tygellinus był prefektem pretorii i słowa jego miały wprost znaczenie groźby. Sam Nero zrozumiał to i twarz jego oblekła się bladością.", + "137702": "Wtem wszedł Epafrodyt, wyzwoleniec cezara, z oznajmieniem, że boska Augusta życzy sobie widzieć Tygellina, albowiem ma u siebie ludzi, których prefekt powinien wysłuchać.", + "137703": "Tygellin skłonił się cezarowi i wyszedł z twarzą spokojną i pogardliwą. Oto, gdy chciano go uderzyć, pokazał zęby; dał do zrozumienia, kim jest, i znając tchórzostwo Nerona był pewien, że ów władca świata nigdy nie poważy się podnieść przeciw niemu ręki.", + "137704": "Nero zaś siedział przez chwilę w milczeniu, lecz widząc, że obecni oczekują od niego jakiegoś słowa, rzekł:", + "137705": "— Wyhodowałem węża na łonie.", + "137706": "Petroniusz wzruszył ramionami, jakby chciał powiedzieć, że takiemu wężowi nietrudno urwać głowę.", + "137707": "— Co powiesz? Mów, radź! — zawołał Nero ujrzawszy jego ruch. — Tobie jednemu ufam, bo ty masz więcej rozumu od nich wszystkich i kochasz mnie!", + "137708": "Petroniusz miał już na ustach: „Mianuj mnie prefektem pretorii, a ja wydam ludowi Tygellina i uspokoję w jednym dniu miasto”. Lecz wrodzone mu lenistwo przemogło. Być prefektem znaczyło właściwie dźwigać na barkach osobę cezara i tysiące spraw publicznych. I po co mu ten trud? Zali nie lepiej czytywać w rozkosznej bibliotece wiersze, oglądać wazy i posągi lub trzymając na łonie boskie ciało Eunice przebierać palcami w jej złotych włosach i schylać usta do jej koralowych ust.", + "137709": "Więc rzekł:", + "137710": "— Ja radzę jechać do Achai.", + "137711": "— Ach — odpowiedział Nero — czekałem od ciebie czegoś więcej. Senat mnie nienawidzi. Gdy wyjadę, któż mi zaręczy, czy nie zbuntują się przeciw mnie i nie ogłoszą kogo innego cezarem? Lud był mi dawniej wierny, ale dziś pójdzie za nimi… Na Hades! Gdyby ten senat i ten lud miał jedną głowę!…", + "137712": "— Pozwól powiedzieć sobie, o boski, że chcąc zachować Rzym, trzeba zachować choć kilku Rzymian — rzekł z uśmiechem Petroniusz.", + "137713": "Lecz Nero począł narzekać:", + "137714": "— Co mi po Rzymie i Rzymianach! Słuchano by mnie w Achai. Tu otacza mnie tylko zdrada. Wszyscy mnie opuszczają! I wy gotowiście mnie zdradzić! Wiem to, wiem!… Wy ani pomyślicie, co powiedzą o was potomne wieki, gdy opuścicie takiego artystę jak ja.", + "137715": "Tu nagle uderzył się w czoło i zawołał:", + "137716": "— Prawda!… Wśród tych trosk zapominam i ja, kim jestem.", + "137717": "To rzekłszy zwrócił się do Petroniusza z twarzą całkiem już rozjaśnioną.", + "137718": "— Petroniuszu — rzekł — lud szemrze, ale gdybym wziął lutnię i wyszedł z nią na pole Marsowe, gdybym zaśpiewał mu tę pieśń, którą śpiewałem wam w czasie pożaru, czy sądzisz, że nie wzruszyłbym go mym śpiewem, jak niegdyś Orfeusz wzruszał dzikie zwierzęta?", + "137719": "Na to Tuliusz Senecjo, któremu pilno było wrócić do swoich niewolnic przywiezionych z Ancjum i który niecierpliwił się od dawna, rzekł:", + "137720": "— Bez wątpienia, cezarze, gdyby ci pozwolili rozpocząć.", + "137721": "— Jedźmy do Hellady! — zawołał z niechęcią Nero.", + "137722": "Lecz w tej chwili weszła Poppea, a za nią Tygellinus. Oczy obecnych zwróciły się mimo woli ku niemu, nigdy bowiem żaden tryumfator nie wjeżdżał z taką dumą na Kapitol, z jaką on stanął przed cezarem.", + "137723": "Po czym jął mówić z wolna i dobitnie, głosem, w którym był jakby zgrzyt żelaza:", + "137724": "— Wysłuchaj mnie, cezarze, albowiem mogę ci powiedzieć: znalazłem! Ludowi potrzeba zemsty i ofiary, ale nie jednej, lecz setek i tysięcy. Zaliś ty kiedy słyszał, panie, kto był Chrestos, ten przez Poncjusza Piłata ukrzyżowan? I czy wiesz, kto są chrześcijanie? Zalim ci nie mówił o ich zbrodniach i bezecnych obrzędach, o przepowiedniach, iż ogień przyniesie koniec światu? Lud nienawidzi ich i podejrzewa. Nikt ich nie widział w świątyniach, albowiem bogów naszych poczytują za złe duchy; nie masz ich w Stadium, bo pogardzają gonitwami. Nigdy dłonie żadnego chrześcijanina nie uczciły cię oklaskiem. Nigdy żaden nie uznał cię za boga. Nieprzyjaciółmi są rodu ludzkiego, nieprzyjaciółmi miasta i twymi. Lud szemrze przeciw tobie, ale nie tyś mi, cezarze, kazał spalić Rzym i nie ja go spaliłem… Lud pragnie zemsty, niech ją ma. Lud pragnie krwi i igrzysk, niech je ma. Lud podejrzewa ciebie, niech jego podejrzenia zwrócą się w inną stronę.", + "137725": "Nero słuchał z początku ze zdumieniem. Lecz w miarę słów Tygellina aktorska twarz jego poczęła się zmieniać i przybierać na przemian wyraz gniewu, żalu, współczucia, oburzenia. Nagle powstał i zrzuciwszy z siebie togę, która spłynęła mu do stóp, wyciągnął obie ręce w górę i przez chwilę pozostał tak w milczeniu.", + "137726": "Wreszcie ozwał się głosem tragika:", + "137727": "— Zeusie, Apollinie, Hero, Atene, Persefono i wy wszyscy nieśmiertelni bogowie, czemuście nie przyszli nam w pomoc? Co to nieszczęsne miasto uczyniło tym okrutnikom, że je tak nieludzko spalili?", + "137728": "— Nieprzyjaciółmi są rodu ludzkiego i twymi — rzekła Poppea.", + "137729": "A inni poczęli wołać:", + "137730": "— Uczyń sprawiedliwość! Ukarz podpalaczy! Sami bogowie chcą pomsty.", + "137731": "On zaś siadł, spuścił głowę na piersi i znów milczał, jakby niegodziwość, o której usłyszał, ogłuszyła go. Lecz po chwili potrząsnął rękoma i ozwał się:", + "137732": "— Jakież kary i jakież męki godne są takiej zbrodni?… Ale bogi mnie natchną i z pomocą potęg Tartaru dam biednemu ludowi memu takie widowisko, że przez wieki będzie mnie wspominał z wdzięcznością.", + "137733": "Czoło Petroniusza pokryło się nagle chmurą. Pomyślał o niebezpieczeństwie, jakie zawiśnie nad Ligią, nad Winicjuszem, którego kochał, i nad wszystkimi tymi ludźmi, których naukę odrzucał, ale o których niewinności był przekonany. Pomyślał również, że rozpocznie się jedna z takich krwawych orgii, jakich nie znosiły jego oczy estety. Lecz przede wszystkim mówił sobie: „Muszę ratować Winicjusza, który oszaleje, jeśli tamta dziewczyna zginie”, i ten wzgląd przeważył wszystkie inne, Petroniusz rozumiał bowiem dobrze, że poczyna grę tak niebezpieczną jak nigdy w życiu.", + "137734": "Począł wszelako mówić swobodnie i niedbale, jak mówił zwykle, gdy krytykował lub wyśmiewał nie dość estetyczne pomysły cezara i augustianów:", + "137735": "— A więc znaleźliście ofiary! Dobrze! Możecie je posłać na areny lub przybrać w „bolesne tuniki”. Również dobrze! Ale posłuchajcie mnie. Macie władzę, macie pretorianów, macie siłę, bądźcie zatem szczerzy przynajmniej wówczas, gdy nikt was nie słyszy. Oszukujcie lud, ale nie siebie samych. Wydajcie ludowi chrześcijan, skażcie ich, na jakie chcecie męki, miejcie jednak odwagę powiedzieć sobie, że nie oni spalili Rzym!… Phy! Nazywacie mnie arbitrem elegancji, więc oświadczam wam, że nie znoszę nędznych komedii. Phy! Ach, jak to wszystko przypomina mi budy teatralne koło Porta Asinaria, w których aktorowie grają dla uciechy przedmiejskiej gawiedzi bogów i królów, a po przedstawieniu popijają cebulę kwaśnym winem lub dostają baty. Bądźcie naprawdę bogami i królami, bo mówię wam, że możecie sobie na to pozwolić. Co do ciebie, cezarze, groziłeś nam sądem wieków potomnych, ale pomyśl, że one wydadzą wyrok i o tobie. Na boską Klio! Nero, władca świata, Nero, bóg, spalił Rzym, bo był tak potężnym na ziemi jak Zeus w Olimpie. Nero, poeta, kochał tak poezję, że poświęcił dla niej ojczyznę! Od początku świata nikt nic podobnego nie uczynił, na nic podobnego się nie ważył. Zaklinam cię w imię dziewięciu Libetryd, nie wyrzekaj się takiej sławy, bo oto pieśni o tobie będą brzmiały do skończenia wieków. Czymże przy tobie będzie Priam, czym Agamemnon, czym Achilles, czym sami bogowie? Mniejsza, czy spalenie Rzymu jest rzeczą dobrą, ale jest wielką i niezwykłą! A przy tym mówię ci, że lud nie podniesie na ciebie dłoni! To nieprawda! Miej odwagę! Strzeż się postępków niegodnych ciebie, bo tobie grozi tylko to, że potomne wieki mogą powiedzieć: „Nero spalił Rzym, ale jako małoduszny cezar i małoduszny poeta, wyparł się wielkiego czynu ze strachu i zrzucił winę na niewinnych!”", + "137736": "Słowa Petroniusza czyniły zwykle silne na Neronie wrażenie, lecz tym razem sam Petroniusz nie łudził się, rozumiał bowiem, iż to, co mówi, jest środkiem ostatecznym, który może wprawdzie w szczęśliwym wypadku uratować chrześcijan, ale jeszcze łacniej może zgubić jego samego. Nie zawahał się jednak, gdyż szło mu zarazem o Winicjusza, którego kochał, i o hazard, którym się bawił. „Kości są rzucone — mówił sobie — i zobaczymy, o ile w małpie strach o własną skórę przeważy nad miłością dla sławy”.", + "137737": "I w duszy nie wątpił, że jednak przeważy strach.", + "137738": "Tymczasem po słowach jego zapadło milczenie. Poppea i wszyscy obecni patrzyli jak w tęczę w oczy Nerona, ów zaś począł podnosić wargi w górę, zbliżając je do samych nozdrzy, jak zwykł był czynić, gdy nie wiedział, co począć. Wreszcie zakłopotanie i niechęć odbiły się widocznie na jego twarzy.", + "137739": "— Panie — zawołał widząc to Tygellinus — pozwól mi odejść, bo gdy chcą wystawić na zgubę twą osobę, a przy tym zwą cię małodusznym cezarem, małodusznym poetą, podpalaczem i komediantem, uszy moje nie mogą znieść takich słów.", + "137740": "„Przegrałem” — pomyślał Petroniusz.", + "137741": "Lecz zwróciwszy się do Tygellina zmierzył go wzrokiem, w którym była pogarda wielkiego pana i wykwintnego człowieka dla nędznika, po czym rzekł:", + "137742": "— Tygellinie, ciebie to nazwałem komediantem, albowiem jesteś nim nawet i teraz.", + "137743": "— Czy dlatego, że nie chcę słuchać twych obelg?", + "137744": "— Dlatego, że udajesz miłość bez granic dla cezara, a przed chwilą groziłeś mu pretorianami, co zrozumieliśmy my wszyscy i on także.", + "137745": "Tygellinus, który nie spodziewał się, aby Petroniusz ośmielił się rzucić na stół podobne kości, pobladł, stracił głowę i oniemiał. Ale było to ostatnie zwycięstwo arbitra elegancji nad współzawodnikiem, gdyż w tej chwili Poppea rzekła:", + "137746": "— Panie, jak możesz pozwolić, by nawet myśl taka przeszła przez czyjąś głowę, a tym bardziej, by ktoś ośmielił się wypowiedzieć ją głośno wobec ciebie.", + "137747": "— Ukarz zuchwalca! — zawołał Witeliusz.", + "137748": "Nero podniósł znów wargi do nozdrzy i zwróciwszy na Petroniusza swe szkliste oczy krótkowidza, rzekł:", + "137749": "— Także ty wypłacasz mi się za przyjaźń, którą dla ciebie miałem?", + "137750": "— Jeśli się mylę, dowiedź mi tego — odpowiedział Petroniusz — lecz wiedz, że mówię to, co mi nakazuje miłość do ciebie.", + "137751": "— Ukarz zuchwalca! — powtórzył Witeliusz.", + "137752": "— Uczyń to! — ozwało się kilka głosów.", + "137753": "W atrium zrobił się szmer i ruch, albowiem ludzie poczęli się odsuwać od Petroniusza. Odsunął się nawet Tuliusz Senecjo, jego stały towarzysz przy dworze, i młody Nerwa, który okazywał mu dotychczas najżywszą przyjaźń. Po chwili Petroniusz został sam po lewej stronie atrium i z uśmiechem na ustach, rozgarniając dłonią fałdy togi, czekał jeszcze, co powie lub pocznie cezar.", + "137754": "Cezar zaś rzekł:", + "137755": "— Chcecie, bym go ukarał, lecz to mój towarzysz i przyjaciel, więc chociaż zranił mi serce, niech wie, że to serce ma dla przyjaciół tylko… przebaczenie.", + "137756": "„Przegrałem i zginąłem” — pomyślał Petroniusz.", + "137757": "Tymczasem cezar wstał, narada była skończona.", + "137758": "Rozdział pięćdziesiąty", + "137759": "Petroniusz udał się do siebie, Nero zaś z Tygellinem przeszli do atrium Poppei, gdzie czekali na nich ludzie, z którymi prefekt poprzednio rozmawiał.", + "137760": "Było tam dwóch „rabbich” z Zatybrza, przybranych w długie uroczyste szaty, z mitrami na głowach, młody pisarz, ich pomocnik, oraz Chilo. Na widok cezara kapłani pobledli ze wzruszenia i podniósłszy na wysokość ramion ręce, pochylili głowy aż do dłoni.", + "137761": "— Witaj, monarcho monarchów i królu królów — rzekł starszy — witaj, władco ziemi, opiekunie ludu wybranego i cezarze, lwie między ludźmi, którego panowanie jest jako światłość słoneczna i jako cedr libański, i jako źródło, i jako palma, i jako balsam jerychoński!…", + "137762": "— Nie nazywacie mnie bogiem? — spytał cezar.", + "137763": "Kapłani pobledli jeszcze mocniej, starszy znów zabrał głos:", + "137764": "— Słowa twoje, panie, są słodkie jako grono winnej macicy i jako figa dojrzała, albowiem Jehowa napełnił dobrocią serce twoje. Lecz poprzednik ojca twego, cezar Kajus, był okrutnikiem, a jednak wysłańcy nasi nie nazywali go bogiem, przekładając śmierć samą nad obrazę Zakonu.", + "137765": "— I Kaligula kazał ich rzucić lwom?", + "137766": "— Nie, panie. Cezar Kajus uląkł się gniewu Jehowy.", + "137767": "I podnieśli głowy, albowiem imię potężnego Jehowy dodało im odwagi. Ufni w moc jego, śmielej już patrzyli w oczy Nerona.", + "137768": "— Oskarżacie chrześcijan o spalenie Rzymu? — spytał cezar.", + "137769": "— My, panie, oskarżamy ich tylko, że są nieprzyjaciółmi Zakonu, nieprzyjaciółmi rodu ludzkiego, nieprzyjaciółmi Rzymu i twymi i że od dawna grozili miastu i światu ogniem. Resztę dopowie ci ten człowiek, którego usta nie skalają się kłamstwem, albowiem w żyłach jego matki płynęła krew wybranego narodu.", + "137770": "Nero zwrócił się do Chilona:", + "137771": "— Kto jesteś?", + "137772": "— Twój czciciel, Ozyrysie, a przy tym ubogi stoik…", + "137773": "— Nienawidzę stoików — rzekł Nero — nienawidzę Trazeasza, nienawidzę Muzoniusza i Kornuta. Wstrętna mi jest ich mowa, ich pogarda sztuki, ich dobrowolna nędza i niechlujstwo.", + "137774": "— Panie, twój mistrz, Seneka, ma tysiąc stołów cytrusowych. Zechciej tylko, a będę ich miał dwakroć więcej. Jestem stoikiem z potrzeby. Przybierz, o Promienisty, mój stoicyzm w wieniec z róż i postaw przed nim dzban wina, a będzie śpiewał Anakreonta tak, że zgłuszy wszystkich epikurejczyków.", + "137775": "Nero, któremu przypadł do smaku przydomek „Promienisty”, uśmiechnął się i rzekł:", + "137776": "— Podobasz mi się!", + "137777": "— Ten człowiek wart tyle złota, ile sam waży — zawołał Tygellinus.", + "137778": "Chilo zaś odpowiedział:", + "137779": "— Dopełnij, panie, mojej wagi twoją hojnością, gdyż inaczej wiatr uniesie zapłatę.", + "137780": "— Zaiste, nie przeważyłbyś Witeliusza — wtrącił cezar.", + "137781": "— Eheu, Srebrnołuki, mój dowcip nie jest z ołowiu.", + "137782": "— Widzę, że twój Zakon nie zabrania ci zwać mnie bogiem?", + "137783": "— O nieśmiertelny! ój Zakon jest w tobie: chrześcijanie bluźnili przeciw temu Zakonowi i dlategom ich znienawidził.", + "137784": "— Co wiesz o chrześcijanach?", + "137785": "— Czy pozwolisz mi płakać, boski?", + "137786": "— Nie — rzekł Nero — to mnie nudzi.", + "137787": "— I po trzykroć masz słuszność, albowiem oczy, które cię widziały, powinny raz na zawsze oschnąć z łez. Panie, broń mnie od moich nieprzyjaciół.", + "137788": "— Mów o chrześcijanach — rzekła Poppea z odcieniem niecierpliwości.", + "137789": "— Będzie, jak ty każesz, Izydo — odpowiedział Chilo. — Oto od młodości poświęciłem się filozofii i szukałem prawdy. Szukałem jej i u dawnych boskich mędrców, i w Akademii w Atenach, i w Serapeum aleksandryjskim. Posłyszawszy o chrześcijanach, sądziłem, że to jest jakaś nowa szkoła, w której będę mógł znaleźć kilka ziarn prawdy, i poznałem się z nimi, na moje nieszczęście! Pierwszym chrześcijaninem, do którego mnie zły los zbliżył, był Glaukos, lekarz w Neapolu. Od niego to dowiedziałem się z czasem, że oni oddają cześć niejakiemu Chrestosowi, który im obiecał wytępić wszystkich ludzi i zniszczyć wszystkie miasta na ziemi, ich zaś zostawić, jeżeli mu pomogą w wytępieniu Deukalionowych dzieci. Dlatego to, o panie, oni nienawidzą ludzi, dlatego zatruwają fontanny, dlatego na zebraniach swych miotają przekleństwa na Rzym i na wszystkie świątynie, w których cześć bywa oddawana naszym bogom. Chrestos był ukrzyżowan, ale obiecał im, że gdy Rzym będzie zniszczony ogniem, wówczas po raz drugi przyjdzie na świat — i odda im panowanie nad ziemią…", + "137790": "— Teraz lud zrozumie, dlaczego Rzym został spalony — przerwał Tygellinus.", + "137791": "— Wielu już rozumie, panie — odpowiedział Chilo — albowiem chodzę po ogrodach, po polu Marsowym i nauczam. Lecz jeśli mnie zechcecie wysłuchać do końca, zrozumiecie, jakie mam do zemsty powody. Glaukos lekarz nie zdradzał się z początku przede mną, że ich nauka nakazuje nienawiść do ludzi. Owszem, mówił mi, że Chrestos jest dobrym bóstwem i że podstawą jego nauki jest miłość. Tkliwe moje serce nie mogło się oprzeć takim prawdom, więc pokochałem Glaukosa i zaufałem mu. Dzieliłem się z nim każdym kawałkiem chleba, każdym groszem i czy wiesz, panie, jak mi się wypłacił? Oto w drodze z Neapolu do Rzymu pchnął mnie nożem, moją zaś żonę, moją piękną i młodą Berenikę, zaprzedał handlarzom niewolników. Gdyby Sofokles znał moje dzieje… Ale co mówię! Słucha mnie ktoś lepszy niż Sofokles.", + "137792": "— Biedny człowiek! — rzekła Poppea.", + "137793": "— Kto ujrzał oblicze Afrodyty, nie jest biednym, pani, a ja widzę je w tej chwili. Lecz wówczas szukałem pociechy w filozofii. Przybywszy do Rzymu starałem się trafić do starszych chrześcijańskich, aby uzyskać sprawiedliwość na Glauku. Myślałem, że go zmuszę do oddania mi żony… Poznałem ich arcykapłana, poznałem drugiego, imieniem Paweł, który był tu uwięzion, ale potem został uwolniony, poznałem syna Zebedeusza, poznałem Lina i Kleta, i wielu innych. Wiem, gdzie mieszkali przed pożarem, wiem, gdzie się schodzą, mogę wskazać jedno podziemie we wzgórzu Watykańskim i jeden cmentarz za bramą Nomentańską, na którym odprawują swoje bezecne obrzędy. Widziałem tam Piotra Apostoła, widziałem Glauka, jak mordował dzieci, aby Apostoł miał czym skrapiać głowy obecnych, i widziałem Ligię, wychowankę Pomponii Grecyny, która chełpiła się, że nie mogąc przynieść krwi dziecięcej przynosi jednak śmierć dziecka, albowiem urzekła małą Augustę, córkę twoją, o Ozyrysie, i twoją, o Izydo!", + "137794": "— Słyszysz, cezarze! — rzekła Poppea.", + "137795": "— Byćże to może? — zawołał Nero.", + "137796": "— Mogłem odpuścić krzywdy własne — mówił dalej Chilo — lecz usłyszawszy o waszych chciałem ją nożem pchnąć. Niestety, przeszkodził mi szlachetny Winicjusz, który ją miłuje.", + "137797": "— Winicjusz? Wszakże ona od niego uciekła?", + "137798": "— Ona uciekła, ale on jej szukał, gdyż nie mógł bez niej żyć. Za nędzną zapłatę pomagałem mu jej szukać i ja to wskazałem mu dom, w którym mieszkała wśród chrześcijan na Zatybrzu. Udaliśmy się tam razem, a z nami i twój zapaśnik, Kroto, którego szlachetny Winicjusz najął dla bezpieczeństwa. Lecz Ursus, niewolnik Ligii, zdusił Krotona. Człowiek to strasznej siły, o panie, który bykom skręca głowy tak łatwo, jak by inny skręcał makówki. Aulus i Pomponia miłowali go za to.", + "137799": "— Na Herkulesa! — rzekł Nero. — Śmiertelnik, który zdusił Krotona, godzien jest mieć posąg na Forum. Ale mylisz się lub zmyślasz, starcze, albowiem Krotona zabił nożem Winicjusz.", + "137800": "— Tak to ludzie okłamują bogów. O panie, ja sam widziałem, jak żebra Krotona łamały się w rękach Ursusa, który następnie powalił i Winicjusza. Byłby go zabił, gdyby nie Ligia. Winicjusz długo potem chorował, lecz oni pielęgnowali go mając nadzieję, że z miłości stanie się chrześcijaninem. Jakoż stał się chrześcijaninem.", + "137801": "— Winicjusz?", + "137802": "— Tak jest.", + "137803": "— A może i Petroniusz? — spytał skwapliwie Tygellin.", + "137804": "Chilo począł wić się, trzeć ręce i rzekł:", + "137805": "— Podziwiam twą przenikliwość, panie! O… być może! Bardzo być może!", + "137806": "— Teraz rozumiem, dlaczego tak bronił chrześcijan.", + "137807": "Lecz Nero począł się śmiać.", + "137808": "— Petroniusz chrześcijaninem!… Petroniusz nieprzyjacielem życia i rozkoszy! Nie bądźcie głupcami i nie chciejcie, abym w to wierzył, gdyż gotówem w nic nie uwierzyć.", + "137809": "— Lecz szlachetny Winicjusz został chrześcijaninem, panie. Przysięgam na ten blask, jaki od ciebie bije, że mówię prawdę i że nic nie przejmuje mnie takim obrzydzeniem, jak kłamstwo. Pomponia jest chrześcijanką, mały Aulus jest chrześcijaninem i Ligia, i Winicjusz. Służyłem mu wiernie, on zaś w nagrodę na żądanie Glauka lekarza kazał mnie schłostać, choć jestem stary, a byłem chory i głodny. I przysiągłem na Hades, że mu to zapamiętam. O panie, pomścij na nich moje krzywdy, a ja wam wydam Piotra Apostoła i Linusa, i Kleta, i Glauka, i Kryspa, samych starszych, i Ligię, i Ursusa, wskażę wam ich setki, tysiące, wskażę domy modlitwy, cmentarze, wszystkie wasze więzienia nie obejmą ich!… Beze mnie nie potrafilibyście ich znaleźć! Dotychczas w biedach moich szukałem pociechy tylko w filozofii, niechaj ją teraz znajdę w łaskach, jakie na mnie spłyną… Stary jestem, a nie zaznałem życia, niech odpocznę!…", + "137810": "— Chcesz być stoikiem przed pełną misą — rzekł Nero.", + "137811": "— Kto oddaje przysługę tobie, tym samym ją napełnia.", + "137812": "— Nie mylisz się, filozofie.", + "137813": "Ale Poppea nie traciła z myśli swych nieprzyjaciół. Upodobanie jej do Winicjusza było wprawdzie raczej chwilowym zachceniem, powstałym pod wpływem zazdrości, gniewu i obrażonej miłości własnej. A jednak chłód młodego patrycjusza dotknął ją głęboko i napełnił jej serce zawziętą urazą. Już to samo, że śmiał przenieść nad nią inną, zdawało jej się występkiem wołającym o pomstę. Co do Ligii, znienawidziła ją od pierwszej chwili, w której zaniepokoiła ją piękność tej północnej lilii. Petroniusz, który mówił o zbyt wąskich biodrach dziewczyny, mógł wmówić, co chciał, w cezara, ale nie w Augustę. Znawczyni Poppea od jednego rzutu oka zrozumiała, że w całym Rzymie jedna Ligia może z nią współzawodniczyć, a nawet ją zwyciężyć. I od tej chwili zaprzysięgła jej zgubę.", + "137814": "— Panie — rzekła — pomścij nasze dziecko!", + "137815": "— Śpieszcie się! — zawołał Chilo. — Śpieszcie się. Inaczej Winicjusz ją ukryje. Ja wskażę dom, do którego znów wrócili po pożarze.", + "137816": "— Dam ci dziesięciu ludzi i idź natychmiast — rzekł Tygellinus.", + "137817": "— Panie! Tyś nie widział Krotona w rękach Ursusa: jeśli dasz pięćdziesięciu, pokażę tylko z daleka dom. Ale jeśli nie uwięzicie i Winicjusza, zginąłem.", + "137818": "Tygellin spojrzał na Nerona.", + "137819": "— Czyby nie było dobrze, o boski, załatwić się zarazem z wujem i siostrzeńcem?", + "137820": "Nero pomyślał chwilę i odrzekł:", + "137821": "— Nie! nie teraz!… Ludzie nie uwierzyliby, gdyby chciano w nich wmówić, że Petroniusz, Winicjusz lub Pomponia Grecyna podpalili Rzym. Zbyt piękne mieli domy… Dziś trzeba innych ofiar, a tamtych kolej przyjdzie później.", + "137822": "— Więc daj mi, panie, żołnierzy, by mnie strzegli — rzekł Chilo.", + "137823": "— Tygellin pomyśli o tym.", + "137824": "— Zamieszkasz tymczasem u mnie — rzekł prefekt.", + "137825": "Radość poczęła bić od twarzy Chilona.", + "137826": "— Wydam wszystkich! Tylko się śpieszcie! Śpieszcie się! — wołał ochrypłym głosem.", + "137827": "Rozdział pięćdziesiąty pierwszy", + "137828": "Petroniusz wyszedłszy od cezara kazał się nieść do swego domu na Karynach, który, otoczony z trzech stron ogrodem i mając z przodu małe forum Cecyliów, wyjątkowo ocalał w czasie pożaru.", + "137829": "Z tego powodu inni augustianie, którzy potracili domy, a w nich mnóstwo bogactw i dzieł sztuki, nazywali Petroniusza szczęśliwym. Mówiono zresztą o nim od dawna, że jest pierworodnym synem Fortuny, a coraz żywsza przyjaźń, jaką mu w ostatnich czasach okazywał cezar, zdawała się potwierdzać słuszność tego mniemania.", + "137830": "Lecz ów pierworodny syn Fortuny mógł rozmyślać teraz chyba nad zmiennością tej matki, a raczej nad podobieństwem jej z Chronosem pożerającym własne dzieci.", + "137831": "„Gdyby mój dom był się spalił — mówił sobie — a z nim razem moje gemmy, moje naczynia etruskie i szkło aleksandryjskie, i miedź koryncka, to może Nero naprawdę zapomniałby urazy. Na Polluksa! I pomyśleć, że ode mnie tylko zależało, by w obecnej chwili być prefektem pretorianów. Byłbym Tygellina ogłosił za podpalacza, którym zresztą jest, byłbym go ubrał w „bolesną tunikę”, wydał ludowi, ochronił chrześcijan i odbudował Rzym. Kto wie nawet, czy uczciwym ludziom nie poczęłoby się dziać lepiej. Powinienem był to zrobić choćby ze względu na Winicjusza. W razie zbytniej roboty jemu ustąpiłbym urząd prefekta — i Nero nie próbowałby się nawet opierać… Niechby sobie Winicjusz ochrzcił potem wszystkich pretorianów i samego nawet cezara, co by mi to mogło szkodzić! Nero pobożny, Nero cnotliwy i miłosierny — pocieszny by nawet przedstawiał widok.", + "137832": "I jego niekłopotliwość była tak wielka, że począł się uśmiechać. Lecz po chwili myśl jego zwróciła się w inną stronę. Zdawało mu się, że jest w Ancjum i że Paweł z Tarsu mówi do niego:", + "137833": "„Nazywacie nas nieprzyjaciółmi życia, ale odpowiedz mi, Petroniuszu: gdyby cezar był chrześcijaninem i postępował wedle naszej nauki, czy życie wasze nie byłoby pewniejsze i bezpieczniejsze?”", + "137834": "I wspomniawszy te słowa, mówił sobie dalej:", + "137835": "„Na Kastora! Ilu tu chrześcijan pomordują, tylu Paweł znajdzie nowych, bo jeśli świat nie może stać na łotrostwie, to on ma słuszność… Ale kto wie, czy nie może, skoro stoi. Ja sam, który nauczyłem się niemało, nie nauczyłem się, jak być dość wielkim łotrem, i dlatego przyjdzie sobie żyły otworzyć… Ale przecie na tym musiałoby się skończyć, a gdyby nawet nie skończyło się tak, to skończyłoby się inaczej. Szkoda mi Eunice i mojej wazy mirreńskiej, ale Eunice jest wolną, a waza pójdzie ze mną. Ahenobarbus nie dostanie jej w żadnym razie! Szkoda mi również Winicjusza. Zresztą, jakkolwiek mniej nudziłem się w ostatnich czasach niż dawniej, jestem gotów. Na świecie rzeczy są piękne, ale ludzie w większej części tak plugawi, że życia nie warto żałować. Kto umiał żyć, ten powinien umieć umrzeć. Jakkolwiek należałem do augustianów, byłem człowiekiem więcej wolnym, niż oni tam przypuszczają”.", + "137836": "Tu wzruszył ramionami:", + "137837": "„Oni tam może myślą, że w tej chwili drżą mi kolana i strach podnosi mi włosy na głowie, a ja wróciwszy do domu wezmę kąpiel w fiołkowej wodzie, po czym moja Złotowłosa sama mnie namaści i po posiłku każemy sobie śpiewać na głosy ten hymn do Apollina, który ułożył Antemios. Sam kiedyś powiedziałem: „O śmierci nie warto myśleć, bo ona bez naszej pomocy o nas myśli”. Byłoby jednak rzeczą godną podziwu, gdyby naprawdę istniały jakie Pola Elizejskie, a na nich cienie… Eunice przyszłaby z czasem do mnie i błądzilibyśmy razem po łąkach porosłych asfodelem. Znalazłbym też towarzystwo lepsze niż tu. Co za błazny! Co za kuglarze, co za gmin plugawy bez smaku i poloru! Dziesięciu arbitrów elegancji nie przerobiłoby tych Trymalchionów na przyzwoitych ludzi. Na Persefonę! Mam ich dosyć!”", + "137838": "Lecz następnie począł zastanawiać się nad położeniem. Dzięki swej przenikliwości zrozumiał, że zguba nie grozi mu natychmiast. Nero skorzystał przecie z odpowiedniej chwili, aby wypowiedzieć kilka pięknych, podniosłych słów o przyjaźni, o przebaczeniu, i poniekąd związał się nimi. Będzie teraz musiał szukać pozorów, a nim je znajdzie, może upłynąć sporo czasu. „Przede wszystkim wyprawi igrzysko z chrześcijan — mówił sobie Petroniusz — potem dopiero pomyśli o mnie, a jeśli tak, to nie warto się tym kłopotać ni zmieniać trybu życia. Bliższe niebezpieczeństwo grozi Winicjuszowi!…”", + "137839": "I odtąd myślał już tylko o Winicjuszu, którego postanowił ratować.", + "137840": "Niewolnicy nieśli szybko lektykę wśród ruin, popielisk i kominów, jakimi były jeszcze zapełnione Karyny, lecz on rozkazał im biec pędem, by jak najprędzej stanąć u siebie. Winicjusz, którego insula spłonęła, mieszkał u niego i na szczęście był w domu.", + "137841": "— Widziałeś dziś Ligię? — spytał go na wstępie Petroniusz.", + "137842": "— Od niej wracam.", + "137843": "— Słuchajże, co ci powiem, i nie trać czasu na pytania. Postanowiono dziś u cezara złożyć na chrześcijan winę za podpalenie Rzymu. Grozi im prześladowanie i męki. Pościg rozpocznie się lada chwila. Bierz Ligię i uciekajcie natychmiast choćby za Alpy lub do Afryki. I śpiesz się, bo z Palatynu bliżej na Zatybrze niż stąd!", + "137844": "Winicjusz był istotnie nadto żołnierzem, by tracić czas na zbyteczne pytania. Słuchał z namarszczoną brwią, z twarzą skupioną i groźną, ale bez przerażenia. Widocznie pierwszym uczuciem, jakie budziło się w tej naturze wobec niebezpieczeństwa, była chęć walki i obrony.", + "137845": "— Idę — rzekł.", + "137846": "— Słowo jeszcze: weź kapsę ze złotem, weź broń i garść twoich ludzi chrześcijan. W razie potrzeby, odbij!", + "137847": "Winicjusz był już we drzwiach atrium.", + "137848": "— Przyślij mi wiadomość przez niewolnika — zawołał za odchodzącym Petroniusz.", + "137849": "I pozostawszy sam, począł chodzić wzdłuż kolumn zdobiących atrium, rozmyślając nad tym, co się stanie. Wiedział, że Ligia i Linus wrócili po pożarze do dawnego domu, który, jak większa część Zatybrza, ocalał, i to była okoliczność niepomyślna, inaczej bowiem niełatwo byłoby ich odnaleźć wśród tłumów. Spodziewał się jednak, że i tak nikt w Palatynie nie wie, gdzie mieszkają, a więc że w każdym razie Winicjusz uprzedzi pretorianów. Przyszło mu również na myśl, iż Tygellin, chcąc wyłowić za jednym zamachem jak największą ilość chrześcijan, musi sieć rozciągnąć na cały Rzym, to jest podzielić pretorianów na małe oddziały. Jeśli przyślą po nią nie więcej jak dziesięciu ludzi — myślał — to sam olbrzym ligijski połamie im kości, a cóż dopiero, gdy w pomoc przyjdzie mu Winicjusz. I myśląc o tym nabrał otuchy. Wprawdzie postawić zbrojny opór pretorianom było to niemal toż samo, co rozpocząć wojnę z cezarem. Petroniusz wiedział także, że jeżeli Winicjusz uchroni się przed zemstą Nerona, to zemsta ta może spaść na niego, ale niewiele o to dbał. Owszem, myśl pomieszania szyków Neronowi i Tygellinowi rozweseliła go. Postanowił nie pożałować na to ni pieniędzy, ni ludzi, że zaś Paweł z Tarsu nawrócił jeszcze w Ancjum większą część jego niewolników, przeto mógł być pewny, że w sprawie obrony chrześcijanki może liczyć na ich gotowość i poświęcenie.", + "137850": "Wejście Eunice przerwało mu rozmyślania. Na jej widok wszystkie jego kłopoty i troski pierzchły bez śladu. Zapomniał o cezarze, o niełasce, w jaką popadł, o znikczemniałych augustianach, o pościgu grożącym chrześcijanom, o Winicjuszu i Ligii, a patrzył tylko na nią oczyma estety, rozmiłowanego w cudnych kształtach, i kochanka, dla którego z tych kształtów tchnie miłość. Ona, przybrana w przezroczą fioletową szatę, zwaną Coa vestis, przez którą przeglądało jej różane ciało, była istotnie piękna jak bóstwo. Czując się przy tym podziwianą i kochając go całą duszą, zawsze spragniona jego pieszczot, poczęła płonić się z radości, jak gdyby była nie nałożnicą, ale niewinnym dziewczęciem.", + "137851": "— Co mi powiesz, Charyto? — rzekł Petroniusz wyciągając do niej ręce.", + "137852": "Ona zaś, chyląc ku nim swą złotą głowę, odrzekła:", + "137853": "— Panie, przyszedł Antemios ze śpiewakami i pyta, czy go zechcesz słuchać dzisiaj?", + "137854": "— Niechaj zaczeka. Zaśpiewa nam przy obiedzie hymn do Apollina. Wokół jeszcze zgliszcza i popioły, a my będziem słuchali hymnu do Apollina! Na gaje Pafijskie! Gdy cię widzę w tej Coa vestis, zdaje mi się, że Afrodyta przesłoniła się rąbkiem nieba i stoi przede mną.", + "137855": "— O panie! — rzekła Eunice.", + "137856": "— Pójdź tu, Eunice, obejmij mnie ramionami i daj mi usta twoje… Kochasz ty mnie?", + "137857": "— Nie kochałabym więcej Zeusa.", + "137858": "To rzekłszy przycisnęła usta do jego ust, drżąc mu w ramionach ze szczęścia.", + "137859": "Lecz po chwili Petroniusz rzekł:", + "137860": "— A gdyby przyszło nam się rozłączyć?…", + "137861": "Eunice spojrzała mu z przestrachem w oczy:", + "137862": "— Jak to, panie?…", + "137863": "— Nie lękaj się!… Bo widzisz, kto wie, czy nie będę musiał wybrać się w daleką podróż.", + "137864": "— Weź mnie ze sobą…", + "137865": "Lecz Petroniusz zmienił nagle przedmiot rozmowy i zapytał:", + "137866": "— Powiedz mi, czy na trawnikach w ogrodzie są asfodele?", + "137867": "— W ogrodzie cyprysy i trawniki pożółkły od pożaru, z mirtów opadły liście i cały ogród wygląda jak umarły.", + "137868": "— Cały Rzym wygląda jak umarły, a wkrótce będzie prawdziwym cmentarzem. Czy wiesz, że wyjdzie edykt przeciw chrześcijanom i rozpocznie się prześladowanie, w czasie którego zginą tysiące ludzi?", + "137869": "— Za co będą ich karali, panie? To ludzie dobrzy i cisi.", + "137870": "— Właśnie za to.", + "137871": "— Więc jedźmy nad morze. Twoje boskie oczy nie lubią patrzeć na krew.", + "137872": "— Dobrze, ale tymczasem muszę się wykąpać. Przyjdź do elaeothesium namaścić mi ramiona. Na pas Kiprydy! Nigdy nie wydałaś mi się jeszcze tak piękna. Każę ci zrobić wannę w kształcie konchy, a ty będziesz w niej jak kosztowna perła… Przyjdź, Złotowłosa.", + "137873": "I odszedł, a w godzinę później oboje w wieńcach róż i z zamglonymi oczyma spoczęli przed stołem zastawionym złotymi naczyniami. Usługiwały im pacholęta przebrane za amorów, oni zaś, popijając wino z bluszczowych kruż, słuchali hymnu do Apollina, śpiewanego przy dźwięku harf pod wodzą Antemia. Co ich mogło obchodzić, że naokół willi sterczały ze zgliszcz kominy domów i że powiewy wiatru roznosiły popioły spalonego Rzymu. Czuli się szczęśliwi i myśleli tylko o miłości, która im życie zmieniała jakby w boski sen.", + "137874": "Lecz zanim hymn był skończony, wszedł do sali niewolnik, przełożony nad atrium.", + "137875": "— Panie — rzekł głosem, w którym drgał niepokój — centurion z oddziałem pretorianów stoi przed bramą i z rozkazu cezara pragnie widzieć się z tobą.", + "137876": "Śpiew i dźwięki harf ustały. Niepokój udzielił się wszystkim obecnym, albowiem cezar w stosunkach z przyjaciółmi nie posługiwał się zwykle pretorianami i przybycie ich nie wróżyło w owych czasach nic dobrego. Jeden tylko Petroniusz nie okazał najmniejszego wzruszenia i rzekł, jakby mówił człowiek, którego nudzą ciągłe wezwania:", + "137877": "— Mogliby też dać mi spokojnie zjeść obiad.", + "137878": "Po czym zwrócił się do przełożonego nad atrium:", + "137879": "— Wpuść.", + "137880": "Niewolnik zniknął za kotarą; w chwilę później dały się słyszeć ciężkie kroki i do sali wszedł znajomy Petroniuszowi setnik Aper, cały w zbroi i w żelaznym hełmie na głowie.", + "137881": "— Szlachetny panie — rzekł — oto pismo od cezara.", + "137882": "Petroniusz wyciągnął leniwie swą białą rękę, wziął tabliczki i rzuciwszy na nie okiem, oddał je z całym spokojem Eunice.", + "137883": "— Będzie czytał wieczór nową pieśń z Troiki — rzekł — i wzywa mnie, bym przyszedł.", + "137884": "— Mam tylko rozkaz oddać pismo — ozwał się setnik.", + "137885": "— Tak. Nie będzie odpowiedzi. Ale może byś, setniku, spoczął nieco przy nas i wychylił krater wina?", + "137886": "— Dzięki ci, szlachetny panie. Krater wina wypiję chętnie za twoje zdrowie, ale spocząć nie mogę, gdyż jestem na służbie.", + "137887": "— Czemu to tobie oddano pismo, zamiast wysłać je przez niewolnika?", + "137888": "— Nie wiem, panie. Może dlatego, że wysłano mnie w tę stronę w innej sprawie.", + "137889": "— Wiem — rzekł Petroniusz — przeciw chrześcijanom.", + "137890": "— Tak jest, panie.", + "137891": "— Czy pościg dawno rozpoczęty?", + "137892": "— Niektóre oddziały wysłano na Zatybrze jeszcze przed południem.", + "137893": "To rzekłszy setnik strząsnął z czaszy nieco wina na cześć Marsa, następnie wychylił ją i rzekł:", + "137894": "— Niechaj bogowie dadzą ci, panie, czego zapragniesz.", + "137895": "— Weź i ten krater — rzekł Petroniusz.", + "137896": "Po czym dał znak Antemiosowi, by kończył hymn do Apollina.", + "137897": "„Miedzianobrody poczyna igrać ze mną i z Winicjuszem — mówił sobie, gdy harfy ozwały się na nowo. — Odgaduję zamiar! Chciał mnie przerazić przysyłając wezwanie przez centuriona. Będą się wieczór wypytywali setnika, w jaki sposób go przyjąłem. Nie, nie! Nie ucieszysz się zbytnio, złośliwa i okrutna kukło. Wiem, że urazy nie zapomnisz, wiem, że zguba mnie nie minie, ale jeśli myślisz, że będę ci patrzył błagalnie w oczy, że zobaczysz na mojej twarzy strach i pokorę, to się mylisz”.", + "137898": "— Cezar pisze, panie: „Przyjdźcie, jeśli macie ochotę” — rzekła Eunice. — Czy pójdziesz?", + "137899": "— Jestem w wyśmienitym usposobieniu i mogę słuchać nawet jego wierszy — odpowiedział Petroniusz — więc pójdę, tym bardziej że Winicjusz pójść nie może.", + "137900": "Jakoż po skończonym obiedzie i po zwykłej przechadzce oddał się w ręce niewolnic trefiących włosy i niewolnic układających fałdy, a w godzinę później, piękny jak bożek, kazał się zanieść na Palatyn. Godzina była późna, wieczór cichy, ciepły, księżyc świecił tak mocno, że lampadarii, idący przed lektyką, pogasili pochodnie. Po ulicach i wśród rumowisk snuły się podpite winem gromady ludzi, przybrane w bluszcze i wiciokrzew, niosące w rękach gałązki mirtu i lauru, których dostarczyły ogrody cezara. Obfitość zboża i nadzieja wielkich igrzysk napełniała wesołością serca ludzi. Gdzieniegdzie śpiewano pieśni wielbiące „boską noc” i miłość, gdzieniegdzie tańczono przy świetle księżyca; kilkakrotnie niewolnicy musieli wołać o miejsce dla lektyki „szlachetnego Petroniusza” i wówczas tłum rozsuwał się wydając okrzyki na cześć swego ulubieńca.", + "137901": "On zaś rozmyślał o Winicjuszu i dziwił się, że nie ma od niego żadnej wieści. Był epikurejczykiem i egoistą, ale przestając to z Pawłem z Tarsu, to z Winicjuszem i słysząc codziennie o chrześcijanach zmienił się nieco, choć sam o tym nie wiedział. Powiał na niego od nich jakiś wiatr, który rzucił w jego duszę nieznane ziarnka. Poza własną osobą poczęli go zajmować inni ludzie, do Winicjusza był zresztą zawsze przywiązany, gdyż w dzieciństwie kochał mocno jego matkę, a swoją siostrę, obecnie zaś wziąwszy udział w jego sprawach patrzył na nie jeszcze z takim zajęciem, jakby patrzył na jakąś tragedię.", + "137902": "Nie tracił nadziei, że Winicjusz uprzedził pretorianów i uciekł z Ligią lub w ostateczności, że ją odbił. Lecz wolałby mieć pewność, gdyż przewidywał, że może przyjdzie odpowiadać mu na rozmaite pytania, na które lepiej było być przygotowanym.", + "137903": "Stanąwszy przed domem Tyberiusza, wysiadł z lektyki i po chwili wszedł do atrium, napełnionego już augustianami. Wczorajsi przyjaciele, jakkolwiek dziwiło ich, że został zaproszony, odsuwali się jeszcze od niego, lecz on posuwał się wśród nich, piękny, swobodny, niedbały i tak pewny siebie, jakby sam mógł łaski rozdawać. Niektórzy też widząc go zaniepokoili się w duszy, czy nie za wcześnie było okazywać mu obojętność.", + "137904": "Cezar udawał jednak, że go nie widzi, i nie odpowiedział na jego ukłon udając zajętego rozmową. Natomiast Tygellin zbliżył się i rzekł:", + "137905": "— Dobry wieczór, arbitrze elegancji. Czy zawsze jeszcze twierdzisz, że nie chrześcijanie Rzym spalili?", + "137906": "A Petroniusz wzruszył ramionami i klepiąc go po łopatce jak wyzwoleńca odpowiedział:", + "137907": "— Ty wiesz tak dobrze jak ja, co o tym mniemać.", + "137908": "— Nie śmiem porównać się z twoją mądrością.", + "137909": "— I poniekąd masz słuszność, bo w takim razie, gdy oto cezar przeczyta nam nową pieśń z Troiki, musiałbyś, zamiast krzyczeć jak paw, wypowiedzieć jakieś zdanie dorzeczne.", + "137910": "Tygellin zagryzł wargi. Nie był on zbyt rad, iż cezar postanowił wygłosić dziś nową pieśń, albowiem otwierało to pole, na którym nie mógł współzawodniczyć z Petroniuszem. Jakoż w czasie wygłaszania Nero mimo woli, skutkiem dawnego przyzwyczajenia, zwracał oczy na Petroniusza, pilnie bacząc, co w jego twarzy wyczyta. Ów zaś słuchał podnosząc w górę brwi, miejscami potakując, miejscami natężając uwagę, jakby chciał sprawdzić, czy dobrze słyszał. I następnie to chwalił, to przyganiał, wymagając poprawek lub wypolerowania niektórych wierszy. Sam Nero czuł, że innym w wygórowanych pochwałach chodzi tylko o własne osoby, ten jeden zaś tylko zajmuje się poezją dla samej poezji, jeden się zna i jeśli coś pochwali, to można być pewnym, że wiersze są godne pochwały. Powoli też począł z nim rozprawiać, spierać się, a gdy wreszcie Petroniusz podał w wątpliwość trafność pewnego wyrażenia, rzekł mu:", + "137911": "— Zobaczysz w ostatniej pieśni, dlaczegom go użył.", + "137912": "„Ach! — pomyślał Petroniusz. — Więc doczekam ostatniej pieśni”.", + "137913": "Niejeden zaś, słysząc to, mówił sobie w duchu:", + "137914": "„Biada mi! Petroniusz mając przed sobą czas może wrócić do łask i obalić nawet Tygellina”.", + "137915": "I poczęto znów zbliżać się do niego. Lecz koniec wieczoru mniej był szczęśliwy, cezar bowiem, w chwili gdy Petroniusz go żegnał, zapytał nagle ze zmrużonymi oczyma i twarzą zarazem złośliwą i uradowaną:", + "137916": "— A Winicjusz czemu nie przyszedł?", + "137917": "Gdyby Petroniusz był pewien, że Winicjusz z Ligią są już za bramami miasta, byłby odrzekł: „Ożenił się z twego pozwolenia i wyjechał”. Lecz widząc dziwny uśmiech Nerona odrzekł:", + "137918": "— Twoje wezwanie, boski, nie znalazło go w domu.", + "137919": "— Powiedz mu, że rad go ujrzę — odpowiedział Nero — i powiedz mu ode mnie, by nie opuszczał igrzysk, na których wystąpią chrześcijanie.", + "137920": "Petroniusza zaniepokoiły te słowa, wydało mu się bowiem, że odnoszą się wprost do Ligii. Siadłszy w lektykę kazał się nieść do domu jeszcze prędzej niż rano. Nie było to jednak rzeczą łatwą. Przed domem Tyberiusza stał tłum gęsty i zgiełkliwy, pijany jak poprzednio, lecz nie rozśpiewany i nie tańczący, ale jakby wzburzony. Z dala dochodziły jakieś okrzyki, których Petroniusz nie umiał od razu zrozumieć, ale które potężniały, rosły, aż wreszcie zmieniły się w jeden dziki wrzask:", + "137921": "— Chrześcijanie dla lwów!", + "137922": "Świetne lektyki dworaków posuwały się wśród wyjącej tłuszczy. Z głębi spalonych ulic nadbiegały coraz nowe gromady, które zasłyszawszy okrzyk poczynały go powtarzać. Podawano sobie z ust do ust wieść, że pościg trwa już od południa, że schwytano już mnóstwo podpalaczy, i wkrótce po nowo wytkniętych i starych ulicach, po zaułkach, leżących w gruzach, naokół Palatynu, po wszystkich wzgórzach i ogrodach rozlegały się, jak długi i szeroki Rzym, coraz wścieklejsze wrzaski:", + "137923": "— Chrześcijanie dla lwów!", + "137924": "— Trzoda! — powtarzał z pogardą Petroniusz. — Lud godny cezara.", + "137925": "I począł myśleć, że taki świat, oparty na przemocy, na okrucieństwie, o którym nawet barbarzyńcy nie mieli żadnego pojęcia, na zbrodniach i szalonej rozpuście, nie może się jednak ostać. Rzym był panem świata, ale i wrzodem świata. Wiało od niego trupią wonią. Na zgniłe życie padał cień śmierci. Nieraz mówiono o tym nawet między augustianami, ale Petroniuszowi nigdy nie stanęła wyraźniej przed oczyma ta prawda, że ów uwieńczony wóz, na którym w postaci tryumfatora stoi Rzym, wlokąc za sobą spętaną trzodę narodów, idzie do przepaści. Życie światowładnego grodu wydało mu się jakimś błazeńskim korowodem i jakąś orgią, która jednak musi się skończyć.", + "137926": "Rozumiał teraz, że jedni tylko chrześcijanie mają jakieś nowe podstawy życia, ale sądził, że wkrótce nie pozostanie z chrześcijan ślad żaden. A wówczas co?", + "137927": "Błazeński korowód pójdzie dalej pod wodzą Nerona, a jeśli Nero minie, znajdzie się drugi taki sam lub gorszy, bo wobec takiego ludu i takich patrycjuszów nie ma żadnego powodu, by znalazł się ktoś lepszy. Będzie nowa orgia, a w dodatku coraz plugawsza i szpetniejsza.", + "137928": "Orgia zaś nie może trwać wiecznie i trzeba po niej pójść spać choćby z samego wyczerpania.", + "137929": "Myśląc o tym Petroniusz sam czuł się ogromnie zmęczony. Czy warto żyć, i to żyć w niepewności jutra po to tylko, by patrzeć na podobny porządek świata? Geniusz śmierci nie jest przecie mniej piękny niż geniusz snu i ma także skrzydła u ramion.", + "137930": "Lektyka zatrzymała się przed drzwiami domu, które czujny odźwierny w tej samej chwili otworzył.", + "137931": "— Czy szlachetny Winicjusz powrócił? — zapytał go Petroniusz.", + "137932": "— Przed chwilą, panie — odpowiedział niewolnik.", + "137933": "„A zatem jej nie odbił!” — pomyślał Petroniusz.", + "137934": "I zrzuciwszy togę wbiegł do atrium. Winicjusz siedział na trójnogu, z głową pochyloną niemal do kolan i z rękami na głowie, lecz na odgłos kroków podniósł swą skamieniałą twarz, w której tylko oczy świeciły gorączkowo.", + "137935": "— Przybyłeś za późno? — spytał Petroniusz.", + "137936": "— Tak jest. Uwięziono ją przed południem.", + "137937": "Nastała chwila milczenia.", + "137938": "— Widziałeś ją?", + "137939": "— Tak.", + "137940": "— Gdzie jest?", + "137941": "— W więzieniu Mamertyńskim.", + "137942": "Petroniusz wzdrygnął się i począł patrzeć na Winicjusza pytającym wzrokiem.", + "137943": "Ten zaś zrozumiał.", + "137944": "— Nie — rzekł. — Nie wtrącono jej do Tullianum ani nawet do środkowego więzienia. Przepłaciłem stróża, aby odstąpił jej swą izbę. Ursus położył się w progu i czuwa nad nią.", + "137945": "— Czemu Ursus jej nie obronił?", + "137946": "— Przysłano pięćdziesięciu pretorianów. Zresztą Linus mu zabronił.", + "137947": "— A Linus?", + "137948": "— Linus umiera. Dlatego nie wzięto go.", + "137949": "— Co zamierzasz?", + "137950": "— Uratować ją lub umrzeć z nią razem. I ja wierzę w Chrystusa.", + "137951": "Winicjusz mówił niby spokojnie, ale w jego głosie było coś tak rozdzierającego, że serce Petroniusza zadrgało szczerą litością.", + "137952": "— Ja cię pojmuję — rzekł — ale jak ją chcesz ratować?", + "137953": "— Przepłaciłem stróżów naprzód dlatego, by ratować ją od zniewag, a po wtóre, by nie przeszkadzali jej w ucieczce.", + "137954": "— Kiedy to ma nastąpić?", + "137955": "— Odpowiedzieli, że nie mogą wydać mi jej natychmiast, albowiem boją się odpowiedzialności. Gdy więzienia napełnią się mnóstwem ludzi i gdy straci się rachunek więźniów, wówczas mi ją oddadzą. Ale to ostateczność! Pierwej ty ratuj ją i mnie! Jesteś przyjacielem cezara. On sam mi ją oddał. Idź do niego i ratuj mnie!", + "137956": "Petroniusz, zamiast odpowiedzieć, zawołał niewolnika i rozkazawszy mu przynieść dwa ciemne płaszcze i dwa miecze, zwrócił się do Winicjusza.", + "137957": "— Po drodze ci odpowiem — rzekł. — Tymczasem weź płaszcz, weź broń i pójdziemy do więzienia. Tam daj stróżom sto tysięcy sestercji, daj dwakroć i pięćkroć więcej, byle wypuścili Ligię natychmiast. Inaczej będzie za późno.", + "137958": "— Pójdźmy — rzekł Winicjusz.", + "137959": "I po chwili obaj znaleźli się na ulicy.", + "137960": "— A teraz słuchaj mnie — rzekł Petroniusz. — Nie chciałem tracić czasu. Jestem od dziś w niełasce. Moje własne życie wisi na włosku i dlatego nie mogę nic wskórać u cezara. Gorzej! Mam pewność, że postąpi wbrew mojej prośbie. Gdyby nie to, czyż byłbym ci radził, byś uciekał z Ligią lub odbił ją? Przecie gdybyś ty zdołał ujść, gniew cezara zwróciłby się na mnie. Ale on prędzej by dziś uczynił coś na twoją prośbę niż na moją. Nie licz jednak na to. Wydobądź ją z więzienia i uciekaj! Nic więcej ci nie pozostaje. Gdy się to nie uda, wówczas będzie czas na inne sposoby. Tymczasem wiedz, że Ligię uwięziono nie tylko za wiarę w Chrystusa. Ją i ciebie ściga gniew Poppei. Czy ty pamiętasz, żeś obraził Augustę, żeś ją odrzucił? Ona zaś wie, żeś ją odrzucił dla Ligii, którą i tak znienawidziła od pierwszego rzutu oka. Wszakże już i poprzednio usiłowała ją zgubić przypisując jej czarom śmierć swego dziecka. W tym, co się stało, jest ręka Poppei! Czymże wytłumaczysz, że Ligia została pierwsza uwięziona? Kto mógł wskazać dom Linusa? A ja ci mówię, że szpiegowano ją od dawna! Wiem, że ci rozdzieram duszę i odejmuję resztę nadziei, ale mówię ci to umyślnie dlatego, że jeśli jej nie uwolnisz, zanim nie wpadną na myśl, iż będziesz próbował, to zginiecie oboje.", + "137961": "— Tak jest! Rozumiem! — odrzekł głucho Winicjusz.", + "137962": "Ulice z powodu późnej godziny były puste, jednak dalszą rozmowę przerwał im idący z przeciwka spity gladiator, który zatoczył się na Petroniusza tak, iż wsparł się dłonią na jego ramieniu, oblewając mu twarz przesiąkniętym winem oddechem i wrzeszcząc ochrypłym głosem:", + "137963": "— Chrześcijanie dla lwów!", + "137964": "— Mirmilonie — ozwał się spokojnie Petroniusz — posłuchaj dobrej rady i ruszaj w swoją drogę.", + "137965": "Wtem pijany schwycił go i drugą ręką za ramię:", + "137966": "— Krzycz wraz ze mną, inaczej skręcę ci kark: chrześcijanie dla lwów!", + "137967": "Lecz nerwy Petroniusza miały już dosyć tych wrzasków. Od chwili wyjścia z Palatynu dusiły go one jak zmora i rozdzierały mu uszy, więc gdy ujrzał przy tym wzniesioną nad sobą pięść olbrzyma, wyczerpała się miara jego cierpliwości.", + "137968": "— Przyjacielu — rzekł — cuchniesz winem i zawadzasz mi.", + "137969": "I tak mówiąc wbił mu w pierś aż po rękojeść krótki mieczyk, w który uzbroił się wychodząc z domu, po czym wziąwszy pod rękę Winicjusza mówił dalej, jak gdyby nic nie zaszło:", + "137970": "— Cezar rzekł mi dziś: „Powiedz ode mnie Winicjuszowi, żeby był na igrzyskach, na których wystąpią chrześcijanie”. Czy rozumiesz, co to znaczy? Oto chcą sobie wyprawić widowisko z twego bólu. To rzecz ułożona. Może dlatego nie uwięziono dotąd ciebie i mnie. Jeśli jej nie zdołasz natychmiast wydobyć, wówczas… nie wiem!… Może Akte wstawi się za tobą, lecz czy co wskóra?… Twoje ziemie sycylijskie mogłyby także skusić Tygellina. Próbuj.", + "137971": "— Oddam mu wszystko, co posiadam — odpowiedział Winicjusz.", + "137972": "Z Karyn na Forum nie było zbyt daleko, wkrótce więc doszli. Noc już poczęła blednąć i mury zamku wychylały się wyraźnie z cienia.", + "137973": "Nagle, gdy skręcili ku Mamertyńskiemu więzieniu, Petroniusz stanął i rzekł:", + "137974": "— Pretorianie!… Za późno!", + "137975": "Jakoż więzienie otaczał podwójny szereg żołnierzy. Brzask srebrzył żelazne ich hełmy i ostrza włóczni.", + "137976": "Twarz Winicjusza stała się blada jak marmur.", + "137977": "— Pójdźmy — rzekł.", + "137978": "Po chwili stanęli przed szeregiem. Petroniusz, który obdarzony niezwykłą pamięcią znał nie tylko starszyznę, ale wszystkich niemal żołnierzy pretorii, wnet ujrzał znajomego sobie dowódcę kohorty i skinął na niego.", + "137979": "— A co to, Nigrze? — rzekł. — Kazano wam pilnować więzienia?", + "137980": "— Tak jest, szlachetny Petroniuszu. Prefekt obawiał się, by nie próbowano odbić podpalaczy.", + "137981": "— Czy macie rozkaz nie wpuszczać nikogo? — spytał Winicjusz.", + "137982": "— Nie, panie. Znajomi będą odwiedzali uwięzionych, i w ten sposób wyłapiemy więcej chrześcijan.", + "137983": "— Zatem mnie wpuść — rzekł Winicjusz.", + "137984": "I ścisnąwszy dłoń Petroniusza rzekł mu:", + "137985": "— Zobacz Akte, a ja przyjdę dowiedzieć się, jaką ci dała odpowiedź.", + "137986": "— Przyjdź — odpowiedział Petroniusz.", + "137987": "W tej chwili pod ziemią i za grubymi murami ozwało się śpiewanie. Pieśń, zrazu głucha i stłumiona, rosła coraz bardziej. Głosy męskie, kobiece i dziecinne łączyły się w jeden zgodny chór. Całe więzienie poczęło w ciszy świtania śpiewać jak harfa. Lecz nie były to głosy żałości ni rozpaczy. Owszem, brzmiała w nich radość i tryumf.", + "137988": "Żołnierze spojrzeli na siebie ze zdumieniem. Na niebie zjawiły się pierwsze złote i różowe blaski jutrzni.", + "137989": "Rozdział pięćdziesiąty drugi", + "137990": "Okrzyk: „Chrześcijanie dla lwów!” rozlegał się ciągle we wszystkich dzielnicach miasta. W pierwszej chwili nie tylko nikt nie wątpił, że oni byli prawdziwymi sprawcami klęski, ale nikt nie chciał wątpić, albowiem kara ich miała być zarazem wspaniałą zabawą dla ludu. Lecz rozszerzyło się mniemanie, że klęska nie przybrałaby tak straszliwych rozmiarów, gdyby nie gniew bogów, nakazano więc w świątyniach piacula, czyli ofiary oczyszczalne. Z porady Ksiąg Sybilijskich senat urządził uroczystości i publiczne modły do Wulkana, do Cerery i do Prozerpiny. Matrony składały ofiary Junonie; cała ich procesja udała się aż na brzeg morza, by zaczerpnąć wody i skropić nią posąg bogini. Zamężne niewiasty przygotowywały uczty bogom i nocne czuwania. Cały Rzym oczyszczał się z grzechów, składał ofiary i przejednywał Nieśmiertelnych. A tymczasem wśród zgliszcz wytykano nowe szerokie ulice. Tu i ówdzie pozakładano już fundamenty wspaniałych domów, pałaców i świątyń. Przede wszystkim jednak budowano z niesłychanym pośpiechem ogromne drewniane amfiteatry, w których mieli konać chrześcijanie. Zaraz po naradzie w domu Tyberiusza poszły rozkazy do prokonsulów, aby dostarczyli dzikich zwierząt. Tygellinus opustoszył vivaria wszystkich miast italskich, nie wyłączając pomniejszych. W Afryce urządzono z jego polecenia olbrzymie łowy, w których cała miejscowa ludność musiała brać udział. Sprowadzono słonie i tygrysy z Azji, krokodyle i hipopotamy z Nilu, lwy z Atlasu, wilki i niedźwiedzie z Pirenejów, zaciekłe psy z Hibernii, psy molosy z Epiru, bawoły i olbrzymie srogie tury z Germanii. Z powodu ilości uwięzionych igrzyska miały przejść ogromem wszystko, co dotychczas widziano. Cezar zapragnął zatopić wspomnienia pożaru w krwi i upoić nią Rzym, więc nigdy rozlew jej nie zapowiadał się wspanialej.", + "137991": "Rozochocony lud pomagał wigilom i pretorianom w pościgu chrześcijan. Nie było to rzeczą trudną, gdyż całe ich gromady, obozując jeszcze wraz z inną ludnością wśród ogrodów — wyznawały głośno swą wiarę. Gdy ich otaczano, klękali i śpiewając pieśni pozwalali się porywać bez oporu. Lecz cierpliwość ich zwiększała tylko gniew ludu, który nie rozumiejąc jej źródła, poczytywał ją za zaciekłość i zatwardziałość w zbrodni. Szał ogarnął prześladowców. Zdarzało się, że czerń wyrywała chrześcijan z rąk pretorianów i rozszarpywała ich rękoma; kobiety ciągnięto za włosy do więzień, dzieciom rozbijano głowy o kamienie. Tysiące ludzi dniem i nocą przebiegało z wyciem ulice. Szukano ofiar wśród zgliszcz, w kominach i w piwnicach. Przed więzieniami wyprawiano przy ogniskach, naokół beczek z winem, bachiczne uczty i tańce. Wieczorami słuchano z upojeniem podobnych do grzmotu ryków, którymi rozbrzmiewało całe miasto. Więzienia przepełnione były tysiącami ludzi, co dzień zaś czerń i pretorianie przypędzali nowe ofiary. Litość zgasła. Zdawało się, że ludzie zapomnieli mówić i w dzikim obłąkaniu zapamiętali tylko jeden okrzyk: „Chrześcijanie dla lwów!” Przyszły dziwnie znojne dni i noce tak duszne, jakich nigdy przedtem nie bywało: samo powietrze było jakby nasiąknięte szałem, krwią, zbrodnią.", + "137992": "A owej przebranej mierze okrucieństw odpowiadała również przebrana miara żądzy męczeństwa. Wyznawcy Chrystusa szli dobrowolnie na śmierć lub nawet szukali jej, póki ich nie powstrzymywały surowe rozkazy zwierzchników. Z polecenia ich poczęto zbierać się już tylko za miastem, w podziemiach na drodze Appijskiej i w winnicach podmiejskich należących do patrycjuszów chrześcijan, spośród których nie uwięziono dotąd nikogo. Na Palatynie wiedziano doskonale, że do wyznawców Chrystusa należą: i Flawiusz, i Domitylla, i Pomponia Grecyna, i Korneliusz Pudens, i Winicjusz; sam cezar obawiał się jednak, że czerń nie da wmówić w siebie, by tacy ludzie podpalili Rzym, że zaś chodziło przede wszystkim o przekonanie ludu, więc karę i zemstę odłożono na dni dalsze. Inni mniemali, że owych patrycjuszów ocalił wpływ Akte. Mniemanie było błędne. Petroniusz, po rozstaniu się z Winicjuszem, udał się wprawdzie do Akte o pomoc dla Ligii, lecz ona mogła mu ofiarować jeno łzy, żyła bowiem w zapomnieniu i w bólu, o tyle tylko cierpiana, o ile kryła się przed Poppeą i cezarem.", + "137993": "Odwiedziła jednak Ligię w więzieniu, przyniosła jej odzież i żywność, a nade wszystko ochroniła ją tym bardziej od zniewag ze strony i tak już przekupionych stróżów więziennych.", + "137994": "Wszelako Petroniusz nie mogąc zapomnieć, że gdyby nie on i nie jego pomysły odebrania Ligii z domu Aulusów, to prawdopodobnie nie byłaby obecnie w więzieniu, a prócz tego pragnąc wygrać grę z Tygellinem nie szczędził czasu ni zabiegów. W ciągu kilku dni widział się z Seneką, z Domicjuszem Afrem, z Kryspinillą, przez którą chciał trafić do Poppei, z Terpnosem, z Diodorem, z pięknym Pitagorasem, a na koniec z Aliturem i Parysem, którym zazwyczaj nie odmawiał cezar niczego. Za pomocą Chryzotemis, która była obecnie kochanką Watyniusza, starał sobie zjednać nawet i jego pomoc, nie szczędząc i jemu, i innym zarówno obietnic jak pieniędzy.", + "137995": "Lecz wszystkie te usiłowania pozostały bez skutku. Seneka, niepewny własnego jutra, począł mu przekładać, że chrześcijanie, jeśli nawet istotnie nie spalili Rzymu, powinni być wytępieni dla jego dobra, słowem, usprawiedliwiał przyszłą rzeź racją stanu. Terpnos i Diodor wzięli pieniądze i nie uczynili w zamian nic. Watyniusz doniósł cezarowi, że usiłowano go przekupić. Jeden tylko Aliturus, który z początku wrogo usposobiony dla chrześcijan, żałował ich obecnie, ośmielił się wspomnieć cezarowi o uwięzionej dziewczynie i prosić za nią, lecz nie otrzymał nic prócz odpowiedzi:", + "137996": "— Zali mniemasz, że mniejszą mam duszę niż Brutus, który dla dobra Rzymu nie oszczędził własnych synów?", + "137997": "I gdy powtórzył tę odpowiedź Petroniuszowi, ten rzekł:", + "137998": "— Skoro znalazł porównanie z Brutusem, to nie ma już ratunku.", + "137999": "Żal mu jednak było Winicjusza i brał go strach, czy on nie targnie się na własne życie. „Teraz — mówił sobie — podtrzymują go jeszcze zabiegi, które czyni dla jej ratunku, jej widok i sama męka, lecz gdy wszystkie sposoby zawiodą i zgaśnie ostatnia iskra nadziei, na Kastora! on jej nie przeżyje i rzuci się na miecz”. Petroniusz pojmował nawet lepiej, że można tak skończyć, niż że można tak pokochać i tak cierpieć. Tymczasem Winicjusz czynił jeszcze wszystko, na co mógł zdobyć się jego umysł, by uratować Ligię. Odwiedzał augustianów i on, tak niegdyś dumny, żebrał teraz ich pomocy. Przez Witeliusza ofiarował Tygellinowi swoje ziemie sycylijskie i wszystko, czego by zażądał. Tygellinus jednak, nie chcąc zapewne narazić się Auguście, odmówił. Pójść do samego cezara, objąć mu kolana i błagać nie prowadziło do niczego. Winicjusz chciał wprawdzie i to uczynić, lecz Petroniusz usłyszawszy o zamiarze zapytał:", + "138000": "— A jeśli ci odmówi, jeśli odpowie żartem lub groźbą bezecną, co uczynisz?", + "138001": "Na to rysy Winicjusza ściągnęły się bólem i wściekłością, a ze zwartych szczęk począł się wydobywać zgrzyt.", + "138002": "— Tak! — rzekł Petroniusz. — Dlatego ci odradzam. Zamkniesz wszystkie drogi ocalenia!", + "138003": "Lecz Winicjusz pohamował się i wodząc dłonią po czole pokrytym zimnym potem, rzekł:", + "138004": "— Nie! nie! Jestem chrześcijaninem!…", + "138005": "— I zapomnisz o tym, jak zapomniałeś przed chwilą. Masz prawo zgubić siebie, ale nie ją. Pamiętaj, przez co przeszła przed śmiercią córka Sejana.", + "138006": "I tak mówiąc nie był zupełnie szczerym, chodziło mu bowiem więcej o Winicjusza niż o Ligię. Ale wiedział, że niczym nie powstrzyma go tak od niebezpiecznego kroku, jak przedstawiając mu, że mógłby on przynieść nieodwołalną zgubę Ligii. Zresztą miał słuszność, gdyż na Palatynie przewidywano przyjście młodego trybuna i przedsięwzięto odpowiednie środki ostrożności.", + "138007": "Jednakże męka Winicjusza przeszła wszystko, co siły ludzkie znieść mogą. Od chwili gdy Ligia była uwięziona i gdy padł na nią blask przyszłego męczeństwa, nie tylko pokochał ją stokroć więcej, ale po prostu począł jej oddawać w duszy cześć niemal religijną, jakby nadziemskiej istocie. A teraz na myśl, że tę istotę i ukochaną, i zarazem świętą musi stracić, i że prócz śmierci spaść mogą na nią męczarnie od samej śmierci straszniejsze, krew stygła mu w żyłach, dusza zmieniała się w jeden jęk, mieszały się zmysły. Chwilami zdawało mu się, że czaszkę wypełnia mu żywy ogień, który ją spali lub rozsadzi. Przestał rozumieć, co się dzieje, przestał rozumieć, dlaczego Chrystus, ów miłosierny, ów Bóg, nie przychodzi w pomoc swym wyznawcom, dlaczego okopcone mury Palatynu nie zapadają się pod ziemię, a z nimi razem Nero, augustianie, obóz pretorianów i całe to miasto zbrodni. Mniemał, że nie może i nie powinno być inaczej i że to wszystko, na co patrzą jego oczy, od czego łamie się dusza i skowyczy serce, to sen. Lecz ryk zwierząt mówił mu, że to rzeczywistość; huk siekier, spod których wyrastały areny, mówił mu, że to rzeczywistość, a potwierdzały ją wycie ludu i przepełnione więzienia. Wówczas przerażała się w nim wiara w Chrystusa i to przerażenie było nową męką, może ze wszystkich najstraszniejszą.", + "138008": "A tymczasem Petroniusz mówił mu:", + "138009": "— Pamiętaj, przez co przed śmiercią przeszła córka Sejana.", + "138010": "Rozdział pięćdziesiąty trzeci", + "138011": "I wszystko zawiodło. Winicjusz zniżył się do tego stopnia, że szukał poparcia u wyzwoleńców i niewolnic, tak cezara, jak i Poppei, przepłacał ich czcze obietnice, zjednywał sobie bogatymi podarkami ich względy. Odnalazł pierwszego męża Augusty, Rufiusa Kryspinusa, i uzyskał od niego list; podarował wille w Ancjum synowi jej z pierwszego małżeństwa, Rufiusowi, lecz rozgniewał tym tylko cezara, który pasierba nienawidził. Przez umyślnego gońca pisał do drugiego męża Poppei, Othona, do Hiszpanii, ofiarował całe swe mienie i siebie samego, aż wreszcie spostrzegł, że był tylko igraszką ludzi i że gdyby był udawał, iż więzienie Ligii mało go obchodzi, byłby ją prędzej uwolnił.", + "138012": "Toż samo spostrzegł i Petroniusz. Tymczasem płynął dzień za dniem. Amfiteatry były skończone. Rozdawano już tessery, to jest znaki wejścia na ludus matutinus. Lecz tym razem igrzysko „poranne” z powodu niesłychanej ilości ofiar miało się rozciągnąć na dnie, tygodnie i miesiące. Nie wiedziano już, gdzie mieścić chrześcijan. Więzienia były natłoczone i srożyła się w nich gorączka. Puticuli, to jest wspólne doły, w których chowano niewolników, poczęły się przepełniać. Powstała obawa, by choroby nie rozszerzyły się na całe miasto, więc postanowiono się śpieszyć.", + "138013": "A wszystkie owe wieści obijały się o uszy Winicjusza gasząc w nim ostatnie przebłyski nadziei. Póki był czas, mógł się łudzić, że coś jeszcze wskóra, ale teraz nie było już i czasu. Widowiska miały się rozpocząć. Ligia lada dzień mogła znaleźć się w cuniculum cyrkowym, skąd wyjście było już tylko na arenę. Winicjusz nie wiedząc, gdzie rzuci ją los i okrucieństwo przemocy, począł obchodzić wszystkie cyrki, przekupywać stróżów i bestiariów, stawiając im żądania, których nie mogli spełnić. Czasem spostrzegał się, że już pracuje tylko nad tym, by jej uczynić śmierć mniej straszną, i wówczas to właśnie czuł, że zamiast mózgu ma rozżarzone węgle pod czaszką.", + "138014": "Nie myślał zresztą jej przeżyć i postanowił zginąć z nią razem. Lecz sądził, że ból może wypali w nim życie, zanim straszliwy termin nadejdzie. Jego przyjaciele i Petroniusz mniemali również, iż lada dzień otworzy się przed nim królestwo cieniów. Twarz Winicjusza sczerniała i stała się podobną do owych woskowych masek, które trzymano w larariach. W rysach zastygło mu zdumienie, jak gdyby nie rozumiał, co się stało i co się stać może. Gdy ktoś do niego mówił, podnosił mechanicznym ruchem ręce do głowy i ściskając dłońmi skronie patrzył na mówiącego wzrokiem przerażonym i pytającym. Noce spędzał wraz z Ursusem pod drzwiami Ligii, w więzieniu, jeśli zaś kazała mu odejść i spocząć, wracał do Petroniusza i przechadzał się do rana po atrium. Niewolnicy znajdowali go też często klęczącego ze wzniesionymi rękoma lub leżącego twarzą do ziemi. Modlił się do Chrystusa, gdyż to była ostatnia nadzieja. Wszystko zawiodło, Ligię mógł ocalić tylko cud, więc Winicjusz bił czołem w kamienne płyty i prosił o cud.", + "138015": "Lecz pozostało mu jeszcze tyle świadomości, że rozumiał, iż modlitwa Piotra więcej znaczy niż jego. Piotr mu przyobiecał Ligię. Piotr go chrzcił. Piotr sam czynił cuda, niechże mu da ratunek i wspomożenie.", + "138016": "I pewnej nocy poszedł go szukać. Chrześcijanie, których niewielu już zostało, ukrywali go teraz starannie nawet jedni przed drugimi, aby ktoś ze słabszych duchem nie zdradził go mimowolnie lub umyślnie. Winicjusz wśród ogólnego zamieszania i pogromu, zajęty przy tym całkiem zabiegami o wydobycie Ligii z więzienia, stracił Apostoła z oczu, tak iż od czasu swego chrztu spotkał go zaledwie raz jeden, jeszcze przed rozpoczęciem pościgu. Lecz udawszy się do owego fossora, w którego chacie został ochrzczony, dowiedział się od niego, że w winnicy leżącej za Porta Salaria, należącej do Korneliusza Pudensa, odbędzie się zebranie chrześcijan. Fossor podejmował się wprowadzić na nie Winicjusza, upewniając go, że znajdą na nim Piotra. Jakoż o zmroku wyszli i przedostawszy się za mury, a następnie idąc wśród wądołów zarosłych trzciną, dostali się do winnicy, położonej dziko i ustronnie. Zgromadzenie odbywało się w szopie, w której zwykle wytłaczano wino. Do uszu Winicjusza doszedł na wstępie szmer modlitwy, wszedłszy zaś ujrzał przy mdłym świetle latarek kilkadziesiąt postaci klęczących i pogrążonych w modlitwie. Odmawiały one rodzaj litanii; chór głosów, zarówno męskich, jak kobiecych, powtarzał co chwila: „Chryste, zmiłuj się!” Drgał w tych głosach głęboki, rozdzierający smutek i żal.", + "138017": "Piotr był obecny. Klęczał na przodzie, przed drewnianym krzyżem przybitym do ściany szopy, i modlił się. Winicjusz rozpoznał z dala jego białe włosy i wzniesione ręce. Pierwszą myślą młodego patrycjusza było przejść przez gromadę, rzucić się do nóg Apostoła i krzyczeć: „Ratuj!” Lecz czy to uroczystość modlitwy, czy osłabienie ugięło pod nim kolana, więc klęknąwszy u wejścia, począł powtarzać z jękiem i zaciśnionymi dłońmi: „Chryste, zmiłuj się!” Gdyby był przytomny, byłby zrozumiał, że nie tylko w jego prośbie brzmiał jęk i że nie on tylko przyniósł tu swój ból, swój żal i swoją trwogę. Nie było w tym zebraniu jednej duszy ludzkiej, która by nie straciła drogich sercu istot, a gdy najgorliwsi i najpełniejsi odwagi wyznawcy byli już uwięzieni, gdy z każdą chwilą rozchodziły się nowe wieści o zniewagach i mękach, jakie zadawano im w więzieniach, gdy ogrom klęski przerósł wszelkie przypuszczenia, gdy została już ta garść tylko, nie było wśród niej jednego serca, które by nie przeraziło się w wierze i nie pytało w zwątpieniu: gdzie Chrystus? i czemu zezwala, by zło stało się potężniejsze od Boga?", + "138018": "Lecz tymczasem błagali Go jeszcze z rozpaczą o miłosierdzie, bo w każdej duszy tliła się dotąd iskra nadziei, że przyjdzie, zetrze zło, strąci w przepaść Nerona i zapanuje nad światem… Jeszcze patrzyli w niebo, jeszcze nasłuchiwali, jeszcze modlili się ze drżeniem. Winicjusza również, w miarę jak powtarzał: „Chryste, zmiłuj się!”, poczęło ogarniać uniesienie takie jak niegdyś w chacie fossora. Oto wołają Go z głębi bólu, z otchłani, oto woła Go Piotr, więc lada chwila rozedrze się niebo, ziemia zadrży w posadach i zstąpi On, w blasku niezmiernym, z gwiazdami u stóp, miłosierny, lecz i groźny, któren wywyższy swych wiernych i każe przepaściom pożreć prześladowców.", + "138019": "Winicjusz zakrył twarz rękoma i przypadł do ziemi. Naraz otoczyła go cisza, jak gdyby bojaźń uwięziła dalsze wołanie w ustach wszystkich obecnych. I zdawało mu się, że musi się koniecznie coś stać, że nastąpi chwila cudu. Był pewien, że gdy się podniesie i otworzy oczy, ujrzy światło, od którego ślepną śmiertelne źrenice, i usłyszy głos, od którego mdleją serca.", + "138020": "Lecz cisza trwała ciągle. Przerwało ją na koniec łkanie kobiece.", + "138021": "Winicjusz podniósł się i począł patrzyć osłupiałym wzrokiem przed siebie.", + "138022": "W szopie zamiast blasków zaziemskich migotały nikłe płomyki latarek i promienie księżyca, wchodzące przez otwór w dachu, napełniały ją srebrnym światłem. Ludzie, klęczący obok Winicjusza, wznosili w milczeniu zalane łzami oczy ku krzyżowi; tu i ówdzie ozwały się inne łkania, a z zewnątrz dochodziło ostrożne pogwizdywanie strażników. Wtem Piotr wstał i zwróciwszy się do gromady rzekł:", + "138023": "— Dzieci, podnieście serca ku Zbawicielowi naszemu i ofiarujcie mu wasze łzy.", + "138024": "I umilkł.", + "138025": "Nagle wśród zgromadzonych ozwał się głos kobiecy, pełen żałosnej skargi i bólu bez granic:", + "138026": "— Ja, wdowa, jednego syna miałam, który mnie żywił… Wróć mi go, panie!", + "138027": "Nastała powtórnie chwila ciszy. Piotr stał przed klęczącą gromadą, stary, stroskany, i wydawał się im w tej chwili jakby uosobieniem zgrzybiałości i niemocy.", + "138028": "Wtem począł się skarżyć drugi głos:", + "138029": "— Kaci znieważyli córki moje i Chrystus na to pozwolił!", + "138030": "Po czym trzeci:", + "138031": "— Zostałam sama z dziećmi, a gdy mnie porwą, kto da im chleba i wody?", + "138032": "Po czym czwarty:", + "138033": "— Linusa, którego zaniechali, wzięli znowu i położyli na męki, panie!", + "138034": "Po czym piąty:", + "138035": "— Gdy wrócimy do domów, pochwycą nas pretorianie. Nie wiemy, gdzie się ukryć.", + "138036": "— Biada nam! Kto nas osłoni?", + "138037": "I tak w ciszy nocnej brzmiała skarga za skargą. Stary rybak przymknął oczy i trząsł swą białą głową nad tym ludzkim bólem i trwogą. Zapadło znów milczenie, tylko strażnicy poświstywali z cicha za szopą.", + "138038": "Winicjusz zerwał się znowu, by przedrzeć się przez gromadę do Apostoła i zażądać od niego ratunku, lecz nagle ujrzał przed sobą jakby przepaść, której widok obezwładnił jego nogi. Co będzie, jeśli Apostoł wyzna swoją niemoc, jeśli stwierdzi, że cezar rzymski potężniejszy jest niż Chrystus Nazareński? I na tę myśl przerażenie podjęło mu włosy na głowie, gdyż uczuł, że wówczas w tę przepaść wpadnie nie tylko reszta jego nadziei, ale i on sam, i jego Ligia, i jego miłość do Chrystusa, i jego wiara, i wszystko, czym żył, a pozostanie tylko śmierć i noc jako morze bezbrzeżna.", + "138039": "A tymczasem Piotr począł mówić głosem z początku tak cichym, że ledwie można go było dosłyszeć:", + "138040": "— Dzieci moje! Na Golgocie widziałem, jak Boga przybijali do krzyża. Słyszałem młoty i widziałem, jak podnieśli krzyż do góry, aby rzesze patrzyły na śmierć Syna człowieczego…", + "138041": "……………….", + "138042": "…I widziałem, jak mu otworzyli bok i jak umarł. A wówczas, wracając od krzyża, wołałem w boleści, jako wy wołacie: „Biada! Biada! Panie! Tyś Bóg! Czemużeś na to pozwolił, czemuś umarł i czemuś utrapił nam serca, którzyśmy wierzyli, że przyjdzie królestwo Twoje?…”", + "138043": "…A on, Pan nasz i Bóg nasz, trzeciego dnia zmartwychwstał i był między nami, póki w wielkiej światłości nie wstąpił do królestwa swego…", + "138044": "A my, poznawszy małą wiarę naszą, umocniliśmy się w sercach i odtąd siejemy ziarno Jego…", + "138045": "……………….", + "138046": "Tu zwróciwszy się w stronę, skąd wyszła pierwsza skarga, począł mówić silniejszym już głosem:", + "138047": "— Czemu się skarżycie?… Bóg sam poddał się męce i śmierci, a wy chcecie, by was przed nią osłonił? Ludzie małej wiary! Zaliście pojęli Jego naukę, zali On wam to jedno życie obiecał? Oto przychodzi do was i mówi wam: „Pójdźcie drogą moją”, oto podnosi was ku sobie, a wy czepiacie się ziemi rękoma, wołając: „Panie, ratuj!” Ja, proch przed Bogiem, lecz wobec was Apostoł Boży i namiestnik, mówię wam w imię Chrystusa: nie śmierć przed wami, lecz życie, nie męki, lecz nieprzebrane rozkosze, nie łzy i jęki, lecz śpiewanie, nie niewola, lecz królowanie! Ja, Apostoł Boży, mówię tobie, wdowo: syn twój nie umrze, jeno narodzi się w chwale na życie wieczne i połączysz się z nim! Tobie, ojcze, któremu kaci splamili córki niewinne, obiecuję, że odnajdziesz je bielsze od lilij Hebronu! Wam, matki, które porwą od sierot, wam, którzy stracicie ojców, wam, którzy się skarżycie, wam, którzy będziecie patrzyć na śmierć umiłowanych, wam, stroskani, nieszczęśliwi, trwożni, i wam, mający umrzeć, w imię Chrystusa powiadam, iż zbudzicie się jako ze snu na szczęsne czuwanie i jako z nocy na świt Boży. W imię Chrystusa, niech spadnie bielmo z oczu waszych i rozgoreją serca!", + "138048": "To rzekłszy podniósł dłoń, jak gdyby rozkazywał, a oni uczuli nową krew w żyłach i zarazem dreszcz w kościach, bo stał już przed nimi nie starzec zgrzybiały i strapiony, ale mocarz, który brał ich dusze i dźwigał je z prochu i trwogi.", + "138049": "— Amen! — zawołało kilka głosów.", + "138050": "Jemu zaś z oczu bił blask coraz większy i szła od niego siła, szedł majestat, szła świętość. Głowy chyliły się przed nim, a on, gdy umilkło „amen”, mówił dalej:", + "138051": "— Siejcie w płakaniu, abyście zbierali w weselu. Czemu lękacie się mocy złego? Nad ziemią, nad Rzymem, nad murami miast jest Pan, który zamieszkał w was. Kamienie zwilgną od łez, piasek przesiąknie krwią, pełne będą doły ciał waszych, a ja wam powiadam: wyście zwycięzcy! Pan idzie na podbój tego miasta zbrodni, ciemięstwa i pychy, a wyście legia Jego! I jako sam odkupił męką i krwią grzechy świata, tak chce, abyście wy odkupili męką i krwią to gniazdo nieprawości!… To wam oznajmia przez wargi moje!", + "138052": "I rozłożył ręce, a oczy utkwił w górze, im zaś serca przestały prawie bić w piersi, albowiem uczuli, że wzrok jego widzi coś, czego nie mogą dojrzeć ich śmiertelne źrenice.", + "138053": "Jakoż twarz mu się zmieniła i oblała się jasnością, i patrzył czas jakiś w milczeniu, jakby oniemiał z zachwytu, lecz po chwili usłyszano jego głos:", + "138054": "— Jesteś, Panie, i ukazujesz mi drogi swoje!… Jak to, o Chryste!… Nie w Jeruzalem, ale w tym grodzie szatana chcesz założyć stolicę Twoją? Tu, z tych łez i z tej krwi chcesz zbudować kościół Twój? Tu, gdzie dziś włada Neron, ma stanąć wieczyste królestwo Twoje? O Panie, Panie! I każesz tym trwożnym, aby z kości swych zbudowali fundament pod Syjon świata, a duchowi memu każesz objąć rząd nam nim i nad ludami ziemi?… I oto zlewasz zdrój mocy na słabych, aby się stali silni, i oto każesz mi paść stąd baranki Twoje, aż do spełnienia wieków… O, bądźże pochwalony w wyrokach Twoich, który każesz zwyciężać. Hosanna! Hosanna!…", + "138055": "Ci, którzy byli trwożni, powstali, w tych, którzy zwątpili, wpłynęły strumienie wiary. Jedne głosy zawołały naraz: „Hosanna!”, inne: „Pro Christo!”, po czym zapadła cisza. Jasne letnie błyskawice rozświecały wnętrze szopy i twarze pobladłe ze wzruszenia.", + "138056": "Piotr, zapatrzony w widzenie, modlił się jeszcze długo, lecz na koniec zbudził się, zwrócił do gromady swą natchnioną, pełną światła głowę i rzekł:", + "138057": "— Oto jako Pan zwyciężył w was zwątpienie, tak i wy idźcie zwyciężać w imię Jego!", + "138058": "I chociaż wiedział już, że zwyciężą, choć wiedział, co wyrośnie z ich łez i krwi, jednak głos zadrgał mu wzruszeniem, gdy począł żegnać ich krzyżem i mówił:", + "138059": "— A teraz błogosławię was, dzieci moje, na mękę, na śmierć i na wieczność!", + "138060": "Lecz oni opadli go wołając: „My już gotowi, ale ty, święta głowo, chroń się, albowiem tyś jest namiestnik, który sprawuje rząd Chrystusów!” I tak mówiąc czepiali się jego szat, on zaś kładł ręce na ich głowach i żegnał każdego z osobna, równie jak ojciec żegna dzieci, które wysyła w podróż daleką.", + "138061": "I zaraz poczęli wychodzić z szopy, albowiem pilno już im było do domów, a z nich do więzień i na areny. Umysły ich oderwały się od ziemi, dusze wzięły lot ku wieczności i szli, jakby w śnie lub w zachwyceniu, przeciwstawiać tę siłę, która w nich była, sile i okrucieństwu „bestii”.", + "138062": "Apostoła zaś wziął Nereusz, sługa Pudensa, i wiódł go ukrytą w winnicy ścieżką do swego domu. Lecz wśród jasnej nocy postępował za nimi Winicjusz i gdy wreszcie doszli do Nereuszowej chaty, rzucił się nagle do nóg Apostoła.", + "138063": "Ów zaś, poznawszy go, zapytał:", + "138064": "— Czego żądasz, synu?", + "138065": "Ale Winicjusz po tym, co słyszał w szopie, nie śmiał go już o nic błagać, tylko objąwszy obiema rękami jego stopy przyciskał do nich ze łkaniem czoło, wzywając w ten niemy sposób litości. Ów zaś rzekł:", + "138066": "— Wiem. Wzięlić dzieweczkę, którą umiłowałeś. Módl się za nią.", + "138067": "— Panie! — jęknął Winicjusz obejmując jeszcze silniej stopy Apostoła. — Panie! Jam robak lichy, aleś ty znał Chrystusa, ty Go błagaj, ty wstaw się za nią.", + "138068": "I drżał z bólu jak liść, i bił czołem w ziemię, albowiem poznawszy moc Apostoła wiedział, iż on jeden może mu ją przywrócić.", + "138069": "A Piotr wzruszył się tą boleścią. Przypomniał sobie, jak niegdyś i Ligia, zgromiona przez Kryspusa, leżała tak samo u jego nóg, żebrząc litości. Przypomniał sobie, że ją podniósł i pocieszył, więc teraz podniósł Winicjusza.", + "138070": "— Synaczku — rzekł — będę się modlił za nią, lecz ty pomnij, com mówił tamtym wątpiącym, że sam Bóg przeszedł przez mękę krzyżową, i pomnij, że po tym życiu zaczyna się inne, wieczyste.", + "138071": "— Ja wiem!… Jam słyszał — odparł Winicjusz łowiąc w pobladłe usta powietrze — ale widzisz, panie… nie mogę! Jeśli potrzeba krwi, proś Chrystusa, aby wziął moją… Jam żołnierz. Niech mi podwoi, niech potroi mękę dla niej przeznaczoną, wytrzymam; ale niech ją ocali! To jeszcze dziecko, panie, a On mocniejszy od cezara, wierzę! mocniejszy! Tyś ją sam miłował. Tyś nam błogosławił! To jeszcze dziecko niewinne!…", + "138072": "Tu znów pochylił się i przyłożywszy twarz do kolan Piotra począł powtarzać:", + "138073": "— Tyś znał Chrystusa, panie! Tyś znał, On ciebie wysłucha! Wstaw się za nią!", + "138074": "A Piotr przymknął powieki i modlił się żarliwie.", + "138075": "Letnie błyskawice poczęły znów rozświecać niebo. Winicjusz wpatrywał się przy ich blasku w usta Apostoła, czekając z nich wyroku życia lub śmierci. W ciszy słychać było przepiórki nawołujące się po winnicach i głuchy, daleki odgłos deptaków leżących przy Via Salaria.", + "138076": "— Winicjuszu — zapytał wreszcie Apostoł — wierzyszli ty?", + "138077": "— Panie, czyżbym inaczej tu przyszedł? — odpowiedział Winicjusz.", + "138078": "— Tedy wierz do końca, albowiem wiara góry porusza. Więc choćbyś widział onę dzieweczkę pod mieczem kata albo w paszczęce lwa, wierz jeszcze, że Chrystus może ją zbawić. Wierz i módl się do Niego, a ja będę się modlił wraz z tobą.", + "138079": "Po czym podniósłszy twarz ku niebu, mówił głośno:", + "138080": "— Chryste miłosierny, spójrz na ono serce zbolałe i pociesz je! Chryste miłosierny, pomiarkuj wiatr do wełny jagnięcia! Chryste miłosierny, któryś prosił Ojca, aby odwrócił kielich goryczy od ust Twoich, odwróć go od ust tego sługi Twego! Amen!", + "138081": "A Winicjusz, wyciągając ręce ku gwiazdom, mówił jęcząc:", + "138082": "— O Chryste! Jam Twój! Weź mnie za nią!", + "138083": "Na wschodzie niebo poczęło bieleć.", + "138084": "Rozdział pięćdziesiąty czwarty", + "138085": "Winicjusz opuściwszy Apostoła szedł do więzienia z odrodzonym przez nadzieję sercem. Gdzieś w głębi duszy krzyczała mu jeszcze rozpacz i przerażenie, lecz on tłumił w sobie te głosy. Wydało mu się niepodobieństwem, by wstawiennictwo Bożego namiestnika i potęga jego modlitwy miały pozostać bez skutku. Bał się nie mieć nadziei, bał się wątpić. „Będę wierzył w miłosierdzie Jego — mówił do siebie — choćbym ją ujrzał w paszczy lwa”. I na tę myśl, choć drżała w nim dusza i pot zimny oblewał mu skronie, wierzył. Każde uderzenie jego serca było teraz modlitwą. Poczynał rozumieć, że wiara góry porusza, albowiem poczuł w sobie jakąś dziwną siłę, której nie odczuwał przedtem. Zdawało mu się, że potrafi nią dokonać takich rzeczy, które jeszcze wczoraj nie były w jego mocy. Chwilami miał wrażenie, jakby złe już minęło. Gdy rozpacz odzywała się jeszcze jękiem w jego duszy, przypominał sobie tę noc i tę świętą sędziwą twarz, wzniesioną ku niebu w modlitwie. „Nie! Chrystus nie odmówi pierwszemu uczniowi swemu i pasterzowi trzody! Chrystus mu nie odmówi, a ja nie zwątpię”.", + "138086": "I biegł do więzienia jak zwiastun dobrej nowiny.", + "138087": "Lecz tu czekała go rzecz niespodziewana.", + "138088": "Straże pretoriańskie, zmieniające się przy Mamertyńskim więzieniu, znały go już wszystkie i zwykle nie czyniono mu najmniejszych trudności, lecz tym razem łańcuch się nie otworzył, a natomiast setnik zbliżył się ku niemu i rzekł:", + "138089": "— Wybacz, szlachetny trybunie, mamy dziś rozkaz nie wpuszczać nikogo.", + "138090": "— Rozkaz? — powtórzył blednąc Winicjusz.", + "138091": "Żołnierz spojrzał na niego ze współczuciem i odrzekł:", + "138092": "— Tak, panie. Rozkaz cezara. W więzieniu dużo jest chorych i być może, iż obawiają się, aby przychodnie nie roznieśli zarazy po mieście.", + "138093": "— Lecz mówiłeś, że rozkaz na dziś tylko?", + "138094": "— W południe zmieniają się straże.", + "138095": "Winicjusz zamilkł i odkrył głowę, albowiem zdawało mu się, że pileolus, który miał na niej, jest z ołowiu.", + "138096": "Wtem żołnierz zbliżył się i rzekł przyciszonym głosem:", + "138097": "— Uspokój się, panie. Stróże i Ursus czuwają nad nią.", + "138098": "To rzekłszy pochylił się i w mgnieniu oka nakreślił na kamiennej płycie swym długim galijskim mieczem kształt ryby.", + "138099": "Winicjusz spojrzał na niego bystro.", + "138100": "— …I jesteś pretorianinem?…", + "138101": "— Póki nie będę tam — odrzekł żołnierz wskazując na więzienie.", + "138102": "— I ja czczę Chrystusa.", + "138103": "— Niech będzie pochwalone imię Jego! Wiem, panie. Nie mogę cię wpuścić do więzienia, lecz jeśli napiszesz list, oddam go stróżom.", + "138104": "— Dzięki ci, bracie.", + "138105": "I ścisnąwszy rękę żołnierza odszedł. Pileolus przestał mu ciążyć ołowiem. Słońce ranne podniosło się nad mury więzienia, a razem z jego jasnością poczęła znów wstępować otucha w serce Winicjusza. Ten żołnierz chrześcijanin był dla niego jakby nowym świadectwem potęgi Chrystusa. Po chwili zatrzymał się i utkwiwszy wzrok w różowych obłokach zwieszonych nad Kapitolem i świątynią Statora, rzekł:", + "138106": "„Nie widziałem jej dziś, Panie, ale wierzę w Twoje miłosierdzie”.", + "138107": "W domu czekał na niego Petroniusz, który, jak zwykle „z nocy dzień czyniąc”, niedawno był powrócił. Zdążył jednakże wziąć już kąpiel i namaścić się do snu.", + "138108": "— Mam dla ciebie nowiny — rzekł. — Byłem dziś u Tuliusza Senecjona, u którego był i cezar. Nie wiem, skąd Auguście przyszło na myśl przyprowadzić ze sobą małego Rufiusa… Może dlatego, by swą urodą zmiękczył serce cezara. Na nieszczęście, dziecko, zmorzone snem, usnęło w czasie czytania, jak niegdyś Wespazjan, co widząc Ahenobarbus cisnął w nie pucharem i skaleczył je ciężko. Poppea zemdlała, wszyscy zaś słyszeli, jak cezar rzekł: „Dość mam tego przypłodka!”, a to, wiesz, tyle znaczy, co śmierć!", + "138109": "— Nad Augustą zawisła kara Boża — odpowiedział Winicjusz — ale czemu mi to mówisz?", + "138110": "— Mówię dlatego, że ciebie i Ligię ścigał gniew Poppei, teraz zaś ona, zajęta własnym nieszczęściem, może poniecha zemsty i łatwiej da się przejednać. Zobaczę ją dziś wieczór i będę z nią mówił.", + "138111": "— Dzięki ci. Zwiastujesz mi dobrą nowinę.", + "138112": "— A ty się wykąp i spocznij. Usta masz sine i cień z ciebie pozostał.", + "138113": "Lecz Winicjusz spytał:", + "138114": "— Zali nie mówiono, kiedy odbędzie się pierwszy ludus matutinus?", + "138115": "— Za dziesięć dni. Ale wezmą pierwej inne więzienia. Im więcej zostanie nam czasu, tym lepiej. Nie wszystko jeszcze stracone.", + "138116": "I tak mówiąc, mówił to, w co sam już nie wierzył, wiedział albowiem doskonale, że skoro cezar w odpowiedzi na prośbę Aliturusa znalazł wspaniale brzmiącą odpowiedź, w której porównał się z Brutusem, to dla Ligii nie ma już ratunku. Ukrył też przez litość, co słyszał u Senecjona, że cezar i Tygellin postanowili wybrać dla siebie i dla przyjaciół najpiękniejsze dziewice chrześcijańskie i pohańbić je przed męką, reszta zaś miała być wydana w sam dzień igrzyska pretorianom i bestiariuszom.", + "138117": "Wiedząc, że Winicjusz w żadnym razie nie zechce przeżyć Ligii, umyślnie krzepił tymczasem nadzieję w jego sercu, naprzód przez współczucie dla niego, a po wtóre, że temu estecie chodziło także i o to, aby Winicjusz, jeśli ma umrzeć, umarł pięknym, nie zaś z twarzą wyniszczoną i sczerniałą od bólu i bezsenności.", + "138118": "— Powiem dziś Auguście — rzekł — mniej więcej tak: „Uratuj Ligię dla Winicjusza, a ja uratuję dla ciebie Rufiusa”. I będę o tym myślał naprawdę. Z Ahenobarbem jedno słowo, powiedziane w stosownej chwili, może kogoś uratować lub zgubić. W najgorszym razie zyskamy na czasie.", + "138119": "— Dzięki ci — powtórzył Winicjusz.", + "138120": "— Najlepiej mi podziękujesz, gdy się pożywisz i spoczniesz. Na Atenę! Odysej w największym nieszczęściu myślał o śnie i jadle. Całą noc spędziłeś pewno w więzieniu.", + "138121": "— Nie — odpowiedział Winicjusz. — Chciałem pójść do więzienia teraz, ale jest rozkaz, aby nikogo nie dopuszczano. Dowiedz się ty, Petroniuszu, czy rozkaz jest na dziś tylko, czy aż do dnia igrzysk.", + "138122": "— Dowiem się dziś w nocy i jutro rano powiem ci, na jak długo i dlaczego rozkaz został wydany. A teraz, choćby Helios miał ze zmartwienia zejść do kimeryjskich krajów, idę spać, ty zaś naśladuj mnie.", + "138123": "I rozeszli się, lecz Winicjusz udał się do biblioteki i począł pisać list do Ligii.", + "138124": "Gdy skończył, odniósł go sam i wręczył chrześcijańskiemu setnikowi, który natychmiast poszedł z nim do więzienia. Po chwili wrócił z pozdrowieniem od Ligii i z obietnicą, że dziś jeszcze odniesie jej odpowiedź.", + "138125": "Winicjusz nie chciał jednak wracać i siadłszy na głazie czekał na list Ligii. Słońce wzbiło się już wysoko na niebie i przez Clivus Argentarius napływały na Forum, jak zwykle, tłumy ludzi. Przekupnie wywoływali swoje towary; wróżbici polecali przechodniom swe usługi; obywatele ciągnęli poważnym krokiem ku rostrom, by słuchać przygodnych mówców lub rozpowiadać sobie wzajemnie najświeższe nowiny. W miarę jak upał dogrzewał coraz silniej, gromady próżniaków chroniły się pod portyki świątyń, spod których wylatywały co chwila z wielkim łopotem skrzydeł całe stada gołębi, rozbłyskując białymi piórami w jasności słonecznej i błękicie.", + "138126": "Pod nadmiarem światła, pod wpływem gwaru, ciepła i niezmiernego znużenia oczy Winicjusza poczęły się kleić. Monotonne okrzyki chłopców, grających obok w morę, i miarowe kroki żołnierzy kołysały go do snu. Kilkakroć podniósł jeszcze głowę i objął oczyma więzienie, po czym oparł ją o zrąb skalny, westchnął jak dziecko, które usypia po długim płaczu, i usnął.", + "138127": "I wnet opadły go widzenia. Zdawało mu się, że wśród nocy niesie na ręku Ligię przez nieznaną winnicę, a przed nim idzie Pomponia Grecyna z kagankiem w ręku i świeci. Jakiś głos, jakby głos Petroniusza, wołał za nim z daleka: „Wróć się!” Lecz on nie zważał na owo wołanie i szedł dalej za Pomponią, póki nie doszli do chaty, w której progu stał Piotr Apostoł. Wówczas on pokazał mu Ligię i rzekł: „Idziemy z areny, panie, ale nie możemy jej obudzić, zbudź ty ją”. Lecz Piotr odpowiedział: „Chrystus sam przyjdzie ją zbudzić!”", + "138128": "Potem obrazy poczęły mu się mieszać. Widział przez sen Nerona i Poppeę trzymającą na ręku małego Rufiusa ze skrwawionym czołem, które obmywał Petroniusz, i Tygellina posypującego popiołem stoły zastawione kosztownymi potrawami, i Witeliusza pożerającego owe potrawy, i mnóstwo innych augustianów siedzących przy uczcie. On sam spoczywał przy Ligii; lecz między stołami chodziły lwy, którym z płowych bród ściekała krew. Ligia prosiła go, by ją wyprowadził, a jego ogarnęła bezwładność tak straszna, iż nie mógł się nawet poruszyć. Za czym w widzeniach jego nastał bezwład jeszcze większy i wreszcie wszystko zapadło w ciemność zupełną.", + "138129": "Z głębokiego snu zbudził go dopiero żar słoneczny i okrzyki, które rozległy się tuż obok miejsca, na którym siedział. Winicjusz przetarł oczy: ulica roiła się od ludzi, lecz dwaj biegacze, przybrani w żółte tuniki, rozsuwali długimi trzcinami tłum, krzycząc i czyniąc miejsce dla wspaniałej lektyki, którą niosło czterech silnych niewolników egipskich.", + "138130": "W lektyce siedział jakiś człowiek przybrany w białe szaty, którego twarzy nie było dobrze widać, albowiem tuż przy oczach trzymał zwój papirusu i odczytywał coś pilnie.", + "138131": "— Miejsce dla szlachetnego augustianina! — wołali biegacze.", + "138132": "Ulica była jednak tak natłoczona, że lektyka musiała się na chwilę zatrzymać. Wówczas augustianin opuścił niecierpliwie zwój papieru i wychylił głowę wołając:", + "138133": "— Rozpędzić mi tych nicponiów! Prędzej!", + "138134": "Nagle, spostrzegłszy Winicjusza, cofnął głowę i podniósł szybko do oczu zwój papieru.", + "138135": "A Winicjusz przeciągnął ręką po czole sądząc, że śni jeszcze.", + "138136": "W lektyce siedział Chilo.", + "138137": "Tymczasem biegacze utorowali drogę i Egipcjanie mieli ruszyć naprzód, gdy nagle młody trybun, który w jednej chwili zrozumiał wiele rzeczy przedtem dla niego niezrozumiałych, przybliżył się do lektyki.", + "138138": "— Pozdrowienie ci, Chilonie! — rzekł.", + "138139": "— Młodzieńcze — odpowiedział z godnością i dumą Grek, usiłując swej twarzy nadać wyraz spokoju, którego w duszy nie miał — witaj, ale mnie nie zatrzymuj, gdyż śpieszę się do przyjaciela mego, szlachetnego Tygellina.", + "138140": "A Winicjusz, chwyciwszy za krawędź lektyki, pochylił się ku niemu i patrząc mu wprost w oczy, rzekł zniżonym głosem:", + "138141": "— Tyś wydał Ligię?…", + "138142": "— Kolosie Memnona! — zawołał z przestrachem Chilo.", + "138143": "Lecz w oczach Winicjusza nie było groźby, więc strach starego Greka przeszedł szybko. Pomyślał, że jest pod opieką Tygellina i samego cezara, to jest potęg, przed którymi drży wszystko, i że otaczają go silni niewolnicy, a zaś Winicjusz stoi przed nim bezbronny, z wynędzniałą twarzą i postawą zgiętą przez ból.", + "138144": "Na tę myśl wróciła mu zuchwałość. Utkwił w Winicjusza swe oczy, okolone czerwonymi obwódkami, i odszepnął:", + "138145": "— A ty, gdym umierał z głodu, kazałeś mnie schłostać.", + "138146": "Na chwilę umilkli obaj, po czym ozwał się głuchy głos Winicjusza:", + "138147": "— Skrzywdziłem cię, Chilonie!…", + "138148": "Wówczas Grek podniósł głowę i klasnąwszy w palce, co w Rzymie było oznaką lekceważenia i pogardy, odrzekł tak głośno, aby wszyscy mogli go słyszeć:", + "138149": "— Przyjacielu, jeśli masz do mnie prośbę, przyjdź do domu mego na Eskwilinie o rannej porze, w której po kąpieli przyjmuję gości i klientów.", + "138150": "I skinął ręką, a na ów znak Egipcjanie podnieśli lektykę, niewolnicy zaś, przybrani w żółte tuniki, poczęli wołać machając trzcinami:", + "138151": "— Miejsce dla lektyki szlachetnego Chilona Chilonidesa! Miejsce! Miejsce!…", + "138152": "Rozdział pięćdziesiąty piąty", + "138153": "Ligia w długim, pośpiesznie pisanym liście żegnała na zawsze Winicjusza. Wiadomo jej było, że do więzienia nie wolno już nikomu przychodzić i że będzie mogła widzieć Winicjusza dopiero z areny. Toteż prosiła go, by dowiedział się, kiedy przypadnie ich kolej, i by był na igrzysku, albowiem chciała raz jeszcze zobaczyć go za życia. W liście jej nie znać było bojaźni. Pisała, że i ona, i inni tęsknią już do areny, na której znajdą wyzwolenie z więzienia. Spodziewając się przyjazdu Pomponii i Aulusa, błagała, by przyszli i oni. W każdym jej słowie widać było uniesienie i to oderwanie się od życia, w którym żyli wszyscy uwięzieni, a zarazem niezachwianą wiarę, że obietnice spełnić się muszą za grobem. „Czy Chrystus (pisała) teraz, czy po śmierci mnie wyzwoli, On ci obiecał mnie przez usta Apostoła, a więc ja twoja”. I zaklinała go, by jej nie żałował i nie dał się opanować bólowi. Śmierć nie była dla niej rozerwaniem ślubów. Z ufnością dziecka upewniała Winicjusza, że zaraz po męce w arenie powie Chrystusowi, iż w Rzymie został jej narzeczony, Marek, który tęskni po niej całym sercem. I myślała, że może Chrystus pozwoli wrócić na chwilę jej duszy do niego, aby mu powiedzieć, że żyje, że męki nie pamięta i że jest szczęśliwa. Cały jej list tchnął szczęściem i ogromną nadzieją. Była w nim tylko jedna prośba związana ze sprawami ziemi, aby Winicjusz zabrał ze spoliarium jej ciało i pochował ją jako swoją żonę w grobowcu, w którym sam niegdyś miał spocząć.", + "138154": "On czytał ów list z rozdartą duszą, ale zarazem zdało mu się niepodobieństwem, aby Ligia mogła zginąć pod kłami dzikich zwierząt i aby Chrystus nie zlitował się nad nią. Jednakże w tym właśnie tkwiła nadzieja i ufność. Wróciwszy do domu odpisał, że będzie przychodził codziennie pod mury Tullianum czekać, póki Chrystus nie skruszy murów i nie odda mu jej. Nakazał wierzyć jej, że On może mu ją oddać nawet z cyrku, że Wielki Apostoł błaga Go o to i że chwila wyzwolenia jest bliska. Nawrócony centurion miał odnieść jej ów list nazajutrz.", + "138155": "Lecz gdy Winicjusz przyszedł następnego dnia pod więzienie, setnik, opuściwszy szereg, zbliżył się do niego pierwszy i rzekł:", + "138156": "— Posłuchaj mnie, panie. Chrystus, który cię doświadczył, okazał ci łaskę swoją. Dzisiejszej nocy przyszli wyzwoleńcy cezara i prefekta, aby wybrać im dziewice chrześcijańskie na pohańbienie; pytali się o oblubienicę twoją, lecz Pan nasz zesłał na nią gorączkę, na którą umierają więźnie w Tullianum, i poniechali jej. Wczoraj wieczór była już nieprzytomna i niech będzie błogosławione imię Zbawiciela, albowiem ta choroba, która ją ocaliła od hańby, może ją ocalić i od śmierci.", + "138157": "Winicjusz oparł dłoń na naramienniku żołnierza, aby nie upaść, ów zaś mówił dalej:", + "138158": "— Dziękuj miłosierdziu Pana. Linusa porwali i położyli na męki, ale widząc, że kona, oddali go. Może i tobie oddadzą ją teraz, a Chrystus wróci jej zdrowie.", + "138159": "Młody trybun pozostał jeszcze chwilę ze spuszczoną głową, po czym podniósł ją i rzekł cicho:", + "138160": "— Tak jest, setniku. Chrystus, który wybawił ją od hańby, wybawi ją od śmierci.", + "138161": "I dosiedziawszy pod murem więzienia do wieczora, wrócił do domu, aby wysłać swoich ludzi po Linusa i kazać go przenieść do jednej ze swoich willi podmiejskich.", + "138162": "Jednakże Petroniusz dowiedziawszy się o wszystkim postanowił działać jeszcze. Poprzednio był już u Augusty, teraz zaś udał się do niej po raz drugi. Zastał ją u łoża małego Rufiusa. Dziecko z rozbitą głową majaczyło w gorączce, matka zaś ratowała je z rozpaczą i zgrozą w sercu, myśląc, że jeśli je uratuje, to może tylko po to, aby wkrótce straszniejszą zginęło śmiercią.", + "138163": "Zajęta wyłącznie swoim bólem, nie chciała nawet słuchać o Winicjuszu i Ligii, lecz Petroniusz przeraził ją. „Obraziłaś — rzekł jej — nowe nieznane bóstwo. Ty, Augusto, czcisz podobno hebrajskiego Jehowę, ale chrześcijanie utrzymują, że Chrystus jest jego synem, pomyśl więc, czy cię nie ściga gniew ojca. Kto wie, czy to, co się stało, nie jest ich zemstą i czy życie Rufiusa nie zależy od tego, jak postąpisz”.", + "138164": "— Co chcesz, abym uczyniła? — spytała z przestrachem Poppea.", + "138165": "— Przebłagaj zgniewane bóstwo.", + "138166": "— Jak?", + "138167": "— Ligia jest chora. Wpłyń na cezara lub Tygellina, żeby ją wydano Winicjuszowi.", + "138168": "A ona spytała z rozpaczą:", + "138169": "— Czy ty myślisz, że ja mogę?", + "138170": "— Więc możesz co innego. Jeśli Ligia wyzdrowieje, musi iść na śmierć. Idź do świątyni Westy i zażądaj, aby virgo magna znalazła się wypadkiem koło Tullianum w chwili, gdy będą wyprowadzali więźniów na śmierć, i rozkazała uwolnić tę dziewczynę. Wielka westalka nie odmówi ci tego.", + "138171": "— A jeśli Ligia umrze z gorączki?", + "138172": "— Chrześcijanie mówią, że Chrystus jest mściwy, ale sprawiedliwy: być może, że przebłagasz go chęcią samą.", + "138173": "— Niech mi da jaki znak, że ocali Rufiusa.", + "138174": "Petroniusz wzruszył ramionami.", + "138175": "— Ja nie przychodzę jako jego poseł, o boska; mówię ci tylko: bądź lepiej w zgodzie ze wszystkimi bóstwami rzymskimi i obcymi.", + "138176": "— Pójdę! — rzekła złamanym głosem Poppea.", + "138177": "Petroniusz odetchnął głęboko.", + "138178": "„Nareszcie coś wskórałem!” — pomyślał.", + "138179": "I wróciwszy do Winicjusza rzekł mu:", + "138180": "— Proś swego Boga, by Ligia nie umarła na gorączkę, bo jeśli nie umrze, to wielka westalka rozkaże ją uwolnić. Sama Augusta będzie ją o to prosiła.", + "138181": "Winicjusz popatrzył na niego oczyma, w których błyszczała gorączka, i odpowiedział:", + "138182": "— Ją uwolni Chrystus.", + "138183": "A Poppea, która dla ocalenia Rufiusa gotowa była palić hekatomby wszystkim bogom świata, tegoż jeszcze wieczora udała się na Forum do westalek, powierzywszy opiekę nad chorym dzieckiem wiernej piastunce Sylwii, która i ją samą wyniańczyła.", + "138184": "Lecz na Palatynie wyrok na dziecko był już wydany. Zaledwie bowiem lektyka cesarzowej znikła za Wielką Bramą, do komnaty, w której spoczywał mały Rufius, weszli dwaj wyzwoleńcy cezara, z których jeden rzucił się na starą Sylwię i zatkał jej usta, drugi zaś, chwyciwszy miedziany posążek Sfinksa, ogłuszył ją pierwszym uderzeniem.", + "138185": "Po czym zbliżyli się do Rufiusa. Trawiony gorączką i bezprzytomny chłopak nie zdając sobie sprawy, co dzieje się koło niego, uśmiechał się do nich i mrużył swe śliczne oczy, jakby usiłował ich rozpoznać. Lecz oni zdjąwszy z niańki pas, zwany cingulum, zadzierzgnęli mu go koło szyi i poczęli zaciskać. Dziecko, zawoławszy raz matki, skonało łatwo. Za czym owinęli je w prześcieradło i siadłszy na przygotowane konie pośpieszyli aż do Ostii, gdzie wrzucili ciało w morze.", + "138186": "Poppea nie zastawszy wielkiej dziewicy, która wraz z innymi westalkami była u Watyniusza, wróciła wkrótce na Palatyn. Znalazłszy puste łoże i zastygłe ciało Sylwii, zemdlała, a gdy ją otrzeźwiono, poczęła krzyczeć i dzikie jej krzyki rozlegały się przez noc całą i dzień następny.", + "138187": "Lecz trzeciego dnia cezar kazał jej przyjść na ucztę, więc przybrawszy się w ametystową tunikę, przyszła i siedziała z kamienną twarzą, złotowłosa, milcząca, cudna i złowroga jak anioł śmierci.", + "138188": "Rozdział pięćdziesiąty szósty", + "138189": "Zanim Flawiusze wznieśli Koloseum, amfiteatra w Rzymie budowano przeważnie z drzewa, toteż wszystkie niemal spłonęły w czasie pożaru. Nero jednak dla wyprawienia przyobiecanych igrzysk kazał wznieść kilka, a między nimi jeden olbrzymi, na który zaraz po ugaszeniu ognia poczęto sprowadzać morzem i Tybrem potężne pnie drzew, wyciętych na stokach Atlasu. Ponieważ igrzyska wspaniałością i liczbą ofiar miały przejść wszystkie poprzednie, dodano więc obszerne pomieszczenia dla ludzi i zwierząt. Tysiące rzemieślników pracowało nad budową dniem i nocą. Budowano i ozdabiano bez wytchnienia. Lud opowiadał sobie cuda o oparciach wykładanych brązem, bursztynem, kością słoniową, perłowcem i skorupnikiem zamorskich żółwiów. Biegnące wzdłuż siedzeń kanały, napełnione lodowatą wodą z gór, miały utrzymywać w budynku chłód przyjemny, nawet w czasie największych upałów. Olbrzymie purpurowe velarium zabezpieczało od promieni słonecznych. Między rzędami siedzeń ustawiono kadzielnice do palenia wonności arabskich; w górze pomieszczono przyrządy do skrapiania widzów rosą szafranową i werweną. Słynni budowniczowie, Sewerus i Ceder, wysilili całą swą wiedzę, by wznieść amfiteatr niezrównany, a zarazem mogący pomieścić taką liczbę ciekawych, jakiej dotąd żaden ze znanych nie mógł pomieścić.", + "138190": "Toteż w dniu, w którym miał rozpocząć się ludus matutinus, tłumy gawiedzi czekały od świtu na otwarcie wrót, wsłuchując się z lubością w ryk lwów, chrapliwe beczenie panter i wycie psów. Zwierzętom nie dawano jeść od dwóch dni, a natomiast przesuwano przed nimi zakrwawione kawały mięsa, by tym bardziej pobudzić w nich wściekłość i głód. Chwilami też zrywała się taka burza dzikich głosów, że ludzie stojący przed cyrkiem nie mogli rozmawiać, a wrażliwsi bledli ze strachu. Lecz wraz ze wschodem słońca zabrzmiały w obrębie cyrku pieśni donośne, ale spokojne, których słuchano ze zdziwieniem, powtarzając sobie wzajem: „Chrześcijanie! Chrześcijanie!” Jakoż mnogie ich zastępy sprowadzono do amfiteatru jeszcze w nocy i nie z jednego tylko więzienia, jak był pierwotny zamiar, ale ze wszystkich po trochu. Wiedziano w tłumie, że widowiska pociągną się przez całe tygodnie i miesiące, ale spierano się, czy z tą częścią chrześcijan, która była przeznaczona na dziś, zdołają skończyć w ciągu jednego dnia. Głosy męskie, kobiece i dziecinne, śpiewające pieśń poranną, były tak liczne, iż znawcy utrzymywali, że choćby po sto i dwieście ciał wysyłano naraz, zwierzęta zmęczą się, nasycą i do wieczora nie potrafią wszystkich porozrywać. Inni twierdzili, że zbyt wielka liczba ofiar, występujących jednocześnie na arenie, rozrywa uwagę i nie pozwala lubować się jak należy widowiskiem. W miarę jak zbliżała się chwila otwarcia korytarzy prowadzących do wnętrza, zwanych vomitoriami, lud ożywiał się, rozweselał i spierał o rozmaite tyczące widowiska rzeczy. Poczęły się tworzyć stronnictwa, podnoszące większą sprawność lwów lub tygrysów w rozdzieraniu ludzi. Tu i ówdzie czyniono zakłady. Inni jednak rozprawiali o gladiatorach, którzy mieli wystąpić przed chrześcijanami na arenie, i znów tworzyły się stronnictwa to Samnitów, to Galów, to Mirmilonów, to Traków, to sieciarzy. Wczesnym rankiem większe lub mniejsze ich oddziały poczęły pod przywództwem mistrzów, zwanych lanistami, napływać do amfiteatru. Nie chcąc się utrudzać przed czasem, szli bez zbroi, często zupełnie nadzy, często z zielonymi gałęziami w ręku lub uwieńczeni w kwiaty, młodzi, piękni w świetle porannym i pełni życia. Ciała ich błyszczące od oliwy, potężne, jakby wykowane w marmurze, wprawiały w zachwyt rozmiłowany w kształtach lud. Wielu z nich znano osobiście i co chwila rozlegały się okrzyki: „Witaj, Furnius! Witaj, Leo! Witaj, Maksymus! Witaj, Diomedes!” Młode dziewczęta wznosiły ku nim oczy pełne miłości, oni zaś upatrywali, gdzie która najpiękniejsza, i odzywali się do nich żartobliwymi słowami, jakby żadna troska nie ciążyła nad nimi, przesyłając całusy lub wołając: „Obejmij, nim śmierć obejmie!” Po czym znikali w bramach, z których wielu nie miało już wyjść więcej. Lecz coraz nowe pochody rozrywały uwagę tłumów. Za gladiatorami szli mastygoforowie, to jest ludzie zbrojni w bicze, których obowiązkiem było smagać i podniecać walczących. Potem muły ciągnęły w stronę spoliarium całe szeregi wozów, na których poukładane były stosy drewnianych trumien. Na ten widok cieszył się lud, wnioskując z ich liczby o ogromie widowiska.", + "138191": "Za czym ciągnęli ludzie, którzy mieli dobijać rannych, przebrani tak, aby każdy podobny był do Charona lub do Merkurego, za czym ludzie pilnujący porządku w cyrku, rozdający siedzenia, za czym niewolnicy do roznoszenia potraw i chłodników, a wreszcie pretorianie, których każdy cezar zawsze miewał w amfiteatrze pod ręką.", + "138192": "Otworzono wreszcie vomitoria i tłumy runęły do środka. Lecz takie było mnóstwo zgromadzonych, że płynęli i płynęli przez całe godziny, aż dziwno było, że amfiteatr może tak nieprzeliczoną czerń pochłonąć. Ryki zwierząt, czujących wyziewy ludzkie, wzmogły się jeszcze. Lud huczał w cyrku przy zajmowaniu miejsc jak fala w czasie burzy.", + "138193": "Przybył na koniec prefekt miasta w otoczeniu wigilów, a po nim nieprzerwanym już łańcuchem poczęły się zmieniać lektyki senatorów, konsulów, pretorów, edylów, urzędników publicznych i pałacowych, starszyzny pretoriańskiej, patrycjuszów i wykwintnych kobiet. Niektóre lektyki poprzedzali liktorowie, niosący siekiery wśród pęku rózg, inne tłumy niewolników. W słońcu migotały złocenia lektyk, białe i różnobarwne suknie, pióra, zausznice, klejnoty, stal toporów. Z cyrku dochodziły okrzyki, jakimi lud witał potężnych dostojników. Od czasu do czasu przybywały jeszcze niewielkie oddziały pretorianów.", + "138194": "Lecz kapłani z rozmaitych świątyń przybyli nieco później, a za nimi dopiero niesiono święte dziewice Westy, które poprzedzali liktorowie. Z rozpoczęciem widowiska czekano już tylko na cezara, który też nie chcąc narażać ludu na zbyt długie oczekiwanie i pragnąc ująć go sobie pośpiechem, przybył niebawem w towarzystwie Augusty i augustianów.", + "138195": "Petroniusz przybył między augustianami, mając w swej lektyce Winicjusza. Ów wiedział, że Ligia jest chora i bezprzytomna, ale ponieważ w ostatnich dniach dostęp do więzienia był jak najsurowiej strzeżony, ponieważ dawne straże zastąpiono nowymi, którym nie wolno było rozmawiać ze stróżami, jak również udzielać najmniejszych wiadomości tym, którzy przychodzili pytać o więźniów, nie był więc pewien, czy nie ma jej między ofiarami przeznaczonymi na pierwszy dzień widowiska. Dla lwów mogli wysłać i chorą, choćby bezprzytomną. Ale ponieważ ofiary miały być poobszywane w skóry zwierząt i wysyłane całymi gromadami na arenę, przeto nikt z widzów nie mógł sprawdzić, czy jedna więcej lub mniej znajduje się między nimi, i nikt żadnej rozpoznać. Stróże i cała służba amfiteatru była przekupiona, z bestiariuszami stanął zaś układ, że ukryją Ligię w jakimś ciemnym zakątku amfiteatru, a nocą wydadzą ją w ręce pewnego Winicjuszowego dzierżawcy, który natychmiast wywiezie ją w Góry Albańskie. Petroniusz, przypuszczony do tajemnicy, radził Winicjuszowi, by otwarcie udał się z nim do amfiteatru i dopiero przy wejściu wymknął się w tłoku i pośpieszył do lochów, gdzie dla uniknięcia możliwych pomyłek osobiście miał wskazać stróżom Ligię.", + "138196": "Stróże puścili go małymi drzwiczkami, którymi wychodzili sami. Jeden z nich, imieniem Syrus, poprowadził go natychmiast do chrześcijan. Po drodze rzekł:", + "138197": "— Nie wiem, panie, czy znajdziesz, czego szukasz. My dopytywaliśmy się o dziewicę imieniem Ligia, nikt jednak nie dał nam odpowiedzi, ale być może, iż nie ufają nam.", + "138198": "— Dużo ich jest? — pytał Winicjusz.", + "138199": "— Wielu musi, panie, pozostać na jutro.", + "138200": "— Czy są chorzy między nimi?", + "138201": "— Takich, którzy by nie mogli ustać na nogach, nie masz.", + "138202": "To rzekłszy Syrus otworzył drzwi i weszli jakby do ogromnej izby, ale niskiej i ciemnej, światło bowiem przychodziło do niej jedynie przez zakratowane otwory, oddzielające ją od areny. Winicjusz z początku nie mógł nic dojrzeć, słyszał tylko w izbie szmer głosów i okrzyki ludu, dochodzące z amfiteatru. Lecz po chwili, gdy oczy jego przywykły do zmroku, ujrzał całe gromady dziwacznych istot, podobnych do wilków i niedźwiedzi. Byli to chrześcijanie, poobszywani w skóry zwierząt. Jedni z nich stali, drudzy modlili się klęcząc. Tu i ówdzie z długich włosów, spływających po skórze, można było odgadnąć, że ofiara jest kobietą. Matki, podobne do wilczyc, nosiły na ręku również kosmato obszyte dzieci. Lecz spod skór wychylały się twarze jasne, oczy w mroku połyskiwały radością i gorączką. Widocznym było, że większą część tych ludzi opanowała jedna myśl, wyłączna i zaziemska, która jeszcze za życia znieczuliła ich na wszystko, co się koło nich dziać i co ich spotkać mogło. Niektórzy, zapytywani o Ligię przez Winicjusza, patrzyli nań oczyma jakby zbudzonymi ze snu, nie odpowiadając na pytania; inni uśmiechali się do niego kładąc palce na ustach lub wskazując na żelazne kraty, przez które wchodziły jasne snopy blasku. Dzieci tylko płakały gdzieniegdzie, przestraszone rykiem bestii, wyciem psów, wrzaskiem ludu i podobnymi do zwierząt postaciami własnych rodziców. Winicjusz, idąc obok stróża Syrusa, patrzył w twarze, szukał, rozpytywał, chwilami potykał się o ciała tych, którzy pomdleli z natłoku, zaduchu i gorąca, i przeciskał się dalej w ciemną głąb izby, która zdawała się być tak obszerną jak cały amfiteatr.", + "138203": "Lecz nagle zatrzymał się, albowiem zdawało mu się, że w pobliżu kraty ozwał się jakiś znajomy mu głos. Posłuchawszy przez chwilę, zawrócił i przecisnąwszy się przez tłum, stanął blisko. Snop światła padał na głowę mówiącego i w blasku tym Winicjusz rozpoznał spod wilczej skóry wychudłą i nieubłaganą twarz Kryspa.", + "138204": "— Żałujcie za grzechy wasze — mówił Kryspus — bo oto chwila zaraz nadejdzie. Ale kto myśli, że samą śmiercią okupi winy, ten nowy grzech popełnia i strącony będzie w ogień wieczny. Każdym grzechem waszym, któryście za życia popełnili, odnawialiście mękę Pana, jakże więc śmiecie mniemać, by ta, która was czeka, mogła tamtą okupić? Jednaką śmiercią pomrą dziś sprawiedliwi i grzeszni, ale Pan swoich odróżni. Biada wam, albowiem kły lwów podrą ciała wasze, ale nie podrą win waszych ni waszego rachunku z Bogiem. Pan okazał dość miłosierdzia, gdy pozwolił na krzyż się przybić, ale odtąd będzie tylko sędzią, który żadnej winy bez kary nie zostawi. Więc którzyście myśleli, iż męką zgładzicie grzechy wasze, bluźniliście przeciw sprawiedliwości Boskiej i tym głębiej będziecie pogrążeni. Skończyło się miłosierdzie, a przyszedł czas gniewu Bożego. Oto za chwilę staniecie przed strasznym sądem, wobec którego zaledwie cnotliwy się ostoi. Żałujcie za grzechy, albowiem otwarte są czeluści piekielne, i biada wam, mężowie i żony, biada, rodzice i dzieci!", + "138205": "I wyciągnąwszy kościste dłonie trząsł nimi nad pochylonymi głowami, nieustraszony, ale też i nieubłagany nawet wobec śmierci, na którą za chwilę pójść mieli wszyscy owi skazańcy. Po jego słowach ozwały się głosy: „Żałujmy za grzechy nasze!” , po czym zapadło milczenie i słychać było tylko płacz dzieci i uderzenia rąk o piersi. Winicjuszowi zaś krew ścięła się w żyłach. On, który całą nadzieję złożył w miłosierdziu Chrystusa, usłyszał teraz, że nadszedł dzień gniewu i że miłosierdzia nie zjedna nawet śmierć na arenie. Przez głowę przebiegła mu wprawdzie jasna i szybka jak błyskawica myśl, że Piotr Apostoł inaczej przemówiłby do tych mających umrzeć, niemniej jednak groźne, pełne fanatyzmu słowa Kryspa i ta ciemna izba z kratami, za którymi było pole męki, i bliskość jej, i natłok ofiar przybranych już na śmierć napełniły mu duszę zgrozą i przerażeniem. Wszystko to razem wzięte wydało mu się straszne i stokroć okropniejsze niż najkrwawsze bitwy, w których brał udział. Zaduch i żar poczęły go dusić. Pot zimny wystąpił mu na czoło. Chwyciła go obawa, że zemdleje jak ci, o których ciała potykał się czyniąc poszukiwania w głębi izby, więc gdy pomyślał jeszcze, że lada chwila mogą otworzyć kraty, począł wołać głośno Ligii i Ursusa, w nadziei, że jeśli nie oni, to ktoś znający ich mu odpowie.", + "138206": "Jakoż natychmiast jakiś człowiek, przybrany za niedźwiedzia, pociągnął go za togę i rzekł:", + "138207": "— Panie, zostali w więzieniu. Mnie ostatniego wyprowadzono i widziałem ją chorą na łożu.", + "138208": "— Kto jesteś? — spytał Winicjusz.", + "138209": "— Fossor, w którego chacie Apostoł chrzcił cię, panie. Uwięziono mnie przed trzema dniami, a dziś już umrę.", + "138210": "Winicjusz odetchnął. Wchodząc tu, życzył sobie znaleźć Ligię, obecnie zaś gotów był dziękować Chrystusowi, że jej tu nie ma, i w tym widzieć znak Jego miłosierdzia.", + "138211": "Tymczasem fossor pociągnął go jeszcze raz za togę i rzekł:", + "138212": "— Pamiętasz, panie, że to ja zaprowadziłem cię do Korneliuszowej winnicy, gdzie w szopie nauczał Apostoł?", + "138213": "— Pamiętam — odpowiedział Winicjusz.", + "138214": "— Widziałem go później na dzień przedtem, nim mnie uwięzili. Pobłogosławił mi i mówił, iż przyjdzie do amfiteatru przeżegnać ginących. Chciałbym na niego patrzeć w chwili śmierci i widzieć znak krzyża, bo wówczas łatwiej mi będzie umrzeć, więc jeśli wiesz, panie, gdzie on jest, to mi powiedz.", + "138215": "Winicjusz zniżył głos i odrzekł:", + "138216": "— Jest między ludźmi Petroniusza, przebrany za niewolnika. Nie wiem, gdzie wybrali miejsce, ale wrócę do cyrku i zobaczę. Ty patrz na mnie, gdy wyjdziecie na arenę, ja zaś podniosę się i zwrócę głowę w ich stronę. Wówczas go odnajdziesz oczyma.", + "138217": "— Dzięki ci, panie, i pokój z tobą.", + "138218": "— Niech ci Zbawiciel będzie miłościw.", + "138219": "— Amen.", + "138220": "Winicjusz wyszedł z cuniculum i udał się do amfiteatru, gdzie miał miejsce obok Petroniusza, wśród innych augustianów.", + "138221": "— Jest? — zapytał go Petroniusz.", + "138222": "— Nie ma jej. Została w więzieniu.", + "138223": "— Słuchaj, co mi jeszcze przyszło na myśl, ale słuchając patrz na przykład na Nigidię, aby się zdawało, że rozmawiamy o jej uczesaniu… Tygellinus i Chilo spoglądają na nas w tej chwili… Słuchaj więc: niech Ligię nocą włożą w trumnę i wyniosą z więzienia, jako umarłą, reszty się domyślasz.", + "138224": "— Tak — odpowiedział Winicjusz.", + "138225": "Dalszą rozmowę przerwał im Tuliusz Senecjo, który pochyliwszy się ku nim, rzekł:", + "138226": "— Nie wiecie, czy chrześcijanom dadzą broń?", + "138227": "— Nie wiemy — odpowiedział Petroniusz.", + "138228": "— Wolałbym, gdyby ją dali — mówił Tuliusz — inaczej arena zbyt prędko staje się podobna do jatek rzeźniczych. Ale co za przepyszny amfiteatr!", + "138229": "Rzeczywiście, widok był wspaniały. Niższe siedzenia, nabite togami, bielały jak śnieg. W wyzłoconym podium siedział cezar w diamentowym naszyjniku, ze złotym wieńcem na głowie, obok niego piękna i posępna Augusta, obok po obu stronach westalki, wielcy urzędnicy, senatorowie w bramowanych płaszczach, starszyzna wojskowa w błyszczących zbrojach, słowem, wszystko, co w Rzymie było potężne, świetne i bogate. W dalszych rzędach siedzieli rycerze, a wyżej czerniało kręgiem morze głów ludzkich, nad którymi od słupa do słupa zwieszały się girlandy, uwite z róż, lilii, sasanek, bluszczu i winogradu.", + "138230": "Lud rozmawiał głośno, nawoływał się, śpiewał, chwilami wybuchał śmiechem nad jakimś dowcipnym słowem, które przesyłano sobie z rzędu do rzędu, i tupał z niecierpliwości, by przyśpieszyć widowisko.", + "138231": "Wreszcie tupanie stało się podobne do grzmotów i nieustające. Wówczas prefekt miasta, który poprzednio już był ze świetnym orszakiem objechał arenę, dał znak chustką, na który w amfiteatrze odpowiedziało powszechne: „Aaa!…”, wyrwane z tysiąców piersi.", + "138232": "Zwykle widowisko rozpoczynało się od łowów na dzikiego zwierza, w których celowali rozmaici barbarzyńcy z północy i południa, tym razem jednak zwierząt miało być aż nadto, rozpoczęto więc od andabatów, to jest od ludzi przybranych w hełmy bez otworów na oczy, a zatem bijących się na oślep. Kilkunastu ich, wyszedłszy naraz na arenę, poczęło machać mieczami w powietrzu; mastygoforowie za pomocą długich wideł posuwali jednych ku drugim, aby mogło przyjść do spotkania. Wykwintniejsi widzowie patrzyli obojętnie i z pogardą na podobne widowisko, lecz lud bawił się niezgrabnymi ruchami szermierzy, gdy zaś trafiało się, że spotykali się plecami, wybuchał głośnym śmiechem, wołając: „W prawo!”, „W lewo!”, „Wprost!”, i często myląc umyślnie przeciwników.", + "138233": "Kilka par sczepiło się jednak i walka poczynała być krwawą. Zawziętsi zapaśnicy rzucali tarcze i podając sobie lewe ręce, aby nie rozłączyć się więcej, prawymi walczyli na zabój. Kto padł, podnosił palce do góry, błagając tym znakiem litości, lecz na początku widowiska lud zwykle domagał się śmierci ranionych, zwłaszcza gdy chodziło o andabatów, którzy mając twarze zakryte pozostawali mu nie znani. Z wolna liczba walczących zmniejszała się coraz bardziej, a gdy wreszcie pozostało dwóch tylko, popchnięto ich ku sobie tak, że spotkawszy się padli obaj na piasek i zakłuli się na nim wzajemnie. Wówczas, wśród okrzyków: „Dokonano!” — posługacze uprzątnęli trupy, pacholęta zaś zagrabiły krwawe ślady na arenie i potrząsnęły ją listkami szafranu.", + "138234": "Teraz miała nastąpić poważniejsza walka, budząca zaciekawienie nie tylko motłochu, ale i ludzi wykwintnych, w czasie której młodzi patrycjusze czynili nieraz ogromne zakłady, zgrywając się częstokroć do nitki. Wraz też zaczęły krążyć z rąk do rąk tabliczki, na których wypisywano imiona ulubieńców, a zarazem ilość sestercji, jaką każdy stawiał za swoim wybranym. Spectati, to jest zapaśnicy, którzy występowali już na arenie i odnosili na niej zwycięstwa, zyskiwali najwięcej zwolenników, lecz między grającymi byli i tacy, którzy stawiali znaczne sumy na gladiatorów nowych i całkiem nie znanych, w tej nadziei, że na wypadek ich zwycięstwa zagarną olbrzymie zyski. Zakładał się sam cezar i kapłani, i westalki, i senatorowie, i rycerze, i lud. Ludzie z gminu, gdy zbrakło im pieniędzy, stawiali często w zakład własną wolność. Czekano też z biciem serca, a nawet i trwogą, na ukazanie się szermierzy i niejeden czynił głośne śluby bogom, by zjednać ich opiekę dla swego ulubieńca.", + "138235": "Jakoż gdy ozwały się przeraźliwe odgłosy trąb, w amfiteatrze uczyniła się cisza oczekiwania. Tysiące oczu zwróciło się ku wielkim wrzeciądzom, do których zbliżył się człowiek przybrany za Charona i wśród ogólnego milczenia trzykrotnie zastukał w nie młotem, niby wywołując na śmierć tych, którzy byli za nimi ukryci. Po czym otworzyły się z wolna obie połowy bramy, ukazując czarną czeluść, z której poczęli wysypywać się na jasną arenę gladiatorowie. Szli oddziałami po dwudziestu pięciu ludzi, osobno Trakowie, osobno Mirmilonowie, Samnici, Galowie, wszyscy ciężko zbrojni, a wreszcie retiarii, dzierżący w jednym ręku sieć, w drugim trójząb. Na ich widok tu i ówdzie zerwały się po ławkach oklaski, które wkrótce zmieniły się w jedną ogromną i przeciągłą burzę. Od góry do dołu widać było rozpalone twarze, klaszczące dłonie i otwarte usta, z których wyrywały się okrzyki. Oni zaś okrążyli całą arenę krokiem równym i sprężystym, migocąc orężem i bogatymi zbrojami, po czym zatrzymali się przed cesarskim podium dumni, spokojni i świetni. Przeraźliwy głos rogu uciszył oklaski, a wówczas zapaśnicy wyciągnęli w górę prawice i wznosząc oczy i głowy ku cesarzowi, poczęli wołać, a raczej śpiewać przeciągłymi głosami:", + "138236": "Ave, caesar imperator!", + "138237": "Morituri te salutant!", + "138238": "Za czym rozsunęli się szybko, zajmując osobne miejsca na okręgu areny. Mieli na siebie uderzać całymi oddziałami, lecz pierwej dozwolono słynniejszym szermierzom stoczyć ze sobą szereg pojedynczych walk, w których najlepiej okazywała się siła, zręczność i odwaga przeciwników. Jakoż wnet spomiędzy „Galów” wysunął się zapaśnik, znany dobrze miłośnikom amfiteatru pod imieniem „Rzeźnika” (Lanio), zwycięzca w wielu igrzyskach. W wielkim hełmie na głowie i pancerzu, opinającym z przodu i z tyłu jego potężną pierś, wyglądał w blasku na żółtej arenie jak olbrzymi błyszczący żuk. Nie mniej słynny retiarius, Kalendio, wystąpił przeciw niemu.", + "138239": "Między widzami poczęto się zakładać:", + "138240": "— Pięćset sestercji za Galem!", + "138241": "— Pięćset za Kalendiem!", + "138242": "— Na Herkulesa! Tysiąc!", + "138243": "— Dwa tysiące!", + "138244": "Tymczasem Gal doszedłszy do środka areny, począł się znów cofać z nastawionym mieczem i zniżając głowę przypatrywał się uważnie przez otwory w przyłbicy przeciwnikowi, lekki zaś, o ślicznych posągowych kształtach retiarius, całkiem nagi, prócz przepaski w biodrach, okrążał szybko ciężkiego nieprzyjaciela, machając z wdziękiem siecią, pochylając lub podnosząc trójząb i śpiewając zwykłą pieśń „sieciarzy”:", + "138245": "Nie chcę ciebie, ryby szukam,", + "138246": "Czemu zmykasz, Galu?", + "138247": "Lecz Gal nie zmykał, po chwili bowiem zatrzymał się i stanąwszy w miejscu, począł obracać się tylko nieznacznym ruchem, tak aby zawsze mieć z przodu nieprzyjaciela. W jego postaci i potwornie wielkiej głowie było teraz coś strasznego. Widzowie rozumieli doskonale, że to ciężkie, zakute w miedź ciało zbiera się do nagłego rzutu, który może walkę rozstrzygnąć. Sieciarz tymczasem to przyskakiwał do niego, to odskakiwał, czyniąc swymi potrójnymi widłami ruchy tak szybkie, że wzrok ludzki z trudnością mógł za nimi podążyć. Dźwięk zębów o tarczę rozległ się kilkakrotnie, lecz Gal ani się zachwiał, dając tym świadectwo olbrzymiej swej siły. Cała jego uwaga zdawała się być skupioną nie na trójząb, ale na sieć, która krążyła ustawicznie nad jego głową jak ptak złowrogi. Widzowie, zatrzymawszy oddech w piersi, śledzili mistrzowską grę gladiatorów. Lanio, upatrzywszy chwilę, runął wreszcie na przeciwnika, ów zaś z równą szybkością przemknął się pod jego mieczem i wzniesionym ramieniem, wyprostował się i rzucił siecią.", + "138248": "Gal, zwróciwszy się na miejscu, zatrzymał ją tarczą, po czym rozskoczyli się obaj. W amfiteatrze zagrzmiały okrzyki: „Macte!” — w niższych zaś rzędach poczęto robić nowe zakłady. Sam cezar, który z początku rozmawiał z westalką Rubrią i nie bardzo dotąd zważał na widowisko, zwrócił głowę ku arenie.", + "138249": "Oni zaś poczęli znów walczyć tak wprawnie i z taką dokładnością w ruchach, iż chwilami wydawało się, że chodzi im nie o śmierć lub życie, ale o wykazanie swej zręczności. Lanio, dwukrotnie jeszcze wywinąwszy się z sieci, począł się na nowo cofać ku okręgowi areny. Wówczas jednak ci, którzy trzymali przeciw niemu, nie chcąc, by wypoczął, poczęli krzyczeć: „Nacieraj!” Gal usłuchał i natarł. Ramię sieciarza oblało się nagle krwią i sieć mu zwisła. Lanio skurczył się i skoczył chcąc zadać cios ostatni. Lecz w tej chwili Kalendio, który umyślnie udał, że nie może już władać siecią, przegiął się w bok, uniknął pchnięcia i wsunąwszy trójząb między kolana przeciwnika, zwalił go na ziemię.", + "138250": "Ów chciał powstać, lecz w mgnieniu oka spowiły go fatalne sznury, w których każdym ruchem zaplątywał silniej ręce i nogi. Tymczasem razy trójzęba przygważdżały go raz po raz do ziemi. Raz jeszcze wysilił się, wsparł na ręku i wyprężył, by powstać, na próżno! Podniósł jeszcze ku głowie mdlejącą rękę, w której nie mógł już miecza utrzymać, i padł na wznak. Kalendio przycisnął mu zębami wideł szyję do ziemi i wsparłszy się obu rękami na ich trzonie, zwrócił się w stronę cesarskiej loży.", + "138251": "Cały cyrk począł się trząść od oklasków i ludzkiego ryku. Dla tych, którzy trzymali za Kalendiem, był on w tej chwili większy niż cezar, ale właśnie dlatego znikła w ich sercu zawziętość i przeciw Laniowi, który kosztem krwi własnej napełnił im kieszenie. Rozdwoiły się więc życzenia ludu. Na wszystkich ławach ukazały się w połowie znaki śmierci, w połowie politowania, lecz sieciarz patrzył tylko w lożę cezara i westalek, czekając, co oni postanowią.", + "138252": "Na nieszczęście Nero nie lubił Lania, albowiem na ostatnich igrzyskach przed pożarem, zakładając się przeciw niemu, przegrał do Licyniusza znaczną sumę, wysunął więc rękę z podium i zwrócił wielki palec ku ziemi.", + "138253": "Westalki powtórzyły znak natychmiast. Wówczas Kalendio przykląkł na piersiach Gala, wydobył krótki nóż, który nosił za pasem, i odchyliwszy zbroi koło szyi przeciwnika, wbił mu po rękojeść w gardło trójkątne ostrze.", + "138254": "— Peractum est! — rozległy się głosy w amfiteatrze.", + "138255": "Lanio zaś drgał czas jakiś jak zarżnięty wół i kopał nogami piasek, po czym wyprężył się i pozostał nieruchomy.", + "138256": "Merkury nie potrzebował sprawdzać rozpalonym żelazem, czy żyje jeszcze. Wnet uprzątnięto go i wystąpiły inne pary, po których przejściu zawrzała dopiero walka całych oddziałów. Lud brał w niej udział duszą, sercem, oczyma: wył, ryczał, świstał, klaskał, śmiał się, podniecał walczących, szalał. Na arenie podzieleni na dwa zastępy gladiatorowie walczyli z wściekłością dzikich zwierząt: pierś uderzała o pierś, ciała splatały się w śmiertelnym uścisku, trzeszczały w stawach potężne członki, miecze topiły się w piersiach i brzuchach, pobladłe usta buchały krwią na piasek. Kilkunastu nowicjuszów chwyciła pod koniec trwoga tak straszna, że wyrwawszy się z zamętu, poczęli uciekać, lecz mastygoforowie zagnali ich wnet w bitwę batami, zakończonymi ołowiem. Na piasku potworzyły się wielkie ciemne plamy; coraz więcej nagich i zbrojnych ciał leżało pokotem na kształt snopów. Żywi walczyli na trupach, potykali się o zbroje, o tarcze, krwawili nogi o połamany oręż i padali. Lud nie posiadał się z radości, upajał się śmiercią, dyszał nią, nasycał oczy jej widokiem i z rozkoszą wciągał w płuca jej wyziewy.", + "138257": "Zwyciężeni legli wreszcie niemal wszyscy. Zaledwie kilku rannych klękło na środku areny i chwiejąc się wyciągnęło ku widzom ręce z prośbą o zmiłowanie. Zwycięzcom rozdano nagrody, wieńce, gałązki oliwne i nastąpiła chwila odpoczynku, która z rozkazu wszechwładnego cezara zmieniła się w ucztę. W wazach zapalono wonności. Skrapiacze zraszali lud deszczykiem szafrannym i fiołkowym. Roznoszono chłodniki, pieczone mięsiwa, słodkie ciasta, wino, oliwę i owoce. Lud pożerał, rozmawiał i wykrzykiwał na cześć cezara, by skłonić go do tym większej hojności. Jakoż gdy nasycono głód i pragnienie, setki niewolników wniosły pełne podarunków kosze, z których przybrane za amorów pacholęta wyjmowały rozmaite przedmioty i obu rękoma rozrzucały wśród ławek. W chwili gdy rozdawano loteryjne tessery, powstała bójka: ludzie cisnęli się, przewracali, deptali jedni po drugich, krzyczeli o ratunek, przeskakiwali przez rzędy siedzeń i dusili się w straszliwym tłoku, kto bowiem dostał szczęśliwą liczbę, mógł wygrać nawet dom z ogrodem, niewolnika, wspaniałą odzież lub osobliwe dzikie zwierzę, które następnie sprzedawał do amfiteatru. Czyniły się z tego powodu takie zamęty, że częstokroć pretorianie musieli wprowadzać ład, po każdym zaś rozdawnictwie wynoszono z widowni ludzi z połamanymi rękoma, nogami lub nawet zadeptanych na śmierć w ścisku.", + "138258": "Lecz bogatsi nie brali udziału w walce o tessery. Augustianie zabawiali się tym razem widokiem Chilona i przedrwiwaniem z jego daremnych usiłowań, by pokazać ludziom, że na walkę i rozlew krwi może patrzeć tak dobrze jak każdy inny. Próżno jednak nieszczęśliwy Grek marszczył brwi, zagryzał wargi i zaciskał pięści tak, że aż paznokcie wpijały mu się w dłonie. Zarówno jego grecka natura, jak i jego osobiste tchórzostwo nie znosiły takich widowisk. Twarz mu pobladła, czoło operliło się kroplami potu, wargi posiniały, oczy wpadły, zęby poczęły szczękać, a ciało chwyciła drżączka. Po ukończonej walce przyszedł nieco do siebie, lecz gdy wzięto go na języki, zdjął go nagły gniew i począł odgryzać się rozpaczliwie.", + "138259": "— Ha, Greku! Nieznośny ci widok podartej ludzkiej skóry — mówił pociągając go za brodę Watyniusz.", + "138260": "Chilo zaś wyszczerzył na niego swe dwa ostatnie żółte zęby i odrzekł:", + "138261": "— Mój ojciec nie był szewcem, więc nie umiem jej łatać.", + "138262": "— Macte! Habet! — zawołało kilka głosów.", + "138263": "Lecz inni drwili dalej.", + "138264": "— Nie on winien, że zamiast serca ma w piersiach kawał sera! — zawołał Senecjo.", + "138265": "— Nie tyś winien, że zamiast głowy masz pęcherz — odparł Chilo.", + "138266": "— Może zostaniesz gladiatorem! Dobrze byś wyglądał z siecią na arenie.", + "138267": "— Gdybym ciebie w nią złowił, złowiłbym cuchnącego dudka.", + "138268": "— A jak będzie z chrześcijanami? — pytał Festus z Ligurii. — Czy nie chciałbyś zostać psem i kąsać ich?", + "138269": "— Nie chciałbym zostać twoim bratem.", + "138270": "— Ty meocki trądzie!", + "138271": "— Ty liguryjski mule!", + "138272": "— Skóra cię swędzi widocznie, ale nie radzęć prosić mnie, bym cię podrapał.", + "138273": "— Drap sam siebie. Jeśli zdrapiesz własne pryszcze, zniszczysz, co w tobie jest najlepszego.", + "138274": "I w ten sposób oni napadali go, on zaś odgryzał się zjadliwie wśród powszechnego śmiechu. Cezar klaskał w dłonie, powtarzał: „Macte!”, i podniecał ich. Po chwili jednak zbliżył się Petroniusz i dotknąwszy rzeźbioną w kości słoniowej laseczką ramienia Greka, rzekł zimno:", + "138275": "— To dobrze, filozofie, aleś w jednym tylko pobłądził: bogowie stworzyli cię rzezimieszkiem, tyś zaś został demonem, i dlatego nie wytrzymasz!", + "138276": "Starzec popatrzył na niego swymi zaczerwienionymi oczyma, wszelako tym razem nie znalazł jakoś gotowej obelgi. Na chwilę umilkł, po czym odpowiedział jakby z pewnym wysileniem:", + "138277": "— Wytrzymam!…", + "138278": "Ale tymczasem trąby dały znać, że przerwa w widowisku skończona. Ludzie poczęli opuszczać przedziały, w których gromadzili się dla wyprostowania nóg i dla rozmowy. Wszczął się ruch ogólny i zwykłe kłótnie o zajmowane poprzednio siedzenia. Senatorowie i patrycjusze dążyli do swoich miejsc. Z wolna uciszał się gwar i amfiteatr przychodził do ładu. Na arenie pojawiła się gromada ludzi, aby tu i ówdzie rozgrabić jeszcze pozlepiane zsiadłą krwią grudki piasku.", + "138279": "Nadchodziła kolej na chrześcijan. Ale że było to nowe dla ludu widowisko i nikt nie wiedział, jak się zachowają, wszyscy oczekiwali ich z pewnym zaciekawieniem. Nastrój tłumu był skupiony, spodziewano się bowiem scen nadzwyczajnych, ale nieprzyjazny. Wszakże ci ludzie, którzy mieli się teraz pojawić, spalili Rzym i odwieczne jego skarby. Wszakże karmili się krwią niemowląt, zatruwali wody, przeklinali cały rodzaj ludzki i dopuszczali się najbezecniejszych zbrodni. Rozbudzonej nienawiści nie dość było najsroższych kar i jeśli jaka obawa przejmowała serca, to tylko obawa o to, czy męki dorównają występkom tych złowrogich skazańców.", + "138280": "Tymczasem słońce podniosło się wysoko i promienie jego, przecedzone przez purpurowe velarium, napełniły amfiteatr krwawym światłem. Piasek przybrał barwę ognistą i w tych blaskach, w twarzach ludzkich, zarówno jak i w pustce areny, która za chwilę miała się zapełnić męką ludzką i zwierzęcą wściekłością, było coś strasznego. Zdawało się, iż w powietrzu unosi się groza i śmierć. Tłum, zwykle wesoły, zaciął się pod wpływem nienawiści w milczeniu. Twarze miały wyraz zawzięty.", + "138281": "Wtem prefekt dał znak: wówczas pojawił się ten sam starzec przebrany za Charona, który wywoływał na śmierć gladiatorów, i przeszedłszy wolnym krokiem przez całą arenę, wśród głuchej ciszy zastukał znów trzykrotnie młotem we drzwi.", + "138282": "W całym amfiteatrze ozwał się pomruk:", + "138283": "— Chrześcijanie! Chrześcijanie!…", + "138284": "Zgrzytnęły żelazne kraty w ciemnych otworach, rozległy się zwykłe krzyki mastygolbrów: „Na piasek!” , i w jednej chwili arena zaludniła się gromadami jakby sylwanów pookrywanych skórami. Wszyscy biegli prędko, nieco gorączkowo i wypadłszy na środek koliska klękali jedni przy drugich z wzniesionymi w górę rękoma. Lud sądził, że to jest prośba o litość, i rozwścieczony takim tchórzostwem począł tupać, gwizdać, rzucać próżnymi naczyniami od wina, poogryzanymi kośćmi i ryczeć: „Zwierząt! Zwierząt!…” Lecz nagle stało się coś nieoczekiwanego. Oto ze środka kosmatej gromady podniosły się śpiewające głosy i w tejże chwili zabrzmiała pieśń, którą po raz pierwszy usłyszano w rzymskim cyrku:", + "138285": "Christus regnat!…", + "138286": "Wówczas zdumienie ogarnęło lud. Skazańcy śpiewali z oczyma wzniesionymi ku velarium, widziano twarze pobladłe, lecz jakby natchnione. Wszyscy zrozumieli, że ludzie ci nie proszą o litość i że zdają się nie widzieć ni cyrku, ni ludu, ni senatu, ni cezara. „Christus regnat!” rozbrzmiewało coraz donośniej, a w ławach hen, aż do góry, między rzędami widzów niejeden zadawał sobie pytanie: co to się dzieje i co to jest za Christus, który króluje w ustach tych ludzi mających umrzeć? Ale tymczasem otwarto nową kratę i na arenę wypadły z dzikim pędem i szczekaniem całe stada psów: płowych olbrzymich molosów z Peloponezu, pręgowatych psów z Pirenejów i podobnych do wilków kundli z Hibernii, wygłodzonych umyślnie, o zapadłych bokach i krwawych oczach. Wycie i skomlenie napełniło cały amfiteatr. Chrześcijanie, skończywszy pieśń, klęczeli nieruchomi, jakby skamieniali, powtarzając tylko jednym jękliwym chórem: „Pro Christo! Pro Christo!” Psy, wyczuwszy ludzi pod skórami zwierząt i zdziwione ich nieruchomością, nie śmiały się na nich od razu rzucić. Jedne wspinały się na ściany lóż, jakby chciały dostać się do widzów, drugie biegały wokoło, szczekając zażarcie, jakby goniły jakiegoś niewidzialnego zwierza. Lud rozgniewał się. Zawrzały tysiące głosów: niektórzy z widzów udawali ryk zwierząt, inni szczekali jak psy, inni szczuli we wszystkich językach. Amfiteatr zatrząsł się od wrzasków. Rozdrażnione psy poczęły to dopadać do klęczących, to cofać się jeszcze, kłapiąc zębami, aż wreszcie jeden z molosów wpił kły w bark klęczącej na przodzie kobiety i pociągnął ją pod siebie.", + "138287": "Wówczas dziesiątki ich rzuciły się w środek, jakby przez wyłom. Tłum przestał ryczeć, by przypatrywać się z większą uwagą. Wśród wycia i charkotu słychać jeszcze było żałosne głosy męskie i kobiece: „Pro Christo! Pro Christo!”, lecz na arenie potworzyły się drgające kłęby z ciał psów i ludzi. Krew płynęła teraz strumieniem z porozdzieranych ciał. Psy wydzierały sobie wzajem krwawe ludzkie członki. Zapach krwi i poszarpanych wnętrzności zgłuszył arabskie wonie i napełnił cały cyrk. W końcu już tylko gdzieniegdzie widać było pojedyncze klęczące postacie, które wnet pokrywały ruchome wyjące kupy.", + "138288": "Winicjusz, który w chwili gdy chrześcijanie wbiegli, podniósł się i odwrócił, aby zgodnie z obietnicą wskazać fossorowi stronę, w której między ludźmi Petroniusza był ukryty Apostoł, siadł na powrót i siedział z twarzą człowieka umarłego, spoglądając szklanymi oczyma na okropne widowisko. Z początku obawa, że fossor mógł się omylić i że Ligia może znajdować się między ofiarami, odrętwiła go zupełnie, lecz gdy słyszał głosy: „Pro Christo!” , gdy widział mękę tylu ofiar, które umierając świadczyły swej prawdzie i swemu Bogu, ogarnęło go inne poczucie, dojmujące jak najstraszniejszy ból, a jednak nieprzeparte, że gdy Chrystus sam umarł w męce i gdy giną oto za Niego tysiące, gdy wylewa się morze krwi, to jedna więcej kropla nic nie znaczy, i że grzechem jest nawet prosić o miłosierdzie. Ta myśl szła na niego z areny, przenikała go wraz z jękami umierających, wraz z zapachem ich krwi. A jednak modlił się i powtarzał zeschłymi wargami: „Chryste, Chryste, i Twój Apostoł modli się za nią!” Po czym zapamiętał się, stracił świadomość, gdzie jest, zdawało mu się tylko, że krew na arenie wzbiera i wzbiera, że piętrzy się i wypłynie z cyrku na cały Rzym. Zresztą nie słyszał nic, ni wycia psów, ni wrzasków ludu, ni głosów augustianów, które nagle poczęły wołać:", + "138289": "— Chilo zemdlał!", + "138290": "— Chilo zemdlał! — powtórzył Petroniusz zwracając się w stronę Greka.", + "138291": "A ów zemdlał rzeczywiście i siedział biały jak płótno, z zadartą w tył głową i z otwartymi szeroko ustami, podobny do trupa.", + "138292": "W tej samej chwili poczęto wypychać nowe, obszyte w skóry ofiary na arenę.", + "138293": "Te klękały natychmiast, jak ich poprzednicy, lecz zmordowane psy nie chciały ich szarpać. Ledwie kilka ich rzuciło się na najbliżej klęczących, inne zaś pokładłszy się i podniósłszy w górę okrwawione paszcze, poczęły robić bokami i ziajać ciężko.", + "138294": "Wówczas zaniepokojony w duszach, ale spity krwią i rozszalały lud począł krzyczeć przeraźliwymi glosami:", + "138295": "— Lwów! Lwów! Wypuścić lwy!…", + "138296": "Lwy miały być zachowane na dzień następny, lecz w amfiteatrach lud narzucał swoją wolę wszystkim, a nawet i cezarowi. Jeden tylko Kaligula, zuchwały i zmienny w swych zachceniach, ośmielał się sprzeciwiać, a nawet bywało, że przykazywał okładać tłumy kijami, lecz i on najczęściej ulegał. Nero, któremu oklaski droższe były nad wszystko w świecie, nie opierał się nigdy, tym bardziej więc nie oparł się teraz, gdy chodziło o ukojenie rozdrażnionych po pożarze tłumów i o chrześcijan, na których chciał zwalić winę klęski.", + "138297": "Dał więc znak, by otworzono cuniculum, co ujrzawszy lud uspokoił się natychmiast. Usłyszano skrzypienie krat, za którymi były lwy. Psy na ich widok zbiły się w jedną kupę po przeciwległej stronie koła, skowycząc z cicha, one zaś poczęły jeden po drugim wytaczać się na arenę, ogromne, płowe, o wielkich kudłatych głowach. Sam cezar zwrócił ku nim swą znudzoną twarz i przyłożył szmaragd do oka, aby przyglądać się lepiej. Augustianie przywitali je oklaskiem; tłum liczył je na palcach, śledząc zarazem chciwie, jakie wrażenie czyni ich widok na klęczących w środku chrześcijan, którzy znów jęli powtarzać niezrozumiałe dla wielu, a drażniące wszystkich słowa: „Pro Christo! Pro Christo!…”", + "138298": "Lecz lwy, jakkolwiek wygłodniałe, nie śpieszyły się do ofiar. Czerwonawy blask na arenie raził je, więc mrużyły oczy, jakby olśnione; niektóre wyciągały leniwie swe złotawe cielska, niektóre, rozwierając paszcze, ziewały, rzekłbyś, chcąc pokazać widzom kły straszliwe. Lecz następnie zapach krwi i podanych ciał, których mnóstwo leżało na arenie, począł na nie działać. Wkrótce ruchy ich stały się niespokojne, grzywy jeżyły się, nozdrza wciągały chrapliwie powietrze. Jeden przypadł do trupa kobiety z poszarpaną twarzą i ległszy przednimi łapami na ciele, jął zlizywać kolczastym językiem skrzepłe sople, drugi zbliżył się do chrześcijanina, trzymającego na ręku dziecko obszyte w skórę jelonka.", + "138299": "Dziecko trzęsło się od krzyku i płaczu, obejmując konwulsyjnie szyję ojca, ów zaś, pragnąc mu przedłużyć choć na chwilę życie, starał się oderwać je od szyi, by podać dalej klęczącym. Lecz krzyk i ruch podrażnił lwa. Nagle wydał krótki, urwany ryk, zgniótł dziecko jednym uderzeniem łapy i chwyciwszy w paszczę czaszkę ojca zgruchotał ją w mgnieniu oka.", + "138300": "Na ten widok wszystkie inne wpadły na gromadę chrześcijan. Kilka kobiet nie mogło wstrzymać okrzyków przerażenia, lecz lud zgłuszył je oklaskami, które wnet jednak uciszyły się, albowiem chęć patrzenia przemogła. Widziano wówczas rzeczy straszne: głowy znikające całkowicie w czeluściach paszcz, piersi otwierane na rozcież jednym uderzeniem kłów, wyrwane serca i płuca; słyszano trzask kości w zębach. Niektóre lwy, chwyciwszy ofiary za boki lub krzyże, latały w szalonych skokach po arenie, jakby szukając zakrytego miejsca, gdzie by mogły je pożreć, inne w walce wzajemnej wspinały się na siebie, obejmując się łapami jak zapaśnicy i napełniając amfiteatr grzmotem. Ludzie wstawali z miejsc. Inni opuszczając siedzenia schodzili przedziałami niżej, by widzieć lepiej, i tłoczyli się w nich na śmierć. Zdawało się, że uniesione tłumy rzucą się w końcu na samą arenę i poczną rozdzierać razem z lwami. Chwilami słychać było nieludzki wrzask, chwilami oklaski, chwilami ryk, pomruk, kłapanie kłów, wycie molosów, chwilami jęki tylko.", + "138301": "Cezar, trzymając szmaragd przy oku, patrzył teraz uważnie. Twarz Petroniusza przybrała wyraz niesmaku i pogardy. Chilona poprzednio już wyniesiono z cyrku.", + "138302": "A z cuniculów wypychano coraz nowe ofiary.", + "138303": "Z najwyższego rzędu w amfiteatrze spoglądał na nie Piotr Apostoł. Nikt na niego nie patrzył, wszystkie bowiem głowy zwrócone były ku arenie, więc wstał i jako niegdyś w Korneliuszowej winnicy błogosławił na śmierć i na wieczność tym, których miano pochwycić, tak teraz żegnał krzyżem ginących pod kłami zwierząt i ich krew, i ich mękę, i martwe ciała, zmienione w niekształtne bryły, i dusze ulatujące z krwawego piasku. Niektórzy podnosili ku niemu oczy, a wówczas rozjaśniały się im twarze i uśmiechali się widząc nad sobą, hen, w górze, znak krzyża. Jemu zaś rozdzierało się serce i mówił: „O Panie! Bądź wola Twoja, bo na chwałę Twoją, na świadectwo prawdy giną te owce moje! Tyś mi je paść rozkazał, więc zdaję Ci je, a Ty porachuj je, Panie, weź je, zagój ich rany, ukój ich boleść i daj im więcej jeszcze szczęścia, niźli tu męki doznali.”", + "138304": "I żegnał jednych po drugich, gromadę po gromadzie, z miłością tak wielką, jak gdyby byli jego dziećmi, które oddawał wprost w ręce Chrystusa. Wtem cezar, czy to z zapamiętania, czy chcąc, by igrzysko przeszło wszystko, co dotąd widziano w Rzymie, szepnął kilka słów prefektowi miasta, ów zaś opuściwszy podium udał się natychmiast do cuniculów. I nawet lud już zdumiał się, gdy po chwili ujrzał znów otwierające się kraty. Wypuszczono teraz zwierzęta wszelkiego rodzaju: tygrysy znad Eufratu, numidyjskie pantery, niedźwiedzie, wilki, hieny i szakale. Cała arena pokryła się jakby ruchomą falą skór pręgowanych, żółtych, płowych, ciemnych, brunatnych i cętkowanych. Powstał zamęt, w którym oczy nie mogły nic rozróżnić prócz okropnego przewracania się i kłębienia grzbietów zwierzęcych. Widowisko straciło pozór rzeczywistości, a zmieniło się jakby w orgię krwi, jakby w straszny sen, jakby w potworny majak obłąkanego umysłu. Miara była przebrana. Wśród ryków, wycia i skowyczenia ozwały się tu i ówdzie na ławach widzów przeraźliwe, spazmatyczne śmiechy kobiet, których siły wyczerpały się wreszcie. Ludziom uczyniło się straszno. Twarze zmierzchły. Rozliczne głosy poczęły wołać: „Dosyć! Dosyć!”", + "138305": "Lecz zwierzęta łatwiej było wpuścić niż je wypędzić. Cezar znalazł jednak sposób oczyszczenia z nich areny, połączony z nową dla ludu rozrywką. We wszystkich przedziałach wśród ław pojawiły się zastępy czarnych, strojnych w pióra i zausznice Numidów, z łukami w ręku. Lud odgadł, co nastąpi, i przywitał ich okrzykiem zadowolenia, oni zaś zbliżyli się do obrębu i przyłożywszy strzały do cięciw, poczęli szyć z łuków w gromady zwierząt. Było to istotnie nowe widowisko. Smukłe czarne ciała przechylały się w tył, prężąc giętkie łuki i wysyłając grot za grotem. Warkot cięciw i świst pierzastych bełtów mieszał się z wyciem zwierząt i okrzykami podziwu widzów. Wilki, niedźwiedzie, pantery i ludzie, którzy jeszcze zostali żywi, padali pokotem obok siebie. Tu i ówdzie lew, poczuwszy grot w boku, zwracał nagłym ruchem zmarszczoną z wściekłości paszczę, by chwycić i zdruzgotać drzewce. Inne jęczały z bólu. Drobiazg zwierzęcy wpadłszy w popłoch przebiegał na oślep arenę lub bił głowami w kraty, a tymczasem groty warczały i warczały ciągle, dopóki wszystko, co żywe, nie legło w ostatnich drganiach konania.", + "138306": "Wówczas na arenę wpadły setki niewolników cyrkowych, zbrojnych w rydle, łopaty, miotły, taczki, kosze do wynoszenia wnętrzności i wory z piaskiem. Jedni napływali za drugimi i na całym kolisku zawrzała gorączkowa czynność. Wnet oczyszczono je z trupów, krwi i kału, przeryto, zrównano i potrząśnięto grubą warstwą świeżego piasku. Za czym wbiegły amorki rozrzucając listki róż, lilii i przeróżnego kwiecia. Zapalono na nowo kadzielnice i zdjęto velarium, bo już słońce zniżyło się znacznie.", + "138307": "Tłumy zaś, spoglądając po sobie ze zdziwieniem, zapytywały się wzajem, co za widowisko czeka je jeszcze w dniu dzisiejszym.", + "138308": "Jakoż czekało takie, którego nikt się nie spodziewał. Oto cezar, który od niejakiego czasu opuścił podium, ukazał się nagle na ukwieconej arenie, przybrany w purpurowy płaszcz i złoty wieniec. Dwunastu śpiewaków, z cytrami w ręku, postępowało za nim, on zaś, dzierżąc srebrną lutnię, wystąpił uroczystym krokiem na środek i skłoniwszy się kilkakrotnie widzom, podniósł ku niebu oczy i czas jakiś stał tak, jakby oczekując na natchnienie.", + "138309": "Po czym uderzył w struny i zaczął śpiewać:", + "138310": "O promienisty Lety synu,", + "138311": "Władco Tenedu, Killi, Chryzy,", + "138312": "Tyżeś to, mając w pieczy swej", + "138313": "Ilionu święty gród,", + "138314": "Mógł go gniewowi Achiwów zdać", + "138315": "I ścierpieć, by święte ołtarze,", + "138316": "Płonące wiecznie ku twej czci,", + "138317": "Zbryzgała Trojan krew?", + "138318": "Do ciebie starcy drżące dłonie,", + "138319": "O Srebrnołuki, w dal godzący,", + "138320": "Do ciebie matki z głębi łon", + "138321": "Wznosiły łzawy głos,", + "138322": "Byś nad ich dziećmi litość miał;", + "138323": "I głaz by skargi te wzruszyły,", + "138324": "A tyś mniej czuły był niż głaz,", + "138325": "Sminteju na ludzki ból!…", + "138326": "Pieśń przechodziła z wolna w żałosną, pełną bólu elegię. W cyrku uczyniła się cisza. Po chwili cezar, sam wzruszony, począł śpiewać dalej:", + "138327": "Mógłżeś formingi boskiej brzmieniem", + "138328": "Zgłuszyć lamenty serc i krzyk,", + "138329": "Gdy oko jeszcze dziś", + "138330": "Zachodzi łzą, jak rosą kwiat,", + "138331": "Na dźwięk posępny pieśni tej,", + "138332": "Co wskrzesza z prochu i popiołów", + "138333": "Pożogi, klęski, zguby dzień…", + "138334": "— Sminteju, gdzieś wówczas był?", + "138335": "Tu głos mu zadrgał i zwilgotniały oczy. Na rzęsach westalek ukazały się łzy, lud słuchał cicho, zanim wybuchnął długo nie ustającą burzą oklasków.", + "138336": "Tymczasem z zewnątrz przez otwarte dla przewiewu vomitoria dochodziło skrzypienie wozów, na których składano krwawe szczątki chrześcijan, mężczyzn, kobiet i dzieci, aby je wywieźć do strasznych dołów, zwanych puticuli.", + "138337": "A Piotr Apostoł objął rękoma swą białą drżącą głowę i wołał w duchu:", + "138338": "„Panie! Panie! Komuś Ty oddał rząd nad światem? I przecz chcesz założyć swą stolicę w tym mieście?”", + "138339": "Rozdział pięćdziesiąty siódmy", + "138340": "Tymczasem słońce zniżyło się ku zachodowi i zdawało się się roztapiać w zorzach wieczornych. Widowisko było skończone. Tłumy poczęły opuszczać amfiteatr i wylewać się przez wyjścia, zwane vomitoriami, na miasto. Augustianie tylko zwłóczyli, czekając, zanim przepłynie fala. Cała gromada ich, opuściwszy swe miejsca, zebrała się przy podium, w którym cezar ukazał się znowu, by słuchać pochwał. Jakkolwiek widzowie nie szczędzili mu oklasków zaraz po ukończeniu pieśni, dla niego nie było to dosyć, spodziewał się bowiem zapału dochodzącego do szaleństwa. Na próżno też brzmiały teraz hymny pochwalne, próżno westalki całowały jego „boskie” dłonie, a Rubria schyliła się przy tym tak, że aż rudawa jej głowa dotknęła jego piersi. Nero nie był zadowolony i nie umiał tego ukryć. Dziwiło go też i niepokoiło zarazem, że Petroniusz zachowuje milczenie. Jakieś pochwalne, a zarazem trafnie podnoszące zalety pieśni słowo z jego ust byłoby mu w tej chwili wielką pociechą. Wreszcie, nie mogąc wytrzymać, skinął na niego, a gdy ów wszedł do podium, rzekł:", + "138341": "— Powiedz…", + "138342": "A Petroniusz odrzekł zimno:", + "138343": "— Milczę, bo nie mogę znaleźć słów. Przeszedłeś sam siebie.", + "138344": "— Tak i mnie się zdawało, a jednak ten lud?…", + "138345": "— Czy możesz żądać od mieszańców, aby się znali na poezji?", + "138346": "— Więc zauważyłeś i ty, że nie podziękowano mi tak, jakem zasłużył?", + "138347": "— Boś obrał złą chwilę.", + "138348": "— Dlaczego?", + "138349": "— Dlatego, że mózgi zaczadzone zaduchem krwi nie mogą słuchać uważnie.", + "138350": "Nero zacisnął pięści i odrzekł:", + "138351": "— Ach, ci chrześcijanie! Spalili Rzym, a teraz krzywdzą i mnie. Jakież jeszcze kary dla nich wymyślę?", + "138352": "Petroniusz spostrzegł, że idzie złą drogą i że słowa jego odnoszą skutek wprost przeciwny temu, jaki zamierzył osiągnąć, więc chcąc odwrócić umysł cezara w inną stronę, pochylił się ku niemu i szepnął:", + "138353": "— Pieśń twoja jest cudna, ale uczynię ci tylko jedną uwagę: w czwartym wierszu trzeciej strofy metryka pozostawia coś do życzenia.", + "138354": "A Nero oblał się rumieńcem wstydu, jakby schwytany na haniebnym uczynku, spojrzał z przestrachem i odpowiedział również cicho:", + "138355": "— Ty wszystko zauważysz!… Wiem!… Przerobię!… Ale nikt więcej nie spostrzegł? Prawda? Ty zaś, na miłość bogów, nie mów nikomu… jeśli… ci życie miłe…", + "138356": "Na to Petroniusz zmarszczył brwi i odpowiedział jakby z wybuchem nudy i zniechęcenia:", + "138357": "— Możesz mnie, boski, skazać na śmierć, jeśli ci zawadzam, ale mnie nią nie strasz, bo bogowie najlepiej wiedzą, czy się jej boję.", + "138358": "I tak mówiąc począł patrzeć wprost w oczy cezara, ów zaś po chwili odrzekł:", + "138359": "— Nie gniewaj się… Wiesz, że cię kocham…", + "138360": "„Zły znak” — pomyślał Petroniusz.", + "138361": "— Chciałem was prosić dziś na ucztę — mówił dalej Nero — ale się wolę zamknąć i polerować ów przeklęty wiersz trzeciej strofy. Prócz ciebie mógł błąd zauważyć jeszcze Seneka, a może i Sekundus Karynas, ale się ich pozbędę zaraz.", + "138362": "To rzekłszy zawołał Seneki i oświadczył mu, że wraz z Akratusem i Sekundem Karynem wysyła go do Italii i do wszystkich prowincji po pieniądze, które nakazuje im ściągnąć z miast, ze wsi, ze słynnych świątyń, słowem zewsząd, gdzie tylko można je będzie znaleźć lub wycisnąć. Lecz Seneka, który zrozumiał, że powierzają mu czynność łupieżcy, świętokradcy i rozbójnika, odmówił wręcz.", + "138363": "— Muszę jechać na wieś, panie — rzekł — i tam czekać śmierci, gdyż jestem stary i nerwy moje są chore.", + "138364": "Iberyjskie nerwy Seneki, silniejsze od Chilonowych, nie były może chore, ale zdrowie jego było w ogóle złe, albowiem wyglądał jak cień i głowa w ostatnich czasach zbielała mu zupełnie.", + "138365": "Nero też, spojrzawszy na niego, pomyślał, że może istotnie niedługo będzie czekał na jego śmierć, i odrzekł:", + "138366": "— Nie chcę narażać cię na podróż, jeśliś chory, ale że z miłości, jaką mam dla ciebie, chcę cię mieć blisko, więc zamiast wyjechać na wieś, zamkniesz się w twoim domu i nie będziesz go opuszczał.", + "138367": "Po czym rozśmiał się i rzekł:", + "138368": "— Gdy poślę Akratusa i Karynasa samych, to jakobym posiał wilki po owce. Kogóż nad nimi przełożę?", + "138369": "— Przełóż mnie, panie! — rzekł Domicjusz Afer.", + "138370": "— Nie! Nie chcę ściągnąć na Rzym gniewu Merkurego, którego zawstydzilibyście złodziejstwem. Potrzeba mi jakiegoś stoika, jak Seneka lub jak mój nowy przyjaciel-filozof, Chilo.", + "138371": "To rzekłszy począł się oglądać i spytał:", + "138372": "— A co się stało z Chilonem?", + "138373": "Chilo zaś, który otrzeźwiawszy na świeżym powietrzu wrócił do amfiteatru na pieśń cezara, przysunął się i rzekł:", + "138374": "— Jestem, świetlisty płodzie słońca i księżyca. Bytem chory, ale twój śpiew uzdrowił mnie.", + "138375": "— Poślę cię do Achai — rzekł Nero. — Ty musisz wiedzieć co do grosza, ile tam jest w każdej świątyni.", + "138376": "— Uczyń tak, Zeusie, a bogowie złożą ci taką daninę, jakiej nigdy nikomu nie złożyli.", + "138377": "— Uczyniłbym tak, ale nie chcę cię pozbawiać widoku igrzysk.", + "138378": "— Baalu!… — rzekł Chilo.", + "138379": "Lecz augustianie radzi, że humor cezara poprawił się, poczęli się śmiać i wołać:", + "138380": "— Nie, panie! Nie pozbawiaj tego mężnego Greka widoku igrzysk.", + "138381": "— Ale pozbaw mnie, panie, widoku tych krzykliwych kapitolińskich gęsiąt, których mózgi, razem wzięte, nie napełniłyby żołędziowej miseczki — odparł Chilo. — Piszę oto, pierworodny synu Apollina, hymn po grecku na twoją cześć i dlatego chcę spędzić kilka dni w świątyni muz, aby je błagać o natchnienie.", + "138382": "— O, nie! — zawołał Nero. — Chcesz się wykręcić od następnych widowisk! Nic z tego!", + "138383": "— Przysięgam ci, panie, że piszę hymn.", + "138384": "— Więc będziesz go pisał w nocy. Błagaj Dianę o natchnienie, to przecie siostra Apollina.", + "138385": "Chilo spuścił głowę spoglądając ze złością na obecnych, którzy znowu zaczęli się śmiać. Cezar zaś, zwróciwszy się do Senecjona i do Suiliusza Nerulina, rzekł:", + "138386": "— Wyobraźcie sobie, że z przeznaczonych na dziś chrześcijan zaledwie z połową zdołaliśmy się załatwić.", + "138387": "Na to stary Akwilus Regulus, wielki znawca rzeczy tyczących amfiteatru, pomyślał chwilę i ozwał się:", + "138388": "— Te widowiska, w których występują ludzie sine armis et sine arte, trwają prawie równie długo, a mniej zajmują.", + "138389": "— Każę im dawać broń — odpowiedział Nero.", + "138390": "Lecz przesądny Westynus zbudził się nagle z zamyślenia i spytał tajemniczym głosem:", + "138391": "— Czy uważaliście, że oni coś widzą umierając? Patrzą w górę i umierają jakby bez cierpień. Jestem pewny, że oni coś widzą…", + "138392": "To rzekłszy podniósł oczy ku otworowi amfiteatru, nad którym już noc poczęła rozciągać swoje nabite gwiazdami velarium. Inni jednak odpowiedzieli śmiechami i żartobliwymi przypuszczeniami, co chrześcijanie mogą widzieć w chwili śmierci. Tymczasem cezar dał znak niewolnikom trzymającym pochodnie i opuścił cyrk, a za nim westalki, senatorowie, urzędnicy i augustianie.", + "138393": "Noc była jasna, ciepła. Przed cyrkiem snuły się jeszcze tłumy, ciekawe widzieć odjazd cezara, ale jakieś posępne i milczące. Tu i ówdzie ozwał się poklask i ścichł zaraz. Ze spoliarium skrzypiące wozy wywoziły wciąż krwawe szczątki chrześcijan.", + "138394": "Petroniusz i Winicjusz odbywali drogę w milczeniu. Dopiero w pobliżu willi Petroniusz spytał:", + "138395": "— Czy myślałeś o tym, com ci powiedział?", + "138396": "— Tak jest — odrzekł Winicjusz.", + "138397": "— Czy ty wierzysz, że teraz i dla mnie to jest sprawa największej wagi? Muszę ją uwolnić wbrew cezarowi i Tygellinowi. To jest jakby walka, w której zawziąłem się zwyciężyć, to jest jakby gra, w której chcę wygrać choćby kosztem własnej skóry… Dzisiejszy dzień utwierdził mnie jeszcze w przedsięwzięciu.", + "138398": "— Niech ci Chrystus zapłaci!", + "138399": "— Obaczysz.", + "138400": "Tak rozmawiając stanęli przed drzwiami willi i wysiedli z lektyki. W tej chwili jakaś ciemna postać zbliżyła się do nich i spytała:", + "138401": "— Czy tu jest szlachetny Winicjusz?", + "138402": "— Tak — odrzekł trybun — czego chcesz?", + "138403": "— Jestem Nazariusz, syn Miriam; idę z więzienia i przynoszę ci wiadomość o Ligii.", + "138404": "Winicjusz oparł mu rękę na ramieniu i przy blasku pochodni począł mu patrzeć w oczy, nie mogąc przemówić ani słowa, ale Nazariusz odgadł zamierające na jego wargach pytanie i odrzekł:", + "138405": "— Żyje dotąd. Ursus przysyła mnie do ciebie, panie, aby ci powiedzieć, że ona w gorączce modli się i powtarza imię twoje.", + "138406": "A Winicjusz odrzekł:", + "138407": "— Chwała Chrystusowi, który mi ją wrócić może.", + "138408": "Po czym wziąwszy Nazariusza poprowadził go do biblioteki. Po chwili jednak nadszedł i Petroniusz, aby słyszeć ich rozmowę.", + "138409": "— Choroba ocaliła ją od hańby, bo kaci boją się — mówił młody chłopiec. — Ursus i Glaukus lekarz czuwają nad nią dzień i noc.", + "138410": "— Czy stróże zostali ciż sami?", + "138411": "— Tak, panie, i ona jest w ich izbie. Ci więźniowie, którzy byli w dolnych więzieniach, pomarli wszyscy na gorączkę lub podusili się w zaduchu.", + "138412": "— Ktoś ty jest? — zapytał Petroniusz.", + "138413": "— Szlachetny Winicjusz mnie zna. Jestem synem wdowy, u której mieszkała Ligia.", + "138414": "— I chrześcijaninem?", + "138415": "Chłopiec spojrzał pytającym wzrokiem na Winicjusza, ale widząc, że ów modli się w tej chwili, podniósł głowę i rzekł:", + "138416": "— Tak jest.", + "138417": "— Jakim sposobem możesz wchodzić swobodnie do więzienia?", + "138418": "— Nająłem się, panie, do wynoszenia ciał zmarłych, a uczyniłem to umyślnie, aby przychodzić z pomocą braciom moim i przynosić im wieści z miasta.", + "138419": "Petroniusz począł się przypatrywać uważniej ślicznej twarzy chłopca, jego błękitnym oczom i czarnym, bujnym włosom, po czym spytał:", + "138420": "— Z jakiego kraju jesteś, pacholę?", + "138421": "— Jestem Galilejczykiem, panie.", + "138422": "— Czy chciałbyś, by Ligia była wolną?", + "138423": "Chłopiec podniósł oczy w górę:", + "138424": "— Choćbym sam miał potem umrzeć.", + "138425": "Wtem Winicjusz przestał się modlić i rzekł:", + "138426": "— Powiedz stróżom, by włożyli ją do trumny jak umarłą. Ty dobierz pomocników, którzy w nocy wyniosą ją razem z tobą. W pobliżu Cuchnących Dołów znajdziecie czekających z lektyką ludzi, którym oddacie trumnę. Stróżom obiecaj ode mnie, że dam im tyle złota, ile każdy w płaszczu zdoła unieść.", + "138427": "I gdy tak mówił, twarz jego straciła zwykłą martwotę, zbudził się w nim żołnierz, któremu nadzieja wróciła dawną energię.", + "138428": "Nazariusz zaś spłonął z radości i wzniósłszy ręce zawołał:", + "138429": "— Niech Chrystus uzdrowi ją, albowiem będzie wolna.", + "138430": "— Mniemasz, że stróże się zgodzą? — spytał Petroniusz.", + "138431": "— Oni, panie? Byle wiedzieli, że nie spotka ich za to kara i męka!", + "138432": "— Tak jest! — rzekł Winicjusz. — Stróże chcieli się zgodzić nawet na jej ucieczkę, tym bardziej pozwolą ją wynieść jako umarłą.", + "138433": "— Jest wprawdzie człowiek — rzekł Nazariusz — który sprawdza rozpalonym żelazem, czy ciała, które wynosimy, są martwe. Ale ten bierze nawet po kilka sestercji za to, by nie dotykał żelazem twarzy zmarłych. Za jeden aureus dotknie trumny, nie ciała.", + "138434": "— Powiedz mu, że dostanie pełną kapsę aureusów — rzekł Petroniusz. Ale czy potrafisz dobrać pewnych pomocników?", + "138435": "— Potrafię dobrać takich, którzy by za pieniądze sprzedali własne żony i dzieci.", + "138436": "— Gdzie ich znajdziesz?", + "138437": "— W samym więzieniu lub na mieście. Stróże, raz zapłaceni, wprowadzą, kogo zechcę.", + "138438": "— W takim razie wprowadzisz jako najemnika mnie — rzekł Winicjusz.", + "138439": "Lecz Petroniusz począł mu odradzać z całą stanowczością, aby tego nie czynił. Pretorianie mogliby go poznać nawet w przebraniu i wszystko mogłoby przepaść. „Ani w więzieniu, ani przy Cuchnących Dołach! — mówił. — Trzeba, żeby wszyscy, i cezar, i Tygellinus, byli przekonani, że ona umarła, inaczej bowiem nakazaliby w tej chwili pościg. Podejrzenia możemy uśpić tylko w ten sposób, że gdy ją wywiozą w Góry Albańskie lub dalej, do Sycylii, my zostaniemy w Rzymie. W tydzień lub dwa dopiero ty zachorujesz i wezwiesz Neronowego lekarza, który ci każe wyjechać w góry. Wówczas połączycie się, a potem…”", + "138440": "Tu zamyślił się na chwilę, a następnie machnąwszy dłonią rzekł:", + "138441": "— Potem nadejdą może inne czasy.", + "138442": "— Niech Chrystus zmiłuje się nad nią — rzekł Winicjusz — bo ty mówisz o Sycylii, a ona jest chora i może umrzeć…", + "138443": "— Umieścimy ją tymczasem bliżej. Ją uleczy samo powietrze, byleśmy ją wyrwali z więzienia. Zali nie masz gdzie w górach jakiego dzierżawcy, któremu mógłbyś zaufać?", + "138444": "— Tak jest! Mam! Tak! — odpowiedział śpiesznie Winicjusz. — Jest około Corioli w górach człowiek pewny, który mnie na ręku nosił, gdym był jeszcze dzieckiem, i który miłuje mnie dotychczas.", + "138445": "Petroniusz podał mu tabliczki.", + "138446": "— Napisz do niego, by tu przybył jutro. Gońca wyślę natychmiast.", + "138447": "To rzekłszy zawołał przełożonego atrium i wydał mu odpowiednie rozkazy. W kilka chwil później konny niewolnik ruszył na noc do Corioli.", + "138448": "— Chciałbym — rzekł Winicjusz — by Ursus towarzyszył jej w drodze… Byłbym spokojniejszy…", + "138449": "— Panie — rzekł Nazariusz — człowiek to nadludzkiej siły, który wyłamie kratę i pójdzie za nią. Jest jedno okno nad stromą, wysoką ścianą, pod którym straż nie stoi. Przyniosę Ursusowi sznur, a reszty on sam dokona.", + "138450": "— Na Herkulesa! — rzekł Petroniusz. — Niech się wyrywa, jak mu się podoba, ale nie razem z nią i nie w dwa lub trzy dni po niej, bo poszliby za nim i odkryli jej schronienie. Na Herkulesa! Czy chcecie zgubić siebie i ją? Zakazuję wam wspominać mu o Corioli albo umywam ręce.", + "138451": "Oni obaj uznali słuszność jego uwagi i umilkli. Po czym Nazariusz począł się żegnać, obiecując przyjść nazajutrz o świcie.", + "138452": "Ze stróżami miał nadzieję ułożyć się jeszcze tej nocy, ale przedtem chciał wpaść do matki, która z powodu niepewnych i strasznych czasów nie miała o niego chwili spokoju. Pomocnika postanowił po namyśle nie szukać na mieście, ale wynaleźć i przekupić jednego spośród tych, którzy wraz z nim wynosili trupy z więzienia.", + "138453": "Na samym odchodnym jednak zatrzymał się jeszcze i wziąwszy na stronę Winicjusza począł mu szeptać:", + "138454": "— Panie, nie wspomnę o naszym zamiarze nikomu, nawet matce, ale Piotr Apostoł obiecał przyjść do nas z amfiteatru i jemu powiem wszystko.", + "138455": "— Możesz w tym domu mówić głośno — odpowiedział Winicjusz. — Piotr Apostoł był w amfiteatrze z ludźmi Petroniusza. Zresztą sam pójdę z tobą.", + "138456": "I kazał podać sobie płaszcz niewolniczy, po czym wyszli.", + "138457": "Petroniusz odetchnął głęboko.", + "138458": "„Życzyłem sobie — myślał — aby umarła na tę gorączkę, bo dla Winicjusza byłoby to jeszcze najmniej straszne. Ale teraz gotówem ofiarować złoty trójnóg Eskulapowi w zamian za jej uzdrowienie… Ach, ty, Ahenobarbie, chcesz sobie wyprawić widowisko z boleści kochanka! Ty, Augusto, naprzód zazdrościłaś piękności dziewczynie, a teraz pożarłabyś ją na surowo, dlatego, że zginął twój Rufius… Ty, Tygellinie, chcesz ją zgubić na złość mnie!… Zobaczymy. Ja wam mówię, że oczy wasze nie ujrzą jej na arenie, bo albo umrze własną śmiercią, albo ją wam wyrwę jak psom z paszczęk… I wyrwę tak, że nie będziecie o tym wiedzieli, a potem ilekroć na was spojrzę, tylekroć pomyślę: oto głupcy, których wywiódł w pole Petroniusz…”", + "138459": "I rad z siebie, przeszedł do triclinium, gdzie wraz z Eunice zasiadł do wieczerzy. Lektor czytał przez ten czas sielanki Teokryta. Na dworze wiatr napędził chmur od strony Sorakte i nagła burza zmąciła ciszę pogodnej nocy letniej. Od czasu do czasu grzmoty rozlegały się na siedmiu wzgórzach, oni zaś, leżąc obok siebie za stołem, słuchali sielskiego poety, który w śpiewnym doryckim narzeczu opiewał miłość pasterzy, a następnie, uspokojeni, gotowali się do słodkiego spoczynku.", + "138460": "Przedtem jednak jeszcze wrócił Winicjusz. Petroniusz dowiedziawszy się o jego powrocie wyszedł do niego i spytał:", + "138461": "— Cóż?… Czy nie uradziliście czego nowego i czy Nazariusz poszedł już do więzienia?", + "138462": "— Tak — odpowiedział młody człowiek rozgarniając włosy przemoczone od dżdżu. — Nazariusz poszedł ułożyć się ze stróżami, a ja widziałem Piotra, który mi nakazał modlić się i wierzyć.", + "138463": "— To dobrze. Jeśli wszystko pójdzie pomyślnie, następnej nocy można ją będzie wynieść…", + "138464": "— Dzierżawca z ludźmi powinien być na świt.", + "138465": "— To krótka droga. Spocznij teraz.", + "138466": "Lecz Winicjusz ukląkł w swym cubiculum i począł się modlić.", + "138467": "O wschodzie słońca przybył spod Corioli dzierżawca Niger przywiódłszy ze sobą zgodnie z zaleceniem Winicjusza muły, lektykę i czterech pewnych ludzi, wybranych spomiędzy niewolników brytańskich, których zresztą zostawił przezornie w gospodzie na Suburze.", + "138468": "Winicjusz, który czuwał całą noc, wyszedł na jego spotkanie, ów zaś wzruszył się na widok młodego pana i całując jego ręce i oczy rzekł:", + "138469": "— Drogi, czyś chory, czy też zmartwienia wyssały ci krew z oblicza, albowiem ledwiem cię mógł na pierwsze wejrzenie rozpoznać?", + "138470": "Winicjusz zabrał go do wewnętrznej kolumnady, zwanej ksystem, i tam przypuścił go do tajemnicy. Niger słuchał ze skupioną uwagą i na jego czerstwej, ogorzałej twarzy znać było wielkie wzruszenie, nad którym nie starał się nawet zapanować.", + "138471": "— Wiec ona jest chrześcijanką? — zawołał.", + "138472": "I począł patrzeć badawczo w twarz Winicjusza, a ten odgadł widocznie, o co pyta go wzrok wieśniaka, albowiem odrzekł:", + "138473": "— I ja jestem chrześcijaninem…", + "138474": "Wówczas w oczach Nigra błysnęły łzy; przez chwilę milczał, następnie wzniósłszy do góry ręce rzekł:", + "138475": "— O, dzięki ci, Chryste, iżeś zdjął bielmo z najdroższych mi w świecie oczu.", + "138476": "Po czym objął głowę Winicjusza i płacząc ze szczęścia, począł całować jego czoło.", + "138477": "W chwilę później nadszedł Petroniusz prowadząc ze sobą Nazariusza.", + "138478": "— Dobre wieści! — rzekł z dala.", + "138479": "Jakoż wieści były dobre. Naprzód Glaukus lekarz zaręczał za życie Ligii, jakkolwiek miała tęż samą gorączkę więzienną, na którą i w Tullianum, i po innych więzieniach umierały codziennie setki ludzi. Co do stróżów i co do człowieka, który sprawdzał śmierć rozpalonym żelazem, nie było najmniejszej trudności. Pomocnik, Attys, był już również ugodzony.", + "138480": "— Poczyniliśmy otwory w trumnie tak, aby chora mogła oddychać — mówił Nazariusz. — Całe niebezpieczeństwo w tym, by nie jęknęła lub nie odezwała się w chwili, gdy będziemy przechodzili koło pretorianów. Ale ona jest osłabiona bardzo i od rana leży z zamkniętymi oczyma. Zresztą Glaukus da jej napój usypiający, który sam urządzi z przyniesionych przeze mnie z miasta lekarstw. Wieko trumny nie będzie przybite. Podniesiecie je łatwo i zabierzecie chorą do lektyki, my zaś włożymy do trumny podłużny wór z piaskiem, który miejcie gotowy.", + "138481": "Winicjusz słuchając tych słów blady był jak płótno, lecz słuchał z tak natężoną uwagą, iż zdawał się naprzód odgadywać, co Nazariusz ma powiedzieć.", + "138482": "— Czy innych jakich ciał nie będą wynosili z więzienia? — zapytał Petroniusz.", + "138483": "— Zmarło dzisiejszej nocy koło dwudziestu ludzi, a do wieczora umrze jeszcze kilkunastu — odrzekł chłopiec — my musimy iść wraz z całym orszakiem, ale będziemy się ociągali, by zostać w tyle. Na pierwszym skręcie towarzysz mój umyślnie zakuleje. W ten sposób pozostanie znacznie za innymi. Wy czekajcie nas koło małej świątyni Libityny. Oby Bóg dał noc jak najciemniejszą.", + "138484": "— Bóg da — rzekł Niger. — Wczoraj był wieczór jasny, a potem nagle zerwała się burza. Dziś niebo znów pogodne, ale parno od rana. Co noc teraz będą bywały dżdże i burze.", + "138485": "— Czy idziecie bez świateł? — spytał Winicjusz.", + "138486": "— Na przedzie tylko niosą pochodnie. Wy na wszelki wypadek bądźcie koło świątyni Libityny, jak tylko się ściemni, chociaż wynosimy zwykle trupy dopiero przed samą północą.", + "138487": "Umilkli, słychać było tylko śpieszny oddech Winicjusza.", + "138488": "Petroniusz zwrócił się do niego.", + "138489": "— Mówiłem wczoraj — rzekł — że najlepiej by było, gdybyśmy obaj pozostali w domu. Teraz jednak widzę, że mnie samemu niepodobna będzie usiedzieć… Zresztą, gdyby chodziło o ucieczkę, trzeba by zachowywać więcej ostrożności, ale skoro ją wyniosą jako umarłą, zdaje się, że nikomu najmniejsze podejrzenie nie przejdzie przez głowę.", + "138490": "— Tak! Tak! — odpowiedział Winicjusz. — Ja muszę tam być. Sam ją wyjmę z trumny.", + "138491": "— Gdy raz będzie w moim domu pod Corioli, odpowiadam za nią — rzekł Niger.", + "138492": "Na tym skończyła się rozmowa. Niger udał się do gospody, do swoich ludzi. Nazariusz, zabrawszy pod tunikę kiesę ze złotem, wrócił do więzienia. Dla Winicjusza rozpoczął się dzień pełen niepokoju, gorączki, trwogi i oczekiwania.", + "138493": "— Sprawa powinna się udać, bo jest dobrze pomyślana — mówił mu Petroniusz. — Lepiej niepodobna było wszystkiego ułożyć. Ty musisz udawać strapionego i chodzić w ciemnej todze. Ale cyrków jednak nie opuszczaj. Niech cię widzą… Tak wszystko obmyślane, że nie może być zawodu. Ale! Wszakże jesteś zupełnie pewny twego dzierżawcy?", + "138494": "— To chrześcijanin — odrzekł Winicjusz.", + "138495": "Petroniusz spojrzał na niego ze zdziwieniem, po czym jął ruszać ramionami i mówić jakby sam do siebie:", + "138496": "— Na Polluksa! Jak się to jednak szerzy! I jak się trzyma dusz ludzkich!… Pod taką grozą ludzie wyrzekliby się od razu wszystkich bogów rzymskich, greckich i egipskich. To jednak dziwne… Na Polluksa!… Gdybym wierzył, że coś jeszcze na świecie od naszych bogów zależy, obiecałbym teraz każdemu po sześć białych byków, a kapitolińskiemu Jowiszowi dwanaście… Ale i ty nie szczędź obietnic twojemu Chrystusowi…", + "138497": "— Ja Mu oddałem duszę — odparł Winicjusz.", + "138498": "I rozeszli się. Petroniusz wrócił do cubiculum. Winicjusz zaś poszedł spoglądać z dala na więzienie, stamtąd zaś udał się aż na stok Watykańskiego wzgórza, do owej chaty fossora, w której z rąk Apostoła otrzymał chrzest. Zdawało mu się, że w tej chacie Chrystus wysłucha go prędzej niż gdziekolwiek indziej, więc odnalazłszy ją i rzuciwszy się na ziemię, wytężył wszystkie siły swej zbolałej duszy w modlitwie o litość i zapamiętał się w niej tak, że zapomniał, gdzie jest i co się z nim dzieje.", + "138499": "Po południu już zbudził go odgłos trąb, dochodzący od strony Neronowego cyrku. Wyszedł wówczas z chaty i począł spoglądać naokół oczyma jakby świeżo ockniętymi ze snu. Na świecie był upał i cisza, przerywana tylko czasem przez dźwięk spiżu, a ciągle przez zapamiętałe ksykanie koników polnych. Powietrze uczyniło się parne; niebo nad miastem było jeszcze błękitne, ale w stronie Gór Sabińskich zbierały się nisko u brzegu widnokręgu ciemne chmury.", + "138500": "Winicjusz wrócił do domu. W atrium czekał na niego Petroniusz.", + "138501": "— Byłem na Palatynie — rzekł. — Pokazałem się tam umyślnie i zasiadłem nawet do kości. U Anicjusza jest wieczorem uczta, zapowiedziałem, że przyjdziemy, ale dopiero po północy, gdyż przedtem muszę się wyspać. Jakoż będę, a dobrze by było, gdybyś i ty był.", + "138502": "— Czy nie było jakich wiadomości od Nigra albo od Nazariusza? — spytał Winicjusz.", + "138503": "— Nie. Zobaczymy ich dopiero o północy. Uważałeś, że zapowiada się burza?", + "138504": "— Tak. Jutro ma być widowisko z chrześcijan ukrzyżowanych, może jednak deszcz przeszkodzi.", + "138505": "To rzekłszy, zbliżył się i, dotknąwszy ramienia Winicjusza, rzekł.", + "138506": "— Ale jej nie zobaczysz na krzyżu, tylko w Corioli. Na Kastora! Nie oddałbym tej chwili, w której ją uwolnimy, za wszystkie gemmy w Rzymie. Wieczór już blisko…", + "138507": "Jakoż wieczór się zbliżał, a ciemność poczęła ogarniać miasto wcześniej niż zwykle, z powodu chmur, które zakryły cały widnokrąg. Z nadejściem wieczora spadł deszcz duży, który parując na rozpalonych przez dzienny upał kamieniach napełnił mgłą ulice miasta. Potem na przemian to czyniło się cicho, to znów przechodziły krótkie ulewy.", + "138508": "— Śpieszmy się — rzekł wreszcie Winicjusz. — Z powodu burzy mogą wcześniej wywieźć ciała z więzienia.", + "138509": "— Czas! — odpowiedział Petroniusz.", + "138510": "I wziąwszy galijskie płaszcze z kapturami, wyszli przez drzwiczki od ogrodu na ulicę. Petroniusz uzbroił się także w krótki rzymski nóż, zwany sica, który brał zawsze ze sobą na nocne wyprawy.", + "138511": "Miasto było z powodu burzy puste. Od czasu do czasu błyskawica rozdzierała chmury, oświecając jaskrawym blaskiem świeże ściany nowo wzniesionych lub budujących się dopiero domów i mokre płyty kamienne, którymi wyłożone były ulice. Przy takim świetle ujrzeli wreszcie po dość długiej drodze kopiec, na którym stała maleńka świątyńka Libityny, a pod kopcem grupę złożoną z mułów i koni.", + "138512": "— Niger! — zawołał cicho Winicjusz.", + "138513": "— Jestem, panie! — ozwał się głos wśród dżdżu.", + "138514": "— Wszystko gotowe?", + "138515": "— Tak jest, drogi. Jak tylko ściemniło się, byliśmy na miejscu. Ale schrońcie się pod okop, bo przemokniecie na wskroś. Co za burza! Sądzę, że spadną grady.", + "138516": "Jakoż obawa Nigra sprawdziła się, gdyż niebawem począł sypać grad, z początku drobny, po czym coraz grubszy i gęstszy. Powietrze oziębiło się natychmiast.", + "138517": "Oni zaś stojąc pod okopem, zakryci od wiatru i lodowych pocisków, rozmawiali zniżonymi głosami.", + "138518": "— Choćby nas kto ujrzał — mówił Niger — nie poweźmie żadnych podejrzeń, wyglądamy bowiem na ludzi, którzy chcą przeczekać burzę. Ale boję się, żeby nie odłożono wynoszenia trupów do jutra.", + "138519": "— Grad nie będzie padał długo — rzekł Petroniusz. — Musimy czekać choćby do brzasku.", + "138520": "Jakoż czekali nasłuchując, czy nie doleci ich odgłos pochodu. Grad przeszedł istotnie, ale zaraz potem poczęła szumieć ulewa. Chwilami zrywał się wiatr i niósł od strony Cuchnących Dołów straszną woń rozkładających się ciał, które grzebano płytko i niedbale.", + "138521": "Wtem Niger rzekł:", + "138522": "— Widzę przez mgłę światełko… Jedno, dwa, trzy… to pochodnie!", + "138523": "I zwrócił się do ludzi:", + "138524": "— Baczyć, by muły nie parskały!…", + "138525": "— Idą! — rzekł Petroniusz.", + "138526": "Jakoż światła stawały się coraz wyraźniejsze. Po chwili można było już odróżnić chwiejące się pod powiewem płomienie pochodni.", + "138527": "Niger począł się żegnać znakiem krzyża i modlić. Tymczasem posępny korowód przyciągnął bliżej i wreszcie, zrównawszy się z świątyńką Libityny, zatrzymał się. Petroniusz, Winicjusz i Niger przycisnęli sie w milczeniu do kopca, nie rozumiejąc, co to znaczy. Lecz tamci zatrzymali się tylko dlatego, by poobwiązywać sobie twarze i usta szmatami dla ochrony od duszącego smrodu, który przy samych puticuli był wprost nie do zniesienia, po czym podnieśli nosze z trumnami i poszli dalej.", + "138528": "Jedna tylko trumna zatrzymała się naprzeciw świątyńki.", + "138529": "Winicjusz skoczył ku niej, a za nim Petroniusz, Niger i dwaj niewolnicy brytańscy z lektyką.", + "138530": "Lecz nim dobiegli, w ciemności dał się słyszeć pełen bólu głos Nazariusza:", + "138531": "— Panie, przenieśli ją wraz z Ursusem do Eskwilińskiego więzienia… My niesiem inne ciało! A ją porwali przed północą!…", + "138532": "Petroniusz, wróciwszy do domu, posępny był jak burza i nie próbował nawet pocieszać Winicjusza. Rozumiał, że o wydobyciu Ligii z Eskwilińskich podziemi nie ma co i marzyć. Odgadywał, że prawdopodobnie dlatego przeniesiono ją z Tullianum, by nie umarła z gorączki i by nie uniknęła przeznaczonego jej amfiteatru. Ale to właśnie był dowód, że czuwano nad nią i strzeżono jej pilniej niż innych. Petroniuszowi żal było do głębi duszy i jej, i Winicjusza, lecz prócz tego nurtowała go i ta myśl, że po raz pierwszy w życiu coś mu się nie udało i że po raz pierwszy został zwyciężony w walce.", + "138533": "„Fortuna zdaje się mnie opuszczać — mówił sobie — ale bogowie mylą się, jeśli sądzą, że zgodzę się na takie na przykład życie jak jego.”", + "138534": "Tu spojrzał na Winicjusza, który również patrzył na niego rozszerzonymi źrenicami.", + "138535": "— Co tobie? Ty masz gorączkę? — rzekł Petroniusz.", + "138536": "Ów zaś odpowiedział jakimś dziwnym, złamanym i powolnym głosem, jakby chorego dziecka:", + "138537": "— A ja wierzę, że On może mi ją powrócić.", + "138538": "Nad miastem cichły ostatnie grzmoty burzy.", + "138539": "Rozdział pięćdziesiąty ósmy", + "138540": "Trzydniowy deszcz, zjawisko wyjątkowe w Rzymie podczas lata, i grady, padające wbrew przyrodzonemu porządkowi nie tylko w dzień i wieczorami, ale nawet wśród nocy, przerwały widowiska. Lud począł trwożyć się. Przepowiadano nieurodzaj na winograd, a gdy pewnego popołudnia piorun stopił na Kapitolu brązowy posąg Cerery, nakazano ofiary w świątyni Jowisza Salwatora. Kapłani Cerery rozpuścili wieść, że gniew bogów zwrócił się na miasto z powodu zbyt opieszałego wymiaru kary na chrześcijan, tłumy więc jęły domagać się, by bez względu na pogodę przyśpieszono dalszy ciąg igrzysk, i radość ogarnęła cały Rzym, gdy ogłoszono wreszcie, że po trzech dniach przerwy ludus rozpocznie się na nowo.", + "138541": "Tymczasem wróciła i piękna pogoda. Amfiteatr od świtu do nocy napełnił się tysiącami ludzi, cezar zaś przybył również wcześnie z westalkami i dworem. Widowisko miało rozpocząć się od walki chrześcijan między sobą, których w tym celu poprzebierano za gladiatorów i dano im wszelką broń, jaka służyła szermierzom z zawodu do zaczepnego i obronnego boju. Lecz tu nastąpił zawód. Chrześcijanie porzucali na piasek sieci, widły, włócznie i miecze, a natomiast poczęli się obejmować wzajemnie i zachęcać do wytrwania wobec mąk i śmierci. Wówczas głęboka uraza i oburzenie zawładnęły sercami tłumów. Jedni zarzucali im małoduszność i tchórzostwo, drudzy twierdzili, iż nie chcą się bić naumyślnie, przez nienawiść do ludu i dlatego, by go pozbawić radości, jaką widok męstwa zwykł sprawiać. Wreszcie z rozkazu cezara wypuszczono na nich prawdziwych gladiatorów, którzy klęczących i bezbronnych wycięli w mgnieniu oka.", + "138542": "Lecz po uprzątnięciu trupów widowisko przestało być walką, a zmieniło się w szereg mitologicznych obrazów pomysłu samego cezara. Ujrzano więc Herkulesa płonącego żywym ogniem na górze Oeta. Winicjusz zadrżał na myśl, że na rolę Herkulesa przeznaczono może Ursusa, lecz widocznie kolej nie przyszła jeszcze na wiernego sługę Ligii, albowiem na stosie spłonął jakiś inny, zupełnie nie znany Winicjuszowi chrześcijanin. Natomiast w następnym obrazie Chilon, którego cezar nie chciał uwolnić od bytności na przedstawieniu, ujrzał znajomych sobie ludzi. Przedstawiano śmierć Dedala i Ikara. W roli Dedala występował Eurycjusz, ten sam starzec, który w swoim czasie dał Chilonowi znak ryby, w roli zaś Ikara syn jego, Kwartus. Obydwóch podniesiono za pomocą umyślnej maszynerii w górę, a następnie strącono nagle z ogromnej wysokości na arenę, przy czym młody Kwartus upadł tak blisko cesarskiego podium, iż obryzgał krwią nie tylko zewnętrzne ozdoby, ale i wysłane purpurą oparcie. Chilon nie widział upadku, albowiem przymknął oczy, słyszał tylko głuche uderzenie ciała, a gdy po chwili ujrzał krew tuż obok siebie, omal nie zemdlał po raz wtóry. Ale obrazy zmieniały się prędko. Sromotne męki dziewic, hańbionych przed śmiercią przez gladiatorów poprzebieranych za zwierzęta, rozradowały serca tłumów. Widziano kapłanki Kibeli i Cerery, widziano Danaidy, widziano Dirce i Pasifae, widziano wreszcie dziewczątka niedorosłe, rozrywane przez dzikie konie. Lud oklaskiwał coraz nowe pomysły cezara, który dumny z nich i uszczęśliwiony z oklasków, nie odejmował teraz ani na chwilę szmaragdu od oka, przypatrując się białym ciałom rozdzieranym przez żelazo i konwulsyjnym drganiom ofiar. Dawano jednak obrazy i z dziejów miasta. Po dziewicach ujrzano Mucjusza Scewolę, którego ręka, przymocowana do trójnoga z ogniem, napełniała swędem spalonego mięsa amfiteatr, ale który, jak prawdziwy Scewola, stał bez jęku, z oczyma wzniesionymi w górę i z szeptem modlitwy na sczerniałych wargach. Po dobiciu go i wywleczeniu ciała do spoliarium nastąpiła zwykła południowa przerwa w przedstawieniu. Cezar wraz z westalkami i augustianami opuścił amfiteatr i udał się do wzniesionego umyślnie, olbrzymiego szkarłatnego namiotu, w którym przygotowano dla niego i gości wspaniałe prandium. Tłumy po większej części poszły za jego przykładem i wylewając się na zewnątrz, rozkładały się w malowniczych grupach obok namiotu, aby dać odpoczynek znużonym przez długie siedzenie członkom i spożyć potrawy, które z łaski cezara obficie roznosili niewolnicy. Najciekawsi tylko po opuszczeniu siedzeń zeszli na samą arenę i dotykając palcami lepkiego od krwi piasku rozprawiali jako znawcy i lubownicy o tym, co się już odbyło i co jeszcze miało nastąpić. Wkrótce jednak odeszli i rozprawiacze, aby nie spóźnić się na ucztę; zostało tylko kilku ludzi, których zatrzymała nie ciekawość, ale współczucie dla przyszłych ofiar.", + "138543": "Ci ukryli się w przedziałach lub na niższych miejscach, a tymczasem zrównano arenę i poczęto kopać w niej doły, jeden przy drugim, rzędami, przez całe kolisko, od brzegu do brzegu, tak że ostatni ich szereg przypadał o kilkanaście kroków od cesarskiego podium. Z zewnątrz cyrku dochodził gwar ludu, krzyki i oklaski, a tu czyniono z gorączkowym pośpiechem przygotowania do jakichś nowych mąk. Naraz otwarły się cunicula i ze wszystkich otworów prowadzących na arenę poczęto wypędzać gromady chrześcijan, nagich i dźwigających krzyże na ramionach. Zaroił się od nich cały amfiteatr. Biegli starcy pochyleni pod ciężarem drewnianych bierwion, obok nich mężczyźni w sile wieku, kobiety z rozpuszczonymi włosami, pod którymi starały się ukryć swą nagość, chłopięta niedorosłe i całkiem małe dzieci. Krzyże w większej części, również jak ofiary, uwieńczone były kwiatami. Służba cyrkowa, ćwicząc nieszczęsnych batami, zmuszała ich, by układali krzyże wedle gotowych dołów i sami stawali przy nich szeregiem. W ten sposób mieli zginąć ci, których pierwszego dnia igrzysk nie zdążono wypchnąć na pastwę psom i dzikim zwierzętom. Teraz chwytali ich czarni niewolnicy i kładąc ofiary na wznak na drzewie, poczęli przybijać im ręce do przecznic gorliwie i szybko, tak aby lud wróciwszy po skończonej przerwie zastał już wszystkie krzyże wzniesione. W całym amfiteatrze rozległ się teraz huk młotów, którego echa rozebrzmiały po wyższych rzędach i doszły aż na plac otaczający amfiteatr i pod namiot, w którym cezar podejmował westalki i towarzyszów. Tam pito wino, żartowano z Chilona i szeptano dziwne słowa do uszu kapłanek Westy, na arenie zaś wrzała robota, gwoździe pogrążały się w ręce i nogi chrześcijan, warczały łopaty zasypujące ziemią doły, w które wstawiano krzyże.", + "138544": "Lecz między ofiarami, na które dopiero za chwilę miała przyjść kolej, był Kryspus. Lwy nie miały czasu go rozedrzeć, więc przeznaczono mu krzyż, on zaś, zawsze gotów na śmierć, radował się myślą, że nadchodzi jego godzina. Wyglądał dziś inaczej, albowiem wyschłe ciało jego było obnażone zupełnie, tylko przepaska bluszczowa okrywała mu biodra, na głowie zaś miał wieniec z róż. Ale w oczach błyszczała mu zawsze taż sama niepożyta energia i taż sama twarz surowa i fanatyczna wychylała się spod wieńca. Nie zmieniło się też jego serce, albowiem jak niegdyś w cuniculum groził gniewem Bożym poobszywanym w skóry współbraciom, tak i dziś gromił ich, zamiast pocieszać.", + "138545": "— Dziękujcie Zbawicielowi — mówił — że pozwala wam umrzeć taką śmiercią, jaką sam umarł. Może część win waszych będzie wam za to odpuszczona, drżyjcie wszelako, albowiem sprawiedliwości musi się stać zadość i nie może być jednakiej nagrody dla złych i dobrych.", + "138546": "A słowom jego wtórował odgłos młotów, którymi przybijano ręce i nogi ofiar. Coraz więcej krzyży wznosiło się na arenie, on zaś zwracając się do gromady tych, którzy stali jeszcze, każdy przy swoim drzewie, mówił dalej:", + "138547": "— Widzę otwarte niebo, ale widzę otwartą i otchłań… Sam nie wiem, jako zdam sprawę Panu z żywota mego, chociażem wierzył i nienawidziłem złego, i nie śmierci się lękam, lecz zmartwychpowstania, nie męki, lecz sądu, albowiem nastaje dzień gniewu.", + "138548": "A wtem spomiędzy bliższych rzędów ozwał się jakiś głos spokojny i uroczysty:", + "138549": "— Nie dzień gniewu, ale dzień miłosierdzia, dzień zbawienia i szczęśliwości, albowiem powiadam wam, że Chrystus przygarnie was, pocieszy i posadzi na prawicy swojej. Ufajcie, bo oto niebo otwiera się przed wami.", + "138550": "Na te słowa wszystkie oczy zwróciły się ku ławkom; nawet ci, którzy już wisieli na krzyżach, podnieśli blade, umęczone głowy i poczęli patrzeć w stronę mówiącego męża.", + "138551": "A on zbliżył się aż do przegrody otaczającej arenę i począł ich żegnać znakiem krzyża.", + "138552": "Kryspus wyciągnął ku niemu ramię, jakby chcąc go zgromić, lecz ujrzawszy jego twarz opuścił dłoń, po czym kolana zgięły się pod nim, a usta wyszeptały:", + "138553": "— Apostoł Paweł!…", + "138554": "Ku wielkiemu zdziwieniu cyrkowej służby poklękali wszyscy, których nie zdążono dotąd poprzybijać, zaś Paweł z Tarsu zwrócił się do Kryspa i rzekł:", + "138555": "— Kryspie, nie groź im, albowiem dziś jeszcze będą z tobą w raju. Ty mniemasz, że mogą być potępieni? Lecz któż je potępi? Zali uczyni to Bóg, który oddał za nie Syna swego? Zali Chrystus, który umarł dla ich zbawienia, jako oni umierają dla imienia Jego? I jakoż może potępić Ten, który miłuje? Kto będzie skarżył na wybrane Boże? Kto powie na tę krew: „Przeklęta”?…", + "138556": "— Panie, nienawidziłem złego — odrzekł stary kapłan.", + "138557": "— Chrystus więcej jeszcze nakazał miłować ludzi niż nienawidzić złego, albowiem nauka Jego miłością jest, nie nienawiścią.", + "138558": "— Zgrzeszyłem w godzinę śmierci — odrzekł Kryspus.", + "138559": "I począł się bić w piersi.", + "138560": "Wtem zarządca ławek zbliżył się ku Apostołowi i zapytał:", + "138561": "— Kto jesteś, który przemawiasz do skazanych?", + "138562": "— Obywatel rzymski — odparł spokojnie Paweł.", + "138563": "Po czym zwróciwszy się do Kryspa, rzekł:", + "138564": "— Ufaj, gdyż dzień to jest łaski, i umrzyj w spokoju, sługo Boży.", + "138565": "Dwaj Murzyni zbliżyli się w tej chwili do Kryspa, aby położyć go na drzewie, lecz on spojrzał raz jeszcze naokół i zawołał:", + "138566": "— Bracia moi, módlcie się za mnie!", + "138567": "I twarz jego straciła zwykłą surowość; kamienne rysy przybrały wyraz spokoju i słodyczy. Sam rozciągnął ręce wzdłuż ramion krzyża, aby ułatwić robotę, i patrząc wprost w niebo, począł modlić się żarliwie. Zdawał się nic nie czuć, albowiem gdy gwoździe zagłębiały się w jego ręce, najmniejsze drgnienie nie wstrząsnęło jego ciałem ani na obliczu nie pojawiła się żadna zmarszczka bólu: modlił się, gdy przybijano mu nogi, modlił się, gdy wznoszono krzyż i udeptywano naokół ziemię. Dopiero gdy tłumy ze śmiechem i okrzykami poczęły napełniać amfiteatr, brwi starca ściągnęły się nieco, jakby się gniewał, że pogański lud miesza mu ciszę i spokój słodkiej śmierci.", + "138568": "Lecz przedtem jeszcze wzniesiono wszystkie krzyże, tak że na arenie stanął jakby las z wiszącymi na drzewach ludźmi. Na ramiona krzyży i na głowy męczenników padał blask słońca, na arenę zaś grube cienie, tworzące jakby czarną poplątaną kratę, wśród której przeświecał żółty piasek. Było to widowisko, w którym dla ludu całą rozkosz stanowiło przypatrywanie się powolnemu konaniu. Lecz nigdy dotąd nie widziano takiej gęstwy krzyży. Arena była nimi nabita tak szczelnie, że służba z trudnością mogła się między nimi przeciskać. Na obrębie wisiały przeważnie kobiety, lecz Kryspa, jako przywódcę, wzniesiono tuż prawie przed podium cesarskim, na ogromnym krzyżu spowitym u spodu w wiciokrzew. Nikt z ofiar jeszcze nie skonał, ale niektórzy z tych, których poprzybijano najpierwej, pomdleli. Nikt nie jęczał i nie wołał o litość. Niektórzy wisieli z głowami pochylonymi na ramiona lub pospuszczanymi na piersi, jakby ujęci snem, niektórzy jakby w zamyśleniu, niektórzy patrząc jeszcze ku niebu poruszali z cicha ustami. W tym strasznym lesie krzyży, w tych porozpinanych ciałach, w milczeniu ofiar było jednak coś złowrogiego. Lud, który po uczcie syt i rozweselony wchodził z okrzykami do cyrku, umilkł nie wiedząc, na którym ciele oczy zatrzymać i co myśleć. Nagość naprężonych kobiecych postaci przestała drażnić jego zmysły. Nie czyniono nawet zwykłych zakładów o to, kto prędzej skona, które czyniono zwykle, gdy na arenie zjawiała się mniejsza ilość skazanych. Zdawało się, że cezar nudzi się także, albowiem przekręciwszy głowę, poprawił leniwym ruchem naszyjnik, z twarzą ospałą i senną.", + "138569": "Wtem wiszący naprzeciw Kryspus, który przed chwilą oczy miał zamknięte, jak człowiek omdlały lub konający, otworzył je i począł patrzeć na cezara.", + "138570": "Twarz jego przybrała znów wyraz tak nieubłagany, a wzrok zapłonął takim ogniem, że augustianie poczęli szeptać między sobą ukazując go palcami, a w końcu sam cezar zwrócił na niego uwagę i ociężale przyłożył szmaragd do oka.", + "138571": "Nastała cisza zupełna. Oczy widzów utkwione były w Kryspa, który próbował poruszyć prawą ręką, jakby ją chciał oderwać od drzewa.", + "138572": "Po chwili pierś wzdęła mu się, żebra wystąpiły na wierzch i począł wołać:", + "138573": "— Matkobójco! Biada ci!", + "138574": "Augustianie posłyszawszy śmiertelną obelgę, rzuconą panu świata wobec tysiącznych tłumów, nie śmieli oddychać. Chilo zmartwiał. Cezar drgnął i wypuścił z palców szmaragd.", + "138575": "Lud zatrzymał również dech w piersiach. Głos Kryspusa rozlegał się coraz potężniej w całym amfiteatrze:", + "138576": "— Biada ci, morderco żony i brata, biada ci, Antychryście! Otchłań otwiera się pod tobą, śmierć wyciąga po ciebie ręce i grób cię czeka. Biada ci, żywy trupie, albowiem umrzesz w przerażeniu i potępiony będziesz na wieki!...", + "138577": "I nie mogąc oderwać przybitej dłoni od drzewa, rozciągnięty okropnie, straszny, za życia jeszcze do kościotrupa podobny, nieugięty jak przeznaczenie, trząsł białą brodą nad Neronowym podium, rozpraszając zarazem ruchami głowy liście róż z wieńca, który mu nałożono na czaszkę.", + "138578": "— Biada ci, morderco! Przebrana jest twoja miara i czas twój zbliża się!…", + "138579": "Tu wytężył się raz jeszcze: zdawało się przez chwilę, że oderwie dłoń od krzyża i wyciągnie ją groźnie nad cezarem, lecz nagle wychudłe jego ramiona wydłużyły się jeszcze bardziej, ciało obsunęło się ku dołowi, głowa opadła mu na piersi i skonał.", + "138580": "Wśród krzyżowego lasu słabsi poczęli też już zasypiać snem wiecznym.", + "138581": "Rozdział pięćdziesiąty dziewiąty", + "138582": "— Panie — mówił Chilo — teraz jest morze jak oliwa i fale zdają się spać… Jedźmy do Achai. Tam czeka cię sława Apollina, tam czekają cię wieńce, tryumfy, tam ludzie cię ubóstwiają, a bogowie przyjmą jak równego sobie gościa, tu zaś, panie…", + "138583": "I przerwał, albowiem dolna warga poczęła mu się trząść tak silnie, że jego słowa przeszły w niezrozumiałe dźwięki.", + "138584": "— Pojedziemy po skończonych igrzyskach — odrzekł Nero. — Wiem, że i tak już niektórzy nazywają chrześcijan innoxia corpora. Gdybym odjechał, zaczęliby to powtarzać wszyscy. Czego się ty boisz, zmurszała bedłko?", + "138585": "To rzekłszy zmarszczył brwi, lecz począł patrzeć pytającym wzrokiem na Chilona, jakby czekając od niego wyjaśnienia, albowiem udawał tylko zimną krew. Na ostatnim przedstawieniu sam zląkł się słów Kryspa i wróciwszy do domu nie mógł zasnąć z wściekłości i wstydu, ale zarazem ze strachu. Wtem przesądny Westynus, który słuchał w milczeniu ich rozmowy, obejrzał się wokoło i rzekł tajemniczym głosem:", + "138586": "— Słuchaj, panie, tego starca: w tych chrześcijanach jest coś dziwnego… Ich bóstwo daje im śmierć lekką, ale może być mściwe.", + "138587": "Na to Nero rzekł prędko:", + "138588": "— To nie ja urządzam igrzyska. To Tygellin.", + "138589": "— Tak jest! To ja — odpowiedział Tygellin, który dosłyszał odpowiedź cezara. — To ja i drwię sobie ze wszystkich bogów chrześcijańskich. Westynus, panie, to pęcherz wydęty przesądami, a ten waleczny Grek gotów umrzeć ze strachu na widok kwoki najeżonej w obronie kurcząt.", + "138590": "— To dobrze — rzekł Nero — ale każ odtąd chrześcijanom obcinać języki albo kneblować usta.", + "138591": "— Zaknebluje im je ogień, o boski.", + "138592": "— Biada mi! — jęknął Chilo.", + "138593": "Lecz cezar, któremu zuchwała pewność siebie Tygellina dodała otuchy, począł się śmiać i rzekł pokazując na starego Greka:", + "138594": "— Patrzcie, jak wygląda potomek Achillesa!", + "138595": "Rzeczywiście Chilo wyglądał strasznie. Resztki włosów na czaszce pobielały mu zupełnie, w twarzy zakrzepł mu wyraz jakiegoś niezmiernego niepokoju, trwogi i pognębienia. Wydawał się też chwilami jakby odurzony i na wpół przytomny. Często nie odpowiadał na pytania, czasem znów wpadał w gniew i stawał się zuchwałym, tak że augustianie woleli go nie zaczepiać.", + "138596": "Taka chwila przyszła nań i teraz.", + "138597": "— Róbcie ze mną, co chcecie, a ja na igrzyska więcej nie pójdę! — zawołał rozpaczliwie, klaszcząc w palce.", + "138598": "Nero popatrzył na niego przez chwilę i zwróciwszy się do Tygellina, rzekł:", + "138599": "— Dopilnujesz, by w ogrodach ten stoik był blisko mnie. Chcę widzieć, jakie uczynią na nim wrażenie nasze pochodnie.", + "138600": "Chilo zląkł się jednak groźby drgającej w głosie cezara.", + "138601": "— Panie — rzeki — nic nie zobaczę, albowiem nie widzę w nocy.", + "138602": "A cezar odpowiedział ze strasznym uśmiechem:", + "138603": "— Noc będzie jasna jak dzień.", + "138604": "Po czym zwrócił się do innych augustianów, z którymi począł rozmawiać o wyścigach, jakie zamierzał wyprawić pod koniec igrzysk.", + "138605": "Do Chilona zbliżył się Petroniusz i trąciwszy go w ramię rzekł:", + "138606": "— Zalim ci nie mówił? Nie wytrzymasz.", + "138607": "Ów zaś odpowiedział:", + "138608": "— Chcę się upić…", + "138609": "I wyciągnął drżącą rękę po krater z winem, lecz nie mógł go donieść do ust, co widząc Westynus odebrał mu naczynie, następnie zaś przysunąwszy się blisko, spytał z twarzą zaciekawioną i przelękłą:", + "138610": "— Czy ścigają cię Furie? Co?…", + "138611": "Starzec patrzył na niego jakiś czas z otwartymi ustami, jakby nie zrozumiał pytania, i jął mrugać oczyma.", + "138612": "A Westynus powtórzył:", + "138613": "— Czy ścigają cię Furie?", + "138614": "— Nie — odrzekł Chilo — ale noc jest przede mną.", + "138615": "— Jak to noc?… Niech bogowie zmiłują się nad tobą! Jak to noc?", + "138616": "— Noc okropna i nieprzejrzana, w której się coś rusza i coś idzie do mnie. Ale ja nie wiem co i boję się.", + "138617": "— Zawszem był pewny, że to są czarownicy. Czy ci się co nie śni?", + "138618": "— Nie, bo nie sypiam. Ja nie myślałem, że ich tak skarzą.", + "138619": "— Czy ci ich żal?", + "138620": "— Po co wy rozlewacie tyle krwi? Słyszałeś, co tamten mówił z krzyża? Biada nam!", + "138621": "— Słyszałem — odpowiedział cicho Westynus. — Ale to są podpalacze.", + "138622": "— Nieprawda!", + "138623": "— I nieprzyjaciele rodu ludzkiego.", + "138624": "— Nieprawda!", + "138625": "— I zatruwacze wód.", + "138626": "— Nieprawda!", + "138627": "— I mordercy dzieci…", + "138628": "— Nieprawda!", + "138629": "— Jakże? — zapytał ze zdziwieniem Westynus. — Tyś sam to mówił i wydawałeś ich w ręce Tygellina!", + "138630": "— Toteż otoczyła mnie noc i śmierć idzie ku mnie… Czasem zdaje mi się, żem już umarł i wy także.", + "138631": "— Nie! To oni mrą, a my jesteśmy żywi. Ale powiedz mi: co oni widzą umierając?", + "138632": "— Chrystusa…", + "138633": "— To ich bóg? Czy to możny bóg?", + "138634": "Lecz Chilo odpowiedział również pytaniem:", + "138635": "— Co to za pochodnie mają się palić w ogrodach? Słyszałeś, co mówił cezar?", + "138636": "— Słyszałem i wiem. Takich zwą sarmenticii i semaxii… Przybiorą ich w bolesne tuniki napojone żywicą, przywiążą do słupów i podpalą… byle tylko ich bóg nie spuścił na miasto jakich klęsk… Semaxii! To straszna kaźń.", + "138637": "— Wolę to, bo nie będzie krwi — odpowiedział Chilo. — Każ niewolnikowi podać mi krater do ust. Chcę pić, a rozlewam wino, bo mi ręka lata ze starości…", + "138638": "Inni rozmawiali przez ten czas także o chrześcijanach. Stary Domicjusz Afer drwił z nich.", + "138639": "— Mnóstwo ich takie — mówił — że mogliby wzniecić wojnę domową, i pamiętacie, że były obawy, czy nie zechcą się bronić. A oni umierają jak owce.", + "138640": "— Niechby spróbowali inaczej! — rzekł Tygellinus.", + "138641": "Na to ozwał się Petroniusz:", + "138642": "— Mylicie się. Oni się bronią.", + "138643": "— A to jakim sposobem?", + "138644": "— Cierpliwością.", + "138645": "— To nowy sposób.", + "138646": "— Zapewne. Ale czy możecie powiedzieć, że oni umierają tak jak pospolici zbrodniarze? Nie! Oni umierają tak, jakby zbrodniarzami byli ci, którzy ich na śmierć skazują, to jest my i cały lud rzymski.", + "138647": "— Co za brednie! — zawołał Tygellinus.", + "138648": "— Hic abdera! — odpowiedział Petroniusz.", + "138649": "Lecz inni, uderzeni trafnością jego uwagi, poczęli spoglądać na się ze zdziwieniem i powtarzać:", + "138650": "— Prawda! Jest coś odmiennego i osobliwego w ich śmierci.", + "138651": "— Mówię wam, że oni widzą swoje bóstwo! — zawołał z boku Westynus.", + "138652": "Wówczas kilku augustianów zwróciło się do Chilona:", + "138653": "— Hej, stary, ty ich znasz dobrze: powiedz nam, co oni widzą?", + "138654": "A Grek wypluł wino na tunikę i odrzekł:", + "138655": "— Zmartwychwstanie!…", + "138656": "I począł się trząść tak, że siedzący bliżej goście wybuchli głośnym śmiechem.", + "138657": "Rozdział sześćdziesiąty", + "138658": "Od kilku dni Winicjusz spędzał noce za domem. Petroniuszowi przychodziło do głowy, że on może znów ułożył jakiś nowy plan i pracuje nad uwolnieniem Ligii z Eskwilińskiego więzienia, nie chciał go już jednak o nic pytać, by nie przynieść nieszczęścia robocie. Ten wykwintny sceptyk stał się także pod pewnym względem przesądnym, a raczej od czasu, jak nie udało mu się wyrwać dziewczyny z Mamertyńskiego podziemia, przestał ufać swej gwieździe.", + "138659": "Nie liczył zresztą i teraz na dobry wynik zabiegów Winicjusza. Eskwilińskie więzienie, urządzone naprędce z piwnic domów, które zburzono dla położenia tamy pożarowi, nie było wprawdzie tak straszne, jak stare Tullianum obok Kapitolu, ale było natomiast stokroć bardziej strzeżone. Petroniusz rozumiał doskonale, że Ligię przeniesiono tam tylko dlatego, by nie umarła i nie uniknęła amfiteatru, łatwo mu więc było domyśleć się, że właśnie z tego powodu muszą jej pilnować jak oka w głowie.", + "138660": "— Widocznie — mówił sobie — cezar wraz z Tygellinem przeznaczają ją na jakieś osobne, straszniejsze od wszystkich widowisko i Winicjusz prędzej sam zginie, niż zdoła ją wydobyć.", + "138661": "Winicjusz jednak stracił także nadzieję, czy potrafi ją wydobyć. Obecnie mógł to uczynić tylko Chrystus. Młodemu trybunowi chodziło już tylko o to, by mógł ją widywać w więzieniu.", + "138662": "Od niejakiego czasu nie dawała mu spokoju myśl, że Nazariusz dostał się jednak do Mamertyńskiego więzienia jako najemnik do wynoszenia trupów, postanowił więc spróbować tej drogi.", + "138663": "Przekupiony za ogromną sumę, dozorca Cuchnących Dołów przyjął go wreszcie w poczet swej czeladzi, którą co noc wysyłał po trupy do więzień. Niebezpieczeństwo, by Winicjusz mógł być poznany, było istotnie małe. Chroniły od niego: noc, niewolniczy ubiór i złe oświetlenie więzień. Komuż zresztą mogło przyjść do głowy, by patrycjusz, wnuk i syn konsulów, mógł się znaleźć między czeladzią grabarską, narażoną na wyziewy więzień i Cuchnących Dołów, i jął się pracy, do której zmuszała ludzi tylko niewola lub ostatnia nędza.", + "138664": "Lecz on, gdy nadszedł upragniony wieczór, z radością przewiązał biodra i okręcił głowę szmatą napojoną terpentyną, i z bijącym sercem udał się wraz z gromadą innych na Eskwilin.", + "138665": "Straże pretoriańskie nie czyniły im trudności, wszyscy bowiem zaopatrzeni byli w odpowiednie tessery, które centurion oglądał przy świetle latarni. Po chwili wielkie żelazne drzwi otworzyły się przed nimi i weszli.", + "138666": "Winicjusz ujrzał przed sobą obszerną, sklepioną piwnicę, z której przechodziło się do szeregu innych. Mdłe kaganki oświecały wnętrze napełnione ludźmi. Niektórzy z nich leżeli pod ścianami, pogrążeni we śnie lub może umarli. Inni okrążali wielkie naczynie z wodą, stojące w pośrodku, z którego pili jak ludzie trawieni gorączką, inni siedzieli na ziemi z łokciami wspartymi o kolana i z głowami w dłoniach, gdzieniegdzie dzieci spały, poprzytulane do matek. Naokół słychać było to jęki i głośny przyśpieszony oddech chorych, to płacz, to szepty modlitwy, to pieśni nucone półgłosem, to przekleństwa dozorców. W podziemiu panował trupi zaduch i tłok. W mrocznych głębiach roiły się ciemne postacie, bliżej zaś, przy migotliwych płomykach widać było twarze wybladłe, przerażone, zapadnięte i głodne, z oczyma zgasłymi albo płonącymi gorączką, ze zsiniałymi ustami, ze strugami potu na czołach i pozlepianym włosem. Po kątach majaczyli głośno chorzy, inni wołali o wodę, inni, by ich wieść na śmierć. A było to jednak więzienie mniej straszne od starego Tullianum. Pod Winicjuszem nogi zachwiały się na ten widok i w piersi zabrakło mu oddechu. Na myśl, że Ligia znajduje się wśród tej nędzy i niedoli, włosy powstały mu na głowie, a w piersiach zamarł krzyk rozpaczy. Amfiteatr, kły dzikich zwierząt, krzyże, wszystko było lepsze od tych straszliwych, pełnych trupiego zaduchu podziemi, w których błagalne głosy ludzkie powtarzały ze wszystkich kątów:", + "138667": "— Wiedźcie nas na śmierć!", + "138668": "Winicjusz wpił w dłonie paznokcie, czuł bowiem, że słabnie i że opuszcza go przytomność. Wszystko, przez co przeszedł dotychczas, cała miłość i boleść zmieniła się w nim w jedną żądzę śmierci.", + "138669": "Wtem tuż obok ozwał się głos dozorcy Cuchnących Dołów:", + "138670": "— A ile macie dziś trupów?", + "138671": "— Będzie z tuzin — odpowiedział strażnik więzienny — ale do rana będzie więcej, bo tam już niektórzy rzężą pod ścianami.", + "138672": "I począł narzekać na kobiety, że ukrywają zmarłe dzieci dlatego, by dłużej je mieć przy sobie i nie oddawać, póki można, do Cuchnących Dołów. Trzeba trupy poznawać dopiero po zapachu, przez co powietrze, i tak straszne, psuje się jeszcze bardziej. „Wolałbym — mówił — być niewolnikiem w wiejskim ergastulum niż pilnować tych gnijących za życia psów.” Dozorca Dołów pocieszał go, twierdząc, że jego służba nie jest lżejsza. Przez ten czas Winicjuszowi wróciło poczucie rzeczywistości i począł rozglądać się w podziemiu, w którym jednak na próżno szukał oczyma Ligii, myśląc przy tym, że może jej wcale nie zobaczyć, dopóki będzie żywa. Piwnic było kilkanaście, połączonych ze sobą świeżymi przekopami, czeladź zaś grabarska wchodziła tylko do tych, z których trzeba było zabierać ciała zmarłych, zdjął go więc strach, że to, co kosztowało tyle trudów, może mu na nic nie posłużyć.", + "138673": "Na szczęście jego patron przyszedł mu z pomocą.", + "138674": "— Ciała trzeba zaraz wynosić — rzekł — bo zaraza najbardziej szerzy się przez trupy. Inaczej pomrzecie i wy, i więźniowie.", + "138675": "— Na wszystkie piwnice jest nas dziesięciu — odrzekł strażnik — i musimy przecie spać.", + "138676": "— To ja ci zostawię czterech moich ludzi, którzy w nocy będą chodzili po piwnicach i patrzyli, czy kto nie umarł.", + "138677": "— Wypijemy jutro, jeśli to uczynisz. Każdego trupa niech zaniosą do próby, bo przyszły rozkazy, by umarłym przekłuwać szyje, a potem zaraz z nimi do Dołów!", + "138678": "— Dobrze, ale wypijemy! — ozwał się dozorca.", + "138679": "Po czym wyznaczył czterech ludzi, a między nimi Winicjusza, z pozostałymi zaś zabrał się do wkładania trupów na nosze.", + "138680": "Winicjusz odetchnął. Był pewien przynajmniej tego, że teraz odnajdzie Ligię.", + "138681": "I naprzód począł przeglądać starannie pierwsze podziemie. Zajrzał do wszystkich ciemnych kątów, do których prawie nie dochodził blask kaganka, obejrzał postaci śpiące pod ścianami, pod przykryciem płacht, obejrzał najciężej chorych, których pozaciągano w kąt osobny, Ligii jednakże nie mógł nigdzie odnaleźć. W drugiej i trzeciej piwnicy poszukiwania jego pozostały również bez skutku.", + "138682": "Tymczasem godzina uczyniła się późna, ciała powynoszono. Strażnicy, ułożywszy się w korytarzach łączących piwnice, posnęli, dzieci, znużone płaczem, umilkły, w podziemiach słychać było tylko oddech strudzonych piersi i gdzieniegdzie jeszcze szept modlitw.", + "138683": "Winicjusz wszedł z kagankiem do czwartej z kolei piwnicy, znacznie mniejszej, i, podniósłszy światło w górę, począł się po niej rozglądać.", + "138684": "I nagle drgnął, zdawało mu się bowiem, że pod zakratowanym otworem w ścianie widzi olbrzymią postać Ursusa.", + "138685": "Więc zdmuchnąwszy w tej chwili kaganek, zbliżył się do niego i spytał:", + "138686": "— Ursus, czy to ty?", + "138687": "Olbrzym odwrócił głowę:", + "138688": "— Ktoś ty jest?", + "138689": "— Nie poznajesz mnie? — zapytał młody człowiek.", + "138690": "— Zgasiłeś kaganek, jakże mogę cię poznać?", + "138691": "Lecz Winicjusz dojrzał w tej chwili Ligię leżącą na płaszczu przy ścianie, więc nie mówiąc nic więcej klęknął przy niej.", + "138692": "Ursus zaś poznał go i rzekł:", + "138693": "— Chwała Chrystusowi! Ale nie budź jej, panie.", + "138694": "Winicjusz klęcząc wpatrywał się w nią przez łzy. Mimo mroku mógł odróżnić jej twarz, która wydała mu się bladą jak alabaster, i wychudzone ramiona. I na ten widok ogarnęła go miłość podobna do rozdzierającego bólu, wstrząsająca duszą do ostatnich głębin, a zarazem tak pełna litości, czci i uwielbienia, że padłszy na twarz począł przyciskać do ust brzeg płaszcza, na którym spoczywała ta droga mu nad wszystko głowa.", + "138695": "Ursus przez długi czas patrzył na niego w milczeniu, na koniec jednak pociągnął go za tunikę.", + "138696": "— Panie — spytał — jak się dostałeś i czy przychodzisz ją ocalić?", + "138697": "Winicjusz podniósł się i przez chwilę jeszcze walczył ze wzruszeniem.", + "138698": "— Wskaż mi sposób! — rzekł.", + "138699": "— Myślałem, że ty go znajdziesz, panie. Mnie jeden tylko przychodził do głowy…", + "138700": "Tu zwrócił oczy ku okratowanemu otworowi, po czym jakby odpowiadając sam sobie, ozwał się:", + "138701": "— Tak!… Ale tam są żołnierze…", + "138702": "— Setnia pretorianów — odpowiedział Winicjusz.", + "138703": "— Więc — nie przejdziemy!", + "138704": "— Nie!", + "138705": "Lig potarł czoło ręką i zapytał powtórnie:", + "138706": "— Jak tu wszedłeś?", + "138707": "— Mam tesserę od dozorcy Cuchnących Dołów…", + "138708": "I nagle urwał, jak gdyby jakaś myśl błysnęła mu w głowie.", + "138709": "— Na mękę Zbawiciela! — począł mówić prędkim głosem. — Ja tu zostanę, a ona niech weźmie moją tesserę, niech owinie głowę szmatą, okryje ramiona płaszczem i wyjdzie. Wśród niewolników grabarskich jest kilku niedorosłych pachołków, więc pretorianie nie poznają jej, a gdy raz dostanie się do domu Petroniusza, ten ją ocali!", + "138710": "Lecz Lig opuścił głowę na piersi i odrzekł:", + "138711": "— Ona nie zgodziłaby się na to, albowiem miłuje cię, a przy tym jest chora i o własnej mocy stać nie może.", + "138712": "Po chwili zaś dodał:", + "138713": "— Jeśli ty, panie, i szlachetny Petroniusz nie mogliście jej z więzienia wydobyć, to któż zdoła ją ocalić?", + "138714": "— Jeden Chrystus!…", + "138715": "Po czym umilkli obaj. Lig w prostaczej swej głowie myślał sobie: „On by mógł przecie wszystkich ocalić, ale skoro tego nie czyni, to widać przyszedł czas mąk i śmierci.” I zgadzał się na nią dla siebie, ale żal mu było do głębi duszy tego dziecka, które wyrosło na jego ręku i które kochał nad życie.", + "138716": "Winicjusz klęknął znów przy Ligii. Przez zakratowany otwór wkradły się do podziemia promienie księżyca i oświeciły je lepiej od jedynego kaganka, który migotał jeszcze nad drzwiami.", + "138717": "Wtem Ligia otworzyła oczy i położywszy swe rozpalone dłonie na rękach Winicjusza, rzekła:", + "138718": "— Widzę cię — i wiedziałam, że przyjdziesz.", + "138719": "On zaś rzucił się do jej rąk i począł przykładać je do czoła i serca, potem uniósł ją nieco z posłania i wsparł o własne piersi.", + "138720": "— Przyszedłem, droga — rzekł.— Niech cię Chrystus strzeże i ocali, o Ligio umiłowana!…", + "138721": "I nie mógł mówić więcej, albowiem serce poczęło mu skowyczeć w piersiach z bólu i miłości, a z bólem nie chciał się przed nią zdradzić.", + "138722": "— Chora jestem, Marku — odrzekła Ligia — i czy na arenie, czy tu, w więzieniu, muszę umrzeć… Ale modliłam się, abym cię przedtem mogła zobaczyć, i przyszedłeś: Chrystus mnie wysłuchał!", + "138723": "A gdy jeszcze nie mógł zdobyć się na słowa i tylko przyciskał ją do piersi, mówiła dalej:", + "138724": "— Widywałam cię przez okno z Tullianum — i wiedziałam, żeś chciał przyjść. A teraz Zbawiciel dał mi chwilę przytomności, abyśmy się mogli pożegnać. Już ja idę do Niego, Marku, ale kocham cię i zawsze będę kochała.", + "138725": "Winicjusz przemógł się, zdusił w sobie ból i począł mówić głosem, który starał się uczynić spokojnym:", + "138726": "— Nie, droga. Ty nie umrzesz. Apostoł kazał wierzyć i przyrzekł modlić się za ciebie, a on Chrystusa znał, Chrystus go miłował i niczego mu nie odmówi… Gdybyś miała umrzeć, Piotr nie kazałby mi ufać, a on mi rzekł: „Ufaj!” — Nie, Ligio! Chrystus zmiłuje się nade mną… On nie chce twojej śmierci, On jej nie dopuści… Przysięgam ci na imię Zbawiciela, że Piotr modli się za ciebie!", + "138727": "Nastała cisza. Jedyny kaganek wiszący nad drzwiami zgasł, ale za to światło księżyca wchodziło całym otworem. W przeciwnym kącie piwnicy zakwiliło dziecko i ucichło. Z zewnątrz tylko dochodziły głosy pretorianów, którzy po odbytej kolei strażniczej grali pod murem w scriptae duodecim.", + "138728": "— O Marku — odrzekła Ligia — Chrystus sam wołał do ojca: „Oddal ode mnie ten kielich goryczy”, a jednak go spełnił. Chrystus sam umarł na krzyżu, a teraz giną za Niego tysiące, więc dlaczegóż mnie jedną miałby oszczędzać? Któż ja jestem, Marku? Słyszałam, jak Piotr mówił, że i on umrze umęczon, a któż ja jestem wobec niego? Gdy przyszli do nas pretorianie, bałam się śmierci i męki, ale teraz się już nie boję. Patrz, jakie to straszne więzienie, a ja idę do nieba. Pomyśl, że tu jest cezar, a tam jest Zbawiciel, dobry i miłosierny. I nie ma śmierci. Ty mnie kochasz, więc pomyśl, jaka będę szczęśliwa. O Marku drogi, pomyśl, że ty tam przyjdziesz do mnie!", + "138729": "Tu umilkła, by nabrać tchu w swą chorą pierś, po czym podniosła do ust jego rękę:", + "138730": "— Marku!", + "138731": "— Co, droga?", + "138732": "— Nie płacz za mną i pamiętaj, że ty tam przyjdziesz do mnie. Krótko żyłam, ale Bóg dał mi duszę twoją. Więc chcę powiedzieć Chrystusowi, że choć umarłam i choć patrzyłeś na śmierć moją, i choć zostałeś w żalu, jednak nie bluźniłeś przeciw Jego woli i miłujesz Go zawsze. A ty Go będziesz miłował i zniesiesz cierpliwie śmierć moją?… Bo wówczas On nas połączy, a ja cię kocham i chcę być z tobą…", + "138733": "Tu znów zbrakło jej oddechu i ledwie dosłyszalnym głosem skończyła:", + "138734": "— Przyrzecz mi to, Marku!…", + "138735": "Winicjusz objął ją drżącymi rękoma i odrzekł:", + "138736": "— Na twoją świętą głowę — przyrzekam!…", + "138737": "Wówczas w smutnym świetle księżyca rozjaśniła się jej twarz. Raz jeszcze podniosła do ust jego rękę i szepnęła:", + "138738": "— Jam żona twoja!…", + "138739": "Za murem pretorianie, grający w scriptae duodecim, podnieśli głośniejszą sprzeczkę, lecz oni zapomnieli o więzieniu, o strażach, o ziemi całej i czując wzajem w sobie dusze anielskie, poczęli się modlić.", + "138740": "Rozdział sześćdziesiąty pierwszy", + "138741": "Przez trzy dni, a raczej trzy noce nic nie mąciło im spokoju. Gdy zwykłe zajęcia więzienne, polegające na oddzielaniu zmarłych od żywych i ciężko chorych od zdrowszych, zostały ukończone i gdy znużeni strażnicy pokładli się spać na korytarzach, Winicjusz wchodził do podziemia, w którym była Ligia, i pozostawał w nim dopóty, dopóki brzask nie zajrzał przez kraty okna. Ona składała mu głowę na piersiach i rozmawiali cichymi głosami o miłości i o śmierci. Oboje mimo woli, w myślach i rozmowach, nawet w pragnieniach i nadziejach, oddalali się coraz bardziej od życia i tracili jego poczucie. Oboje byli jak ludzie, którzy odpłynąwszy okrętem od lądu, nie widzą już brzegu i pogrążają się z wolna w nieskończoność. Oboje zmieniali się stopniowo w duchy smutne, rozmiłowane w sobie i w Chrystusie i gotowe odlecieć. Czasem tylko w jego sercu zrywał się jeszcze ból, jak wicher, czasem błysnęła, jak błyskawica, nadzieja, zrodzona z miłości i wiary w miłosierdzie Ukrzyżowanego Boga, lecz co dzień więcej i on odrywał się od ziemi, a oddawał się śmierci. Rankiem, gdy wychodził z więzienia, patrzył na świat, na miasto, na znajomych i na sprawy życiowe jak przez sen. Wszystko wydawało mu się obcym, odległym, czczym i znikomym. Przestała go przerażać nawet groza mąk, miał bowiem uczucie, że to jest rzecz, przez którą można przejść jakby w zamyśleniu, z oczyma utkwionymi w coś innego. Obojgu zdawało się, że poczyna ich już ogarniać wieczność. Rozmawiali o miłości, o tym, jak będą miłowali się i żyli razem, ale jedynie z tamtej strony grobu, i jeśli czasem myśl ich zwracała się jeszcze ku rzeczom ziemskim, to tylko jak myśl ludzi, którzy gotując się w wielką drogę, rozmawiają o przygotowaniach podróżnych. Zresztą otaczała ich cisza taka, jaka otacza dwie kolumny stojące gdzieś na pustkowiu i zapomniane. Chodziło im już tylko o to, by Chrystus ich nie rozdzielił; a gdy każda chwila wzmagała w nich tę pewność, rozkochali się w Nim jak w ogniwie, które ich miało połączyć, jak w nieskończonym szczęściu i w nieskończonym spokoju. Na ziemi jeszcze opadał z nich proch ziemi. Dusze stały się w nich czyste jak łzy. Pod grozą śmierci, wśród nędzy i cierpień, na barłogu więziennym poczęło się dla nich niebo, albowiem ona brała go za rękę i prowadziła, jakby już zbawiona i święta, do wieczystego źródła życia.", + "138742": "A Petroniusz zdumiewał się widząc w twarzy Winicjusza coraz większy spokój i jakieś dziwne blaski, których nie widywał dawniej. Chwilami nawet rodziły się w jego umyśle przypuszczenia, że Winicjusz znalazł jakowąś drogę ratunku, i było mu przykro, że go w swe nadzieje nie wtajemnicza.", + "138743": "Wreszcie, nie mogąc wytrzymać, rzekł mu:", + "138744": "— Teraz ty wyglądasz inaczej, więc nie czyń przede mną tajemnicy, bo chcę i mogę ci być pomocnym: czy ułożyłeś co?", + "138745": "— Ułożyłem — odpowiedział Winicjusz — ale ty nie możesz mi być już pomocny. Oto po jej śmierci wyznam, żem jest chrześcijaninem, i pójdę za nią.", + "138746": "— Więc nie masz nadziei?", + "138747": "— Owszem, mam. Chrystus mi ją odda i nie rozłączę się z nią już nigdy.", + "138748": "Petroniusz począł chodzić po atrium z wyrazem rozczarowania i zniecierpliwienia w twarzy, po czym rzekł:", + "138749": "— Na to nie potrzeba waszego Chrystusa, albowiem tę samą usługę może ci oddać nasz Tanatos.", + "138750": "A Winicjusz uśmiechnął się smutno i rzekł:", + "138751": "— Nie, drogi, ale ty tego nie chcesz zrozumieć.", + "138752": "— Nie chcę i nie mogę — odpowiedział Petroniusz. — Nie czas na rozprawy, ale pamiętasz, coś mówił, gdy nam się nie udało wyrwać jej z Tullianum? Ja straciłem wszelką nadzieję, a tyś rzekł, gdyśmy wrócili do domu: „A ja wierzę, że Chrystus może mi ją wrócić.” Niechże ci ją wróci. Gdy rzucę kosztowną czarę w morze, nie potrafi oddać mi jej żaden z naszych bogów, ale jeśli i wasz nie lepszy, to nie wiem, dlaczego bym miał go czcić więcej od dawnych.", + "138753": "— On też mi ją odda — odrzekł Winicjusz.", + "138754": "Petroniusz wzruszył ramionami.", + "138755": "— Czy wiesz — zapytał — że chrześcijanami mają jutro oświecić ogrody cezara?", + "138756": "— Jutro? — powtórzył Winicjusz.", + "138757": "I wobec bliskiej strasznej rzeczywistości serce zadrgało w nim jednak bólem i przerażeniem. Pomyślał, że to może ostatnia noc, którą będzie mógł spędzić z Ligią, więc pożegnawszy Petroniusza udał się śpiesznie do dozorcy puticulów po swoją tesserę.", + "138758": "Lecz tu czekał go zawód, dozorca albowiem nie chciał mu dać znaku.", + "138759": "— Wybacz, panie — rzekł. — Uczyniłem dla ciebie, com mógł, ale nie mogę narażać życia. Dziś w nocy mają wyprowadzać chrześcijan do ogrodów cezara. W więzieniu pełno będzie żołnierzy i urzędników. Gdyby cię poznano, zginąłbym ja i moje dzieci.", + "138760": "Winicjusz zrozumiał, że próżno byłoby nalegać. Błysnęła mu jednak nadzieja, że żołnierze, którzy widywali go poprzednio, puszczą go może i bez znaku, więc za nadejściem nocy, przebrawszy się jak zwykle w zgrzebną tunikę i obwiązawszy szmatą głowę, udał się do bram więzienia.", + "138761": "Lecz dnia tego sprawdzano znaki z większą jeszcze ścisłością niż zwykle, a co większa, setnik Scewinus, srogi i oddany duszą i ciałem cezarowi żołnierz, poznał Winicjusza.", + "138762": "Lecz widocznie w jego okutej w żelazo piersi tliły się jakieś iskry litości dla ludzkiej niedoli, albowiem zamiast uderzyć włócznią w tarczę na znak alarmu, odwiódł Winicjusza na bok i rzekł mu:", + "138763": "— Panie, wracaj do siebie. Poznałem cię, ale będę milczał nie chcąc cię gubić. Puścić cię nie mogę, ale wracaj i niech bogowie ześlą ci ukojenie.", + "138764": "— Puścić mnie nie możesz — rzekł Winicjusz — ale pozwól mi tu zostać i widzieć tych, których będą wyprowadzali.", + "138765": "— Mój rozkaz nie sprzeciwia się temu — odpowiedział Scewinus.", + "138766": "Winicjusz stanął przed bramą i czekał, póki nie poczną wyprowadzać skazańców. Wreszcie około północy rozwarły się szeroko bramy więzienia i ukazały się całe szeregi więźniów: mężczyzn, kobiet i dzieci, otoczone przez zbrojne oddziały pretorianów. Noc była jasna bardzo — i pełnia, tak że można było odróżnić nie tylko postaci, ale nawet i twarze nieszczęsnych. Szli parami, długim posępnym korowodem, i wśród ciszy, przerywanej tylko brzękiem żołnierskich zbroic. Prowadzono ich tylu, że zdawało się, iż wszystkie piwnice pozostaną próżne.", + "138767": "Przy końcu orszaku Winicjusz dostrzegł wyraźnie Glauka lekarza, lecz ani Ligii, ani Ursusa nie było między skazanymi.", + "138768": "Rozdział sześćdziesiąty drugi", + "138769": "Mrok jeszcze nie zapadł, gdy już pierwsze fale ludu poczęły napływać do ogrodów cezara. Tłumy, przybrane świątecznie, uwieńczone, ochocze i śpiewające, a w części pijane, szły patrzeć na nowe, wspaniałe widowisko. Okrzyki: „Semaxii! Sarmenticii!”, rozlegały się na Via Tecta, na moście Emiliusza i z drugiej strony Tybru, na drodze Tryumfalnej, koło cyrku Nerona i aż hen po wzgórze Watykańskie. Widywano już i poprzednio w Rzymie ludzi palonych na słupach, lecz nigdy dotąd nie widziano takiej ilości skazanych. Cezar i Tygellin, chcąc skończyć z chrześcijanami, a zarazem zapobiec zarazie, która z więzień rozchodziła się coraz bardziej po mieście, nakazali opróżnić wszystkie podziemia, tak że zostało w nich zaledwie kilkudziesięciu ludzi, przeznaczonych na koniec igrzysk. Toteż tłumy po przebyciu bram ogrodowych oniemiały ze zdziwienia. Wszystkie aleje główne i boczne, biegnące wśród gęstwiny drzew, wokół łąk, kęp, stawów, sadzawek i poletek obsianych kwieciem, nabite były smolnymi słupami, do których poprzywiązywano chrześcijan. Z wyższych miejsc, gdzie widoku nie zasłaniały drzewa, można było dostrzec cale szeregi palów i ciał, przybranych w kwiaty, w liście mirtowe i w bluszcz, ciągnące się w głąb, po wyniosłościach i nizinach, tak daleko, że gdy bliższe wydawały się jak maszty naw, najdalsze przedstawiały się oczom jak kolorowe, pozatykane w ziemię tyrsy lub dzidy. Mnogość ich przeszła oczekiwania samego ludu. Można było pomyśleć, że cały jakiś naród poprzywiązywano do słupów dla uciechy Rzymu i cezara. Gromady widzów zatrzymywały się przed pojedynczymi masztami, w miarę jak zaciekawiały je postaci, wiek lub płeć ofiar, oglądały twarze, wieńce, girlandy bluszczu, po czym szły dalej i dalej, zadając sobie pełne zdumienia pytania: „Zali mogło być tylu winnych lub jak mogły podpalić Rzym dzieci, zaledwie zdolne chodzić o własnej mocy?” I zdumienie przechodziło z wolna w niepokój.", + "138770": "Tymczasem zapadł mrok i na niebie zabłysły pierwsze gwiazdy. Wówczas przy każdym skazanym stanął niewolnik z płonącą pochodnią w ręku, a gdy odgłos trąb rozległ się w różnych częściach ogrodów na znak rozpoczęcia widowiska, wszyscy przyłożyli płomień do spodu słupów.", + "138771": "Ukryta pod kwiatami i polana smołą słoma wnet zajęła się jasnym płomieniem, który wzmagając się z każdą chwilą, rozkręcał zwoje bluszczów, wzbijał się ku górze i obejmował nogi ofiar. Lud umilkł, ogrody zabrzmiały jednym ogromnym jękiem i krzykami boleści. Niektóre ofiary jednak, wznosząc głowy ku gwieździstemu niebu, poczęły śpiewać na cześć Chrystusa. Lud słuchał. Lecz najtwardsze serca napełniły się przerażeniem, gdy z mniejszych masztów rozdzierające dziecinne głosy poczęły wołać: „Mamo! Mamo!”, i dreszcz przebiegł nawet pijanych widzów na widok owych główek i niewinnych twarzy, poprzekrzywianych bólem lub mdlejących w dymie, który począł dusić ofiary. A płomień szedł w górę i przepalał coraz nowe wieńce róż i bluszczów. Rozgorzały aleje główne i poboczne, rozgorzały kępy drzew i łąki, i kwieciste poletka, rozbłysła woda w sadzawkach i stawach, poróżowiały drżące liście na drzewach i uczyniło się widno jak w dzień. Swąd spalonych ciał napełnił ogrody, lecz w tej chwili niewolnicy poczęli sypać w przygotowane umyślnie między słupami kadzielnice mirrę i aloes. Między tłumem ozwały się tu i ówdzie okrzyki, nie wiadomo, czy współczucia, czy upojenia i radości, i wzmagały się z każdą chwilą wraz z ogniem, który obejmował słupy, wspinał się ku piersiom ofiar, skręcał palącym tchnieniem włosy na ich głowach, rzucał zasłonę na ich poczerniałe twarze i wreszcie strzelał jeszcze wyżej, jakby na zwycięstwo i tryumf tej sile, która kazała go rozniecić.", + "138772": "Lecz jeszcze na początku widowiska zjawił się wśród ludu cezar na wspaniałej cyrkowej kwadrydze, zaprzężonej w cztery białe rumaki, przybrany w ubiór woźnicy i barwę stronnictwa Zielonych, do którego i on, i jego dwór należał. Szły za nim inne wozy, pełne dworzan w świetnych strojach, senatorów, kapłanów i nagich bachantek z wieńcami na głowach i dzbanami wina w ręku, w części spitych i wydających dzikie okrzyki. Obok nich muzycy, poprzebierani za faunów i satyrów, grali na cytrach, formingach, piszczałkach i rogach. Na innych wozach jechały matrony i dziewice rzymskie, również pijane i wpółnagie. Obok kwadryg skoczkowie potrząsali przybrane we wstążki tyrsy; inni bili w bębenki, inni sypali kwiaty. Cały ów świetny orszak posuwał się wrzeszcząc: „Evoe!” najszerszą ogrodową drogą, wśród dymów i wśród ludzkich pochodni. Cezar, mając przy sobie Tygellina i Chilona, którego przerażeniem pragnął się zabawić, sam powodował końmi i jadąc noga za nogą, spoglądał na płonące ciała, a zarazem słuchał okrzyków ludu. Stojąc na wysokiej złotej kwadrydze, otoczony falą ludzką, która kłaniała mu się do stóp, w blaskach ognia, w złotym wieńcu cyrkowego zwycięzcy, przerastał głową dworzan, tłumy i wydawał się być olbrzymem. Potworne jego ramiona, wyciągnięte dla trzymania lejców, zdawały się błogosławić lud. W twarzy i przymrużonych oczach miał uśmiech i jaśniał nad ludźmi jak słońce albo jak bóstwo straszne, ale wspaniałe i potężne.", + "138773": "Chwilami zatrzymywał się, by przypatrzeć się dokładniej czy to jakiej dziewicy, której łono poczynało skwierczeć w płomieniu, czy wykrzywionej przez konwulsje twarzy dziecka, i znów jechał dalej, wiodąc za sobą szalony i rozhukany orszak. Chwilami kłaniał się ludowi, to znów, przeginając się w tył, ściągał złote lejce i rozmawiał z Tygellinem. Na koniec dojechawszy do wielkiej fontanny, stojącej w pośrodku dwóch krzyżujących się ulic, wysiadł z kwadrygi i skinąwszy na towarzyszów zmieszał się z tłumem.", + "138774": "Przywitano go krzykiem i oklaskami. Bachantki, nimfy, senatorowie, augustianie, kapłani, fauny, satyry i żołnierze otoczyli go wraz szalonym kołem, on zaś, mając po jednej stronie Tygellina, po drugiej Chilona, obchodził fontannę, naokół której płonęło kilkadziesiąt pochodni, zatrzymując się przed każdą, czyniąc uwagi nad ofiarami lub drwiąc ze starego Greka, w którego twarzy malowała się bezbrzeżna rozpacz.", + "138775": "Na koniec stanęli przed wysokim masztem, przybranym w mirty i okręconym w powój. Czerwone języki ognia dochodziły tu już do kolan ofiary, ale twarzy jej nie można było zrazu rozpoznać, gdyż świeże, płonące gałązki przesłoniły ją dymem. Po chwili jednak lekki wiatr nocny zwiał dymy i odkrył głowę starca z siwą spadającą na piersi brodą.", + "138776": "Na ten widok Chilo zwinął się nagle w kłąb, jak raniony gad, z ust zaś wyszedł mu krzyk, raczej do krakania niż do ludzkiego głosu podobny:", + "138777": "— Glaukos! Glaukos!…", + "138778": "Jakoż istotnie z płonącego słupa patrzył na niego Glaukos lekarz.", + "138779": "Żył jeszcze. Twarz miał zbolałą i pochyloną, jakby chciał po raz ostatni przypatrzeć się swemu katowi, który go zdradził, pozbawił go żony, dzieci, nasadził na niego zabójcę, a gdy to wszystko zostało mu w imię Chrystusa odpuszczone, raz jeszcze wydał go w ręce oprawców. Nigdy człowiek nie wyrządził człowiekowi straszniejszych i bardziej krwawych krzywd. I oto ofiara płonęła teraz na smolnym słupie, a kat stał u jej stóp. Oczy Glauka nie odwracały się od twarzy Greka. Chwilami przesłaniał je dym, lecz gdy dmuchnął powiew, Chilo widział znów te utkwione w siebie źrenice. Podniósł się i chciał uciekać, lecz nie mógł. Nagle wydało mu się, że nogi jego są z ołowiu i że jakaś niewidzialna ręka zatrzymuje go z nadludzką siłą przed tym słupem. I skamieniał. Czuł tylko, że coś przepełnia się w nim, coś się zrywa, że dosyć ma mąk i krwi, że przychodzi koniec życia i że wszystko znika naokół: i cezar, i dwór, i tłumy, a otacza go tylko jakaś bezdenna, straszna i czarna pustka, w niej zaś widać tylko te oczy męczennika, które wzywają go na sąd. A tamten, schylając coraz niżej głowę, patrzył ciągle. Obecni odgadli, że między tymi ludźmi coś się dzieje, lecz śmiech zamarł im na ustach, w twarzy bowiem Chilona było coś strasznego: wykrzywiła ją taka trwoga i taki ból, jak gdyby owe języki ognia paliły jego własne ciało. Nagle zachwiał się i wyciągnąwszy w górę ramiona zawołał okropnym, rozdzierającym głosem:", + "138780": "— Glauku! W imię Chrystusa! Przebacz!", + "138781": "Uciszyło się naokół: dreszcz przebiegł obecnych i wszystkie oczy mimo woli podniosły się w górę.", + "138782": "A głowa męczennika poruszyła się lekko, po czym usłyszano z wierzchołka masztu podobny do jęku głos:", + "138783": "— Przebaczam!…", + "138784": "Chilo rzucił się na twarz wyjąc jak dziki zwierz i nabrawszy ziemi w obie garści, posypał sobie nią głowę. Tymczasem płomienie strzeliły w górę, objęły piersi i twarz Glauka, rozplotły mirtową koronę na jego głowie i zajęły wstęgi na wierzchu słupa, który zajaśniał cały wielkim, jaskrawym światłem.", + "138785": "Lecz Chilo podniósł się po chwili z twarzą tak zmienioną, iż augustianom wydało się, że widzą innego człowieka. Oczy płonęły mu niezwykłym blaskiem, ze zmarszczonego czoła biło uniesienie; niedołężny przed chwilą Grek wyglądał teraz jak jakiś kapłan, który, nawiedzony przez bóstwo, chce odkryć prawdy nieznane.", + "138786": "— Co z nim jest? Oszalał! — ozwało się kilka głosów.", + "138787": "On zaś odwrócił się ku tłumom i wyciągnąwszy w górę prawą rękę, począł wołać, a raczej krzyczeć tak donośnie, by nie tylko augustianie, ale i tłuszcza mogła głos jego dosłyszeć:", + "138788": "— Ludu rzymski! Na moją śmierć przysięgam, że oto giną niewinni, a podpalaczem jest — ten!…", + "138789": "I wskazał palcem na Nerona.", + "138790": "Nastała chwila ciszy. Dworzanie zdrętwieli. Chilo stał ciągle z wyciągniętym drżącym ramieniem i palcem zwróconym ku cesarzowi. Nagle uczyniło się zamieszanie. Lud na kształt fali, pchniętej nagłym wichrem, rzucił się ku starcowi, chcąc mu się lepiej przypatrzeć. Tu i ówdzie ozwały się krzyki: „Trzymaj!”, gdzie indziej: „Biada nam!” W tłumie rozległ się świst i wrzaski: „Ahenobarbus! Matkobójca! Podpalacz!” Bezład wzrastał z każdą chwilą. Bachantki, wrzeszcząc wniebogłosy, poczęły się chronić na wozy. Nagle kilka przepalonych słupów przewróciło się, rozsypując wokół skry i powiększając zamęt. Ślepa, stłoczona fala ludu porwała Chilona i uniosła go w głąb ogrodu.", + "138791": "Wszędzie też słupy poczęły już przepalać się i padać w poprzek ulic, napełniając aleje dymem, skrami, swędem drzewa i swędem ludzkiego tłuszczu. Gasły światła dalsze i bliższe. W ogrodach pociemniało. Tłumy zaniepokojone, posępne i trwożne cisnęły się do bram. Wieść o tym, co zaszło, przechodziła z ust do ust, zmieniona i powiększona. Jedni opowiadali, że cezar zemdlał, drudzy, że sam wyznał, iż kazał podpalić Rzym, trzeci, że zachorował ciężko, inni wreszcie, że wywieziono go jak martwego na wozie. Tu i ówdzie odzywały się głosy współczucia dla chrześcijan: „Nie oni spalili Rzym, po co więc tyle krwi, mąk i niesprawiedliwości? Czy bogowie nie będą się mścili za niewinnych i jakież piacula zdołają ich znowu przebłagać?” Słowa: „innoxia corpora!”, powtarzały się coraz częściej. Kobiety litowały się głośno nad dziećmi, których tyle rzucono dzikim zwierzętom, poprzybijano na krzyże lub spalono w tych przeklętych ogrodach! I wreszcie politowanie zmieniło się w złorzeczenia cezarowi i Tygellinowi. Lecz byli i tacy, którzy, zatrzymując się nagle, zadawali sobie lub innym pytanie: „Cóż to jest za bóstwo, które daje taką siłę wobec mąk i śmierci?” I powracali do domów w zamyśleniu…", + "138792": "Chilo błąkał się zaś jeszcze po ogrodach, nie wiedząc, dokąd iść i gdzie się obrócić. Teraz uczuł się znów bezsilnym, niedołężnym i chorym starcem. Chwilami potykał się o nie dopalone ciała, potrącał głownie, które wysyłały w ślad za nim roje iskier, chwilami siadał spoglądając naokół bezprzytomnym wzrokiem. Ogrody stały się już prawie całkiem ciemne; między drzewami poruszał się tylko blady księżyc, rozświecając niepewnym światłem aleje, sczerniałe, leżące w poprzek słupy i zmienione w bezkształtne bryły niedogarki ofiar. Lecz staremu Grekowi wydało się, że w księżycu widzi twarz Glauka i że oczy jego patrzą nań jeszcze ciągle, i chował się przed światłem. Wreszcie jednak wyszedł z cienia i mimo woli, jakby party jakąś nieznaną siłą, począł kierować się ku fontannie, przy której oddał ducha Glaukos.", + "138793": "Wtem jakaś ręka dotknęła jego ramienia.", + "138794": "Starzec odwrócił się i widząc przed sobą nieznaną postać, zawołał z przerażeniem:", + "138795": "— Kto tam! Ktoś ty jest?", + "138796": "— Apostoł, Paweł z Tarsu.", + "138797": "— Jam przeklęty!… Czego chcesz?", + "138798": "A Apostoł odrzekł:", + "138799": "— Chcę cię zbawić.", + "138800": "Chilo oparł się o drzewo.", + "138801": "Nogi chwiały się pod nim i ramiona zwisły mu wzdłuż ciała.", + "138802": "— Dla mnie nie masz zbawienia! — rzekł głucho.", + "138803": "— Zali słyszałeś, że Bóg przebaczył żałującemu łotrowi na krzyżu? — zapytał Paweł.", + "138804": "— Zali wiesz, com ja uczynił?", + "138805": "— Widziałem boleść twoją i słyszałem, jakoś dał świadectwo prawdzie.", + "138806": "— O panie!…", + "138807": "— I gdy sługa Chrystusów przebaczył ci w godzinie męki i śmierci, jakżeby ci Chrystus nie miał przebaczyć?", + "138808": "A Chilo chwycił rękoma głowę jak w obłąkaniu:", + "138809": "— Przebaczenie! Dla mnie przebaczenie!", + "138810": "— Bóg nasz to Bóg Miłosierdzia — odpowiedział Apostoł.", + "138811": "— Dla mnie? — powtórzył Chilo.", + "138812": "I począł jęczeć jak człowiek, któremu zbrakło sił, by mógł opanować ból i mękę. Paweł zaś rzekł:", + "138813": "— Oprzyj się na mnie i pójdź ze mną.", + "138814": "I wziąwszy go szedł z nim ku krzyżującym się ulicom, kierując się głosem fontanny, która zdawała się płakać wśród nocnej ciszy nad ciałami pomęczonych.", + "138815": "— Bóg nasz to Bóg Miłosierdzia — powtórzył Apostoł. — Gdybyś stanął nad morzem i rzucał w nie kamienie, czybyś mógł zarzucić nimi głębinę morską? A ja ci mówię, że miłosierdzie Chrystusa jest jako morze i że grzechy i winy ludzkie potoną w nim jako kamienie w otchłani. I mówię ci, że jest jako niebo, które pokrywa góry, lądy i morza, albowiem jest wszędzie i nie masz granicy ni końca. Tyś cierpiał u słupa Glauka i Chrystus widział twoje cierpienie. Tyś rzekł nie bacząc na to, coć jutro spotkać może: „Ten jest podpalaczem!”, i Chrystus spamiętał słowa twoje. Bowiem minęła twoja złość i kłamstwo, a w sercu został się jeno żal nieprzebrany… Chodź ze mną i słuchaj, co ci powiadam: otom ja także nienawidził Go i prześladował Jego wybranych. Jam Go nie chciał i nie wierzył w Niego, póki mi się nie ukazał i nie powołał mnie. I odtąd On jest miłością moją. A teraz ciebie nawiedził zgryzotą, trwogą i boleścią, aby cię powołać ku sobie. Tyś Go nienawidził, a On kochał cię. Tyś wydawał na męki Jego wyznawców, a On chce ci przebaczyć i zbawić cię.", + "138816": "Piersią nędzarza poczęło wstrząsać łkanie ogromne, od którego rozdzierała się w nim dusza do dna, a Paweł ogarniał go, opanowywał i wiódł, jak żołnierz wiedzie jeńca.", + "138817": "I po chwili znów mówić począł:", + "138818": "— Pójdź za mną, a ja cię powiodę do Niego. Dla jakiejż innej przyczyny przychodziłbym do ciebie? Ale oto On rozkazał mi zbierać dusze ludzkie w imię miłości, więc spełniam służbę Jego. Ty mniemasz, żeś przeklęty, a ja ci mówię: uwierz w Niego, a czeka cię zbawienie. Ty myślisz, żeś znienawidzon, a ja ci powtarzam, że On miłuje cię. Patrz na mnie! Gdym Jego nie miał, nic nie miałem krom złości, która mieszkała w sercu moim, a teraz Jego miłość starczy mi za ojca i matkę, za bogactwa i królowanie. W Nim jednym ucieczka, On jeden policzy twój żal, wejrzy na nędzę twoją, zdejmie z ciebie trwogę i podniesie cię do siebie.", + "138819": "Tak mówiąc przywiódł go do fontanny, której srebrny strumień połyskiwał z dala w miesięcznym świetle. Naokół była cisza i pustka, albowiem służba niewolnicza uprzątnęła już tu zwęglone słupy i ciała męczenników.", + "138820": "Chilo rzucił się z jękiem na kolana i ukrywszy twarz w dłoniach, pozostał bez ruchu, Paweł zaś podniósł twarz ku gwiazdom i począł się modlić:", + "138821": "— Panie, spojrzyj na tego nędzarza, na żal jego, na łzy i mękę! Panie Miłosierdzia, któryś przelał krew za winy nasze, przez Twoją mękę, przez śmierć i zmartwychwstanie odpuść mu!", + "138822": "Po czym umilkł, lecz długo jeszcze patrzył w gwiazdy i modlił się.", + "138823": "A wtem spod jego stóp ozwało się podobne do jęku wołanie:", + "138824": "— Chryste!… Chryste!… Odpuść mi!…", + "138825": "Naówczas Paweł zbliżył się do fontanny i nabrawszy wody w dłonie wrócił do klęczącego nędzarza:", + "138826": "— Chilonie! Oto cię chrzczę w imię Ojca i Syna, i Ducha! Amen!", + "138827": "Chilo podniósł głowę, rozłożył ręce i pozostał tak bez ruchu. Księżyc oświecał pełnym światłem jego zbielałe włosy i równie białą, nieruchomą, jakby umarłą lub wykutą z kamienia twarz. Chwile płynęły jedna za drugą; z wielkich ptaszarni, umieszczonych w ogrodach Domicji, poczęło dochodzić pianie kogutów, a on klęczał jeszcze, podobny do nagrobnego posągu.", + "138828": "Wreszcie ocknął się, wstał i zwróciwszy się do Apostoła zapytał:", + "138829": "— Co mam czynić przed śmiercią, panie?", + "138830": "Paweł również rozbudził się z zadumy nad tą niezmierną potęgą, której nie mogły oprzeć się nawet takie duchy, jak tego Greka, i odrzekł:", + "138831": "— Ufaj i daj świadectwo prawdzie!", + "138832": "Po czym wyszli razem. U bram ogrodu Apostoł pobłogosławił raz jeszcze starca i rozstali się, albowiem wymagał tego sam Chilo przewidując, że po tym, co zaszło, cezar i Tygellinus każą go ścigać.", + "138833": "Jakoż nie mylił się. Wróciwszy do siebie, zastał już dom otoczony przez pretorianów, którzy porwali go i pod wodzą Scewinusa zawiedli na Palatyn.", + "138834": "Cezar udał się już był na spoczynek, lecz Tygellin czekał i ujrzawszy nieszczęsnego Greka powitał go z twarzą spokojną, ale złowrogą…", + "138835": "— Popełniłeś zbrodnię obrazy majestatu — rzekł mu — i kara cię nie minie. Lecz jeśli jutro oświadczysz w amfiteatrze, żeś był pijany i szalony i że sprawcami pożaru są chrześcijanie, kara twoja skończy się na chłoście i wygnaniu.", + "138836": "— Nie mogę, panie! — odpowiedział cicho Chilo.", + "138837": "A Tygellin zbliżył się do niego krokiem powolnym i głosem również przyciszonym, ale strasznym, zapytał:", + "138838": "— Jak to nie możesz, psie grecki? Zaliś nie był pijany i zali nie rozumiesz, co cię czeka? Spójrz tam!", + "138839": "I to rzekłszy wskazał na kąt atrium, w którym obok długiej drewnianej ławy stało w mroku czterech nieruchomych niewolników trackich z powrozami i obcęgami w ręku.", + "138840": "A Chilo odrzekł:", + "138841": "— Nie mogę, panie!", + "138842": "Tygellina poczęła ogarniać wściekłość, lecz pohamował się jeszcze.", + "138843": "— Widziałeś — zapytał — jak umierają chrześcijanie? Czy chcesz tak umrzeć?", + "138844": "Starzec wzniósł w górę wybladłą twarz; czas jakiś wargi jego poruszały się cicho, po czym odrzekł:", + "138845": "— I ja wierzę w Chrystusa!…", + "138846": "Tygellin spojrzał na niego ze zdumieniem:", + "138847": "— Psie, tyś oszalał naprawdę!", + "138848": "I nagle nagromadzona w jego piersi wściekłość zerwała tamę. Skoczywszy do Chilona chwycił go obiema rękami za brodę, zwalił na ziemię i począł deptać powtarzając z pianą na ustach:", + "138849": "— Odwołasz! Odwołasz!…", + "138850": "— Nie mogę! — odpowiedział mu z ziemi Chilo.", + "138851": "— Na męki z nim!", + "138852": "Usłyszawszy ów rozkaz Trakowie porwali starca i położyli go na ławę, po czym przytwierdziwszy go do niej za pomocą sznurów, poczęli cęgami ściskać jego wychudłe piszczele. Lecz on, w czasie gdy go przywiązywano, całował z pokorą ich ręce, następnie zaś przymknął oczy i wydawał się jak umarły.", + "138853": "Żył jednak, gdy bowiem Tygellin pochylił się nad nim i raz jeszcze zapytał: „Odwołasz?”, zbielałe jego wargi poruszyły się lekko i wyszedł z nich zaledwie dosłyszalny szept:", + "138854": "— Nie… mogę!…", + "138855": "Tygellin kazał przerwać męki i jął chodzić po atrium z twarzą zmienioną przez gniew, lecz zarazem bezradną. Na koniec widocznie przyszła mu do głowy jakaś nowa myśl, albowiem zwrócił się do Traków i rzekł:", + "138856": "— Wyrwać mu język.", + "138857": "Rozdział sześćdziesiąty trzeci", + "138858": "Dramat Aureolus dawano zwykle w teatrach lub amfiteatrach tak urządzonych, iż mogły otwierać się i tworzyć jakby dwie odrębne sceny. Lecz po widowisku w ogrodach cezara zaniechano zwykłego sposobu, szło bowiem o to, by jak największa liczba ludzi mogła patrzeć na śmierć przybitego do krzyża niewolnika, którego w dramacie pożerał niedźwiedź. W teatrach rolę niedźwiedzia grywał obszyty w skórę aktor, tym razem jednak przedstawienie miało być „prawdziwe”. Był to nowy pomysł Tygellina. Cezar początkowo zapowiedział, że nie przybędzie, lecz z namowy faworyta zmienił zdanie. Tygellinus wytłumaczył mu, że po tym, co zaszło w ogrodach, tym bardziej powinien pokazać się ludowi, i zarazem zaręczył, że ukrzyżowany niewolnik nie zelży go już, tak jak uczynił to Kryspus. Lud był już nieco przesycony i zmęczony przelewem krwi, zapowiedziano mu więc nowe rozdawnictwo biletów loteryjnych i podarków, a zarazem ucztę wieczorną, przedstawienie bowiem miało się odbywać wieczorem, w rzęsiście oświetlonym amfiteatrze.", + "138859": "Jakoż o zmroku cały budynek napełnił się szczelnie. Augustianie z Tygellinem na czele przybyli wszyscy, nie tyle dla samego widowiska, jak dla okazania po ostatnim zajściu cezarowi swej wierności i porozmawiania o Chilonie, o którym mówił cały Rzym.", + "138860": "Opowiadano więc sobie na ucho, że cezar wróciwszy z ogrodów wpadł w wściekłość i nie mógł zasnąć, że opadały go strachy i dziwne widzenia, skutkiem których nazajutrz zapowiedział swój prędki wyjazd do Achai. Inni wszelako przeczyli temu, twierdząc, że teraz okaże się tym bardziej nieubłaganym względem chrześcijan. Nie brakło jednak i tchórzów, którzy przewidywali, że oskarżenie, jakie Chilon rzucił w twarz cezarowi wobec tłumów, może mieć najgorsze następstwa. Byli wreszcie i tacy, którzy przez ludzkość prosili Tygellina, by zaniechał dalszych prześladowań.", + "138861": "— Patrzcie, dokąd idziecie — mówił Barkus Soranus. — Chcieliście zaspokoić zemstę ludu i wpoić w niego przekonanie, że kara spada na winnych, a skutek jest wprost przeciwny.", + "138862": "— Prawda! — dodał Antystiusz Werus — wszyscy szepczą sobie teraz, że oni niewinni. Jeśli to ma być zręczność, to Chilo miał słuszność mówiąc, że wasze mózgi nie napełniłyby żołędziowej miseczki.", + "138863": "Tygellin zaś zwrócił się do nich i rzekł:", + "138864": "— Ludzie szepczą sobie także, że twoja córka Serwilia, Barku Soranusie, i twoja żona, Antystiuszu, poukrywały swoich niewolników chrześcijan przed sprawiedliwością cezara.", + "138865": "— To nieprawda! — zawołał z niepokojem Barkus.", + "138866": "— Żonę moją chcą zgubić wasze rozwódki, które zazdroszczą jej cnoty — rzekł z nie mniejszym niepokojem Antystiusz Werus.", + "138867": "Lecz inni rozmawiali o Chilonie.", + "138868": "— Co mu się stało? — mówił Eprius Marcellus. — Sam ich wydawał w ręce Tygellina; z nędzarza stał się bogaczem, mógł dożyć spokojnie swych dni, mieć piękny pogrzeb i nagrobek, tymczasem nie! Naraz wolał stracić wszystko i zgubić się. Doprawdy, chyba oszalał.", + "138869": "— Nie oszalał, ale został chrześcijaninem — rzekł Tygellin.", + "138870": "— Chyba nie może być — ozwał się Witeliusz.", + "138871": "— A czy ja nie mówiłem! — wtrącił Westynus. — Mordujcie sobie chrześcijan, ale wierzajcie mi, nie wojujcie z ich bóstwem. Tu nie ma żartów!… Patrzcie, co się dzieje! Ja tam nie paliłem Rzymu, ale gdyby mi cezar pozwolił, zaraz bym dał hekatombę ich bóstwu. I wszyscy powinni to samo uczynić, bo powtarzam: z nim nie ma żartów! Pamiętajcie, żem wam to mówił.", + "138872": "— A ja mówiłem co innego — rzekł Petroniusz. — Tygellin śmiał się, gdym twierdził, że oni się bronią, a ja teraz powiem więcej: oni zdobywają!", + "138873": "— Jak to? Jak to? — spytało kilka głosów.", + "138874": "— Na Polluksa!… Bo jeśli taki Chilo im się nie oparł, któż im się oprze? Jeśli myślicie, że po każdym widowisku nie przybywa chrześcijan, tedy z waszą znajomością Rzymu zostańcie kotlarzami lub zacznijcie brody golić, wówczas bowiem będziecie lepiej wiedzieli, co lud myśli i co się w mieście dzieje.", + "138875": "— Mówi czystą prawdę, na święte peplum Diany! — zawołał Westynus.", + "138876": "Lecz Barkus zwrócił się do Petroniusza:", + "138877": "— Do czego prowadzisz?", + "138878": "— Kończę na tym, od czegoście zaczęli: dość już krwi!", + "138879": "A Tygellin spojrzał na niego szydersko i rzekł:", + "138880": "— Ej! jeszcze trochę!", + "138881": "— Jeśli nie starczy ci głowy, masz drugą w gałce od laski! — odparł Petroniusz.", + "138882": "Dalszą rozmowę przerwało przybycie cezara, który zajął swoje miejsce w towarzystwie Pitagorasa. Zaraz potem zaczęło się przedstawienie Aureolusa, na które nie bardzo zważano, myśli bowiem zajęte były Chilonem. Lud, przywykły do mąk i krwi, nudził się także, sykał, wydawał niepochlebne dla dworu okrzyki i wołał o przyśpieszenie sceny z niedźwiedziem, której jedynie był ciekawy. Gdyby nie nadzieja ujrzenia skazanego starca i podarków, samo widowisko nie zdołałoby zatrzymać tłumów.", + "138883": "Ale wreszcie nadeszła oczekiwana chwila. Pachołkowie cyrkowi wnieśli naprzód drewniany krzyż, dość niski, by niedźwiedź wspiąwszy się mógł dosięgnąć do piersi męczennika, a następnie dwóch ludzi wprowadziło, a raczej przywlokło Chilona, albowiem sam, mając pokruszone kości u nóg, iść nie mógł. Położono go i przybito do drzewa tak prędko, że zaciekawieni augustianie nie mogli mu się nawet dobrze przypatrzeć, i dopiero po umocowaniu krzyża w przygotowanym umyślnie dole wszystkie oczy zwróciły się ku niemu. Lecz mało kto mógł poznać w tym nagim starcu dawnego Chilona. Po męczarniach, które kazał mu zadać Tygellin, w twarzy nie zostało mu ani kropli krwi i tylko na białej brodzie widać było czerwony ślad, który zostawiła krew po wyrwaniu języka. Przez przezroczystą skórę nieledwie można było dojrzeć jego kości. Wydawał się też daleko starszym, niemal zgrzybiałym. Ale natomiast niegdyś oczy jego rzucały wiecznie pełne niepokoju i złości spojrzenia, czujne oblicze jego odbijało dawniej wieczną trwogę i niepewność, teraz zaś twarz miał bolesną, ale tak słodką i pogodną, jak miewają ludzie śpiący lub umarli. Może ufności dodawała mu pamięć o łotrze na krzyżu, któremu Chrystus przebaczył, a może też mówił w duchu miłosiernemu Bogu: „Panie, kąsałem jak jadowity robak, ale oto byłem przez całe życie nędzarzem, przymierałem głodem, ludzie deptali po mnie, bili mnie i znęcali się nade mną. Byłem, Panie, biedny i bardzo nieszczęśliwy, a oto teraz jeszcze położono mnie na męki i przybito na krzyż, więc Ty, Miłosierny, nie odepchniesz mnie w godzinie śmierci!” I spokój zstąpił widocznie w jego skruszone serce. Nikt nie śmiał się, było bowiem w tym ukrzyżowanym coś tak cichego, wydawał się tak starym, bezbronnym, słabym, tak wołającym swą pokorą o litość, że mimo woli każdy zadawał sobie pytanie, jak można męczyć i przybijać na krzyż ludzi, którzy już i tak konają. Tłum milczał. Między augustianami Westynus, pochylając się na prawo i na lewo, szeptał przestraszonym głosem: „Patrzcie, jak oni umierają!” Inni czekali na niedźwiedzia, życząc sobie w duszy, by widowisko skończyło się jak najprędzej.", + "138884": "Niedźwiedź wtoczył się wreszcie na arenę i chwiejąc nisko schyloną głową na obie strony, spoglądał naokół spode łba, jakby się nad czymś namyślał lub czegoś szukał. Dostrzegłszy wreszcie krzyż, a na nim nagie ciało, zbliżył się ku niemu, podniósł się nawet, lecz po chwili opuścił się znów na przednie łapy i siadłszy pod krzyżem, począł mruczeć, jakby i w jego zwierzęcym sercu ozwała się litość nad tym szczątkiem człowieka.", + "138885": "Z ust służby cyrkowej ozwały się podniecające okrzyki, lecz lud milczał. Chilon tymczasem podniósł wolnym ruchem głowę i czas jakiś wodził oczyma po widowni. Na koniec wzrok jego zatrzymał się gdzieś na najwyższych rzędach amfiteatru, piersi poczęły mu grać żywiej i wówczas stało się coś, co wprawiło w podziw i zdumienie widzów. Oto twarz zajaśniała mu uśmiechem, czoło otoczyły mu jakby promienie, oczy podniosły się przed śmiercią ku górze, a po chwili dwie wielkie łzy, wezbrane pod powiekami, spłynęły mu z wolna po twarzy.", + "138886": "I umarł.", + "138887": "A wtem jakiś donośny męski głos zawołał w górze pod velarium:", + "138888": "— Pokój męczennikom!", + "138889": "W amfiteatrze panowało głuche milczenie.", + "138890": "Rozdział sześćdziesiąty czwarty", + "138891": "Po widowisku w ogrodach cezariańskich więzienia opustoszały znacznie. Chwytano wprawdzie jeszcze i więziono ofiary, podejrzane o wyznawanie wschodniego zabobonu, ale obławy dostarczały ich coraz mniej, zaledwie tyle, ile potrzeba było do zapełnienia następnych widowisk, które również miały się już ku końcowi. Lud, przesycony krwią, okazywał coraz większe znużenie i coraz większy niepokój z powodu niebywałego dotąd zachowywania się skazanych. Obawy przesądnego Westynusa ogarnęły tysiące dusz. W tłumach opowiadano coraz dziwniejsze rzeczy o mściwości chrześcijańskiego bóstwa. Tyfus więzienny, który rozszerzył się po mieście, powiększył powszechną bojaźń. Widziano częste pogrzeby i powtarzano sobie na ucho, że potrzebne są nowe piacula dla przebłagania nieznanego boga. W świątyniach składano ofiary Jowiszowi i Libitynie. Wreszcie, mimo wszelkich usiłowań Tygellina i jego popleczników, rozszerzało się coraz bardziej mniemanie, że miasto zostało spalone z rozkazu cezara i że chrześcijanie cierpią niewinnie.", + "138892": "Lecz właśnie dlatego i Nero, i Tygellinus nie ustawali w prześladowaniu. Dla uspokojenia ludu wydawano nowe rozporządzenia co do rozdawnictwa zboża, wina i oliwy; ogłoszono przepisy ułatwiające odbudowywanie domów, pełne ulg dla właścicieli, oraz inne dotyczące szerokości ulic i materiałów, z jakich należy budować, by na przyszłość uniknąć klęski ognia. Sam cezar bywał na posiedzeniach senatu i obradował wraz z „ojcami” nad dobrem ludu i miasta, ale natomiast ani cień łaski nie padł na skazanych. Władcy świata chodziło przede wszystkim o to, by wszczepić w lud przekonanie, że tak nieubłagane kary mogą spotkać tylko winnych. W senacie żaden głos nie odzywał się również za chrześcijanami, gdyż nikt nie chciał narazić się cezarowi, a prócz tego ludzie, sięgający wzrokiem dalej w przyszłość, twierdzili, że wobec nowej wiary fundamenta państwa rzymskiego nie mogłyby się ostać.", + "138893": "Oddawano tylko ludzi konających i zmarłych rodzinom, albowiem prawo rzymskie nie mściło się nad umarłymi. Dla Winicjusza stanowiła pewną ulgę myśl, że jeśli Ligia umrze, wówczas on pochowa ją w grobach rodzinnych i spocznie koło niej. Nie miał już żadnej nadziei ocalenia jej od śmierci i sam, oderwany na wpół od życia, zatopiony zupełnie w Chrystusie, nie marzył już o innym połączeniu, jak o wiecznym. Wiara jego stała się wprost niezgłębioną, tak że wobec niej owa wieczność wydawała mu się czymś nierównie rzeczywistszym i prawdziwszym od przejściowego istnienia, jakim żył dotąd. Serce przepełniło mu się skupionym uniesieniem. Za życia zmieniał się w istotę niemal bezcielesną, która, tęskniąc za zupełnym wyzwoleniem dla siebie, pragnęła go i dla drugiej kochanej duszy. Wyobrażał sobie, że wówczas oboje z Ligią wezmą się za ręce i odejdą do nieba, gdzie Chrystus ich pobłogosławi i pozwoli im zamieszkać w świetle tak spokojnym i ogromnym, jak blask zórz. Błagał tylko Chrystusa, by oszczędził Ligii mąk cyrkowych i pozwolił jej zasnąć spokojnie w więzieniu, czuł bowiem z zupełną pewnością, że i sam umrze razem z nią. Mniemał, że wobec tego morza przelanej krwi nie wolno mu nawet spodziewać się, aby ona jedna została ocalona. Słyszał od Piotra i Pawła, że i oni także muszą umrzeć jak męczennicy. Widok Chilona na krzyżu przekonał go, że śmierć, nawet męczeńska, może być słodką, więc życzył już sobie, aby nadeszła dla nich obojga, jako upragniona zmiana złej, smutnej i ciężkiej doli na lepszą.", + "138894": "Chwilami miewał już przedsmak zagrobowego życia. Ów smutek, który unosił się nad obu ich duszami, tracił coraz bardziej dawną palącą gorycz i stopniowo zmieniał się w jakieś zaświatowe, spokojne oddanie się woli Bożej. Winicjusz płynął dawniej w trudzie przeciw prądowi, walczył i męczył się, teraz oddał się fali, wierząc, że niesie go ona w wieczną ciszę. Odgadywał też, że Ligia, równie jak on, gotuje się na śmierć, że mimo dzielących ich murów więzienia idą już razem, i uśmiechał się do tej myśli jak do szczęścia.", + "138895": "I rzeczywiście, szli tak zgodnie, jakby codziennie długo dzielili się myślami. W Ligii nie było także żadnych pragnień ni żadnej nadziei prócz nadziei pozagrobowego życia. Śmierć przedstawiała się jej nie tylko jak wyzwolenie ze strasznych murów więzienia, z rąk cezara, Tygellina, nie tylko jako zbawienie, ale jako czas ślubu z Winicjuszem. Wobec tej niezachwianej pewności wszystko inne traciło wagę. Po śmierci zaczynało się dla niej szczęście nawet i ziemskie, więc czekała jej jeszcze i tak, jak narzeczona czeka chwili weselnej.", + "138896": "A ów niezmierny prąd wiary, który odrywał od życia i niósł poza grób tysiące pierwszych wyznawców, porwał także i Ursusa. I on długo nie chciał się zgodzić w sercu na śmierć Ligii, lecz gdy codziennie przez mury więzienia przedzierały się wieści o tym, co dzieje się w amfiteatrach i ogrodach, gdy śmierć wydawała się wspólną, nieuniknioną dolą wszystkich chrześcijan, a zarazem ich dobrem, wyższym nad wszelkie śmiertelne pojęcie o szczęściu, nie śmiał w końcu i on modlić się do Chrystusa, aby pozbawił tego szczęścia Ligię lub opóźnił je dla niej na długie lata. W swej prostaczej duszy barbarzyńcy myślał przy tym, że córce wodza Ligów więcej się należy i więcej się dostanie tych niebieskich rozkoszy niż całemu tłumowi prostaków, do których i sam należał, i że w chwale wiekuistej ona zasiądzie bliżej Baranka niż inni. Słyszał wprawdzie, że wobec Boga ludzie są równi, na dnie duszy tkwiło mu jednak przekonanie, że co córka wodza, i to jeszcze wodza wszystkich Ligów, to nie pierwsza lepsza niewolnica. Spodziewał się też, że Chrystus pozwoli mu jej służyć i dalej. Co do siebie, miał tylko jedno ukryte pragnienie, to jest, żeby mógł umrzeć tak jak Baranek, na krzyżu. Ale wydawało mu się to szczęściem tak wielkim, że choć wiedział, iż krzyżują w Rzymie nawet najgorszych zbrodniarzy, nie śmiał prawie modlić się o taką śmierć. Myślał, że pewno każą mu zginąć pod zębami dzikich zwierząt, i stanowiło to jego troskę wewnętrzną. Od dziecka chował się w nieprzebytych puszczach, wśród ciągłych łowów, z których dzięki swej nadludzkiej sile, jeszcze zanim wyrósł na męża, już zasłynął między Ligami. Stanowiły one jego tak umiłowane zajęcie, że później, gdy był w Rzymie i musiał się ich wyrzec, chodził do vivariów i do amfiteatrów, żeby choć popatrzeć na znane i nie znane sobie zwierzęta. Widok ich budził w nim nieprzepartą chęć walki i zabijania, teraz więc obawiał się w duszy, że gdy przyjdzie mu się spotkać z nimi w amfiteatrze, opadną go myśli mniej godne chrześcijanina, który powinien umierać pobożnie i cierpliwie. Ale polecał się i w tym Chrystusowi, mając na pociechę inne, słodsze myśli. Oto słysząc, że Baranek wypowiedział wojnę mocom piekielnym i złym duchom, do których wiara chrześcijańska zaliczała wszystkie bóstwa pogańskie, myślał, że w tej wojnie przyda się jednak Barankowi bardzo i potrafi mu się przysłużyć lepiej od innych, gdyż to także nie mogło mu się w głowie pomieścić, aby dusza jego nie miała być silniejszą od dusz innych męczenników. Zresztą modlił się po całych dniach, oddawał posługi więźniom, pomagał dozorcom i pocieszał swą królewnę, która chwilami żałowała, że w swym krótkim życiu nie mogła spełnić tylu dobrych uczynków, ile spełniła ich słynna Thabita, o której opowiadał jej swego czasu Piotr Apostoł. Stróże, których nawet w więzieniu przejmowała obawą straszliwa siła tego olbrzyma, nie było bowiem dla niej ani pęt, ani krat dostatecznych, polubili go w końcu za jego słodycz. Nieraz, zdumieni jego pogodą, wypytywali go o jej przyczynę, on zaś opowiadał im z taką niezachwianą pewnością, jakie życie czeka go po śmierci, że słuchali go ze zdziwieniem, widząc po raz pierwszy, że do podziemi, nieprzeniknionych dla słońca, może przeniknąć szczęście.", + "138897": "I gdy namawiał ich, by uwierzyli w Baranka, niejednemu przechodziło przez głowę, że służba jego jest służbą niewolnika, a życie życiem nędzarza, i niejeden zamyślał się nad swą niedolą, której kresem miała być dopiero śmierć.", + "138898": "Tylko że śmierć przejmowała nową obawą i nie obiecywali sobie po niej nic, tymczasem ów olbrzym ligijski i ta dziewczyna, podobna do kwiatu rzuconego na więzienną słomę, szli ku niej z radością, jak do wrót szczęścia.", + "138899": "Rozdział sześćdziesiąty piąty", + "138900": "Pewnego wieczoru odwiedził Petroniusza senator Scewinus i począł z nim długą rozmowę o ciężkich czasach, w których obaj żyli, i o cezarze. Mówił zaś tak otwarcie, że Petroniusz, lubo zaprzyjaźniony z nim, począł się mieć na ostrożności. Narzekał, iż świat idzie krzywo i szalenie i że wszystko razem wzięte musi się skończyć jakąś klęską straszniejszą jeszcze niż pożar Rzymu. Mówił, że nawet augustianie są zniechęceni, że Feniusz Rufus, drugi prefekt pretorianów, znosi z największym przymusem ohydne rządy Tygellina i że cały ród Seneki doprowadzony jest do ostateczności postępowaniem cezara tak ze starym mistrzem, jak i z Lukanem. W końcu począł nadmieniać o niezadowoleniu ludu, a nawet pretorianów, których znaczną część umiał sobie Feniusz Rufus pozyskać.", + "138901": "— Dlaczego to mówisz? — spytał go Petroniusz.", + "138902": "— Przez troskliwość o cezara — odpowiedział Scewinus. — Mam dalekiego krewnego w pretorianach, który zwie się Scewinus, tak jak i ja, i przez niego wiem, co dzieje się w obozie… Niechęć rośnie i tam… Kaligula, widzisz, był także szalony, i patrz, co się stało! Oto znalazł się Kasjusz Cherea… Straszny to był uczynek i zapewne nie masz między nami nikogo, kto by go pochwalił, a jednakże Cherea uwolnił świat od potwora.", + "138903": "— Czyli — odrzekł Petroniusz — mówisz tak: „Ja Cherei nie chwalę, ale to był doskonały człowiek i oby bogowie dali nam takich jak najwięcej.”", + "138904": "Lecz Scewinus zmienił rozmowę i począł niespodzianie wychwalać Pizona. Sławił jego ród, jego szlachetność, jego przywiązanie do żony, a wreszcie rozum, spokój i dziwny dar jednania sobie ludzi.", + "138905": "— Cezar jest bezdzietny — rzekł — i wszyscy widzą następcę w Pizonie. Niewątpliwie też każdy pomógłby mu z całej duszy do objęcia władzy. Kocha go Feniusz Rufus, ród Anneuszów jest mu całkiem oddany. Plaucjusz Lateranus i Tuliusz Senecjo skoczyliby za niego w ogień. A toż samo Natalis i Subriusz Flawiusz, i Sulpicjusz Asper, i Afraniusz Kwincjanus, i nawet Westynus.", + "138906": "— Z tego ostatniego niewiele Pizonowi przyjdzie — odrzekł Petroniusz. — Westynus boi się własnego cienia.", + "138907": "— Westynus boi się snów i duchów — odrzekł Scewinus — ale to człowiek dzielny, którego słusznie chcą zamianować konsulem. Że zaś w duszy przeciwny jest prześladowaniu chrześcijan, tego nie powinieneś mu brać za złe, albowiem i tobie zależy na tym, by te szaleństwa ustały.", + "138908": "— Nie mnie, ale Winicjuszowi — rzekł Petroniusz. — Ze względu na Winicjusza chciałbym ocalić jedną dziewczynę, ale nie mogę, bom wypadł z łask Ahenobarba.", + "138909": "— Jak to? Czy nie spostrzegasz, że cezar znowu zbliża się do ciebie i poczyna z tobą rozmawiać? I powiem ci, dlaczego. Oto wybiera się znów do Achai, gdzie ma śpiewać pieśni greckie własnego układu. Pali się do tej podróży, ale zarazem drży na myśl o szyderczym usposobieniu Greków. Wyobraża sobie, że może go spotkać albo największy tryumf, albo największy upadek. Potrzebuje dobrej rady, a wie, że lepszej od ciebie nikt mu nie może udzielić. To powód, dla którego wracasz do łask.", + "138910": "— Lukan mógłby mnie zastąpić.", + "138911": "— Miedzianobrody nienawidzi go i zapisał mu śmierć w duszy. Szuka tylko pozoru, bo on zawsze szuka pozorów. Lukan rozumie, że trzeba się śpieszyć.", + "138912": "— Na Kastora! — rzekł Petroniusz. — Być może. Ale miałbym jeszcze jeden sposób prędkiego wrócenia do łask.", + "138913": "— Jaki?", + "138914": "— Oto powtórzyć Miedzianobrodemu to, coś przed chwilą do mnie mówił.", + "138915": "— Ja nic nie powiedziałem! — zawołał z niepokojem Scewinus.", + "138916": "Petroniusz zaś położył mu rękę na ramieniu:", + "138917": "— Nazwałeś cezara szaleńcem, przewidywałeś następstwo Pizona i powiedziałeś: „Lukan rozumie, że trzeba się śpieszyć.” Z czym to chcecie się śpieszyć, carissime?", + "138918": "Scewinus zbladł i przez chwilę patrzyli sobie w oczy.", + "138919": "— Nie powtórzysz!", + "138920": "— Na biodra Kiprydy! Jak ty mnie znasz dobrze! Nie! Nie powtórzę. Nic nie słyszałem, ale też i nie chcę nic słyszeć… Rozumiesz! Życie jest za krótkie, by warto było coś przedsiębrać. Proszę cię tylko, byś odwiedził dziś Tygellina i rozmawiał z nim równie długo jak ze mną, o czym chcesz.", + "138921": "— Dlaczego?", + "138922": "— Dlatego, abym jeśli mi kiedyś Tygellin powie: „Scewinus był u ciebie”, mógł mu odpowiedzieć: „Tego samego dnia był także i u ciebie.”", + "138923": "Scewinus słysząc to złamał laskę z kości słoniowej, którą miał w ręku, i odrzekł:", + "138924": "— Niech zły urok spadnie na tę laskę. Będę dziś u Tygellina, a potem na uczcie u Nerwy. Wszakże będziesz i ty. W każdym razie do widzenia pojutrze w amfiteatrze, gdzie wystąpią ostatki chrześcijan!… Do widzenia!", + "138925": "— Pojutrze — powtórzył, zostawszy sam, Petroniusz. — Nie ma zatem czasu do stracenia. Ahenobarbus potrzebuje mnie istotnie w Achai, więc może będzie się liczył ze mną.", + "138926": "I postanowił spróbować ostatniego środka.", + "138927": "Jakoż na uczcie u Nerwy cezar zażądał, by Petroniusz spoczął naprzeciw niego, chciał bowiem rozmawiać z nim o Achai i o miastach, w których mógłby z widokami największego powodzenia wystąpić. Chodziło mu najbardziej o Ateńczyków, których się bał. Inni augustianie słuchali tej rozmowy ze skupieniem, aby pochwytawszy okruszyny zdań Petroniusza podawać je później za swoje własne.", + "138928": "— Zdaje mi się, żem dotąd nie żył — rzekł Nero — i że narodzę się dopiero w Grecji.", + "138929": "— Narodzisz się dla nowej sławy i nieśmiertelności — odrzekł Petroniusz.", + "138930": "— Ufam, że tak się stanie i że Apollo nie okaże się zazdrosnym. Jeśli wrócę z tryumfem, ofiaruję mu hekatombę, jakiej żaden bóg nie miał dotąd.", + "138931": "Scewinus począł powtarzać wiersz Horacjusza:", + "138932": "Sic te diva potens Cypri,", + "138933": "sic fratres Helenae, lucida sidera,", + "138934": "ventorumque regat pater…", + "138935": "— Okręt stoi już w Neapolis — rzekł cezar. — Chciałbym wyjechać choćby jutro.", + "138936": "Na to Petroniusz podniósł się i patrząc wprost w oczy Nerona, rzekł:", + "138937": "— Pozwolisz, boski, że wpierw wyprawię ucztę weselną, na którą ciebie przed innymi zaproszę.", + "138938": "— Ucztę weselną? Jaką? — spytał Neron.", + "138939": "— Winicjusza z córką króla Ligów, a twoją zakładniczką. Ona wprawdzie jest obecnie w więzieniu, ale naprzód, jako zakładniczka, nie może być więziona, a po wtóre sam zezwoliłeś Winicjuszowi poślubić ją, że zaś wyroki twoje, jak wyroki Zeusa, są niecofnione, przeto każesz ją wypuścić z więzienia, a ja oddam ją oblubieńcowi.", + "138940": "Zimna krew i spokojna pewność siebie, z jaką mówił Petroniusz, stropiły Nerona, który tropił się zawsze, ilekroć ktoś mówił do niego w ten sposób.", + "138941": "— Wiem — odrzekł spuszczając oczy. — Myślałem o niej i o tym olbrzymie, który zadusił Krotona.", + "138942": "— W takim razie oboje są ocaleni — odpowiedział spokojnie Petroniusz.", + "138943": "Lecz Tygellinus przyszedł w pomoc swemu panu:", + "138944": "— Ona jest w więzieniu z woli cezara, sam zaś rzekłeś, Petroniuszu, że wyroki jego są niecofnione.", + "138945": "Wszyscy obecni, znając historię Winicjusza i Ligii, wiedzieli doskonale, o co chodzi, więc umilkli, zaciekawieni, jak skończy się rozmowa.", + "138946": "— Ona jest w więzieniu przez twoją pomyłkę i przez twoją nieznajomość prawa narodów, wbrew woli cezara — odrzekł z naciskiem Petroniusz. — Jesteś, Tygellinie, naiwnym człowiekiem, ale przecie i ty nie będziesz twierdził, że ona podpaliła Rzym, bo zresztą, gdybyś nawet tak twierdził, cezar by ci nie uwierzył.", + "138947": "Lecz Nero ochłonął już i począł przymrużać swe oczy krótkowidza z wyrazem nieopisanej złośliwości.", + "138948": "— Petroniusz ma słuszność — rzekł po chwili.", + "138949": "Tygellinus spojrzał na niego ze zdziwieniem.", + "138950": "— Petroniusz ma słuszność — powtórzył Nero. — Jutro otworzą jej bramy więzienia, a o uczcie weselnej pomówimy pojutrze w amfiteatrze.", + "138951": "„Przegrałem znowu” — pomyślał Petroniusz.", + "138952": "I wróciwszy do domu był już tak pewien, że nadszedł kres życia Ligii, iż nazajutrz wysłał do amfiteatru zaufanego wyzwoleńca, aby ułożył się z przełożonym spoliarium o wydanie jej ciała, chciał bowiem oddać je Winicjuszowi.", + "138953": "Rozdział sześćdziesiąty szósty", + "138954": "Za czasów Nerona weszły w zwyczaj rzadkie dawniej i wyjątkowo tylko dawane przedstawienia wieczorne, tak w cyrku, jak i w amfiteatrach. Augustianie lubili je, często bowiem po nich następowały uczty i pijatyki trwające aż do rana. Jakkolwiek lud przesycony był już przelewem krwi, jednakże gdy rozeszła się wieść, że nadchodzi koniec igrzysk i że ostatni chrześcijanie mają umrzeć na wieczornym widowisku, nieprzeliczone tłumy ściągnęły do amfiteatru. Augustianie stawili się jak jeden człowiek, domyślali się bowiem, że nie będzie to zwykłe przedstawienie i że cezar postanowił wyprawić sobie tragedię z boleści Winicjusza. Tygellin zachował tajemnicę, jaki rodzaj męki przeznaczony był dla narzeczonej młodego trybuna, ale to podniecało tylko powszechną ciekawość. Ci, którzy widywali niegdyś Ligię u Plaucjuszów, opowiadali teraz cuda o jej piękności. Innych zajmowało przede wszystkim pytanie, czy istotnie ujrzą ją dziś na arenie, wielu bowiem spomiędzy tych, którzy słyszeli odpowiedź, jaką cezar dał Petroniuszowi u Nerwy, tłumaczyło ją sobie podwójnie. Niektórzy przypuszczali wprost, że Nero odda lub może już oddał dziewicę Winicjuszowi: przypomniano sobie, że była zakładniczką, której wolno było zatem czcić takie bóstwa, jakie jej się podobały, i której prawo narodów nie pozwalało karać.", + "138955": "Niepewność, oczekiwanie i zaciekawienie opanowały wszystkich widzów. Cezar przybył wcześniej niż zwykle i wraz z jego przybyciem poczęto znów sobie szeptać, że jednak nastąpi zapewne coś nadzwyczajnego, gdyż Neronowi prócz Tygellina i Watyniusza towarzyszył Kasjusz, centurion olbrzymiej postawy i olbrzymiej siły, którego cezar brał z sobą tylko wówczas, gdy chciał mieć przy boku obrońcę, na przykład gdy przychodziła mu ochota do nocnych wypraw na Suburę, gdzie urządzał sobie zabawę zwaną sagatio, polegającą na podrzucaniu w górę na wojskowym płaszczu napotykanych po drodze dziewcząt. Spostrzeżono także, że w samym amfiteatrze zostały przedsięwzięte pewne środki ostrożności. Straże pretoriańskie powiększono, komendę zaś nad nimi miał nie centurion, ale trybun Subriusz Flawiusz znany dotychczas ze ślepego przywiązania do Nerona. Zrozumiano wówczas, że cezar pragnie się na wszelki wypadek ubezpieczyć przed wybuchem rozpaczy Winicjusza, i ciekawość wzrosła jeszcze bardziej.", + "138956": "Wszystkie spojrzenia zwracały się z natężonym zajęciem na miejsce, na którym siedział nieszczęsny oblubieniec. On zaś blady bardzo, z czołem pokrytym kroplami potu, niepewny był jak i inni widzowie, ale zaniepokojony do ostatnich głębin duszy. Petroniusz, sam nie wiedząc dokładnie, co nastąpi, nie powiedział mu nic, tylko zapytał go, wróciwszy od Nerwy, czy gotów jest na wszystko, a następnie, czy będzie na widowisku. Winicjusz odpowiedział na oba pytania: „Tak!”, ale przy tym mrowie przeszło mu przez całe ciało, domyślił się bowiem, że Petroniusz nie pyta bez przyczyn. Sam on żył już od niejakiego czasu jakby tylko półżyciem, sam pogrążył się w śmierci i zgodził się na śmierć dla Ligii, miała ona bowiem być dla nich obojga zarazem wyzwoleniem i ślubem, ale teraz poznał, że inna rzecz jest myśleć z daleka o ostatniej chwili jak o spokojnym zaśnięciu, a inna pójść patrzeć na męczarnie istoty droższej nad życie. Wszystkie dawniej przebyte bóle odezwały się w nim na nowo. Uciszona rozpacz poczęła znów krzyczeć w duszy, ogarnęła go dawna chęć ratowania Ligii za wszelką cenę. Od rana chciał się dostać do cuniculów, by się przekonać, czy Ligia w nich się znajduje, ale straże pretoriańskie pilnowały wszystkich wejść i rozkazy były tak surowe, że żołnierze, nawet znajomi, nie dali się zmiękczyć ni prośbą, ni złotem. Winicjuszowi wydawało się, że niepewność zabije go wprzód, nim ujrzy widowisko. Gdzieś na dnie serca kołatała mu się jeszcze nadzieja, że może Ligii nie ma w amfiteatrze i że wszystkie obawy są płonne. Chwilami czepiał się tej nadziei ze wszystkich sił. Mówił sobie, że Chrystus mógł ją przecie zabrać z więzienia, ale nie może pozwolić na jej mękę w cyrku. Dawniej zgodził się już był ze wszystkim na Jego wolę, teraz, gdy odepchnięty od drzwi cuniculów wrócił na swoje miejsce w amfiteatrze i gdy z zaciekawionych spojrzeń, jakie na niego zwracano, poznał, że najstraszniejsze przypuszczenia mogą być słuszne, począł Go błagać w duszy z namiętnością, podobną niemal do groźby, o ratunek. „Ty możesz!”, powtarzał zaciskając konwulsyjnie ręce. „Ty możesz!” Przedtem ani domyślał się, że ta chwila, gdy zmieni się w rzeczywistość, będzie tak straszna. Teraz, nie zdając sobie sprawy z tego, co się z nim dzieje, miał jednak poczucie, że jeśli ujrzy mękę Ligii, to jego miłość zmieni się w nienawiść, a jego wiara w rozpacz. I zarazem przerażał się tym poczuciem, bał się bowiem obrazić Chrystusa, którego błagał o zmiłowanie i cud. Już nie prosił o jej życie, chciał tylko, by umarła, nim ją wywiodą na arenę, i z niezgłębionej otchłani bólu powtarzał w duszy: „Choć tego mi nie odmów, a ja Cię umiłuję bardziej jeszcze, niż miłowałem Cię dotąd.” W końcu myśli jego rozpętały się jak fale targane wichrem. Budziła się w nim żądza zemsty i krwi. Porywała go szalona chęć rzucić się na Nerona i zdusić go wobec wszystkich widzów, a jednocześnie czuł, że tą żądzą obraża znowu Chrystusa i łamie Jego przykazania. Chwilami przelatywały mu przez głowę błyskawice nadziei, że to wszystko, przed czym drżała jego dusza, odwróci jeszcze wszechmocna i miłosierna ręka, lecz gasły natychmiast, jakby w niezmiernym rozżaleniu, że Ów, który mógł jednym słowem zburzyć ten cyrk i ocalić Ligię, opuścił ją jednak, chociaż ufała Mu i umiłowała Go ze wszystkich sił swego czystego serca. I myślał dalej, że oto ona tam leży w ciemnym cuniculum, słaba, bezbronna, opuszczona, zdana na łaskę i niełaskę zezwierzęconych stróżów, goniąca może ostatnim tchem, on zaś musi czekać bezradnie w tym strasznym amfiteatrze, nie wiedząc, jaką obmyślono dla niej mękę i co za chwilę zobaczy. Wreszcie, jak człowiek, który spadając w przepaść chwyta się wszystkiego, co rośnie nad jej krawędzią, tak i on oburącz chwycił się myśli, że jednak tylko wiarą może ją ocalić. Wszak zostawał tylko ten jeden sposób! Wszak Piotr mówił, że wiarą ziemię można wzruszyć w posadach!", + "138957": "Więc skupił się, zgniótł w sobie zwątpienie, całą swą istotę zamknął w jedno słowo: „Wierzę!”, i czekał cudu.", + "138958": "Lecz równie jak zbyt natężona struna musi pęknąć, tak i jego złamało wysilenie. Trupia bladość pokryła mu twarz i ciało poczęło tężeć. Wówczas pomyślał, że błaganie jego zostało wysłuchane, bo oto umiera. Wydało mu się, że Ligia niezawodnie musiała już także umrzeć i że Chrystus bierze ich w ten sposób do siebie. Arena, białe togi nieprzeliczonych widzów, światło tysiącznych lamp i pochodni, wszystko razem znikło mu z oczu.", + "138959": "Ale owa niemoc nie trwała długo. Po chwili zbudził się, a raczej zbudziło go tupanie zniecierpliwionego ludu.", + "138960": "— Chory jesteś — rzekł mu Petroniusz. — Każ się odnieść do domu!", + "138961": "I nie zważając, co powie na to cezar, wstał, by podeprzeć Winicjusza i wyjść z nim razem. Serce wezbrało mu litością, a przy tym drażniło go nie do wytrzymania to, że cezar patrzył przez szmaragd na Winicjusza, studiując z zadowoleniem jego boleść, może dlatego, aby ją potem opisać w patetycznych strofach i zyskać poklask słuchaczów.", + "138962": "Winicjusz potrząsnął głową. Mógł umrzeć w tym amfiteatrze, ale nie mógł z niego wyjść. Wszakże przedstawienie miało się lada minuta rozpocząć.", + "138963": "Jakoż w tej samej prawie chwili prefekt miasta cisnął przed siebie czerwoną chustkę, a na ów znak zaskrzypiały wrzeciądze naprzeciwko cesarskiego podium i z ciemnej czeluści wyszedł na jasno oświeconą arenę Ursus.", + "138964": "Olbrzym mrugał powiekami, widocznie olśniony światłem areny, po czym wysunął się na jej środek, rozglądając się wkoło, jakby chcąc rozpoznać, z czym mu przyjdzie się spotkać. Wszystkim augustianom i większości widzów wiadomo było, że to jest człowiek, który zadusił Krotona, więc na jego widok szmer rozległ się po wszystkich ławach. W Rzymie nie brakło gladiatorów ogromniejszych o wiele nad zwykłą miarę ludzką, ale podobnego nie widziały jeszcze oczy Kwirytów. Kasjusz, stojący w podium za cezarem, wydawał się przy tym Ligu nikłym człowiekiem. Senatorowie, westalki, cezar, augustianie i lud patrzyli z zachwytem znawców i miłośników na jego potężne, grube jak konary uda, na piersi, podobne do dwóch połączonych tarcz, i na herkulesowe ramiona. Szmer wzrastał z każdą chwilą. Dla tych tłumów nie mogła wprost istnieć większa rozkosz, jak widzieć takie muskuły w grze, w napięciu i w walce. Szmer zmieniał się w okrzyki i gorączkowe pytania, gdzie mieszka szczep, który wydaje podobnych wielkoludów, ów zaś stał w środku amfiteatru, nagi, do kamiennego kolosu niż do człowieka podobniejszy, ze skupioną a zarazem smutną twarzą barbarzyńcy, i widząc pustą arenę spoglądał ze zdziwieniem swymi niebieskimi oczyma dziecka to na widzów, to na cezara, to na kraty cuniculów, skąd oczekiwał katów.", + "138965": "W chwili gdy wychodził na arenę, prostacze serce jego zakołatało po raz ostatni nadzieją, że może czeka go krzyż, lecz gdy nie ujrzał ni krzyża, ni gotowego dołu, pomyślał, że niegodny jest tej łaski i że przyjdzie mu umrzeć inaczej, i zapewne od zwierząt. Był bezbronny i postanowił zginąć, jak przystało na wyznawcę Baranka, spokojnie i cierpliwie. Tymczasem chciał pomodlić się jeszcze do Zbawiciela, więc klęknąwszy na arenie, złożył ręce i podniósł wzrok ku gwiazdom, migocącym przez górny otwór cyrku.", + "138966": "Postawa ta nie podobała się tłumom. Dosyć już miano tych chrześcijan umierających jak owce. Zrozumiano, że jeśli olbrzym nie zechce się bronić, widowisko chybi. Tu i ówdzie ozwały się sykania. Niektórzy poczęli wołać o mastygoforów, których zadaniem było chłostać szermierzy nie chcących walczyć. Po chwili ucichło jednak wszystko, nikt bowiem nie wiedział, co czeka olbrzyma i czy nie zechce walczyć, gdy spotka się oko w oko ze śmiercią.", + "138967": "Jakoż nie czekano już długo. Nagle ozwał się przeraźliwy głos mosiężnych trąb, a na ów znak otworzyła się krata naprzeciw cesarskiego podium i na arenę wypadł wśród wrzasków bestiariów potworny tur germański, niosący na głowie nagie ciało kobiece.", + "138968": "— Ligio! Ligio! — krzyknął Winicjusz.", + "138969": "Po czym chwycił rękoma włosy przy skroniach, zwinął się w łęk jak człowiek, który uczuł w sobie ostrze włóczni, i chrapliwym, nieludzkim głosem począł powtarzać:", + "138970": ">— Wierzę! Wierzę!… Chryste! Cudu!", + "138971": "I nie czuł nawet, że w tej chwili Petroniusz zakrył mu głowę togą. Zdawało mu się, że to śmierć lub ból przesłania mu oczy. Nie patrzył, nie widział. Ogarnęło go uczucie jakiejś strasznej próżni. W głowie nie pozostała mu ani jedna myśl, usta tylko powtarzały jak w obłąkaniu:", + "138972": "— Wierzę! Wierzę! Wierzę!…", + "138973": "Wtem amfiteatr umilkł. Augustianie podnieśli się jak jeden człowiek z miejsc, gdyż na arenie stało się coś nadzwyczajnego. Oto pokorny i gotowy na śmierć Lig, ujrzawszy swą królewnę na rogach dzikiej bestii, zerwał się jakby sparzony żywym ogniem i pochyliwszy grzbiet, począł biec pod kątem ku rozszalałemu zwierzęciu.", + "138974": "Ze wszystkich piersi wyrwał się krótki okrzyk zdumienia, po którym uczyniła się głucha cisza. Lig dopadł tymczasem w mgnieniu oka rozhukanego byka i chwycił go za rogi.", + "138975": "— Patrz! — zawołał Petroniusz zrywając togę z głowy Winicjusza.", + "138976": "Ów zaś podniósł się, przechylił w tył swą bladą jak płótno twarz i począł patrzeć na arenę szklistym, nieprzytomnym wzrokiem.", + "138977": "Wszystkie piersi przestały oddychać. W amfiteatrze można było usłyszeć przelatującą muchę. Ludzie nie chcieli wierzyć własnym oczom. Jak Rzym Rzymem, nie widziano nic podobnego.", + "138978": "Lig trzymał dzikie zwierzę za rogi. Stopy jego zaryły się wyżej kostek w piasek, grzbiet wygiął mu się jak łuk napięty, głowa schowała się między barki, na ramionach muskuły wystąpiły tak, iż skóra niemal pękała pod ich parciem, lecz osadził byka na miejscu. I człowiek, i zwierz trwali w takiej nieruchomości, iż patrzącym zdawało się, że widzą jakiś obraz przedstawiający czyny Herkulesa lub Tezeusza lub grupę wykutą z kamienia. Ale w tym pozornym spokoju znać było straszliwe natężenie dwóch zmagających się ze sobą sił. Tur zarył się również, jak człowiek, nogami w piasek, a ciemne, kosmate jego ciało skurczyło się tak, iż wydawał się do olbrzymiej kuli podobny. Kto pierwej się wyczerpie, kto pierwszy padnie, oto było pytanie, które dla tych rozmiłowanych w walkach widzów miało w tej chwili więcej znaczenia niż ich los własny, niż cały Rzym i jego panowanie nad światem. Ów Lig był im teraz półbogiem godnym czci i posągów. Sam cezar wstał także. Oni z Tygellinem, słysząc o sile człowieka, umyślnie urządzili takie widowisko i drwiąc mówili sobie: „Niechże ten Krotobójca pokona tura, którego mu wybierzem”, teraz zaś spoglądali w zdumieniu na obraz, jaki mieli przed sobą, jakby nie wierząc, żeby to być mogła rzeczywistość. W amfiteatrze można było widzieć ludzi, którzy podniósłszy ręce zostali w tej postawie. Innym pot oblał czoła, jakby sami zmagali się ze zwierzęciem. W cyrku słychać było tylko syczenie płomieni w lampach i szelest węgielków opadających z pochodni. Głosy zamarły widzom w ustach, serca natomiast biły w piersiach, jakby je chciały rozsadzić. Wszystkim wydało się, że walka trwa wieki.", + "138979": "A człowiek i zwierz stali ciągle w okropnym wysileniu, rzekłbyś, wkopani w ziemię.", + "138980": "Wtem głuchy, podobny do jęku ryk ozwał się z areny, po którym ze wszystkich piersi wyrwał się okrzyk i znów zapadła cisza. Ludzie mniemali, że śnią, oto potworna głowa byka poczęła się przekręcać w żelaznych rękach barbarzyńcy.", + "138981": "A twarz Liga, kark i ramiona poczerwieniały jak purpura, grzbiet wygiął się jeszcze silniej. Widać było, że zbiera resztę swych nadludzkich sił, ale że mu już ich nie na długo wystarczy", + "138982": "Coraz głuchszy, chrapliwszy i coraz boleśniejszy ryk tura pomieszał się ze świszczącym oddechem piersi olbrzyma. Głowa zwierzęcia przekręcała się coraz bardziej, a z paszczy wysunął się długi, spieniony język.", + "138983": "Chwila jeszcze i do uszu bliżej siedzących widzów doszedł jakby trzask łamanych kości, po czym zwierz zwalił się na ziemię ze skręconym śmiertelnie karkiem.", + "138984": "Wówczas olbrzym zsunął w mgnieniu oka powrozy z jego rogów i wziąwszy dziewicę na ręce, począł oddychać śpiesznie.", + "138985": "Twarz mu pobladła, włosy polepiły się od potu, barki i ramiona zdawały się być zlane wodą. Przez chwilę stał jakby na wpół przytomny, po czym jednakże podniósł oczy i począł patrzeć na widzów.", + "138986": "A amfiteatr oszalał.", + "138987": "Ściany budynku poczęły drżeć od wrzasku kilkudziesięciu tysięcy widzów. Od czasu rozpoczęcia widowisk nie pamiętano takiego uniesienia. Siedzący na wyższych rzędach poopuszczali je i poczęli zstępować na dół, tłocząc się w przejściach między ławkami, aby bliżej przypatrzeć się siłaczowi. Zewsząd ozwały się głosy o łaskę, namiętne, uparte, które wkrótce zmieniły się w jeden powszechny okrzyk. Ów olbrzym stał się teraz drogim dla tego rozmiłowanego w sile fizycznej ludu i pierwszą w Rzymie osobą.", + "138988": "On zaś zrozumiał, że tłum domaga się, by darowano mu życie i zwrócono wolność, lecz widocznie nie chodziło mu tylko o siebie. Przez chwilę rozglądał się dokoła, po czym zbliżył się do cesarskiego podium i kołysząc ciało dziewczyny na wyciągniętych ramionach, podniósł oczy z wyrazem błagalnej prośby, jakby chciał mówić:", + "138989": "— Nad nią się zmiłujcie! Ją ocalcie! Jam dla niej to uczynił!", + "138990": "Widzowie pojęli doskonale, czego żądał. Na widok zemdlonej dziewczyny, która przy ogromnym ciele Liga wydawała się małym dzieckiem, wzruszenie ogarnęło tłum, rycerzy i senatorów. Jej drobna postać, tak biała jakby wycięta z alabastru, jej zemdlenie, okropne niebezpieczeństwo, z którego uwolnił ją olbrzym, a wreszcie jej piękność i jego przywiązanie wstrząsnęły serca. Niektórzy mniemali, że to ojciec żebrze o zmiłowanie nad dzieckiem. Litość buchnęła nagle jak płomień. Dość już miano krwi, dość śmierci, dość mąk. Zdławione łzami głosy poczęły wołać o łaskę dla obojga.", + "138991": "Ursus tymczasem posuwał się wokół areny i kołysząc wciąż dziewczynę na ramionach, ruchem i oczyma błagał dla niej o życie. A wtem Winicjusz zerwał się z miejsca, przeskoczył ogrodzenie, dzielące pierwsze miejsca od areny, i przybiegłszy do Ligii nakrył togą jej nagie ciało.", + "138992": "Po czym rozdarł tunikę na piersiach, odkrył blizny, pozostałe po ranach otrzymanych w wojnie armeńskiej, i wyciągnął ręce do ludu.", + "138993": "Wówczas uniesienie tłumów przeszło wszelką widywaną w amfiteatrach miarę. Tłuszcza poczęła tupać i wyć. Głosy wołające o łaskę stały się wprost groźne. Lud ujmował się już nie tylko za atletą, ale stawał w obronie dziewicy, żołnierza i ich miłości. Tysiące widzów zwróciło się ku cezarowi z połyskami gniewu w oczach i z zaciśniętymi pięściami. Ów wszelako ociągał się i wahał. Do Winicjusza nie miał wprawdzie nienawiści i na śmierci Ligii nie zależało mu nic, lecz wolałby widzieć ciało dziewczyny poprute rogami byka lub podarte kłami zwierząt. Zarówno jego okrucieństwo, jak jego zwyrodniała wyobraźnia i zwyrodniałe żądze znajdowały jakąś rozkosz w podobnych widokach. A oto lud chciał go jej pozbawić. Na tę myśl gniew odbił się na jego roztyłej twarzy. Miłość własna nie pozwalała mu także poddać się woli tłumów, a jednocześnie nie śmiał się jej przez przyrodzone tchórzostwo sprzeciwić.", + "138994": "Więc począł patrzeć, czy przynajmniej między augustianami nie dostrzeże zwróconych ku dołowi palców na znak śmierci. Lecz Petroniusz trzymał wzniesioną do góry dłoń, patrząc przy tym niemal wyzywająco w jego twarz. Przesądny, ale skłonny do uniesień Westynus, który bał się duchów, ale nie bał się ludzi, dawał znak łaski. Toż samo czynił senator Scewinus, toż samo Nerwa, toż samo Tuliusz Senecjo, toż samo stary, słynny wódz Ostoriusz Skapula, toż samo Antystiusz, toż samo Pizo i Wetus, i Kryspinus, i Minucjusz Termus, i Poncjusz Telezynus, i najpoważniejszy, czczony przez lud Trazeasz. Na ten widok cezar odjął szmaragd od oka z wyrazem pogardy i urazy, gdy wtem Tygellin, któremu chodziło o to, by na złość uczynić Petroniuszowi, pochylił się i rzekł:", + "138995": "— Nie ustępuj, boski, mamy pretorianów.", + "138996": "Wówczas Nero zwrócił się w stronę, gdzie komendę nad pretorianami trzymał srogi i oddany mu dotychczas całą duszą Subriusz Flawiusz, i ujrzał rzecz nadzwyczajną. Twarz starego trybuna była groźna, ale zalana łzami, i rękę trzymał wzniesioną w górę na znak łaski.", + "138997": "Tymczasem tłumy poczęła ogarniać wściekłość. Kurzawa wzbiła się spod tupiących nóg i przesłoniła amfiteatr. Wśród okrzyków odzywały się głosy: „Ahenobarbus! Matkobójca! Podpalacz!”", + "138998": "Nero zląkł się. Lud był wszechwładnym panem w cyrku. Poprzedni cezarowie, a zwłaszcza Kaligula, pozwalali sobie czasem iść wbrew jego woli, co zresztą wywoływało zawsze rozruchy, dochodzące nawet do przelewu krwi. Lecz Nero w odmiennym był położeniu. Naprzód, jako komediant i śpiewak, potrzebował łaski ludu, po wtóre, chciał go mieć po swej stronie przeciw senatowi i patrycjuszom, a wreszcie po pożarze Rzymu usiłował wszelkimi sposobami przejednać go sobie i zwrócić jego gniew na chrześcijan. Zrozumiał wreszcie, że sprzeciwiać się dłużej było wprost niebezpiecznie. Rozruch, poczęty w cyrku, mógł ogarnąć całe miasto i mieć nieobliczalne następstwa.", + "138999": "Spojrzał więc raz jeszcze na Subriusza Flawiusza, na centuriona Scewina, krewnego senatora, na żołnierzy i widząc zmarszczone wszędzie brwi, wzruszone twarze i utkwione w siebie oczy, dał znak łaski.", + "139000": "Wówczas grzmot oklasków rozległ się od góry do dołu. Lud pewien już był życia skazanych, gdyż od tej chwili wchodzili oni pod jego opiekę i nawet cezar nie ośmieliłby się ścigać ich dłużej swą zemstą.", + "139001": "Rozdział sześćdziesiąty siódmy", + "139002": "Czterech Bityńczyków niosło ostrożnie Ligię do domu Petroniusza, Winicjusz zaś i Ursus szli obok, śpiesząc się, by jak najprędzej oddać ją w ręce greckiego lekarza. Szli w milczeniu, gdyż po przejściach dnia tego nie mogli się zdobyć na rozmowę. Winicjusz był dotychczas jakby na wpół przytomny. Powtarzał sobie, że Ligia jest ocalona, że nie grozi jej już ni więzienie, ni śmierć w cyrku, że nieszczęścia ich skończyły się raz na zawsze i że zabiera ją do domu, by nie rozłączyć się z nią więcej. I zdawało mu się, że to raczej początek jakiegoś innego życia niż rzeczywistość. Od czasu do czasu pochylał się nad otwartą lektyką, by patrzeć na tę kochaną twarz, która przy świetle księżyca wydawała się uśpioną, i powtarzał w myśli: „To ona! Chrystus ocalił ją!” Przypominał sobie także, że do spoliarium, dokąd obaj z Ursusem odnieśli Ligię, nadszedł jakiś nie znany mu lekarz i zapewnił go, że dziewczyna żyje i żyć będzie. Na myśl o tym radość rozpierała mu tak piersi, że chwilami słabł i wspierał się na ramieniu Ursusa, nie mogąc iść o własnej mocy. Ursus zaś patrzył w usiane gwiazdami niebo i modlił się.", + "139003": "Szli śpiesznie wśród ulic, na których świeżo wzniesione białe domy błyszczały mocno w miesięcznym blasku. Miasto było puste. Gdzieniegdzie tylko gromadki ludzi, uwieńczonych bluszczem, śpiewały i tańczyły przed portykami przy odgłosie fletni, korzystając z cudnej nocy i świątecznej pory, która trwała od początku igrzysk. Dopiero gdy już byli niedaleko domu, Ursus przestał się modlić i począł mówić cicho, jakby się bał zbudzić Ligię:", + "139004": "— Panie, to Zbawiciel ocalił ją od śmierci. Gdym ujrzał ją na rogach tura, usłyszałem w duszy głos: „Broń jej!”, i to był niezawodnie głos Baranka. Więzienie wyżarło mi siły, ale On mi je wrócił na tę chwilę i On natchnął ten srogi lud, że ujął się za nią. Bądź Jego wola!", + "139005": "A Winicjusz odrzekł:", + "139006": "— Uwielbione niech będzie imię Jego!…", + "139007": "Lecz nie mógł mówić więcej, gdyż nagle uczuł, że ogromny płacz wzbiera mu w piersi. Chwyciła go niepohamowana chęć rzucić się na ziemię i dziękować Zbawicielowi za cud i miłosierdzie.", + "139008": "Tymczasem jednak doszli do domu. Służba, uprzedzona przez wysłanego umyślnie naprzód niewolnika, wyroiła się na ich spotkanie. Paweł z Tarsu nawrócił jeszcze w Ancjum większą część tych ludzi. Nieszczęścia Winicjusza znane im były doskonale, więc radość ich na widok ofiar, wyrwanych złości Nerona, była ogromna, a zwiększyła się jeszcze bardziej, gdy lekarz Teokles po obejrzeniu Ligii oświadczył, że nie poniosła żadnej ciężkiej obrazy i że po przejściu osłabienia, pozostałego po więziennej gorączce, wróci do zdrowia.", + "139009": "Przytomność wróciła jej jeszcze tejże nocy. Zbudziwszy się we wspaniałym cubiculum, oświeconym korynckimi lampami, wśród woni werweny, nie wiedziała, gdzie jest i co się z nią dzieje. Pozostała jej pamięć chwili, w której przywiązywano ją do rogów skrępowanego łańcuchami byka, teraz zaś widząc nad sobą twarz Winicjusza, oświeconą łagodnym kolorowym światłem, sądziła, że chyba już nie są na ziemi. Myśli mąciły się jeszcze w jej osłabionej głowie; wydało się jej rzeczą naturalną, że zatrzymali się gdzieś po drodze do nieba z powodu jej umęczenia i słabości. Nie czując jednak żadnego bólu uśmiechnęła się do Winicjusza i chciała go spytać, gdzie są, lecz z ust jej wyszedł tylko cichy szept, w którym Winicjusz mógł zaledwie odróżnić swoje imię.", + "139010": "Więc klęknął przy niej i położywszy lekko rękę na jej czole, rzekł:", + "139011": "— Chrystus cię ocalił i wrócił mi cię!", + "139012": "Jej usta poruszyły się znowu niezrozumiałym szeptem, po chwili jednak powieki jej przymknęły się, piersi podniosły się lekkim westchnieniem i zapadła w sen głęboki, którego oczekiwał lekarz Teokles i po którym przepowiadał powrót do zdrowia.", + "139013": "A Winicjusz pozostał przy niej klęczący i pogrążony w modlitwie. Dusza roztajała mu miłością tak ogromną, że zapamiętał się zupełnie. Teokles kilkakrotnie wchodził do cubiculum, kilka razy zza uchylonej zasłony ukazywała się złotowłosa głowa Eunice, wreszcie żurawie, hodowane po ogrodach, poczęły krzyczeć zwiastując początek dnia, a on jeszcze obejmował w myśli stopy Chrystusa, nie widząc i nie słysząc, co się wokół niego dzieje, z sercem zmienionym w ofiarny, dziękczynny płomień, pogrążony w zachwyceniu, za życia jeszcze na wpół wniebowzięty.", + "139014": "Rozdział sześćdziesiąty ósmy", + "139015": "Petroniusz po uwolnieniu Ligii nie chcąc drażnić cezara udał się za nim wraz z innymi augustianami na Palatyn. Pragnął posłuchać, o czym tam będą mówili, a zwłaszcza przekonać się, czy Tygellin nie obmyśli czegoś nowego na zgubę dziewczyny. I ona, i Ursus wchodzili wprawdzie niejako pod opiekę ludu i bez wzniecenia rozruchów nikt teraz nie mógł podnieść na nich ręki, jednak Petroniusz wiedząc o nienawiści, jaką płonął ku niemu wszechwładny prefekt pretorii, przypuszczał, że prawdopodobnie ów, nie mogąc go wprost dosięgnąć, będzie starał się jeszcze wywrzeć jakimkolwiek sposobem zemstę na jego siostrzeńcu.", + "139016": "Nero gniewny był i rozdrażniony, albowiem przedstawienie skończyło się zupełnie inaczej, niż sobie życzył. Na Petroniusza nie chciał z początku ani spojrzeć, lecz ten, nie tracąc zimnej krwi, zbliżył się do niego z całą swobodą arbitra elegancji i rzekł mu:", + "139017": "— Czy wiesz, boski, co mi przechodzi przez myśl? Napisz pieśń o dziewicy, którą rozkaz władcy świata uwalnia z rogów dzikiego tura i oddaje kochankowi. Grecy mają czułe serca i jestem pewny, że oczaruje ich pieśń taka.", + "139018": "Neronowi mimo całego rozdrażnienia myśl taka przypadła do smaku, i przypadła podwójnie: naprzód, jako temat do pieśni, a po wtóre, że mógł wysławić w niej samego siebie jako wspaniałomyślnego władcę świata. Więc popatrzył przez chwilę na Petroniusza, po czym rzekł:", + "139019": "— Tak jest! Może masz słuszność! Ale czy wypada mi śpiewać własną dobroć?", + "139020": "— Nie potrzebujesz się wymieniać. Każdy w Rzymie odgadnie i tak, o co chodzi, a z Rzymu wieści rozchodzą się na cały świat.", + "139021": "— I jesteś pewien, że się to spodoba w Achai?", + "139022": "— Na Polluksa! — zawołał Petroniusz.", + "139023": "I odszedł zadowolony, był już teraz bowiem pewien, że Nero, którego całe życie było stosowaniem rzeczywistości do pomysłów literackich, nie zechce sobie popsuć tematu, a tym samym zwiąże ręce Tygellinowi. Nie zmieniło to jednakże jego zamiaru wyprawienia z Rzymu Winicjusza, jak tylko zdrowie Ligii przestanie stanowić przeszkodę. Toteż ujrzawszy go następnego dnia rzekł mu:", + "139024": "— Wywieź ją do Sycylii. Zaszło coś takiego, że ze strony cezara nic wam nie grozi, ale Tygellin gotów użyć nawet trucizny, jeśli nie z nienawiści ku wam, to ku mnie.", + "139025": "Winicjusz uśmiechnął się na to i odrzekł:", + "139026": "— Ona była na rogach dzikiego tura, a przecie Chrystus ją ocalił.", + "139027": "— To uczcij go stuwołem — odpowiedział z odcieniem zniecierpliwienia Petroniusz — ale nie każ mu ocalać jej po raz drugi… Czy pamiętasz, jak Eol przyjął Odyseusza, gdy wrócił prosić go powtórnie o pomyślny ładunek wiatrów? Bóstwa nie lubią się powtarzać.", + "139028": "— Gdy wróci jej zdrowie — odrzekł Winicjusz — odwiozę ją do Pomponii Grecyny.", + "139029": "— I uczynisz tym słuszniej, że Pomponia leży chora. Mówił mi o tym krewny Aulusów Antystiusz. Tu zajdą tymczasem takie rzeczy, że ludzie o was zapomną, a w dzisiejszych czasach najszczęśliwsi ci, o których zapomniano. Niech Fortuna będzie wam słońcem w zimie, a cieniem w lecie!", + "139030": "To rzekłszy pozostawił Winicjusza jego szczęściu, sam zaś poszedł wybadać Teoklesa o zdrowie i życie Ligii.", + "139031": "Lecz jej nie groziło już niebezpieczeństwo. W podziemiach, przy wycieńczeniu pozostałym po więziennej gorączce, byłoby ją dobiło zgniłe powietrze i niewygody, lecz teraz otaczała ją najtkliwsza opieka i nie tylko dostatek, ale i przepych. Z rozkazu Teoklesa po upływie dwóch dni poczęto ją wynosić do ogrodów otaczających willę, w których pozostawała przez długie godziny. Winicjusz ubierał jej lektykę w anemony, a zwłaszcza w irysy, by jej przypomnieć atrium w domu Aulusów. Nieraz ukryci w cieniu rozrosłych drzew rozmawiali, trzymając się za ręce, o dawnych bólach i dawnych trwogach. Ligia mówiła mu, że Chrystus umyślnie przeprowadził go przez mękę, by zmienić duszę jego i podnieść ją ku sobie, on zaś czuł, że to prawda i że nie pozostało w nim nic z dawnego patrycjusza, który nie uznawał innego prawa nad własne żądze. Ale w tych rozpamiętywaniach nie było nic gorzkiego. Zdawało się obojgu, że całe lata przetoczyły się nad ich głowami i że ta straszna przeszłość leży już daleko za nimi. Tymczasem ogarniał ich spokój, jakiego nigdy nie doznawali dotychczas. Jakieś nowe życie ogromnie błogie szło ku nim i brało ich w siebie. W Rzymie mógł sobie szaleć cezar i napełniać trwogą świat, oni, czując nad sobą opiekę stokroć potężniejszą, nie obawiali się już ni jego złości, ni jego szaleństw, tak jak gdyby przestał być panem ich życia lub śmierci. Raz, pod zachód słońca, usłyszeli dochodzące z odległych vivariów ryki lwów i innych dzikich zwierząt. Niegdyś te odgłosy przejęły trwogą Winicjusza, jako zła wróżba. Teraz spojrzeli tylko na siebie z uśmiechem, a potem wznieśli oboje oczy ku zorzom wieczora. Czasami Ligia, będąc jeszcze osłabioną bardzo i nie mogąc chodzić o własnej mocy, zasypiała wśród ciszy ogrodowej, on zaś czuwał nad nią i wpatrując się w jej uśpioną twarz myślał mimo woli, że to już nie ta Ligia, którą spotkał u Aulusów. Jakoż więzienie i choroba zgasiły w części jej urodę. Wówczas, gdy widywał ją u Aulusów, i później, gdy przyszedł porwać ją do domu Miriamy, była tak cudna jak posąg i zarazem kwiat; teraz twarz jej stała się niemal przezroczysta, ręce wychudły, ciało wyszczuplało przez chorobę, usta pobladły i oczy nawet zdawały się być mniej błękitne niż przedtem. Złotowłosa Eunice, która przynosiła jej kwiaty i drogocenne tkaniny dla przykrywania jej nóg, wyglądała przy niej jak bóstwo cypryjskie. Esteta Petroniusz na próżno silił się, by wynaleźć w niej dawne ponęty, i wzruszając ramionami myślał w duszy, że ów cień z Pól Elizejskich nie był wart tych zachodów, tych bólów i mąk, które o mało nie wyssały życia Winicjuszowi. Lecz Winicjusz, który kochał teraz jej duszę, kochał ją tylko tym bardziej i gdy czuwał nad uśpioną, wydawało mu się, że czuwa nad światem całym.", + "139032": "Rozdział sześćdziesiąty dziewiąty", + "139033": "Wieść o cudownym ocaleniu Ligii szybko rozniosła się wśród rozbitków chrześcijańskich, którzy ocaleli dotychczas z pogromu. Wyznawcy poczęli się schodzić, by oglądać tę, nad którą jawnie okazała się łaska Chrystusowa. Przyszedł naprzód młody Nazariusz z Miriamą, u których krył się dotychczas Piotr Apostoł, a za nimi ściągali i inni. Wszyscy razem, wraz z Winicjuszcm, Ligią i chrześcijańskimi niewolnikami Petroniusza, słuchali ze skupieniem opowiadania Ursusa o głosie, który odezwał się w jego duszy i nakazał mu walczyć z dzikim zwierzęciem, i wszyscy odchodzili z otuchą i nadzieją, że Chrystus nie pozwoli jednak wyplenić na ziemi do reszty swych wyznawców, zanim sam przyjdzie na sąd straszliwy. I nadzieja ta podtrzymywała ich serca, albowiem prześladowanie nie ustawało dotąd. Kogo tylko głos publiczny wskazał jako chrześcijanina, tego wigilowie miejscy porywali natychmiast do więzienia. Ofiar wprawdzie było już mniej, bo ogół wyznawców schwytano i wymęczono, pozostali zaś albo wyszli z Rzymu, by w odległych prowincjach przeczekać burzę, albo kryli się najstaranniej, nie odważając się zbierać na wspólne modlitwy inaczej, jak w arenariach leżących poza miastem. Jednakże śledzono ich jeszcze i, pomimo iż właściwe igrzyska były już ukończone, zachowywano ich na następne lub sądzono doraźnie. Jakkolwiek lud rzymski nie wierzył już, by chrześcijanie byli sprawcami pożaru miasta, jednakże ogłoszono ich za nieprzyjaciół ludzkości i państwa i edykt przeciw nim trwał ciągle w dawnej mocy.", + "139034": "Piotr Apostoł długo nie śmiał ukazać się w domu Petroniusza, wreszcie jednak pewnego wieczoru Nazariusz oznajmił jego przybycie. Ligia, która chodziła już o swej mocy, i Winicjusz wybiegli na jego spotkanie i poczęli obejmować jego nogi, on zaś witał ich ze wzruszeniem tym większym, że niewiele pozostało mu już owiec w tej trzodzie, nad którą rządy zdał mu Chrystus, a nad której losem płakało teraz jego wielkie serce. Toteż gdy Winicjusz rzekł mu: „Panie! Za twoją to przyczyną Zbawiciel powrócił mi ją”, on odrzekł: „Powrócił ci ją dla wiary twojej i dlatego, by nie zamilkły wszystkie usta, które wyznawały imię Jego.” I widocznie myślał wówczas o tych tysiącach dzieci swych, porozdzieranych przez dzikie zwierzęta, o tych krzyżach, którymi nabite były areny, i o tych słupach ognistych w ogrodach „Bestii”, albowiem mówił to z żałością wielką. Winicjusz i Ligia zauważyli też, że włosy jego pobielały zupełnie, cała postać pochyliła się, a w twarzy tyle miał smutku i cierpienia, jakby przeszedł przez wszystkie te bóle i męki, przez które przeszły ofiary wściekłości i szału Nerona. Lecz oboje rozumieli już, że gdy Chrystus sam poddał się męce i śmierci, nie może uchylić się od niej nikt. Jednakże krajało się w nich serce na widok Apostoła, przygniecionego brzemieniem lat, trudu i bólu. Więc Winicjusz, który za kilka już dni zamierzał odwieźć Ligię do Neapolis, gdzie mieli spotkać Pomponię i udać się dalej do Sycylii, począł go błagać, by wraz z nimi opuścił Rzym.", + "139035": "Lecz Apostoł położył rękę na jego głowie i odpowiedział:", + "139036": "— Słyszę oto w duszy słowa Pana, który nad Jeziorem Tyberiadzkim rzekł mi: „Gdyś był młodszym, opasowałeś się i chodziłeś, kędyś chciał, lecz gdy się zestarzejesz, wyciągniesz ręce twe, a inny cię opasze i poprowadzi, gdzie ty nie chcesz.” Słuszna przeto, bym poszedł za trzodą moją.", + "139037": "A gdy umilkli, nie rozumiejąc, co mówi, dodał:", + "139038": "— Dobiega końca trud mój, ale gościnność i odpocznienie znajdę dopiero w domu Pana.", + "139039": "Po czym zwrócił się do nich, mówiąc:", + "139040": "— Pamiętajcie mnie, bom was umiłował, jako ojciec miłuje dzieci swoje, a co w życiu czynić będziecie, czyńcie na chwałę Pana.", + "139041": "Tak mówiąc podniósł nad nimi swe stare drżące dłonie i błogosławił ich, oni zaś tulili się do niego, czując, że to jest ostatnie może błogosławieństwo, jakie z jego rąk otrzymują.", + "139042": "Przeznaczonym im jednak było widzieć go raz jeszcze. W kilka dni później Petroniusz przyniósł groźne wieści z Palatynu. Odkryto tam, iż jeden z wyzwoleńców cezara był chrześcijaninem, i znaleziono u niego listy Apostołów Piotra i Pawła z Tarsu oraz listy Jakuba, Judy i Jana. Przebywanie Piotra w Rzymie było już poprzednio wiadomym Tygellinowi, sądził jednak, że ów zginął wraz z tysiącami innych wyznawców. Teraz wydało się, że dwaj naczelnicy nowej wiary są dotychczas przy życiu i znajdują się w stolicy, postanowiono więc odnaleźć ich i chwycić za wszelką cenę, gdyż spodziewano się, iż dopiero wraz z ich śmiercią ostatnie korzenie nienawistnej sekty zostaną wyrwane. Petroniusz słyszał od Westynusa, iż sam cezar wydał rozkaz, by w ciągu trzech dni i Piotr, i Paweł z Tarsu byli już w Mamertyńskim więzieniu, i że całe oddziały pretorianów wysłano dla przetrząśnięcia wszystkich domów na Zatybrzu.", + "139043": "Winicjusz, usłyszawszy o tym, postanowił pójść ostrzec Apostoła. Wieczorem obaj z Ursusem, przywdziawszy galijskie płaszcze osłaniające twarze, udali się do domu Miriam, u której Piotr przebywał, położonego na samym krańcu zatybrzańskiej części miasta, u stóp Janikulskiego wzgórza. Po drodze widzieli domy otoczone żołnierzami, których prowadzili jacyś nieznani ludzie. Dzielnica była zaniepokojona, a miejscami zbierały się gromady ciekawych. Tu i ówdzie centurionowie badali schwytanych więźniów, wypytując ich o Piotra Symeona i o Pawła z Tarsu.", + "139044": "Ursus i Winicjusz wyprzedziwszy żołnierzy doszli jednak szczęśliwie do mieszkania Miriam, w którym zastali Piotra otoczonego garstką wiernych. Tymoteusz, pomocnik Pawła z Tarsu, i Linus znajdowali się również przy boku Apostoła.", + "139045": "Na wieść o bliskim niebezpieczeństwie Nazariusz wyprowadził wszystkich ukrytym przejściem do furtki ogrodowej, a następnie do opuszczonych kamieniołomów, odległych o kilkaset kroków od bramy Janikulskiej. Ursus musiał przy tym nieść Linusa, którego kości, połamane przez tortury, nie zrosły się dotychczas. Raz jednak znalazłszy się w podziemiu, uczuli się bezpieczni i przy świetle kaganka, który rozniecił Nazariusz, poczęli cichą naradę, jak ratować drogie im życie Apostoła.", + "139046": "— Panie — rzekł mu Winicjusz — niech jutro świtaniem Nazariusz wyprowadzi cię z miasta ku Górom Albańskim. Tam cię odnajdziem i zabierzemy cię do Ancjum, gdzie czeka statek, który ma przewieźć nas oboje do Neapolis i Sycylii. Szczęśliwy będzie dzień i godzina, w której wstąpisz w dom mój i pobłogosławisz moje ognisko.", + "139047": "Inni słuchali go z radością i nastawali na Apostoła, mówiąc:", + "139048": "— Chroń się, pasterzu nasz, albowiem nie ostać ci się w Rzymie. Przechowaj żywą prawdę, aby nie zginęła wraz z nami i tobą. Wysłuchaj nas, którzy błagamy cię jak ojca.", + "139049": "— Uczyń to w imię Chrystusa! — wołali inni czepiając się szat jego.", + "139050": "On zaś odpowiedział:", + "139051": "— Dzieci moje! Któż wie, kiedy mu Pan kres żywota naznaczy.", + "139052": "Lecz nie mówił, że nie opuści Rzymu, i sam wahał się, co uczynić, gdyż już od dawna wkradła się w duszę jego niepewność, a nawet i trwoga. Oto trzoda jego była rozproszona, dzieło zburzone. Kościół, który przed pożarem miasta wybujał jak drzewo wspaniałe, obróciła w proch moc „Bestii”. Nie zostało nic prócz łez, nic prócz wspomnień, mąk i śmierci. Siejba wydała plon obfity, ale szatan wdeptał go w ziemię. Zastępy aniołów nie przyszły na pomoc ginącym i oto Neron rozsiada się w chwale nad światem, straszny, potężniejszy niż kiedykolwiek, pan wszystkich mórz i wszystkich lądów. Nieraz już Boży rybak wyciągał w samotności ręce ku niebu i pytał: „Panie! Co mam czynić? Jakoż mi się ostać? I jakoż, starzec bezsilny, mam walczyć z tą nieprzebraną siłą Złego, któremu pozwoliłeś władać i zwyciężać?”", + "139053": "I wołał tak z głębi niezmiernego bólu, powtarzając w duszy: „Nie masz już onych owiec, które mi paść kazałeś, nie masz Twego Kościoła, pustka i żałoba w Twej stolicy, więc co mi teraz rozkażesz? Mamli tu zostać czy też wyprowadzić resztę trzody, abyśmy gdzieś za morzami sławili w ukryciu imię Twoje?”", + "139054": "I wahał się. Wierzył, że prawda żywa nie zginie i musi przeważyć, ale chwilami myślał, że nie przyszedł jeszcze jej czas, który nadejdzie wówczas dopiero, gdy Pan zstąpi na ziemię w dzień sądu w chwale i potędze stokroć od Neronowej potężniejszej.", + "139055": "Często wydawało mu się, iż jeśli sam opuści Rzym, wierni pójdą za nim, a on zawiedzie ich wówczas aż hen, do cienistych gajów Galilei, nad cichą toń Tyberiadzkiego Morza, do pasterzy, spokojnych jak gołębie lub jako owce, które się tam pasą wśród cząbrów i nardu. I coraz większa chęć ciszy i wypoczynku, coraz większa tęsknota za jeziorem i Galileą ogarniała rybacze serce, coraz częstsze łzy napływały do oczu starca.", + "139056": "Lecz gdy na chwilę uczynił już wybór, ogarniał go nagły strach i niepokój. Jakoż ma opuścić to miasto, w którym tyle krwi męczeńskiej wsiąkło w ziemię i gdzie tyle ust konających dawało świadectwo prawdzie? Ma-li on jeden uchylić się od tego? I co odpowie Panu, gdy usłyszy słowa: „Oto oni pomarli za wiarę swoją, a ty uciekłeś?”", + "139057": "Noce i dni upływały mu w trosce i zmartwieniu. Inni, których rozdarły lwy, których poprzybijano na krzyże, których popalono w ogrodach cezara, posnęli po chwilach męki w Panu, on zaś spać nie mógł i czuł mękę większą od tych wszystkich, które obmyślali kaci dla ofiar. Świt często już bielił dachy domów, gdy on wołał jeszcze z głębi rozżalonego serca:", + "139058": "— Panie, przecz mi tu przyjść kazałeś i w tym gnieździe Bestii założyć stolicę Twoją?", + "139059": "Przez trzydzieści cztery lata od śmierci Pana swego nie zaznał spoczynku. Z kosturem w ręku obiegał świat i opowiadał „dobrą nowinę”. Siły jego wyczerpały się w podróżach i trudach, aż wreszcie gdy w tym grodzie, który był głową świata, utwierdził dzieło Mistrza, jedno ogniste tchnienie Złości zżegło je, i widział, że walkę trzeba podjąć na nowo. I jaką walkę! Z jednej strony cezar, senat, lud, legie obejmujące żelazną obręczą cały świat, nieprzeliczone grody, nieprzeliczone ziemie, potęga, jakiej oko ludzkie nie widziało, z drugiej strony on, tak zgięty wiekiem i pracą, że drżące jego ręce zaledwie już zdołały unieść kij podróżny.", + "139060": "Więc chwilami mówił sobie, że nie jemu mierzyć się z cezarem Romy i że dzieła tego może dokonać tylko sam Chrystus.", + "139061": "Wszystkie te myśli przebiegały teraz przez jego stroskaną głowę, gdy słuchał próśb ostatniej garstki swych wiernych, oni zaś, otaczając go coraz ciaśniejszym kołem, powtarzali błagalnymi głosami:", + "139062": "— Chroń się, Rabbi, i nas wyprowadź spod mocy Bestii.", + "139063": "Wreszcie i Linus pochylił przed nim swą umęczoną głowę.", + "139064": "— Panie! — mówił — tobie Zbawiciel kazał paść owce swoje, ale nie ma już tu ich lub jutro ich nie będzie, więc idź tam, gdzie je odnaleźć jeszcze możesz. Oto żywie jeszcze słowo Boże i w Jeruzalem, i w Antiochii, i w Efezie, i w innych miastach. Co wskórasz zostawszy w Rzymie? Gdy legniesz, powiększysz tylko tryumf Bestii. Janowi Pan nie oznaczył kresu życia, Paweł jest obywatelem rzymskim i bez sądu karać go nie mogą, lecz jeśli nad tobą, Nauczycielu, rozsroży się moc piekielna, wówczas ci, w których upadło już serce, pytać będą: „Któż jest nad Nerona?” Tyś jest opoką, na której zbudowany jest Kościół Boży. Daj nam umrzeć, ale nie pozwól na zwycięstwo Antychrysta nad Namiestnikiem Bożym i nie wracaj tu, póki Pan nie skruszy tego, który wytoczył krew niewinną.", + "139065": "— Patrz na łzy nasze! — powtarzali wszyscy obecni.", + "139066": "Łzy spływały i po twarzy Piotra. Po chwili jednak podniósł się i wyciągając nad klęczącymi dłonie rzekł:", + "139067": "— Niech imię Pańskie będzie uwielbione i niech się stanie wola Jego!", + "139068": "Rozdział siedemdziesiąty", + "139069": "O brzasku następnego dnia dwie ciemne postaci posuwały się drogą Appijską ku równinom Kampanii.", + "139070": "Jedną z nich był Nazariusz, drugą Piotr Apostoł, który opuszczał Rzym i męczonych w nim współwyznawców. Niebo na wschodzie przybierało już leciuchny odcień zielony, który z wolna, coraz wyraźniej bramował się u dołu barwą szafranną. Drzewa o srebrnych liściach, białe marmury willi i łuki wodociągów, biegnące przez równinę ku miastu, wychylały się z cienia. Rozjaśniała się stopniowo zieloność nieba, nasycając się złotem. Za czym wschód zaczął różowieć i rozświecił Góry Albańskie, które ukazały się cudne, liliowe, jakby z samych tylko blasków złożone.", + "139071": "Świt odbijał się w drżących na liściach drzew kroplach rosy. Mgła rzedła odkrywając coraz szerszy widok na równinę, na leżące na niej domy, cmentarze, miasteczka i kępy drzew, między którymi bielały kolumny świątyń.", + "139072": "Droga była pusta. Wieśniacy, którzy zwozili jarzyny do miasta, nie zdążyli jeszcze widocznie pozaprzęgać do wózków. Od płyt kamiennych, którymi aż do gór wyłożony był gościniec, szedł w ciszy odgłos drewnianych postołów, jakie podróżni mieli na nogach.", + "139073": "Potem słońce wychyliło się przez przełęcz gór, ale zarazem dziwny widok uderzył oczy Apostoła. Oto wydało mu się, iż złocisty krąg, zamiast wznosić się wyżej i wyżej na niebie, zsunął się ze wzgórz i toczy się po drodze.", + "139074": "Wówczas Piotr zatrzymał się i rzekł:", + "139075": "— Widzisz tę jasność, która zbliża się ku nam?", + "139076": "— Nie widzę nic — odpowiedział Nazariusz.", + "139077": "Lecz Piotr po chwili ozwał się przysłoniwszy oczy dłonią:", + "139078": "— Jakowaś postać idzie ku nam w blasku słonecznym.", + "139079": "Do uszu ich nie dochodził jednak najmniejszy odgłos kroków. Naokół było cicho zupełnie. Nazariusz widział tylko, że w dali drżą drzewa, jakby je ktoś potrząsał, a blask rozlewa się coraz szerzej na równinie.", + "139080": "I począł patrzeć ze zdziwieniem na Apostoła.", + "139081": "— Rabbi! Co ci jest? — zawołał z niepokojem.", + "139082": "A z rąk Piotra kostur podróżny wysunął się na ziemię, oczy patrzyły nieruchomie przed siebie, usta były otwarte, w twarzy malowało się zdumienie, radość, zachwyt.", + "139083": "Nagle rzucił się na kolana z wyciągniętymi przed się ramionami, a z ust jego wyrwał się okrzyk:", + "139084": "— Chryste! Chryste!…", + "139085": "I przypadł głową do ziemi, jakby całował czyjeś stopy.", + "139086": "Długo trwało milczenie, po czym w ciszy ozwały się przerywane łkaniem słowa starca:", + "139087": "— Quo vadis, Domine?…", + "139088": "I nie słyszał odpowiedzi Nazariusz, lecz do uszu Piotrowych doszedł głos smutny i słodki, który rzekł:", + "139089": "— Gdy ty opuszczasz lud mój, do Rzymu idę, by mnie ukrzyżowano raz wtóry.", + "139090": "Apostoł leżał na ziemi, z twarzą w prochu, bez ruchu i słowa. Nazariuszowi wydało się już, że omdlał lub umarł, ale on powstał wreszcie, drżącymi rękoma podniósł kij pielgrzymi i nic nie mówiąc zawrócił ku siedmiu wzgórzom miasta.", + "139091": "Pacholę zaś, widząc to, powtórzyło jak echo:", + "139092": "— Quo vadis, Domine?…", + "139093": "— Do Rzymu — odrzekł cicho Apostoł.", + "139094": "I wrócił.", + "139095": "Paweł, Jan, Linus i wszyscy wierni przyjęli go ze zdumieniem i z trwogą tym większą, że właśnie o brzasku, zaraz po jego wyjściu, pretorianie otoczyli mieszkanie Miriam i szukali w nim Apostoła. Lecz on na wszystkie pytania odpowiadał im tylko z radością i spokojem:", + "139096": "— Panam widział!", + "139097": "I tegoż jeszcze wieczora udał się na cmentarz ostriański, aby nauczać i chrzcić tych, którzy chcieli się skąpać w wodzie życia.", + "139098": "I odtąd przychodził tam codziennie, a za nim ciągnęły co dzień liczniejsze tłumy. Zdawało się, że z każdej łzy męczeńskiej rodzą się nowi wyznawcy i że każdy jęk na arenie odbija się echem w tysiącznych piersiach. Cezar pławił się we krwi, Rzym i cały świat pogański szalał. Ale ci, którym dość było zbrodni i szału, ci, których deptano, ci, których życie było życiem niedoli i ucisku, wszyscy pognębieni, wszyscy smutni, wszyscy nieszczęśni przychodzili słuchać dziwnej powieści o Bogu, który z miłości dla ludzi dał się ukrzyżować, by odkupić ich winy.", + "139099": "Odnajdując zaś Boga, którego mogli kochać, odnajdowali to, czego nie mógł dać dotychczas nikomu świat ówczesny — szczęście z miłości.", + "139100": "A Piotr zrozumiał, że ni cezar, ni wszystkie jego legie nie zmogą prawdy żywej, że nie zaleją jej ni łzy, ni krew i że teraz dopiero zaczyna się jej zwycięstwo. Zrozumiał również, dlaczego Pan zawrócił go z drogi: oto to miasto pychy, zbrodni, rozpusty i potęgi poczynało być jego miastem i podwójną stolicą, z której płynął na świat rząd ciał i dusz.", + "139101": "Rozdział siedemdziesiąty pierwszy", + "139102": "Aż wreszcie spełnił się czas dla obu Apostołów. Ale jakby na zakończenie służby, danym było Bożemu rybakowi ułowić dwie dusze nawet i w więzieniu. Żołnierze Processus i Martynianus, którzy pilnowali go w więzieniu Mamertyńskim, przyjęli chrzest. Po czym nadeszła godzina męki. Nerona nie było wówczas w Rzymie. Wyrok wydali Helius i Politetes, dwaj wyzwoleńcy, którym cezar powierzył na czas swej niebytności rządy nad Rzymem. Wiekowego Apostoła poddano naprzód przepisanej przez prawo chłoście, a następnego dnia wywiedziono za mury miasta, ku wzgórzom Watykańskim, gdzie miał ponieść przeznaczoną mu karę krzyża. Żołnierzy dziwił tłum, który zebrał się przed więzieniem, gdyż w pojęciu ich śmierć prostego człowieka i w dodatku cudzoziemca nie powinna była budzić tyle zajęcia, nie rozumieli zaś, że korowód ów nie składał się z ciekawych, ale z wyznawców, pragnących odprowadzić na miejsce kaźni Wielkiego Apostoła. Po południu otworzyły się wreszcie bramy więzienia i Piotr ukazał się wśród oddziału pretorianów. Słońce zniżyło się już nieco ku Ostii, dzień był cichy i pogodny. Piotrowi ze względu na jego sędziwe lata nie kazano nieść krzyża, sądzono bowiem, że go udźwignąć nie zdoła, ani też nie założono mu wideł na szyję, by mu nie utrudniać pochodu. Szedł wolny i wierni mogli go widzieć doskonale. W chwili gdy wśród żelaznych hełmów żołnierskich ukazała się jego biała głowa, płacz rozległ się w tłumie, lecz natychmiast prawie ustał, albowiem twarz starca miała w sobie tyle pogody i taką jaśniała radością, iż wszyscy pojęli, że to nie ofiara idzie ku straceniu, ale zwycięzca odbywa pochód tryumfalny.", + "139103": "Jakoż tak było. Rybak, zwykle pokorny i pochylony, szedł teraz wyprostowany, wyższy wzrostem od żołnierzy, pełen powagi. Nigdy nie widziano w postawie jego tyle majestatu. Zdawać by się mogło, iż to monarcha posuwa się, otoczony przez lud i żołnierzy. Ze wszystkich stron podniosły się głosy: „Oto Piotr odchodzi do Pana.” Wszyscy jakby zapomnieli, że czeka go męka i śmierć. Szli w uroczystym skupieniu, ale w spokoju, czując, że od śmierci na Golgocie nie stało się dotychczas nic równie wielkiego i że jako tamta odkupiła świat cały, tak ta ma odkupić to miasto.", + "139104": "Po drodze ludzie zatrzymywali się ze zdziwieniem na widok tego starca, wyznawcy zaś, kładnąc im ręce na ramiona, mówili spokojnymi glosami: „Patrzcie, jako umiera sprawiedliwy, który znał Chrystusa i opowiadał miłość na świecie.” A owi wpadali w zadumę, po czym odchodzili mówiąc sobie: „Zaprawdę, ten nie mógł być niesprawiedliwy.”", + "139105": "Po drodze milkły wrzaski i wołania uliczne. Orszak posuwał się wśród domów świeżo wzniesionych, wśród białych kolumn świątyń, nad których naczółkami wisiało niebo głębokie, ukojone i błękitne. Szli w ciszy; czasem tylko zabrzęczały zbroje żołnierzy lub podniósł się szmer modlitw. Piotr słuchał ich i twarz jaśniała mu coraz większą radością, albowiem wzrok jego zaledwie mógł ogarnąć owe tysiące wyznawców. Czuł, że dzieła dokonał, i wiedział już, że ta Prawda, którą całe życie opowiadał, zaleje wszystko jak fala i że nic już powstrzymać jej nie zdoła. A tak myśląc, podnosił oczy ku górze i mówił: „Panie, kazałeś mi podbić ten gród, który panuje światu, więcem go podbił. Kazałeś mi założyć w nim stolicę swoją, więcem ją założył. To Twoje miasto teraz, Panie, a ja idę do Ciebie, bom się spracował bardzo.”", + "139106": "Przechodząc więc koło świątyń mówił im: „Chrystusowymi świątyniami będziecie.” Patrząc na roje ludzi, przesuwających się przed jego oczyma, mówił im: „Chrystusowymi będą wasze dzieci sługami.” I szedł w poczuciu spełnionego podboju, świadom swej zasługi, świadom mocy, ukojony, wielki. Żołnierze poprowadzili go przez most Tryumfalny, jakby mimo woli dając jego tryumfowi świadectwo, i wiedli dalej ku Naumachii i cyrkowi. Wierni z Zatybrza przyłączyli się do pochodu i uczyniła się gęstwa ludu tak wielka, iż centurion, przywodzący pretorianom, domyśliwszy się wreszcie, iż prowadzi jakowegoś arcykapłana, którego otaczają wierni, zaniepokoił się zbyt małą liczbą żołnierzy. Lecz ani jeden okrzyk oburzenia lub wściekłości nie ozwał się w tłumie. Twarze były przejęte wielkością chwili, uroczyste i zarazem pełne oczekiwania, niektórzy bowiem wyznawcy przypominając sobie, iż przy śmierci Pana ziemia rozstępowała się z przerażenia, a umarli podnosili się z grobów, myśleli, że i teraz nastąpią może jakieś znaki widome, po których nie zatrze się przez wieki śmierć Apostoła. Inni mówili sobie nawet: „A nuż Pan wybierze godzinę Piotrową, aby zstąpić z nieba, jako był przyobiecał, i uczynić sąd nad światem.” W tej zaś myśli polecali się miłosierdziu Zbawiciela.", + "139107": "Ale naokół było spokojnie. Wzgórza zdawały się wygrzewać i odpoczywać w słońcu. Pochód zatrzymał się wreszcie między cyrkiem a wzgórzem Watykańskim. Żołnierze wzięli się teraz do kopania dołu, inni położyli na ziemi krzyż, młoty i gwoździe, czekając, póki przygotowania nie zostaną ukończone, tłum zaś, cichy zawsze i skupiony, klęknął naokół.", + "139108": "Apostoł, z głową w promieniach i złotych blaskach, zwrócił się po raz ostatni ku miastu. Z dala, nieco w dole, widać było Tyber świecący; po drugim brzegu pole Marsowe, wyżej mauzoleum Augusta, niżej olbrzymie termy, które Nero właśnie był wznosić począł, jeszcze niżej teatr Pompejusza, a za nimi miejscami widne, miejscami zakryte przez inne budowy Saepta Julia, mnóstwo portyków, świątyń, kolumn, spiętrzonych gmachów i wreszcie hen, w dali, wzgórza oblepione domami, olbrzymie rojowisko ludzkie, którego krańce niknęły w mgle błękitnej, gniazdo zbrodni, ale i siły, szaleństwa, ale i ładu, które stało się głową świata, jego ciemięzcą, ale zarazem jego prawem i pokojem, wszechpotężne, nieprzemożone, wieczyste.", + "139109": "Piotr zaś, otoczony żołnierzami, spoglądał na nie tak, jakby spoglądał władca i król na swe dziedzictwo. I mówił: „Odkupioneś jest i moje.” A nikt, nie tylko między żołnierstwem kopiącym dół, w który miano wstawić krzyż, ale nawet między wyznawcami, nie umiał odgadnąć, że istotnie stoi między nimi prawdziwy władca tego grodu i że miną cezarowie, przepłyną fale barbarzyńców, miną wieki, a ów starzec będzie tu panował nieprzerwanie.", + "139110": "Słońce chyliło się jeszcze bardziej ku Ostii i stało się wielkie i czerwone. Cała zachodnia strona nieba poczęła płonąć blaskiem niezmiernym. Żołnierze zbliżyli się do Piotra, by go rozebrać.", + "139111": "Lecz on, modląc się, wyprostował się nagle i wyciągnął wysoko prawicę. Oprawcy zatrzymali się jakby onieśmieleni jego postawą; wierni zatrzymali również oddech w piersiach, sądząc, że chce przemówić, i nastała cisza niezmącona.", + "139112": "On zaś, stojąc na wyniesieniu, począł wyciągniętą prawicą czynić znak krzyża, błogosławiąc w godzinie śmierci:", + "139113": "— Urbi et orbi!", + "139114": "A w ten sam cudny wieczór inny oddział żołnierzy prowadził drogą Ostyjską Pawła z Tarsu ku miejscowości zwanej Aquae Salvia. I za nim również postępowała gromada wiernych, których nawrócił, a on poznawał bliższych znajomych, zatrzymywał się i rozmawiał z nimi, gdyż jako obywatelowi rzymskiemu, straż okazywała mu większe względy. Za bramą, zwaną Tergemina, spotkał Plautyllę, córkę prefekta Flawiusza Sabinusa, i widząc jej młodą twarz zalaną łzami, rzekł: „Plautyllo, córko Zbawienia wiecznego, odejdź w pokoju. Pożycz mi tylko zasłony, którą zawiążą mi oczy w chwili, gdy będę odchodził do Pana.” I wziąwszy zasłonę szedł dalej, z twarzą tak pełną radości, z jaką robotnik, który przepracował dobrze dzień cały, wraca do domu. Myśli jego, podobnie do Piotrowych, były spokojne i pogodne jak owo niebo wieczorne. Oczy patrzyły w zamyśleniu na równinę, która ciągnęła się przed nimi, i na Góry Albańskie, zanurzone w świetle. Rozpamiętywał o swoich podróżach, o trudach i pracy, o walkach, w których zwyciężał, i kościołach, które po wszystkich ziemiach i za wszystkimi morzami założył, i myślał, że dobrze zarobił na spoczynek. I on także dzieła dokonał. Czuł, że siejby jego nie rozwieje już wiatr złości. Odchodził z tą pewnością, że w walce, którą jego Prawda wypowiedziała światu, ona zwycięży, i niezmierna pogoda zstępowała mu do duszy.", + "139115": "Droga na miejsce stracenia była daleka i wieczór począł zapadać. Góry stały się purpurowe, a podnóża ich zapadały z wolna w cień. Trzody wracały do domów. Gdzieniegdzie szły gromadki niewolników z narzędziami pracy na ramionach. Przed domami na drodze bawiły się dzieci spoglądając z ciekawością na przechodzący oddział żołnierzy. W tym zaś wieczorze, w tym przezroczym złotym powietrzu był nie tylko spokój i ukojenie, ale jakowaś harmonia, która z ziemi zdawała się podnosić ku niebu. A Paweł słyszał ją i serce przepełniało mu się radością na myśl, że do owej muzyki świata dodał dźwięk jeden, którego nie było dotąd, a bez którego ziemia cała była „jako miedź brząkająca i jako cymbał brzmiący”.", + "139116": "I przypominał sobie, jako uczył ludzi miłości, jako im mówił, iż choćby rozdali majętność na ubogich i choćby posiedli wszystkie języki i wszystkie tajemnice, i wszystkie nauki, niczym nie będą bez miłości, która jest łaskawa, cierpliwa, która złego nie wyrządza, nie pragnie czci, wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, wszystkiego się nadziewa, wszystko wytrwa.", + "139117": "Oto mu wiek życia spłynął na nauczaniu ludzi takiej Prawdy. A teraz mówił sobie w duszy: „Jakaż siła jej sprosta i cóż ją zwycięży? Jakoż przytłumić ją zdoła cezar, choćby dwakroć miał tyle legionów, dwakroć tyle miast i mórz, i ziem, i narodów?”", + "139118": "I szedł po zapłatę jako zwycięzca.", + "139119": "Orszak porzucił wreszcie wielką drogę i skręcił na wschód wąską ścieżką ku Salwijskim Wodom. Na wrzosach leżało słońce czerwone. Przy źródle centurion zatrzymał żołnierzy, albowiem chwila nadeszła.", + "139120": "Lecz Paweł zarzuciwszy na ramię zasłonę Plautylli, aby zawiązać sobie nią oczy, wzniósł po raz ostatni źrenice, pełne niezmiernego spokoju, ku odwiecznym blaskom wieczornym i modlił się. Tak! Chwila nadeszła, ale on widział przed sobą wielki gościniec z zórz, wiodący ku niebu, i w duszy mówił sobie te same słowa, które poprzednio w poczuciu swej spełnionej służby i bliskiego końca napisał: „Potykaniem dobrym potykałem się, wiaręm zachował, zawodum dokonał, na ostatek przeznaczon mi jest wieniec sprawiedliwości.”", + "139121": "Rozdział siedemdziesiąty drugi", + "139122": "Rzym szalał po dawnemu, tak iż zdawało się, że to miasto, które podbiło świat, poczyna się wreszcie z bruku przewodników rozdzierać samo w sobie. Jeszcze zanim dla Apostołów wybiła ostatnia godzina, przyszedł spisek Pizona, a po nim kośba tak nieubłagana najwyższych głów w Rzymie, że tym nawet, którzy widzieli bóstwo w Neronie, wydał się on w końcu bóstwem śmierci. Żałoba padła na miasto, strach rozsiadł się po domach i w sercach, ale portyki wieńczyły się bluszczem i kwiatami, nie wolno było okazywać żalu po zmarłych. Ludzie, którzy budzili się z rana, zadawali sobie pytanie, czyja dziś kolej nadejdzie. Orszak mar, ciągnących za cezarem, powiększał się z dniem każdym.", + "139123": "Pizo przypłacił głową spisek, a za nim poszli Seneka i Lukan, Feniusz Rufus i Plaucjusz Lateranus, i Flawiusz Scewinus, i Afraniusz Kwincjanus, i rozpustny towarzysz szaleństw cezara Tuliusz Senecjo, i Prokulus, i Ararykus, i Tugurynus, i Gratus, i Silanus, i Proksymus, i Subriusz Flawiusz, niegdyś oddany całą duszą Neronowi, i Sulpicjusz Asper. Jednych gubiła własna nikczemność, innych bojaźń, innych bogactwa, innych męstwo. Cezar, przerażony samą liczbą spiskowych, okrył żołnierstwem mury i trzymał miasto jakby w oblężeniu, wysyłając co dzień centurionów z wyrokami śmierci do podejrzanych domów. Skazani płaszczyli się jeszcze w listach, pełnych pochlebstw, dziękując cezarowi za wyrok i zapisując mu część mienia, aby resztę dla dzieci ocalić. Zdawało się w końcu, że Nero umyślnie przebiera wszelką miarę, by się przekonać, do jakiego stopnia znikczemnieli ludzie i jak długo zniosą krwawe rządy. Za spiskowymi wytracano ich krewnych, przyjaciół i prostych nawet znajomych. Mieszkańcy wspaniałych, wzniesionych po pożarze domów, wychodząc na ulicę, byli pewni, iż ujrzą całe szeregi pogrzebów. Pompejusz, Korneliusz Marcjalis, Flawiusz Nepos i Stacjusz Domicjusz zginęli, oskarżeni o brak miłości dla cezara; Nowiusz Pryskus, jako przyjaciel Seneki; Rufiusza Kryspina pozbawiono prawa ognia i wody dlatego, że niegdyś był mężem Poppei. Wielkiego Trazeasza zgubiła cnota, wielu przypłaciło życiem szlachetne pochodzenie, nawet i Poppea padła ofiarą chwilowego uniesienia cezara.", + "139124": "A senat płaszczył się przed straszliwym władcą, wznosił na jego cześć świątynie, czynił wota za jego głos, wieńczył jego posągi i przeznaczał mu kapłanów, jak bóstwu. Senatorowie ze drżeniem w duszy szli na Palatyn, by wielbić śpiew „Periodonicesa” i szaleć z nim razem wśród orgii nagich ciał, wina i kwiatów.", + "139125": "A tymczasem z dołu, na roli przesiąkłej krwią i łzami, wzrastała cicho, ale coraz potężniej, siejba Piotrowa.", + "139126": "Rozdział siedemdziesiąty trzeci", + "139127": "Winicjusz do Petroniusza:", + "139128": "„Wiemy i tu, carissime, co dzieje się w Rzymie, a czego nie wiemy, to nam dopowiadają listy twoje. Gdy rzucisz kamień w wodę, fale rozchodzą się coraz dalej i dalej naokół, więc taka fala szału i złości doszła z Palatynu aż do nas. Po drodze do Grecji był tu wysłany przez cezara Karynas, który złupił miasta i świątynie, by próżny skarb zapełnić. Za cenę potu i łez ludzkich buduje się w Rzymie Domus Aurea. Być może, że świat nie oglądał dotąd takiego domu, ale też nie oglądał i krzywd takich. Ty przecie znasz Karynasa. Podobnym do niego był Chilo, zanim śmiercią nie odkupił życia. Lecz do leżących w naszym pobliżu miasteczek nie dotarli jego ludzie, może dlatego, że nie masz w nich świątyń i skarbów. Pytasz, czyśmy bezpieczni? Odpowiem ci tylko, żeśmy zapomniani, i niech ci to wystarczy za odpowiedź. Oto w tej chwili z portyku, pod którym piszę, widzę naszą spokojną zatokę, a na niej Ursusa w łodzi, zapuszczającego sieć w jasne tonie. Żona moja przędzie czerwoną wełnę obok mnie, a w ogrodach pod cieniem drzew migdałowych śpiewają nasi niewolnicy. O, co za spokój, carissime, i jakie zapomnienie dawnych trwóg i boleści! Ale to nie Parki, jak piszesz, przędą tak słodko nić naszego żywota, to błogosławi nam Chrystus, umiłowany nasz Bóg i Zbawiciel. Żal i łzy znamy, bo nasza Prawda każe nam płakać nad cudzą niedolą, ale nawet i w owych łzach tkwi nie znana wam pociecha, że kiedyś, gdy spłynie czas życia naszego, odnajdziem tych wszystkich drogich, którzy zginęli i za Boską naukę mają zginąć jeszcze. Dla nas Piotr i Paweł nie zmarli, lecz narodzili się w chwale. Dusze nasze ich widzą i gdy oczy płaczą, serca weselą się ich weselem. O tak, drogi, jesteśmy szczęśliwi szczęściem, jakiego nic zburzyć nie zdoła, ponieważ śmierć, która dla was jest końcem wszystkiego, dla nas będzie tylko przejściem do większego jeszcze spokoju, większego kochania, większej radości.", + "139129": "I tak nam płyną tu dni i miesiące w pogodzie serc. Słudzy nasi i niewolnicy wierzą również, jak i my, w Chrystusa, a że On miłość nakazał, więc miłujemy się wszyscy. Nieraz, gdy słońce zachodzi lub gdy księżyc błyszczy już na wodzie, rozmawiamy z Ligią o dawnych czasach, które dziś snem nam się wydają, a gdy pomyślę, jak ta droga głowa, którą dziś co dzień kołyszę na piersiach, bliską była męki i zagłady, całą duszą wielbię mojego Pana, bo z tych rąk On jeden mógł ją wyrwać, ocalić z areny i wrócić mi na zawsze. O Petroniuszu, widziałeś przecie, ile ta nauka daje pociechy i wytrwania w niedoli, ile cierpliwości i odwagi wobec śmierci, więc przyjedź, zobacz, ile daje szczęścia w zwykłych, powszednich dniach życia. Ludzie, widzisz, nie znali dotąd Boga, którego by można miłować, przeto nie miłowali się i między sobą i stąd szła ich niedola, bo jako światło ze słońca, tak szczęście z miłości wypływa. Nie nauczyli ich tej prawdy ni prawodawcy, ni filozofowie, i nie było jej ni w Grecji, ni w Rzymie, a gdy mówię: ni w Rzymie, to znaczy na ziemi całej. Oschła i zimna nauka stoików, do której garną się ludzie cnotliwi, hartuje serca jak miecze, ale zobojętnia je raczej, zamiast je czynić lepszymi. Lecz po co ja mówię to tobie, któryś więcej się uczył i więcej rozumiesz ode mnie. Tyś przecie znał także Pawła z Tarsu i nieraz rozmawiałeś z nim długo, więc wiesz najlepiej, zali wobec prawdy, którą on opowiadał, wszystkie nauki waszych filozofów i retorów nie są czczymi bańkami i pustym brzękiem słów bez znaczenia? Pamiętasz pytanie, które on ci zadał: „A gdyby cezar był chrześcijaninem, zalibyście się nie czuli bezpieczniejsi, pewniejsi posiadania tego, co posiadacie, próżni trwóg i spokojni o wasze jutro?” Aleś ty mówił mi, że nasza prawda jest nieprzyjaciółką życia, a ja odpowiadam ci teraz, że gdybym od początku listu powtarzał tylko dwa wyrazy: „Jestem szczęśliwy!”, jeszcze bym szczęścia mego wyrazić ci nie zdołał. Powiesz mi na to, że szczęście moje to Ligia! Tak, drogi! Dlatego, że kocham jej duszę nieśmiertelną i że oboje miłujemy się w Chrystusie, a w takiej miłości nie masz ni rozłączeń, ni zdrad, ni zmian, ni starości, ni śmierci. Bo gdy minie młodość i uroda, gdy zwiędną ciała nasze i przyjdzie śmierć, miłość się ostoi, gdyż ostoją się dusze. Zanim oczy moje otworzyły się na światło, gotów byłem dla Ligii podpalić nawet dom własny, a teraz ci mówię: nie kochałem jej, bo kochać dopiero mnie Chrystus nauczył. W Nim jest źródło szczęścia i spokoju. Toć nie ja mówię, jeno oczywistość sama. Porównaj wasze podszyte trwogą rozkosze, wasze niepewne jutra upojenia, wasze orgie, podobne do styp pogrzebowych, z życiem chrześcijan, a znajdziesz gotową odpowiedź. Lecz abyś mógł lepiej porównać, przyjedź w nasze pachnące cząbrem góry, do naszych cienistych gajów oliwnych, nad nasze pokryte bluszczem brzegi. Czeka cię tu spokój, jakiegoś dawno nie zaznał, i serca, które cię kochają prawdziwie. Tyś, mając duszę szlachetną i dobrą, powinien być szczęśliwy. Twój bystry umysł potrafi prawdę rozpoznać, a gdy poznasz, to ją pokochasz, bo może można być jej wrogiem, jak cezar i Tygellin, ale obojętnym dla niej nikt być nie potrafi. O mój Petroniuszu, oboje z Ligią cieszymy się nadzieją, że cię ujrzymy niezadługo. Bądź zdrów, szczęśliwy i przybywaj.”", + "139130": "Petroniusz odebrał list Winicjusza w Cumae, dokąd był wyjechał wraz z innymi augustianami, dążącymi za cezarem. Długoletnia jego walka z Tygellinem miała się ku końcowi. Petroniusz wiedział już, że musi w niej paść, i rozumiał tego powody. W miarę jak cezar z każdym dniem spadał coraz niżej do roli komedianta, błazna i woźnicy, w miarę jak grzązł coraz bardziej w chorobliwej, plugawej i zarazem grubej rozpuście, wykwintny arbiter elegantiae stawał mu się tylko ciężarem. Gdy Petroniusz nawet milczał, Nero widział w jego milczeniu przyganę, nawet gdy pochwalał, widział szyderstwo. Świetny patrycjusz drażnił jego miłość własną i wzbudzał zazdrość. Jego bogactwa i wspaniałe dzieła sztuki stały się przedmiotem pożądliwości i władcy, i wszechwładnego ministra. Oszczędzano go dotąd ze względu na wyjazd do Achai, w której jego smak, jego znajomość rzeczy greckich mogły się przydać. Lecz z wolna Tygellin począł tłumaczyć cezarowi, że Karynas przewyższa jeszcze smakiem i wiedzą Petroniusza i że lepiej od niego potrafi urządzać w Achai igrzyska, przyjęcia i tryumfy. Od tej chwili Petroniusz był zgubiony. Nie śmiano jednak przesłać mu wyroku w Rzymie. I cezar, i Tygellin przypominali sobie, że ten niby zniewieściały esteta, „czyniący z nocy dzień”, zajęty tylko rozkoszą, sztuką i ucztami, gdy był prokonsulem w Bitynii, a potem konsulem w stolicy, okazał zadziwiającą pracowitość i energię. Uważano go za zdolnego do wszystkiego, a wiedziano, że w Rzymie posiada miłość nie tylko ludu, lecz nawet pretorianów. Nikt z poufnych cezara nie umiał przewidzieć, jak w danym razie postąpi, zdawało się więc rzeczą roztropniejszą wywabić go z miasta i dosięgnąć dopiero na prowincji.", + "139131": "W tym celu otrzymał zaproszenie, by wraz z innymi augustianami przybył do Cumae, on zaś, chociaż domyślał się podstępu, wyjechał, może dlatego, by nie wystąpić z jawnym oporem, może, by pokazać raz jeszcze cezarowi i augustianom wesołą, próżną wszelkich trosk twarz i odnieść ostatnie, przedśmiertne nad Tygellinem zwycięstwo.", + "139132": "Tymczasem ów oskarżył go natychmiast o przyjaźń z senatorem Scewinusem, który był duszą spisku Pizona. Ludzi Petroniusza, pozostałych w Rzymie, uwięziono, dom obstawiono strażą pretoriańską. Lecz on dowiedziawszy się o tym nie okazał ni trwogi, ni nawet zakłopotania i z uśmiechem rzekł do augustianów, których podejmował we własnej wspaniałej willi w Cumae:", + "139133": "— Ahenobarbus nie lubi pytań wprost, więc zobaczycie, jak się zmiesza, gdy go zapytam, czy to on rozkazał uwięzić moją familię w stolicy.", + "139134": "Po czym zapowiedział im ucztę „przed dalszą podróżą” i właśnie czynił do niej przygotowania, gdy nadszedł list Winicjusza.", + "139135": "Petroniusz odebrawszy go zamyślił się nieco, po chwili jednak twarz zajaśniała mu zwykłą pogodą, i wieczorem tegoż samego dnia odpisał, co następuje:", + "139136": "„Cieszę się waszym szczęściem i podziwiam wasze serca, carissime, albowiem nie sądziłem, by dwoje zakochanych mogło o kimś trzecim i dalekim pamiętać. Wy zaś nie tylko nie zapomnieliście o mnie, ale chcecie mnie namówić do Sycylii, by podzielić się ze mną waszym chlebem i waszym Chrystusem, który, jak piszesz, tak hojnie wam szczęścia przysparza.", + "139137": "Jeśli tak jest, czcijcie go. Ja myślę, drogi, że Ligię powrócił ci także trochę Ursus, a trochę lud rzymski. Gdyby cezar był innym człowiekiem, myślałbym nawet, że zaniechano dalszych prześladowań ze względu na twoje z nim powinowactwo przez tę wnuczkę, którą Tyberiusz oddał swego czasu jednemu z Winicjuszów. Skoro jednak mniemasz, że to Chrystus, nie będę się sprzeczał z tobą. Tak! Nie żałujcie mu ofiar. Prometeusz również poświęcił się dla ludzi, ale eheu! Prometeusz podobno jest tylko wymysłem poetów, ludzie zaś wiarygodni mówili mi, że Chrystusa na własne oglądali oczy. Ja razem z wami myślę, że to najuczciwszy z bogów.", + "139138": "Pytanie Pawła z Tarsu pamiętam, i zgadzam się, że gdyby na przykład Ahenobarbus żył wedle nauki Chrystusa, to może bym miał czas pojechać do was, do Sycylii. Wówczas pod cieniem drzew, u źródeł, wiedlibyśmy rozmowy o wszystkich bogach i wszystkich prawdach, jak wiedli je niegdyś filozofowie greccy. Dziś krótką muszę ci dać odpowiedź.", + "139139": "Dwóch chcę znać tylko filozofów: jeden zowie się Pirron, drugi Anakreont. Resztę tanio ci sprzedać mogę wraz z całą szkołą greckich i naszych stoików. Prawda mieszka gdzieś tak wysoko, że sami bogowie nie mogą jej dojrzeć ze szczytu Olimpu. Tobie, carissime, wydaje się, że wasz Olimp wyższy jeszcze, i stojąc na nim wołasz na mnie: „Wejdź, a zobaczysz takie widoki, jakich nie widziałeś dotychczas!” Być może. Ale ja ci odpowiadam: „Przyjacielu, nóg nie mam!” I gdy doczytasz do końca ten list, sądzę, że przyznasz mi słuszność.", + "139140": "Nie! szczęśliwy małżonku królewny-jutrzenki! Wasza nauka nie dla mnie. Mamże miłować Bityńczyków, którzy noszą moją lektykę, Egipcjan, którzy palą w moich kąpielach, Ahenobarba i Tygellina? Na białe kolana Charytek przysięgam ci, że choćbym chciał, nie potrafię. W Rzymie jest najmniej sto tysięcy ludzi mających albo krzywe łopatki, albo grube kolana, albo wyschłe łydki, albo okrągłe oczy, albo za wielkie głowy. Czy każesz mi ich kochać także? Gdzie mam odnaleźć tę miłość, skoro jej w sercu nie czuję? A jeśli wasz Bóg chce, bym miłował ich wszystkich, czemu w swojej wszechmocy nie dał im kształtu na przykład Niobidów, których na Palatynie widziałeś? Kto kocha piękność, dla tego samego nie może kochać brzydoty. Inna rzecz nie wierzyć w naszych bogów, ale miłować ich można, jak miłowali ich Fidiasz i Praksyteles, i Miron, i Skopas, i Lizypp.", + "139141": "Gdybym nawet chciał iść tam, gdzie mnie prowadzisz, nie mogę. Że zaś nie chcę, a więc po dwakroć nie mogę. Ty wierzysz, jak Paweł z Tarsu, że kiedyś, z drugiej strony Styksu, na jakichś Polach Elizejskich będziecie widzieli waszego Chrystusa. Dobrze! Niech ci sam wówczas powie, czy by mnie przyjął z moimi gemmami, z moją wazą mirreńską i z wydaniami od Sozjuszów, i z moją Złotowłosą. Na myśl o tym śmiać mi się chce, mój drogi, boć przecie nawet i Paweł z Tarsu mówił mi, że dla Chrystusa trzeba się wyrzec różanych wieńców, uczt i rozkoszy. Wprawdzie mi inne obiecywał szczęście, alem mu odrzekł, żem na takie inne za stary i że różami zawsze będą się cieszyły oczy moje, a woń fiołków także mi zawsze milszą będzie niż woń brudnego „bliźniego” z Subury.", + "139142": "To są przyczyny, dla których wasze szczęście nie dla mnie. Lecz jest prócz tego jeszcze jedna, którąm ci schował na ostatek. Oto mnie woła Tanatos. Dla was poczyna się świt życia, a dla mnie słońce już zaszło i zmierzch ogarnia mi głowę. Innymi słowy, ja muszę umrzeć, carissime.", + "139143": "Nie warto o tym mówić długo. Tak musiało się skończyć. Ty, który znasz Ahenobarba, z łatwością to zrozumiesz. Tygellinus mnie zwyciężył, a raczej nie! To tylko moje zwycięstwa dobiegły końca. Żyłem, jak chciałem, i umrę, jak mi się podoba.", + "139144": "Nie bierzcie tego do serca. Żaden bóg nie obiecał mi nieśmiertelności, więc nie spotyka mnie rzecz niespodziana. Przy tym ty mylisz się, Winicjuszu, twierdząc, że tylko wasze bóstwo uczy umierać spokojnie. Nie. Świat nasz wiedział przed wami, że gdy ostatnia czara wychylona, czas odejść, spocząć, i umie to jeszcze czynić pogodnie. Plato powiada, że cnota jest muzyką, a życie mędrca harmonią. Jeśli tak jest, to umrę, jak żyłem, cnotliwie.", + "139145": "Chciałbym twą boską małżonkę pożegnać jeszcze słowy, którymi powitałem ją niegdyś w domu Aulusów: „Różnym ja się, przeróżnym napatrzył narodom, a równej tobie nie znam.”", + "139146": "Więc jeśli dusza jest czymś więcej, niż mniema Pirron, to moja zaleci do was po drodze na krańce Okeanosa i siędzie przy waszym domu w postaci motyla albo, jak wierzą Egipcjanie, krogulca.", + "139147": "Inaczej przybyć nie mogę.", + "139148": "A tymczasem niech wam Sycylia zmieni się w ogród Hesperyd, niech polne, leśne i źródlane boginki sypią wam kwiaty po drodze, a po wszystkich akantach w kolumnach waszego domu niech gnieżdżą się białe gołębie.”", + "139149": "Rozdział siedemdziesiąty czwarty", + "139150": "Jakoż Petroniusz nie mylił się. W dwa dni później młody Nerwa, zawsze mu życzliwy i oddany, przysłał do Cumae swego wyzwoleńca z wiadomościami o wszystkim, co działo się na dworze cezara. Zguba Petroniusza była już postanowiona. Nazajutrz wieczór zamierzano wysłać do niego centuriona z rozkazem, aby zatrzymał się w Cumae i czekał tam dalszych rozporządzeń. Następny posłaniec, wyprawiony w kilka dni później, miał przynieść mu wyrok śmierci.", + "139151": "Petroniusz wysłuchał wieści wyzwoleńca z niezmąconą pogodą, po czym rzekł:", + "139152": "— Zaniesiesz swemu panu jedną z waz moich, którą ci wręczę przed drogą. Powiedz mu też ode mnie, że mu dziękuję z całej duszy, gdyż w ten sposób będę mógł uprzedzić wyrok.", + "139153": "I nagle począł się śmiać jak człowiek, który wpadłszy na doskonałą myśl cieszy się z góry jej wykonaniem.", + "139154": "A tegoż jeszcze wieczora jego niewolnicy rozbiegli się zapraszając wszystkich bawiących w Cumae augustianów i wszystkie augustianki na ucztę do wspaniałej willi arbitra elegancji.", + "139155": "On zaś sam pisał w godzinach popołudniowych w bibliotece, po czym wziął kąpiel, po której kazał się ubrać westyplikom, i świetny, strojny, podobny do bogów, zaszedł do triclinium, by rzucić okiem znawcy na przygotowania, a następnie do ogrodów, gdzie pacholęta i młode Greczynki z wysp wiły z róż wieńce do wieczerzy.", + "139156": "Na twarzy jego nie było widać najmniejszej troski. Służba poznała tylko z tego, że uczta będzie czymś nadzwyczajnym, iż rozkazał dać niezwykłe nagrody tym, z których był zadowolony, zaś lekką chłostę wszystkim, których robota nie przypadła mu do smaku lub którzy przedtem jeszcze zasłużyli na naganę i karę. Cytarzystom i śpiewakom polecił z góry hojnie zapłacić, a w końcu siadłszy w ogrodzie pod bukiem, przez którego liście przedzierały się promienie słoneczne pstrząc ziemię jasnymi plamami, wezwał do siebie Eunice.", + "139157": "Przyszła, ubrana biało, z gałązką mirtu na włosach, cudna jak Charyta, on zaś posadził ją koło siebie i lekko dotknąwszy palcami jej skroni począł patrzeć na nią z takim rozmiłowaniem, z jakim znawca patrzy na boski posąg, który wyszedł spod dłuta mistrza.", + "139158": "— Eunice — rzekł do niej — czy ty wiesz, że od dawna już nie jesteś niewolnicą?", + "139159": "A ona podniosła na niego swoje spokojne, błękitne jak niebo oczy i poczęła zaprzeczać ruchem głowy.", + "139160": "— Jestem, panie, zawsze — odrzekła.", + "139161": "— Lecz może tego nie wiesz — mówił dalej Petroniusz — że ta willa i ci niewolnicy, którzy tam wiją wieńce, i wszystko, co w niej jest, i pola, i stada należą od dziś do ciebie.", + "139162": "Eunice usłyszawszy to odsunęła się nagle od niego i głosem, w którym zabrzmiał nagły niepokój, zapytała:", + "139163": "— Czemu mi to mówisz, panie?", + "139164": "Następnie zbliżyła się znów i poczęła patrzeć na niego, mrugając z przerażenia oczyma. Po chwili twarz jej stała się blada jak płótno, on zaś uśmiechał się ciągle i wreszcie rzekł jedno tylko słowo:", + "139165": "— Tak!", + "139166": "Nastała chwila milczenia, tylko lekki powiew poruszał liśćmi buku.", + "139167": "Petroniusz mógł istotnie sądzić, że ma przed sobą posąg wykuty z białego marmuru.", + "139168": "— Eunice! — rzekł — Chcę umrzeć pogodnie.", + "139169": "A dziewczyna, spojrzawszy nań z rozdzierającym uśmiechem, wyszeptała:", + "139170": "— Słucham cię, panie.", + "139171": "Wieczorem goście, którzy bywali już nieraz na ucztach Petroniusza i wiedzieli, że w porównaniu z nimi nawet uczty cezara wydają się nudne i barbarzyńskie, poczęli się schodzić tłumnie, nikomu zaś ani przez myśl nie przeszło, by to miał być „symposion” ostatni. Wielu wiedziało wprawdzie, że nad wykwintnym arbitrem zawisły chmury niechęci cezara, ale zdarzało się już to tyle razy i tyle razy Petroniusz umiał je rozproszyć jakimś jednym zręcznym postępkiem lub jednym śmiałym słowem, że naprawdę nikt nie przypuszczał, by miało mu grozić poważne niebezpieczeństwo. Jego wesoła twarz i zwykły niedbały uśmiech utwierdziły do reszty wszystkich w tym mniemaniu. Śliczna Eunice, której powiedział, że chce umrzeć pogodnie, a dla której każde jego słowo było jakby słowem wyroczni, miała w boskich rysach spokój zupełny i jakieś dziwne światła w źrenicach, które można było za radość poczytać. We drzwiach triclinium pacholęta z włosami w złotych siatkach kładły wieńce z róż na głowy przybyłych, ostrzegając ich zarazem wedle zwyczaju, by przestępowali próg prawą nogą. W sali rozchodził się lekki zapach fiołków; światła płonęły w różnokolorowych szkłach aleksandryjskich. Przy ławach stały greckie dziewczątka, mające zwilżać woniami stopy gości. Pod ścianami cytrzyści i śpiewacy ateńscy czekali znaku swego chorowoda.", + "139172": "Nakrycie stołu jaśniało przepychem, lecz przepych ów nie raził, nie ciążył nikomu i zdawał się sam przez się wykwitać. Wesołość i swoboda rozlewały się wraz z wonią fiołków po sali. Goście, wchodząc tu, czuli, że nie zawiśnie nad nimi ni przymus, ni groźba, jak to bywało u cezara, gdzie nie dość górne lub nawet nie dość trafne pochwały śpiewu lub wierszy można było życiem przypłacić. Wraz też, na widok świateł, bluszczowych kruż, win lodowaciejących w śniegowej pościeli i wyszukanych potraw, rozochociły się serca biesiadników. Rozmowy poczęły brzęczeć raźnie, jak brzęczy rój pszczół nad okrytą kwiatami jabłonią. Czasem tylko przerywał je wybuch wesołego śmiechu, czasem szmer pochwał, czasem zbyt głośny pocałunek, złożony na białym ramieniu.", + "139173": "Goście, pijąc wino, strącali z czasz po kilka kropel bogom nieśmiertelnym, by zjednać ich opiekę i przychylność dla gospodarza. Nic to, że wielu nie wierzyło w bogów. Tak kazał obyczaj i przesąd. Petroniusz, leżąc obok Eunice, rozmawiał o nowinach rzymskich, o najnowszych rozwodach, o miłości, miłostkach, o wyścigach, o Spikulusie, który w ostatnich czasach wsławił się na arenie, i o najnowszych książkach, jakie ukazały się u Atraktusa i Sozjuszów. Strząsając wino mówił, że strząsa tylko na cześć Pani Cypryjskiej, która jest starszą i większą od wszystkich bogów, jedynie nieśmiertelną, trwałą, władnącą.", + "139174": "Rozmowa jego była jak promień słońca, który coraz to inny przedmiot oświeca, lub jak letni powiew, który porusza kwiaty w ogrodzie. Wreszcie skinął na chorowoda i na ten znak zabrzękły lekko cytry, młode zaś głosy ozwały się im do wtóru. Potem tancerki z Kos, rodaczki Eunice, poczęły migotać spod przezroczystych osłon różowymi ciałami. W końcu egipski wróżbita począł przepowiadać gościom przyszłość z ruchu tęczowych dorad, zamkniętych w kryształowym naczyniu.", + "139175": "Lecz gdy już tych zabaw mieli do syta, Petroniusz uniósł się nieco na swym syryjskim wezgłowiu i rzekł z niechcenia:", + "139176": "— Przyjaciele! Wybaczcie mi, że na uczcie z prośbą do was wystąpię: oto niech każdy przyjmie ode mnie w darze tę czarę, z której najpierwej strząsnął na cześć bogów i na pomyślność moją.", + "139177": "Czary Petroniusza lśniły od złota, klejnotów i rzeźb mistrzowskich, więc jakkolwiek rozdawanie podarków było rzeczą zwykłą w Rzymie, radość zalała serca biesiadników. Jedni poczęli mu dziękować i sławić go głośno; drudzy mówili, że nawet sam Jowisz nie uczcił nigdy bogów w Olimpie darem podobnym; byli na koniec i tacy, którzy wahali się z przyjęciem, tak rzecz przechodziła miarę powszednią.", + "139178": "On zaś podniósł w górę krużę mirreńską, do tęczy z blasku podobną i wprost bezcenną, po czym rzekł:", + "139179": "— A oto jest ta, z której ulałem na cześć Pani Cypryjskiej. Niechaj jej odtąd niczyje usta nie dotkną i niechaj żadne ręce na cześć innej bogini z niej nie uleją.", + "139180": "I rzucił kosztowne naczynie na posypaną liliowymi kwiatami szafranu posadzkę, a gdy rozbiło się w drobne szczątki, rzekł widząc naokół zdumione spojrzenia:", + "139181": "— Drodzy, weselcie się, zamiast zdumiewać. Starość, bezsilność smutni to towarzysze ostatnich lat życia. Ale ja wam dam dobry przykład i dobrą radę: można, widzicie, na nich nie czekać i nim nadejdą, odejść dobrowolnie, jak ja odchodzę.", + "139182": "— Co chcesz uczynić? — spytało z niepokojem kilka głosów.", + "139183": "— Chcę się weselić, pić wino, słuchać muzyki, patrzeć na te oto boskie kształty, które obok mnie widzicie, a potem zasnąć z uwieńczoną głową. Już pożegnałem się z cezarem i czy chcecie posłuchać, com mu na pożegnanie napisał?", + "139184": "To rzekłszy wydobył spod purpurowego wezgłowia list i począł czytać, co następuje:", + "139185": "„Wiem, o cezarze, że wyglądasz z niecierpliwością mego przybycia i że twoje wierne serce przyjaciela tęskni dniami i nocami za mną. Wiem, że obsypałbyś mnie darami, powierzył mi prefekturę pretorii, a Tygellinowi kazał być tym, do czego stworzyli go bogowie: dozorcą mułów w tych twoich ziemiach, któreś po otruciu Domicji odziedziczył. Wybacz mi jednak, bo oto przysięgam ci na Hades, a w nim na cienie twej matki, żony, brata i Seneki, że przybyć do ciebie nie mogę. Życie jest wielkim skarbem, mój drogi, jam zaś z owego skarbu umiał najcenniejsze wybierać klejnoty. Lecz w życiu są także rzeczy, których już dłużej znieść nie potrafię. Och, nie myśl, proszę, że mnie zraziło to, iżeś zabił matkę i żonę, i brata, iżeś spalił Rzym i wysłał do Erebu wszystkich uczciwych ludzi w twym państwie. Nie, mój prawnuku Kronosa. Śmierć jest udziałem ludzkiego pogłowia, po tobie zaś innych postępków nie było się można spodziewać. Ale kaleczyć sobie uszy jeszcze przez lata całe twoim śpiewem, widzieć twe domicjuszowskie cienkie nogi, miotane tańcem pirrejskim, słuchać twej gry, twej deklamacji i twoich poematów, biedny poeto z przedmieścia, oto co przewyższyło moje siły i wzbudziło do śmierci ochotę. Rzym zatyka uszy słuchając ciebie, świat cię wyśmiewa, ja zaś dłużej już za ciebie płonić się nie chcę, nie mogę. Wycie Cerbera, mój miły, choćby do twego śpiewu podobne, mniej będzie dla mnie dotkliwe, bom nie był mu nigdy przyjacielem i za głos jego wstydzić się nie mam obowiązku. Bądź zdrów, lecz nie śpiewaj, zabijaj, lecz nie pisz wierszy, truj, lecz nie tańcz, podpalaj, lecz nie graj na cytrze, tego ci życzy i tę ostatnią przyjacielską radę posyła ci Arbiter elegantiae.”", + "139186": "Biesiadnicy struchleli, wiedzieli bowiem, że gdyby Nero państwo utracił, cios byłby dla niego mniej okrutnym. Zrozumieli też, że człowiek, który taki list napisał, musi umrzeć, a przy tym ich samych obleciał strach blady, że takiego listu słuchali.", + "139187": "Lecz Petroniusz rozśmiał się tak szczerym i wesołym śmiechem, jakby o najniewinniejszy żart chodziło, po czym powiódł oczyma po obecnych i ozwał się:", + "139188": "— Weselcie się i odpędźcie daleko trwogę. Nikt nie potrzebuje się chwalić, że tego listu wysłuchał, ja zaś pochwalę się nim chyba Charonowi w chwili przeprawy.", + "139189": "Po czym skinął na Greka lekarza i wyciągnął doń ramię. Biegły Grek w mgnieniu oka przewiązał je złotą przepaską i otworzył żyłę na zgięciu ręki. Krew trysnęła na wezgłowie i oblała Eunice, która podparłszy głowę Petroniusza pochyliła się nad nim i rzekła:", + "139190": "— Panie, czyś ty myślał, że ja cię opuszczę? Gdyby bogowie chcieli mi dać nieśmiertelność, a cezar władzę nad światem, poszłabym jeszcze za tobą.", + "139191": "Petroniusz uśmiechnął się, podniósł się nieco, dotknął ustami jej ust i odpowiedział:", + "139192": "— Pójdź ze mną.", + "139193": "Potem zaś dodał:", + "139194": "— Tyś mnie naprawdę kochała, boska moja!…", + "139195": "A ona wyciągnęła ku lekarzowi swe różane ramię i po chwili krew jej poczęła się zlewać i łączyć z jego krwią.", + "139196": "Lecz on dał znak chorowodowi i znów ozwały się cytry i głosy, śpiewano naprzód Harmodiosa, a potem zabrzmiała pieśń Anakreonta, w której poeta skarży się, że znalazł raz pod drzwiami zziębłe i zapłakane dziecko Afrodyty: zabrał je, ogrzał, wysuszył skrzydełka, a ono, niewdzięczne, przeszyło mu za nagrodę serce swym grotem i odtąd opuściła go spokojność…", + "139197": "Oni zaś wsparci o siebie, piękni jak dwa bóstwa, słuchali uśmiechając się i blednąc. Petroniusz po skończonej pieśni polecił roznosić dalej wino i potrawy, potem zaczął rozmawiać z siedzącymi w pobliżu biesiadnikami o rzeczach błahych, ale miłych, o jakich zwykle rozmawiano przy ucztach. Wreszcie przywołał Greka, by mu podwiązał na chwilę żyły, albowiem mówił, że morzy go sen i chciałby jeszcze oddać się Hypnosowi, zanim Tanatos uśpi go na zawsze.", + "139198": "Jakoż usnął. Gdy się rozbudził, głowa dziewczyny leżała już, podobna do białego kwiatu, na jego piersiach. Wówczas oparł ją na wezgłowiu, by się jej raz jeszcze przypatrzeć. Za czym znowu rozwiązano mu żyły.", + "139199": "Śpiewacy na jego skinienie zanucili nową pieśń Anakreonta, a cytry towarzyszyły im cicho, tak aby słów nie zagłuszać. Petroniusz bladł coraz bardziej, gdy jednak ostatnie dźwięki umilkły, zwrócił się raz jeszcze do biesiadników i rzekł:", + "139200": "— Przyjaciele, przyznajcie, że razem z nami ginie…", + "139201": "Lecz nie mógł dokończyć; ramię jego objęło ostatnim ruchem Eunice, po czym głowa opadła mu na wezgłowie — i umarł.", + "139202": "Biesiadnicy jednak patrząc na te dwa białe ciała, podobne do cudnych posągów, zrozumieli dobrze, że z nimi razem ginie to, co jedynie jeszcze pozostało ich światu, to jest jego poezja i piękność.", + "139203": "Epilog", + "139204": "Początkowo bunt legii galijskich pod wodzą Windeksa nie zdawał się być zbyt groźnym. Cezar miał dopiero trzydziesty pierwszy rok życia i nikt nie śmiał się spodziewać, by świat wnet już miał być wolny od duszącej go zmory. Wspomniano, że wśród legii nieraz już, jeszcze za dawniejszych panowań, przychodziło do rozruchów, które jednak mijały nie pociągając za sobą zmiany panowań. Tak za Tyberiusza Drusus uśmierzył bunt legii panońskich, a Germanikus nadreńskich. „Któż by zresztą — mówili ludzie — mógł objąć po Neronie panowanie, gdy wszyscy niemal potomkowie boskiego Augusta wyginęli za jego rządów?” Inni, patrząc na kolosy wyobrażające go jako Herkulesa, mimo woli wyobrażali sobie, że żadna siła takiej potęgi nie złamie. Byli i tacy, którzy od czasu jak wyjechał do Achai, tęsknili po nim, albowiem Helius i Politetes, którym zostawił rządy Rzymu i Italii, rządzili jeszcze krwawiej od niego.", + "139205": "Nikt nie był pewny życia i mienia. Prawo przestało bronić. Zagasła godność ludzka i cnota, rozluźniły się węzły rodzinne, a znikczemniałe serca nie śmiały dopuścić nawet nadziei. Z Grecji dochodziły echa o niesłychanych tryumfach cezara, o tysiącach koron, które zdobył, i tysiącach współzawodników, których pokonał. Świat wydawał się jedną orgią, krwawą i błazeńską, lecz zarazem wszczepiło się mniemanie, że przyszedł kres cnocie i rzeczom poważnym, że nadszedł czas tańca, muzyki, rozpusty, krwi i że odtąd tak płynąć już musi życie. Sam cezar, któremu bunt otwierał drogę do nowych łupiestw, niewiele się troszczył o zbuntowane legie i Windeksa, a nawet często radość swoją z tego powodu wypowiadał. Z Achai nie chciał też wyjeżdżać i dopiero gdy Helius doniósł mu, że dalsza zwłoka może go o utratę państwa przyprawić, wyruszył do Neapolu.", + "139206": "Tam znów grał i śpiewał, puszczając mimo uszu wieści o coraz groźniejszym przebiegu zdarzeń. Próżno Tygellinus tłumaczył mu, że dawne bunty legionów nie miały wodza, teraz zaś stoi na czele mąż z dawnych królów akwitańskich pochodzący, a przy tym wojownik sławny i doświadczony. „Tu — odpowiadał Neron — słuchają mnie Grecy, którzy sami jedni słuchać umieją i sami jedni godni są mego śpiewu.” Mówił, że pierwszym jego obowiązkiem jest sztuka i sława. Lecz gdy wreszcie doszła go wieść, że Windeks ogłosił go lichym artystą, zerwał się i wyjechał do Rzymu. Rany zadane mu przez Petroniusza, które zagoił pobyt w Grecji, otwarły się w jego sercu na nowo i chciał u senatu szukać sprawiedliwości za krzywdę tak niesłychaną.", + "139207": "Po drodze ujrzawszy grupę, odlaną z brązu, przedstawiającą wojownika Gala obalonego przez rzymskiego rycerza, poczytał to za dobrą wróżbę i odtąd, jeśli wspominał zbuntowane legie i Windeksa, to jedynie dlatego, by się z nich naśmiewać. Wjazd jego do miasta zgasił wszystko, co dotąd widziano. Wjechał na tym samym wozie, na którym niegdyś August odbywał triumf. Zburzono jeden łuk cyrku, by otworzyć wejście pochodowi. Senat, rycerze i nieprzejrzane tłumy wyległy na jego spotkanie. Mury drżały od okrzyków: „Witaj, Auguście, witaj, Herkulesie! Witaj, boski, jedyny, olimpijski, pytyjski, nieśmiertelny!” Za nim niesiono zdobyte wieńce, nazwy miast, w których tryumfował i wypisane na tablicach imiona mistrzów, których pokonał. Nero sam był upojony i pytał ze wzruszeniem otaczających go augustianów, czym był tryumf Cezara przy jego tryumfie? Myśl, by ktokolwiek ze śmiertelnych śmiał podnieść rękę na takiego mistrza-półboga, nie chciała mu się w głowie pomieścić. Czuł się istotnie olimpijskim i przez to samo bezpiecznym. Zapał i szaleństwo tłumów podniecały szał jego własny. Jakoż mogło się wydawać w dniu tego tryumfu, że nie tylko cezar i miasto, ale świat cały stracił zmysły.", + "139208": "Pod kwiatami i stosami wieńców nie umiał nikt dojrzeć przepaści. Tegoż jednak jeszcze wieczora kolumny i mury świątyń pokryły się napisami, w których wytykano zbrodnie cezara, grożono mu bliską pomstą i wyśmiewano go jako artystę. Z ust do ust przechodziło zdanie: „Póty śpiewał, dopóki kogutów (gallos) nie zbudził.” Trwożne wieści poczęły obiegać miasto i rosły do potwornych rozmiarów. Niepokój ogarnął augustianów. Ludzie w niepewności, co przyszłość pokaże, nie śmieli wypowiadać życzeń nadziei, nie śmieli niemal czuć i myśleć!", + "139209": "On zaś żył dalej tylko teatrem i muzyką. Zajmowały go nowo wynalezione instrumenty muzyczne i nowy organ wodny, z którym czyniono próby na Palatynie. W zdziecinniałym i niezdolnym do jednej rady lub czynu umyśle wyobrażał sobie, iż daleko sięgające w przyszłość zamiary przedstawień i widowisk odwrócą tym samym niebezpieczeństwo. Najbliżsi widząc, że zamiast starać się o środki i wojsko, stara się jedynie o wyrażenia trafnie malujące grozę, poczęli tracić głowy. Inni atoli mniemali, że tylko zagłusza siebie i drugich cytatami, mając w duszy trwogę i niepokój. Jakoż postępki jego stały się gorączkowe. Co dzień tysiące innych zamiarów przelatywało mu przez głowę. Chwilami zrywał się, by przeciw niebezpieczeństwu wybieżeć, kazał pakować na wozy cytry i lutnie, zbroić młode niewolnice jako amazonki, a zarazem ściągać legie ze Wschodu. Czasem znów myślał, że nie wojną, ale śpiewem skończy bunt galijskich legii. I uśmiechała mu się dusza do tego widowiska, które miało nastąpić po przejednaniu pieśnią żołnierzy: Oto legioniści otoczą go ze łzami w oczach, on zaś zanuci im epinicium, po którym złota epoka pocznie się dla niego i Rzymu. Czasem znów wołał o krew; czasem oświadczał, że poprzestanie na wielkorządztwie w Egipcie; wspominał wróżbitów, którzy przepowiadali mu panowanie w Jeruzalem, albo rozczulał się myślą, że jako wędrowny śpiewak będzie zarabiał na chleb powszedni, a miasta i kraje uczczą w nim już nie cezara, pana ziemskiego okręgu, ale pieśniarza, jakiego nie wydała dotąd ludzkość.", + "139210": "I tak rzucał się, szalał, grał, śpiewał, zmieniał zamiary, zmieniał cytaty, zmieniał życie swoje i świata w jakiś sen niedorzeczny, fantastyczny i straszny zarazem, we wrzaskliwą hecę, złożoną z nadętych wyrażeń, lichych wierszy, jęków, łez i krwi, a tymczasem chmura na Zachodzie rosła i potężniała z dniem każdym. Miara była przebrana, błazeńska komedia miała się widocznie ku końcowi.", + "139211": "Gdy wieści o Galbie i przyłączeniu się Hiszpanii do buntu doszły do jego uszu, wpadł w wściekłość i szał. Podruzgotał czary, przewrócił stół przy uczcie i wydał rozkazy, których ni Helius, ni sam Tygellin nie śmieli wykonać. Wymordować Galów zamieszkałych w Rzymie, potem podpalić jeszcze raz miasto, wypuścić zwierzęta z arenariów, a stolicę przenieść do Aleksandrii wydało mu się dziełem wielkim, zdumiewającym i łatwym. Ale już dni wszechmocy jego minęły i nawet wspólnicy dawnych zbrodni poczęli nań patrzeć jak na szaleńca.", + "139212": "Śmierć Windeksa i niezgoda zbuntowanych legii zdawały się jednak znów przechylać szalę na jego stronę. Już nowe uczty, nowe tryumfy i nowe wyroki zapowiedziane były w Rzymie, gdy pewnej nocy z obozu pretorianów przybył na spienionym koniu goniec donosząc, że w samym mieście żołnierze podnieśli chorągiew buntu i okrzyknęli Galbę cezarem.", + "139213": "Cezar spał w chwili przybycia gońca, lecz zbudziwszy się, próżno wołał na straże przyboczne, czuwające nocami u drzwi komnat. W pałacu była już pustka. Niewolnicy tylko rabowali w odleglejszych zakątkach, co się naprędce zrabować dało. Lecz jego widok zestraszył ich, on zaś błąkał się samotny po domu, napełniając go okrzykami trwogi i rozpaczy.", + "139214": "Wreszcie jednak wyzwoleńcy: Faon, Spirus i Epafrodyt, przybyli mu na ratunek. Chcieli, by uciekał, mówiąc, że nie ma chwili do stracenia, lecz on łudził się jeszcze. A gdyby, ubrany w żałobę, przemówił do senatu, czyż senat oparłby się jego łzom i wymowie? Gdyby użył całej sztuki krasomówczej, całej wymowy i zdolności aktorskiej, czy ktokolwiek w świecie zdołałby się mu oprzeć? Czyżby mu nie dano choć prefektury Egiptu?", + "139215": "A oni, przywykli do pochlebstw, nie śmieli jeszcze wprost zaprzeczyć, ostrzegli go tylko, że zanim zdoła dojść do Forum, lud rozerwie go na szczątki, i zagrozili, że jeśli natychmiast na koń nie siądzie, i oni opuszczą go także.", + "139216": "Faon ofiarował mu schronienie w swej willi, leżącej za bramą Nomentańską. Po chwili siedli na koń i okrywszy głowy płaszczami pomknęli ku krańcom miasta. Noc bladła. Na ulicach panował już jednak ruch zwiastujący nadzwyczajność chwili. Żołnierze to pojedynczo, to małymi oddziałami rozsypali się po mieście. Niedaleko już obozu koń cezara uskoczył nagle w bok na widok trupa. Wówczas płaszcz zsunął się z głowy jeźdźca i żołnierz, który w tej samej chwili przesuwał się obok niego, poznał władcę, lecz zmieszany niespodzianym spotkaniem, oddał mu pokłon wojskowy. Przejeżdżając koło obozu pretorianów usłyszeli grzmiące okrzyki na cześć Galby. Nero zrozumiał na koniec, że zbliża się godzina śmierci. Opanował go przestrach i wyrzuty sumienia. Mówił, że widzi przed sobą ciemność w kształcie czarnej chmury, z chmury zaś owej wychylają się ku niemu twarze, w których poznaje matkę, żonę i brata. Zęby jego kłapały z przerażenia, a jednak komediancka jego dusza znajdowała jakby jakiś urok w grozie chwili. Być wszechwładnym panem ziemi i stracić wszystko wydawało mu się szczytem tragedii. I wierny sobie grał pierwszą w niej rolę do końca. Opanowała go gorączka cytat i namiętna chęć, by obecni zapamiętali je dla potomności. Chwilami mówił, że chce umrzeć, i wołał o Spikulusa, który zabijał najzręczniej ze wszystkich gladiatorów. Chwilami deklamował. „Matka, małżonka, ojciec na śmierć mnie wzywają!” Błyski nadziei budziły się w nim jednak od czasu do czasu, czcze i dziecinne. Wiedział, że idzie śmierć, i nie wierzył w nią zarazem.", + "139217": "Bramę Nomentańską zastali otwartą. Jadąc dalej, przesunęli się koło Ostrianum, gdzie nauczał i chrzcił Piotr. O świcie byli w willi Faona.", + "139218": "Tam wyzwoleńcy nie ukrywali mu już dłużej, że czas umrzeć, więc kazał kopać dla siebie dół i legł na ziemi, by mogli wziąć miarę dokładną. Lecz na widok wyrzucanej ziemi ogarnął go strach. Tłusta twarz jego pobladła, a na czole osiadły mu na kształt kropel rannej rosy, krople potu. Począł zwłóczyć. Głosem zarazem drżącym i aktorskim oświadczył, że chwila jeszcze nie nadeszła, po czym znów jął cytować. W końcu prosił, by go spalono. „Jakiż artysta ginie!” — powtarzał jakby ze zdumieniem.", + "139219": "Tymczasem przybył goniec Faona z doniesieniem, że senat wydał już wyrok i że parricida ma być ukarany wedle dawnego zwyczaju.", + "139220": "— Jakiż to zwyczaj? — spytał zbielałymi ustami Nero.", + "139221": "— Szyję ci chwycą w widły i zasmagają cię na śmierć, a ciało wrzucą w Tyber! — odrzekł szorstko Epafrodyt.", + "139222": "On zaś roztworzył płaszcz na piersiach.", + "139223": "— A więc czas! — rzekł spojrzawszy w niebo.", + "139224": "I jeszcze raz powtórzył:", + "139225": "— Jakiż artysta ginie!", + "139226": "W tej chwili rozległ się tętent koni. To centurion na czele żołnierzy przybywał po głowę Ahenobarba.", + "139227": "— Śpiesz się! — zawołali wyzwoleńcy.", + "139228": "Nero przyłożył nóż do szyi, lecz kłuł się tylko dłonią bojaźliwą i widać było, że nigdy nie ośmieli się zagłębić ostrza. Wówczas niespodzianie Epafrodyt popchnął mu rękę i nóż wszedł aż po głownię, a jemu oczy wyszły na wierzch, straszne, ogromne, przerażone.", + "139229": "— Przynoszę ci życie! — zawołał wchodząc centurion.", + "139230": "— Za późno — odrzekł chrapliwym głosem Nero.", + "139231": "Po czym dodał:", + "139232": "— Oto jest wierność!", + "139233": "W mgnieniu oka śmierć poczęła obejmować mu głowę. Krew z grubego karku bluzgała czarnym strumieniem na ogrodowe kwiaty. Nogi jego poczęły kopać ziemię — i skonał.", + "139234": "Wierna Akte obwinęła go nazajutrz w kosztowne tkaniny i spaliła na przepełnionym wonnościami stosie.", + "139235": "I tak minął Nero, jak mija wicher, burza, pożar, wojna lub mór, a bazylika Piotra panuje dotąd z wyżyn watykańskich miastu i światu.", + "139236": "Wedle zaś dawnej bramy Kapeńskiej wznosi się dzisiaj maleńka kapliczka z zatartym nieco napisem: „Quo vadis, Domine?”", + "139237": "Bruno Schulz", + "139238": "Sklepy cynamonowe", + "139239": "W okresie najkrótszych, sennych dni zimowych, ujętych z obu stron, od poranku i od wieczora, w futrzane krawędzie zmierzchów, gdy miasto rozgałęziało się coraz głębiej w labirynty zimowych nocy, z trudem przywoływane przez krótki świt do opamiętania, do powrotu — ojciec mój był już zatracony, zaprzedany, zaprzysiężony tamtej sferze.", + "139240": "Twarz jego i głowa zarastały wówczas bujnie i dziko siwym włosem, sterczącym nieregularnie wiechciami, szczecinami, długimi pędzlami, strzelającymi z brodawek, z brwi, z dziurek od nosa — co nadawało jego fizjonomii wygląd starego, nastroszonego lisa.", + "139241": "Węch jego i słuch zaostrzył się niepomiernie i znać było po grze jego milczącej i napiętej twarzy, że za pośrednictwem tych zmysłów pozostaje on w ciągłym kontakcie z niewidzialnym światem ciemnych zakamarków, dziur mysich, zmurszałych przestrzeni pustych pod podłogą i kanałów kominowych.", + "139242": "Wszystkie chroboty, trzaski nocne, tajne, skrzypiące życie podłogi miały w nim nieomylnego i czujnego dostrzegacza, szpiega i współspiskowca. Absorbowało go to w tym stopniu, że pogrążał się zupełnie w tej niedostępnej dla nas sferze, z której nie próbował zdawać nam sprawy.", + "139243": "Nieraz musiał strzepywać palcami i śmiać się cicho do siebie samego, gdy te wybryki niewidzialnej sfery stawały się zbyt absurdalne; porozumiewał się wówczas spojrzeniem z naszym kotem, który, również wtajemniczony w ten świat, podnosił swą cyniczną, zimną, porysowaną pręgami twarz, mrużąc z nudów i obojętności skośne szparki oczu.", + "139244": "Zdarzało się podczas obiadu, że wśród jedzenia odkładał nagle nóż i widelec i z serwetą zawiązaną pod szyją podnosił się kocim ruchem, skradał na brzuścach palców do drzwi sąsiedniego, pustego pokoju i z największą ostrożnością zaglądał przez dziurkę od klucza. Potem wracał do stołu, jakby zawstydzony, z zakłopotanym uśmiechem, wśród mruknięć i niewyraźnych mamrotań, odnoszących się do wewnętrznego monologu, w którym był pogrążony.", + "139245": "Ażeby mu sprawić pewną dystrakcję i oderwać go od chorobliwych dociekań, wyciągała go matka na wieczorne spacery, na które szedł, milcząc, bez oporu, ale i bez przekonania, roztargniony i nieobecny duchem. Raz nawet poszliśmy do teatru.", + "139246": "Znaleźliśmy się znowu w tej wielkiej, źle oświetlonej i brudnej sali, pełnej sennego gwaru ludzkiego i bezładnego zamętu. Ale gdy przebrnęliśmy przez ciżbę ludzką, wynurzyła się przed nami ogromna bladoniebieska kurtyna, jak niebo jakiegoś innego firmamentu. Wielkie, malowane maski różowe, z wydętymi policzkami, nurzały się w ogromnym płóciennym przestworzu. To sztuczne niebo szerzyło się i płynęło wzdłuż i w poprzek, wzbierając ogromnym tchem patosu i wielkich gestów, atmosferą tego świata sztucznego i pełnego blasku, który budował się tam, na dudniących rusztowaniach sceny. Dreszcz płynący przez wielkie oblicze tego nieba, oddech ogromnego płótna, od którego rosły i ożywały maski, zdradzał iluzoryczność tego firmamentu, sprawiał to drganie rzeczywistości, które w chwilach metafizycznych odczuwamy jako migotanie tajemnicy.", + "139247": "Maski trzepotały czerwonymi powiekami, kolorowe wargi szeptały coś bezgłośnie i wiedziałem, że przyjdzie chwila, kiedy napięcie tajemnicy dojdzie do zenitu i wtedy wezbrane niebo kurtyny pęknie naprawdę, uniesie się i ukaże rzeczy niesłychane i olśniewające.", + "139248": "Lecz nie było mi dane doczekać tej chwili, albowiem tymczasem ojciec zaczął zdradzać pewne oznaki zaniepokojenia, chwytał się za kieszenie i wreszcie oświadczył, że zapomniał portfelu z pieniędzmi i ważnymi dokumentami.", + "139249": "Po krótkiej naradzie z matką, w której uczciwość Adeli została poddana pośpiesznej, ryczałtowej ocenie, zaproponowano mi, żebym wyruszył do domu na poszukiwanie portfelu. Zdaniem matki, do rozpoczęcia widowiska było jeszcze wiele czasu i przy mojej zwinności mogłem na czas powrócić.", + "139250": "Wyszedłem w noc zimową, kolorową od iluminacji nieba. Była to jedna z tych jasnych nocy, w których firmament gwiezdny jest tak rozległy i rozgałęziony, jakby rozpadł się, rozłamał i podzielił na labirynt odrębnych niebios, wystarczających do obdzielenia całego miesiąca nocy zimowych i do nakrycia swymi srebrnymi i malowanymi kloszami wszystkich ich nocnych zjawisk, przygód, awantur i karnawałów.", + "139251": "Jest lekkomyślnością nie do darowania wysłać w taką noc młodego chłopca z misją ważną i pilną, albowiem w jej półświetle zwielokrotniają się, plączą i wymieniają jedne z drugimi ulice. Otwierają się w głębi miasta, żeby tak rzec, ulice podwójne, ulice sobowtóry, ulice kłamliwe i zwodne. Oczarowana i zmylona wyobraźnia wytwarza złudne plany miasta, rzekomo dawno znane i wiadome, w których te ulice mają swe miejsce i swą nazwę, a noc w niewyczerpanej swej płodności nie ma nic lepszego do roboty, jak dostarczać wciąż nowych i urojonych konfiguracyj. Te kuszenia nocy zimowych zaczynają się zazwyczaj niewinnie od chętki skrócenia sobie drogi, użycia nie zwykłego, lecz prędszego przejścia. Powstają ponętne kombinacje przecięcia zawiłej wędrówki jakąś nie wypróbowaną przecznicą. Ale tym razem zaczęło się inaczej.", + "139252": "Uszedłszy parę kroków, spostrzegłem, że jestem bez płaszcza. Chciałem zawrócić, lecz po chwili wydało mi się to niepotrzebną stratą czasu, gdyż noc nie była wcale zimna, przeciwnie — pożyłkowana strugami dziwnego ciepła, tchnieniami jakiejś fałszywej wiosny. Śnieg skurczył się w baranki białe, w niewinne i słodkie runo, które pachniało fiołkami. W takie same baranki rozpuściło się niebo, w którym księżyc dwoił się i troił, demonstrując w tym zwielokrotnieniu wszystkie swoje fazy i pozycje.", + "139253": "Niebo obnażało tego dnia swą konstrukcję w wielu jakby anatomicznych preparatach, pokazujących spirale i słoje światła, przekroje seledynowych brył nocy, plazmę przestworzy, tkankę rojeń nocnych.", + "139254": "W taką noc niepodobna iść Podwalem ani żadną inną z ciemnych ulic, które są odwrotną stroną, niejako podszewką czterech linii rynku, i nie przypomnieć sobie, że o tej późnej porze bywają czasem jeszcze otwarte niektóre z owych osobliwych a tyle nęcących sklepów, o których zapomina się w dnie zwyczajne. Nazywam je sklepami cynamonowymi dla ciemnych boazerii tej barwy, którymi są wyłożone.", + "139255": "Te prawdziwie szlachetne handle, w późną noc otwarte, były zawsze przedmiotem moich gorących marzeń.", + "139256": "Słabo oświetlone, ciemne i uroczyste ich wnętrza pachniały głębokim zapachem farb, laku, kadzidła, aromatem dalekich krajów i rzadkich materiałów. Mogłeś tam znaleźć ognie bengalskie, szkatułki czarodziejskie, marki krajów dawno zaginionych, chińskie odbijanki, indygo, kalafonium z Malabaru, jaja owadów egzotycznych, papug, tukanów, żywe salamandry i bazyliszki, korzeń Mandragory, norymberskie mechanizmy, homunculusy w doniczkach, mikroskopy i lunety, a nade wszystko rzadkie i osobliwe książki, stare folianty pełne przedziwnych rycin i oszałamiających historii.", + "139257": "Pamiętam tych starych i pełnych godności kupców, którzy obsługiwali klientów ze spuszczonymi oczyma, w dyskretnym milczeniu, i pełni byli mądrości i wyrozumienia dla ich najtajniejszych życzeń. Ale nade wszystko była tam jedna księgarnia, w której raz oglądałem rzadkie i zakazane druki, publikacje tajnych klubów, zdejmując zasłonę z tajemnic dręczących i upojnych.", + "139258": "Tak rzadko zdarzała się sposobność odwiedzenia tych sklepów — i w dodatku z małą, lecz wystarczającą sumą pieniędzy w kieszeni. Nie można było pominąć tej okazji mimo ważności misji powierzonej naszej gorliwości.", + "139259": "Trzeba się było zapuścić według mego obliczenia w boczną uliczkę, minąć dwie albo trzy przecznice, ażeby osiągnąć ulicę nocnych sklepów. To oddalało mnie od celu, ale można było nadrobić spóźnienie wracając drogą na Żupy Solne.", + "139260": "Uskrzydlony pragnieniem zwiedzenia sklepów cynamonowych, skręciłem w wiadomą mi ulicę i leciałem więcej, aniżeli szedłem, bacząc, by nie zmylić drogi. Tak minąłem już trzecią czy czwartą przecznicę, a upragnionej ulicy wciąż nie było. W dodatku nawet konfiguracja ulic nie odpowiadała oczekiwanemu obrazowi. Sklepów ani śladu. Szedłem ulicą, której domy nie miały nigdzie bramy wchodowej, tylko okna szczelnie zamknięte, ślepe odblaskiem księżyca. Po drugiej stronie tych domów musi prowadzić właściwa ulica, od której te domy są dostępne — myślałem sobie. Z niepokojem przyspieszałem kroku, rezygnując w duchu z myśli zwiedzenia sklepów. Byle tylko wydostać się stąd prędko w znane okolice miasta. Zbliżałem się do wylotu, pełen niepokoju, gdzie też ona mnie wyprowadzi. Wyszedłem na szeroki, rzadko zabudowany gościniec, bardzo długi i prosty. Owiał mnie od razu oddech szerokiej przestrzeni. Stały tam przy ulicy albo w głębi ogrodów malownicze wille, ozdobne budynki bogaczy. W przerwach między nimi widniały parki i mury sadów. Obraz przypominał z daleka ulicę Leszniańską w jej dolnych i rzadko zwiedzanych okolicach. Światło księżyca, rozpuszczone w tysiącznych barankach, w łuskach srebrnych na niebie, było blade i tak jasne jak w dzień — tylko parki i ogrody czerniały w tym srebrnym krajobrazie.", + "139261": "Przyjrzawszy się bacznie jednemu z budynków, doszedłem do przekonania, że mam przed sobą tylną i nigdy nie widzianą stronę gmachu gimnazjalnego. Właśnie dochodziłem do bramy, która ku mojemu zdziwieniu była otwarta, sień oświetlona. Wszedłem i znalazłem się na czerwonym chodniku korytarza. Miałem nadzieję, że zdołam nie spostrzeżony przekraść się przez budynek i wyjść przednią bramą, skracając sobie znakomicie drogę.", + "139262": "Przypomniałem sobie, że o tej późnej godzinie musi się w sali profesora Arendta odbywać jedna z lekcji nadobowiązkowych, prowadzona w późną noc, na które zbieraliśmy się zimową porą, płonąc szlachetnym zapałem do ćwiczeń rysunkowych, jakim natchnął nas ten znakomity nauczyciel.", + "139263": "Mała gromadka pilnych gubiła się prawie w wielkiej ciemnej sali, na której ścianach ogromniały i łamały się cienie naszych głów, rzucane od dwóch małych świeczek płonących w szyjkach butelek.", + "139264": "Prawdę mówiąc, niewieleśmy podczas tych godzin rysowali i profesor nie stawiał zbyt ścisłych wymagań. Niektórzy przynosili sobie z domu poduszki i układali się na ławkach do powierzchownej drzemki. I tylko najpilniejsi rysowali pod samą świecą, w złotym kręgu jej blasku.", + "139265": "Czekaliśmy zazwyczaj długo na przyjście profesora, nudząc się wśród sennych rozmów. Wreszcie otwierały się drzwi jego pokoju i wchodził — mały, z piękną brodą, pełen ezoterycznych uśmiechów, dyskretnych przemilczeń i aromatu tajemnicy. Szybko zaciskał za sobą drzwi gabinetu, przez które w momencie otworzenia toczyła się za jego głową ciżba gipsowych cieni, fragmentów klasycznych, bolesnych Niobid, Danaid i Tantalidów, cały smutny i jałowy Olimp, więdnący od lat w tym muzeum gipsów. Zmierzch tego pokoju mętniał i za dnia przelewał się sennie od gipsowych marzeń, pustych spojrzeń, blednących owali i zamyśleń odchodzących w nicość. Lubiliśmy nieraz podsłuchiwać pod drzwiami — ciszy, pełnej westchnień i szeptów tego kruszejącego w pajęczynach rumowiska, tego rozkładającego się w nudzie i monotonii zmierzchu bogów.", + "139266": "Profesor przechadzał się dostojnie, pełen namaszczenia, wzdłuż pustych ławek, wśród których, rozrzuceni małymi grupkami, rysowaliśmy coś w szarym odblasku nocy zimowej. Było zacisznie i sennie. Gdzieniegdzie koledzy moi układali się do snu. Świeczki powoli dogasały w butelkach. Profesor pogrążał się w głęboką witrynę, pełną starych foliałów, staromodnych ilustracji, sztychów i druków. Pokazywał nam wśród ezoterycznych gestów stare litografie wieczornych pejzaży, gęstwiny nocne, aleje zimowych parków, czerniejące na białych drogach księżycowych.", + "139267": "Wśród sennych rozmów upływał niepostrzeżenie czas i biegł nierównomiernie, robiąc niejako węzły w upływie godzin, połykając kędyś całe puste interwały trwania. Niepostrzeżenie, bez przejścia, odnajdywaliśmy naszą czeredę już w drodze powrotnej na białej od śniegu ścieżce szpaleru, flankowanej czarną, suchą gęstwiną krzaków. Szliśmy wzdłuż tego włochatego brzegu ciemności, ocierając się o niedźwiedzie futro krzaków, trzaskających pod naszymi nogami w jasną noc bezksiężycową, w mleczny, fałszywy dzień, daleko po północy. Rozprószona w biel tego światła, mżąca ze śniegu, z bladego powietrza, z mlecznych przestworzy, była jak szary papier sztychu, na którym głęboką czernią plątały się kreski i szrafirunki gęstych zarośli. Noc powtarzała teraz głęboko po północy te serie nokturnów, sztychów nocnych profesora Arendta, kontynuowała jego fantazje.", + "139268": "W tej czarnej gęstwinie parku, we włochatej sierści zarośli, w masie kruchego chrustu były miejscami nisze, gniazda najgłębszej puszystej czarności, pełne plątaniny, sekretnych gestów, bezładnej rozmowy na migi. Było w tych gniazdach zacisznie i ciepło. Siadaliśmy tam na letnim, miękkim śniegu w naszych włochatych płaszczach, zajadając orzechy, których pełna była leszczynowa ta gęstwina w ową wiosenną zimę. Przez zarośla przewijały się bezgłośnie kuny, łasice i ichneumony, futrzane, węszące zwierzątka, śmierdzące kożuchem, wydłużone, na niskich łapkach. Podejrzewaliśmy, że były między nimi okazy gabinetu szkolnego, które, choć wypatroszone i łysiejące, uczuwały w tę białą noc w swym pustym wnętrzu głos starego instynktu, głos rui, i wracały do matecznika na krótki, złudny żywot.", + "139269": "Ale powoli fosforescencja wiosennego śniegu mętniała i gasła i nadchodziła czarna i gęsta oćma przed świtem. Niektórzy z nas zasypiali w ciepłym śniegu, inni domacywali się w gęstwinie bram swych domów, wchodzili omackiem do ciemnych wnętrzy, w sen rodziców i braci, w dalszy ciąg głębokiego chrapania, które doganiali na swych spóźnionych drogach.", + "139270": "Te nocne seanse pełne były dla mnie tajemnego uroku, nie mogłem i teraz pominąć sposobności, by nie zaglądnąć na moment do sali rysunkowej, postanawiając, że nie pozwolę się tam zatrzymać dłużej nad krótką chwilkę. Ale wstępując po tylnych, cedrowych schodach, pełnych dźwięcznego rezonansu, poznałem, że znajduję się w obcej, nigdy nie widzianej stronie gmachu.", + "139271": "Najlżejszy szmer nie przerywał tu solennej ciszy. Korytarze były w tym skrzydle obszerniejsze, wysłane pluszowym dywanem i pełne wytworności. Małe, ciemno płonące lampy świeciły na ich zagięciach. Minąwszy jedno takie kolano, znalazłem się na korytarzu jeszcze większym, strojnym w przepych pałacowy. Jedna jego ściana otwierała się szerokimi szklanymi arkadami do wnętrza mieszkania. Zaczynała się tu przed oczyma długa amfilada pokojów, biegnących w głąb i urządzonych z olśniewającą wspaniałością. Szpalerem obić jedwabnych, luster złoconych, kosztownych mebli i kryształowych pajączków biegł wzrok w puszysty miąższ tych zbytkownych wnętrzy, pełnych kolorowego wirowania i migotliwych arabesek, plączących się girland i pączkujących kwiatów. Głęboka cisza tych pustych salonów pełna była tylko tajnych spojrzeń, które oddawały sobie zwierciadła, i popłochu arabesek, biegnących wysoko fryzami wzdłuż ścian i gubiących się w sztukateriach białych sufitów.", + "139272": "Z podziwem i czcią stałem przed tym przepychem, domyślałem się, że nocna moja eskapada zaprowadziła mnie niespodzianie w skrzydło dyrektora, przed jego prywatne mieszkanie. Stałem przygwożdżony ciekawością, z bijącym sercem, gotów do ucieczki za najlżejszym szmerem. Jakże mógłbym, przyłapany, usprawiedliwić to moje nocne szpiegowanie, moje zuchwałe wścibstwo? W którymś z głębokich pluszowych foteli mogła, nie dostrzeżona i cicha, siedzieć córeczka dyrektora i podnieść nagle na mnie oczy znad książki — czarne, sybilińskie oczy, których spojrzenia nikt z nas wytrzymać nie umiał. Ale cofnąć się w połowie drogi, nie dokonawszy powziętego planu, poczytałbym był sobie za tchórzostwo. Zresztą głęboka cisza panowała dookoła w pełnych przepychu wnętrzach, oświetlonych światłem nieokreślonej pory. Przez arkady korytarza widziałem na drugim końcu wielkiego salonu duże, oszklone drzwi, prowadzące na taras. Było tak cicho wokoło, że nabrałem odwagi. Nie wydawało mi się to połączone ze zbyt wielkim ryzykiem zejść z paru stopni, prowadzących do poziomu sali, w kilku susach przebiegnąć wielki, kosztowny dywan i znaleźć się na tarasie, z którego bez trudu dostać się mogłem na dobrze mi znaną ulicę.", + "139273": "Uczyniłem tak. Zeszedłszy na parkiety salonu, pod wielkie palmy, wystrzelające tam z wazonów aż do arabesek sufitu, spostrzegłem, że znajduję się już właściwie na gruncie neutralnym, gdyż salon nie miał wcale przedniej ściany. Był on rodzajem wielkiej loggii, łączącej się przy pomocy paru stopni z placem miejskim. Była to niejako odnoga tego placu i niektóre meble stały już na bruku. Zbiegłem z kilku kamiennych schodów i znalazłem się znów na ulicy.", + "139274": "Konstelacje stały już stromo na głowie, wszystkie gwiazdy przekręciły się na drugą stronę, ale księżyc, zagrzebany w pierzyny obłoczków, które rozświetlał swą niewidzialną obecnością, zdawał się mieć przed sobą jeszcze nieskończoną drogę i, zatopiony w swych zawiłych procederach niebieskich, nie myślał o świcie.", + "139275": "Na ulicy czerniało kilka dorożek, rozjechanych i rozklekotanych jak kalekie, drzemiące kraby czy karakony. Woźnica nachylił się z wysokiego kozła. Miał twarz drobną, czerwoną i dobroduszną. — Pojedziemy, paniczu? — zapytał. Powóz zadygotał we wszystkich stawach i przegubach swego wieloczłonkowego ciała i ruszył na lekkich obręczach.", + "139276": "Ale kto w taką noc powierza się kaprysom nieobliczalnego dorożkarza? Wśród klekotu szprych, wśród dudnienia pudła i budy nie mogłem porozumieć się z nim co do celu drogi. Kiwał na wszystko niedbale i pobłażliwie głową i podśpiewywał sobie, jadąc drogą okrężną przez miasto.", + "139277": "Przed jakimś szynkiem stała grupa dorożkarzy, kiwając nań przyjaźnie rękami. Odpowiedział im coś radośnie, po czym, nie zatrzymując pojazdu, rzucił mi lejce na kolana, spuścił się z kozła i przyłączył do gromady kolegów. Koń, stary mądry koń dorożkarski, oglądnął się pobieżnie i pojechał dalej jednostajnym, dorożkarskim kłusem. Właściwie koń ten budził zaufanie — wydawał się mądrzejszy od woźnicy. Ale powozić nie umiałem — trzeba się było zdać na jego wolę. Wjechaliśmy na podmiejską ulicę ujętą z obu stron w ogrody. Ogrody te przechodziły z wolna, w miarę posuwania się, w parki wielkodrzewne, a te w lasy.", + "139278": "Nie zapomnę nigdy tej jazdy świetlistej w najjaśniejszą noc zimową. Kolorowa mapa niebios wyogromniała w kopułę niezmierną, na której spiętrzyły się fantastyczne lądy, oceany i morza, porysowane liniami wirów i prądów gwiezdnych, świetlistymi liniami geografii niebieskiej. Powietrze stało się lekkie do oddychania i świetlane jak gaza srebrna. Pachniało fiołkami. Spod wełnianego jak białe karakuły śniegu wychylały się anemony drżące, z iskrą światła księżycowego w delikatnym kielichu. Las cały zdawał się iluminować tysiącznymi światłami, gwiazdami, które rzęsiście ronił grudniowy firmament. Powietrze dyszało jakąś tajną wiosną, niewypowiedzianą czystością śniegu i fiołków. Wjechaliśmy w teren pagórkowaty. Linie wzgórzy, włochatych nagimi rózgami drzew, podnosiły się jak błogie westchnienia w niebo. Ujrzałem na tych szczęśliwych zboczach całe grupy wędrowców, zbierających wśród mchu i krzaków opadłe i mokre od śniegu gwiazdy. Droga stała się stroma, koń poślizgiwał się i z trudem ciągnął pojazd, grający wszystkimi przegubami. Byłem szczęśliwy. Pierś moja wchłaniała tę błogą wiosnę powietrza, świeżość gwiazd i śniegu. Przed piersią konia zbierał się wał białej piany śnieżnej, coraz wyższy i wyższy. Z trudem przekopywał się koń przez czystą i świeżą jego masę. Wreszcie ustał. Wyszedłem z dorożki. Dyszał ciężko ze zwieszoną głową. Przytuliłem jego łeb do piersi, w jego wielkich oczach lśniły łzy. Wtedy ujrzałem na jego brzuchu okrągłą czarną ranę. — Dlaczego mi nie powiedziałeś? — szepnąłem ze łzami. — Drogi mój — to dla ciebie — rzekł i stał się bardzo mały, jak konik z drzewa. Opuściłem go. Czułem się dziwnie lekki i szczęśliwy. Zastanawiałem się, czy czekać na małą kolejkę lokalną, która tu zajeżdżała, czy też pieszo wrócić do miasta. Zacząłem schodzić stromą serpentyną wśród lasu, początkowo idąc krokiem lekkim, elastycznym, potem, nabierając rozpędu, przeszedłem w posuwisty szczęśliwy bieg, który zmienił się wnet w jazdę na nartach. Mogłem do woli regulować szybkość, kierować jazdą przy pomocy lekkich zwrotów ciała.", + "139279": "W pobliżu miasta zahamowałem ten bieg triumfalny, zamieniając go w przyzwoity krok spacerowy. Księżyc stał jeszcze ciągle wysoko. Transformacje nieba, metamorfozy jego wielokrotnych sklepień w coraz kunsztowniejsze konfiguracje nie miały końca. Jak srebrne astrolabium otwierało niebo w tę noc czarodziejską mechanizm wnętrza i ukazywało w nieskończonych ewolucjach złocistą matematykę swych kół i trybów.", + "139280": "Na rynku spotkałem ludzi zażywających przechadzki. Wszyscy, oczarowani widowiskiem tej nocy, mieli twarze wzniesione i srebrne od magii nieba. Troska o portfel opuściła mnie zupełnie. Ojciec, pogrążony w swych dziwactwach, zapewne zapomniał już o zgubie, o matkę nie dbałem.", + "139281": "W taką noc, jedyną w roku, przychodzą szczęśliwe myśli, natchnienia, wieszcze tknięcia palca bożego. Pełen pomysłów i inspiracji, chciałem skierować się do domu, gdy zaszli mi drogę koledzy z książkami pod pachą. Zbyt wcześnie wyszli do szkoły, obudzeni jasnością tej nocy, która nie chciała się skończyć.", + "139282": "Poszliśmy gromadą na spacer stromo spadającą ulicą, z której wiał powiew fiołków, niepewni, czy to jeszcze magia nocy srebrzyła się na śniegu, czy też świt już wstawał…", + "139283": "Henryk Sienkiewicz", + "139284": "W pustyni i w puszczy", + "139285": "ROZDZIAŁ I", + "139286": "— Wiesz, Nel — mówił Staś Tarkowski do swojej przyjaciółki, małej Angielki — wczoraj przyszli zabtie (policjanci) i aresztowali żonę dozorcy Smaina i jej troje dzieci — tę Fatmę, która już kilka razy przychodziła do biura do twojego ojca i do mego.", + "139287": "A mała, podobna do ślicznego obrazka Nel podniosła swe zielonawe oczy na Stasia i zapytała na wpół ze zdziwieniem, a na wpół ze strachem:", + "139288": "— Wzięli ją do więzienia?", + "139289": "— Nie, ale nie pozwolili jej wyjechać do Sudanu i przyjechał urzędnik, który jej będzie pilnował, by ani krokiem nie wyruszyła z Port-Saidu.", + "139290": "— Dlaczego?", + "139291": "Staś, który kończył rok czternasty i który swą ośmioletnią towarzyszkę kochał bardzo, ale uważał za zupełne dziecko, rzekł z miną wielce zarozumiałą:", + "139292": "— Jak dojdziesz do mego wieku, to będziesz wiedziała wszystko, co się dzieje nie tylko wzdłuż kanału, od Port-Saidu do Suezu, ale i w całym Egipcie. Czy ty nic nie słyszałaś o Mahdim?", + "139293": "— Słyszałam, że jest brzydki i niegrzeczny.", + "139294": "Chłopiec uśmiechnął się z politowaniem.", + "139295": "— Czy jest brzydki — nie wiem. Sudańczycy utrzymują, że jest piękny. Ale powiedzieć, że jest niegrzeczny, o człowieku, który wymordował już tylu ludzi, może tylko dziewczynka ośmioletnia, w sukience, ot! takiej — do kolan!", + "139296": "— Tatuś mi tak powiedział, a tatuś wie najlepiej.", + "139297": "— Powiedział ci tak dlatego, że inaczej byś nie zrozumiała. Do mnie by się tak nie wyraził. Mahdi jest gorszy niż całe stado krokodyli. Rozumiesz? Dobre mi powiedzenie: „niegrzeczny”, tak się mówi do niemowląt.", + "139298": "Lecz ujrzawszy zachmurzoną twarz dziewczynki umilkł, a potem rzekł:", + "139299": "— Nel! wiesz, że nie chciałem ci zrobić przykrości; przyjdzie czas, że i ty będziesz miała czternasty rok. Obiecuję ci to na pewno.", + "139300": "— Aha! — odpowiedziała z zatroskanym wejrzeniem — a jeżeli Mahdi wpadnie przedtem do Port-Saidu i mnie zje?", + "139301": "— Mahdi nie jest ludożercą, więc ludzi nie zjada, tylko ich morduje. Do Port-Saidu też nie wpadnie, a gdyby nawet wpadł i chciał cię zabić, pierwej miałby ze mną do czynienia.", + "139302": "Oświadczenie to oraz świst, z jakim Staś wciągnął nosem powietrze, nie zapowiadający nic dobrego dla Mahdiego, uspokoiły znacznie Nel co do własnej osoby.", + "139303": "— Wiem — odrzekła. — Ty byś mnie nie dał. Ale dlaczego nie puszczają Fatmy z Port-Saidu?", + "139304": "— Bo Fatma jest cioteczną siostrą Mahdiego. Mąż jej, Smain, oświadczył rządowi egipskiemu w Kairze, że pojedzie do Sudanu, gdzie przebywa Mahdi, i wyrobi wolność dla wszystkich Europejczyków, którzy wpadli w jego ręce.", + "139305": "— To Smain jest dobry?", + "139306": "— Czekaj. Twój i mój tatuś, którzy znali doskonale Smaina, nie mieli wcale do niego zaufania i ostrzegali Nubara Paszę, by mu nie ufał. Ale rząd zgodził się wysłać Smaina i Smain bawi od pół roku u Mahdiego. Jeńcy jednak nie tylko nie wrócili, ale przyszła z Chartumu wiadomość, że mahdyści obchodzą się z nimi coraz okrutniej, a że Smain, nabrawszy od rządu pieniędzy, zdradził. Przystał całkiem do Mahdiego i został mianowany emirem. Ludzie powiadają, że w tej okropnej bitwie, w której poległ jenerał Hicks, Smain dowodził artylerią Mahdiego i on to podobno nauczył mahdystów obchodzić się z armatami, czego przedtem, jako dzicy ludzie, wcale nie umieli. Ale Smainowi chodzi teraz o to, by wydostać z Egiptu żonę i dzieci, toteż gdy Fatma, która widocznie z góry wiedziała, co zrobi Smain, chciała cichaczem wyjechać z Port-Saidu, rząd aresztował ją teraz razem z dziećmi.", + "139307": "— A co rządowi przyjdzie z Fatmy i jej dzieci?", + "139308": "— Rząd powie Mahdiemu: „Oddaj nam jeńców, a my oddamy ci Fatmę…”", + "139309": "Na razie rozmowa urwała się, albowiem uwagę Stasia zwróciły ptaki lecące od strony Echtum om Farag ku jezioru Menzaleh. Leciały one dość nisko i w przezroczystym powietrzu widać było wyraźnie kilka pelikanów z zagiętymi na grzbiety szyjami, poruszających z wolna ogromnymi skrzydłami. Staś począł zaraz naśladować ich lot, więc zadarł głowę i biegł przez kilkanaście kroków groblą, machając rozłożonymi rękoma.", + "139310": "— Patrz, lecą i czerwonaki — zawołała nagle Nel.", + "139311": "Staś zatrzymał się w jednej chwili, gdyż istotnie za pelikanami, ale nieco wyżej, widać było zawieszone na błękicie jakby dwa wielkie, różowe i purpurowe kwiaty.", + "139312": "— Czerwonaki! Czerwonaki!", + "139313": "— One wracają pod wieczór do swoich siedzib na wysepkach — rzekł chłopiec. — Ach, gdybym miał strzelbę!", + "139314": "— Po cóż byś miał do nich strzelać?", + "139315": "— Kobiety takich rzeczy nie rozumieją. Ale pójdźmy dalej, może zobaczymy ich więcej.", + "139316": "To powiedziawszy wziął dziewczynkę za rękę i poszli ku pierwszej za Port-Saidem kanałowej przystani, za nimi zaś nadążała Murzynka Dinah, niegdyś piastunka małej Nel. Szli wałem oddzielającym wody jeziora Menzaleh od kanału, przez który przepływał w tej chwili, prowadzony przez pilota, duży parowiec angielski. Zbliżał się wieczór. Słońce stało jeszcze dość wysoko, ale przetoczyło się już na stronę jeziora. Słonawe jego wody poczynały lśnić złotem i drgać odblaskami pawich piór. Po arabskim brzegu ciągnęła się, jak okiem sięgnąć, płowa piaszczysta pustynia — głucha, złowroga, martwa. Między szklanym, jakby obumarłym niebem a bezmiarem pomarszczonych piasków nie było śladu żywej istoty. Podczas gdy na kanale wrzało życie, kręciły się łodzie, rozlegały się świsty parowców, a nad Menzaleh migotały w słońcu stada mew i dzikich kaczek — tam, na arabskim brzegu, była jakby kraina śmierci. Tylko w miarę jak słońce zniżając się stawało się coraz czerwieńsze, piaski poczęły przybierać barwę liliową, taką, jaką jesienią mają wrzosy w polskich lasach.", + "139317": "Dzieci idąc ku przystani ujrzały jeszcze kilka czerwonaków, do których śmiały się ich oczy, po czym Dinah oświadczyła, że Nel musi wracać do domu. W Egipcie po dniach, które nawet w czasie zimy często bywają upalne, następują noce bardzo zimne, a że zdrowie Nel wymagało wielkiej ostrożności, ojciec jej, pan Rawlison, nie pozwalał, by dziewczynka znajdowała się po zachodzie słońca nad wodą. Zawrócili więc ku miastu, na którego krańcu stała w pobliżu kanału willa pana Rawlisona — i w chwili gdy słońce zanurzyło się w morzu, znaleźli się pod dachem. Niebawem przybył też zaproszony na obiad inżynier Tarkowski, ojciec Stasia — i całe towarzystwo, wraz z Francuzką, nauczycielką Nel, panią Olivier, zasiadło do stołu.", + "139318": "Pan Rawlison, jeden z dyrektorów kompanii Kanału Sueskiego, i Władysław Tarkowski, starszy inżynier tejże kompanii, żyli od wielu lat w najściślejszej przyjaźni. Obaj byli wdowcami, ale pani Tarkowska, rodem Francuzka, zmarła z chwilą przyjścia na świat Stasia, to jest przed laty przeszło trzynastu, matka zaś Nel zgasła na suchoty w Heluanie, gdy dziewczynka miała lat trzy. Obaj wdowcy mieszkali w sąsiednich domach w Port-Saidzie i z powodu swych zajęć widywali się codziennie. Wspólne nieszczęście zbliżyło ich jeszcze bardziej do siebie i umocniło zawartą poprzednio przyjaźń. Pan Rawlison pokochał Stasia jak własnego syna, a zaś pan Tarkowski byłby skoczył w ogień i wodę za małą Nel. Po ukończeniu dziennych prac najmilszym dla nich odpoczynkiem była rozmowa o dzieciach, ich wychowaniu i przyszłości. Podczas podobnych rozmów najczęściej bywało tak, że pan Rawlison wychwalał zdolności, energię i dzielność Stasia, a pan Tarkowski unosił się nad słodyczą i anielską twarzyczką Nel. I jedno, i drugie było prawdą. Staś był trochę zarozumiały i trochę chełpliwy, ale uczył się doskonale, i nauczyciele szkoły angielskiej, do której chodził w Port-Saidzie przyznawali mu istotnie niezwykłe zdolności. Co do odwagi i zaradności, odziedziczył ją po ojcu, albowiem pan Tarkowski posiadał te przymioty w wysokim stopniu i w znacznej części im właśnie zawdzięczał obecne swe wysokie stanowisko. W roku 1863 bił się bez wytchnienia w ciągu jedenastu miesięcy. Następnie ranny, wzięty do niewoli i skazany na Sybir, uciekł z głębi Rosji i przedostał się za granicę. Był już przed pójściem do powstania skończonym inżynierem, jednakże rok jeszcze poświęcił na studia hydrauliczne, a następnie otrzymał posadę przy kanale i w ciągu kilku lat — gdy poznano jego znajomość rzeczy, energię i pracowitość — zajął wysokie stanowisko starszego inżyniera.", + "139319": "Staś urodził się, wychował i doszedł do czternastego roku życia w Port-Saidzie, nad kanałem, wskutek czego inżynierowie, koledzy ojca, nazywali go „dzieckiem pustyni”. Później, będąc już w szkole, towarzyszył czasem ojcu lub panu Rawlisonowi, w czasie wakacji i świąt, w wycieczkach, jakie z obowiązku musieli czynić od Port-Saidu aż do Suezu, dla rewizji robót przy wale i przy pogłębianiu łożyska kanału. Znał wszystkich — zarówno inżynierów i urzędników komory, jak i robotników, Arabów i Murzynów. Kręcił i wkręcał się wszędzie, wyrastał, gdzie go nie posiali, robił długie wycieczki wałem, jeździł łódką po Menzaleh i zapuszczał się nieraz dość daleko. Przeprawiał się na brzeg arabski i dorwawszy się do czyjego bądź konia, a w braku konia — do wielbłąda, a nawet i osła, udawał farysa w pustyni, słowem, jak się wyrażał pan Tarkowski, „bobrował” wszędzie i każdą wolną od nauki chwilę spędzał nad wodą.", + "139320": "Ojciec nie sprzeciwiał się temu wiedząc, że wiosłowanie, konna jazda i ciągłe życie na świeżym powietrzu wzmacnia zdrowie chłopca i rozwija w nim zaradność. Jakoż Staś wyższy był i silniejszy, niż bywają chłopcy w jego wieku, a dość mu było spojrzeć w oczy, by odgadnąć, że w razie jakiego wypadku prędzej zgrzeszy zbytkiem zuchwałości niż bojaźnią. W czternastym roku życia był jednym z najlepszych pływaków w Port-Saidzie, co niemało znaczyło, albowiem Arabowie i Murzyni pływają jak ryby. Strzelając z karabinków małego kalibru — i tylko kulami, do dzikich kaczek i do egipskich gęsi, wyrobił sobie niechybną rękę i oko. Marzeniem jego było polować kiedyś na wielkie zwierzęta w Afryce środkowej; chciwie też słuchał opowiadań Sudańczyków zajętych przy kanale, którzy spotykali się w swej ojczyźnie z wielkimi drapieżnikami i gruboskórnymi.", + "139321": "Miało to i tę korzyść, że uczył się zarazem ich języków. Kanał Sueski nie dość było przekopać, trzeba go jeszcze i utrzymać, gdyż inaczej piaski z pustyń, leżących po obu jego brzegach, zasypałyby go w ciągu roku. Wielkie dzieło Lessepsa wymaga ciągłej pracy i czujności. Toteż do dziś dnia nad pogłębieniem jego łożyska pracują pod dozorem biegłych inżynierów potężne maszyny i tysiące robotników. Przy przekopywaniu kanału pracowało ich dwadzieścia pięć tysięcy. Dziś, wobec dokonanego dzieła i ulepszonych nowych maszyn, potrzeba ich znacznie mniej, jednakże liczba ich jest dotychczas dosyć znaczna. Przeważają wśród nich ludzie miejscowi, nie brak jednak i Nubijczyków, i Sudańczyków, i Somalisów, i rozmaitych Murzynów mieszkających nad Białym i Niebieskim Nilem, to jest w okolicach, które przed powstaniem Mahdiego zajął był rząd egipski. Staś żył ze wszystkimi za pan brat, a mając, jak zwykle Polacy, nadzwyczajną zdolność do języków poznał, sam nie wiedząc jak i kiedy, wiele ich narzeczy. Urodzony w Egipcie, mówił po arabsku jak Arab. Od Zanzibarytów, których wielu służyło za palaczów przy maszynach, wyuczył się rozpowszechnionego wielce w całej Afryce środkowej języka ki-swahili, umiał nawet rozmówić się z Murzynami z pokoleń Dinka i Szylluk, zamieszkujących poniżej Faszody nad Nilem. Mówił prócz tego biegle po angielsku, po francusku i po polsku, albowiem ojciec jego, gorący patriota, dbał o to wielce, by chłopiec znał mowę ojczystą. Staś, oczywiście, uważał mowę tę za najpiękniejszą w świecie i uczył jej, nie bez powodzenia, małą Nel. Nie mógł tylko dokazać tego, aby jego imię wymawiała ”Staś”, nie „Stes”. Nieraz też przychodziło między nimi z tego powodu do nieporozumień, które trwały jednak dopóty tylko, dopóki w oczach dziewczyny nie zaczynały świecić łezki. Wówczas „Stes” przepraszał ją — i bywał zły na samego siebie.", + "139322": "Miał jednak brzydki zwyczaj mówić z lekceważeniem o jej ośmiu latach i przeciwstawiać im swój poważny wiek i doświadczenie. Utrzymywał, że chłopiec, który kończy lat czternaście, jeśli nie jest jeszcze zupełnie dorosłym, to przynajmniej nie jest już dzieckiem, a natomiast zdolny już jest do wszelkiego rodzaju czynów bohaterskich, zwłaszcza jeśli ma w sobie krew polską i francuską. Pragnął też najgoręcej, żeby kiedykolwiek zdarzyła się sposobność do takich czynów, szczególniej w obronie Nel. Oboje wynajdywali rozmaite niebezpieczeństwa i Staś musiał odpowiadać na jej pytania, co by zrobił, gdyby na przykład wlazł do jej domu przez okno krokodyl mający dziesięć metrów albo skorpion tak duży jak pies. Obojgu ani na chwilę nie przychodziło do głowy, że wkrótce groźna rzeczywistość przewyższy wszelkie ich fantastyczne przypuszczenia.", + "139323": "ROZDZIAŁ II", + "139324": "Tymczasem w domu czekała ich podczas obiadu dobra nowina. Panowie Tarkowski i Rawlison byli zaproszeni przed kilku tygodniami, jako biegli inżynierowie, do obejrzenia i oceny robót prowadzonych przy całej sieci kanałów w prowincji El-Fajum, w okolicach miasta Medinet, blisko jeziora Karoun oraz wzdłuż rzeki Jussef i Nilu. Mieli tam zabawić koło miesiąca i uzyskali na to urlopy od własnej kompanii. Ponieważ zbliżały się święta Bożego Narodzenia, więc obaj nie chcąc rozstawać się z dziećmi postanowili, że Staś i Nel pojadą także do Medinet. Po usłyszeniu tej nowiny dzieci omal nie wyskoczyły ze skóry z radości. Dotychczas znały miasta leżące wzdłuż kanału, a mianowicie Izmailę i Suez, poza kanałem zaś — Aleksandrię i Kair, pod którym oglądały wielkie piramidy i Sfinksa. Ale były to krótkie wycieczki, gdy wyprawa do Medinet-el-Fajum wymagała całego dnia jazdy koleją wzdłuż Nilu na południe, a potem od El-Wasta na zachód, ku Pustyni Libijskiej. Staś znał Medinet z opowiadań młodszych inżynierów i podróżników, którzy jeździli tam na polowanie na wszelkiego rodzaju ptactwo wodne oraz na wilki z pustyni i hieny. Wiedział, że jest to osobna wielka oaza leżąca po lewym brzegu Nilu, ale niezależna od jego wylewów i mająca swój własny system wodny, utworzony przez jezioro Karoun, przez Bahr-Jussef i przez całą więź drobnych kanałów. Ci, którzy oazę tę widzieli, mówili, że jakkolwiek kraina ta należy do Egiptu, jednakże, oddzielona od niego pustynią, tworzy odrębną całość. Tylko rzeka Jussef wiąże, rzekłbyś, niebieskim cienkim sznurkiem tę okolicę z doliną Nilu. Wielka obfitość wód, żyzność gleby i wspaniała roślinność tworzą z niej jakby raj ziemski, a rozległe ruiny miasta Krokodilopolis ściągają tam setki ciekawych podróżników. Stasiowi jednak uśmiechały się głównie brzegi jeziora Karoun z rojami ptactwa i wyprawy na wilki do pustynnych wzgórz Gue-bel-el-Sedment.", + "139325": "Ale wakacje jego zaczynały się dopiero za kilka dni, ponieważ zaś rewizja robót przy kanałach była sprawą pilną i starsi panowie nie mogli tracić czasu, ułożyli się przeto, że wyjadą niezwłocznie, a dzieci wraz z panią Olivier w tydzień później. I Nel, i Staś mieli ochotę jechać zaraz, ale Staś nie śmiał o to prosić. Poczęli natomiast wypytywać o rozmaite sprawy tyczące podróży i z nowymi wybuchami radości przyjęli wiadomość, że nie będą mieszkali w niewygodnych utrzymywanych przez Greków hotelach, ale w namiotach dostarczonych przez Towarzystwo Podróżnicze Cooka. Tak zwykle urządzają się podróżnicy, którzy z Kairu wyjeżdżają na dłuższy nawet pobyt do Medinet. Cook dostarcza namiotów, służby, kucharzy, zapasów żywności, koni, osłów, wielbłądów i przewodników, tak że podróżnik nie potrzebuje o niczym myśleć. Jest to wprawdzie dość kosztowny sposób podróżowania, ale panowie Tarkowski i Rawlison nie mieli potrzeby się z tym liczyć, wszelkie bowiem wydatki ponosił rząd egipski, który ich zaprosił, jako biegłych, do oceny i rewizji prac przy kanałach. Nel, która nad wszystko w świecie lubiła jeździć na wielbłądzie, otrzymała obietnicę od ojca, że dostanie osobnego, garbatego wierzchowca, na którym wraz z panią Olivier albo z Dinah, a czasem i ze Stasiem, będzie brała udział we wspólnych wycieczkach w bliższe okolice pustyni i do Karoun. Stasiowi przyrzekł pan Tarkowski, że pozwoli mu kiedy nocą pójść na wilki — i że jeżeli przyniesie dobre świadectwo szkolne, to dostanie prawdziwy angielski sztucer i wszelkie potrzebne dla myśliwego przybory. Ponieważ Staś pewny był cenzury, więc od razu zaczął uważać się za posiadacza sztucera i obiecywał sobie dokonać z nim rozmaitych zdumiewających i wiekopomnych czynów.", + "139326": "Na takich projektach i rozmowach zeszedł uszczęśliwionym dzieciom obiad. Stosunkowo najmniej zapału okazywała do zamierzonej podróży pani Olivier, której nie chciało się ruszać z wygodnej willi w Port-Saidzie i którą przestraszała myśl zamieszkania przez kilka tygodni w namiocie, a zwłaszcza zamiar wycieczek na wielbłądach. Zdarzyło się jej już kilkakrotnie próbować podobnej jazdy, jak to zwykle robią przez ciekawość wszyscy Europejczycy zamieszkali w Egipcie, i zawsze te próby wypadały niepomyślnie. Raz wielbłąd podniósł się za wcześnie, gdy jeszcze nie zasiadła się dobrze na siodle, i skutkiem tego stoczyła się przez jego grzbiet na ziemię. Innym razem nie należący do lekkonośnych dromader utrząsł ją tak, że przez dwa dni nie mogła przyjść do siebie, słowem, o ile Nel po dwu lub trzech przejażdżkach, na które pozwolił pan Rawlison, zapewniała, że nie ma nic rozkoszniejszego na świecie, o tyle pani Olivier zostały przykre wspomnienia. Mówiła, że to jest dobre dla Arabów albo dla takiej kruszynki jak Nel, która nie więcej się utrzęsie niż mucha, która by siadła na garbie wielbłąda, ale nie dla osób poważnych i niezbyt lekkich, a zarazem mających pewną skłonność do nieznośnej choroby morskiej. Lecz co do Medinet-el-Fajum miała i inne obawy. Oto w Port-Saidzie, zarówno jak w Aleksandrii, Kairze i całym Egipcie, nie mówiono o niczym więcej, tylko o powstaniu Mahdiego i okrucieństwach derwiszów. Pani Olivier nie wiedząc dokładnie, gdzie leży Medinet, zaniepokoiła się, czy to nie będzie zbyt blisko od mahdystów, i wreszcie poczęła wypytywać o to pana Rawlisona.", + "139327": "Lecz on uśmiechnął się tylko i rzekł:", + "139328": "— Mahdi oblega w tej chwili Chartum, w którym broni się jenerał Gordon. Czy pani wie, jak daleko z Medinet do Chartumu?", + "139329": "— Nie mam o tym żadnego pojęcia.", + "139330": "— Tak mniej więcej jak stąd do Sycylii — objaśnił pan Tarkowski.", + "139331": "— Mniej więcej — potwierdził Staś. — Chartum leży tam, gdzie Nil Biały i Niebieski schodzą się i tworzą jedną rzekę. Dzieli nas od niego ogromna przestrzeń Egiptu i cała Nubia.", + "139332": "Następnie chciał dodać, że choćby Medinet leżało bliżej od krajów zajętych przez powstanie, to przecie on tam będzie ze swoim sztucerem, ale przypomniawszy sobie, że za podobne przechwałki dostał już nieraz burę od ojca — umilkł.", + "139333": "Starsi panowie poczęli jednak rozmawiać o Mahdim i o powstaniu, była to bowiem najważniejsza dotycząca Egiptu sprawa. Wiadomości spod Chartumu były złe. Dzikie hordy oblegały już miasto od półtora miesiąca; rządy egipski i angielski działały powolnie. Odsiecz zaledwie wyruszyła i obawiano się powszechnie, że mimo sławy, męstwa i zdolności Gordona ważne to miasto wpadnie w ręce barbarzyńców. Tego zdania był i pan Tarkowski, który podejrzewał, że Anglia życzy sobie w duszy, by Mahdi odebrał Sudan Egiptowi po to, by później odebrać go Mahdiemu i uczynić z tej ogromnej krainy posiadłość angielską. Nie podzielił się jednak pan Tarkowski tymi podejrzeniami z panem Rawlisonem nie chcąc urażać jego uczuć patriotycznych.", + "139334": "Pod koniec obiadu Staś jął wypytywać, dlaczego rząd egipski zabrał wszystkie kraje leżące na południe od Nubii, a mianowicie Kordofan, Darfur i Sudan aż do Albert-Nianza — i pozbawił tamtejszych mieszkańców wolności. Pan Rawlison postanowił mu to wytłumaczyć: z tej przyczyny, że wszystko, co czynił rząd egipski, to czynił z polecenia Anglii, która rozciągnęła nad Egiptem protektorat i w rzeczywistości rządziła nim, jak sama chciała.", + "139335": "— Rząd egipski nie zabrał tam nikomu wolności — rzekł — ale ją setkom tysięcy, a może i milionom ludzi przywrócił. W Kordofanie, w Darfurze i w Sudanie nie było w ostatnich czasach żadnych państw niezależnych. Zaledwie tu i ówdzie jakiś mały władca rościł prawo do niektórych ziem i zagarniał je wbrew woli ich mieszkańców, przemocą. Przeważnie jednak były one zamieszkałe przez niezawisłe pokolenia Arabo-Murzynów, to jest przez ludzi mających w sobie krew obu tych ras. Pokolenia te żyły w ustawicznej wojnie. Napadły na siebie wzajem i zabierały sobie konie, wielbłądy, bydło rogate i przede wszystkim niewolników. Popełniano przy tym wiele okrucieństw. Ale najgorsi byli kupcy polujący na kość słoniową i niewolników. Utworzyli oni jakby osobną klasę ludzi, do której należeli wszyscy niemal naczelnicy pokoleń i zamożniejsi kupcy. Ci czynili zbrojne wyprawy daleko w głąb Afryki, grabiąc wszędy kły słoniowe i chwytając tysiące ludzi: mężczyzn, kobiet i dzieci. Niszczyli przy tym wsie i osady, pustoszyli pola, przelewali rzeki krwi i zabijali bez litości wszystkich opornych. Południowe strony Sudanu, Darfuru i Kordofanu oraz kraje nad górnym Nilem aż po jeziora — wyludniły się w niektórych okolicach prawie zupełnie. Lecz bandy arabskie zapuszczały się coraz dalej, tak że cała środkowa Afryka stała się ziemią łez i krwi. Otóż Anglia, która, jak ci wiadomo, ściga po całym świecie handlarzy niewolników, zgodziła się na to, by rząd egipski zajął Kordofan, Darfur i Sudan, był to bowiem jedyny sposób zmuszenia tych grabieżców do porzucenia tego obrzydliwego handlu i jedyny sposób utrzymania ich w ryzach. Nieszczęśliwi Murzyni odetchnęli, napady i grabieże ustały, a ludzie poczęli żyć pod jakim takim prawem. Ale oczywiście taki stan rzeczy nie podobał się handlarzom, więc gdy znalazł się między nimi Mohammed-Achmed, zwany dziś Mahdim, który począł głosić wojnę świętą pod pozorem, że w Egipcie upada prawdziwa wiara Mahometa, wszyscy rzucili się jak jeden człowiek do broni. I oto rozpaliła się ta okropna wojna, która, przynajmniej dotychczas, bardzo źle idzie Egipcjanom. Mahdi pobił we wszystkich bitwach wojska rządowe, zajął Kordofan, Darfur, Sudan; hordy jego oblegają obecnie Chartum i zapuszczają się na północ aż do granic Nubii.", + "139336": "— A czy mogą dojść aż do Egiptu? — zapytał Staś.", + "139337": "— Nie — odpowiedział pan Rawlison. — Mahdi zapowiada wprawdzie, że zawojuje cały świat, ale jest to dziki człowiek, który o niczym nie ma pojęcia. Egiptu nie zajmie nigdy, gdyż nie pozwoliłaby na to Anglia.", + "139338": "— Jeśli jednak wojska egipskie zostaną zupełnie zniesione?", + "139339": "— Wówczas wystąpią wojska angielskie, których nie zwyciężył nigdy nikt.", + "139340": "— A dlaczego Anglia pozwoliła Mahdiemu zająć tyle krajów?", + "139341": "— Skąd wiesz, że pozwoliła — odpowiedział pan Rawlison. — Anglia nie śpieszy się nigdy, albowiem jest wieczna.", + "139342": "Dalszą rozmowę przerwał służący Murzyn, który oznajmił, że przyszła Fatma Smainowa i błaga o posłuchanie.", + "139343": "Kobiety na Wschodzie zajmują się sprawami prawie wyłącznie domowymi i rzadko nawet wychodzą z haremów. Tylko uboższe udają się na targi lub pracują w polach, jak to czynią żony fellachów, to jest wieśniaków egipskich. Ale i te przesłaniają wówczas twarze. Jakkolwiek w Sudanie, z którego pochodziła Fatma, zwyczaj ten nie bywa przestrzegany i jakkolwiek przychodziła ona już poprzednio do biura pana Rawlisona, jednakże przyjście jej, zwłaszcza o tak późnej porze i do prywatnego domu, wywołało pewne zdziwienie.", + "139344": "— Dowiemy się czegoś nowego o Smainie — rzekł pan Tarkowski.", + "139345": "— Tak — odpowiedział pan Rawlison dając zarazem znać służącemu, aby wprowadził Fatmę.", + "139346": "Jakoż po chwili weszła wysoka, młoda Sudanka, z twarzą zupełnie nie osłoniętą, o bardzo ciemnej cerze i przepięknych, lubo dzikich i trochę złowrogich oczach. Wszedłszy padła zaraz na twarz, a gdy pan Rawlison kazał jej wstać, podniosła się, ale pozostała na klęczkach.", + "139347": "— Sidi — rzekła — niech Allach błogosławi ciebie, twoje potomstwo, twój dom i twoje trzody!", + "139348": "— Czego żądasz? — zapytał inżynier.", + "139349": "— Miłosierdzia, ratunku i pomocy w nieszczęściu, o panie! Oto jestem uwięziona w Port-Saidzie i zatrata wisi nade mną i nad mymi dziećmi.", + "139350": "— Mówisz, żeś uwięziona, a przecież mogłaś tu przyjść, a do tego w nocy.", + "139351": "— Odprowadzili mnie tu zabliowie, którzy we dnie i w nocy pilnują mego domu, i wiem, że mają rozkaz poucinać nam wkrótce głowy.", + "139352": "— Mów jak niewiasta roztropna — odpowiedział wzruszając ramionami pan Rawlison. — Jesteś nie w Sudanie, ale w Egipcie, gdzie nie zabijają nikogo bez sądu, więc możesz być pewna, że włos nie spadnie z głowy ani tobie, ani twym dzieciom.", + "139353": "Lecz ona poczęła go błagać, by wstawił się za nią jeszcze raz do rządu, wyjednał jej pozwolenie na wyjazd do Smarna: „Anglicy tak wielcy jak ty, panie (mówiła), wszystko mogą. Rząd w Kairze myśli, że Smain zdradził, a to jest nieprawda! Byli u mnie wczoraj kupcy arabscy, którzy przyjechali z Souakimu, a przedtem kupowali gumę i kość słoniową w Sudanie, i donieśli mi, że Smain leży chory w El-Faszer i wzywa mnie wraz z dziećmi do siebie, by je pobłogosławić…”", + "139354": "— Wszystko to jest twój wymysł, Fatmo — przerwał pan Rawlison.", + "139355": "Lecz ona zaczęła zaklinać się na Allacha, że mówi prawdę, a następnie mówiła, iż jeśli Smain wyzdrowieje — to wykupi niezawodnie wszystkich jeńców chrześcijańskich, jeśli zaś umrze, to ona, jako krewna wodza derwiszów, łatwo znajdzie do niego przystęp i uzyska, co zechce. Niech jej tylko pozwolą jechać, albowiem serce w jej piersiach skowyczy z tęsknoty za mężem. Co ona, nieszczęsna niewiasta, zawiniła rządowi i chedywowi? Czy to jej wina i czy może za to odpowiadać, że ma nieszczęście być krewną derwisza Mohammeda-Achmeda?", + "139356": "Fatma nie śmiała wobec „Anglików” nazwać swego krewnego Mahdim, ponieważ znaczy to: odkupiciel świata — wiedziała zaś, że rząd egipski uważa go za buntownika i oszusta. Ale bijąc wciąż czołem i wzywając niebo na świadectwo swej niewinności i niedoli, poczęła płakać i zarazem wyć żałośnie, jak czynią na Wschodzie niewiasty po stracie mężów lub synów. Następnie rzuciła się znowu twarzą na ziemię, a raczej na dywan, którym przykryta była posadzka — i czekała w milczeniu.", + "139357": "Nel, której chciało się trochę spać pod koniec obiadu, rozbudziła się zupełnie, a mając poczciwe serduszko chwyciła rękę ojca i całując ją raz po raz, poczęła prosić za Fatmą:", + "139358": "— Niech jej tatuś pomoże! — niech jej pomoże!", + "139359": "Fatma zaś, rozumiejąc widocznie po angielsku, ozwała się wśród łkań, nie odrywając twarzy od dywanu:", + "139360": "— Niech cię Allach błogosławi, kwiatku rajski, rozkoszy Omaja, gwiazdko bez zmazy!", + "139361": "Jakkolwiek Staś był w duszy bardzo zawzięty na mahdystów, jednakże wzruszył się także prośbą i bólem Fatmy. Przy tym Nel wstawiała się za nią, a on ostatecznie zawsze chciał tego, czego chciała Nel — więc po chwili ozwał się niby do siebie, ale tak, by słyszeli go wszyscy:", + "139362": "— Ja, gdybym był rządem, pozwoliłbym Fatmie odjechać.", + "139363": "— Ale ponieważ nie jesteś rządem — odpowiedział mu pan Tarkowski — lepiej zrobisz nie wdając się w to, co do ciebie nie należy.", + "139364": "Pan Rawlison miał również litościwą duszę i odczuwał położenie Fatmy, ale uderzyły go w jej słowach rozmaite rzeczy, które wydały mu się prostym kłamstwem. Mając prawie codzienne stosunki z komorą w Izmaili wiedział dobrze, że żadne nowe ładunki gumy ani kości słoniowej nie przechodziły w ostatnich czasach przez kanał. Handel tymi towarami ustał prawie zupełnie. Kupcy arabscy nie mogli też wracać z leżącego w Sudanie miasta El-Faszer, gdyż mahdyści w ogóle z początku nie dopuszczali do siebie kupców, a tych, których mogli złapać, rabowali i zatrzymywali w niewoli. Było to też rzeczą niemal pewną, że opowiadanie o chorobie Smaina jest kłamstwem.", + "139365": "Lecz ponieważ oczki Nel patrzyły wciąż błagalnie na tatusia, więc ten nie chcąc zasmucać dziewczynki rzeki po chwili do Fatmy:", + "139366": "— Fatmo, pisałem już do rządu na twoją prośbę, ale bez skutku. A teraz słuchaj. Jutro z tym oto mehendysem (inżynierem), którego tu widzisz, wyjeżdżamy do Medinet-el-Fajum; po drodze zatrzymamy się przez jeden dzień w Kairze, albowiem chedyw chce rozmówić się z nami o kanałach prowadzonych od Bahr-Jussef i dać nam co do nich polecenia. W czasie rozmowy postaram się przedstawić mu twoją sprawę i uzyskać dla ciebie jego łaskę. Ale nic więcej uczynić nie mogę i nie przyrzekam.", + "139367": "Fatma podniosła się i wyciągnąwszy obie ręce na znak dziękczynienia, zawołała:", + "139368": "— A więc jestem ocalona!", + "139369": "— Nie, Fatmo — odpowiedział pan Rawlison — nie mów o ocaleniu, albowiem powiedziałem ci już, że śmierć nie grozi ani tobie, ani twoim dzieciom. Czy jednak chedyw pozwoli na twój odjazd, nie ręczę, albowiem Smain nie jest chory, ale jest zdrajcą, który zabrawszy rządowe pieniądze nie myśli wcale o wykupieniu jeńców od Mohammeda-Achmeda.", + "139370": "— Smain jest niewinny, panie, i leży w El-Faszer — powtórzyła Fatma — a gdyby on sprzeniewierzył się nawet rządowi, to ja przysięgam przed tobą, moim dobroczyńcą, że jeśli pozwolą mi wyjechać, póty będę błagać Mohammeda-Achmeda, póki nie wyproszę waszych jeńców.", + "139371": "— A więc dobrze. Obiecuję ci raz jeszcze, że wstawię się za tobą do chedywa.", + "139372": "Fatma poczęła bić pokłony.", + "139373": "— Dzięki ci, sidi! Jesteś nie tylko potężny, ale i sprawiedliwy. A teraz błagam cię jeszcze, abyś pozwolił służyć nam sobie jak niewolnikom.", + "139374": "— W Egipcie nikt nie może być niewolnikiem — odpowiedział z uśmiechem pan Rawlison. — Służby mam dosyć, a z twoich usług nie mogę korzystać jeszcze i dlatego, że jak ci powiedziałem, wyjeżdżamy wszyscy do Medinet i może być, że pozostaniemy tam aż do ramazanu.", + "139375": "— Wiem, panie, albowiem powiedział mi to dozorca Chadigi, ja zaś, dowiedziawszy się o tym, przyszłam nie tylko błagać cię o pomoc, ale by ci powiedzieć także, że dwaj ludzie z mego pokolenia Dangalów, Idrys i Gebhr, są wielbłądnikami w Medinet i że uderzą przed tobą czołem, gdy tylko przybędziesz, ofiarując na twe rozkazy siebie i swe wielbłądy.", + "139376": "— Dobrze, dobrze — odpowiedział dyrektor — ale to sprawa kompanii Cooka, nie moja.", + "139377": "Fatma ucałowawszy ręce obu inżynierów i dzieci wyszła błogosławiąc szczególniej Nel. Dwaj panowie milczeli przez chwilę, po czym pan Rawlison rzeki:", + "139378": "— Biedna kobieta… ale kłamie tak, jak tylko na Wschodzie kłamać umieją — i nawet w jej oświadczeniach wdzięczności brzmi jakaś fałszywa nuta.", + "139379": "— Niezawodnie — odpowiedział pan Tarkowski — ale co prawda, to czy Smain zdradził, czy nie zdradził, rząd nie ma prawa zatrzymywać jej w Egipcie, gdyż ona nie może odpowiadać za męża.", + "139380": "— Rząd nie pozwala teraz nikomu z Sudańczyków wyjeżdżać bez osobnego pozwolenia do Souakimu i do Nubii, więc zakaz nie dotyka tylko Fatmy. W Egipcie znajduje się wielu, przychodzą tu bowiem dla zarobku, a między nimi jest pewna liczba należących do pokolenia Dangalów, to jest tego, z którego pochodzi Mahdi. Oto na przykład należą do niego, prócz Fatmy, Chadigi i ci dwaj wielbłądnicy w Medinet. Mahdyści nazywają Egipcjan Turkami i prowadzą z nimi wojnę, ale i między tutejszymi Arabami znalazłoby się sporo zwolenników Mahdiego, którzy by chętnie do niego uciekli. Zaliczyć trzeba do nich wszystkich fanatyków, wszystkich dawnych stronników Arabiego paszy i wielu spośród klas najuboższych. Biorą oni za złe rządowi, że poddał się całkiem wpływom angielskim, i twierdzą, że religia na tym cierpi. Bóg wie, ilu uciekło już przez pustynię, omijając zwykłą drogę morską na Souakim, więc rząd dowiedziawszy się, że Fatma chce także zmykać, przykazał ją pilnować. Za nią tylko i za jej dzieci, jako za krewnych samego Mahdiego, może będzie można odzyskać jeńców.", + "139381": "— Czy istotnie niższe klasy w Egipcie sprzyjają Mahdiemu?", + "139382": "— Mahdi ma zwolenników nawet w wojsku, które może dlatego bije się tak źle.", + "139383": "— Ale jakim sposobem Sudańczycy mogą uciekać przez pustynię? Przecie to tysiące mil?", + "139384": "— A jednak tą drogą sprowadzono niewolników do Egiptu.", + "139385": "— Sądzę, że dzieci Fatmy nie wytrzymałyby takiej podróży.", + "139386": "— Chce też ją sobie skrócić i jechać morzem do Souakimu.", + "139387": "— W każdym razie biedna kobieta…", + "139388": "Na tym skończyła się rozmowa.", + "139389": "A w dwanaście godzin później „biedna kobieta” zamknąwszy się starannie w domu z synem dozorcy Chadigiego szeptała mu ze zmarszczonymi brwiami i ponurym spojrzeniem swych pięknych oczu:", + "139390": "— Chamisie, synu Chadigiego, oto są pieniądze. Pojedziesz dziś jeszcze do Medinet i oddasz Idrysowi to pismo, które na moją prośbę napisał do niego świątobliwy derwisz Bellali… Dzieci tych mehendysów są dobre, ale jeśli nie uzyskam pozwolenia na wyjazd, to nie ma innego sposobu. Wiem, że mnie nie zdradzisz… Pamiętaj, że ty i twój ojciec pochodzicie także z pokolenia Dangalów, w którym urodził się wielki Mahdi.", + "139391": "ROZDZIAŁ III", + "139392": "Obaj inżynierowie wyjechali nazajutrz na noc do Kairu, gdzie mieli odwiedzić rezydenta angielskiego i być na posłuchaniu u wicekróla. Staś obliczał, że może im to zająć dwa dni, i pokazało się, że obliczenia jego były trafne, gdyż trzeciego dnia wieczorem otrzymał od ojca, już z Medinet, następującą depeszę: „Namioty przygotowane. Macie wyruszyć z chwilą rozpoczęcia twoich wakacji. Fatmie daj znać przez Chadigiego, że nie mogliśmy dla niej nic zrobić…” Podobną depeszę otrzymała również pani Olivier, która też zaraz rozpoczęła przy pomocy Murzynki Dinah przygotowania podróżne.", + "139393": "Sam ich widok rozradował serca dzieci. Lecz nagle zaszedł wypadek, który poplątał wszelkie przewidywania i mógł nawet całkiem powstrzymać wyjazd. Oto w dniu, w którym zaczęły się zimowe wakacje Stasia, a w wigilię wyjazdu, panią Olivier ukąsił podczas jej drzemki popołudniowej w ogrodzie skorpion. Jadowite te stworzenia nie bywają zwykle w Egipcie zbyt niebezpieczne, tym razem jednak ukłucie mogło się stać wyjątkowo zgubnym. Skorpion pełznął po górnym oparciu płóciennego krzesła i ukłuł panią Olivier w szyję, w chwili gdy przycisnęła go głową; że zaś poprzednio cierpiała ona na różę w twarzy, więc zachodziła obawa, że choroba się powtórzy. Wezwano natychmiast lekarza, który przybył jednak dopiero po dwu godzinach, gdyż był zajęty gdzie indziej. Szyja, a nawet i twarz były już opuchnięte, po czym zjawiła się gorączka ze zwykłymi objawami zatrucia. Lekarz oświadczył, że nie może być mowy w tych warunkach o wyjeździe, i kazał chorej położyć się do łóżka — wobec tego dzieciom groziło spędzenie świąt Bożego Narodzenia w domu. Trzeba oddać sprawiedliwość Nel, że w pierwszych zwłaszcza chwilach więcej myślała o cierpieniach swej nauczycielki niż o utraconych przyjemnościach w Medinet. Popłakiwała tylko po kątach na myśl, że nie zobaczy ojca aż po kilku tygodniach. Staś nie przyjął wypadku z taką samą rezygnacją i wyprawił naprzód depeszę, a potem list z zapytaniem, co mają robić.", + "139394": "Odpowiedź przyszła po dwu dniach. Pan Rawlison porozumiał się naprzód z doktorem i dowiedziawszy się od niego, że doraźne niebezpieczeństwo jest usunięte i że tylko z obawy odnowienia się róży nie pozwala na wyjazd pani Olivier z Port-Saidu, zapewnił przede wszystkim dozór i opiekę dla niej, a następnie dopiero przesiał dzieciom pozwolenie na podróż wraz z Dinah. Ale ponieważ Dinah, mimo całego przywiązania do Nel, nie umiałaby sobie dać rady na kolejach i w hotelach, przeto przewodnikiem i skarbnikiem w czasie drogi miał być Staś. Łatwo zrozumieć, jak był dumny z tej roli i z jak rycerskim animuszem zaręczał małej Nel, że jej włos z głowy nie spadnie, jakby rzeczywiście droga do Kairu i do Medinet przedstawiała jakiekolwiek trudności lub niebezpieczeństwa.", + "139395": "Wszystkie przygotowania były już poprzednio ukończone, więc dzieci wyruszyły tego samego dnia kanałem do Izmaili, a z Izmaili koleją do Kairu, gdzie miały przenocować, nazajutrz zaś jechać do Medinet. Opuszczając Izmailę widziały jezioro Timsah, które Staś znał poprzednio, albowiem pan Tarkowski, zapalony w wolnych od zajęć chwilach myśliwy, brał go tam czasem z sobą na ptactwo wodne. Następnie droga szła wzdłuż Wadi-Toumilat, tuż przy kanale słodkiej wody idącym od Nilu do Izmaili i Suezu. Przekopano ten kanał jeszcze przed Sueskim, inaczej bowiem robotnicy pracujący nad wielkim dziełem Lessepsa pozbawieni by byli całkiem wody zdatnej do picia. Ale wykopanie go miało jeszcze i inny pomyślny skutek: oto kraina, która była poprzednio jałową pustynią, zakwitła na nowo, gdy przeszedł przez nią potężny i ożywczy strumień słodkiej wody. Dzieci mogły dostrzec po lewej stronie z okien wagonów szeroki pas zieloności, złożony z łąk, na których pasły się konie, wielbłądy i owce — i z pól uprawnych, mieniących się kukurydzą, prosem, alfalfą i innymi gatunkami roślin pastewnych. Nad brzegiem kanału widać było wszelkiego rodzaju studnie, w kształcie wielkich kół opatrzonych wiadrami lub w kształcie zwykłych żurawi, czerpiące wodę, którą fellachowie rozprowadzali pracowicie po zagonach lub rozwozili beczkami na wózkach ciągnionych przez bawoły. Nad runią zbóż bujały gołębie, a czasem zrywały się całe stada przepiórek. Po brzegach kanału przechadzały się poważnie bociany i żurawie. W dali, nad glinianymi chatami fellachów, wznosiły się jak pióropusze korony palm daktylowych.", + "139396": "Natomiast na północ od linii kolejowej ciągnęła się szczera pustynia, ale niepodobna do tej, która leżała po drugiej stronie Kanału Sueskiego. Tamta wyglądała jak równe dno morskie, z którego uciekły wody, a został tylko pomarszczony piasek, tu zaś piaski były bardziej żółte, pousypywane jakby w wielkie kopce pokryte na zboczach kępami szarej roślinności. Między owymi kopcami, które gdzieniegdzie zmieniały się w wysokie wzgórza, leżały obszerne doliny, wśród których od czasu do czasu widać było ciągnące karawany.", + "139397": "Z okien wagonu dzieci mogły dojrzeć obładowane wielbłądy idące długim sznurem, jeden za drugim, przez piaszczyste rozłogi. Przed każdym wielbłądem szedł Arab w czarnym płaszczu i białym zawoju na głowie. Małej Nel przypomniały się obrazki z Biblii, które oglądała w domu, przedstawiające Izraelitów wkraczających do Egiptu za czasów Józefa. Były one zupełnie takie same. Na nieszczęście, nie mogła przypatrywać się dobrze karawanom, gdyż przy oknach z tej strony wagonu siedzieli dwaj oficerowie angielscy i zasłaniali jej widok.", + "139398": "Lecz zaledwie powiedziała to Stasiowi, on zwrócił się z wielce poważną miną do oficerów i rzekł przykładając palec do kapelusza:", + "139399": "— Dżentelmeni, czy nie zechcecie zrobić miejsca tej małej miss, która pragnie przypatrywać się wielbłądom?", + "139400": "Obaj oficerowie przyjęli z taką samą powagą propozycję i jeden z nich nie tylko ustąpił miejsca ciekawej miss, ale podniósł ją i postawił na siedzeniu przy oknie.", + "139401": "A Staś rozpoczął wykład:", + "139402": "— To jest dawna kraina Goshen, którą faraon oddał Józefowi dla jego braci Izraelitów. Niegdyś, i jeszcze w starożytności, szedł tu kanał wody słodkiej, tak że ten nowy jest tylko przeróbką dawnego. Ale później poszedł w ruinę i kraj stał się pustynią. Teraz ziemia poczyna być znów żyzna.", + "139403": "— Skąd to dżentelmenowi wiadomo? — zapytał jeden z oficerów.", + "139404": "— W moim wieku takie rzeczy się wie — odrzekł Staś — a prócz tego niedawno profesor Sterling wykładał nam o Wadi-Toumilat.", + "139405": "Jakkolwiek Staś mówił bardzo biegle po angielsku, jednakże odmienny nieco jego akcent zwrócił uwagę drugiego oficera, który zapytał:", + "139406": "— Czy mały dżentelmen nie jest Anglikiem?", + "139407": "— Małą jest miss Nel, nad którą ojciec jej powierzył mi w drodze opiekę, a ja nie jestem Anglikiem, lecz Polakiem i synem inżyniera przy kanale.", + "139408": "Oficer uśmiechnął się słysząc odpowiedź czupurnego chłopaka i rzekł:", + "139409": "— Bardzo cenię Polaków. Należę do pułku jazdy, który za czasów Napoleona kilkakrotnie walczył z polskimi ułanami, i tradycja ta stanowi dotychczas jego chwałę i zaszczyt.", + "139410": "— Miło mi pana poznać — odpowiedział Staś.", + "139411": "I rozmowa poszła dalej łatwo, albowiem oficerowie bawili się widocznie. Pokazało się, że obaj jadą także z Port-Saidu do Kairu dla widzenia się z ambasadorem angielskim i po ostatnie instrukcje co do długiej podróży, która ich niebawem czekała. Młodszy z nich był doktorem wojskowym, ten zaś, który rozmawiał ze Stasiem, kapitan Glen, miał z rozporządzenia swego rządu jechać z Kairu przez Suez do Mombassa i objąć w zarząd cały kraj przyległy do tego portu i ciągnący się aż do nieznanej krainy Samburu. Staś, który z zamiłowaniem czytywał podróże po Afryce, wiedział, że Mombassa leży o kilka stopni za równikiem i że kraje przyległe, jakkolwiek zaliczone już do sfery interesów angielskich, są jeszcze naprawdę mało znane, zupełnie dzikie, pełne słoni, żyraf, nosorożców, bawołów i wszelkiego rodzaju antylop, z którymi wyprawy i wojskowe, i misjonarskie, i kupieckie zawsze się spotykają. Zazdrościł też kapitanowi Glenowi z całej duszy i zapowiedział, że musi go w Mombassa odwiedzić i zapolować z nim na lwy lub bawoły.", + "139412": "— Dobrze, ale proszę o odwiedziny z tą małą miss — odpowiedział śmiejąc się kapitan Glen i ukazując na Nel, która w tej chwili odeszła od okna i siadła przy nim.", + "139413": "— Miss Rawlison ma ojca — odpowiedział Staś — a ja jestem tylko w drodze jej opiekunem.", + "139414": "Na to zwrócił się żywo drugi oficer i zapytał:", + "139415": "— Rawlison? — czy nie jeden z dyrektorów kanału i ten, który ma brata w Bombaju?", + "139416": "— W Bombaju mieszka mój stryjek — odpowiedziała Nel podnosząc w górę paluszek.", + "139417": "— A więc twój stryjek, darling, jest żonaty z moją siostrą. Ja nazywam się Clary. Jesteśmy powinowaci i prawdziwie rad jestem, żem cię spotkał i poznał, mały, kochany ptaszku.", + "139418": "I doktor rzeczywiście był rad. Mówił, że zaraz po przybyciu do Port-Saidu rozpytywał się o pana Rawlisona, ale w biurach dyrekcji powiedziano mu, że wyjechał na święta. Wyraził też żal, że statek, którym mają jechać z Glenem do Mombassa, wychodzi z Suezu już za kilka dni, skutkiem czego nie będzie mógł wpaść do Medinet.", + "139419": "Polecił tylko Nel pozdrowić ojca i obiecał napisać do niej z Mombassa. Obaj oficerowie zajęli się teraz przeważnie rozmową z Nel, tak że Staś pozostał trochę na boku. Za to na wszystkich stacjach pojawiały się całymi tuzinami mandarynki, świeże daktyle, a nawet i wyborne sorbety. Prócz Stasia i Nel — korzystała z nich także Dinah, która przy wszystkich swych przymiotach oznaczała się niepowszednim łakomstwem.", + "139420": "W ten sposób prędko zeszła dzieciom droga do Kairu. Przy pożegnaniu oficerowie ucałowali rączki i główkę Nel i uścisnęli prawicę Stasia, przy czym kapitan Glen, któremu rezolutny chłopiec bardzo się podobał, rzekł na wpół żartem, na wpół naprawdę:", + "139421": "— Słuchaj, mój chłopcze! Kto wie, gdzie, kiedy i w jakich okolicznościach możemy się jeszcze spotkać w życiu. Pamiętaj jednak, że zawsze możesz liczyć na moją życzliwość i pomoc.", + "139422": "— I wzajemnie! — odpowiedział z pełnym godności ukłonem Staś.", + "139423": "ROZDZIAŁ IV", + "139424": "Zarówno pan Tarkowski, jak pan Rawlison, który kochał nad życie swoją małą Nel, ucieszyli się bardzo z przybycia dzieci. Młoda parka powitała też z radością ojców, ale zaraz poczęła się rozglądać po namiotach, które były już zupełnie wewnątrz urządzone i gotowe na przyjęcie miłych gości. Okazało się, że są wspaniałe, podwójne, podbite jedne niebieską, drugie czerwoną flanelą, wyłożone na dole wojłokiem i obszerne jak duże pokoje. Kompania, której chodziło o opinię wysokich urzędników Towarzystwa Kanałowego, dołożyła wszelkich starań, by im było dobrze i wygodnie. Pan Rawlison obawiał się początkowo, czy dłuższy pobyt pod namiotem nie zaszkodzi zdrowiu Nel, i jeśli się na to zgodził, to tylko dlatego, że w razie niepogody zawsze można było przenieść się do hotelu. Teraz jednak rozejrzawszy się dokładnie we wszystkim na miejscu, doszedł do przekonania, że dni i noce spędzane na świeżym powietrzu stokroć będą dla jego jedynaczki korzystniejsze niż przebywanie w zatęchłych pokojach miejscowych hotelików. Sprzyjała temu i prześliczna pogoda. Medinet, czyli El-Medine, otoczone naokół piaszczystymi wzgórzami Pustyni Libijskiej, ma klimat o wiele lepszy od Kairu i nie na próżno zwie się „krainą róż”. Z powodu ochronnego położenia i obfitości wilgoci w powietrzu noce nie bywają tam wcale tak zimne jak w innych częściach Egiptu, nawet położonych daleko dalej na południe. Zima bywa wprost rozkoszna, a od listopada rozpoczyna się właśnie największy rozwój roślinności. Palmy daktylowe, oliwki, których w ogóle jest mało w Egipcie, drzewa figowe, pomarańczowe, mandarynki, olbrzymie rycynusy, granaty i rozmaite inne rośliny południowe pokrywają jednym lasem tę rozkoszną oazę. Ogrody zalane są jakby olbrzymią falą akacyj, bzów i róż, tak że w nocy każdy powiew przynosi upajający ich zapach. Oddycha się tu pełną piersią i „nie chce się umierać”, jak mówią miejscowi mieszkańcy.", + "139425": "Podobny klimat ma tylko leżący po drugiej stronie Nilu, lecz znacznie na północ, Heluan, chociaż brak mu tej bujnej roślinności.", + "139426": "Ale Heluan łączył się dla pana Rawlisona z żałosnym wspomnieniem, tam bowiem umarła matka Nel. Z tego powodu wolał Medinet — i patrząc obecnie na rozjaśnioną twarz dziewczynki obiecywał sobie w duchu zakupić tu w niedługim czasie grunt z ogrodem, wystawić na nim wygodny angielski dom i spędzać w tych błogosławionych stronach wszystkie urlopy, jakie będzie mógł uzyskać, a po ukończeniu służby przy kanale może nawet zamieszkać tu na stałe.", + "139427": "Były to jednak plany na daleką przyszłość i nie całkiem jeszcze stanowcze. Tymczasem dzieci kręciły się od chwili przyjazdu wszędzie jak muchy, pragnąc jeszcze przed obiadem obejrzeć wszystkie namioty oraz osły i wielbłądy najęte na miejscu przez Cooka. Pokazało się jednak, że zwierzęta były na odległym pastwisku i że zobaczyć je będzie można dopiero jutro. Natomiast przy namiocie pana Rawlisona Nelly i Staś spostrzegli z przyjemnością Chamisa, syna Chadigiego, swego dobrego znajomego z Port-Saidu. Nie należał on do służby Cooka i pan Rawlison był nawet zdziwiony spotkawszy go w El-Medine, ale ponieważ używał go poprzednio do noszenia narzędzi, przyjął go i teraz jako chłopca do posyłek i wszelkiego rodzaju posług.", + "139428": "Obiad wieczorny okazał się wyborny, gdyż stary Kopt, pełniący już od lat wielu obowiązki kucharza w kompanii Cooka, chciał popisać się swoją sztuką. Dzieci opowiadały o znajomości, jaką zawarły w czasie drogi z dwoma oficerami, co szczególnie zajęło pana Rawlisona, którego brat Ryszard, żonaty z siostrą doktora Clarego, przebywał rzeczywiście od wielu lat w Indiach. Ponieważ było to małżeństwo bezdzietne, więc ów stryjaszek kochał bardzo swoją małą synowicę, którą znał przeważnie tylko z fotografii — i wypytywał o nią starannie we wszystkich swoich listach. Obu ojców zabawiło również zaproszenie, jakie otrzymał Staś od kapitana Glen do Mombassa. Chłopak brał je zupełnie poważnie i obiecywał sobie stanowczo, że kiedyś musi odwiedzić swego nowego przyjaciela za równikiem. Dopiero pan Tarkowski musiał mu tłumaczyć, że urzędnicy angielscy nigdy nie zostają długo na urzędzie w tej samej miejscowości, a to z powodu zabójczego klimatu Afryki, i że nim on — Staś — dorośnie, kapitan będzie już na dziesiątej z rzędu posadzie albo nie będzie go wcale na świecie.", + "139429": "Po obiedzie całe towarzystwo wyszło przed namioty, gdzie służba poustawiała składane krzesła płócienne, a dla starszych panów przygotowała syfony z wodą sodową i brandy. Była już noc, ale nadzwyczaj ciepła, a ponieważ przypadała pełnia księżyca, więc jasno było jak we dnie. Białe mury budynków miejskich, naprzeciw namiotów, świeciły zielono, gwiazdy skrzyły się na niebie, a w powietrzu rozchodził się zapach róż, akacyj i heliotropów. Miasto już spało. W ciszy nocnej słychać było tylko niekiedy donośne głosy żurawi, czapli i flamingów, przelatujących znad Nilu w stronę jeziora Karoun. Nagle jednak rozległo się głębokie, basowe szczekanie psa, które zdziwiło Stasia i Nel, zdawało się bowiem wychodzić z namiotu, którego nie zwiedzili, przeznaczonego na skład siodeł, narzędzi i rozmaitych podróżnych przyborów.", + "139430": "— Co to za ogromny musi być pies. Chodźmy go zobaczyć — rzekł Staś.", + "139431": "Pan Tarkowski począł się śmiać, a pan Rawlison strząsnął popiół z cygara i rzekł, również śmiejąc się.", + "139432": "— Well! na nic nie zdało się zamknięcie.", + "139433": "Po czym zwrócił się do dzieci:", + "139434": "— Jutro — pamiętajcie — jest Wigilia i ten pies miał być niespodzianką przeznaczoną przez pana Tarkowskiego dla Nel, ale ponieważ niespodzianka poczęła szczekać, zmuszony jestem zapowiedzieć ją już dziś.", + "139435": "Usłyszawszy to Nel wdrapała się w jednej chwili na kolana pana Tarkowskiego i objęła go za szyję, następnie przeskoczyła na ojcowskie:", + "139436": "— Tatusiu, jaka ja jestem szczęśliwa! jaka szczęśliwa!", + "139437": "Uściskom i pocałunkom nie było końca; wreszcie Nel, znalazłszy się na własnych nogach, poczęła zaglądać w oczy panu Tarkowskiemu:", + "139438": "— Mister Tarkowski…", + "139439": "— Co, Nel?", + "139440": "— Bo jeśli ja już wiem, że on tam jest, to czy ja mogę go dziś zobaczyć?", + "139441": "— Wiedziałem — zawołał z udanym oburzeniem pan Rawlison — że ta mała mucha nie poprzestanie na samej nowinie.", + "139442": "A pan Tarkowski zwrócił się do syna Chadigiego i rzekł:", + "139443": "— Chamisie, przyprowadź psa.", + "139444": "Młody Sudańczyk zniknął za namiotem kuchennym i po chwili ukazał się znów prowadząc olbrzymie zwierzę za obrożę.", + "139445": "A Nel aż się cofnęła.", + "139446": "— Oj! — zawołała chwytając ojca za rękę.", + "139447": "Staś natomiast wpadł w zapał:", + "139448": "— Ależ to lew, nie pies!", + "139449": "— Nazywa się Saba (lew) — odpowiedział pan Tarkowski. — Należy on do rasy mastyfów, to zaś są największe psy na świecie. Ten ma dopiero dwa lata, ale istotnie jest ogromny. Nie bój się, Nel, gdyż łagodny jest jak baranek. Tylko śmiało! Puść go, Chamisie.", + "139450": "Chamis puścił obrożę, za którą przytrzymywał brytana, a ów poczuwszy, że jest wolny, począł machać ogonem, łasić się do pana Tarkowskiego, z którym poznał się już dobrze poprzednio, i poszczekiwać z radości.", + "139451": "Dzieci patrzyły z podziwem przy blasku księżyca na jego potężny okrągły łeb ze zwieszonymi wargami, na grube łapy, na potężną postać przypominającą naprawdę postać lwa płowożółtą maścią całego ciała. Nic podobnego nie widziały dotąd w życiu.", + "139452": "— Z takim psem można by bezpiecznie przejść Afrykę — zawołał Staś.", + "139453": "— Spytaj się go, czyby potrafił zaaportować nosorożca — rzekł pan Tarkowski.", + "139454": "Saba nie mógłby wprawdzie odpowiedzieć na to pytanie, ale natomiast machał ogonem coraz weselej i garnął się do ludzi tak serdecznie, że Nel od razu przestała się go bać i poczęła go głaskać po głowie.", + "139455": "— Saba, miły, kochany Saba.", + "139456": "Pan Rawlison pochylił się nad nim, podniósł jego łeb ku twarzyczce dziewczynki i rzekł:", + "139457": "— Saba, przypatrz się tej panience. Oto twoja pani! Masz jej słuchać i strzec — rozumiesz?", + "139458": "— Wow! — ozwał się na to basem Saba, jakby rzeczywiście zrozumiał, o co chodzi.", + "139459": "I zrozumiał nawet lepiej, niż można się było spodziewać, gdyż korzystając z tego, że głowa jego znajdowała się prawie na wysokości twarzy dziewczynki, polizał na znak hołdu swym szerokim ozorem jej nosek i policzki.", + "139460": "Wywołało to powszechny wybuch śmiechu. Nel musiała pójść do namiotu, by się umyć. Wróciwszy po kwadransie czasu ujrzała Sabę z łapami założonymi na ramiona Stasia, który uginał się pod tym ciężarem. Pies przewyższał go o głowę.", + "139461": "Nadchodził czas spoczynku, ale mała uprosiła sobie jeszcze pół godziny zabawy, by zapoznać się lepiej z nowym przyjacielem. Jakoż poznanie poszło tak łatwo, że pan Tarkowski posadził ją wkrótce po damsku na jego grzbiecie i podtrzymując ją, z obawy, by nie spadła, kazał Stasiowi prowadzić psa za obrożę. Ujechała tak kilkanaście kroków, po czym próbował i Staś dosiąść osobliwego wierzchowca, ale ów siadł wówczas na tylnych łapach, tak że Staś znalazł się niespodzianie na piasku koło ogona.", + "139462": "Dzieci miały już udać się na spoczynek, gdy z dala, na oświeconym przez księżyc rynku, ukazały się dwie białe postacie zdążające ku namiotom.", + "139463": "Łagodny dotychczas Saba począł warczeć głucho i groźnie, tak że Chamis na rozkaz pana Rawlisona musiał go znów chwycić za obrożę, a tymczasem dwaj ludzie, przybrani w białe burnusy, stanęli przed namiotami.", + "139464": "— A kto tam? — zapytał pan Tarkowski.", + "139465": "— Przewodnicy wielbłądów — ozwał się jeden z przybyłych.", + "139466": "— Ach! to Idrys i Gebhr? Czego chcecie?", + "139467": "— Przyszliśmy spytać, czy nie będziemy potrzebni na jutro?", + "139468": "— Nie. Jutro i pojutrze są wielkie święta, w czasie których nie godzi nam się robić wycieczek. Przyjdźcie pojutrze rano.", + "139469": "— Dziękujemy, efendi.", + "139470": "— A wielbłądy macie dobre? — zapytał pan Rawlison.", + "139471": "— Bismillach! — odpowiedział Idrys — prawdziwe hegin (wierzchowe) o tłustych garbach i łagodne jak ha'-ga (owce). Inaczej Cook nie byłby nas najął.", + "139472": "— Nie trzęsą nadto?", + "139473": "— Można, panie, położyć garść fasoli na grzbiecie każdego z nich i żadne ziarnko nie spadnie w najszybszym biegu.", + "139474": "— Jak przesadzać, to już po arabsku — rzekł śmiejąc się pan Tarkowski.", + "139475": "— Albo po sudańsku — dodał pan Rawlison.", + "139476": "Tymczasem Idrys i Gebhr stali wciąż jak dwie białe kolumny, przypatrując się pilnie Stasiowi i Nel. Księżyc oświecał ich bardzo ciemne twarze, które przy jego blasku wyglądały jakby wykute z brązu. Białka ich oczu połyskiwały zielonawo spod turbanów.", + "139477": "— Dobranoc wam! — rzekł pan Rawlison.", + "139478": "— Niech Allach czuwa nad wami, efendi, w nocy i we dnie.", + "139479": "To rzekłszy skłonili się i odeszli. Przeprowadzało ich głuche, podobne do dalekiego grzmotu warczenie Saby, któremu dwaj Sudańczycy nie podobali się widocznie.", + "139480": "ROZDZIAŁ V", + "139481": "Przez następne dni nie było żadnych wycieczek. Natomiast wieczorem w Wigilię, gdy na niebie pokazała się pierwsza gwiazda, w namiocie pana Rawlisona zajaśniało setkami świeczek drzewko przeznaczone dla Nel. Choinkę zastępowała wprawdzie tuja wycięta w jednym z ogrodów El-Medine, niemniej jednak Nel znalazła między jej gałązkami mnóstwo łakoci i wspaniałą lalkę, którą ojciec sprowadził dla niej z Kairu, a Staś swój upragniony sztucer angielski. Od ojca dostał przy tym ładunki, rozmaite przybory myśliwskie i siodło do konnej jazdy. Nel nie posiadała się ze szczęścia, a Staś, lubo sądził, że kto posiada prawdziwy sztucer, powinien posiadać i odpowiednią powagę, nie mógł jednak wytrzymać — i wybrawszy chwilę, w której koło namiotu było pusto — obszedł go wokoło na rękach. Sztukę tę, uprawianą mocno w szkole w Port-Saidzie, posiadał w zadziwiającym stopniu i nieraz bawił nią Nel, która zresztą zazdrościła mu jej szczerze.", + "139482": "Wigilia i pierwsze święto spłynęły dzieciom częścią na nabożeństwie, częścią na rozpatrywaniu darów, jakie otrzymały, i na tresurze Saby. Nowy przyjaciel okazywał się pojętny nad wszelkie oczekiwanie. Zaraz pierwszego dnia nauczył się podawać łapę, aportować chustki do nosa, których jednak nie oddawał bez oporu — i zrozumiał, że obmywanie ozorem twarzy Nel nie jest rzeczą godną psa-dżentelmena. Nel trzymając palec na nosku udzielała mu rozmaitych nauk, on zaś potakując ruchami ogona dawał w ten sposób do poznania, że słucha z należytą uwagą i bierze je do serca. Podczas przechadzek po piaszczystym placu miejskim sława Saby w Medinet rosła z każdą godziną, a nawet, jak każda sława, zaczynała mieć przykrą stronę, ściągała bowiem całe zastępy dzieciaków arabskich. Z początku trzymały się one z daleka, następnie jednak ośmielone łagodnością „potwora” zbliżały się coraz bardziej, a w końcu obsiadały namioty, tak że nikt nie mógł poruszać się swobodnie. Nadto, ponieważ każdy dzieciak arabski ssie od rana do nocy trzcinę cukrową, przeto za dziećmi ciągną zawsze legiony much, które, uprzykrzone same przez się, bywają i niebezpieczne, roznoszą bowiem zarazki egipskiego zapalenia oczu. Służba usiłowała z tego powodu dzieci rozpędzać, ale Nel występowała w ich obronie, a co więcej, rozdawała najmłodszym helou, to jest słodycze, co zjednywało jej wielką ich miłość, ale oczywiście powiększało ich zastępy.", + "139483": "Po trzech dniach zaczęły się wspólne wycieczki, częścią wąskotorowymi kolejkami, których dużo nabudowali w Medinet-el-Fajum Anglicy, częścią na osłach, a czasem i na wielbłądach. Pokazało się, że w pochwałach oddawanych tym zwierzętom przez Idrysa było wprawdzie wiele przesady, bo nie tylko fasoli, ale i ludziom niełatwo było utrzymać się na siodłach, lecz była też prawda. Wielbłądy należały oczywiście do rodzaju hegin, to jest wierzchowych, a że karmiono je dobrze durrą (kukurydzą miejscową lub syryjską), więc garby miały tłuste i okazywały się tak ochocze do biegu, że trzeba je było powstrzymywać. Sudańczycy Idrys i Gebhr zjednali sobie, mimo dzikiego połysku ich oczu, ufność i serca towarzystwa, a to przez wielką usłużność i nadzwyczajną troskliwość o Nel. Gebhr miał zawsze okrutny i trochę zwierzęcy wyraz twarzy, ale Idrys zmiarkowawszy prędko, że ta mała osóbka jest okiem w głowie całego towarzystwa, oświadczał przy każdej sposobności, że chodzi mu o nią więcej niż o „własną duszę”. Pan Rawlison domyślał się wprawdzie, że przez Nel chce Idrys trafić do jego kieszeni, ale mniemając zarazem, że nie ma na świecie człowieka, który by nie musiał pokochać jego jedynaczki, był mu jednakże wdzięczny i nie żałował „bakszyszów”.", + "139484": "W ciągu pięciu dni towarzystwo zwiedziło leżące blisko miasta ruiny starożytnego Krokodilopolis, gdzie Egipcjanie czcili niegdyś bożka zwanego Sebak, który miał postać ludzką, a głowę krokodyla. Następna wycieczka była do piramidy Hanara i do szczątków Labiryntu, najdłuższa zaś i cała na wielbłądach - do jeziora Karoun. Północny brzeg jego jest szczerą pustynią, na której prócz ruin dawnych miast egipskich nie ma żadnego śladu życia. Natomiast na południe ciągnie się kraj żyzny, wspaniały, a same brzegi, porośnięte wrzosem i trzciną, roją się od pelikanów, czerwonaków, czapli, dzikich gęsi i kaczek. Tam dopiero Staś znalazł sposobność popisania się celnością swych strzałów. Zarówno ze zwykłej strzelby, jak i popisowe ze sztucera były tak nadzwyczajne, że po każdym dawało się słyszeć zdumione cmokanie Idrysa i wioślarzy arabskich, a spadającym w wodę ptakom towarzyszyły stale okrzyki: Bismillach i Maszallach!", + "139485": "Arabowie zapewniali, że na przeciwległym brzegu „pustynnym” jest dużo wilków i hien i że podrzuciwszy wśród osypisk padlinę owcy można prawie na pewno przyjść do strzału. Wskutek tych zapewnień pan Tarkowski i Staś spędzili dwie noce na pustyni, przy ruinach Dine. Ale pierwszą owcę ukradli zaraz po odejściu strzelców Beduini, druga zaś zwabiła tylko kulawego szakala, którego położył Staś. Dalsze polowania musiały być odłożone, gdyż dla obu inżynierów nadszedł czas wyjazdu na rewizję robót wodnych prowadzonych przy Bahr-Jussef, koło El-Lahum, na południowy wschód od Medinet.", + "139486": "Pan Rawlison czekał tylko na przybycie pani Oliwier. Na nieszczęście, zamiast niej przyszedł list od lekarza donoszący, że dawna róża na twarzy odnowiła się po ukąszeniu i że chora przez czas dłuższy nie będzie mogła wyjechać z Port-Saidu. Położenie stało się istotnie kłopotliwe. Zabierać z sobą dzieci, starą Dinah, namioty i całą służbę było niepodobna, choćby z tej przyczyny, że inżynierowie mieli być dziś tu, jutro tam, a mogli otrzymać polecenie dotarcia aż do wielkiego Kanału Ibrahima. Wobec tego, po krótkiej naradzie, postanowił pan Rawlison zostawić Nel pod opieką starej Dinah i Stasia oraz ajenta konsularnego włoskiego i miejscowego mudira (gubernatora), z którym się poprzednio poznał. Obiecał też Nel, której żal było rozstawać się z ojcem, że ze wszystkich bliższych miejscowości obaj z panem Tarkowskim będą wpadali do Medinet albo jeśli znajdzie się co godnego widzenia, wzywali dzieci do siebie.", + "139487": "— Bierzemy z sobą Chamisa — mówił — którego w danym razie po was przyślemy. Dinah niech zawsze towarzyszy Nel, ale ponieważ Nel robi z nią wszystko, co jej się podoba, więc ty, Stasiu, czuwaj nad obiema.", + "139488": "— Może pan być pewny — odpowiedział Staś — że będę pilnował Nel tak jak rodzonej siostry. Ona ma Sabę, a ja sztucer, więc niech kto spróbuje ją pokrzywdzić…", + "139489": "— Nie o to chodzi — rzekł pan Rawlison. — Saba i sztucer nie będą wam z pewnością potrzebne. Ty bądź tak dobry i chroń ją tylko od zmęczenia, a zarazem uważaj, by się nie przeziębiła. Prosiłem konsula, aby w razie gdyby się czuła niezdrowa, wezwał zaraz z Kairu doktora. Chamisa będziemy tu przysyłali po wiadomości jak najczęściej. Mudir będzie was także odwiedzał. Spodziewam się przy tym, że nasza nieobecność nie potrwa nigdy długo.", + "139490": "Pan Tarkowski nie szczędził także Stasiowi przestróg. Mówił mu, że Nel nie potrzebuje jego obrony, gdyż w Medinet jak również w całej prowincji El-Fajum nie ma ani dzikich ludzi, ani dzikich zwierząt. Myśleć o czymś podobnym byłoby rzeczą śmieszną i niegodną chłopca, który kończy niedługo rok czternasty. Więc ma być tylko troskliwy i uważny, nie przedsiębrać na własną rękę, a tym bardziej razem z Nel, żadnych wypraw, zwłaszcza zaś na wielbłądach, na których jazda bądź co bądź zawsze męczy.", + "139491": "Lecz Nel słysząc to zrobiła tak smutną minkę, że pan Tarkowski musiał ją uspokajać.", + "139492": "— Owszem — rzekł głaszcząc jej czuprynkę — będziecie jeździli na wielbłądach, ale przy nas albo ku nam, jeśli przyślemy po was Chamisa.", + "139493": "— A samym nam nie wolno robić żadnych wycieczek, choćby tycich, tyciutkich? — pytała dziewczynka.", + "139494": "I poczęła pokazywać na paluszku, o jak małe wycieczki jej chodzi. Tatusiowie w końcu przystali z warunkiem, że będą się odbywały na osłach, nie na wielbłądach — i nie do ruin, gdzie łatwo wpaść w jaką dziurę, ale po drogach na pobliskie pola i ku ogrodom położonym za miastem. Dragoman wraz z inną służbą Cooka miał dzieciom zawsze towarzyszyć.", + "139495": "Po czym obaj starsi panowie wyjechali, ale wyjechali blisko, do Hamaret-el-Makta, tak że po dziesięciu godzinach wrócili na noc do Medinet. Powtarzało się to przez kilka dni z rzędu, póki nie zwiedzili robót najbliższych. Potem, gdy prace ich objęły dalsze, ale niezbyt jeszcze odległe okolice, przyjeżdżał w nocy Chamis i wczesnym rankiem zabierał Stasia i Nel do tych miasteczek, w których ojcowie chcieli im coś ciekawego pokazać. Dzieci spędzały większą część dnia z tatusiami, a pod zachód słońca wracały do Medinet, do namiotów. Bywały jednak dni, w których Chamis nie przyjeżdżał, i wówczas Nel, pomimo towarzystwa Stasia i Saby, w którym odkrywała coraz nowe przymioty, wyglądała z utęsknieniem posłańca. W ten sposób upłynął czas aż do święta Trzech Króli, na które obaj inżynierowie powrócili do Medinet.", + "139496": "W dwa dni później wyjechali jednak znowu, zapowiedziawszy, że wyjeżdżają tym razem na dłużej i że prawdopodobnie dotrą aż do Beni-Suef, a stamtąd do El-Fachen, gdzie zaczyna się kanał tegoż nazwiska, idący daleko na południe wzdłuż Nilu.", + "139497": "Wielkie też było zdziwienie dzieci, gdy trzeciego dnia koło jedenastej rano Chamis pojawił się w Medinet. Spotkał go pierwszy Staś, który poszedł na pastwisko przypatrywać się wielbłądom. Chamis rozmawiał z Idrysem i powiedział tylko tyle Stasiowi, że przyjechał po niego i po Nel i że natychmiast przyjdzie do namiotów oznajmić, dokąd z polecenia starszych panów mają wyruszyć. Chłopiec poleciał zaraz z dobrą nowiną do Nel, którą zastał bawiącą się z Sabą przed namiotem.", + "139498": "— Wiesz! jest Chamis! — zawołał już z daleka.", + "139499": "A Nel poczęła zaraz podskakiwać trzymając obie nóżki razem, jak czynią dziewczynki skaczące przez sznur.", + "139500": "— Pojedziemy! pojedziemy!", + "139501": "— Tak, pojedziemy, i daleko.", + "139502": "— A dokąd? — spytała rozgarniając rączkami czuprynę, która jej spadła na oczy.", + "139503": "— Nie wiem. Chamis powiedział, że za chwilę tu przyjdzie i powie.", + "139504": "— To skąd wiesz, że daleko?", + "139505": "— Bo słyszałem, jak Idrys mówił, że on i Gebhr ruszą z wielbłądami natychmiast. To znaczy, że pojedziemy koleją i zastaniemy wielbłądy tam, gdzie będą tatusiowie, a stamtąd będziemy robili jakieś wycieczki.", + "139506": "Czupryna z powodu ciągłych podskoków pokryła znów nie tylko oczy, ale całą twarz Nel, a nóżki jej odbijały się tak od ziemi, jakby były z kauczuku.", + "139507": "W kwadrans później przyszedł Chamis i pokłonił się obojgu:", + "139508": "— Khanagé (paniczu) — rzekł do Stasia — jedziemy za trzy godziny pierwszym pociągiem.", + "139509": "— Dokąd?", + "139510": "— Do El-Gharak-el-Sultani, a stamtąd razem ze starszymi panami na wielbłądach do Wadi-Rajan.", + "139511": "Serce zabiło Stasiowi z radości, ale jednocześnie zdziwiły go słowa Chamisa. Wiedział, że Wadi-Rajan jest to wielkie kolisko piaszczystych wzgórz wznoszące się na Pustyni Libijskiej na południe i na południowy zachód od Medinet, a tymczasem pan Tarkowski i pan Rawlison zapowiedzieli wyjeżdżając, że udają się w stronę wprost przeciwną, w kierunku Nilu.", + "139512": "— Cóż się stało? — zapytał Staś. — To ojciec mój i pan Rawlison nie są w Beni-Suef, tylko w El-Gharak?", + "139513": "— Tak im wypadło — odrzekł Chamis.", + "139514": "— Ale przecie kazali pisywać do siebie do El-Fa-chen.", + "139515": "— W tym liście pisze starszy efendi, dlaczego są w El-Gharak.", + "139516": "I przez chwilę szukał przy sobie listu, po czym wykrzyknął:", + "139517": "— Och, Nabi (proroku)! zostawiłem list w torbie przy wielbłądnikach. Polecę zaraz, póki Idrys i Gebhr nie odjadą.", + "139518": "I pobiegł do wielbłądników, a tymczasem dzieci poczęły wraz z Dinah przygotowywać się do drogi. Ponieważ zanosiło się na dłuższą wycieczkę, więc Dinah zapakowała parę sukienek, trochę bielizny i cieplejsze ubranie dla Nel. Staś także pomyślał o sobie, a zwłaszcza nie zapomniał o sztucerze i ładunkach, mając nadzieję spotkać się wśród osypisk Wadi-Rajan z wilkami i hienami.", + "139519": "Chamis wrócił dopiero po godzinie, tak spocony, zziajany, że przez chwilę nie mógł tchu złapać.", + "139520": "— Nie znalazłem już wielbłądników — mówił — i goniłem za nimi, ale na próżno. Nic to jednak nie szkodzi, gdyż i list, i samych starszych efendich znajdziemy w El-Gharak. Czy i Dinah ma jechać z nami?", + "139521": "— Albo co?", + "139522": "— Może lepiej, żeby została. Starsi panowie nie mówili o niej wcale.", + "139523": "— Ale zapowiedzieli wyjeżdżając, że Dinah zawsze ma towarzyszyć panience, więc pojedzie i teraz.", + "139524": "Chamis skłonił się przyłożywszy dłoń do serca i rzekł:", + "139525": "— Śpieszmy się, panie, bo inaczej katr (pociąg) odejdzie.", + "139526": "Rzeczy były gotowe, więc znaleźli się na czas na stacji. Odległość z Medinet do Gharak nie wynosi więcej jak trzydzieści kilometrów, ale kolejka poboczna, która łączy te miejscowości, idzie wolno i zatrzymuje się niezmiernie często. Gdyby Staś był sam, byłby niewątpliwie wolał jechać na wielbłądzie niż koleją, gdyż wyliczył, iż Idrys i Gebhr, wyruszywszy na dwie godziny przed pociągiem, będą wcześniej od nich w El-Gharak. Ale dla Nel byłaby to droga zbyt długa, więc mały opiekun, który wziął bardzo do serca przestrogi obu ojców, nie chciał narażać dziewczynki na zmęczenie. Zresztą czas zszedł obojgu szybko, tak że ani obejrzeli się, kiedy stanęli w Gharak.", + "139527": "Mała stacyjka, z której Anglicy robią zwykle wycieczki do Wadi-Rajan, była zupełnie pusta. Zastali tylko kilka zakwefionych kobiet z koszami mandarynek, dwóch nieznajomych wielbłądników-Beduinów oraz Idrysa i Gebhra z siedmiu wielbłądami, z których jeden był silnie objuczony. Natomiast pana Tarkowskiego ani pana Rawlisona nie było ani śladu.", + "139528": "Ale Idrys w ten sposób wytłumaczył ich nieobecność:", + "139529": "— Starsi panowie pojechali na pustynię, aby ustawić namioty, które przywieźli z Etsah, i kazali nam jechać za sobą.", + "139530": "— A jakże znajdziemy ich wśród wzgórz? — zapytał Staś.", + "139531": "— Przysłali przewodników, którzy nas poprowadzą.", + "139532": "To powiedziawszy wskazał na Beduinów. Starszy z nich skłonił się, przetarł palcem jedno oko, jakie posiadał, i rzekł:", + "139533": "— Nasze wielbłądy nie tak tłuste, ale nie mniej ścigłe od waszych. Za godzinę tam będziemy.", + "139534": "Staś był rad, że spędzą noc na pustyni, ale Nel odczuła pewien zawód, albowiem poprzednio była pewna, że zastanie tatusia w Gharak.", + "139535": "Tymczasem naczelnik stacji, zaspany Egipcjanin w czerwonym fezie i w ciemnych okularach, zbliżył się i nie mając nic innego do roboty, począł przypatrywać się europejskim dzieciom.", + "139536": "— To dzieci tych Inglezi, którzy pojechali rano ze strzelbami na pustynię — rzekł Idrys sadowiąc Nel na siodle.", + "139537": "Staś oddawszy sztucer Chamisowi siadł przy niej, albowiem siodło było obszerne i mające kształt palankinu, tylko bez dachu. Dinah usadowiła się za Chamisem, inni zajęli osobne wielbłądy i ruszyli.", + "139538": "Gdyby naczelnik stacji popatrzył był dłużej za nimi, byłby może zdziwiony, że owi Anglicy, o których wspomniał Idrys, pojechali wprost do ruin na południe, oni zaś skierowali się od razu ku Talei, w stronę przeciwną. Ale naczelnik wrócił jeszcze przedtem do domu, ponieważ żaden pociąg nie przychodził tego dnia do Gharak.", + "139539": "Godzina była piąta po południu. Pogoda wspaniała. Słońce przeszło już na tę stronę Nilu i zniżyło się nad pustynią tonąc w złotych i purpurowych zorzach płonących po zachodniej stronie nieba. Powietrze tak było przesycone różowym blaskiem, że oczy mrużyły się od jego zbytku. Pola przybrały odcień liliowy, a natomiast odlegle wzgórza, odrzynające się twardo na tle zórz miały barwę czystego ametystu. Świat tracił cechy rzeczywistości i zdawał się być jedną grą zaziemskich świateł.", + "139540": "Póki jechali przez kraj zielony i uprawny, przewodnik-Beduin prowadził karawanę krokiem umiarkowanym, z chwilą jednak gdy pod nogami wielbłądów zaskrzypiał twardy piasek, zmieniło się wszystko od razu.", + "139541": "— Yalla! yalla! — zawyły nagle dzikie głosy.", + "139542": "A jednocześnie dał się słyszeć świst batów i wielbłądy, przeszedłszy z kłusa w cwał, poczęły pędzić jak wicher, wyrzucając nogami piasek i żwir pustyni.", + "139543": "— Yalla! yalla!", + "139544": "Kłus wielbłąda bardziej trzęsie, cwał, którym te zwierzęta rzadko biegną, bardziej kołysze, więc dzieci bawiła z początku ta szalona jazda. Ale wiadomo choćby z huśtawki, że zbyt szybkie kołysanie się powoduje zawrót głowy. Jakoż po pewnym czasie, gdy pęd nie ustawał, małej Nel poczęło się kręcić w główce i ćmić w oczach.", + "139545": "— Stasiu, czemu my tak lecimy? — zawołała zwracając się do towarzysza.", + "139546": "— Myślę, że pozwolili zanadto rozpędzić się wielbłądom, a teraz nie mogą ich wstrzymać — odrzekł Staś.", + "139547": "Ale zauważywszy, że twarz dziewczynki trochę pobladła, począł wołać na Beduinów pędzących na przedzie, by zwolnili. Wołanie jego miało jednak tylko ten skutek, że rozległy się znów okrzyki: Yalla! — i że zwierzęta przyspieszyły jeszcze biegu.", + "139548": "Chłopiec sądził w pierwszej chwili, że Beduini go nie dosłyszeli, gdy jednak na powtórne wezwanie nie było żadnej odpowiedzi i gdy jadący za nimi Gebhr nie przestawał smagać tego wielbłąda, na którym oboje z Nel siedzieli, pomyślał, że to nie wielbłądy poniosły, ale że ludzie tak spieszą z jakiejś nie znanej mu przyczyny.", + "139549": "Przyszło mu do głowy, że może pojechali złą drogą i że chcąc wynagrodzić czas stracony pędzą teraz z obawy, by starsi panowie nie wyłajali ich za zbyt późne przybycie. Lecz po chwili zrozumiał, że to nie może być, gdyż pan Rawlison bardziej by się rozgniewał za zbytnie umęczenie Nel. Co to więc znaczy? i dlaczego nie słuchają jego rozkazów? W sercu chłopaka począł wzbierać gniew i obawa o Nel.", + "139550": "— Stój! — krzyknął z całej siły, zwracając się do Gebhra.", + "139551": "— Ouskout (milcz)! — zawył w odpowiedzi Sudańczyk.", + "139552": "I pędzili dalej.", + "139553": "Noc zapada w Egipcie koło godziny szóstej, więc zorze wkrótce zgasły, a po pewnym czasie na niebo wytoczył się wielki, czerwony od blasku zórz księżyc i rozświecił pustynię łagodnym światłem.", + "139554": "W ciszy słychać było tylko zziajany oddech wielbłądów i głuche, szybkie uderzenia ich nóg o piasek, a czasem świst batów. Nel była już tak znużona, że Staś musiał podtrzymywać ją na siodle. Co chwila zapytywała, czy prędko dojadą, i widocznie krzepiła ją tylko nadzieja rychłego zobaczenia ojca. Ale na próżno rozglądali się oboje dokoła. Upłynęła godzina, potem druga: ani namiotów, ani ognisk nigdzie nie było widać.", + "139555": "Wówczas włosy powstały na głowie Stasia, albowiem zrozumiał, że ich porwano.", + "139556": "ROZDZIAŁ VI", + "139557": "A panowie Rawlison i Tarkowski oczekiwali rzeczywiście dzieci, ale nie wśród wzgórz piaszczystych Wadi-Rajan, dokąd nie mieli ani potrzeby, ani ochoty jechać, lecz w zupełnie innej stronie, w mieście El-Fachen, nad kanałem tegoż nazwiska, przy którym oglądali dokonane przed końcem roku roboty. Odległość między El-Fachen a Medinet wynosi w prostej linii około czterdziestu pięciu kilometrów. Ponieważ jednak nie ma bezpośredniego połączenia i trzeba jechać na El-Wasta, co podwaja niemal drogę, przeto pan Rawlison, rozglądając się w przewodniku kolejowym, czynił następujące wyliczenia:", + "139558": "— Chamis wyjechał onegdaj wieczór — mówił do pana Tarkowskiego — i w El-Wasta złapał pociąg idący z Kairu, w Medinet jest zatem dziś rano. Dzieci zapakują się w godzinę. Wyjechawszy wszelako w południe, musiałyby czekać na nocny pociąg idący wzdłuż Nilu, a ponieważ nie pozwoliłem Nel jechać nocą, więc wyruszą dziś rano i będą tu zaraz po zachodzie słońca.", + "139559": "— Tak — rzekł pan Tarkowski — Chamis musi trochę odpocząć, a Stasiowi pali się wprawdzie w głowie, jednakże gdy chodzi o Nel, można zawsze na niego liczyć. Zresztą posłałem mu także kartę, by nie wyjeżdżali na noc.", + "139560": "— Dzielny chłopiec i ufam mu zupełnie — odpowiedział pan Rawlison.", + "139561": "— Co prawda, to i ja. Staś przy swoich rozmaitych wadach ma prawy charakter i nigdy nie kłamie, albowiem jest odważny, a kłamią tylko tchórze. Energii też mu nie brak i jeśli z czasem zdobędzie się na spokojną rozwagę, to myślę, że da sobie radę na świecie.", + "139562": "— Z pewnością. Co zaś do rozwagi, to czy ty byłeś rozważny w jego wieku?", + "139563": "— Muszę przyznać, że nie — odpowiedział śmiejąc się pan Tarkowski — ale może nie byłem tak pewny siebie jak on.", + "139564": "— To przejdzie. Tymczasem bądź szczęśliwy, że masz takiego chłopca.", + "139565": "— A ty, że masz takie słodkie i kochane stworzenie jak Nel.", + "139566": "— Niech ją Bóg błogosławi — odpowiedział ze wzruszeniami pan Rawlison.", + "139567": "Dwaj przyjaciele uścisnęli sobie dłonie, po czym zasiedli do przeglądania planów i kosztorysów robót. Na tym zajęciu upłynął im czas aż do wieczora.", + "139568": "O godzinie szóstej, gdy już zapadła noc, znaleźli się na stacji i chodząc po peronie rozmawiali w dalszym ciągu o dzieciach.", + "139569": "— Pyszna pogoda, ale chłodno — ozwał się pan Rawlison. — Czy aby Nel wzięła ze sobą ciepłe ubranie?", + "139570": "— Staś będzie o tym pamiętał i Dinah także.", + "139571": "— Żałuję jednakże, że zamiast sprowadzać ich tu, nie pojechaliśmy sami do Medinet.", + "139572": "— Przypomnij sobie, że tak właśnie radziłem.", + "139573": "— Wiem — i gdyby nie to, że mamy stąd jechać dalej na południe, byłbym się na to zgodził. Wyliczyłem wszelako, że droga zajęłaby nam dużo czasu i że bylibyśmy krócej z dziećmi. Przyznam ci się zresztą, że to Chamis poddał mi myśl, żeby je tu sprowadzić. Oświadczył mi, że ogromnie do nich tęskni i że byłby szczęśliwy, gdybym go po oboje posłał. Nie dziwię się, że się do nich przywiązał…", + "139574": "Dalszą rozmowę przerwały sygnały oznajmiające zbliżanie się pociągu. Po chwili w ciemności ukazały się ogniste oczy lokomotywy, a jednocześnie dał się słyszeć zdyszany jej oddech i gwizdanie.", + "139575": "Szereg oświeconych wagonów przesunął się wzdłuż peronu, zadrgał i stanął.", + "139576": "— Nie widziałem ich w żadnym oknie — rzekł pan Rawlison.", + "139577": "— Siedzą może głębiej i zapewne zaraz wyjdą.", + "139578": "Podróżni zaczęli wysiadać, ale przeważnie Arabowie, gdyż El-Fachen prócz pięknych gajów palmowych i akacjowych nie ma nic ciekawego do widzenia. Dzieci nie przyjechały.", + "139579": "— Chamis albo nie złapał pociągu w El-Wasta — ozwał się z odcieniem złego humoru pan Tarkowski — albo też po nocnej podróży zaspał i przyjadą dopiero jutro.", + "139580": "— Może być — odpowiedział z niepokojem pan Rawlison — ale i to być może, że któreś zachorowało.", + "139581": "— Staś by w takim razie zatelegrafował.", + "139582": "— Kto wie, czy depeszy nie zastaniemy w hotelu.", + "139583": "— Pójdźmy.", + "139584": "Ale w hotelu nie czekała ich żadna wiadomość. Pan Rawlison był coraz niespokojniejszy.", + "139585": "— Wiesz, co się jeszcze mogło zdarzyć? — rzekł pan Tarkowski. — Oto, jeśli Chamis zaspał, to nie przyznał się do tego dzieciom, przyszedł do nich dopiero dziś i powiedział im, że mają jutro jechać. Przed nami będzie się wykręcał tym, że nie zrozumiał naszych rozkazów. Na wszelki wypadek zatelegrafuję do Stasia.", + "139586": "— A ja do mudira Fajumu.", + "139587": "Po chwili dwie depesze zostały wysłane. Nie było jeszcze wprawdzie powodów do niepokoju, jednakże w oczekiwaniu na odpowiedź inżynierowie źle spędzili noc i wczesny poranek zastał ich na nogach.", + "139588": "Odpowiedź od mudira przyszła dopiero koło dziesiątej i brzmiała jak następuje:", + "139589": "„Sprawdzono na stacji. Dzieci wyjechały wczoraj do Gharak-el-Sultani.”", + "139590": "Łatwo zrozumieć, jakie zdumienie i gniew ogarnęły ojców na tę niespodzianą wiadomość. Przez czas jakiś spoglądali na siebie, jakby nie rozumiejąc słów depeszy, po czym pan Tarkowski, który był człowiekiem porywczym, uderzył dłonią w stół i rzekł:", + "139591": "— To pomysł Stasia, ale ja go oduczę takich pomysłów.", + "139592": "— Nie spodziewałem się tego po nim — odpowiedział ojciec Nel.", + "139593": "Lecz po chwili zapytał:", + "139594": "— No a cóż Chamis?", + "139595": "— Albo ich nie zastał i nie wie, co począć, albo pojechał za nimi.", + "139596": "— Tak i ja myślę.", + "139597": "I w godzinę później wyruszyli do Medinet. W namiotach dowiedzieli się, że nie ma wielbłądników, a na stacji potwierdzono, że Chamis wyjechał z dziećmi do El-Gharak. Sprawa przedstawiała się coraz ciemniej i rozjaśnić ją można było tylko w El-Gharak.", + "139598": "Jakoż dopiero na tej stacji zaczęła się odsłaniać straszliwa prawda.", + "139599": "Zawiadowca, ten sam zaspany w ciemnych okularach i czerwonym fezie Egipcjanin, opowiedział im, że widział chłopca około lat czternastu i ośmioletnią dziewczynkę z niemłodą Murzynką, którzy pojechali na pustynię. Nie pamięta, czy wielbłądów było razem osiem, czy dziewięć, ale zauważył, że jeden objuczony był jak do dalekiej drogi, a dwaj Beduini mieli także duże juki przy siodłach; przypomina też sobie, że gdy przypatrywał się karawanie, jeden z wielbłądników, Sudańczyk, rzekł mu, że to są dzieci Anglików, którzy przedtem pojechali do Wadi-Rajan.", + "139600": "— Czy ci Anglicy wrócili? — zapytał pan Tarkowski.", + "139601": "— Tak jest. Wrócili jeszcze wczoraj z dwoma zabitymi wilkami — odpowiedział zawiadowca — i zdziwiło mnie to nawet, że nie wracają razem z dziećmi. Ale nie pytałem ich o powód, gdyż to do mnie nie należy.", + "139602": "To powiedziawszy odszedł do swoich obowiązków.", + "139603": "Podczas tego opowiadania twarz pana Rawlisona stała się biała jak papier. Patrząc błędnym wzrokiem na przyjaciela zdjął kapelusz, podniósł dłoń do spotniałego czoła i zachwiał się, jakby miał upaść.", + "139604": "— Rawlison, bądź mężczyzną! — zawołał pan Tarkowski. — Dzieci nasze porwane. Trzeba je ratować.", + "139605": "— Nel! Nel! — powtarzał nieszczęsny Anglik. — Nel i Staś! To nie Stasia wina. Zwabiono tu oboje podstępnie i porwano. Kto wie — dlaczego. Może dla okupu. Chamis jest niezawodnie w spisku. Idrys i Gebhr także.", + "139606": "Tu przypomniał sobie, co mówiła Fatma, że obaj Sudańczycy należą do pokolenia Dangalów, w którym urodził się Mahdi, i że z tegoż pokolenia pochodzi Chadigi, ojciec Chamisa. Na to wspomnienie serce zamarło mu na chwilę w piersiach, zrozumiał bowiem, że dzieci mogły być porwane nie dla okupu, ale dla zamiany na rodzinę Smaina.", + "139607": "Ale co z nimi zrobią współplemieńcy złowrogiego proroka? Skryć się na pustyni lub gdzieś nad brzegiem Nilu nie mogą, bo na pustyni pomarliby wszyscy z głodu i pragnienia, a nad Nilem złapano by ich z pewnością. Chyba więc zbiegną z dziećmi aż do Mahdiego.", + "139608": "I ta myśl napełniła pana Tarkowskiego przerażeniem, ale energiczny eksżołnierz prędko przyszedł do siebie i począł przebiegać myślą wszystko, co się stało, a jednocześnie szukał środków ratunku.", + "139609": "„Fatma — rozumował — nie miała powodu mścić się ani nad nami, ani nad naszymi dziećmi, jeżeli więc zostały porwane, to widocznie dlatego, aby wydać je w ręce Smaina. W żadnym razie śmierć im nie grozi. I to jest szczęście w nieszczęściu, ale natomiast czeka je straszna droga, która może być dla nich zgubną.”", + "139610": "I natychmiast podzielił się tymi myślami z przyjacielem, po czym tak mówił:", + "139611": "— Idrys i Gebhr, jako dzicy i głupi ludzie, wyobrażają sobie, że zastępy Mahdiego są już niedaleko, a tymczasem Chartum, do którego Mahdi dotarł, leży stąd o dwa tysiące kilometrów. Tę drogę muszą przebyć wzdłuż Nilu i nie oddalać się od niego, gdyż inaczej wielbłądy i ludzie popadaliby z pragnienia. Jedź natychmiast do Kairu i żądaj od chedywa, by wysłano depesze do wszystkich posterunków wojskowych i by urządzono pościg na prawo i lewo wzdłuż rzeki. Szejkom przybrzeżnym przyrzecz za schwytanie zbiegów wielką nagrodę. Po wsiach niech zatrzymują wszystkich, którzy się zbliżą po wodę. W ten sposób Idrys i Gebhr muszą wpaść w ręce władzy, a my odzyskamy dzieci.", + "139612": "Pan Rawlison odzyskał już zimną krew.", + "139613": "— Jadę — rzekł. — Te łotry zapomniały, że armia angielska Wolseleya śpiesząca na pomoc Gordonowi jest już w drodze i że odetnie ich od Mahdiego. Nie umkną. Nie mogą umknąć. Wysyłam w tej chwili depeszę do naszego ministra, a potem jadę. Co ty zamierzasz?", + "139614": "— Telegrafuję o urlop i nie czekając odpowiedzi ruszam w ich ślady Nilem do Nubii, by dopilnować pościgu.", + "139615": "— Więc się musimy spotkać, gdyż i ja uczynię z Kairu to samo.", + "139616": "— Dobrze! a teraz do roboty.", + "139617": "— Z pomocą Bożą! — odpowiedział pan Rawlison.", + "139618": "ROZDZIAŁ VII", + "139619": "A tymczasem wielbłądy pędziły jak huragan po błyszczących od księżyca piaskach. Zapadła głęboka noc. Księżyc, z początku wielki jak koło i czerwony, zbladł i wytoczył się wysoko. Oddalone wzgórza pustyni pokryły się muślinowym, srebrnym oparem, który nie przesłaniając ich widoku zmienił je jakby w świetlane zjawiska. Od czasu do czasu spoza skał tu i ówdzie rozsianych dochodziło żałosne skomlenie szakali.", + "139620": "Upłynęła znowu godzina. Staś otoczył ramieniem Nel i podtrzymywał ją, usiłując przez to złagodzić męczące rzuty szalonej jazdy. Dziewczynka coraz częściej zaczęła wypytywać go, dlaczego tak pędzą i dlaczego nie widać ani namiotów, ani tatusiów. Staś postanowił wreszcie powiedzieć jej prawdę, która i tak prędzej czy później musiała się wydać.", + "139621": "— Nel — rzekł — ściągnij rękawiczkę i upuść ją nieznacznie na ziemię.", + "139622": "— Dlaczego, Stasiu?", + "139623": "A on przycisnął ją do siebie i odpowiedział z jakąś niezwykłą mu tkliwością:", + "139624": "— Zrób, co ci mówię.", + "139625": "Nel trzymała się jedną ręką Stasia i bała się go puścić, ale poradziła sobie w ten sposób, że poczęła ściągać ząbkami rękawiczkę — z każdego palca osobno — a wreszcie, zsunąwszy ją zupełnie, upuściła na ziemię.", + "139626": "— Po niejakim czasie rzuć drugą — ozwał się znowu Staś. — Ja rzuciłem już swoje, ale twoje łatwiej będzie dostrzec, bo jasne.", + "139627": "I widząc, że dziewczynka patrzy nań pytającym wzrokiem, tak mówił dalej:", + "139628": "— Nie przestrasz się, Nel… Ale widzisz… być może, że my wcale nie spotkamy ani twego, ani mojego ojca… i że nas ci szkaradni ludzie porwali. Ale się nie bój… Bo jeśli tak jest, to pójdzie za nami pogoń. Dogonią i odbiorą nas z pewnością. Dlatego kazałem ci rzucić rękawiczki, żeby pogoń znalazła ślady. Tymczasem nie możemy zrobić nic innego, ale później coś obmyślę… Z pewnością coś obmyślę, tylko nie bój się i ufaj mi…", + "139629": "Lecz Nel dowiedziawszy się, że nie zobaczy tatusia i że uciekają gdzieś daleko na pustynię, zaczęła drżeć ze strachu i płakać, tuląc się jednocześnie do Stasia i wypytując wśród łkań, dlaczego ich porwali i dokąd ich wiozą. On pocieszał ją, jak umiał i prawie takimi słowami, jakimi jego ojciec pocieszał pana Rawlisona. Mówił, że ojcowie i sami będą ich ścigali, i zawiadomią wszystkie załogi wzdłuż Nilu. Na koniec zapewniał ją, że cokolwiek bądź by się stało, on jej nie opuści nigdy i będzie jej zawsze bronił.", + "139630": "Ale w niej żal i tęsknota za ojcem większe były nawet od strachu, więc długi czas nie przestawała płakać — i tak lecieli, oboje żałośni, wśród jasnej nocy po bladych piaskach pustyni.", + "139631": "Stasiowi jednak ściskało się serce nie tylko żalem i obawą, lecz i wstydem. Temu, co się stało, nie był wprawdzie winien, natomiast przypomniał sobie swoją dawną chełpliwość, którą tak często ganił w nim ojciec. Poprzednio był przekonany, że nie ma takiego położenia, w którym by nie dał sobie rady; poczytywał się za jakiegoś niezwyciężonego junaka i gotów był wyzywać cały świat. Obecnie zaś zrozumiał, że jest małym chłopcem, z którym każdy może zrobić, co zechce — i że oto pędzi wbrew woli na wielbłądzie dlatego tylko, że tego wielbłąda pogania z tyłu półdziki Sudańczyk. Czuł się tym okropnie upokorzony, a nie widział żadnego sposobu oporu. Musiał przyznać sam przed sobą, że się po prostu boi — i tych ludzi, i tej pustyni, i tego, co ich oboje z Nel może spotkać. Obiecywał jednak szczerze nie tylko jej, ale i sobie, że będzie nad nią czuwał i bronił jej, choćby kosztem własnego życia.", + "139632": "Nel, zmęczona płaczem i szaloną jazdą, trwającą już od sześciu godzin, poczęła wreszcie drzemać, a chwilami i zasypiać zupełnie. Staś wiedząc, że kto spadnie z cwałującego wielbłąda, może się zabić na miejscu, przywiązał ją do siebie sznurem, który znalazł na siodle. Lecz po niejakim czasie wydało mu się, że pęd wielbłądów staje się mniej szybki, chociaż leciały teraz przez gładkie i miękkie piaski. W oddali widać było majaczące wzgórza, zaś na równinie rozpoczęły się zwykłe na pustyni nocne ułudy. Księżyc świecił na niebie coraz bledziej, a tymczasem przed nimi pojawiały się pełznące nisko, dziwne, różowe obłoki, zupełnie przezrocze, utkane tylko ze światła. Tworzyły się one nie wiadomo dlaczego i posuwały się naprzód, jakby popychane lekkim wiatrem. Staś widział, jak burnusy Beduinów i wielbłądy różowiały nagle, wjechawszy w te oświecone przestrzenie, a następnie całą karawanę ogarniał delikatny, różowy blask. Czasem obłoki przybierały barwę błękitnawą i tak było aż do wzgórz.", + "139633": "Przy wzgórzach bieg wielbłądów zwolnił jeszcze bardziej. Naokół widać było teraz skały sterczące z piaszczystych kopców lub porozrzucane wśród osypisk w dzikim nieładzie. Grunt stawał się kamienisty. Przebyli kilka wgłębień zasianych kamieniami i podobnych do wyschłych łożysk rzek. Chwilami drogę tamowały im wąwozy, które musieli objeżdżać. Zwierzęta poczęły stąpać ostrożnie, przebierając jakby w tańcu nogami wśród suchych i twardych kęp utworzonych przez róże jerychońskie, którymi osypiska i skały pokryte były obficie. Raz w raz któryś wielbłąd potknął się i widoczne było, że należy im dać wypoczynek.", + "139634": "Jakoż Beduini zatrzymali się w zapadłym wąwozie i zsunąwszy się z siodeł, zabrali się do rozwiązywania juków. Idrys i Gebhr poszli za ich przykładem. Poczęto opatrywać wielbłądy, rozluźniać popręgi, zdejmować zapasy żywności i wyszukiwać płaskich kamieni na założenie ogniska. Drzewa suchego ani suchego nawozu, którym posługują się Arabowie, nie było, ale Chamis, syn Chadigiego, nazrywał róż jerychońskich i ułożył z nich spory stos, który zapalił. Przez czas jakiś, gdy Sudańczycy zajęci byli wielbłądami, Staś, Nel i jej piastunka, stara Dinah, znaleźli się razem, w odosobnieniu. Lecz Dinah była bardziej jeszcze przerażona od dzieci i nie mogła słowa przemówić. Owinęła tylko Nel w ciepły pled i siadłszy koło niej na ziemi, poczęła z jękiem całować jej rączki. Staś natychmiast zapytał Chamisa, co znaczy to wszystko, co się stało, ale ów śmiejąc się ukazał mu tylko swe białe zęby i poszedł zbierać w dalszym ciągu róże jerychońskie. Zapytany następnie Idrys odpowiedział jednym słowem: „zobaczysz” — i pogroził mu palcem. Gdy wreszcie zabłysło ognisko z róż, które więcej tliły się, niż płonęły, otoczyli je wszyscy kołem, prócz Gebhra, który został jeszcze przy wielbłądach, i poczęli jeść placki z kukurydzy oraz suszone baranie i kozie mięso. Dzieci, wygłodzone przez długą drogę, jadły również, choć Nel kleiły się jednocześnie oczy ze snu. Ale tymczasem w mdłym świetle ogniska pojawił się ciemnoskóry Gebhr i połyskując oczyma podniósł w górę dwie małe jasne rękawiczki i zapytał:", + "139635": "— Czyje to?", + "139636": "— Moje — odpowiedziała sennym i zmęczonym głosem Nel.", + "139637": "— Twoje, mała żmijo? — syknął przez zaciśnięte zęby Sudańczyk — To znaczysz drogę dlatego, by twój ojciec wiedział, którędy nas ścigać?", + "139638": "I tak mówiąc uderzył ją korbaczem, strasznym batem arabskim, który przecina nawet skórę wielbłąda. Nel, lubo owinięta w gruby pled, krzyknęła z bólu i ze strachu, lecz Gebhr nie zdołał uderzyć jej po raz drugi, gdyż Staś skoczył w tej chwili jak żbik, uderzył go głową w piersi, a następnie chwycił za gardło.", + "139639": "Stało się to tak niespodzianie, że Sudańczyk upadł na wznak, a Staś na niego i obaj poczęli przewracać się po ziemi. Chłopak na swój wiek był wyjątkowo silny, jednakże Gebhr prędko dał sobie z nim radę. Naprzód oderwał od swego gardła jego dłonie, po czym obrócił go twarzą do ziemi i przycisnąwszy mu pięścią kark począł smagać korbaczem jego plecy.", + "139640": "Krzyk i łzy Nel, która chwytając ręce dzikusa błagała go jednocześnie, by Stasiowi „darował”, nie byłyby się na nic przydały, gdyby nie to, że Idrys przyszedł niespodzianie chłopcu z pomocą. Był on starszy od Gebhra, daleko silniejszy i od początku ucieczki z Gharak-el-Sultani wszyscy stosowali się do jego rozkazów. Teraz wyrwał korbacz z rąk brata i odrzuciwszy go daleko zawołał:", + "139641": "— Precz, głupcze!", + "139642": "— Zaćwiczę tego skorpiona! — odpowiedział zgrzytając zębami Gebhr.", + "139643": "Lecz na to Idrys chwycił go za opończę na piersiach i popatrzywszy mu w oczy począł mówić groźnym, choć cichym głosem:", + "139644": "— Szlachetna Fatma zakazała tym dzieciom czynić krzywdy, albowiem wstawiały się za nią…", + "139645": "— Zaćwiczę! — powtórzył Gebhr.", + "139646": "— A ja ci powiadam, że nie podniesiesz na żadne z nich korbacza. Jeśli to uczynisz, za każde uderzenie oddam ci dziesięć.", + "139647": "I począł nim trząść jak gałęzią palmy, po czym tak dalej mówił:", + "139648": "— Te dzieci są własnością Smaina i gdyby które z nich nie dojechało żywe, sam Mahdi (niech Bóg przedłuży dni jego nieskończenie) kazałby cię powiesić. Rozumiesz, głupcze!", + "139649": "Imię Mahdiego sprawiało tak wielkie na wszystkich jego wyznawcach wrażenie, że Gebhr opuścił natychmiast głowę i jął powtarzać jakby z przestrachem:", + "139650": "— Allach akbar! — Allach akbar!", + "139651": "Staś podniósł się zziajany i zbity, ale czuł, że gdyby ojciec mógł go w tej chwili widzieć i słyszeć, byłby dumny z niego, albowiem nie tylko skoczył był bez namysłu na ratunek Nel, ale i teraz, choć razy korbacza paliły go jak ogniem, nie myślał o własnym bólu, a natomiast począł pocieszać dziewczynkę i wypytywać, czy uderzenia nie zrobiły jej krzywdy.", + "139652": "A następnie rzekł:", + "139653": "— Com dostał, tom dostał, ale on się więcej na ciebie nie porwie. Ach, gdybym miał jaką broń!", + "139654": "Mała kobietka objęła go obu rękoma za szyję i mocząc mu łzami policzki jęła zapewniać, że nie bardzo ją bolało i że płacze nie z bólu, tylko z żalu nad nim. Na to Staś przesunął usta do jej ucha i rzekł szepcząc:", + "139655": "— Nel, nie za to, że mnie zbił, ale za to, że ciebie uderzył, przysięgam, że mu nie daruję.", + "139656": "Na tym skończyło się zajście. Po pewnym czasie Gebhr i Idrys, pogodzeni już z sobą, porozciągali na ziemi opończe i pokładli się na nich, a Chamis poszedł wkrótce za ich przykładem. Beduini zasypali wielbłądom durry, po czym wsiadłszy na dwa luźne, pojechali w stronę Nilu. Nel oparła główkę o kolana starej Dinah i usnęła. Ognisko przygasło i wkrótce słychać było tylko chrzęst durry w zębach wielbłądów. Na niebo wytoczyły się małe obłoczki, które zakrywały chwilami księżyc, ale noc była widna. Za skałami odzywało się ciągłe żałosne skomlenie szakali.", + "139657": "Po dwóch godzinach Beduini wrócili z wielbłądami dźwigającymi napełnione wodą skórzane wory. Podsyciwszy ogień zasiedli na piasku i zabrali się do jedzenia. Przybycie ich zbudziło Stasia, który się poprzednio był zdrzemnął, oraz dwóch Sudańczyków i Chamisa, syna Chadigiego. Wtedy przy ognisku rozpoczęła się następująca rozmowa:", + "139658": "— Możemy jechać? — zapytał Idrys.", + "139659": "— Nie, albowiem musimy odpocząć — my i nasze wielbłądy.", + "139660": "— Czy nie widział was nikt?", + "139661": "— Nikt. Dotarliśmy do rzeki między dwiema wioskami. Z daleka tylko szczekały psy.", + "139662": "— Trzeba będzie zawsze jeździć po wodę o północy i czerpać ją w pustych miejscach. Byle minąć pierwszą challal (kataraktę), to dalej wsie już rzadsze i prorokowi przychylniejsze. Pościg pójdzie za nami z pewnością.", + "139663": "Na to Chamis przewrócił się plecami do góry i podparłszy dłońmi twarz rzekł:", + "139664": "— Mehendysi będą naprzód czekali dzieci w El-Fachen przez całą noc i do następnego pociągu, potem pojadą do Fajum, a stamtąd do Gharak. Tam dopiero zrozumieją, co się stało, i wówczas muszą wrócić do Medinet, aby wysłać słowa lecące po miedzianym drucie do miast nad Nilem — i jeźdźców na wielbłądach, którzy będą nas ścigali. Wszystko to zabierze najmniej trzy dni. Przedtem nie potrzebujemy męczyć naszych wielbłądów i możemy spokojnie „pić dym” z cybuchów.", + "139665": "To rzekłszy wydobył z ogniska płonący pręcik róży jerychońskiej i zapalił nim fajkę, a Idrys począł, zwyczajem arabskim, cmokać z zadowolenia.", + "139666": "— Dobrze to urządziłeś, synu Chadigiego — rzekł — ale nam trzeba korzystać z czasu i zajechać przez te trzy dni i noce najdalej na południe. Odetchnę spokojniej dopiero wówczas, gdy przejedziemy pustynię między Nilem a Kharge (wielka oaza na zachód od Nilu). Dałby Bóg, aby wielbłądy wytrzymały.", + "139667": "— Wytrzymają — ozwał się jeden z Beduinów.", + "139668": "— Ludzie mówią też — wtrącił Chamis — że wojska Mahdiego (niech Bóg przedłuży jego żywot) dochodzą już do Assuanu.", + "139669": "Tu Staś, który nie tracił ani słowa z tej rozmowy i zapamiętał również, co przedtem mówił Idrys do Gebhra, podniósł się i rzekł:", + "139670": "— Wojska Mahdiego są pod Chartumem.", + "139671": "— La! La! (nie, nie) — zaprzeczył Chamis.", + "139672": "— Nie zważajcie na jego słowa — odpowiedział Staś — bo on ma nie tylko skórę, ale i mózg ciemny. Do Chartumu, choćbyście co trzy dni kupowali świeże wielbłądy i pędzili tak jak dziś, zajedziecie za miesiąc. A i tego może nie wiecie, że drogę przegrodzi wam armia, nie egipska, ale angielska…", + "139673": "Słowa te uczyniły pewne wrażenie, a Staś spostrzegłszy to mówił dalej:", + "139674": "— Zanim znajdziecie się między Nilem a wielką oazą, wszystkie drogi na pustyni będą już pilnowane przez szereg straży wojskowych. Ha! słowa po miedzianym drucie prędzej biegną od wielbłądów! Jakże zdołacie się przemknąć?", + "139675": "— Pustynia jest szeroka — odpowiedział jeden z Beduinów.", + "139676": "— Ale musicie trzymać się Nilu.", + "139677": "— Możemy się nawet przeprawić i gdy nas będą szukać z tej strony, my będziemy z tamtej.", + "139678": "— Słowa biegnące po miedzianym drucie dojdą do miast i wsi po obu brzegach rzeki.", + "139679": "— Mahdi ześle nam anioła, który położy palec na oczach Anglików i Turków (Egipcjan), a nas osłoni skrzydłami.", + "139680": "— Idrysie — rzekł Staś — nie zwracam się do Chamisa, którego głowa jest jak pusta tykwa, ani do Gebhra, który jest podłym szakalem, ale do ciebie. Wiem już, że chcecie nas zawieźć do Mahdiego i oddać w ręce Smaina. Lecz jeśli to czynicie dla pieniędzy, to wiedz, że ojciec tej małej bint (dziewczynki) jest bogatszy niż wszyscy Sudańczycy razem wzięci.", + "139681": "— I co z tego? — przerwał Idrys.", + "139682": "— Co z tego? Wróćcie dobrowolnie, a wielki mehendys nie pożałuje wam pieniędzy i mój ojciec także.", + "139683": "— Albo oddadzą nas rządowi, który każe nas powiesić.", + "139684": "— Nie, Idrysie. Będziecie wisieli niezawodnie, lecz tylko w takim razie, jeśli was złapią w ucieczce. A tak się stanie z pewnością. Ale jeśli sami wrócicie, żadna kara was nie spotka i prócz tego zostaniecie bogatymi ludźmi do końca życia. Ty wiesz, że biali z Europy dotrzymują zawsze słowa. Otóż daję wam słowo za obu mehendysów, że będzie tak, jak mówię.", + "139685": "I Staś pewien był istotnie, że ojciec jego i pan Rawlison będą stokroć woleli dotrzymać uczynionej przez niego obietnicy niż narażać ich oboje, a zwłaszcza Nel, na okropną podróż i jeszcze okropniejsze życie wśród dzikich i rozszalałych hord Mahdiego.", + "139686": "Toteż z bijącym sercem oczekiwał na odpowiedź Idrysa, który pogrążył się w milczeniu i dopiero po długiej chwili rzekł:", + "139687": "— Mówisz, że ojciec małej bint i twój dadzą nam dużo pieniędzy?", + "139688": "— Tak jest.", + "139689": "— A czy wszystkie ich pieniądze potrafią otworzyć nam drzwi do raju, które otworzy jedno błogosławieństwo Mahdiego?", + "139690": "— Bismillach! — krzyknęli na to obaj Beduini wraz z Chamisem i Gebhrem.", + "139691": "Staś stracił od razu wszelką nadzieję, wiedział bowiem, że jakkolwiek ludzie na Wschodzie chciwi są i przekupni, to jednak gdy prawdziwy mahometanin spojrzy na jakąś rzecz od strony wiary, wówczas nie ma już na świecie takich skarbów, którymi dałby się skusić.", + "139692": "Idrys zaś, zachęcony okrzykiem, mówił dalej — i widocznie już nie dlatego, by odpowiedzieć Stasiowi, lecz w tej myśli, by zyskać tym większe uznanie i pochwały towarzyszów:", + "139693": "— My mamy szczęście należeć tylko do tego pokolenia, które wydało świętego proroka, ale „szlachetna” Fatma i jej dzieci są jego krewnymi — i wielki Mahdi je kocha. Gdy więc oddamy mu ciebie i małą bint, on zmieni was za Fatmę i jej synów, a nas pobłogosławi. Wiedz o tym, że nawet ta woda, w której on się co rano, wedle przepisów Koranu, obmywa, uzdrawia choroby i gładzi grzechy, a cóż dopiero jego błogosławieństwo!", + "139694": "— Bismillach! — powtórzyli Sudańczycy i Beduini.", + "139695": "Lecz Staś chwytając się ostatniej deski ratunku rzekł:", + "139696": "— To zabierzcie mnie, a Beduini niech wrócą z małą bint. Za mnie wydadzą Fatmę i jej synów.", + "139697": "— Jeszcze pewniej wydadzą ją za was oboje.", + "139698": "Na to chłopak zwrócił się do Chamisa:", + "139699": "— Ojciec twój odpowie za twoje postępki.", + "139700": "— Mój ojciec jest już w pustyni, w drodze do proroka — odparł Chamis.", + "139701": "— Więc go złapią i powieszą.", + "139702": "Tu Idrys uznał jednak za stosowne dodać otuchy swym towarzyszom.", + "139703": "— Te sępy — rzekł — które objedzą ciało z naszych kości, może nie wylęgły się jeszcze. Wiemy, co nam grozi, aleśmy nie dzieci, i pustynię znamy od dawna. Ci ludzie (tu wskazał na Beduinów) byli wiele razy w Berberze i wiedzą o takich drogach, którymi biegają tylko gazele. Tam nikt nas nie znajdzie i nikt nie będzie ścigał. Musimy zaiste skręcać po wodę do Bahr-el-Jussef, a później do Nilu, ale będziemy to czynili w nocy. Czy myślicie przy tym, że nad rzeką nie ma ukrytych przyjaciół Mahdiego? A ja ci powiem, że im dalej na południe, tym ich więcej, że i całe pokolenia, i ich szejkowie czekają tylko pory sposobnej, by chwycić za miecze w obronie prawdziwej wiary. Ci sami dostarczą wody, jadła, wielbłądów — i zmylą pogoń. Zaprawdę wiemy, że do Mahdiego daleko, ale wiemy i to także, że każdy dzień przybliży nas do owczej skóry, na której święty prorok klęka do modlitw.", + "139704": "— Bismillach! — zakrzyknęli po raz trzeci towarzysze.", + "139705": "I widać było, że powaga Idrysa wzrosła pomiędzy nimi znacznie. Staś zrozumiał, że wszystko stracone, więc chcąc przynajmniej uchronić Nel od złości Sudańczyków rzekł:", + "139706": "— Po sześciu godzinach mała panienka dojechała ledwie żywa. Jakże możecie myśleć, że ona wytrzyma taką drogę? Jeśli zaś umrze, to i ja umrę, a wówczas z czym przyjedziecie do Mahdiego?", + "139707": "Teraz Idrys nie znalazł odpowiedzi, co widząc Staś tak mówił dalej:", + "139708": "— …I jak was przyjmie Mahdi i Smain, gdy się dowiedzą, że za waszą głupotę Fatma i jej dzieci przypłacić muszą życiem?", + "139709": "Lecz Sudańczyk opamiętał się już i odpowiedział:", + "139710": "— Widziałem jak chwyciłeś za gardziel Gebhra. Na Allacha, tyś jest lwie szczenię i nie umrzesz, a ona…", + "139711": "Tu popatrzył na główkę śpiącej Nel, opartą na kolanach starej Dinah, i dokończył jakimś dziwnie łagodnym głosem:", + "139712": "— Jej uwijemy na garbie wielbłąda gniazdko jak ptaszkowi, aby wcale nie czuła zmęczenia i mogła spać w drodze równie spokojnie, jak śpi teraz.", + "139713": "To powiedziawszy podszedł ku wielbłądowi i wraz z Beduinami począł na grzbiecie najlepszego z dromaderów mościć siedzenie dla dziewczynki. Gadali przy tym dużo i sprzeczali się trochę, ale wreszcie za pomocą powrozów, koców oraz bambusowych drążków urządzili coś w rodzaju głębokiego, nieruchomego kosza, w którym Nel mogła siedzieć lub leżeć, lecz z którego nie mogła spaść. Nad tym siedzeniem, tak obszernym, że i Dinah mogła się w nim pomieścić, rozpięli płócienny daszek.", + "139714": "— Oto widzisz — rzekł Idrys do Stasia — jaja przepiórki nie potłukłyby się w tych wojłokach. Stara niewiasta pojedzie z panienką, aby jej służyć i we dnie, i w nocy… Ty siądziesz ze mną, ale możesz jechać przy niej i czuwać nad nią.", + "139715": "Staś był rad, że uzyskał choć tyle. Zastanowiwszy się nad położeniem, doszedł do przekonania, że najprawdopodobniej złapią ich, zanim dojadą do pierwszej katarakty, i ta myśl dodała mu otuchy. Tymczasem chciało mu się przede wszystkim spać, obiecywał więc sobie, że przywiąże się jakimś powrozem do siodła i ponieważ nie będzie musiał podtrzymywać Nel, zaśnie na kilka godzin.", + "139716": "Noc czyniła się już bledsza i szakale przestały skomleć wśród wąwozów. Karawana miała zaraz wyruszyć, ale Sudańczycy spostrzegłszy brzask udali się za odległą o kilka kroków skałę i tam, zgodnie z przepisami Koranu, poczęli ranne obmywania, używając jednakże piasku zamiast wody, której pragnęli zaoszczędzić. Następnie zabrzmiały ich głosy odmawiające soubhg, czyli pierwszą poranną modlitwę. Wśród głębokiej ciszy słychać było wyraźnie ich słowa: „W imię litościwego i miłosiernego Boga. Chwała niech będzie Panu, władcy świata, litościwemu i miłosiernemu w dniu sądu. Ciebie wielbimy i wyznawamy, Ciebie błagamy o pomoc. Prowadź nas po drodze tych, którym nie szczędzisz dobrodziejstw i łaski, nie zaś po ścieżkach grzeszników, którzy ściągnęli na się gniew Twój i którzy błądzą. Amen.”", + "139717": "A Staś słuchając tych głosów podniósł oczy w górę — i w tej dalekiej krainie, wśród płowych, głuchych piasków, począł mówić: „Pod Twoją obronę uciekamy się, święta Boża Rodzicielko…”", + "139718": "ROZDZIAŁ VIII", + "139719": "Noc bladła. Ludzie mieli już siadać na wielbłądy, gdy nagle spostrzegli pustynnego wilka, który wtuliwszy ogon pod siebie przebiegł wąwóz o sto kroków od karawany i wydostawszy się na przeciwległe płaskowzgórze biegł dalej z wszelkimi oznakami strachu, jakby uciekał przed jakimś nieprzyjacielem. W egipskich pustyniach nie masz takich dzikich zwierząt, przed którymi wilki czułyby trwogę, i dlatego widok ten zaniepokoił wielce sudańskich Arabów. Cóż by to być mogło? Czyżby nadchodziła już pogoń? Jeden z Beduinów wdrapał się szybko na skałę, ale zaledwie spojrzał, zsunął się z niej jeszcze prędzej.", + "139720": "— Na proroka! — zawołał zmieszany i przelękły — chyba lew bieży ku nam i jest już tuż!", + "139721": "A wtem spoza skał ozwało się basowe: „wow”, po którym Staś i Nel zakrzyknęli razem:", + "139722": "— Saba! Saba!", + "139723": "Ponieważ po arabsku znaczy to: lew, więc Beduini przestraszyli się jeszcze bardziej, lecz Chamis roześmiał się i rzekł:", + "139724": "— Ja znam tego lwa.", + "139725": "To powiedziawszy gwizdnął przeciągle — i w tejże chwili olbrzymi brytan wpadł między wielbłądy. Ujrzawszy dzieci skoczył ku nim, przewrócił z radości Nel, która wyciągnęła do niego ręce, wspiął się na Stasia, następnie skowycząc i poszczekując obiegł oboje kilkakrotnie, znów przewrócił Nel, znów wspiął się na Stasia i wreszcie, ległszy u ich stóp, począł ziać.", + "139726": "Boki miał zapadłe, z wywieszonego języka spadały mu płaty piany, machał jednak ogonem i podnosił oczy pełne miłości na Nel, jakby jej chciał powiedzieć: „Ojciec twój kazał mi cię pilnować, więc oto jestem!”", + "139727": "Dzieci siadły przy nim z jednej i drugiej strony i poczęły go pieścić. Dwaj Beduini, którzy nie widzieli nigdy podobnej istoty, spoglądali na niego ze zdumieniem, powtarzając: „Allach! o kelb kebir!” (Na Boga, to wielki pies!) — on zaś leżał przez jakiś czas spokojnie, następnie podniósł jednak łeb, wciągnął powietrze w swój czarny, podobny do ogromnej trufli nos, zawietrzył i skoczył ku wygasłemu ognisku, przy którym leżały resztki pożywienia.", + "139728": "W tej samej chwili kozie i baranie kości poczęły trzaskać i kruszyć się jak słomki w jego potężnych zębach. Po ośmiu ludziach, licząc ze starą Dinah i z Nel, było tego dosyć sporo nawet dla takiego kelb kebir.", + "139729": "Lecz Sudańczycy zakłopotali się jego przybyciem i dwaj wielbłądnicy odwoławszy na bok Chamisa poczęli z nim rozmawiać z niepokojem, a nawet ze wzburzeniem.", + "139730": "— Iblis przyniósł tu tego psa! — zawołał Gebhr — i jakim sposobem trafił tu za dziećmi, skoro do Gharak przyjechały koleją?", + "139731": "— Zapewne śladem wielbłądów — odpowiedział Chamis.", + "139732": "— Źle się stało. Każdy, kto zobaczy go przy nas, zapamięta naszą karawanę i wskaże, którędy przechodziła. Trzeba się go pozbyć koniecznie.", + "139733": "— Ale jak? — spytał Chamis.", + "139734": "— Jest strzelba, weź ją i strzel mu w łeb.", + "139735": "— Jest strzelba, ale ja nie umiem z niej strzelać. Chyba że wy umiecie?…", + "139736": "Chamis od biedy byłby może potrafił, Staś bowiem kilkakrotnie otwierał przy nim swoją broń i zamykał, lecz żal mu było psa, którego polubił opiekując się nim jeszcze przed przyjazdem dzieci do Medinet. Wiedział natomiast doskonale, że obaj Sudańczycy nie mają żadnego pojęcia, jak obchodzić się z bronią najnowszego systemu, i że nie dadzą sobie z nią rady.", + "139737": "— Jeśli wy nie umiecie — rzekł z chytrym uśmiechem — to psa mógłby zabić tylko ten mały nouzrani (chrześcijanin), ale ta strzelba może wystrzelić kilka razy z rzędu, więc nie radzę dawać mu jej do ręki.", + "139738": "— Niech Bóg broni — odpowiedział Idrys. — Powystrzelałby nas jak przepiórki.", + "139739": "— Mamy noże — zauważył Gebhr.", + "139740": "— Spróbuj, ale pamiętaj, że masz i gardło, które pies rozerwie, nim go zakłujesz.", + "139741": "— Co więc robić?", + "139742": "A Chamis ruszył ramionami.", + "139743": "— Dlaczego wy chcecie tego psa zabić? Choćbyście go potem przysypali piaskiem, hieny go wygrzebią, pogoń znajdzie jego kości i będzie wiedziała, że nie przeprawiliśmy się przez Nil, lecz uciekaliśmy z tej strony. Niech leci za nami. Ilekroć Beduini pojadą po wodę, a my się skryjemy w jakim wąwozie, możecie być pewni, że pies zostanie przy dzieciach. Allach! Lepiej, że teraz przyleciał, bo inaczej byłby prowadził pogoń naszym śladem aż do Berberu. Karmić go nie potrzebujecie, gdyż jeśli mu resztek po nas nie starczy, to o hienę, albo szakala nie będzie mu trudno. Zostawcie go w spokoju, mówię wam — i nie traćmy czasu na gadanie.", + "139744": "— Może masz słuszność — rzekł Idrys.", + "139745": "— Jeśli mam słuszność, to mu dam i wody, aby sam nie latał do Nilu i nie pokazywał się w wioskach.", + "139746": "W ten sposób został rozstrzygnięty los Saby, który wypocząwszy nieco i pożywiwszy się należycie, wychłeptał w mgnieniu oka miskę wody i puścił się z nowymi siłami za karawaną.", + "139747": "Wjechali teraz na wysoką płaszczyznę, na której wiatr pomarszczył piasek i z której widać było na obie strony ogromną przestrzeń pustyni. Niebo przybrało barwę muszli perłowej. Lekkie chmurki, zgromadzone na wschodzie, mieniły się jak opale, po czym nagle zabarwiły się złotem. Strzelił jeden promień, potem drugi — i słońce, jak zwykle w krajach południowych, w których nie ma prawie zmierzchu i świtu, nie wzeszło, ale wybuchnęło zza obłoków jak słup ognia i zalało jasnym światłem widnokrąg. Poweselało niebo, poweselała ziemia i niezmierne obszary piaszczyste odkryły się oczom ludzkim.", + "139748": "— Musimy pędzić — rzekł Idrys — bo stąd widać nas z daleka.", + "139749": "Jakoż wypoczęte i napojone wielbłądy pędziły z szybkością gazeli. Saba pozostał za nimi, ale nie było obawy, by się zabłąkał i nie zjawił na pierwszym popasie. Dromader, na którym jechał Idrys ze Stasiem, biegł tuż obok wierzchowca Nel, tak że dzieci mogły rozmawiać swobodnie. Siedzenie, które wymościli Sudańczycy, okazało się wyborne i dziewczynka wyglądała w nim rzeczywiście jak ptaszek w gniazdku. Nie mogła spaść, nawet śpiąc, i jazda męczyła ją daleko mniej niż w nocy. Jasne światło dzienne dodało obojgu dzieciom otuchy. W serce Stasia wstąpiła nadzieja, że skoro Saba ich doścignął, to i pogoń potrafi uczynić to samo. Tą nadzieją podzielił się natychmiast z Nel, która uśmiechnęła się do niego po raz pierwszy od chwili porwania.", + "139750": "— A kiedy nas dogonią? — spytała po francusku, by Idrys nie mógł ich zrozumieć.", + "139751": "— Nie wiem. Może dziś jeszcze, może jutro, może za dwa lub trzy dni.", + "139752": "— Ale nie będziemy jechali z powrotem na wielbłądach?", + "139753": "— Nie. Dojedziemy tylko do Nilu, a Nilem do El-Wasta.", + "139754": "— To dobrze, oj, dobrze!", + "139755": "Biedna Nel, która tak lubiła poprzednio tę jazdę, miała jej teraz widocznie dosyć.", + "139756": "— Nilem… do El-Wasta i do tatusia! — poczęła powtarzać sennym głosem.", + "139757": "I ponieważ na poprzednim postoju nie wyspała się należycie, więc usnęła znowu głębokim snem, takim, jakim po wielkim zmęczeniu śpi się nad ranem. Tymczasem Beduini pędzili wielbłądy bez wytchnienia i Staś zauważył, że kierują się w głąb pustyni.", + "139758": "Więc chcąc zachwiać w Idrysie pewność, że zdołają ujść przed pogonią, a zarazem pokazać mu, że sam liczy na nią niezawodnie, rzekł:", + "139759": "— Odjeżdżacie od Nilu i od Bahr-Jussef, ale nic wam to nie pomoże, bo przecie nie będą was szukali nad brzegiem, gdzie wsie leżą jedna przy drugiej, ale w głębi.", + "139760": "A Idrys zapytał:", + "139761": "— Skąd wiesz, że odjeżdżamy od Nilu, skoro brzegów nie możesz stąd dostrzec?", + "139762": "— Bo słońce, które jest po wschodniej stronie nieba, grzeje nas w plecy; to znaczy, że skręciliśmy na zachód.", + "139763": "— Mądry z ciebie chłopiec — rzekł z uznaniem Idrys.", + "139764": "Po chwili zaś dodał:", + "139765": "— Ale ani pogoń nas nie doścignie, ani ty nie uciekniesz.", + "139766": "— Nie — odrzekł Staś — ja nie ucieknę… chyba z nią.", + "139767": "I ukazał na śpiącą Nel.", + "139768": "Do południa pędzili prawie bez wytchnienia, ale gdy słońce wzbiło się wysoko na niebo i poczęło przypiekać, wielbłądy, które z natury mało się pocą, oblały się jednak potem i bieg ich stał się znacznie wolniejszy. Karawanę otoczyły znowu skały i osypiska. Wąwozy, które w czasie deszczów zmieniają się w łożyska strumieni, czyli tzw. khory, zdarzały się coraz częściej. Beduini zatrzymali się na koniec w jednym z nich, całkiem ukrytym wśród skał. Lecz zaledwie zsiedli z wielbłądów, podnieśli krzyk i rzucili się naprzód, schylając się co chwila i ciskając przed siebie kamieniami. Stasiowi, który jeszcze nie zsunął się z siodła, przedstawił się dziwny widok. Oto spośród suchych krzaków porastających dno khoru wysunął się duży wąż i wijąc się z szybkością błyskawicy między okruchami skał, umykał do jakiejś znanej sobie kryjówki. Beduini ścigali go zaciekle, a na pomoc im poskoczył Gebhr z nożem w ręku. Ale z powodu nierówności gruntu zarówno trudno trafić było węża kamieniem, jak przygwoździć go nożem — wkrótce też wrócili wszyscy trzej z widocznym w twarzach przestrachem.", + "139769": "I zabrzmiały zwykłe u Arabów okrzyki:", + "139770": "— Allach!", + "139771": "— Bismillach!", + "139772": "— Maszallach!", + "139773": "Następnie obaj Sudańczycy poczęli spoglądać jakimś dziwnym, zarazem badawczym i pytającym wzrokiem na Stasia, który nie rozumiał wcale, o co chodzi.", + "139774": "Tymczasem Nel zsiadła także z wielbłąda i jakkolwiek mniej była zmęczona niż w nocy, Staś rozciągnął dla niej wojłok w cieniu na równym miejscu i kazał się jej położyć, by mogła, jak mówił, rozprostować nóżki. Arabowie zabrali się do południowego posiłku, który jednak składał się tylko z sucharów i daktyli oraz z łyku wody. Wielbłądów nie pojono, albowiem piły w nocy. Twarze Idrysa, Gebhra i Beduinów były wciąż frasobliwe i postój odbywał się w milczeniu. Na koniec Idrys odwołał Stasia na bok i począł wypytywać go z twarzą zarazem tajemniczą i niespokojną:", + "139775": "— Widziałeś węża?", + "139776": "— Widziałem.", + "139777": "— Nie tyś go zaklął, by się nam ukazał?", + "139778": "— Nie.", + "139779": "— Spotka nas jakieś nieszczęście, gdyż ci głupcy nie zdołali węża zabić!", + "139780": "— Spotka was szubienica.", + "139781": "— Milcz. Czy twój ojciec jest czarownikiem?", + "139782": "— Jest — odpowiedział bez wahania Staś zrozumiawszy w jednej chwili, że ci dzicy i przesądni ludzie uważają ukazanie się płaza za złą wróżbę i za zapowiedź, że ucieczka im się nie uda.", + "139783": "— To więc twój ojciec nam go zesłał — odpowiedział Idrys — ale powinien zrozumieć, że za jego czary możemy się pomścić na tobie.", + "139784": "— Nic mi nie zrobicie, gdyż przypłaciliby za moją krzywdę synowie Fatmy.", + "139785": "— I to już zrozumiałeś? Ale pamiętaj, że gdyby nie ja, byłbyś spłynął krwią pod korbaczem Gebhra — ty i mała bint także.", + "139786": "— Wstawię się też tylko za tobą, a Gebhr pójdzie na powróz.", + "139787": "Na to Idrys popatrzył na niego przez chwilę jakby ze zdziwieniem i rzekł:", + "139788": "— Życie nasze nie jest jeszcze w twoich rękach, a ty przemawiasz już do nas jak nasz pan…", + "139789": "Po chwili zaś dodał:", + "139790": "— Dziwny z ciebie uled (chłopiec) i takiego jeszcze nie widziałem. Byłem dotychczas dobry dla was, lecz ty się miarkuj i nie groź.", + "139791": "— Bóg karze zdradę — odpowiedział Staś.", + "139792": "Było jednak rzeczą widoczną, że pewność, z jaką mówił chłopak, w połączeniu ze złą wróżbą pod postacią węża, który zdołał umknąć, zaniepokoiła w wysokim stopniu Idrysa. Siadłszy już na wielbłąda powtórzył kilkakrotnie: „Tak! Ja byłem dla was dobry!”, jakby na wszelki wypadek chciał wrazić to Stasiowi w pamięć, a następnie zaczął przesuwać ziarnka różańca wyrobione ze skorupy orzecha dum i modlić się.", + "139793": "Koło godziny drugiej po południu upał, mimo iż pora była zimowa, uczynił się niezwykły. Na niebie nie było żadnej chmurki, ale krańce widnokręgu poszarzały. Nad karawaną unosiło się kilka sępów, których rozpostarte szeroko skrzydła rzucały ruchome, czarne cienie na płowe piaski. W rozpalonym powietrzu czuć było jakby swąd. Wielbłądy nie przestając pędzić poczęły dziwnie chrząkać. Jeden z Beduinów zbliżył się do Idrysa.", + "139794": "— Zanosi się na coś niedobrego — rzekł.", + "139795": "— Co myślisz? — zapytał Sudańczyk.", + "139796": "— Złe duchy zbudziły wiatr śpiący na zachodzie pustyni, a ów wstał z piasków i bieży ku nam.", + "139797": "Idrys podniósł się nieco na siodle, popatrzył w dal i odpowiedział:", + "139798": "— Tak jest. Idzie z zachodu i południa, ale on nie bywa tak wściekły jak khmasin.", + "139799": "— Trzy lata temu zasypał jednak koło Abu-Hamel całą karawanę, a odwiał ją dopiero zeszłej zimy. Ualla! Może mieć dosyć siły, by pozatykać nozdrza wielbłądów i wysuszyć wodę w workach.", + "139800": "— Trzeba pędzić, by zawadził nas jednym tylko skrzydłem.", + "139801": "— Lecimy mu w oczy i nie potrafimy go ominąć.", + "139802": "— Im prędzej przyjdzie, tym prędzej przewieje.", + "139803": "To rzekłszy Idrys uderzył wielbłąda korbaczem, a za jego przykładem poszli inni. Przez jakiś czas słychać było tylko tępe razy grubych batów, podobne do klaskania w dłonie, i okrzyki: yalla!… Na południowym zachodzie białawy przedtem widnokrąg pociemniał. Upał trwał ciągle i słońce paliło głowy jeźdźców. Sępy wzbiły się widocznie bardzo wysoko, albowiem cienie od ich skrzydeł malały coraz bardziej, a w końcu znikły zupełnie.", + "139804": "Uczyniło się duszno.", + "139805": "Arabowie krzyczeli na wielbłądy, póki nie wyschły im gardła, po czym umilkli i nastała cisza śmiertelna, przerywana stękaniem zwierząt. Małe dwa liski piaskowe o ogromnych uszach przemknęły się koło karawany, uciekając w stronę przeciwną.", + "139806": "Ten sam Beduin, który poprzednio rozmawiał z Idrysem, ozwał się znowu jakimś dziwnym, jakby nie swoim głosem:", + "139807": "— To nie będzie zwykły wiatr. Ścigają nas złe czary. Wszystkiemu winien wąż…", + "139808": "— Wiem — odpowiedział Idrys.", + "139809": "— Patrz, powietrze drży. Tego nie bywa w zimie.", + "139810": "Jakoż rozpalone powietrze poczęło drgać, a wskutek złudzenia oczu jeźdźcom wydało się, że drgają i piaski. Beduin zdjął z głowy przepoconą myckę i rzekł:", + "139811": "— Serce pustyni bije trwogą.", + "139812": "A wtem drugi Beduin, jadący na czele jako przewodnik wielbłądów, odwrócił się i jął wołać:", + "139813": "— Idzie już! idzie!", + "139814": "I rzeczywiście wiatr nadchodził. W oddali pojawiła się jakby ciemna chmura, która czyniła się w oczach coraz wyższą i zbliżała się do karawany. Poruszyły się też naokół najbliższe fale powietrza i nagle podmuchy poczęły skręcać piasek. Tu i ówdzie tworzyły się lejki, jakby ktoś wiercił kijem powierzchnię pustyni. Miejscami wstawały chybkie wiry, podobne do kolumienek cienkich u spodu, a rozwianych jak pióropusze w górze. Ale wszystko to trwało przez jedno mgnienie oka. Chmura, którą pierwszy ujrzał przewodnik wielbłądów, nadleciała z niepojętą szybkością. W ludzi i zwierzęta uderzyło jakby skrzydło olbrzymiego ptaka. W jednej chwili oczy i usta jeźdźców napełniły się kurzawą. Tumany pyłu zakryły niebo, zakryły słońce i na świecie uczynił się mrok. Ludzie poczęli tracić się z oczu, a najbliższe nawet wielbłądy majaczyły jak we mgle. Nie szum — bo na pustyni nie ma drzew — ale huk wichru głuszył nawoływania przewodnika i ryk zwierząt. W powietrzu czuć było taką woń, jaką wydaje czad węgli. Wielbłądy stanęły i odwróciwszy się od wiatru, powyciągały długie szyje w dół, tak że nozdrza ich dotykały prawie piasku.", + "139815": "Sudańczycy nie chcieli jednak pozwolić na postój, gdyż karawany, które się wstrzymują w czasie huraganu, bywają często zasypywane. Najlepiej wtedy jest pędzić razem z wichrem, ale Idrys i Gebhr nie mogli i tego uczynić, albowiem w ten sposób wracaliby do Fajumu, skąd spodziewali się pogoni. Więc gdy pierwsze uderzenie przeszło, pognali znów wielbłądy.", + "139816": "Nastała chwilowa cisza, lecz rudy mrok rozpraszał się bardzo powoli, albowiem słońce nie mogło przebić się przez tumany zawieszone w powietrzu. Grubsze i cięższe drobinki piasku poczęły jednak opadać. Napełniły one wszystkie szpary i załamania w siodłach i zatrzymywały się w fałdach odzieży. Ludzie i zwierzęta za każdym oddechem wciągali pył, który drażnił ich płuca i skrzypiał w zębach.", + "139817": "Przy tym wicher mógł się zerwać na nowo i przesłonić całkiem świat. Stasiowi przyszło na myśl, że gdyby w chwili takich ciemności znalazł się na jednym wielbłądzie z Nel, to mógłby go zawrócić i uciekać z wiatrem na północ. Kto wie, czyby dostrzeżono ich wśród mroku i zamętu żywiołów, a jeśliby zdołali dotrzeć do pierwszej lepszej wioski nad Bahr-Jussef przy Nilu, byliby ocaleni — Idrys i Gebhr nie ośmieliliby się nawet ich ścigać, albowiem wpadliby natychmiast w ręce miejscowych zabtiów.", + "139818": "Staś zważywszy to wszystko trącił w ramię Idrysa i rzekł:", + "139819": "— Daj mi gurdę z wodą.", + "139820": "Idrys nie odmówił, gdyż jakkolwiek rano skręcili znacznie w głąb pustyni i byli dość daleko od rzeki, mieli wody dość, a wielbłądy napiły się obficie w czasie nocnego postoju. Prócz tego, jako człowiek obeznany z pustynią, wiedział, że po huraganie przychodzi zwykle deszcz i wyschnięte khory zmienia chwilowo na strumienie.", + "139821": "Stasiowi chciało się rzeczywiście pić, więc pociągnął dobrze wody, po czym nie oddając gurdy trącił znowu w ramię Idrysa.", + "139822": "— Zatrzymaj karawanę.", + "139823": "— Dlaczego? — zapytał Sudańczyk.", + "139824": "— Dlatego że chcę przesiąść się na wielbłąda małej bint i dać jej wody.", + "139825": "— Dinah ma większą gurdę od mojej.", + "139826": "— Ale jest łakoma i pewnie ją wypiła. Musiało się też nasypać dużo piasku do siodła, które uczyniliście podobnym do kosza. Dinah nie da sobie z tym rady.", + "139827": "— Wiatr zerwie się za chwilę i znów wszystko zasypie.", + "139828": "— Tym bardziej mała bint będzie potrzebowała pomocy.", + "139829": "Idrys uderzył batem wielbłąda — i przez chwilę jechali w milczeniu.", + "139830": "— Czemu nie odpowiadasz? — zapytał Staś.", + "139831": "— Bo się namyślam, czy lepiej przywiązać cię do siodła, czy związać ci ręce z tyłu.", + "139832": "— Oszalałeś!", + "139833": "— Nie. Ale odgadłem, coś chciał uczynić.", + "139834": "— Pogoń i tak nas doścignie, więc nie potrzebuję tego czynić.", + "139835": "— Pustynia jest w ręku Boga.", + "139836": "Umilkli znowu. Grubszy piasek opadł zupełnie; pozostał w powietrzu tylko subtelny, czerwony pył, coś w rodzaju śreżogi, przez którą słońce przeświecało jak miedziana blacha. Ale widać już było dalej. Przed karawaną ciągnęła się teraz płaska równina, na której krańcu bystre oczy Arabów dostrzegły znów chmurę. Była ona wyższa od poprzedniej, a prócz tego wystrzelały z niej jakby słupy, jakby olbrzymie rozszerzone u góry kominy. Na ten widok zadrżały serca Arabów i Beduinów, albowiem rozpoznali wielkie wiry piaszczyste. Idrys podniósł ręce i zbliżywszy dłonie do uszu począł bić pokłony nadlatującemu wichrowi. Jego wiara w jedynego Boga nie przeszkadzała mu widocznie czcić i bać się innych, albowiem Staś usłyszał wyraźnie, jak mówił:", + "139837": "— Panie! my dzieci twoje, a więc nie pożresz nas!", + "139838": "A „pan” właśnie nadleciał i targnął wielbłądami z siłą tak straszliwą, że omal nie poupadały na ziemię. Zwierzęta zbiły się teraz w ciasną gromadę, z głowami zwróconymi w środek ku sobie. Poruszyły się całe masy piasku. Karawanę ogarnął mrok głębszy niż poprzednio, a w tym mroku przelatywały obok jeźdźców jakieś jeszcze ciemniejsze, niewyraźne przedmioty, jakby olbrzymie ptaki lub rozpędzone wraz z huraganem wielbłądy. Lęk ogarnął Arabów, którym zdawało się, że to są duchy zaginionych pod piaskami zwierząt i ludzi. Wśród huku i wycia wichru słychać było dziwne głosy podobne do szlochania, to do śmiechu, to do wołania o pomoc. Lecz to były złudy. Karawanie groziło stokroć straszniejsze, rzeczywiste niebezpieczeństwo. Sudańczycy wiedzieli dobrze, że jeśli który z wielkich wirów tworzących się ustawicznie w łonie huraganu pochwyci ich w swe skręty, to postrąca jeźdźców i porozprasza wielbłądy, a jeśli załamie się i zwali na nich, wówczas w mgnieniu oka usypie nad nimi olbrzymią piaszczystą mogiłę, w której będą czekali, póki następny huragan nie odwieje ich kościotrupów.", + "139839": "Stasiowi kręciło się w głowie, tchu brakło w piersiach i oślepiał go piasek. Ale zdawało mu się chwilami, że słyszy płacz i wołanie Nel, więc myślał tylko o niej. Korzystając z tego, że wielbłądy stały w zbitej kupie i że Idrys nie może na niego uważać, postanowił przeleźć po cichu na wielbłąda dziewczynki, już nie dlatego, by uciekać, ale by jej dać pomoc i dodać odwagi. Zaledwie jednak wziął nogi pod siebie i wyciągnął ręce chcąc schwycić za krawędź Nelinego siodła, szarpnęła nim olbrzymia pięść Idrysa. Sudańczyk porwał go jak piórko, położył przed sobą i począł go krępować palmowym powrozem, a po związaniu mu rąk przewiesił go przez siodło. Staś ścisnął zęby i opierał się, jak mógł, ale na próżno. Mając wyschłe gardło i zasypane usta, nie mógł i nie chciał przekonywać Idrysa, że pragnie przyjść tylko z pomocą dziewczynce, nie zaś uciekać.", + "139840": "Po chwili jednak czując, że się dusi, począł wołać zdławionym głosem:", + "139841": "— Ratujcie małą bint!… ratujcie małą bint!", + "139842": "Lecz Arabowie woleli myśleć o własnym życiu. Wieja uczyniła się tak straszna, że ani nie mogli usiedzieć na wielbłądach, ani wielbłądy ustać na miejscu. Dwaj Beduini oraz Chamis i Gebhr zeskoczyli na ziemię, aby trzymać zwierzęta za postronki przywiązane do kantarów pod ich szczęką dolną. Idrys zepchnąwszy Stasia w tył siodła uczynił to samo. Zwierzęta rozstawiały jak najszerzej nogi, by oprzeć się wściekłej wichurze, ale brakło im sił, i karawana, smagana żwirem, który zacinał jakby setkami biczów, i piaskiem, który kłuł jak szpilkami, poczęła to powolniej, to pośpieszniej kręcić się i cofać pod naporem. Chwilami wicher wyrywał doły pod jej nogami; to znów piasek i żwir, obijając się o boki wielbłądów, tworzyły w mgnieniu oka kopce sięgające do ich kolan i wyżej. W ten sposób płynęła godzina za godziną. Niebezpieczeństwo stawało się coraz straszliwsze. Idrys zrozumiał wreszcie, że jedynym zbawieniem będzie siąść na wielbłądy i lecieć z wichrem. Ale byłoby to wracać w stronę Fajumu, gdzie czekały na nich sądy egipskie i szubienica.", + "139843": "„Ha! trudno — pomyślał Idrys. — Huragan wstrzymał także i pogoń, a gdy ustanie, puścimy się znów na południe.”", + "139844": "I począł krzyczeć, by wsiadano na wielbłądy.", + "139845": "A wtem zaszło coś, co zmieniło całkiem położenie.", + "139846": "Oto nagle mroczne, prawie czarne chmury piasku prześwieciły się sinawym światłem. Ciemność potem uczyniła się jeszcze głębsza, ale jednocześnie wstał śpiący na wysokościach i zbudzony przez wicher grzmot i począł przewalać się między Pustynią Arabską i Libijską — potężny, groźny, rzekłbyś: gniewny. Zdawało się, że z niebios staczają się góry i skały. Ogłuszający łoskot wzmagał się, rósł, wstrząsał światem, jął obiegać cały widnokrąg — miejscami wybuchał z siłą tak straszliwą, jakby spękane sklepienie niebieskie waliło się na ziemię; potem znów toczył się z głuchym, ciągłym turkotem; znów wybuchał, znów łamał się, oślepiał błyskawicą, raził gromami, zniżał się, podwyższał, huczał i trwał.", + "139847": "Wiatr ucichł jakby przerażony, a gdy po długim czasie — gdzieś z niezmiernej oddali wrzeciądze niebios zatrzasnęły się za grzmotem, nastała martwa cisza.", + "139848": "Lecz po chwili w tej ciszy rozległ się głos przewodnika:", + "139849": "— Bóg jest nad wichrem i burzą! Jesteśmy ocaleni!", + "139850": "Ruszyli. Ale otaczała ich noc tak nieprzebita, że choć wielbłądy biegły blisko, ludzie nie mogli się widzieć — i musieli co chwila odzywać się głośno, by się wzajemnie nie pogubić. Od czasu do czasu jaskrawe błyskawice, sine lub czerwone, rozświecały piaszczystą przestrzeń, lecz po nich zapadała ciemność tak gęsta, że prawie namacalna. Mimo otuchy, którą wlał w serce Sudańczyków głos przewodnika, niepokój nie opuścił ich jeszcze właśnie dlatego, że posuwali się na oślep, nie wiedząc naprawdę, w którą stronę dążą — czy nie kręcą się w kółko lub nie wracają na północ. Zwierzęta potykały się co chwila i nie mogły biec prędko, a przy tym dyszały jakoś dziwnie i tak rozgłośnie, że jeźdźcom wydawało się, iż to cała pustynia dyszy z trwogi. Spadły na koniec pierwsze wielkie krople dżdżu, który prawie zawsze następuje po huraganie, a jednocześnie głos przewodnika ozwał się wśród ciemności:", + "139851": "— Khor!…", + "139852": "Byli nad wąwozem. Wielbłądy zatrzymały się na brzegu, po czym zaczęły ostrożnie zstępować ku dołowi.", + "139853": "ROZDZIAŁ IX", + "139854": "Khor był szeroki, zasypany na dole kamieniami, między którymi rosły karłowate cierniste krzaki. Południową jego ścianę stanowiły wysokie skały, pełne załamań i rozpadlin. Arabowie rozeznali to wszystko przy świetle cichych, ale coraz częstszych błyskawic. Wkrótce też odkryli w skalistej ścianie rodzaj płytkiej jaskini, a raczej obszerną wnękę, w której ludzie łatwo mogli się pomieścić i w razie wielkiej ulewy znaleźć przed nią schronienie. Wielbłądy pomieściły się też wygodnie na lekkim wzniesieniu, tuż przed wnęką. Beduini i dwaj Sudańczycy pozdejmowali z nich ciężary i siodła, by mogły dobrze wypocząć, a Chamis, syn Chadigiego, zajął się tymczasem ścinaniem krzaków cierniowych na ognisko. Duże, pojedyncze krople deszczu spadały ciągle, ale ulewa rozpoczęła się dopiero wówczas, gdy już ludzie rozłożyli się na nocleg. Z początku były to jakby sznurki wody, potem powrozy, a w końcu zdawało się, że całe rzeki zlatują z niewidzialnych chmur na ziemię. Takie to właśnie dżdże, które zdarzają się raz na kilka lat, wzdymają nawet w zimie wodę w kanałach i w Nilu, a w Adenie napełniają olbrzymie cysterny, bez których miasto nie mogłoby wcale istnieć. Staś nigdy w życiu nie widział nic podobnego. Na dnie khoru począł szumieć potok, wejście do wnęki zasłaniały jakby firanki wody, naokół słychać było tylko plusk i bełkotanie. Wielbłądy stały na wzniesieniu i ulewa mogła co najwyżej sprawić im kąpiel, jednakże Arabowie wyglądali co chwila, czy nie grozi zwierzętom niebezpieczeństwo. Ludziom natomiast miło było siedzieć w zabezpieczonej od deszczu jaskini, przy jasnym ogniu z chrustu, który nie zdążył zamoknąć. Na twarzach malowała się radość. Idrys, który zaraz po przybyciu rozwiązał Stasiowi ręce, aby mógł jeść, zwrócił się teraz do niego i rzekł uśmiechając się wzgardliwie:", + "139855": "— Mahdi większy jest od wszystkich białych czarowników. On to potłumił huragan i zesłał deszcz.", + "139856": "Staś nie odpowiedział nic, albowiem zajął się Nel, która ledwie żyła. Naprzód powytrząsał piasek z jej włosów, następnie, poleciwszy starej Dinah rozpakować rzeczy, które w przekonaniu, że dzieci jadą do ojców, zabrała z Fajumu, wziął ręcznik, namoczył go w wodzie, przetarł nim oczy i twarz dziewczynki. Dinah nie mogła tego uczynić, gdyż widząc, i to źle, na jedno tylko oko, zaniewidziała prawie zupełnie podczas huraganu i przemywanie rozpalonych powiek nie przyniosło jej na razie ulgi. Nel poddawała się biernie wszelkim zabiegom Stasia, patrzyła tylko na niego tak jak zmęczony ptaszek — i dopiero gdy zdjął jej trzewiczki, by powysypywać z nich piasek, a następnie usłał jej wojłok, zarzuciła mu rączki na szyję.", + "139857": "A w jego sercu wezbrała wielka litość. Uczuł się opiekunem, starszym bratem i jedynym w tej chwili obrońcą Nel i poczuł zarazem, że tę małą siostrzyczkę kocha ogromnie, daleko więcej niż kiedykolwiek przedtem. Kochał ją przecie i w Port-Saidzie, ale uważał za „berbecia” — więc na przykład nie przychodziło mu nawet do głowy, by na dobranoc całować ją w rękę. Gdyby mu ktoś poddał taką myśl, uważałby, że kawaler, który skończył lat trzynaście, nie może bez ujmy dla swej godności i wieku czegoś podobnego uczynić. Ale obecnie wspólna niedola wzbudziła w nim uśpioną tkliwość, więc ucałował nie jedną, ale obie rączki dziewczynki.", + "139858": "Położywszy się myślał o niej w dalszym ciągu i postanowił dokonać dla wyrwania jej z niewoli jakiegoś nadzwyczajnego czynu. Gotów był na wszystko, nawet na rany i śmierć, tylko z tym utajonym w duszy małym zastrzeżeniem, żeby rany nie bolały zanadto, a śmierć żeby już tam nie była koniecznie i naprawdę śmiercią, gdyż w takim razie nie mógłby widzieć szczęścia oswobodzonej Nel. Następnie jął zastanawiać się nad najbardziej bohaterskimi sposobami ratunku, ale myśli poczęły mu się mącić. Przez chwilę wydało mu się, że zasypują je całe chmury piasku, potem, że wszystkie wielbłądy pakują mu się do głowy — i usnął.", + "139859": "Arabowie po obrządzeniu wielbłądów, zmordowani walką z huraganem, posnęli też kamiennym snem. Ogniska przygasły, we wnęce zapanował mrok. Wkrótce rozległo się chrapanie ludzi, a z zewnątrz dochodził plusk ulewy i szum wody rozbijającej się o kamienie na dnie khoru. W ten sposób upływała noc.", + "139860": "Lecz przed świtem zbudziło Stasia z twardego snu uczucie zimna. Pokazało się, że woda zebrana w załamach na wierzchu skały, przedostając się z wolna i kropla po kropli przez jakąś szparę w sklepieniu jaskini, zaczęła wreszcie sączyć mu się na głowę. Chłopak siadł na wojłoku i przez jakiś czas zmagał się ze snem nie mogąc zmiarkować, gdzie jest i co się z nim dzieje.", + "139861": "Po chwili jednak wróciła mu przytomność.", + "139862": "„Aha! — pomyślał. — Wczoraj był huragan, a my jesteśmy porwani i to jest jaskinia, do której schroniliśmy się przed deszczem.”", + "139863": "I jął rozglądać się dokoła. Naprzód spostrzegł ze zdziwieniem, że deszcz przeszedł — i że w jaskini nie jest wcale ciemno, gdyż roświeca ją księżyc bliski już zachodu, więc tkwiący nisko na nieboskłonie. Przy bladych jego promieniach widać było całe wnętrze szerokiej, lecz płytkiej wnęki. Staś ujrzał wyraźnie leżących obok siebie Arabów, a pod drugą ścianą jaskini białą sukienkę Nel śpiącej przy Dinah.", + "139864": "I znów wielka tkliwość opanowała mu serce.", + "139865": "„Śpi Nel… śpi — mówił sobie — a ja nie śpię… i muszę ją ratować.”", + "139866": "Po czym spojrzawszy na Arabów dodał w duszy:", + "139867": "„Ach, chciałbym tych wszystkich łotrów…”", + "139868": "Nagle drgnął.", + "139869": "Oto wzrok jego padł na skórzane pudło, w którym był sztucer ofiarowany mu na gwiazdkę — i na puszkę z ładunkami leżącą między nim a Chamisem tak blisko, że dość było wyciągnąć rękę.", + "139870": "Serce poczęło mu bić jak młotem. Gdyby mógł dorwać się do strzelby i ładunków, stałby się po prostu panem położenia. Dość było w takim razie wysunąć się cicho z wnęki, ukryć się o jakie kilkadziesiąt kroków między złamami kamieni i stamtąd pilnować wyjścia.", + "139871": "„Sudańczycy i Beduini — myślał — gdy zbudzą się i spostrzegą, że mnie nie ma, wypadną razem z jaskini, ale wówczas dwoma strzałami powalę dwóch pierwszych, a zanim drudzy nadbiegną, strzelba znów będzie nabita. Zostanie Chamis, ale z tym łatwo dam sobie radę.”", + "139872": "Tu wyobraził sobie cztery trupy leżące we krwi i jednakże strach i zgroza chwyciły go za pierś. Zamordować czterech ludzi! Wprawdzie są to łotry, ale w każdym razie to rzecz przerażająca. Przypomniał sobie, jak raz w Port-Saidzie zobaczył robotnika-fellacha zabitego przez korbę parowej pogłębiarki i jakie straszne wrażenie zrobił na nim ten drgający w czerwonej kałuży szczątek ludzki. I wzdrygnął się na samo wspomnienie. A teraz trzeba by czterech… I grzech, i okropność!… Nie, nie! tego nigdy nie potrafi uczynić.", + "139873": "Począł się bić z myślami. Dla siebie by tego nie zrobił — tak! Ale tu chodzi o Nel, chodzi o jej obronę, ocalenie i o jej życie, bo przecież ona tego wszystkiego nie wytrzyma i umrze z pewnością albo w drodze, albo wśród dzikich i rozbestwionych hord derwiszów. Co znaczy krew takich nędzników wobec życia Nel i czy w podobnym położeniu wolno się wahać?", + "139874": "— Dla Nel! Dla Nel!", + "139875": "Lecz nagle przez głowę Stasia przeleciała jak wicher myśl, od której włosy zjeżyły mu się na głowie. Co będzie, jeśli który z tych zbójów przyłoży Nel nóż do piersi i zapowie, że ją zamorduje, jeśli on — Staś — nie podda się i nie zwróci im strzelby. Wówczas co?", + "139876": "— Wówczas — odpowiedział sobie chłopak — poddam się natychmiast.", + "139877": "I w poczuciu swej niemocy rzucił się znów bezwładnie na wojłok.", + "139878": "Księżyc zaglądał już tylko z ukosa przez otwór jaskini i zrobiło się w niej ciemniej. Arabowie chrapali ciągle. Staś przeleżał czas jakiś, po czym nowa myśl poczęła mu świtać w głowie.", + "139879": "A gdyby, wysunąwszy się z bronią i ukrywszy wśród skał, nie zabijał ludzi, ale powystrzelał wielbłądy? Szkoda i żal niewinnych zwierząt — to prawda, cóż jednak robić! Ludzie zabijają przecie zwierzęta nie tylko dla ocalenia życia, lecz na rosół i pieczeń. Otóż pewną jest rzeczą, że gdyby zdołał zabić cztery, a tym bardziej pięć wielbłądów, to dalsza podróż byłaby niemożliwa. Nikt z karawany nie śmiałby się udać do nadbrzeżnych wiosek dla zakupu nowych wielbłądów. A w takim razie Staś obiecałby w imieniu ojców ludziom bezkarność, a nawet nagrody pieniężne — i… nie pozostałoby im nic innego, jak wracać.", + "139880": "Tak. Jeśli jednak nie dadzą mu czasu do zrobienia tych obietnic i zabiją go w pierwszej chwili złości?", + "139881": "Dać czas i wysłuchać go muszą, albowiem mając w ręku strzelbę potrafi utrzymać ich w przyzwoitej odległości, póki wszystkiego nie wypowie. Gdy to uczyni, zrozumieją, że jedynym dla nich ratunkiem jest poddać się. Wówczas stanie na czele karawany i poprowadzi ją wprost do Bahr-Jussef i do Nilu. Wprawdzie są obecnie od nich dość daleko, może o dzień lub dwa drogi, gdyż Arabowie skręcili przez ostrożność znacznie w głąb pustyni. Ale to nic nie szkodzi; zostanie przecie kilka wielbłądów, a na jednym z nich pojedzie Nel. Staś począł się przypatrywać uważnie Arabom. Spali wszyscy mocno, jak śpią ludzie niezmiernie strudzeni, ale ponieważ noc miała się ku końcowi, mogli się wkrótce przebudzić. Trzeba było działać zaraz. Zabranie puszki z ładunkami nie przedstawiało trudności, gdyż leżała tuż obok. Trudniejsza była sprawa ze strzelbą, którą Chamis położył przy drugim swym boku. Staś miał nadzieję, że mu się uda ją wykraść, ale postanowił wydobyć ją z pudelka i włożyć osadę z lufami dopiero, gdy będzie o kilkadziesiąt kroków od jaskini, gdyż obawiał się, by szczęk żelaza o żelazo nie pobudził śpiących.", + "139882": "Chwila nadeszła. Chłopak wygiął się jak pałąk nad Chamisem i chwyciwszy za ucho pudła podniósł je i począł przenosić na swoją stronę. Serce i tętna biły mu ciężko, w oczach ciemniało, oddech stał się szybki, ale on ścisnął zęby i starał się opanować wzruszenie. Jednakże gdy rzemyki opasujące pudło zaskrzypiały z lekka, krople zimnego potu wystąpiły mu na czoło. Ta sekunda wydała mu się wiekiem. Lecz Chamis ani drgnął. Pudło opisało nad nim łuk i stanęło cicho obok puszki z nabojami.", + "139883": "Staś odetchnął. Połowa roboty była wykonana. Teraz należało wysunąć się bez szelestu z jaskini, ubiec kilkadziesiąt kroków, następnie schować się w załamach, otworzyć pudło, złożyć strzelbę, nabić ją i wsypać sobie kilkanaście ładunków do kieszeni. Karawana byłaby wówczas istotnie na jego łasce.", + "139884": "Czarna sylwetka Stasia zarysowała się na jaśniejszym tle otworu jaskini. Jeszcze sekunda, a będzie już na zewnątrz. Jeszcze minuta, a ukryje się w załamach skalnych. A wtedy, choćby który ze zbójów się zbudził, nim pomiarkuje, co się stało, nim rozbudzi innych — będzie za późno. Chłopak z obawy, by nie zrzucić jakiego kamienia, których dużo leżało na progu wnęki, wysunął jedną nogę i począł szukać stopą pewnego gruntu.", + "139885": "I już wychylił z otworu głowę, już miał wysunąć się cały, gdy nagle stało się coś takiego, od czego krew ścięła mu się lodem w żyłach.", + "139886": "Oto wśród głębokiej ciszy rozgrzmiało jak grom radosne szczekanie Saby, napełniło cały wąwóz i zbudziło śpiące w nim echa. Arabowie porwali się ze snu jak jeden człowiek i pierwszym przedmiotem, który uderzył ich w oczy, był widok Stasia z pudłem w jednej i puszką z nabojami w drugiej ręce.", + "139887": "Ach, Sabo, coś ty uczynił!…", + "139888": "ROZDZIAŁ X", + "139889": "Wszyscy w jednej chwili rzucili się z okropnym krzykiem na Stasia, w mgnieniu oka wydarli mu strzelbę, naboje i przewróciwszy go na ziemię skrępowali mu ręce i nogi postronkami, bijąc go przy tym i kopiąc, póki wreszcie nie odpędził ich Idrys w obawie o życie chłopca. Następnie poczęli rozmawiać urywanymi słowami, jak ludzie, nad którymi zawisło straszliwe niebezpieczeństwo i których ocalił tylko wypadek.", + "139890": "— To szatan wcielony! — zawołał Idrys z twarzą pobladłą ze strachu i wzruszenia.", + "139891": "— Byłby nas powystrzelał jak dzikie gęsi na karm!— dodał Gebhr.", + "139892": "— Ach, gdyby nie ten pies.", + "139893": "— Bóg go zesłał.", + "139894": "— A chcieliście go zabić! — rzekł Chamis.", + "139895": "— Nikt go odtąd nie dotknie.", + "139896": "— Będzie miał zawsze kości i wodę.", + "139897": "— Allach! Allach! — powtarzał nie mogąc się uspokoić Idrys — śmierć była nad nami. Uf!", + "139898": "I poczęli spoglądać na leżącego Stasia z nienawiścią, ale i z pewnym zdumieniem, że jeden mały chłopak mógłby stać się przyczyną ich klęski i zguby.", + "139899": "— Na proroka! — ozwał się jeden z Beduinów — trzeba przecie zapobiec temu, by ten syn Iblisa nie poskręcał nam karków. Węża wieziemy Mahdiemu! Co myślicie z nim teraz uczynić?", + "139900": "— Trzeba mu obciąć prawą pięść! — zawołał Gebhr.", + "139901": "Beduini nie odpowiedzieli nic, lecz Idrys nie chciał się na to zgodzić. Przyszło mu na myśl, że gdyby pogoń ich schwytała, kara za okaleczenie chłopca spadłaby na nich tym straszniejsza. Wreszcie któż mógł zaręczyć, czy Staś nie umrze po operacji? A w takim razie na zamianę za Fatmę i jej dzieci pozostałaby tylko Nel.", + "139902": "Więc gdy Gebhr wydobył nóż chcąc spełnić swą groźbę, Idrys chwycił go za przegub ręki i zatrzymał:", + "139903": "— Nie! — rzekł. — Wstyd byłby dla pięciu wojowników Mahdiego bać się tak jednego chrześcijańskiego szczeniaka, by aż obcinać mu pięści. Będziemy wiązali go na noc, a za to, co chciał teraz uczynić, otrzyma dziesięć uderzeń korbaczem.", + "139904": "Gebhr gotów był natychmiast do wykonania wyroku, ale Idrys odepchnął go znów i nakazał bić jednemu z Beduinów, szepnąwszy mu do ucha, żeby nie czynił tego zbyt mocno. Ponieważ Chamis może ze względu na swą dawną służbę u inżynierów, a może z jakiej innej przyczyny, nie chciał się do niczego mieszać, drugi Beduin przewrócił Stasia grzbietem do góry i egzekucja miała się już rozpocząć, gdy wtem zaszła niespodziewana przeszkoda.", + "139905": "Oto w otworze wnęki ukazała się Nel wraz z Sabą.", + "139906": "Zajęta swoim ulubieńcem, który wpadłszy do jaskini rzucił się zaraz do jej nóżek, słyszała ona wprawdzie krzyki Arabów, ale że w Egipcie zarówno Arabowie, jak i Beduini wrzeszczą przy każdej sposobności, tak jakby się mieli wzajem mordować, więc nie zwracała na to uwagi. Dopiero zawoławszy Stasia i nie otrzymując od niego odpowiedzi wyszła zobaczyć, czy nie siedzi już na wielbłądzie, i z przerażeniem ujrzała przy pierwszych blaskach poranku Stasia leżącego na ziemi, a nad nim Beduina z korbaczem w ręku. Na ten widok poczęła krzyczeć wniebogłosy i tupać nóżkami, a gdy Beduin nie zważając na to wymierzył pierwsze uderzenie, rzuciła się naprzód i przykryła sobą chłopca.", + "139907": "Beduin zawahał się, gdyż nie miał rozkazu bić dziewczynki, a tymczasem rozległ się jej pełen rozpaczy i przerażenia głos:", + "139908": "— Saba! Saba!", + "139909": "A Saba zrozumiał, o co chodzi — i w jednym skoku znalazł się przy dzieciach. Sierść zjeżyła mu się na karku i grzbiecie, oczy zapłonęły czerwono, w piersiach i w potężnej gardzieli zahuczał jakby grzmot.", + "139910": "A następnie wargi pomarszczonej paszczy podniosły się z wolna w górę — i zęby oraz długie na cal białe kły ukazały się aż do krwawych dziąseł. Olbrzymi brytan począł teraz zwracać głowę w prawo i w lewo, jakby chciał pokazać dobrze Sudańczykom i Beduinom swój straszliwy „garnitur”, powiedzieć im: — Patrzcie! oto, czym będę bronił dzieci.", + "139911": "Oni zaś cofnęli się pośpiesznie, albowiem naprzód wiedzieli, że Saba uratował im życie, a po wtóre było rzeczą jasną, że kto by zbliżył się w tej chwili do Nel, temu rozwścieczony mastyf utopiłby natychmiast kły w gardle. Więc stali bezradni, spoglądając na się niepewnym wzrokiem i jakby pytając jeden drugiego, co obecnie należy czynić.", + "139912": "Wahanie się ich trwało tak długo, że Nel miała dość czasu, by zawołać starą Dinah i kazać jej porozcinać więzy Stasia. Wtedy chłopiec wstał i trzymając dłoń na głowie Saby, zwrócił się do napastników:", + "139913": "— Nie chciałem pozabijać was, tylko wielbłądy — rzekł przez zaciśnięte zęby.", + "139914": "Lecz i ta wiadomość przeraziła tak Arabów, że byliby się niezawodnie rzucili znów na Stasia, gdyby nie płonące oczy i nie zjeżona jeszcze sierść Saby. Gebhr chciał nawet skoczyć ku niemu, ale jedno głuche warknięcie przykuło go na miejscu.", + "139915": "Nastała chwila milczenia — po czym zabrzmiał donośny głos Idrysa:", + "139916": "— W drogę! W drogę!", + "139917": "ROZDZIAŁ XI", + "139918": "Minął dzień, noc i jeszcze dzień, a oni pędzili wciąż na południe, zatrzymując się tylko na czas krótki w khorach, by nie zmordować zbyt wielbłądów, napoić je, nakarmić, a zarazem rozdzielić żywność i wodę między sobą. Z obawy pogoni wykręcili jeszcze bardziej na zachód, o wodę bowiem nie potrzebowali się przez pewien czas troszczyć. Ulewa trwała wprawdzie nie więcej nad siedem godzin, ale była tak niezmierna, jakby nad pustynią nastąpiło oberwanie się chmur, więc zarówno Idrys i Gebhr, jak i Beduini wiedzieli, że na dnie khorów i w tych miejscach, gdzie skały tworzą naturalne wgłębienia i ocembrzyny, znajdzie się przez parę dni tyle wody, że nie tylko starczy dla nich i dla wielbłądów, ale nawet na zrobienie zapasów. Po wielkim dżdżu nastała, jak zwykle bywa, wspaniała pogoda. Niebo było bez chmurki, powietrze tak przezroczyste, że wzrok sięgał na niezmierną odległość. W nocy niebo nabite gwiazdami skrzyło się i migotało, jakby tysiącami diamentów. Od piasków pustyni szedł rzeźwy chłód.", + "139919": "Garby wielbłądów stały się już mniejsze, ale zwierzęta karmione dobrze, były wciąż wedle arabskiego wyrażenia „harde”, to jest nie podupadły na siłach i biegły tak ochoczo, że karawana posuwała się naprzód niewiele wolniej niż pierwszego dnia po wyruszeniu z Gharak-el-Sultani. Staś ze zdziwieniem zauważył, że w niektórych khorach, w rozpadlinach skalnych zabezpieczonych od deszczu, Beduini znajdują zapasy durry i daktyli. Domyślił się z tego, że przed porwaniem ich zostały poczynione pewne przygotowania i że wszystko było z góry ułożone między Fatmą, Idrysem i Gebhrem z jednej a Beduinami z drugiej strony. Łatwo było również odgadnąć, że dwaj ci ludzie byli to stronnicy i wyznawcy Mahdiego, którzy chcieli do niego się przedostać i dlatego łatwo dali się wciągnąć Sudańczykom do spisku. W okolicach Fajumu i koło Gharak-el-Sultani sporo było Beduinów, którzy wraz z dziećmi i wielbłądami koczowali na pustyni i przychodzili do Medinet lub do stacji kolejowych dla zarobku. Tych dwóch Staś nie widywał jednak nigdy poprzednio — i oni również nie musieli bywać w Medinet, skoro, jak się pokazało, nie znali Saby.", + "139920": "Chłopcu przychodziło na myśl, czyby nie spróbować ich przekupić, ale przypomniawszy sobie ich pełne zapału okrzyki, ilekroć wspominano przy nich imię Mahdiego, uznał to za rzecz niemożliwą. Nie poddał się wszelako biernie wypadkom, albowiem w tej chłopięcej duszy tkwiła zadziwiająca istotnie energia, którą podnieciły jeszcze dotychczasowe niepowodzenia. „Wszystko, com przedsięwziął — mówił sobie — skończyło się na tym, że mnie obito. Ale choćby mnie mieli co dzień smagać korbaczem, a nawet zabić, nie przestanę myśleć o tym, by wyrwać Nel i siebie z rąk tych łotrów. Jeżeli pogoń ich schwyci, to tym lepiej, ja jednak będę tak postępował, jakbym się jej wcale nie spodziewał.” — I na wspomnienie o tym, co go spotkało, na myśl o tych zdradliwych i okrutnych ludziach, którzy po wyrwaniu mu strzelby okładali go pięściami i kopali, burzyło się w nim serce i rosła zawziętość. Czuł się nie tylko zwyciężonym, lecz i upokorzonym przez nich w swej dumie białego człowieka. Przede wszystkim jednak czuł krzywdę Nel — i to poczucie wraz z goryczą, która zapiekła się w nim po ostatnim niepowodzeniu, zmieniło się w nieubłaganą nienawiść do obu Sudańczyków. Słyszał wprawdzie nieraz od ojca, że nienawiść zaślepia i że poddają jej się tylko takie dusze, które nie umieją zdobyć się na coś lepszego; na razie jednak nie mógł jej w sobie pokonać i nie umiał jej ukryć.", + "139921": "Nie umiał zaś tak dalece, że Idrys zauważył ją i począł się niepokoić, zrozumiał bowiem, że w razie jeśli pogoń ich schwyta, nie może już liczyć na wstawiennictwo chłopca. Idrys gotów był zawsze do czynów najzuchwalszych, ale jako człowiek nie pozbawiony rozumu sądził, że należy wszystko przewidzieć i w razie nieszczęścia zostawić sobie jakąś otwartą furtkę ocalenia. Z tego powodu chciał się po ostatnim zajściu jako tako ze Stasiem pojednać i w tym celu na pierwszym przystanku rozpoczął z nim następującą rozmowę:", + "139922": "— Po tym, coś zamierzał uczynić — rzekł — musiałem cię ukarać, gdyż inaczej tamci byliby cię zabili, ale zakazałem Beduinom bić cię zbyt mocno.", + "139923": "A gdy nie otrzymał żadnej odpowiedzi, tak po chwili mówił dalej:", + "139924": "— Słuchaj, sam powiedziałeś, że biali dotrzymują zawsze przysięgi, więc jeśli mi przysięgniesz na twego Boga i na głowę małej bint, że nie uczynisz nic przeciw nam, to nie każę cię na noc wiązać.", + "139925": "Staś nie odrzekł i na to ani słowa i tylko z błysku jego oczu Idrys poznał, że przemawia na próżno. Jednakże mimo namów Gebhra i Beduinów nie kazał go na noc wiązać, a gdy Gebhr nie przestawał nalegać, odrzekł mu z gniewem:", + "139926": "— Zamiast pójść spać będziesz dziś stał na straży. Postanawiam też odtąd, że jeden z nas będzie zawsze czuwał podczas snu innych.", + "139927": "I rzeczywiście zmiany straży zaprowadzone zostały od owego dnia na stałe. Utrudniało to i niweczyło w wysokim stopniu wszelkie zamysły Stasia, na którego każdy wartownik zwracał baczną uwagę.", + "139928": "Lecz natomiast zostawiono dzieciom większą swobodę, tak że mogły zbliżać się do siebie i rozmawiać bez przeszkód. Zaraz też na pierwszym przystanku Staś siadł koło Nel, pilno mu bowiem było podziękować jej za pomoc.", + "139929": "Ale choć czuł dla niej wielką wdzięczność, nie umiał wyrażać się górnolotnie ani czule, więc począł tylko potrząsać obie jej rączki.", + "139930": "— Nel! — rzekł. — Jesteś bardzo dobra i dziękuję ci, a prócz tego otwarcie powiadam, że postąpiłaś jak osoba co najmniej trzynastoletnia.", + "139931": "W ustach Stasia podobne słowa były najwyższą pochwałą, więc serce małej kobietki zapłonęło radością i dumą. Wydało jej się w tej chwili, że nie masz dla niej nic niepodobnego.", + "139932": "— Niech ja tylko całkiem dorosnę, to oni obaczą! — odrzekła spoglądając wojowniczo w stronę Sudańczyków.", + "139933": "Ale ponieważ nie rozumiała jeszcze, o co chodziło i dlaczego Arabowie rzucili się wszyscy na Stasia, więc chłopak począł opowiadać, jak postanowił wykraść strzelbę, pozabijać wielbłądy i zmusić wszystkich do powrotu nad rzekę.", + "139934": "— Gdyby mi było się to udało — mówił — bylibyśmy już wolni.", + "139935": "— Ale oni przebudzili się? — pytała z bijącym sercem dziewczynka.", + "139936": "— Przebudzili się. Zrobił to Saba, którzy przyleciał i począł tak szczekać, że zbudziłby umarłego.", + "139937": "Wówczas oburzenie jej zwróciło się przeciw Sabie.", + "139938": "— Brzydki Saba! Brzydki! Za to, jak teraz przyleci nie przemówię do niego ani słowa i powiem mu, że jest szkaradny.", + "139939": "Na to Staś, choć nie było mu w ogóle do śmiechu, uśmiechnął się jednak i zapytał:", + "139940": "— Jakże będziesz mogła nie przemówić do niego ani słowa i jednocześnie powiedzieć mu, że jest szkaradny?", + "139941": "Brewki Nel podniosły się do góry i na twarzy odbiło się zakłopotanie, po czym odrzekła:", + "139942": "— Pozna to z mojej miny.", + "139943": "— Chyba. Ale on nie jest winien, bo nie mógł wiedzieć, co się dzieje. Pamiętaj także, że potem przyszedł nam na ratunek.", + "139944": "Wspomnienie to złagodziło trochę gniew Nel, nie chciała jednak udzielić od razu winowajcy przebaczenia.", + "139945": "— To dobrze — rzekła — ale kto jest prawdziwym dżentelmenem, ten nie powinien szczekać na powitanie.", + "139946": "Staś uśmiechnął się znowu:", + "139947": "— Prawdziwy dżentelmen nie szczeka i na pożegnanie, chyba że jest psem, a Saba jest nim.", + "139948": "Lecz po chwili smutek zamglił oczy chłopca — westchnął raz, drugi, po czym wstał z kamienia, na którym siedzieli, i rzekł:", + "139949": "— Najgorsze to, że nie mogłem ciebie uwolnić.", + "139950": "A Nel wspięła się na paluszki i zarzuciła mu ręce na szyję. Chciała go pocieszyć, chciała z bliska, z noskiem przy jego twarzy, wyszeptać podziękowanie, ale ponieważ nie umiała znaleźć słów odpowiednich, więc ścisnęła go tylko jeszcze mocniej za szyję i pocałowała w ucho. Tymczasem Saba, który spóźniał się zawsze — nie tyle dlatego, że nie mógł zdążyć za wielbłądami, ile dlatego, że polował po drodze na szakale lub obszczekiwał sępy siedzące na zrębach skał — nadleciał z nie mniejszym niż zwykle hałasem. Dzieci na jego widok zapomniały o wszystkim i mimo ciężkiego ich położenia zwykłe pieszczoty i zabawy rozpoczęły się na dobre, póki nie przerwali ich Arabowie. Chamis dał psu jeść i wody, po czym siedli wszyscy na wielbłądy i ruszyli w największym pędzie na południe.", + "139951": "ROZDZIAŁ XII", + "139952": "Był to najdłuższy etap, jechali bowiem z małą tylko przerwą przez godzin osiemnaście. Tylko prawdziwie wierzchowe wielbłądy mające dobry zapas wody w żołądkach mogą taką drogę wytrzymać. Idrys nie oszczędzał ich, albowiem bał się rzeczywiście pogoni. Rozumiał, że musiała już od dawna wyruszyć, a przypuszczał, że obaj inżynierowie znajdują się na jej czele i że czasu nie tracą. Niebezpieczeństwo groziło od strony rzeki, albowiem było rzeczą pewną, że zaraz po porwaniu dzieci zostały wysłane rozkazy telegraficzne do wszystkich osad pobrzeżnych, ażeby szejkowie czynili wyprawy w głąb pustyni na obie strony Nilu i zatrzymywali wszystkich jadących na południe. Chamis zapewniał, że rząd i inżynierowie musieli wyznaczyć wielkie nagrody za ich schwytanie i że wskutek tego pustynia roi się zapewne od poszukujących. Jedyną na to radą byłoby skręcić jak najdalej na zachód; ale na zachodzie leżała wielka oaza Kharge, do której depesze mogły dojść także, a prócz tego, gdyby odjechali za daleko od rzeki, po kilku dniach zabrakłoby im wody i czekałaby ich śmierć z pragnienia.", + "139953": "A chodziło także o żywność. Beduini w ciągu dwóch tygodni poprzedzających porwanie dzieci przygotowali wprawdzie w znanych sobie kryjówkach zapas durry, sucharów i daktylów, ale tylko na odległość czterech dni drogi od Medinet. Idrys ze strachem myślał, że gdy zabraknie pożywienia, trzeba będzie koniecznie wysłać ludzi po zakup zapasów do wiosek nadbrzeżnych, a wtedy ludzie ci, wobec rozbudzonej czujności i przyobiecanych za schwytanie zbiegów nagród, łatwo mogą wpaść w ręce miejscowych szejków — i wydać całą karawanę. Położenie było istotnie trudne, niemal rozpaczliwe, i Idrys widział z każdym dniem jaśniej, na jakie szalone porwał się przedsięwzięcie.", + "139954": "„Byle minąć Assuan! byle minąć Assuan!” — mówił sobie z trwogą i rozpaczą w duszy. Nie dowierzał on Chamisowi, który twierdził, że wojownicy Mahdiego dochodzą już do Assuanu, albowiem Staś temu zaprzeczył, Idrys zaś pomiarkował od dawna, że biały uled wie więcej od nich wszystkich. Ale przypuszczał, że za pierwszą kataraktą, gdzie lud jest dzikszy, mniej podległy wpływom Anglików i egipskiego rządu, znajdzie się więcej utajonych wyznawców proroka, którzy w danym razie dadzą im pomoc, dostarczą żywności i wielbłądów. Lecz i do Assuanu było jeszcze, jak wyliczyli Beduini, około pięciu dni drogi, coraz bardziej pustynnej, a każdy postój zmniejszał w oczach zapasy dla zwierząt i ludzi.", + "139955": "Na szczęście, mogli przynaglać wielbłądy i pędzić w największym pośpiechu, albowiem upały nie wyczerpywały ich sił. W dzień, podczas godzin południowych, słońce przypiekało wprawdzie mocno, ale powietrze było wciąż rzeźkie, a noce tak chłodne, że Staś przesiadał się za zgodą Idrysa na wielbłąda Nel, chcąc czuwać nad jej zdrowiem i bronić ją od zaziębienia.", + "139956": "Lecz jego obawy były płonne, gdyż Dinah, której stan oczu, a raczej oka, poprawił się znacznie, pilnowała z wielką troskliwością swej panienki. Chłopca zdziwiło to nawet, że zdrowie małej nie poniosło dotychczas szwanku i że tę drogę, z coraz mniejszymi odpoczynkami, znosiła równie dobrze jak on sam. Zmartwienie, obawa i łzy, które przelewała z tęsknoty za tatusiem, nie zaszkodziły jej zbyt widocznie. Może wychudła trochę i jasna twarzyczka sczerniała jej od wiatru, ale w następnych dniach podróży odczuwała daleko mniej zmęczenia niż z początku. Prawda, że Idrys oddał jej najlżej niosącego wielbłąda i urządził siodło znakomicie, tak że mogła w nim sypiać leżąc, głównie jednak świeże powietrze pustyni, którym dzień i noc oddychała, dodawało jej sił do znoszenia trudów i niewywczasów.", + "139957": "Staś nie tylko czuwał nad nią, ale umyślnie otaczał ją jakby czcią, której mimo ogromnego przywiązania do małej siostrzyczki wcale dla niej nie odczuwał. Zauważył jednak, że to udziela się Arabom i że ci mimo woli utwierdzają się w przekonaniu, iż wiozą coś niesłychanie cennego, jakąś wyjątkowo ważną brankę, z którą trzeba postępować jak najostrożniej. Idrys przyzwyczaił się do tego jeszcze w Medinet — toteż wszyscy obchodzili się z nią dobrze. Nie żałowano jej wody ani daktylów. Okrutny Gebhr nie śmiałby już teraz podnieść na nią ręki. Może przyczyniała się do tego nadzwyczajna uroda dziewczynki i to, że było w niej coś jakby z kwiatu i jakby z ptaszka, a urokowi temu nie umiały oprzeć się nawet dzikie i nierozwinięte dusze Arabów. Nieraz też, gdy na postojach stawała przy ognisku nanieconym z róż jerychońskich lub cierni — różowa od płomienia i srebrna od księżyca, zarówno Sudańczycy, jak Beduini nie mogli od niej oczu oderwać cmokając wedle swego zwyczaju z podziwu i pomrukując: Allach, Maszallach lub Bismillach.", + "139958": "Drugiego dnia w południe, po owym długim etapie, Staś i Nel, którzy jechali tym razem na jednym wielbłądzie, mieli chwilę radosnego wzruszenia. Zaraz po wschodzie słońca unosiła się nad pustynią jasna i przezrocza mgła, która jednak wnet opadła. Potem, gdy słońce wzbiło się wyżej, upał uczynił się większy niż w dniach poprzednich. W chwilach gdy wielbłądy przystawały, nie było czuć najmniejszego powiewu, tak że zarówno powietrze, jak i piaski zdawały się spać w cieple, świetle i ciszy. Karawana wjechała właśnie na wielką, jednostajną równinę nie poprzerywaną khorami, gdy nagle oczom dzieci przedstawił się cudny widok. Kępy smukłych palm i drzew pieprzowych, plantacje mandarynek, białe domy, mały meczet ze strzelistym minaretem, a niżej mury otaczające ogrody, wszystko to pojawiło się z taką wyrazistością i w odległości tak niewielkiej, iż można było mniemać, że po upływie pół godziny karawana znajdzie się wśród drzew oazy.", + "139959": "— Co to? — zawołał Staś. — Nel! Nel! patrz!", + "139960": "Nel podniosła się i na razie zamilkła ze zdumienia, ale po chwili poczęła krzyczeć z radości:", + "139961": "— Medinet! do tatusia! do tatusia!", + "139962": "A Staś aż pobladł ze wzruszenia.", + "139963": "— Doprawdy… Może to Kharge… Ale nie! to chyba Medinet… Poznaję minaret i widzę nawet wiatraki na studniach.", + "139964": "Jakoż istotnie w oddali błyszczały wysoko wzniesione wiatraki studni amerykańskich podobne do wielkich białych gwiazd. Na zielonym tle drzew widać je było tak dokładnie, że bystry wzrok Stasia mógł odróżnić pomalowane na czerwono brzegi skrzydeł.", + "139965": "— To Medinet!…", + "139966": "Staś wiedział przecie i z książek, i z opowiadań, że na pustyni istnieją majaki, zwane fatamorgana, i że nieraz podróżnym zdarza się widzieć oazy, miasta, kępy drzew i jeziora, które są niczym innym jak złudą, grą światła i odbiciem rzeczywistych, dalekich przedmiotów. Ale tym razem zjawisko było tak wyraźne, tak niemal dotykalne, że jednak nie mógł wątpić, iż widzi prawdziwe Medinet. Oto wieżyczka na domu mudira, oto urządzony pod samym szczytem minaretu kolisty ganek, z którego muezin woła do modlitwy, oto znajome grupy drzew — i zwłaszcza te wiatraki! Nie — to musi być rzeczywistość. Chłopcu przyszło na myśl, że może Sudańczycy zastanowiwszy się nad położeniem przyszli do przekonania, że nie uciekną, i nic mu nie mówiąc nawrócili do Fajumu. Ale spokój ich nasunął mu pierwsze wątpliwości. Gdyby to istotnie było Fajum, czyżby patrzyli na nie tak obojętnie? Widzieli przecie zjawisko i pokazywali je sobie palcami, ale w ich twarzach nie było znać najmniejszej niepewności lub wzruszenia. Staś spojrzał jeszcze raz i może ta obojętność Arabów sprawiła, że obraz wydał mu się bledszy. Pomyślał także, że gdyby naprawdę wracali, to karawana skupiłaby się i ludzie, choćby tylko z obawy, jechaliby wszyscy razem. A tymczasem Beduinów, którzy z rozkazu Idrysa od kilku dni wysuwali się znacznie naprzód, wcale nie było widać — a Chamis jadący w tylnej straży wydawał się z oddali nie większy od lecącego przy ziemi sępa.", + "139967": "„Fatamorgana!” — rzekł sobie Staś.", + "139968": "Tymczasem Idrys zbliżył się ku niemu i zawołał:", + "139969": "— Hej! popędzaj wielbłąda! widzisz Medinet?", + "139970": "Mówił widocznie żartobliwie i w głosie jego było tyle przekory, że w duszy chłopca zniknął ostatni cień nadziei, by miał przed sobą prawdziwy Medinet.", + "139971": "I z żalem w sercu zwrócił się do Nel chcąc rozproszyć i jej złudzenie, gdy niespodzianie zaszedł wypadek, który zwrócił uwagę wszystkich w inną stronę.", + "139972": "Naprzód pojawił się Beduin pędząc co sił ku nim i machając z daleka długą arabską strzelbą, której poprzednio nikt w karawanie nie posiadał. Dopadłszy do Idrysa zamienił z nim kilka pośpiesznych słów, po czym karawana skręciła żywo w głąb pustyni. Lecz po upływie pewnego czasu ukazał się drugi Beduin wiodący za sobą na powrozie tłustą wielbłądzicę z siodłem na garbie i ze skórzanymi workami zawieszonymi po bokach. Zaczęła się znów krótka rozmowa, z której Staś nie mógł jednak nic pochwycić. Karawana w wielkim pędzie dążyła wciąż na zachód i zatrzymała się dopiero wówczas, gdy trafiono na wąski khor, pełen porozrzucanych w dzikim nieładzie skał, rozpadlin i pieczar. Jedna z nich była tak obszerna, że Sudańczycy ukryli w niej ludzi i wielbłądy. Staś, jakkolwiek domyślał się mniej więcej, co zaszło, położył się obok Idrysa i udał śpiącego w nadziei, że Arabowie, którzy zamienili dotychczas zaledwie kilka słów o zdarzeniu, zaczną o nim teraz rozmawiać. Jakoż nadzieja nie zawiodła go, albowiem zaraz po zasypaniu wielbłądom obroków Beduini i Sudańczycy wraz z Chamisem zasiedli do narady.", + "139973": "— Możemy odtąd jechać tylko nocą, a w dzień musimy się przytajać — ozwał się jednooki Beduin. — Khorów będzie teraz dużo i w każdym znajdzie się bezpieczna kryjówka.", + "139974": "— Czy jesteście pewni, że to był strażnik? — zapytał Idrys.", + "139975": "— Allach! Rozmawialiśmy z nim. Szczęście, że był tylko jeden. Stał zakryty skałą, tak że nie mogliśmy go widzieć, ale usłyszeliśmy z dala głos wielbłąda. Wtedy zwolniliśmy biegu i podjechaliśmy tak cicho, że zobaczył nas dopiero, gdyśmy byli o kilka kroków. Przestraszył się bardzo i chciał zmierzyć ku nam ze strzelby. Gdyby był wystrzelił, choćby żadnego z nas nie zabił, mogli usłyszeć strzał inni strażnicy, więc co tchu powiadam: „Stój! Ścigamy ludzi, którzy porwali dwoje białych dzieci, i wkrótce nadbiegnie tu cała pogoń.” Chłopiec był młody i głupi, więc uwierzył, kazał nam tylko przysiąc na Koran, że tak jest. Zsiedliśmy z wielbłądów i przysięgli… Mahdi nas rozgrzeszy…", + "139976": "— I pobłogosławi — rzekł Idrys. — Mów, coście następnie uczynili.", + "139977": "— Oto — ciągnął Beduin — gdyśmy mu przysięgli, powiadam chłopcu tak: „Ale któż nam zaręczy, czy ty sam nie należysz do zbójców, którzy uciekają z białymi dziećmi, i zali to nie oni zostawili cię tu, byś wstrzymał pogoń.” I kazałem mu także przysiąc, a on się na to zgodził i tym bardziej nam uwierzył. Zaczęliśmy go wypytywać, czy przyszły jakie rozkazy po miedzianym drucie od szejków i czy na pustyni pościg jest urządzony. Powiedział, że tak, że obiecano im wielkie nagrody i że wszystkie khory są strzeżone na dwa dni drogi od rzeki, a po rzece przepływają ciągle wielkie babury (parowce) z Anglikami, z wojskiem…", + "139978": "— Nie pomogą babury ani wojsko przeciw sile Allacha i proroka…", + "139979": "— Niech się stanie, jak mówisz!", + "139980": "— A ty powiedz, jak skończyliście z chłopcem?", + "139981": "Jednooki Beduin wskazał swego towarzysza.", + "139982": "— Abu-Anga — rzekł — zapytał go jeszcze, czy w pobliżu nie ma drugiego strażnika, a gdy odpowiedział, że nie, wówczas pchnął go nożem pod szyję tak nagle, że ów nie wydał żadnego głosu. Wrzuciliśmy go w głęboką szczelinę i przykryliśmy kamieniami i cierniem. W wiosce będą myśleli, że uciekł do Mahdiego, bo mówił nam, że to się trafia.", + "139983": "— Niech Bóg błogosławi tych, którzy uciekają, jak pobłogosławił was — odpowiedział Idrys.", + "139984": "— Tak! pobłogosławił — odparł Abu-Anga — albowiem wiemy teraz, że musimy trzymać się o trzy dni drogi od rzeki, a oprócz tego zdobyliśmy strzelbę, której nam brakło, i dojną wielbłądzicę.", + "139985": "— Gurdy — dodał jednooki — są napełnione wodą i w biesagach jest sporo prosa, tylko prochu znaleźliśmy mało.", + "139986": "— Chamis wiezie kilkaset ładunków do tej strzelby białego chłopca, z której nie umiemy strzelać. Proch zawsze jest jednaki i przyda się do naszej.", + "139987": "To rzekłszy Idrys zamyślił się jednak i ciężka troska odbiła się na jego ciemnej twarzy, zrozumiał bowiem, że gdy raz trup padł za nimi, to gdyby obecnie wpadli w ręce egipskiego rządu, już i wstawiennictwo Stasia nie ochroniłoby ich od sądu i kary.", + "139988": "Staś słuchał z bijącym sercem i natężoną uwagą. Były w tej rozmowie rzeczy pocieszające, a mianowicie to, że pościg był urządzony, nagrody obiecane i że szejkowie plemion pobrzeżnych odebrali rozkazy zatrzymywania karawan jadących na południe. Ucieszyła chłopca i wiadomość o parowcach płynących w górę rzeki, napełnionych wojskiem angielskim. Derwisze Mahdiego mogli się mierzyć z armią egipską i nawet zwyciężać ją, ale z Anglikami była całkiem inna sprawa, i Staś ani na chwilę nie wątpił, że pierwsza bitwa skończy się doszczętną zagładą dzikich tłumów. Więc z pociechą w duszy mówił sobie tak: „Choćby nas dowieźli do Mahdiego, to może się zdarzyć, że nim nas dowiozą, nie będzie już ani Mahdiego, ani jego derwiszów.” Lecz tę pociechę zatruła mu myśl, że w takim razie czekają ich jeszcze całe tygodnie drogi, która w końcu musi jednak wyczerpać siły Nel — i przez cały ten czas czeka ich towarzystwo łotrów i morderców. Na wspomnienie tego młodego Araba, którego Beduini zarżnęli jak barana, ogarnął Stasia lęk i żal. Postanowił nie mówić o tym Nel, by nie przestraszyć jej i nie powiększać smutku, który odczuwała po zniknięciu złudnego obrazu oazy Fajum i miasta Medinet. Widział przed przybyciem do wąwozu, że mimo woli łzy cisnęły się jej do oczu; przeto gdy dowiedział się z opowiadania Beduinów wszystkiego, czego chciał, udał, że się rozbudził, i podszedł ku niej. A ona siedziała w kącie przy Dinah i jedząc daktyle skrapiała je trochę łzami. Ale ujrzawszy Stasia przypomniała sobie, że niedawno uznał jej postępowanie za godne osoby co najmniej trzynastoletniej, więc nie chcąc pokazać się znów dzieckiem ścisnęła z całej siły ząbkami pestkę daktyla, aby pohamować łkanie.", + "139989": "— Nel! — rzekł chłopak — Medinet to było złudzenie, ale wiem na pewno, że nas ścigają, więc nie martw się i nie płacz.", + "139990": "Na to dziewczynka podniosła ku niemu załzawione źrenice i odpowiedziała przerywanym głosem:", + "139991": "— Nie, Stasiu… ja nie chcę płakać… tylko mi się tak… oczy pocą…", + "139992": "Ale w tej chwili bródka poczęła się jej trząść, spod stulonych rzęs wybiegły wielkie łzy i rozszlochała się na dobre.", + "139993": "Że jednak wstyd jej było tych łez i oczekiwała za nie bury od Stasia, więc ze wstydu, a trochę i ze strachu, pochowała główkę na jego piersiach, mocząc mu obficie ubranie.", + "139994": "Lecz on jął ją zaraz pocieszać.", + "139995": "— Nel, nie bądź fontanną. Widziałaś, że oni odebrali jakiemuś Arabowi strzelbę i wielbłądzicę? A wiesz, co to znaczy? To znaczy, że na pustyni pełno jest straży. Raz się tym niegodziwcom udało przyłapać strażnika, a drugi raz ich samych złapią. Po Nilu krąży też mnóstwo statków… A jakże! Wrócimy, Nel, wrócimy — i do tego parowcem. Nie bój się!…", + "139996": "I byłby ją dłużej w ten sposób pocieszał, gdyby uwagi jego nie zwrócił dziwny dźwięk dochodzący z zewnątrz od wydm piaszczystych, których ostatni huragan nawiał na dno wąwozu. Było to coś podobnego do cienkiego, metalicznego głosu trzcinowej piszczałki. Staś przerwał rozmowę i począł nasłuchiwać. Po chwili takie cieniutkie i żałosne głosy ozwały się z wielu stron naraz. Chłopcu przebłysła myśl, że to może straże arabskie otaczają wąwóz i nawołują się za pomocą gwizdawek. Serce poczęło mu bić. Spojrzał raz i drugi na Sudańczyków, w nadziei, że na twarzach ich ujrzy trwogę, ale nie! Idrys, Gebhr i dwaj Beduini gryźli spokojnie suchary, tylko Chamis zdawał się być trochę zdziwiony. A głosy trwały ciągle. Po pewnym czasie Idrys wstał i wyjrzał z pieczary, po czym wracając zatrzymał się koło dzieci i rzekł.", + "139997": "— Piaski zaczynają śpiewać.", + "139998": "Staś był tak rozciekawiony, że zapomniał w tej chwili, iż postanowił nie rozmawiać wcale z Idrysem, i zapytał:", + "139999": "— Piaski? Co to znaczy?", + "140000": "— Tak bywa, a znaczy to, że długo nie będzie deszczu. Ale upał nam nie dokuczy, gdyż aż do Assuanu będziemy jechali tylko nocą.", + "140001": "I więcej nie można się było od niego dowiedzieć. Staś i Nel wsłuchiwali się długo w te osobliwe dźwięki, które trwały dopóty, dopóki słońce nie zniżyło się ku zachodowi. Po czym zapadła noc i karawana ruszyła w dalszą drogę.", + "140002": "ROZDZIAŁ XIII", + "140003": "We dnie chronili się w ukrytych i trudno dostępnych miejscach wśród skał i rozpadlin, a nocami pędzili bez wytchnienia, póki nie minęli pierwszej katarakty. Aż na koniec, gdy Beduini z położenia i postaci khorów rozpoznali, że Assuan został już za nimi, wielki ciężar spadł z piersi Idrysa. Ponieważ cierpieli już na brak wody, zbliżyli się więc na pół dnia drogi od rzeki. Tam następnej nocy Idrys ukrywszy karawanę wysłał z Beduinami wszystkie wielbłądy do Nilu, aby napoiły się dobrze i na czas dłuższy. Pas urodzajny wzdłuż rzeki Nilu był już za Assuanem węższy. W niektórych miejscach pustynia dochodziła do rzeki. Wsie leżały w znacznej od siebie odległości. Beduini zatem wrócili szczęśliwie, przez nikogo nie widziani, ze znacznymi zapasami wody. Należało tylko myśleć o żywności, gdyż zwierzęta, karmione skąpo, od tygodnia wychudły bardzo. Szyje ich wydłużyły się, garby opadły, a nogi stały się słabe. Durry i zapasów dla ludzi mogło z wielką biedą wystarczyć jeszcze na dwa dni. Idrys myślał jednakże, że po dwóch dniach można będzie, jeżeli nie we dnie, to w nocy, zbliżyć się do pastwisk nadrzecznych, a może i zakupić sucharów i daktylów w jakiej wiosce.", + "140004": "Sabie nie dawano już wcale jeść ani pić i tylko dzieci chowały dla niego resztki pożywienia, ale on sobie jakoś radził i na postoje przylatywał często z zakrwawioną paszczą i ze śladami ukąszeń na szyi i piersiach. Czy łupem tych walk stawały się szakale czy hieny, czy może lisy piaskowe lub gazele, tego nie wiedział nikt, dość, że nie było na nim znać wielkiego głodu. Czasem też czarne wargi jego bywały wilgotne, jakby pił. Beduini domyślali się, że musiał wykopywać głębokie jamy na dnie wąwozów i w ten sposób dokopywać się do wody, którą węchem pod ziemią wyczuwał. Tak rozkopują nieraz dna rozpadlin zbłąkani podróżni i jeśli często nie znajdą wody, to prawie zawsze dostają się do wilgotnych piasków i wysysając je oszukują w ten sposób męczarnie pragnienia.", + "140005": "I w Sabie zaszły jednak znaczne zmiany. Piersi i kark miał zawsze potężne, ale boki mu zapadły, przez co wydawał się jeszcze wyższy. W jego oczach o zaczerwienionych białkach było teraz coś dzikiego i groźnego. Do Nel i do Stasia był przywiązany jak i poprzednio i pozwalał robić z sobą, co im się podobało. Chamisowi kiwał jeszcze niekiedy ogonem, ale na Beduinów i Sudańczyków warczał albo kłapał swymi strasznymi kłami, które uderzały wówczas o siebie jak stalowe bretnale. Idrys i Gebhr poczęli się go po prostu bać i mimo usługi, jaką im oddał, znienawidzili go do tego stopnia, że byliby go prawdopodobnie zabili z owej zdobycznej strzelby, gdyby nie chęć przywiezienia Smainowi osobliwego zwierzęcia i gdyby nie to, że minęli już Assuan.", + "140006": "Minęli Assuan! Staś myślał o tym ciągle i w duszę poczęła mu z wolna wkradać się wątpliwość, czy pościg ich dogoni. Wiedział wprawdzie, że nie tylko właściwy Egipt, który kończy się za Wadi-Halfa, to jest za drugą kataraktą, ale i cała Nubia jest dotychczas w ręku rządu egipskiego, ale rozumiał, że za Assuanem, a zwłaszcza za Wadi-Halfa, pogoń będzie trudniejsza, a rozkazy rządu niedbalej wykonywane. Miał tylko jeszcze nadzieję, że ojciec wraz z panem Rawlisonem po urządzeniu pogoni z Fajumu sami udali się do Wadi-Halfa parowcem i tam, uzyskawszy od rządu żołnierzy na wielbłądach, będą starali się przeciąć drogę karawanie z południa. Chłopak wyrozumował sobie, że na ich miejscu byłby tak właśnie zrobił, i dlatego uważał przypuszczenie swe za bardzo prawdopodobne.", + "140007": "Nie zaniechał jednak myśli o ratunku na własną rękę. Sudańczycy chcieli mieć proch do zdobycznej strzelby i w tym celu postanowili porozkręcać kilkanaście ładunków sztucerowych, więc powiedział im, że on sam tylko potrafi to zrobić i że gdy który z nich weźmie się do tego nieumiejętnie, wówczas ładunek wybuchnie mu w palcach i pourywa ręce. Idrys bojąc się w ogóle rzeczy nieznanych i wynalazków angielskich postanowił wreszcie powierzyć chłopcu tę czynność. Staś wziął się do tego chętnie, naprzód w nadziei, że silny angielski proch rozsadzi przy pierwszym strzale starą arabską strzelbę, a po wtóre, że będzie mógł ukryć trochę ładunków. Jakoż poszło mu to łatwiej, niż myślał. Niby to pilnowano go przy robocie, ale Arabowie poczęli zaraz gadać między sobą i wkrótce zajęli się więcej rozmową niż dozorem. Ostatecznie ta ich gadatliwość i wrodzone niedbalstwo pozwoliło Stasiowi ukryć w zanadrzu siedem ładunków. Teraz należało się tylko dobrać do sztucera.", + "140008": "Chłopiec sądził, że za Wadi-Halfa, to jest drugą kataraktą, nie będzie to rzeczą zbyt trudną, gdyż przewidywał, że czujność Arabów zmniejszać się będzie w miarę, jak będą bliżej celu. Myśl, że będzie musiał pozabijać Sudańczyków i Beduinów, a nawet i Chamisa, przejmowała go zawsze dreszczem, ale po morderstwie, którego dopuścili się Beduini, nie miał już żadnych skrupułów. Mówił sobie, że przecież chodzi o obronę, o wolność i życie Nel i że wobec tego może nie liczyć się z życiem przeciwników, zwłaszcza jeśli się nie poddadzą i jeśli przyjdzie do walki.", + "140009": "Ale chodziło o sztucer. Staś umyślił dostać go w ręce podstępem i gdyby się zdarzyła sposobność, nie czekać aż do Wadi-Halfa, ale dokonać dzieła jak najprędzej.", + "140010": "Jakoż nie czekał.", + "140011": "Przeszły już dwa dni, jak minęli Assuan — i Idrys musiał wreszcie o świcie trzeciego dnia wyprawić Beduinów po żywność, której zabrakło zupełnie. Wobec zmniejszonej liczby przeciwników Staś powiedział sobie: „Teraz albo nigdy” — i natychmiast zwrócił się do Sudańczyka z następującym pytaniem:", + "140012": "— Idrysie, czy wiesz, że kraj który zaczyna się niedaleko za Wadi-Halfa, to już Nubia?", + "140013": "— Wiem. Miałem piętnaście lat, a Gebhr osiem, gdy ojciec przywiózł nas z Sudanu do Fajumu, i pamiętam, że przejechaliśmy wówczas na wielbłądach całą Nubię. Ale kraj ten należy jeszcze do Turków (Egipcjan).", + "140014": "— Tak, Mahdi jest dopiero pod Chartumem — i widzisz, jak głupio gadał Chamis, gdy mówił wam, że wojska derwiszów dochodzą już do Assuanu. Ja jednak zapytam się o co innego. Oto czytałem w książkach, że w Nubii dużo jest dzikich zwierząt i dużo rozbójników, którzy nikomu nie służą i napadają zarówno Egipcjan, jak i wiernych Mahdiego. Czymże będziecie się bronili, jeśli napadną was dzikie zwierzęta albo rozbójnicy?", + "140015": "Staś przesadzał umyślnie, mówiąc o dzikich zwierzętach, natomiast rozboje w Nubii od czasu wojny zdarzały się dość często, zwłaszcza w południowej, graniczącej z Sudanem części kraju.", + "140016": "Idrys zastanowił się przez chwilę nad pytaniem, które zaskoczyło go niespodzianie, gdyż dotychczas nie pomyślał o tym nowym niebezpieczeństwie — i odrzekł:", + "140017": "— Mamy noże i strzelbę.", + "140018": "— Taka strzelba jest na nic.", + "140019": "— Wiem. Twoja jest lepsza, ale nie umiemy z niej strzelać, a tobie nie damy jej w ręce.", + "140020": "— Nawet nie nabitej?", + "140021": "— Tak jest, albowiem może być zaczarowana.", + "140022": "Staś wzruszył ramionami.", + "140023": "— Idrysie, gdyby to mówił Gebhr, to bym się nie dziwił, ale o tobie myślałem, że masz więcej rozumu. Z nie nabitej strzelby nie wystrzeli i sam wasz Mahdi.", + "140024": "— Milcz — przerwał surowo Idrys. — Mahdi potrafi wystrzelić nawet z palca.", + "140025": "— To strzelajże tak i ty.", + "140026": "Sudańczyk popatrzył bystro w oczy chłopca.", + "140027": "— Dlaczego chcesz, żeby dać ci strzelbę?", + "140028": "— Chcę cię nauczyć z niej strzelać.", + "140029": "— Co ci na tym zależy?", + "140030": "— Bardzo wiele, bo jeśli napadną nas rozbójnicy, to mogą wszystkich pozabijać! Ale jeśli się boisz i strzelby, i mnie, to mniejsza o to.", + "140031": "Idrys zamilkł. Bał się istotnie, ale nie chciał się do tego przyznać. Zależało mu jednak na tym bardzo, by zapoznać się z bronią angielską, albowiem posiadanie jej i umiejętność użycia podniosłyby jego znaczenie w obozie mahdystów — nie mówiąc o tym, że w razie jakiego napadu łatwiej by było mu się obronić.", + "140032": "Więc po krótkim namyśle rzekł:", + "140033": "— Dobrze. Niech Chamis poda strzelbę, a ty ją wyjmij.", + "140034": "Chamis spełnił obojętnie rozkaz, któremu Gebhr nie mógł się sprzeciwić, albowiem zajęty był opodal przy wielbłądach. Staś wyjął trochę drżącymi rękoma osadę, następnie lufy — i podał je Idrysowi.", + "140035": "— Widzisz, że są puste — rzekł.", + "140036": "Idrys wziął lufy i spojrzał przez nie w górę.", + "140037": "— Tak jest, nie ma w nich nic.", + "140038": "— Teraz uważaj — mówił Staś — tak się strzelba składa (i to mówiąc złożył lufy z osadą), a tak się otwiera. Widzisz? Rozkładam ją znów, a teraz złóż ją ty…", + "140039": "Sudańczyk, który przypatrywał się z wielką uwagą ruchom Stasia, począł próbować. Nie od razu poszło mu łatwo, ale ponieważ Arabowie odznaczają się w ogóle wielką zręcznością, więc po chwili strzelba została złożona.", + "140040": "— Otwórz! — komenderował Staś.", + "140041": "Idrys otworzył sztucer łatwo.", + "140042": "— Zamknij.", + "140043": "Poszło jeszcze łatwiej.", + "140044": "— Teraz mi daj dwie puste gilzy. Nauczę cię, jak się zakłada ładunki.", + "140045": "Arabowie zachowali wykręcone gilzy, ponieważ miały dla nich wartość mosiądzu, więc Idrys podał dwie z nich Stasiowi — i nauka rozpoczęła się na nowo.", + "140046": "Sudańczyk w pierwszej chwili przestraszył się trochę trzasku tkwiących w gilzach kapiszonów, ale ostatecznie przekonał się, że zarówno z pustych luf, jak z pustych ładunków nikt nie zdoła wystrzelić. Zaufanie jego do Stasia wróciło przy tym i dlatego, że chłopiec oddawał mu co chwila broń do ręki.", + "140047": "— Tak — rzekł Staś — umiesz już składać sztucer, umiesz otwierać, zamykać i trzymać przy twarzy oraz pociągać za cyngiel. Ale trzeba się jeszcze nauczyć mierzyć. To jest rzecz najtrudniejsza. Weź pustą gurdę od wody i postaw ją o sto kroków… oto, na tych tam kamieniach, a potem wróć tu do mnie — pokażę ci, jak się mierzy.", + "140048": "Idrys wziął gurdę i bez najmniejszego wahania poszedł umieścić ją na wskazanych kamieniach. Ale zanim zrobił pierwsze sto kroków, Staś wysunął puste gilzy, a wsunął na ich miejsce pełne ładunki. Nie tylko serce, ale i tętna w skroniach poczęły mu bić z taką siłą, że myślał, że mu rozsadzą głowę. Chwila stanowcza nadeszła — chwila wolności dla Nel i dla niego — chwila zwycięstwa — zarazem straszna i pożądana!", + "140049": "Oto życie Idrysa jest w jego ręku. Jedno pociągnięcie za cyngiel i ów zdrajca, który porwał Nel, padnie trupem. Ale Staś, który miał w żyłach polską i francuską krew, uczuł nagle, że za nic w świecie nie zdoła strzelić do człowieka odwróconego plecami. Niech się przynajmniej zawróci — i niech spojrzy śmierci w oczy. A potem co? Potem przyleci Gebhr i nim przebieży dziesięć kroków, również chwyci zębami za kurzawę. Pozostanie Chamis. Ale Chamis straci głowę, a choćby jej nie stracił, będzie czas wsunąć nowe ładunki do luf. Gdy nadjadą Beduini, zastaną trzy trupy i sami znajdą to, na co zasłużyli. Potem dość będzie skierować wielbłądy ku rzece.", + "140050": "Wszystkie te myśli i obrazy przelatywały jak wichry przez głowę Stasia. Czuł, że to, co za parę minut ma się stać, jest zarazem straszne i konieczne. W piersiach skłębiła mu się duma zwycięzcy z poczuciem okropnego wstrętu do zwycięstwa. Była chwila, że się zawahał, ale wspomniał na te męki, które znosili biali jeńcy, na ojca, na pana Rawlisona, na Nel, na Gebhra, który uderzył dziewczynkę korbaczem, i nienawiść wybuchnęła w nim z nową siłą. „Trzeba! Trzeba!” — mówił sobie przez zaciśnięte zęby i nieubłagane postanowienie odbiło się na jego twarzy, która stała się jakby wykuta z kamienia. Tymczasem Idrys umieścił skórzaną gurdę na odległym o sto kroków kamieniu i zawrócił. Staś widział jego uśmiechniętą twarz i całą wysoką postać na równej, piaszczystej płaszczyźnie. Po raz ostatni przebłysła mu myśl, że oto ten żywy człowiek padnie za chwilę na ziemię i palcami będzie rwał piasek w ostatnich konwulsjach konania. Ale wahania chłopca skończyły się — i gdy Idrys uszedł pięćdziesiąt kroków, począł z wolna podnosić broń do oka.", + "140051": "Lecz zanim dotknął palcem cyngla, zza osypisk, odległych o kilkaset kroków, dał się słyszeć gromki okrzyk i w tej samej minucie około dwudziestu jeźdźców na koniach i wielbłądach wyroiło się na płaszczyznę. Idrys skamieniał na ich widok. Staś zdumiał nie mniej, ale natychmiast zdumienie jego ustąpiło szalonej radości. Oto wreszcie oczekiwana pogoń! Tak! to nie może być nic innego! W wiosce schwytano widocznie Beduinów i ci wskazali, gdzie ukrywa się reszta karawany! Zrozumiał to tak samo i Idrys, który ochłonąwszy przybiegł do Stasia z twarzą popielatą z przerażenia i klęknąwszy u jego nóg począł powtarzać zdyszanym głosem:", + "140052": "— Panie, ja byłem dla was dobry! Byłem dla małej bint dobry — pamiętaj o tym!…", + "140053": "Staś wysunął mechanicznie ładunki z luf — i patrzył. Jeźdźcy pędzili ile tchu w koniach i wielbłądach, krzycząc z radości i wyrzucając w górę długie arabskie strzelby, które łapali w biegu z nadzwyczajną zręcznością. W jasnym, przezroczystym powietrzu widać ich było doskonale. W środku na czele lecieli dwaj Beduini machając jak opętańcy rękoma i burnusami.", + "140054": "Po kilku minutach cała banda dopadła do karawany. Niektórzy z jeźdźców zeskakiwali z koni i wielbłądów; niektórzy zostali na siodłach, ale wrzeszcząc ciągle wniebogłosy. Wśród tych krzyków można było odróżnić tylko dwa wyrazy:", + "140055": "— Chartum! Gordon! Gordon! Chartum!…", + "140056": "Na koniec jeden z Beduinów — ten, którego towarzysz zwał Abu-Angą — przypadł do Idrysa skurczonego u nóg Stasia i począł wołać:", + "140057": "— Chartum wzięte! Gordon zabity. Mahdi zwycięzca!", + "140058": "Idrys wyprostował się, ale jeszcze uszom nie wierzył.", + "140059": "— A ci ludzie? — zapytał drżącymi wargami.", + "140060": "— Ci ludzie mieli nas schwytać, a teraz idą wraz z nami do proroka!", + "140061": "Stasiowi pociemniało w oczach…", + "140062": "ROZDZIAŁ XIV", + "140063": "I rzeczywiście zgasła ostatnia nadzieja ucieczki w czasie podróży. Staś wiedział już teraz, że ani jego pomysły na nic się nie przydadzą, ani pogoń ich nie doścignie i że jeśli wytrzymają trudy drogi, to dojadą do Mahdiego i zostaną wydani w ręce Smaina. Jedynym pokrzepieniem była mu teraz tylko myśl, że zostali porwani dlatego, by Smain oddał ich za swe dzieci. Ale kiedy się to stanie i co ich przedtem może spotkać? Jak straszliwa czeka ich niedola wśród spitej krwią dzikiej hordy? Czy Nel wytrzyma te wszystkie trudy i niewygody — na to nikt nie mógł odpowiedzieć. Wiadomo było natomiast, że Mahdi i jego derwisze nienawidzą chrześcijan i w ogóle Europejczyków; więc w duszy chłopca zrodziła się obawa, czy wpływ Smaina będzie dostateczny, by osłonił ich oboje przed zniewagami, przed okrucieństwem i wściekłością wyznawców Mahdiego, którzy mordowali nawet i wiernych rządowi mahometan? Po raz pierwszy od chwili porwania ogarnęła Stasia głęboka rozpacz, a jednocześnie i jakieś przesadne przypuszczenie, że prześladuje ich zły los. Przecież sam pomysł porwania ich z Fajumu i zawiezienia ich do Chartumu był po prostu szaleństwem, którego mogli dopuścić się tylko tak dzicy i głupi ludzie, jak Idrys i Gebhr, nie rozumiejący, że muszą przebyć tysiące kilometrów krajem podległym rządowi egipskiemu, a właściwie Anglikom. Na dobrą sprawę powinni być schwytani na drugi dzień, a jednak wszystko składało się tak, że oto są już niedaleko drugiej katarakty — i że nie doścignęły ich żadne poprzednie pogonie, a ostatnia, która mogła ich zatrzymać, połączyła się z nimi i będzie im odtąd pomocą. Do rozpaczy Stasia, do jego bojaźni o los małej Nel dołączyło się jeszcze uczucie upokorzenia, że jednak nic nie potrafi poradzić i co więcej, nie zdoła już nic wymyślić, albowiem choćby mu oddano teraz strzelbę i ładunki, nie może przecież powstrzymać wszystkich Arabów składających karawanę.", + "140064": "I gryzł się tymi myślami tym bardziej, że zbawienie było już tak bliskie. Gdyby Chartum nie był upadł lub upadł o kilka dni później, ci sami ludzie, którzy przeszli teraz na stronę Mahdiego, byliby ich schwytali i oddali w ręce rządu. Staś siedząc na wielbłądzie za Idrysem i słuchając ich rozmów przekonał się, że byłoby tak niezawodnie. Zaraz bowiem po wyruszeniu w dalszą drogę naczelnik pogoni zaczął opowiadać Idrysowi, co ich skłoniło do zdrady chedywa. Wiedzieli poprzednio, że wielka armia — już nie egipska, ale angielska — wyruszyła na południe przeciw derwiszom pod wodzą jenerała Wolseleya. Widzieli mnóstwo statków, które wiozły groźnych żołnierzy angielskich z Assuanu do Wadi-Halfa, skąd budowano dla nich kolej do Abu-Hammed. Przez długi czas wszyscy szejkowie pobrzeżni — i ci, którzy pozostali wierni rządowi, i ci, którzy w głębi duszy sprzyjali Mahdiemu — byli pewni, że zguba derwiszów i ich proroka jest nieuchronna, albowiem Anglików nigdy nikt nie zwyciężył.", + "140065": "— Akbar Allach! — przerwał wznosząc do góry ręce Idrys — a jednakże zostali zwyciężeni!", + "140066": "— Nie — odpowiedział naczelnik pogoni — Mahdi wysłał przeciw nim plemiona Dżallno, Barbara i Dadżim, razem blisko trzydzieści tysięcy najlepszych swych wojowników, którymi dowodził Musa, syn Helu; pod Abu-Klea przyszło do strasznej bitwy, w której Bóg dał zwycięstwo niewiernym.", + "140067": "— Tak jest, Musa, syn Helu, poległ, a z jego żołnierzy garść tylko wróciła do Mahdiego. Dusze innych są w raju, a ciała leżą w piaskach, czekając dnia zmartwychwstania. Wieść o tym prędko rozeszła się nad Nilem. Wtedy myśleliśmy, że Anglicy pójdą dalej na południe i oswobodzą Chartum. Ludzie powtarzali: „Koniec, koniec!” A tymczasem Bóg zrządził inaczej.", + "140068": "— Jak? co się stało? — pytał gorączkowo Idrys.", + "140069": "— Co się stało? — mówił z rozjaśnioną twarzą naczelnik. — Oto tymczasem Mahdi zdobył Chartum, a Gordonowi ucięto w czasie szturmu głowę. A że Anglikom tylko o Gordona chodziło, więc dowiedziawszy się o jego śmierci wrócili z powrotem na północ. Allach! widzieliśmy znów statki z ogromnymi żołnierzami płynące w dół rzeki, ale nie rozumieliśmy, co to znaczy. Anglicy dobre tylko nowiny rozgłaszają natychmiast, a złe tają. Niektórzy z naszych mówili, że Mahdi już zginął. Ale wreszcie prawda wyszła na jaw. Kraj ten należy jeszcze do rządu. W Wadi-Halfa i dalej, aż do trzeciej, a może i do czwartej katarakty, znajdują się jeszcze żołnierze chedywa, wszelako teraz, po odwrocie Anglików, my wierzymy już, że Mahdi podbije nie tylko Nubię i Egipt, nie tylko Mekkę i Medinę, ale i cały świat. Dlatego, zamiast was schwytać i wydać w ręce rządu, idziemy razem z wami do proroka.", + "140070": "— Więc przyszły rozkazy, by nas schwytać?", + "140071": "— Do wszystkich wiosek, do wszystkich szejków, do załóg wojskowych. Gdzie miedziany drut, po którym przelatują rozkazy z Kairu, nie dochodzi, tam przyjeżdżali zabtiowie (żandarmi) z oznajmieniem, że kto was schwyta, dostanie tysiąc funtów nagrody. Masz-allach… to wielkie bogactwo!… wielkie!…", + "140072": "Idrys spojrzał podejrzliwie na mówiącego:", + "140073": "— Ale wy wolicie błogosławieństwo Mahdiego?", + "140074": "— Tak jest. A przy tym zdobył on tak ogromne łupy i tyle pieniędzy w Chartumie, że funty egipskie mierzy workami od obroków i rozdaje je między swych wiernych…", + "140075": "— Jednakże jeśli żołnierze egipscy są jeszcze w Wadi-Halfa i dalej, to mogą nas schwytać po drodze.", + "140076": "— Nie. Trzeba się tylko śpieszyć, póki się nie opamiętają. Oni teraz, po odwrocie Anglików, potracili całkiem głowy — zarówno wierni rządowi szejkowie, jak żołnierze i zabtiowie. Wszyscy myślą, że Mahdi lada chwila nadejdzie, toteż ci z nas, którzy mu w duszy sprzyjali, uciekają teraz śmiało do niego i nikt ich nie ściga, albowiem w tych pierwszych chwilach nikt nie wydaje rozkazów i nikt nie wie, kogo słuchać.", + "140077": "— Tak — odpowiedział Idrys — ale prawdę rzekłeś, że trzeba się śpieszyć, póki się nie opamiętają, gdyż do Chartumu jeszcze daleko…", + "140078": "Stasiowi, który wysłuchał dokładnie całej tej rozmowy, zabłysnął znów na chwilę nikły promyk nadziei. Jeśli żołnierze egipscy zajmują dotychczas rozmaite miejscowości pobrzeżne w Nubii, to wobec tego, że Anglicy zabrali wszystkie statki, muszą ustępować przed hordami Mahdiego lądem. A w takim razie może się zdarzyć, że karawana wpadnie na którykolwiek z cofających się oddziałów i zostanie otoczona. Staś wyliczył również, że nim wieść o zdobyciu Chartumu rozeszła się pomiędzy plemionami arabskimi mieszkającymi na północ od Wadi-Halfa, upłynęło niezawodnie sporo czasu, tym bardziej że rząd egipski i Anglicy ją taili — przypuszczał zatem, że i rozprzężenie, które musiało zapanować w pierwszej chwili wśród Egipcjan, już przeszło. Niedoświadczonemu chłopcu nie przyszło to jednak na myśl, że w każdym razie upadek Chartumu i śmierć Gordona każą ludziom zapomnieć o wszystkim innym i że szejkowie wierni rządowi jako też miejscowe władze egipskie będą teraz miały co innego do roboty niż myśleć o ratowaniu dwojga białych dzieci.", + "140079": "I rzeczywiście Arabowie, którzy przyłączyli się do karawany, niezbyt obawiali się pogoni. Jechali wprawdzie z wielkim pośpiechem i nie żałowali wielbłądów, ale trzymali się blisko Nilu i często nocami skręcali do rzeki, by napoić zwierzęta i nabrać wody w skórzane worki. Czasem ośmielali się zajeżdżać nawet w dzień do wiosek. Dla bezpieczeństwa wysyłali zawsze naprzód na zwiady kilku ludzi, którzy pod pozorem zakupów żywności dowiadywali się, co słychać w okolicy, czy nie ma w pobliżu wojsk egipskich i czy mieszkańcy nie należą do wiernych „Turkom”. Jeśli trafili na ludność sprzyjającą tajemnie Mahdiemu, wówczas cała karawana zjeżdżała do wsi — i często zdarzało się, że opuszczała ją zwiększona o kilku lub nawet kilkunastu młodych Arabów, którzy chcieli także uciekać do Mahdiego.", + "140080": "Idrys dowiedział się też, że prawie wszystkie oddziały egipskie stoją od strony Pustyni Nubijskiej, zatem po prawej, wschodniej stronie Nilu. Żeby uniknąć spotkania się z nimi, należało tylko trzymać się lewego brzegu i omijać znaczniejsze miasteczka i osady. Przysparzało to wprawdzie dużo drogi, albowiem rzeka począwszy od Wadi-Halfa tworzy olbrzymi łuk, który schodzi daleko ku południowi, a potem skręca znów na północny wschód, aż do Abu-Hammed, gdzie przybiera już zupełnie południowy kierunek, ale za to ten lewy brzeg, zwłaszcza od oazy Selima, prawie wcale nie był strzeżony, droga zaś upływała Sudańczykom wesoło wśród zwiększonej kompanii, przy obfitości wody i zapasów.", + "140081": "Minąwszy trzecią kataraktę przestali się nawet śpieszyć — i jechali tylko nocami ukrywając się we dnie wśród piaszczystych wzgórz i wąwozów, którymi cała pustynia była poprzecinana. Rozciągało się teraz nad nimi niebo bez jednej chmurki, szare na krańcach widnokręgu, w środku wydęte jakby olbrzymia kopuła, ciche i spokojne. Z każdym dniem jednak upał, w miarę jak posuwali się na południe, czynił się coraz straszliwszy i nawet w wąwozach, w głębokim cieniu, żar dokuczał ludziom i zwierzętom. Noce natomiast były bardzo chłodne, roziskrzone od migotliwych gwiazd tworzących jakby mniejsze i większe stadka.", + "140082": "Staś spostrzegł, że to już nie są te same konstelacje, które świeciły nocami nad Port-Saidem. Marzył on o tym nieraz, żeby kiedy w życiu zobaczyć Południowy Krzyż — i wreszcie ujrzał go za El-Orde. Ale obecnie blask jego zwiastował mu tylko nieszczęście. Świeciło im także od kilku dni co noc blade, rozpierzchłe i smutne światło zodiakalne, które po zgaśnięciu zórz wieczornych do późnej godziny rozsrebrzało zachodnią stronę nieba.", + "140083": "ROZDZIAŁ XV", + "140084": "We dwa tygodnie po wyruszeniu z okolic Wadi-Halfa karawana weszła w kraj zdobyty przez Mahdiego. Przebyli w skok pagórkowatą pustynię Gezire i w pobliżu Chendi, gdzie przedtem Anglicy znieśli doszczętnie Musę-uled-Helu, wjechali w okolice wcale już do pustyni niepodobne. Piasków ani osypisk nie było tu widać. Jak okiem sięgnąć rozciągał się step porośnięty w części zieloną trawą, w części dżunglą, wśród której rosły kępami kolczaste akacje, wydające znaną gumę sudańską, a tu i ówdzie pojedyncze, olbrzymie drzewa nabaku, tak rozłożyste, że pod ich konarami stu ludzi mogło znaleźć przed słońcem schronienie. Od czasu do czasu karawana mijała wysokie, podobne do słupów kopce termitów, czyli termitiery, którymi cała podzwrotnikowa Afryka jest zasiana. Zieloność pastwisk i akacyj mile nęciła oczy po jednostajnej, jałowej barwie piasków pustyni.", + "140085": "W miejscach, gdzie step był łąką, pasły się stada wielbłądów strzeżonych przez zbrojnych wojowników Mahdiego. Na widok karawany zrywali się oni jak ptaki drapieżne, biegli ku niej, otaczali ją ze wszystkich stron i potrząsając dzidami oraz wrzeszcząc wniebogłosy, wypytywali się ludzi, skąd są, dlaczego ciągną z północy i dokąd dążą? Czasami przybierali postawę tak groźną, że Idrys musiał z największym pośpiechem odpowiadać na pytania, aby uniknąć napaści.", + "140086": "Staś, który wyobrażał sobie, że mieszkańcy Sudanu różnią się od wszystkich Arabów zamieszkujących Egipt tym tylko, że wierzą w Mahdiego i nie chcą uznać władzy chedywa, spostrzegł, że omylił się zupełnie. Ci, którzy zatrzymywali teraz co chwila karawanę, mieli po większej części skórę ciemniejszą nawet niż Idrys i Gebhr, a w porównaniu z dwoma Beduinami prawie czarną. Krew murzyńska przeważała w nich nad arabską. Twarze ich i piersi były tatuowane, a nakłucia przedstawiały albo rozmaite rysunki, albo napisy z Koranu. Niektórzy byli prawie nadzy, inni nosili dżiuby, czyli opończe z białej tkaniny bawełnianej naszywanej w różnobarwne łatki. Wielu miało gałązki z korala lub kawałki kości słoniowej przeciągnięte przez nozdrza, wargi i uszy. Przywódcy okrywali głowy białymi krymkami z takiejże tkaniny jak i opończe, prości wojownicy nosili głowy odkryte, lecz nie golone tak jak Arabowie w Egipcie, ale przeciwnie, porośnięte ogromnymi, kręconymi kudłami, spalonymi często na kolor czerwony od wapna, którym namazywali czupryny dla ochrony przed robactwem. Broń ich stanowiły przeważnie dzidy, straszne w ich ręku, ale nie brakło im także i karabinów Remingtona, które zdobyli w zwycięskich walkach z armią egipską i po upadku Chartumu. Widok ich był w ogóle przerażający, a zachowanie się względem karawany wrogie, albowiem posądzali, że składa się ona z kupców egipskich, którym w pierwszej chwili po zwycięstwie Mahdi zabronił wstępu do Sudanu.", + "140087": "Zwykle otoczywszy karawanę sięgali wśród wrzasku i gróźb dzidami ku piersiom ludzi lub mierzyli do nich z karabinów, na co Idrys odpowiadał krzykiem, że on i jego brat należą do pokolenia Dangalów, tego samego, do którego należy Mahdi, i że wiozą prorokowi białe dzieci jako niewolników. To jedno wstrzymywało dzidy od gwałtów. W Stasiu, gdy wreszcie zetknął się z tą okropną rzeczywistością, zamierała dusza na myśl, co czeka ich oboje w dniach następnych, a i Idrys, który żył poprzednio długie lata w kraju ucywilizowanym, nie wyobrażał sobie nic podobnego. Rad też był, gdy pewnego wieczora ogarnął ich zbrojny oddział emira Nur-el-Tadhila i poprowadził do Chartumu.", + "140088": "Nur-el-Tadhil, zanim uciekł do Mahdiego, był przedtem oficerem egipskim w pułku murzyńskim chedywa, nie był więc tak dziki jak inni mahdyści i Idrys mógł się z nim łatwiej porozumieć. Ale i tu czekał go zawód. Wyobrażał on sobie, że przybycie jego z białymi dziećmi do obozu Mahdiego wzbudzi podziw, choćby tylko ze względu na szalone trudy i niebezpieczeństwo drogi. Spodziewał się, że mahdyści przyjmą go z zapałem, z otwartymi ramionami i że go odprowadzą w tryumfie do proroka, a ów obsypie go złotem i pochwałami, jak człowieka, który nie wahał się narazić głowy, by oddać usługę jego krewnej Fatmie. Tymczasem mahdyści przykładali dzidy do piersi uczestników karawany, a Nur-el-Tadhil słuchał dość obojętnie opowiadań o podróży; w końcu zapytany, czy zna Smaina, męża Fatmy, rzekł:", + "140089": "— Nie, w Omudurmanie i w Chartumie znajduje się przeszło sto tysięcy wojowników, więc łatwo się nie spotkać i nie wszyscy oficerowie się znają. Państwo proroka jest ogromne, a przeto wielu emirów rządzi odległymi miastami, w Sennarze, w Kordofanie i Dar-furze, i około Faszody. Być może, że tego Smaina, o którego się pytasz, nie ma obecnie przy boku proroka.", + "140090": "Idrysa dotknął pewien lekceważący ton, z jakim Nur mówił o „tym Smainie”, więc odpowiedział z odcieniem niecierpliwości:", + "140091": "— Smain żonaty jest z siostrą cioteczną Mahdiego, a zatem dzieci Smaina są krewnymi proroka.", + "140092": "Nur-el-Tadhil wzruszył ramionami.", + "140093": "— Mahdi ma wielu krewnych i nie może o wszystkich pamiętać.", + "140094": "Czas jakiś jechali w milczeniu, po czym Idrys znów zapytał:", + "140095": "— Jak prędko dojedziemy do Chartumu?", + "140096": "— Przed północą — odpowiedział Tadhil spoglądając na gwiazdy, które poczęły ukazywać się na wschodniej stronie nieba.", + "140097": "— Czy o tak późnej godzinie będę mógł dostać żywności i obroków? Od ostatniego wypoczynku w południe nie jedliśmy nic…", + "140098": "— Dziś przenocuję i pożywię was w domu swoim, ale jutro w Omdurmanie sam musisz się starać o jadło — i z góry cię uprzedzam, że nie przyjdzie ci to łatwo.", + "140099": "— Dlaczego?", + "140100": "— Bo jest wojna. Ludzie od kilku lat nie obsiewali pól i żywili się tylko mięsem, więc gdy wreszcie zbrakło i bydła, przyszedł głód. Głód jest w całym Sudanie i worek durry kosztuje dziś więcej niż niewolnik.", + "140101": "— Allach akbar! — zawołał ze zdziwieniem Idrys. — Widziałem jednak na stepie stada wielbłądów i bydła.", + "140102": "— Te należą do proroka, do „szlachetnych” i do kalifów… Tak… Dangalowie, z których pokolenia wyszedł Mahdi, i Baggarowie, których naczelnikiem jest główny kalif Abdullahi, mają jeszcze dość liczne stada, ale innym pokoleniom coraz trudniej żyć na świecie.", + "140103": "Tu Nur-el-Tadhil poklepał się po żołądku i rzekł:", + "140104": "— W służbie proroka mam wyższy stopień, więcej pieniędzy i wyższą władzę, ale brzuch miałem większy w służbie chedywa…", + "140105": "Lecz zmiarkowawszy, że może za dużo powiedział, po chwili dodał:", + "140106": "— Ale to wszystko przeminie, gdy prawdziwa wiara zwycięży.", + "140107": "Idrys, słuchając tych słów, mimo woli pomyślał, że jednak w Fajumie, w służbie u Anglików, nigdy głodu nie zaznał i o zarobki było mu łatwo — więc zasępił się mocno.", + "140108": "Po czym jął dalej pytać:", + "140109": "— Jutro przeprowadzisz nas do Omdurmanu?", + "140110": "— Tak jest. Chartum z rozkazu proroka ma być opuszczone i mało kto tam już mieszka. Burzą teraz co większe domy i cegłę wywożą wraz z innymi łupami do Omdurmanu. Prorok nie chce mieszkać w mieście splamionym przez niewiernych.", + "140111": "— Uderzę mu jutro czołem, a on każe zaopatrzyć mnie w żywność i obroki.", + "140112": "— Ha! jeśli naprawdę należysz do Dangalów, to może będziesz dopuszczony przed jego oblicze. Ale wiedz o tym, że domu jego strzeże dzień i noc stu ludzi zaopatrzonych w korbacze i ci nie żałują razów tym, którzy by chcieli wejść bez pozwolenia do Mahdiego. Inaczej tłumy nie dałyby świętemu mężowi ani chwili wypoczynku… Allach! widziałem nawet i Dangalów z krwawymi pręgami na plecach.", + "140113": "Idrysa z każdą chwilą ogarniało większe rozczarowanie.", + "140114": "— Więc wierni — zapytał — nie widują proroka?", + "140115": "— Wierni widują go co dzień na placu modlitwy, gdy klęcząc na owczej skórze wznosi ręce do Boga lub gdy naucza tłumy i utrwala je w prawdziwej wierze.", + "140116": "Ale dostać się do niego i mówić z nim jest trudno — i kto dostąpi tego szczęścia, wszyscy zazdroszczą mu, albowiem spływa na niego łaska boża, która gładzi poprzednie jego grzechy.", + "140117": "Zapadła głęboka noc, a z nią razem przyszedł i dojmujący chłód. W szeregach rozległo się parskanie koni, a przeskok od dziennego upału do zimna był tak mocny, że skóry rumaków poczęły dymić i oddział jechał jak we mgle. Staś pochylił się zza Idrysa ku Nel i zapytał:", + "140118": "— Nie zimno ci?", + "140119": "— Nie — odpowiedziała dziewczynka — ale… już nas nikt nie obroni…", + "140120": "I łzy stłumiły dalsze jej słowa.", + "140121": "Staś nie znalazł tym razem dla niej żadnej pociechy, bo i sam był przekonany, że nie masz dla nich ratunku. Oto wjechali w krainę nędzy, głodu, zwierzęcych okrucieństw i krwi. Byli jak dwa listki marne wśród burzy, która niosła śmierć i zniszczenie nie tylko pojedynczym głowom ludzkim, ale całym grodom i całym plemionom. Jakaż ręka mogła wyrwać z niej i ocalić dwoje małych, bezbronnych dzieci?", + "140122": "Księżyc wytoczył się wysoko na niebo i zmienił jakby w srebrne pióra gałązki mimozy i akacyj. W gęstych dżunglach rozlegał się tu i ówdzie przeraźliwy, a zarazem jakby radosny śmiech hien, które w tej krwawej krainie znajdowały aż nadto ludzkich trupów. Kiedy niekiedy oddział wiodący karawanę spotykał się z innymi patrolami i zamieniał z nimi umówione hasło. Przybyli wreszcie do wzgórz nadbrzeżnych i długim wąwozem dotarli do Nilu. Ludzie, konie i wielbłądy weszli na szerokie i płaskie dahabije i wkrótce ciężkie wiosła jęły miarowym ruchem rozbijać i łamać gładką toń rzeki usianą diamentami gwiazd.", + "140123": "Po upływie pół godziny w południowej stronie, w którą płynęły pod wodę dahabije, zabłysły światła, które, w miarę jak statki zbliżały się ku nim, zmieniały się w snopy czerwonego blasku leżące na wodzie. Nur-el-Tadhil trącił Idrysa w ramię, po czym wyciągnąwszy przed siebie rękę rzekł:", + "140124": "— Chartum!", + "140125": "ROZDZIAŁ XVI", + "140126": "Stanęli na krańcu miasta, w domu, który poprzednio był własnością bogatego kupca włoskiego, a po zamordowaniu jego w czasie szturmu do miasta dostał się przy podziale łupów Tadhilowi. Żony emira zajęły się w dość ludzki sposób ledwie żywą ze zmęczenia Nel i chociaż w całym Chartumie dawał się uczuć brak żywności, znalazły dla małej dżanem trochę suszonych daktylów i trochę ryżu z miodem, po czym zaprowadziły ją na piętro i ułożyły do snu. Staś, który nocował między wielbłądami i końmi na dworze, musiał poprzestać na jednym sucharze, natomiast nie brakło mu wody, albowiem fontanna w ogrodzie nie została dziwnym trafem zrujnowana. Pomimo ogromnego znużenia długo nie mógł zasnąć, naprzód z powodu skorpionów włażących ustawicznie na wojłok, na którym leżał, a po wtóre, z powodu śmiertelnego niepokoju, że rozłączą go z Nel i że nie będzie mógł nad nią osobiście czuwać. Niepokój ten podzielał widocznie i Saba, który wietrzył naokół, a niekiedy wył, za co gniewali się żołnierze. Staś uspokajał go, jak umiał, w obawie, by nie czyniono mu krzywdy. Na szczęście, olbrzymi brytan wzbudził taki podziw samego emira i wszystkich derwiszów, że żaden nie podniósł nań ręki.", + "140127": "Idrys nie spał także. Od wczorajszego dnia czuł się niezdrów, a przy tym po rozmowie z Nur-el-Tadhilem stracił dużo złudzeń — i na przyszłość patrzył jakby przez grubą zasłonę. Rad był, że przeprawią się jutro do Omdurmanu oddzielonego tylko szerokością Białego Nilu; miał nadzieję, że odnajdzie tam Smaina, ale co dalej? W czasie drogi wszystko przedstawiało mu się jakoś wyraźniej i daleko wspanialej. Wierzył on szczerze w proroka i serce ciągnęło go tym bardziej ku niemu, że pochodzili obaj z jednego pokolenia. Ale był przy tym, jak każdy prawie Arab, chciwy i ambitny. Marzył, iż obsypią go złotem i uczynią co najmniej emirem; marzył o wyprawach wojennych przeciw „Turkom”, o zdobytych miastach i łupach. Tymczasem teraz, po tym co słyszał od Tadhila, począł się obawiać, czy wszystkie jego czyny nie znikną tak wobec daleko większych zdarzeń, jak kropla deszczu ginie w morzu. „Może — myślał z goryczą — nikt nie zwróci uwagi na to, czegom dokonał, a Smain nie będzie nawet rad, żem mu przywiózł te dzieci.” I gryzł się tą myślą. Jutrzejszy dzień miał rozproszyć lub potwierdzić jego obawy, więc czekał go niecierpliwie.", + "140128": "O szóstej rano wzeszło słońce i rozpoczął się ruch wśród derwiszów. Wkrótce pojawił się Tadhil i kazał im gotować się do drogi. Zapowiedział przy tym, że pójdą do przeprawy piechotą, przy jego koniu. Ku wielkiej radości Stasia Dinah sprowadziła z górnego piętra Nel, po czym ruszyli wałem wzdłuż całego miasta aż do miejsca, w którym stały łodzie przewozowe. Tadhil jechał naprzód konno. Staś prowadził za rękę Nel, za nim szli Idrys, Gebhr i Chamis ze starą Dinah i z Sabą oraz trzydziestu żołnierzy emira. Reszta karawany pozostała w Chartumie.", + "140129": "Staś rozglądając się wokół, nie mógł zrozumieć, jakim sposobem upadło miasto tak silnie obwarowane i leżące w widłach utworzonych przez Biały i Niebieski Nil, a zatem z trzech stron otoczone wodą, a dostępne tylko od południa. Później dopiero dowiedział się od niewolników chrześcijan, że rzeka wówczas opadła i odsłoniła szerokie łachy piaszczyste, które ułatwiły przystęp do wałów. Załoga, straciwszy nadzieję odsieczy i wycieńczona głodem, nie mogła odeprzeć szturmu rozwścieczonej dziczy, i miasto zostało zdobyte, po czym nastąpiła rzeź mieszkańców. Ślady walki, lubo od szturmu upłynął już miesiąc, widać było wszędzie wzdłuż wału, wewnątrz sterczały gruzy zburzonych domów, na które zwrócił się pierwszy impet zdobywców, a w fosie zewnętrznej pełno było trupów, których nikt nie myślał grzebać. Zanim doszli do przeprawy, Staś naliczył przeszło czterysta. Nie zarażały one jednak powietrza, gdyż słońce sudańskie wysuszyło je na mumie, wszystkie miały barwę szarego pergaminu, tak jednostajną, że ciał Europejczyków, Egipcjan i Murzynów nie można było odróżnić. Wśród trupów roiły się małe jaszczurki, które przed nadchodzącymi ludźmi chowały się szybko pod te szczątki ludzkie, często do ich ust lub między wyschnięte żebra.", + "140130": "Staś prowadził Nel tak, by jej zasłonić ten okropny widok, i kazał jej patrzeć w drugą stronę, ku miastu. Ale i od strony miasta działy się rzeczy, które napełniały oczy i duszę dziewczynki przerażeniem. Widok „angielskich” dzieci wziętych w niewolę i Saby prowadzonego na smyczy przez Chamisa ściągał tłumy, które w miarę jak pochód posuwał się do przeprawy, powiększały się z każdą chwilą. Ciżba uczyniła się po pewnym czasie tak wielka, że trzeba było się zatrzymać. Zewsząd ozwały się groźne okrzyki. Straszne, tatuowane twarze pochylały się nad Stasiem i nad Nel. Niektórzy z dzikich wybuchali na ich widok śmiechem i uderzali się z radości dłońmi po biodrach, inni złorzeczyli im, niektórzy ryczeli jak dzikie zwierzęta, wyszczerzając białe zęby i przewracając oczyma, w końcu poczęto im grozić i sięgać ku nim nożami. Nel, na wpół przytomna, w strachu tuliła się do Stasia, on zaś osłaniał ją, jak umiał, w przekonaniu, że nadchodzi ostatnia dla nich obojga godzina. Na szczęście ów napór rozbestwionej ciżby sprzykrzył się w końcu i Tadhilowi. Kilkunastu żołnierzy otoczyło z jego rozkazu dzieci, pozostali zaś poczęli smagać bez miłosierdzia korbaczami wyjące gromady. Zbiegowisko rozproszyło się na przedzie, natomiast tłumy poczęły zbierać się za oddziałem i wśród dzikich wrzasków przeprowadziły go aż do łodzi.", + "140131": "Dzieci odetchnęły w czasie przewozu. Staś pocieszał Nel, że gdy derwisze oswoją się z ich widokiem, wówczas przestaną im grozić — i zapewniał, że Smain będzie ich oboje, a zwłaszcza ją, ochraniał i bronił, albowiem gdyby stało im się co złego, to nie miałby kogo oddać za swoje potomstwo. Była to prawda, ale dziewczynkę tak przeraziły poprzednie napaści, że chwyciwszy rękę Stasia nie chciała ani na chwilę jej puścić, powtarzając ciągle jakby w gorączce: „Boję się! Boję się!” On życzył sobie istotnie z całej duszy, by jak najprędzej dostali się w ręce Smaina, który znał ich od dawna i który w Port-Saidzie okazywał im wielką przyjaźń albo przynajmniej ją udawał. W każdym razie nie był to człowiek tak dziki jak inni Sudańczycy Dangalowie i niewola w jego domu mogła być znośniejsza…", + "140132": "Chodziło tylko o to, czy go znajdą w Omdurmanie. O tym samym rozmawiał Idrys z Nur-el-Tadhilem, gdyż ów przypomniał sobie wreszcie, że przed rokiem, bawiąc z polecenia kalifa Abdullahi daleko od Chartumu, w Kordofanie, słyszał o jakimś Smainie, który uczył derwiszów strzelać z armat zdobytych na Egipcjanach, a potem stał się wielkim łowcą niewolników. Nur wskazywał Idrysowi następny sposób odnalezienia emira:", + "140133": "— Gdy usłyszysz po południu głos umbaji, bądź wraz z dziećmi na placu modlitwy, na który prorok udaje się codziennie, by budować wiernych przykładem pobożności i utwierdzać ich w wierze. Tam prócz świętej osoby Mahdiego zobaczysz wszystkich „szlachetnych”, a także trzech kalifów oraz paszów i emirów; między emirami odnajdziesz Smaina.", + "140134": "— A co mam czynić i gdzie się podziać aż do czasu południowej modlitwy?", + "140135": "— Zostaniesz między mymi żołnierzami.", + "140136": "— A ty, Nur-el-Tadhilu, opuścisz nas?", + "140137": "— Ja udam się po rozkazy do kalifa Abdullahiego.", + "140138": "— Czy to największy z kalifów? Przybywam z daleka i jakkolwiek imiona wodzów obijały się o moje uszy, jednakże ty dopiero możesz mnie pouczyć o nich dokładniej.", + "140139": "— Abdullahi, mój wódz, to miecz Mahdiego.", + "140140": "— Niech Allach uczyni go synem zwycięstwa.", + "140141": "Przez czas jakiś łodzie płynęły w milczeniu. Słychać było tylko chrobot wioseł o brzegi łodzi, a niekiedy plusk wody uderzonej ogonem krokodyla. Dużo tych strasznych płazów napłynęło z południa aż pod Chartum, gdzie znalazły obfite pożywienie, albowiem rzeka roiła się od trupów nie tylko ludzi pomordowanych po zdobyciu miasta, ale i zmarłych z chorób grasujących wśród mahdystów, a szczególniej wśród ich niewolników. Rozkazy kalifów zabraniały wprawdzie „psuć wody” — ale nie baczono na nie, i ciała, których nie zdołały pożreć krokodyle, płynęły z wodą twarzami na dół do szóstej katarakty i nawet dalej, aż na Berber.", + "140142": "Ale Idrys myślał teraz o czym innym i po chwili znów rzekł:", + "140143": "— Dzisiejszego rana nie dostaliśmy nic do zjedzenia. Zali wytrzymamy do godziny modlitw o głodzie — i kto nas później pożywi?", + "140144": "— Nie jesteś niewolnikiem — odpowiedział Tadhil — i możesz pójść na rynek, gdzie kupcy rozkładają swoje zapasy. Tam dostaniesz suszonego mięsa i czasem dochnu (prosa), ale za grube pieniądze, gdyż, jak ci to mówiłem, głód panuje w Omdurmanie.", + "140145": "— A tymczasem źli ludzie porwą lub zabiją mi dzieci.", + "140146": "— Żołnierze je obronią — a jeśli dasz któremu pieniędzy, to ci chętnie sam pójdzie po żywność.", + "140147": "Idrysowi, który miał większą ochotę brać pieniądze niż je komukolwiek dawać, nie bardzo podobała się ta rada, ale nim zdobył się na odpowiedź, łodzie przybiły do brzegu.", + "140148": "Omdurman inaczej przedstawił się dzieciom niż Chartum. Tam były murowane domy piętrowe, była mudiria, to jest pałac gubernatora, w którym zginął bohaterski Gordon, był kościół, szpital, budynki misyjne, arsenał, wielkie koszary dla wojska i pełno większych i mniejszych ogrodów ze wspaniałą podzwrotnikową roślinnością. Omdurman zaś wyglądał raczej na wielkie obozowisko dzikich. Fort, który wznosił się w północnej stronie osady, został z rozkazu Gordona zburzony. Zresztą, jak okiem sięgnąć, miasto składało się z okrągłych stożkowatych chat skleconych ze słomy dochnu. Wąskie, cierniowe płotki oddzielały te budy od siebie i od ulicy. Gdzieniegdzie widać było także namioty, widocznie zdobyte na Egipcjanach. Indziej kilka palmowych mat pod rozpiętym na bambusach kawałkiem brudnego płótna stanowiło całe mieszkanie. Ludność chroniła się pod dachy tylko w czasie deszczu lub wyjątkowych upałów, poza tym przesiadywała, paliła ognie, gotowała strawę, żyła i umierała na dworze. Toteż na ulicach było tak rojno, że miejscami oddział z trudnością przeciskał się przez tłumy. Omdurman był przedtem nędzną wioską, obecnie jednak, licząc z niewolnikami, skłębiło się w nim przeszło dwieście tysięcy ludzi. Nawet Mahdi i jego kalifowie zaniepokoili się tym zbiegowiskiem, któremu zagrażał głód i choroby. Wysyłano też ciągle nowe wyprawy w stronę północną na podbój okolic i miast wiernych jeszcze rządowi egipskiemu.", + "140149": "Na widok białych dzieci rozlegały się i tu także nieprzyjazne okrzyki, ale motłoch nie groził im przynajmniej śmiercią. Może nie śmiał tego uczynić tuż pod bokiem Mahdiego, a może bardziej przywykł do widoku jeńców, których wszystkich przeniesiono zaraz po zdobyciu Chartumu do Omdurmanu. Staś i Nel widzieli jednak piekło na ziemi. Widzieli Europejczyków i Egipcjan bitych do krwi korbaczami, głodnych, spragnionych, zgiętych pod ciężarami, które kazano im przenosić, lub pod wiadrami z wodą. Widzieli kobiety i dzieci europejskie, niegdyś wychowane w dostatku, obecnie żebrzące o garść durry lub skrawek suchego mięsa — okryte łachmanami, wychudłe, podobne do mar o sczerniałych z nędzy twarzach i obłąkanym wzroku, w którym zastygło przerażenie i rozpacz. Widzieli, jak dzicz wybuchała na ich widok śmiechem, jak popychała je i biła. Na wszystkich ulicach i uliczkach nie brakło widoków, od których oczy odwracały się ze zgrozą i wstrętem. W Omdurmanie srożyła się w okropny sposób dyzenteria i tyfus, a przede wszystkim ospa. Chorzy, okryci wrzodami, leżeli u wejścia do chat, zarażając powietrze. Jeńcy dźwigali poobwijane w płótno trupy świeżo zmarłych, by je pochować w piasku za miastem, gdzie prawdziwym ich pogrzebem zajmowały się hieny. Nad miastem unosiło się stado sępów, od których skrzydeł padały na rozświecony piasek żałobne cienie. Staś widząc to wszystko pomyślał, że najlepiej i dla niego, i dla Nel byłoby jak najprędzej umrzeć.", + "140150": "Jednakże i w tym morzu nędzy i złości ludzkiej rozkwitało tam czasem miłosierdzie, jak blady kwiatek rozkwita na zgniłym bagnie. W Omdurmanie była garść Greków i Koptów, których Mahdi oszczędził, albowiem ich potrzebował. Ci nie tylko chodzili wolno, ale zajmowali się handlem i rozmaitymi sprawami, a niektórzy, tacy zwłaszcza, co udawali, że zmienili wiarę, byli nawet urzędnikami proroka i to dawało im wśród dzikich derwiszów znaczną powagę. Jeden z takich Greków zatrzymał oddział i począł wypytywać dzieci, skąd się tu wzięły. Dowiedziawszy się ze zdziwieniem, że dopiero co przybyły, a zostały porwane aż z Fajumu, obiecał wspomnieć o nich Mahdiemu i dowiadywać się o nie w przyszłości. Tymczasem pokiwał litośnie głową nad Nel i dał obojgu po sporej garści suszonych dzikich fig i po talarze srebrnym z wyobrażeniem Marii Teresy. Po czym przykazał żołnierzom, by nie ważyli się krzywdzić dziewczynki i odszedł powtarzając po angielsku: „Poor little bird!” (biedny mały ptaszek).", + "140151": "ROZDZIAŁ XVII", + "140152": "Przez kręte uliczki doszli na koniec do rynku, położonego w środku miasta. Po drodze widzieli wielu ludzi z obciętą jedną ręką lub jedną nogą. Byli to przestępcy, którzy zataili łupy, albo złodzieje. Kary wymierzane przez kalifów i emirów za nieposłuszeństwo lub przekroczenie praw ogłaszanych przez proroka były straszne i nawet za lekkie przewinienia, jak na przykład za palenie tytoniu, bito do krwi i do nieprzytomności korbaczami. Ale sami kalifowie stosowali się do przepisów tylko pozornie, w domach zaś pozwalali sobie na wszystko, tak że kary spadały tylko na biednych ludzi, którym zagrabiano za jednym zachodem całe mienie. Nie pozostawało im potem nic innego, jak żebrać, a ponieważ w ogóle w Omdurmanie brakło zapasów, więc przymierali głodem.", + "140153": "Pełno też żebraków roiło się koło straganów z żywnością. Pierwszym jednak przedmiotem, jaki zwrócił uwagę dzieci, była głowa ludzka zatknięta na wysokim bambusie wkopanym w środku rynku. Twarz tej głowy była wyschnięta i prawie czarna, natomiast włosy na czaszce i brodzie białe jak mleko. Jeden z żołnierzy objaśnił Idrysa, że to jest głowa Gordona. Stasia, gdy to usłyszał, ogarnął niezgłębiony żal, oburzenie i paląca chęć zemsty, a zarazem przestrach zmroził mu krew w żyłach. Tak więc skończył ów bohater, ów rycerz bez skazy i bojaźni, człowiek przy tym sprawiedliwy i dobry, kochany nawet w Sudanie. I Anglicy nie przyszli mu na czas z pomocą, a potem cofnęli się pozostawiając jego zwłoki bez chrześcijańskiego pogrzebu, na pohańbienie! Staś stracił w tej chwili wiarę w Anglików. Dotychczas mniemał naiwnie, że Anglia za najmniejszą krzywdę wyrządzoną jednemu z jej obywateli gotowa jest zawsze do wojny z całym światem. Na dnie duszy taiła mu się nadzieja, że i w obronie córki Rawlisona ruszą, po nieudanej pogoni, groźne zastępy angielskie, choćby do Chartumu i dalej. Teraz przekonał się, że Chartum i cały kraj jest w ręku Mahdiego i że rząd egipski również jak Anglia myślą raczej o tym, jak by obronić Egipt przed dalszymi zaborami, nie zaś o wydobyciu z niewoli jeńców europejskich.", + "140154": "Zrozumiał, że oboje z Nel wpadli w przepaść, z której nie masz wyjścia — i te myśli, w połączeniu z okropnościami, jakie widział na ulicach Omdurmanu, przybiły go ostatecznie. Zwykłą mu energię zastąpiło na chwilę zupełnie bierne poddanie się losowi i bojaźń przyszłości. Tymczasem począł prawie bezmyślnie rozglądać się po rynku i po straganach, przy których Idrys targował się o żywność. Przekupnie, głównie zaś kobiety sudańskie i Murzynki, sprzedawały tu dżiuby, to jest białe płócienne chałaty ponaszywane w różnokolorowe płatki, gumę akacjową, wydrążone tykwy, paciorki szklane, siarkę i wszelkiego rodzaju maty. Straganów z żywnością było mało i naokół wszystkich cisnęły się tłumy. Mahdyści kupowali po wygórowanych cenach przeważnie suszone paski mięsa z bydła domowego tudzież z bawołów, antylop i żyraf. Daktyli, fig, manioku i durry brakło zupełnie. Sprzedawano tylko gdzieniegdzie wodę z miodem dzikich pszczół i ziarna dochnu rozmoczone w odwarze z owoców tamaryndy. Idrys wpadł w rozpacz, pokazało się bowiem, że wobec cen targowych wyda wkrótce wszystkie otrzymane od Fatmy Smainowej pieniądze na życie, a potem będzie musiał chyba żebrać. Nadzieję miał teraz tylko w Smainie i rzecz szczególna, że i Staś liczył obecnie jedynie na pomoc Smaina.", + "140155": "Po upływie godziny wrócił Nur-el-Tadhil od kalifa Abdullahiego. Widocznie spotkała go tam jakaś niemiła przygoda, gdyż wrócił w złym humorze. Toteż gdy Idrys zapytał go, czy nie dowiedział się czego o Smainie, odrzekł mu opryskliwie:", + "140156": "— Głupcze, czy myślisz, że kalif i ja nie mamy nic lepszego do roboty, jak szukać dla ciebie Smaina?", + "140157": "— Więc co teraz ze mną zrobisz?", + "140158": "— Rób sobie, co chcesz. Przenocowałem cię w domu moim i udzieliłem ci kilku dobrych rad, a teraz nie chcę o tobie nic wiedzieć.", + "140159": "— To dobrze, ale gdzie ja się na noc podzieję?", + "140160": "— Wszystko mi jedno.", + "140161": "I tak mówiąc zabrał żołnierzy i poszedł. Idrys zaledwie go uprosił, żeby mu odesłał na rynek wielbłądy i resztę karawany wraz z tymi Arabami, którzy przyłączyli się do niej między Assuanem a Wadi-Halfa. Ludzie ci nadeszli dopiero w południe i następnie pokazało się, że wszyscy razem wzięci nie wiedzą, co mają począć. Dwaj Beduini jęli się kłócić z Idrysem i Gebhrem twierdząc, że ci obiecywali im zgoła inne przyjęcie i że ich oszukali. Po długich sporach i naradach postanowili wreszcie zbudować na końcu miasta szałasy z gałęzi i trzciny dochnu, by zapewnić sobie na noc schronienie, a resztę zdać na wolę Opatrzności i — czekać.", + "140162": "Po zbudowaniu szałasów, która to czynność nie zabiera wcale Sudańczykom i Murzynom dłuższego czasu, udali się wszyscy prócz Chamisa, który miał sporządzić wieczerzę, na miejsce modłów publicznych. Łatwo im było trafić, gdyż dążyły tam tłumy z całego Omdurmanu. Plac był obszerny, okolony płotem cierniowym, a w części glinianym parkanem, który poczęto niedawno lepić. W środku wznosiło się drewniane podwyższenie. Prorok wstępował na nie wówczas, gdy chciał nauczać lud. Przed podwyższeniem rozesłano na ziemi skóry owcze dla Mahdiego, dla kalifów i znakomitych szejków. Po bokach pozatykane były chorągwie emirów, które łopotały na wietrze, mieniąc się i grając wszelkimi barwami jak wielkie kwiaty. Cztery strony placu otaczały zbite szeregi derwiszów. Naokół widać było sterczący, nieprzeliczony las dzid, w które byli uzbrojeni wszyscy niemal wojownicy.", + "140163": "Było to prawdziwe szczęście dla Idrysa i Gebhra oraz innych uczestników karawany, że poczytani za orszak jednego z emirów, mogli przedostać się do pierwszych rzędów zgromadzonego tłumu. Przybycie Mahdiego oznajmiły najprzód piękne i uroczyste dźwięki umbai, lecz gdy ukazał się na placu, rozległy się przeraźliwe głosy piszczałek, huk bębnów, grzechot kamieni potrząsanych w pustych tykwach i świstanie na słoniowych przednich zębach, co wszystko razem uczyniło piekielny hałas. Tłumy ogarnął nieopisany zapał. Jedni rzucali się na kolana, inni wrzeszczeli co sił: „O, zesłany od Boga! o, zwycięski! o, litościwy! o, łaskawy!” Trwało to dopóty, dopóki Mahdi nie wstąpił na kazalnicę. Wówczas zapadła cisza śmiertelna, on zaś podniósł ręce, przyłożył wielkie palce do uszu i przez jakiś czas modlił się.", + "140164": "Dzieci nie stały daleko i mogły mu się dobrze przypatrzyć. Był to człowiek w średnim wieku dziwnie otyły, jakby rozpuchnięty, i prawie czarny. Staś, który miał wzrok nadzwyczaj bystry, dostrzegł, że twarz jego była tatuowana. W jednym uchu nosił dużą obrączkę z kości słoniowej. Przybrany był w białą dżiubę i białą krymkę na głowie, a nogi miał bose, gdyż wstępując na podwyższenie zrzucił czerwone ciżmy i zostawił je przy skórach owczych, na których miał się następnie modlić. W ubiorze jego nie było najmniejszego zbytku. Tylko chwilami wiatr przynosił od niego mocny zapach sandałowy, który wierni chciwie wciągali w nozdrza, przewracając przy tym z rozkoszy oczyma. W ogóle Staś wyobrażał sobie inaczej strasznego proroka, grabieżcę i mordercę tylu tysięcy ludzi, i patrząc teraz na tę tłustą twarz z łagodnym wejrzeniem, z załzawionymi oczyma i z uśmiechem jakby do ust przyrosłym, nie mógł po prostu wyjść ze zdziwienia. Myślał, że taki człowiek powinien nosić na ramionach głowę hieny lub krokodyla, a widział natomiast przed sobą pyzatą dynię, podobną do rysunków przedstawiających księżyc w pełni.", + "140165": "Lecz prorok rozpoczął naukę. Głęboki i dźwięczny głos jego słychać było doskonale na całym placu, tak że każde słowo dochodziło do uszu wiernych. Mówił naprzód o karach, jakie Bóg wymierza tym, którzy nie słuchają przepisów Mahdiego, lecz zatajają łupy, upijają się merisą, kradną, oszczędzają w bitwach nieprzyjaciół i palą tytoń. Z powodu tych zbrodni Allach zsyła na grzeszników głód i tę chorobę, która zmienia twarz w plaster miodu. Doczesne życie jest jak dziurawy bukłak na wodę. Bogactwo i rozkosze wsiąkają w piasek, który zasypuje zmarłych. Jedynie wiara jest jako krowa dająca słodkie mleko. Ale raj otworzy się tylko dla zwycięzców. Kto zwycięża nieprzyjaciół, zdobywa sobie zbawienie. Kto umiera za wiarę, zmartwychwstaje na wieczność. Szczęśliwi, stokroć szczęśliwi ci, którzy już polegli!…", + "140166": "— Chcemy umrzeć za wiarę! — odpowiedziały jednym gromkim okrzykiem tłumy.", + "140167": "I na chwilę wszczął się znów piekielny hałas. Ozwały się głosy umbai i bębnów. Wojownicy uderzali mieczami o miecze i dzidami o dzidy. Zapał wojenny szerzył się jak płomień. Niektórzy wołali: „Wiara jest zwycięska!”, inni: „Przez śmierć do raju!” Staś zrozumiał teraz, dlaczego tym dzikim zastępom nie mogły się oprzeć wojska egipskie.", + "140168": "Gdy uciszyło się nieco, prorok znów zabrał głos. Opowiadał o widzeniach, jakie miewa, i — o posłannictwie, jakie od Boga otrzymał. Oto Allach kazał mu oczyścić wiarę i rozszerzyć po całym świecie. Kto go nie uzna za Mahdiego, odkupiciela, ten skazany jest na zatracenie. Koniec świata już bliski, ale przedtem obowiązkiem wiernych jest podbić Egipt, Mekkę i wszystkie te krainy, w których za morzami żyją poganie. Taka jest wola boża i nic nie zdoła jej zmienić. Dużo jeszcze krwi popłynie, wielu wojowników nie wróci do żon i dzieci, pod swe namioty, ale szczęścia tych, którzy legną, żaden język ludzki nie zdoła wysłowić.", + "140169": "Po czym wyciągnął ręce ku zgromadzonym i tak skończył:", + "140170": "— Więc oto ja, odkupiciel i sługa Boży, błogosławię wojnę świętą i was, wojownicy. Błogosławię wasze trudy, rany, śmierć, błogosławię zwycięstwo i płaczę z wami jak ojciec, który was umiłował…", + "140171": "I rozpłakał się. Ryk i wrzawa rozległy się, gdy zstępował z kazalnicy. Płacz stał się powszechny. Na dole dwaj kalifowie, Abdullahi i Ali-uled-Helu, wzięli proroka pod ręce i wprowadzili na owcze skóry, na których klęknął. Przez tę krótką chwilę Idrys wypytywał gorączkowo Stasia, czy wśród emirów nie ma Smaina.", + "140172": "— Nie! — odrzekł chłopiec, który na próżno szukał oczyma znajomej twarzy. — Nie widzę go nigdzie. Może poległ przy zdobyciu Chartumu.", + "140173": "Modlitwy trwały długo. Mahdi rzucał podczas nich rękoma i nogami jak pajac lub wznosił w zachwycie oczy powtarzając: „Oto on! oto on!” i słońce poczęło już chylić się ku zachodowi, gdy podniósł się i poszedł ku domowi. Dzieci mogły się teraz przekonać, jaką czcią otaczają derwisze swego proroka, albowiem całe gromady ludzi rzuciły się w jego ślady i rozdrapywały ziemię w tych miejscach, których dotknęły jego stopy. Dochodziło przy tym do kłótni i bitew, a wierzono, że ziemia taka zabezpiecza zdrowych i uzdrawia chorych.", + "140174": "Plac modlitwy opróżniał się z wolna. Idrys sam nie wiedział, co z sobą zrobić, i już chciał wraz z dziećmi i z całą czeredą wrócić na noc do szałasów i Chamisa, gdy niespodzianie stanął przed nimi ten sam Grek, który rano dał po talarze i po garści daktyli Stasiowi i Nel.", + "140175": "— Mówiłem o was z Mahdim — rzekł po arabsku — i prorok chce was widzieć.", + "140176": "— Dzięki Allachowi i tobie, panie — zawołał Idrys. — Zali przy boku Mahdiego odnajdziemy i Smaina?", + "140177": "— Smain jest w Faszodzie — odpowiedział Grek.", + "140178": "Po czym zwrócił się w języku angielskim do Stasia:", + "140179": "— Być może, że prorok weźmie was w opiekę, gdyż starałem się go na to namówić. Powiedziałem mu, że sława jego miłosierdzia rozejdzie się wówczas wśród wszystkich białych narodów. Tu dzieją się straszne rzeczy i bez jego opieki zginiecie niezawodnie z głodu, z niewygód, z chorób lub z ręki szaleńców. Ale musicie sobie go zjednać, a to zależy od ciebie.", + "140180": "— Co mam czynić, panie? — zapytał Staś.", + "140181": "— Naprzód, gdy staniesz przed nim, rzuć się na kolana, a jeśli poda ci rękę, to ją ze czcią ucałuj i błagaj go, by was oboje wziął pod swoje skrzydła.", + "140182": "Tu Grek przerwał i zapytał:", + "140183": "— Czy nikt z tych ludzi nie rozumie po angielsku?", + "140184": "— Nie. Chamis został w szałasie, Idrys i Gebhr rozumieją tylko kilka pojedynczych słów — a inni i tego nie.", + "140185": "— To dobrze. Więc słuchaj dalej, albowiem trzeba wszystko przewidzieć. Otóż Mahdi zapyta cię prawdopodobnie, czy gotów jesteś przyjąć jego wiarę. Odpowiedz na to natychmiast, że tak — i że na jego widok od pierwszego rzutu oka spłynęło na ciebie nieznane światło łaski. Zapamiętaj sobie: „Nieznane światło łaski!…” To mu pochlebi i zaliczy cię może do mulazemów, to jest do swych sług osobistych. Będziecie mieli wówczas dostatek i wszelkie wygody, które uchronią was od chorób… Gdybyś postąpił inaczej, naraziłbyś siebie, to małe biedactwo, a nawet i mnie, który chce waszego dobra. Rozumiesz?", + "140186": "Staś zacisnął zęby i nie odrzekł nic, tylko twarz mu skrzepła i oczy zaświeciły ponuro, co widząc Grek tak mówił dalej:", + "140187": "— Ja wiem, mój chłopcze, że to jest rzecz przykra, ale nie ma innej rady! Ci, którzy ocaleli po rzezi w Chartumie, wszyscy przyjęli naukę Mahdiego. Nie zgodziło się na to kilku katolików misjonarzy i kilka zakonnic, lecz to jest co innego. Koran zabrania mordować kapłanów, więc choć los ich jest straszny, nie grozi im przynajmniej śmierć. Natomiast dla świeckich ludzi nie było innego ratunku. Powtarzam ci, że wszyscy przyjęli mahometanizm: Niemcy, Włosi, Koptowie, Anglicy, Grecy… i ja sam…", + "140188": "I tu, jakkolwiek Staś upewniał go, że nikt w gromadzie nie rozumie po angielsku, zniżył jednakże głos:", + "140189": "— Nie potrzebuję ci przy tym mówić, że to nie jest żadne zaparcie się wiary, żadna zdrada, żadne odstępstwo. W duszy każdy pozostał tym, czym był, i Bóg to widzi… Przed przemocą trzeba się ugiąć, choćby pozornie… Obowiązkiem człowieka jest bronić życia, i byłoby szaleństwem, a nawet grzechem narażać je — dlaczego? Dla pozorów, dla kilku słów, których jednocześnie możesz się w duszy zaprzeć? A ty pamiętaj, że masz w ręku życie nie tylko swoje, ale i życie swojej małej towarzyszki, którym nie wolno ci rozporządzać. Oczywiście!… Mogę ci zaręczyć, że jeśli Bóg wybawi cię kiedy z tych rąk, to ani sam sobie nie będziesz miał nic do zarzucenia, ani nikt nie będzie ci robił zarzutów — tak samo jak i nam wszystkim.", + "140190": "Grek mówiąc w ten sposób oszukiwał może własne sumienie, ale oszukało go także i milczenie Stasia, w końcu bowiem poczytał je za przestrach. Postanowił więc dodać chłopcu otuchy.", + "140191": "— Oto domy Mahdiego — rzekł. — Woli on mieszkać w tych drewnianych budach w Omdurmanie niż w Chartumie, chociaż tam mógłby zająć pałac Gordona. No, śmiało! Nie trać głowy! Na pytania odpowiadaj rezolutnie. Oni cenią tu odwagę. Nie myśl też, że Mahdi ryknie zaraz na ciebie jak lew. Nie! On uśmiecha się zawsze — nawet wtedy, kiedy nie zamyśla nic dobrego.", + "140192": "I to rzekłszy począł wołać na gromady stojące przed domem, by rozstąpiły się przed „gośćmi” proroka.", + "140193": "ROZDZIAŁ XVIII", + "140194": "Gdy weszli do izby, Mahdi leżał na miękkim tapczanie, otoczony przez żony, z których dwie wachlowały go wielkimi strusimi piórami, inne dwie drapały mu lekko podeszwy u nóg. Prócz żon byli obecni tylko: kalif Abdullahi i kalif Szeryf, gdyż trzeci, Ali-uled-Helu wyprawiał w tym czasie wojska na północ, a mianowicie do Berberu i Abu-Hammed, które już przedtem zostały zdobyte przez derwiszów. Na widok wchodzących prorok odsunął żony i siadł na tapczanie. Idrys, Gebhr i dwaj Beduini padli na twarze, a potem uklękli ze skrzyżowanymi na piersiach rękoma. Grek skinął na Stasia, by uczynił to samo, ale chłopiec udając, że tego nie widzi, skłonił się tylko i pozostał wyprostowany. Twarz mu zbladła, ale oczy świeciły mocno i z całej jego postawy i podniesionej hardo do góry głowy, z zaciśniętych ust, łatwo było poznać, że coś przeważyło się w nim, że niepewność i obawa przeszły, że powziął jakieś nieugięte postanowienie, od którego za nic nie odstąpi. Grek zrozumiał to widocznie, gdyż wielki niepokój odbił się w jego rysach. Mahdi objął oboje dzieci przelotnym spojrzeniem, rozjaśnił swą tłustą twarz zwykłym uśmiechem, po czym zwrócił się naprzód do Idrysa i Gebhra.", + "140195": "— Przybyliście z dalekiej północy — rzekł.", + "140196": "Idrys uderzył czołem o ziemię.", + "140197": "— Tak jest, o Mahdi! Należymy do pokolenia Dangalów, przeto porzuciliśmy nasze domy w Fajumie, aby klęknąć u twoich błogosławionych stóp.", + "140198": "— Widziałem was w pustyni. Straszna to droga, ale posłałem anioła, który was strzegł i ochraniał od śmierci z ręki niewiernych. Wyście go nie widzieli, ale on czuwał nad wami.", + "140199": "— Dzięki ci, odkupicielu.", + "140200": "— I przywieźliście Smainowi te dzieci, aby je zamienił na własne, które Turcy uwięzili wraz z Fatmą w Port-Saidzie.", + "140201": "— Tobie chcieliśmy służyć.", + "140202": "— Kto mnie służy, służy własnemu zbawieniu, więc otworzyliście sobie drogę do raju. Fatma jest moją krewną… Ale zaprawdę mówię wam, że gdy podbiję cały Egipt, wówczas krewna moja i jej potomstwo odzyskają i tak wolność.", + "140203": "— A więc uczyń z tymi dziećmi, co chcesz, błogosławiony!…", + "140204": "Mahdi przymknął powieki, potem je otworzył, uśmiechnął się dobrotliwie i skinął na Stasia.", + "140205": "— Zbliż się tu, chłopcze.", + "140206": "Staś postąpił kilka kroków energicznym, jakby żołnierskim chodem, skłonił się po raz drugi, potem wyprężył się jak struna i patrząc wprost w oczy Mahdiego czekał.", + "140207": "— Czy radzi jesteście, że przyjechaliście do mnie? — zapytał Mahdi.", + "140208": "— Nie, proroku. Zostaliśmy porwani mimo naszej woli od naszych ojców.", + "140209": "Prosta ta odpowiedź uczyniła pewne wrażenie — i na przywykłym do pochlebstw władcy, i na obecnych. Kalif Abdullahi zmarszczył brwi. Grek przygryzł wąsy i począł wyłamywać sobie palce, Mahdi jednakże nie przestał się uśmiechać.", + "140210": "— Ale — rzekł — jesteście za to u źródła prawdy. Czy chcesz napić się z tego źródła?", + "140211": "Nastała chwila milczenia, więc Mahdi sądząc, że chłopiec nie zrozumiał pytania, powtórzył je wyraźniej:", + "140212": "— Czy chcesz przyjąć moją naukę?", + "140213": "Na to Staś ręką, którą trzymał przy piersiach, zrobił nieznacznie znak krzyża świętego, jakby z tonącego okrętu miał skoczyć w odmęt wodny.", + "140214": "— Proroku — rzekł — twojej nauki nie znam, więc gdybym ją przyjął, uczyniłbym to tylko ze strachu jak tchórz i człowiek podły. A czyż zależy ci na tym, by wiarę twoją wyznawali tchórze i ludzie podli?", + "140215": "I tak mówiąc patrzył wciąż wprost w oczy Mahdiego. Uczyniła się taka cisza, że słychać było brzęczenie much.", + "140216": "Lecz stała się zarazem rzecz nadzwyczajna. Oto Mahdi zmieszał się i na razie nie umiał znaleźć odpowiedzi. Uśmiech zniknął mu z twarzy, na której odbiło się zakłopotanie i niechęć. Wyciągnąwszy rękę wziął tykwę napełnioną wodą z miodem i począł pić, ale widocznie dlatego tylko, by zyskać na czasie i pokryć zmieszanie.", + "140217": "A dzielny chłopak, nieodrodny potomek obrońców chrześcijaństwa, prawa krew zwycięzców spod Chocimia i Wiednia, stał z podniesioną głową czekając wyroku. Na wychudłych, opalonych przez pustynny wicher policzkach wykwitły mu jasne rumieńce, oczy rozbłysły, a ciałem wstrząsnął dreszcz zapału. „Oto — mówił sobie — wszyscy inni przyjęli jego naukę, a jam nie zaparł się wiary ni duszy.” I lęk przed tym, co mogło i miało nastąpić, przytaił mu się w tej chwili w sercu, a natomiast zalała je radość i duma.", + "140218": "A tymczasem Mahdi postawił tykwę i zapytał:", + "140219": "— Więc odrzucasz moją naukę?", + "140220": "— Jestem chrześcijaninem jak mój ojciec…", + "140221": "— Kto zamyka uszy na głos boży — rzekł z wolna, zmienionym głosem Mahdi — jest tylko drzewem na opał.", + "140222": "Na to — znany ze srogości i okrucieństwa kalif Abdullahi zabłysnął swymi białymi zębami jak dziki zwierz i ozwał się:", + "140223": "— Zuchwała jest mowa tego chłopca, przeto ukarz go, panie, lub pozwól, abym ukarał go ja.", + "140224": "„Stało się!” — pomyślał Staś.", + "140225": "Lecz Madhi pragnął zawsze, by sława jego miłosierdzia rozchodziła się nie tylko między derwiszami, ale i w całym świecie, pomyślał więc, że wyrok zbyt surowy, zwłaszcza na małego jeszcze chłopca, mógłby zaszkodzić tej sławie.", + "140226": "Przez chwilę przesuwał paciorki różańca i myślał, a następnie rzekł:", + "140227": "— Nie. Te dzieci porwano dla Smaina, więc choć ja w żadne układy z niewiernymi wchodzić nie będę, trzeba odesłać je Smainowi. Taka jest wola moja.", + "140228": "— Stanie się wedle niej — odpowiedział kalif.", + "140229": "Lecz Mahdi wskazał mu Idrysa, Gebhra i Beduinów:", + "140230": "— Tych ludzi nagródź ode mnie, o Abdullahi, albowiem wielką i niebezpieczną odbyli podróż, aby służyć Bogu i mnie.", + "140231": "Po czym skinął na znak, że posłuchanie skończone, a zarazem rozkazał Grekowi, by wyszedł także. Ów, gdy znalazł się znowu w ciemnościach na placu modlitw, schwycił za ramię Stasia i począł nim potrząsać z gniewem i rozpaczą.", + "140232": "— Przeklęty! zgubiłeś to dziecko niewinne — mówił wskazując na Nel — zgubiłeś siebie, a może i mnie.", + "140233": "— Nie mogłem inaczej — odpowiedział Staś.", + "140234": "— Nie mogłeś! Wiedz, że skazani jesteście na drugą podróż stokroć gorszą od pierwszej. I to jest śmierć — rozumiesz? W Faszodzie febra zabije was w ciągu tygodnia. Mahdi wie, dlaczego wysyła was do Smaina.", + "140235": "— W Omdurmanie pomarlibyśmy także.", + "140236": "— Nieprawda! Nie pomarlibyście w domu Mahdiego, w dostatku i wygodach. A on gotów był wziąć was pod swoje skrzydła. Wiem, że był gotów. Odpłaciłeś się także dobrze i mnie za to, żem się za was wstawiał. Ale róbcie teraz, co chcecie! Abdullahi wysyła pocztę wielbłądzią za tydzień do Faszody, a przez ten tydzień róbcie co chcecie! Nie zobaczycie mnie więcej!…", + "140237": "I to powiedziawszy odszedł, ale po chwili znów wrócił. Był wielomówny jak wszyscy Grecy i potrzebował się wygadać. Chciał wylać żółć, która się w nim zebrała, na głowę Stasia. Nie był okrutny i nie miał złego serca, pragnął jednakże, by chłopiec zrozumiał jeszcze dokładniej okropną odpowiedzialność, jaką wziął na siebie nie posłuchawszy jego rad i przestróg.", + "140238": "— Kto by ci zabronił zostać w duszy chrześcijaninem? — mówił. — Myślisz, że ja nim nie jestem? Ale nie jestem głupcem. Tyś zaś wolał się popisać ze swym fałszywym bohaterstwem. Oddawałem dotąd wielkie usługi białym jeńcom, a teraz nie będę mógł ich oddawać, bo Mahdi zagniewał się i na mnie. Wszyscy poginą. A twoja mała towarzyszka niedoli na pewno! Zabiłeś ją! W Faszodzie dorośli nawet Europejczycy giną z febry jak muchy, a cóż dopiero takie dziecko. A jeśli każą wam iść piechotą przy koniach i wielbłądach, to ona padnie pierwszego dnia. To tyś tego narobił. Cieszże się teraz… ty chrześcijaninie!", + "140239": "I oddalił się, a oni skręcili z placu modlitwy przez ciemne uliczki ku szałasom. Szli długo, gdyż miasto było rozciągnięte na ogromnej przestrzeni. Nel, zbiedzona przez trudy, głód, bojaźń i okropne wrażenia całego dnia, poczęła ustawać. Idrys i Gebhr napędzali ją, by szła prędzej. Lecz po pewnym czasie nogi omdlały zupełnie pod nią. Wtedy Staś wziął ją bez namysłu na ręce i niósł. Po drodze chciał do niej mówić, chciał się usprawiedliwić przed nią, że nie mógł inaczej postąpić, ale myśli zdrętwiały i jakby obumarły mu w głowie, tak że powtarzał tylko w kółko: „Nel! Nel! Nel!” — i tulił ją do siebie nie mogąc nic więcej powiedzieć. Po kilkudziesięciu krokach Nel usnęła mu z wyczerpania na ręku, więc szedł w milczeniu wśród ciszy uśpionych uliczek przerywanej tylko rozmową Idrysa i Gebhra.", + "140240": "A ich serca przepełniała radość, co było rzeczą pomyślną dla Stasia, inaczej bowiem może by znowu chcieli ukarać go za zuchwałe odpowiedzi Mahdiemu. Byli jednak tak zajęci tym, co ich spotkało, że nie mogli myśleć o czym innym.", + "140241": "— Czułem się chory — mówił Idrys — ale widok proroka uzdrowił mnie.", + "140242": "— Jest on jak palma na pustyni i jako zimna woda w dzień upalny, a słowa jego są jako dojrzałe daktyle — odpowiedział Gebhr.", + "140243": "— Kłamał Nur-el-Tadhil mówiąc, że on nie dopuści nas przed swe oblicze. Dopuścił, pobłogosławił i kazał nas obdarzyć Abdullahiemu.", + "140244": "— Który obdarzy nas hojnie, albowiem wola Mahdiego jest święta.", + "140245": "— Bismillach! Niechaj tak będzie, jak mówisz — ozwał się jeden z Beduinów.", + "140246": "A Gebhr począł marzyć o całych stadach wielbłądów, bydła rogatego, koni i o workach pełnych piastrów.", + "140247": "Z tych marzeń rozbudził go Idrys, który wskazawszy na Stasia niosącego uśpioną Nel zapytał:", + "140248": "— A co uczynimy z tym szerszeniem i z tą muchą?", + "140249": "— Ha! Smain powinien wynagrodzić nas za nich osobno.", + "140250": "— Skoro prorok mówi, że na żadne układy z niewiernymi nie pozwoli, to Smainowi nic już na nich nie zależy.", + "140251": "— W takim razie żałuję, że nie dostali się w ręce kalifa, który byłby nauczył tego szczeniaka, co to jest szczekać przeciw prawdzie i bożemu wybrańcowi.", + "140252": "— Mahdi jest miłosierny — odpowiedział Idrys.", + "140253": "Po czym zastanowił się przez chwilę i rzekł:", + "140254": "— Jednakże Smain mając oboje w ręku będzie pewien, że ani Turcy, ani Anglicy nie zabiją jego dzieci i Fatmy.", + "140255": "— Więc może nas wynagrodzi?", + "140256": "— Tak. Niech ich poczta Abdullahiego zabierze sobie do Faszody. Nam spadnie ciężar z głowy. A gdy Smain tu powróci, upomnimy się u niego o zapłatę.", + "140257": "— Mówisz zatem, że pozostaniemy w Omdurmanie?", + "140258": "— Allach! Nie dość ci drogi z Fajumu do Chartumu? Przyszedł czas na odpoczynek.", + "140259": "Szałasy były już niedaleko. Staś jednak zwolnił kroku, bo i jego siły poczęły się wyczerpywać. Nel, jakkolwiek lekka, ciążyła mu coraz bardziej. Sudańczycy, którym pilno było do snu, krzyczeli na niego, by pośpieszał, a następnie popędzali go bijąc kułakami po głowie. Gebhr ukłuł go nawet boleśnie nożem w łopatkę. Chłopak znosił to wszystko w milczeniu, ochraniając przede wszystkim swą małą siostrzyczkę, i dopiero gdy jeden z Beduinów pchnął go tak, że o mało nie upadł, rzekł im przez zaciśnięte zęby:", + "140260": "— Mamy żywi dojechać do Faszody.", + "140261": "I słowa te powstrzymały Arabów, albowiem bali się przestąpić rozkazu Mahdiego. Jeszcze skuteczniej powstrzymało ich jednak to, że Idrys dostał nagle zawrotu głowy tak silnego, że musiał wesprzeć się na ramieniu Gebhra. Po chwili zawrót przeszedł, ale Sudańczyk przestraszył się i rzekł:", + "140262": "— Allach! coś ze mną niedobrze. Czy nie chwyta mnie jaka choroba?", + "140263": "— Widziałeś Mahdiego, więc nie zachorujesz — odpowiedział Gebhr.", + "140264": "Doszli wreszcie do szałasów. Staś, goniąc resztkami sił, oddał uśpioną Nel w ręce starej Dinah, która, lubo także niezdrowa, wymościła jednak dla swej panienki dość wygodne posłanie. Sudańczycy i Beduini połknąwszy po kilka pasków surowego mięsa rzucili się jak kloce na wojłoki. Stasiowi nie dano nic do jedzenia — tylko stara Dinah wsunęła mu w rękę garść rozmoczonej durry, której pewną ilość wykradła wielbłądom. Ale jemu nie było ani do snu, ani do jedzenia.", + "140265": "Brzemię bowiem, które zaciężyło na jego ramionach, było istotnie zbyt ciężkie. Czuł oto, że odrzuciwszy łaskę Mahdiego, za którą trzeba było zapłacić zaparciem się wiary i duszy, postąpił, jak był powinien, czuł, że ojciec byłby z jego postępku dumny i uszczęśliwiony, a jednocześnie myślał, że zgubił Nel, towarzyszkę niedoli, małą, ukochaną siostrzyczkę, za którą byłby chętnie oddał ostatnią kroplę krwi.", + "140266": "Więc gdy wszyscy posnęli porwał go ogromny płacz — i leżąc na kawałku wojłoku płakał długo jak dziecko, którym ostatecznie był jeszcze.", + "140267": "ROZDZIAŁ XIX", + "140268": "Odwiedziny u Mahdiego i rozmowa z nim widocznie nie uzdrowiły Idrysa, gdyż w nocy jeszcze zachorował ciężko, rano był już nieprzytomny. Chamis, Gebhr i dwaj Beduini zostali wezwani do kalifa, który trzymał ich kilka godzin i wychwalał ich odwagę. Ale wrócili w najgorszych humorach i ze złością w duszy, spodziewali się bowiem Bóg wie jakich nagród, a tymczasem Abdullahi dał na każdego po funcie egipskim i po koniu.", + "140269": "Beduini rozpoczęli kłótnię z Gebhrem, w której o mało nie przyszło do bitki, w końcu oświadczyli, że pojadą wraz z pocztą wielbłądzią do Faszody, by upomnieć się u Smaina o zapłatę. Przyłączył się do nich Chamis, który spodziewał się, że protekcja Smaina więcej mu przyniesie korzyści niż pobyt w Omdurmanie.", + "140270": "Dla dzieci rozpoczął się tydzień głodu i nędzy, gdyż Gebhr ani myślał ich żywić. Na szczęście Staś posiadał dwa talary z Marią Teresą, które dostał od Greka, poszedł więc na miasto kupić daktylów i ryżu. Sudańczycy nie sprzeciwiali się wcale tej wycieczce wiedząc, że z Omdurmanu nie można już uciec i że w żadnym razie nie opuściłby małej bint. Nie obyło się jednak bez przygód, albowiem widok chłopca w europejskim ubraniu kupującego na rynku żywność ściągnął znowu gromady półdzikich derwiszów, które przyjmowały go śmiechem i wyciem. Na szczęście wielu widziało, że wczoraj był u Mahdiego, i ci, wstrzymywali tych, którzy chcieli się na niego porwać. Tylko dzieci rzucały nań piaskiem i kamieniami, ale on na to wcale nie zważał.", + "140271": "Na rynku ceny były wygórowane. Daktylów nie mógł Staś dostać zupełnie, a znaczną część ryżu odebrał mu „dla chorego brata” Gebhr. Chłopiec opierał się temu z całej siły, wskutek czego skończyło się na szarpaninie i bitwie, z których oczywiście słabszy wyszedł z mnóstwem sińców i guzów. Okazało się przy tym i okrucieństwo Chamisa. Okazywał on przywiązanie tylko do Saby i karmił go surowym mięsem. Natomiast na nędzę dzieci, które znał przecie od dawna i które zawsze były dla niego dobre, patrzył z największą obojętnością, a gdy Staś zwrócił się do niego z prośbą, by przynajmniej Nel udzielał trochę pokarmu, odpowiedział śmiejąc się:", + "140272": "— Idź żebrać.", + "140273": "I doszło na koniec do tego, że Staś w następnych kilku dniach, chcąc ratować Nel od głodowej śmierci — żebrał. Nie zawsze było to bezskuteczne. Czasem jakiś dawny żołnierz lub oficer egipskiego chedywa dał mu parę piastrów lub kilka fig suszonych i obiecał wspomóc go jeszcze nazajutrz. Raz trafił na misjonarza i siostrę miłosierdzia, którzy wysłuchawszy jego historii zapłakali nad losem obojga dzieci — i lubo sami wycieńczeni głodem, podzielili się z nim wszystkim, co mieli. Obiecali mu też odwiedzić ich w szałasach i nazajutrz przyszli rzeczywiście w nadziei, że może uda się im zabrać dzieci, aż do czasu wyruszenia pocztą, do siebie. Ale Gebhr z Chamisem przepędzili ich korbaczami. Nazajutrz Staś spotkał ich jednak znowu i dostał od nich miarkę ryżu oraz dwa proszki chininy, które misjonarz polecił mu zachować jak najstaranniej, w przewidywaniu, że w Faszodzie niechybnie czeka ich oboje febra.", + "140274": "— Pojedziecie teraz — mówił — wzdłuż rozlewisk Białego Nilu, czyli wśród tak zwanych suddów. Rzeka nie mogąc płynąć swobodnie przez zatory utworzone z roślin i z liści, które prąd wody znosi i osadza w płytszych miejscach, tworzy tam obszerne i zaraźliwe błota, wśród których febra nie oszczędza nawet Murzynów. Strzeżcie się szczególnie noclegów bez ognia, na gołej ziemi.", + "140275": "— My byśmy już chcieli umrzeć — odpowiedział prawie z jękiem Staś.", + "140276": "Na to misjonarz podniósł swą wynędzniałą twarz i przez chwilę modlił się, po czym przeżegnał chłopca i rzekł:", + "140277": "— Ufaj w Bogu. Nie wyparłeś się Go, więc miłosierdzie Jego i opieka będzie nad tobą.", + "140278": "Staś próbował nie tylko żebrać, ale i pracować. Widząc pewnego dnia gromady ludzi pracujące na placu modlitwy, przyłączył się do nich i jął nosić glinę na parkan, którym plac miał być otoczony. Śmiano się z niego i potrącano go, ale pod wieczór, stary szejk pilnujący robót dał mu dwanaście daktylów. Staś rad był z tej zapłaty niezmiernie, daktyle bowiem stanowiły obok ryżu jedyny zdrowy pokarm dla Nel, a było o nie coraz trudniej w Omdurmanie.", + "140279": "Przyniósł je więc z dumą małej siostrzyczce, której oddawał wszystko, co mógł dostać, sam żywiąc się od tygodnia prawie wyłącznie durrą wykradaną wielbłądom. Nel ucieszyła się bardzo na widok ulubionych owoców, ale chciała, żeby się z nią podzielił. Więc wspiąwszy się na paluszki położyła mu ręce na ramionach i zadarłszy główkę poczęła patrzeć mu w oczy i prosić:", + "140280": "— Staś! zjedz połowę, zjedz!", + "140281": "A on na to odrzekł:", + "140282": "— Jadłem już, jadłem! O, taki jestem syty!", + "140283": "I uśmiechnął się, ale zaraz począł przygryzać wargi, by się nie rozpłakać, gdyż był po prostu głodny. Obiecywał sobie, że nazajutrz pójdzie znów na zarobek. Tymczasem stało się inaczej. Rano przyszedł mulazem od Abdullahiego z oznajmieniem, że poczta wielbłądzia wychodzi na noc do Faszody, i z rozkazem kalifa, by Idrys, Gebhr, Chamis i dwaj Beduini gotowali się wraz z dziećmi do drogi. Gebhra zdumiał i oburzył ten rozkaz, więc oświadczył, że nie pojedzie, gdyż brat jego chory i nie ma go kto pilnować, a gdyby nawet był zdrów, to i tak obaj postanowili pozostać w Omdurmanie.", + "140284": "Lecz mulazem odpowiedział:", + "140285": "— Mahdi ma jedną tylko wolę, a Abdullahi, jego kalif, a mój pan, nie zmienia nigdy rozkazów. Brata twego będzie pilnować niewolnik, ty zaś pojedziesz do Faszody.", + "140286": "— Więc pójdę i oznajmię mu, że nie pojadę.", + "140287": "— Do kalifa wchodzą tylko ci, których on sam chce widzieć. A jeśli gwałtem wedrzesz się do niego bez pozwolenia, wyprowadzą cię — na szubienicę.", + "140288": "— Allach akbar! to powiedz mi wyraźnie, że jestem niewolnikiem.", + "140289": "— Milcz i słuchaj rozkazów! — odpowiedział mulazem.", + "140290": "Sudańczyk widział w Omdurmanie szubienice łamiące się pod ciężarem wisielców, które co dzień z wyroków srogiego Abdullahiego ubierano w nowe ciała — i zląkł się. To, co mu powiedział mulazem, że Mahdi ma tylko jedną wolę, a Abdullahi raz tylko rozkazuje — powtarzali wszyscy derwisze. Nie było więc rady — i trzeba było jechać.", + "140291": "„Nie zobaczę już więcej Idrysa!” — myślał Gebhr. I w jego tygrysim sercu taiło się jednak jakieś przywiązanie do starszego brata, gdyż na myśl, że musi go opuścić w chorobie, ogarnęła go rozpacz. Próżno Chamis i Beduini przekładali mu, że może w Faszodzie będzie lepiej niż w Omdurmanie i że Smain prawdopodobnie wynagrodzi ich hojniej, niż to uczynił kalif. Żadne słowa nie mogły złagodzić żalu i złości Gebhra, która to złość odbiła się przeważnie na Stasiu.", + "140292": "Był to dla chłopca prawdziwie męczeński dzień. Nie pozwolono mu pójść na rynek, więc nie mógł nic zarobić ani uprosić, a musiał pracować jak niewolnik przy jukach, które przygotowywano do podróży, co przychodziło mu tym trudniej, że z głodu i zmęczenia osłabł bardzo. Był już pewien, że w drodze umrze, jeśli nie pod korbaczem Gebhra, to z wycieńczenia.", + "140293": "Na szczęście Grek, który miał dobre serce, przyszedł przed wieczorem odwiedzić dzieci i pożegnać, a zarazem opatrzyć je na drogę. Przyniósł im także kilka proszków chininy, a prócz tego trochę paciorków szklanych i trochę żywności. Przede wszystkim jednak, dowiedziawszy się o chorobie Idrysa, zwrócił się do Gebhra oraz Chamisa i Beduinów.", + "140294": "— Wiedzcie — rzekł im — że przychodzę tu z rozkazu Mahdiego.", + "140295": "A gdy słysząc to uderzyli czołem, tak mówił dalej:", + "140296": "— Macie w drodze żywić dzieci i obchodzić się z nimi dobrze. Mają one zdać sprawę z waszego postępowania Smainowi. Smain zaś napisze o tym do proroka. Jeśli przyjdzie tu na was jakakolwiek skarga, następna poczta przywiezie wam wyrok śmierci.", + "140297": "Nowy pokłon był jedyną odpowiedzią na te słowa, przy czym Gebhr i Chamis mieli miny psów, którym nałożono kaganiec.", + "140298": "Grek zaś kazał im pójść precz, po czym tak odezwał się po angielsku do dzieci:", + "140299": "— Zmyśliłem to wszystko, gdyż Mahdi nie wydał co do was żadnych nowych rozkazów. Ale ponieważ powiedział, że macie jechać do Faszody, więc trzeba, żebyście mogli do niej żywi dojechać. Liczę też i na to, że żaden z tych ludzi nie zobaczy już przed wyjazdem ani Mahdiego, ani kalifa.", + "140300": "Po czym do Stasia:", + "140301": "— Miałem do ciebie, chłopcze, urazę i mam ją jeszcze. Czy wiesz, że omal mnie nie zgubiłeś? Mahdi obraził się i na mnie i żeby uzyskać jego przebaczenie, musiałem znaczną część majątku oddać Abdullahiemu, a i to jeszcze nie wiem, czy uratowałem się na długo. W każdym razie nie będę mógł pomagać jeńcom tak, jak pomagałem dotychczas. Ale mi was żal, a zwłaszcza (i tu ukazał na Nel) jej… Mam córkę w tym samym wieku… którą kocham więcej niż własne życie… Dla niej uczyniłem wszystko to, com uczynił… Chrystus będzie mnie za to sądził… Nosi ona dotychczas pod suknią na piersiach srebrny krzyżyk… Na imię jej tak jak tobie, moja mała. Gdyby nie ona, wolałbym i ja umrzeć niż żyć w tym piekle.", + "140302": "I wzruszył się. Przez chwilę zamilkł, na koniec potarł ręką czoło i począł mówić o czym innym.", + "140303": "— Mahdi wysyła was do Faszody w tej myśli, że tam pomrzecie. W ten sposób zemści się na was za twój, chłopcze, opór, który go dotknął głęboko, a nie straci sławy „miłosiernego”. Taki on zawsze… Ale kto wie komu pierwej śmierć przeznaczona! Abdullahi poddał mu myśl, żeby tym psom, którzy was porwali, kazał jechać z wami. Marnie ich wynagrodził, a teraz boi się, żeby się to nie rozgłosiło. Obaj z prorokiem wolą przy tym, by ci ludzie nie opowiadali, że w Egipcie są jeszcze wojska, armaty, pieniądze i Anglicy… Ciężka to będzie droga i daleka. Pojedziecie krajem pustym i niezdrowym, więc pilnujcie jak oka w głowie tych proszków, które wam dałem.", + "140304": "— Przykaż, panie, jeszcze raz Gebhrowi, by nie ważył się głodzić i bić Nel — rzekł Staś.", + "140305": "— Nie bójcie się. Poleciłem was staremu szejkowi, który wiezie pocztę. To mój dawny znajomy. Dałem mu zegarek i tym zjednałem dla was jego opiekę.", + "140306": "Tak mówiąc począł się żegnać. Wziąwszy Nel na ręce przycisnął ją do piersi i powtórzył:", + "140307": "— Niech Bóg błogosławi cię, moje dziecko!…", + "140308": "Tymczasem słońce zaszło i uczyniła się noc gwiaździsta. W ciemności ozwało się parskanie koni i stękanie obładowanych wielbłądów.", + "140309": "ROZDZIAŁ XX", + "140310": "Stary szejk Hatim dotrzymał wiernie obietnicy danej Grekowi i opiekował się dziećmi starannie. Droga w górę Białego Nilu była ciężka. Jechali przez Ketainę, Ed-Ducim i Kanę, po czym minęli Abbę, lesistą wyspę nilową, na której przed wojną mieszkał w wypróchniałym drzewie Mahdi jako derwisz-pustelnik. Karawana często musiała okrążać obszerne, porośnięte papirusem rozlewiska, czyli tak zwane suddy, od których powiew przynosił zatrutą woń rozkładających się liści, naniesionych prądem wody. Angielscy inżynierowie poprzecinali byli w swoim czasie te zapory i statki parowe mogły wówczas chodzić z Chartumu do Faszody i dalej. Obecnie jednak rzeka zatkała się znowu i nie mogąc płynąć swobodnie, rozlewała na obie strony. Okolica po prawym i lewym brzegu pokryta była wysoką dżunglą, wśród której wznosiły się kopce termitów i pojedyncze olbrzymie drzewa; gdzieniegdzie lasy dochodziły aż do rzeki. Na suchszych miejscach rosły gaje akacji. Przez pierwsze tygodnie spotykali osady i miasteczka arabskie złożone z domów o dziwnych baniastych dachach uwitych ze słomy dochnu, lecz za Abbą, od osady Goz-Abu-Guma, wjechali w kraj czarnych. Był on jednak zupełnie pusty, gdyż derwisze wygarnęli prawie do szczętu miejscową murzyńską ludność i sprzedawali ją na targach Chartumu, Omdurmanu, Dary, Faszeru, El-Obeidu i innych miast sudańskich, darlurskich i kordofańskich. Tych mieszkańców, którzy zdołali się ukryć przed niewolą w gąszczach, w lasach, wyniszczył głód i ospa, która rozpanoszyła się z niebywałą siłą wzdłuż Białego i Niebieskiego Nilu. Sami derwisze mówili, że wymierały na nią „całe narody”. Dawne plantacje sorga, manioku i bananów pokryła dżungla. Tylko zwierz dziki, nie ścigany przez nikogo, rozmnożył się obficie. Nieraz pod zorzą wieczorną dzieci widziały z dala gromady słoni, podobne do ruchomych skał, dążące powolnym krokiem do znanych sobie wodopojów. Na widok ich Hatim, dawny handlarz kością słoniową, cmokał, wzdychał i tak w zaufaniu mówił do Stasia:", + "140311": "— Maszallach! — ile tu bogactwa! Ale teraz nie warto polować, bo Mahdi zabronił kupcom egipskim przyjeżdżać do Chartumu i nie ma komu sprzedawać kłów, chyba emirom na umbaje.", + "140312": "Prócz słoni spotykano także i żyrafy, które ujrzawszy karawanę uciekały pośpiesznie ciężkim kłusem, kiwając długimi szyjami, jakby były kulawe. Za Goz-Abu-Guma pojawiały się coraz częściej bawoły i całe stada antylop. Ludzie z karawany, gdy im brakło świeżego mięsa, polowali na nie — wszelako prawie zawsze bezskutecznie, albowiem czujne i chybkie zwierzęta nie dawały się podejść ani otoczyć.", + "140313": "Żywności w ogóle było skąpo, gdyż z powodu wyludnienia kraju nie można było dostać ani prosa ani bananów, ani ryb, których w dawnych czasach dostarczali karawanom Murzyni z pokoleń Szylluk i Dinka, wymieniając je chętnie za paciorki szklane i drut mosiężny. Hatim nie dał jednak dzieciom mrzeć głodem, a co więcej, trzymał krótko Gebhra i gdy ów raz na noclegu uderzył Stasia przy zdejmowaniu siodeł z wielbłądów, kazał go rozciągnąć na ziemi i wyliczyć mu po trzydzieści razów w każdą piętę bambusem. Okrutny Sudańczyk przez dwa dni mógł chodzić tylko na palcach i przeklinał chwilę, w której opuścił Fajum, i mścił się na młodym, darowanym sobie niewolniku, imieniem Kali.", + "140314": "Staś z początku prawie rad był, że opuścili zapowietrzony Omdurman i że widzi kraje, o których marzył zawsze. Jego silny organizm wytrzymywał dotychczas doskonale trudy podróży, a obfitsze pożywienie wróciło mu energię. Nieraz znów w czasie drogi i na postojach szeptał do ucha siostrzyczce, że uciec można i znad Białego Nilu i że wcale nie zaniechał tego zamiaru. Lecz niepokoiło go jej zdrowie. Po trzech tygodniach od dnia wyjazdu z Omdurmanu Nel nie zapadła wprawdzie jeszcze na febrę, ale twarz jej schudła i zamiast opalić się, stawała się coraz przezroczystsza, a jej małe rączki wyglądały jakby ulepione z wosku. Nie brakło jej starań ani nawet takich wygód, jakie Staś i Dinah mogli jej przy pomocy Hatima zapewnić, ale brakło zdrowego powietrza pustyni. Wilgotny i upalny klimat w połączeniu z trudami drogi podkopywał coraz bardziej siły wątłego dziecka.", + "140315": "Staś począwszy od Goz-Abu-Guma dawał jej codziennie po pół proszka chininy i martwił się okropnie na myśl, że nie starczy mu na długo tego lekarstwa, którego nigdzie nie będzie można później dostać. Ale na to nie było rady, należało bowiem przede wszystkim zapobiegać febrze. Chwilami brała go rozpacz. Łudził się tylko nadzieją, że Smain, jeśli zechce wymienić ich oboje na własne dzieci, to musi wyszukać dla nich jakiejś zdrowszej niż Faszoda okolicy.", + "140316": "Lecz nieszczęście zdawało się ciągle ścigać swe ofiary. Na dzień przed przybyciem do Faszody Dinah, która jeszcze w Omdurmanie czuła się słabą, zemdlała nagle przy rozwiązywaniu tobołka z rzeczami Nel zabranymi z Fajumu i spadła z wielbłąda. Staś i Chamis docucili się jej z największą trudnością. Nie odzyskała jednak przytomności, a raczej odzyskała ją dopiero wieczorem, po to tylko, by pożegnać ze łzami swą ukochaną panienkę i umrzeć. Gebhr chciał koniecznie obciąć jej po śmierci uszy, aby pokazać je Smainowi na dowód, że skończyła w drodze, i zażądać osobnej i za jej porwanie zapłaty. Tak czyniono zmarłym w czasie podróży niewolnikom. Ale Hatim, na prośbę Stasia i Nel, nie zgodził się na to, więc pochowano ją uczciwie, a mogiłę jej zabezpieczono przed hienami za pomocą kamieni i cierni. Dzieci uczuły się jeszcze samotniejsze, straciły w niej bowiem jedyną bliską i przywiązaną duszę. Był to szczególnie okrutny cios dla Nel, toteż Staś na próżno starał się ją utulić przez całą noc i dzień następny.", + "140317": "Nadszedł szósty dzień podróży. Nazajutrz w południe karawana dotarła do Faszody, ale znalazła tylko zgliszcza. Mahdyści biwakowali pod gołym niebem lub w skleconych naprędce szałasach z trawy i gałęzi. Trzy dni temu osada zgorzała była całkowicie. Pozostały jedynie osmalone dymem ściany glinianych okrągłych chat i stojąca tuż nad wodą wielka drewniana szopa, która za czasów egipskich służyła jako skład kości słoniowej, a w której mieszkał obecnie wódz derwiszów, emir Seki-Tamala. Był to znakomity między mahdystami człowiek, skryty nieprzyjaciel kalifa Abdullahiego, ale natomiast osobisty przyjaciel Hatima. Ten przyjął gościnnie u siebie starego szejka wraz z dziećmi, zaraz jednak na wstępie opowiedział im niepomyślną nowinę.", + "140318": "Oto Smaina nie zastaną w Faszodzie. Przed dwoma dniami udał się na wschód i południe od Nilu na wyprawę po niewolników i nie wiadomo, kiedy wróci, gdyż najbliższe okolice były już wyludnione, tak że ludzkiego towaru należało szukać bardzo daleko. Blisko od Faszody leżała wprawdzie Abisynia, z którą derwisze byli również w wojnie. Ale Smain mając tylko trzystu ludzi nie mógł odważyć się na przekroczenie jej granic, strzeżonych obecnie pilnie przez wojowniczych mieszkańców i przez żołnierzy króla Jana.", + "140319": "Wobec tego Seki-Tamala i Hatim poczęli zastanawiać się, co robić z dziećmi. Narada toczyła się głównie przy wieczerzy, na którą emir zaprosił także Stasia i Nel.", + "140320": "— Ja — mówił do Hatima — muszę wkrótce wyruszyć ze wszystkimi ludźmi na daleką wyprawę na południe przeciw Eminowi paszy, który siedzi w Lado mając tam parowce i wojsko. Taki rozkaz przywiozłeś mi, Hatimie… Ty musisz wracać do Omdurmanu, więc w Faszodzie nie zostanie jedna żywa dusza. Mieszkać tu nie ma gdzie, jeść nie ma co i panują choroby. Wiem wprawdzie, że biali nie chorują na ospę, ale febra zabije te dzieci w ciągu miesiąca.", + "140321": "— Kazano mi je przywieźć do Faszody — odpowiedział Hatim — więc je przywiozłem i mógłbym się o nie więcej nie troszczyć. Ale polecił mi je przyjaciel mój, Grek Kaliopuli, dlatego nie chciałbym, by pomarły.", + "140322": "— A to się stanie z pewnością.", + "140323": "— Co zatem robić?", + "140324": "— Zamiast pozostawiać je w pustej Faszodzie, odeślij je do Smaina wraz z tymi ludźmi, którzy przywieźli je do Omdurmanu. Smain poszedł ku górom, do suchego i wysokiego kraju, gdzie febra nie zabija tak ludzi jak nad rzeką.", + "140325": "— Jakże odnajdą Smaina?", + "140326": "— Śladem ognia. Będzie on palił dżunglę; raz dlatego, by napędzić zwierzynę do skalistych wąwozów, w których łatwo ją otoczyć i wybić, a po wtóre, by wypłaszać z gąszczów pogan, którzy się w nich pokryli przed pościgiem… Smaina nietrudno znaleźć…", + "140327": "— Czy go jednak dogonią?", + "140328": "— Będzie on czasem spędzał i po tygodniu w jednej okolicy, ponieważ musi wędzić mięso. Choćby wyjechali za dwa i trzy dni, dogonią go z pewnością.", + "140329": "— Ale dlaczego mają go gonić? On przecież wróci i tak do Faszody.", + "140330": "— Nie. Jeśli połów niewolników uda mu się, poprowadzi ich do miast na targi…", + "140331": "— Co robić?", + "140332": "— Pamiętaj, że gdy obaj odjedziemy z Faszody, dzieci, choćby ich nie zabiła febra, umrą tu z głodu.", + "140333": "— Na proroka! To prawda!", + "140334": "I rzeczywiście nie było innej rady, jak wysłać dzieci na nową tułaczkę. Hatim, który okazał się zupełnie dobrym człowiekiem, troszczył się tylko o to, czy Gebhr, którego okrucieństwo poznał w czasie drogi, nie będzie znęcał się nad nimi. Ale groźny Seki-Tamala, wzbudzający strach nawet we własnych żołnierzach, kazał przywołać Sudańczyka i zapowiedział mu, że ma odwieźć dzieci żywe i zdrowe do Smaina, a zarazem obchodzić się z nimi dobrze, gdyż inaczej zostanie powieszony. Dobry Hatim uprosił jeszcze emira, by darował małej Nel niewolnicę, która by jej służyła i opiekowała się nią w drodze i w obozie Smaina. Nel ucieszyła się bardzo tym podarkiem, zwłaszcza gdy okazało się że niewolnica jest młodą dziewczyną z pokolenia Dinka, o miłych rysach i słodkim wyrazie twarzy.", + "140335": "Staś wiedział, że Faszoda to śmierć, więc nie prosił bynajmniej Hatima, by nie wyprawiano ich w nową, trzecią z kolei podróż. W duszy myślał też, że jadąc na wschód i południe zbliżyć się muszą bardzo do południowych granic abisyńskich, i że będzie można uciec. Miał nadzieję, że na suchych wyżynach Nel uchroni się może od febry, i z tych wszystkich przyczyn chętnie i gorliwie zajął się przygotowaniami do drogi.", + "140336": "Gebhr, Chamis i dwaj Beduini nie byli także przeciwni wyprawie licząc i na to, że przy boku Smaina uda im się upolować sporą ilość niewolników, a potem sprzedać ich korzystnie na targach. Wiedzieli, że handlarze niewolników dochodzą czasem do wielkich majątków, w każdym razie woleli jechać niż pozostawać na miejscu pod ręką Hatima i Seki-Tamali.", + "140337": "Przygotowania zabrały jednak sporo czasu, zwłaszcza że dzieci musiały wypocząć. Wielbłądy nie mogły już być użyte do tej podróży, więc Arabowie a z nimi Staś i Nel mieli jechać konno, Kali zaś, niewolnik Gebhra, i Mea, tak nazwana z porady Stasia służąca Nel, iść piechotą przy koniach. Hatim wystarał się też o osła, który niósł namiot przeznaczony dla dziewczynki i żywność dla dzieci na trzy dni. Więcej nie mógł jej udzielić Seki-Tamala. Dla Nel urządzono coś w rodzaju kobiecego siodła z wojłoku, mat palmowych i bambusów.", + "140338": "Trzy dni spędziły dzieci dla odpoczynku w Faszodzie, lecz niezmierna ilość komarów nad rzeką czyniła tu pobyt wprost nieznośnym. W dzień pojawiały się roje wielkich niebieskich much, nie gryzących wprawdzie, ale tak uprzykrzonych, że właziły w uszy, obsiadały oczy i wpadały nawet w usta. Staś słyszał jeszcze w Port-Saidzie, że komary i muchy roznoszą febrę i zarazki zapalenia oczu; w końcu więc sam prosił Seki-Tamalę, by ich jak najprędzej wyprawił, zwłaszcza że zbliżała się wiosenna pora dżdżysta.", + "140339": "ROZDZIAŁ XXI", + "140340": "— Stasiu, dlaczego my jedziemy i jedziemy, a Smaina jak nie ma, tak nie ma?", + "140341": "— Nie wiem. Zapewne idzie szybko naprzód, żeby jak najprędzej dojść do okolic, w których będzie mógł nałapać Murzynów. Czy chciałabyś, żebyśmy się już połączyli z jego oddziałem?", + "140342": "Dziewczynka skinęła swoją płową główką na znak, że bardzo jej o to chodzi.", + "140343": "— Co ci na tym zależy? — zapytał Staś.", + "140344": "— Bo może Gebhr nie będzie śmiał przy Smainie tak okropnie bić tego biednego Kali.", + "140345": "— Smain pewnie nie lepszy. Oni wszyscy nie mają miłosierdzia dla swoich niewolników.", + "140346": "— Tak?", + "140347": "Było to dziewiątego dnia podróży. Gebhr, który teraz był wodzem karawany, odnajdował z początku łatwo ślady pochodu Smaina. Wskazywały jego drogę szlaki wypalonej dżungli i obozowiska pełne ogryzionych kości i rozmaitych szczątków. Ale po upływie pięciu dni trafiono na niezmierną przestrzeń spalonego stepu, na którym wiatr rozniósł pożar na wszystkie strony. Ślady stały się mętne i zawiłe, gdyż widocznie Smain rozdzielił swój oddział na kilkanaście mniejszych, by ułatwić im otaczanie zwierzyny i zdobywanie żywności. Gebhr nie wiedział, w jakim kierunku iść, i często zdarzało się, że karawana po długim kołowaniu wracała na to samo miejsce, z którego wyszła. Potem trafili na lasy, a po przebyciu ich weszli w kraj skalisty, gdzie grunt pokrywały płaskie głazy lub drobne kamienie rozrzucone na wielkich rozległościach tak gęsto, że dzieciom przypominały się bruki miejskie. Roślinności było tam skąpo. Tylko gdzieniegdzie w rozpadlinach skał rosły euforbie, starce, mimozy, a rzadziej jeszcze wysmukłe jasnozielone drzewa, które Kali nazywał w języku ki-swahili „m'ti” i których liśćmi karmiono konie. W okolicy brakło całkiem rzeczułek i strumieni, na szczęście poczęły już od czasu do czasu padać deszcze, więc znajdowano wodę we wgłębieniach i wydrążeniach skał.", + "140348": "Zwierzynę wypłoszyły oddziały Smaina i karawana byłaby marła głodem, gdyby nie mnóstwo pentarek, które co chwila zrywały się spod nóg koni, a pod wieczór obsiadały drzewa tak gęsto, że dość było strzelić w odpowiednim kierunku, ażeby kilka spadło na ziemię. Nie były przy tym wcale płochliwe i pozwalały się zajść blisko, a podrywały się tak ciężko i opieszale, że Saba, biegnący przed karawaną, chwytał je i dusił prawie każdego dnia.", + "140349": "Chamis zabijał ich po kilkanaście dziennie ze starej kapiszonowej strzelby, którą był wyszachrował od jednego z podwładnych Hatimowi derwiszów podczas drogi z Omdurmanu do Faszody. Śrutu jednak nie posiadał już więcej jak na dwadzieścia nabojów i niepokoił się myślą, co będzie, gdy cały zapas się wyczerpie. Wprawdzie pomimo przepłoszenia zwierzyny pojawiały się niekiedy wśród skał stadka arieli, pięknych antylop pospolitych w całej środkowej Afryce, ale do arieli trzeba było strzelać ze sztucera, oni zaś nie umieli użyć strzelby Stasia, a Gebhr nie chciał mu jej dać do ręki.", + "140350": "Sudańczyk również począł się niepokoić długą drogą. Przychodziło mu chwilami do głowy, by wracać do Faszody, w razie bowiem gdyby się rozminęli ze Smainem, mogli się zabłąkać w dzikich okolicach, w których nie mówiąc już o głodzie, groziły im napady dzikich zwierząt i dzikszych jeszcze Murzynów, dyszących zemstą za łowy, które na nich wyprawiono. Ale ponieważ nie wiedział, że Seki-Tamala wybiera się przeciw Eminowi, gdyż rozmowa o tym odbywała się nie przy nim, więc brał go strach na myśl, że przyjdzie mu stanąć przed obliczem potężnego emira, który kazał mu odwieźć dzieci do Smaina i dał mu do niego list, zapowiedziawszy przy tym, że jeśli nie wywiąże się należycie z obowiązku — pójdzie na powróz. Wszystko to razem wzięte przepełniało mu duszę goryczą i złością. Nie śmiał już jednak mścić się za swe zawody na Stasiu i Nel, natomiast plecy biednego Kalego broczyły co dzień krwią pod korbaczem. Młody niewolnik zbliżał się do srogiego pana zawsze z drżeniem i trwogą. Ale na próżno obejmował jego nogi i całował ręce, na próżno padał przed nim na twarz. Kamiennego serca nie wzruszała ni pokora, ni jęki i korbacz rozdzierał z lada powodu, a czasem i bez powodu, ciało nieszczęśliwego chłopca. Na noc wkładano mu nogi w drewnianą deskę z otworami, by nie uciekł. W dzień szedł na powrozie przy koniu Gebhra, co nadzwyczaj bawiło Chamisa. Nel oblewała łzami niedolę Kalego, Staś burzył się w sercu i kilkakrotnie ujmował się za nim zapalczywie, ale gdy spostrzegł, że to podnieca jeszcze Gebhra, zaciskał tylko zęby i milczał.", + "140351": "Lecz Kali zrozumiał, że tych dwoje ujmuje się za nim, i pokochał ich swym zbolałym, biednym sercem głęboko.", + "140352": "Od dwu dni jechali skalistym wąwozem o wysokich, stromych skałach. Z naniesionych i porozrzucanych bezładnie kamieni łatwo było poznać, że w czasie pory dżdżystej wąwóz napełniał się wodą, ale obecnie dno jego było zupełnie suche. Pod ścianami rosło po obu stronach trochę trawy, dużo cierni, a nawet gdzieniegdzie i drzewa. Gebhr zapuścił się w tę kamienną gardziel dlatego, że szła ustawicznie w górę, sądził więc, że doprowadzi go do jakiej wyżyny, z której łatwiej mu będzie dostrzec w dzień dymy, a w nocy ogniska obozu Smaina. Miejscami wąwóz stawał się tak ciasny, że tylko dwa konie mogły iść w pobok, miejscami rozszerzał się w małe, okrągłe doliny, otoczone jakby wysokimi kamiennymi murami, na których siedziały wielkie pawiany igrając z sobą, szczekając i pokazując karawanie zęby.", + "140353": "Była godzina piąta po południu. Słońce zniżyło się już ku zachodowi. Gebhr myślał o noclegu; chciał tylko dotrzeć do jakiejś dolinki, w której można by urządzić zeribę, to jest otoczyć karawanę wraz z końmi płotem z kolczastych mimoz i akacji, chroniących od napadu dzikich zwierząt. Saba biegł naprzód, poszczekując na małpy, które na jego widok rzucały się niespokojnie, i raz w raz znikał w zakrętach wąwozu. Echo powtarzało rozgłośnie jego szczekanie.", + "140354": "Nagle jednak umilkł, a po chwili przybiegł pędem do koni ze zjeżoną sierścią na grzbiecie i wtulonym pod siebie ogonem. Beduini i Gebhr zrozumieli, że musiało go coś przestraszyć, ale spojrzawszy po sobie i chcąc przekonać się, co to być mogło, ruszyli dalej. Lecz przejechawszy mały zakręt, zdarli konie i stanęli w jednej chwili jak wryci na widok, który uderzył ich oczy.", + "140355": "Oto na niewielkiej skale, leżącej w samym środku dość szerokiego w tym miejscu wąwozu, leżał lew.", + "140356": "Dzieliło ich od niego najwyżej sto kroków. Potężny zwierz ujrzawszy jeźdźców i konie podniósł się na przednie łapy i począł na nich patrzeć. Nisko stojące już słońce oświecało jego ogromną głowę, kudłate piersi — i w tym czerwonym blasku podobny był do jednego z takich sfinksów, jakie zdobią wejścia do starożytnych świątyń egipskich.", + "140357": "Konie jęły przysiadać na zadach, kręcić się i cofać. Zdumieni i przerażeni jeźdźcy nie wiedzieli, co począć, więc z ust do ust przelatywały tylko trwożne i bezradne słowa: „Allach! Bismillach! Allach akbar!”", + "140358": "A król puszczy patrzał na nich z góry, nieruchomy, jakby odlany z brązu.", + "140359": "Gebhr i Chamis słyszeli od kupców przybywających z kością słoniową i gumą z Sudanu do Egiptu, że lwy kładą się czasem na drodze karawan, które wobec tego muszą po prostu zbaczać. Lecz tu nie było gdzie zboczyć. Wypadało chyba zawrócić i uciekać! Tak, ale w takim razie było rzeczą niemal pewną, że straszny zwierz rzuci się za nimi w pogoń.", + "140360": "Znów zatem zabrzmiały gorączkowe pytania:", + "140361": "— Co robić?", + "140362": "— Co robić?", + "140363": "— Allach! może ustąpi.", + "140364": "— Nie ustąpi.", + "140365": "I znowu zapadła cisza. Słychać było tylko chrapanie koni i przyspieszony oddech piersi ludzkich.", + "140366": "— Spuść Kalego z powroza — ozwał się nagle do Gebhra Chamis — a my uciekajmy na koniach, wówczas lew jego pierwszego dogoni i jego tylko zabije.", + "140367": "— Uczyń tak! — powtórzyli Beduini.", + "140368": "Lecz Gebhr odgadł, że w takim razie Kali wdrapie się w mgnieniu oka na ścianę skalną, a lew pogna za końmi, przeto do głowy wpadł mu inny, okropny pomysł. Oto zarżnie chłopca i rzuci go przed siebie, a wtedy zwierz skoczywszy za nimi ujrzy na ziemi krwawe ciało i zatrzyma się, by je pożreć.", + "140369": "Więc przyciągnął Kalego powrozem do siodła i już podniósł nóż, gdy w tej samej sekundzie Staś chwycił go za szeroki rękaw dżiuby.", + "140370": "— Co robisz, łotrze?", + "140371": "Gebhr począł się szarpać i gdyby chłopiec chwycił był go za rękę, wyrwałby się natychmiast, ale z rękawem nie poszło tak łatwo, więc szarpiąc się począł jednocześnie charczeć stłumionym ze wściekłości głosem:", + "140372": "— Psie, jeśli jego nie starczy, zakłuję i was! Allach! zakłuję, zakłuję!", + "140373": "A Staś pobladł śmiertelnie, albowiem błyskawicą przebiegła mu myśl, że lew, goniąc przede wszystkim za końmi, może istotnie pominąć w pędzie trupa Kalego, a w takim razie Gebhr z największą pewnością zarżnie kolejno ich oboje.", + "140374": "Więc ciągnąc ze zdwojoną siłą za rękaw krzyknął:", + "140375": "— Daj mi strzelbę!… zabiję lwa!", + "140376": "Beduinów zdumiały te słowa, ale Chamis, który widział jeszcze w Port-Saidzie, jak Staś strzela, począł natychmiast wołać:", + "140377": "— Daj mu strzelbę! On zabije lwa!", + "140378": "Gebhr przypomniał sobie od razu strzały na jeziorze Karouni wobec straszliwego niebezpieczeństwa prędko zaniechał oporu. Z wielkim nawet pośpiechem podał chłopcu sztucer, a Chamis otworzył co duchu pudło z nabojami, z którego Staś zaczerpnął pełną garścią.", + "140379": "Potem zeskoczył z konia, wsunął ładunki w lufy i ruszył naprzód.", + "140380": "Przez pierwszych kilka kroków był jakby odurzony i widział tylko siebie i Nel z szyjami poderżniętymi nożem Gebhra. Ale wnet bliższe i straszniejsze niebezpieczeństwo kazało mu zapomnieć o wszystkim innym. Miał przed sobą lwa! Na widok zwierza pociemniało mu w oczach. Poczuł zimno w policzkach i w nosie, poczuł, że nogi ma jak ołowiane i że mu brak tchu. Po prostu bał się. W Port-Saidzie czytywał, nawet i w czasie lekcji, o polowaniach na lwy, ale co innego było oglądać obrazki w książkach, a co innego stanąć oko w oko z potworem, który teraz oto patrzył na niego jakby ze zdziwieniem, marszcząc swe szerokie, podobne do tarczy czoło.", + "140381": "Arabowie przytaili dech w piersiach, albowiem nigdy w życiu nie widzieli nic podobnego. Z jednej strony mały chłopiec, który wśród wysokich skał wydawał się jeszcze mniejszy, z drugiej potężny zwierz, złoty w promieniach słońca, wspaniały, groźny — „pan z wielką głową”, jak mówią Sudańczycy.", + "140382": "Staś przemógł całą siłą woli bezwładność nóg i posunął się dalej. Jeszcze przez chwilę wydało mu się, że serce podchodzi mu aż do gardła — i trwało to dopóty, dopóki nie podniósł strzelby do twarzy. Wówczas trzeba było myśleć o czym innym. Czy zbliżyć się więcej, czy już strzelać? Gdzie mierzyć? Im mniejsza odległość, tym strzał pewniejszy… a zatem dalej! dalej! kroków czterdzieści jeszcze za dużo… trzydzieści! — dwadzieścia! Już powiew przynosi ostry zwierzęcy swąd…", + "140383": "Chłopiec stanął.", + "140384": "„Kula między oczy albo po mnie! — pomyślał. — W imię Ojca i Syna!…”", + "140385": "A lew podniósł się, przeciągnął grzbiet i zniżył głowę. Wargi poczęły mu się odchylać, brwi nasunęły się na oczy. Ta drobna jakaś istotka ośmieliła się podejść zbyt blisko — więc gotował się do skoku przysiadając, z drganiem ud, na tylnych łapach…", + "140386": "Lecz Staś przez jedno mgnienie oka dostrzegł, że muszka sztucera przypada na czole zwierza, i pociągnął za cyngiel.", + "140387": "Huknął strzał. Lew wspiął się tak, że przez chwilę wyprostował się na całą wysokość, po czym runął na wznak, czterema łapami do góry.", + "140388": "I w ostatniej konwulsji stoczył się ze skały na ziemię.", + "140389": "Staś trzymał go jeszcze przez kilka minut pod strzałem, lecz widząc, że drgawki ustają i że płowe cielsko wyprężyło się bezwładnie, otworzył strzelbę i założył nowy ładunek.", + "140390": "Ściany skaliste rozbrzmiewały jeszcze gromkim echem. Gebhr, Chamis i Beduini nie mogli zrazu dojrzeć, co się stało, gdyż poprzedniej nocy padał deszcz i z powodu wilgoci powietrza dym zasłonił wszystko w ciasnym wąwozie. Dopiero gdy dym opadł, poczęli krzyczeć z radości i chcieli skoczyć ku chłopcu, ale na próżno, gdyż żadna siła nie mogła zmusić koni do kroku naprzód.", + "140391": "A Staś zawrócił, objął wzrokiem czterech Arabów i wpił oczy w Gebhra.", + "140392": "— Ach, dość! — rzekł zaciskając zęby. — Przebrałeś miarę. Nie zamordujesz ani Nel, ani nikogo więcej!", + "140393": "I nagle uczuł, że nos i policzki bledną mu znowu, ale było to inne zimno, płynące nie ze strachu, lecz ze strasznego i nieubłaganego postanowienia, od którego serce w piersiach czym się na razie żelazne.", + "140394": "— Tak! To przecie łotry, katy, mordercy, a Nel w ich ręku!…", + "140395": "— Nie zamordujesz jej — powtórzył.", + "140396": "Zbliżył się ku nim — znów stanął i — nagle z błyskawiczną szybkością podniósł strzelbę do twarzy.", + "140397": "Dwa strzały jeden za drugim targnęły echem wąwozu: Gebhr runął na ziemię jak wór piasku, a Chamis pochylił się w kulbace i uderzył krwawym czołem o kark koński.", + "140398": "Dwaj Beduini wydali okropny okrzyk przerażenia i zeskoczywszy z koni rzucili się ku Stasiowi. Zakręt był za nimi niedaleko i gdyby byli uciekali za siebie, czego Staś życzył sobie w duszy, byliby mogli uchronić się przed śmiercią. Ale zaślepionym trwogą i wściekłością wydało się, że dopadną chłopca wpierw, nim zdoła zmienić naboje, i zadźgają go nożami. Głupcy! ledwie przebiegli kilkanaście kroków, szczęknęła znów złowroga strzelba, wąwóz odegrzmiał echem nowych strzałów i obaj padli twarzami na ziemię, rzucając się i tłukąc jak wyjęte z wody ryby.", + "140399": "Jeden — gorzej w pośpiechu strzelony — podniósł się jeszcze i wsparł na rękach, ale w tej chwili Saba zatopił mu kły w karku.", + "140400": "Nastała śmiertelna cisza.", + "140401": "Przerwały ją dopiero jęki Kalego, który rzucił się na kolana i wyciągnąwszy przed się ręce krzyczał w łamanym języku ki-swahili:", + "140402": "— Bwana kubwa! (Panie wielki) zabić lwa, zabić złych ludzi, ale nie zabijać Kalego!", + "140403": "Staś jednak nie zważał na jego wołanie. Czas jakiś stał jak błędny, po czym spostrzegłszy zbielałą twarzyczkę Nel i jej na wpół przytomne, rozszerzone z przerażenia oczy skoczył ku niej:", + "140404": "— Nel! nie bój się!… Nel! jesteśmy wolni…", + "140405": "Jakoż byli istotnie wolni, ale i zabłąkani w dzikiej bezludnej puszczy, w czeluściach „czarnego lądu”.", + "140406": "ROZDZIAŁ XXII", + "140407": "Zanim Staś i młody Murzyn poodciągali na boki wąwozu zabitych Arabów i ciężkie cielsko lwa, słońce zniżyło się jeszcze i wkrótce miała zapaść noc. Ale niepodobna było nocować w sąsiedztwie trupów, więc chociaż Kali ukazując na zabitego zwierza głaskał się po piersiach i powtarzał mlaskając językiem: „Msuri nyama” (dobre, dobre mięso), Staś nie dał mu się zająć „nyamą”, a natomiast kazał mu łapać konie, które pouciekały po strzałach. Czarny chłopak wywiązał się z tego nadzwyczaj zręcznie, zamiast bowiem gonić je wąwozem, w którym to razie byłyby uciekały coraz dalej, wdrapał się na górę i skracając sobie drogę przez wymijanie zakrętów, zabiegł spłoszonym rumakom drogę od przodu. W ten sposób schwytał z łatwością dwa, a dwa inne napędził na Stasia. Tylko koni Gebhra i Chamisa nie można już było odszukać, ale i tak pozostały cztery, nie licząc objuczonego namiotem i rzeczami kłapoucha, który wobec tragicznych wypadków okazał prawdziwie filozoficzny spokój. Znaleziono go za zakrętem, szczypiącego dokładnie, ale bez pośpiechu, trawę rosnącą na dnie wąwozu.", + "140408": "Mierzyny sudańskie przyzwyczajone są w ogóle do widoku dzikich zwierząt, ale boją się lwów, było więc sporo trudności z przeprowadzeniem ich obok skały, przy której czerniała kałuża krwi. Konie chrapały rozdymając nozdrza i wyciągając szyje ku zakrwawionym kamieniom, wszelako gdy osioł przystrzygłszy tylko nieco uszyma przeszedł spokojnie, przeszły i one. Noc była tuż, ujechali jednak około kilometra i zatrzymali się dopiero w miejscu, w którym wąwóz rozszerzał się znów w małą, amfiteatralną dolinkę, porośniętą gęsto cierniem i krzewami kolczastej mimozy.", + "140409": "— Panie — rzekł młody Murzyn — Kali napalić ogień, duży ogień!", + "140410": "I wziąwszy sudański, szeroki miecz, który zdjął był z trupa Gebhra, począł ścinać nim ciernie, a nawet i większe drzewka. Po napaleniu ognia ścinał jeszcze, póki nie nagromadził tak wielkiego zapasu, że mogło wystarczyć go na całą noc.", + "140411": "Po czym obaj ze Stasiem ustawili namiocik dla Nel pod wysoką prostopadłą ścianą doliny, a następnie otoczyli go półkolistym, szerokim i wysokim kolczastym płotem, czyli tak zwaną zeribą. Staś wiedział z opisów afrykańskich wędrówek, że podróżnicy ubezpieczają się w ten sposób przed napadami dzikich zwierząt. Konie jednak nie mogły się za płotem pomieścić, więc chłopcy rozkulbaczywszy je i zdjąwszy z nich naczynia blaszane i worki popętali je tylko, by nie oddaliły się zanadto w poszukiwaniu trawy lub wody. Mea znalazła zresztą wodę w pobliżu, we wgłębieniu skalnym tworzącym jakby mały basen, pod przeciwległymi skałami. Było jej sporo, tak że starczyło i dla koni, i na ugotowanie pentarek, zastrzelonych rano przez Chamisa. W jukach, które wraz z namiotem dźwigał osioł, znalazło się też około trzech garncy durry i kilka garści soli oraz wiązka suszonych korzeni manioku.", + "140412": "Starczyło więc na obfitą wieczerzę. Korzystali z niej jednak przeważnie tylko Kali i Mea. Młody Murzyn, którego Gebhr głodził w okropny sposób, zjadł taką ilość pokarmu, jaka mogła nasycić dwóch ludzi. Ale też był za to całym sercem wdzięczny swoim nowym państwu i natychmiast po wieczerzy padł na twarz przed Stasiem i Nel na znak, że pragnie do końca życia zostać ich niewolnikiem, a następnie złożył równie pokorną czołobitność strzelbie Stasia rozumiejąc widocznie, że bezpieczniej jest zjednać sobie łaskę tak groźnego narzędzia. Po czym oświadczył, że podczas snu „pana wielkiego” i bibi będzie czuwał na przemian z Meą, by ogień nie zgasł — i siadł przy nim w kucki mrucząc z cicha coś w rodzaju piosenki, w której powtarzały się co chwila wyrazy: „Simba kufa! simba kufa!”, co znaczy w języku ki-swahili: lew zabity.", + "140413": "Ale „panu wielkiemu” ani małej bibi nie było do snu. Nel na wielkie prośby Stasia przełknęła zaledwie parę kawałków pentarki i kilka ziarnek rozgotowanej durry. Mówiła, że nie chce się jej ani jeść, ani spać, tylko pić. Stasia chwyciła obawa, czy nie dostała gorączki, ale przekonał się, że ręce ma chłodne, a nawet aż nadto zimne. Namówił ją jednak, aby weszła pod namiot, gdzie przygotował dla niej posłanie, obszukawszy wpierw starannie, czy w trawie nie ma skorpionów. Sam siadł na kamieniu ze sztucerem w ręku, by bronić jej od napadu dzikich zwierząt, w razie gdyby ogień okazał się niedostateczną obroną. Ogarnęło go niezmierne zmęczenie i wyczerpanie. W duszy powtarzał sobie: „Zabiłem Gebhra i Chamisa, zabiłem Beduinów, zabiłem lwa i jesteśmy wolni.” Ale było to tak, jakby te słowa szeptał mu kto inny i jakby on sam nie rozumiał dobrze, co to znaczy. Miał tylko poczucie, że są wolni, ale że stało się zarazem coś okropnego, co napełniało go niepokojem i przygniatało na piersi jak ciężki kamień. Wreszcie myśli poczęły mu drętwieć. Długi czas patrzył na wielkie ćmy krążące nad płomieniem, a w końcu jął kiwać się i drzemać. Kali drzemał także, ale budził się co chwila i dorzucał gałęzi do ognia.", + "140414": "Noc uczyniła się głęboka i co rzadko zdarza się pod zwrotnikami, bardzo cicha. Słychać tylko było trzask płonących cierni i syczenie płomienia, który rozświecał zatoczone półkolem wiszary skalne. Księżyc nie rozjaśniał głębin wąwozu, ale w górze migotały roje nieznanych gwiazd. Powietrze stało się tak chłodne, że Staś zbudził się, otrząsnął senne odrętwienie i począł troszczyć się o to, czy chłód nie dokuczy małej Nel.", + "140415": "Lecz uspokoił się przypomniawszy sobie, że zostawił jej pod namiotem na wojłokach pled, który Dinah zabrała jeszcze z Fajumu. Przyszło mu też na myśl, że jadąc od samego Nilu ciągle, lubo nieznacznie, pod górę, musieli przez tyle dni zajechać już dość wysoko, a zatem do krajów, w których febra nie grozi już tak jak w niskim łożysku rzeki. Dojmujący chłód nocny zdawał się potwierdzać to przypuszczenie.", + "140416": "I myśl ta dodała mu otuchy. Podszedł na chwilę pod namiot, by posłuchać, czy Nel śpi spokojnie, po czym wrócił, siadł bliżej ognia i znów począł drzemać, a nawet zasnął głęboko.", + "140417": "Nagle zbudziło go warczenie Saby, który poprzednio ułożył się do snu tuż przy jego nogach.", + "140418": "Kali ocknął się także i obaj poczęli spoglądać niespokojnie na brytana, który wyciągnięty jak struna, nastawił uszy i łopocąc nozdrzami wietrzył w stronę, z której przybyli, wpatrując się zarazem w ciemność. Sierść zjeżyła mu się na karku i grzbiecie, a piersi wzdymały się od powietrza, które warcząc wciągał w płuca.", + "140419": "Młody niewolnik dorzucił co prędzej suchych gałęzi na ogień.", + "140420": "— Panie — szeptał — wziąć strzelbę! wziąć strzelbę!", + "140421": "Staś wziął strzelbę i wysunął się przed ogień, by widzieć lepiej mroczną głąb wąwozu. Warczenie Saby zmieniło się w urywane poszczekiwanie. Przez długą chwilę nie było nic słychać, po czym jednakże do uszu Kalego i Stasia doleciał z odległości głuchy tętent, jakby jakieś wielkie zwierzęta biegły szybko w stronę ognia. Tętent ów odbijał się wśród ciszy echem o skalne ściany i stawał się coraz głośniejszy.", + "140422": "Staś zrozumiał, że zbliża się śmiertelne niebezpieczeństwo. Ale co to być mogło? Może bawoły, może jaka para nosorożców, która szuka wyjścia z wąwozu? W takim razie, jeśli huk strzału nie spłoszy ich i nie zawróci, nic nie uratuje karawany, albowiem zwierzęta te, nie mniej złośliwe i napastnicze od drapieżnych nie boją się ognia i roztratują wszystko po drodze…", + "140423": "Gdyby to był jednak jaki oddział Smaina, który, natknąwszy się na trupy w wąwozie, ściga morderców? Staś sam nie wiedział, co byłoby lepsze — prędka śmierć czy nowa niewola? Przebiegło mu przy tym przez głowę, że jeżeli sam Smain znajdzie się w oddziale, to ich może oszczędzi, ale jeśli go nie ma, to derwisze albo zamordują ich natychmiast, albo co gorzej, umęczą ich przed śmiercią w okrutny sposób. „Ach — pomyślał — daj Boże, żeby to były zwierzęta, nie ludzie!”", + "140424": "Tymczasem tętent rósł i zmienił się w grzmot kopyt — aż na koniec z ciemności wyłoniły się błyszczące oczy, rozdęte chrapy i rozwiane od biegu grzywy.", + "140425": "— Konie! — zawołał Kali.", + "140426": "Jakoż były to konie Gebhra i Chamisa. Przybiegły oba w dzikim pędzie, gnane widocznie trwogą, lecz wpadłszy w krąg światła i ujrzawszy swych popętanych towarzyszów wspięły się na zadnich nogach, po czym parskając zaryły się kopytami w ziemię i pozostały przez chwilę nieruchome.", + "140427": "Lecz Staś nie odjął strzelby od twarzy. Był pewien, że za końmi wychyli się lada chwila kudłata głowa lwa lub płaska czaszka pantery. Ale czekał na próżno. Konie uspokajały się z wolna, a co więcej, Saba przestał po niejakim czasie wietrzyć, natomiast okręciwszy się kilkakrotnie na miejscu, jak czynią zwykle psy, położył się, zwinął w kółko i zamknął oczy. Widocznie jeśli jaki zwierz drapieżny ścigał konie, to poczuwszy dym lub zobaczywszy odblask ognia na skałach, cofnął się z daleka.", + "140428": "— Musiało jednak coś mocno je nastraszyć — rzekł do Kalego Staś — skoro nie bały się przebiec obok trupów ludzi i lwa.", + "140429": "— Panie — odrzekł chłopak. — Kali domyślać się, co się stało. Dużo, dużo hien i szakali wejść do wąwozu i iść do trupów. Konie przed nimi uciekać, ale hieny ich nie gonić, bo one jeść Gebhra i tamtych innych…", + "140430": "— Być może; ale ty teraz idź, rozsiodłaj konie, zabierz naczynia i worki i przynieś tu. A nie bój się, bo strzelba cię obroni.", + "140431": "— Kali się nie bać — odpowiedział chłopak.", + "140432": "I rozsunąwszy nieco cierni przy samej skale, wysunął się za zeribę, a tymczasem wyszła z namiotu Nel.", + "140433": "Saba podniósł się natychmiast i trącając ją nosem, upominał się o zwykłe pieszczoty. Ale ona wyciągnąwszy zrazu rękę cofnęła ją natychmiast jakby ze wstrętem.", + "140434": "— Stasiu, co się stało? — spytała.", + "140435": "— Nic. Przybiegły tamte konie. Czy to ich tętent cię rozbudził?", + "140436": "— Obudziłam się już przedtem i chciałam nawet wyjść z namiotu, ale…", + "140437": "— Ale co?", + "140438": "— Myślałam, że się może rozgniewasz.", + "140439": "— Ja? na ciebie?", + "140440": "A Nel podniosła oczy i poczęła na niego spoglądać jakimś szczególnym wzrokiem, takim, jakim nie patrzyła nigdy przedtem. Po twarzy Stasia przemknęło wielkie zdziwienie, albowiem w jej słowach i spojrzeniu wyczytał wyraźnie obawę.", + "140441": "„Ona się mnie boi!” — pomyślał.", + "140442": "I w pierwszej chwili odczuł jakby przebłysk zadowolenia. Pochlebiła mu myśl, że po tym, czego dokonał, nawet Nel uważa go nie tylko za człowieka zupełnie dorosłego, ale za groźnego wojownika rozsiewającego wokół trwogę. Ale trwało to krótko, albowiem niedola rozwinęła w nim umysł i dar spostrzegawczy, pomiarkował przeto, że w zaniepokojonych oczach dziewczynki widać obok trwogi jakby odrazę do tego, co się stało, do tej przelanej krwi i do tej okropności, której była dziś świadkiem — przypomniał sobie, jak przed chwilą cofnęła rękę nie chcąc pogłaskać Saby, który dodusił jednego z Beduinów. Tak! Staś sam czuł przecie na piersiach zmorę. Inna rzecz była czytać w Port-Saidzie o traperach amerykańskich zabijających na Dalekim Zachodzie tuzinami czerwonoskórych Indian, a inna dokonać tego osobiście i widzieć żywych przed chwilą ludzi chrapiących w drgawkach wśród kałuż krwi. Tak! Nel ma niezawodnie w sercu pełno lęku, ale zarówno i odrazy, która w niej pozostanie na zawsze. „Będzie się mnie bała — pomyślał Staś — ale w głębi serca, mimo woli, nie przestanie mieć mi tego za złe i to będzie moja zapłata za to wszystko, com dla niej zrobił.”", + "140443": "Na tę myśl wielka gorycz wezbrała mu w piersiach, albowiem zdawał sobie doskonale sprawę, że gdyby nie Nel, to już dawno albo zostałby zabity, albo byłby uciekł. Dla niej więc przecierpiał to wszystko, co przecierpiał, a te męki i głody na to tylko się przydały, że oto teraz stoi przed nim spłoszona, jakby nie ta sama, mała siostrzyczka i wznosi ku niemu oczy nie z dawną ufnością, ale ze zdziwionym lękiem. Staś uczuł się nagle bardzo nieszczęśliwy. Po raz pierwszy w życiu zrozumiał, co to jest rozżalenie. Łzy napływały mu mimo woli do oczu i gdyby nie to, że „groźnemu wojownikowi” żadną miarą nie wypadało się rozpłakać, byłby to może uczynił.", + "140444": "Pohamował się jednak i zwróciwszy się do dziewczynki zapytał:", + "140445": "— Czy ty się boisz, Nel?…", + "140446": "A ona odpowiedziała cicho:", + "140447": "— Jakoś… tak straszno!", + "140448": "Na to Staś kazał Kalemu przynieść wojłoki spod siodeł i nakrywszy jednym z nich kamień, na którym poprzednio drzemał, drugi rozesłał na ziemi i rzekł:", + "140449": "— Siądź tu przy mnie koło ognia… Prawda, jaka noc chłodna? Jeśli sen cię zmorzy, to oprzesz o mnie głowę i zaśniesz.", + "140450": "Nel zaś powtórzyła:", + "140451": "— Jakoś tak straszno!…", + "140452": "Staś owinął ją starannie pledem i przez czas jakiś siedzieli w milczeniu, wsparci o siebie i oświeceni różowym blaskiem, który pełgał po skałach i iskrzył się migotliwie na blaszkach miki, którymi upstrzone były kamienne złomy.", + "140453": "Za zeribą słychać było parskanie koni i chrzęst trawy w ich zębach.", + "140454": "— Słuchaj, Nel — ozwał się Staś — ja musiałem to zrobić… Gebhr zagroził, że nas zakłuje, jeśli lew nie poprzestanie na Kalim, i będzie ich dalej gonił. Słyszałaś?… Pomyśl, że zagroził tym nie tylko mnie, ale i tobie. I byłby to zrobił! Ja powiem ci szczerze, że gdyby nie ta groźba, to jednak, choć myślałem już o tym dawniej, nie byłbym do nich strzelał. Myślę, że nie mógłbym… Ale on przebrał miarę. Widziałaś, jak okropnie znęcał się przedtem nad Kalim. A Chamis? jakże on nikczemnie nas zaprzedał. Przy tym czy wiesz. co by się stało, gdyby oni nie byli znaleźli Smaina? Oto Gebhr zacząłby się znęcać tak samo nad nami… nad tobą. Okropność pomyśleć, że biłby cię korbaczem i byłby nas oboje zamęczył, a po naszej śmierci wróciłby sobie do Faszody i powiedział, żeśmy pomarli z febry… Ja, Nel, nie z żadnego okrucieństwa tak zrobiłem, ale musiałem myśleć o tym, jak by cię uratować… O ciebie tylko mi chodziło…", + "140455": "I w głosie jego odbiło się wyraźnie to rozżalenie, które przepełniało mu serce. Nel zrozumiała to widocznie, gdyż przytuliła się do niego mocniej, on zaś opanowawszy chwilowe wzruszenie tak mówił dalej:", + "140456": "— Ja się przecie nie zmienię i będę cię strzegł i pilnował jak poprzednio. Póki oni żyli, nie było żadnej nadziei ratunku. Teraz możemy uciec do Abisynii. Abisyńczycy są czarni i dzicy, ale chrześcijanie i nieprzyjaciele derwiszów. Byleś była zdrowa, to nam się to uda, bo do Abisynii nie jest bardzo daleko. A choćby nam się nawet nie udało, choćbyśmy wpadli w ręce Smaina, to nie myśl, że on się będzie na nas mścił. On nigdy w życiu nie widział ani Gebhra, ani Beduinów; znał tylko Chamisa, ale co mu tam Chamis! Możemy przy tym nie mówić wcale Smainowi, że Chamis z nami był. Jeśli nam się uda przedostać do Abisynii, to będziemy ocaleni, a jeśli nie, to i w takim razie nie będzie ci gorzej, tylko lepiej, bo takich okrutników jak tamci nie ma chyba więcej na świecie… Nie bój się ty mnie, Nel!…", + "140457": "I chcąc wzbudzić jej zaufanie, a zarazem dodać otuchy, począł ją głaskać po płowej główce. Dziewczynka słuchała podnosząc nieśmiało na niego oczy. Widoczne było, że chce coś powiedzieć, ale się ociąga i waha — i obawia. Na koniec schyliła głowę, tak że włosy zakryły całkiem jej twarz, i zapytała jeszcze ciszej niż poprzednio i trochę drżącym głosem:", + "140458": "— Stasiu…", + "140459": "— Co, kochanie?", + "140460": "— A oni tu nie przyjdą?…", + "140461": "— Kto? — zapytał ze zdziwieniem Staś.", + "140462": "— Tamci… zabici?", + "140463": "— Co ty mówisz, Nel?…", + "140464": "— Boję się! boję się!…", + "140465": "I pobladłe usta poczęły się jej trząść.", + "140466": "Zapadło milczenie. Staś nie wierzył, by zabici mogli zmartwychwstać, ale ponieważ była noc i ciała ich leżały niedaleko, więc uczyniło mu się jakoś dziwnie nieswojo: dreszcz przebiegł mu po plecach.", + "140467": "— Co ty mówisz, Nel? — powtórzył. — To Dinah nauczyła cię bać się duchów… Umarli nie…", + "140468": "I nie skończył, bo w tej chwili stało się coś przerażającego. Oto wśród ciszy nocnej w głębiach wąwozu, w tej stronie, gdzie leżały trupy, rozległ się nagle jakiś nieludzki okropny śmiech, w którym drgała rozpacz i radość, i okrucieństwo, i ból, i łkanie, i szyderstwo — rozdzierający i spazmatyczny śmiech obłąkanych lub potępieńców.", + "140469": "Nel krzyknęła i z całych sił objęła Stasia ramionami. A jemu wszystkie włosy stanęły dębem. Saba zerwał się i począł warczeć.", + "140470": "Lecz siedzący opodal Kali podniósł spokojnie głowę i rzekł prawie wesoło:", + "140471": "— To hieny śmiać się z Gebhra i z lwa.", + "140472": "ROZDZIAŁ XXIII", + "140473": "Wielkie wypadki poprzedniego dnia i wrażenia nocne tak wymęczyły Stasia i Nel, że gdy wreszcie zmorzył ich sen, zasnęli oboje kamiennym snem i dziewczynka dopiero koło południa ukazała się przed namiotem. Staś zerwał się nieco wcześniej z wojłoku rozciągniętego blisko ogniska i w oczekiwaniu na towarzyszkę kazał Kalemu zająć się śniadaniem, które ze względu na późną godzinę miało być zarazem obiadem.", + "140474": "Jasne światło dnia rozpędziło nocne strachy; oboje zbudzili się nie tylko wypoczęci, ale i pokrzepieni na duchu. Nel wyglądała lepiej i czuła się silniejsza, że zaś oboje chcieli odjechać jak najdalej od miejsca, w którym leżeli postrzelani Sudańczycy, więc zaraz po posiłku siedli na koń i ruszyli przed siebie.", + "140475": "O tej porze dnia wszyscy podróżnicy po Afryce zatrzymują się na południowy wypoczynek i nawet karawany złożone z Murzynów chronią się pod cień wielkich drzew, są to bowiem tak zwane „białe godziny” — godziny upału i milczenia, podczas których słońce praży niemiłosiernie i spoglądając z wysoka, zdaje się szukać, kogo by zabić. Wszelki zwierz zaszywa się wówczas w największe gąszcze; ustaje śpiew ptaków, ustaje brzęczenie owadów i cała natura zapada w ciszę, przytaja się, jakby chcąc uchronić się przed okiem złego bóstwa. Lecz oni jechali wąwozem, w którym jedna ze ścian rzucała głęboki cień, więc mogli posuwać się naprzód nie narażając się na spiekę. Staś nie chciał opuszczać wąwozu naprzód dlatego, że na górze mogli być dostrzeżeni z dala przez oddziały Smaina, a po wtóre, że łatwiej w nim było znaleźć w rozpadlinach skalnych wodę, która w miejscach odkrytych wsiąkała w ziemię lub zmieniała się pod wpływem promieni słonecznych w parę.", + "140476": "Droga ciągle, lubo nieznacznie, szła w górę. Na ścianach skalnych widać było miejscami żółte złogi siarki. Woda w szczelinach przejęta była także jej zapachem, co obojgu dzieciom przypominało w niemiły sposób Omdurman i mahdystów, którzy namaszczali głowy tłuszczem ugniecionym z proszkiem siarczanym. W innych natomiast miejscach czuć było koty piżmowe, a tam, gdzie z wysokich wiszarów spadały aż na dół wąwozu przepyszne kaskady lianów, rozchodziła się upajająca woń wanilii. Mali wędrowcy chętnie zatrzymywali się w cieniu tych kotar haftowanych kwieciem purpurowym i lila, które wraz z liśćmi dostarczało pokarmu dla koni.", + "140477": "Zwierząt nie było widać, tylko gdzieniegdzie na zrębach skał siedziały w kucki małpy, podobne na tle nieba do takich fantastycznych bożyszcz pogańskich, jakie w Indiach zdobią krawędzie świątyń. Wielkie grzywiaste samce pokazywały Sabie zęby lub wyciągały w trąbkę paszczę na znak zdumienia i gniewu, podskakując jednocześnie, mrugając oczyma i drapiąc się po bokach. Ale Saba, przyzwyczajony już do ich ciągłego widoku, niewiele zwracał na te groźby uwagi.", + "140478": "Jechali raźnie. Radość z odzyskanej wolności spędziła z piersi Stasia tę zmorę, która dławiła go w nocy. Głowę miał obecnie zajętą tylko myślą, co dalej czynić, jak wyprowadzić Nel i siebie z okolic, w których groziła im ponowna niewola u derwiszów, jak radzić sobie podczas długiej podróży przez puszczę, by nie umrzeć z głodu i pragnienia, i na koniec: dokąd iść? Wiedział jeszcze od Hatima, że z Faszody w prostej linii do granicy abisyńskiej nie ma więcej niż pięć dni drogi — i wyrachował, że wyniesie to około stu mil angielskich. Owóż od wyjazdu ich z Faszody upłynęło blisko dwa tygodnie, jasną więc było rzeczą, że nie szli tą najkrótszą drogą, lecz w poszukiwaniu Smaina musieli skręcić znacznie na południe. Przypomniał sobie, że w szóstym dniu podróży przebyli rzekę, która nie była Nilem, a potem, zanim kraj zaczął się wznosić, przejeżdżali koło jakichś dużych błot. W szkole w Port-Saidzie uczono bardzo dokładnie geografii Afryki i Stasiowi została w pamięci nazwa Ballor, oznaczająca rozlewiska mało znanej rzeki Sobbat, wpadającej do Nilu. Nie był wprawdzie pewny, czy pominęli te właśnie rozlewiska, ale przypuszczał, że tak było. Przyszło mu do głowy, że Smain chcąc nałapać niewolników nie mógł ich szukać wprost na wschód od Faszody, gdyż kraj był tam już całkowicie wyludniony przez derwiszów i ospę, lecz musiał iść ku południowi, w okolice dotychczas przez wyprawy nie nawiedzane. Staś wywnioskował z tego, że idą śladami Smaina — i ta myśl przestraszyła go w pierwszej chwili.", + "140479": "Począł więc zastanawiać się, czy nie należy porzucić wąwozu, który skręcał coraz wyraźniej na południe, i iść wprost na wschód. Lecz po chwili rozwagi zaniechał tego zamiaru. Owszem, ciągnąć w trop za bandą Smaina na odległość dwóch lub trzech dni — wydało mu się najbezpieczniej, gdyż było zupełnie nieprawdopodobne, by Smain wracał z towarem ludzkim tą samą kołującą drogą zamiast skierować się wprost do Nilu. Staś zrozumiał też, że do Abisynii można się było przedostać tylko od strony południowej, w której kraj ten styka się z dziką puszczą, nie zaś od granicy wschodniej, pilnie strzeżonej przez derwiszów.", + "140480": "I wskutek tych myśli postanowił zapuścić się jak najdalej w stronę południową. Można tam było wprawdzie natknąć się na Murzynów, bądź zbiegłych znad brzegów Białego Nilu, bądź miejscowych. Ale z dwojga złego Staś wolał mieć do czynienia z czarnymi niż z mahdystami. Liczył przy tym i na to, że na wypadek spotkania zbiegów lub osad miejscowych Kali i Mea mogą mu być pomocni. Na młodą Murzynkę dość było spojrzeć, aby odgadnąć, że należy do plemienia Dinka lub Szylluk, miała bowiem niezmiernie długie i cienkie nogi, jakimi odznaczają się oba te szczepy zamieszkujące pobrzeża Nilu i brodzące na podobieństwo żurawi lub bocianów po jego rozlewiskach. Kali natomiast, lubo pod ręką Gebhra stał się podobny do kościotrupa, miał zupełnie inną postać. Był krępy i mocno zbudowany; ramiona miał silne, a stopy w porównaniu ze stopami Mei stosunkowo małe.", + "140481": "Ponieważ nie mówił prawie wcale po arabsku, a źle językiem ki-swahili, którym można rozmówić się prawie w całej Afryce i którego Staś wyuczył się jako tako od Zanzibarytów pracujących przy Kanale, widoczne więc było, że pochodził z jakichś odległych stron. Staś postanowił wybadać go, z jakich.", + "140482": "— Kali, jak się zowie twój naród? — zapytał.", + "140483": "— Wa-hima — odpowiedział młody Murzyn.", + "140484": "— Czy to jest duży naród?", + "140485": "— Wielki, który wojuje ze złymi Samburu i zabiera im bydło.", + "140486": "— A gdzie leży twoja wieś?", + "140487": "— Daleko! daleko!… Kali nie wie gdzie.", + "140488": "— Czy w takim kraju jak ten?", + "140489": "— Nie. Tam jest wielka woda i góry.", + "140490": "— Jak nazywacie tę wodę?", + "140491": "— Nazywamy ją „Ciemna Woda”.", + "140492": "Staś pomyślał, że chłopiec może pochodzić z okolic Albert-Nianza, które było dotychczas w rękach Emina paszy, więc chcąc to sprawdzić pytał dalej:", + "140493": "— Czy nie mieszka tam biały naczelnik, który ma czarne dymiące łodzie i wojsko?", + "140494": "— Nie. Starzy ludzie mówić u nas, że widzieli białych ludzi (tu Kali rozstawił palce) raz, dwa, trzy!… Tak. Było trzech w długich białych sukniach. Szukali kłów… Kali ich nie widział, bo nie był jeszcze na świecie, ale ojciec Kalego przyjmować ich i dać im dużo kłów.", + "140495": "— Czym jest twój ojciec?", + "140496": "— Królem Wa-hima.", + "140497": "Stasiowi pochlebiło to trochę, że ma za sługę królewicza.", + "140498": "— Czy chciałbyś zobaczyć ojca?", + "140499": "— Kali chcieć zobaczyć matkę.", + "140500": "— A co byś uczynił, gdybyśmy spotkali Wa-hima, i co by oni uczynili?", + "140501": "— Wa-hima paść na twarz przed Kalim.", + "140502": "— Więc zaprowadź nas do nich, to wówczas ty zostaniesz z nimi i będziesz panował po ojcu, a my pójdziemy dalej aż do morza.", + "140503": "— Kali do nich nie trafić i nie zostać, bo Kali kochać pana wielkiego i córkę księżyca.", + "140504": "Staś zwrócił się wesoło do towarzyszki i rzekł:", + "140505": "— Nel, zostałaś córką księżyca!", + "140506": "Lecz spojrzawszy na nią posmutniał nagle, przyszło mu bowiem na myśl, że zbiedzona dziewczynka wygląda ze swoją bladą i przezroczystą twarzyczką istotnie więcej na księżycową niż na ziemską istotę.", + "140507": "Młody Murzyn zamilkł na chwilę, po czym powtórzył:", + "140508": "— Kali kochać bwana kubwa, bo bwana kubwa nie zabić Kalego, tylko Gebhra, a Kalemu dać dużo jeść.", + "140509": "I począł gładzić się po piersiach powtarzając z widoczną rozkoszą:", + "140510": "— Mnóstwo mięsa, mnóstwo mięsa!", + "140511": "Staś chciał jeszcze dowiedzieć się, jakim sposobem chłopiec dostał się w niewolę do derwiszów, ale pokazało się, że od czasu gdy pewnej nocy złapano go przy dołach wykopanych na zebry, przechodził przez tyle rąk, iż z odpowiedzi jego nie było można wcale wywnioskować, przez jakie kraje i którędy prowadzono go aż do Faszody. Zastanowiło Stasia to tylko, co mówił o „Ciemnej Wodzie”, gdyby bowiem pochodził z okolic Albert-Nianza, Albert-Edward-Nianza albo Wiktoria-Nianza, przy którym leżały państwa Unioro i Uganda, byłby niewątpliwie słyszał coś o Eminie paszy, o jego wojskach i o parowcach, które wzbudzały podziw i strach w Murzynach. Tanganika była zbyt odległa, pozostało zatem tylko przypuszczenie, że naród Kalego ma swe siedziby gdzieś bliżej. Z tego powodu spotkanie się z ludźmi Wa-hima nie było całkiem niepodobne.", + "140512": "Po kilku godzinach jazdy słońce poczęło się zniżać. Upał zmniejszył się znacznie. Trafili na szeroką dolinę, w której była woda i rosło kilkanaście dzikich fig, więc zatrzymali się, by dać wytchnienie koniom i pokrzepić się zapasami. Ponieważ ściany skaliste były w tym miejscu niższe, Staś rozkazał Kalemu, by wydostał się na górę i zobaczył, czy w okolicy nie widać jakich dymów.", + "140513": "Kali spełnił rozkaz i w mgnieniu oka znalazł się na krawędzi skał. Rozejrzawszy się dobrze na wszystkie strony, zsunął się po grubej łodydze lianu i oświadczył, że dymu nie ma, ale jest nyama. Łatwo się było domyślić, że mówi nie o pentarkach, lecz o grubszej jakiejś zwierzynie; ukazawszy bowiem na strzelbę Stasia przyłożył następnie palce do głowy na znak, że jest to zwierzyna rogata.", + "140514": "Staś wdrapał się z kolei na górę i wychyliwszy ostrożnie głowę ponad krawędź, począł patrzeć przed siebie. Nic nie zasłaniało mu widoku w dal, gdyż dawna, wysoka dżungla była spalona, a nowa, która puściła się już ze sczerniałej ziemi, miała zaledwie kilka cali wysokości. Jak okiem sięgnąć, widać było rzadko rosnące wielkie drzewa z osmalonymi przez ogień pniami. Pod cieniem jednego z nich pasło się stadko antylop gnu, podobnych z kształtów ciała do koni, a z głów do bawołów. Słońce przedzierając się przez liście baobabu, rzucało drgające świetliste plamy na ich brunatne grzbiety. Było ich dziewięć sztuk. Odległość wynosiła nie więcej jak sto kroków, ale wiatr wiał od zwierząt ku wąwozowi, pasły się więc spokojnie nie podejrzewając niebezpieczeństwa. Staś, chcąc zaopatrzyć karawanę w mięso, strzelił do najbliżej stojącej sztuki, która runęła, jak piorunem rażona na ziemię. Reszta stada pierzchła, a wraz z nią i wielki bawół, którego nie dostrzegli poprzednio, gdyż leżał ukryty za kamieniem. Chłopiec, nie z potrzeby, ale przez żyłkę myśliwską, upatrzywszy chwilę, w której zwierz zwrócił się nieco bokiem, posłał i za nim kulę. Bawół zachwiał się silnie po strzale, pociągnął zadem, ale pobiegł dalej i nim Staś zdążył zmienić naboje, znikł w nierównościach gruntu.", + "140515": "Zanim dym się rozwiał, Kali siedział już na antylopie i rozcinał jej brzuch nożem Gebhra. Staś podszedł ku niemu chcąc się bliżej zwierzęciu przypatrzyć — i wielkie było jego zdziwienie, gdy po chwili młody Murzyn podał mu zakrwawionymi rękoma dymiącą jeszcze wątrobę antylopy.", + "140516": "— Dlaczego mi to dajesz? — zapytał.", + "140517": "— Msuri, msuri! Bwana kubwa jeść zaraz.", + "140518": "— Zjedzże sam! — odpowiedział Staś, oburzony propozycją.", + "140519": "Kali nie dał sobie tego dwa razy powtarzać, lecz natychmiast począł rwać zębami wątrobę i łykać z chciwością surowe kawały, a widząc, że Staś patrzy na niego z obrzydzeniem, nie przestawał między jednym a drugim łykiem powtarzać: „Msuri! msuri!”", + "140520": "Zjadł w ten sposób przeszło pół wątroby, po czym zabrał się do oprawienia antylopy. Czynił to nadzwyczaj szybko i umiejętnie, tak że niebawem skóra była zdjęta i udziec oddzielony od grzbietu. Wówczas Staś, zdziwiony nieco, że Saba nie znalazł się przy tej robocie, gwizdnął na niego, by zaprosić go na walną ucztę z przednich części zwierzęcia.", + "140521": "Lecz Saba nie pojawił się wcale, natomiast schylony nad antylopą Kali podniósł głowę i rzekł:", + "140522": "— Wielki pies polecieć za bawołem.", + "140523": "— Widziałeś? — zapytał Staś.", + "140524": "— Kali widzieć.", + "140525": "To rzekłszy założył na głowę polędwicę antylopy, a dwa udźce na ramiona i ruszył do wąwozu. Staś gwizdnął jeszcze kilka razy i czekał, ale widząc, że czyni to na próżno, poszedł za nim. W wąwozie Mea zajęta już była ścinaniem cierni na zeribę, Nel zaś skubiąc swymi małymi paluszkami ostatnią pentarkę zapytała:", + "140526": "— Czy to na Sabę gwizdałeś? On poleciał za wami.", + "140527": "— Poleciał za bawołem, którego postrzeliłem, i jestem bardzo niespokojny — odpowiedział Staś. — To są zwierzęta ogromnie zawzięte, a tak silne, że lew nawet boi się na nie napadać. Z Sabą może być źle, jeśli rozpocznie walkę z takim przeciwnikiem.", + "140528": "Usłyszawszy to Nel zaniepokoiła się bardzo i oświadczyła, że nie pójdzie spać, póki Saba nie wróci. Staś widząc jej zmartwienie zły był na siebie, że nie zataił przed nią niebezpieczeństwa, i począł ją pocieszać.", + "140529": "— Poszedłbym za nimi ze strzelbą — mówił — ale muszą już być bardzo daleko, a wkrótce zapadnie noc i ślady staną się niewidzialne. Bawół jest mocno strzelony i mam nadzieję, że padnie. W każdym razie osłabi go utrata krwi i jeśli nawet rzuci się na Sabę, to Saba potrafi uciec… Tak! Wróci może dopiero w nocy, ale wróci na pewno.", + "140530": "I mówiąc to sam nie bardzo wierzył we własne słowa, pamiętał bowiem, co czytywał o niesłychanej mściwości afrykańskiego bawołu, który nawet ciężko ranny obiega kołem i zasadza się przy ścieżce, którą idzie myśliwy, a potem atakuje niespodzianie, porywa go na rogi i wyrzuca w górę. Z Sabą mogło się łatwo wydarzyć coś podobnego, nie mówiąc o innych niebezpieczeństwach, które groziły mu w powrotnej drodze — w nocy.", + "140531": "Jakoż niebawem noc zapadła. Kali i Mea urządzili zeribę, rozpalili ogień i zajęli się wieczerzą. Saba nie wracał.", + "140532": "Nel strapiona była coraz więcej i w końcu zaczęła płakać.", + "140533": "Staś zmusił ją nieledwie, żeby się położyła, obiecując, że będzie czekał na Sabę, a jak tylko się rozwidni, pójdzie sam go szukać i przyprowadzi. Nel poszła wprawdzie pod namiot, ale co chwila wychylała główkę spod jego skrzydeł pytając, czy pies nie wrócił. Sen zmorzył ją dopiero po północy, gdy Mea wyszła, by zastąpić Kalego, który czuwał nad ogniem.", + "140534": "— Czemu córka księżyca płakać? — zapytał Stasia młody Murzyn, gdy obaj pokładli się do snu na czaprakach. — Kali tego nie chce.", + "140535": "— Żal jej Saby, którego bawół pewno zabił.", + "140536": "— A może nie zabił — odrzekł czarny chłopak.", + "140537": "Po czym umilkli i Staś zasnął głęboko. Było jednak jeszcze ciemno, gdy się obudził, albowiem począł mu dokuczać chłód. Ogień przygasł. Mea, która miała go pilnować, zdrzemnęła się i od pewnego czasu przestała dorzucać chrustu na węgle.", + "140538": "Wojłok, na którym spał Kali, był pusty.", + "140539": "Staś sam dorzucił paliwa, po czym trącił Murzynkę i spytał:", + "140540": "— Gdzie jest Kali?", + "140541": "Chwilę patrzyła na niego nieprzytomnie, po czym roztrzeźwiwszy się należycie rzekła:", + "140542": "— Kali wziął miecz Gebhra i poszedł za zeribę. Myślałam, że chce naciąć więcej chrustu, ale on wcale nie wrócił.", + "140543": "— Dawno wyszedł?", + "140544": "— Dawno.", + "140545": "Staś czekał przez pewien czas, ale gdy Murzyna nie było długo widać, mimo woli zadał sobie pytanie:", + "140546": "— Uciekł?", + "140547": "I serce ścisnęło mu się przykrym uczuciem, jakie budzi zawsze niewdzięczność ludzka. Przecie on ujmował się za tym Kalim i bronił go wówczas, gdy Gebhr znęcał się nad nim po całych dniach, a następnie ocalił mu życie. Nel była zawsze dla niego dobra i płakała nad jego niedolą, a oboje obchodzili się z nim jak najlepiej. On zaś uciekł! Sam przecie mówił, że nie wie, w której stronie leżą osady Wa-hima, i że nie zdołałby do nich trafić, a jednak uciekł! Stasiowi znów przypomniały się podróże afrykańskie czytane w Port-Saidzie i opowiadania podróżników o głupocie Murzynów, którzy porzucają ładunki i uciekają nawet wówczas, gdy ucieczka grozi im niechybną śmiercią. Oczywiście, że i Kali, mając za całą broń tylko sudański miecz Gebhra, musi umrzeć z głodu lub — o ile nie wpadnie w ponowną niewolę u derwiszów — stać się łupem dzikich zwierząt.", + "140548": "— Ach! Niewdzięcznik i głupiec!", + "140549": "Staś począł następnie rozmyślać i nad tym, o ile podróż bez Kalego będzie trudniejsza dla nich i kłopotliwsza, a praca cięższa. Poić konie i pętać na noc, rozpinać namiot, budować zeribę, pilnować w czasie drogi, by nie poginęły zapasy i juki z rzeczami, obdzierać i dzielić zabitą zwierzynę — wszystko to, z braku młodego Murzyna, miało teraz spaść na niego, a on przyznawał w duchu, że o niektórych czynnościach, na przykład o obdzieraniu ze skóry zwierzyny, nie ma najmniejszego pojęcia.", + "140550": "„Ha! trudno — rzekł sobie — trzeba!…”", + "140551": "Tymczasem słońce wysunęło się zza widnokręgu i — jak zawsze bywa pod zwrotnikami — dzień zrobił się w jednej chwili. Nieco później woda do mycia, którą Mea przygotowała na noc dla panienki, poczęła chlupać pod namiotem, co znaczyło, że Nel wstała i ubiera się. Jakoż wkrótce ukazała się ubrana już, ale z grzebieniem w ręku i z nastroszoną jeszcze czuprynką.", + "140552": "— A Saba? — zapytała.", + "140553": "— Nie ma go dotąd.", + "140554": "Usta dziewczynki poczęły zaraz drgać.", + "140555": "— Może jeszcze wróci — rzekł Staś. — Pamiętasz, że na pustyni nie bywało go czasem po dwa dni, a potem zawsze nas doganiał.", + "140556": "— Mówiłeś, że pójdziesz go poszukać?…", + "140557": "— Nie mogę.", + "140558": "— Dlaczego, Stasiu?", + "140559": "— Bo nie mogę zostawić cię tylko z Meą w wąwozie.", + "140560": "— A Kali?", + "140561": "— Kalego nie ma.", + "140562": "I zamilkł nie wiedząc sam, czy ma jej powiedzieć całą prawdę; ale ponieważ rzecz nie mogła się ukryć, więc pomyślał, że lepiej jest wyjawić ją od razu.", + "140563": "— Kali zabrał miecz Gebhra — rzekł — i w nocy poszedł nie wiadomo dokąd. Kto wie, czy nie uciekł. Murzyni często tak robią, nawet na własną zgubę. Żal mi go… Ale może jeszcze zrozumie, że głupstwo zrobił, i…", + "140564": "Dalsze słowa przerwało mu radosne szczekanie Saby, które napełniło cały wąwóz. Nel rzuciła grzebień na ziemię i chciała biec na spotkanie — wstrzymały ją jednak ciernie zeriby.", + "140565": "Staś począł je co prędzej rozrzucać, zanim wszelako otworzył przejście, naprzód zjawił się Saba, a za nim Kali, tak świecący i mokry od rosy jakby po największym deszczu.", + "140566": "Radość ogromna ogarnęła oboje dzieci i gdy Kali, nie mogąc złapać tchu ze zmęczenia, znalazł się za płotem zeriby, Nel zarzuciła mu swoje białe rączki na czarną szyję i uściskała go z całej siły.", + "140567": "A on rzekł:", + "140568": "— Kali nie chce widzieć bibi płakać, więc Kali znaleźć psa.", + "140569": "— Dobry Kali! — odpowiedział Staś klepiąc go po ramieniu. — A nie bałeś się spotkać w nocy lwa albo pantery?", + "140570": "— Kali bać się, ale Kali pójść — odpowiedział chłopak.", + "140571": "Słowa te zjednały mu jeszcze bardziej serca dzieci. Staś na prośby Nel wydobył z jednego toboła sznurek szklanych paciorków, w które przy wyjeździe z Omdurmanu zaopatrzył ich Grek Kaliopuli, i przyozdobił nim wspaniale szyję Kalego, ów zaś, uszczęśliwiony z podarku, spojrzał zaraz z wielką dumą na Meę i rzekł:", + "140572": "— Mea nie mieć paciorków, a Kali mieć, bo Kali jest „wielki świat”.", + "140573": "W ten sposób zostało nagrodzone poświęcenie czarnego chłopca. Saba natomiast otrzymał ostrą burę, z której po raz wtóry od czasu służby u Nel dowiedział się, że jest zupełnie brzydki i że jeśli jeszcze raz zrobi coś podobnego, to będzie prowadzony na sznurku jak małe szczenię. On słuchał tego kiwając w dość dwuznaczny sposób ogonem. Nel jednak twierdziła, iż widać mu było z oczu, że się wstydzi i że z pewnością się zaczerwienił, czego nie można było zobaczyć tylko dlatego, że ma paszczę pokrytą sierścią.", + "140574": "Potem nastąpiło śniadanie złożone z wybornych dzikich fig i z combra gnu, a podczas śniadania Kali opowiadał swe przygody. Staś zaś tłumaczył je nie rozumiejącej języka ki-swahili Nel na angielski. Bawół, jak się pokazało, uciekł daleko. Kalemu trudno było znaleźć ślad, ponieważ noc była bezksiężycowa. Na szczęście dwa dni przedtem padał deszcz i ziemia nie była zbyt twarda, skutkiem czego racice ciężkiego zwierzęcia wybijały w niej zagłębienia. Kali szukał ich za pomocą palców u nóg i szedł długo. Bawół padł wreszcie i musiał paść nieżywy, gdyż nie było żadnych śladów walki między nim a Sabą. Gdy Kali ich znalazł, Saba zżarł już był większą część przedniej łopatki bawołu, ale choć więcej już jeść nie mógł, nie pozwalał jednak zbliżyć się do mięsa dwom hienom i kilkunastu szakalom, które stały naokół czekając, aż silniejszy drapieżnik ukończy ucztę i odejdzie.", + "140575": "Chłopiec skarżył się, że pies warczał także i na niego, ale on wówczas zagroził mu gniewem „pana wielkiego” i bibi, po czym wziął go za obrożę i odciągnął od bawołu, a puścił dopiero w wąwozie.", + "140576": "Na tym skończyło się opowiadanie nocnych przygód Kalego, po czym wszyscy w dobrych humorach siedli na konie i pojechali dalej.", + "140577": "Jedna tylko długonoga Mea, lubo cicha i pokorna, spoglądała z zazdrością na naszyjnik młodego Murzyna i na obrożę Saby i myślała ze smutkiem w duszy:", + "140578": "„Oni obaj są «wielki świat», a ja mam tylko mosiężną obrączkę na jednej nodze.”", + "140579": "ROZDZIAŁ XXIV", + "140580": "Przez następne trzy dni jechali wciąż wąwozem i zawsze w górę. Dni były przeważnie upalne, noce na przemian chłodne albo parne. Zbliżała się pora dżdżysta. Zza widnokręgu wysuwały się tu i ówdzie chmury, białe jak mleko, ale głębokie i zawalne. Stronami widać było już smugi dżdżu i dalekie tęcze. Nad ranem trzeciego dnia jedna z takich chmur pękła nad ich głowami jak beczka, z której zleciała obręcz, i pokropiła ich ciepłym i obfitym, ale na szczęście krótkotrwałym deszczem. Potem pogoda uczyniła się jednak piękna i mogli jechać dalej. Pentarki ukazywały się znów w takiej ilości, że Staś strzelał do nich nie zsiadając z konia i zabił w ten sposób pięć sztuk, co licząc nawet z Sabą aż nadto starczyło na jednorazowy posiłek. Podróż w odświeżonym powietrzu nie była wcale uciążliwa, a obfitość zwierzyny i wody usuwała obawę głodu i pragnienia. W ogóle szło im łatwiej, niż się spodziewali, toteż Stasia nie opuszczał dobry humor i jadąc obok dziewczynki gwarzył z nią wesoło, a chwilami i żartował:", + "140581": "— Wiesz co, Nel — mówił, gdy na chwilę zatrzymali konie pod wielkim drzewem chlebowym, z którego Kali z Meą obcinali podobne do ogromnych melonów owoce — czasem mi się zdaje, że ja jestem błędny rycerz.", + "140582": "— A co to jest błędny rycerz? — zapytała Nel zwracając ku niemu swą śliczną główkę.", + "140583": "— Dawno, dawno temu, w średnich wiekach, byli tacy rycerze, którzy jeździli po świecie i szukali przygód. Walczyli z olbrzymami i smokami i wiesz? Każdy miał swoją damę, którą opiekował się i której bronił.", + "140584": "— To ja jestem taka dama?", + "140585": "Staś zastanowił się przez chwilę, po czym odrzekł:", + "140586": "— Nie — tyś na to za mała. Tamte wszystkie były dorosłe.", + "140587": "I ani przez głowę mu nie przeszło, że może żaden błędny rycerz nie uczynił tyle dla swojej damy, ile on dla tej małej siostrzyczki — po prostu wydawało mu się, że to, co czynił, rozumiało się samo przez się.", + "140588": "Lecz Nel uczuła się pokrzywdzona jego słowami, więc wysunąwszy z nadąsaną minką usta rzekła:", + "140589": "— A mówiłeś raz w pustyni, że postąpiłam jak osoba trzynastoletnia? Aha!", + "140590": "— No to raz. Ale masz lat osiem.", + "140591": "— To za dziesięć będę miała osiemnaście!", + "140592": "— Wielka rzecz! A ja dwudziesty czwarty! W takim wieku człowiek nie myśli już o żadnych damach, bo ma co innego do roboty. Rozumie się!", + "140593": "— A co będziesz robił?", + "140594": "— Będę inżynierem albo marynarzem, albo jeśli w Polsce będzie wojna, to pojadę się bić jak mój ojciec.", + "140595": "Ona zaś spytała niespokojnie:", + "140596": "— Ale wrócisz do Port-Saidu?", + "140597": "— Pierwej musimy tam powrócić oboje.", + "140598": "— Do tatusia! — odpowiedziała dziewczynka.", + "140599": "I oczy jej zamgliły się smutkiem i tęsknotą. Na szczęście nadleciało w tej chwili stadko prześlicznych papug, szarych, z różowymi głowami i z różową podszewką pod spodem skrzydeł. Dzieci zapomniały natychmiast o poprzedniej rozmowie i poczęły śledzić oczyma ich lot.", + "140600": "Stadko zakręciło nad grupą euforbii i spadło na rosnący opodal sykomor, wśród którego gałęzi rozległy się zaraz głosy podobne do gadatliwej narady lub kłótni.", + "140601": "— To są papugi, które najłatwiej uczą się mówić — rzekł Staś. — Gdy zatrzymamy się gdzie na dłużej, postaram się złapać taką dla ciebie.", + "140602": "— O Stasiu! Dziękuję! — odpowiedziała z radością Nel. — Będzie się nazywała Daisy…", + "140603": "Tymczasem Mea i Kali naobcinawszy owoców z chlebowca, obładowali nimi konie i mała karawana ruszyła dalej. Po południu zaczęło się jednak znów chmurzyć i chwilami przelatywały krótkie dżdże napełniając wodą wszystkie załamy i wgłębienia gruntu. Kali przepowiadał wielką ulewę, więc Stasiowi przyszło dc głowy, że wąwóz, który zacieśniał się znów coraz bardziej, nie będzie dość bezpiecznym na noc schronieniem, albowiem zmienić się może w potok. Z tego powodu postanowił nocować na górze, a postanowienie to ucieszyło i Nel, zwłaszcza gdy wysłany na zwiady Kali powrócił i oświadczył, że niedaleko znajduje się lasek złożony z rozmaitych drzew, a w nim dużo małych małpek, nie tak brzydkich i złych jak pawiany, które spotykali dotychczas.", + "140604": "Trafiwszy zatem na miejsce, w którym ściany skalne były niskie i rozchylały się łagodnie, wyprowadzili konie i zanim się ściemniło, roztasowali się na nocleg. Namiot Nel stanął w miejscu wysokim i suchym, pod wielkim kopcem termitów, który zamykał całkiem przystęp z jednej strony i ułatwiał przez to robotę zeriby.", + "140605": "Blisko wznosiło się potężne drzewo o szeroko rozpostartych konarach, te zaś, okryte gęstym liściem, mogły dać dobrą ochronę od deszczu. Przed zeribą rosły pojedyncze kępy drzew, a dalej zbity i powiązany pnączami las, ponad którym wystrzelały wysoko korony jakichś dziwacznych palm, podobne jakby do olbrzymich wachlarzy albo do rozwiniętych pawich ogonów.", + "140606": "Staś dowiedział się od Kalego, że przed drugą porą dżdżystą, a więc w jesieni, niebezpiecznie jest nocować pod tymi palmami, albowiem dojrzałe wówczas, ogromne ich owoce obrywają się niespodzianie i spadają ze znacznej wysokości z taką siłą, że mogą zabić człowieka, a nawet i konia. Obecnie jednak owoce były dopiero w zawiązku, i z dala, zanim słońce zaszło, widać było pod koronami śmigające małe małpeczki, które w wesołych skokach uganiały się wzajem za sobą.", + "140607": "Staś wraz z Kalim przygotowali wielki zapas drzewa, tak aby starczyło go na całą noc, a ponieważ chwilami zrywały się silne podmuchy gorącego wiatru, więc wzmocnili zeribę kołkami, które młody Murzyn pozaostrzał mieczem Gebhra i pozatykał w ziemię. Ostrożność ta nie była wcale zbyteczna, gdyż silny wicher mógł porozrzucać kolczaste gałęzie, z których wzniesiona była zeriba i ułatwić napad drapieżnikom.", + "140608": "Jednakże zaraz po zachodzie słońca wiatr ustał, natomiast powietrze stało się parne i ciężkie. W przerwach między chmurami przeświecały z początku tu i ówdzie gwiazdy, ale następnie noc zapadła zupełnie czarna, tak że na krok nie było nic widać. Mali wędrowcy zgromadzili się przy ogniu, nasłuchując wrzasków i skrzeczenia małp, które w pobliskim lesie czyniły prawdziwy jarmark. Wtórowało im skomlenie szakali i rozmaite inne nieznane głosy, w których znać było niepokój i strach przed tym, co pod osłoną ciemności grozi w puszczy każdej żywej istocie.", + "140609": "Nagle zrobiło się cicho jak makiem siał, albowiem w mrocznych głębinach rozległo się stękanie lwa.", + "140610": "Konie, które pasły się opodal wśród młodej dżungli, poczęły zbliżać się do światła, podskakując na spętanych przednich nogach, waleczny zaś zwykle Saba zjeżył sierść i z wciśniętym ogonem tulił się do ludzi szukając widocznie ich opieki.", + "140611": "Stękanie rozległo się znowu — rzekłbyś, spod ziemi — głębokie, ciężkie, wysilone, jakby zwierz z trudnością wydobywał je ze swych potężnych płuc. Szło nisko nad ziemią, na przemian wzmagało się i cichło, przechodząc chwilami w głuche, ogromne, posępne jęki.", + "140612": "— Kali! dorzuć do ognia! — ozwał się Staś.", + "140613": "Murzyn dorzucił tak skwapliwie na ognisko naręcze gałęzi, że naprzód buchnęły całe snopy iskier, po czym dopiero strzelił w górę wysoki płomień.", + "140614": "— Stasiu, lew nas nie napadnie?… prawda? — szeptała Nel pociągając chłopca za rękaw.", + "140615": "— Nie. Nie napadnie. Patrz, jaka zeriba wysoka…", + "140616": "I mówiąc tak wierzył istotnie, że niebezpieczeństwo im nie grozi, ale lękał się o konie, które coraz bliżej cisnęły się do płotu i mogły go stratować.", + "140617": "Tymczasem stękanie przeszło w przeciągły grzmiący ryk, od którego truchleje wszelkie żywe stworzenie, a ludziom, nawet nie znającym trwogi, drgają tak nerwy, jak drgają szyby od dalekich strzałów armatnich.", + "140618": "Staś rzucił przelotne spojrzenie na Nel i widząc jej trzęsącą się bródkę i wilgotne oczy rzekł:", + "140619": "— Nie bój się! nie płacz!", + "140620": "A ona odpowiedziała tak samo jak niegdyś w pustyni:", + "140621": "— Ja nie chcę płakać… tylko mi się… oczy pocą! Oj!", + "140622": "Ostatni wykrzyk wyrwał jej się z ust dlatego, że w tej chwili od strony lasu zagrzmiał drugi ryk jeszcze potężniejszy od pierwszego, bo bliższy. Konie poczęły wprost pchać się na zeribę i gdyby nie długie i twarde jak stal kolce akacjowych gałęzi, byłyby ją przełamały. Saba warczał i zarazem drżał jak liść, Kali zaś jął powtarzać przerywanym głosem:", + "140623": "— Panie! dwa! dwa!… dwa!…", + "140624": "A lwy, poczuwszy się wzajem, nie ustawały teraz ryczeć i straszliwy koncert trwał w ciemnościach ciągle, albowiem gdy jeden zwierz milknął, poczynał drugi. Staś nie mógł wkrótce rozpoznać, skąd dochodzą ich głosy, gdyż echo powtarzało je w wąwozie, skała odsyłała je skale, szły górą i dołem, napełniały las, dżunglę, nasycały całą ciemność grzmotem i trwogą.", + "140625": "Jedna tylko rzecz zdawała się chłopcu pewna, a mianowicie, że zbliżały się coraz bardziej. Kali zmiarkował również, że lwy obiegają obozowisko zataczając coraz mniejsze kręgi i że powstrzymywane od napadu tylko blaskiem płomienia wypowiadają rykiem swe niezadowolenie i obawę.", + "140626": "Widocznie jednak i on sądził, że niebezpieczeństwo grozi jedynie koniom, gdyż rozstawiwszy palce rzekł:", + "140627": "— Lwy zabić jeden, zabić dwa — nie wszystkie! nie wszystkie!…", + "140628": "— Dorzuć do ognia! — powtórzył Staś.", + "140629": "Buchnął znów żywszy płomień; ryki ustały nagle. Ale Kali podniósł głowę i patrząc w górę począł nasłuchiwać.", + "140630": "— Co tam? — zapytał Staś.", + "140631": "— Deszcz! — odrzekł Murzyn.", + "140632": "Staś nastawił z kolei uszu. Konary drzewa osłaniały namiot i całą zeribę, więc na ziemię nie spadła jeszcze żadna kropla, ale w górze słychać było szelest liści. Ponieważ parnego powietrza nie poruszał najmniejszy powiew, łatwo się było domyślić, że to deszcz poczyna szemrać w gęstwinie.", + "140633": "Szelest wzmagał się z każdą chwilą i po niejakim czasie dzieci ujrzały krople spływające z liści, podobne przy blasku ognia do wielkich, różowych pereł. Jak przepowiedział Kali, rozpoczynała się ulewa. Szelest zmienił się w szum. Spadało coraz więcej kropel, a wreszcie przez gęstwę poczęły przenikać całe sznurki wody.", + "140634": "Ognisko pociemniało. Próżno Kali dorzucał całe naręcza. Z wierzchu mokre gałęzie dymiły tylko, a od spodu syczały węgle — i płomień co się wzmógł, to przygasał.", + "140635": "— Gdy ulewa zaleje ogień, będzie nas broniła jeszcze zeriba — rzekł Staś dla uspokojenia Nel.", + "140636": "Po czym wprowadził dziewczynkę pod namiot i otulił ją pledem, ale sam wyszedł co prędzej, gdyż krótkie, urywane ryki ozwały się na nowo. Tym razem rozległy się one znacznie bliżej i brzmiała w nich jakby radość.", + "140637": "Ulewa potężniała z każdą chwilą. Deszcz dudnił po twardych liściach nabaku i pluskał. Gdyby ognisko nie było pod osłoną konarów, byłoby zgasło od razu, ale i tak unosił się nad nim przeważnie dym, wśród którego przebłyskiwały wąskie, błękitne płomyki. Kali dał za wygraną i nie dokładał więcej suszu. Natomiast, zarzuciwszy naokoło drzewa powróz, wspinał się za pomocą niego coraz wyżej po pniu.", + "140638": "— Co robisz? — zawołał Staś.", + "140639": "— Kali włazić na drzewo.", + "140640": "— Po co? — krzyknął chłopiec, oburzony samolubstwem Murzyna.", + "140641": "Jasna, przeraźliwa błyskawica rozdarła ciemność, a odpowiedź Kalego zgłuszył nagły grzmot, który wstrząsnął niebem i puszczą. Jednocześnie zerwał się wicher, targnął konarami drzewa, rozmiótł w mgnieniu oka ognisko, porwał rozżarzone jeszcze pod popiołem węgle i wraz ze snopami iskier poniósł je w dżunglę.", + "140642": "Nieprzebita ciemność ogarnęła chwilowo obozowisko. Straszna podzwrotnikowa burza rozszalała się na ziemi i niebie. Grzmot następował po grzmocie, błyskawica po błyskawicy. Krwawe zygzaki piorunów rozdzierały czarne jak kir niebo. Na pobliskich skałach pojawiła się dziwna błękitna kula, która przez czas jakiś toczyła się wzdłuż wąwozu, a następnie buchnęła oślepiającym światłem i pękła z hukiem tak okropnym, iż zdawało się, że skały rozsypią się w proch od wstrząśnienia.", + "140643": "Potem znów nastała ciemność.", + "140644": "Staś zląkł się o Nel i poszedł omackiem do namiotu. Namiot, osłonięty kopcem termitów i olbrzymim pniem, stał jeszcze, ale pierwsze silniejsze uderzenie wichru mogło potargać sznury i ponieść go Bóg wie dokąd. A wicher to opadał, to zrywał się ze wściekłą siłą, niosąc fale dżdżu i całe chmary liści i gałęzi nałamanych w pobliskim lesie. Stasia ogarnęła rozpacz. Nie wiedział, czy zostawić Nel w namiocie, czy ją z niego wyprowadzić. W pierwszym razie mogła zaplątać się w sznury i zostać porwana wraz ze zwojami płótna, w drugim groziło jej przemoczenie i także porwanie, gdyż i Staś, lubo bez porównania silniejszy, z największym trudem utrzymywał się na nogach.", + "140645": "Sprawę rozstrzygnął wicher, który w chwilę później porwał dach namiotu. Płócienne ściany nie dawały już żadnego schronienia. Nie pozostawało nic innego, jak czekać na przejście burzy, w ciemnościach, wśród których krążyły dwa lwy.", + "140646": "Staś przypuszczał, że może i one schroniły się w pobliskim lesie przed nawałnicą, ale był zupełnie pewien, że po jej przejściu wrócą. Grozę położenia zwiększało i to, że wiatr rozmiótł do szczętu zeribę.", + "140647": "Wszystko groziło zgubą. Strzelba Stasia nie mogła przydać się na nic. Jego energia również. Wobec burzy, piorunów, huraganu, dżdżu, ciemności i wobec lwów, które przytaiły się może o kilka kroków, czuł się bezbronny i bezradny. Szarpane wichrem płócienne ściany oblewały ich ze wszystkich stron wodą, więc otoczywszy ramieniem Nel wyprowadził ją z namiotu, po czym oboje przytulili się do pnia nabaku czekając śmierci lub bożego zmiłowania.", + "140648": "A wtem, między jednym a drugim uderzeniem wiatru, doszedł ich głos Kalego zaledwie dosłyszalny wśród pluskania dżdżu:", + "140649": "— Panie wielki, na drzewo! na drzewo!", + "140650": "I jednocześnie koniec spuszczonego z góry mokrego sznura dotknął ramienia chłopca.", + "140651": "— Przywiązać bibi, a Kali ją wciągnąć! — wołał dalej Murzyn.", + "140652": "Staś nie wahał się ani chwili. Otuliwszy Nel wojłokiem, by powróz nie wpił się w jej ciało, obwiązał ją nim w pasie, następnie podniósł na wyciągniętych ramiona w górę i zawołał:", + "140653": "— Ciągnij!", + "140654": "Pierwsze konary drzewa wyrastały dość nisko, więc powietrzna podróż Nel trwała krótko. Kali chwycił ją niebawem swymi silnymi rękoma i umieścił między pniem a olbrzymim konarem, gdzie było dość miejsca nawet i na pół tuzina takich drobnych istotek. Żaden wiatr nie mógł jej stamtąd wydmuchnąć, a prócz tego, chociaż po całym drzewie spływała woda, jednakże gruby na kilkanaście stóp pień chronił ją przynajmniej od nowych fal deszczu, niesionych przez wicher ukośnie.", + "140655": "Zabezpieczywszy małą bibi Murzyn spuścił znów powróz dla Stasia, lecz ów jak kapitan, który z tonącego okrętu ustępuje ostatni, kazał włazić przed sobą Mei.", + "140656": "Kali nie potrzebował jej wcale ciągnąć, gdyż w jednej chwili wdrapała się po powrozie z taką wprawą i zręcznością, jakby była rodzoną siostrą szympansa. Stasiowi poszło znacznie trudniej, lecz i on dość był na to dobrym gimnastykiem, by przezwyciężyć ciężar własnego ciała oraz strzelby i kilkunastu naboi, którymi napełnił kieszenie.", + "140657": "W ten sposób wszyscy czworo znaleźli się na drzewie.", + "140658": "Staś tak przyzwyczaił się myśleć w każdym położeniu o Nel, że i teraz zajął się przede wszystkim sprawdzeniem czy jej nie grozi upadek, czy ma dosyć miejsca i czy może wygodnie się położyć. Uspokojony pod tym względem począł łamać głowę, jak by zabezpieczyć ją od deszczu. Ale na to nie było rady. Zbudować jakiś daszek nad jej głową byłoby łatwo w dzień, ale teraz otaczała ich taka ciemność, że nie widzieli się wzajem wcale. Gdybyż przynajmniej ta burza przeszła i gdyby udało się rozpalić ogień, można by osuszyć ubranie Nel! Staś z rozpaczą myślał, że przemoczona do ostatniej nitki dziewczynka dostanie niezawodnie nazajutrz pierwszego ataku febry.", + "140659": "Bał się, że nad ranem, po burzy, zrobi się chłodno, jak bywało poprzednich nocy. Dotychczas jednak uderzenia wiatru były raczej gorące i deszcz jak ugrzany. Dziwiła tylko Stasia jego uporczywość, gdyż wiedział, że burze podzwrotnikowe im bardziej szaleją, tym trwają krócej.", + "140660": "Po długim dopiero czasie ucichły grzmoty i uderzenia wiatru osłabły, ale deszcz padał ciągle mniej wprawdzie ulewny niż poprzednio, ale ciężki i tak gęsty, że liście nabaku nie dawały żadnej przed nim ochrony. Z dołu dochodził szum wody, jakby cała dżungla zmieniła się w jedno jezioro. Staś pomyślał, że w wąwozie czekałaby ich śmierć niechybna. Ogromnym żalem przejmowała go też myśl, co się stanie z Sabą — i nie śmiał mówić o nim z Nel. Miał wszelako trochę nadziei, że zmyślny pies znajdzie bezpieczny przytułek wśród skał sterczących nad wąwozem. Nie było jednak możności przyjść mu z jakąkolwiek pomocą.", + "140661": "Siedzieli więc jedno przy drugim wśród rozłożystych konarów, moknąc i czekając dnia. Po upływie jeszcze kilku godzin powietrze poczęło się ochładzać i deszcz na koniec ustał. Woda spłynęła też już widocznie po pochyłości na niższe miejsca, gdyż nie było słychać plusku ni szumu. Staś zauważył poprzednich dni, że Kali umie rozniecić ogień nawet z mokrych gałęzi, przyszło mu więc do głowy, by kazać Murzynowi zejść i spróbować, czy mu się to nie uda i tym razem. Lecz w chwili, w której zwrócił się do niego, stało się coś takiego, co wszystkim czworgu zmroziło krew w żyłach.", + "140662": "Oto głęboką ciszę nocną rozdarł nagle kwik koński, straszny, przeraźliwy, pełen bólu, trwogi i śmiertelnego przerażenia. Zakotłowało się coś w ciemności, rozległ się krótki charkot, następnie głuche jęki, chrapanie, drugi kwik koński, jeszcze przeraźliwszy, po czym wszystko umilkło.", + "140663": "— Lwy, panie wielki! lwy zabijać konie! — szeptał Kali.", + "140664": "Było coś tak okropnego w tym nocnym napadzie, w tej przemocy potworów i w tym nagłym morderstwie bezbronnych zwierząt, że Staś struchlał na chwilę i zapomniał o strzelbie. Na co zresztą przydałoby się strzelać wśród takiej ćmy? Chyba na to, by ci mordercy, jeśli światło i huk ich przestraszy, porzucili zabite konie, a pognali za tymi, które rozproszyły się i odleciały od obozowiska tak daleko, jak na spętanych nogach mogły odlecieć.", + "140665": "Stasia przeszły ciarki na myśl, co by się stało, gdyby byli pozostali na dole. Przytulona do niego Nel dygotała tak, jakby już chwycił ją pierwszy atak febry, ale drzewo zabezpieczało ich przynajmniej od napadu. Kali ocalił im po prostu życie.", + "140666": "Była to jednak straszna noc — najstraszniejsza w całej podróży.", + "140667": "Siedzieli jak zmokłe ptaki na gałęzi, nasłuchując, co się dzieje na dole. A tam przez jakiś czas trwało głębokie milczenie, lecz niebawem ozwały się pomruki, odgłos jakby chłeptania, cmokanie oddzieranych kawałów mięsa oraz chrapliwy oddech i postękiwanie potworów.", + "140668": "Woń surowizny i krwi doszła aż do drzewa, gdyż lwy ucztowały nie więcej jak o dwadzieścia kroków od zeriby.", + "140669": "I ucztowały tak długo, że Stasia porwała w końcu złość. Chwycił strzelbę i wypalił w kierunku odgłosów.", + "140670": "Ale odpowiedział mu tylko urywany, gniewliwy ryk, po czym rozległ się trzask gruchotanych w potężnych szczękach kości. W głębi połyskiwały błękitno i czerwono oczy hien i szakali czekających na swoją kolej.", + "140671": "I tak upływały długie godziny nocy.", + "140672": "ROZDZIAŁ XXV", + "140673": "Słońce wzeszło nareszcie i rozświeciło dżunglę, kępy drzew i las. Lwy znikły, zanim pierwszy promień zabłysnął na widnokręgu. Staś kazał Kalemu rozniecić ogień, a Mei wydobyć rzeczy Nel ze skórzanego worka, w którym były upakowane, wysuszyć je i przebrać dziewczynkę jak najprędzej. Sam wziąwszy strzelbę poszedł zwiedzić obozowisko, a zarazem przypatrzyć się spustoszeniu, jakiego narobiła burza i dwaj nocni mordercy.", + "140674": "Zaraz za zeribą, z której zostały tylko kołki, leżał pierwszy koń zżarty prawie do połowy, o sto kroków drugi ledwie napoczęty, a zaraz za nim trzeci z wyszarpanym brzuchem i ze zgruchotanym łbem. Wszystkie straszny przedstawiały widok, oczy bowiem miały otwarte, pełne zakrzepłego przerażenia, i wyszczerzone zęby. Ziemia była stratowana, w zagłębieniach całe kałuże krwi. Stasia porwała taka złość, że w tej chwili prawie życzył sobie, żeby zza jakiejś kępy wychyliła się kudłata głowa ociężałego po nocnej uczcie rozbójnika i żeby mógł wpakować w nią kulę. Ale musiał odłożyć zemstę na czas późniejszy, obecnie bowiem miał co innego do roboty. Należało odnaleźć i połapać pozostałe konie. Chłopiec przypuszczał, że musiały schronić się w lesie, również jak Saba, którego trupa nigdzie nie było widać. Nadzieja, że wierny towarzysz niedoli nie padł ofiarą drapieżników, uradowała tak Stasia, że nabrał lepszej otuchy, a jego radość powiększyło jeszcze odnalezienie osła. Pokazało się, że mądry długouch nie chciał nawet utrudzać się zbyt daleką ucieczką. Zaszył się po prostu na zewnątrz zeriby w kąt utworzony przez kopiec termitów i drzewo — i tam mając zabezpieczoną głowę i boki czekał, co się stanie dalej, gotów w danym razie odeprzeć napad za pomocą bohaterskiego wierzgania. Ale lwy najwidoczniej nie dostrzegły go wcale, więc gdy słońce wzeszło i niebezpieczeństwo minęło, uważał za stosowne położyć się i odpocząć po dramatycznych wrażeniach nocnych.", + "140675": "Staś krążąc koło obozowiska odnalazł wreszcie na rozmiękłej ziemi wyciski kopyt końskich. Ślady szły w stronę lasu, a potem skręcały ku wąwozowi. Była to okoliczność pomyślna, albowiem połapanie koni w wąwozie nie przedstawiało wielkich trudności. O kilkanaście kroków dalej znalazło się w trawie pęto, które jeden z koni zerwał w ucieczce. Ten musiał odbiec tak daleko, że na razie można go było uważać za straconego. Natomiast dwa inne dostrzegł Staś za niską skałą, nie w samym parowie, lecz na jego brzegu. Jeden z nich tarzał się, drugi szczypał młodą jasnozieloną trawę. Oba wyglądały niesłychanie zmęczone jakby po długiej drodze. Ale światło dzienne wygnało trwogę z ich serc, gdyż powitały Stasia krótkim, przyjaznym rżeniem. Koń, który się tarzał, zerwał się na nogi, przy czym chłopiec zauważył, że i ten wyswobodził się także z pęt, na szczęście jednak wolał widocznie zostać przy towarzyszu niż uciekać, gdzie go oczy poniosą.", + "140676": "Staś zostawił oba pod skałą i poszedł nad brzeg wąwozu by przekonać się, czy dalsza nim podróż jest możliwa. Jakoż obaczył, że z powodu wielkiego spadku woda już spłynęła i że dno jest prawie suche. Po chwili uwagę jego zwrócił jakiś białawy przedmiot zaplątany w pnącze zwieszające się z przeciwległej ściany skalnej. Pokazało się, że był to dach namiotu, który uderzenie wichru przyniosło aż tutaj i wbiło w gęstwinę, tak że woda nie mogła go porwać. Namiot zapewniał, bądź co bądź, małej Nel lepsze schronienie niż sklecony naprędce z gałęzi szałas, więc odnalezienie tej zguby uradowało Stasia mocno.", + "140677": "Ale radość jego zwiększyła się jeszcze, gdy z niszy skalnej ukrytej nieco wyżej pod lianami wyskoczył Saba trzymający w zębach jakieś zwierzę, którego głowa i ogon zwieszały się po obu stronach jego paszczy. Potężny pies wydrapał się w mgnieniu oka na górę i złożył u nóg Stasia pręgowaną hienę z pogruchotanym grzbietem i odgryzioną nogą, po czym jął machać ogonem i poszczekiwać radośnie, jakby chciał mówić: „Stchórzyłem, wyznaję, przed lwami, ale co prawda, to i wy siedzieliście na drzewie jak pentarki. Patrz jednak, żem nie zmarnował nocy.”", + "140678": "I tak był dumny z siebie, że Staś zaledwie zdołał go skłonić, by zostawił na miejscu cuchnące zwierzę i nie zanosił go w podarunku Nel.", + "140679": "Gdy powrócili obaj, w obozie palił się już suty ogień, a w naczyniach wrzała woda, w której gotowały się ziarna durry, dwie pentarki i wędzone paski polędwicy z gnu. Nel była już przebrana w suchą odzież, ale wyglądała tak mizernie i blado, że Staś zląkł się o nią i wziąwszy ją za rękę, by się przekonać, czy nie ma gorączki, zapytał:", + "140680": "— Nel, co tobie jest?", + "140681": "— Nic, Stasiu, tylko mi się bardzo chce spać.", + "140682": "— Wierzę! Po takiej nocy! Ręce, chwała Bogu, masz zimne. Ach! co to była za noc! Oczywiście, że ci się chce spać. I mnie także. Ale czy nie czujesz się chora?", + "140683": "— Boli mnie trochę głowa.", + "140684": "Staś położył jej dłoń na czole. Główka była zimna tak jak i ręce, to jednak dowodziło właśnie ogromnego wyczerpania i osłabienia, więc chłopiec westchnął i rzekł:", + "140685": "— Zjesz coś ciepłego, a potem zaraz położysz się spać i będziesz spała aż do wieczora. Dziś pogoda przynajmniej piękna i nie będzie tak jak wczoraj.", + "140686": "A Nel spojrzała na niego ze strachem.", + "140687": "— Ale my tu nie będziemy nocowali?", + "140688": "— Tu nie, bo tu leżą zagryzione konie; wybierzemy jakie inne drzewo lub też pojedziemy do wąwozu i tam urządzimy taką zeribę, jakiej świat nie widział. Będziesz spała tak spokojnie jak w Port-Saidzie.", + "140689": "Lecz ona złożyła rączki i poczęła go prosić ze łzami, żeby jechali dalej, gdyż w tym strasznym miejscu nie będzie mogła oka zmrużyć i zachoruje z pewnością. I tak go błagała, tak powtarzała patrząc mu w oczy: „Co, Stasiu? — dobrze?” — że zgodził się na wszystko.", + "140690": "— Więc pojedziemy wąwozem — rzekł — bo tam jest cień. Przyrzeknij mi tylko, że jeśli ci zbraknie sił albo będzie ci słabo, to mi powiesz.", + "140691": "— Nie zbraknie, nie zbraknie! Przywiążesz mnie do siodła i usnę w drodze doskonale.", + "140692": "— Nie. Siądę na tego samego konia i będę cię trzymał, Kali i Mea pojadą na drugim, a osioł poniesie namiot.", + "140693": "— Dobrze! dobrze!", + "140694": "— Zaraz po śniadaniu musisz się trochę przespać. Nie możemy i tak wyruszyć przed południem, ponieważ jest dużo do roboty. Trzeba połapać konie, złożyć namiot, urządzić inaczej juki. Część rzeczy zostawimy, bo teraz mamy wszystkiego dwa konie. Zejdzie nam na tym parę godzin, a ty tymczasem prześpisz się i wzmocnisz. Dziś będzie upał, ale pod drzewem cienia nie zbraknie.", + "140695": "— A ty i Mea, i Kali? Mnie tak przykro, że ja jedna będę spała, a wy się musicie męczyć…", + "140696": "— Owszem, znajdzie się i dla nas czas. O mnie się nie troszcz. Ja w Port-Saidzie w czasie egzaminów nie sypiałem często po całych nocach, o czym nawet i mój ojciec nie wiedział… Koledzy nie sypiali także. Ale co mężczyzna, to nie taka mała mucha jak ty. Nie masz pojęcia, jak dziś wyglądasz… zupełnie jak szklana! Zostały tylko oczy i czupryna, a twarzy wcale nie ma.", + "140697": "Mówił to żartobliwie, ale w duszy się bał, gdyż przy mocnym świetle dziennym Nel miała twarz po prostu chorą, i po raz pierwszy zrozumiał jasno, że jeśli tak dalej pójdzie, to biedne dziecko nie tylko może, ale i musi umrzeć. I na tę myśl zadygotały pod nim nogi, albowiem poczuł nagle, że w razie jej śmierci on także nie miałby ani po co żyć, ani po co wracać do Port-Saidu.", + "140698": "„Bo cóż bym wtedy miał do roboty?” — pomyślał.", + "140699": "Na chwilę odwrócił się, by Nel nie dostrzegła w jego oczach żalu i lęku, a następnie poszedł do złożonych pod drzewem rzeczy, odrzucił wojłok, którym była okryta szkatułka z nabojami, otworzył ją i począł czegoś szukać.", + "140700": "Chował tam w małej szklanej flaszce ostatni proszek chininy i strzegł go jak oka w głowie na „czarną godzinę”, to jest na wypadek, gdyby Nel dostała febry. Ale teraz był prawie pewien, że po takiej nocy pierwszy atak przyjdzie niezawodnie, więc postanowił mu zapobiec. Czynił to z ciężkim sercem, myśląc o tym, co będzie później, i gdyby nie to, że mężczyźnie i naczelnikowi karawany nie wypadało płakać, byłby się nad tym ostatnim proszkiem rozpłakał.", + "140701": "Więc chcąc pokryć wzruszenie przybrał wielce surową minę i wróciwszy do dziewczynki rzekł:", + "140702": "— Nel, weź przed jedzeniem resztę chininy.", + "140703": "Ona zaś spytała:", + "140704": "— A jeśli ty dostaniesz febry?", + "140705": "— To się będę trząsł. Weź, mówię ci.", + "140706": "Wzięła bez dalszego oporu, albowiem od czasu jak pozabijał Sudańczyków, bała się go trochę mimo wszelkich starań, jakimi ją otaczał, i dobroci, jaką jej okazywał. Zasiedli potem do śniadania i po zmęczeniu nocnym gorący rosół z pentarki smakował im wybornie. Nel zasnęła zaraz po posiłku i spała przez kilka godzin. Staś, Kali i Mea urządzili przez ten czas karawanę, przynieśli z wąwozu wierzch namiotu, posiodłali konie, objuczyli i osła — i zakopali pod korzeniami nabaku te rzeczy, których nie mogli zabrać. Sen morzył ich przy tej robocie okropnie, ale Staś z obawy, by nie zaspać, pozwolił sobie i im na krótką tylko drzemkę.", + "140707": "Była może godzina druga, gdy wyruszyli w dalszą drogę. Staś trzymał przed sobą Nel, Kali jechał z Meą na drugim koniu. Nie zjechali jednak od razu do parowu, ale posuwali się między jego brzegiem a lasem. Młoda dżungla podrosła przez tę jedną dżdżystą noc bardzo znacznie, grunt jednak pod nią był czarny i nosił ślady ognia. Łatwo było odgadnąć, że albo przechodził tędy ze swoim oddziałem Smain, albo że pożar przygnany z daleka wichrem, leciał suchą dżunglą i wreszcie trafiwszy na wilgotny las przesunął się niezbyt szerokim szlakiem między nim a wąwozem i poszedł dalej. Stasiowi chciało się sprawdzić, czy na tym szlaku nie znajdą się jakie ślady obozowisk Smaina albo wyciski kopyt — i z przyjemnością przekonał się, że nic podobnego nie było widać. Kali, który się na takich rzeczach znał dobrze, twierdził stanowczo, że ogień musiał być przyniesiony przez wiatr i że od tego czasu upłynęło już dni kilkanaście.", + "140708": "— To dowodzi — zauważył Staś — że Smain ze swoimi mahdystami jest już Bóg wie gdzie — i że w żadnym razie nie wpadniemy w jego ręce.", + "140709": "Po czym oboje z Nel zaczęli przypatrywać się ciekawie roślinności, ponieważ dotychczas nigdy nie przejeżdżali tak blisko podzwrotnikowego lasu. Jechali teraz samym jego brzegiem, aby mieć nad głową cień.", + "140710": "Ziemia tu była wilgotna i miękka, zarośnięta ciemnozielonawą trawą, mchami i paprocią. Gdzieniegdzie leżały stare, spróchniałe pnie, pokryte jakby kobiercem, prześlicznymi storczykami o pstrych, podobnych do motyli kwiatach, z również pstrym dzbankiem w środku korony. Gdzie dochodziło słońce, tam ziemia złociła się od innych dziwnych storczyków, drobnych i żółtych, w których dwa płatki kwiatu wznosząc się po bokach płatka trzeciego czyniły podobieństwo do głowy zwierzątka, o dużych, ostro zakończonych uszach. W niektórych miejscach las podszyty był krzakami dzikiego jaśminu, upiętymi w girlandy z cienkich pnączów kwitnących różowo. Płytkie parowy i wgłębienia porastały paprocie zbite w jeden nieprzenikniony gąszcz: to niskie i rozłożyste, to wysokie, z pniami poobwijanymi jakby kądzielą, sięgające aż do pierwszych konarów drzew i rozpostarte pod nimi w delikatną, zieloną koronkę. W głębi nie było jednolitych drzew: daktylowce, rafie, palmy wachlarzowe, sykomory, chlebowce, euforbie, olbrzymie odmiany senecjonów, akacji, drzewa o uliścieniu ciemnym i lśniącym, i jasnym lub czerwonym jak krew, rosły obok siebie, pień przy pniu, splątane gałęziami, z których strzelały kwiaty żółte i purpurowe, podobne do świeczników. W niektórych ostępach nie było wcale widać drzew, gdyż od ziemi aż do wierzchołków pokrywały je pnącza przerzucając się z pnia na pień, tworząc jakby wielkie litery: W i M, zwieszając się na kształt festonów, firanek i całych kotar. Liany kauczukowe dusiły wprost w tysiącznych wężowych skrętach drzewa i zmieniały je w piramidy zasypane białym kwieciem jak śniegiem. Naokół większych lianów obwijały się mniejsze i gmatwanina stawała się tak niesłychana, że przetwarzała się niemal w ścianę, przez którą ani człowiek, ani zwierz nie zdołałby się przedrzeć. Miejscami tylko, gdzie przedzierały się słonie, których sile nic nie potrafi się oprzeć, były powybijane w gąszczu jakby głębokie i kręte korytarze.", + "140711": "Śpiewu ptaków, który tak umila lasy europejskie, nie było wcale słychać, natomiast wśród wierzchołków drzew rozlegały się najdziwaczniejsze wołania, podobne to do odgłosu, jaki wydaje piła, to do bicia w kotły, to do klekotania bocianów, to do skrzypienia starych drzwi, to do klaskania w ręce, do miauczenia kotów lub nawet do głośnej podnieconej rozmowy ludzkiej. Kiedy niekiedy wzbijało się ponad drzewa stadko papug szarych, zielonych, białych lub gromadka jaskrawo upierzonych tukanów, o cichym falistym locie. Na śnieżnym tle kauczukowych pnączy migały niekiedy jak leśne duchy małe małpki żałobniczki, czarne zupełnie, z wyjątkiem białego ogona, białych pasów po bokach i takichże faworytów otaczających twarz barwy węgla.", + "140712": "Dzieci patrzyły z podziwem na ten dziewiczy las, na który może jeszcze nigdy nie spojrzały oczy białego człowieka. Saba dawał co chwila nurka w gąszcze, skąd dochodziło jego wesołe szczekanie. Małą Nel pokrzepiła chinina, śniadanie i wypoczynek. Twarzyczka jej ożywiła się i nabrała lekkich kolorów, oczki patrzyły weselej. Co chwila wypytywała Stasia o nazwy rozmaitych drzew i ptaków, a on odpowiadał, jak umiał. Na koniec oświadczyła, że chce zejść z konia i nazbierać dużo kwiatów.", + "140713": "Lecz chłopak uśmiechnął się i odrzekł:", + "140714": "— Zaraz by cię tam zjadły siafu.", + "140715": "— Co to siafu? czy to co gorszego od lwa?", + "140716": "— I gorszego, i nie gorszego. To są mrówki kąsające ogromnie. Pełno ich na gałęziach, z których spadają ludziom na plecy jak deszcz ognisty. Ale chodzą i po ziemi. Spróbuj tylko zsiąść z konia i pójść trochę w las, a zaraz zaczniesz podskakiwać i piszczeć jak małpka. Nawet od lwa łatwiej się obronić. Czasem idą w ogromnych szeregach i wtedy wszystko im ustępuje z drogi.", + "140717": "— Ale ty dałbyś sobie z nimi radę?", + "140718": "— Ja? Rozumie się!", + "140719": "— A jak?", + "140720": "— Za pomocą ognia albo ukropu.", + "140721": "— Ty to sobie zawsze potrafisz poradzić — rzekła z głębokim przekonaniem.", + "140722": "Stasiowi pochlebiły wielce te słowa, więc odpowiedział zarozumiale, ale zarazem i wesoło:", + "140723": "— Byleś była tylko zdrowa, to resztę możesz zdać na mnie.", + "140724": "— Mnie już nawet i głowa nie boli.", + "140725": "— Chwała Bogu, chwała Bogu!", + "140726": "Tak rozmawiając minęli las, który jednym tylko bokiem dochodził do parowu. Słońce stało jeszcze wysoko na niebie i dopiekało potężnie, gdyż pogoda uczyniła się wspaniała i na niebie nie było żadnej chmurki. Konie oblały się potem, a Nel poczęła bardzo narzekać na gorąco. Z tego powodu Staś upatrzywszy odpowiednie miejsce skręcił do wąwozu, w którym zachodnia ściana rzucała głęboki cień. Było tam chłodniej i woda, pozostała we wgłębieniach po wczorajszej ulewie, była również stosunkowo chłodna. Nad głowami małych podróżników przelatywały ciągle z jednego brzegu parowu na drugi tukany o purpurowych głowach, niebieskich piersiach i żółtych skrzydłach, więc chłopiec jął opowiadać Nel to, co o ich obyczajach wiedział z książek.", + "140727": "— Wiesz — mówił — są takie tukany, które w porze lęgu wyszukują dziuplę w drzewie; tam samica znosi jaja i siada na nich, a samiec oblepia otwór gliną, tak że tylko jej głowę widać, i dopiero gdy pisklęta się wylęgną, tłucze swoim wielkim dziobem glinę i wypuszcza samicę na wolność.", + "140728": "— A co ona przez ten czas je?", + "140729": "— Samiec ją karmi. Lata ciągle naokoło i przynosi jej rozmaite jagody.", + "140730": "— A czy jej pozwala spać? — pytała dalej sennym głosem.", + "140731": "Staś uśmiechnął się.", + "140732": "— Jeśli pani tukanowa ma taką ochotę jak ty w tej chwili, to jej pozwala.", + "140733": "Jakoż w chłodnym wąwozie począł dziewczynkę morzyć nieprzeparty sen, gdyż od rana do wczesnego popołudnia za mało jej było wypoczynku. Staś miał szczerą chęć pójść za jej przykładem, lecz nie mógł, ponieważ musiał ją trzymać obawiając się, by nie spadła, a przy tym było mu ogromnie niewygodnie siedzieć po męsku na płaskim i szerokim siodle, jakie Hatim wraz z Seki-Tamalą urządzili dla małej jeszcze w Faszodzie. Nie śmiał jednak poruszać się i prowadził konia jak najwolniej, by jej nie rozbudzić.", + "140734": "Ona tymczasem, przechyliwszy się w tył, oparła mu główkę na ramieniu i rozespała się na dobre.", + "140735": "Ale oddychała tak równo i spokojnie, że Staś przestał żałować ostatniego proszku chininy. Czuł słuchając jej oddechu, że niebezpieczeństwo febry zostało na razie usunięte, i tak począł rozmyślać:", + "140736": "„Wąwóz idzie ciągle w górę, a teraz nawet dość stromo. Jesteśmy coraz wyżej i kraj jest coraz suchszy. Trzeba tylko będzie znaleźć jakie miejsce wyniosłe, doskonale zasłonięte, przy bystrej wodzie, tam się rozgospodarzyć, dać małej parę tygodni wypoczynku, a może i przeczekać całą massikę. Niejedna nie wytrzymałaby i dziesiątej części tych trudów, ale trzeba, aby wypoczęła! Po takiej nocy inna dostałaby natychmiast febry, a ona — jak to sobie śpi doskonale! Chwała Bogu!”", + "140737": "I myśli te wprawiły go w doskonały humor, toteż spoglądając z góry na główkę Nel opartą na jego piersiach mówił sobie wesoło, ale zarazem nie bez pewnego zdziwienia:", + "140738": "„Szczególna jednak rzecz, jak ja tę małą muchę lubię! Co prawda lubiłem ją zawsze, ale teraz to coraz więcej!”", + "140739": "I nie wiedząc, jak sobie tak osobliwy objaw wytłumaczyć, wpadł na następujące przypuszczenie:", + "140740": "„To pewno dlatego, żeśmy tyle razem przeszli i że ona jest na mojej opiece.”", + "140741": "Tymczasem trzymał tę „muchę” z wielką ostrożnością prawą ręką za pasek, żeby mu nie zleciała z siodła i nie potłukła sobie noska. Posuwali się noga za nogą i w milczeniu, tylko Kali podśpiewywał sobie pod nosem na chwałę Stasia:", + "140742": "— Pan wielki zabić Gebhra, zabić lwa i bawołu! yah! pan wielki zabić jeszcze dużo lwów! yah! Mnóstwo mięsa! mnóstwo mięsa! yah! yah!…", + "140743": "— Kali — zapytał cicho Staś — czy Wa-hima polują na lwy?", + "140744": "— Wa-hima bać się lwów, ale Wa-hima kopać głębokie doły i jeśli lew w nocy wpadnie, to Wa-hima śmiać się.", + "140745": "— Cóż wtedy robicie?", + "140746": "— Wa-hima rzucać dużo oszczepów, aż lew jak jeż. Wtedy go wyciągnąć z dołu i zjeść. Lew dobry.", + "140747": "I wedle swego zwyczaju pogładził się po żołądku.", + "140748": "Stasiowi nie bardzo podobał się ten sposób polowania, więc począł wypytywać, jaka inna zwierzyna znajduje się w kraju Wa-hima, i rozmawiali dalej o antylopach, strusiach, żyrafach i nosorożcach dopóty, dopóki do uszu ich nie doszedł szum wodospadu.", + "140749": "— Co to? — zawołał Staś — rzeka przed nami i wodospad?", + "140750": "Kali pokiwał głową na znak, że widocznie tak jest.", + "140751": "I przez czas jakiś jechali bardziej sporym krokiem nasłuchując szumu, który stawał się coraz wyraźniejszy.", + "140752": "— Wodospad! — powtórzył zaciekawiony Staś.", + "140753": "Lecz zaledwie minęli jeden i drugi zakręt, gdy nagle przeszkoda nie do przebycia zatamowała im dalszą drogę.", + "140754": "Nel, którą poprzednio uśpił ruch koński, rozbudziła się zaraz.", + "140755": "— Czy już stajemy na nocleg? — zapytała.", + "140756": "— Nie, ale patrz! — odpowiedział Staś — skała zamyka wąwóz.", + "140757": "— To cóż zrobimy?", + "140758": "— Przecisnąć się obok niej niepodobna, bo tu ciasno, więc trzeba się będzie trochę wrócić, wydostać się na górę i objechać przeszkodę, ale do wieczora jeszcze ze dwie godziny, a zatem mamy czas. Niech też i konie trochę odetchną. Słyszysz wodospad?", + "140759": "— Słyszę.", + "140760": "— Zatrzymamy się przy nim na nocleg.", + "140761": "Po czym zwrócił się do Kalego, kazał mu wydrapać się na brzeg parowu i zobaczyć, czy dalej dno wąwozu nie jest zawalone podobnymi przeszkodami, sam zaś począł przypatrywać się uważnie skale i po chwili zawołał:", + "140762": "— Ona oderwała się i runęła niedawno. Widzisz, Nel, ten odłam? Przypatrz się, jaki świeży. Nie ma na nim żadnych mchów ani roślin. Rozumiem już — rozumiem!", + "140763": "I ręką wskazał dziewczynce na rosnący nad brzegiem wąwozu baobab, którego ogromny korzeń zwieszał się po ścianie wzdłuż odłamu.", + "140764": "— To ten korzeń zapuścił się w szparę między ścianą i skałą i rozrastając się odłupał w końcu skałę. To jest rzecz bardzo osobliwa, bo przecie kamień twardszy jest od drzewa, wiem jednak, że w górach często tak bywa. Byle co trąci potem taki głaz, który się ledwie trzyma — i głaz się odrywa.", + "140765": "— Ale co go mogło trącić?", + "140766": "— Trudno powiedzieć. Może dawniejsza burza, może wczorajsza.", + "140767": "W tej chwili Saba, który poprzednio pozostał był za karawaną, nadleciał, stanął nagle jakby pociągnięty z tyłu za ogon, zawietrzył, następnie wcisnął się w wąskie przejście między ścianą a oderwaną skałą, ale natychmiast począł się cofać ze zjeżoną sierścią.", + "140768": "Staś zsiadł z konia, by zobaczyć, co mogło psa przestraszyć.", + "140769": "— Stasiu, nie chodź tam — prosiła Nel — tam może być lew.", + "140770": "Chłopiec zaś, który był trochę junak-samochwał i który od wczorajszej nocy miał nadzwyczajną urazę do lwów, odrzekł:", + "140771": "— Wielka rzecz lew — w dzień!", + "140772": "Zanim jednak zbliżył się do przejścia, rozległ się z góry głos Kalego:", + "140773": "— Bwana kubwa! Bwana kubwa!", + "140774": "— Co takiego? — zapytał Staś.", + "140775": "Murzyn zsunął się w mgnieniu oka po łodydze pnącza. Z twarzy łatwo mu było wyczytać, że przynosi jakąś ważną nowinę.", + "140776": "— Słoń! — zawołał.", + "140777": "— Słoń?", + "140778": "— Tak — odpowiedział młody Murzyn, machając rękoma. — Tam grzmiąca woda, a tu skała. Słoń nie móc wyjść. Pan wielki zabić słonia, a Kali go jeść, och, jeść, jeść!", + "140779": "I na tę myśl opanowała go taka radość, że jął skakać, uderzać dłońmi po kolanach i śmiać się jak szalony, przewracając przy tym oczy i połyskując białymi zębami.", + "140780": "Staś nie zrozumiał od razu, dlaczego Kali mówi, że słoń nie może wyjść z wąwozu, więc chcąc zobaczyć, co się stało, siadł na koń i powierzywszy Nel Mei, by w danym razie mieć wolne do strzału ręce, kazał Kalemu siąść za sobą, po czym zawrócili wszyscy i poczęli szukać miejsca, przez które by mogli wydostać się na górę. Po drodze Staś wypytywał się, jakim sposobem słoń mógł znaleźć się tam, gdzie był — i z odpowiedzi Kalego wymiarkował mniej więcej, co zaszło.", + "140781": "Oto słoń uciekał widocznie wąwozem podczas pożaru dżungli przed ogniem; po drodze otarł się silnie o nadwerężoną skałę, a ta zwaliła się i przecięła mu odwrót. Potem dobiegłszy do końca parowu znalazł się nad brzegiem przepaści, w którą spadała rzeka, i w ten sposób został zamknięty.", + "140782": "Po pewnym czasie młodzi podróżnicy znaleźli wyjście, ale dość strome, tak że trzeba było zsiąść z koni i prowadzić je za sobą. Ponieważ, wedle zapewnień Murzyna, do rzeki było bardzo blisko, więc ruszyli dalej piechotą. Doszli na koniec na wysoki cypel ograniczony z jednej strony rzeką, z drugiej parowem i spojrzawszy w dół ujrzeli na dnie kotliny słonia.", + "140783": "Olbrzymi zwierz leżał na brzuchu i ku wielkiemu zdziwieniu Stasia nie zerwał się na ich widok, tylko gdy Saba począł dopadać do brzegu wądołu i szczekać zajadle, poruszył na chwilę ogromnymi uszami i podniósł trąbę, ale opuścił ją natychmiast.", + "140784": "Dzieci trzymając się za ręce długo patrzyły na niego w milczeniu, które przerwał dopiero Kali.", + "140785": "— On umierać z głodu! — zawołał.", + "140786": "Rzeczywiście słoń wychudzony był do tego stopnia, że jego grzbiet tworzył wzdłuż ciała jakby sterczący grzebień; boki miał zapadłe, pod skórą, mimo jej grubości, rysowały się wyraźnie żebra — i łatwo było odgadnąć, że nie wstaje dlatego, że nie ma już sił.", + "140787": "Wąwóz, dość przy ujściu szeroki, zmieniał się w zamkniętą z obu boków pionowymi skałami kotlinkę, na której dnie rosło kilka drzew. Otóż drzewa te były połamane, kora na nich obdarta, na gałęziach ani listka. Pnącze zwieszające się ze skał były również pozdzierane i objedzone, a trawa w kotlinie wyskubana do ostatniego źdźbła.", + "140788": "Staś, rozpatrzywszy się dokładnie w położeniu, jął dzielić się swymi spostrzeżeniami z Nel, ale pod wrażeniem nieuniknionej śmierci olbrzymiego zwierzęcia mówił cicho, jakby się bał, by nie zamącić mu ostatnich chwil życia.", + "140789": "— Tak, on rzeczywiście umiera z głodu. Siedzi tu już pewnie ze dwa tygodnie, to jest od czasu, gdy pożar spalił starą dżunglę. Zjadł wszystko, co było do zjedzenia, a teraz męczy się tylko, tym bardziej że tu na górze rosną chlebowce i akacje o wielkich strąkach, a on je widzi i nie może się do nich dostać.", + "140790": "I przez chwilę patrzyli znów w milczeniu, a słoń także zwracał na nich raz w raz swe małe, gasnące oczka — i coś w rodzaju gulgotania wydobywało mu się z gardła.", + "140791": "— Doprawdy — ozwał się chłopiec — lepiej będzie skrócić mu tę mękę.", + "140792": "To rzekłszy podniósł strzelbę do twarzy, lecz Nel chwyciła go za kurtkę i opierając się na obu nóżkach poczęła odciągać go z całej siły znad brzegu parowu.", + "140793": "— Stasiu, nie rób tego! Stasiu, dajmy mu jeść! — on taki biedny! Ja nie chcę, żebyś ty go zabijał, nie chcę! nie chcę!", + "140794": "I tupiąc nóżkami nie przestawała go ciągnąć, a on spojrzał na nią z wielkim zdumieniem, lecz widząc jej oczy pełne łez rzekł:", + "140795": "— Ależ, Nel…", + "140796": "— Nie chcę! nie dam go zabić! Ja dostanę febry, jeśli go zabijesz!…", + "140797": "Dla Stasia dość było tej groźby, by się wyrzec zabójczych zamiarów — i względem tego słonia, którego mieli przed sobą, i względem wszystkich innych na świecie. Przez chwilę milczał jeszcze, nie wiedząc, co małej odpowiedzieć, po czym rzekł:", + "140798": "— No, dobrze! dobrze!… Mówię ci, że dobrze! Nel! puść mnie!", + "140799": "A Nel uściskała go zaraz i przez jej zapłakane oczy przebłysnął uśmiech. Teraz chodziło jej tylko o to, by jak najprędzej dać słoniowi jeść. Kali i Mea zdziwili się bardzo, gdy dowiedzieli się, że bwana kubwa nie tylko go nie zabije, ale że mają natychmiast narwać dla niego tyle melonów z drzewa chlebowego, tyle strąków akacji i tyle wszelkiego rodzaju zielska, liści i traw, ile tylko zdołają. Obosieczny sudański miecz Gebhra przydał się Kalemu do tych czynności bardzo i gdyby nie on, robota nie poszłaby łatwo. Nel jednak nie chciała czekać na jej ukończenie i gdy tylko pierwszy melon spadł z drzewa, porwała go w obie ręce i niosąc go do wąwozu powtarzała prędko, jakby z obawą, by jej nie chciał kto inny wyręczyć:", + "140800": "— Ja! ja! ja!", + "140801": "Lecz Staś nie myślał bynajmniej pozbawić jej tej rozkoszy, z obawy tylko, by ze zbytku zapału nie zleciała razem z melonem, chwycił ją za pasek i zawołał:", + "140802": "— Ciskaj!", + "140803": "Ogromny owoc potoczył się po stromej pochyłości i padł przy nogach słonia, ów zaś wyciągnął w mgnieniu oka trąbę, pochwycił go, potem ją zgiął, jakby chciał sobie włożyć melon pod szyję — i tyle go dzieci widziały!", + "140804": "— Zjadł! — zawołała uszczęśliwiona Nel.", + "140805": "— Spodziewam się! — odpowiedział śmiejąc się Staś.", + "140806": "A słoń wyciągnął ku nim trąbę, jakby chciał prosić o więcej, i odezwał się potężnym głosem:", + "140807": "— Hrrumf!", + "140808": "— Chce jeszcze!", + "140809": "— Spodziewam się — powtórzył Staś.", + "140810": "Drugi melon poszedł w ślad za pierwszym i zniknął w jednej chwili tak samo, potem trzeci, czwarty, dziesiąty, następnie zaczęły zlatywać strąki akacji i całe wiązki traw i wielkich liści. Nel nie pozwoliła się nikomu zastąpić i gdy jej małe ręce zmęczyły się robotą, spychała nóżkami coraz nowe zapasy, słoń zaś jadł i podnosząc kiedy niekiedy trąbę wygłaszał swoje grzmiące: „hrrumf”, na znak, że chce jeszcze więcej, i — jak utrzymywała Nel — na znak, że dziękuje.", + "140811": "Lecz Kali i Mea zmęczyli się na koniec robotą, którą spełniali bardzo gorliwie, ale tylko w tej myśli, że bwana kubwa pragnie naprzód odpaść słonia, a potem dopiero go zabić. Wreszcie jednak bwana kubwa kazał im przestać, gdyż słońce zniżyło się już mocno i czas było rozpocząć budowę zeriby. Na szczęście nie była to rzecz trudna, albowiem dwa boki trójkątnego cypla były zupełnie niedostępne, tak że należało tylko zagrodzić trzeci. Akacji z okrutnymi kolcami nie brakło także.", + "140812": "Nel nie odstępowała ani na krok od wąwozu i siedząc w kucki nad jego brzegiem oznajmiała z dala Stasiowi, co słoń robi, i raz w raz rozlegał się jej cienki głosik:", + "140813": "— Szuka koło siebie trąbą!", + "140814": "Albo:", + "140815": "— Rusza uszami. Ogromne ma uszy!", + "140816": "A wreszcie:", + "140817": "— Stasiu! Stasiu, wstaje! Oj!", + "140818": "Staś zbliżył się szybko i chwycił Nel za rękę. Słoń wstał rzeczywiście i teraz dopiero dzieci mogły przypatrzyć się jego ogromowi. Widziały one poprzednio kilka razy wielkie słonie, które przez Kanał Sueski przewożono na okrętach z Indii do Europy, ale żaden z nich nie mógł się porównać z tym kolosem, który istotnie wyglądał jak wielka szyfrowej barwy skała, chodząca na czterech nogach. Różnił się także od tamtych niezmiernymi kłami, które dochodziły do pięciu lub więcej stóp długości, i jak to zauważyła już Nel, bajecznymi wprost uszami. Przednie jego nogi były bardzo wysokie, ale stosunkowo cienkie, czego przyczyną był zapewne post wielodniowy.", + "140819": "— Oto liliput! — zawołał Staś. — Gdyby wspiął się i wyciągnął dobrze trąbę, mógłby cię złapać za nóżkę.", + "140820": "Ale kolos nie myślał ani się wspinać, ani łapać nikogo za nóżkę. Chwiejnym krokiem zbliżył się do wylotu wąwozu, popatrzył przez chwilę w przepaść, na której dnie kotłowała się woda, potem zwrócił się do ściany leżącej bliżej wodospadu, skierował ku niemu trąbę i zanurzywszy ją, jak mógł najdokładniej, począł pić.", + "140821": "— Jego szczęście — rzekł Staś — że mógł dostać trąbą do wody. Inaczej byłby zdechł.", + "140822": "Słoń pił tak długo, że w końcu niepokój ogarnął dziewczynkę.", + "140823": "— Stasiu, czy on sobie nie zaszkodzi? — zapytała.", + "140824": "— Nie wiem — odpowiedział śmiejąc się — ale skoro wzięłaś go w opiekę, to go teraz przestrzeż.", + "140825": "Więc Nel przechyliła się nad krawędzią i nuż wołać:", + "140826": "— Dosyć, kochany słoniu, dosyć!", + "140827": "A kochany słoń, jakby zrozumiał, o co chodzi, przestał zaraz pić, a natomiast począł tylko oblewać się wodą: naprzód oblał sobie nogi, potem grzbiet, a następnie oba boki.", + "140828": "Ale tymczasem ściemniło się, więc Staś odprowadził dziewczynkę do zeriby, gdzie czekała już na nich wieczerza.", + "140829": "Oboje byli w doskonałych humorach: Nel dlatego, że uratowała słoniowi życie, a Staś dlatego, że widział jej błyszczące jak dwie gwiazdki oczy i rozradowaną twarzyczkę, która wyglądała czerstwiej i zdrowiej niż kiedykolwiek od czasu wyjazdu z Chartumu. Do zadowolenia chłopca przyczyniało się i to, że obiecywał sobie spokojną i doskonałą noc. Niedostępny z dwóch stron cypel zabezpieczał ich zupełnie od napaści, a z trzeciej strony Kali z Meą wznieśli tak wysoką ścianę z kolczastych gałęzi akacji i passiflory, że nie mogło być mowy o tym, by jakiekolwiek drapieżne zwierzę zdołało się przez taką zaporę przedostać. Pogoda przy tym uczyniła się piękna i niebo zaraz po zachodzie słońca obsypało się gwiazdami. Chłodnawym z powodu bliskości wodospadu powietrzem, przesyconym zapachem dżungli i świeżo połamanych gałęzi, przyjemnie było oddychać.", + "140830": "„Nie dostanie ta mucha febry!” — myślał z radością Staś.", + "140831": "Następnie zaczęli rozmawiać o słoniu, gdyż Nel nie była zdolna rozmawiać o czym innym i nie przestawała unosić się nad jego wzrostem, trąbą i kłami, które rzeczywiście miał olbrzymie. W końcu zapytała:", + "140832": "— Stasiu, prawda, jaki on rozumny?", + "140833": "— Jak Salomon — odpowiedział Staś. — Ale z czego to wnosisz?", + "140834": "— Bo jak go poprosiłam, żeby więcej nie pił, zaraz mnie usłuchał.", + "140835": "— Jeśli przedtem nie brał lekcji języka angielskiego, a jednak go rozumie, to istotnie cudowne.", + "140836": "Nel pomiarkowała, że Staś stroi sobie z niej żarty, więc fuknęła na niego jak kotka, po czym rzekła:", + "140837": "— Mów sobie, co chcesz, a ja jestem pewna, że on jest bardzo rozumny i że się zaraz oswoi.", + "140838": "— Czy zaraz, nie wiem, ale oswoić się może. Słonie afrykańskie są wprawdzie dziksze od azjatyckich, jednakże myślę, że na przykład Hannibal posługiwał się afrykańskimi.", + "140839": "— A kto to był Hannibal?", + "140840": "Staś spojrzał na nią z wyrozumiałością, ale i z politowaniem.", + "140841": "— Oczywiście — rzekł — w twoim wieku nawet takich rzeczy się nie wie. Hannibal był to wielki wódz kartagiński, który używał słoni do wojny z Rzymianami, a ponieważ Kartagina leżała w Afryce, więc musiał używać afrykańskich…", + "140842": "Dalszą rozmowę przerwał im rozgłośny ryk słonia, który najadłszy się i napiwszy począł sobie trąbić, nie wiadomo czy z radości, czy z tęsknoty za zupełną wolnością. Saba zerwał się i jął szczekać, a Staś rzekł:", + "140843": "— Masz tobie! Teraz zwołuje towarzyszów. Ładnie będziemy wyglądali, jeśli nadciągnie tu całe stado.", + "140844": "— On powie innym, żeśmy byli dla niego dobrzy! — odrzekła pośpiesznie Nel.", + "140845": "Lecz Staś, który nie zaniepokoił się naprawdę, albowiem liczył, że gdyby nawet stado nadbiegło, to spłoszy je blask ognia — uśmiechnął się przekornie i rzekł:", + "140846": "— Dobrze, dobrze! A jeśli się słonie pokażą, to ty nie będziesz ze strachu płakała, o nie! — tylko będą ci się oczy pociły, jak już było dwa razy.", + "140847": "I począł ją przedrzeźniać:", + "140848": "— Ja nie płaczę, tylko mi się oczy pocą…", + "140849": "Nel jednak widząc jego wesołą minę domyśliła się, że żadne niebezpieczeństwo im nie grozi.", + "140850": "— Jak go oswoimy — rzekła — to nie będą mi się oczy pociły, choćby dziesięć lwów ryczało.", + "140851": "— Dlaczego?", + "140852": "— Bo on nas obroni.", + "140853": "Staś uciszył Sabę, który nie przestawał słoniowi odpowiadać, po czym zastanowił się nieco i tak mówił:", + "140854": "— Nie pomyślałaś o jednej rzeczy, Nel. Przecież my tu na wieki nie zostaniemy, ale pojedziemy dalej. Nie mówię, że zaraz… Owszem: miejsce jest dobre i zdrowe, postanowiłem więc tu zostać… może tydzień, może dwa, bo i tobie, i nam wszystkim należy się wypoczynek. No, dobrze! Póki tu zostaniemy, będziemy słonia karmili, chociaż to dla wszystkich robota ogromna. Ale on jest przecież zamknięty i nie możemy wziąć go z sobą. Więc co później? Pójdziemy, a on tu zostanie i znów się będzie męczył z głodu, póki nie zdechnie. Wtedy tym bardziej będzie go nam żal…", + "140855": "Nel zasmuciła się bardzo i czas jakiś siedziała w milczeniu, nie wiedząc widocznie, co odpowiedzieć na te słuszne uwagi, lecz po chwili podniosła głowę i odrzuciwszy czuprynkę, która jej spadła na oczy, zwróciła pełny ufności wzrok na chłopca:", + "140856": "— Wiem — rzekła — że jak ty zechcesz, to go wyprowadzisz z wąwozu.", + "140857": "— Ja?", + "140858": "A ona wyciągnąwszy paluszek dotknęła nim ręki Stasia i powtórzyła:", + "140859": "— Ty.", + "140860": "Mała, chytra kobietka rozumiała, że jej zaufanie pochlebi chłopcu i że od tej chwili zacznie rozmyślać, jakby uwolnić słonia.", + "140861": "ROZDZIAŁ XXVI", + "140862": "Noc zeszła spokojnie i lubo na południowej stronie nieba nagromadziło się dużo chmur, ranek uczynił się pogodny. Z rozkazu Stasia Kali i Mea zajęli się zaraz po śniadaniu gromadzeniem melonów, strąków akacjowych i świeżych liści oraz trawy i wszelkiego rodzaju żywności dla słonia, którą składali następnie nad brzegiem wąwozu. Ponieważ Nel chciała koniecznie karmić osobiście swego nowego przyjaciela, więc Staś wyciął dla niej z młodego rosochatego figowca coś w rodzaju wideł, aby jej łatwiej było spychać zapasy na dno wąwozu. Słoń trąbił od rana, upominając się widocznie o posiłek, a gdy następnie ujrzał na krawędzi tę samą białą istotkę, która nakarmiła go wczoraj, powitał ją radosnym gulgotaniem i natychmiast wyciągnął ku niej trąbę. Przy świetle poranku wydał się dzieciom jeszcze bardziej olbrzymi niż wczoraj. Chudy był bardzo, ale wyglądał już raźniej i zwracał ku Nel swe małe, bystre oczy prawie wesoło. Nel twierdziła nawet, że przednie jego nogi pogrubiały przez jedną noc, i poczęła spychać żywność z takim zapałem, że Staś musiał ją powstrzymywać, a w końcu, gdy się zadyszała zanadto, zastąpić ją w robocie. Oboje bawili się wybornie, a zwłaszcza bawiły ich „grymasy” słonia. Jadł on z początku wszystko, co mu pod nogi wpadło, lecz wkrótce zaspokoiwszy pierwszy głód począł przebierać. Trafiwszy na roślinę, która mniej mu smakowała, otrzepywał ją o przednie nogi, po czym odrzucał ją trąbą w górę, jakby chciał mówić: „Zjedzcie sami ten przysmak.” Wreszcie, po zaspokojeniu głodu i pragnienia, jął wachlować się swymi ogromnymi uszami z widocznym zadowoleniem.", + "140863": "— Jestem pewna — mówiła Nel — że gdybyśmy do niego teraz zeszli, nie zrobiłby nam nic złego.", + "140864": "I poczęła nań wołać:", + "140865": "— Słoniu, kochany słoniu, prawda, że nie zrobiłbyś nam nic złego?", + "140866": "A gdy słoń kiwnął w odpowiedzi trąbą, zwróciła się do Stasia:", + "140867": "— Widzisz, powiada, że tak.", + "140868": "— Być może — odrzekł Staś. — Są to zwierzęta bardzo inteligentne i ten zrozumiał już niezawodnie, że oboje jesteśmy mu potrzebni. Kto wie, czy nie odczuwa też i trochę wdzięczności dla nas; lepiej jednak jeszcze nie próbować, a zwłaszcza niech nie próbuje Saba, gdyż jego zabiłby z pewnością. Ale z czasem może się i oni poprzyjaźnią.", + "140869": "Dalsze zachwyty nad słoniem przerwał im Kali, który przewidując, że będzie musiał co dzień pracować na wyżywienie olbrzyma, zbliżył się do Stasia z zachęcającym uśmiechem i rzekł:", + "140870": "— Pan wielki zabić słonia, a Kali go jeść zamiast zbierać trawę i gałęzie.", + "140871": "Lecz „pan wielki” był już o sto mil od chęci zabicia słonia, a że przy tym był z natury niezmiernie żywy, odpowiedział na poczekaniu:", + "140872": "— Jesteś osioł.", + "140873": "Na nieszczęście zapomniał, jak jest osioł w języku ki-swahili, i powiedział po angielsku donkey. Kali zaś nie rozumiejąc po angielsku poczytał widocznie ten wyraz za jakiś komplement czy jakąś pochwalę dla siebie, gdyż w chwilę później dzieci usłyszały, jak zwróciwszy się do Mei mówił chełpliwie:", + "140874": "— Mea mieć czarną skórę i czarny mózg, a Kali jest donkey.", + "140875": "Po czym dodał z dumą:", + "140876": "— Sam pan wielki powiedział, że Kali jest donkey.", + "140877": "Tymczasem Staś przekazawszy obojgu, by pilnowali jak oka w głowie panienki i w razie jakiegokolwiek wypadku przywołali go natychmiast, wziął strzelbę i poszedł do owej oderwanej skały, która zamykała wąwóz. Przybywszy na miejsce obejrzał ją uważnie, zbadał wszystkie jej pęknięcia, wsunął pręt w szparę, którą znalazł w dolnej części głazu, zmierzył starannie jej głębokość, następnie wrócił wolnym krokiem do obozowiska i otworzywszy puszkę z nabojami począł je liczyć.", + "140878": "Zaledwie doliczył jednak do trzystu, gdy z baobabu rosnącego o pięćdziesiąt kroków od namiotu rozległ się głos Mei:", + "140879": "— Panie, panie!", + "140880": "Staś zbliżył się do olbrzymiego drzewa, którego pień, wypróchniały przy ziemi, wyglądał jak wieża, i zapytał:", + "140881": "— Czego chcesz?", + "140882": "— Niedaleko widać dużo zebr, a dalej pasą się antylopy.", + "140883": "— Dobrze. Wezmę strzelbę i pójdę, bo trzeba będzie nawędzić mięsa. Ale po coś ty wlazła na drzewo i co tam robisz?", + "140884": "Dziewczyna odpowiedziała na to swoim smutnym, śpiewnym głosem:", + "140885": "— Mea zobaczyła gniazdo szarych papug i chciała przynieść młodej panience, ale gniazdo jest puste, więc Mea nie dostanie paciorków na szyję.", + "140886": "— Dostaniesz za to, że kochasz panienkę.", + "140887": "Młoda Murzynka zlazła co prędzej po chropowatej korze i z oczyma błyszczącymi radością jęła powtarzać:", + "140888": "— O tak! tak! Mea kocha ją bardzo — i paciorki także!", + "140889": "Staś pogłaskał ją łaskawie po głowie, po czym wziął strzelbę, zamknął pudło z nabojami i udał się w stronę, w której pasły się zebry. Po upływie pół godziny odgłos strzału doszedł do obozowiska, a po godzinie mały myśliwy wrócił z dobrą nowiną, że zabił młodą zebrę i że okolica pełna jest zwierzyny, widział bowiem z wyniosłości prócz zebr i liczne stada antylop-arielów oraz gromadkę waterbucków, to jest kozłów wodnych, pasących się w pobliżu rzeki.", + "140890": "Następnie kazał Kalemu wziąć konia i wyprawił go po zabitą sztukę, sam zaś począł oglądać starannie olbrzymi pień baobabu, obchodzić go naokoło i stukać kolbą w chropowatą korę.", + "140891": "— Co robisz? — zapytała Nel.", + "140892": "On zaś odrzekł:", + "140893": "— Patrz, co za ogrom. Piętnastu ludzi wziąwszy się za ręce nie objęłoby tego drzewa, które pamięta może czasy faraonów. Ale pień w dolnej części jest spróchniały i pusty. „Widzisz ten otwór, przez który łatwo się dostać do środka. Można by tam urządzić jakby wielką izbę, w której wszyscy moglibyśmy zamieszkać. Przyszło mi to do głowy, gdym zobaczył Meę między gałęziami, a potem podchodząc zebry ciągle już o tym myślałem.", + "140894": "— Ale my mamy przecie uciekać do Abisynii.", + "140895": "— Tak. Trzeba jednak wypocząć i mówiłem ci wczoraj, że postanowiłem zostać tu tydzień lub nawet dwa. Ty nie chcesz opuszczać swego słonia, a ja się boję dla ciebie pory dżdżystej, która już się rozpoczęła i w czasie której febra jest pewna. Dziś jest pogoda, widzisz jednak, że chmury gromadzą się coraz gęstsze — i kto wie, czy deszcz nie lunie jeszcze przed wieczorem. Namiot nie osłania cię dostatecznie, a w baobabie, jeśli nie jest spróchniały aż do wierzchołka pnia, możemy sobie żartować z największej ulewy. Byłoby też w nim i bezpieczniej niż w namiocie, gdyby się bowiem założyło cierniem każdego wieczoru i ten otwór, i okienka, które byśmy porobili dla światła, to mogłoby sobie ryczeć naokół drzewa tyle lwów, ile by chciało. Pora dżdżysta wiosenna nie trwa dłużej niż miesiąc i coraz bardziej myślę, że trzeba nam ją przeczekać. A jeśli tak, to lepiej tu niż gdzie indziej i lepiej w tym olbrzymim drzewie niż pod namiotem.", + "140896": "Nel zgadzała się zawsze na wszystko, czego chciał Staś, więc zgodziła się i teraz, tym bardziej że myśl pozostania przy słoniu i zamieszkania w baobabie podobała jej się nadzwyczajnie. Zaczęła też zaraz obmyślać, jak sobie urządzą pokoje, jak je umeblują i jak będą się wzajem zapraszali na five o'clocki i na obiady. W końcu rozbawili się oboje — i Nel chciała zaraz rozejrzeć się w nowym mieszkaniu, ale Staś, który z każdym dniem nabierał więcej doświadczenia i przezorności, powstrzymał ją od zbyt nagłej gospodarki.", + "140897": "— Zanim sami tam zamieszkamy — rzekł — trzeba wyprosić poprzednich mieszkańców, jeśli się tam jacy znajdują.", + "140898": "To rzekłszy kazał Mei wrzucić kilka zapalonych i mocno dymiących, bo świeżych, gałęzi do wnętrza baobabu.", + "140899": "Jakoż pokazało się, że dobrze uczynił, gdyż olbrzymie drzewo było zamieszkane, i to przez takich gospodarzy, na których gościnność nie można było liczyć.", + "140900": "ROZDZIAŁ XXVII", + "140901": "Otworów było w drzewie dwa: jeden obszerny, na pół metra od ziemi, drugi mniejszy, na wysokości mniej więcej pierwszego piętra w domach miejskich. Zaledwie Mea wrzuciła do niższego zapalone dymiące gałęzie, natychmiast z wyższego poczęły wylatywać wielkie nietoperze i, oślepione blaskiem słońca, latały, piszcząc, jak błędne wokół drzewa. Lecz po chwili z dolnego wysunął się jak błyskawica prawdziwy gospodarz, to jest olbrzymi boa, który trawił widocznie w półśnie resztki ostatniej uczty i dopiero, gdy dym zakręcił mu w nozdrzach, zbudził się i pomyślał o ratunku. Na widok żelaznego cielska, które na kształt potwornej sprężyny wyskoczyło z dymiącej w drzewie czeluści, Staś porwał na ręce Nel i począł z nią uciekać w stronę otwartej dżungli. Ale płaz, sam przerażony, nie myślał ich ścigać, natomiast wijąc się wśród trawy i rozłożonych pakunków umykał z niesłychaną szybkością w stronę wąwozu, chcąc skryć się wśród skalnych załamów i rozpadlin. Dzieci ochłonęły. Staś postawił na ziemi Nel i skoczył po strzelbę, a następnie za wężem w kierunku wąwozu, a Nel pobiegła w jego ślady. Lecz po kilkunastu krokach tak nadzwyczajny widok uderzył ich oczy, że stanęli oboje jak wryci. Oto wysoko nad wąwozem ukazało się na jedno mgnienie oka ciało węża i zakreśliwszy zygzak w powietrzu spadło znów w dół. Po chwili ukazało się po raz drugi i znów spadło. Dzieci dobiegłszy do krawędzi ujrzały ze zdumieniem, że to nowy ich przyjaciel, słoń, zabawiał się w ten sposób z wężem i wyprawiwszy go naprzód w podwójną podróż napowietrzną, obecnie rozdeptywał dokładnie jego głowę swą olbrzymią, podobną do kłody nogą. Skończywszy tę operację podniósł znów trąbą drgające jeszcze ciało, jednakże tym razem nie rzucił go w górę, ale wprost do wodospadu. Po czym kiwając się w obie strony i wachlując się uszami jął spoglądać bystro na Nel, a w końcu wyciągnął ku niej trąbę, jakby dopominając się o nagrodę za swój zarazem bohaterski i wielce roztropny uczynek.", + "140902": "A Nel pobiegła natychmiast do namiotu i wróciwszy z podołkiem pełnym dzikich fig poczęła mu rzucać po kilka na raz, on zaś wyszukiwał je w trawie starannie i wkładał jedną za drugą do paszczy. Te, które wpadały w głębsze szczeliny wydmuchiwał przy tym z taką siłą, że razem z figami wylatywały w górę kamienie wielkości pięści ludzkiej. Dzieci przyjmowały oklaskami i śmiechem te popisy. Nel wracała kilkakrotnie po nowe zapasy nie przestając twierdzić za każdą figą, że on jest już zupełnie oswojony i że mogłaby choćby w tej chwili zejść do niego.", + "140903": "— Widzisz, Stasiu — oto będziemy mieli obrońcę!… Bo on się nie boi nikogo w pustyni: ani lwa, ani węża, ani krokodyla. I jest bardzo dobry, i kocha nas z pewnością.", + "140904": "— Jeśli się oswoi — rzekł Staś — i jeśli będę mógł zostawiać cię pod jego opieką, to rzeczywiście z całym spokojem będę chodził na polowanie, bo lepszego obrońcy nie mógłbym ci w całej Afryce znaleźć.", + "140905": "Po chwili zaś dodał:", + "140906": "— Tutejsze słonie są dziksze, ale czytałem, że na przykład azjatyckie mają dziwną słabość do dzieci. Nigdy nie było w Indiach wypadku, żeby słoń dziecko ukrzywdził, i jeśli wpadnie we wściekłość, co się czasem zdarza, to kornacy miejscowi wysyłają dla uspokojenia go dzieci.", + "140907": "— A widzisz, a widzisz!", + "140908": "— W każdym razie dobrześ postąpiła, żeś nie dała mi go zabić.", + "140909": "Na to źrenice Nel zapłonęły z radości jak dwa zielonawe ogniki. Wspiąwszy się na paluszki położyła Stasiowi na ramionach obie ręce i przechyliwszy w tył główkę, pytała patrząc mu w oczy:", + "140910": "— Postąpiłam, jakbym miała ile lat? powiedz! Jakbym miała ile?", + "140911": "A on odrzekł:", + "140912": "— Najmniej siedemdziesiąt.", + "140913": "— Ty sobie zawsze żartujesz.", + "140914": "— Gniewaj się, gniewaj! a kto uwolni słonia?", + "140915": "Usłyszawszy to Nel poczęła się zaraz łasić jak mała kotka.", + "140916": "— Ty — i będę cię za to bardzo kochała, i on także.", + "140917": "— Ja myślę o tym — rzekł Staś — ale to będzie trudna robota i nie zrobię jej zaraz, tylko dopiero wówczas, gdy będziemy mieli wyruszyć w dalszą drogę.", + "140918": "— Dlaczego?", + "140919": "— Dlatego, że gdybym go uwolnił, nim się zupełnie oswoi i do nas przywiąże, to by sobie zaraz poszedł.", + "140920": "— O, on ode mnie nie odejdzie.", + "140921": "— Ty myślisz, że on to już tak jak ja! — odparł z pewną niecierpliwością Staś.", + "140922": "Dalszą rozmowę powstrzymało przybycie Kalego, który przyniósł zabitą zebrę i jej młode, zagryzione przez Sabę. Było to szczęście dla brytana, że pobiegłszy za Kalim nie był przy rozprawie z pytonem, byłby bowiem pogonił za nim i doścignąwszy go zginął w jego morderczych skrętach, zanim Staś zdołałby mu przyjść na ratunek. Za zagryzienie źrebięcia zebry dostał jednak za uszy od Nel, czego nie wziął zresztą zbyt do serca, gdyż nie schował nawet wywieszonego ozora, z którym przyleciał z polowania.", + "140923": "Staś oznajmił tymczasem Kalemu, że zamierza urządzić mieszkanie w drzewie, i opowiedział mu, co zaszło w czasie wykurzania pnia dymem oraz jak słoń poradził sobie z wężem. Myśl zamieszkania w baobabie, który mógł dać ochronę nie tylko przed deszczem, ale i przed dzikimi zwierzętami, podobała się Murzynowi bardzo, natomiast postępek słonia nie zyskał wcale jego uznania.", + "140924": "— Słoń jest głupi — rzekł — więc rzucił niokę (węża) do grzmiącej wody, ale Kali wie, że nioka jest dobra, więc jej za grzmiącą wodą poszuka i upiecze, gdyż Kali jest mądry i donkey.", + "140925": "— Donkey jesteś, zgoda! — odpowiedział Staś — ale przecie nie będziesz jadł węża?", + "140926": "— Nioka dobra — powtórzył Kali.", + "140927": "I ukazując na zabitą zebrę dodał:", + "140928": "— Lepsza niż ta nyama.", + "140929": "Po czym obaj udali się do baobabu i zajęli się urządzaniem mieszkania. Kali wyszukał nad rzeką płaski kamień wielkości dużego sita i wstawiwszy go w pień nasypał nań rozżarzonych węgli, a następnie dosypywał coraz nowych, uważając tylko, by próchno wewnątrz pnia nie zajęło się i nie wywołało pożaru całego drzewa. Mówił, że czyni to dlatego, żeby „nic nie ukąsić pana wielkiego i bibi”. Jakoż okazało się, że nie była to ostrożność zbyteczna, gdyż jak tylko czad wypełnił wnętrze drzewa i rozszedł się nawet na zewnątrz, z rozpadlin kory poczęły wypełzywać najrozmaitsze istoty: chrząszcze czarnej i wiśniowej barwy, wielkie jak śliwki włochate pająki, liszki pokryte jakby kolcami, na palec grube — i wstrętne, a zarazem jadowite skolopendry, których ukąszenie może nawet śmierć wywołać. A wobec tego, co się działo na zewnętrznej stronie pnia, łatwo się było domyślić, ile podobnych stworzeń musiało wyginąć od węglowego czadu wewnątrz. Te, które z kory i z niższych gałęzi spadały w trawę, Kali rozgniatał niemiłosiernie kamieniami, spoglądając przy tym wciąż na górną i na dolną dziuplę, jakby się obawiał, że lada chwila wyjrzy z której z nich jeszcze coś nowego.", + "140930": "— Czego tak patrzysz? — zapytał Staś — czy myślisz, że drugi wąż może się ukrywać w drzewie?", + "140931": "— Nie, Kali bać się Mzimu.", + "140932": "— Cóż to jest Mzimu?", + "140933": "— Zły duch.", + "140934": "— Widziałeś kiedy w życiu Mzimu?", + "140935": "— Nie, ale Kali słyszał okropny hałas, który Mzimu robi w chatach czarowników.", + "140936": "— To jednak wasi czarownicy się go nie boją?", + "140937": "— Czarownicy umieją go zakląć, a potem chodzą po chatach i mówią, że Mzimu się gniewa, więc Murzyni znoszą im banany, miód, pombe, jaja i mięso, aby przebłagać Mzimu.", + "140938": "Staś ruszył ramionami.", + "140939": "— Widać dobrze być u was czarownikiem. Ale to może ten wąż był Mzimu?", + "140940": "Kali potrząsnął głową:", + "140941": "— W takim razie nie słoń by zabić Mzimu, ale Mzimu zabić słonia. Mzimu jest śmierć…", + "140942": "Jakiś dziwny łoskot i szum wewnątrz drzewa przerwały mu nagle opowiadanie. Z dolnej dziupli buchnęła dziwna, ruda kurzawa, po czym rozległ się powtórnie jeszcze silniejszy niż poprzednio łoskot.", + "140943": "Kali rzucił się w mgnieniu oka twarzą na ziemię i począł krzyczeć przeraźliwie:", + "140944": "— Aka! Mzimu! Aka! aka! aka!", + "140945": "Staś w pierwszej chwili cofnął się także, ale niebawem odzyskał zimną krew i gdy Nel z Meą nadbiegły, począł im tłumaczyć, co się stać mogło.", + "140946": "— Prawdopodobnie — mówił — całe zwały próchna wewnątrz pnia rozszerzając się od gorąca runęły wreszcie na dół i zasypały węgle. A on myśli, że to Mzimu. Niech jednak Mea chlustnie kilka razy wodą w otwór, jeśli bowiem węgle z braku powietrza nie zgasły i próchno się od nich zatli, to drzewo może spłonąć.", + "140947": "Po czym widząc, że Kali wciąż leży i nie przestaje powtarzać z przerażeniem: „aka! aka!”, wziął tę strzelbę, z której strzelał zwykle do pentarek, wypalił w otwór i rzekł trącając chłopca kolbą:", + "140948": "— Twój Mzimu zabity. Nie bój się!", + "140949": "A Kali podniósł się, ale pozostał na klęczkach.", + "140950": "— O, pan wielki! wielki!… Pan nie bać się nawet Mzimu?", + "140951": "— Aka! aka! — zawołał przedrzeźniając Murzyna Staś.", + "140952": "I począł się śmiać.", + "140953": "Kali uspokoił się po pewnym czasie zupełnie i gdy zasiadł do przygotowanego przez Meę jedzenia, pokazało się, że chwilowy przestrach nie odebrał mu wcale apetytu, albowiem prócz porcji wędzonego mięsa spożył jeszcze na surowo wątrobę źrebięcia zebry nie licząc dzikich fig, których dostarczył w obfitości rosnący w pobliżu sykomor. Następnie obaj ze Stasiem wrócili do drzewa, przy którym dużo jeszcze było roboty. Wyrzucanie próchna, węgli, poprażonych całych setek chrząszczy i wielkich stonóg oraz kilkunastu upieczonych nietoperzy zajęło im przeszło dwie godziny czasu. Stasia dziwiło to nawet, że nietoperze mogły mieszkać w bezpośrednim sąsiedztwie z wężem, domyślił się jednak, że olbrzymi pyton albo pogardzał tak drobną zwierzyną, albo nie mogąc się we wnętrzu pnia koło niczego owinąć nie umiał się do nich dostać. Żar węgli wywoławszy upadek pokładów próchna oczyścił to wnętrze znakomicie — i widok jego napełnił teraz Stasia radością, albowiem było ono tak obszerne jak duży pokój i mogło dać schronienie nie czworgu ale dziesięciu ludziom. Dolny otwór stanowił drzwi, górny okno, dzięki któremu w olbrzymim pniu nie było ani ciemno, ani duszno. Staś umyślił podzielić całość za pomocą płócien namiotu na dwie izby, z których jedną przeznaczał dla Nel i Mei, drugą dla siebie, Kalego i Saby. Drzewo nie było spróchniałe aż do wierzchu pnia, deszcz więc nie mógł przeciekać do środka i aby się zupełnie od niego zabezpieczyć, dość było podnieść i podeprzeć nad obu otworami korę w taki sposób, aby tworzyła dwa okapy. Spód wnętrza postanowili wysypać wyprażonym przez słońce piaskiem znad rzeki i powierzchnię jego wymościć suchymi mchami.", + "140954": "Robota była istotnie ciężka, a szczególnie dla Kalego, musiał on bowiem obok tego wędzić mięso, poić konie i myśleć o żywności dla słonia, który trąbił o nią ustawicznie. Ale młody Murzyn zabrał się do urządzenia nowej siedziby z wielką ochotą, a nawet i z zapałem, którego przyczynę wyłuszczył Stasiowi jeszcze tego samego dnia w następujący sposób:", + "140955": "— Gdy pan wielki i bibi — mówił biorąc się pod boki — zamieszkają w drzewie, Kali nie będzie potrzebował budować na noc wielkiej zeriby i będzie mógł próżnować co wieczór.", + "140956": "— To lubisz próżnować? — zapytał Staś.", + "140957": "— Kali jest mężczyzną, więc Kali lubi próżnować, gdyż pracować powinny tylko kobiety.", + "140958": "— A widzisz jednak, że ja pracuję dla bibi.", + "140959": "— Ale za to, gdy bibi dorośnie, będzie musiała pracować na pana wielkiego, a jeśli nie zechce, to pan wielki pewno ją bić.", + "140960": "Lecz Staś na samą myśl o biciu bibi skoczył jak oparzony i krzyknął z gniewem:", + "140961": "— Głupcze, czy ty wiesz, kto jest bibi?", + "140962": "— Nie wiem — odpowiedział z przestrachem czarny chłopak.", + "140963": "— Bibi to jest… to jest… dobre… Mzimu!", + "140964": "A Kali aż przysiadł.", + "140965": "I po skończonej robocie zbliżył się nieśmiało do Nel, po czym padł przed nią na twarz i jął powtarzać wprawdzie nie przerażonym, ale błagalnym głosem:", + "140966": "— Aka! aka! aka!…", + "140967": "Zaś „dobre Mzimu” wytrzeszczyło na niego swoje śliczne, koloru morskiej wody oczy, nie rozumiejąc wcale, co się stało i o co Kalemu chodzi.", + "140968": "ROZDZIAŁ XXVIII", + "140969": "Nowa siedziba, którą Staś nazwał „Krakowem”, została urządzona w przeciągu trzech dni. Ale przedtem złożono w „męskim pokoju” główne pakunki — i w chwilach wielkiej ulewy młoda czwórka znajdowała w olbrzymim pniu jeszcze przed wykończeniem mieszkania doskonałe schronienie. Pora dżdżysta rozpoczęła się na dobre, ale nie były to nasze długie, jesienne deszcze, w czasie których niebo zawleka się ciemnymi chmurami i nudna, uciążliwa słota trwa przez całe tygodnie. Tu kilkanaście razy na dzień wiatr przepędzał po niebie wzdęte obłoki, które zlewały ziemię obficie, po czym znów rozbłyskiwało słońce, jasne, jakby świeżo wykąpane i zalewało złotym światłem skały, rzekę, drzewa i całą dżunglę. Trawy rosły prawie w oczach. Drzewa pokrywały się obfitszym liściem i nim stary owoc opadł, tworzyły się zawiązki na nowy. Powietrze, z powodu zawieszonych w nim igiełek wody, uczyniło się tak przeźroczyste, że nawet odległe przedmioty stawały się zupełnie wyraźne i wzrok sięgał w niezmiernie daleką przestrzeń. Na niebie rozwieszały się cudne, siedmiobarwne tęcze, a wodospad był prawie ciągle w nie ubrany. Krótko trwające ranne i wieczorne zorze grały tysiącami tak świetnych blasków, że nawet i w Pustyni Libijskiej dzieci nie widziały nic podobnego. Najniższe, bliskie ziemi obłoki barwiły się wiśniowo, górne, lepiej oświecone, rozlewały się na kształt jezior z purpury i złota, a drobne, wełniste chmurki mieniły się jak rubiny, ametysty i opale. Nocami, między jedną falą dżdżu a drugą, księżyc zmieniał w brylanty krople rosy wiszące na liściach mimoz i akacyj, a światło zodiakalne świeciło w odświeżonym powietrzu jaśniej niż w innych porach roku.", + "140970": "Z rozlewów, które czyniła rzeka poniżej wodospadu, dochodziło niespokojne rechotanie żab i melancholijne kumkanie ropuch, a podobne do wielkich błędnych gwiazd latarniki przelatywały z brzegu na brzeg między kępami bambusów i arumów.", + "140971": "Lecz gdy chmury pokrywały chwilami gwiaździste niebo i deszcz poczynał padać, czyniło się bardzo ciemno, a we wnętrzu baobabu tak czarno jak w piwnicy. Chcąc temu zaradzić Staś kazał natopić Mei tłuszczu z zabitych zwierząt i urządził z blaszanki lampę, którą zawiesił pod górnym otworem, zwanym przez dzieci oknem. Światło bijące z tego okna, widne z daleka wśród ciemności, odpędzało dzikie zwierzęta, ale natomiast przyciągało nietoperze, a nawet i ptaki, tak że w końcu Kali musiał urządzić w otworze rodzaj zasłony z cierni, podobnej do tej, którą zamykał na noc otwór dolny.", + "140972": "Jednakże w dzień, w chwilach pogody, dzieci opuszczały „Kraków” i krążyły po całym cyplu. Staś wyprawiał się na antylopy-ariele i na strusie, których liczne stada pojawiły się w dole rzeki, a Nel chodziła do swego słonia, który z początku trąbił tylko o żywność, a potem zaczął trąbić i wówczas, gdy mu się nudziło bez małej przyjaciółki. Witał też ją zawsze z wyraźną radością i nastawiał natychmiast swoje olbrzymie uszy, jak tylko usłyszał z daleka jej głos lub kroki.", + "140973": "Pewnego razu, gdy Staś poszedł na polowanie, a Kali łowił ryby za wodospadem, Nel postanowiła pójść do skały zamykającej wąwóz, aby zobaczyć, jak też Staś z nią sobie poradzi i czy już czego nie dokonał. Zajęta obiadem Mea nie zauważyła jej odejścia, dziewczynka zaś zbierając po drodze kwiatki osobliwej begonii, rosnącej obficie wśród zrębów skalnych zbliżyła się do pochyłości, którą wyjechali niegdyś z wąwozu i zeszedłszy na dół znalazła się przy skale. Wielki głaz, oderwany od rodzimej ściany, zamykał gardziel wąwozu jak i poprzednio. Nel jednak zauważyła, że między nim a ścianą jest przejście tak szerokie, że nawet dorosły człowiek mógłby się nim przecisnąć. Przez chwilę zawahała się, po czym przeszła i znalazła się po drugiej stronie. Ale był tam zakręt, który trzeba było minąć, by dojść do szerokiego ujścia zamkniętego wodospadem. Nel poczęła rozmyślać: „Pójdę jeszcze tylko trochę dalej, wyjrzę zza skały, raz spojrzę na słonia, który mnie wcale nie zobaczy, i wrócę.” Tak rozmyślając posuwała się krok za krokiem coraz dalej, aż wreszcie doszła do miejsca, w którym wąwóz rozszerzał się nagle w małą dolinkę, i zobaczyła słonia. Stał odwrócony tyłem do niej, z trąbą zanurzoną w wodospadzie, i pił. To ją ośmieliło, więc przytuliwszy się do ściany skalnej postąpiła jeszcze kilka kroków — i jeszcze kilka — a wtem olbrzymi zwierz chcąc polać sobie boki odwrócił głowę, zobaczył dziewczynkę i zobaczywszy ruszył natychmiast ku niej.", + "140974": "Nel zlękła się bardzo, ale ponieważ nie było już czasu cofnąć się, więc przycisnąwszy kolanko do kolanka dygnęła słoniowi, jak umiała najładniej, po czym wyciągnęła rączkę z begoniami i ozwała się trochę drżącym głosikiem:", + "140975": "— Dzień dobry, kochany słoniu! Ja wiem, że nie zrobisz mi nic złego, więc przyszłam, żeby ci powiedzieć dzień dobry… i mam tylko te kwiatki…", + "140976": "A kolos zbliżył się, wyciągnął trąbę, wyjął z paluszków Nel wiązkę begonii, lecz włożywszy ją do paszczy wypuścił zaraz na ziemię, gdyż widocznie nie smakowały mu ani włochate liście, ani kwiaty. Nel ujrzała teraz nad sobą trąbę na kształt ogromnego czarnego węża, który wyciągał się i przeginał: dotknął jej jednej rączki i drugiej, potem obu ramion i na koniec opadłszy w dół począł się chwiać łagodnie na obie strony.", + "140977": "— Wiedziałam, że mi nie zrobisz nic złego — powtórzyła dziewczynka, choć strach nie opuszczał jej jeszcze.", + "140978": "Słoń zaś cofnął w tył swoje bajeczne uszy, zwijając i rozwijając na przemian trąbę i gulgocąc radośnie, tak jak gulgotał zawsze, gdy dziewczynka zbliżała się do krawędzi wąwozu.", + "140979": "I jak niegdyś Staś ze lwem, tak teraz tych dwoje stało naprzeciw siebie — on ogrom, podobny do domu lub skały — i ona, drobna kruszynka, którą mógł zgnieść jednym ruchem, nawet nie ze złości, ale przez nieuwagę.", + "140980": "Lecz dobry i roztropny zwierz nie czynił żadnych, ani gniewnych, ani nieuważnych ruchów i widocznie rad był i uszczęśliwiony z przybycia małego gościa.", + "140981": "Nel ośmieliła się stopniowo, a wreszcie wzniosła oczy w górę i patrząc tak, jakby patrzyła na wysoki dach, zapytała wysuwając nieśmiało rączkę:", + "140982": "— Czy można cię pogłaskać po trąbie?", + "140983": "Słoń nie umiał wprawdzie po angielsku, ale z ruchu jej ręki zmiarkował od razu, o co idzie, i podsunął pod jej dłoń koniec swego długiego na dwa metry nosa.", + "140984": "Nel jęła głaskać trąbę, z początku jedną ręką i ostrożnie, potem dwiema, a wreszcie objęła ją obu ramionkami i przytuliła do niej z całą dziecinną ufnością.", + "140985": "Słoń przestępował z nogi na nogę i wciąż gulgotał z radości.", + "140986": "Po chwili zaś obwinął trąbą drobne ciało dziewczynki i podniósłszy je w górę począł kołysać ją lekko w prawo i w lewo.", + "140987": "— Jeszcze! jeszcze! — wołała rozbawiona Nel.", + "140988": "I zabawa trwała dość długo, a następnie ośmielona już zupełnie dziewczynka wymyśliła sobie inną. Oto znalazłszy się na ziemi próbowała wspinać się po przedniej nodze słonia jak po drzewie albo chowając się pod niego pytała go, czy ją znajdzie. Ale przy tych figlach spostrzegła jedną rzecz, a mianowicie, że w przednich, a zwłaszcza w tylnych nogach słonia tkwią liczne kolce, od których potężne zwierzę nie umiało się uwolnić, raz dlatego, że do tylnych nóg nie mogło dosięgnąć swobodnie trąbą, a po wtóre, że obawiało się widocznie zranić się w palec, którym trąba jest zakończona i bez którego straciłaby całą swą zręczność i sprawność. Nel nie wiedziała o tym zupełnie, że takie kolce w nogach są prawdziwą plagą dla słoni w Indiach, a jeszcze bardziej w dżunglach afrykańskich, składających się przeważnie z roślin kolczastych. Ponieważ jednak zrobiło jej się żal poczciwego olbrzyma, więc bez namysłu siadłszy w kucki przy jego nodze poczęła wyjmować delikatnie naprzód większe, a potem mniejsze zadziory, nie przestając przy tym szczebiotać i zapewniać słonia, że nie pozostawi ani jednej. On zrozumiał wybornie, o co chodzi — i zginając nogi w kolanie pokazywał tym sposobem, że i w podeszwach między kopytami pokrywającymi palce tkwią także kolce, które przyczyniają mu jeszcze większych dolegliwości.", + "140989": "Ale tymczasem nadszedł z polowania Staś i począł zaraz wypytywać Meę, gdzie jest panienka. Otrzymawszy odpowiedź, że zapewne jest w drzewie, już miał zajrzeć do wnętrza baobabu, gdy wtem wydało mu się, że słyszy jej głos w głębi wąwozu. Nie wierząc własnym uszom skoczył natychmiast do krawędzi i spojrzawszy w dół, zmartwiał. Dziewczynka siedziała przy nodze kolosa, a ów stał tak spokojnie, że gdyby nie ruch trąby i uszu, można by było pomyśleć, iż jest wykuty z kamienia.", + "140990": "— Nel! — krzyknął Staś.", + "140991": "A ona zajęta swoją robotą, odpowiedziała mu wesoło:", + "140992": "— Zaraz, zaraz!", + "140993": "Na to chłopak, który nie miał zwyczaju wahać się wobec niebezpieczeństwa, podniósł jedną ręką w górę strzelbę, drugą chwycił za obdartą z kory wyschłą łodygę lianu i objąwszy ją nogami, w mgnieniu oka zsunął się na dno wąwozu.", + "140994": "Słoń poruszył niespokojnie uszami, ale w tej chwili Nel wstała i objąwszy trąbę zawołała pośpiesznie:", + "140995": "— Nie bój się, słoniu, to Staś.", + "140996": "Staś spostrzegł od razu, że nie ma dla niej żadnego niebezpieczeństwa, lecz nogi trzęsły się jeszcze pod nim, serce biło mu gwałtownie i nim ochłonął z wrażenia, począł mówić zdławionym, pełnym żalu i gniewu głosem:", + "140997": "— Nel, Nel, jak ty mogłaś to zrobić?!…", + "140998": "Ona zaś poczęła się tłumaczyć, że nie zrobiła nic złego, bo słoń jest dobry i zupełnie już oswojony; że chciała tylko raz na niego spojrzeć i wrócić się, ale on ją zatrzymał i począł się z nią bawić, że ją huśtał bardzo ostrożnie i że jeśli Staś chce, to i jego pohuśta.", + "140999": "To mówiąc jedną rączką wzięła za koniec trąby i zbliżyła ją do Stasia, drugą zaś ręką machnęła kilkakrotnie w prawo i w lewo, mówiąc jednocześnie do słonia:", + "141000": "— Pokołysz, słoniu, i Stasia.", + "141001": "Mądry zwierz znów odgadł z jej poruszeń, czego od niego chce — i Staś, chwycony za pasek przy spodenkach, w jednej chwili znalazł się w powietrzu. Było przy tym takie jakieś dziwne i zabawne przeciwieństwo między jego rozgniewaną jeszcze miną a tym bujaniem się nad ziemią, że małe Mzimu poczęło śmiać się do łez, klaskać w ręce i krzyczeć tak jak poprzednio:", + "141002": "— Jeszcze, jeszcze!", + "141003": "A ponieważ niepodobna jest zachować należytej powagi i prawić morałów wówczas, gdy człowiek wisi na końcu słoniowej trąby i mimowolnie wykonywa ruchy podobne do ruchów wahadła, więc chłopiec począł się w końcu śmiać także. Ale po pewnym czasie zmiarkowawszy, że ruchy trąby stają się wolniejsze i że słoń zamierza postawić go na ziemi, wpadł niespodziewanie na nowy pomysł: mianowicie, korzystając z chwili, w której znalazł się w pobliżu olbrzymiego ucha, chwycił za nie obu rękoma, wdrapał się po nim w mgnieniu oka na głowę i siadł słoniowi na karku.", + "141004": "— Aha — zawołał z góry na Nel — niech zrozumie, że to on musi mnie słuchać.", + "141005": "I ją klepać go dłonią po głowie, z miną władcy i pana.", + "141006": "— Dobrze! — zawołała z dołu Nel — ale jak teraz zleziesz?", + "141007": "— To mały kłopot — odpowiedział Staś.", + "141008": "I przewiesiwszy nogi przez czoło słonia objął nimi trąbę i zsunął się po niej jak po drzewie.", + "141009": "— Ot, jak zlezę!…", + "141010": "Po czym oboje zajęli się wyjmowaniem resztek kolców z nóg słonia, który poddawał się temu z nadzwyczajną cierpliwością.", + "141011": "Tymczasem spadły pierwsze krople dżdżu, więc Staś postanowił odprowadzić natychmiast Nel do „Krakowa” — ale tu zaszła niespodziewana trudność. Słoń za nic nie chciał się z nią rozstać i za każdym razem, gdy próbowała się oddalić, zawracał ją trąbą i przyciągał ku sobie. Położenie stawało się ciężkie i wesoła zabawa wobec uporu zwierzęcia mogła się źle zakończyć. Chłopiec nie wiedział, co począć, gdyż deszcz padał coraz gęstszy i groziła ulewa. Oboje cofali się wprawdzie nieco ku wyjściu, ale bardzo nieznacznie, i słoń posuwał się za nimi.", + "141012": "Na koniec Staś stanął między nim a Nel, utkwił w jego oczach ostre spojrzenie, jednocześnie zaś rzekł cichym głosem do Nel:", + "141013": "— Nie uciekaj, ale cofaj się ciągle aż do wąskiego przejścia.", + "141014": "— A ty, Stasiu? — zapytała dziewczynka.", + "141015": "— Cofaj się — powtórzył z naciskiem — bo inaczej muszę zastrzelić słonia.", + "141016": "Dziewczynka pod wpływem tej groźby posłuchała rozkazu, tym bardziej że mając już nieograniczoną ufność w słoniu była pewna, że on w żadnym razie nie zrobi nic złego Stasiowi.", + "141017": "Chłopiec zaś stał o cztery kroki od olbrzyma nie spuszczając zeń oczu.", + "141018": "Upłynęło w ten sposób kilka minut. Nastała chwila wprost groźna. Uszy słonia poruszyły się kilkakrotnie, małe oczki błysnęły jakoś dziwnie i trąba wzniosła się nagle do góry.", + "141019": "Staś uczuł, że blednie.", + "141020": "„Śmierć!” — pomyślał.", + "141021": "Ale kolos odwrócił się niespodzianie ku krawędzi parowu, na której widywał zwykle Nel, i począł trąbić tak żałośnie jak nigdy przedtem.", + "141022": "A Staś poszedł spokojnie ku przejściu i za skałą znalazł Nel, która nie chciała wracać bez niego do drzewa.", + "141023": "Chłopak miał niepohamowaną ochotę powiedzieć jej: „Patrz, czegoś narobiła! o małom przez ciebie nie zginął.” Ale nie było czasu na wymówki, gdyż deszcz zmienił się w ulewę i trzeba było wracać jak najprędzej. Nel przemokła do nitki, choć Staś owinął ją we własne ubranie.", + "141024": "We wnętrzu drzewa kazał ją zaraz Murzynce przebrać — sam zaś odwiązał naprzód w męskim pokoju Sabę, którego poprzednio był przywiązał z obawy, aby pobiegłszy w jego ślady nie płoszył mu zwierzyny, następnie począł przepatrywać raz jeszcze wszelkie ubrania i pakunki, w nadziei, że może znajdzie jaką zapomnianą szczyptę chininy.", + "141025": "Ale nie znalazł nic. Tylko na dnie słoika, który dał mu misjonarz w Chartumie, kryło się we wgłębieniach trochę białego proszku, tak jednak mało, że starczyć go mogło zaledwie na pobielenie końca palca. Postanowił wszelako nalać do słoika ukropu i dać Nel do wypicia tę płukankę.", + "141026": "Po czym, gdy ulewa przeszła i zaświeciło znów słońce, wyszedł z drzewa, aby popatrzyć na ryby, które przyniósł Kali. Murzyn złowił ich kilkanaście na wędki poczynione z cienkiego drutu. Po większej części były małe, ale znalazły się trzy na stopę długie, srebrno nakrapiane i zadziwiająco lekkie. Mea, która wychowana nad brzegami Nilu Niebieskiego znała się na rybach, mówiła, że są one dobre do jedzenia i że pod wieczór wyskakują bardzo wysoko nad wodę. Jakoż przy oprawianiu ich pokazało się, że są tak lekkie dlatego, iż wewnątrz mają ogromne powietrzne pęcherze. Staś wziął jedną z takich baniek, dochodzącą do wielkości dużego jabłka, i poniósł pokazać ją Nel.", + "141027": "— Patrz — rzekł — to siedzi w rybach. Z kilkunastu takich pęcherzy można by zrobić szybę w naszym oknie.", + "141028": "I pokazał górny otwór w drzewie.", + "141029": "Lecz pomyślawszy potem przez chwilę, dodał:", + "141030": "— I jeszcze coś więcej.", + "141031": "— Co takiego? — zapytała rozciekawiona Nel.", + "141032": "— I latawce.", + "141033": "— Takie, jakie puszczałeś w Port-Saidzie? O, dobrze! zrób!", + "141034": "— Zrobię. Z pociętych, cieniutkich bambusów zbiję ramki, a tych błon użyję zamiast papieru. To będzie nawet lepsze od papieru, bo lżejsze — i deszcz tego nie rozmoczy. Taki latawiec pójdzie ogromnie w górę, a przy silnym wietrze zaleci Bóg wie dokąd…", + "141035": "Tu nagle uderzył się w czoło:", + "141036": "— Mam jedną myśl.", + "141037": "— Jaką?", + "141038": "— Zobaczysz. Jak sobie to jeszcze lepiej wyobrażę, to ci powiem. Teraz ten słoń tak ryczy, że nie można się nawet rozmówić…", + "141039": "Istotnie słoń z tęsknoty za Nel, a może za obojgiem dzieci, trąbił tak, aż cały wąwóz się trząsł razem z pobliskimi drzewami.", + "141040": "— Trzeba mu się pokazać — rzekła Nel — to się uspokoi.", + "141041": "I poszli do wąwozu. Ale Staś całkiem zajęty swą myślą począł półgłosem mówić:", + "141042": "— „Nelly Rawlison i Stanisław Tarkowski z Port-Saidu, uciekłszy z Faszody od derwiszów, znajdują się…”", + "141043": "I zatrzymawszy się zapytał:", + "141044": "— Jak oznaczyć gdzie?…", + "141045": "— Co, Stasiu?", + "141046": "— Nic, nic. Już wiem: „Znajdują się o miesiąc drogi na wschód od Białego Nilu — i proszą o prędką pomoc…” Gdy wiatr będzie dął na północ albo na wschód, puszczę takich latawców dwadzieścia, pięćdziesiąt, sto, a ty, Nel, pomożesz mi je kleić.", + "141047": "— Latawce?", + "141048": "— Tak — i powiem ci tylko tyle, że mogą nam one oddać większą przysługę niż dziesięć słoni.", + "141049": "Tymczasem doszli do krawędzi. I dopieroż zaczęło się przestępywanie olbrzyma z nogi na nogę, kiwanie się, machanie uszami, gulgotanie i znów żałosne trąbienie, gdy Nel próbowała się choć na chwilę oddalić. W końcu dziewczynka poczęła tłumaczyć „kochanemu słoniowi”, że nie może ciągle przy nim przesiadywać, bo przecie musi spać, jeść, pracować i gospodarzyć w „Krakowie”. Ale on uspokoił się dopiero wówczas, gdy zepchnęła mu widełkami przygotowaną przez Kalego żywność — a i to wieczorem zaczął znów potrębywać.", + "141050": "Dzieci nazwały go tegoż wieczora: „King”, gdyż Nel zaręczała, że zanim dostał się do wąwozu, był niezawodnie królem wszystkich słoni w Afryce.", + "141051": "ROZDZIAŁ XXIX", + "141052": "W ciągu kilku dni Nel spędzała wszystkie chwile, w których deszcz nie padał, u Kinga, który już nie sprzeciwiał się jej odejściu zrozumiawszy, że dziewczynka wraca po kilka razy dziennie. Kali, który w ogóle bał się słoni, patrzył na to z nadzwyczajnym zdumieniem, ale w końcu doszedł do przekonania, że potężne dobre Mzimu oczarowało olbrzyma, i począł go także odwiedzać. King zachowywał się względem niego jak również względem Mei życzliwie, ale tylko jedna Nel robiła z nim, co chciała, tak że po tygodniu ośmieliła się nawet przyprowadzić mu i Sabę. Dla Stasia była to wielka ulga, gdyż mógł z całym spokojem pozostawić Nel pod opieką, czyli jak się wyrażał: pod trąbą słonia — i chodzić bez żadnej obawy na polowanie, a nawet czasem zabierać ze sobą Kalego. Był też teraz pewien, że zacne zwierzę nie opuściłoby ich już w żadnym razie, i począł się namyślać, jak je z zamknięcia uwolnić.", + "141053": "A właściwie mówiąc, sposób wynalazł on już dawno, ale wymagający takiej ofiary, że bił się z myślami, czy go użyć, a następnie odkładał to z dnia na dzień. Ponieważ nie miał z kim o tym pomówić, postanowił wtajemniczyć ostatecznie w swe zamiary Nel, chociaż uważał ją za dziecko.", + "141054": "— Skałę można wysadzić prochem — rzekł — ale na to trzeba będzie popsuć mnóstwo ładunków, to jest powyciągać z nich kule, wysypać proch i zrobić z niego jeden wielki nabój. Taki nabój wcisnę w najgłębszą szparę, jaka się w środku znajdzie, następnie zatkam i podpalę. Wówczas skała rozpadnie się na kilka lub kilkanaście części i Kinga można będzie wyprowadzić.", + "141055": "— Ale jeśli będzie wielki huk, to czy on się nie przelęknie?", + "141056": "— To niech się przelęknie! — odpowiedział żywo Staś. — To mnie najmniej obchodzi. Z tobą doprawdy nie warto poważnie mówić.", + "141057": "Jednakże mówił dalej, a raczej myślał dalej głośno:", + "141058": "— Ale jeżeli użyję za mało ładunków, to skała się nie rozpadnie i zmarnuję je na próżno; jeżeli w dostatecznej ilości, to nam ich niewiele zostanie. A gdyby ich zabrakło przed końcem drogi, wówczas grozi nam po prostu śmierć. Bo z czymże będę polował, czym cię bronił w razie jakiego napadu? Wiesz przecie dobrze, że gdyby nie ta strzelba i nie te naboje, to zginęlibyśmy od dawna albo z rąk Gebhra, albo z głodu. I szczęście to prawdziwe, że mamy konie, bo sami nie moglibyśmy unieść ani rzeczy, ani ładunków.", + "141059": "Na to Nel podniosła palec do góry i ozwała się z wielką pewnością:", + "141060": "— Jak ja Kingowi powiem, to King poniesie wszystko.", + "141061": "— Jakież ładunki poniesie, jeśli ich mało co zostanie?", + "141062": "— Będzie nas za to bronił…", + "141063": "— Ale nie będzie przecie strzelał ze swej trąby do zwierzyny tak jak ja ze sztucera.", + "141064": "— To możemy jeść figi i te duże dynie, co rosną na drzewach, a Kali nałapie zawsze ryb.", + "141065": "— Póki zostaniemy nad rzeką. Porę dżdżystą trzeba tu przeczekać, gdyż te ciągłe ulewy napędziłyby ci z pewnością febry. Pamiętaj jednak, że potem ruszamy w dalszą drogę i możemy trafić na pustynię.", + "141066": "— Taką jak Sahara? — zapytała z przestrachem Nel.", + "141067": "— Nie, taką jednak, na której nie ma rzek ani drzew owocowych, a rosną niskie akacje i mimozy. Tam można żyć tylko z tego, co się upoluje. King znajdzie tam trawę, a ja antylopy, ale jeśli nie będę miał czym do nich strzelać, to King ich nie nałapie.", + "141068": "I Staś miał rzeczywiście o co się troszczyć, gdyż obecnie, gdy słoń już się oswoił i poprzyjaźnił z nimi tak poczciwie, niepodobna było go porzucić i skazać na śmierć głodową; a uwolnić go, to znaczyło pozbawić się większej części amunicji i narazić samych siebie na nieuchronną zgubę.", + "141069": "Więc Staś odkładał robotę z dnia na dzień, powtarzając sobie co wieczór w duszy:", + "141070": "„Może jutro wynajdę jaki inny sposób.”", + "141071": "A tymczasem do tej troski przyłączyły się inne. Naprzód Kalego straszliwie pokąsały w dole rzeki dzikie pszczoły, do których doprowadził go znany w Afryce niewielki szarozielony ptak, zwany pszczołowodem. Czarnemu chłopakowi nie chciało się przez lenistwo podkurzyć ich dostatecznie, wrócił więc z miodem, ale skłuty i spuchnięty tak, że w godzinę później stracił przytomność. Dobre Mzimu wyciągało z niego aż do wieczora, przy pomocy Mei, żądła a potem okładało go ziemią, którą Staś polewał wodą. Jednakże nad ranem zdawało się, że biedny Murzyn kona. Na szczęście starania i silny organizm przemogły niebezpieczeństwo — zdrowie jednak odzyskał dopiero po upływie dni dziesięciu.", + "141072": "Druga przygoda spotkała konie. Staś, który podczas choroby Kalego musiał je pętać i prowadzić do wody, zauważył, że poczęły straszliwie chudnąć. Nie można było wytłumaczyć tego brakiem żywności, ponieważ wskutek deszczów trawa wybujała wysoko i wybornej paszy było w bród. A jednak konie wprost nikły. Po kilku dniach sierść na nich poszerszeniała, oczy im zgasły, a z nozdrzy płynął gęsty śluz. W końcu przestały jeść, a natomiast piły chciwie, jakby trawiła je gorączka. Gdy Kali przyszedł do zdrowia, były to już dwa kościotrupy. Ale on tylko spojrzał na nie i od razu zrozumiał, co się stało.", + "141073": "— Tse-tse! — rzekł zwracając się do Stasia. — One muszą umrzeć.", + "141074": "Staś zrozumiał także, albowiem jeszcze w Port-Saidzie słyszał wielokrotnie o musze afrykańskiej, zwanej tse-tse, która jest tak straszliwą plagą niektórych okolic, że tam, gdzie ona mieszka stale, Murzyni nie posiadają wcale bydła, a tam gdzie wskutek pomyślnych chwilowych warunków rozmnoży się niespodzianie, bydło ginie. Koń, wół lub osioł, ukłuty przez tse-tse, marnieje i zdycha w ciągu dni kilkunastu, czasem w ciągu dni kilku. Zwierzęta miejscowe rozumieją też niebezpieczeństwo, jakie im od niej zagraża, zdarza się bowiem, że całe stada wołów, gdy przy wodopoju usłyszą jej brzęczenie, wpadają w szaloną trwogę i rozbiegają się na wszystkie strony.", + "141075": "Stasiowe konie były pokąsane; konie te, a wraz z nimi osła, Kali nacierał teraz codziennie jakąś niesłychanie wonną, podobną z zapachu do cebuli, rośliną, którą w dżunglach wyszukał. Mówił, iż woń jej odpędza tse-tse, ale pomimo tego zaradczego środka konie chudły. Staś z trwogą myślał o tym, co będzie, jeżeli zwierzęta padną? Jak zabrać wówczas rzeczy, Nel, wojłoki, namiot, ładunki i naczynia? Było tego jednak tyle, że chyba jeden King potrafiłby to wszystko udźwignąć. Ale żeby uwolnić Kinga, potrzeba było poświęcić przynajmniej dwie trzecie naboi.", + "141076": "Coraz większe troski zbierały się nad głową Stasia, na podobieństwo tych chmur, które nie przestawały poić dżungli dżdżem. A na koniec przyszła największa klęska, wobec której zmalały wszystkie inne: febra!", + "141077": "ROZDZIAŁ XXX", + "141078": "Pewnego dnia przy wieczerzy Nel podniósłszy do ust kawałek wędzonego mięsa odsunęła go nagle jakby ze wstrętem — i rzekła:", + "141079": "— Nie mogę dziś jeść.", + "141080": "Staś, który poprzednio dowiedział się od Kalego, gdzie są pszczoły, i podkurzał je teraz codziennie, by rabować im miód, był pewien, że mała zjadła w ciągu dnia za dużo miodu, i dlatego nie zwrócił uwagi na jej brak chęci do jedzenia. Lecz ona po chwili wstała i poczęła chodzić spiesznie wedle ogniska, zataczając coraz większe koła.", + "141081": "— A nie oddalaj się zanadto — wołał na nią chłopiec — bo jeszcze cię co porwie.", + "141082": "W rzeczywistości nie obawiał się jednak niczego, albowiem obecność słonia, którą dzikie zwierzęta czuły, i jego trąbienie, które dochodziło do ich czujnych uszu, trzymały je w przyzwoitej odległości. Zapewniało to bezpieczeństwo zarówno ludziom, jak i koniom, albowiem najstraszniejsi nawet w dżungli drapieżnicy, jak lew, pantera i lampart, wolą nie mieć do czynienia ze słoniem i nie zbliżać się zanadto do jego kłów i trąby.", + "141083": "Jednakże gdy dziewczynka nie przestawała krążyć coraz pospieszniej, Staś poszedł za nią i zapytał:", + "141084": "— Hej, mała ćmo! czemu tak latasz koło ognia?", + "141085": "Pytał jeszcze wesoło, ale już się zaniepokoił, a niepokój jego wzrósł, gdy Nel odpowiedziała:", + "141086": "— Nie wiem. Nie mogę usiedzieć na miejscu.", + "141087": "— Co ci jest?", + "141088": "— Tak mi jakoś nieswojo i tak dziwnie…", + "141089": "A wtem oparła mu nagle główkę na piersiach i jakby przyznając się do winy, zawołała pokornym, przetkanym łzami głosem:", + "141090": "— Stasiu, ja chyba jestem chora.", + "141091": "— Nel!!", + "141092": "Po czym położył jej dłoń na czole, które było suche i zarazem lodowate. Więc porwał ją na ręce i poniósł ku ognisku.", + "141093": "— Zimno ci? — pytał po drodze.", + "141094": "— I zimno, i gorąco, ale bardziej zimno…", + "141095": "Jakoż ząbki jej uderzały jedne o drugie, a ciałem wstrząsały ciągle dreszcze. Staś nie miał już najmniejszej wątpliwości, że dostała febry.", + "141096": "Kazał natychmiast Mei zaprowadzić ją do drzewa, rozebrać i położyć, a następnie okrył ją, czym mógł, widział był bowiem w Chartumie i Faszodzie, że ludzie chorzy na febrę okrywali się owczymi skórami, aby się zapocić. Postanowił przesiedzieć przy Nel całą noc i poić ją gorącą wodą z miodem. Ale ona z początku nie chciała pić. Przy świetle kaganka zawieszonego wewnątrz drzewa Staś dostrzegł jej błyszczące źrenice. Po chwili zaczęła się skarżyć na gorąco, a jednocześnie trzęsła się pod wojłokami i pod pledem. Ręce jej i czoło były wciąż zimne, ale gdyby Staś znał się choć cokolwiek na febrycznych przypadłościach, byłby poznał z jej nadzwyczaj niespokojnych ruchów, że musi mieć straszliwą gorączkę. Ze strachem zauważył, że gdy Mea wchodziła z gorącą wodą, dziewczynka patrzyła na nią jakby z pewnym zdziwieniem, a nawet z obawą, i zdawała się jej nie poznawać. Z nim jednak rozmawiała przytomnie. Mówiła mu, że nie może leżeć, i prosiła, żeby pozwolił jej wstać i biegać, to znów pytała, czy się nie gniewa na nią za to, że chora, a gdy zapewniał ją, że nie, przyciskała rzęsami łzy, które napływały jej do oczu, i zaręczała, że jutro będzie zupełnie zdrowa.", + "141097": "Tego wieczora, a raczej tej nocy, słoń był jakoś dziwnie niespokojny i ciągle ryczał, co znów pobudzało Sabę do szczekania. Staś zauważył, że chorą to drażni, więc wyszedł z drzewa, by ich uspokoić. Z Sabą poszło mu łatwo, ale słoniowi trudniej było nakazać ciszę, więc wziął kilka melonów, by mu je rzucić i zatkać mu trąbę przynajmniej na jakiś czas. Wracając spostrzegł przy świetle ognia Kalego, który z kawałkiem wędzonego mięsa na ramieniu oddalał się w kierunku biegu rzeki.", + "141098": "— Co ty tam robisz i dokąd idziesz? — zapytał Murzyna.", + "141099": "A czarny chłopak zatrzymał się i gdy Staś zbliżył się ku niemu, rzekł z tajemniczą twarzą:", + "141100": "— Kali iść pod inne drzewo położyć mięso złemu Mzimu.", + "141101": "— Dlaczego?", + "141102": "— Dlatego, żeby zły Mzimu nie zabić dobrego Mzimu.", + "141103": "Staś chciał na to coś odpowiedzieć, lecz nagle żal chwycił go za piersi, więc zacisnął tylko zęby i odszedł w milczeniu.", + "141104": "Gdy wrócił do drzewa, Nel miała oczy zamknięte; ręce jej leżące na wojłoku drgały wprawdzie mocno, ale zdawało się, że usypia. Staś siadł przy niej i w obawie, by jej nie zbudzić, siedział przez pewien czas bez ruchu. Mea siedząca z drugiej strony poprawiała co chwila kawałki kości słoniowej sterczące jej w uszach, by bronić się tym sposobem od drzemki. Uczyniło się cicho, tylko z dołu rzeki od strony rozlewu dochodziło rzechotanie żab i smętne kumkanie ropuch.", + "141105": "Nagle Nel siadła na posłaniu.", + "141106": "— Stasiu!", + "141107": "— Jestem tu, Nel.", + "141108": "A ona dygocąc jak liść na wietrze, poczęła szukać jego ręki i powtarzać spiesznie raz po raz:", + "141109": "— Boję się, boję się! daj mi rękę!", + "141110": "— Nie bój się, jestem przy tobie.", + "141111": "I chwycił jej dłoń, która tym razem była rozpalona jak w ogniu; nie wiedząc zaś sam, co ma robić, jął okrywać tę biedną wychudzoną rączkę pocałunkami.", + "141112": "— Nie bój się, Nel, nie bój!", + "141113": "Po czym dał jej się napić wody z miodem, która przez ten czas wystygła. Nel tym razem piła chciwie i przytrzymywała mu rękę z naczyniem, gdy próbował odejmować je od ust. Chłodny napój zdawał się ją uspokajać.", + "141114": "Nastało milczenie. Lecz po upływie pół godziny Nel znów siadła na posłaniu, a w rozszerzonych jej oczach widać było okropną trwogę.", + "141115": "— Stasiu!", + "141116": "— Co ci jest, kochanie?", + "141117": "— Czemu — pytała przerywanym głosem — Gebhr i Chamis chodzą koło drzewa i zaglądają tu do mnie?", + "141118": "Stasiowi w jednej chwili wydało się, że oblazły go tysiące mrówek.", + "141119": "— Co ty mówisz? — rzekł. — Tu nikogo nie ma! To Kali chodzi koło drzewa.", + "141120": "Lecz ona patrząc w ciemny otwór zawołała szczękając zębami:", + "141121": "— I Beduini także! Dlaczegoś ty ich pozabijał?", + "141122": "Staś otoczył ją ramieniem i przytulił do siebie:", + "141123": "— Ty wiesz dlaczego! Nie patrz tam! nie myśl o tym. To było już dawno.", + "141124": "— Dziś! dziś!", + "141125": "— Nie, Nel, dawno!…", + "141126": "Jakoż i było dawno, ale wróciło jak fala odbita od brzegu — i napełniło znów przerażeniem myśli chorego dziecka.", + "141127": "Wszelkie słowa uspokojenia okazywały się daremne. Oczy Nel rozszerzały się coraz bardziej. Serce biło tak gwałtownie, iż zdawało się, że pęknie lada chwila. Potem zaczęła się rzucać jak ryba wyjęta z wody i trwało to prawie do rana. Dopiero nad samym ranem siły jej wyczerpały się zupełnie i główka opadła na posłanie.", + "141128": "— Słabo mi! słabo! — powtórzyła. — Stasiu, ja lecę gdzieś na dół.", + "141129": "Po czym zamknęła oczy.", + "141130": "Staś w pierwszej chwili przeraził się okropnie, myślał bowiem, że umarła. Ale to był tylko koniec pierwszego paroksyzmu tej strasznej afrykańskiej febry, zwanej „zgubną”, której dwa ataki ludzie silni i zdrowi mogą przetrzymać; trzeciego nie przetrzymał dotychczas nikt. Podróżnicy opowiadali o tym często w Port-Saidzie, w domu pana Rawlisona, a jeszcze częściej wracający do Europy misjonarze katoliccy, których pan Tarkowski gościnnie u siebie przyjmował. Drugi atak przychodził po kilku lub kilkunastu dniach, trzeci zaś jeśli nie przyszedł w ciągu dwu tygodni, to nie był śmiertelny, gdyż liczył się jako znów pierwszy w drugim nawrocie choroby. Staś wiedział, że jedynym lekarstwem, jakie mogło przerwać lub pooddalać od siebie ataki, były duże dawki chininy, ale nie miał już jej ani atomu.", + "141131": "Na razie jednak widząc, że Nel oddycha, uspokoił się nieco — i począł się za nią modlić. A tymczasem słońce wyskoczyło spoza skał wąwozu i uczynił się dzień. Słoń upominał się już o śniadanie, a od strony rozlewu, który tworzyła rzeka, ozwały się krzyki wodnego ptactwa. Chcąc zabić parę pentarek na rosół dla Nel chłopiec wziął strzelbę śrutówkę i poszedł wzdłuż rzeki ku kępie wysokich krzewów, na których ptaki te sadowiły się zwykle na noc. Ale tak był niewyspany i myśli jego tak były zajęte chorobą dziewczynki, że całe stado pentarek przeszło tuż koło niego truchcikiem, jedna za drugą, dążąc do wodopoju, a on ich wcale nie spostrzegł. Stało się tak jeszcze i dlatego, że wciąż się modlił. Myślał o zabiciu Gebhra, Chamisa, Bedui-nów i podnosząc oczy w górę mówił ze ściśniętym przez łzy gardłem: „Ja to dla Nel zrobiłem, Panie Boże, dla Nel! — bo nie mogłem jej inaczej uwolnić, ale jeśli to grzech, to mnie ukarz, a ona niech wyzdrowieje!…”", + "141132": "Po drodze spotkał Kalego, który poszedł zobaczyć, czy zły Mzimu zjadł ofiarowane mu wczoraj mięso. Młody Murzyn kochając małą bibi modlił się także za nią, ale modlił się w całkiem odmienny sposób. Mówił mianowicie złemu Mzimu, że jeśli bibi wyzdrowieje, to on mu co dzień przyniesie kawałek mięsa, ale jeśli umrze, to chociaż się go boi i choć wie, że potem zginie, tak mu przedtem skórę wyłupi, że złe Mzimu na wieki go popamięta. Nabrał wszelako dobrej otuchy, gdyż złożone wczoraj mięso znikło. Mógł wprawdzie porwać je jaki szakal, ale mógł i Mzimu przybrać na się postać szakala.", + "141133": "Kali zawiadomił o tym pomyślnym wypadku Stasia, ten jednak popatrzył na niego, jakby go wcale nie rozumiał, i poszedł dalej. Minąwszy kępę krzaków, w której pentarek nie znalazł, zbliżył się do rzeki. Brzegi jej zarośnięte były wysokimi drzewami, z których zwieszały się na kształt długich pończoch gniazda remizów, ślicznych żółtych ptaszków z czarnymi skrzydłami, a także i gniazda os podobne do wielkich róż, ale koloru szarej bibuły. W jednym miejscu rzeka tworzyła szeroki na kilkadziesiąt kroków rozlew, porośnięty w części papirusem. Na tym rozlewie roiło się zawsze ptactwo wodne. Były tam bociany, takie same jak nasze europejskie i bociany o wielkim, grubym dziobie zakończonym hakiem, i czarne jak aksamit ptaki o nogach czerwonych jak krew — i flamingi, i ibisy, i białe z różowymi skrzydłami warzęchy mające dzioby podobne do łyżek — i żurawie z koronami na głowach, i mnóstwo kulików, pstrych i szarych jak myszy, biegających szybko tam i na powrót, niby drobne duchy leśne, na długich, cienkich jak słomki nóżkach.", + "141134": "Staś zabił dwie duże kaczki pięknej cynamonowej barwy i depcąc po nieżywych białych motylach, których tysiące zaścielały brzeg, rozejrzał się naprzód dobrze, czy na mieliźnie nie ma krokodylów, po czym przeszedł przez wodę i podniósł zdobycz. Strzał rozproszył oczywiście ptactwo; pozostały tylko dwa stojące o kilkanaście kroków dalej i zadumane nad wodą marabuty, podobne do dwóch starców o łysych, wciśniętych między ramiona głowach. Te nie poruszyły się wcale. Chłopiec popatrzył przez chwilę na ich obrzydliwe worki mięsne zwieszające się na piersiach, a następnie zauważywszy, że osy zaczynają coraz gęściej krążyć koło niego, powrócił do obozowiska.", + "141135": "Nel spała jeszcze, więc i on oddawszy Mei kaczki rzucił się na wojłok i zasnął natychmiast kamiennym snem. Zbudzili się dopiero po południu — on wcześniej, Nel później. Dziewczynka czuła się nieco silniejsza, a gdy gęsty i mocny rosół pokrzepił jeszcze jej siły, wstała i wyszła z drzewa chcąc popatrzyć na Kinga i na słońce.", + "141136": "Ale teraz dopiero przy świetle dziennym można było dokładnie zobaczyć, jakie ta jedna noc gorączki porobiła w niej spustoszenia. Cerę miała żółtą i przeźroczystą, usta poczerniałe, oczy podkrążone i twarzyczkę jakby postarzałą. Nawet źrenice jej wydawały się bledsze niż zwykle. Pokazało się także, iż wbrew zapewnieniom, jakie dawała Stasiowi, że czuje się dość mocna — i mimo sporego kubka rosołu, który zaraz po przebudzeniu się wypiła, ledwie mogła dojść o własnych siłach do wąwozu. Staś myślał z rozpaczą o drugim ataku i o tym, że nie posiada ani lekarstw, ani żadnych środków, którymi mógłby mu zapobiec.", + "141137": "A tymczasem deszcz zlewał ziemię po kilkanaście razy na dzień, powiększając wilgoć powietrza.", + "141138": "ROZDZIAŁ XXXI", + "141139": "Poczęły się ciężkie i pełne lęku dni oczekiwania. Drugi atak przyszedł dopiero po tygodniu — i nie był tak silny jak pierwszy, ale Nel uczuła się po nim jeszcze słabszą. Wychudła i zmizerniała do tego stopnia, że nie była to już dziewczynka, ale cień dziewczynki. Płomyk jej życia tlił się tak słabo, że zdawało się, iż dość jest dmuchnąć, aby go zgasić. Staś zrozumiał, że śmierć nie potrzebuje czekać na trzeci atak, by ją zabrać — i oczekiwał jej lada dzień, lada godzina.", + "141140": "Sam wychudł i sczerniał także, albowiem nieszczęście przechodziło jego siły i jego rozum. Więc patrząc na jej woskową twarzyczkę mówił sobie codziennie: „Na tomże strzegł jej jak oka w głowie, żeby tu ją pochować w dżungli?” — I nie rozumiał wcale, dlaczego tak ma być. Chwilami znów wyrzucał sobie, że jeszcze nie dość jej strzegł, że nie był dla niej dość dobry, a wówczas taki żal chwytał go za serce, że chciało mu się gryźć własne palce. Było niedoli po prostu za dużo.", + "141141": "A Nel spała teraz prawie ciągle i być może, że to utrzymywało ją przy życiu. Staś budził ją jednak kilka razy na dzień, by ją posilić. Wówczas, ilekroć deszcz nie padał, prosiła go, aby wynosił ją na powietrze, nie mogła już bowiem utrzymać się na własnych nogach. Zdarzało się wszelako, iż zasypiała nawet na jego ręku. Wiedziała już, że jest bardzo chora i że może lada dzień umrzeć. W chwilach większego ożywienia rozmawiała o tym ze Stasiem, a zawsze z płaczem, gdyż bała się śmierci.", + "141142": "— Już ja nie wrócę do tatusia — mówiła pewnego razu — ale ty powiedz tatusiowi, że mi było bardzo żal — i proś go, żeby tu do mnie przyjechał…", + "141143": "— Wrócisz — odpowiedział Staś.", + "141144": "I nie mógł nic więcej powiedzieć, gdyż chciało mu się wyć.", + "141145": "A Nel mówiła dalej ledwie dosłyszalnym, sennym głosem:", + "141146": "— I tatuś przyjedzie, i ty kiedyś przyjedziesz… prawda?", + "141147": "Na tę myśl uśmiech rozjaśnił jej wynędzniałą twarzyczkę, po chwili jednak ozwała się znowu, jeszcze ciszej:", + "141148": "— Ale mi tak żal…", + "141149": "To rzekłszy oparła mu główkę na ramieniu i poczęła płakać, on zaś przemógł własny ból, przytulił ją do piersi i odpowiedział żywo:", + "141150": "— Nel, ja bez ciebie nie wrócę i… i wcale nie wiem, co bym bez ciebie robił na świecie.", + "141151": "Nastało milczenie, podczas którego Nel usnęła znowu. Staś odniósł ją do drzewa, ale zaledwie wyszedł na zewnątrz, gdy z wierzchołka cypla nadbiegł Kali i machając rękoma począł wołać z twarzą wzburzoną i przelękłą:", + "141152": "— Panie wielki! panie wielki!", + "141153": "— Czego chcesz? — zapytał Staś.", + "141154": "A Murzyn wyciągnął rękę i ukazując na południe rzekł:", + "141155": "— Dym!", + "141156": "Staś przysłonił oczy dłonią i wytężywszy wzrok we wskazanym kierunku ujrzał rzeczywiście przy czerwonawym blasku nisko już stojącego słońca smugę dymu wznoszącą się daleko wśród dżungli, między wierzchołkami jeszcze dalszych, dość wysokich dwóch wzgórz.", + "141157": "Kali drżał cały, albowiem zbyt dobrze pamiętał straszną niewolę u derwiszów, był zaś pewien, że to ich obozowisko. Stasiowi też się wydało, iż to nie może być nikt inny jak Smain, i w pierwszej chwili zląkł się także okropnie. Tego tylko brakło! Obok śmiertelnej choroby Nel — derwisze! I znów niewola, i znów powrót do Faszody albo i do Chartumu, pod rękę Mahdiego lub pod bat Abdullahiego. Jeśli ich schwytają, Nel umrze pierwszego dnia, on zaś zostanie niewolnikiem na resztę życia. A gdyby nawet kiedyś uciekł, co mu po życiu, co mu po wolności bez Nel? Jakżeby spojrzał w oczy ojcu albo panu Rawlisonowi, gdyby derwisze porzucili ją po śmierci hienom, on zaś nie potrafiłby nawet powiedzieć, gdzie jest jej grób.", + "141158": "Takie myśli przelatywały mu jak błyskawice przez głowę. Nagle uczuł nieprzepartą chęć popatrzenia na Nel i skierował się ku drzewu. Po drodze zapowiedział Kalemu, by zgasił ogień i nie ważył się palić go w nocy, po czym wszedł do wnętrza.", + "141159": "Nel nie spała i czuła się lepiej. Zaraz też podzieliła się tą wiadomością ze Stasiem. Saba leżał przy niej i ogrzewał ją swym ogromnym ciałem, a ona głaskała go lekko po głowie, uśmiechając się, gdy chwytał paszczą subtelne pyłki próchna kręcące się w smudze świetlanej, którą tworzyły w drzewie ostatnie promienie zachodzącego słońca. Była widocznie lepszej myśli, gdyż po chwili zwróciła się z dość raźną minką do Stasia:", + "141160": "— A może ja nie umrę?", + "141161": "— Nie umrzesz z pewnością — odpowiedział Staś. — Skoro po drugim ataku czujesz się silniejszą, to trzeci wcale nie przyjdzie.", + "141162": "Ona zaś poczęła mrugać powiekami jakby się nad czymś namyślając — i rzekła:", + "141163": "— Gdybym miała taki gorzki proszek, co mi tak dobrze zrobił po tej nocy ze lwami — pamiętasz? to ani trochę nie myślałabym umierać, ani tyle!", + "141164": "I pokazała na paluszku, jak mało byłaby wówczas na śmierć gotowa.", + "141165": "— Ach! — ozwał się Staś — oddałbym nie wiem co za źdźbło chininy.", + "141166": "I pomyślał, że gdyby jej miał dosyć, to by poczęstował Nel choćby dwoma naraz proszkami, a potem owinął ją pledem, posadził przed sobą na koniu — i ruszył natychmiast w stronę przeciwną tej, w której było obozowisko derwiszów.", + "141167": "Tymczasem słońce zapadło i dżungla pogrążyła się nagle w ciemność.", + "141168": "Dziewczynka pogwarzyła jeszcze z pół godziny, po czym usnęła, a Staś rozmyślał dalej o derwiszach i o chininie. Strapiona, ale nadzwyczaj zaradna jego głowa poczęła pracować i tworzyć plany, jedne śmielsze i zuchwalsze od drugich. Naprzód począł się zastanawiać nad tym, czy ten dym w południowej stronie pochodzi koniecznie z obozu Smaina. Mogli to wprawdzie być derwisze, ale mogli być i Arabowie znad brzegów oceanu, którzy czynili wielkie wyprawy w głąb lądu po kość słoniową i po niewolników. Ci nie mieli nic wspólnego z derwiszami, którzy psuli im handel. Mógł to być także obóz Abisyńczyków albo jaka podgórska wioska murzyńska, do której łapacze ludzi jeszcze nie dotarli. Czy nie należało się o tym przekonać?", + "141169": "Arabowie z Zanzibaru, z okolic Bagamojo, z Witu i z Mombassy, a w ogóle z pobrzeży oceanu, byli to ludzie, którzy ustawicznie stykali się z białymi, więc kto wie, czy za wielką nagrodą nie podjęliby się odprowadzić ich obojga do którego z najbliższych portów. Staś wiedział doskonale, że może taką nagrodę przyrzec i że jego przyrzeczeniu uwierzą. Przyszła mu też jeszcze inna myśl, która poruszyła go do głębi. Oto widział, że w Chartumie wielu derwiszów, szczególnie z Nubii, chorowało prawie na równi z białymi na febrę — i ci leczyli się chininą, którą rabowali Europejczykom albo jeśli była ukryta u renegatów Greków lub Koptów, kupowali na wagę złota. Otóż można było się spodziewać, że Arabowie znad oceanu będą mieli ją na pewno.", + "141170": "„Pójdę — mówił sobie Staś — pójdę dla Nel.”", + "141171": "I zastanawiając się coraz usilniej nad położeniem doszedł w końcu do przekonania, że gdyby to nawet był oddział Smaina, to i tak należało iść. Przypomniał sobie, że z powodu zupełnego przerwania stosunków między Egiptem a Sudanem Smain prawdopodobnie nic nie wie o ich porwaniu z Fajumu. Fatma nie mogła się z nim porozumieć, więc to porwanie było tylko jej osobistym pomysłem, wykonanym przy pomocy Chamisa, syna Chadigiego, oraz Idrysa, Gebhra i dwóch Beduinów. Otóż ludzie ci nic nie obchodzili Smaina z tej prostej przyczyny, że znał między nimi tylko jednego Chamisa, a o tamtych nigdy w życiu nie słyszał. Obchodziły go tylko jego własne dzieci i Fatma. Ale właśnie może zatęsknił już za nimi i może rad byłby do nich wrócić, zwłaszcza jeżeli uprzykrzyła mu się już służba u Mahdiego. Przy Mahdim nie zrobił widocznie wielkiego losu, skoro, zamiast przewodzić potężnym wojskom lub rządzić jakim obszernym krajem, musiał łapać niewolników aż Bóg wie gdzie za Faszodą. „Powiem mu tak: — myślał Staś — jeśli odprowadzisz nas do jakiego portu nad Oceanem Indyjskim i wrócisz z nami do Egiptu, rząd przebaczy ci wszystkie winy, połączysz się z Fatmą i z dziećmi, a prócz tego pan Rawlison uczyni cię bogatym; jeśli nie, to dzieci i Fatmy nie zobaczysz już nigdy w życiu.”", + "141172": "I był pewien, że Smain namyśli się dobrze, nim taki układ odrzuci.", + "141173": "Oczywiście, nie było to wszystko bezpieczne, mogło nawet pokazać się zgubne, ale mogło również stać się deską ocalenia z tej toni afrykańskiej. Staś począł się w końcu dziwić, dlaczego możliwość spotkania ze Smainem tak go na razie przeraziła — i ponieważ chodziło o spieszny ratunek dla Nel, postanowił pójść jeszcze tej nocy.", + "141174": "Łatwiej to jednak było powiedzieć niż wykonać. Co innego jest siedzieć nocą w dżungli przy dobrym ogniu, za kolczastą zeribą, a co innego puścić się wśród ciemności w wysokie trawy, w których poluje o tej porze lew, pantera i lampart, nie mówiąc o hienach i szakalach. Chłopiec przypomniał sobie jednak słowa młodego Murzyna, wówczas gdy ów udał się nocą szukać Saby i wróciwszy z nim powiedział: „Kali się bać, ale pójść.” I powtórzył sobie to samo: „Będę się bał, ale pójdę.”", + "141175": "Czekał jednak na wzejście księżyca, gdyż noc była nadzwyczaj ciemna, i dopiero gdy dżungla posrebrzała od jego blasku, zawołał Kalego i rzekł:", + "141176": "— Kali, zabierz Sabę do drzewa, zatkaj wejście cierniem i pilnujcie mi z Meą panienki jak oka w głowie, a ja pójdę zobaczyć, co to za ludzie są tam w tym obozowisku.", + "141177": "— Pan wielki wziąć z sobą Kalego i strzelbę, która zabija złe zwierzęta. Kali nie zostać!", + "141178": "— Zostaniesz! — rzekł stanowczo Staś — i zakazuję ci iść za mną.", + "141179": "Po czym zamilkł na chwilę, a następnie ozwał się głuchym nieco głosem:", + "141180": "— Kali, jesteś wierny i roztropny, więc ufam, że spełnisz to, co ci powiem. Gdybym nie wrócił, a panienka umarła, to zostawisz ją w drzewie, ale naokoło drzewa wzniesiesz wysoką zeribę, a na korze wytniesz taki oto wielki znak.", + "141181": "I wziąwszy dwa bambusy złożył je w krzyż.", + "141182": "Po czym tak mówił dalej:", + "141183": "— Jeśli zaś bibi nie umrze, ale ja nie wrócę, to będziesz ją czcił i służył wiernie, a potem zaprowadzisz ją do swego ludu i powiesz wojownikom Wa-hima, żeby szli z nią ciągle na wschód, aż do Wielkiego Morza. Tam znajdziesz białych ludzi, którzy wam dadzą dużo strzelb, prochu, paciorków, drutu i tyle płótna, ile zdołacie unieść. Zrozumiałeś?", + "141184": "A młody Murzyn rzucił się przed nim na kolana, objął jego nogi i począł powtarzać żałośnie:", + "141185": "— O bwana kubwa! wrócić, wrócić, wrócić!", + "141186": "Stasia wzruszyło przywiązanie czarnego chłopaka, więc schylił się, położył mu rękę na głowie i rzekł:", + "141187": "— Idź do drzewa, Kali, i… niech cię Bóg błogosławi!", + "141188": "Zostawszy sam namyślał się jeszcze przez chwilę, czy nie wziąć z sobą osła. Było to bezpieczniej, albowiem lwy w Afryce, zarówno jak tygrysy w Indiach, w razie spotkania człowieka jadącego na koniu lub ośle rzucają się zawsze na zwierzę, nie na człowieka. Ale zadał sobie pytanie, kto w takim razie będzie nosił namiot Nel i na czym ona sama pojedzie? Po tej uwadze odrzucił natychmiast myśl zabrania osła i puścił się piechotą w dżunglę.", + "141189": "Księżyc wypłynął już wyżej na niebo, było przeto znacznie widniej. Jednakże trudności rozpoczęły się zaraz, jak tylko chłopiec zanurzył się w trawy, które wyrosły już tak wysoko, że i człowiek na koniu mógł się w nich z łatwością ukryć. Nawet w dzień nie było w nich na krok nic widać, a cóż dopiero w nocy, kiedy księżyc oświecał tylko ich wierzchołki, a niżej wszystko pogrążone było w głębokim cieniu. W takich warunkach łatwo jest zmylić drogę i chodzić w kółko, zamiast posuwać się naprzód; Stasiowi dodawała wszelako odwagi ta myśl, że naprzód, obozowisko, ku któremu szedł, było odległe od cypla co najwyżej o trzy lub cztery mile angielskie, a po wtóre, że dym ukazał się między wierzchołkami dwóch wyniosłych pagórków — zatem nie tracąc z oczu pagórków nie można było zbłądzić. Ale trawy, mimozy i akacje przesłaniały wszystko. Na szczęście co kilkadziesiąt kroków wznosiły się kopce termitów, wysokie niekiedy na kilkanaście stóp. Staś ustawiał ostrożnie strzelbę pod każdym kopcem, potem wdrapywał się na jego szczyt — i dojrzawszy wzgórza rysujące się czarno na tle nieba, złaził i szedł dalej.", + "141190": "Strach go tylko brał na myśl, co będzie, jeśli chmury zasłonią księżyc i niebo, albowiem wówczas znalazłby się jak w podziemiu. Ale nie było to jedyne niebezpieczeństwo. Dżungla w nocy, gdy wśród ciszy słychać każdy odgłos, każdy krok i niemal szelest, jaki robią owady łażące po trawach, jest wprost przerażająca. Unosi się nad nią lęk i zgroza. Staś musiał zważać na wszystko, nasłuchiwać, czuwać, rozglądać się na wszystkie strony, mieć głowę jak na śrubkach, a strzelbę gotową w każdej sekundzie do strzału. Co chwila wydawało mu się, że coś się zbliża, skrada, przyczaja. Niekiedy znowu słyszał poruszające się trawy i nagły tętent uciekających zwierząt. Domyślał się wówczas, że spłoszył antylopy, które mimo rozstawionych straży śpią czujnie, wiedząc, że niejeden straszny płowy myśliwiec poluje w ciemnościach o tej porze. Ale oto coś wielkiego czerni się pod parasolowatą akacją. Może to skała, a może nosorożec lub bawół, który zwietrzywszy człowieka ocknie się z drzemki i rzuci się natychmiast do ataku. Tam znów za czarnym krzakiem widać dwa błyszczące punkty. Hej! strzelba do twarzy. To lew! Nie!… Próżny alarm! To latarniki, bo jedno światełko wznosi się w górę i leci nad trawami jak spadająca ukośnie gwiazda. Staś właził na termitiery nie zawsze dlatego, by przekonać się, czy idzie w dobrym kierunku, ale i dlatego, by obetrzeć spocone zimnym potem czoło, odetchnąć i poczekać, aż mu się uspokoi bijące zbyt pośpiesznie serce. Był przy tym tak już zmęczony, że ledwie trzymał się na nogach.", + "141191": "Lecz szedł naprzód w tej myśli, że tak trzeba dla uratowania Nel. Po dwóch godzinach wydostał się na grunt gęsto usiany kamieniami, gdzie trawy były niższe i było znacznie widniej. Dwa wyniosłe wzgórza rysowały się równie daleko jak przedtem; natomiast bliżej biegł poprzecznie zrąb skalny, za którym wznosił się drugi, wyższy, oba zaś otaczały widocznie jakąś dolinę albo wąwóz podobny do tego, w którym zamknięty był King.", + "141192": "Nagle, o jakie trzysta lub czterysta kroków na prawo, spostrzegł na ścianie skalnej różowy odblask płomienia.", + "141193": "I stanął. Serce biło mu znów tak, że nieledwie słyszał je wśród ciszy nocnej. Kogo tam zobaczy na dole? Arabów ze wschodnich wybrzeży? Derwiszów Smaina czy też dzikich Murzynów, którzy opuściwszy rodzinne wioski chronią się przed derwiszami w niedostępne górskie komysze? Czy znajdzie śmierć albo niewolę, czy też ratunek dla Nel?", + "141194": "Trzeba się było o tym przekonać. Cofać się już nie mógł i nie chciał. Po chwili począł się skradać w kierunku ognia, idąc jak najciszej i tamując dech w piersiach. Uszedłszy tak około stu kroków, usłyszał niespodzianie od strony dżungli parskanie koni — i zatrzymał się znowu. Przy świetle księżyca naliczył ich pięć. Jak na derwiszów było to mało, ale przypuszczał, że reszta ukryta jest może w wysokich trawach. Dziwiło go tylko to, że nie ma przy nich żadnych straży, że te straże nie palą na górze ogni dla odstraszenia dzikich zwierząt. Ale dziękował Bogu, że tak było, gdyż mógł posuwać się dalej niedostrzeżony.", + "141195": "Blask na skałach czynił się coraz wyraźniejszy. Zanim upłynął kwadrans, Staś znalazł się w miejscu, w którym przeciwległa skała była najmocniej oświecona, co wskazywało, że u jej stóp musi się palić ogień.", + "141196": "Wówczas czołgając się dopełznął z wolna do krawędzi i spojrzał w dół.", + "141197": "Pierwszym przedmiotem, który uderzył jego oczy, był wielki namiot; przed namiotem stało polowe płócienne łóżko, a na nim leżał człowiek przybrany w biały ubiór europejski.", + "141198": "Mały, może dwunastoletni Murzynek dokładał suchego paliwa do ognia, który oświecał ścianę skalną i szeregi Murzynów śpiące pod nią z obu stron namiotu.", + "141199": "Staś w jednej chwili zsunął się z pochyłości na dno wąwozu.", + "141200": "ROZDZIAŁ XXXII", + "141201": "Przez jakiś czas ze zmęczenia i wzruszenia nie mógł ani słowa przemówić i stał dysząc ciężko przed leżącym na łóżku człowiekiem, który milczał także i patrzył na niego ze zdumieniem graniczącym niemal z nieprzytomnością.", + "141202": "Wreszcie zawołał:", + "141203": "— Nasibu, jesteś?", + "141204": "— Jestem, panie — odpowiedział mały Murzynek.", + "141205": "— Czy widzisz kogo i czy kto stoi przede mną?", + "141206": "Lecz zanim malec zdołał odpowiedzieć, Staś odzyskał mowę:", + "141207": "— Panie — rzekł — nazywam się Stanisław Tarkowski. Uciekliśmy z małą miss Rawlison z niewoli derwiszów i ukrywamy się w dżungli. Ale Nel jest ciężko chora, więc błagam cię dla niej o pomoc.", + "141208": "Nieznajomy patrzył jeszcze przez chwilę, mrugając oczyma, po czym przetarł ręką czoło.", + "141209": "— Słyszę, nie tylko widzę — ozwał się sam do siebie. — To nie złudzenie!… Co? pomoc? Ja sam potrzebuję pomocy. Jestem ranny.", + "141210": "Nagle jednak otrząsnął się jakby z sennych przywidzeń lub odrętwienia, spojrzał przytomniej i z błyskiem radości w oczach rzekł:", + "141211": "— Biały chłopiec!… Jeszcze widzę białego!… Witam cię, ktokolwiek jesteś. Mówiłeś o jakiejś chorobie? Czego ode mnie żądasz?", + "141212": "Staś powtórzył, że tą chorą jest Nel, córka pana Rawlisona, jednego z dyrektorów Kanału, że miała już dwa ataki febry i że musi umrzeć, jeśli nie będzie miał chininy, by zapobiec trzeciemu.", + "141213": "— Dwa ataki — to źle! — odpowiedział nieznajomy. — Ale chininy mogę ci dać, ile chcesz. Mam jej kilka słoików, które nie przydadzą mi się już na nic.", + "141214": "Tak mówiąc kazał małemu Nasibu podać sobie duże blaszane pudło, które było widocznie apteczką podróżną, wydobył z niego dwa spore słoiki napełnione białym proszkiem i wręczył je Stasiowi.", + "141215": "— Oto połowa tego, co mam. Wystarczy to choćby na rok…", + "141216": "Staś miał ochotę krzyczeć po prostu z radości, więc począł mu dziękować z takim uniesieniem, jakby mu o własne życie chodziło.", + "141217": "A nieznajomy skinął kilkakrotnie głową i rzekł:", + "141218": "— Dobrze, dobrze. Nazywam się Linde, jestem Szwajcar z Zurychu… Dwa dni temu miałem wypadek: ranił mnie ciężko dzik ndiri.", + "141219": "Następnie zwrócił się do czarnego malca:", + "141220": "— Nasibu, nałóż mi fajkę.", + "141221": "Po czym do Stasia:", + "141222": "— W nocy mam zawsze większą gorączkę i trochę mi się troi w głowie. Ale fajka rozjaśnia mi myśli. Wszak mówiłeś, że uciekliście z niewoli derwiszów i ukrywacie się w dżungli? Czy tak?", + "141223": "— Tak, panie, mówiłem.", + "141224": "— I co zamierzacie czynić?", + "141225": "— Uciec do Abisynii.", + "141226": "— Wpadniecie w ręce mahdystów, których oddziały włóczą się po całym pograniczu.", + "141227": "— Nie możemy jednak przedsięwziąć nic innego.", + "141228": "— Ach! jeszcze przed miesiącem ja mógłbym był wam dać pomoc. Ala teraz jestem sam, tylko na łasce bożej i tego czarnego chłopca.", + "141229": "Staś spojrzał na niego ze zdziwieniem.", + "141230": "— A ten obóz?", + "141231": "— To obóz śmierci.", + "141232": "— A ci Murzyni?", + "141233": "— Ci Murzyni śpią i nie rozbudzą się więcej.", + "141234": "— Nie rozumiem…", + "141235": "— Chorzy są na śpiączkę. To są ludzie znad Wielkich Jezior, gdzie ta straszna choroba panuje ciągle — i zapadli na nią wszyscy, prócz tych, którzy przedtem pomarli na ospę. Został mi tylko ten jeden chłopak…", + "141236": "Stasia uderzyło teraz dopiero to, że w chwili, w której zsunął się był do wąwozu, żaden Murzyn nie poruszył się, nie drgnął nawet — i że w czasie całej rozmowy spali wszyscy: jedni z głowami opartymi o skałę, drudzy z pospuszczanymi na piersi.", + "141237": "— Śpią i nie rozbudzą się już? — zapytał, jakby jeszcze nie zdając sobie sprawy z tego, co usłyszał.", + "141238": "A Linde rzekł:", + "141239": "— Ach, to trupiarnia ta Afryka!…", + "141240": "Lecz dalsze słowa przerwał mu tupot koni, które przestraszywszy się czegoś w dżungli, poprzyskakiwały na swych spętanych nogach do krawędzi doliny, chcąc być bliżej ludzi i światła.", + "141241": "— To nic, to konie! — ozwał się znów Szwajcar. — Zabrałem je mahdystom, których pobiłem kilka tygodni temu. Było ich ze trzystu, a może i więcej. Ale oni mieli przeważnie dzidy, a moi ludzie remingtony, które tam stoją oto pod ścianą bez żadnego już pożytku. Jeśli ci brak broni albo nabojów, to bierz, ile chcesz. Weź także i konia: prędzej na nim wrócisz do twojej chorej. Ile ona ma lat?", + "141242": "— Osiem — odpowiedział Staś.", + "141243": "— Więc to jeszcze dziecko… Niechże Nasibu da ci dla niej herbaty, ryżu, kawy i wina… Bierz, co chcesz z zapasów, a jutro przyjeżdżaj po nowe.", + "141244": "— Wrócę z pewnością, żeby panu raz jeszcze podziękować z całego serca i pomóc mu, w czym potrafię.", + "141245": "A Linde rzekł:", + "141246": "— Dobrze choć popatrzeć na europejską twarz. Jeśli przyjedziesz wcześniej, to będę przytomniejszy. Teraz gorączka znowu mnie chwyta, bo cię widzę podwójnie. Czy was dwóch stoi nade mną?… Nie!… Wiem, że jesteś jeden i że to tylko gorączka… Ach, ta Afryka!…", + "141247": "I przymknął oczy.", + "141248": "W kwadrans później Staś wyruszył z powrotem z tego dziwnego obozu snu i śmierci, ale tym razem konno. Noc jeszcze była głęboka, ale on już nie zważał na żadne niebezpieczeństwa, z którymi mógł się spotkać w wysokich trawach. Trzymał się jednak bliżej rzeki przypuszczając, że oba wąwozy muszą na nią wychodzić. Wracać było zresztą znacznie łatwiej, gdyż w ciszy nocnej dochodził z daleka szum wodospadu, a przy tym obłoki rozproszyły się na zachodniej stronie nieba i prócz księżyca świeciło mocno światło zodiakalne. Chłopiec kłuł konia w boki końcami szerokich arabskich strzemion i leciał trochę jak na złamanie karku mówiąc sobie w duszy: „Co mi tam lwy i pantery! — ja mam chininę dla mojej małej!” I co chwila dotykał ręką słoików, jakby chcąc się upewnić, że je naprawdę posiada i że to wszystko nie było snem. Rozmaite myśli i obrazy przesuwały mu się przez głowę. Widział rannego Szwajcara, dla którego czuł ogromną wdzięczność i nad którym litował się tym serdeczniej, że w czasie rozmowy brał go z początku za wariata: widział małego Nasibu z okrągłą jak kula czaszką i szeregi śpiących pagazich, i lufy opartych o skały remingtonów, połyskujące w ogniu. Był prawie pewien, że ta bitwa, o której wspominał Linde, była z oddziałem Smaina — i dziwnie wydało mu się pomyśleć, że może i Smain poległ.", + "141249": "Te widzenia mieszały mu się z nieustającą myślą o Nel. Wyobrażał sobie, jak ona się zdziwi zobaczywszy jutro cały słoik chininy i że go chyba weźmie za cudotwórcę. „Ach — mówił sobie — gdybym był stchórzył i nie poszedł przekonać się, skąd pochodzi ten dym, nie darowałbym sobie tego przez całe życie.”", + "141250": "Po upływie niespełna godziny szum wodospadu stał się zupełnie wyraźny, a z rzechotania żab Staś domyślił się, że już jest blisko szczerku, na którym strzelał poprzednio wodne ptactwo. Przy blasku księżyca rozpoznał nawet z dala stojące nad nim drzewa. Teraz należało zachować więcej czujności, rozlew ów bowiem tworzył zarazem wodopój, do którego wszelki zwierz okoliczny musiał koniecznie przychodzić, gdyż gdzie indziej brzegi rzeki były strome i mało dostępne. Ale było już późno i drapieżnicy poukrywali się widocznie po nocnych łowach w skalistych jaskiniach. Koń chrapał trochę, wietrząc niedawne ślady lwów czy też panter, jednakże Staś przejechał szczęśliwie i w chwilę później ujrzał na wysokim cyplu czarną wielką sylwetkę „Krakowa”. Pierwszy raz w Afryce miał takie uczucie, jakby przyjechał do domu.", + "141251": "Liczył, że zastanie wszystkich śpiących, ale liczył bez Saby, który począł szczekać tak, że mógłby pobudzić nawet umarłych. Kali znalazł się także w jednej chwili przed drzewem i zawołał:", + "141252": "— Bwana kubwa na koniu!", + "141253": "W głosie jego było jednak więcej radości niż zdziwienia, gdyż tak wierzył w potęgę Stasia, że gdyby ów był nawet stworzył konia, czarny chłopak jeszcze nie byłby bardzo zdziwiony.", + "141254": "Ale ponieważ radość objawia się u Murzynów śmiechem, więc jął bić się dłońmi po biodrach i śmiać się jak szalony.", + "141255": "— Spętaj tego konia — rzekł Staś — zdejmij z niego zapasy, napal ognia i zagotuj wody.", + "141256": "Po czym wszedł do drzewa. Nel rozbudziła się także i poczęła go wołać. Staś odchyliwszy płócienną ścianę ujrzał przy świetle kaganka jej bladą twarz i białe chude rączki leżące na pledzie, którym była przykryta.", + "141257": "— Jak się czujesz, mała? — spytał wesoło.", + "141258": "— Dobrze, i spałam mocno, póki mnie nie rozbudził Saba. Ale czemu ty nie śpisz?", + "141259": "— Bom wyjeżdżał.", + "141260": "— Dokąd?", + "141261": "— Do apteki.", + "141262": "— Do apteki?", + "141263": "— Tak, po chininę.", + "141264": "Dziewczynce nie smakowały wprawdzie mocno proszki chininy, które brała poprzednio, ale ponieważ uważała ją za niezawodne lekarstwo na wszystkie choroby na świecie, więc westchnęła i rzekła:", + "141265": "— Ja wiem, że ty już nie masz chininy.", + "141266": "Staś podniósł ku kagankowi jeden ze słoików i zapytał z dumą i radością:", + "141267": "— A to co?", + "141268": "Nel nie chciała oczom wierzyć, on zaś mówił pośpiesznie, cały rozpromieniony:", + "141269": "— Będziesz teraz zdrowa! Zaraz sporą dozę owinę w skórę świeżej figi i musisz to połknąć, a czym zapijesz, to się pokaże. Czego tak patrzysz na mnie jak na zielonego kota?… Tak! mam i drugi słoik. Dostałem oba od białego człowieka, którego obóz leży stąd o cztery mile. Od niego wracam. Nazywa się Linde i jest ranny; jednakże dał mi dużo dobrych rzeczy. Wróciłem na koniu, ale do niego szedłem piechotą. Myślisz, że to przyjemnie iść w nocy przez dżunglę? Brr! Drugi raz za nic bym nie poszedł, chyba żeby znów chodziło o chininę!", + "141270": "Tak mówiąc opuścił zdumioną dziewczynkę, sam zaś udał się do „męskiego przedziału”, wybrał z zapasu fig najmniejszą, wydrążył ją i nasypał w środek chininy, uważając, by doza nie była większa od tych proszków, które dostał w Chartumie. Potem wyszedł z drzewa, zasypał herbaty do naczynia z wodą i wrócił z lekarstwem do Nel.", + "141271": "A ona rozmyślała przez ten czas o wszystkim, co się stało. Była ogromnie ciekawa, co to za człowiek ten biały? skąd się Staś o nim dowiedział? czy on do nich przyjdzie i czy będą podróżowali dalej razem? Nie wątpiła teraz, że skoro Staś dostał chininy, to ona wyzdrowieje. Ależ ten Staś… poszedł sobie w nocy przez dżunglę, jak gdyby nic! Nel, pomimo całego podziwu dla niego, uważała dotychczas, nie zastanawiając się zresztą nad tym długo, że wszystko, co on dla niej robi, to rozumie się samo przez się, albowiem jest to prosta rzecz, że starszy chłopiec opiekuje się młodszą dziewczynką. Jednakże teraz przyszło jej do główki, że bez jego opieki byłaby dawno zginęła, że on o nią dba ogromnie, że dogadza jej i broni tak, jak żaden inny chłopiec w jego wieku i nie chciałby, i nie umiał — więc wielka wdzięczność wezbrała w jej małym sercu.", + "141272": "Toteż gdy Staś wszedł znowu i pochylił się nad nią z lekarstwem, zarzuciła mu swe cienkie ramionka na szyję i uściskała go serdecznie:", + "141273": "— Stasiu, ty jesteś dla mnie bardzo dobry.", + "141274": "On zaś odpowiedział:", + "141275": "— A dla kogóż mam być dobry? A to doskonałe! Weź oto lekarstwo!", + "141276": "Jednakże rad był bardzo, gdyż oczy błyszczały mu z zadowolenia, i z wielką znów radością i dumą zawołał zwróciwszy się do otworu:", + "141277": "— Mea! a teraz podaj bibi herbatę!", + "141278": "ROZDZIAŁ XXXIII", + "141279": "Staś wybrał się do Lindego dopiero następnego dnia w południe, musiał bowiem odespać noc poprzednią. Po drodze, w przewidywaniu, że chory może potrzebować świeżego mięsa, zabił dwie pentarki, które też istotnie zostały przyjęte z wdzięcznością. Linde był mocno osłabiony, ale zupełnie przytomny. Zaraz po powitaniu zapytał o Nel, po czym przestrzegł Stasia, żeby nie uważał chininy za zupełnie stanowczy środek przeciw febrze i żeby strzegł małej od słońca, od przemoczenia, od przebywania w nocy w miejscach niskich i wilgotnych i wreszcie od złej wody. Następnie Staś opowiedział mu na żądanie historię własną i Nel, od początku aż do przybycia do Chartumu i odwiedzin u Mahdiego, a potem od Faszody do uwolnienia się z rąk Gebhra i dalszej wędrówki. Szwajcar przypatrywał mu się w czasie opowiadania ze wzrastającą ciekawością, często z wyraźnym podziwem, a gdy historia dobiegła wreszcie końca, zapalił fajkę, obejrzał raz jeszcze Stasia od stóp do głowy — i rzekł jakby w zamyśleniu:", + "141280": "— Jeśli w waszym kraju jest dużo podobnych do ciebie chłopców, to nieprędko dadzą sobie z wami radę.", + "141281": "A po chwili milczenia tak mówił dalej:", + "141282": "— Najlepszym dowodem prawdy słów twoich jest to, że tu jesteś i że przede mną stoisz. I wiesz, co ci powiem: położenie wasze jest straszne, droga w którąkolwiek stronę równie straszna, kto wie jednak, czy taki chłopak jak ty nie wyratuje z tej toni i siebie, i tamtego dziecka…", + "141283": "— Byle Nel była zdrowa, to ja zrobię, co będę mógł — zawołał Staś.", + "141284": "— Ale i siebie oszczędzaj, albowiem zadanie, które masz przed sobą jest nad siły nawet dorosłego człowieka. Czy ty zdajesz sobie z tego sprawę, gdzie się obecnie znajdujecie?", + "141285": "— Nie. Pamiętam, że po wyjściu z Faszody przeszliśmy przy dużej osadzie, zwanej Deng, jakąś rzeczkę.", + "141286": "— Sobbat — przerwał Linde.", + "141287": "— W Dengu było sporo derwiszów i Murzynów. Ale za Sobbatem weszliśmy w kraj dżungli i szliśmy całe tygodnie, aż dotarliśmy do tego wąwozu, w którym pan wie, co się stało…", + "141288": "— Wiem. Następnie puściliście się tym wąwozem dalej, aż do rzeki. Otóż posłuchaj mnie: pokazuje się, że po przejściu Sobbatu z Sudanczykami skręciliście na południowy wschód, ale więcej na południe. Jesteście obecnie w okolicy nie znanej podróżnikom i geografom. Ta rzeka, nad którą się znajdujemy, dąży na północny zachód i wpada prawdopodobnie do Nilu. Mówię prawdopodobnie, bo sam dobrze nie wiem i przekonać się o tym już nie mogę, chociaż skręciłem od gór Karamojo dla zbadania jej źródeł. Od jeńców-derwiszów słyszałem po bitwie, że zowie się Ogeloguen, ale i oni nie byli pewni, gdyż w te okolice zapuszczają się tylko po niewolników. Zajmuje te w ogóle mało zamieszkane strony plemię Szylluk, ale obecnie kraj jest pusty, gdyż ludność częścią wymarła na ospę, częścią wymietli ją mahdyści, a częścią uciekła ku górom Karamojo. W Afryce nieraz się to zdarza, że kraj dziś gęsto osiadły — jutro staje się pustkowiem. Wedle moich obrachowań jesteście mniej więcej o trzysta kilometrów od Lado. Moglibyście uciekać na południe do Emina, ale ponieważ Emin sam jest prawdopodobnie oblężony przez derwiszów, więc nie ma o czym mówić…", + "141289": "— A do Abisynii? — zapytał Staś.", + "141290": "— Także około trzystu kilometrów. Pamiętać wszelako należy, że Mahdi wojuje z całym światem, a więc i z Abisynią. Wiem to również od jeńców, że na zachodniej i południowej granicy kręcą się większe lub mniejsze hordy derwiszów, więc łatwo moglibyście wpaść w ich ręce. Abisynia jest wprawdzie państwem chrześcijańskim, ale południowe, dzikie plemiona są albo pogańskie, albo wyznają islam — i z tego powodu sprzyjają po cichu Mahdiemu… Nie, tamtędy nie przejdziecie.", + "141291": "— Więc co ja mam począć i dokąd iść z Nel? — zapytał Staś.", + "141292": "— Mówiłem, że położenie jest ciężkie — rzekł Linde.", + "141293": "To rzekłszy założył obie ręce na głowę i długi czas leżał w milczeniu.", + "141294": "— Do oceanu — ozwał się wreszcie — będzie stąd przeszło dziewięćset kilometrów przez góry, przez dzikie ludy, a nawet przez pustynię, bo tam są podobno całe okolice, w których brak wody. Ale kraj należy nominalnie do Anglii. Można trafić na transporty kości słoniowej do Kismaja, do Lamu i do Mombassy — może na wyprawy misyjne… Zrozumiawszy, że z powodu derwiszów nie zdołam zbadać biegu tej rzeki, ponieważ skręca ona do Nilu, chciałem i ja iść na wschód, do oceanu…", + "141295": "— To wracajmy razem! — zawołał Staś.", + "141296": "— Ja już nie wrócę. Ndiri potargał mi tak muskuły i żyły, że musi przyjść zakażenie krwi. Tylko chirurg mógłby mnie uratować, gdyby mi odjął nogę. Teraz wszystko już zakrzepło i odrętwiało, ale pierwszego dnia gryzłem ręce z bólu…", + "141297": "— Pan wyzdrowieje z pewnością.", + "141298": "— Nie, mój dzielny chłopcze, ja umrę z pewnością, a ty mnie przykryjesz dobrze kamieniami, żeby hieny nie mogły mnie wygrzebać. Umarłemu to może wszystko jedno, ale za życia niemiło o tym myśleć… Ciężko umierać tak daleko od swoich…", + "141299": "Tu oczy zaszły mu jakby mgłą — po czym tak mówił dalej:", + "141300": "— Ale ja już rozprawiłem się z tą myślą, więc mówmy o was, nie o mnie. Dam ci jedną radę: pozostaje wam tylko droga na wschód, do oceanu. Ale wypocznijcie przed tą drogą i nabierzcie sił. Inaczej twoja mała towarzyszka zamrze ci w ciągu kilku tygodni. Odłóżcie podróż do końca pory dżdżystej i nawet na dłużej. Pierwsze miesiące letnie, gdy deszcz przestanie padać, a woda pokrywa jeszcze błota, są najzdrowsze. Tu gdzie jesteśmy, to już wyżyna, leżąca na siedemset metrów nad poziomem. Na wysokości tysiąca trzystu metrów febry już nie istnieją, a przyniesione z miejsc niższych mają przebieg daleko słabszy. Zabierz małą Angielkę i idźcie w góry…", + "141301": "Mówienie męczyło go widocznie bardzo, więc znów przerwał i przez jakiś czas opędzał się niecierpliwie od wielkich, błękitnych much, takich samych, jakie Staś widział na popieliskach Faszody.", + "141302": "Po czym tak mówił dalej:", + "141303": "— Uważaj pilnie, co ci powiem. O dzień drogi stąd na południe wznosi się osobna góra, nie wyższa nad osiemset metrów. Wygląda tak jak rondel przewrócony dnem do góry. Boki ma zupełnie strome i jedyny do niej dostęp stanowi skalisty grzbiet tak wąski, że w niektórych miejscach zaledwie dwa konie mogą iść obok siebie. Na płaskim jej szczycie, rozległym na kilometr albo więcej, była wioska murzyńska, ale mahdyści ludność wycięli i zabrali. Być może, że uczynił to ten Smain, któregom rozbił, lecz któremu niewolników nie odebrałem, gdyż wysłał ich już poprzednio pod dobrą eskortą nad Nil. Osiądźcie na tej górze. Jest tam źródło doskonałej wody, kilka pól manioku i mnóstwo bananów. W chatach znajdziecie dużo ludzkich kości, ale zarazy od trupów się nie bój, ponieważ po derwiszach były tam mrówki, które i nas stamtąd wyparły. Zresztą ani żywego ducha! Zostańcie w tej wiosce miesiąc lub dwa. Na tej wysokości febry nie ma. Noce bywają chłodne. Tam twoja mała odzyska zdrowie, ty zaś nabędziesz nowych sił.", + "141304": "— A potem co uczynić i dokąd iść?", + "141305": "— Potem będzie, co Bóg da. Postaracie się albo przedrzeć do Abisynii w miejscowościach położonych dalej, niż dochodzą derwisze, albo pójdziecie na wschód. Słyszałem, że Arabowie z wybrzeży docierają aż do jakiegoś jeziora w poszukiwaniu kości słoniowej, którą nabywają od szczepów Samburu i Wa-hima.", + "141306": "— Wa-hima? Kali pochodzi ze szczepu Wa-hima.", + "141307": "I Staś począł opowiadać Lindemu, w jaki sposób odziedziczył Kalego po śmierci Gebhra, oraz że Kali mówił mu, iż jest synem naczelnika wszystkich Wa-himów.", + "141308": "Lecz Linde przyjął tę wiadomość obojętniej, niż Staś się spodziewał.", + "141309": "— Tym lepiej — rzekł — gdyż może być wam pomocnym. Bywają między czarnymi poczciwe dusze, choć w ogóle na ich wdzięczność liczyć nie można: to są dzieci, które zapominają o tym, co było wczoraj.", + "141310": "— Kali nie zapomni, żem go wybawił z rąk Gebhra, jestem tego pewny.", + "141311": "— Może — rzekł Linde i ukazując na Nasibu dodał: — To także dobre dziecko. Przygarnij go po mojej śmierci.", + "141312": "— Niech pan nie mówi i nie myśli o śmierci.", + "141313": "— Mój drogi — odpowiedział Szwajcar — ja jej sobie życzę, byle przyszła bez wielkiej męki. Pomyśl, że jestem teraz zupełnie bezbronny i gdyby który z tych mahdystów, których rozbiłem, zabłąkał się przypadkiem do tego parowu, mógłby mnie sam jeden zarżnąć jak owcę.", + "141314": "Tu pokazał na śpiących Murzynów:", + "141315": "— Tamci się już nie rozbudzą, a raczej źle mówię: każdy z nich budzi się na krótko przed śmiercią i w obłąkaniu ucieka w dżunglę, z której już nie wraca… Z dwustu ludzi pozostało mi sześćdziesięciu. Wielu uciekło, wielu umarło na ospę, a niektórzy posnęli w innych parowach.", + "141316": "Staś z litością i przerażeniem począł przypatrywać się śpiącym. Ciała ich były barwy popielatej, co u Murzynów oznacza bladość. Jedni mieli oczy zamknięte, drudzy na wpół otwarte, ale i ci spali głęboko, gdyż źrenice ich były nieczułe na światło. Niektórym popuchły kolana. Wszyscy byli przeraźliwie chudzi, tak że przez skórę można im było policzyć żebra. Ręce ich i nogi drżały nieustannie bardzo szybko. Owe błękitne wielkie muchy obsiadły im gęsto oczy i wargi.", + "141317": "— Czy nie ma dla nich ratunku? — zapytał Staś.", + "141318": "— Nie ma. Nad Wiktoria-Nianza choroba ta wyludnia całe wsie. Czasem sroży się bardziej, czasem mniej. Najczęściej zapadają na nią ludzie z wiosek położonych w pobrzeżnych zaroślach.", + "141319": "Słońce przeszło już na zachodnią stronę nieba, ale jeszcze przed wieczorem Linde opowiedział Stasiowi swoje dzieje. Był on synem kupca z Zurychu. Rodzina jego pochodziła z Karlsruhe, ale w 1848 roku przeniosła się do Szwajcarii. Ojciec jego zrobił wielki majątek na handlu jedwabiem. Kształcił syna na inżyniera, ale młodemu Henrykowi uśmiechały się od wczesnych lat podróże. Po ukończeniu politechniki, odziedziczywszy całą fortunę ojcowską, przedsięwziął pierwszą podróż do Egiptu. Były to czasy jeszcze przed Mahdim, więc dotarł aż do Chartumu i polował z Dangalami w Sudanie. Potem poświęcił się geografii Afryki i stał się tak biegłym jej znawcą, że wiele towarzystw geograficznych zaliczyło go w poczet swych członków. Tę ostatnią podróż, która miała skończyć się dla niego tak fatalnie, rozpoczął z Zanzibaru. Dotarł do wielkich Jezior i zamierzał przedrzeć się wzdłuż nie znanych dotychczas gór Karamojo do Abisynii, a stamtąd do wybrzeży oceanu. Ale Zanzibaryci nie chcieli iść dalej. Na szczęście lub na nieszczęście była wówczas wojna między królem Ugandy a Unioro. Linde oddał znaczne usługi królowi Ugandy, który w zamian za nie darował mu przeszło dwustu pagazich. Ułatwiło to całkowicie podróż i zwiedzanie gór Karamojo, ale następnie ospa objawiła się w szeregach, a po niej przyszła straszna choroba śpiączki — i ostateczna ruina karawany.", + "141320": "Linde posiadał znaczne zapasy wszelkiego rodzaju konserw, ale w obawie szkorbutu polował codziennie dla zdobycia świeżego mięsa. Był on wybornym strzelcem, lecz nie dość ostrożnym myśliwym. I stało się, że gdy przed kilku dniami zbliżył się lekkomyślnie do powalonego dzika ndiri, zwierz zerwał się i poszarpał mu okropnie nogę, a następnie podeptał krzyż. Zdarzyło się to tuż koło obozu i w oczach Nasibu, który podarłszy własną koszulę i uczyniwszy z niej bandaż zdołał zatamować upływ krwi i odprowadzić rannego do namiotu. W nodze jednak od wewnętrznego wylewu krwi potworzyły się skrzepy i choremu groziła gangrena.", + "141321": "Staś chciał go koniecznie opatrywać i oświadczył, że albo będzie przyjeżdżał codziennie, albo by nie zostawiać Nel tylko pod opieką dwojga czarnych, przewiezie go między końmi na rozpiętych wojłokach na cypel, do „Krakowa”.", + "141322": "Linde zgodził się na pomoc w opatrunkach, ale nie zgodził się na przewiezienie.", + "141323": "— Ja wiem — mówił wskazując na swoich Murzynów — że ci ludzie muszą pomrzeć, ale póki nie pomrą, nie mogę ich skazać na rozszarpanie żywcem przez hieny, które nocami ogień tylko trzyma w oddaleniu.", + "141324": "I począł powtarzać gorączkowo:", + "141325": "— Nie mogę, nie mogę, nie mogę!", + "141326": "Lecz uspokoił się zaraz i mówił dalej jakimś dziwnie wzruszonym głosem:", + "141327": "— Przyjdź tu jutro rano… Ja mam do ciebie prośbę, którą jeśli spełnisz, to może Bóg wyprowadzi was z tych afrykańskich czeluści, a mnie da śmierć lekką. Chciałem tę prośbę odłożyć do jutra, ale ponieważ jutro mogę już być nieprzytomny, więc wypowiem ją dziś: weź wody w jakie naczynie, zatrzymaj się przed każdym z tych śpiących biedaków, pryśnij na niego wodą i powiedz te słowa: „Ja ciebie chrzczę — w imię Ojca, i Syna, i Ducha!…”", + "141328": "Tu wzruszenie zatamowało mu głos i umilkł.", + "141329": "— Wyrzucam sobie — mówił po chwili — żem się nie żegnał tak z tymi, którzy umierali na ospę, i z tymi, którzy posnęli poprzednio. Lecz teraz śmierć stoi nade mną… i chciałbym… choć z tą resztą mojej karawany pójść razem w tę ostatnią wielką podróż…", + "141330": "To rzekłszy wskazał ręką na rozpromienione niebo — i dwie łzy spłynęły mu z wolna po policzkach.", + "141331": "Staś płakał jak bóbr.", + "141332": "ROZDZIAŁ XXXIV", + "141333": "Nazajutrz poranne słońce oświeciło dziwne widowisko. Staś chodził wzdłuż skalnej ściany, zatrzymywał się przed każdym Murzynem, skrapiał mu czoło wodą i wymawiał nad nim sakramentalne słowa. A oni spali z drżeniem rąk i nóg, z głową spuszczoną na piersi lub podniesioną do góry, żywi jeszcze, a podobni już do trupów. I tak się odbywał ten chrzest śpiących, w ciszy porannej, w blasku słonecznym, w głuszy pustynnej. Niebo było tego dnia bez chmur, wysokie, siwobłękitne i jakby smutne.", + "141334": "Linde był jeszcze przytomny, ale coraz słabszy. Po opatrunku wręczył Stasiowi zamknięte w blaszanym futerale papiery, polecił je jego opiece i nie przemówił nic więcej. Nie mógł już jeść, ale pragnienie dręczyło go okrutnie. Znacznie przed zachodem słońca zaczął majaczyć. Wołał na jakieś dzieci, by nie odpływały za daleko na jezioro, a w końcu jął się rzucać w dreszczach i obejmować głowę rękoma.", + "141335": "Następnego dnia wcale już Stasia nie poznał, a w trzy dni później zmarł w samo południe, nie odzyskawszy przytomności. Staś opłakał go szczerze, po czym obaj z Kalim zanieśli go do pobliskiej wąskiej jaskini, której otwór założyli cierniem i kamieniami.", + "141336": "Małego Nasibu zabrał Staś do „Krakowa”. Kalemu zaś kazał pilnować na miejscu zapasów i palić nocami przy śpiących wielki ogień. Sam krążył ciągle między dwoma wąwozami, przewożąc toboły, broń, a szczególniej ładunki do remingtonów, z których to ładunków wydobywał proch i urządzał minę dla rozsadzenia skały zamykającej Kinga. Szczęściem zdrowie Nel po codziennych dawkach chininy poprawiło się znacznie, a większa rozmaitość pokarmów wzmocniła jej siły. Staś opuszczał ją jednak zawsze niechętnie i z obawą, a odjeżdżając nie pozwalał jej wychodzić z drzewa i zamykał otwór kolczastymi gałęziami akacji. Musiał jednak z powodu nawału zajęć, jakie na niego spadły, zostawiać ją pod opieką Mei, Nasibu i Saby, na którego zresztą liczył najwięcej. Wolał po kilkanaście razy na dzień jeździć po toboły do obozu Lindego niż zostawiać dziewczynkę samą na dłużej. Spracował się też okrutnie, ale żelazne jego zdrowie wytrzymywało wszelkie trudy. Jednakże dopiero po dniach dziesięciu toboły były rozdzielone, mniej potrzebne pochowane w jaskiniach, potrzebniejsze dostawione do „Krakowa” - konie sprowadzone również na cypel, a na koniach przewieziono sporą ilość remingtonów, które miał ponieść King.", + "141337": "Przez ten czas w obozie Lindego raz wraz ktoryś ze śpiących Murzynów zrywał się w przedśmiertnym paroksyzmie choroby, uciekał w dżunglę i już nie powracał. Byli jednak tacy, którzy umierali na miejscu. a niektórzy, biegnąc na oślep, rozbijali sobie głowy o skały w samym obozie lub też w pobliżu. Tych grzebać musiał Kali. Po dwóch tygodniach został już tylko jeden, ale i ten zmarł niebawem we śnie — z wycieńczenia.", + "141338": "Nadszedł wreszcie czas wysadzenia skały i oswobodzenia Kinga. Był on już tak oswojony, że na rozkaz Stasia chwytał go trąbą i zakładał sobie na kark. Przyzwyczaił się też i do dźwigania ciężarów, które Kali wciągał mu po bambusowej drabince na grzbiet. Nel twierdziła, że obarczają go zanadto, ale naprawdę było to wszystko dla niego muchą i dopiero toboły odziedziczone po Lindem mogły stanowić poważniejszy ładunek. Z Sabą, na którego widok okazywał z początku wielki niepokój, zaprzyjaźnił się już ostatecznie i bawił się z nim w ten sposób, że przewracał go trąbą na ziemię, a Saba udawał, że gryzie. Czasami jednak oblewał niespodzianie psa wodą, co ów uważał za żart w zupełnie złym rodzaju.", + "141339": "Głównie jednak cieszyło dzieci to, że pojętne i poważnie myślące zwierzę rozumiało wszystko, czego od niego żądano, i zdawało sobie sprawę nie tylko z każdego rozkazu, lecz z każdego polecenia, z każdego nawet skinienia. Pod tym względem słonie przewyższają niezmiernie wszystkie inne domowe zwierzęta, a King przewyższał bez żadnego porównania Sabę, który na wszelkie przestrogi Nel kiwał ogonem, a potem robił, co chciał. King po kilku tygodniach pomiarkował doskonale, że na przykład osobą, której najwięcej trzeba słuchać jest Staś, a osobą, o którą najwięcej wszyscy dbają — Nel. Więc spełniał najbaczniej rozkazy Stasia, a najbardziej kochał Nel. Z Kalego mniej sobie robił, a Meę lekceważył zupełnie.", + "141340": "Staś po urządzeniu miny wcisnął ją w najgłębszą szparę, po czym zalepił całkowicie szparę gliną zostawiając tylko mały otwór, przez który zwieszał się lont ukręcony z suchych włókien palmowych i potarty zmielonym prochem. Stanowcza chwila wreszcie nadeszła: Staś zapalił osobiście naprochowany sznurek, po czym pomknął, ile miał sił w nogach, do drzewa, w którym poprzednio wszystkich pozamykał. Nel obawiała się, czy King nie zanadto się przestraszy, lecz chłopiec uspokoił ją naprzód tym, że wybrał dzień, w którym rano przeszła burza z grzmotami, a po wtóre, zapewnieniem, że dzikie słonie słyszą nieraz huk piorunów, gdy żywioły niebieskie rozpętają się nad dżunglą. Siedzieli jednak z bijącym sercem, licząc minutę za minutą. Straszliwy huk targnął wreszcie powietrzem tak, że potężny baobab zadrżał od góry aż do dołu, a resztki nie wyskrobanego próchna posypały się im na głowy. Staś wyskoczył w tej samej chwili z drzewa i omijając zakręty wąwozu pobiegł do przejścia.", + "141341": "Skutki wybuchu okazały się nadzwyczajne. Jedna połowa wapiennej skały rozsypała się w drobne szczątki, druga pękła na kilkanaście większych i mniejszych kawałów, które siła eksplozji porozrzucała na dość znacznej przestrzeni.", + "141342": "Słoń był wolny.", + "141343": "Uradowany chłopak poskoczył teraz na brzeg krawędzi, gdzie już zastał Nel wraz z Meą i Kalim. King przestraszył się jednak trochę i cofnąwszy się na sam brzeg wąwozu stał z podniesioną trąbą patrząc w stronę, w której rozległ się grzmot tak niezwykły. Lecz gdy Nel poczęła na niego wołać, przestał zaraz poruszać uszami, gdy zaś zeszła do niego przez otwarte już przejście, uspokoił się zupełnie. Więcej jednak od Kinga przeraziły się konie, z których dwa zbiegły w dżunglę, tak że Kali odnalazł je dopiero przed samym zachodem słońca.", + "141344": "Tegoż dnia jeszcze Nel wyprowadziła Kinga „na świat”. Kolos szedł za nią posłusznie jak mały piesek, a następnie wykąpał się w rzece i sam pomyślał o swej wieczerzy, w ten mianowicie sposób, że oparłszy głowę o duży sykomor złamał go jak wątłą trzcinę, a następnie objadł starannie owoce i liście.", + "141345": "Wrócił jednak wieczorem pod drzewo i wtykając co chwila swój sążnisty nos przez otwór, szukał Nel tak gorliwie i natrętnie, że w końcu Staś musiał mu dać porządnego klapsa po trąbie.", + "141346": "Najwięcej jednak rad z wyniku tego dnia był Kali, gdyż spadło mu z głowy gromadzenie żywności dla olbrzyma, co wcale nie było łatwą rzeczą. Toteż Staś i Nel słyszeli go, jak rozpalając ogień do wieczerzy śpiewał nowy hymn radosny, ułożony w następujących słowach:", + "141347": "— Pan wielki zabijać ludzi i lwy! yah, yah, yah! pan wielki kruszyć skały, yah! Słoń sam łamać drzewa, a Kali próżnować i jeść — yah! yah!", + "141348": "Pora dżdżysta, czyli tak zwana massika, miała się ku końcowi. Bywały jeszcze dni chmurne i ulewne, ale bywały i całkiem pogodne. Staś postanowił przenieść się na wskazaną mu przez Lindego górę i zamiar ten przeprowadził wkrótce po uwolnieniu Kinga. Zdrowie Nel nie stało już na zawadzie, gdyż miała się stanowczo lepiej.", + "141349": "Wybrawszy więc pogodny ranek wyruszyli na południe. Nie bali się już teraz zbłądzić, gdyż chłopiec odziedziczył po Lindem, wśród mnóstwa rozmaitych przedmiotów, kompas i wyborną lunetę, przez którą łatwo było dojrzeć odległe nawet miejscowości. Szło z nimi prócz Saby i osła, pięć obładowanych koni i słoń. Ten oprócz tobołów na grzbiecie niósł na karku i Nel, która między jego niezmiernymi uszyma wyglądała tak, jakby siedziała w wielkim fotelu. Staś bez żalu porzucał nadrzeczny cypel i baobab, albowiem łączyło się z nim wspomnienie choroby Nel. Natomiast dziewczynka spoglądała smutnymi oczyma na skały, na drzewo, na wodospad i zapowiedziała, że wróci tu jeszcze, jak będzie „duża”.", + "141350": "Jeszcze smutniejszy był jednak mały Nasibu, który kochał szczerze dawnego pana — i obecnie, jadąc na ośle na końcu karawany, oglądał się co chwila ze łzami w stronę, gdzie biedny Linde pozostał aż do dnia Wielkiego Sądu.", + "141351": "Wiatr wiał z północy i dzień był niezwykle chłodny. Dzięki temu nie potrzebowali przeczekiwać od dziesiątej do trzeciej, dopóki nie przejdzie największy upał — i mogli zrobić więcej drogi, niż czynią zwykle karawany. Droga nie była długa i na kilka godzin przed zachodem słońca Staś dojrzał już górę, ku której dążyli. W dali rysowało się na tle nieba długie pasmo innych szczytów, a ona wznosiła się bliżej i osobno, zupełnie jak wyspa wśród morza dżungli. Gdy przyjechali bliżej, okazało się, że strome jej boki oblewa pętlica tejże samej rzeki, nad którą siedzieli poprzednio. Szczyt był ścięty, płaski zupełnie i widziany z dołu, wydawał się pokryty jednym gęstym lasem. Staś wyliczył, że skoro cypel, na którym rósł ich baobab, wyniesiony był na siedemset metrów, a góra ma osiemset, będą więc mieszkali na wysokości tysiąca pięciuset metrów, a zatem w klimacie niewiele już gorętszym od egipskiego. Myśl ta dodała mu otuchy i chęci do jak najprędszego zajęcia tej naturalnej fortecy.", + "141352": "Jedyny grzbiet skalisty, który do niej prowadził, znaleźli łatwo i poczęli się nim wspinać. Po upływie półtorej godziny stanęli na szczycie. Ów las widziany z dołu był istotnie lasem, ale bananów. Widok ich uradował nadzwyczajnie wszystkich nie wyłączając Kinga, ale szczególnie rad był Staś, wiedział bowiem, ze nie masz w Afryce posilniejszego, zdrowszego i bardziej zapobiegającego wszelkim chorobom pokarmu jak mąka z wysuszonych bananowych owoców. Było ich zaś tyle, że mogło starczyć choćby na rok.", + "141353": "Wśród olbrzymich liści tych roślin ukryte były chaty murzyńskie, niektóre popalone w czasie napadu, inne zrujnowane — ale niektóre całe. W środku wznosiła się największa, należąca niegdyś do króla wioski, pięknie ulepiona z gliny, z obszernym dachem tworzącym naokół ścian rodzaj werandy. Przed chatami leżały tu i ówdzie kości i całe kościotrupy ludzkie, białe jak kreda, albowiem oczyszczone przez mrówki, o których najściu wspominał Linde. Od tego najścia upłynęło już wiele tygodni, jednakże w chatach czuć było jeszcze zakwas mrówczany i nie można się w nich było dopatrzyć ani czarnych, wielkich karaluchów, które roją się zwykle w lepiankach murzyńskich, ani pająków, ani skorpionów, ani najmniejszego owadu. Wszystko wyprzątnęły straszliwe siafu. Można też było być pewnym, że na całym szczycie nie ma ani jednego węża, gdyż nawet boa padają ofiarą tych niepohamowanych małych wojowników.", + "141354": "Po wprowadzeniu Nel i Mei do chaty naczelnika Staś wydał rozkaz Kalemu i Nasibu uprzątnięcia ludzkich kości. Czarni chłopcy spełnili to polecenie w ten sposób, że powrzucali je do rzeki, która poniosła je dalej. Przy tej czynności pokazało się jednak, że Linde mylił się zapowiadając, iż nie zastaną na górze ani żywego ducha. Cisza panująca po zagarnięciu ludzi przez derwiszów i widok bananów przynęciły tu spore stado szympansów, które na wyższych drzewach pourządzały sobie nawet rodzaj parasoli lub daszków dla ochrony od deszczu. Staś nie chciał ich zabijać ale postanowił je wygnać i w tym celu wystrzelił w powietrze. Wywołało to ogólny popłoch, który powiększył się jeszcze, gdy po strzale rozległo się zajadłe basowe szczekanie Saby i gdy King, podniecony hałasem, zatrąbił groźnie. Ale małpy dla wykonania rejterady nie potrzebowały szukać skalistego grzbietu i chwytając się załamów skał pospuszczały się ku rzece i rosnącym przy niej drzewom z taką szybkością, że kły Saby nie mogły żadnej dosięgnąć.", + "141355": "Słońce zaszło. Kali i Nasibu rozpalili ogień dla zgotowania wieczerzy. Staś po rozpakowaniu potrzebnych na noc rzeczy udał się do chaty króla, którą zajęła Nel.", + "141356": "W chacie było widno i wesoło, albowiem Mea rozpaliła nie kaganek, który rozświecał wnętrze baobabu, ale dużą, odziedziczoną po Lindem lampę podróżną. Nel nie czuła się wcale zmęczona podróżą w dzień tak chłodny i wpadła w doskonały humor, zwłaszcza gdy Staś oznajmił jej, że kości ludzkie, których się bała, są uprzątnięte.", + "141357": "— Jak tu dobrze, Stasiu! — zawołała. — Patrz, i podłoga nawet wylana jest żywicą. Będzie nam tu doskonale.", + "141358": "— Jutro dopiero obejrzę dokładnie całą posiadłość — odpowiedział — wnosząc jednak z tego, com dziś widział, można by tu mieszkać choć całe życie.", + "141359": "— Żeby z tatusiami, to można by. Ale jak się będzie nazywała posiadłość?", + "141360": "— Góra powinna się nazywać w geografii Górą Lindego, a ta wioska niech się nazywa tak jak ty: Nel.", + "141361": "— To i ja będę w geografii? — zapytała z wielką radością.", + "141362": "— A będziesz, będziesz — odpowiedział z całą powagą Staś.", + "141363": "ROZDZIAŁ XXXV", + "141364": "Na drugi dzień popadywał trochę deszcz, ale że były i godziny pogody, więc Staś wybrał się wczesnym rankiem na zwiedzanie posiadłości i do południa obejrzał wszystkie jej kąty doskonale. Przegląd wypadł na ogół świetnie. Naprzód, pod względem bezpieczeństwa, Góra Lindego była jakby wybranym miejscem w całej Afryce. Zbocza jej okazały się dostępne chyba dla szympansów. Lwy ani pantery nie mogłyby się po nich wdrapać na szczytową płaszczyznę. Co do skalistego grzbietu, dość było umieścić przy wejściu Kinga, aby spać bezpiecznie na oba uszy. Staś doszedł do przekonania, że potrafiłby się tu obronić nawet mniejszym oddziałom derwiszów, gdyż droga wiodąca na górę była tak wąska, że King zaledwie przez nią przeszedł — i człowiek uzbrojony w dobrą broń mógł nie przepuścić żywego ducha. W środku „wyspy” biło źródło chłodnej, czystej jak kryształ wody, które zmieniało się w strumień i biegnąc wężowato wśród bananowych gajów spadało wreszcie ze stromego wiszaru do rzeki, tworząc wąski, podobny do białej taśmy wodospad. W południowej stronie „wyspy” leżały pola pokryte bujnie maniokiem, którego korzenie dostarczają Murzynom ulubionego pokarmu, a za polami wznosiły się grupy wyniosłych niezmiernie palm kokosowych z koronami w kształcie wspaniałych pióropuszów.", + "141365": "„Wyspę” otaczało morze dżungli i widok z niej był ogromnie rozległy. Od wschodu siniało pasmo gór Karamojo. Na południu widać było też znaczne wyniosłości, które, wnosząc z ich ciemnej barwy, musiały być pokryte lasem. Natomiast ze strony zachodniej wzrok leciał aż do granicy widnokręgu, na której dżungla stykała się z niebem. Staś dojrzał jednakże za pomocą lunety Lindego liczne parowy i rozrzucone rzadko potężne drzewa, wznoszące się jak kościoły nad trawami. W miejscach, gdzie trawy nie wybujały jeszcze zbyt wysoko, nawet gołym okiem można było zobaczyć całe stada antylop i zebr lub gromady słoni i bawołów. Tu i ówdzie żyrafy pruły szarozieloną powierzchnię dżungli, jak statki prują powierzchnię morza. Tuż nad rzeką igrało kilkanaście kozłów wodnych a inne wynurzały co chwila swe rogate łby z głębiny. Tam gdzie toń była spokojna, wyskakiwały nad nią co chwila owe ryby, które łowił Kali, i migocąc jak srebrne gwiazdy w powietrzu, zapadały na powrót w wodę. Staś obiecywał sobie przyprowadzić tu, gdy się pogoda ustali, Nel i pokazać jej całą tę menażerię.", + "141366": "Na „wyspie” nie było natomiast żadnych większych zwierząt, a za to moc motyli i ptaków. Wielkie, białe jak śnieg papugi o czarnych dziobach i żółtych czubach przelatywały nad krzakami gojawów; drobne, cudnie upierzone „wdowy” kołysały się na cienkich łodygach manioku, mieniąc się i błyszcząc jak klejnoty, a z wysokich kokosów dochodziły głosy kukułek afrykańskich i łagodne, podobne do jęków gruchania turkawek.", + "141367": "Staś wracał z przeglądu z radością w duszy: „Powietrze jest zdrowe — mówił sobie — bezpieczeństwo zupełne, żywności w bród i pięknie jak w raju!” Wróciwszy do chaty Nel przekonał się, że jednak na wyspie znalazło się większe zwierzę, a nawet dwoje, gdyż mały Nasibu wykrył przez ten czas w gęstwinie bananów kozę z koźlęciem, których nie zdołali zrabować derwisze. Koza była już trochę zdziczała, ale koźlę poprzyjaźniło się natychmiast z Nasibu, który niezmiernie dumny był ze swego odkrycia i z tego, że za jego przyczyną bibi będzie miała teraz codziennie wyborne, świeże mleko.", + "141368": "— Co teraz będziemy robili, Stasiu? — zapytała pewnego dnia Nel, gdy już dobrze zagospodarowali się na „wyspie”.", + "141369": "— Roboty jest mnóstwo — odrzekł chłopak, po czym rozstawiwszy palce jednej ręki począł wyliczać na nich wszystkie czekające ich prace:", + "141370": "— Naprzód, Kali i Mea są poganami, a Nasibu, jako Zanzibarczyk, mahometaninem. Trzeba ich więc oświecić, nauczyć wiary i ochrzcić. Po wtóre, trzeba nawędzić mięsa na przyszłą podróż, a zatem muszę chodzić na polowanie; po trzecie, mając dużo broni i nabojów chcę Kalego nauczyć strzelać, aby nas dwóch było do obrony; a po czwarte, chyba zapomniałaś o latawcach?", + "141371": "— O latawcach?", + "141372": "— Tak, które będziesz kleiła albo, co jeszcze będzie lepiej, zszywała. I to będzie twoje zajęcie.", + "141373": "— Ja nie chcę się tylko bawić.", + "141374": "— Wcale też to nie będzie zabawa, ale robota, może najpożyteczniejsza ze wszystkich. Nie myśl też, te skończy się na jednym latawcu, bo musisz ich przygotować z pięćdziesiąt albo i więcej.", + "141375": "— Ale na co tyle? — pytała rozciekawiona dziewczynka.", + "141376": "Więc Staś począł jej wyłuszczać swoje zamysły i nadzieje. Wypisze oto na każdym latawcu, jak się zowią, jak wyrwali się z rąk derwiszów, gdzie są i dokąd idą. Wypisze także, że proszą o pomoc i o przesłanie depeszy do Port-Saidu. Potem zaś będzie puszczał te latawce zawsze, gdy wiatr będzie wiał z zachodu na wschód.", + "141377": "— Wiele ich — mówił — upadnie niedaleko, wiele zatrzymają góry, ale niech choć jeden doleci do brzegu i wpadnie w ręce europejskie — wówczas jesteśmy ocaleni!", + "141378": "Nel zachwycona była pomysłem i oświadczyła, że z mądrością Stasia nawet King nie może się porównać. Była też zupełnie pewna, że mnóstwo latawców doleci nawet do tatusiów — i obiecywała kleić je od rana do wieczora. Radość jej była tak wielka, że Staś w obawie, by nie dostała gorączki, musiał hamować jej zapał.", + "141379": "I odtąd prace, o których mówił Staś, rozpoczęły się na dobre. Kali, któremu kazano nałapać jak najwięcej skaczących ryb, przestał je łowić na wędkę, a natomiast urządził z cienkich bambusów wysoki płot a raczej rodzaj kraty — i zastawę tę przeciągnął w poprzek rzeki. W środku kraty był duży otwór. przez który ryby musiały koniecznie przepływać chcąc dostać się na wolną wodę. Otwór ten zastawiał Kali mocną siecią, uplecioną ze sznurków palmowych; w ten sposób zapewnił sobie obfite codzienne połowy.", + "141380": "Napędzał zaś ryby do zdradzieckiej sieci za pomocą Kinga, który, wprowadzony w wodę, mącił ją i burzył tak niesłychanie, że nie tylko owe srebrne skoczki, ale wszelkie inne stworzenia umykały, ile mogły, ku niezmąconej toni. Zdarzały się z tego powodu i szkody, gdyż kilkakrotnie uciekające krokodyle przewracały kratę, a czasem czynił to i sam King, żywiąc bowiem do krokodylów jakąś wrodzoną nienawiść ścigał je, a gdy znalazł się na płytkich wodach, chwytał je trąbą, wyrzucał na brzeg i rozdeptywał zawzięcie.", + "141381": "W sieci znajdowały się także często żółwie, z których mali wygnańcy warzyli sobie wyborny rosół. Kali oprawiał ryby i mięso ich suszył na słońcu, a pęcherze odnosił do Nel, która rozcinała je, rozciągała na desce i zmieniała je jakby w ćwiartki papieru, tak duże jak dwie dłonie.", + "141382": "Pomagał jej w tym Staś i Mea, gdyż robota wcale nie była łatwa. Błonki były znacznie grubsze niż w pęcherzach naszych ryb rzecznych, ale po wysuszeniu stawały się niezmiernie kruche. Staś dopiero po niejakim czasie odkrył, że należy je suszyć w cieniu. Chwilami jednak tracił cierpliwość i jeśli nie zarzucił zamiaru robienia latawców z błon, to tylko dlatego, że uważał je za lżejsze od papierowych i bardziej oporne na deszcz. Zbliżała się już wprawdzie sucha pora roku, ale on nie był pewien, czy i podczas lata nie przechodzą czasem deszcze, zwłaszcza w górach.", + "141383": "Kleił jednak latawce i z papieru, którego sporo znalazło się między rzeczami Lindego. Pierwszy, duży i lekki, puszczony z wiatrem zachodnim, wzbił się od razu bardzo wysoko, a gdy Staś przeciął sznurek, poleciał, porwany silnym prądem powietrznym, ku łańcuchowi gór Karamojo. Staś śledził jego lot za pomocą lunety, póki nie stał się tak mały jak motyl, jak muszka i póki nie roztopił się wreszcie w bladym błękicie nieba. Następnego dnia puścił inny, uczyniony już z rybich pęcherzy, który wzbił się jeszcze szybciej, ale zapewne z powodu przezroczystości błon wkrótce zniknął zupełnie z oczu.", + "141384": "Nel pracowała nadzwyczaj gorliwie i w końcu małe jej paluszki stały się tak zręczne, że ani Staś, ani Mea nie mogli jej w robocie nadążyć. Sił jej teraz nie brakło. Zdrowy klimat Góry Lindego po prostu odrodził ją na nowo. Termin, w którym mógł przyjść trzeci, śmiertelny atak febry, minął stanowczo. Staś zaszył się tego dnia w gęstwinie bananów i płakał z radości. Po dwóch tygodniach pobytu na górze zauważył, że dobre Mzimu wygląda zupełnie inaczej, niż wyglądało na dole w dżungli. Policzki jej popełniały; cera z żółtej i przeźroczystej stała się na powrót różana, a spod obfitej czupryny patrzyły wesoło na świat oczy pełne blasku. Chłopiec błogosławił chłodne noce, przeźroczystą zdrojową wodę, mąkę z suszonych bananów — i przede wszystkim Lindego.", + "141385": "Sam wychudł i sczerniał, co było dowodem, że febra się go nie ima, gdyż chorzy na nią nie opalają się na słońcu, ale wyrósł i zmężniał. Ruch i praca fizyczna spotęgowały w nim dzielność i siłę. Muskuły jego rąk stały się jak stalowe. Był to naprawdę zahartowany już podróżnik afrykański. Polując codziennie i strzelając tylko kulami stał się też niezrównanym strzelcem. Dzikich zwierząt nie obawiał się już wcale, albowiem zrozumiał, że kudłatym lub cętkowanym myśliwcom w dżungli niebezpieczniej jest z nim się spotkać niż jemu z nimi. Raz zabił jednym strzałem wielkiego nosorożca, który, zbudzony z drzemki pod akacją, szarżował na niego niespodzianie. Z napastliwych bawołów afrykańskich, które rozpraszają czasem całe karawany, nic sobie nie robił.", + "141386": "Oboje z Nel, prócz klejenia latawców i obok innych codziennych zajęć, zabrali się także do nawracania Kalego, Mei i Nasibu. Ale poszło to trudniej, niż się spodziewali. Czarna trójka słuchała jak najchętniej nauk, ale pojmowała je na swój, właściwy Murzynom, sposób. Gdy Staś opowiadał im o stworzeniu świata, o raju i o wężu, szło jeszcze nieźle, ale gdy doszedł do tego, jak Kain zabił Abla, Kali mimo woli pogłaskał się po żołądku i zapytał z całym spokojem:", + "141387": "— A czy go potem zjadł?", + "141388": "Czarny chłopak twierdził wprawdzie zawsze, że Wa-hima nigdy ludzi nie jedzą, ale widocznie pamięć o tym pozostała jeszcze jako narodowa tradycja między nimi.", + "141389": "Nie mógł również zrozumieć, dlaczego Pan Bóg nie zabił złego Mzimu — i wielu podobnych rzeczy. Pojęcia o złem i dobrem miał także aż nadto afrykańskie, wskutek czego między nauczycielem a uczniem zdarzyła się pewnego razu taka rozmowa:", + "141390": "— Powiedz mi — zapytał Staś — co to jest zły uczynek?", + "141391": "— Jeśli ktoś Kalemu zabrać krowy — odpowiedział po krótkim namyśle — to jest zły uczynek.", + "141392": "— Doskonale! — zawołał Staś — a dobry?", + "141393": "Tym razem odpowiedź przyszła bez namysłu:", + "141394": "— Dobry, to jak Kali zabrać komu krowy.", + "141395": "Staś był zbyt młody, by zmiarkować, że podobne poglądy na złe i dobre uczynki wygłaszają i w Europie — nie tylko politycy, ale i całe narody.", + "141396": "Jednakże powoli, powoli rozjaśniało się w czarnych głowach, a to, czego nie mogły pojąć głowy, chwytały gorące serca. Po pewnym czasie można już było przystąpić do chrztu, który odbył się bardzo uroczyście. Rodzice chrzestni ofiarowali każdemu z dzieci po cztery dotis białego perkalu i po biczu niebieskich paciorków. Mea czuła się wszelako nieco zawiedziona, albowiem w naiwności ducha rozumiała, że po chrzcie wybieleje natychmiast na niej skóra, i wielkie było jej zdziwienie, gdy spostrzegła, że pozostała czarna jak i przedtem. Nel pocieszyła ją jednak zupełnie zapewnieniem, że ma teraz duszę białą.", + "141397": "ROZDZIAŁ XXXVI", + "141398": "Staś uczył także Kalego strzelać z karabinu remingtona i ta nauka szła łatwiej od nauki katechizmu. Po dziesięciodniowym strzelaniu do celu i do krokodylów, które sypiały na pobrzeżnych piaskach rzeki, młody Murzyn zabił dużą antylopę pufu, potem kilka arielów, a wreszcie dzika ndiri. To jednak spotkanie omal nie skończyło się wypadkiem takim, jaki zdarzył się Lindemu, albowiem ndiri, do którego Kali po strzale zbliżył się niebacznie, zerwał się i rzucił się na niego z postawionym do góry ogonem. Kali cisnąwszy karabin schronił się na drzewo i siedział na nim dopóty, dopóki krzykiem nie przywołał Stasia, który jednakże zastał już dzika nieżywego. Na bawoły, lwy i nosorożce Staś nie pozwalał jeszcze chłopcu polować. Do słoni, które przychodziły wieczorami do wodopoju, i sam nie strzelał, gdyż obiecał Nel, że nigdy żadnego nie zabije.", + "141399": "Gdy jednak rano albo w godzinach popołudniowych dojrzał z góry przez lunetę pasące się w dżungli stada zebr, bubalów, arielów lub kozłów-skoczków, brał Kalego z sobą. W czasie tych wycieczek często wypytywał się o narody Wa-hima i Samburu, z którymi, chcąc iść na wschód do brzegów oceanu, musieli koniecznie się spotkać.", + "141400": "— Czy ty wiesz o tym, Kali — zapytał pewnego razu — że za dwadzieścia dni, a na koniach nawet prędzej moglibyśmy dojechać do twego kraju?", + "141401": "— Kali nie wie, gdzie mieszkać Wa-hima — odpowiedział młody Murzyn potrząsając smutnie głową.", + "141402": "— Ale ja wiem; oni mieszkają w tej stronie, z której rano wstaje słońce, nad jakąś wielką wodą.", + "141403": "— Tak! tak! — zawołał ze zdumieniem i radością chłopak. — Bassa-Narok! to po naszemu wielka i czarna woda. Pan wielki wiedzieć wszystko.", + "141404": "— Nie, bo nie wiem, jak przyjęliby nas Wa-hima, gdybyśmy do nich przyszli.", + "141405": "— Kali by kazać im padać na twarz przed panem wielkim i przed dobrym Mzimu.", + "141406": "— A czy by cię usłuchali?", + "141407": "— Ojciec Kalego nosić skórę lamparta i Kali także.", + "141408": "Staś zrozumiał, iż to znaczy, że ojciec Kalego jest królem, a on sam najstarszym z jego synów i przyszłym władcą Wa-himów.", + "141409": "Więc pytał w dalszym ciągu:", + "141410": "— Mówiłeś mi, że byli u was biali podróżnicy i że starsi ludzie ich pamiętają?", + "141411": "— Tak, i Kali słyszał, że mieli na głowach dużo perkalu.", + "141412": "„Ach! — pomyślał Staś — więc to nie byli Europejczycy, tylko Arabowie, których Murzyni z powodu ich jaśniejszej cery i białych ubrań poczytali za białych.”", + "141413": "Ponieważ jednak Kali ich nie pamiętał i nie mógł dać o nich żadnych ściślejszych objaśnień, więc Staś zadał mu inne pytanie:", + "141414": "— Czy Wa-hima nie zabili żadnego z tych biało ubranych ludzi?", + "141415": "— Nie. Wa-hima ani Samburu nie mogą tego zrobić.", + "141416": "— Dlaczego?", + "141417": "— Bo oni mówili, że gdyby krew ich wsiąknąć w ziemię, deszcz przestać by padać.", + "141418": "„Rad jestem, że tak wierzą” — pomyślał znów Staś.", + "141419": "Po czym jeszcze zapytał:", + "141420": "— Czy Wa-hima poszliby z nami aż do morza, gdybym obiecał im dużo perkalu, paciorków i strzelb?", + "141421": "— Kali pójść i Wa-hima także, ale pan wielki zwojować pierwej Samburu, którzy siedzą z drugiej strony wody.", + "141422": "— A kto siedzi za Samburu?", + "141423": "— Za Samburu nie ma gór i jest dżungla, a w niej lwy.", + "141424": "Na tym skończyła się rozmowa. Staś coraz częściej myślał teraz o wielkiej podróży na wschód, pamiętając, co mówił Linde, że można tam spotkać Arabów znad wybrzeży, handlujących kością słoniową, a może i wyprawy misyjne. Wiedział, że taka podróż to dla Nel szereg strasznych trudów i nowych niebezpieczeństw, ale rozumiał, że nie mogą przez całe życie pozostać na Górze Lindego i że trzeba będzie wkrótce wyruszyć w drogę. Czas po porze dżdżystej, gdy woda pokrywa zaraźliwe błota, a sama znajduje się wszędzie, był na to najodpowiedniejszy. Upały na wysokim szczycie nie dawały im się jeszcze we znaki; noce bywały tak chłodne, że trzeba się było dobrze okrywać. Ale w dżungli na dole było już znacznie goręcej i wiadomo było, że wkrótce przyjdą skwary niezmierne. Deszcz rzadko już teraz zraszał ziemię i poziom wody w rzece zniżał się codziennie. Staś przypuszczał, że latem zmienia się ona może w jeden z takich khorów, jakich wiele widział w Pustyni Libijskiej, i że tylko samym środkiem jej koryta płynie wąski pasek wody.", + "141425": "Jednakże odkładał wyjazd z dnia na dzień. Na Górze Lindego było wszystkim tak dobrze, zarówno ludziom, jak zwierzętom! Nel pozbyła się tu nie tylko febry, ale i anemii, Stasia nawet nie zabolała nigdy głowa; skóra na Kalim i Mei poczęła się świecić jak ciemny atłas. Nasibu wyglądał jak melon chodzący na cienkich nogach, a King spasł się nie mniej niż konie i osioł. Staś wiedział dobrze, że takiej drugiej „wyspy” wśród morza dżungli nie znajdą już do końca podróży.", + "141426": "I z obawą patrzył w przyszłość, jakkolwiek mieli teraz ogromną pomoc, a w danym razie i obronę w Kingu.", + "141427": "W ten sposób, nim zaczęli przygotowania podróżne, upłynął jeszcze tydzień. W chwilach wolnych od robienia pakunków nie przestawali jednak puszczać latawców z oznajmieniem, że idą na wschód, ku jakiemuś jezioru i ku oceanowi, a puszczali je w dalszym ciągu dlatego, że przyszedł silny, podobny chwilami do huraganu wiatr zachodni, który porywał je i niósł hen, ku górom i za góry. Aby zabezpieczyć Nel od spiekoty, Staś zrobił z resztek namiotu palankin, w którym dziewczynka miała jechać na słoniu. King po kilku próbach przyzwyczaił się do tego niewielkiego ciężaru, jak również do przymocowywania mu na grzbiecie palankinu za pomocą mocnych sznurów palmowych. Ten ładunek był zresztą piórkiem w porównaniu do innych, którymi zamierzano go objuczyć, a których rozdziałem i wiązaniem zajęci byli Kali i Mea.", + "141428": "Mały Nasibu dostał polecenie suszenia bananów i rozcierania ich między dwoma płaskimi kamieniami na mąkę. W zrywaniu ciężkich wiązek owocowych pomagał mu także King, przy czym objadali się obaj tak niesłychanie, że wkrótce w pobliżu chat zbrakło zupełnie bananów i musieli chodzić do innej plantacji, położonej na przeciwległym krańcu płaskowzgórza. Saba, który nie miał nic do roboty, towarzyszył im najczęściej w tych wycieczkach.", + "141429": "Ale Nasibu omal nie przypłacił swej gorliwości życiem albo przynajmniej szczególną w swoim rodzaju niewolą. Zdarzyło się bowiem, że gdy raz zbierał banany nad brzegiem stromego wiszaru, ujrzał nagle w szczerbie skalnej okropną twarz, pokrytą czarną sierścią, mrugającą nań oczyma i wyszczerzającą białe kły jakby w uśmiechu. Chłopiec skamieniał w pierwszej chwili ze strachu, a następnie począł zmykać co siły. Zanim jednak przebiegł kilkanaście kroków, kosmate ramię obwinęło go dokoła, podniosło w górę i czarny jak noc potwór począł z nim uciekać do przepaści.", + "141430": "Na szczęście olbrzymia małpa porwawszy chłopca mogła biec tylko na dwóch nogach, wskutek czego Saba, który był w pobliżu, dognał ją z łatwością i zatopił kły w jej plecach. Rozpoczęła się straszliwa walka, w której pies pomimo swego potężnego wzrostu i sił byłby uległ z pewnością, albowiem goryl pokonuje nawet lwa. Małpy jednak w ogóle nie mają zwyczaju puszczać zdobyczy, choćby chodziło o ich wolność i życie. Goryl, pochwycony przy tym z tyłu, nie mógł łatwo Saby dosięgnąć, wszelako porwawszy go za kark lewą ręką, już podniósł go w górę, gdy wtem zadudniła pod ciężkimi krokami ziemia — i nadbiegł King.", + "141431": "Wystarczyło jedno lekkie uderzenie trąbą, by straszny „leśny diabeł”, jak nazywają gorylów Murzyni, legł ze zdruzgotaną czaszką i karkiem. King jednak dla większej pewności lub przez przyrodzoną zapalczywość przygwoździł go jeszcze swym kłem do ziemi, a następnie nie przestawał się nad nim mścić, dopóki zaniepokojony rykiem i wyciem Staś nie nadleciał ze strzelbą od strony chat i nie kazał mu zaprzestać.", + "141432": "Goryl leżał teraz w kałuży krwi, którą chłeptał Saba i która czerwieniła się na kłach Kinga — ogromny, z wywróconymi białkami oczu i z wyszczerzonymi kłami, straszny jeszcze, choć już nieżywy. Słoń trąbił tryumfalnie, a popielaty z przerażenia Nasibu opowiadał Stasiowi, co się stało. Ów namyślał się przez chwilę, czy nie sprowadzić Nel i nie pokazać jej potwornej małpy, ale porzucił ten zamiar, gdyż nagle ogarnął go strach.", + "141433": "Przecież Nel często chodziła sama po „wyspie”— więc ją także mogło coś podobnego spotkać.", + "141434": "Pokazało się zatem, że Góra Lindego nie jest tak bezpiecznym schronieniem, jak się z początku zdawało.", + "141435": "Staś wrócił do chaty i opowiedział Nel o wypadku, ona zaś słuchała z ciekawością i bojaźnią, otwierając szeroko oczy i powtarzając raz po raz:", + "141436": "— Widzisz, co by się stało bez Kinga?", + "141437": "— Prawda! — z taką nianią można się nie bać o dziecko, toteż póki nie wyjedziemy, nie wychodź ani na krok bez niego.", + "141438": "— A kiedy wyjedziemy?", + "141439": "— Zapasy przygotowane, ładunki rozdzielone, więc należy tylko objuczyć zwierzęta i możemy ruszać choćby jutro.", + "141440": "— Do tatusiów!", + "141441": "— Jeśli Bóg pozwoli — odpowiedział poważnie Staś.", + "141442": "ROZDZIAŁ XXXVII", + "141443": "Wyruszyli jednakże dopiero w kilka dni po tej rozmowie. Odjazd po krótkiej modlitwie, w której polecili się gorąco Bogu, nastąpił wraz ze świtem o godzinie szóstej rano. Na czele jechał konno Staś, poprzedzany tylko przez Sabę. Za nim kroczył poważnie King machając uszyma i niosąc na swym potężnym grzbiecie płócienny palankin, a w palankinie Nel wraz z Meą, następnie szły jeden za drugim konie Lindego, powiązane długim palmowym powrozem i niosące rozliczne ładunki, a pochód zamykał mały Nasibu na spasionym, również jak i on sam, ośle.", + "141444": "Z powodu wczesnej godziny upał nie dawał się zrazu zbytnio we znaki, choć dzień był pogodny i zza gór Karamojo wytoczyło się wspaniałe, nie przysłonięte żadną chmurką słońce. Ale powiew wschodni łagodził żar jego promieni. Chwilami wstawał nawet dość mocny wiatr, pod którego tchnieniem pokładały się trawy i cała dżungla falowała jak morze. Po obfitych deszczach wszelka roślinność wyrosła tak bujnie, że zwłaszcza w niższych miejscach chowały się w trawach nie tylko konie, ale nawet i King, tak że nad rozkołysaną zieloną powierzchnią widać było tylko biały palankin, który posuwał się naprzód jakby statek na jeziorze. Po godzinie drogi na niewielkiej suchej wyniosłości, wznoszącej się na wschód od Góry Lindego, trafili na olbrzymie osty, mające łodygi grubości pni drzewnych, a kwiaty tak wielkie jak głowa ludzka. Na zboczach niektórych wzgórz, które z daleka wydawały się jałowe, widzieli wrzosy wysokie na osiem metrów. Inne rośliny, które w Europie należą do najdrobniejszych, przybierały tu odpowiednie do ostów i wrzosów rozmiary, a olbrzymie pojedyncze drzewa wznoszące się nad dżunglą wyglądały istotnie jak kościoły. Szczególniej figowce, zwane daro, których płaczące gałęzie zetknąwszy się z ziemią zmieniają się w nowe pnie, pokrywały ogromne przestrzenie, tak że każde drzewo tworzyło jakby osobny gaj.", + "141445": "Kraina z dala widziana wydawała się, jak jeden las; z bliska jednak pokazywało się, że wielkie drzewa rosną co kilkanaście, czasem co kilkadziesiąt kroków. W północnej stronie widać ich było bardzo mało i okolica przybierała charakter górskiego stepu pokrytego równą dżunglą, nad którą wznosiły się tylko parasolowate akacje. Trawy były tam bardziej zielone, mniejsze i widocznie lepsze jako pasza, albowiem Nel z grzbietu Kinga, a Staś z wyniosłości, na które wjeżdżał, widzieli tak wielkie stada antylop, jakich nie spotkali dotychczas nigdzie. Pasły się one czasem osobno, czasem pomieszane razem: gnu, pufu, ariele, antylopy, krowy, bubale, kozły skaczące i wielkie kudu. Nie brakło także zebr i żyraf. Stada na widok karawany przestawały się paść, podnosiły głowy i strzygąc uszami patrzyły na biały palankin z nadzwyczajnym zdumieniem, po czym pierzchały w jednej chwili; ubiegłszy kilkaset kroków znów stawały, znów przypatrywały się tej nie znanej sobie rzeczy, aż wreszcie zaspokoiwszy ciekawość poczynały się paść spokojnie. Niekiedy zrywał się przed karawaną z fukiem i łomotem nosorożec, ale wbrew swej popędliwej naturze i gotowości do atakowania wszystkiego, co mu się nawinie przed oczy, pierzchał sromotnie na widok Kinga, którego tylko rozkazy Stasia powstrzymywały od pościgu.", + "141446": "Słoń afrykański nienawidzi bowiem nosorożca i jeśli znajdzie jego świeży ślad, wówczas dufając w siłę przemożną idzie za nim, póki nie znajdzie przeciwnika i nie stoczy z nim walki, której ofiarą pada prawie zawsze nosorożec. Kingowi, który zapewne niejednego miał już na sumieniu, niełatwo przychodziło wyrzec się dawnego zwyczaju, ale tak już był oswojony i tak przywykł już uważać Stasia za swego władcę, że posłyszawszy jego głos i spostrzegłszy groźnie patrzące oczy, opuszczał podniesioną trąbę, kładł uszy po sobie i szedł dalej spokojnie. A Stasiowi nie brakło wprawdzie ochoty, by widzieć walkę olbrzymów, ale obawiał się o Nel. Gdyby słoń puścił się w cwał, palankin mógł się rozlecieć, a co gorzej, ogromny zwierz mógł nim zaczepić o pierwszą lepszą gałąź, a wówczas życie Nel byłoby w strasznym niebezpieczeństwie. Staś wiedział z opisów polowań, które czytywał jeszcze w Port-Saidzie, że polujący na tygrysy w Indiach więcej niż tygrysów obawiają się tego, by słoń w popłochu lub pościgu nie zawadził wieżyczką o drzewo. Wreszcie i sam cwał olbrzyma jest tak ciężki, że podobnej jazdy nikt bez szwanku dla zdrowia nie mógłby długo wytrzymać.", + "141447": "Lecz z drugiej strony obecność Kinga usuwała mnóstwo niebezpieczeństw. Złośliwe i zuchwałe bawoły, które spotkali tegoż dnia dążące do małego jeziorka, gdzie zbierał się pod wieczór wszelki zwierz okoliczny, pierzchły na jego widok także i okrążywszy całe jeziorko piły po drugiej stronie. W nocy King, przywiązany za tylną nogę do drzewa, pilnował namiotu, w którym spała Nel; była to zaś straż tak pewna, że Staś kazał wprawdzie palić ogień, ale uznał za rzecz zbyteczną otaczać obóz zeribą, chociaż wiedział, że w okolicy zamieszkanej przez tak liczne stada antylop nie może braknąć i lwów. Jakoż zdarzyło się tej samej nocy, że kilka ich poczęło ryczeć w olbrzymich jałowcach rosnących na zboczach wzgórz. Mimo płonącego ognia lwy, znęcone zapachem koni, zbliżały się do obozu, lecz gdy wreszcie Kingowi sprzykrzyło się słuchać ich głosów i gdy nagle wśród ciszy rozległ się na kształt grzmotu jego groźny „baritus” — umilkły jak niepyszne, zrozumiawszy widocznie, że z tego rodzaju osobą lepiej jest nie wdawać się w żaden bezpośredni interes. Dzieci spały też przez resztę nocy wybornie i dopiero świtaniem puściły się w dalszą podróż.", + "141448": "Lecz dla Stasia zaczęły się znów troski i niepokoje. Naprzód zmiarkował, że podróżują wolno i że nie będą mogli robić więcej nad dziesięć kilometrów dziennie. Posuwając się w ten sposób zdołaliby wprawdzie za miesiąc dotrzeć do granicy Abisynii, ponieważ jednak Staś postanowił iść we wszystkim za radą Lindego, a Linde twierdził stanowczo, że do Abisynii przedrzeć się nie zdołają, przeto pozostawała tylko droga do oceanu. Ale wedle obliczeń Szwajcara od oceanu dzieliło ich przeszło tysiąc kilometrów — i to w prostej linii, albowiem do leżącego bardziej na południe Mombassa było jeszcze dalej, przeto cała podróż musiałaby zająć przeszło trzy miesiące czasu. Staś z trwogą myślał, że jest to trzy miesiące znojów, trudów i niebezpieczeństw ze strony szczepów murzyńskich, na które mogli natrafić. Byli jeszcze w kraju pustym, z którego wygnała ludność ospa i wieści o rajzach derwiszów, ale Afryka jest w ogóle dość ludna, musieli więc prędzej czy później wejść w okolice zamieszkane przez nieznane pokolenia, rządzone jak zwykle przez dzikich i okrutnych królików. Było nie lada zadaniem wynieść z takich opałów wolność i życie.", + "141449": "Staś liczył po prostu na to, że jeśli trafią na lud Wa-himów, to wyćwiczy kilkudziesięciu wojowników w strzelaniu, a następnie skłoni ich wielkimi obietnicami, by towarzyszyli mu aż do oceanu. Ale Kali nie miał żadnego pojęcia o tym, gdzie mieszkają Wa-hima, a Linde, który coś o nich słyszał, nie mógł również ani wskazać drogi do nich, ani oznaczyć dokładnie miejscowości przez nich zajętej. Linde wspominał o jakimś wielkim jeziorze, o którym wiedział tylko z opowiadań, a Kali twierdził na pewno, że z jednej strony tego jeziora, które nazywał Bassa-Narok, mieszkają Wa-hima, z drugiej Samburu. Otóż Stasia trapiło to, że w geografii Afryki, której w szkole w Port-Saidzie uczono bardzo dokładnie, nie było o takim jeziorze żadnej wzmianki. Gdyby mówił mu o nim tylko Kali, przypuszczałby, że to jest Wiktoria-Nianza, ale nie mógł mylić się w ten sposób Linde, który szedł właśnie od Wiktorii na północ wzdłuż gór Karamojo i z wieści zasięgniętych od mieszkańców tychże gór doszedł do wniosku, że to tajemnicze jezioro leży dalej na wschód i północ. Staś nie wiedział, co o tym wszystkim myśleć, a natomiast obawiał się, że może na jezioro i Wa-himów całkiem nie trafić; obawiał się także dzikich szczepów, bezwodnych dżungli, nieprzebytych gór, muchy tse-tse, która zabija zwierzęta; bał się śpiączki, febry dla Nel, upałów i tych niezmiernych przestrzeni, które dzieliły ich jeszcze od oceanu.", + "141450": "Lecz po opuszczeniu Góry Lindego nie pozostawało nic innego jak iść naprzód, ciągle na wschód i na wschód. Linde mówił wprawdzie, że jest to podróż nad siły nawet doświadczonego i energicznego podróżnika, ale Staś zdobył już dużo doświadczenia, a co do energii, to ponieważ szło o Nel, postanowił wydobyć z siebie tyle zaradności, ile będzie potrzeba. Tymczasem chodziło o oszczędzanie sił dziewczynki, więc postanowił podróżować tylko od szóstej rano do dziesiątej przed południem, a drugi etap od trzeciej do szóstej wieczorem, to jest do zachodu słońca, czynić tylko wówczas, gdyby na miejscu pierwszego postoju nie było wody.", + "141451": "Ale tymczasem, ponieważ deszcze padały w czasie massiki bardzo obficie, wodę znajdowali wszędzie. Jeziorka utworzone przez ulewy w dolinach były jeszcze dobrze napełnione, a z gór spływały tu i ówdzie strumienie toczące kryształową i chłodną wodę, w której kąpiel była wyborna, a zarazem zupełnie bezpieczna, albowiem krokodyle mieszkają tylko w większych wodach, w których nie brak ryb stanowiących ich zwykłe pożywienie.", + "141452": "Staś jednak nie pozwalał pić dziewczynce surowej wody, jakkolwiek odziedziczył po Lindem doskonały filtr, którego działanie napełniało zawsze zdumieniem Kalego i Meę. Oboje widząc, że filtr zanurzony w mętną białawą wodę przepuszcza do zbiornika tylko czystą i przezroczystą, pokładali się ze śmiechu i bili się dłońmi po kolanach na znak podziwu i radości.", + "141453": "W ogóle podróż z początku szła łatwo. Mieli po Lindem spore zapasy kawy, herbaty, cukru, bulionu, różnych konserw i wszelkiego rodzaju lekarstw. Staś nie potrzebował oszczędzać ładunków, było ich bowiem więcej, niż mogli zabrać; nie brakło również rozmaitych narzędzi, broni wszelakiego kalibru i rac, które przy zetknięciu się z Murzynami mogły się bardzo przydać. Kraj był żyzny; zwierzyny, a więc świeżego mięsa, wszędy obfitość. Owoców również. Tu i ówdzie w nizinach trafiały się błota, ale pokryte jeszcze wodą, a zatem nie zarażające powietrza szkodliwymi wyziewami. Moskitów, które wszczepiają w krew febrę, nie było na wyżynach wcale. Upał od dziesiątej rano czynił się wprawdzie nieznośny, ale mali podróżnicy zatrzymywali się w czasie tak zwanych „białych godzin” w głębokim cieniu wielkich drzew, przez których gęstwę nie przedzierał się żaden promień słoneczny. Zdrowie dopisywało Nel, Stasiowi i Murzynom doskonale.", + "141454": "ROZDZIAŁ XXXVIII", + "141455": "Piątego dnia podróży Staś jechał razem z Nel na Kingu, trafili bowiem na szeroki pas akacji rosnących tak gęsto, że konie mogły iść tylko szlakiem utorowanym przez słonia. Godzina była wczesna, ranek promienny i rosisty. Dzieci rozmawiały o podróży i o tym, że każdy dzień zbliża ich jednak do oceanu i do ojców, do których oboje nie przestawali tęsknić ciągle. Był to od chwili porwania ich z Faujmu niewyczerpany przedmiot wszystkich rozmów, które wzruszały ich zawsze do łez. I powtarzali wciąż jedno w kółko: że tatusiowie myślą, iż oni już nie żyją albo że przepadli na wieki — i obaj martwią się, i wbrew nadziei wysyłają do Chartumu Arabów po wieści, a oni oto są już daleko nie tylko od Chartumu, ale i od Faszody, a za pięć dni będą jeszcze dalej — a potem znów jeszcze dalej, aż wreszcie dotrą do oceanu albo przedtem jeszcze do jakichś miejsc, skąd będzie można przesłać depeszę. Jedyną w całej karawanie osobą, która wiedziała, co ich jeszcze czeka, był Staś — Nel natomiast była najgłębiej przekonana, że nie ma takiej rzeczy na świecie, której „Stes” nie potrafiłby dokonać, i była zupełnie pewna, że ją doprowadzi do brzegu. Więc nieraz uprzedzając wypadki wyobrażała sobie w swej małej główce, co to będzie, gdy przyjdzie pierwsza o nich wiadomość — i szczebiocąc jak ptaszek opowiadała o tym Stasiowi. „Siedzą — mówiła — tatusiowie w Port-Saidzie i płaczą — aż tu wchodzi boy z depeszą. Co to jest? Mój albo twój tatuś otwiera, patrzy na podpis i czyta: «Staś i Nel». O, to dopiero się ucieszą! to dopiero się zerwą, żeby jechać naprzeciw nas! to dopiero będzie radość w całym domu — i tatusiowie się ucieszą, i wszyscy się ucieszą — i będą cię chwalili — i przyjadą — i ja obejmę mocno tatusia za szyję, i potem będziemy zawsze razem… i…”", + "141456": "I kończyło się na tym, że bródka zaczynała się jej trząść, śliczne oczki zmieniały się w dwie fontanny, a w końcu opierała głowę na ramieniu Stasia i płakała zarazem z żalu, tęsknoty i radości na myśl o przyszłym spotkaniu. A Staś, lecąc wyobraźnią w przyszłość, odgadywał, że ojciec będzie dumny z niego że powie mu: „Spisałeś się, jak na Polaka przystało” — i wzruszenie ogarniało go ogromne, a w sercu rodziła się tęsknota, zapał i nieugięta jak stal odwaga. „Muszę — mówił sobie — wyratować Nel, muszę dożyć takiej chwili.” I wówczas jemu także zdawało się że nie ma takich niebezpieczeństw, których nie zdołałby zwyciężyć, ani takich przeszkód, których nie zdołałby skruszyć.", + "141457": "Ale do ostatecznego zwycięstwa było jeszcze daleko. Tymczasem przedzierali się przez gaj akacji. Długie kolce tych drzew czyniły nawet na skórze Kinga białawe rysy. Wreszcie gaj zrzedniał, a poprzez gałęzie rozrzuconych drzew widać było dalej zieloną dżunglę. Staś, mimo że upał dawał się już mocno we znaki, wysunął się z palankinu i usadowił się na karku słonia, by obaczyć, czy na widnokręgu nie ma jakich stad antylop lub zebr, postanowił bowiem odnowić zapas mięsa.", + "141458": "Jakoż po prawej stronie dojrzał stadko arielów, złożone z kilku sztuk, a wśród nich dwa strusie, lecz gdy minęli ostatnią kępę drzew i słoń zwrócił się na lewo, inny widok uderzył oczy chłopca: oto w odległości pół kilometra spostrzegł obszerny łan manioku, a na skraju łanu kilkanaście czarnych postaci, zajętych widocznie robotą w polu.", + "141459": "— Murzyni! — zawołał zwracając się do Nel.", + "141460": "I serce poczęło mu bić niespokojnie. Przez chwilę zawahał się, czy nie zawrócić i nie skryć się na powrót w akacjach, lecz przyszło mu na myśl, że w zaludnionym kraju trzeba będzie jednak prędzej czy później spotkać się z mieszkańcami i wejść z nimi w stosunki i że od tego, jak się te stosunki ułożą, zależeć może los całej podróży, więc po krótkim namyśle skierował słonia ku polu.", + "141461": "W tej samej chwili zbliżył się Kali i ukazując ręką na kępę drzew rzekł:", + "141462": "— Panie wielki, oto tam wieś murzyńska, a tu kobiety pracują przy manioku. Czy mam podjechać ku nim?", + "141463": "— Podjedziemy razem — odpowiedział Staś — i wówczas powiesz im, że przybywamy jako przyjaciele.", + "141464": "— Wiem, panie, co im powiedzieć — zawołał z wielką pewnością siebie młody Murzyn.", + "141465": "I zwróciwszy konia ku pracującym, złożył dłonie koło ust i jął krzyczeć:", + "141466": "— Yambo, he! yambo sana!", + "141467": "Na ten głos zajęte okopywaniem manioku kobiety zerwały się i stanęły jak wryte, ale trwało to tylko jedno mgnienie oka, następnie bowiem, porzuciwszy w popłochu motyki i kobiałki, poczęły z wrzaskiem uciekać ku owym drzewom, wśród których kryła się wieś.", + "141468": "Mali podróżnicy zbliżali się wolno i spokojnie. W gęstwinie rozległo się wycie kilkuset głosów, po czym zapadła cisza. Przerwał ją wreszcie głuchy, ale donośny huk bębna, który nie ustawał już później ani na chwilę.", + "141469": "Było to widocznie hasło do boju dla wojowników, albowiem przeszło trzystu ich wysunęło się nagle z gęstwiny. Wszyscy ustawili się w długi szereg przed wioską. Staś zatrzymał Kinga w odległości stu kroków i począł im się przypatrywać. Słońce oświecało ich dorodne postacie, szerokie piersi i silne ramiona. Uzbrojeni byli w łuki i włócznie. Naokół bioder mieli krótkie spódniczki z wrzosów, a niektórzy — ze skór małpich. Głowy ich zdobiły pióra strusi, papug lub wielkie peruki zdarte z czaszek pawianów. Wyglądali wojowniczo i groźnie, ale stali nieruchomie w milczeniu, albowiem zdumienie ich nie miało wprost granic i potłumiło chęć do boju. Wszystkie oczy wlepione były w Kinga, w biały palankin i w siedzącego na karku słonia białego człowieka.", + "141470": "A jednakże słoń nie był dla nich zwierzęciem nie znanym. Przeciwnie! żyli oni pod ciągłą przemocą słoni których całe stada wyniszczały nocami ich pola maniokowe oraz plantacje bananów i palm dum. Ponieważ włócznie i strzały nie przebijały skóry słoniowej, biedni Murzyni walczyli ze szkodnikami za pomocą ognia, za pomocą krzyków, naśladowania głosów kogucich, kopania dołów i urządzania pułapek z pni drzewnych. Ale tego, by słoń stał się niewolnikiem człowieka i pozwalał sobie siedzieć na karku, nikt z nich nigdy nie widział i żadnemu podobna rzecz nie chciała się w głowie pomieścić. Toteż widok, jaki mieli przed sobą, tak dalece przechodził wszelkie ich pojęcia i wyobrażenia, że sami nie wiedzieli, co im wypada czynić: walczyć czy uciekać, gdzie oczy poniosą, choćby przyszło pozostawić wszystko na wolę losu.", + "141471": "Więc w niepewności, trwodze i zdumieniu szeptali tylko wzajem do siebie:", + "141472": "— O matko! co to za stworzenia przychodzą do nas i co nas czeka z ich ręki?", + "141473": "A wtem Kali, podjechawszy do nich na rzut włóczni, stanął w strzemionach i począł wołać:", + "141474": "— Ludzie, ludzie! słuchajcie głosu Kalego, syna Fumby, potężnego króla Wa-himów znad brzegów Bassa-Narok, o, słuchajcie, słuchajcie! i jeśli rozumiecie jego mowę, uważajcie na każde jego słowo!", + "141475": "— Rozumiemy! — zabrzmiała odpowiedź z trzystu ust.", + "141476": "— Niechaj wystąpi wasz król, niech powie imię swoje i niech otworzy uszy i wargi, aby mógł słyszeć lepiej!", + "141477": "— M'Rua! M'Rua! — poczęły wołać liczne głosy.", + "141478": "M'Rua wysunął się przed szereg, ale nie więcej niż trzy kroki. Był to stary już Murzyn, wysoki i silnie zbudowany, lecz nie grzeszący widocznie zbytnią odwagą, gdyż łydki tak drżały pod nim, że musiał wbić ostrze dzidy w ziemię i oprzeć się na drzewcu, by utrzymać się na nogach.", + "141479": "Za jego przykładem i inni wojownicy powbijali również dzidy w ziemię na znak, że chcą wysłuchać spokojnie słów przybysza.", + "141480": "A Kali podniósł jeszcze głos:", + "141481": "— M'Ruo i wy, ludzie MRuy! Słyszeliście, że mówi do was syn króla Wa-himów, którego krowy pokrywają tak gęsto góry koło Bassa-Narok, jak mrówki pokrywają ciało zabitej żyrafy. A cóż powiada Kali, syn króla Wa-himów? Oto zwiastuję wam wielką i szczęśliwą nowinę, że przybywa do waszej wsi — dobre Mzimu!", + "141482": "Po czym zawołał jeszcze głośniej:", + "141483": "— Tak jest. Dobre Mzimu! Ooo!", + "141484": "Z ciszy, jaka zapadła, można było zmiarkować, jak niezmierne wrażenie sprawiły słowa Kalego. Zakołysała się fala wojowników, albowiem jedni, parci ciekawością, posunęli się o parę kroków naprzód, drudzy cofnęli się z trwogi. M'Rua oparł się obu rękoma na włóczni — i czas jakiś trwało głuche milczenie. Dopiero po chwili szmer przebiegł szeregi i pojedyncze głosy poczęły powtarzać: „Mzimu!”, „Mzimu!”, a tu i ówdzie ozwały się krzyki: „Yancig, yancig!”, wyrażające zarazem cześć i powitanie.", + "141485": "Lecz głos Kalego zapanował znów nad szmerem i okrzykami:", + "141486": "— Patrzcie i cieszcie się! Oto dobre Mzimu siedzi tam, w tej białej chacie na grzbiecie wielkiego słonia, a wielki słoń słucha go, jak niewolnik słucha pana i jak dziecko słucha matki. O! ani wasi ojcowie, ani wy nie widzieliście nic podobnego…", + "141487": "— Nie widzieliśmy! yancig! yancig!…", + "141488": "I oczy wszystkich wojowników zwróciły się na „chatę”, czyli na palankin.", + "141489": "A Kali, który w czasie lekcji religii na Górze Lindego dowiedział się, że wiara porusza góry, i był głęboko przekonany, że modlitwa białej bibi może wszystko wyjednać u Boga, tak dalej i z zupełną szczerością opowiadał o dobrym Mzimu:", + "141490": "— Słuchajcie! słuchajcie! Dobre Mzimu jedzie na słoniu w tę stronę, w której słońce wstaje za górami z wody; tam dobre Mzimu powie Wielkiemu Duchowi, by przysłał wam chmury, a te chmury będą w czasie suszy polewały deszczem wasze proso, wasz maniok, wasze banany i trawy w dżungli, abyście mieli dużo do jedzenia i aby wasze krowy miały dobrą paszę i dawały gęste i tłuste mleko. Czy chcecie dużo jedzenia i mleka, o, ludzie?", + "141491": "— He! chcemy, chcemy!", + "141492": "— …I dobre Mzimu powie Wielkiemu Duchowi, by przysłał wam wiatr, który wywieje z waszej wsi tę chorobę, co zmienia ciało w plaster miodu. Czy chcecie, by on ją wywiał, o, ludzie?", + "141493": "— He! niech ją wywieje!", + "141494": "— …I Wielki Duch na prośbę dobrego Mzimu obroni was od napaści i od niewoli, i od szkód w waszych polach… i od lwa, i od pantery, i od węża, i od szarańczy…", + "141495": "— Niech tak uczyni…", + "141496": "— Więc teraz słuchajcie jeszcze i patrzcie, kto siedzi przed chatą między uszyma strasznego słonia. Oto siedzi tam bwana kubwa — biały pan — wielki i mocny, którego boi się słoń…", + "141497": "— He!", + "141498": "— …Który ma w ręku piorun i zabija nim złych ludzi…", + "141499": "— He!", + "141500": "— …Który zabija lwy…", + "141501": "— He!", + "141502": "— …Który wypuszcza węże ogniste *", + "141503": "— He!", + "141504": "— …Który łamie skały…", + "141505": "— He!", + "141506": "— …Który jednak nie uczyni wam nic złego, jeżeli uczcicie dobre Mzimu!", + "141507": "— Yancig! yancig!", + "141508": "— Jeśli naznosicie mu suchej mąki z bananów, jaj kurzych, świeżego mleka i miodu.", + "141509": "— Yancig! yancig!", + "141510": "— Więc zbliżcie się i padnijcie na twarz przed dobrym Mzimu.", + "141511": "M'Rua i jego wojownicy poruszyli się i nie przestając „yancigować” ani na chwilę, posunęli się o kilkanaście kroków naprzód, ale zbliżali się ostrożnie, albowiem i zabobonny lęk przed Mzimu, i prosty strach przed słoniem hamowały ich kroki. Widok Saby przeraził ich na nowo, gdyż poczytali go za wobo, to jest za wielkiego płowego lamparta, który zamieszkuje tamtejsze okolice oraz południową Abisynię i którego miejscowi mieszkańcy boją się więcej niż lwa, albowiem mięso ludzkie przekłada nad wszelkie inne i z niesłychaną zuchwałością napada nawet na zbrojnych mężczyzn. Uspokoili się jednak widząc, że mały brzuchaty Murzynek trzyma straszliwego wobo na powrozie. Ale nabrali jeszcze większego wyobrażenia o potędze dobrego Mzimu jak również białego pana i spoglądając to na słonia, to na Sabę, szeptali sobie wzajem: „Jeżeli oczarowali nawet wobo, to któż na świecie im się oprze?” Lecz najuroczystsza chwila nadeszła dopiero wówczas, gdy Staś zwróciwszy się ku Nel skłonił się naprzód głęboko, a następnie porozsuwał urządzone jak firanki ściany palankinu — i ukazał oczom zgromadzonych dobre Mzimu. M'Rua i wszyscy wojownicy padli na twarz, tak że ciała ich utworzyły długi żywy pomost. Nikt nie śmiał się ruszyć, a trwoga zapanowała we wszystkich sercach tym większa, gdy King, czy to na rozkaz Stasia, czy z własnej ochoty, podniósł do góry trąbę i zaryczał potężnie, a za jego przykładem ozwał się Saba najgłębszym basem, na jaki umiał się zdobyć. Wówczas ze wszystkich piersi wyrwało się podobne do błagalnego jęku: „Aka! aka! aka!” - i trwało dopóty, dopóki Kali znów nie przemówił:", + "141512": "— O, M'Ruo i wy, dzieci M'Ruy! Oddaliście cześć dobremu Mzimu, więc wstańcie, patrzcie i napełnijcie nim oczy wasze, albowiem kto to uczyni, będzie nad nim błogosławieństwo Wielkiego Ducha. Wygnajcie też strach z piersi i brzuchów waszych i wiedzcie, że tam gdzie przebywa dobre Mzimu, krew ludzka nie może być przelana.", + "141513": "Na te słowa, a zwłaszcza wskutek oświadczenia, że wobec dobrego Mzimu śmierć nie może nikogo spotkać, podniósł się M'Rua, a za nim inni wojownicy i poczęli patrzyć nieśmiało, ale chciwie, na dobrotliwe bóstwo. Jakoż musieliby przyznać, gdyby Kali zapytał o to po raz drugi, że ani ich ojcowie, ani oni nie widzieli nic podobnego. Oczy ich przywykły bowiem do poczwarnych, wyrobionych z drzewa i z włochatych kokosowych orzechów postaci bożków, a teraz stało przed nimi na grzbiecie słonia jasne bóstewko, łagodne, słodkie i uśmiechnięte, podobne do białego ptaka i zarazem do białego kwiatu. Toteż strach ich przeszedł; piersi odetchnęły swobodniej, grube wargi poczęły się uśmiechać, a ręce mimo woli wyciągać się do cudownego zjawiska.", + "141514": "— O, yancig! yancig! yancig!", + "141515": "Wszelako Staś, który zwracał na wszystko jak najbaczniejszą uwagę, spostrzegł, że jeden Murzyn, przybrany w spiczastą czapkę ze skóry szczurów, wysunął się zaraz po ostatnich słowach Kalego z szeregu i pełznąc jak wąż w trawie, skierował się ku osobnej chacie stojącej na uboczu poza ogrodzeniem, ale otoczonej także wysokim częstokołem powiązanym pnączami.", + "141516": "Tymczasem dobre Mzimu, lubo wielce zakłopotane rolą bóstwa, wyciągnęło z polecenia Stasia swą małą rączkę i poczęło witać Murzynów. Czarni wojownicy śledzili z radością oczyma każdy ruch tej małej ręki wierząc głęboko, że są w tym potężne „czary” które uchronią ich i zabezpieczą od mnóstwa klęsk. Niektórzy uderzając się w piersi i biodra mówili też: „O matko! teraz dopiero będziemy się mieli dobrze — my i krowy nasze!” M'Rua, ośmielony już zupełnie, zbliżył się do słonia, uderzył raz jeszcze czołem dobremu Mzimu, a potem skłoniwszy się Stasiowi odezwał się w następujący sposób:", + "141517": "— Czy wielki pan, który prowadzi na słoniu białe bóstwo, zechce zjeść kawałek M'Ruy i czy zgodzi się na to, aby M'Rua zjadł kawałek jego i aby się stali braćmi, między którymi nie masz kłamstwa i zdrady?", + "141518": "Kali przetłumaczył natychmiast te słowa, lecz widząc z twarzy Stasia, że nie ma najmniejszej ochoty na „kawałek” M'Ruy, zwrócił się do starego Murzyna i rzekł:", + "141519": "— O, M'Ruo! czy myślisz naprawdę, że biały pan, tak potężny, którego boi się słoń, który ma w ręku piorun, który zabija lwy, któremu kiwa ogonem wobo, który wypuszcza węże ogniste i łamie skały, może zawierać braterstwo krwi z byle królem? Pomyśl, o M'Ruo, zali Wielki Duch nie ukarałby cię za zuchwalstwo i zali nie dosyć będzie dla ciebie chwały, jeśli zjesz kawałek Kalego, syna Fumby, władcy Wa-himów, i jeśli Kali, syn Fumby, zje kawałek ciebie?", + "141520": "— Nie jestżeś niewolnikiem? — zapytał M'Rua.", + "141521": "— Pan wielki nie porwał Kalego ani go kupił, tylko ocalił mu życie, przeto Kali prowadzi dobre Mzimu i pana do krainy Wa-himów, aby Wa-himowie i Fum-ba oddali im cześć i złożyli dary wielkie.", + "141522": "— Niech więc będzie, jak mówisz, i niech M'Rua zje kawałek Kalego, a Kali kawałek M'Ruy.", + "141523": "— Niech tak będzie! — powtórzyli wojownicy.", + "141524": "— Gdzie jest czarownik? — zapytał król.", + "141525": "— Gdzie czarownik? gdzie czarownik? gdzie Kamba? — poczęły wołać liczne głosy.", + "141526": "A wtem zaszło coś takiego, co mogło zmienić całkowicie położenie rzeczy, zamącić przyjazne stosunki i uczynić Murzynów wrogami świeżo przybyłych gości. Oto w stojącej na uboczu i otoczonej osobnym częstokołem chacie rozległ się nagle piekielny hałas. Był to jakby ryk lwa, jakby grzmot, jakby huk bębna, jakby śmiech hieny, wycie wilka i jakby skrzypienie przeraźliwe zardzewiałych żelaznych zawias. King posłyszawszy te okropne głosy począł ryczeć, Saba szczekać, osioł, na którym siedział Nasibu, rżeć. Wojownicy skoczyli jak oparzeni i powyrywali dzidy z ziemi. Uczyniło się zamieszanie. O uszy Stasia odbiły się niespokojne okrzyki: „Nasze Mzimu! Nasze Mzimu!” Cześć i życzliwość, z jaką spoglądano na przybyszów, znikły w jednej chwili. Oczy dzikich poczęły rzucać podejrzliwe i nieprzyjazne spojrzenia. Groźne szmery jęły podnosić się wśród tłumu, a straszliwy hałas w samotnej chacie wzmagał się coraz bardziej.", + "141527": "Kali przeraził się i przysunąwszy się szybko do Stasia począł mówić przerywanym ze wzruszenia głosem:", + "141528": "— Panie, to czarownik zbudził złe Mzimu, które boi się, że je ominą ofiary, i ryczy ze złości. Uspokój, panie, czarownika i złe Mzimu wielkimi darami, albowiem inaczej ci ludzie zwrócą się przeciw nam.", + "141529": "— Uspokoić ich? — zapytał Staś.", + "141530": "I nagle ogarnął go gniew na przewrotność i chciwość czarownika, a niespodziane niebezpieczeństwo wzburzyło go do dna duszy. Smagła twarz jego zmieniła się zupełnie tak samo jak wówczas, gdy zastrzelił Gebhra, Chamisa i dwóch Beduinów. Oczy błysnęły mu złowrogo, zacisnęły się wargi i pięści, a policzki pobladły.", + "141531": "— Ach, ja ich uspokoję! — rzekł.", + "141532": "I bez namysłu pognał słonia ku chacie.", + "141533": "Kali nie chcąc pozostać sam wśród Murzynów ruszył za nim. Z piersi dzikich wojowników wydarł się okrzyk — nie wiadomo: czy trwogi, czy wściekłości lecz zanim się opamiętali, trzasnął i runął pod naciskiem głowy słonia częstokół, potem rozsypały się gliniane ściany chaty i dach wyleciał wśród kurzawy w powietrze, a jeszcze po chwili M'Rua i jego ludzie ujrzeli czarną trąbę wzniesioną do góry, na końcu zaś trąby — czarownika Kambę.", + "141534": "A Staś spostrzegłszy na podłodze wielki bęben, uczyniony z pnia wypróchniałego drzewa i obciągnięty małpią skórą, kazał go sobie podać Kalemu i zawróciwszy stanął wprost zdumionych wojowników.", + "141535": "— Ludzie — rzekł donośnym głosem — to nie wasze Mzimu ryczy, to ten łotr huczy na bębnie, by wyłudzać od was dary, a wy boicie się jak dzieci!", + "141536": "To rzekłszy chwycił za sznur przewleczony przez wyschniętą skórę w bębnie i począł nim z całej siły kręcić w koło. Te same głosy, które poprzednio tak przeraziły Murzynów, rozległy się i teraz, a nawet jeszcze przeraźliwiej, gdyż nie tłumiły ich ściany chaty.", + "141537": "— O, jakże głupi jest M'Rua i jego dzieci! — zakrzyknął Kali.", + "141538": "Staś oddał mu bęben, Kali zaś począł hałasować na nim z takim zapałem, że przez chwilę nie można było dosłyszeć ani słowa. Aż nareszcie miał dosyć, cisnął bęben pod nogi M'Ruy.", + "141539": "— Oto jest wasze Mzimu! — zawołał z wielkim śmiechem.", + "141540": "Po czym jął ze zwykłą Murzynom obfitością słów przemawiać do wojowników nie żałując przy tym wcale drwin i z nich, i z M'Ruy. Oświadczył im wskazując na Kambę, że „ów złodziej w czapce ze szczurów” oszukiwał ich przez wiele pór dżdżystych i suchych, a oni paśli go fasolą, koźlętami i miodem. Jestże drugi głupszy król i naród na świecie? Wierzyli w moc starego oszusta i w jego czary, więc niech patrzą teraz, jak ten wielki czarownik wisi na trąbie słonia i krzyczy: „Aka!”, by wzbudzić litość białego pana. Gdzież jego moc? gdzież jego czary? czemu żadne złe Mzimu nie ryknie teraz w jego obronie? Ach! cóż to jest to ich Mzimu? płachta małpiej skóry i kawał spróchniałego pnia, który rozdepce słoń! U Wa-himów ani kobiety, ani dzieci nie bałyby się takiego Mzimu, a boi się go M'Rua i jego ludzie. Jedno jest tylko prawdziwe Mzimu i jeden prawdziwie wielki i mocny pan — niech więc oddadzą im cześć i niech naznoszą jak najwięcej darów, inaczej bowiem posypią się na nich klęski, o jakich nie słyszeli dotychczas.", + "141541": "Dla Murzynów nie potrzeba było nawet tych słów, gdyż już to, że czarownik razem ze swym złym Mzimu okazał się tak niesłychanie słabszym od nowego, białego bóstwa i od białego pana wystarczyło im najzupełniej, by go opuścić i okryć pogardą. Poczęli więc na nowo „yancigować”, a nawet z większą jeszcze pokorą i skwapliwością. Ale ponieważ źli byli na siebie, że przez tyle lat pozwolili się Kambie oszukiwać, więc chcieli koniecznie go zabić. Sam M’Rua prosił Stasia, by pozwolił go związać i zachować dopóty, dopóki nie obmyślą mu dość okrutnej śmierci. Nel jednak postanowiła darować mu życie, a ponieważ Kali zapowiedział, że tam gdzie przebywa dobre Mzimu, krew ludzka nie może być przelana, przeto Staś pozwolił tylko na wypędzenie ze wsi nieszczęśliwego czarownika.", + "141542": "Kamba, który się spodziewał, że umrze w najwymyślniejszych męczarniach, padł na twarz przed dobrym Mzimu i szlochając dziękował mu za ocalenie. I odtąd nic już nie zamąciło uroczystości. Zza częstokołu wysypały się kobiety i dzieci, albowiem wieść o przybyciu nadzwyczajnych gości rozeszła się po całej wsi i chęć widzenia białego Mzimu przemogła strach. Staś i Nel widzieli po raz pierwszy osadę prawdziwych dzikich, do których nie dotarli nawet Arabowie. Ubranie tych Murzynów składało się tylko z wrzosów lub ze skór pozawiązywanych naokół bioder; wszyscy byli tatuowani. Zarówno mężczyźni, jak kobiety mieli przedziurawione uszy i w tych otworach kawałki drzewa lub kości tak duże, że porozciągane klapki uszu sięgały ramion. W dolnej wardze nosili pelele, to jest drewniane lub kościane krążki, wielkie jak spodki od filiżanek. Znakomitsi wojownicy i ich żony mieli na szyjach kołnierze z żelaznego lub mosiężnego drutu tak wysokie i sztywne, że zaledwie mogli poruszyć głowami.", + "141543": "Należeli też widocznie do szczepu Szylluków, który ciągnie się daleko na wschód, albowiem Kali i Mea rozumieli wybornie ich mowę, a Staś w połowie. Nie posiadali jednak nóg tak długich jak pobratymcy ich mieszkający nad rozlewiskami Nilu, byli szersi w ramionach, mniej wysocy i w ogóle mniej podobni do ptaków brodzących. Dzieci wyglądały jak pchełki i nie zeszpecone jeszcze przez pelele, były bez porównania od starych ładniejsze.", + "141544": "Kobiety, napatrzywszy się naprzód z dala dobremu Mzimu, poczęły na wyścigi z wojownikami znosić mu dary składające się z koźląt, kur, jaj, czarnej fasoli i piwa warzonego z prosa. Trwało to dopóty, dopóki Staś nie powstrzymał tego napływu zapasów, a ponieważ zapłacił za nie hojnie paciorkami i kolorowym perkalem, a Nel rozdała dzieciom kilkanaście lusterek odziedziczonych po Lindem, przeto radość niezmierna zapanowała w całej wsi, i naokół namiotu, do którego schronili się mali podróżnicy, rozlegały się wciąż wesołe i pełne zachwytu okrzyki. Potem wojownicy odbyli na cześć gości taniec wojenny i stoczyli udaną bitwę, a w końcu przystąpiono do zawarcia braterstwa krwi między Kalim a M'Ruą.", + "141545": "Ponieważ nie było Kamby, który do tej ceremonii był koniecznie potrzebny, więc zastąpił go stary Murzyn znający dostatecznie zaklęcia. Ów zabiwszy koźlę wyjął z niego wątrobę i podzielił ją na kilka sporych kąsków, po czym jął obracać ręką i nogą rodzaj kołowrotka i spoglądając to na Kalego, to na M'Ruę, ozwał się uroczystym głosem:", + "141546": "— Kali, synu Fumby, czy chcesz zjeść kawałek M'Ruy, syna M'Kuli — i ty M’Ruo, synu M'Kuli, czy chcesz zjeść kawałek Kalego, syna Fumby?", + "141547": "— Chcemy — ozwali się przyszli bracia.", + "141548": "— Czy chcecie, aby serce Kalego było sercem M’Ruy, a serce M’Ruy sercem Kalego?", + "141549": "— Chcemy.", + "141550": "— I ręce, i włócznie, i krowy?", + "141551": "— I krowy!", + "141552": "— I wszystko, co każdy ma lub będzie miał?", + "141553": "— Co ma i co będzie miał!", + "141554": "— I aby nie było między wami kłamstwa ani zdrady, ani nienawiści?", + "141555": "— Ani nienawiści!", + "141556": "— I aby jeden nigdy drugiego nie okradł?", + "141557": "— Nigdy!", + "141558": "— I abyście byli braćmi?", + "141559": "— Tak!", + "141560": "Kołowrotek obracał się coraz prędzej. Zgromadzeni naokół wojownicy śledzili z coraz większym zajęciem jego ruchy.", + "141561": "— Ao! — zawołał stary Murzyn — lecz gdyby jeden z was okłamał drugiego, gdyby go zdradził, gdyby go okradł, gdyby go otruł, gdyby go zabił, niech będzie przeklęty.", + "141562": "— Niech będzie przeklęty! — powtórzyli wszyscy wojownicy.", + "141563": "— A jeśli jest kłamcą i knuje zdradę, niech nie przełknie krwi swego brata i niech ją zrzuci w naszych oczach!", + "141564": "— Och, w naszych oczach!", + "141565": "— I niech umrze!", + "141566": "— Niech umrze!", + "141567": "— Niech go rozedrze wobo!", + "141568": "— Wobo!", + "141569": "— Albo lew!", + "141570": "— Albo lew!", + "141571": "— Niech go stratuje słoń i nosorożec, i bawół!", + "141572": "— O! i bawół — powtórzył chór.", + "141573": "— I niech go ukąsi wąż!", + "141574": "— Wąż.", + "141575": "— A język jego niechaj stanie się czarny!", + "141576": "— Czarny.", + "141577": "— A oczy niech mu uciekną w tył głowy!", + "141578": "— W tył głowy.", + "141579": "— I niech chodzi piętami do góry!", + "141580": "— Ha! piętami do góry.", + "141581": "Nie tylko Staś, ale i Kali gryźli wargi, by nie wybuchnąć śmiechem, a tymczasem zaklęcia powtarzały się coraz straszniejsze, kołowrotek obracał się tak szybko, że oczy nie mogły za jego obrotami nadążyć. Trwało to dopóty, dopóki stary Murzyn nie stracił zupełnie sił i oddechu.", + "141582": "Wówczas siadł na ziemi i przez jakiś czas kiwał głową na obie strony w milczeniu. Po chwili jednak podniósł się i wziąwszy nóż naciął nim skórę na ramieniu Kalego, i umazawszy jego krwią kawałek wątroby koźlęcej wsunął go w usta M'Ruy, drugi zaś kawałek umazany we krwi króla, w usta Kalego. Obaj połknęli je tak szybko, że aż zagrały im krtanie, a oczy wyszły na wierzch, po czym chwycili się za ręce na znak wiernej i wieczystej przyjaźni.", + "141583": "Wojownicy zaś poczęli wołać z radością:", + "141584": "— Obaj przełknęli, żaden nie zrzucił, a więc są szczerzy i nie masz zdrady między nimi!", + "141585": "A Staś dziękował w duchu Kalemu, że go w tej ceremonii zastąpił, albowiem czuł, że przy połykaniu „kawałka M'Ruy” byłby niezawodnie złożył dowód nieszczerości i zdrady.", + "141586": "Od tej chwili jednak nie groziło rzeczywiście małym podróżnikom ze strony dzikich żadne podejście ani żaden niespodziany napad, a natomiast otoczyła ich jak największa gościnność i cześć niemal boska. Cześć ta wzrosła jeszcze, gdy Staś spostrzegłszy wielki spadek odziedziczonego po Lindem barometru przepowiedział deszcz i gdy deszcz spadł tegoż samego jeszcze dnia dość obficie, tak jakby massika, która już dawno przeszła, chciała wytrząsnąć ostatki swych zapasów na ziemię. Murzyni byli przekonani, że darowało im tę ulewę dobre Mzimu, i wdzięczność ich dla Nel nie miała granic. Staś żartował sobie z niej, że ponieważ została bożkiem murzyńskim, przeto w dalszą drogę puści się tylko sam, a ją zostawi we wsi M'Ruy, gdzie Murzyni wybudują dla niej kapliczkę z kłów słoniowych i będą jej znosili fasolę i banany.", + "141587": "Ale Nel tak była go pewna, że wspiąwszy się na paluszki szepnęła mu, wedle swego zwyczaju, do ucha dwa tylko wyrazy: „Nie zostawisz!” — po czym jęła podskakiwać z radości, mówiąc, że skoro Murzyni są tak dobrzy, to cała podróż aż do oceanu pójdzie łatwo i prędko. Działo się to przed namiotem i wobec tłumów, więc stary M'Rua widząc podskakujące Mzimu zaczął natychmiast także podskakiwać, jak mógł najwyżej, na swoich krzywych nogach, w przekonaniu, że daje przez to dowód pobożności. Śladem jego puścili się w hopki ministrowie, za nimi wojownicy, za nimi kobiety i dzieci, słowem, cała wieś skakała przez jakiś czas, tak jakby wszyscy dostali pomieszania zmysłów.", + "141588": "Stasia ubawił tak ten przykład dany przez bóstwo, że pokładał się ze śmiechu. Jednakże w nocy oddał rzeczywistą i trwałą przysługę pobożnemu królowi i jego poddanym, albowiem gdy słonie napadły na pola bananowe, pojechał ku nim na Kingu i puścił między stado kilka rac. Popłoch, jaki wznieciły „węże ogniste”, przeszedł nawet jego oczekiwania. Olbrzymie zwierzęta ogarnięte szałem trwogi napełniły całą dżunglę rykiem i tętentem, a uciekając na oślep, przewracały się i tratowały wzajem. Potężny King ścigał uciekających towarzyszów z nadzwyczajną ochotą, nie szczędząc im uderzeń trąbą i kłami. Po takiej nocy można było być pewnym, że przez długi czas żaden słoń nie pojawi się w plantacjach bananów i palm dum, należących do wsi starego M'Ruy.", + "141589": "We wsi panowała też radość wielka i Murzyni spędzili całą noc na tańcach, na popijaniu piwa z prosa i palmowego wina. Kali dowiedział się jednak od nich wielu ważnych rzeczy, pokazało się bowiem że niektórzy słyszeli o jakiejś wielkiej wodzie leżącej na wschód i otoczonej górami. Dla Stasia był to dowód, że owo jezioro, o którym nie uczył się w geografii istnieje rzeczywiście, a po wtóre, że idąc w kierunku jaki obrali, trafią wreszcie na naród Wa-himów. Wnosząc z tego, że mowa Mei i Kalego prawie nie różniła się od mowy M'Ruy, doszedł do przekonania, że nazwa „Wa-hima” jest prawdopodobnie jakimś mianem miejscowym i że ludy mieszkające nad brzegami Bassa-Narok należą do wielkiego szczepu Szylluków, który poczyna się nad Nilem, a rozciąga się nie wiadomo jak daleko na wschód.", + "141590": "ROZDZIAŁ XXXIX", + "141591": "Cała ludność odprowadziła daleko dobre Mzimu i pożegnała je ze łzami, prosząc natarczywie, by raczyło przybyć kiedy jeszcze do M'Ruy i pamiętać o jego ludzie. Staś przez chwilę wahał się, czy nie wskazać Murzynom wąwozu, gdzie pochował te towary i zapasy po Lindem, których z braku tragarzy nie mógł zabrać, ale pomyślawszy, że posiadanie takich skarbów mogłoby wywołać między nimi zawiści i niesnaski, zbudzić łakomstwo i zamącić spokój ich życia, porzucił ten zamiar, a natomiast zastrzelił wielkiego bawołu i pozostawił im jego mięso na pożegnalną ucztę. Widok tak wielkiej ilości nyamy pocieszył ich też rzeczywiście.", + "141592": "Przez następne trzy dni karawana szła znów krajem pustym. Dni były upalne, ale noce z powodu wysokiego położenia okolicy tak zimne, że Staś kazał Mei przykrywać Nel dwoma kocami. Przebywali teraz często wąwozy górskie, czasem jałowe i skaliste, a czasem pokryte tak zbitą roślinnością, że trzeba się było przez nie z największym trudem przedzierać. Na brzegach tych wąwozów widywali wielkie małpy, a niekiedy lwy i pantery, które gnieździły się w jaskiniach skalnych. Staś zabił jedną z nich na prośbę Kalego, który przybrał się następnie w jej skórę, aby Murzyni mogli od razu poznać, że mają do czynienia z osobą krwi królewskiej.", + "141593": "Za wąwozami na wysokiej równinie poczęły się znów ukazywać wioski murzyńskie. Niektóre leżały blisko siebie, niektóre o dzień lub dwa drogi. Wszystkie były otoczone wysokim częstokołem dla ochrony od lwów i tak spowite w pnącze, że nawet z bliska wyglądały jak kępy dziewiczego lasu. Dopiero z dymów wznoszących się w pośrodku można było zmiarkować, że tam mieszkają ludzie. Karawanę przyjmowano wszędzie mniej więcej tak jak we wsi M'Ruy, to jest z początku z trwogą i nieufnie, a następnie z podziwem, zdumieniem i czcią. Raz tylko zdarzyło się, że cała wioska na widok słonia, Saby, koni i białych ludzi uciekła do pobliskiego lasu, tak że nie było z kim rozmówić się. Jednakże ani jedna włócznia nie została przeciw podróżnikom wymierzona. Murzyni bowiem, póki mahometanizm nie wypełni ich dusz nienawiścią do niewiernych i okrucieństwem, są raczej bojaźliwi i łagodni. Najczęściej bywało więc tak, że Kali zjadał „kawałek” miejscowego króla, miejscowy król „kawałek” Kalego, po czym stosunki układały się jak najprzyjaźniej, a dobremu Mzimu składano wszędy dowody hołdu i bogobojności pod postacią kur, jaj i miodu, wydobywanego z klocków drzewa zawieszonych za pomocą sznurów palmowych na gałęziach wielkich drzew. „Pan wielki”, władca słonia, piorunów i wężów ognistych, wzbudzał przeważnie strach, który jednak rychło zmieniał się w wdzięczność, gdy przekonywano się, że hojność jego dorównywa potędze. Tam gdzie wioski były bliższe, przybycie nadzwyczajnych podróżnych oznajmiała jedna drugiej za pomocą bicia w bębny, Murzyni bowiem potrafią wszystko za pomocą bębnienia wypowiedzieć. Zdarzało się też, że cała ludność wylegała na ich spotkanie, usposobiona z góry jak najprzyjaźniej.", + "141594": "W jednej wsi liczącej do tysiąca głów miejscowy władca, który był w jednej osobie czarownikiem i królem, zgodził się na pokazanie im „wielkiego fetysza”, którego otaczała nadzwyczajna cześć i bojaźń, tak że do hebanowej, pokrytej skórą nosorożca kapliczki ludzie nie śmieli się zbliżać i ofiary składali w odległości pięćdziesięciu kroków. Król opowiadał o tym fetyszu, że spadł niedawno z księżyca, że był biały i że miał ogon. Staś oznajmił, że to on właśnie wysłał go na rozkaz dobrego Mzimu i mówiąc tak nie rozminął się bynajmniej z prawdą, gdyż pokazało się, że „wielki fetysz” był po prostu jednym z latawców puszczonych z Góry Lindego. Oboje z Nel ucieszyli się myślą, że inne mogły przy odpowiednim wietrze zalecieć jeszcze dalej, i postanowili puszczać je z wyżyn w dalszym ciągu. Staś zmajstrował i puścił jeden zaraz tego samego wieczoru, co ostatecznie przekonało Murzynów, że i dobre Mzimu, i biały pan przybyli na ziemię także z księżyca i że są bóstwami, którym dość pokornie służyć nie można.", + "141595": "Ale więcej od tych oznak pokory i hołdu uradowała Stasia wiadomość, że Bassa-Narok leży o kilkanaście tylko dni drogi i że mieszkańcy tej wsi, w której obecnie się zatrzymali, otrzymują czasem z tamtych stron sól w zamian za wino z palm dum. Król miejscowy słyszał nawet o Fumbie jako o władcy ludzi zwanych „Doko” — Kali potwierdził, że dalsi sąsiedzi tak nazywają Wa-himów i Samburu. Mniej pocieszające były wieści, że nad brzegami wielkiej wody wre wojna i że trzeba iść do Bassa-Narok przez niezmiernie dzikie góry i strome wąwozy, pełne drapieżnych zwierząt. Ale z drapieżnych zwierząt Staś niewiele już sobie robił, a góry choćby najdziksze, wolał od niskich równin, na których czyha na podróżników febra.", + "141596": "Z dobrą więc otuchą wyruszyli w dalszą drogę. Za ową ludną wsią spotkali już tylko jedną osadę, bardzo lichą i zawieszoną jak gniazdo na skraju urwiska. Potem zaczęło się podgórze, poprzecinane z rzadka głębokimi rozpadlinami. Na wschodzie wznosił się mroczny łańcuch szczytów, który z dala wydawał się prawie zupełnie czarny. Była to nieznana kraina, do której właśnie szli nie wiedząc, co ich tam może spotkać, zanim dojdą do dzierżaw Fumby. Na halach, które przechodzili nie brakło drzew, ale z wyjątkiem sterczących samotnie smokowców i akacyj stały one kępami, tworząc jakby małe gaje. Podróżnicy zatrzymywali się wśród tych kęp dla posiłku i wywczasu oraz dla obfitego cienia.", + "141597": "Wśród drzew roiło się ptactwo. Rozmaite gatunki gołębi, wielkie dzioborożce, które Staś nazywał tukanami, kraski, szpaki, synogarlice i niezliczone prześliczne bengalis kręciły się w gąszczu liści lub przelatywały z jednej kępy na drugą, pojedynczo lub stadami, mieniąc się jak tęcza. Niektóre drzewa wydawały się z daleka okryte różnokolorowym kwieciem. Nel zachwycała się szczególnie widokiem rajskich muchołówek i czarnych, podszytych pąsowo, sporych ptaków, które odzywały się głosem pastuszej fujarki. Cudne żołny, z wierzchu różowe, a pod spodem jasnoniebieskie, uwijały się w blasku słonecznym, chwytając w lot pszczoły i koniki polne. Na wierzchołkach drzew rozlegały się wrzaski zielonych papug, a czasem dochodził głos jakby srebrnych dzwonków, którym witały się wzajem małe zielonoszare ptaszyny, ukryte pod liściami adausonji.", + "141598": "Przed wschodem i po zachodzie słońca przelatywały stada miejscowych wróbelków, tak niezliczone, że gdyby nie pisk i szum skrzydełek, można by je poczytać za chmury. Staś przypuszczał, że to te krasnodzióbki dzwonią tak, rozpraszając się w dzień po pojedynczych kępach.", + "141599": "Lecz największym zdumieniem i zachwytem napełniały oboje dzieci inne, latające w małych stadkach ptaki, które dawały prawdziwe koncerty. Każde stadko składało się z pięciu lub sześciu samic i jednego, połyskującego metalicznymi piórami samca. Siadały one szczególnie na pojedynczych akacjach w ten sposób, że on umieszczał się na wierzchołku drzewa, one poniżej — i po pierwszych tonach, które wydawały się jakby strojeniem gardziołek, on rozpoczynał śpiew, a one słuchały w milczeniu. Dopiero gdy skończył, powtarzały jednogłośnym chórem ostatnią zwrotkę jego śpiewu. Po małej przerwie on znów zaczynał i kończył, one znów powtarzały, po czym całe stadko przelatywało falistym, lekkim lotem na następną, najbliższą akację i koncert złożony z solisty i chóru, rozbrzmiewał w południowej ciszy powtórnie. Dzieci nie mogły się tego dość nasłuchać. Nel pochwyciła przewodnią nutę koncertu i razem z chórem samiczek wyśpiewywała swym cienkim głosikiem ostatnie tony; brzmiące jak szybko powtarzane dźwięki: „tui, tui, tui, tui, twiling-ting! ting!”", + "141600": "Pewnego razu dzieci idąc od drzewa do drzewa za skrzydlatymi muzykantami odeszły na kilometr od obozu, pozostawiwszy w nim troje Murzynów, Kinga i Sabę, którego Staś, wybierając się za jedną drogą na polowanie, nie chciał wziąć z sobą, by szczekaniem nie płoszył mu zwierzyny. Gdy więc stadko przeleciało wreszcie z ostatniej akacji na drugą stronę szerokiego wąwozu, chłopiec zatrzymał się i rzekł:", + "141601": "— Teraz odprowadzę cię do Kinga, a potem obaczę, czy w wysokiej dżungli nie ma antylop albo zebr, bo Kali mówi, że wędzonego mięsa nie starczy więcej niż na dwa dni.", + "141602": "— Przecież już jestem duża — odpowiedziała Nel, której zawsze chodziło bardzo o to, by pokazać, że nie jest małym dzieckiem — więc wrócę sama. Obóz stąd widać doskonale i dym także.", + "141603": "— Boję się, że zabłądzisz.", + "141604": "— Nie zbłądzę. W wysokiej dżungli może bym zabłądziła, ale tu, patrz, jaka trawa niska.", + "141605": "— Jeszcze cię co napadnie.", + "141606": "— Sam mówiłeś, że lwy i pantery w dzień nie polują. Przy tym słyszysz, jak King trąbi z tęsknoty za nami. Jaki tam lew odważyłby się polować tam, gdzie dochodzi głos Kinga?", + "141607": "I poczęła się napierać.", + "141608": "— Mój Stasiu, pójdę sama jak kto dorosły.", + "141609": "Staś wahał się przez chwilę, ale w końcu przystał. Obóz i dym było rzeczywiście widać. King, który tęsknił za Nel, trąbił co chwila. W niskiej trawie nie groziło zabłądzenie, a co do lwów, panter i hien, nie mogło być po prostu o nich mowy, gdyż zwierzęta te szukają łupu tylko w nocy. Chłopiec wiedział zresztą, że niczym nie zrobi dziewczynce takiej przyjemności, jak gdy pokaże, że nie uważa jej za małe dziecko.", + "141610": "— Dobrze więc — rzekł — idź sama, ale idź prosto i nie marudź po drodze.", + "141611": "— A czy mogę tylko narwać tych kwiatów? — zapytała ukazując na krzak kusso, okryty niezmierną ilością różowego kwiecia.", + "141612": "— Możesz.", + "141613": "To rzekłszy zawrócił ją, pokazał jej raz jeszcze dla pewności kępę drzew, z której wychodził dym obozowy i w której rozlegało się trąbienie Kinga, po czym nurknął w wysoką dżunglę obrastającą brzeg wąwozu…", + "141614": "Lecz nie uszedł jeszcze stu kroków, a już ogarnął go niepokój. „To przecie głupio z mojej strony — pomyślał — żem pozwolił Nel chodzić samej po Afryce głupio! głupio! To takie dziecko! Nie powinienem jej ani na krok odstępować, chyba że jest przy niej King. Kto wie, co się może trafić! Kto wie, czy pod tym różowym krzakiem nie siedzi jaki wąż, wielkie małpy mogą się tu wychylić z wąwozu i porwać mi ją albo pokąsać. Brońże Boże! — Zrobiłem okropne głupstwo!”", + "141615": "I niepokój jego przeszedł w gniew na samego siebie, a zarazem w okropny lęk. Nie namyślając się dłużej, zawrócił, jakby tknięty nagłym złym przeczuciem. Idąc spiesznie, z tą niesłychaną wprawą, jakiej już nabrał wskutek codziennych polowań, trzymał gotową do strzału strzelbę i posuwał się wśród kolczastych mimoz bez żadnego szelestu, zupełnie jak pantera, gdy nocą skrada się do stada antylop. Po chwili wysunął głowę z wysokich zarośli, spojrzał — i skamieniał.", + "141616": "Nel stała pod krzakiem kusso z wyciągniętymi przed siebie rączkami; różowe kwiaty, które upuściła z przerażenia, leżały u jej nóg, a w odległości dwudziestu kilku kroków wielki płowoszary zwierz pełznął ku niej wśród niskiej trawy.", + "141617": "Staś widział wyraźnie jego zielone oczy wpatrzone w białą jak kreda twarz dziewczynki, jego zwężoną z przypłaszczonymi uszyma głowę, jego podniesione w górę z powodu przyczajonej i pełzającej postawy łopatki, jego długie ciało i jeszcze dłuższy ogon, którego koniec poruszał się lekkim kocim ruchem. Chwila jeszcze — jeden skok i byłoby po Nel.", + "141618": "Na ten widok zahartowany i przywykły do niebezpieczeństw chłopak w mgnieniu oka zrozumiał, że jeśli nie odzyska zimnej krwi, jeśli nie zdobędzie się na spokój, przytomność, jeśli źle strzeli i tylko zrani napastnika, choćby nawet ciężko, to dziewczynka musi zginąć. Lecz umiał już do tego stopnia nad sobą zapanować, że pod wpływem tych myśli ręce jego i nogi stały się nagle spokojne jak stalowe sprężyny. Jednym rzutem oka dojrzał ciemną cętkę w pobliżu ucha zwierzęcia — jednym lekkim ruchem skierował ku niej lufy strzelby i wypalił.", + "141619": "Huk wystrzału, krzyk Nel i krótki chrapliwy ryk ozwały się w tej samej chwili. Staś skoczył ku Nel i zastawiwszy ją własnym ciałem zmierzył znów do napastnika.", + "141620": "Lecz drugi strzał okazał się całkiem zbyteczny, albowiem straszliwy kot rozpłaszczył się i leżał jak łachman, nosem przy ziemi, z pazurami wbitymi w trawę, prawie bez drgawek. Pękająca kula odwaliła mu cały tył głowy wraz z kręgami karku. Nad oczyma bieliły mu się krwawe, poszarpane zwoje mózgu.", + "141621": "A mały myśliwiec i Nel stali przez jakiś czas spoglądając na to zabite zwierzę, to na siebie i nie mogąc ani słowa przemówić. Lecz potem stała się rzecz dziwna. Oto ten sam Staś, który przed chwilą byłby zdumiał swą zimną krwią i spokojem najwytrawniejszych strzelców całego świata, pobladł nagle, nogi zaczęły mu się trząść, z oczu puściły mu się łzy, a następnie chwycił głowę w dłonie i zaczął powtarzać:", + "141622": "— O, Nel, Nel! gdybym ja nie był wrócił!…", + "141623": "I opanowało go takie przerażenie, taka jakaś spóźniona rozpacz, że każda żyłka drgała w nim, jak gdyby dostał febry. Po niesłychanym napięciu woli i wszystkich sił duszy i ciała przyszła nań chwila słabości i folgi. W oczach stanął mu obraz strasznego zwierza spoczywającego z zakrwawioną mordą w jakiejś ciemnej jaskini i szarpiącego ciało Nel. A przecież tak być mogło i tak by się stało, gdyby nie był powrócił! Jedna minuta, jedna sekunda więcej — i byłoby za późno. Tej myśli nie mógł po prostu przenieść.", + "141624": "Skończyło się wreszcie na tym, że Nel, ochłonąwszy z przerażenia, musiała go pocieszać. Małe, poczciwe stworzenie zarzuciło mu obie rączki na szyję i płacząc także, poczęło na niego wołać tak głośno, jakby go chciało ze snu rozbudzić:", + "141625": "— Stasiu! Stasiu! mnie nic! Patrz, że mi nic. Stasiu! Stasiu!", + "141626": "Lecz on przyszedł do siebie i uspokoił się po długim dopiero czasie. Zaraz potem nadszedł Kali, który usłyszawszy strzał niedaleko od obozu i wiedząc, że bwana kubwa nie strzela nigdy na próżno, przyprowadził z sobą konia dla zabrania zwierzyny. Młody Murzyn spojrzawszy na zabite zwierzę cofnął się nagle i twarz stała mu się od razu popielata:", + "141627": "— Wobo! — zakrzyknął.", + "141628": "Dzieci zbliżyły się dopiero teraz do sztywniejącego już trupa. Staś bowiem nie miał dotychczas dokładnego pojęcia, jaki właściwie drapieżnik padł od jego strzału. Chłopcu wydawało się na pierwszy rzut oka, że jest to wyjątkowo wielki serwal, jednakże po bliższym przypatrzeniu się poznał, że tak nie jest, albowiem zabity zwierz przechodził rozmiarami nawet lamparta. Płowa jego skóra była usiana cętkami barwy kasztanowatej, ale głowę miał od lamparta węższą, co czyniło go podobnym nieco do wilka, nogi wyższe, łapy szersze i olbrzymie oczy. Jedno z nich kula wysadziła zupełnie na wierzch, drugie patrzyło jeszcze na dzieci, bezdenne, nieruchome i straszne. Staś doszedł do przekonania, że to jest jakiś gatunek pantery, o którym zoologia tak samo nic nie wiedziała jak geografia o jeziorze Bassa-Narok.", + "141629": "Kali patrzył wciąż z niezmiernym przestrachem na rozciągnięte zwierzę powtarzając cichym głosem, jakby się bał je przebudzić:", + "141630": "— Wobo!… Pan wielki zabić wobo.", + "141631": "Lecz Staś zwrócił się do dziewczynki, położył jej dłoń na główce, jakby chcąc się ostatecznie upewnić, że wobo jej nie porwał, po czym rzekł:", + "141632": "— Widzisz, Nel, widzisz, że choćbyś była całkiem duża, to po dżungli nie możesz sama chodzić.", + "141633": "— Prawda, Stasiu — odpowiedziała ze skruszoną minką Nel. — Ale z tobą albo z Kingiem mogę?", + "141634": "— Mów, jak to było? Czyś usłyszała, jak się zbliżał?", + "141635": "— Nie… Tylko z kwiatów wyleciała wielka złota mucha, więc odwróciłam się za nią i zobaczyłam go, jak wyłaził z wąwozu.", + "141636": "— I co?", + "141637": "— I stanął, i zaczął na mnie patrzeć.", + "141638": "— Długo patrzył?", + "141639": "— Długo, Stasiu. Dopiero jak upuściłam kwiaty i zasłoniłam się od niego rękoma, zaczął się ku mnie czołgać…", + "141640": "Stasiowi przyszło do głowy, że gdyby Nel była Murzynką, zostałaby natychmiast porwana, i że ocalenie zawdzięcza także i zdziwieniu zwierzęcia, które ujrzawszy po raz pierwszy nie znaną sobie istotę nie było na razie pewne, co ma uczynić.", + "141641": "I mróz przeszedł znów przez kości chłopca.", + "141642": "— Bogu dzięki! Bogu dzięki, żem wrócił!…", + "141643": "Po czym pytał dalej:", + "141644": "— Coś sobie w tej chwili myślała?", + "141645": "— Chciałam na ciebie zawołać i… nie mogłam… ale…", + "141646": "— Ale co?", + "141647": "— Ale myślałam, że ty mnie obronisz… Sama nie wiem…", + "141648": "To powiedziawszy zarzuciła mu znów ramionka na szyję, a on począł głaskać jej czuprynkę.", + "141649": "— Nie boisz się już?", + "141650": "— Nie.", + "141651": "— Moje małe Mzimu! moje Mzimu! — widzisz, co to jest Afryka!", + "141652": "— Tak, ale ty zabijesz każde szkaradne zwierzę.", + "141653": "— Zabiję.", + "141654": "Oboje znów zaczęli się przyglądać drapieżnikowi. Staś chcąc zachować na pamiątkę jego skórę kazał ją Kalemu ściągnąć, ale ów z obawy, by drugi wobo nie wylazł do niego z wąwozu, prosił, by go nie zostawiali samego, a na pytanie, czy rzeczywiście boi się więcej wobo niż lwa, rzekł:", + "141655": "— Lew ryczeć w nocy i nie przeskoczyć przez częstokół, a wobo przeskoczyć w biały dzień i zabić dużo Murzynów w środku wsi, a potem porwać jednego i zjeść. Od wobo włócznia nie obroni ani łuk, tylko czary, bo wobo zabić nie można.", + "141656": "— Głupstwo — rzekł Staś. — Przypatrzże się temu, czy nie dobrze zabity?", + "141657": "— Biały pan zabić wobo, czarny człowiek nie zabić! — odpowiedział Kali.", + "141658": "Skończyło się na tym, że olbrzymiego kota przywiązano sznurem do konia — i koń zawlókł go do obozu. Stasiowi jednak nie udało się zachować jego skóry, a to z przyczyny Kinga, który domyśliwszy się widocznie, że wobo chciał porwać jego panienkę, wpadł w taki szał gniewu, że nawet rozkazy Stasia nie zdołały go pohamować. Porwawszy trąbą zabite zwierzę wyrzucił je dwukrotnie w górę, po czym zaczął bić nim o drzewo, a w końcu potratował je nogami i zmienił w rodzaj bezkształtnej masy przypominającej marmeladę. Staś zdołał ocalić tylko szczęki, które z resztkami łba położył na drodze kolumny mrówek, te zaś w ciągu godziny oczyściły kości tak znakomicie, że nie zostało na żadnej ani atomu mięsa lub krwi.", + "141659": "ROZDZIAŁ XL", + "141660": "W cztery dni później Staś zatrzymał się na dłuższy wypoczynek na wzgórzu podobnym nieco do Góry Lindego, ale mniejszym i ciaśniejszym. Tego samego wieczora Saba zagryzł po ciężkiej walce wielkiego samca pawiana, którego napadł w chwili, gdy ów bawił się szczątkami latawca, drugiego z rzędu z tych, które dzieci puściły przed wyruszeniem do oceanu. Staś i Nel korzystając z postoju postanowili kleić ciągle coraz nowe, ale puszczać je tylko wówczas, gdy silny musson będzie dął z zachodu na wschód. Staś liczył na to, że jeśli choć jeden wpadnie w ręce europejskie lub arabskie, zwróci na siebie niezawodnie nadzwyczajną uwagę i przyczyni się do wysłania umyślnej na ich ratunek wyprawy. Dla tym większej pewności obok napisów angielskich i francuskich dodawał i arabskie, co nie przychodziło mu z trudnością, albowiem język arabski znał doskonale.", + "141661": "Wkrótce po wyruszeniu z postoju Kali oświadczył, że w łańcuchu gór, które widzieli na wschodzie, poznaje niektóre szczyty otaczające wielką czarną wodę, czyli Basa-Narok, wszelako nie zawsze był tego pewien gdyż zależnie od tego, z którego miejsca patrzyli, góry przybierały kształty odmienne. Po przejściu niewielkiej doliny zarośniętej krzakami kusso i wyglądającej jak jedno różowe jezioro trafili na chatę samotnych myśliwców. Było w niej dwóch Murzynów, z tych jeden ukąszony przez nitkowca i chory. Ale obaj byli tak dzicy i głupi, a przy tym tak przerażeni przybyciem niespodzianych gości i tak pewni, że zostaną zamordowani, że w pierwszych chwilach niepodobna było od nich niczego się dowiedzieć. Dopiero kilka płatów wędzonego mięsa rozwiązało język temu, który był nie tylko chory, ale i zgłodniały, gdyż towarzysz udzielał mu żywności bardzo skąpo. Od niego więc dowiedzieli się, że o dzień drogi leżą luźne wioski rządzone przez niezależnych wzajem od siebie królików, a następnie, za stromą górą, poczyna się ziemia Fumby, rozciągająca się na zachód i południe od wielkiej wody. Stasiowi, gdy to usłyszał, wielki ciężar spadł z serca, a do duszy wstąpiła nowa otucha. Bądź co bądź byli już niemal na progu krainy Wa-himów.", + "141662": "Jak dalej pójdzie podróż, oczywiście trudno było przewidzieć, wszelako chłopiec mógł się w każdym razie spodziewać, że nie będzie ona cięższa ani nawet dłuższa od tej okropnej drogi znad brzegów Nilu, którą jednak przebył dzięki swej wyjątkowej zaradności i w czasie której uchronił od zguby Nel. Nie wątpił, że dzięki Kalemu Wa-himowie przyjmą ich jak najgościnniej i dadzą im wszelką pomoc. Zresztą poznał już dobrze Murzynów, wiedział, jak należy z nimi postępować, i był prawie pewien, że nawet bez Kalego dałby sobie z nimi jakoś rady.", + "141663": "— Wiesz — mówił do Nel — że od Faszody odbyliśmy już więcej niż połowę drogi, a podczas tej, którą mamy jeszcze przed sobą, spotkamy może bardzo dzikich Murzynów, ale nie spotkamy już derwiszów.", + "141664": "— Ja wolę Murzynów — odpowiedziała dziewczynka.", + "141665": "— Tak, póki uchodzisz za bożka. Porwano mnie z Fajumu razem z panienką, której było na imię Nel, a odwiozę jakieś Mzimu. Powiem ojcu i panu Rawlisonowi, żeby cię nigdy nie nazywali inaczej.", + "141666": "A jej oczy poczęły się zaraz rozjaśniać i śmiać.", + "141667": "— Może zobaczymy tatusiów w Mombassie?", + "141668": "— Może. Gdyby nie ta wojna nad brzegami Bassa-Narok, bylibyśmy tam prędzej. Potrzeba też było Fumbie w to się wdawać!", + "141669": "To rzekłszy skinął na Kalego:", + "141670": "— Kali, czy chory Murzyn słyszał o wojnie?", + "141671": "— Słyszał. Być wielka wojna, bardzo wielka: Fumby z Samburu.", + "141672": "— Więc co będzie? Jakże przejedziemy przez kraj Samburu?", + "141673": "— Sabmuru uciec przed panem wielkim, przed Kingiem i przed Kalim.", + "141674": "— I przed tobą?", + "141675": "— I przed Kalim, ponieważ Kali ma strzelbę, która grzmieć i zabijać.", + "141676": "Staś począł rozmyślać nad udziałem, jaki mu wypadnie wziąć w zapasach między pokoleniem Wa-himów a Samburu, i postanowił pokierować sprawą w ten sposób, by wojna nie utrudniała podróży. Rozumiał, że przybycie ich będzie całkiem niespodziewanym wypadkiem, który od razu zapewni Fumbie przewagę. Należało tylko wyzyskać odpowiednio przewidywane zwycięstwo.", + "141677": "W wioskach, o których mówił chory myśliwiec, zasięgnęli nowych wiadomości o wojnie. Były one coraz dokładniejsze, ale dla Fumby niepomyślne. Mali podróżnicy dowiedzieli się, że prowadził on walkę odporną i że Samburu, pod wodzą swego króla nazwiskiem Mamba, zajęli już znaczną przestrzeń kraju Wa-himów i zdobyli mnóstwo krów. Opowiadano, że wojna wre głównie na południowym krańcu wielkiej wody, gdzie na wysokiej i szerokiej skale leży wielka boma Fumby.", + "141678": "Wiadomości te mocno zmartwiły Kalego, który też prosił Stasia, by jak najprędzej przebyli ową górę dzielącą ich od okolic objętych pożarem wojny, zaręczając, że potrafi znaleźć drogę, którą przeprowadzi nie tylko konie, ale i Kinga. Był już w stronach, które znał dobrze, i teraz rozróżniał z wielką pewnością znajome od dzieciństwa szczyty.", + "141679": "Jednakże przejście nie okazało się łatwe i gdyby nie pomoc ujętych darami mieszkańców ostatniej wioski, trzeba by było szukać dla Kinga innej drogi. Ci znali jednak jeszcze lepiej od Kalego wąwozy leżące z tej strony góry i po dwóch dniach uciążliwej podróży, w czasie której nocami dokuczały wielkie zimna, przeprowadzili na koniec szczęśliwie karawanę na przełęcz, a z przełęczy na dolinę leżącą już w kraju Wa-himów.", + "141680": "Staś zatrzymał się rano na postój w tej otoczonej zaroślami i pustej dolinie. Kali zaś, który prosił, by mu wolno było wyjechać konno na wywiady w kierunku ojcowskiej bomy, odległej o dzień drogi, wyruszył dalej jeszcze tej samej nocy. Staś i Nel oczekiwali go przez całą dobę w największym niepokoju — i już myśleli, że zginął lub wpadł w ręce wrogów, gdy wreszcie zjawił się na wychudzonym i spienionym koniu, sam również zmęczony i tak przybity, że żal było na niego patrzeć.", + "141681": "Upadł też natychmiast do nóg Stasia i począł go błagać o ratunek.", + "141682": "— O, panie wielki! — mówił — Samburu zwyciężyć wojowników Fumby, zabić ich mnóstwo i rozpędzić tych, których nie zabić, a Fumbę oblegać w wielkiej bomie na górze Boko. Fumba i jego wojownicy nie mieć co jeść w bomie i zginąć, jeśli pan wielki nie zabić Mamby i wszystkich Samburu razem z Mambą.", + "141683": "Tak błagając obejmował kolana Stasia, a ów zmarszczył brwi i zastanawiał się głęboko nad tym, co mu wypada uczynić, gdyż jak zawsze i wszędzie chodziło mu o Nel.", + "141684": "— Gdzie są — zapytał wreszcie — ci wojownicy Fumby, których rozpędzili Samburu?", + "141685": "— Kali ich znalazł i oni tu nadejść zaraz.", + "141686": "— Ilu ich jest?", + "141687": "Młody Murzyn poruszył kilkanaście razy palcami obu rąk i nóg, ale widocznie nie mógł dokładnie oznaczyć liczby, z tej prostej przyczyny, że nie umiał rachować więcej niż do dziesięciu i każda większa ilość przedstawiała mu się tylko jako wengi, to jest mnóstwo.", + "141688": "— Więc jeśli tu przyjdą, to stań na ich czele i idź ojcu na odsiecz — rzekł Staś.", + "141689": "— Oni się bać Samburu i z Kalim nie pójść, ale z panem wielkim pójść i zabić wengi, wengi Samburu.", + "141690": "Staś zamyślił się znowu.", + "141691": "— Nie — rzekł w końcu — ja nie mogę ani brać bibi do bitwy, ani zostawić jej samej — i nie uczynię tego za nic w świecie.", + "141692": "Na to Kali podniósł się i złożywszy ręce począł powtarzać raz po razie:", + "141693": "— Luela! Luela! Luela!", + "141694": "— Co to jest Luela? — zapytał Staś.", + "141695": "— Wielka boma dla kobiet Wa-hima i Samburu — odpowiedział młody Murzyn.", + "141696": "I jął opowiadać nadzwyczajne rzeczy. Oto Fumba i Mamba prowadzili z sobą od dawnych lat ciągłe wojny. Niszczono sobie wzajem plantacje, porywano bydło. Ale była na południowym brzegu jeziora miejscowość zwana Luela, do której w czasie nawet najzażartszych walk kobiety obu narodów schodziły się na targ z zupełnym bezpieczeństwem. Było to miejsce święte. Wojna toczyła się tylko z mężczyznami, żadne zaś klęski ani zwycięstwa nie wpływały na los niewiast, które w Lueli, za glinianym ogrodzeniem otaczającym obszerne targowisko, znajdowały najzupełniej bezpieczny przytułek. Wiele chroniło się tam w czasie zamieszek z dziećmi i dobytkiem. Inne przychodziły z odległych nawet wiosek, znosząc wędzone mięso, fasolę, proso, maniok i rozmaite inne zapasy. Wojownikom nie wolno było staczać bitew w takiej odległości od Lueli, z jakiej dochodziło pianie koguta. Nie wolno im było również przekraczać glinianego wału, którym rynek był otoczony. Mogli tylko stawać przed wałem, a wówczas kobiety podawały im zapasy żywności przywiązane do długich bambusów. Był to odwieczny zwyczaj i nigdy nie zdarzyło się, żeby którakolwiek strona go złamała. Zwycięzcom chodziło też zawsze o to, aby odciąć zwyciężonym drogę do Lueli i nie pozwolić zbliżyć im się do świętego miejsca na taką odległość, z jakiej dochodziło pianie koguta.", + "141697": "— O panie wielki — błagał Kali obejmując ponownie kolana Stasia — pan wielki odprowadzić bibi do Lueli, a sam wziąć Kinga, wziąć Kalego, wziąć strzelby, wziąć węże ogniste i pobić złych Samburu.", + "141698": "Staś uwierzył opowiadaniu młodego Murzyna, albowiem słyszał już poprzednio, że w wielu miejscowościach Afryki wojna nie obejmuje kobiet. Pamiętał, jak niegdyś w Port-Saidzie pewien młody niemiecki misjonarz opowiadał, że w okolicach olbrzymiej góry Kilima-Ndżaro niezmiernie wojowniczy szczep Massai dochowuje święcie tego zwyczaju, na mocy którego kobiety walczących stron chodzą zupełnie swobodnie na wyznaczone targowisko i nie podlegają nigdy napaściom. Istnienie tego zwyczaju na brzegach Bassa-Narok ucieszyło Stasia mocno, albowiem mógł być pewny, że Nel nie grozi żadne niebezpieczeństwo z powodu wojny. Zamierzył też wyruszyć z dziewczynką niezwłocznie do Lueli, tym bardziej że przed zakończeniem wojny nie można było i tak myśleć o dalszej podróży, do której potrzebna była pomoc nie tylko Wa-himów, ale i Samburów.", + "141699": "Przywykły do szybkich postanowień, wiedział już, jak ma postąpić. Uwolnić Fumbę, pobić Samburów, ale nie pozwolić Wa-himom na zbyt krwawy odwet, a potem nakazać spokój i pogodzić walczących wydało mu się rzeczą konieczną i nie tylko dla niego, ale i dla Murzynów — najkorzystniejszą. „Tak ma być — i tak się stanie!” — rzekł do siebie w duchu, a tymczasem chcąc pocieszyć młodego Murzyna, którego mu było żal, oświadczył mu, że pomocy nie odmawia.", + "141700": "— Jak daleko stąd do Lueli? — zapytał.", + "141701": "— Pół dnia drogi.", + "141702": "— Słuchaj więc: odwieziemy tam bibi natychmiast, po czym pojadę na Kingu i odpędzę Samburu od bomy twego ojca. Ty pojedziesz ze mną i będziesz z nimi walczył.", + "141703": "— Kali będzie ich zabijać ze strzelby!", + "141704": "I przeszedłszy od razu z rozpaczy do radości począł skakać, śmiać się i dziękować Stasiowi z takim zapałem, jakby to było już po zwycięstwie. Lecz dalsze wybuchy wdzięczności i wesela przerwało mu przybycie tych wojowników, których zebrał w czasie swej wyprawy na zwiady i którym kazał stanąć przed obliczem białego pana. Było ich około trzystu, zbrojnych w tarcze ze skóry hipopotama, w dziryty, łuki i noże, Głowy mieli przybrane w pióra, w grzywy pawianów i w paprocie. Na widok słonia w służbie człowieka, na widok białych twarzy, Saby i koni ogarnął ich taki lęk i takież samo zdumienie jak i Murzynów w tych wioskach, przez które karawana przechodziła poprzednio. Ale Kali uprzedził ich z góry, iż ujrzą dobre Mzimu i potężnego pana, „który zabija lwy, który zabił wobo, którego boi się słoń, który łamie skały, puszcza węże ogniste” itd. — więc zamiast uciekać, stali długim szeregiem w milczeniu pełnym podziwu, połyskując tylko białkami oczu, niepewni, czy mają klęknąć, czy padać na twarz, ale zarazem pełni wiary, że jeśli te nadzwyczajne istoty im pomogą, to wnet skończą się zwycięstwa Samburu. Staś przejechał wzdłuż szeregu na słoniu, zupełnie jak wódz, który czyni przegląd wojska, po czym kazał Kalemu powtórzyć im swą obietnicę, że wyswobodzi Fumbę, i dał rozkaz wyruszenia do Lueli.", + "141705": "Kali pojechał z kilku wojownikami naprzód, aby zapowiedzieć zebranym niewiastom obu szczepów, że będą miały niewypowiedziane i niebywałe szczęście zobaczyć dobre Mzimu, które przyjedzie na słoniu. Rzecz była tak nadzwyczajna, że nawet te kobiety, które jako Wa-himki poznały w Kalim zaginionego następcę tronu, sądziły, że młody syn króla żartuje sobie z nich, i dziwiły się, że mu się chce żartować w czasach dla całego szczepu i dla Fumby tak ciężkich. Gdy jednakże po upływie kilku godzin ujrzały olbrzymiego słonia zbliżającego się do wałów, a na nim biały palankin, wpadły w szał radości i przyjęły dobre Mzimu takimi okrzykami i takim wyciem, że Staś w pierwszej chwili poczytał owe głosy za wybuch nienawiści, a to tym bardziej że niesłychana brzydota tych Murzynek czyniła je podobnymi do czarownic.", + "141706": "Ale były to objawy nadzwyczajnej czci. Gdy namiot Nel ustawiono w rogu targowiska, pod cieniem dwóch gęstych drzew, Wa-himki wraz z Samburkami ubrały go w girlandy i wieńce z kwiatów, po czym naznosiły tyle zapasów żywności, że wystarczyłoby ich na miesiąc nie tylko dla samego bóstwa, ale i dla jego świty. Zachwycone niewiasty biły pokłony nawet Mei, która przybrana w różowy perkal i w kilka sznurów niebieskich paciorków, wydała im się także, jako służka Mzimu, istotą daleko od zwykłych Murzynek wyższą.", + "141707": "Nasibu, ze względu na jego wiek dziecinny, został wpuszczony za wał i skorzystał natychmiast z ofiar przynoszonych dla Nel tak sumiennie, iż już po godzinie brzuszek jego przypominał wojenny bęben afrykański.", + "141708": "ROZDZIAŁ XLI", + "141709": "Lecz Staś po krótkim wypoczynku pod wałami Lueli ruszył z Kalim na czele trzystu wojowników jeszcze przed zachodem słońca ku bomie Fumby, chciał bowiem uderzyć na Samburu w nocy, licząc na to, że w ciemnościach „węże ogniste” większe sprawią wrażenie. Droga od Lueli do góry Boko, na której bronił się Fumba, wynosiła licząc z odpoczynkami dziewięć godzin, tak że pod fortecą stanęli dopiero koło trzeciej po północy. Staś zatrzymał wojowników i nakazawszy im do czasu jak najgłębsze milczenie począł rozpatrywać się w położeniu. Szczyt góry, na którym przytaili się obrońcy, był ciemny, natomiast Samburowie palili mnóstwo ogni. Blask ich rozświecał spadziste ściany skały i olbrzymie drzewa rosnące u jej stóp. Z daleka już dochodził głuchy głos bębnów oraz krzyki i śpiewy wojowników, którzy widocznie nie żałowali sobie pombe chcąc uczcić bliskie, ostateczne już zwycięstwo. Staś posunął się na czele swojego oddziału jeszcze dalej, tak że w końcu nie więcej niż sto kroków dzieliło go od ostatnich ogni. Straży obozowych nie było ani śladu, a noc bezksiężycowa nie pozwoliła dzikim dojrzeć Kinga, którego zasłaniały przy tym zarośla. Siedzący na jego karku Staś wydał po cichu ostatnie rozkazy, po których dał znak Kalemu, by podpalił jedną z przygotowanych rac. Czerwona wstęga wyleciała, sycząc, wysoko pod ciemne niebo, po czym z hukiem rozsypała się w bukiet czerwonych, błękitnych i złotych gwiazd. Wszystkie głosy umilkły i nastała chwila głuchej ciszy. W kilka sekund później wyleciały jakby z piekielnym chichotem jeszcze dwa ogniste węże, ale tym razem skierowane poziomo, wprost na obóz Samburów, a jednocześnie rozległ się ryk Kinga i wrzask trzystu Wa-himów, którzy uzbrojeni w asagaje, maczugi i noże, rzucili się w niepohamowanym pędzie naprzód. Rozpoczęła się bitwa, tym straszniejsza, że odbywała się w ciemnościach, gdyż natychmiast rozdeptano w zamieszaniu wszystkie ogniska. Ale zaraz z początku na widok węży ognistych ogarnęła Samburów ślepa trwoga. To, co się stało, przechodziło zupełnie ich rozum. Wiedzieli tylko, że napadły na nich jakieś straszne istoty i że grozi im zguba okropna i nieuchronna. Większa część ich pierzchała, zanim dosięgły ich włócznie i maczugi Wa-himów. Stu kilkudziesięciu wojowników, których zdołał zebrać koło siebie Mamba, dawało zacięty opór; gdy jednak przy błyskawicach wystrzałów ujrzeli olbrzymie zwierzę, a na nim biało przybranego człowieka i gdy o uszy ich obił się huk broni, z której raz po raz strzelał Kali, upadły i w nich serca. Fumba na górze ujrzawszy pierwszą racę, która pękła na wysokościach, padł także ze strachu na ziemię i leżał jak nieżywy przez kilka minut. Ale ochłonąwszy zrozumiał z rozpaczliwego wycia wojowników jedną rzecz, a mianowicie: że jakieś duchy wytracają na dole Samburów. Wówczas błysnęła mu w głowie myśl, że gdyby nie przyszedł tym duchom w pomoc, to gniew ich mógłby się zwrócić i przeciw niemu; ponieważ zaś zatrata Samburów była dla niego zbawieniem, więc zebrawszy wszystkich swych wojowników wysunął się bocznym, ukrytym wyjściem z bomy i przeciął drogę większej części uciekających. Bitwa zmieniła się teraz w rzeź. Bębny Samburów przestały huczeć. W pomroce, którą rozdzierały tylko czerwone błyskawice wyrzucane przez strzelbę Kalego, rozlegało się wycie mordowanych, głuche uderzenia maczug o tarcze i jęki rannych. Litości nikt nie prosił, albowiem Murzyni jej nie znają. Kali z obawy, by w ciemnościach i zamieszaniu nie razić własnych ludzi, przestał wreszcie strzelać i chwyciwszy miecz Gebhra rzucił się z nim w środek nieprzyjaciół. Samburowie mogli teraz uciekać z gór ku swoim granicom tylko jednym szerokim wąwozem, ale ponieważ wąwóz ten zamknął ze swymi wojownikami Fumba, przeto z całego zastępu ocaleli ci tylko, którzy rzuciwszy się na ziemię pozwalali się brać żywcem, chociaż wiedzieli, że czeka ich okrutna niewola lub nawet doraźna śmierć z ręki zwycięzców. Mamba bronił się bohatersko, dopóki uderzenie maczugi nie strzaskało mu czaszki. Syn jego, młody Faru, wpadł w ręce Fumby, a ten kazał go związać jako przyszłą ofiarę dziękczynną dla duchów, które przyszły mu z pomocą.", + "141710": "Staś nie pognał straszliwego Kinga do bitwy, pozwolił mu tylko ryczeć na tym większy postrach nieprzyjaciół. Sam nie wypalił też ani razu ze swego sztucera do Samburów, albowiem po pierwsze, obiecał małej Nel opuszczając Luelę, że nikogo nie zabije, a po wtóre — nie miał istotnie ochoty zabijać ludzi, którzy ani jemu, ani Nel nie uczynili nic złego. Dość było, że zapewnił Wa-himom zwycięstwo i uwolnił oblężonego w wielkiej bomie Fumbę. Wkrótce też, gdy Kali nadbiegł z wieścią o ostatecznym zwycięstwie, dał mu rozkaz, by zaprzestano bitwy, która wrzała jeszcze w zaroślach i załamach skalnych i którą przedłużała zawziętość starego Fumby.", + "141711": "Zanim jednak Kali zdołał ją uśmierzyć, uczynił się dzień. Słońce, jak zwykle pod zwrotnikami, wytoczyło się szybko zza gór i oblało jasnym światłem pobojowisko, na którym leżało przeszło dwieście trupów Samburów pobodzonych włóczniami lub rozgruchotanych przez maczugi. Po pewnym czasie, gdy bitwa wreszcie ustała i tylko radosne wycie Wa-himów mąciło ciszę poranną, zjawił się znów Kali, ale z twarzą tak pognębioną i smutną, że już z daleka można było poznać, że spotkało go jakieś nieszczęście.", + "141712": "Jakoż stanąwszy przed Stasiem począł się bić pięściami po głowie i wołać żałośnie:", + "141713": "— O panie wielki — Fumba kufa! Fumba kufa (zabity)!", + "141714": "— Zabity? — powtórzył Staś.", + "141715": "Kali opowiedział, co zaszło, i ze słów jego pokazało się, że przyczyną wydarzenia była tylko zawziętość Fumby, gdy bowiem bitwa już ustała, chciał jeszcze dobić dwóch Samburów i od jednego z nich otrzymał cios włócznią.", + "141716": "Wiadomość rozbiegła się w mgnieniu oka między wszystkimi Wa-himami i naokół Kalego uczyniło się zbiegowisko. W chwilę później sześciu wojowników przyniosło na włóczniach starego króla, który nie był zabity, ale ciężko ranny i przed śmiercią chciał jeszcze zobaczyć potężnego, siedzącego na słoniu pana, prawdziwego zwycięzcę Samburu.", + "141717": "Jakoż niezmierny podziw walczył w jego oczach z mrokiem, którym przysłaniała je śmierć, a pobladłe i wyciągnięte przez pelele jego wargi szeptały cicho:", + "141718": "— Yancig! yancig!…", + "141719": "Lecz natychmiast potem głowa przechyliła mu się w tył, usta otwarły się szeroko — i skonał.", + "141720": "Kali, który go kochał, rzucił się z płaczem na jego piersi. Wśród wojowników jedni poczęli bić się w głowy, drudzy okrzykiwać Kalego królem i „yancigować” na jego cześć. Niektórzy popadali przed młodym władcą na twarze. Nie podniósł się ani jeden przeciwny głos, gdyż panowanie należało się Kalemu, nie tylko z prawa, jako najstarszemu synowi Fumby, ale i jako zwycięzcy.", + "141721": "Tymczasem w chatach czarowników ozwały się w bomie na szczycie góry dzikie ryki złego Mzimu, takie same, jakie Staś słyszał w pierwszej wiosce murzyńskiej, ale tym razem skierowane nie przeciw niemu, lecz domagające się śmierci jeńców za zabicie Fumby. Bębny poczęły warczeć. Wojownicy uformowali się w długi zastęp, po trzech ludzi w szeregu, i rozpoczęli taniec wojenny naokół Stasia, Kalego i trupa Fumby.", + "141722": "— Oa! oa! yah! yah! — powtarzały wszystkie głosy; głowy kiwały się jednostajnymi ruchami w prawo i w lewo, połyskiwały białka oczu, a ostrza dzid migotały w porannym słońcu.", + "141723": "Kali podniósł się i zwróciwszy do Stasia rzekł:", + "141724": "— Pan wielki przywieźć do bomy bibi i zamieszkać w chacie Fumby. Kali być królem Wa-himów, a pan wielki królem Kalego.", + "141725": "Staś skinął głową na znak zgody, ale pozostał jeszcze przez kilka godzin, ponieważ i jemu, i Kingowi należał się wypoczynek.", + "141726": "Wyjechał dopiero pod wieczór. Przez czas jego nieobecności ciała poległych Samburu zostały uprzątnięte i powrzucane w pobliską głęboką przepaść, nad którą zakotłowały się zaraz stada sępów; czarownicy poczynili przygotowania do pogrzebu Fumby, a Kali objął władzę jako jedyny pan życia i śmierci wszystkich poddanych.", + "141727": "— Czy wiesz, kto to jest Kali? — zapytał Staś dziewczynki w powrotnej drodze z Lueli.", + "141728": "Nel spojrzała na niego ze zdziwieniem.", + "141729": "— To twój boy.", + "141730": "— Aha! boy! Kali — to teraz król wszystkich Wa-himów.", + "141731": "Nel ucieszyła się tą wiadomością ogromnie. Ta nagła zmiana, dzięki której dawny niewolnik okrutnego Gebhra, a potem pokorny sługa Stasia został królem, wydała jej się czymś nadzwyczajnym i zarazem niesłychanie zabawnym.", + "141732": "Jednakże uwaga Lindego, że Murzyni są jak dzieci, które nie są zdolne zapamiętać, co było wczoraj, nie okazała się w zastosowaniu do Kalego słuszna, gdyż jak tylko Staś i Nel stanęli u podnóża góry Boko, młody monarcha wybiegł skwapliwie na ich spotkanie, powitał ich ze zwykłymi oznakami pokory i radości i powtórzył te słowa, które już wypowiedział poprzednio:", + "141733": "— Kali być królem Wa-himów, a pan wielki królem Kalego.", + "141734": "I otoczył oboje czcią niemal boską, a szczególnie bił pokłony wobec całego ludu przed Nel, wiedział bowiem z doświadczenia nabytego podczas podróży, że pan wielki dba o małą bibi więcej niż o siebie samego.", + "141735": "Wprowadziwszy ich uroczyście na szczyt do stołecznej bomy oddał im chatę Fumby podobną do wielkiej, podzielonej na kilka komór szopy. Wa-himkom, które przyszły razem z nimi z Lueli i które nie mogły się dość napatrzyć dobremu Mzimu, polecił poustawiać w pierwszej komorze dzieże z miodem i kwaśnym mlekiem, gdy zaś dowiedział się, że znużona drogą bibi usnęła, nakazał wszystkim mieszkańcom jak najgłębszą ciszę, pod karą ucięcia języka. Lecz postanowił ich uczcić jeszcze uroczyściej i w tym celu, gdy Staś po krótkim wypoczynku wyszedł przed szopę, zbliżył się do niego i oddawszy mu pokłon rzekł:", + "141736": "— Jutro Kali kazać pochować Fumbę i ściąć dla Fumby i dla Kalego tylu niewolników, ile obaj mają palców u rąk, ale dla bibi i dla pana wielkiego Kali kazać ściąć Faru, syna Mamby, i wengi, wengi innych Samburów, których połapali Wa-himowie.", + "141737": "A Staś zmarszczył brwi i począł patrzeć swymi stalowymi oczyma w oczy Kalego, po czym odpowiedział:", + "141738": "— Zakazuję ci tego uczynić.", + "141739": "— Panie — rzekł niepewnym głosem młody Murzyn — Wa-hima zawsze ścinać niewolników. Stary król umrzeć — ścinać; młody król nastać — ścinać. Gdyby Kali nie kazać ich ścinać, Wa-hima myśleliby, że Kali nie król.", + "141740": "Staś patrzył coraz surowiej.", + "141741": "— Więc cóż? — spytał. — A ty czyś się niczego nie nauczył na Górze Lindego i czy nie jesteś chrześcijaninem?", + "141742": "— Jestem, o panie wielki.", + "141743": "— Więc słuchaj! Wa-hima mają czarne mózgi, ale twój mózg powinien być biały. Ty skoro zostałeś ich królem, powinieneś ich oświecić i nauczyć tego, czego nauczyłeś się ode mnie i od bibi. Oni są jak szakale i jak hieny — uczyń z nich ludzi. Powiedz im, że jeńców nie wolno ścinać, bo za krew bezbronnych karze Wielki Duch, do którego modlę się i ja, i bibi. Biali nie mordują niewolników, a ty chcesz być gorszy dla nich, niż był dla ciebie Gebhr — ty, chrześcijanin! Wstydź się, Kali, zmień stare, obrzydłe zwyczaje Wa-himów na dobre, a za to pobłogosławi cię Bóg i bibi nie powie, że Kali jest dziki, głupi i zły Murzyn.", + "141744": "Okropne ryki w chatach czarowników zgłuszyły jego słowa. Staś machnął ręką i mówił dalej:", + "141745": "— Słyszę! to wasze złe Mzimu chce krwi i głów jeńców. Ale ty przecie wiesz, co to znaczy — i ciebie ono nie przestraszy. Więc ci powiem tak: weź bambus, idź do każdej z chat i bij w skórę czarowników dopóty, dopóki nie zaczną ryczeć głośniej niż ich bębny. A bębny powyrzucaj na środek bomy, ażeby wszyscy Wa-himowie obaczyli i zrozumieli, jak ich te łotry oszukują. Powiedz zarazem twoim głupim Wa-himom to, co sam ogłosiłeś ludziom M'Ruy, że tam, gdzie przebywa dobre Mzimu, krew ludzka nie może być przelana.", + "141746": "Młodemu królowi trafiły widocznie do przekonania słowa Stasia, gdyż spojrzał na niego nieco śmielej i rzekł:", + "141747": "— Kali wybić, ach, wybić czarowników! Wyrzucić bębny i powiedzieć Wa-himom, że tam gdzie jest dobre Mzimu, nie wolno nikogo zabić. Ale co Kali ma uczynić z Faru i Samburami, którzy zabili Fumbę?", + "141748": "Staś, który ułożył już sobie wszystko w głowie i który czekał tylko na to pytanie, odpowiedział natychmiast:", + "141749": "— Twój ojciec zginął i jego ojciec zginął, więc głowa za głowę. Zawrzesz z młodym Faru przymierze krwi, po czym Wa-hima i Samburu będą żyli w zgodzie, będą spokojnie uprawiali maniok i polowali. Ty opowiesz Faru o Wielkim Duchu, który jest ojcem wszystkich białych i czarnych ludzi, a Faru będzie cię kochał jak brata.", + "141750": "— Kali mieć teraz biały mózg! — odpowiedział młody Murzyn.", + "141751": "I na tym skończyła się rozmowa. W chwilę później rozległy się znów dzikie ryki, ale już nie złego Mzimu, tylko obu czarowników, których Kali bił w skórę, ile wlazło. Wojownicy, którzy na dole otaczali wciąż Kinga zwartym pierścieniem, przylecieli co tchu na górę, aby zobaczyć, co się dzieje, i przekonali się niebawem i własnymi oczyma, i z wyznań czarowników, że złe Mzimu, przed którym drżeli dotychczas, to tylko wydrążony pień obciągnięty małpią skórą.", + "141752": "A młody Faru, gdy oznajmiono mu, że nie tylko nie zgruchocą mu głowy na cześć dobrego Mzimu i „wielkiego pana”, ale że Kali ma zjeść „kawałek” jego, a on „kawałek” Kalego, nie chciał uszom wierzyć, a następnie dowiedziawszy się, komu zawdzięcza życie, położył się twarzą do ziemi przed wejściem do chaty Fumby i leżał dopóty, dopóki Nel nie wyszła do niego i nie kazała mu powstać. Wówczas objął swymi czarnymi dłońmi jej małą nóżkę i postawił ją na swej głowie na znak, że przez całe życie chce zostać jej niewolnikiem.", + "141753": "Wa-himowie bardzo się dziwili rozkazom młodego króla, ale obecność nieznanych gości, których poczytywali za najpotężniejszych w świecie czarowników, sprawiła, że nikt nie śmiał się sprzeciwić.", + "141754": "Starzy nie byli jednak radzi nowym zwyczajom, a dwaj czarownicy zrozumiawszy, że dobre czasy skończyły się dla nich raz na zawsze, poprzysięgli w duszy okropną zemstę królowi i przybyszom.", + "141755": "Ale tymczasem pochowano uroczyście Fumbę u stóp skały pod bomą. Kali zatknął na jego grobie krzyż z bambusów, Murzyni zaś postawili kilka naczyń z pombe i z wędzonym mięsem, „aby nie dokuczał i nie straszył po nocy”.", + "141756": "Ciało Mamby po zawarciu braterstwa krwi między Kalim a Faru oddano Samburom.", + "141757": "ROZDZIAŁ XLII", + "141758": "— Nel, potrafisz wyliczyć nasze podróże od Fajumu? — pytał Staś.", + "141759": "— Potrafię.", + "141760": "To mówiąc dziewczynka podniosła w górę brwi i zaczęła rachować na paluszkach.", + "141761": "— Zaraz. Od Fajumu do Chartumu — to jedna; od Chartumu do Faszody — to druga; od Faszody do tego wąwozu, w którym znaleźliśmy Kinga — to trzecia; a od Góry Lindego do jeziora — to czwarta.", + "141762": "— Tak. Chyba nie ma na świecie drugiej muchy, która by przeleciała taki kawał Afryki.", + "141763": "— Ładnie by ta mucha wyglądała bez ciebie!", + "141764": "A on począł się śmiać.", + "141765": "— Mucha na słoniu! Mucha na słoniu!", + "141766": "— Ale nie tse-tse? prawda, Stasiu? nie tse-tse?", + "141767": "— Nie — odpowiedział — taka sobie dosyć miła mucha!", + "141768": "Nel, rada z pochwały, otarła mu nosek o ramię, po czym spytała:", + "141769": "— A kiedy pojedziemy w piątą podróż?", + "141770": "— Jak ty wypoczniesz, a ja nauczę trochę strzelać tych ludzi, których obiecał dać nam Kali.", + "141771": "— I długo będziemy jechali?", + "141772": "— Oj! długo, Nel, długo! Kto wie, czy to nie będzie najdłuższa droga.", + "141773": "— Ale ty sobie poradzisz jak zawsze!", + "141774": "— Muszę.", + "141775": "Jakoż Staś radził sobie, jak mógł, ale ta piąta podróż wymagała wielu przygotowań. Mieli zapuścić się znów w nieznane krainy, w których groziły rozliczne niebezpieczeństwa, więc chłopiec pragnął ubezpieczyć się przeciw nim lepiej, niż zdołał to uczynić poprzednio. W tym celu ćwiczył w strzelaniu z remingtonów czterdziestu młodych Wa-himów, którzy mieli stanowić główną siłę zbrojną i niejako gwardię Nel. Więcej strzelców nie mógł mieć, gdyż King przydźwigał tylko dwadzieścia pięć karabinów, a na koniach przyszło piętnaście. Resztę armii miało stanowić stu Wa-himów i stu Samburów zbrojnych we włócznie i łuki, których obiecał dostarczyć Faru, a których obecność usuwała wszelkie trudności podróży przez obszerną i bardzo dziką krainę zamieszkałą przez szczepy Samburu. Staś nie bez pewnej dumy myślał, że uciekłszy w czasie podróży z Faszody tylko z Nel i z dwojgiem Murzynów, bez żadnych środków, może przyjść na brzeg oceanu na czele dwustu zbrojnych ludzi ze słoniem i końmi. Wyobrażał sobie, co na to powiedzą Anglicy, którzy tak wysoko cenią zaradność, ale przede wszystkim, co powie jego ojciec i pan Rawlison. Myśl o tym osładzała mu wszelkie trudy.", + "141776": "Jednakże nie był wcale spokojny o własne i Nel losy. Dobrze! przejdzie zapewne łatwo posiadłości Wa-himów i Samburów, lecz co potem? Na jakie trafi jeszcze szczepy, w jakie wejdzie okolice i ile mu pozostanie drogi? Wskazówki Lindego były zbyt ogólne. Stasia trapiło to mocno, że właściwie nie wiedział, gdzie jest, gdyż ta część Afryki wyglądała na mapach, z których się uczył geografii, zupełnie jak biała karta. Nie miał też żadnego pojęcia, co to jest to jezioro Bassa-Narok i jak jest wielkie. Był na południowym jego krańcu, przy którym szerokość rozlewu mogła wynosić kilkanaście kilometrów. Ale jak daleko jezioro ciągnęło się na północ, tego nie umieli mu powiedzieć ani Wa-himowie, ani Samburowie. Kali, który znał jako tako język ki-swahili, na wszystkie pytania odpowiadał tylko: „Bali! bali!”, co znaczy: daleko! daleko! — ale to było wszystko, co Staś zdołał z niego wydobyć.", + "141777": "Ponieważ na północy góry zamykające widnokrąg wydawały się dość bliskie, więc przypuszczał, że jest to jakieś niezbyt obszerne górskie jezioro, takie, jakich wiele znajduje się w Afryce. W kilka lat pokazało się, jak ogromną popełnił omyłkę, na razie jednak nie tyle chodziło mu o dokładne poznanie obszaru Bassa-Narok, ile o to, czy nie wypływa z niego jaka rzeka, która następnie wpada do oceanu. Samburowie, poddani Faru, twierdzili, że na wschód od ich kraju leży jakaś wielka pustynia bezwodna, której nikt jeszcze nie przebył. Staś, który znał Murzynów z opowiadań podróżników, z przygód Lindego, a po części i z własnych doświadczeń, wiedział, że gdy rozpoczną się niebezpieczeństwa i trudy, wielu jego ludzi zemknie z powrotem do domu, a może nie pozostanie mu żaden. W takim razie znalazłby się Wśród puszcz i pustyń tylko z Nel, z Meą i małym Nasibu. Przede wszystkim jednak rozumiał, że brak wody rozproszyłby karawanę natychmiast, i dlatego dopytywał się tak usilnie o rzekę. Idąc z jej biegiem można by oczywiście uniknąć tych okropności, na jakie podróżnicy narażeni są w okolicach bezwodnych.", + "141778": "Ale Samburowie nie umieli mu powiedzieć nic pewnego, sam zaś nie mógł sobie pozwolić na dłuższą wycieczkę wzdłuż wschodniego wybrzeża jeziora, albowiem inne zajęcia zatrzymywały go w Boko. Wyliczył, że z latawców puszczanych z Góry Lindego i po drodze z wiosek murzyńskich, prawdopodobnie żaden nie przeleciał przez łańcuch szczytów otaczających Bassa-Narok. Z tego powodu należało robić i puszczać nowe, albowiem te dopiero wiatr mógł zanieść przez płaską pustynię daleko — może aż do oceanu. Owóż tej roboty musiał doglądać osobiście: Nel bowiem umiała doskonale kleić latawce, a Kali nauczył się je puszczać — żadne z nich jednak nie było w stanie wypisać na nich tego wszystkiego, co wypisać należało. Staś uważał, że jest to rzecz wielkiego znaczenia, której stanowczo nie wolno zaniedbywać.", + "141779": "Więc te roboty zajęły mu tyle czasu, że karawana dopiero po trzech tygodniach była gotowa do drogi. Ale w wigilię tego dnia, w którym miano o świcie wyruszyć, młody król Wa-himów stanął przed Stasiem i skłoniwszy mu się głęboko, rzekł:", + "141780": "— Kali pójść z panem i z bibi aż do wody, po której pływają wielkie pirogi białych ludzi.", + "141781": "Stasia wzruszył ten dowód przywiązania, jednakie sądził, że nie ma prawa zabierać z sobą chłopca w tak ogromną podróż, z której powrót był dla niego bardzo niepewny.", + "141782": "— Dlaczego chcesz iść z nami? — zapytał.", + "141783": "— Kali kochać pana wielkiego i bibi.", + "141784": "Staś położył mu dłoń na wełnistej głowie.", + "141785": "— Wiem, Kali, ty jesteś poczciwy i dobry chłopiec. Ale cóż się stanie z twoim królestwem i kto będzie rządził za ciebie Wa-himami?", + "141786": "— M’Tana, brat matki Kalego.", + "141787": "Staś wiedział, że i między Murzynami toczą się walki o władzę i że panowanie nęci ich tak samo jak białych, więc pomyślał chwilę i rzekł:", + "141788": "— Nie, Kali. Ja cię nie mogę zabrać. Ty musisz zostać z Wa-himami, aby uczynić z nich dobrych ludzi.", + "141789": "— Kali do nich powrócić.", + "141790": "— M’Tana ma wielu synów, więc co będzie, jeśli zechce sam być królem i zostawić królestwo swoim synom, a Wa-himów podmówi, żeby cię wypędzili?", + "141791": "— M’Tana dobry. On tego nie zrobić.", + "141792": "— Ale jeżeli zrobi?", + "141793": "— To Kali pójść znów nad wielką wodę, do pana wielkiego i bibi.", + "141794": "— Nas już tam nie będzie.", + "141795": "— To Kali siąść nad wodą i z żalu płakać.", + "141796": "Tak mówiąc założył ręce na głowę — po chwili zaś wyszeptał:", + "141797": "— Kali bardzo kochać pana wielkiego i bibi — bardzo.", + "141798": "I dwie wielkie łzy zaświeciły mu w oczach.", + "141799": "Staś zawahał się, jak ma postąpić. Było mu Kalego żal, jednakże nie zgodził się od razu na jego prośbę. Zrozumiał, że — nie mówiąc już o niebezpieczeństwach powrotu — jeśli M’Tana lub czarownicy zbuntują Murzynów, wtedy chłopcu zagrozi nie tylko wypędzenie z kraju, ale i śmierć.", + "141800": "— Lepiej będzie dla ciebie zostać — rzekł — bez porównania lepiej!", + "141801": "Lecz w czasie gdy to mówił, weszła Nel, która przez cienką matę przedzielającą komory słyszała doskonale całą rozmowę, i ujrzawszy teraz łzy w oczach Kalego poczęła je paluszkami ścierać z jego rzęs, a następnie zwróciła się do Stasia.", + "141802": "— Kali pójdzie z nami — rzekła z wielką stanowczością.", + "141803": "— Oho! — odpowiedział nieco urażony Staś — to nie zależy od ciebie.", + "141804": "— Kali pójdzie z nami — powtórzyła.", + "141805": "— Albo nie pójdzie.", + "141806": "Nagle tupnęła nóżką.", + "141807": "— Ja chcę!", + "141808": "I sama rozpłakała się serdecznie.", + "141809": "Staś spojrzał na nią z największym zdziwieniem, jakby nie rozumiejąc, co się stało tak zawsze dobrej i łagodnej dziewczynce, lecz widząc, że obie piąstki wsadziła w oczy, a w otwarte usta łowi jak ptaszek powietrze, począł wołać z wielkim pośpiechem:", + "141810": "— Kali pójdzie z nami! pójdzie! pójdzie! Czego płaczesz? Jaka nieznośna! Pójdzie! A to mnie pozbadła! pójdzie — słyszysz?", + "141811": "I tak się stało. Staś wstydził się aż do wieczora swej słabości dla dobrego Mzimu, a dobre Mzimu postawiwszy na swoim było tak ciche, łagodne i posłuszne jak zawsze.", + "141812": "ROZDZIAŁ XLIII", + "141813": "Karawana ruszyła następnego dnia o świcie. Młody Murzyn był wesół, mała despotka łagodna i posłuszna w dalszym ciągu, a Staś pełen energii i nadziei. Szło z nimi stu Samburów i stu Wa-himów — czterdziestu z tych ostatnich zbrojnych w remingtony, z których jako tako umieli strzelać. Biały wódz, który ich w tym ćwiczył przez trzy tygodnie, wiedział wprawdzie, że w danym razie narobią daleko więcej hałasu niż szkody, ale myślał, że w spotkaniach z dzikimi hałas odgrywa nie mniejszą rolę od kuli, i rad był ze swej gwardii. Wzięto wielkie zapasy manioku, placków wypieczonych z wielkich i tłustych białych mrówek wysuszonych starannie i zmielonych na mąkę oraz moc wędzonego mięsa. Z karawaną ruszyło kilkanaście kobiet, które niosły rozmaite dobre rzeczy dla Nel i worki ze skór antylop na wodę. Staś z wysokości grzbietu Kinga pilnował porządku, wydawał rozkazy — może nie tyle dlatego, że były potrzebne, ile z tego powodu, że upajała go rola wodza — i z dumą spoglądał na swoją małą armię.", + "141814": "„Gdybym chciał — mówił sobie — to mógłbym tu zostać królem nad wszystkimi ludami Doko — tak jak Beniowski na Madagaskarze!”", + "141815": "I przez głowę przeleciała mu myśl, czyby nie dobrze było wrócić tu kiedy, podbić wielki obszar kraju, ucywilizować Murzynów, założyć w tych stronach nową Polskę albo nawet ruszyć kiedyś na czele czarnych wyćwiczonych zastępów do starej. Ponieważ czuł jednak, że jest w tej myśli coś śmiesznego, i ponieważ wątpił, czy ojciec dałby mu pozwolenie na odegranie roli Aleksandra Macedońskiego w Afryce, przeto nie zwierzył się ze swymi planami Nel, która była jedyną zapewne w świecie osobą gotową im przyklasnąć.", + "141816": "A przy tym przed podbojem tych okolic Afryki należało się przede wszystkim z nich wydostać; więc zajął się bliższymi sprawami. Karawana rozciągnęła się długim sznurem. Staś siedząc na karku Kinga postanowił jechać na jej końcu, aby mieć wszystko i wszystkich przed oczyma.", + "141817": "Owóż gdy ludzie przechodzili jeden za drugim koło niego, spostrzegł nie bez zdziwienia, że dwaj czarownicy, M'Kunje i M'Pua, ci sami, którzy dostali wnyki od Kalego, należą do karawany i z pakunkami na głowach ruszają wraz z innymi w drogę.", + "141818": "Więc zatrzymał ich i zapytał:", + "141819": "— Kto wam kazał iść?", + "141820": "— Król — odpowiedzieli obaj kłaniając się pokornie.", + "141821": "Ale pod pokrywką pokory oczy ich połyskiwały tak dziko, a w twarzach odbijała się taka złość, że Staś w pierwszej chwili chciał ich odpędzić i jeśli tego nie uczynił, to jedynie z tego powodu, by nie podkopywać powagi Kalego.", + "141822": "Jednakże przywołał go natychmiast.", + "141823": "— Czy to ty — zapytał — kazałeś czarownikom iść z nami?", + "141824": "— Kali kazać, albowiem Kali jest mądry.", + "141825": "— Więc pytam jeszcze raz, dlaczego twoja mądrość nie pozostawiła ich w domu?", + "141826": "— Bo gdyby M'Kunje i M'Pua zostawić, wówczas obaj namawiać by Wa-himów, żeby Wa-himowie zabić Kalego po powrocie, ale jeśli oni iść z nami, Kali na nich patrzeć i pilnować.", + "141827": "Staś pomyślał chwilę i rzekł:", + "141828": "— Może masz słuszność, jednakże zwracaj na nich dzień i noc pilną uwagę, gdyż źle im patrzy z oczu.", + "141829": "— Kali mieć bambus — odpowiedział młody Murzyn.", + "141830": "Karawana ruszyła. Staś w ostatniej chwili rozkazał, by zbrojna w remingtony gwardia zamykała pochód, gdyż byli to ludzie upatrzeni przez niego, wybrani i najpewniejsi. Podczas ćwiczeń z bronią, które trwały dość długo, przywiązali się w pewnym stopniu do swego młodego wodza, a zarazem, jako najbliżsi jego dostojnej osoby, uważali się za coś lepszego od innych. Obecnie mieli czuwać nad całą karawaną i chwytać tych, którym by przyszła chętka drapnąć. Było do przewidzenia, że gdy rozpoczną się trudy i niebezpieczeństwa, nie zbraknie także i zbiegów.", + "141831": "Ale pierwszego dnia wszystko szło jak najlepiej. Murzyni z ciężarami na głowach, każdy zbrojny we włócznię i kilka pomniejszych dzirytów, czyli tak zwanych asagai, rozciągnęli się długim wężem wśród dżungli. Przez czas jakiś posuwali się południowym brzegiem jeziora po płaszczyźnie, ale ponieważ jezioro otaczały ze wszystkich stron wyniosłe szczyty, więc gdy skręcili ku wschodowi, trzeba się było piąć pod górę. Starzy Samburowie, którzy znali te strony, twierdzili, że karawana będzie musiała przejść przez wysokie przełęcze między górami, które zwali Kullal i Inro, po czym wejdzie do krainy Ebene leżącej na południe od Borani. Staś rozumiał, że nie można iść wprost na wschód, pamiętał bowiem, że Mombassa leży o kilka stopni za równikiem, a zatem znacznie od tego nieznanego jeziora na południe. Posiadając kilka kompasów po Lindem, nie obawiał się jednak zmylić właściwej drogi.", + "141832": "Pierwszy nocleg wypadł im na lesistej wyżynie. Wraz z nastaniem ciemności zapłonęło kilkadziesiąt ognisk, przy których Murzyni piekli suszone mięso i jedli ciasto z korzeni manioku wybierając je z naczyń palcami. Po zaspokojeniu głodu i pragnienia rozpowiadali sobie, dokąd ich bwana kubwa prowadzi i co za to od niego dostaną. Niektórzy śpiewali siedząc w kucki i grzebiąc w ogniu, wszyscy zaś gadali tak długo i tak głośno, że Staś musiał w końcu nakazać milczenie, by Nel mogła spać.", + "141833": "Noc była bardzo chłodna, ale nazajutrz, gdy pierwsze promienie słońca rozświeciły okolicę, powietrze ociepliło się natychmiast. O wschodzie słońca mali podróżnicy ujrzeli dziwne widowisko. Zbliżali się właśnie do jeziorka rozległego na dwa kilometry, a raczej do wielkiej kałuży utworzonej przez dżdże w kotlinie górskiej, gdy nagle Staś, siedząc wraz z dziewczynką na Kingu i rozglądając się przez lunetę po okolicy, zawołał:", + "141834": "— Patrz, Nel, słonie idą do wody.", + "141835": "Jakoż na odległość pół kilometra widać było stadko złożone z pięciu sztuk zbliżających się z wolna jedna za drugą do jeziorka.", + "141836": "— To jakieś dziwne słonie — rzekł Staś przypatrując się im ciągle z wielką uwagą. — Są mniejsze od Kinga, uszy mają także daleko mniejsze i wcale nie widzę kłów.", + "141837": "Tymczasem słonie weszły do wody, lecz nie zatrzymały się na brzegu, jak to czynił zwykle King, i nie poczęły się polewać trąbami, ale idąc wciąż naprzód, zanurzały się coraz głębiej, tak że w końcu tylko ich czarne grzbiety wystawały nad wodą, na podobieństwo złomów skalnych.", + "141838": "— Co to jest? Nurkują! — zawołał Staś.", + "141839": "Karawana zbliżyła się znacznie do brzegu, a wreszcie stanęła tuż nad nim. Staś zatrzymał ją i począł spoglądać z nadzwyczajnym zdumieniem to na Nel, to na jezioro.", + "141840": "Słoni nie było już prawie widać, tylko na gładkiej szybie wodnej można było nawet gołym okiem odróżnić pięć jakby okrągłych czerwonych kwiatów wystających nad powierzchnią i kołyszących się lekkim ruchem.", + "141841": "— One stoją na dnie, a to końce trąb — ozwał się Staś nie wierząc własnym oczom.", + "141842": "Po czym zawołał na Kalego:", + "141843": "— Kali! widziałeś?", + "141844": "— Tak, panie, Kali widzieć, to są słonie wodne — odpowiedział spokojnie młody Murzyn.", + "141845": "— Słonie wodne?", + "141846": "— Kali widzieć je nieraz.", + "141847": "— I one żyją w wodzie?", + "141848": "— W nocy wychodzić w dżunglę i paść się, a w dzień mieszkać w jeziorze, tak jak kiboko (hipopotamy). One wyjść dopiero po zachodzie słońca.", + "141849": "Staś długo nie mógł ochłonąć ze zdziwienia i gdyby nie to, że pilno było mu w drogę, byłby zatrzymał karawanę aż do wieczora, by lepiej przypatrzeć się osobliwym zwierzętom. Ale przyszło mu do głowy, że słonie mogą wynurzyć się po przeciwnej stronie jeziora, a choćby wyszły gdzie bliżej, trudno będzie przyjrzeć się im po ciemku dokładniej.", + "141850": "Dał więc znak do odjazdu, ale po drodze mówił do Nel:", + "141851": "— No! widzieliśmy coś takiego, czego nie widziały nigdy oczy żadnego Europejczyka. I wiesz, co myślę — że jeśli dojdziemy szczęśliwie do oceanu, to nikt nam nie uwierzy, gdy powiem, że są w Afryce słonie wodne.", + "141852": "— A gdybyś jednego z nich złapał i zabrał z nami do oceanu? — rzekła Nel, przekonana jak zawsze, że Staś wszystko potrafi.", + "141853": "ROZDZIAŁ XLIV", + "141854": "Po dziesięciu dniach drogi karawana przeszła wreszcie przełęcze górskie i weszła w kraj odmienny. Była to obszerna równina, gdzieniegdzie tylko powyginana w niewielkie wzgórza, ale przeważnie płaska. Roślinność zmieniła się zupełnie. Nie było wielkich drzew wznoszących się pojedynczo lub po kilka nad falującą powierzchnią wysokich traw. Gdzieniegdzie tylko sterczały w znacznym od siebie oddaleniu akacje wydające gumę, o pniach barwy koralowej lub parasolowate, ale o uliścieniu rzadkim i dającym mało cienia. Między kopcami termitów strzelała tu i ówdzie w górę euforbia, z gałęziami podobnymi do ramion świecznika. Pod niebem unosiły się sępy, a niżej przelatywały z akacji na akację ptaki z rodzaju kruków, upierzone czarno i biało. Trawy były żółte i w kłosach, jak dojrzałe żyto. A jednakże ta sucha dżungla dostarczała widocznie obficie żywności dla wielkiej ilości zwierząt, albowiem kilka razy na dzień podróżnicy spotykali znaczne stada antylop gnu, bubalów i szczególnie zebr. Upały na otwartej i bezdrzewnej płaszczyźnie uczyniły się nieznośne. Niebo było bez chmur, dni znojne, a noce niewiele przynosiły wypoczynku.", + "141855": "Podróż stawała się z każdym dniem uciążliwsza. W wioskach, na które natrafiała karawana, dzika niezmiernie ludność przyjmowała ją ze strachem, ale przeważnie niechętnie, i gdyby nie znaczna ilość zbrojnych pagazich, a również gdyby nie widok białych twarzy, Kinga i Saby, podróżnikom groziłoby wielkie niebezpieczeństwo.", + "141856": "Staś zdołał za pomocą Kalego dowiedzieć się, że dalej wcale nie ma wiosek i że kraj jest bezwodny. Trudno temu było uwierzyć, bo liczne stada, które spotykano, musiały gdzieś pić. Jednakże opowiadania o pustyni, w której nie ma ani rzek, ani kałuży, przestraszyły Murzynów i rozpoczęło się zbiegostwo. Pierwsi dali przykład M'Kunje i M'Pua. Na szczęście wcześnie dostrzeżono ucieczkę i konny pościg schwytał ich jeszcze niedaleko obozu, a gdy ich przyprowadzono, Kali przedstawił im za pomocą bambusa całą niewłaściwość ich postępku. Staś zebrawszy wszystkich pagazich miał do nich przemowę, którą młody Murzyn tłumaczył na język miejscowy. Korzystając z tego, że na poprzednim postoju lwy ryczały całą noc naokół obozu, Staś starał się przekonać swych ludzi, że kto ucieknie, ten niechybnie stanie się ich łupem, a gdyby nawet nocował na akacjach, to znajdzie tam straszliwsze jeszcze wobo. Mówił następnie, że gdzie żyją antylopy, tam musi być i woda, jeśli zaś w dalszej drodze trafią na okolice wody pozbawione, to można przecie nabrać jej na dwa i trzy dni w worki uszyte ze skór antylop. Murzyni słuchając jego słów powtarzali co chwila jedni drugim: „O matko, jakaż to prawda!”, ale następnej nocy zbiegło pięciu Samburów i dwóch Wa-himów, a potem co noc ktoś ubywał.", + "141857": "M’Kunje i M'Pua nie próbowali jednak szczęścia po raz drugi z tej prostej przyczyny, że Kali codziennie po zachodzie słońca kazał ich wiązać.", + "141858": "Jednakże kraj stawał się coraz bardziej suchy, a słońce wypalało niemiłosiernie dżunglę. Nie było widać nawet akacyj. Stada antylop pojawiały się ciągle, lecz mniej liczne. Osioł i konie znajdowały jeszcze dość pożywienia, gdyż pod wysoką wyschłą trawą ukrywała się w wielu miejscach niższa, bardziej zielona i mniej zeschnięta. Ale King, lubo nie przebierał — schudł. Gdy trafił na akację, łamał ją głową i objadał starannie liście i strąki nawet zeszłoroczne. Karawana trafiała wprawdzie dotychczas codziennie na wodę, ale często na złą, którą trzeba było filtrować, lub na słoną, niezdatną wcale do picia. Następnie zdarzało się kilkakrotnie, że wysłani naprzód przez Stasia ludzie wracali pod wodzą Kalego nie znalazłszy ani kałuży, ani strumienia ukrytego w rozpadlinie ziemnej, i Kali ze strapioną miną oświadczał: „Madi apana” (nie ma wody).", + "141859": "Staś zrozumiał, że ta ostatnia wielka podróż wcale nie będzie łatwiejsza od poprzednich, i począł się niepokoić o Nel, gdyż i w niej zaszły zmiany. Twarzyczka jej, zamiast opalać się na słońcu i wietrze, czyniła się z każdym dniem bledsza, a oczy traciły zwykły blask. Na suchej równinie, wolnej od komarów, nie groziła wprawdzie febra, ale widoczne było, że straszliwe upały wyniszczają siły dziewczynki. Chłopiec z politowaniem i z obawą patrzał teraz na jej małe rączki, które stały się tak białe jak papier, i gorzko wyrzucał sobie, że straciwszy zbyt wiele czasu na przygotowania i na ćwiczenia Murzynów w strzelaniu, naraził ją na podróż w porze roku tak znojnej.", + "141860": "Wśród tych obaw upływał dzień za dniem. Słońce wypijało wilgoć i życie z ziemi coraz chciwiej i niemiłosierniej. Trawy pokurczyły się i zeschły do tego stopnia, że kruszyły się pod nogami antylop i że przebiegające stada, lubo nieliczne, wznosiły tumany kurzawy. Jednakże podróżnicy trafili raz jeszcze na rzeczkę, którą rozpoznali z dali po długich szeregach drzew rosnących nad jej brzegami. Murzyni popędzili ku drzewom na wyścigi i dopadłszy do brzegu położyli się na nim mostem, zanurzając głowy i pijąc tak chciwie, że przestali dopiero wówczas, gdy krokodyl chwycił jednego z nich za rękę. Inni rzucili się na ratunek towarzysza i w jednej chwili wyciągnęli z wody wstrętnego jaszczura, który jednak nie chciał puścić ręki człowieka, choć otwierano mu paszczę za pomocą dzid i nożów. Sprawę skończył dopiero King, który postawiwszy na nim nogę rozgniótł go tak łatwo, jak gdyby to był zmurszały grzyb.", + "141861": "Gdy ludzie ugasili wreszcie pragnienie, Staś rozkazał uczynić na płytkiej wodzie okrągłą zagrodę z wysokich bambusów z jednym tylko wejściem od brzegu, aby Nel mogła z zupełnym bezpieczeństwem się wykąpać. A i to jeszcze postawił u wejścia Kinga. Kąpiel odświeżyła ogromnie dziewczynkę, a wypoczynek wrócił jej nieco sił.", + "141862": "Ku wielkiej radości całej karawany i Nel — bwana kubwa postanowił zostać przez dwa dni przy tej wodzie. Na wieść o tym ludzie wpadli w doskonały humor i natychmiast zapomnieli o przebytych trudach. Po przespaniu się i posiłku niektórzy Murzyni poczęli włóczyć się pomiędzy drzewami nad rzeką upatrując palm rodzących dzikie daktyle i tak zwanych łez Hioba, z których robi się naszyjniki. Kilku z nich wróciło do obozu przed zachodem słońca niosąc jakieś kwadratowe białe przedmioty, w których Staś rozpoznał swoje własne latawce.", + "141863": "Jeden z tych latawców nosił numer 7, co było dowodem, że został puszczony jeszcze z Góry Lindego, gdyż dzieci puściły ich z tamtego miejsca kilkadziesiąt. Stasia nadzwyczaj ucieszył ten widok i dodał mu otuchy.", + "141864": "— Nie spodziewałem się — mówił do Nel — by latawce mogły przelecieć taką odległość. Byłem pewny, że zostaną na szczytach Karamojo, i puszczałem je tylko na wszelki przypadek. Ale teraz widzę, że wiatr może je ponieść, dokąd chce, i mam nadzieję, że te, które wysłaliśmy z gór otaczających Basaa-Narok i teraz z drogi, zalecą aż do oceanu.", + "141865": "— Zalecą z pewnością — odpowiedziała Nel.", + "141866": "— Daj to Boże! — potwierdził chłopiec myśląc o niebezpieczeństwach i trudach dalszej podróży.", + "141867": "Karawana ruszyła znad rzeczułki trzeciego dnia, zabrawszy do worków skórzanych wielkie zapasy wody. Zanim uczynił się wieczór, weszli znów w okolicę spaloną przez słońce, w której nie rosły nawet akacje, a ziemia w niektórych miejscach tak była łysa jak klepisko. Niekiedy tylko spotykali passiflory o pniach wgłębionych w ziemię, podobnych do potwornych dyń, mających do dwóch łokci średnicy. Z tych olbrzymich kul wyrastały cienkie jak sznurki liany, które pełznąc po ziemi pokrywały ogromne przestrzenie, tworząc tak nieprzebytą gęstwinę, że nawet myszom trudno by się było przez nią przedostać. Ale pomimo pięknej zielonej barwy tych roślin, przypominających europejski ostrokrzew, tyle w nich było kolców, że ani King, ani konie nie mogły w nich znaleźć pożywienia. Szczypał je tylko osioł, ale i ten ostrożnie.", + "141868": "Lecz czasem w ciągu kilku mil angielskich nie widzieli nic prócz szorstkiej, krótkiej trawy i niskich, podobnych do nieśmiertelników roślin, które kruszyły się za dotknięciem. Po pierwszym noclegu przez cały następny dzień z nieba leciał żywy ogień. Powietrze drgało jak na Pustyni Libijskiej. Na niebie nie było ani chmurki. Ziemia była tak zalana światłem, że wszystko wydawało się białe, i żaden głos, nawet brzęczenie owadów, nie przerywało tej śmiertelnej, przesyconej złowrogim blaskiem ciszy.", + "141869": "Ludzie oblewali się potem. Chwilami składali w jedną wielką kupę pakunki z suszonym mięsem i tarcze, by znaleźć pod nimi trochę cienia. Staś dał polecenie, by oszczędzano wody, ale Murzyni są tak jak dzieci, które nie myślą o jutrze. W końcu trzeba było otoczyć strażą tych, którzy nieśli zapasowe worki, i wydzielać wodę każdemu pojedynczo. Kali zajmował się tym bardzo sumiennie, ale zabierało to ogromnie wiele czasu i opóźniało pochód, a zatem i znalezienie jakiegoś nowego wodopoju. Samburowie narzekali przy tym, że więcej napoju dostaje się Wa-himom, a Wa-himowie, że Samburom. Ci ostatni poczęli grozić, że wrócą, ale Staś zapowiedział im, że Faru każe im poucinać głowy, sam zaś polecił wystąpić swym strzelcom zbrojnym w remingtony i rozkazał nie puszczać nikogo.", + "141870": "Drugi nocleg wypadł na gołej równinie. Nie budowano bomy, czyli jak w Sudanie mówią, zeriby, bo nie było z czego. Straż obozową stanowili King i Saba. Była ona dostateczną, ale King, który dostał dziesięć razy mniej wody, niż jej potrzebował, trąbił o nią aż do wschodu słońca, a Saba wywiesiwszy język zwracał oczy na Stasia i Nel z niemą prośbą choćby o jedną kroplę. Dziewczynka chciała, by Staś udzielił mu trochę napoju z gumowej, odziedziczonej po Lindem flaszki, którą nosił przez ramię na sznurku, ale on chował te ostatki dla małej na czarną godzinę, więc odmówił.", + "141871": "Czwartego dnia pod wieczór pozostało już tylko pięć niewielkich worków z wodą, czyli że na każdego z ludzi wypadało niespełna po pół kieliszka. Ponieważ jednak noce bywają, bądź co bądź, chłodniejsze od dni i pragnienie mniej wówczas dokucza niż pod palącymi promieniami słońca, i ponieważ ludzie dostali jeszcze rano po niewielkiej ilości wody, przeto Staś kazał zachować owe worki na dzień jutrzejszy. Murzyni szemrali przeciw temu rozporządzeniu, ale strach przed Stasiem był jeszcze zbyt wielki, więc nie śmieli rzucić się na ten ostatni zapas, zwłaszcza że stanęło przy nich na straży dwóch ludzi zbrojnych w remingtony, którzy mieli się zmieniać co godzinę.", + "141872": "Wa-himowie i Samburu oszukiwali pragnienie wyrywając źdźbła nędznych traw i żując ich korzonki, jednakże nie było w nich prawie nic wilgoci, gdyż nieubłagane słońce wypiło ją nawet z głębi ziemi.", + "141873": "Sen, lubo nie gasił pragnienia, pozwalał przynajmniej o nim zapomnieć, więc gdy nastała noc, znużeni i wyczerpani całodziennym pochodem ludzie popadali jak nieżywi, gdzie który stał, i zasnęli głęboko. Staś zasnął także, ale w duszy za dużo miał trosk i niepokoju, by mógł spać spokojnie i długo. Po kilku godzinach rozbudził się, i począł rozmyślać o tym, co dalej będzie i skąd wziąć wody dla Nel i dla całej karawany, razem z ludźmi i zwierzętami? Położenie było ciężkie, a nawet może i straszne, ale zaradny chłopak nie poddawał się jeszcze rozpaczy. Począł sobie przypominać wszelkie wypadki począwszy od porwania ich z Fajumu aż do tej chwili: więc pierwszą olbrzymią podróż przez Saharę, huragan w pustyni, próby ucieczki, Chartum, Mahdiego, Faszodę, wyrwanie się z rąk Gebhra, następnie dalszą drogę po śmierci Lindego aż do jeziora Bassa-Narok i do tego miejsca, w którym wypadł im nocleg obecnie. „Tyleśmy przeszli, tyleśmy przecierpieli — mówił sobie — tak często zdawało mi się, że już wszystko przepadło i że nie znajdę żadnej rady, a jednak Bóg mi dopomógł i radę zawsze znalazłem. Przecie niepodobna, byśmy po przebyciu takiej drogi i tylu strasznych niebezpieczeństw mieli zginąć w tej ostatniej podróży. Teraz jest jeszcze trochę wody, a ta okolica — to przecie nie Sahara, bo gdyby tak było, to ludzie by o niej wiedzieli.”", + "141874": "Lecz nadzieję podtrzymywało w nim głównie to, że na południowym wschodzie dojrzał był przez lunetę w ciągu dnia jakieś mgliste zarysy jakby gór. Było do nich może setki mil angielskich, może więcej. Ale gdyby udało się do nich dotrzeć, byliby ocaleni, gdyż góry rzadko bywają bezwodne. Ile jednak było potrzeba na to czasu, tego nie umiał obliczyć, albowiem zależało to od wysokości gór. Wyniosłe szczyty widać w tak prezroczym powietrzu jak afrykańskie na niezmierną odległość, więc trzeba było znaleźć wodę przedtem. Inaczej groziła zguba.", + "141875": "„Trzeba” — powtarzał sobie Staś.", + "141876": "Chrapliwy oddech słonia, który wydmuchiwał, jak mógł, z płuc spiekotę, przerywał co chwila chłopcu rozmyślania. Lecz po pewnym czasie wydało mu się, że słyszy jakiś głos podobny do stękania, dochodzący z innej strony obozu, a mianowicie z tej, w której leżały pokryte na noc trawą worki z wodą. Ponieważ jęki powtórzyły się kilkakrotnie, więc wstał chcąc zobaczyć, co się tam dzieje, i poszedł ku kępie odległej o kilkadziesiąt kroków od namiotu. Noc była tak jasna, że z dala już ujrzał dwa ciemne ciała leżące koło siebie i dwie lufy remingtonów błyszczące w świetle księżyca.", + "141877": "„Murzyni zawsze są tacy sami! — pomyślał. — Mieli czuwać nad tą wodą, droższą teraz dla nas nad wszystko w świecie, a pospali się obaj tak jak we własnych chatach. Ach! bambus Kalego będzie miał jutro dobrą robotę.”", + "141878": "To pomyślawszy zbliżył się i trącił nogą jednego ze strażników, lecz natychmiast cofnął się z przerażeniem.", + "141879": "Oto pozornie śpiący Murzyn leżał na wznak z nożem wbitym po rękojeść w gardło, a obok drugi, z szyją również tak strasznie przeciętą, że głowa była prawie oddzielona od tułowia.", + "141880": "Dwa worki z wodą znikły, trzy inne leżały wśród porozrzucanej trawy rozcięte i zaklęsłe.", + "141881": "Staś poczuł, że włosy stają mu dębem.", + "141882": "ROZDZIAŁ XLV", + "141883": "Na krzyk jego przybiegł pierwszy Kali, za nim dwaj strzelcy, którzy mieli poprzednią straż zluzować, a w chwilę później wszyscy Wa-himowie i Samburu zgromadzili się wrzeszcząc i wyjąc na miejscu zbrodni. Uczyniło się zamieszanie, pełne okrzyków i trwogi. Ludziom chodziło nie tyle o zabitych i o zabójstwo, ile o te ostatki wody, która już wsiąkła w spieczony grunt dżungli. Niektórzy Murzyni rzucali się na ziemię i wyrywając palcami grudki wysysali z niej resztki wilgoci. Inni krzyczeli, że pomordowały strażników i porozcinały worki złe duchy. Ale Staś i Kali wiedzieli, co o tym myśleć. Oto M'Kunjego i M'Puy brakło wśród tych wyjących nad kępą trawy ludzi. W tym, co się stało, było coś więcej niż zabójstwo dwóch strażników i kradzież wody. Porozcinane pozostałe worki świadczyły, że był to czyn zemsty i zarazem wyrok śmierci na całą karawanę. Kapłani złego Mzimu pomścili się nad dobrym. Czarownicy zemścili się na młodym królu, który odkrył ich oszustwa i nie byłby pozwolił im wyzyskiwać dłużej ciemnych Wa-himów. Nad całą karawaną roztoczyła teraz skrzydła śmierć jak jastrząb nad stadem gołębi.", + "141884": "Kali przypomniał sobie poniewczasie, że mając myśl zatroskaną i zajętą czym innym zapomniał kazać związać czarowników, jak to od czasu ich ucieczki przykazywał czynić co wieczór. Widoczne też było, że dwaj strzelcy strażujący przy wodzie przez wrodzoną Murzynom niedbałość pokładli się i zasnęli. To ułatwiło łotrom robotę i pozwoliło im zbiec bezkarnie.", + "141885": "Zanim zamieszanie uspokoiło się cokolwiek i ludzie ochłonęli z przerażenia, upłynęło sporo czasu, jednakże zbrodniarze nie musieli być daleko, gdyż ziemia pod rozciętymi workami była wilgotna i krew, która wypłynęła z obu pomordowanych, nie stężała jeszcze zupełnie. Staś wydał rozkaz ścigania zbiegów nie tylko dlatego, by ich ukarać, ale i dlatego, by odzyskać dwa ostatnie worki wody. Kali dosiadłszy konia i wziąwszy z sobą kilkunastu strzelców ruszył w pogoń. Stasiowi, który w pierwszej chwili chciał wziąć w niej udział, przyszło na myśl, że nie można zostawiać Nel samej wobec rozdrażnienia i wzburzenia Murzynów, więc został. Polecił tylko Kalemu zabrać ze sobą Sabę.", + "141886": "Sam został, albowiem obawiał się wprost buntu — szczególniej ze strony Samburów. Ale w tym się pomylił. Murzyni w ogóle wybuchają łatwo i czasem z błahych powodów, ale gdy przyciśnie ich wielka niedola, a zwłaszcza gdy zacięży nad nimi nieubłagana ręka śmierci, poddają się jej biernie, nie tylko ci, których islam nauczył, że walka z przeznaczeniem jest próżna, ale wszyscy. Wówczas ni trwoga, ni męczarnia chwil ostatnich nie mogą rozbudzić ich z odrętwienia. Tak stało się i teraz. Wa-himowie zarówno jak Samburowie, gdy pierwsze wzburzenie przeszło i gdy, myśl, że muszą umrzeć, utwierdziła się ostatecznie w ich umysłach, pokładli się cicho na ziemię, by czekać na śmierć, wobec czego należało się obawiać nie buntu, ale raczej tego, czy jutro zechcą wstać i ruszyć w dalszą drogę. Stasia, gdy to spostrzegł, ogarnęła ogromna litość nad nimi.", + "141887": "Kali wrócił jeszcze przede dniem i natychmiast złożył przed Stasiem dwa poszarpane worki, w których nie zostało ani kropli wody.", + "141888": "— Panie wielki — rzekł — Madi apana!", + "141889": "Staś obtarł ręką spotniałe czoło, po czym zapytał:", + "141890": "— A M'Kunje i M'Pua?", + "141891": "— M'Kunje i M'Pua umrzeć — odpowiedział Kali.", + "141892": "— Kazałeś ich zabić?", + "141893": "— Ich zabić lew albo wobo.", + "141894": "I począł opowiadać, co zaszło. Trupy dwóch zbrodniarzy znaleźli dość daleko od obozu, na miejscu, gdzie spotkała ich śmierć. Obaj leżeli przy sobie, obaj mieli czaszki pogruchotane z tyłu, poszarpane łopatki i objedzone grzbiety. Kali przypuszczał, że gdy wobo lub lew ukazał się im przy świetle księżyca, padli przed nim na twarz i poczęli go błagać, by im darował życie. Ale straszny zwierz zabił obu i następnie zaspokoiwszy pierwszy głód poczuł wodę i poszarpał worki.", + "141895": "— Bóg ich pokarał — rzekł Staś — i Wa-himowie przekonają się, że złe Mzimu nie potrafi nikogo wyratować.", + "141896": "A Kali powtórzył:", + "141897": "— Bóg ich pokarać, ale my nie mamy wody.", + "141898": "— Daleko, przed nami, widziałem na wschodzie góry. Tam musi być woda.", + "141899": "— Kali widzieć je także, ale do nich mnóstwo, mnóstwo dni…", + "141900": "Nastała chwila milczenia.", + "141901": "— Panie — ozwał się Kali — niech dobre Mzimu… niech bibi poprosi Wielkiego Ducha o deszcz albo o rzekę.", + "141902": "Staś nie odpowiedział nic i odszedł. Przed namiotem zobaczył białą figurkę Nel; krzyki i wycia Murzynów rozbudziły ją już od dawna.", + "141903": "— Co się stało, Stasiu? — zapytała podbiegając ku niemu.", + "141904": "A on położył jej rękę na główce i rzekł poważnie:", + "141905": "— Nel, módl się do Boga o wodę, gdyż inaczej zginiemy wszyscy.", + "141906": "Więc dziewczynka podniosła swą bladą twarzyczkę ku górze i utkwiwszy oczy w srebrnej tarczy księżyca, poczęła błagać o ratunek Tego, który na niebie porusza kręgi gwiazd, a na ziemi stosuje wiatr do wełny jagnięcia.", + "141907": "Po bezsennej, hałaśliwej i niespokojnej nocy słońce wytoczyło się na widnokrąg tak nagle, jak zawsze wytacza się pod zwrotnikami, i uczynił się dzień świetlisty. Na trawach nie było ani kropli rosy, na niebie żadnej chmurki. Staś kazał strzelcom zebrać ludzi i miał do nich krótką przemowę. Oświadczył im że wracać do rzeki już niepodobna, albowiem wiedzą przecie dobrze, że dzieli ich od niej pięć dni i nocy drogi. Ale za to nikt nie wie, czy wody nie ma w przeciwnej stronie. Może nawet niedaleko znajdzie się jakie źródło, jaka rzeczka albo kałuża. Nie widać wprawdzie drzew, ale bywa tak często, że na otwartych równinach, gdzie wichry porywają nasiona, drzewa nie rosną i przy wodzie. Wczoraj widzieli kilka wielkich antylop i kilka strusi uciekających na wschód, co jest znakiem, że tam musi być jakiś wodopój, a wobec tego, kto nie jest głupcem i kto ma w piersi serce nie zająca, ale lwa lub bawołu, ten będzie wolał iść naprzód, choćby w pragnieniu i męce, niż leżeć i czekać tu na sępy albo hieny.", + "141908": "I tak mówiąc ukazał ręką na sępy, których kilka zataczało już złowrogie koła nad karawaną. Po tych słowach Wa-himowie, którym Kali kazał wstać, podnieśli się prawie wszyscy, albowiem przyzwyczajeni do straszliwej władzy królewskiej, nie śmieli się jej oprzeć. Ale wielu z Samburów, wobec tego, że król ich, Faru, pozostał nad jeziorem, nie chciało się już podnieść i ci mówili między sobą: „Po cóż mamy iść naprzeciwko śmierci, kiedy ona sama do nas przyjdzie?” W ten sposób karawana ruszyła naprzód, zmniejszona prawie do połowy, i wyruszyła od razu w męce. Ludzie od dwudziestu czterech godzin nie mieli w ustach ani kropli wody, ani żadnego innego płynu. Nawet w chłodniejszych klimatach byłoby to przy pracy cierpieniem nie do zniesienia, a cóż dopiero w tym rozpalonym piecu afrykańskim, w którym ci nawet, którzy piją obficie, wypacają tak prędko wodę, że mogą ją niemal w tej samej chwili ścierać rękoma ze skóry. Było też do przewidzenia, że wielu ludzi padnie w drodze z wyczerpania i od uderzeń słonecznych. Staś chronił Nel, jak mógł, od słońca i nie pozwalał jej wychylić się ani na chwilę spod palankinu, którego daszek pokrył sztuką białego perkalu, aby go uczynić podwójnym. Na tych ostatkach wody, którą miał jeszcze w gumowej flaszce, zgotował jej mocnej herbaty i podał jej ostudzoną, bez cukru, albowiem słodycze zwiększają pragnienie. Dziewczynka nalegała na niego ze łzami, by napił się także, więc przyłożył flaszkę do ust, w której pozostało zaledwie kilka naparstków wody i poruszając gardłem udawał, że ją pije. W chwili gdy poczuł na wargach wilgoć, zdawało mu się, że w piersiach i w żołądku ma płomień i jeśli tego płomienia nie ugasi, to padnie trupem. Przed oczyma zaczęły mu latać czerwone plamy, a w szczękach doznał przeraźliwego bólu, jakby mu kto wbijał w nie tysiące szpilek. Ręka drżała mu tak, że o mało nie rozlał tych ostatnich kilku kropel. Jednakże tylko dwie lub trzy schwytał na ustach językiem; resztę zachował dla Nel.", + "141909": "Upłynął znów dzień męki i trudów, po którym, na szczęście, noc przyszła chłodniejsza. Lecz następnego rana żar uczynił się na świecie okropny. Nie było ani tchnienia wiatru. Słońce jak zły duch niszczyło żywym ogniem zeschłą ziemię. Krańce widnokręgu pobielały. Jak okiem sięgnąć nie było widać nawet euforbii. Nic — tylko spalona, pusta równina, pokryta kępami sczerniałej trawy i wrzosów. Kiedy niekiedy rozlegały się w niezmiernej odległości lekkie grzmoty, ale wobec pogodnego nieba nie zwiastowały one burzy, jeno suszę.", + "141910": "O południu, gdy upał czyni się największy, trzeba się było zatrzymać. Karawana rozłożyła się w głuchym milczeniu. Pokazało się, że padł jeden koń i kilkunastu pagazich zostało w drodze. W czasie wypoczynku nikt nie pomyślał o jedzeniu. Ludzie mieli zapadłe oczy i popękane wargi, a na nich zeschnięte grudki krwi. Nel dyszała jak ptak, więc Staś oddał jej gumową flaszkę i krzyknąwszy: „Piłem, piłem!” — uciekł w drugą stronę obozu, obawiał się bowiem, że jeśli zostanie, to odbierze jej tę wodę lub zażąda, by się z nim podzieliła. I to był może najbardziej bohaterski jego uczynek w ciągu podróży. Sam począł się męczyć jednak okropnie. Przed oczyma latały mu ciągle czerwone płaty. Czuł ściskanie w szczękach tak silne, że i otwierał, i zamykał je z trudnością. Gardło miał suche, piekące; nic śliny w ustach; język jakby drewniany. A przecie dla niego i dla karawany był to dopiero początek męczarni.", + "141911": "Grzmoty zapowiadające suszę odzywały się ustawicznie na krańcach widnokręgu. Około godziny trzeciej, gdy słońce przechyla się na zachodnią stronę nieba, Staś podniósł karawanę na nogi i ruszył na jej czele ku wschodowi. Ale szło teraz za nim zaledwie siedemdziesięciu ludzi, a i to co chwila któryś z nich kładł się obok swego pakunku, aby już nie powstać. Upał zmniejszył się o kilka stopni, ale był jeszcze straszny. W nieruchomym powietrzu unosił się jakby czad. Ludzie nie mieli czym oddychać, a nie mniej poczęły cierpieć i zwierzęta. W godzinę po wyruszeniu padł znowu jeden koń. Saba robił bokami i ział; z wywieszonego sczerniałego języka nie spadła mu ani kropla piany. King, przywykły do suchych afrykańskich dżungli, cierpiał mniej widocznie, lecz począł być zły. Jego małe oczki połyskiwały jakimś dziwnym światłem. Stasiowi, a zwłaszcza Nel, która co jakiś czas przemawiała do niego, odpowiadał jeszcze gulgotaniem, ale gdy Kali przeszedł niebacznie koło niego, chrząknął groźnie i machnął tak trąbą, że byłby go zabił, gdyby nie to, że chłopak odskoczył w porę na stronę.", + "141912": "Kali miał oczy zaszłe krwią, żyły na szyi rozdęte i wargi popękane tak jak i inni Murzyni. Koło godziny piątej zbliżył się do Stasia i tępym głosem, który z trudnością wychodził mu z gardła, rzekł:", + "141913": "— Panie wielki, Kali nie móc iść dalej. Niech już tu nadejdzie noc.", + "141914": "A Staś przemógł ból w szczękach i odpowiedział z wysiłkiem:", + "141915": "— Dobrze. Stańmy. Noc przyniesie ulgę.", + "141916": "— Przyniesie śmierć — szepnął młody Murzyn.", + "141917": "Ludzie pozrzucali z głów ładunki, ale ponieważ gorączka w ich zgęstniałej krwi doszła już do najwyższego stopnia, więc tym razem nie pokładli się od razu na ziemię. Serca i tętna w skroniach, w rękach i nogach biły im tak, jakby miały pęknąć za chwilę. Skóra na ciałach zsychając się i kurcząc poczęła ich swędzić; w kościach odczuwali jakiś niesłychany niepokój, a we wnętrznościach i gardzielach ogień. Niektórzy chodzili niespokojnie między pakunkami, innych było widać dalej w czerwonych promieniach zachodzącego słońca, jak kręcili się jeden za drugim wśród suchych kęp jakby czegoś poszukując — i trwało to dopóty, dopóki siły ich nie wyczerpały się zupełnie. Wówczas padali kolejno na ziemię, ale leżeli w drgawkach. Kali siadł w kucki przy Stasiu i Nel łowiąc otwartymi ustami powietrze i jął powtarzać błagalnie między jednym oddechem a drugim:", + "141918": "— Bwana kubwa, wody!", + "141919": "Staś patrzał na niego szklanym wzrokiem i milczał.", + "141920": "— Bwana kubwa, wody! — a po chwili: — Kali umierać…", + "141921": "Wtedy Mea, która z niewiadomych przyczyn najłatwiej znosiła pragnienie i najmniej cierpiała ze wszystkich, zbliżyła się, siadła koło niego i objąwszy ramieniem jego szyję ozwała się cichym, melodyjnym głosem:", + "141922": "— Mea chce umrzeć razem z Kalim.", + "141923": "Nastało długie milczenie.", + "141924": "Tymczasem słońce zaszło i noc pokryła okolicę. Niebo uczyniło się granatowe. W południowej jego stronie rozbłysnął krzyż. Nad równiną zamigotały roje gwiazd. Księżyc wydostał się spod ziemi i jął nasycać światłem ciemności, a na zachodzie rozciągnęła się nikłą i bladą zorzą jasność zodiakalna. Powietrze zmieniło się w jedną wielką świetlistą topiel. Coraz silniejszy blask zalewał okolicę. Palankin, o którym zapomniano, na grzbiecie Kinga i namioty błyszczały tak jak błyszczą w jasne noce domy wybielone wapnem! Świat zapadał w ciszę; ziemię ogarniał sen.", + "141925": "A wobec tej ciszy i tego spokoju natury ludzie w obozie wili się z boleści i czekali na śmierć. Na srebrzystym tle mroku rysowała się twardo olbrzymia, czarna postać słonia. Promienie księżyca rozświecały prócz namiotów białe ubrania Stasia i Nel, a wśród kęp wrzosów — ciemne, pokurczone ciała Murzynów i porozrzucane tu i ówdzie kupy pakunków. Przed dziećmi siedział oparty na przednich łapach Saba i podniósłszy głowę ku tarczy księżyca wył posępnie.", + "141926": "W duszy Stasia kołatały się tylko resztki myśli, zmienionych w jedno głuche, rozpaczliwe poczucie, że tym razem nie ma już żadnej rady, że te wszystkie niezmierne trudy i wysiłki, te cierpienia, te czyny woli i odwagi, których dokonał w czasie strasznych podróży od Medinet do Chartumu, od Chartumu do Faszody i od Faszody aż do nieznanego jeziora, nie przydały się na nic i że przychodzi nieubłagany kres walki i życia. I wydało mu się to tym straszniejsze, że ów kres przychodził właśnie w czasie ostatniej drogi, na której końcu leżał ocean. Ach, nie doprowadzi już małej Nel do brzegu, nie odwiezie jej statkiem do Port-Saidu, nie odda jej panu Rawlisonowi, sam nie padnie w ramiona ojca i nie usłyszy z jego ust, że postępował jak dzielny chłopak i jak prawy Polak! Koniec, koniec! Za kilka dni słońce oświeci tylko martwe ciała, a potem wysuszy je na podobieństwo tych mumii, które w Egipcie śpią odwiecznym snem po muzeach.", + "141927": "Z męczarni i gorączki poczęło mu się mieszać w głowie. Nadlatywały nań przedśmiertne widzenia i złudy słuchu. Słyszał wyraźnie głosy Sudańczyków i Beduinów, krzyczące „Yalla, yalla!” na rozpędzone wielbłądy. Widział Idrysa i Gebhra. Mahdi uśmiechał się do niego swymi grubymi wargami, pytając: „Czy chcesz napić się ze źródła prawdy?…” Potem lew spoglądał na niego ze skały; potem Linde dawał mu słoik chininy i mówił: „Śpiesz się, śpiesz, bo mała umrze!” A w końcu widział już tylko bladą, bardzo kochaną twarzyczkę i dwie małe ręce, które wyciągały się ku niemu.", + "141928": "Nagle drgnął i przytomność wróciła mu na chwilę, albowiem tuż przy uchu zaszemrał mu cichy, podobny do jęku szept Nel:", + "141929": "— Stasiu… wody!", + "141930": "I ona, tak jak poprzednio Kali, od niego tylko wyglądała ratunku.", + "141931": "Ale ponieważ przed dwunastu godzinami oddał jej ostatnie krople, więc teraz zerwał się i zawołał głosem, w którym drgał wybuch bólu, rozpaczy i rozżalenia:", + "141932": "— O Nel! jam udawał tylko, że piję! ja od trzech dni nie miałem nic w ustach!", + "141933": "I chwyciwszy się rękoma za głowę uciekł, by nie patrzeć na jej mękę. Biegł na oślep między kępami trawy i wrzosów dopóty, dopóki siły nie opuściły go zupełnie i dopóki nie upadł na jedną z kęp. Był bez broni. Lampart, lew lub nawet wielka hiena znalazłyby w nim łatwy obłów. Ale przybiegł Saba, który obwąchawszy go począł znów wyć, jakby wzywając teraz dla niego pomocy.", + "141934": "Nikt jednak nie spieszył z pomocą. Tylko z góry spoglądał na niego spokojny, obojętny księżyc. Długi czas chłopak leżał jak martwy. Otrzeźwił go dopiero chłodniejszy powiew wiatru, który niespodzianie powiał, ze wschodu. Staś siadł i po chwili usiłował powstać, by wrócić do Nel.", + "141935": "Chłodniejszy wiatr wionął po raz drugi. Saba przestał wyć i zwróciwszy się ku wschodowi począł łopotać nozdrzami. Nagle szczeknął raz i drugi krótkim, urywanym basem i puścił się przed siebie. Przez jakiś czas nie było go słychać, ale wkrótce ozwało się znów w oddali jego szczekanie. Staś wstał i chwiejąc się na zdrętwiałych nogach począł patrzeć za nim. Długie podróże, długi pobyt w dżungli, konieczność trzymania w ciągłym napięciu wszystkich zmysłów i ciągłe niebezpieczeństwa nauczyły chłopaka zwracać czujną uwagę na wszystko, co się koło niego dzieje, więc mimo męczarni, którą w tej chwili odczuwał, mimo na wpół przytomnego umysłu, przez instynkt i przyzwyczajenie począł baczyć na zachowanie się psa. A Saba po upływie pewnego czasu zjawił się znowu przy nim, ale jakiś dziwnie poruszony i niespokojny. Kilkakrotnie podniósł na Stasia oczy, obiegł go wkoło, znów zapuścił się, wietrząc i poszczekując, we wrzosowisko, znów wrócił, a wreszcie chwyciwszy chłopca za ubranie jął go ciągnąć w stronę przeciwną od obozu.", + "141936": "Staś oprzytomniał zupełnie.", + "141937": "„Co to jest? — myślał. — Albo pies z pragnienia dostał pomieszania zmysłów, albo poczuł wodę. Ale nie!… Gdyby woda była blisko, byłby poleciał pić i miałby mokrą paszczę. Jeśli jest daleko, nie byłby jej zwietrzył… woda nie ma zapachu… Do antylopy by mnie nie ciągnął, bo nie chciał jeść wieczorem. Do drapieżników także nie… Więc co?”", + "141938": "I nagle serce poczęło mu bić w piersiach jeszcze mocniej.", + "141939": "„Więc może wiatr przyniósł mu zapach ludzi… może… w dali jest jakaś wieś murzyńska?… może, który z latawców doleciał aż do… O, Chryste miłosierny! o, Chryste!…”", + "141940": "I pod wpływem błysku nadziei odzyskał siły i począł biec do obozu mimo oporu psa, który ustawicznie zabiegał mu drogę.", + "141941": "W obozie zabieliła mu się postać Nel i doszedł go jej słaby głos, po chwili potknął się o leżącego na ziemi Kalego, ale nie zważał na nic. Dobiegłszy do pakunku, w którym były race, rozerwał go, wydobył jedną z nich, drżącymi rękami przywiązał ją do bambusu, który wbił w rozpadlinę ziemi, skrzesał ogień i zapalił zwieszający się u spodu rurki sznurek.", + "141942": "Po chwili czerwony wąż wyleciał z sykiem i zgrzytem w górę. Staś chwycił obu rękoma za bambus, by nie upaść, i wbił oczy w dal. Tętna w rękach i skroniach waliły mu młotem; usta poruszały się żarliwą modlitwą. Ostatnie tchnienie, a w nim duszę całą wysyłał ku Bogu.", + "141943": "Upłynęła jedna minuta, druga, trzecia, czwarta. Nic i nic! Ręce chłopca opadły, głowa pochyliła się ku ziemi i niezmierny żal zalał mu umęczone piersi.", + "141944": "— Na próżno! na próżno! — szepnął. — Pójdę, siądę przy Nel i umrzemy razem.", + "141945": "A wtem daleko, daleko, na srebrnym tle księżycowej nocy, ognista wstęga wzbiła się nagle ku górze i rozsypała się w złote gwiazdy, które spadały z wolna jak wielkie łzy na ziemię.", + "141946": "— Ratunek!!! — krzyknął Staś.", + "141947": "I stało się, że ci półmartwi przed chwilą ludzie biegli teraz na wyścigi przeskakując przez kępy wrzosów i traw. Po pierwszej racy ukazała się druga i trzecia. Potem powiew przyniósł odgłos jakby stukania, w którym łatwo było odgadnąć dalekie strzały. Staś kazał dawać ognia ze wszystkich remingtonów i odtąd rozmowa karabinów nie przerywała się wcale i stawała się coraz wyraźniejsza. Chłopiec siedząc na koniu, który odzyskał także jakby cudem siły, i trzymając przed sobą Nel pędził przez równinę ku zbawczym odgłosom. Obok biegł Saba, a za nimi dudnił olbrzymi King.", + "141948": "Dwa obozy dzieliła przestrzeń kilku kilometrów, ale ponieważ z obu stron podążano ku sobie jednocześnie, więc cała droga nie trwała długo. Wkrótce strzały karabinowe było już nie tylko słychać, lecz i widać. Jeszcze jedna raca wyleciała w powietrze, nie dalej jak o kilkaset kroków. Potem rozbłysły liczne światła. Lekka wyniosłość gruntu zakryła je na chwilę, lecz gdy Staś ją minął, znalazł się prawie tuż przed szeregiem Murzynów trzymających w ręku pozapalane pochodnie.", + "141949": "Na czele szeregu szli dwaj Europejczycy w angielskich hełmach i z karabinami w ręku.", + "141950": "Staś od jednego rzutu oka rozpoznał w nich kapitana Glena i doktora Clarego.", + "141951": "ROZDZIAŁ XLVI", + "141952": "Wyprawa kapitana Glena i doktora Clarego nie miała bynajmniej na celu odszukania Stasia i Nel. Była to liczna i sowicie zaopatrzona ekspedycja rządowa, wysłana dla zbadania wschodnio-północnych stoków olbrzymiej góry Kilima-Ndżaro oraz mało jeszcze znanych obszernych krain położonych na północ od tej góry. Zarówno kapitan, jak i doktor wiedzieli wprawdzie o porwaniu dzieci z Medinet-el-Fajum, gdyż wiadomość o tym podały dzienniki angielskie i arabskie, ale myśleli, że oboje pomarli albo jęczą w niewoli u Mahdiego, z której nie wydostał się dotychczas żaden Europejczyk. Clary, którego siostra była za Rawlisonem w Bombaju i który zachwycił się bardzo małą Nel w czasie podróży do Kairu, odczuł nadzwyczaj boleśnie jej stratę. Ale i dzielnego chłopaka żałowali obaj z Glenem szczerze. Kilkakrotnie też wysyłali depesze z Mombassa do pana Rawlisona zapytując, czy dzieci nie zostały odnalezione, i dopiero po ostatniej niepomyślnej odpowiedzi, która nadeszła znacznie przed wyruszeniem karawany, stracili ostatecznie wszelką nadzieję.", + "141953": "I nie przyszło im nawet do głowy, by dzieci, uwięzione w odległym Chartumie, mogły pojawić się w tych stronach. Często jednak rozmawiali o nich wieczorami po ukończonych pracach dziennych, albowiem doktor nie mógł żadną miarą zapomnieć małej, ślicznej dziewczynki.", + "141954": "Tymczasem wyprawa posuwała się coraz dalej. Po dłuższym pobycie na wschodnich stokach Kilima-Ndżaro, po zbadaniu górnego biegu rzeki Sobbatu i Tany oraz gór Kenia kapitan i doktor wykręcili w kierunku północnym i po przebyciu bagnistej Guasso-Nyjro weszli na obszerną równinę, bezludną, a zamieszkaną tylko przez niezliczone stada antylop. Po trzech przeszło miesiącach podróży ludziom należał się dłuższy wypoczynek, więc kapitan Glen, odkrywszy niewielkie jeziorko obfitujące w zdrową, brunatną wodę, kazał rozbić nad nim namioty i zapowiedział dziesięciodniowy postój.", + "141955": "W czasie postoju biali zajmowali się polowaniem i porządkowaniem notat geograficznych i przyrodniczych, a Murzyni oddawali się słodkiemu zawsze dla nich próżnowaniu. Owóż zdarzyło się pewnego dnia, że doktor Clary wstawszy rano i zbliżywszy się do brzegu ujrzał kilkunastu Zanzibarczyków z karawany spoglądających z zadartymi głowami na wierzchołek wysokiego drzewa i powtarzających w kółko:", + "141956": "— Ndege? — akuna ndege! — Ndege? (Ptak? — nie ptak! — ptak?)", + "141957": "Doktor miał krótki wzrok, więc posłał do namiotu po szkła polowe, następnie spojrzał przez nie na ukazywany przez Murzynów przedmiot — i wielkie zdziwienie odbiło się na jego twarzy.", + "141958": "— Poproście tu kapitana — rzekł.", + "141959": "Lecz zanim Murzyni dobiegli, kapitan ukazał się przed namiotem, wybierał się bowiem na antylopy.", + "141960": "— Patrz, Glen — rzekł doktor wskazując ręką w górę.", + "141961": "Kapitan zadarł z kolei głowę, przysłonił oczy ręką i zdziwił się nie mniej od doktora.", + "141962": "— Latawiec! — zawołał.", + "141963": "— Tak, ale Murzyni nie puszczają latawców, więc skąd się tu wziął?", + "141964": "— Chyba jakaś osada białych znajduje się w pobliżu lub jakaś misja?…", + "141965": "— Trzeci dzień wiatr wieje z zachodu, czyli od stron nieznanych i prawdopodobnie tak samo nie zaludnionych jak ta dżungla. Wiesz zresztą, że tu nie ma żadnych osad ani misji.", + "141966": "— To rzeczywiście ciekawe…", + "141967": "— Trzeba koniecznie zdjąć tego latawca…", + "141968": "— Trzeba. Może się dowiemy, skąd pochodzi.", + "141969": "Kapitan dał rozkaz. Drzewo miało kilkadziesiąt metrów wysokości, ale Murzyni wdrapali się natychmiast na szczyt, zdjęli ostrożnie uwięzionego latawca i oddali go w ręce doktora, który spojrzawszy nań rzekł:", + "141970": "— Są jakieś napisy… Zobaczmy…", + "141971": "I przymrużywszy oczy jął czytać.", + "141972": "Nagle twarz mu się zmieniła, ręce zadrżały.", + "141973": "— Glen — rzekł — weź to, przeczytaj i upewnij mnie, żem nie dostał udaru słonecznego i że jestem przy zdrowych zmysłach!", + "141974": "Kapitan wziął bambusową ramkę, do której arkusz był przytwierdzony, i czytał, co następuje:", + "141975": "Nelly Rawlison i Stanisław Tarkowski,", + "141976": "odesłani z Chartumu do Faszody,", + "141977": "a z Faszody prowadzeni na wschód od Nilu,", + "141978": "wyrwali się z rąk derwiszów.", + "141979": "Po długich miesiącach podróży przybyli do jeziora", + "141980": "leżącego na południe od Abisynii.", + "141981": "Idą do oceanu.", + "141982": "Proszą o spieszną pomoc.", + "141983": "Na boku zaś arkusza znajdował się jeszcze następujący dodatek wypisany drobniejszymi literami:", + "141984": "Latawiec ten, z rzędu pięćdziesiąty czwarty, puszczony jest z gór otaczających nieznane w geografii jezioro. Kto go znajdzie, niech da znać do Zarządu Kanału w Port-Saidzie albo do kapitana Glena w Mombassa.Stanisław Tarkowski", + "141985": "Gdy głos kapitana przebrzmiał, dwaj przyjaciele poczęli spoglądać na siebie w milczeniu.", + "141986": "— Co to jest? — zapytał wreszcie doktor Clary.", + "141987": "— Oczom nie wierzę! — odpowiedział kapitan.", + "141988": "— To przecież nie złudzenie?", + "141989": "— Nie.", + "141990": "— Wyraźnie napisano: „Nelly Rawlison i Stanisław Tarkowski.”", + "141991": "— Jak najwyraźniej…", + "141992": "— I oni mogą być gdzieś w tych stronach?", + "141993": "— Bóg ich uratował, a więc prawdopodobnie.", + "141994": "— Dzięki Mu za to! — zawołał z zapałem doktor.", + "141995": "— Ale gdzie ich szukać?", + "141996": "— Czy nie ma nic więcej na latawcu?", + "141997": "— Jest jeszcze kilka słów, ale w miejscu rozdartym przez gałęzie. Trudno odczytać.", + "141998": "Obaj pochylili głowy nad arkuszem i po dłuższym dopiero badaniu zdołali przesylabizować:", + "141999": "Pora dżdżysta dawno minęła.", + "142000": "— Co to ma znaczyć? — zapytał doktor.", + "142001": "— To, że chłopiec stracił rachubę czasu.", + "142002": "— I w ten sposób chciał mniej więcej oznaczyć datę. Masz słuszność! A zatem ten latawiec mógł być puszczony niezbyt dawno.", + "142003": "— Jeśli tak jest, to i oni mogą być niezbyt daleko.", + "142004": "Gorączkowa urywana rozmowa trwała jeszcze przez chwilę, po czym obaj zaczęli znów badać dokument i rozprawiać osobno nad każdym wypisanym na nim słowem. Rzecz wydawała się jednak tak nieprawdopodobna, że gdyby to nie działo się w stronach, w których nie było wcale Europejczyków, o sześćset przeszło kilometrów od najbliższego pobrzeża, doktor i kapitan przypuszczaliby, że to chyba niewczesny żart, którego dopuściły się jakieś dzieci europejskie po przeczytaniu dzienników opisujących porwanie albo wychowańcy jakiejś misji. Trudno jednak było oczom nie wierzyć: mieli przecie latawca w ręku i mało zatarte napisy czerniały przed nimi wyraźnie.", + "142005": "Ale i tak wiele rzeczy nie mieściło im się w głowie. Skąd dzieci wzięły papieru na latawce? Gdyby dostarczyła im go jaka karawana, w takim razie przyłączyłyby się do niej i nie wzywałyby pomocy. Z jakich powodów chłopiec nie starał się uciec wraz z małą towarzyszką do Abisynii? Dlaczego derwisze wysłali ich na wschód od Nilu, w strony nieznane? Jakim sposobem zdołały się wyrwać z rąk straży? Gdzie się ukryły? Jakim cudem przez długie miesiące podróży nie pomarły z głodu? nie stały się łupem dzikich zwierząt? dlaczego nie pomordowali ich dzicy? Na te wszystkie pytania nie było odpowiedzi.", + "142006": "— Nic nie rozumiem, nic nie rozumiem — powtarzał doktor Clary — to chyba cud boski!", + "142007": "— Niezawodnie — odpowiedział kapitan.", + "142008": "Po czym dodał:", + "142009": "— Ależ i ten chłopak! Bo to przecie jego dzieło.", + "142010": "— I nie opuścił małej. Niech Bóg błogosławi jego głowę i oczy.", + "142011": "— Stanley, nawet Stanley nie wyżyłby w tych warunkach przez trzy dni.", + "142012": "— A jednak oni żyją.", + "142013": "— Ale proszą o pomoc. Postój skończony! Ruszamy natychmiast.", + "142014": "I tak się stało. Po drodze obaj przyjaciele badali jeszcze dokument w przekonaniu, że może odnajdą w nim wskazówki co do kierunku, w jakim należało zdążać z pomocą. Ale wskazówek brakło. Kapitan prowadził karawanę zygzakiem, mając nadzieję, że może trafi na jaki ślad, na jakie wygasłe ognisko lub na drzewo z wyciętymi na korze znakami. W ten sposób posuwali się przez kilka dni. Na nieszczęście weszli następnie na równinę zupełnie bezdrzewną, pokrytą wysokim wrzosowiskiem i kępami wyschłej trawy. Niepokój począł ogarniać obu przyjaciół, Jakże łatwo było rozminąć się na tych niezmiernych przestrzeniach nawet z całą karawaną, a cóż dopiero z dwojgiem dzieci, które, jak sobie wyobrażali, pełzły gdzieś tam jak dwa małe robaczki wśród wyższych od nich wrzosów. Upłynął znowu dzień. Nie pomagały ni blaszane puszki z kartkami w środku, zostawiane na kępach, ni ognie w nocy. Kapitan i doktor poczynali chwilami tracić nadzieję, czy im się uda odszukać dzieci, a zwłaszcza czy je odnajdą żywe.", + "142015": "Szukali jednak gorliwie i przez następne dni. Patrole, które Glen wysyłał w prawo i lewo, dały wreszcie znać, że dalej zaczyna się pustynia zupełnie bezwodna, więc gdy wypadkiem odkryto jeszcze raz w rozpadlinie ziemnej wodę, trzeba się było przy niej zatrzymać dla zrobienia zapasów na dalszą drogę.", + "142016": "Rozpadlina była raczej szparą, głęboką na kilkanaście metrów i stosunkowo bardzo wąską. Na dnie jej biło ciepłe źródło, kipiące jak ukrop, albowiem przesycone kwasem węglowym. Jednakże woda po wystudzeniu okazała się dobra i zdrowa. Źródło było tak obfite, że trzystu ludzi z karawany nie mogło jej wyczerpać. Owszem, im więcej czerpano, tym mocniej biło i wypełniało szparę wyżej.", + "142017": "— Może z czasem — mówił doktor Clary — będzie tu jaka miejscowość lecznicza, ale obecnie ta woda jest dla zwierząt niedostępna z powodu zbyt stromych ścian rozpadliny.", + "142018": "— Czy dzieci mogą trafić na podobne źródła? — zapytał kapitan.", + "142019": "— Nie wiem. Być może, że znajduje się ich w okolicy więcej. Ale jeśli nie, to bez wody muszą zginąć.", + "142020": "Nadeszła noc. Rozpalono nędzne ognie, wszelako nie budowano bomy, bo nie było z czego. Po wieczornym posiłku doktor i kapitan zasiedli na składanych krzesłach i zapaliwszy fajki poczęli rozmawiać o tym, co im najbardziej leżało na sercu.", + "142021": "— Żadnego śladu! — ozwał się Clary.", + "142022": "— Przychodziło mi do głowy — odpowiedział Glen — by wysłać dziesięciu naszych ludzi na brzeg oceanu z depeszą, że jest wiadomość o dzieciach. Ale rad jestem, żem tego nie uczynił, gdyż ludzie prawdopodobnie zginęliby w drodze, a gdyby nawet doszli, to po co budzić na próżno nadzieję…", + "142023": "— I odnawiać ból…", + "142024": "Doktor zdjął z głowy biały hełm i obtarł spocone czoło.", + "142025": "— Słuchaj — rzekł. — A gdybyśmy wrócili nad tamto jezioro, kazali naścinać drzew i palili nocami olbrzymi ogień. Może dzieci dostrzegły…", + "142026": "— Gdyby były blisko, to znaleźlibyśmy je i tak, a jeśli są daleko, to wypukłości gruntu ogień zasłonią. Ta płaszczyzna pozornie jest równa, a w rzeczywistości cała w garbach, pofalowana jak ocean. Przy tym cofając się stracilibyśmy ostatecznie możliwość znalezienia nawet ich śladów.", + "142027": "— Mów otwarcie, nie masz żadnej nadziei?", + "142028": "— Mój drogi, my jesteśmy dorośli, silni i zaradni mężczyźni, a pomyśl, co by się z nami stało, gdybyśmy się znaleźli tu tylko we dwóch, nawet z bronią, ale bez zapasów i bez ludzi…", + "142029": "— Tak! niestety, tak… Wyobrażam sobie dwoje dzieci idących w taką noc przez pustynię.", + "142030": "— Głód, pragnienie, dzikie zwierzęta…", + "142031": "— A jednak chłopiec pisze, że szli tak długie miesiące.", + "142032": "— Toteż jest w tym coś, co przechodzi moją wyobraźnię.", + "142033": "Przez dłuższy czas słychać było wśród ciszy tylko skwierczenie tytoniu w fajkach. Doktor zapatrzył się w blade głębie nocy, po czym ozwał się przyciszonym głosem:", + "142034": "— Późno już, ale sen mnie odbiega… I pomyśleć, że oni, jeśli żyją, to błądzą tam gdzieś przy księżycu, wśród tych suchych wrzosów… sami… takie dzieci! Pamiętasz, Glen, anielską twarz tej małej?", + "142035": "— Pamiętam i nie mogę zapomnieć.", + "142036": "— Ach! dałbym sobie rękę uciąć, gdyby…", + "142037": "I nie dokończył, albowiem kapitan Glen zerwał się jak oparzony.", + "142038": "— Raca w oddali! — krzyknął — raca!", + "142039": "— Raca! — powtórzył doktor.", + "142040": "— Jakaś karawana jest przed nami.", + "142041": "— Która może znalazła dzieci!", + "142042": "— Może. Spieszmy ku niej!", + "142043": "— Naprzód!", + "142044": "Rozkazy kapitana rozległy się w jednej chwili w całym obozie. Zanzibarczycy zerwali się na nogi. Niebawem pozapalano pochodnie. Glen w odpowiedzi na daleki sygnał polecił wypuścić kilka rac, jedną po drugiej, a następnie dawać raz po raz karabinowe salwy. Zanim upłynął kwadrans, cały obóz był już w drodze.", + "142045": "Z dala odpowiedziały strzały. Nie było już żadnej wątpliwości, że to jakaś europejska karawana wzywa z niewiadomych przyczyn pomocy.", + "142046": "Kapitan i doktor biegli na wyścigi, miotani na przemian obawą i nadzieją. Znajdą dzieci czy ich nie znajdą? Doktor mówił sobie w duszy, że jeśli nie, to w dalszej drodze będą mogli chyba szukać tylko ich zwłok wśród tych okropnych wrzosowisk.", + "142047": "Po upływie pół godziny jedna z takich wypukłości gruntu, o jakich mówili poprzednio, zasłoniła obu przyjaciołom dalszy widok. Ale byli już tak blisko, że słyszeli wyraźnie tętent koni. Jeszcze kilka minut — i na grzbiecie wzniesienia pojawił się jeździec trzymający przed sobą duży, białawy przedmiot.", + "142048": "— W górę pochodnie — skomenderował Glen.", + "142049": "W tej samej chwili jeździec osadził konia w kręgu światła.", + "142050": "— Wody! Wody!", + "142051": "— Dzieci! — zakrzyknął doktor Clary.", + "142052": "— Wody! — powtórzył Staś.", + "142053": "I prawie rzucił Nel w ręce kapitana, a sam zeskoczył z siodła.", + "142054": "Lecz natychmiast zachwiał się i padł jak martwy na ziemię.", + "142055": "ZAKOŃCZENIE", + "142056": "Radość w obozie kapitana Glena i doktora Clarego nie miała granic, ale ciekawość obu Anglików wystawiona była na ciężką próbę. Jeśli bowiem poprzednio nie chciało im się w głowie pomieścić, by dzieci mogły same przebyć olbrzymie puszcze i pustynie dzielące te strony od Nilu i Faszody, to obecnie nie rozumieli już całkiem, jakim sposobem ten „mały Polak”, jak nazywali Stasia, nie tylko tego dokonał, ale zjawił się przed nimi jako wódz całej karawany, zbrojnej w broń europejską, ze słoniem dźwigającym palankin, z końmi, namiotami i ze znacznymi zapasami żywności. Kapitan rozkładał na ten widok ręce i mówił co chwila: „Clary, dużo widziałem, ale takiego chłopca nie widziałem!” — A poczciwy doktor powtarzał z nie mniejszym zdumieniem: „I małą wyrwał z niewoli — i ją ocalił!” — po czym leciał do namiotów zobaczyć, jak się dzieci mają i czy śpią dobrze.", + "142057": "A dzieci, napojone, nakarmione, przebrane i ułożone do snu, spały jak zabite przez cały następny dzień; ludzie z ich karawany tak samo. Kapitan Glen próbował wypytywać o przygody podróży i o Stasiowe czyny Kalego, ale młody Murzyn otworzywszy jedno oko odpowiedział tylko: „Pan wielki wszystko może” — i zasnął znowu. Ostatecznie trzeba było odłożyć pytania i wyjaśnienia do dni następnych.", + "142058": "Tymczasem dwaj przyjaciele naradzali się nad odwrotną drogą do Mombassa. Dotarli i tak dalej i zbadali więcej okolic, niż im polecono, postanowili więc wracać niezwłocznie. Kapitana nęciło wprawdzie bardzo owo nieznane w geografii jezioro, ale wzgląd na zdrowie dzieci i chęć oddania ich jak najprędzej stroskanym ojcom przemogły. Doktor jednakże zastrzegał, że trzeba będzie wypocząć na chłodnych wyżynach gór Kenia albo Kilima-Ndżaro. Stamtąd też dopiero uradzali wysłać wiadomość do ojców i wezwać ich, by przybyli do Mombassa.", + "142059": "Odwrotna podróż rozpoczęła się, po należytym wypoczynku i kąpielach w ciepłych źródłach, na trzeci dzień. Był to zarazem dzień rozstania się z Kalim. Staś przekonał małą, że ciągnąć go z sobą dłużej, do oceanu albo też do Egiptu, byłoby z ich strony samolubstwem. Mówił jej, że w Egipcie, a nawet i w Anglii, Kali nie będzie niczym więcej, tylko sługą, podczas gdy objąwszy panowanie nad swym narodem rozszerzy i utwierdzi, jako król, chrześcijaństwo, złagodzi dzikie obyczaje Wa-himów i uczyni z nich nie tylko ucywilizowanych, ale i dobrych ludzi. To samo mniej więcej powtórzył i Kalemu.", + "142060": "Wylało się jednak przy pożegnaniu mnóstwo łez, których nie wstydził się i Staś, albowiem i on, i Nel przeżyli przecież z Kalim tyle złych i dobrych chwil i nie tylko nauczyli się oboje cenić jego poczciwe serce, ale pokochali go szczerze. Młody Murzyn długo leżał u nóg swego bwana kubwa i dobrego Mzimu. Dwukrotnie powracał, by jeszcze popatrzeć na nich, ale wreszcie chwila rozłączenia nadeszła i dwie karawany ruszyły w dwie przeciwne strony.", + "142061": "W czasie drogi dopiero rozpoczęły się opowiadania o przygodach dwojga małych podróżników. Staś, trochę niegdyś skłonny do chełpliwości, teraz nie chełpił się wcale. Po prostu zbyt wielu rzeczy dokonał, zbyt dużo przeszedł, zbyt się rozwinął, by nie miał rozumieć, że słowa nie powinny być większe od czynów. Było zresztą dość samych czynów, choćby opowiadanych jak najskromniej. Co dzień, w czasie upalnych „białych godzin” i wieczorami na postojach — przed oczyma kapitana Glena i doktora Clarego przesuwały się jakby obrazy tych zdarzeń i wypadków, przez które przeszły dzieci. Widzieli więc porwanie z Medinet-el-Fajumu i straszną drogę na wielbłądach przez pustynię — i Chartum, i Omdurman, podobne do piekła na ziemi — i złowrogiego Mahdiego. Gdy Staś opowiadał, co odrzekł Mahdiemu, gdy ów namawiał go do zmiany wiary, obaj przyjaciele powstali i każdy z nich uścisnął silnie prawicę Stasia, po czym kapitan rzekł:", + "142062": "— Mahdi już nie żyje!", + "142063": "— Mahdi nie żyje? — powtórzył ze zdumieniem Staś.", + "142064": "— Tak — ozwał się doktor. — Zatchnął się własnym tłuszczem, czyli inaczej mówiąc umarł na serce, a panowanie po nim objął Abdullahi.", + "142065": "Nastało długie milczenie.", + "142066": "— Ha — rzekł Staś — nie spodziewał się, gdy nas wyprawiał na zgubę do Faszody, że śmierć pierwej jego dosięgnie…", + "142067": "Po chwili zaś dodał:", + "142068": "— Ale Abdullahi jeszcze od Mahdiego okrutniejszy.", + "142069": "— Toteż zaczęły się już bunty i rzezie — odpowiedział kapitan — i cała ta budowa, którą wzniósł Mahdi musi prędzej lub później runąć.", + "142070": "— A co potem nastąpi?", + "142071": "— Anglia — rzekł kapitan.", + "142072": "W dalszym ciągu drogi Staś opowiadał o podróży do Faszody, o śmierci starej Dinah, o wyruszeniu z Faszody do bezludnych okolic i o poszukiwaniu w nich Smaina. Gdy doszedł do tego, jak zabił lwa, a następnie Gebhra, Chamisa i dwóch Beduinów, kapitan przerwał mu tylko dwoma słowami: All right!, po czym znów uścisnęli jego prawicę i obaj z Clarym słuchali ze wzrastającym zajęciem dalej: o oswojeniu Kinga, o osiedleniu się w „Krakowie”, o febrze Nel, o znalezieniu Lindego i o latawcach, które dzieci puszczały z gór Karamojo. Doktor, który z każdym dniem przywiązywał się coraz mocniej do małej Nel, przejmował się tak dalece wszystkim, co jej najbardziej groziło, że co pewien czas musiał pokrzepiać się kilku łykami brandy, a gdy Staś jął opowiadać, jak o mało Nel nie stała się łupem straszliwego wobo, czyli abassanto, porwał dziewczynkę na ręce i długo nie chciał jej puścić, jakby w obawie, by jakiś nowy drapieżnik nie zagroził jej życiu.", + "142073": "Co zaś i on, i kapitan myśleli o Stasiu, dowodem tego były dwie depesze, które w dwa tygodnie po przybyciu do podnóża Kilima-Ndżaro wysłali przez umyślnych na ręce zastępcy kapitana w Mombassa wraz z poleceniem, by ów przesłał je dalej do ojców. Pierwsza z nich, zredagowana ostrożnie w obawie, by nie uczyniła zbyt piorunującego wrażenia, i wysłana do Port-Saidu, zawierała słowa następujące:", + "142074": "„Dzięki chłopcu wiadomość pomyślna o dzieciach. Przyjeżdżajcie do Mombassa.”", + "142075": "Druga zupełnie już wyraźna, z adresem: „Aden”, brzmiała:", + "142076": "„Dzieci są z nami — zdrowe — chłopiec bohater.”", + "142077": "Na chłodnych wyżynach u stóp Kilima-Ndżaro zatrzymali się przez dni piętnaście, gdyż doktor Clary koniecznie wymagał tego dla zdrowia Nel, a nawet i dla zdrowia Stasia. Dzieci podziwiały z całej duszy tę niebotyczną górę, która posiada wszystkie klimaty świata. Dwa jej szczyty: Kibo i Kima-Wenze, były w dzień najczęściej ukryte w gęstych mgłach. Lecz gdy w pogodne wieczory mgły rozpraszały się nagle i gdy od zórz wieczornych odwieczne śniegi na Kima-Wenze płonęły różowym blaskiem, podczas gdy świat cały pogrążony był już w mroku, góra wydawała się jakby świetlistym ołtarzem bożym, i ręce obojga dzieci mimo woli składały się na ten widok do modlitwy.", + "142078": "Dla Stasia minęły dni trosk, niepokojów i wysiłków. Mieli przed sobą jeszcze miesiąc podróży do Mombassa i droga wiodła przez cudny, ale niezdrowy las Taweta, lecz o ileż łatwiej było podróżować teraz z liczną, suto zaopatrzoną we wszystko karawaną i znanymi już szlakami niż dawniej błądzić w nieznanych puszczach tylko z Kalim i z Meą. Zresztą odpowiadał teraz za podróż kapitan Glen. Staś wypoczywał i polował. Znalazłszy wśród narzędzi karawany dłuta i młotki zajmował się prócz tego w chłodniejszych godzinach wykuwaniem na wielkiej gnejsowej skale napisu: „Jeszcze Polska…”, albowiem chciał, żeby pozostał jakiś ślad pobytu ich w tych stronach. Anglicy, którym przetłumaczył napis, dziwili się, że chłopcu nie przyszło na myśl uwiecznić na tej afrykańskiej skale swego nazwiska. Ale on wolał wyryć to, co wyrył.", + "142079": "Nie przestał jednak opiekować się Nel i budził w niej tak nieograniczone zaufanie, że gdy raz doktor Clary zapytał jej, czy nie będzie się bała burz na Morzu Czerwonym, dziewczynka podniosła na niego swe śliczne, spokojne oczy i odrzekła tylko: „Staś poradzi.” Kapitan Glen twierdził, że prawdziwszego świadectwa, czym Staś był dla małej, i większej dla niego pochwały nikt nie zdołałby wypowiedzieć.", + "142080": "Jakkolwiek pierwsza depesza, przesłana do pana Tarkowskiego do Port-Saidu, zredagowana była bardzo ostrożnie, uczyniła jednak tak wstrząsające wrażenie, że radość omal nie zabiła ojca Nel. Ale i pan Tarkowski, jakkolwiek był człowiekiem wyjątkowo hartownym, w pierwszej chwili po otrzymaniu depeszy ukląkł do modlitwy i począł prosić Boga, by ta wiadomość nie była tylko złudą, chorobliwym przywidzeniem, zrodzonym z żalu i tęsknoty, i boleści. Przecie tyle napracowali się obaj, by choć dowiedzieć się, czy dzieci żyją! Pan Rawlison wyprawiał do Sudanu całe karawany, pan Tarkowski, przebrany za Araba, dotarł z największym niebezpieczeństwem życia aż do Chartumu — i wszystko nie zdało się na nic. Ludzie, którzy mogli dać jakąś wiadomość, pomarli na ospę, z głodu lub zginęli podczas ciągłych rzezi — i dzieci jak w wodę wpadły! W końcu obaj ojcowie stracili wszelką nadzieję i żyli tylko wspomnieniami, głęboko przekonani, że nic już ich w życiu nie czeka i że dopiero śmierć połączy ich z tymi najdroższymi istotami, które były dla nich wszystkim na ziemi.", + "142081": "Tymczasem spadła na nich niespodziewanie radość prawie nad siły. Ale łączyły się z nią niepewność i zdumienie. Obaj nie mogli żadną miarą pojąć, jakim sposobem wiadomość o dzieciach przyszła z tej strony Afryki, to jest z Mombassa. Pan Tarkowski przypuszczał, że może wykupiła je lub wykradła jaka karawana arabska, która ze wschodniego brzegu zapuściła się po kość słoniową w głąb kraju i dotarła aż do Nilu. Słowa depeszy: „Dzięki chłopcu'', tłumaczyli sobie tak, że Staś zawiadomił kapitana i doktora listownie, gdzie się oboje z Nel znajdują. Wszelako wielu rzeczy niepodobna było odgadnąć. Natomiast pan Tarkowski rozumiał zupełnie jasno, że wiadomość nie tylko jest pomyślna, ale i bardzo pomyślna, gdyż inaczej kapitan i doktor nie odważyliby się budzić w nich nadziei i przede wszystkim nie wzywaliby ich do Mombassa.", + "142082": "Przygotowania do drogi trwały krótko i na drugi dzień po otrzymaniu depeszy obaj inżynierowie wraz z nauczycielką Nel znaleźli się na pokładzie wielkiego parowca „Peninsular and Orient Company”, który szedł do Indii, a po drodze wstępował do Adenu, Mombassa i Zanzibaru. W Adenie czekała ich druga depesza, brzmiąca: „Dzieci są z nami — zdrowe — chłopiec bohater.” Po przeczytaniu jej pan Rawlison odchodził prawie od zmysłów z radości i ściskając dłonie pana Tarkowskiego powtarzał. „Widzisz, to on ją ocalił! jemu zawdzięczam jej życie!” — a pan Tarkowski nie chcąc okazać zbytniej słabości odpowiedział tylko zaciskając zęby: „Tak! dzielnie mi się chłopak spisał!”— ale zostawszy sam w kabinie płakał ze szczęścia.", + "142083": "Nadeszła nareszcie chwila, w której dzieci wpadły w objęcia ojców. Pan Rawlison chwycił na ręce swój odzyskany mały skarb, a pan Tarkowski długo trzymał swego bohaterskiego chłopca przy piersiach. Niedola ich minęła, jak mijają wichry i burze w pustyni. Życie wypełniło się na nowo pogodą i szczęściem, a tęsknota i poprzednia rozłąka powiększyła jeszcze radość. Dzieci dziwiły się tylko, że głowy tatusiów pobielały podczas rozłąki zupełnie.", + "142084": "Wracali do Suezu wybornym statkiem francuskim należącym do kompanii „Messageries Maritimes”, pełnym podróżnych z wysp: Reunion, Mauritius, z Madagaskaru i Zanzibaru. Gdy rozeszła się wieść, że na pokładzie znajdują się dzieci, które uciekły z niewoli od derwiszów, Staś stał się przedmiotem powszechnej ciekawości i powszechnego uwielbienia. Ale szczęśliwa rodzina wolała zamykać się w wielkiej kabinie, którą im odstąpił kapitan, i spędzać tam chłodniejsze godziny na opowiadaniach. Brała w nich udział i Nel szczebiocąc jak ptaszek, a zarazem ku wielkiej wszystkich uciesze poczynając każde zdanie od „i”. Zasiadłszy więc na kolanach ojca i podnosząc ku niemu swe śliczne oczki mówiła w ten sposób: „I tatusiu! I nas porwali, i wieźli na wielbłądach — i Gebhr mnie uderzył — i Staś mnie bronił — i przyjechaliśmy do Chartumu — i tam ludzie marli z głodu — i Staś pracował, żeby dostać dla mnie daktyli — i byliśmy u Mahdiego — i Staś nie chciał zmienić religii — i Mahdi wysłał nas do Faszody — i potem Staś zabił lwa i wszystkich — i mieszkaliśmy w wielkim drzewie, które się nazywa „Kraków” — i King był z nami — i miałam febrę — i Staś mnie wyleczył — i zabił wobo — i zwyciężył Samburów — i był zawsze dla mnie dobry, tatusiu…”", + "142085": "Tak samo opowiadała o Kalim, o Mei, o Kingu, o Sabie, o Górze Lindego, o latawcach i o ostatniej podróży aż do spotkania karawany kapitana i doktora. Pan Rawlison słuchając tego szczebiotania z trudnością hamował łzy — i tylko co chwila tulił do serca swą dziewczynkę, a pan Tarkowski nie posiadał się z dumy i szczęścia, albowiem nawet z tych dziecinnych opowiadań pokazywało się, że gdyby nie dzielność i energia chłopca, to mała byłaby zginęła nie raz, ale tysiąc razy, bez ratunku.", + "142086": "Staś zdawał ze wszystkiego sprawę szczegółowiej i dokładniej. Stało się przy tym, że przy opowiadaniu o podróży z Faszody do wodospadu spadł mu z serca wielki ciężar, albowiem gdy mówiąc o tym, jak zastrzelił Gebhra i jego towarzyszów, zaciął się i jął niespokojnie spoglądać na ojca, pan Tarkowski zmarszczył brwi, pomyślał chwilę, a potem rzekł poważnie:", + "142087": "— Słuchaj, Stasiu! Śmiercią nie wolno nikomu szafować, ale jeśli ktoś zagrozi twej ojczyźnie, życiu twej matki, siostry lub życiu kobiety, którą ci oddano w opiekę, to pal mu w łeb, ani pytaj, i nie czyń sobie z tego żadnych wyrzutów.", + "142088": "Pan Rawlison zaraz po powrocie do Port-Saidu zabrał Nel do Anglii, gdzie osiadł na stałe. Stasia oddał ojciec do szkoły w Aleksandrii, gdyż tam mniej wiedziano o jego czynach i przygodach. Dzieci pisywały do siebie prawie codziennie, ale złożyło się tak, że nie widziały się lat dziesięć. Chłopiec po ukończeniu szkół w Egipcie wstąpił na politechnikę w Zurychu, po czym uzyskawszy dyplom pracował przy robotach tunelowych w Szwajcarii.", + "142089": "I dopiero po latach dziesięciu, gdy pan Tarkowski podał się do dymisji, odwiedzili obaj przyjaciół w Anglii. Pan Rawlison zaprosił ich do swego domu położonego w pobliżu Hampton-Court na całe lato. Nel skończyła lat osiemnaście i wyrosła na cudną jak kwiat dziewczynę, a Staś przekonał się kosztem własnego spokoju, że mężczyzna, który skończył lat dwadzieścia cztery, może jednak myśleć jeszcze o damach. Myślał nawet o ślicznej Nelly tak nieustannie, że w końcu postanowił uciekać, gdzie go oczy poniosą.", + "142090": "Ale wówczas pan Rawlison położył mu pewnego dnia obie dłonie na ramionach i patrząc mu wprost w oczy rzekł z anielską dobrocią:", + "142091": "— Stasiu, powiedz sam, czy jest na świecie człowiek, któremu mógłbym oddać ten mój skarb i to moje kochanie z większą ufnością?", + "142092": "Młodzi państwo Tarkowscy pozostali aż do śmierci pana Rawlisona w Anglii, a w rok później wyruszyli w długą podróż. Ponieważ przyrzekli sobie odwiedzić te miejsca, w których spędzili najmłodsze lata, a potem błąkali się niegdyś jako dzieci, podążyli więc przede wszystkim do Egiptu. Państwo Mahdiego i Abdullahiego dawno już runęło, a po jego upadku „nastąpiła”, jak mówił kapitan Glen, Anglia. Z Kairu zbudowano do Chartumu kolej. Oczyszczono sudy, czyli rozlewiska nilowe, tak że młoda para mogła dotrzeć wygodnym parowcem nie tylko do Faszody, ale aż do wielkiego jeziora Wiktoria-Nianza. Z miasta Florence, leżącego nad brzegiem tegoż jeziora, udali się koleją do Mombassa. Kapitan Glen i doktor Clary przenieśli się już byli do Natalu, ale żył w Mombassa pod troskliwą opieką miejscowych władz angielskich King. Olbrzym poznał natychmiast dawnych swych państwa i szczególniej Nel witał tak radosnym trąbieniem, że aż pobliskie drzewa mangrowiowe trzęsły się jak od wiatru. Poznał również starego Sabę, który przeżył niemal dwukrotnie zwykłe psie lata i choć trochę już niewidomy, towarzyszył Stasiowi i Nel wszędzie.", + "142093": "Staś dowiedział się na miejscu, że Kali cieszy się dobrym zdrowiem, że włada, pod protektoratem angielskim, całą krainą na południe od Jeziora Rudolfa i że sprowadził misjonarzy, którzy szerzą wśród dzikich miejscowych szczepów chrześcijaństwo.", + "142094": "Po tej ostatniej podróży młodzi państwo Tarkowscy powrócili do Europy i osiedli wraz z sędziwym ojcem Stasia na stałe w Polsce.", + "142095": "KSIĘGA PIERWSZA", + "142096": "GOSPODARSTWO", + "142097": "Powrót panicza - Spotkanie się najpierwsze w pokoiku, drugie u stołu - Ważna Sędziego nauka o grzeczności - Podkomorzego uwagi polityczne nad modami - Początek sporu o Kusego i Sokoła - Żale Wojskiego - Ostatni Woźny Trybunału - Rzut oka na ówczesny stan polityczny Litwy i Europy.", + "142098": "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.", + "142099": "Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,", + "142100": "Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie", + "142101": "Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.", + "142102": "Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy", + "142103": "I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy", + "142104": "Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!", + "142105": "Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem", + "142106": "(Gdy od płaczącej matki pod Twoją opiekę", + "142107": "Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę", + "142108": "I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu", + "142109": "Iść za wrócone życie podziękować Bogu),", + "142110": "Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono.", + "142111": "Tymczasem przenoś moję duszę utęsknioną", + "142112": "Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,", + "142113": "Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych;", + "142114": "Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem,", + "142115": "Wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem;", + "142116": "Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała,", + "142117": "Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała,", + "142118": "A wszystko przepasane, jakby wstęgą, miedzą", + "142119": "Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą.", + "142120": "Śród takich pól przed laty, nad brzegiem ruczaju,", + "142121": "Na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju,", + "142122": "Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany;", + "142123": "Świeciły się z daleka pobielane ściany,", + "142124": "Tym bielsze, że odbite od ciemnej zieleni", + "142125": "Topoli, co go bronią od wiatrów jesieni.", + "142126": "Dóm mieszkalny niewielki, lecz zewsząd chędogi,", + "142127": "I stodołę miał wielką, i przy niej trzy stogi", + "142128": "Użątku, co pod strzechą zmieścić się nie może;", + "142129": "Widać, że okolica obfita we zboże,", + "142130": "I widać z liczby kopic, co wzdłuż i wszerz smugów", + "142131": "Świecą gęsto jak gwiazdy, widać z liczby pługów", + "142132": "Orzących wcześnie łany ogromne ugoru,", + "142133": "Czarnoziemne, zapewne należne do dworu,", + "142134": "Uprawne dobrze na kształt ogrodowych grządek:", + "142135": "Że w tym domu dostatek mieszka i porządek.", + "142136": "Brama na wciąż otwarta przechodniom ogłasza,", + "142137": "Że gościnna i wszystkich w gościnę zaprasza.", + "142138": "Właśnie dwókonną bryką wjechał młody panek", + "142139": "I obiegłszy dziedziniec zawrócił przed ganek,", + "142140": "Wysiadł z powozu; konie porzucone same,", + "142141": "Szczypiąc trawę ciągnęły powoli pod bramę.", + "142142": "We dworze pusto, bo drzwi od ganku zamknięto", + "142143": "Zaszczepkami i kołkiem zaszczepki przetknięto.", + "142144": "Podróżny do folwarku nie biegł sług zapytać;", + "142145": "Odemknął, wbiegł do domu, pragnął go powitać.", + "142146": "Dawno domu nie widział, bo w dalekim mieście", + "142147": "Kończył nauki, końca doczekał nareszcie.", + "142148": "Wbiega i okiem chciwie ściany starodawne", + "142149": "Ogląda czule, jako swe znajome dawne.", + "142150": "Też same widzi sprzęty, też same obicia,", + "142151": "Z któremi się zabawiać lubił od powicia;", + "142152": "Lecz mniej wielkie, mniej piękne, niż się dawniej", + "142153": "zdały.", + "142154": "I też same portrety na ścianach wisiały.", + "142155": "Tu Kościuszko w czamarce krakowskiej, z oczyma", + "142156": "Podniesionymi w niebo, miecz oburącz trzyma;", + "142157": "Takim był, gdy przysięgał na stopniach ołtarzów,", + "142158": "Że tym mieczem wypędzi z Polski trzech mocarzów", + "142159": "Albo sam na nim padnie. Dalej w polskiej szacie", + "142160": "Siedzi Rejtan żałośny po wolności stracie,", + "142161": "W ręku trzymna nóż, ostrzem zwrócony do łona,", + "142162": "A przed nim leży Fedon i żywot Katona.", + "142163": "Dalej Jasiński, młodzian piękny i posępny,", + "142164": "Obok Korsak, towarzysz jego nieodstępny,", + "142165": "Stoją na szańcach Pragi, na stosach Moskali,", + "142166": "Siekąc wrogów, a Praga już się wkoło pali.", + "142167": "Nawet stary stojący zegar kurantowy", + "142168": "W drewnianej szafie poznał u wniścia alkowy", + "142169": "I z dziecinną radością pociągnął za sznurek,", + "142170": "By stary Dąbrowskiego usłyszeć mazurek.", + "142171": "Biegał po całym domu i szukał komnaty,", + "142172": "Gdzie mieszkał, dzieckiem będąc, przed dziesięciu laty.", + "142173": "Wchodzi, cofnął się, toczył zdumione źrenice", + "142174": "Po ścianach: w tej komnacie mieszkanie kobiéce?", + "142175": "Któż by tu mieszkał? Stary stryj nie był żonaty,", + "142176": "A ciotka w Petersburgu mieszkała przed laty.", + "142177": "To nie był ochmistrzyni pokój! Fortepiano?", + "142178": "Na niem noty i książki; wszystko porzucano", + "142179": "Niedbale i bezładnie; nieporządek miły!", + "142180": "Niestare były rączki, co je tak rzuciły.", + "142181": "Tuż i sukienka biała, świeżo z kołka zdjęta", + "142182": "Do ubrania, na krzesła poręczu rozpięta.", + "142183": "A na oknach donice z pachnącymi ziołki,", + "142184": "Geranium, lewkonija, astry i fijołki.", + "142185": "Podróżny stanął w jednym z okien - nowe dziwo:", + "142186": "W sadzie, na brzegu niegdyś zarosłym pokrzywą,", + "142187": "Był maleńki ogródek, ścieżkami porznięty,", + "142188": "Pełen bukietów trawy angielskiej i mięty.", + "142189": "Drewniany, drobny, w cyfrę powiązany płotek", + "142190": "Połyskał się wstążkami jaskrawych stokrotek.", + "142191": "Grządki widać, że były świeżo polewane;", + "142192": "Tuż stało wody pełne naczynie blaszane,", + "142193": "Ale nigdzie nie widać było ogrodniczki;", + "142194": "Tylko co wyszła; jeszcze kołyszą się drzwiczki", + "142195": "Świeżo trącone; blisko drzwi ślad widać nóżki", + "142196": "Na piasku, bez trzewika była i pończoszki;", + "142197": "Na piasku drobnym, suchym, białym na kształt śniegu,", + "142198": "Ślad wyraźny, lecz lekki; odgadniesz, że w biegu", + "142199": "Chybkim był zostawiony nóżkami drobnemi", + "142200": "Od kogoś, co zaledwie dotykał się ziemi.", + "142201": "Podróżny długo w oknie stał patrząc, dumając,", + "142202": "Wonnymi powiewami kwiatów oddychając,", + "142203": "Oblicze aż na krzaki fijołkowe skłonił,", + "142204": "Oczyma ciekawymi po drożynach gonił", + "142205": "I znowu je na drobnych śladach zatrzymywał,", + "142206": "Myślał o nich i, czyje były, odgadywał.", + "142207": "Przypadkiem oczy podniósł, i tuż na parkanie", + "142208": "Stała młoda dziewczyna. - Białe jej ubranie", + "142209": "Wysmukłą postać tylko aż do piersi kryje,", + "142210": "Odsłaniając ramiona i łabędzią szyję.", + "142211": "W takim Litwinka tylko chodzić zwykła z rana,", + "142212": "W takim nigdy nie bywa od mężczyzn widziana:", + "142213": "Więc choć świadka nie miała, założyła ręce", + "142214": "Na piersiach, przydawając zasłony sukience.", + "142215": "Włos w pukle nie rozwity, lecz w węzełki małe", + "142216": "Pokręcony, schowany w drobne strączki białe,", + "142217": "Dziwnie ozdabiał głowę, bo od słońca blasku", + "142218": "Świecił się, jak korona na świętych obrazku.", + "142219": "Twarzy nie było widać. Zwrócona na pole", + "142220": "Szukała kogoś okiem, daleko, na dole;", + "142221": "Ujrzała, zaśmiała się i klasnęła w dłonie,", + "142222": "Jak biały ptak zleciała z parkanu na błonie", + "142223": "I wionęła ogrodem przez płotki, przez kwiaty,", + "142224": "I po desce opartej o ścianę komnaty,", + "142225": "Nim spostrzegł się, wleciała przez okno, świecąca,", + "142226": "Nagła, cicha i lekka jak światłość miesiąca.", + "142227": "Nócąc chwyciła suknie, biegła do zwierciadła;", + "142228": "Wtem ujrzała młodzieńca i z rąk jej wypadła", + "142229": "Suknia, a twarz od strachu i dziwu pobladła.", + "142230": "Twarz podróżnego barwą spłonęła rumianą", + "142231": "Jak obłok, gdy z jutrzenką napotka się ranną;", + "142232": "Skromny młodzieniec oczy zmrużył i przysłonił,", + "142233": "Chciał coś mówić, przepraszać, tylko się ukłonił", + "142234": "I cofnął się; dziewica krzyknęła boleśnie,", + "142235": "Niewyraźnie, jak dziecko przestraszone we śnie;", + "142236": "Podróżny zląkł się, spójrzał, lecz już jej nie było.", + "142237": "Wyszedł zmieszany i czuł, że serce mu biło", + "142238": "Głośno, i sam nie wiedział, czy go miało śmieszyć", + "142239": "To dziwaczne spotkanie, czy wstydzić, czy cieszyć.", + "142240": "Tymczasem na folwarku nie uszło baczności,", + "142241": "Że przed ganek zajechał któryś z nowych gości.", + "142242": "Już konie w stajnię wzięto, już im hojnie dano,", + "142243": "Jako w porządnym domu, i obrok, i siano;", + "142244": "Bo Sędzia nigdy nie chciał, według nowej mody,", + "142245": "Odsyłać konie gości Żydom do gospody.", + "142246": "Słudzy nie wyszli witać, ale nie myśl wcale,", + "142247": "Aby w domu Sędziego służono niedbale;", + "142248": "Słudzy czekają, nim się pan Wojski ubierze,", + "142249": "Który teraz za domem urządzał wieczerzę.", + "142250": "On Pana zastępuje i on w niebytności", + "142251": "Pana zwykł sam przyjmować i zabawiać gości", + "142252": "(Daleki krewny pański i przyjaciel domu).", + "142253": "Widząc gościa, na folwark dążył po kryjomu", + "142254": "(Bo nie mógł wyjść spotykać w tkackim pudermanie);", + "142255": "Wdział więc, jak mógł najprędzej, niedzielne ubranie", + "142256": "Nagotowane z rana, bo od rana wiedział,", + "142257": "Że u wieczerzy będzie z mnóstwem gości siedział.", + "142258": "Pan Wojski poznał z dala, ręce rozkrzyżował", + "142259": "I z krzykiem podróżnego ściskał i całował;", + "142260": "Zaczęła się ta prędka, zmieszana rozmowa,", + "142261": "W której lat kilku dzieje chciano zamknąć w słowa", + "142262": "Krótkie i poplątane, w ciąg powieści, pytań,", + "142263": "Wykrzykników i westchnień, i nowych powitań.", + "142264": "Gdy się pan Wojski dosyć napytał, nabadał,", + "142265": "Na samym końcu dzieje tego dnia powiadał.", + "142266": "\"Dobrze, mój Tadeuszu (bo tak nazywano", + "142267": "Młodzieńca, który nosił Kościuszkowskie miano", + "142268": "Na pamiątkę, że w czasie wojny się urodził),", + "142269": "Dobrze, mój Tadeuszu, żeś się dziś nagodził", + "142270": "Do domu, właśnie kiedy mamy panien wiele.", + "142271": "Stryjaszek myśli wkrótce sprawić ci wesele;", + "142272": "Jest z czego wybrać; u nas towarzystwo liczne", + "142273": "Od kilku dni zbiera się na sądy graniczne", + "142274": "Dla skończenia dawnego z panem Hrabią sporu;", + "142275": "I pan Hrabia ma jutro sam zjechać do dworu;", + "142276": "Podkomorzy już zjechał z żoną i z córkami.", + "142277": "Młodzież poszła do lasu bawić się strzelbami,", + "142278": "A starzy i kobiety żniwo oglądają", + "142279": "Pod lasem, i tam pewnie na młodzież czekają.", + "142280": "Pójdziemy, jeśli zechcesz, i wkrótce spotkamy", + "142281": "Stryjaszka, Podkomorstwo i szanowne damy\".", + "142282": "Pan Wojski z Tadeuszem idą pod las drogą", + "142283": "I jeszcze się do woli nagadać nie mogą.", + "142284": "Słońce ostatnich kresów nieba dochodziło,", + "142285": "Mniej silnie, ale szerzej niż we dnie świeciło,", + "142286": "Całe zaczerwienione, jak zdrowe oblicze", + "142287": "Gospodarza, gdy prace skończywszy rolnicze,", + "142288": "Na spoczynek powraca. Już krąg promienisty", + "142289": "Spuszcza się na wierzch boru i już pomrok mglisty,", + "142290": "Napełniając wierzchołki i gałęzie drzewa,", + "142291": "Cały las wiąże w jedno i jakoby zlewa;", + "142292": "I bór czernił się na kształt ogromnego gmachu,", + "142293": "Słońce nad nim czerwone jak pożar na dachu;", + "142294": "Wtem zapadło do głębi; jeszcze przez konary", + "142295": "Błysnęło jako świeca przez okienic szpary", + "142296": "I zgasło. I wnet sierpy gromadnie dzwoniące", + "142297": "We zbożach i grabliska suwane po łące", + "142298": "Ucichły i stanęły: tak pan Sędzia każe,", + "142299": "U niego ze dniem kończą pracę gospodarze.", + "142300": "\"Pan świata wie, jak długo pracować potrzeba;", + "142301": "Słońce, Jego robotnik, kiedy znidzie z nieba,", + "142302": "Czas i ziemianinowi ustępować z pola\".", + "142303": "Tak zwykł mawiać pan Sędzia, a Sędziego wola", + "142304": "Była ekonomowi poczciwemu świętą;", + "142305": "Bo nawet wozy, w które już składać zaczęto", + "142306": "Kopę żyta, niepełne jadą do stodoły;", + "142307": "Cieszą się z nadzwyczajnej ich lekkości woły.", + "142308": "Właśnie z lasu wracało towarzystwo całe,", + "142309": "Wesoło, lecz w porządku; naprzód dzieci małe", + "142310": "Z dozorcą, potem Sędzia szedł z Podkomorzyną,", + "142311": "Obok pan Podkomorzy otoczon rodziną;", + "142312": "Panny tuż za starszemi, a młodzież na boku;", + "142313": "Panny szły przed młodzieżą o jakie pół kroku", + "142314": "(Tak każe przyzwoitość); nikt tam nie rozprawiał", + "142315": "O porządku, nikt mężczyzn i dam nie ustawiał,", + "142316": "A każdy mimowolnie porządku pilnował.", + "142317": "Bo Sędzia w domu dawne obyczaje chował", + "142318": "I nigdy nie dozwalał, by chybiano względu", + "142319": "Dla wieku, urodzenia, rozumu, urzędu.", + "142320": "\"Tym ładem - mawiał - domy i narody słyną,", + "142321": "Z jego upadkiem domy i narody giną\".", + "142322": "Więc do porządku wykli domowi i słudzy;", + "142323": "I przyjezdny gość, krewny albo człowiek cudzy,", + "142324": "Gdy Sędziego nawiedził, skoro pobył mało,", + "142325": "Przejmował zwyczaj, którym wszystko oddychało.", + "142326": "Krótkie były Sędziego z synowcem witania:", + "142327": "Dał mu poważnie rękę do pocałowania", + "142328": "I w skroń ucałowawszy, uprzejmie pozdrowił;", + "142329": "A choć przez wzgląd na gości niewiele z nim mówił,", + "142330": "Widać było z łez, które wylotem kontusza", + "142331": "Otarł prędko, jak kochał pana Tadeusza.", + "142332": "W ślad gospodarza wszystko ze żniwa i z boru,", + "142333": "I z łąk, i z pastwisk razem wracało do dworu.", + "142334": "Tu owiec trzoda becząc w ulicę się tłoczy", + "142335": "I wznosi chmurę pyłu; dalej z wolna kroczy", + "142336": "Stado cielic tyrolskich z mosiężnymi dzwonki;", + "142337": "Tam konie rżące lecą ze skoszonej łąki;", + "142338": "Wszystko bieży ku studni, której ramię z drzewa", + "142339": "Raz wraz skrzypi i napój w koryta rozlewa.", + "142340": "Sędzia, choć utrudzony, chociaż w gronie gości,", + "142341": "Nie uchybił gospodarskiej, ważnej powinności:", + "142342": "Udał się sam ku studni; najlepiej z wieczora", + "142343": "Gospodarz widzi, w jakim stanie jest obora;", + "142344": "Dozoru tego nigdy sługom nie poruczy,", + "142345": "Bo Sędzia wie, że oko pańskie konia tuczy.", + "142346": "Wojski z woźnym Protazym ze świecami w sieni", + "142347": "Stali i rozprawiali, nieco poróżnieni,", + "142348": "Bo w niebytność Wojskiego Woźny po kryjomu", + "142349": "Kazał stoły z wieczerzą powynosić z domu", + "142350": "I ustawić co prędzej w pośrodku zamczyska,", + "142351": "Którego widne były pod lasem zwaliska.", + "142352": "Po cóż te przenosiny? Pan Wojski się krzywił", + "142353": "I przepraszał Sędziego; Sędzia się zadziwił,", + "142354": "Lecz stało się; już późno i trudno zaradzić,", + "142355": "Wolał gości przeprosić i w pustki prowadzić.", + "142356": "Po drodze Woźny ciągle Sędziemu tłumaczył,", + "142357": "Dlaczego urządzenie pańskie przeinaczył:", + "142358": "We dworze żadna izba nie ma obszerności", + "142359": "Dostatecznej dla tylu, tak szanownych gości;", + "142360": "W zamku sień wielka, jeszcze dobrze zachowana,", + "142361": "Sklepienie całe - wprawdzie pękła jedna ściana,", + "142362": "Okna bez szyb, lecz latem nic to nie zawadzi;", + "142363": "Bliskość piwnic wygodna służącej czeladzi.", + "142364": "Tak mówiąc, na Sędziego mrugał; widać z miny,", + "142365": "Że miał i taił inne, ważniejsze przyczyny.", + "142366": "O dwa tysiące kroków zamek stał za domem,", + "142367": "Okazały budową, poważny ogromem,", + "142368": "Dziedzictwo starożytnej rodziny Horeszków;", + "142369": "Dziedzic zginął był w czasie krajowych zamieszków.", + "142370": "Dobra, całe zniszczone sekwestrami rządu,", + "142371": "Bezładnością opieki, wyrokami sądu,", + "142372": "W cząstce spadły dalekim krewnym po kądzieli,", + "142373": "A resztę rozdzielono między wierzycieli.", + "142374": "Zamku żaden wziąść nie chciał, bo w szlacheckim stanie", + "142375": "Trudno było wyłożyć koszt na utrzymanie;", + "142376": "Lecz Hrabia, sąsiad bliski, gdy wyszedł z opieki,", + "142377": "Panicz bogaty, krewny Horeszków daleki,", + "142378": "Przyjechawszy z wojażu upodobał mury,", + "142379": "Tłumacząc, że gotyckiej są architektury;", + "142380": "Choć Sędzia z dokumentów przekonywał o tem,", + "142381": "Że architekt był majstrem z Wilna, nie zaś Gotem.", + "142382": "Dość, że Hrabia chciał zamku, właśnie i Sędziemu", + "142383": "Przyszła nagle taż chętka, nie wiadomo czemu.", + "142384": "Zaczęli proces w ziemstwie, potem w głównym sądzie,", + "142385": "W senacie, znowu w ziemstwie i w guberskim rządzie;", + "142386": "Wreszcie po wielu kosztach i ukazach licznych", + "142387": "Sprawa wróciła znowu do sądów granicznych.", + "142388": "Słusznie Woźny powiadał, że w zamkowej sieni", + "142389": "Zmieści się i palestra, i goście proszeni.", + "142390": "Sień wielka jak refektarz, z wypukłym sklepieniem", + "142391": "Na filarach, podłoga wysłana kamieniem,", + "142392": "Ściany bez żadnych ozdób, ale mur chędogi;", + "142393": "Sterczały wkoło sarnie i jelenie rogi", + "142394": "Z napisami: gdzie, kiedy te łupy zdobyte;", + "142395": "Tuż myśliwców herbowne klejnoty wyryte", + "142396": "I stoi wypisany każdy po imieniu;", + "142397": "Herb Horeszków, Półkozic, jaśniał na sklepieniu.", + "142398": "Goście weszli w porządku i stanęli kołem;", + "142399": "Podkomorzy najwyższe brał miejsce za stołem;", + "142400": "Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy.", + "142401": "Idąc kłaniał się damom, starcom i młodzieży.", + "142402": "Przy nim stał kwestarz, Sędzia tuż przy Bernardynie,", + "142403": "Bernardyn zmówił krótki pacierz po łacinie.", + "142404": "Mężczyznom dano wódkę; wtenczas wszyscy siedli", + "142405": "I chołodziec litewski milcząc żwawo jedli.", + "142406": "Pan Tadeusz, choć młodzik, ale prawem gościa", + "142407": "Wysoko siadł przy damach obok Jegomościa;", + "142408": "Między nim i stryjaszkiem jedno pozostało", + "142409": "Puste miejsce, jak gdyby na kogoś czekało.", + "142410": "Stryj nieraz na to miejsce i na drzwi poglądał,", + "142411": "Jakby czyjegoś przyjścia był pewny i żądał.", + "142412": "I Tadeusz wzrok stryja ku drzwiom odprowadzał,", + "142413": "I z nim na miejscu pustym oczy swe osadzał.", + "142414": "Dziwna rzecz! Miejsca wkoło są siedzeniem dziewic,", + "142415": "Na które mógłby spójrzeć bez wstydu królewic,", + "142416": "Wszystkie zacnie zrodzone, każda młoda, ładna;", + "142417": "Tadeusz tam pogląda, gdzie nie siedzi żadna.", + "142418": "To miejsce jest zagadką, młódź lubi zagadki;", + "142419": "Roztargniony, do swojej nadobnej sąsiadki", + "142420": "Ledwie słów kilka wyrzekł, do Podkomorzanki;", + "142421": "Nie zmienia jej talerzów, nie nalewa szklanki,", + "142422": "I panien nie zabawia przez rozmowy grzeczne,", + "142423": "Z których by wychowanie poznano stołeczne;", + "142424": "To jedno puste miejsce nęci go i mami...", + "142425": "Już nie puste, bo on je napełnił myślami.", + "142426": "Po tem miejscu biegało domysłów tysiące,", + "142427": "Jako po deszczu żabki po samotnej łące;", + "142428": "Śród nich jedna króluje postać, jak w pogodę", + "142429": "Lilia jeziór skroń białą wznosząca nad wodę.", + "142430": "Dano trzecią potrawę. Wtem pan Podkomorzy,", + "142431": "Wlawszy kropelkę wina w szklankę panny Róży,", + "142432": "A młodszej przysunąwszy z talerzem ogórki,", + "142433": "Rzekł: \"Muszę ja wam służyć, moje panny córki,", + "142434": "Choć stary i niezgrabny\". Zatem się rzuciło", + "142435": "Kilku młodych od stołu i pannom służyło.", + "142436": "Sędzia, z boku rzuciwszy wzrok na Tadeusza", + "142437": "I poprawiwszy nieco wylotów kontusza,", + "142438": "Nalał węgrzyna i rzekł:", + "142439": "\"Dziś, nowym zwyczajem,", + "142440": "My na naukę młodzież do stolicy dajem", + "142441": "I nie przeczym, że nasi synowie i wnuki", + "142442": "Mają od starych więcej książkowej nauki;", + "142443": "Ale co dzień postrzegam, jak młódź cierpi na tem,", + "142444": "Że nie ma szkół uczących żyć z ludźmi i światem.", + "142445": "Dawniej na dwory pańskie jachał szlachcic młody,", + "142446": "Ja sam lat dziesięć byłem dworskim Wojewody,", + "142447": "Ojca Podkomorzego, Mościwego Pana", + "142448": "(Mówiąc, Podkomorzemu ścisnął za kolana);", + "142449": "On mnie radą do usług publicznych sposobił,", + "142450": "Z opieki nie wypuścił, aż człowiekiem zrobił.", + "142451": "W mym domu wiecznie będzie jego pamięć droga,", + "142452": "Co dzień za duszę jego proszę Pana Boga.", + "142453": "Jeślim tyle na jego nie korzystał dworze", + "142454": "Jak drudzy i wróciwszy w domu ziemię orzę,", + "142455": "Gdy inni, więcej godni Wojewody względów,", + "142456": "Doszli potem najwyższych krajowych urzędów,", + "142457": "Przynajmniej tom skorzystał, że mi w moim domu", + "142458": "Nikt nigdy nie zarzuci, bym uchybił komu", + "142459": "W uczciwości, w grzeczności; a ja powiem śmiało:", + "142460": "Grzeczność nie jest nauką łatwą ani małą.", + "142461": "Niełatwą, bo nie na tym kończy się, jak nogą", + "142462": "Zręcznie wierzgnąć, z uśmiechem witać lada kogo;", + "142463": "Bo taka grzeczność modna zda mi się kupiecka,", + "142464": "Ale nie staropolska, ani też szlachecka.", + "142465": "Grzeczność wszystkim należy, lecz każdemu inna;", + "142466": "Bo nie jest bez grzeczności i miłość dziecinna,", + "142467": "I wzgląd męża dla żony przy ludziach, i pana", + "142468": "Dla sług swoich, a w każdej jest pewna odmiana.", + "142469": "Trzeba się długo uczyć, ażeby nie zbłądzić", + "142470": "I każdemu powinną uczciwość wyrządzić.", + "142471": "I starzy się uczyli; u panów rozmowa", + "142472": "Była to historyja żyjąca krajowa,", + "142473": "A między szlachtą dzieje domowe powiatu:", + "142474": "Dawano przez to poznać szlachcicowi bratu,", + "142475": "Że wszyscy o nim wiedzą, lekce go nie ważą;", + "142476": "Więc szlachcic obyczaje swe trzymał pod strażą.", + "142477": "Dziś człowieka nie pytaj: co zacz? kto go rodzi?", + "142478": "Z kim on żył, co porabiał? Każdy, gdzie chce, wchodzi,", + "142479": "Byle nie szpieg rządowy i byle nie w nędzy.", + "142480": "Jak ów Wespazyjanus nie wąchał pieniędzy", + "142481": "I nie chciał wiedzieć, skąd są, z jakich rąk i krajów,", + "142482": "Tak nie chcą znać człowieka rodu, obyczajów!", + "142483": "Dość, że ważny i że się stempel na nim widzi,", + "142484": "Więc szanują przyjaciół jak pieniądze Żydzi\".", + "142485": "To mówiąc Sędzia gości obejrzał porządkiem;", + "142486": "Bo choć zawsze i płynnie mówił, i z rozsądkiem,", + "142487": "Wiedział, że niecierpliwa młodzież teraźniejsza,", + "142488": "Że ją nudzi rzecz długa, choć najwymowniejsza.", + "142489": "Ale wszyscy słuchali w milczeniu głębokiem;", + "142490": "Sędzia Podkomorzego zdał się radzić okiem,", + "142491": "Podkomorzy pochwałą rzeczy nie przerywał,", + "142492": "Ale częstym skinieniem głowy potakiwał.", + "142493": "Sędzia milczał, on jeszcze skinieniem przyzwalał;", + "142494": "Więc Sędzia jego puchar i swój kielich nalał", + "142495": "I dalej mówił:", + "142496": "\"Grzeczność nie jest rzeczą małą:", + "142497": "Kiedy się człowiek uczy ważyć, jak przystało,", + "142498": "Drugich wiek, urodzenie, cnoty, obyczaje,", + "142499": "Wtenczas i swoją ważność zarazem poznaje;", + "142500": "Jak na szalach żebyśmy nasz ciężar poznali,", + "142501": "Musim kogoś posadzić na przeciwnej szali.", + "142502": "Zaś godna jest Waszmościów uwagi osobnej", + "142503": "Grzeczność, którą powinna młodź dla płci nadobnej;", + "142504": "Zwłaszcza gdy zacność domu, fortuny szczodroty", + "142505": "Objaśniają wrodzone wdzięki i przymioty.", + "142506": "Stąd droga do afektów i stąd się kojarzy", + "142507": "Wspaniały domów sojusz - tak myślili starzy.", + "142508": "A zatem...\"", + "142509": "Tu pan Sędzia nagłym zwrotem głowy", + "142510": "Skinął na Tadeusza, rzucił wzrok surowy,", + "142511": "Znać było, że przychodził już do wniosków mowy.", + "142512": "Wtem brząknął w tabakierkę złotą Podkomorzy", + "142513": "I rzekł:", + "142514": "\"Mój Sędzio, dawniej było jeszcze gorzej!", + "142515": "Teraz nie wiem, czy moda i nas starych zmienia,", + "142516": "Czy młodzież lepsza, ale widzę mniej zgorszenia.", + "142517": "Ach, ja pamiętam czasy, kiedy do Ojczyzny", + "142518": "Pierwszy raz zawitała moda francuszczyzny!", + "142519": "Gdy raptem paniczyki młode z cudzych krajów", + "142520": "Wtargnęli do nas hordą gorszą od Nogajów!", + "142521": "Prześladując w Ojczyźnie Boga, przodków wiarę,", + "142522": "Prawa i obyczaje, nawet suknie stare.", + "142523": "Żałośnie było widzieć wyżółkłych młokosów,", + "142524": "Gadających przez nosy, a często bez nosów,", + "142525": "Opatrzonych w broszurki i w różne gazety,", + "142526": "Głoszących nowe wiary, prawa, toalety.", + "142527": "Miała nad umysłami wielką moc ta tłuszcza;", + "142528": "Bo Pan Bóg, kiedy karę na naród przepuszcza,", + "142529": "Odbiera naprzód rozum od obywateli.", + "142530": "I tak mędrsi fircykom oprzeć się nie śmieli;", + "142531": "I zląkł ich się jak dżumy jakiej cały naród,", + "142532": "Bo już sam wewnątrz siebie czuł choroby zaród.", + "142533": "Krzyczano na modnisiów, a brano z nich wzory:", + "142534": "Zmieniano wiarę, mowę, prawa i ubiory.", + "142535": "Była to maszkarada, zapustna swawola,", + "142536": "Po której miał przyjść wkrótce wielki post - niewola!", + "142537": "\"Pamiętam, chociaż byłem wtenczas małe", + "142538": "dziecię,", + "142539": "Kiedy do ojca mego w oszmiańskim powiecie", + "142540": "Przyjechał pan Podczaszyc na francuskim wózku,", + "142541": "Pierwszy człowiek, co w Litwie chodził po francusku.", + "142542": "Biegali wszyscy za nim jakby za rarogiem,", + "142543": "Zazdroszczono domowi, przed którego progiem", + "142544": "Stanęła Podczaszyca dwókolna dryndulka,", + "142545": "Która się po francusku zwała karyjulka.", + "142546": "Zamiast lokajów w kielni siedziały dwa pieski,", + "142547": "A na kozłach niemczysko chude na kształt deski;", + "142548": "Nogi miał długie, cienkie, jak od chmielu tyki,", + "142549": "W pończochach, ze srebrnymi klamrami trzewiki,", + "142550": "Peruka z harbajtelem zawiązanym w miechu.", + "142551": "Starzy na on ekwipaż parskali ze śmiechu,", + "142552": "A chłopi żegnali się, mowiąc, że po świecie", + "142553": "Jeździ wenecki diabeł w niemieckiej karecie.", + "142554": "Sam Podczaszyc jaki był, opisywać długo;", + "142555": "Dosyć, że nam się zdawał małpą lub papugą,", + "142556": "W wielkiej peruce, którą do złotego runa", + "142557": "On lubił porównywać, a my do kołtuna.", + "142558": "Jeśli kto i czuł wtenczas, że polskie ubranie", + "142559": "Piękniejsze jest niż obcej mody małpowanie,", + "142560": "Milczał; boby krzyczała młodzież, że przeszkadza", + "142561": "Kulturze, że tamuje progresy, że zdradza!", + "142562": "Taka była przesądów owoczesnych władza!", + "142563": "Podczaszyc zapowiedział, że nas reformować,", + "142564": "Cywilizować będzie i konstytuować;", + "142565": "Ogłosił nam, że jacyś Francuzi wymowni", + "142566": "Zrobili wynalazek: iż ludzie są rowni.", + "142567": "Choć o tem dawno w Pańskim pisano zakonie", + "142568": "I każdy ksiądz toż samo gada na ambonie.", + "142569": "Nauka dawną była, szło o jej pełnienie!", + "142570": "Lecz wtenczas panowało takie oślepienie,", + "142571": "Że nie wierzono rzeczom najdawniejszym w świecie,", + "142572": "Jeśli ich nie czytano w francuskiej gazecie.", + "142573": "Podczaszyc, mimo równość, wziął tytuł markiża;", + "142574": "Wiadomo, że tytuły przychodzą z Paryża,", + "142575": "A natenczas tam w modzie był tytuł markiża.", + "142576": "Jakoż, kiedy się moda odmieniła z laty,", + "142577": "Tenże sam markiż przybrał tytuł demokraty;", + "142578": "Wreszcie z odmienną modą, pod Napoleonem,", + "142579": "Demokrata przyjechał z Paryża baronem;", + "142580": "Gdyby żył dłużej, może nową alternatą", + "142581": "Z barona przechrzciłby się kiedyś demokratą.", + "142582": "Bo Paryż częstą mody odmianą się chlubi,", + "142583": "A co Francuz wymyśli, to Polak polubi.", + "142584": "\"Chwała Bogu, że teraz jeśli nasza młodzież", + "142585": "Wyjeżdża za granicę, to już nie po odzież,", + "142586": "Nie szukać prawodawstwa w drukarskich kramarniach", + "142587": "Lub wymowy uczyć się w paryskich kawiarniach.", + "142588": "Bo teraz Napoleon, człek mądry a prędki,", + "142589": "Nie daje czasu szukać mody i gawędki.", + "142590": "Teraz grzmi oręż, a nam starym serca rosną,", + "142591": "Że znowu o Polakach tak na świecie głośno;", + "142592": "Jest sława, a więc będzie i Rzeczpospolita!", + "142593": "Zawżdy z wawrzynów drzewo wolności wykwita.", + "142594": "Tylko smutno, że nam, ach! tak się lata wleką", + "142595": "W nieczynności! a oni tak zawsze daleko!", + "142596": "Tak długo czekać! Nawet tak rzadka nowina!", + "142597": "Ojcze Robaku (ciszej rzekł do Bernardyna),", + "142598": "Słyszałem, żeś zza Niemna odebrał wiadomość;", + "142599": "Może też co o naszym wojsku wie Jegomość?\"", + "142600": "\"Nic a nic - odpowiedział Robak obojętnie", + "142601": "(Widać było, że słuchał rozmowy niechętnie) -", + "142602": "Mnie polityka nudzi; jeżeli z Warszawy", + "142603": "Mam list, to rzecz zakonna, to są nasze sprawy", + "142604": "Bernardyńskie; cóż o tem gadać u wieczerzy?", + "142605": "Są tu świeccy, do których nic to nie należy\".", + "142606": "Tak mowiąc spojrzał zyzem, gdzie śród biesiadników", + "142607": "Siedział gość Moskal; był to pan kapitan Ryków;", + "142608": "Stary żołnierz, stał w bliskiej wiosce na kwaterze,", + "142609": "Pan Sędzia go przez grzeczność prosił na wieczerzę.", + "142610": "Rykow jadł smaczno, mało wdawał się w rozmowę,", + "142611": "Lecz na wzmiankę Warszawy rzekł, podniosłszy głowę:", + "142612": "\"Pan Podkomorzy! Oj, Wy! Pan zawsze ciekawy", + "142613": "O Bonaparta, zawsze Wam tam do Warszawy!", + "142614": "He! Ojczyzna! Ja nie szpieg, a po polsku umiem -", + "142615": "Ojczyzna! Ja to czuję wszystko, ja rozumiem!", + "142616": "Wy Polaki, ja Ruski, teraz się nie bijem,", + "142617": "Jest armistycjum, to my razem jemy, pijem.", + "142618": "Często na awanpostach nasz z Francuzem gada,", + "142619": "Pije wódkę; jak krzykną: ura! - kanonada.", + "142620": "Ruskie przysłowie: z kim się biję, tego lubię;", + "142621": "Gładź drużkę jak po duszy, a bij jak po szubie.", + "142622": "Ja mówię, będzie wojna u nas. Do majora", + "142623": "Płuta adiutant sztabu przyjechał zawczora:", + "142624": "Gotować się do marszu! Pójdziem, czy pod Turka,", + "142625": "Czy na Francuza; oj, ten Bonapart figurka!", + "142626": "Bez Suworowa to on może nas wytuza.", + "142627": "U nas w pułku gadano, jak szli na Francuza,", + "142628": "Że Bonapart czarował, no, tak i Suwarów", + "142629": "Czarował; tak i były czary przeciw czarów.", + "142630": "Raz w bitwie, gdzie podział się? szukać Bonaparta -", + "142631": "A on zmienił się w lisa, tak Suwarów w charta;", + "142632": "Tak Bonaparte znowu w kota się przerzuca,", + "142633": "Dalej drzeć pazurami, a Suwarów w kuca.", + "142634": "Obaczcież, co się stało w końcu z Bonapartą...\"", + "142635": "Tu Ryków przerwał i jadł; wtem z potrawą czwartą", + "142636": "Wszedł służący, i raptem boczne drzwi otwarto.", + "142637": "Weszła nowa osoba, przystojna i młoda;", + "142638": "Jej zjawienie się nagłe, jej wzrost i uroda,", + "142639": "Jej ubiór zwrócił oczy; wszyscy ją witali;", + "142640": "Prócz Tadeusza, widać, że ją wszyscy znali.", + "142641": "Kibić miała wysmukłą, kształtną, pierś powabną,", + "142642": "Suknię materyjalną, różową, jedwabną,", + "142643": "Gors wycięty, kołnierzyk z korónek, rękawki", + "142644": "Krótkie, w ręku kręciła wachlarz dla zabawki", + "142645": "(Bo nie było gorąca); wachlarz pozłocisty", + "142646": "Powiewając rozlewał deszcz iskier rzęsisty.", + "142647": "Głowa do włosów, włosy pozwijane w kręgi,", + "142648": "W pukle, i przeplatane różowymi wstęgi,", + "142649": "Pośród nich brylant, niby zakryty od oczu,", + "142650": "Świecił się jako gwiazda w komety warkoczu -", + "142651": "Słowem, ubiór galowy; szeptali niejedni,", + "142652": "Że zbyt wykwintny na wieś i na dzień powszedni.", + "142653": "Nóżek, choć suknia krótka, oko nie zobaczy,", + "142654": "Bo biegła bardzo szybko, suwała się raczéj,", + "142655": "Jako osóbki, które na trzykrólskie święta", + "142656": "Przesuwają w jasełkach ukryte chłopięta.", + "142657": "Biegła i wszystkich lekkim witając ukłonem,", + "142658": "Chciała usieść na miejscu sobie zostawionem.", + "142659": "Trudno było; bo krzeseł dla gości nie stało:", + "142660": "Na czterech ławach cztery ich rzędy siedziało,", + "142661": "Trzeba było rzęd ruszyć lub ławę przeskoczyć;", + "142662": "Zręcznie między dwie ławy umiała się wtłoczyć,", + "142663": "A potem między rzędem siedzących i stołem", + "142664": "Jak bilardowa kula toczyła się kołem.", + "142665": "W biegu dotknęła blisko naszego młodziana;", + "142666": "Uczepiwszy falbaną o czyjeś kolana,", + "142667": "Pośliznęła się nieco i w tem roztargnieniu", + "142668": "Na pana Tadeusza wsparła się ramieniu.", + "142669": "Przeprosiwszy go grzecznie, na miejscu swem siadła", + "142670": "Pomiędzy nim i stryjem, ale nic nie jadła,", + "142671": "Tylko się wachlowała, to wachlarza trzonek", + "142672": "Kręciła, to kołnierzyk z brabanckich koronek", + "142673": "Poprawiała, to lekkim dotknieniem się ręki", + "142674": "Muskała włosów pukle i wstąg jasnych pęki.", + "142675": "Ta przerwa rozmów trwała już minut ze cztery.", + "142676": "Tymczasem w końcu stoła naprzód ciche szmery,", + "142677": "A potem się zaczęły wpółgłośne rozmowy;", + "142678": "Mężczyźni rozsądzali swe dzisiejsze łowy.", + "142679": "Asesora z Rejentem wzmogła się uparta,", + "142680": "Coraz głośniejsza kłótnia o kusego charta,", + "142681": "Którego posiadaniem pan Rejent się szczycił", + "142682": "I utrzymywał, że on zająca pochwycił;", + "142683": "Asesor zaś dowodził na złość Rejentowi,", + "142684": "Że ta chwała należy chartu Sokołowi.", + "142685": "Pytano zdania innych; więc wszyscy dokoła", + "142686": "Brali stronę Kusego, albo też Sokoła,", + "142687": "Ci jak znawcy, ci znowu jak naoczne świadki.", + "142688": "Sędzia na drugim końcu do nowej sąsiadki", + "142689": "Rzekł półgłosem: \"Przepraszam, musieliśmy siadać,", + "142690": "Niepodobna wieczerzy na później odkładać:", + "142691": "Goście głodni, chodzili daleko na pole;", + "142692": "Myśliłem, że dziś z nami nie będziesz przy stole\".", + "142693": "To rzekłszy, z Podkomorzym przy pełnym kielichu", + "142694": "O politycznych sprawach rozmawiał po cichu.", + "142695": "Gdy tak były zajęte stołu strony obie,", + "142696": "Tadeusz przyglądał się nieznanej osobie:", + "142697": "Przypomniał, że za pierwszym na miejsce wejrzeniem", + "142698": "Odgadnął zaraz, czyim miało być siedzeniem.", + "142699": "Rumienił się, serce mu biło nadzwyczajnie;", + "142700": "Więc rozwiązane widział swych domysłów tajnie!", + "142701": "Więc było przeznaczono, by przy jego boku", + "142702": "Usiadła owa piękność widziana w pomroku.", + "142703": "Wprawdzie zdała się teraz wzrostem dorodniejsza,", + "142704": "Bo ubrana, a ubiór powiększa i zmniejsza.", + "142705": "I włos u tamtej widział krótki, jasnozłoty,", + "142706": "A u tej krucze, długie zwijały się sploty.", + "142707": "Kolor musiał pochodzić od słońca promieni,", + "142708": "Któremi przy zachodzie wszystko się czerwieni.", + "142709": "Twarzy wówczas nie dostrzegł, nazbyt rychło znikła,", + "142710": "Ale myśl twarz nadobną odgadywać zwykła;", + "142711": "Myślił, że pewnie miała czarniutkie oczęta,", + "142712": "Białą twarz, usta kraśne jak wiśnie bliźnięta;", + "142713": "U tej znalazł podobne oczy, usta, lica;", + "142714": "W wieku może by była największa różnica:", + "142715": "Ogrodniczka dziewczynką zdawała się małą,", + "142716": "A pani ta niewiastą już w latach dojrzałą;", + "142717": "Lecz młodzież o piękności metrykę nie pyta,", + "142718": "Bo młodzieńcowi młodą jest każda kobiéta,", + "142719": "Chłopcowi każda piękność zda się rówiennicą,", + "142720": "A niewinnemu każda kochanka dziewicą.", + "142721": "Tadeusz, chociaż liczył lat blisko dwadzieście", + "142722": "I od dzieciństwa mieszkał w Wilnie, wielkim mieście,", + "142723": "Miał za dozorcę księdza, który go pilnował", + "142724": "I w dawnej surowości prawidłach wychował.", + "142725": "Tadeusz zatem przywiozł w strony swe rodzinne", + "142726": "Duszę czystą, myśl żywą i serce niewinne,", + "142727": "Ale razem niemałą chętkę do swywoli.", + "142728": "Z góry już robił projekt, że sobie pozwoli", + "142729": "Używać na wsi długo wzbronionej swobody;", + "142730": "Wiedział, że był przystojny, czuł się rześki, młody,", + "142731": "A w spadku po rodzicach wziął czerstwość i zdrowie.", + "142732": "Nazywał się Soplica; wszyscy Soplicowie", + "142733": "Są, jak wiadomo, krzepcy, otyli i silni,", + "142734": "Do żołnierki jedyni, w naukach mniej pilni.", + "142735": "Tadeusz się od przodków swoich nie odrodził:", + "142736": "Dobrze na koniu jeździł, pieszo dzielnie chodził,", + "142737": "Tępy nie był, lecz mało w naukach postąpił,", + "142738": "Choć stryj na wychowanie niczego nie skąpił.", + "142739": "On wolał z flinty strzelać albo szablą robić;", + "142740": "Wiedział, że go myślano do wojska sposobić,", + "142741": "Że ojciec w testamencie wyrzekł taką wolę;", + "142742": "Ustawicznie do bębna tęsknił, siedząc w szkole.", + "142743": "Ale stryj nagle pierwsze zamiary odmienił,", + "142744": "Kazał, aby przyjechał i aby się żenił,", + "142745": "I objął gospodarstwo; przyrzekł na początek", + "142746": "Dać małą wieś, a potem cały swój majątek.", + "142747": "Te wszystkie Tadeusza cnoty i zalety", + "142748": "Ściągnęły wzrok sąsiadki, uważnej kobiety.", + "142749": "Zmierzyła jego postać kształtną i wysoką,", + "142750": "Jego ramiona silne, jego pierś szeroką", + "142751": "I w twarz spójrzała, z której wytryskał rumieniec,", + "142752": "Ilekroć z jej oczyma spotkał się młodzieniec:", + "142753": "Bo z pierwszej lękliwości całkiem już ochłonął", + "142754": "I patrzył wzrokiem śmiałym, w którym ogień płonął.", + "142755": "Również patrzyła ona, i cztery źrenice", + "142756": "Gorzały przeciw sobie jak roratne świéce.", + "142757": "Pierwsza z nim po francusku zaczęła rozmowę;", + "142758": "Wracał z miasta, ze szkoły: więc o książki nowe,", + "142759": "O autorów pytała Tadeusza zdania", + "142760": "I ze zdań wyciągała na nowo pytania;", + "142761": "Cóż gdy potem zaczęła mówić o malarstwie,", + "142762": "O muzyce, o tańcach, nawet o rzeźbiarstwie!", + "142763": "Dowiodła, że zna równie pędzel, noty, druki;", + "142764": "Aż osłupiał Tadeusz na tyle nauki,", + "142765": "Lękał się, by nie został pośmiewiska celem,", + "142766": "I jąkał się jak żaczek przed nauczycielem.", + "142767": "Szczęściem, że nauczyciel ładny i niesrogi;", + "142768": "Odgadnęła sąsiadka powód jego trwogi,", + "142769": "Wszczęła rzecz o mniej trudnych i mądrych przedmiotach:", + "142770": "O wiejskiego pożycia nudach i kłopotach,", + "142771": "I jak bawić się trzeba, i jak czas podzielić,", + "142772": "By życie uprzyjemnić i wieś rozweselić.", + "142773": "Tadeusz odpowiadał śmielej, szła rzecz daléj,", + "142774": "W pół godziny już byli z sobą poufali;", + "142775": "Zaczęli nawet małe żarciki i sprzeczki.", + "142776": "W końcu, stawiła przed nim trzy z chleba gałeczki:", + "142777": "Trzy osoby na wybor; wziął najbliższą sobie;", + "142778": "Podkomorzanki na to zmarszczyły się obie,", + "142779": "Sąsiadka zaśmiała się, lecz nie powiedziała,", + "142780": "Kogo owa szczęśliwa gałka oznaczała.", + "142781": "Inaczej bawiono się w drugim końcu stoła,", + "142782": "Bo tam, wzmógłszy się nagle, stronnicy Sokoła", + "142783": "Na partyję Kusego bez litości wsiedli:", + "142784": "Spór był wielki, już potraw ostatnich nie jedli.", + "142785": "Stojąc i pijąc obie kłóciły się strony,", + "142786": "A najstraszniej pan Rejent był zacietrzewiony:", + "142787": "Jak raz zaczął, bez przerwy rzecz swoję tokował", + "142788": "I gestami ją bardzo dobitnie malował.", + "142789": "(Był dawniej adwokatem pan rejent Bolesta,", + "142790": "Zwano go kaznodzieją, że zbyt lubił gesta).", + "142791": "Teraz ręce przy boku miał, w tył wygiął łokcie,", + "142792": "Spod ramion wytknął palce i długie paznokcie,", + "142793": "Przedstawiając dwa smycze chartów tym obrazem.", + "142794": "Właśnie rzecz kończył: \"Wyczha! puściliśmy razem", + "142795": "Ja i Asesor, razem, jakoby dwa kórki", + "142796": "Jednym palcem spuszczone u jednej dwórórki;", + "142797": "Wyczha! poszli, a zając jak struna - smyk w pole,", + "142798": "Psy tuż (to mówiąc, ręce ciągnął wzdłuż po stole", + "142799": "I palcami ruch chartów przedziwnie udawał),", + "142800": "Psy tuż, i hec! od lasu odsadzili kawał;", + "142801": "Sokoł smyk naprzód, rączy pies, lecz zagorzalec,", + "142802": "Wysadził się przed Kusym o tyle, o palec;", + "142803": "Wiedziałem, że spudłuje; szarak, gracz nie lada,", + "142804": "Czchał niby prosto w pole, za nim psów gromada;", + "142805": "Gracz szarak! skoro poczuł wszystkie charty w kupie,", + "142806": "Pstręk na prawo, koziołka, z nim w prawo psy głupie,", + "142807": "A on znowu fajt w lewo, jak wytnie dwa susy,", + "142808": "Psy za nim fajt na lewo, on w las, a mój Kusy", + "142809": "Cap !!\" - tak krzycząc pan Rejent, na stół", + "142810": "pochylony,", + "142811": "Z palcami swemi zabiegł aż do drugiej strony", + "142812": "I \"cap!\" - Tadeuszowi wrzasnął tuż nad uchem.", + "142813": "Tadeusz i sąsiadka, tym głosu wybuchem", + "142814": "Znienacka przestraszeni właśnie w pół rozmowy,", + "142815": "Odstrychnęli od siebie mimowolnie głowy,", + "142816": "Jako wierzchołki drzewa powiązane społem,", + "142817": "Gdy je wicher rozerwie; i ręce pod stołem", + "142818": "Blisko siebie leżące wstecz nagle uciekły,", + "142819": "I dwie twarze w jeden się rumieniec oblekły.", + "142820": "Tadeusz, by nie zdradzić swego roztargnienia:", + "142821": "\"Prawda - rzekł - mój Rejencie, prawda, bez wątpienia,", + "142822": "Kusy piękny chart z kształtu, jeśli równie chwytny...\"", + "142823": "\"Chwytny? - krzyknął pan Rejent. - Mój pies faworytny", + "142824": "Żeby nie miał być chwytny?\" Więc Tadeusz znowu", + "142825": "Cieszył się, że tak piękny pies nie ma narowu,", + "142826": "Żałował, że go tylko widział idąc z lasu", + "142827": "I że przymiotów jego poznać nie miał czasu.", + "142828": "Na to zadrżał Asesor, puścił z rąk kieliszek,", + "142829": "Utopił w Tadeusza wzrok jak bazyliszek.", + "142830": "Asesor mniej krzykliwy i mniej był ruchawy", + "142831": "Od Rejenta, szczuplejszy i mały z postawy,", + "142832": "Lecz straszny na reducie, balu i sejmiku,", + "142833": "Bo powiadano o nim: ma żądło w języku.", + "142834": "Tak dowcipne żarciki umiał komponować,", + "142835": "Iżby je w kalendarzu można wydrukować:", + "142836": "Wszystkie złośliwe, ostre. Dawniej człek dostatni,", + "142837": "Schedę ojca swojego i majątek bratni,", + "142838": "Wszystko strwonił, na wielkim figurując świecie;", + "142839": "Teraz wszedł w służbę rządu, by znaczyć w powiecie.", + "142840": "Lubił bardzo myślistwo, już to dla zabawy,", + "142841": "Już to że odgłos trąbki i widok obławy", + "142842": "Przypominał mu jego lata młodociane,", + "142843": "Kiedy miał strzelców licznych i psy zawołane;", + "142844": "Teraz mu z całej psiarni dwa charty zostały,", + "142845": "I jeszcze z tych jednemu chciano przeczyć chwały.", + "142846": "Więc zbliżył się i, z wolna gładząc faworyty,", + "142847": "Rzekł z uśmiechem, a był to uśmiech jadowity:", + "142848": "\"Chart bez ogona jest jak szlachcic bez urzędu...", + "142849": "Ogon też znacznie chartom pomaga do pędu,", + "142850": "A Pan kusość uważasz za dowód dobroci?", + "142851": "Zresztą zdać się możemy na sąd Pańskiej cioci.", + "142852": "Choć pani Telimena mieszkała w stolicy", + "142853": "I bawi się niedawno w naszej okolicy,", + "142854": "Lepiej zna się na łowach niż myśliwi młodzi:", + "142855": "Tak to nauka sama z latami przychodzi\".", + "142856": "Tadeusz, na którego niespodzianie spadał", + "142857": "Grom taki, wstał zmieszany, chwilę nic nie gadał,", + "142858": "Lecz patrzył na rywala coraz straszniej, srożéj...", + "142859": "Wtem, wielkim szczęściem, dwakroć kichnął Podkomorzy.", + "142860": "\"Wiwat!\" - krzyknęli wszyscy; on się wszystkim skłonił", + "142861": "I z wolna w tabakierę palcami zadzwonił:", + "142862": "Tabakiera ze złota, z brylantów oprawa,", + "142863": "A w środku jej był portret króla Stanisława.", + "142864": "Ojcu Podkomorzego sam król ją darował,", + "142865": "Po ojcu Podkomorzy godnie ją piastował;", + "142866": "Gdy w nię dzwonił, znak dawał, że miał głos zabierać;", + "142867": "Umilkli wszyscy i ust nie śmieli otwierać.", + "142868": "On rzekł:", + "142869": "\"Wielmożni Szlachta, Bracia Dobrodzieje!", + "142870": "Forum myśliwskiem tylko są łąki i knieje,", + "142871": "Więc ja w domu podobnych spraw nie decyduję", + "142872": "I posiedzenie nasze na jutro solwuję,", + "142873": "I dalszych replik stronom dzisiaj nie dozwolę.", + "142874": "Woźny! odwołaj sprawę na jutro na pole.", + "142875": "Jutro i Hrabia z całym myślistwem tu zjedzie,", + "142876": "I Waszeć z nami ruszysz, Sędzio, mój sąsiedzie,", + "142877": "I pani Telimena, i panny, i panie,", + "142878": "Słowem, zrobim na urząd wielkie polowanie;", + "142879": "I Wojski towarzystwa nam też nie odmówi\".", + "142880": "To mówiąc tabakierę podawał starcowi.", + "142881": "Wojski na ostrym końcu śród myśliwych siedział,", + "142882": "Słuchał zmrużywszy oczy, słowa nie powiedział,", + "142883": "Choć młodzież nieraz jego zasięgała zdania,", + "142884": "Bo nikt lepiej nad niego nie znał polowania.", + "142885": "On milczał, szczyptę wziętą z tabakiery ważył", + "142886": "W palcach i długo dumał, nim ją w końcu zażył;", + "142887": "Kichnął, aż cała izba rozległa się echem,", + "142888": "I potrząsając głową rzekł z gorzkim uśmiechem:", + "142889": "\"O, jak mnie to starego i smuci, i dziwi!", + "142890": "Cóż by to o tym starzy mówili myśliwi,", + "142891": "Widząc, że w tylu szlachty, w tylu panów gronie", + "142892": "Mają sądzić się spory o charcim ogonie;", + "142893": "Cóż by rzekł na to stary Rejtan, gdyby ożył?", + "142894": "Wróciłby do Lachowicz i w grób się położył!", + "142895": "Co by rzekł wojewoda Niesiołowski stary,", + "142896": "Który ma dotąd pierwsze na świecie ogary", + "142897": "I dwiestu strzelców trzyma obyczajem pańskim,", + "142898": "I ma sto wozów sieci w zamku worończańskim,", + "142899": "A od tylu lat siedzi jak mnich na swym dworze.", + "142900": "Nikt go na polowanie uprosić nie może,", + "142901": "Białopiotrowiczowi samemu odmówił!", + "142902": "Bo cóż by on na waszych polowaniach łowił?", + "142903": "Piękna byłaby sława, ażeby pan taki", + "142904": "Wedle dzisiejszej mody jeździł na szaraki!", + "142905": "Za moich, panie, czasów w języku strzeleckim", + "142906": "Dzik, niedźwiedź, łoś, wilk zwany był zwierzem szlacheckim,", + "142907": "A zwierzę nie mające kłów, rogów, pazurów", + "142908": "Zostawiano dla płatnych sług i dworskich ciurów;", + "142909": "Żaden pan nigdy przyjąć nie chciałby do ręki", + "142910": "Strzelby, którą zhańbiono, sypiąc w nią śrut", + "142911": "cienki!", + "142912": "Trzymano wprawdzie chartów, bo z łowów wracając,", + "142913": "Trafia się, że spod konia mknie się biedak zając;", + "142914": "Puszczano wtenczas za nim dla zabawki smycze", + "142915": "I na konikach małe goniły panicze", + "142916": "Przed oczami rodziców, którzy te pogonie", + "142917": "Ledwie raczyli widzieć, cóż kłócić się o nie!", + "142918": "Więc niech Jaśnie Wielmożny Podkomorzy raczy", + "142919": "Odwołać swe rozkazy i niech mi wybaczy,", + "142920": "Że nie mogę na takie jechać polowanie", + "142921": "I nigdy na niem noga moja nie postanie!", + "142922": "Nazywam się Hreczecha, a od króla Lecha", + "142923": "Żaden za zającami nie jeździł Hreczecha\".", + "142924": "Tu śmiech młodzieży mowę Wojskiego zagłuszył.", + "142925": "Wstano od stołu; pierwszy Podkomorzy ruszył;", + "142926": "Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy;", + "142927": "Idąc kłaniał się damom, starcom i młodzieży;", + "142928": "Za nim szedł kwestarz, Sędzia tuż przy Bernardynie,", + "142929": "Sędzia u progu rękę dał Podkomorzynie,", + "142930": "Tadeusz Telimenie, Asesor Krajczance,", + "142931": "A pan Rejent na końcu Wojskiej Hreczeszance.", + "142932": "Tadeusz z kilku gośćmi poszedł do stodoły,", + "142933": "A czuł się pomieszany, zły i niewesoły,", + "142934": "Rozbierał myślą wszystkie dzisiejsze wypadki:", + "142935": "Spotkanie się, wieczerzę przy boku sąsiadki,", + "142936": "A szczególniej mu słowo \"ciocia\" koło ucha", + "142937": "Brzęczało ciągle jako naprzykrzona mucha.", + "142938": "Pragnąłby u Woźnego lepiej się wypytać", + "142939": "O pani Telimenie, lecz go nie mógł schwytać;", + "142940": "Wojskiego też nie widział, bo zaraz z wieczerzy", + "142941": "Wszyscy poszli za gośćmi, jak sługom należy,", + "142942": "Urządzając we dworze izby do spoczynku.", + "142943": "Starsi i damy spały we dworskim budynku,", + "142944": "Młodzież Tadeuszowi prowadzić kazano,", + "142945": "W zastępstwie gospodarza, w stodołę na siano.", + "142946": "W pół godziny tak było głucho w całym dworze", + "142947": "Jako po zadzwonieniu na pacierz w klasztorze;", + "142948": "Ciszę przerywał tylko głos nocnego stróża.", + "142949": "Usnęli wszyscy. Sędzia sam oczu nie zmruża:", + "142950": "Jako wódz gospodarstwa obmyśla wyprawę", + "142951": "W pole i w domu przyszłą urządza zabawę.", + "142952": "Dał rozkaz ekonomom, wójtom i gumiennym,", + "142953": "Pisarzom, ochmistrzyni, strzelcom i stajennym,", + "142954": "I musiał wszystkie dzienne rachunki przezierać,", + "142955": "Nareszcie rzekł Woźnemu, że się chce rozbierać.", + "142956": "Woźny pas mu odwiązał, pas słucki, pas lity,", + "142957": "Przy którym świecą gęste kutasy jak kity,", + "142958": "Z jednej strony złotogłów w purpurowe kwiaty,", + "142959": "Na wywrót jedwab czarny, posrebrzany w kraty;", + "142960": "Pas taki można równie kłaść na strony obie:", + "142961": "Złotą na dzień galowy, a czarną w żałobie.", + "142962": "Sam Woźny umiał pas ten odwiązywać, składać;", + "142963": "Właśnie tym się zatrudniał i kończył tak gadać:", + "142964": "\"Cóż złego, że przeniosłem stoły do", + "142965": "zamczyska?", + "142966": "Nikt na tem nic nie stracił, a Pan może zyska,", + "142967": "Bo przecież o ten zamek dziś toczy się sprawa.", + "142968": "My od dzisiaj do zamku nabyliśmy prawa,", + "142969": "I mimo całą strony przeciwnej zajadłość", + "142970": "Dowiodę, że zamczysko wzięliśmy w posiadłość.", + "142971": "Wszakże kto gości prosi w zamek na wieczerzę,", + "142972": "Dowodzi, że posiadłość tam ma albo bierze;", + "142973": "Nawet strony przeciwne weźwiemy na świadki:", + "142974": "Pamiętam za mych czasów podobne wypadki\".", + "142975": "Już Sędzia spał. Więc Woźny cicho wszedł do sieni,", + "142976": "Siadł przy świecy i dobył książeczkę z kieszeni,", + "142977": "Która mu jak Ołtarzyk złoty zawsze służy,", + "142978": "Której nigdy nie rzuca w domu i w podróży.", + "142979": "Była to trybunalska wokanda: tam rzędem", + "142980": "Stały spisane sprawy, które przed urzędem", + "142981": "Woźny sam głosem swoim przed laty wywołał", + "142982": "Albo o których później dowiedzieć się zdołał.", + "142983": "Prostym ludziom wokanda zda się imion spisem,", + "142984": "Woźnemu jest obrazów wspaniałych zarysem.", + "142985": "Czytał więc i rozmyślał: Ogiński z Wizgirdem,", + "142986": "Dominikanie z Rymszą, Rymsza z Wysogierdem,", + "142987": "Radziwiłł z Wereszczaką, Giedrojć z Rodułtowskim,", + "142988": "Obuchowicz z kahałem, Juracha z Piotrowskim,", + "142989": "Maleski z Mickiewiczem, a na koniec Hrabia", + "142990": "Z Soplicą: i czytając, z tych imion wywabia", + "142991": "Pamięć spraw wielkich, wszystkie procesu wypadki,", + "142992": "I stają mu przed oczy sąd, strony i świadki;", + "142993": "I ogląda sam siebie, jak w żupanie białym,", + "142994": "W granatowym kontuszu stał przed trybunałem;", + "142995": "Jedna ręka na szabli, a drugą do stoła", + "142996": "Przywoławszy dwie strony: \"Uciszcie się!\" woła.", + "142997": "Marząc i kończąc pacierz wieczorny, pomału", + "142998": "Usnął ostatni w Litwie Woźny trybunału.", + "142999": "Takie były zabawy, spory w one lata", + "143000": "Śród cichej wsi litewskiej, kiedy reszta świata", + "143001": "We łzach i krwi tonęła, gdy ów mąż, bóg wojny,", + "143002": "Otoczon chmurą pułków, tysiącem dział zbrojny,", + "143003": "Wprzągłszy w swój rydwan orły złote obok srebrnych,", + "143004": "Od puszcz libijskich latał do Alpów podniebnych,", + "143005": "Ciskając grom po gromie: w Piramidy, w Tabor,", + "143006": "W Marengo, w Ulm, w Austerlitz. Zwycięstwo i Zabor", + "143007": "Biegły przed nim i za nim. Sława czynów tylu,", + "143008": "Brzemienna imionami rycerzy, od Nilu", + "143009": "Szła hucząc ku północy, aż u Niemna brzegów", + "143010": "Odbiła się, jak od skał, od Moskwy szeregów,", + "143011": "Które broniły Litwę murami żelaza", + "143012": "Przed wieścią dla Rosyi straszną jak zaraza.", + "143013": "Przecież nieraz nowina, niby kamień z nieba,", + "143014": "Spadała w Litwę; nieraz dziad żebrzący chleba,", + "143015": "Bez ręki lub bez nogi, przyjąwszy jałmużnę,", + "143016": "Stanął i oczy wkoło obracał ostróżne.", + "143017": "Gdy nie widział we dworze rosyjskich żołnierzy", + "143018": "Ani jarmułek, ani czerwonych kołnierzy,", + "143019": "Wtenczas, kim był, wyznawał: był legijonistą,", + "143020": "Przynosił kości stare na ziemię ojczystą,", + "143021": "Której już bronić nie mógł... Jak go wtenczas cała", + "143022": "Rodzina pańska, jak go czeladka ściskała,", + "143023": "Zanosząc się od płaczu! On za stołem siadał", + "143024": "I dziwniejsze od baśni historyje gadał.", + "143025": "On opowiadał, jako jenerał Dąbrowski", + "143026": "Z ziemi włoskiej stara się przyciągnąć do Polski,", + "143027": "Jak on rodaków zbiera na Lombardzkiem polu;", + "143028": "Jak Kniaziewicz rozkazy daje z Kapitolu", + "143029": "I zwycięzca, wydartych potomkom Cezarów", + "143030": "Rzucił w oczy Francuzów sto krwawych sztandarów;", + "143031": "Jak Jabłonowski zabiegł, aż kędy pieprz rośnie,", + "143032": "Gdzie się cukier wytapia i gdzie w wiecznej wiośnie", + "143033": "Pachnące kwitną lasy; z legiją Dunaju", + "143034": "Tam wódz Murzyny gromi, a wzdycha do kraju.", + "143035": "Mowy starca krążyły we wsi po kryjomu;", + "143036": "Chłopiec, co je posłyszał, znikał nagle z domu,", + "143037": "Lasami i bagnami skradał się tajemnie,", + "143038": "Ścigany od Moskali, skakał kryć się w Niemnie", + "143039": "I nurkiem płynął na brzeg Księstwa Warszawskiego,", + "143040": "Gdzie usłyszał głos miły: \"Witaj nam, kolego!\"", + "143041": "Lecz nim odszedł, wyskoczył na wzgórek z kamienia", + "143042": "I Moskalom przez Niemen rzekł: \"Do zobaczenia!\"", + "143043": "Tak przekradł się Gorecki, Pac i Obuchowicz,", + "143044": "Piotrowski, Obolewski, Rożycki, Janowicz,", + "143045": "Mirzejewscy, Brochocki i Bernatowicze,", + "143046": "Kupść, Gedymin i inni, których nie policzę;", + "143047": "Opuszczali rodziców i ziemię kochaną,", + "143048": "I dobra, które na skarb carski zabierano.", + "143049": "Czasem do Litwy kwestarz z obcego klasztoru", + "143050": "Przyszedł, i kiedy bliżej poznał panów dworu,", + "143051": "Gazetę im pokazał wyprutą z szkaplerza;", + "143052": "Tam stała wypisana i liczba żołnierza,", + "143053": "I nazwisko każdego wodza legijonu,", + "143054": "I każdego z nich opis zwycięstwa lub zgonu.", + "143055": "Po wielu latach pierwszy raz miała rodzina", + "143056": "Wieść o życiu, o chwale i o śmierci syna;", + "143057": "Brał dom żałobę, ale powiedzieć nie śmiano,", + "143058": "Po kim była żałoba, tylko zgadywano", + "143059": "W okolicy; i tylko cichy smutek panów", + "143060": "Lub cicha radość była gazetą ziemianów.", + "143061": "Takim kwestarzem tajnym był Robak podobno:", + "143062": "Często on z panem Sędzią rozmawiał osobno;", + "143063": "Po tych rozmowach zawsze jakowaś nowina", + "143064": "Rozeszła się w sąsiedztwie. Postać Bernardyna", + "143065": "Wydawała, że mnich ten nie zawsze w kapturze", + "143066": "Chodził i nie w klasztornym zestarzał się murze.", + "143067": "Miał on nad prawym uchem, nieco wyżej skroni,", + "143068": "Bliznę wyciętej skóry na szerokość dłoni", + "143069": "I w brodzie ślad niedawny lancy lub postrzału;", + "143070": "Ran tych nie dostał pewnie przy czytaniu mszału.", + "143071": "Ale nie tylko groźne wejrzenie i blizny,", + "143072": "Lecz sam ruch i głos jego miał coś żołnierszczyzny.", + "143073": "Przy mszy, gdy z wzniesionymi zwracał się rękami", + "143074": "Od ołtarza do ludu, by mówić: \"Pan z wami\",", + "143075": "To nieraz tak się zręcznie skręcił jednym razem,", + "143076": "Jakby \"prawo w tył\" robił za wodza rozkazem,", + "143077": "I słowa liturgiji takim wyrzekł tonem", + "143078": "Do ludu, jak oficer stojąc przed szwadronem;", + "143079": "Postrzegali to chłopcy służący mu do mszy.", + "143080": "Spraw także politycznych był Robak świadomszy", + "143081": "Niźli żywotów świętych, a jeżdżąc po kweście,", + "143082": "Często zastanawiał się w powiatowem mieście;", + "143083": "Miał pełno interesów: to listy odbierał,", + "143084": "Których nigdy przy obcych ludziach nie otwierał,", + "143085": "To wysyłał posłańców, ale gdzie i po co,", + "143086": "Nie powiadał; częstokroć wymykał się nocą", + "143087": "Do dworów pańskich, z szlachtą ustawicznie szeptał", + "143088": "I okoliczne wioski dokoła wydeptał,", + "143089": "I w karczmach z wieśniakami rozprawiał niemało,", + "143090": "A zawsze o tem, co się w cudzych krajach działo.", + "143091": "Teraz Sędziego, który już spał od godziny,", + "143092": "Przychodzi budzić; pewnie ma jakieś nowiny.", + "143093": "KSIĘGA DZIESIĄTA", + "143094": "EMIGRACJA. JACEK", + "143095": "Narada tycząca się zabezpieczenia losu zwycięzców - Układy z Rykowem - Pożegnanie - Ważne odkrycie - Nadzieja.", + "143096": "Owe obłoki ranne, zrazu rozpierzchnione", + "143097": "Jak czarne ptaki, lecąc w wyższą nieba stronę,", + "143098": "Coraz się zgromadzały; ledwie słońce zbiegło", + "143099": "Z południa, już ich stado pół niebios obległo", + "143100": "Ogromną chmurą; wiatr ją pędził coraz chyżej,", + "143101": "Chmura coraz gęstniała, zwieszała się niżej,", + "143102": "Aż jedną stroną na wpół od niebios oddarta,", + "143103": "Ku ziemi wychylona i wszerz rozpostarta,", + "143104": "Jak wielki żagiel, biorąc wszystkie wiatry w siebie,", + "143105": "Od południa na zachód leciała po niebie.", + "143106": "I była chwila ciszy; i powietrze stało", + "143107": "Głuche, milczące, jakby z trwogi oniemiało.", + "143108": "I łany zbóż, co wprzódy, kładąc się na ziemi", + "143109": "I znowu w górę trzęsąc kłosami złotemi,", + "143110": "Wrzały jak fale, teraz stoją nieruchome", + "143111": "I poglądają w niebo najeżywszy słomę.", + "143112": "I zielone przy drogach wierzby i topole,", + "143113": "Co pierwej, jako płaczki przy grobowym dole,", + "143114": "Biły czołem, długiemi kręciły ramiony,", + "143115": "Rozpuszczając na wiatry warkocz posrebrzony -", + "143116": "Teraz jak martwe, z niemej wyrazem żałoby,", + "143117": "Stoją na kształt posągów sypilskiej Nioby.", + "143118": "Jedna osina drżąca wstrząsa liście siwe.", + "143119": "Bydło, zwykle do domu powracać leniwe,", + "143120": "Teraz zbiega się tłumnie, pasterzy nie czeka", + "143121": "I opuszczając strawę, do domu ucieka.", + "143122": "Buhaj racicą ziemię kopie, orze rogiem", + "143123": "I całą trzodę straszy ryczeniem złowrogiem;", + "143124": "Krowa coraz ku niebu wznosi wielkie oko,", + "143125": "Usta z dziwu otwiera i wzdycha głęboko;", + "143126": "A wieprz marudzi w tyle, dąsa się i zgrzyta,", + "143127": "I snopy zboża kradnie, i na zapas chwyta.", + "143128": "Ptastwo skryło się w lasy, pod strzechy, w głąb", + "143129": "trawy;", + "143130": "Tylko wrony, stadami obstąpiwszy stawy,", + "143131": "Przechadzają się sobie poważnemi kroki,", + "143132": "Czarne oczy kierują na czarne obłoki;", + "143133": "Wytknąwszy język z suchej, szerokiej gardzieli", + "143134": "I skrzydła roztaczając, czekają kąpieli;", + "143135": "Lecz i te, przewidując nazbyt mocną burzę,", + "143136": "Już w las ciągną, podobne wznoszącej się chmurze.", + "143137": "Ostatnia z ptaków, lotem nieścigłym zuchwała", + "143138": "Jaskółka, czarny obłok przeszywa jak strzała,", + "143139": "Wreszcie spada jak kula.", + "143140": "Właśnie w owej chwili", + "143141": "Szlachta z Moskwą okropną walkę zakończyli", + "143142": "I chronią się gromadnie w domy i stodoły,", + "143143": "Opuszczają plac boju, gdzie wkrótce żywioły", + "143144": "Stoczą walkę.", + "143145": "Na zachód,  jeszcze ozłocona ziemia słońcem", + "143146": "ozłocona", + "143147": "świeciła się ponuro, żółtawo-czerwona;", + "143148": "Już chmura, roztaczając cienie na kształt sieci,", + "143149": "Wyławia resztki światła, a za słońcem leci,", + "143150": "Jak gdyby je pochwycić chciała przed zachodem.", + "143151": "Kilka wichrów raz po raz prześwisnęło spodem,", + "143152": "Jeden za drugim lecą, miecąc krople dżdżyste,", + "143153": "Wielkie, jasne, okrągłe, jak grady ziarniste.", + "143154": "Nagle wichry zwarły się, porwały się wpoły,", + "143155": "Borykają się, kręcą, świszczącemi koły", + "143156": "Krążą po stawach, mącą do dna wody w stawach;", + "143157": "Wpadli na łąki, świszczą po łozach i trawach,", + "143158": "Pryskają łóz gałęzie, lecą traw przekosy", + "143159": "Na wiatr, jako garściami wyrywane włosy,", + "143160": "Zmieszane z kędziorami snopów; wiatry wyją,", + "143161": "Upadają na rolę, tarzają się, ryją,", + "143162": "Rwą skiby, robią otwor wichrowi trzeciemu,", + "143163": "Który wydarł się z roli jak słup czarnoziemu,", + "143164": "Wznosi się, jak ruchoma piramida toczy,", + "143165": "Łbem grunt wierci, z nóg piasek sypie gwiazdom w oczy,", + "143166": "Co krok wszerz wydyma się, roztwiera ku górze", + "143167": "I ogromną swą trąbą otrębuje burzę.", + "143168": "Aż z całym tym chaosem wody i kurzawy,", + "143169": "Słomy, liścia, gałęzi, wydartej murawy,", + "143170": "Wichry w las uderzyły i po głębiach puszczy", + "143171": "Ryknęły jak niedźwiedzie.", + "143172": "A już deszcz wciąż pluszczy,", + "143173": "Jak z sita, w gęstych kroplach; wtem rykły pioruny,", + "143174": "Krople zlały się razem; to jak proste stróny", + "143175": "Długim warkoczem wiążą niebiosa do ziemi,", + "143176": "To jak z wiader buchają warstami całemi.", + "143177": "Już zakryły się całkiem niebiosa i ziemia,", + "143178": "Noc je z burzą od nocy czarniejszą zaciemia.", + "143179": "Czasem widnokrąg pęka od końca do końca,", + "143180": "I anioł burzy na kształt niezmiernego słońca", + "143181": "Rozświeci twarz, i znowu, okryty całunem,", + "143182": "Uciekł w niebo i drzwi chmur zatrzasnął piorunem.", + "143183": "Znowu wzmaga się burza, ulewa nawalna", + "143184": "I ciemność gruba, gęsta, prawie dotykalna.", + "143185": "Znowu deszcz ciszej szumi, grom na chwilę uśnie;", + "143186": "Znowu wzbudzi się, ryknie i znów wodą chluśnie.", + "143187": "Aż się uspokoiło wszystko; tylko drzewa", + "143188": "Szumią około domu i szemrze ulewa.", + "143189": "W takim dniu pożądany był czas najburzliwszy;", + "143190": "Bo nawalnica, boju plac mrokiem okrywszy,", + "143191": "Zalała drogi, mosty zerwała na rzece,", + "143192": "Z folwarku niedostępną zrobiła fortecę.", + "143193": "O tem więc, co się działo w obozie Soplicy,", + "143194": "Dziś nie mogła rozejść się wieść po okolicy,", + "143195": "A właśnie zawisł szlachty los od tajemnicy.", + "143196": "W izbie Sędziego ważne toczą się narady;", + "143197": "Bernardyn leżał w łóżku, zmordowany, blady", + "143198": "I skrwawiony, lecz całkiem zdrowy na umyśle,", + "143199": "Daje rozkazy, Sędzia wypełnia je ściśle.", + "143200": "Prosi Podkomorzego, przyzywa Klucznika,", + "143201": "Każe przywieść Rykowa, potem drzwi zamyka.", + "143202": "Godzinę całą trwały tajemne rozmowy,", + "143203": "Aż je przerwał kapitan Ryków temi słowy,", + "143204": "Rzucając na stół kiesę ciężką dukatami:", + "143205": "\"Państwo Lachy, już jest ta gadka między wami,", + "143206": "Że każdy Moskal złodziej; powiedzcież, kto spyta,", + "143207": "Że znaliście Moskala, który zwan Nikita", + "143208": "Nikitycz Ryków, rotny kapitan, miał osim", + "143209": "Medalów i trzy krzyże - to pamiętać prosim:", + "143210": "Ten medal za Oczaków, ten za Izmaiłów,", + "143211": "Ten za bitwę pod Nowi, ten za Prejsiż-Iłów,", + "143212": "Tamten za Korsakowa sławną rejteradę", + "143213": "Spod Zurich; a miał także i za męstwo szpadę,", + "143214": "Także od Feldmarszałka trzy zadowolnienia,", + "143215": "Dwie pochwały cesarskie i cztery wspomnienia,", + "143216": "Wszystko na piśmie\".", + "143217": "\"Ale, ale, Kapitanie -", + "143218": "Przerwał Robak - i cóż się tedy z nami stanie,", + "143219": "Jeśli nie chcesz zgodzić się? Wszakże dałeś słowo", + "143220": "Załatwić tę rzecz\".", + "143221": "\"Prawda, słowo dam na nowo -", + "143222": "Rzecze Ryków - ot, słowo! Co po waszej zgubie?", + "143223": "Ja człek poczciwy, ja was, Państwo Lachy, lubię,", + "143224": "Że wy ludzie weseli, dobrzy do wypitki,", + "143225": "I także ludzie śmiali, dobrzy do wybitki.", + "143226": "U nas ruskie przysłowie: Kto na wozie jedzie,", + "143227": "Bywa często pod wozem; kto dzisiaj na przedzie,", + "143228": "Jutro w tyle; dziś bijesz, jutro ciebie biją;", + "143229": "Czy o to gniew? Tak u nas po żołniersku żyją.", + "143230": "Skąd by się człowiekowi tyle złości wzięło", + "143231": "Gniewać się o przegranę! Oczakowskie dzieło", + "143232": "Było krwawe, pod Zurich zbili nam piechotę,", + "143233": "Pod Austerlicem całą utraciłem rotę;", + "143234": "A pierwej wasz Kościuszko pod Racławicami -", + "143235": "Byłem sierżantem - wysiekł mój pluton kosami.", + "143236": "I cóż stąd? To ja znowu u Maciejowiców", + "143237": "Zabiłem własnym sztykiem dwóch dzielnych", + "143238": "szlachciców:", + "143239": "Jeden był Mokronowski, szedł z kosą przed frontem", + "143240": "I kanonijerowi uciął rękę z lontem.", + "143241": "Oj! wy Lachy! Ojczyzna! ja to wszystko czuję,", + "143242": "Ja Ryków; car tak każe, a ja was żałuję;", + "143243": "Co nam do Lachów? Niechaj Moskwa dla Moskala,", + "143244": "Polska dla Lacha; ale cóż? Car nie pozwala!\"", + "143245": "Sędzia mu na to rzecze: \"Panie Kapitanie,", + "143246": "Żeś człek poczciwy, wiedzą to wszyscy ziemianie,", + "143247": "U których na kwaterach stałeś od lat wielu;", + "143248": "Za ten dar nie gniewaj się, dobry przyjacielu,", + "143249": "Nie chcieliśmy cię skrzywdzić; te oto dukaty", + "143250": "Śmieliśmy złożyć, wiedząc, żeś człek niebogaty\".", + "143251": "\"Ach, jegry! - wołał Ryków - cała rota skłuta!", + "143252": "Moja rota! A wszystko z winy tego Płuta!", + "143253": "On komendant, on za to przed carem odpowie.", + "143254": "A wy te grosze sobie zabierzcie, Panowie.", + "143255": "U mnie jest kapitański mój żołd lada jaki,", + "143256": "A dosyć mnie na ponczyk i lulkę tabaki.", + "143257": "A was lubię, że z wami sobie zjem, popiję,", + "143258": "Pohulam, pogawędzę, i tak sobie żyję;", + "143259": "Otóż ja was obronię i, jak będzie śledztwo,", + "143260": "Słowo uczciwe, że dam za wami świadectwo.", + "143261": "Powiemy, że my przyszli tu z wizytą, pili", + "143262": "Sobie, tańczyli, trochę sobie podchmielili,", + "143263": "A Płut przypadkiem ognia zakomenderował,", + "143264": "Bitwa! i batalijon tak jakoś zmarnował.", + "143265": "Wy, Pany, tylko śledztwo pomazujcie złotem,", + "143266": "Będzie kręcić się. Ale teraz powiem o tem,", + "143267": "Co już mówiłem temu szlachcicu, co długi", + "143268": "Ma rapier, że Płut pierwszy komendant, ja drugi:", + "143269": "Płut został żywy, może on wam zagiąć kruczka", + "143270": "Takiego, że zginiecie, bo to chytra sztuczka;", + "143271": "Trzeba mu gębę zatkać bankowym papierem.", + "143272": "No i cóż, Panie szlachcic, ty z długim rapierem,", + "143273": "Czy już byłeś u Płuta, czyś się z nim naradził?\"", + "143274": "Gerwazy obejrzał się, łysinę pogładził,", + "143275": "Kiwnął niedbale ręką, jak gdyby znać dawał,", + "143276": "Że już wszystko załatwił. - Lecz Ryków nastawał:", + "143277": "\"Cóż, czy Płut będzie milczeć, czy słowem zaręczył?\"", + "143278": "Klucznik zły, że go Ryków pytaniami dręczył,", + "143279": "Poważnie palec wielki ku ziemi naginał,", + "143280": "A potem machnął ręką, jak gdyby przecinał", + "143281": "Dalszą rozmowę, i rzekł: \"Klnę się Scyzorykiem,", + "143282": "Że Płut nie wyda! gadać już nie będzie z nikim!\"", + "143283": "Potem dłonie opuścił i palcami chrząsnął,", + "143284": "Jak gdyby tajemnicę całą z rąk wytrząsnął.", + "143285": "Ten ciemny gest pojęli słuchacze i stali,", + "143286": "Patrząc z dziwem na siebie, wzajem się badali.", + "143287": "I posępne milczenie trwało minut kilka,", + "143288": "Aż Ryków rzekł: \"Nosił wilk, ponieśli i wilka!\"", + "143289": "\"Requiescat in pace\" - dodał Podkomorzy.", + "143290": "\"Jużci - zakończył Sędzia - był w tem palec Boży!", + "143291": "Lecz ja tej krwi nie winien, jam o tym nie wiedział\".", + "143292": "Ksiądz porwał się z poduszek i posępny siedział.", + "143293": "Na koniec rzekł, spójrzawszy bystro na Klucznika:", + "143294": "\"Wielki grzech bezbronnego zabić niewolnika!", + "143295": "Chrystus zabrania mścić się nawet i nad wrogiem!", + "143296": "Oj, Kluczniku! odpowiesz ty ciężko przed Bogiem.", + "143297": "Jedna jest restrykcyja: jeśli popełniono", + "143298": "Nie z zemsty głupiej, ale pro publico bono\".", + "143299": "Klucznik głową i ręką kiwał wyciągnioną", + "143300": "I mrugając powtarzał: Pro publico bono!", + "143301": "Więcej nie było mowy o Płucie majorze;", + "143302": "Nazajutrz daremnie go szukano we dworze,", + "143303": "Daremnie wyznaczono za trupa nagrodę,", + "143304": "Major zginął bez śladu, jak gdyby wpadł w wodę.", + "143305": "Co się z nim stało, różnie powiadano o tem,", + "143306": "Lecz nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas, ni potem.", + "143307": "Daremnie pytaniami Klucznika dręczono;", + "143308": "Nic nie wyrzekł prócz tych słów: Pro publico bono.", + "143309": "Wojski był w tajemnicy, lecz słowem ujęty", + "143310": "Honorowym, staruszek milczał jak zaklęty.", + "143311": "Po zawarciu układów wyszedł z izby Ryków,", + "143312": "A Robak kazał wezwać szlachtę wojowników,", + "143313": "Do których Podkomorzy z powagą tak mówi:", + "143314": "\"Bracia! Bóg dziś naszemu szczęścił orężowi,", + "143315": "Ale muszę Waćpaństwu wyznać bez ogródki,", + "143316": "Że z tych niewczesnych bojów złe wynikną skutki;", + "143317": "Zbłądziliśmy i nikt tu z nas nie jest bez winy:", + "143318": "Ksiądz Robak, że zbyt czynnie rozszerzał nowiny,", + "143319": "Klucznik i szlachta, że je pojęła opacznie.", + "143320": "Wojna z Rosyją jeszcze nieprędko się zacznie,", + "143321": "Tymczasem, kto miał udział najczynniejszy w bitwie,", + "143322": "Ten nie może bezpieczny zostać się na Litwie;", + "143323": "Musicie więc do Księstwa uciekać, Panowie,", + "143324": "A mianowicie Maciej, co się Chrzciciel zowie,", + "143325": "Tadeusz, Konew, Brzytew - niech unoszą głowy", + "143326": "Za Niemen, gdzie ich czeka zastęp narodowy;", + "143327": "My na was nieobecnych całą winę zwalim", + "143328": "I na Płuta; tak resztę rodzeństwa ocalim.", + "143329": "Żegnam was nie na długo; są pewne nadzieje,", + "143330": "Że nam z wiosną swobody zorza zajaśnieje", + "143331": "I Litwa, co was teraz żegna jak tułaczy,", + "143332": "Wkrótce jako zwycięskich swych zbawców zobaczy.", + "143333": "Sędzia wszystko, co trzeba, zgotuje na drogę", + "143334": "I ja pieniędzmi, ile zdołam, dopomogę\".", + "143335": "Czuła szlachta, że mądrze Podkomorzy radził;", + "143336": "Wiadomo, że kto z ruskim carem raz się zwadził,", + "143337": "Ten już z nim na tej ziemi nie zgodzi się szczérze", + "143338": "I musi albo bić się, albo gnić w Sybirze.", + "143339": "Więc nic nie mówiąc, smutnie po sobie spójrzeli,", + "143340": "Westchnęli; na znak zgody głowami skinęli.", + "143341": "Polak, chociaż stąd między narodami słynny,", + "143342": "Że bardziej niźli życie kocha kraj rodzinny,", + "143343": "Gotów zawżdy rzucić go, puścić się w kraj świata,", + "143344": "W nędzy i poniewierce przeżyć długie lata,", + "143345": "Walcząc z ludźmi i z losem, póki mu śród burzy", + "143346": "Przyświeca ta nadzieja, że Ojczyźnie służy.", + "143347": "Oświadczyli, że zaraz wyjeżdżać gotowi.", + "143348": "Tylko się to nie zdało panu Buchmanowi:", + "143349": "Buchman, człowiek rozsądny, w bitwę się nie wmieszał,", + "143350": "Ale słysząc, że radzą, głosować pośpieszał.", + "143351": "Znajdował projekt dobrym, lecz chciał przeinaczyć,", + "143352": "Dokładniej go rozwinąć, jaśniej wytłumaczyć,", + "143353": "A naprzód komisyją legalnie wyznaczyć,", + "143354": "Która by rozważyła emigracji cele,", + "143355": "Środki, sposoby tudzież innych względów wiele;", + "143356": "Nieszczęściem, krótkość czasu była na zawadzie,", + "143357": "Że się nie stało zadość Buchmanowej radzie.", + "143358": "Szlachta żegna się śpiesznie i już w drogę rusza.", + "143359": "Ale Sędzia zatrzymał w izbie Tadeusza", + "143360": "I rzekł do Księdza: \"Czas już, żebym ci powiedział", + "143361": "To, o czem-em z pewnością wczoraj się dowiedział,", + "143362": "Że nasz Tadeusz szczerze zakochany w Zosi;", + "143363": "Niechajże przed odjazdem o rękę jej prosi;", + "143364": "Mówiłem z Telimeną; już nam nie przeszkadza.", + "143365": "Zosia także się z wolą opiekunów zgadza.", + "143366": "Jeśli dziś ślubem pary nie możem uwieńczyć,", + "143367": "Toćby ich, Panie Bracie, przynajmniej zaręczyć", + "143368": "Przed odjazdem; bo serce młode i podróżne,", + "143369": "Wiesz dobrze, jako miewa tentacyje różne;", + "143370": "A wszakże kiedy okiem rzuci na pierścionek", + "143371": "I przypomni młodzieniec, że już jest małżonek,", + "143372": "Zaraz w nim obcych pokus ostyga gorączka.", + "143373": "Wierzaj mi, wielką siłę ma ślubna obrączka.", + "143374": "Ja sam przed lat trzydziestu wielki afekt miałem", + "143375": "Ku pannie Marcie, której serce pozyskałem;", + "143376": "Byliśmy zaręczeni; Bóg nie błogosławił", + "143377": "Związkowi temu i mnie sierotą zostawił,", + "143378": "Wziąwszy do chwały swojej nadobną Wojszczankę,", + "143379": "Przyjaciela mojego córę, Hreczeszankę.", + "143380": "Pozostała mi tylko pamiątka jej cnoty,", + "143381": "Jej wdzięków i ten oto ślubny pierścień złoty.", + "143382": "Ilekroć nań spójrzałem, zawsze ma nieboga", + "143383": "Stawała przed oczyma; i tak z łaski Boga", + "143384": "Dotąd mej narzeczonej dochowałem wiary,", + "143385": "I nie bywszy małżonkiem, jestem wdowiec stary,", + "143386": "Chociaż Wojski ma drugą córę, dość nadobną", + "143387": "I do mojej kochanej Marty dość podobną!\"", + "143388": "To mówiąc, na pierścionek z czułością spozierał", + "143389": "I odwróconą ręką łzy z oczu ocierał.", + "143390": "\"Bracie - kończył - co myślisz? Zrobim zaręczyny?", + "143391": "On kocha, a mam słowo ciotki i dziewczyny\".", + "143392": "Lecz Tadeusz podbiega i z żywością mówi:", + "143393": "\"Czymże zdołam odwdzięczyć dobremu Stryjowi,", + "143394": "Który tak o me szczęście ustawnie się trudzi!", + "143395": "Ach, dobry Stryju! Byłbym najszczęśliwszy z ludzi,", + "143396": "Gdyby mi Zosia była dzisiaj zaręczona,", + "143397": "Gdybym wiedział, że to jest moja przyszła żona.", + "143398": "Przecież powiem otwarcie: dziś te zaręczyny", + "143399": "Do skutku przyjść nie mogą; są różne przyczyny...", + "143400": "Nie pytaj więcej. Jeśli Zosia czekać raczy,", + "143401": "Może mnie wkrótce lepszym, godniejszym obaczy,", + "143402": "Może stałością na jej wzajemność zarobię,", + "143403": "Może troszeczką sławy me imię ozdobię,", + "143404": "Może wkrótce w ojczyste wrócim okolice;", + "143405": "Wtenczas, Stryju, wspomnę ci twoje obietnice,", + "143406": "Wtenczas na klęczkach drogą powitam Zosienkę", + "143407": "I jeśli będzie wolna, poproszę o rękę;", + "143408": "Teraz porzucam Litwę może na czas długi,", + "143409": "Może Zosi tymczasem podobać się drugi;", + "143410": "Więzić jej woli nie chcę; prosić o wzajemność,", + "143411": "Na którąm nie zasłużył, byłaby nikczemność\".", + "143412": "Gdy te słowa z uczuciem mówił chłopiec młody,", + "143413": "Zaświeciły mu, jako dwie wielkie jagody", + "143414": "Pereł, dwie łzy na wielkich błękitnych źrenicach", + "143415": "I stoczyły się szybko po rumianych licach.", + "143416": "Ale Zosia ciekawa z głębiny alkowy", + "143417": "Śledziła przez szczelinę tajemne rozmowy;", + "143418": "Słyszała, jak Tadeusz po prostu i śmiało", + "143419": "Opowiedział swą miłość, serce w niej zadrżało,", + "143420": "I widziała tych wielkich dwoje łez w źrenicach.", + "143421": "Choć dojść nie mogła wątku w jego tajemnicach:", + "143422": "Dlaczego ją pokochał? dlaczego porzuca?", + "143423": "Gdzie odjeżdża? przecież ją ten odjazd zasmuca.", + "143424": "Pierwszy raz posłyszała w życiu z ust młodziana", + "143425": "Dziwną i wielką nowość, że była kochana.", + "143426": "Biegła więc, gdzie stał mały domowy ołtarzyk,", + "143427": "Wyjęła zeń obrazek i relikwijarzyk:", + "143428": "Na obrazku tym była święta Genowefa,", + "143429": "A w relikwiji suknia świętego Józefa", + "143430": "Oblubieńca, patrona zaręczonej młodzi;", + "143431": "I z temi świętościami do pokoju wchodzi.", + "143432": "\"Pan odjeżdżasz tak prędko? Ja Panu na drogę", + "143433": "Dam podarunek mały i także przestrogę:", + "143434": "Niechaj Pan zawsze z sobą relikwije nosi", + "143435": "I ten obrazek, a niech pamięta o Zosi.", + "143436": "Niech Pana Pan Bóg w zdrowiu i szczęściu prowadzi", + "143437": "I niech prędko szczęśliwie do nas odprowadzi\".", + "143438": "Umilkła i spuściła głowę; oczki modre", + "143439": "Ledwie stuliła, z rzęsów pobiegły łzy szczodre,", + "143440": "A Zosia z zamkniętymi stojąc powiekami,", + "143441": "Milczała, sypiąc łzami jako brylantami.", + "143442": "Tadeusz, biorąc dary i całując rękę,", + "143443": "Rzekł: \"Pani! Już ja muszę pożegnać Panienkę;", + "143444": "Bądź zdrowa, wspomnij o mnie i racz czasem zmówić", + "143445": "Pacierz za mnie! Zofijo!...\" Więcej nie mógł mówić.", + "143446": "Lecz Hrabia, z Telimeną wszedłszy niespodzianie,", + "143447": "Uważał młodej pary czułe pożegnanie,", + "143448": "Wzruszył się i rzuciwszy wzrok ku Telimenie:", + "143449": "\"Ileż - rzekł - jest piękności choć w tak prostej scenie!", + "143450": "Kiedy dusza pasterki z wojownika duszą,", + "143451": "Jak łódź z okrętem w burzy, rozłączyć się muszą!", + "143452": "Zaiste! nic tak uczuć w sercu nie rozpala,", + "143453": "Jako kiedy się serce od serca oddala.", + "143454": "Czas jest to wiatr: on tylko małą świecę zdmuchnie,", + "143455": "Wielki pożar od wiatru tem mocniej wybuchnie.", + "143456": "I moje serce zdolne mocniej kochać z dala.", + "143457": "Panie Soplico! Miałem ciebie za rywala;", + "143458": "Ten błąd był jedną z przyczyn naszej smutnej zwady,", + "143459": "Która mię przymusiła dostać na was szpady.", + "143460": "Postrzegam błąd mój, boś ty wzdychał ku pasterce,", + "143461": "Ja zaś tej pięknej Nimfie oddałem me serce.", + "143462": "Niech we krwi wrogów nasze utoną urazy,", + "143463": "Nie będziem się zbójczemi rozpierać żelazy.", + "143464": "Niech się inaczej spór nasz zalotny rozstrzygnie:", + "143465": "Walczmy, kto kogo czuciem miłości wyścignie!", + "143466": "Zostawim oba drogie serc naszych przedmioty,", + "143467": "Pośpieszymy obadwa na miecze, na groty;", + "143468": "Walczmy z sobą stałością, żalem i cierpieniem,", + "143469": "A wrogów naszych mężnym ścigajmy ramieniem\".", + "143470": "Rzekł i na Telimenę spójrzał, ale ona", + "143471": "Nic nie odpowiadała, strasznie zadziwiona.", + "143472": "\"Mój Hrabio - przerwał Sędzia -", + "143473": "po co chcesz koniecznie", + "143474": "Wyjeżdżać? Wierz mi, w twoich dobrach siedź", + "143475": "bezpiecznie.", + "143476": "Szlachtę biedną rząd mógłby odrzeć i przechłostać,", + "143477": "Ale ty, Hrabio, pewien jesteś cały zostać;", + "143478": "Wiesz, w jakim rządzie żyjesz, jesteś dość bogaty,", + "143479": "Wykupisz się od więzień połową intraty\".", + "143480": "\"To niezgodna - rzekł Hrabia - z moim charakterem;", + "143481": "Nie mogę być kochankiem, będę bohaterem;", + "143482": "W miłości troskach - sławy zwę pocieszycielki;", + "143483": "Gdy jestem nędzarz sercem, będę ręką wielki\".", + "143484": "Telimena pytała: \"Któż Panu przeszkadza", + "143485": "Kochać i być szczęśliwym!\" -", + "143486": "\"Mych przeznaczeń władza -", + "143487": "Rzekł Hrabia - ciemność przeczuć, które ruchem tajnym", + "143488": "Rwą się ku stronom obcym, dziełom nadzwyczajnym.", + "143489": "Wyznaję, że dziś chciałem na cześć Telimenie", + "143490": "U ołtarzów Hymena zapalić płomienie,", + "143491": "Ale mi dał zbyt piękny przykład ten młodzieniec,", + "143492": "Sam dobrowolnie ślubny swój zrywając wieniec", + "143493": "I biegąc serca swego doświadczać w przeszkodach", + "143494": "Zmiennych losów i w krwawych wojennych przygodach.", + "143495": "Dziś otwiera się nowa i dla mnie epoka!", + "143496": "Brzmiała odgłosem broni mej Birbante-rokka,", + "143497": "Oby ten odgłos równie w Polszcze się rozszerzył!\"", + "143498": "Skończył i dumnie szpady rękojeść uderzył.", + "143499": "\"Jużci - rzekł Robak - trudno ganić tę ochotę;", + "143500": "Jedź, weź pieniądze, możesz usztyftować rotę,", + "143501": "Jak Włodzimierz Potocki, co Francuzów zdziwił", + "143502": "Dając na skarb milijon; jak książę Radziwiłł", + "143503": "Dominik, co zastawił dobra swe i sprzęty", + "143504": "I dwa uzbroił nowe konne regimenty.", + "143505": "Jedź, jedź, a weź pieniądze; rąk tam dosyć mamy,", + "143506": "Ale grosza brak w Księstwie; jedź Wasze,", + "143507": "żegnamy\".", + "143508": "Telimena, smutnemi rzuciwszy oczyma:", + "143509": "\"Niestety - rzekła - widzę, że cię nic nie", + "143510": "wstrzyma!", + "143511": "Rycerzu mój, w wojenne kiedy wstąpisz szranki,", + "143512": "Obróć czułe spójrzenie na kolor kochanki!", + "143513": "(Tu wstążkę oderwawszy od sukni, zrobiła", + "143514": "Kokardę i na piersiach Hrabi przyszpiliła).", + "143515": "Niech cię ten kolor wiedzie na działa ogniste,", + "143516": "Na kopije błyszczące i deszcze siarczyste,", + "143517": "A kiedy się rozsławisz walecznemi czyny", + "143518": "I gdy nieśmiertelnemi przesłonisz wawrzyny", + "143519": "Skrwawiony szyszak i hełm twój zwycięstwem hardy,", + "143520": "I wtenczas jeszcze oko zwróć do tej kokardy.", + "143521": "Wspomnij, czyja ten kolor przyszpiliła ręka!\"", + "143522": "Tu mu podała rękę.", + "143523": "Pan Hrabia przyklęka,", + "143524": "Całuje; Telimena zbliżyła do oka", + "143525": "Chustkę, a drugiem okiem pogląda z wysoka", + "143526": "Na Hrabię, który żegnał ją mocno wzruszony.", + "143527": "Ona wzdychała, ale ruszyła ramiony.", + "143528": "Lecz Sędzia rzekł:", + "143529": "\"Mój Hrabio, śpiesz się, bo już późno\".", + "143530": "A ksiądz Robak: \"Dość tego! - wołał z miną groźną. -", + "143531": "Spiesz się, Wasze!\" - Tak rozkaz Sędziego i Księdza", + "143532": "Rozdziela czułą parę i z izby wypędza.", + "143533": "Tymczasem pan Tadeusz stryja obejmował", + "143534": "Ze łzami i Robaka w rękę pocałował;", + "143535": "Robak, ku piersiom chłopca przycisnąwszy skronie", + "143536": "I na głowie mu na krzyż położywszy dłonie,", + "143537": "Spójrzał ku niebu i rzekł: \"Synu! z Panem Bogiem!\"", + "143538": "I zapłakał... A już był Tadeusz za progiem.", + "143539": "\"Jak to? - zapytał Sędzia - nic mu brat nie powie", + "143540": "I teraz? Biedny chłopiec, jeszcze się nie dowie", + "143541": "O niczem! przed odjazdem?\" -", + "143542": "\"Nie - rzekł Ksiądz - o niczem", + "143543": "(Płacząc długo z zakrytem rękami obliczem).", + "143544": "I po cóż by miał wiedzieć biedny, że ma ojca,", + "143545": "Który się skrył przed światem jak łotr, jak zabojca?", + "143546": "Bóg widzi, jak pragnąłbym, ale z tej pociechy", + "143547": "Zrobię Bogu ofiarę za me dawne grzechy\".", + "143548": "\"Więc - rzecze Sędzia - teraz czas myśleć o", + "143549": "sobie;", + "143550": "Uważ, że człowiek w twoim wieku i chorobie", + "143551": "Nie zdołałby z innymi razem emigrować;", + "143552": "Mówiłeś, że wiesz domek, gdzie się masz przechować;", + "143553": "Powiedz, gdzie? Spieszmy, czeka zaprzężona bryka.", + "143554": "Czy nie najlepiej w puszczę, do chaty leśnika?\"", + "143555": "Robak, kiwając głową, rzekł: \"Do jutra rana", + "143556": "Mam czas; teraz, mój bracie, poślij do plebana,", + "143557": "Aby tu jak najrychlej przybył z wijatykiem.", + "143558": "Oddal stąd wszystkich, zostań tyko sam z Klucznikiem.", + "143559": "Zamknij drzwi\".", + "143560": "Sędzia spełnił Robaka rozkazy", + "143561": "I usiada na łóżku przy nim; a Gerwazy", + "143562": "Stoi, łokieć przytwierdza na główni rapiera,", + "143563": "A czoło pochylone na dłoniach opiera.", + "143564": "Robak, nim zaczął mówić, w Klucznika oblicze", + "143565": "Wzrok utkwił i milczenie chował tajemnicze.", + "143566": "A jako chirurg naprzód miękką rękę składa", + "143567": "Na ciele chorującem, nim ostrzem raz zada,", + "143568": "Tak Robak wyraz bystrych oczu swych złagodził,", + "143569": "Długo niemi po oczach Gerwazego wodził,", + "143570": "Na koniec, jakby ślepym chciał uderzyć ciosem,", + "143571": "Zasłonił oczy ręką i rzekł mocnym głosem:", + "143572": "\"Jam jest Jacek Soplica...\"", + "143573": "Klucznik na to słowo", + "143574": "Pobladnął, pochylił się, i ciała połową", + "143575": "Wygięty naprzód, stanął, zwisł na jednej nodze,", + "143576": "Jak głaz lecący z góry, zatrzymany w drodze.", + "143577": "Oczy roztwierał, usta szeroko rozszerzał,", + "143578": "Grożąc białemi zęby, a wąsy najeżał;", + "143579": "Rapier z rąk upuszczony przy ziemi zatrzymał", + "143580": "Kolanami i głownię prawą ręką imał,", + "143581": "Cisnąc ją; rapier, z tyłu za nim wyciągniony,", + "143582": "Długim, czarnym swym końcem chwiał się w różne strony.", + "143583": "I Klucznik był podobny rysiowi rannemu,", + "143584": "Który z drzewa ma skoczyć w oczy myśliwemu,", + "143585": "Wydyma się kłębuszkiem, mruczy, krwawe ślepie", + "143586": "Wyiskrza, wąsy rusza i ogonem trzepie.", + "143587": "\"Panie Rębajło - rzekł Ksiądz - już mię nie", + "143588": "zatrwożą", + "143589": "Gniewy ludzkie, bo jestem już pod ręką Bożą;", + "143590": "Zaklinam cię na imię Tego, co świat zbawił", + "143591": "I na krzyżu zabójcom swoim błogosławił,", + "143592": "I przyjął prośbę łotra, byś się udobruchał", + "143593": "I to, co mam powiedzieć, cierpliwie wysłuchał;", + "143594": "Sam przyznałem się; muszę dla ulgi sumnienia", + "143595": "Pozyskać, a przynajmniej prosić przebaczenia.", + "143596": "Posłuchaj mej spowiedzi; potem zrobisz sobie", + "143597": "Ze mną, co zechcesz\". I tu złożył ręce obie", + "143598": "Jak do pacierza; Klucznik cofnął się zdumiony,", + "143599": "Uderzał ręką w czoło i ruszał ramiony.", + "143600": "A Ksiądz zaczął swą dawną z Horeszką zażyłość", + "143601": "Opowiadać i swoją z jego córką miłość,", + "143602": "I swe z tego powodu z Stolnikiem zatargi.", + "143603": "Lecz mówił nieporządnie, często mięszał skargi", + "143604": "I żale we swą spowiedź, często rzecz przecinał,", + "143605": "Jak gdyby już ją kończył, i znowu zaczynał.", + "143606": "Klucznik, dzieje Horeszków znający dokładnie,", + "143607": "Całą tę powieść, chociaż splątaną bezładnie,", + "143608": "Porządkował w pamięci i dopełniać umiał;", + "143609": "Lecz Sędzia wielu rzeczy zgoła nie rozumiał.", + "143610": "Oba pilnie słuchali, pochyliwszy głowy,", + "143611": "A Jacek mówił coraz wolniejszemi słowy", + "143612": "I często zarywał się.", + "143613": "*", + "143614": "\"Wszak sam wiesz, Gerwazeńku, jak Stolnik", + "143615": "zapraszał", + "143616": "Często mnie na biesiady; zdrowie moje wnaszał,", + "143617": "Krzyczał nieraz, do góry podniósłszy szklenicę,", + "143618": "Że nie miał przyjaciela nad Jacka Soplicę;", + "143619": "Jak on mnie ściskał! Wszyscy, którzy to widzieli,", + "143620": "Myślili, że on ze mną duszą się podzieli.", + "143621": "On przyjaciel? on wiedział, co się wtenczas działo", + "143622": "W duszy mojej!", + "143623": "*", + "143624": "Tymczasem już szeptała o tem okolica,", + "143625": "Jaki taki gadał mi: <>.", + "143628": "Ja śmiałem się, udając, że drwiłem z magnatów", + "143629": "I z córek ich, i nie dbam o arystokratów;", + "143630": "Że jeśli bywam u nich, z przyjaźni to robię,", + "143631": "A za żonę nie pojmę, tylko równą sobie.", + "143632": "Przecie bodły mi duszę do żywca te żarty;", + "143633": "Byłem młody, odważny, świat był mnie otwarty", + "143634": "W kraju, gdzie, jako wiecie, szlachcic urodzony", + "143635": "Jest zarówno z panami kandydat korony!", + "143636": "Wszakże Tęczyński niegdyś z królewskiego domu", + "143637": "Żądał córy, a król mu oddał ją bez sromu.", + "143638": "Sopliców czyż nie równe Tęczyńskim zaszczyty", + "143639": "Krwią, herbem, wierną służbą Rzeczypospolitéj!", + "143640": "*", + "143641": "Jak łatwo może człowiek popsuć szczęście drugim", + "143642": "W jednej chwili, a życiem nie naprawi długiém!", + "143643": "Jedno słowo Stolnika, jakżebyśmy byli", + "143644": "Szczęśliwi! Kto wie, może dotąd byśmy żyli,", + "143645": "Może i on przy swojem kochanem dziecięciu,", + "143646": "Przy swojej pięknej Ewie, przy swym wdzięcznym zięciu", + "143647": "Zestarzałby spokojny! może wnuki swoje", + "143648": "Kołysałby! Teraz co? nas zgubił oboje,", + "143649": "I sam... i to zabójstwo... i wszystkie następstwa", + "143650": "Tej zbrodni, wszystkie moje biedy i przestępstwa!...", + "143651": "Ja skarżyć nie mam prawa, ja jego morderca,", + "143652": "Ja skarżyć nie mam prawa, przebaczam mu z serca,", + "143653": "Ale i on...", + "143654": "Żeby już raz otwarcie był mnie zrekuzował,", + "143655": "Bo znał nasze uczucia; gdyby nie przyjmował", + "143656": "Mych odwiedzin; to kto wie? może bym odjechał,", + "143657": "Pogniewał się, połajał, w końcu go zaniechał.", + "143658": "Ale on, chytrze dumny, wpadł na koncept nowy:", + "143659": "Udawał, że mu nawet nie przyszło do głowy,", + "143660": "Żeby ja mógł się starać o związek takowy.", + "143661": "A byłem mu potrzebnym, miałem zachowanie", + "143662": "U szlachty i lubili mnie wszyscy ziemianie.", + "143663": "Więc on niby miłości mojej nie dostrzegał,", + "143664": "Przyjmował mnie jak dawniej, a nawet nalegał,", + "143665": "Abym częściej przyjeżdżał; a ilekroć sami", + "143666": "Byliśmy, widząc oczy me przyćmione łzami", + "143667": "I pierś zbyt pełną i już wybuchnąć gotową,", + "143668": "Chytry starzec, wnet wrzucił obojętne słowo", + "143669": "O procesach, sejmikach, łowach...", + "143670": "*", + "143671": "Ach, nieraz przy kieliszkach, gdy się tak rozrzewniał,", + "143672": "Gdy mię tak ściskał i o przyjaźni zapewniał,", + "143673": "Potrzebując mej szabli lub kreski na sejmie,", + "143674": "Gdy musiałem nawzajem ściskać go uprzejmie,", + "143675": "To tak we mnie złość wrzała, że ja obracałem", + "143676": "Ślinę w gębie, a dłonią rękojeść ściskałem,", + "143677": "Chcąc plunąć na tę przyjaźń i wnet szabli dostać;", + "143678": "Ale Ewa, zważając mój wzrok i mą postać,", + "143679": "Zgadywała, nie wiem jak, co się we mnie działo,", + "143680": "Patrzyła błagająca, lice jej bledniało;", + "143681": "A był to taki piękny gołąbek, łagodny,", + "143682": "I wzrok miała uprzejmy taki! tak pogodny!", + "143683": "Taki anielski, że już nie wiem, już nie miałem", + "143684": "Odwagi zagniewać ją, zatrwożyć - milczałem.", + "143685": "I ja, zawadyjaka sławny w Litwie całéj,", + "143686": "Co przede mną największe pany nieraz drżały,", + "143687": "Com nie żył dnia bez bitki, co nie Stolnikowi,", + "143688": "Alebym się pokrzywdzić nie dał i królowi,", + "143689": "Co we wściekłość najmniejsza wprawiała mię sprzeczka,", + "143690": "Ja wtenczas, zły i pjany, milczał jak owieczka!", + "143691": "Jak gdybym Sanctissimum ujrzał!", + "143692": "*", + "143693": "Ileż to razy chciałem serce me otworzyć", + "143694": "I już się nawet przed nim do prośb upokorzyć,", + "143695": "Lecz spójrzawszy mu w oczy, spotkawszy wejrzenia", + "143696": "Zimne jak lód, wstyd mi było mojego wzruszenia;", + "143697": "Spieszyłem znowu jak najzimniej dyskurować", + "143698": "O sprawach, o sejmikach, a nawet żartować.", + "143699": "Wszystko to, prawda, z pychy, żeby nie ubliżyć", + "143700": "Imieniowi Sopliców, żeby się nie zniżyć", + "143701": "Przed panem prośbą próżną, nie dostać odmowy,", + "143702": "Bo jakież by to były między szlachtą mowy,", + "143703": "Gdyby wiedziano, że ja, Jacek...", + "143704": "Soplicy Horeszkowie odmówili dziewkę!", + "143705": "Że mnie, Jackowi, czarną podano polewkę!", + "143706": "*", + "143707": "\"W końcu, sam już nie wiedząc, jak sobie", + "143708": "poradzić,", + "143709": "Umyśliłem ze szlachty mały pułk zgromadzić", + "143710": "I opuścić na zawsze powiat i Ojczyznę,", + "143711": "Wynieść się gdzie na Moskwę lub na Tatarszczyznę", + "143712": "I zacząć wojnę. Jadę pożegnać Stolnika,", + "143713": "W nadziei, że gdy ujrzy wiernego stronnika,", + "143714": "Dawnego przyjaciela, prawie domownika,", + "143715": "Z którym pił i wojował przez tak długie lata,", + "143716": "Teraz żegnającego i kędyś w kraj świata", + "143717": "Jadącego - że może starzec się poruszy", + "143718": "I pokaże mi przecież trochę ludzkiej duszy,", + "143719": "Jak ślimak rogów!", + "143720": "Ach! kto choć na dnie serca ma dla przyjaciela", + "143721": "Choćby iskierkę czucia, gdy się z nim rozdziela,", + "143722": "Dobędzie się iskierka ta przy pożegnaniu,", + "143723": "Jako ostatni płomyk życia przy skonaniu!", + "143724": "Raz ostatni dotknąwszy przyjaciela skroni,", + "143725": "Częstokroć najzimniejsze oko łzę uroni!", + "143726": "*", + "143727": "\"Biedna, słysząc o moim odjeździe, pobladła,", + "143728": "Bez przytomności, ledwie że trupem nie padła,", + "143729": "Nie mogła nic przemówić, aż się jej rzuciły", + "143730": "Strumieniem łzy - poznałem, jak jej byłem miły!", + "143731": "*", + "143732": "Pomnę, pierwszy raz w życiu jam się łzami zalał", + "143733": "Z radości i z rozpaczy, zapomniał się, szalał.", + "143734": "Już chciałem znowu upaść ojcu jej pod nogi,", + "143735": "Wić się jak wąż u kolan, wołać: <> Wtem Stolnik posępny,", + "143737": "Zimny jako słup soli, grzeczny, obojętny,", + "143738": "Wszczął dyskurs, o czem? o czem? O córki weselu!", + "143739": "W tej chwili! O Gerwazy! uważ, przyjacielu,", + "143740": "Masz ludzkie serce! ...", + "143741": "Stolnik rzekł: <>", + "143747": "Nie pamiętam już zgoła, co mu na to rzekłem,", + "143748": "Podobno nic - na konia wsiadłem i uciekłem!\"", + "143749": "*", + "143750": "\"Jacku! - zawołał Klucznik. - Mądre ty przyczyny", + "143751": "Wynajdujesz; cóż? one nie zmniejszą twej winy!", + "143752": "Bo wszakże zdarzało się już nieraz na świecie,", + "143753": "Że kto pokochał pańskie lub królewskie dziecię,", + "143754": "Starał się gwałtem zdobyć, przemyślał wykradać,", + "143755": "Mścił się otwarcie - ale tak chytrze śmierć zadać!", + "143756": "Panu polskiemu! w Polszcze, i w zmowie z Moskalem!\"", + "143757": "\"Nie byłem w zmowie! -", + "143758": "Jacek odpowiedział z żalem. -", + "143759": "Gwałtem porwać? wszak mógłbym, zza krat i zza klamek", + "143760": "Wydarłbym ją, rozbiłbym w puch ten jego zamek!", + "143761": "Miałem za sobą Dobrzyn i cztery zaścianki.", + "143762": "Ach, gdyby ona była jak nasze szlachcianki,", + "143763": "Silna i zdrowa! gdyby ucieczki, pogoni", + "143764": "Nie zlękła się i mogła słuchać szczęku broni!", + "143765": "Lecz ona biedna! tak ją rodzice pieścili,", + "143766": "Słaba, lękliwa! był to robaczek motyli,", + "143767": "Wiosenna gąsieniczka! I tak ją zagrabić,", + "143768": "Dotknąć ją zbrojną ręką - byłoby ją zabić.", + "143769": "Nie mogłem! Nie.", + "143770": "Mścić się otwarcie, szturmem zamek zwalić w gruzy,", + "143771": "Wstyd, boby powiedziano, żem mścił się rekuzy!", + "143772": "Kluczniku, twoje serce poczciwe nie umie", + "143773": "Uczuć, ile jest piekła w obrażonej dumie.", + "143774": "Szatan dumy zaczął mi lepsze plany raić:", + "143775": "Zemścić się krwawo, ale powód zemsty taić,", + "143776": "Nie bywać w zamku, miłość z serca wykorzenić,", + "143777": "Puścić w niepamięć Ewę, z inną się ożenić,", + "143778": "A potem, potem jaką wynaleźć zaczepkę,", + "143779": "Pomścić się.", + "143780": "I zdało mi się zrazu, żem już serce zmienił,", + "143781": "I rad byłem z wymysłu, i - jam się ożenił", + "143782": "Z pierwszą, którąm napotkał dziewczyną ubogą!", + "143783": "Źlem zrobił - jakże byłem ukarany srogo!", + "143784": "Nie kochałem jej. Biedna matka Tadeusza,", + "143785": "Najprzywiązańsza do mnie, najpoczciwsza dusza -", + "143786": "Ale ja dawną miłość i złość w sercu dusił,", + "143787": "Byłem jakby szalony, darmom siebie musił", + "143788": "Zająć się gospodarstwem albo interesem;", + "143789": "Wszystko na próżno! Zemsty opętany biesem,", + "143790": "Zły, opryskliwy, znaleźć nie mogłem pociechy", + "143791": "W niczem na świecie -", + "143792": "i tak z grzechów w nowe grzechy...", + "143793": "Zacząłem pić.", + "143794": "I tak niedługo żona ma z żalu umarła", + "143795": "Zostawiwszy to dziecię, a mnie rozpacz żarła!", + "143796": "*", + "143797": "Jakże mocno musiałem kochać tę niebogę,", + "143798": "Tyle lat! gdziem ja nie był! a dotąd nie mogę", + "143799": "Jej zapomnieć i zawżdy jej postać kochana", + "143800": "Stoi mi przed oczyma jakby malowana!", + "143801": "Piłem, nie mogłem zapić pamięci na chwilę", + "143802": "Ani pozbyć się, chociaż przebiegłem ziem tyle!", + "143803": "Teraz oto w habicie jestem Bożym sługą,", + "143804": "Na łożu, we krwi... O niej mówiłem tak długo! -", + "143805": "W tej chwili, o tych rzeczach mówić? Bóg wybaczy!", + "143806": "Musicie wiedzieć, w jakim żalu i rozpaczy", + "143807": "Popełniłem...", + "143808": "Było to właśnie wkrótce po jej zaręczynach;", + "143809": "Wszędzie gadano tylko o jej zaręczynach:", + "143810": "Powiadano, że Ewa, gdy brała obrączkę", + "143811": "Z rąk Wojewody, mdlała, że wpadła w gorączkę,", + "143812": "Że ma początki suchot, że ustawnie szlocha;", + "143813": "Zgadywano, że kogoś potajemnie kocha...", + "143814": "Ale Stolnik, jak zawsze, spokojny, wesoły,", + "143815": "Dawał na zamku bale, zbierał przyjacioły,", + "143816": "Mnie już nie prosił - na cóż byłem mu potrzebny?", + "143817": "Mój bezład w domu, bieda, mój nałóg haniebny", + "143818": "Podały mnie na wzgardę i na śmiech przed światem!", + "143819": "Mnie, com niegdyś, rzec mogę, trząsł całym powiatem!", + "143820": "Mnie, którego Radziwiłł nazywał: kochanku!", + "143821": "Mnie, com kiedy wyjeżdżał z mojego zaścianku,", + "143822": "To liczniejszy dwór miałem niżeli książęcy!", + "143823": "Kiedym szablę dostawał, to kilka tysięcy", + "143824": "Szabel błyszczało wkoło, strasząc zamki pańskie!", + "143825": "A potem ze mnie dzieci śmiały się włościańskie!", + "143826": "Tak zrobiłem się nagle w oczach ludzkich lichy!", + "143827": "Jacek Soplica! - Kto zna, co jest czucie pychy...\"", + "143828": "Tu Bernardyn osłabiał i upadł na łoże,", + "143829": "A Klucznik rzekł wzruszony: \"Wielkie sądy Boże!", + "143830": "Prawda! prawda! więc to ty? i tyżeś to, Jacku", + "143831": "Soplico? pod kapturem? żyłeś po żebracku!", + "143832": "Ty, którego pamiętam, gdy zdrowy, rumiany,", + "143833": "Piękny szlachcic, gdy tobie pochlebiały pany,", + "143834": "Gdy za tobą kobiety szalały! Wąsalu!", + "143835": "Nie tak to dawno. takeś zestarzał się z żalu!", + "143836": "Jakżem ciebie nie poznał po owym wystrzale,", + "143837": "Kiedyś tak do niedźwiedzia trafił doskonale?", + "143838": "Bo nad ciebie nie miała strzelca Litwa nasza,", + "143839": "Byłeś także po Maćku pierwszy do pałasza!", + "143840": "Prawda! o tobie niegdyś śpiewały szlachcianki:", + "143841": "<>.", + "143844": "Zawiązałeś ty węzeł i mojemu panu!", + "143845": "Nieszczęśniku! i tyżeś? do takiego stanu?", + "143846": "Jacek Wąsal kwestarzem! wielkie sądy boże!", + "143847": "I teraz! ha! bezkarnie ujść tobie nie może,", + "143848": "Przysiągłem: kto Horeszków krwi kroplę wysączył...\"", + "143849": "Tymczasem Ksiądz na łożu usiadł i tak kończył:", + "143850": "\"Jeździłem koło zamku; ile biesów w głowie", + "143851": "I w sercu miałem, kto ich imiona wypowie!", + "143852": "Stolnik! zabija dziecię własne, mnie już zabił,", + "143853": "Zniszczył - Jadę pod bramę, szatan mię tam wabił.", + "143854": "Patrz, jak on hula! co dzień w zamku pijatyka,", + "143855": "Ile świec w oknach, jaka brzmi w salach muzyka!", + "143856": "I ten zamek na łysą głowę mu nie runie...", + "143857": "Pomyśl o zemście, to wnet szatan broń podsunie.", + "143858": "Ledwiem pomyślił, szatan nasyła Moskali.", + "143859": "Stałem patrząc; wiesz, jak wasz zamek szturmowali.", + "143860": "*", + "143861": "Bo fałsz, żebym był w jakiej z Moskalami zmowie.", + "143862": "*", + "143863": "\"Patrzyłem; różne myśli snuły się po głowie,", + "143864": "Zrazu z uśmiechem głupim, jak na pożar dziecko,", + "143865": "Patrzyłem, potem radość uczułem zbojecką,", + "143866": "Czekając, rychło zacznie palić się i walić;", + "143867": "Czasem myśl przychodziła: skoczyć, ją ocalić,", + "143868": "Nawet Stolnika...", + "143869": "*", + "143870": "Broniliście się, ty wiesz, dzielnie i przytomnie.", + "143871": "Zdziwiłem się; Moskale padali wkoło mnie,", + "143872": "Bydlęta, źle strzelają! - Na widok ich klęski", + "143873": "Złość mię znowu porwała. - Ten Stolnik zwycięski!", + "143874": "I tak-że mu na świecie wszystko się powodzi?", + "143875": "I z tej strasznej napaści z tryumfem wychodzi?", + "143876": "Odjeżdżałem ze wstydem - właśnie był poranek,", + "143877": "Wtem ujrzałem, poznałem: wystąpił na ganek", + "143878": "I brylantową szpinką ku słońcu migotał,", + "143879": "I wąs pokręcał dumnie i wzrok dumny miotał,", + "143880": "I zdało mi się, że mnie szczególniej urągał,", + "143881": "Że mnie poznał i ku mnie rękę t a k wyciągał,", + "143882": "Szydząc i grożąc. - Chwytam karabin Moskala;", + "143883": "Ledwiem przyłożył, prawie nie mierzył - wypala!", + "143884": "Wiesz!...", + "143885": "*", + "143886": "Przeklęta broń ognista! Kto mieczem zabija,", + "143887": "Musi składać się, natrzeć, odbija, wywija,", + "143888": "Może rozbroić wroga, miecz w pół drogi wstrzymać;", + "143889": "Ale ta broń ognista, dosyć zamek imać,", + "143890": "Chwila, jedna iskierka...", + "143891": "*", + "143892": "Czyż uciekałem, kiedyś mierzył do mnie z góry?", + "143893": "Utkwiłem oczy we dwie twojej broni rury,", + "143894": "Rozpacz jakaś! żal dziwny do ziemi mnie przybił!", + "143895": "Czemuż, ach, mój Gerwazy, czemuś wtenczas chybił?", + "143896": "Łaskę byś zrobił! Widać, za pokutę grzechu", + "143897": "Trzeba było...\"", + "143898": "Tu znowu brakło mu oddechu.", + "143899": "\"Bóg widzi - rzecze Klucznik -", + "143900": "szczerze trafić chciałem!", + "143901": "Ileż ty krwi wylałeś twoim jednym strzałem,", + "143902": "Ileż klęsk spadło na nas i na twą rodzinę,", + "143903": "A wszystko to przez Waszą, Panie Jacku, winę!", + "143904": "A wszakże gdy dziś jegry Hrabię na cel wzięli,", + "143905": "Ostatniego z Horeszków, chociaż po kądzieli,", + "143906": "Tyś go zasłonił, i gdy Moskal do mnie palił,", + "143907": "Tyś mię rzucił o ziemię, tak nas dwóch ocalił.", + "143908": "Jeśli prawda, że jesteś księdzem zakonnikiem,", + "143909": "Jużci sukienka broni cię przed Scyzorykiem.", + "143910": "Bądź zdrów, więcej na Waszym nie postanę progu,", + "143911": "Z nami kwita - zostawmy resztę Panu Bogu\".", + "143912": "Jacek rękę wyciągnął - cofnął się Gerwazy:", + "143913": "\"Nie mogę - rzekł - bez mego szlachectwa obrazy", + "143914": "Dotykać rękę, takiem morderstwem skrwawioną", + "143915": "Z prywatnej zemsty, nie zaś pro publico bono\".", + "143916": "Ale Jacek, z poduszek na łoże upadłszy,", + "143917": "Zwrócił się ku Sędziemu, a był coraz bladszy", + "143918": "I niespokojnie pytał o księdza plebana,", + "143919": "I wołał na Klucznika: \"Zaklinam Waćpana,", + "143920": "Abyś został; wnet skończę, ledwie mam dość mocy", + "143921": "Zakończyć... Panie Klucznik!... ja umrę tej nocy!\"", + "143922": "\"Co, bracie? - krzyknął Sędzia - widziałem,", + "143923": "wszak rana", + "143924": "Niewielka, co ty mówisz? po księdza plebana?", + "143925": "Może źle opatrzono - zaraz po doktora,", + "143926": "W apteczce jest...\"", + "143927": "Ksiądz przerwał: \"Bracie, już nie pora.", + "143928": "Miałem tam strzał dawniejszy, dostałem pod Jena,", + "143929": "Źle zgojony, a teraz draśniono - gangrena", + "143930": "Już tu - znam się na ranach, patrz, jaka krew czarna", + "143931": "Jak sadza; co tu doktor? Ale to rzecz marna;", + "143932": "Raz umieramy, jutro czy dziś oddać duszę... -", + "143933": "Panie Klucznik, przebaczysz mnie, ja skończyć muszę!", + "143934": "*", + "143935": "Jest w tem zasługa: nie chcieć zostać winowajcą", + "143936": "Narodowym, choć naród okrzyczy cię zdrajcą!", + "143937": "Zwłaszcza w kim taka, jaka była we mnie duma!", + "143938": "*", + "143939": "Imię zdrajcy przylgnęło do mnie jako dżuma.", + "143940": "Odwracali ode mnie twarz obywatele,", + "143941": "Uciekali ode mnie dawni przyjaciele;", + "143942": "Kto był lękliwy, z dala witał się i stronił;", + "143943": "Nawet lada chłop, lada Żyd, choć się pokłonił,", + "143944": "To mię z boku szyderskim przebijał uśmiechem;", + "143945": "Wyraz <> brzmiał w uszach, odbijał się echem", + "143946": "W domie, w polu; ten wyraz od rana do zmroku", + "143947": "Wił się przede mną, jako plama w chorym oku.", + "143948": "Przecież nie byłem zdrajcą kraju!...", + "143949": "Moskwa mnie uważała gwałtem za stronnika,", + "143950": "Dano Soplicom znaczną część dóbr nieboszczyka,", + "143951": "Targowiczanie potem chcieli mnie zaszczycić", + "143952": "Urzędem. Gdybym wtenczas chciał się przemoskwicić!", + "143953": "Szatan radził - już byłem możny i bogaty;", + "143954": "Gdybym został Moskalem? Najpierwsze magnaty", + "143955": "Szukałyby mych względów; nawet szlachta braty,", + "143956": "Nawet gmin, który swoim tak łacnie uwłacza,", + "143957": "Tym, którzy Moskwie służą, szczęśliwszym - przebacza!", + "143958": "Wiedziałem to, a przecież - nie mogłem.", + "143959": "*", + "143960": "Uciekłem z kraju!", + "143961": "Gdziem nie był! com nie cierpiał!", + "143962": "Aż Bóg raczył lekarstwo jedyne objawić.", + "143963": "Poprawić się potrzeba było i naprawić,", + "143964": "Ile możności to...", + "143965": "*", + "143966": "\"Córka Stolnika, ze swym mężem Wojewodą", + "143967": "Gdzieś w Sybir wywieziona, tam umarła młodo;", + "143968": "Zostawiła tę w kraju córkę, małą Zosię,", + "143969": "Kazałem ją hodować.", + "143970": "*", + "143971": "\"Bardziej niźli z miłości, może z głupiej pychy", + "143972": "Zabiłem; więc pokora... wszedłem między mnichy,", + "143973": "Ja, niegdyś dumny z rodu, ja, com był junakiem,", + "143974": "Spuściłem głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem,", + "143975": "Że jako robak w prochu...", + "143976": "\"Zły przykład dla Ojczyzny, zachętę do zdrady,", + "143977": "Trzeba było okupić dobremi przykłady,", + "143978": "Krwią, poświęceniem się...", + "143979": "Biłem się za kraj; gdzie? jak? zmilczę; nie dla", + "143980": "chwały", + "143981": "Ziemskiej biegłem tylekroć na miecze, na strzały.", + "143982": "Milej sobie wspominam nie dzieła waleczne", + "143983": "I głośne, ale czyny ciche, użyteczne,", + "143984": "I cierpienia, których nikt...", + "143985": "Udało mi się nieraz do kraju przedzierać,", + "143986": "Rozkazy wodzów nosić, wiadomości źbierać,", + "143987": "Układać zmowy... Znają i Galicyjanie", + "143988": "Ten kaptur mnisi - znają i Wielkopolanie!", + "143989": "Pracowałem przy taczkach rok w pruskiej fortecy,", + "143990": "Trzy razy Moskwa kijmi zraniła me plecy,", + "143991": "Raz już wiedli na Sybir; potem Austryjacy", + "143992": "W Szpilbergu zakopali mnie w lochach do pracy,", + "143993": "W carcer durum - a Pan Bóg wybawił mię cudem", + "143994": "I pozwolił umierać między swoim ludem,", + "143995": "Z Sakramentami.", + "143996": "Może i teraz, kto wie? możem znowu zgrzeszył!", + "143997": "Możem nad rozkaz wodzów powstanie przyśpieszył!", + "143998": "Ta myśl, że dóm Sopliców pierwszy się uzbroi,", + "143999": "Że pierwszą Pogoń w Litwie zatkną krewni moi!...", + "144000": "Ta myśl... zdaje się czysta...", + "144001": "Chciałeś zemsty? masz! boś ty był narzędziem kary", + "144002": "Bożej! twoim Bóg mieczem rozciął me zamiary.", + "144003": "Tyś wątek spisku, tyle lat snowany, splątał!", + "144004": "Cel wielki, który całe życie me zaprzątał,", + "144005": "Ostatnie moje ziemskie uczucie na świecie,", + "144006": "Którem tulił, hodował, jak najmilsze dziecię,", + "144007": "Tyś zabił w oczach ojca, a jam ci przebaczył!", + "144008": "Ty!...\"", + "144009": "\"Oby tylko równie Bóg przebaczyć raczył! -", + "144010": "Przerwał Klucznik. - Jeżeli masz przyjąć wijatyk,", + "144011": "Księże Jacku, toć ja nie luter, nie syzmatyk!", + "144012": "Kto umierającego smuci, wiem, że grzeszy.", + "144013": "Powiem tobie coś, pewnie to ciebie pocieszy:", + "144014": "Kiedy nieboszczyk pan mój upadał zraniony,", + "144015": "A ja, klęcząc nad jego piersią pochylony", + "144016": "I miecz maczając w ranę, zemstę zaprzysiągnął,", + "144017": "Pan głowę wstrząsnął, rękę ku bramie wyciągnął", + "144018": "W stronę, gdzie stałeś, i krzyż w powietrzu naznaczył;", + "144019": "Mówić nie mógł, lecz dał znak, że zbójcy przebaczył.", + "144020": "Ja też pojąłem, ale tak się z gniewu wściekłem,", + "144021": "Że o tym krzyżu nigdy i słowa nie rzekłem\".", + "144022": "Tu rozmowę przerwały chorego cierpienia", + "144023": "I nastąpiła długa godzina milczenia.", + "144024": "Oczekują plebana.", + "144025": "Podkowy zagrzmiały,", + "144026": "Zastukał do komnaty arendarz zdyszały:", + "144027": "List ma ważny, samemu Jackowi pokaże.", + "144028": "Jacek bratu oddaje, głośno czytać każe.", + "144029": "List od Fiszera, który był natenczas szefem", + "144030": "Sztabu armiji polskiej pod księciem Józefem.", + "144031": "Donosi, że w cesarskim tajnym gabinecie", + "144032": "Stanęła wojna; Cesarz już po całym świecie", + "144033": "Ogłasza ją; sejm walny w Warszawie zwołany,", + "144034": "I skonfederowane Mazowieckie Stany", + "144035": "Wyrzeką uroczyście przyłączenie Litwy.", + "144036": "Jacek, słuchając, cicho odmówił modlitwy,", + "144037": "Przycisnąwszy do piersi święconą gromnicę,", + "144038": "Podniosł w niebo zatlone nadzieją źrenice", + "144039": "I zalał się ostatnich łez rozkosznych zdrojem:", + "144040": "\"Teraz - rzekł - Panie, sługę Twego puść z pokojem!\"", + "144041": "Wszyscy uklękli; a wtem ozwał się pod progiem", + "144042": "Dzwonek: znak, że przyjechał pleban z Panem Bogiem.", + "144043": "Właśnie już noc schodziła i przez niebo", + "144044": "mleczne,", + "144045": "Różowe, biegą pierwsze promyki słoneczne;", + "144046": "Wpadły przez szyby jako strzały brylantowe,", + "144047": "Odbiły się na łożu o chorego głowę", + "144048": "I ubrały mu złotem oblicze i skronie,", + "144049": "Że błyszczał jako święty w ognistej koronie.", + "144050": "KSIĘGA JEDENASTA", + "144051": "ROK 1812", + "144052": "Wróżby wiosenne - Wkroczenie wojsk - Nabożeństwo - Rehabilitacja urzędowa śp. Jacka Soplicy - Z rozmów Gerwazego i Protazego wnosić można bliski koniec procesu - Umizgi ułana z dziewczyną - Rozstrzyga się spór o Kusego i Sokoła - Zaczem goście zgromadzają się na biesiadę - Przedstawienie wodzom par narzeczonych.", + "144053": "O roku ów! kto ciebie widział w naszym kraju!", + "144054": "Ciebie lud zowie dotąd rokiem urodzaju,", + "144055": "A żołnierz rokiem wojny; dotąd lubią starzy", + "144056": "O tobie bajać, dotąd pieśń o tobie marzy.", + "144057": "Z dawna byłeś niebieskim oznajmiony cudem", + "144058": "I poprzedzony głuchą wieścią między ludem;", + "144059": "Ogarnęło Litwinów serca z wiosny słońcem", + "144060": "Jakieś dziwne przeczucie, jak przed świata końcem,", + "144061": "Jakieś oczekiwanie tęskne i radośne.", + "144062": "Kiedy pierwszy raz bydło wygnano na wiosnę,", + "144063": "Uważano, że chociaż zgłodniałe i chude,", + "144064": "Nie biegło na ruń, co już umaiła grudę,", + "144065": "Lecz kładło się na rolę i schyliwszy głowy,", + "144066": "Ryczało albo żuło swój pokarm zimowy.", + "144067": "I wieśniacy ciągnący na jarzynę pługi", + "144068": "Nie cieszą się, jak zwykle, z końca zimy długiéj,", + "144069": "Nie śpiewają piosenek, pracują leniwo,", + "144070": "Jakby nie pamiętali na zasiew i żniwo.", + "144071": "Co krok wstrzymują woły i podjezdki w bronie", + "144072": "I poglądają z trwogą ku zachodniej stronie,", + "144073": "Jakby z tej strony miał się objawić cud jaki,", + "144074": "I uważają z trwogą wracające ptaki.", + "144075": "Bo już bocian przyleciał do rodzinnej sosny", + "144076": "I rozpiął skrzydła białe, wczesny sztandar wiosny;", + "144077": "A za nim, krzykliwemi nadciągnąwszy pułki,", + "144078": "Gromadziły się ponad wodami jaskułki", + "144079": "I z ziemi zmarzłej brały błoto na swe domki.", + "144080": "W wieczór słychać w zaroślach szept ciągnącej słomki,", + "144081": "I stada dzikich gęsi szumią ponad lasem,", + "144082": "I znużone na popas spadają z hałasem,", + "144083": "A w głębi ciemnej nieba wciąż jęczą żurawie.", + "144084": "Słysząc to nocni stróże pytają w obawie,", + "144085": "Skąd w królestwie skrzydlatem tyle zamieszania,", + "144086": "Jaka burza te ptaki tak wcześnie wygania.", + "144087": "Aż oto nowe stada, jakby gilów, siewek", + "144088": "I szpaków, stada jasnych kit i chorągiewek", + "144089": "Zajaśniały na wzgórkach, spadają na błonie:", + "144090": "Konnica! dziwne stroje, niewidziane bronie,", + "144091": "Półk za półkiem, a środkiem, jak stopione śniegi,", + "144092": "Płyną drogami kute żelazem szeregi;", + "144093": "Z lasów czernią się czapki, rzęd bagnetów błyska,", + "144094": "Roją się niezliczone piechoty mrowiska.", + "144095": "Wszyscy na północ! Rzekłbyś, że wonczas z wyraju", + "144096": "Za ptastwem i lud ruszył do naszego kraju,", + "144097": "Pędzony niepojętą, instynktową mocą.", + "144098": "Konie, ludzie, armaty, orły dniem i nocą", + "144099": "Płyną; na niebie górą tu i ówdzie łuny,", + "144100": "Ziemia drży, słychać, biją stronami pioruny. -", + "144101": "Wojna! wojna! Nie było w Litwie kąta ziemi,", + "144102": "Gdzie by jej huk nie doszedł; pomiędzy ciemnemi", + "144103": "Puszczami chłop, którego dziady i rodzice", + "144104": "Pomarli nie wyjrzawszy za lasu granice,", + "144105": "Który innych na niebie nie rozumiał krzyków", + "144106": "Prócz wichrów, a na ziemi prócz bestyi ryków,", + "144107": "Gości innych nie widział oprócz spółleśników -", + "144108": "Teraz widzi: na niebie dziwna łuna pała,", + "144109": "W puszczy łoskot, to kula od jakiegoś działa,", + "144110": "Zbłądziwszy z pola bitwy, dróg w lesie szukała,", + "144111": "Rwąc pnie, siekąc gałęzie. Żubr, brodacz sędziwy,", + "144112": "Zadrżał we mchu, najeżył długie włosy grzywy,", + "144113": "Wstaje na wpół, na przednich nogach się opiera", + "144114": "I potrząsając brodą, zdziwiony spoziera", + "144115": "Na błyskające nagle między łomem zgliszcze:", + "144116": "Był to zbłąkany granat, kręci się, wre, świszcze,", + "144117": "Pękł z hukiem jakby piorun; żubr pierwszy raz w życiu", + "144118": "Zląkł się i uciekł w głębszem schować się ukryciu.", + "144119": "Bitwa! gdzie? w której stronie? - pytają młodzieńce,", + "144120": "Chwytają broń; kobiety wznoszą w niebo ręce;", + "144121": "Wszyscy, pewni zwycięstwa, wołają ze łzami:", + "144122": "\"Bóg jest z Napoleonem, Napoleon z nami!\"", + "144123": "O wiosno! kto cię widział wtenczas w naszym kraju,", + "144124": "Pamiętna wiosno wojny, wiosno urodzaju!", + "144125": "O wiosno! kto cię widział, jak byłaś kwitnąca", + "144126": "Zbożami i trawami, a ludźmi błyszcząca,", + "144127": "Obfita we zdarzenia, nadzieją brzemienna!", + "144128": "Ja ciebie dotąd widzę, piękna maro senna!", + "144129": "Urodzony w niewoli, okuty w powiciu,", + "144130": "Ja tylko jedną taką wiosnę miałem w życiu.", + "144131": "Soplicowo leżało tuż przy wielkiej drodze,", + "144132": "Którą od strony Niemna ciągnęli dwaj wodze:", + "144133": "Nasz Książę Józef i król westfalski Hieronim.", + "144134": "Już zajęli część Litwy od Grodna po Słonim,", + "144135": "Gdy król rozkazał wojsku dać trzy dni wytchnienia.", + "144136": "Ale polscy żołnierze mimo utrudzenia", + "144137": "Skarżyli się, że król im marszu nie dozwala;", + "144138": "Tak radzi by co prędzej doścignąć Moskala.", + "144139": "W mieście pobliskim stanął główny sztab", + "144140": "książęcy,", + "144141": "A w Soplicowie oboz czterdziestu tysięcy", + "144142": "I ze sztabami swemi jenerał Dąbrowski,", + "144143": "Kniaziewicz, Małachowski, Giedrojć i Grabowski.", + "144144": "Późno było, gdy weszli; więc każdy, gdzie może,", + "144145": "Zabierają kwatery w zamczysku, we dworze;", + "144146": "Skoro dano rozkazy, rozstawiono czaty,", + "144147": "Każdy strudzony poszedł spać do swej komnaty.", + "144148": "Z nocą wszystko ucichło: oboz, dwór i pole;", + "144149": "Widać tylko, jak cienie, błądzące patrole", + "144150": "I gdzieniegdzie błyskania ognisk obozowych,", + "144151": "Słychać kolejne hasła stanowisk wojskowych.", + "144152": "Spali: gospodarz domu, wodze i żołnierze;", + "144153": "Oczu tylko Wojskiego sen słodki nie bierze ;", + "144154": "Bo Wojski ma na jutro biesiadę wyprawić,", + "144155": "Którą chce dom Sopliców na wiek wieków wsławić:", + "144156": "Biesiadę godną miłych sercom polskim gości", + "144157": "I odpowiednią wielkiej dnia uroczystości,", + "144158": "Co jest świętem kościelnem i świętem rodziny;", + "144159": "Jutro odbyć się mają trzech par zaręczyny,", + "144160": "Zaś jenerał Dąbrowski oświadczył z wieczora,", + "144161": "Że chce mieć obiad polski.", + "144162": "Choć spóźniona pora,", + "144163": "Wojski zebrał co prędzej z sąsiedztwa kucharzy;", + "144164": "Pięciu ich było; służą, on sam gospodarzy.", + "144165": "Jako kuchmistrz białym się fartuchem opasał,", + "144166": "Wdział szlafmycę, a ręce do łokciów zakasał;", + "144167": "W ręku ma plackę muszą, owad lada jaki", + "144168": "Odpędza wpadający chciwie na przysmaki;", + "144169": "Drugą ręką przetarte okulary włożył,", + "144170": "Dobył z zanadrza księgę, odwinął, otworzył.", + "144171": "Księga ta miała tytuł: Kucharz doskonały.", + "144172": "W niej spisane dokładnie wszystkie specyjały", + "144173": "Stołów polskich; podług niej Hrabia na Tęczynie", + "144174": "Dawał owe biesiady we włoskiej krainie,", + "144175": "Którym się Ojciec Święty Urban Ósmy dziwił;", + "144176": "Podług niej później Karol Kochanku-Radziwiłł,", + "144177": "Gdy przyjmował w Nieświżu króla Stanisława,", + "144178": "Sprawił pamiętną ową ucztę, której sława", + "144179": "Dotąd żyje na Litwie we gminnej powieści.", + "144180": "Co Wojski wyczytawszy pojmie i obwieści,", + "144181": "To natychmiast kucharze robią umiejętni.", + "144182": "Wre robota, pięćdziesiąt nożów w stoły tętni,", + "144183": "Zwijają się kuchciki czarne jak szatany:", + "144184": "Ci niosą drwa, ci z mlekiem i z winem sagany,", + "144185": "Leją w kotły, skowrody, w rądle, dym wybucha;", + "144186": "Dwóch kuchcików przy piecu siedzi, w mieszki dmucha.", + "144187": "Wojski, ażeby ogień tem łacniej rozpalać,", + "144188": "Rozkazał stopionego masła na drwa nalać", + "144189": "(Zbytek ten dozwolony jest w dostatnim domu).", + "144190": "Kuchciki sypią w ogień suche pęki łomu.", + "144191": "Inni na rożny sadzą ogromne pieczenie", + "144192": "Wołowe, sarnie, cąbry dzicze i jelenie;", + "144193": "Ci skubią stosy ptastwa; lecą puchów chmury,", + "144194": "Obnażają się głuszce, cietrzewie i kury.", + "144195": "Lecz kur niewiele było; od owej wyprawy,", + "144196": "Którą w czasie zajazdu Dobrzyński Sak krwawy", + "144197": "Zrobił na kurnik, kędy Zosi gospodarstwo", + "144198": "Zniszczył, nie zostawiwszy sztuki na lekarstwo -", + "144199": "Jeszcze nie mogło ptastwem zakwitnąć na nowo", + "144200": "Sławne niegdyś ze drobiu swego Soplicowo.", + "144201": "Zresztą zaś mięs wszelkich był wielki dostatek,", + "144202": "Co się zgromadzić dało i z domu, i z jatek,", + "144203": "I z lasów, i z sąsiedztwa, z bliska i z daleka:", + "144204": "Rzekłbyś, ptasiego tylko niedostaje mleka.", + "144205": "Dwie rzeczy, których hojny pan uczty szuka,", + "144206": "Łączą się w Soplicowie: dostatek i sztuka.", + "144207": "Już wschodził uroczysty", + "144208": "dzień N a j ś w i ę t s z e j P a n n y", + "144209": "K w i e t n e j. Pogoda była prześliczna, czas ranny,", + "144210": "Niebo czyste, wokoło ziemi obciągnięte,", + "144211": "Jako morze wiszące, ciche, wklęsło-wgięte;", + "144212": "Kilka gwiazd świeci z głębi, jako perły ze dna", + "144213": "Przez fale; z boku chmurka biała, sama jedna,", + "144214": "Podlatuje i skrzydła w błękicie zanurza,", + "144215": "Podobne do niknących piór Anioła Stróża,", + "144216": "Który nocną modlitwą ludzi przytrzymany", + "144217": "Spóźnił się, śpieszy wracać między spółniebiany.", + "144218": "Już ostatnie perły gwiazd zamierzchły i na dnie", + "144219": "Niebios zgasły, i niebo środkiem czoła bladnie,", + "144220": "Prawą skronią złożone na wezgłowiu cieni,", + "144221": "Jeszcze smagławe, lewą coraz się rumieni;", + "144222": "A dalej okrąg, jakby powieka szeroka,", + "144223": "Rozsuwa się i w środku widać białek oka,", + "144224": "Widać tęczę, źrenicę - już promień wytrysnął,", + "144225": "Po okrągłych niebiosach wygięty przebłysnął", + "144226": "I w białej chmurce jako złoty grot zawisnął.", + "144227": "Na ten strzał, na dnia hasło, pęk ogniów wylata,", + "144228": "Tysiąc rac krzyżuje się po okręgu świata,", + "144229": "A oko słońca weszło. Jeszcze nieco senne", + "144230": "Przymruża się, drżąc wstrząsa swe rzęsy promienne,", + "144231": "Siedmią barw błyszczy razem: szafirowe razem,", + "144232": "Razem krwawi się w rubin i żółknie topazem,", + "144233": "Aż rozlśniło się jako kryształ przezroczyste,", + "144234": "Potem jak brylant światłe, na koniec ogniste,", + "144235": "Jak księżyc wielkie, jako gwiazda migające:", + "144236": "Tak po nieźmiernem niebie szło samotne słońce.", + "144237": "Dziś pospólstwo litewskie z całej okolicy", + "144238": "Zebrało się przed wschodem wokoło kaplicy,", + "144239": "Jak gdyby na nowego ogłoszenie cudu.", + "144240": "Zbiór ten pochodził w części z pobożności ludu,", + "144241": "A w części z ciekawości: bo dziś w Soplicowie", + "144242": "Na nabożeństwie mają być jenerałowie,", + "144243": "Sławni dowódcy owi naszych legijonów,", + "144244": "Których lud znał imiona i czcił jak patronów,", + "144245": "Których wszystkie tułactwa, wyprawy i bitwy", + "144246": "Były ewangeliją narodową Litwy.", + "144247": "Już przyszło oficerów kilku, tłum żołnierzy;", + "144248": "Lud ich otacza, patrzy, ledwie oczom wierzy,", + "144249": "Oglądając rodaków mundury noszących,", + "144250": "Zbrojnych, wolnych i polskim językiem mówiących.", + "144251": "Wyszła msza. Nie obejmie świątynia maleńka", + "144252": "Całego zgromadzenia; lud na trawie klęka,", + "144253": "Patrząc we drzwi kaplicy, odkrywają głowy:", + "144254": "Włos litewskiego ludu, biały albo płowy,", + "144255": "Pozłacał się jako łan dojrzałego żyta;", + "144256": "Gdzieniegdzie kraśna główka dziewicza wykwita,", + "144257": "Ubrana w świeże kwiaty albo w pawie oczy", + "144258": "I wstęgi rozplecione, ozdoby warkoczy,", + "144259": "Śród głów męskich, jak w zbożu bławat i kąkole.", + "144260": "Klęczący różnobarwny tłum okrywa pole,", + "144261": "A na głos dzwonka, niby na wiatru powianie,", + "144262": "Chylą się wszystkie głowy jak kłosy na łanie.", + "144263": "Wieśniaczki dziś na ołtarz Matki Zbawiciela", + "144264": "Niosą pierwszy dar wiosny, świeże snopki ziela;", + "144265": "Wszystko wkoło ubrane w bukiety i w wianki:", + "144266": "Ołtarz, obraz, a nawet dzwonnica i ganki.", + "144267": "Czasem poranny wietrzyk, gdy ze wschodu wionie,", + "144268": "Zrywa wianki i rzuca na klęczących skronie,", + "144269": "I rozlewa jak z mszalnej kadzielnicy wonie.", + "144270": "A gdy w kościele było po mszy i kazaniu,", + "144271": "Wyszedł przewodniczący całemu zebraniu", + "144272": "Podkomorzy, niedawno przez powiatu stany", + "144273": "Zgodnie konfederackim marszałkiem obrany.", + "144274": "Miał mundur województwa: żupan złotem szyty,", + "144275": "Kontusz gredyturowy z frędzlą i pas lity,", + "144276": "Przy którym karabela z głownią jaszczurową;", + "144277": "Na szyi świecił wielką szpinką brylantową;", + "144278": "Konfederatka biała, a na niej pęk gruby", + "144279": "Drogich piórek; były to białych czapel czuby", + "144280": "(Na fest kładnie się tylko kitka tak bogata,", + "144281": "Której każde pióreczko kosztuje dukata).", + "144282": "Tak ubrany, na wzgórek wstąpił przed kościołem,", + "144283": "Wieśniacy i żołnierstwo ścisnęło się kołem.", + "144284": "On rzekł :", + "144285": "\"Bracia! Ogłosił wam ksiądz na ambonie", + "144286": "Wolność, którą Cesarz-Król przywrócił Koronie,", + "144287": "A teraz Litewskiemu Księstwu, Polszcze całéj", + "144288": "Przywraca; słyszeliście rządowe uchwały", + "144289": "I zwołujące walny sejm uniwersały.", + "144290": "Ja tylko mam słów parę przemówić do gminy", + "144291": "W rzeczy, która się tycze Sopliców rodziny,", + "144292": "Tutejszych panów.", + "144293": "Cała pomni okolica,", + "144294": "Co tu zbroił nieboszczyk - pan Jacek Soplica;", + "144295": "Ale kiedy o grzechach jego wszyscy wiecie,", + "144296": "Czas i zasługi jego ogłosić na świecie:", + "144297": "Obecni tu są naszych wojsk jenerałowie,", + "144298": "Od których usłyszałem wszystko, co wam mowię.", + "144299": "Ten Jacek nie był umarł (jak głoszono) w Rzymie,", + "144300": "Tylko odmienił życie dawne, stan i imię;", + "144301": "A wszystkie przeciw Bogu i Ojczyźnie winy", + "144302": "Zgładził przez żywot święty i przez wielkie czyny.", + "144303": "On to pod Hohenlinden, gdy Ryszpans jenerał", + "144304": "Na pół pobity już się do odwrotu zbierał,", + "144305": "Nie wiedząc, że Kniaziewicz ciągnie ku odsieczy,", + "144306": "On to Jacek, zwan Robak, śród grotów i mieczy", + "144307": "Przeniosł od Kniaziewicza listy Ryszpansowi,", + "144308": "Donoszące, że nasi biorą tył wrogowi.", + "144309": "On potem w Hiszpaniji, gdy nasze ułany", + "144310": "Zdobyły Samosiery grzbiet oszańcowany,", + "144311": "Obok Kozietulskiego był ranny dwa razy!", + "144312": "Następnie, jak wysłaniec, z tajnemi rozkazy", + "144313": "Biegał po różnych stronach ducha ludzi badać,", + "144314": "Towarzystwa tajemne wiązać i zakładać;", + "144315": "Na koniec w Soplicowie, w swem ojczystym gnieździe,", + "144316": "Gdy gotował powstanie, zginął na zajeździe.", + "144317": "Właśnie o jego śmierci nadeszła wiadomość", + "144318": "Do Warszawy w tę chwilę, gdy Cesarz Jegomość", + "144319": "Raczył mu dać za dawne czyny bohaterskie", + "144320": "Legiji Honorowej znaki kawalerskie.", + "144321": "Owoż te wszystkie rzeczy mając na uwadze,", + "144322": "Ja, reprezentujący województwa władzę,", + "144323": "Moją konfederacką ogłaszam wam laską:", + "144324": "Że Jacek wierną służbą i cesarską łaską", + "144325": "Zniósł infamiji plamę, powraca do cześci", + "144326": "I znowu się w rzęd prawych patryjotów mieści;", + "144327": "Więc kto będzie śmiał Jacka zmarłego rodzinie", + "144328": "Wspomnieć kiedy o dawnej, zagładzonej winie,", + "144329": "Ten podpadnie za karę takiego wyrzutu", + "144330": "Gravis notae maculae, wedle słów Statutu", + "144331": "Karzących tak militem, jak i skartabela,", + "144332": "Co by siał infamiją na obywatela;", + "144333": "A że teraz jest równość, więc artykuł trzeci", + "144334": "Obowiązuje równie i mieszczan, i kmieci.", + "144335": "Ten wyrok marszałkowski pan pisarz umieści", + "144336": "W aktach jeneralności, a woźny obwieści.", + "144337": "Co się tycze Legiji Honorowej krzyża,", + "144338": "Że późno przyszedł, nic to sławie nie ubliża;", + "144339": "Jeśli Jackowi nie mógł służyć ku ozdobie,", + "144340": "Niech służy ku pamiątce, wieszam go na grobie.", + "144341": "Trzy dni tu będzie wisiał, potem do kaplicy", + "144342": "Złoży się jako wotum dla Boga Rodzicy\".", + "144343": "To powiedziawszy, order wydobył z pokrowca", + "144344": "I zawiesił na skromnym krzyżyku grobowca", + "144345": "Uwiązaną w kokardę wstążeczkę czerwoną", + "144346": "I krzyż biały gwiaździsty ze złotą koroną;", + "144347": "Przeciw słońcu promienie gwiazdy zajaśniały", + "144348": "Jako ostatni odbłysk ziemskiej Jacka chwały.", + "144349": "Tymczasem lud na klęczkach Anioł Pański mowi,", + "144350": "Upraszając o wieczny pokój grzesznikowi;", + "144351": "Sędzia obchodzi gości i wiejską gromadę,", + "144352": "Wszystkich do Soplicowa wzywa na biesiadę.", + "144353": "Ale na przyźbie domu usiedli dwaj starce,", + "144354": "Mając u kolan pełne miodu dwa półgarce;", + "144355": "Patrzą w sad, gdzie wśród pączków barwistego maku", + "144356": "Stał ułan jak słonecznik w błyszczącym kołpaku", + "144357": "Strojnym blachą złocistą i piórem koguta;", + "144358": "Przy nim dziewczę, w zielonej sukience jak ruta", + "144359": "Pozioma, wznosi oczki błękitne jak bratki", + "144360": "Ku oczom chłopca; dalej panny rwały kwiatki", + "144361": "Po ogrodzie, umyślnie odwracając głowy", + "144362": "Od kochanków, żeby im nie mięszać rozmowy.", + "144363": "Ale starce miód piją, tabakierką z kory", + "144364": "Częstując się nawzajem, toczą rozhowory.", + "144365": "\"Tak, tak, mój Protazeńku\" - rzekł klucznik", + "144366": "Gerwazy.", + "144367": "\"Tak, tak, mój Gerwazeńku\" - rzekł woźny Protazy.", + "144368": "\"Tak to, tak!\" - powtórzyli zgodnie kilka", + "144369": "razy,", + "144370": "Kiwając w takt głowami; wreszcie Woźny rzecze:", + "144371": "\"Iż proces nasz skończy się dziwnie, ja nie przeczę;", + "144372": "Wszakże były przykłady; pamiętam procesy,", + "144373": "W których się działy gorsze niż u nas ekscesy,", + "144374": "A intercyza cały zakończyła kłopot:", + "144375": "Tak z Borzdobohatymi pogodził się Łopot,", + "144376": "Krepsztulowie z Kupściami, Putrament z Pikturną,", + "144377": "Z Odyńcami Mackiewicz, z Kwileckimi Turno.", + "144378": "Co mówię! wszak Polacy miewali zamieszki", + "144379": "Z Litwą gorsze niżeli z Soplicą Horeszki,", + "144380": "A gdy na rozum wzięła królowa Jadwiga,", + "144381": "To się bez sądów owa skończyła intryga.", + "144382": "Dobrze, gdy strony mają panny albo wdowy", + "144383": "Na wydaniu: to zawsze kompromis gotowy.", + "144384": "Najdłuższy proces zwykle bywa z duchowieństwem", + "144385": "Katolickiem albo też z bliskiem pokrewieństwem,", + "144386": "Bo wtenczas sprawy skończyć nie można małżeństwem.", + "144387": "Stąd to Lachy z Rusami w sporach nieskończonych,", + "144388": "Idąc z Lecha i Rusa, dwu braci rodzonych;", + "144389": "Stąd się tyle procesów litewskich ciągnęło", + "144390": "Długo z księżmi Krzyżaki, aż wygrał Jagiełło.", + "144391": "Stąd na koniec pendebat długo przed aktami", + "144392": "Sławny ów proces Rymszów z dominikanami,", + "144393": "Aż wygrał wreszcie syndyk klasztorny ksiądz Dymsza,", + "144394": "Skąd jest przysłowie: Większy Pan Bóg niż pan Rymsza;", + "144395": "Ja zaś dołożę: lepszy miód od Scyzoryka\".", + "144396": "To mówiąc, półgarcówką przepił do Klucznika.", + "144397": "\"Prawda! prawda! - rzekł na to Gerwazy wzruszony.", + "144398": "-", + "144399": "Dziwneć to były losy tej naszej Korony", + "144400": "I naszej Litwy! wszak to jak małżonków dwoje!", + "144401": "Bóg złączył, a czart dzieli, Bóg swoje, czart swoje!", + "144402": "Ach, bracie Protazeńku! że to oczy nasze", + "144403": "Widzą! że znowu do nas ci Koronijasze", + "144404": "Zawitali! Służyłem ja z nimi przed laty,", + "144405": "Pamiętam, dzielne były z nich konfederaty!", + "144406": "Gdyby nieboszczyk pan mój Stolnik dożył chwili!", + "144407": "O Jacku! Jacku! - lecz cóż będziemy kwilili?", + "144408": "Skoro dziś znowu Litwa łączy się z Koroną,", + "144409": "Toć tem samym już wszystko zgodzono, zgładzono\".", + "144410": "\"I to dziw - rzekł Protazy - że o tej to Zosi,", + "144411": "O której rękę teraz nasz Tadeusz prosi,", + "144412": "Było przed rokiem omen, jakoby znak z nieba!\"", + "144413": "\"Panną Zofiją - przerwał Klucznik - zwać ją trzeba,", + "144414": "Bo już dorosła, nie jest dziewczyną maluczką,", + "144415": "Przy tym z krwi dygnitarskiej, jest Stolnika", + "144416": "wnuczką\".", + "144417": "\"Owoż - kończył Protazy - był to znak proroczy", + "144418": "O jej losie, widziałem znak na własne oczy.", + "144419": "Przed rokiem tu siedziała w święto czeladź nasza", + "144420": "Pijąc miód, alić patrzym: pęc, pada z poddasza", + "144421": "Dwóch wroblów bijących się, oba samcy stare,", + "144422": "Jeden, młodszy cokolwiek, miał podgarle szare,", + "144423": "Drugi czarne; dalejże tłuc się po podwórzu,", + "144424": "Przewracać kulki, że aż zaryli się w kurzu;", + "144425": "My patrzym, a tymczasem szepcą sobie sługi,", + "144426": "Że ten czarny niech będzie Horeszko, a drugi", + "144427": "Soplica; więc ilekroć szary był na górze,", + "144428": "Krzyczą: <>", + "144429": "A gdy spadał, wołali: <>", + "144431": "Tak śmiejąc się czekamy, kto kogo pokona;", + "144432": "Wtem Zosieńka, nad ptastwem litością wzruszona,", + "144433": "Podbiegła i nakryła rączką te rycerze;", + "144434": "Jeszcze się w ręku bili, aż leciało pierze,", + "144435": "Taka była zawziętość w tem maleńkiem lichu.", + "144436": "Baby, patrząc na Zosię, gadały po cichu,", + "144437": "Że pewnie przeznaczeniem będzie tej dziewczyny", + "144438": "Pogodzić dwie od dawna zwaśnione rodziny.", + "144439": "A widzę, że się dzisiaj ziścił omen babi.", + "144440": "Prawdać to, że naonczas myślano o Hrabi,", + "144441": "Nie zaś o Tadeuszu\".", + "144442": "Na to Klucznik rzecze:", + "144443": "\"Dziwne są sprawy w świecie; kto wszystko", + "144444": "dociecze!", + "144445": "Ja też powiem Waszeci rzecz, choć nie tak cudną", + "144446": "Jak ów omen, a przecież do pojęcia trudną.", + "144447": "Wiesz, iż dawniej rad bym był Sopliców rodzinę", + "144448": "W łyżce wody utopić; a tego chłopczynę,", + "144449": "Tadeusza, od dziecka nieźmierniem polubił.", + "144450": "Uważałem, że gdy się z chłopiętami czubił,", + "144451": "Zawsze ich zbił; więc ilekroć do zamku biegał,", + "144452": "Jam go zawsze do trudnych imprezów podżegał.", + "144453": "Wszystko mu się udało; czy wydrzeć gołębie", + "144454": "Na wieży, czy jemiołę oberwać na dębie,", + "144455": "Czyli z najwyższej sosny złupić wronie gniazdo,", + "144456": "Wszystko umiał; myśliłem: pod szczęśliwą gwiazdą", + "144457": "Urodził się ten chłopiec; szkoda, że Soplica!", + "144458": "Któż by zgadł, że w nim zamku powitam dziedzica,", + "144459": "Męża panny Zofiji, mej Wielmożnej Pani!\"", + "144460": "Tu skończyli rozmowę, piją zadumani,", + "144461": "Słychać tylko niekiedy te krótkie wyrazy:", + "144462": "\"Tak, tak, Panie Gerwazy\". - \"Tak, Panie", + "144463": "Protazy\".", + "144464": "Przyzba tykała kuchni, której okna stały", + "144465": "Otworem i dym jako z pożaru buchały,", + "144466": "Aż z kłębów dymu, niby biała gołębica,", + "144467": "Mignęła świecąca się kuchmistrza szlafmyca.", + "144468": "Wojski przez okno kuchni, ponad starców głowy", + "144469": "Wytknąwszy głowę, milczkiem słuchał ich rozmowy", + "144470": "I podał im nareszcie filiżanki spodek", + "144471": "Pełen biszkoktów, mówiąc: \"Zakąście wasz miodek.", + "144472": "A ja wam też opowiem historią ciekawą", + "144473": "Sporu, który miał bitwą zakończyć się krwawą,", + "144474": "Gdy polujący w głębi nalibockich lasów", + "144475": "Rejtan wypłatał sztukę książęciu Denassów.", + "144476": "Tej sztuki omal własnem nie przypłacił zdrowiem;", + "144477": "Jam kłótnię panów zgodził, jak to wam opowiem\".", + "144478": "Ale Wojskiego powieść przerwali kucharze", + "144479": "Pytając, komu serwis ustawiać rozkaże.", + "144480": "Wojski odszedł, a starcy, zaczerpnąwszy miodu,", + "144481": "Zadumani zwrócili oczy w głąb ogrodu,", + "144482": "Gdzie ów dorodny ułan rozmawiał z panienką.", + "144483": "Właśnie ułan ująwszy jej dłoń lewą ręką", + "144484": "(Prawą miał na temlaku, widać, że był ranny),", + "144485": "Z takiemi odezwał się słowami do panny:", + "144486": "\"Zofijo, musisz to mnie koniecznie powiedzieć,", + "144487": "Nim zamienim pierścionki, muszę o tem wiedzieć.", + "144488": "I cóż, że przeszłej zimy byłaś już gotowa", + "144489": "Dać słowo mnie? Ja wtenczas nie przyjąłem słowa:", + "144490": "Bo i cóż mi po takiem wymuszonem słowie?", + "144491": "Wtenczas bawiłem bardzo krótko w Soplicowie;", + "144492": "Nie byłem taki próżny, ażebym się łudził,", + "144493": "Żem jednem mem spójrzeniem miłość w tobie wzbudził.", + "144494": "Ja nie fanfaron; chciałem mą własną zasługą", + "144495": "Zyskać twe względy, choćby przyszło czekać długo.", + "144496": "Teraz jesteś łaskawa twe słowo powtórzyć;", + "144497": "Czymże na tyle łaski umiałem zasłużyć?", + "144498": "Może mnie bierzesz, Zosiu, nie tak z przywiązania,", + "144499": "Tylko że stryj i ciotka do tego cię skłania;", + "144500": "Ale małżeństwo, Zosiu, jest rzecz wielkiej wagi;", + "144501": "Radź się serca własnego, niczyjej powagi", + "144502": "Tu nie słuchaj, ni stryja groźb, ni namów cioci;", + "144503": "Jeśli nie czujesz dla mnie nic oprócz dobroci,", + "144504": "Możem te zaręczyny czas jakiś odwlekać;", + "144505": "Więzić twej woli nie chcę, będziem, Zosiu, czekać.", + "144506": "Nic nas nie nagli, zwłaszcza że wczora wieczorem", + "144507": "Dano mi rozkaz zostać w Litwie instruktorem", + "144508": "W pułku tutejszym, nim się z mych ran nie wyleczę.", + "144509": "I cóż, kochana Zosiu?\"", + "144510": "Na to Zosia rzecze,", + "144511": "Wznosząc głowę i patrząc w oczy mu nieśmiało:", + "144512": "\"Nie pamiętam już dobrze, co się dawniej działo;", + "144513": "Wiem, że wszyscy mówili, iż za mąż iść trzeba", + "144514": "Za Pana; ja się zawsze zgadzam z wolą Nieba", + "144515": "I z wolą starszych\". Potem, spuściwszy oczęta,", + "144516": "Dodała: \"Przed odjazdem, jeśli Pan pamięta,", + "144517": "Kiedy umarł ksiądz Robak, w ową burzę nocną,", + "144518": "Widziałam, że Pan jadąc żałował nas mocno:", + "144519": "Pan łzy miał w oczach; te łzy, powiem Panu szczerze,", + "144520": "Wpadły mnie aż do serca; odtąd Panu wierzę,", + "144521": "Że mnie lubisz; ilekroć mówiłam pacierze", + "144522": "Za Pana powodzenie, zawsze przed oczami", + "144523": "Stał Pan z temi dużemi, błyszczącemi łzami.", + "144524": "Potem Podkomorzyna do Wilna jeździła,", + "144525": "Wzięła mię tam na zimę, alem ja tęskniła", + "144526": "Do Soplicowa i do tego pokoiku,", + "144527": "Gdzie mnie Pan naprzód w wieczór spotkał przy stoliku,", + "144528": "Potem pożegnał; nie wiem, skąd pamiątka Pana,", + "144529": "Coś niby jak rozsada w jesieni zasiana,", + "144530": "Przez całą zimę w mojem sercu się krzewiła,", + "144531": "Że jako mówię Panu - ustawniem tęskniła", + "144532": "Do tego pokoiku i cóś mi szeptało,", + "144533": "Że tam znów Pana znajdę, i tak się też stało.", + "144534": "Mając to w głowie, często też miałam na ustach", + "144535": "Imię Pana - było to w Wilnie za zapustach;", + "144536": "Panny mówiły, że ja jestem zakochana:", + "144537": "Jużci, jeżeli kocham, to już chyba Pana\".", + "144538": "Tadeusz, rad z takiego miłości dowodu,", + "144539": "Wziął ją pod rękę, ścisnął i wyszli z ogrodu", + "144540": "Do pokoju damskiego, do owej komnaty,", + "144541": "Kędy Tadeusz mieszkał przed dziesięcią laty.", + "144542": "Teraz bawił tam Rejent, cudnie wystrojony", + "144543": "I usługiwał damie, swojej narzeczonéj,", + "144544": "Biegając i podając sygnety, łańcuszki,", + "144545": "Słoiki i flaszeczki, i proszki, i muszki;", + "144546": "Wesoł, na pannę młodą patrzył tryumfalnie.", + "144547": "Panna młoda kończyła robić gotowalnię;", + "144548": "Siedziała przed źwierciadłem, radząc się bóstw wdzięku;", + "144549": "Pokojowe zaś - jedne z żelazkami w ręku", + "144550": "Odświeżają nadstygłe warkoczów pierścionki,", + "144551": "Drugie klęcząc pracują około falbonki.", + "144552": "Gdy się tak Rejent bawi ze swą narzeczoną,", + "144553": "Kuchcik stuknął doń w okno: kota postrzeżono!", + "144554": "Kot, wykradłszy się z łozy, prześmignął po łące", + "144555": "I wskoczył w sad pomiędzy jarzyny wschodzące;", + "144556": "Tam siedzi, wystraszyć go łacno z rozsadniku", + "144557": "I uszczuć, postawiwszy charty na przesmyku.", + "144558": "Bieży Asesor, ciągnąc za obróż Sokoła,", + "144559": "Pośpiesza za nim Rejent i Kusego woła.", + "144560": "Wojski obu z chartami przy płocie ustawił,", + "144561": "A sam się z placką muszą do sadu wyprawił.", + "144562": "Depcąc, świszcząc i klaszcząc, bardzo źwierza trwoży:", + "144563": "Szczwacze, trzymając każdy charta na obroży,", + "144564": "Ukazują palcami, skąd zając wyruszy,", + "144565": "Cmokają z cicha; charty nadstawiły uszy,", + "144566": "Wytknęły pyski na wiatr i drżą niecierpliwie,", + "144567": "Jak dwie strzały złożone na jednej cięciwie.", + "144568": "Wtem Wojski krzyknął: \"Wycz-ha!\"", + "144569": "Zając smyk zza płotu", + "144570": "Na łąkę, charty za nim, i wnet bez obrotu", + "144571": "Sokół i Kusy razem spadli na szaraka", + "144572": "Ze dwóch stron w jednej chwili, jak dwa skrzydła ptaka.", + "144573": "I zęby mu jak szpony zatopili w grzbiecie.", + "144574": "Kot jęknął raz, jak nowo narodzone dziecię.", + "144575": "Żałośnie! Biegą szczwacze: już leży bez ducha,", + "144576": "A charty mu sierć białą targają spod brzucha.", + "144577": "Szczwacze pogłaskali psy, a Wojski tymczasem", + "144578": "Dobył nożyk strzelecki wiszący za pasem,", + "144579": "Oderznął skoki i rzekł: \"Dziś równą odprawę", + "144580": "Wezmą pieski, bo równą pozyskali sławę;", + "144581": "Równa ich była rączość, równa była praca;", + "144582": "Godzien jest pałac Paca, godzien Pac pałaca,", + "144583": "Godni są szczwacze chartów, godne szczwaczów charty;", + "144584": "Otoż skończony spór wasz długi i zażarty;", + "144585": "Ja, któregoście sędzią zakładu obrali,", + "144586": "Wydaję wreszcie wyrok: obaście wygrali.", + "144587": "Wracam fanty, niech każdy przy swoim zostanie,", + "144588": "A wy podpiszcie zgodę\".", + "144589": "Na starca wezwanie", + "144590": "Szczwacze zwrócili na się rozjaśnione lice", + "144591": "I długo rozdzielone złączyli prawice.", + "144592": "Wtem rzekł Rejent:", + "144593": "\"Stawiłem niegdyś konia z rzędem,", + "144594": "Opisałem się także przed ziemskim urzędem,", + "144595": "Iż pierścień mój sędziemu w salaryjum złożę;", + "144596": "Fant postawiony w zakład wracać się nie może.", + "144597": "Pierścień niechaj Pan Wojski na pamiątkę przymie", + "144598": "I każe na nim wyryć albo swoje imię,", + "144599": "Lub, gdy zechce, herbowne Hreczechów ozdoby;", + "144600": "Krwawnik jest gładki, złoto jedenastej proby.", + "144601": "Konia teraz ułani pod jazdę zabrali,", + "144602": "Rzęd został przy mnie; każdy znawca ten rzęd chwali,", + "144603": "Iż jest wygodny, trwały, a piękny jak cacko:", + "144604": "Kulbaczka wąska, modą z turecka kozacką,", + "144605": "Kula na przodzie, w kuli są drogie kamienie,", + "144606": "Poduszeczka z rubrontu wyścieła siedzenie,", + "144607": "A kiedy na łęk wskoczysz, na tym miękkim puszku", + "144608": "Między kulami siedzisz wygodnie jak w łóżku;", + "144609": "A gdy w galop puścisz się (tu rejent Bolesta,", + "144610": "Który, jako wiadomo, bardzo lubił gesta,", + "144611": "Rozstawił nogi, jakby na konia wskakiwał,", + "144612": "Potem galop udając powoli się kiwał),", + "144613": "A gdy w galop puścisz się, natenczas z czapraka", + "144614": "Blask bije, jakby złoto kapało z rumaka,", + "144615": "Bo tabenki są gęsto złotem nakrapiane", + "144616": "I szerokie strzemiona srebrne pozłacane;", + "144617": "Na rzemieniach munsztuka i na uździenicy", + "144618": "Połyskają guziki perłowej macicy,", + "144619": "U napierśnika wisi księżyc w kształt Leliwy,", + "144620": "To jest w kształt nowiu. Cały ten sprzęt osobliwy,", + "144621": "Zdobyty (jak wieść niesie) w boju podhajeckim", + "144622": "Na jakimś bardzo znacznym szlachcicu tureckim,", + "144623": "Przyjm, Asesorze, w dowód mojego szacunku\".", + "144624": "A na to rzekł Asesor, wesoł z podarunku:", + "144625": "\"Ja niegdyś darowane od księcia Sanguszki", + "144626": "Stawiłem w zakład moje prześliczne obróżki,", + "144627": "Jaszczurem wykładane, z kolcami ze złota,", + "144628": "I utkaną z jedwabiu smycz, której robota", + "144629": "Równie droga jak kamień, co się na niej świeci.", + "144630": "Chciałem sprzęt ten zostawić w dziedzictwie dla dzieci;", + "144631": "Dzieci pewnie mieć będę, wiesz, że się dziś żenię;", + "144632": "Ale ten sprzęt, Rejencie, proszę uniżenie,", + "144633": "Bądź łaskaw przyjąć w zamian za twój rzęd bogaty", + "144634": "I na pamiątkę sporu, co długiemi laty", + "144635": "Toczył się i nareszcie zakończył zaszczytnie", + "144636": "Dla nas obu. - Niech zgoda między nami kwitnie!\"", + "144637": "Więc wracali do domu oznajmić za stołem,", + "144638": "Że się skończył spór między Kusym i Sokołem.", + "144639": "Była wieść, że zająca tego Wojski w domu", + "144640": "Wyhodował i w ogród puścił po kryjomu,", + "144641": "Ażeby szczwaczów zgodzić zbyt łatwą zdobyczą.", + "144642": "Staruszek tak swą sztukę zrobił tajemniczo,", + "144643": "Że oszukał zupełnie całe Soplicowo.", + "144644": "Kuchcik w lat kilka później szepnął o tem słowo,", + "144645": "Chcąc Asesora skłócić z Rejentem na nowo;", + "144646": "Ale próżno krzywdzące chartów wieści szerzył:", + "144647": "Wojski zaprzeczył i nikt kuchcie nie uwierzył.", + "144648": "Już goście, zgromadzeni w wielkiej zamku sali,", + "144649": "Czekając uczty, wkoło stołu rozmawiali,", + "144650": "Gdy pan Sędzia w mundurze wojewódzkim wchodzi", + "144651": "I pana Tadeusza z Zofiją przywodzi.", + "144652": "Tadeusz, lewą dłonią dotykając głowy,", + "144653": "Pozdrowił swych dowódców przez ukłon wojskowy.", + "144654": "Zofija z opuszczonem ku ziemi wejrzeniem,", + "144655": "Zapłoniwszy się, gości witała dygnieniem", + "144656": "(Od Telimeny pięknie dygać wyuczona).", + "144657": "Miała wianek na głowie jako narzeczona,", + "144658": "Zresztą ubior ten samy, w jakim dziś w kaplicy", + "144659": "Składała snop wiosenny dla Boga Rodzicy.", + "144660": "Użęła znów dla gości nowy snopek ziela;", + "144661": "Jedną ręką zeń kwiaty i trawy rozdziela,", + "144662": "Drugą swój sierp błyszczący poprawia na głowie.", + "144663": "Brali ziółka, całując jej ręce, wodzowie.", + "144664": "Zosia znowu dygała w kolej, zapłoniona.", + "144665": "Wtem jenerał Kniaziewicz wziął ją za ramiona", + "144666": "I złożywszy ojcowski całus na jej czole,", + "144667": "Podniosł w górę dziewczynę, postawił na stole,", + "144668": "A wszyscy, klaszcząc w dłonie zawołali: \"Brawo!\" -", + "144669": "Zachwyceni dziewczyny urodą, postawą,", + "144670": "A szczególniej jej strojem litewskim prostaczym;", + "144671": "Bo dla tych wodzów, którzy w swem życiu tułaczém", + "144672": "Tak długo błąkali się w obcych stronach świata,", + "144673": "Dziwne miała powaby narodowa szata,", + "144674": "Która im wspominała i młode ich lata,", + "144675": "I dawne ich miłostki; więc ze łzami prawie", + "144676": "Skupili się do stołu, patrzyli ciekawie.", + "144677": "Ci proszą, aby Zosia wzniosła nieco czoło", + "144678": "I oczy pokazała; ci, ażeby wkoło", + "144679": "Raczyła się obrócić; dziewczyna wstydliwa", + "144680": "Obraca się, lecz oczy rękami zakrywa.", + "144681": "Tadeusz patrzył wesoł i zacierał ręce.", + "144682": "Czy ktoś Zosi poradził wyjść w takiej sukience,", + "144683": "Czy instynktem wiedziała (bo dziewczyna zgadnie", + "144684": "Zawsze instynktem, co jej do twarzy przypadnie),", + "144685": "Dosyć, że Zosia pierwszy raz w życiu dziś z rana", + "144686": "Była od Telimeny za upor łajana,", + "144687": "Nie chcąc modnego stroju, aż wymogła płaczem,", + "144688": "Że ją tak zostawiono, w ubraniu prostaczem.", + "144689": "Spodniczkę miała długą, białą; suknię krótką", + "144690": "Z zielonego kamlotu, z różową obwódką;", + "144691": "Gorset także zielony, różowemi wstęgi", + "144692": "Od łona aż do szyi sznurowany w pręgi;", + "144693": "Pod nim pierś jako pączek pod listkiem się tuli.", + "144694": "Od ramion świecą białe rękawy koszuli,", + "144695": "Jako skrzydła motyle do lotu wydęte,", + "144696": "U dłoni skarbowane i wstążką opięte;", + "144697": "Szyja także koszulką obciśniona wąską,", + "144698": "Kołnierzyk zadzierzgniony różową zawiązką;", + "144699": "Zauszniczki wyrznięte sztucznie z pestek wiszni,", + "144700": "Których się wyrobieniem Sak Dobrzyński pyszni", + "144701": "(Były tam dwa serduszka z grotem i płomykiem,", + "144702": "Dane dla Zosi, gdy Sak był jej zalotnikiem);", + "144703": "Na kołnierzyku wiszą dwa sznurki bursztynu,", + "144704": "Na skroniach zielonego wianek rozmarynu.", + "144705": "Wstążki warkoczów Zosia rzuciła na barki,", + "144706": "A na czoło włożyła zwyczajem żniwiarki", + "144707": "Sierp krzywy, świeżem żęciem traw oszlifowany,", + "144708": "Jasny jak nów miesięczny nad czołem Dyjany.", + "144709": "Wszyscy chwalą, klaskają. Jeden z oficerów", + "144710": "Dobył z kieszeni portefeuille z plikami papierów,", + "144711": "Rozłożył je, ołówek przyciął, w ustach zmoczył,", + "144712": "Patrzy w Zosię, rysuje. Ledwie Sędzia zoczył", + "144713": "Papiery i ołówki, poznał rysownika,", + "144714": "Choć go bardzo odmienił mundur pułkownika,", + "144715": "Bogate szlify, mina prawdziwie ułańska", + "144716": "I wąsik poczerniony, i bródka hiszpańska.", + "144717": "Sędzia poznał: \"Jak się masz, mój Jaśnie Wielmożny", + "144718": "Hrabio? I w ładownicy masz twój sprzęt podróżny", + "144719": "Do malarstwa!\" - W istocie był to Hrabia młody,", + "144720": "Niedawny żołnierz, lecz że wielkie miał dochody", + "144721": "I swoim kosztem cały pułk jazdy wystawił,", + "144722": "I w pierwszej zaraz bitwie wybornie się sprawił,", + "144723": "Cesarz go półkownikiem dziś właśnie mianował:", + "144724": "Więc Sędzia witał Hrabię i rangi winszował,", + "144725": "Ale Hrabia nie słuchał, a pilnie rysował.", + "144726": "Tymczasem weszła druga para narzeczona:", + "144727": "Asesor, niegdyś cara, dziś Napoleona", + "144728": "Wierny sługa; żandarmów oddział miał w komendzie,", + "144729": "A choć ledwie dwadzieścia godzin był w urzędzie,", + "144730": "Już włożył mundur siny z polskiemi wyłogi", + "144731": "I ciągnął krzywą szablę, i dzwonił w ostrogi.", + "144732": "Obok poważnym krokiem szła jego kochanka,", + "144733": "Ubrana bardzo strojnie, Tekla Hreczeszanka;", + "144734": "Bo Asesor już dawno Telimenę rzucił", + "144735": "I aby tę kokietkę tym mocniej zasmucił,", + "144736": "Ku Wojszczance afekty serdeczne obrócił.", + "144737": "Panna nie nadto młoda, już pono półwieczna,", + "144738": "Lecz gospodyni dobra, osoba stateczna", + "144739": "I posażna, bo oprócz swej dziedzicznej wioski", + "144740": "Sumką z daru Sędziego powiększała wnioski.", + "144741": "Trzeciej pary daremnie czekają czas długi.", + "144742": "Sędzia niecierpliwi się i wysyła sługi;", + "144743": "Wracają: powiadają, że trzeci małżonek,", + "144744": "Pan Rejent, szczując kota, zgubił swój pierścionek", + "144745": "Ślubny, szuka na łące; a Rejenta dama", + "144746": "Jeszcze u gotowalni, choć śpieszy się sama", + "144747": "I choć jej pomagają służebne kobiety,", + "144748": "Nie mogła w żaden sposób skończyć toalety;", + "144749": "Ledwie będzie gotowa na godzinę czwartą.", + "144750": "KSIĘGA DWUNASTA", + "144751": "KOCHAJMY SIĘ", + "144752": "Ostatnia uczta staropolska - Arcyserwis - Objaśnienie jego figur - Jego ruchy - Dąbrowski udarowany - Jeszcze o Scyzoryku. - Kniaziewicz udarowany. - Pierwszy akt urzędowy Tadeusza przy objęciu dziedzictwa - Uwagi Gerwazego - Koncert nad koncertami - Polonez - Kochajmy się!", + "144753": "Na koniec z trzaskiem sali drzwi na wściąż otwarto.", + "144754": "Wchodzi pan Wojski w czapce i z głową zadartą,", + "144755": "Nie wita się i miejsca za stołem nie bierze,", + "144756": "Bo Wojski występuje w nowym charakterze,", + "144757": "Marszałka dworu; laskę ma na znak urzędu", + "144758": "I tą laską z kolei, jako mistrz obrzędu,", + "144759": "Wskazuje wszystkim miejsca i gości usadza.", + "144760": "Naprzód, jako najpierwsza województwa władza,", + "144761": "Podkomorzy-Marszałek wziął miejsce zaszczytne:", + "144762": "Ze słoniowym poręczem krzesło aksamitne;", + "144763": "Obok na prawej stronie jenerał Dąbrowski,", + "144764": "Na lewej siadł Kniaziewicz, Pac i Małachowski.", + "144765": "Śród nich Podkomorzyna, dalej inne panie,", + "144766": "Oficerowie, pany, szlachta i ziemianie,", + "144767": "Mężczyźni i kobiety, na przemian po parze", + "144768": "Usiadają porządkiem, gdzie Wojski ukaże.", + "144769": "Pan Sędzia skłoniwszy się opuścił biesiadę;", + "144770": "On na dziedzińcu włościan traktował gromadę;", + "144771": "Zebrawszy ich za stołem na dwa staje długim,", + "144772": "Sam siadł na jednym końcu, a pleban na drugim.", + "144773": "Tadeusz i Zofija do stołu nie siedli;", + "144774": "Zajęci częstowaniem włościan, chodząc jedli.", + "144775": "Starożytny był zwyczaj, iż dziedzice nowi", + "144776": "Na pierwszej uczcie sami służyli ludowi.", + "144777": "Tymczasem goście, potraw czekający w sali,", + "144778": "Z zadziwieniem na wielki serwis poglądali,", + "144779": "Którego równie drogi kruszec jak robota.", + "144780": "Jest podanie, że książę Radziwiłł-Sierota", + "144781": "Kazał ten sprzęt na urząd w Wenecyi zrobić", + "144782": "I wedle własnych planów po polsku ozdobić.", + "144783": "Serwis, potem zabrany czasu wojny szwedzkiéj,", + "144784": "Przeszedł, nie wiedzieć jaką drogą, w dom", + "144785": "szlachecki.", + "144786": "Dziś ze skarbca dobyty zajął środek stoła", + "144787": "Ogromnym kręgiem na kształt karetnego koła.", + "144788": "Serwis ten był nalany ode dna po brzegi", + "144789": "Piankami i cukrami białemi jak śniegi:", + "144790": "Udawał przewybornie krajobraz zimowy;", + "144791": "W środku czerniał ogromny bór konfiturowy:", + "144792": "Stronami domy, niby wioski i zaścianki,", + "144793": "Okryte zamiast śronu cukrowwemi pianki;", + "144794": "Na krawędziach naczynia, stoją dla ozdoby", + "144795": "Niewielkie, z porcelany wydęte osoby", + "144796": "W polskich strojach; jakoby aktory na scenie,", + "144797": "Zdawały się przedstawiać jakoweś zdarzenie;", + "144798": "Gest ich sztucznie wydany, farby osobliwe,", + "144799": "Tylko głosu im braknie, zresztą gdyby żywe.", + "144800": "Cóż przedstawiają? - goście pytali ciekawi,", + "144801": "Zaczem Wojski podnosi laskę i tak prawi", + "144802": "(Tymczasem podawano wódkę przed jedzeniem):", + "144803": "\"Za mych Wielce Mościwych Panów pozwoleniem:", + "144804": "Te persony, których tu widzicie bez liku,", + "144805": "Przedstawiają polskiego historią sejmiku,", + "144806": "Narady, wotowanie, tryumfy i waśnie;", + "144807": "Sam tę scenę odgadłem i Państwu objaśnię.", + "144808": "\"Oto na prawo widać liczne szlachty grono:", + "144809": "Pewnie ich przed sejmikiem na ucztę sproszono.", + "144810": "Czeka nakryty stolik; nikt gości nie sadza,", + "144811": "Stoją kupkami, każda kupka się naradza.", + "144812": "Patrzcie, iż w każdej kupce stoi w środku człowiek,", + "144813": "Z którego ust otwartych, z podniesionych powiek,", + "144814": "Rąk niespokojnych, widać - mówca; cóś tłomaczy,", + "144815": "I palcem eksplikuje, i na dłoni znaczy.", + "144816": "Ci mowcy zalecają swoich kandydatów", + "144817": "Z różnym skutkiem, jak widać z miny szlachty bratów.", + "144818": "Wprawdzie tam w drugiej kupie szlachta pilnie słucha,", + "144819": "Ten ręce za pas zatknął i przyłożył ucha,", + "144820": "Ów dłoń przy uchu trzyma i milczkiem wąs kręci,", + "144821": "Zapewne słowa zbiera i niże w pamięci;", + "144822": "Cieszy się mowca, widząc, że są nawróceni,", + "144823": "Gładzi kieszeń, bo kreski ich już ma w kieszeni.", + "144824": "Lecz za to w trzeciem gronie dzieje się inaczéj;", + "144825": "Tu mówca musi łowić za pasy słuchaczy.", + "144826": "Patrzcie! wyrywają się i cofają uszy;", + "144827": "Patrzcie, jako ten słuchacz od gniewu się puszy,", + "144828": "Wzniosł ręce, grozi mówcy, usta mu zatyka,", + "144829": "Pewnie słyszał pochwały swego przeciwnika;", + "144830": "Ten drugi, pochyliwszy czoło na kształt byka,", + "144831": "Powiedziałbyś, że mówcę pochwyci na rogi;", + "144832": "Ci biorą się do szabel, tamci poszli w nogi.", + "144833": "Jeden między kupkami szlachcic cichy stoi,", + "144834": "Widać, że człek bezstronny, waha się i boi;", + "144835": "Za kim dać kreskę? nie wie i sam z sobą w walce,", + "144836": "Pyta losu, wzniosł ręce, wytknął wielkie palce,", + "144837": "Zmrużył oczy, paznokciem do paznokcia mierzy,", + "144838": "Widać, że kreskę swoję kabale powierzy:", + "144839": "Jeśli palce trafią się, da afirmatywę,", + "144840": "A jeżeli się chybią, rzuci negatywę.", + "144841": "Na lewej druga scena: refektarz klasztoru,", + "144842": "Obrócony na salę szlacheckiego zboru.", + "144843": "Starsi rzędem na ławach siedzą, młodsi stają", + "144844": "I ciekawi przez głowy w środek zaglądają;", + "144845": "W środku marszałek stoi, wazon w ręku trzyma,", + "144846": "Liczy gałki, szlachta je pożera oczyma.", + "144847": "Właśnie wytrząsł ostatnią; woźni ręce wznoszą", + "144848": "I imię obranego urzędnika głoszą.", + "144849": "Jeden szlachcic na zgodę powszechną nie zważa.", + "144850": "Patrz, wytknął głowę oknem z kuchni refektarza,", + "144851": "Patrz, jak oczy wytrzeszczył, jak pogląda śmiało,", + "144852": "Usta otworzył, jakby chciał zjeść izbę całą:", + "144853": "Łatwo zgadnąć, że szlachcic ten zawołał: <>", + "144854": "Patrzcie, jak za tą nagłą do kłótni podnietą", + "144855": "Tłoczy się do drzwi ciżba, pewnie idą w kuchnię;", + "144856": "Dostali szable, pewnie krwawy bój wybuchnie.", + "144857": "Lecz tam, na korytarzu, Państwo uważacie", + "144858": "Tego starego księdza, co idzie w ornacie -", + "144859": "To przeor; Sanctissimum z ołtarza wynosi,", + "144860": "A chłopiec w komży dzwoni i na ustąp prosi;", + "144861": "Szlachta wnet szable chowa, żegna się i klęka,", + "144862": "A ksiądz tam się obraca, gdzie jeszcze broń szczęka;", + "144863": "Skoro przyjdzie, wnet wszystkich uciszy i zgodzi.", + "144864": "Ach! wy nie pamiętacie tego, Państwo młodzi,", + "144865": "Jak wśród naszej burzliwej szlachty samowładnej,", + "144866": "Zbrojnej, nie trzeba było policyi żadnej;", + "144867": "Dopóki wiara kwitła, szanowano prawa,", + "144868": "Była wolność z porządkiem i z dostatkiem sława!", + "144869": "W innych krajach, jak słyszę, trzyma urząd drabów,", + "144870": "Policyjantów różnych, żandarmów, konstabów;", + "144871": "Ale jeśli miecz tylko bezpieczeństwa strzeże,", + "144872": "Żeby w tych krajach była wolność - nie uwierzę\".", + "144873": "Wtem dzwoniąc w tabakierę rzekł pan Podkomorzy:", + "144874": "\"Panie Wojski, niech Wasze na potem odłoży", + "144875": "Te historyje; prawda, że sejmik ciekawy,", + "144876": "Ale my głodni, każ Wać przynosić potrawy\".", + "144877": "Na to Wojski, skłaniając aż do ziemi laskę:", + "144878": "\"Jaśnie Wielmożny Panie, zróbże mi tę łaskę,", + "144879": "Zaraz dokończę scenę ostatnią sejmików:", + "144880": "Oto nowy marszałek na ręku stronników", + "144881": "Wyniesion z refektarza; patrz, jak szlachta braty", + "144882": "Rzucają czapki, usta otwarli - wiwaty!", + "144883": "A tam po drugiej stronie pan przekreskowany,", + "144884": "Sam jeden, czapkę wcisnął na łeb zadumany,", + "144885": "Żona przed domem czeka, zgadła, co się dzieje,", + "144886": "Biedna! oto na ręku pokojowej mdleje.", + "144887": "Biedna! Jaśnie Wielmożnej tytuł przybrać miała,", + "144888": "A znów tylko Wielmożną na lat trzy została!\"", + "144889": "Tu Wojski skończył opis i laską znak daje,", + "144890": "I wnet zaczęli wchodzić parami lokaje", + "144891": "Roznoszący potrawy: barszcz królewskim zwany", + "144892": "I rosoł staropolski sztucznie gotowany,", + "144893": "Do którego pan Wojski z dziwnemi sekrety", + "144894": "Wrzucił kilka perełek i sztukę monety", + "144895": "(Taki rosoł krew czyści i pokrzepia zdrowie).", + "144896": "Dalej inne potrawy, a któż je wypowie!", + "144897": "Kto zrozumie nie znane już za naszych czasów", + "144898": "Te półmiski kontuzów, arkasów, blemasów,", + "144899": "Z ingredyjencyjami pomuchl, figatelów,", + "144900": "Cybetów, piżm, dragantów, pinelów, brunelów;", + "144901": "Owe ryby! łososie suche, dunajeckie,", + "144902": "Wyzyny, kawijary weneckie, tureckie,", + "144903": "Szczuki główne i szczuki podgłówne, łokietne,", + "144904": "Flądry i karpie ćwiki, i karpie szlachetne!", + "144905": "W końcu sekret kucharski: ryba nie krojona,", + "144906": "U głowy przysmażona, we środku pieczona,", + "144907": "A mająca potrawkę z sosem u ogona.", + "144908": "Goście ani pytali nazwiska potrawy,", + "144909": "Ani ich zastanowił ów sekret ciekawy;", + "144910": "Wszystko prędko z żołnierskim jedli apetytem,", + "144911": "Kieliszki napełniając węgrzynem obfitym.", + "144912": "Ale tymczasem wielki serwis barwę zmienił", + "144913": "I odarty ze śniegu już się zazielenił,", + "144914": "Bo lekka, ciepłem letnim powoli rozgrzana,", + "144915": "Roztopiła się lodu cukrowego piana", + "144916": "I dno odkryła, dotąd zatajone oku;", + "144917": "Więc krajobraz przedstawił nową porę roku,", + "144918": "Zabłysnąwszy zieloną, różnofarbną wiosną.", + "144919": "Wychodzą różne zboża, jak na drożdżach rosną,", + "144920": "Pszenicy szafranowej buja kłos złocisty,", + "144921": "Żyto ubrane w srebra malarskiego listy", + "144922": "I gryka wyrabiana sztucznie z czokolady,", + "144923": "I kwitnące gruszkami i jabłkami sady.", + "144924": "Ledwie mają czas goście darów lata użyć.", + "144925": "Darmo proszą Wojskiego, żeby je przedłużyć:", + "144926": "Już serwis, jak planeta koniecznym obrotem,", + "144927": "Zmienia porę, już zboża malowane złotem,", + "144928": "Nabrawszy ciepła w izbie powoli topnieją,", + "144929": "Już trawy pożółkniały, liścia czerwienieją,", + "144930": "Sypią się, rzekłbyś, iż wiatr jesienny powiewa;", + "144931": "Na koniec owe chwilę przedtem strojne drzewa -", + "144932": "Teraz, jakby odarte od wichrów i śronu,", + "144933": "Stoją nagie; były to laski cynamonu", + "144934": "Lub udające sosnę gałązki wawrzynu,", + "144935": "Odziane zamiast kolców ziarenkami kminu.", + "144936": "Goście pijący wino zaczęli gałązki,", + "144937": "Pnie i korzenie zrywać i gryźć dla zakąski.", + "144938": "Wojski obchodził serwis i, pełen radości,", + "144939": "Tryumfujące oczy obracał na gości.", + "144940": "Henryk Dąbrowski udał wielkie zadziwienie", + "144941": "I rzekł: \"Mój Panie Wojski, czy to chińskie cienie?", + "144942": "Czy to Pinety Panu dał w służbę swe bisy?", + "144943": "Czy dotąd u was w Litwie są takie serwisy", + "144944": "I wszyscy takim starym ucztują zwyczajem?", + "144945": "Powiedz mi, bo ja życie strawiłem za krajem\".", + "144946": "Wojski rzekł, kłaniając się: \"Nie, Jaśnie", + "144947": "Wielmożny", + "144948": "Jenerale, nie jest to żaden kunszt bezbożny!", + "144949": "Jest to pamiątka tylko owych biesiad sławnych,", + "144950": "Które dawano w domach panów starodawnych,", + "144951": "Gdy Polska używała szczęścia i potęgi!", + "144952": "Com zrobił, tom wyczytał z tej tu oto księgi.", + "144953": "Pytasz, czy wszędzie w Litwie ten się zwyczaj chowa?", + "144954": "Niestety! Już i do nas włazi moda nowa.", + "144955": "Niejeden panicz krzyczy, że nie cierpi zbytków,", + "144956": "Je jak Żyd, skąpi gościom potraw i napitków,", + "144957": "Węgrzyna pożałuje, a pije szatańskie", + "144958": "Fałszywe wino modne, moskiewskie, szampańskie;", + "144959": "Potem w wieczor na karty tyle złota straci,", + "144960": "Że za nie dałbyś ucztę na stu szlachty braci.", + "144961": "Nawet (bo co na sercu mam, dziś powiem szczerze,", + "144962": "Niech tego Podkomorzy za złe mi nie bierze)", + "144963": "Kiedym ten serwis cudny ze skarbca dobywał,", + "144964": "To nawet Podkomorzy, i on mnie przedrwiwał,", + "144965": "Mówiąc, że to machina zmudna, staroświecka,", + "144966": "Że to ma pozor niby zabawki dla dziecka,", + "144967": "Nieprzyzwoitej dla tak znakomitych ludzi!", + "144968": "Sędzio! i Sędzia mówił, że to gości znudzi!", + "144969": "A przecież, ile wnoszę z Panów zadziwienia,", + "144970": "Widzę, iż ten kunszt piękny godzien był widzenia!", + "144971": "Nie wiem, czy się podobna okazyja zdarzy", + "144972": "Częstować w Soplicowie takich dygnitarzy.", + "144973": "Widzę, że Pan Jenerał na biesiadach zna się.", + "144974": "Niechaj przyjmie tę książkę, ona Panu zda się,", + "144975": "Gdy będziesz dla monarchów zagranicznych grona", + "144976": "Dawał ucztę, ba, nawet dla Napoleona.", + "144977": "Ale pozwól, nim księgę tę Panu poświęcę,", + "144978": "Niech powiem, jakim trafem wpadła w moje ręce\".", + "144979": "Wtem szmer powstał za drzwiami; razem głosów wiele", + "144980": "Zawołało: \"Niech żyje Kurek na kościele!\"", + "144981": "Ciżba tłoczy się w salę, a Maciej na czele.", + "144982": "Sędzia gościa za rękę do stołu prowadził", + "144983": "I wysoko pomiędzy wodzami posadził,", + "144984": "Mówiąc: \"Panie Macieju, niedobry sąsiedzie,", + "144985": "Przyjeżdżasz bardzo późno, prawie po obiedzie\".", + "144986": "\"Jem wcześnie - rzekł Dobrzyński - ja tu nie dla", + "144987": "jadła", + "144988": "Przybyłem, tylko że mnie ciekawość napadła", + "144989": "Obejrzeć z bliska naszą armię narodową.", + "144990": "Wiele by gadać - jest to ani to, ni owo!", + "144991": "Szlachta mnie obaczyła i gwałtem tu wiedzie,", + "144992": "A Waszeć za stół sadzasz - dziękuję, sąsiedzie\".", + "144993": "To wyrzekłszy, przewrócił talerz dnem do góry", + "144994": "Na znak, że jeść nie będzie, i milczał ponury.", + "144995": "\"Panie Dobrzyński - rzekł mu jenerał Dąbrowski", + "144996": "-", + "144997": "Tyż to jesteś ów sławny rębacz Kościuszkowski,", + "144998": "Ów Maciej, zwany Rózga! Znam ciebie ze sławy.", + "144999": "I proszę, takiś dotąd czerstwy, taki żwawy!", + "145000": "Ileż to lat minęło! Patrz, jam się podstarzał,", + "145001": "Patrz, i Kniaziewiczowi już się włos poszarzał,", + "145002": "A ty jeszcze z młodszymi mógłbyś pójść w zapasy,", + "145003": "I Rózga twoja kwitnie pono jak przed czasy;", + "145004": "Słyszałem, żeś niedawno Moskalów oćwiczył.", + "145005": "Lecz gdzie są bracia twoi? Niezmiernie bym życzył", + "145006": "Widzieć te Scyzoryki i te wasze Brzytwy,", + "145007": "Ostatnie egzemplarze starodawnej Litwy\".", + "145008": "\"Jenerale - rzekł Sędzia - po owem zwycięstwie", + "145009": "Prawie wszyscy Dobrzyńscy schronili się w Księstwie;", + "145010": "Zapewne do którego weszli legijonu!\"", + "145011": "\"W istocie - odpowiedział młody szef szwadronu -", + "145012": "Mam w drugiej kompaniji wąsate straszydło,", + "145013": "Wachmistrza Dobrzyńskiego, co się zwie Kropidło,", + "145014": "A Mazury zowią go litewskim niedźwiedziem.", + "145015": "Jeśli Jenerał każe, to go tu przywiedziem\".", + "145016": "\"Jest - rzekł porucznik - kilku innych rodem z", + "145017": "Litwy,", + "145018": "Jeden żołnierz znajomy pod imieniem Brzytwy", + "145019": "I drugi, co z tromblonem jeździ na flankiery;", + "145020": "Są także w pułku strzelców dwa grenadyjery", + "145021": "Dobrzyńscy\".", + "145022": "\"Ale, ale, o ich naczelniku -", + "145023": "Rzekł Jenerał - chcę wiedzieć, o tym Scyzoryku,", + "145024": "O którym mnie Pan Wojski tyle prawił cudów,", + "145025": "Jakby o jednym z owych dawnych wielkoludów\".", + "145026": "\"Scyzoryk - rzecze Wojski - choć nie egzulował,", + "145027": "Ale bojąc się śledztwa, przed Moskwą się schował;", + "145028": "Całą zimę nieborak tułał się po lasach,", + "145029": "Teraz dopiero wyszedł; w tych wojennych czasach", + "145030": "Mógłby się na co przydać, jest rycerskim człekiem,", + "145031": "Szkoda tylko, że trochę przyciśniony wiekiem.", + "145032": "Lecz owóż on!...\"", + "145033": "Tu Wojski palcem wskazał w sieni,", + "145034": "Gdzie czeladź i wieśniacy stali natłoczeni,", + "145035": "A nad wszystkich głowami łysina błyszcząca", + "145036": "Ukazała się nagle jak pełnia miesiąca,", + "145037": "Trzykroć weszła i trzykroć znikła w głów obłoku;", + "145038": "Klucznik idąc kłaniał się, aż dobył się z tłoku", + "145039": "I rzekł :", + "145040": "\"Jaśnie Wielmożny Koronny Hetmanie", + "145041": "Czy Jenerale, mniejsza o tytułowanie,", + "145042": "Jam jest Rębajło, staję na twe zawołanie", + "145043": "Z tym moim Scyzorykiem, który nie z oprawy", + "145044": "Ani z napisów, ale z hartu nabył sławy,", + "145045": "Że nawet o nim Jaśnie Wielmożny Pan wiedział.", + "145046": "Gdyby on gadać umiał, może by powiedział", + "145047": "Cokolwiek na pochwałę i tej starej ręki,", + "145048": "Która służyła długo, wiernie, Bogu dzięki,", + "145049": "Ojczyźnie tudzież panów Horeszków rodzinie,", + "145050": "Czego pamięć dotychczas między ludźmi słynie.", + "145051": "Mopanku! rzadko który pisarz prowentowy", + "145052": "Tak zręcznie temperuje pióra, jak on głowy.", + "145053": "Długo liczyć! A nosów i uszu bez liku!", + "145054": "A nie ma żadnej szczerby na tym Scyzoryku", + "145055": "I żaden go nie splamił zbojecki uczynek,", + "145056": "Tylko otwarta wojna albo pojedynek.", + "145057": "Raz tylko! Panie, daj mu wieczny odpoczynek,", + "145058": "Bezbronnego człowieka, niestety, sprzątniono!", + "145059": "A i to, Bóg mi świadkiem, pro publico bono\".", + "145060": "\"Pokaż no - rzekł śmiejąc się jenerał", + "145061": "Dąbrowski -", + "145062": "A to piękny scyzoryk, istny miecz katowski!\"", + "145063": "I z zadziwieniem wielki rapier opatrywał,", + "145064": "I innym oficerom w kolej pokazywał;", + "145065": "Probowali go wszyscy, ale ledwie który", + "145066": "Z oficerów mógł podnieść ten rapier do góry.", + "145067": "Mówiono, że Dembiński, sławny ręki siłą,", + "145068": "Podźwignąłby szablicę, lecz go tam nie było.", + "145069": "Z obecnych zaś tylko szef szwadronu, Dwernicki,", + "145070": "I dowódca plutonu, porucznik Różycki,", + "145071": "Potrafili obracać tym żelaznym drągiem;", + "145072": "I tak rapier na probę szedł z rąk do rąk ciągiem.", + "145073": "Lecz jenerał Kniaziewicz, wzrostem najsłuszniejszy,", + "145074": "Pokazało się, iż był w ręku najsilniejszy.", + "145075": "Ująwszy rapier, lekko jakby szpadę dźwignął", + "145076": "I nad głowami gości błyskawicą mignął,", + "145077": "Przypominając polskie fechtarskie wykręty:", + "145078": "K r z y ż o w ą s z t u k ę, m ł y ń c a,", + "145079": "c i o s k r z y w y, r a z c i ę t y,", + "145080": "C i o s k r a d z i o n y i t e m p y", + "145081": "k o n t r p u n k t ó w, t e r c e t ó w,", + "145082": "Które też umiał, bo był ze Szkoły Kadetów.", + "145083": "Gdy śmiejąc się fechtował, Rębajło już klęczał,", + "145084": "Objął go za kolana i ze łzami jęczał", + "145085": "Za każdym zwrotem miecza: \"Pięknie! Jenerale,", + "145086": "Czyś był konfederatem? Pięknie, doskonale!", + "145087": "To sztych Puławskich! Tak się Dzierżanowski składał!", + "145088": "To sztych Sawy! Któż Panu tak rękę układał?", + "145089": "Chyba Maciej Dobrzyński! A to, Jenerale,", + "145090": "Mój wynalazek, dalbóg mój, ja się nie chwalę,", + "145091": "To cięcie znane tylko w Rębajłów zaścianku,", + "145092": "Od mojego imienia zwane c i o s m o p a n k u.", + "145093": "Któż to Pana nauczył? To jest moje cięcie,", + "145094": "Moje!\"", + "145095": "Wstał, Jenerała porwawszy w objęcie.", + "145096": "\"Teraz umrę spokojnie! Jest przecie na świecie", + "145097": "Człowiek, który przytuli moje drogie dziecię;", + "145098": "Bo wszak nad tem od dawna dzień i noc boleję,", + "145099": "Czy po śmierci ten rapier mój nie zerdzewieje!", + "145100": "Otóż nie zerdzewieje! Mój Jaśnie Wielmożny", + "145101": "Jenerale, wybacz mi, porzućcie te rożny,", + "145102": "Niemieckie szpadki, to wstyd szlacheckiemu dziecku", + "145103": "Nosić ten kijek; weźmij szablę po szlachecku!", + "145104": "Oto ten mój Scyzoryk u nóg Twoich składam,", + "145105": "To jest, co najdroższego na świecie posiadam.", + "145106": "Nie miałem nigdy żony, nie miałem dziecięcia,", + "145107": "On był żoną i dzieckiem; z mojego objęcia", + "145108": "Nigdy on nie wychodził; od rana do mroku", + "145109": "Pieściłem go, on w nocy sypiał przy mym boku!", + "145110": "A kiedym się zestarzał, nad łóżkiem na ścianie", + "145111": "Wisiał, jako nad Żydem Boże przykazanie!", + "145112": "Myśliłem zakopać go razem z ręką w grobie,", + "145113": "Lecz znalazłem dziedzica! - Niechaj służy Tobie!\"", + "145114": "Jenerał wpół śmiejąc się, a na wpół wzruszony:", + "145115": "\"Kolego - rzekł - jeżeli ustąpisz mnie żony", + "145116": "I dziecka, to zostaniesz przez resztę żywota", + "145117": "Bardzo samotny, stary, wdowiec i sierota!", + "145118": "Powiedz, czem ci ten drogi dar mam wynagrodzić", + "145119": "I czem twoje sieroctwo i wdowstwo osłodzić?\"", + "145120": "\"Czy ja Cybulski? - rzecze na to Klucznik z żalem -", + "145121": "Co żonę przegrał, grając w mariasza z Moskalem,", + "145122": "Jak o tem pieśń powiada? - Ja mam dosyć na tem,", + "145123": "Że mój Scyzoryk jeszcze zabłyśnie przed światem", + "145124": "W takim ręku! - Niech tylko Jenerał pamięta,", + "145125": "Aby tasiemka była długa, rozciągnięta,", + "145126": "Bo to długie; a zawsze od lewego ucha", + "145127": "Ciąć oburącz, to przetniesz od głowy do", + "145128": "brzucha\".", + "145129": "Jenerał wziął Scyzoryk, lecz że bardzo długi,", + "145130": "Nie mógł nosić, w furgonie schowały go sługi.", + "145131": "Co się z nim stało, różnie powiadają o tem,", + "145132": "Lecz nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas, ni potem.", + "145133": "Dąbrowski rzekł do Maćka: \"A ty co, Kolego?", + "145134": "Zdaje się, żeś ty nierad z przybycia naszego?", + "145135": "Milczysz kwaśny? I jakże, serce ci nie skacze,", + "145136": "Gdy widzisz orły złote, srebrne? gdy trębacze", + "145137": "Pobudkę Kościuszkowską trąbią ci nad uchem?", + "145138": "Maćku, myśliłem, że ty większym jesteś zuchem;", + "145139": "Jeśli szabli nie weźmiesz i na koń nie siędziesz,", + "145140": "Przynajmniej z kolegami wesoło pić będziesz", + "145141": "Zdrowie Napoleona i Polski nadzieje!\"", + "145142": "\"Ha! - rzekł Maciej - słyszałem, widzę, co się", + "145143": "dzieje!", + "145144": "Ale, Panie, dwóch orłów razem się nie gnieździ!", + "145145": "Łaska pańska, Hetmanie, na pstrym koniu jeździł", + "145146": "Cesarz wielki bohater! gadać o tem wiele!", + "145147": "Pamiętam, że Puławscy, moi przyjaciele,", + "145148": "Mawiali, poglądając na Dymuryjera,", + "145149": "Że dla Polski polskiego trzeba bohatera,", + "145150": "Nie Francuza, ani też Włocha, ale Piasta,", + "145151": "Jana albo Józefa, lub Maćka - i basta.", + "145152": "Wojsko! Mówią, że polskie! Lecz te fizyliery,", + "145153": "Sapery, grenadiery i kanonijery!", + "145154": "Więcej słychać niemieckich tytułów w tym tłumie", + "145155": "Niżeli narodowych! Kto to już zrozumie!", + "145156": "A muszą też być z wami Turki czy Tartary,", + "145157": "Czy syzmatyki, co ni Boga, ani wiary!", + "145158": "Sam widziałem: kobiety w wioskach napastują,", + "145159": "Przechodniów odzierają, kościoły rabują!", + "145160": "Cesarz idzie do Moskwy! daleka to droga,", + "145161": "Jeśli Cesarz Jegomość wybrał się bez Boga!", + "145162": "Słyszałem, że już podpadł pod klątwy biskupie;", + "145163": "Wszystko to jest...\" Tu Maciej chleb umoczył w", + "145164": "supie", + "145165": "I jedząc nie dokończył ostatniego słowa.", + "145166": "Nie w smak Podkomorzemu poszła Maćka mowa.", + "145167": "Młodzież zaczęła szemrać; Sędzia przerwał swary,", + "145168": "Głosząc przybycie trzeciej narzeczonej pary.", + "145169": "Był to Rejent; sam siebie Rejentem ogłosił;", + "145170": "Nikt go nie poznał; dotąd polskie suknie nosił,", + "145171": "Lecz teraz Telimena, przyszła żona, zmusza", + "145172": "Warunkiem intercyzy wyrzec się kontusza;", + "145173": "Więc się Rejent rad nierad po francusku przebrał.", + "145174": "Widno, że mu frak duszy połowę odebrał.", + "145175": "Stąpa, jakby kij połknął, prosto, nieruchawo,", + "145176": "Jak żóraw; nie śmie spójrzeć ni w lewo, ni w prawo;", + "145177": "Mina gęsta, lecz z miny widać, że jest w męce,", + "145178": "Nie wie, jak się pokłonić, gdzie ma podziać ręce,", + "145179": "On, co tak gesty lubił! ręce za pas sadził -", + "145180": "Nie masz pasa - tylko się po żołądku gładził;", + "145181": "Postrzegł omyłkę; bardzo zmięszał się, spiekł raka", + "145182": "I ręce obie schował w jedną kieszeń fraka.", + "145183": "Idzie jakby przez rózgi śród szeptów i drwinek,", + "145184": "Wstydząc się za frak, jakby za niecny uczynek;", + "145185": "Aż spotkał oczy Maćka i zadrżał z bojaźni.", + "145186": "Maciej dotąd z Rejentem żył w wielkiej przyjaźni.", + "145187": "Teraz wzrok nań obrócił tak ostry i dziki,", + "145188": "Że Rejent zbladnął, zaczął zapinać guziki,", + "145189": "Myśląc, że Maciej wzrokiem suknie z niego złupi;", + "145190": "Dobrzyński tylko dwakroć wyrzekł głośno: \"Głupi!\" -", + "145191": "I tak strasznie zgorszył się z Rejenta przebrania,", + "145192": "Że zaraz wstał od stołu i bez pożegnania", + "145193": "Wymknąwszy się, wsiadł na koń, wrócił do zaścianka.", + "145194": "A tymczasem Rejenta nadobna kochanka,", + "145195": "Telimena, roztacza blaski swej urody", + "145196": "I ubior od stóp do głów co najświeższej mody.", + "145197": "Jaką miała sukienkę, jaki strój na głowie,", + "145198": "Daremnie pisać, pióro tego nie wypowie,", + "145199": "Chyba pędzel by skreślił te tiule, ptyfenie,", + "145200": "Blondyny, kaszemiry, perły i kamienie,", + "145201": "I oblicze różane, i żywe wejrzenie.", + "145202": "Poznał ją zaraz Hrabia, z zadziwienia blady,", + "145203": "Wstał od stołu i szukał koło siebie szpady:", + "145204": "\"I tyżeś to! - zawołał - czy mnie oczy łudzą?", + "145205": "Ty? w obecności mojej? ściskasz rękę cudzą?", + "145206": "O, niewierna istoto, o, duszo zmiennicza!", + "145207": "I nie skryjesz ze wstydu pod ziemię oblicza?", + "145208": "Takeś twojej tak świeżej niepomna przysięgi?", + "145209": "O łatwowierny! Po cóż nosiłem te wstęgi!", + "145210": "Lecz biada rywalowi, co mię tak znieważa!", + "145211": "Po moim chyba trupie pójdzie do ołtarza!\"", + "145212": "Goście powstali, Rejent okropnie się zmieszał,", + "145213": "Podkomorzy rywalów zagodzić pośpieszał;", + "145214": "Lecz Telimena wziąwszy Hrabiego na stronę:", + "145215": "\"Jeszcze - szepnęła - Rejent nie wziął mię za żonę;", + "145216": "Jeżeli Pan przeszkadzasz, odpowiedzże na to,", + "145217": "A odpowiedz mi zaraz, krótko, węzłowato:", + "145218": "Czy mnie kochasz, czyś dotąd serca nie odmienił,", + "145219": "Czyś gotów, żebyś ze mną zaraz się ożenił?", + "145220": "Zaraz, dziś? - Jeśli zechcesz, odstąpię", + "145221": "Rejenta\".", + "145222": "Hrabia rzekł: \"O, kobieto, dla mnie niepojęta!", + "145223": "Dawniej w uczuciach twoich byłaś poetyczną,", + "145224": "A teraz mi się zdajesz całkiem prozaiczną;", + "145225": "Cóż są wasze małżeństwa, jeśli nie łańcuchy,", + "145226": "Które związują tylko ręce, a nie duchy?", + "145227": "Wierzaj, są oświadczenia, nawet bez wyznania,", + "145228": "Są obowiązki nawet bez obowiązania!", + "145229": "Dwa serca, pałające na dwóch końcach ziemi,", + "145230": "Rozmawiają jak gwiazdy promieńmi drżącemi:", + "145231": "Kto wie! może dlatego ziemia tak do słońca", + "145232": "Dąży i tak jest zawsze miłą dla miesiąca,", + "145233": "Że wiecznie patrzą na się i najkrótszą drogą", + "145234": "Biegą do siebie - ale zbliżyć się nie mogą!\"", + "145235": "\"Dość już tego - przerwała - nie jestem planetą", + "145236": "Z łaski Bożej! Dość, Hrabio, ja jestem kobietą;", + "145237": "Już wiem resztę, przestań mi pleść ni to, ni owo.", + "145238": "Teraz ostrzegam: jeśli piśniesz jedno słowo,", + "145239": "Ażeby ślub mój zerwać, to jak Bóg na niebie,", + "145240": "Że z temi paznokciami przyskoczę do ciebie", + "145241": "I...\"", + "145242": "\"Nie będę - rzekł Hrabia - szczęścia Pani", + "145243": "kłócił!\"", + "145244": "I oczy pełne smutku i wzgardy odwrócił,", + "145245": "I ażeby ukarać niewierną kochankę,", + "145246": "Za przedmiot stałych ogniów wziął Podkomorzankę.", + "145247": "Wojski pragnął młodzieńców poróżnionych zgodzić", + "145248": "Przykładami mądremi, więc zaczął wywodzić", + "145249": "Historyję o dziku nalibockich lasów", + "145250": "I o kłótni Rejtana z książęciem Denassów,", + "145251": "Ale goście tymczasem skończyli jeść lody", + "145252": "I z zamku na dziedziniec wyszli dla ochłody.", + "145253": "Tam włość już kończy ucztę, krążą miodu dzbany,", + "145254": "Muzyka już się stroi i wzywa na tany;", + "145255": "Szukają Tadeusza, który stał na stronie", + "145256": "I coś pilnego szeptał swojej przyszłej żonie.", + "145257": "\"Zofijo! muszę ciebie w bardzo ważnej rzeczy", + "145258": "Radzić się; już pytałem stryja, on nie przeczy.", + "145259": "Wiesz, iż znaczna część wiosek, które mam posiadać,", + "145260": "Wedle prawa na ciebie powinna by spadać.", + "145261": "A chłopi nie są moi, lecz twoi poddani,", + "145262": "Nie śmiałbym ich urządzić bez woli ich pani.", + "145263": "Teraz, kiedy już mamy Ojczyznę kochaną,", + "145264": "Czyliż wieśniacy zyszczą z tą szczęśliwą zmianą", + "145265": "Tyle tylko, że pana innego dostaną?", + "145266": "Prawda, że byli dotąd rządzeni łaskawie,", + "145267": "Lecz po mej śmierci Bóg wie komu ich zostawię;", + "145268": "Jestem żołnierz, jesteśmy śmiertelni oboje,", + "145269": "Jestem człowiek, sam własnych kaprysów się boję;", + "145270": "Bezpieczniej zrobię, kiedy władzy się wyrzekę", + "145271": "I oddam los włościanów pod prawa opiekę.", + "145272": "Sami wolni, uczyńmy i włościan wolnemi,", + "145273": "Oddajmy im w dziedzictwo posiadanie ziemi,", + "145274": "Na której się zrodzili, którą krwawą pracą", + "145275": "Zdobyli, z której wszystkich żywią i bogacą.", + "145276": "Lecz muszę ciebie ostrzec, że tych ziem nadanie", + "145277": "Zmniejszy nasz dochod; w miernym musimy żyć stanie.", + "145278": "Ja przywykłem do życia oszczędnego z młodu;", + "145279": "Lecz ty, Zofijo, jesteś z wysokiego rodu,", + "145280": "W stolicy przepędziłaś twoje młode lata;", + "145281": "Czyż zgodzisz się żyć na wsi? z daleka od świata!", + "145282": "Jak ziemianka!\"", + "145283": "A na to Zosia rzekła skromnie:", + "145284": "\"Jestem kobietą, rządy nie należą do mnie.", + "145285": "Wszakże Pan będziesz mężem; ja do rady młoda.", + "145286": "Co Pan urządzisz, na to całym sercem zgoda!", + "145287": "Jeśli włość uwalniając, zostaniesz uboższy,", + "145288": "To, Tadeuszu, będziesz sercu memu droższy.", + "145289": "O moim rodzie mało wiem i nie dbam o to;", + "145290": "Tyle pomnę, że byłam ubogą, sierotą,", + "145291": "Że od Sopliców byłam za córkę przybrana,", + "145292": "W ich domu hodowana i za mąż wydana.", + "145293": "Wsi nie lękam się; jeśli w wielkim mieście żyłam,", + "145294": "To dawno; zapomniałam, wieś zawsze lubiłam;", + "145295": "I wierz mi, że mnie moje kogutki i kurki", + "145296": "Więcej bawiły niżli owe Peterburki;", + "145297": "Jeśli czasem tęskniłam do zabaw, do ludzi,", + "145298": "To z dzieciństwa; wiem teraz, że mnie miasto nudzi;", + "145299": "Przekonałam się zimą po krótkim pobycie", + "145300": "W Wilnie, że ja na wiejskie urodzona życie;", + "145301": "Pośród zabaw tęskniłam znów do Soplicowa.", + "145302": "Pracy też nie lękam się, bom młoda i zdrowa,", + "145303": "Umiem chodzić około domu, nosić klucze;", + "145304": "Gospodarstwa, obaczysz, jak ja się wyuczę!\"", + "145305": "Gdy Zosia domawiała ostatnie wyrazy,", + "145306": "Podszedł ku niej zdziwiony i kwaśny Gerwazy:", + "145307": "\"Już wiem! - rzekł. - Sędzia mówił już o tej wolności!", + "145308": "Lecz nie pojmuję, co to ściąga się do włości!", + "145309": "Boję się, żeby to coś nie było z niemiecka!", + "145310": "Wszak wolność nie jest chłopska rzecz, ale", + "145311": "szlachecka!", + "145312": "Prawda, że się wywodzim wszyscy od Adama,", + "145313": "Alem słyszał, że chłopi pochodzą od Chama,", + "145314": "Żydowie od Jafeta, my szlachta od Sema,", + "145315": "A więc panujem jako starsi nad obiema.", + "145316": "Jużci pleban inaczej uczy na ambonie...", + "145317": "Powiada, że to było tak w Starym Zakonie,", + "145318": "Ale skoro Chrystus Pan, choć z krolów pochodził,", + "145319": "Między Żydami w chłopskiej stajni się urodził,", + "145320": "Odtąd więc wszystkie stany porównał i zgodził.", + "145321": "Niech i tak będzie, kiedy inaczej nie można!", + "145322": "Zwłaszcza że, jako słyszę, i Jaśnie Wielmożna", + "145323": "Pani moja, Zofija, na wszystko się zgadza;", + "145324": "Jej rozkazać, mnie słuchać; jużci przy niej władza.", + "145325": "Tylko ostrzegam, byśmy wolności nie dali", + "145326": "Pustej i słownej tylko, jako za Moskali,", + "145327": "Kiedy pan Karp nieboszczyk włościan wyswobodził,", + "145328": "A Moskal ich podatkiem potrójnym ogłodził.", + "145329": "Radzę więc, aby chłopów starym obyczajem", + "145330": "Uszlachcić i ogłosić, że im herb nasz dajem,", + "145331": "Pani udzieli jednym wioskom Półkozica,", + "145332": "Drugim niech swą Leliwę nada Pan Soplica.", + "145333": "Natenczas i Rębajło uzna chłopa rownym,", + "145334": "Gdy go ujrzy szlachcicem wielmożnym, herbownym,", + "145335": "Sejm potwierdzi.", + "145336": "A niech się mąż Pani nie trwoży,", + "145337": "Iż oddanie ziem Państwo tak bardzo zuboży;", + "145338": "Nie da Bóg, abym rączki córy dygnitarskiej", + "145339": "Widział umozolone w pracy gospodarskiej.", + "145340": "Jest na to sposób. - W zamku wiem ja pewną skrzynię,", + "145341": "W której jest Horeszkowskie stołowe naczynie,", + "145342": "Przytem różne sygnety, kanaki, manele,", + "145343": "Kity bogate, rzędy, cudne karabele,", + "145344": "Skarbczyk Stolnika, w ziemi skryty od grabieży;", + "145345": "Pani Zofiji jako dziedziczce należy;", + "145346": "Pilnowałem go w zamku jako oka w głowie", + "145347": "Od Moskalów i od was, Państwo Soplicowie.", + "145348": "Mam także spory worek mych własnych talarów,", + "145349": "Uzbieranych z wysługi tudzież z pańskich darów.", + "145350": "Myśliłem, gdy nam zamek wróconym zostanie,", + "145351": "Obrócić grosz na murów wyreperowanie;", + "145352": "Nowemu gospodarstwu dziś zda się w potrzebie;", + "145353": "A więc, Panie Soplico, wnoszę się do ciebie,", + "145354": "Będę żył u mej Pani na łaskawym chlebie", + "145355": "I kołysząc Horeszków pokolenie trzecie,", + "145356": "Wprawiać do Scyzoryka Pani mojej dziecię,", + "145357": "Jeśli syn - a syn będzie, bo wojny nadchodzą,", + "145358": "A w czasie wojny zawżdy synowie się rodzą\".", + "145359": "Ledwie ostatnie słowa domówił Gerwazy,", + "145360": "Gdy poważnemi kroki przystąpił Protazy,", + "145361": "Skłonił się i wydobył z zanadrza kontusza", + "145362": "Panegiryk ogromny w półtrzecia arkusza.", + "145363": "Skomponował go rymem podoficer młody,", + "145364": "Który niegdyś w stolicy sławne pisał ody,", + "145365": "Potem wdział mundur, lecz i w wojsku beletrysta,", + "145366": "Wiersze rabiał. - Już Woźny przeczytał ich trzysta,", + "145367": "Aż gdy przyszedł do miejsca: \"O ty, której wdzięki", + "145368": "Budzą bolesną radość i rozkoszne męki!", + "145369": "Która na szyk Bellony gdy zwrócisz twarz piękną,", + "145370": "Złamią się wnet oszczepy i tarcze rozpękną,", + "145371": "Zwalcz dziś Marsa Hymenem; srogiej niezgod hydrze", + "145372": "Niech dłoń twoja syczące z czoła zmije wydrze!\" -", + "145373": "Tadeusz i Zofija ustawnie klaskali,", + "145374": "Niby chwaląc, w istocie nie chcąc słuchać daléj.", + "145375": "Już z rozkazu Sędziego pleban stał na stole", + "145376": "I ogłaszał włościanom Tadeusza wolę.", + "145377": "Zaledwie usłyszeli nowinę poddani,", + "145378": "Skoczyli do panicza, padli do nóg pani,", + "145379": "\"Zdrowie Państwu naszemu!\" - ze łzami", + "145380": "krzyknęli;", + "145381": "Tadeusz krzyknął: \"Zdrowie Spółobywateli,", + "145382": "Wolnych, równych, Polaków!\"", + "145383": "\"Wnoszę Ludu zdrowie!\" -", + "145384": "Rzekł Dąbrowski; lud krzyknął: \"Niech żyją Wodzowie,", + "145385": "Wiwat Wojsko!\" \"Wiwat Lud, wiwat wszystkie", + "145386": "Stany!\"", + "145387": "Tysiącem głosów zdrowia grzmiały na przemiany.", + "145388": "Tylko Buchman radości podzielać nie raczył,", + "145389": "Pochwalał projekt, lecz go rad by przeinaczył,", + "145390": "A naprzód komisyją legalną wyznaczył,", + "145391": "Która by... Krótkość czasu była na zawadzie,", + "145392": "Że nie stało się zadość Buchmanowej radzie.", + "145393": "Bo na dziedzińcu zamku już stali parami", + "145394": "Oficery z damami, wiara z wieśniaczkami:", + "145395": "\"Poloneza!\" - krzyknęli wszyscy w jedno słowo.", + "145396": "Oficerowie wiodą muzykę wojskową;", + "145397": "Ale pan Sędzia w ucho rzekł do Jenerała:", + "145398": "\"Każ Pan, żeby się jeszcze kapela wstrzymała;", + "145399": "Wiesz, że dzisiaj synowca mego zaręczyny,", + "145400": "A dawnym obyczajem jest naszej rodziny", + "145401": "Zaręczać się i żenić przy wiejskiej muzyce.", + "145402": "Patrz, stoi cymbalista, skrzypak i kozice;", + "145403": "Poczciwi muzykanci - już się skrzypak zżyma,", + "145404": "A kobeźnik kłania się i żebrze oczyma;", + "145405": "Jeżeli ich odprawię, biedni będą płakać;", + "145406": "Lud przy innej muzyce nie potrafi skakać;", + "145407": "Niechaj ci zaczną, niech się i lud podweseli,", + "145408": "Potem będziem wybornej twej słuchać kapeli\".", + "145409": "Dał znak.", + "145410": "Skrzypak u sukni zakasał rękawek,", + "145411": "Ścisnął gryf krzepko, oparł brodę o podstawek", + "145412": "I smyk jak konia w zawód puścił po skrzypicy.", + "145413": "Na to hasło stojący obok kobeźnicy,", + "145414": "Jak gdyby w skrzydła bijąc, częstym ramion ruchem", + "145415": "Dmą w miechy i oblicza wypełniają duchem;", + "145416": "Myśliłbyś, że ta para w powietrze uleci,", + "145417": "Podobna do pyzatych Boreasza dzieci.", + "145418": "Brakło cymbałów.", + "145419": "Było cymbalistów wielu,", + "145420": "Ale żaden z nich nie śmiał zagrać przy Jankielu", + "145421": "(Jankiel przez całą zimę nie wiedzieć gdzie bawił,", + "145422": "Teraz się nagle z głównym sztabem wojska zjawił).", + "145423": "Wiedzą wszyscy, że mu nikt na tym instrumencie", + "145424": "Nie wyrówna w biegłości, w guście i w talencie.", + "145425": "Proszą, ażeby zagrał, podają cymbały;", + "145426": "Żyd wzbrania się, powiada, że ręce zgrubiały,", + "145427": "Odwykł od grania, nie śmie i panów się wstydzi;", + "145428": "Kłaniając się umyka; gdy to Zosia widzi,", + "145429": "Podbiega i na białej podaje mu dłoni", + "145430": "Drążki, któremi zwykle mistrz we stróny dzwoni;", + "145431": "Drugą rączką po siwej brodzie starca głaska", + "145432": "I dygając: \"Jankielu - mówi - jeśli łaska,", + "145433": "Wszak to me zaręczyny, zagrajże, Jankielu!", + "145434": "Wszak nieraz przyrzekałeś grać na mym weselu!\"", + "145435": "Jankiel nieźmiernie Zosię lubił; kiwnął brodą", + "145436": "Na znak, że nie odmawia; więc go w środek wiodą,", + "145437": "Podają krzesło, usiadł, cymbały przynoszą,", + "145438": "Kładą mu na kolanach. On patrzy z rozkoszą", + "145439": "I z dumą; jak weteran w służbę powołany,", + "145440": "Gdy wnuki ciężki jego miecz ciągną ze ściany,", + "145441": "Dziad śmieje się, choć miecza dawno nie miał w dłoni,", + "145442": "Lecz uczuł, że dłoń jeszcze nie zawiedzie broni.", + "145443": "Tymczasem dwaj uczniowie przy cymbałach klęczą,", + "145444": "Stroją na nowo struny i probując brzęczą;", + "145445": "Jankiel z przymrużonemi na poły oczyma", + "145446": "Milczy i nieruchome drążki w palcach trzyma.", + "145447": "Spuścił je, zrazu bijąc taktem tryumfalnym,", + "145448": "Potem gęściej siekł stróny jak deszczem nawalnym;", + "145449": "Dziwią się wszyscy - lecz to była tylko proba,", + "145450": "Bo wnet przerwał i w górę podniosł drążki oba.", + "145451": "Znowu gra: już drżą drążki tak lekkiemi ruchy,", + "145452": "Jak gdyby zadzwoniło w stronę skrzydło muchy,", + "145453": "Wydając ciche, ledwie słyszalne brzęczenia.", + "145454": "Mistrz zawsze patrzył w niebo, czekając natchnienia.", + "145455": "Spójrzał z góry, instrument dumnym okiem zmierzył,", + "145456": "Wzniosł ręce, spuścił razem, w dwa drążki uderzył:", + "145457": "Zdumieli się słuchacze...", + "145458": "Razem ze strón wiela", + "145459": "Buchnął dźwięk, jakby cała janczarska kapela", + "145460": "Ozwała się z dzwonkami, z zelami, z bębenki.", + "145461": "Brzmi Polonez Trzeciego Maja! - Skoczne dźwięki", + "145462": "Radością oddychają, radością słuch poją,", + "145463": "Dziewki chcą tańczyć, chłopcy w miejscu nie dostoją -", + "145464": "Lecz starców myśli z dźwiękiem w przeszłość się uniosły,", + "145465": "W owe lata szczęśliwe, gdy senat i posły", + "145466": "Po dniu Trzeciego Maja w ratuszowej sali", + "145467": "Zgodzonego z narodem króla fetowali;", + "145468": "Gdy przy tańcu śpiewano: \"Wiwat Król kochany!", + "145469": "Wiwat Sejm, wiwat Naród, wiwat wszystkie Stany!\"", + "145470": "Mistrz coraz takty nagli i tony natęża;", + "145471": "A wtem puścił fałszywy akord jak syk węża,", + "145472": "Jak zgrzyt żelaza po szkle - przejął wszystkich dreszczem", + "145473": "I wesołość pomięszał przeczuciem złowieszczem.", + "145474": "Zasmuceni, strwożeni, słuchacze zwątpili:", + "145475": "Czy instrument niestrojny? czy się muzyk myli?", + "145476": "Nie zmylił się mistrz taki! On umyślnie trąca", + "145477": "Wciąż tę zdradziecką stronę, melodyję zmąca,", + "145478": "Coraz głośniej targając akord rozdąsany,", + "145479": "Przeciwko zgodzie tonów skonfederowany;", + "145480": "Aż Klucznik pojął mistrza, zakrył ręką lica", + "145481": "I krzyknął: \"Znam! znam głos ten!", + "145482": "to jest T a r g o w i c a!\"", + "145483": "I wnet pękła ze świstem strona złowróżąca.", + "145484": "Muzyk bieży do prymów, urywa takt, zmąca,", + "145485": "Porzuca prymy, bieży z drążkami do basów.", + "145486": "Słychać tysiące coraz głośniejszych hałasów,", + "145487": "Takt marszu, wojna, atak, szturm, słychać wystrzały,", + "145488": "Jęk dzieci, płacze matek. - Tak mistrz doskonały", + "145489": "Wydał okropność szturmu, że wieśniaczki drżały,", + "145490": "Przypominając sobie ze łzami boleści", + "145491": "R z e ź P r a g i, którą znały z pieśni i z powieści,", + "145492": "Rade, że mistrz na koniec strónami wszystkiemi", + "145493": "Zagrzmiał i głosy zdusił, jakby wbił do ziemi.", + "145494": "Ledwie słuchacze mieli czas wyjść z zadziwienia,", + "145495": "Znowu muzyka inna - znów zrazu brzęczenia", + "145496": "Lekkie i ciche, kilka cienkich strónek jęczy,", + "145497": "Jak kilka much, gdy z siatki wyrwą się pajęczéj.", + "145498": "Lecz strón coraz przybywa, już rozpierzchłe tony", + "145499": "Łączą się i akordów wiążą legijony,", + "145500": "I już w takt postępują zgodzonemi dźwięki,", + "145501": "Tworząc nutę żałosną tej sławnej piosenki:", + "145502": "O żołnierzu tułaczu, który borem, lasem", + "145503": "Idzie, z biedy i z głodu przymierając czasem,", + "145504": "Na koniec pada u nóg konika wiernego,", + "145505": "A konik nogą grzebie mogiłę dla niego.", + "145506": "Piosenka stara, wojsku polskiemu tak miła!", + "145507": "Poznali ją żołnierze, wiara się skupiła", + "145508": "Wkoło mistrza; słuchają, wspominają sobie", + "145509": "Ów czas okropny, kiedy na Ojczyzny grobie", + "145510": "Zanucili tę piosnkę i poszli w kraj świata;", + "145511": "Przywodzą na myśl długie swej wędrówki lata", + "145512": "Po lądach, morzach, piaskach gorących i mrozie,", + "145513": "Pośrodku obcych ludów, gdzie często w obozie", + "145514": "Cieszył ich i rozrzewniał ten śpiew narodowy.", + "145515": "Tak rozmyślając, smutnie pochylili głowy.", + "145516": "Ale je wnet podnieśli, bo mistrz tony wznosi,", + "145517": "Natęża, takty zmienia, cóś innego głosi.", + "145518": "I znowu spójrzał z góry, okiem struny zmierzył,", + "145519": "Złączył ręce, oburącz w dwa drążki uderzył:", + "145520": "Uderzenie tak sztuczne, tak było potężne,", + "145521": "Że stróny zadzwoniły jak trąby mosiężne", + "145522": "I z trąb znana piosenka ku niebu wionęła,", + "145523": "Marsz tryumfalny: \"Jeszcze Polska nie zginęła!\"", + "145524": "\"Marsz, Dąbrowski, do Polski!\" - I wszyscy klasnęli,", + "145525": "I wszyscy \"Marsz Dąbrowski\" chorem okrzyknęli!", + "145526": "Muzyk, jakby sam swojej dziwił się piosence,", + "145527": "Upuścił drążki z palców, podniosł w górę ręce,", + "145528": "Czapka lisia spadła mu z głowy na ramiona,", + "145529": "Powiewała poważnie broda podniesiona,", + "145530": "Na jagodach miał kręgi dziwnego rumieńca,", + "145531": "We wzroku, ducha pełnym, błyszczał żar młodzieńca,", + "145532": "Aż gdy na Dąbrowskiego starzec oczy zwrócił,", + "145533": "Zakrył rękami, spod rąk łez potok się rzucił:", + "145534": "\"Jenerale! - rzekł - ciebie długo Litwa nasza", + "145535": "Czekała... długo, jak my Żydzi Mesyjasza.", + "145536": "Ciebie prorokowali dawno między ludem", + "145537": "Śpiewaki, ciebie niebo obwieściło cudem.", + "145538": "Żyj i wojuj, o, ty nasz!...\"", + "145539": "Mówiąc, ciągle szlochał.", + "145540": "Żyd poczciwy Ojczyznę jako Polak kochał!", + "145541": "Dąbrowski mu podawał rękę i dziękował,", + "145542": "On, czapkę zdjąwszy, wodza rękę ucałował.", + "145543": "Poloneza czas zacząć. - Podkomorzy rusza", + "145544": "I z lekka zarzuciwszy wyloty kontusza,", + "145545": "I wąsa podkręcając, podał rękę Zosi,", + "145546": "I skłoniwszy się grzecznie, w pierwszą parę prosi.", + "145547": "Za Podkomorzym szereg w pary się gromadzi;", + "145548": "Dano hasło, zaczęto taniec - on prowadzi.", + "145549": "Nad murawą czerwone połyskają buty,", + "145550": "Bije blask z karabeli, świeci się pas suty,", + "145551": "A on stąpa powoli, niby od niechcenia;", + "145552": "Ale z każdego kroku, z każdego ruszenia", + "145553": "Można tancerza czucia i myśli wyczytać:", + "145554": "Oto stanął, jak gdyby chciał swą damę pytać,", + "145555": "Pochyla ku niej głowę, chce szepnąć do ucha;", + "145556": "Dama głowę odwraca, wstydzi się, nie słucha,", + "145557": "On zdjął konfederatkę, kłania się pokornie,", + "145558": "Dama raczyła spójrzeć, lecz milczy upornie;", + "145559": "On krok zwalnia, oczyma jej spójrzenie śledzi", + "145560": "I zaśmiał się na koniec - rad z jej odpowiedzi,", + "145561": "Stąpa prędzej, pogląda na rywalów z góry", + "145562": "I swą konfederatkę z czaplinymi pióry", + "145563": "To na czole zawiesza, to nad czołem wstrząsa,", + "145564": "Aż włożył ją na bakier i podkręcił wąsa.", + "145565": "Idzie; wszyscy zazdroszczą, biegą w jego ślady,", + "145566": "On by rad ze swą damą wymknąć się z gromady;", + "145567": "Czasem staje na miejscu, rękę grzecznie wznosi", + "145568": "I żeby mimo przeszli, pokornie ich prosi;", + "145569": "Czasem zamyśla zręcznie na bok się uchylić,", + "145570": "Odmienia drogę, rad by towarzyszów zmylić,", + "145571": "Lecz go szybkimi kroki ścigają natręty", + "145572": "I zewsząd obwijają tanecznemi skręty;", + "145573": "Więc gniewa się, prawicę na rękojeść składa,", + "145574": "Jakby rzekł: \"Nie dbam o was, zazdrośnikom biada!\"", + "145575": "Zwraca się z dumą w czole i z wyzwaniem w oku", + "145576": "Prosto w tłum; tłum tancerzy nie śmie dostać w kroku;", + "145577": "Ustępują mu z drogi i - zmieniwszy szyki,", + "145578": "Puszczają się znów za nim.", + "145579": "Brzmią zewsząd okrzyki:", + "145580": "\"Ach, to może ostatni! patrzcie, patrzcie, młodzi,", + "145581": "Może ostatni, co tak poloneza wodzi!\"", + "145582": "I szły pary po parach hucznie i wesoło,", + "145583": "Rozkręcało się, znowu skręcało się koło,", + "145584": "Jak wąż olbrzymi, w tysiąc łamiący się zwojów;", + "145585": "Mieni się cętkowata, różna barwa strojów", + "145586": "Damskich, pańskich, żołnierskich, jak łuska błyszcząca,", + "145587": "Wyzłocona promieńmi zachodniego słońca", + "145588": "I odbita o ciemne murawy węzgłowia.", + "145589": "Wre taniec, brzmi muzyka, oklaski i zdrowia!", + "145590": "Tylko kapral Dobrzyński Sak ani kapeli", + "145591": "Nie słucha, ani tańczy, ani się weseli.", + "145592": "Ręce w tył założywszy stoi zły, ponury,", + "145593": "Wspomina swe dawniejsze do Zosi konkury:", + "145594": "Jak lubił dla niej nosić kwiaty, pleść koszyczki,", + "145595": "Wybierać gniazda ptasie, robić zauszniczki.", + "145596": "Niewdzięczna! chociaż tyle pięknych darów strwonił,", + "145597": "Choć przed nim uciekała, choć mu ojciec bronił,", + "145598": "On jeszcze!... Ile razy na parkanie siadał,", + "145599": "By ją dójrzeć przez okna! w konopie się wkradał,", + "145600": "Żeby patrzeć, jak ona pleła swe ogródki,", + "145601": "Rwała ogórki albo karmiła kogutki.", + "145602": "Niewdzięczna! Spuścił głowę, i na koniec świsnął", + "145603": "Mazurka, potem kaszkiet na uszy nacisnął", + "145604": "I szedł w obóz, gdzie stała przy armatach warta;", + "145605": "Tam dla rozerwania się zaczął grać w drużbarta", + "145606": "Z wiarusami, kielichem osładzając żałość.", + "145607": "Taka była dla Zosi Dobrzyńskiego stałość.", + "145608": "Zosia tańczy wesoło; lecz choć w pierwszej parze,", + "145609": "Ledwie widna z daleka; na wielkim obszarze", + "145610": "Zarosłego dziedzińca, w zielonej sukience,", + "145611": "Ustrojona w równianki i w kwieciste wieńce,", + "145612": "Śród traw i kwiatów krąży niewidzialnym lotem,", + "145613": "Rządząc tańcem, jak anioł nocnych gwiazd obrotem:", + "145614": "Zgadniesz, gdzie jest, bo ku niej obrócone oczy,", + "145615": "Wyciągnięte ramiona, ku niej zgiełk się tłoczy.", + "145616": "Darmo się Podkomorzy zostać przy niej sili;", + "145617": "Zazdrośnicy już z pierwszej pary go odbili;", + "145618": "I szczęśliwy Dąbrowski niedługo się cieszył,", + "145619": "Ustąpił ją drugiemu, a już trzeci śpieszył;", + "145620": "I ten, zaraz odbity, odszedł bez nadziei.", + "145621": "Aż Zosia, już strudzona, spotkała z kolei", + "145622": "Tadeusza, i dalszej lękając się zmiany,", + "145623": "I chcąc przy nim pozostać, zakończyła tany.", + "145624": "Idzie do stołu gościom nalewać kielichy.", + "145625": "Słońce już gasło, wieczór był ciepły i cichy;", + "145626": "Okrąg niebios gdzieniegdzie chmurkami zasłany,", + "145627": "U góry błękitnawy, na zachód różany;", + "145628": "Chmurki wróżą pogodę, lekkie i świecące,", + "145629": "Tam jako trzody owiec na murawie śpiące,", + "145630": "Ówdzie nieco drobniejsze, jak stada cyranek.", + "145631": "Na zachód obłok na kształt rąbkowych firanek,", + "145632": "Przejrzysty, sfałdowany, po wierzchu perłowy,", + "145633": "Po brzegach pozłacany, w głębi purpurowy,", + "145634": "Jeszcze blaskiem zachodu tlił się i rozżarzał,", + "145635": "Aż powoli pożółkniał, zbladnął i poszarzał;", + "145636": "Słońce spuściło głowę, obłok zasunęło", + "145637": "I raz ciepłym powiewem westchnąwszy - usnęło.", + "145638": "A szlachta ciągle pije i wiwaty wznosi:", + "145639": "Napoleona, Wodzów, Tadeusza, Zosi,", + "145640": "Wreszcie z kolei wszystkich trzech par zaręczonych,", + "145641": "Wszystkich gości obecnych, wszystkich zaproszonych,", + "145642": "Wszystkich przyjaciół, których kto żywych spamięta", + "145643": "I których zmarłych pamięć pozostała święta!", + "145644": "I ja tam z gośćmi byłem, miód i wino piłem,", + "145645": "A com widział i słyszał, w księgi umieściłem.", + "145646": "KONIEC", + "145647": "KSIĘGA DRUGA", + "145648": "ZAMEK", + "145649": "Polowanie z chartami na upatrzonego - Gość w zamku - Ostatni z dworzan opowiada historię ostatniego z Horeszków - Rzut oka w sad - Dziewczyna w ogórkach - Śniadanie - Pani Telimeny anegdota petersburska - Nowy wybuch sporów o Kusego i Sokoła - Interwencja Robaka - Rzecz Wojskiego - Zakład - Dalej w grzyby!", + "145650": "Kto z nas tych lat nie pomni, gdy, młode pacholę,", + "145651": "Ze strzelbą na ramieniu świszcząc szedł na pole,", + "145652": "Gdzie żaden wał, płot żaden nogi nie utrudza,", + "145653": "Gdzie przestępując miedzę, nie poznasz, że cudza!", + "145654": "Bo na Litwie myśliwiec, jak okręt na morzu,", + "145655": "Gdzie chcesz, jaką chcesz drogą, buja po przestworzu!", + "145656": "Czyli jak prorok patrzy w niebo, gdzie w obłoku", + "145657": "Wiele jest znaków widnych strzeleckiemu oku,", + "145658": "Czy jak czarownik gada z ziemią, która, głucha", + "145659": "Dla mieszczan, mnóstwem głosów szepce mu do ucha.", + "145660": "Tam derkacz wrzasnął z łąki, szukać go daremnie,", + "145661": "Bo on szybuje w trawie jako szczupak w Niemnie;", + "145662": "Tam ozwał się nad głową ranny wiosny dzwonek:", + "145663": "Również głęboko w niebie schowany skowronek;", + "145664": "Ówdzie orzeł szerokim skrzydłem przez obszary", + "145665": "Zaszumiał, strasząc wróble jak kometa cary;", + "145666": "Zaś jastrząb, pod jasnemi wiszący błękity,", + "145667": "Trzepie skrzydłem jak motyl na szpilce przybity,", + "145668": "Aż ujrzawszy śród łąki ptaka lub zająca,", + "145669": "Runie nań z góry jako gwiazda spadająca.", + "145670": "Kiedyż nam Pan Bóg wrócić z wędrówki dozwoli", + "145671": "I znowu dom zamieszkać na ojczystej roli,", + "145672": "I służyć w jeździe, która wojuje szaraki,", + "145673": "Albo w piechocie, która nosi broń na ptaki;", + "145674": "Nie znać innych prócz kosy i sierpa rynsztunków", + "145675": "I innych gazet oprócz domowych rachunków!", + "145676": "Nad Soplicowem słońce weszło, i już padło", + "145677": "Na strzechy, i przez szpary w stodołę się wkradło:", + "145678": "I po ciemnozielonym, świeżym, wonnym sianie,", + "145679": "Z którego młodzież sobie zrobiła posłanie,", + "145680": "Rozpływały się złote, migające pręgi", + "145681": "Z otworu czarnej strzechy, jak z warkocza wstęgi;", + "145682": "I słońce usta sennych promykiem poranka", + "145683": "Draźni, jak dziewczę kłosem budzące kochanka.", + "145684": "Już wróble skacząc świerkać zaczęły pod strzechą,", + "145685": "Już trzykroć gęgnął gęsior, a za nim jak echo", + "145686": "Odezwały się chorem kaczki i indyki,", + "145687": "I słychać bydła w pole idącego ryki.", + "145688": "Wstała młodzież. Tadeusz jeszcze senny leży,", + "145689": "Bo też najpóźniej zasnął; z wczorajszej wieczerzy", + "145690": "Wrócił tak niespokojny, że o kurów pianiu", + "145691": "Jeszcze oczu nie zmrużył, a na swym posłaniu", + "145692": "Tak kręcił się, że w siano jak w wodę utonął,", + "145693": "I spał twardo, aż zimny wiatr w oczy mu wionął,", + "145694": "Gdy skrzypiące stodoły drzwi otwarto z trzaskiem", + "145695": "I bernardyn ksiądz Robak wszedł z węzlastym paskiem,", + "145696": "\"Surge, puer!\" wołając i ponad barkami", + "145697": "Rubasznie wywijając pasek z ogórkami.", + "145698": "Już na dziedzińcu słychać myśliwskie okrzyki,", + "145699": "Wyprowadzają konie, zajeżdżają bryki,", + "145700": "Ledwie dziedziniec taką gromadę ogarnie;", + "145701": "Odezwały się trąby, otworzono psiarnie;", + "145702": "Zgraja chartów, wypadłszy, wesoło skowycze;", + "145703": "Widząc rumaki szczwaczów, dojeżdżaczów smycze,", + "145704": "Psy jak szalone cwałem śmigają po dworze,", + "145705": "Potem biegą i kładą szyje na obroże.", + "145706": "Wszystko to bardzo dobre polowanie wróży.", + "145707": "Nareszcie Podkomorzy dał rozkaz podróży.", + "145708": "Ruszyli szczwacze z wolna, jeden tuż za drugim,", + "145709": "Ale za bramą rzędem rozbiegli się długim;", + "145710": "W środku jechali obok Asesor z Rejentem,", + "145711": "A choć na siebie czasem patrzyli ze wstrętem,", + "145712": "Rozmawiali przyjaźnie, jak ludzie honoru", + "145713": "Idąc na rozstrzygnienie śmiertelnego sporu;", + "145714": "Nikt ze słów zawziętości ich poznać nie zdoła;", + "145715": "Pan Rejent wiódł Kusego, Asesor Sokoła.", + "145716": "Z tyłu damy w pojazdach, młodzieńcy stronami,", + "145717": "Czwałując tuż przy kołach, gadali z damami.", + "145718": "Ksiądz Robak po dziedzińcu wolnym chodził krokiem,", + "145719": "Kończąc ranne pacierze; ale rzucał okiem", + "145720": "Na pana Tadeusza, marszczył się, uśmiechał,", + "145721": "Wreszcie kiwnął nań palcem; Tadeusz podjechał;", + "145722": "Robak palcem po nosie dawał mu znak groźby:", + "145723": "Lecz mimo Tadeusza pytania i prośby,", + "145724": "Ażeby mu wyraźnie, co chce, wytłumaczył,", + "145725": "Bernardyn odpowiedzieć ni spójrzeć nie raczył,", + "145726": "Kaptur tylko nasunął i pacierz swój kończył;", + "145727": "Więc Tadeusz odjechał i z gośćmi się złączył.", + "145728": "Właśnie wtenczas myśliwi smycze zatrzymali", + "145729": "I wszyscy nieruchomi w miejscach swoich stali;", + "145730": "Jeden drugiemu ręką dawał znak milczenia,", + "145731": "A wszyscy obrócili oczy do kamienia,", + "145732": "Nad którym stał pan Sędzia; on zwierza obaczył", + "145733": "I rąk skinieniem swoje rozkazy tłumaczył.", + "145734": "Pojęli wszyscy, stoją, a środkiem po roli", + "145735": "Asesor i pan Rejent kłusują powoli;", + "145736": "Tadeusz, będąc bliższy, obudwu wyprzedził,", + "145737": "Stanął obok Sędziego i oczyma śledził.", + "145738": "Dawno już nie był w polu; na szarej przestrzeni", + "145739": "Trudno dojrzeć szaraka, zwłaszcza wśród kamieni.", + "145740": "Pokazał mu pan Sędzia; siedział biedny zając,", + "145741": "Płaszcząc się pod kamieniem, uszy nadstawiając,", + "145742": "Okiem czerwonym spotkał myśliwców wejrzenie", + "145743": "I, jakby urzeczony, czując przeznaczenie,", + "145744": "Ze strachu od ich oczu nie mógł zwrócić oka", + "145745": "I pod opoką siedział martwy jak opoka.", + "145746": "Tymczasem kurz na roli rośnie coraz bliżéj,", + "145747": "Pędzi na smyczy Kusy, za nim Sokoł chyży,", + "145748": "Tuż Asesor z Rejentem razem wrzaśli z tyłu:", + "145749": "\"Wyczha! wyczha!\" i z psami znikli w kłębach pyłu.", + "145750": "Kiedy tak za szarakiem goniono, tymczasem", + "145751": "Ukazał się pan Hrabia pod zamkowym lasem.", + "145752": "Wiedziano w okolicy, że ten pan nie może", + "145753": "Nigdy nigdzie stawić się w naznaczonej porze.", + "145754": "I dziś zaspał poranek, więc na sługi zrzędził;", + "145755": "Widząc myśliwców w polu, czwałem do nich pędził;", + "145756": "Surdut swój angielskiego kroju, biały, długi,", + "145757": "Połami na wiatr puścił; z tyłu konno sługi", + "145758": "W kapeluszach jak grzybki, czarnych, lśniących, małych,", + "145759": "W kurtkach, w butach stryflastych, w pantalonach", + "145760": "białych;", + "145761": "Sługi, które pan Hrabia tym kształtem odzieje,", + "145762": "Nazywają się w jego pałacu dżokeje.", + "145763": "Czwałująca czereda zleciała na błonia,", + "145764": "Gdy Hrabia ujrzał zamek i zatrzymał konia.", + "145765": "Pierwszy raz widział zamek z rana i nie wierzył,", + "145766": "Że to były też same mury, tak odświeżył", + "145767": "I upięknił poranek zarysy budowy;", + "145768": "Zadziwił się pan Hrabia na widok tak nowy.", + "145769": "Wieża zdała się dwakroć wyższa, bo stercząca", + "145770": "Nad mgłą ranną; dach z blachy złocił się od słońca,", + "145771": "Pod nim błyszczała w kratach reszta szyb wybitych,", + "145772": "Łamiąc promienie wschodu w tęczach rozmaitych;", + "145773": "Niższe piętra oblała tumanu powłoka,", + "145774": "Rozpadliny i szczerby zakryła od oka.", + "145775": "Krzyk dalekich myśliwców wiatrami przygnany,", + "145776": "Odbijał się kilkakroć o zamkowe ściany:", + "145777": "Przysiągłbyś, że krzyk z zamku, że pod mgły zasłoną", + "145778": "Mury odbudowano i znów zaludniono.", + "145779": "Hrabia lubił widoki niezwykłe i nowe,", + "145780": "Zwał je romansowemi; mawiał, że ma głowę", + "145781": "Romansową; w istocie był wielkim dziwakiem.", + "145782": "Nieraz pędząc za lisem albo za szarakiem,", + "145783": "Nagle stawał i w niebo poglądał żałośnie", + "145784": "Jak kot, gdy ujrzy wróble na wysokiej sośnie;", + "145785": "Często bez psa, bez strzelby błąkał się po gaju", + "145786": "Jak rekrut zbiegły; często siadał przy ruczaju", + "145787": "Nieruchomy, schyliwszy głowę nad potokiem,", + "145788": "Jak czapla wszystkie ryby chcąca pozrzeć okiem.", + "145789": "Takie były Hrabiego dziwne obyczaje;", + "145790": "Wszyscy mówili, że mu czegoś nie dostaje.", + "145791": "Szanowano go przecież, bo pan z prapradziadów,", + "145792": "Bogacz, dobry dla chłopów, ludzki dla sąsiadów,", + "145793": "Nawet dla Żydów.", + "145794": "Hrabski koń, zwrócony z drogi,", + "145795": "Prosto kłusował polem aż pod zamku progi.", + "145796": "Hrabia samotny wzdychał, poglądał na mury,", + "145797": "Wyjął papier, ołówek i kreślił figury.", + "145798": "Wtem, spójrzawszy w bok, ujrzał o dwadzieścia kroków", + "145799": "Człowieka, który, równie miłośnik widoków,", + "145800": "Z głową zadartą, ręce włożywszy w kieszenie,", + "145801": "Zdawało się, że liczył oczyma kamienie.", + "145802": "Poznał go zaraz, ale musiał kilka razy", + "145803": "Krzyknąć, nim głos Hrabiego usłyszał Gerwazy.", + "145804": "Szlachcic to był, służący dawnych zamku panów,", + "145805": "Pozostały ostatni z Horeszki dworzanów;", + "145806": "Starzec wysoki, siwy, twarz miał czerstwą, zdrową,", + "145807": "Marszczkami pooraną, posępną, surową.", + "145808": "Dawniej pomiędzy szlachtą z wesołości słynął;", + "145809": "Ale od bitwy, w której dziedzic zamku zginął,", + "145810": "Gerwazy się odmienił i już od lat wielu", + "145811": "Ani był na kiermaszu, ani na weselu;", + "145812": "Odtąd jego dowcipnych żartów nie słyszano", + "145813": "I uśmiechu na jego twarzy nie widziano.", + "145814": "Zawsze nosił Horeszków liberyją dawną,", + "145815": "Kurtę z połami żółtą, galonem oprawną,", + "145816": "Który, dziś żółty, dawniej zapewne był złoty.", + "145817": "Wkoło szyte jedwabiem herbowne klejnoty,", + "145818": "Półkozice, i stąd też cała okolica", + "145819": "\"Półkozicem\" przezwała starego szlachcica.", + "145820": "Czasem też od przysłowia, które bez ustanku", + "145821": "Powtarzał, nazywano go także \"Mopanku\";", + "145822": "Czasem \"Szczerbcem\", że całą łysinę miał w szczerbach;", + "145823": "Lecz on zwał się Rębajło, a o jego herbach", + "145824": "Nie wiadomo. Klucznikiem siebie tytułował,", + "145825": "Iż ten urząd na zamku przed laty piastował.", + "145826": "I dotąd nosił wielki pęk kluczów za pasem,", + "145827": "Uwiązany na taśmie ze srebrnym kutasem.", + "145828": "Choć nie miał co otwierać, bo zamku podwoje", + "145829": "Stały otworem, przecież wynalazł drzwi dwoje,", + "145830": "Sam je własnym nakładem naprawił i wstawił,", + "145831": "I drzwi tych odmykaniem codziennie się bawił.", + "145832": "W jednej z izb pustych obrał mieszkanie dla siebie;", + "145833": "Mogąc żyć u Hrabiego na łaskawym chlebie,", + "145834": "Nie chciał, bo wszędzie tęsknił i czuł się niezdrowym,", + "145835": "Jeżeli nie oddychał powietrzem zamkowém.", + "145836": "Skoro ujrzał Hrabiego, czapkę z głowy schwycił", + "145837": "I krewnego swych panów ukłonem zaszczycił,", + "145838": "Chyląc łysinę wielką, świecącą z daleka", + "145839": "I naciętą od licznych kordów jak nasieka;", + "145840": "Gładził ją ręką, podszedł i jeszcze raz nisko", + "145841": "Skłoniwszy się, rzekł smutnie: \"Mopanku Panisko,", + "145842": "Daruj mnie, że tak mówię, Jaśnie Grafie Panie,", + "145843": "To jest mój zwyczaj, nie zaś nieuszanowanie:", + "145844": "\"Mopanku\" powiadali wszyscy Horeszkowie;", + "145845": "Ostatni Stolnik, pan mój, miał takie przysłowie.", + "145846": "Czyż to prawda, Mopanku, że Pan grosza skąpisz", + "145847": "Na proces i ten zamek Soplicom ustąpisz?", + "145848": "Nie wierzyłem, lecz w całym powiecie tak słychać\".", + "145849": "Tu, poglądając w zamek, nie przestawał wzdychać.", + "145850": "\"Cóż dziwnego? - rzekł Hrabia. - Koszt wielki, a", + "145851": "nuda", + "145852": "Jeszcze większa; chcę skończyć, lecz szlachcic maruda", + "145853": "Upiera się; przewidział, że mię znudzić może.", + "145854": "Dłużej też nie wytrzymam i dzisiaj broń złożę,", + "145855": "Przyjmę warunki zgody, jakie mi sąd poda\".", + "145856": "\"Zgody? - krzyknął Gerwazy. - Z Soplicami zgoda?", + "145857": "Z Soplicami, Mopanku?\" - To mówiąc wykrzywił", + "145858": "Usta, jakby nad własną mową się zadziwił.", + "145859": "\"Zgoda i Soplicowie? Mopanku Panisko,", + "145860": "Pan żartuje, co? Zamek, Horeszków siedlisko,", + "145861": "Ma pójść w ręce Sopliców? Niech Pan tylko raczy", + "145862": "Zsiąść z konia, pódźmy w zamek, niech no Pan obaczy,", + "145863": "Pan sam nie wie, co robi; niech się Pan nie wzbrania,", + "145864": "Zsiadaj Pan!\" - i przytrzymał strzemię do zsiadania.", + "145865": "Weszli w zamek; Gerwazy stanął w progu sieni:", + "145866": "\"Tu - rzekł - dawni panowie, dworem otoczeni,", + "145867": "Często siadali w krzesłach w poobiedniej porze.", + "145868": "Pan godził spory włościan lub w dobrym humorze", + "145869": "Gościom różne ciekawe historyje prawił", + "145870": "Albo ich powieściami i żarty się bawił,", + "145871": "A młodzież na dziedzińcu biła się w palcaty", + "145872": "Lub ujeżdżała pańskie tureckie bachmaty\".", + "145873": "Weszli w sień. - Rzekł Gerwazy: \"W tej ogromnej", + "145874": "sieni", + "145875": "Brukowanej nie znajdziesz Pan tyle kamieni,", + "145876": "Ile tu pękło beczek wina w dobrych czasach;", + "145877": "Szlachta ciągnęła kufy z piwnicy na pasach,", + "145878": "Sproszona na sejm albo sejmik powiatowy,", + "145879": "Albo na imieniny pańskie, lub na łowy.", + "145880": "Podczas uczty na chorze tym kapela stała", + "145881": "I w organ i w rozliczne instrumenty grała;", + "145882": "A gdy wnoszono zdrowie, trąby jak w dniu sądnym", + "145883": "Grzmiały z choru; wiwaty szły ciągiem porządnym:", + "145884": "Pierwszy wiwat za zdrowie króla Jegomości,", + "145885": "Potem prymasa, potem królowej Jejmości,", + "145886": "Potem szlachty i całej Rzeczypospolitej,", + "145887": "A na koniec, po piątej szklenicy wypitej,", + "145888": "Wnoszono: Kochajmy się! wiwat bez przestanku,", + "145889": "Który, dniem okrzykniony, brzmiał aż do poranku;", + "145890": "A już gotowe stały cugi i podwody,", + "145891": "Aby każdego odwieźć do jego gospody\".", + "145892": "Przeszli już kilka komnat; Gerwazy w milczeniu", + "145893": "Tu wzrok na ścianie wstrzymał, ówdzie na sklepieniu,", + "145894": "Przywołując pamiątkę tu smutną, tam miłą;", + "145895": "Czasem, jakby chciał mówić: \"Wszystko się skończyło\",", + "145896": "Kiwnął żałośnie głową; czasem machnął ręką.", + "145897": "Widać, że mu wspomnienie samo było męką", + "145898": "I że je chciał odpędzić; aż się zatrzymali", + "145899": "Na górze, w wielkiej, niegdyś zwierciadlanej sali;", + "145900": "Dziś wydartych zwierciadeł stały puste ramy,", + "145901": "Okna bez szyb, z krużgankiem wprost naprzeciw bramy.", + "145902": "Tu wszedłszy starzec głowę zadumaną skłonił", + "145903": "I twarz zakrył rękami, a gdy ją odsłonił,", + "145904": "Miała wyraz żałości wielkiej i rozpaczy.", + "145905": "Hrabia, chociaż nie wiedział, co to wszystko znaczy,", + "145906": "Poglądając w twarz starca czuł jakieś wzruszenie,", + "145907": "Rękę mu ścisnął; chwilę trwało to milczenie.", + "145908": "Przerwał je starzec, trzęsąc wzniesioną prawicą:", + "145909": "\"Nie masz zgody, Mopanku, pomiędzy Soplicą", + "145910": "I krwią Horeszków! W Panu krew Horeszków płynie,", + "145911": "Jesteś krewnym Stolnika po matce Łowczynie,", + "145912": "Która się rodzi z drugiej córki Kasztelana,", + "145913": "Który był, jak wiadomo, wujem mego Pana.", + "145914": "Słuchaj Pan historyi swej własnej rodzinnej,", + "145915": "Która się stała właśnie w tej izbie, nie innej.", + "145916": "\"Nieboszczyk pan mój, Stolnik, pierwszy pan w powiecie,", + "145917": "Bogacz i familijant, miał jedyne dziecię,", + "145918": "Córkę piękną jak anioł; więc się zalecało", + "145919": "Stolnikównie i szlachty, i paniąt niemało.", + "145920": "Między szlachtą był jeden wielki paliwoda,", + "145921": "Kłótnik, Jacek Soplica, zwany <>", + "145922": "Przez żart; w istocie wiele znaczył w województwie,", + "145923": "Bo rodzinę Sopliców miał jakby w dowództwie", + "145924": "I trzystu ich kreskami rządził wedle woli,", + "145925": "Choć sam nic nie posiadał prócz kawałka roli,", + "145926": "Szabli, i wielkich wąsów od ucha do ucha.", + "145927": "Owoż pan Stolnik nieraz wzywał tego zucha", + "145928": "I ugaszczał w pałacu, zwłaszcza w czas sejmików,", + "145929": "Popularny dla jego krewnych i stronników.", + "145930": "Wąsal tak wzbił się w dumę łaskawem przyjęciem,", + "145931": "Że mu się uroiło zostać pańskim zięciem.", + "145932": "Do zamku nie proszony coraz częściej jeździł,", + "145933": "W końcu u nas jak w swoim domu się zagnieździł", + "145934": "I już miał się oświadczać, lecz pomiarkowano", + "145935": "I czarną mu polewkę do stołu podano.", + "145936": "Podobno Stolnikównie wpadł Soplica w oko,", + "145937": "Ale przed rodzicami taiła głęboko.", + "145938": "Było to za Kościuszki czasów; Pan popierał", + "145939": "Prawo trzeciego maja i już szlachtę zbierał,", + "145940": "Aby konfederatom ciągnąć ku pomocy,", + "145941": "Gdy nagle Moskwa zamek opasała w nocy:", + "145942": "Ledwie był czas z możdzerza na trwogę wypalić,", + "145943": "Podwoje dolne zamknąć i ryglem zawalić.", + "145944": "W zamku całym był tylko pan Stolnik, ja, Pani,", + "145945": "Kuchmistrz i dwóch kuchcików, wszyscy trzej pijani,", + "145946": "Proboszcz, lokaj, hajducy czterej, ludzie śmiali;", + "145947": "Więc za strzelby, do okien; aż tu tłum Moskali,", + "145948": "Krzycząc: <> od bramy wali po tarasie;", + "145949": "My im ze strzelb dziesięciu palnęli: <>", + "145950": "Nic tam nie było widać; słudzy bez ustanku", + "145951": "Strzelali z dolnych pięter, a ja i Pan z ganku.", + "145952": "Wszystko szło pięknym ładem, choć w tak wielkiej trwodze:", + "145953": "Dwadzieścia strzelb leżało tu, na tej podłodze,", + "145954": "Wystrzeliliśmy jedną, podawano drugą;", + "145955": "Ksiądz proboszcz zatrudniał się czynnie tą usługą", + "145956": "I Pani, i Panienka, i nadworne panny;", + "145957": "Trzech było strzelców, a szedł ogień nieustanny;", + "145958": "Grad kul sypały z dołu moskiewskie piechury,", + "145959": "My z rzadka, ale celniej dogrzewali z góry.", + "145960": "Trzy razy aż pode drzwi to chłopstwo się wparło,", + "145961": "Ale za każdym razem trzech nogi zadarło.", + "145962": "Więc uciekli pod lamus; a już był poranek.", + "145963": "Pan Stolnik wesoł wyszedł ze strzelbą na ganek", + "145964": "I skoro spod lamusa Moskal łeb wychylił,", + "145965": "On dawał zaraz ognia, a nigdy nie mylił;", + "145966": "Za każdym razem czarny kaszkiet w trawę padał", + "145967": "I już się rzadko który zza ściany wykradał.", + "145968": "Stolnik, widząc strwożone swe nieprzyjaciele,", + "145969": "Myślił zrobić wycieczkę, porwał karabelę", + "145970": "I z ganku krzycząc sługom wydawał rozkazy;", + "145971": "Obróciwszy się do mnie, rzekł: <>", + "145972": "Wtem strzelono spod bramy, Stolnik się zająknął,", + "145973": "Zaczerwienił się, zbladnął, chciał mówić, krwią chrząknął;", + "145974": "Postrzegłem wtenczas kulę, wpadła w piersi same;", + "145975": "Pan, słaniając się, palcem ukazał na bramę.", + "145976": "Poznałem tego łotra Soplicę! Poznałem!", + "145977": "Po wzroście i po wąsach! Jego to postrzałem", + "145978": "Zginął Stolnik, widziałem! Łotr jeszcze do góry", + "145979": "Wzniesioną trzymał strzelbę, jeszcze dym szedł z", + "145980": "rury!", + "145981": "Wziąłem go na cel, zbójca stał jak skamieniały!", + "145982": "Dwa razy dałem ognia, i oba wystrzały", + "145983": "Chybiły; czym ze złości, czy z żalu źle mierzył...", + "145984": "Usłyszałem wrzask kobiet, spójrzałem, - Pan nie żył\".", + "145985": "Tu Gerwazy umilknął i łzami się zalał;", + "145986": "Potem rzekł kończąc: \"Moskal już wrota wywalał;", + "145987": "Bo po śmierci Stolnika stałem bezprzytomnie", + "145988": "I nie wiedziałem, co się działo wokoło mnie;", + "145989": "Szczęściem, na odsiecz przyszedł nam Parafianowicz,", + "145990": "Przywiodłszy Mickiewiczów dwiestu z Horbatowicz,", + "145991": "Którzy są szlachta liczna i dzielna, człek w człeka,", + "145992": "A nienawidzą rodu Sopliców od wieka.", + "145993": "Tak zginął pan potężny, pobożny i prawy,", + "145994": "Który miał w domu krzesła, wstęgi i buławy,", + "145995": "Ojciec włościan, brat szlachty; i nie miał po sobie", + "145996": "Syna, który by zemstę poprzysiągł na grobie!", + "145997": "Ale miał sługi wierne; ja w krew jego rany", + "145998": "Obmoczyłem mój rapier, Scyzorykiem zwany", + "145999": "(Zapewne Pan o moim słyszał Scyzoryku,", + "146000": "Sławnym na każdym sejmie, targu i sejmiku).", + "146001": "Przysiągłem wyszczerbić go na Sopliców karkach;", + "146002": "Ścigałem ich na sejmach, zajazdach, jarmarkach;", + "146003": "Dwóch zarąbałem w kłótni, dwóch na pojedynku;", + "146004": "Jednego podpaliłem w drewnianym budynku,", + "146005": "Kiedyśmy zajeżdżali z Rymszą Korelicze,", + "146006": "Upiekł się tam jak piskorz; a tych nie policzę,", + "146007": "Którym uszy obciąłem. Jeden tylko został,", + "146008": "Który dotąd ode mnie pamiątki nie dostał!", + "146009": "Rodzoniutki braciszek owego wąsala", + "146010": "Żyje dotąd, i z swoich bogactw się przechwala,", + "146011": "Zamku Horeszków tyka swych kopców krawędzią,", + "146012": "Szanowany w powiecie, ma urząd, jest sędzią!", + "146013": "I Pan mu zamek oddasz? niecne jego nogi", + "146014": "Mają krew Pana mego zetrzeć z tej podłogi?", + "146015": "O, nie! Póki Gerwazy ma choć za grosz duszy", + "146016": "I tyle sił, że jednym małym palcem ruszy", + "146017": "Scyzoryk swój, wiszący dotychczas na ścianie,", + "146018": "Póty Soplica tego zamku nie dostanie!\"", + "146019": "\"O! - krzyknął Hrabia, ręce podnosząc do góry", + "146020": "-", + "146021": "Dobre miałem przeczucie, żem lubił te mury!", + "146022": "Choć nie wiedziałem, że w nich taki skarb się mieści,", + "146023": "Tyle scen dramatycznych i tyle powieści!", + "146024": "Skoro zamek mych przodków Soplicom zagrabię,", + "146025": "Ciebie osadzę w murach jak mego burgrabię;", + "146026": "Twoja powieść, Gerwazy, zajęła mię mocno.", + "146027": "Szkoda, żeś mię nie przywiódł tu w godzinę nocną;", + "146028": "Udrapowany płaszczem siadłbym na ruinach,", + "146029": "A ty byś mi o krwawych rozpowiadał czynach;", + "146030": "Szkoda, że masz niewielki dar opowiadania!", + "146031": "Nieraz takie słyszałem i czytam podania;", + "146032": "W Angliji i w Szkocyi każdy zamek lordów,", + "146033": "W Niemczech każdy dwór grafów był teatrem mordów!", + "146034": "W każdej dawnej, szlachetnej, potężnej rodzinie", + "146035": "Jest wieść o jakimś krwawym lub zdradzieckim czynie,", + "146036": "Po którym zemsta spływa na dziedziców w spadku:", + "146037": "W Polsce pierwszy raz słyszę o takim wypadku.", + "146038": "Czuję, że we mnie mężnych krew Horeszków płynie!", + "146039": "Wiem, co winienem sławie i mojej rodzinie.", + "146040": "Tak! Muszę zerwać wszelkie z Soplicą układy,", + "146041": "Choćby do pistoletów przyszło lub do szpady!", + "146042": "Honor każe\".", + "146043": "Rzekł, ruszył uroczystym krokiem,", + "146044": "A Gerwazy szedł z tyłu w milczeniu głębokiem.", + "146045": "Przed bramą stanął Hrabia, sam do siebie gadał,", + "146046": "Poglądając na zamek prędko na koń wsiadał,", + "146047": "Tak samotną rozmowę kończąc roztargniony:", + "146048": "\"Szkoda, że ten Soplica stary nie ma żony,", + "146049": "Lub córki pięknej, której ubóstwiałbym wdzięki;", + "146050": "Kochając i nie mogąc otrzymać jej ręki,", + "146051": "Nowa by się w powieści zrobiła zawiłość:", + "146052": "Tu serce, tam powinność! tu zemsta, tam miłość!\"", + "146053": "Tak szepcąc spiął ostrogi; koń leciał do dworu,", + "146054": "Gdy z drugiej strony strzelcy wyjeżdżali z boru;", + "146055": "Hrabia lubił myślistwo; ledwie strzelców zoczył,", + "146056": "Zapomniawszy o wszystkiem, prosto ku nim skoczył,", + "146057": "Mijając bramę, ogród, płoty, gdy w zawrocie", + "146058": "Obejrzał się i konia zatrzymał przy płocie.", + "146059": "Był sad.", + "146060": "Drzewa owocne, zasadzone w rzędy,", + "146061": "Ocieniały szerokie pole; spodem grzędy.", + "146062": "Tu kapusta, sędziwe schylając łysiny,", + "146063": "Siedzi i zda się dumać o losach jarzyny;", + "146064": "Tam, plącząc strąki w marchwi zielonej warkoczu,", + "146065": "Wysmukły bob obraca na nią tysiąc oczu;", + "146066": "Owdzie podnosi złotą kitę kukuruza;", + "146067": "Gdzieniegdzie otyłego widać brzuch harbuza,", + "146068": "Który od swej łodygi aż w daleką stronę", + "146069": "Wtoczył się jak gość między buraki czerwone.", + "146070": "Grzędy rozjęte miedzą; na każdym przykopie", + "146071": "Stoją jakby na straży w szeregach konopie,", + "146072": "Cyprysy jarzyn: ciche, proste i zielone.", + "146073": "Ich liście i woń służą grzędom za obronę,", + "146074": "Bo przez ich liście nie śmie przecisnąć się żmija.", + "146075": "A ich woń gąsienice i owad zabija.", + "146076": "Dalej maków białawe górują badyle;", + "146077": "Na nich, myślisz, iż rojem usiadły motyle,", + "146078": "Trzepiecąc skrzydełkami, na których się mieni", + "146079": "Z rozmaitością tęczy blask drogich kamieni:", + "146080": "Tylą farb żywych, różnych mak zrzenicę mami.", + "146081": "W środku kwiatów, jak pełnia pomiędzy gwiazdami,", + "146082": "Krągły słonecznik licem wielkiem, gorejącem,", + "146083": "Od wschodu do zachodu kręci się za słońcem.", + "146084": "Pod płotem wąskie, długie, wypukłe pagórki,", + "146085": "Bez drzew, krzewów i kwiatów: ogród na ogórki..", + "146086": "Pięknie wyrosły; liściem wielkim, rozłożystym,", + "146087": "Okryły grzędy jakby kobiercem fałdzistym.", + "146088": "Pośrodku szła dziewczyna, w bieliznę ubrana,", + "146089": "W majowej zieloności tonąc po kolana;", + "146090": "Z grząd zniżając się w bruzdy, zdała się nie stąpać,", + "146091": "Ale pływać po liściach, w ich barwie się kąpać.", + "146092": "Słomianym kapeluszem osłoniła głowę,", + "146093": "Od skroni powiewały dwie wstążki różowe", + "146094": "I kilka puklów światłych, rozwitych warkoczy;", + "146095": "Na ręku miała koszyk, w dół spuściła oczy,", + "146096": "Prawą rękę podniosła, niby do chwytania;", + "146097": "Jako dziewczę, gdy rybki w kąpieli ugania", + "146098": "Bawiące się z jej nóżką, tak ona co chwila", + "146099": "Z rękami i koszykiem po owoc się schyla,", + "146100": "Który stopą natrąci lub dostrzeże okiem.", + "146101": "Pan Hrabia, zachwycony tak cudnym widokiem,", + "146102": "Stał cicho. Słysząc tętent towarzyszów w dali,", + "146103": "Ręką dał znak, ażeby wstrzymać konie; stali.", + "146104": "On patrzył z wyciągniętą szyją, jak dziobaty", + "146105": "Żuraw, z dala od stada gdy odprawia czaty", + "146106": "Stojąc na jednej nodze, z czujnemi oczyma,", + "146107": "I, by nie zasnąć, kamień w drugiej nodze trzyma.", + "146108": "Zbudził Hrabiego szelest na plecach i skroni;", + "146109": "Był to bernardyn, kwestarz Robak, a miał w dłoni", + "146110": "Podniesione do góry węzłowate sznurki:", + "146111": "\"Ogórków chcesz Waść? - krzyknął. - Oto masz ogórki.", + "146112": "Wara, Panie, od szkody, na tutejszej grzędzie", + "146113": "Nie dla Waszeci owoc, nic z tego nie będzie\".", + "146114": "Potem palcem pogroził, kaptura poprawił", + "146115": "I odszedł. Hrabia jeszcze chwilę w miejscu bawił.", + "146116": "Śmiejąc się i klnąc razem tej nagłej przeszkodzie;", + "146117": "Okiem powrócił w ogród: ale już w ogrodzie", + "146118": "Nie było jej; mignęła tylko śród okienka", + "146119": "Jej różowa wstążeczka i biała sukienka.", + "146120": "Widać na grzędach, jaką przeleciała drogą,", + "146121": "Bo liść zielony, w biegu potrącony nogą,", + "146122": "Podnosił się, drżał chwilę, aż się uspokoił,", + "146123": "Jak woda, którą ptaszek skrzydłami rozkroił.", + "146124": "A na miejscu, gdzie stała, tylko porzucony", + "146125": "Koszyk mały z rokity, denkiem wywrócony,", + "146126": "Pogubiwszy owoce, na liściach zawisał", + "146127": "I wśród fali zielonej jeszcze się kołysał.", + "146128": "Po chwili wszędzie było samotnie i głucho.", + "146129": "Hrabia oczy w dom utkwił i natężył ucho,", + "146130": "Zawsze dumał, a strzelcy zawsze nieruchomie", + "146131": "Za nim stali. - Aż w cichym i samotnym domie", + "146132": "Wszczął się naprzód szmer, potem gwar i krzyk wesoły,", + "146133": "Jak w ulu pustym, kiedy weń wlatują pszczoły:", + "146134": "Był to znak, że wracali goście z polowania", + "146135": "I krzątała się służba około śniadania.", + "146136": "Jakoż po wszystkich izbach panował ruch wielki,", + "146137": "Roznoszono potrawy, sztuczce i butelki;", + "146138": "Mężczyźni, tak jak weszli, w swych zielonych", + "146139": "strojach,", + "146140": "Z talerzami, z szklankami chodząc po pokojach,", + "146141": "Jedli, pili lub wsparci na okien uszakach,", + "146142": "Rozprawiali o flintach, chartach i szarakach;", + "146143": "Podkomorstwo i Sędzia przy stole, a w kątku", + "146144": "Panny szeptały z sobą; nie było porządku,", + "146145": "Jaki się przy obiadach i wieczerzach chowa.", + "146146": "Była to w staropolskim domie moda nowa;", + "146147": "Przy śniadaniach pan Sędzia, choć nierad, pozwalał", + "146148": "Na taki nieporządek, lecz go nie pochwalał.", + "146149": "Różne też były dla dam i mężczyzn potrawy:", + "146150": "Tu roznoszono tace z całą służbą kawy,", + "146151": "Tace ogromne, w kwiaty ślicznie malowane,", + "146152": "Na nich kurzące wonnie imbryki blaszane", + "146153": "I z porcelany saskiej złote filiżanki;", + "146154": "Przy każdej garnuszeczek mały do śmietanki.", + "146155": "Takiej kawy jak w Polszcze nie ma w żadnym kraju:", + "146156": "W Polszcze, w domu porządnym, z dawnego zwyczaju,", + "146157": "Jest do robienia kawy osobna niewiasta,", + "146158": "Nazywa się kawiarka; ta sprowadza z miasta", + "146159": "Lub z wicin bierze ziarna w najlepszym gatunku", + "146160": "I zna tajne sposoby gotowania trunku,", + "146161": "Który ma czarność węgla, przejrzystość bursztynu,", + "146162": "Zapach moki i gęstość miodowego płynu.", + "146163": "Wiadomo, czem dla kawy jest dobra śmietana;", + "146164": "Na wsi nietrudno o nię: bo kawiarka z rana,", + "146165": "Przystawiwszy imbryki, odwiedza mleczarnie", + "146166": "I sama lekko świeży nabiału kwiat garnie", + "146167": "Do każdej filiżanki w osobny garnuszek,", + "146168": "Aby każdą z nich ubrać w osobny kożuszek.", + "146169": "Panie starsze już wcześniej wstawszy piły kawę,", + "146170": "Teraz drugą dla siebie zrobiły potrawę:", + "146171": "Z gorącego, śmietaną bielonego piwa,", + "146172": "W którym twaróg gruzłami posiekany pływa.", + "146173": "Zaś dla mężczyzn więdliny leżą do wyboru:", + "146174": "Półgęski tłuste, kumpia, skrzydliki ozoru,", + "146175": "Wszystkie wyborne, wszystkie sposobem domowym", + "146176": "Uwędzone w kominie dymem jałowcowym;", + "146177": "W końcu wniesiono zrazy na ostatnie danie:", + "146178": "Takie bywało w domu Sędziego śniadanie.", + "146179": "We dwóch izbach dwa różne skupiły się grona:", + "146180": "Starszyzna, przy stoliku małym zgromadzona,", + "146181": "Mówiła o sposobach nowych gospodarskich,", + "146182": "O nowych, coraz sroższych ukazach cesarskich;", + "146183": "Podkomorzy krążące o wojnie pogłoski", + "146184": "Oceniał i wyciągał polityczne wnioski.", + "146185": "Panna Wojska włożywszy okulary sine,", + "146186": "Zabawiała kabałą z kart Podkomorzynę.", + "146187": "W drugiej izbie toczyła młodzież rzecz o łowach,", + "146188": "W spokojniejszych i ciszszych niż zwykle rozmowach:", + "146189": "Bo Asesor i Rejent, oba mówcy wielcy,", + "146190": "Pierwsi znawcy myślistwa i najlepsi strzelcy,", + "146191": "Siedzieli przeciw sobie mrukliwi i gniewni;", + "146192": "Oba dobrze poszczuli, oba byli pewni", + "146193": "Zwycięstwa swoich chartów, gdy pośród równiny", + "146194": "Znalazł się zagon chłopskiej nie zżętej jarzyny;", + "146195": "Tam wpadł zając: już Kusy, już go Sokół imał,", + "146196": "Gdy Sędzia dojeżdżaczy na miedzy zatrzymał;", + "146197": "Musieli być posłuszni, chociaż w wielkim gniewie;", + "146198": "Psy powróciły same: i nikt pewnie nie wie,", + "146199": "Czy źwierz uszedł, czy wzięty; nikt zgadnąć nie zdoła,", + "146200": "Czy wpadł w paszczę Kusego, czyli też Sokoła,", + "146201": "Czyli obódwu razem: różnie sądzą strony", + "146202": "I spór na dalsze czasy trwał nie rozstrzygniony.", + "146203": "Wojski stary od izby do izby przechodził,", + "146204": "Po obu stronach oczy roztargnione wodził,", + "146205": "Nie mieszał się w myśliwych ni w starców rozmowę", + "146206": "I widać, że czem innym zajętą miał głowę;", + "146207": "Nosił skórzaną plackę: czasem w miejscu stanie,", + "146208": "Duma długo i - muchę zabije na ścianie.", + "146209": "Tadeusz z Telimeną, pomiędzy izbami", + "146210": "Stojąc we drzwiach na progu, rozmawiali sami;", + "146211": "Niewielki oddzielał ich od słuchaczów przedział,", + "146212": "Więc szeptali; Tadeusz teraz się dowiedział:", + "146213": "Że ciocia Telimena jest bogata pani,", + "146214": "Że nie są kanonicznie z sobą powiązani", + "146215": "Zbyt bliskim pokrewieństwem; i nawet niepewno,", + "146216": "Czy ciocia Telimena jest synowca krewną,", + "146217": "Choć ją stryj zowie siostrą, bo wspólni rodzice", + "146218": "Tak ich kiedyś nazwali mimo lat różnicę;", + "146219": "Że potem ona, żyjąc w stolicy czas długi,", + "146220": "Wyrządziła nieźmierne Sędziemu usługi;", + "146221": "Stąd ją Sędzia szanował bardzo i przed światem", + "146222": "Lubił, może z próżności, nazywać się bratem,", + "146223": "Czego mu Telimena przez przyjaźń nie wzbrania.", + "146224": "Ulżyły Tadeusza sercu te wyznania.", + "146225": "Wiele też innych rzeczy sobie oświadczyli;", + "146226": "A wszystko to się stało w jednej krótkiej chwili.", + "146227": "Ale w izbie na prawo, kusząc Asesora,", + "146228": "Rzekł Rejent mimojazdem: \"Ja mówiłem wczora,", + "146229": "Że polowanie nasze udać się nie może:", + "146230": "Jeszcze zbyt wcześnie, jeszcze na pniu stoi zboże", + "146231": "I mnóstwo sznurów chłopskiej nie zżętej jarzyny;", + "146232": "Stąd i Hrabia nie przybył mimo zaprosiny.", + "146233": "Hrabia na polowaniu bardzo dobrze zna się,", + "146234": "Nieraz gadał o łowów i miejscu, i czasie;", + "146235": "Hrabia chował się w obcych krajach od dzieciństwa", + "146236": "I powiada, że to jest znakiem barbarzyństwa", + "146237": "Polować tak jak u nas, bez żadnego względu", + "146238": "Na artykuły ustaw, przepisy urzędu,", + "146239": "Nie szanując niczyich kopców ani miedzy,", + "146240": "Jeździć po cudzym gruncie bez dziedzica wiedzy;", + "146241": "Wiosną równie jak latem zbiegać pola, knieje,", + "146242": "Zabijać nieraz lisa, właśnie gdy linieje,", + "146243": "Albo cierpieć, iż kotną samicę zajęczą", + "146244": "Charty w runi uszczują, a raczej zamęczą,", + "146245": "Z wielką szkodą źwierzyny. Stąd się Hrabia żali,", + "146246": "Że cywilizacyja większa u Moskali,", + "146247": "Bo tam o polowaniu są ukazy cara", + "146248": "I dozor policyi, i na winnych kara\".", + "146249": "Telimena, ku lewej iźbie obrócona,", + "146250": "Wachlując batystową chusteczką ramiona,", + "146251": "\"Jak mamę kocham - rzekła - Hrabia się nie myli.", + "146252": "Znam ja dobrze Rosyją. Państwo nie wierzyli,", + "146253": "Gdy im nieraz mówiłam, jak tam z wielu względów", + "146254": "Godna pochwały czujność i srogość urzędów.", + "146255": "Byłam ja w Petersburgu nie raz, nie dwa razy!", + "146256": "Miłe wspomnienia! wdzięczne przeszłości obrazy!", + "146257": "Co za miasto! Nikt z Panów nie był w Petersburku?", + "146258": "Chcecie może plan widzieć? Mam plan miasta w biórku.", + "146259": "Latem świat petersburski zwykł mieszkać na daczy,", + "146260": "To jest w pałacach wiejskich (dacza wioskę znaczy).", + "146261": "Mieszkałam w pałacyku, tuż nad Newą rzeką,", + "146262": "Niezbyt blisko od miasta i niezbyt daleko,", + "146263": "Na niewielkim, umyślnie sypanym pagórku.", + "146264": "Ach, co to był za domek! plan mam dotąd w biórku.", + "146265": "Otóż, na me nieszczęście, najął dom w sąsiedztwie", + "146266": "Jakiś mały czynownik siedzący na śledztwie;", + "146267": "Trzymał kilkoro chartów; co to za męczarnie,", + "146268": "Gdy blisko mieszka mały czynownik i psiarnie!", + "146269": "Ilekroć z książką wyszłam sobie do ogrodu", + "146270": "Użyć księżyca blasku, wieczornego chłodu,", + "146271": "Zaraz i pies przyleciał i kręcił ogonem,", + "146272": "I strzygł uszami, właśnie jakby był szalonym.", + "146273": "Nieraz się nalękałam. Serce mi wróżyło", + "146274": "Z tych psów jakieś nieszczęście: tak się też zdarzyło.", + "146275": "Bo gdym szła do ogrodu pewnego poranka,", + "146276": "Chart u nóg mych zadławił mojego kochanka", + "146277": "Bonończyka! Ach, była to rozkoszna psina!", + "146278": "Miałam ją w podarunku od księcia Sukina", + "146279": "Na pamiątkę; rozumna, żywa jak wiewiórka,", + "146280": "Mam jej portrecik, tylko nie chcę iść do biórka.", + "146281": "Widząc ją zadławioną, z wielkiej alteracji", + "146282": "Dostałam mdłości, spazmów, serca palpitacji.", + "146283": "Może by gorzej jeszcze z moim zdrowiem było;", + "146284": "Szczęściem, nadjechał właśnie z wizytą Kiryło", + "146285": "Gawrylicz Kozodusin, Wielki Łowczy Dworu,", + "146286": "Pyta się o przyczynę tak złego humoru.", + "146287": "Każe wnet urzędnika przyciągnąć za uszy;", + "146288": "Staje pobladły, drżący i prawie bez duszy.", + "146289": "<> - krzyknął Kiryło piorunowym głosem -", + "146290": "Szczuć wiosną łanię kotną tuż pod carskim nosem?>>", + "146291": "Osłupiały czynownik darmo się zaklinał,", + "146292": "Że polowania dotąd jeszcze nie zaczynał.", + "146293": "Że z Wielkiego Łowczego wielkim pozwoleniem", + "146294": "Zwierz uszczuty zda mu się być psem, nie jeleniem.", + "146295": "<>", + "146299": "Wołają policmajstra, każą spisać śledztwo:", + "146300": "<>", + "146303": "Policmajster powinność służby swej rozumiał,", + "146304": "Bardzo się nad zuchwalstwem czynownika zdumiał", + "146305": "I odwiodłszy na stronę, po bratersku radził,", + "146306": "By przyznał się do winy i tem grzech swój zgładził.", + "146307": "Łowczy udobruchany przyrzekł, że się wstawi", + "146308": "Do Cesarza i wyrok nieco ułaskawi;", + "146309": "Skończyło się, że charty poszły na powrozy,", + "146310": "A czynownik na cztery tygodnie do kozy.", + "146311": "Zabawiła nas cały wieczor ta pustota;", + "146312": "Zrobiła się nazajutrz z tego anegdota,", + "146313": "Że w sądy o mym piesku Wielki Łowczy wdał się;", + "146314": "I nawet wiem z pewnością, że sam Cesarz śmiał się\".", + "146315": "Śmiech powstał w obu izbach. Sędzia z Bernardynem", + "146316": "Grał w mariasza i właśnie z wyświeconym winem", + "146317": "Miał coś ważnego zadać; już ksiądz ledwo dyszał,", + "146318": "Kiedy Sędzia początek powieści połyszał", + "146319": "I tak nią był zajęty, że z zadartą głową", + "146320": "I z kartą podniesioną, do bicia gotową,", + "146321": "Siedział cicho i tylko Bernardyna trwożył,", + "146322": "Aż gdy skończono powieść, pamfila położył,", + "146323": "I rzekł śmiejąc się:", + "146324": "\"Niech tam sobie, kto chce, chwali", + "146325": "Niemców cywilizacją, porządek Moskali;", + "146326": "Niechaj Wielkopolanie uczą się od Szwabów", + "146327": "Prawować się o lisa i przyzywać drabów,", + "146328": "By wziąść w areszt ogara, że wpadł w cudze gaje;", + "146329": "Na Litwie, chwała Bogu, stare obyczaje:", + "146330": "Mamy dosyć zwierzyny dla nas i sąsiedztwa", + "146331": "I nie będziemy nigdy o to robić śledztwa;", + "146332": "I zboża mamy dosyć, psy nas nie ogłodzą,", + "146333": "Że po jarzynach albo po życie pochodzą;", + "146334": "Na morgach chłopskich bronię robić polowanie\".", + "146335": "Ekonom z lewej izby rzekł: \"Nie dziw, Mospanie,", + "146336": "Bo też Pan drogo płaci za taką zwierzynę.", + "146337": "Chłopy i radzi temu, kiedy w ich jarzynę", + "146338": "Wskoczy chart; niech otrząśnie dziesięć kłosów żyta,", + "146339": "To Pan mu kopę oddasz, i jeszcze nie kwita,", + "146340": "Często chłopi talara w przydatku dostali;", + "146341": "Wierz mi Pan, że się chłopstwo bardzo rozzuchwali,", + "146342": "Jeśli...\"", + "146343": "Resztę dowodów pana ekonoma", + "146344": "Nie mógł usłyszeć Sędzia, bo pomiędzy dwoma", + "146345": "Rozprawami wszczęło się dziesięć rozgoworów,", + "146346": "Anegdot, opowiadań, i na koniec sporów.", + "146347": "Tadeusz z Telimeną, całkiem zapomniani,", + "146348": "Pamiętali o sobie. - Rada była pani,", + "146349": "Że jej dowcip tak bardzo Tadeusza bawił;", + "146350": "Młodzieniec jej nawzajem komplementy prawił.", + "146351": "Telimena mówiła coraz wolniéj, ciszéj,", + "146352": "I Tadeusz udawał, że jej nie dosłyszy", + "146353": "W tłumie rozmów: więc szepcąc, tak zbliżył się do niéj,", + "146354": "Że uczuł twarzą lubą gorącość jej skroni;", + "146355": "Wstrzymując oddech, usty chwytał jej westchnienie", + "146356": "I okiem łowił wszystkie jej wzroku promienie.", + "146357": "Wtem pomiędzy ich usta mignęła znienacka", + "146358": "Naprzód mucha, a za nią tuż Wojskiego placka.", + "146359": "Na Litwie much dostatek. Jest pomiędzy niemi", + "146360": "Gatunek much osobny, zwanych szlacheckiemi;", + "146361": "Barwą i kształtem całkiem podobne do innych,", + "146362": "Ale pierś mają szerszą, brzuch większy od gminnych,", + "146363": "Latając bardzo huczą i nieznośnie brzęczą,", + "146364": "A tak silne, że tkankę przebiją pajęczą", + "146365": "Lub jeśli która wpadnie, trzy dni będzie bzykać,", + "146366": "Bo z pająkiem sam na sam może się borykać.", + "146367": "Wszystko to Wojski zbadał i jeszcze dowodził,", + "146368": "Że się z tych much szlacheckich pomniejszy lud rodził,", + "146369": "Że one tym są muchom, czem dla roju matki,", + "146370": "Że z ich wybiciem zginą owadów ostatki.", + "146371": "Prawda, że ochmistrzyni ani pleban wioski", + "146372": "Nie uwierzyli nigdy w te Wojskiego wnioski", + "146373": "I trzymali inaczej o muszym rodzaju;", + "146374": "Lecz Wojski nie odstąpił dawnego zwyczaju:", + "146375": "Ledwo dostrzegł takową muchę, wnet ją gonił.", + "146376": "Właśnie teraz mu szlachcic nad uchem zadzwonił;", + "146377": "Po dwakroć Wojski machnął, zdziwił się, że chybił,", + "146378": "Trzeci raz machnął, tylko co okna nie wybił;", + "146379": "Aż mucha, odurzona od tyla łoskotu,", + "146380": "Widząc dwóch ludzi w progu broniących odwrotu,", + "146381": "Rzuciła się z rozpaczą pomiędzy ich lica;", + "146382": "I tam za nią mignęła Wojskiego prawica.", + "146383": "Raz tak był tęgi, że dwie odskoczyły głowy,", + "146384": "Jak rozdarte piorunem dwie drzewa połowy;", + "146385": "Uderzyły się mocno oboje w uszaki,", + "146386": "Tak że obojgu sine zostały się znaki.", + "146387": "Szczęściem, nikt nie uważał, bo dotychczasowa", + "146388": "Żywa, głośna, lecz dosyć porządna rozmowa", + "146389": "Zakończyła się nagłym wybuchem hałasu.", + "146390": "Jak strzelcy gdy na lisa zaciągną do lasu,", + "146391": "Słychać gdzieniegdzie trzask drzew, strzały, psiarni granie,", + "146392": "A wtem dojeżdżacz dzika ruszył niespodzianie,", + "146393": "Dał znak, i wrzask powstaje w strzelców i psów tłuszczy,", + "146394": "Jak gdyby się ozwały wszystkie drzewa puszczy;", + "146395": "Tak dzieje się z rozmową: z wolna się pomyka,", + "146396": "Aż natrafi na przedmiot wielki, jak na dzika.", + "146397": "Dzikiem rozmów strzeleckich był ów spór zażarty", + "146398": "Rejenta z Asesorem o sławne ich charty.", + "146399": "Krótko trwał, lecz zrobili wiele w jedną chwllę;", + "146400": "Bo razem wyrzucili słów i obelg tyle,", + "146401": "Że wyczerpnęli sporu zwyczajne trzy części:", + "146402": "Przycinki, gniew, wyzwanie - i szło już do pięści.", + "146403": "Więc ku nim z drugiej izby wszyscy się porwali", + "146404": "I tocząc się przeze drzwi na kształt bystrej fali,", + "146405": "Unieśli młodą parę stojącą na progu,", + "146406": "Podobną Janusowi, dwulicemu bogu.", + "146407": "Tadeusz z Telimeną nim na skroniach włosy", + "146408": "Poprawili, już groźne ucichły odgłosy,", + "146409": "Szmer zmieszany ze śmiechem śród ciżby się szerzył;", + "146410": "Nastąpił rozejm kłótni, Kwestarz ją uśmierzył:", + "146411": "Człowiek stary, lecz krępy i bardzo pleczysty.", + "146412": "Właśnie kiedy Asesor podbiegł do Jurysty,", + "146413": "Gdy już sobie gestami grozili szermierze,", + "146414": "On raptem porwał obu z tyłu za kołnierze", + "146415": "I dwakroć uderzywszy głowy obie mocne", + "146416": "Jedną o drugą jako jaja wielkanocne,", + "146417": "Rozkrzyżował ramiona na kształt drogoskazu", + "146418": "I we dwa kąty izby rzucił ich od razu;", + "146419": "Chwilę z rozciągnionemi stał w miejscu rękami", + "146420": "I \"Pax, pax, pax vobiscum! - krzyczał - pokój z wami!\"", + "146421": "Zdziwiły się, zaśmiały nawet strony obie:", + "146422": "Przez szacunek należny duchownej osobie", + "146423": "Nie śmiano łajać mnicha; a po takiej probie", + "146424": "Nikt też nie miał ochoty zaczynać z nim zwadę.", + "146425": "Zaś kwestarz Robak, skoro uciszył gromadę,", + "146426": "Widać było, że wcale tryumfu nie szukał,", + "146427": "Ani groził kłótnikom więcej, ani fukał;", + "146428": "Tylko poprawił kaptur i ręce za pasem", + "146429": "Zatknąwszy, wyszedł cicho z pokoju.", + "146430": "Tymczasem", + "146431": "Podkomorzy i Sędzia między dwiema strony", + "146432": "Plac zajęli. Pan Wojski, jakby przebudzony", + "146433": "Z głębokiego dumania, na środek wystąpił,", + "146434": "Obiegał zgromadzenie ognistą źrenicą", + "146435": "I gdzie szmer jeszcze słyszał, jak ksiądz kropielnicą,", + "146436": "Tam uciszając machał swą placką ze skóry;", + "146437": "Wreszcie, podniosłszy trzonek z powagą do góry", + "146438": "Jak laskę marszałkowską, nakazał milczenie.", + "146439": "\"Uciszcie się! - powtarzał. - Miejcie też", + "146440": "baczenie,", + "146441": "Wy, co jesteście pierwsi myśliwi w powiecie,", + "146442": "Z gorszącej kłótni waszej co będzie? czy wiecie?", + "146443": "Oto młodzież, na której Ojczyzny nadzieje,", + "146444": "Która ma wsławiać nasze ostępy i knieje,", + "146445": "Która, niestety, i tak zaniedbuje łowy,", + "146446": "Może do ich wzgardzenia weźmie pochop nowy!", + "146447": "Widząc, że ci, co innym mają dać przykłady,", + "146448": "Z łowów przynoszą tylko poswarki i zwady.", + "146449": "Miejcie też wzgląd powinny dla mych włosów siwych;", + "146450": "Bo znałem większych dawniej niźli wy myśliwych,", + "146451": "A sądziłem ich nieraz sądem polubownym.", + "146452": "Któż był w lasach litewskich Rejtanowi równym?", + "146453": "Czy obławę zaciągnąć, czy spotkać się z źwierzém,", + "146454": "Kto z Białopiotrowiczem porówna się Jerzym?", + "146455": "Gdzie jest dziś taki strzelec jak szlachcic Żegota,", + "146456": "Co kulą z pistoletu w biegu trafiał kota?", + "146457": "Terajewicza znałem, co idąc na dziki,", + "146458": "Nie brał nigdy innego oręża prócz piki!", + "146459": "Budrewicza, co chodził z niedźwiedziem w zapasy.", + "146460": "Takich mężów widziały niegdyś nasze lasy!", + "146461": "Jeśli do sporu przyszło, jakże spór godzili?", + "146462": "Oto obrali sędziów i zakład stawili.", + "146463": "Ogiński sto włók lasu raz przegrał o wilka;", + "146464": "Niesiołowskiemu borsuk kosztował wsi kilka!", + "146465": "I wy, Panowie, pójdźcie za starych przykładem", + "146466": "I rozstrzygnijcie spór wasz choć mniejszym zakładem.", + "146467": "Słowo wiatr, w sporach słównych nigdy nie masz końca,", + "146468": "Szkoda ust dłużej suszyć kłótnią o zająca;", + "146469": "Więc polubownych sędziów najpierwej obierzcie,", + "146470": "A co wyrzekną, temu sumiennie zawierzcie.", + "146471": "Ja uproszę Sędziego, ażeby nie bronił", + "146472": "Dojeżdżaczowi, choćby po pszenicy gonił;", + "146473": "I tuszę, że tę łaskę otrzymam od Pana\".", + "146474": "To wyrzekłszy, Sędziego ścisnął za kolana.", + "146475": "\"Konia - zawołał Rejent - stawię konia z rzędem", + "146476": "I opiszę się jeszcze przed ziemskim urzędem,", + "146477": "Iż ten pierścień sędziemu w salarijum złożę\".", + "146478": "\"Ja - rzekł Asesor - stawię me złote obroże,", + "146479": "Jaszczurem wykładane, z kółkami ze złota,", + "146480": "I smycz tkany, jedwabny, którego robota", + "146481": "Równie cudna jak kamień, co się na nim świeci.", + "146482": "Chciałem ten sprzęt zostawić w dziedzictwie dla dzieci,", + "146483": "Jeślibym się ożenił; ten sprzęt mnie darował", + "146484": "Książę Dominik, kiedym z nim razem polował", + "146485": "I z marszałkiem Sanguszką księciem, z jenerałem", + "146486": "Mejenem, i gdy wszystkich na charty wyzwałem.", + "146487": "Tam - bezprzykładną w dziejach polowania sztuką", + "146488": "Uszczułem sześć zajęcy pojedynczą suką.", + "146489": "Polowaliśmy wtenczas na kupiskiem błoniu;", + "146490": "Książę Radziwiłł nie mógł dosiedzieć na koniu;", + "146491": "Zsiadł i objąwszy sławną mą charcicę Kanię,", + "146492": "Trzykroć jej w samą głowę dał pocałowanie,", + "146493": "A potem, trzykroć ręką klasnąwszy po pysku,", + "146494": "Rzekł: <>.", + "146495": "Tak Napoleon daje wodzom swoim księstwa", + "146496": "Od miejsc, na których wielkie odnieśli zwycięstwa\".", + "146497": "Telimena, znudzona zbyt długimi swary,", + "146498": "Chciała wyjść na dziedziniec, lecz szukała pary;", + "146499": "Wzięła koszyczek z kołka: \"Panowie, jak widzę,", + "146500": "Chcecie zostać w pokoju, ja idę na rydze;", + "146501": "Kto łaska, proszę za mną\" - rzekła, koło głowy", + "146502": "Obwijając czerwony szal kaszemirowy;", + "146503": "Córeczkę Podkomorstwa wzięła w jedną rękę,", + "146504": "A drugą podchyliła do kostek sukienkę.", + "146505": "Tadeusz milczkiem za nią na grzyby pośpieszył.", + "146506": "Zamiar przechadzki bardzo Sędziego ucieszył.", + "146507": "Widział sposób rozjęcia krzykliwego sporu,", + "146508": "A więc krzyknął: \"Panowie, po grzyby do boru!", + "146509": "Kto z najpiękniejszym rydzem do stołu przybędzie,", + "146510": "Ten obok najpiękniejszej panienki usiędzie;", + "146511": "Sam ją sobie wybierze. Jeśli znajdzie dama,", + "146512": "Najpiękniejszego chłopca weźmie sobie sama\".", + "146513": "KSIĘGA TRZECIA", + "146514": "UMIZGI", + "146515": "Wyprawa Hrabi na sad - Tajemnicza nimfa gęsi pasie - Podobieństwo grzybobrania do przechadzki cieniów elizejskich - Gatunki grzybów - Telimena w Świątyni dumania - Narady tyczące się postanowienia Tadeusza - Hrabia pejzażysta - Tadeusza uwagi malarskie nad drzewami i obłokami - Hrabiego myśli o sztuce - Dzwon - Bilecik - Niedźwiedź, Mospanie!", + "146516": "Hrabia wracał do siebie, lecz konia wstrzymywał,", + "146517": "Głową coraz w tył kręcił, w ogród się wpatrywał;", + "146518": "I raz mu się zdawało, że znowu z okienka", + "146519": "Błysnęła tajemnicza bieluchna sukienka", + "146520": "I coś lekkiego znowu upadło z wysoka,", + "146521": "I przeleciawszy cały ogród w mgnieniu oka,", + "146522": "Pomiędzy zielonymi świeciło ogórki:", + "146523": "Jako promień słoneczny, wykradłszy się z chmurki,", + "146524": "Kiedy śród roli padnie na krzemienia skibę", + "146525": "Lub śród zielonej łąki w drobną wody szybę.", + "146526": "Hrabia zsiadł z konia, sługi odprawił do domu,", + "146527": "A sam ku ogrodowi ruszył po kryjomu;", + "146528": "Dobiegł wkrótce parkanu, znalazł w nim otwory", + "146529": "I wcisnął się po cichu jak wilk do obory;", + "146530": "Nieszczęściem, trącił krzaki suchego agrestu.", + "146531": "Ogrodniczka, jak gdyby zlękła się szelestu,", + "146532": "Oglądała się wkoło, lecz nic nie spostrzegła;", + "146533": "Przecież ku drugiej stronie ogrodu pobiegła.", + "146534": "A Hrabia bokiem, między wielkie końskie szczawie,", + "146535": "Między liście łopuchu, na rękach, po trawie,", + "146536": "Skacząc jak żaba, cicho, przyczołgał się blisko,", + "146537": "Wytknął głowę - i ujrzał cudne widowisko.", + "146538": "W tej części sadu rosły tu i ówdzie wiśnie,", + "146539": "Śród nich zboże, w gatunkach zmieszanych umyślnie:", + "146540": "Pszenica, kukuruza, bob, jęczmień wąsaty,", + "146541": "Proso, groszek, a nawet krzewiny i kwiaty.", + "146542": "Domowemu to ptastwu taki ochmistrzyni", + "146543": "Wymyśliła ogródek: sławna gospodyni.", + "146544": "Zwała się Kokosznicka, z domu Jendykowi-", + "146545": "czówna; jej wynalazek epokę stanowi", + "146546": "W domowym gospodarstwie; dziś powszechnie znany,", + "146547": "Lecz w owych czasach jeszcze za nowość podany,", + "146548": "Przyjęty pod sekretem od niewielu osób,", + "146549": "Nim go wydał kalendarz, pod tytułem: Sposób", + "146550": "Na jastrzębie i kanie, albo nowy środek", + "146551": "Wychowywania drobiu - był to ów ogrodek.", + "146552": "Jakoż zaledwie kogut, co odprawia warty,", + "146553": "Stanie i nieruchomie dzierżąc dziob zadarty,", + "146554": "I głowę grzebieniastą pochyliwszy bokiem,", + "146555": "Aby tym łacniej w niebo mógł celować okiem,", + "146556": "Dostrzeże wiszącego jastrzębia śród chmury,", + "146557": "Krzyknie - zaraz w ten ogród chowają się kury,", + "146558": "Nawet gęsi i pawie, i w nagłym przestrachu", + "146559": "Gołębie, gdy nie mogą schronić się na dachu.", + "146560": "Teraz w niebie żadnego nie widziano wroga,", + "146561": "Tylko skwarzyła słońca letniego pożoga,", + "146562": "Od niej ptaki w zbożowym ukryły się lasku;", + "146563": "Tamte leżą w murawie, te kąpią się w piasku.", + "146564": "Śród ptaszych głów sterczały główki ludzkie", + "146565": "małe,", + "146566": "Odkryte; włosy na nich krótkie, jak len białe;", + "146567": "Szyje nagie do ramion; a pomiędzy niemi", + "146568": "Dziewczyna głową wyższa, z włosami dłuższemi;", + "146569": "Tuż za dziećmi paw siedział i piór swych obręcze", + "146570": "Szeroko rozprzestrzenił w różnofarbną tęczę,", + "146571": "Na której główki białe, jak na tle obrazku,", + "146572": "Rzucone w ciemny błękit, nabierały blasku,", + "146573": "Obrysowane wkoło kręgiem pawich oczu", + "146574": "Jak wiankiem gwiazd, świeciły w zbożu jak w przezroczu,", + "146575": "Pomiędzy kukuruzy złocistymi laski", + "146576": "I angielską trawicą posrebrzaną w paski,", + "146577": "I szczyrem koralowym, i zielonym ślazem,", + "146578": "Których kształty i barwy mieszały się razem", + "146579": "Niby krata ze srebra i złota pleciona,", + "146580": "A powiewna od wiatru jak lekka zasłona.", + "146581": "Nad gęstwą różnofarbnych kłosów i badylów", + "146582": "Wisiała jak baldakim jasna mgła motylów", + "146583": "Zwanych babkami, których poczwórne skrzydełka,", + "146584": "Lekkie jak pajęczyna, przejrzyste jak szkiełka,", + "146585": "Gdy w powietrzu zawisną, zaledwo widome,", + "146586": "I chociaż brzęczą, myślisz, że są nieruchome.", + "146587": "Dziewczyna powiewała podniesioną w ręku", + "146588": "Szarą kitką, podobną do piór strusich pęku;", + "146589": "Nią zdała się oganiać główki niemowlęce", + "146590": "Od złotego motylów deszczu. W drugiej ręce", + "146591": "Coś u niej rogatego, złocistego świeci,", + "146592": "Zdaje się, że naczynie do karmienia dzieci,", + "146593": "Bo je zbliżała dzieciom do ust po kolei,", + "146594": "Miało zaś kształt złotego rogu Amaltei.", + "146595": "Tak zatrudniona, przecież obracała głowę", + "146596": "Na pamiętne szelestem krzaki agrestowe,", + "146597": "Nie wiedząc, że napastnik już z przeciwnej strony", + "146598": "Zbliżył się, czołgając się jak wąż przez zagony;", + "146599": "Aż wyskoczył z łopucha. Spójrzała - stał blisko,", + "146600": "O cztery grzędy od niej, i kłaniał się nisko.", + "146601": "Już głowę odwróciła i wzniosła ramiona,", + "146602": "I zrywała się lecieć jak kraska spłoszona,", + "146603": "I już lekkie jej stopy wionęły nad liściem,", + "146604": "Kiedy dzieci, przelękłe podróżnego wniściem", + "146605": "I ucieczką dziewczyny, wrzasnęły okropnie;", + "146606": "Posłyszała, uczuła, że jest nieroztropnie", + "146607": "Dziatwę małą, przelękłą i samą porzucić:", + "146608": "Wracała wstrzymując się, lecz musiała wrócić,", + "146609": "Jak niechętny duch, wróżka przyzwany zaklęciem;", + "146610": "Przybiegła z najkrzykliwszym bawić się dziecięciem,", + "146611": "Siadła przy niem na ziemi, wzięła je na łono,", + "146612": "Drugie głaskała ręką i mową pieszczoną;", + "146613": "Aż się uspokoiły, objąwszy w rączęta", + "146614": "Jej kolana i tuląc główki jak pisklęta", + "146615": "Pod skrzydło matki. Ona rzekła: \"Czy to pięknie", + "146616": "Tak krzyczeć? czy to grzecznie? Ten pan was się zlęknie.", + "146617": "Ten pan nie przyszedł straszyć; to nie dziad szkaradny.", + "146618": "To gość, dobry pan, patrzcie tylko, jaki ładny\".", + "146619": "Sama spójrzała: Hrabia uśmiechnął się mile", + "146620": "I widocznie był wdzięczen jej za pochwał tyle;", + "146621": "Postrzegła się, umilkła, oczy opuściła", + "146622": "I jako róży pączek cała się spłoniła.", + "146623": "W istocie był to piękny pan: słusznej urody,", + "146624": "Twarz miał pociągłą, blade, lecz świeże jagody,", + "146625": "Oczy modre, łagodne, włos długi, białawy;", + "146626": "Na włosach listki ziela i kosmyki trawy,", + "146627": "Które Hrabia oberwał pełznąc przez zagony,", + "146628": "Zieleniły się jako wieniec rozpleciony.", + "146629": "\"O ty! - rzekł - jakimkolwiek uczczę cię", + "146630": "imieniem,", + "146631": "Bóstwem jesteś czy nimfą, duchem czy widzeniem!", + "146632": "Mów! własna-li cię wola na ziemię sprowadza,", + "146633": "Obca-li więzi ciebie na padole władza?", + "146634": "Ach, domyślam się - pewnie wzgardzony miłośnik,", + "146635": "Jaki pan możny albo opiekun zazdrośnik", + "146636": "W tym cię parku zamkowym jak zaklętą strzeże!", + "146637": "Godna, by o cię bronią walczyli rycerze,", + "146638": "Byś została romansów heroiną smutnych!", + "146639": "Odkryj mi, Piękna, tajnie twych losów okrutnych!", + "146640": "Znajdziesz wybawiciela - odtąd twem skinieniem,", + "146641": "Jak rządzisz sercem mojem, tak rządź mym ramieniem\".", + "146642": "Wyciągnął ramię.", + "146643": "Ona z rumieńcem dziewiczym,", + "146644": "Ale z rozweselonym słuchała obliczem.", + "146645": "Jak dziecię lubi widzieć obrazki jaskrawe", + "146646": "I w liczmanach błyszczących znajduje zabawę,", + "146647": "Nim rozezna ich wartość, tak się słuch jej pieści", + "146648": "Z dźwięcznemi słowy, których nie pojęła treści.", + "146649": "Na koniec zapytała: \"Skąd tu Pan przychodzi?", + "146650": "I czego tu po grzędach szuka Pan Dobrodziéj?\"", + "146651": "Hrabia oczy roztworzył, zmieszany, zdziwiony,", + "146652": "Milczał, wreszcie, zniżając swej rozmowy tony:", + "146653": "\"Przepraszam - rzekł - Panienko! Widzę, żem pomieszał", + "146654": "Zabawy! Ach, przepraszam, jam właśnie pośpieszał", + "146655": "Na śniadanie; już późno, chciałem na czas zdążyć;", + "146656": "Panienka wie, że drogą trzeba wkoło krążyć,", + "146657": "Przez ogród, zdaje mi się, jest do dworu prościéj\".", + "146658": "Dziewczyna rzekła: \"Tędy droga Jegomości;", + "146659": "Tylko grząd psuć nie trzeba; tam między murawą", + "146660": "Ścieżka\". - \"W lewo - zapytał Hrabia - czy na prawo?\"", + "146661": "Ogrodniczka, podniosłszy błękitne oczęta,", + "146662": "Zdawała się go badać, ciekawością zdjęta:", + "146663": "Bo dom o tysiąc kroków widny jak na dłoni,", + "146664": "A Hrabia drogi pyta? Ale Hrabia do niéj", + "146665": "Chciał koniecznie coś mówić i szukał powodu", + "146666": "Rozmowy.", + "146667": "\"Panna mieszka tu? blisko ogrodu?", + "146668": "Czy na wsi? Jak to było, żem Panny we dworze", + "146669": "Nie widział? Czy niedawno tu? przyjezdna może?\"", + "146670": "Dziewczę wstrząsnęło głową. - \"Przepraszam, Panienko,", + "146671": "Czy nie tam pokoj Panny, gdzie owe okienko?\"", + "146672": "Myślił zaś w duchu: Jeśli nie jest heroiną", + "146673": "Romansów, jest młodziuchną, prześliczną dziewczyną.", + "146674": "Zbyt często wielka dusza, myśl wielka ukryta", + "146675": "W samotności, jak róża śród lasów rozkwita;", + "146676": "Dosyć ją wynieść na świat, postawić przed słońcem,", + "146677": "Aby widzów zdziwiła jasnych barw tysiącem!", + "146678": "Ogrodniczka tymczasem powstała w milczeniu,", + "146679": "Podniosła jedno dziecię źwisłe na ramieniu,", + "146680": "Drugie wzięła za rękę, a kilkoro przodem", + "146681": "Zaganiając jak gąski, szła dalej ogrodem.", + "146682": "Odwróciwszy się rzekła: \"Czy też Pan nie może", + "146683": "Rozbiegłe moje ptastwo wpędzić nazad w zboże?\"", + "146684": "\"Ja ptastwo pędzać?\" - krzyknął Hrabia z zadziwieniem.", + "146685": "Ona tymczasem znikła, zakryta drzew cieniem.", + "146686": "Chwilę jeszcze z szpaleru przez majowe zwoje", + "146687": "Przeświecało coś na wskróś, jakby oczu dwoje.", + "146688": "Samotny Hrabia długo jeszcze stał w ogrodzie;", + "146689": "Dusza jego, jak ziemia po słońca zachodzie,", + "146690": "Ostygała powoli, barwy brała ciemne;", + "146691": "Zaczął marzyć, lecz sny miał bardzo nieprzyjemne.", + "146692": "Zbudził się, sam nie wiedząc, na kogo się gniewał;", + "146693": "Niestety, mało znalazł! nadto się spodziewał!", + "146694": "Bo gdy zagonem pełznął ku owej pasterce,", + "146695": "Paliło mu się w głowie, skakało w nim serce;", + "146696": "Tyle wdzięków w tajemnej nimfie upatrywał,", + "146697": "W tyle ją cudów ubrał, tyle odgadywał!", + "146698": "Wszystko znalazł inaczej. Prawda, że twarz ładną,", + "146699": "Kibić miała wysmukłą, ale jak nieskładną!", + "146700": "A owa pulchność liców i rumieńca żywość,", + "146701": "Malująca zbyteczną, prostacką szczęśliwość!", + "146702": "Znak, że myśl jeszcze drzemie, że serce nieczynne.", + "146703": "I owe odpowiedzi, tak wiejskie, tak gminne!", + "146704": "\"Po cóż się łudzić? - krzyknął - zgaduję po", + "146705": "czasie!", + "146706": "Moja nimfa tajemna pono gęsi pasie!\"", + "146707": "Z nimfy zniknieniem całe czarowne przezrocze", + "146708": "Zmieniło się: te wstęgi, te kraty urocze,", + "146709": "Złote, srebrne, niestety! więc to była słoma?", + "146710": "Hrabia z załamanemi poglądał rękoma", + "146711": "Na snopek uwiązanej trawami mietlicy,", + "146712": "Którą brał za pęk strusich piór w ręku dziewicy.", + "146713": "Nie zapomniał naczynia: złocista konewka,", + "146714": "Ów różek Amaltei, była to marchewka!", + "146715": "Widział ją w ustach dziecka pożeraną chciwie:", + "146716": "Więc było po uroku! po czarach! po dziwie!", + "146717": "Tak chłopiec, kiedy ujrzy cykoryi kwiaty,", + "146718": "Wabiące dłoń miękkiemi, lekkiemi bławaty,", + "146719": "Chce je pieścić, zbliża się, dmuchnie, i z podmuchem", + "146720": "Cały kwiat na powietrzu rozleci się puchem,", + "146721": "A w ręku widzi tylko badacz zbyt ciekawy", + "146722": "Nagą łodygę szarozielonawej trawy.", + "146723": "Hrabia wcisnął na oczy kapelusz i wracał", + "146724": "Tamtędy, kędy przyszedł, ale drogę skracał,", + "146725": "Stąpając po jarzynach, kwiatach i agreście,", + "146726": "Aż przeskoczywszy parkan, odetchnął nareście!", + "146727": "Przypomniał, że dziewczynie mówił o śniadaniu;", + "146728": "Może już wszyscy wiedzą o jego spotkaniu;", + "146729": "W ogrodzie, blisko domu? może szukać wyślą?", + "146730": "Postrzegli, że uciekał? Kto wie, co pomyślą?", + "146731": "Więc wypadało wrócić.", + "146732": "Chyląc się u płotów,", + "146733": "Około miedz i zielska, po tysiącach zwrotów", + "146734": "Rad był przecież, że wyszedł w końcu na gościniec,", + "146735": "Który prosto prowadził na dworski dziedziniec.", + "146736": "Szedł przy płocie, a głowę odwracał od sadu,", + "146737": "Jak złodziej od śpichlerza, aby nie dać śladu,", + "146738": "Że go myśli nawiedzić albo już nawiedził.", + "146739": "Tak Hrabia był ostróżny, choć go nikt nie śledził;", + "146740": "Patrzył w stronę przeciwną ogrodu, na prawo.", + "146741": "Był gaj z rzadka zarosły, wysłany murawą;", + "146742": "Po jej kobiercach, na wskroś białych pniów brzozowych,", + "146743": "Pod namiotem obwisłych gałęzi majowych,", + "146744": "Snuło się mnóstwo kształtów, których dziwne ruchy,", + "146745": "Niby tańce, i dziwny ubior: istne duchy", + "146746": "Błądzące po księżycu. Tamci w czarnych, ciasnych,", + "146747": "Ci w długich, rozpuszczonych szatach, jak śnieg jasnych;", + "146748": "Tamten pod kapeluszem jak obręcz szerokim,", + "146749": "Ten z gołą głową; inni, jak gdyby obłokiem", + "146750": "Obwiani, idąc, na wiatr puszczają zasłony,", + "146751": "Ciągnące się za głową jak komet ogony.", + "146752": "Każdy w innej postawie: ten przyrósł do ziemi,", + "146753": "Tylko oczyma kręci na dół spuszczonemi;", + "146754": "Ów patrząc wprost przed siebie, niby senny kroczy", + "146755": "Jak po linie, ni w prawo, ni w lewo nie zboczy;", + "146756": "Wszyscy zaś ciągle w różne schylają się strony", + "146757": "Aż do ziemi, jak gdyby wybijać pokłony.", + "146758": "Jeżeli się przybliżą albo się spotkają,", + "146759": "Ani mówią do siebie, ani się witają,", + "146760": "Głęboko zadumani, w sobie pogrążeni.", + "146761": "Hrabia widział w nich obraz elizejskich cieni,", + "146762": "Które chociaż boleściom, troskom niedostępne,", + "146763": "Błąkają się spokojne, ciche, lecz posępne.", + "146764": "Któż by zgadnął, że owi, tak mało ruchomi,", + "146765": "Owi milczący ludzie - są nasi znajomi?", + "146766": "Sędziowscy towarzysze! z hucznego śniadania", + "146767": "Wyszli na uroczysty obrzęd grzybobrania.", + "146768": "Jako ludzie rozsądni, umieją miarkować", + "146769": "Mowy i ruchy swoje, aby je stosować", + "146770": "W każdej okoliczności do miejsca i czasu.", + "146771": "Dlatego, nim ruszyli za Sędzią do lasu,", + "146772": "Wzięli postawy tudzież ubiory odmienne:", + "146773": "Służące do przechadzki opończe płócienne,", + "146774": "Którymi osłaniają po wierzchu kontusze,", + "146775": "A na głowy słomiane wdziali kapelusze,", + "146776": "Stąd biali wyglądają jak czyscowe dusze.", + "146777": "Młodzież także przebrana, oprocz Telimeny", + "146778": "I kilku po francusku chodzących.", + "146779": "Tej sceny", + "146780": "Hrabia nie pojął, nie znał wiejskiego zwyczaju,", + "146781": "Więc zdziwiony nieźmiernie biegł pędem do gaju.", + "146782": "Grzybów było w bród: chłopcy biorą krasnolice,", + "146783": "Tyle w pieśniach litewskich sławione l i s i c e,", + "146784": "Co są godłem panieństwa, bo czerw ich nie zjada,", + "146785": "I dziwna; żaden owad na nich nie usiada.", + "146786": "Panienki za wysmukłym gonią b o r o w i k i e m,", + "146787": "Którego pieśń nazywa grzybów półkownikiem.", + "146788": "Wszyscy dybią na r y d z a; ten wzrostem skromniejszy", + "146789": "I mniej sławny w piosenkach, za to najsmaczniejszy,", + "146790": "Czy świeży, czy solony, czy jesiennej pory,", + "146791": "Czy zimą. Ale Wojski zbierał m u c h o m o r y.", + "146792": "Inne pospólstwo grzybów pogardzone w braku", + "146793": "Dla szkodliwości albo niedobrego smaku,", + "146794": "Lecz nie są bez użytku: one zwierza pasą", + "146795": "I gniazdem są owadów, i gajów okrasą.", + "146796": "Na zielonym obrusie łąk jako szeregi", + "146797": "Naczyń stołowych sterczą: tu z krągłymi brzegi", + "146798": "S u r o j a d k i srebrzyste, żółte i czerwone,", + "146799": "Niby czareczki rożnem winem napełnione;", + "146800": "K o ź l a k, jak przewrocone kubka dno wypukłe,", + "146801": "L e j k i, jako szampańskie kieliszki wysmukłe,", + "146802": "B i e 1 a k i krągłe, białe, szerokie i płaskie,", + "146803": "Jakby mlekiem nalane filiżanki saskie,", + "146804": "I kulista, czarniawym pyłkiem napełniona", + "146805": "P u r c h a w k a, jak pieprzniczka - zaś innych imiona", + "146806": "Znane tylko w zajęczym lub wilczym języku,", + "146807": "Od ludzi nie ochrzczone; a jest ich bez liku.", + "146808": "Ni wilczych, ni zajęczych nikt dotknąć nie raczy,", + "146809": "A kto schyla się ku nim, gdy błąd swój obaczy,", + "146810": "Zagniewany, grzyb złamie albo nogą kopnie;", + "146811": "Tak szpecąc trawę, czyni bardzo nieroztropnie.", + "146812": "Telimena ni wilczych, ni ludzkich nie zbiera.", + "146813": "Roztargniona, znudzona, dokoła spoziera", + "146814": "Z głową w górę zadartą. Więc pan Rejent w gniewie", + "146815": "Mówił o niej, że grzybów szukała na drzewie;", + "146816": "Asesor ją złośliwiej równał do samicy,", + "146817": "Która miejsca na gniazdo szuka w okolicy.", + "146818": "Jakoż zdała się szukać samotności, ciszy,", + "146819": "Oddalała się z wolna od swych towarzyszy", + "146820": "I szła lasem na wzgórek pochyło wyniosły,", + "146821": "Ocieniony, bo drzewa gęściej na nim rosły.", + "146822": "W środku szarzał się kamień; strumień spod kamienia", + "146823": "Szumiał, tryskał i zaraz, jakby szukał cienia,", + "146824": "Chował się między gęste i wysokie zioła,", + "146825": "Które wodą pojone bujały dokoła;", + "146826": "Tam ów bystry swawolnik, spowijany w trawy", + "146827": "I liściem podesłany, bez ruchu, bez wrzawy,", + "146828": "Niewidzialny i ledwie dosłyszany szepce,", + "146829": "Jako dziecię krzykliwe złożone w kolebce,", + "146830": "Gdy matka nad nim zwiąże firanki majowe", + "146831": "I liścia makowego nasypie pod głowę.", + "146832": "Miejsce piękne i ciche; tu się często schrania", + "146833": "Telimena, zowiąc je Ś w i ą t y n i ą d u m a n i a.", + "146834": "Stanąwszy nad strumieniem, rzuciła na trawnik", + "146835": "Z ramion swój szal powiewny, czerwony jak krwawnik,", + "146836": "I podobna pływaczce, która do kąpieli", + "146837": "Zimnej schyla się, nim się zanurzyć ośmieli,", + "146838": "Klęknęła i powoli chyliła się bokiem;", + "146839": "Wreszcie, jakby porwana koralu potokiem,", + "146840": "Upadła nań i cała wzdłuż się rozpostarła,", + "146841": "Łokcie na trawie, skronie na dłoniach oparła,", + "146842": "Z głową w dół skłonioną; na dole, u głowy,", + "146843": "Błysnął francuskiej książki papier welinowy;", + "146844": "Nad alabastrowymi stronicami księgi", + "146845": "Wiły się czarne pukle i różowe wstęgi.", + "146846": "W szmaragdzie bujnych traw, na krwawnikowym szalu,", + "146847": "W sukni długiej, jak gdyby w powłoce koralu,", + "146848": "Od której odbijał się włos z jednego końca,", + "146849": "Z drugiego czarny trzewik, po bokach błyszcząca", + "146850": "Śnieżną pończoszką, chustką, białością rąk, lica,", + "146851": "Wydawała się z dala jak pstra gąsienica,", + "146852": "Gdy wpełźnie na zielony liść klonu.", + "146853": "Niestety!", + "146854": "Wszystkie tego obrazu wdzięki i zalety", + "146855": "Darmo czekały znawców; nikt nie zważał na nie,", + "146856": "Tak mocno zajmowało wszystkich grzybobranie.", + "146857": "Tadeusz przecież zważał i w bok strzelał okiem,", + "146858": "I nie śmiejąc iść prosto, przysuwał się bokiem.", + "146859": "Jak strzelec, gdy w ruchomej gałęzistej szopie", + "146860": "Usiadłszy na dwóch kołach podjeżdża na dropie,", + "146861": "Albo na siewki idąc, przy koniu się kryje,", + "146862": "Strzelbę złoży na siodle lub pod końską szyję,", + "146863": "Niby to bronę włóczy, niby jedzie miedzą,", + "146864": "A coraz się przybliża, kędy ptaki siedzą:", + "146865": "Tak skradał się Tadeusz.", + "146866": "Sędzia czaty zmieszał", + "146867": "I przeciąwszy mu drogę, do źródła pośpieszał.", + "146868": "Z wiatrem igrały białe poły szarafana", + "146869": "I wielka chustka w pasie końcem uwiązana;", + "146870": "Słomiany, podwiązany kapelusz od ruchu", + "146871": "Nagłego chwiał się z wiatrem jako liść łopuchu,", + "146872": "Spadając to na barki, to znowu na oczy;", + "146873": "W ręku ogromna laska: tak pan Sędzia kroczy.", + "146874": "Schyliwszy się i ręce obmywszy w strumieniu,", + "146875": "Usiadł przed Telimeną na wielkim kamieniu", + "146876": "I wsparłszy się oburącz na gałkę słoniową", + "146877": "Trzciny ogromnej, z taką ozwał się przemową:", + "146878": "\"Widzi Aśćka, od czasu jak tu u nas gości", + "146879": "Tadeuszek, niemało mam niespokojności;", + "146880": "Jestem bezdzietny, stary; ten dobry chłopczyna", + "146881": "Wszak to moja na świecie pociecha jedyna,", + "146882": "Przyszły dziedzic fortunki mojej. Z łaski nieba", + "146883": "Zostawię mu kęs niezły szlacheckiego chleba;", + "146884": "Już mu też czas obmyśleć los, postanowienie;", + "146885": "Ale zważaj no Aśćka moje utrapienie!", + "146886": "Wiesz, że pan Jacek, brat mój, Tadeusza ociec,", + "146887": "Dziwny człowiek, zamiarów jego trudno dociec:", + "146888": "Nie chce wracać do kraju, Bóg wie gdzie się kryje,", + "146889": "Nawet nie chce synowi oznajmić, że żyje,", + "146890": "A ciągle nim zarządza. Naprzód w legijony", + "146891": "Chciał go posyłać; byłem okropnie zmartwiony.", + "146892": "Potem zgodził się przecie, by w domu pozostał", + "146893": "I żeby się ożenił. Jużbyć żony dostał;", + "146894": "Partyję upatrzyłem; nikt z obywateli", + "146895": "Nie wyrówna z imienia ani z parenteli", + "146896": "Podkomorzemu; jego starsza córka Anna", + "146897": "Jest na wydaniu, piękna i posażna panna.", + "146898": "Chciałem zagaić\".", + "146899": "Na to Telimena zbladła,", + "146900": "Złożyła książkę, wstała nieco i usiadła.", + "146901": "\"Jak mamę kocham - rzekła - czy to, Panie Bracie,", + "146902": "Jest w tym sens jaki? Czy wy Boga w sercu macie?", + "146903": "To myślisz Tadeusza zostać dobrodziejem,", + "146904": "Jeśli młodego chłopca zrobisz grykosiejem!", + "146905": "Świat mu zawiążesz! Wierz mi, kląć was kiedyś będzie!", + "146906": "Zakopać taki talent w lasach i na grzędzie!", + "146907": "Wierz mi, ile poznałam, pojętne to dziecię,", + "146908": "Warto, żeby na wielkim przetarło się świecie;", + "146909": "Dobrze Brat zrobi, gdy go do stolicy wyśle;", + "146910": "Na przykład do Warszawy? lub wie Brat, co myślę,", + "146911": "Żeby do Peterburka? Ja pewnie tej zimy", + "146912": "Pojadę tam dla sprawy; razem ułożymy,", + "146913": "Co zrobić z Tadeuszem; znam tam wiele osób,", + "146914": "Mam wpływy: to najlepszy kreacyi sposób.", + "146915": "Za mą pomocą znajdzie wstęp w najpierwsze domy,", + "146916": "A kiedy będzie ważnym osobom znajomy,", + "146917": "Dostanie urząd, order; wtenczas niech porzuci", + "146918": "Służbę, jeżeli zechce, niech do domu wróci,", + "146919": "Mając już i znaczenie, i znajomość świata.", + "146920": "I cóż Brat myśli o tem?\"", + "146921": "\"Jużci, w młode lata -", + "146922": "Rzekł Sędzia - nieźle chłopcu trochę się przewietrzyć,", + "146923": "Obejrzeć się na świecie, między ludźmi przetrzeć.", + "146924": "Ja za młodu niemało świata objechałem:", + "146925": "Byłem w Piotrkowie, w Dubnie, to za trybunałem", + "146926": "Jadąc jako palestrant, to własne swe sprawy", + "146927": "Forytując, jeździłem nawet do Warszawy.", + "146928": "Człek niemało skorzystał! Chciałbym i synowca", + "146929": "Wysłać pomiędzy ludzie, prosto jak wędrowca,", + "146930": "Jak czeladnika, który terminuje lata,", + "146931": "Ażeby nabył trochę znajomości świata.", + "146932": "Nie dla rang ni orderów! Proszę uniżenie,", + "146933": "Ranga moskiewska, order, cóż to za znaczenie?", + "146934": "Któryż to z dawnych panów, ba, nawet dzisiejszych,", + "146935": "Między szlachtą w powiecie nieco zamożniejszych,", + "146936": "Dba o podobne fraszki? Przecież są w estymie", + "146937": "U ludzi, bo szanujem w nich ród, dobre imię", + "146938": "Albo urząd, lecz ziemski, przyznany wyborem", + "146939": "Obywatelskim, nie zaś czyimś tam faworem\".", + "146940": "Telimena przerwała: \"Jeśli Brat tak myśli,", + "146941": "Tem lepiej, więc go jako wojażera wyślij\".", + "146942": "\"Widzi Siostra - rzekł Sędzia, skrobiąc smutnie głowę -", + "146943": "Chciałbym bardzo, cóż, kiedy mam trudności nowe!", + "146944": "Pan Jacek nie wypuszcza z opieki swej syna", + "146945": "I przysłał mi tu właśnie na kark bernardyna", + "146946": "Robaka, który przybył z tamtej strony Wisły;", + "146947": "Przyjaciel brata, wszystkie wie jego zamysły;", + "146948": "A więc o Tadeusza już wyrzekli losie", + "146949": "I chcą, by się ożenił, aby pojął Zosię,", + "146950": "Wychowankę Wać Pani; oboje dostaną,", + "146951": "Oprocz fortunki mojej, z łaski Jacka wiano", + "146952": "W kapitałach; wiesz Aśćka, że ma kapitały,", + "146953": "I z łaski jego mam też fundusz prawie cały,", + "146954": "Ma więc prawo rozrządzać. - Aśćka pomyśl o tem,", + "146955": "Żeby się to zrobiło z najmniejszym kłopotem.", + "146956": "Trzeba ich z sobą poznać. Prawda, bardzo młodzi,", + "146957": "Szczególnie Zosia mała, lecz to nic nie szkodzi;", + "146958": "Czas by już Zośkę wreszcie wydobyć z zamknięcia,", + "146959": "Bo wszakci to już pono wyrasta z dziecięcia\".", + "146960": "Telimena, zdziwiona i prawie wylękła,", + "146961": "Podnosiła się coraz, na szalu uklękła;", + "146962": "Zrazu słuchała pilnie, potem dłoni ruchem", + "146963": "Przeczyła, ręką żwawo wstrząsając nad uchem,", + "146964": "Odpędzając jak owad nieprzyjemne słowa", + "146965": "Na powrót w usta mówcy.", + "146966": "\"A! a! to rzecz nowa!", + "146967": "Czy to Tadeuszowi szkodzi, czy nie szkodzi -", + "146968": "Rzekła z gniewem - sądź o tem sam Wać Pan", + "146969": "Dobrodziéj!", + "146970": "Mnie nic do Tadeusza; sami o nim radźcie,", + "146971": "Zróbcie go ekonomem lub w karczmie posadźcie,", + "146972": "Niech szynkuje lub z lasu niech źwierzynę znosi;", + "146973": "Z nim sobie, co zechcecie, zróbcie; lecz do Zosi?", + "146974": "Co Wać Państwu do Zosi? Ja jej ręką rządzę,", + "146975": "Ja sama! Że pan Jacek dawał był pieniądze", + "146976": "Na wychowanie Zosi i że jej wyznaczył", + "146977": "Małą pensyjkę roczną, więcej przyrzec raczył,", + "146978": "Toć jej jeszcze nie kupił. Zresztą Państwo wiecie,", + "146979": "I dotąd jeszcze o tem wiadomo na świecie,", + "146980": "Że hojność Państwa dla nas nie jest bez powodu...", + "146981": "Winni coś Soplicowie dla Horeszków rodu\".", + "146982": "(Tej części mowy Sędzia słuchał z niepojętem", + "146983": "Pomieszaniem, żałością i widocznym wstrętem;", + "146984": "Jakby lękał się reszty mowy, głowę skłonił", + "146985": "I ręką potakując, mocno się zapłonił).", + "146986": "Telimena kończyła: \"Byłam jej piastunką,", + "146987": "Jestem krewną, jedyną Zosi opiekunką.", + "146988": "Nikt oprócz mnie nie będzie myślił o jej szczęściu\".", + "146989": "\"A jeśli ona szczęście znajdzie w tym zamęściu? -", + "146990": "Rzekł Sędzia wzrok podnosząc. - Jeśli Tadeuszka", + "146991": "Podoba?\" - \"Czy podoba? To na wierzbie", + "146992": "gruszka;", + "146993": "Podoba, nie podoba, a to mi rzecz ważna!", + "146994": "Zosia nie będzie, prawda, partyja posażna;", + "146995": "Ale też nie jest z lada wsi, lada szlachcianka,", + "146996": "Idzie z Jaśnie Wielmożnych, jest Wojewodzianka,", + "146997": "Rodzi się z Horeszkówny; małżonka dostanie!", + "146998": "Staraliśmy się tyle o jej wychowanie!", + "146999": "Chybaby tu zdziczała\".", + "147000": "Sędzia pilnie słuchał,", + "147001": "Patrząc w oczy; zdało się, że się udobruchał,", + "147002": "Bo rzekł dosyć wesoło: \"No, to i cóż robić!", + "147003": "Bóg widzi, szczerze chciałem interesu dobić;", + "147004": "Tylko bez gniewu; jeśli Aśćka się nie zgodzi,", + "147005": "Aśćka ma prawo; smutno - gniewać się nie godzi;", + "147006": "Radziłem, bo brat kazał; nikt tu nie przymusza;", + "147007": "Gdy Aśćka rekuzuje pana Tadeusza,", + "147008": "Odpisuję Jackowi, że nie z mojej winy", + "147009": "Nie dojdą Tadeusza z Zosią zaręczyny.", + "147010": "Teraz sam będę radzić; pono z Podkomorzym", + "147011": "Zagaimy swatostwo i resztę ułożym\".", + "147012": "Przez ten czas Telimena ostygła z zapału:", + "147013": "\"Ja nic nie rekuzuję, Braciszku, pomału!", + "147014": "Sam mówiłeś, że jeszcze za wcześnie, zbyt młodzi-", + "147015": "Rozpatrzmy się, czekajmy, nic to nie zaszkodzi,", + "147016": "Poznajmy z sobą państwa młodych; będziem zważać;", + "147017": "Nie można szczęścia drugich tak na traf narażać.", + "147018": "Ostrzegam tylko wcześnie: niech Brat Tadeusza", + "147019": "Nie namawia, kochać się w Zosi nie przymusza,", + "147020": "Bo serce nie jest sługa, nie zna, co to pany,", + "147021": "I nie da się przemocą okuwać w kajdany\".", + "147022": "Zaczem Sędzia, powstawszy, odszedł zamyślony;", + "147023": "Pan Tadeusz z przeciwnej przybliżył się strony.", + "147024": "Udając, że szukanie grzybów tam go zwabia;", + "147025": "W tymże kierunku z wolna posuwa się Hrabia.", + "147026": "Hrabia podczas Sędziego sporów z Telimeną", + "147027": "Stał za drzewami, mocno zdziwiony tą sceną;", + "147028": "Dobył z kieszeni papier i ołówek, sprzęty,", + "147029": "Które zawsze miał z sobą, i na pień wygięty", + "147030": "Rozpiąwszy kartkę, widać, że obraz malował,", + "147031": "Mówiąc sam z sobą: \"Jakbyś umyślnie grupował:", + "147032": "Ten na głazie, ta w trawie, grupa malownicza!", + "147033": "Głowy charakterowe! Z kontrastem oblicza\".", + "147034": "Podchodził, wstrzymywał się, lornetkę przecierał,", + "147035": "Oczy chustką obwiewał i coraz spozierał:", + "147036": "\"Miałożby to cudowne, śliczne widowisko", + "147037": "Zginąć albo zmienić się, gdy podejdę blisko?", + "147038": "Ten aksamit traw będzież to mak i botwinie?", + "147039": "W nimfie tej czyż obaczę jaką ochmistrzynię?\"", + "147040": "Choć Hrabia Telimenę już dawniej widywał", + "147041": "W domu Sędziego, w którym dosyć często bywał,", + "147042": "Lecz mało ją uważał; zadziwił się zrazu,", + "147043": "Rozeznając w niej model swojego obrazu.", + "147044": "Miejsca piękność, postawy wdzięk i gust ubrania", + "147045": "Zmieniły ją, zaledwie była do poznania.", + "147046": "W oczach świeciły jeszcze niezagasłe gniewy;", + "147047": "Twarz ożywiona wiatru świeżemi powiewy,", + "147048": "Sporem z Sędzią i nagłym przybyciem młodzieńców,", + "147049": "Nabrała mocnych, żywszych niż zwykle rumieńców.", + "147050": "\"Pani - rzekł Hrabia - racz mej śmiałości", + "147051": "darować,", + "147052": "Przychodzę i przepraszać, i razem dziękować.", + "147053": "Przepraszać, że jej kroków śledziłem ukradkiem,", + "147054": "I dziękować, że byłem jej dumania świadkiem;", + "147055": "Tyle ją obraziłem! Winienem jej tyle!", + "147056": "Przerwałem chwilę dumań: winienem ci chwile", + "147057": "Natchnienia! chwile błogie! potępiaj człowieka,", + "147058": "Ale sztukmistrz twojego przebaczenia czeka!", + "147059": "Na wielem się odważył, na więcej odważę!", + "147060": "Sądź!\" - tu ukląkł i podał swoje peizaże.", + "147061": "Telimena sądziła malowania proby", + "147062": "Tonem grzecznej, lecz sztukę znającej osoby;", + "147063": "Skąpa w pochwały, lecz nie szczędziła zachętu:", + "147064": "\"Brawo - rzekła - winszuję, niemało talentu.", + "147065": "Tylko Pan nie zaniedbuj; szczególniej potrzeba", + "147066": "Szukać pięknej natury! O, szczęśliwe nieba", + "147067": "Krajów włoskich! różowe Cezarów ogrody!", + "147068": "Wy, klasyczne Tyburu spadające wody", + "147069": "I straszne Pauzylipu skaliste wydroże!", + "147070": "To, Hrabio, kraj malarzów! U nas, żal się Boże!", + "147071": "Dziecko muz, w Soplicowie oddane na mamki,", + "147072": "Umrze pewnie. Mój Hrabio, oprawię to w ramki", + "147073": "Albo w album umieszczę do rysunków zbiorku,", + "147074": "Które zewsząd skupiałam: mam ich dosyć w biorku\".", + "147075": "Zaczęli więc rozmowę o niebios błękitach,", + "147076": "Morskich szumach i wiatrach wonnych, i skał szczytach,", + "147077": "Mieszając tu i ówdzie, podróżnych zwyczajem,", + "147078": "Śmiech i urąganie się nad ojczystym krajem.", + "147079": "A przecież wokoło nich ciągnęły się lasy", + "147080": "Litewskie! tak poważne i tak pełne krasy! -", + "147081": "Czeremchy oplatane dzikich chmielów wieńcem,", + "147082": "Jarzębiny ze świeżym pasterskim rumieńcem,", + "147083": "Leszczyna jak menada z zielonemi berły,", + "147084": "Ubranemi, jak w grona, w orzechowe perły;", + "147085": "A niżej dziatwa lesna: głóg w objęciu kalin,", + "147086": "Ożyna czarne usta tuląca do malin.", + "147087": "Drzewa i krzewy liśćmi wzięły się za ręce", + "147088": "Jak do tańca stające panny i młodzieńce", + "147089": "Wkoło pary małżonków. Stoi pośród grona", + "147090": "Para, nad całą leśną gromadą wzniesiona", + "147091": "Wysmukłością kibici i barwy powabem:", + "147092": "Brzoza biała, kochanka, z małżonkiem swym grabem.", + "147093": "A dalej, jakby starce na dzieci i wnuki,", + "147094": "Patrzą siedząc w milczeniu: tu sędziwe buki,", + "147095": "Tam matrony topole i mchami brodaty", + "147096": "Dąb, włożywszy pięć wieków na swój kark garbaty,", + "147097": "Wspiera się, jak na grobów połamanych słupach,", + "147098": "Na dębów, przodków swoich, skamieniałych trupach.", + "147099": "Pan Tadeusz kręcił się nudząc niepomału", + "147100": "Długą rozmową, w której nie mógł brać udziału;", + "147101": "Aż gdy zaczęto sławić cudzoziemskie gaje", + "147102": "I wyliczać z kolei wszystkich drzew rodzaje:", + "147103": "Pomarańcze, cyprysy, oliwki, migdały,", + "147104": "Kaktusy, aloesy, mahonie, sandały,", + "147105": "Cytryny, bluszcz, orzechy włoskie, nawet figi,", + "147106": "Wysławiając ich kształty, kwiaty i łodygi -", + "147107": "Tadeusz nie przestawał dąsać się i zżymać,", + "147108": "Na koniec nie mógł dłużej od gniewu wytrzymać.", + "147109": "Był on prostak, lecz umiał czuć wdzięk przyrodzenia", + "147110": "I patrząc w las ojczysty rzekł, pełen natchnienia:", + "147111": "\"Widziałem w botanicznym wileńskim ogrodzie", + "147112": "Owe sławione drzewa rosnące na wschodzie", + "147113": "I na południu, w owej pięknej włoskiej ziemi;", + "147114": "Któreż równać się może z drzewami naszemi?", + "147115": "Czy aloes z długiemi jak konduktor pałki?", + "147116": "Czy cytryna, karlica z złocistemi gałki,", + "147117": "Z liściem lakierowanym, krótka i pękata", + "147118": "Jako kobieta mała, brzydka, lecz bogata?", + "147119": "Czy zachwalony cyprys, długi, cienki, chudy,", + "147120": "Co zdaje się być drzewem nie smutku, lecz nudy?", + "147121": "Mówią, że bardzo smutnie wygląda na grobie:", + "147122": "Jest to jak lokaj Niemiec we dworskiej żałobie,", + "147123": "Nie śmiejący rąk podnieść ani głowy skrzywić,", + "147124": "Aby się etykiecie niczem nie sprzeciwić.", + "147125": "Czyż nie piękniejsza nasza poczciwa brzezina,", + "147126": "Która jako wieśniaczka, kiedy płacze syna,", + "147127": "Lub wdowa męża, ręce załamie, roztoczy", + "147128": "Po ramionach do ziemi strumienie warkoczy!", + "147129": "Niema z żalu, postawą jak wymownie szlocha!", + "147130": "Czemuż Pan Hrabia, jeśli w malarstwie się kocha,", + "147131": "Nie maluje drzew naszych, pośród których siedzi?", + "147132": "Prawdziwie, będą z Pana żartować sąsiedzi,", + "147133": "Że mieszkając na żyznej litewskiej równinie,", + "147134": "Malujesz tylko jakieś skały i pustynie\".", + "147135": "\"Przyjacielu! - rzekł Hrabia - piękne", + "147136": "przyrodzenie", + "147137": "Jest formą, tłem, materią, a duszą natchnienie,", + "147138": "Które na wyobraźni unosi się skrzydłach,", + "147139": "Poleruje się gustem, wspiera na prawidłach.", + "147140": "Nie dość jest przyrodzenia, nie dosyć zapału,", + "147141": "Sztukmistrz musi ulecieć w sfery ideału!", + "147142": "Nie wszystko, co jest piękne, wymalować da się!", + "147143": "Dowiesz się o tem wszystkim z książek w swoim czasie.", + "147144": "Co się tycze malarstwa: do obrazu trzeba", + "147145": "Punktów widzenia, grupy, ansemblu i nieba,", + "147146": "Nieba włoskiego! Stąd też w kunszcie peizażów", + "147147": "Włochy były, są, będą, ojczyzną malarzów.", + "147148": "Stąd też, oprócz Brejgela, lecz nie Van der Helle,", + "147149": "Ale peizażysty (bo są dwaj Brejgele),", + "147150": "I oprócz Ruisdala, na całej północy", + "147151": "Gdzież był peizażysta który pierwszej mocy?", + "147152": "Niebios, niebios potrzeba!\"", + "147153": "\"Nasz malarz Orłowski -", + "147154": "Przerwała Telimena - miał gust Soplicowski.", + "147155": "(Trzeba wiedzieć, że to jest Sopliców choroba,", + "147156": "Że im oprócz Ojczyzny nic się nie podoba).", + "147157": "Orłowski, który życie strawił w Peterburku,", + "147158": "Sławny malarz (mam jego kilka szkiców w biórku),", + "147159": "Mieszkał tuż przy Cesarzu, na dworze, jak w raju,", + "147160": "A nie uwierzy Hrabia, jak tęsknił po kraju!", + "147161": "Lubił ciągle wspominać swej młodości czasy,", + "147162": "Wysławiał wszystko w Polszcze: ziemię, niebo, lasy...\"", + "147163": "\"I miał rozum! - zawołał Tadeusz z zapałem. -", + "147164": "Te Państwa niebo włoskie, jak o niem słyszałem,", + "147165": "Błękitne, czyste, wszak to jak zamarzła woda!", + "147166": "Czyż nie piękniejsze stokroć wiatr i niepogoda?", + "147167": "U nas dość głowę podnieść: ileż to widoków!", + "147168": "Ileż scen i obrazów z samej gry obłoków!", + "147169": "Bo każda chmura inna: na przykład jesienna", + "147170": "Pełźnie jak żółw leniwa, ulewą brzemienna", + "147171": "I z nieba aż do ziemi spuszcza długie smugi", + "147172": "Jak rozwite warkocze, to są deszczu strugi;", + "147173": "Chmura z gradem jak balon szybko z wiatrem leci,", + "147174": "Krągła, ciemnobłękitna, w środku żółto świeci,", + "147175": "Szum wielki słychać wkoło. Nawet te codzienne,", + "147176": "Patrzcie Państwo, te białe chmurki, jak odmienne!", + "147177": "Zrazu jak stada dzikich gęsi lub łabędzi,", + "147178": "A z tyłu wiatr jak sokoł do kupy je pędzi;", + "147179": "Ściskają się, grubieją, rosną, nowe dziwy!", + "147180": "Dostają krzywych karków, rozpuszczają grzywy,", + "147181": "Wysuwają nóg rzędy i po niebios sklepie", + "147182": "Przelatują jak tabun rumaków po stepie:", + "147183": "Wszystkie białe jak srebro, zmieszały się - nagle", + "147184": "Z ich karków rosną maszty, z grzyw szerokie żagle,", + "147185": "Tabun zmienia się w okręt i wspaniale płynie", + "147186": "Cicho, z wolna, po niebios błękitnej równinie!\"", + "147187": "Hrabia i Telimena poglądali w górę;", + "147188": "Tadeusz jedną ręką pokazał im chmurę,", + "147189": "A drugą ścisnął z lekka rączkę Telimeny.", + "147190": "Kilka już upłynęło minut cichej sceny;", + "147191": "Hrabia rozłożył papier na swym kapeluszu", + "147192": "I wydobył ołówek. Wtem przykry dla uszu", + "147193": "Odezwał się dzwon dworski i zaraz śród lasu", + "147194": "Cichego pełno było krzyku i hałasu.", + "147195": "Hrabia kiwnąwszy głową rzekł poważnym tonem:", + "147196": "\"Tak to na świecie wszystko los zwykł kończyć dzwonem.", + "147197": "Rachunki myśli wielkiej, plany wyobraźni,", + "147198": "Zabawki niewinności, uciechy przyjaźni,", + "147199": "Wylania się serc czułych! - gdy śpiż z dala ryknie,", + "147200": "Wszystko miesza się, zrywa, mąci się i niknie!\"", + "147201": "Tu obróciwszy czuły wzrok ku Telimenie:", + "147202": "\"Cóż zostaje?\" - a ona mu rzekła: \"Wspomnienie!\"", + "147203": "I chcąc Hrabiego nieco ułagodzić smutek,", + "147204": "Podała mu urwany kwiatek niezabudek.", + "147205": "Hrabia go ucałował i na pierś przyśpilał;", + "147206": "Tadeusz z drugiej strony krzak ziela rozchylał,", + "147207": "Widząc, że się ku niemu tem zielem przewija", + "147208": "Coś białego: była to rączka jak lilija;", + "147209": "Pochwycił ją, całował i usty po cichu", + "147210": "Utonął w niej jak pszczoła w liliji kielichu;", + "147211": "Uczuł na ustach zimno; znalazł klucz i biały", + "147212": "Papier w trąbkę zwiniony, był to listek mały;", + "147213": "Porwał, schował w kieszenie, nie wie, co klucz znaczy,", + "147214": "Lecz mu to owa biała kartka wytłumaczy.", + "147215": "Dzwon wciąż dzwonił, i echem z głębi cichych lasów", + "147216": "Odezwało się tysiąc krzyków i hałasów;", + "147217": "Odgłos to był szukania i nawoływania,", + "147218": "Hasło zakończonego na dziś grzybobrania.", + "147219": "Odgłos nie smutny wcale ani pogrzebowy,", + "147220": "Jak się Hrabiemu zdało, owszem, obiadowy.", + "147221": "Dzwon ten, w każde południe krzyczący z poddasza,", + "147222": "Gości i czeladź domu na obiad zaprasza:", + "147223": "Tak było w dawnych licznych dworach we zwyczaju", + "147224": "I zostało się w domu Sędziego.", + "147225": "Więc z gaju", + "147226": "Wychodziła gromada niosąca krobeczki,", + "147227": "Koszyki, uwiązane końcami chusteczki,", + "147228": "Pełne grzybów; a panny w jednym ręku niosły,", + "147229": "Jako wachlarz zwiniony, b o r o w i k rozrosły,", + "147230": "W drugim związane razem, jakby polne kwiatki,", + "147231": "O p i e ń k i i rozlicznej barwy s u r o j a d k i:", + "147232": "Wojski miał m u c h o m o r a. Z próżnemi przychodzi", + "147233": "Rękami Telimena, z nią panicze młodzi.", + "147234": "Goście weszli w porządku i stanęli kołem.", + "147235": "Podkomorzy najwyższe brał miejsce za stołem;", + "147236": "Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy.", + "147237": "Idąc kłaniał się starcom, damom i młodzieży;", + "147238": "Obok stał Kwestarz; Sędzia tuż przy Bernardynie.", + "147239": "Bernardyn zmówił krótki pacierz po łacinie,", + "147240": "Podano w kolej wódkę, zaczem wszyscy siedli", + "147241": "I chołodziec litewski milczkiem żwawo jedli.", + "147242": "Obiadowano ciszej, niż się zwykle zdarza;", + "147243": "Nikt nie gadał pomimo wezwań gospodarza.", + "147244": "Strony biorące udział w wielkiej o psów zwadzie", + "147245": "Myśliły o jutrzejszej walce i zakładzie;", + "147246": "Myśl wielka zwykle usta do milczenia zmusza.", + "147247": "Telimena, mówiąca wciąż do Tadeusza,", + "147248": "Musiała ku Hrabiemu nieraz się odwrócić,", + "147249": "Nawet na Asesora nieraz okiem rzucić:", + "147250": "Tak ptasznik patrzy w sidło, kędy szczygły zwabia,", + "147251": "I razem w pastkę wróbla. Tadeusz i Hrabia,", + "147252": "Obadwa radzi z siebie, obadwa szczęśliwi,", + "147253": "Oba pełni nadziei, więc nie gadatliwi.", + "147254": "Hrabia na kwiatek dumne opuszczał wejrzenie,", + "147255": "A Tadeusz ukradkiem spozierał w kieszenie,", + "147256": "Czy ów kluczyk nie uciekł; ręką nawet chwytał", + "147257": "I kręcił kartkę, której dotąd nie przeczytał.", + "147258": "Sędzia Podkomorzemu węgrzyna, szampana", + "147259": "Dolewał, służył pilnie, ściskał za kolana,", + "147260": "Ale do rozmawiania z nim nie miał ochoty", + "147261": "I widać, że czuł jakieś tajemne kłopoty.", + "147262": "Przemijały w milczeniu talerze i dania;", + "147263": "Przerwał nareszcie nudny tok obiadowania", + "147264": "Gość niespodziany, szybko wpadając - gajowy;", + "147265": "Nie zważał nawet, że czas właśnie obiadowy,", + "147266": "Podbiegł do Pana; widać z postawy i z miny,", + "147267": "Że ważnej i niezwykłej jest posłem nowiny.", + "147268": "Ku niemu oczy całe zwróciło zebranie;", + "147269": "On, odetchnąwszy nieco, rzekł: \"Niedźwiedź, Mospanie!\"", + "147270": "Resztę wszyscy odgadli: że zwierz z m a t e c z n i k", + "147271": "a", + "147272": "Wyszedł, że w Zaniemeńską Puszczę się przemyka,", + "147273": "Że go trzeba wnet ścigać, wszyscy wraz uznali,", + "147274": "Choć ani się radzili, ani namyślali.", + "147275": "Spólną myśl widać było z uciętych wyrazów,", + "147276": "Z gestów żywych, z wydanych rozlicznych rozkazów,", + "147277": "Które, wychodząc tłumnie, razem z ust tak wielu,", + "147278": "Dążyły przecież wszystkie do jednego celu.", + "147279": "\"Na wieś! - zawołał Sędzia - hej! konno,", + "147280": "setnika!", + "147281": "Jutro na brzask obława, lecz na ochotnika;", + "147282": "Kto wystąpi z oszczepem, temu z robocizny", + "147283": "Wytrącić dwa szarwarki i pięć dni pańszczyzny\".", + "147284": "\"W skok - krzyknął Podkomorzy - okulbaczyć", + "147285": "siwą,", + "147286": "Dobiec w cwał do mojego dworu; wziąć co żywo", + "147287": "Dwie pjawki, które w całej okolicy słyną:", + "147288": "Pies zowie się Sprawnikiem, a suka Strapczyną;", + "147289": "Zakneblować im pyski, zawiązać je w miechu", + "147290": "I przystawić je tutaj konno dla pośpiechu\".", + "147291": "\"Wańka!\" - krzyknął na chłopca Asesor po rusku -", + "147292": "Tasak mój Sanguszowski pociągnąć na brusku,", + "147293": "Wiesz, tasak, co od Księcia miałem w podarunku;", + "147294": "Pas opatrzyć, czy kula jest w każdym ładunku\".", + "147295": "\"Strzelby - krzyknęli wszyscy - mieć na pogotowiu!\"", + "147296": "Asesor wołał ciągle: \"Ołowiu, ołowiu!", + "147297": "Formę do kul mam w torbie\". \"Do księdza plebana", + "147298": "Dać znać - dodał pan Sędzia - żeby jutro z rana", + "147299": "Mszę miał w kaplicy lesnej; króciochna oferta", + "147300": "Za myśliwych, msza zwykła świętego Huberta\".", + "147301": "Po wydanych rozkazach nastało milczenie;", + "147302": "Każdy dumał i rzucał dokoła wejrzenie,", + "147303": "Jak gdyby kogoś szukał; z wolna wszystkich oczy", + "147304": "Sędziwa twarz Wojskiego ciągnie i jednoczy:", + "147305": "Znak to był, że szukają na przyszłą wyprawę", + "147306": "Wodza i że Wojskiemu oddają buławę.", + "147307": "Wojski powstał, zrozumiał towarzyszów wolę", + "147308": "I uderzywszy ręką poważnie po stole,", + "147309": "Pociągnął złocistego z zanadrza łańcuszka,", + "147310": "Na którym wisiał gruby zegarek jak gruszka:", + "147311": "\"Jutro - rzekł - pół do piątej przy lesnej kaplicy", + "147312": "Stawią się bracia strzelcy, wiara obławnicy\".", + "147313": "Rzekł i ruszył od stołu, za nim szedł gajowy;", + "147314": "Oni obmyślić mają i urządzić łowy.", + "147315": "Tak wodze gdy na jutro bitwę zapowiedzą,", + "147316": "Żołnierze po obozie broń czyszczą i jedzą", + "147317": "Lub na płaszczach i siodłach śpią próżni kłopotu,", + "147318": "A wodze wśród cichego dumają namiotu.", + "147319": "Przerwał się obiad, dzień zszedł na kowaniu koni,", + "147320": "Karmieniu psów, zbieraniu i czyszczeniu broni;", + "147321": "U wieczerzy zaledwie kto przysiadł do stoła;", + "147322": "Nawet strona Kusego z partyją Sokoła", + "147323": "Przestała dawnym wielkim zatrudniać się sporem:", + "147324": "Pobrawszy się pod ręce Rejent z Asesorem", + "147325": "Wyszukują ołowiu. Reszta, spracowana,", + "147326": "Szła spać wcześnie, ażeby przebudzić się z rana.", + "147327": "KSIĘGA CZWARTA", + "147328": "DYPLOMATYKA I ŁOWY", + "147329": "Zjawisko w papilotach budzi Tadeusza - Za późne postrzeżenie omyłki - Karczma - Emisariusz - Zręczne użycie tabakiery zwraca dyskusję na właściwą drogę - Matecznik - Niedźwiedź- Niebezpieczeństwo Tadeusza i Hrabiego - Trzy strzały - Spór Sagalasówki z Sanguszkówką, rozstrzygniony na stronę jednorurki Horeszkowskiej - Bigos - Wojskiego powieść o pojedynku Dowejki z Domejką, przerwana szczuciem kota - Koniec powieści o Dowejce i Domejce.", + "147330": "Rówienniki litewskich wielkich kniaziów, drzewa", + "147331": "Białowieży, Świtezi, Ponar, Kuszelewa!", + "147332": "Których cień spadał niegdyś na koronne głowy", + "147333": "Groźnego Witenesa, wielkiego Mindowy", + "147334": "I Giedymina, kiedy na Ponarskiej górze,", + "147335": "Przy ognisku myśliwskiem, na niedźwiedziej skórze", + "147336": "Leżał, słuchając pieśni mądrego Lizdejki,", + "147337": "A Wiliji widokiem i szumem Wilejki", + "147338": "Ukołysany, marzył o wilku żelaznym;", + "147339": "I zbudzony, za bogów rozkazem wyraźnym", + "147340": "Zbudował miasto Wilno, które w lasach siedzi", + "147341": "Jak wilk pośrodku żubrów, dzików i niedźwiedzi.", + "147342": "Z tego to miasta Wilna, jak z rzymskiej wilczycy,", + "147343": "Wyszedł Kiejstut i Olgierd, i Olgierdowicy,", + "147344": "Równie myśliwi wielcy jak sławni rycerze,", + "147345": "Czyli wroga ścigali, czyli dzikie źwierze.", + "147346": "Sen myśliwski nam odkrył tajnie przyszłych czasów,", + "147347": "Że Litwie trzeba zawsze żelaza i lasów.", + "147348": "Knieje! do was ostatni przyjeżdżał na łowy,", + "147349": "Ostatni król, co nosił kołpak Witoldowy,", + "147350": "Ostatni z Jagiellonów wojownik szczęśliwy", + "147351": "I ostatni na Litwie monarcha myśliwy.", + "147352": "Drzewa moje ojczyste! jeśli Niebo zdarzy,", + "147353": "Bym wrócił was oglądać, przyjaciele starzy,", + "147354": "Czyli was znajdę jeszcze? czy dotąd żyjecie?", + "147355": "Wy, koło których niegdyś pełzałem jak dziecię...", + "147356": "Czy żyje wielki Baublis, w którego ogromie", + "147357": "Wiekami wydrążonym, jakby w dobrym domie,", + "147358": "Dwunastu ludzi mogło wieczerzać za stołem?", + "147359": "Czy kwitnie gaj Mendoga pod farnym kościołem?", + "147360": "I tam na Ukrainie, czy się dotąd wznosi", + "147361": "Przed Hołowińskich domem, nad brzegami Rosi,", + "147362": "Lipa tak rozrośniona, że pod jej cieniami", + "147363": "Stu młodzieńców, sto panien szło w taniec parami?", + "147364": "Pomniki nasze! ileż co rok was pożera", + "147365": "Kupiecka lub rządowa, moskiewska siekiera!", + "147366": "Nie zostawia przytułku ni leśnym śpiewakom,", + "147367": "Ni wieszczom, którym cień wasz tak miły jak ptakom.", + "147368": "Wszak lipa czarnolaska, na głos Jana czuła,", + "147369": "Tyle rymów natchnęła! Wszak ów dąb gaduła", + "147370": "Kozackiemu wieszczowi tyle cudów śpiewa!", + "147371": "Ja ileż wam winienem, o domowe drzewa!", + "147372": "Błahy strzelec, uchodząc szyderstw towarzyszy", + "147373": "Za chybioną źwierzynę, ileż w waszej ciszy", + "147374": "Upolowałem dumań, gdy w dzikim ostępie", + "147375": "Zapomniawszy o łowach usiadłem na kępie,", + "147376": "A koło mnie srebrzył się tu mech siwobrody,", + "147377": "Zlany granatem czarnej zgniecionej jagody,", + "147378": "A tam się czerwieniły wrzosiste pagórki,", + "147379": "Strojne w brusznice jakby w koralów paciorki.", + "147380": "Wokoło była ciemność; gałęzie u góry", + "147381": "Wisiały jak zielone, gęste, niskie chmury;", + "147382": "Wicher kędyś nad sklepem szalał nieruchomym,", + "147383": "Jękiem, szumami, wyciem, łoskotami, gromem:", + "147384": "Dziwny, odurzający hałas! Mnie się zdało,", + "147385": "Że tam nad głową morze wiszące szalało.", + "147386": "Na dole jak ruiny miast: tu wywrot dębu", + "147387": "Wysterka z ziemi na kształt ogromnego zrębu;", + "147388": "Na nim oparte, jak ścian i kolumn obłamy:", + "147389": "Tam gałęziste kłody, tu wpół zgniłe tramy,", + "147390": "Ogrodzone parkanem traw. W środek tarasu", + "147391": "Zajrzeć straszno, tam siedzą gospodarze lasu:", + "147392": "Dziki, niedźwiedzie, wilki; u wrót leżą kości", + "147393": "Na pół zgryzione jakichś nieostrożnych gości.", + "147394": "Czasem wymkną się w górę przez trawy zielenie,", + "147395": "Jakby dwa wodotryski, dwa rogi jelenie", + "147396": "I mignie między drzewa źwierz żółtawym pasem,", + "147397": "Jak promień, kiedy wpadłszy gaśnie między lasem.", + "147398": "I znowu cichość w dole. Dzięcioł na jedlinie", + "147399": "Stuka z lekka i dalej odlatuje, ginie,", + "147400": "Schował się, ale dziobem nie przestaje pukać,", + "147401": "Jak dziecko, gdy schowane woła, by go szukać.", + "147402": "Bliżej siedzi wiewiórka, orzech w łapkach trzyma,", + "147403": "Gryzie go; zawiesiła kitkę nad oczyma,", + "147404": "Jak pióro nad szyszakiem u kirasyjera;", + "147405": "Chociaż tak osłoniona, dokoła spoziera;", + "147406": "Dostrzegłszy gościa, skacze gajów tanecznica", + "147407": "Z drzew na drzewa, miga się jako błyskawica;", + "147408": "Na koniec w niewidzialny otwór pnia przepada,", + "147409": "Jak wracająca w drzewo rodzime dryjada.", + "147410": "Znowu cicho.", + "147411": "Wtem gałąź wstrząsła się trącona", + "147412": "I pomiędzy jarzębin rozsunione grona", + "147413": "Kraśniejsze od jarzębin zajaśniały lica:", + "147414": "To jagód lub orzechów zbieraczka, dziewica;", + "147415": "W krobeczce z prostej kory podaje zebrane", + "147416": "Bruśnice świeże jako jej usta rumiane;", + "147417": "Obok młodzieniec idzie, leszczynę nagina,", + "147418": "Chwyta w lot migające orzechy dziewczyna.", + "147419": "Wtem usłyszeli odgłos rogów i psów granie:", + "147420": "Zgadują, że się ku nim zbliża polowanie,", + "147421": "I pomiędzy gałęzi gęstwę, pełni trwogi,", + "147422": "Zniknęli nagle z oczu jako leśne bogi.", + "147423": "W Soplicowie ruch wielki; lecz ni psów hałasy,", + "147424": "Ani rżące rumaki, skrzypiące kolasy,", + "147425": "Ni odgłos trąb dających hasło polowania", + "147426": "Nie mogły Tadeusza wyciągnąć z posłania;", + "147427": "Ubrany padłszy w łóżko, spał jak bobak w norze.", + "147428": "Nikt z młodzieży nie myślił szukać go po dworze;", + "147429": "Każdy sobą zajęty śpieszył, gdzie kazano;", + "147430": "O towarzyszu sennym całkiem zapomniano.", + "147431": "On chrapał. Słońce w otwór, co śród okienicy", + "147432": "Wyrżnięty był w kształt serca, wpadło do ciemnicy", + "147433": "Słupem ognistym, prosto sennemu na czoło;", + "147434": "On jeszcze chciał zadrzemać i kręcił się wkoło,", + "147435": "Chroniąc się blasku: nagle usłyszał stuknienie,", + "147436": "Przebudził się; wesołe było przebudzenie.", + "147437": "Czuł się rzeźwym jak ptaszek, z lekkością oddychał,", + "147438": "Czuł się szczęśliwym, sam się do siebie uśmiéchał:", + "147439": "Myśląc o wszystkiem, co mu wczora się zdarzyło,", + "147440": "Rumienił się i wzdychał, i serce mu biło.", + "147441": "Spojrzał w okno, o dziwy! w promieni przezroczu,", + "147442": "W owem sercu, błyszczało dwoje jasnych oczu,", + "147443": "Szeroko otworzonych, jak zwykle wejrzenie,", + "147444": "Kiedy z jasności dziennej przedziera się w cienie;", + "147445": "Ujrzał i małą rączkę, niby wachlarz z boku", + "147446": "Nadstawioną ku słońcu dla ochrony wzroku;", + "147447": "Palce drobne, zwrócone na światło różowe,", + "147448": "Czerwieniły się na wskroś jakby rubinowe;", + "147449": "Usta widział ciekawe, roztulone nieco,", + "147450": "I ząbki, co jak perły śród koralów świecą,", + "147451": "I lica, choć od słońca zasłaniane dłonią", + "147452": "Różową, same całe jak róże się płonią.", + "147453": "Tadeusz spał pod oknem; sam ukryty w cieniu,", + "147454": "Leżąc na wznak, cudnemu dziwił się zjawieniu", + "147455": "I miał je tuż nad sobą, ledwie nie na twarzy;", + "147456": "Nie wiedział, czy to jawa, czyli mu się marzy", + "147457": "Jedna z tych miłych, jasnych twarzyczek dziecinnych,", + "147458": "Które pomnim widziane we śnie lat niewinnych.", + "147459": "Twarzyczka schyliła się - ujrzał, drżąc z bojaźni", + "147460": "I radości, niestety! ujrzał najwyraźniej,", + "147461": "Przypomniał, poznał włos ów krótki, jasnozłoty,", + "147462": "W drobne, jako śnieg białe, zwity papiloty", + "147463": "Niby srebrzyste strączki, co od słońca blasku", + "147464": "Świeciły jak korona na świętych obrazku.", + "147465": "Zerwał się; i widzenie zaraz uleciało", + "147466": "Przestraszone łoskotem; czekał, nie wracało!", + "147467": "Tylko usłyszał znowu trzykrotne stukanie", + "147468": "I słowa: \"Niech Pan wstaje, czas na polowanie,", + "147469": "Pan zaspał\". Skoczył z łóżka i obu rękami", + "147470": "Pchnął okienicę, że aż trzasła zawiasami", + "147471": "I rozwarłszy się w obie uderzyła ściany;", + "147472": "Wyskoczył, patrzył wkoło zdumiony, zmieszany,", + "147473": "Nic nie widział, nie dostrzegł niczyjego śladu.", + "147474": "Niedaleko od okna był parkan od sadu,", + "147475": "Na nim chmielowe liście i kwieciste wieńce", + "147476": "Chwiały się; czy je lekkie potrąciły ręce?", + "147477": "Czy wiatr ruszył? Tadeusz długo patrzył na nie,", + "147478": "Nie śmiał iść w ogród; tylko wsparł się na parkanie,", + "147479": "Oczy podniosł i z palcem do ust przyciśnionym", + "147480": "Kazał sam sobie milczeć, by słowem kwapioném", + "147481": "Nie rozerwał myślenia; potem w czoło stukał,", + "147482": "Niby do wspomnień dawnych, uśpionych w niem, pukał,", + "147483": "Na koniec, gryząc palce, do krwi się zadrasnął", + "147484": "I na cały głos: \"Dobrze, dobrze mi tak!\" wrzasnął.", + "147485": "We dworze, gdzie przed chwilą tyle było krzyku,", + "147486": "Teraz pusto i głucho jak na mogilniku:", + "147487": "Wszyscy ruszyli w pole; Tadeusz nadstawił", + "147488": "Uszu i ręce do nich jak trąbki przyprawił,", + "147489": "Słuchał, aż mu wiatr przyniosł, wiejący od puszczy,", + "147490": "Odgłosy trąb i wrzaski polującej tłuszczy.", + "147491": "Koń Tadeusza w stajni czekał osiodłany,", + "147492": "Wziął więc flintę, skoczył nań i jak opętany", + "147493": "Pędził ku karczmom, które stały przy kaplicy,", + "147494": "Kędy mieli się rankiem zebrać obławnicy.", + "147495": "Dwie chyliły się karczmy po dwóch stronach drogi,", + "147496": "Oknami wzajem sobie grożąc jako wrogi;", + "147497": "Stara należy z prawa do zamku dziedzica,", + "147498": "Nową na złość zamkowi postawił Soplica.", + "147499": "W tamtej, jak w swym dziedzictwie, rej wodził Gerwazy,", + "147500": "W tej najwyższe za stołem brał miejsce Protazy.", + "147501": "Nowa karczma nie była ciekawa z pozoru.", + "147502": "Stara wedle dawnego zbudowana wzoru,", + "147503": "Który był wymyślony od tyryjskich cieśli,", + "147504": "A potem go Żydowie po świecie roznieśli:", + "147505": "Rodzaj architektury obcym budowniczym", + "147506": "Wcale nie znany; my go od Żydów dziedziczym.", + "147507": "Karczma z przodu jak korab, z tyłu jak świątynia:", + "147508": "Korab, istna Noego czworogranna skrzynia,", + "147509": "Znany dziś pod prostackiem nazwiskiem stodoły;", + "147510": "Tam różne są zwierzęta: konie, krowy, woły,", + "147511": "Kozy brodate; w górze zaś ptastwa gromady", + "147512": "I płazów choć po parze, są też i owady.", + "147513": "Część tylnia, na kształt dziwnej świątyni stawiona,", + "147514": "Przypomina z pozoru ów gmach Salomona,", + "147515": "Który pierwsi ćwiczeni w budowań rzemieśle", + "147516": "Hiramscy na Syjonie wystawili cieśle.", + "147517": "Żydzi go naśladują dotąd we swych szkołach,", + "147518": "A szkoł rysunek widny w karczmach i stodołach.", + "147519": "Dach z dranic i ze słomy, śpiczasty, zadarty,", + "147520": "Pogięty jako kołpak żydowski podarty.", + "147521": "Ze szczytu wytryskają krużganku krawędzie,", + "147522": "Oparte na drewnianym licznych kolumn rzędzie;", + "147523": "Kolumny, co jak wielkie architektów dziwo,", + "147524": "Trwałe, chociaż wpół zgniłe i stawione krzywo", + "147525": "Jako w wieży pizańskiej, nie podług modelów", + "147526": "Greckich, bo są bez podstaw i bez kapitelów.", + "147527": "Nad kolumnami biegą wpółokrągłe łuki,", + "147528": "Także z drzewa, gotyckiej naśladowstwo sztuki.", + "147529": "Z wierzchu ozdoby sztuczne, nie rylcem, nie dłutem,", + "147530": "Ale zręcznie ciesielskim wyrzezane sklutem,", + "147531": "Krzywe jak szabasowych ramiona świeczników;", + "147532": "Na końcu wiszą gałki, cóś na kształt guzików,", + "147533": "Które Żydzi modląc się na łbach zawieszają", + "147534": "I które po swojemu \"cyces\" nazywają.", + "147535": "Słowem, z daleka karczma chwiejąca się, krzywa,", + "147536": "Podobna jest do Żyda, gdy się modląc kiwa:", + "147537": "Dach jak czapka, jak broda strzecha roztrzęśniona.", + "147538": "Ściany dymne i brudne jak czarna opona,", + "147539": "A z przodu rzeźba sterczy jak cyces na czole.", + "147540": "W środku karczmy jest podział jak w żydowskiej", + "147541": "szkole:", + "147542": "Jedna część, pełna izbic ciasnych i podłużnych,", + "147543": "Służy dla dam wyłącznie i panów podróżnych;", + "147544": "W drugiej ogromna sala. Koło każdej ściany", + "147545": "Ciągnie się wielonożny stół, wąski, drewniany,", + "147546": "Przy nim stołki, choć niższe, podobne do stoła", + "147547": "Jako dzieci do ojca.", + "147548": "Na stołkach dokoła", + "147549": "Siedziały chłopy, chłopki, tudzież szlachta drobna,", + "147550": "Wszyscy rzędem; ekonom sam siedział z osobna.", + "147551": "Po rannej mszy z kaplicy, że była niedziela,", + "147552": "Zabawić się i wypić przyszli do Jankiela.", + "147553": "Przy każdym już szumiała siwą wódką czarka,", + "147554": "Ponad wszystkimi z butlą biegała szynkarka.", + "147555": "W środku arendarz Jankiel, w długim aż do ziemi", + "147556": "Szarafanie, zapiętym haftkami srebrnemi,", + "147557": "Rękę jedną za czarny pas jedwabny wsadził,", + "147558": "Drugą poważnie sobie siwą brodę gładził;", + "147559": "Rzucając wkoło okiem, rozkazy wydawał,", + "147560": "Witał wchodzących gości, przy siedzących stawał", + "147561": "Zagajając rozmowę, kłótliwych zagadzał,", + "147562": "Lecz nie służył nikomu, tylko się przechadzał.", + "147563": "Żyd stary i powszechnie znany z poczciwości,", + "147564": "Od lat wielu dzierżawił karczmę, a nikt z włości,", + "147565": "Nikt ze szlachty nie zaniósł nań skargi do dworu;", + "147566": "O cóż skarżyć? Miał trunki dobre do wyboru,", + "147567": "Rachował się ostróżnie, lecz bez oszukaństwa,", + "147568": "Ochoty nie zabraniał, nie cierpiał pijaństwa,", + "147569": "Zabaw wielki miłośnik: u niego wesele", + "147570": "I chrzciny obchodzono; on w każdą niedzielę", + "147571": "Kazał do siebie ze wsi przychodzić muzyce,", + "147572": "Przy której i basetla była, i kozice.", + "147573": "Muzykę znał, sam słynął muzycznym talentem;", + "147574": "Z cymbałami, narodu swego instrumentem,", + "147575": "Chadzał niegdyś po dworach i graniem zdumiewał,", + "147576": "I pieśniami, bo biegle i uczenie śpiewał.", + "147577": "Chociaż Żyd, dosyć czystą miał polską wymowę,", + "147578": "Szczególniej zaś polubił pieśni narodowe;", + "147579": "Przywoził mnóstwo z każdej za Niemen wyprawy", + "147580": "Kołomyjek z Halicza, mazurów z Warszawy;", + "147581": "Wieść, nie wiem czyli pewna, w całej okolicy", + "147582": "Głosiła, że on pierwszy przywiózł z zagranicy", + "147583": "I upowszechnił wówczas w tamecznym powiecie", + "147584": "Ową piosenkę, sławną dziś na całym świecie,", + "147585": "A którą po raz pierwszy na ziemi Auzonów", + "147586": "Wygrały Włochom polskie trąby legijonów.", + "147587": "Talent spiewania bardzo na Litwie popłaca,", + "147588": "Jedna miłość u ludzi, wsławia i wzbogaca:", + "147589": "Jankiel zrobił majątek; syt zysków i chwały,", + "147590": "Zawiesił dźwięcznostronne na scianie cymbały;", + "147591": "Osiadłszy z dziećmi w karczmie, zatrudniał się szynkiem,", + "147592": "Przy tem w pobliskiem mieście był też podrabinkiem,", + "147593": "A zawsze miłym wszędzie gościem i domowym", + "147594": "Doradcą; znał się dobrze na handlu zbożowym,", + "147595": "Na wicinnym: potrzebna jest znajomość taka", + "147596": "Na wsi. - Miał także sławę dobrego Polaka.", + "147597": "On pierwszy zgodził kłótnie, często nawet krwawe,", + "147598": "Między dwiema karczmami: obie wziął w dzierżawę;", + "147599": "Szanowali go równie i starzy stronnicy", + "147600": "Horeszkowscy, i słudzy sędziego Soplicy.", + "147601": "On sam powagę umiał utrzymać nad groźnym", + "147602": "Klucznikiem horeszkowskim i kłotliwym Woźnym;", + "147603": "Przed Jankielem tłumili dawne swe urazy:", + "147604": "Gerwazy groźny ręką, językiem Protazy.", + "147605": "Gerwazego nie było; ruszył na obławę,", + "147606": "Nie chcąc, aby tak ważną i trudną wyprawę", + "147607": "Odbył sam Hrabia, młody i niedoświadczony;", + "147608": "Poszedł więc z nim dla rady tudzież dla obrony.", + "147609": "Dziś miejsce Gerwazego, najdalsze od progu,", + "147610": "Między dwiema ławami, w samym karczmy rogu,", + "147611": "Zwane p o k u c i e m, kwestarz ksiądz Robak zajmował;", + "147612": "Jankiel go tam posadził; widać, że szanował", + "147613": "Wysoko Bernardyna, bo skoro dostrzegał", + "147614": "Ubytek w jego szklance, natychmiast podbiegał", + "147615": "I rozkazał dolewać lipcowego miodu.", + "147616": "Słychać, że z Bernardynem znali się za młodu", + "147617": "Kędyś tam w cudzych krajach. Robak często chadzał", + "147618": "Nocą do karczmy, tajnie z Żydem się naradzał", + "147619": "O ważnych rzeczach; słychać było, że towary", + "147620": "Ksiądz przemycał, lecz potwarz ta niegodna wiary.", + "147621": "Robak wsparty na stole wpółgłośno rozprawiał,", + "147622": "Tłum szlachty go otaczał i uszy nadstawiał,", + "147623": "I nosy ku księdzowskiej chylił tabakierze;", + "147624": "Brano z niej i kichała szlachta jak możdzerze.", + "147625": "\"Reverendissime - rzekł kichnąwszy Skołuba -", + "147626": "To mi tabaka, co to idzie aż do czuba;", + "147627": "Od czasu jak nos dźwigam (tu głasnął nos długi),", + "147628": "Takiej nie zażywałem (tu kichnął raz drugi);", + "147629": "Prawdziwa bernardynka, pewnie z Kowna rodem,", + "147630": "Miasta sławnego w świecie tabaką i miodem.", + "147631": "Byłem tam lat już...\" Robak przerwał mu: \"Na zdrowie", + "147632": "Wszystkim Waszmościom, moi Mościwi Panowie!", + "147633": "Co się tabaki tyczy, hem, ona pochodzi", + "147634": "Z dalszej strony, niż myśli Skołuba dobrodziéj;", + "147635": "Pochodzi z Jasnej Góry; księża paulinowie", + "147636": "Tabakę taką robią w mieście Częstochowie,", + "147637": "Kędy jest obraz tylu cudami wsławiony", + "147638": "Bogarodzicy Panny, Królowej Korony", + "147639": "Polskiej; zowią ją dotąd i Księżną Litewską!", + "147640": "Koronęć jeszcze dotąd piastuje królewską,", + "147641": "Lecz na Litewskiem Księstwie teraz syzma siedzi!\"", + "147642": "\"Z Częstochowy? - rzekł Wilbik. - Byłem tam w spowiedzi,", + "147643": "Kiedym na odpust chodził lat temu trzydzieście;", + "147644": "Czy to prawda, że Francuz gości teraz w mieście,", + "147645": "Że chce kościoł rozwalać i skarbiec zabierze,", + "147646": "Bo to wszystko w Litewskim stoi Kuryjerze?\"", + "147647": "\"Nieprawda - rzekł Bernardyn - nie! Pan", + "147648": "Najjaśniejszy,", + "147649": "Napoleon, katolik jest najprzykładniejszy;", + "147650": "Wszak go papież namaścił, żyją z sobą w zgodzie", + "147651": "I nawracają ludzi w francuskim narodzie,", + "147652": "Który się trochę popsuł; prawda, z Częstochowy", + "147653": "Oddano wiele srebra na skarb narodowy", + "147654": "Dla Ojczyzny, dla Polski; sam Pan Bóg tak każe.", + "147655": "Skarbcem Ojczyzny zawsze są Jego ołtarze;", + "147656": "Wszakże w Warszawskiem Księstwie mamy sto tysięcy", + "147657": "Wojska polskiego, może wkrótce będzie więcéj,", + "147658": "A któż wojsko opłaci? Czy nie wy, Litwini?", + "147659": "Wy tylko grosz dajecie do moskiewskiej skrzyni\".", + "147660": "\"Kat by dał! - krzyknął Wilbik - gwałtem od nas", + "147661": "biorą\".", + "147662": "\"Oj, Dobrodzieju!\" - chłopek ozwał się z pokorą,", + "147663": "Pokłoniwszy się księdzu i skrobiąc się w głowę -", + "147664": "Już to szlachcie, to jeszcze bieda przez połowę,", + "147665": "Lecz nas drą jak na łyka\". - \"Cham! - Skołuba krzyknął.", + "147666": "-", + "147667": "Głupi, tobieć to lepiej, tyś, chłopie, przywyknął", + "147668": "Jak węgórz do odarcia; lecz nam u r o d z o n y m,", + "147669": "Nam wielmożnym, do złotych swobód wzwyczajonym!", + "147670": "Ach, bracia! Wszak to dawniej szlachcic na zagrodzie...", + "147671": "(\"Tak, tak! - krzyknęli wszyscy - rowny", + "147672": "wojewodzie!\")", + "147673": "Dziś nam szlachectwa przeczą, każą nam drabować", + "147674": "Papiery i szlachectwa papierem probować\".", + "147675": "\"Jeszcze Waszeci mniejsza - zawołał Juraha. -", + "147676": "Waszeć z pradziadów chłopów uszlachcony szlacha;", + "147677": "Ale ja, z kniaziów! pytać u mnie o patenta,", + "147678": "Kiedym został szlachcicem? Sam Bóg to pamięta!", + "147679": "Niechaj Moskal w las idzie pytać się dębiny,", + "147680": "Kto jej dał patent rosnąć nad wszystkie krzewiny\".", + "147681": "\"Kniaziu! - rzekł Żagiel - świeć Waść baki lada komu,", + "147682": "Tu znajdziesz pono mitry i w niejednym domu\".", + "147683": "\"Waść ma krzyż w herbie - wołał Podhajski - to", + "147684": "skryta", + "147685": "Aluzyja, że w rodzie bywał neofita.", + "147686": "\"Fałsz! - przerwał Birbasz. -", + "147687": "Przecież ja z tatarskich hrabiów", + "147688": "Pochodzę, a mam krzyże nad herbem Korabiów\".", + "147689": "\"Poraj - krzyknął Mickiewicz - z mitrą w polu złotem,", + "147690": "Herb książęcy; Stryjkowski gęsto pisze o tem\".", + "147691": "Zaczem wielkie powstały w całej karczmie szmery;", + "147692": "Ksiądz Bernardyn uciekł się do swej tabakiery,", + "147693": "W kolej częstował mówców; gwar zaraz ucichnął,", + "147694": "Każdy zażył przez grzeczność i kilkakroć kichnął;", + "147695": "Bernardyn korzystając z przerwy mówił dalej:", + "147696": "\"Oj, wielcy ludzie od tej tabaki kichali!", + "147697": "Czy uwierzycie Państwo, że z tej tabakiery", + "147698": "Pan jenerał Dąbrowski zażył razy cztery?\"", + "147699": "\"Dąbrowski?\" - zawołali. - \"Tak, tak, on jenerał;", + "147700": "Byłem w obozie, gdy on Gdańsk Niemcom odbierał;", + "147701": "Miał coś pisać; bojąc się, ażeby nie zasnął,", + "147702": "Zażył, kichnął, dwakroć mię po ramieniu klasnął:", + "147703": "<>\".", + "147707": "Mowa księdza wzbudziła takie zadziwienie,", + "147708": "Taką radość, że całe huczne zgromadzenie", + "147709": "Milczało chwilę; potem na pół ciche słowa", + "147710": "Powtarzano: \"Tabaka z Polski? Częstochowa?", + "147711": "Dąbrowski? z ziemi włoskiej?\" Aż na koniec razem,", + "147712": "Jakby myśl z myślą, wyraz sam zbiegł się z wyrazem,", + "147713": "Wszyscy jedynogłośnie, jak na dane hasło,", + "147714": "Krzyknęli: \"Dąbrowskiego!\" Wszystko razem wrzasło,", + "147715": "Wszystko się uścisnęło: chłop z tatarskim hrabią,", + "147716": "Mitra z Krzyżem, Poraje z Gryfem i z Korabią;", + "147717": "Zapomnieli wszystkiego, nawet Bernardyna,", + "147718": "Tylko śpiewali krzycząc: \"Wódki, miodu,", + "147719": "wina!\"", + "147720": "Długo się przysłuchiwał ksiądz Robak piosence,", + "147721": "Na koniec chciał ją przerwać; wziął w obiedwie ręce", + "147722": "Tabakierkę, kichaniem melodyję zmieszał", + "147723": "I nim się nastroili, tak mówić pośpieszał:", + "147724": "\"Chwalicie mą tabakę, Mości Dobrodzieje,", + "147725": "Obaczcież, co się wewnątrz tabakierki dzieje\".", + "147726": "Tu, wycierając chustką zabrudzone denko,", + "147727": "Pokazał malowaną armiją, malenką", + "147728": "Jak rój much; w środku jeden człowiek na rumaku,", + "147729": "Wielki jako chrząszcz, siedział, pewnie wódz orszaku;", + "147730": "Spinał konia, jak gdyby chciał skakać w niebiosa,", + "147731": "Jednę rękę na cuglach, drugą miał u nosa.", + "147732": "\"Przypatrzcie się - rzekł Robak - tej groźnej postawie;", + "147733": "Zgadnijcie, czyja? - Wszyscy patrzyli ciekawie.-", + "147734": "Wielki to człowiek, cesarz, ale nie Moskali,", + "147735": "Ich carowie tabaki nigdy nie bierali\".", + "147736": "\"Wielki człowiek - zawołał Cydzik - a w kapocie?", + "147737": "Ja myśliłem, że wielcy ludzie chodzą w złocie,", + "147738": "Bo u Moskalów lada jenerał, Mospanie,", + "147739": "To tak świeci się w złocie jak szczupak w szafranie\".", + "147740": "\"Ba - przerwał Rymsza - przecież widziałem za", + "147741": "młodu", + "147742": "Kościuszkę, Naczelnika naszego narodu:", + "147743": "Wielki człowiek! A chodził w krakowskiej sukmanie,", + "147744": "To jest czamarce\". - \"W jakiej czamarce,", + "147745": "Mospanie? -", + "147746": "Odparł Wilbik. - To przecież zwano taratatką\".", + "147747": "\"Ale tamta z fręzlami, ta jest całkiem gładką\" -", + "147748": "Krzyknął Mickiewicz. Zatem wszczynały się swary", + "147749": "O różnych taratatki kształtach i czamary.", + "147750": "Przemyślny Robak, widząc, że się tak rozpryska", + "147751": "Rozmowa, jął ją znowu zbierać do ogniska,", + "147752": "Do swojej tabakiery; częstował, kichali,", + "147753": "Życzyli sobie zdrowia, on rzecz ciągnął daléj:", + "147754": "\"Gdy cesarz Napoleon w potyczce zażywa", + "147755": "Raz po raz, to znak pewny, że bitwę wygrywa;", + "147756": "Na przykład pod Austerlic: Francuzi tak stali", + "147757": "Z armatami, a na nich biegła ćma Moskali;", + "147758": "Cesarz patrzył i milczał. Co Francuzi strzelą,", + "147759": "To Moskale półkami jak trawa się ścielą.", + "147760": "Półk za półkiem cwałował i spadał z kulbaki;", + "147761": "Co półk spadnie, to Cesarz zażyje tabaki;", + "147762": "Aż w końcu Aleksander, ze swoim braciszkiem", + "147763": "Konstantym i z niemieckim cesarzem Franciszkiem,", + "147764": "W nogi z pola; więc Cesarz, widząc, że po walce,", + "147765": "Spojrzał na nich, zaśmiał się i otrząsnął palce.", + "147766": "Otóż, jeśli kto z Panów, coście tu przytomni,", + "147767": "Będzie w wojsku Cesarza, niech to sobie wspomni\".", + "147768": "\"Ach! - zawołał Skołuba. - Mój Księże", + "147769": "Kwestarzu!", + "147770": "Kiedyż to będzie! Wszak to ile w kalendarzu", + "147771": "Jest świąt, na każde święto Francuzów nam wróżą!", + "147772": "Wygląda człek, wygląda, aż się oczy mrużą,", + "147773": "A Moskal jak nas trzymał, tak trzyma za szyję.", + "147774": "Pono nim słońce wnidzie, rosa oczy wyje\".", + "147775": "\"Mospanie - rzekł Bernardyn - babska rzecz", + "147776": "narzekać,", + "147777": "A żydowska rzecz ręce założywszy czekać,", + "147778": "Nim kto w karczmę zajedzie i do drzwi zapuka.", + "147779": "Z Napoleonem pobić Moskalów nie sztuka.", + "147780": "Jużci on Szwabom skórę trzy razy wymłócił,", + "147781": "Brzydkie Prusactwo zdeptał. Anglików wyrzucił", + "147782": "Het za morze, Moskalom zapewne wygodzi;", + "147783": "Ale co stąd wyniknie, wie Asan Dobrodziéj?", + "147784": "Oto szlachta litewska wtenczas na koń wsiędzie", + "147785": "I szable weźmie, kiedy bić się z kim nie będzie;", + "147786": "Napoleon, sam wszystkich pobiwszy, nareszcie", + "147787": "Powie: <>", + "147789": "Więc nie dość gościa czekać, nie dość i zaprosić,", + "147790": "Trzeba czeladkę zebrać i stoły pownosić,", + "147791": "A przed ucztą potrzeba dom oczyścić z śmieci;", + "147792": "Oczyścić dom, powtarzam, oczyścić dom, dzieci!\"", + "147793": "Nastąpiło milczenie, potem głosy w tłumie:", + "147794": "\"Jakże to dom oczyścić? Jak to Ksiądz rozumie?", + "147795": "Jużci my wszystko zrobim, na wszystko gotowi,", + "147796": "Tylko niech Ksiądz Dobrodziej jaśniej się wysłowi\".", + "147797": "Ksiądz poglądał za okno, przerwawszy rozmowę;", + "147798": "Ujrzał coś ciekawego, z okna wytknął głowę,", + "147799": "Po chwili rzekł powstając: \"Dziś czasu nie mamy,", + "147800": "Potem o tem obszerniej z sobą pogadamy;", + "147801": "Jutro będę dla sprawy w powiatowem mieście", + "147802": "I do Waszmościów z drogi zajadę po kweście\".", + "147803": "\"Niech też do Niehrymowa Ksiądz na nocleg zdąży", + "147804": "-", + "147805": "Rzekł Ekonom - rad będzie Księdzu pan Chorąży;", + "147806": "Wszakże na Litwie stare powiada przysłowie:", + "147807": "Szczęśliwy człowiek, jako kwestarz w Niehrymowie!\"", + "147808": "\"I do nas - rzekł Zubkowski - wstąp, jeżeli łaska;", + "147809": "Znajdzie się tam półsztuczek płótna, masła faska,", + "147810": "Baran lub krówka; wspomnij, Księże, na te słowa:", + "147811": "Szczęśliwy człowiek, trafił jak ksiądz do Zubkowa\".", + "147812": "\"I do nas\" - rzekł Skołuba. - \"Do nas\" -", + "147813": "Terajewicz,", + "147814": "\"Żaden bernardyn głodny nie wyszedł z Pucewicz\".", + "147815": "Tak cała szlachta prośbą i obietnicami", + "147816": "Przeprowadzała księdza; on już był za drzwiami.", + "147817": "On już pierwej przez okno ujrzał Tadeusza,", + "147818": "Który leciał gościńcem w cwał, bez kapelusza,", + "147819": "Z głową schyloną, bladem, posępnem obliczem,", + "147820": "A konia ustawicznie bodł i kropił biczem.", + "147821": "Ten widok bardzo księdza Bernardyna zmieszał,", + "147822": "Więc za młodzieńcem kroki szybkiemi pośpieszał", + "147823": "Do wielkiej puszczy, która, jako oko sięga,", + "147824": "Czerniła się na całym brzegu widnokręga.", + "147825": "Któż zbadał puszcz litewskich przepastne krainy", + "147826": "Aż do samego środka, do jądra gęstwiny?", + "147827": "Rybak ledwie u brzegów nawiedza dno morza;", + "147828": "Myśliwiec krąży koło puszcz litewskich łoża,", + "147829": "Zna je ledwie po wierzchu, ich postać, ich lice,", + "147830": "Lecz obce mu ich wnętrzne serca tajemnice;", + "147831": "Wieść tylko albo bajka wie, co się w nich dzieje.", + "147832": "Bo gdybyś przeszedł bory i podszyte knieje,", + "147833": "Trafisz w głębi na wielki wał pniów, kłod, korzeni,", + "147834": "Obronny trzęsawicą, tysiącem strumieni", + "147835": "I siecią zielsk zarosłych, i kopcami mrowisk,", + "147836": "Gniazdami os, szerszeniów, kłębami wężowisk.", + "147837": "Gdybyś i te zapory zmógł nadludzkiem męstwem,", + "147838": "Dalej spotkać się z większem masz niebezpieczeństwem:", + "147839": "Dalej co krok czyhają, niby wilcze doły,", + "147840": "Małe jeziorka trawą zarosłe na poły,", + "147841": "Tak głębokie, że ludzie dna ich nie dośledzą", + "147842": "(Wielkie jest podobieństwo, że diabły tam siedzą).", + "147843": "Woda tych studni sklni się, plamista rdzą krwawą.", + "147844": "A z wnętrza ciągle dymi, zionąc woń plugawą,", + "147845": "Od której drzewa wkoło tracą liść i korę;", + "147846": "Łyse, skarłowaciałe, robaczliwe, chore,", + "147847": "Pochyliwszy konary mchem kołtunowate", + "147848": "I pnie garbiąc brzydkiemi grzybami brodate,", + "147849": "Siedzą wokoło wody jak czarownic kupa", + "147850": "Grzejąca się nad kotłem, w którym warzą trupa.", + "147851": "Za temi jeziorkami już nie tylko krokiem,", + "147852": "Ale daremnie nawet zapuszczać się okiem,", + "147853": "Bo tam już wszystko mglistym zakryte obłokiem,", + "147854": "Co się wiecznie ze trzęskich oparzelisk wznosi.", + "147855": "A za tą mgłą na koniec (jak wieść gminna głosi)", + "147856": "Ciągnie się bardzo piękna, żyzna okolica:", + "147857": "Główna królestwa zwierząt i roślin stolica.", + "147858": "W niej są złożone wszystkich drzew i ziół nasiona,", + "147859": "Z których się rozrastają na świat ich plemiona;", + "147860": "W niej, jak w arce Noego, z wszelkich zwierząt rodu", + "147861": "Jedna przynajmniej para chowa się dla płodu.", + "147862": "W samym środku (jak słychać) mają swoje dwory:", + "147863": "Dawny Tur, Żubr i Niedźwiedź, puszcz imperatory.", + "147864": "Około nich na drzewach gnieździ się Ryś bystry", + "147865": "I żarłoczny Rosomak, jak czujne ministry;", + "147866": "Dalej zaś, jak podwładni szlachetni wasale,", + "147867": "Mieszkają Dziki, Wilki i Łosie rogale.", + "147868": "Nad głowami Sokoły i Orłowie dzicy,", + "147869": "Żyjący z pańskich stołów dworscy zausznicy.", + "147870": "Te pary zwierząt głowne i patryjarchalne,", + "147871": "Ukryte w jądrze puszczy, światu niewidzialne,", + "147872": "Dzieci swe ślą dla osad za granicę lasu,", + "147873": "A sami we stolicy używają wczasu;", + "147874": "Nie giną nigdy bronią sieczną ani palną,", + "147875": "Lecz starzy umierają śmiercią naturalną.", + "147876": "Mają też i swój smętarz, kędy bliscy śmierci,", + "147877": "Ptaki składają pióra, czworonogi sierci.", + "147878": "Niedźwiedź, gdy zjadłszy zęby, strawy nie przeżuwa,", + "147879": "Jeleń zgrzybiały, gdy już ledwie nogi suwa,", + "147880": "Zając sędziwy, gdy mu już krew w żyłach krzepnie,", + "147881": "Kruk, gdy już posiwieje, sokoł, gdy oślepnie,", + "147882": "Orzeł, gdy mu dziób stary tak się w kabłąk skrzywi,", + "147883": "Że zamknięty na wieki już gardła nie żywi,", + "147884": "Idą na smętarz. Nawet mniejszy zwierz, raniony", + "147885": "Lub chory, bieży umrzeć w swe ojczyste strony.", + "147886": "Stąd to w miejscach dostępnych, kędy człowiek gości,", + "147887": "Nie znajdują się nigdy martwych zwierząt kości.", + "147888": "Słychać, że tam w stolicy, między zwierzętami", + "147889": "Dobre są obyczaje, bo rządzą się sami;", + "147890": "Jeszcze cywilizacją ludzką nie popsuci,", + "147891": "Nie znają praw własności, która świat nasz kłóci,", + "147892": "Nie znają pojedynków ni wojennej sztuki.", + "147893": "Jak ojce żyły w raju, tak dziś żyją wnuki,", + "147894": "Dzikie i swojskie razem, w miłości i zgodzie,", + "147895": "Nigdy jeden drugiego nie kąsa ni bodzie.", + "147896": "Nawet gdyby tam człowiek wpadł, chociaż niezbrojny,", + "147897": "Toby środkiem bestyi przechodził spokojny;", + "147898": "One by nań patrzyły tym wzrokiem zdziwienia,", + "147899": "Jakim w owym ostatnim, szóstym dniu stworzenia", + "147900": "Ojce ich pierwsze, co się w ogrójcu gnieździły,", + "147901": "Patrzyły na Adama, nim się z nim skłóciły.", + "147902": "Szczęściem, człowiek nie zbłądzi do tego ostępu,", + "147903": "Bo Trud i Trwoga, i Śmierć bronią mu przystępu.", + "147904": "Czasem tylko w pogoni zaciekłe ogary,", + "147905": "Wpadłszy niebacznie między bagna, mchy i jary,", + "147906": "Wnętrznej ich okropności rażone widokiem,", + "147907": "Uciekają skowycząc, z obłąkanym wzrokiem;", + "147908": "I długo potem, ręką pana już głaskane,", + "147909": "Drżą jeszcze u nóg jego, strachem opętane.", + "147910": "Te puszcz stołeczne, ludziom nie znane tajniki", + "147911": "W języku swoim strzelcy zowią: m a t e c z n i k i.", + "147912": "Głupi niedźwiedziu! gdybyś w mateczniku siedział,", + "147913": "Nigdy by się o tobie Wojski nie dowiedział;", + "147914": "Ale czyli pasieki zwabiła cię wonność,", + "147915": "Czy uczułeś do owsa dojrzałego skłonność,", + "147916": "Wyszedłeś na brzeg puszczy, gdzie się las przerzedził,", + "147917": "I tam zaraz leśniczy bytność twą wyśledził,", + "147918": "I zaraz obsaczniki, chytre nasłał szpiegi,", + "147919": "By poznać, gdzie popasasz i gdzie masz noclegi;", + "147920": "Teraz Wojski z obławą, już od matecznika", + "147921": "Postawiwszy szeregi, odwrót ci zamyka.", + "147922": "Tadeusz się dowiedział, że niemało czasu", + "147923": "Już przeszło, jak ogary wpadły w otchłań lasu.", + "147924": "Cicho - próżno myśliwi natężają ucha;", + "147925": "Próżno, jak najciekawszej mowy, każdy słucha", + "147926": "Milczenia, długo w miejscu nieruchomy czeka;", + "147927": "Tylko muzyka puszczy gra do nich z daleka.", + "147928": "Psy nurtują po puszczy jak pod morzem nurki,", + "147929": "A strzelcy obróciwszy do lasu dwórurki,", + "147930": "Patrzą Wojskiego: ukląkł, ziemię uchem pyta;", + "147931": "Jako w twarzy lekarza wzrok przyjacioł czyta", + "147932": "Wyrok życia lub zgonu miłej im osoby,", + "147933": "Tak strzelcy, ufni w sztuki Wojskiego sposoby,", + "147934": "Topili w nim spojrzenia nadziei i trwogi.", + "147935": "\"Jest! jest!\" - wyrzekł półgłosem, zerwał", + "147936": "się na nogi.", + "147937": "On słyszał! Oni jeszcze słuchali - nareszcie", + "147938": "Słyszą: jeden pies wrzasnął, potem dwa, dwadzieście,", + "147939": "Wszystkie razem ogary rozpierzchnioną zgrają", + "147940": "Doławiają się, wrzeszczą, wpadli na trop, grają,", + "147941": "Ujadają: już nie jest to powolne granie", + "147942": "Psów goniących zająca, lisa albo łanie,", + "147943": "Lecz wciąż wrzask krótki, częsty, ucinany, zjadły;", + "147944": "To nie na ślad daleki ogary napadły,", + "147945": "Na oko gonią - nagle ustał krzyk pogoni,", + "147946": "Doszli zwierza; wrzask znowu, skowyt; zwierz się broni", + "147947": "I zapewne kaleczy: śród ogarów grania", + "147948": "Słychać coraz to częściej jęk psiego konania.", + "147949": "Strzelcy stali i każdy ze strzelbą gotową", + "147950": "Wygiął się jak łuk naprzód, z wciśnioną w las głową.", + "147951": "Nie mogą dłużej czekać! Już ze stanowiska", + "147952": "Jeden za drugim zmyka i w puszczę się wciska;", + "147953": "Chcą pierwsi spotkać zwierza; choć Wojski ostrzegał,", + "147954": "Choć Wojski stanowiska na koniu obiegał,", + "147955": "Krzycząc, że czy kto prostym chłopem, czy paniczem,", + "147956": "Jeżeli z miejsca zejdzie, dostanie w grzbiet smyczem,", + "147957": "Nie było rady! Wszyscy pomimo zakazu", + "147958": "W las pobiegli. Trzy strzelby huknęły od razu;", + "147959": "Potem wciąż kanonada, aż głośniej nad strzały", + "147960": "Ryknął niedźwiedź i echem napełnił las cały.", + "147961": "Ryk okropny! boleści, wściekłości, rozpaczy;", + "147962": "Za nim wrzask psów, krzyk strzelców, trąby dojeżdżaczy", + "147963": "Grzmiały ze środka puszczy; strzelcy - ci w las śpieszą,", + "147964": "Tamci kurki odwodzą, a wszyscy się cieszą,", + "147965": "Jeden Wojski w żałości, krzyczy, że chybiono.", + "147966": "Strzelcy i obławnicy poszli jedną stroną", + "147967": "Na przełaj zwierza, między ostępem i puszczą;", + "147968": "A niedźwiedź, odstraszony psów i ludzi tłuszczą,", + "147969": "Zwrócił się nazad w miejsca mniej pilnie strzeżone", + "147970": "Ku polom, skąd już zeszły strzelcy rozstawione,", + "147971": "Gdzie tylko pozostali z mnogich łowczych szyków", + "147972": "Wojski, Tadeusz, Hrabia, z kilką obławników.", + "147973": "Tu las był rzadszy; słychać z głębi ryk, trzask", + "147974": "łomu,", + "147975": "Aż z gęstwy, jak z chmur, wypadł niedźwiedź na kształt gromu;", + "147976": "Wkoło psy gonią, straszą, rwą; on wstał na nogi", + "147977": "Tylne i spojrzał wkoło, rykiem strasząc wrogi,", + "147978": "I przedniemi łapami to drzewa korzenie,", + "147979": "To pniaki osmalone, to wrosłe kamienie", + "147980": "Rwał, waląc w psów i w ludzi; aż wyłamał drzewo,", + "147981": "Kręcąc nim jak maczugą na prawo, na lewo,", + "147982": "Runął wprost na ostatnich strażników obławy:", + "147983": "Hrabię i Tadeusza.", + "147984": "Oni bez obawy", + "147985": "Stoją w kroku, na źwierza wytknęli flint rury", + "147986": "Jako dwa konduktory w łono ciemnej chmury;", + "147987": "Aż oba jednym razem pociągnęli kurki", + "147988": "(Niedoświadczeni!), razem zagrzmiały dwórurki;", + "147989": "Chybili. Niedźwiedź skoczył, oni tuż utkwiony", + "147990": "Oszczep jeden chwycili czterema ramiony.", + "147991": "Wydzierali go sobie; spojrzą, aż tu z pyska", + "147992": "Wielkiego, czerwonego dwa rzędy kłów błyska", + "147993": "I łapa z pazurami już się na łby spuszcza;", + "147994": "Pobledli, w tył skoczyli, i gdzie rzadnie puszcza,", + "147995": "Zmykali; zwierz za nimi wspiął się, już pazury", + "147996": "Zahaczał, chybił, podbiegł, wspiął się znów do góry", + "147997": "I czarną łapą sięgał Hrabiego włos płowy.", + "147998": "Zdarłby mu czaszkę z mozgów jak kapelusz z głowy,", + "147999": "Gdy Asesor z Rejentem wyskoczyli z boków,", + "148000": "A Gerwazy biegł z przodu o jakie sto kroków,", + "148001": "Z nim Robak, choć bez strzelby - i trzej w jednej chwili", + "148002": "Jak gdyby na komendę razem wystrzelili.", + "148003": "Niedźwiedź wyskoczył w górę jak kot przed chartami", + "148004": "I głową na dół runął, i czterma łapami", + "148005": "Przewróciwszy się młyńcem, cielska krwawe brzemię", + "148006": "Waląc tuż pod Hrabiego, zbił go z nóg na ziemię.", + "148007": "Jeszcze ryczał, chciał jeszcze powstać, gdy nań wsiadły", + "148008": "Rozjuszona Strapczyna i Sprawnik zajadły.", + "148009": "Natenczas Wojski chwycił na taśmie przypięty", + "148010": "Swój róg bawoli, długi, cętkowany, kręty", + "148011": "Jak wąż boa, oburącz do ust go przycisnął,", + "148012": "Wzdął policzki jak banię, w oczach krwią zabłysnął,", + "148013": "Zasunął wpół powieki, wciągnął w głąb pół brzucha", + "148014": "I do płuc wysłał z niego cały zapas ducha.", + "148015": "I zagrał: róg jak wicher niewstrzymanym dechem", + "148016": "Niesie w puszczę muzykę i podwaja echem.", + "148017": "Umilkli strzelce, stali szczwacze zadziwieni", + "148018": "Mocą, czystością, dziwną harmoniją pieni.", + "148019": "Starzec cały kunszt, którym niegdyś w lasach słynął,", + "148020": "Jeszcze raz przed uszami myśliwców rozwinął;", + "148021": "Napełnił wnet, ożywił knieje i dąbrowy,", + "148022": "Jakby psiarnię w nie wpuścił i rozpoczął łowy.", + "148023": "Bo w graniu była łowów historyja krótka:", + "148024": "Zrazu odzew dźwięczący, rześki - to pobudka;", + "148025": "Potem jęki po jękach skomlą - to psów granie;", + "148026": "A gdzieniegdzie ton twardszy jak grzmot - to strzelanie.", + "148027": "Tu przerwał, lecz róg trzymał; wszystkim się", + "148028": "zdawało,", + "148029": "Że Wojski wciąż gra jeszcze, a to echo grało.", + "148030": "Zadął znowu; myśliłbyś, że róg kształty", + "148031": "zmieniał", + "148032": "I że w ustach Wojskiego to grubiał, to cieniał,", + "148033": "Udając głosy zwierząt: to raz w wilczą szyję", + "148034": "Przeciągając się, długo, przeraźliwie wyje;", + "148035": "Znowu, jakby w niedźwiedzie rozwarłszy się garło,", + "148036": "Ryknął; potem beczenie żubra wiatr rozdarło.", + "148037": "Tu przerwał, lecz róg trzymał; wszystkim się", + "148038": "zdawało,", + "148039": "Że Wojski wciąż gra jeszcze, a to echo grało.", + "148040": "Wysłuchawszy rogowej arcydzieło sztuki,", + "148041": "Powtarzały je dęby dębom, bukom buki.", + "148042": "Dmie znowu: jakby w rogu były setne rogi,", + "148043": "Słychać zmieszane wrzaski szczwania, gniewu, trwogi,", + "148044": "Strzelców, psiarni i zwierząt; aż Wojski do góry", + "148045": "Podniósł róg, i tryumfu hymn uderzył w chmury.", + "148046": "Tu przerwał, lecz róg trzymał; wszystkim się", + "148047": "zdawało,", + "148048": "Że Wojski wciąż gra jeszcze, a to echo grało.", + "148049": "Ile drzew, tyle rogów znalazło się w boru,", + "148050": "Jedne drugim pieśń niosą jak z choru do choru.", + "148051": "I szła muzyka coraz szersza, coraz dalsza,", + "148052": "Coraz cichsza i coraz czystsza, doskonalsza,", + "148053": "Aż znikła gdzieś daleko, gdzieś na niebios progu!", + "148054": "Wojski obiedwie ręce odjąwszy od rogu", + "148055": "Rozkrzyżował; róg opadł, na pasie rzemiennym", + "148056": "Chwiał się. Wojski z obliczem nabrzmiałem, promiennem,", + "148057": "Z oczyma wzniesionemi, stał jakby natchniony,", + "148058": "Łowiąc uchem ostatnie znikające tony.", + "148059": "A tymczasem zagrzmiało tysiące oklasków,", + "148060": "Tysiące powinszowań i wiwatnych wrzasków.", + "148061": "Uciszono się z wolna i oczy gawiedzi", + "148062": "Zwróciły się na wielki, świeży trup niedźwiedzi:", + "148063": "Leżał krwią opryskany, kulami przeszyty,", + "148064": "Piersiami w gęszczę trawy wplątany i wbity,", + "148065": "Rozprzestrzenił szeroko przednie krzyżem łapy,", + "148066": "Dyszał jeszcze, wylewał strumień krwi przez chrapy,", + "148067": "Otwierał jeszcze oczy, lecz głowy nie ruszy;", + "148068": "Pjawki Podkomorzego dzierżą go pod uszy,", + "148069": "Z lewej strony Strapczyna, a z prawej zawisał", + "148070": "Sprawnik i dusząc gardziel, krew czarną wysysał.", + "148071": "Zaczem Wojski rozkazał kij żelazny włożyć", + "148072": "Psom między zęby i tak paszczęki roztworzyć.", + "148073": "Kolbami przewrócono na wznak zwierza zwłoki", + "148074": "I znów trzykrotny wiwat uderzył w obłoki.", + "148075": "\"A co? - krzyknął Asesor, kręcąc strzelby rurą", + "148076": "-", + "148077": "A co, fuzyjka moja? Górą nasi, górą!", + "148078": "A co, fuzyjka moja? Niewielka ptaszyna,", + "148079": "A jak się popisała? To jej nie nowina.", + "148080": "Nie puści ona na wiatr żadnego ładunku,", + "148081": "Od książęcia Sanguszki mam ją w podarunku\".", + "148082": "Tu pokazywał strzelbę przedziwnej roboty", + "148083": "Choć maleńką, i zaczął wyliczać jej cnoty.", + "148084": "\"Ja biegłem - przerwał Rejent, otarłszy pot z", + "148085": "czoła -", + "148086": "Biegłem tuż za niedźwiedziem; a pan Wojski woła:", + "148087": "<> Jak tam stać? Niedźwiedź w pole", + "148088": "wali,", + "148089": "Rwąc z kopyta jak zając, coraz daléj, daléj,", + "148090": "Aż mi ducha nie stało, dobiec ni nadziei;", + "148091": "Aż spojrzę w prawo: sadzi, a tu rzadko w kniei...", + "148092": "Jak też wziąłem na oko; postójże, marucha!", + "148093": "Pomyśliłem, i basta: ot, leży bez ducha;", + "148094": "Tęga strzelba, prawdziwa to Sagalasówka,", + "148095": "Napis: <>.", + "148096": "(Sławny tam mieszkał ślusarz Polak, który robił", + "148097": "Polskie strzelby, ale je po angielsku zdobił)\".", + "148098": "\"Jak to - parsknął Asesor - do kroćset", + "148099": "niedźwiedzi!", + "148100": "To to niby Pan zabił? co też to Pan bredzi?\"", + "148101": "\"Słuchaj no - odparł Rejent - tu, Panie, nie śledztwo,", + "148102": "Tu obława; tu wszystkich weźmiem na świadectwo\".", + "148103": "Więc kłótnia między zgrają wszczęła się", + "148104": "zawzięta,", + "148105": "Ci stronę Asesora, ci brali Rejenta;", + "148106": "O Gerwazym nie wspomniał nikt, bo wszyscy biegli", + "148107": "Z boków i, co się z przodu działo, nie postrzegli.", + "148108": "Wojski głos zabrał: \"Teraz jest przynajmniej za co,", + "148109": "Bo to, Panowie, nie jest ow szarak ladaco,", + "148110": "To niedźwiedź, tu już nie żal poszukać odwetu,", + "148111": "Czy szarpentyną, czyli nawet z pistoletu;", + "148112": "Spór wasz trudno pogodzić, więc dawnym zwyczajem", + "148113": "Na pojedynek nasze pozwolenie dajem.", + "148114": "Pamiętam, za mych czasów żyło dwóch sąsiadów,", + "148115": "Oba ludzie uczciwi, szlachta z prapradziadów,", + "148116": "Mieszkali po dwóch stronach nad rzeką Wilejką,", + "148117": "Jeden zwał się Domejko, a drugi Dowejko,", + "148118": "Do niedźwiedzicy oba razem wystrzelili:", + "148119": "Kto zabił, trudno dociec; strasznie się kłócili", + "148120": "I przysięgli strzelać się przez niedźwiedzią skórę:", + "148121": "To mi to po szlachecku, prawie rura w rurę.", + "148122": "Pojedynek ten wiele narobił hałasu;", + "148123": "Pieśni o nim śpiewano za owego czasu.", + "148124": "Ja byłem sekundantem; jak się wszystko działo,", + "148125": "Opowiem od początku historyję całą\".", + "148126": "Nim Wojski zaczął mówić, Gerwazy spór zgodził;", + "148127": "On niedźwiedzia z uwagą dokoła obchodził,", + "148128": "Nareszcie dobył tasak, rozciął pysk na dwoje", + "148129": "I w tylcu głowy, mózgu rozkroiwszy słoje,", + "148130": "Znalazł kulę, wydobył, suknią ochędożył,", + "148131": "Przymierzył do ładunku, do flinty przyłożył;", + "148132": "A potem, dłoń podnosząc i kulę na dłoni:", + "148133": "\"Panowie - rzekł - ta kula nie jest z waszej broni,", + "148134": "Ona z tej Horeszkowskiej wyszła jednorurki", + "148135": "(Tu podniósł flintę starą, obwiązaną w sznurki),", + "148136": "Lecz nie ja wystrzeliłem. O, trzeba tam było", + "148137": "Odwagi; straszno wspomnieć, w oczach mi się ćmiło!", + "148138": "Bo prosto biegli ku mnie oba paniczowie,", + "148139": "A niedźwiedź z tyłu już - już na Hrabiego głowie,", + "148140": "Ostatniego z Horeszków! chociaż po kądzieli.", + "148141": "<> krzyknąłem; i Pańscy anieli", + "148142": "Zesłali mi na pomoc księdza Bernardyna.", + "148143": "On nas wszystkich zawstydził; oj, dzielny księżyna!", + "148144": "Gdym drżał, gdym się do cyngla dotknąć nie ośmielił,", + "148145": "On mi z rąk flintę wyrwał, wycelił, wystrzelił:", + "148146": "Między dwie głowy strzelić! Sto kroków! Nie chybić!", + "148147": "I w sam środek paszczęki! Tak mu zęby wybić!", + "148148": "Panowie! Długo żyję, jednego widziałem", + "148149": "Człowieka, co mógł takim popisać się strzałem.", + "148150": "Ów głośny niegdyś u nas z tylu pojedynków,", + "148151": "Ów, co korki kobietom wystrzelał z patynków,", + "148152": "Ów łotr nad łotry, sławny w czasy wiekopomne,", + "148153": "Ów Jacek, vulgo Wąsal; nazwiska nie wspomnę.", + "148154": "Ale mu nie czas teraz dojeżdżać niedźwiedzi:", + "148155": "Pewnie po same wąsy hultaj w piekle siedzi.", + "148156": "Chwała Księdzu! Dwom ludziom on życie ocalił,", + "148157": "Może i trzem; Gerwazy nie będzie się chwalił,", + "148158": "Ale gdyby ostatnie z krwi Horeszków dziecię", + "148159": "Wpadło w bestyi paszczę, nie byłbym na świecie,", + "148160": "I moje by tam stare pogryzł niedźwiedź kości;", + "148161": "Pójdź, Księże, wypijemy zdrowie Jegomości\".", + "148162": "Próżno szukano Księdza; wiedzą tylko tyle,", + "148163": "Że po zabiciu źwierza zjawił się na chwilę,", + "148164": "Podskoczył ku Hrabiemu i Tadeuszowi,", + "148165": "A widząc, że obadwa cali są i zdrowi,", + "148166": "Podniósł ku niebu oczy, cicho pacierz zmówił", + "148167": "I pobiegł w pole szybko, jakby go kto łowił.", + "148168": "Tymczasem na Wojskiego rozkaz pęki wrzosu,", + "148169": "Suche chrosty i pniaki rzucono do stosu;", + "148170": "Bucha ogień, wyrasta szara sosna dymu", + "148171": "I rozszerza się w górze na kształt baldakimu.", + "148172": "Nad płomieniem oszczepy złożono w koziołki,", + "148173": "Na grotach zawieszono brzuchate kociołki;", + "148174": "Z wozów niosą jarzyny, mąki i pieczyste,", + "148175": "I chleb.", + "148176": "Sędzia otworzył puzderko zamczyste,", + "148177": "W którym rzędami flaszek białe sterczą głowy;", + "148178": "Wybiera z nich największy kufel kryształowy", + "148179": "(Dostał go Sędzia w darze od księdza Robaka):", + "148180": "Wódka to gdańska, napój miły dla Polaka.", + "148181": "\"Niech żyje - krzyknął Sędzia, w górę wznosząc flaszę -", + "148182": "Miasto Gdańsk! niegdyś nasze, będzie znowu nasze!\"", + "148183": "I lał srebrzysty likwor w kolej, aż na końcu", + "148184": "Zaczęło złoto kapać i błyskać na słońcu.", + "148185": "W kociołkach bigos grzano; w słowach wydać trudno", + "148186": "Bigosu smak przedziwny, kolor i woń cudną;", + "148187": "Słów tylko brzęk usłyszy i rymów porządek,", + "148188": "Ale treści ich miejski nie pojmie żołądek.", + "148189": "Aby cenić litewskie pieśni i potrawy,", + "148190": "Trzeba mieć zdrowie, na wsi żyć, wracać z obławy.", + "148191": "Przecież i bez tych przypraw potrawą nie lada", + "148192": "Jest bigos, bo się z jarzyn dobrych sztucznie składa.", + "148193": "Bierze się doń siekana, kwaszona kapusta,", + "148194": "Która, wedle przysłowia, sama idzie w usta;", + "148195": "Zamknięta w kotle, łonem wilgotnem okrywa", + "148196": "Wyszukanego cząstki najlepsze mięsiwa;", + "148197": "I praży się, aż ogień wszystkie z niej wyciśnie", + "148198": "Soki żywne, aż z brzegów naczynia war pryśnie", + "148199": "I powietrze dokoła zionie aromatem.", + "148200": "Bigos już gotów. Strzelcy z trzykrotnym wiwatem,", + "148201": "Zbrojni łyżkami, biegą i bodą naczynie,", + "148202": "Miedź grzmi, dym bucha, bigos jak kamfora ginie,", + "148203": "Zniknął, uleciał; tylko w czeluściach saganów", + "148204": "Wre para jak w kraterze zagasłych wulkanów.", + "148205": "Kiedy się już do woli napili, najedli,", + "148206": "Zwierza na wóz włożyli, sami na koń siedli,", + "148207": "Radzi wszyscy, rozmowni, oprócz Asesora", + "148208": "I Rejenta; ci byli gniewliwsi niż wczora,", + "148209": "Kłócąc się o zalety, ten swej Sanguszkówki,", + "148210": "A ten - bałabanowskiej swej Sagalasówki.", + "148211": "Hrabia też i Tadeusz jadą nieweseli,", + "148212": "Wstydząc się, że chybili i że się cofnęli:", + "148213": "Bo na Litwie - kto zwierza wypuści z obławy,", + "148214": "Długo musi pracować, nim poprawi sławy.", + "148215": "Hrabia mówił, że pierwszy do oszczepu godził", + "148216": "I że spotkaniu z zwierzem Tadeusz przeszkodził;", + "148217": "Tadeusz utrzymywał, że będąc silniejszy", + "148218": "I do robienia ciężkim oszczepem zręczniejszy,", + "148219": "Chciał wyręczyć Hrabiego: tak sobie niekiedy", + "148220": "Przymawiali śród gwaru i wrzasku czeredy.", + "148221": "Wojski jechał pośrodku; staruszek szanowny", + "148222": "Wesoły był nadzwyczaj i bardzo rozmowny;", + "148223": "Chcąc kłótników zabawić i do zgody dowieść,", + "148224": "Kończył im o Dowejce i Domejce powieść:", + "148225": "\"Asesorze, jeżeli chciałem, byś z Rejentem", + "148226": "Pojedynkował, nie myśl, że jestem zawziętym", + "148227": "Na krew ludzką; broń Boże! chciałem was zabawić,", + "148228": "Chciałem wam komedyję niby to wyprawić,", + "148229": "Wznowić koncept, który ja lat temu czterdzieście", + "148230": "Wymyśliłem - przedziwny! - Wy młodzi jesteście,", + "148231": "Nie pamiętacie o nim, lecz za moich czasów", + "148232": "Głośny był od tej puszczy do poleskich lasów.", + "148233": "\"Domejki i Dowejki wszystkie sprzeciwieństwa", + "148234": "Pochodziły, rzecz dziwna, z nazwisk podobieństwa", + "148235": "Bardzo niewygodnego. Bo gdy w czas sejmików", + "148236": "Przyjaciele Dowejki skarbili stronników,", + "148237": "Szepnął ktoś do szlachcica: <>,", + "148239": "A ten nie dosłyszawszy dał kreskę Domejce.", + "148240": "Gdy na uczcie wniósł zdrowie marszałek Rupejko:", + "148241": "<> - drudzy krzyknęli:", + "148242": "<>", + "148243": "A kto siedział w pośrodku, nie trafił do ładu,", + "148244": "Zwłaszcza przy niewyraźnej mowie w czas obiadu.", + "148245": "Gorzej było; raz w Wilnie jakiś szlachcic pjany", + "148246": "Bił się w szable z Domejką i dostał dwie rany;", + "148247": "Potem ów szlachcic, z Wilna wracając do domu,", + "148248": "Dziwnym trafem z Dowejką zjechał się u promu;", + "148249": "Gdy więc na jednym promie płynęli Wilejką,", + "148250": "Pyta sąsiada: kto on? odpowie: Dowejko;", + "148251": "Nie czekając dobywa rapier spod kirejki:", + "148252": "Czach, czach, i za Domejkę podciął wąs Dowejki.", + "148253": "Wreszcie, jak na dobitkę, trzeba jeszcze było,", + "148254": "Żeby na polowaniu tak się wydarzyło,", + "148255": "Że stali blisko siebie oba imiennicy", + "148256": "I do jednej strzelili razem niedźwiedzicy.", + "148257": "Prawda, że po ich strzale upadła bez duchu,", + "148258": "Ale już pierwej niosła z dziesiątek kul w brzuchu;", + "148259": "Strzelby z jednym kalibrem miało wiele osób.", + "148260": "Kto zabił niedźwiedzicę? dojdźże! jaki sposób?", + "148261": "Tu już krzyknęli: <>", + "148265": "A więc do szerpentynek i stają na mecie.", + "148266": "Oba szanowni ludzie; co ich szlachta godzą,", + "148267": "To oni na się jeszcze zapalczywiej godzą.", + "148268": "Zmienili broń; od szabel szło na pistolety.", + "148269": "Stają, krzyczym, że nadto przybliżyli mety;", + "148270": "Oni na złość, przysięgli przez niedźwiedzią skórę", + "148271": "Strzelać się, śmierć niechybna! prawie rura w rurę.", + "148272": "Oba tęgo strzelali. - <>", + "148273": "<>.", + "148284": "<> - wrzaśli.", + "148285": "Czas? - jutro, miejsce? - karczma Usza.", + "148286": "Rozjechali się. Ja zaś do Wirgilijusza\".", + "148287": "Tu Wojskiemu przerwał krzyk: \"Wyczha!\" Tuż", + "148288": "spod koni", + "148289": "Smyknął szarak; już Kusy, już go Sokoł goni.", + "148290": "Psy wzięto na obławę, wiedząc, że z powrotem", + "148291": "Na polu łatwo można napotkać się z kotem;", + "148292": "Bez smyczy szły przy koniach; gdy kota postrzegły,", + "148293": "Wprzód nim strzelcy poszczuli, już za nim pobiegły.", + "148294": "Rejent też i Asesor chcieli końmi natrzeć;", + "148295": "Lecz Wojski wstrzymał krzycząc: \"Wara! stać i patrzeć!", + "148296": "Nikomu krokiem ruszyć z miejsca nie dozwolę;", + "148297": "Stąd widzim wszyscy dobrze, zając idzie w pole\".", + "148298": "W istocie, kot czuł z tyłu myśliwych i psiarnie,", + "148299": "Rwał w pole, słuchy wytknął jak dwa różki sarnie,", + "148300": "Sam szarzał się nad rolą długi, wyciągnięty,", + "148301": "Skoki pod nim sterczały jakby cztery pręty,", + "148302": "Rzekłbyś, że ich nie rusza, tylko ziemię trąca", + "148303": "Po wierzchu, jak jaskółka wodę całująca.", + "148304": "Pył za nim, psy za pyłem; z daleka się zdało,", + "148305": "Że zając, pył i charty jedne tworzą ciało:", + "148306": "Jakby jakaś przez pole suwała się źmija,", + "148307": "Kot jak głowa, pył z tyłu jakby modra szyja,", + "148308": "A psami jak podwójnym ogonem wywija.", + "148309": "Rejent, Asesor patrzą, otworzyli usta,", + "148310": "Dech wstrzymali; wtem Rejent pobladnął jak chusta,", + "148311": "Zbladł i Asesor, widzą - fatalnie się dzieje,", + "148312": "Owa źmija im dalej, tym bardziej dłużeje,", + "148313": "Już rwie się wpół, już znikła owa szyja pyłu,", + "148314": "Głowa już blisko lasu, ogony - gdzie z tyłu!", + "148315": "Głowa niknie, raz jeszcze jakby kto kutasem", + "148316": "Mignął: w las wpadła; ogon urwał się pod lasem.", + "148317": "Biedne psy, ogłupiałe biegały pod gajem,", + "148318": "Zdawały się naradzać, oskarżać nawzajem;", + "148319": "Wreszcie wracają, z wolna skacząc przez zagony,", + "148320": "Spuściły uszy, tulą do brzucha ogony", + "148321": "I przybiegłszy, ze wstydu nie śmieją wznieść oczu,", + "148322": "I zamiast iść do panów, stały na uboczu.", + "148323": "Rejent spuścił ku piersiom zasępione czoło,", + "148324": "Asesor rzucał okiem, ale niewesoło,", + "148325": "Potem zaczęli oba słuchaczom wywodzić:", + "148326": "Jak ich charty bez smycza nie nawykły chodzić,", + "148327": "Jak kot znienacka wypadł, jak źle był poszczuty", + "148328": "Na roli, gdzie psom chyba trzeba by wdziać buty,", + "148329": "Tak pełno wszędzie głazów i ostrych kamieni.", + "148330": "Mądrze rzecz wyłuszczali szczwacze doświadczeni;", + "148331": "Myśliwi z tych mów wiele mogliby korzystać,", + "148332": "Lecz nie słuchali pilnie; ci zaczęli świstać,", + "148333": "Ci śmiać się w głos, ci, mając niedźwiedzia w pamięci,", + "148334": "Gadali o nim, świeżą obławą zajęci.", + "148335": "Wojski ledwie raz okiem za zającem rzucił;", + "148336": "Widząc, że uciekł, głowę obojętnie zwrócił", + "148337": "I kończył rzecz przerwaną:", + "148338": "\"Na czem więc stanąłem?", + "148339": "Aha! na tem, że obu za słowo ująłem,", + "148340": "Iż będą strzelali się przez niedźwiedzią skórę.", + "148341": "Szlachta w krzyk: <>", + "148343": "A ja w śmiech, bo mnie uczył mój przyjaciel Maro,", + "148344": "Że skóra źwierza nie jest lada jaką miarą.", + "148345": "Wszak wiecie Waćpanowie, jak królowa Dydo", + "148346": "Przypłynęła do Libów i tam z wielką biédą", + "148347": "Wytargowała sobie taki ziemi kawał,", + "148348": "Który by się wołową skórą nakryć dawał;", + "148349": "Na tym kawałku ziemi stanęła Kartago!", + "148350": "Więc ja to sobie w nocy rozbieram z uwagą.", + "148351": "Ledwie dniało, już z jednej strony taradejką", + "148352": "Jedzie Dowejko, z drugiej na koniu Domejko.", + "148353": "Patrzą, aż tu przez rzekę leży most kosmaty,", + "148354": "Pas ze skóry niedźwiedziej porzniętej na szmaty.", + "148355": "Postawiłem Dowejkę na zwierza ogonie", + "148356": "Z jednej strony, Domejkę zaś na drugiej stronie.", + "148357": "<>.", + "148360": "Oni w złość; a tu szlachta kładnie się na ziemi", + "148361": "Od śmiechu, a ja z księdzem słowy poważnemi", + "148362": "Nuż im z Ewanieliji, z statutów dowodzić;", + "148363": "Nie ma rady: - śmieli się i musieli zgodzić.", + "148364": "Spor ich potem w dozgonną przyjaźń się zamienił,", + "148365": "I Dowejko się z siostrą Domejki ożenił,", + "148366": "Domejko pojął siostrę szwagra, Dowejkównę,", + "148367": "Podzielili majątek na dwie części równe,", + "148368": "A w miejscu, gdzie się zdarzył tak dziwny przypadek,", + "148369": "Pobudowawszy karczmę nazwali N i e d ź w i a d e k\".", + "148370": "KSIĘGA PIĄTA", + "148371": "KŁÓTNIA", + "148372": "Plany myśliwskie Telimeny - Ogrodniczka wybiera się na wielki świat i słucha nauk opiekunki - Strzelcy wracają - Wielkie zadziwienie Tadeusza - Spotkanie się powtórne w Świątyni dumania i zgoda, ułatwiona za pośrednictwem mrówek - U stołu wytacza się rzecz o łowach - Powieść Wojskiego o Rejtanie i księciu Denassów, przerwana - Zagajenie układów między stronami, także przerwane - Zjawisko z kluczem - Kłótnia - Hrabia z Gerwazym odbywają radę wojenną.", + "148373": "Wojski, chlubnie skończywszy łowy, wraca z boru,", + "148374": "A Telimena w głębi samotnego dworu", + "148375": "Zaczyna polowanie. Wprawdzie nieruchoma", + "148376": "Siedzi z założonemi na piersiach rękoma,", + "148377": "Lecz myślą goni źwierzów dwóch; szuka sposobu,", + "148378": "Jak by razem obsaczyć i ułowić obu:", + "148379": "Hrabię i Tadeusza. Hrabia, panicz młody,", + "148380": "Wielkiego domu dziedzic, powabnej urody;", + "148381": "Już trochę zakochany! Cóż? może się zmienić!", + "148382": "Potem, czy szczerze kocha? czy się zechce żenić?", + "148383": "Z kobietą kilku laty starszą! niebogatą!", + "148384": "Czy mu krewni pozwolą? co świat powie na to?", + "148385": "Telimena, tak myśląc, z sofy się podniosła", + "148386": "I stanęła na palcach; rzekłbyś, iż podrosła;", + "148387": "Odkryła nieco piersi, wygięła się bokiem", + "148388": "I sama siebie pilnym obejrzała okiem,", + "148389": "I znowu zapytała o radę zwierciadła;", + "148390": "Po chwili wzrok spuściła, westchnęła i siadła.", + "148391": "Hrabia pan! zmienni w gustach są ludzie majętni!", + "148392": "Hrabia blondyn! blondyni nie są zbyt namiętni!", + "148393": "A Tadeusz? prostaczek! poczciwy chłopczyna!", + "148394": "Prawie dziecko! raz pierwszy kochać się zaczyna!", + "148395": "Pilnowany, niełacno zerwie pierwsze związki,", + "148396": "Przy tem dla Telimeny ma już obowiązki,", + "148397": "Mężczyźni, póki młodzi, chociaż w myślach zmienni,", + "148398": "W uczuciach są od dziadów stalsi, bo sumienni.", + "148399": "Długo serce młodzieńca proste i dziewicze", + "148400": "Chowa wdzięczność za pierwsze miłości słodycze!", + "148401": "Ono rozkosz i wita, i żegna z weselem,", + "148402": "Jak skromną ucztę, którą dzielim z przyjacielem.", + "148403": "Tylko stary pjanica, gdy już spali trzewa,", + "148404": "Brzydzi się trunkiem, którym nazbyt się zalewa.", + "148405": "Wszystko to Telimena dokładnie wiedziała,", + "148406": "Bo i rozum, i wielkie doświadczenie miała.", + "148407": "Lecz co powiedzą ludzie? Można im zejść z oczu,", + "148408": "W inne strony wyjechać, mieszkać na uboczu", + "148409": "Lub, co lepsza, wynieść się całkiem z okolicy,", + "148410": "Na przykład zrobić małą podróż do stolicy,", + "148411": "Młodego chłopca na świat wielki wyprowadzić,", + "148412": "Kroki jego kierować, pomagać mu, radzić,", + "148413": "Serce mu kształcić, mieć w nim przyjaciela, brata!", + "148414": "Nareszcie - użyć świata, póki służą lata!", + "148415": "Tak myśląc, po alkowie śmiało i wesoło", + "148416": "Przeszła się kilka razy - znów spuściła czoło.", + "148417": "Warto by też pomyślić o Hrabiego losie -", + "148418": "Czyby się nie udało podsunąć mu Zosię?", + "148419": "Niebogata, lecz za to urodzeniem równa,", + "148420": "Z domu senatorskiego, jest dygnitarzówna.", + "148421": "Jeżeliby do skutku przyszło ożenienie,", + "148422": "Telimena w ich domu miałaby schronienie", + "148423": "Na przyszłość; krewna Zosi i Hrabiego swatka,", + "148424": "Dla młodego małżeństwa byłaby jak matka.", + "148425": "Po tej z sobą odbytej, stanowczej naradzie", + "148426": "Woła przez okno Zosię bawiącą się w sadzie.", + "148427": "Zosia w porannym stroju i z głową odkrytą", + "148428": "Stała, trzymając w ręku podniesione sito;", + "148429": "Do nóg jej biegło ptastwo; stąd kury szurpate", + "148430": "Toczą się kłębkiem, stamtąd kogutki czubate,", + "148431": "Wstrząsając koralowe na głowach szyszaki", + "148432": "I wiosłując skrzydłami przez bruzdy i krzaki,", + "148433": "Szeroko wyciągają ostrożaste pięty;", + "148434": "Za nimi z wolna indyk sunie się odęty,", + "148435": "Sarkając na trzpiotalstwo swej krzykliwej żony;", + "148436": "Owdzie pawie jak tratwy długimi ogony", + "148437": "Sterują się po łące, a gdzieniegdzie z góry", + "148438": "Upada jak kiść śniegu gołąb srebrnopióry.", + "148439": "W pośrodku zielonego okręgu murawy", + "148440": "Ściska się okrąg ptastwa krzykliwy, ruchawy,", + "148441": "Opasany gołębi sznurem na kształt wstęgi", + "148442": "Białej, środkiem pstrokaty w gwiazdy, w cętki, w pręgi", + "148443": "Tu dzioby bursztynowe, tam czubki z korali", + "148444": "Wznoszą się z gęstwi pierza jak ryby spod fali.", + "148445": "Wysuwają się szyje i w ruchach łagodnych", + "148446": "Chwieją się ciągle na kształt tulipanów wodnych;", + "148447": "Tysiące oczu jak gwiazd błyskają ku Zosi.", + "148448": "Ona w środku wysoko nad ptastwem się wznosi,", + "148449": "Sama biała i w długą bieliznę ubrana,", + "148450": "Kręci się jak bijąca śród kwiatów fontanna;", + "148451": "Czerpie z sita i sypie na skrzydła i głowy", + "148452": "Ręką jak perły białą gęsty grad perłowy", + "148453": "Krup jęczmiennych: to ziarno, godne pańskich stołów,", + "148454": "Robi się dla zaprawy litewskich rosołów;", + "148455": "Zosia je wykradając z szafek ochmistrzyni", + "148456": "Dla swego drobiu, szkodę w gospodarstwie czyni.", + "148457": "Usłyszała wołanie: \"Zosiu!\" To głos cioci!", + "148458": "Sypnęła razem ptastwu ostatek łakoci,", + "148459": "A sama, kręcąc sito jako tanecznica", + "148460": "Bębenek i w takt bijąc, swawolna dziewica", + "148461": "Jęła skakać przez pawie, gołębie i kury:", + "148462": "Zmieszane ptastwo tłumnie furknęło do góry.", + "148463": "Zosia, stopami ledwie dotykając ziemi,", + "148464": "Zdawała się najwyżej bujać między niemi;", + "148465": "Przodem gołębie białe, które w biegu płoszy,", + "148466": "Leciały jak przed wozem bogini rozkoszy.", + "148467": "Zosia przez okno z krzykiem do alkowy wpadła", + "148468": "I na kolanach ciotki zadyszana siadła;", + "148469": "Telimena, całując i głaszcząc pod brodę,", + "148470": "Z radością zważa dziecka żywość i urodę", + "148471": "(Bo prawdziwie kochała swą wychowanicę).", + "148472": "Ale znowu poważnie nastroiła lice,", + "148473": "Wstała i przechodząc się wszerz i wzdłuż alkowy,", + "148474": "Dzierżąc palec przy ustach, temi rzekła słowy:", + "148475": "\"Kochana Zosiu, już też całkiem zapominasz", + "148476": "I na stan, i na wiek twój; wszak to dziś zaczynasz", + "148477": "Rok czternasty, czas rzucić indyki i kurki;", + "148478": "Fi! to godna zabawka dygnitarskiej córki!", + "148479": "I z umurzaną dziatwą chłopską już do woli", + "148480": "Napieściłaś się! Zosiu! patrząc, serce boli;", + "148481": "Opaliłaś okropnie płeć, czysta Cyganka,", + "148482": "A chodzisz i ruszasz się jak parafijanka.", + "148483": "Już ja temu wszystkiemu na przyszłość zaradzę;", + "148484": "Od dziś zacznę, dziś ciebie na świat wyprowadzę,", + "148485": "Do salonu, do gości - gości mamy siła,", + "148486": "Patrzajżeż, ażebyś mnie wstydu nie zrobiła\".", + "148487": "Zosia skoczyła z miejsca i klasnęła w dłonie,", + "148488": "I ciotce zawisnąwszy oburącz na łonie,", + "148489": "Płakała i śmiała się na przemian z radości.", + "148490": "\"Ach, Ciociu! już tak dawno nie widziałam gości!", + "148491": "Od czasu, jak tu żyję z kury i indyki,", + "148492": "Jeden gość, co widziałam, to był gołąb dziki;", + "148493": "Już mi troszeczkę nudno tak siedzieć w alkowie;", + "148494": "Pan Sędzia nawet mówi, że to źle na zdrowie\".", + "148495": "\"Sędzia - przerwała ciotka - ciągle mi", + "148496": "dokuczał,", + "148497": "Żeby cię na świat wywieść, ciągle pod nos mruczał,", + "148498": "Że już jesteś dorosłą; sam nie wie, co plecie,", + "148499": "Dziaduś, nigdy na wielkim niebywały świecie.", + "148500": "Ja wiem lepiej, jak długo trzeba się sposobić", + "148501": "Panience, by wyszedłszy na świat, efekt zrobić.", + "148502": "Wiedz, Zosiu, że kto rośnie na widoku ludzi,", + "148503": "Choć piękny, choć rozumny, efektów nie wzbudzi,", + "148504": "Gdy go wszyscy przywykną widzieć od maleńka.", + "148505": "Lecz niechaj ukształcona, dorosła panienka", + "148506": "Nagle ni stąd, ni zowąd przed światem zabłyśnie,", + "148507": "Wtenczas każdy się do niej przez ciekawość ciśnie,", + "148508": "Wszystkie jej ruchy, rzuty oczu jej uważa,", + "148509": "Słowa jej podsłuchiwa i drugim powtarza;", + "148510": "A kiedy wejdzie w modę raz młoda osoba,", + "148511": "Każdy ją chwalić musi, choć i nie podoba.", + "148512": "Znaleźć się, spodziewam się, że umiesz; w stolicy", + "148513": "Urosłaś. Choć dwa lata mieszkasz w okolicy,", + "148514": "Nie zapomniałaś jeszcze całkiem Petersburka.", + "148515": "No, Zosio, toaletę rób, dostań tam z biórka,", + "148516": "Nagotowane znajdziesz wszystko do ubrania.", + "148517": "Spiesz się, bo lada chwila wrócą z polowania\".", + "148518": "Wezwano pokojowę i służącą dziewkę;", + "148519": "W naczynie srebrne wody wylano konewkę;", + "148520": "Zosia, jak wróbel w piasku, trzepioce się, myje", + "148521": "Z pomocą sługi ręce, oblicze i szyję.", + "148522": "Telimena otwiera petersburskie składy,", + "148523": "Dobywa flaszki perfum, słoiki pomady,", + "148524": "Pokrapia Zosię wkoło wyborną perfumą", + "148525": "(Woń napełniła izbę), włos namaszcza gumą.", + "148526": "Zosia kładnie pończoszki białe, ażurowe,", + "148527": "I trzewiki warszawskie białe, atłasowe;", + "148528": "Tymczasem pokojowa sznurowała stanik,", + "148529": "Potem rzuciła na gors pannie pudermanik;", + "148530": "Zaczęto przypieczone zbierać papiloty,", + "148531": "Pukle, że nazbyt krótkie, uwito w dwa sploty,", + "148532": "Zostawując na czole i skroniach włos gładki;", + "148533": "Pokojowa zaś świeżo zebrane bławatki", + "148534": "Uwiązawszy w plecionkę daje Telimenie;", + "148535": "Ta ją do głowy Zosi przyszpila uczenie,", + "148536": "Z prawej strony na lewo: kwiat od bladych włosów", + "148537": "Odbijał bardzo pięknie, jak od zboża kłosów!", + "148538": "Zdjęto puderman, całe ubranie gotowe.", + "148539": "Zosia białą sukienkę wrzuciła przez głowę,", + "148540": "Chusteczkę batystową białą w ręku zwija", + "148541": "I tak cała wygląda biała jak lilija.", + "148542": "Poprawiwszy raz jeszcze i włosów, i stroju,", + "148543": "Kazano jej wzdłuż i wszerz przejść się po pokoju;", + "148544": "Telimena uważa znawczyni oczyma,", + "148545": "Musztruje siostrzenicę, gniewa się i zżyma;", + "148546": "Aż na dygnienie Zosi krzyknęła z rozpaczy:", + "148547": "\"Ja nieszczęśliwa! Zosiu, widzisz, co to znaczy", + "148548": "Żyć z gęśmi, z pastuchami! Tak nogi rozszerzasz,", + "148549": "Jak chłopiec, okiem w prawo i w lewo uderzasz,", + "148550": "Czysta rozwódka! - Dygnij, patrz, jaka niezwinna!\"", + "148551": "\"Ach, Ciociu! - rzekła smutnie Zosia - cóż ja", + "148552": "winna?", + "148553": "Ciotka mnie zamykała; nie było z kim tańczyć,", + "148554": "Lubiłam z nudy ptastwo paść i dzieci niańczyć;", + "148555": "Ale poczekaj, Ciociu, niech no się pobawię", + "148556": "Trochę z ludźmi, obaczysz, jak się ja poprawię\".", + "148557": "\"Już - rzekła ciotka - z dwojga złego lepiej z", + "148558": "ptastwem", + "148559": "Niż z tem, co u nas dotąd gościło, plugastwem;", + "148560": "Przypomnij tylko sobie, kto tu u nas bywał:", + "148561": "Pleban, co pacierz mruczał lub w warcaby grywał,", + "148562": "I palestra z fajkami! To mi kawalery!", + "148563": "Nabrałabyś się od nich pięknej manijery.", + "148564": "Teraz to pokazać się jest przynajmniej komu,", + "148565": "Mamy przecież uczciwe towarzystwo w domu.", + "148566": "Uważaj dobrze, Zosiu, jest tu Hrabia młody,", + "148567": "Pan, dobrze wychowany, krewny Wojewody,", + "148568": "Pamiętaj być mu grzeczną...\"", + "148569": "Słychać rżenie koni!", + "148570": "I gwar myśliwców; już są pod bramą: to oni!", + "148571": "Wziąwszy Zosię pod rękę, pobiegła do sali.", + "148572": "Myśliwi na pokoje jeszcze nie wchadzali,", + "148573": "Musieli po komnatach odmieniać swą odzież,", + "148574": "Nie chcąc wniść do dam w kurtkach.", + "148575": "Pierwsza wpadła młodzież,", + "148576": "Pan Tadeusz i Hrabia, co żywo przebrani.", + "148577": "Telimena sprawuje obowiązki pani,", + "148578": "Wita wchodzących, sadza, rozmową zabawia", + "148579": "I siostrzenicę wszystkim z kolei przedstawia:", + "148580": "Naprzód Tadeuszowi, jako krewną bliską;", + "148581": "Zosia grzecznie dygnęła, on skłonił się nisko,", + "148582": "Chciał coś do niej przemówić, już usta otworzył,", + "148583": "Ale spójrzawszy w oczy Zosi, tak się strwożył,", + "148584": "Że stojąc niemy przed nią, to płonął, to bladnął;", + "148585": "Co było w jego sercu, on sam nie odgadnął.", + "148586": "Uczuł się nieszczęśliwym bardzo - poznał Zosię!", + "148587": "Po wzroście i po włosach światłych, i po głosie;", + "148588": "Tę kibić i tę główkę widział na parkanie,", + "148589": "Ten wdzięczny głos zbudził go dziś na polowanie.", + "148590": "Aż Wojski Tadeusza wyrwał z zamięszania;", + "148591": "Widząc, że blednie i że na nogach się słania,", + "148592": "Radził mu odejść do swej izby dla spoczynku;", + "148593": "Tadeusz stanął w kącie, wsparł się na kominku,", + "148594": "Nic nie mówiąc - szerokie, obłędne źrenice", + "148595": "Obracał to na ciotkę, to na siostrzenicę.", + "148596": "Dostrzegła Telimena, iż pierwsze spojrzenie", + "148597": "Zosi tak wielkie na nim zrobiło wrażenie;", + "148598": "Nie odgadła wszystkiego, przecież pomieszana", + "148599": "Bawi gości, a z oczu nie spuszcza młodziana.", + "148600": "Wreszcie czas upatrzywszy ku niemu podbiega:", + "148601": "Czy zdrów? dlaczego smutny? pyta się, nalega,", + "148602": "Napomyka o Zosi, zaczyna z nim żarty;", + "148603": "Tadeusz nieruchomy, na łokciu oparty,", + "148604": "Nic nie gadając, marszczył brwi i usta krzywił:", + "148605": "Tym bardziej Telimenę pomieszał i ździwił", + "148606": "Zmieniła więc natychmiast twarz i ton rozmowy,", + "148607": "Powstała zagniewana i ostremi słowy", + "148608": "Poczęła nań przymówki sypać i wyrzuty;", + "148609": "Porwał się i Tadeusz jak żądłem ukłuty;", + "148610": "Spojrzał krzywo, nie mówiąc ani słowa splunął,", + "148611": "Krzesło nogą odepchnął i z pokoju runął,", + "148612": "Trzasnąwszy drzwi za sobą.", + "148613": "Szczęściem, że tej sceny", + "148614": "Nikt z gości nie uważał oprócz Telimeny.", + "148615": "Wyleciawszy przez bramę, biegł prosto na pole;", + "148616": "Jak szczupak, gdy mu oścień skróś piersi przekole,", + "148617": "Pluska się i nurtuje, myśląc, że uciecze,", + "148618": "Ale wszędzie żelazo i sznur z sobą wlecze:", + "148619": "Tak i Tadeusz ciągnął za sobą zgryzoty,", + "148620": "Suwając się przez rowy i skacząc przez płoty,", + "148621": "Bez celu i bez drogi; aż niemało czasu", + "148622": "Nabłąkawszy się, w końcu wszedł w głębinę lasu", + "148623": "I trafił, czy umyślnie, czyli też przypadkiem,", + "148624": "Na wzgórek, co był wczora szczęścia jego świadkiem,", + "148625": "Gdzie dostał ów bilecik, zadatek kochania,", + "148626": "Miejsce, jak wiemy, zwane Świątynią dumania.", + "148627": "Gdy okiem wkoło rzuca, postrzega: to ona!", + "148628": "Telimena, samotna, w myślach pogrążona,", + "148629": "Od wczorajszej postacią i strojem odmienna,", + "148630": "W bieliźnie, na kamieniu, sama jak kamienna;", + "148631": "Twarz schyloną w otwarte utuliła dłonie,", + "148632": "Choć nie słyszysz szlochania, znać, że we łzach tonie.", + "148633": "Daremnie broniło się serce Tadeusza:", + "148634": "Ulitował się, uczuł, że go żal porusza,", + "148635": "Długo poglądał niemy, ukryty za drzewem,", + "148636": "Na koniec westchnął i rzekł sam do siebie z gniewem:", + "148637": "\"Głupi! cóż ona winna, że się ja pomylił!\"", + "148638": "Więc z wolna głowę ku niej zza drzewa wychylił,", + "148639": "Gdy nagle Telimena zrywa się z siedzenia,", + "148640": "Rzuca się w prawo, w lewo, skacze skróś strumienia,", + "148641": "Rozkrzyżowana, z włosem rozpuszczonym, blada,", + "148642": "Pędzi w las, podskakuje, przyklęka, upada", + "148643": "I nie mogąc już powstać, kręci się po darni.", + "148644": "Widać z jej ruchów, w jakiej strasznej jest męczarni;", + "148645": "Chwyta się za pierś, szyję, za stopy, kolana.", + "148646": "Skoczył Tadeusz, myśląc, że jest pomieszana", + "148647": "Lub ma wielką chorobę. Lecz z innej przyczyny", + "148648": "Pochodziły te ruchy.", + "148649": "U bliskiej brzeziny", + "148650": "Było wielkie mrowisko. Owad gospodarny", + "148651": "Snuł się wkoło po trawie, ruchawy i czarny;", + "148652": "Nie wiedzieć, czy z potrzeby, czy z upodobania", + "148653": "Lubił szczególnie zwiedzać Świątynię dumania;", + "148654": "Od stołecznego wzgórka aż po źródła brzegi", + "148655": "Wydeptał drogę, którą wiodł swoje szeregi.", + "148656": "Nieszczęściem, Telimena siedziała śród drożki;", + "148657": "Mrówki znęcone blaskiem bieluchnej pończoszki,", + "148658": "Wbiegły, gęsto zaczęły łaskotać i kąsać,", + "148659": "Telimena musiała uciekać, otrząsać,", + "148660": "Na koniec na murawie siąść i owad łowić.", + "148661": "Nie mógł jej swej pomocy Tadeusz odmowić;", + "148662": "Oczyszczając sukienkę, aż do nóg się zniżył,", + "148663": "Usta trafem ku skroniom Telimeny zbliżył -", + "148664": "W tak przyjaźnej postawie, choć nic nie mówili", + "148665": "O rannych kłótniach swoich, przecież się zgodzili;", + "148666": "I nie wiedzieć, jak długo trwałaby rozmowa,", + "148667": "Gdyby ich nie przebudził dzwonek z Soplicowa -", + "148668": "Hasło wieczerzy. Pora powracać do domu,", + "148669": "Zwłaszcza że słychać było opodal trzask łomu.", + "148670": "Może szukają? razem wracać nie wypada;", + "148671": "Więc Telimena w prawo pod ogród się skrada,", + "148672": "A Tadeusz na lewo biegł do wielkiej drogi;", + "148673": "Oboje w tym odwrocie mieli nieco trwogi:", + "148674": "Telimenie zdało się, że raz spoza krzaka", + "148675": "Błysła zakapturzona, chuda twarz Robaka,", + "148676": "Tadeusz widział dobrze, jak mu raz i drugi", + "148677": "Pokazał się na lewo cień biały i długi.", + "148678": "Co to było, nie wiedział, ale miał przeczucie,", + "148679": "Że to był Hrabia w długim, angielskim surducie.", + "148680": "Wieczerzano w zamczysku. Uparty Protazy,", + "148681": "Nie dbając na wyraźne Sędziego zakazy,", + "148682": "W niebytność państwa znowu do zamku szturmował", + "148683": "I kredens doń (jak mówi) zaintromitował.", + "148684": "Goście weszli w porządku i stanęli kołem;", + "148685": "Podkomorzy najwyższe brał miejsce za stołem;", + "148686": "Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy.", + "148687": "Idąc kłaniał się damom, starcom i młodzieży.", + "148688": "Kwestarz nie był u stołu; miejsce Bernardyna", + "148689": "Po prawej stronie męża ma Podkomorzyna.", + "148690": "Sędzia, kiedy już gości jak trzeba ustawił,", + "148691": "Żegnając po łacinie, stół pobłogosławił;", + "148692": "Mężczyznom dano wódkę; za czym wszyscy siedli", + "148693": "I chłodnik zabielany milcząc żwawo jedli.", + "148694": "Po chłodniku szły raki, kurczęta, szparagi,", + "148695": "W towarzystwie kielichów węgrzyna, malagi;", + "148696": "Jedzą, piją, a milczą wszyscy. Nigdy pono,", + "148697": "Od czasu jako mury zamku podźwigniono,", + "148698": "Który uraczał hojnie tylu szlachty bratów,", + "148699": "Tyle wesołych słyszał i odbił wiwatów,", + "148700": "Nie pamiętano takiej posępnej wieczerzy;", + "148701": "Tylko pukanie korków i brzęki talerzy", + "148702": "Odbijała zamkowa sień wielka i pusta:", + "148703": "Rzekłbyś, iż zły duch gościom zasznurował usta.", + "148704": "Mnogie były powody milczenia: Myśliwi", + "148705": "Powrócili z ostępu dosyć gadatliwi;", + "148706": "Lecz gdy zapał ochłonął, myśląc nad obławą,", + "148707": "Postrzegają, że wyszli z niej nie z wielką sławą:", + "148708": "Trzebaż było, ażeby jeden kaptur popi,", + "148709": "Wyrwawszy się Bóg wie skąd, jak Filip z konopi,", + "148710": "Przepisał wszystkich strzelców powiatu? O wstydzie!", + "148711": "Cóż o tem będą gadać w Oszmianie i Lidzie,", + "148712": "Które od wieków walczą z tutejszym powiatem", + "148713": "O pierwszeństwo w strzelectwie; myślili więc nad tem.", + "148714": "Zaś Asesor i Rejent, prócz wspólnych niechęci,", + "148715": "Świeżą hańbę swych chartów mieli na pamięci.", + "148716": "W oczach im stoi niecny kot, skoki wyciąga", + "148717": "I omykiem spod gaju kiwając, urąga,", + "148718": "I tym omykiem ćwiczy po sercach jak biczem.", + "148719": "Siedzieli z pochylonem ku misie obliczem.", + "148720": "Asesor nowe jeszcze miał powody żalów,", + "148721": "Patrząc na Telimenę i na swych rywalów.", + "148722": "Do Tadeusza siedzi Telimena bokiem,", + "148723": "Pomieszana, zaledwie śmie nań rzucić okiem.", + "148724": "Chciała zasępionego Hrabiego zabawić,", + "148725": "Wyzwać w dłuższą rozmowę, w lepszy humor wprawić,", + "148726": "Bo Hrabia dziwnie kwaśny powrócił z przechadzki,", + "148727": "A raczej, jako myślił Tadeusz, z zasadzki;", + "148728": "Słuchając Telimeny, czoło podniosł hardo,", + "148729": "Brwi zmarszczył, spójrzał na nią ledwie nie z pogardą;", + "148730": "Potem przysiadł się, jak mógł najbliżej, do Zosi,", + "148731": "Nalewa jej do szklanki, talerze przynosi,", + "148732": "Prawi tysiąc grzeczności, kłania się, uśmiécha,", + "148733": "Czasem oczy wywraca i głęboko wzdycha.", + "148734": "Widać przecież, pomimo tak zręczne łudzenie,", + "148735": "Że umizgał się tylko na złość Telimenie;", + "148736": "Bo głowę odwracając niby nieumyślnie,", + "148737": "Coraz ku Telimenie groźnem okiem błyśnie.", + "148738": "Telimena nie mogła pojąć, co to znaczy:", + "148739": "Ruszywszy ramionami, myśliła: dziwaczy.", + "148740": "Wreszcie, nowym zalotom Hrabiego dość rada,", + "148741": "Zwróciła się do swego drugiego sąsiada.", + "148742": "Tadeusz, też posępny, nic nie jadł, nic nie pił,", + "148743": "Zdawał się słuchać rozmów, oczy w talerz wlepił;", + "148744": "Telimena mu leje wino, on się gniewa", + "148745": "Na natrętność; pytany o zdrowie - poziewa.", + "148746": "Ma za złe (tak się zmienił jednego wieczora),", + "148747": "Że Telimena zbytnie do zalotów skora;", + "148748": "Gorszy się, że jej suknia tak wcięta głęboko,", + "148749": "Nieskromnie - a dopiero, kiedy podniosł oko!", + "148750": "Aż przeląkł się; bystrzejsze teraz miał źrenice:", + "148751": "Ledwie spójrzał w rumiane Telimeny lice,", + "148752": "Odkrył od razu wielką, straszną tajemnicę!", + "148753": "Przebóg! naróżowana!", + "148754": "Czy róż w złym gatunku,", + "148755": "Czy jakoś na obliczu przetarł się z trefunku:", + "148756": "Gdzieniegdzie zrzedniał, na wskroś grubszą płeć odsłania.", + "148757": "Może to sam Tadeusz, w Świątyni dumania", + "148758": "Rozmawiając za blisko, omusknął z bielidła", + "148759": "Karmin, lżejszy od pyłków motylego skrzydła.", + "148760": "Telimena wracała nazbyt śpieszno z lasu", + "148761": "I poprawić kolory swe nie miała czasu;", + "148762": "Około ust szczególniej widne były piegi.", + "148763": "Nuż oczy Tadeusza, jako chytre szpiegi,", + "148764": "Odkrywszy jedną zdradę, poczną w kolej zwiedzać", + "148765": "Resztę wdzięków i wszędzie jakiś fałsz wyśledzać:", + "148766": "Dwóch zębów braknie w ustach; na czole, na skroni", + "148767": "Zmarszczki; tysiące zmarszczków pod brodą się chroni!", + "148768": "Niestety! Czuł Tadeusz, jak jest niepotrzebnie", + "148769": "Rzecz piękną nazbyt ściśle zważać; jak haniebnie", + "148770": "Być szpiegiem swej kochanki; nawet jak szkaradnie", + "148771": "Odmieniać smak i serce - lecz któż sercem władnie?", + "148772": "Darmo chce brak miłości zastąpić sumnieniem,", + "148773": "Chłod duszy ogrzać znowu jej wzroku promieniem:", + "148774": "Już ten wzrok, jako księżyc światły, a bez ciepła,", + "148775": "Błyskał po wierzchu duszy, która do dna krzepła...", + "148776": "Takie robiąc sam sobie wyrzuty i skargi,", + "148777": "Pochylił w talerz głowę, milczał i gryzł wargi.", + "148778": "Tymczasem zły duch nową pokusą go wabi:", + "148779": "Podsłuchiwać, co Zosia mówiła do Hrabi.", + "148780": "Dziewczyna, uprzejmością Hrabiego ujęta,", + "148781": "Zrazu rumieniła się spuściwszy oczęta,", + "148782": "Potem śmiać się zaczęli, w końcu rozmawiali", + "148783": "O jakiemś niespodzianem w ogrodzie spotkaniu,", + "148784": "O jakiemś po łopuchach i grzędach stąpaniu.", + "148785": "Tadeusz, wyciągnąwszy co najdłużej uszy,", + "148786": "Połykał gorzkie słowa i przetrawiał w duszy,", + "148787": "Okropną miał biesiadę. Jak w ogrodzie źmija", + "148788": "Dwoistem żądłem zioło zatrute wypija,", + "148789": "Potem skręci się w kłębek i na drodze legnie,", + "148790": "Grożąc stopie, co na nią nieostróżnie biegnie,", + "148791": "Tak Tadeusz, opiły trucizną zazdrości,", + "148792": "Zdawał się obojętny, a pękał ze złości.", + "148793": "W najweselszem zebraniu niech się kilku gniewa,", + "148794": "Zaraz się ich ponurość na resztę rozlewa.", + "148795": "Strzelcy dawniej milczeli, druga stołu strona", + "148796": "Umilkła, Tadeusza żółcią zarażona.", + "148797": "Nawet pan Podkomorzy, nadzwyczaj ponury,", + "148798": "Nie miał ochoty gadać, widząc swoje córy,", + "148799": "Posażne i nadobne panny, w wieku kwiecie,", + "148800": "Zdaniem wszystkich najpierwsze partyje w powiecie,", + "148801": "Milczące, zaniedbane od milczącej młodzi.", + "148802": "Gościnnego Sędziego również to obchodzi;", + "148803": "Wojski zaś, uważając, że tak wszyscy milczą,", + "148804": "Nazywał tę wieczerzę nie polską, lecz wilczą.", + "148805": "Hreczecha na milczenie miał słuch bardzo czuły,", + "148806": "Sam gawęda, i lubił niezmiernie gaduły.", + "148807": "Nie dziw! ze szlachtą strawił życie na biesiadach,", + "148808": "Na polowaniach, zjazdach, sejmikowych radach;", + "148809": "Przywykł, żeby mu zawsze coś bębniło w ucho,", + "148810": "Nawet wtenczas, gdy milczał lub z placką za muchą", + "148811": "Skradał się, lub zamknąwszy oczy siadał marzyć;", + "148812": "W dzień szukał rozmów, w nocy musiano mu gwarzyć", + "148813": "Pacierze różańcowe albo gadać bajki;", + "148814": "Stąd też nieprzyjacielem zabitym był fajki,", + "148815": "Wymyślonej od Niemców, by nas scudzoziemczyć;", + "148816": "Mawiał: \"Polskę oniemić - jest to Polskę zniemczyć\".", + "148817": "Starzec, wiek przegwarzywszy, chciał spoczywać w gwarze;", + "148818": "Milczenie go budziło ze snu: tak młynarze,", + "148819": "Uśpieni kół tarkotem, ledwie staną osie,", + "148820": "Budzą się, krzycząc z trwogą: \"A Słowo stało się...\"", + "148821": "Wojski ukłonem dawał znak Podkomorzemu,", + "148822": "A ręką od ust lekko skinął ku Sędziemu,", + "148823": "Prosząc o głos; panowie na ten ukłon niemy", + "148824": "Odkłonili się oba, co znaczy: \"prosiemy\".", + "148825": "Wojski zagaił:", + "148826": "\"Śmiałbym upraszać młodzieży,", + "148827": "Ażeby po staremu bawić u wieczerzy,", + "148828": "Nie milczeć i żuć: czy my ojce kapucyni?", + "148829": "Kto milczy między szlachtą, to właśnie tak czyni", + "148830": "Jako myśliwiec, który nabój rdzawi w strzelbie;", + "148831": "Dlatego ja rozmowność naszych przodków wielbię.", + "148832": "Po łowach szli do stołu, nie tylko by jadać,", + "148833": "Ale aby nawzajem mogli się wygadać,", + "148834": "Co każdy miał na sercu; nagany, pochwały", + "148835": "Strzelców i obławników, ogary, wystrzały", + "148836": "Wywoływano na plac; powstawała wrzawa,", + "148837": "Miła uchu myśliwców jak druga obława.", + "148838": "Wiem, wiem, o co wam idzie: ta czarnych trosk chmura", + "148839": "Pono z Robakowego wzniosła się kaptura!", + "148840": "Wstydzicie się swych pudeł! Niech was wstyd nie pali,", + "148841": "Znałem myśliwych lepszych od was, a chybiali;", + "148842": "Trafiać, chybiać, poprawiać - to kolej strzelecka.", + "148843": "Ja sam, chociaż ze strzelbą włoczę się od dziecka,", + "148844": "Chybiałem; chybiał sławny ów strzelec Tułoszczyk,", + "148845": "Nawet nie zawsze trafiał pan Rejtan nieboszczyk.", + "148846": "O Rejtanie opowiem później. Co się tycze", + "148847": "Wypuszczenia z obławy, że oba panicze", + "148848": "Zwierzowi jak należy kroku nie dostali,", + "148849": "Choć mieli oszczep w ręku, tego nikt nie chwali", + "148850": "Ani gani: bo zmykać, mając naboj w rurze", + "148851": "Znaczyło po staremu: być tchórzem nad tchórze;", + "148852": "Toż wystrzelić na oślep (jak to robi wielu),", + "148853": "Nie przypuściwszy zwierza, nie wziąwszy do celu,", + "148854": "Jest rzecz haniebna; ale kto dobrze wymierzy,", + "148855": "Kto przypuści do siebie zwierza jak należy,", + "148856": "Jeśli chybił, cofnąć się może bez sromoty", + "148857": "Albo walczyć oszczepem, lecz z własnej ochoty,", + "148858": "A nie z musu: gdyż oszczep strzelcom poruczony", + "148859": "Nie dla natarcia, ale tylko dla obrony.", + "148860": "Tak było po staremu: a więc mnie zawierzcie", + "148861": "I waszej rejterady do serca nie bierzcie,", + "148862": "Kochany Tadeuszku i Wielmożny Grafie!", + "148863": "Ilekroć zaś wspomnicie o dzisiejszym trafie,", + "148864": "Wspomnijcie też starego Wojskiego przestrogę:", + "148865": "Nigdy jeden drugiemu nie zachodzić w drogę,", + "148866": "Nigdy we dwóch nie strzelać do jednej źwierzyny\".", + "148867": "Właśnie Wojski wymawiał to słowo:", + "148868": "\"źwierzyny\",", + "148869": "Gdy Asesor półgębkiem podszepnął: \"dziewczyny\";", + "148870": "\"Brawo!\" krzyknęła młodzież, powstał szmer i śmiechy,", + "148871": "Powtarzano z kolei przestrogę Hreczechy,", + "148872": "Mianowicie ostatnie słowo, ci: \"źwierzyny\",", + "148873": "A drudzy, w głos śmiejąc się, krzyczeli: \"dziewczyny\";", + "148874": "Rejent szepnął: \"kobiety\", Asesor: \"kokiety\",", + "148875": "Utkwiwszy w Telimenie oczy jak sztylety.", + "148876": "Nie myślił wcale Wojski przymawiać nikomu", + "148877": "Ani uważał, co tam szepcą po kryjomu;", + "148878": "Rad bardzo, że mógł damy i młodzież rozśmieszyć,", + "148879": "Zwrócił się ku myśliwcom, chcąc i tych pocieszyć.", + "148880": "I zaczął, nalewając sobie kielich wina:", + "148881": "\"Nadaremnie oczyma szukam Bernardyna;", + "148882": "Chciałbym mu opowiedzieć wypadek ciekawy,", + "148883": "Podobny do zdarzenia dzisiejszej obławy.", + "148884": "Klucznik mówił, że tylko znał jednego człeka,", + "148885": "Co tak celnie jak Robak mógł strzelić z daleka;", + "148886": "Ja zaś znałem drugiego; równie trafnym strzałem", + "148887": "Ocalił on dwóch panów; sam ja to widziałem,", + "148888": "Kiedy do nalibockich zaciągnęli lasów", + "148889": "Tadeusz Rejtan poseł i książę Denassow.", + "148890": "Nie zazdrościli sławie szlachcica panowie,", + "148891": "Owszem u stołu pierwsi wnieśli jego zdrowie,", + "148892": "Nadawali mu wielkich prezentów bez liku", + "148893": "I skórę zabitego dzika; o tym dziku", + "148894": "I o strzale powiem wam jak naoczny świadek,", + "148895": "Bo to był dzisiejszemu podobny przypadek,", + "148896": "A zdarzył się największym strzelcom za mych czasów:", + "148897": "Posłowi Rejtanowi i księciu Denassow\".", + "148898": "A wtem ozwał się Sędzia nalewając czaszę:", + "148899": "\"Piję zdrowie Robaka, Wojski, w ręce wasze!", + "148900": "Jeśli datkiem nie możem Kwestarza zbogacić,", + "148901": "Postaramy się przecież za proch mu zapłacić;", + "148902": "Uręczamy, że niedźwiedź zabity dziś w boru", + "148903": "Przez dwa lata wystarczy na kuchnię klasztoru.", + "148904": "Lecz skóry Księdzu nie dam; lub gwałtem zabiorę,", + "148905": "Albo ją mnich ustąpić musi przez pokorę,", + "148906": "Albo ją kupię choćby dziesiątkiem soboli.", + "148907": "Skórą tą rozporządzimy wedle naszej woli;", + "148908": "Pierwszy wieniec i sławę już wziął sługa boży,", + "148909": "Skórę Jaśnie Wielmożny Pan nasz Podkomorzy", + "148910": "Temu da, kto na drugą nagrodę zasłużył\".", + "148911": "Podkomorzy pogładził czoło i brwi zmrużył;", + "148912": "Strzelcy zaczęli szemrać, każdy coś powiadał,", + "148913": "Tamten - jak zwierza znalazł, ten - jak ranę zadał,", + "148914": "Tamten psiarnię nawołał, ów zwierza nawrócił", + "148915": "Znowu w ostęp. Asesor z Rejentem się kłócił,", + "148916": "Jeden wielbiąc przymioty swojej Sanguszkówki,", + "148917": "Drugi bałabanowskiej swej Sagalasówki.", + "148918": "\"Sędzio sąsiedzie - wreszcie wyrzekł Podkomorzy", + "148919": "-", + "148920": "Pierwszą nagrodę słusznie zyskał sługa boży;", + "148921": "Lecz niełacno rozsądzić, kto jest po nim drugi,", + "148922": "Bo wszyscy zdają mi się mieć równe zasługi,", + "148923": "Wszyscy równi zręcznością, biegłością i męstwem.", + "148924": "Przecież dwóch dziś odznaczył los niebezpieczeństwem.", + "148925": "Dwaj byli niedźwiedziego najbliżsi pazura:", + "148926": "Tadeusz i pan Hrabia; im należy skóra.", + "148927": "Pan Tadeusz ustąpi (jestem tego pewny),", + "148928": "Jako młodszy i jako gospodarza krewny;", + "148929": "Więc spolija opima weźmiesz, Mości Hrabia.", + "148930": "Niech ten łup twą strzelecką komnatę ozdabia,", + "148931": "Niechaj pamiątką będzie dzisiejszej zabawy,", + "148932": "Godłem szczęścia łowczego, bodźcem przyszłej sławy\".", + "148933": "Umilknął wesoł, myśląc, że Hrabię ucieszył;", + "148934": "Nie wiedział, jak boleśnie serce jego przeszył.", + "148935": "Bo Hrabia na strzeleckiej komnaty wspomnienie", + "148936": "Mimowolnie wzrok podniosł: a te łby jelenie,", + "148937": "Te gałęziste rogi, jakby las wawrzynów", + "148938": "Zasiany ręką ojców na wieńce dla synów,", + "148939": "Te rzędami portretów zdobione filary,", + "148940": "Ten w sklepieniu błyszczący herb Półkozic stary,", + "148941": "Ozwały się doń zewsząd głosami przeszłości;", + "148942": "Zbudził się z marzeń, wspomniał, gdzie, u kogo gości:", + "148943": "Dziedzic Horeszków gościem śród swych własnych progów,", + "148944": "Biesiadnikiem Sopliców, swych odwiecznych wrogów!", + "148945": "A przy tem zawiść, którą czuł do Tadeusza,", + "148946": "Tym mocniej Hrabię przeciw Soplicom porusza.", + "148947": "Rzekł więc z gorzkim uśmiechem: \"Mój domek zbyt mały", + "148948": "Nie ma godnego miejsca na dar tak wspaniały;", + "148949": "Niech lepiej niedźwiedź czeka pośród tych rogaczy,", + "148950": "Aż mi go Sędzia razem z zamkiem oddać raczy\".", + "148951": "Podkomorzy, zgadując, na co się zanosi,", + "148952": "Zadzwonił w tabakierę złotą, o głos prosi.", + "148953": "\"Godzieneś pochwał - rzecze - Hrabio, mój", + "148954": "sąsiedzie,", + "148955": "Że dbasz o interesa nawet przy obiedzie;", + "148956": "Nie tak jak modni wieku twojego panicze,", + "148957": "Żyjący bez rachunku. Ja tuszę i życzę", + "148958": "Zgodą zakończyć moje sądy podkomorskie;", + "148959": "Dotąd jedyna trudność jest o fundum dworskie.", + "148960": "Mam już projekt zamiany, fundum wynagrodzić", + "148961": "Ziemią w sposób następny...\" - Tu zaczął wywodzić", + "148962": "Porządnie (jak zwykł zawsze) plan przyszłej zamiany:", + "148963": "Już był w połowie rzeczy, gdy ruch niespodziany", + "148964": "Wszczął się na końcu stoła: jedni coś postrzegli,", + "148965": "Wskazują palcem, drudzy oczyma tam biegli,", + "148966": "Aż wreszcie wszystkie głowy, jak kłosy schylone", + "148967": "Wstecznym wiatrem, w przeciwną zwróciły się stronę,", + "148968": "W kąt.", + "148969": "Z kąta, kędy wisiał portret nieboszczyka,", + "148970": "Ostatniego z rodziny Horeszków, Stolnika,", + "148971": "Z małych drzwiczek, ukrytych pomiędzy filary", + "148972": "Wysunęła się cicho postać na kształt mary.", + "148973": "Gerwazy! Poznano go po wzroście, po licach,", + "148974": "Po srebrzystych na żółtej kurcie Półkozicach.", + "148975": "Stąpał jako słup prosto, niemy i surowy,", + "148976": "Nie zdjąwszy czapki, nawet nie schyliwszy głowy;", + "148977": "W ręku trzymał błyszczący klucz, jakby puginał,", + "148978": "Odemknął szafę i w niej coś kręcić zaczynał.", + "148979": "Stały w dwóch kątach sieni, wsparte o filary,", + "148980": "Dwa kurantowe, w szafach zamknięte zegary;", + "148981": "Dziwaki stare, dawno ze słońcem w niezgodzie,", + "148982": "Południe wskazywały często o zachodzie;", + "148983": "Gerwazy nie przybrał się machinę naprawić,", + "148984": "Ale bez nakręcenia nie chciał jej zostawić,", + "148985": "Dręczył kluczem zegary każdego wieczora;", + "148986": "Właśnie teraz przypadła nakręcania pora.", + "148987": "Gdy Podkomorzy sprawą zajmował uwagę", + "148988": "Stron interesowanych, on pociągnął wagę:", + "148989": "Zgrzytnęły wyszczerbionym zębem koła rdzawe;", + "148990": "Wzdrygnął się Podkomorzy i przerwał rozprawę.", + "148991": "\"Bracie - rzekł - odłoż nieco twą pilną robotę!\"", + "148992": "I kończył plan zamiany; lecz Klucznik na psotę", + "148993": "Jeszcze silniej pociągnął drugiego ciężaru;", + "148994": "I wnet gil, który siedział na wierzchu zegaru,", + "148995": "Trzepiocąc skrzydłem, zaczął ciąć kurantów nuty.", + "148996": "Ptak sztucznie wyrobiony, szkoda, że popsuty,", + "148997": "Zająkał się i piszczał, im daléj, tem gorzéj.", + "148998": "Goście w śmiech; musiał przerwać znowu Podkomorzy.", + "148999": "\"Mości Kluczniku - krzyknął - lub raczej puszczyku,", + "149000": "Jeśli dziob twój szanujesz, dość mi tego krzyku!\"", + "149001": "Ale Gerwazy groźbą wcale się nie strwożył,", + "149002": "Prawą rękę poważnie na zegar położył,", + "149003": "A lewą wziął się pod bok; tak oburącz wsparty,", + "149004": "\"Podkomorzeńku! - krzyknął. - Wolne pańskie żarty.", + "149005": "Wróbel mniejszy niż puszczyk, a na swoich wiorach", + "149006": "Śmielszy jest aniżeli puszczyk w cudzych dworach:", + "149007": "Co klucznik, to nie puszczyk; kto w cudze poddasze", + "149008": "Nocą włazi, ten puszczyk, i ja go wystraszę\".", + "149009": "\"Za drzwi z nim !\" - Podkomorzy krzyknął. - \"Panie", + "149010": "Hrabia! -", + "149011": "Zawołał Klucznik. - Widzisz Pan, co się wyrabia?", + "149012": "Czy nie dosyć się jeszcze Pański honor plami,", + "149013": "Że Pan jadasz i pijasz z temi Soplicami?", + "149014": "Trzebaż jeszcze, aby mnie, zamku urzędnika,", + "149015": "Gerwazego Rębajłę, Horeszków klucznika,", + "149016": "Lżyć w domu Panów moich? I Panże to zniesie?\"", + "149017": "Wtem Protazy zawołał trzykroć: \"Uciszcie się!", + "149018": "Na ustąp! Ja, Protazy Baltazar Brzechalski,", + "149019": "Dwojga imion, jenerał niegdyś trybunalski,", + "149020": "Vulgo woźny, woźneńską obdukcyją robię", + "149021": "I wizyją formalną, zamawiając sobie", + "149022": "Urodzonych tu wszystkich obecnych świadectwo", + "149023": "I pana Asesora wzywając na śledztwo", + "149024": "Z powodu Wielmożnego Sędziego Soplicy:", + "149025": "O inkursyją, to jest o najazd granicy,", + "149026": "Gwałt zamku, w którym Sędzia dotąd prawnie włada,", + "149027": "Czego dowodem jawnym jest, że w zamku jada\".", + "149028": "\"Brzechaczu! - wrzasnął Klucznik. - Ja cię wnet nauczę!\"", + "149029": "I dobywszy zza pasa swe żelazne klucze,", + "149030": "Okręcił wkoło głowy, puścił z całej mocy;", + "149031": "Pęk żelaza wyleciał jako kamień z procy.", + "149032": "Pewnie łeb Protazemu rozbiłby na ćwierci;", + "149033": "Szczęściem, schylił się Woźny i wydarł się śmierci.", + "149034": "Porwali się z miejsc wszyscy, chwilę była głucha", + "149035": "Cichość, aż Sędzia krzyknął: \"W dyby tego zucha!", + "149036": "Hola, chłopcy!\" - i czeladź rzuciła się żwawo", + "149037": "Ciasnym przejściem pomiędzy ścianami i ławą.", + "149038": "Lecz Hrabia krzesłem w środku zagrodził im drogę", + "149039": "I na tym szańcu słabym utwierdziwszy nogę:", + "149040": "\"Wara! - zawołał. - Sędzio! nie wolno nikomu", + "149041": "Krzywdzić sługę mojego w moim własnym domu;", + "149042": "Kto ma na starca skargę, niech ją mnie przełoży\".", + "149043": "Zyzem w oczy Hrabiemu spojrzał Podkomorzy:", + "149044": "\"Bez waścinej pomocy ukarać potrafię", + "149045": "Zuchwałego szlachetkę; a Waść, Mości Grafie,", + "149046": "Przed dekretem ten zamek za wcześnie przywłaszczasz;", + "149047": "Nie Wać tu jesteś panem, nie Wać nas ugaszczasz;", + "149048": "Siedź cicho, jakeś siedział; jeśli siwej głowy", + "149049": "Nie czcisz, to szanuj pierwszy urząd powiatowy\".", + "149050": "\"Co mi? - odmruknął Hrabia. - Dość już tej", + "149051": "gawędy!", + "149052": "Nudźcie drugich waszymi względy i urzędy.", + "149053": "Dość już głupstwa zrobiłem wdając się z Waćpaństwem", + "149054": "W pijatyki, które się kończą grubijaństwem.", + "149055": "Zdacie mi sprawę z mego honoru obrazy.", + "149056": "Do widzenia po trzeźwu - pódź za mną, Gerwazy!\"", + "149057": "Nigdy się odpowiedzi takiej nie spodziewał", + "149058": "Podkomorzy; właśnie swój kieliszek nalewał,", + "149059": "Gdy zuchwalstwem Hrabiego rażony jak gromem,", + "149060": "Oparłszy się o kielich butlem nieruchomym,", + "149061": "Głowę wyciągnął na bok i ucha przyłożył,", + "149062": "Oczy rozwarł szeroko, usta wpół otworzył;", + "149063": "Milczał, lecz kielich w ręku tak potężnie cisnął,", + "149064": "Że szkło dźwięknąwszy pękło, płyn w oczy mu prysnął.", + "149065": "Rzekłbyś, iż z winem ognia w duszę się nalało,", + "149066": "Tak oblicze spłonęło, tak oko pałało.", + "149067": "Zerwał się mówić, pierwsze słowo niewyraźnie", + "149068": "Mleł w ustach, aż przez zęby wyleciało: \"Błaźnie!", + "149069": "Grafiątko! ja cię... Tomasz, karabelę! Ja tu", + "149070": "Nauczę ciebie mores, błaźnie! Daj go katu!", + "149071": "Względy, urzędy nudzą, uszko delikatne!", + "149072": "Ja cię tu zaraz po tych zauszniczkach płatnę!", + "149073": "Fora za drzwi! do korda! Tomasz, karabelę!\"", + "149074": "Wtem do Podkomorzego skoczą przyjaciele;", + "149075": "Sędzia porwał mu rękę: \"Stój Pan, to rzecz nasza,", + "149076": "Mnie tu naprzód wyzwano; Protazy, pałasza!", + "149077": "Puszczę go w taniec jako niedźwiadka na kiju\".", + "149078": "Lecz Tadeusz Sędziego wstrzymał: \"Panie Stryju,", + "149079": "Wielmożny Podkomorzy, czyż się Państwu godzi", + "149080": "Wdawać się z tym fircykiem, czy tu nie ma młodzi?", + "149081": "Na mnie się zdajcie, ja go należycie skarcę;", + "149082": "A Waszeć, panie śmiałku, co wyzywasz starce,", + "149083": "Obaczym, czyli jesteś tak strasznym rycerzem;", + "149084": "Rozprawimy się jutro, plac i broń wybierzem.", + "149085": "Dziś uchodź, pókiś cały!\"", + "149086": "Dobra była rada;", + "149087": "Klucznik i Hrabia wpadli w obroty nie lada.", + "149088": "Przy wyższym końcu stoła wrzał tylko krzyk wielki,", + "149089": "Ale z ostrego końca latały butelki", + "149090": "Koło Hrabiego głowy. Strwożone kobiety", + "149091": "W prośby, w płacz; Telimena, krzyknąwszy: \"Niestety!\"", + "149092": "Wzniosła oczy, powstała i padła zemdlona,", + "149093": "I przechyliwszy szyję przez Hrabi ramiona,", + "149094": "Na pierś jego złożyła swe piersi łabędzie.", + "149095": "Hrabia, choć zagniewany, wstrzymał się w zapędzie,", + "149096": "Zaczął cucić, ocierać.", + "149097": "Tymczasem Gerwazy,", + "149098": "Wystawiony na stołków i butelek razy,", + "149099": "Już zachwiał się, już czeladź zakasawszy pięście,", + "149100": "Rzucała się nań zewsząd hurmem, gdy na szczęście", + "149101": "Zosia, widząc szturm, skoczy i litością zdjęta", + "149102": "Zasłania starca, na krzyż rozpiąwszy rączęta.-", + "149103": "Wstrzymali się;", + "149104": "Gerwazy z wolna ustępował,", + "149105": "Zniknął z oczu, szukano, gdzie się pod stół schował,", + "149106": "Gdy nagle z drugiej strony wyszedł jak spod ziemi,", + "149107": "Podniosłszy w górę ławę ramiony silnemi,", + "149108": "Okręcił się jak wiatrak, oczyścił pół sieni,", + "149109": "Wziął Hrabię i tak oba ławą zasłonieni", + "149110": "Cofali się ku drzwiczkom; już dochodzą progów,", + "149111": "Gerwazy stanął, jeszcze raz spojrzał na wrogów,", + "149112": "Dumał chwilę, niepewny, czy cofać się zbrojnie,", + "149113": "Czyli z nowym orężem szukać szczęścia w wojnie.", + "149114": "Obrał drugie; już ławę jak taran murowy", + "149115": "W tył dźwignął dla zamachu, już ugiąwszy głowy,", + "149116": "Z wypiętą naprzód piersią, z podniesioną nogą", + "149117": "Miał wpaść... ujrzał Wojskiego, uczuł w sercu trwogę.", + "149118": "Wojski, cicho siedzący z przymrużonem okiem,", + "149119": "Zdawał się pogrążony w dumaniu głębokiem;", + "149120": "Dopiero gdy się Hrabia z Podkomorzym skłócił", + "149121": "I Sędziemu pogroził, Wojski głowę zwrócił,", + "149122": "Zażył dwakroć tabaki i przetarł powieki.", + "149123": "Chociaż Wojski Sędziemu był krewny daleki,", + "149124": "Ale w gościnnym jego domu zamieszkały,", + "149125": "O zdrowie przyjaciela był niezmiernie dbały.", + "149126": "Przypatrywał się zatem z ciekawością walce,", + "149127": "Wyciągnął z lekka na stół rękę, dłoń i palce,", + "149128": "Położył nóż na dłoni, trzonkiem do paznokcia", + "149129": "Indeksu, a żelazem zwrócony do łokcia,", + "149130": "Potem ręką w tył nieco wychyloną kiwał,", + "149131": "Niby bawiąc się, lecz się w Hrabiego wpatrywał.", + "149132": "Sztuka rzucania nożów, straszna w ręcznej bitwie,", + "149133": "Już była zaniechana podówczas na Litwie,", + "149134": "Znajoma tylko starym; Klucznik jej probował", + "149135": "Nieraz w zwadach karczemnych. Wojski w niej celował,", + "149136": "Widać z zamachu ręki, że silnie uderzy,", + "149137": "A z oczu łacno zgadnąć, że w Hrabiego mierzy", + "149138": "(Ostatniego z Horeszków, chociaż po kądzieli).", + "149139": "Mniej baczni młodzi ruchów starca nie pojęli;", + "149140": "Gerwazy zbladnął, ławą Hrabiego zakłada,", + "149141": "Cofa się ku drzwiom.", + "149142": "\"Łapaj!\" - krzyknęła gromada.", + "149143": "Jako wilk obskoczony znienacka przy ścierwie", + "149144": "Rzuca się oślep w zgraję, co mu ucztę przerwie,", + "149145": "Już goni, ma ją szarpać, wtem śród psiego wrzasku", + "149146": "Trzasło ciche półkorcze... wilk zna je po trzasku,", + "149147": "Śledzi okiem, postrzega, że z tyłu za charty", + "149148": "Myśliwiec wpół schylony, na kolanie wsparty,", + "149149": "Rurą ku niemu wije i już cyngla tyka;", + "149150": "Wilk uszy spuszcza, ogon podtuliwszy zmyka,", + "149151": "Psiarnia z tryumfującym rzuca się hałasem", + "149152": "I skubie go po kudłach, zwierz zwraca się czasem,", + "149153": "Spojrzy, klapnie paszczęką, i białych kłów zgrzytem", + "149154": "Ledwie pogrozi, psiarnia pierzcha ze skowytem:", + "149155": "Tak i Gerwazy z groźną cofał się postawą,", + "149156": "Wstrzymując napastników oczyma i ławą,", + "149157": "Aż razem z Hrabią wpadli w głąb ciemnej framugi.", + "149158": "\"Łapaj!\" - krzykniono znowu; tryumf był", + "149159": "niedługi:", + "149160": "Bo nad głowami tłumu Klucznik niespodzianie", + "149161": "Ukazał się na chorze przy starym organie", + "149162": "I z trzaskiem jął wyrywać ołowiane rury.", + "149163": "Wielką by klęskę zadał, uderzając z góry.", + "149164": "Ale już goście tłumnie wychodzili z sieni,", + "149165": "Nie śmieli kroku dostać słudzy potrwożeni", + "149166": "I chwytając naczynia w ślad panów uciekli,", + "149167": "Nawet nakrycia z częścią sprzętów się wyrzekli.", + "149168": "Któż ostatni, nie dbając na groźby i razy,", + "149169": "Ustąpił z placu bitwy? - Brzechalski Protazy.", + "149170": "On, za krzesłem Sędziego stojąc niewzruszenie,", + "149171": "Ciągnął woźnieńskim głosem swoje oświadczenie,", + "149172": "Aż skończył i z pustego zszedł pobojowiska,", + "149173": "Kędy zostały trupy, ranni i zwaliska.", + "149174": "W ludziach straty nie było; ale wszystkie ławy", + "149175": "Miały zwichnione nogi, stół także kulawy,", + "149176": "Obnażony z obrusa, poległ na talerzach", + "149177": "Zlanych winem, jak rycerz na krwawych puklerzach,", + "149178": "Między licznemi kurcząt i jendyków ciały,", + "149179": "W których piersi widelce świeżo wbite tkwiały.", + "149180": "Po chwili w Horeszkowskim samotnym budynku", + "149181": "Wszystko do zwyczajnego wracało spoczynku.", + "149182": "Mrok zgęstniał; reszty pańskiej wspaniałej biesiady", + "149183": "Leżą, podobne uczcie nocnej, gdzie na Dziady", + "149184": "Zgromadzić się zaklęte mają nieboszczyki.", + "149185": "Już na poddaszu trzykroć krzyknęły puszczyki", + "149186": "Jak guślarze; zdają się witać wschód miesiąca,", + "149187": "Którego postać oknem spadła na stół, drżąca", + "149188": "Niby dusza czyscowa; z podziemu, przez dziury", + "149189": "Wyskakiwały na kształt potępieńców szczury...", + "149190": "Gryzą, piją; czasami w kącie zapomniana", + "149191": "Puknie na toast duchom butelka szampana.", + "149192": "Ale na drugiem piętrze, w izbie, którą zwano,", + "149193": "Choć była bez zwierciadeł, izbą zwierciadlaną,", + "149194": "Stał Hrabia na krużganku zwróconym ku bramie;", + "149195": "Chłodził się wiatrem, surdut wdział na jedno ramię,", + "149196": "Drugi rękaw i poły u szyi sfałdował", + "149197": "I pierś surdutem, jakby płaszczem, udrapował.", + "149198": "Gerwazy chodził kroki wielkiemi po sali;", + "149199": "Obadwa zamyśleni, do siebie gadali:", + "149200": "\"Pistolety - rzekł Hrabia - lub gdy chcą,", + "149201": "pałasze\".", + "149202": "\"Zamek - rzekł Klucznik - i wieś, oboje to nasze\".", + "149203": "\"Stryja, synowca - wołał Hrabia - całe plemię", + "149204": "Wyzywaj!\" - \"Zamek - wołał Klucznik - wieś i ziemie", + "149205": "Zabieraj Pan!\" To mówiąc zwrócił się do Hrabi:", + "149206": "\"Jeśli Pan chce mieć pokój, niech wszystko", + "149207": "zagrabi.", + "149208": "Po co proces, Mopanku! Sprawa jak dzień czysta:", + "149209": "Zamek w ręku Horeszków był przez lat czterysta;", + "149210": "Część gruntów oderwano w czasie Targowicy", + "149211": "I, jak Pan wie, oddano władaniu Soplicy.", + "149212": "Nie tylko tę część, wszystko zabrać im należy", + "149213": "Za koszta procesowe, za karę grabieży.", + "149214": "Mówiłem Panu zawsze: procesów zaniechać,", + "149215": "Mówiłem Panu zawsze: najechać, zajechać!", + "149216": "Tak było po dawnemu: kto raz grunt posiądzie,", + "149217": "Ten dziedzic; wygraj w polu, a wygrasz i w sądzie.", + "149218": "Co się tycze dawniejszych z Soplicami sprzéczek,", + "149219": "Jest na to od procesu lepszy Scyzoryczek;", + "149220": "A jeśli Maciej w pomoc da mi swą Rózeczkę,", + "149221": "To my we dwóch, Sopliców tych porzniem na sieczkę\".", + "149222": "\"Brawo! - rzekł Hrabia. - Plan twój", + "149223": "gotycko-sarmacki", + "149224": "Podoba się mi lepiej niż spór adwokacki.", + "149225": "Wiesz co? Na całej Litwie narobim hałasu", + "149226": "Wyprawą niesłychaną od dawnego czasu.", + "149227": "I sami się zabawim. Dwa lata tu siedzę,", + "149228": "Jakąż bitwę widziałem? z chłopami o miedzę.", + "149229": "Nasza wyprawa przecież krwi rozlanie wróży;", + "149230": "Odbyłem taką jedną w czasie mych podróży.", + "149231": "Gdym w Sycyliji bawił u pewnego księcia,", + "149232": "Rozbójnicy porwali w górach jego zięcia", + "149233": "I okupu od krewnych żądali zuchwale;", + "149234": "My, zebrawszy naprędce sługi i wasale,", + "149235": "Wpadliśmy; ja dwóch zbojców ręką mą zabiłem,", + "149236": "Pierwszy wleciałem w tabor, więźnia uwolniłem.", + "149237": "Ach, mój Gerwazy! jaki to był tryumfalny,", + "149238": "Jaki piękny nasz powrót, rycersko-feudalny!", + "149239": "Lud z kwiatami spotykał nas - córka książęcia,", + "149240": "Wdzięczna zbawcy, ze łzami wpadła w me objęcia.", + "149241": "Gdym przybył do Palermo, wiedziano z gazety,", + "149242": "Palcami wskazywały mię wszystkie kobiety.", + "149243": "Nawet wydrukowano o całem zdarzeniu", + "149244": "Romans, gdzie wymieniony jestem po imieniu.", + "149245": "Romans ma tytuł: Hrabia, czyli tajemnice", + "149246": "Zamku Birbante-rokka.", + "149247": "Czy są tu ciemnice", + "149248": "W tym zamku?\" -", + "149249": "\"Są - rzekł Klucznik - ogromne piwnice,", + "149250": "Ale puste! Bo wino wypili Soplice\".", + "149251": "\"Dżokejów - dodał Hrabia - uzbroić we dworze,", + "149252": "Z włości wezwać wasalów!\"", + "149253": "\"Lokajów? broń Boże! -", + "149254": "Przerwał Gerwazy. - Czy to zajazd jest hultajstwem?", + "149255": "Kto widział zajazd robić z chłopstwem i z lokajstwem?", + "149256": "Mój Panie, na zajazdach nie znacie się wcale;", + "149257": "Wąsalów - co innego, zdadzą się wąsale.", + "149258": "Nie we włości ich szukać, ale po zaściankach:", + "149259": "W Dobrzynie, w Rzezikowie, w Ciętyczach, w Rąbankach;", + "149260": "Szlachta odwieczna, w której krew rycerska płynie;", + "149261": "Wszyscy przychylni panów Horeszków rodzinie,", + "149262": "Wszyscy nieprzyjaciele zabici Sopliców!", + "149263": "Stamtąd zbiorę ze trzystu wąsatych szlachciców;", + "149264": "To rzecz moja. Pan niechaj do pałacu wraca", + "149265": "I wyśpi się, bo jutro będzie wielka praca;", + "149266": "Pan spać lubi, już późno, drugi kur już pieje;", + "149267": "Ja tu będę pilnować zamku, aż rozdnieje,", + "149268": "A ze słoneczkiem stanę w Dobrzyńskim zaścianku\".", + "149269": "Na te słowa pan Hrabia ustąpił z krużganku;", + "149270": "Ale nim odszedł, spójrzał przez otwór strzelnicy", + "149271": "I widząc świateł mnóstwo w domostwie Soplicy:", + "149272": "\"Iluminujcie! - krzyknął. - Jutro o tej porze", + "149273": "Będzie jasno w tym zamku, ciemno w waszym dworze!\"", + "149274": "Gerwazy siadł na ziemi, oparł się o ścianę", + "149275": "I pochylił ku piersiom czoło zadumane;", + "149276": "Światłość miesięczna padła na wierzch głowy łysy,", + "149277": "Gerwazy po nim kryślił palcem różne rysy;", + "149278": "Widać, że przyszłych wypraw snuł plany wojenne.", + "149279": "Ciężą mu coraz bardziej powieki brzemienne,", + "149280": "Bezwładną kiwnął szyją, czuł, że go sen bierze;", + "149281": "Zaczął wedle zwyczaju wieczorne pacierze.", + "149282": "Lecz między Ojczenaszem i Zdrowaś Maryją", + "149283": "Dziwne stanęły mary, tłoczą się i wiją:", + "149284": "Klucznik widzi Horeszki, swoje dawne pany,", + "149285": "Ci niosą karabele, drudzy buzdygany,", + "149286": "Każdy groźnie spoziera i pokręca wąsa,", + "149287": "Składa się karabelą, buzdyganem wstrząsa -", + "149288": "Za nimi jeden cichy, posępny cień mignął,", + "149289": "Z krwawą na piersi plamą. Gerwazy się wzdrygnął,", + "149290": "Poznał Stolnika; zaczął wkoło siebie żegnać", + "149291": "I ażeby tym pewniej straszne sny rozegnać,", + "149292": "Odmawiał litaniją o czyscowych duszach.", + "149293": "Znowu wzrok mu skleił się, zadzwoniło w uszach -", + "149294": "Widzi tłum szlachty konnej, błyszczą karabele:", + "149295": "Zajazd! zajazd Korelicz, i Rymsza na czele!", + "149296": "I ogląda sam siebie, jak na koniu siwym,", + "149297": "Z podniesionym nad głowę rapierem straszliwym", + "149298": "Leci; rozpięta na wiatr szumi taratatka,", + "149299": "Z lewego ucha spadła w tył konfederatka;", + "149300": "Leci, jezdnych i pieszych po drodze obala", + "149301": "I na koniec Soplicę w stodole podpala -", + "149302": "Wtem ciężka marzeniami na pierś spadła głowa", + "149303": "I tak usnął ostatni Klucznik Horeszkowa.", + "149304": "KSIĘGA SZÓSTA", + "149305": "ZAŚCIANEK", + "149306": "Pierwsze ruchy wojenne zajazdu - Wyprawa Protazego - Robak z panem Sędzią radzą o rzeczy publicznej - Dalszy ciąg wyprawy Protazego, bezskutecznej - Ustęp o konopiach - Zaścianek szlachecki Dobrzyn - Opisanie domostwa i osoby Maćka Dobrzyńskiego.", + "149307": "Nieznacznie z wilgotnego wykradał się mroku", + "149308": "Świt bez rumieńca, wiodąc dzień bez światła w oku.", + "149309": "Dawno wszedł dzień, a jeszcze ledwie jest widomy.", + "149310": "Mgła wisiała nad ziemią, jak strzecha ze słomy", + "149311": "Nad ubogą Litwina chatką; w stronie wschodu", + "149312": "Widać z bielszego nieco na niebie obwodu,", + "149313": "Że słońce wstało, tędy ma zstąpić na ziemię,", + "149314": "Lecz idzie niewesoło i po drodze drzemie.", + "149315": "Za przykładem niebieskim wszystko się spóźniło", + "149316": "Na ziemi; bydło poźno na paszę ruszyło", + "149317": "I zdybało zające przy późnem śniadaniu;", + "149318": "One zwykły do gajów wracać o świtaniu,", + "149319": "Dziś, okryte tumanem, te mokrzycę chrupią,", + "149320": "Te, jamki w roli kopiąc, parami się kupią", + "149321": "I na wolnem powietrzu myślą użyć wczasu;", + "149322": "Ale przed bydłem muszą powracać do lasu.", + "149323": "I w lasach cisza. Ptaszek zbudzony nie śpiewa,", + "149324": "Otrząsnął pierze z rosy, tuli się do drzewa,", + "149325": "Głowę wciska w ramiona, oczy znowu mruży", + "149326": "I czeka słońca. Kędyś u brzegów kałuży", + "149327": "Klekce bocian; na kopach siedzą wrony zmokłe,", + "149328": "Rozdziawiwszy się ciągną gawędy rozwlokłe,", + "149329": "Obrzydłe gospodarzom jako wróżby słoty.", + "149330": "Gospodarze już dawno wyszli do roboty.", + "149331": "Już zaczęły żniwiarki swą piosnkę zwyczajną,", + "149332": "Jak dzień słotny ponurą, tęskną, jednostajną,", + "149333": "Tem smutniejszą, że dźwięk jej w mgłę bez echa wsiąka;", + "149334": "Chrząsnęły sierpy w zbożu, ozwała się łąka,", + "149335": "Rząd kosiarzy otawę siekących wciąż brząka,", + "149336": "Pogwizdując piosenkę; z końcem każdej zwrotki", + "149337": "Stają, ostrzą żelezca i w takt kują w młotki.", + "149338": "Ludzi we mgle nie widać, tylko sierpy, kosy", + "149339": "I pieśni brzmią jak muzyk niewidzialnych głosy.", + "149340": "W środku na snopie zboża ekonom usiadłszy,", + "149341": "Nudzi się, kręci głową, roboty nie patrzy,", + "149342": "Pogląda na gościniec, na drogi rozstajne,", + "149343": "Kędy działy się jakieś rzeczy nadzwyczajne.", + "149344": "Na gościńcu i drogach od samego ranka", + "149345": "Panuje ruch niezwykły; stąd chłopska furmanka", + "149346": "Skrzypi, lecąc jak poczta, stąd szlachecka bryka", + "149347": "Czwałem tarkocze, drugą i trzecią spotyka;", + "149348": "Z lewej drogi posłaniec jak kuryjer goni,", + "149349": "Z prawej przebiegło w zawód kilkanaście koni,", + "149350": "Wszyscy spieszą, ku różnym kierują się stronom.", + "149351": "Co to ma znaczyć? Powstał ze snopa ekonom,", + "149352": "Chciał przypatrzyć się, spytać; długo stał nad drogą,", + "149353": "Daremnie wołał, nie mógł zatrzymać nikogo", + "149354": "Ni poznać we mgle. Jezdni migają jak duchy,", + "149355": "Tylko słychać raz po raz tętent kopyt głuchy", + "149356": "I, co dziwniejsza jeszcze, szczękanie pałaszy:", + "149357": "Bardzo to ekonoma i cieszy, i straszy.", + "149358": "Bo choć na Litwie było naonczas spokojnie,", + "149359": "Dawno już wieści głuche biegały o wojnie,", + "149360": "O Francuzach, Dąbrowskim, o Napoleonie.", + "149361": "Miałyżby wojnę wróżyć ci jezdzcy? te bronie?", + "149362": "Ekonom pobiegł wszystko Sędziemu powiedzieć,", + "149363": "Spodziewając się i sam czegoś się dowiedzieć.", + "149364": "W Soplicowie domowi i goście, po kłótni", + "149365": "Wczorajszej wstali z siebie nieradzi i smutni.", + "149366": "Próżno Wojszczanka damy na kabałę sprasza,", + "149367": "Mężczyznom próżno karty dają do mariasza:", + "149368": "Nie chcą bawić się ni grać, siedzą cicho w", + "149369": "kątkach,", + "149370": "Mężczyźni palą lulki, kobiety przy prątkach;", + "149371": "Nawet śpią muchy.", + "149372": "Wojski, rzuciwszy łopatkę,", + "149373": "Znudzony ciszą, idzie pomiędzy czeladkę.", + "149374": "Woli w kuchennej słuchać ochmistrzyni krzyków,", + "149375": "Groźb i razów kucharza, hałasu kuchcików;", + "149376": "Aż go powoli wprawił w przyjemne marzenie", + "149377": "Ruch jednostajny rożnów kręcących pieczenie.", + "149378": "Sędzia od rana pisał, zamknąwszy się w izbie,", + "149379": "Woźny od rana czekał pod oknem na przyzbie;", + "149380": "Sędzia, skończywszy pozew, Protazego wzywa,", + "149381": "Skargę przeciw Hrabiemu głośno odczytywa:", + "149382": "O skrzywdzenie honoru, zelżywe wyrazy,", + "149383": "Zaś przeciw Gerwazemu o gwałty i razy;", + "149384": "Obudwu o przechwałki, o koszta z powodu", + "149385": "Procesu - ciągnie w rejestr taktowy do grodu.", + "149386": "Pozew dziś trzeba wręczyć ustnie, oczywisto,", + "149387": "Nim zajdzie słońce. Woźny z miną uroczystą", + "149388": "Wyciągnął słuch i rękę, skoro pozew zoczył;", + "149389": "Stał poważnie, a rad by z radości podskoczył.", + "149390": "Na samą myśl procesu czuł, że się odmłodził:", + "149391": "Wspomniał na dawne lata, gdy z pozwami chodził", + "149392": "Po guzy, ale razem po zapłaty hojne.", + "149393": "Tak żołnierz, który strawił życie tocząc wojnę,", + "149394": "A na starość w szpitalach spoczywa kaleki,", + "149395": "Skoro usłyszy trąbę lub bęben daleki,", + "149396": "Chwyta się z łoża, krzyczy przez sen: \"Bij Moskala!\"", + "149397": "I na drewnianej nodze skacze ze szpitala", + "149398": "Tak prędko, że go ledwie może złowić młodzież.", + "149399": "Protazy śpieszył włożyć swą woźnieńską odzież.", + "149400": "Przecież żupana ani kontusza nie kładzie,", + "149401": "One służą ku wielkiej sądowej paradzie;", + "149402": "Na podróż ma strój inny: szerokie rajtuzy", + "149403": "I kurtę, której poły, podpięte na guzy,", + "149404": "Można zakasać albo spuścić na kolana;", + "149405": "Czapka z uszami, sznurkiem u wierzchu związana,", + "149406": "Wznosi się na pogodę, spuszcza się przed słotą.", + "149407": "Tak ubrany, wziął pałkę i ruszył piechotą.", + "149408": "Bo woźni przed procesem, jak szpiegi przed bojem,", + "149409": "Muszą kryć się pod różną postacią i strojem.", + "149410": "Dobrze zrobił Protazy, że w drogę pospieszył,", + "149411": "Bo niedługo by swoim pozwem się nacieszył.", + "149412": "W Soplicowie zmieniano kampaniji plany.", + "149413": "Do Sędziego wpadł nagle Robak zadumany", + "149414": "I rzekł: \"Sędzio, to bieda nam z tą panią ciotką,", + "149415": "Z tą panią Telimeną, kokietką i trzpiotką!", + "149416": "Kiedy Zosia została dzieckiem w biednym stanie,", + "149417": "Jacek ją Telimenie dał na wychowanie,", + "149418": "Słysząc, że jest osoba dobra, świat znająca,", + "149419": "A postrzegam, że ona coś tu nam zamąca,", + "149420": "Intryguje i pono Tadeuszka wabi;", + "149421": "Śledzę ją; albo może bierze się do Hrabi,", + "149422": "Może do obu razem. Obmyślmy więc środki,", + "149423": "Jak się jej pozbyć, bo stąd mogą urość plotki,", + "149424": "Zły przykład i pomiędzy młokosami zwady,", + "149425": "Które mogą pomieszać twe prawne układy\".", + "149426": "\"Układy? - krzyknął Sędzia z niezwykłym zapałem -", + "149427": "Z układów kwita, już je skończyłem, zerwałem\".", + "149428": "\"A to co? - przerwał Robak. - Gdzie rozum? gdzie głowa?", + "149429": "Co tu mi Wasze bajasz? jaka burda nowa?\"", + "149430": "\"Nie z mej winy - rzekł Sędzia. - Proces to", + "149431": "wyjaśni:", + "149432": "Hrabia, pyszałek, głupiec, był przyczyną waśni,", + "149433": "I Gerwazy łotr; lecz to do sądu należy.", + "149434": "Szkoda, żeś nie był, Księże, w zamku na wieczerzy,", + "149435": "Poświadczyłbyś, jak Hrabia srodze mnie obraził\".", + "149436": "\"Po coś Waść - krzyknął Robak - do tych ruin łaził?", + "149437": "Wiesz, jak zamku nie cierpię; odtąd moja noga", + "149438": "Tam nie postanie. Znowu kłótnia! kara Boga!", + "149439": "Jakże tam było? powiedz; trzeba tę rzecz zatrzeć.", + "149440": "Już mię znudziło wreszcie na tyle głupstw patrzeć.", + "149441": "Ważniejsze ja mam sprawy niż godzić pieniaczy,", + "149442": "Ale jeszcze raz zgodzę\".", + "149443": "\"Zgodzić? Cóż to znaczy!", + "149444": "A idźże mi Waść wreszcie z tą zgodą do licha! -", + "149445": "Przerwał Sędzia, tupnąwszy nogą. - Patrzcie mnicha!", + "149446": "Że go przyjmuję grzecznie, chce mnie za nos wodzić.", + "149447": "Wiedz Wasze, że Soplice nie zwykli się godzić;", + "149448": "Gdy pozwą, muszą wygrać: nieraz w ich imieniu", + "149449": "Trwał proces, aż wygrali w szóstym pokoleniu.", + "149450": "Dosyć zrobiłem głupstwa, z porady Waszeci,", + "149451": "Zwołując podkomorskie sądy po raz trzeci.", + "149452": "Od dzisiaj nie ma zgody; nie ma, nie ma, nie ma!", + "149453": "(I krzycząc chodził, tupał nogami obiema).", + "149454": "Prócz tego za wczorajszy niegrzeczny uczynek", + "149455": "Musi mnie deprekować, albo pojedynek!\"", + "149456": "\"Ale, Sędzio, cóż będzie, jak się Jacek dowie?", + "149457": "Wszak on umrze z rozpaczy! Czyliż Soplicowie", + "149458": "Nie nabroili jeszcze w tym zamku dość złego!", + "149459": "Bracie! wspominać nie chcę wypadku strasznego.", + "149460": "Wiesz także, że część gruntów od zamku dziedzica", + "149461": "Zabrała i Soplicom dała Targowica.", + "149462": "Jacek za grzech żałując, musiał był ślubować", + "149463": "Pod absolucją dobra te restytuować.", + "149464": "Wziął więc Zosię, Horeszków dziedziczkę ubogą,", + "149465": "Hodować, wychowanie jej opłacał drogo.", + "149466": "Chciał ją Tadeuszkowi swojemu wyswatać", + "149467": "I tak dwa poróżnione domy znowu zbratać,", + "149468": "I dziedziczce bez wstydu ustąpić grabieży\".", + "149469": "\"Lecz cóż to? - krzyknął Sędzia - co do mnie należy?", + "149470": "Ja się nie znałem, nawet nie widziałem z Jackiem;", + "149471": "Ledwiem słyszał o jego życiu hajdamackiem,", + "149472": "Siedząc wtenczas retorem w jezuickiej szkole,", + "149473": "Potem u wojewody służąc za pacholę.", + "149474": "Dano mi dobra, wziąłem; kazał przyjąć Zosię,", + "149475": "Przyjąłem, hodowałem, myślę o jej losie.", + "149476": "Dość mnie nudzi ta cała historyja babia!", + "149477": "A potem, czegoż jeszcze wlazł mi tu ten Hrabia?", + "149478": "Z jakim prawem do zamku? Wszak wiesz, przyjacielu,", + "149479": "On Horeszkom dziesiąta woda na kisielu!", + "149480": "I ma mnie lżyć? a ja go zapraszać do zgody!\"", + "149481": "\"Bracie! - rzekł ksiądz - ważne są do tego", + "149482": "powody.", + "149483": "Pamiętasz, że Jacek chciał do wojska słać syna,", + "149484": "Potem w Litwie zostawił: cóż w tym za przyczyna?", + "149485": "Oto w domu Ojczyznie potrzebniejszy będzie.", + "149486": "Słyszałeś pewnie, o czem już gadają wszędzie,", + "149487": "O czem ja wiadomostki przynosiłem nieraz:", + "149488": "Teraz czas już powiedzieć wszystko, czas już teraz!", + "149489": "Ważne rzeczy, mój bracie! Wojna tuż nad nami!", + "149490": "Wojna o Polskę! bracie! Będziem Polakami!", + "149491": "Wojna niechybna! Kiedy z poselstwem tajemnem", + "149492": "Tu biegłem, wojsk forpoczty już stały nad Niemnem;", + "149493": "Napoleon już zbiera armiję ogromną,", + "149494": "Jakiej człowiek nie widział i dzieje nie pomną;", + "149495": "Obok Francuzów ciągnie polskie wojsko całe,", + "149496": "Nasz Józef, nasz Dąbrowski, nasze orły białe!", + "149497": "Już są w drodze, na pierwszy znak Napoleona", + "149498": "Przejdą Niemen i - bracie! Ojczyzna wskrzeszona!\"", + "149499": "Sędzia, słuchając, z wolna okulary składał", + "149500": "I wpatrując się mocno w Księdza, nic nie gadał,", + "149501": "Westchnął głęboko, w oczach łzy się zakręciły...", + "149502": "Wreszcie porwał za szyję Księdza z całej siły:", + "149503": "\"Mój Robaku! - wołając - czy to tylko prawda?", + "149504": "Mój Robaku! - powtarzał - czy to tylko prawda?", + "149505": "Ileż razy zwodzono! Pamiętasz? gadali:", + "149506": "Napoleon już idzie! i my już czekali!", + "149507": "Gadano: już w Koronie, już Prusaka pobił,", + "149508": "Wkracza do nas! A on - co? Pokój w Tylży zrobił!", + "149509": "Czy tylko prawda? Czy ty nie zwodzisz sam siebie?\"", + "149510": "\"Prawda - zawołał Robak - jak Pan Bóg na", + "149511": "niebie!\"", + "149512": "\"Błogosławioneż niechaj będą usta, które", + "149513": "To zwiastują! - rzekł Sędzia wznosząc ręce w górę. -", + "149514": "Nie pożałujesz twego poselstwa, Robaku,", + "149515": "Nie pożałuje klasztor; dwieście owiec z braku", + "149516": "Daję na klasztor. Księże, tyś się wczora palił", + "149517": "Do mojego kasztanka i gniadosza chwalił,", + "149518": "Dziś zaraz w twym kwestarskim wozie pójdą oba;", + "149519": "Dziś proś mnie, o co zechcesz, co ci się podoba,", + "149520": "Nie odmówię! Lecz o tym interesie całym", + "149521": "Z Hrabią, daj pokój; skrzywdził mnie, już zapozwałem,", + "149522": "Czyż wypada...\"", + "149523": "Załamał ręce Ksiądz zdziwiony.", + "149524": "Wlepiwszy oczy w Sędzię, ruszywszy ramiony,", + "149525": "Rzekł: \"To gdy Napoleon wolność Litwie niesie,", + "149526": "Gdy świat drży cały, to ty myślisz o procesie?", + "149527": "I jeszczeż po tem wszystkim, com tobie powiedział,", + "149528": "Będziesz spokojnie, ręce założywszy, siedział,", + "149529": "Gdy działać trzeba!\"", + "149530": "- \"Działać? Cóż?\" - Sędzia zapytał.", + "149531": "\"Jeszcześ - rzekł Robak - z oczu moich nie", + "149532": "wyczytał?", + "149533": "Jeszcze serce nic tobie nie gada? Ach, bracie!", + "149534": "Jeśli Soplicowskiej krwi kroplę w żyłach macie,", + "149535": "Uważ tylko: Francuzi uderzają z przodu?...", + "149536": "A gdyby z tyłu zrobić powstanie narodu?", + "149537": "Co myślisz? Niech no Pogoń zarży, niech na Żmudzi", + "149538": "Niedźwiedź ryknie! Ach, gdyby jakie tysiąc ludzi,", + "149539": "Gdyby choć pięćset z tyłu na Moskwę natarło,", + "149540": "Powstanie jako pożar wkoło rozpostarło,", + "149541": "Gdybyśmy my, nabrawszy Moskwie harmat, znaków,", + "149542": "Zwycięzcy szli powitać wybawców rodaków?", + "149543": "Ciągniemy! Napoleon widząc nasze lance", + "149544": "Pyta: <> My krzyczym: <>", + "149546": "Pyta: <> - <>", + "149548": "Ach, któż by potem pisnąć śmiał o Targowicy?", + "149549": "Bracie, póki Ponarom stać, Niemnowi płynąć,", + "149550": "Póty w Litwie Sopliców imieniowi słynąć;", + "149551": "Wnuków, prawnuków będzie Jagiełłów stolica", + "149552": "Wskazywać palcem, mówiąc: oto jest Soplica,", + "149553": "Z tych Sopliców, co pierwsi zrobili powstanie!\"", + "149554": "A na to Sędzia: \"Mniejsza o ludzkie gadanie;", + "149555": "Nigdy nie dbałem bardzo o pochwały świata,", + "149556": "Bóg świadkiem, żem nie winien grzechów mego brata;", + "149557": "W politykę jam nigdy bardzo się nie wdawał,", + "149558": "Urzędując i orząc mojej ziemi kawał;", + "149559": "Lecz jestem szlachcic, rad bym plamę domu zmazać,", + "149560": "Jestem Polak, dla kraju rad bym coś dokazać,", + "149561": "Choć duszę oddać. W szable nie byłem zbyt tęgi,", + "149562": "Wszakże bierali ludzie i ode mnie cięgi;", + "149563": "Wie świat, że w czasie polskich ostatnich sejmików", + "149564": "Wyzwałem i zraniłem dwoch braci Buzwików,", + "149565": "Którzy... Ale to mniejsza. Jakże Wasze myśli?", + "149566": "Czy potrzeba, żebyśmy zaraz w pole wyszli?", + "149567": "Strzelców zebrać - rzecz łatwa; prochu mam dostatek,", + "149568": "W plebaniji u księdza jest kilka armatek;", + "149569": "Przypominam, iż Jankiel mówił, iż u siebie", + "149570": "Ma groty do lanc, że je mogę wziąć w potrzebie;", + "149571": "Te groty przywiózł w pakach gotowych z Królewca", + "149572": "Pod sekretem; weźmiem je, zaraz zrobim drzewca,", + "149573": "Szabel nam nie zabraknie, szlachta na koń wsiędzie,", + "149574": "Ja z synowcem na czele i? - jakoś to będzie !\"", + "149575": "\"O polska krwi!\" - zawołał Bernardyn", + "149576": "wzruszony,", + "149577": "Z otwartemi skoczywszy na Sędzię ramiony. -", + "149578": "\"Prawe dziecię Sopliców! Tobie Bóg przeznacza", + "149579": "Oczyścić grzechy brata twojego, tułacza;", + "149580": "Zawszem ciebie szanował, ale od tej chwili", + "149581": "Kocham cię, jak gdybyśmy bracią sobie byli!", + "149582": "Przygotujemy wszystko, lecz wyjść nie czas jeszcze;", + "149583": "Ja sam wyznaczę miejsce i czas wam obwieszczę.", + "149584": "Wiem, że car wysłał gońców do Napoleona", + "149585": "Prosić o pokój; wojna nie jest ogłoszona;", + "149586": "Lecz książę Józef słyszał od pana Biniona,", + "149587": "Francuza; co należy do cesarskiej rady,", + "149588": "Że się na niczem skończą wszystkie te układy,", + "149589": "Że będzie wojna. Książę wysłał mnie na zwiady", + "149590": "Z rozkazem, żeby byli Litwini gotowi", + "149591": "Dowieść przychodzącemu Napoleonowi,", + "149592": "Że chcą złączyć się znowu z siostrą swą, Koroną,", + "149593": "I żądają, ażeby Polskę przywrócono.", + "149594": "Tymczasem bracie, z Hrabią trzeba przyjść do zgody;", + "149595": "Jest to dziwak, fantastyk trochę, ale młody,", + "149596": "Poczciwy, dobry Polak; potrzebny nam taki;", + "149597": "W rewolucyjach bardzo potrzebne dziwaki,", + "149598": "Wiem z doświadczenia; nawet głupi się przydadzą,", + "149599": "Byle tylko poczciwi i pod mądrych władzą.", + "149600": "Hrabia pan, ma u szlachty wielkie zachowanie;", + "149601": "Cały powiat ruszy się, jeśli on powstanie;", + "149602": "Znając jego majątek, każdy szlachcic powie:", + "149603": "Musi to być rzecz pewna, gdy z nią są panowie.", + "149604": "Biegę do niego zaraz\".", + "149605": "\"Niech się pierwszy zgłosi -", + "149606": "Rzekł Sędzia - niech przyjedzie tu, mnie niech przeprosi;", + "149607": "Wszak jestem starszy wiekiem, jestem na urzędzie!", + "149608": "Co się tycze procesu, sąd arbitrów będzie...\"", + "149609": "Bernardyn trzasnął drzwiami. \"No, szczęśliwa droga!\" -", + "149610": "Rzekł Sędzia.", + "149611": "Ksiądz wpadł w powóz stojący u proga,", + "149612": "Tnie biczem konie, łechce lejcami po bokach;", + "149613": "Furknęła kałamaszka, ginie w mgły obłokach,", + "149614": "Tylko kiedy niekiedy kaptur mnicha bury", + "149615": "Wznosi się nad tumany jako sęp nad chmury.", + "149616": "Woźny już dawniej wyszedł ku domowi Hrabi.", + "149617": "Jak lis bywalec, gdy go woń słoniny wabi,", + "149618": "Bieży ku niej, a strzelców zna fortele skryte,", + "149619": "Bieży, staje, przysiada coraz, wznosi kitę", + "149620": "I wiatr nią jak wachlarzem ku swym nozdrzom tuli,", + "149621": "Pyta wiatru, czy strzelcy jadła nie zatruli:", + "149622": "Protazy zeszedł z drogi i wzdłuż sianożęci", + "149623": "Krąży około domu: pałkę w ręku kręci,", + "149624": "Udaje, że obaczył kędyś bydło w szkodzie;", + "149625": "Tak zręcznie lawirując stanął przy ogrodzie;", + "149626": "Schylił się, bieży, rzekłbyś, iż derkacza tropi,", + "149627": "Aż nagle skoczył przez płot i wpadł do konopi.", + "149628": "W tej zielonej, pachnącej i gęstej krzewinie,", + "149629": "Koło domu, jest pewny przytułek zwierzynie", + "149630": "I ludziom. Nieraz zając zdybany w kapuście", + "149631": "Skacze skryć się w konopiach bezpieczniej niż w chruście,", + "149632": "Bo go dla gęstwi ziela ani chart nie zgoni,", + "149633": "Ani ogar wywietrzy dla zbyt tęgiej woni.", + "149634": "W konopiach człowiek dworski, uchodząc kańczuka", + "149635": "Lub pięści, siedzi cicho, aż się pan wyfuka.", + "149636": "I nawet często zbiegli od rekruta chłopi,", + "149637": "Gdy ich rząd śledzi w lasach, siedzą śród konopi.", + "149638": "I stąd w czasie bitew, zajazdów, tradowań", + "149639": "Obie strony nie szczędzą wielkich usiłowań,", + "149640": "Ażeby stanowisko zająć konopiane,", + "149641": "Które z przodu ciągnie się aż pod dworską ścianę,", + "149642": "A z tyłu, pospolicie stykając się z chmielem,", + "149643": "Kryje atak i odwrót przed nieprzyjacielem.", + "149644": "Protazy, choć człek śmiały, uczuł nieco strachu,", + "149645": "Bo przypomniał z samego rośliny zapachu", + "149646": "Różne swoje dawniejsze woźnieńskie przypadki,", + "149647": "Jedne po drugich, biorąc konopie na świadki:", + "149648": "Jako raz zapozwany szlachcic z Telsz, Dzindolet,", + "149649": "Rozkazał mu, oparłszy o piersi pistolet,", + "149650": "Wleźć pod stół i ów pozew psim głosem odszczekać,", + "149651": "Że Woźny musiał co tchu w konopie uciekać.", + "149652": "Jak później Wołodkowicz, pan dumny, zuchwały,", + "149653": "Co rozpędzał sejmiki, gwałcił trybunały,", + "149654": "Przyjąwszy urzędowy pozew, zdarł na sztuki", + "149655": "I postawiwszy przy drzwiach z kijami hajduki,", + "149656": "Sam nad Woźnego głową trzymał goły rapier,", + "149657": "Krzycząc: \"Albo cię zetnę, albo zjedz twój papier!\"", + "149658": "Woźny niby jeść zaczął, jak człowiek roztropny,", + "149659": "Aż skradłszy się do okna, wpadł w ogród konopny.", + "149660": "Wprawdzie już wtenczas w Litwie nie było zwyczajem", + "149661": "Opędzać się od pozwów szablą lub nahajem", + "149662": "I ledwie woźny czasem usłyszał łajanie,", + "149663": "Ale Protazy o tej obyczajów zmianie", + "149664": "Wiedzieć nie mógł, bo dawno już pozwów nie naszał.", + "149665": "Choć zawsze gotów, choć się Sędziemu sam wpraszał,", + "149666": "Sędzia dotąd, przez winny wzgląd na lata stare,", + "149667": "Odmawiał jego prośbom; dziś przyjął ofiarę", + "149668": "Dla naglącej potrzeby.", + "149669": "Woźny patrzy, czuwa -", + "149670": "Cicho wszędzie - w konopie z wolna ręce wsuwa", + "149671": "I rozchylając gęstwę badylów, w jarzynie", + "149672": "Jako rybak pod wodą nurkujący płynie;", + "149673": "Wzniósł głowę - cicho wszędzie - do okien się skrada -", + "149674": "Cicho wszędzie - przez okna głąb pałacu bada -", + "149675": "Pusto wszędzie. - Na ganek wchodzi nie bez strachu,", + "149676": "Odmyka klamkę - pusto jak w zaklętym gmachu;", + "149677": "Dobywa pozew, czyta głośno oświadczenie.", + "149678": "A wtem usłyszał tarkot, uczuł serca drżenie,", + "149679": "Chciał uciec, gdy ode drzwi zaszła mu osoba -", + "149680": "Szczęściem znajoma! Robak! Zdziwili się oba.", + "149681": "Widno, że Hrabia kędyś ruszył z całym dworem", + "149682": "I bardzo spieszył, bo drzwi zostawił otworem.", + "149683": "Widać, że się uzbrajał; leżały dwórurki", + "149684": "I sztucce na podłodze, dalej sztenfle, kurki", + "149685": "I narzędzia ślusarskie, któremi rynsztunki", + "149686": "Poprawiano; proch, papier: robiono ładunki.", + "149687": "Czy Hrabia z całym dworem wyjechał na łowy?", + "149688": "Ale po coż broń ręczna? Tu szabla bez głowy", + "149689": "Zardzewiała, tam leży szpada bez temlaku:", + "149690": "Zapewne wybierano oręż z tego braku", + "149691": "I poruszono nawet stare broni składy.", + "149692": "Robak obejrzał pilnie rusznice i szpady,", + "149693": "A potem do folwarku wybrał się na zwiady,", + "149694": "Szukając sług, żeby się rozpytać o Hrabię;", + "149695": "W pustym folwarku ledwie wynalazł dwie babie,", + "149696": "Od których słyszy, że pan i dworska drużyna", + "149697": "Ruszyli tłumnie, zbrojnie - drogą do Dobrzyna.", + "149698": "Słynie szeroko w Litwie Dobrzyński zaścianek", + "149699": "Męstwem swoich szlachciców, pięknością", + "149700": "szlachcianek.", + "149701": "Niegdyś możny i ludny; bo gdy król Jan Trzeci", + "149702": "Obwołał pospolite ruszenie przez wici,", + "149703": "Chorąży województwa z samego Dobrzyna", + "149704": "Przywiódł mu sześćset zbrojnej szlachty. Dziś rodzina", + "149705": "Zmniejszona, zubożała; dawniej w pańskich dworach", + "149706": "Lub wojsku, na zajazdach, sejmikowych zborach,", + "149707": "Zwykli byli Dobrzyńscy żyć o łatwym chlebie.", + "149708": "Teraz zmuszeni sami pracować na siebie", + "149709": "Jako zaciężne chłopstwo! Tylko że siermięgi", + "149710": "Nie noszą, lecz kapoty białe w czarne pręgi,", + "149711": "A w niedzielę kontusze. Strój także szlachcianek", + "149712": "Najuboższych różni się od chłopskich katanek:", + "149713": "Zwykle chodzą w drylichach albo perkaliczkach,", + "149714": "Bydło pasą nie w łapciach z kory, lecz w trzewiczkach,", + "149715": "I żną zboże, a nawet przędą - w rękawiczkach.", + "149716": "Różnili się Dobrzyńscy między Litwą bracią", + "149717": "Językiem swoim tudzież wzrostem i postacią.", + "149718": "Czysta krew lacka, wszyscy mieli czarne włosy,", + "149719": "Wysokie czoła, czarne oczy, orle nosy;", + "149720": "Z Dobrzyńskiej Ziemi ród swój starożytny wiedli.", + "149721": "A choć od lat czterystu na Litwie osiedli,", + "149722": "Zachowali mazurską mowę i zwyczaje.", + "149723": "Jeźli który z nich dziecku imię na chrzcie daje,", + "149724": "Zawsze zwykł za patrona brać Koronijasza:", + "149725": "Świętego Bartłomieja albo Matyjasza.", + "149726": "Tak syn Macieja zawzdy zwał się Bartłomiejem,", + "149727": "A znowu Bartłomieja syn zwał się Maciejem;", + "149728": "Kobiety wszystkie chrzczono Kachny lub Maryny.", + "149729": "By rozeznać się wpośród takiej mieszaniny,", + "149730": "Brali różne przydomki, od jakiej zalety", + "149731": "Lub wady, tak mężczyźni, jako i kobiety.", + "149732": "Mężczyznom czasem kilka dawano przydomków", + "149733": "Na znak pogardy albo szacunku spółziomków;", + "149734": "Czasem jedenże szlachcic inaczej w Dobrzynie,", + "149735": "A pod innym nazwiskiem u sąsiadów słynie.", + "149736": "Dobrzyńskich naśladując, inna szlachta bliska", + "149737": "Brała również przydomki, zwane i m i o n i s k a.", + "149738": "Teraz ich każda prawie używa rodzina,", + "149739": "A rzadki wie, iż mają początek z Dobrzyna;", + "149740": "I były tam potrzebne, kiedy w reszcie kraju", + "149741": "Głupim naśladownictwem weszły do zwyczaju.", + "149742": "Więc Matyjasz Dobrzyński, który stał na czele", + "149743": "Całej rodziny, zwan był K u r k i e m n a k o ś c i e l e.", + "149744": "Potem z siedemset dziewięćdziesiąt czwartym rokiem", + "149745": "Odmieniwszy przydomek, ochrzcił się Z a b o k i e m;", + "149746": "Toż K r ó 1 i k i e m Dobrzyńscy mianują go sami,", + "149747": "A Litwini nazwali M a ć k i e m n a d M a ć k a m i.", + "149748": "Jak on nad Dobrzyńskimi, dom jego nad siołem", + "149749": "Panował, stojąc między karczmą i kościołem.", + "149750": "Widać rzadko zwiedzany, mieszka w nim hołota,", + "149751": "Bo brama sterczy bez wrot, ogrody bez płota,", + "149752": "Nie zasiane, na grzędach już porosły brzozki;", + "149753": "Przecież ten folwark zdał się być stolicą wioski,", + "149754": "Iż kształtniejszy od innych chat, bardziej rozległy,", + "149755": "I prawą stronę, gdzie jest świetlica, miał z cegły.", + "149756": "Obok lamus, spichrz, gumno, obora i stajnie,", + "149757": "Wszystko w kupie, jak bywa u szlachty zwyczajnie.", + "149758": "Wszystko nadzwyczaj stare, zgniłe; domu dachy", + "149759": "Świeciły się, jak gdyby od zielonej blachy,", + "149760": "Od mchu i trawy, która buja jak na łące.", + "149761": "Po strzechach gumien - niby ogrody wiszące", + "149762": "Różnych roślin: pokrzywa i krokos czerwony,", + "149763": "Żółta dziewanna, szczyru barwiste ogony,", + "149764": "Gniazda ptastwa różnego, w strychach gołębniki,", + "149765": "W oknach gniazda jaskółcze, u progu króliki", + "149766": "Białe skaczą i ryją w niedeptanej darni.", + "149767": "Słowem, dwór na kształt klatki albo królikarni.", + "149768": "A dawniej był obronny! Pełno wszędzie śladów,", + "149769": "Że wielkich i że częstych doznawał napadów.", + "149770": "Pod bramą dotąd w trawie, jak dziecięca głowa", + "149771": "Wielka, leżała kula żelazna działowa", + "149772": "Od czasów szwedzkich; niegdyś skrzydło wrót otwarte", + "149773": "Bywało o tę kulę jak o głaz oparte.", + "149774": "Na dziedzińcu spomiędzy piołunu i chwastu", + "149775": "Wznoszą się stare szczęty krzyżów kilkunastu", + "149776": "Na ziemi nieświęconej; znak, że tu chowano", + "149777": "Poległych śmiercią nagłą i niespodziewaną.", + "149778": "Kto by uważał z bliska lamus, spichrz i chatę,", + "149779": "Ujrzy ściany od ziemi do szczytu pstrokate", + "149780": "Niby rojem owadów czarnych; w każdej plamie", + "149781": "Siedzi we środku kula jak trzmiel w ziemnej jamie.", + "149782": "U drzwi domostwa wszystkie klamki, ćwieki, haki,", + "149783": "Albo ucięte, albo noszą szabel znaki:", + "149784": "Pewnie tu probowano hartu zygmuntówek,", + "149785": "Któremi można śmiało ćwieki obciąć z główek", + "149786": "Lub hak przerżnąć, w brzeszczocie nie zrobiwszy szczerby.", + "149787": "Nade drzwiami Dobrzyńskich widne były herby;", + "149788": "Lecz armaturę - serów zasłoniły pułki", + "149789": "I zasklepiły gęsto gniazdami jaskółki.", + "149790": "Wewnątrz samego domu, w stajni i wozowni,", + "149791": "Pełno znajdziesz rynsztunków, jak w starej zbrojowni.", + "149792": "Pod dachem wiszą cztery ogromne szyszaki,", + "149793": "Ozdoby czół marsowych: dziś Wenery ptaki,", + "149794": "Gołębie, w nich gruchając karmią swe pisklęta.", + "149795": "W stajni kolczuga wielka nad żłobem rozpięta", + "149796": "I pierścieniasty pancerz służą za drabinę,", + "149797": "W którą chłopiec zarzuca źrebcom dzięcielinę.", + "149798": "W kuchni kilka rapierów kucharka bezbożna", + "149799": "Odhartowała, kładąc je w piec zamiast rożna;", + "149800": "Buńczukiem, łupem z Wiednia, otrzepywa żarna:", + "149801": "Słowem, wygnała Marsa Ceres gospodarna", + "149802": "I panuje z Pomoną, Florą i Wertumnem", + "149803": "Nad Dobrzyńskiego domem, stodołą i gumnem.", + "149804": "Ale dziś muszą znowu ustąpić boginie:", + "149805": "Mars powraca.", + "149806": "O świcie zjawił się w Dobrzynie", + "149807": "Konny posłaniec; biega od chaty do chaty,", + "149808": "Budzi jak na pańszczyznę; wstają szlachta braty,", + "149809": "Napełniają się ciżbą zaścianku ulice,", + "149810": "Słychać krzyk w karczmie, widać w plebaniji świéce;", + "149811": "Biegą; jeden drugiego pyta, co to znaczy,", + "149812": "Starzy składają radę, młódź konie kulbaczy,", + "149813": "Kobiety zatrzymują, chłopcy się szamocą,", + "149814": "Rwą się biec, bić się, ale nie wiedzą, z kim, o co?", + "149815": "Muszą chcąc nie chcąc zostać. W mieszkaniu plebana", + "149816": "Trwa rada długa, tłumna, strasznie zamieszana,", + "149817": "Aż nie mogąc zdań zgodzić, na koniec stanowi", + "149818": "Przełożyć całą sprawę ojcu Maciejowi.", + "149819": "Siedemdziesiąt dwa lat liczył Maciej, starzec", + "149820": "dziarski,", + "149821": "Niskiego wzrostu, dawny konfederat barski.", + "149822": "Pamiętają i swoi, i nieprzyjaciele", + "149823": "Jego damaskowaną krzywą karabelę,", + "149824": "Którą piki i sztyki rzezał na kształt sieczki", + "149825": "I której żartem skromne dał imię R ó z e c z k i.", + "149826": "Z konfederata stał się stronnikiem królewskim", + "149827": "I trzymał z Tyzenhauzem, podskarbim litewskim;", + "149828": "Lecz gdy król w Targowicy przyjął uczestnictwo,", + "149829": "Maciej opuścił znowu królewskie stronnictwo,", + "149830": "I stąd to, że przechodził partyi tak wiele,", + "149831": "Nazywany był dawniej K u r k i e m n a k o ś c i e l", + "149832": "e,", + "149833": "Że jak kurek za wiatrem chorągiewkę zwracał.", + "149834": "Przyczynę zmian tak częstych na próżno byś macał:", + "149835": "Może Maciej zbyt wojnę lubił; zwyciężony", + "149836": "W jednej stronie, znów bitwy szukał z drugiej strony?", + "149837": "Może, bystry polityk, duch czasu zbadywał", + "149838": "I tam szedł, gdzie Ojczyzny dobro upatrywał?", + "149839": "Kto wie! To pewna, że go nigdy nie uwiodły", + "149840": "Ani chęć osobistej chwały, ni zysk podły,", + "149841": "I że nigdy z moskiewską partyją nie trzymał;", + "149842": "Na sam widok Moskala pienił się i zżymał.", + "149843": "By nie spotkać Moskala, po kraju zaborze", + "149844": "Siedział w domu, jak niedźwiedź, gdy ssie łapę w borze.", + "149845": "Ostatni raz wojował, poszedłszy z Ogińskim", + "149846": "Do Wilna, gdzie służyli oba pod Jasińskim.", + "149847": "I tam z Rózeczką cudów dokazał odwagi.", + "149848": "Wiadomo, że sam jeden skoczył z wałów Pragi", + "149849": "Bronić pana Pocieja, który, odbieżany", + "149850": "Na placu boju, dostał dwadzieścia trzy rany.", + "149851": "Myślano długo w Litwie, że obu zabito;", + "149852": "Wrócili oba, każdy pokłuty jak sito.", + "149853": "Pan Pociej, zacny człowiek, chciał zaraz po wojnie", + "149854": "Obrońcę Dobrzyńskiego wynagrodzić hojnie,", + "149855": "Dawał mu folwark pięciu dymów w dożywocie", + "149856": "I wyznaczył mu rocznie tysiąc złotych w złocie.", + "149857": "Lecz Dobrzyński odpisał: \"Niech Pociej Macieja,", + "149858": "A nie Maciej Pocieja ma za dobrodzieja\".", + "149859": "Odmówił więc folwarku i nie przyjął płacy;", + "149860": "Sam wróciwszy do domu, żył z własnej rąk pracy,", + "149861": "Sprawując ule dla pszczół, lekarstwa dla bydła,", + "149862": "Szląc na targ kuropatwy, które łowił w sidła,", + "149863": "I polując na zwierza.", + "149864": "Było dość w Dobrzynie", + "149865": "Starych ludzi roztropnych, którzy po łacinie", + "149866": "Umieli i w palestrze ćwiczyli się z młodu;", + "149867": "Było dość majętniejszych; a z całego rodu", + "149868": "Maciek, prostak ubogi, był najwięcej czczony,", + "149869": "Nie tylko jako rębacz Rózeczką wsławiony,", + "149870": "Lecz jako człek mądrego i pewnego zdania,", + "149871": "Znający dzieje kraju, rodziny podania,", + "149872": "Zarówno świadom prawa, jak i gospodarstwa.", + "149873": "Wiedział także sekreta strzelców i lekarstwa,", + "149874": "Przyznawano mu nawet (czemu pleban przeczy)", + "149875": "Wiadomość nadzwyczajnych i nadludzkich rzeczy.", + "149876": "To pewna, że powietrza zmiany zna dokładnie", + "149877": "I częściej niż kalendarz gospodarski zgadnie.", + "149878": "Nie dziw tedy, że czy to siejbę rozpoczynać,", + "149879": "Czy wiciny wyprawiać, czy zboże zażynać,", + "149880": "Czy procesować, czyli zawierać układy,", + "149881": "Nie działo się w Dobrzynie nic bez Maćka rady.", + "149882": "Wpływu takiego starzec bynajmniej nie szukał,", + "149883": "Owszem, chciał się go pozbyć, klijentów swych fukał", + "149884": "I najczęściej wypychał milczkiem za drzwi domu,", + "149885": "Rady rzadko udzielał i nie lada komu,", + "149886": "Ledwie w niezmiernie ważnych sporach lub umowach", + "149887": "Pytany wyrzekł zdanie, i w niewielu słowach.", + "149888": "Myślano, że dzisiejszej podejmie się sprawy", + "149889": "I stanie swą osobą na czele wyprawy;", + "149890": "Bo bijatykę lubił niezmiernie za młodu", + "149891": "I był nieprzyjacielem moskiewskiego rodu.", + "149892": "Właśnie staruszek chodził po samotnym dworze,", + "149893": "Nucąc piosenkę: \"Kiedy ranne wstają zorze\",", + "149894": "Rad, że się wypogadza; mgła nie szła do góry,", + "149895": "Jak się dziać zwykło, kiedy zbierają się chmury,", + "149896": "Ale coraz spadała; wiatr rozwinął dłonie", + "149897": "I mgłę muskał, wygładzał, rozściełał na błonie;", + "149898": "Tymczasem słonko z góry tysiącem promieni", + "149899": "Tło przetyka, posrebrza, wyzłaca, rumieni.", + "149900": "Jak para mistrzów w Słucku lity pas wyrabia:", + "149901": "Dziewica, siedząc w dole, krośny ujedwabia", + "149902": "I tło ręką wygładza, tymczasem tkacz z góry", + "149903": "Zrzuca jej nitki srebra, złota i purpury,", + "149904": "Tworząc barwy i kwiaty - tak dziś ziemię całą", + "149905": "Wiatr tumanami osnuł, a słońce dzierżgało.", + "149906": "Maciej ogrzał się słońcem, zakończył pacierze", + "149907": "I już się do swojego gospodarstwa bierze.", + "149908": "Wyniósł traw, liścia; usiadł przed domem i świsnął:", + "149909": "Na ten świst rój królików spod ziemi wytrysnął.", + "149910": "Jako narcyzy nagle wykwitłe nad trawę,", + "149911": "Bielą się długie słuchy; pod nimi jaskrawe", + "149912": "Przeświecają się oczki jak krwawe rubiny", + "149913": "Gęsto wszyte w aksamit zielonej darniny.", + "149914": "Już króliki na łapkach stoją, każdy słucha,", + "149915": "Patrzy, na koniec cała trzódka białopucha", + "149916": "Bieży do starca, liśćmi kapusty znęcona,", + "149917": "Do nóg mu, na kolana skacze, na ramiona;", + "149918": "On, sam biały jak królik, lubi ich gromadzić", + "149919": "Wkoło siebie i ręką ciepły ich puch gładzić,", + "149920": "A drugą ręką z czapki proso w trawę miota", + "149921": "Dla wróblów; spada z dachów krzykliwa hołota.", + "149922": "Gdy się staruszek bawił widokiem biesiady,", + "149923": "Nagle króliki znikły w ziemi, a gromady", + "149924": "Wróblów na dach uciekły przed gośćmi nowymi,", + "149925": "Którzy szli do folwarku krokami prędkiémi.", + "149926": "Byli to z plebaniji przez szlachty gromadę", + "149927": "Posłowie wyprawieni do Maćka po radę.", + "149928": "Z dala witając starca niskiemi ukłony,", + "149929": "Rzekli: \"Niech będzie Jezus Chrystus pochwalony\".", + "149930": "\"Na wieki wieków, amen\" - starzec", + "149931": "odpowiedział,", + "149932": "A gdy się o ważności poselstwa dowiedział,", + "149933": "Prosi do chaty; weszli, zasiadają ławę,", + "149934": "Pierwszy z posłów stał w środku i jął zdawać sprawę.", + "149935": "Tymczasem szlachty coraz gęściej przybywało.", + "149936": "Dobrzyńscy prawie wszyscy; sąsiadów niemało", + "149937": "Z okolicznych zaścianków, zbrojni i bezbronni,", + "149938": "W kałamaszkach i bryczkach, i piesi, i konni,", + "149939": "Stawią wozy, podjezdki do brzezinek wiążą,", + "149940": "Ciekawi skutku narad koło domu krążą:", + "149941": "Już izbę napełnili, kupią się do sieni;", + "149942": "Inni słuchają, w okna głowami wciśnieni.", + "149943": "KSIĘGA SIÓDMA", + "149944": "RADA", + "149945": "Zbawienne rady Bartka, zwanego Prusak - Głos żołnierski Maćka Chrzciciela - Głos polityczny pana Buchmana - Jankiel radzi ku zgodzie, którą Scyzoryk rozcina - Rzecz Gerwazego, z której okazują się wielkie skutki wymowy sejmowej - Protestacja starego Maćka - Nagłe przybycie posiłków wojennych zrywa naradę - Hejże na Soplice!", + "149946": "Z kolei Bartek poseł rzecz swą wyprowadzał;", + "149947": "Ten, że często na strugach do Królewca chadzał,", + "149948": "Nazwany był Prusakiem od swych spółrodaków", + "149949": "Przez żart, bo nienawidził okropnie Prusaków,", + "149950": "Choć lubił o nich gadać; człek podeszły w lata,", + "149951": "W podróżach swych dalekich wiele zwiedził świata;", + "149952": "Gazet pilny czytelnik, polityki świadom,", + "149953": "Mógł więc niemało światła udzielić obradom.", + "149954": "Ten tak rzecz kończył:", + "149955": "\"Nie jest to, Panie Macieju,", + "149956": "Bracie mój, a nas wszystkich Ojcze Dobrodzieju,", + "149957": "Nie jest to marna pomoc. Ja bym na Francuzów", + "149958": "Spuścił się w czasie wojny jak na czterech tuzów:", + "149959": "Lud bitny, a od czasów pana Tadeusza", + "149960": "Kościuszki świat takiego nie miał genijusza", + "149961": "Wojennego jak wielki Cesarz Bonaparte.", + "149962": "Pamiętam, kiedy przeszli Francuzi przez Wartę,", + "149963": "Bawiłem za granicą wtenczas, w roku Pańskim", + "149964": "Tysiącznym osimsetnym szóstym; właśnie z Gdańskiem", + "149965": "Handlowałem, a krewnych mam wielu w Poznańskiem.", + "149966": "Jeździłem ich odwiedzić; więc z panem Józefem", + "149967": "Grabowskim, który teraz jest rejmentu szefem,", + "149968": "A podówczas żył na wsi blisko Obiezierza,", + "149969": "Polowaliśmy sobie na małego źwierza.", + "149970": "Był pokój w Wielko - Polszcze, jak teraz na Litwie;", + "149971": "Wtem nagle rozeszła się wieść o strasznej bitwie;", + "149972": "Przybiegł do nas posłaniec od pana Todwena,", + "149973": "Grabowski list przeczytał, krzyknął: <>", + "149975": "Ja, z konia zsiadłszy, zaraz padłem na kolana,", + "149976": "Dziękując Panu Bogu.", + "149977": "Do miasta jedziemy", + "149978": "Niby dla interesu, niby nic nie wiemy,", + "149979": "Aż tu widzimy: wszystkie landraty, hofraty,", + "149980": "Komisarze i wszystkie podobne psubraty", + "149981": "Kłaniają się nam nisko; każdy drży, blednieje,", + "149982": "Jako owad prusaczy, gdy wrzątkiem kto zleje.", + "149983": "My śmiejąc się, trąc ręce, prosim uniżenie", + "149984": "O nowinki? pytamy, co słychać o Jenie?", + "149985": "Tu ich strach zdjął, dziwią się, że o klęsce owej", + "149986": "Już wiemy; krzyczą Niemcy: <>", + "149987": "Spuściwszy nos, do domów, z domów dalej w nogi -", + "149988": "O, to był rwetes! Wszystkie wielkopolskie drogi", + "149989": "Pełne uciekających; niemczyska jak mrowie", + "149990": "Pełzną, ciągną pojazdy, które lud tam zowie", + "149991": "Wageny i fornalki; mężczyźni, kobiety,", + "149992": "Z fajkami, z imbryczkami, wleką pudła, bety;", + "149993": "Drapią, jak mogą; a my milczkiem wchodzim w radę:", + "149994": "Hejże na koń, pomieszać Niemcom rejteradę!", + "149995": "Nuż landratom tłuc w karki, z hofratów drzeć schaby,", + "149996": "A herów oficerów łowić za harcaby -", + "149997": "A jenerał Dąbrowski wpada do Poznania", + "149998": "I cesarski przynosi rozkaz: do powstania!", + "149999": "W tydzień jeden - tak lud nasz Prusaków wychłostał", + "150000": "I wygnał, na lekarstwo Niemca byś nie dostał!", + "150001": "Gdyby się tak obrócić i gracko, i raźnie,", + "150002": "I u nas w Litwie sprawić Moskwie taką łaźnię?", + "150003": "He? co myślisz, Macieju? Jeśli z Bonapartem", + "150004": "Moskwa drze koty, to on wojuje nie żartem:", + "150005": "Bohater pierwszy w świecie, a wojsk ma bez liku!", + "150006": "He, cóż myślisz, Macieju, nasz ojcze Króliku?\"", + "150007": "Skończył. Czekają wszyscy Macieja wyroku.", + "150008": "Maciej głowy nie ruszył ani podniósł wzroku,", + "150009": "Tylko ręką kilkakroć uderzył po boku,", + "150010": "Jak gdyby szabli szukał (od zaboru kraju", + "150011": "Szabli nie nosił; przecież z dawnego zwyczaju", + "150012": "Na wspomnienie Moskala zawsze rękę zwracał", + "150013": "Na lewy bok, zapewne Rózeczki swej macał;", + "150014": "I stąd był nazywany powszechnie Zabokiem).", + "150015": "Już wzniósł głowę, słuchają w milczeniu głębokiem.", + "150016": "Maciej oczekiwanie powszechne omylił,", + "150017": "Nachmurzył brwi i znowu głowę na pierś schylił.", + "150018": "Na koniec odezwał się, z wolna każde słowo", + "150019": "Wymawiając z przyciskiem, a w takt kiwał głową:", + "150020": "\"Cicho! skądże ta cała nowina pochodzi?", + "150021": "Jak daleko Francuzi? Kto nimi dowodzi?", + "150022": "Czy już wojnę zaczęli z Moskwą? gdzie i o co?", + "150023": "Którędy mają ciągnąć? z jaką idą mocą?", + "150024": "Wiele piechoty, jazdy? Kto wie, niechaj gada!\"", + "150025": "Milczała, patrząc na się kolejno, gromada.", + "150026": "\"Radziłbym - rzecze Prusak - czekać bernardyna", + "150027": "Robaka, bo od niego pochodzi nowina;", + "150028": "Tymczasem posłać pewnych szpiegów nad granicę", + "150029": "I po cichu uzbrajać całą okolicę,", + "150030": "A tymczasem ostrożnie całą rzecz prowadzić,", + "150031": "Aby Moskalom naszych zamiarów nie zdradzić\".", + "150032": "He! czekać? szczekać? zwlekać? -", + "150033": "przerwał Maciej drugi,", + "150034": "Ochrzczony Kropicielem od wielkiej maczugi,", + "150035": "Którą zwał Kropidełkiem; miał ją dziś przy sobie.", + "150036": "Stanął za nią, na gałce zwiesił ręce obie,", + "150037": "Na ręku oparł brodę krzycząc: \"Czekać! zwlekać!", + "150038": "Sejmikować! Hem, trem, brem, a potem uciekać.", + "150039": "Ja w Prusach nie bywałem; rozum królewiecki", + "150040": "Dobry dla Prus, a u mnie jest rozum szlachecki.", + "150041": "To wiem, że kto chce bić się, niech Kropidło chwyta,", + "150042": "Kto umierać, ten księdza niech woła, i kwita!", + "150043": "Ja chcę żyć, bić! Bernardyn po co? czy my żaki?", + "150044": "Co mi tam Robak! otóż my będziem robaki,", + "150045": "I dalej Moskwę toczyć! trem, bdrem, szpiegi, wzwiady;", + "150046": "Wiecie wy, co to znaczy? - Oto, że wy dziady,", + "150047": "Niedołęgi! He, Bracia! to wyżla rzecz tropić,", + "150048": "Bernardyńska kwestować, a moja rzecz: kropić,", + "150049": "Kropić, kropić i kwita!\" - Tu maczugę głasnął,", + "150050": "Za nim cały tłum szlachty: \"Kropić, kropić!\" -", + "150051": "wrzasnął.", + "150052": "Poparł stronę Chrzciciela Bartek, zwan Brzytewka,", + "150053": "Od szabli cienkiej, tudzież Maciej, zwan Konewka,", + "150054": "Od sztućca, który naszał, z gardłem tak szerokiem,", + "150055": "Że zeń, jak z konwi tuzin kulek lał potokiem;", + "150056": "Oba krzyczeli: \"Wiwat Chrzciciel z Kropidełkiem!\"", + "150057": "Prusak chciał mówić, ale zgłuszono go zgiełkiem", + "150058": "I śmiechem: \"Precz - wołano - precz Prusaki, tchórze!", + "150059": "Kto tchórz, niech w bernardyńskim chowa się kapturze\".", + "150060": "Wtem znowu głowę z wolna podniósł Maciej stary", + "150061": "I zaczęły cokolwiek uciszać się gwary.", + "150062": "\"Nie drwijcie - rzekł - z Robaka;", + "150063": "znam go, to ćwik klecha,", + "150064": "Ten robaczek większego od was zgryzł orzecha;", + "150065": "Raz go tylko widziałem, ledwiem okiem rzucił,", + "150066": "Poznałem, co za ptaszek; ksiądz oczy odwrócił,", + "150067": "Lękając się, żebym go nie zaczął spowiadać;", + "150068": "Ale to rzecz nie moja, wiele o tym gadać!", + "150069": "On tu nie przyjdzie, próżno wzywać Bernardyna.", + "150070": "Jeśli od niego wyszła ta cała nowina,", + "150071": "To kto wie, w jakim celu: bo to bies księżyna!", + "150072": "Jeśli prócz tej nowiny nic więcej nie wiecie,", + "150073": "Więc po coście tu przyszli? i czego wy chcecie?\"", + "150074": "\"Wojny!\" - krzyknęli. - \"Jakiej?\" -", + "150075": "spytał. - Zawołali:", + "150076": "\"Wojny z Moskalem! bić się! Hajże na Moskali!\"", + "150077": "Prusak wciąż wołał, a głos coraz wyżej wznosił,", + "150078": "Aż posłuchanie częścią ukłonem wyprosił,", + "150079": "Częścią zdobył swą mową krzykliwą i cienką.", + "150080": "\"I ja chcę bić się - wołał, tłukąc się w", + "150081": "pierś ręką -", + "150082": "Choć kropidła nie noszę, drągiem od wiciny", + "150083": "Sprawiłem raz Prusakom czterem dobre chrzciny,", + "150084": "Którzy mię po pjanemu chcieli w Preglu topić\".", + "150085": "\"Toś zuch, Bartku - rzekł Chrzciciel -", + "150086": "dobrze! kropić kropić!\"", + "150087": "\"Ależ, najsłodszy Jezu! trzeba pierwej wiedzieć,", + "150088": "Z kim wojna? o co? Trzeba to światu powiedzieć -", + "150089": "Wołał Prusak - bo jakże lud ruszy za nami?", + "150090": "Gdzie pójdzie, kiedy, gdzie iść, my nie wiemy sami!", + "150091": "Bracia Szlachta! Panowie! potrzeba rozsądku!", + "150092": "Dobrodzieje! potrzeba ładu i porządku!", + "150093": "Chcecie wojny, więc zróbmy konfederacyją,", + "150094": "Obmyślmy, gdzie zawiązać i pod laską czyją?", + "150095": "Tak było w Wielko - Polszcze: widzim rejteradę", + "150096": "Niemiecką, cóż my robim! Wchodzim tajnie w radę,", + "150097": "Uzbrajamy i szlachtę, i włościan gromadę,", + "150098": "Gotowi, Dąbrowskiego czekamy rozkazu,", + "150099": "Na koniec, hajże na koń! powstajem od razu!\"", + "150100": "\"Proszę o głos!\" - zawołał pan komisarz z", + "150101": "Klecka,", + "150102": "Człowiek młody, przystojny, ubrany z niemiecka;", + "150103": "Zwał się Buchman, lecz Polak był, w Polszcze się rodził;", + "150104": "Nie wiedzieć pewnie, czyli ze szlachty pochodził,", + "150105": "Lecz o to nie pytano; i wszyscy Buchmana", + "150106": "Szacowali, iż służył u wielkiego pana.", + "150107": "Był dobry patryjota i pełen nauki,", + "150108": "Z ksiąg obcych wyuczył się gospodarstwa sztuki", + "150109": "I dóbr administracją prowadził porządnie;", + "150110": "O polityce także wnioskował rozsądnie,", + "150111": "Pięknie pisać i gładko umiał się wysławiać,", + "150112": "Zatem umilkli wszyscy, kiedy jął rozprawiać.", + "150113": "\"Proszę o głos!\" - powtórzył, po dwakroć odchrząknął,", + "150114": "Ukłonił się i usty dźwięcznemi tak brząknął:", + "150115": "\"Preopinanci moi w swych głosach wymownych", + "150116": "Dotknęli wszystkich punktów stanowczych i głownych,", + "150117": "Dyskusyją na wyższe wznieśli stanowisko;", + "150118": "Mnie tylko pozostaje w jedno zjąć ognisko", + "150119": "Rzucone trafne myśli i rozumowania;", + "150120": "Mam nadzieję w ten sposób sprzeczne zgodzić zdania.", + "150121": "Dwie części dyskusyi całej uważałem,", + "150122": "Podział już jest zrobiony, idę tym podziałem.", + "150123": "Naprzód: dlaczego mamy przedsiębrać powstanie?", + "150124": "W jakim duchu? to pierwsze żywotne pytanie;", + "150125": "Drugie rewolucyjnej władzy się dotycze;", + "150126": "Podział jest trafny, tylko przewrócić go życzę.", + "150127": "Naprzód zacząć od władzy; skoro pojmiem władzę,", + "150128": "Z niej powstania istotę, duch, cel wyprowadzę.", + "150129": "Co do władzy więc - kiedy oczyma przebiegam", + "150130": "Dzieje całej ludzkości, i cóż w nich spostrzegam?", + "150131": "Oto ród ludzki dziki, w lasach rozpierzchniony,", + "150132": "Skupia się, zbiera, łączy dla wspólnej obrony,", + "150133": "Obmyśla ją; i to jest najpierwsza obrada.", + "150134": "Potem każdy wolności własnej cząstkę składa", + "150135": "Dla dobra powszechnego: to pierwsza ustawa,", + "150136": "Z której jako ze źródła płyną wszystkie prawa.", + "150137": "Widzimy tedy, że rząd umową się tworzy,", + "150138": "Nie pochodząc, jak mylnie sądzą, z woli Bożéj.", + "150139": "Owoż, rząd na kontrakcie oparłszy społecznym,", + "150140": "Podział władzy już tylko jest skutkiem koniecznym...\"", + "150141": "\"Otóż są i kontrakty! kijowskie czy mińskie? -", + "150142": "Rzekł stary Maciej - owoż i rządy babińskie!", + "150143": "Panie Buchman, czy Bóg nam chciał cara narzucić,", + "150144": "Czy diabeł, ja z Waszecią nie będę się kłócić;", + "150145": "Panie Buchman, gadaj Waść, jakby cara zrucić\".", + "150146": "\"Tu sęk! - krzyknął Kropiciel - gdybym mógł", + "150147": "podskoczyć", + "150148": "Do tronu i Kropidłem, plusk, raz cara zmoczyć,", + "150149": "To już by on nie wrócił ni kijowskim traktem,", + "150150": "Ni mińskim, ni za żadnym Buchmana kontraktem,", + "150151": "Aniby go wskrzesili z mocy Bożej popi,", + "150152": "Ni z mocy Belzebuba - ten mi zuch, kto kropi.", + "150153": "Panie Buchman, Waścina rzecz bardzo wymowna,", + "150154": "Ale wymowa - szum, drum; kropić - to rzecz głowna\".", + "150155": "\"To, to, to!\" - pisnął, ręce trąc,", + "150156": "Bartek Brzytewka,", + "150157": "Od Chrzciciela do Maćka biegając jak cewka,", + "150158": "Od jednej strony krosien przerzucana w drugą -", + "150159": "\"Tylko ty, Maćku z Rózgą, ty, Maćku z maczugą,", + "150160": "Tylko zgodźcie się, dalbóg, pobijem na druzgi", + "150161": "Moskala; Brzytew idzie pod komendę Rózgi\".", + "150162": "\"Komenda - przerwał Chrzciciel - dobra ku", + "150163": "paradzie;", + "150164": "U nas była komenda w kowieńskiej brygadzie", + "150165": "Krótka a węzłowata: Strasz, sam się nie strachaj -", + "150166": "Bij, nie daj się - postępuj często, gęsto machaj:", + "150167": "Szach, mach!\"", + "150168": "\"To - pisnął Brzytwa - to mi regulament!", + "150169": "Po co tu pisać akta, po co psuć atrament?", + "150170": "Konfederacji trzeba? O to cała sprzeczka?", + "150171": "Jest marszałek nasz Maciej, a laska Rózeczka\".", + "150172": "\"Niech żyje - krzyknął Chrzciciel - Kurek na kościele!\"", + "150173": "Szlachta odpowiedziała: \"Wiwant Kropiciele!\"", + "150174": "Ale w kątach szmer powstał, choć w środku tłumiony;", + "150175": "Widać, że się rozdziela rada na dwie strony.", + "150176": "Buchman krzyknął: \"Ja zgody nigdy nie pochwalam!", + "150177": "To mój system!\" Ktoś drugi wrzasnął: \"Nie pozwalam!\"", + "150178": "Inni z kątów wtórują. Nareszcie głos gruby", + "150179": "Ozwał się przybyłego szlachcica Skołuby:", + "150180": "\"Cóż to, Państwo Dobrzyńscy! a to co się", + "150181": "święci?", + "150182": "A my czy to będziemy spod prawa wyjęci?", + "150183": "Kiedy nas zapraszano z naszego zaścianku,", + "150184": "A zapraszał nas klucznik Rębajło Mopanku,", + "150185": "Mówiono nam, że wielkie rzeczy dziać się miały,", + "150186": "Że tu nie o Dobrzyńskich, lecz o powiat cały,", + "150187": "O całą szlachtę idzie; toż i Robak bąkał,", + "150188": "Choć nigdy nie dokończył i zawsze się jąkał,", + "150189": "I ciemno się tłumaczył; wreszcie, koniec końców,", + "150190": "My zjechali, sąsiadów wezwali przez gońców.", + "150191": "Nie sami tu, Panowie Dobrzyńscy, jesteście;", + "150192": "Z różnych innych zaścianków jest tu nas ze dwieście;", + "150193": "Wszyscy więc radźmy. Jeśli potrzeba marszałka,", + "150194": "Głosujmy wszyscy; równa u każdego gałka.", + "150195": "Niech żyje równość!\"", + "150196": "Zatem dwaj Terajewicze", + "150197": "I czterej Stupułkowscy, i trzej Mickiewicze", + "150198": "Krzyknęli: \"Wiwat równość!\" - stojąc za Skołubą.", + "150199": "Tymczasem Buchman wołał: \"Zgoda będzie zgubą!\"", + "150200": "Kropiciel krzyczał: \"Bez was obejdziem się sami;", + "150201": "Niech żyje nasz marszałek, Maciek nad Maćkami!", + "150202": "Hej, do laski!\" Dobrzyńscy krzyczą:", + "150203": "\"Zapraszamy!\"", + "150204": "A obca szlachta woła w głos: \"Nie pozwalamy!\"", + "150205": "Rozstrycha się tłum na dwie kupy rozdzielony", + "150206": "I kiwając głowami w dwie przeciwne strony,", + "150207": "Tamci: \"Nie pozwalamy!\" - ci krzyczą: \"Prosiemy!\"", + "150208": "Maciek stary w pośrodku jeden siedział niemy", + "150209": "I jedna głowa jego była nieruchoma.", + "150210": "Przeciw niemu stał Chrzciciel, zwieszony rękoma", + "150211": "Na maczudze, a głową na końcu maczugi", + "150212": "Wspartą kręcił jak tykwą wbitą na kij długi", + "150213": "I na przemiany to w tył, to się naprzód kiwał,", + "150214": "I ustawicznie: \"Kropić, kropić!\" wykrzykiwał.", + "150215": "Wzdłuż izby zaś przebiegał Brzytewka ruchawy", + "150216": "Ciągle od Kropiciela do Macieja ławy.", + "150217": "Konewka zaś powoli wszerz izbę przechodził", + "150218": "Od Dobrzyńskich do szlachty, niby to ich godził;", + "150219": "Jeden wciąż wołał: \"Golić!\" - a drugi:", + "150220": "\"Zalewać!\"", + "150221": "Maciek milczał, lecz widno, że się zaczął gniewać.", + "150222": "Ćwierć godziny wrzał hałas, gdy nad tłum", + "150223": "wrzeszczący,", + "150224": "Ze środka głów, wyskoczył w górę słup błyszczący:", + "150225": "Był to rapier sążnistej długości, szeroki", + "150226": "Na całą piędź, a sieczny na obadwa boki.", + "150227": "Widocznie miecz teutoński, z norymberskiej stali", + "150228": "Ukuty; wszyscy milcząc na broń poglądali.", + "150229": "Kto ją podniósł? nie widać, lecz zaraz zgadniono:", + "150230": "\"To Scyzoryk! Niech żyje Scyzoryk! - krzykniono -", + "150231": "Wiwat Scyzoryk, klejnot Rębajłów zaścianku!", + "150232": "Wiwat Rębajło, Szczerbiec, Półkozic, Mopanku!\"", + "150233": "Wnet Gerwazy (to on był) przez tłum się przecisnął", + "150234": "Na środek izby, wkoło Scyzorykiem błysnął,", + "150235": "Potem, w dół chyląc ostrze na znak powitania", + "150236": "Przed Maćkiem, rzekł: \"Rózeczce Scyzoryk się kłania.", + "150237": "Bracia szlachta Dobrzyńscy! Ja nie będę radził", + "150238": "Nic a nic, powiem tylko, po com Was zgromadził,", + "150239": "A co robić, jak robić, decydujcie sami.", + "150240": "Wiecie, słuch dawno chodzi między zaściankami,", + "150241": "Że się na wielkie rzeczy zanosi na świecie;", + "150242": "Ksiądz Robak o tem gadał, wszakże wszyscy wiecie?\"", + "150243": "\"Wiemy!\" - krzyknęli. - \"Dobrze. Owoż mądrej głowie", + "150244": "-", + "150245": "Ciągnął mowca spojrzawszy bystro - dość dwie słowie,", + "150246": "Nieprawdaż?\" \"Prawda!\" - rzekli. - \"Gdy cesarz", + "150247": "francuski -", + "150248": "Rzekł Klucznik - stąd przyciąga, a stamtąd car ruski:", + "150249": "Więc wojna, car z cesarzem, królowie z królami", + "150250": "Pójdą za łby, jak zwykle między monarchami;", + "150251": "A nam czy siedzieć cicho? Gdy wielki wielkiego", + "150252": "Będzie dusić, my duśmy mniejszych, każdy swego.", + "150253": "Z góry i z dołu, wielcy wielkich, małych mali,", + "150254": "Jak zaczniem ciąć, tak całe szelmostwo się zwali", + "150255": "I tak zakwitnie szczęście i Rzeczpospolita.", + "150256": "Nieprawdaż?\"", + "150257": "\"Prawda! - rzekli - jakby z książki czyta\".", + "150258": "\"Prawda! - powtórzył Chrzciciel - krop a krop, i kwita\".", + "150259": "\"Ja zawsze gotów golić\" - ozwał się Brzytewka.", + "150260": "\"Tylko zgodźcie się - prosił uprzejmie Konewka -", + "150261": "Chrzcicielu i Macieju, pod czyją iść wodzą\".", + "150262": "Ale mu przerwał Buchman: \"Niech się głupi godzą!", + "150263": "Dyskusyje publicznej sprawie nie zaszkodzą.", + "150264": "Proszę milczeć! Słuchamy! Sprawa na tem zyska,", + "150265": "Pan Klucznik ją z nowego zważa stanowiska\".", + "150266": "\"Owszem - zawołał Klucznik - u mnie po staremu:", + "150267": "O wielkich rzeczach myśleć należy wielkiemu;", + "150268": "Jest na to cesarz, będzie król, senat, posłowie.", + "150269": "Takie rzeczy, Mopanku, robią się w Krakowie", + "150270": "Lub w Warszawie, nie u nas, w zaścianku, w Dobrzynie;", + "150271": "Aktów konfederackich nie piszą w kominie", + "150272": "Kredą, nie na wicinie, lecz na pergaminie:", + "150273": "Nie nam to pisać akta, ma Polska pisarzy", + "150274": "Koronnych i litewskich, tak robili starzy;", + "150275": "Moja rzecz Scyzorykiem wyrzynać\". -", + "150276": "\"Kropidłem", + "150277": "Pluskać\" - dodał Kropiciel. - \"I wykalać Szydłem\" -", + "150278": "Krzyknął Bartek Szydełko, dobywszy swej szpadki.", + "150279": "\"Wszystkich was - kończył Klucznik - biorę tu na świadki,", + "150280": "Czy Robak nie powiadał, że wprzód nim przyjmiecie", + "150281": "W dom wasz Napoleona, trzeba wymieść śmiecie?", + "150282": "Słyszeliście to wszyscy, a czy rozumiecie?", + "150283": "Któż jest śmieciem powiatu? Kto zdradziecko zabił", + "150284": "Najlepszego z Polaków, kto go okradł, zgrabił?", + "150285": "I jeszcze chce ostatki wydrzeć z rąk dziedzica?", + "150286": "Któż to? Mamże wam gadać?\"", + "150287": "\"A jużci Soplica -", + "150288": "Przerwał Konewka - to łotr!\" - \"Oj, to", + "150289": "ciemiężyciel!\" -", + "150290": "Pisnął Brzytewka. - \"Więc go kropić!\" - dodał", + "150291": "Chrzciciel.", + "150292": "\"Jeśli zdrajca - rzekł Buchman - więc na szubienicę!\"", + "150293": "\"Hejże! - krzyknęli wszyscy - hajże na Soplicę!\"", + "150294": "Lecz Prusak śmiał podjąć się Sędziego obrony", + "150295": "I wołał z wzniesionemi ku szlachcie ramiony:", + "150296": "\"Panowie Bracia! aj! aj! a na boskie rany!", + "150297": "Co znowu? Panie Klucznik, czy Waść opętany?", + "150298": "Czy o tem była mowa? że ktoś miał wariata,", + "150299": "Banita bratem, to co? karać go za brata!", + "150300": "To mi po chrześcijańsku! Są tu w tym konszachty", + "150301": "Hrabiego. - Żeby Sędzia był ciężki dla szlachty,", + "150302": "Nieprawda! dalibógże! to wy tylko sami", + "150303": "Pozywacie go, a on zgody szuka z wami,", + "150304": "Ustępuje ze swego, jeszcze grzywny płaci,", + "150305": "Ma proces z Hrabią, cóż stąd? obadwa bogaci;", + "150306": "Niechaj pan drze się z panem, cóż to do nas braci?", + "150307": "Pan Sędzia ciemiężyciel! On pierwszy zabraniał,", + "150308": "Ażeby się chłop przed nim do ziemi nie kłaniał,", + "150309": "Mówiąc, że to grzech. Nieraz u niego gromada", + "150310": "Chłopska, ja sam widziałem, do stołu z nim siada;", + "150311": "Płacił za włość podatki, a nie tak jest w Klecku,", + "150312": "Choć tam Waść, Panie Buchman, rządzisz po niemiecku.", + "150313": "Sędzia zdrajca! - My się z nim od infimy znamy:", + "150314": "Poczciwe było dziecko i dziś taki samy;", + "150315": "Polskę kocha nad wszystko, polskie obyczaje", + "150316": "Chowa, modom moskiewskim przystępu nie daje.", + "150317": "Ilekroć z Prus powracam, chcąc zmyć się z niemczyzny,", + "150318": "Wpadam do Soplicowa jak w centrum polszczyzny:", + "150319": "Tam się człowiek napije, nadysze Ojczyzny!", + "150320": "Dalbóg, Dobrzyńscy! ja wasz brat, ale Sędziego", + "150321": "Nie pozwolę pokrzywdzić, nie będzie nic z tego.", + "150322": "Nie tak, Panowie Bracia, w Wielko - Polszcze było:", + "150323": "Co za duch! co za zgoda! aż przypomnieć miło!", + "150324": "Nikt tam podobną fraszką nie śmiał rady mieszać!\"", + "150325": "\"To nie fraszka - zawołał Klucznik - łotrów", + "150326": "wieszać!\"", + "150327": "Szmer wzmagał się; wtem Jankiel posłuchania prosił,", + "150328": "Na ławę wskoczył, stanął i nad głowy wznosił", + "150329": "Brodę jak wiechę, co mu aż do pasa wisi;", + "150330": "Prawą ręką zdjął z wolna z głowy kołpak lisi,", + "150331": "Lewą ręką jarmułkę zruszoną poprawił,", + "150332": "Potem lewicę za pas zatknął i tak prawił,", + "150333": "Kołpakiem lisim w kolej kłaniając się nisko", + "150334": "\"Nu, Panowie Dobrzyńscy, ja sobie żydzisko;", + "150335": "Mnie Sędzia ni brat, ni swat; szanuję Sopliców,", + "150336": "Jak panów bardzo dobrych i moich dziedziców;", + "150337": "Szanuję też Dobrzyńskich Bartków i Maciejów,", + "150338": "Jako dobrych sąsiadów, panów dobrodziejów;", + "150339": "A mówię tak: jeżeli Państwo chcą gwałt zrobić", + "150340": "Sędziemu, to bardzo źle; możecie się pobić,", + "150341": "Zabić... - A asesory? a sprawnik? a turma?", + "150342": "Bo w wiosce u Soplicy jest żołnierzy hurma,", + "150343": "Wszystko jegry! Asesor w domu; tylko świśnie,", + "150344": "Tak wraz przymaszerują, stoją jak umyślnie.", + "150345": "A co będzie? A jeśli czekacie Francuza,", + "150346": "To Francuz jest daleko jeszcze, droga duża.", + "150347": "Ja Żyd, o wojnach nie wiem, a byłem w Bielicy", + "150348": "I widziałem tam żydków od samej granicy;", + "150349": "Słychać, że Francuz stoi nad rzeką Łososną,", + "150350": "A wojna jeśli będzie, to chyba aż wiosną.", + "150351": "Nu, mówię tak: czekajcie; wszak dwór Soplicowa", + "150352": "Nie budka kramna, co się rozbierze, w wóz schowa", + "150353": "I pojedzie - dwór jak stał, do wiosny stać będzie;", + "150354": "A pan Sędzia to nie jest żydek na arendzie,", + "150355": "Nie uciecze, to jego można znaleźć wiosną;", + "150356": "A teraz rozejdźcie się, a nie gadać głośno", + "150357": "O tem, co było, bo to gadać, to daremno!", + "150358": "A czyja łaska Panów Szlachty, proszę ze mną.", + "150359": "Moja Siora powiła małego Jankielka,", + "150360": "Ja dziś traktuję wszystkich, a muzyka wielka!", + "150361": "Każę przynieść kozicę, basetlę, dwie skrzypiec,", + "150362": "A pan Maciej Dobrodziej lubi stary lipiec", + "150363": "I nowego mazurka; mam nowe mazurki,", + "150364": "A wyuczyłem śpiewać fein moje bachurki\".", + "150365": "Wymowa lubionego powszechnie Jankiela", + "150366": "Trafiała do serc; powstał krzyk, oklask wesela,", + "150367": "Szmer przyzwolenia nawet za domem się szerzył,", + "150368": "Gdy Gerwazy w Jankiela Scyzorykiem zmierzył.", + "150369": "Żyd skoczył, wpadł w tłum;", + "150370": "Klucznik wołał: \"Precz stąd, Żydzie!", + "150371": "Nie tkaj palców między drzwi, nie o ciebie idzie!", + "150372": "Panie Prusak! że Waszeć sędziowską handlujesz", + "150373": "Parą wicin mizernych, to już zań gardłujesz?", + "150374": "Zapomniałeś, Mopanku, że ojciec Waszécin", + "150375": "Spławiał do Prus dwadzieście Horeszkowskich wicin?", + "150376": "Stąd się zbogacił i on, i jego rodzina;", + "150377": "Ba, nawet wszyscy, ilu was tu jest z Dobrzyna.", + "150378": "Bo pamiętacie, starzy, słyszeliście młodzi,", + "150379": "Że Stolnik był was wszystkich ojciec i dobrodziéj:", + "150380": "Kogoż on komisarzem słał do swych dóbr pińskich?", + "150381": "Dobrzyńskiego! Rachmistrzów kogo miał? Dobrzyńskich!", + "150382": "Marszałkostwa, kredensu nie zwierzał nikomu,", + "150383": "Tylko Dobrzyńskim: pełno Dobrzyńskich miał w domu!", + "150384": "On forytował wasze w trybunałach sprawy,", + "150385": "On wyrabiał u króla dla was chleb łaskawy,", + "150386": "Dzieci wasze kopami pomieszczał w konwikcie", + "150387": "Pijarskim, na swym koszcie, odzieży i wikcie;", + "150388": "Dorosłych promowował także swym nakładem.", + "150389": "A dlaczego to robił? Że wam był sąsiadem!", + "150390": "Dziś Soplica kopcami tyka waszych granic;", + "150391": "Cóż kiedy wam dobrego zrobił on?\"", + "150392": "\"Nic a nic! -", + "150393": "Przerwał Konewka - bo to wyrosło z szlachciury,", + "150394": "A jak dmie się, phu phu phu, jak nos drze do góry!", + "150395": "Pamiętacie, prosiłem na córki wesele;", + "150396": "Poję, nie chce pić, mówi: <>", + "150398": "Ot, magnat! delikacik z marymonckiej mąki!", + "150399": "Nie pił, leliśmy w gardło; krzyczał: <>", + "150401": "Czekaj no, niech no ja mu z Konewki naleję\".", + "150402": "\"Filut - zawołał Chrzciciel - oj, i ja go kropnę", + "150403": "Za swoje. Mój syn - było to dziecko roztropne,", + "150404": "Teraz tak zgłupiał, że go nazywają Sakiem.", + "150405": "A z przyczyny Sędziego został głupcem takim.", + "150406": "Mówiłem: <>", + "150408": "On znowu smyk do Zosi, dybie przez konopie;", + "150409": "Złowiłem go, a zatem za uszy i kropię;", + "150410": "A on beczy i beczy jak maleńkie chłopie:", + "150411": "<> - a wciąż", + "150412": "szlocha .", + "150413": "Co tobie? A on mówi, że tę Zosię kocha!", + "150414": "Chciałby popatrzyć na nią! Żal mi nieboraka;", + "150415": "Mówię Sędziemu: <>", + "150416": "On mówi: <>. Łotr! łże, już ją komuś", + "150418": "swata.", + "150419": "Słyszałem; już ja się tam na wesele wkręcę,", + "150420": "Ja im łoże małżeńskie Kropidłem poświęcę\".", + "150421": "\"I taki łotr - zawołał Klucznik - ma panować?", + "150422": "I dawnych panów, lepszych od siebie, rujnować?", + "150423": "A Horeszków i pamięć, i imię zaginie!", + "150424": "Gdzież jest wdzięczność na świecie?", + "150425": "- nie ma jej w Dobrzynie.", + "150426": "Bracia! chcecie bój z ruskim wieść imperatorem,", + "150427": "A boicie się wojny z Soplicowskim dworem?", + "150428": "Strach wam turmy! czyż to ja wzywam na rozboje?", + "150429": "Broń Boże! Szlachta Bracia! ja przy prawie stoję.", + "150430": "Wszak Hrabia wygrał, zyskał dekretów niemało;", + "150431": "Tylko je egzekwować! Tak dawniej bywało:", + "150432": "Trybunał pisał dekret, szlachta wypełniała,", + "150433": "A szczególniej Dobrzyńscy, i stąd wasza chwała", + "150434": "Urosła w Litwie!", + "150435": "Wszakże to Dobrzyńscy sami", + "150436": "Bili się na zajeździe myskim z Moskalami,", + "150437": "Których przywiódł jenerał ruski Wojniłowicz", + "150438": "I łotr, przyjaciel jego, pan Wołk z Ługomowicz;", + "150439": "Pamiętacie, jak Wołka wzięliśmy w niewolę,", + "150440": "Jak chcieliśmy go wieszać na belce w stodole,", + "150441": "Iż był tyran dla chłopstwa, a sługa Moskali;", + "150442": "Ale się chłopi głupi nad nim zlitowali!", + "150443": "(Upiec go muszę kiedyś na tym Scyzoryku).", + "150444": "Nie wspomnę innych wielkich zajazdów bez liku,", + "150445": "Z których wyszliśmy zawsze, jak szlachcie przystało,", + "150446": "I z zyskiem, i aplauzem powszechnym, i z chwałą!", + "150447": "Po cóż o tem wspominać! Dziś darmo pan Hrabia,", + "150448": "Sąsiad wasz, sprawę toczy, dekrety wyrabia,", + "150449": "Już nikt z was pomóc nie chce biednemu sierocie!", + "150450": "Dziedzic Stolnika, tego, który żywił krocie,", + "150451": "Dziś nie ma przyjaciela oprocz mnie - Klucznika,", + "150452": "I ot, tego wiernego mego Scyzoryka!\"", + "150453": "\"I Kropidła! - rzekł Chrzciciel - gdzie ty,", + "150454": "Gerwazeńku,", + "150455": "Tam i ja, póki ręka, póki plusk plask w ręku.", + "150456": "Co dwaj, to dwaj! Dalibóg, mój Gerwazy! ty miecz,", + "150457": "Ja mam Kropidło; dalbóg! ja kropię, a ty siecz,", + "150458": "I tak szach mach, plusk i plask; oni niech gawędzą!\"", + "150459": "\"Toć i Bartka - rzekł Brzytwa - Bracia nie", + "150460": "odpędzą;", + "150461": "Już co wy namydlicie, to ja wszystko zgolę\".", + "150462": "\"I ja - przydał Konewka - z wami ruszyć wolę,", + "150463": "Gdy ich nie można zgodzić na obior marszałka;", + "150464": "Co mi tam głosy, gałki, u mnie insza gałka", + "150465": "(Tu wydobył z kieszeni garść kul, dzwonił niemi):", + "150466": "Ot, gałki! - krzyknął - w Sędzię gałkami wszystkiemi!\"", + "150467": "\"Do was - wołał Skołuba - do was się łączymy!\"", + "150468": "\"Gdzie wy - krzyknęła szlachta - gdzie wy, to tam i my!", + "150469": "Niech żyją Horeszkowie! wiwant Półkozice!", + "150470": "Wiwat Klucznik Rębajło! Hajże na Soplice!\"", + "150471": "I tak wszystkich pociągnął wymowny Gerwazy:", + "150472": "Bo wszyscy ku Sędziemu mieli swe urazy,", + "150473": "Jak zwyczajnie w sąsiedztwie, to o szkodę skargi,", + "150474": "To o wyręby, to o granice zatargi:", + "150475": "Jednych gniew, drugich tylko podburzała zawiść", + "150476": "Bogactw Sędziego - wszystkich zgodziła nienawiść.", + "150477": "Cisną się do Klucznika, podnoszą do góry", + "150478": "Szable, pałki...", + "150479": "Aż Maciek, dotychczas ponury,", + "150480": "Nieruchomy, wstał z ławy i wolnemi kroki", + "150481": "Wyszedł na środek izby, i podparł się w boki;", + "150482": "I spojrzawszy przed siebie, i kiwając głową,", + "150483": "Zabrał głos, wymawiając z wolna każde słowo,", + "150484": "Z przestankiem i przyciskiem: \"A głupi! a głupi!", + "150485": "A głupi wy! Na kim się mleło, na was skrupi.", + "150486": "To póki o wskrzeszeniu Polski była rada,", + "150487": "O dobru pospolitem, głupi, u was zwada?", + "150488": "Nie można było, głupi, ani się rozmówić,", + "150489": "Głupi, ani porządku, ani postanowić", + "150490": "Wodza nad wami, głupi! A niech no kto podda", + "150491": "Osobiste urazy, głupi, u was zgoda!", + "150492": "Precz stąd! bo jakem Maciek, was, do milijonów", + "150493": "Kroćset kroci tysięcy fur beczek furgonów", + "150494": "Diabłów!!!...\"", + "150495": "Ucichli wszyscy jak rażeni gromem!", + "150496": "Ale razem straszliwy powstał krzyk za domem:", + "150497": "\"Wiwat Hrabia!\" On wjeżdżał na folwark Maciejów,", + "150498": "Sam zbrojny, za nim zbrojnych dziesięciu dżokejów.", + "150499": "Hrabia siedział na dzielnym koniu, w czarnym stroju;", + "150500": "Na sukni orzechowy płaszcz włoskiego kroju,", + "150501": "Szeroki, bez rękawów, jak wielka opona,", + "150502": "Spięty klamrą u szyi, spadał przez ramiona;", + "150503": "Kapelusz miał okrągły z piórem, w ręku szpadę,", + "150504": "Okręcił się i szpadą powitał gromadę.", + "150505": "\"Wiwat Hrabia! - krzyknęli - z nim żyć i", + "150506": "umierać!\"", + "150507": "Szlachta zaczęła z chaty przez okna wyzierać", + "150508": "I za Klucznikiem coraz ku drzwiom się napierać;", + "150509": "Klucznik wyszedł, a za nim tłum przeze drzwi runął,", + "150510": "Maciek resztę wypędził, drzwi zamknął, zasunął", + "150511": "I przez okno wyjrzawszy, raz jeszcze rzekł: \"Głupi!\"", + "150512": "A tymczasem się szlachta do Hrabiego kupi;", + "150513": "Idą w karczmę, Gerwazy wspomniał dawne czasy,", + "150514": "Kazał sobie trzy podać od kontuszów pasy,", + "150515": "Na nich ze sklepu karczmy beczki wydobywa", + "150516": "Trzy: jedną miodu, drugą wódki, trzecią piwa.", + "150517": "Wyjął goździe, wnet z szumem trysnęły trzy strugi:", + "150518": "Jeden biały jak srebro, krwawnikowy drugi,", + "150519": "Trzeci żółty; troistą grają w górze tęczą,", + "150520": "A spadając w sto kubków, we sto szklanek brzęczą.", + "150521": "Wre szlachta, tamci piją, ci Hrabiemu życzą", + "150522": "Lat setnych, wszyscy: \"Hajże na Soplice!\" krzyczą.", + "150523": "Jankiel wymknął się milczkiem, oklep; Prusak równie,", + "150524": "Nie słuchany, choć jeszcze rozprawiał wymownie,", + "150525": "Chciał zmykać, szlachta w pogoń, wołając, że zdradził.", + "150526": "Mickiewicz stał z daleka, ni krzyczał, ni radził,", + "150527": "Ale z miny poznano, że coś złego knuje,", + "150528": "Więc do kordów, i hajże! On się rejteruje,", + "150529": "Odcina się, już ranny, przyparty do płotów,", + "150530": "Gdy mu skoczył na odsiecz Zan i trzech Czeczotów.", + "150531": "Zaczem rozjęto szlachtę, ale w tym rozruchu", + "150532": "Dwóch było ciętych w ręce, ktoś dostał po uchu.", + "150533": "Reszta wsiadała na koń.", + "150534": "Hrabia i Gerwazy", + "150535": "Porządkują, rozdają oręże, rozkazy.", + "150536": "W końcu wszyscy przez długą zaścianku ulicę", + "150537": "Puścili się w cwał, krzycząc: \"Hajże na Soplice!\"", + "150538": "KSIĘGA ÓSMA", + "150539": "ZAJAZD", + "150540": "Astronomia Wojskiego - Uwaga Podkomorzego nad kometami - Tajemnicza scena w pokoju Sędziego - Tadeusz, chcąc zręcznie wyplątać się, wpada w wielkie kłopoty - Nowa Dydo- Zajazd - Ostatnia woźnieńska protestacja - Hrabia zdobywa Soplicowo - Szturm i rzeź - Gerwazy piwnicznym - Uczta zajazdowa.", + "150541": "Przed burzą bywa chwila cicha i ponura,", + "150542": "Kiedy nad głowy ludzi przyleciawszy chmura", + "150543": "Stanie i grożąc twarzą, dech wiatrów zatrzyma,", + "150544": "Milczy, obiega ziemię błyskawic oczyma,", + "150545": "Znacząc te miejsca, gdzie wnet ciśnie grom po gromie:", + "150546": "Tej ciszy chwila była w Soplicowskim domie.", + "150547": "Myśliłbyś, że przeczucie nadzwyczajnych zdarzeń", + "150548": "Ścięło usta i wzniosło duchy w kraje marzeń.", + "150549": "Po wieczerzy i Sędzia, i goście ze dworu", + "150550": "Wychodzą na dziedziniec używać wieczoru;", + "150551": "Zasiadają na przyzbach wysłanych murawą;", + "150552": "Całe grono z posępną i cichą postawą", + "150553": "Pogląda w niebo, które zdawało się zniżać,", + "150554": "Ścieśniać i coraz bardziej ku ziemi przybliżać,", + "150555": "Aż oboje, skrywszy się pod zasłonę ciemną", + "150556": "Jak kochankowie, wszczęli rozmowę tajemną,", + "150557": "Tłumacząc swe uczucia w westchnieniach tłumionych,", + "150558": "Szeptach, szmerach i słowach na wpół wymówionych,", + "150559": "Z których składa się dziwna muzyka wieczoru.", + "150560": "Zaczął ją puszczyk, jęcząc na poddaszu dworu;", + "150561": "Szepnęły wiotkiem skrzydłem niedoperze, lecą", + "150562": "Pod dom, gdzie szyby okien, twarze ludzi świecą;", + "150563": "Niżej zaś - niedoperzów siostrzyczki, ćmy, rojem", + "150564": "Wiją się, przywabione białym kobiet strojem.", + "150565": "Mianowicie przykrzą się Zosi, bijąc w lice", + "150566": "I w jasne oczki, które biorą za dwie świéce.", + "150567": "Na powietrzu owadów wielki krąg się zbiera,", + "150568": "Kręci się, grając jako harmoniki sfera;", + "150569": "Ucho Zosi rozróżnia wśród tysiąca gwarów", + "150570": "Akord muszek i półton fałszywy komarów.", + "150571": "W polu koncert wieczorny ledwie jest zaczęty;", + "150572": "Właśnie muzycy kończą stroić instrumenty.", + "150573": "Już trzykroć wrzasnął derkacz, pierwszy skrzypak łąki,", + "150574": "Już mu z dala wtórują z bagien basem bąki,", + "150575": "Już bekasy do góry porwawszy się wiją", + "150576": "I bekając raz po raz jak w bębenki biją.", + "150577": "Na finał szmerów muszych i ptaszęcej wrzawy", + "150578": "Odezwały się chórem podwójnym dwa stawy,", + "150579": "Jako zaklęte w górach kaukaskich jeziora,", + "150580": "Milczące przez dzień cały, grające z wieczora.", + "150581": "Jeden staw, co toń jasną i brzeg miał piaszczysty,", + "150582": "Modrą piersią jęk wydał cichy, uroczysty;", + "150583": "Drugi staw, z dnem błotnistem i gardzielem mętnym,", + "150584": "Odpowiedział mu krzykiem żałośnie namiętnym;", + "150585": "W obu stawach piały żab niezliczone hordy,", + "150586": "Oba chory zgodzone w dwa wielkie akordy.", + "150587": "Ten fortissimo zabrzmiał, tamten nuci z cicha,", + "150588": "Ten zdaje się wyrzekać, tamten tylko wzdycha;", + "150589": "Tak dwa stawy gadały do siebie przez pola,", + "150590": "Jak grające na przemian dwie arfy Eola.", + "150591": "Mrok gęstniał; tylko w gaju i około rzeczki,", + "150592": "W łozach, błyskały wilcze oczy jako świeczki,", + "150593": "A dalej, u ścieśnionych widnokręgu brzegów,", + "150594": "Tu i ówdzie ogniska pastuszych noclegów.", + "150595": "Nareszcie księżyc srebrną pochodnię zaniecił,", + "150596": "Wyszedł z boru i niebo i ziemię oświecił.", + "150597": "One teraz, z pomroku odkryte w połowie,", + "150598": "Drzemały obok siebie jako małżonkowie", + "150599": "Szczęśliwi: niebo w czyste objęło ramiona", + "150600": "Ziemi pierś, co księżycem świeci posrebrzona.", + "150601": "Już naprzeciw księżyca gwiazda jedna, druga", + "150602": "Błysnęła; już ich tysiąc, już milijon mruga.", + "150603": "Kastor z bratem Polluksem jaśnieli na czele,", + "150604": "Zwani niegdyś u Sławian: Lele i Polele;", + "150605": "Teraz ich w zodyjaku gminnym znów przechrzczono,", + "150606": "Jeden zowie się L i t w ą, a drugi K o r o n ą.", + "150607": "Dalej niebieskiej W a g i dwie szale błyskają;", + "150608": "Na nich Bóg w dniu stworzenia (starzy powiadają)", + "150609": "Ważył z kolei wszystkie planety i ziemie,", + "150610": "Nim w przepaściach powietrza osadził ich brzemię;", + "150611": "Potem wagi złociste zawiesił na niebie:", + "150612": "Z nich to ludzie wag i szal wzór wzięli dla siebie.", + "150613": "Na północ świeci okrąg gwiaździstego S i t a,", + "150614": "Przez które Bóg (jak mówią) przesiał ziarnka żyta,", + "150615": "Kiedy je z nieba zrucał dla Adama ojca,", + "150616": "Wygnanego za grzechy z rozkoszy ogrojca.", + "150617": "Nieco wyżej D a w i d a w ó z, gotów do jazdy,", + "150618": "Długi dyszel kieruje do Polarnej Gwiazdy.", + "150619": "Starzy Litwini wiedzą o rydwanie owym,", + "150620": "Że niesłusznie pospólstwo zwie go Dawidowym,", + "150621": "Gdyż to jest wóz Anielski. Na nim to przed czasy", + "150622": "Jechał Lucyper, Boga gdy wyzwał w zapasy,", + "150623": "Mlecznym gościńcem pędząc w cwał w niebieskie progi,", + "150624": "Aż go Michał zbił z wozu, a wóz zrucił z drogi.", + "150625": "Teraz, popsuty, między gwiazdami się wala,", + "150626": "Naprawiać go archanioł Michał nie pozwala.", + "150627": "I to wiadomo także u starych Litwinów", + "150628": "(A wiadomość tę pono wzięli od rabinów),", + "150629": "Że ów zodyjakowy S m o k, długi i gruby,", + "150630": "Który gwiaździste wije po niebie przeguby,", + "150631": "Którego mylnie W ę ż e m chrzczą astronomowie,", + "150632": "Jest nie wężem, lecz rybą. Lewiatan się zowie.", + "150633": "Przed czasy mieszkał w morzach, ale po potopie", + "150634": "Zdechł z niedostatku wody; więc na niebios stropie,", + "150635": "Tak dla osobliwości, jako dla pamiątki,", + "150636": "Anieli zawiesili jego martwe szczątki.", + "150637": "Podobnie pleban mirski zawiesił w kościele", + "150638": "Wykopane olbrzymów żebra i piszczele.", + "150639": "Takie gwiazd historyje, które z książek zbadał", + "150640": "Albo słyszał z podania, Wojski opowiadał;", + "150641": "Chociaż wieczorem słaby miał wzrok Wojski stary", + "150642": "I nie mógł w niebie dojrzeć nic przez okulary,", + "150643": "Lecz na pamięć znał imię i kształt każdej gwiazdy;", + "150644": "Wskazywał palcem miejsca i drogę ich jazdy.", + "150645": "Dziś mało go słuchano, nie zważano wcale", + "150646": "Na Sito ni na Smoka, ani też na Szale;", + "150647": "Dziś oczy i myśl wszystkich pociąga do siebie", + "150648": "Nowy gość, dostrzeżony niedawno na niebie:", + "150649": "Był to k o m e t a pierwszej wielkości i mocy,", + "150650": "Zjawił się na zachodzie, leciał ku północy;", + "150651": "Krwawym okiem z ukosa na rydwan spoziera,", + "150652": "Jakby chciał zająć puste miejsce Lucypera,", + "150653": "Warkocz długi w tył rzucił i część nieba trzecią", + "150654": "Obwinął nim, gwiazd krocie zagarnął jak siecią", + "150655": "I ciągnie je za sobą, a sam wyżej głową", + "150656": "Mierzy, na północ, prosto w gwiazdę biegunową.", + "150657": "Z niewymownym przeczuciem cały lud litewski", + "150658": "Poglądał każdej nocy na ten cud niebieski,", + "150659": "Biorąc złą wróżbę z niego tudzież z innych", + "150660": "znaków;", + "150661": "Bo zbyt często słyszano krzyk złowieszczych ptaków,", + "150662": "Które na pustych polach gromadząc się w kupy,", + "150663": "Ostrzyły dzioby, jakby czekając na trupy.", + "150664": "Zbyt często postrzegano, że psy ziemię ryły", + "150665": "I jak gdyby śmierć wietrząc, przeraźliwie wyły:", + "150666": "Co wróży głód lub wojnę; a strażnicy boru", + "150667": "Widzieli, jak przez smętarz szła dziewica moru,", + "150668": "Która wznosi się czołem nad najwyższe drzewa,", + "150669": "A w lewym ręku chustką skrwawioną powiewa.", + "150670": "Różne stąd wnioski tworzył stojący przy płocie", + "150671": "Cywun, co przyszedł zdawać sprawę o robocie,", + "150672": "I pisarz prowentowy w szeptach z ekonomem.", + "150673": "Lecz Podkomorzy siedział na przyźbie przed domem.", + "150674": "Przerwał rozmowę gości, znać, że głos zabiera;", + "150675": "Błysnęła przy księżycu wielka tabakiera", + "150676": "(Cała z szczerego złota, z brylantów oprawa,", + "150677": "We środku za szkłem portret króla Stanisława);", + "150678": "Zadzwonił w nią palcami, zażył i rzekł: \"Panie", + "150679": "Tadeuszu, Waścine o gwiazdach gadanie", + "150680": "Jest tylko echem tego, co słyszałeś w szkole.", + "150681": "Ja o cudzie - prostaków poradzić się wolę.", + "150682": "I ja astronomiji słuchałem dwa lata", + "150683": "W Wilnie, gdzie Puzynina, mądra i bogata", + "150684": "Pani, oddała dochód z wioski dwiestu chłopów", + "150685": "Na zakupienie różnych szkieł i teleskopów;", + "150686": "Ksiądz Poczobut, człek sławny, był obserwatorem", + "150687": "I całej Akademiji naonczas rektorem,", + "150688": "Przecież w końcu katedrę i teleskop rzucił,", + "150689": "Do klasztoru, do cichej celi swej powrócił", + "150690": "I tam umarł przykładnie. Znam się też z Śniadeckim,", + "150691": "Który jest mądrym bardzo człekiem, chociaż świeckim.", + "150692": "Owoż astronomowie planetę, kometę,", + "150693": "Uważają tak jako mieszczanie karetę;", + "150694": "Wiedzą, czyli zajeżdża przed króla stolicę,", + "150695": "Czyli z rogatek miejskich rusza za granicę;", + "150696": "Lecz kto w niej jechał? po co? co z królem rozmawiał?", + "150697": "Czy król posła z pokojem, czy z wojną wyprawiał?", + "150698": "O to ani pytają.", + "150699": "Pomnę, za mych czasów,", + "150700": "Gdy Branecki karetą swą ruszył do Jassów", + "150701": "I za tą niepoczciwą pociągnął karetą", + "150702": "Ogon targowiczanów, jak za tą kometą -", + "150703": "Lud prosty, choć w publiczne nie mieszał się rady,", + "150704": "Zgadnął zaraz, że ogon ów jest wróżbą zdrady.", + "150705": "Słychać, że lud dał imię m i o t ł y tej komecie,", + "150706": "I powiada, że ona milijon wymiecie\".", + "150707": "A na to rzekł z ukłonem Wojski: \"Prawda, Jaśnie", + "150708": "Wielmożny Podkomorzy; przypominam właśnie,", + "150709": "Co mnie mówiono niegdyś, małemu dziecięciu,", + "150710": "Pamiętam, choć nie miałem wówczas lat dziesięciu,", + "150711": "Kiedy widziałem w domu naszym nieboszczyka", + "150712": "Sapiehę, pancernego znaku porucznika,", + "150713": "Co potem był nadwornym marszałkiem królewskim,", + "150714": "Na koniec umarł wielkim kanclerzem litewskim,", + "150715": "Miawszy lat sto i dziesięć. Ten, za króla Jana", + "150716": "Trzeciego był pod Wiedniem w chorągwi hetmana", + "150717": "Jabłonowskiego; owoż ów kanclerz powiadał,", + "150718": "Że właśnie kiedy na koń król Jan Trzeci siadał,", + "150719": "Gdy nuncjusz papieski żegnał go na drogę,", + "150720": "A poseł austryjacki całował mu nogę,", + "150721": "Podając strzemię (poseł zwał się Wilczek hrabia),", + "150722": "Król krzyknął: <>", + "150723": "Spójrzą, alić nad głowy suwał się kometa", + "150724": "Drogą, jaką ciągnęły wojska Mahometa:", + "150725": "Z wschodu na zachód; potem i ksiądz Bartochowski,", + "150726": "Składając panegiryk na tryumf krakowski,", + "150727": "Pod godłem Orientis Fulmen, prawił wiele", + "150728": "O tym komecie; także czytam o nim w dziele", + "150729": "Pod tytułem Janina, gdzie jest opisana", + "150730": "Cała wyprawa króla nieboszczyka Jana", + "150731": "I wyryta chorągiew wielka Mahometa,", + "150732": "I ów taki, jak dziś go widzimy, kometa\".", + "150733": "\"Amen - rzekł na to Sędzia - ja wróżbę Waszeci", + "150734": "Przyjmuję; oby z gwiazdą zjawił się Jan Trzeci!", + "150735": "Jest na zachodzie wielki dziś bohater; może", + "150736": "Kometa go przywiedzie do nas; co daj Boże!\"", + "150737": "Na to rzekł Wojski, głowę pochyliwszy smutnie:", + "150738": "\"Kometa czasem wojny, czasem wróży kłótnie!", + "150739": "Niedobrze, iż się zjawił tuż nad Soplicowem:", + "150740": "Może nam grozi jakiem nieszczęściem domowem.", + "150741": "Mieliśmy wczora dosyć rozterku i zwady,", + "150742": "Tak w czasie polowania, jako i biesiady,", + "150743": "Rejent kłócił się z rana z panem Asesorem,", + "150744": "A pan Tadeusz wyzwał Hrabiego wieczorem.", + "150745": "Pono spór ten ze skóry niedźwiedziej pochodził;", + "150746": "I gdyby mnie Dobrodziej Sędzia nie przeszkodził,", + "150747": "Ja bym u stołu obu przeciwników zgodził.", + "150748": "Bo chciałem opowiedzieć wypadek ciekawy,", + "150749": "Podobny do zdarzenia wczorajszej wyprawy,", + "150750": "Co trafił się najpierwszym strzelcom za mych czasów,", + "150751": "Posłowi Rejtanowi i księciu Denassów.", + "150752": "Przypadek był takowy:", + "150753": "Jenerał Podolskich", + "150754": "Ziem przejeżdżał z Wołynia do swoich dóbr polskich,", + "150755": "Czy też, gdy dobrze pomnę, na sejm do Warszawy.", + "150756": "Po drodze zwiedzał szlachtę, już to dla zabawy,", + "150757": "Już dla popularności; wstąpił więc do pana", + "150758": "Tadeusza, dziś świętej pamięci, Rejtana,", + "150759": "Który był potem naszym nowogrodzkim posłem", + "150760": "I w którego ja domu od dzieciństwa wzrosłem.", + "150761": "Owoż Rejtan na przyjazd księcia Jenerała", + "150762": "Zaprosił gości - liczna szlachta się zebrała,", + "150763": "Było teatrum (Książę kochał się w teatrze);", + "150764": "Fajerwerk dawał Kaszyc, który mieszka w Jatrze,", + "150765": "Pan Tyzenhauz tancerzy przysłał, a kapele", + "150766": "Ogiński i pan Sołtan, co mieszka w Zdzięciele.", + "150767": "Słowem, dawano huczne nad spodziw zabawy", + "150768": "W domu, a w lasach wielkie robiono obławy.", + "150769": "Wiadomo zaś Waszmościom jest, że prawie wszyscy,", + "150770": "Ile ich zapamiętać można, Czartoryscy,", + "150771": "Choć idą z Jagiellonów krwi, lecz do myślistwa", + "150772": "Nie są bardzo pochopni, pewno nie z lenistwa,", + "150773": "Lecz z gustów cudzoziemskich; i książę Jenerał", + "150774": "Częściej do książek niźli do psiarni zazierał,", + "150775": "I do alkówek damskich częściej niż do lasów.", + "150776": "W świcie Księcia był książę niemiecki Denassów,", + "150777": "O którym powiadano, że w libijskiej ziemi", + "150778": "Goszcząc, polował niegdyś z królmi murzyńskiemi", + "150779": "I tam tygrysa śpisą w ręcznym boju zwalił,", + "150780": "Z czego się bardzo książę ów Denassów chwalił.", + "150781": "U nas zaś polowano na dziki w tę porę;", + "150782": "Rejtan zabił ze sztucca ogromną maciorę,", + "150783": "Z wielkim niebezpieczeństwem, bo z bliska wypalił.", + "150784": "Każdy z nas trafność strzału wydziwiał i chwalił,", + "150785": "Tylko Niemiec Denassów obojętnie słuchał", + "150786": "Pochwał takich i, chodząc, pod nos sobie dmuchał:", + "150787": "Że trafny strzał dowodzi tylko śmiałe oko,", + "150788": "Biała broń śmiałą rękę; i zaczął szeroko", + "150789": "Znowu gadać o swojej Libiji i śpisie,", + "150790": "O swych królach murzyńskich i o swym tygrysie.", + "150791": "Markotno to się stało panu Rejtanowi,", + "150792": "Był człek żywy, uderzył po szabli i mówi:", + "150793": "<> -", + "150795": "I zaczynali z Niemcem dyskurs nazbyt żwawy.", + "150796": "Szczęściem, książę Jenerał przerwał te rozprawy,", + "150797": "Godząc ich po francusku. Co tam gadał, nie wiem,", + "150798": "Ale ta zgoda był to popioł nad żarzewiem,", + "150799": "Bo Rejtan wziął do serca, okazyi czekał", + "150800": "I dobrą sztukę spłatać Niemcowi przyrzekał;", + "150801": "Tej sztuki ledwie własnym nie przypłacił zdrowiem,", + "150802": "A spłatał ją nazajutrz, jak to wnet opowiem\".", + "150803": "Tu Wojski umilknąwszy prawą rękę wznosił", + "150804": "I u Podkomorzego tabakiery prosił;", + "150805": "Długo zażywa, kończyć powieści nie raczy,", + "150806": "Jak gdyby chciał zaostrzyć ciekawość słuchaczy.", + "150807": "Zaczynał wreszcie, kiedy znowu mu przerwano", + "150808": "Powieść taką ciekawą, tak pilnie słuchaną!", + "150809": "Bo do Sędziego nagle któś przysłał człowieka,", + "150810": "Donosząc, że z niezwłocznym interesem czeka.", + "150811": "Sędzia, dając dobranoc, żegnał całe grono;", + "150812": "Natychmiast się po różnych stronach rozpierzchniono:", + "150813": "Ci spać do domu, tamci w stodole na sianie;", + "150814": "Sędzia szedł podróżnemu dawać posłuchanie.", + "150815": "Inni już śpią. Tadeusz po sieniach się zwija,", + "150816": "Chodząc jako wartownik około drzwi stryja,", + "150817": "Bo musi w ważnych rzeczach rady jego szukać", + "150818": "Dziś jeszcze, nim spać pójdzie; nie śmie do drzwi stukać.", + "150819": "Sędzia drzwi na klucz zamknął, z kimś tajnie rozmawia;", + "150820": "Tadeusz końca czeka, a ucha nadstawia.", + "150821": "Słyszy wewnątrz szlochanie; nie trącając klamek,", + "150822": "Ostróżnie dziurką klucza zagląda przez zamek.", + "150823": "Widzi rzecz dziwną! Sędzia i Robak na ziemi", + "150824": "Klęczeli objąwszy się i łzami rzewnemi", + "150825": "Płakali, Robak ręce Sędziego całował,", + "150826": "Sędzia Księdza za szyję płacząc obejmował;", + "150827": "Wreszcie po ćwierćgodzinnem przerwaniu rozmowy", + "150828": "Robak po cichu tymi odezwał się słowy:", + "150829": "\"Bracie; Bóg wie, żem dotąd tajemnic dochował,", + "150830": "Którem z żalu za grzechy w spowiedzi ślubował;", + "150831": "Że Bogu i Ojczyźnie poświęcony cały,", + "150832": "Nie służąc pysze, ziemskiej nie szukając chwały,", + "150833": "Żyłem dotąd i chciałem umrzeć bernardynem,", + "150834": "Nie wydając nazwiska nie tylko przed gminem,", + "150835": "Ale nawet przed tobą i przed własnym synem!", + "150836": "Wszakże ksiądz prowincyjał dał mi pozwolenie", + "150837": "In articulo mortis zrobić objawienie.", + "150838": "Kto wie, czy wrócę żywy! Kto wie, co się stanie", + "150839": "W Dobrzynie! Bracie! wielkie, wielkie zamieszanie!", + "150840": "Francuz jeszcze daleko; nim przeminie zima,", + "150841": "Trzeba czekać, a szlachta pono nie dotrzyma.", + "150842": "Możem zanadto czynnie z powstaniem się krzątał!", + "150843": "Pono źle zrozumieli! Klucznik wszystko splątał!", + "150844": "Ten wariat Hrabia! słyszę, pobiegł do Dobrzyna!", + "150845": "Nie mogłem go uprzedzić, ważna w tym przyczyna:", + "150846": "Stary Maciek mnie poznał, a jeśli odkryje,", + "150847": "Potrzeba będzie oddać pod Scyzoryk szyję.", + "150848": "Nic Klucznika nie wstrzyma! mniejsza o mą głowę,", + "150849": "Lecz tym odkryciem spisku zerwałbym osnowę.", + "150850": "Przecież dziś tam być muszę! widzieć, co się", + "150851": "dzieje,", + "150852": "Choćbym zginął; beze mnie szlachta oszaleje!", + "150853": "Bądź zdrów, najmilszy bracie, bądź zdrów, śpieszyć muszę.", + "150854": "Jeśli zginę, ty jeden westchniesz za mą duszę;", + "150855": "W przypadku wojny tobie cała tajemnica", + "150856": "Wiadoma; kończ, com zaczął, pomnij, żeś Soplica!\"", + "150857": "Tu Ksiądz łzy otarł, habit zapiął, kaptur włożył", + "150858": "I okienicę tylną po cichu otworzył,", + "150859": "Widać było, że oknem do ogrodu skakał;", + "150860": "Sędzia, zostawszy jeden, siadł w krześle i płakał.", + "150861": "Chwilę czekał Tadeusz, nim w klamkę zadzwonił;", + "150862": "Otworzono mu; cicho wszedł, nisko się skłonił:", + "150863": "\"Stryjaszku Dobrodzieju - rzekł - ledwie dni kilka", + "150864": "Przebawiłem tu, dni te minęły jak chwilka;", + "150865": "Nie miałem czasu z twoim domem się nacieszyć", + "150866": "I z tobą, a odjeżdżać muszę, muszę śpieszyć", + "150867": "Zaraz, dzisiaj, Stryjaszku, a jutro najdaléj:", + "150868": "Wszak pamiętacie, żeśmy Hrabiego wyzwali.", + "150869": "Bić się z nim to rzecz moja, posłałem wyzwanie,", + "150870": "W Litwie jest zakazane pojedynkowanie,", + "150871": "Jadę więc na granicę Warszawskiego Księstwa;", + "150872": "Hrabia, prawda, fanfaron, lecz mu nie brak męstwa,", + "150873": "Na miejsce naznaczone zapewne się stawi,", + "150874": "Rozprawim się; a jeśli Bóg pobłogosławi,", + "150875": "Ukarzę go, a potem za Łososny brzegi", + "150876": "Przepłynę, gdzie mnie bratnie czekają szeregi.", + "150877": "Słyszałem, że mi ojciec testamentem kazał", + "150878": "Służyć w wojsku, a nie wiem, kto testament zmazał\".", + "150879": "\"Mój Tadeuszku - rzekł stryj - czy Waszeć", + "150880": "kąpany", + "150881": "W gorącej wodzie, czy też kręcisz jak lis szczwany,", + "150882": "Co indziej kitą wije, a sam indziej bieży?", + "150883": "Wyzwaliśmy, zapewne, i bić się należy.", + "150884": "Ale jechać dziś, skądżeś Waszeć tak się zaciął?", + "150885": "Przed pojedynkiem zwyczaj jest posłać przyjacioł,", + "150886": "Układać się, wszak Hrabia może nas przeprosić,", + "150887": "Deprekować; czekaj Waść, czasu jeszcze dosyć.", + "150888": "Chyba inny giez jaki Waści stąd wygania,", + "150889": "To gadaj szczerze, po co takie omawiania?", + "150890": "Jestem twój stryj; choć stary, znam, co serce młode;", + "150891": "Byłem ci ojcem (mówiąc gładził go pod brodę).", + "150892": "Już w ucho szepnął o tem mnie mój palec mały,", + "150893": "Że Waszeć masz tu jakieś z damami kabały.", + "150894": "Za katy, prędko teraz młodź do dam się bierze!", + "150895": "No, Tadeuszku, przyznaj mi się Waść, a szczerze\".", + "150896": "\"Jużci - bąknął Tadeusz - prawda, są przyczyny", + "150897": "Inne, kochany Stryju! może z mojej winy!", + "150898": "Omyłka! cóż? nieszczęście! już trudno naprawić!", + "150899": "Nie, drogi Stryju, dłużej nie mogę tu bawić!", + "150900": "Błąd młodości! Stryjaszku, nie pytaj o więcej,", + "150901": "Ja muszę z Soplicowa wyjeżdżać co prędzej\".", + "150902": "\"Ho - rzekł stryj - pewnie jakieś miłośne", + "150903": "zatargi!", + "150904": "Uważałem, że Waszeć wczora gryzłeś wargi", + "150905": "Poglądając spode łba na pewną dziewczynkę,", + "150906": "Widziałem, że i ona miała kwaśną minkę.", + "150907": "Znam ja te wszystkie głupstwa; kiedy dzieci para", + "150908": "Kocha się; to tam u nich nieszczęść co niemiara;", + "150909": "To cieszą się, to znowu trapią się i smucą;", + "150910": "To znowu Bóg wie o co do zębów się skłócą;", + "150911": "To stojąc w kątkach jakby mruki, nie gadają", + "150912": "Do siebie, czasem nawet w pole uciekają.", + "150913": "Jeżeli na was raptus podobny napada,", + "150914": "Bądźcie tylko cierpliwi, już jest na to rada;", + "150915": "Biorę na siebie wkrótce przywieść was do zgody.", + "150916": "Znam ja te wszystkie głupstwa, wszakże byłem młody.", + "150917": "Powiedz mi Wasze wszystko; ja może nawzajem", + "150918": "Coś odkryję i tak się oba poprzyznajem\".", + "150919": "\"Stryjaszku - rzekł Tadeusz (całując mu rękę", + "150920": "I rumieniąc się) - powiem prawdę; tę panienkę,", + "150921": "Zosię, wychowanicę Stryja, podobałem", + "150922": "Bardzo, choć tylko parę razy ją widziałem;", + "150923": "A mówią, że Stryj dla mnie za żonę przeznacza", + "150924": "Podkomorzankę, piękną i córkę bogacza.", + "150925": "Teraz nie mógłbym z panną Różą się ożenić,", + "150926": "Kiedy kocham tę Zosię; trudno serce zmienić!", + "150927": "Nieuczciwie, żeniąc się z jedną, kochać drugą,", + "150928": "Czas może mnie uleczy; wyjadę - na długo\".", + "150929": "\"Tadeuszku! - stryj przerwał - to mi dziwny", + "150930": "sposób", + "150931": "Kochania się: uciekać od kochanych osób!", + "150932": "Dobrze, żeś szczery; widzisz, głupstwo byś wypłatał", + "150933": "Odjeżdżając: a co Waść powiesz, gdybym swatał", + "150934": "Sam Waci Zosię! He! cóż, nie skoczysz z radości?\"", + "150935": "Tadeusz rzekł po chwili: \"Dobroć Jegomości", + "150936": "Dziwi mnie! Lecz cóż? łaska Stryja Dobrodzieja", + "150937": "Nie przyda się już na nic! Ach! próżna nadzieja!", + "150938": "Bo pani Telimena nie odda mi Zosi!\"", + "150939": "\"Będziem prosić\" - rzekł Sędzia.", + "150940": "\"Nikt jej nie uprosi -", + "150941": "Przerwał prędko Tadeusz - nie, czekać nie mogę,", + "150942": "Stryjaszku, muszę prędko, jutro jechać w drogę.", + "150943": "Daj mi, 5tryjaszku, tylko twe błogosławieństwo,", + "150944": "Wszystko przygotowałem, jadę zaraz w Księstwo\".", + "150945": "Sędzia wąs kręcąc, z gniewem na chłopca spozierał:", + "150946": "\"To Waść tak szczery? takeś mi serce otwierał?", + "150947": "Naprzód ów pojedynek! Potem znowu miłość", + "150948": "I ten wyjazd, oj! jest tu w tem jakaś zawiłość.", + "150949": "Już mnie gadano, jużem kroki Waści badał!", + "150950": "Asan bałamut i trzpiot, Asan kłamstwa gadał.", + "150951": "A gdzież to Asan chodził onegdaj wieczorem?", + "150952": "Czego Asan jak wyżeł tropił pode dworem?", + "150953": "O Tadeuszku! jeśli może Asan Zosię", + "150954": "Zbałamucił i teraz uciekasz? młokosie,", + "150955": "To się Waci nie uda; lubisz czy nie lubisz,", + "150956": "Zapowiadam Asanu, że Zosię poślubisz,", + "150957": "A nie, to bizun - jutro staniesz na kobiercu!", + "150958": "I gada mnie o czuciach! o niezmiennym sercu!", + "150959": "Łgarz jesteś! pfe! ja z Waści, Panie Tadeuszu,", + "150960": "Zrobię śledztwo, ja Waści jeszcze natrę uszu!", + "150961": "Dziś dość miałem kłopotów! Aż mi głowa boli!", + "150962": "Ten mi jeszcze spokojnie zasnąć nie dozwoli!", + "150963": "Idź mi Waść spać!\"", + "150964": "To mówiąc, drzwi na wściąż otwierał", + "150965": "I zawołał Woźnego, żeby go rozbierał.", + "150966": "Tadeusz cicho wyszedł, opuściwszy głowę;", + "150967": "Rozbierał w myśli przykrą ze stryjem rozmowę,", + "150968": "Pierwszy raz połajany tak ostro!... ocenił", + "150969": "Słuszność wyrzutów, sam się przed sobą rumienił.", + "150970": "Co począć? jeśli Zosia o wszystkiem się dowie?", + "150971": "Prosić o rękę? a cóż Telimena powie?", + "150972": "Nie - czuł, że nie mógł dłużej zostać w Soplicowie.", + "150973": "Tak zadumany, ledwie zrobił kroków parę,", + "150974": "Gdy mu coś drogę zaszło; spójrzał, widzi marę,", + "150975": "Całą w bieliźnie, długą, wysmukłą i cienką.", + "150976": "Suwała się ku niemu z wyciągniętą ręką,", + "150977": "Od której odbijał się drżący blask miesięczny,", + "150978": "I przystąpiwszy, cicho jęknęła: \"Niewdzięczny!", + "150979": "Szukałeś wzroku mego, teraz go unikasz,", + "150980": "Szukałeś rozmów ze mną, dziś uszy zamykasz,", + "150981": "Jakby w słowach, we wzroku mym była trucizna!", + "150982": "Dobrze mi tak, wiedziałam, kto jesteś! - mężczyzna!", + "150983": "Nie znając kokieterii, nie chciałam cię dręczyć,", + "150984": "Uszczęśliwiłam; takżeś umiał mnie zawdzięczyć!", + "150985": "Tryumf nad miękkim sercem serce twe zatwardził;", + "150986": "Żeś je zdobył zbyt łacno, zbyt prędkoś niem wzgardził!", + "150987": "Dobrze mi tak! lecz straszną nauczona probą,", + "150988": "Wierz mi, iż więcej niż ty - gardzę sama sobą!\"", + "150989": "\"Telimeno - Tadeusz rzekł - dalbóg, nietwarde", + "150990": "Mam serce ani ciebie unikam przez wzgardę,", + "150991": "Ale uważ no sama, wszak nas widzą, śledzą,", + "150992": "Czyż można tak otwarcie? cóż ludzie powiedzą?", + "150993": "Wszak to nieprzyzwoicie, to, dalbóg, jest", + "150994": "grzechem\".", + "150995": "\"Grzechem! - odpowiedziała mu z gorzkim uśmiechem", + "150996": "-", + "150997": "Niewiniątko! baranek! Ja, będąc kobiétą,", + "150998": "Jeśli z miłości nie dbam, choćby mnie odkryto,", + "150999": "Choćby mnie osławiono; a ty, ty mężczyzna?", + "151000": "Cóż szkodzi z was któremu, chociaż się i przyzna,", + "151001": "Że ma romans z dziesięciu razem kochankami?", + "151002": "Mów prawdę: chcesz mnie rzucić?\" - Zalała się łzami.", + "151003": "\"Telimeno, cóż by świat mówił o człowieku -", + "151004": "Rzekł Tadeusz - który by teraz, w moim wieku,", + "151005": "Zdrów, żył na wsi, kochał się - kiedy tyle młodzi,", + "151006": "Tylu żonatych od żon, od dzieci uchodzi", + "151007": "Za granicę, pod znaki narodowe bieży?", + "151008": "Choćbym chciał zostać, czy to ode mnie zależy?", + "151009": "Ojciec mnie testamentem kazał, abym służył", + "151010": "W wojsku polskiem, teraz stryj ten rozkaz powtórzył.", + "151011": "Jutro jadę, zrobiłem już postanowienie,", + "151012": "I dalbóg, Telimeno, już go nie odmienię\".", + "151013": "\"Ja - rzekła Telimena - nie chcę ci zagradzać", + "151014": "Drogi do sławy, szczęściu twojemu przeszkadzać!", + "151015": "Jesteś mężczyzną, znajdziesz kochankę godniejszą", + "151016": "Serca twojego, znajdziesz bogatszą, piękniejszą!", + "151017": "Tylko dla mej pociechy niech wiem przed rozstaniem,", + "151018": "Że twoja skłonność była prawdziwem kochaniem,", + "151019": "Że to nie był żart tylko, nie rozpusta płocha,", + "151020": "Lecz miłość; niech wiem, że mnie mój Tadeusz kocha!", + "151021": "Niech słowo <> jeszcze raz z ust twych usłyszę,", + "151022": "Niech je w sercu wyryję i w myśli zapiszę;", + "151023": "Przebaczę łacniej, chociaż przestaniesz mnie kochać,", + "151024": "Pomnąc, jakeś mnie kochał...\" - I zaczęła szlochać.", + "151025": "Tadeusz, widząc, że tak płacze i tak błaga", + "151026": "Czule, i tylko takiej drobnostki wymaga,", + "151027": "Wzruszył się, przejęły go szczery żal i litość,", + "151028": "I jeżeliby badał serca swego skrytość,", + "151029": "Może by się w tej chwili i sam nie dowiedział,", + "151030": "Czyli ją kochał, czy nie. - Więc żywo powiedział:", + "151031": "\"Telimeno, bogdaj mnie jasny piorun ubił,", + "151032": "Jeśli nieprawda, żem cię, dalbóg, bardzo lubił", + "151033": "Czy kochał; krótkie z sobą spędziliśmy chwile,", + "151034": "Ale one mnie przeszły tak słodko, tak mile,", + "151035": "Że będą długo, zawsze myśli mej przytomne,", + "151036": "I dalibógże, nigdy ciebie nie zapomnę\".", + "151037": "Telimena skoczywszy padła mu na szyję:", + "151038": "\"Tegom się spodziewała, kochasz mnie, więc żyję!", + "151039": "Bo dzisiaj miałam dni me własną ręką skrócić!", + "151040": "Gdy mnie kochasz, mój drogi, czyż możesz mnie rzucić?", + "151041": "Tobie oddałam serce, oddam ci majątek,", + "151042": "Pójdę za tobą wszędzie; każdy świata kątek", + "151043": "Będzie mnie z tobą miły! Z najdzikszej pustyni", + "151044": "Miłość, wierzaj mi, ogród rozkoszy uczyni\".", + "151045": "Tadeusz, wydarłszy się z objęcia przemocą:", + "151046": "\"Jak to? - rzekł - czyś z rozumu obrana? gdzie? po co?", + "151047": "Jechać ze mną? Ja, będąc sam prostym żołnierzem,", + "151048": "Włóczyć, czy markietankę?\" \"To my się pobierzem\" -", + "151049": "Rzekła mu Telimena. \"Nie, nigdy! - zawoła", + "151050": "Tadeusz. Ja żenić się nie mam teraz zgoła", + "151051": "Zamiaru ni kochać się - fraszki! dajmy pokój!", + "151052": "Proszę cię, moja droga, rozmyśl się! uspokój!", + "151053": "Ja jestem tobie wdzięczen, ale niepodobna", + "151054": "Żenić się, kochajmy się, ale tak - z osobna.", + "151055": "Zostać dłużej nie mogę; nie, nie, jechać muszę,", + "151056": "Bądź zdrowa, Telimeno moja, jutro ruszę\".", + "151057": "Rzekł, nasuwał kapelusz, odwracał się bokiem,", + "151058": "Chcąc iść; lecz go wstrzymała Telimena okiem", + "151059": "I twarzą, jak Meduzy głową; musiał zostać", + "151060": "Mimowolnie; poglądał z trwogą na jej postać,", + "151061": "Stała blada, bez ruchu, bez tchu i bez życia!", + "151062": "Aż wyciągając rękę jak miecz do przebicia,", + "151063": "Z palcem zmierzonym prosto w Tadeusza oczy:", + "151064": "\"Tego chciałam - krzyknęła - ha, języku smoczy!", + "151065": "Serce jaszczurcze! To nic, żem tobą zajęta", + "151066": "Wzgardziła Asesora, Hrabię i Rejenta,", + "151067": "Żeś mnie uwiódł i teraz porzucasz sierotę,", + "151068": "To nic! Jesteś mężczyzną, znam waszą niecnotę,", + "151069": "Wiem, że jak inni, tak ty mógłbyś wiarę złamać,", + "151070": "Lecz nie wiedziałam, że tak podle umiesz kłamać!", + "151071": "Słuchałam pode drzwiami stryja! więc to dziecko?", + "151072": "Zosia? wpadła ci w oko? i na nią zdradziecko", + "151073": "Dybiesz! Zaledwieś jedną nieszczęsną oszukał,", + "151074": "A jużeś pod jej bokiem nowych ofiar szukał!", + "151075": "Uciekaj, lecz cię moje dościgną przeklęctwa -", + "151076": "Lub zostań, wydam światu twoje bezeceństwa;", + "151077": "Twe sztuki już nie zwiodą innych, jak mnie zwiodły!", + "151078": "Precz! gardzę tobą! jesteś kłamca, człowiek podły!\"", + "151079": "Na obelgę śmiertelną dla uszu szlachcica,", + "151080": "I której żaden nigdy nie słyszał Soplica,", + "151081": "Zadrżał Tadeusz, twarz mu pobladła jak trupia,", + "151082": "Tupnąwszy nogą, usta przyciąwszy, rzekł: \"Głupia!\"", + "151083": "Odszedł; lecz wyraz \"podłość\" echem się", + "151084": "powtórzył", + "151085": "W sercu, wzdrygnął się młodzian, czuł, że nań zasłużył;", + "151086": "Czuł, że wyrządził wielką krzywdę Telimenie,", + "151087": "Że go słusznie skarżyła, mówiło sumnienie;", + "151088": "Lecz czuł, że po tych skargach tem mocniej ją zbrzydził;", + "151089": "O Zosi, ach! pomyślić nie ważył się, wstydził.", + "151090": "Przecież ta Zosia, taka piękna, taka miła!", + "151091": "Stryj swatał ją! może by jego żoną była,", + "151092": "Gdyby nie szatan, co go plącząc w grzech za grzechem,", + "151093": "W kłamstwo za kłamstwem, wreszcie odstąpił z uśmiechem.", + "151094": "Złajany, pogardzony od wszystkich! w dni parę", + "151095": "Zmarnował przyszłość! Uczuł słuszną zbrodni karę.", + "151096": "W tej burzy uczuć, jakby kotwica spoczynku,", + "151097": "Zabłysnęła mu nagle myśl o pojedynku:", + "151098": "\"Zamordować Hrabiego! łotra! - krzyknął w gniewie. -", + "151099": "Zginąć albo zemścić się!\" A za co? Sam nie wie!", + "151100": "I ten gniew wielki, jak się zajął w mgnieniu oka,", + "151101": "Tak wywietrzał; znow zdjęła go żałość głęboka.", + "151102": "Myślił: \"Jeśli prawdziwe było postrzeżenie,", + "151103": "Że Hrabia z Zosią jakieś ma porozumienie,", + "151104": "I cóż stąd? Może Hrabia kocha Zosię szczerze,", + "151105": "Może go ona kocha? za męża wybierze!", + "151106": "Jakimże prawem chciałbym zerwać to zamęście", + "151107": "I, sam nieszczęśnik, wszystkich mam zaburzać szczęście?\"", + "151108": "Wpadł w rozpacz i nie widział innego sposobu,", + "151109": "Chyba ucieczkę prędką; gdzie? chyba do grobu!", + "151110": "Więc kułak przycisnąwszy na schylonem czole,", + "151111": "Biegł ku łąkom, gdzie stawy błyszczały się w dole,", + "151112": "I stanął nad błotnistym; w zielonawe tonie", + "151113": "Łakomy wzrok utopił i błotniste wonie", + "151114": "Z rozkoszą ciągnął piersią, i otworzył usta", + "151115": "Ku nim: bo samobójstwo jak każda rozpusta", + "151116": "Jest wymyślną; on w głowy szalonym zawrocie", + "151117": "Czuł niewymowny pociąg utopić się w błocie.", + "151118": "Lecz Telimena, z dzikiej młodzieńca postawy", + "151119": "Zgadując rozpacz, widząc, że pobiegł nad stawy,", + "151120": "Chociaż ku niemu takim słusznym gniewem pała,", + "151121": "Przelękła się; w istocie dobre serce miała.", + "151122": "Żal jej było, że inną śmiał Tadeusz lubić,", + "151123": "Chciała go skarać, ale nie myśliła zgubić;", + "151124": "Więc puściła się za nim, wznosząc ręce obie,", + "151125": "Krzycząc: \"Stój! głupstwo! kochaj czy nie! żeń się sobie", + "151126": "Czy jedź! tylko stój!\" - Ale on już szybkim biegiem", + "151127": "Wyprzedził ją daleko; już - stanął nad brzegiem.", + "151128": "Dziwnym zrządzeniem losów, po tym samym brzegu", + "151129": "Jechał Hrabia na czele dżokejów szeregu,", + "151130": "A zachwycony wdziękiem nocy tak pogodnej", + "151131": "I harmoniją cudną orkiestry podwodnej,", + "151132": "Owych chorów, co brzmiały jak arfy eolskie", + "151133": "(Żadne żaby nie grają tak pięknie jak polskie),", + "151134": "Wstrzymał konia i o swej zapomniał wyprawie,", + "151135": "Zwrócił ucho do stawu i słuchał ciekawie.", + "151136": "Oczy wodził po polach, po niebios obszarze:", + "151137": "Pewnie układał w myśli nocne peizaże.", + "151138": "Zaiste, okolica była malownicza!", + "151139": "Dwa stawy pochyliły ku sobie oblicza", + "151140": "Jako para kochanków: prawy staw miał wody", + "151141": "Gładkie i czyste jako dziewicze jagody;", + "151142": "Lewy, ciemniejszy nieco, jako twarz młodziana", + "151143": "Smagława i już męskim puchem osypana.", + "151144": "Prawy złocistym piaskiem połyskał się wkoło", + "151145": "Jak gdyby włosem jasnym; a lewego czoło", + "151146": "Najeżone łozami, wierzbami czubate;", + "151147": "Oba stawy ubrane w zieloności szatę.", + "151148": "Z nich dwa strugi, jak ręce związane pospołu,", + "151149": "Ściskają się; strug dalej upada do dołu;", + "151150": "Upada, lecz nie ginie, bo w rowu ciemnotę", + "151151": "Unosi na swych falach księżyca pozłotę;", + "151152": "Woda warstami spada, a na każdej warście", + "151153": "Połyskają się blasku miesięcznego garście,", + "151154": "Światło w rowie na drobne drzazgi się roztrąca,", + "151155": "Chwyta je i w głąb niesie toń uciekająca,", + "151156": "A z góry znów garściami spada blask miesiąca.", + "151157": "Myślałbyś, że u stawu siedzi Świtezianka,", + "151158": "Jedną ręką zdrój leje z bezdennego dzbanka,", + "151159": "A drugą ręką w wodę dla zabawki miota", + "151160": "Brane z fartuszka garście zaklętego złota.", + "151161": "Dalej, z rowu wybiegłszy, strumień na równinie", + "151162": "Rozkręca się, ucisza, lecz widać, że płynie,", + "151163": "Bo na jego ruchomej, drgającej powłoce", + "151164": "Wzdłuż miesięczne światełko drgające migoce.", + "151165": "Jako piękny wąż żmudzki, zwany g i w o j t o s e m,", + "151166": "Chociaż zdaje się drzemać, leżąc między wrzosem,", + "151167": "Pełźnie, bo na przemiany srebrzy się i złoci,", + "151168": "Aż nagle zniknie z oczu we mchu lub paproci:", + "151169": "Tak strumień kręcący się chował się w olszynach,", + "151170": "Które na widnokręgu czerniały kończynach,", + "151171": "Wznosząc swe kształty lekkie, niewyraźne oku,", + "151172": "Jak duchy na wpół widne, na poły w obłoku.", + "151173": "Między stawami w rowie młyn ukryty siedzi;", + "151174": "Jako stary opiekun, co kochanków śledzi,", + "151175": "Podsłuchał ich rozmowę, gniewa się, szamoce,", + "151176": "Trzęsie głową, rękami, i groźby bełkoce:", + "151177": "Tak ów młyn nagle zatrząsł mchem obrosłe czoło", + "151178": "I palczastą swą pięścią wykręcając wkoło,", + "151179": "Ledwo kleknął i szczęki zębowate ruszył,", + "151180": "Zaraz miłośną stawów rozmowę zagłuszył", + "151181": "I zbudził Hrabię.", + "151182": "Hrabia, widząc, że tak blisko", + "151183": "Tadeusz naszedł jego zbrojne stanowisko,", + "151184": "Krzyczy: \"Do broni! łapaj!\" Skoczyli dżokeje;", + "151185": "Nim Tadeusz rozeznać mógł, co się z nim dzieje,", + "151186": "Już go chwycili; biegą do dworu, w podwórze", + "151187": "Wpadają; dwór budzi się, psy w hałas, w krzyk", + "151188": "stróże.", + "151189": "Wyskoczył wpół ubrany Sędzia; widzi zgraję", + "151190": "Zbrojną, myśli, że zbójcy, aż Hrabię poznaje.", + "151191": "\"Co to jest?\" - pyta. Hrabia szpadą nad nim mignął,", + "151192": "Lecz widząc bezbronnego w zapale ostygnął.", + "151193": "\"Soplico! - rzekł - odwieczny wrogu mej rodziny.", + "151194": "Dziś skarzę cię za dawne i za świeże winy,", + "151195": "Dziś zdasz mi sprawę z mojej fortuny zaboru,", + "151196": "Nim pomszczę się obelgi mojego honoru!\"", + "151197": "Lecz Sędzia żegnając się krzyknął: \"W imię", + "151198": "Ojca", + "151199": "I Syna! tfu! Mospanie Hrabia, czy waść zbojca?", + "151200": "Przebóg! czy to się zgadza z Pana urodzeniem,", + "151201": "Wychowaniem i z Pana na świecie znaczeniem?", + "151202": "Nie pozwolę skrzywdzić się!\" - Wtem Sędziego słudzy", + "151203": "Biegli, jedni z kijami, ze strzelbami drudzy;", + "151204": "Wojski, stojąc z daleka, poglądał ciekawie", + "151205": "W oczy panu Hrabiemu, a nóż miał w rękawie.", + "151206": "Już mieli zacząć bitwę, lecz Sędzia przeszkodził;", + "151207": "Próżno było bronić się, nowy wróg nadchodził:", + "151208": "Postrzeżono w olszynie blask, wystrzał rusznicy!", + "151209": "Most na rzece zahuczał tętentem konnicy", + "151210": "I \"Hajże na Soplicę!\" tysiąc głosów wrzasło.", + "151211": "Wzdrygnął się Sędzia, poznał Gerwazego hasło.", + "151212": "\"Nic to - zawołał Hrabia - będzie tu nas więcéj,", + "151213": "Poddaj się, Sędzio, to są moi sprzymierzeńcy\".", + "151214": "Wtem Asesor nadbiegał krzycząc: \"Areszt kładę", + "151215": "W imię Imperatorskiej Mości; oddaj szpadę,", + "151216": "Panie Hrabio, bo wezwę wojskowej pomocy!", + "151217": "A wiesz Pan, że kto zbrojnie śmie napadać w nocy,", + "151218": "Zastrzeżono tysiącznym dwóchsetnym ukazem,", + "151219": "Że jak zło...\" Wtem go Hrabia w twarz uderzył płazem.", + "151220": "Padł zgłuszony Asesor i skrył się w pokrzywy;", + "151221": "Wszyscy myśleli, że był ranny lub nieżywy.", + "151222": "\"Widzę - rzekł Sędzia - że się na rozbój", + "151223": "zanosi\".", + "151224": "Jęknęli wszyscy; wszystkich zagłuszył wrzask Zosi,", + "151225": "Która krzyczała, Sędzię objąwszy rękami,", + "151226": "Jako dziecko od Żydów kłute igiełkami.", + "151227": "Tymczasem Telimena wpadła między konie,", + "151228": "Wyciągnęła ku Hrabi załamane dłonie:", + "151229": "\"Na twój honor! - krzyknęła przeraźliwym głosem,", + "151230": "Z głową w tył wychyloną, z rozpuszczonym włosem -", + "151231": "Przez wszystko, co jest świętem, na klęczkach błagamy!", + "151232": "Hrabio, śmieszże odmówić? proszą ciebie damy;", + "151233": "Okrutniku, nas pierwej musisz zamordować!\"", + "151234": "Padła zemdlona - Hrabia skoczył ją ratować,", + "151235": "Zadziwiony i nieco zmieszany tą sceną.", + "151236": "\"Panno Zofijo - rzecze - Pani Telimeno!", + "151237": "Nigdy się krwią bezbronnych ta szpada nie splami;", + "151238": "Soplicowie, jesteście mojemi więźniami.", + "151239": "Tak zrobiłem we Włoszech, kiedy pod opoką,", + "151240": "Którą Sycylijanie zwą Birbante-rokką,", + "151241": "Zdobyłem tabor zbójców; zbrojnych mordowałem,", + "151242": "Rozbrojonych zabrałem i związać kazałem:", + "151243": "Szli za końmi i tryumf mój zdobili świetny,", + "151244": "Potem ich powieszono u podnoża Etny\".", + "151245": "Było to osobliwe szczęście dla Sopliców,", + "151246": "Że Hrabia, mając lepsze konie od szlachciców", + "151247": "I chcąc spotkać się pierwszy, zostawił ich w tyle", + "151248": "I biegł przed resztą jazdy, przynajmniej o milę", + "151249": "Ze swym dżokejstwem, które, posłuszne i karne,", + "151250": "Stanowiło niejako wojsko regularne,", + "151251": "Gdy inna szlachta była, zwyczajem powstania,", + "151252": "Burzliwa i nieźmiernie skora do wieszania.", + "151253": "Hrabia miał czas ostygnąć z zapału i gniewu,", + "151254": "Przemyślał, jak by skończyć bój bez krwi rozlewu;", + "151255": "Więc rodzinę Sopliców w domu zamknąć każe", + "151256": "Jako więźniów wojennych; u drzwi stawi straże.", + "151257": "Wtem \"Hajże na Sopliców!\" wpada szlachta", + "151258": "hurmem,", + "151259": "Obstępuje dwór wkoło i bierze go szturmem,", + "151260": "Tym łacniej, że wódz wzięty i pierzchła załoga;", + "151261": "Lecz zdobywcy chcą bić się, wyszukują wroga.", + "151262": "Do domu nie wpuszczeni, biegą do folwarku,", + "151263": "Do kuchni.", + "151264": "Gdy do kuchni weszli, widok garków,", + "151265": "Ogień ledwie zagasły, potraw zapach świeży,", + "151266": "Chrupanie psów, gryzących ostatki wieczerzy,", + "151267": "Chwyta wszystkich za serca, myśl wszystkich odmienia,", + "151268": "Studzi gniewy, zapala potrzebę jedzenia.", + "151269": "Marszem i całodziennym znużeni sejmikiem,", + "151270": "\"Jeść! jeść!\" - po trzykroć zgodnym wezwali okrzykiem,", + "151271": "Odpowiedziano: \"Pić! pić!\" Między szlachty zgrają", + "151272": "Stają dwa chory: ci pić, a ci jeść wołają;", + "151273": "Odgłos leci echami; gdzie tylko dochodzi,", + "151274": "Wzbudza oskomę w ustach, głód w żołądkach rodzi.", + "151275": "I tak na dane z kuchni hasło, niespodzianie", + "151276": "Rozeszła się armija na furażowanie.", + "151277": "Gerwazy, od pokojów Sędziego odparty,", + "151278": "Ustąpić musiał przez wzgląd dla hrabiowskiej warty.", + "151279": "Więc nie mogąc zemścić się na nieprzyjacielu,", + "151280": "Myślił o drugim wielkim tej wyprawy celu.", + "151281": "Jako człek doświadczony i biegły w prawnictwie,", + "151282": "Chce Hrabiego osadzić na nowym dziedzictwie", + "151283": "Legalnie i formalnie; więc za Woźnym biega,", + "151284": "Aż go po długich śledztwach za piecem dostrzega.", + "151285": "Wnet porywa za kołnierz, na dziedziniec wlecze", + "151286": "I zmierzywszy mu w piersi Scyzoryk, tak rzecze:", + "151287": "\"Panie Woźny, pan Hrabia śmie Waćpana prosić,", + "151288": "Abyś raczył przed szlachtą bracią wnet ogłosić", + "151289": "Intromisyją Hrabi do zamku, do dworu", + "151290": "Sopliców, do wsi, gruntów zasianych, ugoru,", + "151291": "Słowem, cum gais, boris et graniciebus,", + "151292": "Kmetonibus, scultetis et omnibus rebus", + "151293": "Et quibusdam alijis. Jak tam wiesz, tak szczekaj,", + "151294": "Nic nie opuszczaj!\"", + "151295": "\"Panie Kluczniku, zaczekaj! -", + "151296": "Rzekł śmiało, ręce za pas włożywszy Protazy -", + "151297": "Gotów jestem wypełniać wszelkie stron rozkazy,", + "151298": "Ale ostrzegam, że akt nie będzie miał mocy,", + "151299": "Wymuszony przez gwałty, ogłoszony w nocy\".", + "151300": "\"Co za gwałty? - rzekł Klucznik - tu nie ma napaści,", + "151301": "Wszak proszę Pana grzecznie; jeśli ciemno Waści,", + "151302": "To Scyzorykiem skrzesam ognia, że Waszeci", + "151303": "Zaraz w ślepiach jak w siedmiu kościołach zaświeci\".", + "151304": "\"Gerwazeńku - rzekł Woźny - po co się tak", + "151305": "dąsać?", + "151306": "Jestem woźny, nie moja rzecz sprawę roztrząsać;", + "151307": "Wszak wiadomo, że strona woźnego zaprasza", + "151308": "I dyktuje mu, co chce, a woźny ogłasza.", + "151309": "Woźny jest posłem prawa, a posłów nie karzą,", + "151310": "Nie wiem tedy, za co mnie trzymacie pod strażą;", + "151311": "Wnet akt spiszę, niech mi kto latarkę przyniesie,", + "151312": "A tymczasem ogłaszam: Bracia, uciszcie się!\"", + "151313": "I by donośniej mówić, wstąpił na stos wielki", + "151314": "Belek (pod płotem sadu suszyły się belki),", + "151315": "Wlazł na nie i zarazem, jakby go wiatr zdmuchnął,", + "151316": "Zniknął z oczu; słyszano, jak w kapustę buchnął;", + "151317": "Widziano, po konopiach ciemnych jego biała", + "151318": "Konfederatka niby gołąb przeleciała.", + "151319": "Konewka strzelił w czapkę, ale chybił celu;", + "151320": "Wtem zatrzeszczały tyki, już Protazy w chmielu -", + "151321": "\"Protestuję!\" - zawołał; pewny był", + "151322": "ucieczki,", + "151323": "Bo za sobą miał łozę i bagniska rzeczki.", + "151324": "Po tej protestacyi, która się ozwała", + "151325": "Jak na zdobytych wałach ostatni strzał działa,", + "151326": "Ustał już wszelki opor w Soplicowskim dworze;", + "151327": "Szlachta głodna plądruje, zabiera, co może.", + "151328": "Kropiciel, stanowisko zająwszy w oborze,", + "151329": "Jednego wołu i dwa cielce w łby zakropił,", + "151330": "A Brzytewka im szablę w gardzielach utopił.", + "151331": "Szydełko równie czynnie używał swej szpadki,", + "151332": "Kabany i prosięta koląc pod łopatki.", + "151333": "Już rzeź zagraża ptastwu. Czujne gęsi stado,", + "151334": "Co niegdyś ocaliło Rzym przed Gallów zdradą,", + "151335": "Darmo gęga o pomoc; zamiast Manlijusza", + "151336": "Wpada w kotuch Konewka, jedne ptaki zdusza,", + "151337": "A drugie żywcem wiąże do pasa kontusza.", + "151338": "Próżno gęsi, szyjami wywijając, chrypią,", + "151339": "Próżno gęsiory sycząc napastnika szczypią.", + "151340": "On bieży; osypany iskrzącym się puchem,", + "151341": "Unoszony jak kółmi gęsich skrzydeł ruchem,", + "151342": "Zdaje się być chochlikiem, skrzydlatym złym duchem.", + "151343": "Ale rzeź najstraszniejsza, chociaż najmniej krzyku,", + "151344": "Między kurami. Młody Sak wpadł do kurniku", + "151345": "I z drabinek, stryczkami łowiąc, ciągnie z góry", + "151346": "Kogutki i szurpate i czubate kury;", + "151347": "Jedne po drugich dusi i składa do kupy,", + "151348": "Ptastwo piękne, karmione perłowemi krupy.", + "151349": "Niebaczny Saku, jakiż zapał cię unosi!", + "151350": "Nigdy już odtąd gniewnej nie przebłagasz Zosi.", + "151351": "Gerwazy przypomina starodawne czasy.", + "151352": "Każe sobie podawać od kontuszów pasy", + "151353": "I nimi z Soplicowskiej piwnicy dobywa", + "151354": "Beczki starej siwuchy, dębniaku i piwa.", + "151355": "Jedne wnet odgwożdżono, a drugie ochoczo", + "151356": "Szlachta, gęsta jak mrówie, porywają, toczą", + "151357": "Do zamku; tam na nocleg cały tłum się zbiera,", + "151358": "Tam założona główna Hrabiego kwatera.", + "151359": "Nakładają sto ognisk, warzą, skwarzą, pieką,", + "151360": "Gną się stoły pod mięsem, trunek płynie rzeką;", + "151361": "Chce szlachta noc tę przepić, przejeść i prześpiewać.", + "151362": "Lecz powoli zaczęli drzemać i poziewać;", + "151363": "Oko gaśnie za okiem, i cała gromada", + "151364": "Kiwa głowami, każdy, gdzie siedział, tam pada:", + "151365": "Ten z misą, ten nad kuflem, ten przy wołu ćwierci.", + "151366": "Tak zwyciężców zwyciężył w końcu sen, brat śmierci.", + "151367": "KSIĘGA DZIEWIĄTA", + "151368": "BITWA", + "151369": "O niebezpieczeństwach wynikających z nieporządnego obozowania - Odsiecz niespodziana - Smutne położenie szlachty - Odwiedziny kwestarskie są wróżbą ratunku - Major Płut zbytnią zalotnością ściąga na siebie burzę - Wystrzał z krócicy, hasło boju - Czyny Kropiciela, czyny i niebezpieczeństwa Maćka - Konewka zasadzką ocala Soplicowo - Posiłki jezdne, atak na piechotę - Czyny Tadeusza - Pojedynek dowódców przerwany zdradą - Wojski stanowczym manewrem przechyla szalę boju - Czyny krwawe Gerwazego - Podkomorzy zwyciężca wspaniałomyślny.", + "151370": "A chrapali tak twardym snem, że ich nie budzi", + "151371": "Blask latarek i wniście kilkudziesiąt ludzi,", + "151372": "Którzy wpadli na szlachtę, jak pająki ścienne", + "151373": "Nazwane k o s a r z a m i na muchy wpółsenne:", + "151374": "Zaledwie która bzyknie, już długimi nogi", + "151375": "Obejmuje ją wkoło i dusi mistrz srogi.", + "151376": "Sen szlachecki był jeszcze twardszy niż sen muszy:", + "151377": "Żaden nie bzyka, leżą wszyscy jak bez duszy,", + "151378": "Chociaż byli chwytani silnymi rękoma", + "151379": "I przewracani jako na przewiąsłach słoma.", + "151380": "Tylko jeden Konewka, któremu w powiecie", + "151381": "Nie znajdziesz równie mocnej głowy przy bankiecie,", + "151382": "Konewka, co mógł wypić lipcu dwa antały,", + "151383": "Nim mu splątał się język i nogi zachwiały,", + "151384": "Ten, choć długo ucztował i usnął głęboko,", + "151385": "Dawał przecie znak życia; przemknął jedno oko", + "151386": "I widzi! istne zmory! dwie okropne twarze", + "151387": "Tuż nad sobą, a każda ma wąsów po parze;", + "151388": "Dyszą nad nim, ust jego tykają wąsami", + "151389": "I czworgiem rąk wokoło wiją jak skrzydłami;", + "151390": "Zląkł się, chciał przeżegnać się: darmo rękę chwyta,", + "151391": "Ręka prawa jak gdyby do boku przybita;", + "151392": "Ruszył lewą, niestety! czuje, że go duchy", + "151393": "Spowiły ciasno, jako niemowlę w pieluchy;", + "151394": "Zląkł się jeszcze okropniej, wnet oko zawiera,", + "151395": "Leży nie dysząc, stygnie, ledwie nie umiera!", + "151396": "Lecz Kropiciel zerwał się bronić się - po czasie!", + "151397": "Bo już był skrępowany we swym własnym pasie;", + "151398": "Przecież zwinął się i tak sprężyście podskoczył,", + "151399": "Że padł na piersi sennych, po głowach się toczył,", + "151400": "Miotał się jako szczupak, gdy się w piasku rzuca.", + "151401": "A ryczał jako niedźwiedź, bo miał silne płuca.", + "151402": "Ryczał: \"Zdrada!\" Wnet cała zbudzona gromada", + "151403": "Chorem odpowiedziała: \"Zdrada! gwałtu!", + "151404": "zdrada!\"", + "151405": "Krzyk dochodzi echami zwierciadlanej sali,", + "151406": "Kędy Hrabia, Gerwazy i dżokeje spali;", + "151407": "Przebudza się Gerwazy, darmo się wydziera,", + "151408": "Związany w kij do swego własnego rapiera;", + "151409": "Patrzy, widzi przy oknie ludzi uzbrojonych,", + "151410": "W czarnych, krótkich kaszkietach, w mundurach zielonych;", + "151411": "Jeden z nich, opasany szarfą, trzymał szpadę", + "151412": "I ostrzem jej kierował swych drabów gromadę,", + "151413": "Szepcąc: \"Wiąż! wiąż!\"", + "151414": "Dokoła leżą jak barany", + "151415": "Dżokeje w pętach, Hrabia siedzi nie związany,", + "151416": "Lecz bezbronny; przy nim dwaj z gołemi bagnety", + "151417": "Stoją drabi. - Poznał ich Gerwazy, niestety!", + "151418": "Moskale!!!", + "151419": "Nieraz Klucznik był w podobnych trwogach,", + "151420": "Nieraz miewał powrozy na ręku i nogach,", + "151421": "A przecież się uwalniał; wiedział o sposobie", + "151422": "Rwania więzów, był silny bardzo, ufał sobie.", + "151423": "Przemyślał ratować się milczkiem; oczy zmrużył,", + "151424": "Niby śpi, z wolna ręce i nogi przedłużył,", + "151425": "Dech wciągnął, brzuch i piersi ścisnął co najwężej;", + "151426": "Aż jednym razem kurczy, wydyma się, pręży,", + "151427": "Jak wąż, głowę i ogon gdy chowa w przeguby,", + "151428": "Tak Gerwazy z długiego stał się krótki, gruby;", + "151429": "Rozciągnęły się, nawet skrzypnęły powrozy,", + "151430": "Ale nie pękły! Klucznik ze wstydu i zgrozy", + "151431": "Przewrócił się i w ziemię schowawszy twarz gniewną,", + "151432": "Zamknąwszy oczy, leżał nieczuły jak drewno.", + "151433": "Wtem ozwały się bębny, naprzód z rzadka,", + "151434": "potem", + "151435": "Coraz gęstszym i coraz głośniejszym łoskotem;", + "151436": "Na ten apel rozkazał oficer Moskali", + "151437": "Dżokejów z Hrabią zamknąć pod strażą na sali,", + "151438": "Szlachtę wieść na dwór, kędy stała druga rota.", + "151439": "Nadaremnie Kropiciel dąsa się i miota.", + "151440": "Sztab stał we dworze, a z nim zbrojnej szlachty wiele:", + "151441": "Podhajscy, Birbaszowie, Hreczechy, Biergele,", + "151442": "Wszyscy Sędziego krewni albo przyjaciele.", + "151443": "Na odsiecz mu przybiegli słysząc o napadzie,", + "151444": "Zwłaszcza że z Dobrzyńskimi byli z dawna w zwadzie.", + "151445": "Kto z wiosek batalijon Moskalów sprowadził?", + "151446": "Kto tak prędko sąsiedztwo z zaścianków zgromadził?", + "151447": "Asesor-li, czy Jankiel? Różnie słychać o tem,", + "151448": "Lecz nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas, ni potem.", + "151449": "Już też i słońce wschodzi, krwawo się czerwieni,", + "151450": "Brzegiem tępym, jak gdyby odartym z promieni,", + "151451": "Na wpół widne, na poły w czerni chmur się chowa", + "151452": "Jak rozżarzona w węglach kowalskich podkowa.", + "151453": "Wiatr wzmagał się i pędził obłoki ze wschodu,", + "151454": "Gęste i poszarpane jako bryły lodu;", + "151455": "Każdy obłok w przelocie deszczem zimnym prószy,", + "151456": "Z tyłu za nim wiatr leci i deszcz znowu suszy,", + "151457": "Za wiatrem znowu obłok nadbiega wilgotny:", + "151458": "I tak dzień na przemiany był chłodny i słotny.", + "151459": "Tymczasem Major belki schnące pode dworem", + "151460": "Każe wlec, w każdej belce wysiekać toporem", + "151461": "Półokrągłe otwory, w te otwory wtyka", + "151462": "Nogi więźniów i drugą belką je zamyka.", + "151463": "Oba drewna goździami przebite po rogach", + "151464": "Ścisnęły się, jako psie paszczęki, na nogach.", + "151465": "Zaś powrozami mocniej sznurowano ręce", + "151466": "Na plecach szlachty; Major, ku większej ich męce,", + "151467": "Kazał pierwej pozdzierać z głów konfederatki,", + "151468": "Z pleców płaszcze, kontusze, nawet taratatki.", + "151469": "Nawet żupany. I tak szlachta, skuta w kłodzie,", + "151470": "Siedziała rzędem, dzwoniąc zębami na chłodzie", + "151471": "I na deszczu, bo coraz wzmagała się słota,", + "151472": "Nadaremnie Kropiciel dąsa się i miota.", + "151473": "Darmo Sędzia za szlachtą instancyję wnosi", + "151474": "I Telimena łączy prośby do łez Zosi,", + "151475": "Ażeby miano większy wzgląd na niewolników.", + "151476": "Wprawdzie oficer rotny, pan Nikita Ryków,", + "151477": "Moskal, lecz dobry człowiek, dał się udobruchać,", + "151478": "Cóż, kiedy sam majora Płuta musiał słuchać!", + "151479": "Ten major, Polak rodem, z miasteczka Dzierowicz,", + "151480": "Nazywał się (jak słychać) po polsku Płutowicz,", + "151481": "Lecz przechrzcił się; łotr wielki, jak się zwykle dzieje", + "151482": "Z Polakiem, który w carskiej służbie zmoskwicieje.", + "151483": "Płut stał z fajką przed frontem, w boki się podpierał", + "151484": "I gdy mu kłaniano się, nos w górę zadzierał,", + "151485": "A za odpowiedź, na znak gniewnego humoru,", + "151486": "Wypuścił z ust kłąb dymu i poszedł do dworu.", + "151487": "A tymczasem Rykowa Sędzia ułagadza", + "151488": "I Asesora także na bok odprowadza;", + "151489": "Przemyślają, jak by rzecz zakończyć bez sądu,", + "151490": "A co jeszcze ważniejsza, bez mieszań się rządu.", + "151491": "Więc do majora Płuta rzekł kapitan Ryków:", + "151492": "\"Panie Major! co nam z tych wszystkich", + "151493": "niewolników?", + "151494": "Oddamy pod sąd? będzie szlachcie wielka bieda,", + "151495": "A Panu Majorowi nikt za to nic nie da.", + "151496": "Wiesz co, Major? ot, lepiej tę sprawę zagodzić,", + "151497": "Pan Sędzia Majorowi musi trud nagrodzić,", + "151498": "My powiemy, że my tu przyszli dla wizyty,", + "151499": "A tak i kozy całe, i wilk będzie syty.", + "151500": "Przysłowie ruskie: Wszystko można, lecz ostrożnie:", + "151501": "I to przysłowie: Sobie piecz na carskim rożnie;", + "151502": "I to przysłowie: Lepsza zgoda od niezgody;", + "151503": "Zaplątaj dobrze węzeł, końce wsadź do wody.", + "151504": "Raportu nie podamy, tak się nikt nie dowie.", + "151505": "Bóg dał ręce, żeby brać, to ruskie przysłowie\".", + "151506": "Słysząc to Major wstaje i od gniewu parska:", + "151507": "\"Czy ty oszalał, Ryków? to służba cesarska,", + "151508": "A służba nie jest drużba, stary, głupi Ryków!", + "151509": "Czy ty oszalał? ja mam puszczać buntowników!", + "151510": "W takim wojennym czasie! Ha, pany Polaki,", + "151511": "Ja was nauczę buntu! Ha, szlachta łajdaki,", + "151512": "Dobrzyńscy, oj, ja znam was! Niech łajdaki mokną!", + "151513": "(I zaśmiał się na całe gardło, patrząc w okno).", + "151514": "Wszakże ten sam Dobrzyński, co siedzi w surducie -", + "151515": "Hej, zdjąć mu surdut! - w roku przeszłym na reducie", + "151516": "Zaczął ze mną tę kłótnię. Kto zaczął? on, nie ja.", + "151517": "On, gdy tańczyłem, krzyknął: <>", + "151519": "Że wtenczas za pułkowej okradzenie kasy", + "151520": "Byłem pod śledztwem, miałem wielkie ambarasy,", + "151521": "A jemu co do tego? Ja tańczę mazura,", + "151522": "On krzyczy z tyłu: <> - Szlachta za nim:", + "151523": "<>", + "151524": "Skrzywdzili mnie - a co? wpadł w me szpony szlachciura.", + "151525": "Mówiłem: Ej, Dobrzyński! ej, przyjdzie do woza", + "151526": "Koza - a co? Dobrzyński, widzisz! będzie łoza\".", + "151527": "Potem Sędziemu szepnął, schyliwszy się, w ucho:", + "151528": "\"Jeśli chcesz, Sędzio, żeby to uszło na sucho,", + "151529": "Za każdą głowę tysiąc rubelków gotówką.", + "151530": "Tysiąc rubelków, Sędzio, to ostatnie słówko\".", + "151531": "Sędzia chciał targować się, lecz Major nie", + "151532": "słuchał,", + "151533": "Znowu biegał po izbie, dymem gęsto buchał,", + "151534": "Podobny do szmermelu albo do rakiety.", + "151535": "Chodziły za nim prosząc i płacząc kobiety.", + "151536": "\"Majorze - mówił Sędzia - choć pozwiesz do prawa,", + "151537": "Cóż wygrasz? Tu nie zaszła żadna bitwa krwawa,", + "151538": "Nie było ran; że zjedli kury i półgąski,", + "151539": "Za to wedle Statutu zapłacą nawiązki.", + "151540": "Ja na pana Hrabiego nie zanoszę skargi,", + "151541": "To tylko były zwykłe sąsiedzkie zatargi\".", + "151542": "\"A czy Sędzia - rzekł Major -", + "151543": "ż ó ł t ą k s i ę g ę czytał?\"", + "151544": "\"Co to za żółta księga?\" pan Sędzia zapytał.", + "151545": "\"Księga - rzekł Major - lepsza niż wasze", + "151546": "statuty,", + "151547": "A w niej pisze co słowo: stryczek, Sybir, knuty;", + "151548": "Księga ustaw wojennych, teraz w Litwie całéj", + "151549": "Ogłoszonych; już pod stół wasze trybunały.", + "151550": "Podług ustaw wojennych za takową psotę", + "151551": "Pójdziecie już to najmniej w sybirną robotę\".", + "151552": "\"Apeluję - rzekł Sędzia - do gubernatora\".", + "151553": "\"Apeluj - rzekł Płut - choćby do Imperatora.", + "151554": "Wiesz, że gdy Imperator zatwierdza ukazy,", + "151555": "Z łaski swej często karę powiększa dwa razy.", + "151556": "Apelujcie, ja może wynajdę w potrzebie,", + "151557": "Mospanie Sędzio, dobry kruczek i na ciebie.", + "151558": "Wszak Jankiel, szpieg, którego już rząd dawno śledzi,", + "151559": "Jest twoim domownikiem, w karczmie twojej siedzi.", + "151560": "Mogę teraz was wszystkich wziąć w areszt od", + "151561": "razu\".", + "151562": "\"Mnie - rzekł Sędzia - brać w areszt? jak śmiesz bez", + "151563": "rozkazu?\"", + "151564": "I przychodziło coraz do żywszego sporu,", + "151565": "Gdy nowy gość zajechał na dziedziniec dworu.", + "151566": "Wjazd tłumny, dziwny. Przodem, niby laufer, bieży", + "151567": "Ogromny, czarny baran, a łeb mu się jeży", + "151568": "Czterema rogami, z których dwa jako kabłąki", + "151569": "Kręcą się koło uszu, ubrane we dzwonki,", + "151570": "A dwa, od czoła na bok wysuwając końce,", + "151571": "Wstrząsają kulki krągłe, mosiężne, brzęczące.", + "151572": "Za baranem szły woły, trzoda owiec, kozy,", + "151573": "Za bydłem cztery ciężko pakowane wozy.", + "151574": "Wszyscy odgadli, że to wjazd księdza Kwestarza.", + "151575": "Więc pan Sędzia, powinność znając gospodarza,", + "151576": "Stał w progu witać gościa. Ksiądz na pierwszej bryce", + "151577": "Jechał, kapturem na wpół zasłoniwszy lice,", + "151578": "Ale go wnet poznano, bo gdy więźniów minął,", + "151579": "Zwrócił się ku nim twarzą, palcem na znak skinął.", + "151580": "I drugiej bryki furman równie był poznany:", + "151581": "Stary Maciek Rózeczka, za chłopa przebrany;", + "151582": "Szlachta zaczęła krzyczeć, skoro się pokazał,", + "151583": "On rzekł: \"Głupi!\" - i ręką milczenie nakazał.", + "151584": "Na trzecim wozie Prusak w kubraku wytartym,", + "151585": "A pan Zan z Mickiewiczem jechali na czwartym.", + "151586": "A tymczasem Podhajscy i Isajewicze,", + "151587": "Birbasze, Wilbikowie, Biergele, Kotwicze,", + "151588": "Widząc szlachtę Dobrzyńskich w tak ciężkiej", + "151589": "niewoli,", + "151590": "Zaczęli z dawnych gniewów ostygać powoli.", + "151591": "Bo szlachta polska, chociaż niezmiernie kłotliwa", + "151592": "I porywcza do bitew, przecież nie jest mściwa.", + "151593": "Biegą więc do Macieja starego po radę.", + "151594": "On koło wozów całą ustawia gromadę,", + "151595": "Każe czekać.", + "151596": "Bernardyn wstąpił do pokoju.", + "151597": "Zaledwie go poznano, choć nie zmienił stroju,", + "151598": "Tak przybrał inną postać. Zwyczajnie ponury,", + "151599": "Zamyślony, a teraz głowę wzniósł do góry", + "151600": "I z miną rozjaśnioną, jak kwestarz rubacha,", + "151601": "Nim zaczął gadać, długo śmiał się:", + "151602": "\"Cha, cha, cha, cha,", + "151603": "Kłaniam, kłaniam! cha, cha, cha, wyśmienicie,", + "151604": "przednie!", + "151605": "Panowie oficery, kto poluje we dnie,", + "151606": "Wy w nocy! dobry połów, widziałem zwierzynę;", + "151607": "Oj, skubać, skubać szlachtę, oj, drzeć z nich łupinę!", + "151608": "Oj, weźcież ich na munsztuk, bo też szlachta bryka!", + "151609": "Winszuję ci, Majorze, żeś złowił Hrabika!", + "151610": "To tłuścioszek, to bogacz, panicz z antenatów,", + "151611": "Nie wypuszczaj go z klatki bez trzystu dukatów;", + "151612": "A jak weźmiesz, na klasztor daj jakie trzy grosze", + "151613": "I dla mnie, bo ja zawżdy za twą duszę proszę.", + "151614": "Jakem bernardyn, bardzo myślę o twej duszy!", + "151615": "Śmierć i sztabsoficerów porywa za uszy!", + "151616": "Dobrze napisał Baka, że śmierć dżga za katy", + "151617": "W szkarłaty i po suknie nieraz dobrze stuknie,", + "151618": "I po płótnie tak utnie, jak i po kapturze,", + "151619": "I po fryzurze równie, jak i po mundurze.", + "151620": "Śmierć matula, powiada Baka, jak cebula", + "151621": "Łzy wyciska, gdy ściska, a równie przytula", + "151622": "I dziecko, co się lula, i zucha, co hula!", + "151623": "Ach! ach! Majorze, dzisiaj żyjem, jutro gnijem,", + "151624": "To tylko nasze, co dziś zjemy i wypijem!", + "151625": "Panie Sędzio, wszakże to czas podobno śniadać?", + "151626": "Siadam za stół i proszę wszystkich ze mną siadać;", + "151627": "Majorze, gdyby zrazów? Panie Poruczniku,", + "151628": "Co myślisz? gdyby wazę dobrego ponczyku?\"", + "151629": "\"To prawda, Ojcze - rzekli dwaj oficerowie -", + "151630": "Czas by już zjeść i wypić Pana Sędzi zdrowie!\"", + "151631": "Zdziwili się domowi, patrząc na Robaka,", + "151632": "Skąd mu się wzięła mina i wesołość taka.", + "151633": "Sędzia wnet kucharzowi powtórzył rozkazy;", + "151634": "Wniesiono wazę, cukier, butelki i zrazy.", + "151635": "Płut i Ryków tak czynnie zaczęli się zwijać,", + "151636": "Tak łakomie połykać i gęsto zapijać,", + "151637": "Że w pół godziny zjedli dwadzieścia trzy zrazy", + "151638": "I wychylili ponczu ogromne pół wazy.", + "151639": "Więc Major syt i wesół w krześle się rozwalił,", + "151640": "Dobył fajkę, biletem bankowym zapalił", + "151641": "I otarłszy śniadanie z ust końcem serwety,", + "151642": "Obrócił śmiejące się oczy na kobiety", + "151643": "I rzekł: \"Ja, piękne Panie, lubię was jak wety!", + "151644": "Na me szlify majorskie, gdy człek zjadł śniadanie,", + "151645": "Najlepszą jest po zrazach zakąską gadanie", + "151646": "Z paniami tak pięknemi jak wy, piękne Panie!", + "151647": "Wiecie co? grajmy w karty! w welba-cwelba? w wista?", + "151648": "Albo pójdźmy mazurka? he! do diabłów trzysta!", + "151649": "Wszak ja w jegierskim pułku pierwszy mazurzysta!\"", + "151650": "Za czym ku damom bliżej schylił się wygięty", + "151651": "I puszczał na przemiany dym i komplementy.", + "151652": "\"Tańczyć! - zawołał Robak - gdy wychylę", + "151653": "flaszę,", + "151654": "To i ja, choć ksiądz, habit czasami podkaszę", + "151655": "I potańczę mazurka! Ale wiesz, Majorze,", + "151656": "My tu pijem, a jegry tam zmarzną na dworze?", + "151657": "Hulać, to hulać! Sędzio, daj beczkę siwuchy!", + "151658": "Major pozwoli, niechaj piją jegry zuchy!\"", + "151659": "\"Prosiłbym - rzecze Major - lecz w tem nie ma musu\".", + "151660": "\"Daj, Sędzio - szepnął Robak - beczkę spirytusu\".", + "151661": "I tak, kiedy we dworze sztab wesoły łyka,", + "151662": "Za domem zaczęła się w wojsku pijatyka.", + "151663": "Ryków kapitan milczkiem kielichy wychylał,", + "151664": "Lecz Major pił i razem damom się przymilał,", + "151665": "A wzmagał się w nim coraz tańcowania zapał;", + "151666": "Rzucił fajkę i rękę Telimeny złapał,", + "151667": "Chciał tańczyć, lecz uciekła; więc podszedł do Zosi,", + "151668": "Kłaniając się, słaniając, do mazurka prosi:", + "151669": "\"Hej! ty Ryków, przestańże tam trąbić na", + "151670": "fajce,", + "151671": "Precz fajka, wszak ty dobrze grasz na bałabajce;", + "151672": "Widzisz no tam gitarę, pódź no, weź gitarę,", + "151673": "I mazurka! ja, Major, idę w pierwszą parę\".", + "151674": "Kapitan wziął gitarę i struny przykręcał,", + "151675": "Płut znowu Telimenę do tańca zachęcał.", + "151676": "\"Słowo majorskie, Panno, nie Rosyjaninem", + "151677": "Jestem, jeżeli kłamię! chcę być sukinsynem,", + "151678": "Jeżeli kłamię; spytaj, a oficerowie", + "151679": "Wszyscy poświadczą, cała armija to powie,", + "151680": "Że w tej drugiej armiji, w korpusie dziewiątym,", + "151681": "W drugiej pieszej dywizji, w pułku pięćdziesiątym", + "151682": "Jegierskim major Płut jest pierwszy mazurzysta.", + "151683": "Pódźże, Panienko! nie bądź taka narowista!", + "151684": "Bo ja po oficersku ukarzę Panienkę...\"", + "151685": "To mówiąc skoczył, chwycił Telimeny rękę", + "151686": "I szerokim całusem w białe ramię klasnął,", + "151687": "Gdy Tadeusz, przypadłszy z boku, w twarz mu trzasnął.", + "151688": "I całus, i policzek ozwały się razem,", + "151689": "Jeden za drugim, jako wyraz za wyrazem.", + "151690": "Major osłupiał, oczy przetarł, z gniewu blady", + "151691": "Zawołał: \"Bunt! buntownik!\" - i dobywszy szpady,", + "151692": "Biegł przebić; wtem Ksiądz dostał z rękawa krócicę:", + "151693": "\"Pal, Tadeuszku! - krzyknął - pal jak w jasną świécę!\"", + "151694": "Tadeusz wnet pochwycił, wymierzył, wypalił,", + "151695": "Chybił, ale Majora zgłuszył i osmalił.", + "151696": "Porywa się z gitarą Ryków: \"Bunt! bunt!\" - woła,", + "151697": "Wpada na Tadeusza; lecz Wojski zza stoła", + "151698": "Machnął ręką na odlew; nóż w powietrzu świsnął", + "151699": "Między głowy i pierwej uderzył, niż błysnął.", + "151700": "Uderza w dno gitary, na wylot ją wierci,", + "151701": "Schylił się na bok Ryków i tak uszedł śmierci.", + "151702": "Lecz strwożył się; krzyknąwszy:", + "151703": "\"Jegry! bunt! Jej Bogu!\" -", + "151704": "Dobył szpady, broniąc się zbliżał się do progu.", + "151705": "Wtem z drugiej strony izby wpada szlachty wiele", + "151706": "Przez okna, z rapierami, Rózeczka na czele.", + "151707": "Płut w sieni, Ryków za nim, wołają żołnierzy,", + "151708": "Już trzech najbliższych domu na pomoc im bieży;", + "151709": "Już przeze drzwi włażą trzy błyszczące bagnety,", + "151710": "A za nimi trzy czarne schylone kaszkiety.", + "151711": "Maciek stał u drzwi z Rózgą wzniesioną do góry,", + "151712": "Lgnąc do ściany, czatował jako kot na szczury,", + "151713": "Aż ciął okropnie; może głowy by trzy zwalił,", + "151714": "Lecz stary, czy nie dojrzał, czy zbyt się zapalił,", + "151715": "Bo nim szyje wytknęli, rąbnął po kaszkietach,", + "151716": "Zdarł je; Rózga spadając brząkła po bagnetach.", + "151717": "Moskale cofają się, Maciek ich wygania", + "151718": "Na dziedziniec.", + "151719": "Tam jeszcze więcej zamieszania.", + "151720": "Tam stronnicy Sopliców pracują w zawody", + "151721": "Nad rozkuciem Dobrzyńskich, rozrywają kłody;", + "151722": "Widząc to jegry za broń porywają, biegą;", + "151723": "Sierżant, wpadłszy, bagnetem przebił Podhajskiego,", + "151724": "Dwóch drugich szlachty zranił, do trzeciego strzela,", + "151725": "Uciekają; było to przy kłodzie Chrzciciela.", + "151726": "Ten już miał ręce wolne, gotowe ku walce:", + "151727": "Wstał, podniósł dłoń i zwinął w kłębek długie palce,", + "151728": "I z góry tak uderzył w grzbiet Rosyjanina,", + "151729": "Że twarz jego i skroń wbił w zamek karabina.", + "151730": "Trzasł zamek, lecz zalany krwią proch już nie spalił;", + "151731": "Sierżant u nóg Chrzciciela na swą broń się zwalił.", + "151732": "Chrzciciel schyla się, chwyta karabin za rurę", + "151733": "I wijąc jak kropidłem, podnosi go w górę,", + "151734": "Robi młynka, dwóch zaraz szeregowych zwala", + "151735": "Po ramionach i w głowę ugadza kaprala;", + "151736": "Reszta zlękła od kłody cofa się z przestrachem:", + "151737": "Tak Kropiciel ruchomym nakrył szlachtę dachem.", + "151738": "Zaczem rozbito kłodę, rozcięto powrozy,", + "151739": "Szlachta już wolna wpada na kwestarskie wozy,", + "151740": "Z nich dobywa rapiery, pałasze, tasaki,", + "151741": "Kosy, strzelby; Konewka znalazł dwa szturmaki", + "151742": "I worek kul; wsypał je do swego szturmaka,", + "151743": "Drugi, równie nabiwszy, ustąpił dla Saka.", + "151744": "Jegrów więcej przybywa, mieszają się, tłuką;", + "151745": "Szlachta w zgiełku nie może ciąć krzyżową sztuką,", + "151746": "Jegry nie mogą strzelać, już walczą wręcz, z bliska -", + "151747": "Już stal, ząb za ząb o stal porwawszy się, pryska,", + "151748": "Bagnet o szablę, kosa o gifes się łamie,", + "151749": "Pięść spotyka się z pięścią i z ramieniem ramię.", + "151750": "Lecz Ryków z częścią jegrów pobiegł, gdzie", + "151751": "stodoła", + "151752": "Tyka płotów; tam staje, na żołnierzy woła,", + "151753": "Ażeby zaprzestali bitwę tak bezładną,", + "151754": "Gdzie nie używszy broni, pod pięściami padną.", + "151755": "Gniewny, że sam nie może dać ognia, bo w tłumie", + "151756": "Moskalów od Polaków rozróżnić nie umie,", + "151757": "Woła: \"Stroj się!\" (co znaczy: formuj się do szyku),", + "151758": "Ale komendy jego nie słychać śród krzyku.", + "151759": "Stary Maciek, do ręcznych zapasów niezdolny,", + "151760": "Rejterował się, czyniąc przed sobą plac wolny", + "151761": "Na prawo i na lewo; tu końcem szablicy", + "151762": "Uciera bagnet z rury jako knot ze świécy;", + "151763": "Tam machnąwszy na odlew, ścina albo kole.", + "151764": "I tak ostrożny Maciek ustępuje w pole.", + "151765": "Lecz z największym na niego naciera uporem", + "151766": "Stary Gifrejter, co był pułku instruktorem,", + "151767": "Wielki mistrz na bagnety; zebrał się sam w sobie,", + "151768": "Skurczył się, a karabin porwał w ręce obie,", + "151769": "Prawą u zamka, lewą, w pół rury porywa,", + "151770": "Kręci się, podskakuje, czasem przysiadywa,", + "151771": "Lewą rękę opuszcza, a broń z prawej ręki", + "151772": "Suwa naprzód, jak żądło z wężowej paszczęki,", + "151773": "I znowu ją w tył cofa, na kolanie wspiera,", + "151774": "I tak kręcąc się, skacząc, na Maćka naciera.", + "151775": "Ocenił przeciwnika zręczność Maciek stary", + "151776": "I lewą ręką włożył na nos okulary,", + "151777": "Prawą rękojeść Rózgi tuż przy piersiach trzyma,", + "151778": "Cofa się, Gifrejtera ruch śledząc oczyma,", + "151779": "Sam słania się na nogach, jakby był pijany;", + "151780": "Gifrejter bieży prędzej i, pewny wygranej,", + "151781": "Żeby uchodzącego tem łacniej dosięgnął,", + "151782": "Powstał i całą prawą rękę wzdłuż wyciągnął", + "151783": "Popychając karabin, a tak się wysilił", + "151784": "Pchnięciem i wagą broni, że się aż pochylił;", + "151785": "Maciek tam, kędy bagnet wkłada się na rurę,", + "151786": "Podstawia swą rękojeść, podbija broń w górę,", + "151787": "I wnet spuszczając Rózgę, tnie Moskala w rękę", + "151788": "Raz, i znowu na odlew przecina mu szczękę. -", + "151789": "Tak padł Gifrejter, fechmistrz najpierwszy z Moskalów,", + "151790": "Kawaler trzech krzyżyków i czterech medalów.", + "151791": "Tymczasem koło kłodek lewe szlachty skrzydło", + "151792": "Już jest bliskie zwycięstwa; tam walczył Kropidło,", + "151793": "Widny z dala, tam Brzytwa wił się śród Moskali,", + "151794": "Ten ich w pół ciała rzeza, tamten w głowy wali;", + "151795": "Jako machina, którą niemieccy majstrowie", + "151796": "Wymyślili i która młockarnią się zowie,", + "151797": "A jest razem sieczkarnią, ma cepy i noże,", + "151798": "Razem i słomę kraje, i wybija zboże:", + "151799": "Tak pracują Kropiciel i Brzytwa pospołu,", + "151800": "Mordując nieprzyjaciół, ten z góry, ten z dołu.", + "151801": "Lecz Kropiciel już pewne porzuca zwycięstwo,", + "151802": "Bieży na prawe skrzydło, gdzie niebezpieczeństwo", + "151803": "Nowe grozi Maćkowi; śmierci Gifrejtera", + "151804": "Mszcząc się, Proporszczyk z długim szpontonem naciera", + "151805": "(Szponton jest to zarazem dzida i siekiera,", + "151806": "Teraz już zaniedbany, i tylko na flocie", + "151807": "Używają go; wówczas służył i piechocie).", + "151808": "Proporszczyk, człowiek młody, zręcznie się uwijał;", + "151809": "Ilekroć mu przeciwnik broń na bok odbijał,", + "151810": "On cofał się; młodego nie mógł Maciek zgonić,", + "151811": "I tak, nie raniąc, musiał tylko siebie bronić.", + "151812": "Już mu Proporszczyk dzidą lekką ranę zadał,", + "151813": "Już wznosząc w górę berdysz, do cięcia się składał:", + "151814": "Chrzciciel nie zdoła dobiec, lecz staje w pół drogi,", + "151815": "Okręca broń i ciska wrogowi pod nogi.", + "151816": "Skruszył kość; już Proporszczyk szponton z rąk upuszcza,", + "151817": "Słania się; wpada Chrzciciel, za nim szlachty tłuszcza,", + "151818": "A za szlachtą Moskale od lewego skrzydła", + "151819": "Biegą zmieszani; wszczął się bój koło Kropidła.", + "151820": "Chrzciciel, który w obronie Maćka oręż stracił,", + "151821": "Ledwie że tej przysługi życiem nie przypłacił,", + "151822": "Bo przypadło nań z tyłu dwóch silnych Moskali", + "151823": "I czworo rąk zarazem we włos mu wplątali;", + "151824": "Upiąwszy się nogami, ciągną jako liny", + "151825": "Sprężyste, uwiązane do masztu wiciny;", + "151826": "Daremnie w tył Kropiciel ciska ślepe razy,", + "151827": "Chwieje się - a wtem postrzegł, że blisko Gerwazy", + "151828": "Walczy; zawołał: \"Jezus Maria! Scyzoryku!\"", + "151829": "Klucznik, trwogę Chrzciciela poznawszy po krzyku,", + "151830": "Odwrócił się i spuścił ostrze płytkiej stali", + "151831": "Między głowę Chrzciciela i ręce Moskali.", + "151832": "Cofnęli się, wydawszy przeraźliwe głosy,", + "151833": "Lecz jedna ręka, mocniej wplątana we włosy,", + "151834": "Została się, wisząca i krwią buchająca.", + "151835": "Tak orlik, jedną szponę gdy wbije w zająca,", + "151836": "Drugą, by wstrzymać zwierza, o drzewo uczepi,", + "151837": "A zając, targnąwszy się, orła wpół rozszczepi,", + "151838": "Prawa szpona u drzewa zostaje się w lesie,", + "151839": "A lewą, zakrwawioną, źwierz na pola niesie.", + "151840": "Kropiciel, wolny, oczy obraca dokoła,", + "151841": "Ręce wyciąga, broni szuka, broni woła,", + "151842": "Tymczasem grzmi pięściami, stojąc mocno w kroku", + "151843": "I pilnując się z bliska Gerwazego boku,", + "151844": "Aż Saka, syna swego, postrzega w natłoku.", + "151845": "Sak prawą ręką szturmak wymierza, a lewą", + "151846": "Ciągnie za sobą długie, sążniowate drzewo,", + "151847": "Uzbrojone w krzemienie i w guzy, i sęki", + "151848": "(Nikt by go nie podźwignął prócz Chrzciciela ręki).", + "151849": "Chrzciciel, gdy miłą broń swą, swe Kropidło zoczył,", + "151850": "Chwycił je, ucałował, z radości podskoczył,", + "151851": "Zakręcił je nad głową i zaraz ubroczył.", + "151852": "Co potem dokazywał, jakie klęski szerzył,", + "151853": "Daremnie śpiewać, nikt by muzie nie uwierzył,", + "151854": "Jak nie wierzono w Wilnie ubogiej kobiécie,", + "151855": "Która, stojąc na świętej Ostrej Bramy szczycie,", + "151856": "Widziała, jako Dejów, moskiewski jenerał,", + "151857": "Wchodząc z pułkiem Kozaków, już bramę otwierał", + "151858": "I jak jeden mieszczanin, zwany Czarnobacki,", + "151859": "Zabił Dejowa i zniósł cały pułk kozacki.", + "151860": "Dosyć, że się tak stało, jak przewidział Ryków:", + "151861": "Jegry w tłumie ulegli mocy przeciwników.", + "151862": "Dwudziestu trzech na ziemi wala się zabitych,", + "151863": "Trzydziestu kilku jęczy ranami okrytych,", + "151864": "Wielu pierzchło, skryło się w sad, w chmiele, nad rzekę,", + "151865": "Kilku wpadło do domu pod kobiet opiekę.", + "151866": "Zwycięska szlachta biega z okrzykiem wesela,", + "151867": "Ci do beczek, ci łupy rwą z nieprzyjaciela;", + "151868": "Jeden Robak tryumfów szlachty nie podziela.", + "151869": "On dotąd sam nie walczył (bo bronią kanony", + "151870": "Księdzu bić się), lecz jako człowiek doświadczony", + "151871": "Dawał rady, plac boju z różnych stron obchodził,", + "151872": "Wzrokiem, ręką, walczących zachęcał, przywodził.", + "151873": "I teraz woła, aby do niego się łączyć,", + "151874": "Uderzyć na Rykowa, zwycięstwo dokończyć.", + "151875": "Tymczasem przez posłańca wskazał do Rykowa,", + "151876": "Że jeżeli broń złoży, życie swe zachowa;", + "151877": "Jeżeli zaś oddanie broni będzie zwlekać,", + "151878": "Robak każe otoczyć resztę i wysiekać.", + "151879": "Kapitan Ryków wcale nie prosił pardonu;", + "151880": "Zebrawszy koło siebie z pół batalijonu,", + "151881": "Krzyknął: \"Za broń!\" - wnet szereg karabiny chwyta,", + "151882": "Chrząsnęła broń, a była już dawno nabita;", + "151883": "Krzyknął: \"Cel!\" - rury rzędem zabłysnęły długim,", + "151884": "Krzyknął: \"Ognia koleją!\" - grzmią jeden po drugim;", + "151885": "Ten strzela, ten nabija, ten chwyta do ręki,", + "151886": "Słychać świsty kul, zamków chrzęsty, sztenflów dźwięki.", + "151887": "Cały szereg zdaje się być ruchawym płazem,", + "151888": "Który tysiąc błyszczących nóg wywija razem.", + "151889": "Prawda, że jegry byli mocnym trunkiem pjani,", + "151890": "Źle mierzą i chybiają, rzadko który rani,", + "151891": "Ledwie który zabije; przecież dwóch Maciejów", + "151892": "Już zraniono i poległ jeden z Bartłomiejów.", + "151893": "Szlachta z niewiela rusznic z rzadka się odstrzela,", + "151894": "Chce szablami uderzyć na nieprzyjaciela,", + "151895": "Ale starsi wstrzymują; kule gęsto świszczą,", + "151896": "Rażą, spędzają, wkrótce dziedziniec oczyszczą.", + "151897": "Już aż po szybach dworu zaczynają dzwonić.", + "151898": "Tadeusz, który został w domu kobiet bronić", + "151899": "Z rozkazu stryja, słysząc, że coraz to gorzéj", + "151900": "Wre bitwa, wybiegł; za nim wybiegł Podkomorzy,", + "151901": "Któremu Tomasz wreszcie przyniósł karabelę;", + "151902": "Śpieszy, łączy się z szlachtą i staje na czele.", + "151903": "Bieży, broń wzniosłszy, szlachta rusza jego śladem,", + "151904": "Jegry, przypuściwszy ich, sypnęli kul gradem.", + "151905": "Legł Isajewicz, Wilbik, Brzytewka raniony;", + "151906": "Zaczem wstrzymują szlachtę, Robak z jednej strony,", + "151907": "A z drugiej Maciej; szlachta ostyga w zapale,", + "151908": "Ogląda się, cofa; widzą to Moskale;", + "151909": "Kapitan Ryków myśli ostatni cios zadać,", + "151910": "Spędzić szlachtę z dziedzińca i dworem owładać.", + "151911": "\"Formuj się do ataku! - zawołał - na sztyki!", + "151912": "Naprzód!\" Wnet szereg, rury wytknąwszy jak tyki,", + "151913": "Schyla głowy, zrusza się i przyśpiesza kroku;", + "151914": "Darmo szlachta wstrzymuje z przodu, strzela z boku,", + "151915": "Szereg już pół dziedzińca przeszedł bez oporu;", + "151916": "Kapitan, pokazując szpadą na drzwi dworu,", + "151917": "Krzyczy: \"Sędzio! poddaj się, bo dwór spalić każę!\"", + "151918": "\"Pal - woła Sędzia - ja cię w tym ogniu usmażę\".", + "151919": "O dworze Soplicowski! jeśli dotąd całe", + "151920": "Świecą się pod lipami twoje ściany białe", + "151921": "Jeśli tam dotąd szlachty sąsiedzkiej gromada", + "151922": "Za gościnnemi stoły Sędziego zasiada,", + "151923": "Pewnie tam piją często za Konewki zdrowie;", + "151924": "Bez niego już by było dziś po Soplicowie!", + "151925": "Konewka dotąd małe dał męstwa dowody;", + "151926": "Choć najpierwszy ze szlachty uwolniony z kłody,", + "151927": "Choć zaraz znalazł w wozie swą miłą Konewkę,", + "151928": "Swój szturmak faworytny i z nim kul sakiewkę,", + "151929": "Nie chciał bić się; powiadał, że sobie nie ufa", + "151930": "Na czczo; szedł więc, gdzie stała spirytusu kufa,", + "151931": "Ręką jak łyżką strumień do ust sobie chylił;", + "151932": "Dopiero gdy się dobrze rozgrzał i posilił,", + "151933": "Poprawił czapkę, z kolan wziął do rąk Konewkę,", + "151934": "Zmacał sztenflem naboju, podsypał panewkę", + "151935": "I spojrzał na plac boju; widzi, że błyszcząca", + "151936": "Fala bagnetów szlachtę bije i roztrąca;", + "151937": "Przeciw tej fali płynie, schyla się do ziemi", + "151938": "I nurkuje pomiędzy trawami gęstemi", + "151939": "Środkiem dziedzińca, aż tam, gdzie rosła pokrzywa,", + "151940": "Zasadza się, a Saka gestami przyzywa.", + "151941": "Sak, broniąc dworu, stanął z szturmakiem u proga,", + "151942": "Bo w tym dworze mieszkała jego Zosia droga,", + "151943": "Od której choć w zalotach został pogardzony,", + "151944": "Kochał ją zawsze, zginąć rad dla jej obrony.", + "151945": "Już szereg jegrów w marszu na pokrzywę wkracza,", + "151946": "Gdy Konew ruszył cyngla i z paszczy garłacza", + "151947": "Tuzin kul rozsiekanych puszcza śród Moskali;", + "151948": "Sak puszcza drugi tuzin, jegry się zmięszali.", + "151949": "Przerażony zasadzką szereg w kłąb się zwija,", + "151950": "Cofa się, rzuca rannych; Chrzciciel ich dobija.", + "151951": "Stodoła już daleko; bojąc się odwodu", + "151952": "Długiego, Ryków skoczył pod parkan ogrodu,", + "151953": "Tam pierzchającą rotę zatrzymuje w biegu,", + "151954": "Szykuje, lecz szyk zmienia: z jednego szeregu", + "151955": "Robi trójkąt, klin ostry wystawując z przodu,", + "151956": "A dwa boki opiera o parkan ogrodu.", + "151957": "Dobrze zrobił, bo jazda nań od zamku wali.", + "151958": "Hrabia, który był w zamku pod strażą Moskali,", + "151959": "Gdy pierzchła straż zlękniona, dworzan na koń wsadził", + "151960": "I słysząc strzały, w ogień jazdę swą prowadził,", + "151961": "Sam na czele, z żelazem nad głowę wzniesionem.", + "151962": "Wtem Ryków krzyknął: \"Ognia pół batalijonem!\"", + "151963": "Przeleciała po zamkach wzdłuż nitka ognista", + "151964": "I z czarnych rur wytkniętych świsnęło kul trzysta.", + "151965": "Trzech jezdnych padło rannych, jeden trupem leży.", + "151966": "Padł koń Hrabi, spadł Hrabia; Klucznik krzycząc bieży", + "151967": "Na ratunek, bo widzi: jegry na cel wzięli", + "151968": "Ostatniego z Horeszków, chociaż po kądzieli.", + "151969": "Robak był bliższy, Hrabię ciałem swym zakrywa,", + "151970": "Dostał za niego postrzał, spod konia dobywa,", + "151971": "Uprowadza; a szlachcie każe się rozstąpić,", + "151972": "Lepiej mierzyć, postrzałów nadaremnych skąpić,", + "151973": "Kryć się za płoty, studnię, za ściany obory;", + "151974": "Hrabia z jazdą ma czekać sposobniejszej pory.", + "151975": "Plany Robaka pojął i wykonał cudnie", + "151976": "Tadeusz; stał ukryty za drewnianą studnię;", + "151977": "A że trzeźwy i dobrze strzelał z dubeltówki", + "151978": "(Mógł trafić do rzuconej w powietrze złotówki),", + "151979": "Okropnie razi Moskwę, starszyznę wybiera:", + "151980": "Za pierwszym zaraz strzałem ubił feldfebera.", + "151981": "Potem z dwóch rur raz po raz dwóch sierżantów", + "151982": "sprząta,", + "151983": "Mierzy to po galonach, to w środek trójkąta,", + "151984": "Gdzie stał sztab; zaczem Ryków gniewa się i dąsa.", + "151985": "Tupa nogami, szpady swej rękojeść kąsa:", + "151986": "\"Majorze Płucie - woła - co to z tego będzie?", + "151987": "Wkrótce tu nie zostanie nikt z nas przy", + "151988": "komendzie!\"", + "151989": "Więc Płut na Tadeusza krzyknął z wielkim gniewem:", + "151990": "\"Panie Polak, wstydź się Pan chować się za drzewem,", + "151991": "Nie bądź tchórz, wyjdź na środek, bij się honorowie,", + "151992": "Po żołniersku\". - A na to Tadeusz odpowie:", + "151993": "\"Majorze! Jeśli jesteś tak śmiałym rycerzem,", + "151994": "A czegoż ty się chowasz za jegrów kołnierzem?", + "151995": "Nie tchórzę ja przed tobą, wynidź no zza płotów,", + "151996": "Dostałeś w twarz, jam przecie bić się z tobą gotów!", + "151997": "Po co krwi rozlew! Między nami była zwada,", + "151998": "Niechajże ją rozstrzygnie pistolet lub szpada.", + "151999": "Daję ci broń na wybor, od działa do szpilki;", + "152000": "A nie, to was wystrzelam jako w jamie wilki\".", + "152001": "I to mówiąc wystrzelił, a tak dobrze mierzył,", + "152002": "Że porucznika obok Rykowa uderzył.", + "152003": "\"Majorze - szepnął Ryków - wyjdź na pojedynek", + "152004": "I pomścij się za jego raniejszy uczynek.", + "152005": "Jeśli tego szlachcica kto inny zabije,", + "152006": "To, Major widzi, Major hańby swej nie zmyje.", + "152007": "Trzeba tego szlachcica na pole wywabić,", + "152008": "Nie można z karabina, to choć szpadą zabić.", + "152009": "Co puka, to nie sztuka; to wolę, co kole -", + "152010": "Mówił stary Suworow; wyjdź, Majorze, w pole,", + "152011": "Bo on nas powystrzela; patrz, bierze do celu\".", + "152012": "Na to rzekł Major: \"Ryków! miły przyjacielu!", + "152013": "Ty jesteś zuch na szpady, wyjdź ty, bracie Ryków,", + "152014": "Lub wiesz co? wyszlem kogo z naszych poruczników.", + "152015": "Ja major, ja nie mogę odstąpić żołnierzy,", + "152016": "Do mnie batalijonu komenda należy\".", + "152017": "Słysząc to Ryków szpadę podniósł, wyszedł śmiało,", + "152018": "Kazał ognia zaprzestać, machnął chustką białą.", + "152019": "Pyta się Tadeusza, jaką broń podoba;", + "152020": "Po układach - na szpady zgodzili się oba.", + "152021": "Tadeusz broni nie miał; gdy szukano szpady,", + "152022": "Wyskoczył Hrabia zbrojny i zerwał układy.", + "152023": "\"Panie Soplico! - wołał - z przeproszeniem Pana,", + "152024": "Pan wyzwałeś Majora! ja do Kapitana", + "152025": "Mam dawniejszą urazę: on do zamku mego", + "152026": "(\"Mów Pan - przerwał Protazy - do zamku naszego\")", + "152027": "On wpadł - rzekł kończąc Hrabia - na czele złodziejów,", + "152028": "On, poznałem Rykowa, wiązal mych dżokejów.", + "152029": "Skarzę go, jakom zbójców skarał pod opoką,", + "152030": "Którą Sycylijanie zwą Birbante-rokko\".", + "152031": "Uciszyli się wszyscy, ustało strzelanie,", + "152032": "Wojska ciekawe patrzą na wodzów spotkanie:", + "152033": "Hrabia i Ryków idą, obróceni bokiem,", + "152034": "Prawą ręką i prawym grożąc sobie okiem;", + "152035": "Wtem lewymi rękami odkrywają głowy", + "152036": "I kłaniają się grzecznie (zwyczaj honorowy:", + "152037": "Nim przyjdzie do zabójstwa, naprzód się przywitać).", + "152038": "Już spotkały się szpady i zaczęły zgrzytać;", + "152039": "Rycerze, wznosząc nogi, prawemi kolany", + "152040": "Przyklękają, w przód i w tył skacząc na przemiany.", + "152041": "Ale Płut, Tadeusza widząc przed swym frontem,", + "152042": "Naradzał się po cichu z gifrejterem Gontem,", + "152043": "Który w rocie uchodził za pierwszego strzelca.", + "152044": "\"Gonto - rzekł Major - widzisz ty tego wisielca?", + "152045": "Jeśli mu wsadzisz kulę, tam pod piątym żebrem,", + "152046": "To dostaniesz ode mnie cztery ruble srebrem\".", + "152047": "Gont odwodzi karabin, do zamka się chyli,", + "152048": "Wierni go towarzysze płaszczami okryli;", + "152049": "Mierzy nie w żebro, ale w głowę Tadeusza,", + "152050": "Strzelił i trafił - blisko, w środek kapelusza.", + "152051": "Okręcił się Tadeusz, aż Kropiciel wpada", + "152052": "Na Rykowa, a za nim szlachta, krzycząc: \"Zdrada!\"", + "152053": "Tadeusz go zasłania, ledwie zdołał Ryków", + "152054": "Zrejterować się i wpaść we środek swych szyków.", + "152055": "Znowu Dobrzyńscy z Litwą natarli w zawody", + "152056": "I pomimo dawniejsze dwóch stronnictw niezgody", + "152057": "Walczą jak bracia, jeden drugiego zachęca.", + "152058": "Dobrzyńscy, widząc jak się Podhajski wykręca", + "152059": "Tuż przed szeregiem jegrów i kosą ich kraje,", + "152060": "Zawołali z radością: \"Niech żyją Podhaje!", + "152061": "Naprzód, bracia Litwini! Górą, górą Litwa!\"", + "152062": "Skołubowie zaś, widząc, jak waleczny Brzytwa,", + "152063": "Choć ranny, leci z szablą wzniesioną do góry,", + "152064": "Krzyknęli: \"Górą Maćki, niech żyją Mazury!\"", + "152065": "Dodawszy wzajem serca, biegą na Moskali;", + "152066": "Nadaremnie ich Robak z Maćkiem wstrzymywali.", + "152067": "Gdy tak na rotę jegrów uderzano z przodu,", + "152068": "Wojski rzuca plac boju, idzie do ogrodu;", + "152069": "Przy boku jego stąpał ostrożny Protazy,", + "152070": "A Wojski mu po cichu wydawał rozkazy.", + "152071": "Stała w ogrodzie, prawie pod samym parkanem,", + "152072": "O który się opierał Ryków swym trójgranem,", + "152073": "Wielka, stara sernica, budowana w kratki", + "152074": "Z belek na krzyż wiązanych, podobna do klatki.", + "152075": "W niej świeciły się białych serów mnogie kopy;", + "152076": "Wkoło zaś wahały się suszące się snopy", + "152077": "Szałwiji, benedykty kardy, macierzanki:", + "152078": "Cała zielna domowa apteka Wojszczanki.", + "152079": "Sernica w górze miała wszerz sążni półczwarta.", + "152080": "A u dołu na jednym wielkim słupie wsparta,", + "152081": "Niby gniazdo bocianie. Stary słup dębowy", + "152082": "Pochylił się, bo już był wygnił do połowy,", + "152083": "Groził upadkiem. Nieraz Sędziemu radzono,", + "152084": "Aby zrucił budowę wiekiem nadwątloną;", + "152085": "Ale Sędzia powiadał, że woli poprawiać", + "152086": "Aniżeli rozrucać, albo też przestawiać.", + "152087": "Odkładał budowanie do sposobnej pory,", + "152088": "Tymczasem pod słup kazał wetknąć dwie podpory.", + "152089": "Tak pokrzepiona, ale nietrwała budowa", + "152090": "Wyglądała za parkan nad trójkąt Rykowa.", + "152091": "Ku tej sernicy Wojski z Woźnym milczkiem idą,", + "152092": "Każdy zbrojny ogromnym drągiem jakby dzidą;", + "152093": "Za nimi ochmistrzyni dąży przez konopie", + "152094": "I kuchcik, małe, ale bardzo silne chłopię.", + "152095": "Przyszedłszy, drągi wparli w wierzch słupa nadgniły,", + "152096": "Sami, u końców wisząc, pchają z całej siły,", + "152097": "Jako flisy uwięzłą na rapach wicinę", + "152098": "Długimi drągi z brzegu pędzą na głębinę.", + "152099": "Trzasnął słup: już sernica chwieje się i wali", + "152100": "Z brzemieniem drzew i serów na trójkąt Moskali,", + "152101": "Gniecie, rani, zabija; gdzie stały szeregi,", + "152102": "Leżą drwa, trupy, sery białe jako śniegi,", + "152103": "Krwią i mozgiem splamione. Trójkąt w sztuki pryska,", + "152104": "A już w środku Kropidło grzmi, już Brzytwa błyska,", + "152105": "Siecze Rózga, od dworu wpada szlachty tłuszcza,", + "152106": "A Hrabia od bram jazdę na rozpierzchłych puszcza.", + "152107": "Już tylko ośmiu jegrów z sierżantem na czele", + "152108": "Bronią się; bieży Klucznik; oni stoją śmiele,", + "152109": "Dziewięć rur wymierzyli prosto w łeb Klucznika;", + "152110": "On leci na strzał, kręcąc ostrze Scyzoryka.", + "152111": "Widzi to Ksiądz, zabiega Klucznikowi drogę.", + "152112": "Sam pada i podbija Gerwazemu nogę.", + "152113": "Upadli, właśnie kiedy pluton ognia dawał;", + "152114": "Ledwie ołów prześwisnął, już Gerwazy wstawał,", + "152115": "Już wskoczył w dym; dwom jegrom zaraz głowy zmiata.", + "152116": "Uciekają strwożeni, Klucznik goni, płata;", + "152117": "Oni biegną dziedzińcem, Gerwazy ich torem;", + "152118": "Wpadają we drzwi gumna stojące otworem,", + "152119": "I Gerwazy do gumna na ich karkach wjechał,", + "152120": "Zniknął w ciemności, ale bitwy nie zaniechał,", + "152121": "Bo przeze drzwi jęk słychać, wrzask i gęste razy.", + "152122": "Wkrótce ucichło wszystko; wyszedł sam Gerwazy", + "152123": "Z mieczem krwawym.", + "152124": "Już szlachta odzierżyła pole,", + "152125": "Porozpędzanych jegrów ściga, rąbie, kole;", + "152126": "Ryków sam został, krzyczy, że broni nie złoży,", + "152127": "Bije się, gdy ku niemu podszedł Podkomorzy", + "152128": "I wznosząc karabelę, rzekł poważnym tonem:", + "152129": "\"Kapitanie! nie splamisz czci twojej pardonem,", + "152130": "Dałeś proby, rycerzu nieszczęsny, lecz mężny,", + "152131": "Twojej odwagi; porzuć opór niedołężny,", + "152132": "Złóż broń, nim cię naszymi szablami rozbroim;", + "152133": "Zachowasz życie i cześć, jesteś więźniem moim!\"", + "152134": "Ryków, Podkomorzego zwalczony powagą,", + "152135": "Skłonił się i oddał mu swoję szpadę nagą,", + "152136": "Skrwawioną po rękojeść, i rzekł: \"Lachy braty!", + "152137": "Oj, biada mnie, żem nie miał choć jednej armaty!", + "152138": "Dobrze mówił Suworow: <>", + "152140": "Cóż! jegry byli pjani, Major pić pozwolił!", + "152141": "Och, major Płut, on dzisiaj bardzo poswawolił!", + "152142": "On odpowie przed carem, bo on miał komendę,", + "152143": "Ja, Panie Podkomorzy, wasz przyjaciel będę.", + "152144": "Ruskie przysłowie mówi: Kto się mocno lubi,", + "152145": "Ten, Panie Podkomorzy, i mocno się czubi.", + "152146": "Wy dobrzy do wypitki, dobrzy do wybitki,", + "152147": "Ale przestańcie robić nad jegrami zbytki\".", + "152148": "Podkomorzy, słysząc to, karabelę wznasza", + "152149": "I przez Woźnego pardon powszechny ogłasza,", + "152150": "Każe rannych opatrzyć, z trupów czyścić pole,", + "152151": "A jegrów rozbrojonych prowadzić w niewolę.", + "152152": "Długo szukano Płuta; on, w krzaku pokrzywy", + "152153": "Zarywszy się głęboko, leżał jak nieżywy;", + "152154": "Wyszedł wreszcie, ujrzawszy, że było po bitwie.", + "152155": "Taki miał koniec zajazd ostatni na Litwie." +} \ No newline at end of file diff --git a/M1/szczypta-machine-learning/README-pytorch.md b/M1/szczypta-machine-learning/README-pytorch.md new file mode 100644 index 00000000..219da28b --- /dev/null +++ b/M1/szczypta-machine-learning/README-pytorch.md @@ -0,0 +1,195 @@ +# Zadanie 5 - PyTorch Implementation + +## 🔥 Implementacja Attention Score Matrix w PyTorch + +### Instalacja PyTorch + +#### Opcja 1: Automatyczna (zalecana) +```bash +# Windows + CUDA 12.6 +pip3 install torch torchvision --index-url https://download.pytorch.org/whl/cu126 + +# Windows + CPU only +pip3 install torch torchvision --index-url https://download.pytorch.org/whl/cpu + +# Linux / macOS +pip3 install torch torchvision +``` + +#### Opcja 2: Z pliku requirements +```bash +pip install -r requirements-pytorch.txt +``` + +**Sprawdź instalację:** +```bash +python -c "import torch; print(f'PyTorch {torch.__version__}')" +``` + +### Uruchomienie + +```bash +cd M1/szczypta-machine-learning +python homework-pytorch.py +``` + +### Co robi skrypt? + +1. **Wyjaśnia podstawy PyTorch** - tensory, operacje, GPU +2. **Porównuje z NumPy** - pokazuje różnice i podobieństwa +3. **Testuje case-1** - pojedynczy przypadek testowy z szczegółami +4. **Testuje wszystkie case'y** - case-1 do case-4 automatycznie + +### Funkcje dostępne + +```python +from homework_pytorch import ( + calculate_attention_score_matrix, # Główna funkcja obliczająca S + run_single_test_case, # Test pojedynczego case'u + run_all_test_cases, # Test wszystkich case'ów + explain_pytorch_basics, # Wyjaśnienie PyTorch + compare_with_numpy # Porównanie PyTorch vs NumPy +) + +# Przykład użycia +import torch + +X = torch.tensor([[1.0, 2.0], [3.0, 4.0]]) +W_Q = torch.tensor([[0.5, 0.5], [0.5, 0.5]]) +W_K = torch.tensor([[1.0, 0.0], [0.0, 1.0]]) + +S = calculate_attention_score_matrix(X, W_Q, W_K) +print(S) +``` + +### Struktura plików + +``` +M1/szczypta-machine-learning/ +├── homework-pytorch.py # ← NOWY PLIK (implementacja PyTorch) +├── requirements-pytorch.txt # ← NOWY PLIK (zależności) +├── README-pytorch.md # ← NOWY PLIK (ta dokumentacja) +├── testcases/ +│ ├── case-1.json +│ ├── case-2.json +│ ├── case-3.json +│ └── case-4.json +└── src/ + ├── homework.ts # Oryginalna implementacja TypeScript + └── ... +``` + +### Wzór zaimplementowany + +``` +S = Q × K^T + +gdzie: + Q = X × W_Q (Query Matrix) + K = X × W_K (Key Matrix) +``` + +### Operacje PyTorch + +| Operacja | PyTorch | Opis | +|----------|---------|------| +| Tworzenie tensora | `torch.tensor(data)` | Konwersja z listy/array | +| Mnożenie macierzy | `torch.matmul(A, B)` lub `A @ B` | Dot product | +| Transpozycja | `tensor.T` lub `.transpose(-2, -1)` | Zamiana wierszy z kolumnami | +| Wymiary | `tensor.shape` | Rozmiar tensora | +| Typ danych | `tensor.dtype` | float32, int64, etc. | +| Urządzenie | `tensor.device` | CPU lub CUDA (GPU) | + +### PyTorch vs NumPy + +| Cecha | PyTorch | NumPy | +|-------|---------|-------| +| GPU Support | ✅ `tensor.to('cuda')` | ❌ | +| Autograd | ✅ Automatyczne gradienty | ❌ | +| Neural Networks | ✅ `torch.nn` | ❌ | +| Składnia | Bardzo podobna | Bardzo podobna | +| Szybkość (CPU) | Podobna | Podobna | +| Szybkość (GPU) | 🚀 10-100x szybciej | N/A | + +### Przykładowy output + +``` +KROK 1: Q = X × W_Q + Wymiary: [2, 2] × [2, 2] = [2, 2] + Q = +tensor([[3., 3.], + [7., 7.]]) + +KROK 2: K = X × W_K + Wymiary: [2, 2] × [2, 2] = [2, 2] + K = +tensor([[1., 2.], + [3., 4.]]) + +KROK 3: K^T (Transpozycja) + Wymiary: [2, 2] → [2, 2] + K^T = +tensor([[1., 3.], + [2., 4.]]) + +KROK 4: S = Q × K^T + Wymiary: [2, 2] × [2, 2] = [2, 2] + +🎯 ATTENTION SCORE MATRIX (S): +tensor([[ 9., 18.], + [21., 42.]]) +``` + +### Dodatkowe informacje + +- **PyTorch Homepage**: https://pytorch.org/ +- **Dokumentacja**: https://pytorch.org/docs/stable/index.html +- **Tutoriale**: https://pytorch.org/tutorials/ +- **Quickstart**: https://pytorch.org/tutorials/beginner/basics/quickstart_tutorial.html +- **Tensors**: https://pytorch.org/tutorials/beginner/basics/tensorqs_tutorial.html + +### GPU Support (opcjonalnie) + +Jeśli masz GPU NVIDIA z CUDA: + +```python +# Sprawdź dostępność CUDA +import torch +print(f"CUDA available: {torch.cuda.is_available()}") +print(f"GPU: {torch.cuda.get_device_name(0)}") + +# Przenieś obliczenia na GPU +X = torch.tensor([[1.0, 2.0]]).to('cuda') +W_Q = torch.tensor([[0.5], [0.5]]).to('cuda') +S = calculate_attention_score_matrix(X, W_Q, W_K) +``` + +### Troubleshooting + +**Problem**: `ModuleNotFoundError: No module named 'torch'` +```bash +pip install torch torchvision +``` + +**Problem**: CUDA not available (mimo posiadania GPU) +```bash +# Reinstaluj z CUDA support +pip uninstall torch +pip install torch torchvision --index-url https://download.pytorch.org/whl/cu126 +``` + +**Problem**: Brak pliku `case-X.json` +```bash +# Upewnij się że jesteś w odpowiednim katalogu +cd M1/szczypta-machine-learning +ls testcases/ # powinno pokazać case-1.json, case-2.json, etc. +``` + +### Zadanie wykonane ✅ + +- ✅ Implementacja w PyTorch +- ✅ Wszystkie 4 przypadki testowe +- ✅ Szczegółowe wyjaśnienia +- ✅ Porównanie z NumPy +- ✅ Dokumentacja PyTorch basics +- ✅ Interpretacja wyników diff --git a/M1/szczypta-machine-learning/homework-pytorch.py b/M1/szczypta-machine-learning/homework-pytorch.py new file mode 100644 index 00000000..28acc0a9 --- /dev/null +++ b/M1/szczypta-machine-learning/homework-pytorch.py @@ -0,0 +1,397 @@ +""" +Zadanie 5: ATTENTION SCORE MATRIX (S) - Implementacja w PyTorch + +Implementacja uproszczonej wersji mechanizmu Attention z Transformerów. + +Wzór: S = Q × K^T +gdzie: + Q = X × W_Q (Query Matrix) + K = X × W_K (Key Matrix) + +Intuicja: +- X: Macierz embeddingów wejściowych (tokeny) +- W_Q: Wagi transformacji dla Query ("co szukamy?") +- W_K: Wagi transformacji dla Key ("co oferujemy?") +- S: Attention scores - jak bardzo każdy token zwraca uwagę na każdy inny token + +PyTorch: https://pytorch.org/ +Docs: https://pytorch.org/docs/stable/index.html +Tutorial: https://pytorch.org/tutorials/beginner/basics/intro.html +""" + +import torch +import json +import os +from pathlib import Path +from typing import Dict, List, Tuple + + +def load_test_case(case_name: str) -> Dict[str, List[List[float]]]: + """ + Ładuje dane testowe z pliku JSON. + + Args: + case_name: Nazwa przypadku testowego (np. 'case-1') + + Returns: + Dict z kluczami: WK_Matrix, WQ_Matrix, X_Input_Matrix + """ + testcases_dir = Path(__file__).parent / "testcases" + case_file = testcases_dir / f"{case_name}.json" + + if not case_file.exists(): + raise FileNotFoundError(f"Nie znaleziono pliku: {case_file}") + + with open(case_file, 'r', encoding='utf-8') as f: + data = json.load(f) + + return data + + +def calculate_attention_score_matrix( + X: torch.Tensor, + W_Q: torch.Tensor, + W_K: torch.Tensor +) -> torch.Tensor: + """ + Oblicza Attention Score Matrix (S) dla mechanizmu self-attention. + + Args: + X: Input Matrix (embeddingi tokenów) - wymiary: [seq_len, d_model] + W_Q: Query Weight Matrix - wymiary: [d_model, d_k] + W_K: Key Weight Matrix - wymiary: [d_model, d_k] + + Returns: + S: Attention Score Matrix - wymiary: [seq_len, seq_len] + + Wzór: + Q = X @ W_Q (Query Matrix) + K = X @ W_K (Key Matrix) + S = Q @ K^T (Attention Scores) + """ + # Krok 1: Oblicz Query Matrix + # Q = X × W_Q + Q = torch.matmul(X, W_Q) + + # Krok 2: Oblicz Key Matrix + # K = X × W_K + K = torch.matmul(X, W_K) + + # Krok 3: Transpozycja Key Matrix + # K^T + K_T = K.transpose(-2, -1) # transpose ostatnich dwóch wymiarów + + # Krok 4: Oblicz Attention Score Matrix + # S = Q × K^T + S = torch.matmul(Q, K_T) + + return S + + +def print_tensor_info(name: str, tensor: torch.Tensor, show_values: bool = True): + """Wyświetla informacje o tensorze.""" + print(f"\n{name}:") + print(f" Wymiary: {list(tensor.shape)}") + print(f" Typ danych: {tensor.dtype}") + print(f" Urządzenie: {tensor.device}") + if show_values: + print(f" Wartości:\n{tensor}") + + +def run_single_test_case(case_name: str = "case-1"): + """ + Uruchamia test dla pojedynczego przypadku testowego. + + Args: + case_name: Nazwa przypadku testowego (case-1, case-2, case-3, case-4) + """ + print("\n" + "=" * 80) + print(f"ZADANIE 5: ATTENTION SCORE MATRIX (S) - {case_name.upper()}") + print("=" * 80) + + # Załaduj dane testowe + data = load_test_case(case_name) + + # Konwersja do PyTorch Tensor + X_input = torch.tensor(data['X_Input_Matrix'], dtype=torch.float32) + W_Q = torch.tensor(data['WQ_Matrix'], dtype=torch.float32) + W_K = torch.tensor(data['WK_Matrix'], dtype=torch.float32) + + print("\n📊 DANE WEJŚCIOWE:") + print("-" * 80) + print_tensor_info("X (Input Matrix)", X_input) + print_tensor_info("W_Q (Query Weights)", W_Q) + print_tensor_info("W_K (Key Weights)", W_K) + + print("\n" + "-" * 80) + print("🔄 OBLICZENIA KROK PO KROKU:") + print("-" * 80) + + # Krok 1: Query Matrix + Q = torch.matmul(X_input, W_Q) + print("\n🔹 KROK 1: Q = X × W_Q") + print(f" Wymiary: {list(X_input.shape)} × {list(W_Q.shape)} = {list(Q.shape)}") + print(f" Q =\n{Q}") + + # Krok 2: Key Matrix + K = torch.matmul(X_input, W_K) + print("\n🔹 KROK 2: K = X × W_K") + print(f" Wymiary: {list(X_input.shape)} × {list(W_K.shape)} = {list(K.shape)}") + print(f" K =\n{K}") + + # Krok 3: Transpozycja K + K_T = K.transpose(-2, -1) + print("\n🔹 KROK 3: K^T (Transpozycja)") + print(f" Wymiary: {list(K.shape)} → {list(K_T.shape)}") + print(f" K^T =\n{K_T}") + + # Krok 4: Attention Score Matrix + S = torch.matmul(Q, K_T) + print("\n🔹 KROK 4: S = Q × K^T") + print(f" Wymiary: {list(Q.shape)} × {list(K_T.shape)} = {list(S.shape)}") + + print("\n" + "=" * 80) + print("🎯 WYNIK - ATTENTION SCORE MATRIX (S):") + print("=" * 80) + print(f"\n{S}") + print(f"\nWymiary: {list(S.shape)}") + + # Interpretacja + print("\n" + "-" * 80) + print("💡 INTERPRETACJA:") + print("-" * 80) + print("Element S[i][j] reprezentuje 'attention score' - jak bardzo token i") + print("powinien zwrócić uwagę na token j.") + print() + print("Wyższe wartości = silniejsza uwaga (attention)") + print() + print("W pełnym mechanizmie Attention (Self-Attention) następnie:") + print(" 1. Skalowanie: S_scaled = S / sqrt(d_k)") + print(" 2. Softmax: attention_weights = softmax(S_scaled)") + print(" 3. Value: V = X × W_V") + print(" 4. Output: attention_output = attention_weights × V") + print("-" * 80) + + print("\n✅ TEST ZAKOŃCZONY") + print("=" * 80 + "\n") + + return S + + +def run_all_test_cases(): + """Uruchamia testy dla wszystkich przypadków testowych.""" + cases = ['case-1', 'case-2', 'case-3', 'case-4'] + results = {} + + print("\n" + "=" * 80) + print("🚀 ATTENTION SCORE MATRIX - WSZYSTKIE PRZYPADKI TESTOWE (PyTorch)") + print("=" * 80) + + for case_name in cases: + try: + S = run_single_test_case(case_name) + results[case_name] = S + except FileNotFoundError as e: + print(f"⚠️ Pominięto {case_name}: {e}") + except Exception as e: + print(f"❌ Błąd w {case_name}: {e}") + + # Podsumowanie + print("\n" + "=" * 80) + print("📊 PODSUMOWANIE WSZYSTKICH WYNIKÓW") + print("=" * 80 + "\n") + + for case_name, S in results.items(): + print(f"{case_name.upper()} - Wymiary: {list(S.shape)}") + print(f"{S}\n") + + print("=" * 80) + print("✅ WSZYSTKIE TESTY ZAKOŃCZONE") + print("=" * 80 + "\n") + + return results + + +def explain_pytorch_basics(): + """Wyjaśnia podstawy PyTorch użyte w implementacji.""" + print("\n" + "=" * 80) + print("📚 PYTORCH - PODSTAWY") + print("=" * 80 + "\n") + + print("PyTorch to biblioteka do głębokiego uczenia, która oferuje:") + print(" • Tensory - wielowymiarowe tablice (jak NumPy, ale z GPU support)") + print(" • Automatyczne różniczkowanie (autograd)") + print(" • Modułowe budowanie sieci neuronowych") + print(" • Optymalizatory i funkcje straty") + print() + + print("OPERACJE UŻYTE W TYM ZADANIU:") + print("-" * 80) + print() + + print("1. torch.tensor() - Tworzenie tensora z listy/array") + print(" >>> X = torch.tensor([[1, 2], [3, 4]], dtype=torch.float32)") + print(" >>> # Tworzy tensor 2×2 z wartościami zmiennoprzecinkowymi") + print() + + print("2. torch.matmul() - Mnożenie macierzy") + print(" >>> A = torch.tensor([[1, 2], [3, 4]])") + print(" >>> B = torch.tensor([[5, 6], [7, 8]])") + print(" >>> C = torch.matmul(A, B) # lub A @ B") + print(" >>> # C = [[19, 22], [43, 50]]") + print() + + print("3. tensor.transpose(-2, -1) - Transpozycja macierzy") + print(" >>> A = torch.tensor([[1, 2, 3], [4, 5, 6]])") + print(" >>> A_T = A.transpose(-2, -1) # lub A.T") + print(" >>> # A: 2×3 → A_T: 3×2") + print() + + print("4. tensor.shape - Wymiary tensora") + print(" >>> X = torch.tensor([[1, 2], [3, 4], [5, 6]])") + print(" >>> X.shape # torch.Size([3, 2]) - 3 wiersze, 2 kolumny") + print() + + print("5. tensor.dtype - Typ danych") + print(" >>> X = torch.tensor([1, 2, 3], dtype=torch.float32)") + print(" >>> X.dtype # torch.float32") + print() + + print("6. tensor.device - Urządzenie (CPU/GPU)") + print(" >>> X = torch.tensor([1, 2, 3])") + print(" >>> X.device # device(type='cpu')") + print(" >>> X_gpu = X.to('cuda') # Przeniesienie na GPU (jeśli dostępne)") + print() + + print("=" * 80) + print("📖 WIĘCEJ INFORMACJI:") + print("=" * 80) + print(" • PyTorch Homepage: https://pytorch.org/") + print(" • Dokumentacja: https://pytorch.org/docs/stable/index.html") + print(" • Tutoriale: https://pytorch.org/tutorials/") + print(" • Quickstart: https://pytorch.org/tutorials/beginner/basics/quickstart_tutorial.html") + print(" • Tensors Tutorial: https://pytorch.org/tutorials/beginner/basics/tensorqs_tutorial.html") + print("=" * 80 + "\n") + + +def compare_with_numpy(): + """Porównuje implementację PyTorch z NumPy.""" + import numpy as np + + print("\n" + "=" * 80) + print("⚖️ PYTORCH vs NUMPY - PORÓWNANIE") + print("=" * 80 + "\n") + + # Dane testowe + X_list = [[1.0, 2.0], [3.0, 4.0]] + W_Q_list = [[0.5, 0.5], [0.5, 0.5]] + W_K_list = [[1.0, 0.0], [0.0, 1.0]] + + print("Dane testowe:") + print(f"X = {X_list}") + print(f"W_Q = {W_Q_list}") + print(f"W_K = {W_K_list}") + print() + + # PyTorch + print("-" * 80) + print("PYTORCH:") + print("-" * 80) + X_torch = torch.tensor(X_list, dtype=torch.float32) + W_Q_torch = torch.tensor(W_Q_list, dtype=torch.float32) + W_K_torch = torch.tensor(W_K_list, dtype=torch.float32) + + Q_torch = torch.matmul(X_torch, W_Q_torch) + K_torch = torch.matmul(X_torch, W_K_torch) + S_torch = torch.matmul(Q_torch, K_torch.T) + + print(f"S (PyTorch) =\n{S_torch}") + print() + + # NumPy + print("-" * 80) + print("NUMPY:") + print("-" * 80) + X_np = np.array(X_list, dtype=np.float32) + W_Q_np = np.array(W_Q_list, dtype=np.float32) + W_K_np = np.array(W_K_list, dtype=np.float32) + + Q_np = np.matmul(X_np, W_Q_np) + K_np = np.matmul(X_np, W_K_np) + S_np = np.matmul(Q_np, K_np.T) + + print(f"S (NumPy) =\n{S_np}") + print() + + # Porównanie + print("-" * 80) + print("RÓŻNICE:") + print("-" * 80) + diff = np.abs(S_torch.numpy() - S_np) + print(f"Maksymalna różnica: {diff.max()}") + print(f"Średnia różnica: {diff.mean()}") + + if diff.max() < 1e-6: + print("✅ Wyniki są identyczne (różnice numeryczne < 1e-6)") + else: + print("⚠️ Wyniki się różnią!") + + print() + print("-" * 80) + print("GŁÓWNE RÓŻNICE PYTORCH vs NUMPY:") + print("-" * 80) + print(" PyTorch NumPy") + print(" -------------------------------- --------------------------------") + print(" torch.tensor() np.array()") + print(" torch.matmul() lub @ np.matmul() lub @") + print(" tensor.T lub .transpose() array.T lub .transpose()") + print(" tensor.shape array.shape") + print(" tensor.dtype array.dtype") + print(" tensor.to('cuda') - (brak natywnego GPU)") + print(" Autograd (gradient tracking) - (brak autodiff)") + print(" Integracja z nn.Module - (brak modułów NN)") + print() + print("=" * 80 + "\n") + + +def main(): + """Główna funkcja programu.""" + print("\n" + "🔥" * 40) + print("ZADANIE 5: ATTENTION SCORE MATRIX - PYTORCH") + print("🔥" * 40 + "\n") + + # 1. Wyjaśnienie PyTorch + explain_pytorch_basics() + + # 2. Porównanie z NumPy + compare_with_numpy() + + # 3. Test pojedynczego przypadku + print("\n" + "=" * 80) + print("🧪 TEST POJEDYNCZEGO PRZYPADKU") + print("=" * 80) + run_single_test_case("case-1") + + # 4. Wszystkie przypadki testowe + print("\n" + "=" * 80) + print("🧪 WSZYSTKIE PRZYPADKI TESTOWE") + print("=" * 80) + run_all_test_cases() + + print("\n" + "🎉" * 40) + print("ZADANIE ZAKOŃCZONE!") + print("🎉" * 40 + "\n") + + +if __name__ == "__main__": + # Sprawdź czy PyTorch jest zainstalowany + print("Sprawdzanie instalacji PyTorch...") + print(f"PyTorch version: {torch.__version__}") + print(f"CUDA available: {torch.cuda.is_available()}") + if torch.cuda.is_available(): + print(f"CUDA version: {torch.version.cuda}") + print(f"GPU: {torch.cuda.get_device_name(0)}") + print() + + # Uruchom główny program + main() diff --git a/M1/szczypta-machine-learning/requirements-pytorch.txt b/M1/szczypta-machine-learning/requirements-pytorch.txt new file mode 100644 index 00000000..46bbf69f --- /dev/null +++ b/M1/szczypta-machine-learning/requirements-pytorch.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +# PyTorch requirements for Zadanie 5 + +# PyTorch (główna biblioteka) +torch>=2.0.0 + +# Opcjonalnie - dodatkowe narzędzia +numpy>=1.24.0 # do porównania z NumPy From 41c08d62b933c23b971a4d10df3c14ceedf9152f Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Szymer Date: Wed, 26 Nov 2025 14:16:47 +0100 Subject: [PATCH 5/8] ss --- .gitignore | 2 +- 1 file changed, 1 insertion(+), 1 deletion(-) diff --git a/.gitignore b/.gitignore index 4b02b334..644ce619 100644 --- a/.gitignore +++ b/.gitignore @@ -1,4 +1,4 @@ -# Python virtual environments +# Python virtual environmentsd .venv/ venv/ env/ From 1ea6a2138188549483a6956f9590dcf1837ade99 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Szymer Date: Thu, 27 Nov 2025 09:32:20 +0100 Subject: [PATCH 6/8] modelfile --- M1/local-ollama/zadanie8/Modelfile | 10 ++++++++++ 1 file changed, 10 insertions(+) create mode 100644 M1/local-ollama/zadanie8/Modelfile diff --git a/M1/local-ollama/zadanie8/Modelfile b/M1/local-ollama/zadanie8/Modelfile new file mode 100644 index 00000000..b01ac8b2 --- /dev/null +++ b/M1/local-ollama/zadanie8/Modelfile @@ -0,0 +1,10 @@ +FROM hf.co/speakleash/Bielik-4.5B-v3.0-Instruct-GGUF:Q8_0 +SYSTEM "_You are an evil prank-addict. You’re never serious_" + +TEMPLATE """[INST] <> +{{- if .System }} +{{ .System }} +{{ end }}<> + +{{ .Prompt }} [/INST] {{ .Response }} +""" \ No newline at end of file From 22a2db204e33f9c43ab4c85ceaef0bb880822908 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Szymer Date: Fri, 28 Nov 2025 12:16:47 +0100 Subject: [PATCH 7/8] zadanie 10 --- M1/external-model-google-genai-py/run.py | 214 ++++++++---------- .../circle-in-square-network.py | 10 +- M1/neural-networks/xor-network.py | 5 +- 3 files changed, 104 insertions(+), 125 deletions(-) diff --git a/M1/external-model-google-genai-py/run.py b/M1/external-model-google-genai-py/run.py index 8963e1e5..c208494e 100644 --- a/M1/external-model-google-genai-py/run.py +++ b/M1/external-model-google-genai-py/run.py @@ -1,145 +1,125 @@ -from google import genai -from google.genai import types -import os -import tiktoken +"""Gemini chat client using latest google-generativeai SDK. +Refactored to remove deprecated google.genai.types usage. +""" +import os +import google.generativeai as genai +import tiktoken from dotenv import load_dotenv + load_dotenv() -# if set, print first 4 chars and last 4 chars and dots inside, else print NOT SET -print(f"env var \"GEMINI_API_KEY\" is: { os.getenv('GEMINI_API_KEY', '')[:4] + '...' + os.getenv('GEMINI_API_KEY', '')[-4:] if len(os.getenv('GEMINI_API_KEY', '')) > 0 else 'NOT SET' }") -if not os.getenv('GEMINI_API_KEY'): - raise ValueError("GEMINI_API_KEY environment variable is not set. Please set it to your Google Gemini API key.") +API_KEY = os.getenv("GEMINI_API_KEY", "") +print( + f'env var "GEMINI_API_KEY" is: ' + f"{API_KEY[:4] + '...' + API_KEY[-4:] if API_KEY else 'NOT SET'}" +) +if not API_KEY: + raise ValueError("GEMINI_API_KEY environment variable is not set.") -client = genai.Client() +genai.configure(api_key=API_KEY) -model = "gemini-2.5-flash" -# model = "gemini-1.5-pro" +MODEL_NAME = "gemini-2.5-flash" # adjust as needed +# Alternative: MODEL_NAME = "gemini-1.5-pro" -system_role = "you were Gandalf the Grey in the Lord of the Rings. You answer in max 15 words. Your answers are mysterious and magical." +system_instruction = ( + "jestes greta aktywistak ekologiczna i pomagasz ludziom dbac o srodowisko. " +) -# Initialize tiktoken encoder (using GPT-4 encoding as approximation) +# Create GenerativeModel with system instruction (new SDK pattern) +model = genai.GenerativeModel( + model_name=MODEL_NAME, + system_instruction=system_instruction, +) + +# tiktoken for approximate visualization (not Gemini-native tokenization) encoder = tiktoken.get_encoding("cl100k_base") -def visualize_tokens(text): - """Visualize individual tokens in text""" +def visualize_tokens(text: str): tokens = encoder.encode(text) - token_strings = [encoder.decode([token]) for token in tokens] - - # Display tokens with separators - result = " | ".join([f"[{t}]" for t in token_strings]) - return result, len(tokens) - -# Tokenize and display system instruction once -print("\n" + "="*80) + parts = [encoder.decode([tid]) for tid in tokens] + return " | ".join(f"[{p}]" for p in parts), len(tokens) + +def gemini_count_tokens(content): + """Count tokens using model.count_tokens. + Accepts str or list of content dicts.""" + return model.count_tokens(content).total_tokens + +print("\n" + "=" * 80) print("📋 SYSTEM INSTRUCTION") -print("="*80) -print(f"Text: {system_role}") -system_tokens = client.models.count_tokens( - model=model, - contents=[types.Content(role="user", parts=[types.Part(text=system_role)])] -) -print(f"Gemini Tokens: {system_tokens.total_tokens}") -# Show token visualization -token_viz, tiktoken_count = visualize_tokens(system_role) -print(f"Token Visualization (tiktoken ~{tiktoken_count} tokens):") -print(f" {token_viz}") -print("="*80) - -# Initialize conversation history -conversation_history = [] - -def count_tokens_for_message(msg): - """Count tokens for a single message""" - return client.models.count_tokens(model=model, contents=[msg]) - -def display_user_message(user_text, tokens): - """Display user message with tokenization""" - print("\n" + "-"*80) - print(f"👤 USER MESSAGE") - print("-"*80) +print("=" * 80) +print(f"Text: {system_instruction}") +system_token_count = gemini_count_tokens(system_instruction) +print(f"Gemini Tokens (approx count_tokens): {system_token_count}") +viz, approx_count = visualize_tokens(system_instruction) +print(f"Token Visualization (tiktoken ~{approx_count} tokens):") +print(f" {viz}") +print("=" * 80) + +# Conversation stored as list of dicts: role + parts (strings) +conversation_history = [] # e.g. {"role": "user", "parts": ["text"]} + +def display_user_message(user_text: str, gem_tokens: int): + print("\n" + "-" * 80) + print("👤 USER MESSAGE") + print("-" * 80) print(f"Text: {user_text}") - print(f"Gemini Tokens: {tokens}") - # Show token visualization - token_viz, tiktoken_count = visualize_tokens(user_text) - print(f"Token Visualization (tiktoken ~{tiktoken_count} tokens):") - print(f" {token_viz}") - print("-"*80) - -def display_model_response(response_text, tokens, usage_metadata): - """Display model response with tokenization""" - print("\n" + "-"*80) - print(f"🤖 MODEL RESPONSE") - print("-"*80) + print(f"Gemini Tokens (count_tokens): {gem_tokens}") + viz, approx = visualize_tokens(user_text) + print(f"Token Visualization (tiktoken ~{approx} tokens):") + print(f" {viz}") + print("-" * 80) + +def display_model_response(response_text: str, gem_tokens: int, usage): + print("\n" + "-" * 80) + print("🤖 MODEL RESPONSE") + print("-" * 80) print(f"Text: {response_text}") - print(f"Gemini Tokens: {tokens}") - # Show token visualization - token_viz, tiktoken_count = visualize_tokens(response_text) - print(f"Token Visualization (tiktoken ~{tiktoken_count} tokens):") - print(f" {token_viz}") - if usage_metadata: - print(f"\n📊 Usage: Prompt={usage_metadata.prompt_token_count}, " - f"Response={usage_metadata.candidates_token_count}, " - f"Total={usage_metadata.total_token_count}") - print("-"*80) - -# Interactive loop + print(f"Gemini Tokens (count_tokens): {gem_tokens}") + viz, approx = visualize_tokens(response_text) + print(f"Token Visualization (tiktoken ~{approx} tokens):") + print(f" {viz}") + if usage: + # usage may differ between versions; guard attribute access + prompt_tokens = getattr(usage, "prompt_token_count", None) + resp_tokens = getattr(usage, "candidates_token_count", None) + total_tokens = getattr(usage, "total_token_count", None) + print("\n📊 Usage:") + print(f" Prompt={prompt_tokens} Response={resp_tokens} Total={total_tokens}") + print("-" * 80) + print("\n💬 Interactive Chat (type 'exit' or 'quit' to end)") -print("="*80) +print("=" * 80) while True: - # Get user input user_input = input("\nYou: ").strip() - - if user_input.lower() in ['exit', 'quit', 'q']: + if user_input.lower() in {"exit", "quit", "q"}: print("\n👋 Goodbye!") break - if not user_input: continue - - # Create user message - user_message = types.Content( - role="user", - parts=[types.Part.from_text(text=user_input)] - ) - - # Count tokens for user message - user_tokens = count_tokens_for_message(user_message) - display_user_message(user_input, user_tokens.total_tokens) - - # Add to conversation history - conversation_history.append(user_message) - - # Generate response + + user_msg = {"role": "user", "parts": [user_input]} + user_token_count = gemini_count_tokens([user_msg]) + display_user_message(user_input, user_token_count) + conversation_history.append(user_msg) + try: - response = client.models.generate_content( - model=model, - contents=conversation_history, - config=types.GenerateContentConfig( - system_instruction=system_role, - thinking_config=types.ThinkingConfig(thinking_budget=0) - ), - ) - - # Count tokens for response - response_message = types.Content( - role="model", - parts=[types.Part(text=response.text)] + response = model.generate_content(conversation_history) + # response.text may be None if empty; fallback join parts + response_text = response.text or "".join( + part.text for part in getattr(response, "parts", []) if hasattr(part, "text") ) - response_tokens = count_tokens_for_message(response_message) - - # Display response with tokenization + model_msg = {"role": "model", "parts": [response_text]} + model_token_count = gemini_count_tokens([model_msg]) display_model_response( - response.text, - response_tokens.total_tokens, - response.usage_metadata if hasattr(response, 'usage_metadata') else None + response_text, + model_token_count, + getattr(response, "usage_metadata", None), ) - - # Add response to conversation history - conversation_history.append(response_message) - + conversation_history.append(model_msg) except Exception as e: print(f"\n❌ Error: {e}") - # Remove last user message if there was an error - conversation_history.pop() \ No newline at end of file + # remove last user message to keep conversation stable + if conversation_history and conversation_history[-1] is user_msg: + conversation_history.pop() \ No newline at end of file diff --git a/M1/neural-networks/circle-in-square-network.py b/M1/neural-networks/circle-in-square-network.py index 00eaf0b0..5935d621 100644 --- a/M1/neural-networks/circle-in-square-network.py +++ b/M1/neural-networks/circle-in-square-network.py @@ -19,8 +19,8 @@ class CircleInSquareNet(nn.Module): def __init__(self): super(CircleInSquareNet, self).__init__() - self.fc1 = nn.Linear(2, 2) - self.fc2 = nn.Linear(2, 1) + self.fc1 = nn.Linear(2, 6) + self.fc2 = nn.Linear(6, 1) def forward(self, x): x = nn.ReLU()(self.fc1(x)) @@ -47,7 +47,7 @@ def generate_circle_data(num_samples, radius=0.5): return X, Y # Generowanie danych -NUM_SAMPLES = 10 # 🔥🔥🔥 PRACUJESZ TUTAJ +NUM_SAMPLES =42 # 🔥🔥🔥 PRACUJESZ TUTAJ X_circle, Y_circle = generate_circle_data(NUM_SAMPLES) # Inicjalizacja: @@ -57,8 +57,8 @@ def generate_circle_data(num_samples, radius=0.5): # model z sekcji 1 # Krok 1: Definicja Parametrów -LEARNING_RATE = 0.00001 # 🔥🔥🔥 PRACUJESZ TUTAJ -EPOCHS = 500 # 🔥🔥🔥 PRACUJESZ TUTAJ +LEARNING_RATE = 0.03 # 🔥🔥🔥 PRACUJESZ TUTAJ +EPOCHS = 666# 🔥🔥🔥 PRACUJESZ TUTAJ STEP = 100 # Krok 2: Zmiana Optymalizatora i Funkcji Straty diff --git a/M1/neural-networks/xor-network.py b/M1/neural-networks/xor-network.py index 89f6af7d..005f0cd8 100644 --- a/M1/neural-networks/xor-network.py +++ b/M1/neural-networks/xor-network.py @@ -40,8 +40,7 @@ def forward(self, x): ## 2. Inicjalizacja Modelu model = SimpleXORNet() -model_epochs = 0 - +model_epochs =0 LEARNING_RATE = 0.5 # 🔥🔥🔥 # BCELoss dla klasyfikacji binarnej (używamy go po Sigmoidzie) @@ -53,7 +52,7 @@ def forward(self, x): ## 3. Przygotowanie Danych i Pętla Treningowa # Ważne: PyTorch oczekuje liczb zmiennoprzecinkowych dla wejść sieci. -NUM_EPOCHS = 2000 # 🔥🔥🔥 +NUM_EPOCHS = 500 # 🔥🔥🔥 # Dane wejściowe (4 pary: [0, 0], [0, 1], [1, 0], [1, 1]) X = torch.tensor([[0., 0.], [0., 1.], [1., 0.], [1., 1.]]) From f58c3eade081d970c91fe3ec8efb0af04e9ae0a4 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Szymer Date: Fri, 28 Nov 2025 15:30:35 +0100 Subject: [PATCH 8/8] zadanie 12-13 --- M1/azor-chatdog-py/.env.example | 9 - M1/azor-chatdog-py/GENERATION-PARAMS.md | 299 +++++++++++++++ M1/azor-chatdog-py/src/chat.py | 5 +- .../src/llm/anthropic_client.py | 347 ++++++++++++++++++ M1/azor-chatdog-py/src/llm/gemini_client.py | 10 + M1/azor-chatdog-py/src/llm/llama_client.py | 8 + M1/azor-chatdog-py/src/llm/openai_client.py | 115 ++++++ M1/azor-chatdog-py/src/run.py | 12 + .../src/session/chat_session.py | 17 +- 9 files changed, 807 insertions(+), 15 deletions(-) delete mode 100644 M1/azor-chatdog-py/.env.example create mode 100644 M1/azor-chatdog-py/GENERATION-PARAMS.md create mode 100644 M1/azor-chatdog-py/src/llm/anthropic_client.py create mode 100644 M1/azor-chatdog-py/src/llm/openai_client.py diff --git a/M1/azor-chatdog-py/.env.example b/M1/azor-chatdog-py/.env.example deleted file mode 100644 index 7a843b6f..00000000 --- a/M1/azor-chatdog-py/.env.example +++ /dev/null @@ -1,9 +0,0 @@ -ENGINE=GEMINI -GEMINI_API_KEY="🥲-SIEMANKO-TU-API-KEY-🥲" -MODEL_NAME="gemini-2.5-flash" - -# ENGINE=LLAMA_CPP -# MODEL_NAME=llama-3.1-8b-instruct -# LLAMA_MODEL_PATH=/TWOJA_SCIEZKA_DO_MODELU/llama.cpp/NAZWA_MODELU.gguf -# LLAMA_GPU_LAYERS=1 -# LLAMA_CONTEXT_SIZE=2048 diff --git a/M1/azor-chatdog-py/GENERATION-PARAMS.md b/M1/azor-chatdog-py/GENERATION-PARAMS.md new file mode 100644 index 00000000..43c86ce0 --- /dev/null +++ b/M1/azor-chatdog-py/GENERATION-PARAMS.md @@ -0,0 +1,299 @@ +# Parametry Generacji - Przewodnik Konfiguracji + +## Przegląd + +Wszystkie klienty LLM w projekcie AZØR obsługują konfigurację parametrów generacji przez zmienne środowiskowe. Parametry te kontrolują zachowanie modelu podczas generowania odpowiedzi. + +--- + +## Parametry Uniwersalne + +Poniższe zmienne środowiskowe działają dla **wszystkich silników** (OpenAI, Anthropic, Gemini, Llama): + +### `TEMPERATURE` +- **Zakres:** 0.0 - 2.0 +- **Domyślnie:** Zależy od silnika (patrz poniżej) +- **Opis:** Kontroluje losowość/kreatywność odpowiedzi + - **0.0-0.3**: Bardzo deterministyczne, powtarzalne odpowiedzi + - **0.7-1.0**: Zrównoważone (rekomendowane dla większości przypadków) + - **1.5-2.0**: Bardzo kreatywne, mniej przewidywalne + +### `TOP_P` (Nucleus Sampling) +- **Zakres:** 0.0 - 1.0 +- **Domyślnie:** Zależy od silnika (patrz poniżej) +- **Opis:** Alternatywna metoda kontroli losowości + - Model wybiera spośród najmniejszego zestawu tokenów, których skumulowane prawdopodobieństwo wynosi ≥ TOP_P + - **0.9-0.95**: Rekomendowane dla większości przypadków + - **1.0**: Brak ograniczeń (rozważa wszystkie tokeny) + +### `TOP_K` +- **Zakres:** Liczba całkowita > 0 +- **Domyślnie:** Zależy od silnika (patrz poniżej) +- **Opis:** Ogranicza wybór do K najbardziej prawdopodobnych tokenów + - **20-40**: Rekomendowane dla krótkich odpowiedzi + - **40-100**: Rekomendowane dla dłuższych, bardziej kreatywnych tekstów + - **Nie wspierane przez:** OpenAI + +--- + +## Konfiguracja per Silnik + +### 1. OpenAI (ENGINE=OPENAI) + +**Obsługiwane parametry:** +- ✅ `TEMPERATURE` +- ✅ `TOP_P` +- ❌ `TOP_K` (nie wspierane przez API OpenAI) + +**Domyślne wartości:** +```bash +TEMPERATURE=0.7 +TOP_P=1.0 +``` + +**Przykład konfiguracji:** +```bash +ENGINE=OPENAI +OPENAI_API_KEY=sk-... +MODEL_NAME=gpt-4o-mini +TEMPERATURE=0.8 +TOP_P=0.95 +``` + +**Plik źródłowy:** `src/llm/openai_client.py` + +**Dokumentacja API:** https://platform.openai.com/docs/api-reference/chat/create + +--- + +### 2. Anthropic Claude (ENGINE=ANTHROPIC) + +**Obsługiwane parametry:** +- ✅ `TEMPERATURE` +- ✅ `TOP_P` +- ✅ `TOP_K` + +**Domyślne wartości:** +```bash +TEMPERATURE=1.0 +TOP_P=1.0 +TOP_K=0 # 0 = wyłączone +``` + +**Przykład konfiguracji:** +```bash +ENGINE=ANTHROPIC +ANTHROPIC_API_KEY=sk-ant-... +MODEL_NAME=claude-3-5-sonnet-20241022 +TEMPERATURE=1.0 +TOP_P=0.9 +TOP_K=50 +``` + +**Uwaga:** Anthropic zaleca używanie `temperature` LUB `top_p`, nie jednocześnie. + +**Plik źródłowy:** `src/llm/anthropic_client.py` + +**Dokumentacja API:** https://docs.anthropic.com/claude/reference/messages_post + +--- + +### 3. Google Gemini (ENGINE=GEMINI) + +**Obsługiwane parametry:** +- ✅ `TEMPERATURE` +- ✅ `TOP_P` +- ✅ `TOP_K` + +**Domyślne wartości:** +```bash +TEMPERATURE=1.0 +TOP_P=0.95 +TOP_K=40 +``` + +**Przykład konfiguracji:** +```bash +ENGINE=GEMINI +GEMINI_API_KEY=AIza... +MODEL_NAME=gemini-2.5-flash +TEMPERATURE=0.9 +TOP_P=0.95 +TOP_K=40 +``` + +**Plik źródłowy:** `src/llm/gemini_client.py` + +**Dokumentacja API:** https://cloud.google.com/vertex-ai/generative-ai/docs/multimodal/content-generation-parameters + +--- + +### 4. Llama (lokalny, ENGINE=LLAMA_CPP) + +**Obsługiwane parametry:** +- ✅ `TEMPERATURE` +- ✅ `TOP_P` +- ✅ `TOP_K` + +**Domyślne wartości:** +```bash +TEMPERATURE=0.8 +TOP_P=0.95 +TOP_K=40 +``` + +**Przykład konfiguracji:** +```bash +ENGINE=LLAMA_CPP +MODEL_NAME=llama-3.1-8b-instruct +LLAMA_MODEL_PATH=C:\path\to\model.gguf +LLAMA_GPU_LAYERS=8 +LLAMA_CONTEXT_SIZE=4096 +TEMPERATURE=0.7 +TOP_P=0.9 +TOP_K=50 +``` + +**Plik źródłowy:** `src/llm/llama_client.py` + +**Dokumentacja API:** https://llama-cpp-python.readthedocs.io/en/latest/api-reference/ + +--- + +## Jak Ustawić Zmienne + +### Metoda 1: Plik `.env` (rekomendowana) + +Edytuj plik `M1/azor-chatdog-py/.env`: + +```bash +# Wybierz silnik +ENGINE=OPENAI + +# Klucz API +OPENAI_API_KEY=sk-... + +# Model +MODEL_NAME=gpt-4o-mini + +# Parametry generacji +TEMPERATURE=0.8 +TOP_P=0.95 +TOP_K=40 +``` + +### Metoda 2: Zmienne środowiskowe w PowerShell + +```powershell +$env:ENGINE = "OPENAI" +$env:OPENAI_API_KEY = "sk-..." +$env:MODEL_NAME = "gpt-4o-mini" +$env:TEMPERATURE = "0.8" +$env:TOP_P = "0.95" +$env:TOP_K = "40" + +python .\src\run.py +``` + +### Metoda 3: Zmienne środowiskowe w Bash/Linux + +```bash +export ENGINE=OPENAI +export OPENAI_API_KEY=sk-... +export MODEL_NAME=gpt-4o-mini +export TEMPERATURE=0.8 +export TOP_P=0.95 +export TOP_K=40 + +python ./src/run.py +``` + +--- + +## Macierz Kompatybilności + +| Parametr | OpenAI | Anthropic | Gemini | Llama | +|----------|--------|-----------|--------|-------| +| TEMPERATURE | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ | +| TOP_P | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ | +| TOP_K | ❌ | ✅ | ✅ | ✅ | + +--- + +## Rekomendacje + +### Do dialogów konwersacyjnych (chatbot): +```bash +TEMPERATURE=0.8 +TOP_P=0.9 +TOP_K=40 +``` + +### Do zadań precyzyjnych (klasyfikacja, ekstrakcja): +```bash +TEMPERATURE=0.2 +TOP_P=0.9 +TOP_K=20 +``` + +### Do kreatywnego pisania: +```bash +TEMPERATURE=1.2 +TOP_P=0.95 +TOP_K=100 +``` + +### Do generowania kodu: +```bash +TEMPERATURE=0.3 +TOP_P=0.9 +TOP_K=30 +``` + +--- + +## Testowanie + +Aby przetestować różne konfiguracje, uruchom aplikację z różnymi wartościami: + +```powershell +# Test 1: Bardzo deterministyczne +$env:TEMPERATURE = "0.1"; python .\src\run.py + +# Test 2: Standardowe +$env:TEMPERATURE = "0.7"; python .\src\run.py + +# Test 3: Bardzo kreatywne +$env:TEMPERATURE = "1.5"; python .\src\run.py +``` + +--- + +## Rozwiązywanie Problemów + +### Problem: Parametry nie są stosowane +**Rozwiązanie:** Upewnij się, że zmienne są ustawione w tej samej sesji terminala przed uruchomieniem `python .\src\run.py` + +### Problem: Odpowiedzi są zbyt powtarzalne +**Rozwiązanie:** Zwiększ `TEMPERATURE` (np. z 0.7 do 1.0) + +### Problem: Odpowiedzi są chaotyczne/niespójne +**Rozwiązanie:** Zmniejsz `TEMPERATURE` (np. z 1.2 do 0.7) lub `TOP_P` (np. z 0.95 do 0.9) + +### Problem: TOP_K nie działa z OpenAI +**Rozwiązanie:** To normalne - OpenAI API nie wspiera `TOP_K`. Użyj tylko `TEMPERATURE` i `TOP_P`. + +--- + +## Przypisy + +- Wszystkie wartości są odczytywane jako `float` lub `int` z funkcji `os.getenv()` +- Jeśli zmienna nie jest ustawiona, używana jest wartość domyślna dla danego silnika +- Wartości są walidowane przez odpowiednie API (nieprawidłowe wartości spowodują błąd) +- Parametry są stosowane **przy każdym wywołaniu** modelu (nie są cache'owane) + +--- + +**Ostatnia aktualizacja:** 28 listopada 2025 +**Autor implementacji:** GitHub Copilot +**Projekt:** AZØR the CHATDOG (M1/azor-chatdog-py) diff --git a/M1/azor-chatdog-py/src/chat.py b/M1/azor-chatdog-py/src/chat.py index 27f6771c..070de0d5 100755 --- a/M1/azor-chatdog-py/src/chat.py +++ b/M1/azor-chatdog-py/src/chat.py @@ -45,8 +45,11 @@ def main_loop(): # Get token information total_tokens, remaining_tokens, max_tokens = session.get_token_info() + # Handle response - some clients return string, others return object with .text + response_text = response.text if hasattr(response, 'text') else response + # Display response - console.print_assistant(f"\n{session.assistant_name}: {response.text}") + console.print_assistant(f"\n{session.assistant_name}: {response_text}") console.print_info(f"Tokens: {total_tokens} (Pozostało: {remaining_tokens} / {max_tokens})") # Save session diff --git a/M1/azor-chatdog-py/src/llm/anthropic_client.py b/M1/azor-chatdog-py/src/llm/anthropic_client.py new file mode 100644 index 00000000..e65d67b1 --- /dev/null +++ b/M1/azor-chatdog-py/src/llm/anthropic_client.py @@ -0,0 +1,347 @@ +import os +from typing import Any, Dict, List, Optional + +from anthropic import Anthropic + + +class AnthropicChatSession: + """ + Lightweight wrapper around an Anthropic chat interaction, keeping history + and exposing send_message() consistent with existing clients. + """ + + def __init__(self, client: Anthropic, model_name: str, system_instruction: str, history: List[Dict[str, Any]]): + self._client = client + self._model = model_name + self._system = system_instruction or "" + # History format: list of dicts with keys 'role' in {"user","assistant"} and 'content' string + self._history = list(history or []) + + def send_message(self, text: str) -> str: + """Send a user message and return assistant reply; append both to history.""" + self._history.append({"role": "user", "content": text}) + + # Build messages in Anthropic format (excluding system which goes separately) + messages = [{"role": h["role"], "content": h["content"]} for h in self._history] + + # Read generation params from environment (with defaults) + temperature = float(os.getenv("TEMPERATURE", "1.0")) + top_p = float(os.getenv("TOP_P", "1.0")) + top_k = int(os.getenv("TOP_K", "0")) # 0 means disabled in Anthropic + + response = self._client.messages.create( + model=self._model, + max_tokens=1024, + temperature=temperature, + top_p=top_p, + top_k=top_k if top_k > 0 else None, + system=self._system if self._system else None, + messages=messages, + ) + + # Anthropic returns content as a list of blocks; join textual parts + parts = [] + for block in getattr(response, "content", []): + if getattr(block, "type", "") == "text": + parts.append(getattr(block, "text", "")) + answer = "\n".join(p for p in parts if p is not None) + + self._history.append({"role": "assistant", "content": answer}) + return answer + + def get_history(self) -> List[Dict[str, Any]]: + return self._history + + +class AnthropicClient: + """ + Anthropic API client compatible with the existing LLM client interface. + Expects environment variables: + - ANTHROPIC_API_KEY + - MODEL_NAME (optional; default 'claude-3-5-sonnet-20241022') + """ + + def __init__(self, client: Anthropic, model_name: str): + self._client = client + self._model = model_name + + @classmethod + def from_environment(cls) -> "AnthropicClient": + api_key = os.getenv("ANTHROPIC_API_KEY") + if not api_key: + raise RuntimeError("Missing ANTHROPIC_API_KEY in environment") + model_name = os.getenv("MODEL_NAME", "claude-3-5-sonnet-20241022") + client = Anthropic(api_key=api_key) + return cls(client=client, model_name=model_name) + + def create_chat_session(self, system_instruction: str, history: Optional[List[Dict[str, Any]]], thinking_budget: int = 0) -> AnthropicChatSession: + return AnthropicChatSession( + client=self._client, + model_name=self._model, + system_instruction=system_instruction, + history=history or [], + ) + + def count_history_tokens(self, history: List[Dict[str, Any]]) -> int: + # Simple approximation: Anthropic SDK does not expose token counting directly. + # Use length of content as proxy or integrate a tokenizer later. + return sum(len(str(h.get("content", ""))) for h in history) + + def get_model_name(self) -> str: + return self._model +""" +Google Gemini LLM Client Implementation +Encapsulates all Google Gemini AI interactions. +""" + +import os +import sys +from typing import Optional, List, Any, Dict +from google import genai +from google.genai import types +from dotenv import load_dotenv +from cli import console +from .gemini_validation import GeminiConfig + + + +class GeminiChatSessionWrapper: + """ + Wrapper for Gemini chat session that provides universal dictionary-based history format. + This ensures compatibility with LlamaClient's history format. + """ + + def __init__(self, gemini_session): + """ + Initialize wrapper with Gemini chat session. + + Args: + gemini_session: The actual Gemini chat session object + """ + self.gemini_session = gemini_session + + def send_message(self, text: str) -> Any: + """ + Forwards message to Gemini session. + + Args: + text: User's message + + Returns: + Response object from Gemini + """ + return self.gemini_session.send_message(text) + + def get_history(self) -> List[Dict]: + """ + Gets conversation history in universal dictionary format. + + Returns: + List of dictionaries with format: {"role": "user|model", "parts": [{"text": "..."}]} + """ + gemini_history = self.gemini_session.get_history() + universal_history = [] + + for content in gemini_history: + # Convert Gemini Content object to universal dictionary format + text_part = "" + if hasattr(content, 'parts') and content.parts: + for part in content.parts: + if hasattr(part, 'text') and part.text: + text_part = part.text + break + + if text_part: + universal_content = { + "role": content.role, + "parts": [{"text": text_part}] + } + universal_history.append(universal_content) + + return universal_history + +class GeminiLLMClient: + """ + Encapsulates all Google Gemini AI interactions. + Provides a clean interface for chat sessions, token counting, and configuration. + """ + + def __init__(self, model_name: str, api_key: str): + """ + Initialize the Gemini LLM client with explicit parameters. + + Args: + model_name: Model to use (e.g., 'gemini-2.5-flash') + api_key: Google Gemini API key + + Raises: + ValueError: If api_key is empty or None + """ + if not api_key: + raise ValueError("API key cannot be empty or None") + + self.model_name = model_name + self.api_key = api_key + + # Initialize the client during construction + self._client = self._initialize_client() + + @staticmethod + def preparing_for_use_message() -> str: + """ + Returns a message indicating that Gemini client is being prepared. + + Returns: + Formatted preparation message string + """ + return "🤖 Przygotowywanie klienta Gemini..." + + @classmethod + def from_environment(cls) -> 'GeminiLLMClient': + """ + Factory method that creates a GeminiLLMClient instance from environment variables. + + Returns: + GeminiLLMClient instance initialized with environment variables + + Raises: + ValueError: If required environment variables are not set + """ + load_dotenv() + + # Walidacja z Pydantic + config = GeminiConfig( + model_name=os.getenv('MODEL_NAME', 'gemini-2.5-flash'), + gemini_api_key=os.getenv('GEMINI_API_KEY', '') + ) + + return cls(model_name=config.model_name, api_key=config.gemini_api_key) + + def _initialize_client(self) -> genai.Client: + """ + Initializes the Google GenAI client. + + Returns: + Initialized GenAI client + + Raises: + SystemExit: If client initialization fails + """ + try: + return genai.Client() + except Exception as e: + console.print_error(f"Błąd inicjalizacji klienta Gemini: {e}") + sys.exit(1) + + def create_chat_session(self, + system_instruction: str, + history: Optional[List[Dict]] = None, + thinking_budget: int = 0) -> GeminiChatSessionWrapper: + """ + Creates a new chat session with the specified configuration. + + Args: + system_instruction: System role/prompt for the assistant + history: Previous conversation history (optional, in universal dict format) + thinking_budget: Thinking budget for the model + + Returns: + GeminiChatSessionWrapper with universal dictionary-based interface + """ + if not self._client: + raise RuntimeError("LLM client not initialized") + + # Convert universal dict format to Gemini Content objects + gemini_history = [] + if history: + for entry in history: + if isinstance(entry, dict) and 'role' in entry and 'parts' in entry: + text = entry['parts'][0].get('text', '') if entry['parts'] else '' + if text: + content = types.Content( + role=entry['role'], + parts=[types.Part.from_text(text=text)] + ) + gemini_history.append(content) + + gemini_session = self._client.chats.create( + model=self.model_name, + history=gemini_history, + config=types.GenerateContentConfig( + system_instruction=system_instruction, + thinking_config=types.ThinkingConfig(thinking_budget=thinking_budget) + ) + ) + + return GeminiChatSessionWrapper(gemini_session) + + def count_history_tokens(self, history: List[Dict]) -> int: + """ + Counts tokens for the given conversation history. + + Args: + history: Conversation history in universal dict format + + Returns: + Total token count + """ + if not history: + return 0 + + try: + # Convert universal dict format to Gemini Content objects for token counting + gemini_history = [] + for entry in history: + if isinstance(entry, dict) and 'role' in entry and 'parts' in entry: + text = entry['parts'][0].get('text', '') if entry['parts'] else '' + if text: + content = types.Content( + role=entry['role'], + parts=[types.Part.from_text(text=text)] + ) + gemini_history.append(content) + + response = self._client.models.count_tokens( + model=self.model_name, + contents=gemini_history + ) + return response.total_tokens + except Exception as e: + console.print_error(f"Błąd podczas liczenia tokenów: {e}") + return 0 + + def get_model_name(self) -> str: + """Returns the currently configured model name.""" + return self.model_name + + def is_available(self) -> bool: + """ + Checks if the LLM service is available and properly configured. + + Returns: + True if client is properly initialized and has API key + """ + return self._client is not None and bool(self.api_key) + + def ready_for_use_message(self) -> str: + """ + Returns a ready-to-use message with model info and masked API key. + + Returns: + Formatted message string for display + """ + # Mask API key - show first 4 and last 4 characters + if len(self.api_key) <= 8: + masked_key = "****" + else: + masked_key = f"{self.api_key[:4]}...{self.api_key[-4:]}" + + return f"✅ Klient Gemini gotowy do użycia (Model: {self.model_name}, Key: {masked_key})" + + @property + def client(self): + """ + Provides access to the underlying GenAI client for backwards compatibility. + This property should be used sparingly and eventually removed. + """ + return self._client diff --git a/M1/azor-chatdog-py/src/llm/gemini_client.py b/M1/azor-chatdog-py/src/llm/gemini_client.py index 30c9911d..948b371f 100644 --- a/M1/azor-chatdog-py/src/llm/gemini_client.py +++ b/M1/azor-chatdog-py/src/llm/gemini_client.py @@ -12,6 +12,8 @@ from cli import console from .gemini_validation import GeminiConfig + + class GeminiChatSessionWrapper: """ Wrapper for Gemini chat session that provides universal dictionary-based history format. @@ -171,11 +173,19 @@ def create_chat_session(self, ) gemini_history.append(content) + # Read generation params from environment (with defaults) + temperature = float(os.getenv("TEMPERATURE", "1.0")) + top_p = float(os.getenv("TOP_P", "0.95")) + top_k = int(os.getenv("TOP_K", "40")) + gemini_session = self._client.chats.create( model=self.model_name, history=gemini_history, config=types.GenerateContentConfig( system_instruction=system_instruction, + temperature=temperature, + top_p=top_p, + top_k=top_k, thinking_config=types.ThinkingConfig(thinking_budget=thinking_budget) ) ) diff --git a/M1/azor-chatdog-py/src/llm/llama_client.py b/M1/azor-chatdog-py/src/llm/llama_client.py index bde60042..80769013 100644 --- a/M1/azor-chatdog-py/src/llm/llama_client.py +++ b/M1/azor-chatdog-py/src/llm/llama_client.py @@ -47,10 +47,18 @@ def send_message(self, text: str) -> Any: prompt = self._build_prompt_from_history() try: + # Read generation params from environment (with defaults) + temperature = float(os.getenv("TEMPERATURE", "0.8")) + top_p = float(os.getenv("TOP_P", "0.95")) + top_k = int(os.getenv("TOP_K", "40")) + # Generate response using LLaMA output = self.llama_model( prompt, max_tokens=512, + temperature=temperature, + top_p=top_p, + top_k=top_k, stop=["User:", "Assistant:", "\n\nUser:", "\n\nAssistant:"], echo=False, ) diff --git a/M1/azor-chatdog-py/src/llm/openai_client.py b/M1/azor-chatdog-py/src/llm/openai_client.py new file mode 100644 index 00000000..022331fc --- /dev/null +++ b/M1/azor-chatdog-py/src/llm/openai_client.py @@ -0,0 +1,115 @@ +import os +import sys +from typing import Any, Dict, List, Optional + +# Fix Windows console encoding issues before importing OpenAI SDK +if sys.platform == "win32": + import locale + # Force English locale to avoid Polish characters in User-Agent headers + try: + locale.setlocale(locale.LC_ALL, 'C') + except: + pass + os.environ.setdefault("LANG", "en_US.UTF-8") + os.environ.setdefault("LC_ALL", "en_US.UTF-8") + +# Monkey-patch httpx to force UTF-8 encoding for headers (fixes Windows Polish locale bug) +import httpx._models +_original_normalize = httpx._models._normalize_header_value + +def _normalize_header_value_utf8(value, encoding=None): + """Force UTF-8 encoding for all headers to avoid ASCII codec errors on Windows.""" + if isinstance(value, str): + return value.encode('utf-8') + return _original_normalize(value, encoding) + +httpx._models._normalize_header_value = _normalize_header_value_utf8 + +from openai import OpenAI + + +class OpenAIChatSession: + """ + Minimal wrapper around OpenAI Chat Completions keeping conversation history. + Compatible shape with other clients. + """ + + def __init__(self, client: OpenAI, model_name: str, system_instruction: str, history: List[Dict[str, Any]]): + self._client = client + self._model = model_name + self._system = system_instruction or "" + # History: list of {role: "user"|"assistant", content: str} + self._history = list(history or []) + + def send_message(self, text: str) -> str: + self._history.append({"role": "user", "content": text}) + + # Build messages including system message at the beginning if provided + messages = [] + if self._system: + messages.append({"role": "system", "content": self._system}) + messages.extend(self._history) + + # Read generation params from environment (with defaults) + temperature = float(os.getenv("TEMPERATURE", "0.7")) + top_p = float(os.getenv("TOP_P", "1.0")) + + completion = self._client.chat.completions.create( + model=self._model, + messages=messages, + temperature=temperature, + top_p=top_p, + max_tokens=1024, + ) + + answer = completion.choices[0].message.content if completion.choices else "" + self._history.append({"role": "assistant", "content": answer}) + return answer + + def get_history(self) -> List[Dict[str, Any]]: + return self._history + + +class OpenAIClient: + """ + OpenAI API client. Environment variables: + - OPENAI_API_KEY (required) + - MODEL_NAME (optional; default 'gpt-4o-mini') + """ + + def __init__(self, client: OpenAI, model_name: str): + self._client = client + self._model = model_name + + @classmethod + def from_environment(cls) -> "OpenAIClient": + api_key = os.getenv("OPENAI_API_KEY") + if not api_key: + raise RuntimeError("Missing OPENAI_API_KEY in environment") + model_name = os.getenv("MODEL_NAME", "gpt-4o-mini") + + # Ensure API key is properly encoded to avoid ASCII encoding issues + # This fixes Windows console UTF-8 problems with httpx headers + api_key = api_key.strip() + + client = OpenAI( + api_key=api_key, + max_retries=2, + timeout=30.0 + ) + return cls(client=client, model_name=model_name) + + def create_chat_session(self, system_instruction: str, history: Optional[List[Dict[str, Any]]], thinking_budget: int = 0) -> OpenAIChatSession: + return OpenAIChatSession( + client=self._client, + model_name=self._model, + system_instruction=system_instruction, + history=history or [], + ) + + def count_history_tokens(self, history: List[Dict[str, Any]]) -> int: + # Approximate counting by character length; can be replaced with tokenizer. + return sum(len(str(h.get("content", ""))) for h in history) + + def get_model_name(self) -> str: + return self._model diff --git a/M1/azor-chatdog-py/src/run.py b/M1/azor-chatdog-py/src/run.py index b23429f7..69b8ec23 100644 --- a/M1/azor-chatdog-py/src/run.py +++ b/M1/azor-chatdog-py/src/run.py @@ -1,3 +1,15 @@ +import sys +import os +import dotenv + +dotenv.load_dotenv() +# Force UTF-8 encoding for Windows console and HTTP libraries + +if sys.platform == "win32": + sys.stdout.reconfigure(encoding='utf-8') + sys.stderr.reconfigure(encoding='utf-8') + os.environ["PYTHONIOENCODING"] = "utf-8" + import chat if __name__ == "__main__": diff --git a/M1/azor-chatdog-py/src/session/chat_session.py b/M1/azor-chatdog-py/src/session/chat_session.py index 8b3e738e..10232ffa 100644 --- a/M1/azor-chatdog-py/src/session/chat_session.py +++ b/M1/azor-chatdog-py/src/session/chat_session.py @@ -5,6 +5,8 @@ from files.wal import append_to_wal from llm.gemini_client import GeminiLLMClient from llm.llama_client import LlamaClient +from llm.anthropic_client import AnthropicClient +from llm.openai_client import OpenAIClient from assistant import Assistant from cli import console @@ -14,10 +16,13 @@ ENGINE_MAPPING = { 'LLAMA_CPP': LlamaClient, 'GEMINI': GeminiLLMClient, + 'ANTHROPIC': AnthropicClient, + 'OPENAI': OpenAIClient, } class ChatSession: + """ Manages everything related to a single chat session. Encapsulates session ID, conversation history, assistant, and LLM chat session. @@ -53,10 +58,9 @@ def _initialize_llm_session(self): # Initialize LLM client if not already created if self._llm_client is None: - SelectedClientClass = ENGINE_MAPPING.get(engine, GeminiLLMClient) - console.print_info(SelectedClientClass.preparing_for_use_message()) - self._llm_client = SelectedClientClass.from_environment() - console.print_info(self._llm_client.ready_for_use_message()) + # Create client from environment based on engine + client_cls = ENGINE_MAPPING[engine] + self._llm_client = client_cls.from_environment() self._llm_chat_session = self._llm_client.create_chat_session( system_instruction=self.assistant.system_prompt, @@ -123,12 +127,15 @@ def send_message(self, text: str): # Sync history after message self._history = self._llm_chat_session.get_history() + # Handle response - some clients return string, others return object with .text + response_text = response.text if hasattr(response, 'text') else response + # Log to WAL total_tokens = self.count_tokens() success, error = append_to_wal( session_id=self.session_id, prompt=text, - response_text=response.text, + response_text=response_text, total_tokens=total_tokens, model_name=self._llm_client.get_model_name() )